text:
Irange
L’Irange es un agrum, fruch dels irangièrs, arbres de diferentas especias de la familha de las Rutacèas o d'ibrids d'aqueles. N'existís doncas mai d'un tipes, subretot èissit de l'especia Citrus sinensis coma los iranges sanguins e los iranges amars produchs pel Bigaradièr.
Comestible, es fòrça ric en vitamina C. Es lo quatren fruch mai cultivat al monde.
L’irange seriá la poma d’aur del jardin de las Esperidas.
Somari
Noms dins qualques lengas[modificar | modificar la font]
Los noms de l'irange, dins las lengas d'Euròpa e de Mediterranèa, daissan conéisser los diferents viatges que coneguèt lo fruch pendent son istòria. Se vei los dos grands camins seguits per l'irange.
- Un primièr grop de tèrmes ven de l'arabi medieval نرنجة [naranjah], el meteis manlevat al persan نارنج [nāranj]. Qualques lenguas conservon lo n inicial, coma lo castelhan naranja, lo venèt naranza, lo grèc vepάvtZι [nerantzi] (‘irange amar’), lo sèrbocroat HapaHџa/narandža o encara l'Ongrés narancs. D'autras modifiquèron aquela consonanta primièra, coma lo portugués laranja, lo Yiddish מאַראַנץ [marants] o lo catalan taronja. D'autras, fin finala, perdèron la consonanta iniciala, coma l'italian arancia o lo provençal auranja. Lo francés orange cambièt vocala benlèu jos l'influéncia de la vila d'Aurenja. L'alemand e l'anglés orange son empruntats al francés. Lo galés oren e lo japonés オレンジ[orenji] son manlevats e l'anglés. L'occitan, a l'oèst de Ròse, emplega una varianta irange. Lo polonés pomarańcza e lo Chèc pomeranč son manlevats a l'ancian italian pomarancia, el meteis combinason del latin pomum ‘fruch’ e arancia. Una autra etimologia prepausa d'aprochar l'italian pomarancia del latin pomum aurantium ‘fruch/poma d'aur’. Una expression comparabla existís en ebrieu, que תפוז tapouz (irange) es une contraccion de tapoua'h zahav, « poma d'aur ».
- De lengas dels Balcans e de Mediterranèa nomenon l'irange pel nom de Portugal. Es lo cas amb lo napolitan portogallo, lo grèc πoptokάλι [portokali], l'albanés portokalli, lo bulgar пopTokaл [portokal], lo romanés portocală; coma lo turc portakal, lo georgian ფორთოხალი [phortokhali], l'arabi برتقال [burtuqāl], lo persan modèrne (farsi) پرتقال [porteghal], l'amaric ብርቱካን [birtukan].
- Un tresen grop de lengas, al nòrd d'Euròpa, emplega una perifrasa significant ‘poma de China’. Es lo cas de lengas germanics e escandinavas: alemand del nòrd Apfelsine; danés, norvegian e suedés appelsin; o dins l'ordre contrari, neerlandés sinaasappel. Fin finala, lo finés appelsiini, lo leton apelsīns lo lituanian apelsinas, lo rus aпeлbcиH [apelsin] e lo bielorús aпeлbciH [apelsin] an manlevadas lors formas a las lengas escandinavas. Al costat dels mots arabis [burtuqāl] e [leymoune] (del castelhan Lemon, citron) utilizats al Marròc per designar los iranges, qualques regions nomenan aquel fruch latchine (del francés la Chine) per indicar son origina; en Argeria, se ditz a vegada tchina. A Santo Domingo, un chuc d'iranges se ditz « jugo de china » (chuc de China).
Fin finala, d'autras lengas del monde emplegan de racinas diferentas. Per exemple, en indonesian, l'irange se nomena jeruk.
Botanica[modificar | modificar la font]
Descripcion[modificar | modificar la font]
L'irange es, coma son nom o indica, de color irange. A una rusca espessa e pro rufa. Se copa en quartièrs coma sa cosina la mandarina. L'irange es un fruch chucós, sucrat, excitant e conten de vitamina C. Lo fruch s'utiliza per las saladas de fruchs, las confituras, o per consomir son chuc.
Tipologia[modificar | modificar la font]
L'irange aparten al grop dels agrums, coma lo citron, la bergamòta e lo pamplemós. Existís fòrça varietats d'iranges que:
- Bigarada o irange amar
- Jaffa
- Navèl, que de sosvarietats Washington Navèl e sa filha per mutacion espontanèa nomenada Navèl Late, la mai coneguda per la consomacion[1].
- Irange sanguin
- Valéncia
- Ambersweet
- Irange d'ivern o Irange Raphaela
Istòria[modificar | modificar la font]
L'irangièr (Citrus sinensis) es originari de China. Se pòt destriar dos grands camins de dintrada d'aquel fruch en Euròpa. La rota mediterranèa foguèt seguida, a l'epòca de las crosadas (sègles XI a XIII), per l'irange amar o bigarada: transmés pels persians als Arabis, aquel fruch foguèt plantat en Sicília, que difusèt cap al rèsta d'Euròpa. Ulteriorament, al sègle XVI, los navigators portugueses descobriguèron l'irange doç en China, e lo menèron en Euròpa; son succès acabèt per despassar l'irange amar.
Fins a la primièra mitat del sègle XX, l'irange èra un fruch de luxe e sovent una dona de Nadal pels enfants. Sa cultura dins de caissas foguèt logtemps un simbòl de poder pels aristocratas que li faguèron de bastiments especializats: las oranjariás.
Economia[modificar | modificar la font]
Produccion[modificar | modificar la font]
L'industria de l'irange representa una chifra d'afars mondiala de prèp de 2 miliards de dolars americans, los primièrs productors son Brasil e los Estats Units d'America (subretot Florida).
Consomacion[modificar | modificar la font]
L'irange de Nadal es un sovenir de nostres aujòls modèstes obrièrs o païsans. Per assegurar una consomacion pendent totes los meses de l'an, produccion e transpòrt d'iranges dichs de contra-sason apareguèron. La particularitat d'aquela produccion en zona temperada cauda redusís pro l'espandida de las superfícias possiblas dins l'emisfèri Sud. S'impausan atal Chile e Uruguai, Sud-Africa e la Nòva Zelanda. Las ventas d'estiu demòran encara caracterizadas per l'escassa de l'ofra.
Se pòt contar l'exemple d'Uruguai. A l'independéncia d'Argeria, de païsans productors d'iranges franceses decidiguèron de migrar en Uruguai per i practicar lors culturas. Aprèp una installacion perilhosa, los cultivators de França descobriguèron un mercat local dificil. Las exportacions alunhadas venent un imperatiu, mas demandèron una organizacion rigorosa de la filièra: calibratge, condicionament, equipaments e mejans de transpòrt rotièrs puèi maritims. En 1972, d'ajudas economics encastrat dins lo plan Citrico comun als païses vesins del Rio de la Plata, Uruguai e Argentina, fins 1992 ne foguèt davancièr.
La poma es lo primièr fruch consomit en França (part de mercat en 2010 : 22,6 %) davant l'irange (12,3 %) e la banana (12,2 %)[3].
Utilizacions[modificar | modificar la font]
Alimentacion[modificar | modificar la font]
Lo fruch es consomit fresc, mas es tanben utilizat dins fòrça recèptas coma lo chuc d'irange (54 % del mercat dels chucs de fruchs), las confituras, las còcas, de alcòls, o lo guit d'irange...
Informacions nutricionalas[modificar | modificar la font]
La pèl, confituras o marmeladas fachas amb de ruscas d'iranges non eissidas de l'agricultura biologica (o non tractadas) pòdon contenir de quantitats significativas de rèstas de pesticidas[4]. Las ruscas atacadas per de fungi o mosiduras (mosidura blava subretot) pòdon tanben contenir de micotoxinas.
Proprietas[modificar | modificar la font]
Un estudi sus l'òme montrèt l'efècte anxiolitic de l'esséncia d'irange difusada dins l'atmosfèri[5]. La pèl d'irange, mas tanben dels citrons o dels pamplemoses, libèran de meteis biais per pression o per gratatge de moleculas de furocomarines: un contacte long o un frotament amb la pèl jonch a una exposicion al solelh pòt provocar de rojors irritantas e de prusiments desagradables. Son los meteisses tipes de moleculas de base "comarina" qu'explican l'odor de las esséncias d'iranges e lors implicacions relaxantas[6].
Galariá d'imatges[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Las varietats d'iranges segon lanutrition.fr
- ↑ Donadas de FAOSTAT (FAO)
- ↑ (fr)Jean-Paul Frétillet, « les petits secrets des pommes », Mag. Ça m'intéresse n° 356, octobre de 2010, p. 88
- ↑ (en) Roger F. Albach, Bruce J. Lime, Pesticide residue reduction by the process of preparing whole orange puree ; J. Agric. Food Chem., 1976, 24 (6), pp 1217–1220 DOI: 10.1021/jf60208a025 Publication Date: November 1976
- ↑ (en) Lehrner J, Eckersberger C, Walla P, Pötsch G, Deecke L. Ambient odor of orange in a dental office reduces anxiety and improves mood in female patients. Physiol Behav. 2000 Oct 1-15;71(1-2):83-6. PMID 11134689
- ↑ Notem que las divèrsas comarinas del fen an un efècte descontractant e repausant del meteis, conegut dempuèi de temps immemorials. Los elevaires païsans aprèp los esquinoses trabalhs de fenason, s'aconsomissián aisidament, s'espatarant sus una cobèrta plaçada sul fen amassat dins la quietud del labor complit.


c: text/html

text:
Balaiseaux
Nom desconegut en arpitan (Balaiseaux en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Jura e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a fondat en 1570 per Aimat de Balai, baron de Longwy. O cristiana de la reünion de la lo sieu nom e d'aquel de la siá esposa, Anne de Saulx-Tavannes[1]. [ref. necessària]
Le village est fondé en 1570 par Aimé de Balai, baron de Longwy. Il le baptise de la réunion du son nom et de celui de son épouse, Anne de Saulx-Tavannes[2]. [ref. necessària]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Modèl:TGF3, pàg. 1696, nòta 29790
- ↑ Modèl:TGF3, p. 1696, notice 29790

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
SUPINFO International University
SUPINFO International University o SUPINFO[1] o Escòla superiora d'infomatica SUPINFO[2] es una escòla internacionala d'informatica qu'existís dempuèi 1965[3]. Es la mai granda escòla d'informatica en França amb 6000 escolans inscriches en 2008 e 35 sites dins lo mond. L'escòla prepausa un programa comun, aquò permet als estudiants de cambiar de site, nomenat campus per l'escòla, quand vòlon dins l'annada. L'ensems dels corses son en anglés dins lo mond entièr, mas en França los corses son en anglés a l'escrich e en francés a l'oral.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Segon SUPINFO cal totjorn escriure SUPINFO en majuscula
- ↑ SUPINFO conselha d'utilizar la lenga del país ont se tròba l'escòla per parlar d'ela
- ↑ http://www.supinfo.com/fr/supinfo_ecole_informatique_mondiale.aspx


text:
Niva
Niva (Nive en francés e Errobi en basco) qu'ei un arriu d'Occitània, en Gasconha, e deu Bascoat, en Baisha Navarra e en Labord.
L'Enciclopèdia o Diccionari rasonat de las sciéncias, de las arts e deus mestièrs de Diderot e d'Alembert que'n balha la definicion seguenta:
- Niva - arriu deu reiaume de Navarra, aperat Errobi dens la lenga deu país. Que descend de las montanhas de la Baisha Navarra, que's jonh dab Ador dens las fossas de Baiona, e que's geta dens la mar dens un lòc d'aquera vila.
Qu'ei tanben l'arriu celèbre de vacanças deu Petit Nicolas, de Sempé e Goscinny.
Geografia[modificar | modificar la font]
Niva qu'ei constituida a Sent Joan Pè de Pòrt dens la província tradicionau de Baisha Navarra, de l'union deus torrents baish-navarreses:
Las gòrgas d'Atekagaitz au sud d'Itsasu que marcan son passatge dens la província de Labord. La vila de Baiona que s'ei desvolopada suber un turon que tresplomba la confluéncia dab Ador.
Niva qu'ei apreciada per la pesca esportiva deus salmonids e per la practica deus esports d'aiga viva (rafting en particular).
Afluents principaus[modificar | modificar la font]
- Ezterrengibel
- Aldude, de Sent Estève de Baigòrri
- Laka, d'Ossés
- Baztan, de Bidarrai
- Latsa, d'Espeleta en Labord
Idrologia[modificar | modificar la font]
Lo bacin de Niva que presenta ua pluviositat fòrça importanta: la pluviometria annau mejana qu'ei de 1680 mm. Lo regim de Niva qu'ei pluviau e deugut a aqueras precipitacions abondantas, dab ua influéncia de la fusion nivau hèra limitada. Que presenta de cregudas d'ivèrn (octobre a heurèr) e de fin de prima o de començament d'estiu.


text:
Reiaume d’Ibèria
Lo Reiaume d’Ibèria foguèt un reiaume ancian de Georgia e de Caucàs Occidentau que se formèt a partir dau sègle III avC e que dispareguèt a la fin dau sègle VI.
Vassalizèt rapidament lo reiaume de Còlchida e d’autrei reiaumes vesins gràcias a una tièra de campanhas militaras victoriosas durant lo rèine de Parnabaz Ièr (302-237 avC). A sa mòrt, Ibèria èra un reiaume poderós de la region. Pasmens, sei successors abandèron pauc a pauc lei conquistas dau sud per si concentrar sus la region dei Portaus de Caucàs. Aquò afebliquèt la dinastia que foguèt reversada en 189 avC per una dinastia armeniana. Au sègle I avC, aquela relacion amb Armenia entraïnèt una invasion romana en 65 avC. Còlchida venguèt una província romana e Ibèria un protectorat fins au sègle III.
La fondacion de l’Empèri Sassanida en 224 entraïnèt un cambiament politic important per lo reiaume que venguèt un enjòc de la rivalitat entre Roma e Ctesifont. Passèt sota l’influéncia sassanida fins a 298. Puei, la conversion dau país au crestianisme vèrs 317 dau rèi Mirian III renforcèt lo liame ambé lei Bizantins fins a 363 que Constantinòple reconoguèt l’influéncia sassanida sus la mitat orientala de la Georgia actuala. Fins a l’abolicion de la monarquia en 580 per lei Sassanidas, Ibèria alternèt de periòdes d’independéncia e de vassalitat. Lei Bizantins foguèron pas capables de lo reconquistar totalament mai ocupèron pauc a pauc la província anciana de Còlchida. Dins lo corrent d’aqueu periòde, la vila de Tiflis foguèt fondada e la Glèisa georgiana estendèt son influéncia au sen de la populacion maugrat lo sostèn pèrsa a la religion zoroastriana.


text:
Saint-Brice-sous-Forêt
Saint-Brice-sous-Forêt es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val d'Oise e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Es en un document de 1125, ont Mathieu lo Polit, futur senhor de Villiers, desgrana las siás possessions, que lo nom de Sant-Brice apareis per las primièras fes.
Lo vilatge es la distincion de las Montmorency al Sègle XIII. I avián elevada, mièja e bassa justícia e tanben un drech de deducció suls peisses de mar en transitant pel bourg cap a París, drech confirmat lo 11 de mai de 1390 dins Parlament. (Cf Istòria de l'ostal de Montmorency) Mas en 1632, lo pòrti de Montmorency, colpable d'i aver conspiré contra lo rei Louis XIII, #èsser décapité en luòc public a Tolosa. Los sieus bens #èsser dévolus a la siá sœur, Charlotte, la femna del prince de Condé, de contunh del comte de Viena, brigadier de las armadas del rei al Sègle XVIII. La comunitat villageoise compte a aquela epòca aperaquí 171 larèrs es-a dire 800 abitants, en vivent per la majoritat de l'agricultura e, en complement, de la fabricacion de dentelle alavetz florissante en la region. La vinha representava la principala activitat agricòla. Sant-Brice presentava ja lo sieu doble aspècte residencial e rural. Las polidas proprietats jouxtaient de las vignobles. Lo trabalh dins abitança de la dentelle constituissiá una importanta font d'intradas per la comuna. La Revolucion #portar lo sieu lòt d'entosiasma e egalament d'excès. Malgrat los protestations dels villageois, Loiseau de Béranger, lo generós proprietari del castèl de Sant-Brice #èsser guillotiné en tant #que granger general. Lo Empèri, de contunh la Restauracion, #portar un cèrt nombre de notables en la comuna. A la XIXen sègle, Sant-Brice #venir un luòc de villégiature, prèp de París, fòrça mes en examen. A la fin del sègle, se comptava 27 polidas proprietats. La majoritat existisson encara e donan dins la vila lo sieu encant e la siá verdure. Sant-Brice #venir alavetz una bourgade agricòla e prospère e lo demorarà fins a la Primièra Guèrra mondiala (1914-1918). Cap a 1935, s'obsèrva una mutation agricòla : las tèrras maraîchères daissan lo luòc al arboriculture. S'obsèrva del temps que 80% de las tèrras disponiblas an plantat en poiriers #que las fruchas n'èran fòrça taxats suls mercats. La populacion a aquela epòca èra de 2700 abitants aperaquí. L'activitat agricòla demorava importanta, la region constituenta una resèrva maraîchère : choux-de flors, pichons pois, peres, pomas, ahragas...
Pendent la guèrra prussienne de 1870-1871, la municipalitat, abandonada per las siás édiles, #dever la siá subsistència a la devocion sens mancatz e a la sensatesa de lo sieu curé, lo abbé Louis Salati, #que, al perilh de la siá vida, #assumir las foncions de cònsol sens n'aver lo títol.
En 1877, l'estacion entre n'activitat. Se sona Sarcelles-SantBrice, malgrat un usatge #que dona a la municipalitat proprietari del terren lo drech de figurar davant del nom. Lo camin de fèrre va révolutionner la vida del pòble: los Parisencos venon de mai en mai nombroses passar lo dimenge a la campanha e las cultivateurs an de nòvas possibilitats per despatxar las siás fruchas e légumes. En 1907, la sola estacion de Sarcelles-SantBrice despatxa 140 vagons de poireaux per meses en los centres del Nòrd : Lille, Roubaix, Valencianas, Cambrai, …
Pendent lo conflicte 1914-1918 Sant-Brice èra pas pas fòrça aluenhada de la tèsta. Las grandas proprietats aculhián de soldats pendent los sieus permises. Mas lo vilatge se trobava sus la trajectòria de la Gròssa Bertha. L'ora èra pas mai a la villégiature. Las dificultats #aparéisser : réquisitions, restrictions, manca de man de œuvre... Cossí pertot a França, las femnas e los mainats #prene lo luòc dels òmes en los camps. 55 Sant-Briciens #perir pendent aquel conflicte. Après 1918, plan de las fortunas localas s'èran amoindries o avián cambiat de mans e de grandas proprietats #èsser morcelées per daissar luòc als primièrs lotissements : lo Clos del Castèl, lo Parc de Mauléon, lo Clos Béranger… Sant-Brice #viure la siá primièra granda urbanizacion justa après aquela guèrra. La municipalitat comptava 2500 abitants en 1931.
Pendent la Segonda Guèrra mondiala, Sant-Brice patís pas que dos brèus aucupacion alemanda. En junh-en julhet 1940 e en en agost 1944. Los carris de laModèl:2 e division de blindèsse, dirigits pel General Leclerc, #traversar Sant-Brice per l'avenguda del General de Gaulle. (Una plaque commemorativa remembra la évènement)
Es a partir d'ans 1960 que la municipalitat coneguèt/conéisser un desvolopament urban regular amb la multiplicació de las residéncias e de las lotissements, e la disposicion de zònas industrialas e comercialas. Uèi, Sant-Brice, amb los sieus 16690 abitants (Estimacion per enquèstas annalas de 2010) garda la siá dobla cara de vila nòva fòrça equipada e de pòble ancian soucieux de gardar lo sieu patrimòni architectural, la siá arma, la siá istòria e la siá verdure.
C'est dans un document de 1125, où Mathieu le Bel, futur seigneur de Villiers, énumère ses possessions, que le nom de Saint-Brice apparaît pour la première fois.
Le village est la seigneurie des Montmorency au Sègle XIII. Il y avaient haute, moyenne et basse justice et aussi un droit de prélèvement sur les poissons de mer transitant par le bourg vers Paris, droit confirmé le 11 mai 1390 en Parlement. (Cf Histoire de la maison de Montmorency) Mais en 1632, le duc de Montmorency, coupable d'avoir conspiré contre le roi Louis XIII, fut décapité en place publique à Toulouse. Ses biens furent dévolus à sa sœur, Charlotte, la femme du prince de Condé, puis du comte de Vienne, brigadier des armées du roi au Sègle XVIII. La communauté villageoise compte à cette époque environ 171 foyers c'est-à-dire 800 habitants, vivant pour la plupart de l'agriculture et, en complément, de la fabrication de dentelle alors florissante dans la région. La vigne représentait la principale activité agricole. Saint-Brice présentait déjà son double aspect résidentiel et rural. Les belles propriétés jouxtaient des vignobles. Le travail à domicile de la dentelle constituait une importante source de revenus pour la commune. La Révolution amena son lot d'enthousiasme et également d'excès. Malgré les protestations des villageois, Loiseau de Béranger, le généreux propriétaire du château de Saint-Brice fut guillotiné en tant que fermier général. L'Empire, puis la Restauration, amenèrent un certain nombre de notables dans la commune. Au XIXen siècle, Saint-Brice devint un lieu de villégiature, proche de Paris, très recherché. À la fin du siècle, on comptait 27 belles propriétés. La plupart existent encore et donnent à la ville son charme et sa verdure. Saint-Brice devint alors une bourgade agricole et prospère et le restera jusqu'à la Première Guerre mondiale (1914-1918). Vers 1935, on observe une mutation agricole : les terres maraîchères laissent la place à l'arboriculture. On remarque alors que 80% des terres disponibles sont plantées en poiriers dont les fruits étaient très prisés sur les marchés. La population à cette époque était de 2700 habitants environ. L'activité agricole demeurait importante, la région constituant une réserve maraîchère : choux-fleurs, petits pois, poires, pommes, fraises...
Pendant la guerre prussienne de 1870-1871, la commune, abandonnée par ses édiles, dut sa survie au dévouement sans faille et à la sagesse de son curé, l'abbé Louis Salati, qui, au péril de sa vie, assuma les fonctions de maire sans en avoir le titre.
En 1877, la gare entre en activité. Elle s'appelle Sarcelles-Saint~Brice, malgré un usage qui donne à la commune propriétaire du terrain le droit de figurer en tête du nom. Le chemin de fer va révolutionner la vie du village: les Parisiens viennent de plus en plus nombreux passer le dimanche à la campagne et les cultivateurs ont de nouvelles possibilités pour expédier leurs fruits et légumes. En 1907, la seule gare de Sarcelles-Saint~Brice expédie 140 wagons de poireaux par mois dans les centres du Nord : Lille, Roubaix, Valenciennes, Cambrai, …
Pendant le conflit 1914-1918 Saint-Brice n'était pas très éloignée du front. Les grandes propriétés accueillaient des soldats pendant leurs permissions. Mais le village se trouvait sur la trajectoire de la Grosse Bertha. L'heure n'était plus à la villégiature. Les difficultés apparurent : réquisitions, restrictions, manque de main d'œuvre... Comme partout en France, les femmes et les enfants prirent la place des hommes dans les champs. 55 Saint-Briciens périrent durant ce conflit. Après 1918, bien des fortunes locales s'étaient amoindries ou avaient changé de mains et de grandes propriétés furent morcelées pour laisser place aux premiers lotissements : le Clos du Château, le Parc de Mauléon, le Clos Béranger… Saint-Brice vécut sa première grande urbanisation juste après cette guerre. La commune comptait 2500 habitants en 1931.
Pendant la Seconde Guerre mondiale, Saint-Brice ne subit que deux brèves occupation allemandes. En juin-juillet 1940 et en août 1944. Les chars de la 2en division de blindés, dirigés par le Général Leclerc, traversèrent Saint-Brice par l'avenue du Général de Gaulle. (Une plaque commémorative rappelle l'évènement)
C'est à partir des années 1960 que la commune va connaître un développement urbain régulier avec la multiplication des résidences et des lotissements, et l'aménagement de zones industriels et commerciales. Aujourd'hui, Saint-Brice, avec ses 16690 habitants (Estimation par enquêtes annuelles de 2010) garde son double visage de ville nouvelle très équipée et de village ancien soucieux de garder son patrimoine architectural, son âme, son histoire et sa verdure.


text:
Luc d'Orbiu
Luc d'Orbiu ( Luc-sur-Orbieu en francés) es una comuna lengadociana en Lengadòc de las Corbièras, situada dins lo departament d'Aude e de la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de las Corbièras sus l'Orbiu .
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A l’epòca medievala, lo vilatge de Luc d'Orbiu èra de la poderosa abadiá benedictina de La Grassa. En 1213, Simon de Montfòrt prenguèt lo castèl de Luc pendent la Crosada dels Albigeses. Malgrat las protestacions dels abats, Luc venguèt en 1258 lo fèu dels senhors de Luc, los marqueses Tesan de Sanr Geniés.
En 1599, Enric de Tesan foguèt nomenat governador de Narbona pel rei Enric IV. En 1632, sos òmes d’armas èran de la batalha de Castèlnòu d'Arri del costat del Duc de Montmorency e de Gaston d’Orleans contra las tropas reialas. Lo rei Loís XIII de França alara ordenèt de rasar lo castèl del senhor que seguèt lo partit de Monsieur (fraire del rei). Enric de Tesan mai tard tornèt bastir la partida del castèl.
À la Revolucion Francesa, lo castèl patiguèt damatges..
Monsieur Pascal, que foguèt sedusit per aquel ostal en 1818, lo daissèt en 1878 a la familha Fabre. Quina familha ne faguèt un domeni viticòla e bastiguèt en 1910 la cuba del Celièr[1].
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Viticultura: Corbièras
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr) Istòria del vilatge e de la proprietat sus www.famillefabre.com.


text:
Risorgimento
Lo Risorgimento es un tèrme designant lo procès d'unificacion d'Itàlia après lei guèrras napoleonencas dins lo corrent dau sègle XIX.
Somari
Premierei temptativas e reviradas de 1848-1849[modificar | modificar la font]
Après lei guèrras napoleonencas, lo Congrès de Viena restaurèt leis estats italians — franc de Venècia e de Gènoa — a partir de la situacion politica de 1789. La restauracion politica dei dinastias ancianas prenguèt de formas variadas. Dins lo Reiaume de Piemont-Sardenha per exemple, leis autoritats assaièron d'eliminar totei lei traças de la preséncia francesa. En revènge, dins d'autrei regions , certanei reformas modernisatritz foguèron conservadas ò inspirèron de movements reformators coma dins lo Reiaume dei Doas Sicílias. Pasmens, lo conservatisme foguèt la politica pus frequenta e deguèt faciar de movements d'oposicion gropats au sen d'organizacions secrètas fòrça devesidas entre elei. Aquò entraïnèt donc dins totei leis estats un renfòrçament dei mesuras de contraròtle politic (polícia, susvelhança dei frontieras...) e una afirmacion novèla dei frontieras entre estats qu'avián disparegut dins lo corrent dau periòde francés. Dins aquò, aquelei decisions poguèron pas defugir d'insureccions regularas en 1820-1821 dins lo Reiaume dei Doas Sicílias e en 1831 dins la màger deis estats d'Itàlia, compres leis Estats Pontificaus. Foguèron reprimidas per l'armada austriana que restabliguèt lo statu quo ante.
Pasmens, après aquelei desfachas, lei movements populars italians acomencèron de s'estructurar a l'entorn de programas politics. En particular, apareguèt una idèa republicana, una idèa dicha neo-guelfa que prepausèt un modèle basat sus de comunas fòrça autonòmas plaçadas sus l'autoritat morala de la papautat e un movement desirós l'unificacion de la peninsula a l'entorn dau Reiaume de Sardenha dirigit per l'Ostau de Savòia. Entre 1846 e 1848, l'eleccion dau papa Piu IX, considerat coma liberau e favorable a l'unitat italiana, entraïnèt un envam en favor de reformas d'inspiracion liberalas e obliguèt leis Austrians de mandar de tropas suplementàrias. Aquò renforcèt l'òdi antiaustriana dau patriotisme italian e entraïnèt una tièra d'insureccions en 1848. En 1848 e 1849, lei tropas de Piemont assaièron de vencre lei fòrças austrianas mai foguèron desfachas entraïnant l'abdicacion dau rèi Carles-Albèrt de Sardenha e son exil. Puei, Àustria, sostenguda per França dins la region romana, capitèt d'esquichar leis insureccions republicanas de Venècia e deis estats d'Itàlia Centrala. Dins lo sud, lei Borbons de Nàpols capitèron de restaurar son poder. Ansin, a la fin de 1849, lo statu quo ante èra restablit.
Au sen dau movement d'unificacion italian, lei movements republican e neo-guelf èran descreditats ò tròp afeblits per gardar un ròtle important. Demorèt solament l'idèa d'unificar Itàlia a l'entorn dei rèis de Sardenha. Pasmens, en causa de la superiotat militara austriana, aquela opcion necessitava de trobar d'aliats poderós en Euròpa.
Temptativas seguentas e unificacion d'Itàlia[modificar | modificar la font]
Après 1849, lo Reiaume de Sardenha venguèt lo centre dau procès d'unificacion dau país gràcias a l'òbra de Camillo Cavour e de Josèp Garibaldi. Dins lo corrent d'emergéncia dau nacionalista en Euròpa Centrala e Orientala, capitèron de trobar de sostèns internacionaus e de suscitar de movements insureccionaus dins leis autreis estats italians per unificar la peninsula a partir de Piemont de 1861 a 1870.
D'efècte, après l'abdicacion de Carles-Albèrt de Sardenha, Piemont aprofichèt lo govèrn novèu per se liberalizar e desvolopar son potenciau economic. A partir de 1852, dirigit per Cavour, anava aprofichar lei cambiaments politics de la segonda mitat dau sègle XIX per crear de condicions favorablas au procès d'unificacion. De'n premier, capitèt de se raprochar de la França de Napoleon III (e dau Reiaume Unit) gràcias a la participacion dau Reiaume de Sardenha a la Guèrra de Crimèa (1853-1856). En 1858, Cavour negocièt un acòrd ambé l'emperaire francés per permetre la creacion d'una confederacion italiana sota la direccion morala dau papa, l'annexion dau nòrd d'Itàlia per Piemont, lo regropament deis estats centraus au sen d'un reiaume novèu, lo mantenement dau Reiaume dei Doas Sicílias e lo mantenement deis Estats Pontificaus. En cambi, Savòia e Niça foguèron promes a França. Après una tièra de provocacions, una guèrra aguèt luòc en 1859 entre lo Reiaume de Sardenha, sostengut per França, e Àustria. Leis autrei poissanças europèas se neutralizèron. Desfachs a Magenta e a Solferino, leis Austrians deguèron cedir Milan au Reiaume de Sardenha.
Puei, en 1860, una tièra d'insureccions acomençadas en 1859 dins leis estats centraus d'Itàlia entraïnèron la signatura d'un acòrd novèu entre França e Sardenha. En cambi de la confirmacion de la cession de Savòia e de Niça, Piemont poguèt annexar lei regions de Parma, de Modena, de Bolonha e de Florença. Pasmens, lo Reiaume dei Doas Sicílias e leis Estats Pontificaus èran encara en plaça. Totjorn en 1860, una expedicion militara foguèt organizada per Garibaldi còntra lo reiaume napolitan. Gràcias a un sostèn de la flòta britanica, lei volontaris de Garibaldi capitèron de desbarcar e de conquistar Sicília. Puei, ataquèron dirèctament lo sud de la peninsula que foguèt tanben conquistat au començament de 1861 gràcias au renfòrç de l'armada sarda. Aqueu movement permetèt tanben d'ocupar la màger part lo nòrd e lo centre deis Estats Pontificaus que foguèron reduchs a la region de Roma onte Napoleon III, desirós de protegir l'independéncia de la papautat, installèt una garnison francesa. A la fin de l'annada, de plebiscites foguèron organizats per Cavour dins lei regions ocupadas per proclamar Victor Manuel II rèi d'Itàlia.
En 1865, una aliança foguèt concluda ambé la Prússia de Bismarck còntra Àustria. Militarament desfacha a Custoza e a Lissa, Itàlia aprofichèt la victòria prussiana per annexar la region de Venècia. En revènge, en 1867, una expedicion de volontaris comandats tornarmai per Garibaldi foguèt vencuda a Mentana per lei tropas francovaticanas. Roma e sa region demorèron ansin en fòra d'Itàlia fins a la retirada de sa garnison francesa en 1870 après l'afondrament dau regime de Napoleon III. Après la pèrda de son territòri, lo papa se considerèt coma presonier de Vatican entraïnant un conflicte diplomatic lòng (fins a 1929) ambé lo govèrn italian.


text:
Publicado 30/07/2012 17:13:03CET
MADRID, 30 Jul. (EUROPA PRESS) -
Eth president deth Govèrn, Mariano Rajoy, e es presidents autonomics e regionaus deth PP an metut aguest deluns ath dauant dera premsa en ua tradicionau fòto de familha ena sedença deth partit, ua imatge damb era quau vòlen lançar ua imatge d'unitat ath dauant des retalhades que se produsissen, així com reafirmar eth sòn compromés damb era reduccion deth deficit public.
Abans deth dinar de trabalh, Rajoy s'a retratat damb es sòns 'barons' ena terrassa dera sedença deth PP, plaçada ena setau planta a on eth president deth Govèrn a eth sòn burèu.
En aguesta fòto, Rajoy a estat flanquejat pera presidenta madrilenca, Esperanza Aguirre, ara sua esquèrra, e pera secretària generau deth PP, María Dolores de Cospedal, ena sua dreta. En prumèra fila se trapauen tanben es presidents d'Aragon, Luisa Fernanda Rudi; de Galícia, Alberto Núñez Feijóo; de Múrcia, Ramón Luis Valcárcel; de La Rioja, Pedro Sanz; e de Castella i Lleó, Juan Vicente Herrera.


text:
Hilsprich
Hilsprich es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait De l'anciana província de Lorraine.
- Domeni del prieuré de Sant-Denis de París a Aquela a partir de 1125.
- Cedit a la Lorraine l'an 1606.
- Dépendait de l'ancienne province de Lorraine.
- Domaine du prieuré de Saint-Denis de Paris à Celle à partir de 1125.
- Cédé à la Lorraine en 1606.


text:
Brissay e Choigny
Brissay e Choigny (francés Brissay-Choigny) es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Foguèt creada en 1790 per fusion de las comunautats de Brissay e Choigny.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
thumb|left|Un pichon pont es a manlevar per abandonar la localité per l'Oèst.
La municipalitat es longée a l'oèst per un afluent de l'Oise.
thumb|left|Un petit pont est à emprunter pour quitter la localité par l'Ouest. La commune est longée à l'ouest par un affluent de l'Oise.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- En 1790, las municipalitats de Brissay e de Choigny fusionen per constituir la municipalitat de Brissay-Choigny per decrèt del directoire del departament de la Mois invalide (de decembre)M[1].
- En 1790, les communes de Brissay et de Choigny fusionnent pour constituer la commune de Brissay-Choigny par arrêté du directoire du département du Mois invalide (décembre)M[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Nòta de Brissay-Choigny sul luòc de l'archiu départementales de l'Aisne
- ↑ Notice de Brissay-Choigny sur le site des archives départementales de l'Aisne


text:
1941
Aquesta pagina concernís l'an 1941 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 22 de junh - Començament de l'invasion de l'Union Sovietica per las tropas nazistas pendent la Segonda Guèrra Mondiala.
Alemanha[modificar | modificar la font]
Regardant la politica antisemita dau govèrn nazi, la segonda mitat de l'annada marquèt una evolucion importanta car lo regime decidèt de començar l'eliminacion fisica sistematica de la comunautat josieva. Ansin, l'emigracion dei Josieus vèrs lei país estrangiers, encoratjada per la violéncia dempuei 1937-1938, foguèt enebida lo 23 d'octòbre e lei premierei desportacions generalas acomencèron lo 28 de novembre. La conferéncia de Wannsee organizada au començament de l'annada seguenta confirmèt e organizèt lei premiereis execucions dins lei camps d'exterminacion coma Auschwitz II que foguèt dubert lo 8 d'octòbre.
Union Sovietica[modificar | modificar la font]
Invasion de l'URSS per l'armada alemanda lo 22 de junh. Mobilizant de fòrças fòrça importanta (3,8 milions de soudats, 4 300 carris e 4 400 avions), leis Alemands intrèron aisament sus lo territòri sovietic car l'Armada Roja mau capitèt d'organizar una repòsta ò una retirada organizada. En plaça, laissèt de milions d'òmes enceuclats dins lei regions de Bialystok-Minsk (22 de junh - 9 de julhet), Smolensk (8 de julhet - 5 d'aost) e de Kiev (7 d'aost - 26 de setembre). Per faciar aquela situacion grèva, lo govèrn ordonèt una tiera de mesuras d'urgéncia coma lo desplaçament deis usinas vèrs l'èst ò la destruccion deis infrastructuras e dei recòltas (tactica de la tèrra cremada).
Au començament d'octòbre, après aquelei desfachas e lei pèrdas suplementàrias de Viazma e d'Orel, lei Sovietics deguèron faciar d'atacar en direccion de Moscòu. Lo 1èr de novembre, leis Alemands èran a 90 km de la capitala. Pasmens, l'Estat-Major sovietic capitèt de rassemblar de fòrças importantas e ben equipadas a l'entorn de la vila. Sota la direccion dei generaus Gueorgui Júkov e Aleksandr Vassilevski, una tiera de còntra-ofensivas permetèt de blocar l'avançada alemanda a 22 km de Moscòu lo 5 de decembre. Victimas dei condicions climaticas marridas e de la resisténcia acarnada dei Sovietics que perdiguèron entre 500 000 e 1 200 000 òmes dins lo corrent de la batalha, l'armada alemanda deguèt finalament se retirar dins de condicions malaisadas e perdiguèt a son torn de centenaus de milièrs d'òmes (entre 250 000 e 750 000 segon leis estimacions).
America[modificar | modificar la font]
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Lo 7 de decembre, bombardament per suspresa de la basa de Pearl Harbor per Japon. Lo bilanç foguèt de 2 403 soudats ò marins tuats, 2 cuirassats destruchs, 6 cuirassats endomatjats, 5 autrei naviris mens importants endomatjats, 188 avions destruchs e 155 endomatjats. Aquò marquèt l'intrada deis Estats Units dins la Segonda Guèrra Mondiala e la generalizacion dau conflicte a tota la planeta car lo 9, lei Britanics declarèron la guèrra ai Japonés e lo 11, Washington recebèt la declaracion de guèrra d'Alemanha e d'Itàlia.
Dins l'Ocean Pacific, tre lo 8 de decembre, divèrsei posicions estatsunidencas foguèron atacadas coma l'illa de Wake, que foguèt conquistada lo 23 de decembre après una resisténcia acarnada de sa garnison, e Filipinas.
Asia[modificar | modificar la font]
Iran[modificar | modificar la font]
Ocupacion dau país lo 25 d'aost per lei Britanics e lei Sovietics per melhorar lei relacions entre lei dos aliats e empachar leis Alemands d'estendre son influéncia dins aquela region.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 1 de genièr - Martin John Evans, scientific britanic, Prèmi Nobel
- 7 de genièr - John Ernest Walker, quimista anglés, Prèmi Nobel de Quimia
- 9 de genièr - Joan Baez, cantaira nòrd-americana
- 13 de genièr - Pasqual Maragall i Mira, president de la Generalitat de Catalonha
- 14 de genièr - Faye Dunaway, actritz nòrd-americana
- 14 de genièr - Milan Kučan, president d'Eslovènia
- 21 de genièr - Plácido Domingo, cantaire (tenor) espanhòl
- 23 de genièr - João Ubaldo Ribeiro, escrivan brasilièr (m. 2014)
- 24 de genièr - Neil Diamond, cantaire american
- 24 de genièr - Aaron Neville, cantaire american
- 24 de genièr - Daniel Shechtman, engenhaire e professor american, Prèmi Nobel de Quimia
- 8 de febrièr - Nick Nolte, actor american
- 12 de febrièr - Dominguinhos, musician, cantaire e compositor brasilièr (m. 2013)
- 19 de febrièr - David Gross, fisician american, Prèmi Nobel de Fisica
- 3 de març - Yaqub Mammadov, president d'Azerbaitjan
- 16 de març - Robert Guéï, dictator de la Còsta d'Evòri (m. 2002)
- 16 de març - Bernardo Bertolucci, realizator italian
- 29 de març - Joseph Hooton Taylor Jr., astrofisician american, Prèmi Nobel de Fisica
- 30 de març - Wasim Sajjad, president de Paquistan
- 13 d'abril - Michael Stuart Brown, genetician american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
- 19 d'abril - Roberto Carlos Braga, cantaire e compositor brasilièr
- 23 d'abril - Paavo Lipponen, primièr ministre de Finlàndia
- 28 d'abril - Karl Barry Sharpless, quimista american, Prèmi Nobel de Quimia
- 2 de mai - Jules Wijdenbosch, president de Surinam
- 13 de mai - Ritchie Valens, cantaire veneçolan (m. 1959)
- 20 de mai - Goh Chok Tong, primièr ministre de Singapor
- 21 de mai - Joan Ganhaire, escrivan lemosin
- 24 de mai - Bob Dylan, cantaire, musician e compositor nòrd-american
- 31 de mai - Louis J. Ignarro, farmacològ american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
- 2 de junh – Charlie Watts, musician del grop The Rolling Stones
- 12 de junh - Chick Corea, musician de jazz american.
- 19 de junh - Václav Klaus, president de la Republica Chèca
- 27 de junh - Krzysztof Kieślowski, cineasta polonés (m. 1996)
- 30 de junh - Otto Sander, actor alemand (m. 2013)
- 1 de julhet - Myron Scholes, economista american, Prèmi Nobel d'Economia
- 1 de julhet - Alfred G. Gilman, scientific american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
- 3 de julhet - Liamine Zéroual, president d'Argeria
- 4 de julhet - Tomaž Šalamun, poèta eslovèn (m. 2014)
- 5 de julhet - Epeli Nailatikau, president de Fiji
- 6 de julhet - Fuad Guliyev, primièr ministre d'Azerbaitjan
- 13 de julhet - Luis Alberto Lacalle, president d'Uruguai
- 16 de julhet - Desmond Dekker, cantaire jamaican (m.2006)
- 21 de julhet - Diogo Freitas do Amaral, primièr ministre de Portugal
- 22 de julhet - George Clinton, musician american
- 30 de julhet - Paul Anka, cantaire canadian
- 3 d'agost - Hage Geingob, primièr ministre de Namibia
- 18 d'agost - Mohamed Ghannouchi, politician tunisian
- 20 d'agost - Slobodan Milošević, president de Serbia (m. 2006)
- 27 d'agost - Cesária Évora, cantaira capverdiana (m. 2011)
- 9 de setembre - Otis Redding, musician american (n.1967)
- 10 de setembre - Stephen Jay Gould, biologista e paleontològ american (m. 2002)
- 13 de setembre - Ahmet Necdet Sezer, president de Turquia
- 15 de setembre - Viktor Zubkov, primièr ministre de Russia
- 19 de setembre - Mama Cass, cantaira americana (The Mamas & the Papas) (m. 1974)
- 5 d'octobre - Eduardo Duhalde, èx-president d'Argentina
- 13 d'octobre - Paul Simon, musician e compositor american
- 30 d'octobre - Theodor Wolfgang Hänsch, fisician alemand, Prèmi Nobel de Fisica
- 5 de novembre - Art Garfunkel, cantaire nòrd-american
- 19 de decembre - Maurice White, cantaire, compositor e musician american (Earth, Wind & Fire)
- 19 de decembre - Lee Myung Bak, president de la Corèa del Sud
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 4 de genièr - Henri Bergson, escrivan francés, prèmi Nobel de Literatura (n. 1859)
- 8 de genièr - Robert Baden-Powell, fondator dels Boy Scouts (n. 1847)
- 13 de genièr - James Joyce, escrivan irlandés (n. 1882)
- 29 de genièr - Ioannis Metaxas, dictator de Grècia (n. 1871)
- 21 de febrièr - Frederick Banting, mètge canadian, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1891)
- 28 de febrièr - Rei Anfós XIII d'Espanha (n. 1886)
- 4 de març - Ludwig Quidde, pacifista alemand, Prèmi Nobel (n. 1858)
- 28 de març - Virginia Woolf, escrivana britanica (n.1882)
- 3 d'abril - Pál Teleki, primièr ministre d'Ongria (n. 1879)
- 21 de mai - Alberto Guerrero Martínez, president d'Eqüator (n. 1884)
- 4 de junh - Emperaire Guilhèm II d'Alemanha (n. 1859)
- 18 de junh - Cecilio Báez, president de Paraguai (n. 1862)
- junh (possiblement) - Aleksander Prystor, primièr ministre de Polonha (n. 1874)
- 29 de junh - Ignacy Jan Paderewski, pianista, compositor e tresen primièr ministre de Polonha (n. 1860)
- 26 de julhet - Benjamin Lee Whorf, lingüista american (n. 1897)
- 26 de julhet - Kazimierz Bartel, primièr ministre de Polonha (n. 1882)
- 4 d'agost - Mihály Babits, poèta, escrivan e tradutor ongrés (n. 1881)
- 7 d'agost - Rabindranath Tagore, escrivan indian, Prèmi Nobel de Literatura (n. 1861)
- 14 d'agost - Pau Sabatièr, quimista occitan, Prèmi Nobel de Quimia (n. 1854)
- 12 de setembre - Hans Spemann, embriologista alemand, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1869)
- 24 d'octobre - Louis Renault, fondator de Renault (n. 1877)
- 29 d'octobre - Károly Huszár, primièr ministre d'Ongria (n. 1882)
- 18 de novembre - Walther Hermann Nernst, quimista alemand, Prèmi Nobel de Quimia (n. 1864)
- 18 de novembre - Chris Watson, primièr ministre d'Austràlia (n. 1867)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : non atribuit
- Prèmi Nobel de Quimia : non atribuit
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : non atribuit
- Prèmi Nobel de Literatura : non atribuit
- Prèmi Nobel de la Patz : non atribuit


text:
Ipocrisia
L'ipocrisia es lo fach de fénher que s'an de qualitats, idèas o sentiments. Lo mot ven del grèc hypokrisis, que vòl dire 'fach de jogar un ròtle'. Es ligada amb la dissimulacion e es moralament considerada un comportament indecent.
Usatge biblic[modificar | modificar la font]
En grèc ὑπokpιtής 'ipocrita' significava actor teatral e en grèc eclesiastic aquèriguèt sa significacion modèrna. L'ebrieu "sens Dieu, infidèl" es per dos còps traduch coma 'ipocrita' dins la Bíblia Septuaginta. Dins lo Novèl Testament lo mot apareis dins las narracions sinopticas e es sempre ligat als escribas e farisèus, mas las fònts farisèas condemnan l'ipocrisia; los testimoniatges del sègle I sus l'ensenhament dels farisèus dins lo Talmud e lo Midrash e lo supòrt grand que lo pòble josieu lor donava, contribuïsson de ne desdire un cargue general d'ipocrisia.


text:
Iurii Gagarin
Iurii Alekseievich Gagarin (Юpий AлekceeBич ГarapиH), 9 de març de 1934 - 27 de març de 1968), nascut a Gzhatsk, Russia, foguèt un cosmonauta sovietic. Lo 12 d'abril de 1961, a bòrd de la nau Vostok 1, Gagarin venguèt lo primièr èsser uman a viatjar dins l'espaci.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Iurii Gagarin nasquèt dins la vila de Klushino prèp de Gzhatsk (ara dins l'Oblast de Smolensk, Russia), lo 9 de març de 1934. En 1968 la vila de Gzhatsk se tornèt nomenar en Gagarin en son onor. Sos parents, Aleksei Ivanovich Gagarin e Anna Timofeievna Gagarin, trabalhavan dins una granja collectiva[1]. Dins las activitats de la granja, sos parents èran menestrals; concretament son paire èra fustièr. Sa maire èra una granda lectritz. Iurii èra lo tresen de quatre fraires e sòrres; sa sòrre granda èra encargada de l'elevar mentre sos parents trabalhan. Coma de milions de personas en Union Sovietica, la familha Gagarin migrèt pendent l'ocupacion nazi de la Segonda Guèrra Mondiala. Sos dos fraires grands foguèron enviats en Alemanha coma trabalhadors esclaus en 1943, e tornèron aprèp la guèrra. Mentre que lo jove Iurii s'interessava a l'espaci e las planetas, comencèt de somiar d'un viatge dins l'espaci e de la possibilitat qu'un jorn lo sòmi venga realitat[2]. Iurii foguèt descrich per sos mèstres coma un enfant intelligent de trabalh acarnat, e a vegadas aisable. Son professor de matematicas e sciéncias volèt dins la Fòrça Aeriana Sovietica pendent la Segonda Guèrra Mondiala, çò qu'impressionèt lo jove Gagarin.
Aprèp un aprendissatge en metallurgia, Gagarin foguèt seleccionat per sa formacion tecnica dins una escòla segondària de Saratov. Un còp alà, s'incorporèt al "Aeroclub", aprenguèt a volar dins un avion leugièr, una passion que l'ocupava cada còp mai de temps. Amb mai d'esfòrç que de talent, en 1955 capitèt una escolaritat tecnica, comencèt la practica a l'escòla militara de vòl d'Orenborg. Alà encontrèt Valentina Goriacheva, amb qui se maridèt en 1957, après que ganhèt sas alas de pilòt amb un Mig-15. Aprèp son diplòma, foguèt assignat a Luostari a la basa aeriana de l'Oblast de Murmansk, prèp de la frontièra norvegiana, ont las condicions meteorologicas terriblas fasián los vòls plan arriscats. Gagarin mesurava solament 1,57 m, aquò venguèt un avantatge dins la pichona cabina de la nau Vostok [3]. Venguèt lòctenent de la Fòrça Aeriana Sovietica lo 5 de novembre de 1957 e lo 6 de novembre de 1959, amb lo reng de lòctenent superior [4].
Sa carrièra dins lo programa espacial sovietic[modificar | modificar la font]
Seleccion e entraïnament[modificar | modificar la font]
En 1960, après un procèssus de seleccion, lo programa espacial sovietic causiguèt Gagarin entre 20 autres cosmonautas. Foguèt somés a una seria d'experiéncias e de tèstes per determinar sa resisténcia fisica e psicologica. Gagarin competiguèt en aquela seleccion amb un autre cosmonauta, Gherman Titov. Es possible que la causida definitiva de Gagarin, pasmens que capitèt los examèns amb los nivèls pus nauts, se basèt dins son caractèr modèst e son origina umila, alara que Titov èra eissit d'una familha de classa mejana e aviá un caractèr un pauc fred e reservat.
Lo vòl espacial[modificar | modificar la font]
Lo12 d'abril del 1961, Gagarin venguèt lo primièr èsser uman a viatjar dins l'espaci amb la nau Vostok 1. Sa senha pendent lo vòl foguèt cèdre (en rus: Keдp). Segon los comentaris dels mejans sovietics, pendent l'orbita Gagarin comentèt: « Aquí vesi pas cap Dieu. »
Pendent lo vòl, foguèt elevat al reng de Segon Lòctenent a Major. Las autoritats sovieticas pensavan qu'aviá mai de possibilitats de morir dins la descenduda que de sobreviure.
De retorn sus Tèrra, Gagarin venguèt l'èsser uman mai famós. Nikita Khrushchov considerèt que la proesa de Gagarin èra una pròva que deuriá renfortir l'armada sovietica amb de missils mai qu'amb d'armas convencionalas. Aquela politica, antagonista amb los desirs de l'armada sovietica, contribuiguèt a la casuda de Khruschov.
Activitats posterioras[modificar | modificar la font]
Aprèp son vòl, Gagarin viatgèt a l'entorn del monde per far la promocion de l'"eroïcitat" sovietica. Ensagèt de s'adaptar a la celebritat mas capitèt pas. Sa nòva situacion, amb los problèmas dins son matrimòni faguèt que comencèt de beure. En octobre de 1961 se feriguèt grevament dins una escapada alcolica en Crimèa acompanhat d'una jove infirmièra.
Dempuèi 1962 foguèt deputat al Sovièt Suprèm e pus tard tornèt a la Ciutat de las Estèlas, ont trabalhèt coma dessenhaire de naus espacialas reütilizablas. En 1967 foguèt seleccionat per participar al primièr lançament d'una nau Soiuz.
Mòrt e eretatge[modificar | modificar la font]
Gagarin moriguèt lo 27 de març de 1968 quand lo Mig-15 que pilotava pendent un vòl banal tombèt prèp de Moscòu. I a pas de certituds sus las causas de l'accident, mas en 1986 una enquèsta suggeriguèt que la turbuléncia provocada per un autre avion poiriá aver desestabilizat la nau de Gagarin. Las condicions meteorologicas tanpauc foguèron favorablas.
Alara la propaganda sovietica explicava que Gagarin aviá desviat l'avion per evitar una escòla, e atal salvar de milièrs d'escolans, mas qu'aguèt pas lo temps de saltar de l'aparelh. Aquela istòria es considerada mai coma una legenda que coma una realitat.
Lo 12 d'abril de cada an se fa una celebracion internacionala per remembrar son esplech; es la Nuèch de Iurii.
Poiekhali![modificar | modificar la font]
Poiekhali! (En rus: Пoexaли!; "Anem nos en!")[5] foguèt la frasa que diguèt Gagarin al moment de l'enlairament de sa nau, Vostok 1. Venguèt un dels simbòls de l'èra espaciala (al costat de la famosa frasa de Neil Armstrong "Es un pichon pas per un òme, mas un gran saut per l'umanitat"), e mai comencèt d'èsser part de la cultura populara russa. S'utiliza abans de començar un trabalh o projècte, especialament s'es complicat o arriscat. Tanben ven a s'utiliza coma brinde.
Lista de las decoracions[modificar | modificar la font]
- Eròi de l'Union Sovietica (14 d'abril de 1961)
- Pilòt Cosmonauta de l'Union Sovietica (27 de junh de 1961)
- Òrdre de Lenin (14 d'abril de 1961)
- Medalha pel Desvolopament de las Tèrras Verges
- Medalha pel Servici Impecable (Medalha pels 10 ans del Servici Militar)
- Medalha del 40en Aniversari de las Fòrças Armadas Sovieticas
- Medalha del 20en Aniversari de la Victòria dins la Granda Guèrra Patriotica (9 de mai de 1965)
- Medalha del 50en Aniversari de las Fòrças Armadas Sovieticas (genièr de 1968)
- Estela d'Eròi del Trabalh de Checoslovaquia (29 d'abril de 1961)
- Estela d'Eròi del Trabalh de Bulgaria (24 de mai de 1961)
- Òrdre de la Bandièra de la Republica Popular d'Ongria amb diamants
- Òrdre de Georgy Dimitrov (Bulgaria)
- Crotz de Grunwald de 1a classa (Polonha)
- Òrdre de Karl Marx (Republica Democratica Alemanda)
- Estela d'Eròi del Trabalh (Vietnam) (28 d'abril de 1962)
- Òrdre de Playa Girón (Cuba)
- Grand Òrdre de Nil (Egipte)
- Òrdre de la Republica de Bintang de 2a classa (Indonesia)
- Cavalièr de l'Òrdre de l'Estela d'Africa (Libèria)
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ hero2006/gagarin.html temps de trabalh a travèrs d'Euròpa Time.com, Dennis Tito, 13-11-2006
- ↑ Trailblazers de l'Era Espacial, 1961-1965, Universitat de Nebraska Premsa, Lincoln, Francisco Franco & Colin Burgess ISBN 0-8032-1146-5
- ↑ id= "time2006"
- ↑ (ru) [1] Юpий AлekceeBич ГarapиH, 2007.07.11
- ↑ Anunci de Tass l'assoliment d'Gagarin i la frase al final
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Asif A. Siddiqi (NASA), « Challenge To Apollo: The Soviet Union and The Space Race, 1945-1974 », University Press of Florida (2000), ISBN 978-0-8130-2628-2.
- (en) Cole, Michael D, « Vostok 1: First Human in Space », Edicions Enslow Publishers, Springfield (1995), ISBN 0-89490-541-4.
- (en) Jamie Doran e Piers Bizony, « Starman: The Truth Behind the Legend of Yuri Gagarin », Edicions Bloomsbury, Londres (1998), ISBN 0-7475-4267-8.
- (fr) Iorii Gagarine e Vladimir Lebedev, « La psychologie et le cosmos », Edicions MIR, Moscòu (1969).
- (fr) Yves Gauthier, « Gagarine, ou le rêve russe de l'espace, » Edicions Flammarion, París (1998), ISBN 2-08-067415-3.
- (en) Andrew L. Jenks (2012). The Cosmonaut Who couldn't Stop Smiling: The Life and Legend of Yuri Gagarin. Northern Illinois University Press. ISBN 978-0-87580-447-7.


text:
Ceres (planeta nana)
Ceres, oficialament designada (1) Ceres, es la pus pichona planeta nana coneguda dau Sistèma Solar e lo pus gròs asteroïde de la cencha principala ; es la sola planeta nana situada dins la cencha d'asteroïdes. Foguèt descobèrta lo 1èr de genièr de 1801 per Giuseppe Piazzi e pòrta lo nom de la divessa romana Ceres.
Somari
Caracteristicas fisicas[modificar | modificar la font]
Cères es lo còrs pus gros de la centura d'asteroïdes situada entre Jupitèr e Mart. Sa massa representa lo tèrç deis asteroïdes de la centura e quasi 1,3% de la massa de la Luna[1]. Es donc sufisenta per que Cerès ague una forma quasi esferica amb un rai planetari eqüatorial de 487,3 km e un rai polar de 454,7[2]. Es donc la planeta nana pus pichona dau Sistèma Solar e unei satellits naturaus an una talha pus importanta.
Estructura intèrna[modificar | modificar la font]
L'estructura intèrna de Cères es desconeguda mai de modèls son estats prepausats. Cères es generalament considerat coma un còrs diferenciat amb un nuclèu rocassós enviroutat per un mantèu de glaç d'aiga d'una espessor de 100 quilomètres[2]. Puei, lo mantèu seriá recubèrt per una crosta fina de poussa. Aqueu resultat es en acòrd ambé de mesuras fachas dempuei lo Telescòpi Keck en 2002 e per lei modèls d'evolucion actuaus[1] [3].
Dins aquò, la forma e la talha de Cères se pòdon tanben explicar per una estructura ambé de pòres e una diferenciacion parciala. D'efèct, la preséncia de materiaus rocassós, suggerida per lo modèl precedent, au dessús dau mantèu d'aiga seriá pas establa. Ansin, de matèrias rocassosas sotant dins lo mantèu entraïnarián una produccion de saus. Òr, aquelei saus son pas detectadas a l'ora d'ara. Ansin, es possible que Cères sigue format d'asteroïdes de bassa densitat amb un compausat aigós. La calor producha per la desintegracion deis elements radioactius contenguts dins l'interior de la planeta podriá adonc sufire per causar una diferenciacion[4].
Atmosfèra[modificar | modificar la font]
Cères tendriá una atmosfèra fòrça tèuna facha d'aiga venent de sa superficia[5]. D'efèct, lo glaç d'aiga es supausada èsser pas establa a una distància dau Soleu inferiora a 5 UA[6]. L'exposicion dirècta dei glaç ai rais solars podriá donc entraïnar la sublimacion d'una partida de la superficia. Puei, l'aiga seriá renovelada per migracion dempuei lei prefondors. Pasmens, la deteccion de la preséncia d'aiga vaporizada es malaisada a l'ora d'ara.
Camp magnetic[modificar | modificar la font]
Cères a pas de camp magnetic conegut.
Orbita e rotacion[modificar | modificar la font]
Satellits[modificar | modificar la font]
Observacion[modificar | modificar la font]
Descubèrta, recèrca e exploracion[modificar | modificar la font]
Descubèrta e estatut[modificar | modificar la font]
Recèrca ambé lei telescòpis terrèstres[modificar | modificar la font]
Exploracion espaciala[modificar | modificar la font]
Cultura[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Carry, Benoit; et al. (November 2007). "Near-Infrared Mapping and Physical Properties of the Dwarf-Planet Ceres" (PDF). Astronomy & Astrophysics 478: 235–244.
- ↑ 2,0 2,1 Thomas, P. C.; Parker, J. Wm.; McFadden, L. A.; et al. (2005). "Differentiation of the asteroid Ceres as revealed by its shape". Nature 437 (7056): 224–226.
- ↑ McCord, Thomas B. (2005). "Ceres: Evolution and current state". Journal of Geophysical Research 110: E05009.
- ↑ Zolotov, M. Yu. (2009). "On the Composition and Differentiation of Ceres". Icarus 204, 183-193 204: 183.
- ↑ A'Hearn, Michael F.; Feldman, Paul D. (1992). "Water vaporization on Ceres". Icarus 98: 54–60. doi:10.1016/0019-1035(92)90206-M.
- ↑ "Hubble Directly Observes Planet Orbiting Fomalhaut", 13 de novembre de 2008, [1]


text:
Erythrina crista-galli
Erythrina crista-galli (locaument conegut com ceibo o bucaré) qu'ei un arbo sud-american de la sosfamilha de las Faboideae originari de Bolívia, Argentina, Brasil, Paraguai e Uruguai. Que deu lo son nom scientific d'Erythrina au grèc epuθpoς (eritròç) "arroi" per'mor de ma color de las soas es.hlors.
En Argentina qu'ei, enter autas causas, emplegat dens la construccion de bombos.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : TSN 26676 Erythrina crista-galli L. (en)
- Referéncia NCBI : Erythrina crista-galli (en)


text:
Montlaur (Provença)
Montlaur (Montlaux en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge es una municipalitat a l'abitat escampilhat sus tot lo sieu territòri. Lo pichon masatge dels Jacons reagrupa qualques ostals, la comuna e la glèisa.
Le village est une commune à l'habitat dispersé sur tout son territoire. Le petit hameau des Jacons regroupe quelques maisons, la mairie et l'église.
Istòria[modificar | modificar la font]
La localité apareis per las primièras fes en las chartes en 1203. Lo vilatge èra un fief eclesiastic, apertenent en principi al abbaye de Cruis de contunh al évêché de Sisteron[1]. La comunitat levava de la viguerie de Forcalquier[2]. La glèisa paroissiale levava de la abbaye de Cruis e #tornar coma l'ensems de las siás possessions a la avesque de Sisteron a Modèl:La s[2]. Un autre prieuré èra installat al luòc-dich Santa-Pierre[2].
La localité apparaît pour la première fois dans les chartes en 1203. Le village était un fief ecclésiastique, appartenant d’abord à l’abbaye de Cruis puis à l’évêché de Sisteron[1]. La communauté relevait de la viguerie de Forcalquier[2]. L’église paroissiale relevait de l’abbaye de Cruis et revint comme l’ensemble de ses possessions à l’évêque de Sisteron au Sègle XV[2]. Un autre prieuré était installé au lieu-dit Saint-Pierre[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Modèl:Atlàs istoric de la Provence, Modèl:Pàg.186
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
archeo-provence.


text:
Florin de las Antilhas Neerlandesas
Lo Florin de las Antilhas Neerlandesas (simbòl NAf) es la moneda d'illas eissidas de las ancianas Antilhas Neerlandesas : Curaçao e Sint Maarten.
Lo simbòl ISO 4217 del florin de las Antilhas Neerlandesas es ANG, lo simbòl usual es G. Es devesit en 100 cents.
Evolucion[modificar | modificar la font]
Lo florin de Curaçao èra emés per la Banca Centrala de Curaçao dempuèi 1828. A la creacion de las Antilhas Neerlandesas, la Banca Centrala de las Antilhas Neerlandesas remplaça la banca de Curaçao. Lo florin de las Antilhas Neerlandesas apareis sus las pèças en 1952 e suls bilhets en 1954.
Après la dissolucion de las Antilhas Neerlandesas, la Banca Centrala de las Antilhas Neerlandesases venguèt la Banca Centrala de Curaçao e Sint Maarten. Lo 1èr de genièr de 2011, los Païses Basses Caribencs remplaçan lo florin pel dolar american. Es previst qu'en 2012 lo Florin Caribenc (abreujat CMG, Curaçao Sint-Maarten gulden) remplace lo Florin de las Antilhas Neerlandesas amb la meteissa paritat amb lo dolar american.


text:
Sistèma Galileo
Lo sistèma de navigacion per satellit Galileo es una alternativa de l'Union Europèa a l'actuala constellacion GPS dels Estats Units d'America e del GLONASS rus. Prenguèt lo nom de l'astronòm italian Galileo Galilei e èra previst que vengue operaticinal en 2010. Per de problèmas d'organizacion e financièrs, fins al 21 d'octobre de 2011 s'enlairèt fin finala los primièrs 2 satellits (d'un total de 30 que deuriá aver).
Las melhoracions que oferís Galileo al respècte del GPS son las seguentas:
- Melhora precision per totes los utilizaires.
- Melhora cobertura en latituds extrèmes (nòrd d'Euròpa, sud d'Africa e America).
- Independéncia d'un sistèma contrarotlat pels Estats Units d'America.
- Lo senhal compren en mai la correccion sus la posicion vertadièra del satellit.
Galileo es concebut coma un projècte civil, destinat a melhorar la securitat dins lo transpòrt, sobretot aerian e naval. GPS en cambi, nasquèt coma un sistèma tactic militar que mai tard s'expleitèt comercialament.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo projècte Galileo nasquèt oficialament en 2003 en Union Europèa coma lo resultat de quatre ans de negociacions entre diferentas poténcias, amb d'objectius divergents. Lo principal obstacle, en mai del finançament, es lo govèrn dels Estats Units d'America, que blocava de contunh quina que siá ensag d'accion, subretot aprèp los atemptats del 11 de setembre de 2001.
Fin finala en 2003 se capitèt a reculhir la soma de 1 100 000 000 € per finançar lo desevolopament fins a 2005. En parallèl, Galileo Industries comencèt a bastir las infraestructuras necessàrias pel desvolopar del projècte, entre elas lo GSTB-v1 (Galileo System Test Bed v1).
En 2004, aprèp d'ans de negociacions e pressions de part del govèrn dels Estats Units d'America, lo projècte capitèt a adquirir una banda de frequéncias (coneguda com Binary Offset Carrier 1.1) mejans que se farà la transmission.
En decembre de 2005 foguèt lançat lo GIOVE-A (Galileo In-Orbit Validation Element), lo primièr satellit de la constellacion Galileo. Pasmens qu'es pas encara operacional, aquel lançament es crucial pel succès de Galileo: en mai de tranquillizar los investidors, dempuèi demòra reservada l'orbita qu'ocuparán los primièrs satellits operacionals. Tanben se comencèt a utilizar la banda de frequéncias e se met a l'espròva qualques equipaments. La segonda version del banc d'ensags (GSTB-v2) comencèt a foncionar.
A la fin de 2006 encara se realizèt d'experienças sus GIOVE-A e se preparava lo lançament del GIOVE-B, lo segon e darrièr satellit experimental.
Lo 21 d'octobre de 2011 s'enlairèt la fusada russa Soyuz, dempuèi de Guaiana, amb los primièrs 2 satellits (del total de 30 que deuriá aver el Sistèma Galileo).
Descripcion del sistèma[modificar | modificar la font]
La constellacion Galileo es formada per 30 satellits dins una orbita terrèstre mejana a 23 222 Km, divisada en tres plans orbitals amb 56º d'inclinason, 9 satellits operacionals e un de resèrva se troban en cadun d'aqueles plans. Cadun d'aqueles satellits a una vida estimada superiora a 12 ans.
Lo Sistema Galileo tanben conten una seriá d'estacions terrèstres que servisson a determinar la posicion exacta de cadun dels satellits per melhorar la precision del senhal e ne corrigir la trajectòria.
Cinq servicis[modificar | modificar la font]
Cinq servicis sont prevists:
- lo servici obèrt (o OS per Open Service)
- Aquel servici correspond a l'utilizacion civila del GPS actual. Lo servici obèrt fonciona sus doas bandas de frequéncias [1] : 1164–1 214 MHz e 1563–1 591 MHz. Un receptor qu'utiliza las doas bandas de frequéncias pòt obtenir una precision orizontala de mens de 4 m e une precision verticala de mens de 8 m. Se lo receptor n'utiliza qu'una de las doas frequéncias, aurá una precision orizontala de mens de 5 m e una precision verticala de mens de 35 m. Çò qu'es comparable a la performàncias del GPS actual. Per aquel servici, cap d'informacion d'integritat siá assegurada. Es aquel servici que será utilizat pels particulars;
- lo servici commercial (o CS per Commercial Service)
- en cambi d’una redevéncia versada a l’operator Galileo, ofrirá fòrça servicis suplementaris (garantida del servici, integritat e continuitat del senhal, melhora precision de la datacion e de las donadas de posicionament o la difusion d'informacions chifradas mejans dos senhals suplementàris). Aquel servici utiliza las doas bandas de frequéncias del servici obèrt e una banda mai de 1260 a 1 300 MHz, çò que permet una precision inferiora a 1 m. Los senhals del servici comercial pòdon tanben èsser completats per de senhals venent d'estacions terrèstres per capitar una precision inferiora a 10 cm. Son subretot los abonaments per aquel servici qu'asserarán lo finançament de Galileo ;
- lo servici de securitat de la vida (ou Sol pour Safety Of Life service)
- fornirá un servici securisat, intègre e certificable, en vista d'aplications criticas sul plan de la securitat de la vida coma lo transpòrt aerian, maritim e terrèstre ;
- lo servici public reglamentat (o PRS per Public Regulated Service)
- será destinat en prioritat als utilizaires emplissent una mission de servici public, fòrça dependents de la precision, de la qualitat del senhal e de la fiabilitat de sa transmission (servicis d’urgéncia, transpòrt de matèrias dangerosas eca.). Coma aquel servici deu èsser disponible en tot temps, utiliza dos senhals separats e dispausa de sistèmas contra las atacas als senhal. Será tanben chifrat e disponible solament sus de receptors especifids ;
- lo servici de recerca e secors (o SAR per Search And Rescue service)
- Permetrá de localizar l’ensems del pargue de marcas Cospas-Sarsat 406 MHz e de tornar un messatge d'acquitament cap a las marcas en perilh. La reglamentacion e la definicion de las foncions es jos la carga de l'Organizacion maritima internacionala (OMI) e de l'Organizacion de l'aviacion civila internacionala (OACI).
Finançament[modificar | modificar la font]
L'investiment estimat del programa es superior a 3,4 miliards d'èuros.
Los costs d'expleitacion anadièrs son estimats a 220 000 000 €.
Le finançament del programa èra previst d'en primièr coma atal:
- partida publica (1/3 del total) assegurada a egalitat par l'Union Europèa e l'Agéncia Espaciala europèa (ESA).
- partida privada (2/3) dels grops Eurely e iNavSat.
Lo projècte encontrèt de grandas dificultats: rivalitat entre los Estats, dificultat de causir un grop privat, eca.
Aquelas dificultat provoquèron « un retard de 5 ans al respècte del calendrièr inicial ». La Comission Europèa a plaidejèt amb fòrça lo 17 de mai de 2007 per un finançament public complèt dels 30 satellits. Fin finala, Galileo aurá un estatut unic perque primièra infrastructura comuna producha e finança per l'Union Europèa, que ne será tanben proprietària.
Participacion[modificar | modificar la font]
Fòrça autres païses son interessats per una participacion a Galileo, a de nivèls de cooperacion mai o mens importants.
En setembre de 2005 cinq païses signèron d'accòrdis de participacion a Galileo :
- China : s'engatjèt a financiar Galileo per 200 milions d'èuros[2]
- Índia : signèt lo 7 de setembre de 2005 a Nòva Delhi[3]
- Israèl : participerá tecnicament e financièrament via un interés dins l'entrepresa comuna GJU[4]
- Marròc : se liguèt al programa lo 8 de novembre de 2005
- Ucraïna
- Norvègia : non membre de l'UE mas membre de l'ESA, s'es jonguèt a Galileo, en signant un acòrdi lo 3 d'abril de 2009. Aquel contrat de 68,9 milions d'èuros permet a las entrepresas norvegianas de repondre als apèls d'ofre del programa[5].
Des discussions son tanben en cors amb los païses seguents:
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (ca)Article sus wikinews
- (en)Lo Sistèma Galileo, al portal de la Comission Europèa
- (en) (es)Portal de l'Agència Espacial Europea (ESA)
- (es)Article sul Sistèma Galileo, sul site Cartesia
Rapòrts amb los Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Los Estats Units d'America, dempuèi lo començament del projècte, enseguèt de lo far anular, e aquò per diferentas rasons mai o mens avoadas:
- empachar que de païses (subretot Russia, l'Índia e China) o d'organizacions ennemicas poderosas utilise Galileo (en efècte, los sistèmas de posicionament per satellit permetton de guidar precisament los missils fins lor cibla) ;
- empachar l'independéncia d'Euròpa dins lo domèni dels satellits de telecomunicacion e mai generalament de l'espaci, e de mantenir la supremacia impausada pel monopòli dels Estats Units d'America ("pel ben de totes los païses" segon los militars dels Estats Units d'America avent mes al punch aquela doctrina [6])[7] ;
- Eventual problèma d'interferéncia amb lor sistèma GPS.
Los Estats Units d'America fin finala acceptèron Galileo e quitament i participèron. Lo 26 de junh 2004 un acòrdi final permetent l'interoperabilitat tecnica de Galileo amb lo GPS. Aquò permetrá de poder utilizar lo sistèma Galileo e GPS amb un meteis receptor. E mai, se un dels sistèmas auriá de defalhenças, lo segond prendrá lo relai de biais totalament transparent.
L'utilizacion d'ambedos sistèmas e del sistèma EGNOS (sistèma difusant per de satellits geoestacionaris de las donadas de correccion del GPS american dempuèi un malhum de seguida al sòl) permet de melhorar la precision del posicionament sus l'ensemd de la planeta.
Aquel acòrdi del 26 de junh de 2004 es en granda partida confidencial mas, per l'essencial, se pòt dire que l'acòrdi prevei la possibilitat de discriminar, en cas de crisi, de senhals militaris americans « M code » dels senhals civils del GPS american. Recipròcament, l'acòrdi permet tanben de mantenir en operacion los senhals PRS (dedicats als servicis publics) europèus quand será necessàri d'interdire, per de rasons de securitat, l'accès als senhals duberts[8].
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Aquel sistèma bifrequéncia s'afranquit dels problèmas de las traversadas de l'ionosfèra que la densitat electronica fluctua en foncion du jorn e de la nuèch
- ↑ (fr)Galileo : Loyola de Palacio salue le feu vert pour un accord entre l'UE et la Chine
- ↑ (fr)GALILEO : l'Union européenne et l'Inde concluent un accord
- ↑ L'UE et Israël scellent leur accord sur Galileo
- ↑ GPSdaily.com
- ↑ (fr)"PAX AMERICANA o la conquèsta militara de l'espaci", Documentari de Denis Delestrac (France/Canada, 2009, 1h16mn)
- ↑ Vejatz tanben l'article Pax Americana
- ↑ (fr)Revue Flux, editat pels engenhaires de Supélec]] - n°240 juillet 2006


text:
Raville (Mosèla)
Raville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Raville Es un pichon vilatge al bòrd de la rota nacionala 3, entre Bionville-sus-Nied e Fouligny. A traversat per la Nied alemanda ; ela alimentait lo molin #qu'existissiá pas mai.
Raville est un petit village au bord de la route nationale 3, entre Bionville-sur-Nied et Fouligny. Il est traversé par la Nied allemande ; elle alimentait le moulin qui n’existait plus.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria de la municipalitat a ligat a aquela de la familha luxembourgeoise de Raville #que i aviá un castèl a l'intrada del pòble[1].
- Dépendait De l'anciana província de Lorraine.
Vièlh domeni del évêché #que #donar la poderosa familha de Raville ; de contunh #passar als Créhange
L’histoire de la commune est lié à celle de la famille luxembourgeoise de Raville qui avait un château à l’entrée du village[2].
- Dépendait de l'ancienne province de Lorraine.
- Vieux domaine de l'évêché qui donna la puissante famille de Raville ; puis il passa aux Créhange
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ PAN67&dq=Biographie+Luxembourgeoise+Raville Auguste Auguste Pasÿen: Biographie luxembourgeoise: Istòria dels òmes distinguits procedentes d'aquel país, considerat a l'epòca de la siá mai granda estenduda o #que s'an retut considerablas pendent lo sojorn #que i an fach, pagina 67 ff, 1860
- ↑ Auguste Auguste Neÿen: Biographie luxembourgeoise: Histoire des hommes distingués originaires de ce pays, considéré à l’époque de sa plus grande étendue ou qui se sont rendus remarquables pendant le séjour qu’ils y ont fait, page 67 ff, 1860


text:
Notre-Dame-du-Rocher
Notre-Dame-du-Rocher es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- L'ancian nom de la parròquia : "Mil-Savates" (orthographié "Mielle Savate" en 1335, "Mil Chuiate" en una charte de 1423 e "Milsavate" sus la mapa de Cassini de la 18en sègle).
- N'A pas sens dobte res a veire amb la savoureuse anecdote que # un curé i auriá segon el aital sobrenomenat la parròquia del fach #que i aviá poblat de 500 abitants, #çò qu'a pas probablament jamai #èsser lo cas (lo maximal démographique semblable i aver #èsser arribat a en 1831 amb 323 abitants[1]). Lo toponyme seriá benlèu a sarrar del nom d'una peuplade gauloise : los ""Suattes" #qu'aurián viscut en aquela contrée a l'epòca de l'aucupacion romaine e de la christianisation de la Gaule romanisée cap al Modèl:IVe sègle. Cossí se pòt o veire suls monuments #que son arribats d'aquel alunhat periòde gallo-romaine (1Modèl:Ers sègles de lo nòstre ère), lo escritura romaine donava a la carta "U" la forma d'un "V" ("julius" de Jules César per exemple a escrich o grauat : "IVLIVS"). La tribu gauloise (v.Pòbles gaulois) del luòc auriá doncas #èsser aquela dels "SVATTES". Per çò qu'es de l'autre composante del toponyme: "Mil", de divèrsas ipotèsis, mai o mens convincents, an #èsser formuladas. Compte agut dels déformations fòrça frequents de la paraula iniciala — e #encobrir fins a una data pro recenta — "mila" poiriá far referéncia al nombre 1000 (mas per quina rason? Limita miliaire?), A mens qu'aquel siá pas un alunhat remembre daissat pel passatge dels légions romaines (amb déformation de la paraula latina: "miles" en significant soldat). L'investigacion contunha…
- 1622 : Mèstre Regnaud Lecarpentier es curé de la parròquia de Mila Savates.
- Abans la Revolucion de 1789, del punt d'enguarda judicial, "Millesavattes" fasiá partida de la sergenterie del Houlme, subdivision del Bòsc, en la vicomté de Falaise.
- L'ancien nom de la paroisse : "Mille-Savates" (orthographié "Mielle Savate" en 1335, "Mille Chuiate" dans une charte de 1423 et "Milsavate" sur la carte de Cassini du 18en siècle).
- Il n'a sans doute rien à voir avec la savoureuse anecdote selon laquelle un curé aurait ainsi surnommé la paroisse du fait qu'elle était peuplée de 500 habitants, ce qui n'a probablement jamais été le cas (le maximum démographique semblant avoir été atteint en 1831 avec 323 habitants[2]). Le toponyme serait peut-être à rapprocher du nom d'une peuplade gauloise : les ""Suattes" qui auraient vécu dans cette contrée à l'époque de l'occupation romaine et de la christianisation de la Gaule romanisée vers le Modèl:IVe siècle. Comme on peut le voir sur les monuments qui nous sont parvenus de cette lointaine période gallo-romaine (1Modèl:Ers siècles de notre ère), l'écriture romaine donnait à la lettre "U" la forme d'un "V" ("julius" de Jules César par exemple est écrit ou gravé : "IVLIVS"). La tribu gauloise (v.peuples gaulois) du lieu aurait donc été celle des "SVATTES". Quant à l'autre composante du toponyme: "Mille", diverses hypothèses, plus ou moins convaincantes, ont été formulées. Compte tenu des déformations très fréquentes du mot initial — et cela jusqu'à une date assez récente — "mille" pourrait faire référence au nombre 1000 (mais pour quelle raison? borne miliaire?), à moins que ce ne soit un lointain souvenir laissé par le passage des légions romaines (avec déformation du mot latin: "miles" signifiant soldat). La recherche continue…
- 1622 : Maître Regnaud Lecarpentier est curé de la paroisse de Mille Savates.
- Avant la Révolution de 1789, du point de vue judiciaire, "Millesavattes" faisait partie de la sergenterie du Houlme, subdivision de La Forêt, dans la vicomté de Falaise.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 27 de mai 2010
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « Notice communale - Notre-Dame-du-Rocher », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 27 mai 2010


text:
167
Fernand Moucadeau countaire.
La Floro de Vaucluso
Tradicioun de Calèndo
Armana
Arle de Miquèu Bonnefoy
Plueio d’Estello
Conte e danso de Prouvènço
La museto
167
L’aubre que voulié voula!
Ensignadou
Nòstis emissioun
Prouvèrbi
Made in France
Editouriau
Bono annado 2012
L’atualita en image.
L’Evenamen
Priéureta i marcat loucau
De voues se soun amoussado
Sabino Barnicaud, Janeto Guieu,
Reinié Auberge, Marìo Mourier
Estage de prouvençau
Li chaine-pougnènt
La Floro de Vaucluso
Counsulto dis Assouciacioun Parlaren.
Federacioun Parlaren en Vaucluso
Parlaren Lou Tor
Parlaren Païs de Seloun
Parlaren Gardano
Parlaren Mountèu
Tradicioun de Calèndo
Armana
Pantai d’un Nouvè dóu futur
Musico Tradiciounalo
Genevivo Pinet-Roux.
Arle de Miquèu Bonnefoy
Marsiho 2013
Printèms prouvençau
Councours di Jouine 2012
Prouvèrbi toucant lou bestiàri
Plueio d’Estello
Pastouralo
Manifestacioun prouvençalo.
Darniero minuto
La plumo es à nòsti legèire.
Espacejado dóu barrulaire à velò
Nemausus : vesito de Nime la roumano
La «Vièio» de l’Estang dóu Pounènt
Lis ourtoulan
Francés Jouve
Ma titèi
Sant Gènt patroun de la Prouvènço
Vièi Avignoun : Guingueto e cabanoun
Lou cantoun d’Estève dóu Mas de Grichaud
Conte e danso de Prouvènço
La museto
Bono e bello annado 2012 pèr vous e vosto famiho!
Cars Amigo e Ami legèire, touto la souco di Nouvello de Prouvènço vous souvèton uno bono e bello annado 2012.
- Bon an, bono santa! disien lis ancian.
Bono annado, subre-tout, mau-grat la criso, li AAA e la cabussado ecounoumico que nous espèro.
Vosto revisto, en despié de l’evoulun de nosto soucieta, mantèn, d’uno annado à l’autro, la chifro de sis abouna. N’i’a que parton pèr toujour : i’a uno generacioun que tèn la lengo dóu brès que s’en vai, de biblioutèco vivènto moron; soun pamens ramplaça pèr de nouvèu qu’an, segur, pas la memo relacioun viscudo emé la lengo nostro, mai qu’an la fe dins l’an que vèn!
Vous counseian, pèr lis eleicioun venènto, de bèn estudia li prougramo, de pas trop se fisa i proumesso (engajon qu’aquéli que ié creson...) e de faire passa lou message dóu necite d’uno lèi pèr assegura l’aveni di lengo regiounalo de Franço. Aquesto lèi aurié degu èstre voutado pendènt lou mandat presidenciau que s’acabo. Lou fuguè pas. Adounc fau tourna pica sus lou clavèu.
Vous demandan, à respèt de la manifestacioun Marsiho, Capitalo Éuroupenco de la Culturo en 2013, de sousteni lis assouciacioun prouvençalo marsiheso pèr fin que la Lengo e la Culturo Prouvençalo siegon presènto à sa justo plaço, que fan partido de soun patrimòni e de si racino. Vous demandan, tambèn, de desvouloupa dóu mai poussible lis acioun de terren : vòstis assouciacioun dèvon èstre mai que mai vesiblo sus tout lou territòri de la Regioun Prouvènço-Aup-Coustiero d’Azur e dis encountrado prouvençaloufono vesino.
Vous counseian, enfin, d’evita mai que mai li garrouio esterlo : l’aversàri principau, essenciau, es lou centralisme jacoubin. Es à vàutri, Amigo e Ami legèire, de recampa à voste entour li Prouvençau de souco e d’adóucioun, fin que veguessian reflouri Prouvènço, sa Lengo e sa Gèsto!
26338


text:
Dimorphodon
Eth Dimorphodon siguec un pterosaure que demorec en eth Jurassic ancian e apartenh ara familha des Dimorphodontidae. Demorec en Anglatèrra e es sues ales an ua longada d'1,4 metres.
Eth Dimorphodon (dent damb dues formes) ei eth pterosaure més ancian deth Jurassic. Siguec descurbert en estrats deth Liassic més ancian deth sud d'Anglaterra. Ei ua forma damb coa plan longa, dera familha des Pteinosaurus deth Trias que podien auer sigut es sòns ancessors.
Es sòns ales auien un metre de longada totau d'1,4 metres. Sonque quauques especimens de Dimorphodon an estat trapats, plan d'eri son rèstes d'esqueletes sanceres.
Toti aperténhen ara madeisha especie, Dimorphodon macronyx e venen deth madeish lòc e peires, cò ei a díder, de Dorset, ena costa anglesa. Un especimen solet, damb quauqui ossi deth braç e des pates siguec trapat en es estrats deth Baish Lias en Severn, Gloucestershire.
Dimorphodon auia un cran plan gran e naut damb uns horats as bandes plan granes tanben. Aguestes hiestres o horats des uelhs damb dubertures en naut e en baish, preorbitals e nostrils son desseparades sonque per ues barres d'os.
Atau, maugrat açò, eth tamanh deth sòn cran era plan leugièr. Auia tanben quate dents frontals en cada banda dera dintadura de'n naut. Dejós aguesta auia de petites dents. Ena dintadura de baish tanben auia de 30 a 40 petites e punchants dents. Aguesta especialisacion arremerca que minjaua sonque peish.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
º The Illustrated Directory of Dinosaurs and other prehistoric creatures, Greeenwich Editions, 2005.


text:
ANZUS
L'ANZUS ( « Australia, New Zealand, United States Security Treaty » en anglés) foguèt un pacte militar defensiu signat a San Francisco lo 1èr de setembre de 1951 entre leis Estats Units d'America, Austràlia e Nòva Zelanda. Dempuei 1985 e lei refús simultanèus de Nòva Zelanda d'autorizar la preséncia d'armas nuclearas ò de naviris de propulsion nucleara sus son territòri e deis Estats Units d'America d'informar lo govèrn neozelandés de la preséncia d'armas nuclearas sus seis unitats, lo tractat es considerat suspendut Washington e Wellington.
A l'origina, l'objectiu èra de s'aparar còntra l'emergéncia d'un novèu poder militarista japonés. Pasmens, dins l'encastre de la Guèrra Freja, evolucionèt rapidament vèrs la lucha anticomunista. Favorizèt lo remplaçament dau Reiaume Unit per leis Estats Units d'America coma poissança dominanta de l'Ocean Pacific.


text:
Havernas
Havèrno en picard ( Havernas en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquel vilatge picard a situat a unitat|15|km}} al nòrd de Amians, sus la rota de Auxi-lo-Castèl.
Ce village picard est situé à 15 km au nord d'Amiens, sur la route d'Auxi-le-Château.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Dempuèi lo començament del XVIIe sègle e fins a la révocation de la édit de Nantas en 1685, la Glèisa reformada d'Amians celèbre occasionnellement lo culte dins lo castèl de Havernas. Aquel aperten a la familha protestante de Sant-Delys[1].
Dès le début du XVIIe siècle et jusqu'à la révocation de l'édit de Nantes en 1685, l’Église réformée d'Amiens célèbre occasionnellement le culte dans le château d'Havernas. Celui-ci appartient à la famille protestante de Saint-Delys[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Istòria de las protestants de Picardie per Louis Rossier-1861 réédition 1990 e de registres de la Glèisa reformada d'Amians a las A.D. De la Soma
- ↑ Histoire des protestants de Picardie par Louis Rossier-1861 réédition 1990 et registres de l’Église réformée d'Amiens aux A.D. de la Somme


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Ludwig Karl Martin Leonhard Albrecht Kossel (n. en 1853, m. en 1927) foguèt un biologista alemand. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1910.
Nasquèt lo 16 de setembre de 1853 dins la vila de Rostock, situat a l'actual estat alemand de Meclemborg-Cispomerània. Filh de Albrecht Kossel, cònsol de Prússia, estudièt medecina a l'Universitat de Rostock e lo 1872 contunhèt los sieus estudis a l'Universitat de Estrasborg, ont aguèt coma professors Anton de Bary, Wilhelm von Waldeyer, Adolf von Baeyer e Felix Hoppe-Seyler, e se licencièt lo 1878.
Dirigiguèt l'Institut de Fisiologia de Berlin, e accediguèt posteriorament a la cadièra de fisiologia de Marborg, en venent titulara de la meteissa a Heidelberg, vila ont moriguèt lo 5 de julhet de 1927.


text:
Blanhac (Lengadòc)
Blanhac [1][2] (Blagnac en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus. Sos abitants son apelats los blanhaqueses(-esas).
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada en banlèga nòrd-oèst de Tolosa.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
Installacions[modificar | modificar la font]
Aeropòrt de Tolosa-Blanhac
Odyssud,
Cinèma le Rex,
Rugbi : Estadi Ernest Agelès, estadi Mermoz e terranhs de Bélissaire,
Fotbòl : Estadi del Ramièr, terranhs dels Barradels,
Piscina complèxe nautic dels Ramièrs,
Pista de patinatge municipala Jacques Raynaud,
8 gimnasis,
8 terrens de tennis dobèrts (avenguda dels Telhs),
Bolodròm del Parc,
Escòla de dança,...
Basa de lésers del Ramièr,
2 collègis:Collègi Jean Mermoz e Collègi Henry Guillaumet,
licèu Antoine de Saint Exupéry,
Espòrts[modificar | modificar la font]
Existís de nombrosas associacions esportivas a Blanhac de l'Aeromodelisme al Yoga,
en particular una equipa de rugbi vejatz http://www.blagnacrugby.com/,
e d'Hockey sus glaça lo TBHC (tolosa blanhac hockey club) veire http://www.tbhc.fr
Eveniments[modificar | modificar la font]
- Blanhac-Plaja es organizat dempuèi 2001 ja per l'associacion "1 Nuggets,1 Enfant".
Quartièrs[modificar | modificar la font]
I a 5 conselhs de quartièrs que ligan los abitants e los elegits :
- quartièr Nòrd Grand-Nòble, Brassens, Pinòt (3522 abitants)
- quartièr Oèst Barradels, Berry, Belisaire, Ritoret, Romegas (6045 abitants)
- quartièr Grenada (1981 abitants)
- quartièr Centre Saoulous, Centre, Compans (6341 abitants)
- quartièr Sud Servanty, Aérogare, Layrac (6341 abitants).
Associacions[modificar | modificar la font]
- Amicala francoalemanda, lo sit
- Amicala francoitaliana,
- tchin-tchine, associacion d'escambis culturals francochineses, veire lo sit internet
- Cirque Pep's : escòla de circ amator per enfants, adolescents e adultes, [1]
- Associacion dels Radioamators : Blanhac Amator Ràdio
- Blanhac Convergéncias lo sit
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)Blanhac sus iPAGUS.fr
- (fr) Ostal de Comuna
- (fr)Blanhac sul sit de l'Institut Geografic Nacional
- (fr) http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/co_navigation.co_page?nivgeo=C&codgeo=31069&theme=ALL&typeprod=ALL&lang=FR&quelcas=LISTE Blanhac sul sit de l'Insee]
- (fr) Blanhac sul sit del Quid
- (fr) Comunas vesinas de Blanhac
- (fr) Localizacion de Blanhac sus una mapa de França
- (fr) Plan de Blanhac sus Mapquest
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
931
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 931 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Perseguida de la campanha començada en 930 còntra Teodosiopòlis que foguèt conquistada a la prima per lei fraires Korkoas. Venguèt tributari de l'Empèri. La populacion i demorèt fòrça ostila ai Bizantins. D'autra part, l'emirat de Melitèn, pilhat regularament per lei Bizantins, demandèt de negociar ambé l'emperaire e de'n venir vassau.
Dins aquò, d'incursions menadas per l'emir de Tarsa entraïnèron una generalizacion de la guèrra après lo pilhatge d'Amorium. D'efèct, lei Bizantins mobilizèron de fòrças importantas per sostenir leis ofensivas armenianas còntra l'emirat d'Azerbaitjan. Destruguèron tornarmai Khliat, Berkri e Samosate mai poguèron pas empachar una còntra-ofensiva còntra Armenia. Aquò entraïnèt un cambiament d'aliança de Melitèn que rompèt son acòrd ambé Constantinòple e jonhèt una ataca dirigida per lo senhor de Mossol. Aquela ataca reconquistèt Samosate e Melitèn mai poguèt pas s'i mantenir en causa de dificultats d'avitalhament. Après sa retirada, lei Bizantins reocupèron la region de Melitèn ont adoptèron una tactica de tèrra cremada.


text:
Granda Orsa
La Granda Orsa o lo Gran Carri es la tresena constellacion del cèl per òrdre de talha. Conten lo grand carri o granda caçairòla, un dels estelums pus coneguts de l'emisfèri Nòrd. Es fòrça aisit de la reconéisser per sa forma de caçairòla que compausan sas sèt pus brilhantas estelas. La Granda Orsa es una constellacion circumpolara per los observators situats en dejós del 41° de latitud Nòrd e sembla de jamai trescolar. En grèc, « ors » se ditz arktos.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Segon la mitologia grèga, aquela constellacion representava Callisto, uma ninfa aimada de Zèus. Quand Era, l'esposa de Zèus, descobriguèt lor relacion, cambièt Callisto en Granda Orsa e son filh Arcas en Pichona Orsa. Ofensada, Era demandèt justícia a l'Ocean, e las orsas foguèron alara condemnadas a virar sens fin a l'entorn del pòl Nòrd, jamai autorizadas a se repausar jos la mar.
Segon una autra version, la ninfa Callisto èra la filha de Licaon, un rei d’Arcadia. Zèus s'apercebèt alara que caçava en companhiá d’Artemis e que s'enamorèt. Era, gelosa, cambièt la jovencèla en orsa aprèp que congreèt son filh, Arcas. Lo mainatge venguèt òme, e un jorn que caçava, la divessa dirigiguèt Callisto cap ont èra, esperant que lo filh lance una flècha a sa maire, sens que sàpia. Mas Zèus enlevèt l’orsa e la placèt dins las estelas. Pus tard, son filh Arcas la venguèt retrobar. Prenguèron respectivament los noms de Granda Orsa e de Pichona Orsa.
La Granda Orsa es a l'origina del tèrme « septentrional » : los Romans nomenavan aquela constellacion septem triones es a dire « los sèt buòus d'araire » que viran totjorn a l'entorn del nòrd. Al Reialme Unit, se nomena the Plough (l'araire), als Estats Units d'America, the Big Dipper (la culhièra), en Escandinàvia, Karlavagen (lo vagon de Carles, probablament Carlesmanhe), en Bretanha Karr kamm (carri tòrs), Karr Arzhur (lo carri del rer Artur) ou Lost-arar (lo bot de l'araire). Dins l'astronomia indóa, se sona Sapta Rishi (los sèt savis). En astronomia chinesa, las sèt estelas principalas correspondon a l'estelum Beido, un dels pus ancians estelums utilizats que son orientacion foguèt utilizada per seguir lo cicle de las sasons.
Los Indians d'America del Nòrd (Algonquins, Micmacs, Narragansett, Cherokees) considèran aquel estelum coma una orsa perseguida per tres caçaires.
Una version aràbia raconta que la constellacion representa lo taüc d'un paire rebalat per sas tres filhas. Lo pòrtan dempuèi de temps e ensajan de trapar son assassin (La Pichona Orsa). Lo jorn ont traparàn l'assassin, serà la fin de l'ikhan.
Observacion de las estelas[modificar | modificar la font]
La Granda Orsa es la constellacion pus coneguda, aquela que s'apren de conéisser en primièr dins l'emisfèri nòrd. Sèt estelas ressortisson netament entre las autras e forman lo Carri (o la Caçairòla). Aquela formacion en carri se pòt veire tota l'annada dins las zonas situadas en dessús del 40° de latitud nòrd. Mai al sud, le Carri dispareis jos l'orizont pendent l'automne.
- Localizacion de la constellacion
La granda caçairòla se localiza per observacion dirècta. Dubhe (a UMa), Merak (B UMa), Phecda (Y UMa), Megrez (δ UMa), Alioth (e UMa), Mizar (Z UMa) e Alkaid (n UMa) forman un dels estellums pus coneguts : lo « Carri » o la « Caçairòla » o la « Culhièra » de la Granda Orsa. Aquel estelum es talament caracteristic e brilhant que Johann Bayer partiguèt del bot (Dubhe) e remontèt (Alkaid) per designar las estelas de la constellacion, al lòc de las classar per magnitud coma o fasiá de costuma.
- Forma de la constellacion
Un autre estelum ven de la cultura aràbia. Son de « sauts de la gazèla », una seria de tres parelhs d'estelas :
- Alula Borealis (v UMa) e Alula Australis (E UMa), lo « primièr saut » ;
- Tania Borealis (λ UMa) e Tania Australis (u UMa), lo « segond saut » ;
- Talitha Borealis (ι UMa) e Talitha Australis (k UMa), lo « tresen saut ».
Aquelas estelas se tròban lo long de la frontièra sud-oèst de la constellacion, los « artelhs » de l'Orsa.
- Mizar e Alcor
Mizar (Z UMa) es l'estela del mièg dins la seria de las tres que forman lo « mandre » de la caçairòla. Es coneguda per possedir un companhon — Alcor (80 UMa) — que se pòt destriar sens instrument. De las poder destinguir foguèt un tèst tradicional d'acuïtat de la vision dins fòrça culturas; Gengis Khan n'auriá fach un critèri de seleccion de sos arquièrs.
Estelas principalas[modificar | modificar la font]
Alioth (e Ursae Majoris)[modificar | modificar la font]
Alioth (e UMa), al mitan de la coa del « carri », es l'estela pus brilhanta de la constellacion de la Granda Orsa e la 34ena de la copòla celèsta.
Alioth es una estela blanca alunhada de 81 annadas lutz, gaireben quatre còps pus granda que lo Solelh e tres còps pus massiva. Son tipe espectral indica qu'es una estela particulara (A0p) : presenta certanas regions de son atmosfèra enriquida en elements coma oxigèn, euròpi, cròme, alara que son en demens dins d'autras zonas. Alioth se classa dins la categoria de las estelas variablas de tipe a2 Canum Venaticorun.
Dubhe (a Ursae Majoris)[modificar | modificar la font]
Dubhe (a UMa), la segonda estela de la constellacion, es una supergiganta irange, gaireben 30 còps pus granda que lo Solelh. Es tanben una estela dobla perque possedís un companhon alunhat de 23 ua qu'orbita a l'entorn d'aquela en 44 ans. Pus luènh, a 9 000 ua, i a un autre sistèma binari.
Mizar (Z Ursae Majoris)[modificar | modificar la font]
Mizar (sens Alcor) es un estelum complèxe de quatre estelas : dos parelhs d'estelas (un orbitant en 20,5 jorns, l'autre en 180 jorns) virant un a l'entorn de l'autre. A una plaça de tot primièr reng dins l'istòria de las estelas doblas : Mizar amb son cavalièr Alcor es una binària visuala coneguda dempuèi de temps, es la primièra dobla telescopica (Mizar A e B, descobèrta per Giovanni Riccioli en 1650), la primièra dobla fotografiada (per G. P. Bond en 1857), e Mizar Aa e Ab, la primièra binària espectroscopica (anonci fach per Edward Charles Pickering en 1889).
Autras estelas[modificar | modificar la font]
Merak, Phecda, Megrez, Alioth e Mizar, totas cinc estelas caudas de classa A, fan partida d'un grope d'estelas distant d'environ 80 annadas lutz e se desplaçant amassa dins l'espaci. Aquel grope d'estelas se nomena lo corrent d'estelas de la Granda Orsa
Objèctes celèstes[modificar | modificar la font]
Mantuna galaxia se tròba dins la Granda Orsa, que lo parelh M81 (una de las pus brilhantas galaxias del cèl) e M82 en dejós de la « tèsta » de l'Orsa, M101, una bèla galaxia espirala al nòrd-oèst d'Alkaid (n UMa) e las galaxias espiralas M108 e M109. La constellacion conten gaireben 50 galaxias.
I a tanben la nebulosa planetària M97.