text:
Nebulosa planetària
Una nebulosa planetària es una nebulosa d'emission formada d'una bofiga de gas en expansion eissida de l'ejeccion dei jaç exteriors d'una estèla de 0,8 a 8 massas solaras qu'es a passar de l'etapa de giganta roja an aquela de nana blanca.
Aqueu fenomèn foguèt descubèrt en 1764 e l'aspèct similar ai planetas de l'objècte li donèt son nom. Pasmens, en fòra de son aspèct, a ges de rapòrt ambé lei planetas. Sa causa es liada a l'agotament resèrvas d'èli d'une estèla dau tipe giganta roja. D'efèct, la fin dei reaccions termonuclearas dins lo còr de l'estèla permet plus de mantenir son equilibri entre la gravitat e l'energia emesa per la fusion de l'èli. Aquò entraïna alora l'afondrament dau còr, sota la sieuna gravitat, e sa transformacion en nana blanca. Aqueu fenomèn es una fònt d'energia fòrça importanta qu'es a l'origina d'una gròssa pression radiativa sus lei jaç extèrnes de l'estèla. La matèria i es alora expulsat vèrs lo mitan interstellar a una velocitat generalament situada entre 20 e 30 km/h. En parallèl, la temperatura fòrça auta de la nana blanca en formacion (fins a 30 000 K a sa superficia) ioniza aqueu gas que va emetre de l'energia e donc venir visible. Ansin, se fòrma la bofiga de gas en expansion a l'entorn de la nana blanca. La durada dau fenomèn es d'aperaquí 10 000 ans.
L'exemple pus conegut de nebulosa planetària es la Nebulosa de la Lira.


c: text/html

text:
Senconac
Senconac[1][2] ( Senconac en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament d'Arièja e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son : villam Succunacum, en 1074, en latin, Senconaco, en 1272, en latin, Sanconac (Cronica d'Esquerrier, al sègle XV), Sancounac (mapa de Cassini); se tròba sovent escrit en francés Saint-Connac o Saint-Conac als sègles XVII, XVIII e XIX [3]. Ni Dauzat nimai los Féniés dison pas res de Senconac. Lo sufixe -ac, del sufixe celtic -*aco- fa pensar a una proprietat antica, mès lo nom del mèstre es de mal definir, benlèu prèp del nom qu'es a l'origina de Cencenac, que poiriá èsser format a partir de *Cincinnus, nom ipotetic de persona que correspond a cincinnus « retortilh, anèla de pels » [4]; solament Senconac a un -c- dur, çò qu'es impossible ambe *Cincennus, sense crosament ambe un autre mot. Fa que val mai partir de la fòrma pus anciana, la de 1074. Se pòt pensar a un derivat del mot gallés succos, « pòrc » (un dels noms d'aquel animal en gallés, que donava plan de noms de persona), per exemple associat al mot -uanos, « tuaire de - » [5]. Demorariá a explicar lo passatge de *Soconac (inferit de (villam) Succunacum) a Senconac : l'atraccion de sent, aprèp una estapa per *Seconac, resultat d'una dissimilacion ?
Istòria[modificar | modificar la font]
Senconac aviá pas de glèisa. Los abitants anavan, segon la tradicion orala, a la glèisa, ara dispareguda o çò pus mens arroïnada, d'Arniguel (comuna de Verdun). La glèisa actuala es del sègle XIX [6].
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Las Cabanas; es ara del canton de Haute-Ariège (en francés), donc de Nauta Arièja.
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ http://www.histariege.com/senconac.htm
- ↑ Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 394
- ↑ Xavier Delamarre, Dictionnaire de la Langue gauloise, ed. Errance, 2na edicion, 2003, p. 284 e 305
- ↑ Jacques Guérola, « Senconac » http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.histariege.com%2Fsenconac.htm

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Autor : Silvan Chabaud
Photo : CIRDOC
Lo 5 de mai passat, se tenguèt una jornada d’estudis a l’entorn de l’òbra e de la pensada de Félix Castan, al CIRDÒC de Besièrs, a l’iniciativa dels ensenhaires-cercaires en occitan de l’Universitat Paul Valery de Montpelhièr.Aquela jornada de reflexion e d’escambis se faguèt dins l’encastre d’un trabalh global menat sus un cèrt nombre d’actors màgers de la renaissença d’òc dempuèi lo sègle XIX.
Félix Castan, un dels actors principals de l’IEO tre sa naissença, foguèt un pensaire, un poèta, un cercaire, un bolegaire d’idèas, un artesan de l’occitanisme que marquèt son temps. Aquela jornada, pron corta fin finala davant l’immensitat de l’òbra, permetèt de sasir tota la riquesa e la diversitat de la pensada castaniana, en abordant tant son interès per la literatura, las arts en general (pintura, arts plasticas, art contemporanèu, teatre, dança, musica…), son engatjament politic e marxista, coma sa lucha anticentralista e occitanista dins una amira de refondacion, de cambiament prigond de la societat francesa. I avèm descobèrt un Félix Castan resistent, combatent de la « Poncha de Grava » en 1945, mercés a la comunicacion de Cécile Noilhan que trabalha suls escriches occitans de la segonda guèrra mondiala. Puèi, es la naissença d’un escrivan d’òc, la connexion, jove, amb los actors màgers de l’occitanisme de l’après-guèrra : Ismaël Girard, Robèrt Lafont e tantes autres. Es tanben son Carcin natal e son ligam amb Antonin Perbòsc que se destaquèt clarament dins las discutidas. Roland Garrigues evoquèt Felix Castan al còr de sa vila de residéncia : Montalban e tot l’ample d’un trabalh pacient, rigorós e coerent, al còr de la ciutat d’Olympes de Gouges, per bastir una capitala culturala. Maria-Joana Verny e Clara Torreilles estudièron la correspondéncia entre Castan e Lafont per l’una e Castan e Espieux per l’autra : un biais d’entrar dins la vida, dins l’intelligéncia e la nautor dels debats e dels enjòcs occitanistas d’aquel temps. Demoram pivelats davant la clartat dels prepauses escambiats e la generositat d’aquelas reflexions. L’influéncia de Félix Castan sul regrelh musical dels ans 1990 (Massilia Sound System, Fabulous Trobadors, Lubat, Nux Vomica) foguèt de segur mesa en relèu sens oblidar las crisis de l’occitanisme, los desacòrdis amb Lafont e lo trabalh que menèt Castan, sovent mal comprés, de son costat, sens abandonar sa filosofia : una mesa en causa perpetuala del regne de la pensada unica. Totes los intervenents portèron un agach sus l’immensitat del trabalh de Castan e dobriguèron autant de fenèstras sus un mond plural.
A la fin de la jornada, lo temps èra passat tròp lèu mas s’èra bensai un pauc arrestat tanben, Félix Castan pareissiá mai pròche, encara tant present, uèi. A la velha d’una eleccion nacionala que placèt lo front nacional, un còp de mai, al segond torn, nos quitavam totes, rics de l’escambi, amb la frasa famosa en tèsta :
« On est pas le produit d’un sol, on est le produit de l’action qu’on y mène ».
Mai d’entresenhas :
L’Universitat de Montpelhièr e lo CIRDÒC trabalhan amassa sul projècte « Vidas,
per un diccionari biografic de la renaissença d’òc, del sègle XIX al sègle XXI » qu’es disponible en linha sus
www.vidas.occitanica.eu
I trobaretz una ficha detalhada sus Félix Castan.


text:
Andòrra la Vièlha
Andòrra la Vièlha (var. Andòrra la Vielha) (Andorra la Vella en catalan) es la capitala del Principat d'Andòrra.
La fèsta patronala (en catalan: festa major) se fa lo 24 de junh, lo primièr dimenge d'agost.
Es una de las sèt parròquias d'Andòrra
Istòria[modificar | modificar la font]
De visitar[modificar | modificar la font]
- Casa de la Vall (Ostal de las Valadas: Parlament e Palais de Justícia)
- Glèisas de Sant Esteve, Santa Coloma e Sant Andreu
- Castèl de Sant Vicenç d'Enclar
- Pont de la Margineda.


text:
Un jòune òme, lu Koichi, es pertant per « intrar » dins lu subconscient de son amija, la Atsumi, que se troba estre dins lu comà apres ‘ver tentat de se balhar la mòrt i a un an de ‘quò.
.
Sem portar entre dos monde, un boiradís de realitat e de raibe, un monde ente daus sinhaus poden estre balhats, interpretats per aidar de comprener la realitat « vertadiera », la que, quau que siàia, es la resulta d’una contrucci’ dau cerveu, d’un punt de vuda bodiste.
Lu film es fòrça poëtique dins sos eimatges emai las vilas montradas, per eisemple, siguessen d’interpretar coma ‘na critica de la societat japones d’apres Fukushima, coma las tornas.
Es un bon filme que fai pensar au dessenh animat Paprika o d’enquera a Inception


text:
Òrdi deu Temple
L'Òrdi deu Temple o Òrdi deus Companhs Sordats deu Crist e deu Temple de Salomon, mei conegut com los Templèrs que ho un òrdi religiós catolic de cavalèrs encargats d'emparar los romius e qui ho actiu durant las guèrras en Tèrra Santa entà emparar los Estats Latins d'Orient.
En Euròpa, que desvolopèn ua ret de Comanderias on podèvan acessar los romius contra argent. Que vadón atau hèra actius suu plan economic tanben, e poderós.
Dab la fin deus Estats Romans d'Orient, la loa activitat economica que vadó hèra dominanta suber la loa capacitat militara au medish temps que la mes·hidança entà eths creishè. Lo rei Felip IV de França qui'us devèva ua soma importanta d'argent que'n obtiengó la loa condemnacion. Lo lor darrèr Gran Mèste, Jacques de Molay, que ho cremat a París en 1314.


text:
Arqueologia
L'arqueologia es una disciplina scientifica que son objectiu es l'estudi e la reconstitucion de l'istòria de l’umanitat dempuèi la Preïstòria fins a l'epòca contemporanèa a travèrs l'ensems dels vestigis materials qu'an subsistit e qu'es de còps que i a, necessari de metre al jorn (objèctes, aisinas, ossaments, terralhas, armas, pèças de moneda, joièls, vestits, emprentas, traças, pinturas, bastiments, infrastructuras, etc.).
L’arqueològ trapa la màger partida de sa documentacion dins los trabalhs sul terren (prospeccions, sondatges, cavament) contràriament a l’istorian, que sas principalas fonts son de tèxtes. Los documents escrits son pasmens sovent utilizats amb succès en arqueologia quand son disponibles e servats.


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement de Schaumburg (257)
Liste des communes
Rinteln
Ville de Rinteln, localité de l'Allemagne de 26 000 habitants.
La mairie de Rinteln a une adresse e-mail et un site Internet.
Stadthagen
Ville de Stadthagen, localité de l'Allemagne de 22 000 habitants.
La mairie de Stadthagen a une adresse e-mail et un site Internet.
Bückeburg
Ville de Bückeburg, localité de l'Allemagne de 20 000 habitants.
La mairie de Bückeburg a une adresse e-mail et un site Internet.
Bad Nenndorf
Ville de Bad Nenndorf, localité de l'Allemagne de 10 000 habitants.
La mairie de Bad Nenndorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Obernkirchen
Ville d'Obernkirchen, localité de l'Allemagne de 9 200 habitants.
La mairie d'Obernkirchen a une adresse e-mail et un site Internet.
Auetal
Ville d'Auetal, localité de l'Allemagne de 6 200 habitants.
La mairie d'Auetal a une adresse e-mail et un site Internet.
Rodenberg
Ville de Rodenberg, localité de l'Allemagne de 6 000 habitants.
La mairie de Rodenberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Nienstädt
Ville de Nienstädt, localité de l'Allemagne de 4 700 habitants.
La mairie de Nienstädt a une adresse e-mail et un site Internet.
Hagenburg
Ville d'Hagenburg, localité de l'Allemagne de 4 400 habitants.
La mairie d'Hagenburg a une adresse e-mail et un site Internet.
Lindhorst
Ville de Lindhorst, localité de l'Allemagne de 4 400 habitants.
La mairie de Lindhorst a une adresse e-mail et un site Internet.
Lauenau
Ville de Lauenau, localité de l'Allemagne de 4 100 habitants.
La mairie de Lauenau a une adresse e-mail et un site Internet.
Haste
Ville d'Haste, localité de l'Allemagne de 2 700 habitants.
La mairie d'Haste a une adresse e-mail et un site Internet.
Apelern
Ville d'Apelern, localité de l'Allemagne de 2 500 habitants.
La mairie d'Apelern a une adresse e-mail et un site Internet.
Bad Eilsen
Ville de Bad Eilsen, localité de l'Allemagne de 2 100 habitants.
La mairie de Bad Eilsen a une adresse e-mail et un site Internet.
Hohnhorst
Ville d'Hohnhorst, localité de l'Allemagne de 2 100 habitants.
La mairie d'Hohnhorst a une adresse e-mail et un site Internet.
Hespe
Ville d'Hespe, localité de l'Allemagne de 2 100 habitants.
La mairie d'Hespe a une adresse e-mail et un site Internet.
Meerbeck
Ville de Meerbeck, localité de l'Allemagne de 2 000 habitants.
La mairie de Meerbeck a une adresse e-mail et un site Internet.
Helpsen
Ville d'Helpsen, localité de l'Allemagne de 2 000 habitants.
La mairie d'Helpsen a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Sebourg
Sebourg es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a traversat pel Aunelle. Se situa a 60 quilomètres de Lille.
La commune est traversé par l'Aunelle. Elle se situe à 60 kilomètres de Lille.
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1089 lo nom de la municipalitat èra Sebourck. A Modèl:La s la municipalitat aperten al comte d'Enaut Baudoin IV.
En 1089 le nom de la commune était Sebourck. Au Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle la commune appartient au comte de Hainaut Baudoin IV.


text:
Nacional recèrca un cargat de mission a comptar del 1èr de junh de 2009.
Trabalharetz en coordinacion amb lo
director e lo conselh d’administracion de l’IEO
Missions :
- Seguit de
projèctes interregionals de desvolopament de l’occitan dens los domenis
de la
transmission e de la socializacion de la lenga
- Trabalh d'alimentacion e de
gestion del site internet de l'IEO.
- Ajuda a l'estructuracion del malhum
IEO.
- Trabalh sus la revista "Anem Occitans!" : concepcion de la grasilha
editoriala, comanda e redaccion dels articles, mesa en pagina.
-
Participacion als acamps administratius de l'IEO (burèus e
CA).
Modalitats del contracte :
- CDD sens tèrme precís
(en remplaçament d'un congièr de maternitat) amb possibilitat
de
prolongacion
- 35h/setmana + disponibilitat per participar a d'acamps e
eveniments la dimenjada o lo ser.
- Luòc del trabalh : Tolosa, Ostal
d'Occitània, 11 carrièra Malcosinat
- Remuneracion : 1500€ nets/mes.
-
debuta del contracte : 1èr de junh de 2009.
Lo primièr mes de trabalh se
farà en binòme amb la persona que remplaçaretz
Competéncias requesidas :
- Coneissença aprigondida de l'occitan parlat, escrit, capacitat de
correccion e d'auto correccion.
- Bona mestresa dels utisses informatics
corrents (Word, Excel, Publisher, o lor equivalent) e mestresa basica d'unes
logicials grafics.
- Bona capacitat redaccionala e sintetica
- Capacitat
de trabalh en equipa e tanben en autonomia
Mandar CV e letra de
motivacion abans lo 15 de mai de 2009 a l'Institut d'Estudis Occitans, 11
carrièra Malcosinat, 31000 Tolosa, 05 34 44 97 11, direccion@ieo-oc.org
www.ieo-oc.org


text:
Avantgardas artisticas
L'avantgarda es la tendéncia, dins una òbra d'art quina que siá, o d'un artista, a introduire elements innovadors al respècte de las formas tradicionalas o convencionalas. Tanben se comprend coma una excessiva preocupacion per desplegar de ressorsas que trencan o destorban los sistèmas mai acceptats de la representacion o expression, dins lo teatre, la pintura, l'escultura, la literatura, lo cinèma, eca. L'usatge vulgar es pejoratiu, alara que tanben lo tèrme s'utiliza per designar los movements artistics de novelum, e en general dogmatics, que se produguèron en Euròpa pendent los primièrs decennis del sègle XX.
Contèxte istòric[modificar | modificar la font]
Al temps qu'emergiguèron las avantgardas artisticas, Euròpa èra en crisi prigonda, qu'acabèt per la Primièra Guèrra Mondiala, puèi, mostrant de limits del sistèma capitalista. Mas fins a 1914 los socialistas èran los sols que parlavan de "l'esfondrament del capitalisme", coma o mostrèt Arnold Hauser, e tanben d'autres sectors avián percebut de per abans los limits d'un modèl de vida que privilegiava l'argent, la produccion e las valors del canvi abans l'Òme.
Lo resultat d'aquò foguèt la pauretat e lo clausonament artistic contra aqueles que reaccionavan ja en 1905, Pablo Picasso e Georges Braque amb lors exposicions cubistas, e lo futurisme que, en 1909, faguèt son primer manifèst d'apostata al futur e foragetèt tot lo precedent, esbleugit pels progrèsses de la modernitat scientifica e tecnologica: que la frasa de Marinetti: « Una automobila de corsa es pus bèla que la Victòria de Samotràcia ».
Atal comencèt l'avantgarda, encara que lo moment del vam mai grand coïncidís, logicament, amb la Primièra Guèrra Mondiala, amb la consciéncia de l'absurd sacrifici que supausava, e amb la promesa d'una vida diferenta insuflada pel trionf de la Revolucion Socialista en Russia en 1917.
En 1916 a Zuric (territòri neutre pendent la guèrra), Tristan Tzara un poèta e filosòf romanés, fugiguèt sas obligacions militaras, decidiguèt de fondar lo "Cabaret Voltaire". foguèt l'acte de fondacion del dadaïsme, al vam del Nihilisme que prepausa lo refús total.
Aquel desir de destruccion de tot çò qu'es establit menèt los dadaïstas, per èsser coerents amb eles meteisses, se fòrabandissián eles meteisses: lor pròpria destruccion.
Qualques partesans de Dadà, dirigits per André Breton, pensavan que las circonstàncias exigissián en mai de l'anarquia e la destruccion, sinó també la proposicion; atal s'alunha de Tzara (causa que pausèt lo punt final al movement dadaïsta) e començant l'aventura surrealista.
La furia Dadà foguèt una primièra etapa e indispensabla, mas arribèt a son tèrme. Breton e los surrealistas faguèron lo ligam entre l'enonciat d'Arthur Rimbaud (que amb Charles Baudelaire, Comte de Lautréamont, Alfred Jarry, Van Gogh e mai del sègle XIX seràn reconeguts pels surrealistas coma lors "paires"): « se deu cambiar la vida », amb aquel de Karl Marx: « se deu transformar lo monde ». Emergiguèt alara lo surrealisme al servici de la revolucion que pretendiá recuperar quicòm de l'òme dins la societat, sos condicionaments e repressions l'avian amagat: son esséncia mai pura, son Ieu basic e autentic.
Per mejan del restabliment de l'inconscient, dels sòmis (èran los jorns de Sigmund Freud e de las originas de la psicoanalisi), se libererant de las passions e los desirs, de l'escritura automatica, de l'umor negre, temptèron d'anar cap a una societat nòva en que l'òme pòsca viure en plenitud (l'utopia surrealista). Dins aquel plen exercici de la libertat que caracteriza l'actitud surrealista, tres mots s'unisson dins un sol sens: amor, poesia e libertat.
Corrents de l'avantgardisme[modificar | modificar la font]
Dins l'avantgardisme de corrents emergiguèron prepausant innovacions radicalas de contengut, lengatge e ment. Entre eles se destacan:
- Impressionisme: reagís contra los excèsses del realisme, concentrant son interès dins lo procèssus mental d'un personatge quand son confronta a qualques situacions. Se caracteriza per transferir a l'òbra la vertadièra existéncia radicada dins los procèssus mentals, l'intuicion e lo desliurament de l'individú, atal coma lo manejament dels individús per mejan de las associacions psicologicas.
- Expressionisme: nasquèt en Alemanha en 1920 coma reaccion al naturalisme, dirigit pel poèta Georg Trakl. D'entre los principis se destacan la reconstruccion de la realitat, la relacion de l'expression literària amb los arts plastics e la musica, e l'expression de l'ansia del monde e de la vida per mejan de novèlas e dramas que se parla dels limits socials impausats a la libertat de l'òme.
- Cubisme: apareguèt en França, capitanejat per Guillaume Apollinaire. Sas principalas caracteristicas consistisson en l'associacion d'elements impossibles concretament, desdoblament de l'autor, disposicion grafica dels mots, substitucion del sentimental per l'umor e la jòia, e lo retrach de la realitat per mejan de divèrsas apròchas.
- Futurisme italian: nasquèt a Milan fondat per Filippo Tommaso Marinetti en 1909. Aquel movement trencava amb la sintaxi, lo ritme e los signes convencionals de pontuacion.
- Futurisme sovietic: (futurisme rus, futurisme ucraïnian, eca.)
- Suprematisme: movement fondat per l'artista ucraïnian e sovietic, Kazymyr Malévytx.
- Constructivisme: movement sovietic.
- Dadaïsme: apareguèt a Zuric entre 1916 e 1922, amb Tristan Tzara coma fondator..
- Ultraisme: apareguèt en Espanha entre 1919 e 1922 coma reaccion al modernisme.
- El Bauhaus e l'arquitectura Moderna: tota una revolucipn dins l'arquitectura e lo dessenh.
- Creacionisme: emergiguèt en 1917 promogut pel poèta chilian Vicente Huidobro, que concebèt lo poèta coma un pichon Dieu per que crèa amb la paraula. Segon el, lo poèta deuriá pas èsser un òme.
- Surrealisme: emergiguèt en França amb André Breton, que seguent Sigmund Freud s'interessèt a descobrir los mecanismes de l'inconscient e subrepassar lo real per mejan de l'imaginari e l'irracional. Se caracteriza per voler crear un òme nòu, recorrir a la crudeltat e l'umor negre amb la fin de destruire totas las nuàncias sentimentalas e perque, malgrat d'èsser constructius, los aspèctes de la conducha morala umana e las manifestacions son pas del lor interès.
- Muralisme mexican: movement dels ans 1920 a 1960, amb pinturas muralas de natura sociala de grands formats. Amb José Clemente Orozco, David Alfaro Siqueiros, Diego Rivera, aca. .
- Estridentisme: emergissent a Mexic e nasquèt de la mescala de divèrses -ismes eissit de l'avantgarda europèa. Entre 1922 e 1927, se caracteriza per la modernitat, lo cosmopolitisme e l'urban, e coma pel non conformisme, l'umor negre, l'esnobisme, l'irreveréncia e lo refús de tot lo passat. Son representant principal foguèt Manuel Maples Arce.
- Cosmopolitisme: emergiguèt en 1940 amb la tòca de mostrar la problematica urbana. Son representant principal foguèt Jorge Luis Borges.
- Neorealisme: es en relacion amb l'existencialisme, exagèra lo problèma de l'ansia, perque transforma l'escrivan de mals irreversibles, que pareis pas aver de solucion.
- Superrealisme: movement que repausa suls trabalhs de Sigmund Freud. Consistís en captar la coïncidéncia-realitat emergida d'un personatge, quand vei quicòm que li provòca remembres reprimits. Lo principal representant foguèt Miguel Ángel Asturias.
- Experimentalisme: repausa sul mètode scientific per explicar lo comportament dels individús dins un recit.
- Iperrealisme: movement nascut als Estats Units d'America dins los ans 1970.


text:
Louis Bonaparte
Louis Bonaparte, nascut a Aiacciu lo 2 de setembre de 1778 e mòrt a Ligorna (Grand ducat de Toscana) lo 25 de julhet de 1846, es un prince francé e rei d'Olanda de 1806 a 1810 jol nom de Louis Napoléon e Lodewijk Napoleon en neerlandes. Membre de l'ostal Bonaparte, es un dels fraires de Napoleon Bonaparte e lo paire de Napoleon III.
Aprés une carrièra militara a l'entorn de son fraire, ven en 1806 rei d'Olanda. Partejat entre son dever de rei olandés e de prince francés, sas relacions amb Napoleon se tiban al punt que deu abdicar en 1810, provocant l'integracion d'Olanda a l'Primièr Empèri. Viu enseguida en exili fins a sa mòrt en 1846.
Maridatge e enfants[modificar | modificar la font]
En 1802, Napoleon Ièr aviá maridat son fraire Louis amb sa filhastra Hortense de Beauharnais (1783-1837), eissida du primièr maridatge de Joséphine amb Alexandre de Beauharnais, mas aquela union foguèt pas astrada. Hortense volgava pas demorar longtemps amb son marit en Olanda que trobava tròp freja e tornèt en França. Se separèron mas aguèron tres filhs:
- Napoléon-Charles Bonaparte (1802-1807).
- Napoléon Louis Bonaparte (1804-1831), grand duc de Berg e rei d'Olanda jol nom de Louis II de Hollande.
- Louis-Napoléon Bonaparte (1808-1873), que ven l'emperaire dels Franceses jol nom de Napoleon III.
Louis Bonaparte daissa d'enfants naturals, coma amb son union amb Jeanne-Félicité Roland :
- Louis, comte de Castelvecchio (1826-1869), qu'esposa en 1847, Élise Pasteur d’Etreillis (1826-1894), e posteritat.


text:
L’occitan sus l’internet
Un eslogan de la mena « l’occitan a l’Escòla » es tant vielh coma ieu, e benlèu mai d’enguerras. Dirai pas qu’es ‘na chausa ganhada uèi, mas totparrièr, nos l’i podèm pus ‘restar. A l’ora de uèi qu’es n’a presença sus internet que m’interessa de segurar. Mas pas de sab-pas qu’un biais, anètz entendre perqué.
Tornatz vos ‘pelar los temps (eroics aura) de la mòda dau chat (falia ‘nar sus lo bon site, trapar lo bon fiau i crotzar las bonas gents, sis de non era pesuc). Coma totjorn uèi sus l’internet, existissia la chatbox d’unes sites completament confidenciaus, que degun i ‘nava, e au costat, daus sites especialisats amb tot un fum de « salons » que s’i trobava pas tojorn de platussadas interessentas.
Era risolièr de constatar coma se far passar per ‘na filha atirava los plans manhagatge pesucs ; a l’encontrari me suvene de m’èsser fach ‘lumar tras las 3 prumièras linhas mandadas, per ‘na cagòla Antibèsa, qu’era pas « anti-baise » dau tot, mercès Bobby Lapointe 🙂
Quils « salons » eran reperats per lo tème , solide, mas suvent eran estat creats en fonncion de ‘na vila (lo vilatge planetari s’espandis pas a mai de 20 km de chas se), avia la costuma de ‘nar dins los « salons » Marseille, Toulouse … que volètz ere a Poitiers.
Tot parrièr, coneisse de las gents que, en bon missionaris (aime pas los missionaris, quò manca d’originalitat) pertiguèren sus quilhs salons reperats d’una vila occitana, per i plaça pauc ò pro de l’occitan, sabe pas come s’i preguèren mas se faguèren fotre defòra per los admins. Eimagine bien que los participants se son damandat que lor aribava en tombar sus daus tipes que venian en petendre que per tala vila se devia emplejar tala lenga, e tot a talh.
L’operacion durèt ‘na setmana e me gardarai bien de dire ente quelas gents son d’engerras affairats.
Semblaria que l’IEO calcula un motor de reçercha, lo darrièr còp que me n’anei sus la pagina, era pas tròp emplenit e subretot s’i podia trapar l’info qu’om era segur que l’i era. Bof, pas tròp dobat au comportament internet. Tornarai veire si quò a evoluit per vos far part de mos esmaronhatges potenciaus ; tròbe totparrièr qu’es temps de passar a un suppòrt entau melhor que publicar dau papièr. en tot gardar entesta que quò es prumièr un site amb son objectiu d’informacion, de recercha. Mèfi a la peca que trapèrem suvent de far un quauqu-ren en Occitan e de se dire que suffis per lhi balhar ‘na pertinença. Se l’ustilh es vertdierament de bon utilisar, sirà apreciat per quò qu’ès, amai per daus coccitanoparlant tremolants. Se l’uilhs es mejan-bof mas en occitan, los quites afogats se ne’n lassaran. Esperarèm l’evolucion.
Si de non recentament, entre gents de bon platussar, qu’es de dire pas tròp accro a la lingüistica, farjèrem lo bloguitge, per far que los blogaires en occitan sian mes en rasèu es puchèssen ganhar en visibilitat sus la rantiala. Traparetz totas las informacion necitas dins la colona de ligam, mai lo flum RSS daus darrièr posts sus RSS mixer se volètz.
Quò fai plaser de veire que sèm pus quauques uns a far un site perso (ah los sites perso 90’s !)en l’i ‘anar tots de la nòstra pagina « l’occitan qu’es aquò ? » e/o « ligams occitans » picada en dur e pas jamai actualisada.
De las gents per escriure en Occitan sus tot e ren, n’i agut dins las 90’s, e n i’a mai d’enguerras uèi. Los escolans de ièr son los blogaires de uèi, (la formula se pòt quitament escortar, sabe). Me sembla importent de lor segurar que l’occitan es surtit de las parèts de la classa e que se pòt utilisar per qué que siá.
7 responsas
-
Me demandi quant de blogaires occitans e son sortits de las calandretas? Quants calandrons e continuan de parlar occitan après l’atge escolar?
O sabes, tu? Simpla question…
-
La question de Joan es interessanta, la question del Joan se podriá tanben pausar pels autres tipes d’ensenhaments franceses o de modèls franceses.
-
Per ieu, la Calandreta siguèt l’escòla Paul Bert d’Aubervilliers (dins l’ancian despartament de Sèina) e i èri dau temps de l’Occupacion, coma vesètz es pas d’aièr. Es d’escriure en òc sus mon blòg mi sembla pron naturau. Amistats en totei lei blogaires e blogairitz ! Poyyât.


text:
23
Feb
« Pèire Petit »
Del : 23 febrièr 2018 10:00
Al : 23 febrièr 2018 11:00
Luòc : 45 Avenue du 8 Mai 1945, 04000 Digne-les-Bains, France
Activitats : Teatre, Animacion joinesa
Airal lingüistic : Provence
i
Presentacion
Sord-mut e bòrni de naissença, Pierre Avezard exercís d'activitats de boscassièr e de vaquièr dins de fèrmas de Loiret. Tre 1947 (a 28 ans), comença la realizacion de son òbra la mai coneguda, lo « manètge de Pèire Petit » a la "Coinche», la fèrma ont s'installa definitivament.
Sèm en preséncia d'un poèma long que s'escota, un monològ contat a doas voses ont se mesclan granda istòria e la petita : Pierre Avezard, dich « Pèire Petit » fàcia al monde que s'embala : las guèrras, las crisis, la modernitat... Un tèxte a doas voses, doas lengas en regard, lo francés e l'occitan.
Informacions practicasTeatre Bilingüa – a partir de 6 ans
Centre culturel René Char de Dinha (04)
45, avenue du 8 mai 1945
04000 Digne-les-Bains
Tel. : 04 92 30 87 10
culture@dignelesbains.fr
www.centreculturelrenechar.fr


text:
Cheppy
Cheppy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
- Bòsc de Cheppy,
- vallée e de marges de la Buanthe.
- Bois de Cheppy,
- vallée et rives de la Buanthe.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Luòc de batalhas de la Primièra Guèrra mondiala. Cementèris alemands e de franceses e monument del Missorí, monument dédié als volontaris americanes del Estat del Missorí.
Site de batailles de la Première Guerre mondiale. Cimetières allemand et français et monument du Missouri, monument dédié aux volontaires américains de l'État du Missouri.


text:
Lo telefòn tinda.
- Bonjorn, soi lo corratièr. Es l'agéncia que m'a donat vòstre numèro : cercatz un finançament per crompar vòstre ostal.
- Cerqui, cerqui... benlèu pas tant qu'aquò, ai ja ma banca...
- Òc segur, avètz vòstra banca, mas ieu farai lo torn de mon malhum banquièr per trobar çò melhor per vos.
- A, d'acòrdi.
E me manda un e-mail amb una tierassa de tooooootes los documents que me li cal donar.
Nos telefonam cada jorn o quasi.
Aqueste òme sap tot de ieu.
O sap tot sus ma vida personala : oè, non, soi sola, oè, crompi sola, conàs.
O sap tot sus ma vida professionala : a ma paga dels tres meses passats, ont trabalhi, dempuèi quora...
O sap tot sus ma vida financièra : a mos relevats de banca! O pòt veire se crompi de causas en linha sus tabotigasexualaenlinhapuntcom!!! Ò fant!
En gròs, lo tipe ne sap mai sus ieu que çò que poguèron saber totes los òmes que visquèron amb ieu.
A aqueste gra d'intimitat, poiriam bicar, non?
Ben non.
Perque corratièr, es pas un mestièr que me fa somiar. Un tipe que son mestièr es de caçar la moneda, ieu disi berk berk berk. En mai d'aquò, emplega pas que de mots que compreni pas.
Mas malgrat aquò, lo tipe m'es simpatic e fa plan son trabalh.
Arriba lo jorn ont nos cal nos rescontrar per anar a la banca. Chabadabada, chabadabada.
E aquí, comença de charrar. Se vei que saber far la conversacion es un modul important del diplòma de corratièr.
E comença de me passar la pomada sus l'occitan. Genre "ieu tanben soi occitan".
E comença de me contar sa vida de quand èra pichòt en Cabardès. E ò, se vòles parlar de coma èra plan quand èras pichòt, vai veire un psicològ, servisson a aquò.
E me ditz "a ieu tanben m'agradariá de viure al campèstre", e coma ieu soi pas psicològa (o alara, dona-me setanta èuros en plaça de ne facturar uèch cents e pòdi far la psicològa), li respondi "ben corratièr, es pas gaire un mestièr del campèstre". Vertat, non?
E comença de me contar sa vida (bis), que jovenòt, trantalhèt entre far veterinari per las vacas o trabalhar dins la finança. A oè, es pas parièr, manhac! Me trufi, plan fòrt, evidentament, perque soi pas psicològa.
I a un autre modul dins lo diplòma de corratièr, es lo modul "finòt", valent a dire "dire al client çò que vòl ausir":
- Non, mas a la debuta, ieu, fasiái pas corratièr. Èri dins la gestion de patrimòni, trabalhavi per un grand grop financièr. E quand me trachèri que çò que comptava, èra l'interès del grop e que se'n batián de l'interès del client, volguèri cambiar, perque aquel biais de foncionar me correspondiá pas.
E fin finala, corratièr es lo trabalh ont pòdi servir los interesses dels clients : cèrqui çò melhor pel client. Es lo mestièr dins la finança ont pòdi ajudar lo mond.
Mon corratièr, e ben es l'Abbat Pèire.
O pas.


text:
(B. Boué, H. Larrouy)
Quan vien l'abòr en las nostas campanhas,
Un mau estranh gaha tot lo païs,
Despuish la plana dinc a la montanha
Lo bòsc s'emplia com un gran honilh.
Repic :
Hilhs de la ploja, deu sorelh, de la tèrra,
Vienguts en gran mistèri, de la lua hilhons ;
Au pè deus cassous, au miei de la heuguèra
Beròis e frescs que vaden los nostes camparons.
Lo cassador partit per la matiada
Se'n va cap baish per lo còth de Rangon,
Shens poder véder l'ahoalh qui s'escapa
De palometas pleas de gaujor.
Quan un valent torna de la cuelhuda
Lo tistèth plen com un tonèth de vin,
Que fila dret, n'a pas besonh d'ajuda,
Sustot si passa tau camp deu vesin !
Entà saber d'on vien aquera carga,
E drin tanben t'ahiscar lo gojat,
Lo vesin vien entà la talejada,
Los uelhs tots flacs, com un gran ahamiat !
Après aver plan vueitat la padena
Que'u hè : "Totun, mès on los as trobats ?"
L'aute respon shens brica de vergonha :
"Praube de tu que m'at èi desbrombat !"
Fermer


text:
Rodés
Rodés[1][2][3] (Rodez en francés) es una vila occitana de Guiana. Es la capitala de Roergue e lo capluòc del departament d'Avairon dins la region d'Occitània. Es la vila mai poblada del departament e compta una populacion de 24.540 abitants (rodaneses).
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Rodés se situa entre las vals e nauts planèls dels Grands Causses e dels puèges umids del Segalar. Se tròba a una altitud mejana de 570 mètres, lo minimum i es 500 mètres e lo maximum 640 mètres). Son territòri s'espandís per la part sud-oèst del Massís septentrional.
Etimologia[modificar | modificar la font]
Joan Coromines[4] explica que Rodés (com apareis escrit en son òbra) coincidís amb lo toponime catalan Rodés, e que tots dos derivan d'un locatiu, en plural: Rŭtēnīs, d'origina latina o ben d'una forma de genitiu segon lo testimoniatge, pel vilatge catalan, de 1068-95 castellum Rodenis. Puèi se presenta en la comuna del Rosselhon sens -n en 1152, Redes (sic), e Rodés los ans 1153, 1213, 1225, i 1346, e amb ultracorreccion Roders en 1354.
Istòria[modificar | modificar la font]
Rodés es una vila fòrça anciana, qu'a mai de dos mila ans. Las traças mai ancianas de son existéncia se situan a l'entorn del sègle V abans Crist, quand un pòble cèlta vengut d'Euròpa centrala, los rutèns, s'i installèron. I fondèron un dels oppidums mai caracteristics de la civilizacion galesa, l'oppidum de Segodunum.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Marc Censi (1936), politician, ancian cònsol de Rodés de 1983 a 2008 e president del Conselh Regional de Miègjorn-Pirenèus de 1988 a 1998.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ La fonologia francesa, qu’impausa una [e] larga e enebís una [e] estrecha en sillaba barrada (Mèze, Sète, Rodez, Rouergue), entraïna en occitan una dobertura erronèa : Mèsa*. Sèta*, Rodes* e mai benlèu la forma Roèrgue (Alibèrt 1935. 471 ; Vaissièr 1879) en fàcia dei formas normalas que son, segon lo TDF, Mesa, Seta, Rodés e probablament Roergue (TDF :  5, Cantalausa escriguèt dins L’occitan que la forma usuala en roergat es ben Roergue, aquesta forma es estada chausida tanben per leis Edicions de Roergue). Per Rodés e Roergue, la barradura de e es naturala a respiech dan latin que ten una ē lònga dins leis etims Rutēnos e Rufēnicum., L’occitan, lenga fantasmada : l’exemple de la toponimia, Domergue Sumien http://books.openedition.org/pulm/1024
- ↑ Coromines, 1996.
- Paginas utilizant d'arguments duplicats dins los apèls de modèl
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Paginas utilizant de ligams magics ISBN
- Article utilizant lo modèl Commons
- Portal:Roergue/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Rodés
- Comuna d'Avairon
- Comuna de Leveson-Rodanés


text:
Babau: Lo gascon, l'occitan e lo catalan que comparteishen aqueste mot. Lo mot n'ei pas atestat en catalan abans lo sègle 14, çò qui poderé har-nse'n suspectar un manlhèu. La significacion qu'a lo mot en catalan qu'ei "nèci", ""persona nècia. N'ei pas briga la significacion qu'a lo mot ni en gascon ni en occitan. En gascon, lo mot que designa un personatge mitic, fantastic, orrific, broish, animau imaginari o monstre hèra lèd. Aquesta significacion qu'ei atestada locaument en catalan (significat dialectau segon lo G.D.L.C.). Dongas, aquiu plan que i ei, lo gasconisme clar. Lo babau gascon que'm sembla derivar, mitologicament se non etimologicament, d'un personatge de la mitologia vascona, lo "Gaueko", l'Esperit de la Nueit en çò deus bascos, que i tornarèi mei avath (ved. babeca). Lo mot en gascon que serveish tanben tà designar cucas pas guaire simpaticas com la blata e d'autes "insèctes negres e lèds divèrs" (P. Morà, entrada "babau" deu Tot en Gascon). Aqueths insèctes negrets e qui hugen la lutz que degón estar considerats com a unha auta manifestacion visibla de l'Esperit de la Nueit, en demei de la quita gavèca, d'aquiu lo nom babau reservat tàd aquesta traca d'insèctes e los mots babèr (sinonime de babau) e babeca tà l'ausèth. Per contra, en lengadocian, lo mot babau non presenta nada connotacion especiaument mitica, orrifica, nocturna ne inquietanta, que designa los insèctes o las bestiòtas assimiladas, en generau. Que pòt servir tà arrevirar simplament lo mot gascon cuca (segon lo diccionari d' Alibèrt). Los lengadocians que l'emplegan, per exemple, tà designar la coccinella (vòlamaria etc), çò qui seré un contrasens en gascon.
Babeca. Que designa lo gahús blanc (Tyto alba). Lo mot qu'ei gascon com n'ei dilhèu gamarús -(<*gamar-hus) (Syrnium alico), lo catalan qu'a òliba (Tyto alba) (ant. e dial. òbila, mot eretat deus visigòts) e que i trobam tanben lo mot xibeca, un aute gasconisme (de "chavèca", fòrma deu mot cavèca en las Lanas e en Bigòrra. La fòrma landesobigordana xabeca qu'ei atestada en catalan rosselhonés (Dic. ros. P. Verdaguer) ved. xibaca. Lo mot babeca que vien de "gavèca" (medisha significacion). La mutacion de g tà b qu'ei frequenta e non significativa en gascon, la g e la b que i son sovent intercambiablas shens distincion semantica. Com a exemples, que podetz considerar agòr / abòr (en gasc. landés (la) gorra, aragonés agüerro, id., medish etimon que lo mot basco agor qui significa sec); grau / brau (cf. cat. grau, lo de València= fr. grève, de grauus / graua); dauguns / daubuns (cf. cat. alguns, id. ); gavet, gauèc / bauèc (Rhododendron ferrugineum) cf. cat. gavet, gavec, id. ) etc, etc.. .
En gascon, la "babèca" qu'ei la mair "babau", ua broisha, ua vielha hèra lèda, mentre lo mot landés "babèr" o "babè" que sap designar la gavèca (l'ausèth) com lo quite babau (l'èste mitologic gascon, lo pair babau com la mair babau) (Palay). Aquiu qu'avem los dus mots gascons babau e gavèca plan arreligats enter si. La rason que'n deu viéner de la confusion de l'etimon indoeuropèu *kau ( = cridasser, a prepaus d'un ausèth, segon X. Delamarre, dict. langue gaul. ) qui ei lo de gavèca e de ga(h)ús, ausèths nocturnes (los mots que'ns vienen deus cèltas), dab lo mot aquitan e basco gau: nueit.
Que i torni tà explicà'm un drin mei.
Lo mot "gavèca" qu'ei etimologicament e semanticament identic a l' oc. (tanben gascon e rosselhonés) cavèca, fr. chevêche, id. L'etimon deu mot qu'ei compartit dab gahús e guèhus (*"càu us", cf. oc: còis, caús , id.), totun lo mot qu'ei ací de fòrma femenizada e afixada dab l'afixe despreciatiu èc (*"Kau èkka"). Lo mot *kauèkka qu'ei d'origina celtica, com ac son "cauannus", probablament, segon jo, d'un mei ancian *"Kau amos" o sia , literaument "(ausèth) "hèra cridassèr, cridasserissime" > gasc. chavan (manlhevat deu santoniés), fr. chat-huant; autanplan "kau etta" -> fr. chouette; e, fin finala, *càuus dont los autes mots dejà mencionats e son tots derivats afixats. Entà léger l'article consacrat a la familha etimologica de gahús, qui includeish "cauva" deu mot soritz-cauva (i en fr. chauve de chauve-souris) com los mots gascons cava (o caua) qui designa locaument l'agraula (un germanisme, deu francic kaua, agraula, medish mot que lo mot celtic *kàuos, *càuus, totun emplegat tà designar un corvid en çò deus germans; cf. tanben lo mot gascon chauga, manlhèu d'òil, qui designa ua espècia de corvid, Coloeus modenula) , ved. acitau.
Lo" babèr" (qui pòt estar autanplan masculin com femenin, aqueste detalh qu'ei significatiu, que i tornarèi) qu'ei plan sinonime de "gavèca" en gascon landés e que sap autanplan significar "lo babau" com la "mair babau". Segon Palay lo mot babèca que designa especificament la "femelle du Babau" (sic), ua broisha, ua vielha hèra lèda. Lo fèit que babèr- a l'evidéncia reconstrusit a partir de babèca- e pòt servir tà designar la mair babau e la gavèca e lo fèit que lo quite mot babeca en catalan e designa la gavèca que'ns permet de supausar la medisha dobla significacion tau mot babèca en gascon, aumensh en quauque lòc e en ua cèrta epòca. (EDIT lo 9 de gèr de 2016: Efectivament, babèca que designa la cavèca en Lavedan (Ausèths, F. Beigbeder, d'après l'ALG).
Jo que crei la relacion semantica enter babau e gavèca qu'ei a cercà's en la mitologia vascona. En efèit, lo mot gascon "gavèca" que's pronóncia generaument (sauv en la zòna d'antiga influéncia navarresa autorn de Bearn com en d'autas zònas, perifericas, de l'airau gascon) "gauèque" o com lo mot basco "gaueko" (lit. "lo de la la nueit"). Gaueko qu'ei lo nom de l'Esperit de la Nueit en çò deus bascos. Que pòt demorar invisible o préner ua fòrma quina que sia, que 's transfòrma sovent en monstre o en animau nocturne e/o negre e inquietant com gahús, tinha-hus, lop negre, taure negre… A Gaueko non l'agrada pas briga que los umans e sorteishin de l'ostau de nueit. "La nueit entà lo de la nueit, lo dia entà lo deu dia!!!" (Gaua gauekoentzat, eguna egunekoentzat!) qu'ei çò qui crida generaument Gaueko quan rencontra un malurós (mei sovent ua gojata) qui ei a har cuentas dehòra de nueit. E Gaueko de se l'emportar a tot jamei. Lo babèr o babau gascon que'm sembla representar un avatar d'aqueste gaueko. Lo mot babèr e dilhèu babau que'm semblan poder derivar - au mensh en partida- de gaueko a partir de la fòrma romanizada deu mot qui's confon dab gauèca -> *bauèca/babèca -> babèr e babau reconstrusits o dedusits a partir de las arraditz supausadas de babèca e *bauèca. L'evolucion de gauèca tà babèca que podó estar influenciada per un mot d'etimon indoeuropèu (lo deu mot baboïn) emplegat tà nomentar personatges, sovent lèds e espaventós, de condes mainadècs en mantuas lengas europèas, dilhèu lo quite mot babau (plan atestat en francés ancian) o un mot foneticament pròishe. Totun la relacion estreta, au còp fonetica e semantica-qui uneishen lo mot babèca (la mair babau) e lo mot gavèca (l'ausèth) qu'ei significativa e tipicament vascona /gascona. Pr'amor de l'ahur deu mot babèca, aqueste mot qu'avè d'estar assimilat a un personatge femenin, la mair babau. Que calè dongas un mot entà masculinizà'u o mei precisament neutralizà'n lo genre. Qu'ei interessant de constatar lo mot babèr - qui sap designar lo babau, la mair babau e la gavèca- qu'accepta los dus genres, autanplan "lo" com "la" babèr (Palay). Gaueko n'ei pas sexuat, que's pòt gahar, per exemple, l'aparença de taure com la de vaca. Lo mot babau - possiblament adoptat per confusion dab un mot omonime o semblant com ac suggereish la significacion deu mot babau en catalan (absenta en gascon, en tot cas lo contemporanèu)- que poderé aver, se non provocat, aumensh facilitat la transformacion gauèca -> babèca. Babau que s'assembla au quite mot babèr en presentant, faussament, l'"arraditz " bau (=gau, babèr = gaue o sia nueit en basco) de *bauèca. Quant a la significacion particulara de nèci qu'a lo mot babau en catalan normat, que cau remarcar qu'èra precisament la deu mot de francés ancian "babau" sinonime de baboe (a l'origina deu mot baboïn). Gallicisme? En tot cas, l'imprenta de la mitologia vascona que m'apareish hòrt clara en la definicion gascona deu mot babau e que l'arretrobam conservada en catalan dialectau, de fèit probablament gascocatalan.
N.B. L'imatge de Gaueko qu'ei emprontat a:
http://cmapspublic.ihmc.us/rid=1GZP6HMTD-125Z46T-
VWJ/Recursos%20para%20mitolog%C3%ADa%20vasca
Los autes imatges que son tirats de wikipedia.
EDIT 9/1/2016 Lo babau (sic) com a personatge espaventós de condes mainadecs qu'ei espandit per Galloromania tota e peu maine italian (ved. lo prumèr comentari). N'ei pas especificament gascon. A l'evidéncia, lo babau qu'ei estat assimilat peus v/gascons a un personatge de la lor mitologia, l'Esperit de la Nueit, lo gaueko deus bascos, d'aquiu lo nom de "babau" o "babèr" balhat tà la gavèca (babeca en catalan) e tà la blata (Palay, Tot en Gascon) , animaus nocturnes o qui cèrcan l'obscuritat. Que devón estar considerats, hens la ment populara, com a manifestacions visiblas de l'Esperit de la Nueit qui, en condes bascos, e's gaha sovent ua fòrma animau tà aparéisher aus umans.
EDIT 10/1/2016 Que caleré investigar la possibilitat d'un empront francés -aumensh semantic- tau mot babau en catalan pr'amor de la significacion de nèci qu'a lo mot en las duas lengas, significacion qui pogó estar influenciada peu mot "bébête" en francés. De la medisha faiçon, aqueste mot francés babau con·honut dab bébête (qui a un doble sens: nèci e bestiòta) que poderé aver ajudat a la signifcacion de bestiòta qu'a gahat lo mot babau en lengadocian.


text:
Villes et mairies de la Province de Barcelone (08)
Liste des communes
Voici la liste des communes classées par mairie ayant une adresse e-mail.
Barcelone
Ville de Barcelone, localité de l'Espagne de +1 000 000 habitants.
La mairie de Barcelone a une adresse e-mail et un site Internet.
Cette ville fait partie de la Costa Brava.
Présence d'activités sur la ville.
L'Hospitalet de Llobregat
Ville de l'Hospitalet de Llobregat, localité de l'Espagne de 250 000 habitants.
La mairie de l'Hospitalet de Llobregat a une adresse e-mail et un site Internet.
Badalona
Ville de Badalona, localité de l'Espagne de 210 000 habitants.
La mairie de Badalona a une adresse e-mail et un site Internet.
Terrassa
Ville de Terrassa, localité de l'Espagne de 200 000 habitants.
La mairie de Terrassa a une adresse e-mail et un site Internet.
Sabadell
Ville de Sabadell, localité de l'Espagne de 200 000 habitants.
La mairie de Sabadell a une adresse e-mail et un site Internet.
Santa Coloma de Gramenet
Ville de Santa Coloma de Gramenet, localité de l'Espagne de 110 000 habitants.
La mairie de Santa Coloma de Gramenet a une adresse e-mail et un site Internet.
Cornellà de Llobregat
Ville de Cornellà de Llobregat, localité de l'Espagne de 85 000 habitants.
La mairie de Cornellà de Llobregat a une adresse e-mail et un site Internet.
Sant Boi de Llobregat
Ville de Sant Boi de Llobregat, localité de l'Espagne de 81 000 habitants.
La mairie de Sant Boi de Llobregat a une adresse e-mail et un site Internet.
Sant Cugat del Vallès
Ville de Sant Cugat del Vallès, localité de l'Espagne de 76 000 habitants.
La mairie de Sant Cugat del Vallès a une adresse e-mail et un site Internet.
Présence d'activités sur la ville.
Rubí
Ville de Rubí, localité de l'Espagne de 71 000 habitants.
La mairie de Rubí a une adresse e-mail et un site Internet.
Présence d'activités sur la ville.
Viladecans
Ville de Viladecans, localité de l'Espagne de 62 000 habitants.
La mairie de Viladecans a une adresse e-mail et un site Internet.
Castelldefels
Ville de Castelldefels, localité de l'Espagne de 60 000 habitants.
La mairie de Castelldefels a une adresse e-mail et un site Internet.
Granollers
Ville de Granollers, localité de l'Espagne de 60 000 habitants.
La mairie de Granollers a une adresse e-mail et un site Internet.
Mollet del Vallès
Ville de Mollet del Vallès, localité de l'Espagne de 51 000 habitants.
La mairie de Mollet del Vallès a une adresse e-mail et un site Internet.
Esplugues de Llobregat
Ville d'Esplugues de Llobregat, localité de l'Espagne de 46 000 habitants.
La mairie d'Esplugues de Llobregat a une adresse e-mail et un site Internet.
Gavà
Ville de Gavà, localité de l'Espagne de 45 000 habitants.
La mairie de Gavà a une adresse e-mail et un site Internet.
Sant Feliu de Llobregat
Ville de Sant Feliu de Llobregat, localité de l'Espagne de 42 000 habitants.
La mairie de Sant Feliu de Llobregat a une adresse e-mail et un site Internet.
Présence d'activités sur la ville.
Vic
Ville de Vic, localité de l'Espagne de 38 000 habitants.
La mairie de Vic a une adresse e-mail et un site Internet.
Cette ville fait partie de la Costa Brava.


text:
occitan. Lo BLOG TOT EN OC du pays Occitan.Langue occitana.Occitan occitanie, occitanesque. Diversite de l'Occitanie culturelle. Differentes formes dialectales.Peintures logiciels informatiques, nouvelles. Commentaires de la mode de l'actualite defini par les mass medias dominants.Poesie. coups de coeur. Politique et diversite. l'unesco e la diversite en France. Hypocrisie de droite et de gauche. Le cancer jacobin. croisade e cathare. Grands massacres.
samedi 11 octobre 2008
festenal occitania e jornada del libre
Gai Saber: un moment força agradiu, merce de la personalitat de F. Carbone que mena la revista, dempuèi mai de vingt ans , nos expliquèt l'aventura del Gai Saber e son istòria, lo còr e lo trabalh dels davancièrs, dont l'un lo primièr que me soven pas del sèu nom que trabalhèt 12 ans ambe l' Estiu, puèi, en seguida d'Anglade lo caçaire tant saberut, Negre entre 9 ans , Salvat que capitèt de far pareisser la revista alara que se trovaba presonièr dins Alemana, e enfin l'actual F Carbone, a l'uèh aluserpit e a l'escota dels joves poètes.
La revista comptaria 500 legeires çò qu'es subrebèl per una revista vodada a la poésia. Aprenguèrem que lo nombre de sòcis se demesis. Nos diguèt que lo gai Saber foguèt, sai que, la primièra revista a se desenganar , del felibritge e del regionalisme.
Consi ne'n serà deman?
Mentre que pel còp, lo nivèl s'enauça, ambe la publicacion de reviradas d'autors estrangièrs, o desconescuts, e per astre d'argent , ambe de numeros specials que permeton, sia d'estampar d'escrivans novèls , sia de trachar d'un subject, coma lo bèl numero 500 ame la filosofia de la poetica.
Monsen Carbona ten un sacon , o vòli dire de tiradors, plens de manuscriches qu'espèron de naisser....
Una capelada per una crana revista essenciala pels occitans.
La poesia e la cançon: En seguida Eric Fraj nos parlèt de la poesia e de la cançon .
Poesia , mots, paraulas, revòltas, mormolhejadis per se?
La poesia es un escrich que se legis menimosament , a vòtz bassa, d'una votz de cap, dins lo segrèt de l'alquimia d'un silenci attentiu e dubèrt pas qu'a èla . Om se pensa a una mena de pregaria, levat que la vòtz del poèta ven lo paraula divenca que parla dins la clòsca, e lo legeire lo recaptador d'un rajal d'imatges o de sentidas .
La poesia s'accordarà lèu a una musisca o qualques còps jamai. Lo cantaire podrà i trabalhar entre dètz ans per i arribar, sens que trapa lo segrèt estranh que fan que las doas vòtz a l'encòp, s'aparèlhan.
Poesia mascada , veire mascanhada tre qu'es forçada de dintrar dins lo motle d'una ritmica d'unes paraulas , de repics e ressons necessarias a la cançon (reflexes que remontarian a l'enfancia) , mas que cambian lo discors poetica e lo descarra, per un quicòm, que reverta pas gaire l'idèa de l'autor. Idèa que pareis Fraj dis "academica".
A la question de saupre se la musica ven pas afortir la paraula poética , e se n'i auria pas mejan d'aprofechar las novèlas tecnicas per ensatjar de ne far un rendut total del poème (me pensa a l'emocion produsida per l'aligança de la votz, de la paraula, de la musica, de la vista, coma dins l'opera , ( o a la cançon de Brèl : Amsterdam o Don Quichotte) es a dire l'emocion musicala , qu'acompanharia l'emocion poetica e l'emocion picturala). Lo professor dis que lo françès totjorn destriguèt lo poeme, del vestit qu'òm i podria donar al travers de la ritmica de la cançon.
Loisa Paulin e A Perbòsc: J Blanc nos parlèt, ambe emocion, de son libre relatiu a la correspondencia de Paulin ambe Perbosc.
Libre qu'avia jà crompat e legit e que tròbèri remarcable , per qué soslinhava plan la distancia que separava Perbòsc de Paulin. Ela amorosa , plan jove de vingt ans qu'el , e el totalament près dins son òbra e gaire attentiu a l'amor de Loisa.
Donc per totes Amor de Luenh mas per ela, que lo Perbòsc trobèt pas jamai un biais per la rescontrar...
Se troba que la poetèssa L Paulin èra jà estimada quand se metèt a estudiar la lenga d'oc , e que va tornar, (probable per amor) escolana de son regent luenhtan.
Aprèp la legidura del libre e aprèp d'aver escotar los comentaris de J Blanc, me pareis que lo grand escrivan dels contes calhòls , aimèt pas coma foguèt aimat...
Mème s'aimèri plond los contes calhòls...


text:
John Nevil Maskelyne
John Nevil Maskelyne (1839-1917) siguec un illusionista e inventor britanic.
Ei conegut mès que mès pera mèrca de maishines d'escríuer Maskelyne que, ara fin deth sègle xix, innauèc en tot presentar es prumèrs modèus de maishines d'escríuer damb un espaciat proporcionau ara mesura deth caractèr, caracteristica que sonque reintrodusic era entrepresa IBM en 1941.
Ei pairin der illusionista Jasper Maskelyne.
Vejatz taben[modificar | modificar la font]
- Illusionisme
- Jasper Maskelyne, reputat illusionista deth sègle xx.
- Maishina d'escríuer


text:
Comme humecter des cheveux secs sans masel
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
- [Soin n°6] Ressusciter/Sauver ses cheveux abimés, morts, cramés, secs instantanément pour pas cher
- 🌸27 Masque naturel pour cheveux secs
- ❄ Cure cheveux sec ❄ Masque maison, biologique + ALLONGE CHEVEUX!!!
- Ressusciter/Sauver ses cheveux secs, morts et abimés pour pas cher
- Ressusciter/Sauver ses cheveux secs, morts et abimés pour pas cher
- 3 conseils pour lutter contre les cheveux secs, abîmés et cassants ♡
- [Soin n°6] Ressusciter/Sauver ses cheveux abimés, morts, cramés, secs instantanément pour pas cher
- [Soin n°6] Ressusciter/Sauver ses cheveux abimés, morts, cramés, secs instantanément pour pas cher
Soins cheveux secs et déshydratés enfants
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
3 conseils pour lutter contre les cheveux secs, abîmés et cassants ♡
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
Soins cheveux secs et déshydratés enfants
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
Astuce pour traitrer les cheveux cassants
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
Comment réparer ses cheveux abîmés et cassants
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
Crème Hydratante Pour Cheveux Crépus, Frisés, Défrisés, Bouclés, Secs
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
[Soin n°1] Ressusciter ses cheveux abimés, morts, cramés, secs instantanément pour pas cher
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
Crème Hydratante Pour Cheveux Crépus, Frisés, Défrisés, Bouclés, Secs
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
Cheveux secs - 5 astuces anti-sécheresse
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
[Soin n°6] Ressusciter/Sauver ses cheveux abimés, morts, cramés, secs instantanément pour pas cher
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
🌸27 Masque naturel pour cheveux secs
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
save your very dry and burn hair from sun, sea or iron !
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
Soin Maison :: cheveux secs, cassants & ternes
2 Comments
-
BиkTop:
Baш caйT B oпepe He oчeHb To koppekTo пokaзыBaeTcя, a Tak Bce oTличHo! cпacибkи BaM зa yMHыe Mыcли!
-
protinol91:
ЭTa TeMa пoзopиT Haш caйT


text:
Batalha d'Issos
La batalha d'Issos es un afrontament armat entre l'armada macedoniana d'Alexandre lo Grand, contra l'Empèri Pèrsa de Dàrius III de Pèrsia, en 333. 36° 50′ 16″ N, 36° 12′ 40″ E
Somari
Precedents[modificar | modificar la font]
Aprèp lo derrotar del satrapa local a la batalha del Granic, la resisténcia pèrsa desapareguèt en Asia Menora, levat qualques fòcus aliats coma Milet o Alicarnas. Aprèp un an passat e assegurada sa conquista de la peninsula d'Anatolia (Turquia actuala), Alexandre comencèt son ofensiva cap a Siria, amb la tòca de neutralizar la perilhosa flòta pèrsa li prenent los pòrts.
Quand Alexandre se trobava a Tars (Cilícia), li arribèron las informacions que Dàrius reünissiá una granda armada a Babilònia. Se Dàrius capitava d'arribar al Golf d'Issos, poiriá utilizar l'ajuda de la flòta pèrsa capitanejada per Farnabazos III, estacionada en Mediterranèa, facilitant las provisions e benlèu lo desbarcament de las tropas per la garda enrè. D'aquel biais, lo macedonian daissèt son armada principala a Tars, mas comandèt Parmeni de prendre la còsta a l'entorn d'Issos.
En novembre, Alexandre recebèt las informacions que la granda armada seriá dintrada en Siria. Decidiguèt de tornar reünir son armada dispersada e avançèt cap al sud fins a Issos a travèrs lo pas de Jonas, las «Pòrtas de Cilícia».
Dàrius, sabent que las tropas de Parmeni defendián lo pas, causiguèt una rota mai septentrionala. Los persans prenguèron Issos sens oposicion e assassinèron totes los ferits qu'aviá daissat enrè Alexandre. Lo rei pèrsa se retrobèt amb son armada que se situava darrièr los macedonians, copant las linhas d'aprovesiment. Avancèt alara cap al sud, arribant fins al riu Pinar abans que los espias l'informen qu'avián localizat Alexandre marchant cap al nòrd. Formèt doncas, sas tropas en linha de batalha sus l'estrech replanat prèp la còsta.
L'armada pèrsa pus nombrosa que la macedoniana, emai las chifras sián desconegudas, las estimacions mai bassas son de 60 000 a 100 000, alara que las pus nautas son de 600 000 persans segon Plutarc; pels persans vàrian de 20 000 a 120 000 mòrts.
Combatents[modificar | modificar la font]
La batalha[modificar | modificar la font]
Primièra fasa[modificar | modificar la font]
La situacion de l'armada pèrsa, sus un replanat estrech entre las montanhas e la mar, empachava que Dàrius utilizèsse son avantatge de las grandas massas dels fantassins. Alexandre envièt qualques unitats de sa cavalariá dels Companons dempuèi lo centre sul flanc drech. Sa carga subta, passant lo riu, foncionèt gaireben: lo flanc drech ataquèt, jonhent sa posicion iniciala, alara que lo centre passava a la defensiva, causa que dubriguèt un temps un trauc dins la linha de combat macedoniana. Aguèsse aprofechat aquel avantatge, Dàrius auriá pogut portar l'armada macedoniana cap a la mar.
Segonda fasa[modificar | modificar la font]
Mas Alexandre al luòc de se retirar per cobrir lo trauc entre la cavalariá e las falanjas, desvièt sos Companhons sul flanc esquèrre pèrsa, creant la confusion en las filas enemigas e trencant la coesion. Alara que lo Grand Rei temptava sens capitar de mòure son armada per far front a la nòva menaça, la falanja e l'infantariá pesuca d'Alexandre portada al centre, acabèt amb lo pauc d'òrdre que demorava dins l'armada pèrsa.
Epilòg[modificar | modificar la font]
Fins al darrièr moment, los pèrsas resistiguèron sul flanc drech (provocant de pèrdas sul flanc esquèrre de la cavalariá Tessaliana d'Alexandre), mas s'afondrèron quand vegèron fugir lo rèsta de l'armada. Dàrius virèt son carri quand vegèt caber l'ala esquèrra, fugissent lo camp de batalha. Quand lo carri venguèt instable, fin finala l'abandonèt coma tot son equipament e contunhant de cavalgar a crud. Quand los pèrsas vegèron fugir Dàrius, abandonèron definitivament las posicions en desbandada. La cavalariá macedoniana perseguèt los pèrsas fins al cloc de solelh. E seguèt un masèl.
Las nòtas de Ptolemèu I, reculhidas per Arrian, mencionan qu'Alexandre e sos gardacòsses, per persègre Dàrius, traversèron una trencada cavalgant suls còsses dels pèrsas mòrts.


text:
Dolar australian
Lo Dolar australian (AUD) es la moneda nacionala d'Austràlia e sons territòris en l'Ocean Indian (Illa Christmas, Illas Cocos, Illas Ashmore e Cartier, Illa Heard e illas McDonald)e en l'Ocean Pacific (Illas de la Mar de Coralh e Illa Norfolk) e lo territòri Antartic australian. Es tanben usada coma moneda nacionala de Kiribati, Nauru e Tuvalu.
Lo simbòl ISO 4217 del dolar australian es AUD. Es devesit en 100 cents.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Bilhets del Dolar australian (en) (de)


text:
-396
Aquesta pagina concernís l'an -396 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Mission diplomatica de Timòcrates de Ròdes, mandat per leis Aquemenidas, cargat de formar una aliança de ciutats grègas còntra Esparta. D'efèct, dempuei 398 avC, Esparta menava d'operacions victoriosas còntra l'Empèri Aquemenida en Ionia. Gràcias a un sostèn financier, Atenas jonhèt Tebas, Corint e Argos dins una coalicion còntra sa rivala.
Esparta[modificar | modificar la font]
Perseguida de l'expedicion espartenca acomençada en 401 av. JC en Ionia per protegir lei ciutats-estats grèga de la region còntra lo retorn de l'expansionisme aquemenida. Aprofichant l'abséncia de flòta espartenca importanta dins la region, leis Aquemenidas gropèron una fòrça navala importanta fisada a l'amirau atenenc Conon e conquistèron Ròdes. Pasmens, sus lo frònt terrèstre, lo rèi Agelisas II e lei soudats espartencs èran superiors e infligiguèron una desfacha importanta ai satrapas Tissaphernes e Pharnabazus a Sardes. Aquò permetèt de rebutar lei fòrças aquemenidas vèrs l'èst mai favorizèt lo raprochament entre Aquemenidas e lei ciutats grègas rivalas de Lacedemònia.
Roma[modificar | modificar la font]
Conquista de la vila etrusca de Veïes per lei fòrças de Marcus Furius Camillus. Un butin fòrça important i foguèt pilhat permetent d'enriquir Roma. Camillus capitèt tanben de vencre lei Voliscs e lei Capenates, pòbles aliats de Veïes.
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra Siracusa ambé l'arribada de l'armada comandada per Himilcar. Ataquèt la colonia de Mòtia, ocupada après de dificultats importantas per lei Grècs en 397 avC, e la reconquistèt sensa dificultat vertadiera. Puei, lei Cartaginés acomencèron lo sètge de Siracusa mai una epidemia causèt rapidament de pèrdas importantas dins lei rengs d'Himilcar. Avans la fin de l'annada, deguèron abandonar lo sètge.


text:
Corbel
Corbel en arpitan (Corbel en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Corbel possedís tres de principalas pistas de aiga : lo Gringalet, lo Hyères e lo Guiers Viu. Lo Gringalet parteja la vallée de Corbel del nòrd al sud e lo Guiers Viu passa dins la siá frontièra sud, en los gargamèlas del Guiers. Lo Gringalet pren la siá font en la municipalitat, près dels Cruz, e se déverse en lo Guiers Viu. Lo riu del Hyères (o Hyère), per çò qu'es d'ela, pren la siá font al nivèl del caulet dels Parièrs e bassa cap a la municipalitat de Sants-Texans-de-Couz. Al nivèl de la vallée de Corbel, se la municipalitat es assée boisée e escarpée dins la siá frontièra sud (amb lo Guiers Viu), l'es mens al centre e al nòrd. Al nivèl del Caulet dels Egaux, i a mai de pradas e de superfícias planeges. Doas montanhas del massís de la Chartreuse se tròban sul territòri de la comuna : Ròca Veyrand (1356 m) e lo Thivelet), (1231m).
Lo vilatge de Corbel, centre de la municipalitat, a situat sul vessant es del Thimelet (o Thivelet), a aperaquí 17 km de Chambéry, per la D45 de contunh per la D1006. A l'altitud de Corbel (845m), entre Ròca Veyrand e lo Thivelet, se tròba lo vilatge dels Fiolins. Mai al nòrd de la municipalitat se tròban los pòbles dels Mathés (900m) aital coma aquel de las Cruz (1000 m), mas tanben las Burneys. Lo lotissement Morel e lo lotissement de La Cochette an situat en contrebas de la montanha del nom de la Cochette, aital coma près del masatge caseriu dels Perrucons. De l'autre costat del vessant de la cadena montagneuse del Thimelet se tròba lo pòble dels Parièrs, près del caulet dels Egaux.
La commune de Corbel possède trois principaux courts d'eau : le Gringalet, l'Hyères et le Guiers Vif. Le Gringalet partage la vallée de Corbel du nord au sud et le Guiers Vif passe à sa frontière sud, dans les gorges du Guiers. Le Gringalet prend sa source dans la commune, à proximité des Cruz, et se déverse dans le Guiers Vif. La rivière de l'Hyères (ou Hyère), quant à elle, prend sa source au niveau du col des Égaux et descend vers la commune de Saint-Jean-de-Couz. Au niveau de la vallée de Corbel, si la commune est assée boisée et escarpée à sa frontière sud (avec le Guiers Vif), elle l'est moins au centre et au nord. Au niveau du Col des Egaux, il y a plus de prairies et de surfaces planes. Deux montagnes du massif de la Chartreuse se trouvent sur le territoire de la commune : Roche Veyrand (1356 m) et le Thivelet), (1231m).
Le village de Corbel, centre de la commune, est situé sur le versant est du Thimelet (ou Thivelet), à environ 17 km de Chambéry, par la D45 puis par la D1006. À l'altitude de Corbel (845m), entre Roche Veyrand et le Thivelet, se trouve le village des Fiolins. Plus au nord de la commune se trouvent les villages des Mathés (900m) ainsi que celui des Cruz (1000 m), mais aussi les Burneys. Le lotissement Morel et le lotissement de La Cochette sont situés en contrebas de la montagne du nom de La Cochette, ainsi qu'à proximité du hameau des Perrucons. De l'autre côté du versant de la chaîne montagneuse du Thimelet se trouve le village des Égaux, à proximité du col des Egaux.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
dins lo Modèl:XVIII sègle, la municipalitat de Corbel #conéisser una explosion démographique. La populacion es passada de 260 abitants l'an 1755 a 555 abitants l'an 1801. La municipalitat de Corbel i aguèt ligat al costat de Sant-Thibaud-de-Couz en lo moment de la Revolucion, de contunh mai tard, a aquel de las Escalièrs. dins lo Modèl:XIX sègle, la municipalitat èra relativament paura e poblada (580 abitants l'an 1848). La famine menaçava sovent las Corbelains perque la tèrra permetiá unicament de conrear la avoine e la poma de tèrra. Lo principal recors de la municipalitat èra lo comèrci, sustot l'exportacion de bòsc cap a Los Escalièrs e Chambéry. A partir de 1850, amb la creacion de la principala rota cap a Chambéry (la D45), la municipalitat se despobla, patís la èxode rurala, e vei la siá populacion dividida per doas en mens de cinquanta ans. Amb aquelas nòvas vias d'accèsses, la famine e la praubesa van progressivament desaparéisser/desaparéisser definitivament de la comuna. dins lo XX sègle, La riquesa de la municipalitat e lo nivèl de vida de la populacion aumenta considerablament. En 1994 a creat una rota #que connècta dirèctament Sant-Pierre-de Entremont a Corbel.
Au Modèl:XVIIIème siècle, la commune de Corbel connut une explosion démographique. La population est passée de 260 habitants en 1755 à 555 habitants en 1801. La commune de Corbel fut rattachée au canton de Saint-Thibaud-de-Couz lors de la Révolution, puis plus tard, à celui des Échelles. Au Modèl:XIXème siècle, la commune était relativement pauvre et peuplée (580 habitants en 1848). La famine menaçait souvent les Corbelains car la terre permettait uniquement de cultiver l'avoine et la pomme de terre. La principale ressource de la commune était le commerce, notamment l'exportation de bois vers Les Échelles et Chambéry. À partir de 1850, avec la création de la principale route vers Chambéry (la D45), la commune se dépeuple, subit l'exode rural, et voit sa population divisée par deux en moins de cinquante ans. Avec ces nouvelles voies d'accès, la famine et la pauvreté vont progressivement disparaître définitivement de la commune. Au Modèl:XXème siècle, La richesse de la commune et le niveau de vie de la population augmente considérablement. En 1994 est créée une route qui relie directement Saint-Pierre-d'Entremont à Corbel.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dijous, 31 de març de 2011
Lengua gascona o lenguaS gasconaS?
Lo sistèma de classificacion deus parlars en dialèctes e deus dialèctes en ua lengua qu’ei comòde peus linguistas mès aqueth sistèma que presenta limitacions de las sevèras qui l’empachan d’arrepresentar corrèctament la realitat linguistica. En la realitat, cada parlar ei ua lengua. Lo parlar qu’EI lengua. Se los parlars e son diferents, las lenguas que'n son diferentas. Après, los locutors pòden decidir se las diferéncias e son significativas o non e eventuaument s’enténer sus un parlar comun qui representaré la lengua comuna.
La classificacion que t’obliga de regropar los parlars en ua lengua. B’ei plan reductor, aquò! Que preni un exemple: lo parlar de Maurí/Maurin en Fenolhedés. Segon Coromines, aqueth parlar qu’ei catalan. Per d’autes linguistas, lo parlar de Maurin qu’ei lengadocian. Qui a rason? Se consideram – com ac ei generaument admés peus lingüistas- que lo parlar de Perpinhan ei catalan e lo de Sant Pau de Fenolhet ei lengadocian, lo parlar de Maurin que permet efectivament l’intercomprension totau dab las duas modalitats (de tot biaish dejà largament intercomprensiblas entre si), doncas, lo parlar de Maurin qu’ei au còp lengadocian e catalan. Non i a pas nada frontèra lingüistica aquiu. Que i a ua transicion progressiva. Que’s pòt parlar tanben deu capcinés, tant lengadocian com catalan, e evidentament 100 % capcinés. E lo benasqués? Tant catalan com aragonés, e evidentament 100% benasqués. E que i a parlars que son au còp gascons e lengadocians, e los parlars gascons de Luishon e d’Aran que son aisidament comprensibles peus benasqués vesins e vice-versa.
Lo sistèma de classificacion emplegat peus lingüistas qu’ei incapable d’arrepresentar aqueras subtilitats de manèra nuançada. Aqueth sistèma qu’ei tròp reductor. Que’t mia tà imaginar frontèras linguisticas en lòcs on non n’i a pas vertaderament.
En la realitat, cada parlar ei ua lengua e aquò n’a pas de depéner d’un sistèma de classificacion. Prengam lo cas de l’aranés. L’aranés tau com ac entén Aitor Carrera, qu’ei a díser l’ensemble deus parlars pròpis de la Val d’Aran, qu’ei constituit de ueit parlars diferents. La lengua oficiau en Aran, e doncas en Principat de Catalonha, qu’ei basat sus un solet: lo parlar de Vielha-Mijaran. Qu’ei vadut lo parlar comun, l’estandard, la lengua nacionau d’Aran dita l'aranés e, per consequéncia, la modalitat occitana pròpia deu Principat de Catalonha deu quau Aran hè partida e deu quau los aranés e son ciutadans de plen dret.
Quant au gascon en generau, qu’ei au mens tan complèxe dialectaument com lo catalan, senon plan mei. En son blòg, l’escrivan biarnés e locutor naturau de gascon Eric Gonzalès qu’afirmè deus mots deu roman "La pluja" de l’escrivan gascon Manciet, que'n comprenèva sonque ueitanta per cent. Aquiu, l'intercomprension qu'ei probablament plan mens bona que la enter lo lengadocian de Sant Pau de F. e lo catalan de Perpinhan. Doncas, se las lenguas escriutas (shens parlar de las modalitats oraus) deu landés Bernat Manciet e deu biarnés Eric Gonzalès e son tant pòc intercomprensibles enter si, quin e podem arribar a la conclusion que son parlars d’un medish sos-dialècte occitan aperat gascon occidentau? Se cregossem çò qu’avança Eric Gonzalès, occitanista irreprochable, las diferéncias entre los dus tipes de gascons – classificats per lingüistas occitanistas com d’un medish sos-dialècte-que serén plan mes granas que non pas las qui asseparan dus dialèctes de la lengua catalana com lo centrau (principatin) e lo valencian. Que caleré har escotar un tèxte de Bernat Manciet lejut per l'autor (n'i a en CDs) a locutors naturaus de la lengua aranesa tà verificar se son capables de’u arrevirar en aranés. L’intercomprension qu’ei totun ua condicion sine qua non tà classificar dus parlars dens la medisha « lengua » ça’m sembla. La remarca d’Eric Gonzalès que relativiza la significacion de la classificacion lingüistica aplicada au gascon e que pòt sufir tà explicar la dificultat de har acceptar ua lenga gascona comuna. Que cau soslinhar lo problèma de la complexitat dialectau deu gascon n’ei pas jamès estat correctament tractat peus lingüistas. Los lingüistas occitanistas qu’an evitat de s’i interessar de tròp près.
La question pausada per la remarca d’Eric Gonzalès n’ei pas se lo gascon ei ua lengua diferenta de l’occitan o non, mès plan se lo gascon ei vertaderament, uei lo dia, ua lengua unica o un ensemble de mei d'ua. Gascon o GasconS?
Qu’avem dejà duas normas gasconas arreconegudas: l’aranesa e la biarnesa , qui corresponen a duas nacionalitats gasconofònas ben distintas. Totun, la question de la causida de l’estandard que’s pausa per la rèsta de Gasconha. Lhevats los aranés e los biarnés, los autors gascons que son pòc enclins a emplegar un deus dos estandards quau que sia, qui consideran com tròp diferents deu lor parlar o com tròp tipats. En abséncia d’ua norma pan-gascona largament acceptada, los autors gascons (sensu stricto ) qu’utilizan un gascon personau, sia de basa locau, sia de composicion. Un exemple de gascon composicionau qu’ei lo qui lo comengés Pèir Bèc emplega en la soa òbra literària. E mei lo gramatician Andriu Bianchi, autor de mantuns tribalhs consacrats a definir gramaticaument lo gascon "normat", qu'ei a díser lo gascon « estandard», en realitat l'estandard utilizat peus biarnés, que non lo gascon composicionau de Pèir Bèc, n’emplega pas briga aquesta medisha modalitat gascona "normada" dens los sons escrits en gascon qui pareishen regularament dens La Setmana. Au gascon presentat com "normat" peu quite Bianchi, eth medish que'u prefereish lo son gascon composicionau personau, enqüèra diferent de lo de Pèir Bèc. En cambi, lo gramatician Maurici Romieu, qui co-signè dab Andriu Bianchi ua gramatica gascona normativa, qu’emplega l'estandard biarnés deu gascon en la revista deus Reclams. Que cau remarcar Maurici Romieu, roergàs d'origina, qu’ei biarnés d’adopcion, que viu en Biarn, mentre Andriu Bianchi que viu en Gasconha. La diferéncia de nacionalitat que poiré explicar la diferéncia de causida linguistica enter lo biarnés Romieu e lo gascon Bianchi.
Har acceptar en Gasconha un parlar gascon comun de har víver a costat deus parlars locaus qu’ei un desfís màger peu sègle 21.
dimecres, 30 de març de 2011
Diglòssia a la Setmana
A la diglòssia costumèra deu hèit deu francés, los de la Setmana que i horneishen ua auta deu hèit de l'ongués (occitan non gascon), man(i)èra de'ns raperar nosautes gascons qu'èm ua minoritat non sonque en França senon tanben en Occitània. Qu'ei precisament çò qui volem deishar d'èster: ua minoritat. Doncas, per nòste, en gascon blos, en vos pregar. Pro de vergonha: en gascon blos!
dilluns, 28 de març de 2011
Coserans qu'arcuelh eths auboèsis deth món
En tot aplegar totis eths actors, Passatge que da un “bohet” arreviscolaire a Coserans.
Pierre Rouch,
musicaire e factor d'esturments /instruments..
Aquiu qu'avetz eth programa en gascon (na avé'u en francés, véd. acitau).
- 15h30 a 16h00, intervencion de Paul Macé (director deth Centre Internacional de Música Popular de Ceret (66))
dissabte, 26 de març de 2011
L'occitan pirenenc de la C.T.P.
Dab la Comunautat de Tribalh deus Pirenèus (C.T.P.) qu'avetz, ailàs, un aute exemple, plan tipic, tà illustrar çò qui escrigoi a prepaus deu dangèr de non pas estacar l'estatut de lengua au gascon. L'occitan qu'ei arreconegut com a lengua de tribalh per la CTP, aquò b'ei plan! E doncas? E ben, çò de previsible: l'unica version occitana qui trobaratz suu site e suus pòsters de la C.T.P. qu'ei... lengadociana. No's parla pas gascon ena montanha nòsta? E costaré tan car d'i hornir aumens ua version occitana addicionau qui sia en aranés, en biarnés o en un aute gascon deus Pirenèus ? Lo gascon estosse tractat com ua lengua vertadèra, que non com un dialècte vergonhós, aquò no's seré pas escadut atau. Pro qu'ei pro.
dimecres, 23 de març de 2011
Question d'istòria gascona : per qué m'an pas dit a l'escòla...
Lo quinze d'agost de tot an que's sòu celebrar ua victòria istorica qu'un personatge gascon s'emportè en ua batalha famosa qui deishè traças de las importantas dens las literaturas e imaginaris europèus. Ua ceremonia qu'amassa monde au lòc supausat de la batalha.
Quin ei lo nom d'aqueth personatge e de quina batalha e's tracta? Un indici: lo nòste personatge qu'èra comte de Bigòrra. Un indici mes: lo son prumèr hilh, de medish petit nom que lo pair, que serà coronat arrei...
dilluns, 21 de març de 2011
Lo metòde nau de boha qu'ei arribat!
En tot cas, lhevada la redaccion nòrd-gascona, aqueth metòde qu'ei fòrça plan hèit. Que comprén 137 planas, dètz capítols. Las illustracions, plan nombrosas, non son pas sonque visuaus, que n’i a tanben un pialèr de sonòras gràcias au CD inclús.
Lo prumèr capítol que relata l'istoric de la boha dab consideracions sus la soa origina, la soa extension geografica, quin e l’aperavan segon los parçans, la soa desaparicion e que i horneish anecdòtas de las interessantas sus la descobèrta d’ instruments ancians etc.
Lo segond capítol qu'ei dedicat a l'organologia: la de l’instrument tradicionau com la de las bohas "fòlc" d'uei lo dia.
Dab lo tresau que comença lo metòde pròpiament dit: qu'ei la presa en man, qu’aprenem quin e cau hèr tà mestrejar la pression e lo bohar, quin e’s pòt aviar e arrestar lo son, la debuta tau començaire, qué. Los tablèus de digitacion que i son balhats peus dus tipes de boha, la tradicionau com la fòlc. Que i trobam exercicis, dab particions e enregistraments suu CD qui acompanha lo libe. Los trocets d'entraïnament que son nombrós en començar per rondèus com Lo coquin de Pire e lo rondèu de C. d'Armagnac.
Dens lo capítol cinc, que i son tractats l'estile de jòc e los ornaments, dab bèths exemples de particions e los enregistraments corresponents. Que s’i pòt audir en particular un bohaire d’abans la renavida fòlc, lo Jantí Benquet (d'après un document rarissim d'archiu), seguit per interpretacions de bohaires de l'associacion nòsta: Alan Cadeillan, Bernat Desblancs, Joan Miquèu Espinasse, Joan Pascau Leriche, Ives Pouysegur e Robèrt Matta. Atau qu'ac saberatz tot suu vibrato, las appogiaturas, lo nhacant, lo jòc picat, lo doblat e lo destacat en arrepic, lo bistorçut, lo tustat, lo glissando, las combinasons.. Lo tot que s'acaba dab quauques conselhs pedagogics. E, solide, que i trobaratz tots los exercicis convienents tà vs’entraïnar e progressar.
Lo capítol següent qu'ei dedicat au jòc suu canèth semi-melodic illustrat per d'autes tròç enregistrats (congòs, vals e rondèus). La possibilitat de cambiar de nòta d'acompanhament sia tà marcar lo ritme, sia tà hèr variar l'armonia o tà completar la melodia qu'ei plan ua caracteristica de la cornamusa nòsta, qui’n hè un instrument drin especiau en món deus sonaires.
Dens lo capítol 7, qu’aprenem quin e cau hèr entà afinar (acordar) l’instrument. Que ns’explican lo foncionament de las inchas simplas (aperadas tuhèts dens lo tèxt nòrd-gascon, e espiulas dens lo tèxt biarnés): lo principi, lo reglatge e lo manteniment.
Lo capítol 8 qu’ei dedicat au manteniment de la boha: quin estarquejar lo sac, quin hè’s un clapet tau bohet (aperat malastrugament peu francesime pòrta-vent), quin netejar lo pihet (o pihèth?, ved. mes luenh).
Lo nau qu’ei consacrat au repertòri: rondèus, congòs, mazurcas, pòlcas, escotishas.
Fin finau, lo darrèr capítol qu’ei consacrat a testimoniatges deus hòrt interessants. L’obratge que s’acaba dab ua bibliografia importanta e ua lista de sits web d’interés.
Aqueth metòde qu’ei plan hèit, au còp pedagogic e divertissent. Que serà hòrt utile tau bohaire, particularament tau qui non pòt seguir cors de boha regularament. E los qui s’interessan a la cultura gascona e a la musica tradicionau– qui sian bohaire o non- que i trobaràn un obratge instructiu e interessant.
Adara, quin e caleré díser : pihet o pihèth tà designar la pèça de husta qui pòrta los horats de jòc de la boha? La forma pihet qu’ei la consacrada dens aqueth libe. Efectivament, qu’ei la que trobam generaument dens los autes obratges qui descriven la boha. Lo mot pihet, escriut pihét, qu’ei plan repertoriat dens lo diccionari de Palai qui'n hè, a tòrt, un variant de piet (lengadocian: pièch, pièit, catalan: pit). Que cau senhalar aqueth mot qu'ei transcriut pihèt, dab ua e obèrta, dens lo diccionari de gascon landés deu lexicograf lanusquet Vincent Foix (1857-1932). A mes, Palai e Foix qu'arrepòrtan ua forma femenina pihèra, qui designa ua petita trompeta de husta. Lo doblet pihèt(h) - pihèra que pleiteja per pihèth - que non pihet- com la forma corrècta deu mot. Pihèth -pihèra representarén *pifellu- *pifella, derivats sufixats de *pifu / *pifa. Pihèth que pareish doncas de la medisha familha etimologica que pifre, d'etimon *pifu, cf. en francés pipeau e pifre o fifre. Pifre/fifre qu'estón manlhevats de l'allemanic pfifer, lo mot qu'ei un eretatge deus musicians de la guarda soïssa. En realitat, pfifer en allemanic que designa lo jogaire, que non l'instrument medish: dr pfifer qu'ei lo jogaire de "pfif(e)" (de *pifu), der pfeifer en alemand, the piper en anglés, lo pifraire, qué. En francés, pifre qu'ei estat completament remplaçat per fifre. En occitan, (gascon e catalan inclús), lo mot francés d'origina allemanica pifre qu'estó generaument adoptat tà designar un instrument de vent. Totun, segon Mistral, que trobam enqüèra lo mot pif en quauques lòcs. Pif que seré lo mot genuinament occitan en tot provier de *pifu shens passar per pifre. E en catalan, a mes de pifre, que cau mencionar lo mot pífol qui ei la forma endemica de las islas balearas, protegida de l'invasion deu mot pifre per la soa condicion insulara. En gascon, la forma pihet dab ua e barrada que poiré sia provier efectivament deu crotzament de pihèth dab piet, sia representar ua auta forma diminutiva de *pifu= *pifetu.
divendres, 18 de març de 2011
En gascon, en vos pregar.
Se considerèssem l'ongués e lo gascon com duas lenguas distintas, alavetz ua gran partida d'aquests arguments demorén shens objècte e lo principi d'egalitat auré d'aplicà's. E mes, l'ongués tanben i trobaré lo son compte. Per exemple, uei lo dia, lo budget de la region Aquitània dedicat a las lenguas regionaus qu'ei compartit en duas partidas egaus: ua va tau basc e l'auta
tà l'occitan. Gascon e ongués estossen arreconeguts coma duas lenguas distintas, aquera proporcion qu'auré d'èster arrevista en favor de las lenguas occitanas: un tèrç tau basc, un tèrç tau gascon e un tèrç ta l'occitan non gascon.
Arreservar un estatut abracat de dialècte tau gascon n'ei pas sonque injust mès dangerosament mortifèr tà la lengua de Pèir de Garròs e de Joan Guiraud d'Astròs, ça'm sembla.
dimarts, 15 de març de 2011
La corsa landesa au patrimòni immateriau de l'UNESCO? Vira e boha!
Despuish un an que tribalha ua comission entà hèr arreconéisher l'art de la corsa landesa com a patrimòni immateriau per l'UNESCO. Lo dossièr que deuré èster presentat enguan, si tot e's passa com cau.
Bon, las Lanas non ns'an pas aportat sonque la corsa, eh!;)
Lo grop vira e boha que son Rose-Marie Deblonde a la sonsaina, Didier Deblonde, Ghislaine Saintorens e Jean-Paul Saintorens a la boha.
diumenge, 13 de març de 2011
La Setmana e lo Figaro Magazine
Tròç de folk bluegrass dab sabor irlandesa
Aquiu qu'avetz lo mandolinista Ricky Staggs, dab lo son grop e los plan coneguts chieftains, d'Irlanda.
Lo bluegrass, aquò que'vs conserva un musicaire. La pròva: lo vielh Del McCoury que canta enqüèra ! Qu'a hèit setanta sèt ans, lo tipe. Enfin, sus la video, que n'avèva hèit sonque setanta dus. Que fondè lo son grop The Del McCoury Band en... 1960. Qu'esbracè drin de musicaires mès eth que i ei tostemps.
E ua auta pròva de la longevitat deu musicaire bluegrass: Earl Scruggs, "l'inventor" de l'estile "three-finger picking", qui s'a hèit caracteristic deu jòc bluegrass deu banjo de 5 còrdas. Scruggs que hasò ueitanta sèt ans en genèr. N'avè "sonque" ueitanta dus sus la video.
A! Shady Grove, un deus mens preferits...Bon, aquera version, lhèu pas tant. Lo mandolinista qu'ei Tim O'Brien, un cantautor irlando-american originari de la Virginia de l'Oèst.
dissabte, 12 de març de 2011
Musica mandingano-americana: Cheick Hamala Diabaté
Que'u vedem a jogar deu banjo esquerrèr de 5 còrdas, acompanhat peu mèste deu banjo "clawhammer" Bob Carlin tocant aquiu lo banjo calabassa.
Ara un duo de banjo calabassa dab los medishs:
E un duo dab James Leva au banjo de 5 còrdas e Cheick Hamala Diabaté au ngoni, un instrument tradicionau malian de la familha deu banjo. Que son a jogar "Cumberland Gap", un aire tradicionau apalachian, probablament d'origina africana, com lo banjo medish.
Aquiu que'u vedem a educar los americans, suu lindau d'un ostau de Washington. Malaia, lo cineasta que s'a hicat en transa, aquò qu'ei plan emmerdant per la qualitat de la video, mès aquò rai lol. Totun, s'ètz deu genre vomidor, passatz-la, e! La darrèra video qu'ei mes establa.
E se n'avetz pas james audit Frère Jacques jogat au ngoni, adara qu'ei lo moment:
dijous, 10 de març de 2011
Per ua Associacion Entà la Defensa deus Interés de Gasconha
Alavetz, que cau saludar lo petit article occitan de l'edicion de mars de Midi-Pyrénées info, per un còp redigit en bon gascon. Qu'ei titolat: 20 leçons entà aprénguer l'occitan...e mes qu'aquò!. Que i aprenem çò qu'ei Euromanià: un programa, finançat a 70 % per la Commission Europèa, qui a per tòca de miar tà deschifrar 6 lengas romanicas, occitan inclós (quin occitan, n'ei pas dit mès qu'ac podem endevinar). E n'escapam pas a la fòto on e vedem lo conselhèr regionau encargat de la cultura occitana, Guilhem Latrubesse, a parlar davant ua banderòla bilingüa... francés-lengadocian.
Ja seré temps de crear ua Associacion Entà la Defensa deus Interés de Gasconha, ça'm sembla. Shens "lobbying", non ns'i escaderam pas.
dimarts, 8 de març de 2011
Lo gran sègle gasconista
Que cau raperar los prumèrs tèxtes escriuts en gascon, a partir deu sègle XII, qu'èran estrictaments d'òrdi juridic o administratiu. La literatura d'expression gascona qu'èra inexistenta, au profieit de l'occitan non gascon. La lengua de Tolosa qu'èra considerada com a mei prestigiosa que non pas la de Gasconha. Lo cas gascon, d'aqueth punt de vista, qu'èra pro semblant au cas catalan. Los trobadors d'origina gascona qu'èran fin finau pòc nombrós, un detzenat o en tot cas mens d'un vintenat, ua chifra de comparar au vintenat de trobadors catalans. Totun, las obras trobadorencas catalanas que son mei nombrosas que las de Gasconha: ne coneishem dus cents, haut o baish, dont mei de la mitat (cent vint) escriuta per lo besaluenc Ramon Vidal qui redigí un tractat de poetic "razos de trobar", la prumèra gramatica occitana (ca 1200).
Lo sègle 16, en véder publicadas las prumèras òbras literàrias en gascon, que marca doncas ua hita. Que comença dab l'arrevirada gascona deu libe deus psaums (1565) puish las "poesias gasconas" (1567) de Pèir de Garrós, qui jo consideri com lo prumèr manifèst gasconista. Que serà seguit per ua tièra d'autas òbras qui pòrtan títous deus plan evocadors: la Margalida gascoa (Bertran Larada, 1604), lo catonet gascon (Guilhèm Ader, 1606), lo gentilòme gascon (Guilhèm Ader, 1610), poesias gascoas (Andrèu Du Pré, 1620), lo trimfe de la lengua gascoa (Joan Giraud d'Astròs,1642).
Lo gascon literari qu'èra distint deus parlars deus autors: ni lomanhòu, ni comengés. Los escrivans gascons de l'epòca n'èran pas sonque escrivans, que hasèvan tanben de normativizadors de la lengua gasco(n)a. Que cau remarcar Pèir de Garròs que parlava de lengatge gascon, lengatge pròpi -segon eth- deus qui èran embarrats enter Garona e Pirenèus, mentre que, quasi un sègle après, Joan Giraud d'Astròs e hasè la diferéncia enter la lengua gascoa trionfanta (lo parlar literari) e los parlars naturaus (ne cita quauques-uns: neraqués, lanusquet, mondin...).
N'ajam pas paur de díser que lo gascon ei ua lengua, qu'ac ei de manèra conscienta desempuish aumens lo sègle 16 .
dissabte, 5 de març de 2011
marzurcas, gasconas o pas, e un vals tà acabar.
La prumèra que vien deu repertòri deus bohaires gascons. Se'n coneishetz lo títou, que m'agradaré d'ac saber, que no'u coneishi. Que la jògui tanben a la bodega, en adaptar la tonalitat, plan segur.
.
La segona qu'ei la mazurca de Lea o mazurca de Samatan, compausada per l'acordeonista Lea Sent-Pèr (Saint-Pé), qui èra de Samatan (Gèrs). A la boha, se pòt respectar la prumèra nòta en emplegar lo bordon. N'ei pas lo cas dab la craba, que la jògui en l'octava de dessús.
Mazurka de Lea
envoyé par tagtah. - Regardez la dernière sélection musicale.
La tresau n'ei pas gascona e drin pesugassa, mès aquò rai, que m'agrada tanben. Que la jògui sonque a la craba (bodega), que'm hè tribalhar lo moviment deu dit menin de la ma dreta en bèth hèr soar la sostonica. Au cap de quasi duas setmanas de practica crabaira, qu'ei enqüèra dificultats dab la sostonica, lo jòc d'aquesta nòta n'ei pas hidable, que deu èster un efèit de l'atge deu sonaire. En tot cas, l'aire aqueth qu'ei cantabre e que's ditz mazurca carrilana. EDIT: Desolat, la mazurca carrilana non s'audeish pas, qu'ei un caprici de goear.
E puish que i a las mazurcas irlandesas, mès aquestas que son meslèu reservadas tau tin-whistle o tà las gaitas gallegas e asturcantabras pr'amor de l'amplitud generaument tròp larga (ua octava e mieia) tara nòstas cornamusas sud-occitanas.
E tà acabar, que i èi hicat la fuente, perdon: la juenti, de Cacho. D'acòrd, n'ei pas ua mazurca, totun que demoram en 3/4: qu'ei un vals. Los soportaires deu Racing Santander qu'apreciaràn (qu'ei lo lor imne oficiau). E los amators de la flabuta de tres horats tanben. Aquera hlaguteta qu'ei tipica de l'orient de Cantabria. Que's ditz silbu en lengua cantabra.
divendres, 4 de març de 2011
Energias guastadas
En tot cas, respectar l'opinion o la sensibilitat contrària que deuré èster un principi fonamentau en aqueth món. Lo dogmatisme, en aqueth ahèr com en d'autes, que mia rapidament tà l'intolerància. N'i a qui pensan detiéner la vertat. La manièra qu'an de dehéner las soas opinions que nse'n ditz hèra suu nivèu de hidança qui i podem hicar.
dimarts, 1 de març de 2011
Batallón de San Patricio
La banda de gaita Batallón de San Patricio qu'estó batejada atau tà perpetuar lo sovenir d'aqueths sordats.
D'acòrd, que hèn soar la cornamusa de las Hautas Tèrras d'Escòcia, totun que son mexicans, e. ;)..
E los Irlandés tanben que's sovien deu batallon de San Patricio. Que n'an hèit ua cançon, com tostemps.
Lo grop de musica irlandesa the Chieftains, liderat per Paddy Moloney, que consacrè aus Sanpatricios un CD sancèr, titolat simplaments San Patricio, dab la participacion d'artistas mexicans enter autes. Plan segur, los sonaires deu Batallón San Patricio que i son.