text:
Revolucion Russa
La Revolucion Russa es l'ensems deis eveniments que se debanèron en 1917 e venguèron la fin de l'Empèri Rus e lo començament de l'Union Sovietica. Causada per la crisi de l'Empèri Rus a la fin dau sègle XIX e l'immobilisme de seis institucions teocraticas en fàcia dei desiranças de la populacion, se debanèt en divèrseis etapas.
Lei premierei veguèron la revirada deis assais de reformas e l'aparicion d'una oposicion politica armada en lucha còntra lo govèrn. Se desvolopèt una agitacion permanenta que causèt una premiera revòuta còntra lo regim en 1905 permetent l'establiment d'una monarquiá constitucionala. Pasmens, aqueu sistèma mau capitèt e lei difficultats russas durant la Premiera Guèrra Mondiala entraïnèron un procès revolucionari novèu en 1917. Aqueu darrier rebutèt lo govèrn dau tsar en febrier de 1917. Un Govèrn Provisori li succediguèt mai sa volontat de contuniar la guèrra se turtèt a la populacion qu'exigiguèt la fin dei combats. Ansin, en octòbre, lei Bolchevics de Lenin capitèron de prendre lo poder.
Aquò marquèt lo començament d'una guèrra civila lònga entre lei Bolchevics e seis enemics que gropèron la màger de seis adversris politics. Pas capables de s'organizar, aquelei darriers foguèron replegats entre 1918 e 1919 e batuts dins lo començament deis annadas 1920 permetent la consolidacion dau govèrn dei Bolchevics que proclamèron la fondacion de l'Union Sovietica lo 30 de decembre de 1922.
Somari
- 1 La fin de l'Empèri Rus e sei causas
- 1.1 Lo blocatge dau regim imperiau
- 1.2 La rompedura de la societat ambé l'Empèri
- 2 La Premiera Guèrra Mondiala e l'afondrament de l'Empèri
- 3 La revirada dau Govèrn Provisòri
- 4 La Guèrra Civila Russa
- 5 La Reconstruccion dau país e la consolidacion dau poder novèu
- 6 Referéncias e nòtas
- 7 Bibliografia
La fin de l'Empèri Rus e sei causas[modificar | modificar la font]
Lo blocatge dau regim imperiau[modificar | modificar la font]
La guèrra de Crimèa (1853-1856), qu'opausèt l'Empèri Rus ai fòrças britanicas e francesas, foguèt revelatora de sei dificultats, de son declin relatiu e de son retard economic e tecnologic. Ansin, la segonda mitat dau sègle XIX veguèt divèrseis assais de reformas de modernizacion que van finalament mau capitar en rason de l'evolucion rapida de la societat e de l'immobilisme e dau conservatisme de la màger part deis elèits politics.
L'evolucion de la societat russa[modificar | modificar la font]
La segonda mitat dau sègle XIX veguèt de transformacions importantas dins la societat russa ai nivèus demografics e economics que van entraïnar una desirança de cambiaments dins lo sistèma politic dau país.
La premiera transformacion regardèt la demografia de l'Empèri qu'aumentèt fòrtament de 1869 a 1913 per passar de 80 milionsa 170 milions d'abitants. D'efèct, la populacion rurala aumentèt de 65% entre 1861 e 1890 enterin que la populacion urbana evolucionèt de 11 a 17%. Aquò causèt una baissa de la superficia cultivada per cada familha entraïnant de riscs acreissuts de famina en cas de recòlta marrida o un endeutament superior. Ansin, en 1900, quatre milions de païsans avián perdut sei tèrras per formar un grop d'obriers agricòla que venguèt una fònt d'agitacion[1] e doas economias ruralas diferentas se formèron donc pauc a pauc :
- una agricultura de tipe capitalista que se desvolopèt principalament en Ucraïna a l'entorn de tecnicas modernizadas coma l'utilizacion d'engrais.
- una agricultura de païsans paures que devián vendre una partida de la recòlta per pagar seis impòsts.
De son caire, l'estructura de la populacion urbana se transformèt en causa de son aumentacion e de l'aparicion d'un proletariat novèu format per leis obriers dei premiereis indústrias russas capitalistas. Aqueu proletariat demorèt limitat (3 milions de personas) mai fòrça concentrat dins solament quauquei vilas (Moscòu, Sant Petersborg, Varsòvia...). Lei condicions de vidas i foguèron malaisadas, lei salaris bas e leis emendas disciplinàrias importantas.
Au nivèu economic, Russia conoguèt un desvolopament fòrt a partir deis annadas 1880. Aqueu darrier foguèt principalament dirigit per d'iniciativas de l'Estat que remplacèt una borgesiá tròp febla e limitada. La prioritat foguèt donc donada ais industrias de talha importanta e ais infraestructuras ferroviàrias. Se veguèt rapidàment de resultats estent que l'industria russa capitèt de passar aquela de l'industria francesa tre lo començament dau sègle XX. Pasmens, la produccion de bens de consomacion foguèt negligida e abandonada a l'artisanat locau.
L'ensems de seis evolucions suscitèt una desirança e de besonhs de reformas que van venir una tematica majora de la politica russa de la segonda mitat dau sègle XIX e durant lei premiereis annadas dau sègle XX. Pasmens, lei govèrns successius foguèron pas capables d'i donar una respònsa apropriada.
L'immobilisme dau govèrn[modificar | modificar la font]
Fàcia ai transformacions de la societat, leis assais de reformas dau govèrn rus demorèron limitats en causa de l'aparicion de movements armats còntra lo tsar e de l'idèa qu'avián aquelei darriers de lor poder.
Pasmens, lei premiereis annadas dau rèine d'Alexandre II (1856-1881) foguèron marcats per d'esfòrç per modernizar lo país après sa desfacha còntra França e Reiaume Unit. La mesura pus importanta foguèt l'abolicion dau servatge en 1861. 25 milions de païsans obtenguèron lor libertat mai la lèi li donèt pas de tèrras levat d'un ensems pichon reservat a la communautat dau vilatge. Ansin, lei païsans rus demorèron sota lo contraròtle de la borgesiá e l'aristocràcia dei proprietaris agricòlas e dei païsans rcihes (kolaks) e, finalament, la reforma causèt una decepcion granda en aumentat lei dificultats de la màger part de la populacion rurala.
D'autrei reformas foguèron realizadas dins l'administracion, l'armada, la justiciá e l'ensenhament fins a l'atemptat mancat en 1866 còntra lo tsar. Leis institucions principalas dau regim (aristocràcia, Glèisa, administracion...) aprofichèron la situacion per encausar la politica de reformas e l'aplantar. La polícia secrèta foguèt cargada de la repression dei movements politics d'oposicion. Aquò foguèt renforçat per la mòrt d'Alexandre en 1881, finalament victima d'un atemptat capitat que sei successors, Alexandre III (1881-1894) e Nicolau II (1894-1917), se veguèron coma dei rèis de drechs divins titulars d'una mission divina. Pensavan donc aver pas lo drech de la modificar entraïnant un blocatge de la vida politica fins a 1917.
La rompedura de la societat ambé l'Empèri[modificar | modificar la font]
L'aparicion d'una oposicion politica[modificar | modificar la font]
Vèrs la fin dau sègle XIX, leis evolucions economicas de Russia e lo blocatge de seis institucions politicas venguèron la fònt de l'aparicion d'una oposicion politica novèla que va se reorganizar e s'estructurar a l'entorn de tres tendàncias principalas :
- lei pus nombrós èran lei liberaus que formavan tanben lo grop pus organizat. Recrutant dins una partida de la noblesa e dins lei professions liberalas, seis objectius son l'instauracion d'una monarquiá constitucionala e la reconaissança de certanei libertats individualas. Formèron un partit clandestin en 1904.
- lo Partit Obrier Sociau-Democra de Russia (POSDR) que se formèt en 1898 a l'entorn dei divèrsei grops marxistas rus. Implantat dins lo proletariat urban, se devesiguèt en 1902-1903 entre Bolchevics e Menchevics.
- lo Partit Socialista-Revolucionari (SR) que se formèt ofiacialament en 1902 per la reünion de grops favorables a un socialisme agricòla. Fòrça engatjat dins la lucha armada e popular dins lei campanhas, aqueu movement mau capitèt d'organizar un partit estructurat au nivèu nacionau.
La reorganizacion d'aquelei partits entraïnèt una recrudescéncia de l'agitacion còntra lo regim amb una aumentacion dei grèvas e deis atemptats, coma per exemple, l'assassinat de ministres per de membres dau Partit Socialista-Revolucionari.
La Revolucion de 1905 e la formacion d'una assemblada legislativa[modificar | modificar la font]
La Revolucion mancada de 1905 marquèt la rompedura dau ligam entre lo tsar e la màger part de la populacion. D'efèct, aquela annada foguèt caracterizada per una crisi importanta dau regim qu'èra afeblit au nivèu economic per la crisi mondiala de 1900-1904 e au nivèu militar per la desfacha còntra lei Japonés. Enfin, una recòta marrida en 1904-1905 entraïnèt una explosion populara.
Acomencèt lo 22 de genier de 1905 per la repression saunosa d'una manifestacion pacifica portairitz d'una suplica au tsar. Aqueu chaple marquèt la fin dau mite dau tsar paire de son pòple e entraïnèt una propagacion de la revòuta dins lo rèsta dau país. En març, lo premier soviet foguèt creat per leis obriers d'Ivanovo e lo movement ganhèt la flòta militara de la Mar Negra ambé la mutinariá dau cuirassat Potemkine lo 27 de junh. Enfin, divèrsei pòples dei regions frontalieras de l'Empèri coma Polonha acomencèron de manifestar.
Per desamorsar la crisi, lo tsar deguèt aceptar de crear una assemblada legislativa e de reconóisser certanei libertats democratics. Ajudat per una repression eficaça dei partits d'oposicion politica, aquò permetèt d'entornar lo calme dins l'Empèri au començament de 1906. De mai, lei capacitats dei partits revolucionaris foguèron provisoriament demenidas.
La revirada de la monarquiá constitucionala[modificar | modificar la font]
Maugrat lei concessions obtengudas per la revòuta de 1905, apareguèt rapidament que lo tsar èra decidit de conservar lo sistèma politic existent de l'autocràcia. Lo mòde d'eleccion foguèt donc creat per donar un avantatge decisiu ai candidats dau govèrn. De mai, l'assemblada foguèt egalament dissoluda quatre còps entre 1906 e 1912. Cada còp, un mòde novèu permetèt la formacion d'una majoritat pus importanta en favor dau tsar.
Lei reformas foguèron donc gaire nombrosas. La principala foguèt l'adopcion d'una lèi agricòla per assaiar de desvolopar una classa mejana de païsans gràcias a l'encoratjament de la proprietat privada, la redistribucion de tèrras e una ajuda per la modernizacion dei tecnicas. Pasmens, lei beneficiaris d'aquela iniciativa foguèron principalament lei païsans ja aisats e leis inegalitats aumentèron cuasant divèrsei rancunas tenaças.
La Premiera Guèrra Mondiala e l'afondrament de l'Empèri[modificar | modificar la font]
Lei dificultats russas[modificar | modificar la font]
Coma dins leis autrei país europèus, lo començament de la Premiera Guèrra Mondiala veguèt la formacion d'una Union Sacrada a l'entorn dau tsar. Pasmens, lo mobilizacion puei lei desastres militars van entraïnar la desorganizacion de l'Empèri. Per exemple, la màger part de l'agricultura manquèt de man d'òbra e l'avitalhament dei vilas foguèt tocada tre la prima de 1915. En 1916, l'incompeténcia de l'administracion e dei generaus entraïnèt lo basculament dins l'oposicion de la Douma onte lei liberaus e lei conservators moderats s'alièron per exigir la formacion d'un govèrn novèu. D'incidents grèus aguèron luòc dins lo país que lo cap, isolat dins son quartier generau aviá perdut la realitat e van entraïnar una revòuta populara còntra lo regim.
La Revolucion de Febrier[modificar | modificar la font]
La revòuta decisiu còntra lo regim aguèt luòc a la fin dau mes de febrier de 1917. Entraïnèt la fin de la dinastia lo 3 de març e la formacion d'un govèrn provisòri per la Douma ambé l'objectiu de contuniar la guèrra. D'efèct, lo 23 de febrier de 1917, una manifestacion pacifica regardant lei problèmas d'avitalhament se transformèt en insureccion. Lo 27 de febrier, la polícia tirèt sur leis insurgents mai l'armada demorèt esitanta. Son passatge dins lo camp de l'insureccion causèt lo basculament dei combats. Lo 28, leis unitats de la Gàrdia permetèron ais abitants de prendre leis armas entrepausadas dins leis arsenaus de la capitala enterin que leis autreis vilas principalas de l'Empèri se revoutèron. Nicolas II deguèt abdicar sota la pression de sa familha qu'assaièt de conservar lo poder fins a la renonciacion dau grand-duc Michèu. Lo govèrn foguèt assumit per la Douma que formèt un Comitat provisòri lo 28 defebrier que venguèt Govèrn provisòri lo 2 e venguèt l'autoritat principala dau país l'endeman.
La revirada dau Govèrn Provisòri[modificar | modificar la font]
La revirada de la contuniacion de la guèrra[modificar | modificar la font]
Arpès la Revolucion de Febrier, dos poders diriguèron Russia. Lo principau foguèt lo Govèrn Provisori qu'èra format per la Douma. Lo segond foguèt lo Comitat executiu dau Soviet de Petrograd. Òr, lei dos èran opausats sus l'estrategia de seguir. Fòrça legalista, lo Govèrn Provisori refusèt de realizar la màger part dei reformas esperadas per pas usurpar lei prerrogativas de l'assemblada constituenta que deviá èsser elegida a la fin de la guèrra. En revenge, voliá contuniar la guèrra ambé leis Aliats. Ansin, lo Govèrn Provisori mau capitèt de dirigir Russia car foguèt rapidàment desbordat per de manifestacions violentas.
Lo 5 de mai, lo prince Lvov deguèt modificar son govèrn quand son Ministre de la Guèrra annoncièt que Russia respectariá seis engatjaments internacionaus e contuniariá lei combats. Una aliança formada dei liberaus, dei SR e dei Mencheviks prenguèt adonc lo poder a decidiguèt de preparar una ofensiva majora còntra leis Alemands (ofensiva de Julhet) que s'acabèt per un desastre militar. Enterin, la situacion sociala e l'agitacion dei pòples frontaliers pejorèron entraïnant la fin dau govèrn Lvov que foguèt remplaçat Kerenski.
Kerenski decidiguèt de luchar còntra lei Bolchevics qu'avián agut un ròtle primordiau dunrat lei manifestacions dau mes de julhet de 1917. Pasmens, aquela politica poguèt pas empachar la radicalizacion de la populacion au profiech dei Bolchevics. De mai, permetèt ai movements conservators de s'organizar a l'entorn dau generau Kornilov. Entre lo 8 e 10 de setembre, aqueu darrier assaièt de rebutar lo Govèrn Provisòri per acabar la revolucion ambé lo sostèn de l'armada. Per se defendre, Kerenski deguèt s'aliar ambé lei milícias obrieras enquadradas per lei Bolchevics qu'aprofichèron la situacion per obtenir la liberacion de sei presoniers. L'ofensiva de Kerenski foguèt replegada a partir de la mitat de setembre de 1917. Sei fòrças se retirèron vèrs lo sud laissant lei Bolchevics venceires e lo govèrn de Kerenski fòrça afeblit e descreditat.
La Revolucion d'Octòbre[modificar | modificar la font]
L'afebliment de Kerenski e la desfacha deis elements conservators gropats a l'entorn dau generau Kornilov donèt l'occasion de rebutar lo govèrn tre la mitat de setembre de 1917. Pasmens, la presa dau poder necessitèt d'esperar sièis setmanas de negociacions au Congrès Panrus dei Soviets onte lei Bolchevics aguèron la majoritat (390 elegits sus 670) per legitimar lo còp d'estat. D'efèct, Lenin deguèt faciar l'oposion de Zinoviev e de Kamenev e obtenguèt solament lo vòte necessari lo 23 d'octòbre. Enterin, Trotski aviá organizat un Comitat Revolucionari e reüniguèt de tropas. Ansin, lo 25 d'octòbre de 1917, 25 000 Bolchevics prenguèron pacificament lei ponchs estrategics de la capitala. Quauquei tirs dau crosaire Aurora còntra lei posicions dei tropas dau Govèrn Provisòri entraïnèt la fugida d'aqueu darrier. L'endeman, lei deputats non bolchevics dau Congrès dei Soviets se retirèron per protestar permetent a Lenin d'obtenir l'aprovacion unanima de la presa dau poder.
La Guèrra Civila Russa[modificar | modificar la font]
Lo programa comunista[modificar | modificar la font]
Lo programa dei Bolchevics permetèt d'explechar lei contradiccions de la politica dau Govèrn Provisori. Sei principis èran de demandar la patz, de donar lei tèrras ai soviets de païsans, de donar lo contraròtle de l'industria ai soviets d'obriers e de nacionalizar lei bancas. La màger part d'aqueu programa foguèt realizada après la Revolucion d'Octòbre :
- lo decrèt sus la patz foguèt adoptat lo 25 d'octòbre de 1917. Prepausèt una patz sensa annexion e reparacion. Son objectiu èra de preparar la revolucion mondiala gràcias a la fin de la guèrra entre lei poissanças imperialistas.
- lo decrèt sus la tèrra enebiguèt la granda proprietat agricòla que lei domenis foguèron nacionalizats sensa indemnisacion. En revènge, lei païsans koulaks, a condicion que cultivèsson sei tèrras, foguèron esparnhats.
- lo contraròtle obrier deis industrias foguèt establit lo 1èr de novembre. De soviets, ambé de majoritats favorablas ai Bolchevics, foguèron creats dins cada fabrica per assegurar lor direccion.
- lo decrèt sus lei Nacionalitats establiguèt l'egalitat dei pòples de l'Empèri. Pasmens, se turtèt ai desirança d'independéncia d'unei populacions vivent dins lei regions frontalieras, coma Polonha, onte de guèrras acomencèron rapidàment entre lei Bolchevics e leis independentistas.
Aquelei mesuras foguèron completadas en decembre per la nacionalizacion dei bancas, l'afirmacion de l'egalitat dei sèxes o l'adopcion dau matrimòni e dau divòrci civil. Aquò permetèt d'establir de ligams solids entre lei Bolchevics e la màger part dau rèsta de la populacion mai decidiguèt leis autrei faccions de la vida politica russa de preparar la guèrra còntra lo govèrn novèu.
La desfacha dei Blancs e de seis aliats[modificar | modificar la font]
La guèrra civila acomencèt oficialament lo 19 de genier de 1918 quand lei Bolchevics dispersèron l'assemblada constituenta elegida durant lei darriers jorns dau govèrn Kerenski. Comprenent rapidàment que podián pas contuniar la guèrra exteriora enterin que la lucha interiora per lo poder, lei Bolchevics decidiguèron donc de conclure la patz ambé leis Empèris Centraus e de crear una armada novèla per la guèrra civila. De mai, mobilizèron l'economia dei territòris sota lor contraròtle per assegurar l'avitalhament dei vilas e dei tropas.
D'efèct, maugrat lei succès comunistas dins lei vilas principalas de Russia dins lo corrent de la Revolucion d'Octòbre, la màger part dau país demorava en 1918 sota lo contraròtle de seis adversaris. Aquelei darriers, que foguèron dichs « Blancs », assaièron de reprendre lo poder ai Bolchevis que formèron lo camp dei « Roges ». Aquela guèrra civila s'acabèt en 1923 per la victòria dei Roges qu'aprofichèron l'abséncia d'unitat dei Blancs[2].
Pasmens, lei premiers mes dei combats foguèron malaisats per lo govèrn bolchevic. D'efèct, au començament de la Guèrra Civila, lei Bolchevics devián luchar còntra uneis enemics mai o mens aliats :
- lei fòrças russas blancas qu'èran principalament formadas per leis unitats militaras opausadas ai comunistas (Mencheviks, partisans dau tsar...).
- lei fòrças dei minoritats de l'Empèri Rus que luchavan per obtenir lor independéncia.
- lei fòrças d'avanturièrs coma lo baron Ungern-Sternberg.
- lei tropas mandadas per lei poissanças majoras (Reiaume Unit, França, Japon...) e leis estats vesins (Polonha...) de Russia per ajudar lei Blancs[3].
Ansin, dins lo nòrd, lei Britanics sostenguèron lo govèrn de Russia dau Nòrd a Arkhangelsk e Mormansk obligant lei Roges de transferir la capitala russa a Moscòu. En Siberia, lei Japonés e leis Estatsunidencs prenguèron lo contraròtle de la província maritima e contunièron d'avançar de lòng dau Transiberian. Pasmens, en realitat, leis Estats Units èran principalament preocupats per lei progrès de son aliat que par la victòria eventuala dei Bolchevics. Favorizèron donc una retirada negociada meme se certanei ciutats demorèron sota occupacion japonesa fins a 1925. Dins lo sud, lei Britanics ataquèron en direccion de Bakó e prenguèron la vila. Enfin, lei doas menaças principalas èran l'insureccion d'Ucraïna a l'oèst e l'armada dau govèrn de Samara disposava de tropas importantas dins lei monts Orals.
Lei fòrças comunistas capitèron de resistir fins a la retirada dei tropas aliadas en 1919. D'efèct, lei soudats aliats foguèron sensiblas a la propaganda comunista e divèrsei mutinariás aguèron luòc coma, per exemple, dins la flòta francesa d'Odessa. De mai, entre 1918 e 1919, l'armada dei Roges realizèt de progrès dins son organizacion e son comandament sota la direccion de Trotski que li permetèt d'aprofichar la manca de coordinacion dins leis ofensivas blancas per resistir e contratacar. Ansin, l'armada dau generau Koltchak ataquèt en març de 1919 e foguèt esquichada en novembre. Puei, entre mai de 1919 e març de 1920, foguèt lo torn dau generau Denikine sus lo teatre ucraïnian e enfin aqueu de Iodenitch dins lo nòrd entre mai e octòbre de 1919.
A partir de 1920, lei Bolchevics aguèron donc l'avantatge dins lei combats interiors. En 1921, la fin de la guèrra còntra lei Polonés, batuts a Kiev mai venceires sus la Vistula, va marcar l'element decisiu qu'entraïnèt la victòria finala dei Bolcheviks. D'efèct, aquò permetèt lo mandadís de tropas bolchevicas sus leis autrei frònts. En novembre de 1920, la darriera armada blanca deviá donc abandonar Crimèa. Se dispersèt en Euròpa maugrat leis esfòrç de son cap per tornar començar la lucha. En 1921, lei fòrças d'Ungern-Sternberg foguèron vencudas dins la region dau lac Baikal. Enfin, en 1922, lei Bolchevics prenguèron lo contraròtle dau Caucàs, especialament de l'estat menchevik de Georgia. En revènge, lei guèrras exterioras s'acabèron per de patz negociadas e lei BOlchevics deguèron aceptar de pèrdas territòrialas importantas a respèct dei frontieras russas de 1914, especialament l'independéncia dei regions pus occidentalas coma Polonha, lei tres estats baltas e Finlàndia.
La Reconstruccion dau país e la consolidacion dau poder novèu[modificar | modificar la font]
Après lei combats pus importants entre 1918 e 1919, lei Bolchevics capitèron de consolidar lor poder per de reformas economicas e per l'eliminacion deis oposicions intèrnas au movement.
Lei reformas economicas[modificar | modificar la font]
En 1921, Russia èra devastada per lei combats e la situacion economica èra catastrofica. Lei pèrdas umanas entre 1914 e 1921 son estimadas entre 8 e 10 milions de mòrts e lei vilas an conegut un declin fòrça important durant lo periòde. Per exemple, Petrograd a perdut dos terç de sa populacion e Moscòu la mitat. La classa obriera foguèt decimada e la produccion industriala aviá demenida de 80% a respèct de 1913. Enfin, la recòlta agricòla de 1921 foguèt marrida causant una famina grèva.
En fàcia d'aquelei dificultats economicas, de revòutas aguèron luòc dins lei campanhas. Lo Xen Congrès dau Partit decidiguèt donc d'abandonar la politica dicha dau Comunisme de Guèrra adoptada durant lei combats còntra leis armadas blancas. En plaça, foguèt creada la NEP (per "Politica Economina Novèla") que l'objectiu èra de renforçar l'aliança entre lei païsans e leis obriers que desirava Lenin. La nacionalizacion dei tèrras venguèt pus sopla : se l'Estat es totjorn lo proprietari teoric dei tèrras, lei païsans podòn leis arrendar e lei transmetre coma una proprietat. De mai, lei païsans obtenguèron lo drech de vendre liurament sei produccions. Au nivèu industriau, la màger part deis entrepresas (88%) foguèron privatizadas, especialament leis estructuras que tenián mens de 20 obriers. Leis establiments pus grands poguèron veire lor gestion fisada a d'entrepreneires privats o estrangiers.
Aquelei mesuras foguèron consideradas coma de regressions per una partida importanta dei militants bolchevics. Pasmens, Lenin va obtenir de resultats economics decisius que van permetre de restaurar lei nivèus de produccion de l'agricultura d'avans la guèrra tre l'annada 1924. L'industria capitèt tanben de tornar entraïnar. Ansin, la produccion de bens de consomacion de 1924 representèt 75% d'aquela de 1913. Enfin, au nivèu sociau, la jornada de 8 òras foguèt legalizada e la populacion dei vilas aumentèt tornarmai après son declin. Fin finala, aquò permetèt de consolidar e de legitimar lo poder bolchevic que poguèt annonciar la fondacion de l'Union Sovietica a la fin de 1922.
L'eliminacion de l'oposicion intèrna[modificar | modificar la font]
En fòra de son òbra economica, lo poder bolchevic foguèt tanben renforçada per l'eliminacion dei faccions opausadas a sa politica dins lo Partit en 1921. D'efèct, lo començament d'aquela annada veguèt la repression de la Revòuta de Cronstadt e la renonciacion dei partisans de l'Oposicion Obriera, principala faccion organizada d'oposicion dins lo Partit, a sei projèctes de reformas.
La Revòuta de Cronstadt (28 de febrier - 18 de març de 1921) se debanèt durant la crisi politica causada per lei dificultats economicas qu'aguèron luòc vèrs la fin de la Guèrra Civila. L'illa qu'assostava una basa navala e 14 000 obriers e soudats se revoutèt còntra la confiscacion dau poder per lei Bolchevics ai crits « Viva lei Soviets ! A bas lei BOlcheviscs ! ». Après una resisténcia acarnada a l'assaut dei tropas de l'Armada Roja entre lo 7 e lo 17 de març, lo movement foguèt esquichat marcant la fin de l'influéncia politica dei movements obriers dins l'eissida de la revolucion.
Enterin, lo Xen Congrès dau Partit, lei militants decidiguèron d'enebir lo fraccionisme. Aquò obliguèt lei partisans de Trotski e subretot de l'Oposicion Obriera, demandant lo retorn de l'autogestion obriera dins leis entrepresas, d'aceptar la NEP o de riscar l'exclusion. Aquela decision causèt una premiera epuracion dau Partit que leis efectius demeniguèron de 750 000 en 1921 a 412 000 en 1924 e renforcèron lo poder dau Partit que lo Comitat Centrau Executiu venguèt l'organe centrau de l'Union Sovietica en gestacion.
Referéncias e nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Entre 1910 e 1914, leis autoritats comptèron 13 000 revòutas localas dins lei regions agricòlas.
- ↑ Quauquei guerilhas capitèron de resistir fins a 1925 dins certanei regions de Siberia.
- ↑ Fins a sa desfacha de 1918, Alemanha aguèt un ròtle similar, especialament en Ucraïna.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Acton, Edward, Vladimir Cherniaev e William G. Rosenberg, A Critical Companion to the Russian Revolution, 1914–1921, Edicion Bloomington, 1997.
- (en) Beckett, Ian F.W., The Great war (2 ed.), Edicion Longman, 1997. ISBN 1405812524. [1]
- (en) Robert Paul Browder, Aleksandr Fyodorovich Kerensky, The Russian Provisional Government, 1917: documents, Edicions Stanford University Press, 1961. ISBN 9780804700238. [2]
- (en) Cambridge History of Russia, vol. 2–3, Edicions Cambridge University Press. ISBN 0-521-81529-0 (vol. 2) ISBN 0-521-81144-9 (vol. 3).
- (en) Figes, Orlando, A People's Tragedy: The Russian Revolution 1891–1924, ISBN 0-670-85916-8.
- (en) Fitzpatrick, Sheila, The Russian Revolution, Edicions Oxford University Press (2a edicion), 199 paginas. ISBN 0-19-280204-6.
- (en) Lincoln, W. Bruce, Passage Through Armageddon: The Russians in War and Revolution, 1914–1918, 1986.
- (en) Malone, Richard, Analysing the Russian Revolution, p. 67, Edicions Cambridge University Press, 2004. ISBN 0-521-54141-7.
- (en) Pipes, Richard, The Russian Revolution, 1990.
- (en) Robert Service, A history of modern Russia from Nicholas II to Vladimir Putin, Edicions Harvard University Press, 2005. ISBN 9780674018013. [3]
- (en) Steinberg, Mark, Voices of Revolution, 1917, Edicions Yale University Press, 2001.
- (en) Tames, Richard, Last of the Tsars, Edicions Pan Books Ltd 1972. ISBN 9780330029025.
- (en) Wade, Rex A., The Russian Revolution, 1917, Edicions Cambridge University Press, 2005. ISBN 9780521841559. [4]
- (fr) Oskar Anweiler, Les Soviets en Russie, Gallimard, 1997.
- (fr) Edward Hallett Carr, La Révolution bolchevique, 1917-1923, 3 vol., Minuit, París, 1969-1974.
- (fr) François-Xavier Coquin, La Révolution russe, PUF, coll. « Que sais-je ? », París, 1962, 128 paginas.
- (fr) Hélène Carrère d'Encausse, Lénine, Fayard, 1998.
- (fr) Isaac Deutscher, La Révolution inachevée : cinquante années de révolution en Union soviétique, 1917-1967, Robert Laffont, 1967.
- (fr) Marc Ferro, La Révolution de 1917, 2 vol., Aubier, Paris, 1967, 1092 paginas.
- (fr) Orlando Figes, La Révolution russe. 1891-1924 : la tragédie d’un peuple, Edicions Denoël, 2007.
- (fr) Rosa Luxemburg, La Révolution russe, setembre de 1918, reedicions "Éditions de l'Aube", coll. « l'Aube poche essai », 2007, 72 paginas.
- (fr) Martin Malia, Comprendre la Révolution russe, Seuil, 1980.
- (fr) John Silas Reed, Dix jours qui ébranlèrent le monde, 1919, reedicion "Éditions sociales", Paris, 1958, 376 paginas.
- (fr) Rudolf Rocker, Les Soviets trahis par les bolcheviks, 1921.
- (fr) Leonard Bertram Schapiro]], Les Bolcheviks et l'opposition. Origines de l'absolutisme communiste (1917-1922), Les Iles d'Or, Paris, 1957, 297 paginas.
- (fr) Victor Serge, L'An I de la révolution russe. Les débuts de la dictature du prolétariat (1917-1918), 1930, reedicion "La Découverte", Paris, 1997, 521 paginas.
- (fr) Leon Trotski, Histoire de la révolution russe, 2 vol., 1930, reedicion "Éditions du Seuil", 1950.
- (fr) Voline, La Révolution Inconnue, Livre premier : Naissance, croissance et triomphe de la Révolution russe (1825-1917), Éditions Entremonde, Lausanne, 2009. ISBN|978-2-940426-02-7.
- (fr) Nicolas Werth, 1917 : la Russie en révolution, Gallimard, coll. « Découvertes », 1997.


c: text/html

text:
-47
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -47 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Egipte[modificar | modificar la font]
Fin de la guèrra civila entre Cleopatra VII e son fraire Ptolomèu XIII ambé la mòrt dau segond lo 15 de genier. Dins lo corrent de l'ivèrn 48-47 avC, se debanèt un rescòntre entre Juli Cesar e Cleopatra que comencèron una relacion venguda famosa. Pasmens, aquò favorizava tanben leis interès dei dos amants. D'un caire, Cesar poguèt mantenir una dinastia locala e defugir la nominacion d'un governador roman que serà belèu vengut una menaça dins l'encastre de la guèrra civila còntra lei partisans de Pompèu. D'autre caire, Cleopatra capitèt de mantenir l'independéncia d'Egipte. D'autra part, coma aviá pas lo drech de dirigir lo país soleta, se maridèt donc — nominalament car son marit èra un enfant — ambé son fraire Ptolemèu XIV sota l'òrdre de Cesar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pèire Pessamessa
Pèire Pessamessa (10 de decembre de 1931, a Marselha) es un escrivan, òme politic e romancier occitan contemporanèu en provençau.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Comencèt a escriure dins la revista occitanocatalana Vida Nova e puèi dins la catalana Serra d'Or. Recebèt lo Prèmi Occitània als Jòcs Florals de l'Alguer en 1962. Es tanben critic literari e a realizat divèrsas emissions de ràdio e mai de filmes en occitan. Recebèt lo Prèmi Batista i Roca en 2005. Foguèt cònsol de Buòus (Provença) durant 28 ans. Es dempuèi fòrça temps membre del CAOC occitan que ne venguèt president lo 30 de novembre de 2002.
Seis òbras[modificar | modificar la font]
- La tèrra acampassida 1963
- Beluga de l'Infèrn 1966
- D'un còp de destrau 1970
- Beluga de l'infèrn (Cronica istorica deis annadas 50)
- De fuòc amb de cendre 1973-1978
- Volum 1: Onze oras passadas de cinc 1973
- Volum 2: Lo refugiat 1976
- Volum 3: Espaci nòu 1978
- Nhòcas e bachòcas 1957 e 1981
- La tèsi 1995


text:
1599
Aquesta pagina concernís l'an 1599 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Revirada dei negociacions entre França e Savòia a prepaus dau traçat de la frontiera entre lei dos estats. Lo subjècte venguèt una fònt de tensions e una guèrra acomencèt tre l'annada seguenta. D'autra part, Enric IV prenguèt divèrsei mesuras regardant l'organizacion dau comèrci francés sus lo continent american. Permetèron d'assegurar lo desvolopament dei comptadors francés locaus a partir dau decenni seguent. A la Cort, mòrt de Gabriela d'Estrées qu'èra la mestressa principala dau rèi dempuei 1591. Aquò permetèt a Enric IV de se preocupar de sa succession car aviá encara ges d'eiretier legitim. Ansin, capitèt d'obtenir l'annulacion de son maridatge ambé Margarida de França e negocièt un maridatge novèu ambé Maria de Medici.


text:
Pargue Natural del Cadí-Moixeró
Lo Pargue Natural del Cadí-Moixeró es un espaci d'interès natural de Catalonha, que compren l'ensems de las sèrras prepirinenques del Cadí, Moixeró, lo massís de la Pedraforca e una granda part de la Tosa d'Alp e lo Puigllançada. A una superfícia de 41 342 ha e es situat en limit de las comarcas de Berguedà, de l'Aut Urgèl e de Cerdanha. Es protegit dempuèi 1983 en essent declarat Pargue Natural per decrèt del 15 de julhet de 1983 de la Generalitat de Catalonha.
Las siás altituds se situan entre 900 m dins las vals e 2648,6 m de la cresta mai nauta, lo Vulturó. Es doncas un pargue de nauta montanha. Las sèrras del Cadí e del Moixeró jonchas alpòrt de Tancalaporta forman una barrièra d'impressionanta nautor que separa la val del Segre de l'entèsta del riu Llobregat.


text:
Akkad
Akkad o, pus corrèctament, la tèrra d'Akkad, èra una region del nòrd de Caldèa, en Bassa Mesopotamia, entre Assiria al nord-èst e Sumèr al sud, pendent lo periòde de l'istòria antica anteriora a Babilònia, qu'i s'originèt la lenga akkadiana (del grop semitic). Tèrra (en akkadian, mat) es un tèrme qu'equival a país: atal, la tèrra d'Israèl, la tèrra de Hatti, la tèrra d'Egipte, per se referir als païses d'Israèl, Hatti o Egipte, per exemple.
Tanben se nomenèt Akkad una ciutat (vejatz Agadé), fòrça importanta dins la region pendent aqueste periòde, e que donèt son nom a tot aqueste airal o region, la tèrra d'Akkad, lo país dels akkadians. Babilònia, coma region, aguèt per origina los territòris combinats d'Akkad e Sumèr. La lenga akkadiana evolucionèt per formar la lenga babiloniana, mentre que la lenga sumeriana desapareissèt. Los akkadians, encara qu'utilizèron l'escritura cuneifòrma, la meteissa que los sumerians, la tradusiguèron dins sa lenga. Se coneisson pas de documents escriches en lenga akkadiana anteriors a l'epòca de Sargon I lo Grand (Sargon d'Akkad). Sargon es tradicionalament descrich coma lo primièr governant d'un empèri unificat d'Akkad e Sumèr. Abans el, Sumèr comencèt de s'espandir jos lo govèrn d'un rei nomenat Lugalzagesi d'Uruk (l'Erech de la Bíblia). Totun, Sargon portèt lo procès pus enlà de totes los assages dels reis sumerians anteriors e conquistèt fòrça de las regions per crear un empèri qu'arribèt fins a la Mar Mediterranèa e Anatolia. Dins la literatura assiriobabiloniana tardiva, lo nom Akkad apareis coma una part del títol reial en connexion amb Sumèr; donc: non semitic: lugal Kengi (ki) Uru (ki), qu'equival a l'expression akkadiana sar mat Sumeri u Akkadi, « rei de Sumèr e d'Akkad », que sembla d'aver significat simplament « rei de Babilònia » o « rei de la Bassa Mesopotamia », la tèrra de Senaar dels ancians, la Sumèr originària o ben, « rei de Caldèa » (la mat-Kaldu dels ancians).
Reis[modificar | modificar la font]
- Sargon I (Sarrukin, Sharkalisharri) 2340-2284 aC
- Rimush I] (filh) 2284-2275 aC
- Manishtushu (fraire) 2275-2260 aC
- Naram-Sin 2260-2223 aC
- Sharkalisharri 2223-2198 aC
- Igigi 2198-2195 aC
- Namun 2198-2195 aC
- Imi 2198-2195 aC
- Elulumesh (probablament Elulu, rei dels gutians 2186-2180 aC) vèrs 2185 aC
- Dudu 2195-2174 aC
- Shu Durul 2174-2159 aC
- als gutians 2159 aC


text:
John Nevil Maskelyne
John Nevil Maskelyne (1839-1917) siguec un illusionista e inventor britanic.
Ei conegut mès que mès pera mèrca de maishines d'escríuer Maskelyne que, ara fin deth sègle xix, innauèc en tot presentar es prumèrs modèus de maishines d'escríuer damb un espaciat proporcionau ara mesura deth caractèr, caracteristica que sonque reintrodusic era entrepresa IBM en 1941.
Ei pairin der illusionista Jasper Maskelyne.
Vejatz taben[modificar | modificar la font]
- Illusionisme
- Jasper Maskelyne, reputat illusionista deth sègle xx.
- Maishina d'escríuer


text:
Linha 7 del Mètro de Barcelona
La Linha 7 del Mètro de Barcelona, que fa partida de la Linha de FGC Barcelona-Valés, se pòt considerar una de las linhas mai ancianas de la vila e del mond, amassa amb la L6, car una part del sieu trajècte transcor dins aquela linha Barcelona-Valés que s'inaugurèt l'an 1863 amb lo nom de Ferrocarril de Barcelona-Sarrià construcha per Compañía del Ferrocarril de Barcelona a Sarrià (lo Mètro de Londres inaugurèt en genièr del meteis an lo primièr mètro del mond). Mas foguèt pas abans lo decenni de 1950 que la linha arribèt a l'estacion d'Avinguda Tibidabo amb lo bastiment d'un ramal de quatre estacions.
Parteja tunèl en lo tram de Plaça Catalunya - Gràcia (tram de 3 estacions e la linha n'a 7) amb lés de linhas de FGC: L6, S1, S2, S5 e S55.
Lo traçat de la linha de la L7 es sosterranh, los talhièrs e los garatges se tròban près de l'estacion de Rubí. Circulan a l'ora d'ara per aquela linha trens de las serias 111 e 112.
La L7 a pas agrandit lo sieu trajècte dempuèi lo decenni de 1950, lo sieu trajècte transcor entre Plaça de Catalunya e Avenguda Tibidabo e es pas previst que s'agrandisca.


text:
Lisosòma
Lo lisosòma es un organet de la cellula qu'a de formas variablas; es recubèrt per una membrana e conten d'enzims qu'idrolizan lei macromoleculas. Foguèron isolats mai de quaranta enzims diferents dins lo lisosòma. Totei an la caracteristica d'èsser d'idrolasas, es a dire, d'enzims que catalizan de reaccions que s'apondon en eu o s'eliminan de moleculas d'aiga. Intervenon en la digestion dei substàncias que la cellula capta de l'exterior per se noirir e fan tanben foncion de digestion intracellulara. Segon son origina, i a dos tipes de lisosòmas:
- Lei lisosòmas primaris son aquelei formats a partir de l'aparelh de Golgi. An una forma redona o ovala e que son contengut es omogenèu. Intervenon pas dins lei procès digestius. Quand s'i jonhon d'autrei particulas, pòdon formar lo lisosòma segondari o n'expulsar plan lo contengut directament a l'exterior
- Lei lisosòmas segondaris se forman quand un lisosòma primari se fusiona amb d'autrei particulas coma, per exemple, lei que provenon de l'exterior de la cellula, en un procès de digestion. An una forma pus variabla que lei primaris.


text:
Tractat de Versalhas de 1783
Lo tractat de Versalhas de 1783 foguèt signat per França, Espanha e la Grand Bretanha que complèta lo tractat de París de 1783 signat pels Britanics e los representants de las Tretze Colonias d'America del Nòrd qu'acaba la guèrra d'indépendéncia dels Estats Units d'America, que los Franceses e Espanhòls combatèron al costats dels insurgents.
Pel tractat de Versalhas, la Grand Bretanha torna una partida de las seunas possessions qu'aviá acquerit amb lo tractat de París de 1783 :
- A Espanha torna Menòrca e las doas Florida (mas la Grand Bretanha garda Gibartar),
- A França tornan los Establiments franceses de l'Ìndia, uèit lòtjas (Balassore, Kassimbazar, Yougdia, Dacca, Patna, Mazulipatam, Calicut e Surat).
França garda l'illa de Gorèa e Senegal e qualques illas de las Antilhas (Martinica, Guadalope, Santa Lúcia) ainsi que Sant Pèire e Miquelon. A las Antilhas, en mai, li tornan las illas de Tobago e de Trinitata. Li torna, sens cap de restriccions, la sobeiranetat entièra de Dunkerque. Obtenguèt un drech de pèsca al larg de Tèrra Nòva, sus las còstas nòrd-èst e oèst, dempuèi lo cap Sant Jean fins al Cap Raye.


text:
973
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 973 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Comtat de Provença[modificar | modificar la font]
Lo còmte Guilhèm Ièr de Provença foguèt venceire d'una campanha còntra lei Sarasins installats en Provença. Les musulmans foguèron desfachs a Ambrun, a Gap, a Riés, a Empus, a Cabassa e finalament a Tortor. Aquela darriera desfacha entraïnèt la destruccion dei principalei fòrças musulmanas. Lo rèsta assaièt de resistir dins lo castèu de La Gàrdia Frainet mai una ataca provençala entraïnèt tanben la pèrda d'aquela posicion. Dins lo rèsta de Provença, aquelei desfachas entraïnèt la conquista deis autrei posicions fortificadas dei Sarasins. Lei musulmans capturats foguèron tuats ò venguèron esclaus dei venceires. Una autra consequéncia d'aquela campanha victoriosa foguèt la somission de l'aristocràcia provençala au poder dau còmte Guilhèm Ièr.
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Guèrra còntra l'emir de Mossol. Lei Bizantins foguèron venceires a Melitèna, vila estrategica d'Anatòlia dau sud-èst que foguèt reconquistada, mai esquichats a Amida.


text:
Bandièra gai
La bandièra gay, tanben sonada bandièra de l'arc de Sant Martin, foguèt utilizada coma simbòl de l'ufan gai e lesbian de las annadas 1970. Las diferentas colors simbolizan la diversitat de la comunitat gai e sas colors son utilizadas sovent dins las marchas del jorn de l'ufan gay. Nasquèt als Estats Units d'America, e ara es utilizada dins lo monde entièr.
La bandièra de l'arc de Sant Martin foguèt popularizada coma simbòl de l'ufan gay per l'artista de San Francisco Gilbert Baker, en 1978. Ara es de sièis bendas de color : roge, irange, jaune, verd, blau e violet. La bandièra seguís l'òrdre de las colors de l'Arc de Sant Martin.
Ara, fòrça gais e defensors dels dreches dels omosexuals, per tot lo monde, utilizan la bandièra dins las manifestacions, a la pòrta en çò lor. Es un simbòl exterior de supòrt al movement LGBT.
Istòria[modificar | modificar la font]
Dins los primièrs ans de 1970 als Estats Units d'America i aviá de bandièras similaras utilizadas coma simbòl d'unitat internacionala, mas a la fin d'aquela decenia, la relacion populara d'aquels colors amb el movement gai comencèt de dominar.
La bandiera originala foguèt dessenhada per Gilbert Baker. S'exibiguèt pel primièr còp dins lo Festival de l'ufan de San Francisco, lo 25 de junh de 1978. Consistissiá en uèit colors, caduna amb sa significacion:
- Ròsa: sexualitat
- Roge: vida
- Irange: salut, garison
- Jaune: lutz del Sol
- Verd: natura
- Turquesa: magia
- Blau: serenitat
- Violet: esperit
Aprèp lo 27 de novembre de 1978, per la San Francisco City Supervisor Harvey Milk, la demanda de la bandièra d'arc de Sant Martin aumentèt. Per satisfar la demanda, la Paramount Flag Company comencèt de vendre una nòva version de la bandièra, amb sèt colors, sens lo ròse. Baker aderiguèt a la nòva bandièra a causa del manca de disponibilitat sul mercat de la color ròsa.
En 1979 la bandièra foguèt tornarmai modificada a San Francisco. Per de rasons practicas se simplifiquèt encara lo dessenh per arribar a la bandièra actuala de sièis bendas.
Pendent los ans 1980 la bandièra aumentèt sa popularitat al nivèl nacional als Estats Units d'America, e mai tard apareguèt al nivèl internacional.
Lo 14 de junh de 2004, qualques activistas gais anèron dins unas illas australianas desabitadas dins la Mar del Coralh e issèron la bandièra gai, proclamant aquel territòri liure d'Austràlia.
- Vejatz tanben Bandièra de l'Arc de Sant Martin


text:
Le Marais-la-Chapelle
Le Marais-la-Chapelle es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
En cobrint 242 ectaras, lo territòri del Marais-la-Capèla es lo mens estendut del costat de Morteaux-Coulibœuf.
Couvrant 242 hectares, le territoire du Marais-la-Chapelle est le moins étendu du canton de Morteaux-Coulibœuf.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1823, Lo Marais (164 abitants l'an 1821) absorbeix La Capèla-Fouquet (154 abitants)[3] a l'èst de lo sieu territòri. La municipalitat aital creada pren lo nom de « Lo Marais-la-Capèla ».
En 1823, Le Marais (164 habitants en 1821) absorbe La Chapelle-Fouquet (154 habitants)[4] à l'est de son territoire. La commune ainsi créée prend le nom de « Le Marais-la-Chapelle ».
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 16 de mai 2010 e ficha ligada (La Capèla-Fouquet)
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « Notice communale - Le Marais-la-Chapelle », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 16 mai 2010 et fiche liée (La Chapelle-Fouquet)


text:
Enric Pascal de Ròcaguda
Enric Pascal de Ròcaguda, marqués de Ròcaguda (Henri Pascal de Rochegude en francés), nascut lo 18 de decembre de 1741 e mòrt lo 16 de març de 1834 a Albi, dins Tarn, foguèt oficièr de la marina francesa, òme politic, lexicograf, òme de literatura, filològ e bibliofil.
Somari
Familha[modificar | modificar la font]
Lo grand pairal, Francés, representava la branca cabdeta dels "Paschal de Saint-Juéry" dins Roergue. Vivent dins la diocèsi de Besièrs, prenguèt lo titre de "Seigneur de Rochegude"[1]. La familha a pas de ligam amb los "Barjac de Rochegude" de la diocèsi d'Usès,ni amb las familhas "de Rochegude" de Droma o d'Auvèrnha. Lo grand s'establiguèt a Albi ont foguèt consul tres còps. Aquí, lo paire d'Enric maridèt una neboda de l'istorian Dom Vaissète. Enric se maridèt pas. Per assegurar sa posteritat, adoptèt son pichon cosin "Emmanuel Paschal de Saint-Juéry" en 1819 mas aquel jove moriguèt en 1822. En 1826, Enric faguèt un testament en favor de la vila d'Albi, daissant l'usufruit a sa pichona cosina " Célestine de Paschal de Saint-Juéry" ; la vila venguèt proprietària de l'ostal e de la bibliotèca sonque a la fin de 1884[2].
Lo marin[modificar | modificar la font]
Garda de la marina tre 1757, coneguèt la desfacha fàcia a l'Anglatèrra. En 1768-1769, foguèt encargat de mission en Índia. En 1773-1774, participèt a la descobèrta de las tèrras australas ; una peninsula e un lac de las islas Kerguelen pòrtan son nom. Pendent la Guèrra d'Independéncia dels Estats Units, patrolhava sus la Mar Granda per assegurar la securitat de la flòta reiala. Membre de l'Acadèmia reiala de la marina, propausèt divèrsas reformas. De 1785 a 1787, assegurèt una mission de contraròtle a Sant Domenge abans de se retirar a Albi[3].
L'òme politic[modificar | modificar la font]
Lo 11 de febrièr de 1789, prononcèt un discors fòrt contra l'administracion de l'Ancian Regim. Estrambordat per la Revolucion Francesa, foguèt elegit deputat a la Constituenta e tornar elegit a la Convencion Nacionala e al Conselh dels Cinc Cents jol Directòri. Èra un revolucionari moderat dins la seguida dels escriches de las Lums : Montesquieu, Voltaire...Comissari als pòrts, verifiquèt lor capacitat de resisténcia, de Lorient a Dunkerque[4]. Foguèt nommat contra-amiral en 1793. Las luchas entre revolucionaris lo portèron a daissar lo mond politic per trabalhar suls manuscrits de la Bibliotèca nacionala.
L'especialista dels trobadors[modificar | modificar la font]
Foguèt un dels primièrs especialistas dels trobadors e demostrèt la continuitat entre la lenga d'aqueles e la lenga occitana modèrna. Per falta d'argent, son "Parnasse occitanien" prèste tre 1797, poguèt pas paréisser qu'en 1819. La mediatèca d'Albi sèrva los manuscrits de trabalh e dos manuscrits fondamentals, prèstes per èsser estampats. Lo Ms.1, datat de l'An V, conten 580 paginas d'un grand format e presenta las òbras de 145 trobadors. L'edicion de 1819 n'a daissat un cinquantenat de caire e a demesit lo nombre dels poèmas presentats. Lo prefaci èra dejà gaire ben complèt ; Ròcaguda i presenta sa concepcion de l'origina de la poesia trobadorenca e de sa disparicion. I critica vivament los predecessors qu'an cometut d'errors per manca de conéisser l'occitan. Lo manuscrit 1 bis , 350 paginas dins lo meteis format, porgís d'autres autors e d'autres tèxtes. Per facilitar l'utilizacion dels dos obratges, conten una taula dels trobadors citats, una autra de las pèças, una taula dels noms de personatges e un vocabulari dels noms de païses e de vilas[5]. Un trabalh d'una brava modernitat !
Lo lexicograf[modificar | modificar la font]
La segonda partida del Ms.1 bis es dedicada al "Glossaire occitanien" : prefaci e lista de noms amb traduccion en francés e, de còps, en latin coma se pòt legir dins lo libre estampat en 1819, el tanben sens indicacion del nom de l'autor. Òm pòt consultar a Albi los manuscrits copiats per Ròcaguda per poder compausar aquel glossari : Jaufre e Brunesens, La Vida de Sant Onorat, Girard de Rosselhon, Filomena, la darrièira partida del Breviari d'amor, un Novèl Testament del sègle XIV, los Psalmes en catalan... e los 9600 vèrses de La Canso. Indica l'importància d'aquel poèma e critica la version anteriora de Sainte-Palaye que coneissiá pas la lenga occitana. Dins lo prefaci, explica la formacion de las lengas romanas a partir del latin parlat pel pòble. Afirma, contràriament a d'autres sabents de son epòca, que l'occitan es pas una lenga maire. Comença de formular de règlas per l'evolucion de las lengas[6]. Es un precursor.
Autras lengas[modificar | modificar la font]
Ròcaguda a copiat divèrses manuscrits en lenga d'oïl, pròsa e poesia. Lor volum es quitament tant important coma lo dels tèxtes en occitan dels sègles XII e XIII. A compausat un cançonièr de 1453 "chansons de trouvères" prèste per l'estampariá ; dins lo prefaci indica qu'aquela produccion merita atencion amai se los imitadors dels trobadors son pas al nivèl de sos mèstres. A tanben copiat de tèxtes en italian, en castelhan e dins d'autras lengas del monde. Parlava occitan, francés, italian, espanhòl, anglés e legissiá lo grèc, lo latin, lo portugués, lo catalan, l'alemand. Ditz que la coneissença de las lengas romanas l'a ajudat dins son trabalh : Ròcaguda pòt èsser considerat coma lo primièr romanista[7].
Relacions entre sabents[modificar | modificar la font]
Tre 1815, a la demanda de Raynouard, a correspondut amb el. Los eiretièrs an trobat 37 letras recebudas duscas en 1830. Lo secretari perpetual de l'Acadèmia francesa voliá aprofechar de sos conselhs, coordonar sos trabalhs amb el ; insistissiá per que publiquèsse son òbra ; li fasiá de suggestions per las notacions, pr'aquò sembla pas que Ròcaguda agèsse enveja de tornar prene son trabalh. En 1823, trabalhèt fòrça per Raynouard, dètz oras per jorn, li portant ajuda per la realizacion del "Lexique roman". Ròcaguda foguèt elegit Mèstre dels Jòcs Florals lo 9 de julhet de 1819 e Raynouard lo mes seguent[8].
L'occitan de son temps[modificar | modificar la font]
Après 1800, Ròcaguda a portat divèrsas contribucions a sa lenga mairala. A començat un vocbulari lengadocian-francés, inacabat ; a notat 435 biaisses de dire que Christian Laux a presentats dins la "Revue du Tarn" en 1989-90 ; a compausat un diccionari de rimas lengadocianas que conten al torn de 13000 dintradas ; a balhat una lista de noms de plantas en lenga nòstra... A sustot copiat un recuèlh de 222 pèças de l'epòca, de cançons d'amor, de nadalets, de cançons calhòlas o politicas e d'autres tèxtes. Per d'unas, òm ne tròba de versions diferentas en Gasconha, a Besièrs e mai que mai a Montpelhièr amb los fraires Rigaud, F.-R.Martin, A. Tandon. Dins sa bibliotèca figuran de libres d'aqueles autors e tanben de P. de Garros, Godolin, C. Peyrot, J.-B. Fabre, Daubian, L. Aubanel...[9]
Daissèt son ostalariá e sa bibliotèca a la vila d'Albi. Lo fons Ròcaguda constituís aital la basa del fons ancian de la bibliotèca municipala d'Albi.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Louis de la Roque, Armorial de la Noblesse de Languedoc.
- ↑ Centre Occitan Rochegude, Enric Pascal de Ròcaguda Òme d'Òc e ciutadan del monde.
- ↑ Catherine et Henri Floch, Un homme des Lumières L'amiral de Rochegude.
- ↑ Centre Occital Rochegude, Òme d'Òc e ciutadan del monde.
- ↑ Centre Occitan Rochegude, Òme d'Òc e ciutadan del monde.
- ↑ Revue du Tarn 231.
- ↑ Revue du Tarn 231.
- ↑ Centre Occitan Rochegude, Òme d'Òc e ciutadan del monde.
- ↑ Centre Occitan Rochegude, Òme d'Òc e ciutadan del monde.


text:
1321
Aquesta pagina concernís l'an 1321 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 14 de setembre - Dante Alighieri, poèta italian (n. 1265)


text:
Valèri Bernard
Valèri Bernard (en francés: Valère Bernard; Marselha, 10 de febrièr de 1860 - Marselha, 6 d'octobre de 1936) foguèt un pintor, gravador e escrivan occitan de Provença.
Biografia[modificar | modificar la font]
Sa familha èra sortida d'Avinhon. A 15 ans, s'inscriguèt a l'Escòla de las Bèlas Arts a Marselha, abans de contunhar a estudiar la pintura a París amb Alexandre Cabanèl e Pierre Puvis de Chavannes. Dins la capitala francesa venguèt amic de mantun felibre occitan coma Pau Arena, Raols Ginèsta e Maurici Faure entre d'autres e collaborèt a la Revue Félibréenne qu'aviá fondada Pau Marieton.
Venguèt Majoral del Felibritge en 1894, e ne foguèt puèi Capolièr de 1909 a 1919. Pauc a cha pauc, se virèt cap a una concepcion globala de la lenga occitana (que per el inclusiá lo catalan), e compausèt alara La legenda d'Esclarmonda dins aquel parlar mixte, que voliá unificador per totes. De 1930 a sa mòrt, foguèt president de la Societat d'Estudis Occitans.
Òbras paregudas[modificar | modificar la font]
- Li Balado d'Aram, 1883.
- Li Cadarau, 1884
- Guerro, ambe 11 gravaduras de l'autor, 1893
- Bagatóuni, roman, 1894
- La Pauriho, poèmas, 1899
- Long la Mar Latino, poèma, 1908
- L'Aubre en Flour, poèmas, 1913
- La Legenda d'Esclarmonda, poèma en dotze cants, 1925
- Lugar, 1925


text:
Anonymomys mindorensis
Lo genre Anonymomys compren pas qu'una sola espècia de rosegaire, de la familha dels Murids :
- Anonymomys mindorensis, rosegaire terrèstre dels bòsques tropicals e subtropicals a la Filipinas [1]. Es una espècia menaçada, endemica de l'illa de Mindoro[2].
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Referéncia IUCN : espècia Anonymomys mindorensis Musser, 1981 (en)
- ↑ Mammalian fauna of the Philippine Islands: Anonymomys mindorensis
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : TSN 584982 Anonymomys Musser, 1981 (en)
- Referéncia ITIS : TSN 585124 Anonymomys mindorensis Musser, 1981 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Anonymomys (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Anonymomys mindorensis (en)
- Referéncia IUCN : espècia Anonymomys mindorensis Musser, 1981 (en)
Autres ligams:
- Mammalian fauna of the Philippine Islands: Anonymomys mindorensis, Crâne.


text:
Odilon Redon
Odilon Redon, nascut Bertrand Jean Redon le 22 d'abril 1840 a Bordèu e mòrt le 6 de julhet 1916 a París. Foguèt un pintre simbolista e colorista de la fin del sègle XIX. Son art explòra les rebolhs de la pensada, l'aspèct sorne e esoteric de l'amna umana, emprenhat per las mecanicas del sòmi.
Biografia[modificar | modificar la font]
Son paire esposa una creòla d’origina francesa, en America. Tornaràn en França cinc o sieis ans mès tard. Aquel voiatge a una influéncia sul pintre : aquel gost de sòmi fecond, aquel besonh d’imaginacion e d'evasion, notadament le motiu recurent de la barca dins son òbra, s’inscriven dins aquela perspectiva. Tré la debuta, Redon es un artista epiritualament apatrida.
D'una natura fragila, es fisat a una noiriça, puèi a son oncle, a la campanha, e passa son enfància entre Bordèu e le domèni de Peiralevada, près de Listrac dins le Medòc ; es aquí que començarà de dessenhar, a sieis ans, dins aquela natura plena de clartats sornas e de nuanças qui despertèren dins le drollet aquel monde estranh e fantasmagoric, aquel sentiment subjectiu qu'es la quita esséncia de son òbra, et qu'es, avèi encara, una enigma.
Se’n va pels camps, per las vinhas e pels bòsques, espincha, considèra las ombras, le contraste de la tèrra amb l'asuèlh del cèl e del lum. A sèt ans, una vielha goja le mèna a París per qualques meses e aquí descobrís les musèus. Demòra davant las telas, silenciós e subjugat. Les tablèus dramatics le tustan mès que les autres. Tornat a Bordèu, escolarisat, obten un prèmi de dessenh abans de saber legir, es mornarós e inatentiu e garda le sovenir « le mès triste e le mès lamentable » d'aquela periòda. Decida d'èster artista, sa familha n'es consenta, continua sos estudis e pren de leiçons de dessenh e d’aquarèla ambe son primièr mèstre Stanislas Gorin, eslhève d’Eugène Isabey, Descobrís Millet, Corot, Gustave Moreau.
Òbras principalas[modificar | modificar la font]
Pintruras[modificar | modificar la font]
- Sant Sebastien, 1840, musèu d'Art modèrne e contemporanèu, Strasbourg
- Barbizon en auton, 1840, musèu d'Orsay, Paris
- La Visitacion, 1840 pastèl, musèu d'Orsay, Paris
- Ròsa dins un vase, 1866, Musèu nacional dels bèls-arts d'Alger
- Roland à Roncevaux, 1868, musèu dels bèls-arts de Bordèu
- Autoportrèit, 1880, musèu d'Orsay, Paris
- Vida Modèrna, 1881
- L'Aranha, elle sourit, les yeux levés, 1881 lithografia, musèu d'Orsay/musèu del Louvre departament dels arts grafics
- The raven, 1882, National Gallery of Canada
- La Folia,1885, fusain, musée du Louvre, Paris
- Les uèlhs Clucats, 1890, musée d'Orsay, Paris
- Vilatge Breton, 1890, National Gallery of Art (Washington, DC)
- Vieilhard alat barbut, 1890 pastel, musée d'Orsay[1]
- Crist en crotz, 1905, musée d'Orsay
- Le Pavòt Roge, v. 1906, musée d'Orsay
- Ròsa dins un vase, 33 x 28 cm, collection Rau
- Le carri d'Apolon, huile sur toile, 60 x 73 cm, collection Rau
- Céleri-rave, Paris, musée d'Orsay
- Conversacion mistica, huile sur toile, musée d'art Bridgestone (Tokyo,)
- Ofranda, huile sur carton, musée d'art Bridgestonet (Tokyo,)
- Pandòra, 1914, huile sur toile, Metropolitan Museum of Art
- La Naissance de Vénus, 1912
- Le polype difforme 1883
- À soi-même, autobiographie, H. Floury, 1922
- Roger et Angélique, 1910
- Hommage à Léonard de Vinci, pastel, v. 1914, Stedelijk Museum, Amsterdam
-
-
-
L'araignée qui pleure, 1881.
-
-
Dame aux fleurs, c. 1890-95, Honolulu Academy of Arts
-
Nuages fleuris, 1903, The Art Institute of Chicago.
-
-
Saint Sébastien, 1910–1912, National Gallery of Art
-
-
Le cyclope, 1914 (?), Kroller-Muller Museum, Otterlo, The Netherlands
-
-
-
- ↑ Notice Vieillard ailé barbu, www.musee-orsay.fr


text:
Walery Wroblewski
Walery Wroblewski (Zoludek (Polonha), 1836 – Ouarville, 1908) foguèt una personalitat de l'insurreccion polonesa de 1863 e de la Comuna de París de 1871.
Oficier de l'insurreccion polonesa de 1863, Walery Wroblewski se batèt vèrs Lubelski fins au mes d'abriu de 1864. Bleçat, s'exilièt adonc en França. Durant lo sètge de París per lei Prussians (1870-1871), prepausèt vanament de crear una legion de combatents polonés. En revenge, après l'insurreccion de Paris lo 18 de març de 1871, venguèt generau de la Comuna. Comandant dei fortificacions entre Ivry e Arcueil, participèt ai batalhas dei fòrts d'Ivry e de Vanves. Pendent la Setmana Saunosa, assaièt de defendre lo quartier de la Butte-aux-Cailles (24-25 de mai de 1871) puei la plaça de la Bastille. S'exilièt a Londres après lei combats e venguèt membre dau Conseu generau de l'Internacionala. Tornèt en França en 1880.
Es enterrat dins lo cementèri dau Père-Lachaise près de la muralha dei Federats.


text:
-71
Aquesta pagina concernís l'an -71 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Energia[modificar | modificar la font]
Descripcion grèga pus anciana d'un molin d'aiga. Pasmens, coma son autor Apolloni de Perge indica una utilizacion ja frequenta d'aquela tecnologia en Mediterranèa Orientala, la data d'invencion d'aqueu tipe de molin es plaçada entre lo sègie III av. JC e lo sègle I av. JC per leis istorians.


text:
Pacte de Bagdad
Lo Tractat d'Organizacion d'Orient Mejan (generalament dich Pacte de Bagdad var.Pacha de Bagdad) foguèt un pacte militar signat dins l'encastre de la Guèrra Freja lo 24 de febrier de 1955 e dissòut en 1979. Gropava inicialament lo Reiaume Unit, Iraq, Turquia, Paquistan e Iran. Leis Estats Units d'America jonhèron l'aliança en 1958 e Iraq se retirèt en 1959. Pauc eficaç per empachar l'Union Sovietica d'estendre son influéncia dins la region, l'aliança foguèt minada en 1974 après leis invasions grègas e turcas de Chipre e oficialament abandonada après la Revolucion Iraniana de 1979.


text:
Heraudica
La heraudica (tanben aperada eraudica o eraldica) qu’ei la disciplina qui estúdia l'istòria, la codificacion e l'emplec deus escuts armoriats (tanben aperats blasons), qu'ei a díser illustrats dab lo prètzhèit d'identificar ua persona, ua familha, ua institucion o un país.
La heraudica qu'ei tanhenta de l’estudi deus sagèths (la sigillografia) e deu de las banèras (la vexillologia) e que pòt estudiar escuts de mantua civilizacion com las ancianas civilizacions egipcianas (de qui los ieroglifs an dilhèu ua origina heraudica), grègas, andinas, japonesas, nordicas, africanas e mei generaument de tota civilizacion qui a produsit escuts o targas ondrats. En Occident, totun, la heraudica que hè ua diferéncia enter lo hèit de possedir un escut ondrat e lo d'estar identificat per aquesta ondradura e de l'emplegar com ua mena de signatura o de sagèth exclusiu.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
La heraudica que nèish de cap au sègle XII a l'escadença de las crotzadas quan los chivalièrs arrecotits de tots los cantons d'Occident e cerquèn un mejan de reconeishe's e identificà's suus camps batalhèrs. Abans aqueth episòdi e i avèva de segur escuts e targas ondrats, mes las loas ondraduras b'èran pas exclusivament associadas dab un utilizaire en tot l'identificar. Qu’ei conegut, per exemple que durant la batalha de Hastings, la rumor de la mort de Guilhèm lo Conquestador qu’obliguè aqueth darrèr a tirà’s lo hèume entà provar de qu'èra enqüèra viu a maugrat qu'avosse un escut ondrat, mes brica exclusiu.
Un deus meis vielhs escuts coneguts qu’ei lo qui ondra lo tombèu de Geofrey d'Anjau (vertadèr escut puish que ho emplegat sonque per eth e eretat peus son descendents) deu "camp d’azur cargat de tres leons d’aur rampants (véder lo lexic)".
Après lo sègle XII la heraudica que conegó ua expansion rapida. Los blasons qu’èran transmés deu pair a la hilha e a l’ainat. Los hilhs capdèts qu’i devèvan hornir ua rompedura (un cambiament mei o mens important e vededer) e bèth bastir vertadèrs arbos genealogics heraudics. A l’ecadença d’ua union de familha o de fèus, los blasons qu’èran juntats çò qui produsí, dinc a uei lo dia, escuts deus complèxes.
Dab lo temps, l'escut que s'acompanhè d'autas pèças :
- Un cimèr apitat au som hèumes.
- Los lambrequins (que representavan la manto portat en darrèr deu hèume entà l'omprejar, teoricament hèra espedaçats, en çò deus guerrèrs los mei hardits, e donc representats atau).
- Ua devisa.
França, en 1696, que taxè los blasons. Chic arron, com mantuas personas que declarèn de non pas n'aver entà non pas pagar, l’estat qu’impausè, aus qui ac podossen pagar, la possession d’un escut. Mantuns escuts que hon alavetz impausats per l'estat, sia en tot emplegar arbitrariament las infinidas combinasons cromaticas e geometricas, sia en hargoar "armas parlantas", qu'ei a díser escuts qui lo lors mòbles e dan ua informacion fonetica suber lo nom (per exemple un molin per un tau N Molin).
La Revolucion que’s virè contra los escuts en los bèth boishar deus monuments. L’empèri napoleonian que bastí ua navèra heraudica dab règlas pro diferentas.
Uei lo dia, los escuts non son pas reconeguts per la Republica Francesa (qui ei un deus paucs estats sens escut entà'u representar) au maugrat qui la loa proprietat exclusiva e lo lor emplec qu'ei jutjat peus tribunaus competents peus noms: qu'ei vedat per la lei d'emplegar o de s'atribuir un escut ja existent.
Lo blasonament[modificar | modificar la font]
La heraudica que codifica los blasons en los bèth descríver e en emplegant un lengatge especific. Aquesta codificacion qu'ei aperada lo blasonament.
Lo camp[modificar | modificar la font]
Un escut qu’ei compausat en purmèr d’un hons aperat lo camp.
L’escut mei simple qu’ei l’escut occitan de la familha de Labrit (tanben coneguda com d’Albret, ua de las brancas de la familha deu Noste Enric) : qu’ei de gules plen (çò qui vòu díser qu’ei tot arroi). A despart de cas exepcionaus com aqueth, los camps que son cargats de mòbles (qu’ei a díser de dessenhs) e d'ondraduras.
Los esmalhs e perissas[modificar | modificar la font]
Las colors en eraudica que son aperadas esmalhs e que son de duas tracas : los metaus e las colors (au sens heraudic).
Los metaus que son l’aur (jaune) e l’argent (blanc). Las colors que son lo sinòple (verd), l’azur (blau), lo gules (arroi), lo sable (negre). Mei recentament que’s son juntats l’irange e la porpra (vriulet). Au ras deus esmalhs, la heraudica qu'emplea perissas com l’ermina e lo vair.
Ua règla importanta de l’eraudica que vòu que camp e mòbles superpausats non sian pas de dus metaus o de duas colors (aquò qu’a la soa logica entà qui l’escut e pòsca estar coneishut de luenh). La heraudica que harguè lo son lengatge e las soa règlas. Cèrts escuts que viòlan intencionaument aquestas règlas per marcar la loa exepcionalitat: qu’ei per exemple l’escut crestian de Jerusalèm qui viòla la règla de non-tanhença deus metaus puish que representa ua crotz d’aur (jauna) sus un camp d’argent (blanc).
Divisions[modificar | modificar la font]
Mòbles[modificar | modificar la font]
-
-
Leopard ; Guiena : "de gula au leopard d'aur e armat e lampassat d'azur"
-
Leon ; Armanhac: "d'argent au leon de gula"
-
Gonfalon ; Auvèrnha : "d'aur au gonfalon de gula bordat de sinòple"
-
Vaca ; Bearn : d'aur a las duas vacas de gula cornadas, coletadas e clarinadas d'aur passantas l'ua suber l'auta.
-
-
Agla ; Comtat de Niça : "d'argent a l'agla coronada de gula deu vòu baishat, trepant ua montanha de tres comas de sable eishantas d'ua mar d'azur mavent de la punta et ondada d'argent"
-
Garba ; Gavaudan : "de gula a la garba d'aur"
Formas d'escuts[modificar | modificar la font]
La màger part deus escuts occitans que son de la purmèra forma. Quauques escuts occitans qu'emplegan la forma espanhòla (dens la Vath d'Aran) o italiana.
Armoriaus[modificar | modificar la font]
Un armoriau qu'ei ua lista de blasons. A còps los armoriaus que son simplament ua lista de blasonaments shens cap de representacion grafica.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (oc) Lexic occitan-francés d'eraudica
- (ca) Introduccion a la heraudica (municipala sustot)
- (en) Sit de la heraudica civila internacionala (gran armoriau internacionau)
- (it) La heraudica italiana
- (fr) GASO, la banca deu blason (estat francés)
- (en) Blasons ancians (Etat Mejana)


text:
Feuguerolles-Bully
Feuguerolles-Bully es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat es a l'oèst de la plana de Can. Lo bourg de Feuguerolles es Modèl:A Unitat a l'oèst de Sant-André-sus-Adorna, a Unitat|8.5|km {{}} a l'èst de Évrecy e a Unitat|11|km {{}} al sud-oèst de Can. Lo bourg de Bully es Modèl:A Unitat al sud d'aquel de Feuguerolles[1].
La commune est à l'ouest de la plaine de Caen. Le bourg de Feuguerolles est à 2,5 km à l'ouest de Saint-André-sur-Orne, à 8,5 km à l'est d'Évrecy et à 11 km au sud-ouest de Caen. Le bourg de Bully est à 1,4 km au sud de celui de Feuguerolles[2].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1973, Feuguerolles-sus-Adorna (448 abitants l'an 1968) fusiona amb Bully (118 abitants) situada al sud de lo sieu territòri e #que garda l'estatut de municipalitat mancomunat. La municipalitat en resultant pren lo nom de Feuguerolles-Bully[3],[4]. Cossí sovent en lo cas d'associacion, las municipalitats estendon a gardar las siás identitats e se trucan Feuguerolles-Bully-Feuguerolles e Feuguerolles-Bully-Bully.
En 1973, Feuguerolles-sur-Orne (448 abitants en 1968) fusionne avec Bully (118 habitants) située au sud de son territoire et qui garde le statut de commune associée. La commune résultante prend le nom de Feuguerolles-Bully[3],[4]. Comme souvent dans le cas d'association, les communes tendent à garder leurs identités et s'appellent Feuguerolles-Bully-Feuguerolles et Feuguerolles-Bully-Bully.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Distàncias viàrias los mai cuertas segon Viamichelin.fr
- ↑ Distances routières les plus courtes selon Viamichelin.fr
- ↑ 3,0 3,1 Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 13 de febrièr 2012
- ↑ 4,0 4,1 Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 13 de febrièr 2012


text:
Suedés
Lo suedés (svenska) es una lenga germanica del nòrd d'Euròpa, amb 9 milions de locutors. La màger part son en Suècia, mas tanben i a de locutors en Finlàndia (ont es lenga cooficiala amb lo finés), dont 300 000 personas dins las zònas costièras e dins las illas Åland. Lo suedés es una de las lengas escandinavas orientalas.
Una caracteristica importanta del suedés es un reng vocalic fòrça complet, amb 17 sons possibles.
Pichon vocabulari[modificar | modificar la font]
- Suedés : svensk
- Adieu : hej (hey)
- Adieu-siatz : hej då (hey-dò) o adjö (ayeu)
- Se vos plai : tack (tahck)
- Mercé : tack (takk)
- Òc/Tiò : ja (ya)
- Non : nej (ney)


text:
Tocantins (estat)
Tocantins es un estat de la Region Nòrd de Brasil, qu'a pas cap de frontièra maritima. Confronta l'estat de Maranhão al nòrd-èst, Piauí e Bahia a l'èst, Goiás al sud, Mato Grosso al sud-oèst, e Pará a l'oèst e nòrd-oèst. Sa capitala es la vila de Palmas. Sa superfícia totala es similara a aquela de Burkina Faso.
Istòria[modificar | modificar la font]
Las primièras idèas d'autonomia per la region de l'actual estat de Tocantins apareguèron al sègle XIX. En 1821 Joaquim Teotônio Segurado capitèt de declarar un govèrn autonòm, mas lo movement foguèt reprimit. Es solament al sègle XX, mai exactament en 1950, que foguèt represa l'idèa. Durant lo decenni de 1970 foguèt prepausat al Congrès Nacional la creacion de l'estat, que capitèt d'èsser aprovada, mas lo president José Sarney i metèt son vèto.
L'estat foguèt creat fin finala amb la constitucion brasilièra de 1988.
Geografia[modificar | modificar la font]
Tocantins fa partida de la zòna de transicion entre lo bòsc pluvial amazonian e la savana (en Brasil, nomenada cerrado). Per aquesta rason, los païsatges de l'estat son variats. Al sud del parallèl 6° S lo clima es tropical amb una sason seca entre mai e setembre.
Lo relèu presenta dos punts un pauc mai elevats al nòrd e a l'èst. Las regions centralas e occidentalas son constituidas per la plana del mejan Araguaia, amb l'illa de Bananal (Ilha do Bananal) la pus granda illa fluviala del mond, constituida per dos braçes de l'Araguaia.
Divèrses flumes travèrsan l'estat. Los pus importants son lo riu Tocantins, lo riu Araguaia, lo riu do Sono, lo riu das Balsas e lo riu Paranã.
Economia[modificar | modificar la font]
La principala activitat economica de l'estat es l'elevatge de bovins. Çaquelà las plantacions de Attalea speciosa (babaçu) son fòrça importantas non solament per la consomacion interiora de Brasil, mas tanben per l'exportacion cap a d'autres païses del Mercosur (Mercosul en portugués). Al nòrd de l'estat s'extrai tanben d'òli vegetal sustot dels palmièrs babaçu.
Las culturas pus importantas son: ris, milhòc, sòja e mongeta. Tanben l'ananàs es important, per l'exportacion. I a paucas industrias dins l'estat. Lo torisme ten un grand potencial dins l'estat a causa dels sieus païsatges naturals, coma dins la region de Jalapão.


text:
Edicions 62
Edicions 62 es un ostal d'edicion catalan. Foguèt creat en 1961 per Max Cahner e Ramon Bastardas. Recebèt pr'aquò son nom actual l'an seguent que per Sant Jòrdi de 1962, an que donèt son nom a l'entrepresa, se faguèt la primièra publicacion d'una òbra màger per la consciéncia nacionala dels Païses Catalans, lo libre del valencian Joan Fuster Nosaltres els valencians. S'apondèt a l'equip de direccion inicial Josep Maria Castellet que venguèt puèi en 1964 director literari del grop fins a 1997.
L'entitat, gràcias a sas publicacions e a sa preséncia dins la societat catalana, foguèt essenciala per la normalizacion e difusion de la lenga catalana e a l'encòp per la constitucion del catalanisme e pancatalanisme actuals.


text:
Villers-les-Pots
Villers-les-Pots es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Villers-los-Pòdes a situat a 3 km de Auxonne, 35 km de Dijon e 20 km de Dole.
Dispausa d'una pichona estacion (7 estancadas per jorn de cada costat) sus la linha Dijon-Belfòrt.
La commune de Villers-les-Pots est située à 3 km d'Auxonne, 35 km de Dijon et 20 km de Dole.
Elle dispose d'une petite gare (7 arrêts par jour de chaque côté) sur la ligne Dijon-Belfort.


text:
Loukas Papadimos
Loukas Papadimos o Lucas Papademos (en grèc Aoukάς Πaπaδήuoς [luˈkas papaˈðimos]), nascut en 1947, es un economista grèc.
Es lo primier ministre de Grècia dempuei l'11 de novembre de 2011. Mena un govèrn de coalicion que compren tres partits: lo PASOK (sociaudemocrata), la Nòva Democracia (drecha) e lo LAOS (extrèma drecha). Sa mission es de sortir Grècia de la crisi economica en executant lei reformas exigidas per l'Union Europèa, la Banca Centrala Europèa (BCE) e lo Fons Monetari Internacionau (FMI).


text:
Saint-Georges-de-la-Couée
Saint-Georges-de-la-Couée es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarthe e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant-Georges-de-la-Couée es un vilatge sarthois situada a Unitat|40|km {{}} al sud-es del Mans, en lo costat del Grand-Lucé.
Saint-Georges-de-la-Couée est un village sarthois située à 40 km au sud-est du Mans, dans le canton du Grand-Lucé.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A l'epòca mérovingienne, Sant-Georges-de-la-Couée aperten a la villa de Savonnières.
À l'époque mérovingienne, Saint-Georges-de-la-Couée appartient à la villa de Savonnières.


text:
PACS
Lo PACS, Pacte Civil de Solidaritat, (Pacte civil de solidarité en francés) es, en França, una forma d'union civila.
Es un contracte de drech francés. La lei qu'instaura lo PACS foguèt votada en 1999 jos lo govèrn Jospin. Lo PACS es un contracte entre doas personas majoras, quin que siá lor seus sèxes, a per objectiu l'organizacion de lor vida comuna.
Aquel texte nasca d'una volontat de fondar juridicament l'existencia dels parelhats non maridats, quitament de meteis sèxe. Atal, contràriament al matrimòni, lo PACS es dobèrt als parelhats de meteis sèxe. Ofrís un quadre juridic complet, contràriament al concubinatge (qu'es una simpla union de fach desprovesida de tot estatut), e amb mas de soplesa que lo matrimòni, qu'es una institucion força plan reglamentada qu'a per objectiu la fondacion d'una familha. Atal que lo matrimòni conserva los seus simbòls, lo seu títol, lo seu nom, mas an defalhat sus consequenças sos la familha.
Mai de 200 000 PACS foguèt sinhats durant las sièis primièras annadas. La primièra lei sul PACS, assolat sus l'indiviament de las causas, foguèt modificada per la lei del 23 de junh de 2006, que prevei ara, salvan una conveneson contrari, un regim de las causas comparadís a aquel dels esposes tendent, per matrimòni que causisson la despartença de las causas. De mai, lo regim fiscal del PACS sembla ara aquel del matrimòni.
Grandament melhorat, lo regim juridic del PACS para encara fòrça de defalhas o de mancas, particularament sus las ajudas socialas, defuntament del consòrt, parelhats internationals, sens parlar dels consòrts pacsats abans lo 1èr de genièr de 2007, que demòran someses al regim de la lei anciana.


text:
Comence era Hèsta Major de Vilac!
Aué entàs 00.30 era Disco Movil KM.7 mos aufrirà ua session de balh entà barar tota era net.
Pendent tota era dimenjada traparam diferentes activitats entà gaudir-les petits, joeni e grani. Entà veir eth programa complet, consultar eth calendari dera web.
Archivo de julio de 2011
Hèsta Major de VilacViernes, 29 de julio de 2011
Comence era Hèsta Major de Vilac!
Talher de malabarsJueves, 28 de julio de 2011
Aué dia 28 de junhsèga, as 19 ores se realizarà un talhèr de malabars en Espaci Joen de Vielha. Es persones que i participen fabricaràn es sòns pròpris malabars e apreneràn a manipular-les. Sustot se trabalharà era coordinacion e eth trabalh en equip.
Entà mès informacion consultar eth calendari dera web.
Incident ena N-230Miércoles, 27 de julio de 2011
Un nau incident ena N-230 obliguèc a talhar era carretèra, en tot dar pas alternatiu.
Er incident se produssic eth passat dia 25 de junhsèga, quan un camion de gran tonatge se quedèc en pana en punt quilometric 162.2 dera N-230 en sentit a Lleida.
Açò obliguec a qu’es Mossos d’Esquadra auéssen de regular eth transit, en tot dar pas alternatiu pendent mès d’ua ora e mieja.
Inauguracion piscina exteriora deth PalaiLunes, 25 de julio de 2011
Eth passat 11 de junhsèga s’inaugurèc era piscina exteriora deth Palai, ad aguest efècte, s’an aufrit carnets de sòcis unicaments entad estiu (enquiath 4 de seteme), eth prètz entàs censats en Vielha-Mijaran ei de 25 € (de 4 a 13 ans) e de 68€ (+14 ans) e entàs non censats 30€ e 80 € respectivaments.
Campus PalaiLunes, 25 de julio de 2011
Maugrat non auer guairi participaires, eth grad de satisfaccion de toti eri ei fòrça gran. Entre es activitats que se realizen, trobam espòrts de raqueta, espòrts d’equip, gòlf, natacion, patinatge, acrobacia, eca. Eth passat dimèrcles heren ua baishada de rafting en tot passà’c geniau.
Pendent eth mes d’en agost se contunharàn es activitats.


text:
-561
Aquesta pagina concernís l'an -561 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Presa dau poder per Pisistrate, sostengut per lei païsans paures dau nòrd-èst d'Atica, que capitèt de conquistar l'Acropòli de la vila. Pasmens, lei faccions dei populacions litoralas e dei proprietaris rics s'alièron e Pisistrate deguèt abandonar lo poder e s'exilar.


text:
Mizrakhí
Lei josieus mizrakhim (מזרחי mizrakhí « orientau ») o Edot HaMizra'kh (« comunautats de l'Orient ») son lei josieus descendents dei comunautats josievas de l'Orient Mejan. Son inclús jos aquest tèrme lei josieus (o puslèu lei refugiats josieus) dei país arabis, de Iemèn, d'Iran, de Bokharà, d'Iraq, d'Índia, de Georgia, de Caucàs -de còps apelats « josieus dei montanhas »- e de Curdistan. Maugrat seis originas eterogenèas, lo rite d'aquelei josieus es principalament aqueu dei josieus sefarditas, amb quauquei diferèncias entre lei minhagim de comunautats particularas.


text:
Yuozzjicom
M Touchingbaremaids.com Fucking Unclothed Diva Castèida e Candau - Viquipèdia, l'enciclopèdia lliure
M Touchingbaremaids.com Fucking Unclothed Diva
Touchingbaremaids.com #search6search;search Ansa search#1 Touchingbaremaids.com 0searchsearch Touchingbaremaids.com nsearcho Touchingbaremaids.com ssearch Touchingbaremaids.com # Touchingbaremaids.com 6 Touchingbaremaids.com ; Andrenh · Angais · Anglet · Angós · Anhauze · Anòs · Anoja · Aràmits · Erango · Lajuson · Araus · Arberatze-Zilhekoa · Arbona · Arboti-Zohota · Arbús · Arrangoitze · Aren · Arèssi · Areta · Arganhon · Argelòs · Arget · Arhantsusi · Armendaritze · Arnegi · Arnós · Arüe-Ithorrotze-Olhaibi · Ürrüstoi-Larrabile · Arrueta-Sarrikota · Arricau e Bòrdas · Arrien · Arròs de Nai · Arrosés · Artés d'Asson · Artés de Biarn · Artigalotan · Artigaloba · Artics · Arudi · Arsac e Arrasiguet · Asasp e Arròs · Azkaine · Azkarate · Assat · Asson · Asta e Bion · Astís · Atòs e Aspins · Aubertin · Aubin · Aubons · Audaus · Augar · Auriac · Aurions e Idèrnas · Aussavièla · Altzürükü · Autarriba · Autivièla, Sent Martin e Vidèren · Aidia · Aidius · Aiherra · Vaths de Biarn · Valensun · Balèish · Valirac e Maumosson · Valiròs · Banka · Barkoxe · Bardoze · Barinco · Berrauta e Camun · Barzun · Bassilhon e Bausèr · Basusarri · Bastanès · Bastida · Baudreish · Baiona · Vedelha · Bedós · Behauze · Behaskane-Laphizketa · Behorlegi · Bailòc · Benejac
dM Touchingbaremaids.com Fucking Unclothed Diva Castèida e Candau - Viquipèdia, l'enciclopèdia lliurer Diva
nM Touchingbaremaids.com Fucking Unclothed Diva Castèida e Candau - Viquipèdia, l'enciclopèdia lliureg Www.bzxx.in


text:
Suslhèuament deth Gueto de Varsòvia
Aguest article tracte sus eth suslhèuament de 1943 deth Gueto de Varsòvia. Entath suslhèuament de Varsòvia de 1944, vedetz-vos Suslhèuament de Varsòvia e Istòria des josivi en Polònia.
Eth Suslhèuament deth Gueto de Varsòvia (var. Soslevament del (dau) gueto de Varsòvia) siguèc la revòlta des josieus deth Gueto de Varsovia, quan es tropes alemandes comencèren era dusau deportacion massiva cap as camps de concentracion e extermini, pendent era Dusau Guèrra Mondiau. Arribèc entre eth 19 d'abriu e eth 16 de mai de 1943, en tot èster fin finau esclafada pes tropes des SS, jos eth comandament de Jürgen Stroop. Anterioraments s'auie lançat un atac contra es ocupants alemands eth 18 de gèr, a on es josivi polonesi gesseren plan paradi.
Antecedents[modificar | modificar la font]
Un còp qu'Alemanha aucupèc Polonha, era poblacion josiva eth tot eth país comencèc a sofrir atacs jornalièraments. Eth 1940, era poblacion josiva polonesa, uns 3 milions, comencèren a èster reubicados en petiti sectors des ciutats poloneses, nomentadi guetos. En gueto de Varsovia, eth mès de gran de toti, demorauen amuntegats uns 380 mil josivi. Quitament abans qu'es nazis comencèssen a transportar a milèrs de josivi ath camp de concentracion de Treblinka, es josivi auien ja començat a morir en massa, a causa des epidèmies e dera hame. En un periòde de 52 dies, que culminèc eth 12 de seteme de 1942, uns 300 mil residents deth gueto de Varsòvia sigueren enviadi a camps de concentracion a on sigueren assassinadi. Ath començament d'aguesta deportacion, es caps dera resisténcia josiva ordenèren non lutar, donques que credien qu'es josivi èren enviadi a un camp de trabalh, en lòc d'un camp d'extermini. Ara fin der an, era abséncia de notícies des deportats e es brusors que se filtraven entre es soldats alemands convenceren as josivi restants dera realitat crua, e quan escotèren que deportacions naues viegen en camin, decidiren lutar. Maugrat açò, des quasi 60 mil josivi que demorauen en gueto, mens de mil auien experiéncia de combat e era immensa majoria dera poblacion non participèc ena resisténcia armada. Eth 9 de gèr de 1943, quan eth cap des SS, Heinrich Himmler ordene era reprenuda des deportacions deth gueto, es josivi s'assabenten d'aguesta orde e comencen a préner mesures ath respecte.
Començament deth Suslhèuament[modificar | modificar la font]
Eth 18 de gèr, es autoritats alemandes deth gueto sagèren deportar era poblacion josiva restanta, mès es organizacions josives clandestines Żydowska Organizacja Bojowa (ŻOB) e Żydowski Związek Wojskowy (ŻZW) expulsèren es opresores e preneren eth contraròtle deth gueto. S'installèren lòcs de vigilància en cada cantoada e tot josieu acusat d'auer collaborat damb es alemands siguec executat, en tot includir as membres dera Gestapo josiva [1]. Es revoltadi non disposauen de fòrça armes, era majoria cargaue pistolets e revolveres, e dispausavan ues dotzenes de rifles vielhs, atau coma ua ametralladora. Auien fòrça explosius casolans, atau coma miugranes proporcionades peth Armia Krajowa, era Armada Territoriau Polonesa. Quate dies dempús d'iniciar-se era luta, es alemands se retiren deth gueto, e immediataments inicièren era sollicitud de renfortiments entà recuperar eth contraròtle deth madeish. Pera sua banda es josivi comencèren a cavar centenats de búnkers, en tot includir 618 refugis antiaeriani. Aguesti refugis subterraneos sigueren camuflats, e se comunicauen uns damb uns auti a trauès deth desguàs, ath delà dispausavan d'electricitat e d'aigua. Pera sua banda, es alemands amassèren aperaquí 2054 soldats e 36 oficiaus ath torn deth gueto, en tot includir 821 panzergranaderos des Waffen-SS. Ath delà se les ordenèc a uns 363 membres dera Policia Blu polonesa collaboracionista qu'entornegèssen ath gueto. Se junheren tancs, veïculs armadi, armes de gas, lança-ahlamas e artilleria entad eventuau assaut. Era resisténcia polonesa vedec ua oportunitat d'actuar en suslhèuament, e comencèc a sajar passar armes laguens deth gueto. Entre eth 19 e eth 23 d'abriu era Armada Territoriau e era Guardia deth Pòble comunista sagèren entrar ath gueto dempús de parts desparières, sense succès. Ua brigada polonesa, ath comandament de Henryk Iwański, quitament entrèc ath gueto e artenhec establir un enllaci damb era resisténcia josiva, en tot ajudar a uns pòqui a escapar. Era resisténcia polonesa tanben transmetec messatges de ràdio en tot informar as poténcies aliades dera situacion desesperada laguens deth gueto de Varsòvia. Maugrat açò, maugrat es esfòrci polonesi e josivi entà mantier era resisténcia, ère de mès en mès evident que quan es alemands ataquèssen damb tota era sua fòrça, eth gueto queirie.
Eth contraatac alemand[modificar | modificar la font]
Era net deth Pésaj, eth 19 d'abriu de 1943, insurgentes josivi lancèren pompes molotov e miugranes de man, quan es soldats alemands comencèren a auançar cap ath gueto. Dus tancs francesi, capturadi per Alemanha, sigueren destruïdi pes òmes der OB e era ZZW. Es soldats des SS comencèren alavetz a cremar casa per casa, a desbastir sosterranhs e desguassos, e a assassinar a tot josieu que capturauen. Quate dies dempús, era luta organizada acabèc. Dempús d'alavetz es josivi s'amaguen enes refugis qu'auien bastit, encara que centenats son capturadi. Fòrça se suiciden, e bères hemnes detonen miugranes qu'auien amagades jos era sua ròba quan son arrestades. En tot conéisher qu'era fin deth suslhèuament s'apropaue, era poblacion civiu se concentrèc enes pòrtes deth gueto, sustot per curiositat, pr'amor qu'er antisemitisme e era paur as nazis auien estofat tota simpatia cap ara causa josiva. Eth gueto contunhe d'èster arrasat jornalièraments, eth generau Jürgen Stroop relate en sòn jornau que "familhes entières se lancen pes hièstres des bastiments incendiats". Eth 6 de mai apunte qu'an capturat mil cinc cents josivi e an assassinat 365 combatents, que Stroop qualifique de bandits. A causa des tactiques d'escamot que ne hèn usatge es josivi, es alemands quiten d'atacar ara net. Es insurgentes josivi e polonesi profiten entà sajar trincar era beta ath torn deth gueto, mès fracassen. Entath 8 de mai se totalizan 20 dies de combats continus; en aguest punt es bastiments deth gueto son ues ruïnes humantes, e enes lors sosterranhs se tròben amagadi es subreviventi, que compartissen eth refugi damb es cadavres des queigudi, qu'a eth sòn torn son devorats pes arrats. Aguest madeish dia es alemands capturen era casèrna generau deth ZOB, en tot èster executadi immediataments toti es quaus se trobauen aquiu. Mordechai Anielewicz e era sua nòvia se suiciden abans dera arribada des alemands, tanben ac hèn era majoria des caps. Un aute dirigent, Marek Edelman, artenh escapar mercés a un camion dera Armia Krajowa, que demore camuflat en un embornal as entorns deth gueto. Es alemands decidissen que ja ei ora d'acabar damb era luta e comencen a cremar eth gueto, e es sobrevivientes s'amaguen enes embornals, en tot patir ua hame e sigatz atroces. Sense municions, non pòden suicidar-se, doncas que demanen as sòns companhs que les aucisquen. Entà evitar qu'er incendi passe es limits deth gueto, es pompièrs de Varsòvia son desplegadi dehòra. Entath 16 de mai, Stroop declare qu'era batalha a acabat, e era sinagòga deth carrèr Tlomacka ei desbastida coma simbèu dera fin dera existéncia josiva a Varsòvia. Es collaboracionistas polonesi inícien era persecucion des subreviventi deth gueto, e li meten un nòm ara madeisha: era caça deth josieu. Maugrat açò, fòrça artenhen escapar, en tot víuer amagadi enquiath suslhèuament de 1944, a on es fòrces alemandes tanben trionfèren.
Legat[modificar | modificar la font]
En totau, uns 7000 josivi moriren en atac alemand. Auti 6000 addicionaus se cremèren o s'estofèren enes búnkeres qu'eri bastiren. Era rèsta, uns 50 000, sigueren enviadi a camps d'extermini, principauments ath de Treblinka. En rapòrt deth 13 mai de 1943, Jürgen Stroop didie: 180 josivi, bandits e sosumans an estat destruïdi. Eth sector josieu de Varsòvia ja non existís. Es operacions d'escala grana finalizèren as 2015 ores en hèr esclatar era sinagoga de Varsòvia. Eth nombre totau de josivi que'n se procedic siguec: 56.065, en tot includir josivi capturadi e josivi qu'era sua exterminación pòt èster provada. Era majoria des bastisses deth gueto sigueren escampadi ran deth solèr. En lòc s'establic eth camp de concentracion de Varsòvia, oficiauments Konzentrationslager Warschau, que s'utilizèc entà barrar polonesi e foncionèc tanben coma camp d'execucion. Era data exacta dera sua creacion ei disputada, donques que mercés a ua carta de Heinrich Himmler, se coneish qu'un camp d'aguest tipe foncionaue en gueto o enes sòns voltants abans deth suslhèuament josieu. Pendent eth suslhèuament de Varsòvia, era Armia Krajowa liberèc uns 380 josivi deth gueto, qu'èren ena preson alemanda plaçada en carrèr Gęsigue, aué dia renomentada Anielewicz, en aunor ath comandant deth ZOB. Fòrça d'aguesti josivi se junheren immediatament ara Armia Krajowa, atau coma uns pòqui josivi qu'auien estat subsistint enes embornals de Varsòvia dempús der an anterior. Es caps d'eth ŻOB, Icchak Cukierman e Zivia Lubetkin suberviueren ar extermini deth gueto e ans dempús testificaron en jutjament contra Adolf Eichmann en Israèl. Ambdús moriren en aguest país. Eth suslhèuament deth gueto ei recreat ena pellicula Eth Pianista, a on eth protagonista Władysław Szpilman, interpretat per actor Adrien Brody, escape deth gueto pendent eth començament deth madeish, e pòt observar dempús d'ua casa pròplèu era execucion de sòns companhs.


text:
Govèrn francés
Lo govèrn francés es un dels organs màgers de l’executiu francés. Determina e condusís la politica de la nacion, segon l’Article 20 de la Constitucion de la Cinquena Republica francesa.
En França, lo govèrn es nomenat pel president de la Republica e es plaçat jos l'autoritat del Primièr ministre, qu'es lo cap de govèrn.
Somari
Composicion[modificar | modificar la font]
Totes los membres del govèrn son nomenats pel President de la Republica sus proposicion del Primièr ministre[1]. Los membres del govèrn son plaçats dins un òrdre protocolari precís, qu'es donat pel decret relatiu a la composicion del govèrn[2] :
- lo Primièr ministre :es lo cap de govèrn nomenat pel President de la Republica; quand lo President nomena lo Primièr ministre, aquel darrièr li propausa una lista de ministres que lo President accepta los nomenant a la foncions ministerialas;
Pòdon existir segon las composicion del govèrns
- los Ministre d'Estat: plaçats just aprèp lo Promièr ministre. Pòdon organizar de reünions interministerialas, normalament resevada al sol Primièr ministre;
- los ministres : dirgisson los departaments ministerials;
- los ministres delegats: plaçats jos l'autoritat dels ministres e, a vegadas, del Primièr ministre, recebon de delegacions de competéncias;
- los secretaris d’Estat
- los nauts comissaris (titre creat de 2007 a 2010).
Los ministres delegats participan totjorn al Conselh dels ministres, quin que siá l’òrdre del jorn. Los secretaris d'Estat e nauts comissaris i participan pas que quand l'òrdre del jorn los concerna.
Dins lo govèrn actual i a sonque des ministres e ministres delegats
Atribucions[modificar | modificar la font]
Es al govèrn de « determinar e conduire la politica de la Nacion », segon l’article 20 de la Constitucion. La definition de las politicas e dels objectius governamentals se fa en practica per la redaccion de projèctes de leis e de decrets. Cada decision politica deu s'encastrar fin finala dins un tèxte juridic. Totes los projèctes de leis coma qualques decrets devon èsser adoptats en Conselh dels ministres. En efècte dins lo Conselh dels ministres lo govèrn definís collectivament l'orientacion de sa politica e pren las mesuras essencials destinadas a la metre en òbra.
L'accion del govèrn se fa mejans doas fòrças d'execucion, l'armada e l'administracion publica, qu'orienta l'accion dins lo sens de sa politica.
Lo govèrn dispausa de prerogativas essencialas mas tanben de competéncias extraordinàrias; vigila al bon foncionament e a la continuitat dels servicis publics, dispausa de prerogativas dins lo debanament de la procedura parlementària, pòt recèbre los avises del conselh Economic e Social pels projèctes de leis per la reforma economica.
Foncionament[modificar | modificar la font]
La tenguda dels Conselhs dels ministres, cada dimèrcres matin al palais de l'Elisèu jos la presidéncia del President de la Republica, favoriza la solidaritat e la collegialitat del trabalh governamental. Mas l'essencial del trabalh del govèrn se fa endacòm mai, es a dire, per cada des ministèris dins de gropes de trabalh reünissent de representants de qualques ministèris: reünions, comitats o Conselhs interministerials. E mai, l'intervencion del Primièr ministre o de sos collaborators pendent aquelas reünions de trabalh garantit l'eficacitat e la coeréncia de las mesuras e decisions qu'i son prisas[3].
Budgèt[modificar | modificar la font]
Lo govèrn es responsable de la politica economica e financièra de l’Estat, autoriza totas las depensas e los ganhs de cada ministre, e la lei de de las Finanças. Cada ministre prepara la lista dels besonhs annadièrs que somet al ministre del budgèt, aquel darrièr accòrda o rebuta lors finançaments. Es tanben aquel ministèri qui calcula lo budgèt de l'Estat per l’an que ven e qu'establís lo « collectiu budgetari » regropant totas las despensas e ganhs annadièrs de l’Estat.
La « lei de las Finanças » per èsser aplicada, deu èsser votada pel Parlament que pòt apondre d'amendements.
Incompatibilitat[modificar | modificar la font]
Las foncions de membre de Govèrn son incompatibles amb l’exercici de tot mandat parlementari, de tota foncion de representacion professionala de caractèr nacional e de tot emplenc public o de tota activitat professionala[4]. S’agís aquí a l'encòp d'evitar lo pes de qualques pressions o influéncias exterioras suls ministres e de lor permettre de se consacrar tot al trabalh governamental.
Pasmens pòdon consevar los mandats locals (cònsols, conselhièrs regionals o generaux, eca...).
Relacions amb lo Parlament[modificar | modificar la font]
Lo govèrn es responsable debans lo Parlament. Sobretot, lo govèrn pòt engatjar sa responsabilitat debans l’Assemblada nacionala, e l’Assemblada nacionala pòt revocar lo govèrn amb una « mocion de censura »[5].
En cas d'intervencion armada, lo govèrn deu informar lo Parlament, e li sometre l’autorizacion, per un conflicte pendent mai de 4 meses[6].
Lo Primièr ministre pòt apondre de jorns suplementaris de sesilha, ou reünir lo Parlament en sesilha extraordinària[7].
Organizacion foncionèla[modificar | modificar la font]
Secretariat general del Govèrn[modificar | modificar la font]
Lo Secretariat general del Govèrn es une institucion qu'assegura lo contunh de l’Estat pendent las modificacions governamentalas jos la Cinquena Republica. Institucion plaçada jos l’autoritat del Secretari general del Govèrn e relevant del Primièr ministre, diferís de doas entitats caracteristicas de la tradicion administrativa francesa, lo cabinèt ministerial e l’administracion centrala.
Organizacion ministeriala[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Article 8 de la Constitucion
- ↑ (fr)decret presidencial del 18 de mai de 2007 per l'actual govèrn [pdf]
- ↑ (fr)site oficial del Primièr ministre, La foncion del Primièr ministre
- ↑ Article 23 de la Constitucion
- ↑ Article 49 de la Constitucion
- ↑ Article 35 de la Constitucion
- ↑ Articles 28 e 29 de la Constitucion
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Pascal Jan, Le Gouvernement, La documentation française, 2005.


text:
1849
Aquesta pagina concernís l'an 1849 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
En Africa, fondacion de Libreville a l'entorn d'un fòrt francés per d'esclaus negres escapats d'un naviri negrier brasilian.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Danemarc[modificar | modificar la font]
A l'iniciativa de Frederic VII, transformacion dau paísen monarquia constitucionala ambé la creacion lo 5 de junh d'un parlament compausat d'una Assemblada dau Pòble e d'una Assemblada dei Grands Proprietaris.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 18 de genièr - Edmund Barton, primièr ministre d'Austràlia (m. 1920)
- 22 de genièr - August Strindberg, escrivan suedés (m. 1912)
- 3 de mai - Bernhard von Bülow, cancelièr d'Alemanha (m. 1929)
- 14 de setembre - Ivan Pavlov, scientific rus, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (m. 1936)