text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dilluns, 26 de gener de 2015
Unionisme e secessionisme o las valors d'un lingüista professionau.
Totun, lo mot de secessionisme aplicat au gascon per arrapòrt a l’occitan no’m sembla pas briga apropriat, pr’amor de la cronologia istorica. No’m voi pas prononciar se lo gascon ei ua varietat de l'occitan o non, qu'èi dejà explicat perqué n'ac voi pas har e que vs'enviti a tornar léger l'article corresponent. Totun, aquerò non m’empacharà pas de raperar qu’istoricament, la concepcion que lo gascon ei ua lenga distinta de l’occitan que sembla hòrt mei anciana que non pas la d’ua lenga d’òc dont lo gascon e seré un dialècte. Que sufeish de brembar los noms deu provençau Rambaud de Vaqueiràs (sègle 12) , deu catalan Cerverí de Girona (sègle 13), deu lengadocian Guilhèm Molinièr (sègle 14) e deu gascon Pèir de Garròs (sègle 16). Lo prumèr qu'ei l'autor d'ua poesia plurilingue on provençal e gascon i figuran au demiei d'autas lengas com lo francés e l'italian. Cerverí de Girona qu'ei tanben l'autor d'un poèma plurilingüe on provençal e gascon i son cadun arrepresentats de manèira diferenciada au demiei d'autas lengas com lo francés e lo galaïcoportugués. Si lo gascon i ei clarament diferenciat deu provençau en la poesia plurilingüe de Cerverí de Girona, n'ei pas lo cas de la pròpia lenga deu trobador catalan, probablament assimilada au provençau. Un sègle mei tard, l'occitan Guilhèm Molinièr, l'autor tolosan de las Leys d'Amor, qu'indica lo gascon qu'ei tad eth un lengatge tant estranh com lo francés e lo lombard. Quant a Pèir de Garròs, que restrenha l'airau deu son lengatge gascon au triangle aquitan e non au-delà (cf. l'abans-díser de las soas poesias gasconas). O sia qu’en lòc de parlar de secessionisme gascon qui afectaré l’occitan, que valeré mei parlar, de l’estrict punt de vista cronologic, d’unionisme lingüistic occitan qui afectaré lo gascon.
En Domergue Sumien qu’escriu tanben (que’u citi enter verguetas):
"Los secessionismes provençal e gascon, en mai d’èsser d’agents de la somission al francés, se caracterizan tanben per dos autres defauts:
- Lor feblesa argumentativa e intellectuala. Lors arguments son pas acceptats coma serioses dins la recèrca scientifica en lingüistica occitana e en lingüistica romanica. Sol Blanchet pòt far illusion, de còps, perque arriba a se far acceptar al près de certans lingüistas imprudents que son pas especializats en occitan.
- L'esterilitat de lors òbras. Son incapables de far progressar la coneissença scientifica del provençal o del gascon. Lors òbras consistisson sustot en de polemicas sens interès contra los “occitanistas”. Quand vòli estudiar lo provençal, tròbi pas res de novèl ni de consistent dins Blanchet. Quand vòli comprene lo gascon, Lafita me fornís pas la mendre indicacion utila. "
Lavetz, aciu que’m cau reagir . Que lo gasconisme sia "agent de la somission au francés "no‘m sembla pas briga fondat. Lo gasconisme n’ei pas mei agent de la somission au francés que n’ac ei l’occitanisme. E n'ei pas briga provat que l'unionisme e sia la responsa mei adaptada tà lutar en contra deu procèssus d'extincion qui afècta los parlars gascons e occitans en generau.
Vediam los autes dus defauts descriuts per Sumien. Prumèr, lo feblèr argumentatiu e intellectuau. Qu’ei un trèit partatjat equitablament enter las duas capèras, ce’m sembla. Non podem pas díser que los arguments occitanistas e sian mei acceptaders scientificament que los deus gasconistas. On, o quins, son los critèris scientifics qui permeterén de classificar occitan, catalan e gascon en lengas distintas o en dialèctes d'ua medisha lenga? Ja sabem plan las causidas deus uns e deus autes que son deu maine ideologic o politic, que non scientific. La classificacion en aqueth cas non pòt estar sonque arbitrària, purament convencionau se voletz, pr’amor los critèris qui hèn servir que son non-, o hèra mau, definits d'un punt de vista scientific, non-quantificables o non-universaument admetuts, shens consensus universau possible. Qu'ei precisament aquesta arbitrarietat qui permet a Pèir Bèc de har càber lo gascon laguens l'occitan en un obratge (lo de la colleccion Que-sais-je?) e de separar l'occitan e lo gascon en un aute (lo de las edicions "Picard".) La classificacion aquiu n'a pas nada pretension de valor universau, n'a pas sonque ua valor de comoditat. Que sufeish de cambiar de critèris tà cambiar la classificacion.
Quant a "l’esterilitat" de l’òbra de Yann Lafitte denonciada per Domergue Sumien, aquesta afirmacion que’m sembla de non pas créder de part d'un lingüista. B’ei probable Domergue Sumien n’a pas jamei lejut nat article de Yann Lafitte ni las anotacions qui ondran la soa edicion deu diccionari Lespy-Raymond, senon n’auré pas jamei escriut ua contra-vertat tan monstruosa. Que’s pòt perfèitament non pas compartir las opinions de Yann Lafitte, aquò non deveré pas empachar d'arreconéisher la valor deu son tribalh scientific. Yann Lafitte, enter autas contribucions de prumèr òrdi, qu’estó lo prumèr a demostrar que la r finau de la terminason -ar (latin -aris) qu’averè de demorar muda en gascon, que lo mot estosse un infinitiu (ex. militar en un partit), un adjectiu (lo servici militar) o un substantiu (un militar). Aquesta conclusion, basada sus l'analisi deus tèxtes ancians, que permet d'apressar la fonetica gascona occidentau de la deu catalan orientau medievau, conservada en balear contemporanèu. Aquesta descobèrta dont Lafitte ei l'autor, que permet d'ahíger ua pèira de mei a la teoria apitada peu lingüista american Thomas J. Walsh entà explicar l'isoglòssa catalano-gascona. Y. Lafitte qu'a demostrat tanben qu'aquesta terminason –ar qu'averé de demorar normaument epicèna com ac implica la gramatica latina e com ac amuishan los tèxtes d'archius : lenga vulgar, cigala podanar (Lespy, Palay), dongas ua defensa militar, que non *militara. La soa contribucion a l'estudi de l’evolucion deu /w/ intervocalic gascon tà /ß/ qu’ei egaument de hòrt gran interés, en perméter d'arrespóner a ua question deishada shens arresponsa per Pèir Bèc hens lo "Manuel Pratique de Philologie Romane"(Ed. Picard) qui vedèva mei probabla - a gran tòrt- l'evolucion invèrsa.
Segur, n’èm pas obligats d’aderir a las nòrmas graficas adoptadas per Lafitte. Totun, que harèi arremercar lo quiti Sumien qu’ei a har servir ua sòrta de gascon de la soa invencion, qui n’arrespècta pas briga los patrons de conjugason normada gascona establits de manèira consensuau peus lingüistas (occitanistas) Bianchi e Viaut de l’un costat, Narioo e Grosclaude de l’aute, e confirmats per Romieu e Bianchi hens la lor gramatica gascona. Lo quiti Yann Lafitte que'us arrespècta fidèument, quina que’n sia la grafia qui hè servir. Lo gascon de Yann Lafitte qu'ei, shens nat dobte, hèra mei respectuós de la nòrma que non pas lo de Domergue Sumien, se estremam la diferéncia de causida grafica qui cau acceptar com a fèit, ua realitat qui cau préner en compte pr'amor que concerneish ua proporcion non negligibla de locutors. Domergue Sumien, per lingüista professionau qui sia, n’ei pas, ailàs, la mei bona persona tà balhar leçons en mestior de nòrma gascona. En realitat, En Domergue Sumien, per ara, non contribueish pas sonque tàd atacar e aflaquir lo procèssus de normativizacion deu gascon en bèth voler copar lo consensus normatiu. Pecat qu'ei.
diumenge, 18 de gener de 2015
L'ahur e lo trimfe
Lo gascon qu'evita generaument los iats. La faiçon gascona mei correnta de resólver un iat a l'interior d'un mot qu'ei de'u copar en i inserir ua h sonòra o unha auta consonanta enter las duas vocaus en causa. Mei rarament, lo gascon que pòt eliminar ua d'aqueras duas vocaus tà evitar que contribueishi a formar l'iat. Aus mots occitans e/o catalans aür , flaüta, gaús - caüs - còis, coerent, coet, veïcule-veïcle, trionfar etc que corresponen las fòrmas gasconas ahur; flabuta, flaguta, flahuta...; gahús, guèhus; coherent; cohet; vehicule; trimfar etc.
Los lingüistas occitanistas non trantalhan en voler remplaçar lo mot urós (qui mèrcan dab lo lor sagèth infamant deu "francisme") per la fòrma anciana aürós. En occitan non-gascon, aquèra substitucion non pausaré dilhèu nat problèma, lhevat lo fèit que va en contra de l'usatge deus locutors naturaus. Totun, aqueth mot aürós n'ei pas briga acceptable en gascon, pr'amor lo substantiu a la basa de l'adjectiu (aür en occitan non-gascon), que s'i ditz plan ahur, que non aür. D'aqueth punt de vista, la fòrma "urós" que soa plan mei gascona que non pas "aürós" , puishque l'iat i ei evitat en la prumèra fòrma, que non en la dusau. Aürós n'ei pas briga un mot d'ahur gascon, mentre qu'urós, si. De fèit, l'esmudiment d'ua de las vocaus qui formarén sequenon un iat, qu'ei plan ua dusau manèira gascona de resólver lo problèma. Aquera solucion que s'arretròba dab los mots trimfe e trimfar atestats en gascon de l'epòca barròca, concretament hens Lo trimfe de la lengua gascoa, de Joan Guiraud d'Astròs (sègle 17). Malurosament, aqueths mots trimfe et trimfar, gasconissimes, que son estats hòrabandits peus occitanistas e remplaçats per trionf(e) e trionfar (o triomfe e triomfar). Totun, per un còp, los nostes braves lingüistas non pòden pas preténer que trimfe e trimfar e son "francismes". Non, ne'n son pas briga, que son gasconismes deus bons. E lhevar gasconismes deu lexic gascon, aquerò non seré pas har mustra d'un mesprètz shens limit envèrs lo noste idiòma? Que dèishin trimfar lo mot trimfe!
Puishque las quate sasons son
Los estafièrs de nòsta nimfa,
Son chivaus son los elements
Qui non dirà donc qu'era trimfa
E que trimfa supèrbiaments?
E. L. (sègle 17) in Lo Trimfe de la lengua gascoa, J.G. d'Astròs, Ed. Per Noste
dimecres, 7 de gener de 2015
dilluns, 5 de gener de 2015
Ua pagina que non ei ua paja.
Jo ne'n soi pas d'acòrd. En efèit, los dus mots paja e pagina que coexisteishen plan en gascon naturau e n'i an pas briga la medisha significacion. Lo mot pagina que i ei considerat com un derivat diminutiu de paja, com ac suggereish la persisténcia de la n intervocalica qui coincideish dab la fòrma femenina de l'afixe diminutiu -in: -ina (com hens berogina, anjolina, gojatina, Belina, etc on -ina arrepresenta lo sufixe latin -inna) en contradiccion dab lo cas generau qui vòu la n simpla deu latin que s'i desapareishi: cosia, vesia, haria, garia, poria, mairia etc. Andrèu Hourcade que ns'ensenhó pagina, en la soa lenga mairau, que designava especificament la huelheta de papèr qui serviva tà rotlà's la cigarreta de tobac, significacion qui n'a pas briga lo mot paja.
Dit autament, lo francés non hè pas briga besonh tà explicar la formacion deu mot paja en gascon. Que's deu tractar d'ua reconstruccion populara a partir deu mot sabent pagina prengut per ua fòrma afixada, d'aquiu la fòrma corta paja. Aqueth darrèr mot qu'ei a l'origina de mei d'un derivat afixat en gascon: prumèr, pagèra (unitat de mesura, lo mot qu'existiva en occitan ancian e en catalan ancian devath las fòrmas respectivas de pagela e pagella, cf. Coromines DECat) e pagerar, apagerar sinonimes de mesurar. Los qui afirman que lo mot gascon paja e seré un gallicisme, que son plan incapables d'i aportar la mendre pròva. Dongas jo qu'ac afirmi: las rasons que son bonas tà non pas remplaçar paja per pagina e guardem-nse plan de conhóner las significacions deus dus mots.
diumenge, 4 de gener de 2015
Lo shotish (l'escotisha) de Monsur Böl Olle
La prumèra qu'ei plan aunèsta, interpretada "com cau" (ua version, digam-ne, "classica"):
La dusau qu'ei ua version arrevesitada e un drin mei, digam-ne, "joena":
La particion qu'ei en si minor/ Re. Se volem jogar lo trocet a la boha en tot respectar la tonalitat indicada per la particion com ac hèn los dus groups amuishats aquiu, que cau emplegar lo pihet en la, brunidèr levat, bordon mantiengut tancat tà la partida A (en si minor), bordon obèrt tà la partida B (Re). En la prumèra frasa de la partida B, la boha non pòt pas har soar las duas notas mei baishas (dab lo pihet en la: fa# e sol#), qui caden devath la tonica, dongas que i cau introdusir un contracantet qui respècti los acòrds.
Segur, que podetz autanplan jogar aquera escotisha dab lo pihet en sol, alavetz que serà en la minor / Do. Atau, que haratz urós los diatonistas qui'vse poderàn acompanhar.


c: text/html

text:
Aguesta categoria englòbe totes es webs qu'agen contenguts en quinsevolh variant dialectau dera lengua occitana sus es mieis de comunicacion. Es planes multilingües sus es mieis de comunicacion, son acceptades se an informacion relevanta en occitan. Es planes que hèsquen referéncia a quinsevolh tematica relacionada damb es mejans de comunicacion en era Tèrra Occitana mès que non siguen redactades en occitan an d'anar ena categoria dera sua respectiva lengua.
sitis 4
Editions Vistedit
Entrepresa de premsa que publica un setmanièr d'informacion dempuèi 1995, La Setmana, e 2 revistas pels mainatges : Plumalhon e Papagai. Albums, s'abonar, botica.
OccitaNet
L'occitan, la lenga, la cultura e.ç.a. sus lo malhum.
Radio Occitania
Era radio occitana neshuda en Tolosa dedicada a era promocion dera lengua e dera cultura occitana.
Ràdio Lenga d'Oc
Ràdio occitana de Montpelhièr.
Aguesta categoria en autes lengues: 89
Darrera actualitzacion:Octobre 5, 2016 at 10:35:07 UTC
Mieis de comunicacion
Léser
Referéncia
Regionau
Societat
Espòrts
All Languages
Arts e cultura
Economia e empresa
Informàtica e Internet

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Arthur Rimbaud
Jean Nicolas Arthur Rimbaud (Charleville-Mézières, lo 20 d'octòbre de 1854 - Marselha, lo 10 de novembre de 1891) foguèt un poèta francés. Ben que brèva, la densitat de son òbra poetica fa d'Arthur Rimbaud una de las figuras primièras de la literatura francesa.
Somari
- 1 Biografia
- 2 L'òbra
- 3 Los caps d'òbra
- 4 Òbras
- 5 Bibliografia generala
- 6 Discografia
- 7 Filmografia e documents audiovisuals
- 8 Ligams extèrnes
- 9 Ligams videografics
- 10 Nòtas & referéncias
Biografia[modificar | modificar la font]
Vida a Charleville-Mézières[modificar | modificar la font]
Nasquèt d'una familha de la classa mejana rurala de Charleville-Mézières, Ardenas. A l'edat de quinze ans, aviá recebut fòrça prèmis e aviá compausat de vèrses originals de granda qualitat e de dialògs en latin.
Cap a la poesia amb Verlaine[modificar | modificar la font]
En 1870, son mèstre, Georges Izambard, venguèt son primièr mentòr literari, e sos vèrses en francés aqueriguèron rapidament una qualitat superiora. Fugiá sovent e fòrça possiblament, en una d'aquelas fugidas, participèt brèvament a la Comuna de París, en 1871, çò que li inspirarà lo poèma L'Orgie parisienne o Paris se repeuple (L'Orgia parisenca o París se repòbla).
Foguèt probablament victima d'una ataca sexuala de la part de soldats bandats. Son poèma Le Cœur supplicié (Lo còr supliciat) o suggerís. Alara venguèt anarquista e comencèt de beure. Tornèt a París a la fin de setembre de 1871 davant l'invitacion de l'eminent parnassian Paul Verlaine (prigondament impressionat per la lectura de l'òbra mèstra de Rimbaud: Le bateau ivre - Lo batèl èbri).
Rimbaud visquèt pauc temps aprèp dins l'ostal de Verlaine. Aquel poèta, d'orientacion bisexuala, s'enamorèt rapidament d'aquel naut adolescent, d'uèlhs blaus e de pèl bruna e menant vida dissolguda, bandats amb aussent e ashish. Escandalizèron aital l'elèit literari parisenc, indignat particularament pel comportament de Rimbaud, l'arquetipic enfant terrible. Al cors d'aquel periòde, contunhèt d'escriure los sos vèrses modèrnes visionaris, en superant son mèstre, Charles Baudelaire.
La relacion omosexuala turbulenta entre Rimbaud e Verlaine los condusiguèt a Londres en 1872, en abandonant Verlaine, son esposa e son filh.
En julhet de 1873, aprèp una brega particularament violenta a la gara de Brussèlas, Verlaine tirèt sus Rimbaud. Verlaine foguèt arrestat e somés a un umiliant examen medicolegal. Lo jutge foguèt implacable e malgrat que Rimbaud retirèsse la denóncia, Verlaine foguèt condemnat a dos ans de preson.
Rimbaud tornèt a Charleville e acabèt Une saison en enfer (Una sason en infèrn), amplament considerada coma una de las òbras pionièras del simbolisme
En 1874 tornèt a Londres amb lo poèta Germain Nouveau amb lo qual fa una ruptura amb Illuminations (Illuminacions), en i comprenent los primièrs dos poèmas en rima liure en francés... (cal pas oblidar pr'aquò que los trobadors occitans s'èran agut inventat lo vèrs liure o estramp mai de cinc sègles abans...).
Rimbaud e Verlaine se retrobèron per lo darrièr còp en 1875, en Alemanha, quand Verlaine recuperèt la libertat après sa falsa conversion al catolicisme. Alavetz Rimbaud aviá abandonat l'escritura e aviá optat per una vida establa de trabalh, alassat de la salvatja existéncia anteriora.
Vida d'aventurièr[modificar | modificar la font]
Contunhèt de viatjar extensament per Euròpa, sovent a pè. A l'estiu de 1876 s'enrotlèt coma soldat dins l'armada neerlandesa per viatjar gratuitament a l'illa de Java, (Indonesia), ont desertèt rapidament, e tornèt posteriorament en França en batèl. Viatgèt a Chipre e, en 1880, s'establiguèt fin finala a Aden (Iemèn), coma trabalhador de cèrta importància a l'Agéncia Bardey. Aguèt ailà divèrsas amants nadivas e pendent un temps visquèt amb una abisínia.
En 1884 daissèt aquel trabalh e se convertiguèt en mercand per son compte pròpri a Harar, dins l'actuala Etiopia. I faguèt una pichona fortuna coma traficant d'armas fins a que desvolopèt una sinoviti al genolh drech que degenerèt en carcinòma, çò que lo forcèt de tornar en França lo 9 de mai de 1891, ont de paucs après jorns li calguèt amputar la camba. Moriguèt fin finala a Marselha, lo 10 de novembre, a l'edat de 37 ans.
L'òbra[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
Los caps d'òbra[modificar | modificar la font]
Una sason en infèrn (1873)[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Illuminacions (1872-1875)[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Òbras[modificar | modificar la font]
-
- Une saison en enfer(1873)... Una sason en infèrn
- Illuminations (1872-1875, publicats en 1886)... Illuminacions
- Reliquaire, poesias (1891)... Reliquari
- Poésies complètes (1895)... Poesias complètas
- Lettres, Égypte, Arabie, Éthiopie (1899)... Letras, Egipte, Arabia, Etiopia
- Œuvres, vers et proses (1912)... Òbras, vèrses e pròsas
- Les Mains de Jeanne-Marie (1872)... Las Mans de Joana Maria
- Stupra (publicat en 1923 dins la revista surrealista Littérature, mas compausat fin 1871)... idem
- Un Cœur sous une soutane (1870)... Un Còr jos una sotana
- Sensation (1870)... Sensacion
- Le dormeur du val (1870)... Lo dormeire del val
- Lettres de la vie littéraire (1870-1874)... Letras de la vida literària
- Ma Bohème (1870)... Ma Boèmia
Bibliografia generala[modificar | modificar la font]
edicions originalas e compilacions[modificar | modificar la font]
a l'entorn del poèta[modificar | modificar la font]
a l'entorn de l'òme[modificar | modificar la font]
generalitats[modificar | modificar la font]
traduccions[modificar | modificar la font]
-
- Arthur Rimbaud: Òbra en Vèrs 1870 - 1872, presentada e traducha en lenga d'òc per J.F. David Delhomme, colleccion Flor Envèrsa... Institut d'estudis occitans I.E.O Edicion 1991
- Arthur Rimbaud: Une saison en enfer - Denboraldi bat infernuan, edicion, presentacion e traduccion en euscar d' en Mikel Lasa, Erein, Donostia - Sant Sebastian 1991
Discografia[modificar | modificar la font]
Filmografia e documents audiovisuals[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) THE QUIET LIFE A collection of photos and drawings of Arthur RİMBAUD Edited by Beyaz Arif AKBAS Yalnizgoz BOOKS/Edirne 2011 USA ISBN-13: 9781468018011
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- sus YouTube... mai de 2430 documents subre n' Arthur Rimbaud en picar coma clau Arthur Rimbaud
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]

- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Article de qualitat en grèc
- Article de qualitat en esperanto
- Portal:Literatura/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Naissença en 1854
- Decès en 1891
- Decès a Marselha
- Arthur Rimbaud
- Aventurièr francés
- Enfant prodigi
- Laureat del Concors general
- Naissença a Charleville-Mézières
- Omosexualitat dins la literatura
- Poèta francés del sègle XIX
- Escrivan francés del sègle XIX
- Escrivan francés de lenga latina


text:
Huambo
Huambo (anciana Nova Lisboa) es una vila d'Angòla, sus un plan a 1 800 m al dessús du nivèl de la mar, situada a gaireben 600 km al sud-èst de Luanda e 200 km a l'èst de Benguela.
La vila foguèt fondada en 1912 pels colons portugueses e la nomenèron Nova Lisboa (Nòva Lisbona) fins 1975.
Abans la guèra civila (1976-1992), Huambo èra la segonda vila industrial de l'Angòla, après Luanda.
Es tanben un centre agricòl e d'animals, e tanben una ciutat axada sus l'educacion e possedissent fòrça escòlas de naut nivèl.
La guèrra civila angolesa destruiguèt la majora partida de l'infrastructura de la vila.
Abans 1992, la populacion de Huambo èra de 360 000 abitants.
Aquela vila es lo sètge del govèrnde la província de Huambo, que compta 2,2 milions d'abitants.


text:
217
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 217 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Assassinat de Caracalla dins la region de Harran durant una campanha militara còntra lei Parts. L'autor supausat d'aquel assassinat, lo prefècte Macrin, i succediguèt. Negocièt un tractat de patz ambé l'Empèri Part fòrça desfavorable ai Romans. Aquò minèt sa popularitat au sen de l'armada e foguèt aprofichat per la familha dei Sever per organizar de revòutas dins lei províncias orientalas.


text:
Charles Baudelaire
Charles-Pierre Baudelaire (París, 1821 - idem 1867) foguèt un poèta, critic e traductor francés.
Foguèt un dels poètas mai influents del sègle XIX, e lo nomenèron lo poèta maudit a causa de sa vida de boèmi e sos ensags.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Enfança[modificar | modificar la font]
Nasquèt a París lo 9 d'abril de 1821.
Lo sieu paire, Joseph-François Baudelaire (ancian preceptor, pintor e cap del Burèu de la Cambra dels Pars), foguèt lo que comencèt son ensenhament.
La seuna maire, Caroline Archimbaut-Dufays (filha d'emigrants franceses a Londres pendent la revolucion de 1793), avià pas 30 ans quand nasquèt Charles-Pierre.
Li ensenhèt l'anglés.
Quand Baudelaire nasquèt, Joseph aviá ja seissanta ans e un filh d'un maridatge anterior, Claude-Alphonse.
Baudelaire serà abarit per la sirventa de la familha, Mariette.Ne sabèm pas grand causa sus ela, mas aguèt una granda influéncia subre la familha. Baudelaire la se ramentarà dins un poema de "Las Flors del mal"
Jean-François Baudelaire moriguèt en 1827, quand Charles n'aviá pas sièis ans, en daissant un pichon eiretatge.
Sa maire se tornèt maridar per convenença amb Jacques Aupick, un de sos vesins, de quaranta ans, que capitèt d' èsser general comandant de la plaça fòrta de París, e qu'èra estat probablament lo sieu amant dempuèi temps. Aquò aguèt un grand impacte emocional sus Baudelaire, que o visquèt coma un abandon, e pas jamai ne capitèt aver una bona relacion amb Aupick.
Aprèp las jornadas revolucionàrias de 1830, aqueste venguèt coronèl a causa de sa participacion a la campanha d'Argeria.
Dos ans mai tard foguèt nomenat cap de l'Estat Major e tota la familha anèt a Lion, ont demorèron quatre ans que lai Baudelaire estudièt al Collège Royal de Lion. Mas Baudelaire s'anujèt e s'escapèt per l'imaginacion del sieu empreisonament. La siá maire, en tot s'impregnar de la personalitat d' Aupick, venguèt de mai en mai rigida e puritana.
En 1836 lo sieu marit ven general de l'Estat Major. Tornèron a París, ont Baudelaire foguèt intèrne al Collège Louis-le-Grand pendent doas annadas e mièja.
Legiguèt alara Sainte-Beuve, Chénier e Musset, que mai tard los criticarà. Obtenguèt lo títol de bachelièr superior, mas per una fauta encara desconeguda, foguèt expulsat del collègi...
Joventut boèmia[modificar | modificar la font]
En 1840 Baudelaire s'inscriguèt a la Facultat de Drech.
Comencèt de frequentar la joventut literària del Quartièr Latin e se faguèt amics novèls, coma Gustave Le Vasseur e Ernest Prarond.
Comencèt tanben dse se far amb Gérard de Nerval, Sainte-Beuve, Théodore de Banville e Balzac. Ven intim amb Louis Menard, que se consacrava a la taxidermia e a la viviseccion d'animals.
Comencèt de menar una vida dissoluda, amb bagarras constantas amb la siá familha a causa de sa dependéncia a las drògas e los ambients boèmis que frequentava. Visitava las prostituidas e mantenguèt ligams amb Sarah, una jove poesa d'al Quartièr Latin. Charles la nomena La Louchette. Probablament ela li balhèt la sifilis.
Dins Las Flors del mal, Baudelaire escriu un poèma que i fa referéncia a Sarah, probablament escrich al moment de la ruptura e del començament d'una relacion amb Jeanne Duval.
La conducha de Baudelaire orrorizava la seuna familha.
Son pairastre, malcontent de la vida dissoluda e libertina que menava Baudelaire, qu'el lo se seriá volgut far dintrar dins la carrièra diplomatica, ensaja de l'aluenhar dels ambients boèmis de París.
En març de 1841 un conselh de familha l'envia a Bordèu amor n'embarque cap a las Mars del Sud. Pendent lo trajècte, que durèt dètz-e-uèch meses, viatgèt fins a Calcuta en companhiá de comerçants e d'oficièrs de l'armada.
De retorn en França, s'installèt tornarmai a París e tornèt a sas ancianas costumas desordenadas.
Comencèt de participar als cercles literaris e artistics e escandalizèt tot París per las siás relacions amb Jeanne Duval, una preciosa mulastra que li inspirariá qualques unas de sas poesias pus brilhantas e discutidas.
Se destaquèt lèu coma critic d'art.
Bon exemple de son trabalh coma critic son las Curiositats esteticas, compilacion postuma de sas apreciacions e L'art romantic (1868), òbra que recampa totes sos trabalhs de critica literària.
Foguèt tanben precursor dins lo domeni de la critica musicala.
Baudelaire revirèt d'autors coma E.T.A. Hoffmann e Edgar Allan Poe.
Darrièras annadas[modificar | modificar la font]
Compromés per la seuna participacion a la Revolucion de 1848, la publicacion de Las Flors del mal en 1857, consideradas ofensas a la morala publica e las bonas mors, lo sieu autor foguèt secutat.
Un òrdre de suprimir sièis dels poèmas e l'esmenda de tres cents francs li impausèt la reedicion de l'òbra en 1861. Dins aquela novèla version apareguèron unes trenta cinc tèxtes inedits. D'aquela epòca son tanben los Pichons poèmas de pròsa (1869), Paradises artificials (1858-1860) e dequ'unas autras òbras.
En 1864 viatgèt en Belgica que lai demorèt doas annadas a Brussèlas.
Ensagèt de ganhar sa vida en fasent de conferéncias d'art mas sens succès. La sifilis li causèt las primièras atacas de paralisi (1865), e los simptòmas d'afasia e d'emiplexia que patiguèt fins a la mòrt apareguèron en 1866.
Sofriguèt un atac a la glèisa de Saint-Loup de Namur. Foguèt transportat d'urgéncia a una clinica de París, ont demorèt sens parlar mas lucid fins a la seuna mòrt en agost de l'an 1867.
Fòrça òbras siás foguèron publicadas après sa mòrt.
Charles Baudelaire es considerat coma lo paire e profèta de la poesia modèrna.
Citacions[modificar | modificar la font]
-
- L'imaginacion es la reina de çò verai, çò possible es una de las províncias de çò vertadièr.
- Lo rire es satanic, es doncas e prigondament uman.
- Òme liure, a tengut la mar t'aimaràs!
- Un ''eclectic'' es un naviri que ne voldriá caminar 'ls quatre vents.
- Tot jornal, de la primièra a la darrièra linha, es sonque malhum d'orresiá, crimes, panatòris, impudicitat, borrelatges, crimes de princes, crimes de las nacions, crimes dels particulars, una embriaguesa d'atrocitat universala.
- I a tanta belor coma biaisses de se cercar lo bonaür.
- Es la mòrt que pòrta solaç, ai làs! e fa viure.
- Me ne gausi creire fach coma cap d'aquels qu'existísson.
- Lo diables, ben ne soi forçat de i creire, que lo'm sentissi dintre ieu.
- Dieu es un escàndol.Un escàndol que rapòrta.
- Se ne pòt oblidar lo temps sonqu'en lo servir.
- Se manejar d'un biais sabent una lenga es una mena de mascariá evocairitz.
- D'ont mai se ne vòl, d'ont melhor se ne vòl.
- Lo poèta es parion del prince de las nivoladas.
- L'aire es comol del fremin de las causas que s'enfugísson.
- Tota literatura deriva d'al pecat.
- Coma l'imaginacion se creèt lo mond, lo govèrna.
- Lo negre es l'unifòrme de la democracia.
- Tota forma creada, quitament per l'òme, es immortala.
- Lo Cèl, cabucèl negre del topinàs.
- D'ont mai l'òme cultiva las arts e d'ont mens ne quilha.
- Gausir de la molonada es un art.
- Çò de creat per l'esperit es mai ric que n'es la matèria.
- La musica se cava lo cèl.
- La mitologia es un diccionari de ieroglifs vius.
- Çò de bèl es tostemps estranh.
- Sola l'istòria a nada fin.
- Lo dessenh es una lucha entre la natura e l'artista.
- La supersticion es reservòri de totas vertats.
- Dieu es lo sol èsser que per reinar li ne fa quitament pas cap de besonh existir.
- Mèfi los non comunistas, que tot es comun, Dieu tanben.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Òbras[modificar | modificar la font]
- Le Salon de 1845 / Lo Salon de 1845 (1845)
- Le Salon de 1846 / Lo Salon de 1946 (1846)
- Le Salon de 1859 / Lo Salon de 1859 (1859)
- Journaux intimes / Jornals intims (1851-1862)
- Les Paradis artificiels / Los paradises artificials (1860)
- Curiosités esthétiques / Curiositats esteticas (1868)
- Réflexions sur quelques-uns de mes contemporains / Reflexions subre qualques unes dels mieus contemporanèus (1862)
- Richard Wagner et Tannhaüser à Paris / Richard Wagner e Tannhäuser a París (1862)
- Le Peintre de la vie moderne / Lo Pintor de la vida modèrna (1863)
- L'œuvre et la vie d'Eugène Delacroix / L'òbra e la vida de n'Eugèni Delacrotz (1863)
- Mon cœur mis à nu / Mon còr desnusat (1864)
- L'art romantique / L'art romantic (1869)
- La Fanfarlo / La Fanfarlo (1847)
- Du vin et du haschisch / De vin e de hashish (1851)
- Les Fleurs du mal / Las Flors del mal (1857)
- Fusées / Fusadas (1867)
- Petits poèmes en prose o Le Spleen de Paris / Pichons poèmas de pròsa o Lo spleen de París (1862)
a l'entorn de l'òbra e l'artista[modificar | modificar la font]
vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- sus YouTube... mai de 2470 documents subre en Charles Baudelaire en picar coma clau Charles Baudelaire
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]

- ↑ Se refusèrem de citar aicí totas (un molon molonàs que n'i a...) las reflexions subremisoginas de l'autor d'aicestas, per exemple...: La femna es naturala, valent a dire abominabla. o S'aimar las femnas intelligentas es un plaser de pederasta. No more comment !!
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Portal:Literatura/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Charles Baudelaire
- Poèta francés del sègle XIX
- Poèta romantic francés
- Escrivan francés del sègle XIX
- Escrivan francés de lenga latina
- Escrivan de lenga latina
- Critic d'art
- Traductor francés
- Traductor dempuèi l'anglés
- Traductor cap al francés
- Edgar Allan Poe
- Laureat del Concors general
- Dandy
- Naissença en 1821
- Naissença a París
- Decès en 1867


text:
L’esquèrra francesa e occitana mescla sense cap de dobte economic lo capital e la finança, de mai sap pas de quina manièra los Estats que fosquèssen comunista, sovietic o liberal, son finançats sul mercat mondial … La devaluacion es l’illustracion de l’incapacitat de finançar sul mercat mondial, e los cambiaments de las règlas. Es pas una solucion economica, coma l’explica l’istòria alemanda e las seunas consequéncias, qu’es encara al cap dels quadres de la Banca de Francafürt, la BCE, mas pauc del ment de l’esquèrra altermondialista franchimanda, nacionalista tanben.
N’en vòli una pròva ambe un excambi escrivut per un ‘amiga’ de FB que dona aquel escambi sul net :
La causa del mercat mondial es ligat a l’abséncia d’estauvi de las familhas, lo livret d’estauvi servís per bastir HLM, escòlas, licèus, collègis, maison de retirada, mai tanben per engraissar los bessonhs de l’Estat (la seuna administracion e la seuna diplomacia per exemple). Aital cada vagada qu’i a una necessitat per bastir unas escòlas o universitats, una autorota de totes (donc pas privada), una linha TGV, un musèu per la gloriosa fRANÇA, a l’Estat li cal moneda ; los dinèirs los traparàs dins los livrets de cadun, sus la pujada de la TVA o de l’impòst, o sul mercat mondial en préner las garantia de remborsament suls livrets. L’Estat emplega de capital per sobreviure ; alara los que son contra lo capital e anticapitalisme son donc contra TOT Estat, francés, catalan o occitan. Se son contra l’Estat, se cal pausar la question : se pensan qu’una estructura collectiva pòt viure sense leis ? Sense règlas collectivas, o benlèu que cal una bon dictador per mena la causa ?
Aital lo devís dels esquerristas franceses es gaire elonhat de l’estrèma-dreita ; aquela castigada pels anticapitalistas per existar dins un sistèma democratic que normalament la paraula dèu èstre liura, e la preséncia a las eleccions tanben, dins una manifestacion, ièr a Marselha. Es l’Estat lo problèma ? O disèm en Occitània, mas me sembla non pas èstre dins un sistèma anarquic, o ambe un dictador que decidís lo tot per TOTES los ciutadans.
Lo simplisme economic de l’esquèrra altermondialista del Front de Gauche e del PCF e d’ATTAC sembla donc fòrça al Front de Droite o FN. Typical french. Son dangieroses per la democracia en Occitània, l’un e l’autre, e per l’Union Europèa. La pròva la dona dins un botiguièr del nacionalisme francés Jean-Luc Mélenchon, Front de Gauche, dins un vòt al Parlament Europèu que se trapa èstre dins lo camp del FN contra las lengas de França, e ambe mantunes UMP tot parier ! Es lo camp de Grand Orient de France o de l’ancian secretari del sindicat FO (majoritariament sindicat de l’administracion en fRANÇA e sindicat antidecentralizacion, la paradòxa) qu’es membre de la Libre Pensée, associacion d’extremistas conservadors contra la diversitat dels pòbles de fRANÇA, e sistematicament contra l’occitan o lo catalan.
Mas tornèm a l’idèa de remborsament dels emprunts o de las possibilitats de melhorar los fluxes financièrs de las autonomia o dels novèls Estats, e donc coma l’Estat es nosautres, de la vida de totes los ciutadans (l’Estat centralista es un Estat per una casta, res mai). Abans de pensar lo tot, se cal remembrar las capacitats actualas dels Estats Baltes per dintrar dins l’€, aprèp aver agut d’acarar sense gaire de problèma al mercat mondial del finançament dels Estats independents.
Mas donam explicacions a los que díson que la Generalitat es pas capabla de se trapar emprunt sul mercat mondial, coma l’indica un supausat cercaire sus Espanha, donat a France Culture dins un jornal de 22h00 lo dijòus passat, sense responsa de la part dels jornalistas de France Culture. La responsa serà tanben la responsa que cal donar als militants esquerristas e antiliberals franceses.
Dins lo cas catalan, la causa es clara :
1 / actualament lo deficit fiscal de Catalonha a l’Estat espanhòl es de la dimension de las finanças de l’Estat grèc (cal explicar çò que vòl dire deficit aquù ?) ; es un pagament d’impòst enòrme dels Catalans per l’estructura madrilenca qu’es de cap manièra solidària ambe las autras regions d’Espanha; ambe aquel argent la Generalitat de Catalonha se podriá financiar grandament, donc s’autofinanciar, e decidir la seuna solidaritat ambe totas las autras regions d’Euròpas, donc segurament las que son doblidadas per Madrid, la centralista, l’egoïsta politic; de mai, sul mercat mondial, lo taus d’emprunt d’un Estat espanhòl (sense resorga pròpria levat las catalanas) serà diferent d’un Estat catalana ambe las resorgas pròprias e que passan pas per Madrid ! Per un public d’esquèrra francés cal apondre que, per la gestion d’un Estat, cal la finança ontologica a l’Estat (l’estauvi de las familha, directament), o sul mercat mondial trapar finança (ambe garantia dels estauvis de las familhas, sempre). Lo taus d’emprunt sul mercat mondial es alara establit en foncion de las garantias pausadas a la taula del mercat mondial de la finança. Evidentament se los rics son destrusits sul modèl Cúba independent (causa que los esquerrista an acceptat e jà èra una independéncia contra Espanha per finançar dedins), es evident qu’i aurà pas mercat mondial de finança, e donc possibilitat de presa d’emprunt de l’Estat, mas qual es aquel modèl d’Estat ? Senon lo modèl sovietic … dura 60 ans, puèi s’acaba per fauta de finança… L’avèm viscut non ? La caiguda de la paret de fèrre ; quí l’a oblidat a esquèrra, jà ?
2 / lo cas 1/ estent près en compte, lo problèma de l’independéncia catalana es pas a Barcelona que se pausarà, mas a Madrid, perqué los finançaments venon pas de l’industria militara, nimai del sistèma administratiu d’Estat, ni dels militars que vòlon copar Catalonha en dos, que fan, anuèch, totes l’activitat actuala de l’economia madrilenca… Donc sul mercat mondial, l’independéncia catalana aurà consequéncias, mas pas pels Catalans de l’independéncia, mas pels Espanhòls (los dependentistas e los autres qu’an de suportar, sense fòr e costuma de Nafarroa o Euskadi), e dedins la zònas €, donc pels finlandeses o pels occitans (etc !) ; es clar. Donc dins aquestas condicions economicas dangierosas per Espanha, e non per Catalonha (Principat), l’Union Europèa aurà necessitat d’aver Catalonha per los ajudar a rescatar los deutes dels Espanhòls, d’esquèrra o de dreita. Donc dins lo sistèma actual, L’Union Europèa aurà interès d’explicar a Espanha l’interès de fargar un referèndum de patz per ajudar Espanha a despertar politicament e economicament, coma l’esquèrra altermondialista francesa.
Per clavar, totas las manifestacions contra un element de la democracia, que fosquèsse d’extrèma-dreita o d’extrèma-esquèrra, me sembla una paradòxa granda, son la descripcion de las incompeténcias ontologicas a l’extrèma-dreita o l’extrèma-esquèrra, o del PP-PSOE-PSC-Unitat-Aran, dins lo camps dels dependentistas ; lor cal explicar çò qu’es la presa en carga de se meteis, l’autonomia ; l’autonomia es una etapa ambe l’independéncia de las nacion, mas una nacion pòt èstre independenta se crei qu’es capable de se prendre en carga, per se prendre en carga, li cal saber, li cal saber gerir e definir las seunas competéncias, en globalitat de la nacion. Es luènh d’èstre lo cas per Occitània, l’esquèrra nacionalista francesa i trapar un terrenh de granda qualitat per i desvolopar las seunas estupiditats economicas, l’anticapitalisme essencialista.


text:
Repasar a cada còp las leçons tau cors seguint.
Dimèrcs 16/05 : Contròle sus "Lo monde au temps de Carlos Quint e Salinau lo Magnific "
Dimèrcs 09/05 : Apréner la leçon
Divés 27/03 : contròle sus la leçon B : Neurir los òmis + leçon A : las ressorças a mainatjar e a mei plan utilizar.
Divés 23/03 : verificacion e avaloracion deus quasèrns + saber la leçon + comentari de la mapa
Divés 16/03 : estudiar la leçon sancèra
Dimèrcs 07/03: saber la leçon
Dimèrcs 28/02 : apréner la leçon
Divés 09/02 : saber la leçon
dimèrcs 24/01: contrôle sus las leçons.
la hòrta creishença demografica e los efèits sons - riquesas e praubèr dens lo monde + tribalhar las mapas per anamorfòsa
Divés 12/01 : acabar la descripcion de la mapa sus l'esperança de vita a la vaduda dens lo monde en balhar après las rasons qui explican las diferéncias observadas
Divés 08/12 : apréner la leçon
dimèrcs 22 / 11 : contròle sus "L' emergéncia d'ua navèra societat urbana"
saber la leçon , tornar véder +estudiar los documents p 86-87-94-95
Dimèrcs 15/11 : saber la frise
Divés 10/11 : apréner la leçon : Las vilas a l'edat mejana
Dimèrcs 08/11 : apréner la leçon sus "los paisans e senhors pendent la Edat mejana
Dimèrcs 18/10 : controle sus l'òrdi senhorau
Divés 29/09 : acabar las questions e apréner la leçon
Dimèrcs 27/09 : En s'emparar deus elements notats en cors, apitar ua responsa argumentada e desvolopada sus las caracteristicas de l'Empèri bizenti.
Dimèrcs 20/09 : contròle sus la leçon : Bizanci e l'Europa carolingiana
Dimèrcs 13/09: saber la leçon.


text:
Laguian e Masons
Laguian e Masons[1][2][3],[4],[5] (oficialament en francés Laguian-Mazous) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània, situada dens lo departament de Gers e la region de Occitània .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Mes invalid (en agost) : estrosseja ferroviaire (parca n° 110). Aquel accident #tocar un tren de pelegrins #que se retien a Pesadas e #far 31 mòrts e un centenat de ferits.
- Mes invalid (de març) : fusillade #homicida estacion n° 106 de la n 21.
- Mes invalid (août) : catastrophe ferroviaire (gare n° 110). Cet accident toucha un train de pèlerins qui se rendaient à Lourdes et fit 31 morts et une centaine de blessés.
- Mes invalid (mars) : fusillade meurtrière gare n° 106 de la n 21.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Luòcs, basa de donadas de toponimia occitana Comission Toponimica Occitana de l'Institut d'Estudis Occitans, IEO.
- ↑ « Grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon » del siti oficial del departament de Gers. (fr)
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Paginas utilizant de ligams magics ISBN
- Wikipèdia:esbòs
- Modèl departament de França e bandièra
- Modèl de Gasconha
- Ortografia de verificar
- Pagina utilizant lo modèl data amb una sintaxi erronèa
- Portal:Gasconha/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Comuna de Gers
- Comuna de Gasconha
- Comuna d'Occitània


text:
Divendres, 1 de novembre de 2013, 03h00 Societat,Politica
Gasconha > Comenge > Frontinhas e Bavartés
Lo giratòri nòrd-oèst de Hòs
© Google Maps
Malcontentament a Hòs (Comenge) per la gestion dels damatges de las inondacions de julhet passat. “Que sabèm ara que la reconstruccion deu Pont Vielh non serà cap presa en compte en la primèra fasa deu programa deus trabalhs indemnizats per l’estat tocant las catastròfas naturalas e los bens non assegurables”, çò planguèt a La Dépêche lo cònsol de la vila, Jean Lafont.
“Qu’èm decebuts”, çò apondèt, en tot precisar qu’aquel pont de betum èra una palanca fins en 1958, que connectava la vila amb los quartièrs de Guiaina e d’Eth Gravièr, sit inscrich al patrimòni.
De fach la decepcion comencèt ja amb lo giratòri al nòrd-oèst de la vila, qu’es un obstacle a l’escolament de Garona a la sortida de Hòs. “Nos trapam a l’entorn de la petita capèla dab a l’entorn d’1,20 mètre de sediments sus 1 ectar. Aquò que representa 9000 tonas de hanga. Qu’auriam desirat que la DIR Sud-Oèst e reconeguèsse la marrida causida d’implantacion d’aqueth giratòri”.
Abans de construire aquel giratòri, la municipalitat aviá ja avertit dels risques dins qualques documents e mai que mai dins una deliberacion en novembre de 2002, que precisava que “l’implantacion d’aqueth giratòri 150 mètres capvath evitariá las nosenças sonòras au quartièr de Guiaina e facilitariá l’escolament de las aigas en cas de crescuda importanta…” Es pr’amor d’aquò que Lafont esperava un engatjament possible entre los servicis de l’Estat e la comuna.
Per ara, lo conselh municipal de Hòs contunharàn de “se bàter tots los dias”.
N'ei pas era fauta der' estat Francès ,mès era det conselh generau dera Hauta Garona ,en aqueth departament sonque Tolosa conda çò d'autes que s'en foten .Per contra a nosta en Bigòrra o enas Hautas Pyreneas tots eths domaus provocats peths aigats deth mes de junh que son casi tots adobats o arreparats,plan segur eth conselh generau qu'i a hicat eths mejans ,qu'a pagat per avança eths tribalhs ,a Baretja,Luz sent Sauvaire,Cauteretz,e'ra Vath d'Aura tot en estat de fonccionar pera sason ... Legir mai
L'estat francés que servís a pas res en Occitània? Aquò's nòu !


text:
dimecres, 10 de febrer de 2016
Tròç de vida 006
Es mon primièr co-veituratge.
De Besièrs a l'aeropòrt de Montpelhièr.
Es un tipe plan simpatic.
Auriá pogut prene lo ròtle de Michel Serrault dins La Cage aux Folles.
Avèm tot plen d'afinitats : visca lo maridatge gay, Menard e Le Pen defòra !
A una carta de fidelitat de sabi pas quina companhiá d'avion e a agut son vòl per 1€.
Es d'un endrech que coneissi pas.
Vosges ? Jura ? Ardennes ?
Me soveni pas. Mas un endrech lonhdan e freg. Es tot çò qu'ai retengut.
Rai un anar-venir per mens de 10€ a ben rason de ne profiechar per anar veire sos parents!
Lo daissi davant la pòrta del terminal de l'aeropòrt.
Tiri cap a Aigas-Mòrtas als 70 ans de l'Enric en me dire que lo coveituratge, aquò's simpà. Caldrà tornar començar!
Cap comentari:
Subscriure's a: Comentaris del missatge (Atom)


text:
Luònh de Barcelona, de las manifestacions, arestacions o requisicions que ritman lo quotidian catalan dempuèi un detzenat de jorn, la Val d’Aran espèra pron tranquilament lo 1er d’octòbre e lo referendum d’auto-determinacion. Dins aquel tròç d’Occitania, Espanha a ben mai de partisans que dins lo demai de la Generalitat.
La question de l’avenidor de Catalonha a totjorn apassionat los militants occitanistas. De’n primièr perqué la cultura catalana nos es vesina e cosina, e puèi sa fòrça e sa vitalitat fan rapidament somiar. Enfin perqué una pichòta part dau territòri occitan, long d’un seissantenat de quilomètres au còr daus pirenèus, es administrativament situit en Catalonha: la Val d’Aran. En parlant amb lo mond crosat per carrièra a Vielha, la capitala aranèsa, una curiositat aparèis lèu. Aici, los dirigents independentistas catalans an ben mens de popularitat qu’a cò dau demai daus occitanistas. Emai la simpla organisacion dau referendum asima. Crosada dins un cafè, Angelina Cases Andreu, vici-presidenta de l’Institut d’Estudis Aranesi, nos explica: « Aici se sentissem aranéses abans tot. E puèi aprèp sèm tant catalans coma espanhòus. Alara crèsi que la majoritat dau mond anirà pas votar dimenge, perqué aquèu vòte es ilegal. S’èra legal i aniriam totes. »
Angelina Cases Andreu: « En Val d’Aran veirètz pas de bandièras o plancardas independentistas ».
D’autras personas encontradas pòdon èsser mai duras encara en contra de Carles Puigdemont, lo president independentista de Catalonha, e de la classa politica en generau. Un òme los vòl mandar en preson, un autre nos preven, « èriam tranquiles, mas dempuèi quauques temps nos vènon vèire, aquò’s jamai bon signe ». Una femna, proprietara d’un garatge refusa una entrevista mas nos demanda sonque d’emportar en França « los paillassos de politicos ». Dins tota la Val d’Aran i a pas que doas comunas, sus nòu, qu’anoncièran voler organisar la consultacion dau 1er d’octòbre. A Vielha lo conse refusèt e justifiquèt sa posicion amb l’ilegalitat anonciada pèu tribunau suprem espanhòu. Son adjunta, Maria Vergés Pérez, ten a precisir que la municipalitat es pas en contra d’una « consultacion daus ciutadans ». « Aquel referendum foguèt votat pèu parlament de Catalonha alara que sos juristas avián prevengut qu’èra pas corecte e que la mitat daus deputats avián quitats la sala. Cal pas desoblidar que venèm pas de quicòm d’aisit e normau […] En defòra de la lèi i a pas de camin possible, e sonque amb l’aplicacion de la lèi capitarèm pas de resodre aqueste problèma. Avèm besonh de dialòg, un pacte, per solucionar una situacion que fai sonque tensionar la ciutadania. »
Se i a mens de fervor en Val d’Aran, lo referendum garda de defensors. Mirèia Boya, una de las figuras de la CUP, (partit d’extrèma-esquèra independentista membre de la coalicion de govern de la Generalitat) es dau país. E dins una botiga de produches locaus, sus la plaça de la comuna, Olga la vendeira es urosa de poder respondre aus jornalistas. « A cada còp que los medias vènan, dison que sèm contre l’independéncia. Ièu soi per la consulta e per l’independéncia. » A Vielha votar s’anóncia pasmens complicat, puòique coma en Catalonha, la polícia susvelhava los luòcs que podrián servir de burèus de vòte. Sul camin de França, lo vilatge de Les a previst el d’apuejar l’iniciativa de la Generalitat. Novela curiositat, Emili Medan – lo conse – es dau metèis partit que son omològ de Vielha (Unitat d’Aran), alara que prenan de posicions opausadas. El denóncia l’actitud « dictatoriau » de Madrid e crenta una « accion violenta per empachar lo vòte ».
Pels partisans de l’independéncia, Catalonha au mens prend en compte l’especificitat d’Aran – reconeguèt l’estatut de lenga oficiala a l’occitan e fai delegacion de poder au govern locau, lo conselh generau. Los opausants metan en abans que justament aici mantunas culturas coabitan e crentan qu’aquò cambie. Per Hilario, la val es un endrèch « que foguèt totjorn virat cap a França », ont se viu « d’aise, coma en familha » e dins l’encastre de la generalitat de Catalunya e de l’Estat Espanhòu: « la independencia ni hablar »!
« Las identitats ara son diversas e barejadas, conta Jusep-Loís Sans Socasau, lo president de l’IEA. N’i a que son basicament aranéses, d’autres aranéses, catalans e espanhòus o aranéses-romanéses, aranéses-magrebins… 30% de la populacion es d’origina extra-comunitaria. La lenga d’òc regressèt dins l’emplèc quotidian, mas i aguèt jamai tant de legèires dempuèi que s’aprend dins las escòlas. E au mitan de tot aquela mescladissa, l’identitat aranèsa-occitana es aquela qu’actua coma identitat de coesion, aquela que nos es pròpria. » Es un daus punts d’entenda entre totes, se i a independéncia los aranéses podràn causir lor avenidor. « Sèm nautres que dèurem votar per decidir de seguir Catalonha o non » reprend Maria Vergés, en acòrd per un còp amb la Generalitat qu’anoncièt jà qu’es al pòble aranés de s’auto-determinar.
Las bandièras europenca, catalana, espanhòla e aranèsa.
Marius Blénet


text:
Prològue d’Augièr a Monsur de Seré (1583)
Occitan lengadocian (Albigés). Tèxte original : solament ortografiat.
Monsur, ieu vos èi demostrat en rima la rason per que ieu vos èi dediat lo libre, e aras ieu vos vòli demostrar en pròsa, s’el vos plai, la rason per que ieu l’intitulli lo Banquet. La rason es per çò que vos me menèretz en un banquet, qu’èra lo plus bèl e milhor aprestat que n’aja vist en ma vida.
Mas el me soven que’n no’n retornant, dos o tres vos disèron que las viandas d’aquel banquet èron mal prèstas e mal aparelhadas ; e vos, encaras que saugèssetz lo contrari, lor disèretz un mot, que m’agradèc fòrt, quand lor disèretz que los sages òmes non i van pas portar lor còrs per lo ramplir, coma qualque vaissèla, sonque per intencion d’i passar lo temps. E quand ieu entendèri vòstre dire, ieu me pensèri que ieu èra vòstre drech cosinièr ; e me soi asardat de vos preparar aqueste banquet, per acomplir vòstres desirs ; car vos trobaretz que aiçò n’es pas banquet de gens goludas, nimai d’aquels banquets que fasion, lo temps passat, los Egipcièns, qu’èron tristes ; car lor costuma èra que, quand tots èron en taula, puèis un lor monstrava una notomia seca del còrs d’un òme mòrt, e lor disiá : « Sovenga vos que’n brèu de temps totis vendretz aital. ».


text:
Per Joan-Claudi Puech
Lo pantais, estranh, l’aviá revelhada au bèu mitan de la nuech, e au dejunar, l’OGS (Ordinator de Gestion de Santat), qu’enregistrava lei perturbacions dau cortex e lei variacions dau taus d’insulina, li prepausèt lo cachet adeqüat. Aquí, lei sὸmis desagradius èran fὸrabandits. La mission non se podiá permetre qu’un membre quau que siegue faguèsse “ madurar son codonh”.
“Madura son codonh!”, es lo soleta paraula que lo Major Ҫargla aviá servada de son pantais. Aviá encapat lo sens de l’expression sensa pasmens ne’n conéisser la lenga. Jogava ambé lei sillabas ausidas, trocejava lei mots desconeguts puèi lei tornava fargar trὸç a cha trὸç, e repetiá a la fin aquela frasa laissada a l’abandon. Li sobrava tanben un imatge fosc (una frema clinada, una drolleta e un ὸme entaulats) que quand se faguèt mai precís ( veniá de comprene qu’una maire parlava de sa filha.) provoquèt subran lo cluchonejar dau bracelet. Aviá de faire una pausa dins la capsula de meditacion transcorporala per levar toteis aqueleis interferéncias que la podrián destorbar e que segur li gastarián lo benèsser.
Verai que dempuei son arribada sus Tèrra Silvèstra, lo Major s’atrobava dins una felicitat encara mai fonsa que sus la basa. L’aire i èra mai linde, mai poderόs, e ne trasiá una energia nὸva ; lo cὸrs li pesava plus, s’èra fach l’otís perfèct de la volontat. Fasiá bὸn viure aquí, malautejava jamai, pas lo mendre raumàs! E dormiá coma un socàs, tot d’una cordurada. Fins an aquesta nuech.
Quinge mes fasiá qu’avián plantat cavilha sus aquela planèta. Ges de traças de sei davanciers. Benlèu qu’èran jamai arribats. Deguèron plaçar eu meteis lo nὸdul de subrevida, mai pichὸt qu’aqueu qu’èra estat previst, mai pasmens pron sufisent per que se posquèsson aclimatar. De fach, l’endrech semblava a la basa onte ela e sei companhs avián viscut entre leis aubres d’una seuva boreala, mai sensa sei bastiments, sei pistas enquitranadas e sei grandas parabὸlas viradas devèrs l’estelam. Avián la sentida (una certitud per l’ordinator mèstre) que tota la planèta èra ansin, sauvatja, boscatièra e deprovesida d’intelligéncia superiora, estent que lo predator lo mai grand èra pas qu’una mena de rainardon. N’i a un que vanegava de lὸnga a l’entorn de la mission.
A la sortida de la capsula, lo sὸmi que l’aviá inquietada èra plus, coma l’aviá visualisat dau temps de la meditacion transcorporala, qu’una escuma amara que dins lo debanar de la jornada s’esvaliriá tant lèu coma l’esclamba qu’aièr s’èra ficada dins lo det en ajudant ai companhs que s’entrevavan de l’ὸrt. Tant faudriá que dins dos ὸ tres ans siguèsson autonὸms per la norridura. Per ara, aviá, ela, d’afortir la cartografia dei luὸcs donada per l’ordinator mèstre. La vegetacion, lo bestiari, èran pariers que sus Tèrra, mai d’una diversitat mens rica. La mapa pasmens desvelava sus leis auturas una seuva dei cèdres gigants, e d’aqueleis aubres lo Major Ҫarglà n’aviá jamai vists a la basa. Aviá lo temps, e puèi èra dins seis atribucions, e en mai d’aquὸ, en drechiera, aquela seuva èra pas qu’a una miejoreta de la mission.
imatge : Lorenz Hideyoshi Ruwwe


text:
Toledo
Toledo (Toleta en occitan ancian, Toledo en castelhan) es una vila que se tròba en Espanha, dins lo centre, a 70 km al sud de Madrid. Es la capitala de la província de Toledo e de la comunitat autonòma de Castelha-La Mancha. Los escrivans Alfonso Martínez de Toledo (Archiprèire de Talavera), Rodrigo Cota e Garcilaso de la Vega n'èran originaris.
Somari
Ficha tecnica[modificar | modificar la font]
- Populacion : 70 000 abitants
- Lenga : castelhan
- Còde postal : 45071
- Accès : N-401 dempuèi Madrid ; N-403 dempuèi Castelha e Leon
Art e cultura[modificar | modificar la font]
Lo centre istoric de la vila de Toledo es sus la lista del Patrimòni Mondial de l'Umanitat.
Vila vièlha[modificar | modificar la font]
La vila vièlha se tròba en naut d'un puèg e se pòt veire de fòrça monuments istorics coma l'alcazar, la catedrala e lo Zocodover (de l'arabi Suk-al-dawab, mercat dels bestials, lo mercat central). Toledo foguèt coneguda per sa tolerància religiosa pendent lo periòde d'Al Andalús e las comunautats josievas, musulmana e crestianas i vivián en coabitacion pacifica. Aquò cambièt amb la reconquista (de 718 a 1492) aprèp que foguèsson forabandits d'Espanha josieus e musulmans refusant de se convertir. Pasmens, demòra à Toledo fòrça remembres d'aquela epòca coma la Sinagòga de Santa Maria la Blanca, la Sinagòga del Tránsito e la Mosqueta del Cristo de la Luz.
Toledo aculhiguèt lo pintre El Greco dins la darrièra partida de sa vida e la vila es lo tèma de qualques uns de sos quadres, coma lo celèbre Enterrament del Comte d'Orgaz expausat dins la glèisa de Santo Tomé. Dins l'ostal del Greco l'ambient de la vida del pintre es reconstituit amb de mòbles e una mescla de quadres autentics e de còpias.
Le cineasta Luis Buñuel i fondèt en 1923 l'Òrdre de Toledo amb Federico García Lorca.
La catedrala[modificar | modificar la font]
La catedrala de Toledo començada en 1227 jol reialme de Fernando III a la particularitat d'èsser bastida segon l'estil gotic francés. S'acabèt pas abans la fin del sègle XV amb apondes d'estil espanhòl. La copòla que remplaça la segonda torre foguèt dessenhada per Jorge Manuel Theotocopouli, filh del Greco. Se pòt veire una verge en marbre cap d'òbra d'art francés gotic. La sacristia conten d'òbras d'El Greco (Expolio), Titien, Velazquez, Morales e Caravaggio.
Glèisa de Santo Tomé[modificar | modificar la font]
Aquela pichona glèisa musèu de la torre d'estil mudejar (sègle XIV) presenta lo quadre L'Enterrament del comte d'Orgaz cap d'òbra del Greco.
Musèu de Santa Cruz[modificar | modificar la font]
Construit a l'entorn d'un patio plateresc, l'espital dels enfants trobats que comandèt la Reine Isabèla la Catolica als arquitèctes Enrique Egas e Covarrubias. En mai d'una colleccion de pinturas dels sègles XVI e XVII, (Greco, Ribera, Morales) conten tanben de pèças arqueologicas e d'arts decoratius coma los azulejos.
Demografia[modificar | modificar la font]
Embessonatges[modificar | modificar la font]
Ligams en castelhan[modificar | modificar la font]
- Imatges panoramics de Toledo
- Ostal de Comuna de Toledo (Site en castelhan)
- Mi Toledo Información de Toledo
- Leyendas de Toledo Historia, leyendas, monumentos, información turística y cultural sobre la ciudad.
- Guía de Toledo en sefardí


text:
Marie Mourier, - Quand èro petiotona - 2007
Un matin que m'èro levaa
Mau fotuá e pas decidaa
En ma fenestra m'èro botaa
Per achabar de m'esvelhar
Le cial èra comble de borras
Que savián pas d'onte passar.
Las auras totas entremesclaas
Ne'n bofavan de tots los latz.
Pasmens aqu'èra un jorn de prima,
Las paqueretas avián brolhat,
Le muguet montrava son nas
Per sonhar florir los lilàs.
Los augelons que avián aniat
Sus lhurs eus èran aplatats.
Mas le cocut que s'escondiá
Aviá pas encara chantat.
A chaa moment quò plovinava,
D'aicí, d'ailai, una marçaa,
Mas le solelh que batalhava
Achabèt enfin a trauchar,
Chaufar le país que tremblava,
Reverdilhat de tots los latz.
E dins ma testa per la pensaa
Me botei enfin a chantar.
Marie Mourier naissèt en 1922 vès Sant-Geüre d'Andaura.
Son obratge "Quand èro petiotona" es estat publicat en 2007 per l'associacion "Parlarem en Vivarés". Aquò es un reculh de 52 tèxtes que conten amai un CD onte Na Mourier legís o chanta 16 de sos tèxtes.
Podètz comandar lo libre de Marie Mourie en contactar l'associacion per mèl a postmaster@bartavel.com
borra
nèble
a chaa moment
de còps que i aviá
marcaa, esmarçaa, esmarçada
neu en Març


text:
Barjòus
Barjòus (Barjols en francés) es una comuna d'Occitània, en Provença, situada dins lo departament de Var.
Barjòus a recebut coma escais Lo Tivoli provençau: la vila es celèbra per sei quaranta fònts, e mai sei nombrosei fònts e ribieras.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Au sègle XIX, Barjòus devenguèt una importanta vila dau cuèr amb 24 tanariás e 19 molins de tan, 3 papetariás, una blancariá e una fabrica de cartas per jogar.
En 1851, après lo còp d'Estat dau 2 de decembre fach per lo futur Napoleon III, Martin Ferdinand, dich Bidoret, volent rejónher leis insurgents de Barjòus rassemblats a Tortor, foguèt fusilhat dos còps. Diferents monuments foguèron erigits en son onor, principalament a Barjòus, as Aups e a Sant Maissemin.
La Fèsta dei tripetas[modificar | modificar la font]
Cada an, a una data pròcha de Sant Marcèu, patron dau vilatge (lo 17 de genièr), a luòc la fèsta dei tripetas. Durant la ceremònia, un buòu es manjat per leis abitants. La dança dei tripetas a luòc a la glèisa e fa sautejar lei participants, coma pendent lei passacarrieras au son dei tamborins e de la petarrada deis arcabusas. Es una dei fèstas pus conegudas de Provença.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Marius Fabre : tamborinaire e luthier d'instruments ancians de musica e de tamborins e galobets.


text:
Economia d'Oman
L'economia d'Oman es basada en la produccion de petròli e gas natural. Lo país a un fòrt surplus comercial e una bassa inflacion. A causa de la diminucion de las resèrvas, lo país a desvolopat de plans que cercan diversificar la siá economia, atraire d'indústrias e privatizar d'activitats, amb vista a amendrir la siá dependéncia del petròli a solament 9% del PIB l'an 2020[1].
Lo torisme e las indústrias alimentadas pel gas natural son los compausants principals de l'estrategia de diversificacion del govèrn. En adoptar de tecnicianas d'aument de la productivitat en l'extraccion, lo país atenguèt aumentar la siá produccion en 2009, en ganhant mai temps per las siás estrategias de diversificacion[1].
Lo sistèma economic es estat controtlat per la monarquia e per membres del govèrn. A comptar de l'an 2000 se produsiguèt un procès de liberalizacion en un doble sens: d'una banda, s'agiguèt de desligar l'activitat economica e comerciala del poder politic, pròpri de un sistèma absolutista, e per un autre se facilitèt la privatizacion ordenada de las espleitacions minaires. Los grèus desequilibris socials que mantenon encara un nivèl de caumatge entre los abitants del país de 15%, se son anats en redusint al cors dels darrièrs ans amb una diminucion progressiua de la man d'òbra provenenta de païses coma Paquistan, Afganistan o l'Índia. Al meteis temps, s'es aumentat la indústria pesada destinada a la transformacion de produchs, en diversificant l'economia.
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0, 1,1 et 1,2 CIA, « The World Factbook » (consultat lo 6 decembre 13)
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html


text:
Calandreta : mai qu’una simpla escòla en occitan
Creada, fa 23 ans, la calandreta de Pàmias dobrissiá la pòrtas al public ièr. L’escòla occitana vòl ganhar un vintenat d’escolans dins las annadas venentas.
«Aquesta escòla es nòstra. Es çò que ne fasèm». Aquí lo messatge dels parents de la calandreta a l’escasença de la jornada pòrtas dobèrtas organizada ièr.
Volián mostrar que la calandreta es mai qu’una simpla escòla ont s’apren l’occitan. « Una aventura » umana ont cadun participa al projècte educatiu. Una filosofia educativa. E es segurament per aquò qu’una partida dels enfants que i son marcats an pas forçadament de ligam amb la cultura occitana al començament. « Es lo costat familial que m’atraguèt, lo fach de se poder inverstir dins l’educacion dels enfants. Fin finala, l’occitan pren tot son sens dins un caminament mai global», explica una parenta d’escolans. Aqueste de l’enrasigament dins una cultura locala coma, Jean-Marc Saint-Michel, lo copresident, ne fa la remarca. «Dins aqueste mond bolegadís, es important de s’apiejar sus las rasigas e la cultura. Es aital que se crea la dobertura».
Los establiments calandreta repausan sus 4 pilars : la lenga, la pedagogia (metòde Freinet e pedagogia institucionala), la cultura e lo « far amassa ». Parents e ensenhaires fan l’escòla amassa. «Formam de ciutadans en capacitat de pensar d’espereles», indica lo copresident.
Creada fa 23 ans, uèi la calandreta compta un seissantenat d’escolans repartits sus tres cicles (pichòta seccion ; CP et CE1 ; CE2, CM1 e CM2). L’objectiu de l’escòla es d’arribar al nombre de 80 escolans. «Aital l’escòla seriá estabilizada», apond Jean-Marc Saint-Michel.
Sol problèma, dins las zònas ruralas coma Arièja, lo còst de l’escolaritat (350 € per an) e la distància frenan las causas. Per ganhar 20 escolans, l’escòla a mantuns projèctes que poirián capitar dins los meses venents.
Fèsta occitana
Lo 1èr de julh, la calandreta organiza una fèsta occitana.
Començarà a 14 h amb una quermessa. Serà l’escasença de participar a una dictada occitana.
A 16 h 30 : espectacle dels enfants de l’escòla e corala. Puèi aperitiu ofèrt en musica.
En seguida, podretz participar a un repais amb un concors culinari. La jornada s’acabarà per un balèti e un fuòc de la Sant Joan (un pauc tardiu).


text:
Kerprich-aux-Bois
Kerprich-aux-Bois es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Kerprich-A los-Bòsques (Kirchberg en 1178), parròquia de la Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle en avent apertengut als senhors de Forbach, Lutzelstein, Sarreck e Lutzelbourg.
- Kerprich A #èsser desligat de Diane-e-Kerprich en 1984.
- Kerprich-aux-Bois (Kirchberg en 1178), paroisse du Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle ayant appartenu aux seigneurs de Forbach, Lutzelstein, Sarreck et Lutzelbourg.
- Kerprich a été détaché de Diane-et-Kerprich en 1984.


text:
Musica classica
La musica classica designa l'ensemble de la musica sabenta occidentala, en oposicion amb la musica populara, del començament de l'Edat Mejana fins a uèi.
Mai precisament, dins l'istòria de la musica, l'expression « classica » designa lo periòde de la segonda mitat del sègle XVIII al sègle XIX. De fach, lo desinterès de la fin del sègle XVIII e e del començament del sègle XIX (periòde classic) per la musica anciana e barròca, mas atanben l'importància de las formas novèlas, an fach oblidar l'eiretatge anterior e dempuèi l'expression « classica » designa totas las musicas sabentas occidentalas.
Los diferents periòdes de l'istòria de la musica son:
Somari
Musica de l'Edat Mejana (ca 500 - 1470)[modificar | modificar la font]
Genèsi de la musica sabenta occidentala, d'en primièr monodica puèi polifonica; naissença de la notacion musicala, dels repertòris religioses e corteses etc.
Musica de la Renaissença (1470 - ca 1607)[modificar | modificar la font]
Desvolopament de la polifonia sabenta (contrapunt) dins la musica sacrada e dins las cançons; volada de la musica instrumentala, etc.
Musica barròca (ca 1608 - 1750)[modificar | modificar la font]
Maturitat de l'escritura polifonica e del contrapunt, desvolopament de la votz sola, de la musica instrumentala (sonatas, concertos), de l'opèra dins d'estils italian, francés (Tragedias liricas), germanic, etc.
Musica classica (1750 - 1820)[modificar | modificar la font]
Construccions pus simplas mas enlargidas (sinfonias) ont la melodia ten una plaça importanta...
Musica romantica (1820 - 1900)[modificar | modificar la font]
Escritura musicala que vòl exprimir las passions umanas; desvolopament de l'orquèstra...
Musica del sègle XX[modificar | modificar la font]
Ruptura amb l'escritura tonala e ritmica classica; expressionisme germanic, impressionisme francés


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
diumenge, 14 de setembre de 2008
Cantaires judius arabo-andalós de Marròc (1)
En la video qui segueish, los cantaires que son los hrairs Michel ("Mike") e Samy Karouchi. Aquiu que cantan en arabe. Lo cap d'orquestra qu'ei Tom Cohen.
Un deus mens cantaires preferrits qu'ei sens cap de dobte lo tenor Emile Zrihan. Vadut au Marròc, que hè de cantor en ua sinagòga d'Ashqelon (Israèl). En la video qui segueish, que canta los prumèrs coplets d'ua cançon tradicionau marroquina en arabe, puish que segueish en cantant un cant ebrèu, aparentat a la prumèra per la melodia, e utilizat per los judius marroquins coma cant deu shabbat. Lo cant ebrèu que comença a partir de 2min 25, l'estile no's ditz pas andalós per arren!
Aquiu que'u vedem acompanhat per ua version redusida de l'orquèstra, lo cant qu'ei un deu shabbat, doncas en ebrèu.
Ara qu'avetz lo plan conegut Ya Rayah deu compositor algeriano-parisenc Dahmane Amrani El Harachi, aquiu interpretat - magnificament - per Emile Zrihan acompanhat per l'Orquèstra Andalós d'Israèl, en "live" a Yafo (Jaffa).
Entà que poscatz cantar-la en tot dà'vs la docha deu matin, que'vs balhi las paraulas de la cançon dab ua traduccion en occitan.
Ya rayah win msafar trouh taaya wa twali
Oh tu qui te'n vas, tà on vas ? Acabaràs per tornar
Chhal nadmou laabad el ghaflin qablak ou qabli
Quant de monde pòc avisats ac an regretat abans de tu e jo
Chhal cheft al bouldan laamrine wa lber al khali
Quant de país suberpoblats e de regions desèrtas as vists ?
Chhal dhiyaat wqat chhal tzid mazal ou t'khali
Quant de temps as barrejat ? Quant e'n vas barrejar enqüèra e qué't deisharas ?
Ya lghayeb fi bled ennas chhal taaya ma tadjri
Oh tu l'emigrat, non deishas pas de córrer peu país deus autes
Tzid waad el qoudra wala zmane wenta ma tedri
Lo destin e lo temps segueishen lo lor camin mès tu'us ignoras.
Aalach qalbek hzine waalach hakdha ki zawali
Perqué ton còr ei tan triste ? Perqué demoras hicat aquiu com un malurós ?
Matdoum achadda wila tzid taalem ou tabni
Las dificultats passaran, e non bastiràs ni n'apreneràs pas arren mes atau
Maydoumou layyam walay doum seghrek ou seghri
Los dias passan, parièr com ta joentut e la mea
Ya hlilou meskine li ghab saadou ki zahri
Ô malurós que la sòrta t'a abandoat, coma la mea
Ya msafer naatik oussaayti addiha el bakri
Ô tu qui viatjas que't balhi un conselh de seguir sens trigar mes
Chouf ma yeslah bik qbal ma tbia ou ma techri
Mira çò qui't convien abans de véner o de crompar quau que sia
Ya nnayem djani khabrek ma sralek ma srali
Ô tu l'adromit, novèlas de tu que'm son arribadas, t'a aparit çò qui m'a aparit
Hakdha rad el qalb bel djbine sabhane El Aali
Atau torna lo còr a son Creador tot poderós.
5 comentaris:
- nimue ha dit...
-
oooh! m'encanta aquesta música! la primera coreografia de dansa oriental que vaig aprendre era amb aquesta cançó Ya Rayah. Quina versió més bonica aquesta! :))
- 14 de setembre de 2008 a les 15:16
-
-
Tant que's parla de Marròc, que'm hè pensar qu'en Dar el Beida (Casablanca), i a ua inscripcion en gascon, pròishe d'un edifici.
Que'vs deshi trobar ont se situa e de quina frasa s'agís :-)
(Indici : qu'èi un pòc ahar de religion)
- 14 de setembre de 2008 a les 21:29
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
Nimue: Sabia que t'agradaria, amb tot allò que ens vas escriure sobre el Marroc, els teus alumnes marroquins i fins i tot els cursos de dansa oriental !!! ;)) B7s!!!
Raphaël: Ahar de religion en gascon? La frasa que deu èster:
Que soy era immaculada councepciou (Que sòi era immaculada concepcion).
O m'engani?
- 14 de setembre de 2008 a les 21:49
- novesflors ha dit...
-
Uns vídeos molt interessants.
- 14 de setembre de 2008 a les 22:00
-
-
Oc ben Joan ! T'enganas pas ! (que'm caudrà trobar d'indicis un pòc mens aisits !).
Ua deras glèisas de Casablanca que's ditz Notre Dame de Lourdes... alavetz, suu costat que i a ua reproduccion dera bauma, dab ua estatua dera Verge e 'ra frasa famosa :)
- 17 de setembre de 2008 a les 13:21


text:
Chaspaires de maneta, picanhaires de botons, balhaires de jòia a stick e esportius de canapè, adiussiatz !
Avèm rarament l’ocasion de parlar filosofia dins Tòca-Maneta, pasmens es una disciplina qu’es ligada als videojòcs e plan mai qu’o pensam. Farai l’intriduccion a mon perpaus del jorn per doás citacions plan conegudas de grands filosòfs d’aqueste monde, que m’en soveni pas mai lo nom, e urosament perque m’auriá segurament obligat a ensajar encara un còp de prononciar d’alemand, un exercici totjorn plan penable per ieu. Ma primièra citacion serà « La guèrra, es mal ». Vos daissi qualquas segondas per meditar dessus, vaquí. Mon autra citacion es « Èra pas ma guèrra ». E aquí non, vos daissi pas de temps per soscar dessus, perque anam encadenar dirècte. Perque perdon mon car Silvestre, mas la guèrra lo mai sovent se causís pas, se patís !
Aquí resumit simplament lo principi de This War Of Mine, qu’auriái enveja de revirar per « Aquesta guèrra que faguèron mieuna », çò que rejonh ço que disiái mai naut. Perque This War Of Mine es un jòc de guèrra, un jòc sus la guèrra, mas la vertadièra guèrra, pas aquela, per un còp, que vos damanda d’emponhar un fusilh per anar jogar al eròi sus la linha de front e alinhar las petadas al cap d’un enemic indeterminat per fin de ganhar una medalha en chocolat e subretot pas de sesilhas de psy a garir lo sindròme pòst-traumatic. Non, la guèrra longanha, pas aquela qu’es menada mas aquela qu’es viscuda, per de civils que seràn jamai, d’un costat coma de l’autre, que de domatges colaterals. Una pèrda acceptabla, diria l’Estat-Majòr.
Dins This War Of Mine, començatz dins l’ostal roinat d’una vila imaginària d’un pais imaginari tanben mas a la consonància eslava o balcanica. Se sentís rapidament la referéncia a un conflicte plan mens maniquean que las guèrras de la primièra part del sègle 20, subre-representadas dins lo videojòc, non aquí tot fa pensar a las annadas 90, al moment de la despartida de Iogoslavia. Una proximitat temporala apuejada pel costat familièr e uman de tot lo jòc, notadament lo fach que vòstra tòca es de far subreviure un ponhat de personatges que son pas de soldats, mas d’umans plan umans, amb una vida d’uman. Cadun a son istòria pròpia, aviá un mestièr abans aquesta guèrra que saurem pas jamai çò que la provoquèt ni qualas son las fòrças en preséncia, de còps una familha, de passions, un avenidor… E totes an en comun d’aver res pus, de se tornar trobar sens vertadièrament se conèisser dins aqueste ostal trocejat, ont caldrà combatre lo freg, la fam,la depression, las atacas de sacamand que plan sovent seràn pas que de subrevivents que renegan lor moralitat…
Tot es volontàriament afrós dins This War Of Mine e tot vos mèna a sentir lo pès de decisions malaisadas. Aquela que tornarà lo mai sovent serà de raubar o pas l’estòc de noirridura d’un autre grop de personas, es a dire jogar la subrevida de vòstre grop contra aquela de l’autre. Pas de pietat significarà un fum de consequéncias, que s’obligatz un de vòstres personatges de panar, veire de còps que i a de nafrar o de tuar qualqu’un, quitament en legitima defensa, risca plan de tombar en depression, de refusar de s’alimentar, de tombar malaut, veire doncas per encadenament de morir, çò que buta puèi lo demai del grop a baissar los braces. Mai que la moralitat dels personatges, qu’es variabla segon lo cas, es vòstra moralitat pròpia, de jogaire e doncas d’uman, qu’es en jòc. This War Of Mine recompensa d’un cèrte biais lo fach de far pròva de moralitat, mas avança tanben l’idèia que far lo ben vos salvarà pas totjorn, quora dintran en compte d’elements exteriors que mestrejatz pas forçadament. Un jòc de l’uman, que s’adreiça a l’uman, a aquesta populacion (majoritària fin finala) qu’es pas sodarda e a la quala demòra dos sòus d’etica, d’intelligéncia e de solidaritat.
Los corbasses que m’escotan se lecan las pòtas de m’ausir parlar d’un jòc tant dur, mas caldriá veire a pas doblidar lo costat jòc, e doncas agradiu, plan present tanben malgrat la negror ambienta. E d’aquel costat This War Of Mine es un jòc de subrevida coma s’en fa fòrça d’aquesta passa, anirai quitament fins a dire qu’es de mòda. En brèu vos cal recuperar un fum de causas que trainan un pauc pertot per bricolar de causas essencialas, coma un forn, de recuperators d’aiga de pluèja, de lièchs, o mens directament essencialas, coma un fautuèlh, una ràdio, una guitarra. Mens essencial benlèu mas coma tot es dins los pichons quicomets d’una normalitat quotidiana retrobada que la santat, en particular mentala, de vòstres personatges se podrà conservar. Un costat gestion un briconèl leugièr doncas, sens que res siá jamai completament gratuit. Coma de Sims en vacanças a Sarajevo. This War Of Mine es un jòc intelligent, amb un agach agusat sus de tèmas espinoses de tractar que ven confirmar lo poder del videojòc coma espaci de refleccion e doncas coma art.
Sus aquò vos daissi, avèm pas res pus dins lo frigò per manjar, vau a la caça al soldatum. A veire s’es comestible. A la guèrra coma a la guèrra, tè !


text:
Los mercenaris “franceses” e segur l’armada republciana parisenca al Mali son mercenaris catalans en nom de l'etnia francesa e supausadament republicana ; vesèm que las baissas òbras son encara faitas pels colonizats ! Es vertat qu’en Catalonha del nòrd s’espèra encara una politica industriala francesa, unes partits per s’aucupar de la populacion e del desvolopament economic …(cal pas simplament parlar catalan per anar trabalhar a Girona o Barcelona!) ; alara los Catalans del nòrd van a l’armada francesa, per desfaut del tot republican al país catalan de Cerdanha, Confuent, o Rosselhon.
E alara normal, los mèdias catalans del Sud, vist qu’al nòrd son pauc nombroses per Internet, ne fan publicitat. Mercés a Vilaweb, que podètz anar veire lo bilhet en picar sus la fòto.
Dins los actes de nacionalisme francés podèm listar al mes de mai, l’afar de Joana d’Arc que t♫9rna regularament per probar las cortas memòrias dels nacionalismes franceses, la puta francesa condamnada per un jutge nommat Cochon en Normandia. Se passeja sul net una question :
E dire qu’a Tolosa avèm encara una estatua d’aquesta putassa franchimanda : es una provocacion maurrasiana del temps que l’escòla de Jules Ferry aviá pensada essenciala per la sapiença republicana. La qestion se pausa : quora desfarèm l’estaua de Joana d’Arc a Tolosa ? E zo farèm en bona musica ? En commemoracion eficaça ? Los socialistas en cap ?
Del nacionalisme francés, podèm tanben listar aiçò, remarcat en Espanha … Es normal qu’aurèm la musica oficiala e l’armada dels Bretons, Catalans, Savosians, Occitans, Bascos, Alsacians, Flamands, Martiniqueses, Goadelopeans, Reunioneses, Kanaks, Polinesians, o Còrses, e la finança a La Défense que desfiscaliza o se presenta electoralament dins los partits legitimistas en Occitània.


text:
Lo meu vòt es tolzan, de vertat ; vòli un projecte per Tolosa que passèsse pas per Paris ; es pas necite donar de moneda a una capitala que nos pompa cada annada mai d'argent public e qu'en mai ne sap pas emplegar correctament (veire la montanha d'argent que l'Estat dona per la RATP e que lo servici es mediòcre). Donc quand legissi lo 30 de genièr 2017 aquò (veire lo piulet del cònsol jacbin Jean-Luc Moudenc), disi es pas que #Toulouse que sosten Paris, es un sistèma politic jacobin qu'a mestièr del cumul dels mandats e que sosten lo sistèma parisenc, e lo sotmission al poder central.
La votz del cònsol de Tolosa es particularament l'expression de la fiscalitat dels Tolzans, e la fiscalitat dels Tolzans anirà a ... un projecte vergonhós parisenc. Es normal de votar per los que fan que l'argnet public del Tolzans anguèsse als projectes parisencs ?
Se los jòcs èran estats de Barcelona, Turin o Bilbo, quin seriá estat los vòts tolzans. Aquò sentís lo moton nègre que vòl far plaser al mèstre, lo mèstre en l'ligarquia parisenca que de projectes peta-que-n'en-vòli es sempre sus l'esquina de la fiscalitat de tot l'Estat, e dons sus l'argent dels ciutadans en regions occitanas (Nouvelle Aquitaine, Occitània, Auvernhe-Rhône-Alpes, PACA).
I aurà jamai projectes d'una linha Bordèu-Tolosa-Montpelhièr-Marselha-Niça que seràn sostenguts per Paris, jamai ; alara perqué sosténer París ?
Ieu soi per un MAGLEV (grope SIEMENS de Tolosa) entre los aeropòrts d'Occitània, del Hups o platafòrma de Niça dinca Bordèu en passar per la ciutat de l'aeronautica europèa Tolosa ; quí a Paris sostendrà lo projecte ?
Es que fau legitimar lo cumul dels mandats en autorizar aquelas decisions politicas de la sotmission occitana al poder parisenc ?


text:
Lindal de pauretat
Se compren per lindal de pauretat lo nivèl de revengut al dejós del qual es impossible de satisfaire las necessitats vitalas.
Existisson fòrça biaisses de definir la pauretat e de decidir ont situar lo lindal de pauretat. Dins lo cas de comparasons internacionalas es important d'utilizar las donadas actualizadas a paritat de poder adquisitiu (o PPP, en anglés). Se conselha d'eliminar las diferéncias que i poiriá aver dins los preses entre las divèrsas economias.
Qualques uns dels biaisses pus utilizats per delimitar un lindal de pauretat son los seguents :
- En foncion de las prestacions socialas. Se l'estat garantís los revenguts minimals (salari minimum, pension minimala, etc.) se pòt considerar aquò coma un indicator de pauretat.
- Coma un percentatge de la renda per capita.
- Coma una quantitat fixa (corregida per l'inflacion). Ex: la Banca Mondiala utliliza sovent 1 dolar al jorn coma lindal de pauretat.
Pauretat relativa[modificar | modificar la font]
Se definís coma pauretat relativa la situacion dins la quala subrevenir als besonhs basics cobèrts, lo nivèl de revenguts es substancialament mai pichon que lo de la màger part de la populacion. Lo concèpte de pauretat relativa es sovent ligat al gra d'inegalitat d'una economia.
La Banca Mondiala per comparasons internacionalas utiliza per indicator de pauretat relativa la quantitat de 2 dolars al jorn. Dins lo contèxte de païses desvolopats, mas, sovent se pren coma referéncia 50% de la renda per capita d'una economia. L'INE, per exemple, utiliza 60% de la mejana dels revenguts per unitat de consomacion.
Pauretat absoluda[modificar | modificar la font]
Se definís coma pauretat absoluda lo nivèl de revenguts al dejós del qual es pas possible de satisfaire los besonhs basics. Aqueste nivèl depend pas de la distribucion de la renda e deu èsser lo meteis dins totes los païses. La Banca Mondiala utiliza coma indicator de pauretat absoluda la quantitat de $1 dolar al jorn. Sovent dins los païses desvolopats, se considèra tanben coma pauretat absoluda 50% del nivèl de pauretat relativa. Aquò vòl dire 25% de la renda per capita d'una economia.


text:
Sans exagérer l'on peut dire qu'il fait encore parti de l'inconscient collectif musical du bas-Languedoc entre Béziers & Montpellier, est n'est pas que le fait du folklore ou des sports traditionnels tels que les joutes ou le capelet de Marseillan. De nombreux groupes folk ou musicoiens plus classiques l'utilisent, il est même enseigné au conservatoire. Il y a au moins 2 artisans qui en assure la productions.
La vision populaire de la sociabilité de cet instrument par E. Marsal, tirée de son anthologie: Dins las carrièiras dau Clapàs est succulente de la réalité d'un "monde" qui a disparu ou évolué vers quelque chose que d'aucun qualifie de surdoué !!! ?
L'aubois es talament ancian que se pourriè que nostre paire Adam l'aguèsse enventat pèr se distraire avans que lou bon Diéu iè bailèsse una coumpagna.
Segu que l'enstrument n'èra pas fach au tour, ni las clans niqueladas, pioique ben longtemps après lou deluge, lous pastres das premiès ages dau mounde talhavoun encara sas flahutas, sorres de l'aubois, clins un tros de cana.
La musica que n'en sourtissiè fasiè dansar sus l'erbeta jouvents e jouventas, couma dansoun, ioi, nostas poulidas Lengadoucianas jouta las platanas de Mounplesi ou sus la plaça engarlandada de postes vilajous, un jour de fèsta.
Poudèm pas afourtir qu'un tambourin acoumpagnava l'aubois antique, mès se pot creire que i abiè quicom de proche : las esculturas d'aquel temps nous mostroun de tambourinets pariés au tambour de basca tant usitat en Espagna e sus nostres teatres.
Cau arribar à l'age-mejan pèr atroubar l'acouplage de la flahuta e dau tambour ; d'efèt, lou tambour s'ausiguèt en França pèr la premièira fes en 1347.
Vesèm que despioi n'an pas fach un fegnant d'aquel enstrument ressountissent, e parle pas de soun role dins l'armada ; mès santafiéu ! dau biais que nostres jouines tambourinaires acoumpagnoun l'aubois, i auriè dequé descourajar toutes lous ases de la creacioun s'aquelas pauras bèstias sabièn que sas pèls tant estiblassada, pecaire ! quand i an sas carns dedins, sount de rampèu tant aderé (2) après la mort.
Dounc, chacun counvèn qu'aubois e tambourin sount fachs l'un pèr l'autre. N'abem, la prouba chaca fes que se presenta una fèsta clapassièira.
Vengue la Madalena, l'aubois acoumpagna dins soun càrri enjoulivat de rampams, et de rasims, l'aimabla courpouracioun das jardiniès.
Pèr Sant-Ounourat, es lous boulangés que portoun la còca as patrouns das chivaliès de la pastièira, emb'acoumpagnament d'aubois.
Pèr Sant-Martin es lou " tour das mouliniès.
Vèngue l'estiéu, la jouinessa das quartiès fai sa fèsta, e la dansa vai soun trin... ai las ! pas tou jour au soun de l'auboi ; pareis qu'es pus destingat de pagar quatre ou cinq musicaires courra s'en ausis au Moulin-Rouge ou à la Barrièira de Paris. Pamens, se voloun clavar lou bal couina se dèu, i a pas que l'aubois pèr faire dansar la Cagaraula.
Qu'una filha se mande dins un quartiè ounce lou pople a lou respèt das usages de nostres rèires, l'aubois ié dona la serenada jouta sa fenèstra.
Ven lou tirage au sort, zou ! l'aubois es en testa per menar la cola entrefoulida das souldats de deman.
Pèr esemple, ounte l'aubois es de rigour es clins las fèstas poupulàrias de rostre Miejour. I a pas un joc, pas una dansa que noun ague soun èr e sous couplets especiaus.
Et grand daumage qu'en legiguent, lous mots jogoun pas de la musica, couma las tocas d'ebòri d'un pianè parloun jout lous dets que las carèssoun : serian ben aise de vous faire ausir lou repertèri de l'auboissaire.
Que se danse las Trelhas, l'aubois dis à sa manièira :
Passa, se vos passar,
Passa jouta las trelhas
Eh ! ah ! tanlà !
Passa, se vos passar,
Tres cops sans t'arrestar.
Que se danse lou Chivalet, e tout d'un vanc, s'entend clins l'èr brunir la vouès de nostres grands :
Qu'es mort de fam, qu'es mort de set
L'aflata
Lou grata
E d'un riban verd
A la moda de Vauvert,
Ié fai de belesas
E coucardas menas
Sus soun ras que ris
A la moda de Paris.
Es lou tour de la dansa dan Bastouns :
Pèr que me piques ?
Ai dequé t'ai fach, dequé t'ai dich
Per me picar ?
Aqueste vèspre hou dirai à moun paire,
Que m'as picat
E iéu t'ai pas ces fach.
A las ajustas sus lou Lez, couma à Ceta sus lou Canau, l'aubois vous manda un desfid :
Qu'aici i a la jouinessa qu'arriba
E poudès creire tantben
Que la Jucha n'en serà vivo ;
N'en toumbarés dins l'aiga
Marrits, e de la tintaina
N'en coularés à founs
Couma una bala de ploumb.
Vèngue una coursa de biòus, au primie taurejaire aire que se fai esquinsar la bralha, ié jogoun :
La bana dau biòu t'auriè pas fach mau.
S'es la Jucha, l'aubois couvida l'amatour d'aqueste biais :
Que se presente,
Quau voudrà luchar
Que vèngue au prai.
L'auboissaire, fora d'aqueles èrs ancians, sap tantben fignoular una poulida roumanço à la moda. Es plesi de l'entendre souspirar un moussèl de Martà, das Dragons de Villars ou autres ouperàs de marca.
Fossa d'aqueles musicaires dau pople an quitat una reputacioun ben gagnada.
Dau temps que ma rèira-grand sourtissiè de nourriça s'es parlat de Rouet.
Tout bon Clapassiè se souvèn de Laboulanja, de Lelou, de Chabert, de Chabert « chanja d'èr ! » disièn en aquel auboissaire quand s'atissava trop sus lou mème refrin.
Macona qu'èra avugle, entre autre souvenir se parla encara de sa manièira de moulhar l'enche. Se fasiè pourtar un goubelet, ié voujavoun de vin alors pausava lou des sus lou rebord ; quand toucava que lou goubelet èrs à rasetas,
cridava : La ! Après aquela bagnadura souri aubois fasiè de miracles. Se parla encara dau vièl Julian, que vèn de mourir e de Couquet.
A quau lou tour ara ? Esperam que la raèa das auboissaires se perdrà pas, e que nostes pichots nebouts dansaran au souri de l'aubois en cantant :
Passa, se vos passar,
Passa jouta las trelhas
Eh ! ah ! tanlà !
Passa, se vos passar,
Tres cops sans t'arrestar.


text:
Lengas bantos
Las lengas bantos constituisson una sosbranca tradicionala de las lengas nigèrocongolesas. Existisson aperaquí 250 lengas bantos per critèri d'intelligibilitat mutuala[1], pasmens, la distincion entre lenga e dialècte es sovent pas clara, e Ethnologue compta 535 lengas[2]. Lo banto es parlat largament a l'èst e al sud del Cameron actual; es a dire, dins las regions comunament sonadas Africa Centrala, Africa de l'Èst, e Africa del Sud. Una part de la zòna banto inclutz de lengas d'autras familhas (vejatz la mapa).
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Derek Nurse, 2006, "Bantu Languages", in the Encyclopedia of Language and Linguistics
- ↑ Ethnologue report for Southern Bantoid. The figure of 535 includes the 13 Mbam languages considered Bantu in Guthrie's classification and thus counted by Nurse (2006)