text:
-206
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -206 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Segonda Guèrra Punica còntra la Republica Romana. En Espanha, lei Cartaginés perdiguèron sei darrierei posicions e Magon Barca e lei subrevivents de son armada se retirèron dins leis Illas Balearas que foguèron rapidament utilizadas per secutar lei Romans dins lo nòrd-oèst de la Mar Mediterranèa.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Après la victòria de 207 avC còntra la dinastia Qin e lo partiment dau poder entre lei venceires principaus de la rebellion e lei generaus Qin raliats, una querèla entre Liu Bang e Xiang Yu entraïnèt una guèrra civila novèla. Es dicha Guèrra Chu-Han mai regardèt tanben d'autrei senhors de guèrra qu'assaièron de conquistar lo poder.
Lei fòrças Chu de Xiang Yu capitèron premier de batre e d'eliminar rapidament lei tropas de Tian Rong que foguèt tuat. De son caire, lei fòrças Han capturèron lei rèis proclamats de Wei e de Yin. Puei, leis armadas Chu e Han se confrontèron a Pengcheng onte lei Han foguèt desfachs e perdiguèron de desenaus de milièrs d'òmes. Pasmens, Xiang Yu mau capitèt d'aprofichar son succès per eliminar Liu Bang e la dinastia Han que ganhèron divèrsei sostèns suplementaris dins lo corrent de l'annada. Ansin, lei Han se redreiçèron a la batalha de Jingsuo e contunièron lo combat.


c: text/html

text:
Lo departament tira son nom dau riu de Var, perque avans 1860, aqueu riu n'èra lo limit orientau, e mai s'ara lo riu es completament dins lo departament deis Aups Maritims. Quand lo Comtat de Niça intrèt dins l'estat francés en 1860, trobèron que fariá pas un departament pron gròs doncas li ajonhèron la part orientala dau departament de Var (region de Grassa, Canas e Antíbol) per ne far, amb lo Comtat de Niça, lo departament novèu deis Aups Maritims. Lo departament de Var ansin perdèt sa frontiera amb lo riu de Var, pasmens n'a gardat lo nom.
Var es un departament forestier: 56% (341 000 ha) de la superficia es boscós. Var possedis un relèu variat amb doas parts geologicament diferentas: la part calcària sus tot l'Oèst d'un axe Tolon-Draguinhan, e una part cristallina a l'Èst: lei massís ancians dei Mauras e de l'Esterèu.
Lei principaus massís costiers son:
lei Mauras (bèla cima 771 m) e l’Esterèu (bèla cima 618 m) a l'Èst dau departament, que son de sòl cristallin.
Lei plans au Nòrd dau departament coma lo Plan de Canjuers s'auçan gradualament de 500 a 1000 m. Au Sud e a l’Oèst d'autrei plans coma lo plan dau Siu Blanc au Nòrd de Tolon, son a una mejana de 400 a 700 m d'altitud.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Amazonas (Brasil)
Amazonas es l'estat mai grand de Brasil en superfícia. Es situat dins la Region Nòrd del país. Confronta Veneçuèla e Roraima al nòrd, Pará a l'èst, Mato Grosso al sud-èst, Rondônia al sud, Acre al sud-oèst, Peró a l'oest e Colómbia al nòrd-oèst. Sa superfícia de 1 577 820,2 km² es similara a de Mongolia.
Istòria[modificar | modificar la font]
Pel Tractat de Tordesillas la region èra territòri espanhòl. Aprèp l'union de las coronas de Portugal e Espanha en 1580, los portugueses comencèt d'arribar en la region. Amb lo Tractat de Madrid de 1750, la region passa al domini portugués.
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo punt mai naut de Brasil e tanben lo segond son situats dins l'estat: lo Pico da Neblina, amb 2994 metres d'altitud, e lo Pico 31 de Março, amb 2992 metres.


text:
Hèume
Lo hèume (var. l'èlme, l'èume; notar la varianta grafica arcaïca fèume[1] en scripta bearnesa) qu'ei un casque de cavaleria e ua pèça de las armaduras deus chivalièrs de l'Etat Mejana.
Desvolopat a partir deus casques hornits de nasaus de la hauta Etat Mejana, qu'emparava lo cap tot sancèr e qu'èra provesit de horats peus ueis. Los hèumes que hon emplegats mei que mei enter lo sègle XII e lo sègle XV
A l'escadença deus tornaments de chivaleria, qu'èra coroat d'un cimièr qui permetèva d'identificar los chivalièrs (amassa dab lo lor escut).
- ↑ Lo diccionari de Pau Raimond e Vastin Lespin que'u mentau dab la grafia anciana fèume qui notava la h dab ua f.


text:
Acid ribonucleïc
L'acid ribonucleïc (abreujat ARN) qu'ei ua macromolecula de la familha deus acids nucleïcs. Com la molecula d'ADN, l'ARN qu'ei un polimèr de nucleotids (qui son donc los monomèrs de l'ARN). Cada nucleotid qu'ei compausat d'un acid fosforic (de formula H3PO4), d'un glucid pentòsa (la ribòsa qui balha lo son nom a l'ARN) e d'ua basas azotadas enter quate possiblas, sia ua de las duas purinas, l'adenina e la guanina, sia ua de las duas pirimidinas, la citosina e l'uracil (véder l'estructura quimica deus acids nucleïcs).
Com dens l'ADN, los nucleotids de l'ARN que's ligan per ligams fosfodieters ; la molecula d'ARN qu'ei asimetrica e polarizada dab ua extremitat aperada 3' e ua auta 5' (aquestas extremitats deus acids nucleïcs que son aperadas atau per'mor deus carbònis de las loas pentòsas, la ribòsa dens lo cas de l'ARN). Fin finala, que cau mencionar que l'ARN que s'enrolla en eliç com ua coda de pòrc o un tiratap.
Be i a diferentas tracas d'ARN, cadua assegurant foncions hèra diferentas (mes, totun, totas viradas de cap a la sintèsi de las proteïnas) dens lo metabolisme, lo desenvolopament, lo manteniment de l'estructura de la cellula, l'utilizacion e la transmicion deu son cabau genetic : acid ribonucleïc messatgèr (ARNm), acid ribonucleïc de transferiment (ARNt) e acid ribonucleïc ribosomic (ARNr). En çò deus retrovirus (com lo VIU, responsable deu SIDA) l'ARN que joga lo ròtle de depositari deu cabau genetic (ròtle jogat per l'ADN dens las cellulas vivas) ; que's parla alavetz d'ARN genetic (ARNg).
Foncions deus diferents ARN[modificar | modificar la font]
L'ARNm qu'ei ua copia d'un tròç de la sequéncia nucleotidica de l'ADN. Aqueth tròç qu'ei interpretat, entà hargoar proteïnas, dens un sos organet aperat ribosòma e compausat d'ARNr associat dab proteïnas. Dens lo ribosòma, los aminoacids (qui son las moleculas qui, encadenadas en coda li sega) que son carrejats peus ARNt qui cadun e sap associar cada aminoacid dab un triplet de nucleotids que sap reconéisher suber l'ARNm. Aquesta capacitat qu'ei possibla mercés a la proprietat de complementaritat de las basas (l'adenina que's pòt associar sonque dab la timina e l'uracil no's pòt associar pas sonque dab la citosina). Mercés a la regla d'apariment de las basas, los ARNt que poden donc "léger" lo còde genetic escrivut suus ARNm e qui balha l'òrdi d'encadenament deus aminoacids, tant vau díser la composicion de las proteïnas de la cellula qui asseguran la soa estructura e las soas foncions metabolicas.
Diferéncias enter las moleculas d'ADN e d'ARN[modificar | modificar la font]
L'ADN qu'ei ua molecula compausada de duas cadenas de nucleotids enrotladas en eliç dobla. L'ARN, au contre qu'ei ua eliç simple dab ua sola cadena de nucleotids.
Lo glucid de l'ADN qu'ei la ribòsa mentre qu'ei la desoxiribòsa dens l'ARN (que i manca un grop idroxil : OH).
En lòc de la timina, l'ARN qu'utiliza l'uracil.
Transcripcion[modificar | modificar la font]
L'ARN qu'ei produsit au cap d'un procès aperat transcripcion de l'ADN. La transcripcion qu'ei efectuada per un complèxe (un ensems) enzimatic aperat ARN polimerasa. Enter los enzims qui ne hèn partida, las elicasas qu'an per mission de desenrotlar l'eliç dobla d'ADN entà poder obrir aquesta molecula en desseparar las soas duas cadenas nucleotidicas en bèth perméter atau la lectura d'ua de las duas (aperada per aquò la cadena codanta).


text:
Tramolé
Nom desconegut en arpitan (Tramolé en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Tramolé Es una municipalitat situada en lo departament del Isère (region Rhône-Alpes).
La vila de Tramolé aperten al costat de Sants-Texans-de-Bournay e al arrondiment de Viena.
Los abitants de Tramolé se trucan los Tramoliens. La superficie es d'unitat|7|km {{}}². Tramolé Pòrta lo còdi Insee 38512 e a associat al còdi postal 38300. Se situa géographiquement a una altitud d'unitat|480|mètres {{}} aperaquí.
Tramolé est une commune située dans le département de l'Isère (région Rhône-Alpes).
La ville de Tramolé appartient au canton de Saint-Jean-de-Bournay et à l'arrondissement de Vienne.
Les habitants de Tramolé s'appellent les Tramoliens. La superficie est de 7 km². Tramolé porte le code Insee 38512 et est associée au code postal 38300. Elle se situe géographiquement à une altitude de 480 mètres environ.


text:
Nartèx
Lo nartèx d'una glèisa es lo cobèrt de dintrada situat al tèrme occidental de la nau, o al tèrme oposat al respècte de l'altar principal de la glèisa. Tradicionalament lo nartèx èra una partida de l'edifici, mas èra pas considerat coma partida del temple. Èra un airal interior separat de la nau per un panèl o una baranda, o ben una estructura extèrna coma un pòrge. La foncion del nartèx èra de lotjar las personas "no admissiblas al culte", coma los catecumens o los penitents, per que pòscan sentir e seguir lo servici religiós sense dintrar dins lo temple. Lo nartèx sovent dispausava d'una pila baptismala de biais que los enfants sián batejats abans de penetrar dins la nau. E mai, jol nartèx generalament i aviá tombas de personatges importants, practica que se mantenguèt fins al sègle XIV, quand s'autrejèt los enterraments a l'interior de la glèisa. De reformas posterioras suprimiguèron aquela obligacion d'exclusion dels servicis per las personas qu'èran pas membres de plen drech de la congregacion. Los arquitèctes de glèidas contunhèron, encara, de bastit un espaci abans la dintratrada de la nau. Aquel espaci se pòt nomenar vestibul interior (s'es arquitectonicament partida de l'estructura de la nau) o un pòrge (s'es una estructura duberta e extèrna).
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (ca) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en catalan intitolat « Nàrtex ».
- (ca)«Nàrtex». L'Enciclopèdia.cat. Barcelona: Grup Enciclopèdia Catalana.


text:
Durant lo segond govèrn de Caldera foguèron amnistiats e demòran en libertat los militars implicats en l'assag golpista de 1992, que s'agropèron en lo partit politic Movimiento V Republica (MVR), dirigit per Hugo Chávez Frías, per aténher lo supòrt dels grops d'esquèrras dins lo sieu precari govèrn de minoritat parlamentaria.
De qualque forma se poiriá dire que lo periòde de govèrn de Caldera assenta las basas per l'ascens de Hugo Chávez a la magistratura nacionala. Caldera ganhèt las eleccions presidencialas après èsser-se separat de lo sieu partit e aver creat un movement politic nomenat Convergencia amb supòrt de grops d'esquèrras, que derrotèt fin finala als partits socialdemocratas e democrata crestian, qu'avián s'alternat en lo governi durant 35 ans (dempuèi 1959 fins 1994) e avián perdut la màger part de la siá influència en lo panorama politic de Veneçuèla. La casuda dels partits tradicionales e lo movement populista iniciat per Caldera, donèron pè a Chávez per iniciar lo sieu pròpri movement, lo que se cristallizà al legalizar lo partit MVR provenent del MBR-200, qu'aténher una clara victòria en las Eleccions Presidencialas de Veneçuèla l'an 1998.


text:
Saint-Rémy-la-Calonne
Saint-Rémy-la-Calonne es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Anciana tèrra Barroise, nombrosas victimas en lo moment de l'epidèmia de peste de 1632. Luòc de batalha pendent Primièra Guèrra mondiala.
Ancienne terre Barroise, nombreuses victimes lors de l'épidémie de peste de 1632. Lieu de bataille durant Première Guerre mondiale.


text:
Briançon
Briançon[1] (Briançon en francés) es una comuna occitana dau Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Briançon est située au confluent des vallées de la Durance, de la Guisane et de la Cerveyrette, sur un verrou glaciaire. A 1.326 mètres d'altitud, es la mai anautita vila de França. Es tanben réputée èsser la segonda a Euròpa, après Davos en Soïssa ; totun, la definicion oficiala de « vila » varianta segon los païses, aquela afirmacion pòt dificilament pausar sus critèris objectius. Lo amplària vallée de la Durance lududes llaura cap al nòrd, pel caulet de Montgenèvre, las pòrtas de la Itàlia e, al sud, cap a Gap e la Provence.
Per la rota, Briançon es desservie per la RN 94 en procedéncia de Gap e en direccion de l'Itàlia via lo caulet de Montgenèvre (1 854 m), per la RD 1091 (ex-RN 91) en procedéncia de Grenòble via çò caulet del Lautaret (2 058 m). La vila se situa egalament sus l'ais istoric dels grands caulets dels Alpes (los caulets del Galibier e de Izoard son #tot prèps de la vila), ais viari #que connècta Niça al lac Léman.
Per via ferrée, la parca de Briançon es lo terminus de la linha en procedéncia de Marselha-Sant-Charles. Projectat dempuèi la fin de la XIXen sègle, e regularament extirpé dels cartons, un tunèl ferroviaire jol caulet de Montgenèvre permetriá de prosseguir la linha cap a l'Itàlia (Oulx) e aital metre en connexion dirècta Marselha e Turin.
Briançon es situat a unitat|15|km}} de la frontièra italienne, a unitat|33|km {{}} de Sestrières, a unitat|45|km {{}} de Bardonèche (parca TGV), a unitat|46|km {{}} de Bruma, a unitat|84|km {{}} de Barcelonnette e de de Sants-Texans-de-Mauriana, a unitat|87|km {{}} de Pignerol, a unitat|109|km {{}} de Turin e a unitat|115|km {{}} de Grenòble.
Briançon Es réputée per la siá vièlha vila. Lo luòc fòrt a constituit d'un dispositiu considerable imaginat per Vauban e realizat en particular per Triguèt, director de las fortificacions del Dauphiné, e Negre : en mai de la classica cenh de fortificacions #qu'environa lo centri-vila, los enginhèrs an installat de nombrós fòrts sus las montanhas environnantes amb la fin de prevenir una invasion en venent de la Itàlia.
Es egalament una station d'esquí apertenent al domeni de Estrenh Chevalier #que #èsser a l'origina en 1941 sul luòc de Chantemerle.
Briançon N'a situat suls traçats dels sentiers de grand randonnée GR 5, GR 5C e GR 50.
Briançon est située au confluent des vallées de la Durance, de la Guisane et de la Cerveyrette, sur un verrou glaciaire. À 1 326 mètres d'altitude, c'est la plus haute ville de France. Elle est aussi réputée être la deuxième en Europe, après Davos en Suisse ; toutefois, la définition officielle de « ville » variant selon les pays, cette affirmation peut difficilement reposer sur des critères objectifs. La large vallée de la Durance lui ouvre vers le nord, par le col de Montgenèvre, les portes de l'Italie et, au sud, vers Gap et la Provence.
Par la route, Briançon est desservie par la RN 94 en provenance de Gap et en direction de l’Italie via le col de Montgenèvre (1 854 m), par la RD 1091 (ex-RN 91) en provenance de Grenoble via le col du Lautaret (2 058 m). La ville se situe également sur l'axe historique des grands cols des Alpes (les cols du Galibier et d'Izoard sont tout proches de la cité), axe routier qui relie Nice au lac Léman.
Par voie ferrée, la gare de Briançon est le terminus de la ligne en provenance de Marseille-Saint-Charles. Projeté dès la fin du XIXen siècle, et régulièrement extirpé des cartons, un tunnel ferroviaire sous le col de Montgenèvre permettrait de poursuivre la ligne vers l’Italie (Oulx) et ainsi mettre en liaison directe Marseille et Turin.
Briançon est située à 15 km de la frontière italienne, à 33 km de Sestrières, à 45 km de Bardonèche (gare TGV), à 46 km d'Embrun, à 84 km de Barcelonnette et de Saint-Jean-de-Maurienne, à 87 km de Pignerol, à 109 km de Turin et à 115 km de Grenoble.
Briançon est réputée pour sa vieille ville. La place forte est constituée d'un dispositif considérable imaginé par Vauban et réalisé en particulier par Tardif, directeur des fortifications du Dauphiné, et Nègre : en plus de la classique ceinture de fortifications qui entoure le centre-ville, les ingénieurs ont installé de nombreux forts sur les montagnes environnantes afin de prévenir une invasion venant de l'Italie.
C'est également une station de ski appartenant au domaine de Serre Chevalier dont elle fut à l'origine en 1941 sur le site de Chantemerle.
Briançon est située sur les tracés des sentiers de grande randonnée GR 5, GR 5C et GR 50.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A la encreuament de cinc vallées (Durance, Clarée, Guisane, Cerveyrette, Orceyrette), lo luòc a #èsser ocupat dempuèi l'edat del bronze. Dels peuplades celto-ligures, los Brigiani, son a l'origina del nom romain Brigantio, Brigantium (raïtz celtique brig, «luòc anautit»).
Au carrefour de cinq vallées (Durance, Clarée, Guisane, Cerveyrette, Orceyrette), le site a été occupé dès l'âge du bronze. Des peuplades celto-ligures, les Brigiani, sont à l'origine du nom romain Brigantio, Brigantium (racine celtique brig, «lieu élevé»).
Economia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Toponimia Occitana e Senhalizacion bilingüa. Actas del Congrés d'Aush, 2007, publicat pel CROM, mapa aparegut a la pagina 77


text:
Jòcs Olimpics d'ivèrn de 1956
Los Jòcs Olimpics d'ivèrn de 1956 (Jòcs de la 9ena Olimpiada) se debanèron a Cortina d'Ampezzo Itàlia ( 26 de genièr - 5 de febrièr de 1956 ).
Somari
- 1 Genèsi
- 2 Delegacions
- 3 Debanar
- 4 Espets e endevenenças
- 5 Programa
- 6 Medalhièr general
- 7 Bibliografia
- 8 Vejatz tanben
- 9 Ligams extèrnes
- 10 Ligams videografics
- 11 Nòtas e referéncias
Genèsi[modificar | modificar la font]
Delegacions[modificar | modificar la font]
823 atlètas de 32 equipas participèron a aicestes primièrs jòcs olimpics transalpins.
Debanar[modificar | modificar la font]
Espets e endevenenças[modificar | modificar la font]
Programa[modificar | modificar la font]
Espòrts e espròvas[modificar | modificar la font]
Bobsleigh[modificar | modificar la font]
Esqui alpenc[modificar | modificar la font]
Esqui nordic (Combinat nordic / Esqui de fons / Saut amb esquis )[modificar | modificar la font]
Oquei gèl[modificar | modificar la font]
Patinatge artistic[modificar | modificar la font]
Patinatge de velocitat[modificar | modificar la font]
Medalhièr general[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- sus YouTube... mai de 79 documents subre Cortina d'Ampezzo 1956 en picar coma clau Winter Olympic Games 1956


text:
Y (Somme)
Y es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge rural picard del Santerre, situat entre Ham e Péronne, surplombant la vallée de la Soma
Village rural picard du Santerre, situé entre Ham et Péronne, surplombant la vallée de la Somme
Istòria[modificar | modificar la font]
Pòble destruit pendent los combats de la Primièra Guèrra mondiala.
Village détruit pendant les combats de la Première Guerre mondiale.


text:
Laqueuille
Laqueuille (Laqueuille en francés) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi Domat e la region de la region d'Auvèrnhe..
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Site de la préfecture du Puy-de-Dôme, consulté le 8 janvier 2008
- ↑ Site de la préfecture du Puy-de-Dôme, consulté le 8 janvier 2008


text:
Defensa personala
La defensa personala o autodefensa es una disciplina qu'agropa un ensems de principals utilizats per deténer una accion ofensiva realizada contra qualque persona.
Las tecnicas de defensa personala son estadas paissièras en principi de las arts marcials tradicionales e perfeccionadas e purificades amb l'objècte de melhorar la siá eficacitat e d'adaptar los a l'ipotèsi de conflicte en las condicions actualas de vida.
En defensa personala s'utiliza tecnicas austeres e s'assaja evitar los movements complèxes.
S'utiliza principalament blocadas, retengudas e palancas per redusir l'adversari de manièra la mai rapida possibla e acortanda lo temps de combat per evitar de risques e daissar en segond plan diferéncias fisicas.
La defensa amb palma sens armas, pòt completar s'amb armas pròprias o impròpies, o de guinhauets o armas de fuòc o qualque element al coma se pòt accedir en lo moment del conflicte.
Ambito Civil[modificar | modificar la font]
En l'ambito civil se tempta de redusir l'adversari de manièra segura e sens provocar de damatges excessius dandos la responsabilitat civila de l'accion defensiva quand s'excedís las limitacions de la defensa legitima. La defensa personala se basa en los fondaments d'unes espòrts o arts marcials coma lo judo, lo aikido o lo karate. Lo caractèr principal de la defensa personala es l'evitació de la fòrça, mentre, generalament, los oponents pòdon èsser individuales de dimensions mai amplas o amb fòrças musculars màgers que las nòstras. Es per aquela ració, que tecnicas basicas coma los còps unicos (eles que se realiza contra l'oponent amb una zòna especifica de lo nòstre còrs) coma l'usatge de la palma de la man, las juntures dels dits e los dits dins zònas toves o de còps de genolh, pasandas en mai per tecnicas mai professionalas coma divèrses tipes de còps depès, e tanben mai avançadas coma desequilibris o immobilizacions (s'acostuma usar lor en defend personal de polícia o en modalitats esportiuas coma lo karate) son las aplicacions en eles que compren la defensa personala.
Ambito Militar[modificar | modificar la font]
En l'ambito militar s'utiliza de tecnicas amb màger poder ofensiva e letala valida quitament d'arma.


text:
Wikipèdia:Avertiments generals
Garantida
Wikipèdia es une enciclopèdia fondada sus la tecnologia wiki. Aquesta tecnologia permet a tot visitor, inscrich o pas, de modificar a tot moment lo contengut de las paginas e de ne crear. Alara, se vesètz un problèma dins un article, podètz :
- o senhalar sus la pagina de discussion de l'article, accessible per l'onglet discussion ;
- o corregir o completar dirèctament l'article en clicant sus l'onglet modificar.
Per vos ajudar a modificar Wikipèdia, podètz consultar l'ajuda del projècte e las questions pausadas sovent (FAQ) (especialament las FAQ sus la participacion).
Aquesta libertat d'accès a per consequéncia que qualqu'un pòt introduire, deliberadament o non, d’errors, d’informacions falsificadas o biaissadas, que demoraràn presentas fins que qualqu'un mai las corregisca.
En definitiva, coma per cada font d'informacion qu’utilizatz, vos es recomandat de far jogar vòstre esperit critic. Per vos permetre de jutjar rapidament de la qualitat d'un article sus Wikipèdia, se conselha de procedir lo pus sovent possible als dos contraròtles seguents :
- examinar la pagina de discussion – s'existís d'oposicions entre redactors de l'article, la lectura d'aquesta pagina vos permetrà de veire quins son los punts de l'article criticats o discutits e de vos far vòstra opinion ;
- examinar la pagina istoric de l'article – aquò vos permetrà d'observar l'evolucion de la pagina dempuèi sa creacion, amb autor, data e matèria de cada modificacion (veire Ajuda:Istoric).
Divèrs avertiments se pòdon plaçar a la cima dels articles per senhalar un desacòrdi de neutralitat, de pertinéncia, o encara de lacunas o d’errors. Wikipèdia es une enciclopèdia « viva » que convida sos legeires a participar a un procès de collaboracion dobèrt. En responsa a vòstres dobtes, la consultacion de las paginas seguentas serà segurament utila :
- responsas a las objeccions abitualas
- mesa en gàrdia medicala pels articles del projècte medecina
Confidencialitat
Resumit :
- Se legissètz las paginas de Wikipèdia sens contribuir, l'informacion normalament capturada dins los jornals dels servidors es similara a la capturada per d'autres sites Internet.
- Çaquelà, quand se modifica una pagina, lo logicial MediaWiki enregistra lo pseudonim del contributor, o son adreça IP s'edita en tant qu'anonim. Se volètz pas que vòstra adreça IP aparesca dins los istorics e los archius de Wikipèdia, avètz doas solucions :
- crear un compte o vos connectar e causir un pseudonim ;
- modificar pas cap d'article.
Ligams extèrnes
Se fornís pas cap de garantida concernent la pertinéncia, la fisabilitat ni la quita legalitat dels sites qu'i menan los ligams extèrnes que pòdon trobar dins las paginas de Wikipèdia.


text:
36
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 36 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Après un incendi dins lei quartiers d'Aventin, l'emperaire Tibèri deguèt tornarmai organizar una ajuda alimentària a destinacion de la capitala. Coma en 33, lei finanças de l'Estat èran pron solidas per sostenir aquel esfòrç e l'operacion capitèt permetent de limitar leis efècts de la crisi.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Perseguida e fin de la campanha acomençada l'annada precedenta còntra lo reiaume de Gongsun Shu. D'efècte, après l'assassinat de mai d'un generau Han, leis oficièrs subrevivents decidèron de concentrar sei tropas per una ataca còntra la capitala que capitulèt après un sètge malaisat. Au mens 10 000 abitants foguèron executats pendent lo pilhatge de la vila. Franc dei possessions de Lu Fang dins e au nòrd de China, l'emperaire Guang Wudi (25-57) èra d'ara endavant lo mèstre d'una China reünificada per lo premier còp dempuei leis insureccions de 17 ap. JC.


text:
1224
Aquesta pagina concernís l'an 1224 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Comtat de Tolosa[modificar | modificar la font]
Perseguida dei combats entraïnats per la Crosada deis Albigés ambé la fin dau sètge de Carcassona per lei fòrças occitanas coalizadas de Tolosa, de Fois e dei Trencavel. Lei Crosats menats per Amalric VI de Montfòrt e seis oficièrs principaus (Gui de Montfòrt, Lambert de Thury ò Gui de Levis) foguèron obligats de negociar l'abandon de la plaça en cambi de sa libertat. Aquela victòria marquèt la fin de la reconquista occitana acomençada en 1217. Après aquela desfacha, Amalric VI de Montfòrt foguèt obligat de rintrar dins lo nòrd ont anava abandonar sei revendicacions au rèi de França entraïnant l'arribada de la Crosada Reiala en 1226.


text:
Floridor
Josia de Soulas, conegut deu son nom d'empont Floridor (Brie, 1608 - París, lo 14 d'agost de 1671), escudèr sieur de primefosse.
Après aver servit dens lo regiment de Rambure (Picardia) que he l'actor en França e a Londres. En 1638, que comencè a jogar dens lo Teatre deu Marais a París puish a l'Ostau de Borgonha on aportè lo repertòri de Pierre Corneille. Que conegó alavetz un succès deus grans auprès d'un public de tot escantilh.
Que deishè lo teatre en 1671 e Hauteroche que prengó la seguida com director de la tropa de l'Ostau de Borgonha.


text:
Tarenta
Las tarentas son de reptils de la familha dels geconids (Gekkonidae). N'existisson aperaquí 650 espècias distribuidas dins las zònas tropicalas e subtropicalas per tot lo mond, inclusent lo Bacin Mediterranèu al limit nòrd de distribucion. Sonque se'n tròban quatre espècias en Euròpa.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
Son principalament nocturnas, mas dins las regions temperadas se pòdon veire activas durant lo jorn. Gaireben totas las tarentas son capablas d'emetre de sons que pòdon anar d'un pichon crit, dins las espècias mai pichonas, a un lairet estrident. Son de grands escalaires, presentan de coissinets aderents als dets. Aqueles coissinets son recobèrts per d'estructuras microscopicas semblant de pels, nomenadas "setes", que lor permeton d'escalar sus de de superfícias lisas.


text:
Guido d'Arezzo
Guido d'Arezzo (tanben conegut com Guido Aretinus o Guido Monaco) (991/92 - après 1033), monge benedictin e teorician de la musica qui desenvolopè la notacion musicau en particion tostemps emplegada peus musicians e compositors de uei lo dia. Qu'ei eth tanben qui, dab l'imne de Sant Joan, e dè lo lor nom a las nòtas dens lo sistèma de musica occidentau.
Que's pensa que Guido d'Arezzo e deu estar vadut en 991 o 992. Aquesta data qu'ei ua extrapolacion de la datacion probabla deu Micrologus qui, dens ua letra, Guida disèva aver escriut a l'atge de 34 ans. Que comencè la soa vita de monge benedictin au monastèri de Pomposa (au ras de Ferrara) on comencè a ensenhar lo cant religiós. Puish que se n'anè entà Arezzo. Que's pensa qu'ei aciu on desenvolopè la notacion de la musica sus ua escala de linhas, lo nom de las nòtas (dab un texte e un aire pro conegut per que los musicians e pòscan aisidament reconéisher o travar la nòta correspondent a la sillaba dens lo famós imne de Sant Joan) e la "Man de Guido" un metòde de direccion de còr on las nòtas e son muishadas dab la man, çò qui permet d'ensenhar un còr a cantar hèra viste.
Lo nom de las nòtas dens lo mòn latin que vien de la purmèra sillaba de l'Imne de Sant Joan Baptista (lo si qu'ei en vertat l'acronim de Sancte Joannes), qui dens la melodia, puja cada còp d'ua nòta.
- Ut queant laxis
- Resonare fibris
- Mira gestorum
- Famuli tuorum,
- Solve polluti
- Labii reatum,
- Sancte Ioannes.
Impressionat peus sons metòdes, lo Papa Joan XIX que'u hasó arrecotir entà Roma en 1028, on ne demorè pas hèra, totun, per'mor de la soa santat que'u he tornar a Arezzo. Non se sap pas arren de la soa vita arron 1030.


text:
138
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 138 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Mòrt d'Adrian lo 10 de julhet. Antonin lo Piós i succediguèt.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 10 de julhet - Adrian emperaire roman.


text:
Indèx (anatomia)
L'indèx es lo segon det de la man per l'Òme e los grands monins, situat entre lo poce e lo det long.
Servís en general per indicar o designar un objècte o una direccion (aquel poder pòt èsser considerat coma malefic).
Es tanben utilizat per demandar la paraula en lo leavant, e l'escòla subretot.
Aquel es sovent utilizat per apiejar sus un boton, per escriure amb lo det, eca.
Aquel det es lo det de l'equilibri.
Unicode[modificar | modificar la font]
Los simbòls Unicode representant l'indèx son:


text:
Faraon
Los faraons èran los reis (o mai rarament reinas de l'Egipte antica. Qualques cercaires estiman que l'emplec d'aqueste nom data d'aperaquí 1400 abans Crist e unes autres sonque dempuèi 950 abans Crist. Èra lo faraon lo cap religiós, civil e militar d'Egipte.
La religion teniá un ròtle preponderant, coma se pòt veire dins la mitologia egipciana. Aital lo sistèma de govèrn derivèt finalament cap a una teocracia que lo faraon se considerava coma un dieu a la terra, fondamenta d'un poder absolut.
Etimologia[modificar | modificar la font]
Aqueste nom faraon nos es arribat gràcias al grèc φapaώ (pharaō) que passèt puèi dins lo latin tardièr pharaō. Se pensa que vendriá d'una formula egipciana que per demesiment passèt a se dire [per aâ] (literalament ostal grand).
Los ornaments reials[modificar | modificar la font]
Lo rei d'Egipte portava una corona dobla, creada a partir de la Corona Roja de Bassa Egipte e la Corona Blanca d'Egipte Nauta. Èra ondrada d'un uraeus, que foguèt doblat pendent la 25ena Dinastia.
L'egiptològ Bob Brier a remarcat que malgrat las representacions nombrosas de las coronas dins los retraches reials, per ara s'es pas trobat cap de corona d'Egipte antica.
Galariá[modificar | modificar la font]
-
Ramsès II abat los enemics d'Egipte (temples d'Abo Simbèl)
-
Ramsès II sul carri (temples d'Abo Simbèl)


text:
Frédéric Cournet
Frédéric Cournet (Lorient, 1839 - París, 1885) foguèt una personalitat de la Comuna de París (1871).
Venguèt jornalista au jornau "Réveil" de Charles Delescluze en 1868. Durant lo sètge de París de 1870-1871, foguèt cap d'un batalhon de la Gàrdia Nacionala de Montmartre e participèt a l'insurreccion dau 31 d'octòbre de 1870. Après la guèrra, foguèt elegit deputat dau XIXen arredoniment lo 8 de febrier de 1871 puei membre de la Comuna lo 26 de març. Atemptèt de negociar amb Adolphe Thiers mai lei negociacions capitèron mau. Durant la Comuna, faguèt partida de la Comission de seguretat generala (26 de març - 3 d'abriu), de la Comission executiva (3 d'abriu - 15 de mai) e enfin de la Comission de la guèrra. Lo 24 d'abriu, venguèt delegat per la seguretat generala. Votèt contra la creacion dau Comitat de Salut Public e, lo 26 de mai, s'opausèt a la mòrt deis ostatges fusilhats dins la carriera Haxo. Après, s'exilièt a Londres e foguèt condamnat a mòrt per contumàcia per lo 6en Conseu de guèrra. Tornèt en França après l'amnistia de 1880.


text:
Lachy
Lachy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Çò Grand Morissètz pren la siá font a Lachy.
Le Grand Morin prend sa source à Lachy.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Una part de Verdey a amassat a Lachy en 1966[1].
Une partie de Verdey est réunie à Lachy en 1966[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ EHESS, nòta de la comuna sul luòc Cassini, consultada lo 8 de febrièr de 2009
- ↑ EHESS, notice de la commune sur le site Cassini, consultée le 8 février 2009


text:
Le Vésinet
Le Vésinet es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Yvelines e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat del Vésinet se tròba al mièg d'un méandre de la Seine, sens accès al fleuve, a 19 quilomètres a l'oèst de París e a quatre quilomètres a l'èst de Sant-Germain-en-Laye. Las municipalitats limitrophes son Chatou a l'èst, Croissy-sus-Seine al sud, Lo Pecq a l'oèst e Montesson al nòrd.
Lo territòri a constituit per una plana alluviale escalonant-s'entre 28 mètres (al nivèl del redond-ponch del Pecq) e 45 mètres d'altitud (a la extremitat es de la rota de Montesson), en leugièra pendenta del nòrd-es cap al sud-oèst.
Es una municipalitat totalament urbanisée, formada fòrça majoritairement d'abitacions individualas. Los espacis verdes representan 20 % del territòri. En aqueles espacis verdes, distribuits en la municipalitat, an #èsser condicionats plànols d'aiga : lo lac Superior, lo lac Inferior, lo lac de la Station, lo lac de Croissy e lo Grand lac (amb una granda isla centrala, l'Isla de las Ibis) tanben trucat « Lac dels Ibis »[1] O « Grand Lac dels Ibis »[2]. Aqueles plànols d'aiga an connectat las unes a las autras (jos la forma de doas rets independentas separats per la via de camin de fèrre) per près de quatre quilomètres de ruisseaux artificiales trucats « los Pichons Rius ».
Las comunicacions an assegurat per tres grands aisses radiant a partir del luòc de la Republica (#qu'es una anciana estela forestala) : al nòrd la rota de Montesson (RD 311), al sud la rota de Croissy (RD 121), al centre lo boulevard Carnot (RD 186). Aquel darrièr #que connècta lo pont de Chatou al pont del Pecq constituissi lo artèria principal de la comuna.
Sul plànol ferroviaire, Lo Vésinet es desservi per dos stations del RER A : Lo Vésinet-Centre e Lo Vésinet-Lo Pecq.
La commune du Vésinet se trouve au milieu d'un méandre de la Seine, sans accès au fleuve, à 19 kilomètres à l'ouest de Paris et à quatre kilomètres à l'est de Saint-Germain-en-Laye. Les communes limitrophes sont Chatou à l'est, Croissy-sur-Seine au sud, Le Pecq à l'ouest et Montesson au nord.
Le territoire est constitué par une plaine alluviale s'étageant entre 28 mètres (au niveau du rond-point du Pecq) et 45 mètres d'altitude (à l'extrémité est de la route de Montesson), en légère pente du nord-est vers le sud-ouest.
C'est une commune entièrement urbanisée, formée très majoritairement d'habitations individuelles. Les espaces verts représentent 20 % du territoire. Dans ces espaces verts, distribués dans la commune, ont été aménagés des plans d'eau : le lac Supérieur, le lac Inférieur, le lac de la Station, le lac de Croissy et le Grand lac (avec une grande île centrale, l'Île des Ibis) aussi appelé « Lac des Ibis »[3] ou « Grand Lac des Ibis »[4]. Ces plans d'eau sont reliés les uns aux autres (sous la forme de deux réseaux indépendants séparés par la voie de chemin de fer) par près de quatre kilomètres de ruisseaux artificiels appelés « les Petites Rivières ».
Les communications sont assurées par trois grands axes rayonnant à partir de la place de la République (qui est une ancienne étoile forestière) : au nord la route de Montesson (RD 311), au sud la route de Croissy (RD 121), au centre le boulevard Carnot (RD 186). Ce dernier qui relie le pont de Chatou au pont du Pecq constitue l'artère principale de la commune.
Sur le plan ferroviaire, Le Vésinet est desservi par deux stations du RER A : Le Vésinet-Centre et Le Vésinet-Le Pecq.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}.
- ↑ Modèl:Géoportail.
- ↑ Géolocalisation sur Geoloco, http://geoloco.inovagora.net.
- ↑ Modèl:Géoportail.


text:
Calavera de Graciá Amat (1450)
La calavera de Graciá Amat (1450?)
AHPB – Archivo Histórico Protocolos de Barcelona - Notariales IX, 10. Pliego de “Construccio de naus”.
Cited in: Madurell y Marimón, José María, “antiguas construcciones de naves (1316-1740)”, Hispania (1968) 108.
From: Etayo, Carlos, Naos y carabelas de los Descubrimientos y las naves de Colón. [n/c]: Industrial Gráfica Aralar, 1971, pp. 125:
1450? En nom de Deu sia. Amén. Capitols fets, concordats e avenguts entre en Graciá amat, mariner, ciutedá de Barchinona, de una part ; e en Miquel Johan e Père Vicens, mestres d’aixes, ciutedans de a dita ciutat, de part altra, sobre la construcción de una calavera, la qual los dits mestres d’aixes han a fer e hobrar per lo dit Gracia Amat, en lo ribatge de la mar de Barchilona… …ço es, lo buch, lo qual sia de XXIIII. fins en XXV. gues de roda a roda. E XVIII, palmes de uberta a cadenes. E que haia. VII. palms menys. I. quart de puntal e dues de enserrament dessota, e entaulament desobre lo peremitjas e les scohes, e III palms e mig de orla, ab cuberta, e un casseret fins al batiport de popa, arbre ab les entenes e ab la gabia boupres e cadena, arbre de mitjama, ab entenes, timo de roda e II. timones de caxa ab la timonera, III. o IV. Batiports a la dita fusta, squiff e totes altres coses necessaries de fer de mans de mestre d’aixa a la dita fusta... Testes Johanes Lobera, magister axie: Martinus Bellet, remolarius, cives, e Johanes Fogassot, scriptor Barchinone.


text:
Mèste Verdièr
Joan Antòni Verdièr, dishut Mèste Verdièr, neishut a Bordèu, parròpia de Sent Remèsi le 11 de deceme de 1779 e mòrt dens acesta mèsma vila, plaça de Rodessa lo 25 de julhet de 1820, es un escrivan, poèta e amusaire public occitan.
Biografia[modificar | modificar la font]
Joan Antòni Verdièr es lo hilh de Joan Verdièr, fornèir (es a díder probable marcandèir de pan e còcs) e de Maria Brunetièr. Es dens la parròpia de Sent Remèsi, au ras de Garona, que vad lo 11 de decembre 1779. Los documents nos aprénen que lo tinèu muda, quauques temps après, dens la parròpia de Sent Seurin. Maria Brunetièr sembla pas auger viscut frem de temps. Antòni trabalha avèca son pair e apren lo mestèir de hornèir, de vénder lo pan, mès es forçat tanben de se liurar a d'autas activitats ende ganhar pro d'ardits. Aprenem atau qu'exercèt lo mestèir de vanèir (mentes documents lo designan atau). Possible tanben que sigue ad aquesta epòca qu'auge començat la sua activitat d'amusaire public, de dançanèir amèi de viaulonaire. Un acte nos assabenta de son maridatge, lo 5 de mai de 1806 damb Maria-Catarina Ròsa.
Se pòt maginar que la via dau coble es modèsta. En 1810, Antòni se'n vai capvath Baiona. Sonque dus actes - los de la neishença de dus de sos mainatges - nos gardan la tralha d'aceth sejorn baionés. Antòni aucupa a Baiona lo pòste d'infirmèir-major a l'espitau militar. Son esposa sembla èster tornada a Bordèu abans eth, que ne harà la sua tornada saus bòrns de Garona qu'en 1814. A Baiona, Verdièr poiré auger hèit la descobrida de l'òbra dau cançonèir gascon Pèir Lescar (1730-1808), qu'estut benlèu un de sos modèls. Tornat a Bordèu, Verdièr ven grenadèir de la Garda Nacionau de Bordèu. Es alentorn d'aquesta epòca que comença d'escríver vèrs. Es possible los auge desclamats au cunh de las ruas, mes n'am pas de pròvas d'aquesta activitat. Se saja tanben - shens gaire d'escaduda - au teatre en lenga francesa. Es a partir de 1815 que las suas òbras occitanas son publicadas. Es sa mòrt sobta, a l'estiu de 1820 (a quitament pas 41 ans) qu'estanca la seria. Es pendent aquesta tempsada que pareishen las òbras que haràn sa celebritat: Cadichona e Maian, Lo Sabbat dau Medòc, Antòni lo Dansanèir (dau títol fòrtament autobiografic). Pauc abans de morir, avè augut lo temps de fondar un grop de poètas bordalés de lenga occitana : la Societat daus poètas Gascons, amei una revista literària occitana, la Còrna d'Abondança, que pas mèi que nau numèros auguren lo temps de paréisher abans la mòrt dau poèta.
Estut considerabla la renomada postuma de Mèste Verdièr, en Gironda e alhors. Luvat son eretèir espirituau Teodòr Blanc (1840-1880), un brulh d'autors e poètas gascons girondins e d'alentorn se dishuren eretèirs de Verdièr, coma Elias Boirac de St-Macari o Jan Vigè de St Andriu de Cubsac.
Òbras[modificar | modificar la font]
- L'abanture comique de meste Bernat ou Guillaoumet de retour dens sous fougueys, 1815
- La Catastrophe affruse arribade à meste Bernat ou sa séparatioun dam Mariote, 1815
- La revue de meste Jantot dans l'arrondissement de Bordeaux, 1816
- La mort de Mariote ou meste Bernat bengé, 1816
- La mort de Guillaumet, 1816
- Lou Sabat daou Médoc, 1818
- Bertoumiou à Bourdeou ou lou peysan dupat, 1818
- Antony lou dansaney ou la rebue des Champs-Eliseyes de Bourdeou, 1818
- Alexis ou l'infortuné laboureur, 1818
- Cadichoune et Mayan ou les doyennes de fortes en gule daou mercat, 1819
- Fables nouvelles, 1819
Teatre
- La Mort de Guillaumeta, tragedia burlesca en 2 actes e en vèrs, Bordèu, Teatre Francés, 11 de genèir 1817
- Le Procès de Carnaval ou Les Masques en insurrection, comedia-folia en un acte e en vèrs, Bordèu, Teatre Francés, 27 de genèir 1819
- L'Amour et le Célibat (jamès representada)
Òbras arrecaptadas[modificar | modificar la font]
- Œuvres complètes de Meste Verdié, poète gascon, 16e édition, corrigée et augmentée, avec une Notice sur la vie et les œuvres de Verdié, par Charles Bal, M. Lacoste, Bordèu, 1879, 309 p.
- Œuvres gasconnes de Meste Verdié, poète bordelais (1779-1820). Édition nouvelle soigneusement collationnée, considérablement augmentée et précédée d'une notice, sur Antoine Verdié. Son temps, sa vie, ses œuvres, sa langue, par Léon Bonnet, lauréat des Jeux floraux septenaires. Préface de M. Edouard Bourciez, professeur de langues et littératures du sud-ouest de la France, à la Faculté des lettres de Bordeaux. Féret et fils, Bord-u, 1921, 310 p.
- Farces bordelaises, revirada per Bernat Manciet, prefaci per Albèrt Rèche, Bordèu, l'Orizon Quimeric, 1989, 127 p.
Estudis[modificar | modificar la font]
- GARDY,Felip, 1990. Donner sa langue au Diable, vie, mort et transfiguration d'Antoine Verdié, Bordelais. FEDEROP/SFAIEO, Montpelhièr/Gleisa Nava d'Issac


text:
Montcuc
Montcuc[1][2] (Montcuq en francés) es una comuna de Carcin (Occitània), situada dins lo departament francés d'Òlt e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
.
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Olocaust
L'Olocaust (o Shoah en ebrieu) designa l'ensems dei mesuras adoptadas per lo govèrn nazi e seis aliats durant la Segonda Guèrra Mondiala per l'Alemanha nazi per realizar divèrsei genocidis que lo principau foguèt aqueu dei populacions josievas d'Euròpa. Acomençat per la politica racista d'Hitler desvolopada tre sa presa dau poder en 1933, prenguèt un tornant decisiu en 1939 au començament de la guèrra quand la politica de persecucion e d'exclusion territoriala nazi se transformèt en politica d'exterminacion massissa dei personas jutjadas « inferioras ». S'accelerant a partir de la fin de l'annada 1941, lei chaples conoguèron lor apogèu ambé l'aparicion dei camps d'exterminacion equipats de chambras de gas que permetèt lor industrializacion.
Lo nombre de victimas es estimat entre 11 e 17 milions de personas segon lei metòdes de calcul que mai de 5 milions de Josieus europèus[1]. La targa de la descubèrta deis orrors dei genocidis nazis a la fin de la guèrra aguèt de consequéncias majoras dins la vida politica mondiala ambé l'aparicion d'estandards novèus per la justícia internacionala (creacion de tribunau internacionau), la creacion de l'Estat d'Israèl en 1948 e la quasi disparicion de l'antisemitisme en Euròpa Occidentala.
Somari
- 1 La mesa en plaça de la politica racista nazi
- 2 L'aparicion e l'aplicacion de la politica d'exterminacion
- 2.1 Lo tornant dau començament de la Segonda Guèrra Mondiala
- 2.2 L'organizacion de l'exterminacion deis « elements inferiors »
- 2.2.1 L'utilizacion dau sistèma repressiu nazi e l'ajuda deis autoritats ocupadas
- 2.2.2 Lei centres d'eutanasia
- 2.2.3 Lei grops d'execucion
- 2.2.4 Lo sistèma concentracionari
- 2.2.5 La reaccion dei populacions
- 2.2.6 L'atitud dei populacions persecutadas
- 2.2.7 L'atitud deis Aliats durant la guèrra
- 2.3 La dissimulacion dei traças dei genocidis per lei Nazis
- 3 Lei consequéncias dei genocidis nazis
- 4 Referéncias e nòtas
- 5 Liames intèrnes
- 6 Bibliografia
La mesa en plaça de la politica racista nazi[modificar | modificar la font]
La formacion dau Tresen Reich[modificar | modificar la font]
La formacion dau Tresen Reich nazi acomencèt ambé la crisi economica de la fin deis annadas 1920. Leis institucions legislativas de la Republica de Weimar foguèron pas capablas de resistir e lei divèrsei partits alemands se devesiguèron empachant de formar un govèrn tenent la majoritat au Parlament. Lo regim venguèt donc pus autoritari car lei canceliers successius dirigiguèron lo país gràcias ai poders presidenciaus de dissolucion dau Parlament.
Durant aqueu periòde, lo Partit Nazi (NSDAP) capitèt d'obtenir de succès importants ai divèrseis eleccions venent lo premier partit dau Parlament en 1932. Lo 30 de genier de 1933, una aliança entre lei conservators e lei Nazis permetèt a Adolf Hitler de venir cancelier. Aprofichant l'incendi dau Reichstag lo 28 de febrier seguent, aqueu darrier poguèt s'atacar ai partits marxistas (KPD e SPD) que sei membres foguèron persecutats e arrestats. Aquò permetèt aisadament au NSDAP de renforçar sei resultats ais eleccions de març de 1933. Formant tornarmai una aliança ambé lei partits conservators, Hitler obtenguèt lei poders plens e poguèt acomençar de consolidar son poder gràcias a la represa economica e la creacion d'un sistèma repressiu fòrça eficaç.
Aquela consolidacion aguèt dins lei domenis politics, economics, sociaus e culturaus. Segon leis aspècts, lo govèrn aguèt mai o mens de dificultats mai tre l'estiu de 1934, lo NSDAP aviá pres lo contraròtle d'Alemanha. Lei partisans dei partits de senèstra foguèron totjorn persecutats mai lo movement s'estendeguèt a certanei partits centristas o conservators. De mai, entre junh e julhet de 1934, lei faccions de senèstra dau NSDAP foguèron egalament eliminadas permetent d'assegurar l'aliança entre lei grops conservators tradicionaus e Hitler. Au nivèu economic, la màger part dei patrons sostenguèt leis iniciativas nazis per destrurre lei partits e lei sindicats « marxistas ». Pus important, la represa de l'activitat economica, gràcias a l'intervencion de l'Estat dins leis afaires economics e lo rearmament, permetèt de melhorar la situacion deis abitants dau país e legitimèt lo poder novèu.
Lo sistèma repressiu e la formacion dau sistèma concentracionari[modificar | modificar la font]
Per assegurar sa politica repressiva, lo regim nazi creèt tre sa presa dau poder un sistèma repressiu format d'un ensems de camps de concentracion. Au servici de la politica d'exclusion nazi, aqueu sistèma va evolucionar ambé lo desvolopament de la guèrra e l'extension dei zonas ocupadas per lo Reich e tanben ambé la transformacion de la politica nazi a prepaus dau sòrt reservat ais « inferiors ». Seis organizacions principalas èran :
- la SS, qu'aviá obtenguda son autonomia après l'eliminacion dei caps de la SA en 1934, èra cargada de divèrsei missions coma la susvelhança dei camps de concentracion.
- la Gestapo qu'èra la polícia politica dau regim.
- lei fòrças de polícia tradicionala que demorèron en plaça per la lucha còntra la criminalitat tradicionala.
Pauc a pauc, la SS venguèt l'organizacion principala d'aqueu sistèma ambé l'aumentacion dau nombre de sei membres e lor desirança de representar la societat alemanda novèla. De mai, s'ocupèt a partir de junh de 1933 de la gestion dei camps fondats a l'iniciativa dau govèrn e iobtenguèt de profiechs economics importants gràcias a l'explecha dei presoniers. Enfin, a partir de 1938, poguèt formar seis unitats militaras pròprias, en fòra de l'organizacion de la Wehrmacht, que van venir l'elèit dei fòrças armadas alemandas.
La question dei « raças inferioras » e deis « elements desviants » dins leis annadas 1930[modificar | modificar la font]
Dins leis annadas 1930, lo politica repressiva nazi èra dirigida còntra leis opausants au regim (comunistas, socialistas...), leis « elements desviants » e lei « raças inferioras », principalament lei Josieus. L'objectiu èra generalament l'exclusion d'aquelei grops e lor eliminacion per la retencion dins lei camps de concentracion o l'emigracion e l'exclusion de la societat.
Ainsi, au començament dau regim, la buta principala dau sistèma concentracionari èra lei militants politics dei partits d'esquèrra coma lo KPD. En 1933, lei premiers camps, coma Dachau, èra destinats unicament ais opausants politics. Lei Josieus foguèron inicialament gaire mandats vèrs lei camps. Fins a 1937, l'objectiu dei Nazis èra principalament lor exclusion e donc lor eliminacion de la vida economica alemanda. De lèis foguèron donc adoptadas per empachar lei Josieus de practicar certaneis activitats. Aquelei mesuras foguèron egalament pontuadas d'accions pus violentas per espaurir lei Josieus e lo rèsta d'Alemanha.
Tres ensems de mesuras an una importància majora. Premier, lei pogroms e lo boicòt organizats a la prima de 1933 dins lei vilas principalas se turtèt ai protestacions estrangieras e a l'indiferéncia de la màger part dei ciutadans. S'acabèt per una revirada importanta e Hitler decidiguèt donc de centralizar la politica antisemita dau Partit. Leis operacions seguentas dispausèron donc d'una organizacion superiora. A partir d'abriu de 1933, divèrsei mestiers foguèron pauc a pauc defenduts ai Josieus maugrat lei protestacions de certanei responsables coma lo president Hindenburg. Enfin, a partir de 1935, lei mesuras còntra lei Josieus s'accelerèron ambé l'adopcion dei lèis de Nurembèrg que prenguèron fòrça mesuras antisemitas :
- exclusion dau servici militar.
- interdiccion d'anar dins certanei luòcs publics coma lei cinèmas.
- interdiccion dei maridatges entre Josieus e « Alemands ».
- supression dau drech de vòte.
13 decrets completèron aquelei lèis qu'entraïnèron la disparicion de 80% dei comèrcis tenguts per de Josieus. De mai, d'autrei pogroms aguèron tornarmai luòc avans que la preparacion dei Jòcs Olimpics obliguèt lo regim de moderar provisòriament sa politica racista.
A partir de 1937-1938, la politica antisemita dau regim cambièt de forma evolucionant de l'exclusion a l'eliminacion. D'en premier, aquela darriera foguèt territoriala : lei Josieus foguèron obligats de quitar lo país per l'estrangier en causa de la supression de sei mejans de subsisténcia e una aumentacion de la violéncia. D'impòsts suplementaris foguèron impausats e d'activitats economicas novèlas coma leis agéncias immobilieras foguèron defendudas. De mai, unei sinagògas foguèron incendiadas (Munic lo 9 de junh de 1938, Nurembèrg lo 10 d'aost de 1938...) avans l'entraïnament de la « Nuech de Cristau » entre lo 28 e lo 29 d'octòbre de la mema annada. Per venjar la mòrt d'un conselhier de l'ambassada alemanda de París, lei Nazis organizèron un pogrom gigant dins tot lo Reich. Lo bilan foguèt fòrça important ambé 91 mòrts, 267 sinagògas e 7500 botigas destruchas e l'arrestacion de 30 000 Josieus per la Gestapo que foguèron deportats dins lei camps de concentracion. Puei, lo 12 de novembre, se creèt un impòst novèu, pagat solament per la comunautat josieva, per remborsar lei degalhs. Enfin, lo regim decidiguèt « l'arianizacion » de totei leis entrepresas josievas.
L'objectiu d'aquela politica d'exclusion economica e sociala èra l'emigracion dei Josieus en fòra d'Alemanha. 330 000 quitèron efectivament lo país entre 1933 e 1945 e 220 000 entre 1933 e 1938. A partir d'aquela annada, lo govèrn desvolopèt tanben una politica d'expulsion forçada que regardèt principalament lei Josieus vivent en Àustria e en Checoslovaquia. Permetent l'eliminacion o la reduccion de divèrsei minoritats josievas vivent dins lo Reich, aquela politica s'acabèt au començament deis annadas 1940 e va evolucionar de l'eliminacion territoriala a l'eliminacion fisica.
L'aparicion e l'aplicacion de la politica d'exterminacion[modificar | modificar la font]
Lo tornant dau començament de la Segonda Guèrra Mondiala[modificar | modificar la font]
A partir de 1939, lei succès alemands en Polonha puei dins lo rèsta d'Euròpa entraïnèron l'ocupacion de la màger part dau continent per lei Nazis. Aquelei darriers deguèron administrar donc de populacions novèlas e veguèron dins la guèrra l'ocasion de realizar lor programa politic que l'objectiu principau èra d'assegurar la supremacia de la « raça ariana ». Lo regim decidiguèt donc d'acomençar l'eliminacion massissa dei populacions consideradas coma « inferioras ».
Ansin, en 1939, durant l'invasion de Polonha, de grops especiaus de la SS foguèron cargats de l'execucion deis enemics dau Reich, magerament lei Josieus, lei comunistas e certaneis elèits dau país. Aquelei grops foguèron tanben utilizats en 1941 au començament de l'invasion dau territòri sovietic. D'autra part, a l'interior d'Alemanha, l'emigracion josieva foguèt enebida lo 23 d'octòbre de 1941 e lei premierei deportacions en massa acomencèron lo 25 de novembre seguent. Puei, lo 20 de genier de 1942, la conferéncia de Wannsee adoptèt lo principi de la « solucion finala au problèma josieu ». D'ara endavant, lei Josieus foguèron tracats en Alemanha, dins lei territòris ocupats e dins certanei país aliats e deportats en direccion dei camps de concentracion e d'exterminacion.
Pauc a pauc, d'autrei populacions conoguèron un sòrt identic ai populacions josievas. Lei principalas foguèron lei presoniers sovietics (3,3 milions de mòrts), lei gitans (aperaquí un milion de mòrts), de populacions eslavas coma lei Polonés, divèrsei resistents o opausants politics e lei personas consideradas coma desviantas per lo nazisme (omosexuaus, andicapats...). Aqueleis exterminacions, especialament per lei presoniers sovietics, agantèron de proporcions quasi similaras au chaple dei populacions josievas. De mai, lo regim nazi aviá previst de campanhas d'exterminacion massissa dei populacions eslavas dei territòris de l'Èst qu'èran destinats a la colonizacion germanica (Polonha, Ucraïna...).
L'organizacion de l'exterminacion deis « elements inferiors »[modificar | modificar la font]
L'exterminacion dei populacions e deis individús jutjats « inferiors » per lei Nazis necessitèt una organizacion importanta per assegurar lei doas partidas principalas d'aquela politica. La premiera èra l'arrestacion d'aquelei populacions en Alemanha e dins lei territòris ocupats per son armada. Regardava generalament la policiá alemanda, lei SS e subretot leis autoritats localas que forniguèron la màger part deis efectius de policiá. Lo segond ponch foguèt la realizacion de l'exterminacion que se debanèt segon divèrsei metòdes evolucionant vèrs una « industrializacion » creissenta dei chaples.
L'utilizacion dau sistèma repressiu nazi e l'ajuda deis autoritats ocupadas[modificar | modificar la font]
L'organizacion de l'exterminacion per lo regim nazi foguèt centralizat en Alemanha mai s'estendeguèt dins lo rèsta de l'Euròpa ocupada. Òr, dins aquelei territòris, lei fòrças alemandas presentas èran principalament d'unitats militaras mai leis efectius de polícia èran febles. Ansin, lei govèrns e leis autoritats locaus ajudèron leis Alemands per avistar, discriminar, arrestar, despossedir e deportar leis « inferiors », magerament lei Josieus. Per exemple, lo govèrn francés de Vichèi adoptèt lei premierei mesuras còntra lei Josieus tre lo mes de julhet de 1940. Puei, en julhet de 1942, lei principalei deportacions de Josieus (Vel' d'hiv) foguèron organizadas unicament per la polícia francesa. Croàcia, estat dirigit per Ante Pavelić e aliat au Reich dins la guèrra dei partisans en Iogoslavia, foguèt un cas especiau, magerament dins l'organizacion dau genocidi dei Sèrbes e dei Gitans. D'efèct, aqueu regim creèt e administrèt son ret pròpri de camps de concentracion que son centre èra lo camp d'exterminacion de Janosevac.
Lei centres d'eutanasia[modificar | modificar la font]
Lei centres d'eutanasia foguèron lo premier procediment d'exterminacion adoptat per lei Nazis. Durant l'estiu de 1939, un organisme foguèt creat per lo govèrn per s'ocupar de l'eliminacion deis enfants agantats per de diformitats e leis andicapats mentaus. Sièis centres d'eutanasia foguèron donc bastits sota lo nom d'operacion T4. En genier de 1940, descurbiguèt la tecnica dau gasatge per lo monoxid de carbòni. L'operacion T4 agantèt lo ritme de 5 000 tuats cada mes sensa suscitar de protestacions importantas de la populacion fins a aost de 1941 quand l'evesque de Munster la denoncièt. Crenhent un trebol de l'opinion publica, Hitler preferiguèt donc d'arrestar l'operacion. Fin finala, causèt donc la mòrt de 140 000 mòrts e va permetre lo desvolopament dei camps d'exterminacion equipats de chambras de gas.
Lei grops d'execucion[modificar | modificar la font]
Lei grops d'execucion (Einsatzgruppen) foguèron lo premier metòde utilizat per l'eliminacion deis « elements inferiors », principalament durant lei campanhas orientalas (Polonha, URSS...). Formats per d'unitats de la SS e sovent ajudats per d'elements locaus, aquelei grops èran encargats de l'arrestacion e de l'execucion dei Josieus, deis opausants politics e, de còp, deis elèits dau territòri ocupat. Entre 1940 e 1943, foguèron responsables de la mòrt d'aperaquí un milion de personas. Pasmens, aqueleis unitats mancavan de discrecion e leis execucions massissas faguèron tòrt au morau de sei membres. Ansin, l'aparicion de metòdes d'exterminacion novèus dins lei camps entraïnèron lor disparicion.
Lo sistèma concentracionari[modificar | modificar la font]
Lei ghettos josieus[modificar | modificar la font]
Lei ghettos josieus foguèron lo metòde principau utilizat per leis Alemands per assegurar lo contraròtle territòriau dei populacions josievas, butas majoras de la politica d'exterminacion. Lei Josieus i foguèron parguejats e deguèron faciar divèrsei privacions, especialament alimentaras. Puei, aquelei quartiers foguèron vujats pauc a pauc entre 1941 e 1944 e leis abitants deportats en direccion dei camps.
Lei camps de concentracion[modificar | modificar la font]
Lo ret de camps de concentracion èra la basa dau sistèma concentracionari alemand e sa creacion acomencèt tre l'annada 1933. Format per de centenaus d'installacions, èra liat ai rets de camps situats dins lei país ocupats. Lor objectiu èra d'assegurar l'esplecha economica dei presoniers e d'obtenir lor anientament per leis atrocitats, la manca d'igièna e la malnutricion. Regardant la màger part dei camps dau sistèma concentracionari, lo taus de mortalitat causat per aqueu trabalh forçat podiá agantar 50% dins certaneis endrechs coma lo camp d'Auschwitz. Dins lei camps d'exterminacion, aqueu metòde foncionava ambé lei chambras de gas onte lei subrevivents èran eliminats.
Lei camps d'exterminacion[modificar | modificar la font]
Lei camps d'exterminacion foguèron l'element major dei genocidis nazis e la manifestacion pus visibla de l'orror dau sistèma concentracionari alemand. Apareguèron a partir de la fin de l'annada 1941 gràcias ai progrès tecnics realizats dins l'utilizacion dei gas e a la decision definitiva de l'exterminacion dei Josieus e deis autreis « elements inferiors per Hitler ». En genier de 1942, la conferéncia de Wannsee permetèt lo reglament dei questions tecnicas entre lei servicis pertocats per l'exterminacion e lei premiereis installacions foguèron bastits. Fin finala, sièis camps d'exterminacion foguèron construchs per lei Nazis que lo pus conegut es Auschwitz situat en Polonha. 1,1 milion de personas, magerament de Josieus, i foguèron tuadas que 900 000 dins lei chambras de gas.
Dins aquelei camps, un procediment complèxe foguèt desvolopat per assegurar l'exterminacion dei presoniers, la recuperacion de lor ben (vèstits...), de matèrias premieras (dent d'aur...) e eliminar lei cadabres. Per exemple, dins lo camp d'Auschwitz II, un bastiment devesit en sièis partidas principalas permetiá de realizar cada etapa :
- Intrada dei presoniers.
- Desvestiment dei presoniers.
- Gasatge dei presoniers.
- Pèça centrala equipat per lo transpòrt dei cadabres.
- Forns per cremar e eliminar lei cadabres.
- Lotjament dau personau de l'unitat. Aqueu personau èra chausit entre lei presoniers.
Lei marchas de la mòrt[modificar | modificar la font]
A partir de novembre de 1944, lei camps d'exterminacion polonés foguèron abandonats per lei Nazis en causa de la proximitat dei tropas sovieticas. Pasmens, l'exterminacion contunièt durant l'evacuacion dei camps. D'efèct, lei presoniers deguèron anar d'a pè en Alemanha pendent l'ivèrn de 1945. Aquelei marchas dichas « marcha de la mòrt » se debanèron dins de condicions espaventablas per lei presoniers. Lei personas tròp lassas per contuniar èran tuadas per lei SS e dins lei camps alemands, un nombre fòrça important moriguèt d'epidemias. Fin finala, aperaquí 250 000 presoniers entre genier e mai de 1945.
La reaccion dei populacions[modificar | modificar la font]
La populacion alemanda[modificar | modificar la font]
Hitler e la màger part dei caps nazis saupèron que l'exterminacion massissa dei Josieus e deis autreis « inferiors » podián pas obtenir un sostèn important de la populacion alemanda. Decidiguèron donc d'adoptar de mesuras per empachar la publicitat d'aquela politica e suscitar lor indiferéncia, lor rebutament e lor passivitat. Tres elements permetèron d'agantar aquel objectiu.
D'en premier, la propaganda aguèt un ròtle primordiau ambé l'utilizacion d'un vocabulari especiau per designar leis accions dau genocidi coma « solucion finala » o « tractament especiau ». La propaganda, mai o mens conscienta, necessitèt egalament un esfòrç importanta d'una partida de l'elèit alemanda que participèt a l'Olocaust. Per exemple, d'oficiers superiors de l'armada deguèron inclure lei grops d'execucion dins seis operacions, d'industriaus s'ocupèron de la fabricacion dei gas utilizats per l'exterminacion o d'engenhaires preparèron lei plans per la realizacion dei transferiments de populacions vèrs l'Èst. Ansin, entre 200 et 250 000 Alemands prenguèron part ai genocidis dau regim.
L'influéncia de la repression e de l'intimidacion permetèt egalament d'estofar lei movements de protestacions o lei testimoniatges dei soudats en permission. Lei rars oposants au genocidi e lei grops assaiant d'ajudar lei presoniers foguèron rapidament arrestats e eliminats per la polícia o la Gestapo. Enfin, lei dificultats de la vida e l'ensems dei mesuras antisemitas adoptadas dempuei 1933 per lo regim rendèron la màger part deis Alemands relativament tolerants ai persecucions còntra lei Josieus.
Leis autrei populacions europèas[modificar | modificar la font]
Dins lei país ocupats, lei populacions aguèron de reaccions diferentas e mai s'èran gaire au corrent de l'existéncia de la politica d'exterminacion alemanda. Dins cada país, de rets e de movements de resisténcia assaièron d'ajudar lei victimas dei persecucions, especialament lei Josieus. Per exemple, foguèt lo cas dau ret polonés Żegota, dau vilatge francés de Chambon-sur-Lignon o de la resisténcia danesa. En fàcia, de milicias o lei policias localas ajudèron leis Alemands dins l'arrestacion o l'execucion dei Josieus, especialament dins lei regions d'Euròpa de l'Èst. Dins aquelei territòris, l'antisemitisme tradicionau dei populacions foguèt un sostèn important per lei Nazis que poguèron i exterminar entre 60 e 90% dei comunautats josievas. A l'Oèst, lei Josieus obtenguèron generalament l'ajuda d'una partida de la populacion e poguèron pus aisadament escapar leis arrestacions. Per exemple, lo percentatge de Josieus francés arrestats foguèt pus feble que lo rèsta d'Euròpa ambé « solament » 26% dei membres de la comunautat que foguèron tuats.
L'atitud dei populacions persecutadas[modificar | modificar la font]
Lei populacions persecutadas per lei Nazis demorèron calmas maugrat quauquei revòutas isoladas. Lei factors principaus permetent d'explicar la manca de reaccion son la politica de terror quotidiana deis Alemands e l'ignorància dau sòrt dei deportats. Foguèt especialament lo cas dei Josieus, buta principala principala de la politica d'exterminacion nazi. Lei premierei movements de resisténcia armada apareguèron solament vèrs la fin 1942 quand lo secrèt pertocant la « solucion finala » acomencèt de disparéisser. L'episòdi pus conegut d'aquela resisténcia foguèt l'insurreccion dau ghetto de Varsòvia dau 19 d'abriu au 16 de mai de 1943. Quauquei revòutas aguèron tanben luòc dins lei camps entre lei presoniers josieus e sovietics coma a Treblinka (2 d'aost de 1943), a Sobibor (14 d'octòbre de 1943) e Auschwitz (7 d'octòbre de 1944).
L'atitud deis Aliats durant la guèrra[modificar | modificar la font]
Durant la guèrra, leis Aliats aprenguèron pauc a pauc l'existéncia dei grops d'execucion, dei camps de concentracion e dei camps d'exterminacion nazis. D'efèct, leis activitats deis Einsatzgruppen èran conegudas per lei servicis britanics a partir de l'estiu de 1941. Puei, a partir d'aost de 1942, la realitat dei camps nazis foguèt descubèrta. Lo 25 de novembre de 1942, un article dau New York Times foguèt publicat a prepaus dei camps de Belzec, de Sobidor, de Treblinka e dau procediment d'exterminacion realizat a Auschwitz. De lor caire, lei Sovietics foguèron informats per lei testimoniatges de presoniers escapats dei camps coma Alexander Petcherski.
Pasmens, maugrat aqueleis informacions, leis Aliats assaièron pas d'arrestar lei manòbras alemandas a l'entorn o dins lei camps. D'efèct, la prioritat èra donada ais operacions militaras còntra leis armadas de l'Axe e la liberacion dei presoniers dei camps foguèt repossada a la capitulacion alemanda. De mai, lo sòrt dei Josieus suscitèt gaire d'interès dins leis opinions publicas dei principaus membres de l'Aliança : l'URSS èra victima de l'antisemitisme tradicionau d'Euròpa de l'Èst, lo Reiaume Unit èra opausat ai Josieus de Palestina a prepaus de la politica d'immigracion dins aquela region e leis Estats Units èran blocats per un sentiment antisemita relativament popular. Enfin, una partida dei populacions èra mesfisanta a prepaus d'informacions semblant a una propaganda de guèrra anti-alemanda. Ansin, se d'informacions existisson, son generalament pas consideradas coma fisablas en causa de la mostruositat encara desconeguda dei crimes dau regim nazi.
La dissimulacion dei traças dei genocidis per lei Nazis[modificar | modificar la font]
A partir de 1943, lei desfachas alemandas sus lo frònt sovietic e l'avançada de l'Armada Roja entraïnèron l'abandon d'una partida dei camps polonés situats pròche la frontiera ambé l'Union Sovietica. Himmler ordonèt adonc d'escafar lei traças dei chaples. Tres camps d'exterminacion (Sobibor, Treblinka, Belzec) foguèron destruchs. Lei carniers d'unei camps foguèron tanben destruchs e lei còrs desterrats per lei cremar. Aqueu movement s'estendèt pauc a pauc ais autrei camps. Per exemple, lei chambras de gas d'Auschitz II s'arrestèron en novembre de 1944 e foguèron rasadas dins la nuech dau 21 au 22 de genier de 1945.
Lei consequéncias dei genocidis nazis[modificar | modificar la font]
Lo nombre de victimas[modificar | modificar la font]
Lo nombre de victimas dei genocidis realizats varia segon lei definicions adoptadas e es se situa generalament entre 11 e 17 milions de tuats. Pasmens, certanei genocidis, coma aqueu dei Gitans, son totjorn mau coneguts. Lei victimas principalas foguèron lei Josieus (5,1 a 5,9 milions de mòrts), leis Eslaus sovietics (2 a 8 milions de mòrts que 2 a 3 de presoniers) e lei Polonés eslaus (2 a 3 milions de mòrts). Lo genocidi dei Gitans faguèt entre 225 000 e 1,5 milion de mòrts. Lo rèsta dei personas executadas que gropava leis andicapats, leis opausants politics o religiós e leis omosexuaus, agantèt probablament la chifra de 250 000 tuats. Enfin, d'autrei genocidis, mai o mens desvolopats, aguèron luòc, especialament dins lei Balcans còntra lei Sèrbes.
L'evolucion de la « Question Josieva »[modificar | modificar la font]
L'Olocaust entraïnèt una evoluacion rapida e brutala de la « Question Josieva » en Euròpa. D'efèct, la comunautat josieva europèa d'avans la guèrra èra estimada a aperaquí 8,9 milions de personas. Lor integracion èra mai o mens capitada, especialament dins lei regions orientalas onte subrevisquèt un fòrt antisemitisme tradicionau. Lei Nazis poguèron donc i aprofichar l'ostilitat o l'indiferéncia de la populacion vis-a-vis dei deportacions de Josieus. En 1945, lei dos tèrç dei Josieus europèus èran donc estats tuats causant la disparicion de certanei comunautats e de la màger part de la cultura yiddish europèa. En reaccion, l'importància dau nombre de victimas de l'Olocaust suscitèt un envam de simpatia per lei subrevivents dei camps e per la causa josieva. Aquò permetèt la fondacion de l'estat d'Israèl en 1948 e l'antisemitisme, sentiment politic poderós dins la vida politica europèa, perdeguèt son importància dins lo debat politic europèu.
Consequéncias dins lo drech internacionau[modificar | modificar la font]
En fòra dei consequéncias sus l'evolucion dei comunautats josievas, l'Olocaust foguèt egalament l'origina de divèrseis evolucions dins lei domenis dau drech internacionau. D'efèct, la creacion d'un tribunau per jutjar lei crimes nazis venguèt lo modèl per la creacion de tribunaus internacionaus dins la segonda mitat dau sègle XX (Iogoslavia, Rwanda...). Subretot, permetèt de definir la nocion de genocidi coma l'exterminacion fisica, volontària e organizada d'un grop en causa de seis originas etnicas, de son mòde de vida o de seis opinions politicas o religiosas.
Referéncias e nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) Google Books
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) Omer Bartov, L'armée de Hitler, París, Hachette, 1999.
- (fr) François Bedarida (sous la dir.), La politique nazie d'exterminacion, París, Albin Michel, 1989.
- (de) Wolfgang Benz (Hrsg), Die Juden in Deutschland 1933-1945, München, 1988.
- (de) Wolfgang Benz (Hrsg), Dimension frd Völkermords, München, 1991.
- (fr) Georges Bensoussan, Histoire de la Shoah, Presses universitaires de France, collecion « Que sais-je ? » 2006 (1a edicion en 1996).
- (fr) Christopher Browning, Les origines de la Solution finale, Points/Histoire Seuil, 2009 (ISBN 978-2-7578-0970-9).
- (fr) Lucy S. Dawidowicz, La Guerre contre les Juifs, Hachette, 1977.
- (fr) Saul Frielander, L'Allemagne nazie et les juifs dans les années de persécution (1933-1939), París, Seuil, 1997.
- (fr) Léon Poliakov, Bréviaire de la haine : le IIIe Reich et les Juifs, Presses Pocket, 1993 (1a edicion, Calmann-Lévy, 1951).
- (fr) Jérôme Vaillant (sous la dir.), La dénazification par les vainqueurs, Lille, 1981.
- (fr) Dominique Vidal, Les historiens allemands relisent la Shoah, Bruxelles, Complexe, 2002.
- (fr) Devant l'Histoire, les documents de la controverse sur la singularité de l'extermination des juifs par le régime nazi, París, les Editions du Cerf, 1988.
- (fr) L'histoire escamotée, les tentatives de la liquide du passé nazi en Alemagne, París, La Découverte, 1988.


text:
Alexandre Dumas
Alexandre Dumas (Villers-Cotterêts, lo 24 de juilh de 1802 - Puys, Normandia, lo 5 de deceme de 1870) que ho un escrivan francés d'origina antilhesa e autor de romans qui comptan enter los mei famós de la literatura mondiau. Mantuas de las soas òbras qu'evocan tematicas, lòcs e personatges occitans (e tanben, explicitament, la quita lenga d'òc) : Los tres Mosquetaris, Lo comte de Montecristo, Monsenhor gaston Febus, La reina Margòt.
Qu'èra lo hilh deu generau Thomas Alexandre Dumas e lo pair de l'escrivan Alexandre Dumas hilh.


text:
Capèla Notre-Dame-du-Haut de Ronchamp
La Capèla Notre-Dame-du-Haut es una capèla catolica situada sul territòri de la comuna de Ronchamp, dins la region francesa de Franca Comtat. Lo projècte foguèt portat per l'arquitècte franco soïs Le Corbusier. S'enauça a l'emplaçament d'un ancian santuari roman e d'una anciana capèla que foguèt tornar bastida pel primièr còp entre las doas guèrras. Es marcada a la tièra dels monuments istorics franceses dempuèi 1967 amb la mencion "Patrimòni del sègle XX". En 2011, una portariá nòva e un convent foguèron bastits d'après los plans de l'arquitècte Renzo Piano.


text:
Purmèr Triumvirat (Argentina)
Lo Purmèr Triumvirat que governè las Províncias Unidas de l'Arriu de la Plata (futura Argentina) enter lo 23 de seteme de1811 e lo 8 d'octobre de 1812. Après, que ho remplaçat peu Segond Triumvirat mei au grat de la Lòtja Lautaro.
Originaument que's compausè de Feliciano Chiclana, Manuel de Sarratea e Juan José Paso, puish, a partir d'abriu de 1812 Paso que ho remplaçat peu bearnés Joan Martin Pueyrredon.
A partir d'abriu de 1812, après lo partir de Paso
- Secretaris sens nat vòte:


text:
Epistemologia
L'epistemologia es una branca de la filosofia qu'examina la natura de la coneissença e intenta determinar fins a ont pòt arribar la comprension umana. Los subjèctes centrals incluson coma la coneissença es derivada e coma se deu validar e provar.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) Epistemologia L'análisis de la teoria de la natura, de las originas, e dels limits de la coneissença de l'Enciclopedia Catolica. Una resenha istorica remonta la contribucion de grèc ancian, de crestian, e de filosòfs modèrnes a l'epistemologia.


text:
Fains
Fains en normand (Fains en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La superficie de la municipalitat es de 3,77km², amb una densitat de populacion de 115 abitants/km².
La superficie de la commune est de 3,77km², avec une densité de population de 115 habitants/km².
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Origina del nom : Fanum
Origine du nom : Fanum


text:
Michael Moore
Michael Francis Moore (nascut en 1954) es un realizator american de cinèma. Arribèt la reputacion amb la siá pellicula Roger & Me (Roger e ieu), un documentari sus l'arribat dins lo sieu pòble natal Flint, après que l'entrepresa General Motors barrèsse las siás fabricas per ne dobrir de nòvas a Mexic amb la fin de desencarir de còstes d'aucupacion.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
L'an 1999 Moore ganhèt lo prèmi Hugh M. Hefner A l'art e lo divertiment per lo sieu programa televisiu The Awful Truth (l'òrra vertat).
Lo sieu documentari Bowling for Columbine, (pòble ont de divèrses gojats auciguèron a tirs als sieus companhs d'escòla), estreat en l'an 2002, presentèt una analisi de la cultura armamentísta nòrd-americana. La pellicula ganhèt especiala atencion en lo Festival de Cinèma de Canas (França), e ganhèt lo prèmi César a la melhor pellicula estrangièra. Atenguèt tanben un Oscar pel melhor documentari l'an 2003. En lo moment de reculhir aquel Oscar, Moore generèt una granda polemica a Hollywood a causa de que foguèt l'unic ganhant qu'aprofechèt l'oportunitat per denonciar publicament al president dels Estats Units, George W. Bush, per la recenta aucupacion de la Iraq, lo fach que provoquèt una reaccion divèrsa en los presents. A causa de la ressonància mondiala del fach e a las duras criticas contra lo sieu discors, la venta de los sieus libres e las intradas per veire la siá pellicula aumentèron considerablament.
Lo sieu darrièr documentari, Fahrenheit 9/11 parlar suls ligams economics mantenon dempuèi fa de decènnis la familha Bush amb la familha reiala saudita e la familha de Osama bin Laden. Parla tanben sus las motivacions financièras amagas al darrièr l'aucupacion de la Iraq del 2003 e la supausada credulitat e abséncia de sens critic del ciutadan nòrd-american tèrme mejan. Aquel trabalh a agut un succès sens precedents en lo genre documentari. Tot aquò a pesar dels problèmas qu'aguèt per èsser distribuida après que The Walt Disney Company, proprietària de la distribuidora Miramax, se volguèsse pas distribuir la cinta. Malgrat aiçò, après obténer la Palma d'Aur al Festival de Canas 2004, e mercés a la polemica en los mejans nòrd-americanes (se parlèt quitament d'enebir la siá distribucion als Estats Units) la pellicula foguèt distribuida per tres pichonas productoras, justament en la data desirada per Moore: lo 4 de julhet, jorn de l'independéncia dels Estats Units. Se cresiá que podiá èsser important lo sieu impacte en las eleccions presidencialas nòrd-americanas d'aquel meteis an. Malgrat aiçò, la siá influéncia demorèt mesa en question quand los nòrd-americanes reelegiguèron a George W. Bush.
Filmografia[modificar | modificar la font]
Director[modificar | modificar la font]
Documentaris[modificar | modificar la font]
- 1989 Roger & Me
- 1992 Pets or Meat: The Return to Flint (TV)
- 1992 Two Mikes Don't Make a Wright
- 1997 The Big One
- 1998 And Justice for All
- 2002 Bowling for Columbine (basats en los faches del Massacre de Columbine)
- 2004 Fahrenheit 9/11
- 2007 Sicko
- 2007 Fahrenheit 9/11 1/2
- 2008 Slacker Uprising
- 2009 Capitalism: A love story
Pellículas[modificar | modificar la font]
- 1995 Canadian Bacon
Sèries de TV[modificar | modificar la font]
- 1994 TV Nation
- 1999 The Awful Truth
- 1999 Michael Moore Live
Actor[modificar | modificar la font]
Pellículas[modificar | modificar la font]
- 1999 Edtv
- 2000 Lucky Numbers
- 2004 The Fever


text:
979
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 979 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Revòuta dau generau Skleros que foguèt finalament vencuda gràcias a l'intervencion de l'armada dau generau Bardas Focas. Lo generau vencut foguèt exilat per l'emperaire.
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Nominacion de Yaqub ibn Killis coma visir. Sota sa direccion, l'economia d'Egipte foguèt redreiçada e lo Califat venguèt una poissança economica importanta.


text:
La Perouse (Austràlia)
La Perouse es un quartièr de la vila de Randwick, dins l'Estat de Nòva Galas del Sud en Austràlia. Se tròba a gaireben 14 km al sud-èst del centre vila de Sydney, sus la peninsula de La Perouse.
Lo nom de La Perouse ven de Joan Francés de La Peirosa (1741-88), qu'acostèt a Botany Bay lo 26 de genièr de 1788. Òm pòt i veire lo La Perouse Museum amb de mapas, d'instruments scientifics e d'autres sovenirs dels exploradors franceses dins la region. Prèp del musèu, se tròba lo La Perouse Monument, un obelisc erigit pels franceses en 1825.
Es tanben un dels rars luòc de Sydney amb un nom francés.
Unas scènas del filme Mission Impossible 2 foguèron rodadas a La Perouse.


text:
Confederacion Argentina
La Confederacion Argentina qu'ei un deus noms oficiaus de la Republica Argentina ; istoricament que s'aplica meis que mei au regim federau de Juan Manuel de Rosas puish, après la soa caduda, aus regims seguents qui's revendiquèn com federaus dinc a l'annada 1861 qui marca un viraplèc d'orientacion unitària dens l'istòria politica argentina e on la nocion de Nacion Argentina (amassa dab las paraulas Argentina o Republica Argentina) e vien remplaçar la nocion de confederacion.


text:
Greenwich Village
Greenwich Village, o simplament The Village coma l'apelan la màger part dels nòvayorkeses, es un quartièr de Nòva York, mai que mai residencial, situat dins lo sud oèst del borough de Manhattan.
Localizacion[modificar | modificar la font]
The Village es enrodat per Broadway a l'èst, lo fluvi Hudson a l'oèst, Houston Street al sud, e la carrièra 14 al nòrd. Los quartièrs qu'o enrodan son East Village a l'èst, SoHo al sud, e Chelsea al nòrd. East Village, qu'èra autrescòps conegut jol nom de Bowery o Lower East Side, es de còps que i a mencionat coma fasent partit de Greenwich Village. Es pasmens considerat coma un quartièr vesin. Los noms dels luòcs a Nòva York càmbian, a causa de l'influéncia dels promotors imobilièrs, de las autoritats localas, o tot simplament per que lo nom agrada pas pus als abitants.
Plan de la vila[modificar | modificar la font]
Greenwich Village èra autrescòps un vilatge rural pichon abans d'èsser inclús dins Nòva York. Per aquò, la disposicion de sas carrièras es diferenta de la màger part del plan cadastral en forma de grasilha de Manhattan (establit d'après lo Commissioners' Plan de 1811). Greenwich Village foguèt autorizat a manténer lo modèl del sieu traçat de carrièras quand lo plan foguèt mes en aplicacion, çò qu'a per efièch una disposicion que trenca amb l'estructura ordenada d'autras parts de la vila. Mantuna carrièras son estrechas e presentan de viradas en luòc dels caireforcs d'angles dreches. En mai, las carrièras del Vilatge pòrtan de noms puslèu que de numèros.
Greenwich Village acuèlh lo campús principal de l'Universitat de Nòva York.


text:
Esòp
Esòp (Aesopus, Aἴσwπoς) èra un escrivan de Fablas grèc del sègle VII AbC se coneis pas las datas exactas de sa naissença e de sa mòrt.
Se ditz d'Esòp naissèt esclau.
Las seunas Fablas foguèron salvadas per Demètri de Faleron al sègle 300 AbC.
Biografia[modificar | modificar la font]
Existís pauc de donadas sus la biografia d'Esòp, ja a l'epòca classica lo seu retrach real èra banhat d'elements legendaris e fins a que se dobte de la seuna existéncia qualques istorians. Aquelas istòrias s'utilizèron coma libre pels escolans e Platon diguèt que Socrates sabiá de memòria los apelògs d'Esòp. Lo pòble d'Atenas encarguèt Lisip de ne far l'escultura del poèta.
Segon una la tradicion, nasquèt en Frigia (Anatolia) (qu'Esòp n'es un riu), tanben se dich originari de Tràcia, Samos, Egipte o Sardes. Demorèt en la Grècia al sègle VII AbC.
D'el se coneis fòrça d'anecdotas e las descripcions fiscica foguèron reculhidas dins la "Vida d'Esòp", escricha al sègle XIV per Planudo, un monge benedictin, mas i a de dubtes sus la validitat istorica.
Atat, se conta qu'Esòp èra l'esclau d'un Jadmon o Janton de Samos, que lo faguèt liure. A causa de la seuna granda reputacion d'apològ, Cresos lo prenguèt a la seuna còrt, profeitèt d'aquelas favors e aquel foguèt enviat per consultar l'oracle de Dèlfes, e oferir de sacrificis en lo seu nom, e adonar de prèmis als habitants de la ciutat. Irritat per las fraudas e la coardisa d'aquel pòble de prèires, Esòp los faguèt de sarcasmes e, se limitant donar als dieus los sacrificis ordenats per Cresos, tornèt a aquel prince las riquesas destinadas als abitants de Dèlfes.
Aqueles, per se venjar, amaguèron dels bagatges d'Esòp una copa d'aur consagrada a Apollon, L'acusèron de raubatòri sacrilègi e lo desbaucèron del naut de la ròca Iampa. Mas se repentiguèron, e oferiguèron de compensacions e una indemnizacion als descendents d'Esòp que poirián la demandar; se manifestèt un ric comerçant de Samos nomenat Jadmon, descendent d'aquel qu'aviá apartengut Esòp quand èra esclau.
Çò que pareis vertadièr es qu'Esòp èra esclau, e que viatgèt fòrça amb lo seu mèstre, lo filosofe Janton.
Òbra[modificar | modificar la font]
Las fablas se basan sus d'istòrias simples, que lo ròtle es tengut per d'animals amb un messatge moral clar. L'objectiu es d'encortjar qualques vertuts o de conselhar cossí se deu comportar una persona dins la vida quotidiana. Las fablas influiguèron fòrça autors posteriors, coma Jean de La Fontaine e Félix María Samaniego. Qualques personatges veguèron d'imatges arquetipicalas que s'empleguant dins d'autra òbras de ficcion.
Dentre las fablas mai famosas son:
- La cigala e la formiga: la formiga trabalha tòt l'estiu alara la cigala fa pas que se divertir alara quand arriba l'ivèrn es la formiga que servèt d'aliment, es un elògi de l'esfòrç e de l'anticipacion.
- Lo dròlle que cridava al lop: un dròlle que fasiá de trufariás a las gents per que venguen lo salvar d'un lop que deguns vesiá fins a que, un jorn, l'animal arribèt vertadièrament, l'istòria inspirèt la pèça musicala russa Pèire e lo lop de Serguei Prokofiev.
- Lo can e l'òs: un can que portava un òs dins la bòca vegèt lo seu rebat dins un riu e volguèr agafar l'òs que cresiá èsser d'un autre can, perdèt lo seu, aprenent atal que l'enveja fa perdre tot.
- Lo còrb e lo rainal: Un còrb aviá un formatge dins lo bèc e lo rainal lo voliá. Pel prendre adula lo còrb li disent que cante, aprèp que li aviá dich fòrça de bèlas. Lo còrb cantant perdèt lo formatge.
- Lo rainal e lo rasim: Un rainal s'enganhèt disent que lo rasim es verd perque no lo podava pas l'agafar, venguèt una dicha populara en diversas lenguas.
- Lo rat e lo leon: Un leon prenguèt un rat e aquel li preguèt lo perdon, e que li vendrá deveire. Lo leon se ne riguèt mas acceptèt e mai tard lo falbe es pres dins un ret. Lo rat rosseguèt la tenda fin a liberar l'amic e demòstra que se cal pas mesprene deguns perque totòm pòt aver de qualitats.
- La lèbre e la tartuga: Una lèbre e una tartuga fan una corsa. La lèbre es tan en confiança per trionfar que se dormís pendent que la lenta tartuga avança e ganha.
- Lo garric e la canavèra: La tempèsta arranca l'orgulhós garric e l'umil canavèra se plega sens se trencar.


text:
Illas Marshall
Las Illas Marshall son un país format per d'archipèlas, d'atòls e d'illas pichonas situats dins lo sud de l'Ocean Pacific.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'explorador espanhòl Álvaro de Saavedra Cerón las descobriguèt e i desbarquèt en 1529, ne'n prenent possession al nom del Rei d'Espanha. Se sap pauc de causas de la preïstòria de las Illas Marshall. Pasmens, d'ondas migratòrias successivas venentas del sud-èst asiatic arribèron dins lo Pacific Occidental fa a l'entorn de 3000 ans e atenguèron aquestas illas. Los angleses las nomenèron "Marshall" en las sieunas mapas, en omenatge a un explorator del meteis nom que las visitèt en 1799, mas foguèron reclamadas per Espanha en 1874 e foguèt reconeguda la siá sobeiranetat per la diplomacia internacionala. Part de l'Oceania espanhòla, foguèron vendudas a Alemanha en 1884 après la mediacion papala.
Alemanha establiguèt un protectorat en 1885 e d'estacions de comèrci dins las illas de Jaluit e Ebon per menar a tèrme lo comèrci florescent de la còpra (carn seca de coco). Los Iroij (nauts caps locals) marshalleses contunhèron de governar jos una administracion alemanda indirecta.
Durant lo començament de la Primièra Guèrra Mondiala, Japon prenguèt lo contraròtle de las illas Marshall. Las siás casèrnas demorèron dins lo centre alemand d'administracion, Jaluit. Lo 31 de genièr de 1944, las tropas nòrd-americanas desbarquèron en l'atòl de Kwajalein e prenguèron lo contraròtle de las illas dels japoneses lo 3 de febrièr, seguit d'intensas luchas dins los atòls de Kwajalein e Enewetak. En 1947, los Estats Units, coma la poténcia ocupanta, arribèron a un acòrd amb lo Conselh de Seguretat de l'ONU per administrar Micronesia, inclusas las Illas Marshall, coma lo Territòri Fiduciari de las illas del Pacific. De 1946 fins a 1958 i aguèt 67 ensages nuclears dins divèrses atòls. Un important radar foguèt bastit en l'atòl de Kwajalein.
Lo 1 de mai de 1979, en reconeissença de l'evolucion de l'estatut politic de las illas Marshall, los Estats Units admetèron la constitucion de las illas e l'establiment del govèrn de la Republica de las Illas Marshall. La constitucion incorpòra de concèptes nòrd-americans e britanics.
L'independéncia complèta en acòrd amb la legalitat internacionala arribèt en 1990, quand las Nacions Unidas donèron oficialament per acabar lo "fideicomis" per lo territòri.
Politica[modificar | modificar la font]
Lo president de Illas Marshall es cap d'Estat e cap de govèrn. Lo president, qu'es elegit pels membres del Nitijela (Parlament) entre los sieus integrants, nomena lo sieu pròpri gabinet.
Las eleccions pel parlament, qu'a 33 deputats, son cada quatre ans.
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo clima de las illas es caud e umid, amb un periòde sec entre mai e novembre. Ocasionalament sofrís de tifons.
Economia[modificar | modificar la font]
- De veire: Economia de las Illas Marshall.
Cultura[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


text:
Lindre-Haute
Lindre-Haute es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lindre-Anautita es a dos quilomètres de la vila de Dieuze e a una trentena de quilomètres de Sarrebourg. La municipalitat a situat a la reünion d'una butte #çò que lududes val la qualificatiu d'Anautita contràriament a la siá vesina vorejant la étang de Lindre telefonada Lindre-Bassa.
Lindre-Haute est a deux kilomètres de la ville de Dieuze et a un trentaine de kilomètres de Sarrebourg. La commune est située au sommet d'une butte ce qui lui vaut la qualificatif de Haute contrairement à sa voisine bordant l'étang de Lindre appelée Lindre-Basse.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Se coneis pas pas la data de creacion de Lindre-anautita mas la municipalitat a mencionat en labors de la Modèl:S-. La municipalitat #èsser totalament destruida pendent la Guèrra de Trenta Ans en lo Sant Empèri romain Germanique (1618-1648). En los ans 1920-1930, Lindre-Anautita a #èsser una municipalitat d'innovacion e de progrès e mai se pichona e peulpé de cultivateurs. N'efièch la primièra station de pompage de l'èst i i aguèt bastit continuament al trabalh acarnissat dels enginhèrs e del cònsol Paul Dubroux. Pendent la Segonda Guèrra mondiala Lindre-Anautita a #èsser ocupat pels alemands, las familhas expulsadas an #èsser obligadas a s'installar en lo sud de la França, sus 27 familhas solament doas son demorats. Pendent aquel periòde la municipalitat i aguèt rebatejat Uber-Linden.
On ne connaît pas la date de création de Lindre-haute mais la commune est mentionnée dans des ouvrages du Modèl:S-. La commune fut totalement détruite pendant la Guerre de Trente Ans dans le Saint Empire romain Germanique (1618-1648). Dans les années 1920-1930, Lindre-Haute a été une commune d'innovation et de progrès quoique petite et peulpé de cultivateurs. En effet la première station de pompage de l'est y fut construite suite au travail acharné des ingénieurs et du maire Paul Dubroux. Pendant la Seconde Guerre mondiale Lindre-Haute a été occupé par les allemands, les familles expulsées ont été contraintes a s'installer dans le sud de la France, sur 27 familles seulement deux sont restées. Durant cette période la commune fut rebaptisée Uber-Linden.