text:
Divendres, 22 de decembre de 2017, 03h00 Politica,Internacional
L'independentisme resistís en Catalonha e Aran. Los partits independentistas an atench la majoritat absoluda al Parlament de Catalonha dins d'eleccions estranhas forçadas pel govèrn de Madrid qu'a anullat las institucions catalanas e amb de candidats exiliats o empresonats.
Lo partit espanholista, Ciutadans, es lo mai votat d'aquelas eleccions, mas a pas de possibilitats de bastir un govèrn antiindependentista. Per contra, los tres partits independentistas obtenon ensems la majoritat absoluda. En mai d'aquò, lo partit mai votat d'aquestes es lo de Carles Puigdemont, çò que legitima son retorn a la presidéncia de la Generalitat. Sa lista, Amassa per Catalonha, despassa Esquèrra Republicana de Catalonha, e amb la CUP lo camp republican a la majoritat absoluda.
Quant al Partit Popular, es estat un dels partits mens votats e quitament risca de pèrdre son grop parlamentari.
Pasmens, se Puigdemont torna per recuperar la presidéncia serà immediatament arrestat e menat davant los jutges, amb l'acusacion de rebellion e sedicion.
Resisténcia de l'independentisme
Lo fach que lo blòc independentista aja la majoritat es una reüssida màger pels sobeiranistas, qu'an afrontat una campanha fòrça complicada. Qualques candidats son en preson o en exili, lo govèrn de la Generalitat es contrarotlat per Madrid, lo conselh electoral espanhòl a exercit una censura quitament contra la color jauna.
Ciutadans es lo partit qu'a despensat mai d'argent dins la campanha electorala: 2,1 milions d'èuros. Seguisson lo Partit Popular e Esquèrra Republicana de Catalonha qu'an despensat 1,8 milions.
Anna Geli, la nòva votz occitana del Parlament
La CUP a pas obtengut pro de vòtes dins la circonscripcion de Lhèida per manténer lo sèti de la deputada occitana Mireia Boya. Pasmens, Anna Geli n'a obtengut un en far partida de la lista de Carles Piugdemont. Geli es pas afiliada a nat partit politic mas acceptèt d’èsser presenta dins aquel candidatura “tà restituir aquerò que mos an panat as catalans e as aranesi”.
Fa qualques jorns, Geli explicava a La Setmana son engatjament en politica:
#27 2 milions de catalans, com a mínim, volen la independència i no pares d'insultar-los. Ara fes-nos el favor de parar de cansar-nos: jo no vinc a fer propaganda a Falange Magazine. No tens vida personal, feixista pesadet? A més no t'interessa la llengua occitana: només véns aquí per molestar-nos amb els teus comentaris maleducats i provar de manipular...
#26
milers de catalans de soca arrel se senten espanyols, tal volta tu sigues un pura raça? ttos teneim mescla de jueu, moro, vandals, romanesos ... visigòtics, tal volta tu ets català asseques? fas el ridicul, i més et comportes com hitler i les teories raciste que ell va apoiar. Tin en cmpte que ell fou elegit democràticament per un poble enfurit i manipulat com ho està tot l'independentisme català.
#20 LA SOCIETAT CATALANA ES PLURAL BEN PLURAL ? A si, coma es plurala la societa tibetana, envasida pels trabalhaires chineses, qu'es a pèrdre sa lenga, sa cultura, en mai de son independénica ?
Las resultats per Aran :
Ciutadans 33,4 %
PSC 19,8
Junts per Cat 14,4
ERC 12,9
PP 7,2
Cat Comú 6,7
CUP 3,3
#14
Le problèma, sèque, es que les independentistas an, a pus près, 900 000 voses de mai que Ciutadan's e gaireben le doble de sièti al Parlament catalan mas coma son "escampilhats" en tres listas diferentas, a-cada lista desseparadament a mens de voses que Ciutadan's (e mens de siètis). Nonsè una error d'aver pas poscut o volgut fèr una lista unica, almens entre ERC-Demòcrates e Junts per Catalunya?
#16 Tè, a tombat tornamai la masquèta lo Carles-de-Valencia ! Aquesta conversion subita e falsament umilla a la victòria dels independentistas catalans nos estonava un pauc de la part d'un blaver franquista coma aquel. Mas "chassez le naturel il revient au galop ! " e atal Monsur vira-vèsta pòt pas s'empachar de tornar lèu-lèu a sos fondamentals espanholistas e prò-franquistas. Compliments.
Jua, Jua! ho em tronat a fer!
Visca la Terra...Lliure! Ah, i tots el Catanlans del Mon, i els Occitnas,i els Bascos i els Saharauis,i tothom que vol ésser Lliure! I els Polbes del Mon!
Visca la Terra...Lliure!
L'Ernest, "El Tàrrega".
#19
Quand me demandan se me "sentissi" francés, respondi çò qu'un jorn lo tenor Josep Carreras respondèt dins una entrevista (del temps que i aviá pas la catalanofobia d’ara) quand li demandavan se se sentissiá espanhòl : Me sentissi d’autant mai espanhòl que me daisson èsser catalan ». Vist cossí me daisson èsser occitan vos podètz imaginar cossí me sentissi francés.
#18
el problema no és espanya-catalunya, el problema és entre germans catalans, és dur recon{eixer-ho peró {es la realitat. el primer diàleg i enteniment és entre catalans, milions de catalans se senten espanyols i només dos milions volen la separació,els catalans deuen entendre's, ara per ara la societat catalana està dividica en blocs, les urnes han parlat, LA SOCIETAT CATALANA ES PLURAL BEN PLURAL
¿què fer? cal conviure en el dia a dia, descalificar-se uns als altres seria negat... Legir mai
#16 "Los Catalans son espanyols", dises. O son ? Non es çò que me'n dison totes ! "Espanyols", pensi qu'o son tan coma ieu soi dit "francés" : per decret exterior, artificiós, verbós, pretenciós, orgulhós (al sens occitan), mas sense me'n demandar vejaire, de ges de biais.
Aquò rai : podèm decidir qu'un pin es un miugranièr, o gravar dins lo marbre d'una constitucion, d'unas leis, d'uans enciclopedias d'unes tractats ultraliberals europèus, qué sabi mai. Se continua de semblar un ... Legir mai


c: text/html

text:
Jamaica
Jamaica es una illa e un estat situat dins la mar Cariba.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo periòde coloniau[modificar | modificar la font]
Lo periòde espanhòu[modificar | modificar la font]
Avans sa descubèrta per Cristòl Colomb en 1494, l'istòria de Jamaïca es fòrça mau coneguda en causa de l'abséncia de documents escrichs. Poblada per de pòbles arawaks, èra dicha « Xaymaca » per leis indigèns e « Santiago » per leis Espanhòus. Foguèt colonizada a partir de 1508 per Juan de Esquivel que ne venguèt governador en 1508. I desvolopèt una economia basada sus l'agricultura e la colonia venguèt lo centre d'avitalhament deis Espanhòus en America. La populacion arawak patiguèt aquela transformacion e dispareguèt eliminada per lo trabalh fòrçat, lei combats e lei malautiás vengudas d'Euròpa. Lei colons comencèron donc rapidament d'importar d'esclaus africans per gardar una man d'òbra sufisenta.
Lo periòde britanic[modificar | modificar la font]
Jamaïca foguèt colonizada per lei Britanics de 1655 a 1962. Sa conquista foguèt la consequéncia d'una expedicion — mau preparada — dirigida còntra Sant Domingo en 1654. D'efèct, après sa revirada en Hispaniola, leis Anglés ataquèron Jamaïca qu'èra gaire poblada e aisada de conquistar. La cession ne foguèt confirmada en 1670 e leis Anglés transformèron l'illa en centre major de la còntrabanda e de la piratariá regionalas. Pasmens, en parallèl, deguèron luchar còntra de grops d'esclaus « marrons » establits dins lei zònas montanhosas dau centre. Aqueu conflicte durèt fins a 1738 e s'acabèt per una patz negociada permetent ai comunautats « marrons » de gardar lo contraròtle de sei territòris.
Dins lo corrent dau sègle XVIII, Jamaïca basèt son economia sus lei plantacions de cana de sucre e sus lo comèrci negrièr. Ansin, a la fin dau sègle, i aviá sus l'illa entre 250 000 e 300 000 esclaus còntra aperaquí 30 000 òmes liures. La produccion de sucre s'afondrèt au sègle XIX en causa de l'abolicion de la tracta (1808) e de l'abséncia de remplaçament de la man d'òbra liberada. D'efèct, leis esclaus afranquits refusavan generalament de demorar dins lei plantacions e preferissián fondar de tenements alimentaris de talha pichona. Vèrs 1850, aperaquí 60 000 tenements pichons èra recensats dins l'illa.
Pasmens, lei condicions de vida demoravan fòrça duras e lei revòutas se multipliquèron au sen dei populacions negras inspiradas per leis esmogudas de 1831 qu'avián entraïnat l'abolicion oficiala de l'esclavatge. En 1865, de trèbols grèus se debanèron dins lo centre de l'illa e la repression causèt la mòrt de mai de 500 personas. Un ans pus tard, Jamaïca cambièt d'estatut e venguèt una colonia de la Corona. L'introduccion de la cultura de banana en 1870 e la possibilitat per la populacion d'emigrar permetèron d'amaisar lei tensions.
Au començament dau sègle XX, la populacion èra d'aperaquí 730 000 abitants e leis autoritats comencèron una politica de modernizacion de l'economia (diversificacion dei produccions agricòlas, melhorament dei tecnicas utilizadas per produrre de sucre). Leis annadas 1920 foguèron ansin relativament prospèras mai la crisi economica de 1929 entraïnèt un afondrament economic. De trèbols sociaus foguèron a l'origina dei premiers movements independentistas e lei Britanics deguèron donc pauc a pauc donar mai d'autonòmia a sa colonia.
En 1953, Londres fisèt la direccion de l'illa a una assemblada e a un govèrn elegits. Cinc ans pus tard, Jamaïca foguèt integrada dins un projècte d'union federala dei colonias britanicas antilhesas. Pasmens, la federacion mau foncionèt en causa d'interès tròp diferents entre sei membres. En particular, Jamaïca refusèt lo principi d'una union doaniera e una campanha menada per lo sindicalista Alexander Bustamante permetèt d'obtenir l'organizacion d'un referendum d'autodeterminacion en 1961. Lei Jamaïcans i votèron en favor de l'independéncia que foguèt oficialament proclamada lo 6 d'aost de 1962.
La Jamaïca independenta[modificar | modificar la font]
Dempuei l'independéncia, Jamaïca es dotat d'un regime democratic mai lo país es tocat per de dificultats economicas quasi permanentas e un problema fòrça important de violéncia. Lo Partit Trabalhista — qu'es en realitat un partit conservator — d'Alexander Bustamante lo dirigiguèt fins a 1972. Foguèt remplaçat per lo Partit Nacionau dau Pòble (PNP) de Michael Manley qu'adoptèt un programa de « socialisme democratic ». Pasmens, maugrat l'adopcion de mai d'una reforma sociala, l'experiéncia mau capitèt car lo govèrn Manley se turtèt a l'ostilitat deis instuticions financieras internacionalas e deis Estats Units d'America.
En 1980, lei trabalhistas tornèron conquistar lo poder e restaurèron una economia liberala. Ordonèron tanben de reduccions importantas dei despensas publicas. Pasmens, aquò permetèt pas de resòuvre lei problemas economics dei classas pauras e Michael Manley, vengut sociau-democrata, foguèt tornarmai elegit coma Premier Ministre en 1989. Tres ans pus tard, laissèt lo poder a Percival James Patterson (PNP) que demorèt en plaça fins a sa retirada en 2006. Son periòde veguèt un renfòrçament dei sistèmas de proteccion sociala, una reestructuracion dau sector financier jamaïcan e una modernizacion deis infrastructuras. Aquò permetèt au país de conóisser un periòde de creissença economica e Patterson foguèt tornat elegir sensa dificultat en 1997 e en 2002.
En 2006, Patterson laissèt lo poder a Portia Simpson-Miller (PNP) que perdiguèt leis eleccions un an pus tard. Foguèt remplaçada per Bruce Golding (trabalhista) que deguèt faciar de problemas grèus de violéncias urbanas. En particular, en 2010, l'arrestacion e l'extradiccion dau narcotraficaire Christopher Coke entraïnèt plusors jorns de combats dins la capitala. Puei, un escandòl liat ai condicions d'aquela extradiccion afebliguèt lo Premier Ministre que demissionèt en 2011. Son successor, Andrew Holness (trabalhista), perdiguèt leis eleccions e veguèt Portia Simpson-Miller retrobar lo pòste de cap dau govèrn. Pasmens, en 2016, una alternància novèla se debanèt e Holness venguèt Premier Ministre per lo segond còp.
Politica[modificar | modificar la font]
Jamaica es una monarquia. La reina Elisabèt II del Reialme Unit es representada per lo governador-general Kenneth Hall. Lo primièr ministre es Orette Bruce Golding, dempuèi l'11 de setembre de 2007.
Lo Parlament a doas cambras: lo Senat, amb 21 membres, e la Cambra dels Representants, amb 60 membres.
Geografia[modificar | modificar la font]
Jamaica es la 3ena illa de la Mar Cariba per òrdre d'importància. Son clima es tropical caud e umid. Malgrat aquò, las regions nautas de l'illa an un clima temperat. Qualques regions al sud de l'illa, coma las planas Liguanea e Pedro, son d'airals relativament secs.
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de Jamaica.
Cultura[modificar | modificar la font]
Malgrat sa talha relativament reducha, Jamaica a una rica cultura musicala, coneguda dins tot lo mond. Los genres reggae, ska, mento, rocksteady, dub e, mai recentament, dancehall e ragga, sorgiguèron en l'industria musicala populara e urbana.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tot comencèt a l’auba de l’umanitat…. Que siague païsan de las annadas 30 coma aquì, sindicaliste, petancaire o afuocat al « body-building », lo masclum dintra tard e l’autra espèra…. E lo femnum patìs, en silenci! o a pus pres …. Aquì un texte de G.P. Sobac, recentament descobert per R.Ginolhac, que met lo lum sus aquelis rapòrts que son plan urosament en trin de cambiar… Signat: una femna.
LA FEMNA NUDA
E ieu t’espèri, me lèvi a cada bruch qu’ausissi pel camin, soi aquì a me gresilhar la sang. Aquela fièira s’es tenguda fins la negra nuèch? O te sias arrestat pels camins?
O t’ausissi de rèsta. Per imatginar de contes, crenhes pas diguns. Te serias degut far jornalista. I aurias reüssit.
Mas o sabi, ieu, çò qu’as fach! As passada la vesprada amb una femna!
Una femna nuda! Tot lo vèspre amb una femna que vei tres òmes lo matin, quatre l’après dinnar e cinc la nuèch. D’aquèl temps ta femna se desconsola. Sortìs pas de la cosina. Sonque per donar a las polas e als lapins. Un caud lapin que me fas! L’òma va a la fièra juste per veire lo prètz dels vedèls e passa quatre oras amb una femna nuda. A! que non! Monsur èra amb una femna nuda!
As metut una capòta al mens? Veiretz que l’aurà estripada, maladrech coma es! E ara me pòrta totas las malautias del monde. La pissarèla, la cagarèla, la mortadèla! Pòdes ben rire! Benlèu creses que sabi pas çò qu’es la mortadèla?
A! quinas piòtas sèm! E ieu mai que las autras. Es pas de creire cossi un òme pòt èsser michant de pensar qu’a el. Aquelas mans sus ièu! Aquelas mans que venon de ne calinhar una autra!
De que pòrtas aqui? Aquela boèta? Lo demai de las capòtas pel còp que ven? Passa lo vèspre amb una femna nuda e me pòrtas aquò per me far biscar!
O! quin polit colièr! I as pensat! E ieu que cresiai… O! mon petiton! mon bèl passeron d’aur! Seràs totjorn un bèl calinhaire! Vau cambiar de rauba per veire cossi me va. O puslèu non. La sopa pòt esperar.


text:
Erpetologia
L‘erpetologia (del grèc ancian ἐpπetόv / herpetón, « que repta, reptil ») es la branca de l'istòria naturala que tracta dels reptils e dels anfibians. Abòrda lor classificacion, lor ecologia, lor compòrtament, lor fisiologia, lor anatomia e mai las espècias fossilas.
Podètz consultar aicí, una lista d'erpetologistas.
Profession[modificar | modificar la font]
Se designa las personas – professionals o amators – practicant l'erpetologia jols tèrmes d'erpetològ o d'erpetologista. Lo primièr tèrme es mai ancian, e lo segond, pus recent, s'utiliza quasi sistematicament a l'ora d'ara.
Elements d'istòria[modificar | modificar la font]
- Al sègle XVII, de trabalhs nombroses ensajan de comprendre mièlhs la localizacion del verin dins lo cap de las sèrps, e en particular lo de las vipèras, e mai son mòde d'accion. Plan segur, aquestas recèrcas menadas per de mètges tanben an per foncion de descobrir un antidòte. Demest aquestes scientifics, cal citar:
- Francesco Redi (1626-1697) que fa avançar considerablament las coneissenças en particular en afirmant l'innocuitat del verin se aqueste es ingerit.
- Moyse Charas (1619-1698), farmacian de l'Òrt del rei, realiza d'experiéncias nombrosas e publica de trabalhs nombroses sus las vipèras. S'opausa a Redi al subjècte de la formacion del verin; per Charas, la saliva de la vipèra deven verinosa pas que se l'animal es en colèra.
- En 1768, Josephus Nicolaus Laurenti (1735-1805) fa paréisser sa tèsi consacrada a la foncion verinosa pels reptils e los anfibians. En defòra de las observacions de granda valor sul venin, melhora considerablament la taxinomia linneana que passa de dètz genres de reptils e d'anfibians a trenta. Laurenti es lo primièr que definís precisament la classa dels reptilia.


text:
U.E. Bossòst 1 – F.C.
Larboust-OÔ 0
Eth partit siguec igualat entre
es dus equips que mos coneishem pro e siguec de mau suspréner-se. Cau rebrembar
qu’eth Larboust-OÔ siguec er equip convidat enguan entà disputar eth XXVI trofèu
Memoriau Manuel Huguet eth 15 d’agost.
Ath quart d’ora artenhíem eth gol en un cornèr shutat per
Àlex e que un defensa introduie era pilota laguens dera sua madeisha porteria.
Damb eth 1-0 auérem ua clara ocasion en ua pilota que Paba tot solet laguens
der àrea shutaue dehòra dera porteria. Eth Larboust-OÔ sajèc de suspréner
enes lançaments de fautes e cornèrs. Damb eth 1-0 s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat, era iniciatiua deth jòc siguec der equip
francés que sajaue d’empatar sense auer guaire ocasions. Er equip aranés podie
auer sentenciat en bèra jogada de contraatac ,mès tant Paba coma Luis non poderen
suspréner ath portèr Gabriel que fòrça jogades i ère dehòra dera sua àrea. Eth
Larboust-OÔ insistic enquiath finau entà poder mercar, mès er equip aranés se
defensèc fòrça ben.
Ath finau prumèra victòria deth campionat e mès plan
important entà plaçà-mos ena part mieja dera taula. Classificacion:
Etoile Cagire e Cazères 12, Villen. de Rivière 10, B.Luchon 9, U.E. Bossòst 7,
Encausse, Boulogne, Landorthe e SaliesMane 6, F.C. Mabroc 5, Isle en Dodon e Larboust-OÔ
4.
Eth pròplèu partit jogam partit
de 3au ronda dera Copa de Midi dissabte 10 d’octobre tàs 20:00 ores en Bossòst contra
er equip der Aurignac (Promotion Ligue).
U.E. Bossòst: Marcos, Abraham, Juanka, Felipe, Jaime, Àlex, Uri, Luis, Soufi, Paba e Salva. Remplaçants:
Borja, Ivan, Pipe.
Trainer: Xavi.
F.C. Larboust-OÒ : Gabriel
I, Rumeau, Escole II, Joly, Guiziou, Heride II, Da Costa, Sicre, Baux, Escole
I. Remplaçants : Coulaud, Gabriel II, Arnauduc.
Trainer : Gabriel Gilles.
Gols : 1-0 Àlex (15’).
Arbitre: Duprat Philippe.


text:
Altenheim
Altenheim en alemannisch (Altenheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region de Grand Èst.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo 21 de genièr de 1945, lo bombardier B 17 american Princess Pat, tocat per la flak de retorn d'una mission sus Heilbronn, s'es mes sul ventre près de la D 230 dintre Altenheim e Furchhausen[1].
Le 21 janvier 1945, le bombardier B 17 américain Princess Pat, touché par la flak de retour d'une mission sur Heilbronn, s'est posé sur le ventre près de la D 230 entre Altenheim et Furchhausen[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
A crèire l’Union dei Cònsols dei Bocas-dau-Ròse, la contestacion de la Metropòli d’Ais-Marselha es un bòn mejan d’èstre reelegit au sieu. Son pòrtaparaula, lo premier cònsol de Mimet, ne’n seriá lo bòn exemple : Georges Cristianini siguèt elegit au premier torn amé mai de 77% dei vòtes dins sa comuna.
Candidata a z-Ais, la consola Maryse Joissains, despassava, ela, lei 37%, que ditz que serà un barri còntra Marselha. Tot parier per Daniel Fontaine, aqueu d’Aubanha. Michel Amiel, aqueu dei Penas-Mirabèu, siguèt reelegit amé quasi 60% dimenge passat. E va siguèt tanben Jean-Pierre Maggi, lo premier cònsol de Velaurs, amé 53,24%. E encara Guy Vidal a Grans amé 68%.
« Es pas perque la Lèi es votada que podrà èstre aplicada sens lei premiers cònsols » qu’a dit dins un comunicat le pòrtaparaula Georges Cristianini. Eu còmpta sus lo Conseu Paritari Territoriau de Projècts per faire ausir la vòtz deis elegits locaus opausats a la Metropòli.


text:
Chalusset es una fortaressa, en fach lo mai gròs chasteu fortificat dau Lemosin. Enfin, zo era. Pusleu eficaç coma bastiment dissuasiu e defensiu, botet tanben a l’acialat los brigands dau país passat la guerra de Cent Ans. Tombat en roinas, es aurá classat e fai l’object d’una gròssa campanha de restauracion dempuei las annadas 1990.
L’ensemble architecturau se compausa d’un chasteu, pausat sus un piton de ròcha emb sa « Tor Joaneta », un donhon carrat (o octogonau maileu) e una cort interior plan protegida. Las folhas que se fagueren dins la bassa-cort de la fortaressa doneren a veire de las pitas maisons d’abitacion carradas. Demòra la pòrta que permetiá de passar de la nauta a la bassa cort, la dicha « Pòrta dau Capitani ».
L’istòria de Chalusset e de sa bastison, o au mens de sa transformacion en fortaressa es liada estrechament a la vila e aus chasteus de Chasluç, a quauques quilometres, d’aquí son nom de « pitit Chasluç ».


text:
Plini lo Vièlh (Gaius Plinius Secundus, 23–79) nasquèt probablament a Còme (dins l'actuala Itàlia) en l'an 23.
Estudièt a Roma ont aguèt coma mèstre Apió; participèt a las luchas de Germània dempuèi l'an 45 segon los òrdres del general Pomponi Secundus. Escriguèt una biografia d'aqueste general e una òbra intitulada De jaculatione equestri.
Après l'an 50 tornèt a Roma e comencèt d'escriure una istòria de las guèrras dels romans en Germània e mai tard una istòria del seu temps (continuament de la de Aufidi Basi) e lo tractat Studiosus consacrat al seu nebot e filh adoptiu Plini lo Jove.
Amb Neron coma Emperaire exerciguèt pendent quatre ans la carga de procuraire en la Tarraconesa e benlèu tanben exerciguèt la meteissa carga dins la província d'Africa.
Amb Vespasian tornèt a la Peninsula Iberica coma questor e procuraire en Betica, e pendent lo seu sejorn reculhiguèt divèrses materials qu'utilizèt dins la seuna Istòria naturala compausada de 37 libres.
Quand moriguèt èra cap de l'esquadra a Misenus, carga que li fisèt l'Emperaire Tit. Se supausa que pendent lo seu servici dins la marina poguèt percórrer divèrses païses. En essent a Misenus assistiguèt a l'erupcion de Vesuvi (23 d'agost de 79) que descriguèt. Los gases toxics de l'erupcion provoquèron la seuna mòrt a Stabia (vila que desapareguèt a costat de Pompeia e Herculanum) erupcion que narrèt Plini lo Jove.


text:
Albuga.info, mèdia perigordin, publica sul sieu site una presentacion del jumelatge entre lo vilatge d'Albuga e lo de Marckolsheim en Alasàcia.
Los ligams entres aquelas doas localitats remonta a 1939. Extrach :
Quitar son Alsàcia, sa maison, totas sas referéncias, e se retrobar dins lo Perigòrd Negre enquera plan rural de las annadas 40 fuguèt pas tot-parier una escorreguda toristica per los 80 000 Alsacians condamnats a l'exòde en Dordonha lo 1ièr de setembre 1939, jorn de l'invasion de la Polónia per l'Alemanha. D’autant que lor sejorn durèt pas una setmana mas ben una annada, jusca en octobre 1940, data de lor retorn dins lo camp de roïnas qu'èra vengut entre temps lor vilatge, Marckolsheim, situat per son malaür al còr de la zòna dels combats.
Aquela afluéncia de conciutadans que parlavan pas la meteissa lenga – aicí parlavan occitan mentre que aquels Francés parlavan alsacian – fuguèt pas tanpauc aisida de viure per la populacion locala, redusida als racionaments de la guèrra.
Mas amb lo temps e l’èime païsan, la confiança e lo sosten prenguèron lo dessús. Talament ben que los ligams teissuts laidonc son enquera entretenguts, mièg-sègle pus tard, amb amistat e glòria, gràcia a un afrairament que s'esfòrça de contunhar son preciós trabalh de memòria.


text:
Dimenge, 19 de març de 2017, 03h00 Politica
Dissabte 18 de març, lo Conselh Constitucional francés anoncièt la lista dels onze candidats qu’an superat l’obstacle dels 500 pairinatges d’elegits per se presentar a l’eleccion presidenciala. Amb 708 signaturas validadas, ne fa partida lo deputat centrista bearnés Jean Lassalle, que parla la lenga nòstra. Lo coneisson per aver cantat en 2003 l’imne occitan per protestar pendent una sesilha de l’Assemblada Nacionala francesa, e per aver facha una cauma de la fam de 39 jorns, en 2006, per fin de salvar una usina de la Val d’Aspa. Per far campanha, s’èra retirat de son partit, lo Movement Democrata, qu’èra son vicepresident, mentre que son president, François Bayrou, decidiguèt de sosténer la candidatura centrista e liberala d’Emmanuel Macron.
Los autres 10 candidats, son, segon l’òrdre aleatòri causit pel comunicat del Conselh Constitucional, Nicolas Dupont-Aignan (De pè, França!), Marine Le Pen (Front Nacional), Emmanuel Macron (En Marcha!), Benoît Hamon (Partit Socialista), Nathalie Arthaud (Lucha Obrièra), Philippe Poutou (Nòu Partit Anticapitalista), Jacques Cheminade (Solidaritat e Progrès), Jean-Luc Mélenchon (La França Insomesa), François Asselineau (Union Populara Republicana) e François Fillon (Los Republicans).
Temaru e Troadec eliminats
Per contra e contràriament a çò qu'aviá anonciat, l’independentista polinesian Oscar Temaru poirà pas concórrer a la presidenciala francesa. Voliá far de l’eleccion presidenciala un referendum sus l’independéncia de son país mas obtenguèt solament, segon lo Conselh Constitucional, 109 dels 500 pairinatges de besonh. Los recebèt mai que mai de Polinesia, de Nòva Caledònia e de Corsega.
Tanpauc se presenta pas Christian Troadec qu'aviam sostengut la còla de Jornalet. Lo candidat breton se retirèt en veire que podiá pas aténher las 500 signaturas demièg los 47 000 elegits que i a en Republica Francesa. Per ansin, aviá fach amb cinc autres candidats una crida contra contra “lo verrolh antidemocratic dels grands partits”.
#17
Lo coneissètz vertadèirament lo Joan Lassala ? Vos bote çai-sos un liam fèrme interessant que nos balhèt, fai quauques jorns, nòste amic mossur Ltrobat... Maleirosament veiretz qu'es pas gis lo candidat dau terrador que pretend d'èsser...
➡ http://blogyy.net/2016/12/26/jean-lassalle-ou-le-mythe-de-la-bonne-vieille-droite-du-terroir/
#17
Òc, e que digò d'autas causas interessantas com, per exemple, qu'èra nascut dab ueit dias de retard.
Que soi desolat, mes ne vòti pas per un palhassa.
Nosautes du sud-oest que passam dejà per cons, n'èra pas la pèna de forçar lo trèit de la caricatura..
A l'escasènço de la charadiso di presidenciable de uèi, Lassalle es lou soulet que palè di lengo regiounalo, un instant à la perfin de l'emissioun.
Diguè: "Les jeunes doivent pouvoir apprendre 2 langues étrangères et même une langue régionale."
Emai se pèr d'uni, Lassalle a d'imperfecioun, es lou soulet candidat dèu terraire, lou soulet de s'engaga pèr li lengo de Franço, lou soulet pasta de nosto culturo d'OC.
Es pèr aco, que me semblo de boun de se ranja touti darrié-èu a... Legir mai
#12 Dins lo Dauphiné Libéré de la desmenja (excellent jornau…), es en "basc" que l'autre a chantat ( ah, chaux pas dire, un s'avesina, geograficament parlant).
Suu fons, es verai que lo tipe es simpatic, mai que d'autres, mas empacha pas que sus pas mau de problèmes a de pausicions de bona drecha.
La Sala per tot simpatic que sia amb son gascon als pòts, non a pas mai defendut l'occitan al Parlament francés (que ieu sàpia), nimai pendent los debats que s'i son tenguts sus las lengas "regionalas" per l'obtencion d'un estatut legal e sa glotopolitica.
De mai es un deputat (ultra)liberal qu'a votat de leis retrogradas e antisocialas; Es un republicanista francés encegat per la lora "République", que defensa los servicis publics (franceses, francistas)... Pièger que Bayrou/Vairon qu'a... Legir mai
La Sala per tot simpatic que sia amb son gascon als pòts, non a pas mai defendut l'occitan al Parlament francés (que ieu sàpia), nimai pendent los debats que s'i son tenguts sus las lengas "regionalas" per l'obtencion d'un estatut legal e sa glotopolitica.
De mai es un deputat (ultra)liberal qu'a votat de leis retrogradas e antisocialas; Es un republicanista francés encegat per la lora "République", que defensa los servicis publics (franceses, francistas)... Pièger que Bayrou/Vairon qu'a... Legir mai
e pendent aquò, la campanha contunha sa non-campanha. es espaurugant.
Comentaris d'un jornalista parisenc dins la vidèo a prepaus dau deputat biarniés Jean Lassalle cantant l'imne occitan "Se canta": "un deputat còrse qui canta ua canson tradicionala en còrsa". Paubre de nousautes!
Un amic còrse present a "l'assemblada nacionala" quora arribèt la delegacion còrsa ambé Gièli Simeoni, entendèt dire per l'occitan occitanofon Lassalle : "Té vaqui la mafia qu'arriba"!
Un exemple per dire que l'òme es politicament reaccionari, dins la dralha de la classa politica majoritària.
Occitanofon o pas es pas credible que saup ont penjar son lume...
Assajem de dire lei causas coma son, sensa metre endavant la lenga, se vos plai.
G.Tautil
Jornalet sosten pas Jean Lassalle: s'acontenta d'assabentar sos legeires que i a un candidat occitanofòn.


text:
Calandreta qu’ei ua escòla reconeguda per l’Educacion Nacionau. En efèit, qu’ei devath contracte d’associacion dab l’Estat desempuish la signatura deu « Protocòle d’Acòrd » en 1994. Qu’ei ua escòla laïca e a gratis qui arrespècta las instruccions oficiaus e segueish lo programma de l’Educacion Nacionau.
De mei, Calandreta dab ensenhaires organizats en equipas pedagogicas e l’empara de l’establiment Aprene*, que desvolopa un metòde de pedagogia qui hè compte subertot, en la soa practica, de tribalhs deus corrents pedagogics « Tecnicas Freinet » e « Pedagogia institucionau » e deus psicolingüistas de l’educacion bilingua en immersion prendiu*.
* Establiment d’Ensenhament Superior en convencion dab lo Ministèri de l’Ensenhament Superior e lo Ministèri de l’Educacion Nacionau.
* Desvolopats hens la rubrica « L’escòla en occitan »


text:
Com cada annada, l'associacion Parlem que perpausa a tota persona interessada de s'inscriver a un viatje de descobèrta deus nostes parçans.
Entà 2014, que vs'ei perpausada ua descobèrta de la Ribèra Baisha. La visita deus vilatges de Madiran e Castethnau Ribèra Baisha que serà assegurada en bilinga per Gui Cassagnet.
Au programa deu dia :
Tariu : 30 € entaus adultes (repaish e desplaçament comprès) / Mainats de mensh de 12 ans : 19 €
Rensenhaments au 05 62 53 28 86 o Cette adresse e-mail est protégée contre les robots spammeurs. Vous devez activer le JavaScript pour la visualiser.


text:
16/03/2016
Michel Feynie sur scène avec Omes e femnas dau Landés
Michel Feynie parcourt la Dordogne et la Gironde avec son spectacle sur les hommes et femmes du Landais, cette zone de l'est du Périgord près de Montpon dont il est originaire. Avec ce spectacle bilingue occitan français, il retrace la vie des paysans sur les cent dernières années, sous forme de conversation, d'échange avec le public, le tout porté par des contes et les musiques qu'il a collectées et qu'il interprète sur scène.
« Sei nascut a Sent Geraud de Còrbs, rasis Montpau, i a 61 ans de quò, dins una familha de paisans. Ai auvit parlar l'occitan a la maison, mas mos parents m'an pas passat la lenga, que, per ilhs, quo era pas la lenga de l'educacion. L'ai apresa en parlar coma los vesins, los amics...e en auvir parlar mos parents entre ilhs. De mestier, sei antropològue e ensanhe a l'Universitat de Bordeu, ai escrich daus libres « Les mots du management », le « As if ».
En mesme temps, me sei totjorn interessat a la lenga occitana, a la musica e e au teatre. Dins las annadas 80, 90, ai fach dau colectatge de quinze musicaires, un violonaire e daus accordeonistas , mai daus contaires dins la Dobla e lo Landés. Ai escrich en francés un memòri sur lo blat, mai daus textes sur lo Riu Negre. Ai seguit una formacion de comedian au teatre Miettes de Bordeu. Tot quò-qui, boirat emb daus sovenirs personaus, m'a donat una basa per mon espectacle que parla de la vita daus paisans au segle XX. Utilise de las vertadieras letras de soudards per parlar de la guerra 14/18, juegue la musica qu'ai colectada, emb mon acordeon diatonic. Lo decòrs es simple, fach d'objets de tos los jorns que lo monde coneissen o an bien coneguts, per crear un ambiant simple e comunicatiu coma lo public. Dòne au monde un papier emb la revirada en francés daus pitits contes que dise en occitan, per los que comprenen pas. Deser a Trelhissac, quo es lo 11esme còp que juegue l'espectacle. Per io, quo es un omenatge a nòstras familhas, i a de segur dau rire e de l'emocion».
Voir sur facebook : https://www.facebook.com/Compagnie-Nordack-16377336664428... .
Denis Gilabert.
Photo (Denis Gilabert): Michel Feynie avant son spectacle à Trélissac le 11 mars 2016
Les commentaires sont fermés.


text:
10/10/2016
L'invité, lo convidat de Meitat-chen, meitat-pòrc dau 16 d'octòbre 2016
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l'emission dau diumenc 16 d'octòbre 2016 a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera Gilbert Borgés, regent chaminaire en occitan sur lo nòrd de Dordonha e autor de novelas Raibes Negres et de cronicas.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
Les commentaires sont fermés.


text:
« Li journalisto soun cultiva, segur, mai soun escoularita i’a rèn di di lengo regiounalo, levat la proupagando coumo que serien de patoues. »
Mai pèr Michel Feltin, « tóuti li lengo se valon »,
e se turto mai que d’un cop à si coulègo, que coumprenon pas…
Dins sa letro dóu 12 de jun, pamens, nous dis bèn coume lou mounde en Europo ié soun afouga de si lengo. La peticioun ciéutadano en ligno
sus li dre linguisti aro a bèn despassa lou milioun de signaturo. Es soun sujèt de la semano.
E preciso ben, en francés, que mai de cinquanto milioun d’Euroupen soun pertouca per uno lengo dicho minouritàri. Michel Feltin
, journalisto à L’Express, a 53 an es un « Parisen qu’a passa tóuti si vacanço dins la famiho de sa maire, en Vau d’Ossau. Mai ai las ! Siéu pas un bon bearnoufone… »
que s’escuso.
Es passa pèr lo quoutidian La Croix, avans que de s’emplega despièi 1999 au semanié L’Express, un di mai legi en Franço. E es d’aqui qu’a agut l’idèio d’enfounsa lou cougnet dins la maucouneissenço franceso de si lengo minouritàri. Despièi lou mes de mai adounc mando la letro semaniero : « un cop ié parle de nòsti lengo regiounalo e de sa situacioun, e l’autro trate de la lengo franceso, qu’es tambèn un tresor qu’a besoun d’èstre apara ».
Michel Feltin s’interesso premié ei territòri, e perqué an tóuti uno bello ouriginalita, s’es passiouna tambèn per si lengo.
Mai, coume nous dis soun article de la semano, saup alarga lou sujèt, e em’éu, lou biarnés s’aparo… au Parlamen éuroupen. Que la peticioun que signalo, em’encara cent milo signaturo, entrinara la discutido à-n-Estrasbourg d’un proujèt de lèi sus li dre de nòsti lengo pas tan parlado.
D’aiour, poudès ben li douna la man, e vous ié faire marca.


text:
Barbar
Los barbars (del mot grèc BάpBapoς) èran los pas grècs, aqueles qu'emplegavan pas lo grèc coma idiòma mairal. La paraula èra una onomatopeia: bar-bar representa l'impression del bla-bla produsit en escotar un idiòma desconegut.
Originàriament, Lo tèrme aviá pas cap de autre significat al delà de 'pas grèc'. Los grècs se trobèron d'autras culturas coma los egipcianes, perses, fenicis, etruscs, romans, cartaginesos, ibers o bascs, amb qui avián pas de caracteristicas comunas. Los grècs pas recelaven d'autras culturas; en fach, coneissián la granda antiquitat de las mai desvolopadas civilizacions d'Egipte, Fenícia e Mesopotàmia, que n'aprenguèron fòrça.
Après las guèrras grecoperses pendent lo sègle V aC, qu'una coalicion de grècs derrotèt un grand empèri en la Batalha de Maraton lo 490 aC, se'n desvolopèt lo estereotip, en vesent la rèsta de pòbles inferiors militarment e politica, en usant lo tèrme per nomenar las nacions o d'etnias percebudas amb un nivèl inferior de civilizacion o los pòbles o de personas brutalas, crusèlas, insensibles, amb comportaments inacceptables en societats civilizadas. Los romans tildèron de barbaras las civilizacions qu'environavan los sieus territòris: las divèrsas tribus germàniques, los assentats gals, los incursors huns e los imazighen del nòrd d'Africa. Aital meteis, la casuda de l'Empèri roman s'atribuissi, fondamentalament, a las invasions barbaras.
Lèu barbar pas sonque signifiquèt 'estrangièr' mas tanben 'mancat d'educacion', amb independéncia del luòc de naissença. Utiliza aital ja lo tèrme lo grèc classic Isòcrates. En una linha xenofòba, mai endavant la etnologia e antropologia occidentalas tradicionalas nomenèron barbariá aquelas societats primitivas que consideravan en un estadi d'evolucion culturala intermediària entre lo salvatgisme e la civilizacion.
Cossí vesèm, pendent mil·lennis, se considerèt coma barbara solament la civilizacion de altri, per aital poder legitimar e sacralitzar la quita civilizacion. Ça que la, pensadors critics modèrns coma Montaigne, Diderot o Walter Benjamin an negat aqueles principis xenofòbes e an destacat que tota civilizacion o cultura enrasiga tanben en qualque tipe de barbariá pròpria e pas alièna.


text:
Diluns, 11 de junh de 2018, 03h00 Politica,Societat,Television
A Tolosa, lo director Carlos Belinchon e la directritz dels programas Laure Cornejo beguèron un còp amb los acampats amb qui charrèron "longament"
Los aperitius revendicatius per l’occitan a la television que se tenguèron dimècres passat dins plusors vilas d’Occitània fan fruch. "Podèm ja afortir que i aurà una melhora preséncia de l’occitan a France 3 Occitanie e que de barrièras son a se levar", çò rapòrta lo Collectiu Occitan, qu’es a l’origina de las protèstas. E mai, lo collectiu precisa que la cadena aculhiguèt las revendicacions d’un biais fòrça coral e que se’n parlèt als jornals televisats de Montpelhièr e de Tolosa.
Los manifestants rescontrèron los responsables de France 3 gaireben pertot, e a Tolosa, lo director Carlos Belinchon e la directritz dels programas Laure Cornejo beguèron un còp amb los acampats amb qui charrèron "longament". Totun, lo Collectiu Occitan pensa de "contunhar l’accion, d’aitan mai que per la reforma i aurà de consultacions tant del govèrn coma dels parlamentaris". Ansin es prevista una reünion amb lo gabinet de la ministra francesa de la cultura.
Lo Collectiu Occitan amassa un desenat de movements occitanistas, dont Convergéncia Occitana, lo CRÈO, la Confederacion Calandreta, lo Partit Occitan, EELV Occitània, País Nòstre, lo Partit de la Nacion Occitana, Esquèrra Revolucionària Occitana, Bastir, Macarèl e l’Associacion Zo. Revendica la preséncia de l’occitan cada jorn a la television publica, e se mobiliza en vista de la reforma de l’audiovisual public que se debanarà lèu dins l’estat francés.
Sosten de las comunas
Lo Collectiu Occitan a demandat lo sosten de las comunas, mai que mai dels departaments d’Erau e Avairon, e a recebut de responsas positivas d’Agde, de l’aglomeracion de Seta, de Montpelhièr e de las comunautats de comunas de Clarmontés d’Erau e del país de Leveson.
Tanben an manifestat lor sosten las comunas de Pòrt la Novèla (Narbonés) e de Virsec, del causse de Larzac que fa partida del departament d’Erau. D’autres sostens son a arribar, çò que mòstra la volontat d’una preséncia pus digna de la lenga occitana a la television publica del país.
Una ora e quart per mes
A l’ora d’ara, la television publica francesa non prepausa d’emissions en occitan que 17 oras per an, çò que fa una mejana d’una hora e quart per mes. Aquela preséncia es infima se la comparam amb la preséncia de las lengas autoctònas a las televisions dels estats vesins coma Espanha, Soïssa o Belgica.
Pirolet somnias Na Macrona, lo veses per tot. Tranquil home, que lo del vestit blau es dels nostres.
Lo tipe de blau, al mièg, que se vei d'esquinas, e pas lo Macron saique?
M'en oblidava, À Punt la television valenciana es pot veire per internet, e lo valencian ha una fonetica mai propera a l'occitan. Lo malhorquin o balear la fonetica es pus tancat e se pareis mai al catalan. Una question de fonetica mas que crida força l'atencion essent tot la mateissa lenga.
Òsca ! Ara non demòra pas que de trobar monde end’espiar la television !
#5 Ne demori pas en Occitania mes en Navèra Aquitania, donc ne soi pas (mei) occitan!
E tanben la lenga de fr3 Tolosa ne'm pertòca pas tròp, que la compreni mes qu'ei tot...e comprenes?
Mes que soi content per vosautes, aquò segur!
La constancia e la perseverància donan fruits, es aital.
Precisament ahir la tv autonomica valenciana "A Punt" ha représ las emissions aprés de quatre ans e mieg, es preveu qu'es puga veire a Catalunya e Balears, e que la television de les illes Balears IB3 e la de la Generalitat TV3 es pugan veire al País Valencian.
#1 Los "vesins occitans" ?!! Per qué vos prenètz, sénher de Gasconha ? Per un Javanés, un Marcian, un Assirian antic ? Parlas occitan, coma nosautres : un Gascon es un Occitan, coma la sarda es peis, lo telh un arbre, etc…
1) A l’ora d’ara, la television publica francesa non prepausa d’emissions en occitan que 17 oras per an, çò que fa una mejana d’una hora e quart per mes. Aquela preséncia es infima se la comparam amb la preséncia de las lengas autoctònas a las televisions dels estats vesins coma Espanha, Soïssa o Belgica. Per contra, aquela meteissa preséncia es proporcionada (e benlèu considerabla) se la raportam a l'interès que pòrtan la politicalha e la jornalistalha a l'existéncia d'autra... Legir mai
#1 Solide que quichatz aqui sus un brave problèma ! Urosament que se poirà ( espèri) dobrir lo recrutament en defòra d' "Oxitany" , en Gasconha, Provença, o Nòrd-Occitània. En escafant un bocin las formas tròp reguèrguas de lor parladura prer s'adaptar als telespectators, aqueles presentators novèls mostraràn qu'Occitània es pas sonque un triangle Tolosa-Rodés-Montpelhier, e que s'amerita d'èsser reconeguda dins tot son ample-.....Paraula d'un que demòra al còr del còr d'aque... Legir mai
Adiu, es l’associacion « ZO! » pas « Zou » ;)


text:
U.S. Cazeres II 4 - U.E.
Bossòst 1
Partit de Copa de Comminges en Cazeres dauant un
bon equip. Joguèrem ua bona prumèra
mietat en tot de sajar de jogar en un camp f`òrça gran ath contraatac e deféner
era nòsta porteria. As 25’ en ua bona jogada dera U.E. Bossòst, Salva passaue
era pilota a Marcos que tot solet mercaue per naut: ère eth 0-1. Petita
sorpresa en mercador que durarie molt poc, quan as 5’, Manenq centraue laguens
der àrea entà que Couzinet merquèsse er empat a un gol. Auérem ua bona
oportunitat quan Javi se quedaue tot solet en área, mès eth sòn shut anaue a gésser
desviat dera porteria. S’arribaue ath descans damb 1-1.
Ena
dusaua mietat non estèrem tant ben defensivament e eth Cazeres anaue a profitar
era nòsta debilitat. As 10 menutes en ua fauta laterau Pol non podie acabar de
desviar era pilota entà cornèr e entraue laguens dera portería aranesa. Encara
s’anàuen a complicar mès es causes quan Debez profitaue ua pilota ara esquia
dera defensa entà mercar eth 3-1. Auérem ua molt bona ocasion quan Javi tot
solet laguens der área non podie mercar e era pilota desviada per Riviere siguec
profitada peth Cazeres entà realizar un ràpit contraatac entà mercar eth 4-1,
resultat ath finau deth partit.
Ath
finau, eliminadi dera Copa de Comminges dauant un equip damb fòrça experiéncia.
Joguèrem ua molt bona prumèra mietat mès mos manquèc consisténcia defensiua ena
nòsta área e definicion en área contraria ena dusaua mietat. Ara, sonque mos
toque pensar en campionat.
Eth
pròplèu partit ei era 5au. Jornada deth campionat de Liga en Bossòst eth dissabte 28
d’octobre tàs 20 :00 contra er equip F.C. Pointis-Inard.
U.S. Cazeres: Riviere, Rosa, Sau, Couzinet,
Mehhouti, Fonbonne, Adouin, Fabre, Calvet, Debez, Manenq. Reemplaçants :
Coutanceau, De la Silva.
Trainer : Calvet Yann.
Tarjetes auriòles : Fonbonne, Debez.
U.E.
Bossòst: Pol, Jaime, Javito, Felipe, Borja, Peiró, Àlex, Salva, Marcos, Javi e
Marco. Remplaçants:
Luis, Carlos, Ignasi.
Trainer: Jordi.
Tarjetes
auriòles : Luis.
Gols :
0-1 Marcos (25’), 1-1 Couzinet (30’), 2-1 Debez (55’), 3-1 Debez (65), 4-1
Calvet (80’).
Arbitre: Darolles Jean.


text:
1758
Aquesta pagina concernís l'an 1758 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Annada malaisada per França que contunièt de faciar de dificultats militaras importantas sus totei lei frònts :
- en Euròpa, Hannover decidèt finalament de contuniar la guèrra e poguèt, gràcias a l'ajuda financiera de Londres, organizar una armada de mercenaris alemands que capitèt d'expulsar lei Francés. Lòng dau litorau, la situacion èra gaire melhora car la flòta britanica menèt plusors incursions còntra Sant-Malòu, Cherborg e Sant-Cast. Cada còp, lei fòrças francesas capitèron de reconquistar lei vilas mai plusors desenaus de naviris foguèron perduts. De mai, la defensa d'aquelei regions empachèt de mandar de renfòrç sus lo frònt continentau.
- en Canadà, lei Britanics aprofichèron sa superioritat numerica per atacar plusors endrechs d'un biais simultanèu. Ansin, maugrat la victòria de Fort Carillon que permetèt d'arrestar una ataca dirècta còntra Quebèc, Fort Frontenac, Fort Duquesne e Louisbourg foguèron enceuclats e obligats de capitular. De mai, la marina britanica poguèt desbarcar de renfòrç importants (aperaquí 15 000 òmes).
- ais Índia,s en despiech de quauquei succès locaus, lei renfòrç mandats dins lo corrent de l'annada permetèron pas de tornar conquistar Madras.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Austria[modificar | modificar la font]
Après sa desfacha de Leuthen, l'armada austriana capitèt de se retirar vèrs lo sud. Puei, aprofichant leis ofensivas de seis aliats suedés e rus, Austria tornèt organizar sei fòrças e capitèt d'infligir una desfacha dura ai Prussians a la batalha de Hochkirch (14 d'octòbre). Pasmens, lo manescau Leopold Joseph von Daun mau capitèt d'esplechar sa victòria e laissèt lo rèi de Prússia tornar formar son armada.
Prússia[modificar | modificar la font]
Après lei combats de la fin de l'annada precedenta e sa victòria de Leuthen (→ 1757), lo rèi Frederic II (1740-1786) assaièt sensa succès de perseguir l'armada austriana qu'èra a se retirar vèrs lo sud. Pasmens, mau capitèt de la destrurre e deguèt, au contrari, se dirigir vèrs lo nòrd per faciar lei Suedés e lei Rus. Un succès saunós a Zorndorf lo 25 d'aost (11 000 soudats prussians perduts còntra 20 000 Rus) li permetèt d'empachar la reünion deis armadas austriana e russa mai la situacion se desgradèt rapidament. D'efèct, a partir de la fin de setembre, l'ofensiva suedesa còntra Brandeborg metèt l'armada prussiana en dificultat e lo 14 d'octòbre, Frederic II perdiguèt 9 000 òmes suplementaris a la batalha de Hochkirch còntra leis Austrians. Pasmens, l'armada austriana mau capitèt d'aprofichar sa victòria per envaïr dirèctament lo territòri prussian. Enfin, la vila de Kolberg capitèt de resistir a una premiera ataca russa (→ 1760 e 1761).
Reiaume Unit[modificar | modificar la font]
Après una annada 1757 malaisada, lo Reiaume Unit enregistrèt plusors succès còntra lei Francés sus totei lei teatres d'operacions. D'efèct, Hannover refusèt finalament de capitular e contunièt lo combat sus lo continent, çò qu'empachèt l'armada francesa d'aprofichar lei dificultats prussianas per acabar la guèrra. En parallèl, la marina britanica capitèt de mener d'incursions lòng dau litorau francés (Sant-Maloù, Cherborg, Saint-Cast) onte poguèron destrurre plusors desenaus de naviris.
En America, lei Britanics decidèron d'aprofichar sa superioritat numerica per atacar plusors ponchs d'un biais simultanèu. Ansin, lei tropas francesas – d'una qualitat superiora – poguèron pas empachar la presa de Fort Frontenac e de Fort Duquesne ni lo desbarcament d'importants renfòrç dins lo sector de Louisbourg que sa garnison capitulèt lo 26 d'aost après sièis setmanas de sètge. Aquò permetèt a l'armada britannica d'isolar Quebèc. En revènge, una temptativa dirècta còntra la colonia francesa s'acabèt per una revirada a la batalha de Fort Carillon (8 de julhet) ont una pichona armada francesa (3 600 òmes) capitèt de batre 18 000 soudats britanics.
Enfin, ais Índias, l'annada foguèt marcada per l'arribada de renfòrç francés per protegir Pondichéry e assaiar de reconquistar Madras. Pasmens, en despiech de quauquei desfachas menoras, lei Britanics e seis aliats locaus capitèron de mantenir sei posicions (→ 1759).
Russia[modificar | modificar la font]
Perseguida de la participacion russa a la Guèrra de Sèt Ans. Coma l'annada precedenta, lei Rus ataquèron l'èst de Prússia mai foguèron tornarmai blocats per lei fortificacions de la region. En particular, foguèron rebutats a Kolberg. Pasmens, aquela ofensiva permetèt ais Austrians de se tornar organizar.
Suècia[modificar | modificar la font]
Començament deis operacions còntra Prússia dins l'encastre de la Guèrra de Sèt Ans. Lei Suedés ataquèron a partir de Brandeborg de setembre-octòbre e menacèron lei fòrças prussianas cargadas de protegir la region. Aquò obliguèt lo rèi Frederic II de dirigir de tropas vèrs lo nòrd, çò que favorizèt la reorganizacion de l'armada austriana.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Dins l'estèpa, perseguida de la repression de la revòuta dei Jungars. En causa de la menaça que representava aquela insureccion per lei projèctes de l'emperaire Qianlong d'estendre l'influéncia chinesa en Asia Centrala, una armada chinesa importanta i èra mobilizada. Ja dur e saunós, aqueu conflicte venguèt encara pus violent quand lei Jungars obtenguèron lo sostèn de plusors pòbles de la region, especialament leis Uigurs. D'efèct, per defugir una revòuta novèla e pacificar definitivament la region, l'armada Qing acomencèt l'exterminacion sistematica dei Jungars. Dins aquò, maugrat de pèrdas catastroficas, leis insurgents capitèron de tenir sei posicions e lo generau Zhaohui foguèt obligat de demandar de renfòrç a Pequin (→ 1759).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 28 d'abril - James Monroe, president dels Estats Units (m. 1831)
- 6 de mai - Maximilien de Robespierre, revolucionari francés (m. 1794)
- Nicolas Lupot, laütièr francés (m. 1824)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 5 de decembre - Johann Friedrich Fasch, violinista e compositor alemand (n. 1688)


text:
Dimars, 8 de setembre de 2015, 03h00 Espòrt
Campanha d’abonament de l’ASCarcassona
© Astreizix
La dimenjada qu’arriba veirà la darrièra aparicion dels Dracs catalans a Brutus per la sason e a l’encòp la primièra jornada dels campionats d’Elèit 1 e d’Elèit 2.
Londres: coma totjorn...
A Londres, sus l’estadi ont nasquèt lo fenomèn del salvatjum-hooliganisme, lo sòrt dels Dracs fàcia a Wigan foguèt costumièr, une rèiregost de “ja vist”: una ora de jòc egal, mas a la fin una novèla desfaita: 42-16.
Los catalans daissan ça que la Hull FC, batut per Warrington 46-16, a la darnièra plaça del Super 8.
En cap de classament, St. Helens se torna faire la santat en ganhant cò de Leeds 32-18 mentre qu’Huddersfield aluènha Castleford de la qualificacion per las mièjas finalas: 40-26.
Dissabte, a 6 oras del vèspre, los Dracs recebràn lo cap de fila: Leeds. Que fagan un darrièr còp plaser al public sang e aur, en particular totes aqueles que se’n van cap a d’autres cèls angleses o australians!
Temps de represa
En dobertura, a 3h del vèspre , los Dragonets de la resèrva recebràn lo novèl vengut de retorn en Elèit 1: Albi.
Dissabte tanben, Avinhon serà la destinacion de Limós, mentre que Vilanuèva exempta del primièr torn festejarà sos 80 ans del club amb la recepcion de l’esquipa de Belgica.
Dimenge, Carcassona recebrà los catalans de Palau del Vidre, bailejats per lor entraïnaire de l’an passat Laurenç Garnièr. Lesinhan recebrà al Molin la resèrva de Tolosa: los Broncos.
Pelhòfas en Austràlia
En Austràlia, la primièra fasa es acabada e se passa a las pelhòfas amb sas partidas eliminatòrias.
Dins lo grop del naut, ont los venceires anaràn en mièja finala e los vencuts en barratge, i a d’oposicions entre los primièrs: los Polets de Sydney (que venon de batre 30-0 los Lapinons) e la Tempèsta de Melbourne d’un caire; e, d’autre caire, los Cavals-Fòls de Brisbane e los Vaquièrs del nòrd de Queensland.
Dins lo grop del bas, ont los ganhants anaràn en barratge e los perdents n’auràn acabat amb la sason, los Dògols de Canterbury recebràn los Dracs de Sant Jòrdi e las Làmias de Cronulla recebràn los campions Lapinons que son en dificultat en aquesta fin de sason.
Es amb plaser que seguirem qualques unas d’aquelas partidas sus Be In Sport!
Alan Roch


text:
La tèrra a tremat diluns de matin pauc après quatre oras, au larg de la ciutat marrocana d’Al Hoceima, e a 164 km de Gibraltar. De magnitud 6,1, lo terratrèmol sotamarin siguèt seguit d’una replica de magnitud 5,3, segon l’Institut American de Geologia.
Despuei 2013, en França Mediterranea un Centre Nacionau d’Alèrta en Mediterranea còmpta cinc maregrafes, entre Corsega e Aups Maritimas, que devon avisar d’ ondassas
.
Aquélei son pas teoricas au nòstre, bòrd qu’aquela de l’Aeropòrt de Niça en 1979 tuèt una persona, e qu’en 2003 a Teola de Mar, puei en 2004 à Marselha, la mar s’es retirada de vint mètres, avans que de desvirar mai que d’un batèu.


text:
-814
Aquesta pagina concernís l'an -814 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Data tradicionala de la fondacion de Cartage per lei Fenicians.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Assirian[modificar | modificar la font]
Acomençament d'una guèrra novèla entre Assirians e Babilonians. D'efèct, de tensions importantas èran aparegudas dempuei la mòrt dau rèi Marduk-zakir-shumi probablament en causa de temptativas dau rèi babilonian Marduk-balassu-iqbi de contestar sa posicion de protegit deis Assirians per venir tornarmai un sobeiran important de Mesopotamia. Dins totei lei cas, leis Assirians prenguèron rapidament l'avantatge.


text:
L'existencialisme es un movement filosofic que plaça l'existencia umana al centre de la reflexion. S'agís pas de existéncia al sens abstrach, ni tampoc de l'existencia de las causas o las realitats non umanas, mas l'existéncia umana concreta. Entre las tèsis fonamentalas de la pensada existencialista, i a la supremacia de l'existéncia sus l'esséncia de l'òme, la consideracion de l'èsser al drama immediat de l'existéncia d'esperela e cap als autres, l'analisi dels sentiments que revelan l'immersion limitada e individuala de l'òme dins lo mond, o la consideracion de l'òme coma responsable del seu èsser, al delà de las cresenças deterministas. L'existencialisme pausa la consciéncia de la quita existéncia umana e, d'un biais, lo sens d'aquela, lo sens de la vida, tenent subretot a la finitud del mond uman: la mort, la fragilitat, la responsabilitat, la libertat...
L'existencialisme es present dins la pensada dels filosòfs coma Søren Kierkegaard, Friedrich Nietzsche, Martin Heidegger, Jean-Paul Sartre o Karl Jaspers, e tanben dins la literatura de Franz Kafka, Fiodor Dostoievskii o Albert Camus, entre d'autres.


text:
effrayant meuble style louis xv meuble en marqueterie style louis xvi.
meuble television style louis philippe en massif xv occasion xviii,meuble style louis philippe commo xv empire en occasion xvi prix,meuble style louis philippe xviii occasion nos xv,meuble style louis philippe xv massif meubles grange television,meuble style louis xvi xv vitrine en bas philippe occasion,fabricant de meubles style louis xvi xv commo bureau meuble philippe chene en marqueterie,meuble style louis philippe occasion table xv en fate marqueterie xvi meubles grange,meuble style louis philippe blanc rococo luxury xv martin xvi prix,meuble style louis xv occasion en marqueterie xvi philippe blanc,vintage en table style xv bout meuble louis philippe blanc chene bas.


text:
Es pas de crèire coma un premier cònsol pòu endraiar una politica que favorisarà la biodiversitat au sieu ! A l’ora que mai que d’un arriba per lo premier còp dins lo sèti dau premier ciutadan de sa comuna, lo librilhon que publica la Ligue de Protection des Oiseaux, amé la Fondation Nature et Découverte, li ajudarà segurament.
Municipalité et protection de la nature prepausa de fichas d’accions per acompanhar aquelei pichonas collectivitats a faire quauqua ren per la natura : plantar d’esséncias localas en luec de ce que la mòda prepausa, se passar de fitosanitaris, aparar una paluneta, entretenir una sebissa… o a ren faire.
Laissar un aubre bornat èstre l’ostau d’un pòple d’aucèus e d’insèctes per exemple, es un biais d’ajudar la natura. Ren bastir aquí e ailà ne’s un autre mejan, per favorisar un corredor verd amé son prat, sa sebissa e adarré son bòsc e un vasèu onte treparàn lei nistons, au mitan dei parpalhons.
A tot aquò se pòdon formar leis emplegats comunaus. E coma prepausar d’accions d’aquela sòrta es ben dins lo gaubi de l’Agéncia Regionala per l’Environament, s’espantarem pas de saupre qu’aquela lança lo « concors capitala francesa de la biodiversitat » en Provença.


text:
Bernuèlh
Bernuèlh (oficialament en francés Berneuil) es una comuna situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los bernuelhauds.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre dau territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son Bernolio en 934, Bernoill vers 1175. Bernuèlh vendriá dau nom gallés d'òme Brennos e dau mot gallés ialo, « esclarziera » : Brennos + ó + ialo [1],[2]. Lo mot ialo (n) prenguèt en gallés tardiu lo sens de « vilatge », perqué un vilatge se creava mai que mai en desboijant un bòsc. Lo nom de persona Brennos sembla una varianta expressiva de branos, « lo cròc, lo corbeu », e pren lo sens de « guerrier, chap » [3]. Se poiriá ben que lo sens de Brennóialo siá en realitat « l'esclarziera o lo vilatge dau chap (dau chefe) », puslèu que la referéncia a un nom personau.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Nantiac; es aura dau canton de Belac.
Demografia[modificar | modificar la font]
Particularitats dau parlar comunau[modificar | modificar la font]
- Articles definits : lo [lu], la [lɔ], los [luː], las [laː].
- Prononciacion : Ch- /ʃ/ ; g-, j- /ʒ/ ; plurau feminin en /ɛː/ ; a tonica sovent /ɛ/ (sala [ˈsalɔ]) o [ˈsɛlɔ]) ; finala -aria /ɛˈrjɔ/.
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
Intercomunalitat[modificar | modificar la font]
Embessonatges[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Liams externes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 74
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 108
- ↑ Xavier Delamarre, Dictionnaire de la Langue gauloise, ed. Errance, 2na edicion, 2003, p. 185 e 85


text:
Kim Il-sung
Kim Il-sung (corean: 김일성 (hangeul); 金日成 (hanja) (15 d'abril de 1912 – 8 de junh de 1994) foguèt un politician corean comunista que dirigiguèt la Corèa del Nòrd de sa fondacion en 1948 fins a sa mòrt. Ocupèt lo pòst de primièr ministre de 1948 a 1972 e de president de 1972 fins a sa mòrt. Èra tanben Secretari General del Partit dels Trabalhaires de Corèa,e exerciguèt un poder autocratic. Pendent lo periòde del sieu poder, favorizèt una ideologia qu'aviá desvolopat el meteis e nomenada Juche e establiguèt un terrible culte de la personalitat.[1] Après sa mòrt en 1994, li succediguèt lo sieu filh Kim Jong-il. La Corèa del Nòrd nomena oficialament Kim Il-sung lo "Grand Líder" e es designat dins la constitution coma "President etèrne". Son aniversari e lo jorn de sa mòrt son de jorns feriats en Corèa del Nòrd.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Steve Herman, « North Korea: ten years later », Asian Research, (consultat lo 2 novembre 2008)


text:
Autotrofia
L'autotrofia qu'ei la capacitat metabolica d'un organisme viu de sintètizar biomoleculas organicas a partir de moleculas mineraus.
Aquesta capacitat qu'ei partatjada peu vegetaus clorofilians (qui utilizan l'energia de la lutz entà sintetizar los lors compausat organics e qui son alavetz qualificat de fototròfs o autofototròs, los cianobactèris e los bactèris sulfurós.
L'autotrofia que s'opausa a l'eterotrofia (qui implica l'incapacitat de prodúser las moleculas organicas shens l'ingestion d'autas moleculas organicas).
Los organisme autotròf que son productors dens la cadena trofica.


text:
Swatch Group
Swatch Group es una entrepresa multinacionala quotada au Swiss Market Index. Son sèti sociau si situa a Bienne en Soïssa. Es la societat de relotjariá la mai gròssa dau monde, que produtz fòrça varietats de mòstras e d'elements per la fabricacion dei mòstras.
Nasquèt en 1983 de la fusion dei dos gròs gropes relotgiers soís ASUAG (Longines, Rado...) e SSIH (Omega, Tissot, Lemania Watch), après un estudi estrategic de la societat Hayek Engineering. Son president actuau es Nicolas Hayek.


text:
E n’ètz d’avís ? Ideas e experiéncias de simplicitat volontària a partatjar per Domenja Lekuona sus Ràdio país.
Difusion lo divès a partir de 10h12 e lo dissabte a 5h lo vrèspe
Deus avantatges deus panets de lavar. En tres episòdis.
Episòdi 1 PODCAST
: l’in.hèrn empipautaire de la cocha que’s tira ! de 250 tà 500 ans entà que’s degrade. En mejana 4h d’utilitat contra 3 ans tà ua cocha que’s lava. 4.5 arbo, 64kg de petròli e produits quimics a fanègas.
Episòdi 2 PODCAST
: los desaguís entà la santat (especiau per la vaduda d’Anaïa : planvienguda suu planeta !)
Episòdi 3 PODCAST
: Passatz a la cocha que’s lava ! e
en alternativa a las toalhas igienicas lavaderas essajatz lo keeper
de qué liberà’vs. Actessantéwww.actesante.fr/
Like this:
Like Loading...


text:
29 agost 2018
La vesprada mai esperada arriba amb un sopar barbacoa a la cort del licèu
22 agost 2018
La nuèit es agradiva e amusanta. A la sala polivalenta se debana la serada dels estagiaris
17 agost 2018
Aquesta annada i a 20 catalans, un allemand, un anglès e una belga.
S'ausisson totes los dialectes occitans
16 agost 2018
Dimenge 12 d'agost comencèt la 44a Escòla Occitana d'Estiu, que se debana dempuèi fòrça annadas a Vilanòva d'Òlt, dins l'Agenés.
20 març 2018
Manifestacion a Vielha, lo 24 de març
15 febrer 2018
Expressem el nostre rebuig a la recent sentència del Tribunal Constitucional on dicta que la llengua occitana no pot ser la llengua d'ús preferent a les institucions de l'Aran, ni a la Generalitat, ni en les relacions amb l'Aran, ni enlloc.
2 gener 2018
Eth Conselh Generau d’Aran convòque eth XXVIIIau Prèmi Aran de Literatura
25 octubre 2017
Lo diplòma de competéncia en lenga (DCL) es obèrt a tot public e s’inscriu dins una amira de desvolopament personal o d’inseriment professional
9 octubre 2017
A partir d'ara, diverses biblioteques catalanes disposen d'un fons literari en occità
28 setembre 2017
Qualques araneses fan una crida a la solidaritat dels compatriòtas de la rèsta d’Occitània


text:
1573
Aquesta pagina concernís l'an 1573 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Victòria novèla de l'armada dau negus Sarsa Dengel (1563-1597) còntra leis Oròmos que menaçavan lo sud dau territòri etiopian.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Mogòl[modificar | modificar la font]
Fin de la conquista dau sultanat de Gujarat començada l'annada precedenta.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Armament[modificar | modificar la font]
Invencion dau premier sistèma de mina terrèstra per l'engenhaire Samuel Zimmermann. Dich Fladdermine, lo dispositiu èra compausat d'una platina e d'un fieu tendut entraïnant l'explosion d'una fogassa emplida de pouvera e de shrapnels. Destinat a luchar còntra leis assauts en massa, foguèt utilizat fins ais annadas 1870 per protegir lei posicions fortificadas.
Astronomia[modificar | modificar la font]
Après l'observacion de la supernova de 1572 l'annada precedenta, l'astronòm danés Tycho Brahe (1546-1601) publiquèt De l'Estela Novèla. Aquel estudi permetèt de luchar còntra l'idèa d'un cèu immudable eissida de l'Antiquitat e de l'Edat Mejana.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Eth Conselh Generau d’Aran a aprovat ua resolucion entà aplicar bonificacions enes prètzi publics deth servici de transpòrt…
BARCELONA, 23 Nov. (EUROPA PRESS) – Er exdirector-gerent deth Hons Monetari Internacionau e president de Caja Madrid, Rodrigo Rato, a criticat qu’Europa encara no a ua politica fiscau comuna qu’acompanhe era union monetària, e a ressaltat eth besonh …
BARCELONA, 23 Nov. (EUROPA PRESS) – Aguest dimars era Junta Electorau Centrau se reünirà a dus quataus de sèt dera tarda per decidir se finalment TV3 pòt eméter un debat cara a cara entre es candidats de PSC e de CiU as eleccions catalanes, José…
BARCELONA, 23 Nov. (EUROPA PRESS) – Era Junta Electorau Provincial de Barcelona a decidit no perméter eth debat entre es candidats de PSC e de CiU as eleccions catalanes, José Montilla i Artur Mas, segons an informat a Europa Press hònts dera feder…
CERDANYOLA DEL VALLÈS (VALLÈS OCCIDENTAL), 23 Nov. (EUROPA PRESS) – Aguest dimars eth deputat d’IU ath Congrès Gaspar Llamazares a avertit que CiU e eth PP, qu’a qualificat de “dreta extrèma”, representen era involució de Catalonha.”No vòlen eth…


text:
Divendres, 10 d'agost de 2018, 03h00 Internacional
Lo senat argentin a encalat aqueste dijòus lo projècte de lei per legalizar l’avortament dins un debat que s’es alongat de mai de dotze oras. La votacion finala es estada de trenta uèch vòtes contraris e de trenta un en favor. Es atal qu’an decidit de manténer en vigor una legislacion de 1921. Amb lo “non” dels senators, Argentina pòt pas tornar començar la procedura per legalizar l’avortament fins al 1r de març de l’an que ven, concretament al Congrès dels Deputats, qu’en junh passat aviá aprovat lo projècte.
Pendent tot la jornada de dijòus, de milièrs de personas s’acampèron a l’entorn del Congrès, en brandant de vestits verds, que son venguts lo simbòl de las protèstas per legalitzar l’avortament. I aguèt tanben de manifestacions, mens multitudinàrias, per rebutar l’iniciativa, sustot de religioses e de fidèls de la Glèisa catolica.
La decision del Senat es un còp fòrça dur per la campanha en favor del Drech d’Avortament Legal, Segur e Gratuit, que comencèt en 2006, e que defend que se pòsca avortar sens cap d’exigéncia particulara fins a la catorzena setmana de gestacion. La legislacion actuala o prevei solament dins qualques cases de violament e de risc per la santat de la maire.
En junh passat, los deputats argentins avián aprovada la despenalizacion de l’avortament. Foguèt una session cargada de tensions e que se perlonguèt de mai de vint oras. Lo resultat foguèt fòrça estrech: cent vint e nòu vòtes en favor, cent vint e cinc contra e una abstencion.


text:
Ferrand II d'Aragon
Ferrand II d'Aragon, lo rei Catolic (Sos del Rey Católico, Saragossa, lo 10 de març de 1452- Madrigalejo, Cáceres, lo 25 de janvièir de 1516). Èra lo filh de Joan II d'Aragon e de Joana Enríquez. Èra maridat amb Isabèl I de Castelha e Ferrand e Isabèl èran los Reis Catolics. Ferrand èra lo paire de Joana la Bauja.
- Carta grafica pas indicada
- Portal:Aragon/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Personalitat espanhòla del sègle XV
- Personalitat espanhòla del sègle XVI
- Monarca de l'Edat Mejana
- Monarca de la Renaissença
- Rei d'Aragon
- Rei de Castelha
- Rei de Sicília
- Rei de Sardenha
- Dinastia de Trastamara
- Òrdre de la Toison d'aur
- Cavalièr de la Cambaliga
- Istòria de las Illas Balearas
- Noblesa espanhòla
- Rei d'Espanha
- Naissença en 1452
- Decès en 1516


text:
16 juin 2013
"Trauchadas occitanas" Quo es achabat !
Me plante avans l'achabason de la Trauchada . Me'n vau me permenar a la seguda daus Violonaires populars en Lemosin mai en Auvernha, dins las dralhas de la Musica de la gent d'aqui (en occitan mai en frances). Sus : http://violonlemosin.canalblog.com/ Je viens de terminer la "Trauchada occitana" ; la traversée de l'Occitanie du Nord au Sud (de Boussac du nord de la Creuse jusqu'à la Val d'Aran en Espagne ; celle-ci est effectivement réalisée) et... [Lire la suite]
25 février 2013
Estapa 53 : La Grassa – Meirones - Durfòrt
01/09/11 GR 77-36 Aude (11) Dins lo pargue franciman Ambe de plumas, ambe de plumas Faràn dançar los Occitans La borrèia, tu-tu-pan-pan ! Jacmelina "La borreia dels Indians" Quò era una estapa artistica e plasticadoira que lo GR passava sus lo "Chamin esculturau de Meirones". Mas en arribar aquí me rendei rason qu'avia tombat lo meu coteu. Miladiu ! mon brave Nontron en buis amb sas decorations araba-initiaticadas a trauchat ma pocha traucada. Tan pieg ! Puei sei arribat dins... [Lire la suite]
09 janvier 2013
Estapa 52 : Mols – Ribauta – La Grassa
31/08/11 GR 77-36 Aude (11) "Nemo legem ignorare censetur" Breviari d'Alaric II Puge sus la Montanha d'Alaric per trobar (quau sap !) lo tresaur dau visigòt Alaric II, lo bon arian e pas pro catolic… que lo Chlodowig per li panar las soas terras devers la mar nòstra, e ben! l'a escotelat (Got mit uns) . Sus lo chamin de garriga que monta au Ròc de l'Agla, me permene entre las parets abolidas dau Chasteu-Priorat "Sant Peire d'Alaric" (los envaïdors... [Lire la suite]


text:
-240
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -240 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Guèrra dei Mercenaris e de la crisi economica entraïnada per lei consequéncias de la Premiera Guèrra Punica. L'insureccion capitèt de sometre lei doas vilas importantas de Hippo Diarrhytus e d'Utica après un sètge e assaièt d'organizar lo blocus de la capitala.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Vaquí una reaccion a una discussion que se debanèt pendent l’Estivada de Rodès, que la Setmana ne’n faguèt lo compte rendut. L’ai escrita per la Setmana, que l’a publicada en linha. I traparètz tanben l’ensemble del dorsièr.
Chabatz d'entrar : broderie Anny Arnaud
Benvenguts al nòrd
Lo jornal la Setmana faguèt dins son n. 880 (20 del mes d’agost) lo compte rendut d’una taula redonda aparentement (i èri pas) fòrça animada organizada dins l’encastre de l’Estivada de Rodès, consacrada al Nòrd d’Occitania (Auvernha, Lemosin, espaci Vivarò-Alpenc…), titolada « Benvenguts al Nòrd », ont partecipavan, pel Lemosin, Jan dau Melhau e Chapduelh que se planhèran de l’ostracisme, del mespres amai del racisme dels autres occitans pels « nòrdistas ». La polemica foguèt perseguida dins lo n. 883 del jornal aqueste mes per 6 legeires que mandèron de lètras.
Cal en primièr mercejar la Setmana per aqueste dorsièr e per aver publicat tot aquel corièr, que contén una lètra fòrça veementa de Melhau que criticava la revirada tota lengadociana dels prepaus dels Lemosins a l’Estivada, sens cap de censura.
Amai me sentissi puslèu estrangièr a la discussion, del biais almens qu’es estada menada, me tròbi quasiment obligat de’n dire quicòm ièu tanben, vist que soi un lengadocian emigrat en Lemosin e que trevi lo mitan associatiu occitanista lemosin.
Çò que pòdi dire, en premièr, es que lo problema de comunicacion linguitica existís pas aquí, almens entre occitanistas (evidentament es mai complicat, non pas de se comprene, mas d’escambiar amb de locutors abituats a entendre pas que de lemosin), totis me parlan en lemosin, ièu parli en lengadocian, ara « boirat » de locucions lemosinas, e nos nos comprenen perfièchament. En mai d’aquò, per un lengadocian, legir de lemosin en grafia classica es tant aisit coma de legir son pròpri dialècte. Los que parlan d’una dificultat de lectura interdialectala, sabon pas çò que dison, o alara legisson quitament pas dins lor dialecte ! Vertat tanben, coma Magali Urros e Aura Séguier zo dison dins lo dorsièr, que los legeires lemosins d’occitan (efectivament n’i a pas tant qu’aquò), de fach, legisson sens reganhar los autres dialectes e se monstran fòrça doberts almens per çò que se fa en gascon, en lengadocian e en provençau.
En second – e es per aquò que la discussion m’interessava pas – parlar d’ostracisme, de mespres, de racisme e que te sabi, dels autres occitans a prepaus dels Lemosins, me sembla quicòm de completament fals. Es puslèu simptomatic de quicòm mai que cal analisar un bricon. Es fals perqué la part mai granda del monde del sud (parli pas aquí dels occitanistas) sabon quitament pas qu’a Lemòtges se parla occitan e coneisson generalament pas lo Lemosin (aital ne’n parlan pas en mau, ni mai en ben, si que non per dire qu’amont naut, a pena en dejos de Paris, plèu e fa frech). Los occitanistas tanpauc, an pas de prevencion especiala contre los occitans del nòrd e, coma es estat dich, l’importáncia presa per l’obra de Delpastre al sud zo mòstra plan. Alara, quora Chapduelh ditz, « Sèm sovent considerats coma de provincials, de jos culturats », me sembla èsser un bricon de marrida fe. Perque sap plan qu’aquò es l’image convencional e totjorn actiu, mas subretot e malurosament integrat pels quites Lemosins, dels Lemosins vist dempuèi la capitala, e non pas vist « d’en bas », ont lo monde sabon que son considerats per Paris mai o mens del meteis biais, es a dire coma de péterroses e en mai d’aquò (a causa del solelh) coma de fenhantasses. Donca, ma primièra impression es que l’analisa de Chapduelh e Melhau es falsa, mas simptomatica de l’autò-òdi, per assimilacion de l’image negatiu secular impausat de per en dessus, ques venguda una partida ailas importanta de la quite identitat lemosina.
Ma seconda impression es que pr’aquò an completament rason de « s’esmalir », de s’encolerar contra çò que ièu apelarai l’imperialisme linguistic e cultural lengadocian (qu’a pas res a veire amb de racisme), sovent inconscient, sovent espontanèu, mas de còps que i a declarat. Tres pròvas sufisentas son balhadas per o dins la Setmana (amai siá faita en Gasconha). Fargar un dorsièr de doas paginas completas sus La plaça de la lenga dins lo Nòrd d’Occitània (es lo titre) sens mai ensajar de balhar a ausir (es a dire a legir) aquels parlars, aquò justificava amplament la colèra de Melhau
La pròva es en second luòc dins la responsa del jornalista Clamenç Pech que se ditz atristat pel « vocabulari excessiu » de Melhau (vertat qu’escriu : « avetz vertadièrament la rabia dins lo cros cuol » ! - es pas puslèu « cròs dau cuol » ? enfin aquò es un detalh) e subretot compren aparentament pas ont seriá lo problema : « lemosin o lengadocian, demòra d’occitan » (sic ! vertat, s’es aital, perque s’acarnassir a parlar e escriure lemosin, seriá mai simple e rentable de se contentar del lengadocian, non ?), e puèi Magali Urros èra d’acòrdi per èsser transcrita en lengadocian, alara, de que nos reprochatz ?
Mas enfin, putanièr (ièu tanben m’i boti !), avèm un jornal que preten cobrir l’Occitania tota, mai que mai escrit en lengadocian, amb un bricon de gascon, vertat, e de temps en temps de provençau, mas quasiment jamai de lemosin o d’auvernhat, e aquò seriá pas un problema ? Compreni plan l’argument de la manca de compenténcia dels jornalistas, mas comprendrètz vosautres, enfin esperi, que pòt pas èsser una responsa.
Una tresena pròva de la justa colèra de Melhau es l’intervencion consternanta d’Evelina Houlès, que pr’aquò nos mena a un nivel mai interessant de discussion. Segond la comerciala de Macarel (que ne’n balharai pas lo ligam per pas far de publicitat !), digun comprendriá pas e legiriá pas lo Lemosin en defòra de la region ; la quite expression « Chabatz d’entrar », çò ditz, seriá de chines per tots los autres… Aital, los Lemosins demorarián, coma Chapduelh, a « d’annadas-lutz de la realitat del mercat » (re-sic !) : « quand la plaça es limitada sus un taulièr, se mòstran los libres qu’an una chança de se vendre ». E la pròva de la flaquèsa e de la pretencions idiòtas dels Lemosins d’existir en Occitania tota seriá que… son pas de bons clients de Macarel ! E, en conclusion, l’autora de la letra nos ditz que se podon pas defendre los « dialectes » e esperar èsser difusat dins Occitania tota.
Avèm compres : cal abandonar los « dialectes » per la « lenga », lo lengadocian central que cadun compren (deuriá comprene), e aquò permetriá d’alargar dusca a Lemòtge lo mercat de Macarel. E ben, macarel de macarel (aquò se pòt dire, es una marca depausada !), en legissent aquò me sentissi plenament, prigondament solidari de mos amics Lemosins.
Pr’aquò pretendre que lo mercat de Macarel seriá una sòrta de testimoni de la consciéncia occitana balha a pensar. Perque, enfin, es vertat qu’en Lemosin i a pas grand monde, quasiment pas digun, per se reconeisser dins los simbòls, signes, eslogans e luòcs comuns occitanistas afichats suls camisets et suls autres produches estampilhats Macarel. Es pas en primièr un question de lenga, mas de representacion identitaria. Los Lemosins, a mai los qu’an una consciéncia linguistica, tan plan coma los Auvernhats, se tornan pas brica trobar dins los elements simbolics e mitics del sud. Es çò qu’explica la cantaliana Maria-Joana Verny dins son intervencion (Setmana, n° 883) : viticultura, cosina a l’òli, catars, parpalhòts, tot aquò demora estrangièr a l’identitat auvernhata, amai lemosina. Ièu apondrai, qu’es un pauc parièr per la crotz dels contes de Tolosa (a mai se n’i a una sur un tombèu medieval dins lo cementeri de Razès a costat de « chaz me ») e las colors roge e jaune, que prenon pauc e mal dins lo paísatge lemosin.
E òc, lo Lemosin es diferent e a saput afermar e afermir aquesta diferéncia dins sa produccion culturala en occitan, en particulièr amb çò que per comoditat podèm apelar l’escòla neo-pagana dels Saumes pagans de Delpastre, de las òbras leterarias e musicalas de Chapduelh, de Melhau e de Combi, de l’aventura editoriala del Leberaubre, etc. Mas se podriá tanben parlar de la vèna romanesca realista de Roland Berland, a mai de la tradicion de la nhòrla… de causas diferentas entre elas, aquò òc, mas que, amassa, fan una diferéncia, forçadament ligada a d’elements culturals qu’èran deja presents en Lemosin (los cultes de las fonts, los contes de paurs e de leberons, etc.) e una istòria particulara que se debanèt e se debana encara en defòra o disèm a costat de l’istòria del Lengadòc. Que nani, la cultura lemosina es pas solubla dins l’occitanisme estandard !
Aquestas particularitats an d’efeits dusca dins lo mercat identitari, qu’existís aquí tanben, amai se lo monde de Macarel semblan pas zo saber. Aquí la CRIL (Comunautat Revolucionaria Independentista Lemosina !), amb sa pratica sistematica de l’auto-ironia (lo camiset Limouzi Beach, o lo bavarel Minja ta sopa pitit Limouzi, marchan lo fuèc de Dieu !), es florissanta. Farai pas aquí la critica d’aquel biais de reivindicar qu’en Lemosin i a pas e i aurá pas jamai de reivindicacion identitaria (e de fa d’aquò una identitat !), mas, de tot biais, me sembla un perfièt rebat d’un trach de la cultura lemosina, l’autoderision amai l’autodenigracion que se trapa tanben dins l’art, uèi malurosament quasi perdut, de la nhiòrla.
Lo problema de l’occitanisme lemosin, a mon vejeire, es pas l’occitanisme del sud, es puslèu lo quite Lemosin ; aquel banh cultural qu’emprenha tot de renegacion, de denegacion, de manca de fisança en se, de manca tanben de determinacion, amb la paur sempiternala de se far notar e de passar per qui sap que, e la conviccion que i a pas cap de solucion, de tot biais, en defòra de l’adesion al modèl estandard de republica jacobina e de « francofonia », mai que mai d’esquèrra, ont la consciéncia sociala pren tota la plaça, dins lo rebofament de la cultura e de la lenga eretadas, vistas sonque come arquaïsme (cf. Alain Corbin), de còps que i a plasent, mas de tot biais despassat.
Lemòtges es una vila estonanta : los jorns de manifestacions dels sindicats e dels partits de gaucha, pòdi encontrar quasiment tot lo pichon monde de l’occitanisme, cadun de son costat, segond son afiliacion, de monde qu’ai pas encara, al cap de detz ans, jamai pogut veire manifestar sus plaça per reclamar de dreits linguistics e culturals. Figura-te ! La familia, los elegits, los sindicats, los amics comprendrián pas ! Es per aquò qu’anèm a Tolosa d’escondon, coma d’autres van al bordèu. Non, lo succès de la CRIL, a mai se la Librariá occitana vend sos produches, es pas una bona novèla, es lo signe qu’aquí, ont lo darrièr cors d’occitan a l’universitat es ara clavat, ont i a pas mai d’ensenhament de la lenga dins las escòlas publicas (a l’excepcion de Selhac gracia a Domenja Decomps coma zo ramenta M. J. Verny), ont la radiò, los jornals e la television sont intagralament sens la mendre eccepcion en francés, ont quasiment digun gausa pas reivindicar a nauta voz per la lenga, i a pas d’autras biais d’afermar una identitat culturala que al second gra, dins una mena de denegacion e d’ironia mortala, pròpriament suicidaria.
Es pas estonant se los que, malgrat aqueste contèxte negatiu e depressiu, an encara lo coratge de continuar a cercar, a collectar, a escriure, a contar e a cantar, dins l’urgéncia totala de la disparicion de la lenga, dins la desesperança e la rabia de se trapar totjorn mai isolats e totjorn mens reconeguts, se manjan lo morre estre elis e, fin finala, se cercan de rasons a lor mal èsser en defòra del quite Lemosin. Externalisar lo patiment pòt ajudar a subreviure. E puèi, vertat que la sufiséncia culturala del Lengadoc, de còps que ia, ne’n balha l’ocasion. Mas, per caritat, qu’aquelis que coneisson res a la situacion, que son pas jamais venguts trabalhar amb nosautres, vengan pas ara nos balhar de leiçons de militantisme, de comerci o de comunicacion.
Joan Peire Cavalièr


text:
Contrabassa
La contrabassa qu'ei un instrument de còrdas hregadas pertanhent ams a las familhas deu vriulon (gessida de la familha de l'antica Lira da braccio) e de la viola da gamba. Uei lo dia qu'ei l'instrument lo mei grave de correntament emplegat dens la grana familha de las còrdas hregadas (devath l'octobassa, mei grava e chic utilizada dens l'istòria de la musica).
Com los autes instruments de còrdas hregadas, que pòt estar jogada au mejan d'un arquet o en bèth puntejar la soas còrdas (tecnica aperada pizzicatto), estant aquesta segonda possibilitat la mei emplegada dens lo jazz.
La diferentas partidas de l'intrument[modificar | modificar la font]
La cotrabassa que's compausa de la medishas peças que lo vriulon (véder aqueth article) mes dab hèra mei de variantas possiblas.
Arquet[modificar | modificar la font]
Los contrabassistes que causeishen duas menas principaus d'arquet : l'arquet francés (gahat com los arquets deus instruments de la familha du vriulon) et l'arquet alemand (gahat com los arquets de la familha de la viola da gamba.
- Caracteristicas generaus : arquet, pontet, barra d'armonia, amna, colofònia
- Ajòus : Rebec • Lira da braccio • viela
- Familha deu vriulon : vriulon • vriulon piccolo • vriulon alto • vriulon tenor • violoncèl • violoncèl piccolo
•Vriulon barròc •Pochette •Vriulon de Stroh •Norvègia : Hardingfele •Vriulon de Stroh
- Viola pomposa
- Arpeggione
- Familha de la viòla de gamba
- Contrabassa • octobassa
- Bariton
- Trompeta marina
- Sonsaina


text:
Niederhaslach
Niederhaslach en alemannisch (Niederhaslach en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Niederhaslach a situat a 40 km de Estrasburg, 15 km de Molsheim e 12 km de Schirmeck e Mutzig.
Lo sieu territòri Se limitrophe de las de municipalitats de Oberhaslach e de Still al nòrd, Muhlbach-sus-Bruche e Mollkirch al sud, Heiligenberg al èst e Urmatt al oèst. Lo sieu ban A traversat, al sud, per la rota exprimissi de la vallée de la Bruche, la RD 420 e la RD 392.
Lo aucupacion del sòl a dominat pel bòsc #que representa jamai d'unitat|40|% {{}} de la superfícia comuna ; las pradas e de òrtas ne ocupan respectivament 25 % e 10 %. Lo Massís forestal se estend sul vessant se. Del costat opausat, lo scenari #que culmine a 311 m d'altitud a consagrat a l'agricultura.
La municipalitat de Niederhaslach coneis una situacion particulara per çò qu'se de los autres pòbles de la vallée de la Bruche doncas qu'a situat en una vallée confluente de la Bruche : la vallée de la Hasel #que se estend del nòrd al sud fins a la Bruche. Aquela particularité Conferiguèsse dins lo vilatge de las linhas de reliefs jamai adoucis, amb los sieus tucs e los sieus plateaux, ont l'agricultura a pogudas se desvolopar (prés e de òrtas). Lo vilatge apareis totun enclavé En lo massiu forestal vosgien #que forma una barrièra vegetala en posteriora-plànol. Lo pòble Se se desvolopat la longitud del riu e de la rota de desserte de la vallée (RD 218).
La commune de Niederhaslach est située à 40 km de Strasbourg, 15 km de Molsheim et 12 km de Schirmeck et Mutzig.
Son territoire est limitrophe des communes d'Oberhaslach et de Still au nord, Muhlbach-sur-Bruche et Mollkirch au sud, Heiligenberg à l'est et Urmatt à l'ouest. Son ban est traversé, au sud, par la route expresse de la vallée de la Bruche, la RD 420 et la RD 392.
L'occupation du sol est dominée par la forêt qui représente plus de 40 % de la surface commune ; les prairies et vergers en occupent respectivement 25 % et 10 %. Le massif forestier s'étale sur le versant est. Du côté opposé, le plateau qui culmine à 311 m d'altitude est consacré à l'agriculture.
La commune de Niederhaslach connaît une situation particulière par rapport aux autres villages de la vallée de la Bruche puisqu'elle est située dans une vallée confluente de la Bruche : la vallée de la Hasel qui s'étend du nord au sud jusqu'à la Bruche. Cette particularité confère au village des lignes de reliefs plus adoucis, avec ses collines et ses plateaux, où l'agriculture a pu se développer (prés et vergers). Le village apparaît toutefois enclavé dans le massif forestier vosgien qui forme une barrière végétale en arrière-plan. Le village s'est développé le long de la rivière et de la route de desserte de la vallée (RD 218).
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Vairat
Lo vairat (var.auriòu; verdèu) (Scomber scombrus) es un peis teleostèu qu'aperten a la familha dels escombrids, òrdre dels perciformas. Abondent en Mar Mediterranèa e en l'Ocean Atlantic.
S'alimenta d'autres peisses de talha pichona, crustacèus e mollusques. En ivèrn, lo vairat demòra a 170 mètres de prigondor e, lo temps molhor vengut, s'agropan dins de flòtas fòrça nombroses que pujan a la superfícia. Una feme pòt pondre entre 200.000 e 400.000 uòus qu'espelisson en pauc de jorns.
Descripcion[modificar | modificar la font]
Lo vairat presenta un còrs fòrça prim amb doas aletas dorsalas plan separadas, amb unas aletas pectoralas cortas, e una aleta anala seguida de set aletas mai pichonas. Es de colora blavenc escur amb lo ventre blanc. Fa entre 25 e 45 cm de long e pòt aténher 4,5 kg.
Gastronomia[modificar | modificar la font]
Lo vairat se cosina amb de vinagre amb de grans de pebre.
Lo vairat es un peis ideal per lo far al pòst. Après aver traire lo cap, s'obrís lo vairat lo long de l'espina e s'aplatís. Al moment de servir s'apond un pauc de alh e jolvert picat per dessús. Lo vairat al pòst se manja normalament acompanhat de legums rostits o cruds e d'un bon pan.[1]
Lo verat tamplan se fa en escabècha, coma lo ton e las sardas e passat a la brasa.
Lo verat es un peis tanben fòrça apreciat a la taula d'unes païses del nòrd d'Euròpa. Qu'es un peis blau, ideal per fumar, contenent una nauta proporcion d'òli dins la carn qu'ajuda a lor conservacion.
Al Japon, las espècias localas de vairat ("masaba" マサバ Scomber japonicus e "gomasaba" ゴマサバ Scomber australasicus ), de talha e gost fòrça similars, son fòrça apreciats. Dins la cosina japonesa los verats son presents dins tota una sèria de plats, consomisson tanben sa carn, en sushis cuècha a vinagre per exemple.


text:
13/02/2013
Questa setmana sur "Meitat chen, Meitat pòrc"...
Joan-Pau Verdier nos informa que lo convidat de l'emission dau diumenc 17 de feurier sera
Joan Ganhaire,
Conselhier Generau de Brantosme, Delegat a la lenga e a la cultura occitanas, escrivaire occitan que nos parlara de la segonda amassada publica sur l'evolucion de la politica despartamentala en favor de la lenga e de la cultura occitana prevista per lo 28 de feurier ...Tot quò-qui sur :
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras 30 sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers l'IEO França Blu Perigòrd
e vers lo site de Joan Ganhaire:
09:12 Publié dans Actualitats, Promòven la lenga occitana | Tags : jean ganiayre, meitat-chen meitat-pòrc, france bleu périgord, émission occitane, jean-paul verdier | Lien permanent | Commentaires (0)
31/01/2013
Questa setmana sur "Meitat chen, Meitat pòrc"...
Joan-Pau Verdier nos informa que lo convidat de l'emission dau 3 de feurier sera
Jean-François Vigaud de l'IEO-Lemosin
que nos parlara de totas las activitats de l'IEO que son força nombrosas : la Biaça, las videòs, la libraria occitana...Tot quò-qui sur ...
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras 30 sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers l'IEO Lemosin :
E vers França Blu Perigòrd :
17:20 Publié dans Actualitats, Promòven la lenga occitana | Tags : france bleu périgord, meitat-chen meitat-pòrc, jean-paul verdier, martial peyrouny, jean-françois vigaud, ieo limousin | Lien permanent | Commentaires (0)


text:
Gelasi I
Gelasi Ièr (mòrt lo 21 de novembre de 496) foguèt lo 49en papa de la Glèisa Catolica Romana dau 1èr de març de 492 au 21 de novembre de 496. Succediguèt a Fèlix III (483-493) e foguèt remplaçat per Anastasi II (496-498).
En despiech d'un pontificat brèu e dificultats entraïnadas per l'afondrament de l'Empèri Roman d'Occident disparegut en 476, son accion es considerada coma importanta per lo desvolopament de la Glèisa. D'efèct, contunièt de defendre ambé fermetat lei posicions ortodòxas de sei predecessors regardant lo dògma (oposicion au monofisisme d'Orient e a l'arianisme) e la primautat de Roma sus la Glèisa. Dins lo corrent de l'Edat Mejana, son òbra foguèt utilizada coma basa dei partisans de l'instauracion d'una teocracia pontificala.


text:
Per fin, la "Grammaire Gasconne du Parler de la Grande-Lande et du Born (R. Lassalle, Editions des Régionalismes, 2017) que m'ei arribada a casa. La gramatica deu gascon negre qu'ei estada largament ignorada, se non ocultada, pr'amor d'estar tròp apartada au còp deu canon occitanista e de la nòrma biarnesa, a maugrat deu ròtle importantissime
jogat per autors com Bernat Manciet e Pèir Morà en la renavida literària deu gascon contemporanèu. Pr'aquò, aquesta modalitat que conegó a l'atge mejan ua zòna d'influéncia plan mei larga que non pas lo son estricte domeni pròpi, devuda au ròtle de portada internacionau qui joguèn vilas com Baiona e, a la termièra septentrionau deu domeni, Bordèu. De manuscripts juridics o administratius medievaus redigits en gascon negre que nse'n podem trobar conservats en archius a Oviedo (Asturias), Sent Sebastian e Hondarrabia (Guipuscoa), Westminster (Anglatèrra) etc…Lenga maritima, lo gascon negre que ns'a balhat un hèish de mots tanhents a la mar e a la soa fauna. Que citarèi, com exemple, 'caverat' - mot d'atestacion la mei anciana per totas las lengas romanicas tà designar l'animau en question- e tanben lo son sinonime mei recent 'caishalòt' emprontat peu francés e per un mont d'autas lengas europèas.
L'autor, Renaud Lassalle, qu'ei un joen autodidacte lanusquet arradigat a las Pirenèas centraus. Qu'a aquesit ua gran experiéncia en collectage de materiau linguistic e etnografic gascon per la Montanha, a la termièra deu Comenge istoric e de Bigòrra. Qu'ei l'autor e lo co-autor d'un gran nombre de videos documentaris en gascon qui's pòden crompar a la botiga de l'Ostau Comengés. Renaud Lassalle qu'ei un cercaire de terrenh, acostumat a ua lenga viva, autentica, ua lenga arrecuelhuda in vivo e non pas hargada en laboratòri. La soa gramatica que segueish aquestes medishs critèris d'autenticitat. Que s'ei basat sus l'escríver d'un aute òmi de terrenh, Fèliç Arnaudin (1844-1921), gran collector de la tradicion orau en son temps com lo quite Renaud Lassalle uei lo dia.
Çò qui ns'ei descriut en aquest obratge qu'ei ua lenga vertadèra dab ua estructura frasica hòrt diferenta de la deu francés o de l'occitan tau com çò descriut per Robert Lafont en la soa tèsi. Jutgatz-vs'en per vos medish:
"Vui lo Diable me sauti a le barba." (Je veux que le diable me saute à la figure)
"Que'u dishòt volè partir." (Il lui a dit qu'il voulait partir)"
"Com se hèi sii pas unqüèra arribada?" (Comment se fait-il qu'elle ne soit pas encore arrivée?)
"N'èi qüant buvut." (Qu'est-ce que j'ai bu (m àm j'en ai bu)).
"Tant as, tu, de pòrcs?" (Combien en as-tu, toi, de porcs? )
"E'm vorrés har escanar aus cans" (tu voudrais me faire égorger par les chiens)
etc, etc.
Aquesta manèira hòrt particulara de construsir la frasa qu'ei autanplan shens que maritima, que l'arretrobaratz en dehòra de l'airau, per exemple hens l'òbra teatrau de Cesari Daugé qui èra hilh d'Aire.
Que s'i tròban enqüèra traças deu doblet diferenciau 'com' e 'com a' de la lenga anciana, cadut quasi pertot en desús en gascon, totun conservat, o meilèu restituit, en catalan. Que serem plan avisats d'ac har tot parièr en gascon, ce'm pensi.
Que'm soi regalat en legent aquesta gramatica e qu'aconselhi a tots aquestes joens qui vòlen, dab tota la rason, recuperar la lenga, de la consultar e de l'estudiar. Qu'ei, de fèit, autant un metòde d'ensenhament com un obratge purament descriptiu. Conjugasons, combinason de pronoms febles, etc, tot que i ei explicat, e sovent hicat en perspectiva respècte a d'autas modalitats deu gascon o de l'occitan. Que cau raperar R. Lassalle qu'ei un gasconofòne bilingue: que practica correntament lo haut-comengés de las Hautas Pirenèas on demora, a mei deu gascon negre de la soa familha, duas modalitats a non poder mei diferentas enter si, quasi duas lengas distintas lahens lo grop gascon. Ne manca pas de soslinhar los 'estranhs" comuns ad aquestes dus idiòmas, amuishant atau que d'estranh no'n son pas briga en realitat. Per exemple la 's' de 'nèits' en l'expression idiomatica 'estar nèits' (faire nuit) : ex. "qüòn estèt nèits barrada" (fr. quand il fit nuit noire) qui audí tanben en Varossa: "qu'èra nètses, qu'èra nètses" (il faisait nuit, il faisait nuit) e qu'arretrobam en biarnés ('qu-ey noéyts', cf. Palay). Los catalans e los aragonés que pòden díser d'ua faiçon semblanta respectivament 'de nits' e 'de nueits' quan disem en gasc. 'de nueit', en esp. 'de noche', en fr. 'de nuit'.
Entà transformar aquesta gramatica en metòde d'auto-aprenendissatge, ne manca pas sonque un recuelh d'exercicis corregits deu genre:
E'm vorrés har escanar … cans
Comment se fait-il qu'elle ne soit pas encore arrivée.
Il lui dit (a dit) qu'il voulait partir.
Comment s'appelle-t-il donc, ton filleul?
E, entà clavar, que cau soslinhar lo prètz hòrt rasonable d'aquest obratge (mensh de 15 èuros), ua causa particularament apreciadera quan s'ageish d' un obratge pedagogic d'utilitat publica.
Felicitacions tà l'autor e tà l'editor per aqueste tribalh de transmission!
Que podetz comandar lo libe en totas las bonas librerias o dirèctament a l'editor, clicatz aquiu.


text:
Gréning
Gréning es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait De l'anciana província de Lorraine, dins la comuna de Insming.
- Dévasté E cremat pel sire de Créhange en 1337.
- De nòu dévasté al cors de la guèrra de Trenta ans.
- Dépendait de l'ancienne province de Lorraine, dans la mairie d'Insming.
- Dévasté et brûlé par le sire de Créhange en 1337.
- De nouveau dévasté au cours de la guerre de Trente ans.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Er Ajuntament de Les amie a tèrme era substitucion der enlumenat exterior deth casc vielh deth municipi, a trauès d’ua enterpresa extèrna, en tot installar materiaus de naua tecnología, Leds, laguens dera accion deth Plan d’Estauvi Energetic e de Melhora deth Miei Ambient.
Eth totau deth pressupòst entad aguesta substitucion ei de 24.805 € e servirà entà substituïr 60 punts der enlumenat, laguens eth casc vielh de Les, en tot instalar materiaus de naua tecnologia, de sodi per Leds.
Era òbra ei cofinançada per Ajuntament de Les e pera Diputacion de Lleida e se preve que sigue finalizada en es pròplèus dies.