c: text/html

text:
Dagmar Hagelin
Dagmar Hagelin qu'èra ua adolescenta suèca despareguda lo 27 de genèr de 1977 a Buenos Aires, alebada e presa de fòrça peu repressor de la Dictatura Argentina Alfredo Astiz. Dada la soa nacionalitat europèa, la soa recèrca qu'avó un impacte mediatic internacionau e que revelè d'un biais innegable la realitat deus camps de concentracion secrets en Argentina e deus desapareguts. Hagelin que ho localizada peu darrèr còp dens un deus mei famós centers clandestins de detencion : l'ESMA.
Qu'èra amiga d'ua montonera de la soa etat : Villa Gesell (l'avèva coneguda peu soa pairastre). Aquesta qu'èra estada sequestrada lo 26 de genèr e que se l'avèva hèita avoar que lo dia seguent qu'arrecebore la vesita d'ua companhera nomada María Antonia Berger. Astiz e los sons que con.honèn Hegelin, vienguda vesitar la soa amiga dab era, la perseguín e la tirèn dessús abans de la cargar dehens un cròfe de veitura.
Lo president deus Estats Units d'America James Carter e lo Papa Joan Pau II que reclamèn per era (dab l'eleccion de Carter lo Estat Units qu'abandonèn la Dictatura argentina qu'avèvan ajudada e sostienguda) e Suècia que trenquè temporariament las soas relacions diplomaticas dab Argentina.
Lo cas que ho jutjat en 1985 mes en 1990 tots los copables que hon graciats peu president Carlos Saúl Menem. Totun aquesta gràcia que ho trencada en 2006 e los copables (enter eths Alfredo Astiz que son jutjats.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pancraci
Lo pancraci (πaYkpάtιov / pankrátion en grègo ancian) es un espòrt de combat grègo que permetiá dau temps dei Juecs Olimpics antics quai totei lei còups, tanben lei mortaus. Lei soletei tecnicas interdichas èran de crebar leis uèlhs e de mòrdre. De grands campions olimpics d'aquela epòca marquèron l'istòria, coma lo gigantesc Polidamas d'Escotossa, que siguèt campion olimpic en -408, Dorieus de Ròdes, lo mai titrat de totei, o encara lo luchaire d'ortopale Milon de Crotone, coneissut per èstre egalament excellent en pancraci (mai que concorrèt jamai dins aquela disciplina ai Juecs Olimpics). Uèi, aquel espòrt es una disciplina que son reglament siguèt revist e corregit per lo govèrn grègo afin de lo veire revenir dins gaire de temps ai Juecs Olimpics.


text:
Aphrodite Terra
Aphrodite Terra es un dei dos continents de la planeta Vènus. Es situat au sud de l'eqüator sus quasi 15 000 quilomètres. Son altitud mejana es egala a 3000 m. Se compausa de tres regions principalas e d'una quatrena, geologicament liada :
- Ovda Regio qu'es una region de 5000 km a l'oèst. Presenta lei terrens pus auts dau continent ambé de tesserae tenent quauquei fragments de planestèus.
- Thetis Regio qu'es una region de 3000 km a l'èst dau continent. Es similara a Ovda Regio.
- Artemis Corona es una region amb un relèu fòrça complèxe organizada a l'entorn dau volcan en corona pus important de Vènus.
- Atla Regio es una region au nòrd-èst dau continent que travèrsa una region ambé de volcans en corona similars a Artemis Corona per arribar a la region volcanica comportant lo Maat Mons.


text:
1609
Aquesta pagina concernís l'an 1609 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Utilizacion de la premiera luneta astronomica, concebuda a partir d'un modèl de concepcion olandesa, per Galileo Galilei (1564-1642). Li permetèt de menar rapidament una tièra d'observacions fòrça importantas (observacion dau sistèma de Jupitèr, deis anèus de Saturne[1] ò deis estèlas de la Via Lactèa).
D'autra part, publicacion per Johannes Kepler dei doas premierei lèis que portan son nom dins Astronomia nova (en occitan Astronomia novèla).


text:
Belleville
«Belleville» té aquests significats:
- Canadà: Belleville (Canadà), ciutat canadenca d'Ontàrio
- Estats Units:
- Belleville (Arkansas), localitat estatunidenca d'Arkansas
- Belleville (Illinois), localitat estatunidenca d'Illinois
- Belleville (Kansas), localitat estatunidenca de Kansas
- Belleville (Michigan), localitat estatunidenca de Michigan
- Belleville (Nova Jersey), localitat estatunidenca de Nova Jersey
- Belleville (Pennsilvània), localitat estatunidenca de Pennsilvània
- Belleville (Wisconsin), localitat estatunidenca de Wisconsin
- França:
- Belleville (Deux-Sèvres), localitat francesa de Deux-Sèvres
- Belleville (Meurthe i Mosel·la), localitat francesa de Meurthe i Mosel·la
- Belleville (Roine), localitat francesa de Roine
- Belleville (Sena), localitat francesa de Sena
- Belleville-en-Caux, localitat francesa del Sena Marítim
- Belleville-et-Châtillon-sur-Bar, localitat francesa d'Ardenes
- Belleville-sur-Loire, localitat francesa de Cher
- Belleville-sur-Mer, localitat francesa del Sena Marítim
- Belleville-sur-Meuse, localitat francesa de Mosa
- Belleville-sur-Vie, localitat francesa de Vendée
- Saint-Jean-de-Belleville, localitat francesa de Savoia
- Saint-Martin-de-Belleville, localitat francesa de Savoia
- Saint-Pierre-de-Belleville, localitat francesa de Savoia
- Barri de Belleville, 77è barri administratiu de París situat en el districte 20è.


text:
Categoria:Categorias amagadas
Aquesta categoria recensa totas las categorias qu'an lo mot magic
__HIDDENCAT__, que servís per amagar aquestes categorias en bas dels articles (tipicament per las categorias d'esbòs o de mantenença). Es possible pels utilizaires enregistrats de totjorn afichar aquestas categorias dins las preferéncias (onglet Preferéncias divèrsas).
Las categorias amagadas, quitament dins lo cas que son inclusas per l'intermediari d'un modèl, son de tot biais reveladas a l'utilizaire en bas de l'onglet "modificar" de cada pagina que l'inclutz (mas l'onglet "modificar" de la suscategoria que l'inclutz demòra mut).
Nòta : Cal pas categorizar de categoria dirèctament aicí, solament per l'intermediari del mot magic
__HIDDENCAT__ !
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 23 soscategorias, sus un total de 23.


text:
CHEVALIERS DE BRONZE
Les Chevaliers de Bronze FR 2005
IKKI Le Chevalier de Bronze du Phenix
>Shun Chevalier de Bronze d'Andromède
Chevaliers de Bronze V1 BANDAI 2006
>Jabu Chevalier de Bronze de La Licorne
Chevaliers de Bronze V2 Hong Kong 2003
Seiya Chevalier de Bronze de Pégaze
>
Shiryu Chevalier de Bronze Du Dragon
HYOGA Chevalier de Bronze du Cygne
IKKI Chevalier de Bronze du Phenix
Shun Chevalier de Bronze d'Andromède
Seiya en Armure d'Or du Sagittaire
>Shiryu en Armure d'Or de la Balance
">
>Hyoga en Armure d'Or du Verseau


text:
Portal:Botanica
Partida integranta de la biologia, la botanica es la sciéncia consagrada a l'estudi dels vegetals (grèc Botάvn « èrba, planta »). Presenta mantuna faceta que la restaca a las autras sciéncias del vivent.
La botanica, que sas originas remontan a l'Antiquitat grècoromana, foguèt longtemps un annèxe de la medecina ; l'estudi de las plantas èra alara sustot motivat per lors proprietats medicinalas o quitament magicas. Posteriorament, se consagrèt essencialament a la classificacion de las plantas, la sistematica, al punt que se trobèt caricaturada coma essent « l'art d'insultar las plantas en latin ». Al cors del sègle XX , aquesta sciéncia s'es diversificada en un grand nombre de disciplinas de mai en mai especializadas, anant de la fisiologia a l'ecologia vegetala, en passant entre autras per la genetica e la fitosociologia.
Ensag d'estructuracion del contengut disciplinari de la Botanica
-
... l'etnobotanica ! Es la sciéncia de l'estudi de las relacions entre l'òme e la planta : las diferentas utilizacions al cors dels tempses, las practicas tradicionalas de cultura, la descobèrta de las proprietats de las plantas, etc. ne saber mai...
Categorias
Arborescéncia de las categorias
Indèx
Listas
- Familhas de plantas de flors
- Lista d'abreviacions d'autor en taxinomia vegetala
- Lista de jardins botanics
- Lista de botanistas per país
- Lista de las espècias vegetalas desaparegudas
- Lista de plantas
Ligams extèrnes
Aqueste tèma vos interèssa e avètz de coneissenças de partejar, alara venètz participar al projècte botanica.


text:
Guèrra dau Chaco
La Guèrra dau Chaco se debanèt dau 15 de junh de 1932 au 12 de junh de 1935 entre Bolívia e Paraguai. Foguèt entraïnada per de rumors afirmant la preséncia de jaciments de petròli dins la region entre lei dos estats. Lo 15 de junh de 1932, una escaramocha frontaliera entraïnèt l'escalada e lo començament de la guèrra dubèrta. Bolívia foguèt sostenguda per de companhiás estatsunidencas e Paraguai per de companhiás britanicas. Ansin, lei dos camps poguèron obtenir d'armaments modèrns e, coma la Guèrra d'Espanha de 1936-1939, la guèrra foguèt utilizada per assaiar d'armas o de tacticas novèlas.
Sus lo prat batalhier, l'armada paraguiana prenguèt l'avantatge au començament dau conflicte. En decembre de 1932, una contraofensiva boliviana mau capitèt de causar de pèrdas importantas ai Paraguians que poguèron tornarmai avançar a partir de la fin de l'annada 1933. Aquelei desfachas entraïnèron un còp d'estat militar en Bolívia e lo rebutament dau president. Pasmens, aquò permetèt de redreiçar la situacion boliviana e d'estabilizar lo front. Fin finala, lei dificultats economicas intèrnas dei dos país entraïnèron la dubertura de negociacions e la signatura d'un alta-au-fuòc lo 12 de junh de 1935.
Un tractat de patz será signat en 1938. Dins aquò, la definicion definitiva de la frontiera entre lei dos país foguèt solament acceptada en 2009.


text:
Ohlungen
Ohlungen en alemannisch (Ohlungen en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Ohlungen Es un vilatge del nòrd del Alsace, a 7 km al sud-oèst de Haguenau, niché en un vallon a Unitat|170|m {{}} d'altitud, environat de tucs, lo tot sus una superficie de 839 ectaras. A un pauc mai de 2 quilomètres a l'oèst se situa Keffendorf, un masatge caseriu en fasent part del vilatge del punt d'enguarda administratiu.
Ohlungen est un village du nord de l'Alsace, à 7 km au sud-ouest de Haguenau, niché dans un vallon à 170 m d'altitude, entouré de collines, le tout sur une superficie de 839 hectares. À un peu plus de 2 kilomètres à l'ouest se situe Keffendorf, un hameau faisant partie du village du point de vue administratif.
Istòria[modificar | modificar la font]
Ohlungen Fasiá partida al Mièja Edat del Grand-Bailliage de Alsace[1].
Ohlungen faisait partie au Moyen Âge du Grand-Bailliage d'Alsace[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Error dins la sintaxi del modèl Article, paramètre
títolmancant, paramètre
periodic,
revistao
jornalmancant, paramètre
annadao
datamancant{{ Error d'escript : la foncion « còdeLenga2 » existís pas. }} Wunsch, «  {{{title}}} », , p. 64-78
- ↑ Error dins la sintaxi del modèl Article, paramètre
títolmancant, paramètre
periodic,
revistao
jornalmancant, paramètre
annadao
datamancant{{ Error d'escript : la foncion « còdeLenga2 » existís pas. }} Wunsch, «  {{{title}}} »,


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Combleux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre.
La municipalitat a situat a una desena de quilomètres a l'èst de Orléans en lo airal urban e la unitat urbana de Orléans.
La commune est située à une dizaine de kilomètres à l'est d'Orléans dans l'aire urbaine et l'unité urbaine d'Orléans.
Combleux
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !


text:
1927
Aquesta pagina concernís l'an 1927 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 14 de febrièr - Un tèrratrem en Iogoslavia causa 700 mòrts
Union Sovietica[modificar | modificar la font]
Fin dei luchas de succession au sen dau Partit ambé la victòria definitiva de Stalin que capitèt d'exclure seis adversaris (Trotski, Kamenev, Zinoviev...) condamnats per « fraccionisme ». Fins a sa mòrt en 1953, Stalin demorèt lo cap suprèm de l'Union Sovietica.
Mond[modificar | modificar la font]
- 7 de mai - Fin de la guèrra civila en Nicaragua
- 14 de setembre - Un tèrratrem sosmarin en Japon causa 100 mòrts
- 30 de decembre - Inauguracion de la primièra linha de mètro de Tòquio
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Fisica[modificar | modificar la font]
Debanament de l'experiéncia de Davisson-Germer (bombardament d'una buta de niquèl per d'electrons per observar una figura de difraccion). Permetèt de confirmar la teoria enonciada per lo premier còp en 1924 per Louis de Broglie (1892-1987) de la dualitat onda-particula. Aquela confirmacion foguèt una etapa majora dins la construccion de la teoria quantica modèrna. Clinton Joseph Davisson obtenguèt lo Prèmi Nobel de Fisica 1937 per aquela experiéncia.
De son caire, totjorn dins lo camp dei consequéncias de l'aparicion de la mecanica quantica, premiera enonciacion dau principi incertitud de Werner Heisenberg (qu'obtenguèt lo Prèmi de Nobel de Fisica 1932 per aquela teoria). Aquò foguèt una autra etapa decisiva de l'establiment de la mecanica quantica modèrna.
Meteorologia[modificar | modificar la font]
Premiera utilizacion d'una radiòsonda per lei meteorològs francés Robert Bureau (1892-1965) e Pierre Idrac (1885-1935). Aquel aparelh permetiá de transmetre dirèctament d'informacions sus l'atmosfèra gràcias a una liason radiò.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 1 de genièr - Vernon L. Smith, economista american, Prèmi Nobel
- 13 de genièr - Sydney Brenner, biologista britanic, Prèmi Nobel
- 17 de genièr - Eartha Kitt, actritz e cantaira americana
- 25 de genièr - Antonio Carlos Jobim, compositor brasilièr (m.1994)
- 26 de genièr - José Azcona del Hoyo, president d'Honduras (m. 2005)
- 30 de genièr - Olof Palme, primièr ministre de Suècia (m. 1986)
- 2 de febrièr - Stan Getz, musician american (m.1991)
- 20 de febrièr - Sidney Poitier, actor american
- 1 de març - Harry Belafonte, actor e musician american
- 6 de març - Gabriel García Márquez, escrivan colombian, Prèmi Nobel de Literatura
- 13 de març - Raúl Alfonsín, èx-president d'Argentina
- 21 de març - Hans-Dietrich Genscher, òme politic alemand
- 29 de març - John Robert Vane, farmacològ britanic, Prèmi Nobel (m.2004)
- 10 d'abril - Marshall Warren Nirenberg, scientific american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
- 14 d'abril - Alan MacDiarmid, quimista nouzelandés, Prèmi Nobel
- 16 d'abril - Papa Beneset XVI
- 18 d'abril - Tadeusz Mazowiecki, primièr ministre de Polonha
- 20 d'abril - Karl Alexander Müller, fisician american, Prèmi Nobel
- 24 d'abril - Alan MacDiarmid, quimista neozelandés, Prèmi Nobel
- 9 de mai - Manfred Eigen, biofisician alemand, Prèmi Nobel de Quimia
- 22 de mai - George Andrew Olah, quimista ongrés, Prèmi Nobel
- 13 de junh - Franco Maria Malfatti, president de la Comission Europèa (m. 1991)
- 18 de junh - Frank Sherwood Rowland, quimista american, Prèmi Nobel
- 24 de junh - Martin Lewis Perl, fisician american, Prèmi Nobel
- 28 de junh - Frank Sherwood Rowland, quimista american, Prèmi Nobel
- 4 de julhet - Gina Lollobrigida, actritz italiana
- 24 d'agost - Harry Markowitz, economista american, Prèmi Nobel
- 25 d'agost - Albert Uderzo, creator del personatge Asterix
- 13 de setembre - Tzanis Tzannetakis, primièr ministre grèc.
- 29 de setembre - Adhemar Ferreira da Silva, atlèta brasilièr (m. 2001)
- 7 d'octobre - Ronald David Laing, psiquiatre escocés (m. 1989)
- 8 d'octobre - César Milstein, scientific argentin, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (m. 2002)
- 14 d'octobre - Roger Moore, actor britanic
- 16 d'octobre - Günter Grass, escrivan alemand, Prèmi Nobel de Literatura
- 18 d'octobre - George C. Scott, actor american (m. 1999)
- 25 d'octobre - Jorge Batlle Ibáñez, president d'Uruguai
- 5 de decembre - Bhumibol Adulyadej, rei de Tailàndia
- 20 de decembre - Kim Young-sam, president de la Corèa del Sud
- 25 de decembre - Ram Narayan, musician indian
- Miquèu Grosclaude, professor de filosofia e lingüista occitan
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 4 de març - Ira Remsen, quimista american (n. 1846)
- 14 de març - Jānis Čakste, primièr president de Letònia (n. 1859)
- 11 de mai - Juan Gris, pintor espanhòl (n. 1887)
- 5 de julhet - Albrecht Kossel, mètge alemand, Prèmi Nobel (n. 1853)
- 14 de setembre - Isadora Duncan, dançaira americana (n. 1877)
- 29 de setembre - Willem Einthoven, inventor neerlandés, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1860)
- 2 d'octobre - Svante Arrhenius, quimista suedés, Prèmi Nobel (n. 1859)


text:
Lo Palais de Westminster, sèti del Parlament Britanic, a Londres.
Situada a la broa del riu Tamèsi dins lo sud-èst de l'illa de Grand Bretanha, foguèt fondada a l'entorn de l'an 43 pels romans amb lo nom de Londinium. Lo còr de la vila, l'anciana City de Londres, conserva encara los sieus limits medievals, mas aprèp lo sègle XIX lo nom "Londres" s'es aplicat tanben a la metropòli que cresquèt al sieu entorn.
Plaça Piccadilly Circus, amb un autobus roge.
Londres es un centre important de comèrci, de servicis e de cultura del Reialme Unit e tanben d'Euròpa. Ten la ret mai vasta de mètro del mond, amb una extension de mai de 400 km. A tanben lo pus important aeropòrt internacional del mond, l'aeropòrt d'Heathrow, que recebèt mai de 68 milions de passatgièrs en 2007.


text:
Cambremer
Cambremer es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge bas-normand situat entre Lisieux e Can.
Village bas-normand situé entre Lisieux et Caen.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Se coneis pas pas lo étymologie exacta del nom de la comuna. Lo vilatge es totun mencionat dempuèi lo Modèl:VIIe sègle jos la forma latinisée de Cambrimaro[1]. Lo segond element es sens dobte lo germanique marit : lac, étang, maire, aicí d'origina francique o saxonne (Cf. Vièlh anglés meri : lac, maire, ara en noms de luòc -mere ). Comun en lo nòrd de la França (veire Mortemer).
En 1972, la municipalitat de Grandouet, en lo costat de Cambremer, aital coma aquelas de Sant-Aubin-sus-Algot e Sant-Parelh-de detlo-Mont, en lo costat de Mézidon-Canon, an incorporat a Cambremer[2].
On ne connaît pas l'étymologie exacte du nom de la commune. Le village est toutefois mentionné dès le Modèl:VIIe siècle sous la forme latinisée de Cambrimaro[3]. Le second élément est sans doute le germanique *mari : lac, étang, mare, ici d'origine francique ou saxonne (Cf. vieil anglais meri : lac, mare, maintenant dans des noms de lieu -mere ). Commun dans le nord de la France (voir Mortemer).
En 1972, la commune de Grandouet, dans le canton de Cambremer, ainsi que celles de Saint-Aubin-sur-Algot et Saint-Pair-du-Mont, dans le canton de Mézidon-Canon, sont incorporées à Cambremer[4].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ René Lepelley, Diccionari étymologique dels noms de municipalitat de la Normandie, edicions Charles Corlet, Premsas Univesitàries de Can, Can, 1996
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 30 de decembre 2009
- ↑ René Lepelley, Dictionnaire étymologique des noms de commune de la Normandie, éditions Charles Corlet, Presses Universitaires de Caen, Caen, 1996
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « Notice communale - Cambremer », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 30 décembre 2009


text:
Froville
Froville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Froville Se situa entre Épinal e Nancy.
Froville se situe entre Épinal et Nancy.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Eglise De "Frodonis Villa" bastida pels fraires de Clunhic dempuèi 1080.
- Charte De fondacion del prieuré confirmada per l'avesque de Toul en 1091 ; meses en commende a Modèl:La s mini-.
- Eglise de "Frodonis Villa" construite par les moines de Cluny dès 1080.
- Charte de fondation du prieuré confirmée par l'évêque de Toul en 1091 ; mis en commende au Modèl:S mini-.


text:
Sannerville
Sannerville es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sannerville Es una municipalitat del Calvados situada a dètz quilomètres a l'èst de Can e a dètz quilomètres del littoral de la Mange, a l'amassada de la plana de Can e dels primièrs vallons del país de Auge.
Sannerville est une commune du Calvados située à dix kilomètres à l’est de Caen et à dix kilomètres du littoral de la Manche, à la rencontre de la plaine de Caen et des premiers vallons du pays d'Auge.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dempuèi lo Modèl:Ier sègle de lo nòstre ère, l'espleitacion de la sal fixa los òmes sul luòc[1].
- Es en 1059, en la charte de fondacion de la abbaye Sant-Martin de Troarn, #que se tròba la primièra mencion escrich de Sannerville. La charte a signat de Roger II de Montgomery, amb l'acòrdi del Pòrti Guillaume.
- La Mois invalide (de junh)M, la plana al nòrd-es del masatge caseriu de Lirose a investit pels paracaigudistes e vei l'avançada dels primièrs artilleurs Escocesses. Lo 18 de julhet, lo operacion Goodwood a desencadenat. La municipalitat, dévastée per 1200 tonas de pompas, a transformat en païsatge lunar. Mas suls tucs del Maizeret, los combats contunhan. L'enemic pas lâchera paissièra definitivament davant la 4th Special Servici Brigada que lo 17 d'agost de 1944.
- Dès le Modèl:Ier siècle de notre ère, l’exploitation du sel fixe les hommes sur le site[2].
- C’est en 1059, dans la charte de fondation de l’abbaye Saint-Martin de Troarn, que l’on trouve la première mention écrite de Sannerville. La charte est signée de Roger II de Montgomery, avec l’accord du Duc Guillaume.
- Le Mois invalide (juin)M, la plaine au nord-est du hameau de Lirose est investie par les parachutistes et voit l’avancée des premiers artilleurs Écossais. Le 18 juillet, l’opération Goodwood est déclenchée. La commune, dévastée par 1200 tonnes de bombes, est transformée en paysage lunaire. Mais sur les collines du Maizeret, les combats continuent. L’ennemi ne lâchera prise définitivement devant la 4th Special Service Brigade que le 17 août 1944.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ [pdf] {{{Títol}}}. Consultat lo 2 de genièr de 2011
- ↑ [pdf] Nature, terroir et patrimoine - Sannerville. Consultat lo 2 janvier 2011


text:
Albert Lautman
Albert Lautman (París, 8 de febrièr de 1908 - Martinhàs, 1 d'agost de 1944) es un filosòf de las matematicas francés. Soldat e resistent pendent la Segonda Guèrra Mondiala, foguèt fusilhat pels Allemands.
Prèp dels fondators del grop Bourbaki, Albert Lautman defendiá lo platonisme matematic:
- « La realitat inerenta a las teorias matematicas lor ven de que participan a une realitat ideala qu'es dominatritz a respècte de la matematica, mas qu'es coneissabla pas que per mejan d'ela »[1].
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Primièrs ans[modificar | modificar la font]
Filh del doctor Samy Lautman (engatjat volontari dins la Legion Estrangièra dempuèi setembre de 1914, grand mutilat de guèrra) e de Claire Lajeunesse, nasquèt l'8 de febrièr de 1908 a París IXn. Aprèp d'estudis al licèu Condorcet, ont dintrèt en Khâgne, capitèt lo concors de l’Escòla Normala Superiora en 1926.
A l’Escòla Normala Superiora, pasmens qu'influenciat pel pacifisme dels socialistas, seguèt amb succès la preparacion militara pels oficièrs.
Agregat de filosofia, obtenguèt lo doctorat a París.
Se maridèt amb Suzanne Perreau-Detrie en setembre de 1931, pauc aprèp son servici militar. Lo parelh partiguèt per dos ans al Japon ont Albert ensenhèt la literatura e la filosofia francesa a l'Institut de las Lengas Occidentalas d'Ōsaka.
Fàcia a la montada del nazisme, en 1938, s'inscriguèt volontariament a un cicle cargat de perfectionament per oficièrs de resèrva amb periòde al camp de Suippes.
Segonda Guèrra Mondiala[modificar | modificar la font]
A la mobilizacion, alara qu'èra pas que luòctenent, recebèt lo comandament d'una batariá. Quand la Segonda Guèrra Mondiala esclatèt, èra capitani de la 1021e Batterie 404 R.A.D.C.A.. Amb una batariá de DCA, davalèt sèt avions alemands. Foguèt fach presonièr sus la frontièra bèlga e enviat al camp Oflag IV B en Silesia, que se n'escapèt lo 14 d'octobre de 1941 amb d’autres oficièrs per anar en zona liura lo 28 d'octobre de 1941.
A son retorn, volguèt dintrar dins l’Armada secrèta. S'ocupèt de l'evasion cap a Espanha dels aviators americans, angleses e canadians que transitavan per Tolosa. Foguèt cap del 3n burèu del Sector I (Grenada).
Aprèp que foguèt denonciat pel patron d'un restaurant tolosan e victima d'una tenda de la Gestapo, foguèt arrestat le 15 de mai de 1944 alara que cercava de novèlas de son fraire, Jules Lautman, tanben resistent e que foguèt empresonat a la preson de Sant Miquèl de Tolosa.
Deportat dins un tren[2]. Foguèt fusilhat anb 49 autres lo 1èr agost de 1944 al camp de Soge a Martinhàs, prèp de Bordèu.
Omenatge[modificar | modificar la font]
Monuments[modificar | modificar la font]
- Son nom es inscrit sul monument dels mòrts, quartièr Crotz Daurada a Tolosa
- Son nom figura al Panteon de París sus la lista dels escrivans mòrts per la França pendent la guèrra de 1939-1945
Carrièra[modificar | modificar la font]
- La primièra carrièra de Tolosa que cambièt de nom aprèp la guèrra per recebre un nom de resistent li foguèt dedicada.
Òbres[modificar | modificar la font]
- Tèsis de doctorat :
- Essai sur les notions de structure et d'existence en mathématiques (1938) (Ensag sus las nocions d'estructura e d'existéncia en matematicas)
- Essai sur l'unité des sciences mathématiques (Ensag sus l'unitat de les sciéncias matematicas)
- Symétrie et dissymétrie en mathématiques et en physique (simetria e dissimetria en matematicas e en fisica)
- Les Mathématiques, les idées et le réel physique(Las matematicas, las idèas e lo real fisic)


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Loezherieg en breton ( Luitré en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
La municipalitat de Luitré a situat a 10 minutas de Fougères, 20 de Vitré, 35 de Laval e 1 ora de Roazhon.
La commune de Luitré est située à 10 minutes de Felger, 20 de Vitré, 35 de Laval et 1 heure de Rennes.
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !


text:
Partit Comunista Francés
Lo Partit Comunista Francés (PCF) (en francés Parti Communiste Français) es un partit politic francés d'esquèrra, fondat en 1920 al Congrès de Tors, amb la scission del SFIO. Lo sèti del partit es situat plaça del Colonel Fabien a París, dins un bastiment en beton del famós arquitècte brasilièr Oscar Niemeyer.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo 13 de decembre de 1920, al congrès de Tors, una majoritat dels membres de la SFIO decidisson de rejónher la III Internacionala, fondada en 1919 per Lenin. La III Internacionala es coneguda tanben amb lo nom de Komintern. Lo partit s'apèla Seccion Francesa de l'Internacionala Comunista (SFIC) (va devenir lo PCF en 1943) e es un partit revolucionari. Aprèp la Liberacion, lo PCF es estat lo partit mai important de França. Dins las annadas 1970, lo PCF abandona lo modèl sovietic e tota referéncia a la dictatura del proletariat. En 1981, lo PCF participa al govèrn de Pierre Mauroy mas en 1984 decidís de quitar aquel govèrn per protestar contra la politica, que considèra liberala, del PS. Actualament, lo PCF coneis una crisi importanta.
Personalitats del PCF[modificar | modificar la font]
- Ludovic-Oscar Frossard
- Louis Sellier
- Albert Treint
- Pierre Sémard
- Maurice Thorez
- Marcel Cachin
- Jacques Duclos
- Waldeck Rochet
- Georges Marchais
- André Lajoinie
- Robert Hue
- Marie-George Buffet


text:
Categoria:Ministre francés de la Defensa
Fins a 1932, lo ministre encargat de l'armada francesa es apelat "ministre de la Guèrra". L'apelacion de "ministre de la Defensa Nacionala" apareis alara, mas lo tèrme de "ministre de la Guèrra" dispareis pas definitivament qu'en 1947. Puèi, "ministre de la Defensa", "ministre de la Defensa Nacionala" e "ministre de las Armadas" se succedisson fins a l'adopcion definitiva de "ministre de la Defensa" en 1974.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa pas que de la soscategoria seguenta.
G
- ► Ministre francés de la Guèrra (4 P)


text:
Sètge de Tolosa (1218)
Lo sètge de Tolosa de 1218 es una operacion de Simon IV de Montfòrt que tentèt de tornar prene la vila de Tolosa que s’èra revoltada contra el. Es pendent aquel sètge que Simon de Montfòrt trapèt la mòrt.
Somari
Las causas[modificar | modificar la font]
Lo sètge de Bèucaire (estiu de 1216) foguèt lo primièr escaç de Simon de Montfòrt e aviá acabat amb la seuna reputacion d’invincibilitat. Aviá tanben mes en evidéncia la lassièra dels seus barons e soldats aprèp set ans de guerilha permanenta. Nombre d’entre eles li conselhèron la moderacion, mas Monfòrt aprenguèt que lo comte Ramon VI de Tolosa marchava cap a Tolosa al cap d’una armada. Simon envièt una avantgardiá que foguèt capturada pels Tolosencs, puèi i menèt la seuna armada de marcha forçada[1] e passèt davant l’armada de Ramon VI.
Los Tolosencs, dins una posicion dificila, perque capturar l’avantgardiá èra un signe de rebellion dubèrta, envièron una delegacion, que Montfòrt capturèt sul còp. En ràbia Simon de Montfòrt parlèt d’impausar una multa pesuga a la vila o de la saquejar. Folquet de Marselha, evesque de Tolosa e amic de Montfòrt faguèt lo mediator e apaisèt la colèra. Alara que l’evesque Folquet parlementava amb la populacion, l’armada de Montfòrt penetrèt dins la vila e encendièt lo quartièr josieu, per desorganizar los seus oposants, mas la vila se cobriguèt de barricadas e deguèt se retirar dins lo Castèl Narbonés. Mas los notables tolosencs saviá que sens lo sosten de l’armada, lor èra impossible de resistir a l’armada francesa. Atal decidiguèron de negociar la rendeson de la vila. Quand los soldats franceses capturats foguèron liberats pels Tolosencs, Simon de Montfòrt se revelèt e exerciguèt una fòrta repression dins la vila: occupacion dels punts estrategics de la vila, arrestacions brutalas, desportacion dels notables, e rescat de trenta mila marcs d’argent. Lo resultat d'aquelas exaccions es de transformar l’animositat de Tolosa contra Montfòrt en rabiá.
Al mes de novembre de 1216, Simon de Montfòrt daissèt la vila e anèt maridar lo seu filh Gui amb Petronilha de Comenge, comtessa de Bigòrra. Puèi tornèt a Tolosa per las fèstas de Nadal de 1216 e instituiguèt un impòt nòu per financiar son armada. Al començament de 1217, s'anèt combatre Ramon Rogièr, comte de Fois, tornèt prene qualques castèls pres per de faidits dins las Corbièras. En junh de 1217, anèt en Provença delotjar Ramon VII que tengava lo marquesat. Prenguèt la vila de Creis a Aimar II de Valentines, comte de Valentinés e lo sometèt, levant a Ramond VII son principal aliat, quand recebèt un messatge de la seuna esposa Aliç de Montmorency, demorada al Castèl Narbonnés de Tolosa, que li aprenguèt que la vila de nòu se revoltava e qu'aviá dubèrt las pòrtas a l'armada de Ramon VI.
Lo sètge[modificar | modificar la font]
En efècte, lo comte Ramon VI, que Simon de Montfòrt pensava esser en Provença, èra en fach en Aragon. Dempuèi la partença de Montfòrt cap a Provença, Ramon assemblava una armada e de cavalièrs faidits e se dirigiguèt capa a Tolosa. Rejonchs pels comtes de Fois e de Comenge, desrotèt una pichona tropa encapitanejada per Joris, un Lengadocian fidèl de Montfòrt. Lo 12 de setembre, arribèt a proximitat de Tolosa e envièt de messatgièrs a d'alliats vivent en vila. Lo 13, avancèt en evitant las garnisons daissadas per Montfòrt e dintrèt dins Tolosa jols aclamacions dels gents. Aliç de Montmorency, demorada al Castèl Narbonés, podèt pas empachar la dintrada de l’armada, mas envièt de messatgièrs a Simon e a Gui de Montfòrt. Pendent aquel temps, los Tolosencs se despachèron d'aranjar la vila en estat de defensa, e de tornar bastir los barris destüits per Simon de Montfòrt.
Gui de Montfòrt arribèt sud plaça lo 22 de setembre, acompanat d’Alan de Roucy, d’Ugues de Lacy, de Gui de Levis e de Foucault de Berzy. Vesent que lo barri a proximitat de la pòrta de Montoliu èra encara en roïnas, i tentèt l'assalt, mas foguèt rebutat pel comte de Fois. Començament d'octobre, Simon de Montfòrt arribèt al seu torn devans la vila e organizèt un assalt, mas benlèu previst per un espia, lo comte de Comenge rebutèt l’assalt e tentèt de ferrir lo seu gendre[2]. Aprèp l’escaç d'aquel segond assalt, Simon de Montfòrt deguèt se resignar a un sètge que prometava de durar longtemps.
L'endeman, envasiguèt lo barri de Sant Çubran, situat sus l’autra riba de Garona e que permetava l'avitalhament de Tolosa. Mas aquel meteis jorn, Tolosa recebèt l'ajuda de contingents catalans e aragoneses. Simon de Montfòrt, el, recebèt sonque qualques renfòrts lengadocians, e los Tolosencs tornèron prene Sant Çubran. De cada cosat se bastiguèt de maquinas de sètge coma de manganèls. L’ivèrn se passèt amb un sol assalt, infructuós. Tolosa èra tròp granda e tròp plan defenduda per èsser presa d’assalt, e los efectius franceses èran tròp flac per assegurar un blocus eficaç.
Lo jorn de Pasca, lo 15 d'avril de 1218, los Tolosencs tentèron una sortida que s'acabèt en batalha sanglanta, sens far evoluir la situacion. Al començament del mes de mai, de contingents de crosats, menats par Miquèl d'Harnes, un senhor artesian, e Gautièr de Langton, un senhor anglés, venguèron se jònher a Simon de Montfòrt. Ne profeitèt per tentar de tornar prene Sant Çubran, mas los Tolosencs avián previst l’ataca e dressèt de barricadas dins lo barri. Fin de mai, un auratge esclatèt provocan una garonada qu'inondèt tot Sant Çubran, desencombrèt las barricadas e emportèt los ponts. Simon de Montfòrt podèt alara ocupar lo barri e empachar l'avitalhament de la vila. Lo 2 de junh, Montfòrt tentèt d’atirar las tropas tolosencas fòra de la vila, mas Ramon Rogièr de Fois capitèt a salvar la situacion. Los crosats recebèon un nòu contingent menat pel comte de Soissons, alara que Ramon VII dintrva dins la vila amb las seunas tropas.
Simon ordonèt la construccion d’una torre de fusta per prene la vila, e los Tolosencs tentèron una sortida lo 25 de junh per la destruire. Un còp de mai la mesclada foguèt sanglanta. Pendent de combats, Simon apercebèt lo seu fraire Gui tombar, son caval tuat. Se portèt al secors quand recebèt sul cap una pèirassa lançada d’un manganèl tolosencs. Foguèt tuat sul còp.
Amalric VI de Montfòrt, lo filh aïnat, prenguèt sul còp la direccion de las operacions, mas lo moral de las tropas crosadas mernèt, e lo contingent del comte de Soissons daissèt lo sètge la quarantena acabada. Tentèt un darrièr assait, lo 1èr julhèt de 1218. De racacòr e sul conselh del seu oncle Gui e dels barons, levèt lo sètge de la vila lo 25 de julhet.
Bilanç[modificar | modificar la font]
L’escaç d'aquel sètge confirma l’arrèst de l’espandiment dels Montfòrt en Occitània, ja començat amb lo sètge de Bèucaire. Fòra de l’intervencion del prince Loís en 1219, Amalric de Montfòrt contunhèt de perdre de terren, abans de daissar totes lo seus drechs sul Lengadòc al prince, vengut Loís VIII rei de França entre temps. Mas aquelas victòrias faguèron pas que retardar l’annexion d’Occitània: las vescomtats de Besièrs, d’Albi e de Carcassona foguèron ligadas als domènis reial dempuèi 1226, pendent la crosada del rei Loís VIII lo Leon, e la comtat de Toloda dintrèt dins l’apanatge del prince capecian Anfós de Peitieus, fraire de Loís IX de França e gendre de Ramon VII, en 1249, abans d’èsser ligat a la Corona en 1271.
Annèxes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Dominique Paladilhe, Simon de Montfort, Librairie Académique Perrin, 1988 (réimpr. 1997), 324 p. (ISBN 2-262-01291-1), p. 280-299
- Georges Bordonove, La Tragédie Cathare, Paris, Pygmalion – Gérard Watelet, coll. « Les Grandes Heures de l’Histoire de France », 1991, 462 p. (ISBN 2-85704-359-7), p. 322-329
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Las tropas prenguèron tres jorns per paercorrir los 270 quilomètres separant Bèucaire de Tolosa
- ↑ Avèm ja vist que lo segond filh de Simon de Montfòrt, Gui aviá esposat pauc abans Petronilha de Comenge.


text:
Joan Maragall i Gorina
Joan Maragall i Gorina (Barcelona, 10 d'octobre de 1860 – 20 de decembre de 1911) foguèt un poèta e escrivan catalan, figura principala dins la poesia modernista del cambiament del sègle XIX al XX.
Biografia[modificar | modificar la font]
Membre de l'intellectualitat culta de la Barcelona de la Renaissença, que n'aviá eretat lo floralisme e lo retoricisme, faguèt una defensa de l'espontaneïtat e de la recèrca de la simplicitat e arribèt a desvolopar la siá "teoria de la paraula viva", que creèt escòla. Faguèt de la siá òbra poetica lo vessant literari mai conegut, se destaca plan la siá importanta produccion en pròsa, amb mai de 450 tèxtes, entre articles, ensages, discorses, semblanças biograficas e de prefacis. La siá activitat coma jornalista al Diario de Barcelona e La Veu de Catalunya foguèt un dels mejans que li permetèt projectar una opinion que generèt una importanta influéncia sociala.
Tradusiguèt Goethe, Friedrich Nietzsche e Novalis e introdusiguèt aital en Catalonha una bona part de la poesia alemanda.
En lo vessant personal, Joan Maragall foguèt un òme de raïses religiosas e una fòrta implicacion politica. Entre l'"adieu Espanha" e lo iberisme, la siá influéncia foguèt totjorn en vigor en Catalonha de manièra mai o mens visibla. Foguèt un personatge amb de contactes multiples, amb los que manteniá una vasta correspondéncia d'un interès que va mai enlà de çò purament anecdotic o biografic.
Un dels sieus felens es Pasqual Maragall i Mira, President de la Generalitat de Catalonha (2003-2006).


text:
Darwinisme social
Lo darwinisme social es una teoria sociala inspirada per la teoria biologica de la seleccion naturala de Charles Darwin. Pasmens, a la diferéncia del mecanisme evolutiu prepausat per Darwin, lo darwinisme social (qu'es pas una idèa e que nimai obtenguèt lo supòrt d'aquel scientific) transpòrta mecanicament la teoria biologica de la seleccion naturala cap a las realitats socialas de l'umanitat. D'aquel biais, prepausa que la subrevida del mai ajustat es un element inerent a las relacions socialas, ignorant los aspèctes que constituisson la complexitat de las comunitats umanas. Atal, los postulats que venon de teorias associadas al darwinisme social son pas consideradas validas scientificament, aquò fa qu'aquela teoria se deu plaçar dins la definicion de la pseudociéncia.


text:
703
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 703 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Contuniacion de la guèrra còntra leis Arabis amb un mantenement relatiu dei posicions dei dos camps : l'insureccion probizantina contunièt en Armenia mentre que leis Arabis renforcèron sei posicions en Cilícia ont una fortalesa poderosa foguèt establida a Mopsuèstia.


text:
Mortefontaine (Oise)
Mortefontaine es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A la Mièja Edat, la distincion de Mortefontaine dépendait de l'importanta châtellenie de Montmélian. En 1146, i aguèt cedit al abbaye de Chaalis #que i #condicionar étangs a usatge de viviers.
La châtellenie de Montmélian, proprietat de la abbaye de Sant-Denis dempuèi 1284, s'organizava a l'entorn d'un bourg d'una cèrta importància del mièja edat fins en la Renaissance; lo un dels mai importants mercats dels environs s'i aviá e lo pelegrinatge per la glèisa La nòstra-Madama contribuissiá egalament a la siá prospérité economica. Après la destruccion del solar cap a la fin del Sègle XVI en lo contèxt de las guèrras de religion, lo senhor de Mortefontaine, François Hotman, aquerís la châtellenie lo 9 de junh 1599 sens doncas reconstruire lo solar. En 1652, Montmélian passa a Senhor lo Coigneux e lo domeni i aguèt erigit en marquisat l'an 1654 per acte de Louis XIV, passa de contunh a la familha Lo Peletier, granda familha de parlamentàrias e de financièrs, en 1680. Aqueles cambiaments successius de senhors influisson pas en res lo destin del bourg: Délaissé per los sieus senhors, se despobla en corrent inexorablament la primièra mitat del Sègle XVII en favor de Plailly e Mortefontaine. La parròquia de Montmélian, #que Mortefontaine i n'aviá dépendu, a suprimit, e demòran pas que qualques larèrs[1].
Joseph Bonaparte #crompar lo domeni de Mortefontaine en 1798. S'i #signar, en 1800, lo tractat d'amistat entre la França e las Estats Units d'America dicha Tractat de Mortefontaine e s'i #celebrar los matrimònis de Caroline e Pauline Bonaparte. En 1827, lo darrièr prince de Condé, paire del pòrti de Enghien, recebut Mortefontaine per la baronne de Feuchères, la siá mèstra, #qu'en #eretar a la siá mòrt en 1830. Aquela darrièra, #que #morir en 1840, #legar Mortefontaine a la siá filleule, Sophie Thanaron (†1901)[2]. En 1894, una ampla part del domeni i aguèt vendut al pòrti de Gramont #que i #far bastir lo castèl de Vallière en estil néogothique e néorenaissance. Modèl:Veire tanben
A la mòrt de Madame Acorbaissen, en 1901, lo castèl de Mortefontaine #passar a las siás filhas, la baronne de Meyronnet-Sant Marc e la comtesse Amelot de la Roussille. Lo baron de Sant Marc #èsser cònsol de Mortefontaine de 1884 a 1921, an de defalhiment de la siá esposa. #Prene la siá jubilacion sus la siá proprietat de Aix-en-Provence e #vendre lo castèl de Mortefontaine al comte Louis-René de Gramont cap a 1928. Après la guèrra, tròba pas mai los mejans de la manténer correctement e lo cedís al Tèrces-Òrdre dels Dominicans en 1949. Las religiosas bastisson un prieuré en lo parc e llauren una escòla dins lo castèl. Amb lo bastiment de nòvas bastissas, lo castèl es pas lèu mai necessari e ven vacant, abans de trobar un acquéreur en 1985[3]. Lo « Institut Sant-Dominique » (amb escor, collègi, licèu) acuèlh uèi mai de 1 100 escolans del AQUEL2 a la terminal. Modèl:Veire tanben
Au Moyen Âge, la seigneurie de Mortefontaine dépendait de l'importante châtellenie de Montmélian. En 1146, elle fut cédée à l'abbaye de Chaalis qui y aménagea des étangs à usage de viviers.
La châtellenie de Montmélian, propriété de l'abbaye de Saint-Denis depuis 1284, s'organisait autour d'un bourg d'une certaine importance du moyen âge jusque dans la Renaissance; l'un des plus importants marchés des environs s'y tenait et le pèlerinage pour l'église Notre-Dame contribuait également à sa prospérité économique. Après la destruction du manoir vers la fin du Sègle XVI dans le contexte des guerres de religion, le seigneur de Mortefontaine, François Hotman, acquiert la châtellenie le 9 juin 1599 sans pour autant reconstruire le manoir. En 1652, Montmélian passe à Monsieur le Coigneux et le domaine fut érigé en marquisat en 1654 par acte de Louis XIV, puis passe à la famille Le Peletier, grande famille de parlementaires et de financiers, en 1680. Ces changements successifs de seigneurs n'influent en rien le destin du bourg: Délaissé par ses seigneurs, il se dépeuple inexorablement courant la première moitié du Sègle XVII en faveur de Plailly et Mortefontaine. La paroisse de Montmélian, dont Mortefontaine avait dépendu, est supprimée, et ne restent que quelques foyers[4].
Joseph Bonaparte acheta le domaine de Mortefontaine en 1798. On y signa, en 1800, le traité d'amitié entre la France et les États-Unis d'Amérique dit Traité de Mortefontaine et on y célébra les mariages de Caroline et Pauline Bonaparte. En 1827, le dernier prince de Condé, père du duc d'Enghien, acquit Mortefontaine pour la baronne de Feuchères, sa maîtresse, qui en hérita à sa mort en 1830. Cette dernière, qui mourut en 1840, légua Mortefontaine à sa filleule, Sophie Thanaron (†1901)[5]. En 1894, une large partie du domaine fut vendue au duc de Gramont qui y fit construire le château de Vallière en style néogothique et néorenaissance. Modèl:Voir aussi
À la mort de Madame Corbin, en 1901, le château de Mortefontaine passa à ses filles, la baronne de Meyronnet-Saint Marc et la comtesse Amelot de La Roussille. Le baron de Saint Marc fut maire de Mortefontaine de 1884 à 1921, année de décès de son épouse. Il prit sa retraite sur sa propriété d'Aix-en-Provence et vendit le château de Mortefontaine au comte Louis-René de Gramont vers 1928. Après la guerre, il ne trouve plus les moyens de l'entretenir correctement et le cède au Tiers-Ordre des Dominicains en 1949. Les religieuses construisent un prieuré dans le parc et ouvrent une école dans le château. Avec la construction de nouveaux bâtiments, le château n'est bientôt plus nécessaire et devient vacant, avant de trouver un acquéreur en 1985[6]. L' « Institut Saint-Dominique » (avec école, collège, lycée) accueille aujourd'hui plus de 1 100 élèves du CE2 à la terminale. Modèl:Voir aussi
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Cf. Abbé Chagny, Lo Tuc de Montmélian. La siá istòria réligieuse. Lo Pelegrinatge La nòstra-Madama, Eveché de Beauvais, 2e edicion 1944, 34 pàg.
- ↑ Sophie Thanaron èra a priori la nièce de Sophie Dawes, sens #que se'n siá cèrtament cèrt. Es pas exclús n'efièch #que Sophie i aja #èsser filha naturala d'un prince de Orléans. I aguèt per tuteur lo ancià ministre Odilon Barron de contunh épousa en 1850 Henri René Acorbaissen, prefècte de l'Aisne.
- ↑ Cf. Modèl:Labor ; pàg. 78-87.
- ↑ Cf. Abbé Chagny, La Colline de Montmélian. Son histoire réligieuse. Le Pèlerinage Notre-Dame, Eveché de Beauvais, 2e édition 1944, 34 p.
- ↑ Sophie Thanaron était a priori la nièce de Sophie Dawes, sans qu'on en soit tout à fait certain. Il n'est pas exclu en effet que Sophie ait été fille naturelle d'un prince d'Orléans. Elle eut pour tuteur l'ancien ministre Odilon Barrot puis épousa en 1850 Henri René Corbin, préfet de l'Aisne.
- ↑ Cf. Mazel, (ISSN 02240475) ; p. 78-87.


text:
Performativitat
La nocion de performativitat es nascuda en seguida dels trabalhs de J. L. Austin. Es pas el que farguèt lo tèrme, mas lo succès del concèpte d'enonciat performatiu, (un dels concèptes centrals de son libre How to Do Things With Words), insipirèt la creacion d'aquela tèrme que s'aplica d'ara enlà tanben a las sciencias socialas, la literatura, econòmia....
J. L. Austin e los actes de paraula[modificar | modificar la font]
Dins son trabalhs per definir los actes de paraula, Austin finiguèt per aclarar e aprigondir sa reflexion, en dintrar dins lo camp de la pragmatica. De fach, abandonèt sa primièra classificacion de frasas constativas e performativas per propausar una tripla classificacion:
- un acte locucionari (i.e. los enonciats eles-meteisses)
- un acte illocucionari (se parla alavetz de fòrça illocutòria, i.e. çò que lo locutor ensaja de far amb son acte locucionari)
- un acte perlocucionari (se parla alavetz d'efièch perlocutòri, i.e. l'efièch de l'acte de paraula produch sus l'interlocutor)
La posteritat del tèrme[modificar | modificar la font]
Aqueles concèptes trobèron lèu d'autras utilizacions. Es vertat que la performativitat non solament pòt èsser utilizada per los estudis literaris mas tanben per los sociològs que son sensibles als problèmas de poder. Clarament cal pas se panar la fàcia, la performativitat pòt èsser interpretada coma una relacion de poder, que rementa un dels objectius de la retorica e de sa volontat de convéncer. Es aital que de feministas americans coma Judith Butler, insistèt sus lo poder del discors que, per o far brac, modèla las consciéncias.


text:
Saint-Jean-Rohrbach
Saint-Jean-Rohrbach es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait De l'anciana província de Lorraine, lo comte de Sarrewerden èra lo consagrat ; fief dels senhors de Créhange, de Salm e de Puttelange.
- Dépendait de l'ancienne province de Lorraine, le comte de Sarrewerden était le voué ; fief des seigneurs de Créhange, de Salm et de Puttelange.


text:
Antoni Ramallets
Antoni Ramallets i Simón, conegut coma Ramallets e escaissat popularament el gat(o) de Maracaná (Barcelona, 1 de julh de 1924 - Vilafranca del Penedès, 30 de julh de 2013) foguèt un fotbolaire e entrainador catalan. Aqueste portièr, demest los mai fòrts de son temps e que jogava sens gants, passèt una granda part de sa carrièra, aperaquí 15 ans, de 1946 a 1961, al FC Barcelona. Aviá tanben un segond escais que li foguèt donat per la premsa brasiliana, "o guapo goleiro".
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Antoni Ramallets nasquèt en 1924 dins lo carrer Marina del barri de Gràcia a Barcelona dins una familha modèsta. Son paire, Antoni Ramallets, èra un mèstre d'òbras originari de la Fuliola qu'èra dintrat recentament dins l'industria del textil, un vilatge del país de Lhèida, e sa maire, María Simón, èra murciana, venguda de San Pedro del Pinatar, e s'ocupava de l'ostal e dels enfants.[1]. Antoni èra l'ainat dels dos enfants qu'aguèt lo parelh, seguit per una sòrre dos ans mai jove qu'el. Faguèt sos estudis primaris dins un collègi municipal dins lo barri del Guinardó, còsta l'Espital de Sant Pau. Fòrça jove, comencèt a jogar al fotbòl amb d'amics de l'airal e coma èra un pauc grosset e que li agradava pas tròp de córrer, sos collègas li diguèron de gardar las pòrtas. Entamenèt sa carrièra esportiva en jogar dins d'equipas localas tre qu'aviá 12 o 13 ans, primièr a la Penya Petits Catalanets e puèi a d'autres clubs coma lo Racing del Guinardó o lo Marfà. Progressèt fòrça rapidament, e aital quand aviá pas que 17 ans, en 1941, signèt son primièr contracte professional amb lo club CE Europa de Gràcia. Sa passion pel fotbòl èra tant fòrta que decidiguèt d'abandonar los estudis d'expèrt en mecanica textila qu'aviá començat a l'Escòla Industriala del carrer d'Urgell a Barcelona e que puèi contunhèt a Terrassa, influenciat pel mestièr que son paire aviá pres quand Antoni èra jovenet. Quitèt a l'encòp son trabalh a la fabrica Casacuberta, causidas que foguèron aculhidas fòrça frejament per sa familha quand o anoncièt.
Mai tard, l'arribada del servici militar l'obliguèt a partir cap a Andalosia, sus la Basa Navala de San Fernando, a Cadis, ont joguèt dins l'equipa locala del temps de sa conscripcion ailà. Mai tard se vegèt mandat a Palma de Malhòrca, ont contunhèt de jogar al fotbòl, aqueste còp amb lo RCD Mallorca fins a 1946.
L'arribada al FC Barcelona[modificar | modificar la font]
Foguèt aquel meteis an, lo 15 d'agost, que dintrèt al FC Barcelona ont deviá venir tres ans mai tard un dels jogaires mai remarcats. Pasmens sa debuta dins lo club blaugrana foguèt dificila qu'i jogava pas gaire. Puèi per la sason 1946/47 se vegèt cedit al Real Valladolid, un club qu'en aquel temps se trobava en tresena division espanhòla. Se revelèt alara un element clau dins las victòrias de l'equipa qu'aital capitèt de montar a la segonda division del país. Aquelas performanças de Ramallet generèron un interès considerable per son retorn al Barça tre la fin de la sason esportiva.
Malgrat aquò demorèt dos ans en situacion de suplent e jogava pas gaire. Pasmens tot cambièt tre 1949 que se vegèt titularizat quand lo portièr titular, Juan Zambudio Velasco, patiguèt una lesion oculara grèva. Sa prestacion durant la Copa del Mond de Fotbòl de 1950 que se debanava a Brasil li donèt l'escasença de mostrar son talent. Sas intervencions de granda qualitat e remarcadas li valguèron l'escais del "gat de Maracanà" aprèp que Matías Prats, lo jornalista espanhòl que comentava lo partit, lo comparèsse a "un gat amb d'alas".
Foguèt cinc còps lo portièr que se faguèt marcar mens de gòls de la liga espanhòla (1951-52, 1955-56, 1956-57, 1958-59 i 1959-60). Recebèt sonque doas vegadas lo Trofèu Zamora, qu'aqueste prèmi existiguèt pas la sason 58-59. Per çò qu'es de son club ganhèt sièis ligas, cinc copas e doas copas de fièras, totes aqueles títols en defensar lo camiset blau-grana. Mas aguèt un partit que se revelèt malastrós. Foguèt la finala de la Copa d'Euròpa de futbol de Bèrna en 1961 quand lo Barça perdèt per 3 a 2 e Ramallets se marquèt un autogòl. Aquel eveniment precipitèt sa retirada definitiva coma fotbolaire.
Los aficionats barcelonistas li faguèron un omenatge lo 6 de març de 1962 del temps d'un partit contra l'Hamburger SV que lo Barça ganhèt per 5 a 1 e ont foguèt remirabla l'aturada fenomenala que faguèt al tir de l'alemand Uwe Seeler; Ramallets aviá alara 38 ans. Recebèt un segond omenatge l'11 de març de 2008, quand li foguèt concedida la clau de Barcelona de las mans de l'ancian president del FC Barcelona, Joan Gaspart.
Long de sa carrièra disputèt 35 partits internacionals amb la seleccion nacionala espanhòla.
Sa carrièra d'entrainador[modificar | modificar la font]
En 1962 comencèt a trabalhar coma entrainador del Real Valladolid, qu'amb el lo club castelhan capitèt d'arribar en 4ena posicion de la 1a division, çò que marquèt sa melhora classificacion dins tota l'istòria de l'equipa. L'an seguent partiguèr en Aragon e entrainèt lo Real Zaragoza. De 1964 a 1965 trabalhèt amb lo Real Murcia, e mai tard se trachèt de clubs de segonda division coma lo Valladolid, lo Club Deportivo Logroñés, l'Hércules e l'Ilicitano.
Lo temps de la retirada[modificar | modificar la font]
Aprèp sa carrièra esportiva trabalhèt dins una banca e se ditz que fòrça clients i venián subretot per lo veire e charrar un moment amb el. Quand venguèt la retirada s'installèt a Mediona, un vilatge de l'Alt Penedés. Mai tard i creèt un ostal-musèu amb de remembres de sa trajectòria esportiva. Lo 22 d'abril de 2009 recebèt la Medalha d'Argent de l'Òrdre Reial del Meriti Esportiu, que li foguèt decernida pel rei d'Espanha, Joan Carles, a Barcelona[2]. L'an seguent, en julh de 2010, la comuna de Mediona lo nomenèt filh adoptiu del municipi. A l'encòp se donèt son nom al Pavalhon Poliesportiu de Sant Joan de Mediona.
Lo 20 d'agost de 2012, sa femna, Francesca "Paquita" Domínguez, se moriguèt. La pèrdia de son esposa li causèt una granda tristesa qu'aguèt de consequéncias nefastas sus la santat del jogaire. Aital, mens d'un an aprèp, lo 17 de junh de 2013, Antoni Ramallets aguèt de problèmas de santat grèus e deguèt èsser portat a l'espital de Vilafranca del Penedès. Aprèp qualque temps de convalescéncia, ne sortiguèt lo 29 del meteis mes. Tornèt a son ostal de Mediona ont se deviá pausar que son estat de santat èra encara delicat. Al cap de qualques setmanas, lo 30 de julh de 2013, mens d'un mes aprèp d'aver passat los 89 ans, se moriguèt.


text:
Fresquiennes
Fresquiennes es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- En cara de la « granja del Potz », divèrses sépultures en datant del Nautor Mièja Edat an #èsser ponduda al jorn en 1951. Aurián datat, d'après Claude-Paul Cosedura, del Modèl:Ven sègle.
- En face de la « ferme du Puits », plusieurs sépultures datant du Haut Moyen Âge ont été mise au jour en 1951. Elles seraient datées, d'après Claude-Paul Couture, du Modèl:Ve siècle.


text:
1930
Aquesta pagina concernís l'an 1930 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
- 4 de genièr - Aprovada en la Cambra dels Deputats la construccion de la Linha Maginot
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 30 de junh - Evacuacion complèta d'Alemanha per las tropas aliadas.
Union Sovietica[modificar | modificar la font]
Lassat de la lentor dau procès de collectivizacion de l'agricultura, Stalin ordonèt son acceleracion. Prenguèt tanben de mesuras per rompre l'oposicion dei païsans rics (kolaks) que foguèron massivament arrestats e desportats après lo vòte d'una decision dau Comitat Centrau d'eliminar aquela « classa » sociala. Aquò entraïnèt una reaccion viva dei païsans que destruguèron lei recòltas, lo materiau e tuèron lei tropèus. En fàcia d'aquela resisténcia, Stalin deguèt marcar una pausa de març a junh avans d'engatjar de mejans pus importants a partir de julhet. En despiech de quauquei concessions (mantenement d'un jardin privat ambé la polalha e una partida dei tropèu), de milions de païsans foguèron desportats e la produccion foguèt totalament desorganizada entraïnant de faminas fòrça grèvas en 1931-1932. Dins lo corrent de l'annada, acomencèron tanben de purgas novèlas (que demorèron limitadas fins a 1934).
Mond[modificar | modificar la font]
- 6 de setembre, Argentina - Lo president Hipólito Yrigoyen es depausat per un movement militar.
- 24 d'octobre, Brasil - Lo president Washington Luís es depausat per un movement comandat per Getúlio Vargas.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
- Descobèrta de Pluton, una planeta nana, per Clyde Tombaugh.
Energia[modificar | modificar la font]
Depaus dau premier brevet depintant lo foncionament d'un motor de reaccion per l'engenhaire britanic Frank Whittle (1907-1996).
Fisica[modificar | modificar la font]
Premiera evocacion de l'existéncia d'una particula neutra e de massa nulla — que foguèt dich neutrino en 1933 — per lo fisician Wolfgang Pauli (1900-1958).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 23 de genièr - Derek Walcott, escrivan de las Índias Occidentalas. Prèmi Nobel de Literatura
- 30 de genièr - Gene Hackman, actor american
- 10 de febrièr - Robert Wagner, actor american
- 28 de febrièr - Leon Neil Cooper, fisician american, Prèmi Nobel
- 2 de març - Tom Wolfe, escrivan american
- 15 de març - Zhores Ivanovich Alferov, fisician rus, Prèmi Nobel
- 19 de març - Ornette Coleman, musician de jazz american
- 24 de març - David Dacko, primièr president de la Còsta d'Evòri (m. 2003)
- 24 de març - Steve McQueen, actor e director de cinèma american (m. 1980)
- 28 de març - Jerome Isaac Friedman, fisician american, Prèmi Nobel
- 3 d'abril - Helmut Kohl, cancelièr d'Alemanha
- 15 d'abril - Vigdís Finnbogadóttir, presidenta d'Islàndia
- 16 d'abril - Herbie Mann, musician american (m. 2003)
- 19 d'abril - Dick Sargent, actor american (m. 1994)
- 24 d'abril - José Sarney, èx-president de Brasil
- 21 de mai - Malcolm Fraser, primièr ministre d'Austràlia
- 31 de mai - Clint Eastwood, actor e director de cinèma american
- 8 de junh - Robert Aumann, matematician alemand, Prèmi Nobel
- 28 de junh - Itamar Franco, èx-president de Brasil
- 3 d'agost - Pepita Caubet Delseny, escrivana aranesa (m. 2007)
- 16 de mai - Betty Carter, cantaira americana (m. 1998)
- 9 de junh – Jordi Pujol i Soley, president de la Generalitat de Catalonha
- 2 de julhet - Carlos Saúl Menem, president d'Argentina
- 28 de julhet - Jean Roba, escrivan bèlga (m. 2006)
- 1 d'agost - Pierre Bourdieu, sociològ francés
- 5 d'agost - Neil Armstrong, astronauta american
- 25 d'agost - Sean Connery, actor escocés
- 7 de setembre - Rei Baudoïn de Belgica (m. 1993)
- 22 de setembre - Antonio Saura, artista espanhòl (m. 1998)
- 23 de setembre - Ray Charles, cantaire e musician american (m. 2004)
- 5 d'octobre - Reinhard Selten, economista alemand, Prèmi Nobel
- 6 d'octobre - Hafez al-Assad, president de Siria (m. 2000)
- 10 d'octobre - Yves Chauvin, quimista francés, Prèmi Nobel
- 10 d'octobre - Harold Pinter, autor de teatre anglés, Prèmi Nobel
- 2 de decembre - Gary Becker, economista american, Prèmi Nobel
- 6 de decembre - Daniel Lisulo, primièr ministre de Zambia (m. 2000)
- 11 de decembre - Chus Lampreave, actritz espanhòla
- 21 de decembre - Kalevi Sorsa, primièr ministre de Finlàndia (m. 2004)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 14 de febrièr - Thomas MacKenzie, primièr ministre de Nòva Zelanda (n. 1854)
- 2 de març - D. H. Lawrence, escrivan britanic (n. 1885
- 8 de març - William Taft, president dels Estats Units (n. 1857)
- 19 de març - Arthur James Balfour, primièr ministre del Reialme Unit (n. 1848)
- 14 d'abril - Vladimir Maiakovskii, escrivan rus (n. 1893)
- 13 de mai - Fridtjof Nansen, explorator norvegian, Prèmi Nobel de la Patz (n. 1861)
- 7 de julhet - Arthur Conan Doyle, escrivan britanic (n. 1859)
- 8 de julhet - Joseph Ward, primièr ministre de Nòva Zelanda (n. 1861)
- 28 de julhet - Allvar Gullstrand, oftalmològ suedés, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n.1862)
- 13 de decembre - Fritz Pregl, quimista austrian, Prèmi Nobel (n. 1869)


text:
Virus Ebola
Lo virüs Ebola es un virüs fòrça dangeirós per l'èsser uman e per leis autrei primates que fa partida de la familha dei Filovirus. Son nom vèn dau riu Ebola situada dins la vila de Yambuku (Republica Democratica de Còngo) onte foguèt identificat en 1976. Es a l'origina d'una fèbre emorragica fulminanta transmesa per divèrseis espècias de ratapenadas africanas ò per lo contacte ambé de primats ja contaminats. Diferentei formas de fèbre Ebola foguèron identificadas dempuei leis annadas 1970. Totei presentan de taus de mortalitat fòrça importants que van de 50 a 90% car existís ges de tractament. Cada epidemia de fèbre Ebola es donc l'objècte de mesuras fòrça importantas per limitar son desvolopament.


text:
Leopold Mozart
Leopold Mozart (Augsborg, uei en Alemanha, lo 14 de noveme de 1719 – Salzborg, lo 28 de mai de 1787) que ho un violonista, compositor d'estil classic, cap d'orquèstra e pedagòg e teorician deu vriulon. Lo son metòde de vriulon titolat Versuch einer gründlichen Violinschule que ho ua referéncia pedagogica màger durant mei d'un sègle. Qu'èra tanben lo pair deu famós compositor Wolfgang Amadeus Mozart.
Vita[modificar | modificar la font]
Que vadó a Augsburg hilh d'un arreligaire catolic nomat Johann Georg Mozart (1679-1736) e de Anna Maria Sulzer (1696-1766). Qu'avó lo parat d'estudiar en çò deus jesuitas dens lo Sant Salvator Gymnasium puish dens lo Lyceum on arrecebó ua educacion completa qui, a despart deu vriulon, de l'òrgue, deu cant, deu jòc d'actor e desvolopè en eth lo gost de la sciéncia (gost transmés egaument au son hilh abambats per las matematicas) e qu'èra conegut per possedir un microscòpi. En 1738 qu'arrecebó lo bachelierat en filosofia abans de començar dab succès la soa carrièra com violonista e compositor. A partir de 1743 qu'entrè au servici deu princi arquevesque de Salzborg Leopold Anton Freiherr von Firmian.
En 1747 qu'esposè Anna Maria Pertl dab qui avore 7 mainatges deus quaus sonque 2 e viscón e bèth vàder musician deus màgers : Wolfgang Amadeus Mozart (neishut en 1757) e la soa sòr ainada Maria Anna Wallburga Ignatia Mozart (vaduda en 1751 e mei coneguda com Nannerl).
En 1755 qu'escrivó lo son metòde qui, au maugrat qui uei Leopold e sia mei que mei conegut com lo pair de Mozart, e l'auré garatit la fama dinc au dia de uei.
La seguida de la soa vita que confondeish dab lo hat deus son hilhs aus quaus e's vodé e dab e trauquè las corts d'Euròpa en representacions.
Òbra[modificar | modificar la font]
Enter las multiplas òbras de Leopold Mozart la mei famosa qu'ei de segur lo son metòde de vriulon Versuch einer gründlichen Violinschule ; uei lo dia, lo son concerto per trompeta qu'ei regularament interpretat ; lo son interès principau qu'ei d'estar d'estil mes totun dedicat a la trompeta barròca (un instrument drin abandonat com solista durant l'epòca classica).
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- [1] Concerto per trompeta sus youtube interpretat per Wynton Marsalis


text:
Antoine de Saint-Exupéry
Antoine de Saint-Exupéry, nascut lo 29 de junh de 1900 à Lion e desaparegut en vòl lo 31 de julhet de 1944, Mòrt per la França, èra un escrivan, poèta e aviator francés.
Nascut de familha eissida de la noblessa francesa, Antoine de Saint-Exupéry passèt une enfança aürosa malgrat la mòrt d'ora del paire. Escolan pai brilhant, obtenguèt pasmens son bachelierat en 1917 e, aprèp son escac a l'Escòla navala, s'orientèt cap a las bèlas arts e l'arquitectura. Vengut pilòt pendent de son servici militar en 1921, s'engatjèt en 1926 per la companhiá Latecoèra (futura Aeropostala) e transportèt lo corrièr de Tolosa cap a Senegal abans de rejònher l'America del sud en 1929. A meteis temps publiquèt, en s'inspirant de sas experiéncias d'aviator, sos primièrs romans: Corrièr Sud en 1929 e subretot Vòl de Nuèch en 1931, qu'encontrèt un grand vam.
A partir de 1932, l'emplegaire aguèt de problèmas economics. Alara Sant Exupéry se consacrèt a l’escritura e al jornalisme. Faguèt de grands reportatges al Vietnam en 1934, a Moscòu en 1935, en Espanha en 1936, que noiriguèron sa reflexion sus las valors umanistas que desvelopèt dins Tèrra dels òmes, publicat en 1939.
En 1939, foguèt mobilizat dins l'armada de l'aire e foguèt afectat dins una esquadrilha de reconeissença aeriana. A l'armistici, quitèt França per Nòva York amb per tòca de far dintrar los Americans dins la guèrra e venguèt una de las voces de la Resisténcia. Per manca d'accion, jonhèt, a la prima de 1944, en Sardenha puèi en Corsega, una unitat cargada de reconeissenças fotograficas per preparar lo Desbarcament en Provença. Desapareguèt pendent mission del 31 de juilhet de 1944. Son avion foguèt pas tornar trobat qu'en 2004.
Lo princilhon, escrit a Nòva York pendent la guèrra, foguèt publicat amb las seunas aquarèlas obtenguèt un lèu un fòrça grand succès mondial.
Somari
Sa vida[modificar | modificar la font]
Jovença e formacion[modificar | modificar la font]
Filh del comte Jean-Marc de Saint-Exupéry (1863-1904), inspector d'asseguranças, e de Marie Boyer de Fonscolombe, Sant Exupèri nasquèt lo 29 de junh de 1900 dins lo 2Modèl:D arrondiment de Lion dins una familha eissida de la noblesa francesa. Visquèt una enfança aürosa amb cinc fraires e sòrres. Mas en 1904, moriguèt lo paire espotit per un tren.
Fin a l'edat de dètz ans, passèt son enfança entre lo castèl de La Mòla en Provença, proprietat de sa granda mairala, e lo castèl de Saint-Maurice-de-Rémens dans l'Ain, proprietat de l'una de sas tantas. A la fin de l'estiu de 1909, sa familha s'instalèt al Mans, region d'origina pairala. Antòni dintrèt al collègi Notre-Dame de Sainte-Croix lo 7 d'octobre seguent.
En 1912, passèt las grandas vacanças a Saint-Maurice-de-Rémens. Fascinat pels avions, sovent s'anèt a vèlo a l’aerodròm d'Ambérieu-en-Bugey e domorava logtemps amb los mecanicians. Un jorn, demandèt al pilòt Gabriel Salvez pretendent que la maire l'aviá autorizat a far un baptisme de l'aire. faguèt doncas son baptisme sus un Bertaud-Wroblewski [1], avion fabricat a Villeurbanne per l'industrial lionés Berthaud suls dessenhs de Pierre e Gabriel Wroblewski-Salvez.
Quand la Primièra Guèrra Mondiala comencèt, Marie de Saint-Exupéry foguèt nomenada infirmièra en cap de l'espital militar d'Ambérieu-en-Bugey dins l'Ain. Mercés a son trabalh, podèt far venir los seus mainats prèp d'èla. Los dos filhs, Antòni e François, venguèron escolans al collègi jesuista de Notre-Dame de Mongré, a Villefranche-sur-Saône. Se los resultats de sos estudis son mediòcres emportèt pasmens lo prèmi de narracion al licèu per l'una de sas redaccions[2].
A la dintrada escolara de 1915, la maire aimèt mai los inscriure a çò dels fraires marianistas de la Villa Saint-Jean a Friborg, en Soïssa. Aquel collègi desvelopava un metòde d'education modèrne que li permet d'exercir lor creativitat. Antòni i encontrèt Louis de Bonnevie, que la familha èra vesina e amiga de la seuna a Lion. Venguèt tanben fòrça amic amb Marc Sabran e Charles Sallès[3].
En 1917, obtenguèt lo bachelierat malgrat de resultats escolars justes. L'escolan Sant Exupèri èra pus dotat dins las matèrias scientificas que literàrias. Pendent l'estiu, François, lo fraire capdet d'Antòni moriguèt d'una pericardita. Atristat per la mòrt del fraire semblaria que l'eveniment marquèt lo passatge de Sant Exupèri a l'edat d'adulta.
En 1919, manquèt lo concors de l'Escòla navala e se faguèt marcar coma auditor liure dins la seccion arquitectura a l'Escòla nacionala superiora de las bèlas arts.
Dins l’aviacion[modificar | modificar la font]
En abril de 1921, foguèt affectat per son servici militar coma mecanician al 2Modèl:D regiment d’aviacion d'Estrasborg. En junh, se paguèt de leissons de pilotatge.
En janvièr de 1922, èra a Istre coma escolan oficièr de resèrva. Venguèt pilòt militar amb lo grade de caporal. En abril de 1922, dins l'encastre de sa formacion dins los EOR, s'entraïnava a Avord, e que quitèt per la region parisenca amb lo grade de soslòctenent. Al començament d'agost, es nomenat al 37n regiment d’aviacion a Casablanca, onte obtenguèt son brevet civil. Pendent los lésers, realizava de crocadís dels cmopanhons. En octòbre, soslòctenent de resèrva, causiguèt sa nominacion al 34n regiment d’aviacion, al Bourget. A la prima de 1923, aguèt son primièr accident d’avion al Bourget: fractura del cran. Aprèp aquel accident grèu, foguèt desmobilizat. Pasmens, volguèt totjorn dintrar dins l’armada de l’aire, coma l’i encoratjèt lo general Barès. Mas la familha de Louise de Vilmorin, sa promesa, s’i opausèt. Comencèt per el un long periòde d’enuèg: se trobèt dins un burèl coma contrarotlaire de fabricacion dins lo Comptoir de Tuilerie. En setembre, foguèt la ruptura de las acordalhas amb Louise.
En 1924, Sant Exupèri trabalhèt dins l’Alièr e la Cruesa coma representant de l’usina Saurer que fabrica dels camions (ne vendrèt pas qu’un en un an e mièg!). En 1924, comencèt una òbra en prosa, Manon, danseuse.
En 1926, engatjat per Didier Daurat, director de l’expleitacion de las linhas de la companhia Latecoèra (futura Aeropostala) e jonhèt l’aeropòrt de Tolosa-Montaudran pel transpòrt del corrièr suls vòls entre Tolosa e Dakar. Escriguèt alara una novèla (« L'évasion de Jacques Bernis »), que sera tirat « L'Aviator », publicat dins la revista d’Adrienne Monnier, Le Navire d’argent (numéro d'avril), onte trabalhava amb son amic Jean Prévost. A Tolosa, coneguèt Jean Mermoz e Henri Guillaumet. Aprèp dos meses, voguèt encargat de son primièr transpòrt de corrièr cap a Alacant.
Fin de 1927, foguèt nomenat cap d’escala a Cap Juby al Marrròc amb per mission de melhorar las relacions de la companhia amb los dissidents mores d’un costat e amb los Espanhòls d’un autre. Descobriguèt la brutlanta solitud del desèrt. En 1929, publiquèt a Gallimard son primièr roman, Corrièr sud, que conta sa vida e sas emocions de pilòt.
En setembre de 1929, jonhèt Mermoz e Guillaumet en America del Sud per contribuir al desvelopament de l’Aeropostala fins en Patagonia. En 1930, utilizèt la bibliotèca de son amic Paul Dony per escriure diverses sonets inspirats d’autres poètas. En 1931, publiquèt son segond roman, Vol de nuèch, un fòrt grand succès, qu'evòca sas annadas en Argentina e le developament de las linhas cap a Patagonia. En 1931 se maridèt a Agay amb Consuelo Suncin Sandoval de Gómez (mòrta en 1979), a l'encòp escrivana e artista salvadorana.
A partir de 1932, la companhia subrevisquèt pas a son integracion a Air France, viu dificilament, se consacrant a l’escritura e al jornalisme. Sant Exupèri demorèt pilòt d’ensags e pilòt d'expedicion e tanben venguèt jornalista per de grands reportatges.
Reportaire per Paris-Soir, vitjèt al Vietnam en 1934 e à Moscóu en 1935. En decembre de 1935, tentèt una expedicion París-Saigon, mas foguèt obligat de pausar en catastròfa son avion, un Caudron Simoun, dins lo desèrt Libic en Egipte. Anèt en l’Espanha en 1936. De totes aqueles viatges, se faguèt plan fòrça de souvenirs, d’emocions e d’experienças, que li serviguèron a fabregar sa reflexion sul cap a donar a la condicion umana. Sa reflexion lo cpnduguèt a l’escritura de Tèrra dels òmes, que foguèt publicat en 1939. Es dins aquel roman que se trapa la celèbra frasa prononciada per Henri Guillaumet aprèp son accident dins los Andes: « Çò que faguèt, te lo juri, jamai cap bèstia l’auriá fach ».
Guèrra de 1939-1945[modificar | modificar la font]
En 1939, foguèt mobilizat dins l'armada de l'aire e nomenat dins une esquadrilha de reconeissença aeriana. Lo 23 de mai 1940, susvolava Arras alara que los panzers alemands envasissián la vila[4]. A l'armistici, quitèt França per Nòva York amb per objectiu de far dintrar en guèrra los Americans. Jutjat comapetainista per uns, gaullista pels autres, li foguèt dificil de se far entendre. Coma la granda majoritat dels Frances, seriá estat d'en primièr favorable al Vichèi, que li semblava representar la continuitat de l'Estat, e se mesisiá doncas del general de Gaulle. De fach, subretot ensagèt de reconciliar las faccions opausada; pendent son apèl radiofonic del 29 de novembre de 1942 dempuèi Nòva York, lancèt: « Franceses, reconciliem nos per serbir », mas foguèt incomprés, perquèra tròp tard e lo temps èra aquel de l'afrontament general. Pasmens, segon d'archius americans[5] semblariá que los servicis secrets americans aurián pensat de lo pojar al luòc del general de Gaulle.
En mai de 1942, demorèt al Canadà dins la familha De Koninck[6]pendent cinc setmanas al Quebèc a causa de problèmas de visá. En avril de 1943, pasmens que considerat pels alliats coma un pilòt mediòcre, incapable de pilotar un avion de combat modèrne, tornèt al servici actiu dins l'aviacion en Tunisia mercé a sas relacions e a las pressions del comandament francés. Faguèt qualques missions de reconeissença, mas foguèt victima de mai d'un incidents e foguèt mes « en reserva de comandament », a causa de son edat, son marit estat de santat, e dels diferents accidents. Demorèt alara en Argeria, al Marròc, puèi en Argeria encara, onte obtenguèt a la prima de 1944 l'autorizacion del comandant en cap de las fòrças aerianas en Mediterranèa, lo general american Eaker, de jònher lo prestigiós grop 2/33 basat a Alghero, en Sardenha. Faguèt de vòls, amb de panas e d'incidents. Lo 17 de juilhet de 1944, lo 2/33 s'instalèt a Borgo, mon luènh de Bastia, en Corsega. Es dempuèi l'aeropòrt vesin de Poretta que despeguèt amb son F-5B-1-LO, version foto del bimotor P-38 Lightning, lo 31 de juilhet a 8 h 25 lo matin, per una mission de cartografia (cap sus la Val de Ròse, via Annecy e retorn per la Provença): de reconeissenças fotograficas per dessenhar de mapas precisas du país, fòrt utilas per tot debarcament en Provença venent, previst pel 15 d'agost. Èra lo sol a bòrd, son avion èra pas armat e aviá de carburant per sièis oras de vòl. A 8 h 30, foguèt signalar lo darrièr ecò radar. Son avion se seriá espotit prèp de las còrat de Provença. Èra alara impossible de far de recercas sul terren en temps de guèrra. « Saint Ex » desapareguèt oficialament portada desaparegut.
Lo mistèri de sa mòrt[modificar | modificar la font]
Mas qinas son las circonsténcias de sa mòrt?. En 1950, un pastor d'Aquisgran, ancian oficièr de rensenhaments dins la Luftwaffe, testimonhèt aver aprés, lo 31 de julhet de 1944, qu'un P-38 Lightning seriá estat abatut en Mediterranèa per un Focke-Wulf alemand. Puèi, en 1972, venguèt lo testinòmi postúm d'un jove oficièr alemand, l'aspirant Robert Heichele, qu'auriá tirat sul Lightning dempuèi son apparelh, un Focke-Wulf 190, vèrs miègjorn, aldessús de Castelana. Mas Heichele foguèt tocat en agost de 1944. Dins los ans 1990, un autre testimòni surgiguèt: una abitanta de Carcairana qu'auriá vist, lo jorn fatidic, lo Lightning se far abatre. La mar auriá enseguida getat lo còs d'un soldat sus la plaja, que seriá estat enterrat anonimament dins lo cementèri de la comuna. Seriá Sant Exupèri? Per saber, caldriá exumar lo còs e comparar l'ADN amb los membres de sa familha, que s'i opausan. Cada còp, aquelas « revelacions » tornan l'interés dels especialistas e tanben del grand public pel « mistèri Sant Ex ». Fin finala, en 2000, de rèstes de son aparelh foguèron trobat en Mediterranèa al larg de Marselha. Lo 7 de setembre de 1998, un pescaire aviá ja trobat sa cadeneta, prèp de l'illa de Rion.
Mas res permet de donar una conclusion definitiva sus las circonstàncias de sa mòrt. Seriá la consequéncia d'una pana tecnica, d'un malaise del pilòt? N'i a que van, al grand escandal dels seus, fins a pensar suicidi de Sant Exupèri disminuit fisicament, desesperat pel monde que s'anociava, tèsa confortada al darrièrs escriches, del ton francament pessimista, coma a Pierre Dalloz : « Se soi descendut, regretarai absoludament res. La termitièra futura m’esglàsii. E aborissi lor vertut de robòts. Ieu, seriái estat fach per èsser jardinier. »
Òbras[modificar | modificar la font]
Se son pas totas autobiograficas, sas òbras son plan inspiradas de sa vida de pilòt aeropostal, levat pel Lo Princilhon (1943) — sens dobte son succès mai popular qu'es puslèu un conte poetic e filosofic.
Escriguèt d'autres libres, tanplan fòrça coneguts: Corrièr Sud (1929), Vòl de nuèch (1931), Tèrra dels òmes (1939), Pilòt de guèrra (1942), Lettra a un otatge (1944), Escriches de guèrra (collectats en 1982), et Ciutadèla (postúm, 1948). Totes aqueles romans contan l'istòria de sos viatjes ne faguent ficcion e creant de fantasiá.
- Publicat en 1926. Lo primièr tèxte editat de Sant Exupèri, fragment benlèu d'un ensemble mai vaste, e que foguèt lo material per Corrièr sud.
- Publicat en 1929. Mejans lo personatge de Jacques Bernis, Sant Ex conta la seuna vida e las seunas emocions de pilòt. Louise de Vilmorin se tròba dins lo personatge de Geneviève.
- Publicat en 1931. Aquela òbra amb de un vam de tragèdia, es prefaciada per son amic André Gide. Aquel obratge foguèt un grand succès e coneguèt de multiples traduccions.
- Lo personatge principal, Rivière, es inspirat per son cap Didier Daurat. Un cap que sap pojar los òmes fins al bot d'espereles per la realizacion de lor mission: lo corrièr deu passar sens cap de condicion, la mission despassa en valor la vida umana. Las valors que lo roman mòstra son: primautat de la mission, importància del dever e responsabilitat del trabalh a complir fins al sacrifici.
- Publicat en 1939. Es una seguida de recits, de testimònis e de meditacions basats sus un fum d'experiéncias, d'emocions e de souvenirs de viatges. Es tanben un omenatge a l'amistat e a sos amics Mermoz e Guillaumet e mai largament una vision romantica sus la noblesa de l'umanisme.
- Publicat en 1942.
- Publicat en 1944.
- Publicat en 1948. Començat en 1936, aquela òbra foguèt pas acabada per Sant Exupèri. Publicada dins una primièra version en 1948 dempuèi d'un tèxte dactilograficat. La totalitat dels manuscrits foguet mesa a la disposicion dels editors en 1958.
- Publicat en 1953. Edicion integrala en 1975. Interèts e curiositats de l'escrivan per las sciéncias, la religion, la literatura, reflexions e aforismes pertinents.
- Publicat en 1955. Recuèlh de la correspondéncia de Sant Exupèri amb sa maire cobrissent lo periòde 1910 - 1944.
Escriches de guèrra (1939-1944)
- Publicat en 1982. Recuèlh postúm es prefaciat per Raymond Aron.
- Publicat en 2007. Cort roman acabat en 1925. Es l'istòria d'amor entre una « dròla », Manon, e un òme de quaranta ans, « grèu », trista, que cerca un sens a sa vida. Dempuèi lor encontra, se liga entre eles una relacion amorosa, l'òme aparent tendrament sa « paura pichona filha », que pensava èsser dançaira. Fan l'amor sens passion. Partent de viatge en veitura. Mas aprend un jorn per tres de sos clents que Manon es de fach una prostituida. Rompon puèi tornan se veire. Manon se geta jos las ròdas d'un camion e manca morir. Demorará garèla.
- Colleccion de letras d'amor a une jova ambulancièra de la Crotz Roja encontrada en mai de 1943 dins un tren entre Oran e Argièr. Aquelas letras son ornadas de dessenhs del Pincilhon que Sant Exupèri fa parlar per el.
Escriches de circonstàncias
- « La Patz o la guèrra » (1938 per Paris-Soir)
- « Moscóu » (1935 per Paris-Soir)
- « L'Espanha ensanglantada » (agost 1936 per L'Intransigeant)
- « Lo Vòl brisat. Prison de sable » (genièr-febrièr de 1936 per L'Intransigeant)
- « Madrid » (julhet de 1937 per Paris-Soir)
Cinèma
- Scenari original per Anne-Marie, realizat per Raymond Bernard, sortit en 1936.
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Icare Lo baptèma de l'aire es contat per Alfred Thénoz, testimòni dirècte avent d'una carta postala mostrant l'avion e signada en 1937 per Antòni amb aqueles mots: "Per Thénoz que foguèt baptisat sul meteis aparelh que ièu." (Font: Alfred Thénoz, publicat pagina 78 de: Icare: Revista de l'aviacion francesa, No. 69, (fr)"Saint-Exupéry : Première époque 1900-1930, Tome 1", été-automne 1974.)
- ↑ [http://web.archive.org/20030413044455/www.geocities.com/memoiresaintexupery/page3.html momòria de Sant Exupèri sus www.geocities.com
- ↑ (fr)Sant Exupèri, los primièrs pases d'un poèta
- ↑ Conta aquela mission dins Pilote de guèrra
- ↑ Revista Epok n° de març de 2000
- ↑ Site oficial de la Vila de Quebèc
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Curtis Cate, Saint-Exupéry, ed:Grasset, 1973, 1994; ISBN: 2253140104
- (fr)Alain Cadix, Saint-Exupéry - Le sens d'une vie, ed: Le Cherche-Midi, col:Ciels Du Monde, 2002, ISBN 2862747874
- Projècte de fondacion Antòni de Sant Exupèri: (fr)Œuvres complètes, 2 volums, ed. Gallimard, La Pléiade.
- (fr)Jean-Claude Bianco, Le mystère englouti Saint-Exupéry, ed: Éditions Ramsay; ISBN 2841148025, prefàcia de Patrick Poivre d'Arvor. 320 p.
- (fr) Nathalie des Vallières; Saint-Exupéry, l’archange et l’écrivain; ed: Gallimard; col:Découvertes Gallimard, 1998; ISBN 2070532798, 127 p.
- Eric Grode, Saint-Exupéry's exploits, in song, International Herald tribune, 23 d'agost 2011, p. 11.
{{fr}}Document audio : Saint-Exupéry raconte "Terre des Hommes" à Jean Renoir. Collection CD Gallimard 1999
- (fr)Webster Paul, Saint-Exupéry: vie et mort du petit prince, ed:Édition du Félin, 1993. 295 p.
- (fr)Thierry Dehayes, Pique La Lune : sur les pas de Saint-Exupéry en Sarthe (1909-1919), Le Mans, ed:la Reinette, 1998, ISBN 9782913566088.


text:
Perimètre
Lo perimètre d'un objècte o figura geometrica es la longor del sièu contorn. Lo mot ven del grèc ancian peri ("a l'entorn de") e metros ("mesura").
Lo perimètre d'un cercle a un nom mai especific: la Circonferéncia.
Formulas[modificar | modificar la font]
Lo perimètre es la distància a l'entorn d'una figura. Per de figuras mai complèxas, lo perimètre se pòt calcular coma quin que siá camin amb que es la longor del camin e es un element infinitesimal lineal. Ambedós devon èsser substituits per d'autras formas algebricas per se podre resòlvre; una nocion avançada de permiètre, qu'inclusís las ipersuperfícias que tancan los volums dins los espacis euclidians -dimensionals se pòt trobar dins lo teorèma de l'ensemble de Caccioppoli.


text:
Salvatore Quasimodo
Salvatore Quasimodo (Modica, Itàlia, 20 d'agost de 1901- Amalfi, 14 de junh de 1968) foguèt un poèta e jornalista italian. Recebèt lo Prèmi Nobel de Literatura en 1959. Èra un representant del movement literari ermetic.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nasquèt lo 20 d'agost de 1901 dins la vila de Modica, dins l'illa de Sicília. Lo sieu paire, que trabalhava pel camin de fèr, foguèt mudat a Messina en 1908 pas gaire de temps aprèp lo tèrratrem que desroquèt la vila al mes de decembre d'aquela annada, çò que foguèt la rason que tota la familha s'i installèt. Dins aquela vila escriguèt los sieus primièrs vèrses, quand aviá sonque setze ans, publicats dins una revistòta literària qu'editava amb d'amics dins l'institut tecnic ont estudiava.
En 1919 la familha partiguèt per Roma, ont Salvatore s'inscriguèt per venir engenhaire a l'Universitat Politecnica de Roma; pasmens las dificultats economicas l'obliguèron de realizar de trabalhs divèrses pr'amor de se poder pagar los estudis universitaris, que finalament posquèt pas acabar. En 1926 se mudèt en Calàbria ont aviá trobat una plaça de foncionari. A partir de 1934 visquèt a Milan, ont frequentava los cercles literaris de la vila. Atal venguèt en 1938 redactor de la revista "Il Tempo", que a mai de se cargar de la critica teatrala, se marquèt clarament coma opausat al faissisme.
Pendent las darrièras annadas de la siá vida realizèt un prètzfait actiu de jornalista, en publicar d'articles d'opinion nombroses que i criticava acèrbament lo consomatorisme de la societat modèrna. Se moriguèt dins la vila a tocar d'Amalfi, de Nàpols, lo 14 de junh de 1968 en seguida d'una emorragia cerebrala. L'enterrèron al Cementèri Monumental de Milan.
Òbra poetica[modificar | modificar la font]
La siá primièra publicacion poetica se faguèt en 1930 dins la revista "Solaria", ont apareguèt un recuèlh de poèmas jol títol Acque e terre ("Aigas e Tèrras"). Dos ans pus tard publiquèt Oboe sommerso ("Oboè submergit"), òbra que desvelhèt un interès dels grands en çò dels critics literaris.
En 1940 publiquèt Lirici greci, òbra ont reünissiá las traduccions siás dels classics e que marcava una etapa importanta dins la siá produccion literària, que i manifestèt lo sieu interès dins l'aprochament entre la poesia classica e aquela contemporanèa. En 1942 publiquèt Ed è subito sera ("E sobte ven lo vèspre"), òbra que coneguèt una bèla capitada, e ont foguèt inclusa una antologia de la siá produccion poetica fins aquel moment. Dins aquelas òbras la siá poesia pren una forma concisa, gaireben minimalista, amb un contengut fòrtament simbolic a l'encòp. Aquel estil ermetic foguèt partejat per d'autres poètas italians del temps, coma Giuseppe Ungaretti, Alfonso Gatto e Mario Luzi, influenciats totes prigondament pels poètas franceses Paul Valéry e Stéphane Mallarmé, çò que donariá l'escòla dita escòla ermetica italiana.
A partir de la fin de la Segonda Guèrra Mondiala introdusiguèt dins los tèmas de la siá poesia de contenguts mai socials, ligats a la situacion politica del sieu país. Entre 1949 e 1958 intensifiquèt la produccion coma traductor, en publicar divèrsas traduccions del latin (Catul), del grèc (l'Evangèli segon Joan e Sofòcles) e de l'anglés (La tempèsta de William Shakespeare). Un còp la guèrra acabada, tre que la censura tombèt, los tèmas de la poesia de Quasimodo s'encastrèron dins la problematica sociala, en utilizar d'un biais abil l'analogia entre los esclavatges umans actuals e los mites grècs; abandonèt alavetz l'ermetisme e desvolopèt una poesia pus clara e vitala.
En 1953 partegèt amb Dylan Thomas lo Prèmi Etna-Taormina de poesia e en 1959 li foguèt donat lo Prèmi Nobel de Literatura per la siá poesia lirica, qu'amb lo fòc classic exprimís l'experiéncia tragica de la vida dins las nòstras pròprias epòcas.
Òbras publicadas[modificar | modificar la font]
- 1930: Acque e terre
- 1932: Oboe sommerso
- 1938: Erato e Apòllìon
- 1938: Poesie
- 1940: Lirici Greci
- 1942: Ed è subito sera
- 1946: Con il piede straniero sopra il cuore
- 1947: Giorno dopo giorno
- 1949: La vita non è sogno
- 1954: Il falso e vero verde
- 1957: Il fiore delle Georgiche
- 1958: La terra impareggiabile
- 1960: Il poeta e il politico e altri saggi
- 1966: Dare e avere


text:
Her-Aha
Her-Aha (en egipcian ieroglific "Her lo combatent") que ho un faraon de la Ièra dinastia egipciana, durant lo periòde tinita de l'istòria de l'Egipte antica.
Per la Pèira de Palèrme b'ei lo purmèr faraon. Aquesta mencion que pausa la question de la soa relacion dab lo rei Meni considerat com lo conquestaire de la Baisha Egipte e com l'unificador de la Hauta e de la Baisha Egipte (Her-Aha poderé estar lo son hilh, successor o quitament la medisha persona dab dus noms).
Dens la Lista Reiau d'Abidòs qu'ei mentavut après Meni e abans Iti (aute nom de Djer) e dab lo nom de Teti :
De tot biais, la question de l'unificacion d'Egipte sembla tostemps d'actualitat durant lo regnat de Her-Aha puish que lo nom de la soa esposa qu'èra Nethetep ("Net qu'ei en patz", Neith estant ua de la màger divessas deu Dèlta, en Baisha Egipte). Qu'esposè tanben las reinas Benerib e Khenthap, aquesta darrèra que serè la mair deu son hilh e eretèr Djer.
Nicolas Grimal que situa lo son regnat enter -3125 e -3100 e que soslinha que seré estat un regnat de pacificacion interiora mes dab campanhas contre los pòbles vesins de Libia (a l'oest) e de Nubia (au sud).
Com tots los rei de la Ièra dinastia, que ho sepelit dens la necropòli d'Abidòs (suu lòc actuau de Umm el-Qa'ab - Tinis, au ras d'Abidòs, qu'èra la soa capitala - ).
Meni
Her-Aha
Djer
Honts[modificar | modificar la font]
- Grimal, Nicolas. Histoire de l'Egypte ancienne. París : Fayard, 1988
- Shaw, Ian. The Oxford History of Ancient Egypte. Oxford : Oxford University Press, 2000.
Istòria | Geografia | Organizacion politica | Faraon | Art | Mitologia | Dius | Vida vidanta | Bibliografia | Egiptològs | Lexic


text:
793
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 793 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Après la desfacha de l'annada precedenta, revòuta de soudats armenians còntra l'emperaire. La repression foguèt saunosa e suscitèt d'oposicions novèlas a Constantin VI.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Romavatge dau califa Harun ar-Rachid a La Mèca.


text:
Demografia de Romania
En 2011 (recensament oficial), i aviá 19 042 936[1] estatjants. Aquò representa una baissa de las bèlas comparat a 2002 (21,680,974) o 1990 (quand la populacion èra gaireben de 23 300 000). Dempuèi la Revolucion de Nadal 1989, la demografia romanesa sofrís d'un flaquitge comparable a lo de la majoritat dels ancians païses comunistas d' Euròpa. Romania es tanben un païs d'emigracion sostenguda. Lo nombre d'emigrats en 22 ans pòt èsser estimat a 3 500 000 (siá una mejana anuala de mai de 150 000) amb mai de 2 000 000 en Itàlia e Espanha. I a tanben una petita comunautat romanesa en Occitània (Tolosa, Marselha, Niça).
Somari
Situacion actuala[modificar | modificar la font]
Evolucion istorica[modificar | modificar la font]
Etnias[modificar | modificar la font]
Romania es un païs relativament unit al ponch de vista etnic. En 2011, òm tròba 88,6% de Romaneses, las principalas minoritats essent los Ongreses (6,5%) e los Tziganes (3,2%).Lo demai (1,7%) es constituit per de pichons grops (Ucraïnians, Alemands, Russes, Turcs, Tatars, Serbo-Croats, Eslovacs...).
Majoritat romanesa[modificar | modificar la font]
Minoritats ongresas[modificar | modificar la font]
En 2011, i aviá 1 237 746 Ongrese en Romania (6,5%).
Lor percentatge dins la populacion totala baissa regularament dempuèi 1918.
Dempuèi 1977, lor nombre baissa en chifras absoludas (1977:1 713 928, baissa 1977-2011: -27,8%).
La diminucion de la populacion es la dobla consequéncia d'una natalitat flaca e d'una emigracion plan importanta cap a Ongria.
Aquela situacion fa crénher la repeticion del scenari dels Saxons de Transilvania e explica una partida de las demandas formuladas per lo partit Uniunea Democrată a Maghiarilor din România (Union democrata dels Ongreses de Romania).
Tziganes[modificar | modificar la font]
Alemands[modificar | modificar la font]
Los Alemands venguèron en Romania tre lo sègle XII. Lo recensament de 2011 ne trobèt sonque 36 884 ( èran 359 109 en 1977).
De consultar: Saxons de Transivania, Soabes de Banat, Alemands de Romania
Las autras minoritats[modificar | modificar la font]
Los estrangièrs[modificar | modificar la font]
Lengas[modificar | modificar la font]
Lo romanés es conegut per gaireben 98% de la populacion ( es la lenga mairala de mai de 90%). Qualques Ongreses lo parlan pas.
Religions[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Sorga: Institut national de statistica www.insse.ro


text:
Plouguernével
Plougernevel en breton ( Plouguernével en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La parròquia fa partida del territòri breton tradicional del país Fanch
La paroisse fait partie du territoire breton traditionnel du pays Fanch
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquela municipalitat a citat per aver-i participat a la Revòlta de las Casquetas Rojas sobrevinguda l'an 1675 a Bretanha.
Cette commune est citée pour avoir participé à la Révolte des Bonnets Rouges survenue en 1675 en Bretagne.


text: Leon Tolstoi, de son nom vertadièr Lev Nikolaievich Tolstoi (en rus: ЛeB HиkoлaeBич ToлcToй) (n. 1828, m. en 1910), foguèt un escrivan rus, un dels grands romancièrs classics de totes los tempses, mai que mai distinguit per òbras coma Guèrra e Patz (1869) e Anna Karenina. Per lor ambicion, alen e descripcion de la vida en Russia, totes dos libres son demest de libres essencials del realisme. Dins lo sieu ideari filosofic se destaca la nocion de resisténcia pacifica. Aquel ideari foguèt exprimit dins de libres coma Lo Reialme de Dieu es en Vosautres e influiguèt sus de personalitats del sègle XX coma per exemple Mohandas Gandhi, [1] e Martin Luther King. A mai d'escrivan e filosòf, foguèt un anarquista crestian, un pacifista, un reformador de l'educacion e un vegetarian.