text:
Cronologia de l'istòria de Bearn
Somari
Preïstòria[modificar | modificar la font]
- - 500 000 : paleolitic ; òmis que pòblan los Pirenèus bearnés ; que son caçaires qui viven dens un ecosistèma partatjat dab ors, bisonts, singlars, chivaus e rinocèros lanós.
- - 30 000 : òmis de Cro-manhon.
- - 10 000 : neolitic : tèrra cueita, culturas, animaus domestics.
- - 4 000 : utilizacion deus metaus (coire, bronze) ; monuments megalitics (menhirs e dolmèns). Aquitània e lo futur Bearn qu'ei ja poblada peus òmis qui Cesar aperore Aquitans.
- - 800 : arribada deus cèltas au ras deu territòri aquitan mes shens s'i establir.
Aquitània e Novempopulània[modificar | modificar la font]
- -56 : lo generau roman Crassus que trauca Garona en tot afrontar e véncer la resisténcia aquitana ; los aquitans pirenencs (enter eths, los deu futur Bearn) que resisten quauques annadas mei en prohèitant deu lor mitan, propici au combat en embuscada. Establiment de la província romana de Novempopulània e latinizacion deus aquitans. Enter los nau pòbles, be i a los Ilurones (qui vienen de las tèrras au ras de la vila d'Iluro, futura Auloron) e los Venarni (deu territòri de Benearnum, la futura Lescar).
Envasions : Vandals, Visigòts, Francs, Vascons e Vikings[modificar | modificar la font]
- IVau sègle : envasion de Bearn peus Vandals qui sacamandejan lo país, puish deus Visigòts qui estableishen lo lor reiaume en Aquitània e Bearn dab Tolosa per capitala.
- 466 : legenda e martiri de Senta Quiteria.
- 507 : des.hèita deus Visigòts, vençuts peus Francs.
- Deu VIau sègle au XIau : envasion e reiaume vascon.
- 778 : des.hèita de Carlesmanhe contre los Vascons a Roncesvaus.
- IXau sègle : envasions vikingas.
- 850 : los Vikings que destruseishen Benearnum.
La vescomtat de Bearn[modificar | modificar la font]
- 1050 : Bearn (a l'epòca compausat de la vath deu gave de Pau, de Lescar, de Morlans, deu Sobestre e deu Vic Vilh) que hè l'aquesida de la vescomtat d'Auloron, en doblegant atau lo son territòri.
- XIIau sègle : regnat de Gaston IV lo Crotzat,Morlans capitala de Bearn, establiment de la Cort Major e redaccion deus purmèrs Fòrs de Bearn.
- 1090 : aquesida deu Montanerés ; Gaston IV lo Crotzat vescomte de Bearn.
1099 : Gaston IV lo Crotzat que participa a la conquèsta de Jerusalèm : bastida de tors rollantas e emparament de las vitas deus civius mahometans.
- 1100 : Gaston IV lo Crotzat que's causeish Morlans, seti deu son castèth de la Horquia, com capitala de Bearn.
- 1117 : Fòrs de Morlans.
- 1118 : entrada de Gaston IV lo Crotzat dens Saragossa conquesida suus Maures.
- 1127 : fondacion de l'abadia de Seuvalada per Gaston IV lo Crotzat.
- 1131 : Mort de Gaston IV lo Crotzat en crotzada en Espanha.
- 1154 : Bearn que vad vassau d'Aragon.
- 1188 : lo vescomte Gaston VI de Moncada qu'autreja lo Fòr generau de Bearn.
- 1180 : Fòrs d'Auloron, dit de "poblacion".
- 1194 : aquesida d'Ortès per Bearn.
- 1213 : Bearn aligat dab Aragon e Tolosa e atau, des.hèit dab eths a la batalha de Murèth.
- 1221 : Fòrs de la vath d'Ausau
- 1222 : Fòrs de la vath d'Aspa
- 1229 : Gaston VII de Moncada vescomte de Bearn per 61 annadas ; Ortès que vadore capitala durant lo son regnat.
- 1242 : Bearn que's destaca de l'aligança dab Aragon e que deu aligà's dab Gasconha, vassau deu rei d'Anglatèrra.
- 1247 : Fòrs de la vath de Varetons.
- 1270 : Cartas de Carnicerias d'Ortès.
- 1290 : mort de Gaston VII de Montcada.
- 1343 : Gaston III de Fois-Bearn, qui vadore Gaston Fèbus, vescomte de Bearn.
- 25 de seteme de 1347 : que's declara tiéner lo son Bearn pas sonque de Diu e de la soa espada : declaracion d'independéncia de Bearn qui vad país sobeiran dinc a l'Edicte d'Integracion deu rei de França Loís XIII(1620).
- 1385 : Denombrament de Bearn : cada capdulh de cada ostau Bearnés qu'i ei mentavut, preservant atau los lors nom dinc au dia de uei.
- 1391 : mort de Gaston Fèbus.
- 25 d'agost de 1442 : batalha de Mesplèda
[modificar | modificar la font]
- 30 de julhet de 1436 : Gaston de Grailly, vescomta de Bearn qu'esposa Eleonòr Ira de Navarra ; los lors eretèrs que horen au còp vescomtes de Bearn e reis de Navarra.
- 1455 : Gaston II de Fois Gaston de Grailly capdau deu reiaume de Navarra.
- 1479 : Francés Fèbus (arrèr hilh de Gaston II de Foish, hilh deu defunt comte Viana - títol de l'eretèr deu tròn de Navarra -) qu'ei lo purmèr vescomte de Bearn a vàder rei de Navarra.
- 1503 : Enric II de Labrit rei de Navarra.
- 1512 : envasion Aragonesa en responsa de l'apropiament enter Enric II de Navarra e Francés Ièr de França ; Bearn que pèrd la Hauta Navarra.
- 1527 : Nòças de Margarida de França e d'Enric II de Labrit ; que vad Margarida de Navarra.
- 1528 : Vaduda de Joana III de Labrit, hilha d'Enric II de Labrit.
- 1549 : Decès de Margarida de Navarra.
- 1555 : Decès d'Enric II de Labrit ; Joana II de Labrit regina de Navarra.
- 1560 : Joana II de Labrit qu'abjura lo catolicisme.
- 1561 : Collòqui de Poissy en prensénci de Joana III de Labrit ; ordonança legaliza lo protestantisme en Bearn : coexisténcia de la duas religions.
- 1563 : Arribada en Bearn de Jean Raymond-Merlin, predicator mandat per Joan Calvin a la demanda de Joana III de Labrit.
- 1564 : Decès de Joan Calvin ; fondacion de l'Academia d'Ortès ; publicacion deu catequisme en bearnés de Jean Raymond-Merlin.
- 1569 : França ataca Bearn ; sièti de Navarrencs per Terride e retirada d'aqueste e de las òsts francesas a l'arribada de l'armada de Gabriel Ièr de Montgomery qui prepetra un massacre de catolics a Ortès.
- 1571 : Ordonanças eclesiasticas de Bernart d'Arròs aprovadas peu Parlament de Navarra : protestantime sola religion autorizada en Bearn.
- 1572 : Decès de Joana III de Labrit ; Noste Enric rei de Navarra ; maridatge deu Noste Enric dab Margarida de França ; massacre de Sant Bertomiu.
- 1574 : Decès deu rei Carles IX de França ; lo son hrair coroat Enric III de França.
- 1577 : Caterina de Borbon regenta deu reiaume de Navarra per lo son hrair Noste Enric.
- 1583 : Traduccion deus Psaumes de David en bearnés per Arnaut de Saleta ; l'Academia d'Ortès que vad Universitat d'Ortès e, en mei deus escolans, que forma estudiants per estar ministres deu culte, avocats o mètges.
- 1589 : Decès deu rei Enric III de França ; Noste Enric rei de França dab lo nom d'Enric IV de França e III de Navarra.
- 1610 : François Ravaillac aucit Noste Enric ; lo son hilh que vad Loís Ièr de Navarra e XIII de França (e tanben Loís Ièr de Bearn).
Reiaume de França[modificar | modificar la font]
- 1620 : Loís XIII de França e Ièr de Navarra e de Bearn en Bearn ; promulgacion de l'Edicte d'integracion de Bearn dens França : Édit de Louis XIII de glorieuse mémoire du mois d'octobre 1620 par lequel il a uny le Royaume de Navarre et la souveraineté de Béarn à la couronne de France, avec réserve expresse de leurs fors droits franchises et immunités qui seront inviolablement gardés et observés ; restabliment deu catolicisme, practicat dens la clandestinitat per la màger part deu pòble bearnés.
Departament deus Baishs Pirenèus (Pirenèus Atlantics après 1969)[modificar | modificar la font]
- 12 de genèr de 1790 : l'Amassada Nacionau francesa que crea lo departament deus Baishs Pirenèus en y hicar Bearn, lo Baish Ador, e los tres parçans bascos de Labord, Sola e Baisha Navarra.
- 1936 : Guèrra d'Espanha ; refugiats espanhòus que traucan la termièra dab Bearn ; mantuns que horen miats de cap au camp de Gurs.
- 1939 - 1945 : Segonda Guèrra Mondiau ; lo camp de Gurs que vad camp de concentracion on mantuns judius qui non s'i escaden pas entà escapar e son miats de cap aus camps d'exterminacion ; la linha de demarcacion enter zòna libra e zòna ocupada que trauca e divideish Bearn ; Resisténcia : Còs franc Pomèr e Armada deu Larinc.
- 1949 : descoberta deu jaç de gaz de Lac.
- 1951 : la lei Deixona qu'autoriza un ensenhament limitat deu bearnés dens las escòlas publicas de la Republica Francesa.
- 1967 : un terratrem que segoteish e que destruseish ua partida de la vila d'Areta.
- 1969 : los Baishs Pirenèus que son tornats nomar Pirenèus Atlantics.


c: text/html

text:
Sainte-Austreberthe (Pas de Calais)
Sainte-Austreberthe es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Paginas utilizant d'arguments duplicats dins los apèls de modèl
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Pàgines que usen Timeline
- Ortografia de verificar
- Paginas amb ligams de fichièrs copats
- Portal:Comunas/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Comuna de Pas de Calais
- Comuna del Pas de Calais

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
37-Plumalhon
19 août 2004 11:53 0 messages
Lo Princi Negre
chafrat pr’amor de la soa armadura negra
1330, Edoard, hilh de Edoard III
1337, guèrra de Cent Ans
educacion : espada, destrau, massa, lança, arc, balèsta, espada de duas mans, torneis
1355, lòctenet d’Aquitània
batalha de Peitius dab lo Capdu de Buc : Jean le Bon priso,ièr
1364, princi d’Aquitània a Bordèu : leupard
1376, mòrt a Londres
La torciròla encantada
l’aire caut
ha volar un balon dab un huec de palha : hrairs Montgolfièr
experiéncia
bricolatge
papèr, espingla dab una cabòla, estAlhants, estofader de lenha (!) o radiator
Còcas garnidas
dab ceba, ventresca, camparòus e hromatge
desguisaments
4 cobricaps de tornar plaçar dens lor environament istòric
animaus esconuts
dissimulacion contra los predators
graulha, ariçon, crapaut, corbalan, cernalha, crocodilòt, aranhas, migala, sautaprats, parpalhòus
conte de las abelhas-Susmauta au palais
La Reina non se vòu pas lhevar
las gemiquejairas
las ventiladoras
las butinejairas
lo pilhatge deus bordons
la Reina vòu pas mei póner
la flor d’ancolia contra la depression pregonda
l’abelhèr : eshemiar
Dans la même rubrique
19 août 2008 – Plumalhon-126
4 février 2008 – Plumalhon-121
21 décembre 2007 – 120-Plumalhon
26 novembre 2007 – 119-Plumalhon
6 novembre 2007 – 113-Plumalhon


text:
Crotz de Sant Jòrdi
La Crotz de Sant Jòrdi (en catalan: Premi Creu de Sant Jordi) es una distincion autrejada per la Generalitat de Catalonha. Establit l'an 1981 a partir del Decret 457/1981 del 18 de decembre, a per tòca de recompensar «las personas naturalas o juridicas que, per sos merits, an prestat de servicis remirables per Catalonha dins la defensa de son identitat o, mai generalment, sul plan civic e cultural».
Deu son nom a Sant Jòrdi, sant patron de Catalonha e utiliza dins sa simbolica la Crotz de Sant Jòrdi, presenta sus la bandièra de Barcelona e tanben d'Anglatèrra o mai de Georgia.
La crotz de Sant Jòrdi es un guerdon que foguèt realizat per l'orfèbre Joaquim Capdevila i Gaya.
E mai se la crotz es una recompensa de las mai prestigiosas es, protocollàriament, d'un reng inferior a la Medalha d'Aur de la Generalitat de Catalonha.


text:
-
Ciberaccion la numèro 517 Ua question au govèrn a perpaus d’un avion auherit au president deu Nigèr
-
Criirad comunicat : Duas filialas d’Areva au Nigèr e la gestion de herralhas (1600 tonas) dont ua part radioactiva remesas en lo circuit deu maine public
-
Projècte de refòrma de l’escrutin de las eleccions locaus : l’analisi de Régions et peuples solidaires
-
E n’ètz d’avís, la cronica d’En Ondas, aqueste còp : los usatges de la brasa (part 1)
-
Lo libe Dia per Dia d’un qui estó (e qui lhèu e serà tornar) un deus collaboradors benevòles de Ràdio País Hubèrt Dutech, efemerid, armanac a l’encòp que’u ve podetz guaitar cada dia e cada dia qu’apreneratz quauquarren
-
Soviéners d’Imbabura poèma de Gerard Loison (lectura)
* Pink Floyd Atom Heart Mother Atom Heart Mother Suite


text:
Bernat Lesfargues, lo darrèr deus fondators
- Escriut per Setmana
- Publicat dens Photos des lecteurs
Lo 26 de heurèr, s’enterrava a Gleisa-Nava d’Issac (Dordonha) Bernat Lesfargues, lo darrèr subrevivent de la generacion daurada de l’occitanisme, la de las annadas 1920-1925 (Bec, Bodon, Castan, Delpastre, Lafont, Manciet...). Poèta, traductor descobraire d’escrivans catelhans e catalans (Bernat èra ua ligam vivent enter Occitania e Catalonha), istorian a l’escadènça, Bernat èra un umanista a l’anciana, mès tanben un ome remirable, prestit de generositat tan intellectuala com afectiva, e un amic incomparable. Tot lo vèspe du 26, mentre qu’anonciavan la nueit mei hreida de l’annada, las gruas an passat suu Perigord, cap au Nord. Suu taüc deu Bernat, dus drapèus : au cap, l’occitan ; au pè, lo, tot nau, de la Republica catalana. E l’avenidor, se i èra ?
Guy Latry
Fòto : Georges Souche presa en 2008


text:
Economia d'Antigua e Barbuda
Lo torisme domina l'economia d'Antigua e Barbuda, e compta per 60% del PIB e 40% dels investiments[1]. La venguda d'un feble nombre de toristas (principalament nòrd-americans) dempuèi la començança de las annadas 2000 l'a alentida e mes lo govèrn dins una situacion financièra dificila. Las principalas industrias son: torisme, construccion civila, e industria leugièra (farda, alcòl, forniments domestics).
La produccion agricòla de las doas illas es focalizada sul mercat interior e constrencha per de ressorsas d'aiga limitadas e paucs trabalhadors disponibles, per encausa dels salaris tròp nauts dels sectors torisme e construccion, que li fan lengueta als joves, fòrça mai que non pas los camps. Los principals produchs d'importacion son alimentacion e cabal, equipament de maquinària e transpòrt, manufacturas, produches quimics e petròli, e los principals produchs d'exportacion son derivats del petròli 48%, manufacturas 23%, equipament de maquinària e transpòrt 17%, alimentacion e cabal 4%, autres 8%.
S'estima que los creisses economics globals per l'an 2000 foguèron de 2,5 del 100. L'inflacion mostrèt una tendéncia a mermar, sota los 2 del 100 per lo periòde 1995-1999, e quitament 0 del 100 per çò que de l'an 2000 se tracha.
De perspectivas de creissença economica a tèrme mejan ne contunharàn totun de dependre de las arribadas de toristas e de l'aumentacion dels revenguts e salaris dins lo mond industrializat, e mai especialament als Estats Units d'America, que representan a quicòm prèp de tres parts una del flux toristic annadièr.
Per tal de redusir la siá vulnerabilitat fàcia a las catastròfas naturalas, Antigua ensagèt de diversificar son economia.Transpòrt, comunicacions e servicis financièrs son cada còp mai importants dins las estructuras e infraestructuras economicas de las illas.
Antigua es sòcia de l'Union Monetària de las Caribas Orientalas (ECCU - Eastern Caribbean Currency Union), de la Banca Centrala de las meteissas Caribas Orientalas (ECCB - Eastern Caribbean Central Bank) qu'emet una moneda comuna, lo dolar de las Caribas Orientalas. Per totes los membres de l'ECCU, l'ECCB utiliza tot parièr la politica monetària per regular e supervisar las activitats bancàrias e comercialas dels païses afiliats.
Antigua e Barbuda se ne benefícian tot parièr, malgrat çò sovent ambigú de la causa, de l'Iniciativa dels EUA pel desvolopament de la Conca caribenca o Caribbean Basin Initiative. En 1998, las exportacions antiguesas cap als Estats Units aumentèron de gaireben los 3 milions de dolars quand las siás importacions de produches estatsunidencs, ne totalizèron 84, a quicòm prèp. Tanben n'aperten l'archipèla a l'esfèra anglofòna e senhorejaira dins lo parçan, de la CARICOM/Caribbean Community o Comunitat Cariba.


text:
Mireia Boya a Narbona (11) lo 12 d'abril
L'anciana deputada de Catalonha Mireia Boya es l'invitada de País Nòstre a l'Ostal occitan de Narbona lo 12 d'abril. « La Republica catalana » serà lo tèma de l'amassada publica a partir de 18 o 30. Boya es originària de la Val d'Aran e èra Deputada al Parlament de Catalonha dins la darrièra legislatura. Es militanta e secretària nacionala de la CUP. Es una votz fòrta de l'occitanisme : « A representat al Parlament Catalan de 2015 a 2017, amb dignitat istorica, la votz d'Occitània, en rendent possible que la lenga occitana ganhèsse una visibilitat publica e politica dins lo quadre del processús pel bastiment de la Republica Catalana.
Un debat serà organizat e animat per la jornalista Gisèla Naconaski de Ràdio Lengadòc Montpelhièr e Joan-Pèire Laval, president de País Nòstre.
Inf. : Ostal occitan de Narbona, 31 carrièra Jean Jaurès — 11100 Narbona — Mèl : Diese E-Mail-Adresse ist vor Spambots geschützt! Zur Anzeige muss JavaScript eingeschaltet sein! — Tel. : 06 72 55 04 36.
Articles en relacion
- 31au Pujada au Pòrt de Salau, encontre enter Occitans e Catalans
- Isabelle Loubère, la votz de las Lanas
- Iniciativa Euskaraldia : que viuràn en euskara pendent onze dias
- Eleccions europèas 2019 : lo manifèste de l'Aliança Libra Europèa es disponible en linha
- Proposicion d'ua « Eurocollectivitat d'Alsàcia »


text:
Asteroïde
Un asteroïde es un objècte solid, compausat majoritàriament de ròcas e de metals, de talha pus pichona qu'una planeta e, qu'a la diferéncia d'una cometa, vira a l'entorn dau Soleu sus una orbita feblament elliptica. Son principalament concentrats entre leis orbitas de Mart e de Jupitèr. Serián de rèstas dau disc protoplanetaris que mau capitèron de s'assemblar per formar una planeta en causa de l'influéncia gravitacionala de Jupitèr.
Somari
- 1 Orbitas e grops d'asteroïdes
- 2 Caracteristicas fisicas
- 3 Formacion
- 4 Descubèrta, apelacions e exploracion
- 5 Observacion
- 6 Referéncias
Orbitas e grops d'asteroïdes[modificar | modificar la font]
Divèrsei grops d'asteroïdes diferents son coneguts dins lo Sistèma Solar. Lo principau es aqueu de la Cencha Principala onte se tròba la màger part deis asteroïdes. Dins aquò, aqueu grop es pas unic e d'autreis existisson, especialament leis asteroïdes troians de l'orbita de Jupitèr ambé quauquei centenaus de còrs recensats, leis asteroïdes troians de Mart o encara leis asteroïdes crosant l'orbita terrèstra.
Cencha Principala[modificar | modificar la font]
La Cencha Principala tèn probablament de milions d'asteroïdes dont environ 200 an un diamètre superior a 200 quilomètres e entre 1,1 e 1,9 milions un diamètre pus grand qu'un quilomètre[1] [2]. Representan la màger part deis asteroïdes coneguts. Aquelei còrs an una excentricitat inferiora a 0,4 amb una enclinasion mens auta que 30°. Son maximom de distribucion se situa per una excentricitat de 0,07 e una enclinason egala a 4°[3]. Ansin, un asteroïde mejan de la Cencha Principala tèn una orbita quasi circulara.
La Cencha Principala tèn divèrsei zonas diferentas desseparadas per de lacunas. Ansin, lo tèrme de « Cencha Principala » es sovent utilizat per designar especificament la region centrala onte la concentracion d'asteroïde es pus importanta. Es situada entre lei lacunas de Kirkwood, es a dire entre 2,06 e 3,27 UA a respèct dau Soleu. 93,4% deis asteroïdes recensats i orbitan. Lei lacunas principalas son situadas per lei resonàncias 3:1, 5:2, 7:3, e 2:1 ambé l'orbita de Jupitèr. Ansin, i a ges d'asteroïde realizant dos torns dau Soleu durant una orbita de la planeta joviana.
La massa deis objèctes de la Cencha Principala es estimada entre 3,0 e 3,6.1021, siá 0,04% de la massa lunara. Cères representa 32% d'aquela massa, Vesta 9%, Pallas 7%, Hygiea 3%, Davida 1,2%, Interamnia 1,0% e Euròpa 0,9%[4] [5].
Asteroïdes troians de Jupitèr[modificar | modificar la font]
Leis asteroïdes troians de Jupitèr son d'asteroïdes orbitant vèrs lei ponchs de Lagrange L4 e L5 de Jupitèr. Lor nom vèn dei dos camps de la guèrra de l'epopèia d'Omèr entre lei Troians (ponch L4) e lei Grècs (ponch L5). Son orbita es situada entre 5,05 e 5,35 UA amb una enclinason importanta a respèct dau plan orbital de Jupitèr. Lo nombre d'asteroïdes d'aqueu tipe amb una talha superiora a un quilomètre es estimat entre 1 e 2 milions, siá un nombre similar a la Centura principala. Pasmens, coma leis asteroïdes troians de Jupitèr son fòrça sorns, lor deteccion es relativament dificila[6]. Ansin, solament 2 603 asteroïdes troians e 1 473 grècs èran coneguts en abriu de 2010.
Autreis asteroïdes[modificar | modificar la font]
D'autrei grops d'asteroïdes pus pichons existisson dins lo Sistèma Solar. Ansin, Mart e Neptun tènon egalament deis asteroïdes troians dichs respectivament, e per analogia ambé Jupitèr, troians de Mart e troians de Neptun. En revenge, Mercuri, Vènus e la Tèrra an ges d'asteroïde troian, probablament en causa de la proximitat dau Soleu. Es tanben lo cas per Saturne e per Uranus que subisson l'influéncia de la gravitat de Jupitèr.
Certanei planetas tènon d'asteroïdes dins lor sistèma de satellits. Per exemple, Mart tèn doas lunas fòrça pichonas irregularas e craterizadas que son probablament d'asteroïdes capturats per gravitat. Jupitèr a egalament un nombre important d'asteroïdes satellits. Enfin, Saturne, Uranus e Neptun an tanben de còrs pichons e irregulars dins sei sistèmas mai l'origina d'aquelei còrs (asteroïdes, cometas...) es desconeguda.
Enfin, un autre grop relativament important per leis astronòms es l'ensems deis asteroïdes crosant l'orbita terrèstra. Aqueu grop es particularament susvelhat en causa dau risque d'impacte ambé la Tèrra. Tendriá entre 500 e 1 000 còrs d'un diamètre superior a un quilomètre.
Caracteristicas fisicas[modificar | modificar la font]
Talha[modificar | modificar la font]
La talha deis objèctes de la Cencha Principala varia fòrtament de quasi 1 000 quilomètres per lo pus grand a quauquei mètres. Lo pus grand, Cères a una forma esferica amb un diamètre d'environ 975 km. Representa un tèrç de la massa de la Cencha Principala e es classat dins la categoria dei planetas nanas. Dos autreis asteroïdes an tanben una forma esferica amb una estructura intèrna au mens parcialament diferenciada[7]. Dins aquò, sei formas son generalament pus pichonas e fòrça irregularas :
Composicion[modificar | modificar la font]
La composicion e l'estructura intèrna deis asteroïdes son mau conegudas e probablament fòrça variadas. Cères tendriá un nuclèu rocassós cubèrt per una crosta de glaç e Pallas un nuclèu metallic, un mantèu d'olivina e una crosta basaltica[8]. Dins aquò, la màger part deis asteroïdes seriá facha de còrs non diferenciats. Hygiea seriá lo pus grand d'aquela categoria. Enfin, un nombre important serián compausats d'un assemblatge de brigas feblament liats per gravitat. Certaneis asteroïdes presentan de traças de moleculas organicas o d'aminoacids.
Classificacion[modificar | modificar la font]
Leis asteroïdes son generalament classats en foncion de dos paramètres principaus que son sei caracteristicas orbitalas e son espèctre.
Classificacion orbitala[modificar | modificar la font]
La màger part deis asteroïdes son devesidas en grops e familhas en foncion de sei caracteristicas orbitalas que son fòrtament influenciadas per Jupitèr. Lei noms d'aqueleis ensems provènon generalament dau premier asteroïde de la categoria descubèrt. Lei grops son d'associacions relativament lascas mai lei familhas indican una origina comuna a partir d'un asteroïde pus ancian e desenant au mens parcialament destruch[9]. De mai, a l'ora d'ara, lei familhas conegudas son unicament situadas dins la Cencha Principala e aperaquí 30 a 35% deis asteroïdes fan partida d'una familha.
Lei grops principaus son :
D'autra part, lei familhas principalas que se destrian a l'interior dei grops son :
Classificacion espectrala[modificar | modificar la font]
En 1975, leis astronòms Clark R. Chapman, David Morrison e Ben Zellner desvolopèron la premiera classificacion deis asteroïdes en foncion de la composicion supausada de la superficia[10]. Aqueu sistèma tèn tres categorias :
- la classa C per leis asteroïdes sorns e fachs de compausats carbonats. Representa 75% deis asteroïdes coneguts.
- la classa S per leis objèctes fachs de silicats que son environ 17% dau totau.
- la classa U per leis asteroïdes que fan pas partida dei categorias C o S.
D'autrei classas existisson; foguèron creadas a mesura dei descubèrtas successivas mai, uei, s'utiliza doas classificacions principalas. La premiera es la classificacion Tholen basada sus l'estudi dei colors deis asteroïdes durant leis annadas 1980[11]. La segonda es lo sistèma SMASS (per l'anglés « Small Main-Belt Asteroid Spectroscopic Survey ») qu'es una modificacion de la classificacion Tholen. Lei dos sistèmas tènon tres classas principalas que son lei classas C, S e X, ambé lo tipe X que regropa leis asteroïdes metallics, e divèrsei classas menoras[12].
Classificacion de Tholen[modificar | modificar la font]
La classificacion de Tholen tèn 14 classas d'asteroïdes :
- Lo grop C que regropa leis asteroïdes amb una superficia facha de compausats carbonats :
- Lo tipe B es una forma rara d'asteroïde principalament situada dins lei zonas exterioras de la Centura principala. Es dominat per la familha de Vesta. Lor albedo es generalament pus aut que lo rèsta deis asteroïdes de la classa C. De donadas espectroscopicas mòstran la preséncia de silicats, de minerals idratats similars ais argielas, de sulfits, de polimèrs organics e de magnetit.
- Lo tipe F es egalament fòrça rar. Dins aquò, aqueu tipe presenta pas de traças de mineraus idratats.
- Lo tipe G es gaire frequent mai es lo tipe de Cères. Lor espèctre mòstra la preséncia de mineraus similars au mica.
- Lo tipe C es fòrça present puei que representa 75% deis asteroïdes coneguts. Lor composicion es pròcha dei meteorits dau tipe condrita e tèn de mineraus idratats. L'albedo deis asteroïdes d'aqueu tipe es fòrça sorn e situat entre 0,03 e 0,1.
- Lo tipe S domina lei regions interioras de la Centura principala vèrs 2,2 UA e son relativament frequent dins lei zonas centralas a l'entorn de 3 UA. Representa 17% deis asteroïdes coneguts. An un albedo mejan entre 0,10 e 0,22 e certanei son donc de còps visibles dempuei la Tèrra amb un pòrtavista. Seis espèctres mòstran la preséncia de minerals silicats. D'exemples son Juno o (15) Eunomia.
- Lo grop X :
- Lo tipe M an un albedo mejan entre 0,1 e 0,2. Lor composicion seriá parcialament metallica mai la preséncia de silicats o de minerals idratats es tanben senhalada[13] [14]. Ansin, l'asteroïde (16) Psyche es dau tipe M e probablament metallic. En revenge, (21) Lutetia, egalament dau tipe M es pas o gaire metallic segon lei mesuras de la sonda Rosetta.
- Lo tipe E sembla identic au tipe M mai sei membres an un albedo pus important ambé de valors superioras a 0,3. Aqueleis asteroïdes forman un grop important de la Cencha Principala dich grop d'Hungaria[15]. Autrament, lor nombre es puslèu feble.
- lo tipe F a un albedo fòrça sorn, totjorn inferior a 0,1. Leis asteroïdes d'aqueu tipe an una superficia que seriá roja e facha de moleculas organicas dau tipe dau kerogèn[16] [17]. Aquelei son situats dins lei regions exterioras de la Centura principala.
- lo tipe A es un tipe menor. Solament 17 còrs d'aquela classa son coneguts. Seis espèctres mòstran una preséncia importanta d'olivina e aqueleis asteroïdes serián de fragments dau mantèu d'un asteroïde diferenciat. Lo principau asteroïde d'aquela classa es (446) Aeternitas descubèrt en 1899.
- Lo tipe D es un tipe menor amb un albedo fòrça bas e la preséncia probabla de moleculas organicas e d'aiga dins sei jaç interiors. Podrián èsser d'objèctes capturats de la Centura de Kuiper[18]. Son situats dins lei partidas exterioras de la Centura principala.
- Lo tipe T es un tipe menor e fòrça rar present dins lei zonas interioras de la Centura principala. Sa natura es desconeguda.
- Lo tipe Q es un tipe menor caracterizat per la preséncia d'olivina e de piroxèn.
- Lo tipe R es un tipe menor amb un albedo moderadament lusent. Son espèctre mòstra la preséncia d'olivina, de piroxèn e de plagiòclasi.
- Lo tipe V es un tipe menor. Es dominat per lei còrs de la familha de Vesta, l'asteroïde pus brilhant de la Centura principala. Son situats entre 2,18 UA e la lacuna de Kirkwood per la resonància 3:1 ambé Jupitèr vèrs 2,50 UA. La màger part d'aquelei còrs serián de fragments de Vesta. D'efèct, Vesta tèn un cratèr d'impacte fòrça important a la superficia de son emisfèri sud[19]. De mai, levat de Vesta, lei membres d'aqueu grop an de talhas pichonas, rarament superioras a 10 km.
Classificacion SMASS[modificar | modificar la font]
Aquela classificacion tèn 24 tipes, relativament similars au sistèma Tholen :
- Lo grop C regropa totjorn leis asteroïdes mostrant de compausats carbonats :
- Lo tipe B inclutz lei tipes B e F de la classificacion de Tholen.
- Lo tipe C es identic au sistèma de Tholen.
- Lei tipes Cg, Ch e Cgh semblan au tipe G de Tholen.
- Lo tipe Cb es una transicion entre lei tipes C e B.
- Lo grop S regropa totjorn leis asteroïdes ambé de silicats :
- Lo tipe A.
- Lo tipe Q.
- Lo tipe R.
- Lo tipe K es un tipe novèu amb un albedo fòrça feble. D'exemples son leis asteroïdes (181) Eucharis e (221) Eos.
- Lo tipe L es un tipe novèu. Un exemple es (83) Beatrix.
- Lo tipe S es similar au tipe S de Tholen.
- Lei tipes Sa, Sq, Sr, S e Sl son de tipes de transicion entre lo tipe S e lei tipes dau grop.
- Lo grop X regropa leis asteroïdes metallics :
- Lo tipe X regropa lei tipes M, E e P de Tholen.
- Lei tipes Xe, Xc e Xk son de tipes de transicions.
- Lei tipes T, D e V son identics a aquelei de la classificacion de Tholen.
- Lo tipe Ld es un tipe novèu e pròche dau tipe L. D'exemples son (387) Aquitania e (980) Anacostia.
- Lo tipe O es tanben un tipe novèu e menor. Un exemple es (3628) Boznemcová.
Formacion[modificar | modificar la font]
Se supausa que la formacion de la Centura principala e deis asteroïdes es similara a l'ensems dau Sistèma Solar fins a la formacion de Jupitèr. D'efèct, la massa de la planeta giganta e sei resonàncias aurián causat l'eliminacion de 99% dei còrs de la Centura. De simulacions informaticas mòstran que la formacion deis asteroïdes pus grands que 120 km se formèron durant aqueu periòde. Dos asteroïdes, Cères e Pallas agantèron una talha sufisenta per aver una estructura intèrna diferenciada amb un nuclèu au mens parcialament metallic, un mantèu e una crosta[20].
Descubèrta, apelacions e exploracion[modificar | modificar la font]
Descubèrta[modificar | modificar la font]
Lo premier asteroïde conegut foguèt descubèrt en 1801 per Giuseppe Piazzi, director de l'observatòri de Palèrme, durant una observacion dins la constellacion dau Taure. L'orbita foguèt calculada per Carl Friedrich Gauss e lei calculs placèron l'objècte novèu a una distància entre Mart e Jupitèr. Piazzi nomèt sa descubèrta Cères. Puei, entre 1802 e 1807, tres autrei còrs foguèron trobats e dichs Pallas, Juno e Vesta. Après, lei recèrcas foguèron abandonadas fins a la descubèrta de Astraea en 1845 per Karl Ludwig Hencke. En julhet de 1868, se conoissiá cent asteroïdes, mila en novembre de 1921 e 10 000 en octòbre de 1989.
Apelacions e estatuts[modificar | modificar la font]
Lei premiers asteroïdes foguèron considerats coma de planetas e recebèt lo nom d'una divinitat de la mitologia grèga e un simbòl. En 1851, 14 asteroïdes tenguèron un simbòl. La notacion modèrna deis asteroïdes amb un sistèma de nombre foguèt creada en 1854 per Johann Franz Encke. En 1867, aquela classificacion foguèt estenduda per Cères e leis autreis asteroïdes descubèrts entre 1802 e 1807. Puei, solament quauqueis asteroïdes obtenguèron un simbòl.
Lei quatre premiers asteroïdes descubèrts foguèron considerats coma de planetas fins ais annadas 1850. Puei, lo nombre important d'asteroïdes novèus mostrèt qu'aquelei còrs èran solament lei premiers elements d'una classa novèla d'objèctes dau Sistèma Solar. Fins a 1977, totei leis asteroïdes coneguts èran situats entre Mart e Jupitèr. Dins aquò, la descubèrta de (2060) Quiron, entre Saturne e Uranus, un debat acomencèt a prepaus de la natura d'aquela classa d'objèctes. Foguèt egalament lo cas per leis objèctes situats après l'orbita de Neptun. Ansin, lo tèrme d'asteroïdes es de còps utilizat per designar aquelei còrs. Pasmens, lei còrs dau tipe de Quiron presentan divèrsei proprietats similaras ai cometas. Son donc pas normalament d'asteroïdes e aquela apelacion es restacada ais objèctes dau Sistèma Solar intèrne.
Enfin, en 2006, l'asteroïde Cères, pus grand objècte de la Centura principala, venguèt oficialament una planeta nana dau fach de sa talha e de sa forma esferica. D'autreis asteroïdes podrián tanben venir de planetas nanas quand lor forma serà precisada.
Exploracion[modificar | modificar la font]
L'observacion deis asteroïdes dempuei la Tèrra es relativament malaisada en causa de l'alunchament e de la talha pichona dei butas. Ansin, leis informacions e leis observacions pus detalhadas s'obtengudas ambé de sondas espacialas. La premiera fòto d'un asteroïde foguèt realizada per la sonda Mariner 9 en 1971. Observèt lei satellits de Mart, Fobos e Deimos, que son probablament d'asteroïdes capturats per la gravitat de la planeta. Lei sondas Voyager 1 e 2 capitèron de fòtos similaras ambé lei satellits dei planetas gigantas coma Jupitèr.
La mission Galileo, en transit per Jupitèr, foguèt la premiera sonda que veguèt d'asteroïdes de la Centura principala en 1991 e 1993 ambé lei susvoladas de (951) Gaspra e dau sistèma de (243) Ida e de son satellit Dactyl. Puei, en 1997 e 2001, una autra mission estatsunidenca, NEAR Shoemaker, orbitèt a l'entorn de (253) Mathilde puei capitèt lo premier aterratge sus un asteroïde a la superficia de (433) Èros. Un autre aterratge foguèt capitat per la sonda japonesa Hayabusa sus l'asteroïde (25143) Itokawa en setembre de 2005 e de mòstras foguèron mandadas vèrs la Tèrra. Enfin, d'autreis asteroïdes foguèron observats per de sondas en transit. Ansin, l'ensems dei missions espacialas qu'observèron d'asteroïdes de la Centura principala son :
- Galileo, en transit per Jupitèr : susvoladas de (951) Gaspra (1991) e (243) Ida (1993).
- NEAR Shoemaker : orbitas a l'entorn de (253) Mathilde (1997) puei aterratge sus (433) Èros (2000-2001).
- Deep Space 1 : susvolada de (9969) Braille (1999).
- Stardust : susvolada de (5535) Annefrank (2001).
- Hayabusa : observacions en orbita puei aterratge sus (25143) Itokawa (2005).
- Rosetta : susvoladas de (2867) Šteins (2008) e (21) Lutetia (2010).
Observacion[modificar | modificar la font]
L'observacion deis asteroïdes dempuei la Tèrra es fòrça malaisada e mai lei telescòpis pus grands, coma lo telescòpi espacial Hubble, veson un nombre feble de detalhs. Solament un asteroïde, Vesta, es visible a l'uelh nus se lei condicions d'observacions son bònas.
Ansin, la màger part deis esfòrç s'orientan vèrs la deteccion deis asteroïdes, especialament aquelei que son pròches de la Tèrra. Unei còla ambé d'aparelhs automatics trabalhan donc a lor recensament. Lei principalas son [21]:
- la còla Lincoln Near-Earth Asteroid Research (LINEAR) qu'aviá descubèrt 118 685 asteroïdes en decembre de 2010.
- la còla The Near-Earth Asteroid Tracking (NEAT).
- la còla Spacewatch.
- la còla Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS).
- la còla Catalina Sky Survey (CSS).
- la còla Campo Imperatore Near-Earth Objects Survey (CINEOS).
- la còla Japanese Spaceguard Association.
- la còla Asiago-DLR Asteroid Survey (ADAS).
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ D. K. Yeomans, « JPL Small-Body Database Search Engine », NASA JPL, 26 d'abriu de 2007.
- ↑ European Space Agency (April 4, 2002). "New study reveals twice as many asteroids as previously believed". Press release. [1]
- ↑ G. Williams, « Distribution of the Minor Planets », Minor Planets Center, 3 d'abriu de 2007.
- ↑ Krasinsky, G. A. (July 2002). "Hidden Mass in the Asteroid Belt". Icarus 158 (1): 98–105. doi:10.1006/icar.2002.6837
- ↑ Pitjeva, E. V. (2004). "Estimations of masses of the largest asteroids and the main asteroid belt from ranging to planets, Mars orbiters and landers". 35en "COSPAR Scientific Assembly". Paris, França. pp. 2014. [2]
- ↑ Hewitt, David C.; Trujillo, Chadwick A.; Luu, Jane X. (2000). "Population and size distribution of small Jovian Trojan asteroids". The Astronomical journal 120: 1140–7. doi:10.1086/301453
- ↑ Schmidt, B.; Russell, C. T.; Bauer, J. M.; Li, J.; McFadden, L. A.; Mutchler, M.; Parker, J. W.; Rivkin, A. S.; Stern, S. A.; Thomas, P. C. (2007). "Hubble Space Telescope Observations of 2 Pallas". American Astronomical Society, DPS meeting #39 39: 485. [3].
- ↑ steroid or Mini-Planet? Hubble Maps the Ancient Surface of Vesta, 19 d'abriu de 1995, [4]
- ↑ Zappalà, V. (1995). "Asteroid families: Search of a 12,487-asteroid sample using two different clustering techniques". Icarus 116: 291–314. doi:10.1006/icar.1995.1127
- ↑ Chapman, C. R. (1975). "Surface properties of asteroids: A synthesis of polarimetry, radiometry, and spectrophotometry". Icarus 25: 104–130. doi:10.1016/0019-1035(75)90191-8.
- ↑ Tholen, D. J. (March 8–11, 1988). "Asteroid taxonomic classifications". Asteroids II; Proceedings of the Conference. Tucson, AZ: University of Arizona Press. pp. 1139–1150. [5]
- ↑ Bus, S. J. (2002). "Phase II of the Small Main-belt Asteroid Spectroscopy Survey: A feature-based taxonomy". Icarus 158: 146. doi:10.1006/icar.2002.6856
- ↑ A.S. Rivkin et al. (2000). "The nature of M-class asteroids from 3-micron observations". Icarus 145: 351. doi:10.1006/icar.2000.6354
- ↑ D.F. Lupishko et al. (1982). "UBV photometry of the M-type asteroids 16 Psyche and 22 Kalliope". Solar System Research 16: 75. [6]
- ↑ McSween, Harry Y. (1999). Meteorites and their parent planets. Cambridge, UK: Cambridge University Press. pp. 168. ISBN 0-521-58751-4. [7]
- ↑ De Pater, Imke; Lissauer, Jack Jonathan (2001). Planetary Sciences. Cambridge University Press. p. 353. ISBN 0-521-48219-4.
- ↑ hrenfreund, Pascale (2004). International Space Science Institute. ed. Astrobiology: Future Perspectives. Springer Science & Business. p. 159. ISBN 1-4020-2304-9.
- ↑ William B. McKinnon, 2008, "On The Possibility Of Large KBOs Being Injected Into The Outer Asteroid Belt". American Astronomical Society, DPS meeting #40, #38.03
- ↑ S. J. Bus and R. P. Binzel (2002). "Phase II of the Small Main-belt Asteroid Spectroscopy Survey: A feature-based taxonomy". Icarus 158: 146. doi:10.1006/icar.2002.6856
- ↑ Kerrod, Robin (2000). Asteroids, Comets, and Meteors. Lerner Publications Co.. ISBN 0-585-31763-1.
- ↑ Minor Planet Discovery Sites, 3 de decembre de 2010, [8]
Planetas
Mercuri · Vènus · Tèrra · Mart · Jupitèr · Saturne · Uranus · Neptun
Planetas nanas
Cères · Pluton · Èris
Pichons còrses
Asteroïdes · Cencha d'asteroïdes · Cometas · Cencha de Kuiper · Objèctes eparses · Nívol d'Oort
Satellits
T (1) : Luna — M (2) : Fòbos · Deimos — J (67) : Io · Euròpa · Ganimèdes · Callisto — S (62) : Titan · Rhea · Mimas · Enceladus · Tethys · Dione — U (27) : Miranda · Ariel · Umbriel · Titània · Oberó — N (14) : Triton


text:
Diluns, 28 de novembre de 2016, 03h00 Politica
Iniciativa per Occitània a començat una campanha per revendicar l’occitanitat de totes los parçans del país que se tròban pas dins la region qu’a pres lo nom d’Occitània. S’agís de simples imatges que corron suls rets socials en tot revendicar l’occitanitat de divèrsas vilas e parçans: “Aicí tanben en Vivarés es Occitània”, “Aicí tanben en Comtat de Niça es Occitània”, “Aicí tanben en Provença es Occitània”, “Aicí tanben a Marselha es Occitània”... Los imatges incorporan la traduccion dels eslogans en francés e lo drapèl del parçan o vila mençonats.
“Volèm afirmar amb fòrça qu'aimam e defendèm amb lo meteis estrambòrd tota Occitània, del nòrd al sud e de l'oèst a l'èst”, çò ditz lo comunicat d’Iniciativa per Occitània. “Per ansin avèm bandit despuèi qualques jorns, a partir de nòstra campanha Facebook, una campanha per afortir que cada territòri occitan tanben es Occitània”, çò precisa lo laboratòri politic.
Totun, e mai se publicarà cada jorn un imatge suls rets socials, la còla d’Iniciativa per Occitània, a la demanda de la redaccion de Jornalet, nos an mandat totes los imatges per los metre a disposicion dels legeires, per que sián descargats e viren pertot.
Polidas aferratinas per far pedagogia.
Aquí tanben en bordales, ES Occitània.
Per çò d'Occitània que seré la nacion mei granda shens estat d'Euròpa, aquò's un polit pantalh. Enfin, la definicion de nacion s'a de questionar. Pasmens una nacion shens la consciéncia politica deus sons poblants pensi n'es pas vertadeirament acabada. E per çò de la consciéncia politica deus poblants d'Occitània....
#12 Dintre la vila de Mónegue i a la tradicion de parlar occitan au costat dau ligur. Es pas necessari d'invocar Menton e Ròbabruna. Cessatz de donar de leiçons, Hobbit, e estudiatz seriosament.
#12 Es ansin que se disem
#12 E vos, qu'avètz d'actual?
Qui a dich que CALIÁ èsser "actual"?
Parlar d'un aficha al grafisme modèrn, que defend una lenga e una cultura sus tot son territòri, ne parlar sus un jornal en linha, aquò's pas pro "actual"?
Mansa Musa. U monegascu es la sola lenga locala reconeguda a Monegue e la sola lenga istorica del Roquier, lo niçard e lo mentonasc se parlava dins lo principat davant lo tractat de 1861 quand comprenia Rocabruna e Menton. Lo monegasc es ensenhat (un pauc) ara dins las escolas, es la lenga del "Imne" monegasc.
Rai. Mai de que i a d'actual, coma dises, dins lo "Comtat Venaissin" ( los estats del papa) ? Aimariai o saupre.
#10 A Mónegue se parla occitan e ligur, mancatz de coneissenças elementàrias mon brave...
E puei francament, vesi pas perqué l'utilizacion d'un emblèma regionau actuau auriá un rapòrt amb la nostalgia de l'Ancian Regim, es un argument que ten pas.
Distinguir Comtat Venaissin, Comtat de Niça e Monegue ( qu'es pas de lenga occitana mai ligura ! ) de "Provença" es fa referéncia en tota logica e unicament al ancian regime, persisti. Tan plan coma los pseudo- blasons.
Occitània es la mai granda nacion d'Euròpa sense Estat pròpri.
Me costa entendre l'occità, però desde la meva catalanitat vos comprenc i vos recolze. Pertany al estat espanyol


text:
La Bèstia dau Vacarés
La bèstia dau Vacarés (La bèstio dóu Vacarés en nòrma mistralenca) es un roman de l'escrivan provençau de lenga occitana e tanben gardian Josèp d'Arbaud e son òbra mai famosa.
Sinòpsi[modificar | modificar la font]
D'Arbaud d'inclús dedins la narracion au començament : [...] vers 1904, aviáu per baile gardian, en tèsta de ma manada, sus lo terraire de Caban, ailalín dau Grand Ròse, Pèire Recolin, dich lo Lòng Tòni[1]. Aqueu Lòng Tòni, sens ges d'instruccion, possedís un manescrich que lega a d'Arbaud a sa mòrt en 1912. Es un testimoniatge contat a la premiera persona per Jaume Robaud, un gardian dau sègle XV, qu'a agut l'escasença de reçaupre una bòna educacion. E son testimoniatge subre son aventura estrània : lo rescòntre amb un èstre fantastic au fisic de satire que comença per prendre per un diable mai que lèu explica èstre en vertat un mieg dieu de l'antiquitat forçat de venir acabar sa fugida dins lei paluns dau Vacarés. Lo roman se centra subre aqueu rescòntre entre antiquitat e crestiantat.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- d'Arbaud, Joseph. La Bête du Vaccarès. París : Grasset, 1985. Edicion bilinga, francés-provençau (en grafia mistralenca).
Liame extèrne[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ dins la grafia mistralenca originala : vers 1904, aviéu pèr baile-gardian, en tèsto de ma manado, sus lou terraire de Caban, eilalin long dóu Grand-Rose, Pèire Antòni Recoulin, di lou Long-Tòni.


text:
Saint Juéry à l’heure Occitane 2017 images / Sant Juèri a l’Ora Occitana 2017
Òc! Éra lo 29 de Julh. Lo Rendut-Compte es un pauc tardièr mas amai los benevòls an dreit a una pausa d’estiu… e, qun calimas! Fasia luna! Anem, sièm partits per qualquas fotòs sovenirs de « Saint Juéry à l’heure occitane 2017 ».
La visita dels Avalats lo matin, non, ploguèt pas… 35 personas, segond los comptes de Dòna Vilanòva, l’encargada culturala de Sant Juèri qu’es una maire pel matrimòni* occitan e francés, atanben de la vilòta de Sant Juèri (de Jòrdi). / Visite des Avalats le matin, avec des Avalanòls, des gens de Saint Grégoire venus de la Rive d’en face, des gens de St Juéry, du Centre Culturel Occitan Albigeois…. / * e perqué pas? Es lo X qu’es seguit per tornar montar dins la genealogia, non?
Lo vèspre, se passava a St Juèri. D’en primièr a la comuna per vistalhar las riquessas en occitan que se podan trapar sul Net. I tornarèm ongan al Centre Occitan Ròcaguda. / Visite des Televisions en occitan sur Internet. Celà sera repris car trop nombreux ignorent l’existence de cette ressource.
Apuèi, calguèt anar dins lo Pargue « François Miterrand »., ont totis los boisses son mòrts. Se poiriá cantar: « Los boisses fan mala cara de quand perdan las fuèlhas ».
« Los Esclopets » de Sant Gregòri durbiguèron « lo bal » de las activitats. A la Mediatèca – lo bastiment public lo pus polit e de bon frequentar de Sant Juèri – l’expo « Dança » se podiá visitar.
Seguièt teatre e cant.
La sono se metèt en pana per la segonda pèça e Teresa del Teatre atanben, fauta a la calorassa… Joseta va remplacèt., mercé a-n-ela.
Aquí lo ligam per l’Article de la Despacha.
Lo ser, la fésta se desplacèt a la Fabrica. « La Fabrica », l’Usina dels Talabòts, ara tampada e retampada, es un Musèu, Avenguda André Boussac, del nom de l’autor del roman. Réédicion, baptisme de l’Avenguda, naissença del Musèu datan dejà de 30 ans saique, jol un mandat de J.Polisset. Lo Musèu val la davalada, es un luòc embreishat la nuèit… e un luóc d’esposicions/ Chantal e Miquèl en voix et langues alternées y lirent le passage de « La Fête de la Pimpano »… qui est toujours la Fête de St Juéry.
Lo repais e la dança per acabar… al fons del trauc e al ras de las aigas…. Repais animat per Radió Albigés.
Una Fèsta de patz e de bona umor… Ligam per Sant Juèri a l’Ora Occitana 2016


text:
Dimenjada inestable en Aran
Vents moderadi de nòrd damb quauqua bohada fòrta sustot en zònes nautes.
Temperatures heiredes (-3°/4° en hons de Val; -14°/-10° en còta 2.000).
Eth dimenge 11 serà fòrça caperat damb precipitacions que començaràn de forma fèbla pendent era maitiada, damb còta 800. Pendent eth maitin e era tarde, era còta pujarà rapidaments cap as 1800 m e es borrats se tornaràn moderadi e enclús puntuauments intensi. Pera net tornarà a descéner era còta de nhèu cap as 700 m e es precipitacions se haràn mès fèbles. Acumulacions de 20 a 30 cm en Baqueira 2500.
Vents de nòrd-oest fèbles encara que damb quauqua bohada moderada en zònes anautites.
Temperatures minimes sense cambis e diürnes en brusc ascens (-3°/8° en hons de Val, -11°/0° en còta 2.000).
Eth deluns 12 seguiram damb nivolositat abondiua pendent era maitiada e eth maitin damb precipitacions entre fèbles e moderades e que serien de nhèu en totes es còtes. Pera tarde se dauriràn quauqui clari. Acumulacions de 10 a 15 cm en còtes nautes dera Val d'Aran. Vents de nòrd moderadi damb quauqua bohada fòrta.
Temperatures que desceneràn ath long dera jornada (-2°/4° en hons de Val; -13°/-4° en còta 2.000).


text:
Grand Jo Flourau setenàri dóu Felibrige 2018
Grands jeux floraux du Félibrige
Depuis ses origines les plus anciennes, les jeux floraux ont pour but de maintenir et d’exalter la langue d’oc. Pour la première fois en 1878, puis régulièrement tous les sept ans, le Félibrige organise de Grands Jeux floraux. En 2018 ce sont donc les vingt et unième qui sont proposés.
Les Grands Jeux floraux, tout d’abord destinés à récompenser les meilleurs poètes, puis les meilleurs écrivains de langue d’oc, sont devenus aujourd’hui un remarquable concours appelé à honorer les meilleures créations littéraires, culturelles et audio-visuelles en langue régionale des régions du sud de la France. Le concours se divise ainsi en neuf catégories : Poésie, Prose, Théâtre, Étude, Pédagogie e Didactique, Traduction, Chanson, Clip et film, diaporama.
Les Lauréats et les Grands Lauréats proclamés depuis 1878, incarnent le symbole d’une culture vivante en constante évolution et la grandeur de la littérature héritée des troubadours, ils sont le reflet d’une culture profondément enracinée et toujours expansive.
Tous, dignes de leurs prédécesseurs, savants de la langue d’oc, perpétuent la splendeur éternelle des belles-lettres, ils en sont la référence et les garants.
C’est le samedi 19 mai 2018 dans la grande salle du Centre culturel de Bergerac (Dordogne), place Gambetta, que sera proclamé le palmarès et que le Grand Lauréat 2018 choisira la vingt et unième Reine du Félibrige.
Grand Jo Flourau setenàri dóu Felibrige 2018
Despièi sis óurigino li mai anciano, li jo flourau an pèr toco de manteni e d’enaura la lengo d’O. Pèr lou proumié cop en 1878, pièi regulieramen tóuti li sèt an, lou Felibrige ourganiso de Grand Jo flourau. En 2018 soun dounc li vint-e-unen que soun prepausa.
Li Grand Jo Flourau, d’abord destina à guierdouna li meiour pouèto, pièi li meiours escrivan de lengo d’O, soun devengu aro un councous de marco qu’a pèr amiro d’ounoura li meióuri creacioun literàri, culturalo e audiou-visualo en lengo nostro. Lou councous es ansin parti en nòu seicioun : Pouësio, Proso, Tiatre, Estùdi, Pedagougìo e Didatico, Reviraduro, Cansoun, Lèu-vist e filme, Diapourama.
Li Laureat e li Grand Laureat prouclama despièi 1878, incarnon lou simbèu d’uno culturo vivo en coustanto evoulucioun e la grandour de la literaturo eiretado di troubadour, soun lou mirau d’uno culturo arrapado e sèmpre espansivo.
Tóuti, digne de si davancié, sabènt de la lengo d’o, perpetuïsson lou trelus eternau di bèlli letro, n’en soun la referènci, n’en soun li cepoun.
Es lou dissate 19 de mai 2018 dins la grand salo dóu Centre culturau de Brageirac (Perigord), plaço Gambetta, que sara prouclama lou paumarés e que lou Grand Laureat fara la chausido de la vint-e-unenco Rèino dóu Felibrige.
GRAND JO FLOURAU
SETENÀRI
DÓU FELIBRIGE
DE 2018
__________________
REGLAMEN
Art 1 :
Soun óuficialamen dubert entre lis escrivan e lis autour-realisatour de lengo d’o li Grand Jo flourau dóu Felibrige pèr l’an 2018 à la dato dóu 5 de jun 2017.
Art 2 :
Aquésti Jo flourau, tóuti, encarta o noun au Felibrige, an dre de ié partecipa, franc di Felibre Majourau que n’an pas lou dre, pas meme souto un autre noum.
Art 3 :
Li targaire se faran marca pèr cado obro presentado dins l’uno di seicioun seguènto :
Seicioun A : Pouësìo
Seicioun B : Proso
Seicioun C : Tiatre
Seicioun D : Estùdi
Seicioun E : Pedagougìo e Didactico
Seicioun F : Reviraduro
Seicioun G : Cansoun
Seicioun H : Lèu-vist (clip) o Filme sus DVD o clau USB
Seicioun I : Diapourama (PowerPoint) sus DVD o clau USB
Lou meme targaire poudra se faire marca dins mai d’uno seicioun, mai un soulet cop dins uno memo seicioun.
Art 4 :
Tóuti li gènre saran amés, li sujèt libre, emai tóuti li parla de lengo d’o saran aceta emai tóuti li grafìo, à coundicioun que la lengo emplegado coume la grafìo s’endevèngon l’uno e l’autro couërento e recouneigudo pèr l’usage, ço que coustituïra uno coundicioun d’à-founs necessàri. I’a ges de limitacioun dins lou noumbre e/o la loungour dis obro presentado, pamens devran èstre relativamen counsequènto, es descounseia, pèr eisèmple, de manda uno souleto pajo.
Art 5 :
Lis obro presentado poudran èstre : siegue d’obro inedicho, siegue d’obro editado. Pèr aquésti darriero, l’edicioun noun déura remounta à mai de sèt an. Lis uno coume lis autro noun auran degu èstre courounado pèr d’àutri Jo flourau.
Art 6 :
Lis obro en targo déuran èstre dignamen presentado e mandado en tres eisemplàri, fauto de que saran rebutado au moumen meme de l’iscripcioun. Saran tambèn rebuta li plagiat, o recouneigu coume tau pèr la jurado.
Art 7 :
Lis obro saran mandado pèr courrié poustau au pus tard lou 31 de janvié 2018 au sèti :
FELIBRIGE – Parc Jourdan – 8 bis avenue Jules Ferry – 13100 AIX EN PROVENCE
Saran acoumpagnado d’un reglamen de 20 éurò pèr cade targaire au titre di frès d’iscripcioun, (chèque à l’ordre de : FELIBRIGE.)
Lou secretariat dóu Felibrige n’acusara recepcioun pèr courrié-tournant.
Art 8 :
La Jurado sara coumpausado de sèt Felibre Majourau nouma pèr lou Counsistòri, que poudran s’ajougne, à titre counsurtatiéu unicamen, quau ié counvendra pèr juja dis obro que saran presentado, en particulié dins li Seicioun G, H e I. Counfourmamen à l’article 24 dis Estatut dóu Felibrige, lou Capoulié presidara à sis acamp.
Art 9 :
S’atribuïra tres prèmi pèr cado seicioun, que poudran pamens èstre reserva, emai de mencioun en noumbre ilimita, à la bono voulounta de la Jurado. Noun se poudra decerni mai d’un prèmi o mencioun au meme targaire, senoun dins de seicioun diferènto. La naturo di prèmi decerni e di mencioun sara leissado à la discrecioun dóu Counsistòri e dóu Counsèu Generau que n’auran fissa li limito.
Art 10 :
Lis obro presentado i Jo flourau noun saran restituïdo i targaire, mai versado à titre definitiéu is archiéu dóu Felibrige.
Art 11 :
Li targaire restaran prouprietàri mourau de sis obro e gardaran tóuti li dre d’edicioun e de traducioun que ié soun restaca, franc d’aquéli de leissa au Felibrige la priourita pèr soun edicioun à gratis, dins lou cas que sarien jamai estado editado.
Art 12 :
Li proumié prèmi di seicioun A, B, C, D, E, F, G, se soun felibre, saran prouclama Mèstre en Gai-Sabé. Demié éli la Jurado noumara lou Grand Laureat di Jo flourau.
Art 13 :
La prouclamacioun dóu paumarés sara facho pèr lou Capoulié dóu Felibrige dins uno sesiho soulenno e publico que se tendra lou dissate 19 de mai 2018 pèr lou Coungrès de la Santo-Estello en vilo de Brageirac e lou Raport di Jo flourau sara legi pèr un di membre de la Jurado. Es dóu tèms de la memo sesiho que lou Grand Laureat aura lou privilège de chausi quatecant, emé l’acord dóu Capoulié e de la Jurado, la XXIenco Rèino dóu Felibrige.
Art 14 :
S’adurra ges de moudificacioun au presènt reglamen.
Lou Capoulié Jaque Mouttet
Lou Baile Andriéu Gabriel
Aquéli Grand Jo Flourau dóu Felibrige soun douta d’uno soumo gloubalo de 10 000 éurò


text:
Washington (estat)
Washington qu'ei un estat dera còsta pacifica ath nòrd-oèst deths Estats Units d'America, que hè frontèra dab Canadà. Qu'a tanben de frontèras dab Idaho ath èst e dab Oregon ath sud. Qu'ei totalament diferent dera vila de Washington qu'ei la capitala deths Estats Units.
Istòria[modificar | modificar la font]
Abans er'arribada deths Europèus, era region èra demorada per de tribús amerindianas qu'èran de culturas variadas e que vivèvan dera pesca. Qu'ei descubèrta e revendicada peth capitani espanhòu don Bruno de Heceta en 1775. Qu'ei tanben explorada per James Cook en 1778 puei Charles Barkley e, 1789 e George Vancouver en 1792. En 1790, era region ei duberta ath comèrci peths explorators e caçaires britanics o estatsunidencs. Puèi, ath sègle XIX, era zona ei un subjècte de rivalitats entre Britanics e Estatsunidencs pera possession d'Oregon e era còsta pacifica. En 1846, eth tractat d'Oregon reglè era question fixant era frontèra ath 49en parralèl. Eth territòri d'Oregon ei organizat e devesit entre dus territòris en 1853 peth govèrn estatsunidenc. Era partida ath nòrd deth 46en parralèl vienó eth Territòri de Washington puèi eth Estat de Washington en 1889. Qu'èra eth 42en estat d'integrar eths Estats Units. Au sègle XX, qu'estó marcat per era bastida de restancas idroelectrics. Puèi, eth Estat vienó eth sèti de duas companhiás majoras der'economia estatsunidenca : Boeing a Seatle creada en 1916 que vienó ua companhiá importanta entre 1941 e 1945 e Microsoft que s'installè e Redmond en 1986.


text:
La Garda (Var)
La Garda (oficialament en francés La Garde) es una comuna occitana e provençala, en Provença, situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Leis abitants si dison gardéens, -ennes en francés.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Si situa a l'èst de Tolon, entre Marselha e Niça. Son territòri s'estende sus 1554 ectaras, despartidas coma aquò :
- 3 quilomètres de litorau
- 75 quilomètres de rotas e camins
- 642,5 ectaras d'urbanizacion
- 21,4 ectaras de bòscs
- 400 ectaras d'espacis verds urbans
Toponimia[modificar | modificar la font]
La comuna de la Garda tenguèt son nom dau rocàs que, tre l'Antiquitat, servèt de gacha. Lo mot ven d'un vèrbe germanic wardon que donèt lo mot germanic wart, latinizat en warda o wardia, « garda », puèi « gacha », puèi « tor de garda », puèi « fortalesa en generau » [1],[2].
Istòria[modificar | modificar la font]
La Garda possedisse de vestigis de l'Antiquitat e dau periòde roman.
Citat en 1056 sota lo nom de Guarda, lo castèu siguèt lo fèu deis evesques de Tolon au sègle XIII, dei Castelanas au sègle XV, puei senhoriá dei Glandevas puei dei Tomàs. Uèi ne'n sobra que la capèla e una torre d'angle.
Gacha de Tolon a l'Atge Mejan, la Garda subissèt d'invasions nombrosas mai tanben lei guèrras de religion. Siguèt saquejada en 1707 per lei tropas de Savòia au moment que son nom èra La Garda de Tolon.
Sant Maur, patron de la comuna, es en fach un òme nomat Maur que passèt d'aquí en 542. Afamat quand intrèt dins lo vilatge, una vièlha li donèt de pan e de cebas. Maur lei benesissèt e decidissèt qu'a partir d'aqueu jorn, lei cebas de la Garda aurián la doçor de la poma.
Ancian centre agricòla prospèr, la Garda venguèt banlèga urbana de Tolon. Dau rocàs d'andesita s'extraguèron lei caladas de Tolon.
Mai recentament, per "punir" la vila de Tolon de s'èstre liurada ais Anglés, Napoleon Bonaparte transferissèt lo quartier de Santa Margarita au vilatge de la Garda. Es per aquò que i a una comuna annèxa dins aquest quartier, un pauc alunchat dau centrevila administratiu.
Administracion[modificar | modificar la font]
En 2010, la comuna de la Garda siguèt recompensada per lo labèl "Vila Internet @@@@".
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2011 : 25 613; 2013 : 25298 abitants (1628 ab/km²)
Personalitats[modificar | modificar la font]
- Jean Aicard (Joan Aicard) (Tolon 1848 - París 1921), poèta e autor dramatic, sòci de l'Académie française, restèt dins la comuna a la bastida "Lei Rosatges" a partir de 1864. Leguèt aquel ostau a Julia Pillore, critica d'art, tanben mairina de Marcel Duchamp e maridada au pintre Paulin Bertrand.
L'ostau venguèt lo rendètz-vos dei celebritats de l'epòca : Claude Michelet (Claudi Michelet), Émile Ollivier (Emili Ollivier), Frederic Mistral, Édouard Schuré, Ernest Reyer, Gaston Bonnier, Pierre Loti, Juliette Adam, Charles Richet, Antoine Albalat (Antòni Aubalat), etc.
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
- Lo campus de l'Universitat de Sud Tolon Var si situa dins la comuna de la Garda.
- Lo licèu generau e tecnologic dau Codon si situa dins la comuna de la Garda.
- Lo vilatge vièlh de la Garda es en partida bastit sus un rocàs de natura volcanica. A l'Atge Mejan, aqueu rocàs serviá de promontòri au castèu de l'epòca. Mai la revolucion passèt d'ailà, lo castèu siguèt destruch e lo rocàs servèt de peiriera. Subsistís uèi dau castèu que la glèia romanica e una torre.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007


text:
Saint-André-de-Briouze
Saint-André-de-Briouze es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Modèl:Seccion a sourcer Sant-André de Briouze, Sant Andréas (1090), Sanctus Andreas de Briosa o Juxta Briosam.
D'après o memòria de 1767, liurat a la Prefectura de la Adorna : en Bocage, i a doas pichonas municipalitats, lo restant del terren bon al labour, i a plànol, bòsc e pâture, ponch de comèrci e d'indústria. Lo Sr. Del Manjar a los dos tèrces de la dime amb la curació (2 460 libres). Los abitants son facils.
Sant-Denys-de-Briouze o Chapisière : aquela darrièra denominacion indica lo berceau primitif de la familha Chappe. Abans la Revolucion, Sant-Denis èra una parròquia #que la presentacion a la curació n'èra alternativa entre lo prieur de Briouze e lo senhor temporal.
En 1821, Sant-André-de-Briouze (611 abitants) absorbeix Sant-Denis-de-Briouze (144 abitants)[1], a l'oèst de lo sieu territòri.
Modèl:Section à sourcer Saint-André de Briouze, Saint Andréas (1090), Sanctus Andreas de Briosa ou Juxta Briosam.
D'après le mémoire de 1767, délivré à la Préfecture de l'Orne : en Bocage, il y a deux petites communes, le restant du terrain bon au labour, il y a plan, bois et pâture, point de commerce et d'industrie. M. du Repas a les deux tiers de la dime avec la cure (2 460 livres). Les habitants sont aisés.
Saint-Denys-de-Briouze ou Chapisière : cette dernière dénomination indique le berceau primitif de la famille Chappe. Avant la Révolution, Saint-Denis était une paroisse dont la présentation à la cure était alternative entre le prieur de Briouze et le seigneur temporel.
En 1821, Saint-André-de-Briouze (611 habitants) absorbe Saint-Denis-de-Briouze (144 habitants)[2], à l'ouest de son territoire.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », Escòla d'Estudis Superiors en Sciéncias Socialas (EHESS) (consultat en 7 de març 2009) , e ficha ligada (Sant-Denis-de-Briouze)
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « Notice communale - Saint-André-de-Briouze », Escòla d'Estudis Superiors en Sciéncias Socialas (EHESS) (consultat en 7 mars 2009) , et fiche liée (Saint-Denis-de-Briouze)


text:
Pargue Natural del Cadí-Moixeró
Lo Pargue Natural del Cadí-Moixeró es un espaci d'interès natural de Catalonha, que compren l'ensems de las sèrras prepirinenques del Cadí, Moixeró, lo massís de la Pedraforca e una granda part de la Tosa d'Alp e lo Puigllançada. A una superfícia de 41 342 ha e es situat en limit de las comarcas de Berguedà, de l'Aut Urgèl e de Cerdanha. Es protegit dempuèi 1983 en essent declarat Pargue Natural per decrèt del 15 de julhet de 1983 de la Generalitat de Catalonha.
Las siás altituds se situan entre 900 m dins las vals e 2648,6 m de la cresta mai nauta, lo Vulturó. Es doncas un pargue de nauta montanha. Las sèrras del Cadí e del Moixeró jonchas alpòrt de Tancalaporta forman una barrièra d'impressionanta nautor que separa la val del Segre de l'entèsta del riu Llobregat.


text:
L'Empèri Roman (Imperium romanum en
Pasmens, L'influéncia de l'Empèri Roman es pas limitada au domeni istòric. D'efèct, au nivèu religiós, permetèt lo desvolopament dau crestianisme que venguèt la religion principala e quasi unica d'Euròpa. De mai, la lenga romana, lo latin, es tanben a l'origina de la màger part dei lengas actualas d'Euròpa occidentala coma francés o espanhòu. Enfin, aguèt un ròtle major dins lo desvolopament de la cultura occidentala gràcias a sei realizacions arquitecturalas (temples, pònts...) o artisticas (discors...).


text:
Sainte-Marie-aux-Mines
Sainte-Marie-aux-Mines en francés (Màrkirich en alsacian, Markirch en allemand), qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Partit de Copa, que joguèrem ath finau en Landorthe ;terren de jòc fòrça dolent que dificultèc ath nòste equip, fòrça millor tècnicament. Era prumèra mietat siguèc fòrça igualada, eth Landorthe sajaue d’aprofitar es contraatacs entà apropà-se ara nòsta porteria. Sonque a pilota parada xutèrent a porteria. Era U.E. Bossòst auèc ua clara ocasion en un cop de cap d’Ariel qu’anèc dehòra per molt poc. Ena dusaua mietat marquèrem eth gol as 5 menutes, en ua bona jogada d’Adrian H. que centrèc e Ignasi desmarcat en dusau garròt remataue de cap th 0-1, resultat qu’ath finau serie eth definitu. Poguèrem sentenciar eth partit quan en ua fauta deth portèr Lacaze a Pèir, er arbitre fiulèc penalty. Felipe s’encarguèc de xutar mès Lacaze parèc en sòn xut en tot hèr desviar era pilota a cornèr. Eth Landorthe a compdar d’alavetz se tornèc mès agressiu e eth partit se le compliquèc fòrça ara U.E. Bossòst. Prumèr, era expulsion de Polilla, expulsat tamb eth jogador deth Landorthe Guers, e dempús tamb era expulsión de Jorge pera dusaua tarjeta auriòla. Monchi auèc de desviar entà cornèr un xut d’Aime. Ath finau, demanant era ora guanhèrem eth partit e passam a 1/4 de finau dera Copa de Comminges. Açò ei lo únic positiu deth partit, en lo negatiu auem es dues expulsions, era lesion d’Ignasi que deisharà er equip fòrça tocat d’efectius tas pròxims compromisis.
Eth pròplèu partit jogam partit de liga en Bossòst contra er Encausse.
Partit : dissabte 14 de març tàs 20:00 ores.
Huelha deth partit:
Ent. Landorthe 0 – U.E. Bossòst 1
Ent. Landorthe :Lacaze, Guers, Biguet, Matilla, Cassaignau, Lozano, Durand, Tombini, Aime, Boucher, Vilani. Reemplaçants : Constand, Matilla, Soubiran.
Trainer : Lacaze Gerard
Tarjetes auriòles : Lacaze, Matilla, Cassaignau
Tarjeta vemelha : Guers
U.E. BOSSÒST: Monchi, Borja, Marc, Viló, Felipe, Jorge, Adrian H., Polilla , Ignasi (80’ Ruben), Ariel (55’ Liaño), Pèir. Non joguèc Alex.
Trainer: Jordi
Tarjetes auriòles : Marc, Viló, Jorge, Adrian H, Ariel.
Tarjeta vermelha : Polilla, Jorge.
Gols : 0-1 Ignasi (50’).
Arbitre : Dasque Ludovic.


text:
Jòcs Olimpics d'estiu de 1976
Los Jòcs Olimpics d'estiu de 1976 (Jòcs de la 21ena Olimpiada) se debanèron a Montreal Canadà ( 17 de julhet - 1 d'agost de 1986 ).
Somari
- 1 Genèsi
- 2 Delegacions
- 3 Debanar
- 4 Espets e endevenenças
- 5 Programa
- 5.1 Espòrts e espròvas
- 5.1.1 Aleterofilia
- 5.1.2 Atletisme
- 5.1.3 Basquet
- 5.1.4 Bòxa anglesa
- 5.1.5 Cabus
- 5.1.6 Canoe-caiac
- 5.1.7 Ciclisme
- 5.1.8 Equitacion
- 5.1.9 Escrima
- 5.1.10 Fotbòl
- 5.1.11 Gimnastica
- 5.1.12 Handbòl
- 5.1.13 Judo
- 5.1.14 Lucha
- 5.1.15 Natacion
- 5.1.16 Oquei pelena
- 5.1.17 Pentatlon modèrne
- 5.1.18 Rem
- 5.1.19 Tir
- 5.1.20 Tir amb arc
- 5.1.21 Vela
- 5.1.22 Voleibòl
- 5.1.23 Waterpolo
- 5.1 Espòrts e espròvas
- 6 Medalhièr general
- 7 Bibliografia
- 8 Vejatz tanben
- 9 Ligams extèrnes
- 10 Ligams videografics
- 11 Nòtas & referéncias
Genèsi[modificar | modificar la font]
lo boicòt african[modificar | modificar la font]
La màger part dels païses africans boicotèron aqueles jòcs per protestar contra la preséncia de Nòva Zelanda, colpabla segon eles de consentitge e complicitat amb l'Africa del Sud de l' apartheid e per aver mandada en virada dins lo país d'en Nelson Mandela (lo presonièr politic pus famós del mond...que n'aviá encara per mai de 15 ans davant tornar èsser liure... ) la lor seleccion de rugbi, los All Blacks.
Delegacions[modificar | modificar la font]
Debanar[modificar | modificar la font]
Espets e endevenenças[modificar | modificar la font]
Programa[modificar | modificar la font]
Espòrts e espròvas[modificar | modificar la font]
Aleterofilia[modificar | modificar la font]
Atletisme[modificar | modificar la font]
- veire article detalhat Montreal 1976 - Atletisme
Basquet[modificar | modificar la font]
Bòxa anglesa[modificar | modificar la font]
Cabus[modificar | modificar la font]
Canoe-caiac[modificar | modificar la font]
Ciclisme[modificar | modificar la font]
Equitacion[modificar | modificar la font]
Escrima[modificar | modificar la font]
Fotbòl[modificar | modificar la font]
Gimnastica[modificar | modificar la font]
Handbòl[modificar | modificar la font]
Judo[modificar | modificar la font]
Lucha[modificar | modificar la font]
Natacion[modificar | modificar la font]
Oquei pelena[modificar | modificar la font]
Pentatlon modèrne[modificar | modificar la font]
Rem[modificar | modificar la font]
Tir[modificar | modificar la font]
Tir amb arc[modificar | modificar la font]
Vela[modificar | modificar la font]
Voleibòl[modificar | modificar la font]
Waterpolo[modificar | modificar la font]
Medalhièr general[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
- YouTube... mai de 1340 documents subre Montreal 1976 en picar coma clau Olympic Games 1976
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Villes et mairies du Département d'Eure-et-Loir (28)
Conseil Général
Conseil départemental de l'Eure et Loir
© Conseil départemental de l'Eure et Loir
28008 Chartres Cedex
France
Fax 0237201090
International: +33 0237201090
@ chargement...
Renseignements téléphoniques :
Horaires d'ouverture :
Du Lundi au Jeudi : de 08h30 à 18h00
Le Vendredi : de 08h30 à 16h00
Liste des communes
Denonville
CENTRE-VAL DE LOIRE / EURE-ET-LOIR / 28700
Village de Denonville, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Denonville a une adresse e-mail et un site Internet.
Chartainvilliers
CENTRE-VAL DE LOIRE / EURE-ET-LOIR / 28130
Village de Chartainvilliers, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Chartainvilliers a une adresse e-mail et un site Internet.
Laons
CENTRE-VAL DE LOIRE / EURE-ET-LOIR / 28270
Village de Laons, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Laons a une adresse e-mail et un site Internet.
Clévilliers
CENTRE-VAL DE LOIRE / EURE-ET-LOIR / 28300
Village de Clévilliers, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Clévilliers a une adresse e-mail et un site Internet.
Donnemain-Saint-Mamès
CENTRE-VAL DE LOIRE / EURE-ET-LOIR / 28200
Village de Donnemain-Saint-Mamès, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Donnemain-Saint-Mamès a une adresse e-mail et un site Internet.
Dampierre-sur-Avre
CENTRE-VAL DE LOIRE / EURE-ET-LOIR / 28350
Village de Dampierre-sur-Avre, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Dampierre-sur-Avre a une adresse e-mail et un site Internet.
La Ferté-Vidame
CENTRE-VAL DE LOIRE / EURE-ET-LOIR / 28340
Village de la Ferté-Vidame, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de la Ferté-Vidame a une adresse e-mail.
Ce village fait partie du Parc naturel régional du Perche.
Présence d'activités sur le village.
Boisville-la-Saint-Père
CENTRE-VAL DE LOIRE / EURE-ET-LOIR / 28150
Village de Boisville-la-Saint-Père, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Boisville-la-Saint-Père a une adresse e-mail.
La Bourdinière-Saint-Loup
CENTRE-VAL DE LOIRE / EURE-ET-LOIR / 28360
Village de la Bourdinière-Saint-Loup, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de la Bourdinière-Saint-Loup a une adresse e-mail.
Commune rattachée : Saint-Loup.
Ouerre
CENTRE-VAL DE LOIRE / EURE-ET-LOIR / 28500
Village d'Ouerre, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie d'Ouerre a une adresse e-mail et un site Internet.
Theuville
CENTRE-VAL DE LOIRE / EURE-ET-LOIR / 28360
Village de Theuville, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Theuville a une adresse e-mail.
Commune rattachée : Pézy.
Gellainville
CENTRE-VAL DE LOIRE / EURE-ET-LOIR / 28630
Village de Gellainville, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Gellainville a une adresse e-mail et un site Internet.
Saulnières
CENTRE-VAL DE LOIRE / EURE-ET-LOIR / 28500
Village de Saulnières, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Saulnières a une adresse e-mail et un site Internet.
Gommerville
CENTRE-VAL DE LOIRE / EURE-ET-LOIR / 28310
Village de Gommerville, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Gommerville a une adresse e-mail et un site Internet.
Communes rattachées : Orlu, Grandville-Gaudreville.
Le Gault-Saint-Denis
CENTRE-VAL DE LOIRE / EURE-ET-LOIR / 28800
Village du Gault-Saint-Denis, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie du Gault-Saint-Denis a une adresse e-mail et un site Internet.
Lormaye
CENTRE-VAL DE LOIRE / EURE-ET-LOIR / 28210
Village de Lormaye, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Lormaye a une adresse e-mail et un site Internet.
Montigny-le-Chartif
CENTRE-VAL DE LOIRE / EURE-ET-LOIR / 28120
Village de Montigny-le-Chartif, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Montigny-le-Chartif a une adresse e-mail et un site Internet.
Magny
CENTRE-VAL DE LOIRE / EURE-ET-LOIR / 28120
Village de Magny, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Magny a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Partit igualat eth disputat en Montastruc aguest darrèr dissabte. Non i auèc guaire ocasions de gol entàs dus equips e es defenses s’imposèren as atacs. Ena prumèra mietat, sonque començar, as 5 menutes gol anulat ath Montastruc per mans de sòn delantèr en portà-se era pilota. Er equip aranés sajèc de portar era iniciatiua deth jòc, mès non siguèc bric fàcil degut ara forta pression der equip contrari; òc que i auèc bones jogades mès mancàue era darrèra passada entà poguer auer ua bona ocasion. Tamb 0-0 s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat tot igual: poques ocasions de gol e eth Montastruc sajant d’ hèr bera jogada de contratac entà suspréner era nòsta defensa. Es gols arribèren en darrèr quart d’ora deth partit. S’ auançaue eth Montastruc en ua jogada en qu’ un rebot plaçaue era pilota en cap de Embareck que tot solet remataue eth 1-0. Era U.E. Bossòst non se dèc per perduda e persistic en sòn jòc entà empatar. Eth premi arribaue a 5 menutes deth finau quan Arroyo profitaue un error dera defensa locau , se plantèc dauant de Cucuron e shutèc ras jos era gessuda deth portèr. Ère eth 1-1, resultat ath finau deth partit.
Ath finau , repartiment de punts, dauant un rivau que mos agradèc mès qu’ eth partit d’anada. Era U.E. Bossòst luitèc ath màxim entà arténher un resultat positiu, a despiet d’anar darrèr en marcador.
Classificacion : ClaracPointis 41, Salies 39, U.E. Bossòst 34, Luchon e U.S. Garonne 31.
Eth pròplèu partit jogam eth dissabte 12 de hereuèr tàs 20 :00 ores en Bossòst contra er equip der Encausse.
Montastruc : Cucuron, Brun, Saint Martin, Ribet, Gracia, Lacarrare C., Lacarrere T., Raynaud, Embarek, Rampon, Cardillo. Remplaçants :Da Costa, Martinez, Ripoll.
Tarjetes auriòles : Lacarrare C., Embareck.
Trainer: Arreou Patrick.
U.E. Bossòst: Marcos, Dani, Miguel , Viló, Felipe, Javi (75’ Gachi) , Jorge, Alex , Ariel (60’ Paba), Pèir, e Arroyo (75’ Madrid).
Tarjetes auriòles : Javi, Jorge, Miguel e Viló.
Trainer: Jordi.
Gols: 1-0 Embarek (75’),1-1 Arroyo (85’).
Arbitre: Desprats Serge.


text:
Sant-Jili-Roazhon
Sant-Jili-Roazhon en breton ( Saint-Gilles en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Sant Gilles se situa a una quinzena de quilomètres al Nòrd-Oèst de Roazhon. Se tròba sus la rota de Sant-Brieuc.
Modèl:Section vide ou incomplète
La commune de Saint Gilles se situe à une quinzaine de kilomètres au Nord-Ouest de Rennes. Elle se trouve sur la route de Saint-Brieuc.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Fondamenta
Fondamenta[1],[2],[3] (Fondamente en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus. L'ancian nom de la comuna foguèt Montpaon fins a 1987, aquel nom es ja present dins un tèxt del sègle XI[4].
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
libre.
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Pàgines que usen Timeline
- Paginas amb d'errors de referéncia
- Paginas utilizant de ligams magics ISBN
- Article utilizant lo modèl Commons
- Portal:Roergue/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Portal:Guiana/Articles ligats
- Comuna d'Avairon
- Comuna de Roergue


text:
Sus la premsa occitana - Joan Fourié
Un article de Joan Fourié dins la revista Lou Felibrige mai/junh de 2007.
Agait bartassièr sus la premsa occitanò-felibrenca
Se trapan realitats que s’ameritan d’èstre ditas sens relambi. Atal n’es de comunicar qu’es una necessitat per totes. Comunicar fosquèt totjorn e d’en pertot una volontat de vida, d’afirmacion e un biais, non solament de balhar novèlas o indicas, mas de creacion, de condicionament e de descobèrta.
Milhau - Lo buste de Peyrot
Un article de Dòna Delcamp dins la revista La Rampelada (numèro 86, 1948). Ortografia modernizada.
Lo buste de Peyrot
Tornavi d'un magre mercat amb un magre sac vèrs la fin de l'occupacion alemanda passant davant nòstre pichon « Jardin Public », vegèri un fum de mond arremosats, e de soldats verds totes afanats. Intrèri dins lo Jardin : un camion èra prèp de l'estatua de Claude Peyrot ; i aviá de soldats sus un car, de soldats sus d'escalas, de soldats pertots. Enfants e femnas regardavan, muts s'ausisiá res que los comandaments sec e brèus dels Alemands.
Sus la literatura occitana, d'autreis asuelhs - Joan-Ives Casanòva
A l'escasença del XIen congrès de l'AIEO en 2014, Joan-Ives Casanòva balhèt un conferéncia titolada : Mirau de l'escritura e escritura dau mirau : la literatura occitana de uei.
En conclusion presentava d'« autreis asuelhs » per la literatura occitana. Tornam editar çai jos lo tèxt. Sorsa : actes del congrès publicats en 2017.
Totèm - L'agaça d'Abalhan
En 2017 sortiguèt la revista Los rocaires numèro 2, es lo buletin de ligason del Centre de Resorsas e d'Educacion al Desvolopament Durable (CREDD). Es editada a Vailhan.
Aquel numèro presentava en tres lengas, francés, occitan e anglés, d'istorietas suls animals totemics del parçan. Los dessenhs son de Jane Appleton, los tèxtes de Adèle Guillon. Una presentacion de Claudi Alranq accompanhava lo document.
Aquí l'istòria de l’agaça d’Abelhan.
Libres - Plega IEO de Nadal - 2018
La plega IEO de Nadal es es soscripcion al pretz de 48 èuros fins al 31 d'octobre de 2018.
Quatres libres son propausats.
Sus l'accion occitanista - Robèrt Lafont (1991)
Tornam publicar çai jos un extrach del libre Temps tres de Robèrt Lafont publicat a cò de Trabucaire en 1991. Lo tèxt aquí presentat debuta pagina 198.
L'autor torna sus l'accion occitanista en Provença en 1991 e suls ans 1976-1981 que vei l'occitanisme dintrar dins lo famòs « temps tres » ont l'accion de professionals de l'ensenhament e de la cultura ven remplaçar lo militantisme associatiu. Los títols son de Òc París.
Aperitiu occitan a París - Dintrada de 2018
La dintrada de l'aperitiu occitan a París, l'Aper'Òc, aguèt luòc ongan lo dimars 11 de setembre de 2018.
Los oraris e lo luòc càmbian pas : de 19 a 21 oras, 44 carrièra Gabriel-Lamé, París 12en, M° cours St Emilion, sala Maurice Solignac.
Attention pas d'aperitu lo 18/09/18, lo que ven se farà lo 25/09/18.
L'Aper'Òc : un cors de lenga, de discutidas, de cançons, l'estudi de tèxtes, del vocabulari, de lecturas...
Sètz totes benvenguts per aprene la lenga occitana.
Per ne saupre mai [clicar]
Fuòc nòu - Antonin Perbòsc - 1904
Tornam publicar çai jos un article d'Antonin Perbòsc publicat pel primièr còp dins la revista Mont-Segur en 1904 (n°11 e 12).
La lectura d'aquel article nos esclaira sus las posicions que podián aver los actors del movement renaissentiste occitan a la fin del sègle XIX e a la debuta del sègle XX.
Lei filhas de Sion - Joan-Claudi Puech
Ven d'èsser publicat (estiu de 2018) lo darrièr libre de Joan-Claudi Puech Lei filhas de Sion a las Edicions dels Regionalismes.
Lo roman de 166 paginas, al còp istoric e fantastic, seguís la destinada de Pèire de Bovila d’Avinhonet.
Leis idèas dins la batesta - Robèrt Lafont
Extraches de l'article de Robèrt Lafont publicat dins la revista OC, numèro 208-209-210, abrial-decembre de 1959. Es estat tornarmai publicat en 2011 dins Lenga e país d'òc, numèro 50, pagina 9. Ortografia modernizada
Leis idèas dins la batesta
La Renaissença demòra en espèra dau grand dialòg amb un pòble. Podèm pas faire sensa. E l'espèra se fai despachativa. [...]
Vesent montar non pas l'endolible dau poeta, mai la jovença d'ara, pense aquesta passa que dins vint ans la partida serà jogada : lei darriers parlaires de l'occitan seràn venguts tan rars e tan vièlhs au mitan de la molonada que nosautres escriurem una lenga mòrta. Bèla victòria, nòstra bibliotèca occitana pariera a la de Guillaume Budé ! Lei quauquei combats ganhats seràn de paure pes d'aquela ora d'ailà. La lei d'ensenhament de 1951, siam segurs que lo vièlh centralisme la laissèt passar fin finala perque se jutjava qu'arribava tròp tard. D'efiech son pas nòstrei resultats preciós, daverats au pretz de tant d'esfòrç e de passion qu'an butat dins lo servici de la lenga lei millions de jovents que nos faudriá.
Las estacions de taxis de Volocopter
La societat Volocopter basada en alemanha presentèt lo 17 d'abril de 2018 sa concepcion de las infrastructuras de transpòrt urban per dròne de deman : una combinason de Volo-Hubs e de Volo-Ports.
Aqueles se pòdon integrar a las arquitecturas urbanas actualas a mendre còst. Es al torn d'aqueles elements que la societat prevei d'organizar lo sieu servici de taxi volant.
Frédéric Mistral, l'ombre et l'écho - Joan-Ives Casanòva
Las edicions Les Classiques Garnier publica (París, 2016, 393 paginas) lo libre Frédéric Mistral, l'ombre et l'écho de Joan-Ives Casanòva.
Presentacion – L'òbra de Frederic Mistral es encara pas pro coneguda. Luènh de las idèas totas fachas e de las lecturas simplistas que faguèron d'aquel poèta lo « chantre de la Provence », aqueste obratge vòl definir los fondaments psichics d'una òbra e analisar las traças poeticas depausadas coma lo les pel riu dins l'ensemble del còrpus mistralian.
Qualques criticas de Joan Fourié
Un article de Joan Fourié dins Canta grelh - Numèro 47 - 2001 :
Novèlas occitanas - Libres novèls
La colleccion literària del Grelh Roergàs s’espessís cada an de qualque títols, çò que ne fa, als jorns de uèi, una de las mai ancianas e de las mai ricas dins le domèni occitan. Es dins aquela amira que, l’estiu passat [2000], tres libres novèls venguèron s’apielar a la tièra jà existenta.
Tolosa - Urbanisme - Enova
La comunautat d'aglomeracion del sud-est tolosan desvelèt lo dimars 12 de setembre de 2017 los detalhs del projècte de reorganizacion del quartièr Enova Labège Toulouse.
Aquel ensemble dedicat a l'innovacion serà concebut al torn d'un Vilatge numeric que sus 100 000 m2 serà consacrat a l'acuèlh de las jovas entrepresas e de grands comptes. L'idèa es de crear sul site un vertadièr ecosistèma, favorable a la creacion.
Peticion per reivindicar l'occitanitat d'auvèrnhe
Sul site mesopinions.com una peticion ven d'èsser dubèrta per reivindicar l'occitanitat d'Auvèrnhe.
Tèxt de presentacion – Demòras en Auvernha, al nòrd d’un territòri cultural vast que s’apela « Occitània » e, coma de miladas de personas aicí, ne as pas cap de consciença. E mai que ne as segurament pas jamai entendut parlar.


text:
« Aqueleis avions te fan un bocan pas possible ! » Es pas un abitant que romega còntra lo vòu d’aparelhs Cirrus SR22 subre lei còlas dau Liberon, mai ben Jan-Loís Joseph, lo president dau Pargue Naturau Regionau.
Aqueleis avions d’entraïnament de pilòtes e navigators serián essenciaus a la formacien dei pilòtes francés de combat.
« Sa venguda a Selon es lo debut de tota l’evolucien de la formacien iniciala » que disiá lo comandant Jeròni Taisant, capolier de l’instruccien en vòu, quand arribèt lo premier d’aqueleis avions a la Basa Aeriana 701, en avost 2012.
Mai se, alòr que l’Euròpa, de novèu, s’emperilhosa a l’Est, la formacien d’aquelei pilòtes sembla necessari, fa pas l’afaire dei toristas nimai dei 180 000 abitants dau Liberon.
« Son d’avions particularament brusents » qu’ajusta JL Joseph. « E au Pargue avèm dejà recebut mai de mila denóncias. » Nos ditz qu’es arribat de leis ausir volar cinq oras a-de-rèng.
« Una peticien es en circulacien, que donarem lo 22 de setembre au Generau Paulet, baile de la basa aeriana de Selon, amé lei premiers cònsols dei relargs lei mai pertocats ».