text:
Schutzstaffel
La Schutzstaffel ò SS (« esquadron de proteccion » en occitan) èra una organizacion militarizada alemanda que tenguèt un ròtle primordiau au sen dau Tresen Reich. Fondada en abriu de 1925 per assegurar la proteccion personala d'Adolf Hitler, veguèt pauc a pauc son influéncia se renfòrçar e lo nombre de sei missions aumentar. Obtenguèt ansin un ròtle fòrça important dins l'aparelh repressiu nazi (polícia pròpria, gestion dei camps... etc.), dins l'ideologia dau regime (gestion dei Lebensborn), dins leis afaires militars ambé la creacion de la Waffen-SS (unitats militaras d'elèit gropant 900 000 òmes en 1945) e dins leis afaires economics ambé la gestion de pans entiers de l'economia alemanda.
Dirigida per Heinrich Himmler de 1929 a 1945, es venguda lo simbòl principau dau fanatisme e de l'inumanitat dau regime nazi. D'efèct, aguèt lo ròtle principau dins la màger part dei crimes dau Tresen Reich coma l'exterminacion dei judieus europèus (Einsatzgruppen, camps d'exterminacion... etc.), leis execucions de massa de presoniers ò de civius, lei destruccions e lei pilhatges dei territòris ocupats, lei « recèrcas medicalas » sus d'èssers umans... etc.
En 1946, foguèt reconeguda coma organizacion criminala a l'eissida dei Procès de Nuremberg e la recèrca dei SS en fugida venguèt una prioritat de la denazificacion.


c: text/html

text:
Bionville-sur-Nied
Bionville-sur-Nied es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vallée De la Nied.
Vallée de la Nied.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait De l'ancian país messin e banc d'una distincion de la abbaye de Sant-Avold.
Una comunitat jusieva èra presenta dempuèi lo Modèl:XVIIe sègle. Los jusieus de Bionville èran principalament vendeires de bestiaux. Dempuèi 1950 la majoritat dels membres de la comunitat jusieva de Bionville #se #installar a Mètz o a Boulay. Léon E Marcel Halphen #èsser totes dos elegit cònsol de Bionville /sus/Nied. Marcel Halphen foguèsse lo darrièr josieu de Bionville sus Nied, lo sieu nom a #èsser donada al luòc central del vilatge #que servís de parking al larèr rural de Bionville sus nied. Una plaque commemorativa soslinha la localizacion de la sinagòga desrocada pels nazis. La familha de Simone Veil ven d'aquela comuna
- Dépendait de l'ancien pays messin et siège d'une seigneurie de l'abbaye de Saint-Avold.
Une communauté juive était présente dès le Modèl:XVIIe siècle. Les Juifs de Bionville étaient principalement des marchands de bestiaux. Dès 1950 la plupart des membres de la communauté juive de Bionville allèrent s'installer à Metz ou à Boulay. Léon et Marcel Halphen furent tous deux élu maire de Bionville /sur/Nied. Marcel Halphen fût le dernier juif de Bionville sur Nied, son nom a été donnée à la place centrale du village qui sert de parking au foyer rural de Bionville sur nied. Une plaque commémorative signale l'emplacement de la synagogue rasée par les nazis. La famille de Simone Veil est originaire de cette commune

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Enric IV de França e de Navarra es dintrat dins l'istòria coma « lo Bon rei Enric » o « lo Bearnés ». Aqueles dos escaisses testimònian de la legenda que, plan lèu, s'apoderèt de la figura d'un rei que son astrada foguèt pas comuna. Primièr, rei de Navarra e cap del partit protestant contra la dinastia dels Valois, venguèt apuèi rei de França catolic en 1589.
Naissença d'un simbòl
Enric de Navarra es l'eiretièr d'un reialme que mena una importanta politica d'independéncia de cap a l'Espanha e a la França. Sa naissença en 1553 es aital mesa en scèna per son grand, lo rei Enric II de Labrit, coma un acte d'afirmacion de la sobeiranetat e de las especificitats de son reialme. Dins un castèl de Pau ornat per l'ocasion de las cortinas las mai ricas a las colors dels Bearn-Navarra, Joana de Labrit met al monde lo jove prince sus l'aire de Nouste dame deu cap deu poun
(vièlha cançon bearnesa).
Vengut rei de Navarra e cap del partit protestant, Enric compren tanben, plan lèu, lo sense dels simbòls. Per bastir sa legenda, recep la contribucion dels escrivans de la renaissença literària gascona iniciada jos lo regne de sa maire Joana de Labrit. Lo mai important, lo plan « patriotic » Pey de Garros, compausa atal de Poesias gasconas que contribuïsson a crear lo mite del « bon rei Enric »... de Navarra.
Un Gascon a la Cort de França
Mas alara que s'entregafan catolics e protestants pendent las Guèrras de religion, son accent e sas manièras d'òme ensenhat « a la bearnesa » se van far escarnir per lo Partit catolic e real. Atal nais lo personatge del « Gascon » e lo genre de la « gasconada » que persistiràn dins lo comic francés dusca tard dins lo sègle XVII. Aquel personatge del Gascon vantòrla e farfantaire respelirà a la fin del sègle XIX amb lo Cyrano de Bergerac d'Edmond Rostand.
L'eiretatge bearnés d'Enric IV aurà atal doas facietas del temps de sa vida. Mas sa mòrt en 1610, sobta e violenta, cambiarà los subjèctes de trufariá de la velha en simbòls d'un rei simple e pròche de son pòble.Lo motiu del Gascon s'invèrsa quand, en 1611, l'escrivan Guilhem Ader crèa l'ideal gascon amb un cap d'òbra de la literatura occitana, Lo Gentilome Gascon
. Son eròi, Henric Gascoun, se confond amb Enric IV atal descrich coma un conquistaire flamejant, un cap de guèrra gloriós.
« Nòstre Bon rei Enric »
Enric IV serà alara lo « Bon rei Enric », lo Bearnés, una figura positiva que se’n serviràn, per torn, los divèrses camps, tant reialistas coma revolucionaris o enciclopedistas...
Totun, se Enric manten de son vivent la sobeiranetat politica (los Estats de Bearn), juridica (Fors et coutumes)
e mai linguistica (Enric IV s'adreiça a sos subjèctes bearneses pas qu'en occitan) de sos Estats, serà pasmens coma rei de França lo grand continuaire de la marcha cap a l'absolutisme e lo centralisme, que sa lenga unenca serà sonque la lenga istorica dels reis de França e de lor domeni, lo francés.


text:
Pèire de Castèlnòu
Pèire de Castèlnòu (cap a 1170-Sant Geli, 15 de genièr de 1208) siaguèt un religiós de Cistèl e archidiague de Magalona, Cistercenc francés, temptèt vanament d'endigar l'eretgia catara en Occitània, amb la qualitat de legat extraordinari del papa Innocenci III, per recercar los erètges albigeses e los liurar al braç secular, e aguèt per collèga Ramièr, monge de Cistèl. Èran acompanhats entre autres de Domenge de Guzmán, fondador de l'òrdre dels Fraires Presicaires. Aquestes enquisidors rescontrèron una viva resisténcia, e Castèlnòu acabèt per èsser assassinat a proximitat d'Arle sus las tèrras de Raimon VI, comte de Tolosa (1208), al moment que veniá d'enjónher a aquel prince d'abandonar la causa dels Albigeses; aquel murtre faguèt escomenjar Raimon e foguèt la causa del començament de la Crosada dels Albigeses.
Declarat martir per Innocenci IV, puèi beatificat, es celebrat lo 15 de genièr dins las diocèsis de Carcassona e Nimes.


text:
Agulhas
Agulhas[1] (oficialament en francés Aiguilles) es una comuna d'Occitània situada dins lo departament dels Auts Aups e la region Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
D'una altitud de 1450 m, aquela comuna de Cairàs e de la nauta vau de Guil, es situada a 80 km de Gap dins l'arrondiment de Briançon (a 70 km), cap-luòc de canton.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Toponimia Occitana e Senhalizacion bilingüa. Actas del Congrés d'Aush, 2007, publicat pel CROM, mapa a la pagina 73


text:
Villes et mairies du District de la Gruyère (57)
Liste des communes
Bulle
Ville de Bulle, localité de la Suisse de 12 000 habitants.
La mairie de Bulle a une adresse e-mail et un site Internet.
Broc
Ville de Broc, localité de la Suisse de 2 100 habitants.
La mairie de Broc a une adresse e-mail et un site Internet.
Riaz
Village de Riaz, localité de la Suisse de 1 900 habitants.
La mairie de Riaz a une adresse e-mail et un site Internet.
Vuadens
Village de Vuadens, localité de la Suisse de 1 700 habitants.
La mairie de Vuadens a une adresse e-mail et un site Internet.
Charmey
Village de Charmey, localité de la Suisse de 1 600 habitants.
La mairie de Charmey a une adresse e-mail et un site Internet.
Gruyères
Village de Gruyères, localité de la Suisse de 1 600 habitants.
La mairie de Gruyères a une adresse e-mail et un site Internet.
Pont-en-Ogoz
Village de Pont-en-Ogoz, localité de la Suisse de 1 500 habitants.
La mairie de Pont-en-Ogoz a une adresse e-mail et un site Internet.
Marsens
Village de Marsens, localité de la Suisse de 1 400 habitants.
La mairie de Marsens a une adresse e-mail et un site Internet.
Haut-Intyamon
Village d'Haut-Intyamon, localité de la Suisse de 1 400 habitants.
La mairie d'Haut-Intyamon a une adresse e-mail et un site Internet.
La Roche
Village de la Roche, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie de la Roche a une adresse e-mail et un site Internet.
Sâles
Village de Sâles, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de Sâles a une adresse e-mail et un site Internet.
Bas-Intyamon
Village de Bas-Intyamon, localité de la Suisse de 1 000 habitants.
La mairie de Bas-Intyamon a une adresse e-mail et un site Internet.
Le Pâquier
Village du Pâquier, localité de la Suisse de 1 000 habitants.
La mairie du Pâquier a une adresse e-mail et un site Internet.
Vaulruz
Village de Vaulruz, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Vaulruz a une adresse e-mail et un site Internet.
Sorens
Village de Sorens, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Sorens a une adresse e-mail et un site Internet.
Bellegarde
Village de Bellegarde, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Bellegarde a une adresse e-mail et un site Internet.
Grandvillard
Village de Grandvillard, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Grandvillard a une adresse e-mail et un site Internet.
Echarlens
Village d'Echarlens, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie d'Echarlens a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Roy Orbison
Roy Kelton Orbison (Vernon, Tèxas, 23 d'abril de 1936 - Nashville, 6 de decembre de 1988) foguèt un compositor, cantaire e musician american pionièr del rock and roll. Se faguèt celèbre entre 1960 e 1964 gràcias a las cançons "Only the Lonely", "Crying", and "Oh, Pretty Woman" e sa carrièra musicala durèt mai de 40 ans. La revista Rolling Stone situèt Orbison en 37ena posicion sus sa lista dels Artistas Màgers de totas las epòcas, e numèro 13 dins sa lista dels 100 cantaires mai importants de totas las epòcas. En 2002, la revista Billboard lo classifiquèt en 74ena posicion dels 600 artistas principals per sos albums.
Biografia[modificar | modificar la font]
Roy Orbison nasquèt en 1936 a Vernon, una vilòta de l'estat de Tèxas, dins una familha modèsta. Son paire, Orbie Lee Orbison, trabalhava coma mecanician e tanben coma foraire de poses de petròli e sa maire, Nadine Shultz, èra infirmièra. Del temps de la Granda Depression totes dos parents se trobèron sens trabalh e aguèron de mudar pro sovent. La familha s'installèt a Fort Worth quand Roy èra mainatge e i estudièt a l'Escòla elementara Denver Ave. I demorèt pas gaire qu'una epidèmia de pòlio se declarèt e los incitèt a tornar a Vernon. Mai tard, mudèron tornarmai per demorar dins lo vilatge de Wink, a l'oèst de l'estat. Orbison declarèt mai tard qu'èra estat plan content de partir d'ailà que las activitats e lésers i èran plan escasses.
Totes los enfants dels Orbisons patiguèron de problèmas de vista, e coma s'i vesiá pas gaire Roy aguèt de vestir de lunetas correctivas plan espessas tre sa joventut.
Discografia[modificar | modificar la font]
- Roy Orbison at the Rock House (1961)
- Lonely and Blue (1961)
- Crying 21 (1962)
- In Dreams (1963)
- There Is Only One Roy Orbison (1965)
- Orbisongs (1965)
- The Orbison Way (1966)
- The Classic Roy Orbison (1966)
- Roy Orbison Sings Don Gibson (1967)
- The Fastest Guitar Alive Original Soundtrack (1967)
- Cry Softly Lonely One (1967)
- Roy Orbison's Many Moods (1969)
- Hank Williams the Roy Orbison Way (1970)
- The Big O (1970)
- Roy Orbison Sings (1972)
- Milestones (1973)
- I'm Still in Love with You (1976)
- Regeneration (1977)
- Laminar Flow (1979)
- Class of '55 (1985)
- Mystery Girl (1989)
- King of Hearts (1992)


text:
Aquesta lista es la « dels païses o estats independents reconeguts per la comunautat internacionala al primièr de genièr de 2004 » [1]. A l'excepcion del Vatican (o Santa Ses), aqueles païses son los 191 membres de l'Organizacion de las Nacions Unidas.
Las denominacions dels païses son estadas compiladas a partir dels documents seguents :
Abcazia, l’Ossetia del Sud, Chechenia, Pontland e Somaliland se son declarats Estats independents mas son pas estats reconeguts coma tals per la comunautat internacionala.
Jos aquesta rubrica se tròban los territòris que tròban pas de plaça dins las autras rubricas, respondon pas als critèris de la Convencion de Montevideo. Mas an una istòria pròpria, un govèrn actiu o en exili, un drapèl e de frontièras conegudas.
Aquesta lista es pas exaustiva, dona d'exemples e se pòt completar.
D’individús o de grops se son creats de païses “imaginaris”, de còps de la pagèla de l’ostal, de còps d’una proprietat privada. Se dison micronacions.


text:
Còn Sud
Lo Còn Sud qu'ei lo nom dat a la partida meridionau d'America deu Sud en rasond e la forma geometrica d'aquesta region qui vad cada còp mei estreta dinc au Cap de Hòrn.
D'un punt de vista de la geografia politica qu'includeish sancerament e tostemps los estats d'Argentina, d'Uruguai e de Chile ; lo sud de Brasil qu'ei generaument considerat com inclúus dehens lo Còn Sud mes, se los estats de Paraná, de Santa Catalina e de rio Grande do sul que son naturaument inclús, las afinitats culturaus e urbanas que hèn sovent inclúser l'estat de São Paulo. Paraguai qu'ei en partida inclús dens aquesta zòna geografica e associat dab los sonc escambi culturaus e economics. Dens ua mendra mesura, ua partida de Bolívia tanben.
D'un punt de vista economic, lo Còn Sud qu'amassa e qu'associa ua per de metropòlis com São Paulo, Buenos Aires o Santiago de Chile.


text:
Ostau Arroset
L'Ostau Arroset (en espanhòu la Casa Rosada ; reg. Ostau Arròse, Ostal Ròse o Ostau Ròse) qu'ei lo sèti deu poder executiu argentin. Que's troba a Buenos Aires suber la plaça de Mayo (costejada tanben per la catedrau e lo cabildo) suu lòc exacte qu'ocupava autes còp la hortalessa e on e s'estava lo vicerei deu temps de la vicereiautat de l'arriu de la Plata e on, après l'independéncia, los purmèrs caps d'Estat be gavidèn lo país.
Après la caduda de Juan Manuel de Rosas, la hortalessa, qui èra estada abandonada au prohèit de l'ostau de Rosas (conegut com quinta de Rosas) que ho en grana partida destrusida entà poder bastir la Doana Nava. En 1873, dejus la presidéncia de Domingo Faustino Sarmiento lo Palais deu corrièr, òbra de l'arquitècte suedés K. Kihlberg, que ho au son torn bastit suber ua partida deu terren liberada per la destruccion de la hortalessa e au ras de çò qui'n remanava qui ho pintrat en arròset en mesclar la pintrura blanca dab sang de bueu, utilizada ad aquesta epòca per las soas proprietats estabilizatritz e idrofòbas.
Lo president Julio Argentina Roca que he espandir lo sèti deu govèrn en seguir lo projècte de l'arquitècte E. Aberg en destrusent tot çò qui demorava de l'anciana hortalessa puish, lo president Luis Sáenz Peña que decidí d'unificar l'Ostau Arroset e lo palais deu corrièr en omogeneitzan los lors estils en qui hidar lo prjècte a l'arquitècte Francisco Tamburini.
Lo bastiment, dens lo son estat actuau que ho inaugurat en 1898, deu temps deu segond mandat presidenciau de Roca.
Uei lo dia, a despart de la soa activitat politica, lo bastiment qu'ei tanben un musèu on e son expausats objèctes pertanhent aus ancians presidents (com los lors barròts presidenciaus) e on se pòt vesitar los espacis sosterranhs de l'anciana hortalessa, tornar trobats arron de recercas arqueologicas vadudas possiblas mercés a la destruccion de la Doana Nava.


text:
Escòcia, cap a l’independéncia
Lo processús dau referendum per l’independéncia d’Escòcia prenguet dos ans e mieg entre la debuta de la campahna «Yes Scotland» e lo vòte. Dos ans e mieg ente lo governament escocés trabalharà a l’integracion de son territòri dins lo concert de las nacions. Dos e mieg ente lo governament britanic balharà au monde una leiçon de dubertura, de tolerància e de democracia. Jornalet, que seguet queu processús atentivament, vos prepausa de’n tornar trobar las grandas estapas tras sos articles agropats dins queu recuelh.
Un extrach : “Los ciutadans d’Escòcia decidisson uèi lor avenir en un referendum. 307 annadas après la signatura de l’Union entre Anglatèrra e Escòcia, los escoceses an l’escasença de decidir, dins las urnas, se vòlon contunhar de far partida del Reialme Unit o se se’n vòlon separar. Aquel vòte seguís la tradicion de far las eleccions generalas un dijòus.”
Disponible notadament sus 7switch, Decitre.fr e iBooks.


text:
Coma l'ai vist aplicar a las entrepresas, me sembla que se podrà tanben aplicar tot parier als conflictes lenga imperiala(sovent a l'unitat) e lengas sotmetudas (sempre al plural), locutors arrogants / locutors sotmetuts. Ai lo document tradusit en occitan, e lo pòdi completar amb exemples... correspondents.
La colèra es la partida de l'emocion. A travèrs lo questionament, la tòca del negociator (quora n'i a un pels conflictes lingüistics) o pel comercial (botiguièr), es de compréner las sorgas...
Las sorgas dels problèmas lingüistics son sovent reglats per intervenents exteriors al sistèma del conflicte, rarament de l'interior. Aital l'occitanisme o l'independentisme catalan, espèran de l'exterior una intervencion. Pels Catalans sembla que lo camin aquel es de mai en mai clar. Fau legir lo bilhet editorial de Vicent Partal del 29 de mai. Foguèt lo cas per l'Irlanda del nòrd, e tòrna ambe lo #Brexit !
Alara que Le Figaro debuta una alèrta sul tèma de Corsega .... ligam aquí. L'alèrta es sul tèma de la preferénncia d'emplec còrse, coma i a una preferéncia de l'emplec francés dins l'administracion francesa ; l'eglitat es aquí negada pels imperialistas franceses, serà alara subjecte de colèra còrsa, per fauta d'egalitat republicana, non ? E la colèra còrsa serà pas freda, mas legitima.
La sola causa que fauta en Occitània, es lo conflicte ... n'avèm talament agut ambe l'imperialisme francés, que la potinga guerrièra sembla pus la bona per reglar aquel conflicte lingüistic entre l'occitan e la lenga del rei-president. Es talament grèu que los Occitans an abandonat d'aver la dignitat lingüistica, e lo manteniment que se cridava als sègles precedents.


text:
Deute
Lo deute (del latin debeo) significant "dever, çò que se deu a qualqu'un" es un escambi asincròn entre doas entitats (persona, grop, entrepresa, Estat).
Se lo mot deute s'utiliza subretot pels deutes financièrs, un deute es tanben un concèpte moral[1]. De deutes morals son impossible a quantificar e donc de remborsar, per exemple quand una persona salva la vida d'una autra persona. Los deutes jògan un ròtle central dins l'organizacion de las activitats umanas, coma las economicas. Mai sovent, un deute permet un investiment que deu melhorar la produccion. Per exemple, un Estat pòt empruntar per bastir d'infrastructuras coma de carrièras que, çò espèra, favorizarán los escambis. Mai simplament, un païsan pòt demandar l'ajuda als mejancièrs per desbosigar una tèrra que poirá alara cultivar. Ara, lo sistèma bancari es un malhon essencial de l'economia contrarotlant l'emission de moneda. D'efièch los deutes son pas qu'un mejan utilizat per mestrejar la massa monetària: l’ajustar en foncion de la creissença, de l'inflacion o del caumatge. Per d'assegurar la fisança dels diferents agents economics, los deutes son encastrat pel drech. En drech lo concèpte de deute fa partit del drech de las obligacions [2]. Mas las dinamicas complèxas del deute son fin finala pau compresas e, malgrat lo drech, fan pesar un risc vertadièr sus l'economia e mai generalament sus las societats umanas. Se pòt pas far abstraccion dels riscs exteriors coma la meteo e de la dimension psicologica associada a la percepcion del futur, de la valor e del risc pels umans. Se los agents economics pèrdon la fisança dins lo futur o lor capacitats a complir lors promessas, lo fragil equilibri pòt s’aclapar.
En comptabilitat, un deute es un passiu o un actiu, segon lo punt de vista debitor o creancièr, segur que lo tèrme e lo montant son fixats de biais precís. Dins aquel sens, los deutes d'una persona, d'una entreprisa, d'un país o d'una institucion son l'ensems de las somas que deura pagar per remborsar par exemple dels emprunts que contractèt amb una banca, per reglar de cargas qu'engatgèt (facturas de pagar, abonaments, primas d'assegurança...) o que li son impausadas (impòsts...).
Somari
- 1 Istòria
- 2 Reglamentacion
- 3 Economia politica
- 4 Theorias economicas a l'entorn del deute
- 5 Etica e filosofia
- 6 Notas e referéncias
- 7 Annexes
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria del deute es mai anciana qu'aquela de la moneda: alara que las primièras pièças datan del regne de Gigés a l'entorn de 700 AbC., un sistèma economic basat sul deute se desvelopèt amb la civilizacion Sumèr, 6000-3500 AbC.
Antiquitat[modificar | modificar la font]
La civilizacion Sumèr, 6000-3500 AbC., desvelopèt un sistèma de deute, la forma de deute mai anciana conegut fins ara[3]. Dins aquel sistèma de prestes e d'emprunts, los païsans s'endeudavan mai sovent al prètz de lor libertat e d'aquela dels lor enfants, la servitud essent sovent la sola possibilitat de remborsar lors deutes[4]. Per gerir aquel sistèma, los reis sumèr dispausavan del drech amnistia, anulant regularament l'ensems dels deutes e servituds associats. Se trapa l'eritatge d'aquel sistèma dins la lei del Jubilèu de l'anciana Israèl (Levitic 25:10).
Edat Mejana[modificar | modificar la font]
Las republicas e ciutats italianas de l'Edat Mejana e de la Renaissença foguèron d'entre los primièrs Estats a se bastir amb l'emission de deute, los monti[5]'[6]. Los monti son, a l'Edat Mejana e a la renaissença en Itàlia, una equivaléncia de las obligacions. Aquel tipe de fons existís encara jos la forma del mont de pietat.
En 1262, la ciutat de Venècia realizèt sa primièra emission de deute jos la forma de « monte », lo Monte vecchio, seguit en 1482 del Monte nuovo e en 1509 del Monte nuovissimo. En 1343, lss Perruzis, banquièrs florentins, faguèron falhita fàcia al rei Edoard III d'Anglatèrra. En 1347, los deutes de la ciutat de Florença foguèron amassats dins un fons, lo « Monte commune », mont de deute que la vila foguèt incapabla de remborsar. Lo taus èra fixat a 5 % e los deutes podavan èsser cambiats coma quin que siá ben. Aquel mercat èra fòrça volatil, 5 % del deute public podava èsser cambiat cada an (ref Pezzolo). A la fin del sègle XIV a causa de la multiplicacion dels conflictes amb los autres Estats, la vila multipliquèt las emissions de deutes. Pauc a pauc la riquesa se transferiguèt cap als mai rics, aqueles que prestèron mai a la vila. En 1352, 2 % dels Florentins possedavan 25 % de las riquesas de la vila, en 1404 los mai rics aviá cumulat 42 % de las riquesas. En 1427, aqueles transferiments de riquesa somés a una imposicion inegala pausèron de prblèmas, en 1378 los trabalhadors del textil, los ciompi, se revoltèron. En 1427, las intradas d'argent bastèron pas mai a remborsar lo deute... 86 % dels monti apartengavan a 10 % dels Florentins, alara que 71 % dels fogals n'avián pas.
En 1407, a Gènoa, los creancièrs mai importants de la vila creèron la Casa di San Giorgio, una entrepresa multinacionala d'avantgardia. Abandonant totjorn mai la gestion dels revenguts fiscals e doanièrs a aqueles creancièrs, la republica de Gènoa perdèt una granda partida de sa legitimitat e de son poder. La ciutat èra alara gerida subretot per e en favor dels intereses privats de l'oligarquiá possedent la Casa di San Giorgio.
Reglamentacion[modificar | modificar la font]
Una règla de bona gestion consistís a equilibrar despensas e revenguts. L'utilizacion de l'endeutament per emprunt permet de financiar d'investiments importants tot en salvant aquela règla. Per enfrentar lo diferents conflictes que podavan opausar los prestaires e los empruntors, los deutes son encastrats pel drech. Las leis que s'aplican a las modalitats d'un deute son diferents segon la natura del prestaire e/o de l'empruntor.
Lo credit es l'encastre juridic del deute mai important, perque es tanben lo principal mecanisme de creacion monetària. Las bancas crean de la monenda en escambi d'una reconeissença de deute.
Deutes ostalencs[modificar | modificar la font]
Reconeissença de deute[modificar | modificar la font]
La reconeissença de deute es un acte escrich amb que una persona, nomenda debitor, reconeis dever una soma d'argent a una autra persona, nomenada creancièr.
Quand una persona prèsta d'argent a una autra, es preferable d'aver una pròva d'aquel prèst. De mencions son obligatòrias e devon donc figurar per escrich. En França, s'agís de la signatura d'aquel que s'engatge, la data e lo montant del prèst en chifres e en letras[7].
suberendeutament[modificar | modificar la font]
Las bancas nacionalas coma banca de França fixan lo taus d'usura, lo taus maxim legal per un prèst. En França, un persona fisica a pas lo drech de far quicanèla; una procedura de suberendeutament foguèt decidit en 1989 en cas d'impossibilitat manifesta pel debitor de bona fe d'enfrentar l'ensems dels seus deutes non professionals exigibles e a escaire. La reglamentacion applicabla actualament es la lei del 1èr de julhet de 2010.
Entrepresas nonfinancièras[modificar | modificar la font]
Las entrepresas pòdon aver recors al deute per financiar lors operacions se dispausan pas pro de capitals o simplament coma aisina de gestion. Dins una optica de gestion financièra, se distinga sovent los deutes segon lor gra d'exigibilitat, anant dels deutes de cort tèrme als deutes de mejan e long tèrme. Los deutes de mejan o long tèrme son mai sovent contractadas per financiar lo cicle d'investiment alara que los deutes de cort tèrme financan lo cicle operacional.
Se distria entre autres:
- Deutes de cort tèrme d'expleitacion - subretot los credits dels fornisseires,
- Deutes de cort tèrme fòra d'expleitacion - impòst sus las societats a pagar al fisc, cotisacions socialas, avanças e acomptes recebuts sus las comandas…
- Deutes de cort tèrme bancàrias, balhdas per de partenaris financièrs,
- Deutes de mejan tèrme o de long tèrme:
- emprunts bancaris,
- obligacions, una forma d'emprunt accessible a la grandas entrepresas quotadas suls mercats coma lo CAC40.
Dins l'encastre europèu, pels Establiment public de caractèr industrial e comercial (EPIC) que l'activitat es dins lo sector concurrencial, las possibilitats d'intervencion de l'Estat francés son tanben limitadas. Quitament, segon las règlas del comèrci internacional, las entrepresas pòdon pas èsser mantengudas jos perfusion financièra de l'Estat. Una entrepresa privada que ven en estat de cessacion de pagaments es somesa a una procedura de redreçament judiciari previst pel còdi de comèrci o, s'existís vertadièrament pas de possibilitat de redreçament, de liquidacion judiciària, e dins aquel cas acaba d'existir. En efièch, al contrari dels Estats o de las personas fisicas, una entrepresa pòt disparareisser. Per evitar aquel tèrme, las entrepresas privadas (mas aquò s'aplica tanben a las entrepresas publicas) utilisan divèrsas estrategias: reduccion de las cargas per racionalizacion dels sistèmas de produccion, abandon de las brancas non rendablas que son abandonadas o externalizadas, venta d'actius non estrategics (immobiliari per exemple) o ben novèla capitalizacion pels accionaris.
Las entrepresas publicas d'estatut privat (SA) pòdon en principi èsser mesa en falhita se l'Estat decidís de las far pas mai beneficiar de las subvencions publicas, o per decision purament budgetària, o en applicacion de las normas europèas (per evitar las distorsions de concurréncia). Qualques entrepresas de drech privat devon o deguèron tanben enfrentar de deutes colossals balhats per de bancas, que pesan lor rendabilitat per mai d'un ans (Alstom, lo Credit lionés en 1993, Eurotunnel, France Telecom o Vivendi son d'ancians cases d'entre los mai celèbres en França).
Entrepresas financièras[modificar | modificar la font]
Las entrepresas financièras son encastradas per mai d'una leis e règlas.
Bancas centralas[modificar | modificar la font]
Las bancas centralas son d'institucions nacionalas o supranacionalas de tòca non lucrativa que crean de la moneda. Prèstan subretot a las bancas comercialas. La Resèrva federala dels Estats Units dAmerica (Fed) a per mission d'assegurar l'estabilitat dels prètz (es a dire de limitar l'inflacion) e lo bon anar de l'economia. La mission principala de la Banca Centrala Europèa es d'assegurar l'estabilitat dels prètz. Establís sa politica monetària en fixant los taus directors segon los intereses de sa mission. Dempuèi 2008 la BCE compra tanben de deutes sobeirans çò qu'equival indirectament de prestar als Estats.
Las bancas centralas son dins lo sistèma financièr modèrne pro independantas del poder politic. L'independéncia de las bancas centralas es considerat coma susceptible de limitar l'inflacion. En França la loi de 1973 precisa l'autonomia de la banca de França al respècte del poder politic. Pasmens se lo drech enebís dins fòrça païses la compra dirècte d'un deute d'Estat per la banca centrala, aquela pòt liurament comprar aquel deute sul mercat segondari[8]. Alesina e Summers (1993) volguèron demostrar una relacion entre taus d'inflacion flac e granda independéncia de las bancas centralas, mas d'estudis fondats sus un indicator mai precís de l'independéncia, aquel de Cukierman (1992), e menats dins un nombre de païses mai grand relativizan fòrça la primièra concluson[9].
L'FMI, la Banca Mondiala e la Banca dels reglaments internacionals son d'institucions financièras internacionalas que participan al foncionament de l'economia globala e a la regulacion financièra.
Establiments financièrs[modificar | modificar la font]
Un establiment financièr es una entrepresa qu'a per activitat principala de vendre o de comprar de deutes. Las formas juridicas son multiplas. I a las bancas, las societats fiduciàrias, las societats de corratatge de valors, las companhiás d'assurança, las societats de credit balh, los investisseires institucionals, los hedge funds.
En mai de la forma classica de l'emprunt, los establiments financièrs contractan e escambian de deute jos de formas multiplas coma los produchs derivats. Un contracte d'assurança es un deute condicional que permet al beneficiari lo transferiment d'un risc sus la companhiá d'assurança. Los calculs de la prima d'assurança o del taus d'interés d'un emprunt utilizan de tecnicas actuarialas d'estimacion dels riscs. Una opcion es un drech de compra o de venta d'un produch, coma lo blat o lo petròli, a una data a un prètz fixat.
Deute public[modificar | modificar la font]
Los Estats pendent longtemps aguèron lo privilègi de batre la moneda establissent atal una unitat de compte simplificant e favorizant los escambis sus lor territòri. La moneda èra utilizada en granda partida per financiar las armadas e las campanhas militàrias. La moneda es lo « nèrvi de la guèrra » dempuèi lo començament: « Foguèt pas Felip, mas l'aur de Felip que prenguèt las vilas de Grècia »[10]. L'argent e l'aur son los dos principals metals precioses utilizats per batre la moneda; l'istòria es marcada de crisis al subjècte de l'un d'aqueles metals. Al mitan del sègle XX, totas las monedas venguèron fiduciàrias e arrestèron d'èsser convertiblas en aur. Al meteis temps los deutes publics se desvelopèron. Los Estats èran marcats per lors sobeirans, contractant de deutes en lor nom e aqueles deutes s'escambièran enseguida sus un mercat segondari. Las ciutats italianas coma Venècia son los primièrs Estats a desvelopar aquel sistèma encoratjat pel desvelopament de las bancas. La fisança accordada a una moneda e lo credit d'un deute public repausa subretot sus la capacitat de l'Estat a levar d'impòsts e a onorar los seus engatjaments.
L'Estat es censat èsser lo mèstre del jòc. Sobeiran, fixa l'encastre legal a l'entorn de son deute public, pòt recórrer a l'impòst, desvaluar sa moneda o quitament cambiar de moneda. Mas, existisson de limitas coma lo mòstra la corba de Laffer dins lo recors a l'impòst e, dins un mond totjorn mai globalizat ont los escambis son subretot transnacionals, cada Estat deu compausar amb los seus partenaris e los tractats internacionals dins un mercat de capitals mondializats.
Abandonant pauc a pauc lo terrenh de la guèrra, los Estats se fixan de nòu objectius coma d'assegurar l'educacion o la santat de lor populacion aumentant de tant lors besonhs de financiament.
En França, las collectivitats publicas territorialas pòdon pas èsser mesas en falhita, mas pòdon èsser misas jos la tutèla de l'Estat.
Economia politica[modificar | modificar la font]
Endeutament ostalenc[modificar | modificar la font]
Lo deute ostalenc considerat dins son ensems representa un agregat economi . Un deute ostalenc tròp naut, subretot s'es de taus variable (es a dire que lo taus d'interés de pagar sus un deute contractat dins lo passat seguís l'evolucion dels taus d'interés actuals), es una fragilitat potenciala per l'economia d'un país, qu'es alara subjècte a de crisis financièras o a de casudas de la consomacion en cas de pujadas subte del taus (l'endeutament ostalenc estatsunidenc es sovent citat en exemple; dempuèi la fin de la Segonda Guèrra Mondiala, alara que sovent ambedos adults d'un fogal an ara un salari, los fogals estatsunidencs son totjorn mens capable d'economizar e s'endeutan per consequéncia[11]).
En França, los fogals son gaireben endeutats a un nivèl flac, en comparason amb los autres païses desvelopats[12]. Quitament se lor taus d'endeutament aumentèt fòrça pendent la primièra decennia del sègle XXI[13], lo coeficient deute ostalenc sus actius nets dels fogals demora pro bon e s'establiguèt en 2007 a 13,84 % [14]. A la fin de 2005, los fogals residents en França dispausavan d’un patrimòni de 8 067 miliards, o 75 % del patrimòni total de la nacion, subretot immobiliari[15]. De 1995 a 2005, lo patrimòni ostalenc aumentèt de 10 % per an, superior a la creissença del PIB de 3,7 %. Aquel augment patrimonial es la consequéncia de la pujada dels prètz de l’immobiliari alimentada per la bassa dels taus d'interés [16]. En parallèl, lo deute immobiliari dels Franceses doblèt entre 2000 e 2010 fasent crénher una bofiga immobiliària[17].
Administrcions publicas[modificar | modificar la font]
Gaireben totes los Estats del mond son endeutats; lo deute mesurat es aquel de l’ensems de las administracions publicas. Lo deute public mondial èra en 2011 de mai de 40 000 miliards de dolars[18]. En França, lo deute public èra de 1 700 miliards d'èuro segon los critèris de Maastricht en 2011 [19] e la carga del deute, es a dire los intereses, son de 45,4 miliards d'èuro (2011) es a dire 15 % del budget de l'Estat o encara 1 700 € per fogal.
D'uns deutes, coma las retiradas futuras, son dichs « implicits » e son mai sovent pas comptabilizats dins las finanças publicas, perque tròp complèxes a definir coma, tanben, uns actius. En efièch, es dificil d'estimar lors còsts o lors prètz[20]. Quand los economistas ensajan pasmens de far un bilanç, se dich alara deute net coma la diferéncia entre passius e actius. Se dins un bilanç comptable los actius devon èsser egals als passius, es pas vertat per gaireben totes los actors economics dins un mitan somés a fòrça riscs. Per una persona fisica, lo prètz dels seus bens coma l'ostal varia alara que son deute evolua mai sovent seguent un calendièr precis. Per una entrepresa, la conjonctura economica pòt venir insostenibla se la venta dels bens o dels servicis que produch li permet pas pus de pagar los seus salariats o de far fàcia.
Païses en desvolopament[modificar | modificar la font]
En 2010, un deute de mai de 3 500 miliards de dolars foguèt cumulat pels païses en desvolopament[21]. Aqueles deutes son la manifestacion d'una volontat de desvolopament. Mas qualques Estat, subretot d'africans, a causa d'instabilitat politica (guèrras civilas), dels problèmas de corrupcion endemica, de pèrdas de capitals jols regimes dictatorials, son o foguèron subrendeutats e pòdon pas enfrentar a las escasenças de remborsament. De deutes pòdon èsser reportadas o parcialament anuladas pels creancièrs que s'amassan dins d'estructuras informalas coma lo Club de París, lo Club de Londres, l'Iniciativa païses paures fòrça endeutats o lo Comitat per l'anulacion del deute del tèrç mond.
Pendent los ans 2000, lo deute net exterior de qualques païses en desvolopament mermèt fòrça subretot a causa de la pujada dels cors de las matèrias primièras o de desvolopament capitats. De païses, coma China o Brasil, son ara creancièrs nets dels païses desvolopats [22]. Pasmens fòrça païses plan endeutats al respècte de lors resorças son demorats paures malgrat l'Iniciativa païses paures fòrça endeutats que beneficia a una quarantena de païses subretot africans.
Panoramà del deute mondial[modificar | modificar la font]
La banca dels reglaments internacionals sintetiza e analisa lo deute mondial reculhent de donadas venent d'institucions coma las bancas centralas[23].
Los journals publican regularament de grafics permetont d'arrapiar la complexitat del deute, balança e interconnexion entre diferents sectors, diferents païses[24],[25].
Finança[modificar | modificar la font]
Los mecats del deute, mercat monetari pels deutes de cort tèrme ( 1an) son en volum fòrça mai importants que los mercats d'accion. En 2010, los encors sul mercat obligatari mondial fin de 2010 es de 95 trilions de dolars(95 000 000 000 000 $)[27].
Mas los encors mai importants se trapan ara suls mercats de contrates derivats que l'importança aumentèt fòrça, 2004: 220 trilions de $, 2007: 596 trilions de $ e en 2010 601 trilions [28]. Atencion pasmens, los encors suls mercats derivats (Notional amounts outstanding) representent pas una valor reala absoluda, fòrça d'aqueles contractes (opcion de compra o de venta) pòrtan su las meteissas valors (èuros, dolars, petròli, ris...) e s’anulan los uns amb los autres. Lor valor de mercat bruta es definida coma lor valor liquidativa a la data del jorn d'estimacion; lo primièr de decembre de 2010 lor valor bruta es estimada a 21 trilions de $[29]. Cal notar dins aquel aument dels mercats derivats la plaça dels credit default swap, CDS, assuranças suls riscs dels mancas als deutes. Los CDS, qu'an ja menat a la casuda de l’asseguraire American International Group en 2008, complican fòrça las consequéncias d'una manca de pagament d'un Estat coma Grècia [30]. Lo 1èr de març de 2012 l'International Swaps and Derivatives Association anoncièt que los CDS sul deute grèc serián pas activats sul còp[31],[32].
Politica monetària e budgetària[modificar | modificar la font]
Dempuèi Keynes, las recercas en economia mostrèron la fòrta interdependéncia entre la politica monetària (banca centrala), la politica budgetària (Estat), la creissença (PIB), lo caumatge e l'inflacion. Pasmens existís pas de consens sus çò que deu èsser una bona politica. Atal, Robert Barro mostrèt que las politicas de relança per la depensa publica pòdon èsser mesa en escacs se los fogals estalivan al luòc de consomir en prevision d'una futura pujada de l'impòst per far fàcia a una accumulacion del deute public. Quitament, sosten que las bancas centralas podèron pas far recular sul caumatge sonque quand trompèron los actors del mercat sus las anticipacions d'inflacion.
En 2012, alara que los modèls e los analisis dels economistas totjorn mai fins e complèxes, demora dificil de predire l'impacte de las politicas budgetàrias e monetàrias. E malgrat una pression per totjorn mai d'austeritat budgetària, los deutes dels païses europèus pujèron fòrça dempuèi la crisa de 2008[33],[34]. Quitament de responsables de la Fed, coma Richard W. Fisher, amagan pas que capitan pas a comprene perque l'economia torna pas demarrar malgrat totas las injeccions de liquidat[35].
Crisi economica[modificar | modificar la font]
Una crisi economica aparéis quand un nombre tròp grand d'actors, o que d'actors avent un ròtle màger dins lo sector economic, son incapables de far fàcia a lors deutes. Las crisis economicas an mai sovent de consequéncias politicas importantas, veire dramaticas. Atal, segon fòrça especialistas, istorians e economistas, de la crisi de 1929, lo retrach dels capitals estatsunidencs d'Alemanha après lo krach de 1929 es en granda partida responsable de l'arribada al poder del parti nazi[36].
Theorias economicas a l'entorn del deute[modificar | modificar la font]
La nocion de deute es de metre en perspectiva amb las nocions de moneda, de riquesa, de prètz e de valor.
Moneda negativa e massa monetària[modificar | modificar la font]
Formalament, alara que las pièças de moneda forman totjorn una soma positiva, un deute financièr representa una quantitat de moneda negativa. Atal un deute aumenta mecanicament la quantitat de moneda (positiva), en circulacion e donc la quantitat mejana de moneda per persona[37].
Deute public[modificar | modificar la font]
Lo consens de Washington, modèl de gestion d'una crisi del deute establir a la fin dels ans 1980 per l'FMI e la Banca mondiala, resulta d'un apròche neoclassic del deute. Dempuèi, las institucions financièras internacionalas admeton la necessitat d'une intervencion importanta dels Estats per assegurar lo bon anar de l'economia.
D'economistas tornan sus d'ipotèsis que basan lo consens de Washington coma la racionalitat dels actors economics. En efièch, lo cervèl uman es un fòrça marrit estimator de las probabilitats, coma per exemple dins l'exemple dels resultats contra intuitius dins lo jòc de crotz o cara. D'autres economistas mòstran l’asimetria d'informacion dins lo sistèma economic privilegiant atal d'unes actors. Las recercas de Maurice Allais lo menan a tornar sul consens de Washington[38]. Joseph Stiglitz denoncia lo consens de Washington que privilegia los intereses del principal accionari de l'FMI, los EUA [39].
Critica del sistèma monetari[modificar | modificar la font]
Força economistas eterodòxes critiquèron lo sistèma monetari basat sul desvolopament de la moneda fiduciària. En 1912, Ludwig von Mises escriguèt[40]: « Lo desvolopament de la moneda fiduciària deu de segur menar a son aclapament ».
Frederick Soddy, scientific reputat, faguèt mai d'una proposicions per reformer lo sistèma monetari internacional e preconizava de mesuras, alara fòrça combatudas, coma l’abandon de l'estandard aur, l'adopcion de taus de cambi flotants, la creacion d'un burèl de las estatisticas, lo seguiment d'una politica budgetària contra ciclica: practicas mondialament adoptadas dempuèi. Mai radical encara, militava per la supression del sistèma de las resèrvas fractionàrias que permet de multiplicar los credits [41]. A l'origina d'una analisi plan espandida del sistèma monetari modèrne, mòstra lo paradòxe del systèma monetari basat sul deute: ont es l'argent per remborsar los deutes passats s'es pas dins totjorn mai de deute[42]. En efièch, sufís que las bancas reciclan pas totes los intereses dels deutes dins l'economia per que crean una situacion de crisi del credit.
Lo prèmi Nobèl d'economia Maurice Allais, plan isolat dins aquel jutjament, considerava en 1999: « Dins son esséncia, la creacion monetària ex nihilo actuala pel sistèma bancari es identic, esiti pas a lo dire per plan far comprene çò qu'es vertadièrament en causa, la creacion de moneda per de fals monedeires, plan justament condamnada per la lei. Vertadièrament aboutís als mèsmes resultats. La sola diferéncia es qu'aqueles que ne profiechan son diferents[43] ».
Critica de la deregulacion[modificar | modificar la font]
De grands especialistas de la gestion del risc mòstran lo dangièr de la deregulacion del sistèma bancari[44]. Lo Glass-Steagall Act votat en 1933 après la crisi de 1929 pendent la Granda Depression explica segon eles las decennias de prosperitat de l'après guèrra en Euròpa e als EUA. Al contrari, la deregulacion començada dins los ans 1980 se realizèt per la revocacion del Glass-Steagall act pel Gramm–Leach–Bliley act en 1999 permetèt a la bancas de despaus, a las bancas comercialas, a las bancas d'investiments e a las companhiás d'assuranças de fusionar lors activitats tornan a far de riscs sistemics considerables, provocant de vams dins fòrça sectors d'activitat e destabilizant ièu l'economia mondiala.
Finanças[modificar | modificar la font]
Lo desvelopament de las matematicas financièras associat als desvelopaments juridics dels produches derivats es a l'origina de l'aument dels encors suls mercats derivats. Per exemple, lo modèl Black-Scholes permet dins un encastre d'approximacion restrictiu, idealista, del mercat de determinar lo prètz just e unic d'una opcion, un drech (pas una obligacion) de comprar o de vendre un produch a una data e un prètz fixat permetent a la finança de crear un mercat segondari per quin que siá produch.
Taus d'interés e mercat immobiliar[modificar | modificar la font]
D'un autre costat, Maurice Allais pensava que « la possession privada de la tèrra èra injustificada », per exemple envisatjava que los taus d'interés anavan s'aprochar totjorn mai del zèro, donant atal una valor disproporcionada (infinida) a la proprietat immobiliària.
Etica e filosofia[modificar | modificar la font]
Moralament, una situacion de deute es una situacion sociala ont una persona o un grop de personas, avent recebut una atencion d'una autra persona o d'un autre grop de personas, a l'obligacion o lo sentiment d'obligacion de tornar quicòm de meteissa valor. Dins la mesura que la nocion d'egalitat de valor es subjectiva, lo sentiment de deute es tanben subjectiu.
Lo don[modificar | modificar la font]
Lo don es una forma d'escambi tradicional dins las societats umanas[45]. Se a priori lo don s'opausa al concèpte de deute dins la tradicion crestiana, es escaçament gratuit. La persona que recep essent alara l'obligada de la persona que dona. Dins son libre Ensag sul don, Marcel Mauss analisa lo ròtle social d'aquela modalitat de circulacion de las riquesas, lo potlach practicat pels Indians de Canadá e del Nòrd dels EUA. Dins aquelas societats lo don coexistissiá amb d'autras formas d'escambis, de tròc e quitament de mercat amb escambi monetari. Lo don es un acte fòrça espandit dins las societats umanas. Mejans lo don e lo contra don, se jòga en mai del poder entre individús l'estatut social dins la tribú e entre tribús. La recerca d'aquel estatut pòt menar a la destruccion importanta de bens economics, en aparenta contradiccion amb totas las pensadas racionalas.
Die Schuld: eritatge de la pensada alemanda[modificar | modificar la font]
En Alemand lo mot deute, (de)die Schuld, significa tanben culpabilitat, pèca. Los pensaires alemands jògan d'aquela polisemia... de Nietzsche denonciant lo sentiment de culpabilitat desvelopat pel cristianisme de l'òme occidental; fins a Heidegger desvelopant l'idèa d'èsser, (de)Dasein, consubstencialament copable dels seus deutes[46],[47]; passant per l'analisi de l'òme dels rats per Sigmund Freud.
Fisança[modificar | modificar la font]
Anselm Jappe fasiá una critica sistematica de la nocion de valor, enoncia un paradòxe novèl del capitalisme qu'a pas pus per objectiu de produire mai de merças o de servicis, mas la multiplicacion de l'argent provòca una pèrda de fisança dins la moneda[48].
Punts de vista religiós[modificar | modificar la font]
Sobeiranetat[modificar | modificar la font]
La crisi del deute sobeiran (Grècia, Portugal, Espanha...) mostrèt las limitas de l’integracion europèa en matèria monetària, e provoquèt un retorn del debat economic opausant partisans de la relança financiada pel deute public e partisans de l’ortodoxia financièra classica - partisans del desendeutament (‘deleveraging’) dels Estats, de las entrepresas e dels fogals [49].
Al tèrme, segon lo centre de recerca economica World Pensions Council (WPC), lo retorn a l’ortodoxia financièra presigat pel govèrnt alemand e la BCE e la politica de rigor generalizada que ne ven demandanrán una revision del tractat de Lisbona, perque poirián aver per consequéncias de reduire las prerogativas budgetàrias e fiscalas dels Estats membres al delà de las disposicions del tractat dins sa forma actuala[50].
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (Graeber 2011)
- ↑ DETTE Legifrance
- ↑ (Graeber 2011)
- ↑ (en)B. Lafont e R.Westbrook; Neo-Sumerian Period (Ur III); A History of Ancient Near Eastern Law, vol. 1; ed: Leyde; 2003; p: 183-226
- ↑ (en)Government Debts and Credit Markets in Renaissance Italy, Luciano Pezzolo, Ca Foscari University of Venice, en linha mai de 2007
- ↑ (fr)Lo deute public, una istòria vièlha: los monts de deutes de las ciutats italianas, Le Monde, Sylvie Arsever (« Le Temps »)
- ↑ Còdi civil francés: articles 1317 a 1321-1, articles 1322 a 1332 [1]
- ↑ Haberer 1976, p. 122
- ↑ (fr)Indépendance de la Banque centrale : la recette miracle contre l'inflation ? Robert Barro; 1997; ed:Melchior - Le site des sciences économiques et sociales; in Les facteurs de la croissance économique, une analyse transversale par pays; ed Economica
- ↑ Paul Emili sègle II AbC citat par Plutarc, Vidas Parallèlas
- ↑ The Two-Income Trap: Why Middle-Class Mothers and Fathers Are Going Broke, Elizabeth Warren, Basic, 2003
- ↑ (fr)Banque de France, Taux d'endettement des ménages [2]
- ↑ Insee, coeficient de deute dels agents non financièrs [3]
- ↑ (fr)« Endettés mais pas trop », Jean-Pierre Thiollet, Epargne et Finance n°32, decembre de 2007, pp.12-13 https://infothec.hec.fr/flora/servlet/LoginServlet
- ↑ Insee, 2006, Dossier : Épargne et patrimoine des ménages [4]
- ↑ Credit suisse, Global Wealth Report 2011 [5]
- ↑ [PDF] Conseil général de l'environnement et du développement durable (CGEDD), Le prix des logements sur le long terme, 2011.
- ↑ Relòtrge del deute public mondial, The Economist, [6]
- ↑ INSEE, [7]
- ↑ (fr)Et si la dette publique n'était que la partie émergée de l'iceberg ?, La Tribune, 16/05/2012, [8]
- ↑ Sintèsi del CADTM segon los chifres de la banca mondiala e de l'FMI [9]
- ↑ Fin de 2011, China aviá 500 miliards de dolars de deute public europèu[10]
- ↑ BIS[11]
- ↑ (fr)Le Monde, L'aide à la Grèce comparée à d'autres grandes dépenses dans le monde [12]
- ↑ The New York Times, It’s All Connected: An Overview of the Euro Crisis [13][14]
- ↑ Art der Verschuldung, Spiegel, 23.01.2012 graphique
- ↑ Bond Markets 2011 report [15]
- ↑ BIS, Amounts outstanding of over-the-counter (OTC) derivatives [16]
- ↑ Slate.com, How can the derivatives market be worth more than the world's total financial assets? (en anglais) [17]
- ↑ (fr)Libération [18]
- ↑ ISDA, Credit Event Has Not Occurred with Respect to Recent Questions on The Hellenic Republic Restructuring, 1er mars 2012 [19]
- ↑ (fr)Le Monde, Dette grecque : il n'y aura pas de déclenchement des CDS, 1er mars 2012 [20]
- ↑ Despite Push for Austerity, European Debt Has Soared, LANDON THOMAS Jr. and DAVID JOLLY, New-York Times, October 22, 2012 (en linha (en)
- ↑ donadas ntas sus eurostat
- ↑ (en)"Nobody on the [Fed] committee . . . really knows what is holding back the economy. Nobody really knows what will work to get the economy back on course. The very people we wish to stoke consumption and final demand by creating jobs and expanding business fixed investment are not responding to our [Fed] policy initiatives as well as theory might suggest.” Richard W. Fisher, Comments to the Harvard Club of New York City on Monetary Policy, September 2012, en linha (en)
- ↑ 1929, William Karel, 2009, présentation sur Arte.tv
- ↑ (en)W. Paul Cockshott, Allin F. Cottrell, Gregory J. Michaelson, Ian P. Wright and Victor M. Yakovenko, Classical Econophysics, Routledge, 2009
- ↑ (fr)George Stigler : Memoirs of an Unregulated Economist, University of Chicago Press, 1985, ISBN 0-226-77440-6
- ↑ Joseph Stiglitz, Le triomphe de la cupidité,
- ↑ Ludwig von Mises: The Theory of Money and Credit, 1912, p. 409
- ↑ (en)Eric Zencey : Mr. Soddy’s Ecological Economy. The New York Times, 12 avril 2009.
- ↑ (en)Frederick Soddy, The Role of Money, George Routledge And Sons Limited, 1934
- ↑ (fr)La Crise mondiale d’aujourd’hui. Pour de profondes réformes des institutions financières et monétaires, Maurice Allais, éd. Clément Juglar, 1999, p. 110
- ↑ (en)D. Sornette et S. von der Becke, Systemic risk in banking: It is complex but not that complicated,2011
- ↑ Maurice Godelier, L'énigme du don, Fayard, (ISBN 978-2213596938)
- ↑ (fr)Heidegger, l'être en son impropriété, Philippe Riviale, L'Harmattan
- ↑ Heidegger d'ara enlà considèra pas mai lo deute coma lo resultat d'una deca advenguda a l'autre per la pèca del meu Dasein. Torna l'èsser en deute cap a son principi la constitucion del Sei del Dasein. "L'èsser en deute resulta pas d'un endeutament, mas d'un èsser en deute originari." Heidegger et l'essence de l'homme, Michel Haar, 1990
- ↑ (fr)Anselm Jappe, L'argent est-il devenu obsolète? (version longue d'un éditorial paru dans Le Monde, 31 oct. 2011)
- ↑ cf. M. Nicolas J. Firzli : ‘Orthodoxie Financière et Régulation Bancaire’, Revue Analyse Financière, 1er janvier 2010
- ↑ (en)M. Nicolas Firzli, « Greece and the EU Debt Crisis », in The Vienna Review, març de 2010
Annexes[modificar | modificar la font]
Bibliografia (fr)[modificar | modificar la font]
- Joseph Stiglitz, Le triomphe de la cupidité, Les liens qui libèrent, 2010
- Maurice Allais, Économie et intérêt, 1947, Première édition à l'Imprimerie nationale en deux volumes ; 1998, seconde édition chez Clément Juglar.
- Maurice Allais, Fondements de la dynamique monétaire, 1999, Clément Juglar avec le soutien du Ministère de la Recherche.
- Jacques Attali, Tous ruinés dans dix ans?, 2010 (ISBN 978-2213655376 e 978-2253158103) Histoire de la dette publique.
- M. Nicolas J. Firzli, Orthodoxie Financière et Régulation Bancaire, Revue Analyse Financière, 1er janvier 2010
- Graeber, Debt, the first 5000 years, .
- André-Jacques Holbecq et Philippe Derudder, La Dette publique, une affaire rentable. À qui profite le système ?, Yves Michel, 2010.
- Frederick Soddy, Wealth, Virtual Wealth and Debt. The solution of the economic paradox, George Allen & Unwin, 1926.
- Ludwig von Mises, Theorie des Geldes und der Umlaufsmittel, 1912 (The Theory of Money and Credit, « Théorie de la monnaie et du crédit »), Modèl:Lire en ligne
- Haberer, Les Fonctions du Trésor et la politique financière, t. 1, les Cours de droit, .
- Olivier Hanne et Thomas Flichy de la Neuville, L'endettement ou le crépuscule des peuples, éditions de l'Aube, 2014
Filmografia[modificar | modificar la font]
- Charles H. Ferguson, Inside Job, 2010


text:
Colleville-Montgomery
Colleville-Montgomery es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a compausat de tres zònas : Colleville-Plaja, Collevillette e Colleville-Bourg.
La commune est composée de trois zones : Colleville-Plage, Collevillette et Colleville-Bourg.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La gèsta de Michel Cabieu es de còps localizat (a fauta) a Colleville-Montgomery per cèrtas labors.
L'exploit de Michel Cabieu est parfois localisé (à tort) à Colleville-Montgomery par certains ouvrages.


text:
-
D'uòus dins la classa...Par Lo mèstre dans L'alimentacion dels poletons le 18 Janvier 2013 à 13:48
Dimars lo 22 de genièr, anam aver d’uòus per far nàisser de poletons.
Los anam metre dins un covador.
Dins lo covador, i a un termomètre e una reserva d’aiga.
Caldrà virar los uòus tres còps per jorn.
Cada jorn, caldrà gaitar lo termomètre.
Cada tres jorns, caldrà gaitar l’aiga.
21 jorns mai tard, aurem los poletons.
Avèm gaitat sul calendièr e avèm trobat que serem diluns lo 11 de febrièr.
Tèxt escrit per la classa e dit per Melvina, Edouard, Constance, Jade, Maxime, Stella, Agathe e Arthur.
-
Commentaires1clea11Dimanche 27 Janvier 2013 à 17:21
j espere que tous les oeufs vont eclores
Ajouter un commentaire


text:
Lista dels reis d'Espanha
Aqueste article balha la lista dels monarcas espanhòls - es a dire de las Espanhas unificadas dins la nacion contemporanèa dempuèi l'Annada Cruciala.
Los predecessors del tròn espanhòl èran :
- Reis d'Aragon e Comtes de Barcelona
- Reis de Castelha e Leon (incluses los reis d'Astúrias puèi reis de Leon e los comtes de Castelha)
- Reis de Navarra
Somari
Abans l'unificacion espanhòla[modificar | modificar la font]
Se pòt pas parlar de reialme d'Espanha que dempuèi l'annada 1492, dicha Annada cruciala. La numerotacion dels reis d'Espanha repren çaquelà en la perseguissent la dels reis de Castelha, que repreniá e perseguissiá la dels reis de Leon e Galícia, que ela meteissa repreniá e perseguissiá la dels reis d'Astúrias.
Atal, i aguèt per exemple de reis d'Astúrias nomenats Anfós I, Anfós II e Anfós III, puèi de reis de Leon e Galícia nomenats Anfós IV e Anfós V, puèi de reis de Castelha nomenats Anfós VI, Anfós VII e Anfós VIII, puèi un rei de Leon redevengut independent Anfós IX, puèi de reis de Castelha nomenats Anfós X e Anfós XI. Los reis d'Espanha modèrnes Anfós XII e Anfós XIII s'inscrivisson doncas dins una continuitat remontant a Pelagi, primièr rei d'Astúrias a la debuta del sègle VIII. (Per la continuitat d'aquestes reis abans l'unificacion espanhòla, vejatz : Lista dels sobeirans de la corona de Castelha)
Aquesta numerotacion repren doncas pas la dels autres reialmes annexats per Espanha (Aragon, Navarra, etc.) mentre qu'un pretendent carlista aja pretendut de prendre lo nom de Jacme III d'Espanha en comptant abans el Jacme Ièr e Jacme II, reis d'Aragon.
La linhada dels reis de Castelha foguèt finalament acampada a la del reialme d'Aragon pel maridatge dels Reis Catolics Isabèl I de Castelha e de Ferrand II d'Aragon (rei-consòrt de Castelha jol nom de Ferrand V). Mentre que lors reialmes demoèssen separats, lor union lor permiguèt de renhar ensemble coma se èra pas qu'un sol territòri. Ferrand conqueriguèt tanben la meitat Sud de Navarra e l'annexèt a Espanha. A sa mòrt, Isabèl daissèt lo reialme de Castelha a lor filha Joana Ièra. Ferrand exerciguèt la regéncia durant sa menoritat ; alara qu'èra rebutat per la noblesa castelhana e remplaçat pel marit de Joana, Felip de Habsborg, rei-consòrt de Castelha jol nom de Felip Ièr, Ferrand reprenguèt la regéncia aprèp la mòrt de Felip. Lo filh de Joana, l'Emperaire Carles Quint, succediguèt a sa maire sul tròn de Castelha jol nom de Carles Ièr, e tanben a son grand-paire Ferrand sus lo d'Aragon quand aqueste moriguèt en 1516 ; a partir d'aquesta data lo tròn foguèt reünificat.
Habsborg[modificar | modificar la font]
Borbons[modificar | modificar la font]
Bonaparte[modificar | modificar la font]
Borbons (primièra restauracion)[modificar | modificar la font]
Savòia[modificar | modificar la font]
Primièra Republica[modificar | modificar la font]
(1873-1875) Primièra Republica Espanhòla
Borbons (segonda restauracion)[modificar | modificar la font]
Segonda Republica[modificar | modificar la font]
(1931-1939) Segonda Republica Espanhòla
Dictatura de Franco[modificar | modificar la font]
(1939-1975) Regim de Franco (Reialme oficialament restablit en 1947)
Borbons (tresena restauracion)[modificar | modificar la font]
L'ereitièr del tròn es lo prince d'Astúrias Felipe, filh del rei actual, que deuriá renhar jol nom de Felip VI. Aprèp el poirà renhar sa filha, la princessa Leonor, a condicion qu'aja pas de fraire. Dins lo cas contrari, es l'ainat d'aquestes fraires que succediriá a Felip, exceptat se la Constitucion espanhòla èra emendada per abolir aqueste principi.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
reis d'Espanha | emperaires d'Espanha | reis de Portugal


text:
736
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 736 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Calakmul[modificar | modificar la font]
A partir d'aquela annada, lei documents e leis informacions sus Calakmul son rars mostrant lo declin de la ciutat-estat.


text:
Lo libre Del cròs a l’araire ven d’èsser publicat pel Centre Occitan Rochegude. Es la traduccion en lenga nòstra del roman De la mine aux labours de Gérard Gorgues, autor plan
conegut dins lo Caramausin. La revirada es l’òbra de Jòrdi Raffanel que coneis lo trabalh de la tèrra e lo trabalh de la mina.
L’accion se debana dins lo periòde 1900-1914 a Caramauç, Blaia, Labastida Gavaussa, Sant Benesech... Lo libre presenta la vida dels minaires : lo dur trabalh al cròs, los dangièrs, las
luchas contra lo Marqués per se melhorar la vida. D’unes son de minaires-païsans, estacats a lor borieta, un trabalh suplementari que lor permet de pòrtar ajuda als minaires en dificultat al
moment de las caumas. Trobam aquí una presentacion fisèla de la vida tradicionala al campèstre en 1900, l’ajuda entre pichons proprietaris, los que son pel Marqués coma los que sostenon Jaurés,
la vida vidanta dins la lenga parlada pel pòble.
Joan Jaurés es present dins una part bèla de las 256 paginas : fàcia al Marqués, es l’aparaire dels minaires e dels veirièrs; en retorn, a besonh d’eles per èsser elegit deputat e las campanhas electoralas èran acarnassidas. Cent ans après son assassinat, la nauta figura del deputat de Caramauç es presenta dins aquel libre coma se viviá encara d’uèi. Aquela publicacion es una de las manifestacions del Centre Occitan Rochegude per l’annada Jaurés.
Del cròs a l’araire es venda al Centre Occitan Rochegude, 28 car. Rochegude a Albi al prètz de 18 €. Tel : 05 63 46 21 43.
Mèl : centre-occitan-rochegude@orange.fr.
Ramon Ginolhac
Entrevista amb Jòrdi Raffanel, traductor del libre Del Cros a l’araire
Lo Diari : Vos podètz presentar en qualques mots ?
Jòrdi Raffanel :Me soni Jòrdi Raffanel e ai 82 ans. Soi retirat de la Seguretat Sociala de las Minas de Caramauç. Soi filh e pichon-filh de paisans-minaires. Soi sòci del Centre Occitan Rochegude d’Albi, al talhièr de Lenga e Literatura de Ramon Ginolhac, dempuèi dètz-e-sèt ans, ont ai capitat modèstament a legir e a escriure en occitan. Cal dire qu’es la lenga qu’ai ausida tanlèu nàisser.
LD : Signatz la traduccion del libre de Gérard Gorgues, Del Cros a l’araire. Cossí rejuntèretz aqueste projècte ?
JR : « Del crôs al’araire » es un trabalh que sèc maites libres qu’ai revirats. La panta de revirar es naturala per ieu e l’òbra de Gérard Gorgues revèrta talament çò que mos aujòls an viscut qu’es estat un plaser per ieu de tornar far viure aquela epòca dins la lenga de cada jorn.
LD : Que foguèt la vòstra motivacion principala ?
JR : La motivacion principala es en primièr de participar al reviscòl de la lenga nòstra e en seguida d’aver trobat dins lo libre « De la mine aux labours » de Gérard Gorgues una autenticitat de remèrca.
LD : Cossí definissètz la mission, lo trabalh del traductor ? Simplament de passar lo tèxte d’una lenga a l’autre, o i a aquò de mai ?
JR : Lo traductor deu a l’encòp, respectar I’autor sens degalhar sa pensada, téner compte de las règlas de gramatica e trobar lo biais de s’exprimir coma se deu en occitan.
LD : Pensatz que la revirada en occitan apòrta aquò novèl al libre ?
JR : Sabi pas se la revirada pòna quicòm de novèl al libre, benlèu caldriá questionar I’autor e los legeires ? Pensi que la « sabor » de la lenga parlada convida lo legeire a virar las paginas.
LD : Per vosautres, aqueste tipe de nòva fòrtament ancorat dins l’Istòria locala, jòga un ròtle dins la cultura occitana d’uèi ?
JR : Solidament, almens o espèri e o desiri forçadament.
LD : D’autres projèctes per la seguida ?
JR : De projèctes per la seguida n’ai totjorn dins la pensada, mas me cal trobar un vam novèl.


text:
Saint-Antoine-des-Laurentides
(paroisse)
1.1.1949 - 1.1.1971
[8036 jours d'existence]
* 1er janvier 19491 : Érection de la Paroisse de St-Antoine-des-Laurentides, de la scission de la Municipalité de St. Jérôme.* 15 mars 19692 : Modification au toponyme de la Paroisse de St-Antoine-des-Laurentides, qui devient la Paroisse de Saint-Antoine-des-Laurentides.* 1er janvier 19713 : Fusion de la Paroisse de Saint-Antoine-des-Laurentides, de la Paroisse de Saint-Augustin, du Village de Saint-Augustin, de la Paroisse de Saint-Benoît, du Village de Saint-Benoît, de la Paroisse de Saint-Canut, de la Paroisse de Saint-Hermas, de la Paroisse de Saint-Janvier-de-Blainville, de la Municipalité de Saint-Janvier-de-Lacroix, de la Paroisse de Saint-Jérusalem-d'Argenteuil, de la Paroisse de Sainte-Monique, de la Paroisse de Sainte-Scholastique, du Village de Sainte-Scholastique et d'une scission de la Ville de Sainte-Thérèse-Ouest, pour l'érection de la Ville de Sainte-Scholastique.Aucun administrateur dirigeant pour cette entité municipale dans la base de données
Archives | Cartes | Graphiques | Textes

Tous droits réservés 2009-2018 : Institut généalogique Drouin
Textes, recherche et contenu : Janko Pavsic


text:
Mondializacion e alara demondializacion, una responsa es donada encara un còp via oltra-Pirinèus, per un professor d'universitat de Navarra, ges de Barcelona coma indicat dins l’article. E se la mondializacion èra simplament una illusion (al biais occitan e francés d’emplegar del mot), un astre que passa, que fa fòrça parlar mas qu’es estadisticament sense cap realitat.
Pankaj Ghemawat prepausa una via especiala de presentacion de la non-mondializacion actuala.
Totes aqueles discorses sobre lo tèma, pàusan aital problèmas a la pensada politica que podèm aver (binara o pas), e revaloriza la realitat de la presa en carga de las aspiracions dels pòbles, la pròpria volontat dels pòbles d’èstre, abans d’acarar l’inconegut, l’estrangièr, lo foran qu’es supausat pausar problèmas a la nacion concernida, sotmetuda o imperialista. Me sembla que Pankaj Ghemawat tòrna installar lo concepte d’autonomia de las nacions, e donc de las libertats dels pòbles qu’an una lenga en comun (per comunicar), e qu’an mestièr de vóler èstre ensemble abans de se diferenciar dels autres, o d’anar a la supausada conquèsta mondializanta, suls mercats mondials.
Assajarai d’aver aquel libre en man per zo poder legir, es benlèu editat en lenga catalana ? Lo post-scriptum de Books me sembla aital d’una granda importança dins lo sistèma actual de pensada binara, del blanc o nègre, del mal o ben.


text:
Chaspaires de maneta, picanhaires de botons, balhaires de jòia a stick e esportius de canapè, adiussiatz !
Lo videojòc es sovent un afar de seria, de seguida, de continuitat. Es malaisit d’alhors de destriar lo perqué e lo coma dins aquela tendéncia a far de seguidas, de seguidas de seguidas ad lib, quite a n’arribar a tota una tièra impressionanta d’opusses, al pès economic comolat que fariá pallejar un productor hollywoodian de blockbusters.
Prenèm la seria Final Fantasy, a l’azard. O pas a l’azard, vist qu’es precisament d’aquela que vos voliái parlar, mai que mai en abordant son darrièr numero en data, lo 15. E òc, ja 15 Final Fantasy ja sortits, sens comptar una molonada d’embrancaments divèrses, spin-offs, cross-overs e caforcas de tota borra, e mai o mens 30 ans an passat dempuèi la sortida del tot primièr. Una longevitat impressionanta, qu’es proporcionala a la reputacion de la seria e a l’estrambòrd provocat dins sa larga comunautat d’afogats tre qu’una novèla aventura es prepausada.
E Final Fantasy es un bon exemple d’aquela especificitat videoludica a far de serias… que ne son pas. Perque los ligams entre un jòc FF e l’autre son tèunes de còps que i a : istòrias desparièras, personatges desparièrs, univèrses desparièrs. Çò de comun es lo tipe de jòc, un RPG a la japonesa al « torn per torn » e la basa scenaristica, que se passan totes dins un monde ont la magia existís e se pòt emplegar, en parallèl de la tecnologia. Assistirem sovent, doncas, a aquela oposicion plan frequenta dins la produccion culturala japonesa dels sègles 20-21, entre la natura e la l’industrializacion, l’òme e son environament.
La sagà Final Fantasy faguèt pas que montar en gamma, en experiéncia de jòc, fins al seu numèro 7, qu’es encara considerat per plan de monde coma lo melhor de totes, mai benlèu lo melhor jòc video tot cort. Vòl dire que per n’arribar aquí al 15, la seria a baissat, de biais irregular, o puslèu que foguèt dins l’incapacitat de prepausar un jòc tant apregondit, esteticament, scenaristicament e ludicament. Tant val dire que l’espèra sus aquel numèro es bèla, tant plan coma entretenguda per la comunicacion e las anóncias qu’acompanhèron sa sortida. Alara, es que val lo còp ?
Primièra responsa parciala : òc. FF15 es remirable, amb una pata grafica e de paisatges esbleugissents, de modelizacions capitadas, un novèl sistèma de combat, mai dinamic (exit doncas lo torn per torn). La noveltat plan venguda d’aquel jòc es de prepausar, pel primièr còp de la seria, un monde obèrt, que lo prince Noctis, lo eròi, deu percórrer en companhiá de sos tres amics al guidon d’una vertadièra e pimponabla Audi A8 frucha d’un susprenent partenariat. De rotas longas, de motels pauc poblats, d’èrms, de pradas, de pausas per campar, far la cosina e dormir a la serena a l’entorn d’un fuòc en se contant de conariás, i a un ambient road-trip a l’americana plan capitat e agradiu dins aquela primièra partida. Dins aquela primièra partida, i a tanben de que s’ocupar, entre la caça als mostres en mòde « caçaire de primas », la pesca (una plan bona e realista simulacion), las barruteladas sus l’esquina d’un Chocobo, una galina-canarí giganta, las quistas de complir pels uns e pels autres, a l’azard dels rencontres, las sesilhas de fòtos, e tot un fum de causas que vènon assaborar l’immersion e l’experiéncia de jòc… Dins la primièra partida.
E òc, perque es un pauc aquò lo problèma, lo jòc es copat, en doas parts mal equilibradas : aquela primièra, liura, ont òm evoluís a son ritme, e una segonda, lineària, ont cal bombar dins un tren per arribar dins la vila del grand missant e li petar lo morre definitivament. M’avètz comprés : Final Fantasy nos ofrís primièr una libertat per la nos tirar aprèp de detzenas d’oras de jòc. E es mancat, clarament : ja qu’es pas justificat scenaristicament, l’experiéncia provesida per aquesta segonda part es mens marcada, se reten pas, e nos buta quitament a nos desinteressar de l’istòria e de la quista principala, que, de tota faiçon, la manca de ligasons e de pregondor de personatges un pauc superficials nos aviá fach semblar banalas, convengudas e un pauc estrangièras a nòstras envejas afiscadas per la primièra partida.
A la lèsta, e demòra un cas d’estudiar dins totas las escòlas de tòca-maneta (las de videojòc, pas de politica), çò qu’era volgut coma novedor es mancat, en general, e çò que participa de mecanicas de jòc ja vistas alhors es apregondit, trabalhat e interessant, pro per servar çaquelà al jòc un interés de notar, es juste domatge que la presa de riscas, que podèm saludar, se transforme pas en pepitas. E me semblan que los desvolopaires an plan sentit qu’èran passats a costat de lor subjècte, qu’ensajan de contunhar de far viure lo jòc e de tornar lançar d’interès en i apondent regularament de contengut adicional… pagant en general, i a pas de pichon profièch !
Sus aquò vos daissi, i a mon chocobo qu’es en revision dels 5000km al garatge, lo me cal passar prene avant que tampen.


text:
Collòqui damb Elisa Ros, Jèp de Montoya e Oriol Peus
Aué en collòqui d'"Eth maitin d'Aran" compdam damb Elisa Ros, tecnica deth Conselh Generau d'Aran en Airau de Cultura; Jèp de Montoya, president dera seccion aranesa der Institut d'Estudis Aranesi-Acadèmia Aranesa dera Lengua Occitana e Oriol Peus, arquitecte. Avui al col·loqui d'"Eth maitn d'Aran" comptem amb Elisa Ros, tècnica del Conselh Generau d'Aran del Departament de Cultura; Jèp de Montoya, president de la secció aranesa de l'Institut d'Estudis Aranesos-Acadèmia Aranesa de la Llengua Occitana, i Oriol Peus, arquitecte.


text:
Hòs
Hòs[1][2] (oficialament en francés Fos) qu'es ua comuna occitana de Gasconha, situada administrativament dens eth departament dera Nauta Garona e era region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Qu'es vesina dera Val d'Aran.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre deth territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Hòs que ven deth latin fossis, ablatiu-locatiu plurau de fossa, « varat, canau » [3].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Avant era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deth canton de Sent Biat; qu'es ara deth canton de Banhères de Luishon.
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas damb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 298


text:
En pògui dies, s’an succedit eveniments fòrça importants entà Aran. En prumèr lòc, cau destacar era inauguracion dera naua residéncia geriatrica Sant Antòni, amiada a tèrme peth Conselh Generau d’Aran damb ua inversion de 2,2 milions d’èuros e un aument de 24 places naues entara nòsta gent grana. Ua actuacion que da compde deth fèrm compromís deth Govèrn aranés de cap tara gent grana e eth benèster d’aqueri que mès ac an de besonh.
Era inauguracion deth centre, damb ues dependéncies plan dignes, a compdat damb era preséncia deth president José Montilla, qu’a avertit que « ua societat que non suenhe ara gent grana non ei solidària; ua societat que non compde damb era experiéncia dera sua gent grana non ei intelligenta, ne sostenibla ». O coma a soslinhat eth sindic Francés Boya, eth país ei çò qu’ei gràcies ar esfòrç des qu’an possat aguest país e aué an de besonh dera nòsta ajuda.
Damb apòstes coma aguesta, eth Conselh Generau demòstre qu’er autogovèrn aquerís tot eth sòn sentit quan le metem ath servici des persones, entà hèr qu’era sua vida sigue mès confortabla, mès autonòma, mès erosa, totun, entà arténher ua societat mès fòrta e coesionada, damb mès oportunitats entà toti. Un autogovèrn util, qu’apròpe e mielhore era gestion des ahèrs comuns, mèrque eth pas dera propòsta politica des òmes e es hemnes d’Unitat d’Aran.
En referéncia ar autogovèrn, non cau deishar de hèr mencion as paraules qu’eth president a prononciat en aranés entà advocar per acòrd damb eth Conselh Generau entà « respectar era personalitat e era singularitat dera Val d’Aran », ena naua lei de vegueries. Ua volentat d’entenuda qu’a tanben era experiéncia contrastada ena collaboracion fructifèra entre eth Conselh e era Generalitat entà amiar entà dauant projèctes que drevelhen naues esperances, gràcies as oportunitats que s’aufrissen en tot daurir ua naua residéncia, un nau institut e, ath delà, un nau Palai de Justícia d’Aran, inaugurat tanben era setmana passada, en tot compartir projèctes coma eth dera reforma e ampliacion der Espitau, en tot compartir, totun, eth besonh d’ua vida mès plea en Aran.


text:
Cofactor (bioquimia)
Un cofactor es un atòm, ion o molecula que participa al procès catalitic sens èsser enzim ni substrat. Pòt contribuir a l'union de l'enzim al substrat o a la catalisi.
Los cofactors participan a aquel procès de dos manièras differentas:
- A travèrs d'una union fòrta amb l'apoenzim, sens èsser modificat en lo cicle catalitic.
- En agissent coma un segond substrat, en essent modificats en lo cicle catalitic, que fa qu'ajan besonh d'una autra catalisi per tornar dins l'estat original.
Los cofactors pòdon èsser d'ions metallics o un fum de moleculas organicas que recebon lo nom de coenzims.


text:
Beç
Los beces, o los bedoths, son d'arbres del genre Betula e de la familha de las Betulacèas.
Son comuns en Euròpa e butan generalament sus las tèrras pauras e sovent siliciosas, fins a 2000 m d'altitud, e dins las regions articas. Los beces son de plantas pionièras que constituisson sovent la premièra formacion arborada de la reconquista o de la colonizacion de landas per los bòsques. Aiman mai los sòls puslèu acids e umids. Los beces forman de bòsques sonats beçada, beçareda, beceda, becet, beçosa...
Sa rusca blanca, lissa e brilhanta porta mantuna tacas negras, sovent acompanhadas de crebassas. Existisson quatre espècias de beces en Euròpa, amb doas fòrça espandidas : Betula pendula e Betula pubescens, e dos arbrilhons de las regions articas : Betula nana, e Betula humilis. Se trapan tanben de beces en Asia e en America del Nòrd. En clima temperat, los beces vivon mens longtemps (30-40 ans), mas pus al nòrd (Suècia, Finlàndia, Siberia, etc.) pòdon viure fins a 100 ans e mai[1].
Es un arbre caducifòli que florís d'abrial a mai. Lo beç es fòrça conegut per sa rusca blanca, lissa e brilhanta, sas fuelhas pichonas coloradas de tintas verd clar al printemps e jaune a l’auton[2]. Sa color blanca es deguda a la betulina, son principal constituent. Lo pòrt del brancum es sovent quilhat e relativament aerat[1], que filtra la lutz en estiu. Lo beç es considerat coma un bèl arbre d'ornament[2] e sas caracteristicas li permeton de s'adaptar a tot tipe de jardin[1]. Sas inflorescéncias son de catons alongats de 10 cm de longor, quilhats puèi pendents pels mascles e de 3 cm quilhats per las femes. Sos fruits sont de samaras agropats en catons. Aquel arbre de la rusca blanca pelada pòt aténher 20 a 30 m de naut e fins a 60 cm de diamètre a la basa. Las raices dels beces son pauc prigondas[1].
Las diferentas espècias[modificar | modificar la font]
- Betula pubescens ssp. pubescens Ehrh.
- Betula pubescens ssp. tortuosa (Ledeb.) Nyman
- Betula alleghaniensis Britt.
- Betula borealis Spach
- Betula jarmolenkoana Goloskokov
- Betula kirghisorum Sawicz
- Betula lenta L.
- Betula minor (Tuckerman) Fern.
- Betula murrayana Barnes et Dancik
- Betula nana L.
- Betula neoalaskana Sarg.
- Betula nigra L.
- Betula occidentalis Hook.
- Betula papyrifera Marsh.
- Betula pendula Roth
- Betula platyphylla Sukatschev
- Betula platyphylla var. japonica (Miq.) Hara
- Betula platyphylla var. kamtschatica (Regel) Hara
- Betula populifolia Marsh.
- Betula pubescens Ehrh.
- Betula pumila L.
- Betula schugnanica Litv.
- Betula uber (Ashe) Fern.
- Betula utilis D.Don, 1825


text:
L'istòria del C-Star, lo vaissèl ultradrechista que voliá « defendre Euròpa » d'una invasion de migrants
Los ultradrechistas aurián abandonat l’esquipatge a lor sòrt. Ara son davant la Còsta Brava sens combustible, ni viures ni mai la permission d’acostar.
Lo 17 de setembre passat, las autoritats de la Generalitat de Catalonha refusavan l’intrada als pòrts del país al vaissèl C-Star, logat pel grop ultradrechista Defend Europe. L’esquipatge demandèt ajuda a las autoritats del pòrt de Palamós car avián pas pus d’aiga, de manjar ni de combustible. En mai d’aquò, expliquèron que i aviá pas pus d’ultradrechistas a bòrd puèi qu’avián desembarcat totes a Malta vint jorns abans e qu’alara solament i viatjavan nòu marins en provenença d’Sri Lanka. En mai d’aquò, avián pintat la còca de la nau en negre en tot escafar los messatges racistas que teniá. Lo vaissèl se tròba ara dins en una situacion plan complicada. Las organizacions umanitàrias e antiracistas de Catalonha protèstan contra sa preséncia davant las còstas catalanas, la nau es ancorada davant lo pòrt de Palamós sens la permission d’acostar e los nòu marins ensajan de pescar, de reculhir d’aiga de pluèja e de subreviure mentre qu’un vaissèl de salvament lor pòrta de temps en temps de manjar e d’aiga. Lo proprietari del batèu es del País de Galas e se n’es desinteressat. Es el que deuriá pagar lo combustible.
- Publicat dens International


text:
un apres-miegjorn qu'avia ren-t-a far de speciau, sei 'nat me permenar dins l'universitat Cheikh Anta Diop, un grand campus que 'massa totas las facultats de Dakar... E que compren tanben la bela biblioteca universitaria. Quela biblioteca es la mai importanta dau Senegal. Lo bastit es plan brave, mas los libres que i'a dedins, qu'es 'n'autr'afar! La manca de sous se fai veire crudelament...
Visatz per exemple lo fons de literatura francesa...
Bon, i'a dau fons mai braves que los autres, coma per exemple queu-qui de religion, um veu que i'aguet de generos donators (segurament un pais coma l'Arabia Saodita o l'Egipta)
En me permenar dins lo pitit fons "lengas", reflexe, ai cerchat un libre sus l'occitan, sens li creire p'una segonda... A l'Universitat Cheikh Anta Diop, Dakar, ente i'a benleu-ben 5 libres sus l'italian e l'espanhou, figuratz-vos que fuguei plan suspres de trobar un libre que tratava d'occitan! Oc-es! N'i'avia un!!! Malurosament, qu'era queu-qui... Ai començat de rire, mas rire a me ne'n far petar los budeus... tots los estudiants presents me visavan coma 'na bestia estranha... Li cresia pas, la situacion era surealista...


text:
Sant Seren: jornada d’omenatge a Marcela Delpastre
A 17 oras, Domenja Decomps, professora d’occitan a la retirada e poèta que contribuiguèt bravament a la descobèrta dels talents literaris de Marcela Delpastre dins los ans 1980 evocarà per sos sovenirs e la lectura d’una causida de tèxtes en occitan e en francés sa coneissença prigonda e son grand respècte per l’òbra de la femna que la frequentèt pendent prèp de quaranta ans.
A 19 oras, i aurà un repais sus reservacion (10 èuros) al +33(0)6 73 62 64 63.
A 21 oras, Patrick Cazals, cineasta e fondador dels Films du Genièvre e dels Films du Horla, presentarà dos dels filmes que consagrèt a Marcela Delpastre: Marcelle Delpastre, à fleur de vie e Marcelle, parole. Dins lo primièr, rodat a Germont, se torna trobar Marcela Delpastre, dins son quotidian, seguissent amb vam son trabalh poetic exigent, marginal, al contacte de la tèrra e de sas intuicions. Analisa son trabalh d’escritura e parla amb umor e conviccion d’aquela recèrca capuda d’una paraula autentica e poderosa a l’entorn de sa tèrra. Dins lo segond filme, rodat a l’origina en format 35 mm e presentat dins las salas en primièra partida del filme de Claude Berri Manon des Sources, Marcela Delpastre capita a traduire amb sobrietat lo trabalh e las emocions d’un autor ferotjament ligat a sa ruralitat e a son environament.
Pendent aquela jornada del dissabte 22 d’abril, serà possible de tornar trobar lo percors estonant de Marcela Delpastre, mercé a la mòstra que li es consagrada, prestada per la Bibliotèca Multimèdia de Lemòtges e visibla del 18 d’abril al 22 de mai lo dimècres e lo dissabte de 15 oras a 18 oras a l’Espaci Occitan Carcinòl a Sent Seren, de partejar un repais sus plaça e de rencontrar los organizaires e intervenents.
Jornada d’omenatge a Marcela Delpastre
Dissabte 22 d’abril, de 17 a 23 oras a l’Espaci Occitan Carcinòl
prèp del Casino e de la sala polivalenta,
60 avenguda Pierre e Andrée Delbos, a Sant Seren (Limarga)
Per mai d’informacion e reservacions:
Associacion Aquí l’òc
204, carrièra del General Ambert
46400 Sant Seren (Carcin/Limarga)
Tel: +33(0)6 73 62 64 63
aqui.loc(a)laposte.net


text:
ACTUALITAT
Bossòst ampliarà eth cementèri municipau
11/01/2018
Se bastiràn 56 cavòts e 20 columbaris damb ua inversion de 100.000 €
Era Junta de Govèrn der ajuntament de Bossòst a aprovat era ampliacion deth cementèri municipau. Eth consistòri preve bastir un totau de 56 cavòts e 20 columbaris ath long der an. Aguesta accion compdarà damb ua inversion de 100.000 €, a on s'includissen es despenes d'urbanizacion e bastiment deth mur perimetrau.
Aguesta ampliacion s'amie a tèrme arraïtz der acòrd damb era proprietat vesia ath cementèri entar aquesiment d'aguesta parcèla, a traués d'ua permuta. Eth baile municipau, Amador Marqués, afirme qu'"aguesta ampliacion ei un besonh urgent, pr'amor qu'era capacitat d'acuelhuda der actuau cementèri ei lèu agotada".
Aguesta ampliacion s'amie a tèrme arraïtz der acòrd damb era proprietat vesia ath cementèri entar aquesiment d'aguesta parcèla, a traués d'ua permuta. Eth baile municipau, Amador Marqués, afirme qu'"aguesta ampliacion ei un besonh urgent, pr'amor qu'era capacitat d'acuelhuda der actuau cementèri ei lèu agotada".
Manu Moga


text:
Dalia Grybauskaitė
Dalia Grybauskaitė, n. 1956, es la presidenta de Lituània dempuèi lo 12 de julhet de 2009.
Biografia[modificar | modificar la font]
Grybauskaitė nasquèt la 1 de març de 1956 dins la vila de Vílnius, qu'a aquesta epòca fasiá partida de l'Union Sovietica mas qu'es uèi lo jorn la capitala de Lituània. Estudièt l'economia a l'Universitat de Sant Petersborg, ont foguèt diplomada en 1983. Aprigondiguèt posteriorament sos estudis a l'Universitat de Moscòu, ont obtenguèt un doctorat en 1988.
Activitat politica[modificar | modificar la font]
En 1990 foguèt nomenada professora de l'Institut d'Economia de Lituània, e ne venguèt directora en 1991. Aqueste an foguèt nomenada Ministra de Relacions Economicas Internacionalas de Lituània, e venguèt en 1993 Ministra dels Afars exteriors e cap de la delegacion de son país per far partida de la Zona de liure comèrci de l'Union Europèa (UE) e en 1994 foguèt nomenada ambaissadora de son país davant aquel organisme.
Entre 1996 e 1994 foguèt ambaissadora als Estats Units d'America e entre 1999 e 2000 Ministra de las Finanças, e obtenguèt l'intrada de Lituània a la Banca Mondiala e al Fons Monetari Internacional. En 2000 foguèt nomenat tornarmai Ministra dels Afars exteriors, e menèt las negociacions bilateralas entre Lituània e l'UE per obtener l'intrada del país baltic dins aquel organisme, intrada que se produsiguèt en 2004. Entre 2001 e 2004 foguèt Ministra de Finanças, carga qu'abandonèt la 1 de mai d'aquel an per venir membre de la Comission Prodi, en essent nomenada Comissària Europèa de l'Educacion, la Formacion e la Cultura. Dins la formacion de la Comission Barroso en novembre de 2004 foguèt nomenada Comissària Europèa de Programacion Financièra e del Budgèt, carga qu'ocupèt fins que venguèsse Presidenta de Lituània.


text:
Citerne (Somme)
Chitèrne (Sonme) en picard ( Citernes en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Implantada a l'oèst del departament, al encreuament de l'ais Nòrd-Sud en connectant Frucourt (direccion Abbeville) a Mérélessart (direccion Hornoy-lo-Bourg) e de l'ais Es-Oèst en connectant Hallencourt e Forceville-en-Vimeu (direccion Oisemont per la rota départementale « RD 53 »).
Implantée à l'ouest du département, au croisement de l'axe Nord-Sud reliant Frucourt (direction Abbeville) à Mérélessart (direction Hornoy-le-Bourg) et de l'axe Est-Ouest reliant Hallencourt et Forceville-en-Vimeu (direction Oisemont par la route départementale « RD 53 »).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
S'es trobat traces d'una granda villa gallo-romaine[1].
On a trouvé des traces d'une grande villa gallo-romaine[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 Modèl:Ligam rot Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « Quid » est défini plusieurs fois avec des contenus différents


text:
14/11/2015
Raibe negre 5 per Gilbert Borgés
Diumenc au ser. Braves jorns de mai. Dins lo vargier. I a ren dins lo vargier. Ai pas començat. Nonmas quauquas rafes. Las apreste emb dau concombre, de la mentra e dau iaort. Grec, lo iaort. Ma femna aima bien.
E puei auve quauqu'un credar au secors. Quo es bizard. Comprene pas d'ente ven la credada. sembla venir dau bas dau vilatge. Fau se mesfiar. Quala que siá lor origina, los sons rebomben sus lo mur dau bistròt e semblen totjorn venir dau bas dau vilatge.
Vau jos lo figier. Tende l’aurelha. Una espeça de gemmada. E puei, enquera : “Au secors !” Mas pas bien fòrt. Quò ven bien dau bas dau vilatge. De la maison nuòva. Conneisse pas lo monde qu'i demòren. Los locataris 'resten pas de virar. Un sacrat turn-over. Ai nonmas vist la veitura daus noveus. Bela. Brava. Roja.
Prene mas chambas e davale. I a de grands tuias qu’empaichen de veire. Me sente pas d'entrar entau.
Pas mestier. Quò se passa a l'entrada. Nonmas darrier lo portau. Dos òmes au sòu. Un gema doçament en se tener lo ventre. L’autre coijat d’eschina, lacha daus pitits “au secors “ en se tortilhar per terra. Los braç tenduts. Ten lo fer d'una forcha. Una femna, la trentena, ten lo mangle. Leva la forcha e essaia de plantar l’òme que la reten coma pòt.
Bute una unlada e lo portau. La femna sembla pas me remarcar. Essaie de li prener lo mangle. Es pas decidada de lachar. Me butis en me balhar un còp de mangle per lo front. ‘Cule en me trapar lo front. Quò vira. Vese passar de las biòlas de totas las colors. Quela garça ne’n profita per me’n conhar un bon còp per la tempa. Fin de partida.
Odor d’eter. Lum blancha. Doas testas de gendarmas. “Se desvelha.” çò-ditz lo mai jòune. Suert. Un autre entra a sa plaça. Lo chefe probable.
- Podetz me dire çò que se’s passat ?
Li devoide mon istòria. Me 'reste sovent. La remembrança ven peniblament. M’espiá un moment sens ren dire. Se decida :
- Sabetz que la femna ditz que quo es vos qu’avetz forçat lo portau per atacar los dos òmes a la forcha e qu’ela a agut un chen de mau per vos desarmar.
- Damandatz aus dos òmes.
- Z’am fach. An confirmat lo dire de la femna.
Gilbert Borgés
10:11 Publié dans Raibes negres e Istòrias minuta de Gilbert Borgés | Lien permanent | Commentaires (0)
06/11/2015
Raibe negre 4, per Gilbert Borgés
Me damande çò que sei vengut fotre. Faudriá pas que quò vene una 'bituda. Tres oras. De la nuech. Telefòne. Frederica. «Ven viste, i a quauqu'un defòra !»
Es 'ribada a la maison i a sieis mes. Quante son òme a disaparegut. A sonat au mitan de la nuech. L'ai instalada chas me. Era pas tròp galharda, la Frederica. Quo era pas ren, la disparicion de son òme : dietz-e-uech còps de coteu dins lo parpalh. Daus brigons pertot. Pas d'indici. Los gendarmas an passat dau temps sus l'afar. Ren trobat.
Cinc mes, es demorada a la maison. Quo es pas grand chas me. Una cosina, una chambra. Quo es tot. Nonmas un liech. Am degut lo pertatjar. S'i es facha. Io tanben. E puei faliá se la suportar, la Frederica. Grumilhas dau matin, chagrin. Grumilhas dau ser, esper. Totjorn a purar sus son Bernat. Aviá daus un còp l'impression d'i estre a tres, dins lo liech ! Quante purava pas, faliá que tot vire autorn d'ela. Conneissiá quitament pus ma maison.
E puei, i a quinze jorns, miracle. Es tornada tota esfodida a la maison. «Ai trobat una maison. Tota sola. Au mitan daus boescs.»
Tres jorns aprep, quo era signat. Prenguet sos afar e vei-la quí envolada. Poguí tornar trobar una vita un pauc mai suausa.
E puei questa nuech, tres oras : «Ven viste. Quo es tornat partir. Ai vist quauqu'un defòra.»
Me sei bilhat coma ai pogut. Las lums que traucam la ploia. Far atencion de pas esrapar sus la fuelhas amolonadas sus la rota. Ai laissat la veitura a la riba dau chamin sus lo pitit parcatge. Emb l'autò de la Frederica. Dos cents metres a far de pès. Parlas d'un plaser ! Dins la gaulha dau chamin. Jos la ploia. Ai nonmas enquilhat mon susvestit. Pas de chapeu. Pas d'impermeable. Ad un moment, la luna essaia de se monstrar. Pas longtemps. Pas fòrt. Nonmas lo temps de veire quauqu'un corer sus lo chamin. Davant la maison. Viste. Sens bruch. Me doble per 'mor d'avançar sens me far veire. Sabe que si ai vist la siloeta, a tanben pogut me veire. Mas quo es un reflexe.
La clardat de la luna tòrna. Pas longtemps. Nonmas lo temps de veire la siloeta fina davant me. Un grand coteu dins la man. Una cagola sus la testa. Mestier de se clachar ? Vonta de se monstrar ? Pas lo temps de calcular. 'Trape la cagola e tire. Las boclas rossas de Frederica. La charn de frederica. Au mesme moment, la dolor d'un prumier còp de coteu dins lo pitre.
Gilbert Borgés
21:07 Publié dans Raibes negres e Istòrias minuta de Gilbert Borgés | Lien permanent | Commentaires (2)
23/10/2015
Raibe negre 3, per Gilbert Borgés
Banqueta anciana. Redonda de pertot. La filha jais a la riba. Deu estre dins sos vint-e-cinc. Lo velors roje fai ressurtir sa peu bura. Coijada de costat. La testa pausada sus son braç mance. Los uelhs barrats. Las pelucas leugierament fardadas de gris. Nuda. Granda. Fina. Son còrs es cubert d'una fina sujor. Gema doçament.
La banqueta es mai prigonda que sembla. Un òme es eslonjat darrier ela. De peu bura, eu tanben. La penetra doçament. Ela a joslevat sa jarra drecha. Son sexe es completament rasat e se veu netament lo gròs membre lusent que vai et ven suausament.
Contra lo mianis en faciá, una autra banqueta. Un autre coble fai exactament la mesma chausa. Coma dins un miralh. La peça es pro estrecha. Las doas banquetas son pas eslunhadas de mai d'un metre cinquanta. Chasque coble pòt veire l'autre.
La peça es tota en long, coma un corredor.
A la riba de la peça, ne'n i a quatre que son sietats sus una tresesma banqueta. An una bona quarantesna. Dos òmes e doas femnas. Tots pauc que pron ventruts. Sietats sus un bocinon de lur cuòu.Tot pelats tots quatre. Blagassen en beure una tassa de cafe que tenen per l'aurelha. A dos dets. Lo mermilhon quilhat. Fan pas mina de s'interessar aus cobles qui geman sus las doas autras banquetas.
Et puei, sus lo canape de drecha, la filha leva sas pelucas argentadas. Se despleja dau mai que pòt. S'esbadalha a montrar sas amigdalas. Secoda la testa de tots biais et lascha "M'emmerde. 'Niriai ben au cinema, io..."
Gilbert Borgés
06:15 Publié dans Cronicas d'autor, Raibes negres e Istòrias minuta de Gilbert Borgés | Lien permanent | Commentaires (2)
16/10/2015
Raibe negre 2, per Gilbert Borgés
06:14 Publié dans Raibes negres e Istòrias minuta de Gilbert Borgés | Lien permanent | Commentaires (0)
03/10/2015
Raibe negre, per Gilbert Borgés
20:20 Publié dans Raibes negres e Istòrias minuta de Gilbert Borgés | Lien permanent | Commentaires (1)
17/07/2015
Sense de l’istòria, per Gilbert Borgés
06:46 Publié dans Raibes negres e Istòrias minuta de Gilbert Borgés | Lien permanent | Commentaires (0)


text:
-
Anterior
-
Sobre o grupo
Sem atividade nos últimos 7 dias
Descrição do grupo
Adieu-siatz,
Aqueste grop es reservat a las personas que vòlon parlar occitan (tota varietat acceptada) amb tranquillitat e cortesiá sus de subjèctes divèrses : los aspèctes concrets de la vida vidanta, la cultura occitana, la vida en Occitània, vòstra experiéncia de la lenga nòstra, la comparason de la situacion de l'occitan amb d'autras lengas, per exemple. Seràn ça que la defugidas las questions tròp tecnicas de linguistica occitana, çò que de segur empacharà pas de porgir una ajuda practica a las gents que vòlon melhorar lor aprendissatge de la lenga nòstra.
La tòca d'aqueste grop es pas politica tanpauc : çò essencial es de parlar occitan, e se d'amistats se crèan a l'entorn dels escambis dins nòstra lenga l'occitan aurà mostrat un còp mai que pòt amassar un fum de gents !
Doncas, trantalhetz pas : inscrivètz-vos !
Aqueste grop es reservat a las personas que vòlon parlar occitan (tota varietat acceptada) amb tranquillitat e cortesiá sus de subjèctes divèrses : los aspèctes concrets de la vida vidanta, la cultura occitana, la vida en Occitània, vòstra experiéncia de la lenga nòstra, la comparason de la situacion de l'occitan amb d'autras lengas, per exemple. Seràn ça que la defugidas las questions tròp tecnicas de linguistica occitana, çò que de segur empacharà pas de porgir una ajuda practica a las gents que vòlon melhorar lor aprendissatge de la lenga nòstra.
La tòca d'aqueste grop es pas politica tanpauc : çò essencial es de parlar occitan, e se d'amistats se crèan a l'entorn dels escambis dins nòstra lenga l'occitan aurà mostrat un còp mai que pòt amassar un fum de gents !
Doncas, trantalhetz pas : inscrivètz-vos !
Website do grupo
Informações sobre o grupo
- 148
- Amigos
- 9 de dez de 2004
- Português
Configurações do grupo
- Este é um grupo restrito.
- Anexos são permitidos.
- Os associados não podem ocultar o endereço de email.
- Relacionado no diretório do Yahoo Grupos.
- A associação precisa ser aprovada.
- As mensagens não são moderadas.
- Todos os associados podem enviar mensagens.