text:
13/04/2013
"Paraulas de Novelum" n° 139 de abriu 2013 ven de surtir !
Joan-Claudi Dugròs nos infòrma de la surtida dau noveu n° de la revista editada per Novelum.
Au somari, de las informacions , de las creacions originalas 100% en occitan:
- Enquera mai de libres dins las bibliotècas de Dordonha
- "Qual me farà fuèc?" per Frederic Fijac
- "Adiu Paniers" per Micheu Chapduelh
- "Vida de can, canha de vida", per Joan-Lois Orazio
- Quand l'estat figornha dins los borriers de l'istòria
- Avant prumiera: "Lenga d'almor", un filme de Patric Lavaud, per Jan-Peire Reidi
- Enric Capredon: 25 ans de militantisme desinteressat per Jaumeta Beauzetie
- "Meschanta rota" per Gilbert Borgés
- L'occitan dins los cors publics: "La tròia e sos tretze porcassons" per Chantal Bourliot
- Toponimia: "E quauques autres noms dels ostals" per Joan Rigosta.
Per comandar la revista Paraulas de Novelum:
Abonament: 4 numeròs 15,00€. 8 numeròs 25,00€
Lo numerò: 5,00€
Los abonaments se paian per cheque a l'òrdre de NOVELUM, de mandar a:
NOVELUM, Centre Socio-Culturel, 95, route de Bordeaux 24430 Marsac sur L'isle.
Les commentaires sont fermés.


c: text/html

text:
Vesona
Vesona [ve'ʐunɒ] (en latin Vesunna, en francés Vésone) era la capitala romana dau pòble gallés daus Petrocorii. Se pensa que fuguet fondada en l'an -16. Partida de la província de Gàllia Aquitana, s'espandís aus segles I e II de nòstra era. Sus son emplaçament es venguda Periguers.
De l'epòca romana, Vesona garda los vestigis d'un anfiteatre (dins lo jardin çò-dich « de las Arenas »), mai las sòbras d'un temple (fanum) galloroman excepcionau, qu'era dedicat a la divessa de la ciutat. Demòra de queu monument una tor (cella) redonda (çò-dicha « La tor de Vesona »), que deviá èsser environada dins sa partida bassa d'una teulada sus colomnas, precedida d'un fronton triangular dins l'estil classic. Aquela architectura es un exemple remirable de sincretisme religiós entre las tradicions gallesas e las religions de la Roma antica.
Los vestigis d'una villà (çò-dicha daus Boquets) fugueren mes en valor en 2003 dins l'encastre d'un museu conçaubut per l'architecte aquitan Joan Nouvel.
Lòrs daus envasiments barbares en Gàllia dins las annadas 275-276, Vesona s'environa d'una muralha defensiva que s'acota sus l'anfiteatre transformat en bastion, que quauquas fondacions ne'n demòran.
En 418, la vila fai partida daus territòris cedits per l'emperador Onorius aus Visigòts. Puei, passa jos la dominacion politica daus Francs, vencedors daus Visigòts en 507.
Qu'es a la Nauta Edat Mejana que Vesona vendrá « La Ciutat », vila daus comtes de Perigòrd e daus avesques de Periguers. En 1240, fusionará emb lo borg vesin (e rivau) dau Puei Sent Front, per formar la vila de Periguers.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Es Ossi d'Arties
ES OSSI D´ARTIES: MIMÒ E DAMI.
1.- Eth Neishement.
Aguesti animaus neishèren en Castèth de Torgau, pròp de Leipzig, ena extinta Alemanha der Èst.
En aguest país ère normau auer ossi laguens des varats des castèths. Eth Castèth de Torgau ei ua fortalesa medievau. Damb era queiguda deth mur de Berlin, era naua legislacion e era manca de sòs obliguèren as autoritats alemanhes a vener-se es animaus que i auie enes castèths.
Se decidís véner as pairs des cries tà un circ.Mès es autoritats se trapen damb un nau problèma, era ossa a parit ua vrentrada excepcionau d'ossardets.Es crompadors non vòlen pas es cries, pera despena economica que representaue era crompa e posterior neuriment des ossardets, e peth hèt qu´era ossa sonque se cuedarie des petiti e eth sòn caractèr serie mès dificil.
Fin finau, se decidís que se pendent uns dies non se trape cap solucion entada eri les auciràn, donques encara non an peus, ne an daurit es uelhs, e son fòrça petiti.
Non vos estonetz pas per aguesta decision; anauen a hèr çò de madeish que molti viatges passe damb es cadèths des cans e gats aciu. En sòn país auien fòrça problèmes damb es persones praubes, coma entà pensar en aguesti animaus.
Ua trabalhadora deth Castèth, sage de sauvar es animaus en tot explicar era sua istòria ena T.V. Alemanha. Se dirigís a un programa que se didie "Ara o jamès" e ère ua espècie de "suspresa, suspresa" que sajave de trapar solucion as problèmes qu´era administracion non podie resòlver, e explique era istòria des petites cries.Tot eth país se mobilize entà cercar un lòc on enviar es ossardets. Ei atau coma artenhen plaçar a tres d´eri en ues installacions deth parc de Mauter en Steiermark laguens d´Austria.
Mès maugrat er interès qu´a desvelhat eth problèma des ossi en país arrés vò es auti tres ossardets.Quan se pensaue que non i auie solucion entada eri, eth programa recep uns informes fòrça favorables de Catalonha, on Miei Naturau compde damb un Centre de Recuperacion de Fauna Sauvatja en Vallcalent(Lleida). Aguest Centre, que depen dera Conselheria d´Agricultura e forma part deth hilat de centres de Recuperacion d´animaus estenuda per estat espanhòu, organize programes d´educacion ambientau e recupère audèths, mamifèrs herits e tanben realize cria d´animaus en perilh d´extincion. En Centre tanben i auie d´auti ossi adults.
Ei atau donques que gràcies ara iniciativa deth Hons deth Patrimòni Europèu e dera Generalitat de Catalunya aguesti animaus seràn acuelhuts en Vallcalent. Aguesta notícia s´anóncie pera T.V. alemanha damb plan de bataclam donques an sauvat es animaus.
Era companhia d´aviacion Lufthansa, qu´ei ua companhia fòrça importanta en Alemanha ( coma Iberia en Espanha) , aufrís gratuïtament eth viatge as nòsti ossi e ar equip dera T.V. que viatjarà damb eri, entà enregistrar un programa deth sauvament.
Nissan Motor Iberica tanben aufric era sua collaboracion pendent eth viatge.
2.- Era arribada en Centre de Recuperacion dera Fauna Sauvatja de Vallcalent .
Eth dia 17 d´agost de 1992 en Centre de Vallcalent receberen ua nòta de premsa que les comunicaue era imminenta arribada des ossardets eth dia 18.
Eth viatge durèc fòrça ores. E viatgèren laguens de dues avionetes especiaument premanides pera companhia Lufthansa, qu´anèren en prumèr lòc tà Austria, entà deishar a tres des animaus. D'´aquiu estant viatgèren tà Barcelona, on trapèren un retard de dues ores per tràmits d´aterrissatge e veterinaris. Per aquerò es animaus arribèren en Lleida damb quate ores de retard sus er orari previst, acompanhats der equip de T.V. aleman, que non paraue de filmar tot çò que passaue, en tot installar fòcus e maquinària qu´auien de besonh entà hèr era filmacion, causa que provoquèc mès retard entàs nòsti amics.
E tara ua dera maitiada deth dia 19 d´agost deth 1992, se daurien es caishes e gesseren es ossi qu´èren fòrça cansats, espaurits,desorientats e ahamiats.
3.- Era vida des ossi en Centre.
Es cuedadors deth Centre eren òmes expèrts en ossi, donques en Centre ja i auie d´auti ossi. Cau tier en compde qu´aguesti animaus, sonque auien quate mesi quan arribèren, e que d´auer viscut damb era sua mair, encara auien de popar, donques es osses alèiten es sòns hilhs de sies a dotze mesi. Calie donques trapar ua lèit que les anèsse ben. Es cuedadors se meteren en contacte damb eth Zòo de Barcelona, en tot cercar era mielhor lèit entada eri e les balhèren ua lèit tienguda en cassi de que bèth mamífer non pas alèite es sues cries per refusament.
Urosament artenheren de sauvar-les: Mimò ( qu´ere fòrça mimós e volie amorasses) e Dami ( cuedat per Damià Sanchez), a truca de dedicar-les temps e paciéncia; en tot sajar de trapar es fruts que mès les agraden e balhar-les eth minjar ena bòca coma as bebés, donques eri èren bebés d´ossi...Quan arribèren sonque mesurauen uns 40 cm.
4.- Era arribada en Arties.
Coma sabetz dejà en Centre de Recuperacion de Vallcalent i auie d´auti ossi e quan es nòti amics creishèren un shinhau se cercaue un nau larèr entada eri.
Er. Sr. Jesús Rodríguez,baile d'Arties, ère coneishedor d´aguest problèma, e comecèren es convèrses damb Miei Naturau, entà pujar es ossi enquiara Val.
.5- Era sua vida actuau
Coma Mimò e Dami passèren era sua joenessa damb er òme, an çò que se ditz impregnacion, que vò díder que jamès poiràn tornar a víuer en libertat totau donques non an pòur der òme e aquerò serie perilhós tada eri e tàs òmes.
Maugrat açò, actuaument compden damb totes es atencions possibles e se trapen en perfècte estat de salut. E son contenti, sonque les cau veir!
5.1.- Er Abitat
Es animaus compden damb un enclaus, especiaument dessenhat entada eri e es sòns besonhs de 700 m2.
An ua tuta entara sua iuernacion. Arbes entà pujar e gratar-se. Un arriuet e un lac entà banhar-se. Jòcs entà jògar...
Tanben an ua caseta, on s'embarren ara ora de hèr era neteja deth enclaus, sense perilh tath cuedador.
5.2.- Era alimentacion
Seguissen eth neuriment que les a dat eth sòn veterinari e ei pensat especiaument entada eri, en tot respectar era iuernacion, era peumuda, etc..
Era sua alimentacion ei totaument vegetariana. E sonque se complète se cau damb granulat vitaminat.
5.3.-Eth Veterinari
Er actuau veterinari des ossi ei un professionau deth tèma que trabalhe en zòo de Barcelona e se desplace tara Val entà hèr es corresponentes revisions.
Es ossi son animaus fòrts e non an pas guaires malauties.Sonque cau suenhar eth pes, donques es ossi que viuen en captivitat s´engrèishen a viatges massa. Aguest non ei eth cas des nòsti amics, que pesen actuaument uns 200 Kg e se trapen fòrça ben de salut, coma demòstre era darrèra revision realizada.
5.4.- Eth Cuedador
Cada meddia, arribe e les dèishe un shinhau de minjar laguens dera gàbia, atau quan entren les pòt embarrar e entrar atau en recinte, entà hèr era neteja, en tot trèir es excrements e es bilhèstres de minjar deth dia anterior, e es lordères qu´eth vent o es òmes meten en barratge.Tanben campe, entà veir se trape bèra causa que pogue hèr mau as animaus coma veires... Dempús daurís as animaus e aguesti gessen e mingen era fruta que trapen.
5.5.- Es visitants
Es vesins d´Arties ja s´an acostumat a indicar era direccion des ossi as visitants, que maugrat èster indicada en pannèus, non dèishe pas de suspréner ara gent s'aprèssen en pòble, pera proximitat ara poblacion.
En totes es sasons fòrça persones s´arriben en Arties entà conéisher aguesti bravi animaus. E s´an era sòrt de trapar-les quan se banhen, jòguen ...demoren agradiuament estonats dera visita.
En pòble i a persones qu´en tot passejar les van a veir cada dia.
5.6.- Anecdòtes
Ara vos vam a condar ua causa que passèc un viatge. Un senhor venguec tà Arties entà veir es animaus, aguesti li agradèren fòrça e tant gaudic d´eri que decidic anar-les a crompar un pòt de mèu entà recompensar-les pera bona estona passada.Crompèc era mèu, e tornèc tath enclaus, dauric eth pòt e lo lancèc entre es barrons. En quèir eth pòt se trinquèc e es animaus auien fòrça perilh de hèr-se mau damb es veires en tot chucar era mèu.
Er òme vedec qu´auie hèt ua pegaria, donques metie en grèu perilh era salut des ossi. Avisèc de çò qu´auie hèt, e se podec entrar en barratge rapidament tà trèir es veires abantes qu´es ossi se hessen mau.
Damb era sua conducta sauvèc es animaus.


text:
Local del Comitat de defensa viticòla d'Argelièrs.
Allée Marcelin-Albert / Avenue des 87,
11020 Argeliers,
Languedoc-Roussillon,
France.
Ostal del coble Albert a partir de 1873, l'edifici aculhiguèt tanben lo cafè dels esposes. Egalament proprietari de parcèlas viticòlas, investit dins la defensa d'aquel sector alara en crisi, Marcelin Albert aculhís dins son comèrci tre 1903, d'acamps nombroses de viticultors. Lo 11 de març de 1907, es aital a las pòrtas de l'establiment, sus la passejada del vilatge d'Argelièrs, que s'amassan las 87 personalitats que respondon a la crida de Marcelin Albert per anar a Narbona a pè, per veire la comission d'enquèsta parlementària dedicada a la question viticòla. Aquela percor lo país al rescontre de los proprietaris viticòlas en responsa a un malcontentament creissent d'aquel sector.
Al lendeman d'aquel eveniment clau de la Revòlta dels vinhairons de 1907, los participants installan dins la dependéncia del cafè de Marcelin Albert, lo Comitat de Defensa viticòla, organ que lor permetrà de perseguir l'accion començada amb la jornada del 11 de març. « Es en çò meu, dins una sala del planpè, modèstament moblada de qualquas cadièras, d'una granda taula, d'un bufet pels archius, que foguèt installat lo burèu de defensa viticòla. Es la breçòla ont es nascut lo remirable movement d'opinion que coneissèm » (Memòrias de Marcelin Albert, edicion de 1911.P.14)). Lo luòc recampa los actors del movement. Atanben, de cartas postalas e fotografias nombrosas de l'epòca presentan Marcelin Albert davant son cafè, e mai sul fòragèt d'aqueste, arengant la fola. Es aquí tanben, que los numèros del Tocsin, lor bulletin setmanièr, foguèron redigits del 21 d'abril al 15 de setembre de 1907
Uèi barrat, lo site es ponctualament dobèrt per l'associacion Café Marcelin Albert que, dempuèi lo 16 de julh de 2014, propausa conferéncias e eveniments a l'entorn de l'istòria de son illustre proprietari e de la cultura lengadociana.
Albert, Marcelin (1851-1921)
1907 (Revòlta dels vinhairons)
Endeutat per la crisi del filloxèra, camparòl microscopic qu'ataca las socas de vinha, e sos efèctes (surproduccion e vins traficats), lo sector viticòla en França es en grava dificultat a la debuta del sègle XX. Aquela situacion concerna sustot lo Miègjorn, ont près de 50% de las tèrras agricòlas son consagradas a la vinha, e dont la produccion es principalament dedicada a de vins de consomacion correnta, sector particularament tocat per la malavenda. Lo malcontentament es creissent demest los vinhairons del Lengadòc e del Rosselhon, e son acme es atencha pendent l'annada de 1907. Un movement de revòlta comença alara, que va trobar dins lo Comitat de defensa viticòla d'Argelièrs, e en Marcelin Albert, de pòrtavotz a lors revendicacions.
Nascut lo 19 de març de 1851 dins lo vièlh Argelièrs, Marcelin Albert, cafetista e proprietari de vinhas, se destinguís tre lo 11 de març de 1907 per sos talents d'orator e son carisma, afaçonats per una instruccion de qualitat per l'epòca, seis meses passats al Conservatòri de Paris, e un engatjament politic local precòç. Lèu, ven la figura emblematica del movement. Es elegit president del Comitat al lendeman de la marcha del 11 de març en direccion de Narbona. Çaquelà, tres meses solament après son eleccion, son imatge sofrís d'un discredit prigond. Marcelin Albert escapa al movement d'arrestacion que toca sos condisciples del Comitat d'Argelièrs lo 19 de junh, e se rend alara a Paris, per encontrar Clémenceau. L'òme espera aital, donar un buf novèl e una responsa al malcontentament viticòla. L'entrevista es una desrota per l'apòstol que ne sortís desconsiderat. Incarcerat a Montpelhièr, es relargat tre lo 4 d'agost, mas ocuparà pas mai la plaça centrala qu'èra la sieuna dins lo movement. Repren alara son activitat en Argelièrs. I morís lo 12 de decembre de 1921.
Una placa commemorativa, plaçada sus la paret de la bastissa, que rampèla lo caractèr istoric del luòc « Aquí en 1907, lo Comitat de Defensa Viticòla d'Argelièrs foguèt constituit, que Marcelin Albert foguèt lo promotor ». Plaçada sus la passejada d'Argelièrs, s'agís d'una abitacion amb un estatge e una dependéncia. L'endrech es presentat per Augustin Castéran, en prefaci de las « Memòrias de Marcelin Albert » (Éditions Christian Salès, 2011) : « Atenhèm los primièrs ostals del vilatge. - Vesètz, aicí al cap de la « Passejada », es ma demòra, nos ditz Marcelin. […]. Las doas grandas salas del planpè, son encombradas d'afichas, de brocaduras, de numèros del Tocsin, la Gazeta oficiala del comitat d'initiaciativa que lo sèti es atenent a l'immòble.
Sus la façada exteriora se destaca encara aquesta inscripcion : « Defensa viticòla. Comitat d'Initiativa. Burèu. » (op.cit.p.VIII). A l'epòca, aquela mencion era pintada sus la paret del planpè, coma las fotografias e las cartas postalas ne testimònian. Dempuèi esfaçada, es rampèlada per una placa installada sus aquela meteissa paret.
Una darrièra placa, sus la façada del cafè aqueste còp, foguèt apausada en 2007, a l'escasença de las commemoracions del centenari de la revòlta dels vinhairons del Miègjorn. Lo cafè de Marcelin Albert, demòra en efèit un luòc de memòria per la comuna. Es dempuèi sa terrassa, qu'a l'entorn del 15 d'agost de cada annada, s'organiza l'Enquant des Vins de Marcelin, eveniment promocional dels vins de la region, plaçat jos la proteccion del menaire de 1907.


text:
Comminges
St. Gaudens 5 – U.E. Bossòst 1
Derròta contundent la que patírem
aguest darrèr dissabte en Landorthe contra er equip deth Comminges St. Gaudens.
Des d´era menuta
iniciau, er equip francés ja marcaue eth prumèr gol; as 10 menutes, eth dusau e
quan portàuem mieja ora, ja perdíem 4-0. Resultat damb eth que s’arribaue ath
descans. Ena dusaua mietat, un gol entà cada equip que deishèc eth resultat finau
en un contundent 5-1.
Eth Comminges St.Gaudens siguec milhor enes dues àrees e
sabec aprofitar fòrça ben es espaci e es dubtes dera defensa aranesa.
Encara quede fòrça campionat, mès ara portam tres partits
ara seguida damb derròta e auem de sajar de cambiar aguesti darrèrs resultats
entà pujar lòcs ena classificacion.
Classificacion: Luchon 17, Isle en Dodon 16, Landorthe 14,
Encausse e Larboust 13, Cazeres e U.E. Bossòst 12, Etoile Cagire 11, Cazaril 9,
Montastruc 8 e SaliesMane 6.
Eth pròplèu partit jogam en Bossòst contra er equip der Ètoile
du Cagire dissabte 16 de noveme tàs 20 :00 ores.
U.E. Bossòst : Iñaki, Abraham, Chapo, Felipe
, Quique, Àlex, Gachi, Adri, Richard, Ignasi
e Paba. Remplaçants: Salva,
Santi, José Ramón
Trainer: Adrian.
Tarjetes auriòles: Gachi
Arbitre: Lozes Henri.


text:
Wikipèdia:Citacion e reütilizacion del contengut de Wikipèdia
Wikipèdia es concebuda per èsser reütilizada e difusada : es çò que ne fa una enciclopèdia « liura ». Mas aquesta reütilizacion se deu far en seguissent las règlas de la licéncia GFDL. Aquesta pagina descriu los divèrses biaisses de reütilizar lo contengut de Wikipèdia.
Remarca preliminara importanta Wikimedia Foundation, albergaire de Wikipèdia, deten pas de dreches suls tèxtes e imatges enciclopedics qu'albèrga (a l'excepcion de sos lògos pròpris). En consequéncia, pòt pas balhar d'autorizacion de reproduccion. Es doncas inutil d'escriure a las adreças de contacte de Wikipèdia per demandar una autorizacion de reproduccion (en defòra de cases fòrça particulars, coma lo lògo Wikipèdia, protegit pel drech d'autor e lo drech de las marcas).
Somari
- 1 Bibliografia
- 2 Citacion corta
- 3 Reütilizacion del contengut de Wikipèdia en defòra de la citacion corta autorizada per la lei
- 4 Cossí establir la lista dels autors d'un article
- 5 Lista de sites utilizant de ressorsas wikipèdia
- 6 Cossí senhalar un cas de non respècte de las informacions de licéncia de Wikipèdia
- 7 Demandas per reütilizacion del contengut del sit
- 8 Contactes
Bibliografia[modificar la font]
Per una simpla referéncia a un article de Wikipèdia dins una bibliografia, vos podètz inspirar dels modèls que trobaretz en clicant sul ligam « citar aqueste article » dins la boita d'espleches (se trobant dins lo marge esquèrre de cada article, s'avètz pas modificat l'aparéncia de la pagina).
Citacion corta[modificar la font]
Dins lo quadre del drech de citacion corta, sètz pas obligat de vos sometre a totas las obligacions de la licéncia GFDL : vos sufís de mencionar l'autor e la font.
Las obligacions de la licéncia GFDL son en revenge de rigor per
- las còpias integralas ;
- las citacions longas ;
- las citacions que son pas fachas (França : Còde de la proprietat Intellectuala article 122-5).
Reütilizacion del contengut de Wikipèdia en defòra de la citacion corta autorizada per la lei[modificar la font]
Nòta : Wikipèdia dona pas de conselh legal. Formalament, cada article aparten a son o sos autors e es mes a disposicion del public segon las condicions de la licéncia GNU FDL. La màger part dels images e autres mèdia son tanben cobèrts per una o mantuna licéncia mencionadas sus la pagina de descripcion del medium. Vejatz tanben Wikipèdia:copyright.
Las modalitats practicas de respectar son las seguentas ; vos conselham de vos reportar al tèxte de la GFDL e a las convencions bibliograficas en vigor dins vòstre país per reütilizar lo contengut de Wikipèdia :
Reütilizar de tèxte[modificar la font]
Lo contengut textual de Wikipèdia es jos GNU FDL, licéncia liura que permet una reütilizacion gratuita d'aqueste, en respectant las condicions seguentas :
Avertiment[modificar la font]
Avís ! Los articles 1, 4 e 7 de la GFDL se devon estudiar de prèp per tota reütilizacion del contengut de Wikipèdia. Conven d'establir abans tota reproduccion d'una partida de Wikipèdia s'aquesta reproduccion constituís un document (article 4) que la reproduccion del contengut de Wikipèdia i es integrada, o un agregat (article 7). Dins lo primièr cas, la totalitat de vòstre obratge/publicacion/sit Web se deurà plaçar jos GFDL. Dins lo segond, se poirà plaçar en partida jos GFDL, tre que la partida jos GFDL es identificada e constituís una partida independenta de l'obratge, de la publicacion o del sit.
Sus un sit Web[modificar la font]
Se desiratz utilizar tot o partida d'un article de Wikipèdia sus vòstre sit Web, devètz :
- mencionar sos autors, per exemple en donant un iperligam sus l'istoric de l'article dins Wikipèdia ;
- mencionar e donar accès a la licéncia de documentacion liura GNU, per exemple amb un ligam cap al tèxte d'aquesta http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html ;
- se modificatz l'article, podètz vos ajustar a la lista dels autors, mas l'ensemble deu demorar disponible jos la licéncia de documentacion liura GNU.
Exemple :
Sus un supòrt papièr[modificar la font]
Se volètz utilizar tot o partida d'un article de Wikipèdia sus un supòrt papièr, devètz :
- mencionar sos autors ; se deu mencionar los autors principals; aquò se pòt far en annèxe, o en pè de pagina sus de tèxtes amb pauc d'autors ;
- Donar l'URL de l'article s'aquò es necessari per obténer la lista complèta dels autors.
- mencionar lo fach que lo tèxte reütilizat es jos GFDL (Licéncia de documentacion liura GNU) e reproduire lo tèxte d'aquesta en entièr dins vòstra publicacion (en annèxa per exemple).
Exemple
Reütilizar un imatge o un fichièr multimèdia[modificar la font]
Los fichièrs multimèdia disponibles sus Wikipèdia son publicats jos de licéncias que son pròprias a cada fichièr. Per una reütilizacion d'aquestes, reportatz-vos a las informacions de licéncia detalhadas sus cada fichièr. Las informacions de licéncia son disponiblas sus la pagina de descripcion de cada fichièr. Cèrts fichièrs multimèdia son dirèctament importats de nòstra banca de donadas comuna Wikimèdia Commons. Aqueste estat de fach es indicat sus la pagina d'informacion del fichièr concernit ; un ligam vèrs las informacions de licéncia es provesit per cada fichièr.
Cada licéncia possedís sas pròprias condicions de reütilizacion : mercé de seguir los ligams indicats sus la pagina d'informacion per saber cossí reütilizar los fichièrs.
Demest las licéncias utilizadas pels fichièrs multimèdia, se tròba en particular :
- GFDL (las modalitats de reütilizacion son las meteissas que pel tèxte)
- Licéncias Creative Commons (vejatz lo sit oficial de Creative Commons per las informacions de reütilizacion)
- Domeni public : los fichièrs dins lo domeni public se pòdon reütilizar sens condicion.
Aquesta lista es pas exaustiva. Per veire mai de licéncias, vejatz aquesta pagina.
Es possible que las condicions de licéncia aplicablas a un imatge (o autre contengut multimèdia) vos convengan pas. Per realizar pas de contrafaiçon, vos caldrà eventualament obténer una autorizacion personalizada de l'autor del contengut, qu'es normalament indicat jos l'imatge. Aqueste pòt fòrça plan vos monedar una tala autorizacion.
Cossí establir la lista dels autors d'un article[modificar la font]
Sufís de clicar sus l'onglet "Istoric" en naut de cada pagina, puèi de seguir lo ligam "Obténer la lista dels autors" que dona una lista alfabetica de totes los autors d’aquesta pagina.
L'esplech Contributors permet d'obténer la lista dels autors, classats per nombre de contribucions.
Lista de sites utilizant de ressorsas wikipèdia[modificar la font]
Cossí senhalar un cas de non respècte de las informacions de licéncia de Wikipèdia[modificar la font]
Pòt èsser que de sites reprengan lo contengut de Wikipèdia sens precisar lor font. Dins aquestes cases, conven de portar a l'atencion de lor webmèstre las informacions de far figurar sus lors sites per respondre a las exigéncias de la GFDL e de las licéncias apropriadas.
Se trobatz un sit que se confòrma pas a las informacions de licéncia, podètz avertir los autors principals de l'article de Wikipèdia en consultant l'istoric, o escriure vos-meteis als proprietaris del sit en question.
Trobaretz sus aquesta pagina : Wikipèdia:Messatge estandard de violacion de la GFDL un modèl de corrièr de mandar als sites utilizant de contengut de l'enciclopèdia Wikipèdia, e que respèctan pas las règlas de la GFDL.
Demandas per reütilizacion del contengut del sit[modificar la font]
Se respectatz las indicacions provesidas çai sus, avètz pas besonh d'autorizacion especifica per reütilizar lo contengut de Wikipèdia.
Contactes[modificar la font]
Consultatz la pagina Contacte.


text:
1016
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1016 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Perseguida deis operacions bizantinas de conquistas de Bulgaria ambé la presa de la fortalesa de Mogléna. Puei, Basil II aprofichèt la guèrra civila bulgara per conquistar Ohrid. Enfin, capitèt d'empachar la formacion d'una aliança entre Bulgars e Petchenegues.


text:
Marchémoret
Marchémoret es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Mencionat a Modèl:La 12e. Distincion de Lessart en levant del comtat de Dammartin.
Mentionné au Modèl:12e. Seigneurie de Lessart relevant du comté de Dammartin.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Nos fan repròchi, per aver lo dreit legitime de nos trachar d’occitan, de non aver recebuda la benediccion d’aqueles occitanistas afogats que son los conselhièrs generals e regionals. Ne sèm desolats. E sèm anats quèrre solaç alprèp de qualques amics qu’avián comés lo meteis pecat. Los avèm interrogats e aquí çò que nos diguèron :
Pèir de Garròs :
- Mèste, qué hèr ?
- Armatz-vos de plumas agudas e non pas de lanças ponchudas.
- Òc, plan segur, mès ètz damb nosauts ?
- En tot lòc e temps com que sia, jo som damb tu per fantasia [per l'esperit].
- Granmercés mèste.
Pèire Godelin :
- Pèire, es qu’èm sus la bona via ?
- En totas causas cal plan començar, òc-ben qu’a l’enfornar se fan les pans cornuts.
- Mès disen que…
- Siam quites damb les que donan del nas a la lenga mondina…
- occitana, disèm occitana…
- Atots !
Frederic Mistral :
- Fred, avans d’escriure Mirelha, avètz demandat la permission a la prefectura de Vauclusa ?
- Non, car cantam que per vautres, o pastres e gents di mas.
- Siáu pas vertadièrament pastre, es la saca de l'ordinator… mai nòste prètzfach per la lenga…
- De nòsta lenga provençala…
- Occitana, disèm…
- … fau que posque averar la branca dis aucèus !
J.P.


text:
1617
Aquesta pagina concernís l'an 1617 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Sultanat de Sennar[modificar | modificar la font]
Mòrt dau sultan Badi Ièr (1612-1617) que foguèt remplaçat per son fiu Rabat Ièr (1617-1645). Deguèt faciar la desgradacion importanta dei relacions amb Etiopia a la fin dau rèine de son paire e d'incursions regularas de l'armada etiopiana dins lei regions frontalieras.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Pues va a ser que sí.
Paco Boya serà eth Síndic d’Aran entàs pròplèu quate ans. Unitat d’Aran-PM-PSC s’a impausat enes eleccions tath Conselh Generau d’Aran coma eth partit mès votat damb eth 46 % des vòts e damb 6 conselhères, e atau madeish eth PRAG a artenhut tanben un representant, causa que possibilite era formacion d’un govèrn presidit per Boya.
Se me permetetz eth topic, ei tot un cambi istoric d’ençà era reinstauracion deth Conselh, governat tostemp per CDA, a excepcion de 22 mesi. Me semble que non podia començar de melhor manèra era retornada entà d’aguest blòg.


text:
La Paz
La Paz es la capitala administrativa de Bolívia, e tanben la capitala del departament de La Paz. Segon lo recensament de 2001, la vila de La Paz aviá una populacion de près d'un milion d'abitants, que pujavan a mai d'un milion e mièg per l'aglomeracion urbana. La Paz es situat dins una depression jos un altiplan, a una altitud de 3.600 mètres, près del riu de La Paz. Amont del plan i a la vila d'El Alto, ont se situa l'aeropòrt internacional.
Istòria[modificar | modificar la font]
Fondada en 1548 per Alonso de Mendoza subre un ancian poblamment amerindian nomenat Chuquiago, lo nom entièr de la vila foguèt, originalament, Nuestra Señora de La Paz. Aquel nom commemorava lo restabliment de la patz après l'insurreccion de Gonzalo Pizarro e los sieus companhs conquistadors, dos ans abans, contra Blasco Núñez Vela, lo primièr vicerei de Peró. En 1825, après la victòria decisiva dels republicans a Ayacucho sus l' armada espanhòla pendent las Guèrras d'Independéncia Sud-Americanas, lo nom complet de la vila se cambièt per se sonar La Paz de Ayacucho.
En 1898, La Paz foguèt convertit de facto en sèti del govèrn nacional, mentre que Sucre contunhava pas que coma capitala nominala. Aquel cambiament rebatiá lo passatge d'una economia basada sul sector minièr de l'argent de Potosí, esplechadas fins a l'agotament, a una mina nòva d'estanh près d'Oruro, e èra tanben lo reflèxe dels cambiaments derivats de la distribucion del poder economic e politic entre los desparièrs elèits nacionals.


text:
La còla dels Calandrins
estudiants en primièra annada de formacion a APRENE
prendrà lo nom de sas mairinas lo 7 de decembre de 2017.
La “batejada” qu’es aquò?
Causir una personalitat occitana…
Lo principi ? Demandar de manlevar lo sieu nom a una femna, un òme o encara un grop, mas qualqu’un de viu. Qualqu’un que pòrta la lenga e mai l’enaura. Son los futurs regents que causisson. Presentan la demanda, cara a cara, davant los amics de la lenga occitana que se vòlon plan associar al gèst.
Alavetz s’agís de causir una personalitat del movement occitan e de li demandar de plan voler partejar lo sieu nom!
..Manlevar lo nom de qualqu’un? … Es quicòm, aquò!
Per la mairina, pel pairin, que li demandan de partejar lo sieu nom, es una reconeissença de son accion en lenga nòstra. Mas, de daissar partir lo sieu nom sus las espatlas d’aqueles joves, pasmens, aquò es pas ordinari.
Es a l’encòp lor far fisança e marcar lo passatge de las generacions. E mai la multiplicacion del singular cap al plural, tre que lo nom individual ven un nom de còla. Mòstra que la cadena que fa passar la lenga d’una generacion cap a la seguenta es pas copada. La batejada aplanta publicament que de joves vòlon persegre e perlongar la dralha dobèrta per « d’ancians ». Enfin la batejada assolida publicament que cal de mai en mai d’ensenhament EN occitan.
Aquela còla de futurs regents de Calandreta, que farà la demanda en decembre, es a començar sa formacion iniciala. Demercé la batejada, se ligan entre eles a l’entorn d’un nom, e ligan lor projècte professional amb un portaire de la lenga nòstra plan famós.
La batejada simboliza tot aquò: la multiplicacion, lo passatge, la trasmission, l’espandi, la fisança cap als joves… Anòncia, coma la Calandreta, la prima de la lenga!
Serà la fèsta de la volontat tranquila del mond qu’òbran perque subrevisca e s’espandiga al pus mai aquela lenga que tant presam.


text:
Sant-Pern
Sant-Pern en breton ( Saint-Pern en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Sant-Pern ven, sembla, de l'avesque de Vannes sant Patern (Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle).
Sant-Pern es un démembrement de la parròquia primitive de Plouasne. En 1050, un @dénommer Quimarhoc e Rotruce, la siá esposa, aurián donat al abbaye Sant-Nicolas d'Angieus, la glèisa de Sant-Pern e una tèrra d'una contenance de 45 ectaras. Aquela abbaye i fonda un prieuré e lo erigeix en parròquia a Modèl:La s-.
L'istòria de las commencements del prieuré de Sant-Pern, membre del abbaye de Sant-Nicolas d'Angieus, pròva plan l'existéncia de la glèisa de Sant-Pern dempuèi l'an 1050, mas pas nosautres garantís que Sant-Pern foguèsse ja erigit en parròquia. Avèm la pròva del contrari en una charte de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle. N'efièch, Donoald, avesque de Aleth de 1120 a 1143, en regulant un jorn los dreches dels religioses de Marmoutiers en Plouasne, dicha qu'aquela granda parròquia compreniá alavetz los territòris de Bécherel, Longaulnay, Lo Quiou e Sant-Pern, #que las glèisas n'avián pas considerat que cossí de las capèlas en dependent de la glèisa-maire de Plouasne, e apertenenta coma aquela a la abbaye de Marmoutiers (Ancians évêchés de Bretanha, IV, 403). Aquela charte #en sembla en principi en contradiction amb #çò qu'avèm dicha de la donation de la glèisa de Sant-Pern, dempuèi lo mièg de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, als fraires de Sant-Nicolas d'Angieus ; mas cal observar que Donoald #emetre aquel acte per respondre a cèrtas reclamacions fachas en çò que tanh a las capèlas en dependent de Plouasne. Cap de dobte doncas #que s'agiguèsse pas aicí dels planhs formulats pels fraires de Marmoutiers contra aqueles de Sant-Nicolas d'Angieus, en çò que tanh a lo sieu establiment en la capèla de Sant-Pern sise en Plouasne. Perque Donoald pas #reconéisser pas dempuèi alavetz los dreches de Sant-Nicolas a Sant-Pern, ne sabèm pas res ; mas apareis e mai se los sieus successors pas #trigar pas a confirmar la fondacion del prieuré de Sant-Pern malgrat l'oposicion de Marmoutiers, e quitament aquel #dever èsser la rason de la érection de Sant-Pern en parròquia en lo corrent de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle. En una autra charte datada de 1187 es, n'efièch, parlat de nòu de las capèlas de Plouasne a aquela epòca, mas aquelas capèlas èran pas mai #qu'al nombre de dos : Lo Quiou e Longaulnay ; Bécherel e Sant-Pern èran alavetz vengudas parròquias, e aquela darrièra pas dépendait mai de Marmoutiers (Ancians évêchés de Bretanha, IV, 303). Se lo prieuré de Sant-Pern remonta al mièg de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, es doncas solament al mièg de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle #que i aguèt erigit la parròquia d'aquel nom. Al commencement de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle trobam jonches los dos beneficis, la curació e lo prieuré ; aquela union #subsistir fins a la Revolucion. E mai se los abbés de Marmoutiers e de Sant-Nicolas d'Angieus pretenguèsson originairement aver de presentar lo prieur-recteur de Sant-Pern, aquel drech i aviá exercit a la s-|XVIII|e}} per l'ordinari. Lo Pouillé ms. De Sant-Malo (1739-1767) ditz tanben #qu'a aquela epòca o benefici de Sant-Pern valiá 1 800 libres de renda, que lo prieur-recteur levava una part de la dîme, mas #que i aviá n'indigne quatre d'autres gròsses décimateurs tant eclesiastics que laics ; que la fabrica i aviá-quitament un dîmereau e 95 libres de renda, èca. (Pouillé de Roazhon)[1]
La parròquia de Sant-Pern dépendait del ancià évêché de Sant-Malo. Se trobava antany en lo bourg de Sant-Pern, los ceps e collier de la distincion del Vièlh Torn. Aquel fief donava encara en 1680 a lo sieu posseïdor la superioritat dins la glèisa de Sant-Pern.
Se tròba los appellations seguents : Capèla Sancti Paterni (a Modèl:La s-), ecclesia de Sancto Pern (en 1516).
A partir de 1856, lo vièlh solar del Torn ven la marida maire de la primièra sœurs dels paures. L'institut "Sœurs dels Paures" a fondat per Jeanne Jugan (1792-1879) a Sant-Servan-sus-Mar (Ille-e-Vilaine).
Saint-Pern vient, semble-t-il, de l'évêque de Vannes saint Patern (Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle).
Saint-Pern est un démembrement de la paroisse primitive de Plouasne. En 1050, un dénommé Quimarhoc et Rotruce, son épouse, auraient donné à l'abbaye Saint-Nicolas d'Angers, l'église de Saint-Pern et une terre d'une contenance de 45 hectares. Cette abbaye y fonde un prieuré et l'érige en paroisse au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle.
L'histoire des commencements du prieuré de Saint-Pern, membre de l'abbaye de Saint-Nicolas d'Angers, nous prouve bien l'existence de l'église de Saint-Pern dès l'an 1050, mais elle ne nous garantit pas que Saint-Pern fût déjà érigé en paroisse. Nous avons la preuve du contraire dans une charte du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle. En effet, Donoald, évêque d'Aleth de 1120 à 1143, réglant un jour les droits des religieux de Marmoutiers en Plouasne, dit que cette grande paroisse comprenait alors les territoires de Bécherel, Longaulnay, Le Quiou et Saint-Pern, dont les églises n'étaient considérées que comme des chapelles dépendant de l'église-mère de Plouasne, et appartenant comme celle-ci à l'abbaye de Marmoutiers (Anciens évêchés de Bretagne, IV, 403). Cette charte semble d'abord en contradiction avec ce que nous avons dit de la donation de l'église de Saint-Pern, dès le milieu du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, aux moines de Saint-Nicolas d'Angers ; mais il faut remarquer que Donoald émit cet acte pour répondre à certaines réclamations faites au sujet des chapelles dépendant de Plouasne. Nul doute donc qu'il ne s'agît ici des plaintes formulées par les moines de Marmoutiers contre ceux de Saint-Nicolas d'Angers, au sujet de leur établissement dans la chapelle de Saint-Pern sise en Plouasne. Pourquoi Donoald ne reconnut-il pas dès lors les droits de Saint-Nicolas à Saint-Pern, nous n'en savons rien ; mais il paraît bien que ses successeurs ne tardèrent pas à confirmer la fondation du prieuré de Saint-Pern malgré l'opposition de Marmoutiers, et même ce dut être la raison de l'érection de Saint-Pern en paroisse dans le courant du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle. Dans une autre charte datée de 1187 il est, en effet, parlé de nouveau des chapelles de Plouasne à cette époque, mais ces chapelles n'étaient plus qu'au nombre de deux : Le Quiou et Longaulnay ; Bécherel et Saint-Pern étaient alors devenues paroisses, et cette dernière ne dépendait plus de Marmoutiers (Anciens évêchés de Bretagne, IV, 303). Si le prieuré de Saint-Pern remonte au milieu du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, c'est donc seulement au milieu du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle que fut érigée la paroisse de ce nom. Au commencement du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle nous trouvons unis les deux bénéfices, la cure et le prieuré ; cette union subsista jusqu'à la Révolution. Quoique les abbés de Marmoutiers et de Saint-Nicolas d'Angers prétendissent originairement devoir présenter le prieur-recteur de Saint-Pern, ce droit était exercé au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle par l'ordinaire. Le Pouillé ms. de Saint-Malo (1739-1767) nous dit aussi qu'à cette époque le bénéfice de Saint-Pern valait 1 800 livres de rente, que le prieur-recteur levait une partie de la dîme, mais qu'il y avait en outre quatre autres gros décimateurs tant ecclésiastiques que laïques ; que la fabrique avait elle-même un dîmereau et 95 livres de rente, etc. (Pouillé de Rennes)[2]
La paroisse de Saint-Pern dépendait de l'ancien évêché de Saint-Malo. On trouvait jadis dans le bourg de Saint-Pern, les ceps et collier de la seigneurie de la Vieille Tour. Ce fief donnait encore en 1680 à son possesseur la supériorité en l'église de Saint-Pern.
On rencontre les appellations suivantes : Capella Sancti Paterni (au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle), ecclesia de Sancto Pern (en 1516).
À partir de 1856, le vieux manoir de La Tour devient la maison mère des premières sœurs des pauvres. L'institut "Sœurs des Pauvres" est fondée par Jeanne Jugan (1792-1879) à Saint-Servan-sur-Mer (Ille-et-Vilaine).
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Amédée Guillotin de Corson,Pouillé istoric del archevêché de Roazhon,1886. [legir en linha]
- ↑ Amédée Guillotin de Corson,Pouillé historique de l'archevêché de Rennes,1886. Modèl:Lire en ligne


text:
Sammarçolles
Sammarçolles es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vinhana e la region de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Sammarçolles a situat a 7 km de Loudun, 46 km de Châtellerault, 60 km de Peitieus.
A situat a 10 km al sud de Vézières.
Lo bourg a situat a l'oèst del Loudunais. Aquela region trucada "la Còsta loudunaise" o "Cuesta loudunaise" presenta un relief dissymétrique caracterizada per la preséncia de tuffeau.
La commune de Sammarçolles est située à 7 km de Loudun, 46 km de Châtellerault, 60 km de Poitiers.
Elle est située à 10 km au sud de Vézières.
Le bourg est situé à l'ouest du Loudunais. Cette région appelée "la Côte loudunaise" ou "Cuesta loudunaise" présente un relief dissymétrique caractérisée par la présence de tuffeau.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Courteilles
Courteilles en normand (Courteilles en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Courteilles Se situa al sud del departament de l'Eure, mas egalament de la siá region (l'Anautita-Normandie). Aquela municipalitat es prèpa de la nacionala 12, e a aperaquí 100 quilomètres de París.
Courteilles se situe au sud du département de l'Eure, mais également de sa région (la Haute-Normandie). Cette commune est proche de la nationale 12, et à environ 100 kilomètres de Paris.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Iñaki Delaurens
Sò Iñaki Delaurens, diplomat en torisme e estudiant de periodisme ena URV. È vint-e-dus ans, e aguest ei eth temp que è demorat entà trebalhar de periodista. Mès pensi que era demora a valut era pena. De diuèrsi oficis que è sajat, aguest ei eth que mès m’aumplit. Víuer ena Val d’Aran m’a permés enténer eth món d’ua manèra diferent a era dera gent que è coneishut dehòra deth mèn territòri. Era gent non compren que era catalana e era aranesa son dues cultures molt diferents. Per açò, e moltes d’autes causes, voi contribuïr entà que er aranés age mès difusion enes mieis de comunicacion.


text:
27.09.2018. Nòva
Carles Puigdemont prepausa a Espanha una mediacion internacionala comandada per Donald Tusk. Atal o assolida
10.09.2018. Nòva
Lo president de la Generalitat de Catalonha en exili, Carles Puigdemont, a participat aquesta dimenjada
22.08.2018. Nòva
Los gendarmas cèrcan Puigdemont en Conflent Lo primièr mèdia que lancèt
30.07.2018. Nòva
Carles Puigdemont tornèt dissabte a Brussèlas après sa detencion en Alemanha en
23.07.2018. Nòva
Lo president Carles Puigdemont a previst de tornar a Brussèlas dissabte que ven, coma o a avançat
20.07.2018. Nòva
Lo jutge de la Cort suprèma espanhòla, Pablo Llarena, a decidit de refusar l’extradicion
13.07.2018. Nòva
La cort de justícia de Slesvig-Holstein decidiguèt ièr d'acceptar la demanda
12.05.2018. Nòva
Sénher President: Vos adreici aquestas linhas de Corsega estant, un pichon país
6.04.2018. Nòva
La justícia alemanda decidiguèt ièr dijòus de daissar en libertat lo president
30.03.2018. Nòva
La polícia espanhòla, dicha nacionala, detenguèt la setmana passada las quatre personas
26.03.2018. Nòva
Lo president de la Generalitat de Catalonha en exili, Carles Puigdemont, foguèt arrestat ièr
3.03.2018. Nòva
Lo president de la Generalitat de Catalonha en exili a depausat una denóncia contra l’estat
31.01.2018. Nòva
Catalonha visquèt ièr una jornada de tensions politicas e ciutadanas après que lo
27.01.2018. Nòva
La Gàrdia Civila multiplica sos efectius en Aran, per contrarotlar la frontièra e empedir
11.01.2018. Nòva
Lo Comitat de Defensa de la Republica (CDR) de Montpelhièr organizèt dimars passat una
1.01.2018. Nòva
Pel primièr còp, lo tradicional messatge de cap d’an del president de la Generalitat
23.12.2017. Nòva
Lo president de la Generalitat de Catalonha en exili, Carles Puigdemont, a prepausat a Mariano Rajoy
16.11.2017. Nòva
La jutgessa de la cort espanhòla que mandèt encarcerar los presidents de las associacions
7.11.2017. Nòva
Dimenge passat, 5 de novembre, la justícia bèlga daissèt en libertat lo president
2.11.2017. Nòva
Qualques oras après la conferéncia de premsa del president legitim de Catalonha, Carles
1.11.2017. Nòva
Lo govèrn legitim de Catalonha manten son activitat e prepara una procedura contra la politizacion
31.10.2017. Nòva
Divendres passat, se proclamèt la Republica Catalana, un nòu estat que conten lo principat
29.10.2017. Nòva
Lo president del govèrn de la nòva republica de Catalonha e Aran, Carles Puigdemont, faguèt
14.10.2017. Blòg de Dàvid Grosclaude
Qu’explicarèi un pauc mei luenh aqueh títol qui pòt semblar enigmatic; mes prumèr que voi saludar
11.10.2017. Nòva
“Assumissi lo mandat del pòble que Catalonha venga un estat independent jos forma de republica”,
10.10.2017. Nòva
Lo president de la Generalitat de Catalonha, Carles Puigdemont, compareisserà uèi a 18h
6.10.2017. Nòva
Lo president de la Generalitat de Catalonha, Carles Puigdemont, faguèt dimècres de ser
23.09.2017. Nòva
Lo president de la Generalitat de Catalonha, Carles Puigdemont, publiquèt ièr un article
29.05.2017. Nòva
Lo president de la Generalitat de Catalonha, Carles Puigdemont, a convocat una reünion d’urgéncia
15.05.2017. Nòva
Los representants màgers de la Generalitat de Catalonha presentaràn, lo 22 de mai que ven
12.04.2017. Nòva
Lo sindic d’Aran, Carlos Barrera, e lo vicesindic, Luís Carlos Medina, rescontrèron
21.02.2017. Nòva
La region qu’a pres lo nom d’Occitània e lo Principat de Catalonha auràn una
1.12.2016. Nòva
Lo president de la Generalitat de Catalonha, Carles Puigdemont, recebèt divendres passat, 25 de
19.10.2016. Nòva
Lo president de la Generalitat de Catalonha a explicat als ciutadans franceses lo procès de Catalonha
11.10.2016. Nòva
“Aran es una nacion, una part de la nacion occitana, amb sa lenga oficiala en Catalonha, qu’es
30.09.2016. Nòva
Lo Parlament de Catalonha a votat aqueste dijòus la fisança al president Carles Puigdemont,
10.05.2016. Nòva
Lo president de la region Auvèrnhe-Ròse-Alps, l’arpitan Laurent Wauquiez, prenguèt
8.05.2016. Vidèo
La Constitucion de la futura republica de Catalonha e Aran sonharà l’assemblatge de la realitat
8.05.2016. Vidèo
La Constitucion de la futura republica de Catalonha e Aran sonharà l’assemblatge de la realitat
19.04.2016. Nòva
Lo president del Conselh Executiu de Corsega, Gilles Simeoni, s’amassèt ièr a Barcelona
15.04.2016. Nòva
Comission bilaterala e budget En mai d’aquò, se parlèt fòrça
10.01.2016. Nòva
L’acòrdi per formar govèrn en Catalonha e Aran arribèt arser in extrèmis.


text:
Fête occitane de Saint-Juéry : 3-4 août 2018
La fèsta occitana de Sant-Juèri pren de vam ! Se debanarà dins la prumièra setmana d’agost :
Clicatz sus l’imatge per escotar l’emission sus la fèsta sus Radio Albigés :
E aquí lo programa detalhat :
Preséncia occitana sul mercat del dijòus 2 d’agost amb los Esclopets de Sant-Gregòri, Radiò Albigés (que serà present a cada esveniment de la fèsta), los Francàs e de musicaires de Trio d’òc e Jòi Orquestrad./ L’occitan sera déjà présent jeudi 2 août sur le marché avec le groupe los Esclopets de Sant-Gregòri, Radio Albigés, les Francas et des musiciens de Trio d’òc et Jòi Orquestrad.
Divendres 3 d’agost al Cinelux, 18 oras, cançons del país amb lo talhièr cant del Centre Occitan Ròcaguda, repais sus plaça organisat per l’OMEPS, puèi Concèrt dels grops Uèi e Feràmia e a la fin pichon balèti. / Vendredi 3 août à 18 h au Cinelux, des chants du pays avec l’atelier de chant du CCOA, repas sur place organisé par l’OMEPS, puis concert des groupes Uèi et Feràmia, et pour finir un petit bal.
Dissabte 4 d’agost, lo matin, caravana musicaira, dançaira e parlaira: itinerari amb musicas, danças e lecturas de tèxtes dins 7 boticas de la vila. Despart 9 oras e mièja : Sport Factory, 271 camin de Cambon; fins a 11 oras e mièja a la mediatèca, qu’aurà presentat dempuèi la debuta de la setmana una exposicion sus Sant-Joan e la cultura occitana. Darrièra lectura e aperitiu. / Samedi 4 août matin, itinéraire avec des musiques, des danses et des lectures de textes dans 7 magasins de la ville. Départ 9h30 à Sport Factory, 271 chemin de Cambon. Jusqu’à 11h30 à la médiathèque, qui aura présenté depuis le début de la semaine une exposition sur la Saint-Jean et la littérature occitane. Dernière lecture et apéritif.
La prangièra, a comptar de 17 oras, pargue Mitterand, mercat gostard amb productors del país qu’asseguraran lo repais del ser, danças amb Los esclopets, teatre amb doas peçòtas jogadas per Los de Ròcaguda, lectura teatrala sus l’òbra picarèsca d’Alèm Surre-Garcia : Man trobat (Anna Cameron e Joan-Miquèl Hernandez), aperitiu, repais (moment « cantèra ») e dançadas tota la serada amb Triò d’òc e Jòi Orquestrad. Bonas fèstas a totes ! / L’après-midi, à partir de 17h, au parc Miterrand, marché gourmand avec des producteurs du pays qui assureront le repas du soir ; des danses et deux pièces de théâtre jouées par Los de Ròcaguda ; lecture théâtrale sur l’oeuvre picaresque d’Alèm Surre-Garcia : Man trobat (Anna Cameron e Joan-Miquèl Hernandez), repas et chants et danses toute la soirée avec Triò d’òc et Jòi Orquestrad. Bonne fête à tous !
Per telecargar lo programa complet en pdf clicatz aquí


text:
Navas
Navas (Naves en francés) es una comuna d'Occitània, en Lemosin, situada dins lo País de Tula. Es administrada per lo departament de Corresa e la region de Lemosin.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Lo 5 de novembre de 2017, lo PcdoB - Partido Comunista do Brasil - anoncèt la candidatura de la deputada estaduala Manuela d'Ávila a la presidéncia. Es lo primièr còp dempuèi la dictatura militara de 1964 que los comunistas participan de la corsa al sèti presidencial en Brasil.
Jamai aguèron una femna coma Manuela D’Ávila (Fòto Dani Barcellos). La jornalista, maire e deputada estaduala de 36 ans es la mai jova candidata a la presidéncia del mai grand país d’America Latina pel PCdoB. Vertadièra femna politica amb gaireben 15 annadas d’exercici e originària del moviment d’estudiants, a l’edat de 22 ans ja èra conselhièra municipala. Lo luòc : Porto Alegre, capitala de l’estat del Rio Grande do Sul, amb una populacion de 1 409 milion de personas. A la seguida, foguèt elegida per dos còps deputada federala, en 2007 e 2015. Puèi, renoncèt lo pòste de deputada federala en 2015 per èstre la deputada estaduala la mai votada al Rio Grande do Sul, amb 222 436 vòts. Òc, Brasil a un còp de mai una femna d’esquèrra que desira cambiar las causas politicas en aqueste país al ras de 208 milions d’estatjants segon lo IBGEInstituto Brasileiro de Geografia e Estatistica-2017. L’objectiu de sa candidatura es de far « créisser l’economia, la defensa e l’espandiment dels dreches umans e la reforma de l’Estat ». Aquela decision luènha lo PCdoB de son principal aliat dempuèi la redemocratizacion : lo PT - Partido dos Trabalhadores, de Luis Inacio Lula da Silva e Dilma Roussef. Manuela far un trabalh cap a las minoritats brasilièras : moviment LGBT-lesbianas, gays, bisexuals e trangenres, pòple indigèna, negres, pichons e las femnas, tot simplament. Minoritats aquelas que se juntadas forman segurament la majoritat del país. Aquí comença lo mot de gach del programa de govèrn sieu per una societat brasilièra mai justa. Dins son projècte per l’egalitat, la lucha contra la violéncia domestica e contra las femnas en totas las esfèras de la societat, la conscientizacion contra la violéncia obstetrica, lo sosten a l’alachament, l’egalitat salariala, l’engatjament per mai de participacion de femnas dins la vida politica e la descriminalizacion de l’avòrtament. Sa lucha es tanben contra l’omofobia, lo maschisme, lo racisme, lo totalitarisme, los crancs societaris denonciats a cada jorn a l’ora d’ara en cada canton del mond. Al Brasil es pas diferent.
Fòrça criticada pr’amor de son objectiu social, a totas e tots Manuela d’un torn de lenga lor balha la paraula justa amb sentit uman, pedagogic e vertadièr. Argumenta amb informacions realas de las diferéncias salarialas, quantitat de feminicidis, viòls e d’autres exemples de misèria e discriminacion dins la societat brasilièra. Mentre que la mitat de la populacion del país sià de femnas, los problèmas de genre son istoricament estructurals dins un país ont 27 % de la populacion d’atge entre 15 e 64 ans es tocada per l’analfabetisme foncional. Protegidas darrièr lo numeric, mantunas personas mandam Manuela D’Ávila vaisselar o budagar, entre autras causas. Per aqueles que lor agrada la vergonha publica e que amb eloquéncia ermetica jaupan lo patriarcal discors misogine e obsolet, ela presenta sos perfils dins sas videos disponiblas sus Youtube e lor convida individualament per anar amassa vaisselar e tanben per soscar a prepaus d’una societat novèla. Sià al Congrès Nacional en afrontant sos collègas politics sià sus sa pagina Facebook, la candidata de natura calma monta sa votz davant las injustícias e se ditz intoleranta contra l’intolerable. Dins lo congrès nacional, ambient propici als òmes, « lucha a cada jorn contra la maquina de prejutjats ». D’Ávila explica l’importància de sa candidatura un còp que son pauc de joves que s’interessam per la vida politica. Per la candidata, en entrevista balhada a una emission de television, « lo sistèma politic brasilièr es luènh de representar la populacion del Brasil, qu’es un país jove e pasmens tròban pas de joves parlamentaris. Raras excepcions, los que se tròban uèi dins la politica son generalament per la ligason genetica amb d’autres òmes politics ». Aquels son la continuitat d’un modèl que representa pas la diversitat del pòble. Ela parla tanben d’un sistèma politic e electoral ont se tròban femnas, negres, indigènas, òmes e lo moviment LGBT compromés amb son projècte de desvolopament nacional per un país just, desvolopat e sobeiran. Jamai, jamai aguèron una femna coma Manuela D’Ávila.
Gisèla Naconaski


text:
Sul libre de Roland Pecout Portulan I (1978), un article de Max Roqueta dins la revista OC, printemps 1980. Los dos libres son estats reeditat per Vent Terral en 2013 en un volums.
Sus Portulan I - Un libre plen e dur e ric coma la miugrana, un das simbèls mai retenguts de Pecout en sa caminada orientala. Ric coma la mar, o puslèu lo desèrt qu'es melhor son agre.
Un jornal de viatge, saique n'i a tant. E de tot biais e de tota mena. Mas non pas simpla notacion das endrechs e das òmes, de vestits o de costumas, d'imors que van e venon. Nani. Mas un viatge qu'es au còp dau defòra e dau dedins. Una cèrca de « se » au davant e au travèrs das autres. E, coma tota vista nusa de se, agandiguent coma per fòrça naturala a una mena de cante jondo, aquel de la vertat resconduda dau dedins quand una claror venguda de l'estrange i davala e la fai trelusir, e mai cantar, coma la pèira de l'estatua egipciana que fasián cantar los rais primièrs dau solelh levant. De paginas plenas son antau poèmas, cantas, cant de l'arma en soletat, trespassada per l'engenh dau desèrt.
L'escrich de Pecout n'es trevat. Mond de l'ermàs, de la pèira, de la calç de las moscas. Dau silenci, dau caumanhàs. De las parets de tàpia. Mond dau sòmi de cara au mond aseptisat de l'american way of life, aquel que sas causas son sens reire-causas. Aquel mond d'Orient tant pròche de nòstra carn senon de nòstre ime acartesenquit.
Mestrança de l'escritura, sentida de l'acòrchi, ime de las correspondéncias, poder d'evocacion, non pas simpla mas re-creacion dins un univèrs qu'es pas que lo sieu, tot adralha aquela pròsa a se pausar coma la mai bèla que siaga estada facha en Occitània. Una lenga que vai liurament dau simple elementari a l'abstraccion, e tot aquò sens jargonejar en se gardant un linde d'aiga fresca. Roland Pecout i agandís amb un natural extraordinari. Aquela pròsa es coma una tèrra que bèu l'aiga. De tot çò qu'a vist o ausit o sentit o imaginat o somiat, es coma emprenhada. Vos o tòrna directament, coma sens esfòrç : es encantacion dau sòu montada. Tèrra embugada, vos tòrna tot lis la tèrra visitada e l'ime de sos pòbles. Es que Pecot i es frairenal. Son cant es fach d'amor per çò qu'es anat veire. E res nimai degun canta pas coma l'amor.
Max Roqueta


text:
LO BOCAU D’ADOR
I
Lo bocau d'Ador que hasó hèra viatges au cors deus atges tau com au cors de las modificacions istoricas, geologicas e geograficas.
A l'epòca glaciari, Ador que's juntava dab la mar grana au ras de Capberton ; lo nivèu de las mars qu'èra hèra mei baish e la còsta que's trobava a mantun quilomètres au davant deus lòcs on se tròba uei e aquò de tau sòrta que lo poderós brivent deu fluvi que horadè un "fjord”, qui es adara devath las aigas, entà har çò qu'apèran lo "gof” de Capberton, un abisme de 1000 a 1500 m de pregondor qui s'esvaneish arron cinquanta quilomètres dens lo gran declivi de la mar on la preséncia d'aqueste "gof” qu'a per consequéncia d'establir ua susfàcia calma, quite per cas de tempestada, ua vertadèra mar d'òli hasent un estanc hèra segur en davant de Capberton.
Au dusau sègle de la noste èra, segon las mapas deu Ptolemèu, lo bocau d'Ador que's tròba 1.800mètres endehens de las tèrras actuaus de cap au "gof” de Capberton.
Peu torn de l'an 1000, Ador que's junta dab la mar grana per un vertadèr "delta” de mantua brancas, la màger a Capberton, la mei a bisa, au partir d'Acs cap a Pòrt de Labrit au passar per Magesc e Sostons, la mei meridionau, cap a Crampa d'Amor. A l'Edat Mejana, lo bocau que's unic e que's troba a Capberton.
De cap a mila tres cent dètz, hòrtas tempestadas, un vertadèr cataclisme, en esbaratant tot lo sud-oèst, provoquèn un ensablament deu bocau de Capberton. Ador lavetz que s'arroncè de cap a bisa sus ua largor de mei de quate cents mètres, en darrigar tot au son passatge, embevent lo lac d'Òssagòrra e los autes estanhs, en préner la subervèrse deu lac de Sostons dinc au Plec hèit Bocau Vielh ; un desboc qu'èra demorat davant Capberton, mes pr'amor de la barra qui s'avèva hèita, qu'èra impracticable peus vaishèths de long cors.
En 1152, Alienor, hilha deu duc d'Aquitània, repudiada peu avenider rei de França Loís VII, esposa Enric Plantagenet qui vaderà hèra viste lo rei d'Anglatèrra Enric II.
Qu'es un esglàs politic entà França capeciana qui deu har cap a ua guèrra de tres sègles deus quaus lo darrèr deisharà lo nom de "Guèrra de cent ans”. Qu'es, au contra, ua tempora de prosperitat entaus aquitans e ua èra de navigatge intense sus Ador. Los anglés que seràn botats hòra de França peu rei Carles VII en 1453, totun los ligams comerciaus dab Anglatèrra que son mantienuts peu tractat de Picquigny deu 29 agost 1475 qui arrèsta definitivament l'estat de guèrra e institueish ua amistat franco-anglesa.
Mes lo navigatge sus Ador que's tumarà a hèra dificultats, pr'amor lo trajècte de Pòrt de Labrit dinc a Baiona, trenta e cinc quilomètres, qu'es ambrec : Ador que s'a obèrt un passatge dens lo sable ; los trebucs de hons que's mautan e que's hèn imprevisibles ; que i a hèra arretòrtas aqueras tanben cambiadissas. Pòrt de Labrit, Capberton e Baiona pateishen la concurréncia de Bordèu de qui lo pòrt non sofreish pas deus medishs maus.
A despieit de las protèstas deus landés, los baionés intrigan hèra prèp de l'administracion reiau. Dejà, lo rei Loís XI que'us autrejan un dret de taxa sus las mercaderias entrant dens los pòrts de Sent Jan de Lutz, Capberton e Pòrt de Labrit.
Los landés replican en instituir, tà lo lor profieit, drets de peatge e de pilotatge sus Ador maritime. D'ara enlà, las relacions que van hèra de tirant enter baionés e landés.
En 1562, Carles IX comanda de recercar la solucion entà balhar au fluvi un bocau a Baiona e que començan de cavar un agau long de 1.800 m de cap a la mar grana. Lo rei que vien visitar Baiona dab la soa cort en tot desbrombar de pagar las còstas d'aubergatge, aquò de que los baionés que's bromban enqüèra arron quate sègles. Dejà los ediles baionés profieitan d'aqueth desbromb entà establir navèras taxas a carga de la populacion.
II
Lo ueit de heurèr 1571, lo rei nomenta Loís de Foish, arquitècte-engenhaire, entà miar las òbras. Que'u hè aubrir un crèdit sus la corona egau a la soma de la soa estima. Lavetz, qu'avançan lo cavament de l'agau capvath las tucas de sable e, au Torçoat, sus lòc on Ador s'arrevira a l'escaire cap a bisa tà seguir lo son cors secular, que construseishen ua paishèra entà destornar aqueth cors dret cap a sococ e la mar grana dens l'agau qui'u an preparat. Lo bastiment de la paishèra que's hè devath lo reine d'Enric III.
Que començan per en-honsar tres arrègas cadua de 75 arbes escairats e herrats, aquò sus ua longor de tres cents mètres haut o baish, aquò completat per ua solida murralha de pèira. L'espessor d'aqueth obratge que serà de setanta e cinc mètres.
A Baiona, los ediles pretextan deu còst de las òbras tà apesantir la carga fiscau qui pesa totun suus poblants en har la colpa aus landés d'aqueth còst. Aquò qu'endeuta enqüèra mei las relacions enter baionés e ribarencs d'Ador maritime, quan aqueras acusacions de qui lo fondament es en realitat d'òrdi simplament politic son shens nada causa d'un còp que las òbras son pagadas peu Tesaur reiau.
Har dens l'aiga ua paishèra tant importanta dens aquera epòca qu'ei d'ara endavant un esplèit. Mes que caló tanben acarà's aus actes d'oposicion deus landés, injustament acusats, qui's vedón constrenhuts de temptar l'impossible tà méter fin a las òbras pr'amor lo fluvi constituiva entad eths, desempuish hèra sègles, un element vitau, lo lor mejan de subsisténcia, la hont de la lor existéncia, lo lor encastre acostumèr.
Qu'es ua violenta tempestada qui va tot arreglar. Dempuish seteme 1578, plujas diluvianas que s'abaten sus tota l'arribèra d'Ador. Chic a chic, tots los afluents en-hlan tau com lo fluvi eth medish. Lèu, las hautas vaths que son adaigadas, tau com las de l'Arribèra Baisha (Eshez, Arròs, Boès) d'Armanhac e Vic Bilh (Bergons, Saget, Léez) ; segueishen las vaths de Marsan, Tursan e Shalòssa (Giolé, Bahus, Gabas, Bas, Midor, Dosa e Midosa, Lots, los dus Luy, - de França e de Bearn -) ; enfin, las vaths deus Gaves de Pau e d'Auloron, de Bidosa e Niva.
L'aigat ganha Baiona on lo nivèu de l'aiga puja de mei en mei. La populacion que s'esvarja e comença d'acusar lo Loís de Foish tau com la paishèra de Torçoat qui supausa har empach a l'escorrement de las aigas. Qu'es d'aulhors drin vertadèr : l'arquitècte-engenhaire que hè activar la barradura deu fluvi entà provocar ua pujada de las aigas ; de mei, que hè horadar rapidament dus caneròts dens lo boçon de sable ; enfin, que jòga dab las òras de mareja. Vertat que la mareja au pè de la paishèra, situada just a 35 km de Pòrt de Labrit, arriba haut o baish sheis òras mei tard qu'au pè de çò que damora deu boçon de duna.
De cap au 23 d'octobre, la ploja que dobla de violéncia sus Bascoat, çò qui provòca ua considerabla aumentacion de l'aigada de Niva qui èra dejà hèra gròssa e inondava. Baiona patit aqueth navèth assaut dab esvarjada.
Lo nivèu d'Ador que puja enqüèra mei e l'aigada comença de s'infiltrar dens los caneròts deu boçon de sable horadats de nau, mentre que la mareja qu'es quasi baisha. Lo 25 d'octobre, hèra viste, lo sable qu'es emportat de mei en mei grandament e de mei en mei rapidament de tau sòrta que hòrt lèu lo boçon despareish e qu'Ador ganha lo son navèth lheit de cap a la mar grana per lo son navèth BOCAU.
Aqueth present de Loís de Foish aus baionés que's revelarà chic emposoat pr'amor qu'i avó formacion d'un sablar, vertadèr trebuc de hons au travèrs deu bocau : la barra d'Ador. Pendent 400 ans, que caló har paisheratges continús e dragar lo pas a contunhar.
En tot escàs, son los estatjants de Capberton, Ondras, Pòrt de Labrit e Messanha qui averàn mei perdut. Qu'an perdut lo fluvi qui los hasèva víver ; lo son lheit qu'ei damorat hèra temps dab aiga mes aquera aiga non pas renovelada non balhava pas la possibilitat d'aver un pòrt. Mei arron, fauta de brivent, lo lheit deu fluvi que desapareishó sonque quauques estanhs, l'estuari de Messanha que s'ensablè e Pòrt de Labrit que's hasó Bocau Vielh.
RODOLF NOUQUERET
lo daré craber landeus de Brassempouy
(Dans la graphie de l’auteur)
Rodolf Nouqueret es vadut lo vint sheis Décème mila ueit cent seishanta é onze à Nassiet. Que’s estat lo daré due longa perlongade de crabès viènude deu Vath d’Aussau que s’era pausada en Shalossa.
Qu’avè un tropeth d’ue seishantana de crabes aprigadas d’un marro aus corns impausants.
Tot an après Pascas qu’an los crabots èrent venuts, lo pair craber partiba a pè à Paris en cap deu tropeth dap lo son fideu can labrit. Per étapas de vint à vint-cinc quilomètras per jorn en un més que hase los set cent vint quilomètras qui o miavent au Capduth. Un gran paraploya blu que l’aprigabe de la ploya é do so ! Tot lo long do camin lo crabé hasé pache l’erba den las arrelhas é los béquios de ségas dos pleishs. S’estancave den las bordas on éra plan recebut en escambia de quauques hromatges.
Aquèra tradicion deus crabers pirènencs pojan à Paris vène leit é hromatges diretemen a començat après la guerra de 1870 é a durat enta las annades trenta. Un quarentenat de tropeths envadiden las arrues parisianas. A l’aubeta lo cant deus crabers s’entené en las arrues adomides. « Qu’in vo leit de crabe ? Qu’in bo ? Qu’in bo ? »
Hort rica en vitaminas é sau minéraus, la leit de crabe ère recercade entaus mainatges petitons e enta las persones atjades malaudas o fatigades. Lo diu Zeus de l’Antiquitat e estat neurit de leit de la crabe Amaltée. En recompense que’s estada immortalisade e transformade en estela. Un corn de la crabe o recevut lo pode de’s pléar de tot so que volé. Que’s estat lo « Corn d’abonde » - la Corne d’Abondance.
Los crabers aven ua clientela fidèla dap las gojas é cosinèras deus grans ostaus de mestes. Lo craber tirabe la leit de las bestis sus place den l’arrua. La soa rusa qu’èra de tièna lo solhat luenh de las popas enta ha hort de grame. A dus sos la bola deleit cauta, n’ère pas cara e los mainatges en volen ua segonda. Lo sé, lo craber finiba de molhar las crabes é hasé petits hromatges que vené shens pena en seguin.
Los entorns de las fortifications, parisianas dachades à l’abandon en aquèra época, èren un bon é gratuit peisheder, los caps de pan jetats per los goyatots é la cola de las afichas que las crabes aimaven arrigar, arpastabe largemen lo tropeth.
Aquère activitat qu’èra interessenta é qu’estimaven avan la grana guerra qu’un tropeth e raporteve en un mes sheis mila livras do moment.
Un jorn noste crabé partin enta Paris, s’arresta à Dacs e au jardin public e ven leit é hromatges au monde qui vienen trempar den la henga. Los ahars es hen plan , que’hase la sason. Tot an qui torne, dinca un atge plan avançat.
Lo tropeth venut, ue retirada meritada … mé shens cobérta sociau la miat à quatre vint tretze ans shens se privar de pintons de vin blanc en rolan cigaretas.
Aquère istoria que’s estade contade per lo Doctor Carrere vétérinari à Amor, membre de la Societat de Borda qui sa quitat qu’a dija quauques temps.
E adara ue petite « peguese » du pair de Doctor.
Do temps on los curès hasen lo catechisme,
Los mainadots saben lo Pater, lo Crédo.
Mes adare, praubots, dap lo naveth régime,
Aprène tot aco ! … No que haré do.
Lo hilh do nos craber qu’ère desentenut.
Ne sabé pas jamei chens faute lo Pater.
E com ère tamben tan hardit que testut
Que disé « da nobis » en place de « noster ».
Qu’an legé lo latin, hort mau qu’o comprené
« Voluntas tua sicut » enta dèt qu’ère un crime
E lo curé banit, biste qu’o reprené
Chens sabe s’at credé, o se hasé per frime.
Ne podé pas dura, é lo prauve curé
Hastigat d’enseigna, d’arribar a darré
S’en ana un jorn troba lo pair craber
Ta diser « lo ton hilh qu’es un gran bau-arré ».
Lo craber drin susprès, reflechi un moment
Préga mossu curé de torna den vint jorns
« Lo megn hilh que saura so diso polimen
Recita lo Pater com diso lo bonjor”.
E tot jorn, a la cort, qué mia lo son mainatge
Aqui que batia las crabs dap un nom
E en las apèra dap patience è coratge
Lo hilhot qu’apreno atau e a daron.
Qu’o haso estaca las crabes en seguin
La permère « Pater » la seconde « Noster »
La trésau « In coelis » é atau en latin
Dinca lo daré mot do célèbre « Pater ».
Au cap de quinze jorns que sabo la prière
Arré que n’apèra las crabes dap un nom
E tostem en seguin é dequère manière
Que disé tots los mots shens faute ni éro.
E lo dimenge totun, la misse un cop fenide
Lo Pater face au monde que calo recitar
E lo hilh do crabé dap la mine enlusida
Designat pro curé, cap bachat que’s presenta.
Que diso plan «Pater » mé « Noster » desbromba
Aban de debita shens faute, tot lo resta
Lo curé, l’oelh lusen, bista qu’o reprocha
Mé lo craberot qu’a reponse preste.
« Sé ne’i pas dit « Noster » diso, la buts émude
Cap lhebat é bitec, face au puple de Diu
Que pramon lon papà ger sé que la benude
E dap aquet aha que m’a copat lo hiu ! »
ESTIU
De Paul Charuel (birat en gascoun)
(Dans la graphie de l’auteur)
Quén es decudam dap un céu tout blu
Tintat de rouye oun parech entre lous arrays
Lou lhebat dou sou ?
Debat un sourelh esmiraglan
Com un libi d’imadye
Oun arrey n’es pas dus cops parélh
Tout semble un miragle.
Pertout n’es que gauyou
E tout d’un cop, lou nos co
Es pley de bonur
Chèts sabe trop perque.
Proche de l’arriu qui court,
Lou parac arreguinne
Debat un pé de mirtilhé
Qu’a troubat l’amou.
Sourtide dou soun terré
Ount a passat l’ibérn
Le marmote en pley ért
Semble arrebisclade
E debat l’oulibié plasén
Qu’aymabe tan mistral
Qu’enténen le cigale
Canta aper l’arroumits
O bét estiu, aus andyous serim
Si le tou bére sasoun
Durabe tistém !
Tabey que doumandam
Quau es aquet gran mistéri
Perque sus aquere térre
Y a … quoate sasouns ,
MATIN D’ESTIU
Ua barra de blu que s’anima a l’òrizont
E bethlèu que s’aluca com un hoec de colors
Per darrigar lo so au caroalh deu son horn.
Que cau me diser perque aqueth paisatge estrantge
A la punta deu jorn, en lo ceu esplandit,
S’anega de mauve, qui s’tinta adara d’irantge
Dab plapadas de roi, viu o cremesit.
E vira en cambian, un tableu somptuos,
Ua mar calma, dab infinits rivatges,
Ua aiga d’or, islas, archipels ròcalhos
E human los volcans en boquets de nuatge
Vision d’enfer, o melheu de paradis,
Imatges de rève pr’éus oeilhs bien deshudats !
Mès que s’en van déjà, l’espectacle fenit,
Lo cèu s’en torna blu, lo só qu’es arrivat.
Ua lutz tota nueva banha un matin navèth.
Las perlas de l’arrós que lusishan au sendòt.
E lo jorn qui comença qu’a la calor d’un pòt.
EN SOUVENIR DE LE LOUISE D’ESCALERES
(Dans la graphie de l’auteur)
Au capitol d’estiù de 2011, qu’a tout juste un an, LOUISE, que s’abés parlat de leus coulous de le vita, chens pensa que ne t’y tourneris pas. Que baù tourna dise ço qui sabé heyt tan de playsi.
Leus coulous de le palete dou pintre parlen : ço que bolen dise !
Lou rouge : orgulh de leu légioun d’aunou, l’humilitat de le croutz rouge, com lou sang qui pulhe à leus machères.
Rouge : com l’interdit de passa aus houecs rouges, rouge de le séducçioun, lou rouge naturàu ; üe arrose rouge àu corsadye, lou rouge qui hey sàuta com le cape dou toréador.
Le délicateuse dou paparoc, lou charmi dou rouge-golis, lou calmi dou pesh rouge, més tabey lou déliçi de leu tomate é de leu poume rouge. Lou rouge qu’es lou coumencement dou journ é le cadude dou sé sus leu terre é leu ma : lou pintre sen serbish per leu sou force é soun couratge.
Lou jàune : lou tint cirous dous mourèns, jàune qui balhe muchante figure, lou jàune de le pelhe bielhide.
Lou malhot jàune dou qui arribe lou permé ; cartoun jàune balhat per l’arbitre àu jòc de leu bechugue.
Leu coulou de l’or dou sou, leu nature rén leus sous lettres de noblesse dab leus premères flous : leus primabères, lous mimosas luminous é perhumats, lou jàune dous caps dous
hroumens. Lou jàune es leu lutz càute qui balhe repàus é douçou de bibe.
Lou bert : es leu coulou de l’espèr, lou houec bert per ana en d’àutes camins, lou bert dous parpalhouns per boula en toute libertat, leu coulou dou printéms, bert de le sébe qui pulhe é balhe bite à l’arbre.
Lou bert apesén, arrebiscant simbèu dou calmi é patz, sérénitat dou pintre.
Negue-é-Blanc : piouns dou jòc damier, loui clapié dou pianon, leu craie blanque per escribe àu tablèu ; un nuatge de leyt per tinta lou café negue.
Negue imatye de leu prabetat é de leu bielheusse, negue pous bestiments dous religious. Negue com le pelhe dou jutge é ço de l’aboucat, negue de l’arbitre dous jòcs, mès adare prou dò qu’es bestichen dap élégance …
Coulou Blanque : lutz de chastetat qui exprime leu glori de séntetat, blanc qui pare d’inoucence é de puretat le raube lounque de leu maridade. Blanc qui hey reba lou mounde com üe patge blanque, üe nueyt blanque passade, leu puretat dou lis, lou perhum d’üe arrose blanque, leu béutat de l’arom.
Leu coulou blu : leu coulou preferade dous omis, blu dous casques blus de l’ « Onu », blu de leu banière estelade de l’Europe.
Lou blu dous pantalouns gin, bestiment de leu Classe Sociau, lous blus dou trubalh. Blu de Françi … anam lous blus … l’estenude dou cèu é de leu ma. Lou blu dous miosotis moudestes é fragiles, blu dous maïnadyes de Marie. Blu dou cèu, blu de l’espér é bonhur, même se le bite n’es pas toustem arrose.
È aques mes de hauré, a le noste gran susprese, que s’as dachat cade à touts, LOUISE.
EXPRESSIONS E DISEDEIRS
Qu’emplegam sovent, a tot viracodet, expressions, disedeirs, pas tostemps avisadament d’aulhors, dens los nostes devís.
Mes, en coneishem l’origina, la soca ?
Que vau ensajar ací uei, modèstament, d’ac esclarir, tà quauques uns deus mei emplegats.
Los politicas nostes que son los rèis de las promessas de gascon ; adonc portant, la gent que son hòrt numeró tà créder çò qui dísen ! Passam !
Aquera expression que vien deu segle XVIau, a ua epòca on, dempuish longtemps, los poblants de la Gasconha qu’èran reputats har de suberbons e coratjós sordats.
Qu’ei dilhèu pr’amor d’aqueras qualitats reconeishudas, mes tanben tròp sovent vantadas e exageradas per los gascons eths medish, qu’aquestes èran considerats com hablaires, bèths parlaires, mensongèrs, gens qui contavan un chic n’importe que e aus quaus non podèn pas verdarèrament hida’s.
Un aute exemple qui justifica aqueths defauts dont son cargats aqueths praubes Gascons qu’ei citat per Veronique Larcade dens son « Les cadets de Gascogne (2005) ». Qu’evòca en efèit aqueth regiment qui servii devath Lois XIII, compausat, que citi :
« de gens praubes qui an emigrat a Paris tà s’enriquir. Per grandor, que refusavan de reconeisher la lor misèra e que cercavan de har créder que valèvan miélher que çò qui èran vertadèrament ».
Qu’ei d’aquera reputacion que l’expression ei vaduda, com tanben la locucion « parlar en gascon » qui poderé s’arrevirar per « contar cracas » e lo mot « gasconada » o « fanfaronada ».
Aquò que vòu díser a ua data ipotetica, dens hòrt de temps, quitament jamei.
E coneishetz vos autes quauqu’un qui seré prenomat Glinglin ? Avetz-vos vist aqueth Sant suu vòste calendari ? Aqueth ne i ei pas, solide. Urosament taus navèths vaduts qui poderen estar afaitats d’un tau prenom !
Aqueth famós « Glinglin » qu’ei tirat de « glinguer », ua fòrma de parlar deu parçan de Metz qui vòu díser : « sonner, résonner », era medish tirada deu « klingen » germaninca.
Donc, prepausar de pagar a la « Saint Glinglin » qu’ei prepausar au desentenut qui ne coneish pas lo calendari e qui non sab pas que Glinglin n’ei pas jamei estat beatificat de pagar a ua trangada de campana, shens précisar la data, çò qui pòt amiar hòrt luenh dens lo temps.
Que’s dit tanben : « pagar a la Sant Mentrufi », un aute Sant qui non trobaratz pas suu calendari.
Mes que’s conta ua istuèra on lo qui avè prometut de pagar a la « Sant Mentrufi » estó plan ganhat. En efèit, lo son crededor que l’anó véder, lo jorn de Totsants (Marteror) e que’u disó :
- Vedes aquiu, suu calendari, qu’ei mercat : « Toussaint », çò qui vòu díser : « Tots los Sants », adonc tanben lo ton « Sant Mentrufi » !
E pagar que’u caló !


text:
Los ignorants - Raconte d'una iniciacion crosada
La benda dessenhada venduda a mai de 100 000 exemplaris en version francesa ! revirada en mantuna lenga (italian, castilhan, portugués, anglés, neerlandés, chinés, taiwanés…) e… enfin en occitan (lengadocian) !
Étienne Davodeau es autor de benda dessenhada, sap pas gaire del monde del vin.
Richard Leroy es vinhairon, a quitament pas jamai legit de benda dessenhada. Mas aquels d’aquí son totes dos de bona volontat e plan curioses.
Perqué se causís de se vodar la vida a escriure e dessenhar libres o a produsir vin ? Cossí e per qual se fa aital ? Mai d’una annada de temps, per respondre a aquelas questions, Étienne anèt trabalhar dins las vinhas e la cava de Richard, que, en retorn, cabussèt dins lo monde de la benda dessenhada. Dubriguèron fòrça botelhas e legiguèron fòrça libres. Se passegèron, anèron rencontrar autors e vinhairons apassionats per lor mestièr.
Étienne Davodeau fa l’escomesa qu’existisson tant de biaisses de realizar un libre que n’i a de produire de vin. Constata que l’un coma l’autre an lo poder, necite e preciós, de ressarrar los èstres umans.
Es lo raconte gaujós d’aquela iniciacion crosada que vos propausa Los Ignorants.


text:
23/02/2016
L'invité, lo convidat de Meitat-chen, meitat-pòrc dau 28 de feurier 2016
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l'emission de diumenc 28 de feurier a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera Patric Ratineaud de l'Union Occitana Camila Chabaneu per parlar de « l'Enchantada », la jornada dau chant que se debanara lo 10 de març a Nontron.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
19:27 Publié dans Actualitats, actualité, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
L’Universitat de Barcelona qu’a trobat ua idea tà ahortir l’autonomia energetica de Catalonha respècte a Espanha mercés au Congrès de l’AIEO.
Lo XIau Congrès de l’AIEO, Associacion Internacionau d’Estudis Occitans, que’s debanarà deu 16 au 21 de junh. Augan que’s harà en Catalonha, a Lhèida. L’Universitat Autonòma de Barcelona qu’a decidit de profieitar de l’escadença tà ahortir la soa autonomia energetica, dens l’idea d’estar tostemps mensh dependenta de l’Estat Espanhòu.
« Que son mei de 150 saberuts qui s’amassaràn dens lo noste territòri », çò digó Pèire Llopez, cercaire a l’UAB. « Pendent sheis dias, que van soscar, debàter, calcular… Tot aquò que desgatjarà hòrt d’energia. Que’ns haré dòu de la deishar pèrder ». L’UAB que hicarà doncas en plaça de recuperators d’energia qui, suu modèle de las VMC, embeveràn l’electricitat produsida per tots aqueths cervèths en activitat.
A l’òra de las energias pròpias, aquera iniciativa qu’ei a saludar. En mei, que permeterà a Catalonha d’estar enqüera mei independenta d’Espanha en produsir la soa energia era medisha.


text:
Faire crebar l’uòu
dau Google francés, èra l’idèa de Fleur Pellerin, l’anciana ministra de l’Economia numerica, quand a pensat lo label governementau French Tech, dotat de 200 M€.
E divèndres passat lei resultats son tombats : Ais-Marselha es labelisat coma territòri numeric, amé Bordèu, Montpelhier, Nantas, Lion e 15 autrei vilas.
Li trobarèm ensems, an’aqueu Provençau Tec, lo País Sestian, la Vila d’Ais, l’Agéncia Voyage Privé, la societat Gemalto, e un operator telecòm pas tant coneissut, Jaguar, a Marselha.
Es un consorciom privat que portarà lo projèt. Son animator, l’aviam rescontrat au mes de mai, que nos disiá : « lo cloud computing
(lo nívol numeric), lei smart citys
(lei ciutats intelligentas conectadas) e l’e-torisme
(enfin un mot que lo disiá pas en anglés !) seràn lei causas lei mai chanudas d’aqueu French Tech »
que resumava Kevin Polizzi.
Per ne’n dire mai, un accelerator intèrne a Gemalto, especialisat per lei tecnologias sensa contact, e dos autres, elei financiers – Provence Business Angels et Net Angels (de patronàs clafits d’argent qu’ajudan de projèts d’entrepressas per pas pagar tant d’impòsts), apielaràn aquela French Tech provençala.
Tolon et Canas-Niça avián pereu candidatat, e per aquelei ren es encara perdut, bòrd que l’apèu a projèt a pas encara rendut totei sei resultats.
Mai, coma siam en França, Paris, ela, a pas agut besonh de presentar un projèt mai chanut
per èstre chausida. La Capitala èra laureata d’ofici….


text:
Mai lo mai eficace, e lo mai impossible ailàs, seriá d’empachar lei camionàs sus lei autòrotas. Aquelei son pasmens que 15% dei veïcules de nòstrei ribans autorotiers. Mai leis en vèire desparéisser de l’A8 dau costat de Niça, entrinariá la casuda dau nivèu d’oxides d’azòte de 38%, de 30% dei pòussas d’un diamètre de mens de dètz microns, e de 28% d’aquelei de pas manco
2,5 microns, aquelei que viatjan lo mai luenh dins nòstreis organismes umans, en particulier dins lei paumons.
Au còntre, lei limitaciens de vitessa sus autorota, tant facilas de decidar, elei, son pas eficaças.
Ailàs, d’empachar lei camionàs es d’empachar lo comèrci a l’ora d’ara
, entre tota l’Euròpa e l’Italia, e la mesura sembla pas possibla, bòrd que degun poder politic la podriá adoptar. Pasmens en Soïssa, amé l’ajuda dau ralh, siguèt possibla. En França lo « transpòrt combinat », eu, es au nivèu zerò.
Adonc, l’A8, l’A7 o l’A51 deuràn suportar encara longtèmps sei camionàs, e nosautres sei pòussas.


text:
Dimars, 17 de març de 2015, 03h00 Espòrt
8-4: Lesinhan es en finala de la Copa!
© FCL
Lo país audenc es vodat a la Copa: las mièjas finalas se debanavan dissabte a Lesinhan e dimenge a Limós. La finala se tendrà lo dissabte 11 d’abril a Carcassona.
Doas mièjas finalas plan diferentas
Dissabte, a Lesinhan, Avinhon tenguèt còp pendent mièg temps fàcia als Dragonets que menavan ça que la 18-6 a la pausa. Mas lo segond temps foguèt del tot al tot per la formacion catalana. E coma los melhors traites venon totjorn de ton ostal, lo provençal Joffret, format a Avinhon e ara dobertura dels Dragonets, signèt tres ensages suls nòu de son esquipa. Victòria catalana 54-20 a la fin.
Dimenge, ploviá a Limós; Carcassona e Lesinhan prepausèron al public un rugbi estequit basat sus l’afrontament e lo petadedins: una passa, percussion, tengut, una passa... A aquel jòc e amb just çò que caliá de mai d’enveja e de nhac, Lesinhan capitèt a marcar un ensag per son alièr Poggi en fin del primièr temps mai lèst que la defensa canari amb un còp de pè a seguir. Carcassona, en manca bèla d’inspiracion, passèt jamai la rega blanca e es sus la marca a l’anciana de 8-4 que Lesinhan se dobrís lo camin de... Carcassona per la finala de l’11 d’abril.
En juniors, Avinhon (venceire de Limós: 40-24) e Carcassona (mai fòrta que Palau: 36-18) se disputaràn la Copa Luc Nitard.
Dimenge, plaça a la darrièra jornada de la segonda fasa del campionat Elèit. Lesinhan recebrà Tolosa e, a Sant Estève, Dragonets e Carcassona se disputaràn la segonda plaça, la de la qualificacion dirècta per las mièjas finalas.
Los Lapinons mai fòrts que los Pols
En Austràlia, la segonda jornada del campionat NRL aviá lo dèrbi de Sydney coma cap d’aficha. Al tèrme d’un vertadièr regal de jòc, los campions Lapinons venquèron los Pols: 34-26.
Mala plena pels Dracs
Los Dracs vesián Casty, remés d’una nafradura a la man, tornar sus la pelena e entamenavan coma cal la partida a Hull contra los KR. Menèron 20-4 al cap de mièja ora mercé a quatre ensages signats Tonga, Oldfield, Casty e Pelissièr. Hull KR, realista que non sap, marcava un segond ensag pendent sa segonda ataca del primièr temps (20-10). Mas, de retorn dels vestiaris, los Dracs prepausèron unas quaranta minutas de pòrtas dobèrtas als adversaris que ne demandavan pas tant e que passèron sèt còps la defensa (se se pòt parlar de defensa: èra pas un elefant sens defensa mas un cagaròl sens banetas!!!) catalana: 50-20 al planchòt final.
Los Dracs son encara quatrens al classament mas son sièis esquipas que se tenon en 2 punts (4 e 5 punts) de la tresena a la novena plaça a la perseguida de Saint Helens (5 victòrias per 5 partidas) e de Leeds e Warrington (8 punts) .
Los catalans demòran en Anglatèrra per trabalhar e refortir aquela pauròta defensa e rescontrar tre divendres de ser Hull FC, per l’ora darrièr de la competicion. Mas Salford e Hull KR èran tanben darrièrs quand rescontrèron los Dracs...
Preparar deman
Dimenge, a Carcassona, a l’iniciativa de l’Ostal dels Joves, se tendrà una novèla edicion del Torneg Grégoire, un dels mai bèls pels joves tretzistas.
Alan Roch


text:
Menada per Gèli Simeoni, la tiera Pè a Corsica a ganhat leis elecciens territorialas còrsas la dimenjada passada. Se la mitat deis elegeires an votat e pas mai, una franca majoritat li a donat lo poder, 56,5%. Mai qu poder ?
La tiera nacionalista vòu, dins son programa, la co-oficialitat de la lenga còrsa amé lo francès. Une brava escomessa
amé l’article dos de la Constitucion que ditz, despuei 1992, que lo « francès es la lenga de la Republica », e deguna autra. D’un autre costat, es que sembla possible de tenir coma paraula seriosa aquela dau president Macron, alòr en campanha a Furiani, que l’i a ditz : « es pas enebit d’ensenhar de lengas que son de la cultura e de la vida de chascun » ?
Lei novèus bailes de Corsega vòlon tanben lo poder fiscau. De competencias pròprias e lo dret de levar l’impòst per lei finançar. De vèire coma l’Estat laissarà faire, aquí onte la Constitucien es mai neblosa.
Un estatut de resident que vòlon crear, es una autra linha dau programa de Pè a Corsica. Deuriá reservar ai insulàris la crompa de tèrras e d'ostaus. Faudriá adonc demorar en Corsega despuei cinc ans au mens per va poder faire. Una revolucien dins lo dret francès, bòrd que faudriá naisser sus l’Illa o li aver sa familha per poder l’i èstre proprietàri.
Totei aquelei questiens seràn segur espinchadas
am’atencien per mai que d’un, tant podrián faire chanjar lo biais de legifera en França, onte – en principi – chasque recanton dau país pòu pas decidir diferentament de ce qu’a dich l’Estat.


text:
En un partit tamb eth resultat de U.E. Bossòst 1 – F.C. Gourdan 0, e tamb domini en tota era estona deth nòste equip, qu’auie marcat eth prùmer gol en un bon còp de cap de Liaño ena minuta 40, er arbitre decidic suspèner eth partit, per perilh de seguretat. Dempús dera “tangana” dera minuta 60’ expulsion correcta deth nòste jogador Ruben; der equip contrari non expulsèc a cap jogador. Ua part fòrça minoritària des espectadors (2 o 3 espectadors), s’apropèren tara valha, entà recriminar era actuacion arbitrau. Er arbitre alavetz decidic suspèner eth partit per perilh de seguretat. Es jogadors, entrenador e directius non enteniem arren; en un partit que nos podiem colocar liders acabauen atau. Nosati didem NO A LA VIOLENCIA de quausevolh tipus. A viatges i a aficionats que reaccionen d’ua manera massa viscerau entà defensar eth sòn equip e açò només pòrte que problemes. Auè en dia non pòdem solucionar es causes a patacades, cau sajar de dialogar, de parlar, d’escotar (fòrça important) e dempús prèner es decisions oportunes. Ara tot quede a expenses de lo que decidisque eth “comité de litiges” dera federacion.
De totes maneres aguesta ei era nòsta forma de pensar, toti es ans i a ua asamblea generau entà que quausevolh soci pògue presentar era sua candidatura entà dirigir dera manera que creiguen més convenient eth club.
Eth plòpèu partit jogam 1/16 finau dera Copa de Comminges eth dimenge 25 de noveme tas 14:00 en OÔ contra er equip F.C. Larboust-OÔ.
Huelha deth partit :
Resultat enquiara minuta 60: U.E Bossòst 1 – F.C. Gourdan 0
U.E. Bossòst: Juanmi, J. Carlos, Filloy, Cuny, Felipe, Liaño, Jon, Ignasi, Pèir, Moha e Ruben. Remplaçants: Manu, Chapo, Eric.
Trainer: Jordi
F.C. Gourdan: Alosi, Dufor, Voisin, Juste, Bonnet, Baron, Ducos, Pradel, Arieu, Ane, Bellour. Remplaçants : Gez, Larque, Bellour Nabil.
Trainer : Da Costa Jasi
Arbitre : Caruccio Stephane.
Gol : 1-0 Liaño (40’).
Tarjeta auriòla : Baron (55’)
Tarjeta vermelha : Ruben (60’).


text:
Meissonencas en Camarga pichòta
A la debuta de l'estiu, quand lo solèu escaluda tot, montan lei meissonencas, au rescontre de la sòm cremanta e de lor mòrt.
Lisa Gròs
Sus la tèrra tan seca, nòstra fin
Sus la crotz abenada s'amolonèron dau costat de l'ombra maigrostela
Revolums pegats a la branca dau desesper
Quant de temps vos fauguèt, morguetas, per escalar vers la mòrt?
Quand lo solèu ven fuòc, montan leis estivencas
Perletas preciosas
Per quala dança eterna se son calhadas lei rondas menudas?
Pantais de s'aparar dau solèu baug au còr dau fèrre torcit
Ont'anar, onte?
Nos quichèrem en pèrlas leugièiras
Montar, fugir encara vers l'improbabla frescor
Lo Mistrau nos balança
Meissonencas, bagas o bracelets alentorn dau rosèu
Linhas puras pegadas sus rovilha cremanta
Lei ventres mòls s'estrifèron sus l'aspretat blava
Lei flors dei rosèlas moriguèron; nos mesclam a sei fruchas
Joièu
Fielat d'èrbas
F coma fuòc dau cèu
Fèrre e solèu faguèron la pacha per nos cremar
Espinhas de sang, nos empacharetz pas de montar totjorn!
Dei fuèlhas d'oliu o de nos autrei, quau rauba mai la lutz?


text:
nuancier la seigneurie la ext nuancier la seigneurie 2018.
nuancier la seigneurie 2015 stunning 2017 chromatic gauthier,couurs la nuancier seigneurie gauthier ral peinture,gallery of nuancier chromatic seigneurie gauthier la gautier 2017,nuancier la seigneurie gauthier gautier couurs peinture,chromatic nuancier peinture seigneurie gauthier la photoshop,fiche pas nuancier comptoir seigneurie gauthier chromatic la 2016,nuancier la seigneurie 2016 2018 le chromatic ,nuancier la seigneurie 2017 2018 decoration d on gautier,nuancier comptoir seigneurie gauthier la gautier formidable 7 pour ral,nuancier la seigneurie 2018 comptoir gauthier chromatic.


text:
Eth departament de Territòri e Sostenibilitat dera Generalitat tramite er Avantprojècte de Lei de territòri, damb era corresponenta memòria generau e memòria d’avaloracion der impacte des mesures prepausades, sometut a informacion publica des deth passat 19 de mai.
Damb era fin de dar participacion ara ciutadania en procès d’elaboracion der Avantprojècte, e de conformitat damb çò establit en article 36.4 dera Lei 13/2008, de 5 de noveme, dera presidéncia dera Generalitat e deth Govèrn, er Avantprojècte s’a sometut a informacion publica pendent eth termini de vint (20) dies abils a compdar deth dia següent dera data de publicacion de dit Edicte en Diari Oficiau dera Generalitat de Catalonha.
Dempús d’un analisi der Avantprojècte, eth Conselh Generau d’Aran a formulat ua seria de prepauses e suggeriments qu’an per objècte:
- Velhar pera defensa des competéncies arreconeishudes ath Conselh Generau d’Aran en vertut dera Lei 1/2015, de 5 de hereuèr, deth regim especiau d’Aran, en vigor des deth 14 de hereuèr de 2015. En aguest sens, se preten subervier en besonh qu’era futura Lei de Territòri arreconeishe explicitaments eth regim especiau d’Aran en matèria d’organizacion deth territòri e urbanisme, atau coma en toti aqueri ahèrs pròpries deth Dret administratiu (includides es institucions araneses) que suberven en mencionat Avantprojècte e qu’er Aran a arreconeishut eth pròpi regim.
- Velhar, atau madeish, peth respècte entàs determinacions basiques contengudes en en vigor Plan director urbanistic dera Val d’Aran, en çò referent ath solèr non urbanizable (titolat coma “espacis dubèrti” en Avantprojècte de Lei). E açò en tot auer en compde qu’eth Plan director ei eth marc normatiu basic en matèria de planejament urbanistic qu’ei comun a tot eth territòri d’Aran e sorgís, en sòn actuau articulat (posterior ara modificacion deth Plan director iniciauments aprovat) d’un consens entre es ajuntaments dera Val d’Aran en determinadi ahèrs essenciaus deth nòste territòri.
- Fin finau, deféner eth pròpi regim qu’er Aran preten entàs “espacis dubèrti”, tant en çò referent ara regulacion des bòrdes e cabanes, coma envèrs ath tractament deth solèr rustic en çò que tanh as possibilitats d’implantar naui bastiments, installacions o activitats.


text:
Abraham Lincoln
Abraham Lincoln, nascut lo 12 de febrièr de 1809 dins lo comtat de Hardin en Kentucky e defuntat assassinat lo 15 d'abril de 1865 a Washington, foguèt le setzen president dels Estats Units. Es estat elegit per dos mandats de quatre ans, en 1860 e 1864, sens acabar aqueste. Foguèt lo primièr president republican de l'istòria del país. Dirigiguèt los Estats Units durant la pièger crisa constitucionala, militara e morala de son istòria — la Guèrra de Secession —, e capitèt de preservar l'Union. Es durant aquesta que faguèt ratificar lo XIIIe amendament de la Constitucion dels Estats Units e aboliguèt l’esclavatge. Sortiguèt victoriós de la guèrra mas moriguèt assassinat dos meses pus tard, après un complot dels partisans confederats al començament de son segond mandat.
- 1000 articles fondamentals
- Article utilizant lo modèl Commons
- Abraham Lincoln
- Assassinat politic
- Candidat a la presidéncia dels Estats Units designat pel Partit Republican
- Personalitat de la Guèrra de Secession
- President dels Estats Units d'America
- Naissença en 1809
- Decès en 1865
- Antiesclavista
- Personalitat politica assassinada


text:
Foeniculum vulgare
Lo fenolh (var. fenon, henolh, holh) (Foeniculum vulgare) es una planta erbacèa mediterranèa de la familha deis Apiaceae (o ombellifèras dins la terminologia anciana).
Es conegut dempuei l'Antiquitat per sei proprietats aromaticas; sa cultura sembla de remontar au sègle XVI.
Somari
Morfologia[modificar | modificar la font]
Se destria lei varietats de fenolh fèr dei varietats orticòlas (« fenolh doç »).
Lo fenolh fèr es una planta espontanèa, perenna, de la camba ramificada, que pòt montar fins a 2 m. Possedís de fuelhas de color verda que revèrtan lo fen (d'aquí lo nom de foeniculum, « fen pichon »), e produtz d'estiu d'ombèllas de pichonei flors jaunas. Puei vènon lei fruchs (aquènis), verds d'en premier puei grisencs. Dau fenolh fèr s'utiliza lei greus, lei fuelhas, lei flors e lei fruchs (que se li ditz impropriament granas).
Lo fenolh cultivat (dich « doç ») es una planta annuala o biennala ambé de racinas pivotantas. Passa pas 60-80 cm d'autor. Se consuma lo gròs « bulbe » dau còr blanc que se desvolopa a la basa.
Cultura[modificar | modificar la font]
Lo fenolh se cultiva dins leis òrts per la produccion dau « bulbe », estructura compacta constituida per l'ensemble dei gainas foliaras, blancassas, popudas, e quichadas lei unas còntra leis autras a l'entorn d'una camba conica fòrça corta, directament au nivèu dau terren. Se recòlta lei bulbes en de sasons que dependon dei zonas de produccion. Se recomanda un terren leugier e sablonós. Se dispausa lei plantas en renguieras a aperaquí 30 cm una de l'autra. La recòlta se fa environ 90 jorns après aver semenat. Lo fenolh demanda d'èsser aigat sovent e abondosament e preferís un clima temperat de tipe mediterranèu.
La recòlta dau fenolh fèr[modificar | modificar la font]
Se recòlta la flor dau fenolh fèr tre qu'es dubèrta, de julhet a setembre. S'utiliza fresca o seca, en l'eissaurant a la lutz, mai luenh dei rais dirèctes dau soleu, que farián evaporar leis òlis essenciaus. Leis aquènis se pòdon recoltar au començament de l'autona, quand la flor s'es transformada en fruch. Lei fuelhas e lei greus tendres se pòdon culhir de la prima a l'autona ben avançada.
Usatge alimentari[modificar | modificar la font]
En cosina, lo fenolh doç es una ortolalha que totei sei partidas son comestiblas. Son gost es vesin d'aqueu de l'anís, que coma eu contèn d'anetòl. Lo bulbe se pòt manjar crus en ensalada, o cuech ambé d'aiga e rostinat. Per quant au fenolh fèr, se n'utiliza lei flors frescas o secas, lei fruchs (o « granas »), mai o mens doç, pebrats o amars (segon la varietat), e mai lei fuelhas e lei branquetas.
Lo fenolh intra sovent dins de recèptas de peis; se pòt citar, en particular, lo lop ambé de fenolh.
Lo fenolh en toponimia[modificar | modificar la font]
Lo mot fenolhet, e son aumentatiu fenolheda, designan de luòcs onte vèn lo fenolh.
- Fenolhet es lo nom de masatges, e mai de comunas d'Aude e d'Auta Garona; apareis dins lo nom de Sant Pau de Fenolhet, comuna dei Pirenèus Orientaus.
- Fenolheda o Fenolhedés es lo nom d'un parçan d'Occitània que sa capitala es Sant Pau de Fenolhet.
Lo mot fenolhiera (var. fenolhièra, fenolhièira, fenolhèira) designa un luòc onte se cultiva lo fenolh. A donat son nom a un quartier d'Ais de Provença, lo quartier dei Fenolhieras.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Gueidan, Le jardinier provençal, Marseille, Tacussel éditeur.


text:
Contacte
Lo festenal Estivada foguèt tornat prene en man directament per la Vila de Rodés. Per tota question relativa a la programacion, a l’organizacion del festenal, vos convidam a vos virar cap als servicis municipals concernits.
∟aquelà, aqueste site demòra actiu, tant plan coma los comptes ligats suls fialats socials. Ne venon de fach d’espacis de sosten, animats pel Collectiu de Sosten a l’Estivada. Es totjorn possible de nos contactar per mail, o pel formulari en bas de la pagina, se volètz obténer mai d’informlacions sus aqueste collectiu, o lo rejónher.