text:
Deconstructivisme
Lo deconstructivisme es una escòla arquitectonica que nasquèt a la fin dels ans 1980. Se caracteriza per la fragmentacion, lo dessenh non lineari, la projeccion de las idèas cap a la superfícia de las estructuras e, en aparéncia, dins la geometria non euclidiana,[1] (per exemple, de formas non rectilinhas que s'utilizan per distorsionar e dislocar qualques principis elementaris de l'arquitectura coma l'estructura e l'envolòpa de l'edifici. L'aparéncia visuala finala dels edificis de l'escòla deconstructivista se caracteriza per una estimulanta imprevisibilaitat e un caòs contrarotlat. Per qualques del seus autors la basa es lo moviment teoric e literari de la desconstruccion. Mas lo nom tanben deriva del constructivisme rus dels ans 1920 que torna en partida a la seunaa inspiracion formala.
Qualques eveniments importants dins l'istòria del moviment deconstructivista foguèt lo concors internacional del Parc de la Villette a París (subretot la participacion de Jacques Derrida e Peter Eisenman[2] e lo primièr prèmi de Bernard Tschumi), l'exposicion de 1988 del Musèu d'Art Modèrn de Nòva York Deconstructivist Architecture, organizada per Philip Johnson e Mark Wigley, e l'inauguracion en 1989 del Wexner Center For The Arts a Columbus, dessenhat per Peter Eisenman. A l'exposicion de Nòva York se mòstrèron d'òbras de Frank Gehry, Daniel Libeskind, Rem Koolhaas, Peter Eisenman, Zaha Hadid, Coop Himmelb(l)au e Bernard Tschumi.
Al començament, qualques arquitèctes coneguts coma deconstructivistas èran influïts per las idèas del filosòf francés Jacques Derrida. Eisenman aviá una relacion personala amb Derrida, malgrat qu'aqueste aviá desenvolupat la seuna apròcha del dessenh arquitectonic fòça abans de se dire deconstructivista. Segon el, lo deconstructivisme se deu considerar coma una seguida del seu interès pel formalisme radical. Qualques seguidors del corrent deconstructivista èran tanben influïts per l'experimentacion formal e los desequilibris geometrics dels constructivistas russes. Existís de referéncias epl deconstructivisme a divèrses movements del sègle XX: la interaccion postmodernitat/modernisme, expressionisme, cubisme e l'art contemporanèu. La tentativa del deconstructivisme es de liberar l'arquitectura de las règlas modernistas, que los seus tenents jutjava constrictivas, coma «la forma seguís a la foncion», «la puretat de la forma» e la «veritat dels materials» ("truth on materials").
Lo deconstructivisme inclusís d'idèas de fragmentacion, procediments no linearis, procediments de dissenh, geometria no euclidian, negant las polaritats coma l'estructura e la cobèrta. L'aparéncia visuala dels edificis d'aquel estil se caracteriza per un caòs contrarotlat. Fòrça criticas del deconstructivisme veson aquò coma un simple exercici formal amb pauc de significacion sociala. Mas d'exemples coma lo Musèu Guggenheim de Bilbao contradison aquela tèsi.
Somari
Istòria, contèxte e influéncias[modificar | modificar la font]
Modernisme e postmodernisme[modificar | modificar la font]
Lo deconstructivisme exercís, dins l'arquitectura Modèrna, un ròtle opausat a la racionalitat ordenada del modernisme e del postmodernisme. A quela oposocion es pro clara per aquel darrièr movement. Encara que los postmodernistas e los deconstructivistas publiquèron las seunas teorias dins una meteissa revista: 'Oppositions (publicada entre 1973 e 1984), los articles d'aquela revista provoquèron la trencadura entre ambedos movements. Los deconstructivistas adoptèron una actitud de confrontacion contra l'arquitectura establida e l'istòria de l'arquitectura, mostrant lo seu desir de dessociar l'arquitectura.[3] Alara que los postmodernistas tornèron, sovent sornarudament o ironicament, cap a las referéncias istoricas que lo modernisme rebutava. Lo deconstructivisma rebutava l'acceptacion postmodèrna d'aquelas referéncias. Tanben rebutava l'idèa dels ornaments decoratiu. Aqueles principis fan que lo deconstructivista s'alinia amb las idèas d'antiïstoricisme modernista.
En mai d'aqueles de Oppositions, un autre tèxte que distrièt lo deconstructivisme del desligament del modernisme e del postmodernisme foguèt la publicacion de Complexity and Contradiction in architecture (1966) de Robert Venturi. Aquela òbra, a l'encòp del constat del postmodernisme e del deconstructivisme ataca la puretat, la claretat e la simplicitat del modernisme. La lectura postmodèrna de Venturi èra que lo decors e l'allusion istorica apondon una riquesa a l'arquitectura. Qualques arquitectas postmodèrnas tentèron de tornat utilizat lo decors tanben per los bastits economics. Rebutèt racionalisme dins lo dissenh, mai mantengava intacte lo principi del foncionalisme. Aquò s'apròcha de la tèsi de la seguenta òbra majora de Venturi:[4] los simbòls e decors pòdon s'aplicar a l'arquitectura pragmatica i apondent las complexitats filosoficas de la semiologia.
La lectura deconstructivista de Complexity and Contradiction es pro diferenta. L'edifici de basic èra lo subjècte dels problèmas e las complicacions pel deconstructivisme, sens se desfar del decors. Al luòc de separar decors e foncion, coma los postmodernistas, se metèt en question los aspèctes foncionals dels edificis. La geometria èra pels deconstructivistas çò qu'èra lo decors pels postmodernistas coma Venturi, l'objècte de la complexitat, e aquela complexitat de la geometria l'apliquèron, fin finala, als aspèctes foncionals, estructurals e espacials dels edificis deconstructivistas. Un exemple de la complexitat deconstructivista es lo Vitra Design Museum de Frank Gehry a Weil-am-Rhein, que pren lo tipic cube blanc sens ornamentacion de las galariás d'art modernistas e lo deconstruís, utilisant las geometrias que remembran lo cubisme e l'expressionisme abstracte. Aquò tresvira los aspèctes foncionals de la simplicitat modernista, subretot dins l'estil internacional, que la superfícia rebocada blanca es una reminiscéncia, com a punch de partença. Un autre exemple de la lectura deconstructivista de Complexity and Contradiction es lo Center for the Arts de Peter Eisenman. Lo Wexner Center pren la forma arquetipala del castèl e l'i apond de complexitat amb una seriá de talhs e de fragmentacions. Una rièja tridimensionala cobrís de biais arbitrari l'edifici. La rièja, una referéncia al modernisme, truca amb l'antiquitat medievala del castèl. Qualques colomna de la rièja arriban pas a tèrra, mas demòran exprès en suspes suls gras creent una sensacion d'incomoditat nevrotica e contradich lo principi estructural de la colomna. Lo Wexner Center deconstruís l'arquetipe del castèl e representa los seus espacis e estructuras coma de conflictes e de diferéncias.
Filosofia deconstructivista[modificar | modificar la font]
La dralha principala de la filosofia deconstructivista dins la teoria arquitectonica passa mejans l'influéncia del filosòf Jacques Derrida sus Peter Eisenman. Eisenman tracèt las basas filosoficas del movement literari de la desconstruccion, colaborèt directament amb Derrida dins qualques projèctes, coma la participacion al concors del Parc de la Villette. Derrida coma Eisenman, amb Libeskind[5] s'intessavan a la «metafisica de la preséncia», e es lo subjècte principal de la filosofia deconstructivista dins la teoria arquitectonica. L'ipotèsi renteguda es que l'arquitectura es un lengatge capable de comunicar lo sens e que pòt èsser tractat pels metòdes de la filosofia del lengatge.[6] La dialectica de la preséncia e de l'abséncia, o lo solide e lo vuèit, apareis dins fòrça projèctes d'Eisenman. Derrida coma Eisenman cresián que lo locus, o lo luòc de la preséncia, es arquitectura, e se tròba la meteissa dialectica de la preséncia e de l'abséncia dins la construccion e la deconstruccion.[7]
Segon Derrida, se fa melhora la lectura quand siam davant d'estructuras narrativas classicas. Quina que siá de construccion arquitectonica demanda l'existéncia d'un arquetipe de con struccion particular, una atenta convencionala fòrtament establida sus que jugar amb la flexibilitat de las normes.[8] Le dessenh de la residéncia de Frank Gehry a Santa Monica (dempuèi 1978), foguèt citat coma una variacion prototipica a l'entorn d'un tèma estandard: començant amb una ostal ordinari dins mejans ordinari, Gehry alterèt la massa, la rebocatge espacific e los plans dins una subversion ludica. Lo resultat es un exemple de deconstruccion[9]
En mai de la concepcion metafisica de Derrida sus la metafisica de la preséncia e la deconstruccion, las seunas nocions de traça e amagament, encarnadas dins la seuna filosofia de l'escriptura e de l'arquiescritura[10] trobèt lo seu camin dins las memòrias deconstructivistas. Daniel Libeskind concebèt fòrça dels seus primièrs projèctes coma una forma d'escritura o un tractat sus l'escritura e sovent trabalhèt amb de calligramas. Realizèt d'esculturas arquitectonicas a partir de libres e sovent cobriguèt los modèls amb de tèxtes, se referissent obèrtament a la seuna arquitectura dins l'escritura. Libeskind pausèt en practica las nocions de traça e amagament dins los seu projècte del Musèu Joseu De Berlin. Lo musèu es concebut coma la traça de l'amagament de l'Olocaust, e ensag que lo seu objècte siá legible e esmovent. Los monuments de Maia Lin als veterans del Vietnam e d'Eisenman Als josieus assassinats en Euròpa rebatan tanben los tèmas de la traça e l'amagament.
Constructivisme e futurisme rus[modificar | modificar la font]
Un autre corrent major de l'arquitectura deconstructivista s'inspira del constructivisme e del futurisme rus d'el començament del sègle XX, venent dels arts grafics e de l'arquitectura visionària, que se bastiguèt fin finala paucs d'edificis.
Los artistes Naum Gabo, El Lissitzky, Kazimir Malevitch e Alexander Rodchenko balhèron lor influenciéncia dins l'usatge de las formes geometricas de l'arquitectura deconstructivista de Zaha Hadid e Coop Himmelb(l)au. Lo deconstructivisme coma lo constructivisme mòstran un atecion particulara a la tectonica dels assemblatges abstractes. Ambedos consideravan la simplicitat radicala de las formas geometricas coma lo motiu artistic primari, expressat dins los arts grafics, l'escultura e l'arquitectura. Mas, la tendéncia constructivista cap al purisme es absenta del deconstuctivisme: la forma sovent sofrís una deformacion quan la construccion se deconstruís. En general tanben se destaca l'abséncia de la defensa de las causas socialistas e collectivistas, indispensablas dins lo constructivisme rus.
Los motius gràfics primaris del constructivisme èran la barra rectangulara e lo canton triangular, lo quadrat e lo cercle. El Lizzitsky, dins las seunas serias Prouns, assemblèt de grops de forma geometricas amb diferentas orientacions flotant liurament dins l'espaci. Aquelas figuras evòcan las unions estructuralas basicas coma las barras de metal o se fusta serrada empilada o escampada. Tanben realizèt esboces que ressemblon al dessenh tecnic. Son tanben semblants a las serias deconstructivistas Micromegues de Daniel Libeskind.
« La ruptura simbolica de la paret efectuada per l'introduccion de motius constructivistas de barras clinadas e cavades establís una subversion de la paret que definís la barra d'esperèla....Aquel caòs aparent en realitat bastís las parets que definisson la barra; es l'estructura. Lo desòrdre intèrne produch la barra alara que la divisa coma feridas dubèrtas per tota la seuna longor. Phillip Johnson and Mark Wigley, Deconstructive Architecture, p.34 »
L'estructuralisme dels arquitectas Ivan Leonidov, Konstantin Melnikov, Alexander Vesnin e Vladimir Tatlin tanben aguèt un impacte pels arquitèctes deconstructivistas, subretot per Rem Koolhaas. Los seus darrièras òbras semblan s'encarnar dins lo procés de la construccion. S'acabèt la svisions temporalas e transicionalas dels edificis, los enarts e las gruas necessàrias per l'edificacions de granda talha. Das Wolkernbügel, d'El Lissitzky, semblant a de gruas ligadas e donats abitablas, es un aspècte davancièr de la torre de la China Central Television, onte Koolhaas realizèt una arquitectura que pareis en construccion de contunh.
Art contemporanèu[modificar | modificar la font]
Dos corrents de l'art modèrne, lo minimalisme e lo cubisme aguèron una granda influéncia dins lo deconstructivisme. Lo cubisme analitic tenguèt un grand efècte dins lo deconstructivisme, perque las formas e lo contengut se distrian e son vistas dempuèi diferentas perspectivas simultanèament. Lo sincronisme de l'espaci disjonch es evident dins fòrça òbras de Frank Gehry e Bernard Tschumi. Tanben, lo cubisme sintetic, amb la seuna aplicacion dins lo Ready-made, exerciguèt una influéncia tan granda dins lo deconstructivisme coma lo cubisme analitic, encara que tanben se tròba dins las primièras òbras de Frank Gehry. Lo deconstructivisme tanben partatja amb lo minimalisme una abséncia de referénciias culturalas. Tanben recep sovent l'influéncia de las nocions minimalistas d'art conceptual.
Se basant sus la tendéncia a la deformacion e a la dislocacion se pòdon trobar los aspèctes de l'expressionisme e de l'arquitectura expressionista associats al deconstructivisme. A vegadas lo deconstructivisme rebat de varietats de l'expressionisme, coma lo neoexpressionisme e l'expressionisme abstrach. Las formas angularas de l'Ufa-Palast de Drèsda, de Coop Himmelb(l)au, remembra la geometria abstracha de las pinturas numerotadas de Franz Kline e la figuras angularas representadas dins las escenas urbanas d'Ernst Ludwig Kirchner. L'òbra de Vasili Kandinski tanbne garda de similituds amb l'arquitectura deconstructivista. Lo seu movement cap a l'expressionisme abstrach s'apartenta al trabalh figuratiu,[11] a lo meteis esperit que la rebutada deconstructivista del decòrs en favor de la geometria.
Fòrça artistas dels ans de 1980 e 1990 realizèron d'òbras qu'influiguèron o prenguèron partida dins lo movement deconstructivista. Maia Lin e Rachel Whiteread son dos d'aqueles. Lo projècte de Lin de 1982 del Monument pels veterans del Vietnam, amb de blocs de beton n'es un. La seuna forma fragmentada e la reduccion del contengut dins un tèxte minimalista influiguèt lo deconstructivisme, dins lo sens de la fragmentacion e l'accent dins la lectura del monument. Lin tanben realizèt d'òbras pel Centre Wexner de Eisenman. Los espacis arquitectonics de Rachel Whiteread son un autre exemple que l'art contemporanèu fa confluéncia amb l'arquitectura. Ghost (1990), un espaci tocable de gèis que comola lo vuèit, fa allusion a la nocion de preséncia arquitectonica de Derrida. Building cuts, de Gordon Matta-clark èran de seccions deconstruchas d'edificis exibits dins las galeriás d'art.
Exposicion de 1988 del Moma[modificar | modificar la font]
Mark Wigley e Philip Johnson organizèron l'exposicion del Moma de 1988 intitulada Deconstructivist architecture, que cristallizèt lo moviment e faguèt venir celèbre los partissants. Los arquitèctas que presentèron las seunas òbras dins l'exposicion èron ser Peter Eisenman, Frank Gehry, Zaha Hadid, Coop Himmelb(l)au, Rem Koolhaas, Daniel Libeskind e Bernard Tschumi. Mark Wigley escriguèt un ensag que tentava de mostrar los aspèctes comuns dels diferents arquitèctes.
« Los projèctes d'aquela exposicion marcan una sensibilitat diferenta, en que lo sòmi de la forma pura foguèt trebolada. Es la capacitat de trebolar las nòstras pensadas sus la forma que fa aqueles projèctes deconstructius. La mòstra examinava un episòdi, un punt d'interseccion entre fòrça arquitèctas que cadun construís un inquietant edifici mejans l'expleitacion del potencial oculta del modèrnisme. Phillip Johnson y Mark Wigley in Excerpts from Deconstructivist Architecture »
Dessenh assistit per ordinator[modificar | modificar la font]
Lo dessenh assistit per ordinator (CAD) es una aisina essenciala dins l'actualitat en fòrças aspèctes de l'arquitectura contemporanèa, mas la natura particulara del deconstructivisme fa que l'utilizacion d'ordinators venga basicament pertinent. Lo modelatge tridimensional e las animacions (virtualas e fisicas) ajudan a la concepcion d'espacis complèxes, alara que la capacitat de ligar de modèls informatzats amb la fabricacion assistida per ordinator (CAM) permet que la produccion en massa d'elements modulars leugièrament diferents ven passible. De biais retrospectiu, fòrças de las primièras òbras deconstructivistas -Los esboces de Zaha Hadid, per exemple- semblan aver estat concebuts amb l'ajuda d'un ordinator, mai en realitat lo foguèla capacitat d'enllaçar models computerit lo foguèron pas. Gehry es conegut per realizar pendent lo processus de dessenh de fòrça modèls fisics (maquetas) e virtualas. Gehry emplega dins son estudi un programa de concepcion sofisticat de dessenh aeronautic Catia.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)Husserl Origins of Geometry, Introduccion de Jacques Derrida
- ↑ (en)Jacques Derrida i Peter Eisenman Chora L Works (Nòva York: Monacelli Press, 1997)
- ↑ (en)Tschumi Architecture and Disjunction
- ↑ Venturi Learning From Las Vegas
- ↑ (en)Libeskind, Daniel. "Imperial War Museum North Earth Time"
- ↑ "Curl"(en)James Stevens; A Dictionary of Architecture and Landscape Architecture; 2006; Oxford University Press
- ↑ (en)Eisenman and Derrida, Chora l Works .
- ↑ (en)Derrida Of Grammatology
- ↑ (en)Holloway, Robert (1994)."Mattaclarking".
- ↑ {(en)Derrida Of Grammatology (1967)
- ↑ (en)Kandinsky, "Point and Line to Plane"
Referéncias[modificar | modificar la font]
- (en)Derrida, Jacques (1976). Of Grammatology, traducció. Gayatri Chakravorty Spivak. Johns Hopkins University Press.
- (en)Derrida, Jacques & Eisenman, Peter (1997). Chora l Works . Monacelli Press. ISBN.
- (en)Derrida, Jacques & Husserl, Edmund (1989). Edmund Husserl's Origin of Geometry: An Introduction. University of Nebraska Press. ISBN
- (en)Frampton, Kenneth (1992). Modern Architecture, a critical history. Thames & Hudson- Third Edition. ISBN
- (en)Johnson, Phillip & Wigley, Mark (1988). Deconstructivist Architecture: The Museum of Modern Art, New York. Little Brown and Company. ISBN-X
- (en)Hays, K.M. (edited) (1998). Oppositions Reader. Princeton Architectural Press. ISBN
- (en)Kandinski, Vasili. Point and Line to Plane. Dover Publications, New York. ISBN
- (en)Rickey, George (1995). Constructivism: Origins and Evolution. George Braziller; Revised edition. ISBN
- (en)Tschumi, Bernard (1994). Architecture and Disjunction. The MIT Press. Cambridge. ISBN
- (en)Venturi, Robert (1966). Complexity and Contradiction in Architecture, The Museum of Modern Art Press, New York.
- (en)Van der Straeten, Bart. Image and Narrative – The Uncanny and the architecture of Deconstruction Accedit l'abril de 2006.
- (en)Wigley, Mark (1995). The Architecture of Deconstruction: Derrida's Haunt . The Mit Press.
- (en)Venturi, Robert (1977). Learning from Las Vegas (with D. Scott Brown and S. Izenour), Cambridge MA, 1972, revisat 1977. ISBN-X
- (es)Vicente Esteban Medina (2003) Forma y composición en la Arquitectura deconstructivista , © Tesi doctoral, Universitat Politècnica de Madrid. Registro Propietat Intel•lectual Madrid Núm. 16/2005/3967. Ligam del la tèsi en pdf


c: text/html

text:
Vauclusa (fònt)
Vauclusa o la fònt de Vauclusa, situada pròche Avinhon, au pè d'un bauç abrupte de 230 m, amb sei 630 000 000 m3 annuaus, es una fònt naturala de Provença. Es lo giscle d'aiga pus grand d'Occitània e lo cinquen dau Mond entier.
Vauclusa a donat son nom a la comuna de Vauclusa (nommada tanben La Fònt de Vauclusa) e au departament de Vauclusa. Son nom latin es Vallis Clausa. Lo nom occitan de Vauclusa, valent a dire «vau clusa, vau clausa, vau tancada», se referís a la posicion topografica dau luòc.
Geografia[modificar | modificar la font]
Subre la fònt se tròba un blòt calcari de 500 m a 800 m d'espessor, recorregut de trencaments e de falhas innombrables. Aqueu jòga lo ròtle d'un aqüifèr carstic ont l'aiga e circula seguent lei discontinuitats fins a trobar una barriera de calcari e d'argila.
La fònt es lo ponch de sortida unenc d'un bacin sosterranh de 1100 km² recuperant leis aigas de Ventor, dei monts de Vauclusa e de la còla de Lura. Alimenta lo riu de la Sòrga.
Exploracion[modificar | modificar la font]
La primiera immersion en escafandre pesant se faguèt en 1879, Nello Ottonelli s'aventurèt a 23 m. Après cauguèt esperar l'arribada de l'escafandre autonòm en 1946 e Jacques-Yves Cousteau per aténher 46 m, e 74 m nòu ans puei. Es lo limit deis immersions amb aire. En 1981 Claudi Touloumdjian atenguèt 153 m amb una mescladissa oxigèn-èli. Finalament en 1983 Jochen Hasenmayer atenguèt 205 m. Per descendre encara mai e tocar lo fons caudrà utilizar de robòts.
El 1985, la mission Modexa 350 levèt lo mistèri de son origina: lo robòt descendèt fins a 305 m, e en 1989 un autre robòt, l'Spélénaute, atenguèt lo ponch mai bas dau sifon a 308 m de profondor. Son pas segurs que siá lo fons vertadier.
Istòria[modificar | modificar la font]
Leis ofrendas anticas[modificar | modificar la font]
L'endrech foguèt durant l'Antiquitat romana, un luòc d'ofrendas ritualas. I an trobat de pèças d'aur e d'argent dins lo sifon. Se supausa que lei desbordaments imprevisibles de la fònt foguèron percebuts coma una manifestacion divina.
Lo sejorn de Petrarca[modificar | modificar la font]
La fònt es celèbra tanben per lei «Clarei, fresqueis e doceis aigas» («Chiare, fresche e dolci acque») que lo poèta Petrarca cantèt en italian.
Lo vilatge de Vauclusa es un borg tipic medievau ont Petrarca s'èra refugiat solet. Lei «Clarei, fresqueis e doceis aigas» que canta son aquelei de la fònt naturala, que se tròba a quauquei minutas de la plaça centrala, dins un bosquet.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Albi - Conferéncia del Centre Occitan Ròcaguda
Lo dissabte 26 de mai de 2018 lo Centre Occitan Ròcaguda (COR) organiza una conferéncia sul tèma : Albi ciutat occitana.
La manifestacion se farà al Centre Cultural Occitan de l'Albigés, 28 carrièra Ròcaguda a Albi, a 17h.
Forum euroregional - Culturas popularas en dialòg
Se debanarà lo 18 e 19 de mai de 2018, al Pont de Gard (30210 Vers-Pont-du-Gard), lo forum euroregional Culturas popularas en dialòg. Entrada gratuita sus inscripcion.
L'objectiu d'aquela manifestacion es de favorir encontres e escambís entre los actors de la vida culturala d'aquelas regions : Occitània, Catalonha, Illas Balearas.
Claire Torreilles sus Emili Barthe
La revista Lenga e País d'Òc dins son numèro 46 de 2007 presentava un article sus la vinha e lo vin dins l'òbra d'Emili Barthe. Aquela presentacion es eissida del trabalh de Claire Torreilles, Le monde viticole dans l'oeuvre d'Emile Barthe, colloque de la Société d'Histoire du Languedoc, Montpellier, 1984. Tornam publicar çai jos son introducion ont presenta Emili Barthe.
Emili Barthe es de Nissa, pròche Besièrs (Nissan-lez-Ensérune en francés). Comença per i far lo borralièr, puèi fa lo representant de comerci, e aprèp la guèrra es cafetièr, a Sanch Inhan e a Besièrs ont ten lo Café des Félibres. Es lo discípol de Jean Laurès, lo Felibre de Vilanòva, autor de La malautié de la Bigno1, 1857.
Partenariat entre lo CIRDÒC e la bibliotèca de Tolosa
Lo CIRDÒC es responsable dempuèi 2011, jos la direccion de las collectivitats publicas, de la numerizacion del patrimòni escrich occitan.
Tornèt passar un accòrd amb la vila de Tolosa pel periòde 2016-2019. Lo primièr partenariat passat en 2012 permetèt de numerizar e de metre en linha a la disposicion del public un centenat de documents en occitans, ancians e rares.
Forum occitan de 2018
Los organizators del Forum occitan dich La Dintrada, que se debana cada an dempuèi qualques temps al mes de setembre e que se vòl luòc de reflexion sus l'occitanisme, comunican sus çò que preveson per 2018.
D'en primièr la data. Lo forum, que se vòl ciutadan, pausarà las siás valisas a Tolosa lo 22 de setembre.
Françoise Jouanna - Max Roqueta e la literatura catalana
Françoise Jouanna, cercaira especialista de la literatura catalana faguèt davant los membres del Club occitan de Noisy-le-Grand lo 26 de mai de 2017 una conferéncia suls rapòrts de l'escrivan Max Roqueta amb los autors catalans de son temps.
La revista del Club, La Beluga, dins son edicion de novembre e decembre de 2017 (numèro 94) propausava lo resumit d'aquela presentacion establit per l'autora. Lo tornam editar çai jos.
Propulsion electrica plasma
Març de 2018. L'agéncia Espaciala Europèa (ESA) ven de realizar los primièrs tèsts d'un motor a propulsion plasma qu'emplega coma gaz l'aire.
La propulsion plasma es, dempuèi qualques ans, emplegada pels satellits. Aquò's una propulsion electrica. Lo gaz utilizat per generar lo plasma es generalament lo xenon, los ions escampats son pro pesuc çò que permet una bona eficacitat del sistèma de propulsion.
Literatura - Plega IEO de 2018
La plega IEO de 2018 es disponibla en soscripcion fins al 31 de mai de 2018.
Ongan quatre libres son disponibles al prètz de 47 èuros.
*
Sèrgi Viaule nos propausa lo sieu darrièr roman Atal fasèm (204 paginas). Lo vòl coma un omenatge a l'òbra d'Enric Molin.
Aquí çò que declara sus son davancièr : « Es un omenatge a Enric Molin. Li soi devent de mas primièras jòias de lector. D'efièch, los primièrs romans en lenga nòstra que legiguèri a la debuta de las annadas 1970, son estats los de l'autor roergat, e sonque los seus. A l’epòca èran los sols de disponibles. Me congostèri de Grela d’abrial, E la barta floriguèt, Rambalhs de bòria e maites encara. Son los que me marquèron e que de temps m’acompanhèron. Aquò's Enric Molin que me dobriguèt la pòrta que dona sus la literatura occitana. Aquò's el que m'alandèt las fenèstras que badan sus l’univèrs literari occitan. Tot segur, es el que me convidèt a la lectura e a l'escritura. »
Las estacions de taxis de Volocopter
La societat Volocopter basada en alemanha presentèt lo 17 d'abril de 2018 sa concepcion de las infrastructuras de transpòrt urban per dròne de deman : una combinason de Volo-Hubs e de Volo-Ports.
Aqueles se pòdon integrar a las arquitecturas urbanas actualas a mendre còst. Es al torn d'aqueles elements que la societat prevei d'organizar lo sieu servici de taxi volant.
Agde - Passejada Literària
La Calandreta d’Agde en partenariat amb lo CIRDÒC e Lectura & Òc organiza lo 4 de mai de 2018 la 3ena Passejada Literària : granda fèsta a l’entorn del libre joinesa en occitan.
Lo Prèmi Literari Calandreta serà remés en foncion de la votacion dels joves lectors, mai de 1 000, qu'auràn a votar per l’obratge qu’aiman lo mai entre una seleccion d’òbras en occitan.
París - Roergue - Gastronomia
Ven de se dubrir (fin de 2017) en Illa de França un supermercat Les Halles de l'Aveyron dedicat als produches roergats. Es la cooperativa Unicor qu'es a l'origina del projècte.
Es localizat a Saint-Gratien en Val d'Oise.
Aquò's pas la primièra estructura d'aquela mena. Les Halles de l'Aveyron d'Herblay, totjorn en Val d'Oise, permetan ja als parisencs de s'aprovisionar en produches de qualitat dempuèi 2014. Lor primièr magazin dubriguèt a Rodés en 2008.
Abitats dins l'espaci - Projècte Bigelow Aerospace e United Launch Alliance
Las societats Bigelow Aerospace e United Launch Alliance an anonciat al mes d'octobre de 2017 lor intencion de mandar sus una orbita lunara un modul B330.
« Our lunar depot plan is a strong complement to other plans intended to eventually put people on Mars. It will provide NASA and America with an exciting and financially practical success opportunity that can be accomplished in the short term. This lunar depot could be deployed easily by 2022 to support the nation’s re-energized plans for returning to the Moon. » çò dis Robert Bigelow, president de Bigelow Aerospace.
Archius dels Amics de la lenga d'òc - CIRDÒC
En octobre de 2017 los archius dels Amics de la lenga d'òc l'antena parisenca del felibritge, son dintrats dins las colleccions del CIRDÒC.
De descobrir : quasèrns de sesilhas, manuscrits originals, correspondéncias, fotografias...
Balham aquí çai jos una presentacion d'aqueles archius (sorsa CIRDÒC).
Aeronautica - Avion supersonic
Dempuèi la fin de l'esplechacion del Concorde per la companhiá aeriana Air France cap d'avion civil pòt pas viatjar a una velocitat superiora a la del son.
Qualques constructors son a assajar de tornar aviudar aquel mejan de transpòrt, coma per exemple la societat Boom que prevei de far Londre-Nòva Yòrk en 3h15 a Mach 2,2 o Spike Aerospace.
Mas un dels actors essencials de la recèrca dins aquel domèni, la NASA, es tanben dins la corsa e prepara amb l'ajuda de Lockheed Martin la construcion d'un avion supersonic d'ensag, lo LBFD per Low-Boom Flight Demonstrator.
Tolosa - Passapòrt per l’òc
Dins sa revista à Toulouse d'abril/mai de 2017 la vila de Tolosa presentava, en occitan, una entrevista de Laëtitia Dutech sul projècte Passapòrt per l’òc. L'occasion de ne saupre un pauc mai sul la politica lingüistica de la vila.
Musica - Djé Balèti - Jérémy Couraut
Dins sa revista à Toulouse de decembre de 2016 e de genièr de 2017 la vila de Tolosa presentava, una entrevista de Jérémy Couraut.
Musician, baileja lo grop Djé Balèti. L'article :
Jérémy Couraut, alias Djé Balèti, mescla de sons caribeans, del ròck, d’Africa, de Mediterranèa. Niçard e Tolosan a l’encòp, sortís un disc sul label Sirventes aqueste mes [decembre de 2016].
Frederic Mistral sus Victor Gelu - 1852
Tornam publicar aquí çai jos en provençal modèrne lo prefaci de Frederic Mistral a l'edicion completa de las òbras de Victor Gelu (Charpentier, 1886, 2 volums).
En l'an 1852, quauquei jovents faguèron crida, a totei lei trobaires dau parlar de Provença, que lo 29 d'avost, tendrián assemblada en vila d'Arle, per se veire e se coneisse, aquelei que gardavan encara dins lo còr l'amor de nòstra lenga e de sa poesia.
libres
Petite Histoire de l’Occitanie - Jean Sagnes
Petite Histoire de l’Occitanie de Jean Sagnes. Libre en francés.
L'autor istorian de formacion, autor de nombroses obratges sus l'istòria del Lengadòc e del Rosselhon presenta aquí una sintèsi sus l'istòria d'Occitània.
Jean Sagne rapela primièr lo sens del mot Occitània : l’ensemble de las regions qu’an per lenga originala una lenga derivada del latin, la lenga d'òc o occitan. Precisa qu'aquel grand ensemble geografic deu pas èsser confondut amb la region administrativa recentament creada e nommada Région Occitanie que recampa pas que 13 departaments.
Quora la matèria... - Miquèu Arnaud
Lo libre de Miquèu Arnaud, Quora la matèria..., que sortiguèt en 2017 es una ficcion : descabestrada, leugièra.
L'autor s'amusa aquí de tot e amusa. Fantasma sus l'occitanisme de deman, per melhor se trufar de lo de uèi, fantasma sus Euròpa, sus las organizacions politica de venir, sus las tecnologias futuras (e las siá visions aquí son un pauc ninòias, lo libre pòt pas èsser calificat de roman d'anticipacion).
cultura, opinions...
Sus Cantalausa
En 2013 sul site de l'IEO d'Avairon, Ivon Puech se remembrava de Cantalausa, un dels actors màger de l'occitanisme roergat.
Tornam editar çai jos lo sieu tèxt que nos esclaira sus l'òme que èra Cantalausa, sus son rapòrt a la lenga occitana e sul trabalh que faguèt per la far viure :
Sus la cultura occitana - Xavi Ferré
Dins los Actes del collòqui de l'AIEO de 2014 Xavi Ferré, professor de las escòlas Calandreta presenta un article titolat : Elements d'analisi dels ligams entre la lenga e la cultura dins una classa cooperativa Calandreta. Tornam aquí publicar la siá conclusion (pagina 416 dels actes del collòqui) ont nos rapèla çò qu'es al còr d'aquelas escòlas e que ne fa l'unicitat e la valor.
La cultura occitana, coma tota autra d'alhors, es tot çò que nos amassa a l'entorn de valors comunas, dins las qualas nos reconeissèm, almens en partida, coma subjèctes. Remembri que, en parlant dels òmes e femnas-pèira, Pierre Soulages escriguèt endacòm (Soulages 2002) que la vida d'una òbra es facha per los que la veson. Per quales seriá facha la vida d'una cultura ?
sciéncias e tecnicas
Espaci - Falcon Heavy - An capitat !
Lo dimars 6 de febrièr de 2018 la societat SpaceX capitèt de mandar dins l'espaci la primièra fusada Falcon Heavy dempuèi son spacepòrt de Cap Canaveral en Florida.
Carga utila : lo cabriolet roge cerièisa d'Elon Musk, fondator de la societat. Direccion : Mars o la cencha d'asteroïdas del sistèma solar.
Aquela fusada es la mai poderosa mandada en orbit dempuèi las miticas Saturn del programa american Apollo e l'Energia russa.
Educacion - Lo projècte ERASMUS +
Foguèt a la davalada de 2016 que lo programa ERASMUS + « l'Educacion al Desvolopament Durable dins nòstras lengas » debutèt a l’iniciativa de las conselhièras pedagogicas d’occitan de l’Acadèmia de Montpelhièr.
Pilotat pel Centre interregional de desvolopament de l’occitan (CIRDÒC), lo projècte reünís 7 partenaris a travèrs 4 regions europèas (Occitània, Val d’Aran, Val d’Aosta e Piemont) dins las qualas 6 lengas son parladas : l’occitan, lo francoprovençal, lo catalan, lo francés, l’espanhòl e l’italian.
politica, economia...
Aude - Escambis occitans al conselh departamental
Lo conselh general del departament d'Aude comunica :
Lo Departament d'Aude vous balha rendètz-vos per una sesilha d'escambis, de discutidas e d'emergéncia collectiva lo dissabte 14 d'abril de 2018, de 9h a 14 h a l'Ostal del Departament, sala Gaston-Deferre, a Carcassona.
L'occitan, aquò's una lenga, unes parlaires, una cultura, femnas e òmes… L'occitan, es nosaus amassa !
Manifèst de sosten a Mireia Boya
Un manifèst collectiu en sosten a Mireia Boya es estat publicat en febrièr de 2018. Lo tornam publicar çai jos.
De notar qu'après son entrevista per lo jutge lo 14 de febrièr, las autoritats l'an daissada en libertat. Lo manifèst :
La deputada aranesa al Parlament de Catalonha, Mireia Boya, serà menada davant la justícia espanhòla per “rebellion” pr’amor de sa participacion politica al referendum que se tenguèt lo 1ièr d’octòbre passat.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
divendres, 6 de febrer de 2009
Questions de grafia (1): l'n finau
L’ n velara que’s tròba a la fin deus mots com: man, vin, pin, molin etc. Aquesta n qui’s pronóncia un pòc coma lo digraf ng de l’anglés parking o de l’aleman singen, qu’ei muda en lengadocian centrau e en catalan, lo catalan non la nota pas (mà, vi, pí, molí). Au plurau, l’ n torna aparéisher en catalan, prononciada dentau : mans vins, pins, molins, mentre en gascon qu' ei lo contrari, que vad muda. Enqüèra que l’ortografia d’aqueths mots au plurau sia la medeisha en gascon com en catalan, que cau prononciar bis, mas, pis, molís (mulís) en gascon.
L'n dentau que’s tròba dens mots com son, Aran, que canten. Aquesta n qu’i ei prononciada parièr en gascon com en catalan. En dialècte coserano-castelhonés, l'n finau que la koinè gascona pronóncia dentau qu’ei prononciada palatau (nh) de manièra regulara : sonh, anh, que cantenh, aquesta tendéncia la trobam tanben en catalan estandard dab mots coma pany, any qui corresponen aus mots gascons pan, an. Suu coserano-castelhonés, unic dialècte gascon qui ditz, com en catalan, cantau, dormiu diu etc en lòc de cantatz, dormitz ditz etc, que'ns caleré dedicar un messatge especiau. Que dísen tanben poliu, petiu en lòc de polit, petit, aquerò qu'ei un trèit d'articulacion compartit dab l'aragonés.
La grafia occitana qu’estó hargada tau lengadocian per Alibert a partir de la que Pompeu Fabra avèva acabat de fixar peu catalan. Lo Diccionari General de la Llengua Catalana de Fabra qu'èra dejà publicat. A la grafia de Fabra, Alibert que i aportè quauquas modificacions, non tostemp urosas deu punt de vista gascon, en tot préner la responsabilitat de trencar l’unitat occitano-catalana. Alibert que plorè lo manifèste de 1934 e sas conseqüèncias, per lo quau los Catalans oficializèn lo lor secessionisme envèrs l’occitanisme, mès la causida grafica d'Alibert tà l'occitan, posteriora a la deu catalan, qu' èra de tota faiçon anti-unitària.
La grafia occitana qu’estó adaptada, drin mes tard, tau gascon. Aquera adaptacion que presenta un defècte màger: non hè pas nada diferéncia enter las n dentau e velara. Aquò deu vénguer deu hèit que ni en lengadocian centrau ni en catalan, aqueris dus tipes d’n n’i coexisteishen pas. Pany que's vira en koinè gascona per pan (n prononciada dentau). Un pany en catalan qu’ei un pan en gascon. Mès un pan (dab la n prononciada velara) en gascon n’ei pas un pany en catalan, qu’ei un pà. La grafia occitana presenta aquiu ua feblessa pro clara per'mor qu’ei incapabla de restituir la prononciacion de l'n finau . La frasa lo pan qu’ei poirit, qu’ei plan clara quan ei exprimida oraument mès qu’ei ambigüa quan ei transcrita en grafia occitana. No’s sap pas se la cau compréner coma el pany és podrit o coma el pà és podrit. Se la frasa es exprimida oraument, lo sens que vad clar, per'mor que la manièra de prononciar l'n permet de compréner-la sens nada ambigüitat. La grafia occitana adaptada au gascon qu’ei clarament defectiva.
Pey (Pèir) de Garròs qu’ei de segur un escrivan màger de la reneishença gascona. Que vadó enter 1525 e 1530 a Leitora, e que’s morí enter 1581 e 1583 a Pau. Qu'èra contemporanèu deu n/o/ò/ste Enric, lo rei Enric IV de França. Garròs qu’escrivèva en gascon « per l'onor deu país sosténguer, e per sa dignitat manténguer ». Que notava la n dentau dab ua n dobla : grann, sonn, cantann e la n velara coma ua n simpla: son, man, pan (en catalan sóc, mà, pà). Aquiu qu'avetz un tròç de tèxte de Pey de Garròs escriut en la grafia de l’autor :
Aixi lo grann volera la petita,
E lo petit la que pas no merita,
E lo beròy unctara de paraulas
La qui servix d’espauent a las graulas,
E l’aganit seghira la goalharda,
Lo moderat cercara la leparda
Qui d’ahaytums e d’adobs pudira…
Joan Coromines i Vinhaus, lingüista e filològue catalan, coneishèva lo gascon hòrt plan. Que i consacrè la soa tèsi, mes precisament a l'aranés. Qu’èra d’ascendéncia gascona per lo son linhatge mairau e que s'avè guardat lo contacte dab la soa familha en Haut-Comenge. Qu’establí ua grafia especifica tau gascon, e sas causidas graficas qu’arrecebèn l’acòrd deu mèste Pompeu Fabra. Que tornè préner tot naturaument la solucion de Pey de Garròs tà escríver sonn, cantann, pann entà marcar la distincion fonetica dab l'n velara de man, pan, etc.
Mes recentament, ua refòrma de la grafia occitana qu’estó concebuda especificament tau gascon entà i adobar los problèmas que pausa la grafia d'Alibert en la lengua nòsta. Tà marcar la distincion enter n velara e n dentau, la solucion de Garròs e de Coromines qu’estó retienguda. Non i a pas cap de dobte qu’aquesta causida presente un progrès per arrapòrt a la solucion occitana, puish que dab la grafia gascona : lo pann n’ei pas lo pan, sonn n'ei pas son etc. Veiram d’autes exemples de solucions ingeniosas aportadas per la grafia reformada gascona en d'autes messatges, a la lutz de la tradicion propiament gascona e de las causidas graficas de Coromines.
Mès per mes acabada que sia, la grafia reformada gascona qu’ei hèra luenh de hèr l’unanimitat, que son ben pòcs los escrivans qui l’utilizan e sustot n’ei pas emplegada per la lengua occitana oficiau, l’aranés, qui apartien au grop gascon de lenguas enqüèra que lengadocianeje e catalaneje drin pr’amor de la soa localizacion a la termièra de las tres grans varietats occitano-romanas. La grafia gascona n’ei doncas pas (enqüèra ) la grafia d’aqueth blòg. Totun, qu’ei escandalós que lo Conselh de la Lenga Occitana (C.L.O) e deishe lo problèma deu fauç doblon pan/ pan en l’estat, enqüèra en 2009. Se’n fotossen deu gascon qu'aquerò m’estonaré pas. O simplament, que l’ignoran. Que sufiré de cambiar leugierament la grafia de l’un deus dus pans, per exemple pàn, e lo pàn non seré pas lo pan. La lengua escriuta i guanharé en claretat, e lo C.L.O. en consideracion nòsta.
4 comentaris:
- Hlorenç ha dit...
-
La doble "n" qu'ei interessanta, avantz que l'emplegavi... mès que l'èi un pòc abandonada, ja.
(desencusa taus dus darrès messadges suprimits: malas manipulacions...)
- 7 de febrer de 2009 a les 18:21
- Tederic ha dit...
-
Jo qu'ei hòrt de dificultat damb aquò, sustot que n'ei pas aprés a har la diferéncia énter lo "n" dentau e... l'aute (lo de "parking").
Mès vertat qu'èi aprés lo gascon de bric e de bròc.
Aprèps la lectura d'aqueste article deu Peiroton, que'm soi totun dit que caleva apregonir.
A perpaus, ei dentau lo "n" de "pregon" ? doncas, "pregonn" ?
Aquò es lo problema : coma n'ac ei pas dens l'aurelha, que'm hè hrèita un sistemi end'arreconéisher los dentaus.
Qu'ei lejut gèr dens lo libe de Benedicta Boyrie-Fénié que noms de vilatges landés coma "Cal(l)en" an un "n" dentau... Lavetz los caleré escriver "Calenn"... ?
Aquestes noms qu'auren(n) gahat la loa terminason d'un sufixe aquitan -enn ; mès BBF escriu que tanben, aqueth sufixe balha un "n" molhat !
E n'es pas molhat lo "n" de parking ?
E doncas qu'ei volut léger un texte en grafia damb lo "nn". Qu'ei trobat LO MAINATGE ACABAIRE de Halip Lartiga, e qu'i ei descobèrt que "joen" a un "n" dentau ("joenn").
Vivant, que cau que'm cambii la prononciacion !
Fin finala, que pedali dens la shocrota !-)
- 8 de febrer de 2009 a les 15:34
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
lorenç: tau començaire, la grafia reformada qu'ei la melhor pr'amor qu'indica clarament quin e cau prononciar, en particular tà çò que tòca a las lètras n e r finaus. Escríver segon l'ortografia reformada gascona incita lo començaire a prononciar lo gascon plan coma cau. Mès tà l'usatge normau, la grafia de l'I.E.O. Per Noste qu'ei la que recomandarí. Doncas mestrejar las duas ortografias qu'ei plan utile.
Tederic: joenn, òc. "Lo mei joenn disó/digóc/dishut a son pair"...Pregon o pregond que's prononcia pregonn, segur. Mès lo mot qu'ei grafiat pregond en grafia reformada de la medeisha manièra grand meslèu que grann, de non pas con.hóner dab gran (en grafia de l'IEO-per noste gran e gran). Aquesta tistèra plea de grans qu'ei grana mès aqueth sac n'ei pas tan gran(d).
- 9 de febrer de 2009 a les 18:05
-
-
"qu’ei escandalós que lo Conselh de la Lenga Occitana (C.L.O) e deishe lo problèma deu fauç doblon pan/ pan en l’estat, enqüèra en 2009."
Siam en 2009 e degun fa ren per aquesto doblon...
Qunt escande !
- 13 de febrer de 2009 a les 9:31


text:
Deus arcanes de l'UNÈSCO e deu Ministèri de la Cultura dinc a l'enquèsta de terrenh ; de la redaccion de las fichas d'inventari dinc a l'elaboracion d'un dossièr de labellizacion ; de la realizacion d'archius bruts dinc a la lor valorizacion a travèrs los utís numerics (sites, hialats sociaus) ; aquera formacion que tocarà a las questions d'inventari e de sauvaguarda deu PCI tant au nivèu teoric com practic.
Lo PCI qu'impausa ua expertisa partatjada enter practicians, cercaires e institucions patrimoniaus. Aquera coconstruccion que serà doncas metuda a l'esprava deus saber-har de las enterpresas artisanaus qui constituiràn, augan, lo terrenh viu d'experimentacion d'aquera setmana de formacion.
Augan, la formacion que's harà en dus lòcs : deu diluns 12 au dimèrcs 14 a mieidia a la CCI Pau-Bearn, e deu dimèrcs vrèspe au dives 16 a l'InÒc Aquitània (Castèth d'Este).
Títol : Dias de formacion au Patrimòni Culturau Immateriau
Quan : deu 12 au 16 de heurèr 2018
On : Pau e Vilhèra (64)
Adreça : CCI Pau-Bearn e Castèth d'Este
Organizator : InÒc Aquitània, laboratòri ITEM de l'Universitat de Pau e deus País de l'Ador dens l'encastre deu programa FEDER TCVPYR, Direccion generau deus patrimònis deu Ministèri de la Cultura, CCI Pau-Bearn
Ubèrtas a tots sus inscripcion


text:
6 de gen. 2014
Jòclong n° 15 Laissarem degun Rotland Pecot
Jòclong numèro 15 sus Ràdio País 09/01/2014
La poesia e la votz de Rotland Pecot dens "Laissarem degun" OPM 3, carrèra deus tres mages 13000 Marsilha.
Difusion e presentacion de musicas non trobaderas en ràdio (quitament sus Ràdio País) : espectacles concèptes, enregistraments en integralitat o espectacles en viu, principaument de musica occitana.
A 2h lo vrèspe lo dijaus e 4h lo vrèspe lo dissabte.
Produccion e presentacion Domenja Lekuona.
Subscriure's a: Comentaris del missatge (Atom)


text:
En posant dins son experiéncia personala, lo conse de Besièrs Robert Ménard a fait lo ligam entre lo fait de portar una blòda e la capacitat a apréner a legir.
Après lo metòde global e lo metòde alfabetic, es un novèl biais d’aprene a legir que ven d’èstre mes al punt a Besièrs. D’efièit, lo conse Robert Ménard es convençut que lo fait de portar una blòda permet als enfants de legir melhor. Manaset a enquistat dins lo passat de l’òme per compréner melhor las originas d’aquela teoria.
L’enfància del jove Robèrt es pas totjorn estada agradiva. Son paire aviá de grandas ambicions per el. Ne voliá far un militar. Per aquela rason, refusèt pendent tota son enfància de li crompar de blòdas. D’efièit, trobava aquel vestit tròp femenin e disiá que semblar una drolleta èra pas indicat per un futur oficièr.
A la fin de son annada de CP, Robèrt se mainèt que totes los autres mainatges de sa classa avián aprés a legir. Mas el, capitava totjorn pas de balhar de sens a las seguidas de letras que li mostrava lo regent. Coma se podiá preveire, ne tirèt la conclusion qu’èra en causa de l’interdiccion de son paire, e que l’accès a la lectura èra condicionat per lo pòrt d’una blòda. Fin finala, capitèt d’apréner a legir al cap de qualques annadas en cargant d’amagat una blòda raubada.
Un cinquantenat d’annadas mai tard, Robert Ménard a decidit de balhar lo meteis astre als enfants de sa ciutat, e de permetre a totes de beneficiar d’aquel metòde revolucionari. Un benfait que sos electors ne lo mercejaràn segurament.


text:
Tanlèu la novèla coneguda, lo sindicat GCT dels trabalhaires occitan s’es inquietat de saber cossí aquò se podiá aplicar al nòstre mitan, e a interrogat las estructuras concernidas.
Lo Congrés Permanent de la Lenga Occitana a sul pic mes l’afar entre las mans dels lingüistes, que se pòt pas reconéisser una malautiá que se trapa pas dins lo diccionari. Aquestes van metre lèu en plaça una comission que rendrà un rapòrt corent 2016.
Lo jornal Manaset a demandat al sol de sos jornalistes disponibles de redigir un atricle. Aqueste s’es rendut sul pic en cò del medecin per se far arrestar.
Radio Pirenèus, tanlèu l’afar sortit, s’es mesa en cèrca d’un estagiari que li podrián balhar lo dorsièr se lo finançament per pagar l’estagi es trapat per 2016 que los dorsièrs per 2015 son clavats..
Lo DIRCOC a lançat un concors a destinacion del public grand que consista a cercar dins los granièrs de papièrs vièlhs tractant de la tematica concernida.
La region Miègjorn-Pirenèus-Lengadòc-Rosselhon-E-Un-Bocin-d-Auvèrnha va estudiar la possibilitat d’atribuïr una borsa de tèsi en socio-lingüistica sus la penibilitat dislossica dins los mestièrs de l’occitan.
L’universitat Pèire Melania respondèt pas que fasián la cauma per reclamar de pòstes.
Lo Febrilitge respondèt qu’aquò concernissiá pas los retirats.
Enfin un emplegat de Caramèl daissèt un messatge sul respondeire a mièjanuèit per dire que tornariá sonar mai tard que li caliá l’endeman a 9 oras èsser a la fièra de las trufas negras de Vilavièlha de Peiregòrd per installar lo taulièr.
Menaçat de burn out, lo sindicaliste es anat se pausar.


text:
Hestenau Mascaret — Alidé Sans e los Caps Negues en concèrt
Concèrt deu grop Los Caps Negues e Alidé Sans a Peçac (33) lo 28 d'octobre qui arriba. Dens l'encastre de la 6au edicion deu hestenau occitan MASCARET, un concèrt qu'ei organizat en sostien a las escòlas Calandreta de Peçac a la MAC, arrua L. Aubrac, domeni universitari de Peçac.
Los Caps Negues, après un viatge en Irlanda, amics rugbymen qu'an sortit guitarras, acordeon, percussions, baisha dens l'idea de hestejar la St Patrick. Uei lo dua, los 14 òmis e la sola hemna qu'an mantuns àlbums au lor actiu e que cantan en lenga nosta la region, la vita, la hèsta, la paloma, l'amor, etc.
Alidé Sans que vien de la Vath d'Aran. Que sortí lo son purmèr àlbum « Eth paradís ei en tu » a la prima de 2015.
Inf. : Programa sancèr deu hestenau Mascaret ací — Concèrt a 20 òras — Tarifa : 5 €.
- Publicat dens Culture


text:
Moros
Moros[1] es un tèrme d'usatge popular utilizat per designar sens distincion clara d'etnia o de cultura los pòbles originaris de Magrèb e per extension designèt totes los musulmans. Istoricament a l'epòca dels reialmes crestians de la Peninsula Iberica, èra lo nom donat als abitants d'Al Andalús, puèi pus tard als mudejars e als moriscs[2].
Etimologia[modificar | modificar la font]
La paraula "moro" ven del latin Maurus sortit al sieu torn del grèc mauros (negre o brun), que designava los abitants de la Mauritània anciana; encara uèi en grèc modèrne Mavra-mávri es l'adjectiu masculin-femenin per negre. Sabèm pas clarament se foguèt l'usatge coma adjectiu qu'es a l'origina del gentilici o s'es lo contrari. L'occitan ne sèrva l'adjectiu "maurèl" per designar una color de pèl fosca.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ « L'an 1509 et à 14 de may, lo rey d'Espanho a pres de assaut Oran, uno grosso terro en Barbaria de miech jort, alcal assaut son mors 10 à 12 millo Moros et petit de Crestians. » (Jornau d'Onorat de Vaubèla, t. II, p. 25. Servici dei publicacions de l'Universitat de Provença, 1985; tèxte establit per V. L. Bourrily, R. Duchêne, L. Gaillard, Ch. Rostaing).
- ↑ Gran Diccionari de la llengua catalana


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dimarts, 26 d’abril de 2011
Tantugo 1
Tantugo qu'é un vielhard que s'amaga eneths bòsques. Que guarda eths camps, eths prats enà que no's panen ren. Quan eths blats son segaths o er'erba dalhada, dentiá que tot sia rentrath peth mèstre, Tantugo no dròm cap cap, que vella tostemp. Era paur de'u véser parésher que retien eths lairons. Qu'é brave, cresetz-ac, mès qu'é sauvatge. Un lauraire que sabiá un flòc causas, que disiá soen aths sievis gojats que Tantugo qu'èra ath segur eth mes bon guardaire deths enfruts dera tèrra. Ua vrespada deth mes de julhet, un tropeu de goelhas que peshiá eishus ua montanha, eth pastor que s'endormic, en revelhant-se que vic Tantugo que fugiá enà bòsc. Que fuc tanplan reconeshuth peths pastors en ua bèra (polida) valea cocath aishús un caròu. Aué encara, en quauqu'uns vilatges deras Pireneas, eras mainadas an paur d'esh. Quan un gojatòt o ua petita filha non vòu obeïr (créser) enà sa mair, que'u ditz: "Pren-te garda! Que cridi
Tantugo e, tot de seguit, que va sortir deth bòsc!
(Tirat de "Le dialecte gascon d'Aulus, grammaire et dictionnaire suivi de Histoire chronologique des vallées du Garbet e d'Ustou. Jean-Pierre Laurent, publicat a compte d'autor en 2002).
Notaratz: la conservacion de la f latina, la transformacion de la u/v /w/ intervocalica en /ß/ com en catalan e en lengadocian vesins. Totun, soen(t) qu'ei conservat- que non soven(t) com en Biarn-, aué qu'ei conservat tanben, mentre lo mot taula qu'ei iper-corregit en tavòla:
...
Ta mair que t'a noirida
Abandonada t'a
T'a dada en un òme
No'n sé se t'aimarà
T'a dada en un òme,
Un òme joador
Non dei'dera tavòla
Non vòu fèr ren de bon
( Cançon d'Aulús)
Notatz tanben en Aulús l'article eth qu'ei distinguit deu pronom esh, en lengadocian lo/el; en catalan el/ell, en occitan oficiau eth/eth.
Tropeu qu'ei un francesime per arramat(h) o tropèth.
Enà: a Ercé que disen endà (endà > enà) mentre a Uston qu'emplegan entà (forma aragonesa e pan-gascona)
Cocath = coucat (en men gascon). Notatz lo mot caròu = forma iper-gascona derivada deu gallo-roman *callavo, mes comunament calhau en gascon.
aué= uei, auei (catalan avui), variants en autes parlars gascons: ué, güé
Abans lo tractat de Corbeil (1258), la vath de Garbet que mantièva contactes umans e economics fòrça importants dab lo vessant palharés vesin. La lengua que se'n hè arresentir enqüèra uei lo dia. En particular la pronóncia de la l qu'ei velara com en catalan.
A Aulús, com en Aran, adiu e adishatz qu'an guardat estrictament lo sens d'adéu e d'adéu-siau en catalan deu sud e d'adios en castelhan, non s'emplegan pas jamés tà díser bon dia.


text:
Consulter : valmaubuée mag [...]
Centre de loisirs de Croissy-Beaubourg
Réalisé sous la maîtrise d’ouvrage de la ville de Croissy Beaubourg et financé par le SAN de Marne-la-Vallée / Val Maubuée, le centre de loisirs de Croissy-Beaubourg situé allée du Bois a été inauguré officiellement par Michel Gérès, maire de Croissy-Beaubourg et Paul Miguel, Président du SAN de Marne-la-Vallée / Val Maubuée le dimanche 16 septembre.
Les travaux du centre de loisirs, d’un montant de 1 300 000 euros TTC, ont été entièrement financés par le SAN.


text:
Eth sindic d’Aran Carlos Barrera e eth vicesindic Luís Carlos Medina, s’an amassat aué damb eth President dera Generalitat Carles Puigdemont a qui an expressat era volontat deth Conselh Generau d’Aran atau coma eth besonh de desplegar en sòn conjunt era Lei 1/2015 de regim especiau dera Val d’Aran.
Pendent era amassada en Palau, eth sindic d’Aran a demanat ath President dera Generalitat era maximala sensibilitat per part deth Govern entà començar era negociacion deth nau modèl de finançament tau coma preve era Lei 1/2015. Es disposicions addicionaus dera Lei d’Aran, preven un termini de tres ans des dera sua aprobacion entà revisar de forma bilaterau entre eth Conselh Generau d’Aran e era Generalitat eth modèl de finançament dera Val d’Aran.
A dita reünion tanben a assistit era conselhèra de Governació Meritxell Borràs, a on s’an tractat diuèrsi ahèrs restacadi entre eth Govèrn d’Aran e es departaments dera Generalitat de Catalonha.
Hont: Conselh generau d’Aran
Fotos: Jordi Bedmar


text:
Vielha, 10 de noveme de 2017.- Agents de Miei Ambient deth Conselh Generau d’Aran e deth Còs d’Agents Ruraus dera Generalitat, realizèren era setmana passada ua entrada e un registre en un domicili particular de Canejan (Val d’Aran) entà investigar un presomptiu delicte contra era fauna, consistenta ena possession d’espècies protegides dissecades. Jos era direccion deth Jutjat d’Instruccion de Vielha e Mijaran, pendent eth registre en domicili trobèren 40 paums dissecadi, ath delà de d’autes espècies protegides e cinegetiques. Es animaus an estat confiscadi cautelaramente enquia qu’eth proprietari, vesin de Barcelona, pogue acreditar era sua procedéncia legau.
Era accion s’inicièc gràcies ara estreta collaboracion entre eth Còs d’Agents Ruraus e eth Conselh Generau d’Aran, qu’alertèc d’ua casa que s’anonciaue en ua pagina de loguèr d’abitatges per internet, e qu’en ua des fòtos se vedie ua grana vitrina damb diuèrsi exemplars dissecadi de paum.
Eth paum ei ua espècia estrictaments protegida en Catalonha des der an 1979. Era sua poblacion pirenenca se tròbe en ua situacion vulnerabla, e era sua poblacion ena sarrada Cantàbrica ei declarada en perilh d’extincion. Era sua caça ei permetuda en quauqui païsi der Èst d’Euròpa coma Romania.
Damb autorizacion judiciau e damb preséncia dera letrada dera Administracion de Justícia, es agents ruraus enregistrèren er abitatge e es dependéncies annèxes, en tot verificar era possession de 40 exemplars dissecadi de paum, un de paum nère, quate poths de coa forcada, tres gariòles e un becut. Toti aguesti animaus sigueren confiscadi cautelarament e se custòdien en dependéncies deth Còs d’Agents Ruraus, a disposicion judiciau.
Ua orde dera Generalitat avalore economicaments cada paum damb 1.800 €. Era sua possession pòt constituïr un presomptiu delicte contra era fauna, punit damb pena de preson de 6 mesi a 2 ans o multa de 8 a 24 mesi. Era possession tanben constituís ua infraccion administrativa fòrça grèu dera Lei de Proteccion des Animaus, que se sancione damb multa de 2.001 a 20.000 €.
Es membres deth Còs d’Agents Ruraus, damb era collaboracion deth Departament de Territòri e Sostenibilitat, e deth Conselh Generau d’Aran, investiguen era documentacion e es precintes aportadi pera persona investigada, era data dera mòrt des animaus e era sua origina geografica, a fin de determinar era sua situacion legau en Catalonha.


text:
Druèla
Druèla[1][2],[3],[4] (oficialament en francés Druelle) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
=Geografia[modificar | modificar la font]
Druelle es situat al nòrd del riu Aveyron, just a l'oèst de Rodez.
Druelle est située au nord de la rivière Aveyron, juste à l'ouest de Rodez.
Istòria[modificar | modificar la font]
Abans la Revolucion, lo territòri de Druèla se partejava entre divèrsas parròquias :
- Sant-Martin-de-Limouze (bourg de Druèla, Pradines, Agnac, Anglade anautit, Ayssiols, Lagarrigue, lo Passatge)
- Abbas (lo Hospitalet, César, los Planques, la Landelle, Murat, molin del Cros)
- Moyrazès (Sant-Clément, la Sagette, Soleillac)
- Ampiac (Castan, Roumeguet, lo Baguet, Ayssens, la Bescalerie, Cayssiols)
" Ampiac aviá dos castèls, lo un en lo meteis luòc, l'autre sus una éminence vesina (de manièra versemblant Castan). Se preten #qu'aguèron bastit a Modèl:La s- per dos fraires #qu'una inimitié crusèla animava la una contra l'autre e #que Ampiac #èsser longtemps lo teatre de los sieus sagnants démêlés. Lo castèl de Ampiac existís encara. Es una bastissa cairada amb un tribunal al mièg, flanqué d'un gròs torn del costat del nòrd, ont se tròba la glèisa #qu'a pas separat del castèl que per un estrech carreró, e de tourelles als autres cuiques. Los murs, d'un grand espessor, son en moellon estofat en un ciment fòrt dur. La façada a l'orient dona sul luòc del luòc. S'i obsèrva als combles d'elegants caireforques a fronton historié, bastiment evidentament postérieure a la rèsta de la bastissa, #que l'estil ne sembla anonciar la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle. Dels mâchicoulis cenhon lo cap dels torns, e los murs an perforat çà e ailà per homicidas #que la boca béante ne donava passatge al arquebuse. Un écusson incrustat suls murs del gròs torn pòrta tres pomas de pi, mesas doas e una, armas parlantes de l'ostal de Ampiac. "
Jean de Portal, baron de Ampiac, Castan e unes autres luòcs, viviá lo castèl l'an 1729.
Jean-François de Sauhiac-Belcastel, nascut dins lo castèl de Ampiac en 1765, #èsser avesque de Perpinhan en 1824.
La municipalitat de Druèla a creat per ordonnance del rei Louis-Philippe Eer lo 3 de julhet de 1837.
Avant la Révolution, le territoire de Druèla se partageait entre plusieurs paroisses :
- Saint-Martin-de-Limouze (bourg de Druèla, Pradines, Agnac, Anglade haut, Ayssiols, Lagarrigue, le Pas)
- Abbas (l'Hospitalet, César, les Planques, la Landelle, Murat, moulin du Cros)
- Moyrazès (Saint-Clément, la Sagette, Soleillac)
- Ampiac (Castan, Roumeguet, le Baguet, Ayssens, la Bescalerie, Cayssiols)
" Ampiac avait deux châteaux, l'un dans le même lieu, l'autre sur une éminence voisine (vraisemblablement Castan). On prétend qu'ils furent bâtis au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle par deux frères qu'une inimitié cruelle animait l'un contre l'autre et qu'Ampiac fut longtemps le théâtre de leurs sanglants démêlés. Le château d'Ampiac existe encore. C'est un bâtiment carré avec une cour au milieu, flanqué d'une grosse tour du côté du nord, où se trouve l'église qui n'est séparée du château que par une étroite ruelle, et de tourelles aux autres angles. Les murs, d'une grande épaisseur, sont en moellon noyé dans un ciment fort dur. La façade au levant donne sur la place du lieu. On y remarque aux combles d'élégantes croisées à fronton historié, construction évidemment postérieure au reste de l'édifice, dont le style semble annoncer le Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle. Des mâchicoulis ceignent la tête des tours, et les murs sont percé çà et là par des meurtrières dont la bouche béante donnait passage à l'arquebuse. Un écusson incrusté sur les murs de la grosse tour porte trois pommes de pin, posées deux et une, armes parlantes de la maison d'Ampiac. "
Jean de Portal, baron d'Ampiac, Castan et autres lieux, habitait le château en 1729.
Jean-François de Sauhiac-Belcastel, né au château d'Ampiac en 1765, fut évêque de Perpignan en 1824.
La commune de Druèla est créée par ordonnance du roi Louis-Philippe Ier le 3 juillet 1837.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Rodez-Ouest, al canton, Christian-Pierre Bedel
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.


text:
-272
Aquesta pagina concernís l'an -272 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Esparta[modificar | modificar la font]
Cleonymus, generau e prince espartenc exilat de sa ciutat, capitèt de convencre Pirros d'atacar Esparta per l'installar au poder. Pirros acceptèt de lo sostenir per conquistar Peloponès. Pasmens, se turtèt a una resisténcia acarnada d'Esparta. L'arribada dau rèi Areus Ièr vengut de Creta amb una armada de renfòrç capitèt de levar lo sètge e de rebutar l'ataca. Pirros pilhèt finalament Lacònia e se retirèt vèrs lo nòrd onte trobèt la mòrt dins un combat còntra Argos.


text:
Eth concèrt de Mika a estat emocionant. Barcelona l’a consagrat damb mès de 5.000 persones en unic concèrt en Espanha, a despièch qu’era actuacion ère prevista en ua sala mès petita e tà 800 persones. Eth cantant anglés d’origen libanés melhore en dirècte. Eth sòn ei un pòp alègre, plen de colors e bones vibracions, ua barreja de McCartney, Prince, Elton John, Mercury e, per qué non, Scissor Scisters.
Mika ei un artista complèt que sap jogar damb era sua votz elastica, segura e precisa, e damb er espectacle mès desenfadat e despreocupat. En dirècte se percep clarament eth resultat d’ua votz cultivada, educada, convertida en sòn esturment de fòrça. Quini aguts e quin domini deth piano tanben. Damb andús hè malabarismes. Demori qu’eth fenomèn Mika non demore en un buhada mediatica. Aguest gojat, un an major que jo (a 24 ans), pòt auer un gran futur.


text:
Aucun produit
Les prix sont TTC
Sac de 575 perles en bois naturel avec un assortiment de différents diamètre : 8mm, 10mm, 12mm, 15mm, 18mm, 20mm et 25mm.
Sachet de 10 perles en bois naturel de diamètre 45mm et precées d'un trou de 8mm.
Sachet de 10 perles en bois naturel de diamètre 40mm et precées d'un trou de 8mm.
Sachet de 25 perles en bois naturel de diamètre 35mm et precées d'un trou de 6mm.
Sachet de 25 perles en bois naturel de diamètre 30mm et precées d'un trou de 6mm.
Sachet de 25 perles en bois naturel de diamètre 25mm et precées d'un trou de 6mm.
Sachet de 50 perles en bois naturel de diamètre 20mm et precées d'un trou de 4mm.
Sachet de 50 perles en bois naturel de diamètre 18mm et precées d'un trou de 4mm.
Sachet de 50 perles en bois naturel de diamètre 15mm et precées d'un trou de 4mm.
Sachet de 100 perles en bois naturel de diamètre 12mm et precées d'un trou de 2mm.
Sachet de 100 perles en bois naturel de diamètre 10mm et precées d'un trou de 2mm.
Sachet de 200 perles en bois naturel de diamètre 8mm et precées d'un trou de 2mm.


text:
AMX-13
L'AMX-13 es un carri leugier francés produch entre 1953 e 1985. 7 700 unitats foguèron construchas que 3 400 èran destinadas a l’exportacion. De mai, divèrsei veïculs militars utilizèron d’elements d’aqueu blindat coma lo veïcul de transpòrt de tropas AMX-13 VCI o de canons mobils de 105 o 155 mm.
Desvolopat per l’Atelier de Construction d’Issy-les-Moulineaux a partir de 1946, l’AMX-13 foguèt comandat per lo premier còp en 1949 mai l’experimentacion s’acabèt solament en 1955. Per l’armada francesa, l’objectiu èra d’aver un carri aisament construch e capable de s’opausar ai T-34/85 dei fòrças sovieticas.
L’armament principau es donc compausat d’un canon de 75 mm desvolopat a partir d’aqueu dau carri alemand Panther e capable de tirar rapidament 12 obús sensa recargar. Entre 1964-1965, aqueu canon foguè completat per quatre missils anti-carri SS-11 situats a l’entorn dau tube de 75 mm. Enfin, egalament dins leis annadas 1960, lo canon de 75 foguèt remplaçat per un canon pus poderós de 90 mm.
Utilizat per França fins ais annadas 1980, aqueu carri es totjorn en servici au sègle XXI per divèrsei país coma Singapor. Lei veïculs indians e israelians participèron a divèrsei combats durant lei guèrras deis annadas 1960 onte lo carri foguèt utilizats en fàcia de carris de combat principau fòrça pus protegits coma lo Centurion britanic, lo Patton estatsunidenc e lo T-55 sovietic. I obtenguèt de resultats corrècts, especialament còntra lei blindats paquistanés en 1965.


text:
Cussac-sur-Loire
Cussac-sur-Loire[1] ? (Cussac-sur-Loire en francés) z-es una comuna occitana, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Perimètre delh territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Cuçac es atestat en 993, Cuciacus[2],[3], a una epòca que lo resultat de -c- o de -ti- etimologics èra diferent de -s-. La grafia deu èsser en -c- e pas en -ss-. Cèrtas, Dauzat laissa a chausir entre un nom latin d'òme Cūcius e Cussius, mas los autres toponimistas o lingüistas son per de noms en -ti- o en -tti- : Xavier Delamarre chausís lo nom gallés d'òme Cūtios [4], los Féniés Cuttius jos Cutius (dins un estil que fai supausar l'influéncia de Negre) e, per Cuçac (Gironda), Bénédicte Boyrie-Fénié òpta fèrmament per Cutius. Çò que dona mai de pes a l'ipotèsi d'un nom gallés es la localizacion dels Cuçacs dins las regions de fòrt substrat celtic : departaments de Cantal, Dordonha, Gironda, Naut Léger, Nauta Vinhana, pueis de Cucet (Alèir), atestat in Cuciaco en 886, La Baraque de Cuçan en Avairon, e l'abséncia aparenta de tot nom aparentat mai alh sud, o de tot *Cuçà en Catalonha. Lo sufixe es -acum, [5],[6],[7] latinizacion delh sufixe gallés -āco(n). Cuçac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica que aviá per mèstre Cūtios/Cūtius/Cuttius (noms d'origina gallesa), Cūcius o Cussius (noms latins). La question delh nom es pas reglada : *Cūtiacon donariá regularament *Cusac e pas Cuçac.
Istòria[modificar | modificar la font]
- Lo 5 de setembre de 1969 Cussac prenguèt oficialament lo nom de Cussac-sur-Loire.
Administracion[modificar | modificar la font]
- Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra delh canton de Solanhac; es ara delh canton du Velay volcanique (en francés), donc delh Velai volcanic.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Luòcs, basa de donadas de toponimia occitana Comission Toponimica Occitana de l'Institut d'Estudis Occitans, IEO.
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 234, a Cuissai
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 148
- ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 132, 295 e 343
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 234, a Cuissai
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 148
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 132


text:
Reciclatge
Lo reciclatge es una causida de valorizacion qu'es de tornar utilizar las sobras dels produches ja consomats dins la fabricacion dels produches nòus. Es a dire tornar introduire dins lo cicle produccion-consomacion de produches o materials eissits del rafatum.
Son mai que mai papièrs, metals, plastics e veires que son amassats per Reculhida Selectiva. Lo reciclatge pòt foncionar sonque mercé a l'educacion dels consomadors que devon portar e triar los materials de reciclar dins de conteneires situats dins los punts de culhida .


text:
La prostitucion es devenguda una pre-aucupacion del puritanisme novèl de la majoritat UMP-NC. L’electoralisme prepara las eleccions, tot es «normal» ; lo puritanisme de la dreita francesa pòrta reservas per mantunas leis de darrièr moment. Alara se parla d’una lei novèla sul tèma.
Al meteis moment, una entrepresa de l’Empordà fabrica una publicitat sobre grand afichatge en país tolzan per adralhar lo public mascle tolzan dins los ‘pàrquing’ de la prostitucion mondializada «d’Espagne». Es vertat que cal preveire l’avenidor de l’aprèp tabac ! Perspectivas economicas que las CRCI occitanas an pas vistas : la pipa a tanben un autre avenidor a l’Emportdà, e vist d’un autre punt de vista (e encara un còp i aniràn pas en trens publics o privats, nimai en avions low cost !).
A la question del jornal regionalista parisenc France Soir, podrèm alara pausar la question següenta : Se los transpòrts illegals de tabac se podràn verbalizar aisidament per n’aver tròp emportat dins las biasas de l’automòbila, lo fait de bicar a l’Empordà serà verbalizat de quina manièra ?
Bicar a l’Empordà serà verbalizat de quina manièra ?
Es vertat qu’es de mai en mai complicat de bicar tranquil sobre lo bòrd del canal de Midi vist qu’i a de mens en mens d’acès, fabricat pels arbres vièlhs e los terrals mals entretenguts. Aiçò es un punt de vista de terrenh, e lo torisme mata lo comèrç de proximitat (per las botigas de proximitat alimentària fan crompa a METRO, per l’autre comèrç en Romania).
La question se pausa encara, del punt de vista Occitània : perqué las leis francesas son impossiblas d’èstre normalas quora son vistas dempuèi Occitània ? Quora lo personal politic se ne rendrà compte ? Quora demandarà un parlament occitan per decidar al país, sobre aquel subjecte tanben ! Cresi qu’i a pas una lei francesa que serà aisidament aplicabla en Occitània, pas una. Alara ?
E lo problèma sembla èstre lo meteis al nòrd … en Flandras dicha francesa ; Bicar a Lille o l’Empordà ? Heil ! Le puritanisme UMP-NC est cerné !...


text:
4 longas annadas que siguèran pas esterilas per lei 7 membres dau grop, au vist dei projièts menats entre 2003 e vuèi: 2 discos per Tatou e Blu, Mademoiselle Mareseille e Forever Polida, 1 per Jali e son Soleil FX, e 2,5 per Lux B e Gari, Oaistar, Va à Lourdes, entrecopats de Oaistar in vivo vol. 1.
12 titres doncas. Un albom cort, mens de 50 minutas, mai complèt. Ce que fèt per lo passat lei grands alboms es aqui acampat, lirics afutats, riddims efficaças, e un ton generau entre lo constat sociau e la revendicacien festiva.
Marsilha es aqui mèsa a l'onor dins de troces coma 'Rendez-vous à Marseille' vo au marché du soleil, alara que la ciutat avia estada mèsa de caire dins lei doeis alboms precedents, 3968CR13 e Occitanista, realizats dins la vila de la Ciéutat. Lo disoc commènça emé lo deliri electro hip hop Massilia fai avans, d'un prepaus que sembla dire 'hé, siam nautrei, siam de retorn, nos volian veire eclatats, dissous, mai n'es ren!', portat per una produccien efficaça dei Spliff Brothers, l'escai sota que si dissimulan Gari Grèu e DJ Kayalik. Pauc de convidats per leis enstruments, tot es estat fach a l'ostau darrièr lo samplaire, e solas lei guitaras de Blu e lei percussiens d'Al Bator de Oaistar vènan apondre quauqua musicalitat ai sons digitaus de l'equipa. Aici siam luènh dei recèrcas deis alboms d'avant, que convivian seccien ritmica, enstruments tradicionaus occitans e brasilians.
Podrèm auvir aqui, fora de l'audacios Massilia fai avans, reggae qu'agachan mai vers lo rub a dub old school que non pas vers lo roots, tant coma d'adaptaciens dei riddims a la moda dau costat de Jamaïca. Tatou enterprèta un troç que s'auria pogut trobar dins seis alboms solos, tras que langoros, e subretot tras que mento, 'ton balanlè'.
Si pou arremarcar tanbèn la plaça prèsa per Gari Grèu au micro, que s'avèra liricista carrat e doat, qu'apporta vertadièrament quauqua rèn au duo Tatou/ Jali.
Brut dins lo son, mai tanbèn brut dins lo prepaus. Cop de cor dau vostre servitor au promièr agach de la tracklist, un A l'agonie part.2, reprèsa/ adaptacien? D'un troç present sus la segonda cassèta dau grop, Vive le PIIM, pareissuda en 1990: lo tèxte commènça coma l'originau, la finalitat n'es la mesma, tot en estent mens esplicita e temporala: si povia pas evocar la guèrra frèja en 2007, saria estat ancronic. Lo troç Toujours (... et toujours), segond solo de Jali, es pas sens faire pensarau 'It was a good day' de Ice Cube, un troç datat de la debuta deis annadas 90:
Tatou, alias Mossu T enterprèta èu lo mossèu eponim, Oai e libertat, sota titrat Tati n'inja reviendra, un dei raras titres en francés dau mossu. Resistència si fara pas sensa fèsta, fa 24 ans que lo grop va repeta, s'arrestara pas aqui, dins un troç que celebra lo reseu iniciat per lo grop en 91, la Chourmo, tant coma la memoria d'Hélène André alias Tati n'inja, fondatritz de l'associacien le tipi per l'ajuda ai personas seropositivas e toxicomanas, desapareissuda en 2004:
L'emprecien prencipala es que lei resultas deis elecciens presidencialas an marcada fortament lo grop, e si troba aqui lei mesmeis urgència e envièja de denonciar que dins leis alboms Commando Fada de 1995 e Aïollywood, realisat en 1998 aprèp l'espulsien dau grop de Vitollas per sa comuna FN. Es, a n'aquesto titre pas un asard si la transa finala, Laissa nos passar, s'acaba per Embarca gents de marca, l'entroduccien de l'albom Commando fada.
La revendicacien linguistica a desempuèi longtemps quitat lo domèni de l'explicit, es aqui noirida per l'usatgi normau dau patois sensa justificacien ni esplicacien, e l'aura son que quauquei jornalistas parisencs de la concurrència per dire que 'Massilia c'est sympa, mais on comprend pas les paroles, mais c'est aïoli'. Jogan emé la sintaxi, lei mots, lei rimas, per donar a la lenga son sens normau. Si notara egalament la reprèsa d'un tèxte de Victor Gelu, lo cançonièr marsilhés dau sègle XIX, lo tramblament, tèxte ja cantat per lo grop a l'escasènça de l'edicien per l'Ostau dau pais Marsilhés d'un recuèlh de tèxtes dau poèta e d'un disco d'enterpretaciens de sei cançons.
Au finau, Oai e Libertat si pou resumir en doei mots: Fresc e poletic.
Aprèp 24 ans de micro, lei papets son, coma Soma Riba, totjorn pas fatigats e totjorn en avança sus la scèna reggae francésa, lèstes per bramar e nos emportar dins sa dança...


text:
Còdi postal en França
Dins l'estat francés, lo còdi postal es un nombre que permèt l'automatizacion de la tria del corrièr. Aqueste sistèma existís dempuèi 1964, data que la La Pòsta automatizèt la tria. Al començament, totas las comunas d'un departament avián lo còdi de doas chifras eiretat del còdi INSEE. Lo format cambièt per passar a 5 chifras en 1972. Existís un còdi postal per cada comuna francesa qu'aviá en 1972 un burèu per distribuir lo corrièr.
Las doas primièras chifras[modificar | modificar la font]
Las doas primièras chifras son las meteissas que las del numèro de departament del burèu de pòsta, e non de la comuna. Existisson qualques comunas que son burèu se tròba dins un autre departament. En Corsega, los còdis postals començan totes per 20 alara que l'illa se compausa de dos departaments (20 èra lo numèro del departament de Corsega quand n'i aviá pas qu'un).
Las tres darrièras chifras[modificar | modificar la font]
Es lo numèro que designa lo burèu distributor dins lo departament. Pro sovent, las prefecturas an lo còdi 000, e las autras grandas comunas an un còdi que s'acaba per 00. Per las grandas comunas es possible de trobar mai d'un còdi postal segon lo quartièr. Per París, Marselha e Lion, las darrièras chifras del còdi son las de l'arrondiment municipal.
Mónegue utiliza lo sistèma francés; lo còdi postal pel país es 98000.


text:
Nissa Pantai convida toti li personas amoroï de la lenga e la musica nissardi de participar a la collecta per ajudar l’artista Zine Trobairitz de
61en Festenau de Folclòr de Nissa « La Farandaula » (61ème Festival de Folklore de Nice « La Farandole »)
Aquesta an es la renaissença dau Festenau de Folclòr de Nissa La Farandaula dins la sieu 61ena edicion après un silenci de 20 ans. Nissa Pantai
2d Concors dau Pichin Cap Pelhonenc (2ème Concours du Petit Chef Peillonais)
L’associacion Club de l’Amitié de Peillon, presidat da Veronica OLLE, organizèt lo diménegue 9 de julhet passat la segonda edicion dau Concors Lo Pichin Cap Pelhonenc a la
Lo Carre de Pepin Garibaldi, 10 ans fa… (Le char de Garibaldi, il y a 10 ans…)
Encuèi, lo 4 de julhet dau 2017, es lo 210en natalici de l’eròi nissart Pepin Garibaldi. Dètz ans fa, per onorar lu sieus 200 ans,
Fèsta de la Sant Pèire e de la Mar a Nissa (Fête de la Saint Pierre et de la Mer à Nice)
Acampament e messa a la Glèia Noastra Dòna dau Poart (Rassemblement et messe à l’Église Notre Dame du Port) Procession dei pescadors (Procession des pêcheurs) Embarcament
Fèsta de la Sant Joan au poart de Carràs a Nissa (Fête de la Saint Jean au port de Carras à Nice)
Animacion de mandar de Palhasso da Nissa Pantai (Animation de lancer de Palhasso par Nissa Pantai)


text:
Lo 8 de març es la Jornada Internacionala dels Dreches de la Femna. L'Assemblada Nacionala Occitana aprofiècha d'aquesta Jornada per manifestar son sosten total a la lucha per los dreches de las
femnas dins lo mond e promòure un mond sens masclisme.
L'ANÒC parteja l'eslogan d'Iniciativa per Occitània: "Per far d'Occitània un país sens masclisme!"
***
Units per Occitània
***
ASSEMBLADA NACIONALA OCCITANA
Residéncia Bèla Auròra - 18 bis Carriera Santa Estela
13090 AIS DE PROVENÇA
Sit: www.assemblada.org
E-mail: info@assemblada.org
Telefòn: +33 6 46 62 74 93


text:
Nery Pumpido
Nary Pumpido (Monje, Santa Fe, Argentina, lo 30 de julh de 1957) qu'ei un portèr de fotbòl e un entrenaire argentin.
Que comencè de lo club Unión de Santa Fe abans de passar a River Plate.
Que participè dab la Seleccion Nacionau argentina de fotbòl aus tornéis a la Copa deu Monde de fotbòl de 1982 (com remplaçant) e a la Copa deu Monde de fotbòl de 1986. Durant la segonda que ho alebat durant ua partida contre Union Sovietica e remplaçat per Sergio Goycochea (qui èra jà lo son remplaçent a River) qui's revelè estar lo miélher portèr deu campionat.


text:
Yuan Chonghuan
Yuan Chonghuan (1584-1630) foguèt un generau chinés de l'EMpèri Ming. Participèt au començament de la guèrra còntra la rebellion Ming a partir de 1622. Entre 1623 e 1625, sota leis òrdres de Sun Chengzong, s'ocupèt de fortificar la vila de Ningyuan onte resistiguèt a una ofensiva dei Manchós de Nurhachi en 1626. Vengut Governador de Liaodong après sa victòria, capitèt de replegar lei fòrças manchós mandant un plan per reconquistar lo nòrd dau país en cinc ans. Pasmens, a partir de 1629, lei Manchós cambièron d'estrategia e assaièron de prendre Pequin per sospresa en 1630. Yuan capitèt de replegar aquela ofensiva davant la vila en 1630 mai foguèt fòrça criticat e executat per traïson après un complòt preparat per la Cort e l'Emperaire. Sa mòrt marquèt lo començament de l'afondrament definitiu dau poder de la dinastia Ming.


text:
12 décembre 2010
la FAQ du sabre-laser
/archives/2010/09/02/18962210.html Un laser peut-il vraiment tuer ? En théorie oui : la lumière laser absorbée par la peau la chauffe et la brûle. C'est déjà utilisé pour opérer les yeux par exemple, et en TP on dit toujours aux étudiants de faire attention à leurs yeux quand ils manipulent des lasers. Et puis dans les laboratoire de recherche en optique il y a des laser qui peuvent te faire un petit trou dans la main si tu la laisses devant le faisceau quelques secondes. Mais pour trancher un bras d'un coup en une fraction... [Lire la suite]
02 septembre 2010
la FAQ dau sabre-laser
/archives/2010/12/12/19855797.html Ara qu'ai parlat sciença-ficcion embé lei viatges a vitessa lum, vau continuar dins l'idèia embé lei sabres-laser. Pòu vertadierament tuar un laser ? En teoria òc : la lum laser absorbada per la pèu la caufa e la crema. Es ja utilisat per operar leis uelhs per exemple, e en TP disem totjorn ai estudiant de faire mèfi ai uelhs quora manipulan de laser. Emai dins lei laboratis de recerca en optica li a de lasers que ti pòdon faire un pichon trauc dins la man se la daissas davanç unei segondas.... [Lire la suite]
30 août 2010
Vitessa lum, mossur Spock !
Recentament ai vist dins lo Monde un article de sciença-ficcion dei marrits. Tan marrit que m'a donat l'envèja de provar d'en escriéure un melhor. Adonc lo repeti : aquest article sarà de sciença-ficcion, e non de sciença vertadièra. Leis efièchs dei viatges a vitessa lum Prim, supausem qu'avèm la tecnologia per viatgar a vitessa lum e veguem sei conseqüenças. O puslèu gaireben a vitessa lum, ja que cau una energia infinida per aténher la vitessa lum, ço que a priori sarà pas jamai possible.Aqui sabem ben ço qui si va passa, es... [Lire la suite]


text:
I a una pichona diferéncia entre Espanha e França ; dins l'Estat francés, 1789, la revolucion parisenca a copat lo cap a mantunes rendièrs (sense solidaritat que per la lora casta blava), mantunes ; per los remplaçar sul pic çaquelà o transformar aiçò per una casta republicana (autanplan solidari pel sistèma que ne fan religion novèla). Dins l'Estat Espanhòl son encara subjectes del rendatge, e pòrtan las bandièròlas.... Aquò far pietat, autanplan que quora los Occitans fan la glòria de la bandièra parisenca adobada ambe la color del rei.
i a una granda semblança entre los nacionalismes espanhòl e francés ; ai agut un impèri d’oltra-mar e l’an perdut de faiçon violenta, non pas coma los Angleses, benlèu un element per saber perqué, Angletèrra es una democracia ontologica, sense lo papièr que i es escrich la constitucion. Dins las semblanças, podèm notar que Espanha a perdut fòrça ‘territòris’ (coma disèm anuèch) sul continent europèu ; fasèm la lista : Païsses Baisses o Províncias Unidas (qu’an cercat un rei pendent longtemps e que son se son farbridas coma republica a la debuta), Flandras e Picardia, Lorrena, Àustria, Portugal, etc. La lista es longa e fabrica la lista de las errors espanhòlas ; pel nacionalisme francés podèm listar tanben territòris perduts, Païsses Baisses, Belgica, Piemont-Reialme de Savòia-Niça e Lombardia, Ligúria, Espanha, Catalonha, Alsàcia, etc. Son estats (re-)ganhat, Alsàcia, Savòia e Niça. Son nacionalismes semblant.
Cal remarcar que lo nacionalisme espanhòl revendica pus lo Portugal, ara ; aurà calgut una guèrra d’independéncia e lo sosten dels Angleses. Lo nacionalisme francés revendica, encara : Polinesia, Kanaki, La réunion, Mayotte, Martinique, Goadelopa, Sant Martin, Corsega, Catalonha del nòrd, Iparralde, Occitània, Savòia e Niça, Alsàcia, Lorrena, Guiana dita francesa, Flandras, Bretanha. La mapa presentada (document següent) pels nacionalistas espanhòls se fabrica sense lo Portugal, mas ambe la Galícia (zòna galego-portuguesa del reialme d’Espanha), la «santa maira Galícia de totes los grands imperialistas espanhòls» del XXen e XXIen sègles, Franco, Fraga, Rajoy ne son los curats. Per una glèisa ideologica influenciada per la religion integrista catolica cal sempre una maire als fenomèns ideologics. Pel nacionalisme francés, aquel de republican, an tanben fabricat una mena de glèisa : l’intengibilitat del territòri de «Dunkirk a Tamanrasset», puèi pauc a paus la «una e indivisibla» França a degut perdre tròçes, e volontat d’egalitat dels ciutadans, mai l’impèri es grand mens d’egalitat se pòt assumir pel sistèma, al sistèma imperialista li cal esclaus per trabalhar per la casta de Madrid o del departament 78, La Défense, que coma Versailles es a l’Oèst de la santa capitala.
Cal notar çaquelà que l’empèri Castilhan e Aragonés, se transformèt en Espanha, ambe l’arribada e l’ajuda de l’imperialisme francés, e las ideologias francesas son alara arribadas e se parlèt, una enganha encara, d’un Estat catalan bailat generosament per Napoleon, lo traïdor còrse. I a una granda solidaritat entre Espanha e França, Andorra ne sap quicòm ; cal remarcar que Andorra n’a sabut jogar, els, per èstre independents malgrat tot.
L’escut es aquel del rei, son subjectes del rei ; lo rei es estat plaçat per la casta castilhana al poder pendent lo franquisme, e qu’es damorada al poder a Madrid. La mapa es aquela qu’a perdut Portugal, mas qu’es fait clarament d’aquestas «frontièras naturalas» que fan pantaissar los nacional-expansionistas franceses. La lenga emplegada es la santa lenga de Castilha, dialectalizada coma díson per las autras regions ; la caracteristica similara de França es que sábon res a la lingüistica e que fan del catalan un dialecte ; coma los Franceses titola de nom las lengas diferentas per las desvolorizar. La frasa explica :«Ieu estimi Espanha e per aiçò aquò (la mapa) es Espanha, e a los que non lor agrada que se n’enguèssen», la frasa es coneguda e caracteriza los nacionalistas «J’aime la France ou je la quitte» es la version Nicolas Sarkozy, o Jean-Marie Le Pen. Es important de notar que la pensada lor es jamai venguda que l’Estat espanhòl de l’aprèp franquisme es una construccion qu’a agradat a mantunes Catalans, mas anuèch sembla una vièlha istòria; los Catalans an comprès ; per comparason, los Occitans an pas encara comprès per França. La lenga emplegada pels Espanhòls nacionalistas es çaquelà pas una farlabica lingüistica, es plan lo dialecte castilhan ; comparèm ambe lo biais de normalizar lo francés per la cort de François Ier, aquíse fabriquèt una lenga artificiala, desligada dels dialectes parlats al temps, ni la lenga de Navarra o lo toscan parlats dins la cort serà lenga oficialan mas serà una influéncia granda per fabricar lo francés oficial e academic del XXIen sègle.
Quora se parla de nacionalisme francés, ultra-catolic o metaforic catolic, non podèm oblidar lo modèl espanhòl de nacionalisme ; es benlèu peramor o peramort d’aquò que la République III aurà oficialament sostengut las republicas Espanhòlas, Bascas e Catalans fàcia al militarisme franquista, e pro-ultra-catolic. Malgrat los regime, los dos nacionalismes son aquí per escanhar Occitània, Euskal Herria, Aragon, Catalonha. Lo tractat franco-espanhòl dels dictadors madrilenc e parisenc son encara vigent, al XXIen sègle, quitament dins los foncionaments dels dos nacionalismes e pauc impòrta los regimes.
Dedins aquela associacion de nacionalismes, l’Union Europèa aurà un jorn de decidar se podèm encara suportar aiçò per bastir la patz en Euròpa democratica. L’Union Europèa, aquela dels mercat-Estat-nacions, o podrà pas far, per èstre l’Euròpa dels dos nacional-expansionismes aqueles.
-°-
Marcar lo territòri segon La Libre Belgique.


text:
Taragòt
Lo taragòt (de l'ongrés: tárogató) es un instrument de vent emplegat dins la musica tradicionala de cèrtes païses d'Euròpa de l'Èst. Originari d'Ongria es tanben emplegat dins cèrtas regions de Romania (ont es sonat taragot) e mens frequentament en Ucraïna (tanben sonat TapaґoT "tagaròt").
Sonat popularament en Ongria flaüta turca (töröksíp en ongrés) per encausa de sas originas, Vencel József Schunda, un fabricant d'instruments de Budapèst, li faguèt sofrir a la fin del sègle XIX una transformacion considerabla que fa que generalament, e mai garden lo meteis nom, se considera que son dos instruments diferents.


text:
Val-d'Ornain
Val-d'Ornain es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat resulta de la fusion operada lo 1er en genièr 1973 de tres pòbles situats en aval de Fains-Véel :
- Mussey
- Bussy-la-Còsta
- Varney, vilatge #que dépendait las separacions de Rembercourt e de Venècia.
La commune résulte de la fusion opérée le 1er janvier 1973 de trois villages situés en aval de Fains-Véel :
- Mussey
- Bussy-la-Côte
- Varney, village dont dépendait les écarts de Rembercourt et de Venise.


text:
08
set
Rubaïyales - Festenal Le Temps des Cerises a Fontarecha
Del : 08 setembre 2017 18:30
Al : 08 setembre 2017 22:00
Luòc : 30580 Fontarèches, France
Activitats : Passacarrièra, Espectacle
Airal lingüistic : Provence
Eveniments pròches
#La fèsta del Cese - Programa de la jornada del 26 de mai #La fèsta del Cese - Programa de la jornada del 27 de mai
i
Presentacion del espectacle
Sus un carriòl que ròda, un pòble viatjaire del temps vos mena en passejada per escotar los poèmas d'Omar Khayyâm meses en musica e cantats dins de lengas de Mediterranèa.
Una pichona armada libertària vos convida a la passejada, desliura son messatge puèi desapareis. Sos membres avançan amassa, traversan lo temps e pòrtan en èles de raices mediterranèas fòrtas. Sabèm pas se son de fantaumas o masques, sèm segurs per contra que son de passaires de paraula, liures e que s'arrèstan pas jamai.
Al mitan d'un instrumentarium compausat de flaütas tradicionalas e de percussions, l'utilizacion de trompas d'argila de la ceramista Marie Picard nos mena als primièras oras de l'accion musicala umana.
Las voses parladas e cantadas, dins lor diversitat de lengas e de timbres populars, pòrtan al sens e a l'emocion, dobrisson a l'imaginari. S'inspiran de cants de trabalh, d'incantacions misticas, reprodusan las complanchas, cridas, exclamacions festivas per conduire l'auditor del reculhiment a la dança e a l'estransi carnavalesc.
Informacions practicas
Divendres 8 de setembre, Fontarecha
A partir de 18 : 30
Centre del vilatge, Plaça de la glèisa - Entrada liura e gratuita
Per cada data : repais de barri, portatz vòstre picnic !
Informacions : Ofici de Torisme País d’Usès : 04 66 22 68 88 / descerises@orange.fr
Site internet del festenal : http://www.ccpaysduzes.fr


text:
Dissabte, 12 de mai de 2018, 03h00 Politica,Societat
Lengadòc > Lengadòc Naut > Tolosan
Se tendrà a Tolosa lo 19 de mai que ven una jornada per perpensar sus l'occitanisme e transformar son biais de foncionar. Nomenada "Le printemps occitan", la jornada començarà a 14h a la Borsa del Trabalh, sus la plaça de Sant Sarnin de la Ciutat Mondina e se parlarà de la situacion dels salariats del Centre de Formacion Professionala d'Occitània Miègjorn-Pirenèus (CFPO), en cauma dempuèi octòbre de 2017, e tanben dels problèmas per trobar collectivament una solucion.
Per mai d'informacion podètz vesitar lo sit printemps-occitan.org.
Una cauma illimitada de set meses
Los salariats del Centre de Formacion Professionala d’Occitània Miègjorn-Pirenèus (CFPO-MP) son en cauma illimitada dempuèi lo 2 d'octòbre passat.
Los caumaires denóncian una marrida gestion, de marridas practicas, de demissions e purgas, e crenhon una desparicion de l’estructura. Aquela gestion, que li dison “arcaïca”, a descadenat —segon los caumaires— “un plan de redreiçament economic que nos mena encara auèi dreit dins la paret”. En mai d’aquò, planhon “de persecucions, le flicatge generalizat, les òrdres absurdes” e tanben que lo material se tròbe dins de condicions “deplorablas”.
Aquela gestion, segon los caumaires, a menat l’ancian burèu a la demission e a l’organizacion de “purgas” dintre lo personal.
Per quant a las revendicacions, exigisson la fin dels secutaments dels salariats e la levada de las sancions, de revalorizacions salarialas a nautor de las grasilhas de salaris en vigor dins la convencion collectiva dels organismes de formacion professionala, e la perennizacion dels contractes precaris.
Lo Centre de Formacion Professionala d’Occitània Miègjorn-Pirenèus es especializat dins l’ensenhament de l’occitan. Dempuèi 1999 prepausa una ofèrta de formacion variada de qualitat e dobèrta a totòm, en gascon e en lengadocian.
Los sèt meses de cauma an menat los caumaires dins una situacion economica catastrofica, e per aquela rason an mes en plaça una caissa de solidaritat
en linha sul sit leetchi.com.
#7 Vertat es que sens cap de nom, l'article sembla dedicat als iniciats. I a benlèu una mena de pudor entre occitanistas per denonciar pas. Es pas atal dins tot plen d'autres articles. Los medias occitans creisson e maduran!...
Compreni pas res a n'aquel conflicte. Quin n'es l'objecte ? Quins en son los protagonistas ambe pichons noms e noms d'ostal e benlèu lor organizacions" ( los patrons e los salariats son pas nombròses)? Quines son lor proposicions e revendicacions?
Pòdi pas anar a l'amassada del 19 de mai.
Mercés
#4 Super! Al trabalh!
#3
https://formation-professionnelle.lemonde.fr/recherche/e-learning-a-distance-communication/a217-c2324
#3
Justament siai a soscar a una aficha sonorisada que parlèssa occitan. Sufís d'un detector de presencia, d'una piuse . e atal cada còp que passaàs d'abans l'abicha (adiu manhac.. que fas auèi.... o plan d'autras causas...)
S'agís pas de balhar de leissons mas diu me damne, un bocin pas tròp, lo design es pîetadós e ai lo drech de lo dire, e as lo drech de la trobar repolida, 'aquèla aficha de mon vejaire servís degun e subretot pas la lenga occitana !
#2 Es plan aimable de vos prepausar; los caumaires del CFPO esperan amb plaser vòstra expertisa d'afichista e de comunicant e vos mercejan de vòstre sosten.
#1 es pas "la paret" mas "lo paret" !
Aficha antica : caldrai aprene de comunicar, ten urgencia granda ! sem en 2018 non pas en 1968.
Cauma longa: com se pòt viure sense ressorsas?
*Reflexionar: refleitir/reflechir < reflectir < reflèctere. + perpensar, soscar...


text:
Que comença per ua giga cantada en gaelic escocés per Julie Fowlis e que continua dab ua auta giga, irlandesa aquesta, aquiu cantada en gaelic irlandés per Muireann Nic Amhlaoibh, seguida per un tèma instrumentau semblant, l'aire de la cançon on the road to Dublin) jogada au tin-whistle e qu'acaba per ua tresau giga irlandesa tanben instrumentau.
E puishque i èm, aquiu que v'èi botat un aute trocet de l'excellenta Muireann Nic Amhlaoibh: ua cançon de la region oèst deu comtat de Kerry : an spealadóir (lo dalhaire - el segador) seguida per dus rils.
Le meán an fhómhair dá chaitheamh dom / Peu mitan d'agòr (= tardor), qu'èri acabat
Ba mhór dubhach mo scéal / Qu'èra fòrça trista la mea istoèra,
Go breoite, brónach, atuirseach/ Malaut, desconsolat, triste
Gan sólás insa' tsaol / Shens solaç (consol) en la vita
Mo pháircín féir gan gearradh uaim / Lo men campinet d'èrba (que'm demora) shens èster dalhat,
De dheascaibh clainn an Bhreacluain / De part de la familha de Braclon
'Gus féar na gcomharsan treascartha/E l'èrba deu vesin qu'ei dejà dalhada
Á chíoradh le grein / E seca peu só (sol)
Arrepic
Dá bhfaighinnse speal ó Shasana / S'avossi ua hauç d'Anglaterra
'Gus crann ó Locha Léin / E un mange (mànec) de Lough Leane
Cloch is clár is gaineamh air / Ua pèira e un plan dab sable dessús (una pedra i un pla amb arena a sobre)
Ó dhúiche Uí Néill / deu parçan (de la comarca) deus O'Neill
Do chuirfinn faobhar ar maidin suas / que'n harí un estrem de matin
'Sheasódh ar feadh na seachtaine / qui demoraré tota la setmana
Is bearrtha 'bheadh an t-acra / e l'acre que seré dalhat
Le fáinne an lae / per la fin de la diada
PS tà arrespóner a un legedor: parc que vòu díser camp en irlandés. paircín que deriva de parc per l'addicion deu sufix diminutiu afectiu -ín, mo = lo men, mo phaircin: lo men petit camp.


text:
Musicas de dançar - Poranh (CN)
Gai saber s'es de'n primièr inspirat de la significacion prigonda de la poësia trobadorenca, basada suls principis de la convivéncia, la tolerança, lo paratge e la largesa.
Musicalament, son a la recèrca de tot çò que se pòt trapar d'actual dins las linhas melodicas dels trobadors, amb d'un còp referéncias a la musica araba, ligams amb la musica populara e manlèus a la musica sacrada gregoriana. De la presa de consciéncia d'aquela varietat de significacions e d'influéncias nasquèt l'idèa de far un mescladís entre los sons d'uèi, en espleitant la possibilitat expressiva e la varietat dels sons sintetics, e las caracteristicas del timbre dels instruments tradicionals occitans.
A aquò s'ajustan melodias mai tipicaments popularas e musicas de composicion, que se mesclan dins una fusion dels genres (fòlc, rock, musica latina e electronica) per una musica entre tradicion e modernitat.
http://www.gaisaber.it - info[aro]gaisaber[punt]it
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Per Patric
Son arribats un dimenge amb lo trin de Paris,
An cercat dins lo vilatge lo cap de gara e li an dich :
"Fai ta mala, mon brave, l'a decidat lo govèrn.
Ara la linha es copada, fai ta mala, vai-te'n !"
Dempuèi òm l'apelava Fai ta mala. E la mala jamai la faguèt.
Esperava, esperava, esperava lo trin de cinc oras vint e sèt.
Sul trepador de la gara esperava cada matin
E lo vilatge se trufava en li disent : "I a ges de trin !"
Òme blau dins lo matin blanc
Lo drapèu roge dins la man.
E sa vida s'es passada a esperar son paure trin.
E lo vièlh Fai ta mala refusava de morir.
Refusava totjorn de creire que son trin passariá pas
E disiáa que voliá faire son mestièr fins al trespàs.
Om l'apelava Fai ta mala. E la mala jamai la faguèt.
Mas moriguèt un matin de prima a cinc oras vint e sèt.
Sul trepador de la gara, lo drapèu roge desplegat,
Dormissiá Fai ta Mala, dormissiá coma un enfant.
Òme blau dins lo matin blanc
Lo drapèu roge dins la man.
I a pas pus de Fai ta mala, i a pas pus de matin blanc.
L'an enterrat dins lo vilatge, lo drapèu roge dins la man ;
Mas del costat de la gara lo vent canta aquel refranh :
"I aurà pas pus de Fai ta mala : lo drapèu roge es per deman".
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel