text:
Antoni Gaudí
Antoni Plàcid Guillem Gaudí i Cornet, mai conegut coma Antoni Gaudí (Reus o Riudoms[1], 25 de junh de 1852 - Barcelona, 10 de junh de 1926) foguèt un arquitècte catalan. Autor de la Sagrada Familha, un dels edificis mai monumentals e emblematics de Barcelona, es reconegut internacionalament coma un dels gènis mai importants de son domeni. Sa contribucion a l'arquitectura es unica, e fòrça caracteristica de l'inventivitat d'aqueste constructor, çò que fa que siá considerat coma un dels artistas màgers del corrent artistic conegut jol nom de modernisme[2]. Un dels elements mai innovadors de son estil foguèt l'emplec d'una tecnica novèla, lo trencadís, fòrça presenta dins sas realizacions, que consistís a utilizar de bocins de mosaïc recuperat per decorar d'un biais colorat e unic sas construccions.
E mai se sa notorietat e prestigi internacionals se devon subretot al Temple de la Sagrada Familha, òbra colossala encara inacabada, Gaudí bastiguèt mantuna autra òbra illustra. La màger part d'aquestas, coma la Casa Vicens, lo Parc Güell, la Casa Batlló, la Casa Milà (tanben escaissada La pedrera) se tròban a Barcelona mas realizèt d'autres edificis que se tròban escampilhats dins divèrsas localitats espanhòlas coma El Capricho a Comillas en Cantàbria, en Castelha e Leon lo Palais Episcopal d'Astorga e finalament la Casa Botines de León.
Gaudí moriguèt tragicament lo 10 de junh de 1926, a l'edat de 72 ans, qualque temps aprèp d'èsser estat percutat per un tramvia dins una carrièra de Barcelona.
Somari
- 1 Biografia
- 2 Las aportacions de Gaudí
- 3 Òbras
- 4 Referéncias
Biografia[modificar | modificar la font]
Enfància e joventut[modificar | modificar la font]
Antoni Gaudí nasquèt lo dimècres 25 de junh de 1852. L'endrech exacte de sa naissença es discutit, segon d'unes, se situa a Reus, ont existís actualament una placa commemorativa sus l'ostal de sa possibla naissença, mentre que per d'autres seriá nascut al Mas de la Calderera de Riudoms, vilatge del Baix Camp, propietat qu'aparteniá a sa familha. Per contra se sap sens cap mena de dobte que l'endeman de sa naissença foguèt batejat dins la glèisa priorala de Sant Pere de Reus.
Antoni èra lo cinquen enfant, lo fraire pichon de Rosa (nascuda en 1844), Maria (en 1845), Francesc (nascut en 1848 e mòrt en 1850) e Francesc (nascut en 1851), del parelh format per Francesc Gaudí i Serra, un pairolièr originari de Riudoms, e Antònia Cornet i Bertran de Reus, sortida tanben d'una familha de pairolièrs de l'airal. Dempuèi qu'èra fòrça menudet lo futur arquitècte patiguèt de problèmas rumatismals, çò que l'empachèt de viure una existéncia normala per son temps, e aquesta feblesa li portèt pena tota la vida. La malautiá foguèt probablament una de las rasons màgers que farguèt son caractèr particular, fòrça introvertit e reservat. Per tal de remediar a son problèma, los mètges avián conselhat que seguiguèsse una dieta vegetariana e que se passegèsse de quant en quant. Foguèt per aquò que Gaudí venguèt vegetarian e tanben un grand caminaire. Per encausa de sa malautiá podiá pas jogar amb los autres enfants e èra sovent absent en cors. Quand anava a l'escòla, i arribava sus l'esquina d'un ase, çò que li laissèt lo temps e li permetèt d'observar e d'examinar en detalh durant d'oras los animals, las plantas e mai las pèiras del camin.
La predisposicion d'emplegar de materials divèrses per far de bastiments se deu probable al fach que tant son paire coma son grand trabalhavan lo metal per ne far de pairòls. Avián un talhièr dins l'ostal de la familha del raval de Sant Francesc de Riudoms. Un autre element que probablament l'orientèt cap a l'arquitectura foguèt que quand èra fòrça jove, amb sos amics Eduard Tosa e Josep Ribera, visitèt sovent las ruinas del monastèri de Poblet que coneissiá d'a fons, ja qu'èra lo periòde de la fin del romantisme.
Gaudí faguèt sos estudis e son bachelierat al collègi dels Escolapis de Reus, ont mostrèt son talent de dessenhador quand se trachèt de las decoracions que devián èsser emplegadas dins las representacions teatralas de l'escòla. Durant aquel periòde tanben realitzèt de dessenhs per la revista El Arlequín, mas n'es pas estat servat cap d'exemplar.
L'arribada a Barcelona[modificar | modificar la font]
Gaudí s'installèt a Barcelona en 1870 per i aprendre l'arquitectura. Estudièt de 1873 a 1878 a l'Escola de la Llotja e puèi a l'Escola Provincial d'Arquitectura de Barcelona; a l'encòp del temps qu'anava pas a l'escòla trabalhava dins mantun domeni, que siá coma pairolièr, o dins diferents burèus d'arquitèctes. A la fin de 1873, o mai a la debuta de 1874, del temps de sa formacion, aviá ja realizat son primièr projècte, lo plan general de la Cooperativa Obrera Mataronense, que vendriá puèi la primièra cooperativa obrièra de tot l'estat, gràcias al reusenc Salvador Pagès i Inglada. Elaborèt tanben la bandièra d'aquela cooperativa.
Los annadas seguentas, entre 1873 e 1878, trabalhèt per Josep Fontserè i Mestre, sul projècte del parc de la Ciutadèla. Las tascas realizadas pel jove Gaudí afectavan subretot la cauna e l'aqüari de la Cascada monumentala e tanben la grasilha que envira lo parc e lo mercat del Born. Coma assistent de l'arquitècte Francesc de Paula del Villar i Carmona, trabalhèt sus l'absis e lo cambril de la Mare de Déu de Montserrat al monastèri benedictin de Montserrat, en 1876. Los trabalhs que realizèt tanben durant aquesta epòca coma delineant per Leandre Serrallach i Mas, foguèron un altar per Masnou, la casa Grabulosa e la vil-l'Arcàdia a Montjuïc.
A partir de 1876 tota una tièra de dramas familials afectèron prigondament Gaudí. Aquel an moriguèron a l'encòp sa maire e son fraire Francesc, e tres ans mai tard los seguiguèt sa sòrre Rosa. Gaudí alara se deguèt trachar de Rosa Egea, la filha andicapada mentalament de sa sòrre Rosa.
Durant son temps d'estudiant elaborèt de dessenhs per maites projèctes ont s'i pòt apreciar son talent de perfeccionista. Exibisson sa capacitat a dominar l'art del dessenh e de l'aquarèla:
Fin finala foguèt pas un escolan particularament brilhant e mai capitèt pas d'obtenir qualques matérias. Pasmens, finalament, lo 15 de març de 1878 obtenguèt son diplòma e títol d'arquitècte.
Las realizacions inicialas (1878-1882)[modificar | modificar la font]
Tre qu'obtenguèt son títol d'arquitècte en 1878, projectèt que sa taula de trabalh de fusta e metal foguèsse realizada pel fustièr Eudald Puntí e per Llorenç Matamala en çò qu'es del metal, dessenhèt sa carta professionala amb son domicili al carrer del Call, 11, 3r.
La primièra etapa de l'arquitectura d'Antoni Gaudí se vegèt pro marcada per la comunion amb l'ideal cooperativista. Contunhèt a trabalhar dins la Cooperativa Obrièra de Mataró sul projècte del Casino recreatiu (1878), que pasmens arribèt pas jamai a èsser realizat, e de dos dels ostals pels trabalhadors (1878), e en 1883 la bascula, la porteria; son trabalh mai remirable de totes los que foguèron realizats dins aqueste ensems: la sala de blanquiment, amb una estructura de la cobèrta facha amb de pèças cortas de fusta fixadas amb de vises que configuran d'arcs parabolics. Ulteriorament contunhèt sos ligams amb lo disseny de l'ensems de la cooperativa amb la creacion de l'estendard de la societat (1884) e la decoracion d'una sala per una fèsta culturala en 1885. Se conserva la sala de blanquiment amb los arcs parabolics e un pavalhon de servicis.
En 1878, foguèt encargat per la municipalitat de la comuna de Barcelona de se trachar de la concepcion de fanals de sièis braces per la plaça Reiala. Los farguèt en s'inspirar de la mitologia romana; aital lo coronament de la part superiora mòstra la representacion del casc del dieu roman Mercuri, e tanben doas sèrps qu'envolopan lo braç central,[3]. Los autres fanals de tres braces son estats plaçats davant lo Govèrn Civil al Pla de Palau.[4]
Lo 14 de mai de 1878 realizèt un dessenh de quiòsc de servicis, una botigueta de flors e un indicador public, de marbre e de veire e amb una marquesina per abrigar del solelh e de la pluèja. La comanda d'Enric Girossi de Sanctis, que pensava de distribuir per la ciutat de Barcelona 20 quiòsques, capitèt pas de se realizar pr'amor dels problèmas economics qu'aviá patit aquel comerciant.[5]
Durant aquel annada 1878, realizèt un projècte d'un teatre per l'entitat recreativa «La familiar del Putxet», dins çò qu'èra en aquel temps la localitat de Sant Gervasi de Cassoles; aquesta obra es desapareguda actualment.
Realizèt, per la gantariá d'Esteve Comella del carrer d'Avinyó, una veirina de fèrre e de veire que foguèt exibída a l'Exposicion Universala de París d'aquel any, ont tanben se mostrèron los plans del Casino de la Cooperativa de Mataró. Quand vegèt la veirina en París, Eusebi Güell li demandèt per son sògre, lo marqués de Comillas, los mòbles per la capèla-panteon del Palais de Sobrellano a Comillas, qu'èra estada un projècte de l'arquitècte Joan Martorell i Montells. la construccion del mobiliari se faguèt dins los talhièrs de Puntí, compren un banc, un reclinatòri e una grandcadièra de dorsièr naut amb de basses relèus escalprats dessús.[6]
Quand se debanèt l'Exposicion d'Arts Industrialas al Foment del Trabalh Nacional, que foguèt inaugurada lo 21 de desembre de 1880 al palais del marqués de Castellvell dins lo carrer de la Canuda de Barcelona, Gaudí escriguèt un article, lo solet que faguèt pas jamai l'arquitècte, en comentar 30 dels 700 objèctes expausats. Lo tèxt, redigit en catalan, foguèt publicat en doas parts dins lo jornal La Renaixensa los 2 e 4 de febrièr de 1881.
Las primièras realizacions de Gaudí foguèron influenciadas per una granda varietat d'estils coma per exemple lo neogotic, lo mudejar o lo barròc, fins qu'arribèt l'espelida en Catalonha del modernisme. Dins aqueste genre capitèt de se bastir un estil pròpri, en utilizar sas observacions e estudis sus la natura e las formes regladas de la geometria, l'emplec de totas las arts aplicadas per la decoracion de sos bastiments e la recuperacion per l'ondrament de la mosaïca anciana transformada per Gaudí en trencadís, en fargar aital una tecnica novèla.
Entre las annadas 1879 e 1881 Gaudí concebèt per la glèisa del convent de religiosas de Jesús e Maria de Sant Andreu de Palomar (qu'es actualatmen la glèisa parroquiala de sant Pacià) lo mosaic roman del pasiment (fòrça semblable al postam emplegat dins un taulèl per la farmacia Gibert realizat aquel meteis an). Ideèt tanben per las religiosas, una custòdia, l'autar e de lums de fusta daurada que simulan de dragons amb de lums tenguts dins sas bocas; aquestas lampas e la part d'un cadierat son estat servats dins lo collègi de Jesús-Maria de Sant Gervasi de Cassoles, mentre que l'autar e la custòdia desapareguèron del temps de la revòlta sonada Setmana Tràgica en 1909. Lo mosaic d'opus tesselatum es conservat a l'la glèisa de sant Pacià perfectament restaurat.[7] Per aquesta meteissa congregacion religiosa e per la capèla del collègi de Tarragona[8] Faguèt un autar de marbre blanc e a l'antipèdi se tròban tres medalhons amb los bustes d'àngels, la part centrala pòrta una crotz e son plaçats sus un fons de veire blau. Realizèt tanben un ostensòri amb una copòla de forma parabolica que foguèt destrucha al meteis moment que los setials de las monjas en 1936.[9]
En 1882 signèt amassa amb d'autres arquitèctes un manifèst en favor del projècte de nòva catedrala de Barcelona de Joan Martorell i Montells, un projècte qu'aqueste aviá realizat amb gredon e que Gaudí se trachèt de deslinhar amb de tencha chinesa. Finalament se construsiguèt la faciada de l'arquitècte Josep Oriol Mestres.
Istoricisme. A la recerca d'un estil pròpri (1883-1900)[modificar | modificar la font]
Durant aquesta etapa Antoni Gaudí utilizèt, amb una forma fòrça liura e personala l'art musulman e los estils gotic o barròc, tot en seguir lo corrent istoricista qu'èra a la mòda en aquel temps, amb un esfòrç per anar mai enlà dels estils istorics e aténher una plastica e de formas estructuralas pròprias. Inventèt alara una quantitat considerabla de mecanismes, sistèmas e elements arquitectonics, e formulèt tanben un lengatge arquitectonic d'una granda simplicitat constructiva, amb lo predomini de la linha drecha sus las corbas.
Se pòdon apreciar las influéncias istoricistas dins sas òbras, coma per exemple l'art mudejar, amb l'emplec dels malons escalonats, la policromia de las rajòlas coma en 1883 quand concebèt sa primièra òbra de cèrta envergadura, la Casa Vicens, dins lo barri de Gràcia a Barcelona, per una familha amonedada proprietària d'una fabrica de ceramica,[10] que s'inspirava de l'arquitectura islamica e orientala. Se destacava de çò abitual en aquel moment per son utilizacion particulara de la pèira, del malon, e de la ceramica. Se remarca l'estil mauresc de la decoracion interiora ont s'i vei un cèl clar, cupular, format per de geis policromat dins la sala del fumador, simplament per tal de formar un espaci misteriós.[11] Segon çò que dison las costumas orientalas una frasa ven mai vertadièra dau mai es repetida. Aital Gaudí utilizèt la decoracion per cobrir los murs o sostres o parets la ceramica, l'estuc o la fòrja repetitiva, coma la grasilha de la casa Vicens, dicha del «margalló», que mai tard installèt tanben dins lo parc Güell.
La construccion orientala foguèt estudiada per Gaudí a partir de colleccions de fotografias qu'aquesiguèt de l'Escòla d'Arquitectura de Barcelona. S'i laissèt inspirar pels elements decoratius de fusta e de ceramica, lo malon vesedor e per l'art extremo-oriental, los dragons, e a l'encòp pel volum e las formas generalas d'exemples d'Índia o Pèrsia.[12]
Aquel meteis an se debanèron dos eveniments que foguèron essencials dins la vida de Gaudí, e totes dos se deguèron a Joan Martorell i Montells, l'arquitècte qu'aviá bastit un ostal a la Rambla per l'industrial Joan Güell i Ferrer, e que venguèt son mentor. Bèl primièr foguèt Martorell que presentèt Gaudí al filh de Joan Güell, Eusebi Güell i Bacigalupi, e d'un autre costat se vegèt cargat, en seguir los conselhs de Martorell, la continuacion de las òbras de çò que vendriá la Sagrada Familha per encausa de divergéncias entre l'arquitècte precedent, Francisco de Paula del Villar, e los promotors, l'Associacion de Devòts de Sant Josep, entitat qu'aviá crompat en 1881 un grand terrenh entre ls carrers de Marina, Provença, Sardenya e Mallorca a Barcelona, per i construire son temple. Aquesta comanda contribusiguèt bèlament a far venir famós un arquitècte començaire dins lo mond de la religion catolica.
Güell e Gaudí, catalanistas totes dos, simpatizèron sulpic, e durant 35 ans, fins a 1918, l'an que Güell se moriguèt, la relacion pervisquèt fòrta e se faguèt tangibla dins mantuna realizacion. De fach, Eusebi Güell intervenguèt parcialament coma son mecènas, encara qu'aguèsse pas que sièis ans de mai que Gaudí. Podiá comptar sus una fortuna doncas aviá eiretat los negòcis de son paire e a mai, s'èra maridat amb Isabel López, una rica eiretièra, filha d'Antonio López y López, lo marqués de Comillas, çò que faguèt d'el l'administrador de las doas fortunas familialas colossalas.
La primièra comanda de Güell foguèt la concepcion del portic de dintrada per un mas rural qu'aqueste aviá crompat a l'exterior de las Corts, Can Cuiàs de la Riera. Gaudí i empleguèt tornarmai l'estil neo-mudejar, realizèt lo mur de maçonariá amb divèrsas pòrtas, que la mai remirabla es la principala que ten una grasilha de fèrre en forma de dragon, amb d'uèlhs de cristal; aquesta figura representariá a Ladon, lo dragon gardian del Jardin de las Esperidas, vençut per Ercules del temps de son onzen trabalh - episòdi qu'es narrat per Jacint Verdaguer dins son poèma L'Atlàntida, dedicat a Antonio López y López, lo primièr marqués de Comillas, que èra lo sògre d'Eusebi Güell, qu'i podèm podèm percebre la possibla origina de la figura de la dintrada als pavalhons-. Sul dragon i a un irangièr fach amb d'antimòni, que remanda tanben a las Esperidas. La forma del dragon correspond a la posicion de las estelas de la constellacion de la Sèrp, en la que se vegèt transformat Ladon per lo castigar del raubatòri dels iranges.
Demest los autres resultats de sa relacion amb Güell, aquela meteissa annada Gaudí realizèt los plans del mas El Capricho a Comillas (Cantàbria) per Máximo Díaz de Quijano, lo conhat d'Antonio López. Aquesta foguèt bastida entre 1883 e 1885, e s'i pòt apreciar la torre fòrça semblabla a un minaret d'Isfahan en Pèrsia. En 1893 faguèt un projècte per una escòla de Tangèr[13] que jamai capitèt pas arribar de se realizar.
Durant aquel periòde, Gaudí, qu'aviá pas que 31 ans, aviá la carta blanca per pensar a un projècte diferent pel Temple Expiatòri de la Sagrada Familha dins los terrenhs de Sant Martí de Provençals, qu'èra encara en aquel temps un vilatge independent del plan de Barcelona. Entre 1883 e 1893 se realizèt la primièra fasa de la construccion del temple, que consistissiá a auborar la cripta, d'estil neogotic (1883-1891) e l'absis (1891-1893).
En 1885, projectèt de far un autar, un reliquiari e un sagrari per l'ostal del promotor de la Sagrada Familha, Josep Maria Bocabella, qu'aviá prealablament obtengut una licéncia papala per sa realizacion. La fusta de totes los elements de l'autar e del retaule qu'èran de caoba, foguèt realizada pel fustièr e modelista Frederic Labòria, amb d'imatges de la Sagrada Familha, Santa Teresa e Sant Francesc de Paula.[14]
Las creacions de Gaudí s'inspirèron en part de las idèas que l'arquitècte francés Eugène Viollet-le-Duc enoncièt dins son llibre Diccionaire Raisonné et Entretiens sur l'Architecture. Dins l'òbra, l'autor i expausavala valor que la natura ten dins l'arquitectura; i indicava que sonque caliá observar e, a partir d'aquel moment, crear.« L'art de l'arquitectura es una creacion umana; mas aquesta es nòstra inferioritat que, per obtenir aquesta creacion, sèm obligats de procedir coma la natura dins sas òbras, en emplegar los meteisses elements, lo meteis metòde logic; en observar la meteissa somission a cèrtas leis, las meteissas tradicions.[15] »
Güell li comandèt un lotjament per son usatge personal, lo Palais Güell que se deviá situar dins lo carrer Nou de la Rambla de Barcelona. L'idèa de l'industrial èra qu'aqueste novèl edifici foguèsse parièr o mai grand que lo Palais Moja, situat a la Rambla, al canton amb la carrièra de Portaferrissa, qu'èra la proprietat de son conhat, Claudi López, lo segond marqués de Comillas. La construccion comencèt en julh de 1886 amb de pèira portada dempuèi las peirièras de son quite proprietari, e amb aqueste material se faguèron las colomnas amb de capitèls iperboloidals. La faciada conten d'elements audacioses de fèrre forjat en luòga de las pòrtas de fusta, qu'èran tras qu'abitualas en aquel temps, e una pèça clau de l'ostal se tròba dins la decoracion del manjador, que presenta de murals del pintor Aleix Clapés i Puig, un amic de Gaudí.[16]
Demest las autras realizacions d'aquela epòca figura lo Palais Episcopal d'Astorga. L'avesque Grau decidiguèt de cargar son amic Gaudí de far la construccion d'un novèl palais episcopal. L'arquitècte se desplacèt pas e demandèt que li foguèssen mandadas de fotografias, e de detalhs sul terrenh. La catedrala d'Astorga èra gotica e Gaudí tenguèt compte de totes aqueles detalhs per tal d'elaborar sos plans. En 1888, quand l'avesque acceptèt de li fisar la construccion, Gaudí viatgèt a l'endrech ont se deviá bastir lo monument e ailà realizèt mantuna modificacion. Confrontat a la mòrt de l'avesque Grau lo 21 de setembre de 1893, a l'incompreneson e als problèmas que li causavan los canonges de la catedrala, Gaudí decidiguèt de renonciar a contunhar, aprèp aver dessenhar l'estèla de son amic eclesiastic.[17]
Qualque temps mai tard, lo paire Enric d'Ossó i Cervelló, del Collègi de las Teresianas de Sant Gervasi de Cassoles, l'endrech principal de l'òrdre teresian a Barcelona, causiguèt Antoni Gaudí per acabar las òbras del Collègi qu'èran estadas començadas per l'arquitècte Joan Baptista Pons i Trabal. L'edifici se bastiguèt amb un caractèr fòrça mai sòbri que las autras construccions contemporanèas que son per exemple lo Palais Güell e lo d'Astorga. L'efièch que capitèt l'arquitècte es d'estil gotic realçat pels gablets estreches. L'interior es devesit en tres naus long del bastiment, al primièr nivèl se tròban de passadisses longs amb d'arcs parabolics que s'espandisson fins ont arriba la vista; aqueles arcs a mai del fach decoratiu an la mission de sostenir de grands peses. La nau centrala es devesida en sèt rectangles amb lo simbolisme extrach del libre Las Moradas o Castillo interior de santa Teresa e la metafòra qu'emplagava de las sèt mansions per descobrir las sèt estratas de la recerca esperitala.
En 1891 recebèt la comanda dels comerciants de teissuts Mariano Andrés e Simón Fernández, los provesidors d'Eusebi Güell, per realizar un ostal a Leon, çò qu'es sonat la Casa de los Botines. Son aspècte es monumental, ja que se tròba situada en plen còr de la ciutat e s'agís d'una ostal a quatre vents, d'estil neogotic, compta un nivèl bas comercial e de lotjament als nivèls superiors, se realizèt amb de pèira calcària e una cobèrta de lausa. Foguèt criticada per mantun professional quand observèron l'estabilitat febla que podriá possedir, ja qu'èra a se construire sonque amb los murs de carga exteriors e de pilars de fosa al nivèl bas. Tre que Gaudí s'assabentèt d'aquelas rumors, diguèt que voliá que s'escriguèssen aqueles comentaris, per las enquadrar e las plaçar dins lo vestibul un còp que seriá acabada l'òbra. Sus la pòrta principala de la faciada foguèt plaçat un Sant Jòrdi amb lo dragon qu'èra estat realizat per Llorenç Matamala a Barcelona. Los plans del bastiment foguèron trobats dins un tub de plomb situat jos l'estatua de Sant Jòrdi, durant una restauracion que se faguèt en 1951 quand aguèt d'èsser desmontada l'escultura.
Son estetica mediterranèa fòrça particular fa que dins l'arquitectura de Gaudí, e mai se pren la natura coma font d'inspiracion, se pause l'imatge de la cultura catalana, en s'apiejar sul lengatge arquitectonic de l'epòca medievala, jos l'impulsion del movement de la Renaissença, pasmens a l'encòp èra mestièr de reconstruire las tradicions amb las necessitats de son temps. Aital manlevèt a l'arquitectura gotica sa verticalitat, mas tot en elaborar un novèl sistèma constructiu que contrarrestèsse lo pes de las vòutas, que Gaudí ne diguèt:« Las vòutas goticas son una falsa susfàcia, que son dos cercles units per una drecha; se un d'aquestes es remplaçat per una ellipsa, la susfàcia resultanta es un iperboloide (la reglada de revolucion); s'aguèssen estat realizadas aital ganharián, car aurián una lei, ara son de susfàcias bastardas.[18] »
Aital Gaudí desenvolopèt dapasset son arquitectura en s'alunhar del goticisme, la corba de la parabòla dona la sensacion de movement. Es dins la construccion de la cripta de Santa Coloma de Cervelló e dins lo Temple de la Sagrada Familha que melhor s'i pòt apreciar.
Durant l'annada 1891 realizèt un viatge a Marròc. En companhiá del segond marqués de Comillas Claudi López i Bru, partiguèt a Tangèr per i veire lo terrenh ont, per comanda de son amic nòble, deviá construire un bastiment per las Missions Catolicas Franciscanas. Comencèt a dessenhar sos plans en 1892 amb un grand estrambòrd e al cap d'un an aviá ja concebut las basas, las nautors, e la rèsta dels detalhs, compreniá una glèisa, un espital e una escola. Lo projècte finalament se realizèt pas, pasmens Gaudí ho va tenir emmarcat son estudi a la vista de totes los visitaires. Aquel projecte serviguèt ulteriorament per poder utilizar qualques unas de las solucions expausadas, dins las torres de la faciada de la Naissença de la Sagrada Familha.[19]
De 1895 a 1901 se bastiguèt per Eusebi Güell, probablament en collaboracion amb Francesc Berenguer, la cava celler de las Bodegues Güell, situada dins la zòna de Garraf prèp de Sitges, dins de proprietats de Güell qu'anteriorament avián apartengut al Cabildo catedralici de Barcelona. Foguèt auborat amb una pichona glèisa e s'i pòt apreciar sus las chemenièras una cèrta semblança amb lo projècte de las missions de Tangèr. Aquel an Gaudí projectèt de bastir un panteon per la familha Güell que se deviá far sus la montanha de Montserrat, que nos n'assabenton sonque només la descripcion que ne faguèt Josep F. Ràfols, que ne vegèt los plans, e comentèt qu'èra una tomba excavada dins la ròca amb un vestibul qu'i deviá far capèla.[20]
Modernisme. Creacion e innovacion amb estil pròpri (1900-1914)[modificar | modificar la font]
La segonda etapa creativa d'Antoni Gaudí coincidiguèt amb lo moment mai naut del modernisme, durant lo moment que se desvolopèt un lengatge personal colorista e gaujós, amb un aprigondiment dins la religiositat, particulalament remarcabla dins lo Temple Expiatòri de la Sagrada Familha.
Lo modernisme se situèt subretot dins los païses que tenián ja un gra pro elevat de desvolopament industrial, e ont se manifestèt tanben, preferentament dins una part del sector intellectual, un desir de renovacion de l'arquitectura. En Catalonha, foguèt gràcias als precedents portats per la Renaissença e la volontat de construire una cultura nacionala catalana, que se produsiguèron de signes pròpris al modernisme. Dempuèi l'Exposicion Universala de Barcelona de 1888 prepausada pel cònsol Francesc de Paula Rius i Taulet, se pausèt la question de l'experiéncia arquitectonica se pensèt, amassa amb lo desvolopament economic, a partir de l'obra que bastiguèt Lluís Domènech i Montaner, lo Cafè-restaurant de l'Exposicion, que venguèt lo primièr exemple del començament de bastiment modernista a Barcelona.[21] Lo cònsol de Barcelona comandèt alara a Antoni Gaudí un plan de reforma interiora de la ciutat. Mas finalament, tot aquò se realizèt pas e Gaudí participèt amb de dessenhs a la Seccion d'Arquitectura e amb la realizacion del pavalhon de la Companhiá Transatlantica dins la Seccion Maritima, s'agissiá d'un remodelatge total que presentèt la Companhiá durant l'Exposicion Navala de Cadis de 1887 e qu'èra un projècte fach per Adolfo García Cabezas.Modèl:Sfn L'arquitècte i apondèt un pòrge e de merlets amb de persianas basculantas que ne cambièron totalament l'aspècte. Dins lo musèu de la Sagrada Familha n'existisson de modèls de geis, ja que lo pavalhon desapareguèt quand se construsiguèt lo passeig Maritim.[22]
Mai tard, en 1904, Gaudí realizèt lo projècte d'un ostal residencial pel pintor Lluís Graner dins lo carrer Nou de Santa Eulàlia de Barcelona, mas finalament ne faguèt sonque la barranha .[23] Pel quite Graner decorèt la Sala Mercè de la Rambla, un local ont s'i fasián d'espectacles de cinèma, e qu'a desaparegut actualament.[24]
Lo 23 d'octobre de 1906 se moriguèt son paire, Francesc Gaudí i Serra, quand aviá 93 ans, dins l'ostal del Parc Güell ont s'èra installat amb son filh l'an anterior. Gaudí demorèt gaireben sol alara, sonque amb la companhiá de sa neboda Rosa Egea, fins que moriguèsse en 1912.
Es d'aquela etapa la Casa Calvet, una de sas òbras mai conservadoras. Foguèt una comanda dels successors de Pere Màrtir Calvet, de comerciants textils, per construire un immòble e i dedicar la part bassa e sosterranèa als afars. La faciada la realizèt a partir de dessenhs sus de plans mas empleguèt tanben una maqueta de geis per poder mostrar melhor la decoracion escultorica. La faguèt bastir amb de pèira de Montjuïc e dins la tribuna principala i son representat de relèus amb de bolets, ja que sénher Calvet èra micològ, en naut de tota la faciada, los bustes dels tres sants patrons de Vilassar de Dalt, d'ont èran los Calvet. Foguèt lo primièr bastiment que se vegèt recompensat per la Comuna durant lo Concors annadièr d'edificis artistics (1900). Per aqueste ostal Gaudí concebèt los primièrs mòbles organics realizats per Casas & Bardés, en fusta de roire e de formas curvilínias amb d'estudis ergonomics que representèron una granda innovacion dins lo domeni del mobilièr. Actualament son encara fabricats per de colleccionaires gaudinians.[25]
La torre Bellesguard (1900-1909), construcha amb de pèira e de malons, presenta fòrça mai de projeccion verticala qu'orizontala, ajudada per una torre troncoconica coronada amb la crotz de quatre braces tan caracteristica de l'arquitectura de Gaudí. Las terrassas amb sos arcs de malon son una demostracion de mestresa dins l'utilizacion d'aqueste material, tal coma se pòt veire tanben dins La Pedrera e dins lo Collègi de Santa Teresa de Ganduixer. Las mosaïcas dessenhadas per Domènec Sugrañes e lo fèrre forjat apondon de fantasiá a l'edifici.
Las aportacions de Gaudí[modificar | modificar la font]
La contribucion d'Antoni Gaudí a l'arquitectura es unica e es unanimament considerat coma un dels representants màgers del corrent modernista. Dempuèi qu'èra jovenet lo futur arquitècte aviá observat amb atencion e paciéncia la natura, que sas formas, sas colors e sa geometria lo pivelavan. Malgrat sa realizacion d'un nombre bèl de bastiments, çò que mai notorietat li a portat mondialament es estat la realizacion, encara inacabada, del Temple de la Sagrada Familha. Pasmens dins Barcelona son nombrosas sas autras òbras coma la Casa Vicens, lo Parc Güell, la Casa Batlló, la Casa Milà (tanben escaissada La pedrera). D'autras òbras siás se tròban escampilhadas dins divèrsas localitats espanhòlas: El Capricho a Comillas (Cantàbria), e en Castelha e Leon lo Palais Episcopal d'Astorga e la Casa Botines de Leon.
Moriguèt lo 10 de junh de 1926 a l'espital de la Santa Creu de Barcelona aprèp d'èsser estat percutat per un tramvia.
Òbras[modificar | modificar la font]
Son enumeradas çai-jos las òbras de Gaudí.[26]
Astorga[modificar | modificar la font]
Barcelona[modificar | modificar la font]
Comillas (Cantàbria)[modificar | modificar la font]
La Pobla de Lillet[modificar | modificar la font]
León[modificar | modificar la font]
Mataró[modificar | modificar la font]
Monistrol de Montserrat[modificar | modificar la font]
Santa Coloma de Cervelló[modificar | modificar la font]
Sitges[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]

- ↑ Existís una cèrta polemica per saber se Gaudí nasquèt a Reus o a Riudoms, localitat fòrça pròcha de Reus d'ont èra originària la familha de son paire. Pasmens la màger part dels especialistas s'inclinan en favor de Reus: «Gaudí nasquèt, segon una granda part de las versions, dins lo carrer de Sant Joan, al costat de la plaça Prim de Reus (...) Pasmens, mai tard Gaudí laissèt maliciosament dobèrtas aquelas pòrtas en laissar pensar que, en realitat, podiá èsser estat nascut dins lo talhièr de son paire, situat tot just quand se dintra dins lo limit municipal de Riudoms». Gijs Van Hensbergen (2002), pp. 33-35.
- ↑ D. Rodríguez (2008) pàg.53
- ↑ Mercuri vegèt doas sèrps que luchavan e las disseparèt pacificament amb lo caducèu.
- ↑ Permanyer, Lluís (1998) Un passeig per la Barcelona Modernista, Barcelona, Ediciones Polígrafa SA. ISBN 84-343-0877-0
- ↑ J. Bassegoda i Nonell (2002) pàg. 50-54
- ↑ J. Bassegoda i Nonell (1984) pàg. 232
- ↑ J. Bassegoda i Nonell (2002) pàg. 68
- ↑ Foguèt dins aquel collègi que recebèt son educacion la neboda de Gaudí, Rosa Egea, a partir de 1879.
- ↑ J.Bassegoda i Nonell (1984) pàg. 233
- ↑ Gijs van Hensbergen (2002) pag. 106
- ↑ J. Bassegoda i Nonell (1984) pàg. 126
- ↑ J. Bassegoda i Nonell (1984) pag. 119
- ↑ Juan José Lahuerta: Verdaguer i Gaudí al nord d'Àfrica Modèl:Ref-web pàg.8
- ↑ J. Bassegoda i Nonell (1984) pag. 236
- ↑ Viollet-le-Duc. Diccionaire Raisonné. Volum VIII, Style, pag. 494
- ↑ J. Bassegoda Nonell (2002) pàg. 126-128
- ↑ Gijs van Hensbergen (2002) pag. 136
- ↑ A. Gaudí (1982) pag.117-118
- ↑ J. Bassegoda (1988) pag. 80
- ↑ J. Bassegoda (1988) pàg. 83-84
- ↑ A. Suárez i M. Vidal (1987) pàg. 95
- ↑ J.Bassegoda i Nonell (1984) pàg. 236
- ↑ Bassegoga, Joan. Graner i Gaudi, una collaboracion pas gaire coneguda. La Vanguardia, 18-07-1969
- ↑ Sant Barjau. Revista BMM, núm. 58 (2002)
- ↑ J. Bassegoda (1988) pàg. 85-88
- ↑ Lista d'òbras completas


c: text/html

text:
1608
Aquesta pagina concernís l'an 1608 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Perseguida dei combats còntra leis Oròmos dins lo sud d'Etiopia onte l'armada etiopiana infligiguèt una desfacha saunosa a son adversari au començament de l'annada. Aquò permetèt a Susenyos de se preocupar d'una revòuta menada dins lo nòrd per un pretendent que ressemblava au negus Yakob tuat en 1607 a la batalha de Gol (pasmens, son cabadre èra pas estat descubèrt). Leis insurgents foguèron vencuts tres còps dins lo corrent de l'annada per lei tropas de Sela Krestos, governador de Tigre, mai lo pretendent capitèt de s'enfugir dins lei montanhas. Lei temptativas de captura mau capitèron e lo pretendent foguèt finalament assassinat. En decembre, après aquelei victòrias, Susenyos foguèt oficialament coronat negus a Aksom.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dimarts, 13 d’agost de 2013
Chanc, chanca, chancar, chancaire...
De fèit, en espanhòu, lo mot zanca que designa la partida mei longa, inferiora, de las patas deus ausèths.
En portugués, um chanca que designa "um pé grande" (un pè gran). Que designa tanben ua sòrta de cauçadura rustica e que pòt voler designar ua cama d'òmi, particularament ua cama longa e prima. Locaument (Tras-os-montes) que i trobam lo mot sanca, variant dialectau de chanca, qui significa cama.
Segon lo lingüista basco Txomin Peillen, zango, var. zanko, zankho que significa cama en basco, lo mot corresponent en viscaïn qu'ei zanka, txanka. Unh aute mot basco tà diser "cama" e qui a acaçat en mei d'un dialècte basco la fòrma zanko, qu'ei anka. Jo que supausi aqueth cambi que's devó har per influéncia deu mot romanic (d'origina francica ) (h)anca qui va balhar lo noste mot anca. En basco, zango qu'ei autanplan emplegat en composicion tà designar varias partidas distintas de la cama: zangokabil (cavilhar: lit. cama cavilhar), zangokidal (tíbia: lit. cama cama), zangomakil (tíbia, lit. cama baston), zangosarar (popa de la cama lit. cama poma), zangolepo (popa de la cama, lit. cama còth) etc, etc.
Com lo mot cama en gascon, zango qu'ei autanplan emplegat en basco tà designar la cama d'objèctes inanimats o de plantas: mahainzango ( lit. taula cama), artazango: tanòca (lit. milhòc cama); azazango, lit caulet cama etc.
Quitament qu'avem en basco lo mot zankape o zangope, qui significa dominacion.
En espanhòu, lo mot zanca (partida inferiora de la pata d'ausèth, autanplan cama d'òmi, particularament ua cama longa e prima, e zanco (gasc. escassa) qu'an balhat ua familha pro importanta de mots taus com zancudo / zancuda (gasc. camalong, -a, camelat-ada; eusk. zankaluze, zangil, zankailo), zancada (gasc. encamada; eusk. zankaldi); zancadilla (gasc. dravada, entercamada, camatrava; eusk. zankarte), zancajo (gasc. talon, eusk. zankaztal). Que sembla lo (o un) significat prumèr de zanca qu'èra plan lo de cama, en espanhòu com en basco.
L'espanhòu qu'a dus mots de mei de la medisha familha etimologica, qui son chanca e chancla. Que designan sòrtas de cauçaduras rusticas (cf. chanca en portugués). Aquiu la relacion quitament semantica dab lo latin zanca/tzanga "sòrta de cauçaduras" qu'ei dirècta.
En gascon, lo vèrbe chancar qu'a un doble significat: 1- caminar en sautar sus un pè solet (har chancs), tortejar (en cat : coixejar) 2- caminar en emplegar las escassas, o sia las chancas.
Un chanc que pòt designar lo saut hèit peu caminaire qui camina sus un pè solet autanplan com lo pas deu chancaire (lo qui camina dab chancas).
Ua chanca qu'ei l'escassa deu chancaire. Lo mot catalan xanca (qui significa escassa com lo noste chanca) qu'ei un manlhèu probable deu gascon, qui averà tanben podut influenciar lo significat d'escassa de l'aragonés chanclo e deu castelhan zanco, qui n'arretrobam pas dab nat mot de la medisha familha en portugués on escassas s'i disen "andas" o "pernas de pau". D'autescòps, lo mot espanhòu zanco que devè aver lo significat deu gascon chanquet, chancòt, qu'ei a díser tòrt (esp. cojo), lo mot qu'a conservat aqueth significat en espanhòu de Guatemala. D'aulhors, lo gascon qu'a autanplan lo mot chanco tà díser tòrt, la fòrma deu mot qu'ei un ispanisme evident.
Chanca que designa autanplan l'empara de l'infirme qui camina dab dificultat (en catalan: crossa). Que supausi aqueth significat qu'èra la significacon prumèra deu mot, abans de designer las escassas hens las Lanas.
Lo chancat o changat qu'ei sinonim(e) de chanc. Com a adjectiu, chancat que significa hicat sus chancas e, per extension, bastit sus pauhics. Lo mot qu'ei passat en francés regionau. Une " cabane tchanquée" designa ua cabana bastida sus pauhics au País de Bug, on las cabanas d'aqueth escantilh i son tipicas.
Lo chancaire qu'ei lo qui camina en sautar sus un pè solet o qui camina dab chancas.
Un chanquet o chancòt qu'ei un tòrt (en catalan: coix e, locaument, xanc)
Lo chanco que camina en sautar sus un pè solet (un ispanisme, cf. zanco).
Un chancotèr o changotèr qu'ei au persona qui torteja sovent, que se'n ditz que chancota, changota o chancoteja, que va changui-changòt, que va a pè-chanquet o que va chanquet-chanquet.
Un chancun (ua chancua) qu'ei un tòrt, ua tòrta (en cat: coix, -a).
Lo chancapè qu'ei un jòc de mainada qui s'i sautan sus un pè, qu'ei tanben coneishut com a pè-ranquet, carrat, carrelet, mac, seminari, matarruet, pairòla, capcasau, segon los lòcs (en catalan: xarranca, palet, marro).
Lo mot xanca (var.dial. xanga) non ei atestat en catalan sonqu'a l'epòca modèrna (sègle XVI), e que i ei isolat. Qu'a lo significat d'escassa deu gascon chanca, que non n'a lo de l'empara de l'infirme qui s'i ditz crossa. Dialectaument, lo catalan qu'a tanben lo mot xanc com a sinonim(e) de coix (cf. Alcover-Moll), o sia tòrt en gascon, qui ei l'exacte significat deus mots gascons chanquet e chancòt, fòrmas afixadas, diminutivas, de chanc. Aqueth darrèr mot xanc n'ei pas acceptat peus diccionaris de catalan normalizat. Tant l'isolament d'aqueths dus mots en catalan com la correspondéncia perfèita -morfologica e semantica- dab los lors corresponents gascons que son las marcas claras de gasconismes (o quitament de "landesismes"). Aqueths dus mots que son estats eretats deu vocabulari deus pastors de Catalonha, qui n'èran pas catalans senon "aquitans", tant los deu Principat com los deus Comtats deu Nòrd, segon los pròpis mots deu cronicaire rosselhonés Francesc Comte (sègle XVI):
Y entre los dos de un regne y altre pàssan moltes conversacions perquè los guardians dels bestiars catalans també son de nacion francesa, y los demés son aquitans, perquè la complecció de la nació catalana no s’és poguda may conduhir ni inclinar en obres servils ni villanescas, ans bé, de los que los castellans anomènan villans, ells anomènan pagesos, y són de tant punt y honra molts d’ells, que per ella competexen ab qualsevol cavaller català ; per pobre que sian, per lo que toca a la honra, ab qualsevol senyor de títol, per poderós que sia.
Txomin Peillen qu'exprimeish dobtas quant a l'ipotèsi generaument admesa de l'origina latina deus mots zanca / chanca. La localisacion estrictament peninsulara e aquitània deu mot e la soa preséncia en basco que'u hèn pensar lo mot que poiré aparténer au hons lexicau preromanic de la peninsula iberica. Lo Txomin que suggereish zango e zanco que poirén vier d'un mot de tipe basco *zaniko, dab la particula -ko qui poiré representar un genitiu. Atau *zaniko >zanko>chanc. Totun, jo que soi segur lo mot qu'ei perfèitament indoeuropèu enqüèra que present hens lo lexic basco. Que podem remarcar la similitud perfèita enter los nostes mots chanca, zanca, zanco e lo mot anglés shank (antigament shanke) qui significa cama o qui designa mei especificament la partida inferiora de la cama o la cama d'un objècte inanimat (stem en anglés). To shank que significa caminar a pè. Mei probablament, lo mot latin (puish iberoromanic) zanca / tzanca qu'avè dejà los dus significats de cauçadura e de cama o de pè. Alternativament, lo mot chanca que poiré estar d'origina germanica, possiblament anglesa (anglés miejan shanke), passant peu gascon tà las lengas d'Espanha. Deu romanic, los mots que podón estar manlhevats peu basco. E lhèu shens que peu basco: que cau notar chanka qu'ei lo mot tà díser cama en quechua. Com ac vedetz, lo debat sus l'etimologia de chanc, chanca, chancar be demora ubèrt!
6 comentaris:
- Octavià Alexandre ha dit...
-
Está clar que en Coromines estava equivocat sobre l'etimologia del mot (i no és la primera vegada ni serà l'última), però tampoc la proposta d'en Peillen a partir de *zain-ko em sembla viable.
Es tracta sens dubte d'un mot pirenaic, una llengua desapareguda però que ha deixat un mut de paraules en basc i en els romanços propers.
En basc, apart de zango, zank(h)o (que apart de 'cama', vol dir 'peu; part llarga de la cama; pota; xanca; peduncle'), també existeix txanka 'crossa, bastó corvat' (però 'cama' en biscaí). I les mots derivats zangar, zankar 'taló; cama, pota; tíbia'. Al diccionari d'Azkue també hi trobo xankarka (R), txangarka (S) 'a peu coix' (amb el sufix gerundiu -ka i txankarron (S) 'peduncle de fruites' (també kankar (G) 'peduncle de la baldufa'.
Per altra banda, la forma occidental anka 'peu, pota, cama' (l'últim significat també en labortà) seria una adaptació de *zanka (variant de zanko en compostos) amb caiguda de la sibilant inicial com a d'altres paraules (p.ex. zapo > ap(h)o), si bé és cert que l'homònim hanka (L, BN, Z) 'maluc', anka (R) 'natja' prové del fràncic.
Pel que sembla, el biscaí txango 'coix; persona d'extremitats febles; manc' i mots semblants en gascó (el guipuscoà txanquet és un manlleu del gascó chanquet) són fruit d'una interferència amb el resultat de la palatalització expressiva del romanç manco > basc maingu, mainku, txainku, com diu el Txomin.
- 16 d’agost de 2013 a les 12:10
- Octavià Alexandre ha dit...
-
Perdó, volia dir txanket. També n'hi ha l'alt navarrès txangika-mangika 'coixejant', equivalent al gascó chanqui-changòt.
- 16 d’agost de 2013 a les 12:43
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
Octavià Alexandre: Interessant, çò qui ns'apòrtas aquí! Mercés!
- 17 d’agost de 2013 a les 9:33
- Octavià Alexandre ha dit...
-
És que m'agrada posar ordre quan hi ha un embolic. Per començar, tenim tres mots diferents, un que significa 'cama' (i per extensió, 'peu', 'crossa', 'xanca', etc.), un altre que vol dir 'coix', i un tercer que designa específicament un tipus de calçat. Per aquest darrer val l'etimologia d'en Coromines, però no pels altres dos.
- 23 d’agost de 2013 a les 12:06
- Octavià Alexandre ha dit...
-
La prova la tenim en basc, on no n'hi ha cap confusió entre els dos primers mots (el tercer simplement no existeix).
Per altra banda, la forma txankarron és pròpia del dialecte de la vall navarresa de Salazar (avui dia ja extingit o a punt de ser-ho), i correspon al castellà zancarrón 'os de la cama desprveït de carn', especialment usat en gastronomia.
- 23 d’agost de 2013 a les 13:13
-
-
"chancar", "chancas" etc... existen tamien en aragonés con lo mismo significau i m'atribo a dicir que "zancarron" seria un aragonesismo en castellano.
- 8 d’octubre de 2013 a les 11:08


text:
- RECHERCHER
- Vous recherchez un commerce, un service, un restaurant .....
Bienvenue sur le portail de la ville de Dompierre sur besbre. Dompierre-sur-Besbre est une ville de France, située dans le département Allier (région Auvergne). Dompierre appartient à la Communauté de Communes VAL DE BESBRE – SOLOGNE BOURBONNAISE regroupant aussi ( Diou, Dompierre-sur-Besbre, Monétay-sur-Loire, Pierrefitte-sur-Loire, Saligny-sur-Roudon, Saint-Pourçain-sur-Besbre et Vaumas, Châtelperron, Chavroches, Jaligny-sur-Besbre, Liernolles, Saint-Léon et Thionne, Mercy et Saint-Voir et Beaulon.


text:
Balcans
Los Balcans son una region e una peninsula del sud-èst d'Euròpa. Los estats que compausan los Balcans son Grècia, Albania, Bulgaria, la partida europèa de Turquia, los ancians Estats de Iogoslavia (Bòsnia e Ercegovina, Serbia, Montenegro, Macedònia, Croàcia, Eslovènia) e Romania. Certanas definicions intègran pas Romania dins los Balcans.
La superfícia d'aquesta region es de 789 817 km² ; la populacion es de 78 milions d’abitants[1].
Lo gentilici es balcanic -a.
Los Balcans devon lor nom a la cadena montanhosa dels monts Balcans (en bulgar la Stara Planina), que va del centre de Bulgaria a l'èst de Serbia, e lo tèrme Balkan es un mot d'origina turca que significa "una cadena de montanhas boscosas e ribassudas".
"Balcans" se ditz aital dins las lengas localas: en romanés Balcani; en eslovèn, bosniac e croat Balkan ; en sèrbe e macedonian БaлkaH = Balkan ; en bulgar БaлkaHи = Balkani ; en albanés Ballkan ; en grèc Baλkάvιa = Valkania ; en turc Balkanlar.


text:
1172
Aquesta pagina concernís l'an 1172 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Anglatèrra[modificar | modificar la font]
Après lo murtre de l'arquevesque de Cantorbery Thomas Becket per sei partisans lo 29 de decembre de 1170, lo rèi Enric II (1154-1189) deguèt faire divèrsei concepcions au papa a prepaus de la direccion dau clergat anglés. En particular, foguèt obligat d'annular lei Constitucions de Clarendon adoptadas en 1162 e d'organizar una crosada novèla en Tèrra Santa. Dins aquò, en despiech de l'abrogacion dei Constitucions, lo rèi capitèt de mantenir son autoritat sus la Glèisa d'Anglatèrra e anèt jamai en crosada.


text:
IMPORTANT
Les Régions Languedoc-Roussillon et Midi-Pyrénées forment une seule Région depuis le 1er janvier 2016. L’harmonisation des politiques régionales est en cours. Pendant cette période transitoire, les dispositifs ci-dessous concernent les seuls départements de l’ancienne région Midi-Pyrénées.
Retrouvez la nouvelle Région Occitanie / Pyrénées-Méditerranée sur www.laregion.fr
Miègjorn-Pirenèus
Miègjorn-Pirenèus es la region francesa mai espandida.
Es mai granda encara que uèit dels estats de l’Union europenca.
Situada entre Atlantic e Mar Mediterranèa, es regularament plebiscitada coma la region del bon-viure tant per sos 2 550 000 estatjants coma pels centenats de milièrs de visitaires que la travèrsan cada an.
Una region del ‘Miègjorn’
Miègjorn-Pirenèus es compausada de uèit despartaments : Arièja, Avairon, Gèrs, Nauta Garona, Nauts Pirenèus, Òut, Tarn e Tarn-e-Garona. Son nom, lo tenon – levat pels Nauts Pirenèus – del riu que los travèrsa.
Mai que mai rurala, la region a ça que la tanben una vocacion aeronautica e espaciala que fa dardalhar sa renomenada dins tota Euròpa.
Ais europèu, Miègjorn-Pirenèus quita pas de melhorar sos malhums de comunicacion.
E l’aeropòrt de Tolosa-Blanhac es lo 4en de França.
Una region fòrça « natura »
Miègjorn-Pirenèus es ribejada al nòrd coma al sud per la montanha.
Los Pirenèus forman una frontièra naturala e un ligam amb Espanha.
Lo ‘Pargue nacional dels Pirenèus’, un dels sèt pargues nacionals de França, compta 45 700 ectaras de natura preservada.
E la region compta tanben tres autres ‘pargues naturals regionals’.
Al nòrd, suls contrafòrts del Massiu dich central, se trapan las montanhas d’Aubrac e los Causses, planastèls calcaris faiçonats per l’aiga.
L’avenc gigantal dit « Potz de Padirac », dins Òut, es considerat coma una de las mai grandas curiositats geologicas d’Euròpa.
Arièja, per quant a ela, rebofa de balmas que pòrtan testimòni de la preséncia anciana de l’homo sapiens.
Una region de descobèrtas
Miègjorn-Pirenèus abonda de luòcs de descobrir.
Ròcamador, dins Òut, es lo segond siti mai frequentat en França aprèp lo Mont Sant-Miquèl.
Los amoroses dels insèctes e de la natura se retròban a Micropolis dins Avairon.
Los ‘fòls d’engenhs volaires’ se donan rendètz-vos a la Ciutat de l’Espaci, a Tolosa.
E totes se pòdon rejónher per una passejada en raquetas, una escorreguda en esquí de fons o una davalada en snow board : la region recampa 23 de las 38 estacions dels Pirenèus.
E sos rius son tanben plan presats dels pescaires.
Una region activa
L’economia regionala s’apièja sus mantuns sectors-clau.
L’aeronautica e l’industria espaciala son a la primièra plaça.
En tèrme d’emplecs – amb quicòm coma 80 000 salariats – e en tèrme de notorietat. Lo sèti mondial d’Airbus es fondat a Tolosa e l’A380 – coma la Caravèla antan e lo Concòrde i a mai de 30 ans – s’es envolat, pel primièr còp, dins lo cèl raimondin.
L’agricultura e l’agro-alimentari son unas de las riquesas de la region.
E los andicaps de ièr –produccion fòrça diversificada e dimension reducha de las espleitacions– son ara devenguts d’atots per assegurar al consomator de produches de qualitat.
Per exemple, Galhac es un dels mai ancians vinhals de França e l’Armanhac es famós dins lo mond entièr.
Una region de tradicion
Los innombrables mercats de la region bailan l’escasença de descobrir produches e de rencontrar las femnas e los òmes que fan Miègjorn-Pirenèus.
Son fièrs de son saber-far. Aquel dels talhandièrs de Laguiòla que fargan, al còr d’Avairon, las tan famosas lamas estampilhadas amb l’abelha.
Coma aquel dels artesans de Martra Tolosana que decoran totjorn la faiença coma los aujòls.
Cada estiu, los pastres, amb sos tropèls, tornan prene lo camin de l’estiva.
L’estivada en Aubrac o dins los Pirenèus son l’escasença de fièiras ont lo sen de l’acuèlh es egal al de la fèsta.
Quitament, lo Torn de França, estivada moderna e ciclista, pòt pas escapar a nòstra region ; cada an, la travèrsa e s’i atardiva…
Una region d’istòrias
Miègjorn-Pirenèus es un libre d’istòria.
A Montsegur, torna viure la pagina tragica del Catarisme.
Nombroses son los sitis que testimònian de la sanguinosa crosada contra los Albigeses e de la conquèsta del centre de las tèrras occitanas.
A Concas, Tolosa o Sant Bertrand de Comenge, òm se rementa d’aqueles milièrs de pelegrins qu’an caminat sus la rota de Sant-Jacme de Compostèla.
A Lorda, s’arremausan los catolics del mond entièr. L’istòria de la region es tanben la dels òmes que l’an estampelada.
Sens una passion capuda, lo Pic del Miègjorn seriá demorat un amirador natural reservat als mai audacioses.
Diferentament, dins las entralhas de la tèrra e dins aqueles cròses de carbonièiras ara venguts musèus, a Caramaus o a La Descobèrta, los carbonièrs de la cara negra an escrit aicí, amb l’ajuda de Joan Jaurés, una pagina de las mai importantas de l’istòria del movement obrièr.
Una region de culturas
L’Occitan, lenga autres còps fòrabandida per l’escòla e l’Estat, es uèi matèria d’ensenhament dins las classas bilinguas, una espròva al bachelièrat e matèria d’ensenhament e de recerca a l’Universitat : la lenga encara se parla e s’escriu !
Dins las carrièiras dels vilatges, s’ausisson mai d’Adieus estrambordats que non pas de Bonjour amistadoses…
Mercés al rugbi, Occitània es tanben identificada a l’Ovalia. A aquela cultura pròpria, eretièra dels trobadors puèi enriquida de Pèir Godolin a Joan Bodon, s’apond un patrimòni ric.
A Albi, vila natala d’Enric de Tolosa-Lautrèc, òm pòt remirar l’òbra del pintre.
Los admirators d’Ingres, eles, pòdon pas defugir Montalban ont nasquèt.
Cal pas mancar de visitar las bastidas, vilas nòvas medievalas amb son plan caracteristic e sa beutat qu’enclausís, de contemplar los colombièrs pincats pels camps o dins los claus de las bòrias.
Enfin, a la calor dels teules e de las teulas que senhorejan dins lo Miègjorn tolzan respond la lausa rusta dels cobèrts d’Òut e d’Avairon.
Una region del bon-viure
Miègjorn-Pirenèus es coma una granda taulejada de fèsta ; son menut es compausat son que de produches del terrador coneguts dins lo monde entièr. Primièr segur, lo fetge gras, d’auca o de guit.
La rabassa (o trufa negra), misteriosa e tan rara, i es plan sovent associada.
Las AOC son nombrosas.
Lo formatge de cabra de Rocamador, l’anhèl de Carcin, l’alh de Lautrèc, lo chasselàs de Moissac, tantes de noms que son de marcas d’excelléncia.
Atal meteis, la natura ofrís sas riquesas al passejaire, los ceps del cobèrt dels bòscs a la tardor o los reponchons dels camins caus a la prima.
Caçolet, aligòt, garbura, estofin e pastisson a la bròca fan de Miègjorn-Pirenèus una vertadièra tèrra de gastronomia.
Pages internationales
Le Conseil régional
- Actus
- Rappel historique
- L’hôtel de Région
- Le fonctionnement
- L’assemblée Régionale
- Le budget
- Rapport d’activité - Rapport financier - Liste subventions versées
- Contrat de Plan Etat / Région
- Le SRADDT
- Les publications
- Offres d’emploi
- Guide des interventions
- Marchés publics
- Clauses sociales
Découvrir la région
- Les grands sites Midi-Pyrénées
- Campagne mon hiver
- Portail du patrimoine en Midi-Pyrénées
- Grands repères
- La place au sein de l’Europe
- Paysages
- Les Parcs Naturels Régionaux
- Quelques circuits à thème
- Sports et loisirs en plein air
- Thermalisme et bien-être
- Traditions et artisanat
- Mes sorties en Midi-Pyrénées


text:
449
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 449 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman d'Orient[modificar | modificar la font]
Fin dei combats acomençats en 447 còntra lei Huns. Lo principi dau pagament d'un tribut novèu foguèt acceptat per Constantinòple. Pasmens, la mòrt accidentala de l'emperaire Teodòsi II l'annada seguenta entraïnèt la fin d'aquelei negociacions e lo tribut foguèt plus jamai pagat ai Huns.


text:
Amodarià
Amodarià (persan:آمودریا, Āmūdaryā; pashto:د آمو سيند, də Āmu Sind; arabi: جيحون, Jihôn o Jayhoun; ebrieu: גּוֹזָן, Gozan ), tanben dit Oxus, es un riu màger d'Asia Centrala format pel jonhent dels rius de Vakhsh e de Panj. Nais per las montanhas de Pamir, travèrsa l'Hindu Kush e lo desèrt de Karakom, abans de formar un dèlta per s'escampar dins la mar d'Aral. Autrescòps, lo riu èra considerat coma la termièra entre Iran e Toran[1].
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ B. Spuler, ĀMŪ DARYĀ, in Encyclopædia Iranica, online ed., 2009


text:
Estagi de cants d'Arièja
Le dimenge 22 de mai, le cercle occitan"Peire Largarda" de Foish, organizava a l'ostal de las associacions, un estagi de cants d'Arièja, per totis.
La menaira n'èra la Pascala Respaud del grop "Revelhet" plan conegut en çò nòstre.
Èrem fòrça cantaires per venir trabalhar les cants de las nòstras montanhas. Una descobèrta per mai d'unes que coneissián pas cap le trabalh de "J. POUEIGH", recampaire de cants pirenencs. Totes poguèron constatar la riquesa del nòstre patrimoni local.
Una polida jornada dedins que le temps, defòra, èra a la pluèja. Per bon astre, i aguèt las pausas e le repais tirat de la saqueta per regaudir e tornar vam a totes les participants.
Tot lo jorn, la lenga nòstra sonèt amb estrambòrd.
Tornarem amb plaser, ac sabètz plan:" le que canta son mal espanta!"


text:
Union per la Democracia Francesa
L'Union per la Democracia Francesa (UDF) (en francés Union pour la Démocratie Française, UDF) foguèt un partit politic francés del centre. Lo 30 de novembre de 2007, un congrès extraordinari de l'UDF a votat l'integracion del partit dans lo Movement Democrata (Modèm), lançat per Francés Vairon après l'eleccion presidenciala de 2007. Une partida dels membres que son opausats a aquela integracion an creat lo Novèl Centre.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo partit se fondèt en 1978 sus una idèa de Jean Lecanuet e Jean-Jacques Servan-Schreiber per ajudar lo president Valèri Giscard d'Estanh a aver un partit per ganhar las eleccions legislativas. L'UDF foguèt l'aliat del principal partit de dreita, l'RPR.
Amb l'eleccion en 1998 de Francés Vairon coma president de l'UDF, lo partit s'aluènha de l'RPR e aprèp de l'UMP, per devenir un partit centrista autonòm e pas pus un partit de centre esquèrra. Lo 8 de junh de 2005, l'UDF refusèt de votar la fisança al govèrn de Dominique de Villepin dominat per l'UMP.
Vairon arribèt a la tresena posicion de l'eleccion presidenciala francesa de 2007 amb 18,57 % de las voses. Dempuèi que projècta de transformar l'UDF en un partit centrista alargat, lo Movement Democrata, independent de la dreita e de l'esquèrra.


text:
Garait
Garait (prononçat en marchés coma en francés oficialament en francés Guéret) es una comuna occitana de Lemosin situada dins lo departament de Cruesa e la region de Nòva Aquitània .
Somari
- 1 Geografia
- 2 Toponimia
- 3 Istòria
- 4 Blason
- 5 Administracion
- 6 Demografia
- 7 Luòcs e monuments
- 8 Personalitats
- 9 Vejatz tanben
- 10 Personalitats ligadas amb la comuna
- 11 Véser tanben
- 12 Ligams extèrnes
- 13 Nòtas
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Atestada sos la forma Waractus au VII segle, de Garait vers 1140, Garag 1140 (forma sud-occitana), Garactum vers 1315, Garet en 1451[1].
Lo terme ven dau bas latin vervactum / bervactum « tèrra pausada, ermada » alterat en varactum, puei waractum per influencia dau germanic sus l'iniciala, que farà garet / garait / guéret[2].
Istòria[modificar | modificar la font]
Edat Mejana[modificar | modificar la font]
Es au sègle VIIen que Lantarius, compte de Limòtges, persuadèt lo monge Pardulf (o sant Pardós) de rejónher son domeni rural de Waractus. Pardulf, ermita reputat per sos poders de taumaturg, i venguèt abat d'un monastèri a l'entorn dauqual un vilatge se bastiguèt. L'ensems foguèt destruit pels Vikings au Sègle IX, mas una modèsta ciutat i foguèt rebastida, que donèt naissença a Garait.
De las guèrras de religion a la Revolucion francesa[modificar | modificar la font]
En 1514 la vila ven capitala de la Marcha. Puèi en 1790 sa vocacion de sètge administratiu se vegèt confirmada quora la vila es chausida coma chapluec de departament. Entre 'quelas doas datas, Garait coneis plusors insurreccions contra l’impòst, la maltôte : le 1èr de junh de 1705, seguent l’exemple daus abitants de Limòtges, plusors centenas d’insurgents atacan los emplegats de las Bòrias genaralas e los uissiers, totes encharjats de levar l’impòst. Dins lo vam, la fola lapida l’entrepaus de la bòria daus tabats[3]. Dins 'quelas afaires, la solidaritat populària se manifesta e las autoritats municipalas aiman mai far pas res[4]. En 1785, tornarmai plusors centenas d’abitants de la vila capitan de desliurar una femna[5].
Segle XIXen[modificar | modificar la font]
En junh de 1848, los revoltats d'Ajanh son de païsans de las comunas d'Ajanh, Lada Peire e Piònac que marchan vers Garait. Vòlon desliurar lors camaradas emprisonats per s'estre opausats a l'impòst que l’Assemblada conservatritz ven de votar en junh de 1848 A l'Intrada de la vila, l'afrontament emb la Garda nacionala fa setze mòrts entre los manifestants[6]. Pendant la Segonda Republica, la comuna de Garait es de gaucha (la Montagne)[7].
Dempuèi l'Edat Mejana, coma dins totas las comunas dau departament, beucòp d'òmes partissián chasca an dins las grandas vilas sus los chantièrs dau bastiment per se faire embauchar coma maçon, charpentièr, lausaire... Es aital que los maçons de la Cruesa venguèron bastisseires de catadralas, en 1624, bastiguèron la pansièra de La Rochèla, au sègle XIX, participèron a la construction dau Paris dau baron Haussmann. Inicialament temporària de mars a novembre, l'emigracion venguèt definitiva : aital Cruesa perdiguèt la mitat de sa populacion entre 1850 et 1950.
Segle XXen[modificar | modificar la font]
Pendant la Segonda Guèrra Mondiala, nombrós crosauds requerits per lo Servici dau trabalh obligatori rejonhon los camps daus maquisards. Entre eles, tres joves de Garait John Allan Colomb, 21 ans, Robert Janvier, 18 ans e Jacques Nouhaud, 19 ans seràn tuats pels alemands lo 7 de setembre de 1943 dins lo bòsc de Toraud[8]. Albert Fossey alias François èra en 1943 lo cap departemental adjonch daus Movements units de la Resisténcia (MUR) de la Cruesa, puèi le chap departementau daus maquís de l'Armada secreta de la Cruesa. En 1944 serà lo chap departementau daus FFI de Cruesa emb lo grad de luòctenent-colonel. Lo 7 de junh de 1944 dirigiguèt la prumièra Liberacion de Garait puèi los alemands tornèron prendre la vila lo 9 de junh. Après una guerilha dins l'ensems dau departament, Garait es tornarmai desliurat lo 25 d'agost de 1944 per los maquisards dau comandant François[9]. Es Roger Cerclier que recebèt la redicion de la garnison alemanda de Garait. Dins las annadas 1960, los enfants reünionés envejats en Cruesa èran aculhits tre lors arrivada dins un fogal de Garait. Puèi èran envoiats dins de familhas d'acuelh en Cruesa. Uèi es l' l'Espaci Creòl qu'ocupa los bastiments[10].
Blason[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
-
-
-
-
-
-
-
La prefectura de Cruesa
-
-
Personalitats[modificar | modificar la font]
- Albèrt Dauzat (1877-1955), lingüista.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Modèl:Lenga=
- ↑ Étymologie du mot guéret
- ↑ Lua error in Module:Biblio/Obratge at line 69: utilizacion d'una variabla globala, Outils.
- ↑ Jean Nicolas, op. cit., p. 161
- ↑ Jean Nicolas, op. cit., p. 111
- ↑ L'inauguration de la plaque commémorative
- ↑ Lua error in Module:Biblio/Obratge at line 69: utilizacion d'una variabla globala, Outils.
- ↑ MemorialGenWeb.org - Maisonnisses : monument commémoratif du bois Thouraud
- ↑ Ordre de la libération
- ↑ Réunionnais de la Creuse


text:
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Un texan apara la cultura nòstra
1 Un texan apara la cultura nòstra le Jeu 24 Juin - 9:38
sebastian
Gacha Empega !
2 Re: Un texan apara la cultura nòstra le Jeu 24 Juin - 12:22
Alh Òli
Occitan Warrior
A l'epòca volia montar una webradio en provençau, e avia contactat RLO a MTP. Despuèi sembla d'aguer virat sa cuti, opausa plus provençau e occitan, ce qu'es un progrès.
3 Re: Un texan apara la cultura nòstra le Jeu 24 Juin - 13:08
sebastian
Gacha Empega !
Òc ! li a dau progrès en Provença, mai a l'ora d'ara, fau que lei municipalitats, lei politics prenan consciéncia de la demanda d'aici. Volèm una cultura clarament identifiat !
Li a un molonas d'associacions que fan un trabalh en favor de la cultura d'Òc en Provença, lo temps dei provençalistes es ben fini. Que fau continuar a militar dins aqueu sens.
Li a un molonas d'associacions que fan un trabalh en favor de la cultura d'Òc en Provença, lo temps dei provençalistes es ben fini. Que fau continuar a militar dins aqueu sens.
4 Re: Un texan apara la cultura nòstra le Sam 3 Juil - 12:18
Zengi
Trobador !!
5 Re: Un texan apara la cultura nòstra le Sam 3 Juil - 16:47
Barbet
Occitan Warrior
Ai escotat e fach escotar l'entrevista en de monde "fòra mitan", si son trobats cons qu'un forestier si pòsque implicar ben mai qu'elei provençaus dins la cultura nòstra. Super aqueu tipe e mercé per lo liam qu'a agut lo meriti de far chifrar de monde entre autre au mieu.
6 Re: Un texan apara la cultura nòstra le Sam 3 Juil - 18:32
Zengi
Trobador !!
Efectivament lo tipe s'amerita d'estar conegut
7 Re: Un texan apara la cultura nòstra le Dim 4 Juil - 14:11
Sokolovic
Trobador !!
Interesting.
8 Re: Un texan apara la cultura nòstra Aujourd'hui à 8:09
Contenu sponsorisé
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum