text:
814
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 814 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra entre Bizantins e Bulgars amb una ataca de l'emperaire Leon que foguèt venceire a Mesembrya. Pasmens, aquela victòria permetèt pas de rebutar l'armada bulgara que menèt d'atacas novèlas a la prima fins a la mòrt dau khan Crum lo 13 d'abriu. Après una crisi de succession, foguèt remplaçat per son fiu Omortag mai l'armada bulgara foguèt afeblida.
D'autra part, acomençament de trabalhs de preparacion d'una restauracion de l'iconoclasme. Divèrseis oposants foguèron arrestats e exilats. Lo patriarcat Nicèfor ne'n faguèt partida.
Empèri Carolingian[modificar | modificar la font]
Mòrt de Carlesmanhe que foguèt remplaçat per son fiu Loís lo Piós.


c: text/html

text:
Puzieux (Mosèla)
Puzieux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Vilatge del ban de Delme, possession successiva de las abbayes (Abbaye de Prüm, Rettel, abbaye de Sant-Clément de Mètz e de la primatiale Catedrala La nòstra-Madama-de-la Annonciation de Nancy).
- Totalament destruit al cors de la guèrra de Trenta ans e abandonat.
- Reconstruit A Modèl:La s
- Village du ban de Delme, possession successive des abbayes (Abbaye de Prüm, Rettel, abbaye de Saint-Clément de Metz et de la primatiale Cathédrale Notre-Dame-de-l'Annonciation de Nancy).
- Entièrement détruit au cours de la guerre de Trente ans et abandonné.
- Reconstruit au Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
divendres, 12 de febrer de 2016
Aquò, o sabi pas far ! (001)
Me convidètz pas a una fèsta, es un patiment.
Sabi pas aver una convèrsa amb quauqu'un quand i a mai de tres personas.
Doncas, vau pas jamai a las fèstas, als anniversaris, als maridatges, a totas aquelas causas socialo-festivas que lo mond se regalan d'organizar e d'i anar.
Sabi pas de qué dire quand i a mai de tres personas.
Convidatz-me quand meme, aital me sentissi aimada, e n'avèm totes de besonh, mas vendrai pas.
Sabi pas escotar la persona que me parla quand i a mai de tres personas.
Escoti TOTAS las convèrsas a l'entorn. TOTAS.
Seguissi TOT çò que se debana dins la serada alara comprenètz plan que pòdi pas parlar normalament amb quauqu'un mai.
Soi a taula amb un desenat de personas ? E ben escoti totas las convèrsas que pòdi ausir. Totas. Non, es pas de curiositat missanta, d'indiscrecion, o sai pas qué, es aital. Ara que soi granda, ai comprés que caliá pas pausar de questions perque aviái mancat quicòm per tot comprene se fau pas partida de la convèrsa, e que soi pas a costat a costat del mond, interveni pas. Del còp, es encara mai frustrant perque me manca totjorn un quiconet per o comprene tot...
Soi a un manja-drech ? E ben passarai d'un grop a un autre, agacharai totes los grops pichons que son a charrar e sauprai pas qué contar al paure mond que me venon parlar. Mon nivèl de convèrsa sembla lo de la veirina vuèja un pauc petada sus la taula. Çò que fa que sabi que d'unas personas se pensan que soi mièg-debilona mièg-conassa. Urosament que n'i a d'autres per lor dire "non, t'o juri, es quauqu'un de plan!" Mon dieu qu'asiri pendent una serada los innombrables "Ça va? Ça va et toi? Ben ça va...". Perqué soi pas capabla d'encadenar ? PERQUÉ?
Soi a una serada en cò d'un amic ? E ben sabi pas qué dire. Quinqui pas de la serada. Quand lo mond me parlan, respondi lo minimum. E lo brave mond que me vòlon conéisser patisson, e coma son braves insistisson e me fan tot plen de questions e ieu los interrogatòris los aimi pas, mas soi pas capabla d'aviar la convèrsa. Mon Dieu quin patiment !
E ont que siá, susvelhi lo mond e patissi: los que son a se carpinhar, los que semblan malauts, lo pichonet que sos parents lo susvelhan pas, lo qu'a tròp begut e que li cal raubar las claus...
Ara que soi granda, que vesi que los autres eles an pas de problèmas amb aquò, qu'ai comprés mon foncionament e que fau amb aquò, disi de non a las convidacions. Servís pas a res de s'emmerdar e de patir tota una serada per acabar amb una reputacion de paura filha pas brica meritada.
I a quand meme d'excepcions, e per las excepcions, ai trobat de solucions, ahahaha! :
Primièra excepcion: las obligacions moralas o socialas. I cal anar perque la persona te suplica tant e mai, jòga sus ta fibra sentimentala "me fariá tant plaseeeeeeeeer que venguèèèèèèèssseeeees", que fas una aparicion ulhauç, lo temps de far un poton, beure un gòt de Perrier e te tirar d'ora e discretament. O alara, i cal anar perque es lo trabalh, te cal far veire... aquí la tecnica es "trobar un amic", i anar amb quauqu'un qu'aimi plan e que m'aima plan que daissarai pas de la serada, aital es aquesta persona que farà las convèrsas, farai partida d'un grop, mas aurai pas besonh de dire qué que siá, sonque capejar als prepausses de l'amic tot en escotar e susvelhar la rèsta. Finòt, non? Bon, mas cal plan causir l'amic. E subretot pas lo metre dins la confidéncia !
Segonda excepcion, la mai crudèla: lo bon manjar. Quand los que te convidan sabes que cosinan plan, quand sabes que lo menut serà requist, quand sabes que se i vas pas, mancaràs l'orgasme gastronomic de l'annada, fas una excepcion. E coma as una formacion en diplomacia nonvalidada per lo MAE, o dises "veni perque es bon e pòdi pas mancar aquò". Quand es ta maire o d'amics vertadièrs, lor dises "me'n gardas dins un tuperware e veni manjar l'endeman, ok?" E, coma son de mond que t'aiman, sabon e o acceptan.
"Non, soi plan desolada, pòdi pas venir a ta fèsta. Mas, nos veirem a un autre moment! "
Sabi pas aver de relacions socialas quand i a mai de tres personas.
6 comentaris:
-
-
Urosament que jogas d'autboi..fas l'animacion.
- 12/2/16 17:43
- mirelha ha dit...
-
Pòdes venir quand vòles a l'Ostal... Mas ai pas de "tuperdaquòs" ! Te caldrà mangera sus plaça.
- 13/2/16 10:21
- Joan Daniel Bezsonoff ha dit...
- L'autor ha eliminat aquest comentari.
- 14/2/16 22:11
- Joan Daniel Bezsonoff ha dit...
-
Mela, à moi, tu peux bien le dire...Tu es dans la mélasse sentimentale. Amoureuse tu dois l'être pour écrire si bien. Ces temps ci tu te surpasses...J'aime ton humanité, ,ta poésie inattendue...Tu es en train de redonner la vie aux lettres d'oc, sclérosées par les universitaires. Quand tu écris, on oublie que tu es si sa
vante...
- 14/2/16 22:13
-
-
Olala, me reconeissi talament dins ço que dises. ^^ Venir amb qualqu'un a las fèstas o fau tamben, senon passi tot lo temps a agachar la gent en engoissar perque ai paur que me tròbe estranha e descortesa.
- 25/2/16 23:29
- Tatà Calam'mina ! ha dit...
-
Ten!Tombi per asard sus aquel blòg e ai l'impression de me legir ! Segura que soi pas ieu que l'a escrich aquel article ?! Entre l'associala, la detectiva privada qu'escota las conversas, lo besonh d'i anar amb un "doudou" e la connassa t'asseguri que ma pausi de questions !! Avèm pas 6 jorns de diferéncia per res ! Força ponches comuns. ...! ;-)
- 5/2/17 18:40


text:
Pastorejant
Pastorejant lo long d'acera aigueta,
Jo èi rencontrat ua graciosa beutat,
Qui s'esbatè, cantant ua cançoneta,
Ò, quins vèrs doç, quins èrs melodiós !
Jo que'u digoi : " Pastoreta gaujosa,
Lo còr, l'esprit, ton cant m'a tot rabit,
Vòs que dab tu, sus la verda pelosa,
Dab mon claron, hasquiam drin d'allesion.
Era e'm respon : " Pastor, ça-v'i de tira,
Empressem-nos, junhem nostas cançons,
Dab ton claron, vien acordar la lira,
Dens un concèrt, au bèth hons deu desèrt.
Los doç accents de la nosta armonia,
Qu'estén cantats e mème repetats,
Qu'avem jurat lo còr plen d'alegria,
En 'ceth bosquet, de i tornar sovendet.


text:
Madeleine de Scudéry
Madeleine de Scudéry (Le Havre, le 15 d'octobre de 1607 - París, lo 2 de junh de 1701) que ho ua escrivana francesa deu sègle XVII autora de romans fluvis e animatriz de son salon literari que ho un lòc de formacion de la preciositat literària deu son temps.
- Categoria Commons amb ligam local identic sus Wikidata
- Article utilizant lo modèl Commonscat
- Pagina utilizant Commonscat sens afichatge personalizat
- Escrivana francesa
- Escrivan francés del sègle XVII
- Naissença en 1607
- Decès en 1701
- Escrivan normand
- Acadèmia dels Ricovrati
- Personalitat femenina del sègle XVII
- Naissença al Havre
- Salonièra
- Preciositat


text:
La Prada (Charanta)
La Prada es una comuna occitana, situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Perimètre dau territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
La Prada, emb l'article, ven de l'occitan prada, dau latin prata, plurau de pratum, « prat ». [1]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton d'Aubaterra; es aura dau canton de Tude-et-Lavalette (en francés)
Demografia[modificar | modificar la font]
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas emb la comuna[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 545


text:
Nontronh
Nontronh [nun’trum] (oficialament en francés Nontron) es una vila occitana francesa, que se tròba en Perigòrd, departament de Dordonha e region de Nòva Aquitània.
Se pensa que l'etimologia de Nontronh ven dau nom d’òme Nantirionius, atestat a l'epòca galloromana.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Chapluòc de l'arrondiment mai au nòrd de Dordonha, Nontronh se tròba au mitan dau Perigòrd verd, dins la valada de Bandiat. La vila es bastida sus lo granit, quitament se lo calcari comença quauques quilometres au sud. Au còr dau país de l'aubre e de l'aiga, dins lo Parc Naturau Regionau de Perigòrd-Lemosin, se situa a distància quasi egala de Perigüers, Lemòtges e Engolesme..


text:
Per Joan-Clàudi Puech
Esperava la mὸrt, e aquὸ es la vida que venguèt. Una vida coma jamai l’auriá poscuda imaginar, e benlèu mai vouguda.
Lo sang rajava pas de son braç, s’escolava pas de la calor de sei venas per s’anar perdre dins l’escurina de la bauma. Un raiçum mistolin e nὸu l’envertolhava, e Ҫarglà se pensèt qu’èra coma la preda dins la seda de l’aranha. Arpatejèt per se desliurar d’aqueu cabedèu, d’aquelei liames gonfles de saba que ne’n fasián una mena de momia. Puei li venguèt en tèsta un autre imatge, una autra idèa que s’impausèt an ela coma una evidéncia; èra aquel cocon que, tal un ret sanguin exterior, la fasiá viure encara. E subran vouguèt plus que se rompèsson aquelei gitèlas vivas e finas qu’ara l’apassimavan maugrat que s’arrapavan a la pèu per s’anar ficar luench, pauc a cha pauc, au mai fons de sa carn.
Aviá crengut la mὸrt quauquei segondas e ara sabiá pas coma anava qu’èra aquí, negada dins un tendrum vegetau que la fasiá viure un present immobil sensa desirar ren de mai dins aquela nuech de sota-tèrra ont tot èra calhat de tant qu’èra grand lo silenci e tendre lo clὸt que l’abrigava.
Quant de temps aviá passat? Cinc minutas benlèu, ὸ tant se pὸu cent ans. De son cὸrs sentiá plus que lo picotament gai de la saba dau grand cèdre que vanegava per sei coradas. Sabiá d’esperela, maugrat ela, que l’aubre l’abalissiá, la sonhava.
Sus lo cὸp, quand lo bracelet la cremèt, s’èra estavanida. Ara aviá plus ges de dolors, ges de sentidas, levat benlèu aquela torpor leugiera que son èsser tot se n’espompissiá. Èra en patz, e auriá poscut creire qu’èra aquὸ la mὸrt sensa aquelei parpalhons que per millierats venguèron illuminar, coma dei lusetas, la nuech de la bauma. Arribèron en fius d’argent beluguejants, rementant a Ҫargla lei decoracions dei Nadaus d’a passat temps. Lei Nadaus de davant la “basa”, quand èra pas que la drollèta de sei pantais.
Aquelei parpalhons lusents se pausèron cὸntra lo plafon de rὸca, entre lei racinas, sus ela tanben, e se veguèt subran, èsser sensible, au mitan deis autrei formas gigantas que dins sei cocons vegetaus velhavan, aicí, e aquὸ benlèu dempuei la nuech dei temps.
Èra d’aquelei parpalhons Ҫargla, èra tanben la codoliera seca, abandonada au fons de la bauma per una ribiera esvalida, e que pasmens, ela, ne reçaupiá ara la memὸria. Èra lo grum de poussa sota lei piadas dau renardon enbàs, e una part d’aquest tanben. Dins lo clὸt que l’apasimava se laissèt portar en èrsas mentalas de l’autre costat de la vouta. Espeliguèt a la lutz, una lutz cruda e neta, mai qu’esbelugissiá pas. Una lutz serena.


text:
Gaston III de Bearn
Gaston III de Bearn es lo filh del vescomte de Bearn Centolh IV lo Vièlh, mòrt en 1058. Venguèt pas el meteis vescomte perque se moriguèt abans la fin del règne de son paire (abans 1045 - benlèu en 1035).
Malgrat aquò, figura dins la seguida dinastica jol nom de Gaston III. L'istorian Pierre de Marca (sègle XVII) considèra qu'es estat associat al poder per son paire. Los istorians modèrnes remeton pas en causa aquesta ipotèsi.
Esposèt en 1030 Adalais de Lomanha, de la quala aguèt 3 enfants :
- Centolh que venguèt vescomte de Bearn jol nom de Centolh V.
- Oliva de Bearn.
- Reina de Bearn.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
(es) Bearn, Auñamendi Entziklopedia
Fonts[modificar | modificar la font]
- Pierre Tucoo-Chala, Quand l'Islam était aux portes des Pyrénées, J&D Editions, Biarritz, (ISBN 2-84127-022-X)


text:
Sant Rémol
Sant Rémol (en ligur San Remo / Sanrému, en italian Sanremo / San Remo, en latin antic Villa Matutiæ) es una vila d'Itàlia, en Ligúria, dins la província d'Impèria, en riba de la mar Mediterranèa (mar Ligura). Sa populacion es de 54 454 abitants (ISTAT, 31/08/2017). Es la quatrena vila de Ligúria per sa populacion après Gènoa, La Spezia e Savona.
Geografia[modificar | modificar la font]
Es una localitat toristica, renommada per la cultura dei flors que la celèbran cada an amb lo passacarriera florit Sanremo in Fiore; d'aquí li ven l'escais de Ciutat dei Flors (Città dei Fiori). En mai d'aquò aculhís l'arribada de la corsa ciclista Milan-Sant Rémol, una dei pus classicas en Itàlia, lo festenau de Sant Rémol o festenau de la Cançon Italiana e lo Rali de Sant Rémol en automobila. Es lo sèti dau Casinò de Sant Rémol, un dei quatre presents en Itàlia.
Istòria[modificar | modificar la font]
De 1805 a 1814, Sant Rémol es annexat a l’Empèri francés. Ven sosprefectura dels Aups Maritims.


text:
1592
Aquesta pagina concernís l'an 1592 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Botanica[modificar | modificar la font]
Per lo premier còp, s'emetèt l'ipotèsi d'una reproduccion gràcias a de semenças per lei bolets. Dins aquò, aquela supausicion de l'Italian Giambattista della Porta (1535-1615) obtenguèt gaire de succès e lei cresenças tradicionalas foguèron encara largament e lòngtemps perpetuadas au sen de la comunautat scientifica (→ 1729).
Fisica[modificar | modificar la font]
Fabricacion d'un dei premiers termoscòpis per lo sabent italian Galileo Galilei (1564-1642). Otís precursor dau termomètre, permetiá de mesurar de diferéncias de temperatura.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
1592 - Miquèl Eiquèm de Montanha, pensaire e òme politic de la Renaissença (n.1533)


text:
-499
Aquesta pagina concernís l'an -499 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Recepcion favorabla de l'ambaissada dei ciutats grègas d'Ionia en revòuta còntra l'Empèri Aquemenida. D'efèct, inquieta deis intrigas menadas per l'èx-tiran Hippias exilat a la cort pèrsa, Atenas mandèt un còrs expedicionari de 20 naviris per sostenir l'insureccion (Eretria mandèt 5 naviris suplementaris). Aqueu còrs participèt a de combats durs còntra lei fòrças aquemenidas e lei subrevivents se retirèron l'annada seguenta.
Esparta[modificar | modificar la font]
Recepcion de l'ambaissada dei ciutats grègas d'Ionia en revòuta còntra l'Empèri Aquemenida. Pasmens, Lacedemònia refusèt d'intervenir dins leis afaires d'Anatolia.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
En Anatolia, desvolopament de la Revòuta d'Ionia a partir de la ciutat de Milet. Leis insurgents obtenguèron una ajuda militara d'Atenas e ataquèron Sardes.


text:
Fernando de Rojas
Fernando de Rojas (nascut a La Puebla de Montalbán, Toledo, vèrs 1450, e mòrt a Talavera, Toledo, entre lo 3 e lo 8 d'abril de 1541) foguèt un escrivan e dramaturg castelhan de la fin de l'Edat Mejana.
Biografia[modificar | modificar la font]
Se sap pauc sus sa vida. Sos parents èran de jusieus convertits. Foguèt governador de Toledo, mas faguèt anteriorament d'estudis de Drech a Salamanca.
Es conegut coma l'autor de La Celestina (o Tragicomedia de Calixte e Melibèa). Aquela òbra foguèt, après Don Quichòte, lo libre en espanhòl pus universalament difusat e celèbre. La primièra edicion coneguda foguèt imprimida a Burgos en 1499, la segonda a Toledo en 1500 (que se garda dins la Fondacion Martin Bodmer a Cologny/Genèva).


text:
Yue Minyun, La libertat menant lo pòble
Las doas sorgas de la legitimitat
Fa plan dos meses que voliái intervenir dins la discussion fòrça noirida, provocada per la critica de James Costa al tèxte de Fraj Quin occitan per deman ? qu’aviái presentat aquí e qu’es estat publicat amb de nòtas e de complements dins un polit libre en çò de Reclams, amb un prefaci de ma man, qu’aviái tanben prepausada en linha (Estandard e democracia). Mas lo temps passa lèu e sèm totis aclapats de prètzfaches.
Costa a resumit sa critica aital (me contenti de revirar) : la tòca « èra de mostrar que lenh de prepausar una rompedura amb una supausada ideologia dominanta, l’idèa que la lenga que sèm a preparar per deman siá una lenga ‘fòra sòl’ es l’expression de la mèma ideologia, que podèm apelar purista, mas tanben monolenga, o de la lenga mairala. ». Costa balha aquesta precision e apond d’autres desvelopaments per respondre a d’objeccions e questions nombrosas de legeires del blòg, tafurats e de còps que i a trucats per aquesta defensa aparentament paradoxala de las novèlas praticas contestadas per Fraj. En efeit, espontaneàment avèm l’impression d’èsser confrontats a dos projèctes contradictòris : lo de la normalisacion, que Fraj critica per son ideologia « purista » al nom dels parlats « autentics », e lo que pren coma critèri de la « bona lenga », çò que parlan los locutors, mai que mai d’ancians de las classas popularas que vivan empr'aquí (la lenga del luòc e del « pòble »). Per Costa son las doas caras del mème purisme lingüistic. Lo procediment d’aqueste doble procès sembla paradoxal perque tot sembla opausar los dos projèctes e en mai d’aquò Costa defend la plena dignitat dels parlars contestats dels neo-locutors que s’escartan mai o mens radicalement dels parlars dels locutors eretièr. Aquò pareis encara mai paradoxal e provocaire, perque sembla menar a considerar sus un pè d’egalitat amb l’occitan « autentic » de los que l’an apres al brèç, de parlars o biaisses de parlar ressentits per un fum de monde coma estrangièrs a l’identitat pròpria de la lenga tala coma es viscuda dins sa diversitat (l’identitat, dins et per las variantas existentas), segond los luòcs.
Mas i a encara quicòm de mai : aquestas praticas criticadas son generalament vistas (aquò es un punt central de la demostracion de Fraj) coma la resulta fatala de l’imposicion d’estandards unificadors e purificadors que per aquò far (rendre la lenga mai unificada e mai occitana) s’esluenhan mai o mens radicalament de la lenga parlada pel campestre e dins los vilatges, una lenga diversificada e mesclada de francismes. Costa refusa de considerar aquestas novèlas variantas contestadas coma la simpla aplicacion o lo simple enregistrament del procès de normalisacion, mas i vei de formas foncièrament novelas e imprevistas. E aquò, per lo sociolingüista, es una causa normala e inevitabla, la caracteristica màger de tota evolucion lingüistica. Costa nos mena aital a soscar a l’escac fatal e necessari de tot projècte « puriste », que siá de normalisacion, o de conservacion de la lenga del luòc. Aquí avèm un fenomèn pauc estudiat per la sociolingüistica occitana (en defòra del quite Costa en marge de son trabalh suls enfants de calandreta), mas important, que seriá de mostrar l’infedelitat d’aquestes biaisses d’ensenhar (perque se tracha mai que mai d’ensenhament en calandreta o dins lo public) e de parlar la lenga tant als estandards prepausats (lo plural es aquí obligatòri) dins los manuals, las gramaticas, etc. coma a l’occitan parlat pel eretièrs.
Valdriá la pena de tornar sus totas aquestas questions, çò qu'evidentament pòdi pas far aquí. Pel moment me contentarai de tornar sus la question, non pas de la « bona » e de la « marrida » lenga (tròp vaga), mas de la lenga legitima e illegitima, tal coma Costa la buta en davant, mas en partent de la question del pòble (e donca de la lenga populara), que joga un ròtle central dins lo tèxte de Fraj.
Lo bon pòble
Partirai de la nocion de pòble, sovent invocada dins lo tèxte de Fraj. Me fau confessar – l’ai pas fach dins mon prefaci, perque me semblava quicòm de secondari – que per ièu aquesta nocion es pas ges satisfasenta : tròp generala e incantatòria, amai se Fraj pren la pena d’apondre una longa nòta sus la question dins lo libre[1]. Per principi, ièu eviti de’n apelar a aquesta abstraccion que lo mai sovent es utilizada per balhar una legitimitat a de discorses ideologics que, en mai, podon èsser contraris entre elis. Çò que i a de bon amb lo pòble (lo « bon pòble », coma disián los reis) es que li podèm far totjorn dire çò que volèm. Me sembla melhor de parlar de classas o grops subalternes, se volèm designar los que son en dejos de la piramida sociala, o alara de precisar los mestièrs e las situacions socio-economicas del monde. Lo problèma a l’encòp politic e espistemologic, amb la nocion de pòble, es que marca una unitat, una unanimitat, un consensus ont n’i a pas jamai agut, per definicion : lo quite Fraj reconeis lo caractèr « desconcertant, contradictòri » del pòble (mas an aqueste gra de generalitat, aquelas qualitats son la de l’umanitat entièra !). Cada còp que disèm que « lo pòble » ditz, pensa, sosca, crei quicòm, fasèm violença a los que dison, pensan, soscan, creson quicòmmai ; es una procedura d’exclusion. Se pòt quitament pas dire que i aja un sol biais de parlar « populari » ; la quite lenga (se se pòt utilizar lo singulièr, vist que lo « pòble » occitan es dempuèi longtemps bilingüe) del pòble presumit es diversificada e trabalhada per de contradiccions (segond los nivels de lenga).
Puèi, nos cal pas doblidar que se l’occitan demora, a l’ora d’ara, solament parlat per una (estequida e vièlhissanta) part de las classas subalternas de la campanha, foguèt parlat pendent de sègles per quasiment tot lo monde : noblesa, granda e pichona borgesiá, etc. La cultura escrita occitana que nos demora es rica tanben de totas aquestas situacions socialas que son pas la del « pòble » al sens de las classas subalternas (per exemple la lenga de Godolin èra tanben – subretot ? – la lenga parlada per las classas superioras de la vila mondina). E aquò, mancam pas de zo afòrtir quora se tracha de mostrar la dignitat de la lenga, que foguèt cantada per de reis, de senhors, d’intellectuals reconeguts en situacion d’agantar lo prèmi Nobel, etc. E avèm rason de zo far, tant coma d’insistir sus la destinada « populara » de la lenga a causa de la situacion de diglossia de mai en mai pesuga, es a dire sa situacion de relegacion sociala. Vertat que la lenga que nos demora es la del monde en bas de l’escala sociala, e que nòstra fidelitat a la lenga es tanben una fidelitat, lo mai sovent, a una origina sociala.
Mas se disèm « origina », es que d’aqueste « pòble » ne fasèm pas mai part, ne sèm partits. E aquò vòl dire qu'una granda part dels neo-locutors (me meti evidentament dins lo lòt), son, pels locutors d’en bas (sián los nòstres parents o pas) de nantits e de monsurs que, de còps que i a, volon far mina d’èsser demorats çò que son pas mai, en parlant patés. Evidentament aquò sufís, en bona analisa bourdieusiana, per lor interdire de poder parlar coma parlavan (e parlan encara un pauc) lo monde d’en bas, perque la situacion sociala del locutor es totjorn presenta dins sa lenga e dins son biais de parlar, amai (e subretot) quora cerca d’escarnir, d’escaramiar, de mimar qualcun d’una posicion sociala subalterna. Se volèm una lenga comuna, es clar que de tot biais podem pas escapar a sa diversificacion e donca a sa ierarquisacion sociala.
Aquò empacha pas, evidentament, de trabalhar a corregir las inegalitats socialas, mas aqueste trabalh se fa pas solament amb e per la lenga, plan segur ! Vòli dire que se pòt pas far per la sola revalorizacion de la lenga d’en bas, ni mai per sa censura, coma zo fa l’escòla, tota al servici del modèl naut, que son acquisicion es (deuriá èsser) lo garant de l’assencion sociala. Pasmens, la primièra causa contra aquesta inegalitat es la reconeissença, l’atencion, l’interés pel monde coma son, amb lor biaisses d’èsser, de parlar, de se tener dins la vida, sens mitificacion ni mai complasença, s’es possible, mas amb umilitat e benvolença.
Coma Fraj, Costa e, me pensi, la part magèr dels occitanistas d’uèi (podriái balhar tanben la tièra dels intervenents dins la discussion en linha : Martel, Me ièu, Maime, MP, etc.), mon ligam amb la lenga es pas separable d’aquesta reconeissença sociala ; lo fait de se sentir eretièr d’aquesta gent, de lor èsser reconeissents per çò que nos an balhat e demest d’autras causas, plan segur, amai sovent sens zo voler, la lenga. Costa a rason de remarcar que dins lo mespres pel patés, son las personas dels locutors que son judicadas per lor estatut social : vièlhs, paísans, d’un nivel d’educacion modest, marrits consomators, « pas cool », « pas telegenics » : « Sètz de ‘ploucs’, donca, per extension, vòstra lenga es una lenga de ‘ploucs’ ». Cal inversar l’analisi (es encara çò que nos apren Bourdieu) : los vièlhs pacans son pas mespresats perque parlan patés, mas es lo patés a èsser mespresat, perque parlat per de vièlhs pacans .
Dins lo fons, lo repròche que sèm nombroses a far (Fraj, Lagarda[2], etc.) a la lenga « fòra-sòl » que s’entend e s’ensenha tròp sovent, es mai un repròche d’amnesia sociala que non pas lingüistica. La transmission de la lenga, de la lenga « nòstra », almens per nosautres, a pas de sens que d’èsser estrechament ligada a la memòria sociala del monde que la parlavan e la parlan encara. Aquò, per ièu, vòl pas dire que cal pas far de nòu : cal, plan segur, « daissar parlar » los qu’an l’enveja, lo desir de parlar e qu’an besonh de se fargar amassa de novèls espleches lingüistics (me fan rire los que se dison trucats pel « paissel » o pel « rescambi » de Calandreta), e vòl pas dire tanpauc que al nom de la fidelitat als ancians debèm luchar contra tota fòrma de nòrma e d’estandard. Vòl solament dire que transmetre la lenga, per nosautres, es tanben transmetre d’elements d’aquesta cultura sociala, a costat plan segur d’autras elements (per exemple l’erotica dels trobadors o lo baròc flambejant de Godolin), mas amb mai de fòrça e de preséncia emotiva çaquelà, perque aquò demora nòstre ligam viscut amb la lenga.
Mas debèm comprene qu’aquò es pas la situacion generala, subretot dins la novèlas generacions que son, de còps que i a, quitament pas los felens de locutors « naturals » (es a dire de las classas subalternas de la campanha). Aquels d’aquí, forçadament, aurán un autre imaginari social de la lenga, d’autras emocions, que te sabi, ligats a la còla dels companhs, a lors regents e/o a lors parents emplegats, pichons fonccionaris o de professions liberalas que se reconeisson dins de moviments alternatius (ecologistas, o autres), mas an pas o gaire de contactes amb de locutors vièlhs. E aquò pòt pas mancar d’influir sus lor lenga, una lenga puèi, mai que mai, d’escòla, vist que las familhas, lo mai sovent, la parlan pas. Podèm pas obligar lo monde qu’an pas lo mème viscut de la lenga, que lo podon pas aver, de se representar la lenga coma nosautres, de la sentir coma nosautres e donca de la parlar coma nosautres. Nos cal pensar a cossí mantener un ligam entre elis, nosautres e los vièlhs eretièrs sens, en efeit, los condamnar, cada còp que dobrisson la boca, a l’illegitimitat. L’idèa, per exemple, prepausada per Costa de praticar la sociolingüistica activa amb los escolans d’occitan, puslèu que de lor inculcar la varianta de lenga jutjada sola legitima, me sembla fòrça interessanta (trasi aquesta citacion, en provençal, de la discussion) : « faire comprene que se parla pas parier segon lei contèxtes […], lo monde etc. Après se pòt imaginar de reflexions sus "de qué cambia d’utilisar una varianta o una autra ? Coma podèm jogar estilisticament amb la lenga ? De qué ditz sus nautrei, sus la situacion d'enonciacion?". E l’etapa seguenta serà de pensar lo rapòrt a l’estandard, quante que siegue, assajar de comprene cu l’emplega, lei rapòrts de poder qu'implica. »
Lenga legitima
La question de la legitimitat permet de tornar prene lo mème discors d’un autre biais. Citi encara Costa, aqueste còp en lo revirant : « E l’enjòc es aquí : nos condamnar a l’illegitimitat perpetuala ? Instaurar un occitanisme a doas vistessas, amb una casta d’Autentics provesits del certificat del papet e de la mameta ? De Calandrons qu’auràn parlats l’occitan tota lor corta vida, mas un occitan a jamai marcat del sagèl de l’infamia ? O alavetz ensajam de cambiar nòstre agach sus la lenga ? ».
M’apiejarai sus la definicion de Bourdieu : « Es legitima una institucion, o una accion, o un usatge qu’es dominant e desconegut coma tal, es a dire tacitament reconegut. » (« çò que parlar vòl dire »). Se prenèm aquesta definicion es clar que la lenga occitana patís d’un deficit de legitimitat. Es pas legitima en se coma lenga, vist que sa quite existéncia es problematica. La lenga occitana legitima es pas establida ; l’occitan es pas pro institucionalizat, normat et reconegut pels poders, per gausir d’una forma legitima incontestabla (la legitimitat inconstestabla seriá, me sembla, mai o mens çò que Kathryn Woolard – una de las referéncias, totjorn plan ricas, de Costa) – ditz amb son concepte d’« anonimitat » e de « lenga neutra », mas « lenga neutra » es una expression inganaira : i a pas cap de lengas neutras, i a solament de lengas que semblan neutras, las que son legitimas, perque simplament son los produches d’un procès capitat – almens per un temps – de naturalizacion (evidentament e fatalament la naturalizacion es una ficcion). En fach es la forma oficiala, normada, nauta, superioria d’aquesta lenga qu’es legitima, e non pas la lenga dins totas sas variantas e totis sos nivels (i a pas qu’una forma de francés legitime vertadièrament e sens discussion).
E es plan per aquò que lo problema de la sorga de la legitimat se pausa per totis : aquesta sorga dèu èsser los manuals que pretendon ensenhar la norma reconeguda (o almens una nòrma que preten a la reconeissença) ? O dèu èsser los locutors eretièrs (« locutors naturals ») del luòc ? O alara benlèu podriá èsser los usatges dels neo-locutors, avenir de la lenga se n’i a un, que son pas l’aplicacion fidèla dels manuals normats, e que son lenh, de còps que i a fòrça lenh, de çò que parlan los eretièrs ? Evidentament aquesta darrièra proposicion pareis malaisida de sostener, perque li mancan dos elements de legitimitat fòrça importants : la justificacion per l’ancianetat e la justificacion per la nòrma (los neo-locutors son sovent criticats a l’encòp al nom de la nòrma e al nom dels vièlhs).
Me pensi qu’avèm aquí dos fondaments de la legitimitat que son en tension e avèm besonh de totis dos, per defendre publicament nòstra lenga ; amai se la question de la « bona » concepcion de la nòrma demora duberta (dusca a l’ora d’ara s’es pr’aquò impausada l’idèa d’una nòrma polinomica o pluricentrica, plan diferenta de la nòrma unenca a la francesa), qu’es en fach la resulta d’una negociacion entre aquestas doas sorgas de legitimitat. Los neo-locutors (que, encara un còp, ne sèm gaireben totis !) son forçadament preses dins aquesta tension, amai, de còps que i a, sens se’n rendre tròp compte.
Mas alara es normal, o puslèu, es dins l’òrdre de las causas que, quora s’escartan tròp del parlat dels vièlhs e/o d’una nòrma coerenta, los neo-locutors sián constestats dins lors biasses de parlar. Es dins l’òrdre de las causas tanben qu’existís de desacòrds, de conflictes (mas tanben de mediacions e de concessions), entre los tenents de la lenga parlada, es a dire dins totas sas variantas (e vertat que los neo-locutors presentan de variantas novelas), e los partisans de la(s) nòrma(s). Aprèp, coma totjorn dins las lengas, vertat qu’es l’usatge que decidís, amai foguesse considerat coma marrit per los uns e/o los autres. Dire qu’aquesta reaccion critica es de « purisme » (per exemple, la de Fraj, o encara la de Lagarda, dins l’article citat) es benlèu un pauc exagerat ; es solament rampelar que i a de limitas a l’acceptabilitat de las formas (fonologicas, sintaxicas, lexicalas…), de limitas que, vertat, son totjorn discutablas e faitas per èsser desplaçadas, mas que existisson forçadament ; i a totjorn un sulhet, al delà del qual qual que siá, amai lo mai tolerant e liberal de nosautres, jutjarà çò qu’ausís, tot en lo comprenent perfièchament, coma inacceptable (« aquò es pas occitan » !). Qu’aqueste jutjament es a l’encòp lingüistic e social, es evident, mas es impossible de zo pas portar. De tot biais, me sembla que lo rampèl de la lenga parlada pels eretièrs a l’intencion dels neo-locutors e dels normativistas en cambra es quicòm de salutari e d’utile. Avèm besonh d’una continuitat istòrica e d’una espessor culturala e sociala per poder reivendicar la legitimitat de nòstra lenga coma lenga e non pas coma patés ni mai volapuk, lenga de farlabica, n’avèm besonh per en defendre l’imatge, l’identitat, l’existéncia, mas tanben per nos i tornar trobar nosautres tanben, per nos reconeisse dins çò que parlam, ausissèm e legissèm.
Joan-Pèire Cavalièr
[1] « Totes les grops umans que dins aqueste país pertanhen pas a las classas dirigentas, que bailejan pas las causas per çò qu’es de l’economia e de la politica… », p. 82. Me sembla que grand part de la quite borgesia en dins aqueste situacion. Mas dins la pagina seguenta ditz de la font dels escrivaires occitans es lo pòble d’en bas, en dejos de la borgesia « granda » e « pichona ». Dins la definicion larga, Fraj e ièu fasèm part del pòble, dins la definicion estrècha, non.
[2] De legir absolument l’intervista recenta de Lagarda : Gilles Couffignal, Marc Lenormand et Yan Lespoux, « Les langues minoritaires à l’école : de la critique de l’aliénation à la resocialisation linguistique. Entretien avec Christian Lagarde », Tracés. Revue de Sciences humaines [En ligne], 25 | 2013, mis en ligne le 18 novembre 2015. URL : http://traces.revues.org/5859


text:
Musèu del papier
Es lo paire d’Aristide Bergès que creèt l’usina de papièr a Lòrp Senta Aralha en utilizant la fòrça de l’aiga del Salat per far virar las maquinas. L’associacion Aristide Bergès s’ocupa de l’usina e de l’ostal de familha d’A. Bergès : i a un musèu de la fabricacion del papièr e tanben un musèu de l’estampariá.
La fabricacion del papièr
Primièr, cal fabricar la pasta de papièr.
Prenon de papièrs utilizats, de pasta de cellulòsi que ven de Sent Gaudens e d’autras fibras, los trissan dins d’aiga dins l’idropulpor, puèi passa dins la tor d’estocatge de pasta de papièr que manda la pasta dins lo despurador, puèi dins lo «depastilhator» per tirar los bocins tròp gròsses. La pasta passa dins d’autras maquinas (per espessir, per rafinar, tirar las bofiòlas d’aire...). Enfin, arriba dins la «caissa de cap», e aquí la fabricacion del papièr pòt començar !
Dins la caissa de cap, de fins tudèls espandisson la pasta de papièr sus una granda tela de plastic (abans, èra faita de coire) : passa aprèp entre de rotlèus. Lo mai gròs d’aqueles rotlèus pesa coma cinc elefants !
La fuèlha de papièr es despegada de la tela, secada, lissada e a la fin s’enrotla a l’entorn de l’enrotlaira. Podián enrotlar 5 km de papièr dessús ! Quand èra plen, lo rotlèu èra transportat per un braç gigant e remplaçat per una enrotlaira voida.
Aprèp, descopavan lo papièr a las dimensions demandadas pel magasin o pel client.
Aucun commentaire:
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


text:
La societat Boston Dynamics especializada en robotica, produsís una mena de muòl : Big Dog. Un motor alimenta un sistèma idrolic que li permet de caminar e de carrejar de cargas. Los sieus desplacaments son contrarotlats electronicament per de calculators ligats a diferents sensors.
D'analisas recentas sus de donadas en provenéncia del solelh Tau Ceti situat a aproximativament 12 annadas lutz de la Tèrra indican que cinc planetas podrián èsser en orbit al torn de l'estela. L'estudi serà publicada dins lo jornal Astronomy & Astrophysics.
Lo vaissèl d'exploracion Cassini (mandat per la NASA e l'ESA) fotografièt lo 26 september de 2012 prèp del pòl nòrd de Titan (luna mai granda de Saturn) un flume de mai de 400 kilomètres de long. Se geta dins la mar denominada : Ligeia.
Decembre de 2012. Lo veïcul Curiosity ven d'acabar sa primièra analisa complèta d'escapolons del sòl marcian.
Per aquesta primièra analisa lo site Rocknest es estat causit. En aquel lòc lo sòl es compausat essencialament de sabla, un material que los otisses embarcats sus Curiosity pòdon aisidament palejar e manipular.
Istoric de la mission Mars Science Laboratory, veïcul Curiosity
Novembre-decembre de 2012 : primièra analisa detalhada del sòl. D'unas traças d'elements carbonats son registradas. L'experiéncia confirma lo bon foncionament del material embarcat. De mai, lo govèrn american anóncia la preparacion d'una novèla mission per 2020, sus la basa de la mission Curiosity en cors (veïcul robotizat d'exploracion scientifica) e confirma sa volontat de mandar d'umans sul planeta Mars vèrs la annadas 2030.
The New York Times publica una edicion numerica del libre de Charles Darwin The Origin of Species (edicion originala de 1859) amb nòtas e comentaris de cercaires - [ligam]
La NASA e General Motors an desvolopats ensems una nòva generacion de robòts umanoïds : los Robonaut-2. An per foncion d'ajudar los trabalhadors dins las tacas fisicament pesugas, repetitivas o dangièrosas.
Page 7 of 7


text:
Arrestetz pas la pendula
juli Cubaynes, Contès de la vielha França
ilustracion Christian Fauré
Sabètz qu’arrèstan la pendula quand i a qualqu’un de mòrt dins l’ostal, e veiretz perqué aici arrèstan pas la pendula, totben qu’i aje mòrt d’òme.
Bolzaguet, pagés e proprietari al Pijonièr, aviá perduda la paura femma, e viviá amb son fil Joan, tres vailets de bòrda e una serviciala. La bòrda èra granda a tenia fòrças combas e, coma la tèrra n’èra magra e dura, los cinq òmes trabalhávan tota l’annada sens parlar. Bolzaguet èra pauc-parla : Joan aimava d’estaire siaud e de corre sol : e los vailets, coma de juste, monávan pas d’una paraula.
Bolzaguet ajèt sos sètanta e joan n’arribèt á sos trenta un.
Un ser de Pentacostat, Bolzaguet, amb una boticèla á la man, fasiá lo torn de la vinha e gitava deçai delai qualques glops d’aiga senhada tota novèla. Trobèt Joan que s’èra arrestal al ras d’una soca ; copava menimosament lo salvatge que creis á contra-temps e escana los empèus. Lo vièl i diguèt aqui, sens mai :
‒ « Joan, te deuriás maridar.
‒ Veirem, faguèt Joan en se requilhant polidament : veirem, ai lo temps, las filhas fúchon pas e aimi la tranquiletat.
‒ - Joan, te deuriás maridar. Me fau vièl, ai pas que tu de dròlle ; voldriai veire los pichons que mantendran l’ostal. »
L’estiu foguèt plan caud e Bolzaguet, á tota oltra, volguèt demorar en cap dels segaires. Mas lo jorn tresen de las segasons, á mèjorn, se daissèt anar sus la gavèla que veniá de copar.
‒ « Será pas res, diguèt lo doctor, será pas res, mon amic ; mas aquò es un avertiment. Cal pensar de prene sa retirada. A nòstres atges, farem plan de passar lo trabal als joves. »
Bolzaguet escotava, soscava e respondèt pas.
Lo ser de Nòstra-Dòna d’agost, aprèp un jorn de calimás, Bolzaguet s’assetèt davans la pòrta del Pijonièr, sus un banc de pèìra : las mans espandidas suls ginols, los rens plegats, lo cap, los rens plegats, lo cap ennairat per melhor reprene l’alen, s’abandonava á una lassièra que lo teniá de perlot. Joan arribèt. Aviá quitada, davans que se faguès sul tard, la vòta del vilatge, mercès que sabiá pas dansar. Bolzaguet i parlèt coma s’aviá represa una parladissa acomençada dempèi de meses.
‒ « Joan, te deuriás maridar.
‒ Veirem, respondèt Joan, que s’éra arrestat e agachava tot enlai, veirem, disi pas de non, masaio temps. »
‒ Non, as pas lo temps. Me fau vièl, partirai lèu e voldriai veire, davans de partir, lo que sèra lo mèstre aici aprèp tu. »
Joan s’arrasèt de son paire e, parlant polidament, mercès los vailets, i diguèt :
« Coma voldretz, paire : mas parli pas á cap.
‒ Maria del Gal m’agrada ; a bona gracia e bon dequé. Pren-la. »
Lo maridatge se faguèt aprèp vendemias. Maria del Gal èra una dròlla de bon afar, valenta e retenguda coma Joan ; Joan i agradèt. Se botèron d’acòrdi sus la verquièra e, quand las vendemias foguèron acabadas, un cande jorn del mes d’octòbre, un parel de dotzenas de cosins e d’amics arribèron al Pijonièr. La nòça fogueèt gaia, sens rambal. Bolzaguet, que pauc parlava, parlèt mai que de rason. Catinèla – vos sovenètz, Catinèla, – Catinèla, qu’es pertot, diguèt á Joan :
« Ton paire parla tròp ; devina quicòm. »
Coma se levava de taula, Bolzaguet ajèt una vanesa e s’agrolèt sul paziment de la cosina.
‒ « Será pas res, diguèt lo doctor, será pas res. Mas, mon brave Bolzaguet, aquò ‘s un avertiment, un autre avertiment. A nòstres atges, se cal mainatjar, se pausar e daissar for los joves. »
Bolzaguet se requinquilhèt, mas la lassièra lo ganhava cada jorn. Quand corriá, i èra avist que portava sas cambas ; bolegava sovent los dets, per veire s’encara los aviá ; e veniá sord. Lo ser de Nadal, coma voliá anar á la messa de mèja-nèch, trabuquèt ; Joan qu’aviá bona ponha lo retenguèt e, per lo forçar á se seire e á demorar al canton, i diguèt una causa qu’auriá pás aussat i dire á un autre moment :
« Papá, mainatjaz-vos, se volètz veire l’eretièr, l’estiu que ven ?
‒ Es vertat aquò ? diguèt Bolzaguet, en alongant las cambas al fòc. Es vertat ? E-ben, lo veirai. Siagues tranquile ; me sonharai. »
Bolzaguet sortiguèt plus. Al sèti dins son cadierás de bòsc, jol fusadièr de la caminea, agachava lo fòc e soscava. La prima venguèt, audosa,e cauda coma un estiu. Blozaguet s’asardèt dusca al cap del claus, al passador de la vinha ; mas tornava, tan-lèu vesiá una nivol dins los aires.
« Cresi, Papá, qu’es per la semana que ven. »
Bolzaguet agachèt son dròlle qu’i parlava tot al ras dins l’aurelha ; una lagrema i tremolèt dins los èls ; ajèt una estrementida dins las cambas es boleguèt plus dins son cadierás ; aviá estavanit.
« Aquò’s plan seriòs, diguèt lo doctor. Es lo tresen avertiment. M’entend pas ; aquò’s seriòs, seriòs. »
Dins lo lèch bèl de la cosina, Bolzaguet se pausa. L’alen es penibla. La man esquèrra es paralisada. La man drecha trasteja, va e ven, atrapa lo lençòl e lo tira coma per s’acatar lo cap. Los èls agáchan la pendula, coma se seguian de latz e d’autre lo balancièr que brandòla dins la caissa de cirèi. Catinèla es tota á son malaud e i fa beure una potinga cada còp que tinda l’ora.
Dins la cambra vesina se bolègan tant-ben. L’eretièr va naisse e i a tant de silenci e de reculiment coma altorn del mement.
« Mos compliments, fa lo doctor, òc-ben, mos compliments. Es un dròlle, e es galhard ; es plan membrat e vòl viure. Ausètz-me aquò. »
Lo novèl vengut emplena de son cridal la cambra amai l’ostal. Catinèla, drecha al cabès del morent, s’es trachada d’aiçò : sa man s’es arrestada e pausa sul lençòl ; sos èls agáchan plus la pendula, mas son virats drech la pòrta de la cambra. Lo vièl a ausil lo mainat e lo vòl veire !
E coma Catinèla partiá per l’anar quèrre, Joan dintrèt, en portant dins sos brasses lo mainat que friutejava e plorava. Joan s’arrasa de son paire e apròpja del visatge del morent lo visatjon de l’eretièr que deu mantene l’ostal. Bolzaguet, diriats que retròba sas fòrças ; ennaira la man drecha que tremòla e, palpejant, alisa la gautona del mainat ; l’agacha de sos èls sorrisents ont la vida es tornada ; pèi, s’abiaissa per atenge de sas pòtas lo drollet que ven de naisse. L’alen i mança ; se fòrça per la retene, e aquel esfòrs de la baca, diriatz un potet. Tòrna tombar, bolèga plus.
« Es mòrt, fa Cantinèla, que Dieu aje son anma. Cal arrestar la pendula.
‒ Non, faguèt Joan, tot susprés de s’entendre parlar atal ; non, arrestetz pas la pendula, mercés lo pichon que comença de viure. Lo Papá seriá pas content. »
illustration de Christian Faure
https://www.facebook.com/FaureIllustrateur/


text:
Caín
Caín (en ebrieu קין בן-אָדָם Qayin ben Adam e en arabi قابيل بن آدم Kabil ibn Adam), segon l'Ancian Testament, foguèt la primièra persona nascuda e non pas creada, perque èra filh d'Adam e Èva, lo primièr òme e la primièra femna.
Somari
Legenda[modificar | modificar la font]
Caín nasquèt aprèp l'expulsion de sos paires del Jardin d'Edèn, e alara sa maire Èva, quand nasquèt Caín, partiguèt pel primièr còp de las dolors de l'enfantament. Pauc aprèp, Adam e Èva aguèron un autre filh que nomenèron Abèl. Amb lo temps e Caín se consacrèt a l'agricultura alara qu'Abèl se consacrèt a l'elevatge.
Un jorn decidiguèron de far una ofrenda a Dieu:
- Caín ofriguèt los primièrs fruchs de la sa recòlta.
- Abèl ofriguèt los melhors animals de son elevatge.
Dieu preferiguèt l'ofrenda d'Abèl, e Caín, vesent per la preferéncia de Dieu, venguèt gelós e tuèt son fraire.
Dieu maudiguèt Caín e la condemnacion foguèt que la tèrra li balhe cap res pus e que se veja obligat de rebalar, e alara s'alunhèt de l'ostal dels seus paires per s'establir al país de Nòd, a l'èst de l'Edèn. Dieu pausèt una marca a Caín per avertir que quin tua lo pagariá amb un castig sèt còps mai penós.
Dins son barrutlage, Caín èra acompanhat per una de sas sòrres (nomenada Avan, segon lo Libre dels Jubilèus) amb qui engendrèt son filh Anòc. Pauc aprèp, Caín establiguèt un règlament que bategèt del nom de son filh. Qualques fonts asseguran qu'alara se maridèt amb Adah.
Segon la tradicion jusièva, pendent son exili Caín coneguèt la primièra esposa de son paire Adam, la primièra femna creada per JHWH e nomenada Lilit, que li ensenhèt l'art de la magia e mantenguèron de relacions. Fòrça ans après, Caín foguèt mòrt per son descendent nomenat Tubal que, pendent una caça, lo confondèt amb un animal e li tirèt una flècha.
Caín dins l'Islam[modificar | modificar la font]
La tradicion islamica tanben relata una istòria similara dins l'Alcoran. Aquela istòria ditz que Kabil e Habil (Caín e Abèl), avián de sòrres bessonas. Dins aquela tradicion, Allà refusèt l'ofrenda de Kabil perque volèt pas se maridar amb la germana d'Habil. Aprèp una baralha, Kabil assassinèt sa sòrre germana e deguèt vagar, erratic, per la tèrra pendent d'ans amb lo còs de son fraire, fins que vegèt un còrb enterrant un aucèl mòrt, comprenguèt que se calguèt donar una sepultura als mòrts.
Autras visions[modificar | modificar la font]
Una anciana tribú[modificar | modificar la font]
Los istorians e especialistas biblics interprètan l'istòria coma un recit simbolic d'una anciana tribú nomada que lo dieu èra Caín. Los membres d'aquela tribú portavan de marcas tribalas caracteristicas tatoada e avián la reputacion per sas feròças venjanças contra qui aviá tuat un membre de la tribú. E lo nom de Caín venguèt lo sinonim d'assassin, e las marcas tribalas venguèron la marca de Caín que pausèt Dieu per distinguir aqueles qu'avián tuat, tèrme que s'utiliza en sens figurat per se referir a un omicidi.
Mitologia sumeriana[modificar | modificar la font]
Una autra explicacion que donan los teologians, es qu'aquela istòria de fratricidi serviriá per illustrar las primitivas cresenças namadas, que amb lo temps anèron difusar la pensada religiosa, segon que los tropèls elevats, principala ocupacion de fòrça tribús nomadas, agradavan mai als dieus que l'agricultura. Atal, lo sacrifici d'Abèl foguèt acceptat, mas pas aquel de Caín.
Dins la meteissa mena, dins la mitologia sumeriana, i a l'istòria de la divessa Inana. Èra fòrça bèla e s'enamorèron d'ela dos dieus:
- Dumuzi, lo dieu de la fertilitat e la creissença, e protector dels pastres.
- Enkimdu, lo dieu de l'agricultura, dels besals e de las passièras.
Evidentament, la rivalitat per veire qui emportariá la divessa foguèt granda. Resultèt que Dumuzi venguèt agressiu alara que Enkimdu demorèt amable e gentil. Inana causiguèt Enkimdu, que la tractava melhor. Alara, Dumuzi vesent pauc a pauc que perdiá, comencèt de mostrar sa fòrça extraordinària. Enkimdu, tement per la vida d'aquela, demandèt a Inana que se maride amb Dumuzi.
Eretatge[modificar | modificar la font]
La figura de Caín sovent foguèt utilizada dins l'art e la literatura coma lo simbòl del mal (fins al sègle XIX). Entre qualques òbras notablas, se pòt citar La Divina Comèdia e los poèmas omonims de Lord Byron e Baudelaire. Foguèt utilizat pels personatges del cinèma e comics (bendas dessenhadas americanas) que vòlon s'amagar o cometre de malfaches.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dissabte, 12 de maig de 2007
Un paseo colombian a la mòda catalana
(fififi fififi fififi, sabetz?). Los ritmes deu vallenato que son quate: lo paseo (lo mes popular de totis), lo merengue, lo son e la puya. La troba kung-fú qu’a contribuit a popularizar lo vallenato en Catalonha. Que'vs prepausi d'escotar un paseo, titolat dansa d'amor, compausat e interpretat peu Joan Garriga acompanhat peus sons companhs de la Troba.
Non ves manquetz pas de visitar lo lor siti, que i poderatz descargar cançons, véder videos eca: un siti hòrt plan hèit e tostemps renovelat. Lo CD de la troba kung-fú que's titola Clavell morenet. Tà crompà'u, s'ètz en dehòra d'Espanha, que’m sembla qui vau mes evitar los sitis espanhous de venta on-line de CDs com fnac.es, pr'amor de las còstas de pòrt escandalosament caras qui s'aplican tà l’estrangièr. Vau mes comandà'u en Soïssa aquiu.
Enfin, se voletz escotar paseos deus vertadièrs (que'n soi fan, jo), que podetz clicar ací!


text:
dijous, 30 de setembre de 2010
lectura mondiala
La Real Academia Española que li sembla que l'espanhòl es pas pro vesedor sus internet (oaf oaf oaf) fa un partenariat amb Youtube (son modèrns los academicians espanhòls!) per una lectura mondiala del Quijote. Me sembla una idèa geniala. Los que vòlon participar, lor atribuisson un bocin de tèxt e se registran amb la webcam.
Ne son a la debuta de l'operacion mas i a ja de videos en linha : youtube.com/elquijote.
N'i a una que se cresiá sus chatroulette:
Ne son a la debuta de l'operacion mas i a ja de videos en linha : youtube.com/elquijote.
N'i a una que se cresiá sus chatroulette:
0 comentaris
dimecres, 29 de setembre de 2010
Gitane
Per far resson a la Gitana prepausada per Joan deu Peiroton :)
per Joan Loís Zardòni
per Joan Loís Zardòni
0 comentaris
diumenge, 26 de setembre de 2010
chuca ops!
5 comentaris
AJUDA! ebay, qualqu'un me pòt explicar?
Fa moment que vòli crompar doas referéncias : Lo diccionari de Simin Palay e el parlar de la vall d'aran de Coromines, los dos son agotats dempuèi bèl brieu e los tròbi pas. Uèi, ai trobat lo palay en venda sus ebay.
Me soi inscricha per lo crompar e ai prepausat un prètz, automaticament, i a un tipe que marca un èuro de mai, mas agachatz l'imatge çai sota (captura d'ecran), lo tipe o a fach abans ieu, cossí se fa aquò? Mas cossí marcha aquela merda?
Me soi inscricha per lo crompar e ai prepausat un prètz, automaticament, i a un tipe que marca un èuro de mai, mas agachatz l'imatge çai sota (captura d'ecran), lo tipe o a fach abans ieu, cossí se fa aquò? Mas cossí marcha aquela merda?
2 comentaris
Reclama pel cate
2 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: reclamas
dilluns, 20 de setembre de 2010
Los diluns al solelh
2 comentaris
divendres, 17 de setembre de 2010
Patrimòni
Son las Jornadas Europèas del Patrimòni.
Sai pas encara de qu'anarai veire. De qu'anaretz veire vosautres?
Sai pas encara de qu'anarai veire. De qu'anaretz veire vosautres?
4 comentaris
M'agrada lo divendres
M'agrada lo divendres.
Es lo jorn que netegi l'ostal.
Es lo jorn que cambii los lençòls.
E es lo jorn que recebi Courrier Internacional e La Setmana!
Es lo jorn que netegi l'ostal.
Es lo jorn que cambii los lençòls.
E es lo jorn que recebi Courrier Internacional e La Setmana!
3 comentaris
dijous, 16 de setembre de 2010
Sabi que sabi pas res :(((
Mon amiga la Romanesa que me va ajudar a me romanizar (romanesizar?) per un jorn anar en Romania e m'i regalar m'a fach present d'un libre que me soi regalada de lo legir! Un Brillant Avenir de Catherine Cusset. Lo pausèri pas. Conta l'istòria de la vida d'una femna nascuda en Romania, instalada as Estats Units aprèp èsser passada per Israel e Itàlia. Los racontes se crosan: son istòria passada e son istòria actuala, son istòria amb son marit, l'istòria de son dròlle amb sa femna, tot s'entremescla, l'arquitectura del libre e las istòrias entrecorsadas fan que las 350 paginas las legisses en un pimpampasres. En mai de l'interés romanesc (òp òp òp jòc de mots!), i a en decòr la Romania sota Ceaucescu. E me trachi que sabi pas grand causa aquí dessús. Nimai sus la Romania de l'ora d'ara. Mèrda, sabi pas res de res.
Vau anar legir l'article "istòria de Romania" sus wikipèdia istòria de desbartassar un pauc aquò. Mas coma sabi qu'ai de legeires plan saberuts, se qualqu'un a un libre de me conselhar, e ben, qu'o diga! :)
4 comentaris
dimecres, 15 de setembre de 2010
Apreni amb doas lengas
d'agachar e de far virar:
J'apprends avec deux langues from piget on Vimeo.
J'apprends avec deux langues from piget on Vimeo.
1 comentaris
dilluns, 13 de setembre de 2010
Mela fai d'espòrt: d'un calcari cauquilhièr a l'autre.
Per contunhar mon entrainament per far lo canal de Riquet, faguèri un bocin d'un autre canal qu'es pas gaire luènh de l'ostal. Se siás pas luènh de Montpelhièr o Seta, i podètz anar, vos regalaretz e ne podètz far un circuit cultural. Ben òc, legissi ni Telerama ni l'Equipe mas fau d'espòrt e de cultura a l'encòp ieu.
[...] "Lorsque Sainte-Léocadie de Vic a été reconstruite, dans la deuxième moitié du XIIº siècle, on a conservé une partie du mur nord et le plan primitif avec chevet plat de l'édifice précédent. Là aussi le voisinage de la mer a suscité la conception d'une véritable forteresse avec des contreforts non seulement aux angles et le long des murs latéraux mais aussi le long du chevet et de la façade. Ces piliers étaient reliés entre eux par des arcs plein cintre qui formaient mâchicoulis et qui portaient un chemin de ronde faisant le tour complet de l'édifice. La voûte s'étant effondrée à une date indéterminée, il ne subsiste plus qu'un doubleau d'origine. Sa face inférieure est soulignée de deux baguettes, profil que l'on recense rarement. L'église a été entièrement construite avec des moellons de calcaire coquillier qui ont été malheureusement taraudés par les vents marins. Les vénérables pins parasols qui composent un magnifique décor à l'italienne ajoutent au charme du lieu"
Zoom sul calcari cauquilhièr
MAs deviam pas far d'espòrt? Zo! En sèla! Passatz dabans la pòsta, la comuna, l'escòla e tiratz tot drech, enquilhatz la pista ciclabla fins al pont dels aresquièrs. Sul pont, arrestatz-vos en naut e agachatz quin panorama: la mar, lo canal, los ostalons dels pescaires, l'estanh de Vic resèrva naturala, las paluns, lo bòsc das Aresquièrs (mas cossí fasiatz per viure sens coneisser aquò?) e luènh: lo Sant Clar de Seta, de l'autre costat mai luènh: Montpelhièr e mens luènh Palavàs e mai que tot, Magalona, l'objectiu de la pedalada del jorn. Aprèp lo pont, davalatz a esquèrra, passatz la barrièra que ditz qu'avètz pas lo drech de passar e prenètz long del canal a DRECHA (vos cal pas passar dabans los ostals de pescaire). E pedalatz.
L'estanh de Vic
Puèi arribas a la Catedrala de Magalona que ne vos parlèri ja:
(...) Cette cathédrale se caractérise par deux aspects originaux qui résultent de sa position à proximité de la mer dont elle était séparée seulement par un étroit chenal et un mince cordon lagunaire.
Pour la mettre à l'abri des pillars barbaresques, ses concepteurs l'avaient prévue, dès le départ, comme un bâtiment strictement défensif. Ce parti est confirmé, d'une part, par son élevation et, d'autre part, par ses contreforts saillants prévus pour supporter un dispositif de galeries, en ménageant l'espace nécessaire aux mâchicoulis.
Confrontés, comme les architectes de la Grande-Motte, à l'action corrosive des vents du large chargés d'embruns, les maîtres d'oeuvre de Maguelone avaient résolu le problème - huit siècles prouvent qu'ils ont visé juste- en utilisant, pour les parements extérieurs une pierre calcaire "froide" résistant à l'attaque du sel. Ils l'avaient fait extraire de carrières lointaines alors qu'ils disposaient à proximité, du calcaire coquillier qu'ils ont employé pour les parements intérieurs.
E la bicicleta?
I a d'"acorchas" possiblas. Podètz daissar l'autò al pont dels Aresquièrs e vos estalviar los 20 minutas de pista ciclabla de Vic als Aresquièrs e vos fa plan mai cort Pont das Areskièrs - Magalona - POnt das Areskièrs: 2h pels lentasses, 1h30 pels normals pensi, mas es un pauc repetitiu coma païsatge. Pels nonbiciletaires, podètz anar en autò a Magalona :
- pel parking de Vilanòva de Magalona (dins lo vilatge, seguir las indicas "catedrala"), mas per pas aver de pagar 4€ de parking, vos conselhi de passar
- per Palavàs, en arribant a Palavàs seguir las indicas "Catedrala" :)
1 comentaris
diumenge, 12 de setembre de 2010
Mela passeja: ccnbt 1, Possan
La Comunautat de Comuna del Nòrd del Bassin de Taur (CCNBT) a fargat de papafards d'escorreguda a pè o en bicicleta. En tot, son 7 passejadas de prepausadas, totas de nivèl aisit, de far en familha amb lo chin. ben ieu, coma aquò's pas luènh de l'ostal, ai decidit de ne far una per dimenjada, e coma soi una dròlla organizada limit psicorigida, ma tecnica es d'anar de la mai corta a la mai longa. . Dimenge passat, faguèri la primièra: 6,5km que se ditz "passejada sus la via domitia" sus la comuna de Possan.
...amb lo plaser del mes de setembre: raubar lo grapilhon doblidat sus la vinha
1 comentaris
dissabte, 11 de setembre de 2010
Pena
Dins mon torn pel país das Tarnagasses, passèri per Pena d'Albigés.
Pena, aquò's de veire:
Talvera, dins son darrièr disc Sopac e Patac, cantan una cançon que se ditz " Le Terrible de Penne":
Lo tarrible de Pena, èra un tipe que daissèt son trabalh per far de politica... mas a son biais: se passejava amb un calelh per "esclairar" lo mond.
Vaquí la fin de la cançon de La Talvera (paraulas e musica: D. Loddo - D vòl dire Dieu):
Uèi encara, se passejatz per Tarn, podretz crompar una carta postala del Tarrible e s'anatz a Pena, sus la plaça del vilatge, veiretz aquesta placa:
Pena, aquò's de veire:
Talvera, dins son darrièr disc Sopac e Patac, cantan una cançon que se ditz " Le Terrible de Penne":
Lo tarrible de Pena, èra un tipe que daissèt son trabalh per far de politica... mas a son biais: se passejava amb un calelh per "esclairar" lo mond.
Vaquí la fin de la cançon de La Talvera (paraulas e musica: D. Loddo - D vòl dire Dieu):
...Faguèt margar un calelh d'un bon mèstre carrat
Per esclairar justiça e societat.
Un jorn a la capitala ont el èra montat
Per esclairar la cramba dels braves deputats
Foguèt arrestat davant lo palais Borbon
Embarrat a Santa-Anna ambé los capbords
Se d'uèi Viguièr tornava, auriás trabalh
Te caldriá un calelh de cent mèstre carrats
Que d'uèi lo mond es mai entenebrat
Dempèi que renha bestiesa e fatuitat.
Uèi encara, se passejatz per Tarn, podretz crompar una carta postala del Tarrible e s'anatz a Pena, sus la plaça del vilatge, veiretz aquesta placa:
0 comentaris
divendres, 10 de setembre de 2010
Mela se cultiva: de l'Istòria e de l'uniformizacion, las botigas a Salàs
Amb la Marieta anèrem far un torn dins un vilatge pròche de la Pobla de Segur que se ditz Salàs de Pallars. Ara, es un vilatge pichon sens pas grand causa, mas autres còps e fins a l'arribada del tractor, Salàs èra un vilatge plan important en Catalonha e mai dins la Peninsula tota que i aviá una fièra plan importanta de muòlas e cabals.
Eriam un brave grop aquel dissabte de matin de far la visita. Totes de mond del país, de Catalans mai que mai. E ausissiái lo mond, sos comentaris.
Ara, quand vau dins una botiga o un supermercat en Catalonha, las marcas, las coneissi totas, o quasi, son las meteissas dins mas botigas e mos supermercats ont vau aquí. E ben, las marcas de l'epòca que i aviá dins las botigas, las coneissiái pas, èran catalanas o espanhòlas, e son pas las meteissas que las francesas de 50 ans fa. Es aquò la mondializacion?
0 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: vacanças, visitas
dijous, 9 de setembre de 2010
los mistèris de facebook
La Talvera a una pagina publica sus facebook que la descubrissi tot just. Desactivèri mos comptes Facebook (un amb mon nom vertadièr e un autre bloguesc) , e fa bèl brieu que seguissi pas l'actualitat de la causa. Figuratz-vos que i a de fòtos sus la pagina de la Talvera, e de tant rabalar per las faudas talverianas, se m'i vei. E ben, sus una de las fòtos que i soi sola, i 9 personas qu'an clicat "m'agrada". De las 9 personas, ne coneissi pas que 3. Ma logica matematica impecabla e implacabla me'n fa dedusir que dos tèrces del mond que coneissi pas m'aiman.
1- Me devi alegrar?
2- Me devi laguiar?
3- Me devi far un compte facebook?
4- Vau trobar un amorós dins pas gaire de temps?
1- Me devi alegrar?
2- Me devi laguiar?
3- Me devi far un compte facebook?
4- Vau trobar un amorós dins pas gaire de temps?
4 comentaris
Camping sauvatge
Lo camping es plan.
Mas çò melhor es lo camping pas dins los campings. Campar sola, al mitan del silenci. E aver la petòcha tota la nuèch :D
Una nuèch a Gresinha:
Una nuèch a Sant Pèire de Trevesi:
ont aviái una polida vista suls monts de La Cauna:
Mas çò melhor es lo camping pas dins los campings. Campar sola, al mitan del silenci. E aver la petòcha tota la nuèch :D
Una nuèch a Gresinha:
Una nuèch a Sant Pèire de Trevesi:
ont aviái una polida vista suls monts de La Cauna:
0 comentaris
dimecres, 8 de setembre de 2010
Vacanças al Pallars: Mela fai d'espòrt e camina, zo mai.
La Marieta me voliá mostrar lo lac de Fillià e me diguèt "cal montar un vintenat de minutas per i arribar ,pas de laguis. Enfin, primièr, i cal anar en autò, mas cal un tot terren". Telefonèt doncas a l'amicdelJeep "vòs venir amb nosautres e doncas nos i menar?". Oè, direct, i van pas per quatre camins los Catalans, mas aquò marcha, lo tipe nos i menèt :)
E vaquí cossí , pel primièr còp de ma vida, montèri dins una Jeep, modèl primièra guèrra mondiala:
Una jeep de safari que te creses a Sijan entre lions e girafas. Tròp contenta. Enfin, i aviá pas de lions nimai de girafas mas de montanhas, de rècs e de floretas :)
E ben sabètz qué? La Jeep, aquò bolega e te fa un rambalh te disi pas, entre lo bruch e lo remenadís, as l'impression d'èsser dins una lavadoira.E aprèp l'essoratge 1500 torns/min, urosa de ton experiéncia extrema en Jeep, te cal caminar
20 minutas de pujada? Tu parles charles! Tres quarts d'ora d'una còsta que n'acabava pas de montar...
Mas valiá lo còp...
JF càmbia Kangoo normala contra Kangoo 4x4 per anar dins la montanha amb sos amics Marieta e Lo Pèire de la Sauma :)
2 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: Mela fa d'espòrt, vacanças
dimarts, 7 de setembre de 2010
Pel país de Bodon
Aprèp Estivada, volguèri anar visitar l'Ostal Joan Bodon recent dubèrt que tot lo mond ne parla.
Quand siás en romavatge al país de Bodon, la primièra tapa, akò's Naucèla, que tot legeire de Bodon coneis ( e los chapaires la coneisson coma capitala dels tripons mas Bodon ne parla pas das tripons, benlèu akò li agradava pas).
A Naucèla, i a una plaça que la podètz pas mancar e que se ditz Joan Bodon.
E, pel sòl, una òbra d'art:
Pel sòl, una frasa tirada del Libre dels Grands Jorns "Las causas son coma las creses. D'unes caminan sus la mar que per eles i a pas de mar..." reviradas en un molon de lengas: quechua, alsacian, sango, japonés, catalan, amazigh, breton, arab, portugués, italian, esperanto, occitan, francés, espanhòl, alemand, chinés, còrse, rus, euskera, hindi, grèc ancian, anglés e latin.
Se passejar per Naucèla e pel país de Bodon, aquò's se passejar dins son òbra... tot fa resson :) es agradiiiiiiiiiu, as l'impression de te passejar dins los libres. Remarca, sai pas... Los libres de Bodon, son pas gaujoses... benlèu val melhor pas s'i passejar gaire...
Aquí sota, lo cors complementari que Bodon i anèt (es l'iufm de naucèla):
(puta, n'aprenètz de causas aquí :) )
Aprèp, prenètz la carrièra de Paradís (per lo còp que ven: cercar la carrièra Paradís dins l'òbra de Bodon) e arribatz a ...
Viras pel vilatge que ne fas lèu lo torn, e abans de trobar l'ostal que venes visitar, te tròbas un monument a Bodon
La glèisa, solide
E enfiiiin, l'Ostal de Joan Bodon
Quand faretz la visita, vos explicaràn que l'ostal es d'esquina al vilatge, pas dubèrt sul vilatge.
Parcas l'autò, prenes ta saqueta, crompas ta bilheta ( 6€) e espèras lo guida per far la visita. Quauques fòtos del defòra:
Aquí sota, lo totem de l'Ostal, resson del conte Lo Caval de la Calquièra.
Es lo simbòl de l'Ostal per una rason de mai mas o vos vau pas dire, daissi lo suspens per la visita...
E aquela visita???
E ben , me regalèri!!!!! Foguèri bravament suspresa de la scenografia qu'es un pauc minimalista e plan sonòra :) e finala, es lo guida qu'o fa tot: parla, parla, parla pendent una ora e mièja, lo tipe es passionant, ieu que soi una rompe-bassas e que me fau cagar al cap de 2 minutas 15, aquí, èri decebuda d'arribar a la fin. Vos expliqui un pauc l'organizacion de la causa?
La visita comença defòra amb una presentacion del perqué del cossí,qu'aquò pas un musèu nimai un ostal d'escrivan, dintram dins çò qu'èra lo celièr de l'ostal, ont i a una video qu'es una me-ra-vi-lha e coma ieu tanben soi meravilhosa, vos l'ai trobada la video sus internet. L'agachetz pas se i volètz anar a l'Ostal Joan Bodon que vos gastariá lo plaser, la cal veire dins l'ambient de l'ostal :), mas los que i podretz pas l'anar visitar l'Ostal, agachatz-la la video facha pel remirable Amic Bedel de Piget Produccions :
Aprèp aquò, passam de membre en membre. Cada membre es un roman de Bodon, al programa: esculpturas, sons, lecturas , explicas istoricas, literàrias, familhalas, anecdoticas... en resumit explicas saberudas e passionantas del guida... en francés amb bravament d'occitan dedins!
Abans qu'un con o demandèsse: totes los extraches sonòrs son en occitan, la senhaletica es en òc, francés e anglés e la visita se pòt far en occitan e quand lo tipe la fa en francés i a d'occitan a bodre dedins, enfin de normalitat ;)
Abans qu'un con o demandèsse: totes los extraches sonòrs son en occitan, la senhaletica es en òc, francés e anglés e la visita se pòt far en occitan e quand lo tipe la fa en francés i a d'occitan a bodre dedins, enfin de normalitat ;)
Es pas complicat, sortiguèri d'aquí amb l'enveja de tornar legir l'òbra de Bodon. Ne crompèri la version en catalan de Catòia a la botiga de l'Ostal (ja legida, solide).
Estrambordada que soi. Mas totun, an un pauc doblidat la poesia de Bodon, mas rai... la poesia, es pas çò m'agrada lo mai dins la vida e aquò me manquèt pas. Mas la question que me pausi es cossí faràn quand lo guida genial serà malaut pecaire? Es mercés a el que la magia se fa... Es pas un pauc riscat de tot daissar sus una persona coma aquò?
E, en mai d'aquò es polit lo tipe (aquò's lo comentari constructiu de la jornada)
E, en mai d'aquò es polit lo tipe (aquò's lo comentari constructiu de la jornada)
A, pas de fòtos de l'interior de l'Ostal perque aquò's enebit, puèi val melhor i anar per veire :). Vos cal far mèfi, las visitas son obligatòriament guiadas e i a d'oraris precises: de matin: 10h30, de tantòst : 02h30, 04h, 05h30.
Puèi partiguèri pels travèrses...
Contunhèri mon romavatge e anèri a Pont de Ciron per passar Viaur
ben a ieu, aquò me faguèt quicòm de passar Viaur.
Aquí s'acabèt mon romavatge pel país de Bodon...
Mas... pas completament! que pendent la visita, aprenguèri que la Pèira Verda que barra lo País de Jos la Tèrra per Porcassés que lo Drac dubrís dins l'Enfant Polit "Pèira, dobrís-te" existís ver-ta-diè-ra-ment. Putanièr!I vòli anar! mas pas soleta que, òm sap pas jamai, vai-te'n saber, amb l'astre qu'ai amb lo masclum, se lo Drac tornèsse, me prendriá coma Draquessa. Qual vòl venir amb ieu visitar lo país de jos la tèrra?
Mas... pas completament! que pendent la visita, aprenguèri que la Pèira Verda que barra lo País de Jos la Tèrra per Porcassés que lo Drac dubrís dins l'Enfant Polit "Pèira, dobrís-te" existís ver-ta-diè-ra-ment. Putanièr!I vòli anar! mas pas soleta que, òm sap pas jamai, vai-te'n saber, amb l'astre qu'ai amb lo masclum, se lo Drac tornèsse, me prendriá coma Draquessa. Qual vòl venir amb ieu visitar lo país de jos la tèrra?
2 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: vacanças, visitas
Estivada
Ieu d'Estivada, vos voliái mostrar las fòtos çai jos e mai que mai la video. Mas me'n cal parlar?
Bon, ok, d'acòrdi, ne vos parli.
Vos vau tornar parlar del balanç que faguèrem a la ràdio.
Los punts negatius:
- los comuns. Los festenals, de costuma, installan de comuns. A Estivada, per pissar o pièger, te cal plan pensar e organizar la causa. Rai, i a los comuns publics del pargue. Moè. Sornes, umids, que quand dintras, chauchilhas dins sai pas tròp qué, pudís qu'embocana e pas de papièr. Las annadas passadas, i aviá los comuns de l'ostal de las fèstas, barrats ongan. Ieu tornavi al camping... urosament, i aviá Rodés platja ( tot un concèpte!!!) amb sos cagadors sècs. Of. eriam sauvats. Fins a 7h lo vespre. Alara, se te preniá l'enveja de pissar aprèp 7h lo vespre, e ben anavas entre doas autòs. bòf bòf bòf
- los editors e la literatura: al tròn de dieu. Los editors que vendián los libres èran en defòra del pargue, sul parking, èra mejan mejan aquò.
- las creacions pel festenal: 4 creacions fachas per Estivada, òsca òsca òsca. O pas. Dins mon emplec del temps que me faguèri abans d'anar a Rodés, metèri pas cap creacion e, un còp sus plaça, me demandèri perqué. Qu'es aquò una creacion? Pendent un temps, un artista o un collectiu d'artistas trabalhan ensems per far un espectacle especial pel festenal. D'espectacles que se fa en primièra pel festenal, son de moments importants, aquí dedins, s'i meton tot plen de sòus, es un pauc la veirina e la politica del festenal. E ben a ieu me fa mal al cuol que las quatre creacions del festenal siaguèsson encargadas a de "vièlhs" e sonque de vièlhs: Eric Fraj, Claude Marti, Joan-Loís Cortial e Peiraguda. Critiqui pas brica lors valors artisticas que los espectacles los veguèri pas (levat un bocin del concèrt de Claude Marti qu'auriái melhor fach de m'anar far enfifrar que de suportar aquò) mas totes i èran ja trenta ans fa. Disi pas "Mòrt als vièlhs", pas brica. Me sembla just pas normal, nimai sanitós que la creacion occitana que vòl mostrar lo festenal es la d'aquel mond. e sonque d'aquel mond D'unes grops qu'èran pas nascuts trenta ans ne fan de residéncias artisticas dins d'autres encastres: Joan Francés Tisnèr, Familha Artús, La Talvera, eça. Compreni pas brica la causida d'Estivada. Espèri que, las annadas que venon, aurem dins los espectacles estampilhats "creacion Estivada" de mond vièlhs e de mond joves.
Ara los punts positius:
- l'aligòt tras que bon. Lo festenal a fach un partenariat amb l'entrepresa Jeune Montagne de Laguiòla per far d'aligòt. Aligòt saussissa frucha + vin o aiga: 9€ amb una bona organizacion per la venda. Mon pichon plaser de cada ser.
- lo merchandising. E lo partenariat amb Jeune Montagne e lo merchandising son una volontat de s'autofinanciar, çò que ven important quand dependèm de las eleccions d'un costat o de l'autre e que volèm servar la gratuitat. Se podiá crompar una saqueta , un camisòt, tot plen de colhandras estampilhadas "Estivada".
- la gratuitat totala dels espectacles. Son plan pauques los festenals a gratis ara, nos sembla normala aquela gratuitat, mas o es pas tant d'uèi.
- la reorganizacion de l'espaci, mai sarrat.
- l'ambient correct, anem , o disi perque totes o diguèron "la convivéncia". Bon esperit, pas besonh de polagalha, pas d'ibronhasses, pas de problèmas. The occitan way of life (disi de conariás se vòli)
- los ecrans e l'instalacion video. A l'entorn de l'empont bèl dos ecrans bèls. Putan, akò te càmbia la vida. Pendent los concèrts, se vesián los cantaires e musicians suls ecrans, coma a un concèrt dels Rolling Stones. M'agradèeeeeeeèèèt. En mai d'aquò, pendent lo cambiament de platèu, moment que se fasèm cagar grèu normalament, e ben, aquí, i aviá la TV!!! l'ESTV, la tv d'estivada. ÈRa genial!!! Un trabalh de tria. òsca òsca òsca. Podètz veire las videos!! Me regalèri :) E aquò agradèt a tot lo mond!!!
- los ecrans e l'instalacion video. A l'entorn de l'empont bèl dos ecrans bèls. Putan, akò te càmbia la vida. Pendent los concèrts, se vesián los cantaires e musicians suls ecrans, coma a un concèrt dels Rolling Stones. M'agradèeeeeeeèèèt. En mai d'aquò, pendent lo cambiament de platèu, moment que se fasèm cagar grèu normalament, e ben, aquí, i aviá la TV!!! l'ESTV, la tv d'estivada. ÈRa genial!!! Un trabalh de tria. òsca òsca òsca. Podètz veire las videos!! Me regalèri :) E aquò agradèt a tot lo mond!!!
Bon qué faguèri a Estivada?
Rabalèri bravament :)
Gastèri de sòus :P
Mangèri d'aligòt :D
Faguèri un pauc de ràdio:
Celina e Daniel de La Talvera
Manu Theron e Laeticia de La Mal Coiffée
E enfin, ma tòca de la setmana, lo dissabte, LA TALVERA en concèrt, pas de fòtos del concèrt tarrible amb Ange B, Rita Macedo e Jairo, i pensèri pas :D
Mas faguèri una fòto quand La Talvera joguèt unplugged dins lo pargue:
lo Dieu Loddo a la craba e lo polit Fabrici a la clarineta
E al cabaret, LA cançon :))))
ont vesèm que sabi pas siular e que risi coma una agaça en calor.
2 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: occitan, vacanças
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
-522
Aquesta pagina concernís l'an -522 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
En julhet, usurpacion dau tròne per Smerdis, probablament un fraire dau rèi legitim Cambis II qu'èra ocupat dins lei províncias occidentalas de l'Empèri. Aqueu darrier preparèt una repòsta per reconquistar lo poder mai moriguèt de la gangrana en Siria. Pasmens, una coalicion de generaus refusèt de reconeisser lo rèi novèu e l'assassinèt dins son palais (→ -521).


text:
Panteon (París)
Lo Panteon de París qu'ei ua anciana glèisa deu sègle XVIII bastida per òrdi deu rei Loís XV entà arcuélher las restas de Santa Genòva ; uei qu'ei un lòc on son sepelits las personalitats que la Republica e vòu aunorar com eròis. Que's troba dens lo 5au arrondiment de París sus la coma Saint-Étienne-du-Mont, entornejat per la glèisa de Saint-Étienne-du-Mont, per la bibliotèca de l'universitat de París I (Panteon-Sorbona), per l'Universitat de París II (Panteon-Assas) e peu Licèu Enric IV.


text:
Istòria falorda....
Ièr legiguèri sus un blòg que
sufisià de s'alunhar de Tolosa, benlèu costat Carbona, per ausir
(escotar, entendre...) nosautres
disèm ausir dins Avairon ambe lo nòstre parlar de farlabica
, l'occitan blos es a dire l'occitan vertadièr , lo que poiriá te
dire « puta de que
m'a feit a las culturas e a la hemna la nèit passada ,
salopardasses de mèrda , e que se grata le monilh ( mas pus bas
qualques còps) en disent puta aurem la pluèja, lo cèl es clar costat de las Pirenèus
..... Mais qui ne le dit pas qui ne le dira jamais
et «même» plus jamais. Ne lui demande pas à cet occitanofoniste
naturel comment on dit persil ou carotte ,ou menthe il l'ignore ....
Car il n'en sait pas plus
l'occitanofonant naturel , il le dit avec son accent qui sent le
soleil, et les vacances ; putain le stade autra
remarca sul blòg ,comment
Foufounea se les pile ( e non pas los se rebala ,
rabala excusatz pel mot ) il leur écrase les couilles, il leur
fait bouffer l'herbe , (al
luòc de lor passa suls las colhas, los cadenèls de l'esquina , o
lor fan manjar de fen veire de bren).
Bref l'equipe de
France de Toulouse a belle allure Marquise, et tous fêtent son
universalisme de manège enchanté, l'universalisme d'une auberge
espagnole, les actes toujours (sempre las paraulas , o totjorn? )
contredits pas les faits.
Au secours! au secours ! Troubadourons,
avec Castanh nationalisons, sans façon, les langues de l'Octogone
hexagonal , comme nous avons nationalisé Grandange ou Florange....
Anem enfants de la patria , capitalisme es arribat..... Mais
l'occitanisme ne passera pas . C'est la France de gauche qui parle ,
la France qui lutte depuis toujours et qui luttera encore : «un
ange passe».
Bon i tornar, e per de dire que lo tipe
parlèt de la veitura que venguèt li esclafar lo milh , anuèch, per
assucar un lapin, ambe lo paratruc( le
parechÒC.... excusetz moi pour parler terrain et vérité du terrain
solide comme celui de la grotte de Lourdes ou se joue , depuis
toujoue , joue contre joue Hiroshima mon amouj).
Doncas me vaiqui partit a la recèrca
de l'occitanofòna natural (coma o dison dins lo blòg) , una mena
fòrça estimada, mas fòrça rara, que se ten qualques còps a
l'abroa del campèstre e ne sortis pas que per crompar ( e crompar
dins Avairon la sal e lo pebre) , un pauc coma l'isard que se joca
als escrins e que jamai te pòdes manjar ( minjar se ditz tanben
dins Avairon). Vertat que dins Arièja te parla de longa d'isard, o
de gal de brugas, sens jamai ne poder tastar sonque de l' uèlh.
Me rescondèri menimosament dins una
tuta de plastÒc, crompada at Leroy Merlin per esperar ma capitada
.La radiò disiá Isn'tit? Isnot'it. We can..... year. La guèrra
quimica deman ? Year . We have. (NDLR it is in english ...)
I passèri tota la dimenjada. Tal un
fenhantàs urós sus una jaça apalhada de ginèsta ambe un libre de
J Bodon ... Cal dire que, mai que la lenga de Sirvantes , de la
Molièra , de Chaquespièger o e Goèthal (l'entrenaire de l'OM d'un
còp èra) , m'agradi mai la lenga de las Ginèstas .... Que vòls
aquò's aital.
Tre la débuta , un primièr furgaire
me devinhèt darrièr lo molon de bròcas de plastic e me diguèt
d'un aire mesfisant: l'avètz vist l ' Ot ... Citanofòla
(falordas) vertadièr que lo cerqui dempuèi dètz ans . Que me
passi la nuèch ( la nuèit , la neit ???) dins Avairon se ditz la
nuèch e coma i a mai de cent mila gabatches (sens comptar los
ariegeses) dins Tolosa dison pas pus les , le , dison
pas cap hilha , que vòls .... Dison «mème»
trufas... e quitament meteis... Es aital.
Ieu l'escotèt pas que d'una aurelha
risolenta, d'un nas trufaire, que l'aviái desnisat tot sol lo
parlaire verai de l'Òtsquitan de la valòia coma o ditz lo saberut del blòg , fin finala, l'autre, un francimandejaire vertadièr que cercava tanben, lo darrièr occitanojogaire de flaüta, que riscava pas ( arriscava pas )
que li diguèsse lo secrèt a n' aquela puta de francimand nascut de la tele .
Se n''avia pas qu'un d'occitan vertadièr .... ben, èra per
ieu... Bon lo daissèri parlar ( laissar parlar ,
daishar???mormolhar) Me soveniai encara dels temps de nècitge ont
crapahutavi ( per trobar l'Aquitanofonia vertadièra e naturala )( que
sabi pas se ditz encara, lo
bòsc (la forèst escusatz me, benlèu la lenha la fusta, l'olm, lo
fraisse, lo rove lo garric, lo pin , noguièr e autras conarias de noms d'aubres)
de Bocona en disent (diguent) al primièr «crosat» ( pas lo de
Montfòrt non) cridavi per i traire l'uèlh : agacha un
campariòl , un cagaròl,
un professor
plan pagat (pas de creire)
, solide qu'o disiái onèstament : puta un
campariòl, ( de la meuna
valòia , plan dins los basquets) coma un occitanofòna vertadièr,
mas d'una valòia particulara, de cavalon entre Alps e Pireneus. E lo tipe m'aconsiderava sovent
abans de respondre: « ici nous disons les champignons »
demoravi vergonhos coma al còp qu'une femna del mercat me jetèt
l'aficha « salvar la diversitat occitana » en disent «
cela commence comme ça et après y a des bombes ».
Lo
darrièr okcitanofoufouna aaertadiè .... revèrta lo mèrlhe blanc. Lo tipe èra de Paris, e
estudiava lo mandarin , e la sia femna lo quamasotra, a la retirada,
e parlavan ponchut. Sai que m'èri enganat.
Doncas
èri tancat. Per me descansar me soi fach
( aquò se ditz dins
Avairon) una partida de strip-poker tot sol, dins lo nòrd se ditz un trip, mas cal enebir lo parlar lemosin . Mes èra pas çò meteis
( ça mèma se ditz dins Avairon que sem quitament 100000 a Tolosa
e que coma lo Mondin se parla pas gaire pus .... Bon m'avètz compres
...L'occitanien central impòseuh sa gramatica despotica de
farlabica.
La
meuna mama me disiá totjorn quora renegavi que voliai pas gaire
anar a l'escòla per ressegar de longa ( cinq ans de primari a far de conjugason dels
vèrbes per aprendre la lenga meravolhosa de la Molièra , e del subjonctiu per exemple) : « parla
me al cuol , la tèsta es malaut, malauta? ».
Fin
finala ( per dire a la fin, e acabar ambe aquela istòria falorda)
l'ÒCCClitorisoparisoparlanta
( per pas tombar dins l' embrolh de las estudias demograficas ,
grafologicas o etimologicas o patesencas qualques còps e quitament
de la grafia ...... que sián .mistralenca o lemosina ) cal èstre
clarinèt neneta; lo sol,
l'unenc , lo
vertadièr
Proensal Lemosin Gascon Auvernhat VivaresAlpino, Creole,
CentralDictatorialLengadocian, Corsica, Breton BascoKanak) sortiguèt
del bartas coma un singlar a la sason de las castanhas. E lo paure
podiá pas gaire se'n sortir tot sol, s'escapar . Los tirèron coma
una galina feruna, un perdigal mitat-adomergit . Èran totes aquí :
-
Los
aparaires franceses de la diversitat francofonèsca.
-
L'esquèrra
linda e clara dels cocuts de l'esquèrra. Una brava còla.
-
los
amadurats de la valor del capital
-
los
anarquistas espanhòls de la libertat dins las cadenas.
-
los
amics de Nicolaï Sarrecossifar
-
los
camaradas del mitan de Francescò Neendertalia.
-
La
Carrèra dels Causse, lo Serra(avètz dichs ADN?) , Tocard (i
vendran al frances aquelas putas en parlant d'elsacians),
Lebre(Debre benlèu) , Carasse(auvernhatas de las valoìas), e ne'n
passi e dels melhors ambe mai de colastaròl. Los de la grafia mistralenca. Los de pas cap de grafia. Los de aquò's mon pates e pas lo teu. Los de la francofonia activa . Los de " de que me canta ambe ton pates?
-
los
amics de La Marina que pissa l' acid dins la mar blava.
-
Los
de Staline que pissan pas mai dins la Baltica.
-
los
amics d' Inocent III lo paire festadièr e vertadièr de la filha ainada de la
glèisa.
-
los
alucats de l'èrba, de la còque, de la smoke, de la dòpa o del
coca caca
-
lo
camp de nudistes de l'UM-PS e lo del textile que bracejan dempuèi
totjorn (sempre?)
E
alara figura te, imagina un pauc, qu'es pas dieu possible???? de que
sortiguèt? Subte? , al cap?, a la fin ?, de sai pas ont ? una
calandrona , a
l'òrle de la vinha Verge que cridèt : Papa
ven me cercar, ai acabat de pissar.
Foguèt
coma se la Sobiron de Lorda lor parlava dins la cauna , : soi era
l'imaculada concepcion
E
totes los professurs, los mossurs
que! de cascalejar dabant aquel otcitan de farlabica , bica
biconèla bicolanolèta ....Ponde, estanci ,estage. E qué mai? De que
fa?per de qué?
Lo
professor diplomat al caplomat , e polits pialses argentats , se
calèt de despièch . Puèi de sa votz de duganèl cridèt que tot
aquò èra pas que de paraulas de farlabicas même, pròva
que la filhonèla
recitava sa leiçon pas vertadièra.
Coma
me diguèt un jorn lo meu regent trespanat,
Visca
França de Lille a Tamanrasset . Remembre te dròlle me diguèt
-de
qué?
- mas de
tot.
-
Justament
li diguèri.... Me soveni pas mai de ren ( de ges, voliái dire,
un chic o mai )...
Aquò's temps de tornar la pagina non?
Adieu,
e ..... sens malvolença


text:
Lignières-la-Carelle
Lignières-la-Carelle es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarthe e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom de Lignières indica un luòc plantat en bòsc #que li caliá formar alavetz lo extremitat de la bòsc de Perseigne.
Le nom de Lignières indique un lieu planté en bois qui devait former alors l'extrémité de la forêt de Perseigne.


text:
02/01/2018
Esperar, de Jan-Peire Reidi
En ce début d'année, l'écrivain nontronnais Jan-Peire Reidi nous invite à espérer...et à agir sans plus attendre. Rubrica en òc en profite pour vous souhaiter « una bona annada 2018, plan granada e acompanhada » et une longue vie à la langue et à la culture occitanes.
En Lemosin, lo mes de novembre se ditz sovent « lo mes mòrt ». Decembre es lo mes de l’avent. Aprep la mòrt seguda d’un temps d’espera e d’esperança vendrá una novela naissença, una promessa de sauvacion per l’umanitat. Fau esperar, atendre.
Deuran esperar enquera las que voldrian sanar lurs pitits dròlles mai la linga francesa per se far respectar. E Diu mercés, los que vòlen vertadierament oprimir las femnas, los monards barbuts, an pas enquera ganhat la guerra. Quò prendrá dau temps per oblijar las grandas firmas multinacionalas de paiar los sòus que nos deven. Quò será benleu pas d’abòrd que los que vòlen dire merda a lurs vesins podran boinar las terras de lur vilatge. E nautres, Occitans, que volem sauvar nòstra linga, deuram enquera nos batre.
Quantben de temps deuran enquera esperar los que ne’n an lur aise de minjar e de beure de la besunha empoisonada ? Tres ans ? Cinc ans ? Quoras los que trabalhen la terra auran-t-ilhs chamjat lurs abitudas e veiran-t-ilhs que ne’n son pas pus maluros ? Quoras veiram-nos pus nòstras ’belhas morir, mai crebar los autres insectes e los auseus que se’n nurissen ?
Esperaran gaire mai de temps los que cugen pus alenar dins las grandas vilas, los que vesen la mar nejar lurs islas o la sechiera far crebar las béstias mai la gent sus lurs terras. Pòden pus esperar los que son forçats de laissar lur país en guerra. La Terra que s’eschaura e los millions d’estres umans que ne’n suefren pòden pus esperar.
Jan-Peire Reidi
Les commentaires sont fermés.


text:
-640
Aquesta pagina concernís l'an -640 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Roma[modificar | modificar la font]
Data tradicionala dau començament dau rèine d'Ancus Marcius coma rèi — legendari — de Roma.
Africa[modificar | modificar la font]
Reiaume de Kush[modificar | modificar la font]
Mòrt dau faraon Atlanarsa (653-640 av. JC). Foguèt enterrat dins la piramida n°20 de Nuri dins lo relarg de Napata. Senkamanisken (640-620 av. JC), qu'èra probablament son fiu, li succediguèt.


text:
Vermont
Vermont es un estat dels Estats Units d'America
Istòria[modificar | modificar la font]
Avans l'arribada dei colons europèus, la region èra l'objècte de divèrsei luchas entre la Confederacion Iroquesa e lei tribús algonquinas. L'exploracion de la region foguèt acomençada per lo Francés Samuel de Champlain a partir de 1609 e una colonia francesa foguèt creada au nòrd de la region sus lo lac Champlain. En 1666, bastiguèron lo fòrt Santa Ana e creèron unei senhoriás dins la region. A partir de 1724, leis Anglés arribèron tanben dins la zona e fondèron Brattleboro que venguèt la premiera colonia europèa de Vermont. De mai, acomencèron de luchar còntra lei colons francés que foguèron finalament expulsats o conquists en 1763 après la Guèrra de Sept Ans.
A partir de la mitat dau sègle XVIII, l'aumentacion de la populacion dins lei regions atlanticas entraïnèt de migracions vèrs l'interior dei tèrras. Aquò entraïnèt un conflicte frontalier entre lei províncias de New York e de New Hampshire car lei limits entre lei doas èran pas definidas. Lo governador de New Hampshire prenguèt alora l'iniciativa de definir lo cadastre de la region e donèt de concessions importantas a sei fidèus, dichs « Hampshire Grants » o « the Grants », que venguèron colonizar lo Vermont.
Pasmens, en 1764, lo Parlament Britanic decidiguèt de fixar la frontiera entre lei províncias de New York e de New Hampshire sus lo riu Connecticut. Un partida dei colons Grants èran alora situats sus lo territòri de New York. Un cadastre novèu foguèt definit e lei colons deguèron pagar d'impòsts per legalizar sei possessions. Refusant de pagar, lei Grants demandèron l'ajuda dau rèi d'Anglatèrra en 1767 e obtenguèron satisfaccion. Pasmens, New York refusèt la decision reiala entraïnant una revòuta deis abitants de Vermont en 1770. Sota la direccion d'Ethan Allen, lei Grants organizèron una milícia per replegar lei representents dau govèrn de New York e quauquei combats locaus aguèron luòc au començament deis annadas 1770.
A partir de 1775, Vermont deguèt prendre posicion dins lo conflicte entre Anglatèrra e lei colonias estatsunidencas revòutadas. Pròche dei rebèls, l'intrada de Vermont au sen de l'Union foguèt refusada a l'iniciativa de l'Estat de New York. Durant lei premiereis annadas dau conflicte, lo problema principau de Vermont foguèt donc de defugir una intervencion britanica o estatsunidenca sus son territòri. Per aquò, la milícia de Vermont prenguèt lo contraròtle dau fòrt britanic de Ticonderoga per empachar una ataca estatsunidenca còntra la posicion e acomencèron de negociar ambé lei dos camps. Ansin, en 1777, quand Ticonderoga venguèt l'objècte d'una batalha importanta, l'independéncia de facto de Vermont foguèt gaire menaçada. En 1777, la Republica de Vermont foguèt proclamada e d'eleccions foguèron organizadas. Thomas Chittenden foguèt elegit President en 1778. Pasmens, dins lei fachs, la realitat de la politica de Vermont èra l'òbra d'Ethan Allen e de sei fraires Ira e Heman. Fin finala, en 1781, lei negociacions ambé lei Britanics mau capitèron e Vermont obtenguèt son independéncia au Tractat de París en 1783.
Maugrat l'oposicion dau clan Allen, un movement politic se desvolopèt en favor de l'integracion de Vermont dins leis Estats Units. Lo procès acomencèt en 1789 ambé la creacion d'una commission New York / Vermont per reglar lo problema frontalier entre lei dos estats. Finalament, New York acceptèt d'abandonar sei revendicacions en cambi dau pagament d'una indemnitat de 30 000 $. En 1791, la Republica de Vermont poguèt integrar leis Estats Units e ne'n venguèt lo 14en estat.
A partir de 1850, leis abitants de Vermont, tradicionalament opausats a l'esclavatge, venguèron fòrça ostils a son mantenement. Durant la Guèrra de Secession, l'estat participèt donc au combat dins lo camp de Washington e mandèt 34 000 volontaris ais armadas de l'Union. 5 200 i moriguèron. En 1880, lei fremas obtenguèron lo drech de vòte.
Geografia[modificar | modificar la font]
En 2010, Vermont teniá 625 741 abitants e èra lo segond estat mens poblat deis Estats Units. Sa capitala es Montpelier e la vila pus granda es Burlington. Tèn una superficia de 24 902 quilomètres carrats. La riba de Connecticut marca lo limit entre Vermont e New Hampshire e lo lac Champlain la frontiera ambé l'estat de New York. 77% de la superficia de l'estat es ocupat per de forèsts e de cadenas montanhósas d'altituds mejanas. La cima pus auta de l'estat es Mont Mansfield (1 339 m).
Economia[modificar | modificar la font]
Lo PIB de l'estat èra egau a 26 miliards de dolars en 2006. L'economia de Vermont es basada sus l'agricultura e leis indústrias de transformacion alimentara, l'indústria informatica e lei servicis liats ais institucions de l'estat. Ansin, lei sectors dirèct e indirèct de l'agricultura representavan mai de 2,6 miliards de dolars. De son caire, la companhiá IBM es relativament ben implantada dins l'estat e representava 6 800 emplechs en 2006 siá 25% deis emplechs dau sector indústriau.


text:
Laviladieu
Laviladieu [1](Lavilledieu en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La Municipalitat de Lavilledieu se situa a unitat|637|quilomètres}} de París, a unitat|178|quilomètres {{}} de Lion, a unitat|77|quilomètres {{}} de Valéncia, a unitat|31|quilomètres {{}} de Montélimar, a unitat|100|quilomètres {{}} del Puy-en-Velay e a unitat|10|quilomètres {{}} de Aubenas. Lavilledieu es situat en lo Costat de Villeneuve-de-Berg. Prèp de la vallée del Rhône, es una de las nombrosas localités traversadas per la rota nacionala 102, ais viari al tràfec important #que connècta Montélimar al Puy-en-Velay. Lavilledieu Possedís una zòna d'activitats nomenadas « Las Persèdes », #que reagrupa de nombrosas entrepresas, entre unas autras la centrala de tractament dels déchets e lo centre de tri (SIDOMSA) de la region de Aubenas.
La Commune de Lavilledieu se situe à 637 kilomètres de Paris, à 178 kilomètres de Lyon, à 77 kilomètres de Valence, à 31 kilomètres de Montélimar, à 100 kilomètres du Puy-en-Velay et à 10 kilomètres d'Aubenas. Lavilledieu est située dans le Canton de Villeneuve-de-Berg. Proche de la vallée du Rhône, c'est une des nombreuses localités traversées par la route nationale 102, axe routier au trafic important qui relie Montélimar au Puy-en-Velay. Lavilledieu possède une zone d'activités nommée « Les Persèdes », qui regroupe de nombreuses entreprises, entre autres la centrale de traitement des déchets et le centre de tri (SIDOMSA) de la région d'Aubenas.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo masatge de Bayssac es a l'origina de la comuna. N'efièch, la parròquia de Sant-Martin de Bessac a testificat en un document del Xe sègle [2]. De contunh çò cap de-luòc s'es desplaçat cap a la localizacion actuala, près del convent bénédictin de femnas fondadas al XIe sègle e en dependent del Abbaye de Sant-André de Viena. Lo sieu piété seriá a l'origina del nom de la municipalitat, del latin VILLA DEI, la "vila de Dieu". Plan après 1377, los moniales se #installar a Aubenas mas #conservar de proprietats a Lavilledieu fins al periòde revolucionari[3].
Lavilledieu #Èsser lo teatre de la fin tragique de la Amotina de Roure en la nuèch del 25 de julhet de 1670. Es a las immeditaeses del bourg e en lo bòsc de Mias (vèrs Lussas) que los paysans amotinats aguèron atacat per l'Armada Reiala comandat pel Marques de Castries. Un centenat d'òmes aguèron aucit[4].
Le hameau de Bayssac est à l'origine de la commune. En effet, la paroisse de Saint-Martin de Bessac est attesté dans un document du Xe siècle [5]. Puis le chef-lieu s'est déplacé vers l'emplacement actuel, auprès du convent bénédictin de femmes fondé au XIe siècle et dépendant de l'Abbaye de Saint-André de Vienne. Leur piété serait à l'origine du nom de la commune, du latin VILLA DEI, la "ville de Dieu". Bien après 1377, les moniales s'installèrent à Aubenas mais conservèrent des propriétés à Lavilledieu jusqu'à la période révolutionnaire[6].
Lavilledieu fut le théâtre de la fin tragique de la Révolte de Roure dans la nuit du 25 juillet 1670. C'est aux abords du bourg et dans le bois de Mias (vers Lussas) que les paysans révoltés furent attaqués par l'Armée Royale commandée par le Marquis de Castries. Une centaine d'hommes furent tués[7].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ [1] Revista Pòrta d'Òc n°17 pagina 12; IEO Droma
- ↑ Vida de Sant Venance, avesque de Viviers 517-537
- ↑ "Istòria de Villeneuve-de-Berg", Abbé Mollier, 1866
- ↑ cronica vivaroise, "Anthoine de Roure e la revòlta de 1670", Raoul de Vissac, d'Escomesas 1895
- ↑ Vie de Saint Venance, évêque de Viviers 517-537
- ↑ "Histoire de Villeneuve-de-Berg", Abbé Mollier, 1866
- ↑ chronique vivaroise, "Anthoine de Roure et la révolte de 1670", Raoul de Vissac, Paris 1895
- Paginas utilizant d'arguments duplicats dins los apèls de modèl
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Ortografia de verificar
- Portal:Vivarés/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Portal:Lengadòc/Articles ligats
- Bendèl de mantenença sens paramètre data/Lista completa
- Comuna de Vivarés
- Comuna d'Ardecha


text:
Quand recebèri l'anóncia que l'Ideco tornava amb sa plega 2013, faguèri petar la blanqueta e emplenèri lèu lèu lo bon de comanda per recebre los tres libres de la plega.
Per ara, n'ai legit pas qu'un : Las vacanças de Pascas de Sèrgi Gairal. E ben se vos agradèt lo precedent, Lo Fuèlh rosegat, es un bocin la meteissa dralha. Es pas mal escrich e i a pas de fautas (e quand òm legís los libres editats per l'Ieo Lengadòc, òm se regaudís de veire que i a de libres que se pòdon publicar sens fautas... ) mas fa roman joinessa aquel libre. Es marcat "roman" dessús e ben auriam melhor fach de i apondre "-joinessa", se son enganats de colleccion per lo publicar! Es l'istòria d'una drolleta que s'escapa de son ostal pendent un mes o un mes e mièg a una epòca que internet ni lo telefonet ni la television existissián e que conta sas aventuras per (subre)viure, sos rescontres, abans de dintrar a l'ostal, happy end. M'i emmerdèri un bocinòt dins aquel ambient Ostalon dins la prada mas soi segura que m'auriá agradat d'a fons quand aviái 11 ans. Mas se sètz un pauc Laura Ingalls' Spirit, vos agradarà, sens cap de dobte!
E fin finala, un centenat de paginas, aquò's lèu plegat :)
Per la rèsta de la plega, legirai lo de Romieu e gardarai lo melhor per la fin, lo Ganhaire.