text:
Combat liure
Lo combat liure es un espòrt de combat complèt qu'associá lo pugilat e la lucha au còrs a còrs, onte lei dos combatents pòdon utilizar fòrça tecnicas. Segon lei federacions, son autorizadas de tecnicas de percussion coma de còups de pè, de ponh, de ginolh e de coide, de tecnicas de projeccions e de somission (grappling) e de còups que i a certanei tecnicas de percussion au sòu. Leis organizacions mai coneissudas de combat liure son lo Pride FC au Japon, l'UFC e lo Strikeforce ais Estats Units. Espòrt considerat coma recent, lo combat liure existís en realitat despuei fòrça longtemps e se'n retròban de traças dins abòrd d'arts ancians.
Somari
Generalitats[modificar | modificar la font]
Sota la denominacion de combat liure si ramblan generalament lei disciplinas seguentas, lei noms variant segon lei ponchs de vista e lei periòdes :
- lei mixed martial arts (MMA), literalament "arts marciaus mixtes", tèrme anglofòn per designar de rescòntres interdisciplinaris que son possibles qu'en combat liure (per exemple un boxaire pòu afrontar un luchaire dins lo quadre permissiu de l'MMA). Aqueu tèrme prenguèt un sens reau despuei que lei combatents comprenguèron l'importància de s'entraïnar ais espòrts nombrós que permeton d'abordar certanei fasas dei combats (cross training). Uei, lo tèrme permete de definir precisament aquest nòu espòrt de combat, deis influéncias multiplas ;
- lo free-fight, anglicisme faus que designa lo "combat liure" ;
- lo vale tudo, nom portugués que si pòu tradurre per "tot es permés", l'ancèstre dau combat liure modèrne ;
- lo no holds barred (NHB), tèrme que convèn qu'ais afrontaments qu'an gaire de règlas, coma lei tornegs de tipe vale tudo taus l'IVC, e lei premiers Ultimate Fighting Championships ;
- lo pancraci.
Lo concèpte dei premiers tornegs de combat liure registrats èra simple : dos òmes, dins un octogòn o sus un ring, s'afrontan dins un combat onte quai totei lei còups son permés. Lei biais de ganhar un combat son lo K.O., T.K.O. o la somission (l'abandon d'un combatent) o encara la decision unanima o partejada.
L'objectiu d'aquelei tornegs èra de permetre la confrontacion d'espòrts de combat diferents (concèpte de mixed martial arts) per determinar qué estils èran mai eficaç.
Après un començament fòrça controversiat, en causa d'una campanha de marketing que promoviá l'ultravioléncia e l'abséncia de règlas dei premiers tornegs mediatizats, lo combat liure venguèt un espòrt definit, ben enquadrat e reglamentat.
D'aquelei premiers tornegs, sovent saunós, descende lo combat liure modèrne, leis organizacions e leis infrastructuras son lei memei despuei lo començament mai lei règlas evoluèron en causa de la pression de certans mèdias, de certans politicians e esportius ancians. Despuei, venguèt rare de trobar una organizacion qu'autorize lei còups de tèsta o lei còups ai partidas genitalas per exemple. Pasmens, lei tecnicas mai eficaças rèstan presentas (somissions au sòu e còups convencionaus que vènon de la bòxa pès-ponhs). De medecins assistisson ai combats, lèsts per far arrestar un rescòntre que vendriá tròup perilhós per un combatent. Maugrat son evolucion, lo combat liure rèsta criticat per sa violéncia e lei destractaires son nombrós.
Lei partisans dau combat liure, elei dién que practicat d'un biais enquadrat, es pas pus dangeirós que d'autreis espòrts de combat : la gròssa varietat de tecnicas despartisse lei zònas d'impacte, e ensin demenisse lei probabilitats de traumatisme cranian coma a la bòxa per exemple (onte la tèsta si pica fòrça). Dins aquò, la bòxa anglesa professionala es pas mai reputada per èstre bòna per la santat, e es mai que mai per de rasons istoricas que joïsse d'una acceptacion sociala melhora.
Uei lo combat liure es vengut un espòrt de combat, onte lei combatents dispausan de l'arsenau tecnic pus vast possible, e permete coma aquò de combatre dins lo respèct de certanei règlas que son indispensablas per preservar la santat dei combatents (aquelei règlas varián segon leis organizacions).
Per evoluir au combat liure, fau mestrejar lei tres distàncias de combat : lo combat de drech a distància onte s'utilizan sustot de còups de ponhs e pès, lo combat de drech au còrs a còrs (veire clinch, grappling e takedown) e enfins lo combat au sòu, distància onte si pòu temptar de sometre l'adversari ambé d'estranglaments e de claus de braç o de camba, o faire de ground and pound, valent a dire aprofichar una posicion avantatjosa au sòu per picar l'adversari. Si negligisse deguna distància e cada combatent a son domeni de predileccion e sei feblessas, qu'assaia d'atenuar per un entraïnament particularament complèt (veire cross training).
Leis organizacions de combat liure mai mediatizadas son l'UFC (Ultimate Fighting Championship) e lo Pride (Pride Fighting Championship), que siguèt rescatat en 2007 per lo premier. A l'ora d'ara, aquela forma de combat es en plena creissença mediatica, e es venguda pus populara que lo K-1 o la bòxa anglesa.
Istoric dau combat liure[modificar | modificar la font]
Leis originas : lo pankration[modificar | modificar la font]
Lo pankration (pancraci grègo) siguèt una dei premierei formas d'espòrt de combat sensa arma ambé pasmens un minimum de règlas. Siguèt introduch ai Juecs Olimpics en 648 av. J.C. Lo mot pankration es l'associacion dau mot pan que significa "tot" e kratos que significa "poissança", e descriu ben l'espòrt qu'es una mescla de bòxa e de lucha. An aquela epòca l'espòrt a que doas règlas, pas mòrdre e pas picar leis uelhs, e mai s'aquelei tecnicas son autorizadas an Esparta. Lei rescòntres prenon fin que quand un deis adversaris es inconscient o si somete en fasent signe ambé la man. Sovent, leis afrontaments duran d'oras e de còups que i a s'acaban ambé la mòrt d'un, o mai dei dos combatents. Lo pankration venguèt l'espòrt mai popular ai Juecs Olimpics e dins la Grècia antica.
Lei rescòntres prenián plaça dins una arena, superficia carrada d'aperaquí 12 a 14 pès de costat. Un arbitre armat d'un baston o d'un foit velhava de far respectar lei règlas. Lei tecnicas utilizadas mai sovent èran lei còups de ponh, de ginolh, de coide e de pè, lei claus articulàrias e leis estranglaments. Lei còups de pè ai cambas, a l'engue e au ventre èran frequents. E mai se leis escambis de drech existissián, la gròssa majoritat dei combats si debanava au sòu, onte lei presas de somissions e lei còups èran permés. Lei practicants de pankration èran reputats per seis aptitudas e seis abiletat au còrs a còrs. L'estrangulacion èra la causa mai comuna dei decès au moment dei combats.
Leis atlètas de pankration de la Grècia antica, lei pankratiasts (πaYkpatιaσtές), venguèron d'eròis, e l'objècte de mites e legendas nombrós. Arrichion, Dioxippus, Polydamas d'Escotossa, Milon de Crotone son aquelei que laissèron mai de traças. E mai si pensa qu'Eracles siguèt pankratiast. Alexandre lo Grand cerquèt de lei recrutar coma soudats, en causa de son abiletat legendària au combat sensa arma. Quand envaïssèt Índia en 326 avans J.C., fòrça pankratiasts combatèron dins sei rengs. Si poiriá que sieche l'origina deis arts marciaus chinés, que prenguèron sovent sei raiç en Índia an aquela epòca. Lo pankration siguèt la bèla premiera forma de combat coneissuda de çò que vendrà puei çò qu'ara si dién leis arts marciaus mixtes.
Lo declin dau pankration en Grècia, que coïncidisse ambé la montada en poissança de l'Empèri Roman, veguèt d'espòrts mai reglamentats taus que la lucha e la bòxa venir lei formas principalas de combat en Occident, dau temps que leis arts marciaus tradicionaus si desvelopavan en Asia. Aquela situacion contunièt dins lo corrent dei sègles, e èra totjorn presenta en 1925, quand lo combat liure faguèt sa reaparicion a Rio de Janeiro, en Brasil.
Lo ju-jitsu brasilier[modificar | modificar la font]
Se fòrça combats sensa règlas s'organizèron en Euròpa a la fin dau sègle XIX entre luchaires e autreis esportius, au moment de tornegs esportius veritables o de concors artistics (music hall), siguèt en Brasil que lo novelum dau combat liure s'efectuèt realament.
Lo combat liure modèrne a mai que d'una influéncia, d'en premier lei rescòntres violents de vale tudo en Brasil e puei lo shoot wrestling au Japon. Lo vale tudo, que significa "tot es permés", apareissèt dins leis annadas 1920 en Brasil ambé lo famós Challenge Gracie qu'opausèt la familha Gracie a d'autrei representants d'arts marciaus. Per ben comprendre la reaparicion dau combat liure, es necessari de s'atardar sus l'istòria de la familha Gracie en Brasil.
En 1801, George Gracie emigra d'Escòcia vèrs Brasil e s'installa dins la província dau Pará, au Nòrd-Èst dau país. Au començament deis annadas 1900, un Japonés, Mitsuyo Maeda, s'installa tanben dins la mema region, mandat per lo govèrn japonés que l'i voliá establir una colonia. Venguèt rapidament l'amic de Gastão Gracie, una figura politica locala, e lo fiu de George Gracie. Gastão ajudèt Maeda an establir la colonia japonesa en usant de son influéncia.
Maeda èra coneissut per son abiletat politica, mai tanben per una autra rason au Japon : èra un campion reconeissut de judo. Siguèt coma aquò que Maeda, o Count Koma, subrenom qu'eiretèt d'un sejorn en Espanha, somondèt coma remerciament per l'ajuda que Gastão li agut donat d'ensenhar a son fiu Carlos lei coneissenças sieuas de judo e de ju-jitsu. Maeda entraïnèt lo jove Carlos de 15 ans fins a 21 ans, puei s'entornèt au Japon. Un còup que son mèstre siguèt partit, Carlos comencèt d'ensenhar l'art de Maeda a sei fraires, Hélio, Jorge, Osvaldo e Gastão Jr.. An aqueu moment lei fraires Gracie comencèron d'adaptar lei tecnicas de Maeda afin de lei rendre mai eficaças. Siguèt en 1925 que Carlos partèt per Rio de Janeiro amb Hélio, d'11 ans mai jove, onte durbèron una acadèmia de ju-jitsu. Un dei fraires, Hélio Gracie, qu'èra lo pus jove (16 ans) e lo pus leugier (que 62 kg) quand comencèt d'aprendre lo ju-jitsu, podiá pas participar ais entraïnaments e observava son fraire mai vièlh qu'ensenhava cada jorn. Quand Carlos podiá plus participar ai cors, Hélio siguèt convidat a lo remplaçar. En rason de sa talha, comencèt d'adaptar lei règlas de basa dau ju-jitsu seguent son pichon gabarit. Presentèt l'aplicacion de la poissança a l'art, que permete an un combatent pus pichon de batre un pus grand. Experimentèt aquela modificacion e aumentèt lei tecnicas de basa per lei rendre eficaças dins totei lei categorias. Totei comencèron lo desvelopament d'un art marciau nòu : lo Gracie ju-jitsu.
Carlos e Hélio contunièron de progressar e de perfeccionar l'art dedins son acadèmia nòva. Carlos imaginèt, afin d'atirar l'atencion e de si promòure, un plan de marketing coneissut coma "Challenge Gracie". Publiquèt una seria d'anóncias dins diferents jornaus de Rio que comprenián una fòto d'eu, gaire impressionant fisicament, una publicitat per l'acadèmia, e una escomessa : "Se volètz un braç o de còstas rots, contactar Carlos Gracie an aquest numèro." E siguèt coma aquò que comencèt lo novelum deis arts marciaus mixtes ; Carlos, puei son jove fraire Hélio, seguits per lei fius dei dos òmes, lancèron e tenguèron d'escomessas nombrosas ai combats de vale tudo, còntra de representants d'escòlas diferentas : karate, bòxa, capoeira...
Pauc a cha pauc, la popularitat d'aqueleis escomessas s'escampèt dins tot Rio, e lei combats, inicialament interdichs per lo public, comencèron de ramblar totjorn mai de monde, fins a prendre plaça dins lei grands estadis de fotbòl. Un dei premiers d'aquelei combats professionaus siguèt l'afrontament entre lo campion brasilian de bòxa en pes leugier, Antonio Portugal, e lo fraire de Carlos, lo pus jove, lo pus pichon e lo pus leugier : Hélio. Hélio ganhèt lo combat en 30 segondas per una somission, e siguèt considerat coma un eròi. An aquela epòca, Brasil aviá pas d'icòna esportiva internacionala, e Hélio prenguèt aquela plaça.
L'existéncia d'aqueleis escomessas siguèt coneissuda au Japon, e de grands combatents japonés venguèron participar an aquela forma nòva de competicion còntra lei Gracie, car pensián qu'èran a corrompre seis arts tradicionaus. De campions japonés nombrós afrontèron Hélio que, ambé sei 65 kg, èra sovent largament pus leugier que seis adversaris. Sei doas soletei desfachas, còntra Masahiko Kimura e Valdemar Santana, restèron dins la legenda. Hélio contunièt de defendre lo nom dei Gracie ensin que son art marciau entre 1935 e 1951. A 49 ans, sa desfacha còntra Santana siguèt son darrier combat. Venguèt au fiu l'ainat de Carlos, Carlson, qu'aviá 17 ans an aqueu moment, de prendre la relèva. Puei siguèron lei fius d'Hélio, Rolls, Rickson e Rorion que contunièron lo "Challenge Gracie".
Lo vale tudo venguèt immensament popular : venguèt rapidament lo segond espòrt mai popular, en tèrmes de venda de bilhetas, en Brasil darrier lo fotbòl. Aquò es un estatut que si retròba encar a l'ora d'ara. Si formèron d'equipas e d'organizacions nombrosas, e de rescòntres comencèron de s'organizar regularament un pauc pertot dins lo país. Ai combats s'afrontavan de combatents d'estils diferents, especialament de ju-jitsu brasilier, de muay thai e kickboxing, de lucha (lucha libra e lucha grègoromana) e de bòxa. Ambé lo succès creissent dau Gracie ju-jitsu, certans membres de la familha partèron ais Estats Units.
L'aparicion de l'MMA modèrne[modificar | modificar la font]
Au començament deis annadas 1980, Rorion, lo fiu l'ainat d'Hélio, parte ais Estats Units per ensenhar lo Gracie ju-jitsu en Califòrnia. Coma son paire e son oncle avans eu, fa la promocion dau famós "Challenge Gracie", e l'i aponde un detalh : somonde 100 000 dollars a cu lo batrà, eu o un de sei fraires, dins un combat de vale tudo. Encar un còup, aqueleis escomessas donan una gròssa popularitat au ju-jitsu brasilian. Quand Rorion realiza lo potenciau de l'estil de combat de sa familha, decidisse de crear una organizacion per promòure son art ais Estats Units.
Après d'ans de trabalh e de promocion de son art familiau, Rorion rescòntra Art Davie, un òme d'afaires que s'èra ja interessat an aquel espòrt après un viatge en Tailàndia ont assistiguèt an un rescòntre de tipe vale tudo. Davie utilizèt sei relacions dins l'industria de la television per organizar un rescòntre d'eu e Rorion ambé Bob Meyrowitz, lo president de Semaphore Entertainment Group (SEG), una societat especializada dins lo pay-per-view deis eveniments esportius. Ensems, lei tres òmes creèron l'Ultimate Fighting Championship, un torneg que sa tòca èra de far s'afrontar d'adversaris d'estils diferents. L'UFC 1 a luec lo 12 de novembre de 1993 a Denver (Colorado). Aqueu torneg d'un genre nòu, averat tres còups per son fraire Royce, coneissèt un succès important e entraïnèt un trevirament prefond dins lo monde deis espòrts de combat. A l'UFC 1 si vendon 86 000 pay-per-views ; a partir dau tresen UFC, son mai de 300 000 pay-per-views que si vendon per cada eveniment. Se l'MMA s'es fach una placeta dins l'espòrt american, si tirassa totjorn una reputacion fòrça marrida. D'efèct, lei sièis premiers UFC avián gaire gaire de règlas : pas de limit de pes, pas de limit de temps, pas d'equipament de proteccion obligatòri. Lei soletei règlas èran de pas picar leis uelhs, de pas mòrdre e de pas arrapar lei partidas. Lo combat si podiá arrestar que per una intervencion de l'arbitre, un knockout o una somission. Aquesta si podiá senhalar de boca o en picant tres còups en signe d'abandon. Lei rescòntres an luec dins una gàbia de cledís octogonala que li dién "l'Octogòne".
Lei premiers UFC siguèron de tornegs onte lei combatents realizavan mai que d'un combat dins lo corrent d'una serada, amb eliminacion dirècta fins a la finala.


c: text/html

text:
Avenc
Un avenc es un cròs caracteristic de las regions karsticas dels Grands Causses, plan sovent format per l'enfonzament de la vòuta d'una cavitat karstica degut a la dissolucion dels jaces calcaris.
Es una cavitat que se dobrís dins lo sòl e que presenta mai que mai la forma d'un potz vertical de mal accedir. Las dimensions de l'obertura superficiala d'aquelas cavitats badivas son variablas : de qualques decimètres entrò a 200 m ; aital meteis lor prigondor pòt èsser enòrma.
Los avencs de granda prigondor e/o d'una obertura fòrça larga recebon d'unes còps lo nom d'« abís » o « abisme ». Sinonim: iga.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gentilici
Un gentilici o etnonim es lo mot que designa los abitants d’un luòc, d'un país, d'un continent, d'una region, d'una província, o una identitat nacionala o etnica, etc. Es de còps fòrt diferent del toponim qu'es un nom pròpri (invariable en occitan).
Lo gentilici es la denominacion dels estatjants d’un luòc per rapòrt a aqueste luòc. Per las populacions migrantas coma los Rroms (encara diches Roms o Tsigans) per exemple s'emplegarà doncas un tèrme coma etnonim o etnic de preferéncia puslèu que gentilici, perque es malaisit de lor ligar un luòc geografic significatiu e que lo tèrme designa mai que mai una origina etnica.
Doncas :
- un gentilici es sinonim de nom d’abitant
- un etnonim es sinonim de nom de pòble.
Se tròba tanben un etnic per un gentilici o un etnonim, perque aqueste tèrme es tanben utilizat coma adjectiu : « nom etnic », « adjectiu etnic » o « apellacion etnica » (çò de André Rolland de Denus).


text:
Elefant de guèrra
Un elefant de guèrra èra un elefant dreiçat per d'utilizacions militaras sus lo prat batalhier ò per transportar de cargas pesucas. Foguèt utilizat de l'Antiquitat au sègle XIX.
Una carga d'elefants èra basada sus la poissança deis animaus e èra malaisada d'arrestar per de fòrças d'infantariá soletas. De mai, l'aspèct e l'odor deis elefants entraïnavan de panicas generalas au sen dei chivaus. Enfin, tuar ò neutralizar un elefant èra una causa malaisada de realizar. Pasmens, de tacticas especialas foguèron desvolopadas per luchar còntra leis elefants e, dins lo cas d'una bleiçadura grèva ò d'una retirada grèva, un animau podiá s'entornar brutalament e infligir de pèrdas importantas a la sieuna armada.


text:
Primièra Guèrra Punica
La Primièra Guèrra Punica o Guèrra de Sicília foguèt la primièra de las tres guèrras qu'opausèron Roma e Cartage, doas poténcias majoras de Mediterranèa occidentala pendent l'antiquitat. L’adjectiu punic ven del nom Poenici que los romans donavan a sos adversaris, assimilats als fenicians (Phoenici). Aqueste conflit, engajat per lo contraròtle de Sicília durèt 23 ans entre -264 abans JC e -241 abans JC, e foguèt un dels pus longs menats per Roma. Son debanament es conegut pels autos grècs e latins, principalament Polibi.


text:
Guèrra Ispanoestatsunidenca
La Guèrra Ispanoestatsunidenca (de còps dicha en Espanha Desastre de 98) se debanèt d'abriu a aost de 1898 entre leis Estats Units d'America e Espanha. S'acabèt per una victòria estatsunidenca rapida qu'aguèt coma consequéncia l'independéncia de Cuba en 1902 e l'annexion per Washington de Puerto Rico, de Guam e dei Filipinas.
Causas[modificar | modificar la font]
Lo conflicte foguèt entraïnada per lei dificultats espanhòlas per reprimir una insureccion independentista de l'illa de Cuba acomençada en 1895 après una aumentacion dei taxas estatsunidencas sus lo sucre cuban. Aquò causèt una desgradacion dau comèrci estatsunidenc ambé Cuba e una faccion se formèt a Washington per sostenir una intervencion militara dins una region estrategica per leis Estats Units[1]. La violéncia de l'armada espanhòla còntra la populacion cubana èra vertadiera (200 000 mòrts entre 1895 e 1898) mai l'insureccion utilizada tanben una tactica de tèrra cremada còntra lei partisans d'Espanha. D'anecdòtas sus lo comportament dei tropas espanhòlas, de còps totalament inventadas, raportadas per de jornalistas (campanha de premsa de Joseph Pulitzer e de William Randolph Hearst) escandalizèron la populacion estatsunidenca[1] [2] [3].
Au començament de l'annada 1898, la tension aumentèt entre lei dos país en causa l'explosion inexplicada[4] dau cuirassat estatsunidenc USS Maine dins lo pòrt de L'Avana lo 15 de febrier e permetèron ai faccions bellicistas d'entraïnar la guèrra. D'efècte, de condicions pus duras (armistici ambé l'insureccion, fin de la repression, independéncia) foguèron mandadas au govèrn espanhòu que refusèt l'independéncia. Lo 21 de març, la flòta estatsunidenca establiguèt donc lo blocus de l'illa entraïnant la declaracion de guèrra d'Espanha lo 24 d'abriu e aquela deis Estats Units lo 25.
Debanament[modificar | modificar la font]
Maugrat una poissança teorica importanta (200 000 soudats a Cuba) e una flòta numericament superiora, Espanha èra en declin dempuei d'annadas e aguèt de dificultats per mobilizar sei fòrças. Au contrari, leis Estatsunidencs avián de fòrças navalas modèrnas e relativament ben preparadas[5]. En revènge, sei tropas terrèstras èran mau equipadas, mau avitalhadas e sensa experiéncia de la guèrra modèrna dempuei la Guèrra de Secession (1861-1865)[2].
Ai Filipinas, una flòta espanhòla foguèt aisament destrucha lo 1èr de mai dins la baia de Manila. Puei, lo 20 de junh, una fòrça terrèstra desbarquèt dirèctament sus l'illa de Cuba onte ganhèt lo 1èr de julhet la batalha de San Juan còntra una pichona tropa espanhòla que resistiguèt amb acarnament. Pasmens, en causa dei problemas d'avitalhament dei dos camps, la dificultat premiera dei doas armadas foguèt la lucha còntra lei malautiás tropicalas. Enfin, lo 13 de julhet, la destruccion dei darrierei fòrças navalas espanhòlas de Cuba a Santiago de Cuba entraïnèt la capitulacion generala de l'illa lo 17.
Sensa sostèn europèu per faciar l'ataca, Espanha acceptèt de signar una patz preliminària lo 12 d'aost e definitiva lo 10 de decembre de 1898. Aviá perdut mai de 80 000 òmes còntra aperaquí 2 900 per leis Estats Units e 10 000 per leis independentistas cubans. La malautiá èra la premiera causa de mortalitat dei soudats amb aperaquí 50 000 tuats dins lei rengs espanhòus e 2 500 dins lei tropas estatsunidencas[6].
Consequéncias[modificar | modificar la font]
La fin de la guèrra foguèt signada au Tractat de París. Espanha deguèt reconóisser l'independéncia de Cuba (ocupada per leis Estats Units fins a 1902) e cedir Guam, Puerto Rico e lei Filipinas en cambi dau pagament d'una indemnitat de 20 milions de dolars. Regardant leis afaires internacionaus, leis Estats Units apareguèron d'ara endavant coma una poissança mondiala majora. Per Espanha, la pèrda de sei colonias asiaticas e americanas marquèt la fin de l'empèri coloniau format au sègle XVI après la descubèrta dau continent american e la decidiguèt de començar una politica d'expansion colonialista sus lo continent african onte s'interessèt au partiment de Marròc ambé França.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Donald H Dyal, Brian B. Carpenter e Mark A. Thomas, Historical Dictionary of the Spanish American War, Greenwood Press, 1996.
- (en) David F. Trask, The war with Spain in 1898, Univeristy of Nebraska Press, 1996.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 (fr) André Kaspi, Les Anéricains tome 1 - Naissance et essor des Etats-Units 1607-1945, Seuil, 1986, p. 237.
- ↑ 2,0 2,1 (fr) André Kaspi, Les Anéricains tome 1 - Naissance et essor des Etats-Units 1607-1945, Seuil, 1986, p. 241.
- ↑ (fr) Ignacio Ramonet, Mensonges d’Etat, dins Le Monde Diplomatique, julhet de 2003.
- ↑ Dins lo corrent dau sègle XX, divèrsei comissions d'enquista concluguèron a una explosion accidentala dau cuirassat estatsunidenc, belèu en causa d'una explosion de municions d'artilhariá.
- ↑ (fr) André Kaspi, Les Anéricains tome 1 - Naissance et essor des Etats-Units 1607-1945, Seuil, 1986, p. 242.
- ↑ (en) Vincent J. Cirillo, Bullets and Bacilli: The Spanish–American War and Military Medicine, Rutgers University Press, 2004.


text:
Texel
Texel (Tessel en frison, prononciat 'Tèssel' en neerlandés) es la mai granda de las Illas Frisonas e tanben la pus occidentala. Es situada entre la Mar de Wadden (al levant) e la Mar del Nòrd (al ponent), al sud de l'illa de Vlieland e al nòrd de la província d'Olanda Septentrionala, que ne fa partida administrativament. L'estrech de Marsdiep la separa de Den Helder, sus la tèrra ferma.
L'illa tota forma una sola comuna amb una superfícia de 585,96 km² que 416,14 ne son d'aiga. L'illa fa 20 km de long e 8 de larg. En 2004 teniá una populacion de 13 735 abitants.
Texel e Eierland[modificar | modificar la font]
L'actuala illa de Texel es constituida de doas illas (ancianament separadas): Texel al sud e Eierland al nòrd. En 1630 foguèt acabada la levada de sabla (Zanddijk) unissent las doas illas. En 1835 Nicolas Joseph De Cock formèt una societat anonima amb l'objectiu de convertir las estendudas descobèrtas per las marèas entre ambdoas en pòlders. Sul nòu pòlder se fondèt un vilatge, inicialament batejat Nieuwdorp (Vila nòva), mas que posteriorament foguèt rebatejat en onor del sieu fondador: De Cocksdorp.


text:
Manhaut e Tausiar
[[Categoria:Wikipèdia:esbòs Modèl:Esbòs/paramètres comuna de Gers]]
Manhaut e Tausiar[1][2][3][4] (Maignaut-Tauzia en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània, situada dens lo departament de Gers e la region de Mieidia-Pirenèus .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de Gascogne situada en Ténarèze sus la Auloue #que servís de limit natural de la municipalitat amb aquela de Valéncia-sus-Baïse al sud oèst
Commune de Gascogne située en Ténarèze sur l'Auloue qui sert de limite naturelle de la commune avec celle de Valence-sur-Baïse au sud ouest
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- La pòrta-tor medievala
- Lo castèth de Manhaut
- Lo castèth deu Tauzia, « castèth gascon »
- Lo pigeonnier/octroi
- La chapelle d'Auloa
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Base de donadas toponimicas de l'Institut d'Estudis Occitanas: Manhaut e Tausiar
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Manhaut e Tausiar sus lo sit de l'Associacion Maignaut Passion
- Manhaut e Tausiar sus lo sit de l'Institut Geografic Nacionau


text:
Aviso: Esta noticia tiene más de un año. Última actualización: 20/07/2012
Foto: REUTERS
LONDRES, 20 Jul. (EUROPA PRESS)
Era prima de risc ofèrta as inversors pes bons espanhòls a dètz ans en relació amb es alemans a arribat a superar per prumèr còp era cota de 610 punts basics, damb ua rendibilitat superiora ath 7%, dempús auer iniciat era session en 578,5 punts.
En concret, eth diferencial deth deute espanhòl respecte al 'bund' a arribat a mercar un nau recòrd de 611,90 punts basics, damb ua rendibilitat deth 7,29%.
Era aprovacion aguest diuendres per part der Eurogrop deth paquet d'enquia 100.000 milions d'èuros en ajudes ara banca espanhòla no a servit per dissipar era incertesa sus eth deute espanhòl, aumentada fini e tot dempús conéisher-se era decision deth Govèrn valencian de demanar era adesion ath mecanisme dera liquiditat autonomic aprovat peth conselh de ministres ena sua reünion deth passat 13 de junhsèga.


text:
Horst Köhler
Horst Köhler (n. 1943) economista e òme politic, foguèt lo president de la republica d'Alemanha de 2004 a 2010.
En 2000, sus la proposicion de Gerhard Schröder, foguèt nomenat Director Gerent e president del Conselh de Direccion del Fond Monetari Internacional, en succedint en la carga a Michel Camdessus, qu'aviá presentat la siá demission lo 14 de febrièr d'aqueste an. Foguèt designat per aquesta carga après que lo primièr candidat prepausat pel govèrn alemand, Caio Kai Koch-Weser, foguèt refusat pels Estats Units.
Lo 4 de març de 2004, Köhler demissionèt de son pòst al FMI après èsser estat prepausat coma candidat dels partits conservadors e liberals, la CDU e lo Freie Demokratische Partei - FDP, per succedir a Johannes Rau coma president d'Alemanha. Elegit lo 23 de mai de 2004, prenguèt possession coma president lo 1èr de julhet de 2004 per un periòde de cinc ans. Tornat elegit en 2009, demissiona lo 31 de mai de 2010 après una polemica sus l'engatjament militar d'Alemanha en Afganistan.


text:
1588
Aquesta pagina concernís l'an 1588 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Safavida[modificar | modificar la font]
Abdicacion de Muhammad Khudabanda que foguèt remplaçat per son fiu Abbas Ièr. L'Empèri s'alièt ambé leis Anglés que comencèron de reorganizar son armada.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 5 d'abril - Thomas Hobbes, filosòf anglés (m.1679)


text:
Orquèstra
Una orquèstra, es un ensems musical compausat de musicians instrumentistas que lo nombre es convencionalament superior a 10 e que la composicion depend del repertòri abordat. Lo musician qu'o dirigís es nomenat cap d'orquestre.
Las orquèstras prenon d'aspèctes diferents segon lo tipe de concèrt jogat.
En mai de l'orquèstra simfònica tal que se conéis popularament, podèm trobar d'altre tipes de grops orquestrals segons lo repertòri l'òbra a interpretar, coma per exemple: l'orquestra de cambra (un format redusit de la formacion simfonica), l'orquèstra de còrdas (amb sonque una representacion d'aquel tipe d'instruments), l'orquèstra simfonica amb còr, l'orquèstra simfonica amb solistas vocals o instrumentals, eca. E encara, l'instrumentacion pòt variar pro en funcion del critèri del compositor, atal coma lo nombre total de partisipants de l'orquèstra. Mas se se limitam a l'esquema mai corrent d'orquèstra, podém citar certans instruments coma:
Instruments[modificar | modificar la font]
Los instruments que compausan l'orquèstra simfonica son mobroses, mas los mai comuns son los seguents:


text:
Beloniformes
Los belonifòrmes (o beloniformes) son un òrdre de peisses actinopterigians demest los quals se tròba los peisses volants.
Originalament, los dos sosòrdres, los Adrianichthyoidei e los Belonoidei fasián partida dels Ciprinodontifòrmes, mas divèrsas caracteristicas (demest las qualas l'abséncia d'interial, çò que resulta en una maissa superiora fixa o nonprotrusibla) tendon a indicar una origina monofiletica que los destria de las autras familhas d'aqueste grop.
Sistematica[modificar | modificar la font]
- Sosòrdre dels Adrianichthyoidei
- Sosòrdre dels Belonoidei
- Superfamilha dels Scomberesocoidea
- Superfamilha dels Exocoetoidea
Referéncia[modificar | modificar la font]
- Referéncia FishBase : òrdre Beloniformes (en) (+traduction (fr))
- Referéncia Fauna Europaea : Beloniformes (en)
- Referéncia ITIS : TSN 553128 Beloniformes (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Beloniformes (en)
- Referéncia NCBI : Beloniformes (en)


text:
Givenchy-en-Gohelle
Givenchy-en-Gohelle es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La vila se tròba en la arrondiment de Arras mas se situa en la banlèga de Liévin (arrondissement de Lens).
La ville se trouve dans l'arrondissement d'Arras mais se situe dans la banlieue de Liévin (arrondissement de Lens).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge de Givenchy a #èsser entièrament destruit en lo moment de la Primièra Guèrra mondiala, dempuèi 1914.
Le village de Givenchy a été complètement détruit lors de la Première Guerre mondiale, dès 1914.


text:
Bannay (Mosèla)
Bannay es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En fasent partida de la exclave de Raville, a amassat al reialme de França dempuèi 1769, quand a cedit pel Àustria.
- Vilatge de la província lorraine en la distincion de Raville, parròquia de Varize.
- Destruccions l'an 1939/45.
Faisant partie de l'exclave de Raville, il est réuni au royaume de France depuis 1769, lorsqu'il est cédé par l'Autriche.
- Village de la province lorraine dans la seigneurie de Raville, paroisse de Varize.
- Destructions en 1939/45.


text:
Betica
Betica (en latin Baetica) èra una provincia de l'Empèri Roman e visigoda d'Ispània. Balhèt lo seu nom al riu de Betis (l'actual Guadalquivir).
La capitala èra Hispalis. Correspond mai o mens a l'actuala Andalosia, levat (Linares e Almeria).
Betica foguèt una província senatoriala. Foguèt governada per pretors. Las finanças èran administradas per un questor.
Judiciarament se dividiá en quatre convents juridics:
Aguèt 175 vilas que 9 èran de colònias, 8 de municipalitats, 29 de vilas de drech latin, 6 de vilas liuras, 7 de vilas federadas (aliadas) e 120 d'estipendiàrias (tributàrias). Vespasian balhèt dins totas las vilas lo drech latin.
Se menciona de pòbles coma bastuls, bastetans, turdetans, beturis, turduls, Girisens e Olcades


text:
Grafèma
Lo grafèma (del grèc Ypάφw, "escriure") es lo nom qu'es estat donat en lingüistica a la representacion escricha d'un son d'una lenga (dich fonèma en lingüistica), que sovent coincidís amb çò que sonam "letra" mas que pòt comprendre tanben d'autres elements coma las chifras. Dins un sistèma alfabetic existisson doas menas de grafèmas, los simples que correspondon a una sola letra e los grafèmas complèxes que combinan doas letras (digrafs coma per exemple nh en occitan) o de còps que i a tres (trigrafs). Es l'unitat contrastiva minimala de l'escritura d'una lenga determinada. L'estudi dels grafèmas e dels sistèmas d'escritura se sona grafemica o grafemistica.
Segon lo còdi grafic emplegat, un grafèma pòt aver de realizacions graficas e foneticas divèrsas. Aquí qualques exemples:
- Dins un abjad, per exemple en ebrèu, lo grafèma sòl representar una consonanta.
- Dins los sillabaris, coma en japonés, un grafèma representa generalament una sillaba.
- Dins un sistèma d'escritura ideografica, per exemple en chinés, lo grafèma representa un concèpte, un mot o un morfèma.


text:
José López Rega
José López Rega (Buenos Aires lo 17 d'octobre de 1916 e lo 9 de junh de 1989) que ho un òmi politic argentin, secretari deus presidents Juan Domingo Perón e María Estela Martínez de Perón (molhèr deu precedent). La soa influència suus dus que'u való lo chafre de Broish. Que fondè ua organizacion d'extrèma dreta batejada Aligança Anticomunista Argentina o Tripla A entà combàter l'ala esquèrra deu peronisme au mejan deu crime. A partir de 1975 qu'avó d'exilà's ; que ho detiengut aus Estats Units arron e que's morí en preson en Argentina dens l'espèra deu son procès.


text:
Grop dels 20
Lo Grop dels 20 (o G20) es un grop de 19 païses mai l'Union Europèa que lors ministres, lors caps de las bancas centralas e lors caps d'Estat se reünisson regularament. Foguèt creat en 1999, aprèp la seguida de crisis financièras dins las annadas 1990[1]. Vòl favorir la concertacion internacionala, en avent per principi un dialòg larg prenent en compte lo pes economic creissent pres per nombre de païses.
Lo G20 representa los dos tèrces del comèrci e de la populacion mondiala e mai de 90 % del produch mondial brut (soma dels PIB de totes los païses del monde)[2].
Lo 15 de novembre de 2008, pel primièr còp de son istòria, foguèron los caps d'Estat o de govèrn que se reüniguèron e pas unicament los ministres de las finanças. Ara lo G20 se reünís de tres bandas : los G20 regropant los caps d'Estat e de govèrn, los G20 finança regropant los ministres de las finanças e los governadors de las bancas centralas e, dempuèi los 20 e 21 d'abril de 2010, los G20 socials, reünissent los ministres de l'emplec.
Somari
- 1 Creacion
- 2 Membres del G20
- 3 Montada en poténcia dels païses surgents, marginalizacion politica d'Euròpa
- 4 Presidéncia
- 5 Soms passats e venents (G20 Caps d'Estat e de govèrn)
- 6 G 20 dels ministres de las finanças e dels governadors de las bancas centralas
- 7 G 20 Social
- 8 Nòtas e referéncias
Creacion[modificar | modificar la font]
Lo G20 foguèt creat en marge del G7 del 25 de setembre de 1999 de Washington, jos l'iniciativa del ministre de l'economia canadian Paul Martin, pendent una reünion dels ministres de las finanças del grop[3]. Lo but d'aquel novèl grop venguèt de favorir l'estabilitat financièra internacionala e de crear de possibilitats de dialògs entre païses industrializats e païses surgents, çò que las reünions dels ministres de las finanças del G7 permetián pas.
Per Fareed Zakaria[4], « la governància mondiala poirà evolucionar solament per mejan del G20 ». D'autras rasons explican aquel ponch de vista. D'una banda, lo Conselh de Securitat de las Nacions Unidas es paralisat pel drech de vèto. Sas missions poirián se reüssir melhor pel G20 pus representatiu dels rapòrts de fòrça mondials. D'autra banda, se los Estats Units d'America an pas mai la fòrça d'impausar sols lors visions, pòdon per mejan d'aquela instància aver un ròtle positiu de catalisor.
Membres del G20[modificar | modificar la font]
Los membres del G20 sont representats pels ministres de las finanças e los directors de las bancas centralas dels 20 païses o organizacion seguentas :
- Africa del Sud
- Alemanha
- Arabia Saudita
- Argentina
- Austràlia
- Brasil
- Canadà
- China
- Corèa del Sud
- Estats Units
- França
- Índia
- Indonesia
- Itàlia
- Japon
- Mexic
- Reialme Unit
- Russia
- Turquia
- Union Europèa
Montada en poténcia dels païses surgents, marginalizacion politica d'Euròpa[modificar | modificar la font]
Lista dels Estats per PIB en 2009 donada pel Fons Monetari Internacional[5]
Lista dels Estats donada en 2010 per la Central Intelligence Agency [6]
Doncas i a :
- 25 % de païses asiatics (Japon, China, Índia, Corèa del Sud, Indonesia);
- 25 % de païses europèus (Alemanha, França, Reialme Unit, Itàlia, Union Europèa);
- 15 % de païses d'America del Nòrd (Estats Units d'America, Canadà, Mexic);
- 10 % de païses d'America del Sud (Brasil, Argentina);
- 5 % de païses africans (Africa del Sud);
- 10 % de païses del Orient Mejan (Turquia, Arabia Saudita);
- 10 % d'autres païses (Russia, Austràlia).
Lo G20 es en primièr un grop politic que lo grop dels 20 primièras economias mondialas. Los païses europèus deurián en teoria representar 40 % e pas 25 % dels Estats membres del G20. En efèit, quatre Estats son pas membres del G20 alara que fan partida dels 20 primièrs PIB de la planeta:
- Espanha, 9a economia mondiala;
- Los Païses Basses, 16a;
- Soïssa 19a
- Belgica 20a;
Los quatre païses non membres son totes de païses europèus. Se pòt remarcar una marginalizacion d'Euròpa dins las instàncias decisionalas internacionalas. Cal ramentar que los païses europèus representan 70% dels Estats membres del G7 en 1976.e representan pas mai que 25% del G20 -supausat de se substituir al G7- en 2008.
Al contrari se tròban tres païses non membres de las 20 primièras economias mondialas e presents al G20:
- L'Arabia Saudita, 26a;
- Argentina, 30a;
- l'Africa del Sud, 32a.
D'autra banda, la localizacion dels soms al nivèl dels cap d'Estat dempuèi 2008 marca la dominacion dels païses anglosaxons: Washington, DC (Estats Units d'America, octobre de 2008), Londres (Reialme Unit, mai de 2009), Pittsburgh (Estats Units d'America, setembre de 2009), Toronto (Canadà, junh de 2010).
L'Union Europèa es representada pel President del Conselh Europèu e aquel de la Banca Centrala Europèa, çò qu'explica lo nom de G20. Pasmens los presidents de la Banca Mondiala e del Fons Monetari Internacional son tanben presents al G20, aquò relativiza la preséncia de las institucions europèas.
Los membres actuals del G20 representan prèp de 65,2% de la populacion mondiala. Los regims se repartisson atal : 1 union de tipe confederal, 14 republicas (que 7 republicas federalas e 1 republica populara) e 5 monarquias (que 1 monarquia absoluda).
Los 3 Estats de l'ALENA son membres del G20 que compta tanben 2 Estats del MERCOSUR, 4 Estats de l'Union Europèa (que sèti tanben esperela) e 3 Estats membres de l'Organizacion de la Conferéncia Islamica. Lo continent asiatic es relativament plan representat amb de païses coma China, la Corèa del Sud, Índia, Indonesia, Japon e tanben Turquia e l'Arabia Saudita ; l'Africa del Sud es sola representant del continent african al G20.
Presidéncia[modificar | modificar la font]
- de 1999 a 2001 : Canadà
- en 2002 : Índia
- en 2003 : Mexic
- en 2004 : Alemanha
- en 2005 : China
- en 2006 : Austràlia
- en 2007 : Africa del Sud
- en 2008 : Brasil
- en 2009 : Reialme Unit
- en 2010 : Corèa del Sud
- en 2011 : França
Soms passats e venents (G20 Caps d'Estat e de govèrn)[modificar | modificar la font]
- 1999 : Berlin, Alemanha
- 2000 : Quebèc, Canadà
- 2001 : Ottawa, Canadà
- 2002 : Nòva Delhi, Índia
- 2003 : Morelia, Mexic
- 2004 : Berlin, Alemanha
- 2005 : Pequin, China
- 2006 : Melbourne, Austràlia
- 2007 : Lo Cap, Africa del Sud
- 2008 : São Paulo, Brasil
- 2008 : (15 de novembre) Washington, Estats Units d'America
- 2009 : (2 d'abril) Londres, Reialme Unit
- 2009 : (24 e 25 de setembre) Pittsburgh, Estats Units
- 2010 : (26 e 27 de junh) Toronto, Canadà
- 2010 : (11 e 12 de novembre) Seol, Corèa del Sud
- 2011 : novembre de 2011. Niça, França
G 20 dels ministres de las finanças e dels governadors de las bancas centralas[modificar | modificar la font]
- Los 22 e 23 d'abril de 2010 foguèt organizat a Washington, una reünion d'aquel grope per tractar coma regular e velhar sul sistèma financièr. Lo som acabèt amb un desacòrdi suls mejans a utilizar[7]
- Lo som del G20 que foguèt organizat dels 3 al 5 de junh de 2010 a Pusan en Corèa del Sud auriá degut preparar lo G20 dels cap d'Estats dels 26 e 27 de junh venents a Toronto. Auriá « enterrat »[8] lo projècte de taxa bancari internacionala volgut pels Estats Units d'America, Alemanha e França pasmens que lo FMI deuriá presentar a Toronto dos tipes de taxa bancària[9].
G 20 Social[modificar | modificar la font]
S'agís de far progressar lo drech social e sindical al nivèl mondial
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ [1] Harper contra una refonda globala del sistèma financièr, Alexandre Shields, Le Devoir, 15 e 16 de novembre de 2008
- ↑ id supra
- ↑ (fr)Universitat de Quebèc a Montreal : Del G10 al G20 Modèl:PDF
- ↑ (fr) Les Echos, del 14/09/2009, Entrevista de Fareed Zakaria per Pierre de Gasquet
- ↑ BIP 2009 nach Ländern in der World Economic Outlook Database, April 2010 des Internationalen Währungsfonds
- ↑ CIA_R2001, site de la CIA(page consultée le 25 juin 2010)
- ↑ (fr) Richard Hiault, Les Echos del 26/04/2010
- ↑ (fr) Frédéric Ojardias et Robert Jules " Le G20 enterre la taxe bancaire internationale" La Tribune 7 de junh de 2010
- ↑ id supra


text:
Ribécourt-Dreslincourt
Ribécourt-Dreslincourt es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom de Ribécourt apareis per las primièras fes l'an 1155. Aquel provendriá de l'associacion de : "de ribas" per groseilles, e "curtis" per courtil.
Ribécourt E Dreslincourt #èsser totas doas somesas a l'aucupacion romaine. Ribécourt Aperteniá al abbaye Sant-Eloi de Noyon e Dreslincourt formava una parròquia importanta dividida en divèrsas distincions. Ribécourt #Aver de senhors particulars fins al XV sègle. A la Revolucion, aquelas juridictions seigneuriales #èsser abolissiás, Ribécourt #venir çò cap de-luòc d'un costat en lo arrondissement de Compenha.
Ribécourt Èra e demòra una municipalitat importanta per las siás indústrias. Dempuèi 1850, las nombrosas temptativas d'entrepreneires locales an dynamisées la comuna. La traversada de grandas vias de comunicacion a desvolopat lo comèrci local, lo artisanat e los divèrses escambis ; implantacion de doces a partir de la remolatxa a sucre, dels briqueteries-tuileries a partir de la glaise, de fabricas de produchs chimiques a partir de la craie e del calcaire extrachas carrièras. Lo vilatge de Dreslincourt es en pèrda démographique dempuèi lo mièg del XIX. Malgrat los sieus comèrcis, la siá populacion viu tradicionalament del trabalh de la tèrra (culturas céréalières) e de la ramaderia ovin. L'espleitacion de las carrièras de la Montanha de Attiche, surexploitées entre 1820 e 1890, es supplantée per la cultura del champignon de París. A lo alba del XX sègle, lo sol element novateur es lo bastiment d'un hospice (œuvre del Baron Mennechet).
Dempuèi 1914, sus la rota de París, Ribécourt essuie pendent la guèrra de posicions, de nombroses bombardements. I aurà deslotjat a la prima 1915. De l'autre costat de la tèsta, Dreslincourt, costat alemand es totalament rasat per la artillerie francesa e una part de la siá populacion desplaçada o déportée. Ribécourt, arruïnada, Se levarà rapidament per la siá foncion politica de cap de-luòc, la siá situacion géographique e la siá tradicion industriala. La renaissance de Dreslincourt, traumatisée, serà mai longa. Vilatge destruit, familhas décimées, patrimòni dissòlvi, Dreslincourt beneficiarà pas lo essor ligat a la reconstruction coma Ribécourt, mas la siá proximitat limitarà totun la èxode rurala.
Las doas comun s'es associat l'an 1972 e un cònsol-adjunt a #èsser nomenat a Dreslincourt. Dempuèi lo 1er en genièr 2009, las doas comunas an oficialament fusionat.
Le nom de Ribécourt apparaît pour la première fois en 1155. Celui-ci proviendrait de l'association de : "ribes" pour groseilles, et "curtis" pour courtil.
Ribécourt et Dreslincourt furent toutes deux soumises à l'occupation romaine. Ribécourt appartenait à l'abbaye Saint-Eloi de Noyon et Dreslincourt formait une paroisse importante divisée en plusieurs seigneuries. Ribécourt eut des seigneurs particuliers jusqu'au XVème siècle. A la Révolution, ces juridictions seigneuriales furent abolies, Ribécourt devint le chef-lieu d'un canton dans l'arrondissement de Compiègne.
Ribécourt était et reste une commune importante par ses industries. Depuis 1850, les nombreuses tentatives d'entrepreneurs locaux ont dynamisées la commune. La traversée de grandes voies de communication a développé le commerce local, l'artisanat et les divers échanges ; implantation de sucreries à partir de la betterave à sucre, des briqueteries-tuileries à partir de la glaise, d'usines de produits chimiques à partir de la craie et du calcaire extraits des carrières. Le village de Dreslincourt est en perte démographique depuis le milieu du XIXème. Malgré ses commerces, sa population vit traditionnellement du travail de la terre (cultures céréalières) et de l'élevage ovin. L’exploitation des carrières de la Montagne d'Attiche, surexploitées entre 1820 et 1890, est supplantée par la culture du champignon de Paris. A l'aube du XXème siècle, le seul élément novateur est la construction d'un hospice (œuvre du Baron Mennechet).
Dès 1914, sur la route de Paris, Ribécourt essuie durant la guerre de positions, de nombreux bombardements. Elle sera évacuée au printemps 1915. De l'autre côté du front, Dreslincourt, côté allemand est entièrement rasée par l'artillerie française et une partie de sa population déplacée ou déportée. Ribécourt, ruinée, se relèvera rapidement par sa fonction politique de chef-lieu, sa situation géographique et sa tradition industrielle. La renaissance de Dreslincourt, traumatisée, sera plus longue. Village détruit, familles décimées, patrimoine dissous, Dreslincourt ne bénéficiera pas de l'essor lié à la reconstruction comme Ribécourt, mais sa proximité limitera néanmoins l'exode rural.
Les deux communes se sont associées en 1972 et un maire-adjoint a été nommé à Dreslincourt. Depuis le 1er janvier 2009, les deux communes ont officiellement fusionné.


text:
Guipuscoa
Guipuscoa (Guipuscoa en francés, Gipuzkoa en basco, Guipúzcoa en espanhòu) qu'ei ua província d'Espanha, un "territòri istoric" dens la Comunautat Autonòma Basca e ua província tradicionau deu Bascoat.
La capitau qu'ei Sent Sebastian (Donostia en basco).
Los sons abitants que son los guipuscoans.
Qu'ei bordada per Biscaia (oèst), Alaba (sud), Labord e la Comunautat Forala de Navarra (èst) e peu golf de Gasconha (nòrd).
Ua part important de la populacion de la còsta orientau (Hont Arràbia, Sent Sebastian, Passatge) que parlava l'occitan gascon enqüera a la fin deu sègle XIX.
Heraudica[modificar | modificar la font]
Los arbres e la mar qu'arrepresentan lo litorau e l'interior (tres arbres peus tres territòris qui constitueishen Guipuscoa). Los gigants o titans qu'evocan probablament la tradicion deus jentilak. Los canons e lo rei qui porta l'espasa que desapareishón en 1979.


text:
Drain
Drain es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom de Drain ven de l'ancian drunium, derivat del celte deru en designant lo roure.
Lo luòc a conegut una aucupacion umana anciana coma en testifiquen una pèira mégalithique e dels vestigis de thermes gallo-romains del Modèl:IVe sègle.
La glèisa de Drain e la capèla Santa-Appoline son del XIXena sègle.
Le nom de Drain vient de l'antique drunium, dérivé du celte deru désignant le chêne.
Le site a connu une occupation humaine ancienne comme en témoignent une pierre mégalithique et des vestiges de thermes gallo-romains du Modèl:IVe siècle.
La glèisa de Drain et la chapelle Sainte-Appoline sont du XIXena siècle.


text:
Kauai
Kauai (Kaua‘i en hawaiian) es la pus vièlha de las illas principalas de l'archipèla d'Hawaii e la quatrena de per sa superfícia, amb 1 446 km2. Son litoral mesura 177 quilomètres de longor Es tanben coneguda per l'escai de Garden Isle (illa Jardin).
Aperten al comtat de Kauai que compren tanben las illas Niihau, Lehua e Kaula. Lo cap luòc del comtat es Lihue. S'i tròba lo Canyon de Waimea, escaissat Grand Canyon del Pacific, e tanben lo Mont Waialeale, considerat coma un dels endreches pus umid de la planèta.


text:
Joana III de Navarra
Joana de Labrit, o Joana III de Navarra, en francés Jeanne d'Albret (Saint-Germain-en-Laye, lo 7 de gener de 1528 - París, lo 9 de junh de 1572) que ho reina (la paraula regina qu'ei sovent emplegada en bearnés per qualificar lo son títol de sobeirana de Navarra, mei que mei a la soa epòca) de Navarra, comtessa de Foish e vescomtessa de Bearn. Qu'èra la hilha de Margarida de Navarra e d'Enric de Labrit e la mair deu Noste Enric. Convertida au protestantisme, qu'ensagè de l'impausar a Bearn en tot entrar en conflicte dab França.
Joana de Labrit qu'esposè, en purmèras nòças lo 13 de julhet de 1541 Guillaume de Clève (1516 - 1592). Aqueth maridatge que hore anullat en 1546 mercés au coratge e la determinacion (excepcionau per aqueras temporas) d'aquesta mainada (non nubila alavetz) qui he rampèu a totas las pressions deus sons pairs (au mens qu'aquestes e ajan calculat ua mermada avenidora de l'interès d'aquesta union), anant dinc a non pas prononciar la paraula òc e en tot adobar totas las aparéncias entà s'i escàder per aquesta anullacion.
En segondas nòças qu'esposè Antòni de Borbon a Molin, lo 20 d'octobre de 1548. D'aqueth maridatge que vadón :
- Enric, duc de Baumont (1551-1553)
- Enric (1553-1610), conegut com Noste Enric, rei de Navarra en 1572 dab lo nom de Enric III, rei de França en 1589 dab lo nom d'Enric IV
- Loís-Carles (1555 - 1557), comte de Marles
- Magdalena (1556 - 1556)
- Caterina de Borbon (1559 - 1604), comtessa d'Armanhac e de Rodés, regenta de Navarra per lo son hrair, rei de França
A maugrat d'estar vaduda dens la cort catolica de Joan de Labrit, l'influéncia de la reina e escrivana Margarida de Navarra, pro ubèrta de cap a l'umanisme e a las idèas e aus òmis de la Refòrma que preparè la conversion, en 1560, de Joana de Labrit qui seguí la conversion d'Antòni de Borbon. En 1561, ua ordonança soa qu'autorizè lo protestantisme en Bearn. Que he arrevirar lo catequisme de Jean Calvin, que fondè l'universitat protestanta d'Ortès e que he arrevirar los psaumes en bearnés per Arnaut de Saleta, suu modèl de l'arrevirada de Clément Marot.
A la fin de la soa vita, que negociè dab la reina Caterina de Medici, lo maridatge deu Noste Enric dab Margarida de França dab la condicion que posquesse demorar catolica. Joana de labrit que's morí lo 9 de junh de 1572 abans la nòça celebrada lo 18 d'agost e qui ho marcada per lo massacre de Sant Bertomiu.
- Portal:Bearn/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Personalitat d'Òlt e Garona
- Personalitat dels Pirenèus Atlantics
- Istòria dels Pirenèus Atlantics
- Ostal de Labrit
- Rei de Navarra
- Comte de Fois
- Comte de Bigòrra
- Comte d'Armanhac
- Comte de Fezensac
- Comte de Rodés
- Vescomte de Bearn
- Naissença en 1528
- Decès en 1572
- Epistolièra
- La Rochèla
- Noblesa bearnesa
- Personalitat bearnesa
- Sobeiran de Bearn
- Personalitat protestanta occitana


text:
Beaumont (Vinhana)
Beaumont es una comuna francesa del departament de Vinhana e de la region de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Beaumont Es una municipalitat situada sus l'ais París-Bordeaux (A10, D910 (ex-RN10), SNCF). Aquela municipalitat a situat a 15 km de Châtellerault e a 20 km de Peitieus. Beaumont Fa partida de la comunitat de municipalitats del Val Verd del Clain reagrupant divèrsas municipalitats coma Dissay, Sant-Cyr, Marigny-Brizay, Jaunay-Clan, Sant-Georges-lès-Baillargeaux e plan sus Beaumont. Beaumont reagrupa Divèrses pòbles coma Brétigny, Beaudiment, Longève, Pineau, La Tricherie, Moncouard, Rouhet, Puy Gachet, La Ballonière. Beaumont A vorejat per divèrsas municipalitats coma Dissay, Naintré, Marigny-Brizay, Sant-Cyr, Colombiers e Parigny.
Beaumont Es un bourg perché sus una butte-testimòni en dominant la vallée.
Beaumont est une commune située sur l'axe Paris-Bordeaux (A10, D910 (ex-RN10), SNCF). Cette commune est située à 15 km de Châtellerault et à 20 km de Poitiers. Beaumont fait partie de la communauté de communes du Val Vert du Clain regroupant plusieurs communes comme Dissay, Saint-Cyr, Marigny-Brizay, Jaunay-Clan, Saint-Georges-lès-Baillargeaux et bien sur Beaumont. Beaumont regroupe plusieurs villages comme Brétigny, Beaudiment, Longève, Pineau, La Tricherie, Moncouard, Rouhet, Puy Gachet, La Ballonière. Beaumont est bordé par plusieurs communes comme Dissay, Naintré, Marigny-Brizay, Saint-Cyr, Colombiers et Parigny.
Beaumont est un bourg perché sur une butte-témoin dominant la vallée.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Luòc fòrt desmantellada per Louis XIV.
- Castèl de Rouhet, proprietat de Charles de Borbó, fraire de Henri IV.
- Legenda dels Patins de Gargantua (a partir de gròssas pèiras d'origina indéterminée).
- Place forte démantelée par Louis XIV.
- Château de Rouhet, propriété de Charles de Bourbon, frère d’Henri IV.
- Légende des Patins de Gargantua (à partir de grosses pierres d'origine indéterminée).


text:
Chaussoy-Epagny
L’Queuchoy-Épagny (Sonme) en picard ( Chaussoy-Epagny en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La glèisa es una anciana lépreuserie. Es la rason que # a situat per el a la separacion e entre los pòbles de Chaussoy, Epagny e Hainneville.
La glèisa est une ancienne lépreuserie. C'est la raison pour laquelle elle est située à l'écart et entre les villages de Chaussoy, Epagny et Hainneville.


text:
Les Mesneux
Les Mesneux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los Mesneux es un vilatge situat près de Rems. Environat de vinhas e de camps, los viticulteurs e d'agricultors son nombroses dins aquel pòble.
Les Mesneux est un village situé près de Reims. Entouré de vignes et de champs, les viticulteurs et agriculteurs sont nombreux dans ce village.


text:
Region Nòrd-Èst (Brasil)
La Region Nòrd-èst (en portugués Região Nordeste) es una region de Brasil formada pels estats de Alagoas, Bahia, Ceará, Maranhão, Paraíba, Piauí, Pernambuco, Rio Grande do Norte e Sergipe. Aviá 53 078 137 abitants segon lo cens de populacion 2010[1] e una superfícia totala de 1 558 196 km².
La Região Nordeste (Region Nòrd-èst) es pas una subdivision politica o administrativa del territòri de Brasil; solament es una subdivision amb fins d'estatistica e estudis geografics e economics.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo Nòrd-èst foguèt originalament abitat pels òmes de la Preïstòria, posteriorament per pòbles indigènas - en la siá majoritat de la familha tupí-guaraní. Aqueles grops avián en la tapioca (Manihot esculenta) la siá principala noiridura.[2] Abans la colonizacion ajudavan los europèus a extraire arbres de pernamboc en escambi d'espècias; mas anèt pendent lo periòde de colonizacion que foguèron en essent exterminats, a causa de las constantas batalhas contra los senhors dels engenhos (proprietaris d'isèndas sucreras).
La region foguèt scenari de la descobèrta del qu'es uèi Brasil. Los primièrs portugueses arribèron en l'an 1500, al comandament de Pedro Álvares Cabral, dins l'actuala vila de Porto Seguro, dins l'estat de Bahia.
Foguèt en lo litoral nordestin que debanèt la primièra activitat economica del país, l'extraccion de pernamboc. Païses qu'èran pas signataris del Tractat de Tordesillas (coma per exemple França), realizavan de constants atacs al litoral amb l'objectiu de panar aquela fusta tan procurada en Euròpa. Per aquela rason los franceses al començament del sègle XVI s'installèron dins la zòna, en prenent los estats actuals de Alagoas, Pernambuco, Paraíba e Rio Grande do Norte. Foguèron rapidament expulsats de Pernambuco pels portugueses e qualques ans apuèi en 1535 d'Alagoas. Malgrat tot atenguèron se manténer per mai de temps en Paraíba e Rio Grande do Norte en realizant d'alianças amb los indigènas. Après quatre expedicions de reconquista falhidas, los portugueses al comandament de Diogo Flores de Valdes e Filipe de Moura atenhon recuperar Paraíba en 1584. Lo darrièr bastion francés, Rio Grande do Norte, es reconquistat en 1597. Los franceses se transpòrtan alavetz cap a Maranhão, amb la fin de conquistar lo territòri e en fondant la vila de Saint Louis, actuala São Luís. Los franceses foguèron finalament expulsats en 1615.
A la començança del sègle XVII lo Nòrd-èst foguèt ocupat dos còps pels neerlandeses. En 1624 comença l'invasion olandesa del nord-èst de Brasil amb la conquista de la vila de Salvador, la que seriá recuperada per una flòta ispanoportuguesa en 1625. Malgrat aiçò en 1630 los Païses Basses atenh conquistar la vila d'Olinda, amb lo passatge dels ans los olandeses conquistarián tota la capitania de Pernambuco (estats actuals de Pernambuco, Paraíba, Rio Grande doo Norte (1634), Ceará (1637) e Maranhão (1641)). Los portugueses atenhon expulsar als invasors en 1654 en la segonda batalha dels Guararapes.
Durant lo periòde colonial, al sègle XVI, la resisténcia dels esclaus que fugissián de los sieus senhors e formavan quilombos s'inicièt a Brasil, amb la fugida de esclaus cap al Quilombo dos Palmares, dins la region de la Serra da Barriga, actual estat de Alagoas. En los divèrses mocambos de Palmares arribèron a s'amassar mai de 20 000 personas. Mas anèt recentament en 1694 que la capitala de Palmares, "Macaco", foguèt fin finala presa e destruida. Après una intensa persecucion, Zumbi dos Palmares, lo cap, foguèt fin finala capturat e degolat. Lo sieu cap foguèt expausat dins la plaça publica de Recife.
La vila de Salvador foguèt la primièra sedença del govèrn general en lo Brasil, doncas èra estrategicament localizada en un punt mejan del litoral. Lo govèrn general foguèt una temptativa de centralizacion del poder para auxiliar a las capitanias, que passavan per un moment de crisi. L'activitat sucrera es fins a uèi la principala activitat agricòla de la region.
Geografia[modificar | modificar la font]
L'aira del nòrd-èst es d'aperaquí 1 558 196 km², çò qu'equival a 18% del territòri nacional brasilièr e es la region que possedís lo màger litoral. Un fach interessant es que la region possedís los estats amb la màger e la mendre còsta, respectivament Bahia, amb 932 km de litoral e Piauí, amb 60 km de litoral.
Es situada entre los parallels de 01° 02' 30" de latitud nòrd e 18° 20' 07" de latitud sud e entre los meridians de 34° 47' 30" e 48° 45' 24" a l'oèst del meridian de Greenwich. Limita al nòrd e a l'èst amb l'Ocean Atlantic; al sud amb los estats de Minas Gerais e Espírito Santo e a l'oèst amb los estats de Pará, Tocantins e Goiás.
Relèu[modificar | modificar la font]
Una de las caracteristicas importantas del relèu nordestin es l'existéncia de dos ancians e vastes altiplans, l'Altiplan de Borborema e l'altiplan de la conca del riu Parnaíba e de qualques airals nauts e plans que forman las nomenadas chapadas, coma la Diamantina e la Chapada do Araripe. Entre aquelas regions existisson qualques depressions, que se localiza l'anomenat sertão, qu'es una region de clima semiàrid.
Clima[modificar | modificar la font]
Lo nòrd-èst de Brasil presenta de temperaturas elevadas, que la siá mejana annala vària de 20 °C a 28 °C. dins los airals situats per dessús 200 m e en lo litoral oriental las temperaturas oscillan entre 24 °C e 26 °C. Las mejanas annalas inferioras a 20 °C se tròban dins los airals pus elevats de la Chapada Diamantina e de la Altiplà de Borborema. L'indèx de precipitacions annalas vària de 300 a 2 000 mm. Tres dels quatre tipes principals de climas qu'existisson a Brasil pòdon se trobar en lo Nòrd-èst:
- Eqüatorial umid — Present en una pichona part de Maranhão, en la devisa amb Pará;
- Umid del Litoral — Present del litoral de Bahia fins al de Rio Grande do Norte;
- Tropical — Present dins los estats de Bahia, Ceará, Maranhão e Piauí. Coïncidís amb las zònas de vegetacion de cerrado e de la Mata de Cocais, ont predominan los palmièrs;
- Semiarid — Present en tot lo sertão.


text:
Google Science Fair
La Google Science Fair es una competicion scientifica en linha esponsorizada per Google, Lego, lo CERN, e las revistas National Geographic e Scientific American. La primièra edicion se debanèt en 2011. La competicion es dobèrta als escolans de 13 a 18 ans del mond entièr manca los païses sancionats pels Estats Units (coma Cuba, Iran, Corèa del Nòrd o Zimbabwe per exemple). Aqueles devon formular una ipotèsi, realizar una experiéncia e presentar sos resultats. Totes los estudiants devon aver una connexion a Internet e un compte per tal de participar, que los projèctes son mandats mejançant los sits Google en anglés, alemand, italian, espanhòl o francés.
Lo primièr prèmi compren un viatge a las islas Galapagos amb lo National Geographic, una borsa de 50.000$, e un "estagi" dins una de las organizacions esponsorizadoras. Totes los finalistas recebon una borsa de 25.000 e divèrses presents donats pels esponsorizaires. Una de las finalistas mai prometedoiras de l'edicion de 2013 es la canadiana Ann Makosinski.


text:
Cornetto
Lo cornetto qu'ei un instrument de l'Etat Mejana, de la Reneishença e de la debuta deu barròc. Qu'ei n instrument de la familha deus coires au maugrat qui sia hèit d'evòri o de husta enrollats dab ua listras de cuèr e hradat.
Qu'ei provesit, com tots los coires, d'ua embocadura, e lo son canèr qu'ei horadat entà'u poder jogar com ua flabuta. Que partaja atau caracteristica dab flabuta e dab los coires, lo hèit de prodúser lo son son au mejan d'ua embocadura e de la vibracion deus pòts qu'ei determinant entà'u classar dens la familha deus coires.
Lo cornetto que ho emplegat per mantuns compositors dicn aus temps barròcs. qu'existiva un cornettino petit e agut, un cornetto, un cornetto tenor e un baish (qui ho remplaça per la sèrp, un instrument tecnicament pròche de la sèrp.


text:
Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (A)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (AC)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (AL)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (AN)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (AR)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (AS)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (B)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (C)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (D)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (E)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (F)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (G)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (H)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (I)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (J)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (K)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (L)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (M)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (N)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (O)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (P)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (Q)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (R)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (S)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (T)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (U)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (V)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (W)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (X)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (Y)
- Ecozòna paleartica : plantas de granas per nom scientific (Z)
Vejatz tanben : Plantas floralas | Flors dels Aups | Plantas utilizadas en fitoterapia |
Plantas dels prats e dels camps | Classament de las culturas per gropes d'usatge | Lista de las plantas cultivadas | Lista de las principalas malas èrbas
Fonts:
per partida


text:
Lanamesa
Lanamesa ( Lannemezan en francés) qu'ei ua comuna de Gasconha , administrada peth departament deths Hauts Pirenèus dera region de Mieidia-Pirenèus .
Somari
- 1 Geografia
- 2 Eths principaus quartièrs dera vila
- 3 Istòria
- 4 Cultura locala, patrimòni e torisme
- 5 Nòtas
- 6 Geografia
- 7 Istòria
- 8 Administracion
- 9 Demografia
- 10 Nòtas
Geografia[modificar | modificar la font]
Era vila qu'ei situada sus eth Plan de Lanamesa, ath pè deths Pirenèus e ath bèth miei d'aquesta cadena de montanhas, entre era Mar Grana e era Mar Mediterranèa e entre Tarba e Tolosa. Eth plan de Lanamesa qu'ei era hont de 18 arrius e lanamesa qu'ei era traucada pera Petita Baïsa.
Eths principaus quartièrs dera vila[modificar | modificar la font]
- Eth centre : bastit ath torn dera maison comuna e dera glèisa de Sent Joan Baptista, qu'ei eth còr istoric dera vila e qu'estó arrenavat hè un detzenat d'annadas. Atau, era nava plaça deths Dreits deth Òmi e deth Ciutadans on òm tròba eth ofici deth torisme e que hè fàcia ath quiòsc qu'ei un lòc màger deras animacions e deras manifestacions dera vila. Era carrèra Tièrs (Thiers), carrèra centrau, qu'ei era mes comerçanta dera comuna e presenta era entrada dera galaria comerciau Paul Bert. Quitament, qu'avem era plaça dera Pòsta, tanben arrehèta qu'ei hornida de duas honts e d'un monument aths morts deras granas guèrras
- Eths Bortolets, ath torn deth baloard deths Tilhs e près dera gara S.N.C.F., que's plaça en haut d'un cantau que domina eth centre e se desplega ath torn d'un large boloard bordat d'arbos.
- Eth Gueriçà, quartièr pro recent ath sud dera ciutat, que's plaça en bòrd deth bòsc dera Plantada e deth canau dera Nèsta. Qu'ei sustot bastit d'ostaus individuaus bordant nombrós espacis verds.
- Las Moliàs. Ath nòrd, eth quartièr "deths molins" ath torn dera "cité des bans", deth collègi, qu'ei en mutacion gràcias ara construccion de navas parcèlas e d'un centre medicosociau.
- Eths Barraquets qu'ei un bordalat ancian situat ath extrèm nòrd dera comuna.
- Eth Horquet, arrebatiat en francés "la Demi-Lune" tara partida bastida quan eth complèxe espitalèr de Lanamesa i estó implantat, qu'ei un bèth bordalat arrecent estremat dera vila situat ath èst d'aquesta sus era arrota de Tolosa, eth espitau d'amiè era sua urbanizacion e era construccion d'un Parc de léser eth Gòlf e un ipodròm.
- Pèirahita. Adès tèrra de lana ath extrèm sud dera comuna, qu'ei uei ua zòna industriau e comerciau en plen desvolopament.
Istòria[modificar | modificar la font]
Eth Plan de Lanamesa qu'ei ric en restas de preséncia umana preïstorica ; eths permès abitants que caçavan era arrica fauna sauvatge d'aquesta tempsadas : mamot, rinocèros lanós.
A partir dera conquesta romana, que vengó ua region d'establiment de tèrmes.
En 1274, per carta de franquesa, Géraud Ièr d'Aure-Larboust que fondè era bastida de Lanamesa sus un terrenh eslhevat provesit d'ua tor. Sus un lòc conegut alavetz coma era Lana del Boc.
En 1345, eth vescomte de Foish-Bearn que crompèr lo territòri de Lanamesa amassa dab Escala, Tuzaguet e Pinars a Geraud II d'Aure-Larboust e Gaston Febus qu'eth restaquè a sa possession de Nebosan.
Durant las Guèrras de religion era vila (e sustot era glèisa de Sent Joan Baptista) que estón sacamadejats per Gabriel Ièr de Montgomery, mandat pera regina joana de Labrit.
=oc
Demografia[modificar | modificar la font]
Evolucion demografica desempuish 1793[modificar | modificar la font]
Lanamesa qu'ei era 5au vila (en nombre d'abitants) deths Hauts Pirenèus, darrèr Tarba, Lorda, Banhèras de Bigòrra e Aurelhan.
Cultura locala, patrimòni e torisme[modificar | modificar la font]
- Glèisa de Sant Joan : classada Monument istoric, d'estil gotic, dab un portau deth sègle XIII e un capanar deth sègle XIX
A proximitat[modificar | modificar la font]
- Tumulus preïstoricT1 e T2
- Castèth de Mauvesin
- Abadia d'Escaladiu
- Estacion d'esquí : Sent Lari e Sola, Piau-Engaly, Peiraguda, Nistòs
Personalitats ligadas dab era comuna[modificar | modificar la font]
- Paul-Henri de Le Rue : snowboarder francés - Medalha de Bronze aths Jòcs olimpicsmpiques d'ivèrn de 2006 a Turin ;
- Feliç Lacrampa : jogador de rugbí XV ;
- Philippe Rougé-Thomas : joueur de rugbí XV;
- Pierre Berbizier : jogador de rugbi XV - 11 vegadas capitani der' equipa de França
- Renat Horquet : arbitre internacionau rugbí XV.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Portau de Gasconha
-
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Collegiada
'Na collegiada es 'na egleisa non episcopala qu'es estada confiada a un collegi de clergues o chapítol collegiau, es a dire a 'na amassada de chanonges (de nombre variable segon los luecs).
Ròtle[modificar | modificar la font]
Lo chapítol de chanonges (compausat unicament d'òmes dins la majoritat daus cas, mas daus còps tanben unicament de chanongessas) era la màger part dau temps creat (fondacion) per 'na familha senhorala, consirosa de reparar 'na fauta lorda o de preparar son salut eternau (sauvacion de l'arma) en s'assegurar la prejària quotidiana de personas consacradas, en mai d'un luec de sepultura decent (a l'interior de l'egleisa collegiada).
Aitau, Renaud Bisin escriu dins « Lo mestre de Sent Chamant »[1][2] (dau nom de la collegiada edificada en Auvèrnhe a l'epòca de Charles VIII):
- « S'es dich que [Robert de Balsac] aviá edificat 'questa collegiada en se repentir de totas sas fautas passadas, de totas sas exaccions e benleu de l'assassinat de Joan V d'Armanhac. Tots 'quilhs "monges" qu'anavan prejar durant daus segles a l'entorn de sa tomba eran aitau la garantida davant Dieu de 'na accion de gràcia per l'eternitat. »[3]
En foncion de la richessa dau donaire e dau nombre de chanonges, lo fondator balha a la collegiada de las ressorsas materialas sufisentas (sensiblament daus bens fonziers) que son distribuidas sos forma de prebendas entre los chanonges; 'quilhs darriers son generalament chausits per lo fondator o sos eretiers.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ René Visy: "Le maître de Saint-Chamant"
- ↑ http://gvisy.free.fr/article.php3?id_article=83
- ↑ "On a dit qu'il (i.e Robert de Balsac) avait édifié cette collégiale en repentir de toutes ses fautes passées, de toutes ses exactions et peut-être de l'assassinat de Jean V d'Armagnac. Tous ces "moines" qui allaient prier pendant des siècles autour de sa tombe étaient ainsi la garantie devant Dieu d'une Action de grâce pour l'éternité".


text:
Achenheim
Achenheim en alemannisch (Achenheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Achenheim Es un vilatge del Bas-Rhin del arrondissement d'Estrasburg e del costat de Mundolsheim, près del canal de la Bruche e la rota départementale de Flexbourg a Estrasburg.
Achenheim est un village du Bas-Rhin de l'arrondissement de Strasbourg et du canton de Mundolsheim, près du canal de la Bruche et la route départementale de Flexbourg à Strasbourg.
Istòria[modificar | modificar la font]
Es a Achenheim que las primièras traces umanas an #èsser d'amassadas en Alsace, en datant del periòde Paléolithique. Dintratz Adamswiller e Mackwiller, s'es trobat de cavòts ancians #qu'an fach donar a la nautor ont se tròban lo nom de Todtenberg. La stratigraphie de la municipalitat es d'en un autre luòc una de las referéncias fondamentalas per l'estudi del Quaternaire a Euròpa. S'a tanben trobat una cabane gallo-romaine en contenent de nombrosas poteries, mesas a jorn en 1945 en los jos-sòls del anciana briquerie Schaeffer, e de las tuiles en portant la estampe de la Modèl:8e légion romaine. A aquela epòca, las Romains vertèbran lo pòble, déboisant, en desvolopant la cultura, en particulara aquela de la vinha e dels arbres fruitiers, en bastint fortificacions e en melhorant la ret viària. En 1927, s'es descobèrt sèt cavòts mérovingiennes testificant aital de l'aucupacion del pòble. En 884, Achenheim fasiá partida del capítol rural del abbaye de Honau. En 1146, lo monastèri de Eschau possedís dins lo vilatge una barralha de mèstre e dos molins. Lo pòble a cremat pels Strasbourgeois en 1264, pendent la guèrra oponent la vila amb lo sieu avesque Walter de Geroldseck. En 1657, lo renauiment del cadastre permet de conéisser/conéisser los noms dels proprietaris de las granjas : la majoritat de dintre apertenon a la municipalitat, mas qualqu'uns-unas lèvan de œuvres religiosas o laiques.
C'est à Achenheim que les premières traces humaines ont été trouvées en Alsace, datant de la période Paléolithique. Entre Adamswiller et Mackwiller, on a trouvé des tombes antiques qui ont fait donner à la hauteur où ils se trouvent le nom de Todtenberg. La stratigraphie de la commune est d'ailleurs une des références fondamentales pour l’étude du Quaternaire en Europe. On a aussi trouvé une cabane gallo-romaine contenant de nombreuses poteries, mises au jour en 1945 dans les sous-sols de l'ancienne briquerie Schaeffer, et des tuiles portant l'estampe de la Modèl:8e légion romaine. À cette époque, les Romains structurent le village, déboisant, développant la culture, en particulier celle de la vigne et des arbres fruitiers, construisant des fortifications et améliorant le réseau routier. En 1927, on a découvert sept tombes mérovingiennes témoignant ainsi de l'occupation du village. En 884, Achenheim faisait partie du chapitre rural de l'abbaye de Honau. En 1146, le monastère d'Eschau possède dans le village une ferme de maître et deux moulins. Le village est brûlé par les Strasbourgeois en 1264, pendant la guerre opposant la ville avec son évêque Walter de Geroldseck. En 1657, le renouvellement du cadastre permet de connaître les noms des propriétaires des fermes : la majorité d'entre elles appartiennent à la commune, mais quelques-unes relèvent d'œuvres religieuses ou laïques.


text:
Jòrdi Pompidor
Jòrdi Pompidor (Montboudif, Cantal, 1911 – París, 1974) (Georges Pompidou en francés), professor e òme politic occitan e francés, foguèt president de la Republica de 1969 a 1974.
Agrejat de letras, mèstre de lass requestas onorari al Conselh d'Estat e ancian director general de la Banca Rothschild, venguèt membre del Conselh constitucional]] de 1959 a 1962, ocupèt puèi, durant la presidéncia de Charles de Gaulle, la fonccion de Primièr ministre del 14 d'abrial de 1962 al 10 de julhet de 1968.
Foguèt elegit 19en president de la Republica francesa, a l'eleccion presidenciala francesa de 1969, amb 58,21 % dels sufratges exprimits, fàcia a Alain Poher, lo 15 de junh de 1969. Exerciguèt la fonccion de president de la Republica del 20 de junh de 1969 entrò a sa mòrt lo 2 d'abrial de 1974.
Lo president Pompidor que parlava auvernhat amb sos electors cantalés declarèt qu'èra "auvernhat donc occitan." »[1]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ "Auvergnat, donc occitan, je suis particulièrement sensible à tous les efforts qui sont consentis pour sauvegarder les traditions linguistiques et culturelles de nos provinces et de nos pays", La Croix, 69e année, n°26374, 21-22 septembre 1969, p. 8, citat en particular dins Gilbert Noël e Emilie Willaert, Georges Pompidou et le monde des campagnes, 1962-1974, Peter Lang, 2007
- Carta grafica pas indicada
- President de la Republica Francesa
- Primièr ministre de França
- Naissença en 1911
- Decès en 1974
- Personalitat de la Cinquena Republica
- Normalian
- Jòrdi Pompidor
- Naissença dins Cantal
- Ancian ministre de la Cinquena Republica
- Ancian membre del Conselh Constitucional francés
- Gaullisme
- Grand crotz de la Legion d'Onor
- Ancian escolan de l'Escòla Normala Superiora (carrièra d'Ulm)
- Ancian escolan de l'Institut d'Estudis Politics de París
- Laureat del Concors general
- Agregat(ada) de letras classicas
- Personalitat de Cantal


text:
Wikipèdia:Verificator d'adreças IP/Requèstas
Aquesta pagina presenta lo ròtle e las foncions dels contributors de Wikipèdia qu'an l'estatut de « verificator d'adreças IP » e qu'an accès a la foncion checkuser de Mediawiki.
Somari
Ròtle[modificar | modificar la font]
L'estatut de verificator d'adreças IP permet a son titular de far las requèstas permetent de metre en rapòrt un compte d'utilizaire e l'adreça IP de l'ordinator connectat a aqueste compte.
Permet de verificar s'un utilizaire es un fals nas d'un autre sus la Wikipèdia occitana (unicament). En l'utilizant, es possible de :
- determinar amb quinas adreças IP un utilizaire a contribuit sul wiki,
- determinar las contribucions fachas sul wiki per una IP donada (quitament enregistrada).
Avertiment[modificar | modificar la font]
Notatz qu'aqueste tipe de requèsta es excepcional en rason notament de la politica de confidencialitat de la Wikimedia Foundation.
Los utilizaires devon çaquelà demorar conscients qu'una tala requèsta es possibla. Podèm doncas pas garantir que siá pas un jorn utilizada en cas de mesa en dangièr dels projèctes Wikimedia o de l'equilibri de la comunautat. D'autra part, la situacion del drech sus Internet permet pas de garantir amb certitud que l'usatge d'aqueste dispositiu s'impause pas un jorn coma constrencha a la Fondacion.
Demandar una consultacion[modificar | modificar la font]
Podètz demandar una verificacion d'adreça IP per l'intermediari de la foncion checkuser en fasent una requèsta.
Jornal de las consultacions[modificar | modificar la font]
Tota verificacion d'una adreça IP se deu reportar sul jornal de las consultacions. Lo resultat d'aquestas verificacions se deu pas, per contra, rendre public. Sol lo gra de correspondéncia entre las adreças IP de dos utilizaires o tota autra informacion violant pas la politica de confidencialitat pòt èsser rendut public.
Accès a l'estatut[modificar | modificar la font]
Sols qualques editors e los stewards son autorizats a aver l'estatut de verificator d'adreças IP. Aqueste estatut es limitat a la Wikipèdia occitana unicament.
Conformament a la politica d'utilizacion definida sus meta sols los editors aprovats pels comitats d'arbitratge pòdon aver l'estatut de verificator d'adreças IP.
Levada de l'estatut[modificar | modificar la font]
Un compte d'utilizaire quin que siá dispausant del verificator d'adreças IP, inactiu pendent mai d'un an, veirà son estatut de verificator d'adreças IP levat.
Dins lo cas d'un abús d'utilizacion d'aqueste esplech, l'utilizaire se poirà veire levar immediatament l'accès a l'esplech de verificacion. Aquò arribarà en particular se de verificacions regularas son efectuadas sens motiu vertadièr (cal alara provesir de pròvas d'un tal comportament).
Lo levament pòt èsser efectuat pels stewards. Los stewards pòdon pas decidir eles-meteisses d'un tal levament, mas pòdon provesir lo jornal coma pròva de tal abús. Se besonh, e en cas de non-respècte de la vida privada, es possible de demandar a la Wikimedia Foundation de levar l'estatut.
Se demòra pas mai d'un utilizaire « verificator d'adreças IP » sul wiki, un candidat novèl deurà èsser designat per que n'i aguèsse almens dos.
Lista dels verificators d'adreças IP[modificar | modificar la font]
La lista dels actuals verificators d'adreças IP sus la Wikipèdia occitana generada automaticament es accessibla via la lista dels participants.


text:
Salvador Allende
Salvador Guillermo Allende Gossens, mètge e òme politic (1908-1973) foguèt president de Chile entre 1970 e 1973.
Foguèt elegit president de la Republica de Chile en 1970, après aver obtengut la victòria amb la coalicion nomenada Unitat Populara. Lo seu mandat coma president deviá anar fins a 1976 mas lo còp d'Estat de l'onze de setembre de 1973 perpetrat pels militars opausats a sa politica socialista, sostenguts pels mitans de l'extrèma dreta e pels Estats Units, acabèt aquest periòde democratic de reformas socialas. Sa mòrt se produguèt pendent lo bombardament del Palais de la Moneda pels militars, mentre que se suicidèt, en defendre fins al darrièr moment lo govèrn legitim que representava.


text:
Lo secret deus sons uelhs
Los secret deus sons uelhs (en castelhan El secreto de sus ojos) qu'ei un filme policièr argentin deu realizator Juan José Campanella, dab Ricardo Darín. Que ganhè successivament : prèmis Clarín, prèmis au Festival Internacionau deu Filme de L'Havana, prèmis Sur, prèmis Goya e sustot lo Prèmi Oscar deu miélher filme estrangièr.
Argument[modificar | modificar la font]
Devath lo son argument de filme policièr, l'òbra qu'aborda au còp sobtilament e concretament lo tèma de la Dictatura Militara.
Que comença a la debuta deu sègle XXI ; Benjamín Espósito (Ricardo Darín), un emplegat retirat deus Tribunaus de Buenos Aires que decida escríver un roman sus un cas escadut en 1974 d'ua hemna originària de la ciutat de Chivilcoy trobada violada e morta. Entà resòlver lo cas lèu, Romano, un aute emplegat deus Tribunaus, que hè avoar en emplegar la tortura un obrèr maçon bolivian. Espósito qu'ac descobra e que hè expulsar Romano deus Tribunaus. A medish temps que promet la perpetuitat entau copable a Ricardo Morales (Pablo Rago), l'espós de la victima.
En bèth espiar ua vielha fòto de classa de la victima, Espósito qu'obsèrva un espiar estranh dens los uelhs d'un camarada, Isidoro Gómez e que'u recèrca. En horrucant illegaument l'ostau de la soa mair a Chivilcoy, Espósito e lo son assistent Pablo Sandoval (Guillermo Francella) que tròban paucas informacions a despart de noms de personas desconegudas. Après reflexion, que s'averan estar noms de jogadors deu Racing Club. Que'u se van donc cercar Gómez (evidentament suportaire de Racing) a l'escadença d'ua partida enter Racing e Huracán e, au cap d'ua scèna ara famosa de corruda dens l'Estadi d'Huracán (dab un susvòu de l'estadi e deus suportaires), qu'arrestan lo copable qui ei condemnat.
Totun, a l'escadença d'un reportatge a la television e dens lo contèxte qui precedí lo còp d'Estat de 1976 dab la debuta de l'activitat de la triple A (l'Aligança Anticomunista Argentina - la debuta de la repression illegau e clandestina de la dreta capitalista -), Morales que torna véder Gómez libre acompanhant la presidenta María Estela Martínez de Perón. Après verificacion d'Espósito e deu son cap Menéndez-Hastings, qu'apareish de Gómez que ho liberat per Romano e entà emplegar au prohèit de la repression d'estat las soas qualitats de criminau e tanben vengà's d'Espósito.
En ensajar d'aucíder Espósito, lo Sandoval qu'ei tuat per error dens lo son apartament. Dab l'ajuda de Menéndez-Hastings, Espósito que s'exília dens la Província de Jujuy. Gómez, quitament mantuas annadas après lo retorn de la democràcia, que demòra desapareishut.
Un dia, Espósito que cossira en çò de Morales qui s'a hèit mudar en província dens un lòc isolat e qui'u conta aver aucit eth medish l'assassin de la soa esposa. Incèrt d'aquesta version, Espósito que torna en çò de Morales e que tornar trobar, au caps de mantuas annadas, Gómez, incarcerat. Espósito que'u bremba alavetz qu'avèva promesa la perpetuitat.
Ligams extèrnes e videos[modificar | modificar la font]
- [1] Sus youtube.com, lo trailer.
- [2] Reportatge suber la fimacion e lo montatge de la scèna mitica deu filme dab lo susvòu de l'Estadi d'Huracán
- [3] Site oficiau.