text:
Jorge Cafrune
Jorge Cafrune (província de Jujuy, lo 8 d'agost de 1937 – província de Buenos Aires, 1 de heurèr de 1978) que ho un guitarrista e un deus cantaires de folclòre argentins deus mei importants.
Que vadó dens ua proprietat de la província de Jujuy dens ua familha d'origina araba (los sons grans parents èran originaris de Liban e de Siria), e que he los estudis segondaris dens la vila de San Salvador de Jujuy on e comencè tanben d'estudiar la guitarra. Arron, que s'installè a Salta on, dab Luis Alberto Valdéz, Tomás Alberto Campos y Gilberto Vaca, e formè lo son purmèr grop aperat: Las Voces de Huayra dab lo quau b'enregistrè lo son purmèr disc.
Que hen ua virada dab Ariel Ramírez abans de se desseparar per'mor deu servici militar. Entà respóner a un navèth envit de Ramírez, Cafrune que formè un grop nau : los famós Cantores del Alba abans de perseguir sol la soa carrièra.
En 1962 qu'arrecebó lo prèmi purmèra revelacion a la hestejada de Quosquín, referéncia peu la musica folclorica argentina. En 1965 qu'i presentè la cantaira Mercédez Sosa qui vadore plan famosa.
Las soa carrièra arron que ho marcada per un hèish de virada. Au retorn deus Estats Units, e en plena dictadura militara, que decidí de pujar de Buenos Aires a Yapeyú, la ciutat nadau deu generau José de San Martín entà i deishar un pauc de tèrra de Bolònha de Mar en aumatge au generau liberator de la Republica Argentina. La personalitat deu cantaire, lo son mitan, la soa òbra e aqueth quite darrèr projècte que podèvan de segur contar suber ua grana ostilitat deu regim militar. Durant lo viatge, Jorge Cafrune que's morí a chivau. Oficiaument, que ho per'mor d'un accident dab un camion ; aquesta version qu'ei contestada peus qui sostienen que ho un murtre.


c: text/html

text:
Batalha de Monte Cassino
La batalha de Monte Cassino se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 17 de genier au 18 de mai de 1944. Foguèt la consequéncia d'una ofensiva d'amplor deis Aliats (240 000 òmes) còntra lei posicions defensivas alemandas centradas a l'entorn de l'Abadiá de Monte Cassino (140 000 òmes). L'enjòc èra lo contraròtle de Roma car lo sector èra la darriera posicion defensiva importanta avans la capitala italiana. Après una tiera de combats saunós onte se destrièron l'Armada Polonesa de l'Oèst, lei tropas colonialas francesas e lei paracasudistas alemandas, l'abadiá foguèt finalament conquistat per leis Aliats entraïnant la liberacion de Roma lo 4 de junh seguent.
La batalha costèt 55 000 òmes ais armada aliadas còntra 20 000 ais Alemands.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
"Meddia aranés": Aran acuelh eth I Seminari de Seguiment Transfonterèr de Fauna Sauvatja
Un centeat de guardes ruraus de Catalonha e França an participat pendent dus dies en Ièr Seminari Pirenenc de Seguiment Transfronterèr dera Fauna Sauvatja. Ac tractam aué en "Meddia aranés", a on vos informam tanben d'un estudi deth Centre de Lauegi d'Aran sus er efècte deth povás deth Sahara ena estabilitat dera nhèu, d'una mocion d'Unitat d'Aran tara milhora des comunicacions de telefonia e Internet ena provincia de Lhèida, e dera Hèsta de Salardú, en aunor ara Santa Creu. Un centenar de guardes rurals de Catalunya i França han participat durant dos dies en el I Seminari Pirinenc de Seguiment Transfronterer de la Fauna Salvatge. Ho expliquem avui al "Meddia aranés", on us informem també d'un estudi del Centre d'Allaus d'Aran sobre l'efecte de la pols del Sàhara en l'estabilitat de la neu, d'una moció d'Unitat d'Aran per la millora de les comunicacions i internet a la província de Lleida, i de la Festa de Salardú, en honor a la Santa Creu.


text:
Papagai n° 181
- Escriut per Setmana
- Publicat dens Papagai audio
Papagai qu’ei lo petit hrair de Plumalhon (taus 8 – 12 ans), que s’adreça meilèu aus pichons de 4 a 8 ans. Lo vòste pichon que poderà legir istòrias, contes, bendas d’imatges, har jòcs, e tot aquò en gascon e en lengadocian. Que podetz tornar trobar las istòrias de Papagai en version audio en lengadocian e en gascon.
Dens aqueth numèro, que perpausam au vòste mainatge de dessenhar un gahús dab un drin d'ajuda. Que'ns podetz enviar lo son dessenh si ac vòu que sia publicat ací, sia en l'enviar a l'adreça postau : Vistedit BP 50486, 64238 Lescar, sia per mèl a l'adreça : Diese E-Mail-Adresse ist vor Spambots geschützt! Zur Anzeige muss JavaScript eingeschaltet sein!.
Aquiu los purmèrs dessenhs que vienem de recéber :
Sons taus abonats


text:
dimarts, 27 d’abril de 2010
Cerrado por descanso del personal
Bonjorn Monde,
lo blòg demorarà barrat un moment.
Tornarai mas sai pas tròp quora.
Per ara, ai pas lo vam per faire qué que siá.
Portatz-vos plan e mercés a totes los que m'an escrich o demandat qué se passava.
lo blòg demorarà barrat un moment.
Tornarai mas sai pas tròp quora.
Per ara, ai pas lo vam per faire qué que siá.
Portatz-vos plan e mercés a totes los que m'an escrich o demandat qué se passava.
9 comentaris
dimarts, 6 d’abril de 2010
Fèsta lengadociana de Lopian
Dimenge lo 28 de març, coma cada an, i aviá a Lopian la fèsta que i podèm veire tot plen d'animals totemics.
Lo Buòu de Mesa, fòto del CambajonusAudencus
Lo Cocairós de Saussan
La Tarasca de Tarascon
Lo singlar de Vanages
E una videoneta del Chivalet de Florensac:
N'¡ aviá d'autres d'animals: Lo lop de Lopian solide!, lo Camèl de Besièrs, l'ase de Ginhac...
E de convidats ongan , los Grecs de Naossa, amb son autbòi :P, la zurna.
Foguèri estabosida de veire lo mond que i aviá! I a pas brica de comunicacion sus akela fèsta e lo mond i son per lo passa carrièras.
1 comentaris
dilluns, 5 d’abril de 2010
Reclama
MACAREL PRESENTA LO COLA OCCITAN
mandat per Macarel
L'ai tastat e m'agrada!!
Manca, ara, la version light :)
Larueeversloc.com
Manca, ara, la version light :)
Larueeversloc.com
0 comentaris
diumenge, 4 d’abril de 2010
Vist a Seta, a la Poncha
3 comentaris
divendres, 2 d’abril de 2010
L'oeuvre au tambour... 26 minutas, akò's tròp cort :)
Veni just d'agachar L'òbra tambornesca, un documentari sus lo tamborn de Seta.
Me soi regalada. 3 tamborns, dels vièlhs, Zardòni, Rieu e Redondo, que podètz escotar amb l'autbòi sus las barcas l'estiu a Seta, Frontinhan o pas luènh.
Es un documentari plen de poesia, plen de colors, plen de païsatges, plen de maissa, plen de musica.
Me soi regalada. 3 tamborns, dels vièlhs, Zardòni, Rieu e Redondo, que podètz escotar amb l'autbòi sus las barcas l'estiu a Seta, Frontinhan o pas luènh.
Es un documentari plen de poesia, plen de colors, plen de païsatges, plen de maissa, plen de musica.
Òsca e mercés a l'autora MaJosais Fages-Lhubac d'aver fach un documentari d'aquela poesia sus una practica populara. Ne caldriá mai coma aquò :)
Lo DVD lo crompèri a la botiga de Macarel, e èri plan contenta de lo trobar lo DVD que mankèri las projeccions del film que se faguèron al festenal del cinèma meditarranèu de Montpelhièr. Me sembla que se pòt crompar sus internet. L'avètz tb de disponible al CIRDOC.
Una reportatge amb d'extraches del documentari:
Ieu soi fan dins lo dòc del moment subrerealista que ZArdòni explica a Dedé Minvielle lo "rataflaflaflafla" del tamborn per la carga...
E lo detalhon que fa la diferéncia, los jos-títols son disponibles en occitan :)
E lo detalhon que fa la diferéncia, los jos-títols son disponibles en occitan :)
Quauques ligams de visitar:
- MajosaisFages, lo sit de la realisatritz
- Autboi.fr, l'associacion que produsís lo DVD, lo vend, e fa tot plen de causas musicalas de carrièra e de qualitat :)
- MajosaisFages, lo sit de la realisatritz
- Autboi.fr, l'associacion que produsís lo DVD, lo vend, e fa tot plen de causas musicalas de carrièra e de qualitat :)
0 comentaris
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
Pomièr
Pomièr domesticClad Angiospèrmes Clad Eudicotiledonèas Clad Rosidae Clad Fabidae Òrdre Rosales
Lo pomièr (nom latin Malus domestica = "pomièr de l'ostal"), es una espècia d'arbre fruchièr qu'aperten a la familha de las Rosaceae, cultivat subretot per los seus fruches, las pomas. Los pomièrs son mai sovent cultivats dins des vergièrs. Ne trapam per tot lo mond, sustot en la China, la Polonha e la França, que ne son los païses productors principals.
Somari
- 1 Classificacion
- 2 Descripcion
- 3 Istòria
- 4 Nom scientific
- 5 Origina
- 6 Utilizacion
- 7 Enemics del pomièr
- 8 Sinonims
- 9 Nòtas e referéncias
- 10 Ligams extèrnes
Classificacion[modificar | modificar la font]
N'existisson prèp 20 000 varietats (sosespècias e cultivars), la mitat de las qualas son d'origina americana, 2 000 anglesas e 2 000 chinesas[1].
Varietats de pomièrs[modificar | modificar la font]
Doas varietas de pomièr son fòrça espandidas en Euròpa dempuèi lo sègle XVI, lo pomièr Paradís e le pomir Docin. Se pensava a l'origina que s'agissiá d'espècias distriadas de pomièrs mas s'agís en realitat de Malus pumila « escandalh » mas dispausant de caracteristicas especificas que los fasiá plan adaptats a l'usatge per portaempèut.
Se lo Docin pòt èsser de diferentas talhas, lo pomièr Paradís es totjorn un arbre de pichona talha que la racina cassa coma de veire. Dona una poma fòrça mediòcre en grossor e en qualitat, mas que madura de fòrça lèu, es a dire a la fin de julhet; es jaunenca, punchada de brun e raiada de roja del costat solelhat.
Lo fòrça grand nombre de varietats de pomièrs domestics s'explica per l'estructura genetica eterozigòt de l'espècia. En efècte, lo genòma dels pomièrs es compausat de cromosòmas dispausant d'allèlas especificas d'autoincompatibilitat nomenat allèlas S1. Atal, quand un S1 crosa un autre S1 identic, la fecondacion est blocada. Lo pomièr deu doncas totjorn trobar de partenaris portaire d'allèlas compatiblas per poder se reproduire. Es aquel fenomèn qu'auriá menat al desvolopament d'una tala diversitat de cultivars. Es atal per aquela rason quand se semena de granas quitament eissidas d'una meteissa poma, pòdon venit de pomièrs fòrça diferents los uns dels autres.
Colleccions de varietats ancianas
Existís tota una seria de varietats novèlas obtengudas e geneticament mai resistentas a las malautiás coma a las raças comunas de pigalha. Aquelas varietats son obtengudas pel crosament natural de varietats mai ancianas amb una varietat portaira de gèns de resistenças. Per ne citar qu'unas: Delbardivine®, Harmonie®, Santana®, Topaz®, Ariane®, Rezista Rome-like®, Ecolèta, Collina, Rubinòla eca.
Seleccionadas pel pichon Centre de recercas agronomicas de Gembloux (en Belgica) destinat als particulars, las ancianas varietats de fruches certificada « RGF[2] » son pauc sensibilas a las malautiá e de nautas qualitats de fructificacion.
Descripcion[modificar | modificar la font]
Lo pomièr domestic es un arbre ermafrodita de fuèlhas caducas. Segon las varietats, mesura de 2 a 15 mètres e pòt èsser podat. Florís de mai (flors ròsas) e dona de fruches acids (poma de pomat) o sucrats (poma de taula).
Pòt viure mai de 100 ans mas los arbres cultivats en vergièr sus de portaempèuts nans (tipe M9) son mai sovent remplaçats totes los 15 ans perque lor feconditat comença a memar.
La poma es a l'encòp fruch vertadièr pel calòs comprenent las granas, organs de reproduccion, e fruch fals per la carn que deriva de receptacle floral.
Las fuèlhas del pomièr son simplas, de limb dentat e de disposicion alterna.
Cada borron de flors dona una inflorescença de cinc flors ermafroditas de simetria radiària que, cada de cinc petals blancs, dispausa un calici compausat de cinc sepals, 20 etaminas e un pistil que se divisan en cinc estils. L'ovari a quatre carpèlas e conten dos ovuls, çò que dona mai sovent 10 granas o mai segon las espècias.
La rusca del pomièr e las granas de pomas contenen un eterosid, lo cianur, qu'es toxic a dosi nauta, mas totalament inofensiu per l'òme en cas d'ingestion de qualquas granas.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo pomièr es un arbre autoctòn en Euròpa que son existéncia es atestada dempuèi la mai nauta antiquitat.
Lo Malus domestica, catalogat per Borkh, èra considerat coma una planta magica.
De còps qu'i a inquietant, a causa de la poma del Paradís provocant la Casuda de l'òme, e d'autres expression de la saviesa, a causa de Salamon (25:11) qu'escriguèt « coma de pomas d'aur dins d'obratges d'argent ciselat » o encora Poma de discòrdia pels ancians Grècs, lo pomièr sembla dotat de vertuts surnaturalas.
Es lo Mayflower, nau transportant los puritans angleses que fondèron Plymouth, al Massachusetts, en 1620, e menèt lo primièr pomièr en America.
Nom scientific[modificar | modificar la font]
Lo nom scientific del pomièr domestic fa tanben controvèrsia. Se nomenèt respectivament Malus domestica Borkh. (1803), Malus communis Poir. (1804)[3], eca, mas segon un estudi de 2001, lo nom scientific del pomièr domestic es fin finalat aquel donat dempuèi 1768 per Philip Miller Malus pumila.
Origina[modificar | modificar la font]
Nikolai Vavilov l'aviá ja supausat dempuèi los ans 1930 mas l'origina reala del pomièr domestic (Malus pumila) foguèt pas confirmada denquia lo 2001. Aprèp l'analisi de l'ADN, ara se sap que l'aujòl primièr es una espècia asiatica, Malus sieversii,[4] espècia endemica de la zona anant dels Balcans al nòrd fins als monta d'Altai. Tanben se sap qu'aquela espècia es un pròche parent de doas autres espècias de la region : Malus baccata e Malus kirghizorum. Aquela origina exclusís pas las ibridacions anterioras amb lo Malus sylvestris, d'origina europèa, per se varietats coma Granny smith.
D'un punt de vista genetic, lo genòma del pomièr domestic foguèt decriptat en totalitat per una equipa italiana en agost de 2010 : los cercaires demostrèron l'existéncia de 992 gèns de resisténcia als malautiás e una « duplicacion complèta del genòma gaireben recenta que provoquèt la transicion de 9 cromosòmas aujolencs de 17 cromosòmas del Pyreae », aujòl de la poma[5]. Aquel fenomèn de poliploïdia (que se passèt tanben pel perièr e lo pibol) se faguèt fa 50 a 65 000 000 d'ans e poiriá venir d'una reaccion de subrevida fàcia a una catastròfa avent provocat un atudament massís d'espècias, coma dels dinosaures[6],[7].
Origina del nom Paradís[modificar | modificar la font]
« Los poètas latins nos aprenon que la poma dans qu'Èva e Adam mosseguèron amb tan de cobesença, aparteniá precisament a aquela varietat, que ven qu'en seguida se li donèt lo nom del luòc que demoravan alara, lo Paradís terrèstre.[8] »
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Lo pomièr Paradís es sovent utilizat en portaempèut perque a l'avantatge de donar de fruch fòrça lèu. Atal, dins de bonas condicions, una semanada de pomièr paradís produch sovent los seus primièrs fruches a tres o quatre ans. Un empèut pausat sus un portaempèut Paradís fructificarà segon la varietat lo segond an o pel mai lo tresen o quatren an.
L'observacion pròba, en mai, que las varietats empeutadas sus paradís donan de fruches fòrça mai grosses e melhors. Sembla doncas qu'es d'interés d'empeutar pas mai que sus aquela varietat quitament se los arbres atal èissits vivon pauc de temps e produson cada an fòrça mens de fruches qu'aqueles empeutats sus s'autres[9].
Propagacion[modificar | modificar la font]
Es possible de multiplicar un pomièr per semenada de grana de pomas mas vendrán pas la varietat d'origina perque lo pomièr es eterozigòt. Se volèm obtenir una varietat precisa, cal procedir a un empèut.
La semanada pòt donar de francs utilizables coma portaempèut. Se pòt semar a partir de la devalada o a la fin de l'ivèrn e la levada se fa a partir del començament de la prima. Se preferam semar a la prima, las granas deurián èsser conservadas dins un mitan umid de 10% pendent al mens dos meses a una temperatura de 2 a 6 °C (estratificacion).
Aprèp un o dos ans de plantolièr e abans la mesa en tèrra, las varietats de pomas seleccionadas son empeutadas sus de portaempeuts perfèctament adaptats a las condicions climaticas e culturalas localas. Lo portaempeut serà tanben causit en foncion de la vigor de la varietat de l'empèut e de la grandor de l'arbre a venir.
Des cultivars coma Cox’s Orange Pippin, Red delicious, Elstar, Gala, Jonagold, Rome Beauty, o Winesap an tendéncia a far de rams mutants alara que la majoritat dels cultivars son mai estables.
Pollinizacion[modificar | modificar la font]
Lo pomièr es rarament autofertil. Produirà doncas fòrça pauc de fruch s'es pas cultivat en associacion amb una autra varietat de pomièr en mesura de fecondar la seunas flors, es la pollinizacion crosada. De pomièrs coma los triploïds son autoesterils e pòdon doncas pas participar a una pollinizacion crosada: lors cal de pollèn d'un autre mas sabon pas en donar de valable.
Portada e estructura de l'arbra[modificar | modificar la font]
Periòdes de culhida[modificar | modificar la font]
Las diferentas varietats de pomièr son divisada en tres grops dependent del periòde de matuduretat dels fruches.
- Fasa 1 : pomas maduras en julhet o en agost dins l'emisfèri nòrd. Pasmens que fòrça coloradas, perfumadas, chucosas e sucradas, aquelas pomas precoças de pèl fina son pro fragilas e doncas dificilament comercializablas. D'entre las varietats de fasa 1, i a per exemple, l'astracan roja o la James Grieve.
- Fasa 2 : las pomas de fasa 2 son mens coloradas e perfumadas, de pèl mai espassa mas lor carn es mai fèrma e son de conservacion melhora coma per exemple la Cox's Orange Pippin o la Ribston pippin.
- Fasa 3 : al començament d'automne arrivan de pomas rusticas de gost mai prononciat. Son mens sucradas e chucosas. Lor pèl es sovent d'aspècte grossièr e se consèrvan longtemps. Se trapan de varietats coma la Bèla de Boskoop o la Granny smith.
Enemics del pomièr[modificar | modificar la font]
Malautiás[modificar | modificar la font]
Las malautiás mai espandidas pels pomièrs son:
- la pigalha (Venturia inaequalis); se cura amd de fongicids del mes de març al mes de junh o la causida de varietats novèlas geneticament resistentas;
- l'oïdium (Podosphaera leucotricha) ; se contrarotla amb de sofre;
- lo (Phytophtora cactorum); se tracta mercé al sulfat aplicat a la fin d'automne (casuda de las fuèlhas) e a la fin d'ivèrn;
- lo fuòc bacterian, degut a Erwinia amylovora, aurosament rare; aquela malautiá es incurabla e demanda la cemada complèta dels arbres tocats;
- la malautiá de las tacas siurencas ;
- la mosaïca del pomièr ;
- la monilia fructigena ;
- la proliferacion du pomièr o fitoplasma del pomièr.
Gastadors[modificar | modificar la font]
Contra los insèctes, es possible d'utilizar d'insecticids naturals que son eficaces. Les pesolhs pòdon èsser combatuts per una luta « integrada » amb de larvas de galinetas. Lo carpocapsi pòt se contrarotlar amb de « tenda de feromònas ».
- Dysaphis plantaginea;
- Eriosoma lanigerum;
- Rhopalosiphum insertum ;
- Aphis pomi ;
- Cydia pomonela e C. janthinana, communément appelés « ver du fruit » ;
- Leucoptera malifoliella;
- Quadraspidiotus piri ;
- Quadraspidiotus ostraeiformis ;
- Lepidosaphes ulmi ;
- Hoplocampa testudinea ;
- Yponomeuta malinellus ;
- Synanthedon myopaeformis ;
- Spilonota ocellana ;
- Zeuzera pyrina ;
- Cossus cossus ;
- Panonychus ulmi.
Mancas[modificar | modificar la font]
Apareisson surbretot dins de sols calcaris. Los pomièrs son, segon lo portaempeut, sensibles al manca de: zinc, magnèsi, manganès, bòr, fèrre. Los elements principals (azòt, fosfòr, potassi) son a vegadas tanben causa de simptòms de manca – en general, decoloracion pro caracteristica d'una zona de la fuèlha.
Sinonims[modificar | modificar la font]
- Malus communis Poir.
- Malus dasyphylla Borkh.
- Malus domestica o Malus ×domestica
- Malus niedzwetzkyana Dieck
- Malus paradisiaca (L.) Medik.
- Malus praecox (Pall.) Borkh.
- Malus pumila var. niedzwetzkyana (Dieck) C. K. Schneid.
- Malus pumila var. paradisiaca (L.) C. K. Schneid.
- Malus sylvestris var. mitis
- Malus sylvestris var. niedzwetskyana (Dieck) L. H. Bailey
- Malus sylvestris var. praecox (Pall.) Ponomar.
- Pyrus malus var. paradisiaca L.
- Pyrus niedzwetzkyana (Dieck) Hemsl.
- Pyrus praecox Pall.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) Barrie E. Juniper et David J. Mabberley, The story of the apple, ed: Timber Press, 2006 ISBN 0881927848.
- ↑ [PDF] Description succincte des variétés anciennes RGF1 d'arbres fruitiers recommandées par le Département Lutte biologique & Ressources phytogénétiques, Centre wallon de recercas agronomicas, Gembloux.
- ↑ vejatz infra Sinomins
- ↑ [PDF] (en) James J. Luby, Taxonomic classification e On the Origin of the Edible Apple
- ↑ (fr)« L'institut agraire de San Michele all'Adige a décodé le génome de la pomme », applegenome.org.
- ↑ (fr)« Le fruit défendu par l'évolution », emission Les Années lumière de Radio-Canada, 12 de setembre de 2010.
- ↑ (en)The genome of the domesticated apple (Malus × domestica Borkh; Riccardo Velasco; periodic: Nature Genetics; agost de 2010 en linha
- ↑ Extrach de Leonhart Fuchs, De Historia stirpium commentarii insignes, Basilèa, 1542.
- ↑ (fr)Augustin Sageret, Pomologie physiologique ou Traité du perfectionnement de la fructification.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)De la formation et de l'entretien des pépinières de pommiers
- (fr)Technique de taille du pommier
- (fr)Site d'échange de greffons de pommiers anciens et de collection
- (fr)INRA
- (fr)Portrait des variétés de pommes résistantes à la tavelure
- (fr)Cultivars résistants aux maladies en Ontario
- (en) Apple trees


text:
Beaurieux (Nòrd)
Beaurieux es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais. Sa populacion en 2014 .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Beaurieux Es limitrophe amb lo vilatge de Sivry en Belgica e a situat en lo Avesnois
Beaurieux est limitrophe avec le village de Sivry en Belgique et est situé dans l'Avesnois
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo sieu nom proven del latin Bellum Rivum. Lo vilatge es egalament trucat Biau-Rigudas en patois, en referéncia al riu #que la trauèssa. Aquela expression pòt èsser tradusida per "Polit riu" o "Maco ruisseau".
D'après la legenda, Charlemagne #traversar lo pòble...
Son nom provient du latin Bellum Rivum. Le village est également appelé Biau-Ri en patois, en référence à la rivière qui le traverse. Cette expression peut être traduite par "Belle rivière" ou "Joli ruisseau".
D'après la légende, Charlemagne traversa le village...
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Que m’a vagat de tornar leger Lo blog deu Joan (loblogdeujoan.blogspot.com) qui m’avevi un chic desbrembat despuix pausa. E qu’i trobi aqueth article de noveme 2017 qui s’auré ameritat d’estar mèi legut e comentat.
Que pausa la question de l’ahoniment deu gascon hens la comunicacion de la "Navera Aquitania "( hens "Occitania " benlèu la question n’es solament pas pausada... ) com a consequéncia de la refòrma regionau de 2013. Que’m permeti de citar l’article "in extenso" aqui devath :
"On ei passat lo gascon a las comunicacions regionaus ?
Ua de las conseqüéncias pervèrsas deu dogme occitanista qui refusa l’estatut de lenga au gascon -a maudespieit deus darrèrs desvolopaments scientifics qui mièn equipas prestigiosas de lingüistas tà considerar lo gascon com quatau grop lingüistic distint de l’oil, de l’occitan e de l’arpitan- qu’ei de har complètament desparéisher lo gascon de las comunicacions regionaus, las de Navèra Aquitània com la d’Occitània. Lo gascon que i ei complètament absent mentre que i son representats l’occitan (lengadocian), lo catalan e lo peitavin-santongés shens oblidar lo basco. Lo gascon ? Fenit, daunas e mèstes !
Aquiu l’Estat francés n’i ei pas per arren. Que son plan los occitanistas los responsables. L’istòria que deu servir de leçon. A l’evidéncia, l’Occitània saunejada peus autonomistas e separatistas n’a pas nada solucion tà dehéner lo gascon. Au contra, que miarén lo gascon tà la tomba shens vergonha, entà balhar mei de pes a l’occitan non-gascon…o, mei simplament, entà estauviar sòus.
Agosse lo gascon un estatut arreconegut de lenga, las causas que’s passarén diferentament, lo gascon que seré tractat dab mei de consideracions, a egalitat dab las autas lengas regionaus. Que seré sonque justícia."
No’s pòt pas exprimir milhor e non cau pas abandonar aquera demanda.


text:
Arquet
Un arquet qu'ei ua bagueta generaument de husta (e generaument de husta brasilenca de pernamboc o de husta d'amoreta) qui deus sons dus caps que tien crins de chivaus (o materiaus sintetics imitants las los proprietats) entà qui poscan estar hregats contre las còrdas d'un instrument de còrdas hregadas. Las crins que son presas suus chivaus e non pas las cavalas qui la loa crin b'ei deteriorada per l'urina. Per los arquets de contrabassa que causeish sovent ua crina moreta mei resistenta. Çò qui hè vibrar la còrdas totun en vertat qu'ei la colofònia (hèita de resina de conifèr) hregada contra lo crin e qui s'arrapa a las còrdas quan l'arquet e s'eslissa dessús.
L'artesans qui fabraca o adoba los arquets qu'ei l'arquetièr e lo son art qu'ei aperat l'arqueteria ; que tribalha generaument dab un laütièr, l'artesan qui fabrica e adoba los instruments de còrdas e mei que mei los de la familha deu vriulon.
La fabricacion d'un arquet qu'ei un art complèxe qui produseish un objècte unic, d'importància cruciau entau musician e qui la soa causida (com la de l'instrument) qu'ei individuau ; tant vau díser que dus musicians de talent e de niveu tecnic comparables que poderén operar causidas d'instrument autaplan com d'arquet hèra desparièras per rasons tecnicas, fisicas o de simple gost. Un arquet, a maugrat de l'existéncia de critèris precís entà vantar las soas qualitats, que deu conviéner personaument a tau o tau musician dab un instrument precís. Certes musician que van dinca considerar la causida de l'arquet com mei cruciau (puish que l'arquet qu'ei vertaderament l'utís qui produseish lo son que l'instrument e ondra còp sec).
Istòria[modificar | modificar la font]
Las originas de l'arquet que son discutidas e chic seguras. Ua teoria que las situa en Asia a partir de l'ulizacion d'ua arc fretat dab colofònia (entà emparar e preservar la soa còrda) sus un instrument cordofòn. En mei d'aquò l'Asia que conegó mantua cilizacions ricas en chivaus, la hont indeispensabla de crins. Sian com sian en vertat las causa, ua grana partidas deus crins de chivaus enqüèra emplegats uei lo dia que vienen de Mongolia.
Euròpa e Asia que produsèn arquets de tots escantilh per un sarròts d'intruments veriats. Desempuish la Reneishença, l'arquet que s'ei alongat chic a chic, aumentant atau las possibilitats tecnicas e la tienguda possibla de nòtas longas. desempuish Arcangelo Corelli dinc a Wolfgang Amadeus Mozart, lo violonistas que jogèn dab arquets barròcs.
L'arquet modèrne utilizat uei lo dia entà jogar deus instruments de la familha deu vriulon que ho mei que mei desenvolopat a la debuta deu sègle XIX per l'aquetièr francés François Xavier Tourte.
Diferentas menas d'arquets[modificar | modificar la font]
Abans l'espelida deus arquet de Tourte, los instrument de la familha deu vriulon qu'èran jogats dab arquets qu'òm qualifica uei lo dia de barròcs (de forma diferenta, mei corts e qui son enqüèra utilizats peus musicians especializats dens la musica barròca e jogant suber intrumen d'epòca o copiats suber los d'aqueth temps).
L'espessor de la bagueta que prava de l'arquet deu vriulon dinc au de la contrabassa per'mor que cau un arqueth mei resistant entà har virar còrdas mei gròssas. Totun, per rasons d'estabilitat, l'arquet deu vriulon qu'ei lo mei long, seguit per lo de l'alto, per lo deu violoncèl e, fin finala, lo de la contrabassa.
La contrabassa, mescladissa de trèits d'instruments de la familha deu vriulon e de 'autes de la familha de la viòla de gamba, que pòt estar jogada dab un arquet (aperat arquet francés) tiengut com los arquets utilizats entà jogar deus instrument de la purmèra familha o dab ua auta mena d'arquet (aperat arquet alemand) tiengut com l'arquet d'ua viòla de gamba. Auta particularitat de la contrabassa, lo son arquet qu'ostenda generaument un crin negre mentre qui peus autes arquets que s'emplega lo crin blanc, mei doç.
Composicion de l'arquet[modificar | modificar la font]
Las duas extremitats de l'arquet que son aperadas punta e cap (e lo musician o la particion que pònden causir per mantuas rason de jogar a un moment precís sia dab a la punta, sia au mitan sia au cap de l'arquet.
Lo cap, la partida que gaha la man deu musician, qu'ei provesida d'ua vitz qui permet de tiéner mei o mens lo crin. Qu'ei tienut sonque au moment de'n jogar e que deu estar destienut abans d'estar estruçat dens l'estuc de l'instrument.


text:
Bowling
Lo bowling (tèrme anglés) o jòc de quilhas es un espòrt e un jòc. La tòca del jogaire es de marcar lo mai de ponches amb una bola; lo jogaire fa rotlar una bola de bowling sus una superfícia plana per far tombar de quilhas. Existís un fum de menas de bowling; lo pus popular dins lo mond es lo ten-pin bowling, lo jòc mai ancian data de l'epòca de l'Anciana Egipte[1][2], mas existís d'autres luòcs istorics ont lo bowling èra jogat coma l'anciana Finlàndia, Iemèn[3], o Alemanha[1][2]. Las primièras règlas foguèron establidas a Nòva York lo 9 de setembre de 1895[4]. Uèi lo jòc es jogat per mai de 95 000 000 personas dins mai de 90 estats dins lo mond[5].


text:
Calandreta AUssalesa
La Calandreta de Beost que vadó en 1997, que compta duas classas de 16 escolans cadua, sia 32 mainatges en tot :
- Ua classa mairau
- Ua classa elementària
Los cors de francés que son hicats en plaça en partir deu tresau trimèstre de CP dinc au CM2, qu’i son tanben cors d’espanhòu deu CP enlà e cors d’anglés en CM.
Sortidas pedagogicas que son organizadas tota l’annada :
sortidas sus l’environament, l’istòria, la cultura , las activitats esportivas, classas descobèrta de mantuns dias. Exemples : piscina, esqui ,raquetas, classa descobèrta de l’Edat Miejancèra hens deu Gèrs, classa descobèrta a l’entorn de la laca d’Arsac…
Los oraris escolars que son de 9.00 deu matin a 12.00 e de .00 deu vrèspe a 5.00 deu ser.
La cantina que’s hè au restaurant de Beòst a mieidia.
Ua guarderia a gratis qu’ei en plaça lo matin de 7.45 dinc a 9.00 e lo ser de 5.00 dinc a 6.00.
Los mainats que son arcuelhuts mei sovent dens la loa dusau annada, l’arcuelh qu’ei individualizat (seguint lo mainat e la disponibilitat deus pairs).
Si ètz interessats que podetz telefonar a l’escòla entà encontrar la directora e visitar l’escòla.
ESCÒLA CALANDRETA DE BEÒST
Plaça de la Mairia
64440 Beòst
Tel : 05.59.05.33.95


text:
dilluns, 18 de juny de 2018
Tròç de vida 023
Arriba un bocin tardièra a la gara, aquò me geina pas, qu'èri a legir un libre.
- Lo coneissètz lo camin per anar a Galhac?
Òc. Aquò m'evitarà de metre lo GPS per sortir de la vila pel bon camin. Ai pas jamai comprés cossí aquò's fotut Caurs e ai quitat d'ensajar de comprene.
Charra pas gaire, sortissèm de banalitats, d'aquelas banalitats que Blablacarreja ne deuriá editar un libre "guida de las banalitats de dire en coveituratge quand sabètz pas qué dire". Oè, es un títol longuet, mas aital lo mond comprenon.
Ai decidit de pas menar l'interrogatòri costumièr, n'ai la canha.
Çò que m'interessa a ieu càmbia pas: d'ont ven? ont va? perqué far? de qué fa dins la vida?
Blablacarreja es un fenestron que te permet de veire la vida del monde un brieu. Veses pas grand causa, mas amb lo pauc que veses, imaginas.
Un pauc coma quand destrusisson un ostal e que veses penjar un aiguièr, que veses lo papièr sus la paret, la marca d'un tablèu, imaginas la vida qu'auràn viscut lo mond dins aquel ostal e que serà pas mai.
Charra pas gaire. Al cap d'un bon vintenat de minutas, sabi que trabalha a Lidl. Pecairòta me pensi que Lidl a missanta premsa per çò qu'es del tractament dels emplegats.
Alara li demandi : la tractan plan?
Ditz de òc.
E pauc a cha pauc, me'n ditz mai : los oraris de 6h30 a 13h quand es de matin, que abans la dubertura, meton en plaça tot çò fresc e un còp que la botiga es dubèrta, meton çò sec. Que o fan tot : la caissa, la mesa en plaça, las comandas, los retorns. Que son pas que uèch en tot per far virar lo supermercat tota la setmana. Urosament trabalhan pas lo dimenge. De còps, lo mond son cons, la practica romega, lor manca de respecte, brama perque i a la coa en caissa "òc, mas sèm pas que dos uèi", la direccion vòl pas embauchar. Ai la canha de li explicar qu'aquí l'a son maltractament, mas uèi, ai la canha. Me ditz que fan de caissas a 1€ de las causas que se pòdon pas vendre al prètz normal, fasián aquò lo matin a la dubertura e lo mond se batián. La misèria de la misèria. Ara, fan aquò a quina ora que siá de la jornada per pas aver de gerir lo pòble miserós. Fan tanben, n'an pas gaire lo drech, una caissa per una femna qu'ajuda son vesin, perque eles n'an de besonh.
A pas inventat l'aiga cauda mas a bon esperit.
Es ja aquò.
Saurai pas perqué va a Galhac.
- Lo coneissètz lo camin per anar a Galhac?
Òc. Aquò m'evitarà de metre lo GPS per sortir de la vila pel bon camin. Ai pas jamai comprés cossí aquò's fotut Caurs e ai quitat d'ensajar de comprene.
Charra pas gaire, sortissèm de banalitats, d'aquelas banalitats que Blablacarreja ne deuriá editar un libre "guida de las banalitats de dire en coveituratge quand sabètz pas qué dire". Oè, es un títol longuet, mas aital lo mond comprenon.
Ai decidit de pas menar l'interrogatòri costumièr, n'ai la canha.
Çò que m'interessa a ieu càmbia pas: d'ont ven? ont va? perqué far? de qué fa dins la vida?
Blablacarreja es un fenestron que te permet de veire la vida del monde un brieu. Veses pas grand causa, mas amb lo pauc que veses, imaginas.
Un pauc coma quand destrusisson un ostal e que veses penjar un aiguièr, que veses lo papièr sus la paret, la marca d'un tablèu, imaginas la vida qu'auràn viscut lo mond dins aquel ostal e que serà pas mai.
Charra pas gaire. Al cap d'un bon vintenat de minutas, sabi que trabalha a Lidl. Pecairòta me pensi que Lidl a missanta premsa per çò qu'es del tractament dels emplegats.
Alara li demandi : la tractan plan?
Ditz de òc.
E pauc a cha pauc, me'n ditz mai : los oraris de 6h30 a 13h quand es de matin, que abans la dubertura, meton en plaça tot çò fresc e un còp que la botiga es dubèrta, meton çò sec. Que o fan tot : la caissa, la mesa en plaça, las comandas, los retorns. Que son pas que uèch en tot per far virar lo supermercat tota la setmana. Urosament trabalhan pas lo dimenge. De còps, lo mond son cons, la practica romega, lor manca de respecte, brama perque i a la coa en caissa "òc, mas sèm pas que dos uèi", la direccion vòl pas embauchar. Ai la canha de li explicar qu'aquí l'a son maltractament, mas uèi, ai la canha. Me ditz que fan de caissas a 1€ de las causas que se pòdon pas vendre al prètz normal, fasián aquò lo matin a la dubertura e lo mond se batián. La misèria de la misèria. Ara, fan aquò a quina ora que siá de la jornada per pas aver de gerir lo pòble miserós. Fan tanben, n'an pas gaire lo drech, una caissa per una femna qu'ajuda son vesin, perque eles n'an de besonh.
A pas inventat l'aiga cauda mas a bon esperit.
Es ja aquò.
Saurai pas perqué va a Galhac.
0 comentaris
diumenge, 17 de juny de 2018
Colleccion : debuta
Fasiá moment que n'aviái enveja : comenci uèi la colleccion dels noms de perrucariá.
En França, es una règla del mestièr pensi : los salons de coifadura an totjorn un nom amb un jòc de mots, mai o mens tirat pels pels (ah ah ah).
Amb Gileta, es nòstre projècte de vida, per que quand siás en parelh, te cal aver de projèctes comuns.
Totas las fòtos çai jos, las ai presas a Caurs.
Entre las referéncias politicas e literàrias, saique i a de nivèl a Caurs !
En França, es una règla del mestièr pensi : los salons de coifadura an totjorn un nom amb un jòc de mots, mai o mens tirat pels pels (ah ah ah).
Amb Gileta, es nòstre projècte de vida, per que quand siás en parelh, te cal aver de projèctes comuns.
Totas las fòtos çai jos, las ai presas a Caurs.
baloard Gambetta
carrièra del portal Alban,
pas luènh d'una botiga de joguets tras que polida
carrièra Daurada
baloard Gambetta
Entre las referéncias politicas e literàrias, saique i a de nivèl a Caurs !
2 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: colleccion, perruquièr
dimecres, 13 de juny de 2018
Per la carrièra de Gomina
Lo vespre, en tornant del trabalh, passèri per la carrièra ont lo Gomina s'èra envolat de matin.
Es pas lo camin directe directe per anar a la gara, mas dins la vida, i a de prioritats ! E espinchar çò que i a dins la carrièra de Gomina, es çò prioritari per nos donar idèa de çò que pòt far lo tipe dins la vida. Que vos rampèli qu'es l'objectiu de la mission Gomina iniciada fa un brave brieu. Bon a la mission iniciala qu'es de qué fa dins la vida gomina, i ai apondut : cossí s'apèla? e ont demòra? e d'ont ven?
Vos disi pas, la mission Gomina nos va ocupar l'annada tota.
E sèm ja quatre sul còp : La Jefa e ieu en primièra linha, Pomponeta en segonda, e en tresena, Tagada, ma collèga del trabalh que li ai contat qu'aviái seguit un tipe e qu'es afogada de serias policièras e que vòl absoludament saber la seguida e que se prepausa de lo seguir a la sortida de gara de Seta per saber ont demòra mentre qu'ela, demòra al Clapàs. Vos disi pas lo rambalh. Ja La Jefa deu trobar se ven a la gara a pè, a bicicleta, en bus o en autò. Ieu ai lo sentiment que ven a pè. Tre que l'Agent LaJefa sap l'informacion, la nos farà passar.
Doncas, de vespre, te passèri per sa carrièra per un primièr reperatge de las botigas e autres luòcs ont poiriá anar lo Gomina. Lo tipe amb son look , te pensas plan que vend pas de bòtas de cuèr dins una botiga underground de reborsièrs de la vida ont un parelh de sabatons còsta 250€, perque l'underground e la reborsièractitutd, aquò's car. Coma las rabassas, tot çò underground, aquò's car.
E de qué i a dins la carrièra de Gomina? E ben, te disi pas ! Solament de botigas de borgeses, bobos montpelhierencs. Benlèu que cal aver una carta especiala "I'm a bobo clapassièr" per i passar per aquela carrièra. Te disi pas.
T'i trobèri un florista de luxe, un perruquièr bobo, un cordonièr que sa botiga lusís, de bars-restaurants-conceptuals-que-comprenes-pas-lo-concepte, una agéncia de viatges sens viatges, una botiga de musica que vend de libres, un anticari sens posca e... de cabinets d'avocats!
Òu !
Ieu o aviái prepausat "perruquièr" e "avocat" !
Es pas lo camin directe directe per anar a la gara, mas dins la vida, i a de prioritats ! E espinchar çò que i a dins la carrièra de Gomina, es çò prioritari per nos donar idèa de çò que pòt far lo tipe dins la vida. Que vos rampèli qu'es l'objectiu de la mission Gomina iniciada fa un brave brieu. Bon a la mission iniciala qu'es de qué fa dins la vida gomina, i ai apondut : cossí s'apèla? e ont demòra? e d'ont ven?
Vos disi pas, la mission Gomina nos va ocupar l'annada tota.
E sèm ja quatre sul còp : La Jefa e ieu en primièra linha, Pomponeta en segonda, e en tresena, Tagada, ma collèga del trabalh que li ai contat qu'aviái seguit un tipe e qu'es afogada de serias policièras e que vòl absoludament saber la seguida e que se prepausa de lo seguir a la sortida de gara de Seta per saber ont demòra mentre qu'ela, demòra al Clapàs. Vos disi pas lo rambalh. Ja La Jefa deu trobar se ven a la gara a pè, a bicicleta, en bus o en autò. Ieu ai lo sentiment que ven a pè. Tre que l'Agent LaJefa sap l'informacion, la nos farà passar.
Doncas, de vespre, te passèri per sa carrièra per un primièr reperatge de las botigas e autres luòcs ont poiriá anar lo Gomina. Lo tipe amb son look , te pensas plan que vend pas de bòtas de cuèr dins una botiga underground de reborsièrs de la vida ont un parelh de sabatons còsta 250€, perque l'underground e la reborsièractitutd, aquò's car. Coma las rabassas, tot çò underground, aquò's car.
E de qué i a dins la carrièra de Gomina? E ben, te disi pas ! Solament de botigas de borgeses, bobos montpelhierencs. Benlèu que cal aver una carta especiala "I'm a bobo clapassièr" per i passar per aquela carrièra. Te disi pas.
T'i trobèri un florista de luxe, un perruquièr bobo, un cordonièr que sa botiga lusís, de bars-restaurants-conceptuals-que-comprenes-pas-lo-concepte, una agéncia de viatges sens viatges, una botiga de musica que vend de libres, un anticari sens posca e... de cabinets d'avocats!
Òu !
Ieu o aviái prepausat "perruquièr" e "avocat" !
0 comentaris
dimarts, 12 de juny de 2018
Gileta (2)
Lo jorn del senhor, crompa los pastissets en cò de Renato, lo melhor pastissièr del país.
Renato te fa de pastissets individuals de totas las colors, amb de noms exotics, amb de formas que te demandas cossí aquò fa per téner, amb d'ingredients de sas pas ont. E davant cada pastisset, i a una etiqueta escricha pichon amb los ingredients e cossí son utilizats e solament de lo legir lo descriptiu del pastisset, aquò te fa encara mai bavejar que lo pastisset que veses.
E Gileta ditz a la vendeira "ne prendrem quatre de pastissets".
Q U A T R E !
O fant de lop, ne pòdi prene dos!
Ne manjarem per dinnar E per sopar !
La tortura, es de causir. Que ieu te los voldriái tastar totes ! En mai d'aquò, Renato te los càmbia los pastissets amb las sasons e ieu t'ai paur de los poder pas tastar totes.
Urosament, ne prenèm quatre de diferents e n'avèm tastat uèch ja. Benlèu que capitarem de los tastar totes abans lo cambiament de sason ?
Ten, me caldrà far 20 000 passes uèi.
Renato te fa de pastissets individuals de totas las colors, amb de noms exotics, amb de formas que te demandas cossí aquò fa per téner, amb d'ingredients de sas pas ont. E davant cada pastisset, i a una etiqueta escricha pichon amb los ingredients e cossí son utilizats e solament de lo legir lo descriptiu del pastisset, aquò te fa encara mai bavejar que lo pastisset que veses.
E Gileta ditz a la vendeira "ne prendrem quatre de pastissets".
Q U A T R E !
O fant de lop, ne pòdi prene dos!
Ne manjarem per dinnar E per sopar !
La tortura, es de causir. Que ieu te los voldriái tastar totes ! En mai d'aquò, Renato te los càmbia los pastissets amb las sasons e ieu t'ai paur de los poder pas tastar totes.
Urosament, ne prenèm quatre de diferents e n'avèm tastat uèch ja. Benlèu que capitarem de los tastar totes abans lo cambiament de sason ?
Ten, me caldrà far 20 000 passes uèi.
0 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: gileta
dilluns, 11 de juny de 2018
2018 serà l'annada de Gomina o serà pas
Lo darrièr ensag foguèt un fracàs.
Caliá tornar a la mission "filatge" de Gomina lo matin al davalar del tren.
Las vacanças de Nadal passèron e tre lo primièr jorn de dintrada de genièr, bim, te lo seguiguèri lo tipe.
E ben te seguir un tipe, aquò's genial ! As la musica de James Bond que te pren las cervèlas, caminas coma Crocodile Dundee e te demandas perque se revira pas aquel con de Gomina perque t'agradariá de saber cossí e ont t'amagariás.
Mas non, lo tipe camina, drech coma una i, deu aver un carcan, es pas possible autrament.
Camina, lo pas segur, capclinat o agacha drech.
Jamai se revira pas.
Me disi que lo tipe a la consciéncia tranquilla o alara qu'es un agent secret subrentrainat.
Monta la carrièra Daurada fins al Plan Joan Jaurès.
Passa lo mercat cobèrt.
Es sul trepador d'ArtúsTeiriç. Ieu soi sus l'autre, per l'agachar melhor.
A un moment, passa darrièr una forgoneta e lo perdi.
Mèrda, ont a passat.
Es pichonet e aquí que reapareis.
Passa davant la prefectura.
Contunham.
Passa la carrièra de l'Universitat.
E aquí, te vira un carrieron pichonet.
Lo seguissi.
Mas, pel carrieron, m'i endralhi pas.
Soi sola al cap del carrieron. Son pas ressona. Es a l'autre cap del carrieron, vira a esquèrra, lo pèrdi de vista.
Se i vau per aquel carrieron, me veirà, serem pas que totes dos e o comprendrà que l'ai seguit !
Me pren de far lo grand torn : contunhi sus la carrièra Foch, preni la primièra a drecha, una perpendiculara a la carrièra ont l'ai perdut de vista benlèu que capitarai de lo doblar o melhor, de li dintrar dedins.
Lo cèrqui.
Lo tròbi pas.
L'ai perdut.
Mas ara ne sabi un bocin mai : Gomina desapareis endacòm entre lo mikvé e la plaça de la Canorga.
Entre los Josieus e lo plan ont
Tota una simbolica.
0 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: gomina
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
Cricqueville-en-Bessin
Cricqueville-en-Bessin es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna littorale de la Mange, Cricqueville-en-Bessin a situat a dètz quilomètres de Isigny-sus-Mar e a vint-cinc quilomètres de Bayeux, en lo Parc natural regional dels Marais del Cotentin e del Bessin.
Commune littorale de la Manche, Cricqueville-en-Bessin est située à dix kilomètres d'Isigny-sur-Mer et à vingt-cinq kilomètres de Bayeux, dans le Parc naturel régional des Marais du Cotentin et du Bessin.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat deu lo sieu nom a la siá crique n'aiga prigonda #que forma un pòrt natural, de Crycavilla, lo nom a evolucionat en Cricqueville.
En 1891, Cricqueville ven Cricqueville-en-Bessin [3].
La commune doit son nom à sa crique en eau profonde qui forme un port naturel, de Crycavilla, le nom a évolué en Cricqueville.
En 1891, Cricqueville devient Cricqueville-en-Bessin [4].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.geoportail.fr/visu2d.Don?ter=metropole modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant
- ↑ « Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée »
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », Escòla d'Estudis Superiors en Sciéncias Socialas (EHESS) (consultat en 26 de febrièr 2010)
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « Notice communale - Cricqueville-en-Bessin », Escòla d'Estudis Superiors en Sciéncias Socialas (EHESS) (consultat en 26 février 2010)


text:
Alexander Van der Bellen
Alexander Van der Bellen (1944) es un economista austriac e actual President de la Republica d'Àustria.
Biografia[modificar | modificar la font]
Sos aujòls russes fugiguèron la revolucion en 1917 e s’establiguèron en Estonia, que ne partiguèron per esvitar l’annexion per Russia en 1940. Nascut a Viana d’Austria, agèt la nacionalitat estoniana "en exilh" entrò 1958, qu’obtenguèt la nacionalitat austriaca.
Van der Bellen es un professor retirat d'economia de l'Universitat de Viena. Conegut per èstre un membre del Partit Verd austriac, foguèt membre del Conselh Nacional de 1994 a 2012, i èra president del grop parlamentari e portavotz federal de son partit de 1997 a 2008.[1][2]
Lo 22 de mai de 2016 es elegit president federal del país. Lo 1èr de julhet, l’eleccion es anullada per la cort constitucionala. Lo 4 de decembre es elegit amb una diferéncia de votz mai granda. Dintra en foncions lo 26 de genièr de 2017.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ « Biographical data », Die Grünen (consultat lo 19 agost 2008)
- ↑ « Van der Bellen sichtlich bewegt »


text:
La teoria astronomica confirmava fins a uèi lo jorn que las doas lunas de Mart, Fòbos e Deimos serián de meteòrs capturats per la planeta roja. Totun, una nòva ipotèsi s’espandís de mai en mai entre la comunautat scientifica: aqueles serián de tròces de la quita planeta roja expulsats a l’exterior après un grand truc de la planeta quora se formava.
Aquela ipotèsi – pr’amor qu’es pas demostrada – es ara estada publicada dins una revista de la britanica Societat Astronomica Reala, e suggerís que la luna interiora de la planeta roja Fòbos mas tanben sa luna exteriora Deimos, serián la resulta d’un truc traumatic entre Mart e un autre còrs celestial a l’epòca mai anciana de la formacion de nòstre sistèma solar. Aital, per se formar aurián seguit lo meteis procès que nòstra pròpria luna.
“Totes afirman que Mart seriá estada formada en tot seguir un procès parièr al de la Tèrra – çò diguèt Bard Hansen, astrofisician a l’Universitat de Califòrnia a Los Angeles-. S’es aital, perqué las lunas de la planeta roja se pòdon pas èsser formadas de manièra identica?
De caracteristicas desparièras
Una de las rasons que los scientifics defendon per parlar de procèsses diferents son las talhas de Fòbos, Deimos e la Luna. Aquesta es fins a 1000 còps mai granda qu’aqueles. Per tant s’es totjorn dich que son de meteòrs capturats per l’orbita de Mart. A mai, an una forma irregulara –e pas totalament redonda– e lor color es mai pròcha de la d’autres asteroïdes de la cencha de Belt que non pas de la d’una luna vertadièra. Malgrat aquò, lor orbita es de tot en tot redonda a l’entorn de Mart coma fa la Luna.
Aital, la dicotomia entre l’aparéncia e l’orbita a devesit la comunautat scientifica. Hansen e d’autres afirman que se formèron per mejan d’un truc. Per o defendre Hansen confirma qu’a estudiat d’autres sistèmas solars pendant mai d’un an e que l’espaci exterior es plan mai actiu que çò que se pòt pensar.
Mas aquel scenari es plan desparièr del tradicional que soslinha l’atraccion serena e tranquilla de pichonas planetas de part de planetas mai grandas. Mas que i a un grop de planetas que se formèron pas aital. Lor formacion foguèt nautament violenta.
“Fòrça scientifics pensan que i a normalament dins l’espaci una distribucion de la massa – çò diguèt Hansen– e que las planetas bolegan gaire. Totun, l’estudi de las exoplanetas exterioras demòstra que lo sistèma de creacion de las planetas es plan mai dinamic e actiu”.
Hansen creèt aquela ipotèsi en l’an 2009 e dempuèi alavetz i a de mai en mai de scientifics que la defendon. Segon el, l’origina del sistèma solar seriá una zòna pròcha de l’orbita actuala de la Tèrra amb totas las protoplanetas amassa. D’ailà seriá estat lançat Mart e las autras planetas vèrs l’exterior.
“Es l’idèa gravitacionala que la defend uèi la NASA – çò confirmèt Hansen– . Dos objèctes son l’un prèp de l’autre e alara i a una deflexion”. Un còp arribada al luòc ont es ara, la planeta roja seriá estada formada per un embrion planetari amb un desen de la massa de la Tèrra e Vènus. E alara un autre objècte celestial truquèt Mart e se formèron las doas lunas.
Per o demostrar, Hansen faguèt 60 simulacions e d’aquestas 22 confirmèron l’ipotèsi de la creacion de las lunas a travèrs d’un truc. Alara, qui a rason ? Cossí se formèron Fòbos e Deimos ? Per mejan d’una captura o d’un truc? Amb la nòva ipotèsi Fòbos e Deimos se serián formats pendent los primièrs 10 milions d’ans de la formacion de Mart, çò es 100 milions d’ans abans que çò que sosten la teoria actuala. E las autras resultas de las simulacions tanplan an balhat d’autres scenaris possibles. Mas segon Hansen “ i a de mai en mai d’evidéncias que demòstran que las lunas de Mart se formèron aital e pas coma avèm pensat fins ara”.
La Redaccion
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet, lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.


text:
Concors de preseps de Jornalet 2016
Ostal Sirventés (Lengadòc)
La Mirelha de Carcassona nos a mandat una fòto de la grépia annadièra que fan a l’Ostal Sirventés, sèti de la seccion d’Aude de l’Institut d’Estudis Occitans. Un subrebèl presep tradicional occitan plan complet e ben elaborat.
Clémence Lamotte (Provença)
Clémence Lamotte nos a mandat un imatge de sa grépia talament provençala que nos a semblat quitament de sentir l’aròma de la lavanda.
Josette Moll (Lengadòc)
Josette Moll, una legeira de Narbona Plaja, a ganhat lo concors de preseps de Jornalet per sa subrebèla grépia que representa un vilatge de la còsta de Lengadòc.
Patrici Baccou (Lengadòc)
Patrici Baccou nos a mandat una fòto de çò qu’el nomena “una grépia minimalista”, que sas doas filhas fan los santons, novèls a cada Nadal.
Joaquim Blasco (Catalonha Nòrd)
Joaquim Blasco, que passèt las vacanças de Calendas a Millars (Catalonha Nòrd), nos a mandat un imatge d’un bèl presep tot decorat d’elements de Nadal.


text:
Founciounamen dóu moulin
D’en proumié, fau que la teulisso siegue dins la pousicioun mounte l’aubre, estanco dis alo e de la giroueto siegue dins lou meme alignamen (lis alo soun perpendiculàri à la direicioun dóu vent)
Fin que lis alo prouvesido de si velo arribon de vira fau qu’un vent boufo proun fort (intre 40 e 60 km pèr ouro). Quouro aquéli coundicioun soun acampado, lis alo fan vira l’aubre qu’entrino lou roudet e si 40 dent o pivo. Li dent à soun tour entrinon gràci i fus de la lanterno e dóu gros fer, la molo viranto.
En virant, à chasque di quatre part uno de tour, lou gros fer (de seicioun carrado) mando uno bassacado à l’entremueio que permet au gran de toumba regulieramen dins l’ueias (trau au mitan de la molo) Lou gran es pièi entrina souto la molo mount’es esquicha. Uno pichoto escoubo acroucado à la molo vai carreja la farino enjusqu’à uno d’uberturo dins la molo dourmanto que desbouco dins uno gouleto. La farino es alor rabaiado e acheminado, siegue dins uno saco, avans d’èstre sedassado, siegue dins un balutèu mount ‘es direitamen afinado.


text:
Divendres, 14 d'abril de 2017, 03h00 Societat,Cultura
Gasconha > Val d'Aran > Quate Lòcs
Archiu Generau d\'Aran
“Item mes quoan anerem a·bei los de Bilac despenerem goeit sos e miei quosos e·prosomes VIII S III”. I a 17 ans que los Compdes de Vielha m’intrigan. Quin modèl de lenga emplegavan los còssos de Vielha entre 1563-1565 per menar la comptabilitat? I vesi pas los articles definits eth, era del gascon de montanha. E de còps que i a, sembla que los còssos seguisson de modèls de l’autre costat de la termièra: “resten a·debe los quonsols biels a los quonsols nabets goeyt duquats tot condes finat”.
Aquel chepic lo devi a Melquiades Calzado de Castro, que l’an 2000 publicava Es compdes de Vielha, editat pel Conselh General d’Aran.
Calzado descobriguèt la Val d’Aran en 1947, quand faguèt las milícias universitàrias dins la vila de Bausen. Abans, aviá fach d’estudis de drech a l’Universitat de Barcelona.
Calzado foguèt jurista e membre del collègi dels avocats de Barcelona, coma abans o èra estat son paire, coma abans o èra estat son grand, coma abans o èra estat son rèire-grand. Totun, l’especialitat de Calzado foguèron las asseguranças. Foguèt una celebritat dins aquel mitan. Pensatz qu’un còp, a la comanda de l’Associacion Internacionala de las Asseguranças Mutualas, redigiguèt un projècte de Lei de las Asseguranças Mutualas Liuras al profièch de la Russia pòstsovietica.
En 1947, per astre per Aran, Calzado descobriguèt un país amb una istòria juridicoadministrativa pròpria. Sas investigacions, sa constància, sa capacitat de trabalh e sa generositat an rendut possible l’Archiu Calzado, que a son sèti a la Bibliotèca de Les. Son mai de 500 volums restacats amb Aran. L’archiu Calzado es, sens cap de dobte, lo fons documentari mai important sus l’istòria d’Aran.
A mai d’Es compdes de Vielha, aviá editat Era Baronia de Les, estudi istoricogenealogic sus aquesta baroniá creada en 1478.
Calzado aviá collaborat a fòrça publicacions collectivas, aviá prolongat los trabalhs de fòrça especialistas del fach aranés. Es el qu’aguèt l’iniciativa de crear la colleccion “Eth paisenhe”, dedicada a d’òbras brèvas de recèrca e divulgacion. I aviá publicat Terra digna. Val d’Aran en 1976, e Justícia popular en Bausen. Val d’Aran, en 1997.
Èra plan conegut pels lectors del jornal barcelonés La Vanguardia, que l’avián legit plan sovent dins la seccion ’Letras dels lectors’. Sas letras portavan totjorn sus Aran: sa tissa, son obsession. Aquelas letras valon lo còp.
En 2010, l’Institut d’Estudis Aranesi faguèt editar en cò de Pagés editors la Miscellanèa en aumenatge a Melquíades Calzado de Castro “damb eth còr aranés”, es un bon moment per la recuperar. Segur que mai d’un s’espantarà davant la nautor de la siá figura.
Manèl Zabala
Un gran aranesista mos a deishat aué. Tot eth men respècte. Aran ei de dò https://t.co/8JdMLTB9jg— Mireia Boya Busquet (@yeyaboya) 11 d’abril de 2017
Ager dimars 11 d’abriu ara edat de 93 ans, moric D. Melquiades Calzado de Castro, aranés adoptiu e illustre d’Aran. https://t.co/06Rq6AXwa9 pic.twitter.com/ltiUBeDinc— Conselh Generau Aran (@conselharan) 12 d’abril de 2017
Rebrembem a Melquíades Calzado, qu'a mòrt aué. Parlar der estudi dera istòria d'Aran ei parlar deth sòn gran trabalh d’investigacion. pic.twitter.com/hwigbw0aG2— agaran (@agdaran) 11 d’abril de 2017


text:
Analisi de la variància
En estatistica, l'analisi de la variància (ANOVA, de l'anglés ANalysis Of VAriance) es un ensems de modèls estatistics que s'utilizan per analisar las diferéncias entre las mejanas de grops e los sieus procediments associats desvolopat per Ronald Fisher. En la configuracion ANOVA, la variància observada en una variabla concrèta se dividís en compausants atribuïbles a desparièras fonts de variacion. En la forma mai simpla, la ANOVA dona un tèst estatistic sus se las mejanas de divèrses grops son parièrs o pas; doncas, generalisa lo tèst t per mai de dos grops. Cossí que menar a tèrme de multiples tèsts t entre cobles de mòstras auriá coma resultat un aument considerable de la probabilitat de cometre un error de tipe E, los ANOVA son utils per comparar (testejar) tres o mai mejanas (grops o variables) per significació estatistica.
Descripcion generala[modificar | modificar la font]
I a tres classas conceptualas d'aqueles modèls:
- Lo Modèl d'efièches fixes assumís que las donadas provenon de de populacions normalas las que poirián diferir unicament en las siás mejanas. (Modèl 1)
- Lo Modèl d'efièches aleatoris assumís que las donadas descrivon una ierarquia de desparièras populacions las diferéncias demòran restringides per l'ierarquia. Exemple: Lo experimentador a aprés e a considerat en l'experiéncia solament tres de fòrça mai metòdes possibles, lo metòde d'ensenhament es un factor aleatori en l'experiéncia. (Modèl 2)
- Lo Modèl d'efièches mixtes descrivon de situacions qu'aquel pòt prene. Exemple: Se lo metòde d'ensenhament es analisat coma un factor que pòt influir ont son presents los dos tipes de factors: fixes e aleatoris. (Modèl 3)


text:
Sus la literatura occitana, un tèxt de Fèlix-Marcèl Castan : Aquela tradicion (Part 3), 1953, publicat dins Argumentari (IEO Ensages, 1994, pagina 113).
L'autor aicí rapèla que entre la Renaissença e Mistral la lenga occitana se calèt pas. Critica tanben l'apròcha qu'avèm dels trobadors : ne fasèm un genre, un sol autor, per melhor oblidar los escrivans que èran. Lo tèxt :
[...] Los sègles occitans XII e XIII faguèron una traucada elhauçanta sul davant de l'istòria : i aguèt tres aspèctes essentials, l'art romanic, la civilizacion cortesa e la filosofia dels erètges catars... Las cal estudiar ensemble, per far lo retrach d'una societat que se i miralhan, amb lors contèstas sornas, una borgesiá naissenta, una feudalitat urosa, una clergiá poderosa.
Mas l'istòria de la produccion poetica, de l'espelison de la consciéncia modèrna, l'istòria literària dels trobadors nos desfauta.
Entremièg las Leys d'Amors e la Renaissença, se volèm restablir lo ligam, devèm portar un esfòrç tanben suls periòdes tenguts per menors : Pèir de Garròs, Augèr Galhard, Ballaud de la Bellaudièra al sègle XVI, Adèr, Godolin, d'Astròs al XVII se pòdon pas considerar coma autors segondaris, amb la còla que ne son enrodats... Aquí una epòca de cultura.
La Renaissença, se deu pas definir sens tenir compte de l'abat Favre, de Fabre d'Olivet, de Navarròt, de Jensamin e dels que lor faguèron rampèu dins lor temps.
Per plan dire, de Pèir de Garròs a Mistral, a Forés e Perbòsc i aguèt jamai de silenci, la lenga d'Òc se calèt pas.
Tocant los trobadors, es una tissa de ne rasonar coma d'un sol autor, en los prenent quora per genres literaris, quora del biais filosofic, e sèm pas abiaissats a distingir las epòcas e las generacions, a confrontar las personalitats, a caracterizar l'art e l'engenh de cadun... Avèm pena encara de los tractar coma d'autors vertadièrs : ne parlam per allusion e, de còp, per pretericion.
I cercam per subrepés d'influéncias, de similituds, allòc de portar l'atencion dins d'abòrd sus l'originalitat.
E fin finala, cercam çò que manquèran de far e faguèron pas, en plaça de çò que realizèron d'espectaclós, cadun amb son urpada personala.
Quant a las autras epòcas, e principalament los sègles XVI e XVII, malgrat unes ensages trastejants, sèm coma s'èrem vergonhoses de metre en plaça nòstres autors dins los corrents de lor temps, per desgatjar l'inspiracion occitana. Es malaisit de portar un jutjament sus aquelas òbras, que mai d'una an una grandor qu'es pas de dobtar... Vendriam que sauriam examinar la Renaissença atanben, los crestens de nòstra tradicion tota. [...]
Fèlix-Marcèl Castan


text:
Dimars, 10 de novembre de 2015, 03h00 Espòrt
Totas las plaças son ja vendudas per la partida de dissabte 14 de novembre a Wigan entre Anglatèrra e los Kiwis
Sam Burgess, perdut una annada dins l’univèrs quinzista, ven de decidir de tornar jogar cò dels Lapinons de Sud-Sydney http://www.rugbyrama.fr/rugby/premiership-angleterre/2015-2016/s.burgess-angleterre-quitte-finalement-bath-et-retourne-en-nrl_sto4979654/story.shtml . L’esquipa australiana a mes la man (lo braç) al pòrtafuèlha per tornar crompar los dos ans de contracte a Bath e tanben per un salari annual que farà del pilar anglés lo jogaire mai pagat de l’NRL: 700 000 liuras, siá 980 000 èuros! Una bona novèla tanben pel XIII anglés abans las Quatre Nacions de l’an que ven e la Copa del Mond de 2017.
La decision se farà a Wigan
Dissabte, 45 000 espectators, dins l’estadi olimpic de Londres, assistiguèron a la segonda partida entre Anglatèrra e la Nòva Zelanda. Los angleses avián ganhat la setmana passada. La partida foguèt sarrada: 2-2 a la pausa. Los Kiwis marcavan un ensag transformat. Los angleses vesián l’arbitre vidèo refusar dos ensages, los Kiwis: un. Un tombat a qualques minutas de la fin marcava la victòria dels jogaires del Antipòdes: 9-2.
Lo ganhaire de la tièra de 3 rescontres serà doncas designat aprèp la partida de Wigan dissabte, dins un estadi qu’aficha complet dempuèi bèl brieu.
Blaus: una victòria per pas grand causa
Dissabte, los Blaus recebián los escoceses a Avinhon. Faguèron una brava diferéncia dins lo primièr temps, 28-6, mas daissèron lor rugbi dins lo vestiari per presentar un segond temps tristonet e ganhar fin finala 32-18.
Es una victòria que servís per res dins la mesura que los galeses anèron ganhar 30-4 en Irlanda per acabar aqueste campionat europèu sens desfaita.
Escòcia, que jogarà las Quatre Nacions l’an que ven, va aver de problèmas per pas èsser una victima bèla dels 3 grands. Pels Blaus, l’entraïnaire Richard Agar ditz que l’esquipa es en construccion per la Copa del Mond de 2017, mas va caler trapar lo material necessari e lo ciment indispensable.
Campionat: mesa a jorn
Aqueste dimècres de vèspre (11 de novembre), se jogarà la partida reportada del 1r de novembre entre Carcassona e Sant Estève-XIII catalan.
Al programa de la dimenjada: Tolosa-Albi e Avinhon-Palau, dissabte; Sant Estève-XIII Catalan contra Limós e Vilanuèva-Associacion Esportiva de Carcassona, dimenge.
Temps de dintrada
La represa dels entraïnaments pels Dracs catalans se farà diluns que ven 16 de novembre a Perpinhan. Los novèls jogaires arriban un puèi l’autre, coma lo pilar-segonda linha australian Dave Taylor. Òm se pòt demandar s’a degut pagar un suplement de bagatge per faire viatjar sos 128 quilogramas! Seguissiá l’alièr anglés Jodie Broughton qu’a fait jogar sa velocitat per èsser lo primièr arribat dels jogaires novèls!
A la ràdio
L’emission Cinquième Tenu d’aqueste dimars 10 de novembre (18h30), sus RCF-Pays d’Aude, consagra un bèl moment a una entrevista amb Eric Anselme a prepaus de la linha de vestits tretzistas Anselme-Collection.
Alan Roch
Victòria de Cacassona suls Catalans : 30-14.
L'ASC cap de fila del campionat.


text:
Dimars, 21 de març de 2017, 03h00 Espòrt
Fins al 17 de junh, los Archius Departamentals de Tarn presentan una mòstra sus l’istòria e l’enrasigament del XIII en país Albigés
Una diferéncia bèla entre XIII e XV se trapa al nivèl de la mesclanha: temps limitat a 30 segondas per la jogar en NRL e mesclanha de 20 minutas per clavar lo França-Galas del Torneg de las 6 Nacions: sens comentari!
Dragons: Fages, lo catalan que fa ganhar los angleses
Aqueste dissabte, doas esquipas en quista de victòria se trapavan sus la pelena de Brutus: los Dragons e Saint Helens. La partida foguèt sarrada e seriosa. Los angleses marcavan tre la segonda minuta e menavan a la pausa 22-18. A la represa, los catalans prenián l’avantatge mercé a un ensag del talonaire Aiton, transformat per Walsh. Los Sang e Aur e vegèron d’ensages refusats per l’arbitratge vidèo o a l’uèlh nus. E a 7 minutas de la fin, lo catalan de Saint Helens Théo Fages, placat, sortissiá una passa diabolica per son alièr Owens que puntava l’ensag de la victòria dels seus: 28-24 e de la desillusion bèla dels catalans.
Dimenge, un viatge complicat espèra los Dragons çò del segond actual: Castleford, batut aqueste dimenge d’un punt a Salford: 13-12. Morgan Escarré passa la penalitat que permet a Wigan d’acabar a 16 pertot contra los Gigants d’Huddersfield e de prene la primièra plaça al classament.
Dijòus, Leigh aviá infligit una cinquena desfaita als Lops malautejaires de Warrington: 22-8. Divendres, Hull dominava Widnes 32-12 e Leeds preniá lo pas sus Wakefield: 38-14 .
Saludarem la bèla victòria dels U-19 catalans sus lors correspondents de Saint Helens: 50-28 (amb 8 transformacions, un ensag e una penalitat pel dobertura Lucàs Albèrt).
Cup: un pichon torn per Tolosa
Lo Tolosa Olimpic aviá balhat un jorn de repaus a de quadres del club. Se presentèron fàcia a Batley amb una formacion rejovenida que s’inclinèt: 34-16.
Los Canadians de Toronto passan aqueste torn de Cup amb una victòria a Londres: 30-26.
Aqueste dimenge 26 de vèspre, pel compte del Championship, los occitans (tresens al classament) aniràn desfisar los segonds: los Featherstone Rovers.
NRL
En Austràlia, solas doas esquipas an ganhat las tres primièras partidas: la Tempèsta de Melbourne (victoriosa dels Bròncos de Brisbane: 14-12) e los Poletons que ganhan tanben 14-12 a Penrith.
Divendres, se tendrà lo dèrbi bèl de Sydney entre los Poletons e los Lapinons.
Mesa a jorn en Elèit 1
Lo calendièr d’Elèit 1 se metiá a jorn amb lo debanament de partidas en retard: los Dragonets batèron aisidament los Bròncos de Tolosa: 62-8. Dimenge, lo campion Limós se’n remet a dos tombats de Guiraud per ganhar a Vilanòva d’Òlt: 16-14 e St-Gaudenç bat Albi: 40-22.
Pel compte de la 17a jornada, dissabte, Avinhon e l’AS Carcassasona se disputaràn una plaça qualificativa dins los 4 primièrs sus la pelena sintetica de Sant-Ruf alara qu’Albi reçauprà los Bròncos tolosans e Vilanòva reçauprà los Bròncos de Palau.
Dos rescontres en tèrra audenca dimenge: un desequilibrat FC-Lesinhan-Sent Gaudenç e una brava partida amb las plaças en cap de classament en jòc entre Limós e Dragonets a l’Agulha.
Mòstra sul XIII als Archius de Tarn
Fins al 17 de junh, los Archius Departamentals de Tarn presentan una mòstra dedicada al XIII dins lo departament. Nòstre espòrt arribèt en tèrra albigesa tre la virada acabada de l’esquipa de Joan Galia en Anglatèrra en 1934. Coneguèt un espandiment bèl fins a l’interdiccion per Vichèi. Mas lo XIII tornèt prene vam tre la Liberacion.
La mòstra prepausa d’articles, de fotografias, de trofèus, de malhòts, de sovenirs,… e los panèus balhan de bravas explicas sus l’enrasigament del XIII en tèrra tarnesa.
A la presentacion de la mòstra que l’estrena se’n farà aqueste divendres 24 de març en fin de matinada, s’ajustaràn doas conferéncias: l’una suls 80 ans de XIII a Realmont (26 d’abril), l’autra sul caminament del jogaire de l’escòla de rugbi a l’equipa de França (17 de mai).
Alan Roch

Imatge:
Fins al 17 de junh, los Archius Departamentals de Tarn presentan una mòstra sus l’istòria e l’enrasigament del XIII en País Albigés


text:
Dimècres, 4 d'abril de 2018, 03h00 Espòrt
Los 5 ensages de la victòria foguèron pels Dragons Catalans aqueste diluns de Pascas a Brutus fàcia als Gigants d’Huddersfield
Cal plan insistir sus l’importància del temps pascal en Super League e Championship amb sas quatre partidas de jogar en 15 jorns: un moment clau de la sason.
Dragons: espinas lo Divendres Sant, meleta per Pasquetas
Pels Dragons Catalans, divendres, lo viatge a Salford semblèt a tantas autras partidas d’aquesta sason amb una novèla e amarganta desfaita 36-12.
Diluns, a Brutus, fàcia a Huddersfield, lo primièr temps foguèt equilibrat (6-4 pels angleses a la pausa), mas los catalans marcavan tre lo retorn sus la pelena e se lançavan a l’ofensiva per marcar tres ensages de mai e ganhar largament 27-6. Ara, demòra d’esperar qu’aqueste retorn de flamba siá pas un fuòc de palha. Dissabte, es un adversari d’un tot autre calibre que vendrà a Brutus: Wigan.
Venquèron divendres e diluns: lo primièr del classament, St Helens contra Wigan 21-18 divendres, puèi 28 a 6 a Widnes diluns; Hull FC: lo classic dèrbi contra Hull KR de divendres 30-22 e contra Wakefield 27-26 diluns; Warrington: 32-18 contra Widnes divendres, 18-6 a Castleford diluns.
Tolosa: divendres que ritz e diluns que plora
En Championship, divendres, Tolosa s’entornèt plan content de Londres amb una victòria bèla: 36-16. Per contra, aqueste diluns a Blanhac, finiguèron a dos punts dels vesitaires canadians de Toronto: desfaita 24-22. Aquela victòria installa los canadians a la primièra plaça.
La Copa quitarà Carcassona
La Copa Lòrd-Derby jogava sos quarts de finala aquesta dimenjada.
Dissabte, Vilagalhenc-Argon afrontava Albi. Se vegèt pas una granda diferéncia dins lo jòc de las 2 formacions alara que lo VARL jòga en Elèit 2 e Albi en Elèit 1. A dètz minutas de la fin, los locals menavan 20-18, mas fin finala Albi se qualifica 28-20.
A Carcassona, lo revenge de la finala de l’an passat foguèt nharrut. A las iniciativas localas, Lesinhan opausèt un jòc tampat a una passa, mai destruseire que constructiu, que finiguèt que trauquèt las muralhas de Ciutat: 10-8 pel FCL.
Dimenge, Limós saupèt gardar sas distàncias amb Palau: 30-18. Diluns, a Brutus, los Dragonets corrissián tròp lèu per Avinhon: los paures bisons se faguèron manjar coma d'anhèls 50-12 pels catalans. Las mièjas finalas, tiradas al sòrt lo 11 d’abril de matin sus France 3 Sud, se jogaràn la primièra dimenjada de mai, alara que la finala es programada pel dimenge 10 de junh a Brutus.
En cap d’aficha de la jornada del campionat qu’arriba: la confrontacion aqueste dimenge 8 d’abril a l’Agulha entre Limós e Carcassona.
NRL: doas formacions a 4 victòrias
En Austràlia, aprèp 4 jornadas de competicion, doas esquipas an ganhat las 4 partidas: los Dragons de Sant Jòrdi-Illawarra e los Combatents neozelandeses. Uèit esquipas an doas victòrias e doas desfaitas. Al contra, los Raiders e Parramatta an perduts los 4 rescontres jogats.
Alan Roch
Que siague pas una parpèla d'agaça, macaniu!


text: Tot soent se parle deth besonh d’incorporar « saba naua » coma forma de renauiment d’un projècte, d’ua institucion, d’un partit, d’ua associacion. Ager podíem liéger enes diaris era expression « sang naua », en madeish sens, dilhèu coma forma mès viua e illustrativa. Tant era ua coma era auta, córrer que córrer pes sòns conductes, son vida que cor. E de viatges, fòrça viatges, ei sang que cau, e de vertat, tan arròia e ludenta que mos hè a virar eth cap. Era associacion de Donants de Sang dera Val d’Aran a organizat ua caminada pes carrèrs de Vielha (10 d’abriu, entàs 17.00 h, ena plaça dera Glèisa) damb motiu deth dia mondiau deth Donant de Sang, que se celèbre enguan en Barcelona. Vides que corren pera sang naua que tanti an de besonh. Sang naua que se balhe en un gèst senzilh e tan precís coma era agulha que tot just que punche. Mès non ei sonque sang que se da, son es nòsti talents per guarir e suenhar (e suenhar-mos) e portar ua vida mielhor, mès confortabla. Sang naua que mos dam, alavetz eth dia 12 d’abriu, en palai d’Espòrts (d’11.30 h a 21.00 h).


text:
Los scientifics èran pas encara d’acòrdi. Cèrts cercaires avián de donadas e d’autres cercaires d’autras. Aquò voliá dire que, de segur, encara se coneissiá pas plan quantas proteïnas conten cada cellula. Un fach que la comunautat scientifica compreniá pas en tot demandar un estudi definitiu.
Es çò qu’an fach los cercaires d’una còla de l’Universitat de Toronto, dirigits per Grant Brown. La resulta finala es d’aperaquí 42 milions de moleculas. E de saber aquel nombre es tanben important pr’amor que las proteïnas cellularas fan la majoritat del trabalh biologic dins las cellulas e tanben tenon lo còdi genetic ( l’informacion per crear de proteïnas l’an los gèns).
La causa de l’estudi foguèt la curiositat
Qualques scientifics d’aquela còla an confirmat que s’amassèron per analisar las donadas que las tenián los desparièrs laboratòris de biologia foncionala. “La cellula es una unitat de biologia foncionala, çò diguèt Brown, e èra curiositat naturala de voler conéisser quantas proteïnas i avián dedins e de quin tipe”.
Lo problèma èra arribat a uèi lo jorn pr’amor que, malgrat que mai d’un biològ ja aguèsse fach un estudi sus las proteïnas pendent d’annadas, las resultas èran balhadas amb d’unitats arbitràrias e per tant èra dificil de jónher entre elas las donadas dels diferents laboratòris que i avián trabalhat.
“Èra plan malaisit de poder dire quantas proteïnas i a dins tota cellula pr’amor que las donadas èran balhadas a de nivèls desparièrs”, çò confirmèt Brando Ho, de la meteissa universitat canadiana.
E per arribar de o saber la còla d’aquela universitat de Toronto decidiguèt de trabalhar amb una espècia de levadura sonada Saccharomyces cerevisiae. Aquò foguèt possible pr’amor que s’èra ja fach fins a 21 estudis desseparats qu’avián comptat quantas proteïnas ten la cellula de levadura. E ja i avián pro de donadas per calcular lo nombre de moleculas que i a dins las 6000 proteïnas contengudas dins una cellula de levadura. La resultas confirmèron quantas proteïnas i a dins cada cellula : aperaquí 42 milions de moleculas.
L’estudi tanben confirmèt que las donadas utilizadas daissarián predire çò que fasián las diferentas proteïnas. La resulta foguèt, fin finala, agradiva: “Es un estudi qu’ajudarà a tota la comunautat scientifica e d’autras comunautats, çò afirmèt Robert Nash, biològ del Centre de Donadas del Genòma (Genome Database), utilizat sus la planeta tota.
La Redaccion
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet, lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.


text:
29 juin 2011
Star Trufa, l'integrala
Per aqueles qu'an mancat un espisòdi e que son encara a se demandar qual es lo sens de l'univèrs, vaquí l'integrala_de_las_Aventuras_del_Star_Trufa. L'estiu es plan lo temps de las redifusions, non ? Anem, i aurà d'autres episòdis a la dintrada (o benlèu pas, veirem ben).
07 juin 2010
Star Trufa 6
Espòc, Totdós e Lèulèu an descoberta una bauma misteriosa, amb de creaturas afrosas que se pòt pas dire. D'efièch, de còp que i a, val mai se calar... Per dintrar es aicí : Star_Trufa_6
30 mai 2010
Star Trufa 5
Lo coisinièr del Star Trufa compta una nombrosa marmalha. Amb aquò, lo manjar se pòt plan dire qu'es colectiu ! A taula ! : Star_Trufa_5
24 mai 2010
Star Trufa 4
Aqueste còp, Espòc e Lèulèu fan un pauc de torisme. Per la visita es aici : Star_Trufa_4
14 mai 2010
Star Trufa 3
Vos sentissetz flaconet, patracon, tilhós... colpable de quicòm, de segur, mas de qué ? Coma los de la còla del Star Trufa, benlèu qu'auriatz plan besonh d'un psi. Lo tresen episòdi es aicí : Star_Trufa_3
12 mai 2010
Star Trufa 2
S'en passan de causas dins lo Star Trufa ! Lo capitani canta, lo segond s'afana e lo mecanician se despacienta. Aqueste còp, se trata d'un ordenator desvariat e d'un vegetal subredotat... Pel segond episòdi, clicatz sus Star_Trufa_2
06 mai 2010
Star Trufa 1
E òc ! L’avenir de l’occitan es dins lo cosmòs ! Se vos pensatz qu'es pas possible, es que pichons avetz pas pro agachat de siencia-ficcion. Alara, sens crénher ges de procès, La Cabra e lo Lop Prod. son anats panar dins los classics : La Guerra de las Estelas e La Passejada de las Estelas (en globisch lengatge : Star Wars & Star Trek). Aquí donc lo Primièr_episòdi_de_las_aventuras_del_Star_Trufa E n’i aurà d’autres !


text:
Un article de Wikiccionari.
Adieu a totes, vos desiram una brava benvenguda aicí!
Pr'amor de sa tòca de diccionari, lo Wikiccionari vòl donar las entresenhas mai completas e mai neutras possiblas sus totes los mots o locucions, utilizats a l'ora d'ara o temps passat, oralament o per escrich d'en primièr en occitan mas tanben dins totas las autras lengas, vivas o mòrtas. Son objectiu es essenciament descriptiu en far de l’occitan la basa del diccionari en evitar de voler presentar una solucion unica coma la sola causida possibla o en far de causidas criticablas e pas pro fondamentadas. De per son ambicion de referéncia scientifica, deu ensajar d'èsser neutre dins sas dintradas en respectar la diversitat dialectala e lexicala e defugir pasmens çò que podrián semblar de solucions personalas o de còdis grafics divergents de las practicas majoritàrias (valent a dire las grafias classica e mistralenca). Cal saber servar a la lenga sa dignitat, tot se pòt pas escriure e las referéncias explicativas e complementàrias en cas de dobte seràn benvengudas
Vaquí çò que trobarètz dins lo Wikiccionari:
Nòstra ambicion es d'i botar tanben:
Lo Wikiccionari pòt porgir a mai:
E mai totes los afixes e caractèrs utilizats per escriure los mots.
Sètz actualament sul Wikiccionari, es a dire lo Wiktionary occitanofòn. Existís en efièch de Wikiccionaris dins fòrça autras lengas. Agachatz en aqueste prepaus la pagina dels autres Wikiccionaris o lo sit http://wiktionary.org qu'acampan los principals projèctes.


text:
Es lo jorn de la Sant Joan, lo dimècres 24 de junh, que Robèrt Lafont es partit. Una data que vei treslusir fuòcs bèls per una nuèch corteta, pròcha de la data simbolica del solstici d'estiu. Nascut a Nimes lo 16 de març de 1923, aquela cara bèla de l'istòria europenca del sègle XXen es defuntada a Florença. Ende Occitània o Toscana, ciutadan d'Euròpa e del mond, Robèrt Lafont quitèt pas de s'adreçar al mond tot e d'obrar dins maites domenis. Es un dels mai bèls pensaires del mond occitan contemporanèu.
Es lo divendres 4 de decembre de 2009 a partir de 6 oras de vèspre (a res non còst) al CIRDÒC ou Centre Inter Régional de Desvelopament de l'Occitan a Besièrs (plan del camp de març) que se debanarà una serada a l'entorn de l'escrivan-pensaire occitan e europenc.
Aquela serada titolada Velhada al canton prepausarà intervencions e testimoniatges de pròches e d'amics que costejèron l'òme. La paraula circularà puèi liurament per daissar s'exprimir totas las personas que desiran intervenir dins un esperit de convivéncia.
Lo musicaire-cantaire Jan-Maria Carlotti interpretarà d'unes tèxtes del poèta al son de sa guitarra. Projeccions de pichons filmes e d'unas fotografias seràn difusits. Un manja-drech dinatòri acabarà aquela serada bèla dobèrta a cadun.
Entresenhas: mission@cirdoc.fr ou 04 67 11 85 17.


text:
Mississipí (Estat)
Mississipí es un estat dels Estats Units d'America. Confronta a l'oèst Loïsiana e Arkansas, al nòrd Tennessee, a l'èst Alabama e al sud lo golf de Mexic. L'Estat ten son nom del flume Mississipí.
L'estat a una populacion d'aperaquí 3 milion de personas. Es lo 32en pus estendut e lo 32en pus poblat dels 50 Estats americans. Situat al centre de l'Estat, Jackson n'es la capitala e la pus granda vila, amb una populacion d'aperaquí 175,000 personas.
Istòria[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]


text:
Marxa Beret damb bromes e quauque clar.
Acumulacions de 10 a 15 cm en còtes nautes, ath torn de 5 cm en còta 1.000.
Temperatures heiredes encara que normaus entara epòca (-2°/6° en hons de Val; -8°/-4° en còta 2.000).
Eth deluns, eth maitin serà fòrça caperat damb precipitacions moderades e puntuauments intenses e còta de nhèu sus es 700 m; pera tarde es nheuades seran un shinhau mès fèbles e era còta pujarà cap as 900 m. Era nheuada serà fòrçaimportanta eth vessant sud. Acumulacions de 25 a 30 cm en zònes nautes e d'uns 10 cm en Vielha. Vents fèbles deth Sud-est.
Temperatures diürnes en descenuda (-2°/3° en hons de Val; (-6°/-4° en còta 2.000).
Eth dimars pendent era maitiada e prumères ores deth maitin contunharàn es cèus corbidi damb quauques precipitacions fèbles que serien de nhèu en totes es còtes. Pera tarde se dauriràn clari. Acumulacions de 10 a 15 cm en còtes nautes. Vents fèbles deth Nòrd.
Temperatures en descenuda (-5°/2° en hons de Val; -12°/-8° en còta 2.000).


text:
Crits e chitadetas
Crits e chibiteges (Viskningar och rop en V.O) es un filme de n'Ingmar Bergman sortit en 1972, lo mai important e personal amai abotit dempuèi Persona (1966).
Somari
Sinòpsi[modificar | modificar la font]
N'es a se morir n'Agnese d'un càncer de l'utèr que la fa fòrca sofrir.
Per li n'ajudar a luchar contra tota aquesta dolor, lai venguèron ambedoas siás sòrres Karin e Maria mas la que de verai se n'entreva d'ela es la lor sirventa Anna.
Lo patiment d'Agnese metrà en evidéncia los problèmas existents a l'endintre d'aquela familha que las doas sòrres reagisson d'un biais molt diferent a la sòrt de la lor malastrada sòrre quitament se totas doas se ne destacan amb excessiva facilitat.
Las quitas relacions amb los lors marits es pro trebol.N'es Karin una femna freja, quasiben frigida e n'a gesses contactes amb lo sieu marit Fredrik, quand Maria çò que d'ela s'ignòra gaireben del tot lo siu espós e ne trantalheja ges per lo s'enganar amb lo doctor David.
Demest los glacials rapòrts personals, l'unica persona de còr del relat es n'Anna, la sirventa que dempuèi moltas annadas s'ocupa d'Agnese.N'arriba quitament a far coma se la s'alachava coma un neninon, remembre de la siá pròpria filha mòrta tròp jove.
Aprèp las funeralhas l'ostal de familha es vendut e n'Anna es embandida amb per sol recòrd lo jornal personal de n'Agnese, mentre las doas sòrres se ne daissan frejas, glacialas que non sai.
Generic[modificar | modificar la font]
còla tecnica[modificar | modificar la font]
- maquilhatge: Cecilia Drott & Börje Lundh
Interprèts e personatges[modificar | modificar la font]
- Harriet Andersson: Agnese
- Kari Sylwan: Anna
- Ingrid Thulin: Karin
- Liv Ullmann: Maria (& la maire de Maria...)
- Erland Josephson: David, lo doctor
- Henning Moritzen: Joakim, marit de Maria
- Anders Ek: lo paire Isak
- Inga Gill: narratritz
- Linn Ullmann: filha de Maria
- Ingrid von Rosen [1] una espectatritz
- Lena Bergman: Maria pichona
- Lars-Owe Carlberg: un espectator
- Malin Gjörup: la filha d'Anna
- Greta Johansson emplegada de las pompas funèbras
- Karin Johansson: emplegada de las pompas funèbras
- Ann-Christin Lobråten: una espectatritz
- Börje Lundh: un espectator
- Rossana Mariano: Agnese pichona
- Monika Priede: Karin pichona
Analisi[modificar | modificar la font]
Prèmis e guerdons[modificar | modificar la font]
- 1973: Grand Prèmi de la Comission Superiore Tecnica del Festenal de Canas
- 1973: Prèmi Guldbagge - Suècia de la melhora actritz per Harriet Andersson
- 1973: Prèmi Guldbagge - Suècia del melhor filme
- 1973: Prèmi National Board of Review - Nòva York del melhor filme estrangièr
- 1973: Prèmi National Board of Review - Nòva York del melhor realizator
- 1973: Prèmi New York Film Critics Circle del melhor filme
- 1973: Prèmi New York Film Critics Circle del melhor realizator
- 1973: Prèmi New York Film Critics Circle del melhor scenari
- 1973: Prèmi New York Film Critics Circle de la melhora actritz per Liv Ullmann [2]
- 1973: Prèmi National Society of Film Critics del melhor scenari
- 1973: Prèmi National Society of Film Critics de la melhora fotografia per Sven Nykvist
- 1974: Oscar de la melhora fotografia per Sven Nykvist
- 1974: David di Donatello al melhor realizator (amb David especial per Harriet Andersson, Kari Sylwan, Ingrid Thulin e Liv Ullmann...)
- 1974: Prèmi Bodil - Danemarc del melhor filme europèu
- 1974: Riban d'argent del melhor realizator estrangièr [3]
- 1974: Prèmi Kansas City Film Critics del melhor filme estrangièr
- 1974: Prèmi Kansas City Film Critics Circle del melhor realizator
- 1975: Prèmi Jussi - Finlàndia del melhor filme estrangièr
- 1975: Prèmi Círculo de Escritores Cinematográficos - Espanha del melhor filme estrangièr
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) Crits e chitadetas sus Bergmanorama...
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]

{{DEFAULTSORT:Crits e chitadetas]]
- ↑ ...o Bergman... que n'es la cinquena molhèr d'en Bergman...
- ↑ ... a paritat amb lo siu ròtle dins Utvandrarna / Los Emigrants de Jan Troell Suècia 1971...
- ↑ ... idem Nastro d'argento, decernit pel Sindacato Nazionale dei Giornalisti Cinematografici Italiani...


text:
La revista Lo vira solelh (ivèrn de 2016) publica la traduccion en occitan de la brocadura de l'Ofici de torisme de la vila de Cèus dedicada als luòcs de la vila consacrats a la cultura nòstra : jardin dels Felibres, plaça Frederic Mistral, institut Florian...
L'ocasion de ne saupre un pauc mai sus aquestes luòcs e suls òmes que lai visquèron.
La tradicion felibrenca a Cèus remonta a la descubèrta dau tombèu de Joan Peire Claris de Florian, en 1878, per de poètas d'origina provençala : Pau Arena e Valèri Vernier. E desempuèi, la tomba de Florian es venguda un luòc de romavatge per lei representants dau Felibritge, una societat literària creada en Provença per Frederic Mistral en 1854. Ansin nasquèt una tradicion. Totei leis ans, leis Occitans « montats » a París, se recampan lo printemps au Jardin dei Felibres.
1 - Lo jardin dei Felibres
Adobat lòng de la glèisa Sant Joan Baptista, au 47 de l'avenguda dau President Franklin-Roosevelt, aqueste jardin assostava la tomba de Florian enjusqu'en 2014, que deguèt aquí èstre transferida segond la lèi au cementèri municipau. Florian, autor dramatic, romancièr e poèta es nat a Sauve dins lo Gard en 1775. Publiquèt en 1792 sei Fablas, son òbra la mai coneiguda a l'ora d'ara. Fuguèt gentilòme dau duc de Penthièvre (1725-1793) qu'èra a l'epòca proprietari dau tenement e comandant de la garda nacionala dau temps de la Revolucion. Florian fuguèt incarcerat en julhet de 1794, liberat après la fin de Robespierre, moriguèt a Cèus au mes de setembre de la mema annada. Menèron sei rèstas a costat de la glèisa, en 1836, quand se deguèt tranferir lo cementèri comunau en fòra dau centre de la vila ; li restèron fins a 2014. Es aquí qu'en 1839 li dreiçèron son bust que Jaume-Auguste Fauginet faguèt d'après un retrach d'Eugèni Deveria, bust pagat per una soscripcion nacionala que li participèron lo rei Lois Felip amb sa sòrre, la princessa Adelaïda, felens dau duc de Penthièvre.
Lei bustes escampilhats dins lo jardin son aquelei d'eminents Felibres qu'obrèron a París o a Cèus, a l'excepcion d'aquèu que fuguèt dreiçat aquí en 1887 a la glòria de Teodòr Aubanèu, poèta e imprimèire d'Avinhon.
Notarem qu'un primier bust de Frederic Mistral (1830-1914), que fondèt lo Felibritge e aguèt lo prèmi Nobel de literatura en 1904, fuguèt raubat en 1987. Fuguèt remplaçat en 1990 per una còpia dau bust d'Amy qu'es au musèu de Malhana.
Seguir l'avenguda dau President Franklin-Roosevelt, en direccion dau centre vila.
2 - La plaça Frederic Mistral
La denomèron ansin en 1931, en testimòni de l'interèst de la vila de Cèus per lei manifestacions felibrencas.
3 - L'ostau de Florian
Se tròba au canton de la carrièra deis Escòlas e de la carrièra Florian. Es aquí que lo poèta moriguèt lo 14 de setembre de 1794. Demorava de costuma a la Meinajariá, aquí onte i a uèi l'androna dau mercat.
A la mòrt dau duc de Penthièvre, pausèron de sagèus sus totei sei bens, e Florian deguèt logar de que se lotjar modestament dins aqueste ostau, qu'an dempuèi tot refach. Se pòu veire la placa comemorativa sus lo capiau oèst, dau costat de la carrièra Florian.
Contunhar la carrièra deis Escòlas e prendre sus la drecha la carrièra Margarida Renaudin, traversar la carrièra Houdan enjusqu'a la bibliotèca municipala.
4 - L'institut Florian
Seccion especializada dins la lenga e la literatura deis país d'òc onte lei documents (libres e brocaduras) son classats segond lei sièis mantenènças dau Felibritge : Aquitània, Auvernha, Gasconha, Aut Lengadòc, Lengadòc-Rosselhon, Provença. Mai de 7000 títols que se consultan sus plaça.
Traversar la plaça dau generau De Gaulle e contunhar la carrièra Houdan vèrs l'oèst, la carrièra Teodòr Aubanèu, testimòni mai de la tradicion felibrenca de Scèus.
5 - Lo cementèri
Dubèrt en 1814 per remplaçar lo vielh cementèri qu'èra au centre de la vila (entre la carrièra deis Imbergèras e la carrièra deis Escòlas). Es aquí dins aqueste cementèri que lei Felibres de la region parisenca se recampan totei leis ans a la fin de sei rescòntres per rendre omenatge a dos de seis ancians, Ceans d'adopcion : Josèp Lobet (1874-1951), originari de Montpelhièr e mantenèire de la tradicion dei fèstas annualas, capiscòl de la Societat dei Felibres de Paris/Amics de la lenga d'Òc, e Leon Ancely (1890-1971), tolosan, animator actiu d'aquelei fèstas felibrencas (leguèt a la vila de Cèus sa bibliotèca personala qu'es a la basa de l'Institut Florian). Dempuèi 2015 que se deguèt mudar de plaça sa tomba, rendon tanben omenatge aquí a Florian.


text:
Civilizacion micenèa
La civilizacion micenèa es una civilizacion dau Temps dau Bronze de l'Antiquitat grèga. S'estend aperaquí de 1500 avC a 1150 avC e son apogèu es situat entre 1400 e 1200 avC. Es originària dau sud de Grècia e se desvolopèt pauc a pauc a l'entorn de la Mar Egèa. Sei centres principaus èran Micenas, Pilos, Tirint en Peloponès e Gla en Beocia.
Son declin comencèt a partir dau sègle XIII avC per de rasons mau conegudas. Lei principalas son l'invasion dei Dorians o dei Pòples de la Mar, de conflictes intèrnes o encara una tiera de catastròfas naturalas. Vèrs la fin dau sègle XIII, la màger part dei centres micenèus principaus èran destruchs, sovent en causa d'un eveniment brutau coma un incendi. Puei, una segonda tiera de destruccions, vèrs leis annadas 1125-1100 acC, marca la fin de la civilizacion micenèa.


text:
En un partit en que non sabèrem sentenciar enes ocasions qu’auèrem, passam ronda ena Copa de Midi en ua victòria pera minima. Des d ’un començament, ja se veiguèc era manèra en qu’ anàuem a jogar es dus equips. Era U.E. Bossòst portaue era iniciatiua deth jòc en tot sajar de combinar era pilota ; en cambi, eth Cazaril F.C. contundéncia defensiua tamb fòrça fautes e fòrça permisividad per part der arbitre que non volèc saber arren de totes es fautes laguens der àrea.
Artenhèrem eth solet gol deth partit en ua jogada en que Miguel treiguèc ràpit ua fauta en nòste camp e Pèir se desembraçèc de dus jogadors deth Cazaril entà marcar eth 1-0. Auèrem ua auta clara ocasion en un centro de Sergio que non podèc rematar Pèir e que Miguel shutèc dehòra tot solet. Tanben Felipe en ua gran volea que toquèc eth garròt, podia auer mercat un gran gol. Tamb 1-0 s’ arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat mès de lo madeish, fòrça fautes deth Cazaril que sajaue de parar eth joc der equip aranés. Ignasi en un gran shut des de dehòra der àrea auèc ua bona ocasion mès eth portèr deth Cazaril Louge, eth milhor deth sòn equip, desviaue entàth cornèr. Eth Cazaril auèc ua ocasion en cada mietat, ena prumèra Monchi paraue eth shut deth delantèr e ena dusaua mietat ère Alex eth que impedic qu’era pilota entrèsse laguens dera nòsta porteria.
Ath finau , classificacion justa e resultat cuert. Çò de pitjor, era lesion de Jorge e es tarjetes auriòles qu’ath finau siguèrem mès enta nosati per protestar que tath Cazaril per dar còps de pès.
Eth pròplèu partit torne eth campionat; jogam en Bossòst eth dissabte 9 d’octobre tàs 20 :00 contra er equip deth Montasruc.
U.E. Bossòst: Monchi, Dani (65’ Madrid), Juanka, Marc , Felipe, Javi, Jorge (20’ Alex), Sergio, Miguel (75’ Javi Castet), Ignasi e Pèir .
Tarjetes auriòles:Dani, Juanka, Pèir.
Trainer: Jordi.
Cazaril F.C. : Louge, Tajan, Croizet, Deyaud, Angla I, Burgan, Perisse, Jouanny, Plana, St Raymond, Angla II. Remplaçant: Sentignan.
Tarjetes auriòles:Burgan, Angla II.
Trainer: Laffont J. Marc.
Gols: 1-0 Pèir (15’).
Arbitre: Hubert Marc.


text:
Fòrça de van der Waals
En quimia, lo tèrme de fòrça de van der Waals fa referéncia originariament a quina forma que siá de fòrça intermoleculara; malgrat tot, dins l'usatge modèrne, tend a far referéncia a de fòrças intermolecularas en relacion amb las fòrças causadas per la polarizacion de las moleculas. Lo nom proven del quimista neerlandés Johannes Diderik van der Waals que documentèt pel primièr còp aquelas interaccions. Lo potencial de Lennard-Jones sovent s'emplega coma un modèl aproximat per las fòrças de Van der Waals en foncion de la distància.


text:
Hello there! Welcome to our weekly digest of Wikipedia activity.
Articles
Aquela setmana, 41 autors an fach 330 cambiaments a 174 diferents articles. los 20 melhors articles de la setmana:
- Roman (36 cambiaments per 1 autors)
- Minsk (11 cambiaments per 2 autors)
- Mondòri (9 cambiaments per 2 autors)
- Sant Desideri sota Aubenàs (7 cambiaments per 1 autors)
- Disposition Matrix (6 cambiaments per 1 autors)
- Donzac (Gironda) (5 cambiaments per 1 autors)
- Lo Puget Rostanh (5 cambiaments per 2 autors)
- Sant Julien le Roux (4 cambiaments per 1 autors)
- Cardan (4 cambiaments per 1 autors)
- Bastet (4 cambiaments per 2 autors)
- Estadi Montanenc (4 cambiaments per 1 autors)
- Mauborguet (4 cambiaments per 1 autors)
- Carn cultivada (4 cambiaments per 1 autors)
- Pearlette Louisy (3 cambiaments per 1 autors)
- Veguèir (3 cambiaments per 1 autors)
- Valerauga (3 cambiaments per 1 autors)
- Segonda Crosada (3 cambiaments per 1 autors)
- Gabarnac (3 cambiaments per 1 autors)
- Eugène Varlin (3 cambiaments per 2 autors)
- Maulion (3 cambiaments per 2 autors)
Articles novèls
Los dètz articles modificats mai activament creats la setmana passada
- Carn cultivada (4 cambiaments per 1 autors)
- Estadi Montanenc (4 cambiaments per 1 autors)
- Castèth de Benauja (3 cambiaments per 1 autors)
- Union Esportiva Montalban (3 cambiaments per 2 autors)
- Union Esportiva Montalbanesa (3 cambiaments per 1 autors)
- Castras Olimpic (2 cambiaments per 1 autors)
- Espacitemps (1 cambiaments per 1 autors)
- Provença Rugbi (1 cambiaments per 1 autors)
- Union Esportiva Carcassonesa (1 cambiaments per 1 autors)
Discussions
Las discussions mai activas:
Estadisticas
Qualques chifras de la setmana passada:
- 32 membres enregistrats e 9 membres pas enregistrats an fach 330 cambiaments a 174 articles
- Los membres pas enregistrats an modificat 14 11 articles
- 1 que los robòts an fach 4 cambiaments a 4 articles
Qu'es aquò
Aquèste projècte recupera una lista dels cambiaments recents de la setmana mercé als Wikimedia Tool Labs, e distribuís de messatges electronics amb MailChimp. Còde e mai disponibles sus GitHub. Creat per Stephen LaPorte i Mahmoud Hashemi.


text:
Igòs e Sent Saturnin
Igòs e Sent Saturnin[1] (oficialament en francés Ygos-Saint-Saturnin) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens lo departament de las Lanas e la region d'Aquitània.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Las duas comunas d'Igòs e Sent Saturnin qu'eston aduadas en 1822.[2]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ La toponimia de l'Institut occitan que dona Igòs-Sent Saturnin mes l'usatge occitan qu'ei de hornir "e" enter los noms de las comunas aduadas
- ↑ Site Cassini de l'EHESS


text:
Dimars, 21 de febrièr de 2017, 03h00 Espòrt
Wigan ganha lo trofèu de campion del Mond dels clubs (mas serà pas aisit de beure dins la Copa!)
La dimenjada tretzista, tranquilla al país, èra marcada pel campionat mondial dels clubs.
Los angleses mai fòrts que los australians
Ongan, se tenián solament dos afrontaments entre los dos emisfèris. Dissabte, Warrington ganhèt contra los Bròncos de Brisbane: 27-18.
Dimenge, 21 000 espectators seguiguèron la partida entre Wigan e las Làmias de Cronulla, per la supremacia mondiala dels clubs. Dins lo primièr temps, los angleses marcavan dos còps per lor alièr Joë Burgess e lo Morgan Escaré ajustèt una transformacion. Los australians descobriguèron los embelinaments de l’arbitratge anglés. Tre la represa, Escarré embrumava la defensa advèrsa, mandava son centre Gildart a l’ensag e transformava. Los australians finiguèron que marquèron a un desenat de minutas de la fin. Mas fasián tròp de fautas de man e d’indisciplina. Sus la còrna, Burgess confirmèt la victòria anglesa: 22-6.
Doas partidas èran al programa de la Superliga: dijòus, Salford ganhèt 30-20 cò dels Gigants d’Huddersfield; divendres, Leigh resistiguèt a Leeds, amb Eloi Pelissièr melhor jogaire de la partida, mas perdèt: 17-14.
Los Dragons jogaràn tre dijòus cò d’Hull-FC. Los autres 5 rescontres se jogaràn divendres: Leigh-St Helens (refortit per l’èx-Dragon Zeb Taia), Huddersfield-Wakefield, Warrington-Castleford, Leeds-Salford e Wigan-Widnes.
Tolosa se passeja
Los tolosans contunhan de descobrir lo Championship amb d’esquipas de nivèls plan diferents. Dissabte, a Blanhac, plantèron dètz ensages als Dewsbury Rams per ganhar 56-2.
Dos desplaçaments cò de clubs istorics son al programa dels occitans: dimenge a Bradford, puèi lo dimenge seguent 5 de març a Halifax.
Vòls de punts, aquí n’as!
En Elèit 1, dissabte a Sant Estève, Carcassona capitèt plan l’entamenada e menèt 22-12, amb tres ensages per lor joquèr medical Sigismeau. Una ocasion d’ensag vendemiada a la represa e la partida cambièt d’èime: victòria finala pels Dragonets 39-26. Albi fa un pas d’importància cap a la seisena plaça qualificativa en ganhant a Vilanòva 32-28. Avinhon bat aisidament la resèrva tolosana: 36-18.
Aprèp los 80 punts passats a Tolosa, Lesinhan ne passa 76 (76-0 per èsser precís; 14 ensages de marcats, amb 4 per l’èx-Drac Ben Pomeroy) a Palau, e Limós se mòstra sens pietat pels Orses de Sent Gaudenç: 60-10.
Plaça als quarts de la Copa
Febrièr s’acabarà amb la tenguda dels quarts de la Copa Lòrd Derby que prepausaràn las partidas St Gaudenç-Lesinhan, dissabte; Vilafranca-Albi, Bao-Carcassona e Vilanòva-Limós.
La logica voldriá una qualificacion de las tres formacions audencas e d’Albi per las mièjas finalas.
Alan Roch