text:
Perspectiva (representacion)
La perspectiva se definís coma la projeccion sus una superfícia bidimensionala d'un fenomèn de tres dimensions. Per èsser representada jos forma d'un dessenh (ensemble de linhas, formas e superfícias) s'aplican de mecanismes grafics estudiats per la Geometrica descriptiva, que permeton una reproduccion precisa o analitica de la realitat tridimensionala.
Lo fenomèn perspectic se manifèsta especialament dins la percepcion visuala de l'èsser uman — vejatz l'article perspectiva (vision)— Aquel fenomèn fa qu'un individú percep, per exemple, doas linhas parallèlas coma drechas secantas. Es solament una de las formas de perspectiva, matematicament existisson d'autras formas, pas percebudas per l'èsser uman.
Malgrat que la perspectiva siá un dels principals camps d'estudi de la Geometria Descriptiva, son estudi es fòrça anterior a aquela. Los pòbles grècs ja avián de nocions de fenomèn perspectiu. Pendent lo periòde medieval, amb la modificacion de la vision del monde una granda partida de la coneissença teorica sul subjècte se perdèt, que la tecnica representativa de la perspectiva. Foguèt pendent la Renaissença que la perspectiva foguèt prigondament estudiada e desvolopada, dubrissent lo camin de sa sistematizacion per l'estudi matematic d'aquel subjècte a travèrs de la Geometria Descriptiva.
Somari
- 1 Istòria e evolucion
- 2 Las diferentas formas de perspectiva espaciala
- 3 Utilizacions de la perspectiva
- 4 Nòtas e referéncias
- 5 Vejatz tanben
Istòria e evolucion[modificar | modificar la font]
Perspectiva abans la Renaissença[modificar | modificar la font]
Dins divèrsas civilizacions, abans la Renaissença o fòra d'Euròpa, s'utilizèt un sistèma de perspectiva mai o mens explicitament formalizat. Se pòt mencionar la perspectiva de las pinturas preïstoricas, aquela dels Grècs puèi dels Romans de Pompèi, aquela de la pintura bizantina[1].
La codificacion del sistèma de la perspectiva a la Renaissença[modificar | modificar la font]
Aprèp l'usatge de la perspectiva simbolica (ont los personatges prenon la talha de lor importància simbolica dins la representacion), la codificacion de la perspectiva umanista europèa se desvolopa en Ómbria, al mitan del sègle XV, jos l'influéncia de l'òbra de Piero della Francesca : d'intuïcion, de mejans tecnics, la perspectiva ven teoria matematica. Pasmens, dempuèi 1435, Alberti, dins De la Pintura fa l'elògi « dels visatges pintats que donan l’impression de sortir dels quadres coma se foguèsson escultats. » Per aquò, vòl « qu’un pintre siá instruit, tan coma possible dins totas las arts liberalas, mas (…) subretot que possedís ben la geometria » definissent coma aquò los premicièrs d'una teorizacion de la perspectiva.
Exemples de perspectiva d'òbras de la Renaissença[modificar | modificar la font]
Fresca de Masaccio[modificar | modificar la font]
Aquela pintura de Masaccio es una de las primièras (1428) mostrant un esfòrç particular. Sola la faciada del bastiment d'esquèrra es representada en perspectiva monofocala centrada amb un punt de fugida, S'agís d'una estapa dins la descobèrta complèta de la perspectiva per la Renaissença ; lo quadre complet es pus simetric, possedís tanben una paret de drecha en perspectiva e un balet. Remarca : lo plan orizontal en dejós del balet, amb sas fustas, es una perspectiva tot juste evocada. Aquela faciada es un plan vertical perpendicular al plan del quadre. Al contrari lo plan orizontal del sol es pas malonat, es pas en perspectiva. Se pòt remarcar tanben que l'uèlh del pintre es al meteis naut que los uèlhs dels personatges depès.
La perspectiva de bas en naut[modificar | modificar la font]
Melozzo de Forlì foguèt un celèbre mèstre de la perspectiva, coma son disciple Marco Palmezzano.
La Ciutat ideala (de Piero della Francesca ?)[modificar | modificar la font]
La vista en dessús es un quadre de 1475. Aquela fasa de la « descobèrta » de la perspectiva, lo pintre tractèt fòrça causas : los cercles orizontals son representats per d'ellipsas, los plans tractats en perspectiva son los verticals d'esquèrra e de drecha coma lo sol malonat. Lo cèl aquel meteis ressembla a un plafon orizontal que la perspectiva es evocada per de rengs de nivòls parallèls que lor interval respècta mai o mens la règla de descreissença. L'uèlh del pintre es a un naut compatible amb son passatge par la pòrta del batistèri. A aquela epòca, se pòt encara remarcar que lo bastiment central, independent de las necessitats scenograficas, foguèt fòrça util per evitar de se pausar la question de l'infinit.
Aureòlas[modificar | modificar la font]
La causida de la perspectiva va fins a cambiar la forma de las aureòlas dels personatges sants en ne dessenhant pas pus lo cercle perfèch de la pintura bizantina, mas una ellipsa confòrma a l'espaci construit perspectiu seguent la posicion du personatge que la pòrta.
Las diferentas formas de perspectiva espaciala[modificar | modificar la font]
Las perspectivas espatialas formalizadas dempuèi la Renaissença an pas totjorn existit e foguèron pas las darrièras; se distinguisson per lor rigor matematica, an qualques caracteristicas comunas :
- una vision monoculara ;
- la projeccion d'una partida de l'espaci sus una superfícia, lo « quadre » ;
- lo pintre es immobil, la scèna es immobila, lo regardaire es immobil (se descriu pas l'istòria la Storia, mas l'espaci) ;
- lo pintre a lo braç tan long coma vòl ;
- l'uèlh del pintre es pas limitat per l'angle de vision, pasmens que vei « davant » ;
- l'uèlh del regardaire es supausat d'èsser situat a la meteissa posicion que l'uèlh del pintre.
Segon que s'adopta una o autra varianta dins la causida de las posicions dins l'espaci de l'uèlh e del quadre, s'obten divèrsas variantas d'aquela perspectiva. La superfícia-quadre es un plan que pòt èsser plegable coma lo cilindre o un non-plan pas plegable coma l'esfèra.
La perspectiva es una de las tecnicas de basa del dessenh e se distinguís entre autres la perspectiva axonometrica e la perspectiva conica dita perspectiva monofocala centrada amb punt(s) de fugida. L'usatge de la geometria permet de construire los imatges resultants. Plusors tipes d'instruments de traçats, los perspectografs, ajudèron lo dessenhaire dempuèi l'Edat Mejana per realizar aqueles dessenhs.
Se lo quadre es plan e se l'uèlh del pintre es a l'infinit, la perspectiva es axonometrica. Amb doas variantas usualas : se l'uèlh es « a l'infinit » sus la diagonala principala dels 3 axes Ox, Oy, Oz la perspectiva es isometrica, se l'uèlh es a l'infinit sus l'axe Oy, aquel es amagat, siam en geometria descriptiva.
Se l'uèlh del pintre es a distància finida del quadre, la perspectiva es conica. Se de mai lo quadre es plan, s'obten d'interessantas proprietats de convergéncias sus lo quadre de drechas parallèlas dins la realitat.
La perspectiva axonometrica o perspectiva cilindrica[modificar | modificar la font]
Aquel tipe de perspectiva consèrva los repòrts entre tota longor presa segon una direccion de l'espaci e aquela meteissa longor mesurada sus la representacion que ne fa lo dessenh.
Ne va del meteis biais dels repòrts entre la realitat e sa representacion per de superfícias d'objèctes situats dins de plans parallèls.
Pasmens, lo repòrt de las mesuras de l'objècte amb sa representacion es constant solament segon una direccion de drecha donada e vària amb la direccion de la drecha o del plan que se considèra.
Cal distinguir en primièr las axonometrias drechas e las axonometrias oblicas.
Las axonometrias drechas correspondon a de projeccions ortogonalas sul plan del dessenh. L'objècte dessenhat es supausat situat segon un axe perpendicular al quadre de projeccion. Dins aquelas axonometrias, las esfèras son representadas per de cercles. Aqueles metòdes de dessenh en perspectiva s'utilizan fòrça, mas lor detalh depend d'un biais complicat dels angles d'observacion.
Dins la practica, s'utiliza a vegadas de perspectivas dimetricas (conservacion de las longors segon doas direccions) e subretot la perspectiva isometrica (conservacion de las longors segon tres direccions situadas a 60° las unas a respièch de las autras.)
Las axonometrias oblicas correspondon a de projeccions de l'objèctes de dessenhar segon un axe non perpendicular al quadre. Dins las representacions estandard, s'utiliza aquel tipe de perspectiva solament dins lo cas particular dich "cavalièira". Uèi, la perspectiva cavalièira (en primièr creada per los militars per estudiar la balistica e las fortificacions per saber quand se pòt tirar al canon suls cavalièrs) es encara a vegadas utilizada dins de videojòcs per visualizar una granda superficia de jòc. Lo plan vertical (xOz) es en grandor vertadièra, l'angle de fugida de (Oy) es 30° o 45° par exemple, lo coeficient de fugida es sovent 0,5.
La geometria descriptiva : teorizada per Gaspard Monge, la geometria descriptiva utiliza de projeccions ortogonalas sul minimum de plans de projeccion necessari a la resolucion d'un problèma d'interseccion entre doas superfícias per exemple. Es frequent qu'utilize solament dos plans de projeccion (frontal e orizontal), doncas doas perspectivas axonometricas coordenadas.
La perspectiva conica[modificar | modificar la font]
La perspectiva conica foguèt inventada per Filippo Brunelleschi en 1415 davant lo batistèri de Florença. Aquela invencion dubriguèt la via de la Renaissença artistica. Dempuèi aquela epòca, demorèt la perspectiva dominanta dins lo domeni artistic.
S'agís d'una projeccion segon un faissèl de drechas passant per un meteis punt (l'uèlh, o lo regardaire) sus una superfícia (lo quadre).
D'un punt de vista practic, s'utiliza de punts de fugida per traçar las direccions, e la representacion de las distàncias s'acorchís a dicha que l'objècte s'alunha del regardaire.
La perspectiva curvilinèa[modificar | modificar la font]
La perspectiva curvilinèa es una tecnica de traçat de perspectiva que se vòl raprochar de l'imatge retinian (projectat sus l'esfèra de l'uèlh), mas que lo pòt fa la perspectiva classica que lo limit es de 40° (de -20° a +20°). Extrapola la construccion de l'imatge fins a representar un angle de vision de 180° doncas fins a prendre lo cercle per quadre del dessenh.
Resòlv lo problèma de la perspectiva lineara que prevei solament la diminucion dels objèctes en prigondor, oblidant la diminucion laterala. Segon Leonardo da Vinci: « la perspectiva curvilinèa, que rend compte de las distorcions en largor, correspondriá mai als efèits de la vision »[2].
Foguèt tanben fòrça desvolopada per Maurits Cornelis Escher en version limitada a un panorama, coma dins l'imatge de 1753, dins sas recèrcas sus la perspectiva cilindrica e es tanben utilizat dins los dessenhs animats pels decòrs devent de representar una rotacion de camèra.
Utilizacions de la perspectiva[modificar | modificar la font]
La perspectiva s'utiliza dins fòrça domenis :
- L'engana l'uèlh e en particular per l'anamorfòsi ;
- lo decòr de teatre ;
- l'arquitectura, amb la perspectiva accelerada que visan a fa paréisser pus longa una pèça que o es en realitat.
- Dins lo dessenh industrial per visualizar la forma generala de las pèças, o d'ensembles de pèças.
- Se pòt trobar de traças dins la construccion d'illusions d'optica coma lo triangle de Penrose e los dessenhs d'Escher.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Rapid expausat sus la diferéncia amb la perspectiva lineara.
- ↑ (fr)La Perspective curviligne per André Barre e Albert Flocon ed. Flammarion, 1968
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Illusion d'optica
- Anamorfòsi
- Pintura murala
- Punt de fugida
- Engana l'uèlh
- Sintèsi d'imatge 3D
- Perspectograf
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- 1435: Leone Battista Alberti, De Pictura (1436).
- 1505: Jean Pélerin Viator, De Artificiali Perspectiva, Toul
- 1545: Sebastiano Serlio
- 1576: Jacques Androuet du Cerceau
- 1583: Giaccomo Barozzi da Vignola, Las doas règlas de la perspectiva practica
- 1604: Hans Vredeman de Vries
- 1932: Erwin Panofsky, La perspectiva coma forma simbolica.
- 1998: (fr) D. Raynaud, L’hypothèse d’Oxford, essai sur les origines de la perspective, Paris, PUF, 1998.
- 1999: (fr)Daniel Arasse, L'Annonciation italienne. Une histoire de perspective, Paris, Hazan, 1999.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Analyse mathématique de la perspective - Sciences.ch


c: text/html

text:
Myrmecobiidae
La familha Myrmecobiidae compòrta un sol genre :
- Myrmecobius Waterhouse, 1836
Aqueste genre compòrta el-meteis una sola espècia, lo mirmecobi apelat tanben lo formiguièr marsupial o nunbat, apartenent al genre Myrmecobius.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : TSN 552314 Myrmecobiidae Waterhouse, 1841 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Myrmecobiidae (en)
- Referéncia NCBI : Myrmecobiidae (en)
- Referéncia CITES : familha Myrmecobiidae (fr+en) (sul sit de l’UNEP-WCMC)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gasterosteiformes
Los Gasterosteifòrmes es un òrdre de peisses de nadarèlas raionadas inclusent un nombre de tipes familiars, demest los quals las espina-bècs, los peisses-tubes e los ipocamps. L'òrdre compren aperaquí 260 espècias gropadas en 11 familhas.
Dins los gasterosteifòrmes, lo pelvís es pas jamai ligat al cleithra dirèctament, e los òsses orbitosfenoïde e basisfenoïde del maxillar inferior son absents. Lo còrs es sovent en partida o complètament recobèrt de placas dermicas.
Los dos sosòrdres Gasterosteoidei e Syngnathoidei tanben son estats renjats coma dos òrdres pròches.
Somari
Lista de las familhas[modificar | modificar la font]
Sosòrdre dels Gasterosteoidei[modificar | modificar la font]
Sosòrdre Syngnathoidei[modificar | modificar la font]
- Pegasidae (pesolh de mar)
- Solenostomidae (peisses-tubes fantaumas)
- Syngnathidae (peisses-tubes e ipocamps)
- Indostomidae
- Aulostomidae (peisses trompetas)
- Fistulariidae (peisses cornet)
- Macroramphosidae (peisses becadas)
- Centriscidae (peisses cambaròtas)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia FishBase : òrdre Gasterosteiformes (en) (+traduction (fr))
- Referéncia FishBase : òrdre Syngnathiformes (en) (+traduction (fr))
- Referéncia Fauna Europaea : Gasterosteiformes (en)
- Referéncia ITIS : TSN 166361 Gasterosteiformes (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Gasterosteiformes (en)
- Referéncia NCBI : Gasterosteiformes (en)


text:
Fenomenologia
Etimologicament fenomenologia vòl dire sciéncia dels fenomèns. Lo mot foguèt utilisat per qualques autors dels sègles XVIII e XIX (Hegel, Fenomenologia de l'Esperit).
Mas los succès dins l'usatge del mot se deu a l'escòla de fenomenologia que la volontat èra de sistematisar l'estudi e l'analisa de las estructuras dels actes de la consciéncia [1]
Fondada al començament del sègle XX per Edmund Husserl, la fenomenologia s'espandèt per un cercle de disciples dins las universitats de Göttingen e Munic en Alemanha (Edith Stein, Martin Heidegger, Max Scheler, Nicolai Hartmann), e lèu se propaga, en particular en França (mercés a la traduccions e trabalh d'Emmanuel Levinas, de Jean-Paul Sartre, de Maurice Merleau-Ponty e de Paul Ricoeur) e als Etats Unis d'America (Alfred Schütz e Eric Voegelin), sovent amb alunhament critica al respècte als primièrs trabalh d'Husserl, mas sens jamai que siá abandonada sa volontat fondamentala de demorar cap a l'experiéncia viscuda.
Somari
La fenomenologia de Husserl[modificar | modificar la font]
Mai qu'una fenomenologia i a puslèu, doncas, de fenomenologias. Aquela del fondador, Husserl, se caracteriza per partir d'un camp donat inaccessible per cap autre mejan que siá pas la reflexion: quand s'abstenèm (ἐπoxή[2]) de prendre en compte l'actitud natural que considèra que siam dins una realitat natural que nos entorna, quand doncas dins un acte de compreneson immediata constatam nòstras experiéncias viscuda, siam capables de liurar a la recerca lo camp de la consciéncia pura, que fin finala es ont es question de quin que siá subjècte per a l'òme. La fenomenologia es l'analisi possible de la consciéncia pura. Doncas en utilisan un metòde reductor similar al dobte cartesian, mas efectuat amb mai de moderacion. I a doncas un certans parallelisme entre la consciéncia pura (fenomenologica) e el cogito cartesian.
L'estudi de las esséncias, lo percaç d'una filosofia transcendentala, la volontat d'èsser una sciéncia exacta, la descripcion dirècta de la nòstra experiéncia e l'intencionalitat, son de tèmas caracteristics de la fenomenologia husserliana.
La fenomenologia d'Heidegger[modificar | modificar la font]
Martin Heidegger torna prendre aquel camp privilegiat de l'experiéncia umana, abandona lo camin reductor husserlian, los objectius del fondador, tot en ensajant d'estudiar la problematica inerenta dins la biais d'èsser un Òme. Una fenomenologia ligada amb l'existencialisme. Mas, en volent estudiar lo camp pròpi de l'existéncia umana, la fenomenologia pareis èsser per Heidegger un passatge en revista d'aquò qu'existís(una ontologia).
La fenomenologia de Sartre[modificar | modificar la font]
Lo camp fenomenologic de Jean-Paul Sartre pensava que nòstras idèas son fruches de nòstra experiéncia en situacions quotidianas, e que los libres e òbras teatrala que descrivon aquelas experiéncias fondamentalas an la meteissa valor que los ensags discursius generats per la teorias filosoficas
La fenomenologia de Merleau-Ponty[modificar | modificar la font]
Maurice Merleau-Ponty, dins l'etapa que s'hi apropa més, abòrda lo camp fenomenologic coma una experiéncia de percepcion e corporala, plena de significacions, que provòcan una preséncia privilegiada, aquela de l'òme, encarnat dins un còs, enracinat a las causas que l'entornan. L'autor insistís sul fach que la fenomenologia es un movement, es un estil: que siá pas acabament e son aparéncia d'esbòç son pas de signes d'un fracàs, mas quicòm inevitable perque la fenomenologia a per tasca de revelar lo mistèri del monde e lo mistèri de la rason.
Referéncies bibliograficas[modificar | modificar la font]
- Edmund Husserl. Ideen zu einer reinen Phänomenologie und phänomenologischen Philosophie, libre I, Allgemeine Einführung in die reine Phänomenologie, L'Aia, Martinus Nijhoff, 1976. Tèxte de las tres primièras edicions, Gesammelte Werke (Husserliana), vol.III/1.
- Martin Heidegger. Sein und Zeit, Tubingen, Max Niemeyer Verlag, 1979.
- Jean-Paul Sartre. L'être et le néant, Paris, Gallimard,1953.
- Maurice Merleau-Ponty. Phénomènologie de la perception, París, Gallimard, 1945.
- Paul Foulquié. Dictionnaire de la langue philosophique, París, Presses Universitaires de France, 1982.


text:
Loishats
Loishats[1] (Louchats en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, administrada peu departament de Gironda e la region d'Aquitània. .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las atestacions medievalas son : en 1273, Lassatz (sic), en 1274, Lloyssat e Leissatz (homines de~), Luyssato (en latin, Gascon Register A, n°44-1).
Ernèst Negre (TGF, I, p. 489), a prepaus de Luchapt (Vienne, Louchac au sègle XV) e de Luchat (Char.-Mar.) prepausa lo nom de persona roman Lupius, = sufixe latin -acu(m).
Bénédicte Boyrie-Fénié causís lo nomen Lugissius, shens escartar completament Lupius. L'explicacion supausa una evolucion locala deu sufixe -ac > ats.
Dens un article de 2013 de la revista País Gascons , Miquèu Audoièr constata 1) que plan de comunas girondinas an una finala en -s qu'es pas etimologica e que 2) Mèste Verdièr, autor bordalés, atèsta de la prononciacion -ts per -cs. La solucion serè Loishac au plurau, damb valor probabla de collectiu (los Loishacs = los abitants de Loishac), çò que mena a la grafia Loishacs (prononciat coma Loshats) prau nom deu lòc e de la comuna.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- Ernèst Negre, Toponymie générale de la France, Droz, Genève, 1991.
- Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des Communes [de] Gironde, Cairn, Pau, 2008.
- Miquèu Audoièr, Ua solucion unica a un problèma doble : lo grop -ts, fonetica istorica e toponimia, País Gascons n°269, pp. 8-9, Ortès, Noveme-Deceme 2013.


text:
Castin
[[Categoria:Wikipèdia:esbòs Modèl:Esbòs/paramètres comuna de Gers]]
Castin[1][2][3] (Castin en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània, situada dens lo departament de Gers e la region de Mieidia-Pirenèus .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Castin Es una municipalitat situada al centre del departament del Gers, en lo airal urban de Auch a aperaquí 5 quilomètres de Auch.
Castin est une commune située au centre du département du Gers, dans l'aire urbaine d'Auch à environ 5 kilomètres d'Auch.
Castin ei una comuna situada au centra deu departament de Gers (32), dans la zona urbana d'Aush a 5 km d'Aush.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Luòc de produccion deus vins Costalats de Montastruc (VDP).
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
En tot seguir tamb es gestions entà baishar ua linha electrica e ua conduccion d’aigua enquiath Santuari de Montgarri.
Contunhar tamb es ahèrs de restauracion dera glèisa e der entorn de Nòsta Senhora de Montgarri.
Eth collectiu Lengua Viua premanĂs entara dimenjada 27 e 28 de junhsèga diuèrses activitats tĂ hestejar era vintau Corsa “Aran per sa Lengua”,
Eth dissabte 27 i aurà jòcs e condes tara mainadera ena plaça deth Conselh ath long deth maitin . Aguestes activitats se desvoloparà n segontes era edat des mainatges. Ena vrespada d’aqueth madeish dia, ei previst que s’i represente tanben, ena madeisha plaça, ua òbra de teatre ena lengua pròpria d’Aran.
Aué (27-06-2013) tàs 20:30 ores conferéncia sus "En temps dera Querimònia" a cargue deth doctor en Istòria medievau Sr. Joan Busqueta, ena sedença deth Conselh Generau d'Aran"
Dia 28 de junh inauguracion dera exposicion "Capèles e santets d'Aran" tàs 19:00 ores ena Glèisa de Sant Joan d'Arties. Tanben i aurà lòc era presentacion dera revista Tèrra Aranesa núm. 12
Â
Â


text:
1851
Aquesta pagina concernís l'an 1851 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
En setembre, lei revòutats Taiping capitèron de conquistar sa premiera vila fortificada après la presa de Yong'an. Dins lo nòrd de China, començament de la Revòuta dei Nian après una venguda deis aigas catastroficas dau Fluvi Jaune.


text:
KwaZulu-Natal
Lo KwaZulu-Natal (sovent sonat simplament KZN o Natal) es una província de Sud-Africa eissida de la fusion de l'anciana província de Natal amb lo bantostan zolo de KwaZulu.
Cap a 1830 la part nòrd èra lo reialme zolo e la part sud foguèt brevament una Republica boer sonada Natalia (1839-1843). En 1843 aquesta darrièra venguèt una colomia britanica: la colonia de Natal; la tèrra zolo (KwaZulu en zolo) demorèt independenta dusca en 1879.
La província es dicha la "província jardin" e es la tèrra de la nacion Zolo. Dos pargues naturals : lo iSimangaliso Wetland Park e lo uKhahlamba Drakensberg Park, foguèron declarats Patrimòni Mondial de l'Umanitat per l' UNESCO. Situada al sud-èst del país, la província ten una longa còsta subre l' Ocean Indian. Confronta tres autras províncias e los païses vesins de Moçambic, Swaziland, e Lesotho. Sa capitala es Pietermaritzburg e la pus granda vila Durban.


text:
Gastrotricha
Anatomia[modificar | modificar la font]
Los gastrotriches son d'animals pichons que despassan pas 4 mm de long, amb simetria bilaterala, recobèrts d'una cuticula ornamentada mas non quitinosa. En defòra de lor farinx e de lor tube digestiu complet, an pas que de protonefridias, i a ni sistèma respiratòri, ni sistèma circulatòri. Per contra, lor sistèma nerviós es plan desvolopat amb un sistèma de sedas sensorialas.
Classificacion[modificar | modificar la font]
Se ne còmpta environ 430 espècias en dos òrdres.
- qualques genres
- Chaetonotus
- Dactylopodola
- Lepidodermella
- Macrodasys
- Tetranchyroderma
- Turbanella
- Urodasys
Ecologia[modificar | modificar la font]
Animals marins o dulçaquicòlas dels intersticis dels depaus sedimentaris.


text:
Campings à la une
- Filtrer par :
- Départements
- AudeGardHéraultLozèrePyrénées-Orientales
- Villes
- AigaliersAigremontAigues mortesAigues vivesAiguezeAimarguesAlesAllegreAlzonAnduzeAramonArgilliersArpaillargues et aureillacArphyArreArrigasAsperesAubaisAubordAubussarguesAujacAujarguesAulasAumessasAvezeBagardBagnols sur cezeBarjacBaronBeaucaireBeauvoisinBellegardeBelvezetBernisBessegesBez et esparonBezouceBlandasBlauzacBoisset et gaujacBoissieresBonnevauxBordezacBoucoiran et nozieresBouillarguesBouquetBourdicBragassarguesBranoux les tailladesBreau et salagosseBrignonBrouzet les alesBrouzet les quissacCabrieresCaissarguesCalvissonCampestre et lucCamprieuCanaules et argentieresCannes et clairanCardetCarnasCarsanCassagnolesCastelnau valenceCastillon du gardCausse begonCaveiracCavillarguesCendrasChambonChamborigaudChusclanClarensacCodognanCodoletColliasCollorguesColognacCombasCompsConcoulesCongeniesConnauxConqueyracCorbesCorconneCornillonCourryCrespianCrosCruviers lascoursDeauxDionsDomazanDomessarguesDourbiesDurfort et st martinEsperouEstezarguesEuzetFlauxFoissacFonsFons sur lussanFontanesFontarechesFournesFourquesFoussignarguesFranquevauxFressacGagnieresGailhanGajanGallargues le montueuxGallicianGaronsGarrigues ste eulalieGaujacGeneracGenerarguesGenolhacGoudarguesIssiracJonquieres st vincentJunasL ardoiseL estrechureLa bastide d'engrasLa bruguiereLa cadiere et camboLa calmetteLa capelle et masmoleneLa grand combeLa levadeLa roque sur cezeLa rouviereLa vernaredeLamelouzeLangladeLanuejolsLasalleLaudunLaval pradelLaval st romainLe cailarLe garnLe grau du roiLe martinetLe pinLe viganLecquesLedenonLedignanLes anglesLes magesLes plansLes plantiersLes salles du gardonLezanLioucLiracLogrian florianLussanMalons et elzeMandagoutManduelMarcouleMarguerittesMarsMartignarguesMaruejols les gardonsMassanesMassillargues attuechMauressarguesMejannes le clapMejannes les alesMeynesMeyrannesMialetMilhaudMolieres cavaillacMolieres sur cezeMonobletMonsMontagnacMontaren et st mediersMontcalmMontclusMontdardierMonteilsMontfauconMontfrinMontignarguesMontmiratMontpezatMoulezanMoussacMusNages et solorguesNavacellesNersNimesNotre dame de la rouviereOrsanOrthoux serignac quilhanParignarguesPeyremalePeyrolesPommiersPompignanPont d'heraultPont d'heraultPont de rastelPont saint espritPonteils et bresisPort camarguePortesPotelieresPougnadoressePoulxPouzilhacPuechredonPujautQuissacRedessanRemoulinsRevensRibaute les tavernesRivieresRobiac-rochessadouleRochefort du gardRochegudeRodilhanRoguesRoquedurRoquemaureRoussonSabranSaint ambroixSaint andre de roquepertuisSaint christol les alesSaint denisSaint gillesSaint hippolyte du fortSaint jean de ceyrarguesSaint jean de maruejols et avejanSaint jean de valeriscleSaint jean du gardSaint julien de la nefSaint julien de peyrolasSaint laurent d'aigouzeSaint nazaireSaint paulet de caissonSaint privat de champclosSaint quentin la poterieSaint victor de malcapSainte cecile d'andorgeSalazacSalindresSalinellesSanilhac sagriesSardanSaumaneSauveSauveterreSauzetSavignarguesSazeSenechasSernhacServasServiers et labaumeSeynesSommieresSoudorguesSoustelleSouvignarguesSt alexandreSt andre d'olerarguesSt andre de majencoulesSt andre de valborgneSt bauzelySt benezetSt bonnet de salendrinqueSt bonnet du gardSt bresSt bressonSt cesaireSt cesaire de gauzignanSt chaptesSt christol de rodieresSt clementSt come et maruejolsSt croix de caderleSt dezerySt dionizySt etienne de l'olmSt etienne des sortsSt felix de pallieresSt florent sur auzonnetSt genies de comolasSt genies de malgoiresSt gervaisSt gervasySt hilaire d'ozilhanSt hilaire de brethmasSt hippolyte de catonSt hippolyte de montaiguSt jean de crieulonSt jean de serresSt jean du pinSt julien de cassagnasSt julien les rosiersSt just et vacquieresSt laurent de carnolsSt laurent des arbresSt laurent la vernedeSt laurent le minierSt mamert du gardSt marcel de careiretSt martialSt martin de valgalguesSt maurice de cazevieilleSt maximinSt michel d'euzetSt nazaire des gardiesSt paul la costeSt paul les fontsSt pons la calmSt privat des vieuxSt roman de codieresSt sauveur camprieuSt sebastien d'aigrefeuilSt siffretSt theodoritSt victor des oulesSt victor la costeSte anastasieSumeneSylverealTavelTharauxTheziersThoirasTornacTresquesTrevesUchaudUzesVabresVallabreguesVallabrixVallerarguesValleraugueValliguieresVauvertVenejanVerfeuilVergezeVers pont du gardVestric et candiacVezenobresVic le fesqVilleneuve les avignonVillevieilleVissec
Filtrer selon les disponibilités :
9 Camping(s) partenaire(s)
Gard
100 emplacements
Ce camping 3* vous accueille au coeur du village provençal de montfrin. situé sur 2.5 ha bien arborés, plein de quiétude, il offre un cadre en pleine verdure à l'ombre des acacias. sur les berges du gardon, au bord de la rivi...
242 emplacements
Entre cévennes, méditerranée et provence, nîmes fait figure d'exception culturelle, riche de ses nombreuses influences à la fois romaines et hispaniques, provençales et camarguaises. pour des vacances familiales et reposante...
160 emplacements
Vieux pays marqué par la réforme, ancienne terre d’élection pour l’élevage des vers à soie ou les cultures en terrasses, les cévennes sont beaucoup plus qu’un balcon du massif central tourné vers la méditerranée. a...
230 emplacements
Au coeur de la vallée de la cèze, entre cévennes et côtes du rhône, allègre-les-fumades est une commune thermale et touristique de 2500 hectares arborés à l'écologie préservée. ce camping 4 étoiles est beua comme un ja...
200 emplacements
Situé au centre d'une région connue, c'est un point de départ pour toutes vos excursions : nîmes, avignon, arles, uzès, la camargue, les cévennes et bien sûr à 1km, le célèbre pont du gard. en bordure du gardon, le campi...
132 emplacements
Le camping le barralet ***surplombe de 30 m les gorges du gardon. situé à 6 km du pont du gard et à 9 km du duché d' uzès, le camping le barralet vous propose ses 132 emplacements qui s'étendent sur 3 hectares, avec un acc...
60 emplacements
Camping familial au cœur d'un charmant village typique du gard provençal. situé au croisement des villes d'orange, d'uzes, d'avignon et de nîmes, le vieux verger vous offrira un cadre verdoyant et un environnement agréable.
Situé dans une forêt de chênes verts à l'aplomb des fameuses cascades du sautadet et du village classé de la-roque-sur-cèze, le camping les cascades vous offre de larges et ombragés emplacements où vous passerez de mémora...
200 emplacements
Dans le gard à 3km du célèbre pont du gard, vestige de l'aqueduc romain, entre nîmes, uzès et avignon s'étend le domaine de la soubeyranne. entre languedoc et vallée du rhône, remoulins commune très commerçante, est idé...


text:
Guyencourt-sur-Noye
Dyincourt-su-Noé en picard ( Guyencourt-sur-Noye en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a traversat pel riu Noye.
La commune est traversée par la rivière Noye.
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1692, lo toponyme s'escriviá Guiencourt.
Qualques armas de silex an #èsser d'amassadas sul territòri de la comuna.
Lo vilatge poiriá aver-i agut una forma vertebrada dempuèi l'epòca mérovingienpas.
En 1692, le toponyme s'écrivait Guiencourt.
Des armes de silex ont été trouvées sur le territoire de la commune.
Le village pourrait avoir eu une forme structurée dès l'époque mérovingienne.


text:
Agot (riu)
Agot es un riu situat en Lengadòc, Occitània. Es un afluent de Tarn.
Geografia[modificar | modificar la font]
Pren sa font dins lo Pargue Natural Regional del Naut Lengadòc dins los monts d'Espinosa en Naut Lengadòc (departament d'Erau) e se geta dins Tarn a Sant Sulpici (departament de Tarn).
Lo riu a sa font al som d'Espinosa, près de l'aigavèrs. Las aigas que rajan al versant sud se dirigisson cap a la Mar Mediterranèa, mas las aigas d'Agot elas, rajan sul pendís nòrd-oèst, del costat atlantic e se van getar dins Tarn, doncas puèi dins Garona per s'acabar dins l'Ocean Atlantic.


text:
Gauchin-Légal
Gauchin-Légal es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Gauchin-Lo-Gal Deu lo sieu nom al Gal una pesada pèira #que se desplaçava « per magia » davant la pòrta de las esposas desleialas. A dempuèi estiu enchaînée.
La municipalitat se desservie per la rota départementale 341 dicha Cauçada Brunehaut en en connectant Arras a Thérouanne.
Gauchin-le-Gal doit son nom au Gal une lourde pierre qui se déplaçait « par magie » devant la porte des épouses infidèles. Elle a depuis été enchaînée.
La commune est desservie par la route départementale 341 dite Chaussée Brunehaut reliant Arras à Thérouanne.


text:
Microtubul
Los microtubuls que son estructuras de la cellula eucariòta. Que son formats per la polimerizacion d'un dimèrs de duas proteïnas (la tubulina a e la tubulina B) e, segon lo grad mei o mens avançat d'aquesta polimerizacion, que son mei o mens long. Que hen partida de l'esqueleta de la cellula (aperat citoesqueleta) e la loa capacitat de créisher e de mermar qu'ei utilizada per realizar los procès cellulars qui demandan moviments dehens lo citoplasma (lo liquid interior dens lo quau e banhan lo organet cellulars amassas) de la cellula : lo movement de vesiculas (per realizar ua secrecion), la migracion deus cromosòmas (aus qui son la mitòsi e la meïòsi) e la citocinèsi (la separacion d'ua cellula en mair en duas cellulas hilhas un còp acabada la division cellulara.
Estructura[modificar | modificar la font]
Duas proteïnas, ua tubulia a e ua tubulina B que forman un dimèr. Per polimerizacion, mantun dimèrs que forman un protofilament. Fin finala, 13 microfilaments en ceucle que forman un microtubul.


text:
Honshū
Honshū en japonés : 本州 es la pus granda illa de Japon; es desseparada de Hokkaidō al nòrd per l'Estrech de Tsugaru, e de Shikoku al sud per la Mar Interiora de Seto, e al sud-oèst de Kyūshū per l'Estrech de Kanmon. Es la setena pus granda e la segonda pus poblada illa al mond après l'illa de Java.
L'illa mesura 1300 km de long e entre 50 a 230 km de larg, e sa superfícia totala es de 230 500 km², aperaquí 60% de la superfícia totala de Japon. .
Montanhosa e volcanica, Honshū coneis de tèrratrems frequents (lo Grand tèrratrem de Kantō daumatgèt fòrça Tòquio en setembre de 1923); lo suc pus naut es lo volcan actiu del Mont Fuji a 3776 m, que ne'n fa la setena illa pus nauta del mond. I a fòrça rius, inclús lo riu de Shinano, qu'es lo pus long de Japon. Lo clima es temperat, mas existís una diferéncia marcada entre los costats èst e sud (còsta pacifica o interiora), e los costats oèst e nòrd (còsta de la mar de Japon). Una cadena de montanha ocupa Honshū dins tota sa longor, a mai del Mt. Fuji, los Alps japoneses son caracteristics d'Honshū.
La populacion es de 98 352 000 abitants (en 1990; en 1975 èra de 89 101 702), concentrada dins las tèrras bassas disponiblas, mai que mai dins la plana de Kantō ont 25% de la populacion totala demòra dins lo Grand Airal de Tòquio, qu'inclutz las vilas de Tòquio e Yokohama, Kawasaki, Saitama e Chiba. La màger part de l'industria es localizada dins la region entre Tòquio e las vilas costièras del sud d'Honshu, inclutz Kyoto, Osaka, Nagoya, Kobe, e Hiroshima.
L'economia sus la còsta nòrd-oèst de la Mar de Japon es mai que mai la pesca e l'agricultura[1]; Niigata es senhalat coma un important productor de ris. Las planas de Kantō e Nōbi produson de ris e d'ortalissas. Yamanashi es una zona màger de la produccion de frucha, Aomori es famosa per sas pomas.
Lo centre istoric inclutz Kyoto, Nara, e Kamakura.
L'illa es devesida en cinc regions e conten 34 prefecturas, inclusa la metropòli de Tòquio. Las regions son Chūgoku (oèst), Kansai (sud, èst de Chūgoku), Chūbu (centre), Kantō (èst), e Tōhoku (nòrd).
Las prefecturas son:
- Chūgoku — Hiroshima, Okayama-ken, Shimane-ken, Tottori-ken, Yamaguchi-ken.
- Kansai — Hyōgo-ken, Kyoto-fu, Mie-ken, Nara-ken, Osaka-fu, Shiga-ken, Wakayama-ken.
- Chūbu — Aichi-ken, Fukui-ken, Gifu-ken, Ishikawa-ken, Nagano-ken, Niigata-ken, Toyama-ken, Shizuoka-ken, Yamanashi-ken.
- Kantō — Chiba-ken, Gunma-ken, Ibaraki-ken,Kanagawa-ken, Saitama-ken, Tochigi-ken, Tokyo-to.
- Tōhoku — Akita-ken, Aomori-ken, Fukushima-ken, Iwate-ken, Miyagi-ken, Yamagata-ken.
Honshū es religat a las illas de Hokkaidō, Kyūshū e Shikoku per de tunèls o ponts. De nombroses ponts nòus foguèron bastits entre las illas de la mar interiora e entre Honshū e Shikoku (Pont de Akashi-Kaikyo e lo Pont Ohnaruto; Pont Shin-Onomichi, Pont Innoshima, Pont Ikuchi, Pont Tatara, Pont Ohmishima, Pont Hakata-Ohshima, Pont Kurushima-Kaikyo; Pont Shimotsui-Seto, Pont Hitsuishijima, Pont Iwakurojima, Pont Yoshima, Pont Kita Bisan-Seto , e lo Pont Minami Bisan-Seto), e tanben lo Tunèl de Seikan que religa Honshū amb Hokkaidō.


text:
Tren
Un tren o trin es un veïcul que circula sus ralhs e fa venir possible lo transpòrt ferroviari. Abitualament un tren consistís en un ensemble de veïculs connectats que son capables de se mòure ensemble lo long d'un camin de fèrre per carrejar de merças o de passatgièrs. Los axes dels vagons e locomotrices de camin de fèrre repausan sus una estructura rodanta nomenada bogi. La propulsion pòt venir de fonts diferentas. Sovent porgida per una locomotritz o per d'unitatsõ multiplas autopropulsadas. Los trens mai modèrnes son propulsats per de locomotrit z amb motors dièsel o electrics. Pels trens electrics la font d'alimentacion, l'electricitat, es aducha per de cables aerians o de ralhs suplementaris. La font d'alimentacion tradicionala dels trens foguèt la vapor, mas tanben los cavals, las còrdas o los cables, la gravitat, de mecanismes pneumatics e de turbinas de gas.
Lo Malhum Ferroviari Transeuropèu (sens Norvègia, Soïssa, Bulgaria e Romania) a una longor de 199 682 km, que 100 228 km electrificats.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Tipes de trens
- 2.1 Trens de passatgièrs
- 2.2 Trens de mercaderies
- 2.3 Autres tipes de trens
- 3 Cronologia de la granda velocitat
- 4 Album
- 5 Vejatz també
- 6 Referéncias
- 7 Bibliografia
- 8 Ligams extèrnes
Istòria[modificar | modificar la font]
Etimologia[modificar | modificar la font]
Lo mot « tren » es uèi ligat al camin de fèrre. Pasmens la sieuna origina es fluviala, pr'amor qu'existissiá dejà longtemps abans l'invencion del camin de fèrre.
Aquel mot o son equivalent es gaireben lo meteis en anglés, olandés, castelhan, catalan o italian que ven del francés trainer. Quauquas lengas germanicas, mai que mai l'alemand e las lengas escandinavas, utilizan zug, tåg e tog, aparentat al vèrb anglés to tug, que vòl dire traïnar.
Desvolopament tecnologic del tren dins l'istòria[modificar | modificar la font]
Aquel faguèt mai per la transformacion del monde e de l'umanitat que tot autre mejan de transpòrt, dempuèi que la barca venguèt la nau. Foguèt pels continents çò que foguèt la nau pels oceans. Ara se pòt veire l'automobila e l'avion coma mejans de transpòrt de granda velocitat pertot sus la tèrra e dins lo cèl a, mas abans, la nau e lo tren permetèron a l'òme de conéisser e dominar lo monde.
En un cort espaci de temps s'inventèt la ròda pauc abans la descobèrta que se podiá guidar un veïcul. Ambedós eveniments se passèron, segurament, en Mesopotàmia.
Origina possibla[modificar | modificar la font]
Los carris anavan per de canèlas parallèlas cavadas dins los camins d'Ur. Los abitants lèu se mainèron qu'aquelas rainadas, quand èran prigondas, mantenián los veïculs sens sortir d'una senda e sens damejar los ostals al costat d'ont passavan, dins las estrechas carrièras de las vilas regadas per Tigre e Eufrates. Mas tard cobriguèron las carrièras poscosas o enfangadas amb de lausas, daissant, exprès, las regas necessàrias perque los carris seguiscan un camin fixe. Cal pas oblidar que la carreta de quatre ròdas èra alavetz una invencion recenta, e que son axe posterior èra pas orientable. Foguèt l'epòca del veïcul guidat, mas pas encara aquela del camin munit de ralhs. Aquela idèa venguèt aprèp quand dins las vias rainada prigondament se pausèt, tot lo long, de troncs d'arbre partits per la mitat per evitar que las ròdas de las carretas s'enfanguen. Foguèron los primièrs ralhs. Sens dobte, aquel sistèma s'espandiguèt ont ploviá fòrça e ont la pèira mancava.
En sa forma primitiva la ròda d'aquel sistèma semblava un rotlament, e, los troncs d'arbre en escaire (avets o Melzes) clavats sus d'autres troncs pus corts en formant d'angles dreches constituissián la via de ralhs montats sus travèrsas. E mai se trobèt d'agulhas rudimentàrias.
A la Revolucion Industriala[modificar | modificar la font]
Al sègle XIX, en fòrça païses europèus comencèron a descobrir los vestigis d'aquel extraordinari Empèri Roman e apreissèron ciutats perfèitament traçadas amb sas fortificacions, espandits ostals de camp amb una espècia de calfatge central e aiga correnta, carrièras plan pavimentadas e tanben camins de pèiras dedicats per la circulacion de carretas amb de regas. Un d'aqueles camins se trobèt dins les Illas Britanicas, precisament ont s'enauçarà ben mas tard la gara de tren d'Abbeydore, a la frontièra d'Anglatèrra amb lo País de Galas.
Lo camin de fèrre arribèt amb la Revolucion Industriala apareissent en Anglatèrra durant los sègles XVIII e XIX.
Lo constructor de la primièra locomotiz lo 25 de julhet de 1814, que condiguèt mas tard en un tren, foguèt George Stephenson.
Lo destin inicial de la locomotiz se passèt dins las minas de carbon. En sa primièra demostracion capitèt arrossegar una carga de quaranta tonas a una velocitat de sièis quilomètres per ora.
En 1823, lo Parlament anglés aprovèt l'acte qu'assegurava a George Stephenson l'exclusivitat d'un projècte, que sa finalitat èra d'unir los vilatges de Stockton e Darlington per mejan d'una via ferrada.
Tipes de trens[modificar | modificar la font]
I a divèrses tipes de trens dessenhats per diferents usatges. Un tren pòt consistir en una combinason d'una o mas locomotoritz amb un o mas vagons i cada tren. Las vias ferradas pòdon èsser de diferentas largor. I a diferents tipes de trens: atmosferic, monorailh, LGV, maglev, mètro pneumatic, funicular e cremalhièra.
Los trens pòdon transportar passatgièrs, marchandisas o èsser mixtes.
Trens de passatgièrs[modificar | modificar la font]
Un tren de passatgièrs es un veïcul de transports de viatjaires. Lo tren pòt èsser una unitat multipla autopropulsada, o una combinason de locomotritz amb vagons o veituras. Los trens viatjan entre estacions o garas, ont los passatgièrs embarcan e desembarcan. Dins la majoritat dels cases, los trens de viatjaires an en un orari establit e dreches d'ocupacion privilegiat de via suls dels trens de marchandisa.
Trens de longa distància[modificar | modificar la font]
Los trens de longa distància viatjan entre diferentas vilas o regions e a vegadas entre diferents païses. A vegadas an un vagon restaurant per permetre als passatgièrs de manjar durant lo viatge. Lo tren de nuèch a vagons previst per dormir.
Tren de granda velocitat[modificar | modificar la font]
Los trens de granda velocitat (TGV) son de trens que circulan a de velocitats mejanas superioras a 200 km/h. Uèi ara lo material mobil pus modèrne pòt capiter lo 350 o 400 km/h amb granda seguretat. Lo primièr tren de granda velocitat foguèt lo japonés Shinkansen (tren bala) que comencèt de foncionar en 1964. Aqueles tipes de trens son competitius amb l'avion se la distància excedís pas 500 o 600 km.
Per causa de seguretat aquel tipes de trens pòdon pas circular per vias convencionalas, mas sus de linhas de grandas velocitat.
Maglev[modificar | modificar la font]
Lo maglev es lo nom d'un tren que fonciona amb la tecnologia de la levitacion magnetica, e la principala diferéncia amb los trens convencionals es qu'existís pas de contacte entre lo veïcul e la via e aquò es possible amb l'usatge de camps magnetics. Per poder atenher la velocitat de 500 km/h fa longtemps que i a de recèrcas en la tecnologia maglev.
Tren interurban[modificar | modificar la font]
Los trens interurbans son de trens qu'efectuan servici de connexion entre vilas. Pòdon èsser omnibus (arrèst dins totas las garas), express (arrèts dins las vilas pus grandas) o dirèctes (sens arrèst intermèdi).
Tren regional[modificar | modificar la font]
Un tren regional es un tren que connècta vilatges e vilas, lo parcors es pus grans que aquel dels trens interurbans e es pas solament lo ligam entre los principals centres de populacion mas tanben servís el transit local.
Trens de corta distància[modificar | modificar la font]
Tren de banlèga[modificar | modificar la font]
Qualques vilas an de malhums de trens de banlèga que servisson una vila e son entorn. Aquel sistèma es utilizat en airals metropolitans per satisfar la nauta demanda. Qualques vagons an zònas sens sètis, per demorar de pè, cargar bicicletas. En qualques cases los trens pòdon èsser de doble estatge.
Mètro[modificar | modificar la font]
Los trens metropolitans, de transit rapid o mètro son de trens amb una granda frequéncia de passatge e son separats dels autres mòdes de transpòrt e i a pas de passatges de meteis nivèl. Los mètros poden èsser sosterrats a travèrs de tunèls per tota la ciutat, mas tanben pòdon èsser totalament en superficia, en viaducte o mixte.
Tramvia[modificar | modificar la font]
Un tramvia es un tipe de tren de mendre capacitat, es un veïcul unic o mai d'un connectats. Circulan per las carrièras de la vila, a vegadas separats d'autres modes de transpòrt o d'autres partejan l'espaci amb la circulacion automobila.
Actualament la granda majoritat de tramvias utilizan cables aèris amb font electrica mas qualques vilas (coma Bordèu) començan de far circular tramvias electrics sens cables.
Tren leugièr[modificar | modificar la font]
Un tren leugièr es un tren qu'es a mièg camin entre un tramvia e un tren. A grandas frequéncias de passatge coma los mètros e a diferéncia d'aquel pòdon aver passatges de nivèl.
Monoralh[modificar | modificar la font]
Trens de mercaderies[modificar | modificar la font]
Un tren de marchandisa es un tren destinat al transport de merças o materials. La majoritat de marchandisas son transportades per tren, e per exemple als Estats Units d'America lo tren fa un usatge mai grans del trens de marchandisas que de passatgièrs.
Lo transport de marchandisas per tren es fòrça economic, subretot quand cal transportar material a forra borra de grandas distàncias, e tanben es mas eficaç energeticament que lo transport per carrièra. A partir de 32 km los còstes del transport poirián èsser ja efectiu.
Lo principal desavantatge del transpòrt ferroviari de marchandisas es lo manca de flexibilitat. Per aquela rason, lo tren perdut perdèt las empreses qu'utilizavan aquel tipe de transpòrt per passar al transpòrt per carrièra, alara que los govèrns encoratjan l'utilizacion dels trens de marchandisas.
Autres tipes de trens[modificar | modificar la font]
En mai dels trens de passatgièrs e de marchandisas, i a d'autres tipes de tren que s'utilizan per la construccion, mantenença e ensag pendent la construccion de las linhas de camin de fèrre. En Soïssa existís de trens d'urgéncias que s'utilizan en cas d'encendis dins los tunèls.
Los trens de trabalh consistisson en trens equipats amb motors per capitar operacions coma manipular, tractar, ensajar catenàrias, qualques uns son equipats de gruas, etc.
Cronologia de la granda velocitat[modificar | modificar la font]
- 1er octobre del 1964: inauguracion de la linha Tokaido Shinkansen, en Japon comença l'èra de la granda velocitat ferroviària. Creacion dels legendari trens bala que unís Tòquio a Osaka.
- 6 de març de 1974: Jòrdi Pompidor decidís dins son darrièr conselh dels ministres de crear un tren de granda velocitat en França.
- 26 de febrièr de 1981: lo TGV despassa la velocitat de 380 km/h, batent lo recòrd de velocitat sus linha ferrada.
- 22 de setembre de 1981: François Mitterrand inaugurèt los 417 km de la linha TGV entre París e Lion.
- 18 de mai de 1990: Una unitat del TGV-Atlantic circula a 515 km/h, fixant un nòu recòrd mondial de velocitat que demorèt pendent 17 ans.
- 2 de junh de 1991: Alemanha inaugura lo primièr servici regular de l'InterCityExpress (ICE) entre Hamburg e Munic.
- 13 d'abril de 1992: Espanha inaugura sa primièra linha de granda velocitat de Sevilha a Madrid amb los trens AVE, derivats del TGV francés.
- 14 de novembre de 1994: Lo primièr Eurostar percorrís l'Eurotunèl jos la Marga i realiza en tres oras son primièr viatge comercial entre París e Londres.
- 3 de Junh de 1998: Accident amb victimas mortalas dins un tren de granda velocitat. Un ICE alemand tusta a 200 km/h un pont: 101 mòrts e 88 ferits.
- 29 de genièr del 2001: Itàlia e Françasignan un acòrdi per unir Lion amb Turin amb una linha de granda velocitat. Circulacion prevista en 2015 e per aquò far cal construir un tunèl internacional de 52 km jols Alps.
- 3 d'abril de 2007: Una unitat V-150 (de dos estatges) del TGV francés capita 574 km/h sus la linha París-Estrasborg, batent lo recòrd de velocitat sus ralh.[1]
Album[modificar | modificar la font]
-
GE U20C in Indonèsia, #CC201-05
-
-
Vejatz també[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr) [1] Histoire d'un record du monde de vitesse sur rail. La Lettre de l’Union des ingénieurs CNAM avril 2009 [2].
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (ca)Quan el vapor movia els trens: la fabricació de locomotores per la Maquinista Terrestre i Marítima, Santiago Riera i Tuèbols, ed: Marcombo, 1998 ISBN 84-267-1160-X


text:
2007
Aquesta pagina concernís l'an 2007 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
- 25 d'abriu - 11 de julhet : Batalha de Thoppigala e victòria importanta de l'armada srilankesa contra lei Tigres de Desliurança de Tamil Eelam .
- 7 - 15 de junh : Guèrra civila entre lei movements Hamas e Fatah. Lo Hamas pren lo poder dins lo territori de Gaza.
- 15 - 19 de junh : Batalha de Chora entre la Coalicion e lei Talibans durant la Segonda Guèrra d'Afganistan. Una ofensiva dei Talibans contra la garnison olandesa dau vilatge de Chora capita mau.
- 28 d'octobre, Argentina : Cristina Fernández de Kirchner elegida presidenta de la Republica.
- 7 - 12 de decembre : Batalha de Musa Qala entre l'armada afgana e lei Talibans durant la Segonda Guèrra d'Afganistan. Lei fòrças dau govèrn centrau de Kabol reprenon la vila.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Capitada de la mesa en orbita de la sonda espaciala estatsunidenca Dawn a l'entorn de l'asteroïde Vesta onte demorèt fins a 2011. Lei mesuras e leis observacions permetèron de descubrir un còrs craterizat mai amb una estructura diferenciada e una superficia remodelada per un procès geologic actiu dins lo corrent de la formacion de l'asteroïde.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 4 de genièr - Marais Viljoen, president d'Africa del Sud (n. 1915)
- 7 de febrièr - Alan MacDiarmid, quimista neozelandés, Prèmi Nobel (n. 1927)
- 23 de febrièr - Pascal Yoadimnadji, primièr ministre de Chad (n. 1950?)
- 25 de març - Andranik Margarian, primièr ministre d'Armenia (n. 1951)
- 27 de març - Paul Lauterbur, biologista american, Prèmi Nobel (n. 1929)
- 23 d'abril - Borís Ieltzin, president de Russia (n. 1931)
- 27 d'abril - Mstislav Rostropovich, violoncelista sovietic (n. 1927)
- 14 de junh - Kurt Waldheim, cancelièr d'Àustria e Secretari general de las Nacions Unidas (n. 1918)
- 11 de julhet - Alfonso López Michelsen, president de Colómbia (n. 1913)
- 19 de julhet - Roberto Fontanarrosa, autor e dessenhaire argentin (n. 1944)
- 23 de julhet - Ernst Otto Fischer, quimista alemand, Prèmi Nobel (n. 1918)
- 30 de julhet - Michelangelo Antonioni, cineasta italian (n. 1912)
- 3 de setembre - Gaston Thorn, primièr ministre de Luxemborg (n. 1928)
- 6 de setembre - Luciano Pavarotti, cantaire italian (n. 1935)
- 16 de setembre - Pepita Caubet Delseny, escrivan aranesa (n. 1930)
- 26 d'octobre - Arthur Kornberg, cercaire american, Prèmi Nobel (n. 1918)
- 9 de novembre - Luis Herrera Campins, president de Veneçuèla (n. 1925)
- 10 de novembre - Norman Mailer, escrivan american (n. 1923)
- 12 de decembre - Ike Turner, cantaire e musician american (n. 1931)
- 27 de decembre - Benazir Bhutto, primièra ministra de Paquistan (n. 1953)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Albert Fert e Peter Grünberg
- Prèmi Nobel de Quimia : Gerhard Ertl
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Mario Capecchi, Oliver Smithies e Martin Evans
- Prèmi Nobel de Literatura : Doris Lessing
- Prèmi Nobel de la Patz : Al Gore e lo GIEC
- Prèmi Nobel d'Economia : Leonid Hurwicz, Eric Maskin e Roger Myerson


text:
Còl (anatomia)
Lo còl (var. còth) es la region del còrs qu'es situada entre lo cap e lo rèsta del còrs (tronc).
Per l'Òme e fòrça animals vertebrats, lo còl es plan vesible. Per d'autres animals, se pòt limitar a una simple articulacion del còrs.
Lo còl es la partida del còs que dona a la tèsta sa mobilitat.
Somari
Anatomia del còl uman[modificar | modificar la font]
Lo còl es la viá de passatge de fòrça viscèras, Fa lo ligam entre la tèsta e lo tronc. Diferents elements vascularis, nervioses, muscularis o mai i passan. Anatomicament, la region del còl es delimitada en arrièr pel processus espinal de C7, lateralament par l'articulacion acromioclaviculària e en avant per las claviculas e lo manubrium esternal. En naut, se delimita aquela region per la linha superora de nuca en arrièr e l'òs ioïde en avant tou en passant pel processus de la mastoïde de l'òs temporal del crani.
Los elements Vascularis[modificar | modificar la font]
Pels sistèma arterial, se distinguís d'en primièr doas grosses vaissèls que son l'artèria carotida primitiva e la subclaviara, eissida del tronc arterial braquiocefalic del costat drech e de la partida orizontala de l'arc aortic del costat esquèrra. L'artèria subclaviara camina cap al membre superior, passant jos la clavicula e dins lo desfilat esclenic que ven artèria axiliária. Dona de colateralas avant de passar dins lo desfilat escalenic que son:
- artèria toracica intèrne
- artèria vertebrale
- lo tronc tirocervical de que naisson la tiroïdiana inferiora, la cervicala ascendanta, la cervicala transvèrsa e la supraescapulària.
- lo tronc cervicointercostal que dona naissença a la cervicala prigonda e a l'intercostala suprèma.
- l'artèria escapulara dorsala
Per l'artèria carotida primitiva, se vei la forca carotidiana al nivèl de C4 per donar las carotidas extèrne e intèrne. L'artèria carotida intèrne donará pas de colateralas sonque al cervèl. Per la carotida extèrne, nais sul costat intèrne de la forca carotidiana e dona diferentas colateralas.
- sul costat anterior, del bas al naut, dona la tiroïdiana superiora, la linguala e la faciale.
- sul costat posterior, dona del bas al naut, la faringiana ascendanta, la temporala, l'occipitala e l'auriculària posteriora.
- sas brancas terminalas s'identifican coma essent l'artèria temporala mejana e l'artèria maxillària.
Pel sistèma venós, es parallèl al sistèma arterial, la sola diferéncia es dins la vena axillària que ven vena subclavièra passant jos la subclaviària mas en avant de l'escalèn anterior e non pas dins lo desfilat escalenic coma lo fach l'artèria correspondanta.
Los elements viscerals[modificar | modificar la font]
- Faringe
- Laringe
- Traquèa
- Esofag
Los elements nervioses[modificar | modificar la font]
- Plexus braquial
- Nèrvi frenic
- Nèrvi pneumogastric
Diamètre del còl coma indicadors[modificar | modificar la font]
D'anomalias al respècte a la mejana del diamètre del còl podent èsser indicators;
- indicadors de subrepes: Lo diamètre dèl còl (o Torn del còl) pòt donar un indici fisador d'IMC anormalament naut per l'enfant de mai de 8 ans.
- Indicador d'ipertiroïdiá o d'opotiroïdiá
- risc d'apnèa obstructiva du sòm,
- risc aumentat de diabèta
- risc aumentat d'ipertension pels adultes.


text:
Ajuda:Espaci de noms
Aquesta pagina a per tòca de presentar la nocion d'espaci de noms d'un punt de vista practic, de ne soslinhar l'interès e de tractar de questions qu'aquesta nocion pòt pausar.
Los espacis de noms se pòdon comprene coma l'equivalent dels repertòris o dossièrs d'un ordinator o puslèu de son sistèma d'expleitacion : permeton d’estructurar las donadas (o fichièrs) e doncas de ne melhorar la gestion. Una definicion pus rigorosa es presentada dins l'article "Espaci de noms".
Dins Wikipèdia, apareisson essencialament en dos endreches :
- dins lo nom complet de la pagina : per exemple, l'espaci de noms d'aquesta pagina Ajuda:Espaci de noms es Ajuda ;
- dins los paramètres transmeses al motor de recèrca e reglant los tipes de paginas sus las qualas aquesta recèrca deu portar, per exemple unicament sus las paginas d'ajuda...
Las requèstas particularas utilizan tanben aquesta informacion.
La complexificacion del projècte se tradutz per la creacion d'espacis de nom novèls, coma lo de las categorias afectat del còde 14 dins las requèstas.
Consultatz l'ajuda sus Meta per de complements suls espacis de noms.
Somari
- 1 Per s'orientar dins Wikipèdia
- 2 Numérotation dels espacis de noms standards sus Wikipèdia
- 3 Numérotation dels espacis de noms personnalisés sus Wikipèdia francophone
- 4 Recèrca per espaci de noms, a partir dels primièras letras del títol
- 5 Espacis de noms especials
- 6 Diferéncia entre espaci de nom e prefixe
- 7 Cassa
Per s'orientar dins Wikipèdia[modificar | modificar la font]
Lista dels espacis
Organizacion dels diferents tipes de pagina e de lors espacis[modificar | modificar la font]
L'esquema çai contra dreça l'inventari dels tipes de paginas e dels espacis de noms que los contenon (afectats d'un asterisc). Compòrta tanben d'"objèctes" accessòris coma los modèls. Los rapòrts entre totes aquestes objèctes - quand n'existís - son estats representats en particular dins la constitucion d'un article o pagina-tipe : tèxt + autres mèdias + categorias + ligams + modèls, pagina-tipe simbolizat per un arbre blau.
Las zonas "Internaute" o "Mediawiki" son là pas que per presentar aquesta estructura de las paginas en ligam amb aquestes autres elements vitals del projècte.
legenda[modificar | modificar la font]
Tablèu dels divèrses espacis de noms[modificar | modificar la font]
- acuèlh
- articles
- redirections
- listes
- paginas d'homonymie
- mini-portals (o séries d'articles)
- paginas personalas
- recommandations e règles
- prises de décision
- wiki-projets
- portals (en projècte, incomplets, o opérationnels mais anciens)
- informations sul foncionament de Wikipèdia
- descriptions dels fichiers multimedias (imatges, sons, etc.)
- aperçu (dins lo cas d'un imatge)
- traduction de l'interface
- style CSS
- modèls a insérer dins las autras paginas
- informations sul foncionament de Wikipèdia
- descripcions des categorias
- lista de las soscategorias de la categoria
- lista dels articles de la categoria
- los portals, vitrines de wikipèdia
- los projèctes, regroupements de contributors
- Referéncias bibliographiques
pagina de discussion liée aux différents namespacis
- discussions sul contengut de la pagina associada
- divèrsas informacions sus la basa de donadas
- istoric d'una pagina
en italique, les contenguts présents dins plusieurs espacis ;
en gras, les contenguts générés per le logiciel.
Numérotation dels espacis de noms standards sus Wikipèdia[modificar | modificar la font]
L’utilisation de modèls especials per désigner les espacis de noms per numéro permet de s’affranchir des différences de dénomination entre les différentes lengas de Wikipèdia, per exemple lorsqu’il s’agit de referenciar un espaci de noms se on ne connait pas sa traduction sus un Wikipèdia d’una autre lenga :
Notes :
- Les différences de casse sont ignorées sus ces noms d’espacis de noms.
- Per contre, dins chaque espaci de noms, les différences de casse ne sont ignorées que sul primièr caractèr del nom d’article, d’utilizaire o de modèl (ces noms sont convertis en interne en forçant le primièr caractèr en majuscule, s’il s’agit d'una letra).
- La présence d’un caractèr : dins le nom d’un article ne le place pas dins un espaci de noms distint. En effet, ne sont reconnus comme espacis de noms que les espacis de noms standards e paramétrés dins un projècte Wikimédia (tels que ceux listés dins aquesta pagina). Dins tous les autres cas, le caractèr : fait partie del nom complet de l’article, del modèl, del compte utilizaire o de l’imatge, aqueste qui signifie que les différences de casse après aqueste caractèr sont prises en compte dins la distincion dels articles, modèls, imatges e noms d'utilizaires.
Numérotation dels espacis de noms personnalisés sus Wikipèdia francophone[modificar | modificar la font]
Chaque projècte Wikipèdia peut définir dels espacis de nom personnalisés, propres a aqueste projècte. A chaque espaci de contengut s'ajoute a un espaci de discussion. Ces espacis n'existent pas forcément dins tous les projets Wikipèdia. Ils sont numérotés a partir de 100. Actuellement, les espacis suivants sont définis :
Recèrca per espaci de noms, a partir dels primièras letras del títol[modificar | modificar la font]
(utilisable sus toute édition de Wikipèdia en changeant le nom de domeni del serveur)
Espacis de noms especials[modificar | modificar la font]
Les espacis de noms especials suivants sont réservés e paramétrés sus chacune des éditions de Wikipèdia (o autres sites utilisant le logiciel Wikimédia) :
Diferéncia entre espaci de nom e prefixe[modificar | modificar la font]
Los prefixes de lenga o de projècte, permetent per exemple de referénciar des Wikipèdias dins d'autres lengas, sont placés quasiment au même endroit que les espacis de noms dins la syntaxe dels ligams, entre les crochets ouvrants e le deux-points qui précède le nom de la pagina. Mais il ne faut pas les confondre.
Las paginas auxquelles renvoient los prefixes autres que lo prefixe francofòn "fr" ne sont pas gérées dins la base de donadas del projècte Wikipèdia francophone. Elles appartiennent a d'autres projets disposant de leurs propres règles d'utilisation, de leur propre licence d'utilisation e de publication, de leurs propres registres d'inscription dels comptes d'utilizaires, de leurs propres administrateurs, e de leurs propres modèls e categorias... e de leurs propres espacis de noms. On trouve deux listes incomplètes des ces prefixes ici e là.
Per exemple it:Aiuto:Immagini est un ligam vèrs la pagina de nom « Immagini » dins l'espaci de nom « Aiuto » de la Wikipèdia en lenga italiana prefixada « it ».
Lo prefixe francofòn "fr" pouvant être omis, Ajuda:Tablèu, est la forme minimale équivalente a la syntaxe mai complète fr:Ajuda:Tablèu.
Cassa[modificar | modificar la font]
En defòra de las letras accentuadas, lo camp d'espaci de nom es pas sensible a la cassa. Se pòt escriure tant plan Discussion ajuda:Tablèu, coma discussion AJUDA:Tablèu o DisCUsSiOn Ajuda:Tablèu. En revenge lo ligam wikipèdia:La Tavèrna fonciona pas perque la « È » en naut de cassa es accentuada.


text:
Eissalabra
Eissalabra (Chalabre en francés) es una comuna lengadociana de Lengadòc en Quercòrb situada dins lo departament d'Aude e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia[modificar | modificar la font]
Eissalabra es situada dins la val de l'Ers Viu, aj jonhent amb lo Blau, que tanben pasa a Puègverd, e l'Eissalabrai.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge foguèt fondat abans lo sègle XII e las tèrras èran de l'Ostal de Trencavel. Aprèp la Crosada dels Albigeses, las tèrras foguèron leguadas a Pons de Brulhèras, d'une famila venguda en Lengadòc amb Gui Ièr Lévis e Pèire de Voisins, en seguida de Simon IV de Montfòrt qu'èran vesins e aliats de las tèrras de Montfort-l’Amaury en Illa de França. Los descendents foguèron senhors, barons puèi marqués d'Eissalabra[1]. En 1279, lo vilatge patiguèt d'aigadas. En 1350, los barris acabats forman una fortificacion complèta a l'entorn du vilatge. Lo centre de la vila es una bastida del sègle XIII.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Lo Castèl d'Eissalabra, sègles XIII, XV e XVIII.
- Lo sculpture sus un puèg en dessús.
- La glèisa de Sant Pèira de 1552 amb una estatua de fusta de Sant Alòi del sègle XIVème siècle.


text:
Lison
Lison es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lison Es una municipalitat situada en lo Parc natural regional dels Marais del Cotentin e del Bessin, al limit entre lo Calvados e la Mange. Lison Es a nòus quilomètres de Isigny-sus-Mar e quinze quilomètres de Sant-Lô.
Lison est une commune située dans le Parc naturel régional des Marais du Cotentin et du Bessin, à la limite entre le Calvados et la Manche. Lison est à neuf kilomètres d'Isigny-sur-Mer et quinze kilomètres de Saint-Lô.


text:
Luscre a Tòquio
Luscre a Tòquio (Tōkyō Boshoku en japonés) es un filme realizat en 1957 per Yasujiro Ozu e considerat coma lo mai sorne e gaireben narusian ( pel siu pessimisme ) o mizoguchian (lo de Carrièra de la Vergonha mai que tot...) de son òbra.Mas tot parièr kurosawian per la vesita dels fonzals de la capitala nipona que fa.
Amb l'estudi per exemple de problèmas tan sendents e universals coma la violéncia masculina dins lo parelh e lo tèma de l'avortament, sicuts sovent amagats amai quitament censurats dins la societat nipona d'aquela epòca (coma tanben o quasi totas las d'endacòm mai!)
Somari
Sinòpsi[modificar | modificar la font]
Doas sòrres, n'Akiko la cabdeta (Arima Ineko) e la siá ainada Takako - esposa Numata - (Setsuko Hara) vívon amassa dins l'ostal familial amb lo lor paire en Shukichi Sugiyama (Chishū Ryū).
Takako lai se recaptèt de las violéncias del siu marit.
Malgrat l'amor de sa pichona, tant per balhar coma per recebre, mas n'èra ben tròp patiràs venguda la siá vida al domicili conjugal.
Akiko n'acabèt prenhs contra sa volontat de la siá apariada amb un camarada de classa, lo Kenji (Masami Taura) que se n'aprofiechèt d'ela mas fin finala la s'aimèt pas cap.
Quand decidís el de la daissar, lo se cercarà ela en pels quartièrs mai calents e perilhoses de la capitala nipona. Que n'abortèt tre s'aprene que lo siu drud l'aimava ges.
Serà dins un cafeton, una botiga de nolhas, que lo tornarà trobar mas de tant se carpinhar, tre sortida d'al restaurant ven ela abocada per un tramvia... Suïcidi o accident... n'Ozu o aclara pas cap.
Un ellipsi remirable pr'aquò nos mòstra na Takako revelant a la lor maire lo decès de la joventa.
D'efièch, dins una sala de jòcs (de mahjong per èsser mai precís...) que la siá propietària Kisako se ne ditz (Yamada Izusu) li aviá desvelat lo secrèt de la lor naissença.
De fach, n'èra ela la lor maire que s'enfugiguèt bèl temps aviá d'a l'ostal amb un emplegat del marit lo lor paire.
Akiko, çò que d'ela, li ne demandèt quitament s'èra Shukichi lo lor paire de verai verai.
Ne foguèt just après aquel rescontre amb sa maire que n'Akiko anèt al restaurant de nolhas per rescontrar lo Kenji. Ja enfumatida pel siu rescontre amb Kisako, d'encara mai ne sortirà e l'accident tot o clavarà...
A la fin del filme, na Takako çò ne ditz al siu paire que va tornar a l'ostal del siu marit e de la siá filha, per la pas veire créisser coma d'elas o faguèron amb l'abséncia d'un de sos dos parents. N'es d'acòrdi mas de racacòr en Shukichi per desenant viure solet.
Una situacion encara pro rara dins lo Japon d'aquela epòca que l'amor filial li ne demandava a un dels enfants de s'entrevar dels lors parents vièlhs e pas cap lo's daissar solets.
Analisi[modificar | modificar la font]
Tot lo filme ne serà estat a tengut una sacsejada, un bategar de sentiments umans ( d'un mot, d'una paraula de tria e màger importància quand se parla de l'univèrs ozuian... ) que se concretizan en actes e recipròcament.
Se tracha amb aiceste filme d'una òbra a l'un còp mai e mens ozuianas...
Mai per que sempre bassacada d'una infinida umanitat...
Mens per que ben tròp trista e desesperançada vision de la vida e dels sius torments.
S'estudièt aital e prigondament l' arma incarnada dels sius personatges dins de situacions tragicas, tant del present que son a viure coma d'al passat eissidas... e lo lor futur, lo se podem sonque solfinar, pas gaire assegurat per aquel que solet demòra a l'ostal o la que torna en çò d'un marit violent mas que tot o s'espèra de l'amor de sa neninona...
Ges optimisme se desvela dins aquesta òbra, coma las melhoras d'en Mikio Naruse que pas jamai jutja el degun.
Ficha tecnica[modificar | modificar la font]
Distribucion[modificar | modificar la font]
- Setsuko Hara ... Takako Numata
- Arima Ineko ... Akiko Sugiyama
- Yamada Isuzu ... Kisako Soma
- Masami Taura ... Kenji Kimura
- Nobuo Nakamura ... Sakae Aiba
- Chishū Ryū ... Shukichi Sugiyama
- Shin Sinzo ... Yasuo Numata
- Haruko Sugimura ... Shigeko Takeuchi
- Teiji Takahashi ... Noboru Kawaguchi
- Sō Imamura ... Seki Sekiguchi
- Fujiwara Kamatari ... lo vendeire de pastas
Resson critic[modificar | modificar la font]
a Japon[modificar | modificar la font]
internacional[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Yasujiro Ozu & Kogo Noda: Tokyo boshoku - Crépuscule à Tokyo - 1957... script d'origina traduch del japonés per Michel & Estrellita Wasserman, Publications Orientalistes de France, París, decembre de 1986 (en francés)
-
- veire tanben bibliografia mai complèta e exaustiva dins l'article Ozu Yasujirō


text:
Aquesta seccion es lo portal de la musica occitana : mai de 3500 paraulas de cançons, un annuari de 496 artistas occitans, una discografia de mai de 900 obratges, l'agenda e las actualitats musicalas occitanas, de vidèos, de fòtos, de son...
Se me volètz ajudar en mandar d'informacions sus artistas, discs, cançons, visitatz la pagina Mandar d'informacions.
Se sètz l'autor d'unas paraulas de cançons visiblas dins aquesta seccion e que desiratz qu'i figuren pas pus, contactatz-me.
Lo 01-03-2014
Las fòtos del fotomatòm et de las animacions de la serada ròsa a l'adreça seguenta / Les photos du photomaton et des animations de la soirée rose à l'adresse suivante : www.paraulas.net/musica/foto.php?cl=53
Cercatz de difusaires, vendaires, fabricants d'instruments, salas d'espectacle, festenals...
Totes los professionals de la musica occitana son dins la partida Anuari prò.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Pruna
La pruna es lo fruch del prunièr. S'agís d'un fruch de clòsc (en botanica, es una drupa), de pèl fina, veire transparenta dins qualques varietats, de popa sucrada e chucosa. Sa forma es sovent esferica, mas o mens alongada, sa color va del jaune clar cap al violet escur (color pruna).
Sovent sus la pruna se vei un pichon vel blanc o translucid, que rebaja la lutz. Es la "pruina". Son de pampalhetas de cira que lo fruch produch per s'aparar de las agressions exterioras, coma la calor. Sa preséncia es doncas un signe de qualitat. Mas, qualques espècias de prunas n'an pas.
Somari
Produccion per país[modificar | modificar la font]
La China es de luenh lo primièr productor mondial de prunas, al sens larg, P. domestica e P. salicina ensems e lors ibrides.
Aquelas valors per França, donadas per la FAO, son inferioras a la donadas de la Federacion Nacionala dels Productors de Fruiches (FNPF). Per aquela[2], França, amb une produccion de 235 000 t de prunas (tendéncia 2002-2007) es lo segon productor en Euròpa darrièra Romania (550 000 t).
Las prunas son culhidas dins tres bacins de produccion sus une superfícia de 18 000 ectars:
- las prunas d'ensèrt qu'un còp secada donan los prunèls d'Agen, son cultivadas subretot en Gasconha, sus una superfícia de 11 500 ectars, per una produccion annala de 150 000 t - 160 000 t
- las prunas de taula reinas-claudas, dos tèrç de la proccion francesa se fa dins la region Miègjorn-Pirenèus, per una superfícia cultivada de 2 000 ha e una produccion de gaireben 22 000 t
- las mirabèlas e las questches son cultivadas subretot dins en Alsàcia e Lorena
Existisson dos labèls roges en França: la reina-clauda Doret en Miègjorn-Pirenèus e la mirabèla de Lorena.
Valeur nutricionala[modificar | modificar la font]
Las prunas crudas son una bona font de vitamina A e de vitamina K e una fòrça bona font de vitamina C.
Sa riquesa en fibras alimentàrias li dona de vertuts laxativas.
Composicion fenolica[modificar | modificar la font]
Las prunas frescas contenon d'acids clorogenics, flavanòls e lors oligomèrs (procianidòls), d'eterosids d'antocianidòls (o antocianosids o antocianes, pigments colorats) e d'eterosids de flavonòls.
- Los acids clorogenics se trapan tanben dins las begudas de cafè robusta. Aqueles acids an une activitat antioxidanta, anxiolitica (a dòsi fòrta) e auriá un ròtle positiu dins la prevencion del diabèta de tipe 2.
- Las prunas cruda contenon de flavanòls (o catechinas) coma las pomas o los rasims. Contenon tanben d'oligomèrs e polimèrs de flavanòls, nomenats "tanins condensats" o "proantocianidòl". Aquelas moleculas an una activitat vasodilatatriça.
- Los antocianosids son de pigments naturals responsables de la coloracion roja, porpra o blava dels fruchs. Tanben se trapan dins los abajons o las cerièras. Lo madurament dels fruchs se traduch per una aumentacion de la concentracion dels pigments antocianosids[4] e de sucres e tanben qu'una diminucion de la concentracion dels acids. Los pigments antocianosidics diminuisson la permeabilitat dels capillaris e augmentan lor resisténcia[5] e coma fòrça de compausats fenolics, son de tendeires de radicals liures.
- Los flavonòls (quercetòl e kaempferòl) e lors eterosids son de metabolits secondaris de las plantas que se trapa tanben a quantitat semblabla dins lo cassís o l'abajon. Lo quercetòl es un anti-enflamatòris e un excellent antioxidant. Una activitat antiproliferativa d'extrachs de prunas (e de persecs) contra de linhadas de cellulas cancerosas del sen foguèt provada in vitro, fa pauc[6]. Lo compausat bioactiu responsable d'aquela activitat es lo quercetòl 3-glucosid.
I a pas de mesura absoluda de l'activitat antioxidanta dels aliments mas divèrses metodes quand s'aplican a de listas de produchs, permetent de far des comparasons. Atal, lo Nutrient Data Laboratory de Beltsville[8] dona dins sa taula de 2010, lo classament segent l'indici ORAC :
Las prunas frescas an una excellenta activitat antioxidanta, plan segur mendre que los prunèls o los pichons fruchs negres (sabuc, cassís) mas melhora qu'aquelas dels presecs, peras, pomas o iranges[9].
Utilizacions[modificar | modificar la font]
- Alimentària
Las utilizacions de la pruna son nombrosas. Se la manja coma fruch crud de taula, mas tanben de dessèrt, en còca, per acompanha de viandas e de plats, en confitura, e en fruch secat (prunèl). Se pòt la servar en bocals per la manjar mai tard.
Se fa tanben una licor, l'aigardent de pruna.
- Medecinala
La pruna a vertuts laxativas, tan mai fòrtas que pas madura.
Galariá de fotos[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ faostat
- ↑ FNPF
- ↑ anses
- ↑ (en)Quality changes during ripening of plums (Prunus domestica L.article); Valentina Usenika, Damijana Kastelecb, Robert Veberiča and Franci Štampar; rev: Food Chemistry; vol:111; n°4; 2008
- ↑ (fr)Bruneton, J., Pharmacognosie - Phytochimie, plantes médicinales, 4a ed., revista e augmentada, París, Tec & Doc - Éditions médicales internationales, 2009, 1288 p.
- ↑ (en)Identifying Peach and Plum Polyphenols with Chemopreventive Potential against Estrogen-Independent Breast Cancer Cells; GIULIANA NORATTO, WESTON PORTER, DAVID BYRNE AND LUIS CISNEROS-ZEVALLOS; rev: Journal of agricultural and food chemistry; vol:57; 2009
- ↑ Phenol-explorer
- ↑ (en)USDA Database for Oxygen Radical Absorbance Capactity (ORAC) of Selected Foods, release 2; Nutrient Data Laboratory; rev:Nutient Data; 2010}}
- ↑ la taula referéncia la varitat de pruna Black Diamond d'un Prunus salicina


text:
Cachafuòc
Lo cachafuòc o soc de Nadal es un dels elements tradicionals qu'acompanhan e alegran la celebracion de Nadal. Aqueste tronc, que trapam tanben dins d'autres païses coma en Catalonha jol nom de tió de Nadal (o mai popularament cagatió) e Aragon jol nom de tronca, toza o tizón de Nadal, èra a la debuta un tronc (de perièr, d'olivièr o de cerièr) que se metiá dins la cheminèia, pro gròs per tal que durèsse tot lo temps de la fèsta de Nadal. Solián èsser portats al fuòc per l'aujòl e lo caganís de la familha.
Las autras tradicions, mangivòlas, son lo Gròs Sopar e los tretze dessèrts.
Aquí una version cevenòla de la cançoneta:
Bota fuòc, cachafuòc
Bota fuòc, cachafuòc,
que nos alegre,
que nos fague la jòia d’èstre aquí l’an que ven,
e se sèm pas mai,
que siaguem pas mens!


text:
Defensa francesa
La Defensa francesa es una dubertura au jòc d'escacs. Es caracterizada per lei còps iniciaus 1. e4 e6. Se contunia generalament per 2. d4 d5 que constituís la partida francesa. L'idèa generala d'aquela defensa per lei negres es de contestar la dominacion blanca dau centre de l'escaquier per l'installacion d'un pion sus la casa d5, sostengut per lo pion e6, e en atacant lo pion blanc d4 per l'avançada c7-c5. Pasmens, lei negres an un desavantatge estrategic en causa dau fòl dei carrèus blancs qu'es blocat en c8 per lei pions e6 e d5. En fàcia d'aquela pression, lei blancs an divèrsei possibilitats coma lo mantenement de la tension (per 3. Cc3 o 3. Cd2), l'avançada dau pion e4 en e5 (varianta d'avança) o lo cambi en d5 (varianta de cambi).


text:
L'Avare o l'Escòla de la Mentida
L'Avare o l'Escòla de la Mentida qu'ei ua comedia en pròsa e en 5 hèitas de Molière estreada au Teatre deu Palais Reiau lo 9 de seteme de 1668. Com lo títol ac ditz, que tracta lo tèma de l'avaridèr a truvèrs deu personatge principau : Harpagon.
Personatges[modificar | modificar la font]
- Harpagon : pair de Cléante e d'Élise, avare e amorós de Mariane.
- Cléante : hilh d'Harpagon, amorós de Mariane.
- Elise : hilha d'Harpagon, amorosa de Valère.
- Valère : hilh d'Anselme, amorós d'Élise.
- Mariane : hilha d'Anselme, amorosa de Cléante mes aimada d'Haragon.
- Anselme : pair de Mariane e de Valère.
- Frosine : intriganta.
- Mèste Simon : cortièr.
- Mèste Jacques : cosinèr e cochèr d'Harpagon.
- La Flêche : vailet de Cléante.
- Dauna Claude : serviciala d'Harpagon.
- Brindavoine e Lamerluche : lacais d'Harpagon.
- Un comissari e lo son clèrc.
Resumit[modificar | modificar la font]
Hèita I[modificar | modificar la font]
Harpagon, pair d'Élise e de Cléante, qu'ei un avare. Que s'a enterrat au jardin un cròfo dab pistòlas e qu'a tostemps paur que l'ac panen. Per aquesta rason, qu'acaça Laflêche. Élise qu'ei amorosa de Valère, un napolitan qui tribalha peu son pair mentre que Cléante ei amorós de Mariana, ua gojata desprovesida de fortuna. Harpagon tanben que la vòu esposar en tot maridar Élise dab Anselme (un òmi vielh qui l'accèpta shens cap de dòt) e Cléante dab ua veusa. Élise que refusa e Harpagon que demanda a Valère de la convéncer.
Hèita II[modificar | modificar la font]
Cléante, en besonh de moneda, que se'n va véder un usurèr qui fin finala ei Harpagon. Pair e hilh que's disputan. Arron, Frosine qu'ensaja de'u convéncer que Mariana e l'aimarà per'mor qu'ei vielh, shens que pòrte cap fortuna totun, mes tanben shens que sàpia çò qu'ei la despensa. A maugrat de la satisfaccion produsida en çò d'Harpagon, aqueste non paga pas un ardit a Frosine.
Hèita III[modificar | modificar la font]
Harpagon que deu organizar un sopar a l'escadença de la signatura deu contracte de maridatge, mes las despensas que deu har mèste Jacques entad aquò que l'esmaleishen. Valère qu'entervien alavetz entà estar au gost d'Harpagon (dab la frasa famosa "que minjar entà víver e non pas víver entà minjar") e fin finala Jacques qu'ei trucat a còps de barròt. Que's vòu venjar.
Frosine qu'arriba dab Mariane. Era e Cléante que's reconeishen e que s'escambian paraulas d'amor veladas. Cléante que s'ac vira entà obligar son pair a auherir ua de las soas bagas a la gojata.
Hèita IV[modificar | modificar la font]
Harpagon que sospècta los sentiments de Cléante per Mariana e que'u ditz qu'a renonciat au maridatge entà véder la soa reaccion. Adara au hiu de la vertat pair e hilh que's pelejan un aute còp e mèste Jacques qu'ensaja d'adobar l'ahar en disent a cadun que l'aute e s'ei plegat a la soa volontat. A despart d'aquò, las pistòlas deu cròfo que son estadas panadas.
Hèita V[modificar | modificar la font]
Harpagon qu'apèra un comissari ; entà's venjar, mèste Jacques que denóncia Valère. Qu'ei con•honut per'mor que's cred a con•hessar lo son amor. Alavetz Anselme qu'arriba e que reconeish Valère e Mariane com los sons hilh e hilha que credèva aver perdut durant un naufratge. Fin finala Harpagon qu'accèpta que's mariden dab los sons hilhs dab la condicion qu'Anselme pague sol.


text:
Tatars
Los Tatars ei lo nom balhat aus pòbles Turc d'Euròpa Orientau e d'Asia.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom Tatar vien d'un ancian pòble turc qui vivè au sègle XI en lo territòri actuau de Mongolia e Kazakhstan. Los Tatars arriban en Euròpa a comptar de 1222. Organizan incurcions armadas en Euròpa orientau de 1239 a 1243. Au sègle XVI, los Tatars son batuts per los russes de Moscòu. Lo reiaume deus Tatars de Crimèa, vassau de l'Empèri Otoman, ei mantiengut dinc a 1783.
Minoritats Tataras de uèi[modificar | modificar la font]
Son assimilats a las populacions despuish lo sègle XIX e abandonan lo lor mòde de vita nomada. Uei lo dia 8 a 10 milions de Tatars demoran sus lo planèta, en Bulgaria, Ucraïna, Roumania, Russia e dinc a Turquia Ozbequistan e China.
Cèrtes Tatars an conservat la lor lenga d'origina. La lenga tatara ei compausada de mantuns dialèctes, ei lenga oficiau de la Republica de Tatarstan, qui ei sòci de la Federacion de Russia.


text:
La Republica
La Republica es un tractat de politica escrich pel filisòf Platon.
L'òbra es estructurada en dètz libres ont Platon parla pel biais de son mèstre Socrates.
Dins los quatre primièrs libres expausa las quatre teorias principalas sus l'origina de la Polis e lo concèpte de Justícia: Las mitologias tradicionalas, aquelas dels sofistas realistas (la justícia es pas autra cosa qu'aquel òrdre impausat per quin a la fòrça de se far obeïr), la teoria contractualista (metent en concuréncia lei e natura e la justícia es una convencion umana). Es aquí ont Socrates, en realitat Platon, expausa sa teoria de l'Estat essent un organisme ont la justícia es una armonia conscienta e viventa e la societat un fach natural.
Seguís l'òbra coma un contunh de reflexion sus la politica e las relacions entre los governants e los ciutadans. Balha una granda importància a l'educacion dels ciutadans (inclusas las dònas). Filosòfa sus l'idèa del ben. Expausa sa teoria de las quatre fasis de la coneissença e s'acaba amb la contemplacion finala de l'èsser suprèm. Presenta lo famós Mite de la cavèrna qu'explica las relacions entre los dos mondes, lo sensible (la cavèrna) e l'exterior (las idèas). Compara los sistèmas politics de l'epòca: timocracia d'Esparta, oligarquia, democracia e tirania.
Lo libre tempta de preveire las consequéncias de la mesa en practica de l'Estat juste que prepausa e fin finala analisa las diferéncias entre poesia e filosofia tot en afirmant la preponderéncia d'aquela darrièra.
La Republica es, pel mens d'una utopia sociala, un tractat de politica e una reflexion sus l’èsser uman. L'influéncia d'aquela òbra foguèt contunha dins la pensada politica de l'occident dins lo temps.


text:
Acadèmia de la Lenga Occitana
L'Acadèmia de la Lenga Occitana (var. Acadèmia dera Lengua Occitana) o Acadèmia de l'Occitan (var. Acadèmia der Occitan) qu'ei un projècte d'autoritat de regulacion lingüistica de la lenga occitana. Que's presenta coma ua continuacion possibla deu Conselh de la Lenga Occitana.
Creacion[modificar | modificar la font]
Lo projècte que's presentè en mai de 2008 a l'iniciativa de l'Institut d'Estudis Occitans e deu Conselh Generau d'Aran ; lo sindic d'Aran, Francés Boya, lo president de l'IEO, David Grosclaude, la representanta de l'Euroregion Pirenèus-Mediterranèa, Margalida Tous, los representants deus conselhs regionaus de lenga occitana, de la Generalitat de Catalonha e d'universitats èran presents[1].
Objectius[modificar | modificar la font]
L'Acadèmia qu'a de definir, conservar e dehéner la codificacion ortografica de la lenga e tribalhar sus la grafia, la gramatica, la lexicologia e la toponimia, en tot respectar l'unitat e la diversitat de l'occitan[2].
Conselh Plenièr[modificar | modificar la font]
Lo Conselh Plenièr (dit Conselh Plenari peu Conselh Generau d'Aran) de l'Acadèmia que serà compausat de 50 membres en tot, qui representan :
- tots los conselhs de las regions de l'Estat Francés on e's parla occitan
- la Region de Piemont en Itàlia
- la Generalitat de Catalonha
- lo Conselh Generau d'Aran
- los servicis d'educacion responsables de l'ensenhament de l'occitan
- los sectors d'activitat on e s'emplega l'occitan, com la recèrca, l'edicion, la creacion artistica e literària o las mèdias.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Eth Conselh Generau e er IEO lancen era Academia dera Lengua Occitana, actualitat de mai 2008 suu site del Conselh Generau d'Aran
- ↑ Eth sindic d’Aran encoratge as regions entà auançar ena constitucion dera Acadèmia der Occitan, actualitat de novembre 2008 suu site deu Conselh Generau d'Aran


text:
Pleistocèn
Lo Pleistocèn (del grèc antic: πλeῖσtoς pleistos « majoritat » e kaιvός kainos « novèl ») es un periòde geologic que seguís lo Pliocèn e precedís l'Olocèn. Lo Pleistocèn es la seisena èra del Cenozoïc e la tresena del Neogèn. La fin del Pleistocèn correspond amb la fin del Paleolitic.
Somari
Datacion del Pleistocèn[modificar | modificar la font]
Lo Pleistocèn es generalament datat tre fa 1,8-1,6 milions d'ans a fa 10 000 ans, amb la data de la fin exprimida en Ans de radiocarbòni. Cubrís la màger part del darrièr periòde de glaciacion, inclús lo Dryas recent, que sa fin es estada datada aproximativament en 9600 aC. La GSSP pel començament del Pleistocèn se tròba dins una seccion de referéncia a Vrica, 4 km al sud de Crotone, en Calàbria, al sud d'Itàlia, que presenta d'ambigüitats de datacion encara pas resolgudas. Coma dins d'autres periòdes geologics antics, los jaç de ròca que definisson lo començament del Pleistocèn son ben identificats, mas las datas exactas del començament e de la fin del periòde son incertas. Lo nom se referís al periòde recent de glaciacions repetidas; mai d'un preferís una data de començament de fa aperaquí 2,5 milions d'ans. Lo nom de Pliocèn-Pleistocèn s'utiliza en referéncia a la darrièra edat de glaç.
Paleogeografia e clima del Pleistocèn[modificar | modificar la font]
Los continents modèrnes avián essencialament lors localizacions actualas pendent lo Pleistocèn (se son pas desplaçats mai de 100 km tre aquel moment).
Caracteristicas glaciàrias[modificar | modificar la font]
Lo clima glacial aviá de cicles glaciaris repetits, que los glacièrs continentals arribèron fins al parallèl 40 dins mai d'un luòc. Sembla qu'al moment de l'extension màger de las glaças, 30% de la Tèrra n'èra cobèrta. Una zona de permafrost s'estendiá cap al sud dempuèi lo bòrd de la calòta glaciària. La temperatura mejana annala al bord del glaç èra -6 °C; al del permafrost, 0 °C. Cada avançada glaciària retenguèt de quantitats d'aiga immensas en jaç de glaç continentals d'entre 1500 e 3000 m d'espessor, que lo nivèl de la mar baissèt temporàriament de 100 m. Pendent los periòdes interglaciaris, coma l'actual, las inondacions de la còsta èran correntas, mitigadas per de movements emergents o isostatics de mai d'una region. Los efèctes de la glaciacion foguèron globals. L'Antartida demorèt gelada pendent tot lo Pleistocèn en mai del Pliocèn. Los Andes, al sud, èran cobèrts per la calòta de glaç de Patagònia. I aviá de glacièrs en Nòva Zelanda e en Tasmania. Los actuals glacièrs decadents del Mont Kenya, de Kilimanjaro e Ruwenzori en Africa Orientala èran pus grands. I aviá de glacièrs dins las montanhas en Etiopia e a l'oèst de las Montanhas de l'Atlàs. Dins l'emisfèri nòrd, fòrça glacièrs se fondèron en un de sol. La calòta glaciala cobriá lo nord-oèst d'America del Nòrd; l'èst èra cobèrt per la calòta Laurentid. La calòta glaciala cobriá Escandinàvia e lo nòrd d'Euròpa, inclús Grand Bretanha. La calòta alpina cobriá los Alps. Mai d'un glacièr menor s'estendiá per Siberia e per la zona artica. Las mars septentrionalas èran geladas. Al sud dels jaç de glaç s'acumulèron de lacs grands per causa del blocatge de las sortidas e la reduccion de l'evaporacion de l'aire fred. Lo centre de l'America del Nòrd Septentrionala èra totalament cobèrt pel lac Agassiz. Mai de 100 concas, uèi secas o lèu, avián de cors d'aiga grands a l'oèst american. En Euràsia se desvolopèron de lacs grands coma consequéncia dels desprendiments dels glacièrs. Los rius avián de cors d'aiga pus grands e s'entrecrossavan. Los lacs africans èran pus plens, aparentament per causa d'una evaporacion menora. A mai, los desèrts èran pus secs e pus grands. Per causa de la manca d'evaporacion oceanica e d'autres tipes, las pluejas èran menoras.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Se son identificats quatre « eveniments » glaciaris principals. Un eveniment principal es una excursion glaciària generala, apelada sonque « glaciacion ». Las glaciacions son devesits per de periòdes interglaciaris. Pendent una glaciacion, lo glacièr experimenta pas d'avanças o de recuols. Una excursion menora es un estadi; los periòdes entre estadis son interestadis. Aqueles eveniments se definisson de manièra diferenta segon lor region, pr'amor qu'an lor pròpria istòria glaciària segon lor latitud, lor terren e lor clima. I a una certana correspondéncia cronologica entre las glaciacions de las divèrsas regions. Los cercaires càmbian correntament lors noms se la geologia glaciària d'una region es en cors de definicion. Per aquò, es generalament incorrècte d'aplicar lo nom d'una glaciacion d'una region per una autra. Se pòt pas apelar Mindel l'Elsterian o viceversa. Pendent una partida granda del sègle XX s'èra solament estudiada mantuna region e los noms èran relativament paucs. Los geològs de fòrça païses son uèi interessats a la glaciologia del Pleistocèn. En consequéncia, lo nombre de noms va creissent rapidament. Los tèrmes de pluvial e interpluvial se correspondon, coma los tèrmes de glaciari e interglaciari. Un pluvial es un periòde pus caud amb mai de pluèjas; un interpluvial, amb mens de pluèjas. Las pluèjas son tanben ciclicas. Los pluvials e interpluvials son fòrça estenduts. Ça que la, i a pas cap de correspondéncia sistematica entre los pluvials e los glaciaris, pr'amor que los pluvials regionals se correspondon pas entre els-meteisses globalament.
Paleocicles[modificar | modificar la font]
L'ensems dels factors de la superfícia terrèstre es ciclic: lo clima, los corrents e autres movements oceanics, los corrents d'aire, la temperatura... Las glaciacions repetidas del Pleistocèn foguèron causadas pels meteisses factors.
Cicles Milankovitch[modificar | modificar la font]
La glaciacion del Pleistocèn foguèt una sèria de glaciaris e interglaciaris, estadis e interestadis, ligats als cambiaments climatics. Los cicles Milankovitch son lo factor principal del cicle climatic; son de variacions periodicas dins la radiacion solara regionala causadas per l'ensems de divèrses cambiaments del movement de la Tèrra. Los cicles Milankovitch pòdon pas èsser lo sol factor, pr'amor que explican pas lo començament ni la fin de l'Edat glaciària del Pleistocèn, ni la repeticion d'edats glaciàrias. Semblan foncionar mai pendent lo Pleistocèn, en predisent una glaciacion cada 100 000 ans.
Fauna del Pleistocèn[modificar | modificar la font]
I a pas d'estadis faunals definits pel Pleistocèn ni per l'Olocèn. Autant la fauna marina coma la continentala èran essencialament modèrnas. Fòrça scientifics creson que los umans evolucionèron fins a l'òme modèrne pendent lo Pleistocèn. A la fin del Pleistocèn comencèt l'extincion de fòrça mamifèrs grands (los mamots, los mastodonts, los tigres de dents de sabre, gliptodonts e paressoses, e continuèron a l'Olocèn. Aquestas extincions foguèron especialament duras en America del Nòrd, ont los cavals e los camèls s'estenguèron.
Jaciments del Pleistocèn[modificar | modificar la font]
Los jaciments continentals del Pleistocèn se tròban majoritàriament dins lo fons de lacs, dins los depaus de Lœss e dins las caunas, e dins los materials moguts pels glacièrs. Los depaus marins del Pleistocèn se tròban pròches de la còsta modèrna. Dins mai d'un airal geologicament actiu (coma la còsta sud de Califòrnia) los depaus marins del Pleistocèn pòdon aparéisser dins d'altituds de mai d'una centena de mètres.


text:
Vòdka
La vòdka (var. vodcà, vòdca) es un beure alcoolisat incolòr de 32 a 97° (generalament 40°)[1]. Es originària de Polonha ò de Russia onte lo tèrme vòdka apareguèt dins lo corrent dau sègle XV[2]. Es un aigardent de tartiflas ò de cerealas (blat, séguel...) mai certanei produccions pòdon utilizar d'autrei matèrias premieras (bleda-raba...). Es venguda l'alcòl nacionau d'unei país d'Euròpa Orientala e d'Escandinàvia (Polonha, Russia, Ucraïna, Finlàndia...) e es fòrça frequent ambé 4 000 a 5 000 marcas comercialas diferentas. En 2005, èra ansin lo premier alcòl comsumat dins lo mond.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Gilbert Delos, Vodkas of the World, Edicion Wellfleet Press (1998).


text:
Elefant
Lo tèrme elefant qu'amassa los animaus existint de la familha elephantidae.
Los elefant qu'èran d'autes còps classats dehens la familha deus Pachydermata (los paquidèrmas etimologicament los animaus "de pèth espessa" amassa dab los hippopotamidae, tan vau díser los ipopotams) mes lo concèpte d'aquesta familha qu'ei uei abandonat per'mor qu'amassava bèstias d'origina filogenetica diferentas.
La familha deus elefants qu'ei actualament compausada de 2 genres:
- Loxodonta: (los elefants africans, amb 2 espècias).
- Loxodonta cyclotis (l'elefant deu bòsc d'Africa)
- Loxodonta africana (l'elefant d'Africa de la savana)
- Elephas: (l'elefant asiatic, amb 1'espècia, actualament).
Los elefants que son los animaus terrèctres màgers e, adultes e en bona santat, n'an pas nat predator. Que son miaçat per l'òmi totun, per'mor d'ua coexisténcia a còps mauaisida e per'mor de la valor de las loas caishilas qui son expleitadas entà lo lor evòri (qui lo son comèrci b'ei vedat au nivèu internacionau e remplaçat peu corosò tanben conegut com l'evòri vegetau).
La gestacion de l'elefant qu'ei haut o baish de 22 mes (la mei longa enter los animaus terrèstres) e lo son cervèth qu'ei un deus tres certvèth mei desvolopat dens lo regnat viu sus Tèrra (amassa dab los cervèths deus cetacea e deus hominidae).


text:
Versigny (Aisne)
Versigny (Aisne) es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Versigny se situa sul territòri de la Comunitat de Municipalitats de las vilas de oyse. Versigny Se tròba al centre del triangle Sant Quentin, Laon, Chauny.
La commune de Versigny se situe sur le territoire de la Communauté de Communes des villes d'oyse. Versigny se trouve au centre du triangle Saint Quentin, Laon, Chauny.


text:
Pardias-Pietat
Pardias-Pietat o Pardias[1] (Pardies-Piétat en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Base de donadas toponimicas de l'Institut d'Estudis Occitanas: Pardias-Pietat


text:
Marcus Claudius Tacite
Marcus Claudius Tacite[Marc Claudi Tacit?] (vèrs 200 - junh de 276) foguèt un emperaire roman dau 25 de setembre de 275 a sa mòrt. Succediguèt a Aurelian e foguèt remplaçat per Florian.
Venguèt emperaire après l'assassinat d'Aurelian e l'incapacitat de l'armada de li trobar un successor car lei generaus pus famós èran en campanha o gaire desirós d'acceptar una foncion fòrça perilhósa. Ansin, l'armada demandèt finalament au Senat d'elegir un emperaire que foguèt son president Marcus Claudius Tacite. Durant son rèine, assaièt de restaurar l'autoritat dau Senat, de melhorar lei finanças publicas e d'organizar una campanha còntra lei Gòts. Lei circonstàncias de sa mòrt (malautiá, assassinat ?) son mau conegudas.