text:
01/02/2014
Sietis de raibe de Jan-Peire Reidi
Un còp que avian descharjat lo charreg de blat e des’talat los buòus sus lo còp de miegjorn, chas nos laissavan la charreta dins la charriera. Minjavan la sopa e, aprep disnar, los òmes e las femnas, que avian començat lur trabalh a la pica dau jorn, anavan durmir au fresche benleu una ora de temps avant de tornar dins los prats. Los buòus minjavan e se pausavan dins l’estable pendent la granda chalor.
Los tornavan atalar l’enser. Lo trabalh dau goiats era de los esmoschar emb una bròcha folhada per l’amor de los far estar pendent que montavan lo charreg. Los tauns – que ‘pelavam los asnissons – e las moschas los fissavan sus lo morre e autorn daus uelhs. Eran plan meschants, que lur aurian fai levar la testa d’un sole còp, a ‘quelas paubras bestias, per far tombar lo que agalhava las gerbas sus la charreta.
Los goiats, que se levavan gaire dabora, eran gran gastes e crànhian gran la chalor de l’estiu. Que far, dau temps que los autres durmian ? Per raibar, un mainatge a mestier de quauqua ren que porta son imaginacion : un baston, la peira d’un lançapeira, la flecha d’una arcbalesta. Per li far obludar lo pes de son còrs, dins la babor que chaucha la terra, ren de mielhs que un sieti sus de las ròdas. E las grandas ròdas farradas de la charreta, tan duras e pesantas que vos donavan lo janzis quand las gelhas ripavan brin-brau sus las peiras redondas dau chamin, empòrtavan lo goiat naut dins lo ceu sus lo vilatge endurmit… Quo era una fortaressa volanta embarrada dins daus paus ponchuts, que aviá faugut prener de fòrça o de rusa en marchar sur la ‘gulha sens perdre lo balanç, o ben en relhar aprep la ròda, sus lo boton, sus lo ranchier.
(de segre) Jan-Peire Reidi
Commentaires
a ‘quelaS paubras
Écrit par : pep | 01/02/2014
Les commentaires sont fermés.


c: text/html

text:
Villes et mairies du District d'Arbon (118)
Liste des communes
Arbon
Ville d'Arbon, localité de la Suisse de 12 000 habitants.
La mairie d'Arbon a une adresse e-mail et un site Internet.
Amriswil
Ville d'Amriswil, localité de la Suisse de 11 000 habitants.
La mairie d'Amriswil a une adresse e-mail et un site Internet.
Romanshorn
Ville de Romanshorn, localité de la Suisse de 9 200 habitants.
La mairie de Romanshorn a une adresse e-mail et un site Internet.
Egnach
Ville d'Egnach, localité de la Suisse de 4 200 habitants.
La mairie d'Egnach a une adresse e-mail et un site Internet.
Roggwil
Ville de Roggwil, localité de la Suisse de 2 700 habitants.
La mairie de Roggwil a une adresse e-mail et un site Internet.
Horn
Ville d'Horn, localité de la Suisse de 2 300 habitants.
La mairie d'Horn a une adresse e-mail et un site Internet.
Uttwil
Village d'Uttwil, localité de la Suisse de 1 400 habitants.
La mairie d'Uttwil a une adresse e-mail et un site Internet.
Salmsach
Village de Salmsach, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie de Salmsach a une adresse e-mail et un site Internet.
Hefenhofen
Village d'Hefenhofen, localité de la Suisse de 1 100 habitants.
La mairie d'Hefenhofen a une adresse e-mail et un site Internet.
Kesswil
Village de Kesswil, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Kesswil a une adresse e-mail et un site Internet.
Dozwil
Village de Dozwil, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Dozwil a une adresse e-mail et un site Internet.
Sommeri
Village de Sommeri, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Sommeri a une adresse e-mail et un site Internet.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
NOTÍCIA DE PREMSA (Font: Viure als Pirineus, 15 octubre 2010)
Eth Conselh Generau d’Aran a decidit recuperar eth patrimòni industriau dera Val d’Aran, en tot començar pera reforma integrau dera Mòla de Betren, qu’ei a punt de concludir, e eth sanejament dera Fabrica dera Lan de Vielha, es òbres dera quau an començat dejà. En andues intervencions, eth Conselh aurà invertit lèu 200.000 èuros.
Ja an començat es òbres dera Fabrica dera Lan.
“Era recuperacion dera Mòla de Betren a estat ua demana plan reivindicada pes vesins ath long des ans e qu’ara se hè realitat dempús d’un procès de reabilitacion arquitectonica”, segontes a explicat era cap de Cultura e Politica Lingüistica, Maria Vergés.
Era intervencion a consistit ena totau substitucion dera estructura dera cubèrta e eth renovat deth losat. S’an assolidat es murs afectadi per henerècles, qu’an agut d’èster cosudes, atau coma eth penau deth costat sud dera bastissa, qu’ère a punt d’esbauçar-se.
S’an cambiat tanben lumedans de hièstres e pòrtes, e actuaument se trabalhe en bastiment dera passarèlla – guardader, que permeterà era vision dera estructura e eth foncionament dera mòla. Tanben se restauraràn es mecanismes e se realizarà era museografia der espaci.
Eth Conselh Generau a començat a intervier ena Fabrica dera Lan, ua infraestructura d’arqueologia industriau propèra as aigües der arriu Nere (a on s’extreiguie era fòrça motritz), qu’a patit un procès de degradacion dera husta e un inici de poiriment en diuèrsi punts.
Per aguest motiu, ère de besonh sanejar tot eth paviment dera planta baisha, damb materiaus fidèls ara construccion originau, “operacion que resulte mès complèxa der abituau per hèt qu’ei convenient non botjar de lòc es maishines de cardar e filar era lana”, segontes Vergés. Tanben se harà un tractament de conservacion en totes es pòrtes e hièstres dera bastissa entà garantir-ne era durabilitat.


text:
Flacourt
Flacourt es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Yvelines e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Flacourt se tròba a 12 km aperaquí al sud de Flaçadas-la-Maca en lo scenari del Mantois a aperaquí 130 m d'altitud.
Lo territòri communal relativament plan es pauc boisé, levat de la part nòrd-es incluse en lo bòsc Pihan, e consagrat a la granda cultura céréalière. Lo sol agricultor del vilatge practica una agricultura bio.
La municipalitat es limitrophe de Boinvilliers e Verd a l'èst, Lo Tertre-Sant-Denis a l'oèst, Dammartin-ne-Servisca al sud, Favrieux e Soindres al nòrd.
Es desservie per la voirie départementale e sustot per la expedís D 928 #que connècta de Flaçadas-la-Maca a Dreux via Anet.
La commune de Flacourt se trouve à 12 km environ au sud de Mantes-la-Jolie dans le plateau du Mantois à environ 130 m d'altitude.
Le territoire communal relativement plat est peu boisé, sauf la partie nord-est incluse dans le bois Pihan, et consacré à la grande culture céréalière. Le seul agriculteur du village pratique une agriculture bio.
La commune est limitrophe de Boinvilliers et Vert à l'est, Le Tertre-Saint-Denis à l'ouest, Dammartin-en-Serve au sud, Favrieux et Soindres au nord.
Elle est desservie par la voirie départementale et notamment par la route D 928 qui relie Mantes-la-Jolie à Dreux via Anet.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge de Flacourt a #èsser erigit en municipalitat l'an 1801.
Le village de Flacourt a été érigé en commune en 1801.


text:
Tractat de Saint-Clair-sur-Epte
Lo Tractat de Saint-Clair-sur-Epte que ho conclusit enter lo rei de França Carles III lo Simple e lo capdau Normand (qu'ei a díser Viking) l'11 de julhet de 911. Per aqueth tractat lo rei de França que dava ua partida occidentau de Neustria en balhatge a Rollon dab la condicion qu'aqueth e prengosse lo batiatge en tot reconéisher lo rei de França con senhor e en s'engatjant a emparar França contra l'entrada d'envasidors vikings (e mei que mei peu Sèina).
Per'mor d'aqueth tractat los Normands que s'installèn en Neutria qui vadore Normandia. Chic a chic que's hiquèn a parlar en lenga d'oïl en tot i hornir paraulas nordicas (mei que mei dens lo lexic de la mar e de las armas).


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dijous, 26 de maig de 2011
De jo, occitan, En Garriga Trullols non se pòt díder er amic.
Cars amics occitans,
Ièr i aguèt un càmbiament fòrça important a la Val d'Aran en l'escasença de las eleccions municipalas e del Conselh Generau. Ara lo novèl Sindic es Carles Barrera.
Amb Paco Boya s'acaba la demagogia, la megalomania e lo secessionisme e las malas relacions entre lo Conselh Generau e la Generalitat e las pus marridas relacions entre lo Conselh Generau e lo CAOC.
L'obstruccionisme e la tergiversacion de la Lei de l'Occitan s'es acabat.
Ara comença una novèla etapa de relacions occitano-catalanas de la Generalitat, del CAOC e del Conselh Generau d'Aran amb una tòca mai clara de trabalhar per l'unitat de la lenga e la cultura occitana, que pels catalans fa partida fòrça importanta del nòstre patrimòni cultural e lingüistic.
Tot çò qu'èra arrestat, ara se metrà en marcha, e sonque pòt s'alentir per la crisi o per la manca de sòus, mas lo procès a començat e degun l'arrestarà.
Lo CAOC es fòrça content perqué lo trabalh da 40 ans a estat pas en de badas e ara trabalharà amb mai de mejans oficials.
Coralament,
Enric Garriga Trullols
President CAOC
Alavetz, jo qu'ac harè brac e clar:
Paco Boya qu'ei de nòste. Qu'ei aranés, qu'ei gascon, qu'ei occitan. Que trabalhèc tara defensa dera sua lengua, dera nòsta lengua, e damb un succès que hè gòi. Sense interferir damb era politica aranesa o catalana, que non coneishi pro, jo voi raperar aquiu que Paco Boya contribuic fòrça ara recuperacion dera nòsta lengua e dera cultura nòsta en Aran, e non sonque pera sua accion politica, senon tanben pera sua òbra literària e artistica. Paco Boya qu'ei un actor màger en maine dera cultura nòsta.
Eth CAOC, pera votz deth sòn president, veïcule idèes romantiques que remonten ath sègle darrèr e que non son cap en fase damb era realitat occitana d'ué eth dia, ne tanpòc en fase damb era volontat dera majoritat des occitanofòns. Que son d'ua auta epòca. Eth comunicat deth president deth CAOC qu'ei ua vergonha. Li perdonaram pr'amor deth sòn gran atge.
Urosament, qu'auem Paco.
EDIT. Non, non mos auem entenudi, Mela e jo, tà "postejar" sus aguest ahèr ath madeish moment. Que sap redigir, Mela! Anatz véder.
4 comentaris:
- Mela ha dit...
-
Avèm las meteissas inspiracions dins nòstras insomnias... :D
Completament d'acòrdi dab tu (per un còp!)
http://melanizetofre.blogspot.com/2011/05/cabories-allucinacions-occitanisme-e.html
- 26 de maig de 2011 a les 5:40
- 賈尼 ha dit...
-
Ieu tb que soi plan d'acòrdi, al 100%.
- 26 de maig de 2011 a les 9:31
- Jordi Riera ha dit...
-
"Li perdonaram pr'amor deth sòn gran atge."
Grana conclusion!
Me cau arreconéisher que tant eth CAOC coma eth senhor Garriga fan fòrça trabalh mès que, peth que veigui (e non me cau a seguí'c guaire entà vedé'c) an facilitat entà entrar es polemiques.
Eth catalan auem ua frasa hèta que ditz:
"Pixar fora del test" > "pishar dehòra deth tèst"
E creigui que coïncidís fòrça ben damb eth comunicat deth sr. Garriga.
Salut e jòia!
- 26 de maig de 2011 a les 11:23
-
-
No pateixis, Joan. Aquí a Catalunya ja tenim molt identificat el Garriga Trullols: sorprèn que vegi en Boya com un megalòman, quan tothom sap que hi ha poques persones amb un ego tan gros com en Garriga Trullols.
- 28 de maig de 2011 a les 12:55


text:
22/02/2015
Quo es per vendre, per Jan-Peire Reidi
Una nhòrla de Jan Picatau de Sent-Barrancon conta que la Picatauda aviá portat un plen panier de uòus meitat coats a Nontron per los vendre. « Quò li fasiá degreu de los foter ’lai e de perdre son revengut », çò-ditz lo contaire. Urosament, la gent eran gran tan béstias : auvavan lo dedins granolhar – mai benleu los poletons pianletar ! Quò fai que pas un cocassier e pas una dama ne’n volgueren… La femna esperet benleu que daus goiats permenessan quauque rainard mòrt per far la questa, coma quò se fasiá dins lo temps, per se desbarrassar de sos uòus purits.
Autres còps, quo era convengut entau : la besunha que la gent fasian venir era per nuirir los crestians. E quitament, vendian lo melhor per dire de ne’n tirar un bon pretz e gardavan per ilhs çò que marcava pas tròp bien. Quò n’empaichava pas daus paisans meitat coquins, meitat einnocents, coma la Picatauda, d’eissaiar d’afinar los vilauds.
Aüei, quo es pas parier. Crese que quauques gròs productors saben pas, o vòlen pas sapcher çò que deven lur marchàndia, o ben, si zo saben, se’n foten. Un còp que damandí ad un elevaire de polas poneiritz, que anava a la chaça coma me dins las annadas quatre-vints, si eu podiá parcir quauqua dotzena o doas de uòus fresches, quò lo faguet plan rire ! Nos faguet veire sos « uòus » : una bacada de blancs, de rosseus e de tests, emb de las plumas, mai benleu de las cròtas, a travers. Quò sangolhava dins de las barricas de plastic que eran expediadas a quauque fabricaire de macarònis emb « dos uòus fresches dau quilò » ! De que vos far gorgetar ! Las paubras polas eran forçadas artificialament de poner, pond que te ponde, daus uòus meitat formats. « Quo es daus uòus per vendre, pas per minjar », çò-ditz lo garç !
’Chaptem pus de pastas « aus uòus fresches », me e ma femna. Aimem mielhs cassar los uòus fresches sus los spaghetti bulhents nautres-mesma. Nòstra vianda d’aumalha e de volalha ven de chas nòstres vesins au vilatge. ‘Chaptem nòstres peissons de mar a la femna un marinier-peschador que vend dins son garatge lo peisson que son òme a peschat dins la nuech. Mingem dau pòrc cuu negre dau Perigòrd. Los canards que ’chaptem an frotjat, pas mai de quatre-vints au còp, sus de la palha pròpa chamjada tots los jorns. Fau los veire esperar tranquillament lur torn, benleu pas per se far sagnar, mas per se laissar gorjar ! La charn d’una béstia mau tractada es pas bona, çò-ditz lo patron.
Quò nos reven pas pus char de far entau que d’anar au subremerchat, mas tots los que zo voldrian far zo pòden pas, perque an pas lo temps. O ben lurs mairs lur an pas apres a far lo cosina. O ben son tròp gastes per far a minjar. Nautres, som retirats, som pas preissats… Mai si nòstre bilanç carbòne es pas terrible.
Es-quò pas maluros que quò sie los vielhs coma nautres que profitan de ‘quela bona besunha e que los mainatges e los dròlles a l’escòla, la gent que trabalhen, los malaudes a l’ospitau, los que ne’n aurian lo mai mestier, sian sovent oblijats de minjar – o de besilhar – la bacada industriala de quauqua multinacionala que migra mai de sos beneficis que de nòstra santat. Ne’n faudriá mai de ‘quilhs dirigents coratjos que chausissen de far donar dins las escòlas e las entrepresas daus repas aprestats sus plaça emb de la besunha jauventa, en atendent d’estre acusats d’empoisonament alimentari e trainats davants los tribunaus per quauque parent d’eleva meitat coquin, meitat einnocent…
A Javerlhac, lo 22 de feurier de 2015
Jan-Peire Reidi
Commentaires
malurós, coratjós, repàs
Écrit par : Piere | 23/02/2015
Les commentaires sont fermés.


text:
-
- Aran - Les - Paperòles
- Paperòles sus era veiria dera "Casa dera Vila" de Les (Val d’Aran).
Sonque cap es organismes oficiaus (Conselh Generau, Casa dera Vila, ecca.) hican paperòles en aranés.
Patoès aranés = (occitan) gascon pirinenc dera Vath d’Aran.
Que’m permèti de raperar aciu aquera nocion après aver parlat dab ua venedora aranesa de Bossòst pas tròp vielha (un xeissantenat d’annades) qu’emplegava aquera espression de "patoès aranés" atau qu’es ancians hèn deth noste costat, per qui "patoès" vòu díder "era lenga", o "gascon", o "occitan d’on non sabi pas tròp".
NB : ua paperòla = une affiche ; dues paperòles = deux affiches
Txatti


text:
Fréhel
Frehel en breton (Fréhel en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'ancian nom de la municipalitat es Pléhérel #que se'n tròba traça en lo nom del masatge caseriu Pléhérel-Plaja o Vièlh-Bourg. La municipalitat a #èsser associada de 1972 a fin 2004 a Plévenon jol nom de Fréhel. A la fin d'aquela associacion, Pléhérel a gardat lo nom de Fréhel malgrat que çò cap de Fréhel se situa sul territòri de Plévenon. Una abbaye a existit sul tertre ont a #èsser bastit en 1870 lo nòu bourg. Jol nom de abbaye de Glayo, a citat en 1159 cossí en dependent del abbaye Sant-Aubin dels Bòsques per cession del abbaye de Sant-Jacut. Signe de l'importància dels fraires en la mesa en valor de las tèrras, « en 1260, la mesura de la grange dels fraires de Pléhérel a admés en tota la contrée coma mesura publica. » [1] Rural e balnéaire, Fréhel dispausa d'una activitat importanta, aquela de las carrièras de l'oèst de grès ròsa fòrça dur #qu'an marcat l'istòria locala e mai particularament aquela del caseriu de la Carquois, anciana vila de carriers.
L'ancien nom de la commune est Pléhérel dont on trouve trace dans le nom du hameau Pléhérel-Plage ou Vieux-Bourg. La commune a été associée de 1972 à fin 2004 à Plévenon sous le nom de Fréhel. À la fin de cette association, Pléhérel a gardé le nom de Fréhel même si le cap Fréhel se situe sur le territoire de Plévenon. Une abbaye a existé sur le tertre où a été construit en 1870 le nouveau bourg. Sous le nom d'abbaye de Glayo, elle est citée en 1159 comme dépendant de l'abbaye Saint-Aubin des Bois par cession de l'abbaye de Saint-Jacut. Signe de l'importance des moines dans la remise en valeur des terres, « en 1260, la mesure de la grange des moines de Pléhérel est admise dans toute la contrée comme mesure publique. » [2] Rurale et balnéaire, Fréhel dispose d'une activité importante, celle des carrières de l'ouest de grès rose très dur qui ont marqué l'histoire locale et plus particulièrement celle du hameau de La Carquois, ancienne cité de carriers.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Amiot Pierre, « Lo abbaye de Sant-Aubin dels Bòsques », in Lo País de Dinan, 1981, pàg. 74.
- ↑ Amiot Pierre, « L'abbaye de Saint-Aubin des Bois », in Le Pays de Dinan, 1981, p. 74.


text:
Drapèu argentin
Lo drapèu argentin que ho creat per Manuel Belgrano entà la soa armada e shens nada autorizacion de la junta au podèr ; en ehèiit, aquesta junta, per prudéncia, e miava ua guèrrad'independéncia mes shens declarar oficiaument l'indenpendéncia, atau com ac permetèvan las circonstàncias de la vacància possibla deu poder en Espanha dab l'ocupacion francesa).
Las colors blanca e blau que hon presas de la cocardas qu'utilizèn los partisans de l'independència a l'escadença de la Revolucion de Mai de 1810 entà reconéishe's en empachar l'assiténcia deus monarquistas espanhòu au debats deu Cabildo de Buenos Aires. L'origina d'aquesta colors qu'ei incerta : lo blanc que seré per'mor qu'ei en heraudica la color de l'argent (metau de l'Argentina) o, dilhèu simplament, epr'mor que blanc e blau e son las color deu Borbons d'Espanha. En desfavor d'aquesta teoria, que cau mentàver que lo blau de la banèra de Belgrano qu'èra mei escur que lo blau celèst deus Borbon, sovent emplegat dens las version modèrnas de la banèra argentina.
Lo drapèu de Belgrano que ho hissat peu purmèr còp a Villa Rosario (uei Rosario de Santa Fe lo 27 de heurèr de 1812 puish a Buenos Aires dens la glèisa de San Nicolás de Bari malurosament avalida per la traucada de l'avienguda 9 de Julio ; l'Obelisc de Buenos Aires apitaten lòc e plaça d'aquesta glèisa que celebra la hèita.
L'Amassada de l'An XIII qu'acceptè aquesta banèra mes sonque entà l'Armada deu Nòrd (l'independéncia b'èra tostemps pas declarada). Lo 20 de heurèr de 1813 qu'avó la soa batejada deu huec a l'escadença de la batalha victoriosa de Salta.
Fin finala, en 1916, lo Congrès de Tucumán que declarè l'independéncia e qu'oficializè lo drapèu.
Lo "Só Inca" que ho hornit après asat suu dessenh deu só de la purmèra moneda argentina (reprodusida dehens la moneda actuau de 1 peso), dessenh de l'orfèbre perovian Juan de Dios Rivera.
En 1930 la lei argentina qu'establí que las colors deu drapèu que devèvan estar las deu dia qui punteja, e, desempuish 1944 simplament que son celèst e blanc. En 1985, dab lo restabliment de la democracia, la banèra deu só Inca que ho generalizada a l'emplec civiu (abans qu'èra considerada com militara o estrictament oficiau).
Las colors que son sonc blau (dab variantas mei o mens claras, las mei escuras s'apropiant de l'anciana banèra federau), blanc, jaune e marron (entau bòrds e entau visatge deu só).
En Argentina, lo 20 de junh qu'ei lo Dia de la Banèra.
Lo corsari argentin vadut provençau Ipolit Bochard que hissè aquesta banèra suu son vaishèth e, purmèra banèra independenta vista en America Centrau, que ho adoptada, adaptada e tostemps utilizada per los estats de Lo Salvador, Nicaragua, Honduras e Guatemala.
Galeria de las diferentas variantas deu drapèu argentin[modificar | modificar la font]
-
-
-
-
Banèra de la Confederacion Argentina de cap a 1840
-
Banèra de la Confederacion Argentina de cap a 1860
-
Banèra civila argentina abans 1985
-
Anciana banèra de las Províncias Unidas d'America Centrau
-
Banèra de Chiapas
-
Banèra de Nicaragua
-
Banèra de Guatemala
-
Banèra Lo Salvador
-
Banèra de Honduras
-
Purmèra banèra de Còsta Rica
-
Anciana banèra de Còsta Rica
-
Banèra actuau de Costa Rica, tanben inspirada de la banèra francesa


text:
Bernat de Ventadorn /1125-1195) foguèt, benlèu, lo trobador de mai qualitat, de mai fin trobar. Las sieunas cansos foguèron imitadas per mai d’un trobaire occitan e, puèi, d’Euròpa tota. Aital, trouvères franceses, joglars catalans, minnesänger alemands e trobatori italians, entre autres, considerèron que la sieuna poesia e tanben melodias foguèron las mai bèlas – e sincèras – jamai escotadas de l’epòca.
La poesia del trobador del parçan occitan de Corresa es considerada uèi lo jorn un exemple de sinceritat poetica, qu’inquietava la Glèsia per la sieuna radicalitat amb lo fin’amor, trabalh prigond de l’expression lirica mai nauta, que traspassa lo temps e que lo quite trobador lemosin revendiquèt. Las sieunas pròprias paraulas dins lo vèrs Chantars no pot gaire valer ja mòstran cossí la poesia d’amor a d’èsser sincèra o serà pas:
Chantars no pot gaire valer
Si d’ins dal cor no mou lo chans
Ni chans no pot dal cor mover
Si no.i es fin’amors coraus.
Per so es mon chantars cabaus
Qu’en joi d’amor ai et enten
La boch’e.ls olhs e.lcor e.l sen.
Maugrat aquò, la sieuna òbra foguèt pas editada dempuèi l’edat medievala fins l’an 1915. E foguèt l’alemand Carl Appel qui o faguèt. Puèi aurem d’esperar a l’estudi fach per l’israelian Moshé Lazar (1966). E lo catalan Martí de Riquer, qu’analizèt la sieuna òbra dins lo libre Los Trobadores de 1975.
Aquò balha coma resulta un fach que se pòt pas comprene. Un dels mai grands trobadors occitans es pas estat estudiat, analizat e publicat en Occitània fins las annadas 2000. La soleta excepcion ne seriá l’estudi que ne faguèt Miquèla Stenta l’an 1988. Es ara que tòrna èsser valorizat. Per astre per la cultura occitana e universala.
La sieuna vida contunha d’èsser, totun, misteriosa. Qualqu’unes istorians balhan veracitat a l’òbra VIDA – una amassada medievala de biografias – e racontan que nasquèt d’origina umila e que s’inspirèt en la poesia d’Eble II, vicecomte de Ventadorn e bon amic de Guilhèm IX d’Aquitània. D’autres arriban afirmar que foguèt lo quite filh bastard del vicecomte o benlèu de Guilhèm IX d’Aquitània e qu’auriá estat adoptat pel sieu amic.
Aital, e amb una origina ja polemica, la sieuna vida amorosa – devessida en tres etapas segon divèrses autors –tanben foguèt polemica pendent aquela epòca – e encara uèi o es – pr’amor de las possiblas destinatàrias dels sieus vèrses. Segon la Vida Bernart de Ventadorn s’enamorèt de la molhèr del vicecomte de Ventadorn quand aquel èra a la primièra crosada amb son fraire e lo Duc d’Aquitània. Quora tornèt, barrèt la sieuna femna – que plusors istorians afirman que foguèt la bèla Margarita de Turena – e faguèt marchar Bernart del castèl de Ventadorn. Lo joi del trobador finiguèt aital temporalament. Aital o expressèt en aquesta estròfa de la canso Non es mervavelha s’eu chan:
Cant eu la vei, be m’es parven
Als olhs, al vis, a la color
Car aissí trembla de paor
Com la folha contra’l ven.
Non ai de sen per un enfan
Aissi sui d’amor antrepres
E d’ome qu’es aissi conques
Pot doman’aver almornha gran.
La discussion contunha a nivèl istoric pr’amor que divèrses autors an volgut veire los senhals del trobador identificats amb tres femnas de l’epòca. E solament o an pogut far a travèrs de l’identificacion del senhal dubtós de nòbles de l’epòca. Per ansin, Eble II seriá lo creador de l’Escòla N’Eblo en Lemosin, amb Bel Vezer ( Margarita de Turena) coma la sieuna primièra femna cantada, lo Rei Engles serià Enric II, marit d’Alienòr d’Aquitània –identificada amb lo senhal Azimans -. E lo Sénher de Belcaire seriá lo comte Raimond V de Tolosa e la tresena femna cantada ( Conort ) Emmengarda de Narbona.
De joi e de tristesa
Se encara uèi los istorians son pas d’acòrd ne sus las originas del poèta lemosin de Corresa ne sus los sieus amors, la sieuna poesia arriba a la nòstra epòca – prèp de uèch cents ans après – amb una finesa e belesa estonantas. Pr’amor qu’es – o sembla – sincèra, sortida del còr e brica artificiosa – cossí foguèt la d’un autre grand trobador Arnaut Daniel -. Aital o podem legir en aquesta estròfa de la canso Lancan vei per mai la landa, dedicada a Azimans (Alienòr d’Aquitània):
Si.l rei engles e.l duc normans
o vol, eu la veirai abans
que l’iverns nos sbreprenda
Pel rei sui engles e normans
E si no fos Mos Azimans
Reitera tro part calenda
Aquel vèrs confirma lo dòl del poèta de Can vei la lauzeta mover – considerat un dels vèrses mai originals de la poesia medievala occitana e universala-. Una tristesa que contunharà aprés aver laissat –per fòrça tèrras lemosinas. Amb Azimans (Alienòr), Bernat de Ventadorn aurà pas mai astre. Enamorat de la duquessa d’Aquitània, las sospechas del sieu nòu marit Enric II Plantagenet l’aluenharián tornarmai de la femna desirada – e benlèu aimada-.
Per tresen còp en la sieuna vida lo trobador mai fin d’Occitània marcharà amb lo còr trincat. Aquel còp arribariá fins tèrras tolosanas, ont cantarà las femnas – la femna – de la còrt mondina fins la mòrt de Raimond V de Tolosa. Ne demòra aquesta bèla canso; Pels doutz chant quel Rossinhols fai:
Domna, vostre sui e serai
Del vostre servizi garnitz
Vostr’om sui juratz e plavitz,
E vostre m’era des abans.
E vos etz lo mes juís primers
E si seretz vos lo darrers
Tan com la via m’er durans.
Lo trobar de Bernat de Ventadorn, poèta lemosin e universal arribarà fins la mòrt del sieu mecènas tolosan. Après aquò, se retirarà al monastèri de Dalon, fins la sieuna mòrt. Foguèt admirat per totes e enamorèt centenats de femnas amb la sieuna poesia e musica – benlèu el meteis cantava las sieunas cansos trobadorescas pr’amor qu’es l’autor occitan que n’a laissat mai amb musica fins uèi lo jorn -.
E uèi cal reconéisser que foguèt una de las expressions mai ben finidas, trabalhadas e bèlas de la lenga d’òc, lenga universala. La poesia Lo temps, vai e ven e vire, dedicada benlèu al sieu primièr e mai prigond amor, Margarita de Turena, encara uèi descriu amb certitud aquela subrebèla domna del castèl de Ventadorn:
Ai bon’amors encobida
Cors be failhz, delgatz e plas
Frescha chara colorida,
cui Deus format ab sas mas !
Totz tems vos ai dezirada,
Que res autra no m’agrad.
Autr’amor no volh nien !
Volèm conservar la memòria d’aquel grand trobador de la Corresa occitana amb aquela idèa de romanticisme del trobador que fa una canso sincèra de còr al sieu amor blos – o arribèt benlèu a èsser quicòm mai qu’esperital ? -. Aquò ajuda comprene las sieunas poesias de trobador – e pr’aquò foguèt benlèu un dels mai prolifics pendent tota la sieuna vida, pr’amor que n’an demorat 40 cèrtas ( 44 segon Lazar)-. E fan d’aquela figura un personatge trist qu’encara uèi traspassa los tempses e enauça la belesa de la lenga d’òc, una lenga que – cal pas o desbrembar – foguèt lenga literària, cortesana a mai de populara – de còrts occitanas pendent mai de 200 annadas.
La sieuna reputacion èra tan granda que poètas, joglars e trobadors catalans mas tanben d’italians ,franceses, alemands, angleses e galicians cantèron en occitan. E foguèt pr’aquò – cossí es encara uèi – una lenga de cultura, una lenga de civilizacion. La civilizacion del fin’amor, que trobèt en la poesia del lemosin Bernat de Ventadorn la sieuna mai nauta expression. E avèm encara joi quand escotam: Can vei la lauzeta mover, de joi sas alas contra.l rai…
Christian Andreu*
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.


text:
Revolucion industriala
La Revolucion industriala foguèt un ensems de cambiaments economics e socials que se produsiguèron en Grand Bretanha a la mitat del sègle XVIII e qu'al sègle XIX s'estendèt als autres païses europèus. Aquesta revolucion signifiquèt lo passatge del Regim Ancian a la societat industriala, e cambièt non solament la manièra de produccion mas tanben l'estil de vida e las idèas.
Somari
La societat preïndustriala (Regim Ancian)[modificar | modificar la font]
Al començament del sègle XVIII la societat europèa èra basicament agrària. Los senhors feudals èran los proprietaris dels camps, qu'èran trabalhats per las classas popularas. La produccion agrària e lo rendement de las tèrras èran febles, pr'amor que i aviá pas d'avanças, e las tecnicas de cultura èran tradicionalas: dependiá del clima e s'aplicava lo garach. La mortalitat infantila èra fòrça nauta, per que la noiridura de la populacion èra fòrça dependenta del rendement de las culhidas. Se produsián de faminas ciclicas, causadas principalament per de marridas sasons e per d'epidemias. Las culhidas marridas tanben provocavan l'aumentacion del prètz del gran, e fasián baissar la demanda d'autres produchs: provocava una crisi generalizada, amb de grandas epidemias e las faminas que tuavan fòrça trabalhaires. Dins las ciutats normalament i viviá lo pauc de mond que trabalhava pas als camps: mestierals, foncionaris e personal de l'administracion, comerçants... L'organizacion politica se basava sus l'absolutisme:los monarcas avián de poders plens. Aquesta societat preïndustriala es apelada Regim Ancian.
Causas e factors de la revolucion industriala[modificar | modificar la font]
La revolucion foguèt un procèssus gradual iniciat en Anglatèrra a partir del sègle XVIII e que podèm considerar qu'encara contunha dins mantun país d'industrializacion recenta. Aqueste procèssus foguèt inicialament degut a divèrses factors que permetèron lo passatge d'una societat estatica a una societat dinamica (economicament). Los dos factors mai importants foguèron lo cambiament demografic e lo renovèlament dins l'agricultura e los transpòrts. En Anglatèrra los comerçants comencèron d'investir los beneficis del comèrci amb las colonias en bastir d'arsenals, de fabricas texilas e metallurgicas. Atanben i ajudèt l'enfortiment del comèrci interior, amb lo melhorament del malhum de carrièras e canals. Las innovacions tecnicas dins l'industria textila aguèron un ròtle decisiu:
- En 1733 John Kay bastís un talhièr que teissiá pus rapidament (amb la lançadora volanta).
- En 1767 s'inventa las fialosas per tal de produsir mai de fial (Spinning Jenny, Mule Jenny...).
- En 1789 se bastís un talhièr de fèrre mogut per una maquina de vapor.
- La maquina de vapor estimula la produccion de carbòni e de metal.
La revolucion demografica[modificar | modificar la font]
En Euròpa la populacion aumentèt rapidament, en provocant un excès de man d'òbra als camps. Las gents migravan cap a las vilas, e la demanda de produchs agraris aumentava. Aqueste procèssus es conegut coma revolucion demografica. L'excès de populacion se compensava amb la migracion cap a America e cap a d'autres continents. I aguèt una casuda de la mortalitat infantila, coma consequéncia del melhorament de las condicions sanitàrias e de la noiridura.
La revolucion dins l'agricultura[modificar | modificar la font]
Las primièras innovacions dins l'agricultura foguèron l'eliminacion del garach (daissar de cultivar una porcion de tèrra pendent un an per tal de favorir sa regeneracion), lo melhorament dels esplechs, l'aumentacion de las zònas de cultura e la substitucion dels buòus pels cavals. A la fin del sègle XVIII foguèron introdusits las maquinas e los fertilizants. Dempuèi, la produccion aumentèt considerablament, en far demesir las oras de trabalh, en resultant atal un excès de man d'òbra que se vesiá obligada a migrar cap a las vilas. A partir del sègle XIX ja èran acabats los periòdes ciclics de famina per la populacion.
L'expansion de la revolucion industriala[modificar | modificar la font]
La revolucion industriala s'estendèt per l'oèst d'Euròpa e pels Estats Units, en passant per quatre fasas similaras a las arribadas en Anglatèrra, mas a de ritmes diferents:
- Fasa primièra: se genèran las condicions pel desvolopament de l'economia (aumentacion de la productivitat agricòla e demografica, acumulacion de capital, innovacions tecnologicas...).
- Fasa segonda: desvolopament de l'industrializacion e creissença economica regulara.
- Fasa tresena: maturitat economica, mercé a la creissença economica e a la diversificacion de l'industria segon los sectors.
- Fasa quatrena: arribada de la consomacion de massa.
La fasa segonda se caracteriza per l'aumentacion de la productivitat agrària e de la populacion, l'utilizacion de la maquina de vapor e lo desvolopament de l'industria textila e metallurgica. L'aumentacion de la produccion crea de mercats nacionals, en refortissent lo sentiment identitari, subretot a partir del desvolopament del camin de fèrre, que permet la distribucion rapida a las regions aluenhadas.
En França la revolucion industriala s'interrompèt per causa de la Revolucion Francesa e de las Guèrras Napoleonencas. La revolucion industriala s'assolidèt en 1850.
Dins l'airal germanic aquò anèt pas tant rapidament, perque Alemanha foguèt pas unida abans 1871, e i aviá divèrses mercats, mas saupèron profitar de las ressorsas del fèrre e del carbon.
Dins los païses mediterranèus l'industrializacion comencèt tardivament (a la fin del sègle XIX).
Als Estats Units, en Canadà e Japon se produsiguèt dins la segonda mitat del sègle XIX.
A partir del sègle XIX lèu Euròpa tota èra ja industrializada.
La segonda revolucion industriala (1870-1914)[modificar | modificar la font]
La primièra revolucion industriala s'estend del sègle XVIII fins al sègle XIX. L'epòca entre la fin del sègle XIX fins a la Primièra Guèrra Mondiala se coneis coma Segonda Revolucion Industriala, e se caracteriza pel grand progrès scientific e tecnic e per l'aparicion dels sectors electric e quimic. Pendent aqueste periòde aguèt luòc la concentracion patronala e la consolidacion del sistèma capitalista. De sectors industrials novèls apareisson:
- Lo sector energetic: lo petròli comencèt de s'extraire en 1859 als Estats Units, e se n'obten gasolina e gasòli, utilizats dins los motors de combustion intèrna per l'automobila.
- L'electricitat comença d'èsser utilizada al sègle XIX, tant dins las industrias coma dins l'esclairatge public e dins las comunicacions...
- Lo fèrre e los aliatges novèls: la descubèrta d'aliatges novèls, e de tecnicas que permeton de fargar de metals purs desvolopèron l'industria siderometallurgica. S'apren a produire d'acièr mens car e pus pur, e se descurbís coma produire d'acièr inoxidable. S'apren tanben l'usatge de l'alumini.
Sectors novèls:
- L'industria quimica comencèt de se desvolopar a partir del sègle XIX, e permetèt la produccion de materials novèls (explosius, fertilizants, tints...).
- Los transpòrts: lo camin de fèrre progressèt fòrça, e la ret de vias s'estendèt, çò que permetèt una distribucion rapida de la matèria primièra e dels bens produsits e çò que dobriguèt de mercats novèls, mai e mai aluenhats. Los clipers (vaissels de vela rapids e modèrnes pel transpòrt de bens colonials) foguèron remplaçats per las naus de vapor, e la dobertura dels canals de Suèz e de Panamà ajudèron a aver un comèrçi maritim fòrça mai rapid. Autras invencions: la camèra fotografica, la maquina d'escriure, lo telegraf ... que contribuiguèron al cambiament e a la percepcion de viure un cambiament d'epòca. Caldriá tanben remembrar d'avanças importantas dins la medecina e de la publicacion de la Teoria de l'evolucion de Charles Darwin, las teorias de psicoanalisi de Sigmund Freud, o la Teoria de la relativitat d'Albert Einstein. Dins lo mitan artistic aquesta epòca representa tanben la fin de tot classicisme, ja que sorgisson de tendéncias novèlas (qu'encara semblan modèrnas). Los Estats Units foguèron lo país cabecièr dins aquesta fasa novèla d'industrializacion.
Consequéncias[modificar | modificar la font]
- Lo desvolopament del maquinisme remplaça las fòrças umana e animala per la mecanica; fa aumentar la produccion e permet l'aparicion de las fabricas.
- La concentracion de la populacion dins las vilas, per causa de l'aumentacion fòrta de la demanda de man d'òbra per las fabricas e la mecanizacion de l'agricultura.
- La vila ven lo centre de tota l'activitat economica e la populacion urbana aumenta.
- L'aparicion d'un novèl modèl economic e de societat, lo capitalisme, e la societat de classas.
- La naissença d'una classa sociala novèla, la borgesiá.


text:
Lista dels monarcas de França
Al temps dels Merovingians e dels Carolingians, a la mòrt d'un rei, lo reialme èra partejat entre sos filhs. Lo tresaur public e los bens privats del sobeiran, en efièch, se confondián : aquò s'explicava principalament pel fach que la nocion d'Estat - qu'existissiá pas çò dels Germans - s'èra perduda dempuèi la casuda de l'Empèri Roman. Es pas que mai tard que la règla cambièt e qu'un sol eretièr foguèt designat, mentre que lo drech escrich fasiá un retorn e que l'Estat renaissiá.
D'autra part, la nocion de França es pas apareguda que progressivament al cors dels sègles. N'i a que considèran que se pòt parlar de França qu'a partir del tractat de Verdun que seriá tanben a l'origina d'Alemanha (843), e mai a partir de l'accession d'Uc Capet al poder (987). Se seguirà aicí la tradicion mai comuna en França, que fa remontar l'origina del país a l'unificacion dels Francs per Clodovèu.
La presenta lista compòrta de reis qu'an renhat sus una partida de la França d'alara e de reis qu'an renhat sus la totalitat. Los primièrs son escriches en italica.


text:
samedi, 07 août 2010
A Narbona, coma a Tarba, lo marcat es lo luòc antimondializacion, una economia occitana que s'i defend la lenga e l'economia occitana
Pertot en Occitània podèm trapar aqueste marcats que s'i parla la lenga, e que s'i defend l'economia occitana contra las multinacionalas installadas per las comunas (dels parditocratas franchimands) dins lo còrs dels supermercats multinacionalas franchimandas (Carrefour, Intermarché, Leclerc, etc.), en banlèga e que i cal anar en veïcul a petròli (antiecologic).
08:00 Publié dans Actualités | Lien permanent | Commentaires (0) | Tags : lengadòc, occitània, bigòrra | Facebook


text:
Sceaux-d'Anjou
Sceaux-d'Anjou es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat en lo Nautor-Anjau.
La municipalitat se situa a 7 km de Champigné, 9 km del Leon-d'Angieus, 12 km de Montreuil-Juigné, 20 km de Angieus e 24 km de Segré.
La commune est située dans le Haut-Anjou.
La commune se situe à 7 km de Champigné, 9 km du Lion-d'Angers, 12 km de Montreuil-Juigné, 20 km d'Angers et 24 km de Segré.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los abitants se trucan los Salciens e Salciennes
Les habitants s'appellent les Salciens et Salciennes


text:
Estat del benestar
L'estat del benestar (Welfare State en anglés, per comparacion al "warfare state" o estat de guèrra alemand aprèp la Segonda Guèrra Mondiala) es, segon lo sociològ T.H. Marshall una combinason especiala entre democracia, benestar e capitalisme. Consistís en un ensems de politicas qu'installa una seria de servicis socials de caractèr universal. Aqueles servicis an per finalitat de garantir de condicions de vida convenentas a la populacion e evitar que las personas demòren en situacion d'escac fàcia a de circonstàncias de natura problematica. L'estat garantís l'accès a l'ensenhament, a la santat e per poder viure dins la malaltiá, andicap, caumatge e retirada.
Origina[modificar | modificar la font]
Lo primièr estat del benestar ven del sistèma d'assegurança establits per Otto von Bismarck en Alemanha al sègle XIX. Seguit pels païses escandinaus qu'establiguèron de sistèmas mutualistas que pauc a pauc seràn integrats pendent la primièra mitat del sègle XX, e aprèp la crisi seguent de la granda depression dels ans 1930 foguèt desvolopat un còp acabada la Segonda Guèrra Mondiala, subretot capitanejada per las reformas prepausadas per Sir William Beveridge, qu'establiguèron un sistèma d'assegurança nacionala per afrontar las necessitats socialas.
Tipes[modificar | modificar la font]
Segon divèrses autors i a diferents tipes d'estats del benestar coma los modèls anglosaxon, centreuropèu, mediterranèu e de l'Euròpa de l'èst.
Estat de benestar en França[modificar | modificar la font]
Lo regim francés combina dos aspèctes:
- l'Estat de benestar bismarckien, fondat en Alemanha per las leis de 1880, amb un mecanisme d'asseguranças socialas, ont las prestacions son la contrapartida de cotizacions (malautiá, retirada e accident del trabalh sonque pels actius)
- l'Estat de benestar beveridgian finançat per l'impòst e dona de prestacions uniformas a totes los membres de la societat, las prestacions ne donant en general sonque de minimums relativament basses[1].
Atal perseguís un objectiu doble: un objectiu de proteccion sociala, d'assegurança contre los riscs e astras de la vida, mas tanben un objectiu de justícia sociala amb de mecanismes complèxes de redistribucion de las riquesas.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Pierre Rosanvallon, La nouvelle question sociale, Éd. du Seuil, 1995, p. 45


text:
Braçac (Auvèrnhe)
Braçac (oficialament en francés Brassac) e, dempuèi 1887[1], Brassac-les-Mines) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi Domat e la region de la region d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Segon Dauzat e Rostaing, que citan una atestacion dau sègle IX, Braciacus, Braçac, coma las autras comunas d'aqueu nom, ven de la fòrma latinizada *Braccius, dau nom d'òme gallés *Braccius, ambe'l sufixe -acum[2]. Se tracta donc d'una propietat rurala d'origina gallo-romana. Los Feniés, en seguida de Negre segon Paul Burgan e André Lafon, chausisson puslèu Biracius, ambe lo meteis sufixe [3].
Per Braçac (Tarn e Garona), Paul Burgan e André Lafon citan las solucions d'autres toponimistas : Biracius per Ernèst Negre, Braceus, derivat de Bracus, per Astor, e se pronóncian per Braccius o Bracius; i a pas de dobte sus lo sufixe -acum [4], latinizacion del sufixe celtic -*ako.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2011 : 3308; 2013 : 3291 abitants
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Des villages de Cassini aux communes d’aujourd’hui
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié et Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, Edicions Sud-Ouest, novembre 2007, pagina 108
- ↑ Paul Burgan, André Lafon, Toponymie du Tarn-et-Garonne, Association Antonin Perbosc, 2006, p. 62


text:
Pinus pinea
Pinus pinea
Lo pinhèr, (Pinus pinea) es una espècia de pin dins la familha Pinaceae caracteristic per sas granas comestiblas: los pinhons, e mai que de pinhons d'autres espècias europèas de pin se pòscan manjar, son fòrça mai pichons (i a d'espècias americanas de pinhons gròsses que son esplechadas comercialament).
Es originari de la region mediterranèa.
Descripcion[modificar | modificar la font]
Arbre de 30 mètres de naut, amb la rusca d'un marron rogenc e fòrça espessa. Es en forma de parasolelh. Amb d'agulhas de 20 cm de long, apariadas coma pels autres de pins autoctòns. Florís de març a mai en produsent de pinhas ovoïdas de 15x10cm amb de pinhons de 15 a 20 mm. Las pinhas maduran a l'auton del tresen an (los autres pins lo fan en dos ans).
Creis dins las garrigas, èrms e dunas fixadas. Fa venir los terrenhs silicicèus, subretot sablonencs generalament prèp del litoral.
Usatges[modificar | modificar la font]
Fòrça utilizat per l'ornament. Los pinhons demandan fòrça man d'òbra, cal escalfar las pinhas per que se duèrban. La fusta a pas gaire d'interès.
Un autre pin amb de pinhons comestibles es lo Pinus edulis, originari de las montanhas del sud oèst dels Estats Units d'America.


text:
Rasim
Lo rasim (var. arradim, arrasim, arresim, radim, raïm) es lo frut melhorat de la vinha cultivada (Vitis vinifera). Es lo segond frut mai cultivat al mond (après l'irange). Se presenta sos la forma de pinhas compausadas de grans nombroses, que son sus lo plan botanic de "fruchetas", de talha pichona e de color clara, lo rasim blanc o mai fosc, lo rasim negre (ròse o negre-violet).
Servís subretot a la fabricacion del vin a partir de son chuc fermentat (es a dire dins aquel cas, del rasim de tina), mas se consoma tanben coma frut, siá fresc, lo rasim de taula, siá sec, lo rasim sec qu'es utilizat mai que mai en pastissariá o en cosina. Se consoma tanben lo chuc de rasim fresc e dels grans, s'extrai d'òli.
Divèrses rasims[modificar | modificar la font]
Existisson de centenats d'espècias, espècias ibridas, sosespècias, varietats e sustot cultivars de vitatges e doncas de rasims, demest los quals de distinguisson los vitatges de cuva, blancs o roges, e los vitatges de taula.
- Vitis acerifolia
- Vitis aestivalis
- Vitis amurensis
- Vitis arizonica
- Vitis ×bourquina
- Vitis californica
- Vitis ×champinii
- Vitis cinerea
- Vitis ×doaniana
- Vitis girdiana
- Vitis labrusca
- Vitis ×labruscana
- Vitis monticola
- Vitis mustangensis
- Vitis ×novae-angliae
- Vitis palmata
- Vitis riparia
- Vitis rotundifolia
- Vitis rupestris
- Vitis shuttleworthii
- Vitis tiliifolia
- Vitis vinifera
- Vitis vulpina


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
diumenge, 16 d’octubre de 2016
Quin nom mei estranh tà ua regioassa.
A mei, Xavier Deulonder i Camins n'accepta pas lo nom Occitanie-Pays Catalan, shens explicar perqué, supausadament pr'amor qu'a consciéncia qu'Occitània, segon lo concèpte occitanista, qu'abraça un territòri hòrt mei bèth que non pas lo d'aquesta regioassa.
Que i afirma que, segon eth, lo nom d'aquesta regiossa qu'auré d'estar "Languedoc-Pays Catalan". Lavetz, los País Gascons de qué'n hèm? Que's pòt discutir se los catalans o los gascons e son occitans o non (totòm n'ei pas d'acòrd sus aquestas duas questions); totun, per definicion, los gascons non son pas lengadocians e Gasconha n'ei pas Lengadòc.
Dongas, tà arrefresquir la memòria deu sénher Deulonder i Camins, que podem raperar la regioassa on e's situa Rosselhon que compren autanplan Coserans, Comenge, Bigòrra (aquesta eretada de l'antic comtat omonime, hòrt mei vascon que non pas occitan), l'antiga província d'Armanhac (lhevat un canton, abandonat au departament de las Lanas, Aquitània) dab Astarac, las Quate-Vaths e part de la Lomanha actuau qui s'i arreligavan, Savés e Lomanha, tots, tots, Gascons, sénher Deulonder i Camins: GASCONS.
3 comentaris:
- Vicent Llémena i Jambet ha dit...
-
És cert, ací a Espanya no tenim encara problemes tan grossos, tot i que la regió d'Aragó, que duia tres llengües, el català-valencià, l'aragonès i el castellà va ser dividida en quatre, però són altres temps i el que cal és no posar precedents.
Ací a la Comunitat Valenciana es conserva el català-valencià i la nostra adscripció a la comunitat de llengua catalano-valenciano-balear i altres, tot i que la nostra adscripció nacional ha esdevingut la valenciana i la castellana, però puc dir-te que no hi ha ja una adscripció a Catalunya per part de la major part dels habitants valencians.
I també és cert que Gascònia no és Occitània i deu tenir els seus trets personals propis, és ben cert, una nació, que bàsicament és una llengua, conserva el seu ésser nadiu, o ha de conservar-lo.
Enhorabona per l'article, Joan.
Feia molt de temps que no et llegia, se m'havia anat la teua direcció, alguna follets de la informàtica i me n'he enrecordat del nom del teu bloc, després d'alguns intents espaiats en el temps, disculpa.
Vicent Adsuara i Rollan
- 20 d’octubre de 2016 a les 23:02
-
-
Ua possible independencia de la Caralonha qu'es taben ua preocupacion de Gasconha estant (e d'alhors qu'ac p`t estar per totes los pais d'òc).
L'ideologia independista catalana qu'esto hargada a partir de la credença deu segle XIX au :ua lenga > un pòble >un Estat independant (qui,plan segur, n'accepta pas quauqua auta lenga au dehens de las suas termièras,un còp independant ).
Dejà ,la legitimitat istorica de la Catalonha a un tractament a despart deus autes hens l'Estat espanhòu que's fondava suus dreits istorics de l'antica Corona d'Aragon, condominium qui mesclava Aragon,Catalonha ,Valencia e Balears, xens nada unitat linguistica;las lengas no-castelhanas d'aquèth condominium qu'eran reconneixudas sii au dehens com au dehòra e a diser per las autoritats deu Reiaume d'Espanha (o de las Espanhas).
A l'ora d'ara ua independencia catalana suu hons d'ideologia d'Estat -nacion ( l'ideologia d'ERC de tostemps) que portaré gran aus qui , hens l'Estat francès, son tostemps prèst a diser "vesetz, qu'es tostemps atau:que demandan l'arrespècte de las luas lengas e a la fin, que vòlen l'independencia "...D'aqui a estar considerats com terroristas,non i aurà pas lonh ...
Permor d'aquò quan vedi los occitanistas deu Jornalet e autas codejant d'esper quan parlan dab delicis de l'"independencia avenidora de Catalonha e d'Aran " (sic !!!) , que'n vadi mud d'estonament.
- 24 d’octubre de 2016 a les 18:17
- Joan de Peiroton ha dit...
-
@Vicent: Gràcies pel comentari! Bentornat!!!
@Gerard: Mercès peu comentari. Que'm pensi que correspon au messatge qui segueish, e non ad aqueste. Lavetz, qu'èi prenguda la permission de'u copiar (shens edicion) tà botà'u a la seguida deu messatge qui segueish. Amistats. .
- 25 d’octubre de 2016 a les 9:15


text:
Federacion
Una federacion (del latin fœdus, "pacte") es l'union de grops associatius, politicas...
La Federacion dels Ensenhaires de Lenga e Cultura d'Òc es una federacion de las associacions regionalas d'ensenhaments de l'occitan e las de l'educacion nacionala francesa.
En politica federacion o estat federal es l'union d'un nombre especific d'estats o de regions parcialament autonòmas units per un govèrn central federal.
Dins una federacion, l'estatut d'autonomia dels estats o regions que la constituisson, es normalament reconegut constitucionalament e pòt pas èsser alterat per una decision unilaterala del govèrn central. Las federacions se conforman generalament per acòrd entre los estats e/o regions sobeiranas, encara que gaudisson pas sempre del drech a la secession d'un biais unilateral. La forma de govèrn o l'estructura constitucionala d'una federacion es sonada federalisme e es considerada coma lo concèpte opausat al centralisme.


text:
Un pauc d’istòria
Sonam occitan o lenga d’òc aquesta lenga latina parlada dins quatre regions del sud de França (Rosselhon e païs basc non compreses). L’occitan es tanben parlat dins dotze valadas d’Itàlia e en Val d’Aran dins los Pirenèus espanhòls. Compren sièis dialèctes : lo lengadocian, lo provençal (Niça i es dedins), lo gascon, lo lemosin, l’auvernhat, e lo vivarò alpenc.
Lo mot de lenga d’òc s’encontra per un dels primièrs còps en 1304 dins d’escriches de Dante, dins De vulgari eloquentia, ont classa las lengas romanicas d’aprèp lo biais de dire òc dins caduna d’elas (oïl, òc, si).
Los tèrmes « occitan », « lenga occitana », « Occitània », certificats a la fin del sègle XIII, demòran d’un emplec rare fins al començament del sègle XX. Foguèron popularizats pel movement occitanista.
A L’Edat Mejana, l’occitan es fòrça utilizat a l’escrich. L’Edict de Villers Cotterêts(1539) marca l’aveniment del francés dins la vida publica. Al moment ont l’occitan èra a prener la man definitivament sul latin coma lenga escricha usuala.
Al segle XX, la lenga d’òc unifica son ortografia. Aquela se ditz classica, es inspirada de la grafia dels trobadors e amenuda a l’escrich las diferéncias dialectalas en tot respectant cada dialècte. En Provença, una autra grafia, que se ditz mistralenca demòra correnta de còsta a la grafia classica.
Es l’escolarizacion massiva tre la fin del segle XIX qu’impausarà lo francés coma lenta de comunicacions e menarà, fins aprèp la fin de la segonda Guèrra Mondiala, a far perdre la transmission familiala de la lenga. En contrapartida, se desvelopa l’accion dels movements culturals e literaris per la promocion d’aqueste patrimòni. Lor accion es de tornar desvolopar l’emplec de la lenga dins los domenis dels mediàs, institucions, organismes d’ensenhament e dins la vida vidanta.
Joan Sibille,
Universitat Paris-VIII.
PICHONA ISTÒRIA OCCITANA
XIIe-XIIIe sègle
Passa glòria dels trobadors.
1209-1229
Crosada contra los Albigés.
1539
L’edicte de Vilers-Coterets rendér exclusiu l’usatge del francés dins los documents administratius.
XVIe-XVIIe sègle
Lo barròc literari occitan : Pièr de Garròs, Pèire Godolin, Bertrand Larade, Loys Bellaud de la Bellaudiero...
1791-1794
Révolucion francesa, primièra vertadièra politica linguistica per impausar lo francés dins tot l’estat francés.
1794
Rapòrt Grégòri sus la necessitat d’anientar los patés.
XIXe sègle
Los poètas obrièrs occitans : Victor Gelu, Carles Ponci, Joan Rebol, Loís Vestrepan...
1802
La practica del « patés » es interdit a l’escòla.
1854
Fondacion del Felibritge, movement literari de promocion de la lenga d’òc.
1881-1884
L’ensenhament primari en francés se fa gratuit e obligatòri.
1907
Revòlta dels vinhairons del Miègjorn.
1945
Fondacion de l’Institut d’Estudis Occitans per Renat Soula (Autor), Ismael Girard (occitanista), Joan Cassou (Romancier), Max Roquet (escrivan), Renat Nelli (poeta), Pèire Bertaux (Comissari de la Republica) e Tristan Tzara (escrivan).
1951
La lei Deixonne autoriza l’ensenhament de las lengas régionalas a l’escòla.
Cap a 1968
La revendicacion politica e culturela occitanas s’assegura.
1990
L’occitan se fa official en Val d’Aran, Espanha.
1991
Dobertura del CAPES d’occitan.
1992
Dins l’article 2 de la Constitucion francésa de la Ve Republica, "la lenga de la Republica es lo francés". Las autras lengas de França son pas reconegudas.
1992
Carta Europenca de las lengas régionalas o minoritàrias, ratificada dempuèi per 24 país.
1999
La França signa la Carta Europenca de las lengas régionalas o minoritàrias, mas l’a pas encara ratificada.
1999
En Itàlia, l’occitan es reconegut lenga nacionala aparada.
2006
L’occitan se far una lenga co-officiela amb l’espanhòl e lo catalan sus tot lo territòri de la Catalonha.
2008
Adopcion de l’article 75-1 dins la Constitucion francésa : « Las lengas régionalas apertenon al patrimòni de la França ».
2015
Lo collectiu "Anem Òc ! Per la lenga occitana !" recampa 15 000 personas a Montpelhièr per una melhora reconeissença de la lenga occitana (aprèp en amassèt 10 000 en 2005 a Carcassona , 20 000 en 2007 a Besièrs, 25 000 en 2009 a Carcassona e 30 000 en 2012 a Tolosa). .


text:
Unitat d’Aran en Ajuntament de Vielha- Mijaran da supòrt ara consulta deth 9N damb garanties democratiques e en marc dera legalitat
Eth Plen a aprovat una mocion de supòrt ath pòble de Catalonha tara celebracion dera consulta deth 9 de noveme en marc dera legalitat vigenta, ath temps que s’a remercat qu’es institucions catalanes agen en compde era veu pròpria d’Aran en aguest procès.
Aguest maitin eth Plen der Ajuntament de Vielha Mijaran aprovaue, en apartat d’ahèrs d’urgéncia presentat per CDA, ua mocion de “Supòrt ath pòble de Catalonha entara celebracion dera consulta deth 9 de noveme sus eth sòn futur politic”.
Era mocion a estat formulada conjuntament pr’amor der acòrd prèvi entre Unitat d’Aran e CDA, en tot includir-i es punts 4 e 5 a propòsta d’UA, qu’incidissen en reconeishement der hèt diferenciau dera Val d’Aran ath temps que remèrquen eth besonh que Catalonha reconeishe eth pròpri dret des aranesi e araneses a decidir eth sòn futur en cas d’ua ipotetica independéncia de Catalonha der Estat Espanhòl e atau “daurir ua naua etapa a favor deth sòn estatus especiau entà garantir eth progrès sociau, eth desvolopament economic, eth refortiment democratic e eth foment dera cultura e lengua pròpries”. Atau madeish, s’a incidit en qu’eth supòrt ad aguesta consulta s’emmèrque laguens des marges democratics e dera legalitat vigenta.
D’aguesta forma, e dempús d’auer estat debatuda e consensuada, era mocion a estat aprovada damb es vòts favorables d’Unitat d’Aran e CDA e eth vòt contrari deth PP.


text:
17/02/2015
L'invité, lo convidat de Meitat-chen, meitat-pòrc dau diumenc 22 de feurier 2015
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l'emission dau diumenc 22 de feurier a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera Cedric Valmary de l'associacion CFPO Midi-Pyrénées ( Centre de Formation Professionnelle Occitan) que la tòca es la formacion per adultes en lenga occitana, jos la forma d'estagis e de cors.
De veire lo site : www.cfpoc.net .
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
Les commentaires sont fermés.


text:
Imre Kertész
Imre Kertész (Kertész Imre segon l'us tradicional magiar d'emplec dels noms pichons e d'ostal; Budapèst, lo 9 de novembre de 1929 - Budapèst, 31 de març de 2016) foguèt un escrivan ongrés. D'origina jusieva subrevisquèt a son empresonament dins un camp de concentracion. Recebèt lo Prèmi Nobel de Literatura en 2002. L'òbra mai coneguda de Kertész, Sorstalanság, descriu l'experiéncia d'un jove de quinze ans dins los camps de concentracion d'Auschwitz, Buchenwald e Zeitz. Lo libre es estat interpretat coma una mena d'autobiografia, mas l'autor nega un ligam biografic important. Sos escriches son estats traduches dins fòrça lengas, mai que mai en anglés. Kertész trapèt pas a la debuta gaire d'apreciacion de son escritura en Ongria; partiguèt doncas en Alemanha. Pasmens, contunha d'escriure en ongrés e presenta sas òbras a d'editors en Ongria.
Un filme bastit a partir de son roman Sorstalanság foguèt realizat en Ongria en 2005. A mai sèrve lo meteis títol, lo filme en realitat es mai autobiografic que lo roman.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Sorstalanság (1975)
- A nyomkereső (1977)
- Detektívtörténet (1977)
- A kudarc (1988)
- Kaddis a meg nem született gyermekért]] (1990)
- Az angol lobogó (1991)
- Gályanapló (1992)
- A holocaust mint kultúra : három előadás (1993)
- Jegyzőkönyv / Imre Kertész ; Élet és Irodalom / Esterházy Péter (1993)
- Valaki más : a változás krónikája (1997)
- A gondolatnyi csend, amíg a kivégzőosztag újratölt (1998)
- A száműzött nyelv (2001)
- Felszámolás (2003)
- K. dosszié (2006)
- Európa nyomasztó öröksége (2008)
- Mentés másként (2011)


text:
UA participe ena hèira de primauera de Les en des sòns prumèrs actes de campanha
Per aguest motiu UA a installat ua carpa a on a repartit plantes de timonet, planta aromàtica de montanha, e materiau electorau as nombrosi visitants dera Hèira. Ena hèira i an assistit diferenti candidats d’UA tàs pròplèu eleccions deth 22 de mai; entre d’auti, eth candidat a Sindic d’Aran, Paco Boya, er alcaldable de Les, Emilio Medan, eth de Vielha e Mijaran, Juan Riu e eth de Naut Aran, Víctor Rodríguez.
Pendent tot eth maitin s’a realizat eth 4º Concors – Exposicion dera raça ovina aranesa, en quau 16 pagesi de diferentes localitats de la Val d’Aran an portat un centenat d’exemplars registradi en libre genealogic d’A.C.O.R.A (Associacion Criadors Oelha Raça Aranesa).


text:
Eth diuendres 3 de
hereuèr, serà ua jornada pro embromada, encara que tamb quauqui clari
pendent eth maitin. Pera tarde e net, se pòden produsir quauques fèbles
precipitacions damb còta de nhèu ath torn des 1.600 m. A prumères e
darrères ores auram vents moderadi damb bohades fòrtes e fòrça fòrtes de direccion suroest en
vessants exposadi e en cims.
Temperatures nautes entara epòca (2ºC/12ºC
en hons de val). (-4ºC/0ºC en còta 2.000).
Eth dissabte 4, Seguiram damb
nivolositat abondiua encara que peth maitin se dauriràn quauqui clari. Pera
tarde se produsiràn quauqui plojats fèbles que puntuauments poderien èster
moderadi. Còta de nhèu ath torn des 1.700 m. Se poderien acumular de 5 a
10 cm en Cap de Vaquèira.
Temperatures encara nautes entàs dates en que mos trapam (4ºC/11ºC en hons de val) (-4ºC/-1ºC en còta 2.000).
Eth dimenge 5, contunharàn es cèus
embromadi tamb precipitacions fèbles a prumères ores e que se tornaràn
moderades a mesura qu'auance era jornada. Còta de nhèu enes 900 m pendent eth maitin, en
tot descéner cap as 500 pera tarde. Se poderien acumular mès de
20 cm en còtes nautes. Vents fòrti de Noroest pendent era tarde
e net, sustot en zònes nautes.
Temperatures en descenuda (3ºC/8ºC
en hons de val) (-3ºC/-8ºC en còta 2.000).


text:
Tànger
Tànger (en arabi : طنجة, Tanja, en berbèr ⵜⵉⵏ ⵉⴳⴳⵉ Tin Iggi ; en grecoroman : Tingis) es una vila del nòrd de Marròc. Es lo cap luòc de la region de Tànger-Tetoan e de la prefectura de Tànger-Asilah. Situada al tèrme nòrd del país, la vila es la principala pòrta de Marròc sus Euròpa, qu'es separada pels 14 km de l'Estrech de Gibartar. Sa populacion èra de 669 685 abitants al cens de 2004[1], ne fasent la cinquena vila du Marròc. Tànger es la sola vila du Marròc que dona sus l'Ocean Atlantic e la Mar Mediterranèa. Es escaissida « la vila dels estrangièrs » aprèp las nombrosas colonizacions (los fenicians, los romans, los vandals, los arabis, los portugueses, los angleses, los franceses e los espanhòls).
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Tànger es situafa dins la baia del meteis nom, dibèrta sul tèrme occidental de l'Estrech de Gibartar, a prèp 15 quilomètres de las còstas espanholas. D'en primièr establida sul puèg de la casba, la vila s'espandiguèt pauc a pauc suls massises a l'oèst cap al cap Spartel (replan del Marshan, Vièlha Montanha) puèi, lo long de la plaja, cap al cap Malabata. Malgrat aquel relèus, son site presenta pas de malhum idrografic notable.
Clima[modificar | modificar la font]
Lo clima de Tànger es de tipe mediterranèu temperat per l'influéncia oceanica e lo buf del chergui, presentant quatre sasons plan marcada: ivèrn doç e umid, estiu tebés e sec, intersasons gaireben pauc pluviosas. Pasmens la vila patís sovent de violents fenomèns meteorologics coma lo vent fòrt e las pluèjas intensas (ex: 200 mm de pluèjas en una jornada, lo 23 de novembre de 2008). Las precipitacions son compresas entre 700 e 1000 mm per an. Per las temperaturas, lo recòrd de fred es -4,2 °C lo 28 de genièr de 2005 e pel recòrd de calor es 43,5 °C lo 1er d'agost de 2003. [2]
Istòria[modificar | modificar la font]
Aprèp una preséncia feniciana, que demòran doas pichonas necropòlis, la vila foguèt vertadièrament fondada al sègle V AbC, pels cartagineses que ne faguèron un establiment (Tingi). En 146 AbC, a la casuda de Cartage, la vila es restacada a la Mauritània e venguèt una colonia romana (Tingis) ligada a la província d'Espanha. Tànger ganhèt una tan granda importança, que venguèt, vèrs lo sègle III, la capitala de la Mauritània Tingitana. Al sègle V, Tànger foguèt occupada pels vandals. Desliurada jol reialme de Justinian, al començament del sègle VI, foguèt restacada a l'Empèri Bizantin.
Lo general omeia Moussa Ibn Noussaïr s'interessèt a Tànger per sa posicion estrategica e es de per aqui qu'en 711, commencèt la conquèsta d'Espanha per las tropas de Tariq ibn Ziyad. Pendent los cinc sègles que seguèron, las dinastias de Marròc, de Tunisia e d'Espanha se disputan la sobeiranetat de Tànger. Los idrisids, mèstres de Volubilis, los omeias d'Espanha, s'afrontèron a son subjècte pendent mai d'un sègle. Al mitan del sègle X, los fatimids de Tunisia i espandiguèron lor autoritat. En 1075, los almoravids ne venguèron mèstres fins a 1149 data que la vila passèt als almoads. Venguèt fèu dels afsids de Tunís avant de venir merinid en 1274.
Aprèp tres temtativas los Portugueses la prenguèron en 1471 e la daissant a Anglatèrra en 1661 coma dòt porgida per Catarina de Bragança a son espós Carles II d'Anglatèrra. A l'epòca que Tànger èra encara una vila portuguesa, èra la capitala de l'Algarve d'Africa. A partir de 1679 Moulay Ismaïl (Empèri cherifian alaoíts) comencèt lo sètge de Tànger que li es abandonada en 1684, sus decision de Carles II estimant son occupacion per las tropas anglesas inutila e mobrosa plan costosa.
A la seguida de l'ajuda del sultan Abd ar-Rahman ibn Hicham a l'émir argerian Abd El-Kader, los Franceses ataquèron Tànger en represalhas dirigits per prince de Joinville que bombardèt la vila en 1844 e roïnèt los barris.
Las rivalitats europèas pel contraròtle de la vila, pòrta dubèrta sul Marròc, comencèron a la fin del sègle XIX. França, Espanha, lo Reialme Unit e Alemanha multipliquèron las missions diplomaticas e comercialas per se plaçar, metent la vila al centre de las rivalitats internacionalas. En 1880, la convencion de Madrid ensagèt de definir las relacions entre las grandas poténcias al subjècte del Marròc. Pojat pel cancelièr Bulow que vòl remembrar de biais, sensacionala, qu'Alemanha se daissariá pas metre de costat e que França pòt pas modificar l'estat politic de Marròc sens l'autorizacion d'une novèla Conferéncia internacionala, Guilhèm II debarquèt lo 31 de març de 1905 dempuèi l'iòt emperial Hohenzollern a Tànger per qualques oras e denoncièt, aprèp una entrevista amb l'oncle del sultan, las tòcas francesas e espanhòlas sul Marròc, çò que provoquèt una crisi diplomatica: es la Crisi de Tànger. En 1906, la conferéncia d'Algesiras torna definir las posicions de cadun en Africa reconeissant l'independéncia del sultan e afirmant l'egalitat dels signatàris dins lo domèni economic. En 1923 las negociacions acabèron per ne far una zona internacionala franca de dreches de doanas. Lo 24 de juilhet de 1925, l'estatut definitiu de Tànger foguèt signat pel Reialme Unit, Espanha, Belgica, los Païses Basses, los Estats Units d'America, Portugal, l’Union sovietica e França, que se jonguèt un pauc mai tard Itàlia.
La vila possedava alara son autonomia financièra. A una administracion internacionala, subretot es dotada d'una assemblada legislativa, compausada de trenta foncionaris internacionals designats per lors cònsols respectius e de nòu marrocans. L'epòca de l'« Estatut internacional » es aquela del mai grand raja internacional de Tànger, que siá dins lo domèni cultural o dels afars, favorizat per las facilitats ofertas a la contrabanda, a l'espionatge e a la contrafaiçon.
En junh de 1940, aprèp la desfacha francesa, las tropas nacionalistas espanholas ocupèron Tànger e permetent, en març de 1941, l'installacion del consulat alemand a la mendobia (demorança del Mendob) onter flautejava la bandièra nazi. En març de 1944, Espanha èra partida del consulat alemand de la mendobia abans de n'en partir, lo 9 d'octobre de 1945, tornèt l'estatut internacional. Entre 1939 e 1950, la populacion de Tànger triplèt per aténher mai de 150 000 abitants.
Lo 10 d'abril de 1947, le sultan Mohammed V, accompanhat del prince eritièr Moulay Hassan (futur Hassan II), prononcièt a Tànger lo primièr discors que faguèt referéncia a un Marròc unificat e independent ligat a la nacion aràbia. En 1956, amb l'independéncia de Marròc, la conferéncia de Fedala (8 al 29 d'octobre) Tànger torna a Maroc. Una carta reiala mantent la libertat de cambi e de comèrci fins a 1960, anada que lo govèrn marrocan aboliguèt los avantatges fiscals e Tànger obtenguèt un estatut identic a aquel de las autras vilas del reialme. Per evitar una fugida importanta dels capitals, lo pòrt de Tànger es dotat d'una zona franca.
La vila vei dempuèi una desena d'anadas (ans 2000) un desvelopament espectacular. Tànger es ara abitada per una populadion subretot eissida dels Jebala
Cronologia[modificar | modificar la font]
- Sègle IX AbC: arribada dels fenicians sul site de Tànger.
- Sègle IV AbC: passatge de la vila jol contraròtle Cartaginés.
- 140 AbC: arribada dels romans - Capitala de la Mauritània Tingitana.
- 706: Mossa Ibn Nossair prenguèt la vila. Tànger venguèt musulmana.
- 711: Tarik Ibn Ziad, dempuèi Tànger, se lancèt a la conquèsta d'Espanha.
- 1437: primièra temtativa portuguesa per prene la vila.
- 1458: segonda temtativa portuguesa per prene de la vila.
- 1464: tresena temtativa portuguesa per prene de la vila.
- 1471: los Portugueses prenguèron Tànger.
- 1492: fòrça arabis e de judeo-andaloses fòrabandits d'Espanha e de Portugal passèron per Tànger e fòrça d'eles i demorèron o s'installèron dins la region
- 1580: Tànger passèt, amb Portugal, jos dominacion espanhòla.
- 1640: Tànger tornèt portuguesa pendent l'independéncia de Portugal.
- 1661: Catarina de Bragança porgiguèt, dins sa dòt, Tànger a Carles II d'Anglatèrra. La vila passèt jol contraròtle anglés.
- 1673: los Angleses fortifican la vila per resistir a las atacas del cap de tribú Al Ghaïlan.
- 1678: lo sultan Moulay Ismaïl comencèt lo sètge de la Vila.
- 1684: los Angleses destruïguèron las muralhas e abandonèron la vila a Moulay Ismaïl. La vila es fortificada per venir un barri fàcia al monde exterior.
- 1757-1790: reialme del sultan Sidi Mohamed Ben Abdallah que, per aparar lo seus subjèctes, comencèt de cantonar los diplomats occidentals a Tànger.
- 1794: creacion de l'Escòla de la Mission catolica espanhòla.
- 1794: le Cònsol de França daissèt Rabat per s'installar a Tànger.
- 1832: Eugène Delacroix demorèt a Tànger rabit.
- 6 d'agost de 1844: bombardament de la vila pel Prince de Joinville jol pretèxte de l'asili accordat pel sultan a l'emir argerian Abd El Kader.
- 1857: creacion de la posta britanica.
- 1864: creacion de l'escòla de l'Alliança israelita
- 1864: inauguracion del fare del cap Spartel
- 1865: installacion per França d'una pòsta nacionala d'Estat.
- 1880: l'Eastern Telegraph Company liga Tànger a Gibartar per un cable sosmarin.
- 1883: los Espanhòls crean lo malhum de telefòn interurban.
- 1885: creacion d'una escòla francesa.
- 3 d'octobre de 1904: signatura d'un acòrdi secret, entre Espanha e França, per limitar las zònas d'influéncia. Tànger aurà un estatut particular.
- 31 de març de 1905: Guilhèm II arribèt a Tànger per s'opausar a la ambicions de França e d'Espanha sul Marròc.
- 7 d'abril de 1906: la conferéncia d'Algesiras, determina las zònas d'influéncia francesa e espanhòla. Tànger aurá un estatut especial.
- 1909: construccion per França d'un collègi per joves filhas.
- 1912-1913: construccion del Palais del Sultan Moulay Abd al-Hafid.
- 30 de març [de [1912]]: signatura a Fès del tractat de protectorat Franc"s, pel Sultan Moulay Hafid e M. Regnault, ministre plenipotentari de França a Tànger.
- 1913: construction del collègi francés.
- 1913: inauguracion per Espanha del Gran Teatro Cervantes.
- 18 de decembre de 1923: convencion de París: Tànger serà una zòna internacionala jos sobeiranetat del Sultan de Marròc.
- 14 de mai de 1924: ratificacion de la Convencion de París.
- 1èr de junh de 1925: dintrada en vigor de l'estatut internacional de la zona de Tànger.
- 1930: visita d'un important representant del movement panarabi, l'emir Chakib Arsalane.
- 1935: creacion d'una escòla marroquina per Abdallah Guennoun.
- 14 de junh de 1940: occupacion de Tànger per las tropas espanhòlas.
- 20 de novembre de 1940: restacament de la vila a la zòna espanhòla e forabandiment del Mendob (representant del Sultan).
- 17 de març de 1941: installacion del consulat alemand dins la Mendobia.
- 2 de mai de 1944: los Espanhòls, pujats pels Americans, fan partir los Alemands de la Mendobia.
- 9 d'octobre de 1945: las tropas espanhòlas daissant Tànger.
- 11 d'octobre de 1945: un crosaire francés torna menar lo Mendob à Tànger.
- 9 d'avril de 1947: arribada del Sultan Mohammed V
- 10 d'avril de 1947: lo Sultan Mohamed V prononcièt lo discors de Tànger que reclama l'independéncia de Marròc.
- 29 d'octobre de 1956: restacament de Tànger al Reialme de Marròc.
- 1957 : Tànger venguèt la Capitala d'estiu del Reialme.
- 26 d'agost de 1957: una carta reiala organiza lo manten de libertat dels cambis e del comèrci per la vila de Tànger.
- 1960: Tànger perdèt son estatut particular e es dotat d'una zòna franca.
Economia[modificar | modificar la font]
Segond pòl economic marrocan aprèp Casablanca, l'activitat industriala de Tànger es diversificada: industrias textilas, quimicas, mecanicas, metalurgicas e navalas. La vila dispausa ara de quatre zonas industrialas que doas an un estatut de zone franca (la Tànger FreeZone e la Zona franca portuària). L’infrastructura de la vila de l'estech es importanta: un pòrt gerent los flux de merças e de viatjaires (mai d’un milion de viatjaires cada an) integrant un pòrt de léser e un pòrt de pèsca.
Lo camin de fèrre liga la vila a Rabat, Casablanca e Marraquèsh al sud e tanben Fès e Ojda a l’èst.
L’autorota, operationala dempuèi de 2005, liga Tànger a Rabat e a d'autras grandas vilas marrocanas. L’Aeropòrt internacional de Tànger - Ibn Batouta es situat à Boqualef, a 15 km al sud-oèst del centre de la vila, sa capacitat es portada a 1,5 milion de passatgièrs cada an. De linhas de fèrris regulièras ligan Tànger a Algesiras, Tarifa; Barcelona e Portvendres en Catalonha; Seta en Occitània e Gènoa en Ligúria.
Stacion balneària importanta, Tànger dispausa d’infrastructuras ostalièras e toristicas variadas, d'una vasta plaja sus mai de 7 km, e d’une medina (vila anciana) que se desvolòpa un comèrci artesanal (maroquinaria, articlas de fusta e d'argent, vestits tradicionals e cauçaduras…).
La vila es tanben per venir una placa viradoira del trafec maritim comercial amb dubertura del pòrt Tànger Med qu'a per vocacion de facilitar lo comèrci maritim.
Los ans 2007-2008 seran subretot per la vila de l'estrech a causa de l’acabament dels grands projèctes en construccion, lo segond pòrt Tànger Mediterranèu e sas zonas industrialas, un Estadi Ibn Batouta de 45 000 plaças, un centre d’afars, de las installacions toristicas, l’amenatjament del centre vila e la construccion de novèlas linhas autoroutièras e ferroviàrias. Una Linha LGV Tànger-Casablanca es en construccion per mermar la durada del parcors amb Casablanca la capitala economica actuala.
L'agricultura de la region de Tànger es terciària e subretot cerealiària.
Grandas òbras[modificar | modificar la font]
Un novèl terminal del pòrt d'aiga prigonda aculha las fèrris dempuèi lo segond trimèstre de 2009. Saipem SA e Bouygues Construction (Bymaro - Bouygues Maroc), realizan doas levadas de 1 230 mètres de long caduna, 8 pòstes d'apontament pels fèrris ainsi qu'una plataforma logistica de 42 ectaras[3].
Cultura[modificar | modificar la font]
Tànger longtemps aguèt un ròtle de capitala culturala oficiosa per nombre d'escrivans e d'artistas del monde entièr, atirats per son clima, sos païsatges. Atira de promotors imobilièrs venguts subretot del Rif e d'Euròpa (Espanhòls, Angleses, Alemands, veire qualques Franceses).
Tànger es dempuèi longtemps una tèrra d'accuelh per fòrçax artistas e intellectuals. Henri Matisse e abans el Eugène Delacroix i realizèron d'òbras celèbras. L'escrivan american Paul Bowles la nomenava « Dream City ».
- Musèu la Casbah
- Cinematèca de Tànger
- Espeluga d'Ercules
- Grand socco
Educacion[modificar | modificar la font]
Escòlas e establiments d'ensenhament superior[modificar | modificar la font]
Tànger abriga fòrça establiments d'ensenhament superior, los mai importants sont:
- Universitat Abdelmalek Essaadi:
- Facultat des Sciéncias Juridicas, Economicas e Socialas
- Facultat de las Sciéncias e Tecnicas
- Escòla Nacionala de Comèrci e de Gestion
- Escòla Nacionala de las Sciéncias Aplicadas
- Facultat polidisciplinària de Tetoan
- Escòlas e instituts:
- Institut Superior Internacional de Torisme ISIT
- Escòla Superiora Rei Fahd de Traduccion ESRFT
- Institut Nacional de l'Accion Sociala INAS
- Institut de Tecnologia Ostalièra e Toristica ITHT
Embessonatges[modificar | modificar la font]
- Beaugency França
- Faro Portugal 1954
- Cadis Espanha
- Lièja Belgica 2006
- Molins França
- Mètz França
- Setif Argeria
- Sant Denís de la Reünion França
- Bizèrta Tunisia 1976
- Casablanca Marròc 2004
- Malaga Espanha 2010
- Santiago du Chile Chile
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) Morocco: Regions, Major Cities & Agglomerations. sus www.citypopulation.de
- ↑ [1]
- ↑ (fr)Le Moniteur, n° 5462, 1èr d'agost de 2008, p. 8.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Tanger, Réalités d'un Mythe. per Rachid Tafersiti Zarouila, Tànger, 1998
- (fr)Tanger, entre Orient et Occident. Obratge de fotos, cartas postalas ancianas e documents d'archius (per Philip Abensur, Alan Sutton, 2009)


text:
Institut d'Estudis Occitans
11, carrièra Malcosinat
31000 Tolosa
Tél.: 09.62.56.09.91
- 2007-2017 : 10 ans de la Comission Toponimica Occitana
- Jornada d'InFormacion : 18/11/2017 - Mèfi : ANNULADA
- N'i a pro d'èsser mespresats !
- Las ajustas lengadocianas
- Bonas vacanças d'estiu de 2017 !
- Lo n°160 d'Anem Occitans es sortit !
- Novèla edicion actualizada del diccionari Francés-Occitan de Cristian Laus en çò de IEO Edicions
Jeudi 1er février 09:37-10:37 - Luòc: Anglet
La commune d’Anglet propose un CDD de trois mois afin de réaliser le contenu d’une exposicion permanent e dédiée à spécifiquement à la langue et à la culture occitane-gascone. Ne saber mai
Jeudi 1er février 10:47-11:47 - Luòc: Pau
La FIMOC propose une mission de service civique afin de mener une enquête sociolinguistique relative à la place des médias occitans dans la société. Ne saber mai
Aquera letra qu’ei mei qu’ua letra entà acompanhar [lo CV->art25]. Sovent qu’ei la pèça mestra de la candidatura. Lo son prètzhèit ei de convéncer lo recrutaire qu’ètz lo bon candidat, e donc obtiéner ua entrevista d’emplec.
La letra de motivacion ei un utís entà amuishar l’adequacion qu’existeish entre lo vòste perhiu e los besonhs de l’entrepresa. Tà aquò, vos cau plan expausar : - Las vòstas competéncias : Tot çò que sabetz hèr suu poste de tribalh gràcias a las vòstas experiéncias professionaus. - Las vòstas coneishenças : Tot çò qu’ei teoric, çò qu’avetz aprés en formacion iniciau e en formacion continua. Avisatz-vos : la letra de motivacion ne deu pas estar ua descripcion de la vòsta carrièra, mes un argumentari de la vòsta utilitat entà l’entrepresa, illustrada dab quauques elements de la vòsta carrièra que son de bon destacar. Entà provar qu'ètz la bona persona, la vòsta letra que deu contiéner dus tipes d’arguments : - 1. Amuishar qu'ètz un professionau La quita letra que’vs deu perméter d’exprimir las vòstas qualitats professionaus : causida de la bona terminologia, eficacitat (pas de letras longassas, un paragrafe per ua idea), e precision (tostemps precisar lo poste e las mission que cercatz…). - 2. Amuishar qu'ètz la bona persona : Lo legedor deu sentir la vòsta motivacion : coneishença de l’entrepresa, deu sector, identitat de la persona a qui enviatz la letra… Siatz dinamic : emplegatz de vèrbes d’accions entà plan presentar çò qu'ètz en capacitat de portar a l’enterpresa, shens ventar-vos pr'amor la letra deu tanben estar un acte de saber víver. La Presentacion de la letra : La letra deu càber dens ua pagina maximum, sovent d'aquera faiçon : - Coordonadas deu candidat : -** Nom d’Ostau -** Petit Nom -** Adressa -** Telefona e portable -** Corrièl - Coordonadas deu recrutaire : -** Dauna, Sénher Nom d’Ostau/Petit Nom -** Pòste dens l’entrepresa -** Entrepresa - Lòc e data - Objècte : precisar s’ei ua candidatura espotanea o se responetz a ua auhèrta (hicar la referéncia) - Formula d’apèl Ex : Estimat President/Sénher Director/ Dauna... - Introduccion tà captar l’atencion e plan hèr véger qu’avetz comprés çò que recèrca l’entrepresa. - Desvolopament : Presentacion deus argumentaris tà indicar l’adequacion enter çò que hè necèra a l’entrepresa e lo vòste perhiu professionau e personau (véder los explics çaí dessús). - Prepausicion de rencontre : obligatòria pr'amor que l’objectiu de la letra ei d’aver ua entrevista d’emplec. - Formula de cortesia (En vos hèr aunor). - Signatura Entaus arguments, véger tanben l'article Analizar lo sué perhiu e puish qui preparar l'argumentacion de l'entrevista d'emplec.


text:
Michael Collins
Michael John ("Mick") Collins (en irlandés: Mícheál Seán Ó Coileáin; nascut lo 16 d'octobre de 1890 – mòrt lo 22 d'agost de 1922) foguèt un menaire revolucionari irlandés, Ministre de las Finanças de la Republica Irlandesa, Director dels servicis d'intelligéncia per l'IRA, membre de la delegacion irlandesa pendent las negociacions del Tractat Angloirlandés, coma cap del govèrn provisòri e a l'encòp comandant de l'armada nacionala irlandesa.
Foguèt assassinat per balas en agost de 1922, pendent la Guèrra Civila Irlandesa. La part màger dels partits politics irlandeses reconeis sa contribucion a la fondacion de l'Estat irlandés modèrne, mas los membres e suportaires del partit politic Fine Gael manifèstan una admiracion particularament fòrta per sa memòria ja que lo considèran lo paire fondaire d'aqueste movement; lo partit se sonava a la debuta Cumann na nGaedhael.
- (en) Michael Collins Centre
- (en) Collins 22 Society


text:
Lo n°152 d’Anem Occitans es disponible en linha !
Lo punt suls projèctes de l’IEO, las accions de las seccions regionalas e departamentalas, las actualitats que pertòcan l’IEO, presentacion de las darrièras parucions en matèria de libres e disques.
Dorsièr : l’AG de 2015 de l’IEO, la crida a la manifestacion de Montpelhièr, estat deus locs de las federacions, entrevistas de Jaume Landièr e de Jòrdi Peladan, tribuna liura.
Per s’abonar a la revista Anem Occitans es aquí
Trobarètz dins aquel article l’ensenhador de la revista n°152,
bona lectura !
Editorial :
- Respècte e dignitat !
Actualitats :
- Abracadas de l’IEO
- Alhors, dens la federacion IEO
- Coneisher la federacion : portrèit de Miquèl Neiròlas
- Dansa e musica dab lo CCOR
- Ua sason occitana e rica
- Federacion : estat deus lòcs
Dorsièr :
- Ressons de l’AG 2015 de l’IEO
Projècte :
- Manifestacion de Montpelhièr : la CRIDA
- Ficha tecnica : lo despaus legau
Entrevista :
- Jaume Landièr, ua valsa de dus temps !
- Jòrdi Peladan, entre mar e Cevena
Publicacions :
- Sortidas (libres, CD…)
Tribuna Liura : de quauques emmerdaments minusculs


text:
Auton (Erau)
Auton (Octon en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon. Se pronóncia localament Aloton/Aroton.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Auton[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son pagus Octavianis, en 893, de Octabianis, en 1323, çò que fa que Dauzat prepausa un nom latin Octavius amb lo sufixe -anum; mas per la fòrma actuala, contradictòria amb las atestacions, l'explica per un compausat mixte, octo- + -magos, « mercat », que donariá « lo mercat de l'ochen milliari » [1] (o, per Xavier Delamarre, *ougtu-magos > *ōctu-magos, « mercat d'ivèrn » [2]).
A la dificultat de ligar las fòrmas ancianas amb lo nom modèrne, mai que mai sa finala, que l'erosion fonetica pòt pas explicar, de cap de biais, s'ajusta una autra, que Oct- auriá menat regularament a Och-. Aquí benlèu perqué los Féniés prepausan un nom d'òme Otho(n) [3] (que permet pas de comprene las atestacions medievalas, mas lo problèma es insoluble). Cal probablament supausar que - Octavianis, - Octabianis son de temptativas de latinizacion forçadas, qu'assajavan d'interpretar un segment diftongat, que justament los escribas medievals, acostumats al latin, patissián a escriure, e que poiriá èsser quicòm coma *òut-. Un còp l'equivaléncia Auton = Octavian- trobada, per tant inversemblabla que siá, los successors manquèron pas de se'n tornar servir. *Òuton es compatible amb *ougtu-magos de Delamarre, a la condicion que la seguida siá, non pas *ōctu-magos, mas *ōutu-m-. *Òuton passa aisidament a Auton per dissimilacion. La fòrma francesa Octon e l'Octavian- latin son, probablament, de quimèras e lo nom a jamai començat per Oc-. La fòrma grafica oficiala francesa deu èsser un compromés entre la fòrma latinizada, venguda tradicionala, per la primièira sillaba, e la fòrma articulada, per la segonda sillaba.
Las prononciacions occitanas Aloton o Aroton (rotacizacion del precedent) parton probablament d'una autra, Auton. Auton fa creire que lo nom es Lo Ton, d'aquí una aglutinacion de la preposicion : a Lo Ton (una fòrma que sembla çaquelà un chic forçada e de caractèr administratiu dins son intencion) > Aloton. Se lo nom foguèt un moment Oton, suposicion pas de las mai versemblablas, l'aglutinacion de la preposicion a menariá a Auton.
Sant Martin de las Combas[modificar | modificar la font]
Sant Martin es un agiotoponime : es un nom de luòc que fa referéncia a un nom de sant, Sant Martin de Tors, evangelizator de la Gàllia al sègle IV, avesque de Tors [4],[5]. Lo vilatge es al cap d'una comba nòrd-oèst sud-èst, çò que deu èsser la motivacion del determinant.
Lauzières[modificar | modificar la font]
Lauzières (en francés) poiriá èsser *L'Eusièira, un luòc que los euses i abondon, una euseda.
Rovinhac[modificar | modificar la font]
Rovinhac es sus la mapa de Cassini coma parròquia sucursala. Es d'origina antica, format d'un nom latin d'òme, Rubinius, atestat, amb lo sufixe celtic -*aco-. Seriá lo nom d'una proprietat qu'aviá per mèstre Rubinius. I a un autre Rovinhac, dins la comuna d'Avèna, tanben parròquia sucursala sus la mapa de Cassini.
Istòria[modificar | modificar la font]
- Entre 1790 e 1794, Lauzières (nom francés) foguèt annexat a Auton. En 1964, ne foguèt aital per Saint-Martin-des-Combes (Sant Martin de las Combas) [6].
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Lunaç; es ara del canton de Clarmont d'Erau.
Demografia[modificar | modificar la font]
Demografia Sant Martin de las Combas[modificar | modificar la font]
- Las donadas de la drecha del grafic son las de la comuna entièira d'Auton
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 505
- ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 209 e 360
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 128
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 614
- ↑ http://nominis.cef.fr/contenus/saint/13/Saint-Martin-de-Tours.html
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=25440


text:
En partissent de l’idèa de l’importància del gèst dins l’aquisicion del saber e de las coneissenças en çò de l’enfant, aquel tresen cançonièr totemic lengadocian prepausa de tornar metre en lum, jos la forma de sons (CD de cants e musicas de rituals), d’imatges (DVD de danças e de rituals) e de fichas (...)
(...) pedagogicas, los gèsts fondators, transmeses d’un biais millenari, e d’interrogar los rituals ancestrals de nòstra region a travèrs las gestualas tradicionalas, dempuèi lo balançament de la breçairòla, en passant pels rites pubèrs e l’aventura sexuala tot en considerant lor impacte sul desvolopament global del pichon èsser en devenir, e pus particularament a l’agach de sa madurason neurologica.
Cançonier totemic lengadocian, Vol.3, Marie-José Fages-Lhubac, Jean-Michel Lhubac, Josiane Ubaud ; ilustracions de Pierre François.
Edicions Trabucaire,
42 €


text:
Jooble, vous permet d'accéder en un clic à toutes les offres d'emploi en France.en savoir plus
Emploi Canton de Mézières-en-Brenne, Job Canton de Mézières-en-Brenne
Les offres d'emploi populaires en Canton de Mézières-en-Brenne
Recherche d'emploi par ville Canton de Mézières-en-Brenne
alimentaire Canton de Mézières-en-Brenne
patisserie Canton de Mézières-en-Brenne
patissier Canton de Mézières-en-Brenne
preparateur Canton de Mézières-en-Brenne
sécurité Canton de Mézières-en-Brenne
chocolaterie Canton de Mézières-en-Brenne
chocolaterie patisserie Canton de Mézières-en-Brenne
hygiène alimentaire Canton de Mézières-en-Brenne
hygiène sécurité Canton de Mézières-en-Brenne
hygiéniste Canton de Mézières-en-Brenne
léa Canton de Mézières-en-Brenne
patisserie patissier Canton de Mézières-en-Brenne
preparateur alimentaire Canton de Mézières-en-Brenne
preparation patissier patisserie Canton de Mézières-en-Brenne
preparation sécurité Canton de Mézières-en-Brenne
preparatrice produit Canton de Mézières-en-Brenne
produit Canton de Mézières-en-Brenne
produit alimentaire Canton de Mézières-en-Brenne
règle Canton de Mézières-en-Brenne
sécurité alimentaire Canton de Mézières-en-Brenne
security Canton de Mézières-en-Brenne
selons Canton de Mézières-en-Brenne
votre preparation Canton de Mézières-en-Brenne


text:
Menin que s'emplega tanben tà designar lo dit mes petit de la man: lo/eth dit menin. Qu'ei tanben lo cas en portugués: o dedo menino. Lo castelhan qu'emplega un mot aparentat: el dedo meñique.
En aranés, menin no's ditz pas, qu'ei remplaçat per ponin (n dentau, fem. ponina): ponin qu'ei plan sinonime de petit . En aranés, eth dit ponin qu'ei l'exacte equivalent d' eth/lo dit menin aulhors. Ponin e menin que deven èster duas fomas d'un medish mot deu hèit de la confusion de m dab p qui coneishem plan en maine vasco-romanic. D'aulhors lo mot penin qu'existeish en dehòra de la Val. Penin en gascon que designa ua hemna de petita talha, e que s'emplega tanben per designar la darrèra hilha d'ua frairèra. Penin (mot masculin) qu'ei l'escarra-sac au femenin.
Que pòt semblar paradoxau que penin sia un mot masculin tà designar ua hemna o ua nina, susquetot quan penin e hè pensar a un aute mot: penis. Justament, la forma femenina de menin: menina, que pòt servir tà designar lo penis. En gascon, menina qu'ei meslèu reservat tau penis d'un nin, qui's ditz autanplan penin. Menina per penis o penin , aquiu qu'avetz un aute exemple de confusion p/m, hens l'auta direccion, aqueste còp. La confusion no's limita pas au maine gascon, puishque menina e vòu díser "membre viril" (en mots ben catalans) a la franja d'Aragon (cf. Alcover-Moll). Qu'ei probablament un vasco-romanisme (aragonesisme e/o gasconisme?) pr'amor menin, menina non s'utiliza pas aulhors en catalan. La o deu mot aranés ponin que's poderé explicar com un biaish de repulsion deu mot penin-penis.
En gascon d'Armanhac e de Lomanha, menina que designa ua hemna fòrça atjada. Qu'ei tanben lo cas en Lengadòc. Aquiu lo mot que s'a pres un sens especializat. Que podem imaginar d'on vien aquò. Las hemnas atjadas que's hèn mes petitas en agorrudà's.
Menin, penin, ponin: tres formas d'un solet mot. Que soi segur un lector avisat que nse'n balharà ua etimologia documentada.
Post-scriptum 1. Qu'obreishi lo debat de l'etimologia. Menino, menin e lo castelhan meñique que poderén remontar tà unha arraditz *menn sufixada en *menninnu per uns e per l'aute *mennicu. Dus celtismes? Totun, la terminason -ique de meñique que pausa un problèma en castelhan, e un crotzament de menino dab un mot francés qu'ei soent evocat tà explicar-la. Aqueth *menn que poderé arrepresentar l'ètim indoeuropèu *mend : popar, nenet, en irlandés ancian menn que volè díser petit d'animal, cf. X. Delamarre, Dic. de la langue gauloise). *Menninnu que's podó tanben crotzar e/o confóner dab lo latin mínimu tà préner lo sens de petit . Nin e nen (e niño en castelhan) que poderén proviéner de *menninnu per simplificacion, la prumèra sillaba qui 's podó hèr sentir com un possessiu e non com partida deu mot. O mes simplament, nen e nin que poderén viéner deu mot cèlta latinizat ninnus, atestat com nom de persona: ninnos, nennius, nennus, nennicus, ninnius, dab la significacion possibla de macip, vailet segon X. Delamarre (X. Delamarre, Dict. de la langue gauloise). En irlandés ancian nen que volèva díser goja, macipa, segon lo quite Delamarre. N'ei pas impossible que lo sens prumèr deu mot cèlta ninnos sia gojat, fin finala.
Post-scriptum 2 (escriut lo 25 d'octobre). Tà clavar lo debat de l'etimologia, ara que'vs vau balhar las ipotèsis dab las quaus m'estau.


text:
Parentignat
Parantinhat (Dauzat: "pràtyinya") (Parentignat en francés) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi Domat e la region de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna z-èra del canton de Sauxillanges; z-es avòra del canton de Braçac.
Demografia[modificar | modificar la font]
- 213 : 490 abitants (132 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Site de la préfecture du Puy-de-Dôme, consulté le 24 mars 2009
- ↑ Site de la préfecture du Puy-de-Dôme, consulté le 24 mars 2009