text:
Vermelles
Vermelles es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada sus la riu çò Surgeon #que lo nom ne ven de "adversum mellum", la mèl contra la adversité. Aquel lèma fach referéncia al temps de l'aucupacion espanhòla, periòde que # las Vermellois an fach pendent el fugir los espanhòls en lâchant sus eles dels essaims d'abelhas que lo sacerdòt del vilatge elevava. Es possible qu'aquel toponyme venga del flamenc vermeulen, lo molin del encreuament, de mai, la municipalitat a citat en las grandas cronicas de Flandres. La granja Rutoire, près del vilatge de Rojas i aguèt incendiat après la batalha de Courtray en 1302, doncas Rojas existissiá plan abans l'aucupacion espanhòla.
Commune située sur la rivière le Surgeon dont le nom vient de "adversum mellum", le miel contre l'adversité. Cette devise fait référence au temps de l'occupation espagnole, période durant laquelle les Vermellois ont fait fuir les espagnols en lâchant sur eux des essaims d'abeilles que le prêtre du village élevait. il est possible que ce toponyme vienne du flamand vermeulen, le moulin du carrefour, de plus, la commune est citée dans les grandes chroniques de Flandres. La ferme Rutoire, près du village de Vermelles fut incendiée après la bataille de Courtray en 1302, donc Vermelles existait bien avant l'occupation espagnole.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al limit géographique de la plana de las Flandres e dels tucs d'Artés, aquela municipalitat apareis pauc en l'Istòria, marécageuse, boisée e isolada, ofrissiá pauc d'interès. Una villa gallo-romaine èra indentificable al limit de la municipalitat, mas lo terren a ocupat dempuèi qualques ans per un lotissement de Noyelles lez Rojas. Degun enregistra a pas #èsser entrepresa malgrat rèsta de ceramica facilament indentificables en superfícia. L'investigacion es malaisida perque lo territòri de la municipalitat #èsser prigondament trastocat pendent la primièra guèrra mondiala, de violentes combats s'i an desenrotllat e tot trabalh de terrassement risc de dégager de las rèstas umanas... La municipalitat compren de divèrses cementèris militars del Commonwealth regularament visitats per Britanics. Las linhas de tranchées èran encara discernables en superfícia fins a las remembrement dels ans 1970. La rota dicha de Hulluch, en traversant lo luòc dich del Val es considerable pels talus incultes isolats en enquadrant la rota. Aqueles talus son d'ancianas posicions de artillerie de la Primièra Guèrra Mondiala e indican clarament l'anciana linha de tèsta. Lo cementèri militar de la carrièra C. Beugnet Es una anciana plaça de auxili britanic de la batalha de Loos en Gohelle, se tròba qualques cavòts franceses e 2 o 3 cavòts de soldats desconeguts alemands. Lo sieu castèl i aguèt destruit en lo moment de las batalhas de decembre 1914 dintre alemands e angleses e de franceses. Rojas sembla i aver #èsser poblat de Francs Saliens dempuèi la Modèl:S-, un grand cementèri franc se situava a Grenay près del terril principal, i aguèt enregistrat per Terninck, de contunh destruit, los vestigis de armements revenuts als ferrailleurs locales. Lo toponyme Rojas pòt èsser françique o flamenc, es malaisit a determinar perque la primièra mencion istoric segura de la comuna data de la Modèl:S-. Las grandas cronicas de Flandres afirman que la granja Rutoire del pòble de Rojas i aguèt incendiat en lo moment d'una ofensiva dels Flamencs cap al Sud, après la batalha de Courtray de 1302, mas lo pòble de Rojas i aguèt estalviat. Meulen En flamenc significa molin al plural, en explicant benlèu lo plural del nom del pòble. Ver Indusís una idèa de movement o un encreuament. Vermeulen = Los molins del encreuament? Rojas réapparaît en l'Istòria jos Louis XIV, a figurat, fòrça marécageux e boisé, sus las mapas del banc de Béthune per las armadas francesas. Rojas, municipalitat rurala vei la siá importància créisser a Modèl:La s- amb l'espleitacion de las minas de carbon, de contunh aquel pòble plen de encant es totalament destruit l'an 1914-18. La carrièra de Montpellier en portant al Surgeon es interessant pel fach #que i aguèt cristianat aital del nom de la vila #qu'a apadrinat la reconstruction de Rojas en 1918-1920. Lo luòc verd del Grand Marais es interessant (passejada, persec, nombroses ausèls) e pròpri. Lo Vermellois es acollidor e aima partejar aquel #que sap de lo sieu pòble, merceja qualques ancians per las informacions #que m'an transmesas.
S'i organiza la fèsta de la citrouille en octòbre.
À la limite géographique de la plaine des Flandres et des collines d'Artois, cette commune apparaît peu dans l'Histoire, marécageuse, boisée et isolée, elle offrait peu d'intérêt. Une villa gallo-romaine était identifiable à la limite de la commune, mais le terrain est occupé depuis quelques années par un lotissement de Noyelles lez Vermelles. Aucune fouille n'a été entreprise malgré des débris de céramique facilement identifiables en surface. La recherche est difficile car le territoire de la commune fut profondément bouleversé durant la première guerre mondiale, de violents combats s'y sont déroulés et tout travail de terrassement risque de dégager des débris humains... La commune comprend plusieurs cimetières militaires du Commonwealth régulièrement visités par des Britanniques. Les lignes de tranchées étaient encore discernables en surface jusqu'aux remembrement des années 1970. La route dite d'Hulluch, traversant le lieu dit du Val est remarquable par les talus incultes isolés encadrant la route. Ces talus sont d'anciennes positions d'artillerie de la Première Guerre Mondiale et indiquent clairement l'ancienne ligne de front. Le cimetière militaire de la rue C. Beugnet est un ancien poste de secours britannique de la bataille de Loos en Gohelle, on trouve quelques tombes françaises et 2 ou 3 tombes de soldats inconnus allemands. Son château fut détruit lors des batailles de décembre 1914 entre allemands et anglais et français. Vermelles semble avoir été peuplé de Francs Saliens dès le Modèl:S-, un grand cimetière franc se situait à Grenay près du terril principal, il fut fouillé par Terninck, puis détruit, les vestiges d'armements revendus aux ferrailleurs locaux. le toponyme Vermelles peut être françique ou flamand, c'est difficile à déterminer car la première mention historique sûre de la commune date du Modèl:S-. les grandes chroniques de Flandres affirment que la ferme Rutoire du village de Vermelles fut incendiée lors d'une offensive des Flamands vers le Sud, après la bataille de Courtray de 1302, mais le village de Vermelles fut épargné. Meulen en flamand signifie moulin au pluriel, expliquant peut-être le pluriel du nom du village. Ver induit une idée de mouvement ou un carrefour. Vermeulen = les moulins du carrefour? Vermelles réapparaît dans l'Histoire sous Louis XIV, il est figuré, très marécageux et boisé, sur les cartes du siège de Béthune par les armées françaises. Vermelles, commune rurale voit son importance grandir au Modèl:S- avec l'exploitation des mines de charbon, puis ce village plein de charme est entièrement détruit en 1914-18. La rue de Montpellier menant au Surgeon est intéressante par le fait qu'elle fut baptisée ainsi du nom de la ville qui a parrainé la reconstruction de Vermelles en 1918-1920. Le site vert du Grand Marais est intéressant (promenade, pêche, nombreux oiseaux) et propre. Le Vermellois est accueillant et aime partager ce qu'il sait de son village, je remercie quelques anciens pour les informations qu'ils m'ont transmises.
On y organise la fête de la citrouille en octobre.


c: text/html

text:
Amadeo Carrizo
Amadeo Carrizo Larretape (Rufino, Província de Santa Fe, 1926) que ho un portèr de fotbòl argentin de River Plate e un deus gran jogadors istorics d'aquesta equipa.
que joguè entà River enter 1945 e 1968. La soa astruguessa que'u való lo chafre de Tarzán e los elògis deus gran portèr sovietic L'Aranha Lev Yashin qui'u auherí lo son par de gants a cap de l'unica partida qui s'afrontèn.
En bèth deishar River, que he ua segonda carrièra dab lo club Millionarios en Colómbia (club on èra jà passat lo son ancien collèga milionari Alfredo di Stéfano-Laulhèr).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Categoria:Gestion de projècte
La Gestion de projècte recampa totas las disciplinas qu'entran en jòc dins la mesa en òbra d'un objectiu.
Domenis connèxes[modificar | modificar la font]
- Categoria:Mestièr : la coneissença dels mestièrs es capitala dins un projècte. Son los contèxtes onte s'aplican los projèctes.
- Categoria:Recèrca operacionala : lista de metaespleches
- Categoria:Sistèma e Categoria:Sistemica : contribuís a la percepcion del projècte dins un tot.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa pas que de la soscategoria seguenta.
E
- Engenhariá (6 C, 2 P)
Articles dins la categoria « Gestion de projècte »
Aquesta categoria conten l'article seguent.


text:
Escacs
Los escacs son un jòc de taula. Opausan dos jogaires a l'entorn d'un platèu dich escaquier compausat de seissanta-quatre carrèus blancs e negres. Lei jogaires desplaçan cadun a son torn una de sei seize pèças (o doas dins lo cas especiau de l'enroc). Au començament d'una partida, un jogaire tèn un rèi, una rèine o dama, doas tors, dos fòls, dos cavalièrs e uech pions. L'objectiu es d'infligir un escac e mat a son advèrsari, es a dire una situacion onte lo rèi advèrs es en presa sensa poder s'escapar.
Aparegut dins lo sud d'Euròpa a partir dau sègle X, lo jòc d'escacs es probablament eissit dau chaturanga, un jòc fòrça similar datant dau sègle VI e originari d'Índia. Lei reglas actualas se fixèron a partir de la fin dau sègle XV. Es un jòc de reflexion fòrça popular dins lo monde e es practicat per de milions de personas subre totei lei continents. De mai, dempuei son introduccion e son desvolopament en Euròpa, tèn una imatge de prestigi intellectuau fòrça importanta. Una teoria dau jòc es donc estada desvolopada principalament dempuei lo sègle XIX e transmesa gràcias a una literatura fòrça rica.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Reglas
- 3 Principis de jòc
- 4 Competicion
- 5 Nòtas e referéncias
- 6 Bibliografia
Istòria[modificar | modificar la font]
Originas legendàrias[modificar | modificar la font]
Divèrsei legendas existisson a prepaus de l'invencion deis escacs. Pasmens, lei recèrcas an pas mostrat de ligams entre sei racòntes e lei vestigis istorics. D'autrei son d'invencions relativament recentas qu'an agut una popularitat e una difusion importanta.
Mite dau braman Sissa[modificar | modificar la font]
La legenda pus celèbra subre l'origina dau jòc d'escacs es la racònte dau rèi indian Belkib (aperaquí 3000 avC) que, per s'engardar de morir dau languiment, prometèt una recompensa en cambi d'una prepausicion de distraccion capabla de li plaire. Lo savi Sissa prepausèt lo jòc d'escacs e entosiasmèt lo sobeiran. Aqueu darrier demandèt alora a Sissa quin quierdon voliá e la legenda s'acabèt d'unei còps diferents segon lei variantas :
- Sissa demandèt au prince de depausar un gran sus la premiera casa, puei dos sus la segonda, quatre sus la tresena e mai lo rèsta.
- Sissa demandèt ges de recompensas mai deguèt acceptar en fàcia de l'insisténcia dau prince. Auriá alora egalament prepausat au rèi de depausar de grans sus lei casas.
Per la seguida, lo rèi executèt lo savi per lo punir de son impertinéncia o acceptèt a condicion que Sissa comptèsse lei granas espereu. Dins aquò, maugrat aqueu racònte, lei scientifics an pas descubèrt de traças d'un jòc d'escacs tant vièlh.
Legenda grèga[modificar | modificar la font]
En fòra de la legenda indiana dau savi Sissa, existís una legenda grèga que fa remontar l'invencion deis escacs a la guèrra de Tròia. Un eròi grèc, Palamède, auriá inventat aqueu jòc per ocupar e remotivar lo morau dei soudats de l'armada grèga. Auriá tanben inventat d'autrei jòcs coma lei dats. Pasmens, aqueu racònte es nascut en causa d'una error de traduccion dau mòt grèc πetteιa (petteia) que designa en realitat un jòc diferent deis escacs e puslèu a l'origina dau tablut.
Legenda romana[modificar | modificar la font]
Enfin, existís una darriera legenda importanta sus l'origina dau jòc d'escacs. Foguèt inventada en 1763 per lo poeta anglés William Jones dins un poema escrich en latin. Eufron i auriá inventat leis escacs per ajudar Mars de sedurre la divessa Caïssa. Dempuei la publicacion d'aquela òbra, Caïssa es donc de còps considerada coma la divessa deis escacs.
Recèrcas istoricas[modificar | modificar la font]
La recèrca de l'origina dau jòc d'escacs es totjorn a l'ora d'ara una question malaisada per lei scientifics e leis istorians. D'èfèct, coma lo jòc foguèt codificat durant l'Edat Mejan en Euròpa, la recèrca dèu estudiar de jòcs ancians ambé de reglas diferentas mai qu'an conegut una tièra d'evolucions per venir lo jòc d'escacs modèrn. Aquela òbra es donc fòrça malaisat e divèreis interpretacions son possiblas.
Originas orientalas[modificar | modificar la font]
Se considera generalament que l'ancessor pus vièlh deis escacs es un jòc indian dich chaturanga que sei traças pus ancians son marcadas entre lei sègles V e VII. Dos tèxtes sanskrits, lo Vasavadatta escrich vèrs 600 e lo Harshascharita redigit vèrs 625, mencionèron l'existéncia d'aqueu jòc sensa precision granda. Dos autreis òbras de la segonda mitat dau sègle IX permeton d'obtenir de conoissanças pus importantas sus lo jòc de chaturanga. Lei pèças èran inspirats per lei còrs tradicionaus deis armadas indianas (fantassins, cavalièrs, carris e elefants). Una partida se jogava ambé quatre jogaires e de dès.
L'origina dei dos autors dins lo nòrd-èst de Cachemire suggerís una difusion possibla a partir dau bacin de Gange vèrs Pèrsia. A partir d'aquela epòca, se supausa que lo jòc a evolucionat a partir de divèrsei jòc de trajèct indian. Pasmens, se fau tanben notar l'existéncia d'un jòc chinés nomat xiangqi que remontará a 569. Son existéncia foguèt attestada en 800 e es possible que lo xiangqi e lo chaturanga an un ancessor comun desconegut.
Difusion vèrs lo continent europèu[modificar | modificar la font]
Lo jòc se difusèt en Pèrsia vèrs 600 onte venguèt lo chatrang o shatranj. D'ara endavant, se joguèt a dos jogaires sensa dès e conoguèt un desvolopament important ambé l'aparicion ai sègles IX e X de premiers campions e tractats. Lei pèças èran alora :
- lo rèi (Shah que dona son nom au jòc) que se desplaça d'un pas dins totei lei direccions.
- lo conselhier (Farzin o Vizir) que son movement es limitat a una casa soleta en diagonala.
- l'elefant (Fil) que son movement se fa en diagonala segon un saut de doas casas.
- lo chivau (Faras) que son movement es identic au cavalièr modèrn.
- lo carri (Roukh) que son movement es identic a la torre modèrna.
- lo soudat (Baidaq) que se desplaça coma lo pion modèrn sensa lo pas doble au començament.
Per leis Aràbis, lo Roukh èra considerat coma un generau comandant l'armada[1].
Arribada en Euròpa e evolucion[modificar | modificar la font]
L'arribada deis escacs sus lo continent europèu se debanèt probablament a l'entorn de l'an 1000 per l'Espanha musulmana o per lei regions d'Itàlia dau Sud egalament en contacte ambé leis estats musulmans de Mediterranèa. La premiera mencion escricha coneguda datèt de 1010 dins lo testament dau còmte d'Urgel en Catalonha. Divèrsei pèças foguèron egalament descubèrtas dins lei cavaments d'un site ocupat per de chivaliers-païsans vèrs lo lac de Paladru (Isèra) que foguèt abandonat en 1040.
Lei règlas de l'Edat Mejana son conegudas gràcias au Libro de los juegos redigit en Espanha entre 1251 e 1283. Tèn uneis illustracions que mostran l'adopcion dau jòc en Euròpa e l'occidentalizacion dei pèças e de l'escaquier :
- lei casas de l'escaquier venguèron bicolora ambé de casas rojas e negras.
- lo vizir venguèt verge puei rèina.
- l'elefant venguèt aufin puei fòl (evesque en anglés).
- lo roukh aràbi venguèt roc puei torre.
Dins certanei regions europèanas, lo pas doble iniciau dau pion èra practicat. De règlas permetián tanben au rèi e la rèine d'efectuar un saut de doas casas (sensa presa) per lo premier movement marcant l'aparicion de la premiera diferéncia important a respèct dau shatranj musulman.
Leis evolucions pus important aguèron luòc a partir de la fin de l'Edat Mejana quand leis Espanhòus abandonèron lei desplaçaments limitats de la rèina e dei fòls foguèron remplaçats per lei movements modèrns. Lo jòc venguèt talament rapide qu'apareguèron leis anoncias « Escac au rèi » e « Gardatz la rèina ». Per s'aparar còntra aquelei cambiaments, de còps defensius foguèron inventats coma l'enroc vèrs 1560 puei la disparicion d'un saut doble iniciau dau rèi e de la rèina. Vèrs 1650, se pòu considerar que lei règlas dau jòc modèrn son quasi establidas. Aquò va venir la fònt d'una literatura teorica rica ambé, per exemple, l'elaboracion dei premiers sistèmas de dubertura.
Periòde contemporanèu[modificar | modificar la font]
Lo periòde contemporanèu veguèt en 1850 l'establiment de l'escaquier e de l'aspèct dei pègas modèrns, dich de tipe « Staunton ». Pasmens, leis evolucions pus importantas regardèron lo jòc que venguèt un subjècte de recèrca teorica avançada e un jòc de competicion dotat d'un prestigi internacionau important. Ansin, la mitat dau sègle XIX veguèt l'emergéncia deis escacs modèrns. Au sègle XX, l'Union Sovietica ne'n assegurèt lo desvolopament coma un otís de formacion intellectuau. Leis escacs venguèron alora un luòc de rivalitat de la Guèrra Freja entre lei campions estatsunidencs e sovietics. Dins leis annadas 1980, venguèt tanben un subjècte d'afrontaments entre dissidents e conservadors sovietics. Dempuei la fin de la Guèrra Freja, leis escacs son totjorn considerat coma un espòrt de prestigi e de nacions emergentas coma Índia o China an investit de mejans relativament important per s'i destriar.
Reglas[modificar | modificar la font]
Generalitats[modificar | modificar la font]
Una partida d'escacs acomença dins la posicion iniciala aicí dessús. Lei blancs jogan lo premier còp puei lei jogaires jogan cadun a son torn en desplaçant cada còp una de sei pèças. Cada pèçase desplaça d'un biais espefic e una casa pòu solament èstre ocupada per una pèça soleta. S'una pèça advèrsa se situa sus lo carrèu d'arribada de la pèça jogada, es capturada e retirada de l'escaquier.
De reglas especialas existisson per lo movement de certanei pèças. Lo roque permet de desplaçar simultanèament lo rèi e una tor. La presa en passant permet una captura particulara dei pions. Enfin, la promoccion permet de transformar un pion en una autra pèça, levat dau rèi, quand aganta la renguiera darriera de l'escaquier.
Quand lo rèi es menaçat de captura, se dis qu'es en « escac ». Se la menaça pòu pas èsser suprimida, es a dire qu'un movement de pèça pòu pas sortir lo rèi de la situacion d'escac, lo rèi es dich en « escac e mat ». La partida s'acabèt alora per la victòria dau jogaire qu'a obtengut lo mat. Es defendut de plaçar son rèi en posicion volontària d'escac. Es tanben enebit de faire passat son rèi sus una linha d'escac pendent l'enroc. Enfin, aqueu darrier còp es egalament pas possible se lo rèi es en escac sus lo carrèu de partença dau còp.
Se un camp pòu pas realizar un còp legau e se son rèi es pas en escac, la posicion es dicha « pat ». Lo resultat de la partida es adonc nul, sensa venceire ni vencut.
L'objectiu dau jòc es d'infligir l'escac e mat a son adversari.
Desplaçament dei pèças[modificar | modificar la font]
Cada pèça pòu se desplaçar a la chausida dau jogaire sus una dei casas marcadas per una crotz. En fòra dau pion, capturan una pèça advèrsa situada sus un carrèu de lor trajècte sensa poder anar en delà. Levat de la presa en passant, la pèça que captura prend totjorn la plaça de la pèça capturada e aquela darriera es retirada de l'escaquier.
Lo fòl, la tor e la rèina son de pèças de portada lònga, tanben dichas pèças de linha. Pòdon se desplaçar de lòng d'una linha. Cada camp tèn dos fòls. Lo premier se desplaça sus lei carrèus negres e lo segond sus lei blancs.
Lo rèi se desplaça d'un carrèu au còp e tèn una regla de movement especiau dicha enroc.
Lo cavalièr pòu pas èstre interceptat per una pèça a l'entorn de sa posicion de partença.
Lo pion pòu se desplaçar sus lei casas marcadas per una crotz sensa poder i capturar una pèça advèrsa e pòu capturar sus lei carrèus marcats per un redon sensa poder s'i desplaçar s'i a ges de pèças dessús. Cada pion pòu se desplaçar de doas casas per son còp iniciau. Tèn una regla especiala qu'es la presa en passant.
Lei pions pòdon jamai recular. Lei pions blancs se dirigisson vèrs la uechena tiera e lei pions negres vèrs la premiera. La promoccion es obligatòria s'aquelei ranguiers son agantats.
Còps especiaus[modificar | modificar la font]
Enroc[modificar | modificar la font]
L'enroc consistís de desplaçar d'un còp solet lo rèi e una dei tors. Existís dos biais de lo realizar :
- ambé lo rèi e la tor de la colona h dich enroc pichon.
- ambé lo rèi e la tor de la colona a dich enroc grand.
Dins lei dos cas, l'enroc es realizat de la mena seguenta : se desplaça d'en premier lo rèi de dos carrèus vèrs la tor, puei ambé la meme man, se fa passar la tor de l'autre caire a costat dau rèi.
Lei condicions per permetre l'enroc :
- ges de pèça entre lo rèi e la tor regardada.
- lo rèi e la tor regardada an pas encara jogats.
- lo rèi es pas en situacion d'escac.
- lei carrèus traversats per lo rèi es pas contraròtlats per una pèça advèrsa.
Presa en passant[modificar | modificar la font]
La presa en passar pòu intervenir quand un camp vèn d'avançar un pion de doas casas e defugís la confrontacion d'un pion advèrs. Per exemple, lei blancs pòdon avançar lo pion a2 en a4 per evitar un pion negre situat en b4. L'interpretacion d'aquela regla es que lo pion blanc joga dos còps en un (a2-a3 puei a3-a4). Dins aquelei condicions, lo pion advèrs pòu considerar qu'après lo premier còp, èra en drech de capturar espereu lo pion blanc desplaçat. D'un biais coerenta, la captura dau pion blanc se fa sus lo premier carrèu.
Aqueu còp es pas obligatòri e lo camp que pòu lo realizar dèu lo faire immediatament. Au còp seguent, la possibilitat de la presa en passant es perduda.
Promoccion[modificar | modificar la font]
La promoccion d'un pion consistís de lo transformar a la chausida dau jogaire e independament dei pèças perdudas dempuei l'acomençaça de la partida, en rèina, en tor, en fòl o en cavalièr quand aganta la darriera tira de l'escaquier (la uechena per lei blancs e la premiera per lei negres). La promoccion es obligatòria e immediata. La pèça chausida es generalament la rèina. Quand una autra pèça es chausida, se parla de sota-promoccion.
Fin de la partida[modificar | modificar la font]
Totei lei partidas s'acaban pas per un escac e mat. Divèrsei biais de finir existisson :
- un jogaire pòu abandonar se pensa que sa situacion es sensa esperança.
- un jogaire pòu perdre una partida per abenament de son temps de jòc meme se sa posicion es superiora a aquela de son adversari.
- per acòrd mutuau per declarar la partida nulla.
- per la repeticion per lo tresen còp d'una mema posicion. La partida es alora nulla.
- per la regla dei cinquantes còps. Un jogaire pòu demandar lo nul se cinquante còps son estats jogats dempuei la darriera captura o la darriera avançada d'un pion.
- per l'obtencion d'una posicion de pat.
Notacions d'una partida[modificar | modificar la font]
En competicion, la notacion dei còps jogats es obligatòria per permetre lo contraròtle de la partida per l'arbitre, son archivatge, son estudi e sa publicacion. Divèrsei sistèmas de notacion existisson. Lo principau es la notacion dicha algebrica qu'es lo sistèma oficiau de la Federacion Internacionala deis Escacs (FIDE). Cada colona de l'escaquier es designada per una letra de a a h e cada tiera per un numerò de 1 a 8. Lei carrèus pòdon donc èsser designats per una combinason d'una letre e d'una chifra. Per cada còp, se nota :
- lo numerò dau còp seguit d'un ponch.
- una letre majuscula que designa la pèça (R per lo rèi, D per la rèina, T per la tor, F per lo fòl[2], C per lo cavalièr) dins lo cas d'una pèça majora. Per lo pion, la majuscula P existís mai es generalament omesa.
- la casa d'arribada de la pèça jogada (una letre e una chifra).
- una letra minuscula pòu s'apondre entre la majuscula e la designacion dau carrèu d'arribada per clarificar la pèça que se desplaça dins lo cas onte doas pèças similaras pòdon arribar sus una meme casa.
De simbòls especiaus existisson per :
- la presa qu'es marcada per lo simbòl x situat entre la majuscula e la minuscula de la casa d'arribada.
- l'enroc pichon notat O-O e l'enroc grand O-O-O.
- la promoccion qu'es caracterizada per lo simbòl = seguit de la majuscula designant la pèça obtenguda en cambi dau pion.
- la presa en passant qu'es caracterizada per la notacion e.p aponduda après lo desplaçament.
- l'escac qu'es notat + après lo còp que permet la mesa en escac dau rèi advèrs.
- l'escac e mat qu'es notat ≠, # o ++ après lo còp que permet la mesa en escac e mat dau rèi advèrs.
Enfin, existís de simbòls utilizats per l'analisi teorica de partida :
- un còp bòn es marcat !.
- un còp fòrça bòn es marcat !!. Dona generalament un avantatge decisiu per lo gasanh de la partida.
- un còp marrit es marcat ?.
- un còp marrit fòrça marrit es marcat ??. Entraïna generalament la desfacha de son autor.
- un còp intessent es marcat !?.
- un còp dobtós es marcat ?!
- un còp novèu au nivèu teoric es marcat N.
- un avantatge decisiu ai blancs a la fin d'una analisi es marcat +-.
- un avantatge feble ai blancs a la fin d'una analisi es marcat +=.
- una posicion equilibrada a la fin d'una analisi es marcada ==.
- un avantatge feble ai negres a la fin d'una analisi es marcat =+.
- un avantatge decisiu ai negres a la fin d'una analisi es marcat -+.
- una posicion incertana es marcada ∞.
- una compensacion en cambi d'un desavantatge materiau es marcada =/∞.
Principis de jòc[modificar | modificar la font]
Estrategia[modificar | modificar la font]
L'estrategia regarda l'evaluacion dei posicions e l'establiment de plans de tèrme lòng per lo jogaire. Dos paramètres importants pertocan aqueu domeni dau jòc :
- l'evaluacion dei pèças disponiblas per cada camp. L'experiéncia permet d'atribuir un nombre de ponchs per cada tipe de pèça : un ponch per un pion, tres ponchs per un fòl o un cavalièr, cinc ponchs per una tor e nòu ponchs per una rèina. De mai, en foncion de la situacion, certanei pèças o parèus de pèças an una valor superiora. Per exemple, un parèu de fòls es generalament pus eficaça qu'un parèu compausat d'un fòl e d'un cavalièr per contraròtlar l'escaquier en fin de partida.
- l'estructura dei pions que son pèças gaire mobilas. Lei feblesas creadas dins aquela estructura son donc generalament permanentas e lei mejans utilizadas per lei compensar o leis esplechar van fòrtament influenciar lo posicionament deis autrei pèças.
Tactica[modificar | modificar la font]
La tactica regarda leis accions de tèrme cort que pòdon sovent èsser completament calculadas per lo jogaire. La prefondor de calcul despend de la capacitat dau jogaire o de l'ordinator e de la posicion dau jòc. Ansin, dins lo cas d'un jòc onte lo nombre de còps possibles es fòrça limitat, se pòu preveire unei desenaus de desplaçaments.
Lei teoricians an definits unei tipes d'elements tactics regulars. Lei principaus son :
- lo clavelament qu'es una situacion ont una pèça pòu pas èsser desplaçada sensa expausar a la captura una pèça pus importanta.
- la forqueta qu'es un còp que permet d'atacar dos pèças simultanèament. Permet generalament un gasanh materiau.
- l'enfielament qu'es un còp que permet d'atacar unei pèças situadas sus la meme linha. Fòrça similar au clavelament, es de còps dich clavelament inversat quand la premiera pèça atacada es la pus importanta.
- l'ataca a la descubèrta qu'es una situacion onte una pèça permet de descubrir una ataca per son desplaçament sus un autre carrèu.
- la batariá es una varianta de l'ataca a la descubèrta pus poderosa car la pèça desplaçada per descubrir l'ataca es tanben utilizada per atacar una segonda pèça.
- lo còp intermediari (o Zwischenzug) qu'es un còp creant una menaça d'aparar immediatament jogat en plaça dau còp esperat.
- lo loire.
- lo sacrifici que consistís de donar una pèça a l'advèrsari en cambi d'un avantatge materiau o posicionau.
- la deviacion qu'es un còp basat sus un sacrifici obligent l'advèrsari d'abandonar la proteccion d'un carrèu per subir una pèrda materiala o meme la pèrda de la partida.
- la subrecarga es la feblesa causada per una pèça que dèu defendre unei pèças o casas simultanèament.
- l'intercepcion es un còp que permet de blocar lei linhas necessàrias a la defensa de l'advèrsari.
Fasas de la partida[modificar | modificar la font]
Pendent una partida d'escacs, se distinguís generalament tres fasas principalament que son la dubertura, lo mitan de la partida e la finala.
Dubertura[modificar | modificar la font]
La dubertura es lo nom donat ai premiers còps d'una partida. Se dona de noms ai duberturas reconegudas coma la defensa francesa o lo començament Larsen. Un nombre grand d'obratges especializats lei classan coma, per exemple, l'Enciclopedia dei duberturas d'escacs. Leis estils de dubertura son donc fòrça variats e certanei son considerats coma tranquils e d'autrei coma fòrça dinamics e agressius. Cada dubertura tèn divèrsei variantas que pòdon tenir fins a 30 o 35 còps. Seis objectius son :
- de permetre lo desvolopament dei pèças.
- l'ocupacion o lo contraròtle dau centre de l'escaquier.
- la seguritat dau rèi.
- l'establiment d'una estructura de pion bòna.
De mai, la màger part dei jogaires e de teoricians consideran que lo fach de jogar en premier dona ai blancs un avantatge. Un objectiu dei negres es donc de neutralizar aquel avantatge o obtenir de compensacions maugrat una posicion desesquilibrada.
Mitan de la partida[modificar | modificar la font]
Lo mitan de partida acomença que la màger part dei pèças son desvolopadas. L'utilizacion de la teoria deis escacs vèn alora mens util e cada jogaire dèu avalorar sa posicion, concebre de plans basats subre aquelei caracteristicas e s'avisar dei possibilitats tacticas. La question principala d'aquela fasa es de sabar quand intrar en finala. Es a dire de cambiar de pèças per simplificar la situacion e obtenir una situacion favorabla per lo camp pus fòrt.
Finala[modificar | modificar la font]
La finala de la partida es la fasa que se debana quand resta solament quauquei pèças sus l'escaquier. Tèn doas diferéncias principalas ambé lei periòdes precedents :
- lei pions prenon una importància particulara car se pòdon èstre promoguts. La promoccion d'un pion es sovent un element decisiu dins lo reglament de la finala e de la partida.
- lo rèi qu'es generalament protegit pendent lo rèsta de la partida deven una pèça poderosa qu'es sovent menat au centre de l'escaquier.
La situacion dicha zugzwang definís una posicion de pèças onte totei lei còps legaus possibles son pas favorables au jogaire.
Competicion[modificar | modificar la font]
Organizacion[modificar | modificar la font]
Lo jòc d'escacs modèrn es un espòrt organizat amb una estructura de federacions, de congrès e de tornegs internacionaus e nacionaus. L'organizacion internacinala centrala es dicha Fédération Internationale des Échecs (FIDE, Federacion Internacionala deis Escacs). La màger part dei federacions nacionalas fan partida de la FIDE qu'es membre dau Comitat Internacional Olimpic meme se leis escacs son pas un espòrt presents ai Jòcs Olimpics. Lei competicions pus importantas son lei Campionnats dau Monde individuaus e leis Olimpiadas d'escacs que son un torneg per equipa.
Classament e títols[modificar | modificar la font]
La ierarquia deis escacs es caracterizada per un classament individuau dei jogaires e una ierarquia de títols marcant lo nivèu agantat per lo jogaire. Aquelei títols son donats per la vida per la FIDE o sei federacions nacionalas. Lo sistèma de classament principau es lo classament ELO qu'es basat sus l'analisi estatistica dei probabilitats de victòria d'un jogaire. Lei títols principaus son basats sus aqueu classament :
- Grand Mèstre qu'es lo títol pus aut de la ierarquia. Es donat au jogaire que son classament ELO aganta, au mens un còp, 2 500 ponchs.
- Mèstre Internacionau que lei condicions d'atribucion son similaras au títol de Grand Mèstre. Pasmens, pòu s'obtenir tre 2 400 ponchs.
- Mèstre FIDE que lo plafon d'agantar es 2 300 ponchs.
- Candidat Mèstre que lo plafon d'agantar es 2 200 ponchs.
Après aquelei títols, lei federacions nacionalas an generalament una ierarquia pròpria.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ L'etimologia d'aqueu tèrme demora complexa e lo mòt sembla èstre espefic a la designacion unica de la pèça dau jòc.
- ↑ B de l'anglés "bishop" es tanben regularament utilizada en plaça.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) Binet, A. (1894). Psychologie des grands calculateurs et joueurs d'échecs. Paris: Hachette. OCLC 287413777.
- (en) Graham Burgess (2000). The Mammoth Book of Chess. New York: Carroll & Graf. ISBN 0-7867-0725-9.
- (en) de la Villa, Jesús (2008). 100 Endgames You Must Know. New in Chess. ISBN 978-90-5691-244-4.
- (en) Franklin, Benjamin (2003). A Benjamin Franklin Reader. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-7432-5782-4.
- (en) Gobet, Fernand; de Voogt, Alex; Retschitzki, Jean (2004). Moves in Mind: The Psychology of Board Games. Hove, UK: Psychology Press. ISBN 1-84169-336-7. OCLC 53962630.
- (en) Grabner, RH; Stern, E; Neubauer, AC (March 2007). "Individual differences in chess expertise: A psychometric investigation". Acta Psychologica 124 (3): 398–420. DOI:10.1016/j.actpsy.2006.07.008. PMID 16942740.
- (en) Howard, Kenneth S (1961). How to Solve Chess Problems. New York: Courier Dover Publications. ISBN 0-486-20748-X.
- (en) Feng-Hsiung Hsu (2002). Behind Deep Blue: Building the Computer that Defeated the World Chess Champion. Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-691-09065-3. OCLC 50582855.
- (en) Kasparov, Garry (2003a). My Great Predecessors, part I. London; Guilford, CT: Everyman Chess. ISBN 1-85744-330-6. OCLC 223602528.
- (en) Kasparov, Garry (2003b). My Great Predecessors, part II. London; Guilford, CT: Everyman Chess. ISBN 1-85744-342-X. OCLC 223906486.
- (en) Kasparov, Garry (2004a). My Great Predecessors, part III. London; Guilford, CT: Everyman Chess. ISBN 1-85744-371-3. OCLC 52949851.
- (en) Kasparov, Garry (2004b). My Great Predecessors, part IV. London; Guilford, CT: Everyman Chess. ISBN 1-85744-395-0. OCLC 52949851.
- (en) Kasparov, Garry (2006). My Great Predecessors, part V. London; Guilford, CT: Everyman Chess. ISBN 1-85744-404-3. OCLC 52949851.
- (en) Levitt, Gerald M. (2000). The Turk, Chess Automaton. Jefferson, N.C.: McFarland & Company. ISBN 0-7864-0778-6. OCLC 226148928.
- (en) Olmert, Michael (1996). Milton's Teeth and Ovid's Umbrella: Curiouser & Curiouser Adventures in History. New York: Simon & Schuster. ISBN 0-684-80164-7.
- (en) Pritchard, David (1994). The Encyclopedia of Chess Variants. Godalming: Games & Puzzles Publications. ISBN 0-9524142-0-1. OCLC 60113912.
- (en) Saariluoma, Pertti (1995). Chess Players' Thinking: A Cognitive Psychological Approach. New York: Routledge. ISBN 978-0-415-12079-1.
- (en) Steinitz, William; Landsberger, Kurt (2002). The Steinitz Papers: Letters and Documents of the First World Chess Champion. Jeferson, N.C.: * McFarland & Company. ISBN 0-7864-1193-7. OCLC 48550929.
- (en) Vale, Malcolm (2001). The Princely Court: Medieval Courts and Culture in North-West Europe, 1270–1380. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-926993-9. OCLC 47049906.
- (en) Verwer, Renzo (2010). Bobby Fischer for Beginners. Alkmaar: New in Chess. ISBN 978-90-5691-315-1.
- (en) Weenink, H.G.M. (1926). Hume, G., and White, A.C.. ed. The Chess Problem. Stroud: Office of The Chess Amateur. OCLC 3617028.
- (en) Wilkinson, Charles K. (May 1943). "Chessmen and Chess". The Metropolitan Museum of Art Bulletin New Series 1 (9): 271–279. DOI:10.2307/3257111. JSTOR 3257111.


text:
Lista dels presidents d'Àustria
Lo president es lo cap d'Estat d'Àustria. Aquesta es la lista dels presidents d'Àustria, de 1919 (aprèp l'extincion d'Àustria-Ongria) fis a uèi.
Somari
Presidents de la Primièra Republica d'Àustria (1918 fins a 1938)[modificar | modificar la font]
De 1938 fins a 1945 Àustria devenèt integrada a l'Alemanha nazi.
President de la Segonda Republica Austriaca (1945 fins a uèi)[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ L'an 1998 Klestil recebut lo supòrt d' SPÖ, ÖPV e FPÖ.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


text:
Obenheim
Obenheim en alemannisch (Obenheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situat entre lo canal del Rhône al Rhin e lo Rhin lududes-meteissa. Vilatge situat al nòrd del Ried, a unitat|22|km {{}} al sud d'Estrasburg.
Situé entre le canal du Rhône au Rhin et le Rhin lui-même. Village situé au nord du Ried, à 22 km au sud de Strasbourg.
Istòria[modificar | modificar la font]
[[Fila:Blòc a doas caras sculptées-Obenheim-Musèu archéologique d'Estrasburg.jpg|thumb|left|upright|Monstres anguipèdes sus un blòc sculpté de la Modèl:S- (Musèu archéologique d'Estrasburg)]]
Pendent l'ivèrn 1944-1945, Obenheim #èsser lo teatre de la resisténcia héroïque dels soldats de la Modèl:1re DFL per salvar Estrasburg del operacion Nordwind lançada per las tropas alemandas dempuèi la pòcha de Colmar. Après aver-i agut las siás posicions, las tropas francesas se repleguen sus Boofzheim de contunh sus Obenheim en la nuèch del 8 al 9 de genièr de 1945. Lo BM24 se tròba delimitat dins lo vilatge de Obenheim e #encobrir malgrat las temptativas de désengagement de la part de las tropas situadas a Benfeld. L'òrdre de resistir fins a l'extrèm los a donats. Los soldats ne venon rapidament afrontar los carris Tigre alemands al fusell e la grenade. Una pluèja incessant de obus s'abat sul vilatge #qu'es pas mai #qu'un immens brasier. Las incitacions alemandas a la rendicion an refusat. Lo 11 de genièr, las tropas alemandas, superioras en nombre malgrat de pesadas pèrdas, submergent los defensors del pòble #que, a cors de munition, destruisson la siá equipa abans de retre's e d'èsser déportés a Alemanha.
Durant l'hiver 1944-1945, Obenheim fut le théâtre de la résistance héroïque des soldats de la Modèl:1re DFL pour sauver Strasbourg de l'opération Nordwind lancée par les troupes allemandes depuis la poche de Colmar. Après avoir tenu leurs positions, les troupes françaises se replient sur Boofzheim puis sur Obenheim dans la nuit du 8 au 9 janvier 1945. Le BM24 se retrouve encerclé dans le village d'Obenheim et cela malgré les tentatives de désengagement de la part des troupes situées à Benfeld. L'ordre de résister jusqu'au bout leur est donné. Les soldats en viennent rapidement à affronter les chars Tigre allemands au fusil et la grenade. Une pluie incessante d'obus s'abat sur le village qui n'est plus qu'un immense brasier. Les incitations allemandes à la reddition sont rejetées. Le 11 janvier, les troupes allemandes, supérieures en nombre malgré de lourdes pertes, submergent les défenseurs du village qui, à cours de munition, détruisent leur équipement avant de se rendre et d'être déportés en Allemagne.


text:
Péronne (Somme)
Péronne (Sonme) en picard ( Péronne en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Péronne A situat en lo Vermandois. A traversat pel fleuve Soma #que i forma de las étangs naturalas en environant lo centri-vila. La cœur istoric se situa sus un pichon tuc en dominant la rèsta del païsatge.
Es desservie pels autoroutes A1 (París/Lille) e A29 (Amians/Sant-Quentin), e se tròba sus la Nacionala 17.
Los abitants de Péronne se trucan los Péronnais e Péronnaises[1].
Péronne est située dans le Vermandois. Elle est traversée par le fleuve Somme qui y forme des étangs naturels entourant le centre-ville. Le cœur historique se situe sur une petite colline dominant le reste du paysage.
Elle est desservie par les autoroutes A1 (Paris/Lille) et A29 (Amiens/Saint-Quentin), et se trouve sur la Nationale 17.
Les habitants de Péronne s'appellent les Péronnais et Péronnaises[2].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Abitants.fr, « {{{Títol}}} »
- ↑ Habitants.fr, « Nom des habitants des communes françaises ». Consultat lo 12 juillet 2008


text:
Estrée-Cauchy
Estrée-Cauchy es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Estrée-Cauchy A situat en lo arrondissement de Béthune, aperten al costat de Houdin e se situa a mens de 20 km de Lens, Béthune e Arras. La municipalitat es limitrophe de nombrosas unas autras municipalitats ruralas : Fresnicourt-lo-Dolmen, Servins, Camblain-lo Abbé, Cambligneul, Caucourt e Gauchin-lo-Gal. La superficie del vilatge es d'un pauc mens de 400 ectaras. Per comparason, la talha mièja de las municipalitats a l'escalièr nacional es de 1500 ectaras e a l'escalièr départementale de 745 ectaras.
Estrée-Cauchy Es una municipalitat rurala de mai de 300 abitantas situadas al se del territòri del Artés. Mai justament, lo vilatge fa partida de la comunitat d'aglomeracion ArtoisComm, #que lo banc n'a situat a Béthune e #qu'a presidit per senhor Alain WACHEUX. La municipalitat a administrat per madame Colette BUIRETTE dempuèi las eleccions municipalas de 2008.
Estrée-Cauchy est située dans l’arrondissement de Béthune, appartient au canton de Houdin et se situe à moins de 20 km de Lens, Béthune et Arras. La commune est limitrophe de nombreuses autres communes rurales : Fresnicourt-le-Dolmen, Servins, Camblain-l'Abbé, Cambligneul, Caucourt et Gauchin-le-Gal. La superficie du village est d’un peu moins de 400 hectares. Pour comparaison, la taille moyenne des communes à l’échelle nationale est de 1500 hectares et à l’échelle départementale de 745 hectares.
Estrée-Cauchy est une commune rurale de plus de 300 abitants située au sein du territoire de l’Artois. Plus précisément, le village fait partie de la communauté d’agglomération ArtoisComm, dont le siège est situé à Béthune et qui est présidée par monsieur Alain WACHEUX. La commune est administrée par madame Colette BUIRETTE depuis les élections municipales de 2008.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom Estrées es un tèrme de ancià francés, issu del latin strata (via), #que designava una « via cobèrta de pèiras planas », per oposicion a rupta (via) > rota. S'es conservat dins la majoritat de las lengas romanas (cf. Lo italian e lo romanés strada) e a #èsser manlevat pel germanique (cf. Lo anglés street, lo alemand Straße e lo néerlandais straat[1]). La paraula estrée a desaparegut del francés a la fin del Mièja Edat, mas demòra en un grand nombre de toponymes, particularament en lo nòrd de la França, en soslinhant la proximitat d'una via romaine[2]. Aicí, s'agís de la via romaine, dicha Cauçada Brunehaut, en connectant Arras a Thérouanne, telefonada uèi en aqueles environs expedís départementale 341.
L'actuala rota Départementale D341 seguís l'ancestrala cauçada Brunehaut. Vejatz romaine seguent un traçat de manièra versemblant neolític e/o gaulois, la cauçada Brunehaut connècta a l'epòca las vilas de Arras e de Thérouanne (grand centre estrategic a l'epòca romaine). Aquela cauçada, estampada encara de los nòstres jorns de nombrosas legendas, vertèbra encara particularament las vias de circulacion artésiennes.
Las primièras traces archéologiques son d'origina romaine amb sustot la descobèrta de mai de 20 000 pèças d'aur romaines en datant de la Modèl:S- apr. J.-C. En 1878. Convidan d'anotar #qu'una aucupacion neolític, de contunh gauloise (tribus gauloise de las Atrébates) de la region, a provat sens #que las traces se legisson pas a Estrée-Cauchy. L'aucupacion franque de la zòna es avérée per la descobèrta de cavòts mérovingiennes. Las guèrras de religion oponent sustot França e Espanha a Modèl:La s2- an fach estralls al se de la municipalitat, la glèisa Santa Pierre #èsser sustot destruida a divèrsas recuperacions pels Franceses (l'Artés en essent alavetz espanhòl).
En lo moment de la Revolucion, lo senhor Louis Ignace Josef de Baillencourt #èsser guillotiné. Lo sieu castèl #èsser pel continuament destruit per daissar luòc dins l'actuala comuna. En tèrmes d'equipa agricòla, cal se remembrar de la preséncia de tres molins a vent #qu'un n'èra la possession de la abbaye del Mont-Sant-Eloi a Modèl:La s-. Anotam egalament l'importància istorica e religiosa de la crotz en grès en bordure de la cauçada Brunehaut #que datariá de la Modèl:S mini- egalament. Lo Crist en bronze d'aquela èra abans 1883 en bòsc.
Le nom Estrées est un terme d'ancien français, issu du latin strata (via), qui désignait une « voie couverte de pierres plates », par opposition à rupta (via) > route. Il s'est conservé dans la plupart des langues romanes (cf. l'italien et le roumain strada) et a été emprunté par le germanique (cf. l'anglais street, l'allemand Straße et le néerlandais straat[3]). Le mot estrée a disparu du français à la fin du Moyen Âge, mais il demeure dans un grand nombre de toponymes, particulièrement dans le nord de la France, signalant la proximité d'une voie romaine[4]. Ici, il s'agit de la voie romaine, dite Chaussée Brunehaut, reliant Arras à Thérouanne, appelée aujourd'hui dans ces environs route départementale 341.
L’actuelle route Départementale D341 suit l’ancestrale chaussée Brunehaut. Voie romaine suivant un tracé vraisemblablement néolithique et/ou gaulois, la chaussée Brunehaut relie à l’époque les villes d’Arras et de Thérouanne (grand centre stratégique à l’époque romaine). Cette chaussée, empreinte encore de nos jours de nombreuses légendes, structure encore particulièrement les voies de circulation artésiennes.
Les premières traces archéologiques sont d’origine romaine avec notamment la découverte de plus de 20 000 pièces d’or romaines datant du Modèl:S- apr. J.-C. en 1878. Il convient de noter qu’une occupation néolithique, puis gauloise (tribus gauloise des Atrébates) de la région, est prouvée sans que les traces ne se lisent à Estrée-Cauchy. L’occupation franque de la zone est avérée par la découverte de tombes mérovingiennes. Les guerres de religion opposant notamment France et Espagne aux Modèl:S2- ont fait des ravages au sein de la commune, l’église Saint Pierre fut notamment détruite à plusieurs reprises par les Français (l’Artois étant alors espagnol).
Lors de la Révolution, le seigneur Louis Ignace Josef de Baillencourt fut guillotiné. Son château fut par la suite détruit pour laisser place à l’actuelle mairie. En termes d’équipement agricole, il faut se souvenir de la présence de trois moulins à vent dont un était la possession de l’abbaye du Mont-Saint-Eloi au Modèl:S-. Notons également l’importance historique et religieuse de la croix en grès en bordure de la chaussée Brunehaut qui daterait du Modèl:S mini- également. Le Christ en bronze de celle-ci était avant 1883 en bois.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ John Ayto, Dictionary of Word Origins, Arcade Publishing, Naua Yòrk, 1990, 584 paginas, pg 506
- ↑ Stéphane Gendron, La Toponymie de las vias romaines e medievalas, edicions errance, París, 2006, 200 paginas, pg 32
- ↑ John Ayto, Dictionary of Word Origins, Arcade Publishing, New York, 1990, 584 pages, pg 506
- ↑ Stéphane Gendron, La Toponymie des voies romaines et médiévales, éditions errance, Paris, 2006, 200 pages, pg 32


text:
Mérida (Veneçuèla)
La vila de Santiago de los Caballeros de Mèrida o Simplament Vila de Mèrida es la capitala de la municipalitat Libertador e de l'estat Mèrida e una de las principalas localitats dels Andes veneçolans. Foguèt fondada en 1558, en fasent partida de la Nòva Granada, malgrat aiçò, passèt a aperténer a la Capitania Generala de Veneçuèla, en jogant un ròtle actiu pendent la Guèrra d'Independéncia. La populacion de la vila principala es de 204 879 abitants e l'airal metropolitan que compren la Municipalitat Libertador atenh las 300 000 personas (Cens 2001). La vila representa 28% de la populacion totala de l'Estat Mèrida, qu'a mai de 750 000 abitants (Cens 2001). Es sieu de l'Universitat dels Andes e de l'Arquidiocèsi de Mèrida. De mai ostenta lo telefèric pus naut e lo segond del mond per la longor. Es lo màger centre estudiantil e toristic del cogant veneçolan. Presenta tanben coma un atractiu lo Sistèma de Transpòrt Massiu Trolebús de Mèrida lo que s'expausa coma un mejan de transpòrt turistico mercés a la siá estructura. Aquela vila s'assenta sus un altiplà enclavat dins la val del riu Chama, que la recor d'extrèm a extrèm. La localitat de Mèrida se tròba situada a una altitud de 1600 msnm. Coma cortina de fons s'auça en l'orizont merideño la cresta mai elevada del país: lo bèc Bolívar.
Toponimia[modificar | modificar la font]
La vila recebèt lo sieu nom pel fondator Juan Rodríguez Suárez, que la cristianèt d'aquela manièra en onor dins la siá vila natala, Mérida a Extremadura, Espanha. Malgrat aiçò, Juan de Maldonado la renombraría coma San Juan de las Nieves. En 1559, tornèt cambiar lo nom, en optant aquel còp per Santiago de los Caballeros. Progressivament, s'anèt en adoptant la denominacion Santiago de los Caballeros de Mèrida, manièra que combinava las variantas amb que s'èra designat dins la vila fins alavetz. La paraula Mérida proven del tèrme "emèrita", votz latina que significa "de qui a merit" e tanben "emèrit", qu'es la vertadièra origina etimologic del nom, doncas qu'una autra accepció del tèrme en latin èra ligada als soldats que resultan licenciats de l'armada. Aital doncas, la vila de Mèrida, capital actual de la Comunitat Autonomica d'Extremadura, a aquela origina: lo nom d'Emèrita Augusta significava que foguèt una vila fondada en temps d'August amb soldats licenciats de l'armada, los que se placèron en un poblat ja existent, en escambi de los donar la categoria de ciutadans romans als ancians poblants. D'autra banda, tanben en espanhòl e en anglés, lo mot emerit significa « retirat » ("Professor Emerit" e en anglés "Emeritus Professor" significan « Professor retirat »). Amb lo passatge del temps, aquel nom foguèt mutant fins a venir "Mérida", en perdent l'E iniciala e en cambiant la t contra la d, malgrat qu'autras derivats coma "meritori" o lo meteis "emerit" òc qu'an conservat una forma mai semblabla a la paraula latina. E un autre trach comun entre la Mérida espanhòla e la veneçolana es que dins las doas vilas i a un afluent del riu principal amb lo nom d'Albarregas.


text:
Cornièr sanguinòl
Lo cornièr sanguinòl (Cornus sanguinea) es un arbinèl de fuèlhas caducas de la familha de las cornacèas. Deu son nom a la tencha roge sang de sas fuèlhas a la fin de l'estiu. Las brancas joves expausadas a la lutz del solelh prenon tanben una color roge brilhant. Aqueste fenomèn es degut a la preséncia d'un pigment de la familha dels antocians. L'arbinèl es doncas utilizat per sas proprietats ornamentalas.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Cornus sanguinea dins Flora of China (en)
- Referéncia ITIS : TSN 501636 Cornus sanguinea L. (en)


text:
Ongrés
L'ongrés o magiar (magyar) es una lenga finoogrica d'Euròpa Centrala. Es la lenga oficiala d'Ongria, a mai se parla dins de regions ongresas de Serbia, Eslovaquia, Ucraïna, Croàcia e Romania, e tanben (dempuèi lo 1èr de mai de 2004) es oficiala dins l'Union Europèa.
Fonetica e escritura[modificar | modificar la font]
Alfabet[modificar | modificar la font]
A l'origina aquesta lenga fasiá servir un sistèma d'escritura runica (rovásírás, székely rovásírás o simplament rovás), pr'aquò Sant Estève, lo primièr monarca del Reialme d'Ongria entamenèt una reforma per adoptar l'alfabet latin parallèla a la conversion al cristianisme que se faguèt lo país. Uèi s'emplega una varianta d'aqueste alfabet amb qualques letras particularas, amb d'accents per las vocalas (coma ő i ű), e de combinasons de consonas (digrafs) coma gy, cz o sz que son particularas a aquesta lenga.
Qualques frasas basicas[modificar | modificar la font]
- Szervusz (o forma corta szia – Adieu (a una persona)
- Sziasztok / Szervusztok – Adieussiatz (per mai d'una persona)
- Hogy vagy? – Cossí va? (informal)
- Hogy van? – Cossí va? (formal en vossejar)
- Hogy vagytok? – Cossí anatz? (per mai d'una persona)
- Jól vagyok, köszönöm – Va plan, mercé
- Jó reggelt – Bonjorn (de matin)
- Jó napot – Bonjorn (lo demai del jorn nap es jorn o/e solelh)
- Jó estét – Bona nuèch
- Viszontlátásra (o forma corta viszlat) – Adieu (per partir)
- Igen – Òc
- Nem – Non
- Köszönöm – Mercé
- Köszönöm szépen – Mercé plan
- Köszi – Mercé (colloquial)
- Szivesen – De res
- Bocsánat! – Perdon!
- Károly vagyok – Soi Karoly (Carles)
- Értem – Compreni
- Nem értem – Compreni pas
- Nem tudom - Sabi pas
- Hol van...? – Ont es...?
- Nyitva dobèrt
- Zarva barrat


text:
Doudelainville
Dodlinville (Sonme) en picard ( Doudelainville en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Implantada a l'Oèst del departament, al encreuament de l'ais Nòrd-Sud en connectant Huppy (direccion Abbeville) a Fresnes-Tilloloy (direccion Oisemont) per la Rota départementale "RD 25" e de l'ais Es-Oèst en connectant virtuellement Gamaches a Airaines.
Implantée à l'Ouest du département, au croisement de l'axe Nord-Sud reliant Huppy (direction Abbeville) à Fresnes-Tilloloy (direction Oisemont) par la Route départementale "RD 25" et de l'axe Est-Ouest reliant virtuellement Gamaches à Airaines.


text:
Musèu Tolosa-Lautrèc
Lo musèu Tolosa-Lautrèc d'Albi es un musèu d'art, dedicat subretot a las òbras d'Enric de Tolosa-Lautrèc (nascut a Albi) e installat dins lo palais de la Berbia.
Istoric e luòc[modificar | modificar la font]
Situat dins lo centre istoric d'Albi e lo primètre de la Ciutat episcopala, prèp de la catedrala de Santa Ceselha amb que forma una arquitectonica de bricas rojas unic al monde, lo palais de la Berbia es una poderosa fortereza del sègle XIII, una demoréncia evescala fins a 1905.
A la mòrt de Lautrèc, en 1901, sos parents, depositaris de son òbra, cerquèron a ne far donacion a un musèu. Aprèp le refús dels musèus parisencs, sa maire, la comtessa Adèla de Tolosa-Lautrèc, prepausèt lo don a la vila d'Albi. Amb lo desir de fondar un musèu, e dispausant dels luòcs alara vueit del palais, la vila acceptèt la donacion. Mas, amb la Primièra Guèrra Mondiala, lo projèctet prenguèt de retard e foguèt lo 30 de julhet de 1922 dobriguèron las primièras salas d'exposicion.
D'òbras de restructuracon s'efectuèron de 2001 a 2004 e encara a partir de 2008 e ara acabadas per ofrir un melhor cadre a la colleccion e un melhor acuelh del public. Las colleccions se tròban al sòtol e dos estatges. D'entre la salas, lo cabinet dels dessenhs abriga los fragils dessenhs e litografias.
Las colleccions[modificar | modificar la font]
Aprèp la donation de la comtessa Adèla, lo musèu es depositari de las òbras del pintre. Amb ma de mila òbras, quadres, litografias, dessenhs e afichas, es la mai granda colleccion dedicada a Tolosa-Lautrèc del monde[1].
En mai del fons considerable, lo musèu d'Albi presenta de colleccions d'art ancian o d'art modèrne, d'amics o de contemporanèus d'Enrid de Tolosa-Lautrèc, mas tanben d'artistas que visquèron a París pendent l'entre-doas-guèrras.
Dans la colleccion d'art ancian se destaca La Glèisa de Santa-Maria della salute a Venècia de Francesco Guardi, venent de la colleccion del cardenal de Bernis e doas excepcionalas representacions de sants per Georges de La Tour. Per de l'art modèrne le musèu presenta entre autre de quadres d'Edouard Vuillard, Pierre Bonnard e Henri Matisse.