text:
1108
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1108 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Comtat de Tolosa[modificar | modificar la font]
L'annada veguèt la fin de la regéncia de Bertran de Trípol que laissèt lo comtat a son fraire Anfós Jordan e anèt en Tèrra Santa per prendre lo contraròtle dau Comtat de Trípol usurpat per Guilhèm II de Cerdanha en 1105. Amb una armada d'un milièr de combatents e de 40 naviris genoès — Genòa obtenguèt en cambi de libertats comercialas dins certaneis estats tolosencs que permetèron de desvolopar lo comèrci — faguèt una pausa a Constantinòple puei a Antiòquia.
França[modificar | modificar la font]
Mòrt de Felip Ièr (29 de julhet) que foguèt remplaçat per son fiu Loís VI. Tre lo 3 d'aost, Loís foguèt sacrat e coronat rèi a Orleans per defugir un viatge perilhós fins a Reims situat dins una region ostila. En parallèl, la vila de Montlhéry e sa torre estrategica passèt dins lo Domeni Reiau en causa de l'agonia de son senhor.
D'autra part, una carta reiala donèt dins lo corrent de l'annada dos drechs suplementaris ai sèrvs dau capitól de París ambé la possibilitat de testimoniar dins un procès e de se batre en duèl judiciari.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Principat d'Antioquiá[modificar | modificar la font]
Après sa desfacha d'octòbre de 1107, Boemond de Tarent deguèt signar lo tractat de Deabolis ambé l'Empèri Bizantin. Gardèt son principat mai deguèt acceptar la senhoriá bizantina. Pasmens, Tancred de Galilèa contunièt de luchar còntra lei Bizantins e reconquistèt Laodicea e refusèt d'aplicar lo tractat fins au retorn de Boemond.
Comtat de Trípol[modificar | modificar la font]
L'annada veguèt la contuniacion dau sètge de Trípol per lei fòrças de Guilhèm II de Cerdanha. Après divèrsei progrès dei Crosats, l'avitalhament de la vila acomencèt de venir fòrça malaisat.


c: text/html

text:
Bolandoz
Bolandoz es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situat a una altitud activa d'unitat|650|m {{}} (pòble) a unitat|950|m {{}} (còsta de Bolandoz "Las Prédits"), Bolandoz se tròba sul scenari de Amancey (cap de-luòc de costat situat a unitat|4|km {{}}), a unitat|35|km {{}} de Besançon e 25 km de Pontarlier.
Lo scenari karstique que # se situa sus el lo vilatge a enquadrat a l'èst per la vallée de la Loga e a l'oèst per la vallée del Lison (afluent de la Loga, ela-meteis afluent del Doubs).
Aquela part del scenari es majoritairement constituida de pâturages per la zòna situada a l'entorn del pòble, e de bòsques a majoritat de épicéas per la zòna en s'elevant cap al sud, telefonada "còsta de Bolandoz". Aquela "còsta" es ne fa una crête montagneuse avoisinant l'unitat|1000|m {{}} e #que s'estend de Déservillers fins a Longeville, en transeünt per Bolandoz, Reugney, e Amathay-Vésigneux. Divèrses punts d'enguarda s'ofrisson als agaches, un en particular situat en direccion de Reugney al luòc dich "Lo Temps", prepausa una vista magnifica de las Alpes per temps clar.
Situé à une altitude allant de 650 m (village) à 950 m (côte de Bolandoz "Les Prédits"), Bolandoz se trouve sur le plateau d'Amancey (chef-lieu de canton situé à 4 km), à 35 km de Besançon et 25 km de Pontarlier.
Le plateau karstique sur lequel se situe le village est encadré à l'est par la vallée de la Loue et à l'ouest par la vallée du Lison (affluent de la Loue, elle-même affluent du Doubs).
Cette partie du plateau est majoritairement constituée de pâturages pour la zone située autour du village, et de forêts à majorité d'épicéas pour la zone s'élevant vers le sud, appelée "côte de Bolandoz". Cette "côte" est en fait une crête montagneuse avoisinant les 1 000 m et qui s'étend de Déservillers jusqu'à Longeville, en passant par Bolandoz, Reugney, et Amathay-Vésigneux. Plusieurs points de vue s'offrent aux regards, un en particulier situé en direction de Reugney au lieu dit "Le Temps", propose une vue magnifique des Alpes par temps clair.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'origina del nom es pas pas exactament definida, se pòt totun dire #qu'a Modèl:La s- aquel nom fa benlèu referencia al patronyme de "Boland", e i auriá #èsser interpretat pel continuament coma lo "bòsc de Landoz"
Dempuèi l'edat del fèrre, l'òme soslinha la siá preséncia sus la part nòrd de la municipalitat e se fixa sus una croupe #que comanda a las fes aquel terroir fèrtil e la via Ornans-Salins.
A la Mièja Edat, Bolandoz, es jos la tutelle de la Seigneurerie de Maillot. Pàtria de Texans de Bolandoz (dicha Capitana Brisbarre), cap de las Grandas Companhiás #que, a Modèl:La s-, se #apoderar del castèl fòrt del comte de Scey e terrorisa tota la region.
En 1364, lo châtelain de Scey ven doncas Jean de Bolandoz. S'èsser après atrach los foudres de la Comtesse Marguerite, per s'èsser atacat a un dels membres de la familha comtale (Henri de Viena), aquela o fa executar e confisqui los sieus bens. En 1698, lo vilatge de Bolandoz aprofècha d'un édit Royal, per crompar la "Justícia" del pòble, e d'aquel fach ven lo sieu pròpri senhor. En lo meteis temps, un vicari "residisson" a afectat a Bolandoz amb la fin d'i desservir la siá glèisa. Aiçò empedís pas pas, lo pòble de contunhar de dependre de la parròquia de Chantrans (#que li a ligat a el dempuèi la Modèl:S-
A la Revolucion, Bolandoz, prigondament ligat a la siá practica del culte, accèpta pas pas las leis de la Republica. L'armada intervendrà en 1793 mas lo pòble demorarà "rebèl" fins la fin de la Modèl:S- Fins a la mitat de la Modèl:S-, lo pòble de Bolandoz prospère mercés a una economia orientada sus la produccion laitière. En 1848, i a tres fromageries dins lo pòble. En 1851 aquel compta 620 armas, a aquela epòca, existissián tres caserius depenents de Bolandoz : Los molins del ruisseau de Rochanon (s'endonvíe encara los vestigis d'aquela activitat minotière) La granja de la Ravière installada sus la Còsta de Bolandoz (uèi desapareguda) Aital coma un masatge caseriu en se desvolopant près de la capèla de La nòstra-Madama de las Aventuras, (quitament-bastida sul luòc d'una anciana maladrerie). Aquel caseriu a egalament desaparegut, la capèla a per çò qu'es de subsistit.
Uèi, lo pòble compta pas mai que 300 abitants, la principala activitat demòra la ramaderia de vacas laitières (17 espleitacions agricòlas n'activitat al començament de la Modèl:S-) e la produccion de fromages, que # çò comtat. Pas subsisteix mai #qu'una sòla fromagerie (fruitière tanben trucada "chalet"). Una pichona fabrica de tôlerie industriala s'es installat entre el a la sortida del pòble en direccion de Reugney. Qualques activitats touristiques se son desvolopats (randonnée, gîte d'estapa e pista d'esquí de fons)[1].
L'origine du nom n'est pas exactement définie, on peut cependant dire qu'au Modèl:S- ce nom fait peut-être référence au patronyme de "Boland", et aurait été interprété par la suite comme le "bois de Landoz"
Dès l'âge du fer, l'homme signale sa présence sur la partie nord de la commune et se fixe sur une croupe qui commande à la fois ce terroir fertile et la voie Ornans-Salins.
Au Moyen Âge, Bolandoz, est sous la tutelle de la Seigneurerie de Maillot. Patrie de Jean de Bolandoz (dit Capitaine Brisbarre), chef des Grandes Compagnies qui, au Modèl:S-, s'empara du château fort du comte de Scey et terrorisa toute la région.
En 1364, le châtelain de Scey devient donc Jean de Bolandoz. Après s'être attiré les foudres de la Comtesse Marguerite, pour s'être attaqué à un des membres de la famille comtale (Henri de Vienne), celle-ci le fait exécuter et confisque ses biens. En 1698, le peuple de Bolandoz profite d'un édit Royal, pour acheter la "Justice" du village, et de ce fait devient son propre seigneur. Dans le même temps, un vicaire "résident" est affecté à Bolandoz afin d'y desservir son église. Ceci n'empêche pas, le village de continuer de dépendre de la paroisse de Chantrans (à laquelle il est rattaché depuis le Modèl:S-
À la Révolution, Bolandoz, profondément attaché à sa pratique du culte, n'accepte pas les lois de la République. L'armée interviendra en 1793 mais le village restera "rebelle" jusque la fin du Modèl:S- Jusqu'à la moitié du Modèl:S-, le village de Bolandoz prospère grâce à une économie axée sur la production laitière. En 1848, il y a trois fromageries dans le village. En 1851 celui-ci compte 620 âmes, à cette époque, existaient trois hameaux dépendants de Bolandoz :
- Les moulins du ruisseau de Rochanon (on devine encore les vestiges de cette activité minotière)
- La ferme de la Ravière installée sur la Côte de Bolandoz (aujourd'hui disparue)
- Ainsi qu'un hameau se développant à proximité de la chapelle de Notre-Dame des Aventures, (elle-même construite sur le site d'une ancienne maladrerie). Ce hameau a également disparu, la chapelle a quant à elle subsisté.
Aujourd'hui, le village ne compte plus que 300 habitants, la principale activité reste l'élevage de vaches laitières (17 exploitations agricoles en activité au début du Modèl:S-) et la production de fromages, parmi lesquels le comté. Il ne subsiste plus qu'une seule fromagerie (fruitière aussi appelée "chalet"). Une petite usine de tôlerie industrielle s'est installée à la sortie du village en direction de Reugney. Quelques activités touristiques se sont développées (randonnée, gîte d'étape et piste de ski de fond)[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Guida de las municipalitats del Doubs - Edicion Flohic Error de citacion : Invalid
tag; name "Flohic" defined multiple times with different content

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Norvègia
Norvègia (en norvegian: Norge segon lo bokmål o Noreg segon lo nynorsk), oficialament lo Reialme de Norvègia, es un país d'Euròpa que bordeja Russia e Finlàndia al nòrd-èst e Suècia a l'èst. Al sud e a l'oèst es bordat per l'Ocean Atlantic, e al nòrd per l'Ocean Artic. Sa capitala es Òslo.
Lo gentilici es norvegian -a.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Politica[modificar | modificar la font]
Norvègia es una monarquia constitucionala. Lo cap d'Estat es lo rei, actualament Harald V, ajudat per un Conselh dels Ministres. Lo cap de govèrn es lo primièr ministre, designat pel monarca. Actualament es Erna Solberg.
Lo Parlament (Stortinget) a 169 membres.
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de Norvègia.
Cultura[modificar | modificar la font]
Hèra de grops famós de metal que vienen de Norvègia, en particular peu black metal (Burzum, Darkthrone, Mayhem...).


text:
Königsberg
Königsberg o Königsberg in Preussen (en vièlh prussian : Twangste, Kunnegsgarbs, Knigsberg ; en lituanian: Karaliaučius ; en polonés: Królewiec), capitala de la Prússia Orientala, en riba de la mar Baltica, foguèt d'en primièr la capitala del ducat de Prússia, abans de venir un de las principalas vilas del reialme de Prússia puèi de l'Empèri alemand. Gaireben completament destruita durant la Segonda Guèrra Mondiala, foguèt rebatejada Kaliningrad après son anexion pels sovietics en 1946.


text:
Ruscus aculeatus
Lo verdboisset o bois ponchut o bresegon (Ruscus aculeatus) es un arbrilhon de la familha de las Liliaceae (o des Ruscaceae, segon la classificacion filogenetica).
Somari
Descripcion[modificar | modificar la font]
Es un arbust de rizòmas, fòrça ramificat, amb de rams segondaris altèrnes transformats en cladods ovals terminats per una espina, de pichonas flors verdencas de 6 tepals (3 grands, 3 petits). Los fruches son de baias rojas.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
- Organs reproductors
Tipe d'inflorescéncia: racèm de racèms
Reparticion dels sèxes: dioíc
Tipe de pollinizacion: entomogama
Periòde de florason : de setembre a abril
- Grana
Tipe de fruch: baia
Biais de disseminacion: endozoocor
- Abitat e reparticion
Abitat tipe: sosbosc erbacèus miègeuropèus, basofils
Airal de reparticion : mediterranèu atlantic
font: (fr)Julve, Ph., 1998 ff. - Baseflor. Index botanique, écologique et chorologique de la flore de France. del 23 d'abril de 2004.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Foguèt utilizat localament per Rampalms coma substitut a la brancas de bois. Los brots joves son comestibles, cruds o cuèchs, coma los espargues salvages, alara que las baias son toxicas.
Propriatats medicinalas[modificar | modificar la font]
Lo rizòma a de vertuts circulatòrias, perqu'es diuretic e vasoconstrictor. La racina es emollienta. Conten un glicosida esteroïdian, la ruscogenina, utilizat dins de pomadas per las emorroïdas (Ruscorectal) o las pòchas jols uèlhs (en associacion amb la quercetina). Es sovent recoltada pels vagants.
Estudi toxicologica[modificar | modificar la font]
Lo bressegon conten un esaponosida e de nitrat de potassi, es pauc toxic, a de proprietats aperitivas e febrifugas.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- (fr)Archives d'Ajaccio, Mémoire de Jean-François Andreucci


text:
1039
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1039 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
La guèrra larvada entre Enric Ièr e Audoïn II de Bles conoguèt un reviure d'activitat. Lo rèi de França capitèt de reünir una coalicion larga de senhors, especialament aqueu d'Anjau. Lei fòrças d'Audoïn II perdèron Sens onte un fraire rebèl, dich Audoïn, dau rèi foguèt capturat e Torena. Aquelei desfachas de Bles, conjugadas au lassitge dei dos camps, entraïnèron la fin de la guèrra.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Escòcia[modificar | modificar la font]
Perseguida dau conflicte entraïnat l'annada precedenta còntra lei senhors dei fèus situats au sud dei reiaumes d'Escòcia e de Strathclyde. Après sa revirada de 1038, lo rèi Duncan organizèt una ataca còntra la vila de Durham. Pasmens, deguèt rapidament abandonar lo sètge de la ciutat e se retirar vèrs lo nòrd.


text:
1026
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1026 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Mòrt d'Uc e coronament dau segond fiu de Robèrt II, Enric, coma corèi. Aquò causèt una crisi entre lo rèi e la rèina Constància qu'èra desirosa de veire puslèu lo coronament dau tresen fiu de Robèrt. Furiosa, la rèine quitèt la Cort.


text:
Mielina
La mielina es una substància constituida principalament de lipids (sfingomielina) que las sisas alternan amb de sisas de protids. D'un biais general, la mielina servís per isolar e protegir las fibras nerviosas, coma o fa lo plastic a l'entorn d'un fial electric.
Aquela substància se trapa dins d'unas cellulas del sistèma nerviós : las cellulas de Schwann, situadas dins lo sistèma nerviós periferic (los nèrvis), e dins los oligodendrocits, situats dins lo sistèma nerviós central (encefala e mesolha espinala) dels gnatostomats (los vertebrats amb maissa).
Les cellulas de Schwann enròdan los axòns de las fibras nerviosas del sistèma nerviós periferic. Al nivèl de nombrosas fibras (mas pas totas), aquelas cellulas son espotidas e sas membranas plasmicas son enrodadas a l'entorn dels axòns. Las cellulas de Schwann forman alavetz un long forrèl discontinú dich la « gaina de mielina », que pòt presentar entrò a 300 sisas de membrana. La gaina de mielina permet d'aumentar la velocitat de propagacion de l'inflús nerviós al long d'aquelas fibras nerviosas, que se pòt alavetz propagar de 10 a 75 m.s−1 : d'efièch entre cada part mielinizada de l'axòn se trapa una part "nusa" de l'axòn que, ela, es conductritz. Aquel endrèch se ditz un nos de Ranvier. Aital, l' inflús sauta d'un nos de Ranvier a l'autre al long de l'axòn, çò que li permet de percorir le meteis camin en un temps mendre. Es aquò que se ditz la « conduccion saltatòria ». Dins lo còs uman, aqueste mòde de conduccion es utilizat ont la velocitat d'inflús a d'èsser rapida. Los nèrvis que se dirigisson cap als muscles esqueletics, per exemple, son fach de fibras mielinizadas de conduccion saltatòrias.


text:
Siria
Siria (en arabi سوريا) que son nom oficial es Republica Aràbia Siriana (en arabi الجمهوريّة العربيّة السّوريّة Al-Jumhuryiah al Arabiah al Suryiah) es un estat de l'Orient Mejan situat a la broa de la Mar Mediterranèa, al sud de Turquia, a l'oèst d'Iraq e al nòrd de Jordania, Israèl e Liban.
La capitala es Damasc.
Lo gentilici es sirian -a.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Los arqueològs demostrèron que Siria aculhiguèt una de las pus ancianas civilizacions[1] e los Amoritas (un dels pòbles pusancian de l'Antiquitat).
Dins la vila excavada d’Ebla, dins lo nòrd-oèst de Siria, los arqueològs descobriguèron en 1975 los vestigis d’un grand empèri semita, que s'estendiá del nòrd de la mar Roja a Turquia e fins en Mesopotamia dins sa part orientala.
Aquel empèri que remonta a 2500 a 2400 ans abans J.-C. fa de l'eblaïta la lenga semitica la pus anciana. Siria compta d’autres grands sites arqueologics coma Mari ont foguèt retrobat un còdi comparable al Còdi de Hammurabi a Babilònia, Ogarit e Doura Europos.
Siria es un país mportant dins l'istòria del cristianisme. Pau de Tarse, lo futur sant Pau, foguèt convertit al cristianisme sus la rota de Damasc, e establiguèt una Glèisa d'en primièr a Antiòquia en Siria antica (uèi en Turquia). D'aquel pòrt partiguèt per maites de sos viatges de mission.
Damasc foguèt fondada al IIIen millenni abans JC[2] ; es una de las vilas pus ancianas del monde e foguèt abitada sens interrupcion (coma Benarés e Jericó). Après l’arrivada dels conquistaires musulmans, Damasc venguèt la capitala de l’Empèri omeia, e atenguèt un prestigi e un poder encara inegalats dins l'istòria siriana. Aquel empèri s'estendiá d’Espanha a l’Asia centrala (661 a 750 apr. J.-C.). Après la casuda dels omeiads, un empèri novèl foguèt creat a Bagdad, l’Empèri abassida. En 1260, Damasc es venguda la capitala provinciala de l’empèri dels Mamelocs. En 1400, la vila foguèt destruita en granda part per Tamerlan : Damasc foguèt gaireben entièrament incendiada, e los artesans damasquins foguèron enlevats per trabalhar a Samarcanda. Un còp tornar bastida, Damas serviguèt de capitala entrò 1516. En 1517, la vila e lo país caiguèron jos ocupacion otomana. Los otomans regnèron sul país pendent mai de 400 ans entrò 1918, levat una passa ont l’egipcian Ibrahim Pacha occupèt lo país de 1832 à 1840.
Lo país se desliurèt de l’ocupacion otomana après la Revòlta araba, las fòrças arabas dintrèron a Damasc en 1918. Un reialme arab sirian independent foguèt creat. Faisal, eissit de la familha ashemiti, fraire d’Abd Allah ibn Hussein, ne serà lo primièr e darrièr rei.
D'efièch, l’independéncia del reialme s'acabarà amb l'ocupacion francesa en 1920. Après la batalha de Maisalon en julhèt de 1920, la colomna del general Goybet, dintra a Damasc. Los franceses impausèron son mandat dins lo país, çò qu'entrainèt l'exili de Faisal en Iraq[3]. França e lo Reialme Unit, que se disián aliats de las fòrças arabas de Faisal, s’èran mes d’accòrd per se partejar l'Orient Mejan.
Après l’acòrd Sykes-Picot, los franceses e los britanics se repartisson administrativament los territòris de l'Empèri otoman descaigut, en crear artificialament de paises distints. L’acòrd acabèt amb la Siria istorica, Bilad al-Cham, qu'amassava la Siria actuala, Liban, [Jordania]], Palestina (actuals territòris palestinian e israelian). Lo periòde del mandat vegèt la pojada del nacionalisme e de la revòlta contra l’armada francesa. Siria faguèt partida, amb Egipte, de la Republica Aràbia Unida entre 1958 e 1961.
Pendent un brèu periòde dins lo decenni de 1970, Siria amb Libia e Egipte formèt una federacion que pretendiá d'èsser l'embrion de l'unitat aràbia definitiva. Aquela federacion èra estada impulsada de manièra decidida pel cap libian Moammar al-Gaddafi, mas fracassèt, per encausa dels conflictes d'interèsses entre los tres païses que se vegèron dividits entre autres per sa postura fàcia a Israèl. En 1970, après une seria de dictaturas militaras instablas, Hafez el-Assad, alavetz ministre de la Defensa, prend lo poder per un nòu còp d'estat. Son regim fortament autoritari, estructurat a l'entorn d'un partit unic, lo partit Baas, a mes en plaça un contraròtle de l'ensemble de la vida politica siriana. Es responsable del chaple de Hama[4].
A sa mòrt en 2000, son filh, Bashar al-Assad, li succediguèt e mantenguèt lo regim instaurat per son paire, amb un certan destibament de las libertats al començament del mandat[5].
Politica[modificar | modificar la font]
De manifestacions comencèron en Siria lo 26 de genièr de 2011 influénciada per las autres manifestacions de la region; lo meteis jorn, un cas d'autoimmolacion foguèt raportat. Los manifestants demandavan de refòrmas politicas, lo retorn dels dreches civils, e la fin de l'estat d'urgéncia mes en plaça dempuèi 1963.[6] Aquelas manifestacions contre lo govèrn de Bashar al-Assad, començadas dins lo contèxte de la Prima aràbia foguèron reprimidas amb violéncia per las fòrças governamentalas. Lo conflicte se transformèt pauc a pauc en rebellion armada apès de meses de sètge militar.[7]
L'oposicion armada consistís en divèrses grops que se formèron long del conflicte, d'en primièr l'Armada Siriana Liura, que foguèt la primièra de prene las armas en 2011, e lo Front Islamic format en 2013. En 2013, lo Hezbollah dintrèt dins la guèrra en supòrt de l'armada siriana.[8][9] A l'èst, l'Estat Islamic, un grop jihadista militant originari d'Iraq, obtenguèt de victòrias rapidas a l'encòp en Siria e en Iraq, dintrant tanben en conflicte amb los autres grops rebels. En julhèt de 2014, contrarotlava un terç del territòri sirian e una granda part de sa produccion de petròli e de gas, çò que ne fasiá de fach la principala fòrça d'oposicion.
Geografia[modificar | modificar la font]
Geografia fisica[modificar | modificar la font]
Dins lo país se destinguisson, d'oèst en èst, tres regions: a l'oèst se tròba una plana litorala, separada de l'interior pel Jabal Ansaria, una doble serra a l'interior de la qual sorgisson diversas vals; lo centre del país es format per un plan accidentat amb diverses pics volcanics e qu'es traversat del nòrd-èst al sud-oèst per una serra que i se destinguisson diversas formacions: Jabal Abd al-Aziz, Jabal Visir, Jabal Buwaida, Jabal Saar, Jabal al Sarqi e Jabal Garbi; la region de l'èst es constituïda per la val d'Eufrates. Aqueste es lo principal riu que traversa lo país, que penetra per l'èst e sortís pel nòrd-oèst; son importants tanben los afluents Jabur e Orontes, a l'oèst. A l'extrèm nòrd-èst, la frontièra amb Turquia seguís Tigre. A la part oèst del país lo clima es mediterranèu, mas en s'avançant cap a l'èst ven pus sec e caud.
La populacion se concentra dins los territòris plaçats a l'oèst; lo taus de creissença vegetativa es fòrça naut.
Organizacion politicoadministrativa[modificar | modificar la font]
Síria ten 14 províncias o governorats (muhafazat, singular: muhafazah), devesidas en 60 districtes, manatiq (sing. mintaqah), que al seu torn se subdevesisson en subdistrictes, o nawahi (sing. Nahia). Los nawahi se compausan de vilas o ciutats, que son las unitats administrativas pus pichonas.
- Damasc (en arab: 'دمشق')
- Rif Dimashq ( 'ریف دمشق')
- Al-Qunaytirah ( 'محافظة القنيطرة')
- Dar'a ( 'محافظة درعة')
- As-Suwayda o Sweida ( 'محافظة السويداء')
- Homs ( 'محافظة حمص')
- Tartus (en arab: 'محافظة طرطوس')
- Al Ladhiqiyah o Latakia ( 'محافظة اللاذقي' ة)
- Hamah ( 'محافظة حماه')
- Idlib ( 'محافظة ادلب')
- Halab o Alèp ( 'محافظة حلب')
- Ar-Raqqà ( 'محافظة الرقة')
- Dayr az-Zawr ( 'محافظة دير الزور')
- Al-Hasakah ( 'محافظة الحسكة, en kurd: 'حسكة)
Economia[modificar | modificar la font]
- De veire: Economia de Siria.
En çò que tanh a l'economia lo país es en via de desvolopament, e mai se dempuèi 1973, e a causa de de problèmas politics que li an fach destinar part del sieu pressupòst a de despensas militaras, l'inflacion a frenat aqueste progrès.
Cultura[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Modèl:LIGAM web
- ↑ http://whc.unesco.org/fr/list/20
- ↑ Rapport de la commission chargée par le Conseil de l'étude de la frontière entre la Syrie et l'Irak
- ↑ Syrie : l'ombre du massacre de février 1982 plane toujours sur Hama, Le Monde. Consultat lo 27 mars 2015.
- ↑ Judith Cahen, « Les déboires du « printemps de Damas » », 2002, Le Monde diplomatique. Consultat lo 27 mars 2015.
- ↑ Q&A: Syrian activist Suhair Atassi
- ↑ Bombardment of Syria's Homeless kills 21 peopleModèl:Dead link
- ↑ Hezbollah chief says group is fighting in Syria
- ↑ Al Nusrah Front claims 3 more suicide attacks in Daraa


text:
Durban (Africa)
Durban (ancianament Port-Natal) es una vila de Sud-Africa situada dins la província del KwaZulu-Natal sus la riba de l'Ocean Indian. Es l'anciana capitala de la colonia e de la província de Natal.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada sul litoral al sud del tropic del Capricòrne, Durban aprofèita d'un clima subtropical umid.
Demografia[modificar | modificar la font]
Durban compta mai de 1 100 000 abitants dins una metropòli de prèp de 3,5 milions d'abitants que 68,5% de negres, 20% d'indians e 9 % de blancs e 2,5% de mestisses.
La majoritat dels abitants son de lenga mairala zolo, seguidas per las minoritats de lenga anglesa, afrikaans e indi.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo 25 de decembre de 1497, lo navigador portugués Vasco de Gama acostèt dins un pòrt natural sus la riba africana de l'ocean indian. Nomenèt aquela còsta Natal e lo pòrt natural Rio De Natal foguèt batejat Port-Natal.
En 1823, Henery Fynn, un mercant britanic, obtenguèt del rei zolo Shaka l'autorizacion placèt un establiment comercial permanent a Port-Natal.
En 1835, Port-Natal se tornèt batejar Durban en onor del governador de la colonia del Cap, Sir Benjamin d’Urban.
La region foguèt fin finala annexada a la colonia del Cap en 1844.
A la fin de las annadas 1800, lo pòrt de Durban coneguèt un desvolopament economic considerable fasent d'aquela vila la capitala economica vertadièra de Natal. De milièrs d'Indians e d'Asiatics desbarquèron a Durban tre 1855 per trabalhar dins los camps de cana de sucre.
Aquela populacion indiana se fixèt a Durban.
Vila anglofòna, liberala, indiana e zolo pendent lo sègle XX, la vila eclipsa totas sas rivalas d'Africa Australa, que ne venguèt lo pus grand pòrt e una destinacion toristica pels abitants de Transvaal.
Dins las annadas 1990, Durban suplantèt Lo Cap coma segonda vila de Sud-Africa en nombre d'abitants aprèp Johannesburg.
Municipalitat d'eThekwini[modificar | modificar la font]
Dempuèi 2000, la vila de Durban es integrada dins la municipalitat metropolitana d'eThekwini [1], amb las vilas, townships e localitats de Adams Mission, Amanzimtoti, Assagay, Berea, Botha’s Hill, Cato Ridge, Chatsworth, Clansthal, Clermont, Dsainagar, Drummond, Elangeni, Gillits-Emberton, Gologodo, Hillcrest,Illovo, Inanda, Inchanga, Isipingo Beach, Kingsburgh, Kloof, KwaDabeka, KwaMakhutha, KwaMashu, KwaNdengezi, La Lucia, La Mercy, Magabeni, Maidstone, Monteseel, Mpumalanga, Naidooville, New Germany, Newtown, Ntuzuma,Ottawa, Phoenix, Pinetown, Queensburgh, Roseneath, The Bluff, Tongaat, Umbogintwini, Umbumbulu, Umdloti Beach,Umgababa, Umhlanga, Umkomaas, Umlazi, Verulam, Waterfall, Westbrook, Westville, Winklespruit e Winston Park.
En març de 2006, l'ANC se ganhèt 59% dels vòtes dels residents de la municipalitat d'eThekwini contra 17% per l'Aliança Democratica, 11% per l'Inkatha Freedom Party e 6% pel Minority Front.
Industria[modificar | modificar la font]
Durban es lo pus grand centre del monde de l'Ocean indian e lo pus grand pòrt d'importacion e d'exportacion de Sud-Africa. En 2004, son pòrt tractèt 1,6 milion de contenidors EVP e 25 milions de tonas de marchandisas. Situada dins una region ont se cultiva de grands camps de cana de sucre, Durban es tanben lo plus grand pòrt sucrièr del monde.
Es tanben una vila industriala reputada per sas rafinariás de sucre, son industria textila e sas usinas de fabricacion de pinturas, de sabon e de conservariás. I a tanben una usina construccion automobila del japonés Toyota, d'una capacitat annala de 220 000 veïculs, qu'expòrta la majoritat de produccion[2].
Torisme[modificar | modificar la font]
Se la vila patiguèt d'una criminalitat fòrça fòrta dins las annadas 1990, Durban demòra lo centre d’una region balneària e toristica que s'espandís sus 500 km de còstas.
Los principals sites toristics de la vila son :
- le Waterfront (Golden Mile), passejada lo long de la mar de mai d’un quilomètre, bordada d'ostalariás, de restaurants e de pargues d’atraccions,
- l'aquari e lo dalfinari,
- l'uShaka Marine World,
- l'ostal de vila (1910) copiat sus aquel de Belfast, ont i a lo "Durban Museum" consacrat a l’istòria naturala de Natal (amb un esqueleta complet d'un dodo) e del país Zolo,
- lo Local History Museum, situat dins l’ancian tribunal (1866), consacrat a l'istòria de Natal,
- las estatuas colonialas de Francis Farewell Square (amb aquela de la reina Victòria,
- la post office (1885),
- lo relòtge Da Gama, sus Victoria Embankment, ofèrt pel govèrn portugués en 1877 en sovenir de Vasco de Gama,
- la mosqueta Juma, una de las pus grandas mosquetas de l’emisfèri Sud,
- la catedrala Emmanuel (1904),
- la Salisbury House (1925),
- lo Britannia Hotel (1877),
- la Old station (1892),
- la Old House Museum (1849),
- l'Elephant House (1850),
- l'estatua de Dick King sus sa montura Somerset [3],
- los jardins botanics, dubèrts en 1849, entre los pus bèls del monde.
- lo Old Fort (1842), que son musèu es consacrat a l'istòria de l'Estat de Natalia e de las guèrras colonialas de Natal.
- la plaja de South Beach amb son ponton de pesca e sas gabinas de banh.
Toponimia e lexic[modificar | modificar la font]
En 2005, la municipalitat d'eThekwini decidiguèt d'africanizar la vila de Durban e de desracinar son passat colonial o ligat a l'apartheid. Aviá decidit en primièr de sortir dels luòcs publics totas las estatuas ligadas a l'istòria blanca. Cambièt en partit d'avís de decidir d'erigir una estatua del rei zolo Dinizulu al costat d'aquela del general Louis Botha. Atal decidiguèt de conservar l'estatua de la Reina Victoria davant l'ostal de vila e d'erigir al costat aquela d'un autre rei zolo.
En 2007, lo procèssus de cambiament de nom de las carrièras foguèt relançat, mas amb de polemicas alara que l'oposicion Inkhata e de l'Aliança Democratica acusava los responsables de la municipalitat de prepausar solament de noms de militants o de simpatisants de l'ANC [4] . Lo 1èr de mai de 2007, mai de 10 000 personas defilèron dins las carrièras de Durban per protestar contra l'abséncia de consultacion dels abitants[5] .
Embessonatge[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ eThekwini significant testiculs de taure en zolo, lo maire prepausèt en 2007 de tornar batejar l'aglomeracion en «KwaKhangela» que vòl dire avisas te - (fr) Article de Cyberpresse del 23 d'agost de 2007 intitulat « Lo maire de Durban vòl tornar nomenar sa vila "testiculs de taure" ».
- ↑ (fr)Lo sector automobil en Sud-Africa lo 16 de febrièr de 2009 ed South Africa.info
- ↑ En 1842, Dick King salvèt la vila assetjada pels Boers en percorrent a caval, 960 quilomètres en 10 jorns, per anar cercar ajuda a la garnison britanica situada a Grahamstown al marge de la colonia del Cap
- ↑ (en) Article del New York Times
- ↑ (en)IFP e DA tornan protestar a Durban
- ↑ NMR es lo nom d'un regiment sud-african que s'illustrèt pendent la Segonda Guèrra Mondiala amb de gròssas pèrdas
- ↑ Masabalala Yengwa (1923-1987) Secretari de la Glèisa Congregacionala Africana, representèt l'ANC a Genèva al Conselh de las glèisas del monde a de l'assemblada sul racisme
- ↑ Nkosi foguèt un dels primièrs dirigents negres del Partit Comunista Sud-african. Foguèt tuat en 1920 per la polícia pendent una manifestacion contra l'imposicion de salconduits als africans.
- ↑ Peter Mobaka foguèt un activista de l'ANC que popularizèt l'eslogan "un boer, una bala"
- ↑ Daddoo foguèt vicepresident de l'ANC dins las annadas 1940 e militant d'un partit comunista.
- ↑ secretari adjunt de l'ANC de la província de Natal e membre del conselh executiu dins las annadas 1950
- ↑ Primièra presidenta de la liga de las femnas de l'ANC de la província de Natal
- ↑ Lord Chelmsford venciguèt los zolos en 1879
- ↑ J B Marks foguèt cap del Partit Comunista Sud-african, mòrt e enterrat a Moscòu en 1972
- ↑ en omenatge al filh del primièr ministre de KwaZulu-Natal, S'bu Ndebele, mòrt dins un accident de veitura en 1994
- ↑ batejat en onor del Capitani Thomas Charlton Smith, eròi de la Segonda Guèrra Mondiala
- ↑ (en) Swales foguèt un eròi de la Segonda Guèrra Mondiala
- ↑ Nomenacion la pus contestada perque Zondo foguèt l'autor d'un attentat politic en 1985 dins un centre comercial d'Amanzimtoti tuèt femnas e enfants e faguèt fòrça desenas de ferits graves.
- ↑ John Moore foguèt un general britanic
- ↑ Martin West foguèt lòctenent governador de Natal aprèp son annexion a la Corona Britanica en 1845
- ↑ Richard Albert David Turner (1942- mòrt assassinat en 1978) foguèt un mèstre de conferéncia de sciéncias politicas a l'Universitat de Natal e grand amic de Steve Biko. Foguèt forabandit en 1973 aprèp la publicacion de son libre The Eye of the Needle - Towards Participatory Democracy in South Africa favorable a l'integracion raciala en Sud-Africa. Son assassinat a son ostal jamai foguèt revendicat e son assassin pas cap trobat.


text:
Belfòrt
Belfòrt (en francomtés Béfô, en francés Belfort) es una comuna francesa situada dins lo departament del Territòri de Belfòrt e dins la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria de la vila es una composante essenciala de la istòria del Territòri de Belfòrt. Lo luòc del territòri a ocupat dempuèi lo Paléolithique. Malgrat aiçò cap de luòc notable serà pas visible abans la nautor Mièja Edat. La vila a totjorn #èsser un ponch de contacte entre lo mond rhénan e lo mond roman e lo territòri #qu'ocupa pòrta, a just títol, lo nom de Pòrta de Bourgogne e Pòrta de Alsace.
L'histoire de la ville est une composante essentielle de l'histoire du Territoire de Belfort. Le site du territoire est occupé depuis le Paléolithique. Cependant aucune place notable ne sera visible avant le haut Moyen Âge. La ville a toujours été un point de contact entre le monde rhénan et le monde roman et le territoire qu'elle occupe porte, à juste titre, le nom de Porte de Bourgogne et Porte d'Alsace.


text:
Ervillers
Ervillers es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
S'es trobat freqüentment de fossils a Ervillers, sustot dels dents d'elefant, mas tanben dels objèctes romains, de las monedas, dels vasos, dels esquelets, e de las rèstas de bastiment. Aqueles elements testifiquen #que Ervillers èra ja demorat en l'epòca romaine, en particulara al lieudit "Capieau". La parròquia existissiá ja a la s-|XII|e}}.
La distincion vicomtière de Ervillers a apertengut a las familhas La Viéville, Lalaing, de Egmont, Luxemborg, e Diesbach Belleroche.
Lo 28 d'agost de 1654 Ervillers i aguèt la visita de Louis XIV e de la Reina-maire #que i #prene una collation del temps que se retien de Péronne a Arras #que lo banc i n'aviá #èsser levat. Las siás majestats i avián #èsser presas pel Maréchal de Turenne.
Ervillers Compte tanben divèrs sosterranhes refugis. Aiçò èra probablament d'ancianas carrièras #qu'an #èsser transformadas en "muches". Lo un d'aqueles sosterranhes se situava a aperaquí 20 mètres jos tèrra e comptava 9 cambras, un correder, una étable, e una bergerie. Qualque potz asseguravan lo aération e permetián l'alimentacion n'aiga.
En decembre 1870 los Prussiens #saquejar lo pòble. Ervillers #Èsser tanben lo teatre d'operacions en lo moment de la Batalha de Bapaume (1871) pendent la guèrra franco-prussienne de 1870-71.
Tèxt tirat dels registres paroissiaux an 1738
François de Baglion Delasalle per la gràcia de Dieu e del Sant-Banc apostique avesque de Arras avèm « comeses »cometèm lo sieur Docminy curé de Sant-Étienne de la vila de Arras faga la ceremònia de la benediccion d'una crotz de Ervillers seguenta lo rite ordinari de la glèisa que # el « po… » Reliquaire de cristal en contenent del bòsc de la roja crotz #que n'enviarà acte al secrétariat de lo nòstre évêché donat de Arras jos lo nòstre seing, lo segond de las nòstras armas, e lo contreseing de lo nòstre secretari lo 5 de mai de 1738 étois signat François avesque de Arras mai bas per Mgr {{}} « lent… » Secretari amb rubrica. L'an 1738 lo 18 de mai nosautres « …. » Curé De la parròquia de Sant-Étienne d'aquela vila de Arras en vertu de la comission e d'autra part, nosautras sèm transportès dins lo vilatge de Ervillers en essent mèstre Jean-Baptiste Thibaut sacerdòt curé dudit luòc a presentat una pichona caissa de bòsc cairat, #qu'avèm dobèrt e que # avèm trobat una pichona crotz de cristal adornat alentours de filigrane de sòus daurats, ligat de fil de seda roja #que li èra a el pendent o sagèth de Modèl:Mgr François de Baglion Delasalle avesque de Arras (de 1725 a 1752) e en ladite caissa avèm trobat pareillement las cartas authentiques que # nos a confiat per el qu'en la pichona crotz de cristal d'aicí-dessus i èran barrat partícules del bòsc de la fòrça Santa-Crotz de messire …. Adreçat del fuòc sieur Bernard Mullet sacerdòt del diocèse de Arras e chanoine de sant Amé de #Dotar, donat a la dicha sieur Thibaut pel sieur Jean-Baptiste Mullet fraire del precedent, los lesdites cartas datadas de Roma defòra de la pòrta de Sant-Jean lo 17 de setembre de 1715 signat Valérien avesque de Ferentin amb o sagèth dudit senhor avesque e de mai bas del l'aprobacion de Modèl:Mgr avesque de Arras e lo permís d'expausar ladite relique a la vénération dels fisèles en data del 11 de febrièr de 1732 precintat del sagèth e del seing de Modèl:Mgr avesque #qu'avèm trobat sans e revessos e sul camp ledit messire Jean-Baptiste Thibaut a presentat una granda crotz de bòsc adornat en desparièrs endroits de sòus #qu'avèm béni e a requerits de metre ladite de croses de cristal aicí-dessus amb las partícules del bòsc de la fòrça Santa-Crotz de messire J.-C. I barradas en la caissa granda crotz de bòsc nosautres en vertu de la comission de l'autra part avèm mes la susdita pichona crotz de cristal décemment en lo mièg de la granda crotz barrada de costat e d'autra part de las « brissaux » a pas poder dobrir que per man d'obrièrs e avèm mes las cartas authentiques al costat drech de ladite crotz de bòsc a lo-dessus dels braces en preséncia de me Nicolas Dupuis de servidor dudit Ervillers, del Sr. François Joseph de la caritat de Grévillers e mai las siás paroissiens dudit luòc #qu'an signat amb nosautres aquel present acte lo jorn, mes e an susdit i aviá signat lo Sr. Dupuis Servidor de Ervillers, Thibaut curé de Ervillers de la caritat de ‘Groville o Grévillers » lo baron Laurent Proyant, Jean-Philippe (Leleu), Pierre Ignace (Vemg ?), François Omosexual, Clément Delaine, Charles Robert Magnier, e Borming curé de Sant-Étienne de Arras amb rubrica. Nosautres sacerdòt curé de la parròquia de Sant-Étienne de Arras certificam los extraches aicí-dessus conformas als originales que metrem al secretari del évêché de Arras.
Fach a la dicha Ervillers lo 18 de mai de 1738, Deming curé de Sant-Étienne de Arras.
On a trouvé fréquemment des fossiles à Ervillers, notamment des dents d'éléphant, mais aussi des objets romains, des monnaies, des vases, des squelettes, et des restes de construction. Ces éléments témoignent qu'Ervillers était déjà habité à l'époque romaine, en particulier au lieudit "Capieau". La paroisse existait déjà au Modèl:S-.
La seigneurie vicomtière d'Ervillers a appartenu aux familles La Viéville, Lalaing, d'Egmont, Luxembourg, et Diesbach Belleroche.
Le 28 août 1654 Ervillers eut la visite de Louis XIV et de la Reine-mère qui y prirent une collation alors qu'ils se rendaient de Péronne à Arras dont le siège avait été levé. Leurs majestés y avaient été rejointes par le Maréchal de Turenne.
Ervillers compte aussi plusieurs souterrains refuges. C'était probablement d'anciennes carrières qui ont été transformées en "muches". L'un de ces souterrains se situait à environ 20 mètres sous terre et comptait 9 chambres, un couloir, une étable, et une bergerie. Des puits assuraient l'aération et permettaient l'alimentation en eau.
En décembre 1870 les Prussiens pillèrent le village. Ervillers fut aussi le théâtre d'opérations lors de la Bataille de Bapaume (1871) durant la guerre franco-prussienne de 1870-71.
texte tiré des registres paroissiaux année 1738
François de Baglion Delasalle par la grâce de Dieu et du Saint-Siège apostique évêque d'Arras nous avons « commis »commettons le sieur Docminy curé de Saint-Étienne de la ville d'Arras nous fasse la cérémonie de la bénédiction d'une croix d’Ervillers suivant le rite ordinaire de l'église dans laquelle il « po… » Reliquaire de cristal contenant du bois de la rouge croix dont il enverra acte au secrétariat de notre évêché donné d'Arras sous notre seing, le second de nos armes, et le contreseing de notre secrétaire le 5 mai 1738 étois signé François évêque d'Arras plus bas par Modèl:Mgr « lent… » Secrétaire avec paraphe. L'an 1738 le 18 mai nous « …. » Curé de la paroisse de Saint-Étienne de cette ville d'Arras en vertu de la commission et d’autre part, nous nous sommes transportés au village d’Ervillers étant maître Jean-Baptiste Thibaut prêtre curé dudit lieu nous a présenté une petite boîte de bois carré, que nous avons ouvert et dans laquelle nous avons trouvé une petite croix de cristal orné alentours de filigrane d'argent doré, lié de fil de soie rouge à laquelle était pendant le sceau de Modèl:Mgr François de Baglion Delasalle évêque d'Arras (de 1725 à 1752) et dans ladite boîte nous avons trouvé pareillement les lettres authentiques par lesquels il nous a confié que dans la petite croix de cristal de ci-dessus y étaient enfermé des particules du bois de la très Sainte-Croix de messire …. Adressé du feu sieur Bernard Mullet prêtre du diocèse d'Arras et chanoine de saint Amé de Douai, donné au dit sieur Thibaut par le sieur Jean-Baptiste Mullet frère du précédent, les lesdites lettres datées de Rome hors la porte de Saint-Jean le 17 septembre 1715 signé Valérien évêque de Ferentin avec le sceau dudit seigneur évêque et de plus bas du l'approbation de Modèl:Mgr évêque d'Arras et la permission d'exposer ladite relique à la vénération des fidèles en date du 11 février 1732 scellé du sceau et du seing de Modèl:Mgr évêque que nous avons trouvé sains et envers et sur le champ ledit messire Jean-Baptiste Thibaut nous a présenté une grande croix de bois orné en différents endroits d'argent que nous avons béni et nous a requis de placer ladite croix de cristal ci-dessus avec les particules du bois de la très Sainte-Croix de messire J.-C. y enfermées dans la boîte grande croix de bois nous en vertu de la commission de l'autre part avons placé la susdite petite croix de cristal décemment dans le milieu de la grande croix fermée de côté et d'autre part des « brissaux » à ne pouvoir ouvrir que par main d'ouvriers et avons placé les lettres authentiques au côté droit de ladite croix de bois au-dessus des bras en présence de Me Nicolas Dupuis de serviteur dudit Ervillers, de M. François Joseph de la charité de Grévillers et plus leurs paroissiens dudit lieu qui ont signé avec nous ce présent acte les jour, mois et an susdit était signé M. Dupuis serviteur d’Ervillers, Thibaut curé d’Ervillers de la charité de ‘Groville ou Grévillers » le baron Laurent Proyant, Jean-Philippe (Leleu), Pierre Ignace (Vemg ?), François Gay, Clément Delaine, Charles Robert Magnier, et Borming curé de Saint-Étienne d'Arras avec paraphe. Nous prêtre curé de la paroisse de Saint-Étienne d'Arras certifions les extraits ci-dessus conformes aux originaux que nous remettrons au secrétaire de l'évêché d'Arras.
Fait au dit Ervillers le 18 mai 1738, Deming curé de Saint-Étienne d'Arras.


text:
1557
Aquesta pagina concernís l'an 1557 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Conquista dau pòrt de Massaua per leis Otomans qu'isolèt Etiopia e l'empachèt d'ara endavant d'agantar la Mar Roja.
Asia[modificar | modificar la font]
Khanat d'Àstrakhan[modificar | modificar la font]
Annexion dau khanat per lei Rus après un conflicte entre lo khan Dervish Ali Astrakhani qu'aviá assaiat d'eliminar lo partit favorable ai Rus.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Quimia[modificar | modificar la font]
Premiera mencion escricha coneguda de platin dins un manuscrit dau sabent italian Julius Caesar Scaliger (1484-1558). Pasmens, aqueu metal èra ja conegut e utilizat dempuei de sègles en America dau Sud.
Matematicas[modificar | modificar la font]
Invencion dau signe "=" per lo matematician galés Robert Recorde (vèrs 1512-1558) que l'utilizèt dins son obratge The Whetstone of Witte (« La mòla de Witte »).


text:
-475
Aquesta pagina concernís l'an -475 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Perseguida dei campanhas de la flòta de Cimon dins la region deis Estrechs ambé la conquista d'Eion. Après aquela victòria, luchèt còntra lei piratas establit lòng dau litorau de Tràcia.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra la coalicion grèga menada per leis Atenencs. Pasmens, la situacion èra totjorn malaisada per lei fòrças pèrsas lòng dau litorau de la Mar Egèa en causa de la superioritat navala grèga. En particular, perdiguèron la vila d'Eion reconquistada per leis Atenencs.


text:
-395
Aquesta pagina concernís l'an -395 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Perseguida de la preparacion de la guèrra còntra Esparta ambé lo renfòrçament de l'aliança ambé Tebas, Corint e Argos (creacion d'un conseu comun installat a Corint) e lo mandadís d'ambaissadas dins de vilas mens importantas per prepausar de jónher l'aliança. D'operacions terrèstras limitadas acomencèron dins lo corrent de l'annada.
Esparta[modificar | modificar la font]
Perseguida de l'expedicion espartenca d'Ionia dau rèi Agesilas II que menèt una incursion victoriosa en Frigia a la prima. Entraïnèt la conclusion d'una trèva que permetèt ais Espartencs de retirar sei tropas après l'acomençament de la Guèrra de Corint. D'efèct, incapable de batre leis Espartencs, lo satrapa Pharnabazus aviá conclut una aliança amb una coalicion formada d'Atenas, de Tebas, de Corint e d'Argos per atacar Lacedemònia en Grècia.
Per faciar aquela menaça, Lacedemònia ordonèt a Agesilas II de passar leis Estrechs en direccion de Tràcia e de mandar doas armadas respectivament dirigidas per lo generau Lisandre e lo rèi Pausanias Ièr. Pasmens, Lisandre esperèt pas l'arribada dei fòrças de Pausanias Ièr. Capitèt de convencre la ciutat d'Orchomenus de se revòutar còntra Tebas puei avancèt vèrs Haliartus onte foguèt tuat pendant una reconeissença. Atacadas, sei fòrças resistèron ais assauts tebans a la batalha de Haliartus mai, sensa sostèn, foguèron obligats de se retirar. Lo rèi Pausanias Ièr, arribat après lo combat, negocièt una trèva e se retirèt. Accusat de manca de combativitat, Pausanias Ièr deguèt abdicar e s'exilar a son retorn a Esparta. Foguèt remplaçat per son fiu Agesipolis Ièr.
Roma[modificar | modificar la font]
Continuacion de la guèrra còntra leis aliats de Veïes conquistada l'annada precedenta que permetèt ai Romans de conquistar lei fortalesas etruscas de Sutrium e de Nepete situadas sus lo territòris dei Faliscs. Lei Capenates deguèron tanben reconóisser la senhoriá romana. Dins aquò, aquela expansion raprochèt la frontiera romana dei vilas etruscas de Volsinies, de Vulci e de Tarquinia que comencèron de s'inquietar dei progrès romans.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
En Anatolia, atacada dempuei 400 av. JC per Lacedemònia que voliá liberar lei ciutats grègas d'Ionia, l'armada pèrsa subiguèt una desfacha majora en Frigia. Aquò accelerèt la conclusion de l'aliança entre Aquemenidas e ciutats-estats grègas rivalas deis Espartencs (Atenas, Tebas, Corint e Argos) (→ -398). La manòbra capitèt entraïnant una guèrra generala en Grècia (Guèrra de Corint) e lo retirament dau còrs espartenc anatolian — que foguèt favorizat per la conclusion d'una trèva sus aqueu teatre per lei satrapas locaus.


text:
Publicado 31/07/2012 11:52:45CET
MADRID, 31 Jul. (EUROPA PRESS) -
Es gessudes de capital d'Espanha en inversions dirèctes, inversions de cartèra e autes inversions s'accelerèren eth mai respecte der abriu, enquia somar 163.185,9 milions des de començament d'an, segontes era balança de pagaments que publique eth Banc d'Espanha.
En concrèt, en cincau mes der an gesseren d'Espanha 41.294,3 milions d'èuros en aguesti concèptes respecte des 26.567 milions que se perderen en mes d'abriu, hèt que supause un 55,3% mès.
Es gessudes netes deth compde financèr, excludit eth Banc d'Espanha, s'an produsit fondamentalament en capitol d'autes inversions e, en mens grad, en inversions en cartèra e en inversions dirèctes, mentre que se generèren entrades en derivadi financèrs.


text:
Categoria:Instrument de musica
Aquesta categoria recampa principalament los instruments de musica, mas tanben, los accessòris abitualament associats (enche, còrda, diapason, plectre, etc.).
- Los articles concernent la fabricacion, l'entreten, las tecnicas e los espleches de la factura instrumentala (fabricacion dels instruments de musica) e sos mestièrs associats, son recensats aicí.
- Los articles concernent la votz, en tant qu'instrument de musica, son recensats aicí.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 10 soscategorias, sus un total de 10.
A
- ► Accessòri de musica (1 P)
- Aerofòn (6 C, 4 P)
C
- Instrument de còrdas (4 C, 11 P)
- Cordofòn (3 C)
I
- Instrument de clavièr (3 C, 2 P)
- ► Instrument de musica a percussion (1 P)
- Instrument de musica classica (2 C, 12 P)
- Instruments del mond (7 C)
M
T
- ► Tecnica de jòc instrumental (3 P)


text:
Macedonian (eslau)
Lo macedonian o eslavomacedonian (nom autoctòn: MakeдoHckи = Makedonski) es una lenga eslava fòrça pròcha del bulgar que se parla mai que mai dins la Republica de Macedònia e dins de zonas adjacentas de Grècia. Es la lenga oficiala de la Republica de Macedònia. S'escriu en alfabet cirillic.
A l'origina, lo macedonian es una varietat regionala del bulgar e plan longtemps lo considerèron aital. Mas a partir de 1944, l'estat de Iogoslavia li donèt una codificacion que divergiguèt amb lo bulgar e aital faguèt del macedonian una lenga per elaboracion. Las populacions eslavas de Grècia trantalhan encara entre l'identificacion amb lo macedonian e l'identificacion amb lo bulgar.
Cal pas confondre lo macedonian actual, qu'es una lenga eslava, amb lo macedonian antic, qu'es radicalament distint.


text:
Arrondiment d'Aush
L’arrondiment d’Aush qu’ei ua division administrativa francesa, situada dens lo departament de Gers e la region de Mieidia-Pirenèus.
Composicion[modificar | modificar la font]
Lista deus cantons de l’arrondiment d’Aush :
- Canton d'Aush Nòrd-Èst
- Canton d'Aush Nòrd-Oèst
- Canton d'Aush Sud-Èst
- Canton d'Aush Sud-Oèst
- Canton de Colonha
- Canton de Gimont
- Canton de l'Isla de Baish
- Canton de Jigun
- Canton de Lombers
- Canton de Samatan
- Canton de Saramon
- Canton de Vic en Fesensac


text:
719
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 719 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Après la victòria de 718 còntra leis Arabis, de tensions entraïnèron una rompedura entre Bulgars e Bizantins. Aliat ambé lei premiers, l'èx-emperaire Anastasi II se proclamèt tornarmai emperaire e reüniguèt una armada e una flòta poderosas. Pasmens, en despiech de sostèns importants compres au sen de Constantinòple, sa campanha còntra la capitala mau capitèt en causa de la diplomacia victoriosa de Leon III. D'efèct, l'emperaire capitèt d'obtenir la retirada dei Bulgars permetent a sei fòrças de capturar son rivau e sei partisans. Anastasi II foguèt alora rapidament executat. Gràcias a sa fidelitat, lo còmte Artabasde veguèt son poder e son influéncia renfòrçadas après son maridatge ambé la filha de Leon.


text:
-224
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -224 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Esparta[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra la Liga Aquèa. Lacedemònia capitèt de conquistar Pellene, Phlius e Argos. Aquò entraïnèt una demanda d'ajuda deis Aquèus au rèi de Macedònia qu'acceptèt. Mandèt de fòrças importantas còntra l'istme de Corint onte leis Espartencs resistèron victoriosament. Pasmens, foguèron rapidament obligats de s'ocupar d'una revòuta en Argos.


text:
-263
Aquesta pagina concernís l'an -263 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Premiera Guèrra Punica acomençada en 264 avC. Lei Romans aprofichèron la manca d'unitat dins lo comandament cartaginés per batre Siracusa, qu'acceptèt de signar una trèva de 15 ans en cambi de la restitucion dei presoniers e dei territòris capturats per lei Romans, puei Cartage que se retirèt vèrs lo centre de l'illa. Lei Romans installèron alora una basa importanta a Messina.


text:
Felip III de França
Felip III de França (Poissy, lo 1 de mai de 1245 - Perpinhan, lo 5 d'octobre de 1285) - chafrat Lo Hardit- que regnè enter 1270 e 1285 en bèth estar lo 10au rei de la dinastia deu capecians.
Qu'èra lo hilh de Loís IX de França (Sant Loís) e de Margarida de Provença e lo pair deu rei Felip IV de França (Felip lo Bèth) e tanben de Margarida de França (molher d'Enric I d'Anglatèrra).
Qu'èra en vertat lo segond hilh deu rei Loís VIII e que ho en purmèr comte d'Orléans. A la mort deu son hrair ainat Loís, que vadó eretèr. Qu'acompanhè lo son pair a l'escadença de la 8au crotzada on aqueth e trobè la mort en bèth deishar lo son hilh estar coroat en Tunisia.
Après l'ensag deu Comte Rogèr-Bernat III de Fois de's har nomar e de signar comes Fuxi gratia Dei (tan vau díser de's proclamar independent deu rei de França), Felip III qu'assetgè e que prengó Fois en bèth encarcerar lo Comte abans de'u liberar en lo bèth tornar lo son comtat.
Durant lo son regnat, que gavidè la Crotzada Aragonesa on, après lo massacre deus francés a l'escadença deus Vrèspes Sicilians, qu'ensagè de conquistar Aragon, autrejat ad eth peu Papa arrond d'aver escomenjat lo rei d'Aragon (responsable deus "Vrèspes"). Que trobè la mort au cors d'aquesta guèrra.


text:
Enric II de França
Enric II que ho rei de França a partir de 1547 e dinc a la soa mort. Qu'èra hilh de Francés I e de la regina Clauda.
En 1536, a la mort deu son hrair ainat que vadó eretèr deu tròn, daufin de França e duc de Bretanha. A la mort de Francés Ièr que ho coronat rei a Rems lo 25 de julhet de 1547.
Durant lo son regnat que contunhè l'òbra deu son pair : lo desenvolopament de las arts e la luta contra l'Empèri de Carles V (Vau d'Alemanha e Ièr d'Espanha) en contunhant las Guèrras d'Italia. Que lutè tanben contra la Reforma qui s'espandiva alavetz en França.
La fin deu son regnat que ho marcada per la des.hèita de Saint Quentin qui miè au Tractat de Cateau-Cambrésis.
Que's morí accidentaument en ua josta, aucit per Gabriel Ièr de Montgomery qui avó de quitar França e qui gavidore la campanha anticatolica en Bearn, en tot perpetrar lo massacre d'Ortès.
- Carta grafica pas indicada
- Portal:Istòria/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Personalitat francesa del sègle XVI
- Monarca de la Renaissença
- Guèrras d'Itàlia
- Rei de França
- Dinastia dels Valés
- Dalfin de França
- Ostatge
- Cavalièr de la Cambaliga
- Naissença en 1519
- Mòrt accidentala
- Decès en 1559


text:
Limós
Limós (Limoux en francés) es una comuna occitana situada dins lo departament d'Aude e dins la region de Lengadòc-Rosselhon. Es la capitala del parçan de Rasés. .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La vila de Limòs es ocupada dempuèi lo neolitic. La pèira levada de la Pèira Dreita es un vestigi qu'atèsta aquela ocupacion. La reünion dels dos abitats Flacianum e Limosus es a l'origina de la fondacion al sègle VIII de la vila de Limós.
Al sègle IX, la vila de Limós es mencionada per lo primièr còp dins una carta de Carles II lo Calv. Al sègle X, Limós deven lo capluòc del vescomtat de Rasés. Al sègle XIII, la vila es presa per Simon de Montfòrt e Limós es balhat a un senhor francés, Lambert de Turry. En 1221, lo comte de Fois, Raimon Rogièr, pren la vila. En 1226 comença la « Guèrra de Limós » que marca la resisténcia de la vila sostenguda per Raimon Trencavel e Rogièr Bernat II de Fois fàçia a las tropas de Loís VIII. Limós foguèt annexat per la corona de França entre 1296 e 1376. Als sègles XIV e XVII, la vila es tocada per la pèsta.
En 1891, un aigat istoric causa la mòrt de sèt personas: lo nivèl de l'aiga atenh 7,20 m. Lo 19 d'agost de 1944, la vila es liberada de las tropas d'ocupacion alemandas qu'ocupavan la vila dempuèi lo 28 de novembre de 1942.
Administracion[modificar | modificar la font]
Limós es una sosprefectura d'Aude. La vila fa partida de la Comunautat de comunas de Limós/ Sant Ilari.


text:
1515
Aquesta pagina concernís l'an 1515 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Portugal[modificar | modificar la font]
Conquista d'Ormuz dins lo Golf Persic.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Assaiant de se liberar de la tutèla de sa grand, lo negus Dawit II (1508-1540) installèt sa capitala a Entoto. Pasmens, lo país deguèt subretot faciar un contèxte diplomatic regionau malaisat en causa de la guèrra entre Otomans e Portugués dins l'Ocean Indian.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Armament[modificar | modificar la font]
En Alemanha, aparicion dei premiers modèls de pistolet de rodet. Lo premier fabricant conegut es un certan Johann Kühfuss mencionat dins un document de 1517.


text:
Eamon de Valera
Éamon de Valera (en irlandés Éamonn de Valera), nascut Edward George de Valera (Nòva York 1882 - Dublin 1975) foguèt un dels politicians irlandeses mai importants de l'istòria d'Irlanda. Èra lo filh de Juan Vivion de Valera, un espanhòl que demorava a Cuba, e Katherine Coll, una irlandesa del comtat de Limerick. Pasmens, son biograf Tim Pat Coogan, afirma que i a pas de constància dins lo certificat de naissença e que benlèu èra filh de maire celibatària. Segon afirmèt el meteis, en 1884 moriguèt son paire e sa maire tornèt en Irlanda. Estudièt a Cork e Limerick e se diplomèt en matematicas a l'Universitat de Dublin en 1904. Ailà dintrèt en contacte amb Douglas Hyde e la Liga Gaelica, que ne foguèt un dels caps en 1908. Se maridèt amb una professora d'irlandés, Sinéad Flanagan, en 1910.
En 1913 se jonhèt als Irish Volunteers, e pendent la Rebellion de Pascas de 1916 foguèt comandant del III Batalhon de Dublin, ocupèt lo molin de farinas Boland e contrarotlèt la rota de Dublin a Dun Laoghaire, en causar 234 mòrts demest los soldats britanics. Foguèt, per aquesta rason condamnat a la pena de mòrt, que foguèt mermada puèi pel fach d'èsser ciutadan dels Estats-Units. En 1917 foguèt causit coma candidat pel Sinn Féin, e ganhèt las eleccions al comtat d’East Clare. En març de 1918 foguèt nomenat president del Sinn Féin e de l'IRA en seguida de la proposicion de Michael Collins, que montèt son escapada de la preson. Alhora, s'opausèt al ròtle preponderant de l'IRB dins lo movement republican, vist que De Valera, que pas jamai n'èra vengut membre, i èra opausat del tot e se mesfisava de son secretisme.
Lo mes de decembre de 1918 De Valera foguèt causit deputat al Dáil Éireann, e en març de 1919 foguèt nomenat cap del govèrn provisòri del temps del conflicte conegut jol nom de Cogadh an Neamhspleachais (Guèrra d’Independéncia) que durèt de 1919 fins a la trèva de 1921.
Rebutèt l'acòrd que creava l'Estat Liure d'Irlanda en 1921 e, elegit comandant dels elements mai radicals del Sinn Féin, exigiguèt l'independéncia completa per tota l'isla e boicotegèt lo parlament irlandés. Foguèt lo cap de l'IRA pendent la Guèrra Civila Irlandesa de 1921-1922, que passèt gaireben tota als EUA per tal de cercar de supòrt a sa causa. Li permetèron pas nimai d'ocupar lo sèti de deputat pr'amor que se neguèt de jurar leialtat a la corona britanica. En 1926 abandonèt aquesta actitud e organizèt un partit novèl, lo Fianna Fáil, que ne foguèt president (1926-59). Aital trionfèt a las eleccions de 1932. Foguèt primièr ministre en 1932-48, 1951-54 e 1957-59, e copèt los ligams qu'unissián Irlanda e Grand Bretanha e a l'encòp reprimissiá sens pietat las accions de l'IRA. Mai tard venguèt president de la Republica d'Irlanda de 1959 a 1973.


text:
Joan Parisòt de La Valeta
Joan Parisòt de La Valeta (Parisòt (castèl de La Broá) 1494 - iscla de Malta 1568) foguèt un cavalièr occitan. En 1557, venguèt lo 49en grand mèstre de l'Òrdre de Malta. Ensagèt de badas de tornar prene Trípol als otomans. Installat a Malta, tenguèt quatre meses de temps un sèti contra los turcs de Soliman lo Magnific. Establiguèt après la ciutat de La Valeta per capitala de l'illa. Lai moriguèt lo 21 d'agost de 1568.
Polemicas sul nom e sus l’origina[modificar | modificar la font]
Una estatua recentament inaugurada a La Valeta de Malta lo nomena "Joan de Valeta", que segond los istorians signava aital suls actes oficials. Pasmens l'ostal se sona ben plan "de La Valeta".
Se fa sovent la confusion amb la Valeta de Provença, qu’a pasmens pas res de comun amb aquela de Roergue.


text:
Domléger-Longvillers
Donnegé-Neuvilé (Sonme) en picard ( Domléger-Longvillers en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Domléger-Longvillers Resulta de la fusion, lo data|1er|en octòbre|1972 {{}}, de las municipalitats de Domléger e Longvillers.
Domléger-Longvillers résulte de la fusion, le , des communes de Domléger et Longvillers.


text:
Tula (civilizacion toltèca)
Tula èra la capitala de la civilizacion toltèca que succediguèt a la civilizacion de Teotihuacan coma poissança mesoamericana major de Mexic a partir dau començament dau sègle VIII. Ocupèt una superficia de 14 km² e conoguèt dos periòdes de desvolopament de 800 a 900 puei de 900 a 1150. Èra un centre religiós compausat magerament de tres piramidas, d'un palais e d'un ensems d'estatuas massivas. Aguèt una influéncia importanta car permetèt de desvolopar lo culte de Quetzalcoatl dins la region. L'abandon de la vila se debanèt entre 1149 a 1167. Foguèt probablament brutala car de traças d'un incendi contemporanèu au declin de la civilizacion toltèca foguèron descubèrtas per leis arqueològs.


text:
Umeå
Umeå (pron.: [ˈʉːmɛo]; en bondska: Ume; en sami d'Ume: Ubmeje; en sami septentrional: Ubmi e en finlandés: Uumaja) es una vila suedesa. Situada dins la region de Norrland, dins lo nòrd de Suècia, es la capitala del Comtat de Västerbotten e la dotzena vila mai importanta del país. Comptava 79.594 abitants en decembre de 2010.
L'ais de comunicacion mai important de la vila es Storgatan, la carrièra màger e mai anciana de la ciutat que conten un nombre important de bastiments istorics de la localitat.


text:
1639
Aquesta pagina concernís l'an 1639 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Otoman[modificar | modificar la font]
Signatura dau Tractat de Zuhab que marquèt la fin de la Guèrra Otomanosafavida de 1622-1639. Permetèt de definir una frontiera relativament establa entre lei dos empèris.
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Adopcion de l'edicte Sakoku qu'instaurèt oficialament una politica fòrça isolacionista que durèt fins a 1853. L'objectiu èra de protegir la populacion deis influéncias estrangieras e d'afirmar la posicion independenta de Japon en Asia Orientala. Ansin, la preséncia estrangiera dins l'archipèu foguèt estrictament enquadrada e limitada (Olandés e Chinés a Nagasaki, Coreans dins la província de Tsushima e leis illas Ryukyu). Lei marchands portugués foguèron expulsats dau territòri japonés (→ 1640).
Empèri Safavida[modificar | modificar la font]
Signatura dau Tractat de Zuhab que marquèt la fin de la Guèrra Otomanosafavida de 1622-1639. Permetèt de definir una frontiera relativament establa entre lei dos empèris.


text:
Societat Populara Restauradora
La Societat Populara Restauradora, mei coneguda per son chafre de Mazorca (d'etimologia controvertida, dilhèu deu castelhan más horca qu'ei a díser mei de chafaud) que ho ua organizacion armada deu regim federau argentin de Juan Manuel de Rosas.
Los sons sordats, aperats mazorqueros, qu'ostedèvan uniformes arrois.
Los detractors deu regim federau e los escrivans qui'us seguín que l'acusèn d'aver perpetradas atrocitats, hèra representadas dens la literatura argentina.


text:
Lessy
Lessy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situat suls coteaux de la Moselle, lo vilatge de Lessy, coma de nombrosas implantacions d'aqueles tucs, a situat al limit de ruscas géologiques calcaires e de ruscas géologiques argileuses, al ponch de résurgence de divèrsas fonts. Vilatge tradicional de la region lorraine, el conjugua longtemps la cultura de la vinha (en produsint un vin trucat vin gris) e la ramaderia. Uèi, lo vilatge es essencialament vengut residencial, la majoritat de los sieus abitants en trabalhant en l'aglomeracion vesina de Mètz.
Situé sur les coteaux de la Moselle, le village de Lessy, comme de nombreuses implantations de ces collines, est situé à la limite de couches géologiques calcaires et de couches géologiques argileuses, au point de résurgence de plusieurs sources. Village traditionnel de la région lorraine, il conjugua longtemps la culture de la vigne (produisant un vin appelé vin gris) et l'élevage. Aujourd'hui, le village est essentiellement devenu résidentiel, la plupart de ses habitants travaillant dans l'agglomération voisine de Metz.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat dépendait de l'anciana província de las Tres-Évêchés, Païses messin, Val de Moselle. A citat l'an 760 en lo cartulaire de Gorze.
Dividit en de nombrós bans : Sant-Clément, Sant-Salvador, Sant-Paul, dels Ménils, Grand Ban, Ban Cuny, Gervaise. La una de las mai ancianas implantacions conegudas provadas a Lessy es aquela de las chevaliers teutoniques #que i édifièrent un castèl #que lo donjon n'es uèi lo campanal de la glèisa del pòble. Mas de las implantacions mai ancianas an suspectat, e sustot la preséncia d'una fonderie romaine. Pòble sovent destruit per las guèrras féodales : 1348, 1434, 1444, 1476, 1636. Situat près de la prospère vila messine, lo pòble de Lessy, coma la majoritat de los sieus vesins, patís de fòrça nombrosas dévastations ligadas a l'atraccion de la vila : los nombroses bancs portats pels ducs de Lorraine, la guèrra de trenta ans #aportar los sieus lòts de destruccion dins aquel pòble d'agricultors.
Los abitants son los Lessyliens e Lessyliennes.
La commune dépendait de l'ancienne province des Trois-Évêchés, Pays messin, Val de Moselle. Elle est citée en 760 dans le cartulaire de Gorze.
Divisé en de nombreux bans : Saint-Clément, Saint-Sauveur, Saint-Paul, des Ménils, Grand Ban, Ban Cuny, Gervaise. L'une des plus anciennes implantations connues prouvées à Lessy est celle des chevaliers teutoniques qui y édifièrent un château dont le donjon est aujourd'hui le clocher de l'église du village. Mais des implantations plus anciennes sont suspectées, et notamment la présence d'une fonderie romaine. Village souvent détruit par les guerres féodales : 1348, 1434, 1444, 1476, 1636. Situé à proximité de la prospère cité messine, le village de Lessy, comme la plupart de ses voisins, subit de très nombreuses dévastations liées à l'attraction de la ville : les nombreux sièges menés par les ducs de Lorraine, la guerre de trente ans apportèrent leurs lots de destruction à ce village d'agriculteurs.
Les habitants sont les Lessyliens et Lessyliennes.


text:
Lo Collègi Calandreta de Pau
Quin lo Collègi Calandreta de Pau e s'ei preparat tà la Manifestacion deu 24 d'octobre a Montpelhièr ? Responsa en aqueste reportatge d'ÒCtele.
Lo barrut 01
"l'ombra de mai" https://www.facebook.com/barrutlaires/
Cornilh e Bernat 46 : Can Corrent
Seria d’animacion realizat per Albert Pereira Alzaro. Millimages. Cornilh qu’ei un can excepcionau. Que sap parlar, léger de diagonau, e quitament que soluciona problèmas...
Libre 01 : La Santa Estela del centenari
Géraud Delbès presenta un libre de Joan Bodon : "La Santa Estela del Centenari", edicions de Roergues. "LIBRE" : Un(e) lecteur(trice) présente un ouvrage occitan de son choix....
Lo JT de Manaset 05
D'actualitat, d'especialistas, de jornalistas confirmats : tota l'actu occitana dins lo Jornal de Manaset 05.
e-Anem 11 : Tèrra de trobairises
Partissètz caçar la lèbre sus lo Pont de Gard, tiratz a la lutz lo mistèri d’Albucassis, seguissètz los camins romieus dins las piadas de Sant Guilhem… Amb...
Pixel Òc
Pixel Òc qu'ei ua societat de produccion audiovisuau de Dordonha. Gavidada per Laurent Labadie, que perpausa formacions taus occitans a la comedia e au doblatge de filme atau...
D'ÒC Show 15 - Collectatge
« Collectar la memòria orala, cossí, per qual, perqué ? » Rodat dijòus 19 de novembre a 20 h 30 a Albi, Universitat ChampollionAquela emission menarà d'actors del...
Agendà
27-11-2015 LIBRE 02
29-11-2015 Cornilh e Bernat 47
17-12-2015 D'ÒC Show 16


text:
1957
Aquesta pagina concernís l'an 1957 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
- 6 de març - independéncia de Ghana
- 31 d'agost - independéncia de Malàisia
Asia[modificar | modificar la font]
Cambòtja[modificar | modificar la font]
Per renfòrçar son poder e umiliar l'oposicion, lo prince e cap dau govèrn Norodom Sihanouk convoquèt lei caps dau principau partit d'oposicion a son palais. I foguèron obligats d'escotar un lòng discors dau Premier Ministre puei maumenats per de soudats e de policiers.
Arts[modificar | modificar la font]
Literatura[modificar | modificar la font]
Publicacion dau roman La Grèva de l'escrivana estatsunidenca Ayn Rand (1905-1982). Còntra-utopia depintant l'afondrament de la societat après lo retirament volontaris deis « òmes d'esperit » (entrepreneires onèsts, scientifics independents, artistas individualistas... etc.), denoncia la democracia sociala e lo partiment dei richessas. Aquela òbra defend ansin lo capitalisme individualista e aguèt un succès considerable au sen de la societat estatsunidenca.
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Capitada dau premier vòl de la fusada sovietica R-7 Semiorka lo 21 d'aost. Puei capitada de la premiera temptativa, totjorn sovietica de mesa en orbita d'un satellit artificiau (Sputnik 1) lo 4 d'octòbre. De son caire, leis Estats Units capitèron lo premier tir de la fusada Atlàs lo 11 de decembre.
Fisica[modificar | modificar la font]
Publicacion d'un estudi sus la fusion termonucleara per lo fisician britanic John Lawson (1923-2008). I prensentèt lei condicions necessàrias per obtenir una reaccion de fusion que son d'ara endavant dichas critèri de Lawson.
Medecina[modificar | modificar la font]
Capitada de la premiera implantacion d'un còrs artificiau (sus un chin) per lo mètge estatsunidenc Willem Johan Kolff (1911-2009). L'animau subrevisquèt 90 minutas. Aquò marquèt lo començament de recèrcas importantas regardant lo desvolopament d'un còr artificiau per l'èsser uman.
Quimia[modificar | modificar la font]
Formulacion de la teoria BCS — dicha segon leis inicialas de seis autors John Barden, Leon Neil Cooper e John Robert Schrieffer — que permetèt per lo premier còp de descriure lo fenomèn de supraconductivitat descubèrt en 1911 per Heike Kmaerlingh Onnes (1853-1926).
Transpòrt[modificar | modificar la font]
A l'iniciativa de l'armada estatsunidenca, intrada en servici dau premier carrejaire modèrne equipat de rampas d'accès interioras. D'efèct, se l'idèa dau carrejaire èra pas novèla (→ 1849), aqueu tipe de naviri despendiá de rampas d'accès bastits sus lo cai dei pòrts, çò que representava un limit important a son utilizacion. Lo sistèma de rampas d'accès interioras permetiá d'utilizar un carrejaire dins la màger part dei pòrts importants e d'accelerar lo cargament e lo descargament dei naviris. Foguèt donc rapidament adoptat per totei lei tipes de carrejaires.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 8 de febrièr - Cindy Wilson, cantaira americana (The B52's)
- 24 de febrièr - Issa Gambar, president d'Azerbaijan
- 10 de març - Osama bin Laden, terrorista arabi (m. 2011)
- 20 de març - Spike Lee, cineasta american
- 20 de març - Georges Marsan, consòl de Monégue
- 23 de març - Lucio Gutiérrez, president d'Eqüator
- 19 d'abril - Afrika Bambaataa, musician american
- 21 d'abril - Faustin-Archange Touadéra, president de Centreafrica
- 22 d'abril - Donald Tusk, president de Polonha
- 24 d'abril - Bamir Topi, president d'Albania
- 29 d'abril - Daniel Day-Lewis, actor britanic
- 10 de mai - Sid Vicious, musician britanic (Sex Pistols) (m. 1979)
- 18 de mai - Ai Weiwei, artista chinés
- 27 de mai - Siouxsie Sioux, cantaira britanica (Siouxsie and the Banshees)
- 31 de mai - Sidi Mohamed Ould Boubacar, primièr ministre de Mauritània
- 7 de junh - Juan Luis Guerra, cantaire e compositor dominican
- 19 de junh - Anna Lindh, femna politica suedesa (m. 2003)
- 28 de junh - Georgi Parvanov, primièr ministre de Bulgaria
- 3 de julhet - Laura Branigan, cantaire americana (m. 2004)
- 29 de julhet - Nelli Kim, gimnasta sovietica
- 18 d'agost - Carole Bouquet, actritz francesa
- 28 d'agost - Ivo Josipović, president croata
- 1 de setembre - Gloria Estefan, cantaira cubana
- 6 de setembre - Michaëlle Jean, governadora generala de Canadà
- 6 de setembre - José Sócrates, primièr ministre de Portugal
- 21 de setembre - Kevin Rudd, primièr ministre d'Austràlia
- 21 d'octobre - Wolfgang Ketterle, fisician alemand, Prèmi Nobel
- 27 d'octobre - Paul Kagame, president de Ruanda
- 27 de novembre - Goodluck Jonathan, president de Nigèria
- 24 de decembre - Hamid Karzai, president d'Afganistan
- Adan Mohamed Nuur Madobe, president de Somalia
- John Barnes, escrivan american
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 10 de genièr - Gabriela Mistral, escrivana chilena, Prèmi Nobel de Literatura (n.1889)
- 14 de genièr - Humphrey Bogart, actor american de cinèma (n.1899)
- 16 de genièr - Arturo Toscanini, compositor italian (n.1867)
- 8 de febrièr - Walther Bothe, fisician alemand, Prèmi Nobel de Fisica (n.1891)
- 4 d'agost - Washington Luís Pereira de Sousa, president de Brasil (n.1869)
- 5 d'agost - Heinrich Otto Wieland, quimista alemand, Prèmi Nobel de Quimia (n.1877)
- 3 de novembre - Wilhelm Reich, psiquiatre alemand (n.1897)


text:
TeX
TeX es un sistèm logiciau de compausicion de documents, emplegat particularament dins lo domèni scientific, mai que mai dins lei matematicas, la fisica, la bioinformatica, l'astronomia e l'informatica. Son nom ven dau grèc ancian tex, començança dau mot tέxvn (« art, sciéncias »).
TeX es estat creat partent de 1977 per lo matematician e informatician Donald Knuth, en reaccion a la marrida qualitat dei logiciau de tipografia a n'aqueu temps, dau temps qu'èra a alestir la segonda edicion de The Art of Computer Programming.


text:
Resultats de la recèrca
Crear la pagina « escaravat de forn » sus aqueste wiki ! Vejatz tanben los resultats de vòstra recèrca.
- De pan. [pana'tjɛro] pa | na | tiè | ra (4) panatièra femenin Entom. Insècte del genre Blatta. escaravat de cosina / escaravat de forn fornairon482 o (22 mots) - 2 de febrièr de 2012 a 18.42
- Divèrs insèctes de l'òrdre dels coleòpters. Entom. Divèrs insèctes de l'òrdre dels Dictiòpters. escaravat de cosina escaravat de forn escaravat pudent .680 o (36 mots) - 1 de julhet de 2015 a 22.58
- l'espècia Gryllus domesticus. Entom. Insècte del genre Blatta. coa roja / coa rós / rossinhòl de las parets (2) grelh (3) escaravat de cosina / panatièra (4)931 o (45 mots) - 26 de julhet de 2014 a 17.14


text:
Effry
Effry es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Effry A situat sul marge drech de l'Oise.
Effry Es limitrophe de 4 comunas : Étréaupont, Luzoir, Wimy e Ohis[1].
Effry est situé sur la rive droite de l'Oise.
Effry est limitrophe de 4 communes : Étréaupont, Luzoir, Wimy et Ohis[1].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A Effry perduri una messa tradicionala en plen aire ont lo sacerdòt bénit los cavalièrs e los sieus cavals. A mes jos la proteccion de sant Éloi e a luòc lo dimenge après lo Sant Jean-Baptiste, fin en junh.
La municipalitat de Effry #èsser, pendent la Primièra Guèrra mondiala, la municipalitat escuelhuda pel commandement alemand per i implantar un camp de concentracion reagrupant las populacions desplaçadas. Uèi, en lo cementèri militar jouxtant lo cementèri civil, dels afichas retracent l'istòria d'aquel camp. Qualques cavòts de civilas mòrts en captivité environan lo ossuaire #que reagrupen los despossedisses de militars estrangièrs "Mòrts per la França".
A Effry perdure une messe traditionnelle en plein air où le prêtre bénit les cavaliers et leurs chevaux. Elle est placée sous la protection de saint Éloi et a lieu le dimanche après la Saint Jean-Baptiste, fin juin.
La commune d'Effry fut, durant la Première Guerre mondiale, la commune choisie par le commandement allemand pour y implanter un camp de concentration regroupant les populations déplacées. Aujourd'hui, dans le cimetière militaire jouxtant le cimetière civil, des panneaux retracent l'histoire de ce camp. Des tombes de civils morts en captivité entourent l'ossuaire qui regroupent les dépouilles des militaires étrangers "Morts pour la France".
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Modèl:Géoportail Error de citacion : Invalid
tag; name "g.C3.A9o" defined multiple times with different content


text:
Dinastia Shang
La dinastia Shang fuguèt la segonda dinastia chinesa tradicionala e es la premiera que son existéncia es demostrada per de vestigis arqueologics. Reinèt de 1750 a 1040 avC. Èra basat sus la cultura de milh e desvolopèt divèrsei trachs caracteristics de la societat chinesa dei periòdes seguents coma lo culte deis ancians e una ierarquia estricta. Lo rèi dominava la societat gràcias a sei foncions religiosas. Existiá una aristocràcia qu'èra cargada de la guèrra còntra lei populacions estrangieras e, de còps, entre elei.


text:
Romanés
Lo romanés (limba română en romanés) es una lenga romanica parlada per 26 milions de personas dins lo mond. La màger part, unes 20 milions, se concentran en Romania e mai de 2 milions e mièg en Moldàvia, encara qu'ailà la lenga se nomena sovent "moldau". Lo romanés a 77% de semblança amb l'italian.
Oficialament s'escriu amb l'alfabet latin, tant en Moldàvia coma en Romania. Mas durant l'ocupacion sovietica de Moldàvia, fins en 1989, lo poder sovietic i impausèt l'alfabet cirillic e pretendèt que lo "moldau" èra una lenga distinta del romanés. Los lingüistas estiman qu'aquel secessionisme lingüistic a pas cap de validitat scientifica. Uèi lo poder autoproclamat de Transnístria torna impausar l'alfabet cirillic al romanés, que lo nomena "moldau" e que pretend de nòu que seriá una lenga distinta del romanés .
A causa de son isolament geografic envèrs las autras lengas romanicas (se tròba enrodat de lengas eslavas, de lengas finoogricas e de lengas turquesas), lo romanés es una de las lengas romanicas mai desconegudas e diferentas dintre lo grop de las lengas romanicas, amb d'influéncias eslavas, del turc e de l'ongrés. Pasmens es una lenga fòrça establa e conservatritz del punt de vista evolutiu, que ten d'unas traças del latin qu'existisson pas pus dins las autras lengas romanicas.
Somari
Qualques caracteristicas lingüisticas[modificar | modificar la font]
Los noms e adjectius romaneses an tres genres (masculin, femenin e nèutre) e una flexion de cas. Los articles definits son enclitics envèrs lo nom (s'empegan après lo nom en formant amb el un sol blòc, coma los pronoms atòns e lo vèrb en italian e espanhòl), caracteristica unica demest las lengas romanicas. La conjugason verbala es pus complèxa que la de certanas autras lengas romanicas, amb a mai cinc mòdes diferents e una ampla varietat de formas impersonalas.
Es l'unica lenga romanica qu'a lo fonèma /h/, amb l'occitan gascon e qualques varietats de castelhan. L'ortografia es fòrça simpla. En çò que concernís lo lexic, 75% es d'origina latina, entre 10% e 20% es eslau e la rèsta ven d'autras lengas, entre las qualas sobretot lo turc, l'italian e las rèstas del traci o del daci.
Estatut[modificar | modificar la font]
Romania[modificar | modificar la font]
Lo romanés es la sola lenga oficiala de Romania al nivèl nacional[1]. Totun, las lengas minoritàrias son reconegudas dins las regions que mai de 20% de la populacion las parlan.
Moldavia[modificar | modificar la font]
Lo romanés[2] (sonat de còps moldau) es la sola lenga oficiala al nivèl nacional dempuèi l'independéncia de 1991. Es localement oficial amb lo gagauz, l'ucraïnian e lo rus, respectivament en Gagauzia e en Transnistria.
Autres países[modificar | modificar la font]
Lo romanés es tanben reconegut en Voivodina. Es oficial dins las municipalitats seguentas[3]: Alibunar, Biserica Albă (Sèrbe: Bela Crkva), Zitiște (Žitište), Zrenianin (Zrenjanin), Kovăcița (Kovačica), Cuvin (Kovin), Plandiște (Plandište) and Sečanj. Dins la municipalitat de Vârșeț (Vršac), lo romanés es oficial solament dins los vilatges de Voivodinț (Vojvodinci), Marcovăț (Markovac), Straja (Straža), Jamu Mic (Mali Žam), Srediștea Mică (Malo Središte), Mesici (Mesić), Jablanka, Sălcița (Salčica), Râtișor (Ritiševo), Oreșaț (Orašac) e Coștei (Kuštilj). Lo sèrbe es tanben oficial dins aquestas municipalitats e al nivèl regional es la lenga dominanta.
En Ucraïnia la lei de 2012 subre las minoritats li balha un estatut dins lo Raion de Hertsa e dins qualques vilatges de l'Oblast de Chernivtsi e l'Oblast de Zakarpattia
Lo romanés es ensenhat dins 25 países coma lenga estrangièira[4]. En Occitània, es ensenhat a l'universitat d'Ais de Provença.
Demografia[modificar | modificar la font]
Romania[modificar | modificar la font]
Segon lo recensament de 2011,se 88,9% de la populacion es compausada de romaneses, 90,6% de la populacion a declarat lo romanés coma lenga mairala. Al mens 98% de la populacion pòt parlar romanés ( 8% dels abitants de Romania, siá 1 600 000 personas) an lo romanés coma lenga segonda.
Moldàvia[modificar | modificar la font]
Se Moldàvia a impausat lo romanés coma sola lenga nacionala la nivèl nacional, se vei clarament que la politica de russificacion de l'URSS es luènh d'èsser escafada. I a mens de personas que parlan romanés (2 543 354) que de Romaneses (2 638 125) siá un coeficient de continuitat lingüistica de 0,96.
Pel rus, se i a 201 218 Russes, i a 540 990 russofòns siá un coeficient de continuitat lingüistica de 2,69. Aquesta influéncia del rus se vei tanben demest las minoritats. Los Ucraïnians parlan mai rus qu'ucraïnian e un tèrç dels Gagauzes parla rus.
Totun, la normalizacion lingüistica se perseguís amb de resultats positius ( lo romanés es de mai en mai utilizat dins las administracions).
Cal notar tanben la dificultat pels Moldaus de se definir entre Romaneses e Moldaus. Se, etnicament, se definisson coma Moldaus, 20% d'entre eles dison parlar romanés. Aquesta situacion revèrta la del catalan e del valencian.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Constitucion de Romania
- ↑ http://www.moldova-suverana.md/index.php?start_from=&ucat=7&subaction=showfull&id=1156426235&archive=1156767681&
- ↑ http://www.puma.vojvodina.gov.rs/dokumenti/sljezik.xls
- ↑ >"Data concerning the teaching of the Romanian language abroad", Romanian Language Institute.
- ↑ Recensament de 2004 sensa Transnistria


text:
Ellen Johnson-Sirleaf
Ellen Johnson-Sirleaf (n. 1938) economista, es la presidenta actuala de Libèria, après véncer las eleccions presidencialas del 8 de novembre de 2005, quand derrotèt l'autre principal candidat, l'èx-jogaire de fotbòl George Weah. Serviguèt coma Ministra de las Finanças durant lo mandat del President William Tolbert, de 1972 fins a 1973, an en a on un còp d'Estat desroquèt a Tolbert. Après çò, daissèt Libèria e ocupèt de nautas cargas dins divèrsas institucions financièras.
Obtenguèt la segonda plaça a las eleccions presidencialas de 1997. Pus tard, foguèt elegida presidenta a las eleccions presidencialas de l'an 2005 e prenguèt possession de la sieuna carga lo 16 de genièr de 2006.


text:
Thomas Alva Edison
Thomas Alva Edison (11 de febrièr de 1847 – 18 d'octobre de 1931) foguèt un inventor e òme d'afar american. Desvolopèt nombroses espleches que contribuïguèron a cambiar la vida del mond de pertot a l'entorn del planeta, coma lo fonograf, la camèra de cinèma, o l'ampola electrica. Escaissat "Lo masc de Menlo Park",[1] foguèt un dels primièrs inventors a aplicar los principis de la produccion de massa e del trabalh a granda escala al procediment de l'invencion, e pr'amor d'aquò, es sovent creditat de la creacion del primièr laboratòri de recerca industrial.[2] Edison es considerat coma un del pus prolifics inventors de son temps, depausèt als Estats Units 1093 brevets al sieu nom. Pus significatiu que lo nombre de sos brevets, foguèt lo larg impacte de sas invencions: lo lum electric, las centralas electricas, l'enregistrament del son, lo rodatge de filmes foguèron a l'origina de nòvas industrias mondialas. Las invencions d'Edison contribuiguèron a la comunicacion de massa e, en particular, al desvolopament de las telecomunicacions.
Sos trabalhs de punta dins aquestes domeni èran ligats a son passat d'operador de telegraf. Edison desvolopèt un sistèma de produccion e de distribucion de corrent electric[3] per los ostals, las entrepresas e las fabricas que foguèt un progrès crucial dins lo mond industrializat modèrn. Sa primièra centrala electrica èra a Pearl Street a Manhattan (Nòva York).[3]


text:
Camelidae
Camelidae
Los camelidae son un familha de mamifèrs artiodactils.
La familha dels camelids compren, actualament, 3 genres e 7 espècias :
- genre Camelus
- Camelus dromediarus (dromadari)
- Camelus bactrianus (camèl de Bactriana)
- Camelus ferus (camèl salvatge de Tartaria) que dempuèi pauc, es reconegut coma una espècia sensiblament diferenta de l'espècia domestica del Bactriana.
- genre Lama
- genre Vicugna
- Vicugna vicugna (vigonha).
Aquestes dos darrièrs genres vivon dins lo mond novèl alara que lo primièr es originari d'Africa/Asia.
Los camèls, dromadaris e lamas son sustot de bèstias de bast alara que las vigonhas, alpagas, guanacos son sustot recercats per lor lana.
Sens èsser incomestible, la carn d'aquestes animals es dura e pauc saborosa. Los camelids son los sols mamifèrs qu'an d'ematias qu'an gardat lor nuclèu.


text:
Abadiala de Bel Luec
L'abadiala benedictina de Sant Peire de Bel Luec se tròba en Bas Lemosin, dins lo departament de Corresa.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo « Cartulari de l'Abadiá de Bel Luec » n'es 'na font d'entresenhas beucòp importanta. De sa lectura, Maximin Delaroche ne dedusiguet que l'abadiala fuguet fondada en 855 per Raol de Torena, archevesque de Borges, sus de las terras apertenent a son paire, vescomte de Torena, dichas Bellus Locus (d'ente Bel Luec). Essent estat format a l'Abadiá de Solenhac, faguet venir 12 monges de 'quilha abadiá. Per permetre lo desvolopament de l'abadiá, li faguet daus dons a partir de sos bens e ofriguet de las relíquias de Sant Prim, de son fraire Sant Felician e de Santa Felicitat qu'aviá obtengut a Roma. D'autres membres de l'Ostau de Torena fagueren tanben de las donacions.


text:
Hawaiian
L'hawaiian (nom autoctòn: ʻōlelo Hawaiʻi) es una lenga austronesiana parlada a las illas Hawaii. Fa part del grop polinesian oriental e es una lenga qu'aperten al sosgrop marquesan que son nuclèu se tròba a las illas Marquesas. L'hawaiian proven d'aquel nuclèu marquesan.
La proximitat lingüistica màger de l'hawaiian es amb lo marquesan del nòrd e lo marquesan del sud. Parteja tanben una granda part del vocabulari amb la rèsta de las lengas polinesianas. Aital 76% del vocabulari de l'hawaiian fa veire de similituds o es identic al tahitian o al maòri.


text:
1823
Aquesta pagina concernís l'an 1823 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Califat de Sokoto[modificar | modificar la font]
Conquista e somission de la region d'Ilorin au nòrd dau reiaume d'Oyo.
Dahomey[modificar | modificar la font]
D'incursions de l'armada de Dahomey còntra de vilatges (per capturar d'esclaus) sota la proteccion dau reiaume d'Oyo entraïnèron una repòsta armada. Pasmens, lei fòrças d'Oyo foguèron desfachas permetent au reiaume de Dahomey de reconquistar son independéncia totala[1].
Reiaume Merina[modificar | modificar la font]
Perseguida de la politica de modernizacion dau reiaume dau rèi Radama Ièr ambé l'adopcion de reglas de normalizacion de la lenga malgasha.
Oyo[modificar | modificar la font]
Après d'incursions dei fòrças de Dahomey còntra de vilatges sota la proteccion dau reiaume d'Oyo, lo rèi d'Oyo demandèt lo pagament d'un important tribút coma desdaumatjament. Après la revirada dei negociacions, Oyo ataquèt Dahomey mai sei fòrças foguèron finalament desfachas e lo venceire reprenguèt sa sobeiranetat perduda en 1783[1].
America[modificar | modificar la font]
Mexic[modificar | modificar la font]
Capitada d'un còp d'estat organizat per lo coronèu Antonio López de Santa Anna còntra lo regime autoritari de l'emperaire Augustin Ièr. Augustin foguèt obligat d'abdicar e de s'exilar. Per remplaçar l'Empèri, una republica foguèt proclamada que deguèt rapidament faciar una instabilitat politica recurrenta fins ais annadas 1870. D'autra part, dins lo sud, lei províncias d'America Centrala aprofichèron la situacion per proclamar son independéncia.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Energia[modificar | modificar la font]
Desvolopament dau premier radiator permetent de refrejar un motor per l'engenhaire Samuel Brown. Pasmens, lo premier radiator eficaç foguèt solament inventat en 1897.
Quimia[modificar | modificar la font]
Descubèrta de silici per lo quimista suedés Jöns Jacob Berzelius (1779-1848).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 1 de genièr - Sándor Petőfi, poèta ongrés (m. 1849)
- 8 de genièr - Alfred Russel Wallace, naturalista britanic (m. 1913)
- 23 de genièr - Prilidiano Pueyrredon, pintor e arquitècte argentin (m. 1870)
- 23 d'abril - Abdülmecit I, sultan otoman (m. 1861)
- 24 d'abril - Sebastián Lerdo de Tejada, president de Mexic (m. 1889)
- 21 de junh - Jean Chacornac, astronòm francés (m. 1873)
- François-Charles Ostyn, personalitat de la Comuna de París (m. 1912)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 26 de genièr - Edward Jenner, mètge anglés (n. 1749)
- 11 de setembre - David Ricardo, economista anglés (n. 1772)


text:
Lukovo
Lukovo est un toponyme qui peut désigner :
- en Croatie
- Lukovo, une localité située dans la municipalité de Vrbovec, comitat de Zagreb ;
- Lukovo, une localité située dans la municipalité de Senj, comitat de Lika-Senj ;
- au Monténégro
- en Serbie
- Lukovo, un village situé dans la municipalité de Boljevac, district de Zaječar ;
- Lukovo, un village situé dans la municipalité de Kuršumlija, district de Toplica ;
- Lukovo, un village situé dans la municipalité de Raška, district de Raška ;
- Lukovo, un village situé dans la municipalité de Svrljig, district de Nišava ;
- Lukovo, un village situé sur le territoire de la Ville de Vranje, district de Pčinja.


text:
Authie (Calvados)
Authie es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Authie A situat a sièis quilomètres al nòrd oèst de Can, los abitants se nomenan los Altavillais, an escuelhut eles-meteisses aquel nom, per referendum.
Authie est située à six kilomètres au nord ouest de Caen, les habitants se nomment les Altavillais, ils ont choisi eux-mêmes ce nom, par référendum.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1832, Authie (466 abitants l'an 1831) absorbeix Sant-Louet-près de-Authie (9 abitants)[3], A l'oèst de lo sieu territòri.
La municipalitat i aguèt liberat la Mois invalide (de junh)M e #èsser en granda part destruida en bombardements.
En 1832, Authie (466 habitants en 1831) absorbe Saint-Louet-près-Authie (9 habitants)[4], à l'ouest de son territoire.
La commune fut libérée le Mois invalide (juin)M et fut en grande partie détruite dans des bombardements.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 2 de febrièr 2009 e ficha mancomunada.
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « Notice communale - Authie », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 2 février 2009 et fiche associée.


text:
Quartièrs de Tolosa
Dempuèi lo conselh municipal del 18 de decembre de 2009, la municipalitat de Tolosa aplica un descopatge de la vila en sièis sectors e 22 quartièrs.
Somari
Sector 1 - Tolosa centre[modificar | modificar la font]
Sector 2 - Riba esquèrra[modificar | modificar la font]
- Sant Çubran
- Crotz de Pèira - carrièra d'Espanha
- Font l'Estanh - Bagatèla - Papús - Tabar - Bòrda longa
- Font Baïona - Cartochariá
Sector 3 - Tolosa nòrd[modificar | modificar la font]
- Minimes - Barrièra de París
- Sèt Denièrs - Ginestós
- La landa - Grand Selve
- Tres Cocuts - Bordaroja - Crotz Daurada - Paleficat
Sector 4 - Tolosa èst[modificar | modificar la font]
- Bonafé - La Roseda - Gramont
- Bèlmont - Sopatard - Bonora
- Còsta Pavada - Ciutat de l'Èrs - La Terrassa
Sector 5 - Tolosa sud-èst[modificar | modificar la font]
- Pont de las Domaisèlas - Montaudran - La Terrassa
- Ranguelh - Sauselong - Puèg Dàvid - Povorvila
- Sant Miquel - Lo Busca - En palòt - Sant Anha


text:
Elio Di Rupo
Elio Di Rupo, politician nascut en 1951, es un òme politic, membre del Partit Socialista Valon, cònsol de Mos dempuèi 2000 e ministre-president del Govèrn Valon fins a 2007. Dempuèi lo 6 de decembre de 2011 es lo primièr ministre de Belgica.
Biografia[modificar | modificar la font]
Filh d'emigrants italians, lo 1952 se demorèt orfan de paire e la siá maire se faguèt carga dels sèt fraires. Malgrat la siá origina umila, poguèt estudiar e se graduèt en quimias e doctorèt en sciéncias a l'universitat de Mos-Enaut. Es estat tanben lecture member of staff de l'universitat de Leeds. A l'encòp, se prenguèt consciéncia politicament e militèt lèu en lo Partit Socialista de Valonia. Es tanben un dels politics de primièra fila bèlgas qu'a reconegut dobertament la siá omosexualitat.[1]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ V.R. Le premier «coming out» public d'un homme politique al diari La Libre Belgique, 25 d'abril de 2001