text:
Dimars, 24 de novembre de 2015, 03h00 Societat,Politica,Internacional,Espòrt
Se joguèt dimenge passat a Bastia lo dèrbi còrs: Bastia-Aiacciu. Las doas esquipas de l’illa, que jògan en liga 1, s’afrontavan dins una partida que demorarà marcada per la polemica de la Marselhesa.
Coma dins totes los terrens esportius de l’estat francés e d’endacòm mai, abans la partida, èra previst de far sonar l’imne francés en omenatge a las victimas dels atemptats de París. Dins un primièr moment la direccion de l’esquipa locala lo voliá pas far sonar per evitar que lo public fiulèsse l’imne francés, çò qu’es frequent en Corsega. Mas lo govèrn francés, ajudat pels comentaris de mantes mèdias, impausèt que se sonèsse l’imne francés pels nautparladors abans que comencèsse la partida.
La reaccion dels espectators foguèt susprenenta. Se mantenguèron completament en silenci. A l’excepcion d’un parelh de fiulets, degun cantèt pas l’imne francés. Los grops de suportaires del club avián fach una crida a demorar en silenci, e a la fin a aplaudir en onor a las victimas.
Pasmens, lo principal grop de suportaires del club, lo Bastia 1905, decidiguèt d’intrar pas dins lo terren fins que la Marselhesa se foguèsse pas acabada. Dins un comunicat publicat sus lor compte Facebook, diguèron que dins un primièr moment acceptavan d’escotar “aquel cant illegitim dins lo nòstre estadi en omenatge a las victimas”, mas que, en vista de la polemica, avián preferit de demorar defòra.
Après escotar en silenci l’imne impausat, se cantèt l’imne nacional de Corsega.
Moment de recueuillement avant Bastia-Ajaccio per SportingClubBastia
#5 “Le jour 14 juillet, je reste dans mon lit douillet : la musique qui marche au pas, cela ne me regarde pas" !…
Na cresença populara pro espandida dins la populacion conta qu'èra un chant revolucionari, mas qu'es ben malaisat de creire que los revolucionaris chantèron un jorn “la Marseillaise” perque Mossur Rouget de l'Isle l'escriguèt màs en 1792 d'en seguda de la declaracion de guerra que faguèt França a Austria. ;-)
Abans del 4-0 del Bernabeu se tocà una versió com se fos jas de la Marselhesa, era nomes amb piano, mas tocava una nota encertada e la següenta equivocada. Amb prou feinas se podia saber lo que tocava. Cresi que lo pianista jamai l'havia abans tocada. Aprés venguet lo bon, quatre golassos com quatre gots de vin de la terra. Hi haguet seguidors amb sa camiseta del Madrid que aplaudigueron al final al Barça. Sempre hi ha bons esportistas que sabon gaudir d'un bon partit.
E ben un esquerran esquerrièr m'a explicat qu'aquò del sang impur èra pas lo dels estrangièrs o "contrarevolucionaris" mas lo dels quites revolucionaris qu'èran pas nòbles perque eles èran pas de sang blava. Es a dire qu'asagavan las règas amb lor pròpri sang en pensant ja als endemans que cantan per los descendents. Qué ne pensatz? Me sembla un rasonament de jesuita o del politburèu de la granda epòca. E puèi lo sang pur es lo sang blau? Enfin, que la musica disi pas, mas las para... Legir mai
Osca als corses, qu'an compres que n'a pro del "sang impur" del colonialisme frances dempei 130 ans!
Emotiu aumenatge as victimes de París e impressionanta reivindicacion dera pàtria còrsa.
Vèni de visionar la ceremonia d'omenatge d'abans lo rescontre
Hilh de quauque ... quina leiçon de DIGNITAT
Marcés aus Còrs que móstran çò important... las pauras victimas! Se vei aquí le voleir dau monde de Corsega que volon màs saludar las victimas e non pas França! E vergonha a tots 'queus imperialistes Francés que ne'n profiètan per tornar faire de las polemicas inutilas subre l'eschina de mai de 'na centena de mòrts.
Que demòren en patz...


c: text/html

text:
Corrent de Humboldt
Lo Corrent de Humboldt ò Corrent de Peró es un corrent marin de superficia de l'Ocean Pacific. Se forma pròche d'Antartida e costeja lo litorau de Chile e de Peró. Es un corrent freg que sa temperatura es inferiora de 7 a 8°C a la temperatura normala a la meteissa latitud. Gràcias a aquelei caracteristicas, es peissonenc (sardinas, anchòias, gascons... etc.), entraïna una demenicion dei temperaturas, causa una demenicion (ò una abséncia dins certanei regions) dei precipitacions lòng de la costa, e empacha la formacion de ciclons tropicaus. Durant lo periòde d'activitat dau fenomèn climatic d'El Niño, lo corrent s'arresta e es remplaçat per un corrent caud mens peissonenc qu'entraïna una aumentacion dei precipitacions lòng dau litorau pacific de l'America dau Sud.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Eth Conselh Generau d’Aran aportarà 7.500€ destinadi as Associacions Esportiues der IES d’Aran, ZER Val d’Aran, Escòla Sant Ròc e Escòla Mairau er Audéth, CEIP Garona e Escòla Alejandro Casona, qu’arreceben 1.500€ cadua entar an 2018.
Eth vicesindic d’Aran e conselhèr d’Espòrts, Luís Carlos Medina, a signat aué un convèni de collaboracion entara promocion deth Plan Catalan “Esport a l’escola” damb es escòles dera Val d’Aran. Ar acte an assistit: José Manuel Rodríguez, director der IES d’Aran, Mónica Garrido, presidenta dera Associacion Esportiva Escolara ZER Val d’Aran, Josep Gregorio Viñolo, president dera SEE AMPA Escòla Sant Ròc e Escòla Mairau er Audèth de Bossòst, Julia Pérez, presidenta dera Associacion Esportiva Escolara deth CEIP Garona de Vielha e Laura Ruíz, presidenta dera Associacion Esportiva Escolara AMPA Escòla Estudi Alejandro Casona de Les.
Eth Conselh Generau d’Aran aportarà 7.500€ destinadi as Associacions Esportiues dera Val d’Aran, qu’arreceberàn 1.500€ cadua entar an 2018
Atau, eth Conselh Generau d’Aran ajude a finançar es activitats qu’afavorissen era preséncia der espòrt ena formacion des mainatges e mainades d’entre 4 e 18 ans.
Es objectius deth Plan Catalan “Esport a l’Escola” son entre d’auti incrementar era participacion en activitats fisiques e esportiues en orari non lectiu der alumnat des centres educatius de primària e de segondària, profitar eth gran potenciau educatiu e formatiu des activitats fisiques e esportiues, en tot cercar era participacion peth dessús dera competitivitat e potenciar era foncion integradora e de coesion sociau der espòrt escolar, en tot facilitar er accès de toti es mainatges e mainades ara practica esportiua escolara.
Info: Conselh Generau d’Aran


text:
Çai jos, tèxt de la Conferéncia de Joan Saubrement balhada a l’Universitat Occitana d’Estiu de Nimes lo 6 de julhet de 2004 (sorsa IEO 06).
Aquela conferéncia se parteja en quatre tèmas : lo succès de Mirèio e son influéncia sus Mistral ; Mistral e la lenga, sa causida ortografica ; l’ambiguïtat de Mistral fàcia a la politica ; e enfin la conclusion.
La Modernitat de Mistral
Lo succès de Mirèio e son influéncia sus Mistral.
Franc dau cercle deis amics pròches, çò que se sòna l’Escolo d’Avignon, rares foguèron aquelei qu’avián la sentida d’una tala capitada, d’un tau succès de Mirèio. Adolphe Dumas, que restava a París e que ne’n faguèt la descuberta per còp d’azard - en escotant la cançon de Magali e quauqueis estròfas dau poèma (cf. Robèrt Lafont in Mistral ou l’illusion éd. Vent terral) - e Jean Reboul, lo poèta nimesenc foguèron sei premiers interprètes vèrs lei jornaus parisencs de l’epòca (La Patrie, Le Siècle, La Gazette...). Totei dos trevavan lei salons literaris a la mòda, d’en premier, Jean Reboul qu’èra l’amic de Lamartine e de Chateaubriand. I presentèron Mistral e foguèt aisat de li faire reconéisser, per un cenacle a l’apogèu dau romantisme, lo costat a l’encòp georgic e epic de Mirèio.
L’elògi de l’autor de Jocelyn foguèt ditirambic (cf. Le 40ème entretien) e lo succès ufanós e mai quauqueis esperits peginós faguèron repròchi a Mistral de l’aver escrich... en patoès.
Nos pareis mai interessant de saupre coma interpretèt, eu-meme, l’acuelh fach a Mirèio. Segur, es ben dins la natura umana d’aimar èstre reconeissut per l’òbra complida mai sembla evident que s’aperceguèt lèu qu’aqueu succès èra majament un vector enòrme per la causa que voliá defendre. Jamai perdre de vista la tòca que s’èra fixat, serà una rega constanta de son caminament e una premiera marca de son modernisme. Aquesta reconeissença deguda en de celebritats coma Lamartine, non solament escrivan mai perèu òme politic reconeissut - deputat republican e membre dau govern provisòri - podiá que servir la causa de la lenga. D’autres tanben, coma George Sand, Alfred de Vigny e Barbey d’Aurevilly cantèron son laus e s’èra, de bòn, estat sensible au cant dei sirènas, a 29 ans, ben de sa persona dins son estil de gentilhomme campagnard, auriá poscut se laissar temptar e pantaisar d’una carriera parisenca a la Daudet. Fau pas oblidar, encensat qu’encensat, foguèt considerat, per Lamartine e Barbey d’Aurevilly, coma lo novel Omèr. Vist tanben coma un demiurge demieg lei Romantics, mai penetrat d’una mena de mission sacrada - rendre ai Provençaus, ai pastre e gènt di mas, la dignitat de sa lenga còntra lei borgés que l’emplegavan sonque amb sei serviciaus - faguèt, sensa trantalhar, la chausida de s’entornar a Malhana.
Montèt plus a París que per la promocion de çò que publicava.
*
Mistral e la lenga ; sa chausida ortografica.
Fòrça exegetas, mai qualificats, se son clinats sus aqueu problèma tilhós. De qu’èra per Mistral, sa concepcion de la lenga, son espaci geografic, son ortogràfia ? Sus aqueu subjècte, tot foguèt dich e mai son contrari. Escotam lo Mèstre de Malhana, en 1876, dins lo prefaci deis Isclo d’Or, enonciar d’un biais esclatant son credo a respèct de la lenga e de son espandiment. Aviá 46 ans, una glòria immensa e èra dins la plenituda de sei mejans intellectuaus : « ... aquelo noblo raço qu’en plen 89 Mirabèu noumo encaro la Nacioun Prouvençalo, e coumprenènt souto aquéu noum touto la gènt de lengo d’O, coumo i tèms ancian, dès an m’apassiounère à dreissa lou Diciounàri de l’idiome dóu Miejour : un gros pres-fa, ami leitour, que, se lou bon Diéu vòu, menaren lèu à l’acabado. »
Pasmens, d’unei fachs, franc d’una marida fe evidenta, se pòdon pas negar.
D’en premier, l’importància d’Honnorat qu’inspirèt majament Mistral dins sa concepcion dau Tresor dóu Felibrige e sus lo plan lexicografic. Aquí, fau insistir sus la dobtança fòrta de Mistral a respèct de la chausida ortografica que Roumanille voliá impausar e que, fin finala, acceptèt.
Se faguèt pas sensa un darrier combat de rèire-garda coma lo verifica sa correspondància amb Achille Mir. A ! Leis « canestellos routo’ e leis paniers traucats » de sa premiera motura de Mirèio, sensa parlar aquí dei « r » de l’infinitiu, dei « t » dau participe passat e dei « s » dau plurau.
Pasmens, es de bòn saupre qu’es, entre lo Congrès d’Arles, en 1852, e lo Roumavàgi dei troubaire, as Ais, l’an d’après, que se pausèt aquela question tilhosa e que Roumanille capitèt d’impausar sa concepcion a Mistral. Aqueu dilèma, qu’auriá degut èstre tot bèu just subjèct de discutida de salon entre lingüistas ò simples afogats de la lenga, es d’efècte, au centre dau debat, e mai aquelei que nos vòlon de mau, pretendan que la question es segondària. Aquò precisat, se pòu pas parlar de Mistral e de la grafia mistralenca (romanilhenca ?) sensa tornar sus la dobtança de Mistral.
Despuei la grafia arcaïsanta mai coerenta dei trobadors mai ò mens codificada a l’entorn d’una koiné, leis escrivans dei sègles XVI a XVIII s’esvartèron, cadun escrivant de son biais. D’unei filològs, conscients d’aquò, avián publicat de diccionaris : Achard en 1795, Garcin en 1823, Avril en 1839 et subretot Honnorat entre 1840 et 1848 que vist l’importància de son obratge, puslèu enciclopedic, aguèt coma avèm dich, una influéncia dei gròssas sus Mistral quand entamenèt son Tresor dóu Felibrige.
Oblidem pas jamai que Mistral aviá una vision quasi missionària de la lenga e que, dedins, li gropava l’ensems dei País d’òc. Aquesta vision, segur, lo menava a pantaisar, per aquest ensemble, a una adaptacion de son sistèma ortografic. Se saup, ara, çò que ne’n resultèt, l’Escolo Gaston Phoebus estent la darniera a resistir avans que la grafia alibertina s’impausèsse quasiment de pertot a l’oest de Ròse. Es ansin que leis anti-occitanistas, aquelei que recampats dins çò que Claude Mauron sòna la « Vendée provençale » (cf. in Mistral Ed. Fayard 1979) - lo triangle sacrat Arles, Malhana , Avinhon -, an farlabicat, una mena de mitologia a l’entorn de Mistral. Per elei, aquel concèpte seriá estat degut qu’a sa volontat d’adaptar sa grafia a l’ensemble occitan. Aquest caractèr reductor pareis en contradiccion totala amb çò que totjorn escriguèt Mistral e, d’efèct, pòu èstre considerat coma una escòrna an aquel òme que, d’un autre latz, adoran coma un Dieu. Pasmens, se pantaiavam un pauc... ! Imaginam que Mistral aguèsse pas seguit Roumanille, qué seriá dóç d’èstre occitan (coma dison) en Provença !
Çò que per nautres, Provençaus, rèsta fondamentau e mai la question de la grafia siegue importanta e causa permanenta de conflictes, demòra en cò de Mistral, sa concepcion moderna de l’espandiment de la lenga, de son espaci geografic. Dins una letra a son amic Bonaparte-Wyse, escriguèt : « ... la Provence, le Midi, qui forme le tiers ou le quart (de la France)... », mostrant ansin que, per eu, Provença e Miegjorn (que li dison ara Occitània) an exactament la mema significacion : « Dis Aup ei Pirenèu e la man dins la man... ».Mantun còp, Mistral confirmarà que lengo prouvençalo, lengo dóu Miejour o lengo d’O designan una soleta lenga.
Sufís de tornar legir Discours e dicho e de ne’n reprendre quauquei citacions :
Nautre, en plen jour
Voulèn parla toujour
La lengo dóu Miejour,
Vaqui lou Felibrige.
ò encara
Eh ! bèn, nàni ! despuei Aubagno
Jusqu’au Velai, fin-qu’au Medò
La gardaren riboun-ribagno
Nosto rebello lengo d’O !
Tornam mai au Tresor dóu Felibrige que, per nautres, pòrta la respònsa la mai clara ai doas questions de la chausida ortografica e de l’espaci geografic de la lenga qu’aquò illustra perfectament la vision modèrna per pas dire modernista de Mistral.
Se pòu concèbre que, per la grafia, aguèsse chausit d’escriure dau biais fonetic, que cresiá lo mai simple, per fin d’èstre legida per lo mai de monde possible e Simon Calamel, dins son libre La langue pour étendard, mòstra ben aquela volontat en sotalinhant l’importància de la pròsa d’Armana que, per èstre pas d’auta literatura, coneissiá pasmens d’autentics succès popularis.
Après d’aver trancat, Mistral aderèt en plen a la chausida vouguda per Roumanille e se mandèt dins l’elaboracion de son famós Tresor dóu Felibrige que, mai encara que Mirèio, resuma sa personalitat e subretot son rapòrt a la lenga. Ges d’obratge d’aquela importància es portaire d’una tala richessa dialectala. Se coneis ges d’autre exemple qu’illustra tant clarament sa concepcion d’una lenga naturala que son discors sus l’Empèri dóu Soulèu, fach a l’Acadèmia de Marselha, lo 25 de novembre de 1882 : « Que nous reproche-t-on encore ? On reproche à notre langue de présenter des variantes, autant de variantes qu’il y a de centres de population. C’est la tout simplement une question de dialectes. Il y a deux sortes de langues, les langues académiques et les langues naturelles. ».
La metafòra que seguís aquela citacion, evocant la grèça antica, es mai que mai luminosa : « L’ancienne langue grecque était une langue naturelle, et comptait autant de dialectes que de villes principales. Homère, Pindare, Sapho, Platon, ont tous écrit en grec, mais ils l’ont écrit chacun comme ils le parlaient dans leur région. Cela ne les empêcha pas d’avoir réalisé, des chefs-d’œuvre.
« Un jour, il est vrai, la langue grecque devint une, quand le roi Alexandre eut détrôné la liberté. Mais, à partir de là, la littérature grecque tomba aussi en décadence. ».
Que se contunha, a l’ora d’ara, en Provença, d’opausar lei tenents de l’una ò l’autra grafia que son ben presentas dins son Tresor dóu Felibrige a quauqua ren de suicidari, tant es simple de passar d’una grafia a l’autra. Per aquò faire, siatz convidats a legir lo remarcable prefaci de Guiu Martin dins lo diccionari provençau-francés que lo CREO-Provença ven de publicar vèrs Edisud, as Ais, e tanben lo tablèu comparatiu que seguís.
*
L’ambigüitat de Mistral a rèspect de la politica.
Aqueu subjècte es tilhós nombrosas son leis interpretacions possiblas. Se porriá parlar de mesfisança e mai de coardisa davant lo refús de Mistral de s’engatjar politicament, en 1907 subretot. A la cima de sa glòria, nombrós foguèron aquelei que lo butèron a se presentar per deputat, assegurats qu’èran de son eleccion. Diguèt totjorn de non.
Segur qu’en 1848, joine estudiant de 18 ans a la Facultat de Drech d’Ais, s’èra engatjat d’a fons per lei Republicans. Son poèma es sensa equivòca :
La liberté va rajeunir le monde ;
Guerre éternelle entre nous et les Rois...
Du sang, si l’on veut être libre !
Car du sang généreux jaillit la liberté !
Oblidem pas que per assegurar la promocion de Mirèio, aguèt besonh de Jean Reboul e deis autoritats religiosas nimesencas per se dedoanar ais uelhs dei Calotins d’Avinhon que li perdonavan pas seis idèas republicanas nimai quauquei libertinatges dins son poèma : A ! lei famós pimparins dins lo jounhet de Mirèio !
Ja escalustrat, restarà tot de lòng de sa vida, mesfisant davant la politica, conscient qu’aqueu monde laissava ges de plaça a l’amatorisme, tanpauc a una forma de puretat, Mistral, coma la màger part dei Romantics se pensava que lo ròtle essenciau d’un poèta, en aquest domèni, èra de guidar lo pòble e tanben d’èstre un baile que mòstra ai governants la draia de seguir. Aquò precisat, complèx foguèt sus aqueu ponh l’evolum de sa pensada. Espantat coma son paire lo foguèt davant leis excès de la Revolucion, regetèt d’a fons la Comuna e mai son ideau republican : « plus je vois cette doctrine - la démocratie - se répandre, plus je deviens aristocrate », per lei memei rasons que lo menèron a sostenir Badinguet e le parti de l’ordre : « Napoléon n’a pas d’homme en France qui lui souhaite plus de bien que moi ». Fasent referéncia ais eleccions en Espanha - Balaguer elegit just e just, Quintana batut - escriguèt : « Cela prouve qu’un poète qui se mêle de politique met le pied dans le guêpier. »
Enfin en 1898, en plen afaire Dreyfus, bensai per se revenjar de Zola que foguèt pas totjorn tendre amb eu dins sei cronicas literàrias, prenguèt lo partit deis anti-dreyfusards e donèt sa signatura a la Ligue du Midi.
Pasmens, quauqueis escrichs foguèron lo rebat de sa confusion coma o pròva dos poèmas antinomics : l’un dedicat a una Carlista espanhòla, Dòna Maria de las Nieves, l’autre a una pasionaria de la Comuna, Rose Bordas (de Montèus).
Lei presas de posicion de Maurras lo confortèron dins l’idèa qu’aqueu monde èra pas sieu, que se li retrobariá jamai, qu’èra fach per aquò. Li es sovent reprochat d’aver tot dich e mai son contrari, d’èstre reialista ò republican, de drecha ò de senestra segon leis epòcas, partisan de la Republica ò de l’Empèri, d’efècte sa repugnança a s’engatjar sus aqueu terren, se metèm a despart son afogament de 1848, tot aquò s’apren a un besonh de s’aparar d’un univers que mestrejava pas e que mestrejariá jamai. Rastelant large, escriguèt en 1870 : « Le Félibrige ne peut être que girondin, fédéraliste, religieux, libéral et respectueux des traditions. »
Son Psaume à la pénitence, rampèu per lo retorn a l’òrdre data de novembre 1870. En 1907, quand espetèt la revòlta dei Vinhairons, retrobam aquela mesfisança e sa volontat de pas riscar tot çò qu’èra sa rason d’èstre. Voliá pas, dins una batèsta que jutjava mausegura, se non perduda d’avança, metre en perilh tot çò qu’aviá mes una vida a bastir, çò que considerava coma son vertadier combat : son eiretatge literari.
Oblidem pas nimai qu’aviá 77 ans - 2 còps la chifra 7, sacrada en cò de Mistral.
Aguèt per lei vinhairons de mòts que benlèu passèron sa pensada, disent que s’agissiá « de revendications sans nationalité de marchands de vin », e mai dins un telegrama lei qualificava puei de « Patriotas ». D’efècte, voliá subretot pas córrer la risca d’èstre pres dins un engrenatge que porriá plus se’n escapar. Pasmens, son atge explica pas tot, qu’aquela mesfisança, à respècte de la politica foguèt tota sa vida una constanta. Ja, dins la pontannada de la creacion dau Felibritge, l’aviá exprimida en esvartant, per crenta d’èstre accusat de separatista, son amic Eugène garcin que veniá de publicar Français du Nord et du Midi. Parier après la publicacion de Calendau, en 1867, quand escriguèt le Tambour d’Arcole, l’annada seguenta.
Es ben aquela sentida, aquela intuicion que lo butèron a pas se mesclar, en 1909, a la Santa Estèla de Sant Gèli, de la destitucion de Pèire Devoluy qu’en 1907, aviá agut aquelei fòrtei paraulas : « Calendau a été trahi par son père ! », après d’aver suplicat Mistral d’anar a Montpelhier sostenir la manifestacion dei Vinhairons. Sabiá lo terren dangeirós e la risca gròssa maugrat l’estima que portava au Capolier que s’èra, eu-meme, chausit.
Mistral refusèt totjorn çò que dirián ara la politica politiciana e que nomava la politico empurarello, qu’aquò l’empachava pas d’èstre un fin analista de la causa, e de li veire clar, quand s’agissiá de defendre çò que li semblava essenciau, a l’autor de son talent, coma lo raprochament occitano-catalan ò la reconeissença d’una identitat, d’una lenga ò d’una cultura.
Amb un sègle e mieg d’avança, èra un pledejat remirable, prefiguracion vertadiera d’una Euròpa en devenir. Basta d’evocar lo famós discors de sant Romieg de Provença, ai felibres catalans lo 9 de setembre de 1868 : « Çò que voulèn ? escoutas-me... ». Prudent, lo concluava coma faguèt mantun còp, per la referéncia costumiera a la « Franço, nostro maire. ». Totjorn en 1888, faguèt parier dins sa dicho sus l’Empèri dóu Soulèu que li gropava Itàlia, Espanha e Romania. Tala vision larja non podiá èstre que la marca d’un òme en avança sus son temps e lo fach que li mencionava que de país latins s’explica per la desfacha de Sedan, encara pròcha dins l’esperit dau monde.
Podèm, sensa faire parlar lei mòrts, afortir que Mistral seriá, encuei, europèu e non pas soberanista. Claude Mauron a rason, probable, quand ditz que Mistral èra mai geopolitic que politic. D’efèct, èra un visionaire incontestable.
*
Conclusion.
Dins aqueu darnier chapitre, veirem mai son rapòrt a una lenga que lo monde, païsans, obriers, mai tanben borgés coneissián e qu’èra encara la lenga de la vida vidanta. L’immensa coneissença que Mistral aviá de la diversitat dialectala fa pensar que, segon l’endrech onte se trobava, en País d’òc, podiá s’exprimir dins lo parlar locau e de segur pas coma escriguèt son òbra, en rodanenc literari. Podèm assegurar qu’ara, se trufariá a l’espectacle d’Escolo felibrenco marselhesas, varesas ò aupencas, aprenent a sei escolans lo sota-dialècte rodanenc.
Seriá interessant d’imaginar çò que seriá l’avejaire de Mistral, se viviá a nòstra epòca. Seriá-ti provençalista ò occitanista ?
Avans que de parlar de modernitat, nos sembla important de relevar lo caractèr intemporau de son òbra, de Mirèio a Calendau en particular. Lei tèmas tractats son eternaus e i a dins Mirèio quauqua ren de Shakespeare e un parallèl evident amb Romeo et Juliette - es lo tèma de l’amor impossible - coma i a de contemporan dins la volontat regionalista e tanpauc anti-jacobina de Calendau. L’auçada d’una sentida identitària es francament premonitòria. Retrobarem aqueleis idèas dins le manifeste régionaliste (d’Amouretti et de Maurras), en 1892. Tractar tot de lòng de son òbra de problèmas intemporaus es ben la marca d’un esperit modèrne dins son accepcion non passeista e l’utilisacion coma decòr deis Aupilhas, de la Crau e de la Camarga per Mirèio ò de Cassis e dau rèire-país per Calendau son de segur pas d’aspècts localistas ò reductors de son òbra. Pòdon pas mascar l’enauçament de la pensada nimai la vision universala de Mistral. Es qu’aquelei païsatges evocan pas la Grèça antica, aquela d’Omèr, e mai pòdon donar l’illusion d’un paradis perdut ? Robert Lafont, parlant de Calendau, illustra ben aquela problematica : « ...Calendal a été écrit dans un esprit de très grande généralité, quoi qu’on en pense. Sa destinée ne fait que commencer. Quant à l’action provençale de ce temps-là, cela, c’est une autre histoire. L’Histoire. Sans la poèsie. »
Cavam un pauc sus un costat particular de la personalitat de Mistral : sa totala ambigüitat dins son apròcha de la frema que tròba son encausa dins sei rapòrts amb sa maire Delaïdo.
La Majorala Mirèio Durand, dins lo filme Mistral, escrich per Jean-Pierre Belmon e realizat per Alain Glasberg, mòstra ben tot çò que i aviá de treble per pas dire de treblant dins aqueu liame fòrt, quasi carnau entre Frederic e sa maire. Foguèt pas sensa influéncia dins sa maduretat, e afortís la tèsi que sei passions èran puslèu platonicas e que s’agissiá mai d’una quista, de fes, sensa espèr d’un idèu inaccessible que la simpla desirança d’una ligason coma s’entend a l’ora d’ara. Amb lei fremas, cercava subretot la beutat, l’esclat, de còp l’osmòsi intellectuala e lo partatge d’una mema passion per la poesia.
Aquela quista, de fes, s’esperlongant sus d’annadas coma a mostrat sa correspondéncia amb Valentine Rostand, l’acaparava en plen mai Mistral, tot trebolat que foguèsse, se laissava pas desturbar maugrat de periòdes de silenci literari e restava en fasi amb sa tòca valent a dire l’aparament de la lenga.
Un fach autrament significatiu es de relevar en cò de Mistral. Tòca a l’essenciau e permet d’afortir sensa equivòca sa modernitat. Quand legissètz La Coumtesso ò lo sirventés Ai poètas catalans e que transpausatz aquelei dos poèmas ai discussions europèas d’ara sus l’adopcion de la nòva Constitucion, siatz estonats de veire quant son actuaus. Li siam d’a fons, partejats entre sobeiranistas que vòlon ren largar, federalistas moderats desirant mai d’autonomia dins un quadre que resta aquèu de la nacion, d’autres enfin pantaisant d’un separatisme totau, cap a l’independéncia.
Mistral a l’evidéncia seriá estat moderat, son audaça estent còntra-balançada per son estacament a la Maire Patria. Una nòta de Calendau afirma, segon Robert Lafont, que lei populacions dau Miegjorn - l’Occitània ? - èran « prêtes à former un Etat des Provinces-Unies » mai qu’aurián jamai vougut que la fusion amb lo Nòrd « allât au-delà de l’état fédératif ».
Aquí se concebe aisat lo fons de la pensada mistralenca mai lo mèstre de Malhana serà encara mai clar dins una letra mandada a Bonaparte-Wyse lo 1er de març de 1865 e que publicarà Jules Veran dins La Jeunesse de F. Mistral.
Serà nòstra conclusion : « ... Si le cœur de nos vaillants amis avait battu à l’unisson du mien sur la question provençale, nous aurions peut-être accompli quelque chose... Nous aurions préparé, accéléré le mouvement fédératif qui est dans l’avenir. Non pas que j’ai l’idée niaise de rêver une séparation d’avec la France. Les temps futurs sont à l’union, non à la séparation. Mais aussi et surtout ils sont à la liberté, à la liberté des races, des cités, des individus, dans l’harmonie... N’est-il pas évident pour tous ceux qui réfléchissent que l’Europe - même en conservant ses rois et ses ducs et ses empereurs - court à l’union républicaine. Si, au conseil des amphictyons européens, la France était représentée par 30, la Provence, le Midi, qui forme le tiers ou le quart de ces 30 unités, aurait donc 10 voix ou 7 voix au chapitre. Et voilà tout. Mais les félibres se moquent de cela comme de l’an 40. - Seulement, comme rien d’inutile ne se produit en ce monde, je suis convaincu qu’à un moment donné, de cette semaille (sic) littéraire et linguistique naîtra quelque homme de génie pour en tirer parti. La terre des Mirabeau, des Thiers, des Garibaldi, ne jettera pas, toujours au service de ses voisins, la sève géniale de ses fils. Amen ! »
Lei Jean Monnet, Paul-Henri Spaak, Robert Schuman e Alcide de Gasperi son venguts.
Sabètz la seguida !
Un pauc per provocacion, vos avèm pausat la question : encuei, Mistral seriá-ti provençalista ò occitanista ?
Question estupida, completament caluda !
Òme modèrne, Mistral seriá tot simplament europèu !
Joan Saubrement - UOE Nimes lo 06/07/2004


text:
Dens l’encastre de la soa recerca permanenta pedagogica lo Confederacion Calandreta qu’organizè lo 1er de deceme un dia de formacion taus regents e professors d’Occitània tota.
Los associatius de las Calandretas deu Lis e de Biost (Calandreta aussalesa) que profieitan d’aqueste dia tà har ligam entre los calandrons de las duas escòlas e los perméter de passar un dia deus bons, dens la lenga, pendent que las regentas èran a l’escòla…
De mei, qu’èra un dia de nèu ! Alavetz que cambièm lo programa. A la debuta qu’avèvam previst de tots partir tau Benon. Finaument, sonque los grans deu Lis qu’anèn tà Biost juntar los amics de l’auta Calandreta de la Vath d’Aussau. Haut ! Raquetas de nèu dab David Bordes e Pierre Vidal après ua « revision » de las consignas dab Salomé, ua grana ! Seguit d’un repeish « de la part invèrsa » en çò de « l’Auberge chez Trey ». Començar per la glaça, acabar peus pesquits ! Lo tot en minjar dens lo veire e béver dens l’assieta !
Après aquò, un temps tranquile a la Calandreta de Biost, e endavant tà passar un moment dab los asos de Pierre. Quin beròi dia, quin beròi dia avem viscut com dit la cançon. Mercés a tots !


text:
kliafp
abris de jardin leclerc luxury metal hi abri de jardin en bois centre leclerc.
abris de jardin centre leclerc beau fr abri pas cher brico, abris de jardin brico leclerc abri bois metal bati,abris de jardin brico leclerc abri bois table trendy,abri de jardin metal brico leclerc a s en bois abris e,plans e a deals pour abri de jardin metallique leclerc abris brico en bois pas cher,abri de jardin en bois brico leclerc pas cher metal,abri de jardin metal brico leclerc unique metallique,abris jardin brico leclerc abri de metal ,abri de jardin e leclerc brico metal abris 10m2,abri de jardin bois brico leclerc abris metal en trait.


text:
Fernando Alonso
Fernando Alonso Díaz (n. en 1981) es un pilòt espanhòl de Formula 1 que demòra actualament en Oxford e milita a l'equipa Renault F1.
Filh de José Luis Alonso e Ana Díaz. Fins l'an 2000, estudièt al Institut Leopoldo Alas Clarín de San Lázaro, moment en lo qu'abandonèt los estudis a causa de los sieus compromises esportius.
Biografia[modificar | modificar la font]
Fernando Alonso nais a Uviéu un 29 de julhet de 1981. Dempuèi fòrça pichon sabiá que lo sieu futur anariá ligat al automobilisme. Comencèt a pilotar amb 3 ans, edat que li comencèt a el a condusir karts, l'escor melhor, segon Ayrton Senna e Michael Schumacher, per la Formula 1.
O a ganhat tot en divèrsas categorias de karts. Es tricampion de Espanha, vicecampion de Euròpa e campion del mond en 1996.


text:
Tèrra Mejana
La Tèrra Mejana ((en)Middle-earth) es lo luòc ont se debanan fòrça recits de l'escrivan britanic J. R. R. Tolkien. Lo tèrme ven de la traduccion de l'anglés mejan middel-erde, eissit del vielh anglés middangeard. Tolkien la descriu explicitament coma essent la nòstra Tèrra, mas dins un passat fictiu. Estima que la fin de l'Edat Tresena se situa gaireben 6 000 ans abans la nòstra epòca[1].
L'istòria de la Tèrra Mejana es divisit en Edats. Los romans Lo Hobbit e Lo Senhor dels Anèls se situan a la fin de l'Edat Tresena del Solelh, alara que Lo Silmarillion conta la creacion del Mond e tracta subretot dels eveniments de l'Edat Primièra.
Somari
- 1 Concepcion istorica del tèrme
- 2 Originas de l'emplec del tèrme per Tolkien
- 3 Geografia
- 4 Utilizacions ulterioras
- 5 A l'entorn d'aquel univèrs de ficcion
- 6 Notas e referéncias
- 7 Ligams extèrnes
Concepcion istorica del tèrme[modificar | modificar la font]
Mitologias nordicas[modificar | modificar la font]
Dins los ancians mites germanics e nordics, l'univèrs es compausat de nòu « monds » fisics ligats de biais incertan. Segon una version, set monds se trapavan sus una mar encerclanta: los païses dels Elfs (Álfheim), dels Nans (Nidavellir), dels Dieus (Ásgard e Vanaheim) e dels Gigants (Jötunheim e Muspellheim). D'autres plaçan aqueles set monds dins los cèls, dins las brancas d'Yggdrasil, « l'Arbre del Mond ». Dins los dos cases, lo mond dels Òmes (conegut jols noms de Midgard, Middenheim o Middle-earth) se trapa al centre d'aquel univèrs. Bifröst, lo pont de l'arc del cèl, liga Midgard a Asgard. Hel, lo reialme dels mòrts, se trapa jos Midgard.
Etimologia[modificar | modificar la font]
L'expression Middle-earth foguèt pas inventada per Tolkien. Aparéis dins l'anglés modèrne naissent[2], venent del mot de l'anglés mejan middel-erde (pròche de l'alemand (de)Mittelerde), el meteis eissit de l'anglosaxon middanġeard (amb un g doç, que se prononcia coma un y[3]). Lo mot middangeard aparéis mai d'un còp dins lo poèma Beowulf.
Middangeard ven d'un mot germanic ancian, e possèda doncas d'equivalents dins las lengas parentas del vielh anglés, coma lo noroèc Miðgarðr, eissit de la mitologia nordica, transliterada en anglés modèrne jos la forma Midgard.
A l'epòca de l'anglés mejan, middangeard es escrich de biais diferents: middellærd, midden-erde o middel-erde. Aquelas variacions ortograficas an pas d'influéncia sul sens general del mot, que demora « claus del mitan » e non pas « tèrra mejana »[Nota 1]. Mas, middangeard es comunament tradusit en « tèrra mejana », tendéncia seguida per Tolkien.
Originas de l'emplec del tèrme per Tolkien[modificar | modificar la font]
Tolkien considèra lo concèpte de middangeard coma un emplec particular del mot grèc ancien oἰkouuέvn / oikouménê (« tèrra abitada ») (que donèt lo mot ecumenic). Tolkien explica qu'atal emplegat, l'oἰkouuέvn es « lo mond abitat pels òmes »[4], es a dire lo mond fisic ont l'òme viu e complí sa destinada, al respècte dels monds invisibles que son, par exemple, lo paradís o l'enfern.
- « La Tèrra Mejana es pas [...] de la meuna invencion. Es una modernizacion, o una alteracion [...] d'un tèrme ancian designant lo mond abitat pel Òmes, oikoumene : mitan per que es vagament figurada coma plaçada entre las Mars encerclantas e (dins l'imaginacion del Nòrd) entre la glaça al nord e lo fuòc al sud. V. anglés middan-geard, mejan a. midden-erd, middle-erd. Fòrça criticas semblan creire que la Tèrra Mejana es una autra planèta[1] ! »
Tolkien encontrèt le tèrme middangeard dins un fragment vielh anglés qu'estudiava en 1914 :
- « éala éarendel engla beorhtast / ofer middangeard monnum sended. »
« Salut Éarendel, mai brilhant dels anges / en dessús de la tèrra al mitan dels òmes enviat. »
Aquela citacion ven del segond dels fragments que demoran del Crist de Cynewulf. Lo nom Éarendel es a l'origina de la creacion d'Eärendil, personatge d'importança majora dins la mitologia del Silmarillion, qu'aparéis dins un poèma escrich per Tolkien vèrs setembre de 1914[5]. La primièra version d'aquel poèma fa referéncia a « la marge del mond del mitan » (the mid-world's rim)[6].
Pasmens, l'expression « Tèrra Mejana » es pas emplegada per Tolkien dins los primièrs escrichs al subjècte son mond imaginari, que siá dins los Contes perduts dels ans 1920 o Lo Hobbit, publicat en 1937. Tolkien comença a l'utilizar sonqu'a la fin dels ans 1930, dins de tèxtes coma l'Ambarkanta o los Annals del Valinor, a la plaça de las expressions « Tèrras Grandas » (Great Lands), « Tèrra Exteriora » (Outer Lands) e « Terres Citerioras » (Hither Lands) que descrivián fin alara aquela zona dins sos recits.
En quenya, la Tèrra Mejana es nomenada Endórë o Endor[Nota 2] e en sindarin, Ennor.
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo tèrme « Tèrra Mejana », al sens estricte, designa totas las tèrras d'Arda a l'èst de Belegaer, la Mar Granda de l'oèst, que la mapa del Senhor dels Anèls presenta que la partida nòrd oèst. Las solas mapas de la man de Tolkien representant la Tèrra Mejana dins son ensems son d'esboces dificils a dechifrar datant dels ans 1930, publicat per son filh Christopher dins La Formacion de la Tèrra Mejana, quatren tòm de l'Istòria de la Tèrra Mejana. Una d'aquela presenta de semblanças claras amb la geografia terrestra: se vei, al sud del Beleriand, un vast continent qui remembra l'Africa, puèi, anant cap al nòrd èst, doas peninsulas qu'evòcan Arabia e Índia, una misteriosa « Tèrra Sorna » (Dark Land) recobrissent Antartida e Austràlia[7]. L'esbòç utilizat per la geografa Karen Wynn Fonstad per sas mapas generalas de la Tèrra Mejana a las Edats Primièra e Segonda, mas fa contradiccion amb de tèxtes mai tardièrs de Tolkien, coma al subjècte de la mar de Rhûn[8].
Evolucion[modificar | modificar la font]
La geografia originala d'Arda es desconeguda, fòra del grand lac qu'abriga l'illa d'Almaren, demora dels Valars. Aquela configuracion desaparéis quand Melkor destrusís las doas lampas, Illuin e Ormal, qu'illuminavan lo mond: Almaren es alara destruida e doas mars apareisson: la mar d'Helkar al nòrd e la mar de Ringil al sud. La mapa IV de l'Ambarkanta presenta lo mond al moment, après que los Valars retirèron al Valinor e que Melkor fondèt sa fortalesa, Utumno, dins lo nòrd. S'i vei la Tèrra Mejana presa entre doas oceans, a l'oèst e a l'èst, e parcorrida de grandas serras d'axe nòrd sud: los Monts Blaus al nòrd oèst, los Monts Roges al nòrd èst, los Monts Grises al sud oèst e los Monts Jaunes al sud èst. Cuiviénen, ont se desrevelhan los Elfs, es indicat coma situat sus la riba orientala de la mar d'Helkar, una concepcion que contredich de tèxtes ulteriors e qui fan de Cuiviénen un lac independent.
Après lo desrevelh dels Elfs, los Valars decidisson d'intrer en guèrra contra Melkor per liberar la Tèrra Mejana de son influéncia. La guèrra se deabana al nòrd oèst de la Tèrra Mejana, e aquela region, que vendrá lo Beleriand, es fortament marcada pels combats titanescs que s'i debanèron. Pasmens, lo passatge dels Valar a un efièch benefic sul Beleriand: permet a la region de sortir du sòm introduch per Yavanna e los arbres e las flors i torna butar encara melhor.
A la fin de la Primièra Edat, una segonda intervencion des Valars contra Melkor, vengut Morgoth, ravatjèt lo Beleriand al punt qu'aquel es aprigondit dins la aigas de Belegaer, levat sa partida mai orientala, que ven lo Lindon, e d'illas escampilhada, que Tol Fuin e Himling[Nota 3].
Un darrièr cataclisme se debana a la fin de l'Edat Segonda, alara los Númenórèus ensanjan d'envasir lo Valinor. Eru interven alara e obrís un gigantesc gorg al fons de la Mar de l'oèst, qu'aprigondit Númenor e la flòta d'Ar-Pharazôn. Lo mond, fins alara plan, ven esferic. Aquela catastròfa tanben toquèt la Tèrra Mejana, que las còstas tornan èsser un pauc dessenhadas: per exemple, Pelargir, qu'es un pòrt costièr, vei la mar s'alunhar de qualques lègas, alara que l'illa de Tol Falas es gaireben destruïda.
Correspondéncias amb la geografia terrestra[modificar | modificar la font]
Dins lo prològ del Senhor dels Anèls, Tolkien descriu la region ont vivon los Hobbits coma « lo nòrd oèst del Mond Ancian, a l'èst de la Mar », çò que daissa suggerir un ligam amb lo nord oèst d'Euròpa, lo Mond Ancian. Pasmans, coma o ditz dins sas letras, las geografias correspondon pas, e a pas concebut la Tèrra Mejana per que corresponde a la geografia vertadièra:
- « Al subjècte de la forma del mond de l'Edat Tresena, ai plan paur que siá estat concebuda « per l'istòria » e non seguent la geologia, o la paleontologia[9]. »
- « […] se s'agissiá d'« Istòria », seriá dificil de far concordar aquela geografia e aquels eveniments (o « culturas ») amb las informacions, arqueologicas e geologicas, que possedam al subjècte de la region mai pròcha o mai alunhada de çò que se nomena ara Euròpa — pasmens que la Comtat, per exemple, siá explicitament presentada coma avent fach partida d'aquela region. Auriái podut far coïncidar las causas amb mai de versemblança, s'aquela istòria aviá pas estada fòrça tròp desvelopada quitament abans qu'aquela question me venga a l'esperit. Soi pas segur qu'i auriá fòrça de ganhar […][1] »
Dins una autra letra, establí de correspondéncias de latituds entre Euròpa e Tèrra Mejana:
- « L'accion d'aquela istòria se debana dins lo nòrd oèst de la « Terre Mejana », a una latitud equivalent a aquela de las còstas d'Euròpa e de las ribas del nòrd de la Mediterranèa. […] Se plaçam Hobbitevila et Fonscomba (cossí o concebi) a quicòm près a la latitud d'Oxford, alara Minas Tirith, 1 000 km mai al sud, se trapa a quicòm près a aquela de Florença; las bocas de l'Anduin e Pelargir, l'anciana ciutat, a aquela de l'anciana Tròia gaireben[10]. »
Utilizacions ulterioras[modificar | modificar la font]
D'elements du Fossat de Rockall (baçin sedimentari situat a l'Oèst d'Irlanda) foguèron oficialament nomenats segon l’òbra de Tolkien. Sus las mapas d'aquela zona los elements seguents: Eriador Seamount, Rohan Seamount, Gondor Seamount, Fangorn Bank, Edoras Bank, Lorien Knoll, Isengard Ridge[11].
A l'entorn d'aquel univèrs de ficcion[modificar | modificar la font]
- Inspiracions
- Personalitats importantas
- J. R. R. Tolkien: autor dels romans qu'es eissit lo mond imaginari.
- Christopher Tolkien: filh de J. R. R. Tolkien, editèt fòrça òbras inacabada de d'aquel darrièr.
- Convencions e eveniments, las reünions, manifestacions dels pasionats del mond imaginari.
- Per escasença: Oxonmoot
- Univèrs de ficcion semblables, fòrça Jòcs de ròtle e Videojòc de ròtles se debanan dins un univèrs que s'inspira d'aquel de la Tèrra Mejana:
- World of Warcraft
- Warhammer
- The Elder Scrolls
- Dungeons & Dragons
- Das Schwarze Auge
- Lo Jòc de ròtle de las Tèrras Mejanas qu'utiliza un sistèma simplificat inspirat de Rolemaster
- Lo Jòc de ròtle del Senhor dels Anèls jòc de ròles inspirat dels films de Peter Jackson
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
Notas e citacions[modificar | modificar la font]
- ↑ -geard (noroèc garðr) significa entre autres « cort » o « enclaus », alara que -erde (noroèc jörð) significa « tèrra »
- ↑ Lo nom es utilizat per George Lucas per batejar la luna forestièra d'Endor.
- ↑ Seguent una mapa de J. R. R. Tolkien, que situa Tol Fuin e Himling al respècte del Lindon.
Referéncias[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
incorrècta ;
pas de tèxte per las referéncias nomenadas
jrrt-211.


text:
Prosper Mérimée
Prosper Mérimée (París, 28 de setembre de 1803 - Canas, 23 de setembre de 1870), autor, istorian e arqueològ francés. Sa novèla Carmen es basada sul celèbre opèra Carmen.
Biografia[modificar | modificar la font]
Estudièt lo Drech e de lengas: grèc, arabi, anglés e rus. Foguèt un dels primièrs traductors de nombroses libres de lengua russa en francés. Mérimée li agradava lo misticisme, l'istòria e l'ocultisme. Foguèt influenciat per las istòrias de ficcion popularizadas per Sir Walter Scott e per la crudeltat e los dramas psicologics d'Aleksandr Pushkin.
Sovent las istòrias que conta son plenas de mistèri e se passan fòra de França; Espanha e Russia son sas fonts d'inspiracion. Viatjèt en fòrça ocasions en Espanha, que daissèt de testimònis escriches dins d'articles de costumas e cartes e s'i faguèt amics e i tenguèt amants.
En 1830 encontrèt en Espanha la comtessa Eugenia de Montijo amb que entretenguèt una granda amistat. Quand la filha d'aquela venguèt en 1853 l'emperadora Eugenia de França amb son maridatge amb Napoleon III, arribèt a èsser nomenat senador.
En 1834 succediguèt a Ludovic Vitet coma inspector general dels monuments istorics. Conservèt aquel emplec fins a 1860, e per aquel exercici viatjèt fòrça en França e a l'estrangièr.
En 1844 foguèt nomenat membre de l'Acadèmia francesa.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Cromwell (1822).
- Le Théâtre de Clara Gazul (1825)
- La Guzla (1827)
- La Jacquerie (1828)
- Chronique du règne de Charles IX (1829)
- Mateo Falcone (1829)
- Mosaïque (1833)
- Notes de voyages (1835-40).
- La Vénus d'Ille (1837)
- Colomba (1840)
- Carmen (1845)
- Lokis (1869)
- Le chambre bleue (1872)
- Lettres à une inconnue (1874)


text:
Mercat
Un Mercat, en economia, es un ensemble de transaccions de procediments o d'escambis de bens o servicis entre d'individús. Lo mercat fa pas referéncia dirèctament al benefici o a las entrepresas, mas simplament a l'acòrdi mutual dins l'encastre de las transaccions. Aquelas pòdon aver coma participants d'individús, d'entrepresas, de cooperativas, d'ÒNG, entre d'autres.
Lo mercat es tanben l'environament social (o virtual) que dona las condicions per l'escambi. En d'autres mots, se deu interpretar coma l'institucion o organizacion sociala que los ofreires (productors, vendeires) e demandeires (consomators o crompraires) d'un tipe detereminat de ben o servici, dintran dins una estrecha relacion comerciala per de realizar de transaccions comercialas.
Los primièrs mercats de l'istòria foncionavan mejançant lo tròc. Après l'apareisson de la moneda, comencèron a se desvolopar de còdis de comèrci que, en darrièra instància, ne resultant las entrepresas modèrnas nacionalas e internacionalas.
A mesura que la produccion aumentava, las comunicacions e los escambis comencèron a exercir un ròtle mai important dins los mercats.
Una definicion de mercat segon lo marqueting: Organizacions o d'individús amb de besonhs o de desirs qu'an la capacitat e qu'an la volontat per crompar de bens e de servicis per satisfar los sieus besonhs.
Somari
- 1 Diferentas definicions
- 2 Tipes de mercats
- 3 Mercat de concurréncia perfiècha
- 4 Mercats de concurréncia imperfiècha
- 5 Noms e de tipes de mercat
- 6 Lo Mercat segon lo Marqueting
- 7 Vejatz anben
- 8 Referéncias
Diferentas definicions[modificar | modificar la font]
- Un mercat es un arrengament que que siá que permet que los crompaires e vendeires obtengan d'informacions e i fagan de negòcis entre eles[1]
- Un mercat es un mecanisme mejans que los crompaires e de vendeires interagisson per determinar lo prètz e d'escambiar de bens e de servicis.[2]
- Un mercat es un grop de crompaires e vendeires d'un ben o servici en particular.[3]
Tipes de mercats[modificar | modificar la font]
Entre las diferentas de classas de mercats se pòdon distinguir:
- Los mercats de detalh e los mercats de gròs o de distributors.
- Los mercats de produchs intermediaris o de matèrias primièras.
- Los mercats de valors (de borsas de valors).
Autra division o classament se pòt far[4]
- Segon lo tipe de bien o servici que s'escambia, podèm parlar de mercats de bens e servicis e de mercats de factors de production. Dins una economia de mercat, los mercats de bens e servicis son aqueles que determinan çò que se deu produire e los de factors respondent als problèmas de saber cossí e per qui produire.
- Segon lo gra de competéncia o de l'estructura del mercat, parlam de mercats concurrencials e non concurrencials. Dins lo primièrs, lo nombre de participants es fòrça naut pas degun a lo poder sus las condicions del mercat, es a dire, prètz e quantitat. Dins los segonds, que lo nombre de participants siá mai redusit o per d'autras causas que seràn explicadas mai tard, unes dels participants dins lo mercat a un cèrt poder sobre la determinacion del prètz e/o de la quantitat.
- Segon lo gra de regulacion, los mercats pòdon èsser liures o regulats. Un mercat es liure quand pas cap d'autoritat contròtla las condicions del mercat, de biais que los participants crompan e vendon liurament, e lo prètz es lo resultat de l'interaccion d'ofèrtas e de demandas. Parlam de mercats intervencionistas o regulats quand lo prètz o la quantitat son determinats per quicòm fòra del mercat.
- Tanben existisson de «mercats negres». Aqueles fan referéncia als mercats que foncionan al marge de la legalitat, que siá que s'escambia de bens e de servicis illegals, o que las activitats que realizadas escapan al contraròtle de las autoritats economicas e son pas comptabilizadas dins lo produch nacional d'un país.
Lo tèrme mercat s'emplega tanben per se far referéncia a la demanda de consomacion potenciala o estimada. Lo concèpte classic de mercat de liure concuréncia definís un tipe de mercat ideal, ont la quantitat dels agents economics en interrelacions, tant los crompaires coma los vendeires, an pas la capacitat de modificar lo prètz (concuréncia pura e perfiècha), se n'es autrament, dins un mercat ont concorrisson un nombre redusit de vendeires, es un oligopòli. Dins lo cas extrèma, a ont la competéncia es inexistenta, se destria lo mercat qu'es contarotlat per un sol productor: un monopòli . Dins totas aquelas situacions i a los productors partejant lo mercat amb una granda quantitat de crompaires, amb paucs o amb pas mai qu'un. Segon l'estructura intèrna, lo nombre d'agents que participan al mercat e lo nivèl de concurréncia, se los pòdon classificar en:
- Mercats de concurréncia pura e perfiècha.
- Mercats de concurréncia imperfiècha.
Mercat de concurréncia perfiècha[modificar | modificar la font]
Totes los mercats son pas eficaces dins lo sens que pas per totes existís de condicions tecnicas requeridas per una concurréncia perfiècha. Los mercats eficaces o de concurréncia perfiècha son aqueles ont existisson fòrça vendeires e crompaires d'un meteis ben o servici que pas degun d'aqueles, agissent independentament, pòt influenciar sus la determinacion del prètz e qu'aquel es donat e fixat per las quita fòrças del mercat.
La concurréncia pura e perfiècha es una representacion idealizada dels mercats de bens e servicis que l'interaccion recipròca de l'ofèrta e la demanda determina lo prètz. Un mercat de concurréncia pura e perfiècha existís quand i a fòrça crompaires e fòrça vendeires, de biais que pas cap de crompaire o vendeire individual exercís una influéncia decisiva sul prètz. Per que se realize, se cal complir aqueles set elements:
- Existéncia d'un grand nombre de ofreires e demandaires. La decision individuala de cadun d'eles realizarà pauc d'influéncia sul mercat global.
- Omogeneïtat del producte. Existisson pas de diferéncias entre los produchs que vendon los ofereires.
- Transparéncia del mercat. Totes los participants an plena coneissénça de las condicions generalas on se reliza lo mercat.
- Libertat d'intrada e sortida de las entrepresas. Totas las entrepresas, quand o desiraràn, poiràn entrar e sortir del mercat.
- Liure accès a l'informacion.
- Liure accès a las ressorças.
- Benefici egal a zero al long tèrme.
L'esséncia de la concurréncia pure e perfiècha fa pas tant reféncia a la rivalitat qu'a la dispersion de la capacitat de contraròtle que los agents economics pòdon exercir al subjècte del mercat. Quand se viòla o se realiza pas una d'aquelas exigéncias de la concurréncia perfiècha se produsís una defalhença de mercat.
Lo foncionament dels mercats en concurréncia perfiècha[modificar | modificar la font]
Dins un mercat liure de restriccions o un mercat de concurréncia perfiècha, l'ofèrta e la demanda dels diferents bens determinan un prètz d'equilibri per cada plan, e a un dich prètz las entrepresas decidisson liurament de la quantitat de produire. Donc, lo mercat determina lo prètz e cada entrepresa accèpta aquel prètz coma una donada fixa sus que pòt pas influir. Quand la demanda d'un produch afectarà pas significativament los possibles produchs complementaris o suplementaris, se poirà definir la corba de demanda e determinar l'equilibri parcial per un mercat d'un ben unic. Amb lo prètz d'equilibri cada entrepresa individuala produirà la quantitat que li indica sa corba d'ofèrta per aquel prètz concrèt. La corba d'ofèrta de cada entrepresa es condicionada per son còst de produccion. (Còst marginal en tèrmes mai precises).
Al prètz ont se determina l'equilibri d'un mercat competitiu las entrepresas auràn pas, en general, los meteisses beneficis. La causa es que, supausant que totas las entrepresas coneisson la meteissa tecnologia a cort tèrme, las installacions fixas de cada entrepresa son diferentas, de biais que los còstes e de beneficis seràn diferents.
Pasmens s'aquela situacion pòt existir a cort tèrme (pr'aquò siá pas possible de cambiar la talha de l'entrepresa), se mantendrà pas quand las organizacions capitaràn a tornar adaptar los sieus procediments productius. En mai, los beneficis qu'obtengan las entrepresas mai eficientas, seràn preses en compte per las companhiás dels autres mercats o sectors. De nòu, al cort tèrme, aquelas poiràn pas quitar lo sector ont son, mas del moment que poiràn liquidar lors installacions, o faràn.
Atal, dins un mercat de concurréncia pura e perfiècha i a una tendéncia a que se minimizen los còstes e tanben s'equilibren los beneficis.
Lo tèrme "s'agota lo mercat", ven d'aquò meteis: se realiza l'objectiu de la concurréncia pura e perfiècha, que se maximiza los excèsses d'ofèrta dels entreprenaires, e l'excès de demanda dels consomators. Un "mercat agotat" es ont se vendèt e se crompèt tot çò que se produguèt.
La concurréncia pura e perfiècha e l'eficiéncia economica[modificar | modificar la font]
Dins los mercats de concurréncia pure e perfiècha, lo benefici a long tèrme es nul, e que se un mercat ofririá la possibilitat d'obténer un benefici net d'un investiment farà dintrar totjorn mai de productors fins a que lo benefici s'annule. Naturalament en practica la concurréncia perfiècha es irrealizabla e a cort e tèrme mejan lo mercat es pas perfièchament concurencial, e es dins aquela situacion que las entrepresas pòdon obténer de beneficis. Quand lo mercat es près d'èsser perfièchament competitiu, las entrepresas que pretenon obténer de beneficis devon mai sovent profiechar de la tecnologia per reduire de còstes e aumentar lo marge de benefici entre lo prètz de venta e lo còst unitari de produccion.
Mercats de concurréncia imperfiècha[modificar | modificar la font]
Los mercats de concurréncia imperfiècha son aqueles ont de bens e de productors son sufisentaments grands per aver un efècte notable sul prètz. Existisson de diferents modèls d'aquel tipe de mercat entre eles lo mercat monopolistic e los diferents modèls oligopolistics. Existisson tanben de mercats ont un crompaire a una part sufisenta del mercat per influenciar lo prètz d'aquel tipe de mercats, unes dels exemples son los monopsònis e los oligopsòni.
La diferéncia fondamentala amb los mercats de concurréncia perfiècha residís dins la capacitat qu'an las entrepresas d'ofèrtas de contrarotlar lo prètz. Dins aqueles mercats, lo prètz s'accèpta pas coma una donada forastièra, mas que los ofrèires qu'intervenon activament per sa determinacion.
En practica lo mercat real es imperfièch, la concorréncia perfiècha essent un parangon teoric. Al contrari, dins de mercats fòrtament monopolistics, la concurréncia se realiza entre los capitals, que cercan lo benefici maxim en concurréncia amb los investiments dins d'autres mercats.
En general, se pòt afirmar que tant mai naut es lo nombre de participants, mai competitiu serà lo mercat, mas lo monopòli implica pas qu'existisca pas de concurréncia.
Noms e de tipes de mercat[modificar | modificar la font]
Sul plan geografic[modificar | modificar la font]
- Mercat internacional o mercat exterior: Es aquel que se realiza sus un o mai païses a l'estrangièr.
- Mercat nacional o mercat interior: Es aquel que se realiza sus l'ensemble del territòri nacional per l'escambi de bens e servicis.
- Mercat regional: Es una zòna geografica determinada liurament, que coincidís pas de biais general amb los limits politics.
- Mercat metropolitan: Se tracta d'un airal dins e a l'entorn d'una vila relativament granda.
- Mercat local: Es aquel que se desvolòpa dins los estaabliments comercials dins un airal metropolitan.
Exemples de mercat internacional que constituisson a l'encòp un mercat regional son:
- Mercat interior de l'Union Europèa
- Mercosur (Mercat Comun del Sud)
Segon lor natura[modificar | modificar la font]
- Mercats financièrs: son un mecanisme que permet als agents economics l'escambi d'actius financièrs. En general, quin mercat que siá de matèrias primièras poiriá èsser considerat coma un mercat financièr se l'intencion del crompaire es pas lo consomacion immediata del produch, mas lo retard de la consomacion dins lo temps.
- Mercat obligatari: es un mercat financièr ont los participants crompan e vendon de títols de deute, mai sovent jos la forma d'obligacion
- Mercat de capitals: es un tipe de mercat financièr ont los participants ofrisson e demandan de fons o de mejans de finançament de mejan e long tèrmes. En fàcia d'aque i a los mercats monetaris son aqueles s'ofrís e se demanda de fons (liquiditats) de cort tèrme.
- Mercat de valors: es un tipe de mercat de capitals que se negòcia la renda variabla e la renda fixa d'una forma estructurada, mejans lo comèrci de valors negociablas. Permet de menar lo capital de mièg e long tèrme dempuèi los investissors cap als usatgièrs.
- Mercat primari: lo mercat primari o mercat d'emission es un mercat financièr que s'emet de valors negociablas e que per se transmeton los títols pel primièr còp. Los mercats de valors se destrian entre mercats primaris e segondaris, separant la fasa d'emission de valors e aquela de sa negociacion posteriora.
- Mercat segondari: es una partida del mercat financièr de capitals consacrat al comèrci de valors que ja foguèron emesas dins una primièra ofèrta publica o privada, dins lo mercat primari.
- Mercat bilateral: es un mercat qu'un grop d'usatgièrs genèra un externalitat sus una autra destinacion, sus una plataforma que los met en contacte. Exemples de mercats bilaterales son: Las cartas de credit, Las consòlas de videojòcs, Las agéncias de rendetz-vos. Los sites web d'enquants.
- Mercat captiu: es un mercar ont existisson una seria de barrièras de dintrada qu'empachan la concourréncia, e fan del lo mercat un monopòli o oligopòli. Es lo contrari dins lo liure mercat.
- Mercat gris: fa referéncia al flus de merças que se realiza mejans los canals de distribucion diferents d'aqueles autorizats pel fabricant o lo productor. A diferéncia del mercat negre, las merças 'grisas' son pas illegalas
- Mercat liure: sistèma que lo prètz dels bens o servicis es en acòrd de consens entre los vendeires e los consomators, mejans las leis de l'ofèrta e la demanda. Requerís per son implementacion l'existéncia de la liura concurréncia, çò qu'a son torn requerís qu'entre los participants existís una transaccion comerciala sens constrencha, ni frauda, etc, o, mai en general, que totas las transaccions sián volontàrias.
- Mercat negre: Tèrme utilizat per descriure la venta clandestina e illegala de bens, de produchs o de servicis, en violant la fixacion del prètz o lo racionamient impausat pel govèrn o las entrepresas.
- Mercat de trabalh: mercat ont s'exprimisson la demanda e l'ofèrta de trabalh. Lo mercat de trabalh a de particularitats que lo diferéncia d'autres tipes de mercats (financièr, immobilièr, de matèrias primièras, etc.) que tracta de la libertat dels trabalhadors e lo besonh de garantir aquela. Disn aquel sens, lo mercat de trabalh es influenciat e regulat per l'Estat mejans lo drech de trabalh e per una modalitat especiala de contractes, los acòrds collectius de trabalh.
Lo Mercat segon lo Marqueting[modificar | modificar la font]
Del punt de vista del marqueting, lo mercat es format de totes los consomators o crompaires actuals e potencials d'un produch determinat. Lo procediment de mesura es un aspècte fondamental de l'estudi dels mercats. La mesura dels fenomèns de mercat es essencial pel procediment de provesir una informacion significativa per la presa de decisions. Los aspèctes que son mesurats comunament son: lo potencial del mercat per un produch novèl, los crompaires de grops segon las caracteristicas demograficas o psicograficas, las accions, percepcions o preferéncias dels crompaires cap a una novèla marca, o determinar l'efectivitat d'una novèla campanha publicitària. Per fòrça projèctes d'enquèsta, l'error de mesura pòt èsser fòrça mai granda que l'error factuala. Lo fach d'aver una compreneson clara del problèma de la mesura e la forma de contrarotlar aquela error es un aspècte important del dessenh d'un projècte eficaç d'estudi de mercats. Lo prètzfach de seleccionar e dessenhar las tecnicas de mesura es de responsabilitat de l'especialista d'enquèsta. Pasmens, mai sovent la persona que pren de decisions deu aprovar las tecnicas de mesuras recomandadas e a deu èsser segura qu'aquestas tecnicas son eficaças pel contraròtle de l'error de mesura. La talha d'un mercat, d'aquel pont de vista, demora en una estrecha relacion amb lo nombre de crompaire deurián existir per una ofèrta determinada. Totes los participants del mercat deirián reunir las tres caracteristicas: desir, renda e possibilitat d'accedir al produch.
Vejatz anben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (es) Michael Parkin, Economía, Pearson, (ISBN 9786073222815, legir en linha), p. 44
- ↑ Modèl:Obtatge
- ↑ (es) Principios de economía, Cengage Learning Editores, (ISBN 9786074818093, legir en linha), p. 66
- ↑ Introducción a la Economía.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Aspers, Patrik (2011) Markets Cambridge. Polity Press.
- Bourdieu, Pierre (1999) Acts of Resistance: Against the Tyranny of the Market. The New Press.
- Harvey, David (2005) A Short History of Neoliberalism Oxford University Press.
- Hughes, Alex (2005) “Geographies of Exchange and Circulation: alternative trading spaces” Progress in Human Geography
- Krugman, Paul, Robin Wells & Kathryn Graddy (2007): Economics: European Edition ISBN 0-7167-9956-1
- Marshall, A. (1961). Principles of Economics. C. W. Guillebaud, Ed. 2 Vol. London: Macmillan.
- Peck, J. (2005) “Economic Geographies in Space” Economic Geography 81(2) 129–175.
- JORDAN CUNHÈRE (2014)"LO MERCAT E LOS SIEUS RASGOS" "NEW DIVER" 12(5) 1ÈRA EDIC, ALFAGUARA.


text:
APRENE 2 es una annada de mesa en pòste dins una classa Calandreta per una confirmacion de capacitat professionala.
La competéncia de validacion del dispositiu es partejada entre APRENE e las Federacions Regionalas.
Tres visitas de “Paissèls-ajudaires” permeton de piejar lo caminament pedagogic.
De rencontres Aprene2 (dos còps tres jorns temps de las vacanças) son organizadas long de l’annada escolara per fin d’afortir la practica de l’occitan e los escambis pedagogics.
La validacion d’aquesta annada Aprene2 permet de devenir “regent adralhat” e de s’inscriure al concors de professors de las escòlas.
Las escòlas Calandretas e lors usatgièrs, enfants e parents, an de besonh de regents formats a la pedagogia del bilinguisme per immersion, en aplicacion de la carta Calandreta. APRENE i trabalha mercé un cursus de formacion que debuta per l’annada Aprene1.
Telecargar lo dispositiu APRENE2


text:
Bufola e lo lop blanc
Vidèo non disponibla
Comentaris
Siatz lo primièr a depausar un comentari !
Apondre un comentari
Bufola, praube paisan deu país Lauragués que pensa a véner ua de las suas bèstias tà subviéner aus besonhs de la sua familha. Pingron e Penchingron, dus maquinhons, que'u colhonan facilament a la fièra. Las tornas deu pèc que son terribles ...
Una fabla sus lo monde paísan d'après lo conte popular Bufola e lo lop blanc qui es devengut un classic del film en lenga occitana.
Un film de Francis Fourcou, produsuit per Ecran Sud. (1986) - 22 min.
Durada : 23 min 6
Disponibla dusca lo 16/03/2018


text:
COMUNICAT DETH CONSELH GENERAU D’ARAN
Ampli supòrt ath manifèst pera “lengua pròpria d’Aran”
Trenta entitats araneses signen eth document de supòrt entà ua Lei der occitan dera Val
Un totau de trenta entitats, escòles e institucions araneses a signat eth manifèst pera lengua pròpria d’Aran damb er objectiu qu’es “representants deth Parlament de Catalonha sàpien escotar era demana des ciutadans e es ciutadanes d’Aran entà amiar entà dauant ua lei tan importanta entath futur dera lengua pròpria d’Aran”, segontes assegure eth document, en referéncia ara lei que tramite era cramba catalana.
Aguest manifèst, avalat per totes es escòles e er Institut d’Estudis Segondaris, eth collectiu Lengua Viua, eth Conselh Generau d’Aran e d’auti estaments e organismes (veir listat dejós), reconeish era “occitanitat culturau e lingüistica d’Aran”, defen era unitat dera lengua occitana, e rebrembe qu’er aranés ei era varietat der occitan pròpria d’Aran e de Catalonha. “Era varianta der occitan qu’ei oficiau en Catalonha ei er aranés”, atau coma precise.
Atau madeish, es entitats expliquen qu’era lengua occitana “non dispause actuaument de cap occitan estàndard o referenciau, acceptat peth conjunt deth territòri occitan”. Per aguest motiu, reconeish que “son es institucions occitanes es que determinaràn d’amiar entà dauant eth procès de convergéncia”, atau coma entà crear “era autoritat lingüistica de referéncia”.
Eth manifèst demane ath Parlament que presèrve es “drets des ciutadans e ciutadanes que parlen aranés”, e inste ara Generalitat a convertir Aran, a trauèrs deth Conselh Generau e es sues institucions academiques, en “caplòc dera labor que se volgue amiar a tèrme ena Occitània de dehòra de Catalonha” entà “promòir era unificacion normativa der occitan”.
Signants:
Escòles:
1. Escòla Estudi Alejandro Casona (Les)
2. Escòla Castèth Leon (Es Bòrdes)
3. Escòla Garona (Vielha)
4. Escòla Sant Martin (Gessa)
5. Escòla Loseron (Arties)
6. Escòla Sant Ròc (Bossòst)
7. Escòla Eth Rosèr (Aubèrt)
8. Escòla Ruda (Salardú)
9. Institut d’Aran
10. Associacion Esportiva Institut d’Aran
11. Associacion Esportiva Escòla Garona
12. Grop de Mèstres dera Val d’Aran
13. Centre de Recorsi Pedagogics
14. Aula de Formacion d’Adults
15. Equip d’Assessorament Psicopedagogic
16. Fondacion Privada deth Musèu Etnologic dera Val d’Aran
17. Collectiu Lengua Viua
Institut d’Estudis Aranesi:
18. Seccion de Lingüistica
19. Seccion d’Istòria
20. Seccion d’Estudis Juridics
21. Conselh Assessor dera Lengua
22. Conselh Generau d’Aran
Ajuntaments:
23. Ajuntament de Les
24. Ajuntament de Bossòst
25. Ajuntament de Canejan
26. Archiu Generau d’Aran
Partits politics:
27. Unitat d’Aran
28. Partit Renovador d’Arties e Garòs
29. Partit Popular d’Aran
30.
12 de mai de 2010


text:
Joseph Goebbels
Paul Joseph Goebbels (29 d'octòbre de 1897, Rheydt - 1èr de mai de 1945, Berlin) èra un òme politic alemand que foguèt una figura majora dau nazisme e dau Tresen Reich.
Tocat per una infiermitat congenitala, participèt pas a la Premiera Guèrra Mondiala e menèt d'estudis literaris, venguèt un sòci dau NSDAP après un rescòntra ambé Gregor Strasser. Nomat cap dau partit a Berlin en 1926, capitèt d'estendre l'influéncia dau nazisme dins la capitala. Venguèt cap de la propaganda dau partit en 1928 puei ministre dau Reich a l'Educacion dau pòble e a la Propaganda en 1933. Pròche d'Adolf Hitler, venguèt alora un dei personatges pus poderós dau Tresen Reich ambé Hermann Göring e Heinrich Himmler. En particular, venguèt lo simbòl dau fanatisme e de la propaganda nazis.
Antisemita acarnat, aguèt un ròtle primordiau dins l'organizacion dei persecucions còntra lei judieus, especialament dins lo corrent de la Nuech de Cristau en 1938. Per la seguida, foguèt cargat de sostenir politicament l'esfòrç de guèrra après la batalha d'Estalingrad. Brèvament cancelier dau Reich après la mòrt d'Hitler (30 d'abriu - 1èr de mai de 1945), assaièt sensa succès de negociar un armistici ambé lei Sovietics. Puei, se suicidiguèt ambé sa frema, après aver assassinat seis enfants, per defugir la captura.


text:
Dimars, 27 de març de 2018, 03h00 Espòrt
Una aficha originala pels rescontres del dimenge 25 de març a la Grassa: Val d’Orbieu-Sant Laurenç de la Crabarissa (Federala) e Ferrals de las Corbièras-Vilanòva de Menerbés (Elèit 2)
Dragons: los cambiaments càmbian pas res
Qualques modificacions èran portadas al XIII catalan pel desplaçament cò d’Hull FC: permutacion Mead-Gigòt amb lo retorn del provençal a l’arrièr, intrada de Langi a la dobertura per jogar amb Lucàs Albèrt a la mesclanha, reposicionament de Greg Bird en segonda linha.
Tot aquò, per viure un scenari ja conegut: dins lo primièr temps, dominacion catalana mas los angleses menan 12-4 a la pausa; al retorn dels vestiaris, Hull FC marca d’intrada e ajusta tres ensages abans l’ora de jòc. La revòlta de fin de partida, amb dos ensages marcats, pòt pas capvirar un planchòt amar: 42-16 per Hull FC. Los Dragons demòran mai que jamai tancats a la darrièra plaça.
Al menut: una partida a Salford divendres, abans las recepcions d’Huddersfield (diluns de Pascas) e Wigan (dissabte 7 d’abril) a Brutus. Cal èsser d’un optimisme a tota espròva per esperar lo reviscolament catalan. Anem vai: qui sap?
Leeds s’es fait susprendre a domicili per Castleford: 24-25. Warrington bat Wakefield: 34-24 e Widnes a la victòria contra Salford: 24-16. St-Helens ganha cò d’Hull-KR 30-6 e Wigan cartona fàcia a Huddersfield: 48-10.
Tolosa manca pas de vam
En Championship, lo Tolosa Olimpic signa una brava victòria a Blanhac fàcia a Halifax 38-6 abans d’anar a Londres divendres e de reçaupre Toronto diluns 2 en debuta de vèspre per una partida que serà retransmesa en dirècte per BeInSpòrt.
Los Dragonets mai fòrts que los campions
En Elèit 1, dissabte, Lesinhan deu esperar la darrièra minuta per batre Sent Gaudenç: 14-13. A Sant Estève, los Dragonets tenon a distància los campions limosencs: 22-8 e s’installan en primièra plaça al classament.
Dimenge, Palau se deu contentar d’un magrinèl punt d’escart per batre Tolosa: 35-34, alara que Carcassona, mercé a un Herrero vertadièr farfadet a la dobertura, pren la mesura de Vilanòva: 29-6. Avinhon plega del costat d’Albi: 29-10.
Plaça als quarts de la Copa
La dimenjada de Pascas veirà se debanar los quarts de finala de la Copa: dissabte, Vilagalhenc-Argon, sol salvat d’Elèit 2, reçauprà Albi (15h, a Vilagalhenc). A 17h30, a Carcassona, revenge de la finala de 2017 entre l’AS Carcassona e l’FC Lesinhan. Dimenge, Limós reçauprà Palau a l’Agulha, alara que la partida Dragonets-Avinhon se jogarà en dobertura del rescontre de Supeliga entre Huddersfield e los Dragons.
Un punt sus l’NRL
En Austràlia, aprèp 3 jornadas del campionat NRL , solas doas esquipas an signat 3 victòrias: los Dragons de Sant Jòrdi Illawarra e los Combatents neozelandeses. En contra, doas esquipas demòran sus tres desfaitas: los Raiders e Parramatta. Los Bròncos devon anar al punt en aur per batre los Tigres 9-7.
La reconversion de Gui Vigorós
Gui Vigorós portèt las colors de Montpelhièr, Marselha e Cavalhon e tanben del XIII de França. Foguèt conselhièr tecnic regional, coentraïnaire de la seleccion nacionala e tanben arbitre. Un còp recaptats los crampons, a pres la guitarra e vira en interpretant de cançons francesas.
Atal, aqueste divendres 30 de març, al convit de l’MJC e de l’ASC XIII, serà jol tibanèl de l’estadi Domèc a Carcassona per cantar Brassens e Ferrat (18h30: se manja un bocin; 20h30: cançons de Brassens e Ferrat e, dins la segonda part, tiratge al sòrt entre las cançons de Brassens demandadas pel public). Se marcar al prèp del sèti de l’ASC: +33(0)4 68 47 74 74; a.s.c.13@oran...
Alan Roch
La finala del campionat se debanarà a l'Estadium d'Albi lo dissabte 30 de junh :
https://www.ffr13.fr/actualite-a-la-une/albi-pour-la-finale-du-championnat-de-france/


text:
Sant Sarnin
Sant Sarnin (del latin Saturninus) foguèt lo primièr avesque crestian de Tolosa. Foguèt mandat per lo papa Fabian I amb sièis autres avesques per tal d'evangelizar Gàllia, pendent lo règne de l'emperaire roman Decius.
Biografia[modificar | modificar la font]
La vida de Sant Sarnin es coneguda gràcias als racontes que ne faguèt la Glèisa crestiana. Amb son disciple Sant Onèst encontrat a Nimes, se n'anèt per las rotas predicar la bona paraula. Despassèron Tolosa e en passar per Aush e Eusa atenguèron Pampalona en Navarra. A Pampalona, totes dos convertiguèron lo senador Firmus e sa familha al cristianisme. Sant Sarnin bategèt lo filh del notable, enfant que vendriá puèi Sant Fermin. Segon la tradicion, aurián tanben batejat de milierats de persona dins un potz, que se sona uèi Pocico de San Cernin. Pasmens del temps de las persecucions dels crestians que se produsiguèron durant lo règne d'Aurelian, Sant Onèst foguèt martirizat, e Sant Sarnin se'n tornèt cap a Tolosa.
Segon los escriches crestians, Sant Sarnin foguèt martirizat a Tolosa dins las circonstàncias seguentas. Alara que se debanava una ceremonia pagana al Capitòli, Sant Sarnin foguèt convidat per los prèires pagans d'onorar l'emperaire en participar al sacrifici d'un taure; coma refusèt, foguèt estacat a la bèstia que lo traguèt e lo rebalèt pel sòl de las carrièras fins a la mòrt.
Sa despolha foguèt amassada per doas crestianas que l'enterrèron dins un valat prigond a l'endrech que l'avián trapat. La legenda ditz que, batudas per la fola, daissèron la vila per se refugiar dins lo pichon vilatge prèp de Castèlnòu d'Arri que se sona uèi lo Mas de las Santas Puèlas. Ilari, avesque del sègle IV, faguèt bastir una pichona glèisa de fusta, un orador, sus la tomba del martir. Es uèi la glèisa del Taur.
La devocion pel sant èra tala a Tolosa que la glèisa principala de la vila ne pòrta lo nom: la Basilica de Sant Sarnin.
De notar de lo culte de Sant Sarnin se confond amb lo de Sant Fermin dont l'encierro de las fèstas de la Sant Fermin de Pampalona se sarra fòrça.
Sa fèsta se celèbra lo 29 de novembre. De nombrosas vilas d'Occitània pòrtan lo seu nom: veire Sent Sarnin, en Carcin, Roergue e Perigòrd; Sant Sarnin dins Aude, Sant Sarnin en Ardecha, etc. Es tanben lo patron de mantuna localitat en Navarra: Pampalona, Artaxoa e en Catalonha: Sant Sadurní d'Anoia, Sant Sadurní d'Osormort, Sant Sadurní de l'Heura, Montmajor .


text:
Redoblament (lingüistica)
Lo redoblament, en lingüistica, es lo procèssus morfologic pel qual la raiç d'un mot o una part d'aqueste, se repetís.
Lo redoblament es sovent una inflexion per traduire una foncion gramaticala, coma lo plural, l'intensificacion, etc., dins la derivacion lexicala per tal de fargar de mots nòus. Lo pòt emplegar lo locutor que se vòl far mai expressiu o mens abstrach que lo discors costumièr. Lo redoblament se tròba dins fòrça lengas e gropes de lengas, tot ben que son nivèl de productivitat es variable.


text:
Le Quiou
Ar C'haeoù en breton ( Le Quiou en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a donat lo sieu nom al depaus calcaire al centre #qu'o ne situa : lo calcaire del Quiou. A #èsser extrach per divèrsas carrièras en aquela municipalitat, aital coma pels Forns a chaux Bougeard de 1892 a 1975[1].
La commune a donné son nom au dépôt calcaire au centre duquel elle le situe : le calcaire du Quiou. Il a été extrait par plusieurs carrières dans cette commune, ainsi que par les Fours à chaux Bougeard de 1892 à 1975[1].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 Louis Chauris, Lo calcaire del Quiou-Tréfumel o « pèira de calibra », dins Lo País de Dinan, 2006, pàg. 319-339. Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « CHAUR » est défini plusieurs fois avec des contenus différents


text:
Un comentari de Pèire Pessamessa dins la revista OC (numèro 84 - pagina 42). Extrach :
[...] Lo principi de realitat dins nòstra lenga auriá d'èstre primordiau, mai la reneissença provençala dau sègle passat patiguèt tre l'origina d'una malautiá infantila, de vouguer marcar sa diferença amb la lenga dominanta en escartant de nombrós mots comuns a totei lei lengas latinas per la sola rason que semblavan au francés e a lei remplaçar per de termes provençaus desvirats de son sens commun o ben per de neologismes azardós.
Lei juòcs floraus d'Ate (1862) pòdon èstre considerats coma lo punt de partença d'aquesta desviacion e un adversari dei felibres, l'atesenc Artaud, ne faguèt la demonstracion crudèla dins un libre polemic que, maugrat d'errors e d'otranças vuèi, encara ei valable. Leis escrivans occitans sovent siam estats victimas d'aquesta pèrda de realitat lengüistica que vos ne balharai un parèu d'exemples pus flagrants amb "unenc" e "omenenc" que prenon illegitimament la plaça de "unic" e "uman". En primier luòc, rendrem omenatge a Mistral lexicograf que dins son Tresor nos dona lei definicions correctas.
- A "unenc" trobam lo sens de uniforme, unanime, unitaire : aquéu blad es unenc : ce blé est de taille uniforme , e a "unencamen" : uniformèment, unanimement amb un exemple dau tolosan Doujat : Pertout reboufo unencamen d'esprit e de bon jujamen. Pus luenh trobaretz "unicamen" : uniquement, e "unique, unic" : unique, seul, seule.
- A "oumenen, co" mistral balha aquesta definicion : d'homme, qui appartient à l'homme, viril, amb d'exemples explicits : a lou parla oumenen : elle a une voix d'homme, uno oumenenco : une fille garçonnière. Pus luenh, trobaretz uman, umano : humain, aine, qui concerne l'homme, doux, ce, secourable, lou cors uman, le corps humain, la raço umano l'espèce humaine.
Malurosament, leis eiritiers lexicografics de Mistral desconectaràn coma Xavier de Fourvières amb son Pichot tresor e "unenc, oumenenc" prenon luòc e plaça "d'unic e d'uman" que dispareisson de son diccionari e de l'escrich. E non pas de la lenga parlada. Ieu, me vesi mau dire a una femna : "Tu, siás l'unenca frema de ma vida" perqué primierament seriá pas verai e segondament seriáu pas comprés. [...]


text:
Piramida
Una piramida es un polièdre format per una basa que pòt èsser quin que siá tipe de poligòn e tres o mai fàcias que son triangles amb un vertèx comun.
Se s'indica pas lo contrari, se compren que la basa es un carrat. Lo tetraèdre regular, un dels solids platonics, es una piramida triangulara.
Lo volum d'una piramida es , onte A es l'aira de la basa e h la nautor dempuèi de la basa fins al vertèx superior.
Piramidas amb de fàcias poligonalas[modificar | modificar la font]
Se totas las fàcias son de poligòns regulars, la basa de la piramida pòt èsser un poligòn regular de 3, 4 o 5 costats:
Lo centre geometric d'una piramida carrada es localizat sur l'axe de simetria, a un quart de la basa cap al vertèx.


text:
Dimars, 2 de decembre de 2014, 03h00 Espòrt
Tres mots occitans per l’AS Carcassona XIII
Tres mots en occitan environan ara l’escudet AS Carcassona XIII sul malhòt jaune e negre dels canaris: Auzor – Tèrra – Paratge.
Tèrra, est lo terrenc, la pelena, son camp (que càmbia a la pausa!), la vila que, dins totes los espòrts collectius, cada esquipa representa e s’esfòrça de faire ganhar. Los dos autres tèrmes, encara plan d’actualitat, s’apièjan sus la rica civilizacion occitana medievala.
Auzor, aquò’s lo crit de raliament abans de se ronzar dins la granda mesclanha: Coratge! Ardit! Enabans (mas pas enabans de passa!)!
Paratge es la granda nocion de respècte, mai fòrta que lo fair play; respècte degut als partenaris e als adversaris, als entraïnaires e dirigents, al public, a l’arbitre, a las règlas e a l’esperit del jòc, a totas e a totes per que la fèsta del rugbi siague totala!
Anem: “Auzor per Ciutat! Auzor! Tèrra! Paratge per Ciutat e per Carcassona!” Cal rapelar qu’a l’estadi Domèc la marca de las partidas de tretze es anonciada en francés e en occitan, coma los Dracs va fan en francés, catalan (e unes còps) anglés a Brutus.
Los vestits novèls dels Dracs
Los Dracs catalans venon de presentar lors 3 malhòts novèls per la sason venenta
:
— Per las partidas a domicili, la replica del malhòt tradicional e istoric del XIII Catalan: blanc amb escapulari sang e aur.
— Per las partidas a l’exterior, l’escapulari serà present sus un malhòt raiat verticalament en “blau i grana” coma “el Barça” (amb Morgan Escarré dins lo ròtle de Lionèl Messi?).
— Lo malhòt per las partidas de Cup es presentat coma d’inspiracion aborigèna e jòga sul sang e aur desmultiplicat sus un fons blanc.
Lo club vòl marcar fòrtament sa desena sason en Superliga; prevei d’animacions al centre de Perpinhan los jorns de partidas a Brutus e ven de signar un acòrdi amb una agéncia de viatges
per organizar de desplaçaments en Anglatèrra coma, per començar, lo World Cup Series
de febrièr o lo Magic Weekend de Newcastle
a la fin de mai.
Onzena jornada del campionat
Lo calendièr del campionat es pas encara a jorn: las pluèjas sul país audenc menèron lo prefècte a interdire dimenge tot rescontre esportiu. Limós-Dragonets se jogarà sabèm pas quora. Pel compte de l’onzena jornada, l’AS Carcassona reçauprà justament los Dragonets tre dissabte 6 (18h30). Dissabte tanben, a 15h30, lo Tolosa Olimpic reçauprà Lesinhan als Minims. Dimenge 7, Palau reçauprà Vilanuèva e Avinhon se desplaçarà a Limós.
XIII e ràdios
Aqueste dijòus 4, a 18h30, RCF-Pays d’Aude
parlarà de rugbi de XIII amb la redifusion de l’emission setmanièra del Cercle Occitan del país de Carcassona, Als 4 Vents
, ont Jaume Blanco parlarà de l’espelida del XIII a Carcassona e ont se legirà de tròces de las òbras L’Afirolada
(Ramon Gogaud e Alfred Raucolas) e La partida clandestina
(Frederic Vouland). L’escasença es bèla per dire qu’aquesta cronica del Jornalet
es represa en tèrmes quasi semblables sus las ondas de Ràdio Lenga d’Òc Narbona e Ràdio Lenga d’Òc Erau jol titol Lo XIII, aquò òc!
Alan Roch
Comentaris
4 de decembre 16.34h
E parli pas del "Sud de F..." de las camisas catalanas. Vergonha!
Valoriza aqueste comentari: 1
0
4 de decembre 16.33h
Òsca a l'ASC, mas los mots son ben plan pichons en comparason amb tota la reclama.
Valoriza aqueste comentari: 1
0
3 de decembre 11.10h
Pecat que se posque pas crompar la camiseta de l'ASC sus lo sit internet...
Valoriza aqueste comentari: 2
0
3 de decembre 11.09h
Pecat que se posque pas crompar la camiseta de l'ASC sus lo sit internet...
Valoriza aqueste comentari: 1
0
2 de decembre 12.17h
Unes mots, car Alan Roch, que los voriái evocar pr'amor rapelan nòstre "bon vièlh temps", l'atgi d'aur del rugbi occitan, l'atgi d'abans los darrèrs otratges de la colonizacion.
SATONAR : balhar còps de sabata. En latin lo SUTOR es lo sabatièr.
HONHAR : forçar dins la mesclada.
Las"MULES": mot remplaçat per los"GROS" dels jornalistas franchimands.
"BARGUÉ" (BARGAT) : cobert de macaduras.
Valoriza aqueste comentari: 2
0
1
Comenta
Lo comentari es estat mandat corrèctament


text:
Per Mans de Breish, paraulas de Joan Bodon
Sèm los òmes sens patria
Que parlam la lenga d’òc
Trigossam lo nòstre ròc
Mas i a pas d’Occitania
La trobarem pas enluòc
Ni per fogal ni per fuòc
Un susari se desplega
A la crotz del camin tòrt
Per ne plegar nòstra mòrt
Tot un pòble nos renèga
La flor se passís a l’òrt
Escarnirem pas lo sòrt
La doas mars las tres montanhas
Del Medòc al País Bas
Quantes sèm a racar pas ?
Aquel clas per las montanhas !
Las alas del corbatàs !
Qual nos portarà solaç ?
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Ajuda:Redireccion
Aqueste article es destinat als començants :
- Descriu solament de principis aplicables a totes los articles
- Lo còrs de l'article conten pas que de ligams indispensables
- Los ligams situats en fin d'article permeton d'aprigondir los subjèctes. Son de consultar quand avètz acabat vòstras primièras experiéncias.
Somari
Qualques principis generals :[modificar | modificar la font]
- Sètz sus una pagina intitulada "modificacion de : títol d'un article". I sètz pervengut aprèp aver seguit las instruccions de Ajuda:Cossí amodar una pagina.
Començatz de redigir :
- Ligatz l'article a almens una categoria (o soscategoria) : començatz per una linha [[Categoria:identificacion]] ont identificacion es lo títol d'una categoria o d'una soscategoria. Per la sintaxi precisa, consultatz Ajuda:Sintaxi Wikipèdia. Se lo restacament es vèrs una soscategoria, fagatz pas de restacament vèrs la categoria de nivèl superior.
- Redigissètz un paragraf cort que repren lo títol de l'article en metent en gras lo mot o l'expression principala. S'aqueste paragraf compòrta pas cap de títol, apareisserà al dessús del somari e permetrà al lector d'aver lo minimum d'informacions necessàrias per verificar qu'es sus la pagina que l'interèssa.
- Redigissètz lo còrs de l'article en utilizant de títols per las seccions e las sosseccions. Aquestes títols son enquadrats respectivament pels signes == o ===. Los títols e sostítols apareisseràn automaticament dins lo somari de l'article. Per la sintaxi precisa, consultatz Ajuda:Sintaxi Wikipèdia
Vos podètz arrèstar aicí, mas l'etapa que seguís es importanta :
- L'article redigit fa partida d'una enciclopèdia. Se deu restacar a d'autres articles. La primièra etapa es ja facha perque es inscrich dins una categoria. La segonda etapa consistís a crear de ligams amb d'autres articles.
Creacion de ligams entre articles[modificar | modificar la font]
Per crear un ligam amb un autre article, sufís de plaçar lo títol de l'autre article entre parentèsis carradas : [[Títol d'un article]].
Quora crear un ligam[modificar | modificar la font]
Lo ligam apareis dins l'article amb una color diferenta e es soslinhat (s'avètz pas modificat las causidas implicitas). S'agís doncas d'una incitacion pel lector a accedir a un complement o un suplement d'informacions pertinentas.
La definicion d'una informacion pertinenta es discutibla.
Un critèri util : creatz un ligam vèrs un article s'estimatz que lo ligam invèrs deu existir. Dins aqueste cas, modificatz l'article en question per que ponte vèrs lo vòstre.
Exemple simple : vòstre article compòrta una annada 2004. Creatz un ligam vèrs [[2004]] s'estimatz que l'eveniment citat dins vòstre article deuriá figurar dins la lista dels eveniments importants d'aquela annada.


text:
mercredi, 04 avril 2018
MIREIA BOYA A L'OSTAL OCCITAN DE NARBONA LO 12 D'ABRIAL .
L'èx-deputada occitana del Parlament de Catalonha, Mireia Boya, es la convidada de País Nòstre a l'Ostal Occitan de Narbona lo 12 d'abril venent, dins l'encastre d'un debat sus "La Republica Catalana" organizat per País Nòstre e animat per la jornalista Gisèla Naconaski de Ràdio Lengadòc Montpelhièr e Joan-Pèire Laval, president de País Nòstre.
Mireia Boya es fondadoira del movement politic d'assemblada Corròp per Aran e secretària nacionala de la CUP, partit de l'esquèrra independentista que lo representèt al Parlament de Catalonha entre 2015 e 2017 e ont aparèt dignament la nacion, la lenga e la cultura occitanas dins l'encastre del procès de bastison de la Republica de Catalonha e Aran.
Acusada de rebellion per la Cort Suprèma espanhòla per l'organizacion del referendum d'independéncia del 1r d'octòbre passat, Boya es pas mesa en preson preventiva, mas l'occitanitat s'es fòrça bolegada en son sosten.
LO JORNALET .
09:11 Publié dans Actions, Actualités, Associations, Blog, Bons plans, Débat/Forum, La Lettre de Pais Nostre, Politique, solidaritat, Soutien | Lien permanent | Commentaires (0) | Facebook
Les commentaires sont fermés.


text:
1622
Aquesta pagina concernís l'an 1622 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Otoman[modificar | modificar la font]
Assassinat dau sultan Osman II que son programa de modernizacion de l'Empèri foguèt refusat per lei mitans conservadors. Foguèt remplaçat per Mustafa Ièr, sultan per lo segond còp. Aquò foguèt lo començament d'un periòde d'instabilitat au sen de l'Empèri fins a 1656.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Conversion oficiala dau negus Susenyos Ièr (1607-1632) au catolicisme. Pasmens, lo prèire jesuista Pedro Páez qu'èra a l'origina d'aquela conversion moriguèt dins lo corrent de l'annada. Foguèt remplaçat per de prèires que mancavan de tolerància e qu'impausèron una tiera de reformas liturgicas totalament impopularas qu'entraïnèron una tiera d'insureccions.
America[modificar | modificar la font]
Tayasal[modificar | modificar la font]
Una expedicion espanhòla de 120 òmes, destinada a sometre e a convertir au catolicisme lei Maias de Tayasal, foguèt destrucha per una emboscada dins la jungle. Tayasal demorèt ansin pagan e independent.
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
En aplicacion de l'enebiment dau cristianisme en Japon decidit per Tokugawa Ieyasu en 1612, 55 missionaris e Japonés convertits foguèron executats a Nagasaki.
Empèri Safavida[modificar | modificar la font]
Aliats ais Anglés, lei Safavidas poguèron reconquistar la vila d'Ormuz tenguda per lei Portugués. En cambi de son ajuda, leis Anglés obtenguèron lo drech de bastir una basa navala a Bander Abbas.
Arts[modificar | modificar la font]
Arquitectura[modificar | modificar la font]
Trabalhs de restauracion importants dau Sanctuari d'Al-Hussayn ibn Ali a l'iniciativa dau cha Abbas Ièr lo Grand (1588-1629). En particular, lo dòme foguèt restaurat ambé de teules novèus e lo sarcofag bastit en 1514 foguèt enriquit d'ornaments novèus de bronze e de coire.
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
En benda dessenhada, vaquíl’istòria vertadièra de dos innocents sacrificats per la Nacion, sus una istòria de Joan-Ives Le Naour, mesa en imatge per A. Dan.
Lo 21 d’agost de 1914, los soldats provençals del XVen còs son mandats dins la batèsta de Lorrèna, sens sosten d’artilhariá. Es un grand chaple : 10 000 soldats tomban jols obuses e la mitralha sens aver vist un sol casco de punta. Per Joffre, lo generalissime de las armadas francesas, la desfaita es una catastròfa : son bèl plan ven de faire quincanèla.
Mas coma pòt pas èsser el lo responspable de la malparada, designa sul pic los copables de la recuolada : los soldats del Miègjorn, de marrida reputacion.
Auguste Odde, simple combatent provençal, a pres part a la batèsta amb sos companhs. Nafrat al braç, es acusat de coardisa e menaçat d’execucion….
L’albom conten un quasèrn de 8 paginas suls soldats occitans mòrts per l’exemple.
Alan Roch


text:
106-Plumalhon
2 octobre 2007 17:39 0 messages
Ac sabèvas ?
esponjas : capillaritat
- saba deus arbres
- aiga per las arradics de las plantas
- cafè dens lo sucre
l’esponja es porosa : milierats de horats e hialat de canèths
lo shiuladis de la hémia deu mosquit
- la bronitèra de sas alas
La gran hèira deus dromadaris
a Pushkar en Radjasthan : laca on lo diu Brahma deishè càder ua flor de lotus
hèsta peu mes de Kartika
mercat deus dromadaris
banh deus pelegrins
picture gallery
Ac sabèvas ?
las raiaiduras deu dentifrici : duas borsas de pasta
los comuns shens aiga : recipient dab bren e mensonjas au hons
lo meteorit gigant deu golf deu Mexic, responsable de la fin deus dinosaurs
l’òra d’estiu au mes de març e l’òra d’ivèrn au mes d’octobre, per estauviar energia
lo quatau fòrum mondiau de l’aiga a Mexico
L’ors deus Pirenèus
bestias capturadas en Eslovenia, emetedor au còth
La pollucion de l’espaci
dèishas en orbita
un satellit escobaire per las brigalhas ?
Dans la même rubrique
19 août 2008 – Plumalhon-126
4 février 2008 – Plumalhon-121
21 décembre 2007 – 120-Plumalhon
26 novembre 2007 – 119-Plumalhon
6 novembre 2007 – 113-Plumalhon


text:
Dimars, 4 d'octòbre de 2016, 03h00 Espòrt
Las Làmias s’empòrtan lo trofèu australian
© NLR
Lo còr tretzista que pataqueja bravament en aquesta debuta d’octòbre amb las finalas d’NRL e de Superliga, las montadas e davaladas de division e lo lançament dels campionats d’Elèit.
NRL: Las Làmias mestrejan la Tempèsta
Dimenge, l’ANZ-Estadium de Sydney afichava complet per la finala NRL d’ongan entre un acostumat, la Tempèsta de Melbourne, e un convidat-suspresa: las Làmias de Cronulla. Las Làmias mordiguèron dins la partida per menar 8-0 a la pausa aprèp una penalitat de Maloney e un ensag de Barba al ras de la mesclanha transformat per Maloney. La Tempèsta accelerava son buf e preniá l’avantage a un quart d’ora de la fin aprèp un segond ensag transformat per Cameron Smith (Bromnwich 48ena, Chambers 63ena). Mas, cinc minutas mai tard, lo pilar Fifita capitava de desgatjar son braç entre quatre defensors e de pausar la palma als pès dels pals. Maloney ajustava la transformacion e las Làmias tenián lo còp fins a la còrna: 14-12 e primièra victòria per aquesta formacion dins la competicion NRL.
Superliga: finala en W
La Super-Liga a decidit de jogar la carta de la logica e de mandar las 2 formacions caps de fila en finala a Old-Trafford (aqueste dissabte 8, a 19h-ora occitana, retransmés per BeInSport): Warrington a batut St-Helens 18-10 e Wigan a ganhat contra una esquipa a l’arrèst dempuèi sa victòria en Cup: Hull-FC batut 28-18.
Victòria diabolica de Salford al punt en aur
Dins la pola del mitan, Leeds e Huddersfield avián salvat la plaça en Superliga e los Centurions de Leigh, ont signan los Dracs Pélissier e Maria, lo dreit de montar. Demorava una plaça en jòc dins la partida de barratge dissabte entre Hull-KR e Salford. Los locals menavan 12-10 a la pausa e aprèp un novèl ensag a la 56a minuta, Hull-KR se pensava salvat: 18-10 fins a la 79a minuta. Aquesta darrèra minuta foguèt ichcoquiana amb dos ensages marcats de tira per Salfòrd. Transformacions mancadas, egalitat a 18-18 e prolongacion. A la 84a minuta, Gareth O’Brien ajustava lo tombat e, sus la marca de 19-18, los Diables del president Kokash salvavan lor plaça en Superliga e daissavan una granda desesperança del costat d’Hull.
Tolosa pren l’ascensor
Dissabte, sus sa pelena dels Minims, lo Tolosa Olimpic a mestrejat son adversari del jorn, Barrow, per assegurar la montada en Championship (segond nivèl professional). Profitavan d’una inferioritat numerica anglesa per menar 6-4 a la pausa, puèi prenián un large avantatge a la represa 32-6. Tres ensages angleses en fin de partida cambiavan pas lo sòrt del rescontre (32-22 pels occitans) e empachavavan pas la montada esperada e programada dels tolosans al nivèl superior.
Elèit: Lesinhan cap de fila
L’Elèit 1 jogava sa segonda jornada. Dissabte, Vilanòva anèt ganhar a Sent Gaudenç 14-10; l’ASC estrilhèt Albi 53-12 e los Dragonets se mostrèron mai entreprenents qu’Avinhon: 44-18.
Dimenge, Palau signava una larga victòria sus Tolosa-Broncòs 40-12. Partida mai sarrada al Molin pel dèrbi entre FC Lesinhan e los campions limosencs. Los locals capitavan de gardar l’avantatge jos la calorassa de la debuta de l’autona: 12-10 e a prene atal lo cap del classament.
Pel compte de la tresena jornada, quatre partidas son programadas dissabte: Avinhon-Lesinhan (17h), Tolosa Bròncos-ASC (18h), Vilanòva-Dragonets (19h) e Albi-Sent Gaudenç (19h). La jornada se clavarà dimenge a l’Agulha amb l’oposicion entre Limós e Palau (15h30).
En Elèit 2, la formacion de Corbièras de Ferrals a marcat sa montada a aquel nivèl per una victòria a Lion: 25-14
Aqueste dimècres e aqueste dijòus, los Blaus preseleccionats per la partida contra Anglatèrra lo dissabte 22 a Avinhon se tornaràn trapar al Barcarés.
Alan Roch


text:
Guillermo Billinghurst
Guillermo Enrique Billinghurst Angulo (27 de julhet de 1851, Arica - 28 de junh de 1915, Iquique) es un òme politic perovian que foguèt president dau país de 1912 a 1914. Succediguèt a Augusto Leguía (1908-1912) e foguèt remplaçat per Oscar Benavides (1914-1915).
En despiech de son apartenéncia a l'oligarquia a la tèsta de Peró dempuei l'independéncia, sa presidéncia foguèt marcada per una politica sociala que se turtèt a l'oposicion viva dau Congrès. Pasmens, capitèt d'obtenir la creacion d'una legislacion assegurant una jornada de uech oras de trabalh. Assaièt tanben de resòuvre la question de Tacna-Arica. En 1914, lo Congrès durbiguèt una procedura de destitucion de Billinghurst. Lo president menacèt alora d'armar de trabalhaires per dissòuvre per fòrça lo Congrès mai aquò entraïnèt un còp d'estat militar dau coronèu Oscar Benavides sostengut per lei conservadors. Billinghurst foguèt exilat fins a sa mòrt l'annada seguenta.


text:
Saint-Hellier
Saint-Hellier es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Comuna formada al començament del sègle XIX de la fusion de las tres ancianas parròquias, testificades jos las siás formas latinisées al Mièja Edat, de Sant-Hellier (Sancti Helerii vila en 1137, variante de Sant Hilaire, avesque de Peitieus), La Frenaye (Fraxineta cap a 1240) e de Orival-jos-Bellencombre (Orival cap a 1240).
Ela dépendait del abbaye de Sant-Victor-la-Fresnaye e aperteniá al prieuré de Sant-Laurent-en-Lyons.
Commune formée au début du sègle XIX par la fusion des trois anciennes paroisses, attestées sous leurs formes latinisées au Moyen Âge, de Saint-Hellier (Sancti Helerii cité en 1137, variante de Saint Hilaire, évêque de Poitiers), La Frenaye (Fraxineta vers 1240) et d'Orival-sous-Bellencombre (Orival vers 1240).
Elle dépendait de l'abbaye de Saint-Victor-la-Fresnaye et appartenait au prieuré de Saint-Laurent-en-Lyons.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]