text:
Oran
Oran (en arabiوهران, Wahrān, «dels dos leons») es una vila del nòrd-oèst d'Argeria, situada sus la broa de Mediterranèa. Amb prèp de 700 000 abitants poiriá venir la segonda vila del país. Es la capitala de la wilaya (província) d'Oran.
Istòria[modificar | modificar la font]
Se mostrèt un abitat preïstoric dins la zona per las escavacions arqueologicas dels sègles XIX e XX. Que se descobrigèron d'artefactes d'ominids a Tighennif prèp de Mascara remontant a 400 000 ans, e l'ocupacion de las baumas del Quartièr, de Kouchet El Djir, e las carrièras d'Eckmühl, remuntant al paleolitic e neolític. Uns 21 000 ans enrè nasquèt lo grop dels iberomauritans; a prèp de 120 km al sud-oèst d'Oran, dins la region d'Ojda, la bauma de Taforalt conten lo jaç mai important d'aquela epòca. Aquela civilizacion s'espandigava pel Magrèb abans de se mesclar progressivament vèrs la mitat del millenni IX AbC amb las populacions capsianas per formar los aujòls dels berbèrs e toarègs.
Mai tard s'installèron de colonias fenecianas que demòra una immensa necropòli dicha dels andaloses, del perpòde punic entre los sègles VI e I AbC. Los fenicians faguèron un establiment comercial a Madagh a l'oèst d'Oran; los romans devolopèron lo luòc de Portus Magnus a 40 km a l'èst, dins la vila actuala de Bethioua. Benlèu lo pòrt de Marsa al-Kabir (Mers-el-Kébir) èra alara Portus Divini. La region d'Oran èra nomenada Unica Colonia e èra reputada per la doçor de la vida quotidiana e la prosperitat; fòrça estatuas anticas trobadas dins l'Oranés son conservada al musèu d'Ahmed Zabana. Al sègle II la region vegèt una immigraciin josièva dempuèi la Cirenaïca e Egipte, e del rèsta de Magrèb. La preséncia romana conduguèt a l'arribada de cristians al segle IV coma lo mòstran los rèstas qu'uns son conservats al muèeu d'Oran. Aquela emigracion induguèt l'arribada tardièra dels primièrs josièu pendent lo Bas Empèri, d'en primièr dins las vilas de la còsta. A la casuda de l'Empèri la vila se despoblèt a causa de l'ocupacion dels vandals en 445, de la reconquèsta pels Bizantins en 533, de la pèsta del temps de Justinian a partir de 541 e fin finala de la conquèsta arabia en 645.
Oran foguèt fondada pels comerçants arabis venent de Al Andalús al començament del sègle X (903), prèp de la baia de Marsa al-Kabir, benlèu Portus Divini. A l'epòca l'imamat kharigita de Tahert (dinastia rustamida) s'acabava e s'esfonrèt pauc aprèp. E Oran se trobèt al centre del conflicte entre los fatimidas, los nòus senhors, e los omeias de Còrdoa. En 910 e 954 la vila foguèt destruïda e sempre reconstruïda.
En 1081 tombèt dins las mans de Yússuf ibn Taichfin lo cap almoravit; aqueles la tenguèron fins a 1145. Coma la autras vilas costièras patiguèt del cambi del comèrçi e de la rota de l'aur cap a Marraquèsh e de segur de las atacas normandas que qu'ataquèt Bugia la capitala hammadida. En 1145 passèt als almohadas fins a que demòre dins los domènis dels seus vassals los zayyanidas o abdalwaditas de Tlemcen, que jos Yaghmurassan foguèron reconeguts coma senhors del Magrèb central (1235). Oran venguèt lo centre del comèrçi amb Al Andalús mercés al seu pròpi pòrt e aquel de Marsa al-Kabir, fòrça pròcha. Venguèt alara, amb Hunayn, lo principal luòc maritim del Magrèb central unificat pel govèrn de Tlemcen, entre lo Muluya e lo sud de la Cabilia.
Pendent lo sègle X Ibn Hawkal descriguèt un pòrt fòrça actiu qu'exportava de blat. Al sègle XI al-Bakri segnalèt que lo pòrt èra dotat d'una granda rada aparada dels vents. Al-Mukaddasi a la fin del sègle X e al-Idrisi al sègle XII, se mostrèron surpreses pel trafec intens del pòrt. L'almohade Abd al-Mumin constituiguèt una flota a Marsa al-Kabir. Al començament del sègle XV Leon l'African escriguèt que lo pòrt de Mars al-Kabir aviá pas de parelh dins lo mond entièr. La vila, al costat del pòrt, èra descricha coma activa, dispausant de fabricas e basars; al-Idrisi disiá qu'èra rodejada de jardins (òrts) e de molinas. Leon l'African avaluava la populacion en sièis mil fuòcs (30 000 abitants) una partida de josieus arribats subretot aprèp 1391 quand comencèron las persecucions sagnantas dels castelhans; la vila s'espandigava cap als barris a Kaguenta, al delà del riu Ras al-Ayn. Vila aparentament independenta mas jol contraròlte de Tlemcen, ensejava coma las autras de compensar la bassa de l'activitat comerciala.
A la fin del sègle XIII, la vila aculhèt un grand nombre de josieus malhorquins aprèp de la presa de l'illa de Malhòrca pels reis de la Corona d'Aragon, que contribuiguèron a la prosperitat de la vila. A la mitat del sègle XIV (1347) casèt un temps dins las mans dels marinidas. En 1437 venguèt vassala dels hafsidas. Aprèp la dubertura de las rotes comercialas portuguesas de l'Atlantic (que rendèt inutila la traversada del Sahara) e la casuda del reialme de Granada, dins la Peninsula Iberica, Oran comencèt a declinar, venguent un amagat de piratas.
En julhet de 1501 foguèt atacada pels portugueses. En 1505 los castelhans capitanejat per Pere Navarro conqueriguèron Marsa al-Kabir e Oran (17 de mai de 1509). La populacion tombèt a 3 500 abitants la mitat militars; la tancadura de la vila als musulmans mermèt encara la populacion; los josieus foguèron convertits de fòrça o expulsats. Prèp d'Oran los castelhans derrotèron lo pirata otoman Arudj, qu'aviá prés d'Argièr. A Tlemcen los castelhans avián installat un rei vassal en 1509 e en 1517 los otomans encerclèron l'emir e pausèron sul tròn Abu-Hammu III (1517 - 1527). Khayr al-Din Barba-rossa, fraire d'Arudj, capitèt a establir un Estat al Magrèb central expulsant los abdalwaditas en 1550 e pausant sul tròn a al-Hàssan ibn Abi-Muhàmmad (1550-1555) amb que s'acabèt la dinastia. Lo governador espanhòl comte d'Alcaudete, faguèt un pacta amb los marroquins en 1554, e podèron conservar Oran que dominèron pendent dos sègles levat una corta dominacion otomana, venguèt un "praesidio" amb lo fòrt de la Santa Crotz dominant lo pòrt e la vila; aquel fòrt, coma aquel de Sant Andreu, lo Burdj al-Hawdi e las Pòrtas de Canastèl e d'Espanha son encara visibles a l'ora d'ara. L'òrt a l'entorn que foguèt fòrça redusit pendent lo domèni espanhòl foguèt confiat a la tribú aliada dels Banu Amir ("Los Moros de Patz").
En 1707 foguèt atacada pels marroquins de Mulay Ismail e en 1708 pel bei turc Mustafa ben Yusef (Bey Bu Shalagham), que l'ocupèt (2 de genièr de 1708); alara l'activitat portuària reviscolèt, mas quand tornèron los espanhòls lo 1 de julhet de 1732 dins una expedicion capitanejada per José Carrillo de Albornoz comte de Montemar. En 1770 la vila aviá 532 ostals particulièrs e 42 edificis, amb una populacion de 2 317 abitants e 2 821 deportats liures. Entre 1780 e 1783, Carles III prepausèt un escanbi de la vila a Anglatèrra per Gibartar. En 1790 partiguèt un terratrem que la damatjèt seriosament causant tres mil mòrts; la vila èra tròp dangierosa de mantenir e tròp onerosa de reconstruire pel rei Carles IV; pendent un an negocièt amb lo dei d'Argier per la seuna cession; aprèp un nòu sètge e un segon terratrem que desorganizèt las defensas, lo 12 de setembre de 1791 signèt un tractat segon que los espanhòls evacuèron la vila en 1792, ne prenguèt possession lo bei de Mascara Kul-Oghlu Muhammad ibn Othman, dich Muhammad al-Kabir (Muhammad el Gran); alara depassava pas los dotze mil abitants. Muhammad transportèt la capitala del beylik de l'oèst e comencèt la reconstruccion, atreuent los rurals de la zona, josieus e musulmans d'autras vilas. Lo 8 d'octobre de 1792 concediguèt diversas favors al josieus per los atreure. La vila tornèt trobar una certana activitat e una limitacion de piratariá. En 1794 patiguèt d'una epidèmia de pèsta e la vila tornèt a se despoblar.
Lo 4 de genièr de 1831, lo general comte Charles-Marie Denys de Damrémont, cap de l'expedicion francesa, dintrèt a Oran. En 1832 se faguèt qualques combats amb las tropas d'Abd al-Kader fòra de la vila. L'armada francesa damatjèt fòrça la vila, subretot los ostals de fusta destruïdas per obtenir de lenha, mas tanben al patrimòni de tota l'epòca musulmana. Lo 6 de genièr de 1834 lo tractat amb Abd al-Kader establiguèt un cònsol d'aquela dins la vila. Lo 31 de genièr de 1838 foguèt enartada en comuna. Aprèp la rendicion d'Abd al-Kader la vila a declinar, e capitava pas lo nivèl de populacion anteriora fin a 1872. La populacion europèa e josièva venguèt majoritària (e lo demorèt fins a la independéncia)
A partir de 1890, la vila comencèt a créisser de contunh depassant los cent mil abitants amb lo cambi de sègle. D'èrsas succesivas d'emigrants musulmans faguèron pujar la populacion arabi: 25 000 en 1926, 45 000 en 1936 e 85 000 en 1948. Pasmens las populacions musulmana e europèa, vivian segregadas; los quartièrs musulmans èran la Medina Jdida (Madina Djadida o Vila Nòva) e los quartièrs del sud e sud-oèst coma al-Hamri, Medioni, Petit Lac, Planteurs, Victor Hugo, Cité Petit e Eckmuhi.
Lo 8 de novembre de 1942 se debanèt a Argièr, Casablanca e Oran, l'operacion Torcha. Aprèp dos jorns de combats entre las fòrças del Regim de Pétain e los aliats, fòrça superiors, Oran capitulèt (10 de novembre).
L'1 de mai de 1952 i aguèt de trobles; en novembre de 1954 esclatèt la guèrra; Larbi Ben M'Hidi capitèt la wilaya qu'englobava tota l'Orania (en 1957 li succediguèt Boussouf); Ahmed Zabana prenguèt lo comandament a Zahana (Saint Lucien) a 32 km d'Oran. Lo 8 de novembre de 1954 a 40 km se debanèt la batalha de Ghar Boudjelida douar Chorfa a El Gaada , e Zabana foguèt fach presonièr, condemnat a mòrt e executat. Del 9 al 13 la visita de De Gaulle a la vila va provoquèt de manifestacions e trebolum amb de mòrts. Lo « non » al referendum de 1961 provoquèt un estat de sètge e comencèron lo incidents a Oran fomentats pel FLN, amb 25 mòrts. L'OAS èra fòrta dins la vila e atacava los musulmans e franceses en desacòrdi. Foguèt lo darrièr recapte de l'organizacion; en decembre de 1961 l'OAS tuèt lo colonel Rançon, cap del 2n Burèl d'Oran. En 1962 quand los franceses acceptèron per referendum lo principi d'autodeterminacion, los afrontaments entre europèus e musulmans esclatèron a Oran; lo 13 de genièr de 1962 un escabòt de l'OAS executèt tres membres del FLN a la preson d'Oran, e l'endeman 4 fugitius foguèron assassinats. A la prima e l'estiu los europèus e musulmans se liurèron als piègers orrors de la guèrra fin finala l'OAS d'Oran capitulèt.
Al cens de 1954 la populacion èra de 104 000 personas e la josièva e europèa de 171 000. Fins a 1962 demorèt la vila mai europèa d'Argeria.
Lo 5 de julhet de 1962, alara que lo país celebrava l'independéncia se produguèt lo chaple d'Oran; los musulmans se lencèron contra los occidentals e lo general Katz refusèt d'intervenir. Lo luòctenent Rabah Kheliff, musulman de 29 ans, amb 300 soldats, rebutèt un destacament de l'Armada de Liberacion Nacionala e podèt liberar a 400 europèus retinguts coma ostatges; condemnat a mort per lo FLN, fugiguèt en França. Los acòrdis d'Evian prevesián la demorança d'una basa navala a Mers El-Kébir pendent 15 ans (foguèt remandada en 1967).
Ara es un pòrt comercial situat al centre d'una importanta zona industrial. Es sèti universitari. Oran es una de las pòrtes d'Argeria. Es ligada per via maritima e aeriana Alacant.
La vila se degradèt fòrça dempuèi l'independéncia, poluida, plena de marginalitat e brutitges e amb edificis centenaris precolonials desmantenguts que menaçan roïna.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Fonts[modificar | modificar la font]
Una partida de las donada istoricas e demograficas venon de l'Enciclopèdia de l'Islam, article Wahran, XI, p. 54 a 57
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)E. Cruck (1959). Oran et les témoins de son passé, Heintz Frères
- (fr) P. Ruff. La domination espagnole à Oran, 1554-1558, Editions Bouchène
- (fr)Albert Camus. La peste se déroule à Oran
- (fr)Yann Arthus-Bertrand (2005). L'Algérie vue du ciel
- (fr)Pierre Jean-Rémy. Algérie, bords de Seine
- (fr)Norbert Régina La femme immobile
- (ca)Joan-Daniel Bezsonoff. Les lletres d'amor no serveixen de res


c: text/html

text:
Barbasta 10 de deceme : l'occitanisme prepausa de s'acampar a l'entorn d'un tèxte federator per anar cap a las eleccions locaus de 2014
L'amassada de Barbasta, en las soas conclusions, que prepausa la mesa en plaça d'ua platafòrma sus la basa deu manifèste occitanista, platafòrma qui permeterà de
dar mei de visibilitat e de preséncia a l'occitanisme dens l'esfèra publica e politica. Lo manifèste n'ei pas ua bíblia mes, dab quauques modificacions, que pòt estar considerat com ua basa pro
larga entà amassar los occitanistas e au delà.
Un quarantenat de personas qu'èran amassadas mentre qu'un quarantenat de mei avèvan enviat un messsatge de sostien a l'iniciativa shens per aquò poder estar presents fisicament.
Que sembla que i a un acòrd sus la necessitat que l'occitanisme intervienga dens la decision politica e l'esfèra publica.
Que cau occitanistas dens la decision politica.
Las discussions qu'an virat a l'entorn de la fòrma qui pòt préner ua organizacion politica occitanista.
E cau que sia ua partit navèth, un movement, ua dinamica creada a l'entorn d'un partit qui existeish dejà o lavetz ua crida bastida sus un tèxte dab un objectiu concret ?
Qu'ei aquesta la solucion qui ei estada causida au cap de l'amassada a saber la redaccion d'ua platafòrma qui serà elaborada en partir deu manifèste e qui serà prepausada a la signatura de las personas qui volhan.
En partir d'aquera basa que prepausam de ns'organizar dab l'objectiu de presentar candidats a las eleccions municipaus de 2014 (que pertocaràn dilhèu tanben las intercomunalitats segon çò qui va aparir de la refòrma territoriau) de faiçon a aver ua preséncia publica hòrta e vededera en aqueras eleccions.
Qu'estó dit que serà mei aisit de mobilizar los occitanistas sus ua eleccion d'aquera natura atau cadun trabalharà? en foncion de la situacion locau.
Non significa pas que non i aurà pas de paraula publica abans aqueth objectiu mes que demora a definir çò que pòt estar l'animacion d'ua tau platafòrma e qui ne seràn los animators. Que cau que sia representativa de la diversitat de l'occitanisme qui's vòu implicar dens l'accion publica.
Sus la basa de la platafòrma que's poderàn associar monde qui son militants politics encartats en ua o auta organizacion, personas qui militan mei dens lo domeni culturau mes qui senteishen la necessitat d'aver ua accion publica e politica e tanben personas qui son peu moment sensibilizadas a l'occitanisme mes qui non vòlen pas préner la carta d'un partit.
Qu'ei un biais de préner en compte la realitat de uei qui ei ua mauhidança cap a tot çò qui pòt semblar un partit quitament se sabem que non i a pas de democracia shens organizacions politicas estructuradas. Mes la realitat qu'ei evidenta. Que patim ua baisha d'engatjament en lo monde politic, sindicau tot com lo monde associatiu senteish plan la baisha deu militantisme e deu benevolat.
L'idèa d'ua platafòrma que pòt perméter a l'encòp de passar de l'indignacion a l'accion en tot ajudar a la creacion de grops locaus de reflexion e d'accion. La coeréncia de l'ensemble qu'ei assegurada per un tèxte clar d'engatjament occitanista. Aquesta organizacion que pòt estar la responsa a la necessitat de hornir analisis de las situacions locaus e d'aver un discors politic pròpi desempuish un punt de vista occitanista, tau com ei desvolopat de faiçon pro generau dens lo manifèste.
La platafòrma, a qui calerà trobar un nom, que serà ua aisina sopla mes federatora. Ua amassada entà seguir lo tribalh començat que's debanarà a Tolosa lo 4 de heurèr qui vien o a ua auta data vesina per rasons de calendari. Informacions precisas que seguiràn.
Los elements qui an alimentat la discussion e quauques frasas claus
La crisi economica, sociau, politica e ecologica que risca de servir de pretèxte entà har passar las questions pausadas per l'occitanisme com questions segondàrias.
Donc que i a necessitat de tornar reformar lo biais d'interviéner dens lo debat public.
Har politica d'un biais occitanista qu'ei aver ua vision deu noste territòri enlà de la realitat deu monde e de las responsas que podem temptar de i portar dab las nostas analisis.
Las solucions qui's pòden imaginar en ua partida deu territòri occitan non son pas automaticament las medishas tà tot lo territòri. Anar au federalisme dinc au cap de la soa logica.
Desempuish trenta o quaranta ans l'occitanisme qu'a viscut peu biais d'organizacions politicas divèrsas e d'organizacions culturaus nombrosas.
Non demandam pas a qui que sia d'arrenegar arren de la soa istòria. Que volem sonque entrar en ua fasa navèra.
Que i a organizacions politicas occitanistas, de natura e de pes divèrs mes la lor influéncia que demora limitada. De mei, la faiçon de militar, de har politica qu'a cambiat. Quin s'adaptar e prepausar quauquarren qui correspon a aqueths comportaments ?
Quin passar de l'indignacion (suu tractament per exemple reservat au noste territòri, a la soa lenga, a la soa identitat) a l'accion ?
La question de la lenga qu'ei au centre de las nostas preocupacions mes que cau parlar de la lenga e de hòrt d'autas causas. Que cau parlar de politica dens la lenga. Que's cau tanben adreçar a aqueths qui non coneishen pas la lenga mes qui son occitans tanben.
Que cau investir lòcs e domenis sociaus de on èm absents au dia de uei.
Que cau empachar ua mena d'irlandizacion de la situacion occitana, a saber com en Irlanda ,aver ua lenga qui no's parla pas hòrt, qui ei minorizada mes qui ei totun oficiau.
Dens lo domeni de la politica lingüistica que cau aver ua accion politica senon los qui prenen las decisions que demoran au nivèu de la simpatia declarada per la lenga mes non va pas au delà.
Que devem préner en compte que las nostas analisis politicas que deven partir deu terrenh e provar que podem prepausar quauquarren qui vien deu terrenh.
Non i averà pas de la part de l'occitanisme ua actitud mortifèra a saber que lo messatge qui passam, còps que i a, e seré lo rebat d'ua cèrta resignacion a la disparicion de l'identitat lingüistica e culturau deu país ?
Prepausar un modèl navèth on la lenga n'ei pas la sola reivindicacion mes on la lenga a la soa plaça dab la cultura, ua plaça importanta.
Los occitanistas que deven assumir la lor diversitat e que's deven organizar a l'entorn d'aquò.
Quin parlar a la generacion navèra d'occitanistas qui an mensh de 30 ans. Quina incoeréncia e seré per la generacion d'abans de non pas estar capabla de li parlar clarament e de definir dab era un projècte d'aviéner ?
Barbaste, 10 décembre : l’occitanisme propose de se rassembler autour d’un texte fédérateur pour aller aux élections locales de 2014
La réunion de Barbaste, dans ses conclusions, propose la mise en place d’une plateforme sur la base du manifeste occitaniste, plateforme qui permettra plus de
visibilité et de présence pour l’occitanisme dans la sphère publique et politique. Le manifeste n’est pas une bible mais, avec quelques adaptations, il peut être considéré comme une base assez
large pour rassembler les l’occitanisme et au delà
Une quarantaine de personnes étaient réunies alors qu’une quarantaine de plus avait envoyé un message de soutien à l’initiative en s’excusant de ne pouvoir être là physiquement.
Il semble qu’il y a un accord sur la nécessité que l’occitanisme intervienne dans la décision politique et la sphère publique. Il faut des occitanistes dans le processus de décision politique.
Les discussions ont tourné autour de la forme que peut prendre une organisation politique occitaniste.
Faut-il que ce soit un nouveau parti, un mouvement, une dynamique créée autour d’un parti qui existe déjà ou alors un appel fondé sur un texte avec un objectif concret ?
C’est cette solution qui a été choisie à la fin de la réunion ; à savoir la rédaction d’une plateforme, qui sera élaborée en partant du manifesten et qui sera proposée à la signature des personnes qui le voudront.
En partant sur cette base nous proposons de nous organiser avec l’objectif de présenter des candidats aux élections municipales de 2014 ( qui concerneront peut-être les intercommunalités selon ce qui se passera autour de la réforme territoriale) de façon à avoir une présence publique forte et visible dans ces élections.
Il a été dit qu’il sera plus facile de mobiliser les occitanistes sur une élection de cette nature chacun pouvant travailler en fonction de la situation locale.
Sur la base de cette plateforme, pourront se ressembler des gens qui sont des militants qui ont la carte d’un parti ou qui sont membres d’une autre organisation, des personnes qui militent dans le milieu culturel et qui ressentent la nécessité d’avoir une action publique et politique, et enfin des personnes qui sont pour le moment sensibles aux thèmes que nous développons mais qui ne veulent pas prendre la carte d’un parti traditionnel.
C’est une façon de prendre en considération la réalité d’aujourd’hui qui se manifeste par une méfiance face à tout ce qui peut ressembler à un parti, même si nous savons qu’il ne peut y avoir de démocratie sans organisations politiques structurées. Mais la réalité est là ; nous souffrons d’un manque d’engagement dans le monde politique ou syndical tout comme le monde associatif ressent la baisse du militantisme et du bénévolat.
L’idée d’une plateforme peut permettre à la fois de passer de l’indignation à l’action tout en aidant à la création de groupes locaux de réflexion et d’action. La cohérence de l’ensemble est assurée par un texte clair d’engagement occitaniste. Cette organisation peut être la réponse à la nécessité de mettre à disposition des analyses partant du local et d’avoir un discours politique propre, d’un point de vue occitaniste, tel qu’il est développé de façon assez générale dans le manifeste.
La plateforme, à laquelle il faudra trouver un nom , sera un outil souple et fédérateur. Une réunion pour continuer le travail commencé se déroulera à Toulouse le 4 février prochain ou à une date voisine pour des raisons de calendrier. Des informations plus précises vous seront communiquées ultérieurement.
En attendant vous pouvez toujours dire votre soutien au manifeste et à la démarche si vous le l’avez pas encore fait.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Emoglobina
L'emoglobina es una proteïna d'estructura quaternària, que la principala foncion es de transportar lo dioxigèn dins l'organisme uman e dels autres vertebrats. L'emoglobina se trapa subretot a l'interior dels globuls roges del sang (13,5 a 17,5 g/dl per l'òme e 12.5 a 15,5 g/dl per la femna de sang d'emoglobina) çò que lor balha la color roge.
L'emoglobina umana es constituida de quatre cadenas identicas per doas: doas cadenas a de 141 acids aminats caduna e de doas cadenas B de 146 acids aminats caduna (çò que dona un total de 574 acids aminats per l'emoglobina). Caduna d'aquelas cadenas es associada a un gropament prostetic: l'ème. Lo nom d'emoglobina ven de dos mots: ème e globina. Se ma simboliza per « Hb ». Une molecula d'ème es constituida d'un ion fèrre complexat per una porfirina.
Somari
- 1 Istoric
- 2 Foncion
- 3 Estructura
- 4 Ligam a l'oxigèn
- 5 Eliminacion de l'emoglobina
- 6 Utilizacion clinica
- 7 Moleculas analogas
- 8 Malautiás geneticas de l'emoglobina
- 9 L'emoglobina dins las Arts
- 10 Nòtas e referéncias
Istoric[modificar | modificar la font]
En 1960, Max Perutz e John Kendrew explican l'estructura tridimensionala de l'emoglobina. En 1962, recebèron ensems lo Prèmi Nobel de Quimia « per lors estudis de las estructuras de las proteïnas globulàrias ».
Foncion[modificar | modificar la font]
Pels vertebrats terrestres, l'emoglobina del sang fixa lo dioxigèn de l'aire dels palmons. Mercé a la circulacion sanguina, l'emoglobina oxigenada es transportada cap a l'ensemble dels autres organs, per relargar enseguida lo dioxygèn que será consomit per las cellulas que cal. L'emoglobina permet al sang de caber mai de dioxigèn que poiriá per simple dissolucion.
Estructura[modificar | modificar la font]
Se trapa al còr de la molecula un cicle eterogèn porfiric (nuclèu tetrapirrolic), l'ème, que conten un ion fèrre. Aquel ion fèrre es lo site de fixacion de l'oxigèn. L'ion ferrós establit 6 ligams de coordinéncia: 4 amn la N e 2 amn acids aminats de la cadena polipeptidic: l'istidina. Donat qu'una sosunitat de l'emoglobina es formada per un ème tancat dins une proteïna globulària lo nom es fòrça logic. I a fòrça proteïnas contenent un ème, mas l'emoglobina n'es la mai coneguda. L'element fèrre pòt existir jos 2 formas dins la molecula:
- jos forma ferrosa, ion Fe2+ : sola forma activa de l'emoglobina umaina. Se dich d'oxiemoglobina. (interaccion reversible amb O2).
- jos forma ferrica, ion Fe3+ : se dich metemoglobina. (interaccion irreversible amb O2)
Se pòt parlar del poder oxiforic de l'emoglobina. Aquò correspond a la quantitat de dioxigèn que pòt fixar. Aquela valor es de 1,34 ml d'O2/g d'Hb.
Emoglobina umana[modificar | modificar la font]
Per l'èsser uman, l'emoglobina Adulta (HbA) es un tetramèr, constituit de doas globinas a e doas globinas B ligadas per de ligams flacs. Pels recent nascut, s'agís d'emoglobina fetala amb doas globinas a e doas globinas Y. Las sosunitats son estructuralament similària e an a quicom près la meteissa talha. Cada globina a une massa moleculària de prèp 17 000 daltons, per une massa totala de prèp de 68 000 daltons. Cada globina de l'emoglobine contien un ème, de tal biais que la capacitat totala de ligam de l'emoglobina pel dioxgèn es de quatre moleculas.
Estapas de reaccion:
- Hb + O2 ↔ HbO2
- HbO2 + O2 ↔ Hb(O2)2
- Hb(O2)2 + O2 ↔ Hb(O2)3
- Hb(O2)3 + O2 ↔ Hb(O2)4
Resumit de la reaccion:
- Hb + 4O2 → Hb(O2)4
Una estructura de la forma desoxi de l'emoglobina umana es donada pel PDB 1A3N.
En pratictica, s'observa pas aquò:
- Hb + 4O2 ↔ Hb(O2)4
En efècte, dins las condicions fisiologicas, doas sosunitats son de contunh oxigenadas per doas moleculas d'emoglobina. Se pòt doncas escriure:
- Hb(O2)2 + 2O2 ↔ Hb(O2)4
Valors normalas per l'adulta[modificar | modificar la font]
- Òmes: 13 - 17,87 g/dl de sang o 8.3 - 10,5 mmol/l de sang.
- Femnas : 12.10 - 16,40 g/dl de sang o 7.4 - 9,9 mmol/l de sang[1].
Atencion, per la femna prens e l'enfant, aquel taus merma fòrça.
Emoglobina del grand dalfin[modificar | modificar la font]
La composicion de l'emoglobina du grand dalfin oceanic li permet de demorar immergit pendent un mai grand periòde de temps que lo grand dalfin vivent mai prèp de las còstat[2].
Ligam a l'oxigèn[modificar | modificar la font]
Dins la forma tetramerica de l'emoglobina normala, lo ligams amb l'oxigèn, o formacion d'oxiemoglobina, es un procés cooperatiu, o allosteric, que l'afinitat de ligam de l'emoglobina per l'oxigèn es afectat per la saturacion en oxigèn de la molecula. Aquò a per consequéncia que la corbadura d'afinitat de l'oxigèn per l'emoglobina a la forma d'una sigmoïda (corbadura en forma d'S), al contrari a un procés non cooperatiu (mickaelian) qu'a una forma iperbolica.
L'afinitat de l'emoglobina per l'oxygèn merma en preséncia de dioxid de carbòni (efècte Haldane), a de pH flac e quand la temperatura augmenta. Aquelas proprietats quimicas son essencialas pel vivent perque permeton una melhora liberacion del dioxigèn dins los teissuts actius (ex: lo muscle en exercici, per la produccion de metabolits desvelòpa un pH acid, la seuna temperatura aumenta afirmant la dissociacion del dioxigèn de l'ème). Lo dioxid de carbòni reagís amb l'aiga per formar de bicarbonat via la reaccion:
- CO2 + H2O ↔ HCO3- + H+
Per aquela reaccion se vei que lo sang possedant un naut taus de dioxid de carbòni a tanben un pH mai bas. L'emoglobina pòt se ligar als protons e al dioxid de carbòni çò qu'induich un cambi de conformacion dins la proteïna que facilita la liberacion de l'oxigèn. Le proton pòt se ligar a diferents luòcs lo long de la proteïna, alara que lo dioxid de carbòni se liga sul grope alfa-amino en formant un carbamat. Aquel contròtle se nomena d'efècte Bohr. De meteis biais, quand lo nivèl de dioxid de carbòni dins lo sang merma (per exemple prèp dels palons), lo dioxid de carbòni es relargat, aumentant l'afinitat de la proteïna per l'oxigèn. Aquel contraròtle de l'afinitat de l'oxigèn per la ligason amb l'emoglobina e lo largament del dioxid de carbòni se nomena l'efèct Haldane.
La ligason de l'oxigèn es tanben afectada per de moleculas coma lo 2,3-difosfoglicerat, que merma l'afinitat de l'emoglobina per l'oxigèn. Per las personas acclimatadas a las nautas altituds, la concentracion de 2,3-difosfoglicerat dins lo sang es mai importanta, çò que permet a l'emoglobina de deliurar de quantitats d'oxigèn mai importantas als teissuts dins d'atmosfèras pauvras en oxigèn.
Poisons de l'emoglobina[modificar | modificar la font]
Al contrari, amb lo monoxid de carbòni CO, l'emoglobina forma un compausat estable, la carboxiemoglobina ; en mai, l'afinitat de l'emoglobina pel monoxid de carbòni es superiora a aquela de l'oxigèn, çò que significa que lo CO concurréncia eficaçament l'oxigèn pendent l'oxidacion palmonària. Lo CO constituís doncas un antagonista de O2, podent ata provocar una ipoxia dels teissuts: lo seu respirament de fòrta dosis provòca d'indispausicions, cefalèas (mals de cap), puèi astenia (granda flaquessa) e fin finala la mòrt per asfixia. Se cura los empoisonaments al CO graves per imersion prolongada en caisson iperbare reduisent atal la semivida de la carboxiemoglobina.
En mai, d'agents oxidants coma los nitrats contenguts dins l'aiga o los legums pòdon oxidar lo fèrre ferrós (Fe2+) de l'ème en fèrre ferric (Fe3+), lo fasent atal incapable de fixar l'oxigèn. L'emoglobina es alara nomenada metemoglobina. La cura consistís en l'administracion de blau de metilèn.
Fin finala, l'ion cianur CN- es tanben un inibitor de l'oxidacion emoglobineíc, coma lo sulfur d'idrogèn H2S.
Eliminacion de l'emoglobina[modificar | modificar la font]
Los globuls roges son fagocitats pels macrofags de la melsa e del fetge dins las situacions patologicas. Fisiologicament, son puslèu eliminats pels macrofags de la Mesolha ososa. Pendent aquel processus, la compausanta proteïca de l'emoglobina es degradada jos forma d'acids aminats que son reciclats. La compausanta eminica es degradada en biliverdina puèi en bilirubina insolubla (porfirina sens fèrre) de color jaune. Lo fèrre es reciclat. La bilirubina insoluble es liberada dins lo plasma pels macrofags, que se liga a la serum-albumina. Es atal caminada dins la circulacion sanguina e captada pels epatocits. Es alara facha soluble per una reaccion de conjugason amb una molecula d'acid glucuronic puèi es excretada pel fetge dins la bila.
La bila raja dins l'intestin e la bilirubina soluble es degradada per de bacterias en stercobilina de color bruna, que dona sa color a las femsa. La bilirubina es tanben evacuada dins las urinas.
Quand la bilirubina pòt pas èsser excretada, la seuna concentracion aumenta dins lo sang. Es alara essencialament eliminada per las urinas, çò que provòca de las urinas escuras e de las femsa descoloradas, gaireben blancas.
Utilizacion clinica[modificar | modificar la font]
- Lo taus d'emoglobina es exprimida en g/100 ml. Las valors normalas del taus d'emoglobina dependent del sèxe e de l'adat del subjècte. Un taus d'emoglobina inferior a la norma definís una anemia.
- La saturacion SaO2 definís en % es calculada per la quantitat d'oxiemoglobina divisada per la quantitat totala d'emoglobina del sang. La saturacion SaO2 pòt èsser mesurada sus de sang venós o del sang arterial. La saturacion en oxigèn del sang es un dels paramètres d'un examèn nomenat gas del sang. La valor de la saturacion es considerada coma dangierosa s'es inferiora a 90 % per de sang arterial. La valor normala es de gaireben 96-100 % per de condicions atmosfericas normalas.
- La cianosa es un signe clinic. S'agís de la coloracion blavenca dels teguments. Apareis quand la concentracion en emoglobina reduch despassa los 5 g/100 ml de sang capillari. Pòt èsser amagada per una anemia.
Moleculas analogas[modificar | modificar la font]
La molecula d'ème de l'emoglobina pareis a la clorofilla, l'atòm de fèrre essent remplaçada per un atòm de magnèsi, çò que li balha sa color verda.
Pels invertebrats, l'emocianina tend un ròtle analòg a l'emoglobina.
Qualques espècias semblan pasmens possedar una emoglobina capable de fixar lo dioxigèn, veire de lo transportar de biais tan eficaç que pels vertebrats (ex : Lampresa marina, que possèda una emoglobina presentant una mescla unica de caractèrs e proprietats a l'encòp primitius e nautament especializats[3]. Lo seu pes molecular (~17000), coma aquel de l'emoglobina musculara, conten en aparéncia un ème. Lo seu punt isoelectric es aquel d'una emoglobina tipica d'invertebrat. Los acids aminats que la compausa sont pasmens en partida sonque caracteristics de las emoglobinas dels invertebrats), per l'autre partida, evòcan puslèu una emoglobina de vertebrats[4]. Un estudi[5]mesurèt la corbadura d'equilibri en dioxigèn d'aquel pigment e diferents pH; es una iperbola rectangulara coma aquela que se vei amb l'emoglobina del muscle dels vertebrats[6]. L'emoglobina d'invertebrats coma lo vèrm Nippostrongylus o aquel de qualques larvas de moscas de la familha dels Oestridae (que son de parasits d'animals vivents) servissent subretot a l'estocatge del dioxigèn e pauc al seu transpòrt. l'emoglobina de la lampresa es al contrari un agent eficaç de transpòrt del dioxigèn, mercé a una afinitat gaireben flaca pel dioxigèn e un fòrça grand efècte Bohr; rivaliza amb las emoglobinas mai eficaças trapadas dins lo sang dels vertebrats[7].
Malautiás geneticas de l'emoglobina[modificar | modificar la font]
Coma fòrça proteïnas, las cadenas d'emoglobina presenton de mutacions que mai sovent an cap de consequéncia clinica. Mai de 500 emoglobinas anormales foguèron repertoriadas[8]. Qualques mutacions (Hb Köln, Indianapolis, eca.) provòcan una instabilitat del tetramèr precipitant en còrs d'Heinz, o una metemoglobinemiá (emoglobinas M).
A vegada aquela mutacion provòca una afinitat anormala per l'oxigèn, o, coma l'Hb Hope, una diminucion d'afinitat amb una P50 nauta donant una anemia plan suprtada e una cianòsi al repaus, l'efòrt e l'altitud essent mal suportats, o, coma l'Hb Chesapeake, Malmö, o Olympia, una aumentacion d'afinitat amb una P50 mermada e una poliglobulia compensatritz provocant de manifestacions clinicas a començar d'un edat.
D'autres pòdon èsser responsables d'una emolisa cronica, HbS (per mutacion de glutamina en valina çò que provòca la polimerizacion d'Hb), HbC, o aumentar a l'estat eterozigòt una autra emoglobinopatiá, HbO Arabi, HbD Punjab ou Hb Lepore, o una B-talassemia, HbE.
Fin finala, lo damatge genetic pòt portar en mai de l'estructura primària de la proteïna, sus una deca quantitativa de la seuna sintèsi, o une persistança anormalament nauta de l'emoglobina fetala HbF.
L'emoglobina dins las Arts[modificar | modificar la font]
En 2005, l’artista Julian Voss-Andreae realizèt l'escultura Heart of Steel (Hemoglobin), avent per modèl l’espina dorsala de la proteïna. L'escultura es facha de veire e d’acièr Corten. L’aspècte rovilhat de l’òbra es fach pr'amor e evòca la reaccion quimica fondamentala de l’oxigèe se ligant al fèrre contengut dins l’emoglobina[9][10]..
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ sante.fr
- ↑ (en) Hersh, Sandra L. et Deborah A. Duffield, article intitulé Distinction Between Northwest Atlantic Offshore and Coastal Bottlenose Dolphins Based on Hemoglobin Profile and Morphometry, inclus dans le livre The Bottlenose Dolphin, dirigé par Stephen Leatherwood et Randall R. Reeves, pages 129-139, San Diego, Academic Press|, 1990, ISBN 0-12-440280-1
- ↑ HemoglobineLamproie
- ↑ Pedersen, Roche e Fontaine
- ↑ HemoglobineLamproie Wald, George, Riggs, Austen ; The hemoglobin ot the sea lamprey, Petromyzon marinus ; The Rockefeller University Press ; PubMed Central} et [http://en.scientificcommons.org/33049735 Resumit
- ↑ HemoglobineLamproie
- ↑ HemoglobineLamproie
- ↑ (fr)l'Hématologie de Bernard Dreyfus, Médecine-Sciences- Flammarion1992
- ↑ Constance Holden, Blood and Steel, 30 de setembre de 2005 in Science [pdf]]
- ↑ Moran L, Horton RA, Scrimgeour G, Perry M; Principles of Biochemistry; rdPearson|lieu= Boston, MA; 2011; ISBN 0321707338


text:
Cava (Aut Urgèl)
Cava es una municipalitat de la comarca de l'Aut Urgèl (Catalonha), amb caplòc a Ansovell. Lo tèrme compren, en mai del vilatge de Cava, lo d'Ansovell, lo del Querforadat, lo veïnat de Can Pubill, la glèisa de Sant Cristòfol de Vinyoles e l'ostal fòrt, e lo santuari de Boscal.
La municipalitat fa partida del territòri istoric del Urgellet, correspond a a l'ora d'ara bona part de la comarca de l'Aut Urgèl, mens la populacion de el Querforadat qu'aperten al territòri istoric Baridà (Aut Urgèl e Bassa Cerdanha)
Situacion[modificar | modificar la font]
Es situada al limit de la comarca amb la Bassa Cerdanha. Limita al nòrd amb los tèrmes del Pont de Bar e Arsèguel, a l'oèst amb Alàs i Cerc, al sud amb la Vansa i Fórnols e amb Josa i Tuixén, e a l'èst amb lo tèrme cerdan de Montellà i Martinet.
Lo tèrme s'estend als versants de tramontana de la sèrra del Cadí, e arriba fins a la meteissa carena: la Torre de Cadí (2561 m), ròca del Gonac, Ròca Gròssa e Ròca Drecha, Voltoró o puig del Canal Baridana (2648 m) e lo còl del Llitze. Aquelas crestas forman lo limit meridional de la municipalitat amb los tèrmes de la Vansa i Fórnols e Josa i Tuixén, e son integrats al Parc Natural del Cadí-Moixeró, coma bona part del territòri municipal.
Autres accidents que podèm destacar dins lo tèrme son lo tuc de las Llongaderes (1503 m), lo de Boscal (1507 m), lo tossal de l'Aucís, lo dels Jogaires e lo del Puig (1878 m).
Per arribar als nuclèus d'Ansovell e Cava cal prene la rota locala que dempuèi la N-260 va en direccion cap Arsèguel. Passat aquel nuclèu i a una pista enquitranada que remonta lo cors del riu d'Arsèguel o de Cadí, que pauc abans la confluéncia del torrent de Sant Climenç amb lo riu de Cadí se bifurca e sòrta a la drecha cap al vilatge de Ansovell e a l'esquèrra dins lo vilatge de Cava. Unes quilomètres i a abans un brancal a la drecha que pòrta al santuari de Sant Cristòfol de Vinyoles.
Tanben dempuèi la rota N-260 i a una pista que sòrta cap a Toloriu vorejant lo tossal del Quer arriba dins lo vilatge del Querforadat. Los tres nuclèus e lo santuari de Boscal demòran connectats per un camin de grand recorregut (GR-3) que travèrsa la sèrra de Cadí, a mièg versant per la banda septentrionala.


text:
Rubén Darío
Rubén Darío (Metapa, uei Ciudad Darío, lo 18 de genèr de 1867 - León, lo 6 de heurèr de 1916) que ho un poeta nicaraguaian e un deus principaus autors de la poesia de lenga castelhana. Mainatge precòç, que viatgè de d'òra e que viscó en Lo Salvador, Colómbia, França, Espanha, Chile e Argentina. Qu'ei la figura centrau deu modernismo de la literatura ispanoamericana.
Gran admirator de la literatura francesa, que conegó los escrivans francés màgers de la soa epòca, que parlava lo francés e qu'ensagè quitament de compausar dens aquesta lenga.
Que ho tanben un gran amic deu poeta cuban José Martí.


text:
Economia de la Còsta Rica
Còsta Rica es pasmens considerat sovent encara coma un país essencialament agricòla. La tèrra es repartida lo mai egalament de l'America Latina, amai se las superfìcias cultivablas i cobrisson pas que 10 % del territòri ; las pradas e pasturas n’ocupan 30 % e las seuvas 50 %. Maugrat l’existéncia de bòrias familialas nombrosas, de tèrras immensas son tengudas per de multinacionalas americanas. Lo país cultiva e produtz de cafè, de bananas, de cacao, de cana de sucre, de tabat, d’agrumas, de notz de cocò e de palmièrs d’òli, amai de culturas alimentàrias a basa de ris, de maniòc e de trufas. L'elevatge boïn, pel lach e la pesca del ton, al larg de l'illa de Còco, son pro actius. La balança agricòla registra un excedent important. En escambi, las ressorsas minièras demòran menèlas (coire e baucita) e l'industria demòra embrionària: textil, sucrariá, braçariás, manufacturas de tabat, ressegadas. Una rafinariá de petròli es implantada a Puerto Limón, sobre la mar de las Antilhas, primier pòrt del país e ponch de partença del camin de fèrre transoceanic que mena a Puntarenas, sobre l'Ocean Pacific. Aquel camin, traçat a travers «l'infèrn verd» d'una de las seuvas tropicalas pus densas del monde, foguèt començat en 1871, e foguèt fins al començament de las annadas 1970 lo grand mejan de transpòrt entre la valada centrala e la còsta atlantica. Aquel ligam ferroviari es ara copat despuèi un tèrratremol e de relimpadas de terren que, en 1990 puèi en 1992, emportèron de tròç dels ralhs.
Comèrci[modificar | modificar la font]
Lo comèrci, deficitari, se fai per mai d'un tèrç amb los Estats Units e se tròba tròp somés a las variacions dels cors del cafè e de la banana. Lo torisme se desvolopa lèu sobre la còsta pacifica, e sei receptas an doblat entre 1991 e 1994. Los financièrs estrangièrs, rassegurats per la politica liberala, lo demeniment de l'inflacion e dels deficits publics, investisson dins lo país. Maugrat aqueles atots evidents, lo país deu afrontar lo problèma del deute exterior e del demeniment del poder de crompa d'una larga franja de la populacion.
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ CIA, « The World Factbook » Accessat lo 28 d'abril de 2013}}
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html


text:
15
Gen
Trad'hivernales 2016 : 15-16-17 genièr– Someire
Dins aquel article, se parla de : #COCANHA TRIÒ, #HUM, #QUAUS DE LANLA, #FAI DELI
Se presentan pas mai las "Trad'Hivernales" de Someire. Desempuèi 17 ans, aquel vilatge tipic de Gard ven lo temps d'una dimenjada la capitala de la musica e de la dança trad.
Deuriam puslèu dire de LAS musicas trad, tant son divèrsas e borbolhejantas las produccions, portadas per musicians talentoses de culturas divèrsas que revisitan e compausan amb lor faiçon d'uèi un repertòri d'una granda riquesa.
Ongan encara, es un vertadièr cocktail destonant eissit de totas las regions de França e d'Euròpa que vos es propausat.
Poiriam parlar de las polifonias de Cocanha o Quaus de Lanla, de l'electròtrad de Super Parquet, de la virtuositat d'Edaq, Faburden o Lost Highway, de l'eclectisme de Zéphyr Combo o Balsy Swing...
Poiriam atanben evocar lo concèrt estonant de Hum o lo viatge musical ont nos convida Miquèu Montanaro...
Mas cossí evocar aquel pichòt "mai" de las Trad'Hivernales, aquel esperit que fa que cadun passeja son risolet dins un espaci de convivéncia... Un ambient de viure !
Tarifa :
Divendres 8 -10 euros
Dissabte 12 - 15 euros
Participacion liura lo dimenge
Pass festenal de 20 euros
Entresenhas :
www.asso.coriandre.info
contact@coriandre.info
Programa complet sus Calameo


text:
Montivilliers
Montivilliers es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquela municipalitat a situat sul marge drech de la Seine, a una desena de quilomètres del Havre. La municipalitat a traversat per un riu trucat la Lézarde. La Lézarde a #èsser artificialment scindée en dos braç dempuèi lo Mièja Edat, amb la fin de multiplicar los molins a blat e a tan, #que dels vestigis subsisteixen encara de los nòstres jorns. Lo melhor conservat n'es aquel del abbaye, molin a blat banal, #que los abbesses ne tiravan una granda intrada. La Lézarde en essent a la Mièja Edat fòrça mai ampla que de los nòstres jorns e mens envasée, existissiá a Montivilliers una activitat portuaire pas négligeable. Es uèi jalonnée de camins de passejada, fòrça apreciats pels Montivillons. La Lézarde pres lo canal del Havre a Tancarville sus la municipalitat de Harfleur.
Cette commune est située sur la rive droite de la Seine, à une dizaine de kilomètres du Havre. La commune est traversée par une rivière appelée la Lézarde. La Lézarde a été artificiellement scindée en deux bras dès le Moyen Âge, afin de multiplier les moulins à blé et à tan, dont des vestiges subsistent encore de nos jours. Le mieux conservé est celui de l’abbaye, moulin à blé banal, dont les abbesses tiraient un grand revenu. La Lézarde étant au Moyen Âge beaucoup plus large que de nos jours et moins envasée, il existait à Montivilliers une activité portuaire non négligeable. Elle est aujourd'hui jalonnée de chemins de promenade, très appréciés par les Montivillons. La Lézarde rejoint le canal du Havre à Tancarville sur la commune d'Harfleur.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Elle fut chef-lieu de district de 1790 à 1795.


text:
Villes et mairies de la Région autonome d'Açores
Liste des communes
Ponta Delgada
Ville de Ponta Delgada, localité du Portugal de 64 000 habitants.
La mairie de Ponta Delgada a une adresse e-mail et un site Internet.
Angra do Heroísmo
Ville d'Angra do Heroísmo, localité du Portugal de 35 000 habitants.
La mairie d'Angra do Heroísmo a une adresse e-mail et un site Internet.
Ribeira Grande
Ville de Ribeira Grande, localité du Portugal de 29 000 habitants.
La mairie de Ribeira Grande a une adresse e-mail et un site Internet.
Praia da Vitória
Ville de Praia da Vitória, localité du Portugal de 20 000 habitants.
La mairie de Praia da Vitória a une adresse e-mail et un site Internet.
Horta
Ville de Horta, localité du Portugal de 15 000 habitants.
La mairie de Horta a une adresse e-mail.
Lagoa
Ville de Lagoa, localité du Portugal de 14 000 habitants.
La mairie de Lagoa a une adresse e-mail.
Vila Franca do Campo
Ville de Vila Franca do Campo, localité du Portugal de 11 000 habitants.
La mairie de Vila Franca do Campo a une adresse e-mail.
Povoação
Ville de Povoação, localité du Portugal de 6 600 habitants.
La mairie de Povoação a une adresse e-mail et un site Internet.
Madalena
Ville de Madalena, localité du Portugal de 6 100 habitants.
La mairie de Madalena a une adresse e-mail et un site Internet.
Velas
Ville de Velas, localité du Portugal de 5 500 habitants.
La mairie de Velas a une adresse e-mail.
Vila do Porto
Ville de Vila do Porto, localité du Portugal de 5 500 habitants.
La mairie de Vila do Porto a une adresse e-mail et un site Internet.
Nordeste
Ville de Nordeste, localité du Portugal de 5 200 habitants.
La mairie de Nordeste a une adresse e-mail.
Lajes do Pico
Ville de Lajes do Pico, localité du Portugal de 4 800 habitants.
La mairie de Lajes do Pico a une adresse e-mail.
Santa Cruz da Graciosa
Ville de Santa Cruz da Graciosa, localité du Portugal de 4 700 habitants.
La mairie de Santa Cruz da Graciosa a une adresse e-mail et un site Internet.
Calheta
Ville de Calheta, localité du Portugal de 3 900 habitants.
La mairie de Calheta a une adresse e-mail.
São Roque do Pico
Ville de São Roque do Pico, localité du Portugal de 3 700 habitants.
La mairie de São Roque do Pico a une adresse e-mail.
Santa Cruz das Flores
Ville de Santa Cruz das Flores, localité du Portugal de 2 500 habitants.
La mairie de Santa Cruz das Flores a une adresse e-mail.
Lajes das Flores
Village de Lajes das Flores, localité du Portugal de 1 400 habitants.
La mairie de Lajes das Flores a une adresse e-mail.


text:
Talha (impòst)
La talha era un impòst directe dau Regim Ancian francés. Venguet annau e permanent en 1439 durant la Guerra de Cent Ans.
A l'origina, lo terme designava un baston de talha: bagueta de fust asclada, que permetiá de servar la traça de valors chifradas. Era un sistema de comptabilitat accessible a las personas que sabián pas legir ni mai escriure. S'empleguet d'en prumier per los pagaments a crèdit, puei s'apliquet a la fiscalitat.
Lo 2 de novembre de 1439, los Estats Generaus, reunits dempuei octòbre a Orleans, decidigueren l'entretenença de 'na armada permanenta per poder bandir definitivament los angleses fòra de França. Aquesta decision suscitet 'na revòlta daus nòbles: la Pragariá (1440). Per finançar l'esfòrç de guerra, los Estats Generaus instituigueren un impòst noveu, que seriá levat dins chada familha dau reiaume: la « talha ». Los delegats autregeren a Charles VII la permission d'alevar la talha tots los ans. Aqueste noveu impòst annau s'aboliguet a la Revolucion.


text:
Hayes (Mosèla)
Hayes es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Vilatge de l'Anautit-Camin, existent dempuèi la XIIen.
- En 1367, los Messins assiégèrent e #destruir lo castèl del senhor Henri de Hayes #que i aguèt fach presoèr e décapité davant la catedrala.
- En 1566, lo comte Nassau-Sarrebruck #crompar la distincion de Hayes, a Modèl:La s, i aguèt aquerit pel senhor de Avancy.
- Village du Haut-Chemin, existant depuis le XIIen.
- En 1367, les Messins assiégèrent et détruisirent le château du seigneur Henri de Hayes qui fut fait prisonnier et décapité devant la cathédrale.
- En 1566, le comte Nassau-Sarrebruck acheta la seigneurie de Hayes, au XVIIen, elle fut acquise par le seigneur d'Avancy.


text:
Putot-en-Auge
Putot-en-Auge es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1906, Putot ven Putot-en-Auge[3] per evitar lo homonymie amb Putot-en-Bessin.
Del nom de degun germanique Puto associat al norrois topt (terren per una abitacion)[4],[5]. Malgrat aiçò, l'existéncia d'aquel anthroponyme en Normandie, associat unicament a -tot d'origina norroise fa dobtar d'aquela explicacion. Los noms germaniques associats a -tot son anthroponymes compostos plan coneguts cossí Hébert (Herbert) en Hébertot, Robert en Robertot, Raimbert en Raimbertot, èca. #que de mai, son tanben compausats amb d'unes autres appellatifs.
En 1906, Putot devient Putot-en-Auge[6] pour éviter l'homonymie avec Putot-en-Bessin.
Du nom de personne germanique Puto associé au norrois topt (terrain pour une habitation)[7],[8]. Cependant, l'existence de cet anthroponyme en Normandie, associé uniquement à -tot d'origine norroise fait douter de cette explication. Les noms germaniques associés à -tot sont des anthroponymes composés bien connus comme Hébert (Herbert) dans Hébertot, Robert dans Robertot, Raimbert dans Raimbertot, etc. qui de plus, sont aussi composés avec d'autres appellatifs.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 30 de junh 2009
- ↑ Albert Dauzat e Charles Rostaing, Diccionari étymologique dels noms de luòcs a França, edicions Larousse 1968
- ↑ René Lepelley, Diccionari étymologique dels noms de municipalitats de Normandie, edicions Premsas Univesitària de Can 1994
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « Notice communale - Putot-en-Auge », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 30 juin 2009
- ↑ Albert Dauzat et Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France, éditions Larousse 1968
- ↑ René Lepelley, Dictionnaire étymologique des noms de communes de Normandie, éditions Presses Universitaire de Caen 1994


text:
Embraer
Embraer, l'Empresa Brasileira de Aeronáutica S.A. ("Entrepresa Brasilièra d'Aeronautica") es una fabrica aeronautica brasilièra. La companhiá produsís d'avions comercials, militars e d'afars. Foguèt lo pus grand exportador del país entre 1999 e 2001, en ocupant totjorn qualqu'un dels tres primièrs luòcs en Brasil. Demèst las entrepresas aeronauticas es la tresena pel nombre d'emplegats après Boeing e Airbus. Tanben es la tresena en quantitat de liurasons annadièras d'avions (après de Boeing e Airbus).
La companhiá son sèti en São José dos Campos, São Paulo, amassa amb la fabrica principala e lo centre de concepcion e engenhariá. Embraer a tanben una autra planta en Gavião Peixoto, tanben dins l'estat de São Paulo, ont se fabrican los compausants mai importants e se desbanan los assages en vòl. Cal notar qu'aquela installacion a amb una pista de 5000 mètres de longor, la tresena pista pus longa dins lo mond[1].
Embraer possedís de delegacions comercialas e de mantenença en los Estats Units, aital coma burèus comerciales en França, Singapor e Republica Populara de China.
Al 30 de setembre de 2005, Embraer aviá un total de 17.046 trabalhadors (en comprenent los trabalhadors de la companhiá portuguesa OGMA) e una cartèra de comandas per 10,4 miliards de dolars americans.[2]


text:
Sendrius
Sendrius (en francés: Cendrieux) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Segon Dauzat e Rostaing, l'etime es lo nom d'òme germanic Sinder; per els lo sufixe seriá "peut-être" (= benlèu) -osum[1]; mès lo sufixe prepausat explica pas la prononciacion actuala, malgrat la fòrma anciana que citan, qu'es Sendreos (1276), dont l'-e- de -eos es de tot biais pauc compatibla emb lo sufixe -osum.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2010 : 566; 2013 : 591 abitants
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud,reedicion 1984.


text:
Asmonean
Es asmoneans (en ebrieu: חשמונאים hasmonaim) sigueren ua familha josieva descendents de Ashmon que governèc en Judèa. Son es successors des macabèus. Eth nòm d'asmoneans ac apliquèren es romans ara familha d'Eròdes eth Gran, pr'amor qu'emparentèt damb eri pera sua hemna Mariamne, mès ei preferible era denominacion d'erodians. Ena istòria recenta, eth tunèl des Asmoneans mos arrebrembe aguesta familha josieva. Aguest punt geografic siguec ua zòna de conflicte eth 23 de seteme de 1996 quan s'i dauric un accès nau, jos era Esplanada des Mesquites de Jerusalèm, çò que dèc lòc a ua ondada de violéncia, en tot provocar era mòrt de 62 palestiniani e 14 soldats israeliani.


text:
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
LGV
1 LGV le Sam 6 Fév - 21:30
burdigala
Pintaire
2 Re: LGV le Dim 7 Fév - 0:13
occitaneta
Occitan Warrior
La solucion ne m'apareish pas estar ua LGV autant maishanta tà la nosta qualitat de vita com entà lo noste enviroament, e qui sustot n'ei pas pensada tà nosautes ! La solucion que passa per ua reabilitacion de tot lo resèu dejà existant, per ua reflexion navèras suus transpòrts entà que sian miats d'un biais inteligenta e en acòrd dab los ligams que ligan las regions occitanas totas.
3 Re: LGV le Dim 7 Fév - 1:02
burdigala
Pintaire
4 Re: LGV le Dim 7 Fév - 17:16
jfrieux
Occitan Warrior
Welcome to Occitania....
Un espèr: RFF fa una LGV entre Dijon e Mülhausen. Per lo primièr còp, una linha que passa pas per Paris!
5 Re: LGV le Dim 7 Fév - 20:17
Zengi
Trobador !!
La prioritat per jo ei de tornar ubrir las linhas regionaus entà tornar balhar au trin lo son ròtle de ligam sociau e popular.
6 Re: LGV le Dim 7 Fév - 21:19
burdigala
Pintaire
Perque paris/bordeu: 3 oras alara que marsillia/Bordeu : 5 o 7 oras !!!
es la meteissa distancia!
7 Re: LGV le Dim 7 Fév - 21:32
occitaneta
Occitan Warrior
8 Re: LGV le Dim 7 Fév - 22:46
admin
Trobador !!
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
9 Re: LGV le Lun 8 Fév - 1:40
Cerièra de Mai
Trobador !!
10 Re: LGV Aujourd'hui à 8:09
Contenu sponsorisé
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
Sintèsi proteïca
La sintèsi proteïca permet l'expression extra-cellulara deu còde genetic. Las proteïnas son sintetizadas dens lo citoplasma de la cellula despuish l'ARN, aqueth veng capvath lo nuclèu, sintetizat despuish l'ADN. Lo cambiament deu messatge genetic de l'ADN en ARN s'apèra la transcripcion, lo cambiament de l'ARN en proteïna s'apèra la traduccion. Aquò's un mecanisme on lo còde genetic se càmbia d'un polimèr d'acids nucleïcs (ADN) en un polimèr d'aminoacids (proteïnas).
Somari
La transcripcion[modificar | modificar la font]
Article principau: Transcripcion genetica
L'ADN es transcrit en ARN per ua polimèrasa. Qu'es l'ARN polimerasa qui desplega l'ADN e tanben lo transcriu en tot aparelhar las basas complemantàrias:
Aquò balha un ARN simple brin, mentre que l'ADN es totjorn doble brin. Qu'i a 3 tipes de polimèrasa, la I transciru ARNr, la II ARNm, la III ARNt e chic ARNr. De tots los ARN, sonque l'ARNm es portaire deu messagte genetic, sera sol d'estar tradusit en proteïna.
La traduccion[modificar | modificar la font]
Article principau: Traduccion genetica
Que comença per un codon d'iniciacion que serà totjorn un de metionina ende'us eucariòtas. Après aquera fasa d'iniciacion, se passa l'elongacion. Pendent que los ARNt menhan los aminoacids, lo ribosòma ten l'ARNm entre las duas partidas e aparelha cada codon de l'ARNm l'un après l'autre dab l'ARNt que cau. L'elongacion s'arrèsta quan se tròba lo codon-estanc, se pòt estar UAA, UAG o UGA.
Cambiament pòstraduccionau[modificar | modificar la font]
- Glicosilacion
Après la creacion de la proteïna, que deu enqüèra passar quauques transformacions. De tira après la sintèsi, la proteïna es caperada e se'n va dens lo REL La proteïna i camina capvath e receberà la glicosilacion. Lo dolicòl es un acid gras membranari deu reticulum endoplasmic, gahà's 5 mannòsas contra energia, e los poderà desliurar sus ua proteïna. La glicosilacion se passa segon deus aminoacids preherenciaus, e la disponibilitat d'enzims e substrats. La glicosilacion se pòt passar dab ua molecula GPI, la fin balharà tanben ua glicoproteïna.
- Autres grops foncionaus
s'ajusta deus fosfats, acetat e nombrós lipids e carbohidrats...
- Plegament proteïc
Un còp glicosilada, la gliproteïna serà plegada end'aver la conformacion volguda (qu'es hèra important pr'amor la medisha proteïna dab duas conformacions diferentas aurà duas accions diferentas, cf la malaudia de Creutzfeldt-Jakob). Qu'es plegada sia per ua proteïna caperaira o per la proteïna DPI, l'estabilitat es assegurada peus ponts disulfur per ua oxidacion deus radicaus -SH de la proteïna entre eths.
Secrecion[modificar | modificar la font]
Totas las proteïnas ne son pas destinadas per l'excrecion, d'autes son guardadas ende'u besonh de la cellula. Las que la qualitat n'es pas assegurada son lisadas dens la cellula peus lisosòmas.
Quan la proteïna es destinada a l'excrecion, deu passar la membrana cellulara qui es idrofòba mentre que las proteïnas son lo mei sovent idrofilas, ende passar, quan la proteïna va sortir de l'aparelh de Golgi, serà entornejada dens ua vesicula lipidica, entornejada d'autas proteïnas (coatomèrs o clatrina), un còp pròche de la membrana, la proteccion proteïca es liurada dens lo citoplasma, (que cau l'idrolisi, d'un GTP en GDP), lavetz la vesicula lipidica pòt fusionar dab la membrana cellulara, e la proteïna es liurada en dehòrs de la cellula.
Contraròtle de la sintèsi[modificar | modificar la font]
Qu'existís mantuas biaishs ende regular la sintèsi proteïca, se pòt passar en cada nivéu de l'expression deu còde genetic, e aquò ende inibir o indusir la sintèsi.
Exemple de regulacion de la sintèsi de la renina: la renina es un peptid de 300 aminoacids, secretat per l'aprarelh juxta-glomerulari de l'arrea. Son gène se tròba suu braç long deu cromosòma 1 (1q32). Sa secrecion balha indirectament ua aumentacion de precion arteriau. Lavetz, la sintèsi de renina se hè quan la cellula sent ua abaishada de la precion arteriau o quan tròba ua ipocaliemia o a iponatremia dens lo sector vascular.


text:
Jooble vous permet d'accéder en 1 clic à toutes les offres d'emploi en France.en savoir plus
Emploi Canton de La Ferté-Saint-Aubin, Job Canton de La Ferté-Saint-Aubin
Les offres d'emploi populaires en Canton de La Ferté-Saint-Aubin
agent Canton de La Ferté-Saint-Aubin
assistante Canton de La Ferté-Saint-Aubin
comptable Canton de La Ferté-Saint-Aubin
infirmier Canton de La Ferté-Saint-Aubin
technicien Canton de La Ferté-Saint-Aubin
acheteur Canton de La Ferté-Saint-Aubin
administratif Canton de La Ferté-Saint-Aubin
aide Canton de La Ferté-Saint-Aubin
aide domicile Canton de La Ferté-Saint-Aubin
aide menagere Canton de La Ferté-Saint-Aubin
animateur Canton de La Ferté-Saint-Aubin
archiviste Canton de La Ferté-Saint-Aubin
assistant commercial Canton de La Ferté-Saint-Aubin
assistant export Canton de La Ferté-Saint-Aubin
automobile Canton de La Ferté-Saint-Aubin
auxiliaire Canton de La Ferté-Saint-Aubin
auxiliaire vie Canton de La Ferté-Saint-Aubin
baby sitter Canton de La Ferté-Saint-Aubin
batiment Canton de La Ferté-Saint-Aubin
bebe Canton de La Ferté-Saint-Aubin
bilingue Canton de La Ferté-Saint-Aubin
bois Canton de La Ferté-Saint-Aubin
calcul Canton de La Ferté-Saint-Aubin
centre Canton de La Ferté-Saint-Aubin
chargé Canton de La Ferté-Saint-Aubin
chef Canton de La Ferté-Saint-Aubin
chercher Canton de La Ferté-Saint-Aubin
concepteur Canton de La Ferté-Saint-Aubin
conseil Canton de La Ferté-Saint-Aubin
consultant Canton de La Ferté-Saint-Aubin
controleur Canton de La Ferté-Saint-Aubin
coordinateur Canton de La Ferté-Saint-Aubin
couple Canton de La Ferté-Saint-Aubin
cuisine Canton de La Ferté-Saint-Aubin
cuisinier Canton de La Ferté-Saint-Aubin
debutant Canton de La Ferté-Saint-Aubin
developpeur Canton de La Ferté-Saint-Aubin
directeur Canton de La Ferté-Saint-Aubin
domicile Canton de La Ferté-Saint-Aubin
economiste Canton de La Ferté-Saint-Aubin
employe Canton de La Ferté-Saint-Aubin
enfants Canton de La Ferté-Saint-Aubin
étudiant Canton de La Ferté-Saint-Aubin
export Canton de La Ferté-Saint-Aubin
femme Canton de La Ferté-Saint-Aubin
femme menage Canton de La Ferté-Saint-Aubin
french Canton de La Ferté-Saint-Aubin
garde Canton de La Ferté-Saint-Aubin
garde d'enfant Canton de La Ferté-Saint-Aubin
général Canton de La Ferté-Saint-Aubin
hse Canton de La Ferté-Saint-Aubin
ingénieur Canton de La Ferté-Saint-Aubin
laboratoire Canton de La Ferté-Saint-Aubin
loire Canton de La Ferté-Saint-Aubin
maintenance Canton de La Ferté-Saint-Aubin
maison Canton de La Ferté-Saint-Aubin
maternelle Canton de La Ferté-Saint-Aubin
mecanicien Canton de La Ferté-Saint-Aubin
mécanicien automobile Canton de La Ferté-Saint-Aubin
ménage Canton de La Ferté-Saint-Aubin
menagere Canton de La Ferté-Saint-Aubin
monteur Canton de La Ferté-Saint-Aubin
nounou Canton de La Ferté-Saint-Aubin
nuit Canton de La Ferté-Saint-Aubin
paie Canton de La Ferté-Saint-Aubin
partiel Canton de La Ferté-Saint-Aubin
paysagiste Canton de La Ferté-Saint-Aubin
pharmacie Canton de La Ferté-Saint-Aubin
photographe Canton de La Ferté-Saint-Aubin
préparateur pharmacie Canton de La Ferté-Saint-Aubin
presse Canton de La Ferté-Saint-Aubin
prof Canton de La Ferté-Saint-Aubin
professeur Canton de La Ferté-Saint-Aubin
public Canton de La Ferté-Saint-Aubin
rayon Canton de La Ferté-Saint-Aubin
recherche Canton de La Ferté-Saint-Aubin
recrute Canton de La Ferté-Saint-Aubin
responsable Canton de La Ferté-Saint-Aubin
ressources humaines Canton de La Ferté-Saint-Aubin
saint Canton de La Ferté-Saint-Aubin
santé Canton de La Ferté-Saint-Aubin
service Canton de La Ferté-Saint-Aubin
site Canton de La Ferté-Saint-Aubin
social Canton de La Ferté-Saint-Aubin
soudeur Canton de La Ferté-Saint-Aubin
sportif Canton de La Ferté-Saint-Aubin
stage Canton de La Ferté-Saint-Aubin
stagiaire Canton de La Ferté-Saint-Aubin
standardiste Canton de La Ferté-Saint-Aubin
superviseur Canton de La Ferté-Saint-Aubin
technicien laboratoire Canton de La Ferté-Saint-Aubin
technicien maintenance Canton de La Ferté-Saint-Aubin
telephonie Canton de La Ferté-Saint-Aubin
temps Canton de La Ferté-Saint-Aubin
temps partiel Canton de La Ferté-Saint-Aubin
thales Canton de La Ferté-Saint-Aubin
tourneur Canton de La Ferté-Saint-Aubin
transit Canton de La Ferté-Saint-Aubin
travaux Canton de La Ferté-Saint-Aubin
Recherche d'emploi par ville Canton de La Ferté-Saint-Aubin
emploi La Ferté-Saint-Aubin, 45240
emploi Marcilly-en-Villette, 58110
emploi Ménestreau-en-Villette, 71530


text:
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
SE CANTA
1 SE CANTA le Mer 10 Fév - 2:31
burdigala
Pintaire
2 Re: SE CANTA le Mer 10 Fév - 17:06
jfrieux
Occitan Warrior
I a un libre que parla d'aquò, en francés. "Les hymnes et chants identitaires du grand sud" (du grand nord, per los Andalalós ) de Martine BOUDET. I a lo compte-rendut, amb una entrevista de l'autor(a?), dins la Setmana, p 10.
3 Re: SE CANTA le Lun 15 Mar - 21:48
Yoann
Trobador de Comptador
4 Re: SE CANTA le Lun 15 Mar - 22:04
Cerièra de Mai
Trobador !!
Lo comte de Foish-Bearn, vòls dire ? :ironic:Yoann a écrit:En lo Biarn disèm qu'ey lo nostre Comte Gaston Febus que l'escriva
5 Re: SE CANTA le Lun 15 Mar - 22:13
Yoann
Trobador de Comptador
6 Re: SE CANTA le Mar 16 Mar - 0:23
Cerièra de Mai
Trobador !!
Sus la cronologia de las possessions dels « Comtes de Foish » (puèi Bearn) :
http://fr.wikipedia.org/wiki/Liste_des_comtes_de_Foix
Normal que « Tòca i se gausas » parla tant a un foissenc qu'a un bearnés, non ?
7 Re: SE CANTA le Mar 16 Mar - 8:41
fredoc
Occitan Warrior
Gaston Febus, vescomte de Bearn qu'a escrivut "Aqueras montanhas", e punt.
Lo comte de Foish, pfffff, coneishi pas !
_________________
Ací qu'ei l'alh ! ce disè la ceba. / Amic de cadun, amic de degun.
"La vida es una tombola", Manu Chao.
8 Re: SE CANTA le Mar 16 Mar - 9:02
Yoann
Trobador de Comptador
9 Re: SE CANTA le Mar 16 Mar - 11:41
joan_cavalier
Trobador !!
Aprep Cerriera non, urosament que parla pas a tot lo monde de Fois, que te
brembi que sus totas las bordilheras de la ciutat, i'a pegasolets
"Fois" amb al mitan l'escut de Gastonet e "Tocas-i se
gausa", se aquela frasa parlava als escobilhaires, Fois seria una bordilha
giganta dempuei d'annadas (encara que....)
Amistats
Cedric
P.S : Del temps que sem sus lo Se Canta, una question que me tafura dempuei un
moment sus un doble sens possible: dins lo cant tot far referencia a "Sos
Amors" manca sul darrier coplet onte parla de "Sas AmorETAS", se
me brembi plan, dins l'art del Trobar òm far la differencia mentre
"l'Amor" (amb una A belassa) e las "amoretas" (amb de pels
a l'entorn) doncas me demandi se a mai del sens romantica "la polida
tornara" om pòt pas revirar aquò per "soi triste pel moment, mas dins
10 minutas una pichona serviciala passara, i demandarai de virar lo seu cuòl
cap a Biarn e desbrembarai que soi desconsolat" (d'unes botaran aquò sul
compte del meu esperit torç, mas me pausi vertadierament la question)
10 Re: SE CANTA le Mar 16 Mar - 12:15
Cerièra de Mai
Trobador !!
Non mas lol que !!joan_cavalier a écrit:se aquela frasa parlava als escobilhaires, Fois seria una bordilha giganta dempuei d'annadas (encara que....)
Segur qu'aquí sèm luènh de la metafòra espitituala de « son amor » qu'es luènh que seriá lo país e tot aquò…(d'unes botaran aquò sul compte del meu esperit torç, mas me pausi vertadierament la question)
11 Re: SE CANTA le Mar 16 Mar - 12:56
Alh Òli
Occitan Warrior
12 Re: SE CANTA le Mar 16 Mar - 13:50
fredoc
Occitan Warrior
Alh Òli a écrit:Per ieu rapresenta ren mai qu'una bèla cançon, auvida a m'assadolar despuèi l'enfancia, e talament connotada e utilizada a de fins suspectas despuèi un certe temps que mi sòrte per leis uelhs. En francés diriam qu'es galvaudée.
N'impòrta qué !!!
Qu'ei bearnesa pas galvaudée. D'on vien aquò d'aulhors ? De Gavaudan, com la bèstia ?
Pfff, n'impòrta qué !!
_________________
Ací qu'ei l'alh ! ce disè la ceba. / Amic de cadun, amic de degun.
"La vida es una tombola", Manu Chao.
13 Re: SE CANTA le Mar 16 Mar - 14:07
Alh Òli
Occitan Warrior
fredoc a écrit:Alh Òli a écrit:Per ieu rapresenta ren mai qu'una bèla cançon, auvida a m'assadolar despuèi l'enfancia, e talament connotada e utilizada a de fins suspectas despuèi un certe temps que mi sòrte per leis uelhs. En francés diriam qu'es galvaudée.
N'impòrta qué !!!
Qu'ei bearnesa pas galvaudée. D'on vien aquò d'aulhors ? De Gavaudan, com la bèstia ?
Pfff, n'impòrta qué !!
:no:
14 Re: SE CANTA le Mar 16 Mar - 17:09
Marxelin
Occitan Warrior
1. Dejós de ma fenèstra
I a un aucelon
Tota la nuèch canta
canta sa cançon.
Repic :
Se canta que cante
Canta pas per ieu
Canta per ma privada
Qu'es capfòra de ieu.
2. Aquelas montanhas
Que tan subraltivas son
M'embargan de véser
Mas amors ont son.
Repic
3. Baissatz-vos montanhas
Planas, nauçatz-vos
Per que pòsqui véser
Mas amors ont son.
Repic
4. Aquelas montanhas
Lèu s'abaissaràn
E mas amoretas
S’aprobencaràn.
Repic
15 Re: SE CANTA le Mar 16 Mar - 17:25
Conquistad'Oc
Palhassa
1.Devath de la (mia) finestro
Que i a un auséron
Tota la nouéyt que canta
Canta la soa (sa) canson
Refrain :
Si canti, you que canti
Canti pas per jo
Canti per ma mia
Qui ei tan loehn de jo
o(Qui ei auprès de jo )
2.Aqueras mountanhas
Qui tan hautas son
M’empaishan de véder
Mas amors on son
3.Bachatz-ve montanhas
Planas, hauçatz-ve
Ta qui posqui la veder
Mas amors on son
4.Aqueras montanhas
Que s’abaisharàn
E mas amoretas
Que pareisheràn
5.Aqueras mountanhas
Qui tan hautas son
M’émpaishan de véder
Mas amors on son
-refrain : si canti…
6.Si sabi las véder
Ou las rencontrar
Passeri l’ayguetto
Shens paur de’m negar
-refrain : si canti
7.Aqueras montanhas
Que s’abaisharàn
E mas amouretas
Que pareischeràn
8.Las pomas son maduras
Las cau amassar
Et las joenes hilhas
Las cau maridar.
16 Re: SE CANTA le Mar 16 Mar - 18:51
laurent16
Òmi/Hemna de Situacion
A Tolosa, es cantat pendent los "match" del TFC.
17 Re: SE CANTA le Mar 16 Mar - 19:04
admin
Trobador !!
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
18 Re: SE CANTA le Mar 16 Mar - 19:10
maime
Lemosin de prumiera !
19 Re: SE CANTA le Mar 16 Mar - 21:02
clafotis
Occitan Warrior
maime a écrit:Sabe pas perque es l'imne occitan.
t'ses pas sol, ten iò dira
Sens obludar aquela http://www.youtube.com/watch?v=lVL-GQ8P5RA
maime a écrit: Mas fau ben veire qu'es lo sol imne que coneisse qu'es apres dins las familias.
Te fau pus dire que t'ses Lemosin, l'imne lemosin es lu Turlutu
Tant la version de la Marcha que comença entau : Per un biau jorn me permenava…
http://www.encreuse.com/traditions/folklore/
Qu'aquela benleu mai tradicionala : l'autre mandin me permenava…
Me me permenava pas perqué sei ni bargièra ni tònia e la bargièra un còp vòu pas perqué 'la espera son amic bargier, son frair… Afé, 'la i es ben per ela
20 Re: SE CANTA le Mar 16 Mar - 22:01
maime
Lemosin de prumiera !
Per Jan dau Melhau qu'es pusleu la Briança !!!clafotis a écrit:Te fau pus dire que t'ses Lemosin, l'imne lemosin es lu Turlutu
21 Re: SE CANTA le Mer 17 Mar - 0:29
joan_cavalier
Trobador !!
Aprep, pensi que mai que mai cadun ten una istoria (bona o marrida) ligada a d'aquel troç...............................non?
22 Re: SE CANTA le Mer 17 Mar - 0:42
Einucent
Occitan Warrior
baissa-te montanha, leva-te valon
baissa-te montanha, leva-te valon
m'empachas de veire la mia Janeton
m'empachas de veire la mia Janeton
qu'es pas su la mesma melodia mas que podria èsser 'na referença…
Crese que siá
-la chanson originala (anèm… dau Gaston si quò lor fai plaser) es estada pron populara per ne'n inspirar d'autres
-dau trads d'un pauc pertot dins lo país son estat rapetaçonats per ne'n far un comun.
Totjorn, mon pair lo considerava pas com'un imne, coneissiá la chanson mas queu aspect me pareissèt fai 15 ans. Quò me geina pas, avèm besunh de chausas que nos massan, per un còp que n'i a una que vira, me vau pas planhèr.
la meuna l'es tamben dins queste cas.maime a écrit:N'i a benleu l'Internacionala coma aquò (e d'engueras ma familia es benleu un pauc particulara).
23 Re: SE CANTA le Mer 17 Mar - 0:48
Einucent
Occitan Warrior
Qu'es risolièr d'auvir quant-ben de version diferentas las gents poden aver quora s'agìs de la chantar en grop, quin cacofonia !Marxelin a écrit:Tant que ne sèm sul "Se canta". Vaquí las paraulas oficialas d'aquel imne, vòli pas mai ausir una autra version. Aquelas son las bonas e las solas.
Aviá pas 'gut drech a la version Cassinhac, te podès totjorn ensajar, quò ne'n farà un de mai que chanta pas coma los autres.
La coordinacion es pas n'especificitat occitana.
24 Re: SE CANTA le Mer 17 Mar - 7:33
Cerièra de Mai
Trobador !!
As oblidat lo smiley, pels que seguisson pas totis los topics cagants de la mena « joguem al panoccitan » eca… :ironic:Marxelin a écrit:Tant que ne sèm sul "Se canta". Vaquí las paraulas oficialas d'aquel imne, vòli pas mai ausir una autra version. Aquelas son las bonas e las solas
25 Re: SE CANTA le Mer 17 Mar - 7:50
clafotis
Occitan Warrior
maime a écrit:Per Jan dau Melhau qu'es pusleu la Briança !!!clafotis a écrit:Te fau pus dire que t'ses Lemosin, l'imne lemosin es lu Turlutu
Marda, am desjà dos imnes mai lu « se chanta », nos manca un 4èma per far 'na belota.
26 Re: SE CANTA le Mer 17 Mar - 11:55
Marxelin
Occitan Warrior
Pel Se canta, ara qu'avètz la version panoccitana, auretz pas de desencusas, la vos caldrà cantar aital. Si que non vos denonciarai al Cassinhac. Ai ja trobat causas per castigar lo mond coma embarrats e estacats per escotar los c-d de Joandà en bocla.
27 Re: SE CANTA le Mer 17 Mar - 11:59
Conquistad'Oc
Palhassa
28 Re: SE CANTA Aujourd'hui à 15:16
Contenu sponsorisé
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
Interpol
Interpol (contraccion de l'anglés International Police), e tanben International Criminal Police Organization o en francés Organisation Internationale de Police Criminelle (OIPC) es un organisme de cooperacion policièra internacionala. Foguèt creat lo 7 de setembre de 1923 amb la tòca de federar la cooperacion entre las policias del mond entièr. Sa sedença se situa dins la vila de Lion.
Interpol ten un budgèt annual d'aperaquí 70 milions d'èuros que sa màger part ven de las contribucions dels 190 estats membres.


text:
Vindrac e Alairac
Vindrac e Alairac[1][2] ( Vindrac-Alayrac en francés) es una comuna francesa lengadociana en País d'Albi situada dins lo departament de Tarn e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Per Vindrac, lo diccionari Dauzat e Rostaing prepausa lo nom d'òme gallés *Vindaros, de Vindos, e sufixe -acum. Se tractariá donc de la propietat d'un òme d'aquel nom.
Per Alairac, l'etimologia es la meteissa que la d'Alleyras, Alairac (Auvèrnhe), totis dos en lo Naut Léger, Alairac (Carcassés), Aleyrac, e un vilatjòt de la comuna de Sautairargues, citat en 804 jol nom de villa Alairanicos. L'etimologia es lo nom d'òme latin Alarius o Hilarius ambe'l sufixe -acum[3].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984.


text:
Edat del Coire
L'Edat del Coire (var. Edat deu Coeire, Edat dau Coire), tanben apelada Calcolitic (de Xaλkός khalkos 'coire' e λίθoς lithos 'pèira') o Eneolitic, es una fasa intermediària entre lo Neolitic (o l'Edat Modèrna de la Pèira) e l'Edat del Bronze. Correspond a mantuna cultura que presentan de caracteristicas clarament diferenciadas, dins lo periòde entre 2500 e 1800 abC. Lo bronze es un aliatge de coire e d'estam e, abans d'utilizar lo bronze, s'utilizèt lo coire. Aquesta epòca es pas ben acceptada pr'amor que los primièrs coires èran generalament de bronze natural. Lo coire foguèt lo primièr metal qu'utilizèt l'èsser uman fa aperaquí 5000 ans, a la fin del Neolitic. L'utilizacion del coire dins la Peninsula Iberica se generaliza fa 4000 ans, en coïncidissent amb los bastiments megalitics e la cultura campanifòrma, representativa d'aquestas culturas calcoliticas e que se caracteriza per la decoracion per zonas. Una autra cultura caracteristica del Calcolitic es la Cultura de la Ceramica Cordada originària del nòrd d'Euròpa. Las doas culturas se desplacèron dempuèi lors implantaments originaris e emigrèron, benlèu butadas, cap a Euròpa (la França e l'Alemanha actualas).


text:
Semblançay
Semblançay es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Semblançay A situat sul cors de la Choisille, un afluent de la Loire.
Semblançay est situé sur le cours de la Choisille, un affluent de la Loire.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Semblançay I auriá bastit sul luòc d'una anciana villa romaine al luòc-dich Semblancorum.
En 1821, Semblançay annèxa la comuna del Serrain.
Semblançay serait bâti sur le site d'une ancienne villa romaine au lieu-dit Semblancorum.
En 1821, Semblançay annexe la commune du Serrain.


text:
Cars amics,
Es lo dòl al còr e las lagremas als uèlhs que vos anoncii lo decès accidental d’Anna Maurí e de son companhon Lugan Bedel.
Tornavan de Catalonha cap a lor Occitania tant amada. La mòrt los a dalhats dins d’abòrd de l’estiu, de l’estiu sieu, a la rasa de la rota…
Anna Maurí, especialista de las culturas occitana e catalana, e subretot dels trobadors, cantaira tanben, estelejava de gaujor e de bontat,
Son companhon Lugan Bedel, èra a l’encòp president del Grèlh roergat e de l’associacion Detz. Èran los dos d’actors essencials per Convergéncia Occitana e l’Ostal d’Occitania.
Convergéncia Occitana dont Anna èra salariada es pertocada al mai viu. Jamai non desbrembarem Anna e Lugan.
Per delà la pena immensa demorarà lo dever de seguir lo camin. Sense eles mas per eles. Cap a lor ideal, per la lenga e la cultura nòstras.
Los obsequis seràn celebrats en Catalonha dimècres 6 de julhet al matin.
La ceremonia se tendrà a la gleisa de Sant Quirze del Vallès a 9H45
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Lugan Bedel e Anna Mauri
1 Lugan Bedel e Anna Mauri le Lun 4 Juil - 20:36
Danís
Adjudant
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
Mentque-Nortbécourt
Mentque-Nortbécourt es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Mentque E Norbécourt an fusionat en 1819.
Après la primièra guèrra mondiala, lo monument als mòrtes a bastit al mièg de la plana #que separa los dos pòbles.
Mentque et Norbécourt ont fusionné en 1819.
Après la première guerre mondiale, le monument aux morts est construit au milieu de la plaine qui sépare les deux villages.


text:
Berzy-le-Sec
Berzy-le-Sec es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo villatge a situat sus una nautor, a 5 km aperaquí al sud de Soissons
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- En 1791, la municipalitat de Berzy-lo-Shut absorbeix las municipalitats vesinas de Chazelle e de Léchelle per decrèt del directoire del departament[1].
- En 1791, la commune de Berzy-le-Sec absorbe les communes voisines de Chazelle et de Léchelle par arrêté du directoire du département[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Nòta de Berzy-lo-Shut sul luòc de l'archiu départementales de l'Aisne
- ↑ Notice de Berzy-le-Sec sur le site des archives départementales de l'Aisne


text:
Desencusa me de te corregir Maime, mas i'a pas de differencia DINS L'ESTAT D'ARA DE LAS CAUSAS, a d'ara que t'en anguesse votar blanc o que prenetz los pescòfins es parier ser pas de res, votar blanc es esprimir lo fach qu'òm es pas d'acòrdi amb brica de las causidas que nos son prepausadas (per balhar un eisemple ta esclarar un drin mai Laurenç D., al moment d'una dicha presidenciala de la debuta del segle, foguet lançat una consigna "Voter Escroc contre Facho", ço que menet lo Chirac de se trapar amb un legitimitat de farlabica (se seguissem lo principe vielh "de la votz de la democracia" 82.21% dels franceses an dit òc a Chirac, sabem totes qu'es pas vertat, una bela part d'entre els an dit non a Le Pen, se la votacion blanca era estada presa en compte per la lei, mai de monde aurian votat blanc e aquò auria "ponderada" la victoria chiraciana d'un certs biais (o auria permetut a l'opausicion (se pensem que n'i'a una aquò es una autra contesta) de tornar mandar Chirac a la sua legitimitat vertadiera (amb 19.88% al primier torn, seria estat lo cap del monde se passia lo 60% sia 22.81% de mens).
Aprep cal una vertadiera presa en compte de la votacion blanca (per respondra a Maime sus Belgica, de ço que m'espliquet dins lo seu pais, los blancs son pres en compte, mas considerat coma "oelhas que sabon pas ço que volon e que doncas se pegan a la majoritat" doncas un còp lo descompte acabat, lo blanc es apondut a lo que faguet l'escori lo mai beu)
Aqui, esperi aver botar lo lum demandat per Laurenç D. sus la votacion blanca.
Amistats
Cedric


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dilluns, 4 d’abril de 2011
Deu betacisme en gascon e en occitan.
Lo cas baionés qu'ei unic e isolat en gascon maritim. Lo betacisme /w/ -> /ß/ n'i afecta pas sonque las formas verbaus : sentiua > sentiva, qu'afecta tanben ua serie de mots coma iua, liua, diuas, priua, etc. qu'ei a díser, en varietats gasconas mes conservadoras, ua, lua, duas, prua, etc. (leng.: una, luna, doas, pruna, etc.). Dens la region de Baiona
, las duas pronóncias co-existeishen, iua/iva, liua/liva, diuas/divas, priua/priva. Las formas dab /w/ que son de Haut Marensin, au nòrd de Baiona, mentre las formas dab /ß/ que son de Baiona, Anglet e Biàrritz. Mes au nòrd, en gascon de las Lanas, maritim o non, /w/ qu'ei conservada pertot lhevada Shalòssa a la termièra dab Biarn (sentiva en Shalòssa, sentiua en lòcs mes). Mes au sud, en gascon guipuscoan - ara extint- qu'èra tanben lo cas: /w/. Que dispausam de dus documents tà atestar de la pronóncia guipuscoana: lo phrase-book bilingüe espanhòu - gascon de Passatge (Pasaia) editat per Serapio Múgica en 1923, e las letras d'un nadau tradicionau de Passatge titolat Aitona Ixidro (Pairin Isidòr), en gascon mesclat de basco e de castelhan, recuelhut e editat per Fermín Iturriza en 1950. Los dus qu'atestan de la pronóncia /w/ de la u/v intervocalica: per ex. que podem liéger mincha tauetz? e supa tauetz? dens Múgica per, respectivament, ¿has comido? e ¿has almorzado (sic) ? (Notaratz lo calc basco de la frasa en gascon guipuscoan per auetz minjat, auetz sopat). Dens Aitona Ixidro, que trobam: que contentico estagua e le niño ploraue. L'article le qu'ei (o meslèu qu'èra) emplegat indiferentament peus dus genres en gascon modèrn de Guipuscoa (atestat tanben per Múgica), mentre que las formas e son lo (masc) e le (fem.) en gascon maritim generau, tant medievau (cf. los archius guipuscoans e baionés) com modèrn.
Las traças mes ancianas de betacisme de la u intervocalica, que las trobam en occitan vianés, fòrça afin au lengadocian e au catalan. Qu'èra la lengua parlada dens los borgs occitans de Navarra a l'edat miejana. Que'm pensi las originas deu betacisme que i son de trobar acerà. De l'occitan vianés que's podó espandir d'ua part peu continuum lengadocian-catalan orientau (abans que non pas en catalan occidentau, cf. la diferéncia de tractament enter balear e valencian) e, de l'auta part, peu maine deu gascon navarrés, qu'ei a díser en Biarn. Lo biarnés que pòrta enqüèra traças de la pronóncia antiga /w/ : joen, que non joven(t), oelha ->aulha, que non ovelha, arreproèr... Que cau remarcar lo betacisme castelhan qu'ei fòrça mes recent que non pas lo deu vianés, de dus o tres sègles haut o baish. Doncas qu'ei faus de créder lo betacisme occitano-catalan qu'èra a l'origina d'influéncia castelhana o espanhòla. Que seré mes probablament lo revèrs.
2 comentaris:
-
-
Adishatz,
Mercés preus articles totjamei hòrt interessants e com ne dèishi pas jamei nat comentari entà ves felicitar, que vs'ic didi uei : contunhatz !
- 5 d’abril de 2011 a les 22:37
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
Renaud: Mercés peus compliments e per l'encoratjament, que'm hèn plan content, sustot quan e son redigits en gascon!
- 6 d’abril de 2011 a les 8:32


text:
Villes et mairies du District de Léventine (128)
Liste des communes
Airolo
Village de Airolo, localité de la Suisse de 1 600 habitants.
La mairie de Airolo a une adresse e-mail et un site Internet.
Faido
Village de Faido, localité de la Suisse de 1 500 habitants.
La mairie de Faido a une adresse e-mail et un site Internet.
Quinto
Village de Quinto, localité de la Suisse de 1 000 habitants.
La mairie de Quinto a une adresse e-mail et un site Internet.
Bodio
Village de Bodio, localité de la Suisse de 1 000 habitants.
La mairie de Bodio a une adresse e-mail et un site Internet.
Pollegio
Village de Pollegio, localité de la Suisse de 1 000 habitants.
La mairie de Pollegio a une adresse e-mail et un site Internet.
Giornico
Village de Giornico, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Giornico a une adresse e-mail.
Prato
Village de Prato, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Prato est joignable par téléphone.
Personico
Village de Personico, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Personico a une adresse e-mail.
Dalpe
Village de Dalpe, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Dalpe a une adresse e-mail et un site Internet.
Sobrio
Village de Sobrio, localité de la Suisse de -100 habitants.
La mairie de Sobrio a une adresse e-mail et un site Internet.
Bedretto
Village de Bedretto, localité de la Suisse de -100 habitants.
La mairie de Bedretto a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Denazé
Denazé es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mayenne e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat en lo sud-Mayenne.
La commune est située dans le sud-Mayenne.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge fasiá partida del fief de la baronnie angevine de Craon, dépendait de la sénéchaussée principala d'Angieus e del país d'eleccion de Castell-Gontier.
Le village faisait partie du fief de la baronnie angevine de Craon, dépendait de la sénéchaussée principale d'Angers et du pays d'élection de Château-Gontier.


text:
Categoria:Quakerisme
Aquesta categoria concernís los divèrses aspèctes d'un movement que son nom oficial es la Societat Religiosa dels Amics. Se trobarà aicí de gropes e de personas qu'an agut una influéncia dins l'Istòria, siá per lor engatjament pacifista, abolicionista, feminista, per la justícia sociala, o encara dins lo domeni de las sciéncias. Pus rarament d'Amics (lo nom que se balhan los quakers) son politicians o artistas.
Articles dins la categoria « Quakerisme »
Aquesta categoria conten los 2 articles seguents.


text:
Peninsula Italica
La Peninsula Italica, peninsula italiana o peninsula apenina es una de las peninsulas mai grandas d'Euròpa. S'espandís sus 1 000 km dels Alps al nòrd fins al centre de la mar Mediterranèa al sud, d'una largor maximala de 225 km. La peninsula es coneguda per sa forma de bòta, e en italian coma Lo Stivale. La majora partida de la peninsula correspond a l'Estat d'Itàlia, levat los dos pichons Estats independents: Sant Marin e la Ciutat de Vatican.
La peninsula s'acaba a l'oèst amb la mar Ligura e la mar Tirrèna, al sud amb la mar Ioniana, e a l'èst amb la mar Adriatica. L'orografia de l'interior de la peninsula es fòrça traversuda, del nòrd al sud s'espandís la serrada Apenina. Lo clima de la peninsula es subretot mediterranèu.


text:
Agnes Obel
Agnes Caroline Thaarup Obel (Gentofte, Copenaga, 28 d'octobre de 1980) es una cantaira e cantautora danesa. Son primièr album, Philharmonics, que sortiguèt lo 4 d'octobre de 2010 en Euròpa, li valguèt un disc d'aur en junh de 2011. Puèi durant los Prèmis musicals daneses de novembre de 2011, ganhèt cinc recompensas coma melhor album de l'annada, lo melhor disc pop de l'annada, melhora novèla artista de l'annada, melhora artista feminina de l'annada e la melhora compositora de l'annada.
Discografia[modificar | modificar la font]
- Philarmonics (2010)
- Aventine (2013)


text:
Bilieg
Bilieg en breton ( Billé en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat acuèlh favorablament, coma la rèsta del país, la Revolucion e las siás avançadas. L'organizacion de las fèstas revolucionàrias testifica del maintien d'un sentiment favorable al nòu regim, sustot après la fin de la Terror : las victòrias de las armadas republicanas an celebrat, sustot la patz amb l'Àustria, principal enemic de la França, en brumaire an VI[1].
La commune accueille favorablement, comme le reste du pays, la Révolution et ses avancées. L’organisation des fêtes révolutionnaires témoigne du maintien d’un sentiment favorable au nouveau régime, surtout après la fin de la Terreur : les victoires des armées républicaines sont fêtées, notamment la paix avec l’Autriche, principal ennemi de la France, en brumaire an VI[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Louis Dubreuil, « Fèstas revolucionàrias en Ille-e-Vilaine », in Anals de Bretanha, volum 21, tome 4, 1905, pàg. 397 Error de citacion : Invalid
tag; name "Dubreuil" defined multiple times with different content


text:
-369
Aquesta pagina concernís l'an -369 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Esparta[modificar | modificar la font]
Après sa desfacha de Leuctra (→ -371) e la revirada de sa campanha destinada a empachar la formacion de la Liga Arcadiana (→ -370), Esparta deguèt a son torn faciar l'invasion de son territòri — per lo premier còp dempuei cinc sègles — per una armada tebana e arcadiana dirigida per lo generau Epaminondas. Numericament inferiors, leis Espartencs demorèron dins sa vila que lei Tebans ataquèron pas. En plaça, pilhèron la region e liberèron Messenia, çò qu'èra un desastre economic per Esparta que perdiguèt un tèrç de son territòri e la mitat de seis Ilotes.
Afeblida per sa desfacha, Lacedemònia se raprochèt deis adversaris e dei rivaus dei Tebans. En particular, concluguèron una aliança ambé sa rivala istorica, Atenas, que s'inquietava de la poissança novèla de la Liga de Beocia e dei restabliments dei liames entre Tebans e Aquemenidas. Aquò permetèt ais Espartencs de perseguir lo combat.


text:
Arc de trionf
Un arc de trionf es un obratge d'art celebrant una victòria o una seria de victòrias.
Se compausa d'un o mai d'un passatge dins un massís de maçonariá, subremontats d'un entaulament e d'un atic. Aqueleis obratges foguèron inaugurats dins la Roma antica.
Lista d'arcs de trionf[modificar | modificar la font]
- Pòrta d'Ais - Marselha
- Pòrta dau Peiron - Montpelhièr
- Arc de Trionf da Rua Augusta - Lisbona
- Arc de Trionf d'Aurenja
- Arc de Trionf de Barcelona
- Arc de Constantin - Roma
- Arc de Septimi Sevèr - Roma
- Arc de Titus - Roma
- Glanum près de Sant Romieg de Provença
- Arc de Trionf de l'Étoile - París
- Arc dau Carossèl - París


text:
Tachyglossus aculeatus
L' equidnèu de nas cort (Tachyglossus aculeatus), o equidnèu australian es un mamifèr que viu practicament sus tot lo « continent » australian (es pas absent que dins qualques illas del nòrd ; es lo mamifèr autoctòn qu'a lo territòri mai vast en Austràlia) e dins las regions costièras e montanhosas del sud-èst de Nòva Guinèa. Es una de las quatre espècias d'equidnèus qu'existisson encara mas es lo sol membre del genre Tachyglossus.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Tachyglossus aculeatus dins Mammal Species of the World (MSW) (en)
- Tachyglossus aculeatus dins brainmuseum.org (en)
- Tachyglossus aculeatus dins Tree of Life we project (en)
- Referéncia ITIS : TSN 552522 Tachyglossus aculeatus (Shaw, 1792) (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Tachyglossus aculeatus (en)
- Referéncia NCBI : Tachyglossus aculeatus (en)
- Referéncia IUCN : espècia Tachyglossus aculeatus (Shaw, 1792) (en)
- Fonts documentaris ARKive (fotografias, extraches sonòrs e vidèos) : Tachyglossus aculeatus (en)


text:
vesprada debat en preséncia d'elegits (PS, Euròpa Ecologia, Partit Occitan ) e d'associatius (Calandreta, Institut d'Estudis Occitans) dins l'encastre del congrés del Partit Occitan.
Lo program :
14H Accuelh ambe un cafè o un tè…
14H30 Debuta del congrès
Mot d’accuelh per Michèle Rieux conse de Galhac, e Gustau Aliròl president del Partit Occitan e Conselhier Regional d’Auvernha.
15H30 Taulas redondas (causir l’una o l’autra)
« Los enjocs de la reforma territoriala » amb la participacion de Gustau Aliròl (president deu Partit Occitan e Conselhèr Regionau d'Auvernha), Gérard Poujade (Conse deu Sequestre et Conselhèr Regional de Mieidia-Pyrenèus), et Hervé Guerrera (Conselhèr Municipal d’Ais de Provença et Conselhèr Regional de Provença).
« Quina politica linguistica per l’occitan ? » amb la participacion de Jean Gasc (Conselhèr General de Tarn), Pèire Brechet (President de l'Institut d'Estudis Occitans), Joan-Pèire Gaffier (Copresident de las calandretas), David Grosclaude (Conselhèr Regional d’Aquitani).
18H30 Aperitiu a gratís : tasta de vin de Galhac e de biera biò tarnesa acompagnats de gormandisas del paίs.
Mei d'informacion sus : http://www.partitoccitan.org/article455.html


text:
Lista dels primièrs ministres de Polonha
Lo primièr ministre de Polonha representa e organiza lo trabalh del Conselh dels Ministres. Tanben segon la constitucion e altras leis, supervisiona los govèrns regionals, e es lo cap de totes los foncionaris publics del país. Vaquí la lista de totes los primièrs ministres de Polonha dempuèi 1916.
Somari
- 1 Primièrs ministres del semiautonòm Regne de Polonha (5 de novembre de 1916 - 1918)
- 2 Primièrs ministres de la Segonda Republica de Polonha (1918 - 1939)
- 3 Primièrs ministres de Polonha en exili (1939 - 1990)
- 4 Primièrs ministres de la Republica Populara de Polonha (1944 - 1989)
- 5 Primièrs ministres de la 3ena Republica (dempuèi 1989)
- 6 Veire tanben
Primièrs ministres del semiautonòm Regne de Polonha (5 de novembre de 1916 - 1918)[modificar | modificar la font]
Primièrs ministres de la Segonda Republica de Polonha (1918 - 1939)[modificar | modificar la font]
Primièrs ministres de Polonha en exili (1939 - 1990)[modificar | modificar la font]
Primièrs ministres de la Republica Populara de Polonha (1944 - 1989)[modificar | modificar la font]
Primièrs ministres de la 3ena Republica (dempuèi 1989)[modificar | modificar la font]
Nòta (1): Convidat pel president a formar un govèrn obtenguèt pas capitada, e renoncièt.


text:
Club Atlético San Lorenzo de Almagro
Lo Club Atlético San Lorenzo de Almagro qu'ei ua institucion esportiva de Buenos Aires e un de las 5 granas equipas de fotbòl d'Argentina (amassa dab River Plate, Independiente, Boca Juniors e Racing Club).
Que vadó dens lo quartièr d'Almagro a Buenos Aires quan Lorenzo Massa, un prèste salesian, e perpausè aus mainatges qui hasèvan au fotbòl sus las vias deu tramway de jogar suu terren de la soa congregacion en escambi d'acceptar d'arrecéber ua educacion.
Uei l'estadi de San Lorenzo (aperat lo Gasomètre Navèth - Nuevo Gasómetro en castelhan) que's troba dens lo quartièr deu Baish Flores. Lo gran rival istoric de San Lorenzo qu'ei l'equipa d'Huracán.
Lo chafre de San Lorenzo qu'ei el cuervo (lo "corbaish")