text:
Maniquerville
Maniquerville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los sires de Thiboutot, patrons de Maniquerville son demorats fisèles dins la siá glèisa. Lo sieu castèl èra vesin. Darrièr de la glèisa, una motte de tèrra environada de fossés, #que passa per i aver #èsser la basa d'aquela fortalesa de la châtellerie de Thiboutot. Aquel vièlh castèl, #que los titulars ne remontan a 1107, i aguèt pres pels angleses l'an 1418. La siá capitulació, facha per Còlen, senhor de Thiboutot, se tròba en lo papièr de las tèrras liuradas a la Normandie. Los châtelains #portar òc elevat lo sieu nom, la glòria d'aquel nom, #que Louis XV #erigir en Marquisat la tèrra de las Thiboutot en junh 1720. Maniquerville Èra a la s-|XVIII|e}} una parròquia de 32 paroissiens e 34, de fuòcs. A la fin de la Modèl:S-, aquel èra pas mai #qu'una annèxa de 242 abitantas amassadas a Gerville. En la visita de la Archidiaconale de 1708, s'i tròba 150 communiants #qu'an totes fa lo sieu dever de Pâques.
Les sires de Thiboutot, patrons de Maniquerville sont restés fidèles à leur église. Leur château était voisin. Derrière l'église, une motte de terre entourée de fossés, qui passe pour avoir été la base de cette forteresse de la châtellerie de Thiboutot. Ce vieux château, dont les titulaires remontent à 1107, fut pris par les anglais en 1418. Sa capitulation, faite par Colin, seigneur de Thiboutot, se trouve dans le rôle des terres délivrées à la Normandie. Les châtelains portèrent si haut leur nom, la gloire de ce nom, que Louis XV érigea en Marquisat la terre des Thiboutot en juin 1720. Maniquerville était au Modèl:S- une paroisse de 32 paroissiens et 34, feux. À la fin du Modèl:S-, ce n'était plus qu'une annexe de 242 habitants réunie à Gerville. Dans la visite de l'Archidiaconale de 1708, on y trouve 150 communiants qui ont tous fait leur devoir de Pâques.


c: text/html

text:
Oton (emperaire roman)
Oton (28 d'abriu de 32, Ferentium - 16 d'abriu de 69, Brescello) foguèt lo seten emperaire de l'Empèri Roman e lo segond de l'Annada dei Quatre Emperaires. Succediguèt a Galba e foguèt remplaçat per Vitellius. Fòrça brèu, son rèine se debanèt dau 15 de genier au 16 d'abriu de 69.
Son rèine foguèt marcat per la guèrra civila còntra lo generau Vitellius que refusava de reconóisser lo poder d'Oton. La batalha decisiva se debanèt a Bedriacum lo 14 d'abriu de 69. Oton foguèt desfach e se suicidiguèt dos jorns après sa revirada.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Buysscheure
Buysscheure es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region Nòrd-Pas de Calais. Sa populacion en Modèl:Popfr59119.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Toponymie : Lo nom de Buysscheure vendriá de busk (bòsc) e skurjon (grange) doncas significariá "la grange al bòsc".
1200 : Buiscura
1254 : Boiscure (cartulaire de Watten)[1]
Toponymie : Le nom de Buysscheure viendrait de busk (bois) et skurjon (grange) donc il signifierait "la grange au bois".
1200 : Buiscura
1254 : Boiscure (cartulaire de Watten)[2]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Jean-Marie Cassagne, Mariola Korsak, "Origina dels noms de vilas e pòblas Nòrd", Editions Bordessoules
- ↑ Jean-Marie Cassagne, Mariola Korsak, "Origine des noms de villes et villages Nord", Editions Bordessoules


text:
La Nueit deus Gredons
La Nueit deus Gredons qu'ei un episòdi de la repression de las annadas de plomb e de la Guèrra lèda miada per la Dictatura Argentina e on 9 estudiants enter 16 e 18 ans (la màger part menors com la famosa Maria Claudia Falcone) e hon gahats illegaument, sequestrats dens lòcs secrets, aucits e desaparaguts de còs. Que hon gahats lo 16 de seteme de 1976.
La rason de la lor repression e semble estar lo hèit d'aver participat a un moviment de revendicacion d'un bilhet de transpòrt a gratis entaus liceans orgaizats peu sindicta d'eslhèves deu segondari Unión de Estudiantes Secundarios.
Dehens l'istòria de la Guèrra Lèda, aqueth ahar qu'ei particularament conegut per'mor de l'etat de las victimas, deu ridicul e derisòri deu motiu e per'mor deu testimoniatge d'un subervivent : Pablo Díaz.
Un filme, La Noche de los Lápices qu'illustra aquesta hèita.


text:
Sauvatèrra (Roergue)
Sauvatèrra[1][2] (Sauveterre-de-Rouergue en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Anciana bastida reiala situada a 30 km de Rodés sul traçat de la Meridiana verda que passa a qualques centenats de mètres del borg (la comuna foguèt associada a aquela operacion en l'an 2000).
Sauvatèrra de Roergue se situa suls darrièrs contrafòrts del Massís Central, a 466 mètres d'altitud. Lo borg a bastit sul plan de Segalar, largament entalhat per una ret idrografica densa (lo país de las cent vals).
Lo sieu climat es a la crosada dels tres domenis del mitan temperat. L'estiu es jos l' influéncia del clima mediterranèu, puslèu caud e sèc. La prima e la tardor, los vents d'oèst pòrtan la doçor e l'umiditat oceanicas. L'ivèrn es somés a la frescura del clima semi-continental accentuada per l'altitud, mas largament temperada per las intradas mai tebas del Miègjorn tolosenc.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Icsòs
Icsòs (deu grèc Ykσwς) qu'ei lo nom d'un pòble asiatic qui vivèva dens lo nord-est d'Egipte deu temps de l'antiquitat. Aqueth pòble que conquestè lo nord d'Egipte e que governè despuish la soa capitala: la ciutat d'Avaris, qui vadó atau sièti deu poder de las XVau e XVIau dinastias egipcianas (d'originas icsòs).
La vaduda d'aqueth poder Icsòs (qui proheitèn de l'aflaquiment deu poder faraonic) que marquè la debuta deu segond periòde intermediari egipcian. A la medisha epòca lo govern egipcian (qui la soa capitala èra Tebas) que perdè tanben lo contraròtle d'ua partida deus sons territòris meridionaus au prohèit deus nubians. Nubians e Icsòs que s'aliguèn entà har rampeu a la reconquesta egipciana. Aquesta que ho òbra deu purmèr faraon de la XVIIIau dinastia egipciana : Ahmes I
Lo icsòs qu'intrudusín lo chivau e lo bròs en Egipte. Que las se virèn entà estar acceptats peus egipcians de Baisha Egipte en arrespectant las loas tradicions e los lors dius. Qu'adoptèn lo culte deu diu Seth (diu d'Avaris e deu desert d'on vienèvan) medish se, arron, e l'associèn a ua divinitat asiatica (Baal).
Avaris que ho de longas ua ciutat d'immigracion. Peus egipcians los Icsòs qu'èran los Shasho ("asiatics") :


text:
Saint-Loup-Hors
Saint-Loup-Hors en normand ( Saint-Loup-Hors en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant-Lop-Es defòra una municipalitat del Bessin limitrophe al sud-oèst de Bayeux, apertenent a la comunitat de municipalitats de Bayeux Intercom. Lo sieu bourg es un faubourg de la jos-prefectura, a Unitat|1.7|km {{}} del centratz-vila[1].
Lo territòri a traversat per la linha de camin de fèrre París - Cherbourg.
Lo ponch en culminant (82 m) se situa en limit sud, al delà de la rota de Sant-Lô. Lo ponch mai bas (27 m) correspond a la sortida de la Drôme del territòri, al nòrd-oèst.
Saint-Loup-Hors est une commune du Bessin limitrophe au sud-ouest de Bayeux, appartenant à la communauté de communes de Bayeux Intercom. Son bourg est un faubourg de la sous-préfecture, à 1,7 km du centre-ville[2].
Le territoire est traversé par la ligne de chemin de fer Paris - Cherbourg.
Le point culminant (82 m) se situe en limite sud, au-delà de la route de Saint-Lô. Le point le plus bas (27 m) correspond à la sortie de la Drôme du territoire, au nord-ouest.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Distància viària la mai cuerta segon Viamichelin.fr
- ↑ Distance routière la plus courte selon Viamichelin.fr
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée


text:
París
París[1] (en francés Paris [paˈʀi]) es la capitala de França, forma una comuna e un departament (nº 75) e atanben es lo capluòc de la region de l'Illa de França.
Lo gentilici es parisenc -a.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquela ciutat es bastida sus una bloca de Sèina, al centre del Bacin Parisenc, entre los jonhents de Marna e de Sèina en amònt e Oise en aval.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom de París ven del pòble gallés dels Parisii. Es la transformacion del latin Civitas Parisiorum (Ciutat dels Parisii), que remplacèt lo nom pus ancian de Lutetia (Lutècia).
París prenguèt son nom actual al sègle IV e venguèt la capitala del reiaume dels Francs en 508 amb Clodovèu.
Los vikings que la sacmandegén ua purmèra vegada en 845 e que s'i tornèn d'autes còps dinc au Tractat de Saint-Clair-sur-Epte.
La dinastia deus capecians que preferí la vila d'Orleans com capitau e París non ronè pas crubar aqueth títol abans lo regnat Loís V (1108 - 1137).
A partir de 1163 que comencè la bastida de la catedrau de Nosta Dauna de París.
Monuments e luòcs toristics[modificar | modificar la font]
Bastiments e luòcs publics remarcables[modificar | modificar la font]
- Torre Eiffel
- Palais del Lovre
- Arc de Trionf de l'Étoile
- La Concergeria
- Los Fenis
- Panteon
- Plaça de la Concòrdia
- Colomna Vendoma
- La Bastilha
- Aliscamps
- Pònt Nòu
- Pònt Alexandre III
- Plaça del Tertre
- Arca de la Devesa
Bastiments religioses[modificar | modificar la font]
- Catedrala de Nòstra Dòna de París
- Basilica del Sacrat Còr
- Glèisa de la Magdalena
- Santa Capèla
- Abadiá de Sant German dels Prats
Musèus[modificar | modificar la font]
- Musèu del Lovre
- Centre Beaubourg (Centre Jòrdi Pompidor)
- Musèu Carnavalet
- Musèu d'Orsay
- Musèu de las Arts e dels Mestièrs
- Musèu Grevin
- Musèu del Cai Branly
Gratacèls[modificar | modificar la font]
- Torre Montparnasse (220 m)
- Torre Copola (187 m)
- Torre Gan (186 m)
- Torre Areva (184 m)
- Torre Societat Generala (167 m)
- Torre EDF (165 m)
- Ostalariá Concòrdia Lafaieta (137 m)
en pregit:
- Torre Farre (300 m) (2009-2012)
- Torre Generali (318 m) (2008-2011)
- Torre T1 (185 m) (2008)
- Torre Granite (184 m) (2008)
Administracion[modificar | modificar la font]


text:
-506
Aquesta pagina concernís l'an -506 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Esparta[modificar | modificar la font]
A l'iniciativa dau rèi Cleòmenes Ièr, reünion d'una armada gropant la màger part dei ciutats de Peloponès. Pasmens, lo rèi Demarat e lei tropas de Corint refusèron de contuniar l'expedicion quand Cleòmenes Ièr declarèt Atenas coma buta de l'expedicion que mau capitèt. Aquò entraïnèt una crisi dins lo Peloponès e leis Espartencs deguèron reünir un congrès dei ciutats de la region l'annada seguenta.


text:
-404
Aquesta pagina concernís l'an -404 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Fin de la Guèrra de Peloponès ambé la capitulacion d'Atenas. En despiech dei demandas de Corint, Esparta impausèt de condicions de patz relativament clementas. Atenas deguèt destrurre sei fortificacions, dissòuvre la Liga de Delos, intrar au sen de la Liga de Peloponès, remplaçar sa democracia per una oligarquia e liurar sa flòta franc de 12 unitats.
Dirigit per Critias, lo regime novèu impausèt rapidament una politica de terror còntra seis adversaris mai deguèt tanben faciar l'oposicion armada de divèrsei grops de soudats partisans de la democracia que gardèron lo contraròtle d'unei territòris atenencs a la fin de la guèrra còntra Esparta.


text:
Le Valtin
Le Valtin es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo Valtin es la primièra localité traversada per la Meurthe #que l'anautita vallée nomenada la Combe, n'es-a dire en lengatge trivial la chaume, a dintrat entre lo massís del "Gris Talet" e de la linha de crête vosgienne, en particulara entre las nautors septentrionalas de la Schlucht e Tanet. La font del riu Meurthe a situat a 1160 mètres d'altitud a ieu-distància entre lo Còl e lo Montabey, anciana chaume surmontant çò caulet de la Schlucht. La glèisa e lo vièlh bourg del Valtin an bastit sus un vasta lòsa pierreuse, un surplomb morainique de la granda vallée glaciaire de la Meurthe. Del Valtin al étang del Rudlin, lo riu estampat una granda manque #qu'afranquís lo caulet del Louschbach cap al Bonhomme. Se flueix cap al nòrd-es entre lo massís del Talet e la granda crête vosgienne, marcada pel Gazon de Faîte e lo Gazon del Faing. Suls flancs del Talet, las "ròcas del Valtin" testifiquen del poderós rabotage vertical del glacièr de calotte en la siá part la mai bassa.
Lo ponch culminant de la municipalitat, #que cobrís 2153 a, es a l'èst, al Gazon de Faîte, a 1303 mètre d'altitud.
Lo relief escarpé e la natura rocailleuse del sòl son pas pas pertot favorables a l'esquí. La pichona station de las Anautitas Navières prepausa tres pichonas pistas e tres téléskis, aquela de la Schlucht una granda pista, un téleski e un télésiège.
Lo grand masatge caseriu dicha Lo Grand Valtin e la chaume de Sérichamp, en culminant al Sérichamp se situan sus la municipalitat vesina de Ban-sus-Meurthe-Clefcy. Son accessibles per circuits de randonnées pédestres balisés pel Club Vosgien.
Le Valtin est la première localité traversée par la Meurthe dont la haute vallée nommée la Combe, c'est-à-dire en langage trivial la chaume, est encaissée entre le massif du "Gris Talet" et de la ligne de crête vosgienne, en particulier entre les hauteurs septentrionales de la Schlucht et Tanet. La source de la rivière Meurthe est située à 1160 mètres d'altitude à mi-distance entre le Collet et le Montabey, ancienne chaume surmontant le col de la Schlucht. La glèisa et le vieux bourg du Valtin sont construits sur un vaste dalle pierreuse, un surplomb morainique de la grande vallée glaciaire de la Meurthe. Du Valtin à l'étang du Rudlin, la rivière empreinte une grande faille qui franchit le col du Louschbach vers Le Bonhomme. Elle s'écoule vers le nord-est entre le massif du Talet et la grande crête vosgienne, marquée par le Gazon de Faîte et le Gazon du Faing. Sur les flancs du Talet, les "roches du Valtin" témoignent du puissant rabotage vertical du glacier de calotte dans sa partie la plus basse.
Le point culminant de la commune, qui couvre 2153 ha, est à l'est, au Gazon de Faîte, à 1303 mètre d'altitude.
Le relief escarpé et la nature rocailleuse du sol ne sont pas partout favorables au ski. La petite station des Hautes Navières propose trois petites pistes et trois téléskis, celle de la Schlucht une grande piste, un téleski et un télésiège.
Le grand hameau dit Le Grand Valtin et la chaume de Sérichamp, culminant au Sérichamp se situent sur la commune voisine de Ban-sur-Meurthe-Clefcy. Ils sont accessibles par des circuits de randonnées pédestres balisés par le Club Vosgien.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo toponyme del Valtin a testificat almens en 1472 : a conegut per lo sieu santuari paroissial per l'alemand o lo alsacien Sant Veltin. "Im Dorf Veltin" En 1596 confirme l'importància del modèst bourg del Valtin #que sembla, a nombres d'istorians méconnaissants lo mond vosgien, dérisoire e marginal, perdut en una contrée montagneuse[1]. Lo Valtin es d'una manièra précoce a la fin del Sègle XIII una comunitat émancipée, a las fes çò cap de-luòc d'una comuna del bailliage de Sant-Dié e una parròquia annèxa de la curació de Fraize. Aquela parròquia recep coma sant patron Sylvestre. Initialement, Lo Valtin comptariá pas al Sègle XI #qu'una capèla #que i auriá #èsser fondada pels senhors de Ribeaupierre, officiers del pòrti de Lorraine. La distincion del Valtin, aital coma los dreches régaliens sus aquel vessant dels Vòges, aperten al pòrti de Lorraine #que i possedís los dreches de justícia.
S'obsèrva que lo nom de Valtin, graphie comuna dempuèi lo Sègle XVIII, s'aplica tanben al Grand Valtin, caseriu de Ban-lo-Pòrti (Ban-sus-Meurthe après la Revolucion). Se la tradicion orala assòcia las doas "Valtins" dins las erosas fèstas valentines (valentinages) e als rituales del dônage al sant-Valentin o melhor a l'escasença de las Bures (fèsta dels fuòcs de Carnaval), l'origina gallo-romaine de "Granda Valtin" sembla èsser simplament "Grangia Valentin(e)a", la grange e ostal necessari per alimentar n'estacion los minèrs. Valentin(E)a a l'origina de Valtin seriá alavetz simplament un autre luòc de restauracion o de repaus mai ancian. N'efièch, lo començament de la desfilada de Straiture, mai e mai se lo vessant de la Combe, es un important luòc de extraction medieval de minaré de fèrre. D'ont l'aparicion tardana a l'epòca modèrna, e tanben un pauc méprisante, de Pichon-Valtin per qualificar lo Valtin en correspondent a la comunitat villageoise émancipée sus lo sieu finage, a l'origina de la municipalitat[2].
La parròquia vétinoise a erigit en curació l'an 1689 pel Sr. De Riguet, grand prévôt del capítol de Sant-Dié. La curació èra a la collation del capítol dels vénérables chanoines de Sant-Dié, de contunh après 1777 del capítol cathédral. La glèisa, dédiée a sant Sylvestre, aperten alavetz al diocèse e al doyenné de Sant-Dié. La glèisa a #èsser engrandida e reconstruite en 1704.
La comuna e l'escòla dels gojats an #èsser bastidas l'an 1820 e l'escòla de filhas l'an 1864.
Le toponyme du Valtin est attesté au moins en 1472 : il est connu pour son sanctuaire paroissial par l'allemand ou l'alsacien Sant Veltin. "Im Dorf Veltin" en 1596 confirme l'importance du modeste bourg du Valtin qui semble, à nombres d'historiens méconnaissants le monde vosgien, dérisoire et marginal, perdu dans une contrée montagneuse[3]. Le Valtin est d'une façon précoce à la fin du Sègle XIII une communauté émancipée, à la fois le chef-lieu d’une mairie du bailliage de Saint-Dié et une paroisse annexe de la cure de Fraize. Cette paroisse reçoit comme saint patron Sylvestre. Initialement, le Valtin ne compterait au Sègle XI qu’une chapelle qui aurait été fondée par les seigneurs de Ribeaupierre, officiers du duc de Lorraine. La seigneurie du Valtin, ainsi que les droits régaliens sur ce versant des Vosges, appartient au duc de Lorraine qui y possède les droits de justice.
On remarque que le nom de Valtin, graphie commune dès le Sègle XVIII, s’applique aussi au Grand Valtin, hameau de Ban-le-Duc (Ban-sur-Meurthe après la Révolution). Si la tradition orale associe les deux "Valtins" aux joyeuses fêtes valentines (valentinages) et aux rituels du dônage à la saint-Valentin ou mieux à l'occasion des Bures (fête des feux de Carnaval), l'origine gallo-romaine de "Grand Valtin" semble être simplement "Grangia Valentin(i)a", la grange et maison nécessaire pour nourrir en saison les mineurs. Valentin(i)a à l'origine de Valtin serait alors simplement un autre lieu de restauration ou de repos plus ancien. En effet, le début du défilé de Straiture, plus encore que le versant de la Combe, est un important lieu d'extraction médiévale de minerai de fer. D'où l'apparition tardive à l'époque moderne, et aussi un peu méprisante, de Petit-Valtin pour qualifier le Valtin correspondant à la communauté villageoise émancipée sur son finage, à l'origine de la commune[4].
La paroisse vétinoise est érigée en cure en 1689 par M. de Riguet, grand prévôt du chapitre de Saint-Dié. La cure était à la collation du chapitre des vénérables chanoines de Saint-Dié, puis après 1777 du chapitre cathédral. L’église, dédiée à saint Sylvestre, appartient alors au diocèse et au doyenné de Saint-Dié. L’église a été agrandie et reconstruite en 1704.
La mairie et l’école des garçons ont été construites en 1820 et l’école de filles en 1864.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Sus l' evolucion del toponyme, legir l'intrada "Lo Valtin" redigida per Pàg. Marichal, Diccionari topographique del departament dels Vòges, CHTS, 1919.
- ↑ Se compren que lo Grand Valtin per rasons d'espleitacions minaires estrategicas i aja pas pas #èsser associat a la comunitat en naissent al Sègle XIII, ni quitament antérieurement al ban de Mandray, o mai tard als primièrs bans de Fraize o de Anould. La siá o la siá mina(s), los sieus bòsques e los sieus chaumes vesins, los sieus ascensements agraires gerits amb d'unas autras caserius-pichonas comunitats de censiers en amont de val de Straiture son demorats longtemps de plen finage ducal.
- ↑ Sur l'évolution du toponyme, lire l'entrée "Le Valtin" rédigée par P. Marichal, Dictionnaire topographique du département des Vosges, CHTS, 1919.
- ↑ On comprend que le Grand Valtin pour des raisons d'exploitations minières stratégiques n'aie pas été associé à la communauté naissante au Sègle XIII, ni même antérieurement au ban de Mandray, ou plus tard aux premiers bans de Fraize ou d'Anould. Sa ou ses mine(s), ses forêts et ses chaumes voisins, ses ascensements agraires gérés avec d'autres hameaux-petites communautés de censiers en amont de val de Straiture sont restés longtemps de plein finage ducal.


text:
Guèrra Civiu Catalana
Era Guèrra Civiu Catalana (var. Guèrra Civila Catalana) (1462-1472) ei l’afrontament armat entre Joan II d’Aragon e es institucions catalanes (Deputacion deth Generau e Conselh de Cent) entà auer eth contraròtle politic. Era mòrt de Carles de Viana –protegit de Catalonha e afrontat damb eth sòn pair Joan II- serà era desencusa entà formalizar eth començament d’un afrontament que, de hèt, se venie en tot coar dempús deth sòn predecessor Alfons eth Magnànim. Totun, era guèrra ei eth resultat d'ua controvèrsia politica qu'afronte era monarquia e era oligarquia e entre er estil absolutista e eth pactisme. Tanben ei sus era taula era capacitat politica dera Generalitat entà assumir era sobeiranetat e governar. Ath començament des afrontaments, tota era societat siguec obligada d'optar per un o d'aute partit en foncion des sòns interèssi e ideologies.
Somari
Contèxt sociau[modificar | modificar la font]
Comence eth sègle XV ath miei d’ua crisi prigonda qu'afectaue tota Euròpa Occidentau e mès que mès Catalonha. Es causes sigueren diuèrses: crisis de subsistències ena poblacion, era crisi demografica a causa des epidèmies granes de pèsta qu'afectèc mès que mès eth camp, era crisi financèra damb un gran endeutament des institucions publiques e era reduccion deth volum e es ganhs deth comèrç internacionau. En Catalonha destaque mès que mès era crisi sociau agrària, damb era aparicion deth movement remença, que reivindique era supression des maus usatges. En aspècte politic, era concepcion autoritària dera monarquia tustarra, per un costat, damb era fòrça creishenta des institucions e des poders economics e, en entorn rurau, damb era noblesa, era quau presente tanben fòrtes tensions damb es sòns serfs.
Era situacion ath camp: la revòlta des remences[modificar | modificar la font]
Les reivindicacions contunhes des pagesi contra l’opression des senhors siguec timidament arrecuelhuda, encara qu'interessadament, peth rei Alfons eth Magnanim ena prumèra mitat deth sègle XV, pr'amor que volie auer mès contraròtle sus era noblesa, alinhada damb es poders institucionaus de Catalonha. Eth sòn successor, Joan II, eretèc aguest clima de revòlta ath camp que li resultarà beneficiós en sòn afrontament damb eth poder politic catalan. Era Guèrra des Remences iniciada en 1462, coïncidís es dates damb era Guèrra Civiu Catalana e place ara Deputacion deth Generau damb dues tèstes dubèrtes: era luta ath camp contra es remences e era luta contra eth rei. Es remences vien, de facto, uns aliadi dera causa reialista.
Era situacion en Barcelona: era Biga e la Cerque[modificar | modificar la font]
Era crisi economica mediterranèa des volts deth 1425 compòrte era intervencion per medi de mesures proteccionistes, mès entà aplicar-les cau véncer era resisténcia dera oligarquia urbana (ciutadans aunoradi). Es protèstes e motins se succedissen, era qua causa da lòc a ua sèria de cambiaments e reformes (1436). Es mercaders e menestrals prepausen ua sèria de mesures: devaluacion monetària, proïbicion d'importacion de productes, melhora dera produccion texila, impòsti a estrangèrs. Es ciutadans aunoradi prepausen mesures mès limitades: trabalhs publics per atenuar eth caumatge, eca. Era intransigència d'aguesti darrèri e era sua resisténcia ath cambiament precipitèren era crisi economica e dividiren es barcelonesi, a compdar de \1450, eth dus grops claraments diferenciadi: era Biga e la Cerque: * Era Biga, integrada pera majoria des ciutadans aunoradi e bèri mercaders, se considère, actue e viu coma un grop nobiliari, an tèrres, castèths e drets senhoraus e viuen des rendes. S'opausen as alteracions monetàries. *La Cerque, eth partit des menestrals e mercaders qu'aspiren a controtlar eth govèrn municipau entà hèr complir es privilègis, libertats e costums de Barcelona. Vòlen era devaluació monetària e mesures proteccionistes. Entre era Biga e la Cerque, Alfons eth Magnànim mantierà ua postura ambigua, donques que d'ua banda a de besonh sòs e les acceptarà tant de buscaris coma de bigaris, e de de auta aspire, coma es auti reis deth XV, a impausar era sua autoritat en les Corts e sus era noblesa. Un còp iniciada era guèrra, es buscaires -majoritaris ath Conselh de Barcelona- preneren partit per Joan II. Açò les afrontèc damb era Generalitat qu'eth 1463 jutgèc e condemnar a mòrt per conspiracion as conselhèrs Pere Destorrent e Francesc Pallarès, amassa damb Bernat Turró, Martí Solzina e Joan de Mitjavila, membres deth partit buscaire.
L’afrontament entre Joan II e eth Prince de Viana[modificar | modificar la font]
Dera union de Joan II e era sua prumèra esposa, Blanca E de Navarra, neishec Carles de Viana, prumèr prince de Viana, que segons es capitulacions matrimonials de 1419 li calie eretar çò reiaume de Navarra ara mòrt dera sua mair. Mès çò 1441 ath morir Blanca E, Joan II va usurpar eth tròn navarrès. Eth resultat siguec ua guèrra civiu a Navarra entre 1451 e 1455 qu'afrontèc es agramontesos, partidaris deth rei Joan, e es beamontesos, partidaris de Carles. Joan II desbranda definitiuaments a Carles ne la batalha d'Oibar çò 1452. Eth clima emocionau generat per empresonament de Carles, ordenada peth sòn pair çò 1460, hec passar ara ofensiva as classes privilegiades deth Principat. Es Corts de Lhèida d'aqueth madeish an elegissen un Conselh deth Principat qu'exigic ath rei era immediata desliurança deth sòn hilh. Aguesta enèrgica actitud, junhuda ath suslhèuament des beamontesos navarresos e ara mobilizacion castelhana ena termièra de Aragon, obliguèren eth rei a cedir, en tot liberar a Carles e en tot acceptar es capitulacions de Vilafranca deth Penedès (1461), a on s'arrecuelhien es reivindicacions politiques dera oligarquia catalana, entre d'autes, era proïbicion ath rei d'entrar en Catalonha sense permís dera Generalitat. Mès era subta mòrt deth Prince de Viana tàs tres setmanes dera sua desliurança alterèc era aparenta pacificacion. Es reialistes, en tot apiejar-se er es sòns tradicionaus aliadi, buscaris e pagesi, sagèren recuperar posicions, en tot provocar un suslhèuament camparòu çò 1462 e damb eth supòrt deth rei de França, Joan II va penetrar tath Principat sense permís deth Consell. Era responsa des catalans consistic a organizar ua armada entà acalorar eth suslhèuament camparòu e destituir eth monarca junh de 1462.
Desvolopament dera guèrra[modificar | modificar la font]
Era guèrra se va internacionalitzar donques que Joan II cerquèc eth supòrt de Lluís XI de França, a qui da entre d'autes causes ne garantie çò Rosselhon e era Cerdanha e Gastó de Fois, damb era prometuda d'eretar çò Reiaume de Navarra. Eth Conselh deth Principat, pera sua part, cercarà supòrts interiors e era desarticulacion de les fòrces opausantes: eth partit buscari e es remences. Eth non obtier es resultats desiradi, eth Conselh comence a aufrir eth Principat a candidats que, 50 ans dempús de Casp, pòden, ne que sigue fòrça indirèctaments, bèth dret a regnar Catalonha. Eth 1462, se prepausèc nomentar comde de Barcelona ath rei Enric IV de Castelha se respectaue tota era particularitat catalana e era Concòrdia de Vilafranca. Ath delà ath delà, eth rei castelhan, a part des sòns drets ath tròn, podie compdar damb era ajuda des beamonteses navarresos enemics de Joan II e deth comde de Fois qu'apiejauen Blanca, fraia de Carles de Viana e exhemna d'Enric IV. Enric IV accèpte er aufriment deuant era division dera noblesa. Es tropes castelhanes dirigides per Juan de Beamont obliguen a lheuar eth sètge de Barcelona mès Joan II utilize es divisions dera noblesa castelhana qu'acabarà en tot forçar Enric, peth Tractat de Baiona e damb Lluís XI d'arbitre, a renonciar en Principat e, era compensacion, se li liure era batllia de Estèra. Joan II renóncie as rendes que li corresponien a Castelha. Eth 1464, ath darrèr eth fracàs damb eth monarca castelhan, s’aufrís era corona a Pere de Portugau, arrèhilh de Jaume II d'Urgèl que, dades es sues limitacions, s'alie damb eth pòrti de Borgonya enemic de Lluís XI. Aragonesi, valencians e malhorquini, mentretant, presten eth sòn supòrt a Joan II, ath delà des buscaris e remences e bèri nòbles e clèrgues. Bernat Saportella, deputat deth Principat de Catalonha se met ath costat deth rei damb çò qu'era Deputacion li permeterà era legalizacion dera sua situacion. D'aguesta epòca destaque era batalha de Calaf, çò 28 de hereuèr de 1465 damb victòria deth rei Joan damb eth supòrt deth comde de Prades sus es tropes de Pere de Portugau. Tanben es tropes deth rei Pere aueren bèth succès militar, coma eth supòrt arrecebut per mar dempús de Portugau quan Barcelona ère assetjada junhsèga de 1465. Eth 1466, morís eth Conestable Pere de Portugau e se li aufrís era corona a Renat E d'Anjau, arrèhilh de Joan E d'Aragon e ancian enemic de Alfons eth Magnanim, era quau causa modificarà eth sistèma d'aliances internacionaus. Renat E envie coma lloctinent ath sòn hilh, Joan II de Lorena, qu'artenhec successi militars enquiara sua mòrt (16 de deseme de 1470). Fin finau Joan II cerque era aliança damb Castelha a trauès deth matrimòni deth sòn hilh Ferran II e, d’entre un seguit de candidates, artenh que se maride damb era sua cosia, l’infanta Isabel. A fins de 1471, damb bona part de Catalonha recuperada pes tropes reiaus, comence un sètge en Barcelona que durarà fins çò 8 d'octobre de 1472. Sense supòrts exteriors, es catalans les cau render-se ara realitat: Barcelona se liure as reialistes dempús d'un perdon generau.
Era Capitulacion de Pedralbes[modificar | modificar la font]
Era Capitulacion de Pedralbes ei signada çò 24 d'octobre de 1472. Ei era fin d'ua guèrra qu'acabe sense vencedors ne vençudi. Joan II unicaments demane que s'anulle era Capitulacion de Vilafranca. Es mesures de clemència e ua preferéncia ara Deputacion rebèlla deuant era reialista, en tot perméter seguir er eth cargue a deputats qu'auien estat opausants, portèren bèra division mès va pacificar eth país. Calie trabalhar entà solucionar es grèus problèmes economics donques que Catalonha ère arruïnada dempús dera guèrra. Es Corts de 1473 abòrden eth tèma dera recuperacion que non se solucionarà. Joan II que moric eth 1479, en tot deishar sense solucion es principaus problèmes qu'eth sòn hilh Ferran II sajarà solucionar: *Eth prumèr lòc en tot aucupar Rosselhon e Cerdanha. *Eth programa economic adoptat ère, en partida, eth des buscaris dempús de 1450. *Se decidís tanben era reforma des organismes dirigents de Catalonha: era Deputacion e çò Conselh. *Eth problèma remença siguec çò que prenec mes temps eth solucionar-se. Pendent era Guèrra des Remences, eth cap des remences Francesc de Verntallat siguec nomentat vescomte de Hostoles, mès era politica sus es maus usatges contunhèc d'èster ambigua, era quau causa dèc lòc a naues revòltes, coma era de 1475, quitament ei manifestarà es mesures contra es remences (Corts de 1480). Aguesta politica ambigua de Ferran II provoquèc qu'es nòbles recupèren drets perdudi e alavetz se produsís era Dusau Guèrra Remença (1484) dirigida per Pere Joan Sala qu'artenh ua revòlte de granes proporcions. Ferran, fin finau, pren un compromís que se plasmarà er era Senténcia Arbitral de Guadalope (1486) a on es maus usatges son redimits mejançant eth pagament de seishanta sòus per mas e es camparòus artenheràn ua sèria de libertats. Damb aguesti sòs, es senhors sigueren indemnitzats e ath monarca se li paguèc ua multa de 50 mil liures. Es senhors contunhèren d'auer drets sus es camparòus cultivadors mès non de era forma en tot umiliar com enquia aqueth moment.
Conseqüéncies entà Catalonha[modificar | modificar la font]
Era Generalitat patic un fòrt desprestigi ar acabar era guèrra, non tanti soleis entà auer estat eth partit perdent, mès pr'amor que concentrèc les critiques de toti es sectors: es pactistes l'acusauen d'auer menystingut les revòltes agràries e deth replegament des mercats cap a d'autes latituds; es classes baishes empobrides pera guèrra patien es mesures fiscaus de besonh entà recuperar era isènda. Economicaments, era Generalitat ère exhausta e non podec tornar es prèsti que li auien concedit çò Conselh de Cent e bèri particulars. A mes dera precària situacion economica deishada pera guèrra, cau considerar tanben qu'era expansion der Empèri Otoman pera Peninsula Balcanica, Palestina e eth nòrd d'Africa limitèc es rotes dempús de d’cogant cap as pòrts comerciaus d'Autan, en tot contribuïr ara decadéncia deth comèrç mediterranèu. Ath delà, era Mediterranèa auie perdut dimension coma mercat. Eth desvolopament dera ciutat e pòrts deth nòrd d'Euròpa configuraue un airau comerciau atlantic que somada as navegacions cap a America, a fins deth sègle, e cap ath Índia vorejant eth Africa, deishèren er un dusau tèrme ath comèrç mediterranèu. Catalonha, damb era estructura sociau maumetuda, damb un Estat que non podie concórrer damb d'autes poténcies europèes e damb era potenciacion deth Castelha pera conquista e comèrç damb America, rèste era ua situacion estrategica desavantatjosa. A compdar deth sègle XVI, Barcelona non contunharie en tot èster ua ciutat grana e en tot importar eth çò de nau marc politic e comerciau, ne era poténcia decisòria qu'auie estat er eth periòde medievau.


text:
Coulombs (Calvados)
Coulombs es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La glèisa de Coulombs aperteniá en partida a la abbaye de Ardenne e en partida al prieuré de Sant-Vigor-lo-Grand. La distincion aperteniá a las Percy.
La glèisa de Coulombs appartenait en partie à l'abbaye d'Ardenne et en partie au prieuré de Saint-Vigor-le-Grand. La seigneurie appartenait aux Percy.


text:
Fauconcourt
Fauconcourt es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Fauconcourt Es una pichona municipalitat rurala a l'oèst-nòrd-oèst de Rambervillers. Lo vilatge a bastit sus un pichon tuc en contrebas #que flueix lo ruisseau de Nauve, afluent esquèrra de la Mortagne.
Fauconcourt est une petite commune rurale à l'ouest-nord-ouest de Rambervillers. Le village est bâti sur une petite colline en contrebas de laquelle coule le ruisseau de Nauve, affluent gauche de la Mortagne.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
De 1790 a l'an IX, Fauconcourt n'es cap de-luòc d'un costat absorbit de contunh per aquel de Rambervillers.
De 1790 à l’an IX, Fauconcourt est chef-lieu d'un canton absorbé ensuite par celui de Rambervillers.


text: Abans la separacion de Iogoslavia, Eslovènia representava lo 23% del PIB iogoslau malgrat solament aver lo 8% de la populacion. Las exportacions èran un 15 % a l'exterior e un 30 % a la rèsta d'Iogoslavia. Segon d'informacions del PIB del 1971, lo 42 % d'aquel çò deviá a l'indústria, lo 19,5 % al comèrci, lo 11,5 % a l'agricultura e lo 8,4 % al bastiment. Uèi lo país es un modèl de succès economic e estabilitat per la region. Amb lo mès naut PIB per cápita de la Euròpa Centrala, lo país a una infrastructura excellenta, una fòrça de trabalh plan educat, e una ubicacion estrategica entre los Balcans e l'Euròpa Occidentala[1]. La privatizacion arriba dempuèi 2002, e l'economia a un dels nivèls mai nauts de contraròtle estatal de l'UE. Reformas estructuralas per melhorar l'ambient empresarial an permés un pauc mai de participacion estrangièra dins l'economia, e an ajudat a amendrir lo caumatge[1].


text:
Magna Carta
La Magna Carta (en latin « Granda Carta »), o Magna Carta Libertatum (en latin « Granda Carta de las Libertats »), es un document anglés adoptat pel rei Joan I d'Anglatèrra (Joan sens Tèrra) per resòlvre los problèmas socials e las dificultats importantas de politica exteriora. Foguèt elaborada aprèp de reünions intensas e complicadas a Runnymede (Surrey). Aprèp fòrça luchas e disputas, entre los nòbles de l'epòca, la Magna Carta foguèt fin finala adoptada pel rei Joan I d'Anglatèrra a Londres lo 15 de junh de 1215. Los nòbles normands oprimissián los anglosaxons e aquestes se rebellèron contra aqueles.
La Magna Carta es davancièra dels regims politics modèrnes ont lo poder del monarca o president se vei bornat o limitat per un Conselh, Senat, Congrès, Parlament o Assemblada. Çò qu'impausa la Magna Carta es una limitacion del poder dels normands. Entre autras exigéncias, èra l'obligacion de pas pervertir lo drech; fins a formular d'un biais lo drech a un procès equitable e la separacion de la glèisa e de l'Estat.
Se compara sovent a la Bulla d'aur de 1222 aprovada pel rei Andrieu II d'Ongria. De circonstàncias semblantas obliguèron lo monarca ongrés a elaborar un corpus legal ont autrejava de privilègis a la noblesa e redusiá aqueles del rei, atal, la Magna Carta e la Bulla d'Aur de 1222, son los dos documents mai vièlhs considerats coma davancièrs dels sistèmas politics modèrnes e contemporanèus[1].
Basas de la Magna Carta[modificar | modificar la font]
Los 63 articles que compta la Magna Carta afirman los drechs feudals de l'aristocracia fàcia al poder del Rei.
- Es establit que 25 barons, mejançant una comission, contraròtlan lo poder del rei.
- Formaliza la jurisprudéncia, fasent que degun poiriá pas èsser perseguit en justícia per la sola volontat del monarca.
- Se melhora la securitat dels païsans, comerciants e artesans, que dins lo drech feudal anterior avián pas.
- La monarquia s'engatja a respectar las libertats religiosas e politicas.
Referéncias[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (es)Crónica de la Humanidad 1987, Plaza&Janés: ISBN:84-01-60699-3
- (es)Nuevas ciencias sociales 7. Editorial santillana. ISBN 958-24-1092-4


text:
Linx de Toronto
Lei Linx de Toronto (anglés : Toronto Lynx Soccer Club), son un club mieg-professionau de fotbòl (soccer) establit a Toronto en Canadà (dins la província d'Ontàrio).
Lo club alinha mai d'una equipa entre qué una equipa masculina dins la Premier Development League, lo 4en nivèu dins la piramida nòrd-americana.
Despuei la sason 2005, una equipa femenina, lo Toronto Lady Lynx, evoluisse per sa part en W-League (lo campionat femenin deis USL), premier nivèu dau fotbòl femenin en Canadà. De mai, lo club possedisse lei Toronto Lynx Jrs. que son 4 equipas de dròlles e 3 equipas de filhas qu'evoluisson dins leis USL Super-20 e dins la Y-League, doas ligas de desvelopament per lei jovents.
Lei partidas a domicili dei diferenteis equipas dau club dei Linx son au Centennial Park Stadium a-n Etobicoke, en banluèga de la vila de Toronto. Lei colors son lo blanc, l'òr e lo negre.


text:
Te convidam a nos conéisser succintament al mejan d'aquesta pagina e a consultar la version completa de nòstra web en anglés, en catalan o en castelhan se vòles conéisser mai a fons nòstra universitat. Esperam que l'informacion que t'ofrissèm aicí te facilitarà la coneissença de nòstra institucion.
L'Universitat Pompeu Fabra
L'Universitat Pompeu Fabra (UPF) es una institucion publica que foguèt creada en 1990 a Barcelona. Sos objectius son la formacion superiora de grad, post-grad e la recèrca. L'UPF se caracteriza per sa modernitat, son excelléncia, sa qualitat e son prestigi, e totes sos indicadors l'an convertida en una universitat de referéncia dins lo sistèma universitari de l'estat.
La comunitat universitària de l'UPF es constituïda per 10.000 estudiants, 1.400 professors e 600 trabalhadors. Lo campus de l'UPF se situa al centre de Barcelona.
Ensenhament e recèrca
L'activitat d'ensenhament e recèrca de l'UPF se centra suls domenis de coneissença seguenta:
- Sciéncias experimentalas e de la santat
- Sciéncias politicas e socialas
- Dreit
- Economia e entrepresas
- Umanitats
- Comunicacion
- Tecnologias de l'informacion e de las comunicacions
- Traduccion e filologia
L'UPF a una vasta ofèrta d'estudis de grad e de post-grad (mestratge e doctorat), que s'ensenhan en catalan, en castelhan e/o en anglés. L'UPF a ja implantat lo modèl d'ensenhament de l'Espaci Europèu d'Ensenhament Superior als seus estudis de grad (4 ans) e a la totalitat dels seus programas de mestratge (1 o 2 ans) e de doctorat (1 an + 3 ans per presentar la tèsi doctorala).
Per çò de la recèrca, l'UPF met al servici de las entrepresas e institucions una equipa multidisciplinària, formada d'un milièr d'investigadors extrèmament qualificats. L'UPF mena tres projèctes principals de recèrca: lo Parc de Recèrca Biomedicala de Barcelona, lo Parc Barcelona Media e lo Parc de Recèrca UPF - Sciéncias Socialas e Umanitats, que son unas grandas infrastructuras de formacion, recèrca e produccion dins los domenis de la biomedecina, de la comunicacion e tecnologia e de las sciéncias socialas, respectivament.
Vocacion europèa e internacionala
La mobilitat dels estudiants de l'UPF e la mobilitat d'estudiants internacionals a l'UPF cap a, e a partir d'universitats prestigiosas del mond entièr; los acòrds de colaboracion amb mai de tres cents universitats de tot lo mond; l'incorporacion de professors e d'investigadors internacionals de primièr nivèl; la participacion activa en projèctes, rets e associacions internacionales, son unes exemples de la vocacion internacionala de nòstra universitat.
Rendiment e insercion laborala
Las altas taxas de rendament academic e d'insercion laborala situan l'UPF en una posicion privilegiada en çò que concernís la rèsta d'universitats publicas del sistèma universitari de l'estat.
Innovacion tecnologica
Lo melhorament de la qualitat via las nòvas tecnologias es un dels grands gatges de l'Universitat Pompeu Fabra. Actualament l'UPF es una de las principalas universitats de l'estat, en desplegament e aplicacion de las nòvas tecnologias de l'informacion e de la comunicacion, tant en l'entorn academic coma en l'administratiu.
Multilingüisme
L'UPF es una universitat multilingua. A l'UPF i convívon lo catalan -lenga pròpria e oficiala de l'Universitat-, lo castelhan -cooficial- e l'anglés. Aquestas lengas son las lengas utilizadas en comunicacion e trabalh academic per excelléncia.
Servicis de supòrt a l'estudiant internacional
Entre los servicis personalizats que l'UPF ofrís a l'estudiant internacional, cal remarcar l'Oficina de Mobilitat e Aculhiment. Aquesta oficina proporciona ajuda sobre questions academicas, practicas e legalas. S'adreça a totes los estudiants qu'arriban a l'UPF en provenença d'universitats forencas.
Los altres servicis pels estudiants internacionals: residéncias universitàrias, corses gratuïts de catalan e de castilhan, lo programa d'idiòmas (anglés, francés, alemand, arab, chinés, japonés...), lo programa de volontariat (escambi) lingüistic, e lo programa d'estudis hispanics e europèus.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Offendorf en alemannisch (Offendorf en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Offendorf Es un vilatge situat al bòrd del Rhin, a una vintena de quilomètres al nòrd de Estrasburg.
Offendorf est un village situé au bord du Rhin, à une vingtaine de kilomètres au nord de Strasbourg.
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !


text:
Produch cartesian
En matematicas, lo produch cartesian (var. produit cartesian) de dos ensembles A e B es l'ensemble de totei lei pareus que sa premiera componenta apartèn a A e la segonda a B. Se generaliza aisadament la nocion de produch cartesian de dos ensembles a aquela de produch cartesian d'un nombre finit d'ensembles, qu'es un ensemble de n-uplets.
Lei produchs cartesians devon son nom a René Descartes, qu'en creant la geometria analitica, foguèt lo premier qu'utilizèt en substància çò qu'en lengatge modèrne es sonat "ensemble dei pareus de nombres reaus" e notat o , per representar lo plan euclidian (rementem que designa l'ensemble dei nombres reaus).
Somari
- 1 Produch cartesian de dos ensembles
- 2 Generalizacion : produch cartesian d'un nombre finit d'ensembles
- 3 Vejatz tanben
Produch cartesian de dos ensembles[modificar | modificar la font]
Definicion[modificar | modificar la font]
Per tot ensemble A e tot ensemble B, existís un ensemble unic qu'a per elements lei pareus (a, b) que sa premiera componenta apartèn a A e la segonda a B. Aquel ensemble se nòta « A x B » e es nomenat produch cartesian de A per B.
Remarcas :
- En particular, s'aumens un dei dos ensembles A, B es vuege, lo produch cartesian A x B es vuege.
- Dins lo cas que leis ensembles A, B son totei dos non vueges, A x B = B x A se e solament se A = B. Autrament dich, l'òrdre dei factors es important e en generau, se fau engardar de confondre lei produchs cartesians A x B e B x A.
Cas particular : carrat cartesian d'un ensemble[modificar | modificar la font]
Per tot ensemble A, lo carrat cartesian de A es per definicion l'ensemble A x A dei pareus (a, b) que sei doas componentas apartènon a A. Se nòta A2.
Exemple[modificar | modificar la font]
Se A es l'ensemble { A, R, D, V, 10, 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2 } e B l'ensemble { pica, còr, carrèu, flor }, alora lo produch cartesian d'aquelei dos ensembles es l'ensemble seguent :
- { (A, pica), (R, pica), ... (2, pica), (A, còr), ... (3, flor), (2, flor) }
que se pòt identificar amb l'ensemble dei 52 cartas d'un jòc.
Grafs[modificar | modificar la font]
Se sòna graf tot sosensemble d'un produch cartesian A x B.
Generalizacion : produch cartesian d'un nombre finit d'ensembles[modificar | modificar la font]
Produch cartesian de tres ensembles[modificar | modificar la font]
Lo produch cartesian de 3 ensembles A, B, C se definís coma l'ensemble dei triplets (a, b, c) que sa premiera componenta apartèn a A, la segonda a B e la tresena a C. Aquel ensemble se nòta « A x B x C ». Aicí tanben, l'òrdre dei factors es important.
Cas particular : cube cartesian d'un ensemble[modificar | modificar la font]
Per tot ensemble A, lo cube cartesian de A es per definicion l'ensemble A x A x A dei triplets (a, b, c) que sei tres componentas apartènon a A. Se nòta A3.
Produch cartesian de n ensembles[modificar | modificar la font]
Lei definicions precedentas se generalizan sensa dificultat au cas d'un nombre finit d'ensembles. Lo produch cartesian de n ensembles se definís coma l'ensemble dei n-uplets que sa premiera componenta apartèn a , la segonda componenta a , ... e la n-ena componenta a .
Aquel ensemble se nòta : , o ben : .
Cas particular: poténcia cartesiana n-ena d'un ensemble[modificar | modificar la font]
Per tot ensemble A, la poténcia cartesiana n-ena de A es per definicion l'ensemble A x ... x A (n factors) dei n-uplets que sei componentas apartènon totei a A. Se nòta An.


text:
Tractat de Troyes (1420)
Lo Tractat de Troyes foguèt signat lo 21 de mai de 1420 durant la Guèrra de Cent Ans. Après la desfacha francesa d'Azincourt en 1415, la foliá dau rèi Carles VI (1380-1422) e la guèrra civila entre Borgonha e Armanhac, marquèt l'apogèu de la supremàcia anglesa pendent lo conflicte. Sa clausa principala previsiá de donar lo tròne de França après la mòrt de Carles VI au fiu d'Enric V (1413-1422) per unificar lei dos reiaumes. Una segonda clausa importanta atacava la legitimat dau fiu de Carles VI, lo futur Carles VII (1422-1461), per l'empachar de rèinar. Pasmens, Carles VII refusèt de reconóisser lo tractat e, gràcias au sostèn dei senhors dau sud de França, poguèt contuniar la guèrra fins a sa victòria finala en 1453.


text:
54
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 54 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Mòrt de Claudi probablament en causa d'un complòt dirigit per sa quatrena frema Agripina per sa favorizar l'accession au poder de son fiu Neron que venguèt emperaire.


text:
Boursay
Boursay es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Boursay sembla marcar lo passatge de las planas de Beauce al nòrd-es, cap als tucs de la Sarthe e del Portamantèl cap a l'oèst. Los sòls argilo-calcaires de Boursay escalonant-se'n ruscas prigondas particularament regulars an atrach l'atencion del BRGM. N'efièch aquel a cargat pel govèrn d'una mission d'identificacion de luòcs de enfouissement de déchets radioactifs o chimiques. La populacion s'a emocionat d'aquelas investigacions mas a vist las siás demandas refusadas. Un estudi en vista d'una declaracion d'interès public a anonciat per la Prefectura de Bles per 2010. L'activitat economica de la municipalitat demòra essencialament agricòla, las activitats comercialas e artesanalas del Bourg en avent gaireben entièrament desaparegut amb la "fonte" de la populacion dempuèi lo començament de la Modèl:S-. Modèl:Passatge pas neutre Totun la connexion a la ADSL l'an 2009 sembla permetre la émergence d'una nòva economia fondada suls escambis Internet. Boursay Serà lo prototype del succès del comèrci électronique rural ?
La commune de Boursay semble marquer le passage des plaines de Beauce au nord-est, vers les collines de la Sarthe et du Perche vers l'ouest. Les sols argilo-calcaires de Boursay s'étageant en couches profondes particulièrement régulières ont attiré l'attention du BRGM. En effet celui-ci est chargé par le gouvernement d'une mission d'identification de sites d'enfouissement de déchets radioactifs ou chimiques. La population s'est émue de ces recherches mais a vu ses demandes repoussées. Une étude en vue d'une déclaration d'intérêt public est annoncée par la Préfecture de Blois pour 2010. L'activité économique de la commune reste essentiellement agricole, les activités commerciales et artisanales du Bourg ayant presque complètement disparu avec la "fonte" de la population depuis le début du Modèl:S-. Modèl:Passage non neutre Toutefois la connexion à l'ADSL en 2009 semble permettre l'émergence d'une nouvelle économie fondée sur les échanges Internet. Boursay sera-t-il le prototype du succès du commerce électronique rural ?
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Boursay Es dempuèi longtemps un encreuament. Vei passar la via romaine es oèst #que connècta Orléans (Genabum de contunh Aurelianis) a las Mans (Cenomanii), de contunh dempuèi l'IX° sègle lo camin de Compostelle #que passa per Chartres per prene Tors. Los alans, tribús nomadas d'Asia central, dévastent la region de Orléans dins lo 5° sègle, abans dempuèi i fixar, d'ont de las traces toponymique (Allaines, Courtalain, Alainville) prèpas de Boursay, las siás traces subsisteixen tanben en lo gost per la ramaderia de robusts cavals de guèrra (la cavalleria pesada, cataphractes, èst pòt èsser a l'origina del caval percheron, a l'usatge mai pacific) cossí en la practica del tir a l'arc en los campionats inter-pòbles.
La Municipalitat es activa dempuèi la nautor Mièja Edat en lo comèrci dels sòus e de las monedas, d'ont lo sieu nom pittoresque, segon cèrt toponymistes. Boursay Atrasiá del VIII° a la XIV° S dos grands mercats per an al Sant Pierre e al Sant Gilles, #lo que duravan de divèrsas setmanas e amassavan vendeires en venent d'actualas regions Illa de França, Centre, País de Loire e meteis del Peitau-Charanta. N'efièch Boursay se situava suls limits Nòrd-Es de #çò que veniá l'Empèri Plantagenêt #que s'estendiá del sud del Aquitaine a l'Escòcia amb un Cœur (dicha de Leon) en lo Angevin. Los escambis vendeires e financièrs entre las zònas d'influéncia dels reis de França e de Angleterre podián pas se far que dessús pichonas distincions en apareissent coma neutre e commercialement plan mesas ; Boursay #èsser la una d'aquelas zònas e en #tirar profit pendent dos sègles, en comptant fins a 2500 abitants en periòde en calma mas 25 000 pendent las fièras. Las grandas epidèmias de peste, e sustot aquela de 1396 #aver rason d'aquel dynamisme. Boursay #Quèir alavetz en la léthargie e jol ferotge domeni dels Senhors de Mondoubleau #que se participa en una manifestacion encara uèi de manièra brilhanta en la intercommunalité de las Municipalitats del Portamantèl.
Del VII° dins lo XI° sègle la municipalitat #conéisser tanben una pichona activitat sidérurgique #que #declinar quand l'estenduda de l'agricultura i aguèt acabat la ponduda a bas dels bòsques primaris.
L'arribada del camin de fèrre l'an 1865 #relançar l'activitat de Boursay al detriment de la siá granda rivala d'alavetz, la Capèla Vicomtesse, pendent 80 ans Boursay #èsser n'efièch connectat a París e Bordeaux de divèrsas fes per jorn e un tràfec important de céréales e de cavals transitava per la pichona estacion rurala. Pendent la 2° Guèrra mondiala, i aguèt bombardat pels Alemands en mai e junh 1940 per empedir lo govèrn provisòri de ganhar Bordeaux. Pendent qualques oras #èsser meteissa question d'i aver lo conselh dels ministres perque lo tren anava pas pas mai luènh! Reconstruite En 1941, l'estacion de merça #èsser a nòu apuntada, per la resisténcia en principi en 1943 de contunh per la aviation Aliada l'an 1944 per frenar la rebocada dels Alemands aquelas fes-aicí. Las installacions ferroviaires #èsser reconstruites l'an 1946/1947 mas lo tràfec #declinar en benefici del camion, de l'autocar de contunh de l'automobila. Boursay #Que i aviá #èsser relativament protegit del èxode rural per la siá estacion sus la linha Bordeaux-París #dintrar alavetz en una granda léthargie e un déclin démographique #que la #portar a frôler la barra simbolica dels 200 abitants a la fin dels ans 1990, abans de se reprene mai recentament amb l'arribada a las fes de familhas mai joves e aquela de "parisencos" en residéncia secondaire.
Boursay est depuis longtemps un carrefour. Elle voit passer la voie romaine est ouest qui relie Orléans (Genabum puis Aurelianis) au Mans (Cenomanii), puis dès le IX° siècle le chemin de Compostelle qui passe par Chartres pour rejoindre Tours. Les Alains, tribus nomades d'Asie centrale, dévastent la région d'Orléans au 5° siècle, avant de s'y fixer, d'où des traces toponymique (Allaines, Courtalain, Alainville) proches de Boursay, leurs traces subsistent aussi dans le goût pour l'élevage de robustes chevaux de guerre (la cavalerie lourde, cataphractes, est peut être à l'origine du cheval percheron, à l'usage plus pacifique) comme dans la pratique du tir à l'arc dans les championnats inter-villages.
La Commune est active dès le haut Moyen Âge dans le commerce de l'argent et des monnaies, d'où son nom pittoresque, selon certain toponymistes. Boursay attirait du VIII° au XIV° S deux grands marchés par an à la Saint Pierre et à la Saint Gilles, lesquels duraient plusieurs semaines et rassemblaient des marchands venant des actuelles régions Île de France, Centre, Pays de Loire et même du Poitou-Charente. En effet Boursay se situait sur les limites Nòrd-Est de ce qui devenait l'Empire Plantagenêt qui s'étendait du sud de l'Aquitaine à l'Écosse avec un Cœur (dit de Lion) dans l'Angevin. Les échanges marchands et financiers entre les zones d'influence des rois de France et d'Angleterre ne pouvaient se faire que sur de petites seigneuries apparaissant comme neutre et commercialement bien placées ; Boursay fut l'une de ces zones et en tira profit pendant deux siècles, comptant jusqu'à 2500 habitants en période calme mais 25 000 pendant les foires. Les grandes épidémies de peste, et notamment celle de 1396 eurent raison de ce dynamisme. Boursay tomba alors dans la léthargie et sous la féroce domination des Seigneurs de Mondoubleau qui se manifeste encore aujourd'hui de manière éclatante dans l'intercommunalité des Communes du Perche.
Du VII° au XI° siècle la commune connut aussi une petite activité sidérurgique qui déclina quand l'extension de l'agriculture eut achevé la mise à bas des forêts primaires.
L'arrivée du chemin de fer en 1865 relança l'activité de Boursay au détriment de sa grande rivale d'alors, la Chapelle Vicomtesse, pendant 80 ans Boursay fut en effet relié à Paris et Bordeaux plusieurs fois par jour et un trafic important de céréales et chevaux transitait par la petite gare rurale. Pendant la 2° Guerre mondiale, elle fut bombardée par les Allemands en mai et juin 1940 pour empêcher le gouvernement provisoire de gagner Bordeaux. Pendant quelques heures il fut même question d'y tenir le conseil des ministres car le train n'allait pas plus loin! Reconstruite en 1941, la gare de marchandise fut à nouveau visée, par la résistance d'abord en 1943 puis par l'aviation Alliée en 1944 pour freiner le reflux des Allemands cette fois-ci. Les installations ferroviaires furent reconstruites en 1946/1947 mais le trafic déclina au profit du camion, de l'autocar puis de l'automobile. Boursay qui avait été relativement protégé de l'exode rural par sa gare sur la ligne Bordeaux-Paris entra alors dans une grande léthargie et un déclin démographique qui l'amena à frôler la barre symbolique des 200 habitants à la fin des années 1990, avant de se reprendre plus récemment avec l'arrivée à la fois de familles plus jeunes et celle de "parisiens" en résidence secondaire.


text:
Caralh se tròba a l’emboch de la val Grana a 575 m d’autessa; fai 6.500 abitants e diferentas fracions, coma Palasàs, Pasquiera Sant Carl, Panial, Pasquiera Sant Defendent, Sant Lorenç e La Valera.
Lo chastèl de Caralh era un di fortilicis pus importants de la zòna e, citat per lo premièr bòt ental 1128, a gardat restas des muralhas e des tors: al siu pòst ental 1849 es estat construit lo santuari de la Madòna del Chastèl, naissut a l’entorn de la chapèla del ‘400 que garda frescs abo las scenas de la Vita de Maria.
A Caralh se tròba una des filandas pus anticas d’Europa, lo Filatoio Rosso, construit entre lo 1676 e lo 1678. En la fabrica de seda se trobavon sia lhi locals per la produccion, abo tòrnhs a energia idraulica, sia lhi alòtges. La filanda, que semelha un palais fortificat, comença sa decadença productiva al principi del Nòu Cents per puei sarrar; darrierament restauraa, encuei es devengua Museu de la Seda Piemontesa.
Ental 1908, a Caralh nais Arnaldo Momigliano, professor universitari a Londra e New York e istòric de l'antiquitat; ebreu, per las leis racialas, se refutjarè en Angleterra.


text:
Yasunari Kawabata
Yasunari Kawabata, (en japonés: 川端 康成, Kawabata Yasunari segon l'us japonés pels noms pichons e d'ostal), (n. en 1899, m.1972) foguèt un escrivan japonés. Recebèt lo Prèmi Nobel de Literatura en 1968.
Somari
La Vida[modificar | modificar la font]
Nascut a Osaka l'11 de junh de 1899, mudèt a Tòquio en 1917 per lai començar d'unes estudis de literatura anglesa a l'Universitat de la capitala nipona mas n'acabèt fin finala per seguir d'estudis de literatura japonesa que ne sortiguèt diplomat en 1924. Se suicidèt al gas lo 16 d'abril de 1972 a Kamakura. La rason mai probabla es que ne veniá d'aprene qu'èra tocat per la malautiá de Parkinson amai que lo siu grand amic Yukio Mishima veniá de cometre lo seppuku, çò es lo suicidi ritual e tradicional japonés.
L'Òbra literària[modificar | modificar la font]
Comencèt d'escriure subre d'ora, tre las sias primièras annadas d'universitat, en tot se far ambe de còlas d'intellectuals joves dins la revista Shinjicho, çò es literalament « la tendéncia nòva del pensar ». Collaborèt tanben a la revista Bungei-Jidai, « Epòca de l'Art Literari », una publicacion d'escrivans afogats e flamenòus promotors de l'estil literari sonat per eles Shinkankaku-ha, « l'escòla nòva de las sensacions ». En 1968, ne foguèt fin finala guerdonat per la jurada del Prèmi Nobel per, çò diguèron, « lo siu mestritge narratiu qu'exprimís amb una sensibilitat màger la quita esséncia de l'èime e l'arma japoneses ». Ne venguèt atal lo primièr escrivan del País del Solelh Levant a recebre lo Prèmi Nobel de Literatura.
Òbras màgers[modificar | modificar la font]
- 1926: Izu no Odoriko, "La Dançaira d'Izu"
- 1935: Yukiguni, "País de Nèu"
- 1949: Senbazuru, "Milanta Aucèls"
- 1951: Meijin, "Lo Mèstre de Gò"
- 1949-1954: Yama no Oto, "Lo Son dins la Montanha"
- 1954: Mizuumi, "Lo Lac""
- 1961: Nemureru Bijo, "L'Ostal de las Bèlas Adormidas"... ont d'òmes vièlhs venon dormir ran de joventas subrepolidas sens pas cap las tocar mas subretot amor de tot o se perpensar de la vida e del temps que fusa amai d'Amor tot!!!
- 1962: Koto Kyoto, o "La Capitala Anciana"
- 1964 Utsukushisa to Kanashimi to, "Belesa e Tristor"


text:
Universitat de Mondragón
L'Universitat de Mondragón (Mondragon Unibertsitatea (MU) oficiaument en basco) deu grop Mondragon qu'ei ua universitat privada d'utilitat publica e shens activitat lucrativa fondada en 1997 a Arrasate o Mondragón en Guipuscoa, au Bascoat.
Que compta tres facultats : l'Escòla Politecnica Superiora (MGEP) de Mondragón, la Facultat de Sciéncias Sociaus (ETEO) d'Oñati e la Facultat d'Umanitats e de Sciéncias Sociaus (HUHEZI) d'Eskoriatza.
Lo son rector qu'ei Iosu Zabala Iturralde.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) (es) (eu) Site oficiau


text:
Ancourteville-sur-Héricourt
Ancourteville-sur-Héricourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna del país de Caux situada en lo costat de Ourville-en-Caux.
Commune du pays de Caux située dans le canton d'Ourville-en-Caux.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1997, de las scènas de la pellicula Lo Horsain de Philippe Venault amb Emmanuel Salinger an #èsser viradas dins la glèisa.
En 1997, des scènes du film Le Horsain de Philippe Venault avec Emmanuel Salinger ont été tournées dans l'église.


text:
-433
Aquesta pagina concernís l'an -433 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Atenas acceptèt d'ajudar militarament Còrcira, colonia de Corint en revòuta còntra sa metropòli. Coma Corint èra una poissança navala majora de Grècia, una flòta fòrça importanta foguèt mandada. La premiera batalha se debanèt a Sybota e s'acabèt per un resultat indecís. Atenas e Còrcira i perdiguèron 70 naviris còntra solament 30 mai la flòta de Corint ausèt finalament pas desbarcar sus l'illa de Còrcira e preferiguèt se retirar.
La tension demorèt viva entre Corint e Atenas que s'afrontèron tornarmai en 432 avC entraïnant la Guèrra de Peloponès. D'efèct, a la fin de l'annada, Atenas deguèt s'ocupar de la revòuta de Potidèa, èx-colonia de Corient e membre de la Liga de Delos. Li ordonèt de destrurre sei fortificacions, liurar d'ostatges e expulsar lei magistrats corintians presents dins la vila. Dins aquò, la ciutat refusèt. Mandèt una ambaissada oficiala a Atenas per assaiar d'aplanar lei dificultats e una mission secrèta a Corint e a Esparta per negociar una ajuda militara còntra la flòta atenenca.


text:
Segonda guèrra de l'òpi
La Segonda guèrra de l'òpi se debanèt de 1856 a 1860. Opausèt lei Britanics e lei Francés a l'Empèri Chinés de la dinastia Qing. Foguèt la perseguida de la politica europèa acomençada en 1839 durant la Premiera guèrra de l'òpi (1839-1842) per obtenir la dubertura de China au comèrci mondiau. Per obtenir una libertat de comèrci pus importanta, lei govèrns anglés e francés mandèron donc una fòrça militara per constrénher lo govèrn imperiau d'acceptar de condicions novèlas pus favorablas ais Europèus. Aprofichèron tanben lo fach que la màger de l'armada Qing èra ocupada dins lo centre dau país per lei combats de la Revòuta Taiping. En causa dau refús de l'emperaire, ataquèron Tianjin e obtenguèron un tractat novèu en 1858. Pasmens, lo govèrn chinés assaièt d'alentir son aplicacion causant una ofensiva novèla en direccion de Pequin que foguèt presa per leis Europèus e parcialament pilhada. Après aquela desfacha, lei Chinés deguèron acceptar lei condicions de patz deis Occidentaus marcant un afebliment grèu de la dinastia Qing.


text:
Cada an, APRENE - Establiment d’ensenhament superior occitan - recruta de mond que vòlon far de professors d’escòla a Calandreta.
Per presentar sa candidatura a APRENE, cal :
Èsser titulari d’una licéncia
Mestrejar l’occitan oral e escrich. (La lenga del centre es l’occitan. Los corses se debanan en majoritat en occitan. Tota la vida del centre tanben.)
Èsser d’aise amb los mainatges. Se sentir la vocacion d’ensenhar
Faire una demanda d’inscripcion a la Jurada per intrar en formacion a APRENE
La formacion iniciala dels regents amb APRENE
APRENE ensenha la pedagogia de l’immersion lingüistica, prepausa una formacion completa en tres annadas :
Jurada : Los candidats acceptats a la jurada per una federacion regionala de las Calandretas venon de “calandrins” e intran en primièra annada
Primièra annada : Los calandrins participan a d’estagis teorics a Besièrs e partejan de practicas professionalas en classa amb un regent (aquesta annada es bailejada pel CFPO)
Segonda annada : Es una annada en responsabilitat probatòria dins una classa.
Opcion PE1 (professor d’escòla 1): La federacion regionala pòt prepausar al calandrin de seguir la formacion de PE1 per aprestar las espròvas teoricas del concors de professor d’escòla en occitan
Tresena annada : APRENE prepausa un trabalh vertadièr de recèrca personala dins lo camp de la practica pedagogica e didactica
S’un calandrin a capitadas las tres annadas de formacion iniciala, sa federacion regionala lo poirà installar en qualitat de regent titular (professor d’escòla titular) dins una classa Calandreta.
APRENE- Establiment d’ensenhament superior occitan
Ostal de la vida associativa . n°116
15 carrièra del general Margueritte . 34500 Besièrs
tel : 04 67 28 75 36 - fax :04 67 28 75 39
Confederacion Calandreta. Ensenhament laïc immersiu occitan
Ostal d’Occitània . Espaci Jaume 1èr d’Aragon . 117 carrièra dels Estats Generals . 34000 MONTPELHIÈR . tel : 04 67 06 81 10
coordinatritz(at)calandreta.org - de remplaçar/remplacer (at) per/par @
La Confederacion Calandreta es afiliada a
l’ISLRF, l’Institut Supérieur des Langues de la République Française
Mencions legalas


text:
Tretze Colonias
Las Tretze Colonias èran partida de l'America britanica, un nom utilizat per la Grand Bretanha, fins al Tractat de París de 1783 que reconeguèt l'independéncia dels Estats Units d'America. Las tretze colonias britanicas de l'America del Nòrd se rebellèron contra lo govèrn britanic en 1775. Un govèrn provisòri se formèt, que proclamèt lor independéncia, qu'ara se celebra coma lo jorn de la independéncia, lo 4 de julhet de 1776, e atal caduna d'aquelas colonias venguen un dels tretze Estats originals dels Estats Units d'America. Las colonias foguèron fundadas entre 1607 (la Colonia de Virginia) r 1773 (la Província de Georgia), alara que la Grand Bretanha tengava e conservava las autras colonias en America del Nòrd e Cariba.
Los documents contemporanèus sovent listan las tretze colonias revolucionàrias de l'America del Nòrd britanica, en òrdre geografic, del nòrd a sud:
- Nòva Anglatèrra
- la Província de Nòu Hampshire, que venguèt l'estat de Nòu Hampshire
- la Província de la Baia de Massachusetts, que vengèt los estats de Massachusetts e Maine
- la Colonia de Rhode Island e las Plantacions de Providence, que venguèt l'estat de Rhode Island
- la Colonia de Connecticut, que venguèt l'estat de Connecticut
- Las Colonias Mejanas
- la Província de Nòva York, que venguèt los estats de Nova Yòrk e Vermont (l'Estat actual de Vermont foguèt disputat entre las colonias de Nòva York e Nòu Hampshire. Del 1777 al 1791, existiguèt la Republica de Vermont independenta de facto)
- la Província de Nòva Jersey, que venguèt l'estat de Nòva Jersey
- la Província de Pennsylvania, que venguèt l'estat de Pensilvània
- la Colonia de Delaware (abans de 1776 èran "Los Comtats Baisses al Delaware"), que venguèt l'estat de Delaware
- las Colonias Miègjornalas (segon de documents, Virgínia e Maryland pòdon èsser gropadas amb las Colonias de Chesapeake)
- la Província de Maryland, que venguèt l'estat de Maryland
- la Colonia e Dominion de Virgínia, que venguèt los estats de Virgínia, Kentucky e Virgínia Occidentala
- la Província de Carolina del Nòrd, que venguèt l'estat de Carolina del Nòrd
- la Província de Carolina del Sud, que venguèt l'estat de Carolina del Sud
- la Província de Georgia, després l'estat de Georgia


text:
Atlàs (mitologia)
Dins la mitologia grèga, Atlàs (en grèc ancian Ἄtλaς, « lo portaire », de tλάw, tláô, « portar, suportar ») èra un Titan, lo filh de Japet e de Temis (o Climèna o encara Asia), e lo fraire de Prometèu, Epimetèa e Menetios. Dins la Bibliotèca istorica de Diodora de Sicília, Atlàs es presentat coma lo filh del dieu Oranos, e l'Igin lo plaça dins la tièra dels Oceanos, Iperion e Cronos, los Titans de « la primièra generacion ».
Mite[modificar | modificar la font]
E mai engendrèt las Pleiadas (amb Pleionèa), las Iadas (amb Etra), las Esperidas (amb la seuna neboba Esperis) e Calipso. Aprèp la revòlta dels Titans contra los dieus Olimpans, foguèt condemnat par Zèus a sostenir lo monde fins a que un vòlga lo remplaçar.
Autres còps èra nomenat « Portera Tera », (« protaire de la Tèrra », a l'epòca de la Grècia antica.
A un ròtle dins mai d'una legendas, coma aquela de la pomas d'aur del jardin de las Esperidas: Eracles lo ven veire per que ane culhir las pomas per el; Atlàs acceptèt amb per condicion qu'Eracles sostenga lo monde a la seuna plaça dins aquel temps. Atlàs volent pas tornar prendre lo monde, Eracles deguèt utilizar l'engana. Diguèt a Atlàs, qu'èra pas gaire intelligent, qu'aviá mal a l'esquina e qu'aviá besonh d'ajuda. Atlàs acceptèt de tornar prendre lo glòbe celèstial lo temps qu'Eracles se repausa. Mas plan segur prenguèt las pomas e se n'anèt daissant lo titan portar lo monde.
Donèt son nom al massís de l'Atlàs, ont la tradicion situa la demorança del titan (Esioda l'aviá situat als tèrmes occidentals del monde), e tanben que als atlàs de geografia. L'eròs Persèu, viatjava cap a sa tèrra mairala, aviá demandat l'espitalitat al Titan. Atlàs refusèt, e Persèu lo transformèt en pèira mercé al cap de la Gorgona Medusa, formant lo Mont Atlàs.


text:
Grébault-Mesnil
Guérbeu-Mégni en picard ( Grébault-Mesnil en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge rural del scenari del Vimeu, facilament accessible pel anciana RN 28 (actuala RD 928) e per la autoroute A28, situat a 12 km al sud-oèst de Abbeville.
Village rural du plateau du Vimeu, aisément accessible par l'ancienne RN 28 (actuelle RD 928) et par l'autoroute A28, situé à 12 km au sud-ouest d'Abbeville.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Grébert-Mesnil A citat l'an 1126 #que lo senhor n'es lo chevalier Hugo o Hugues de Grébert-Maisnil
En 1226 lo senhor n'es Jehan de Grébert-Mesnil, chevalier ; #que lo fraire Hugues n'es Abbé de Centule (Sant-Riquier).
Aquel linhatge es probablament a l'origina de la familha Grebmesnil
De Abbéville e seriá sortida de l'ancian Ostal de Grébert del Cambrésis. Veire Aegido de Greberto.
La distincion fasiá partida del bailliage de Abbeville e levava d'aquela de Sant-Maxent.
La Curació èra a la collation del prieur de Canchy.
A la fin de la Modèl:S-, la distincion passa per matrimòni a Aléaume de Brimeu ; lo sieu hereva la farà passar en la nòbla familha Boutery pendent aperaquí un sègle.
Cap a 1415, Jeanne Boutery n'ereta e esposa Jean de Caumont, genet.
En 1460, Jeanne de Caumont es l'esposa de Pèira de Haucourt, genet.
En 1498, lo senhor es Jean de Haucourt, chevalier e capitani del castèl de Abbeville.
Lo sieu eretièr e descendent dirècte es Jean de Toeuffles, chevalier e capitani del castèl de Montreuil.
En 1625, lo senhor es Jean de Grouches, baron de Chépy.
En 1650, se cita Augustin de Grouches, Marques de Gribeauval coma senhor de Grebault-Mesnil.
En 1689, Nicolas de Grouches, marques de Chépy, Maréchal de Camp e Granda-crotz de Sant-Louis. Aicí-dessous
Grébert-Mesnil est cité en 1126 dont le seigneur est le chevalier Hugo ou Hugues de Grébert-Maisnil
en 1226 le seigneur en est Jehan de Grébert-Mesnil, chevalier ; dont le frère Hugues est Abbé de Centule (Saint-Riquier).
Cette lignée est probablement à l'origine de la famille Grebmesnil
d'Abbéville et serait issue de l'antique Maison de Grébert du Cambrésis. voir Aegido de Greberto.
La seigneurie faisait partie du bailliage d'Abbeville et relevait de celle de Saint-Maxent.
La Cure était à la collation du prieur de Canchy.
À la fin du Modèl:S-, la seigneurie passe par mariage à Aléaume de Brimeu ; son héritière la fera passer dans la noble famille Boutery pendant environ un siècle.
Vers 1415, Jeanne Boutery en hérite et épouse Jean de Caumont, écuyer.
En 1460, Jeanne de Caumont est l'épouse de Pierre de Haucourt, écuyer.
En 1498, le seigneur est Jean de Haucourt, chevalier et capitaine du château d'Abbeville.
Son héritier et descendant direct est Jean de Toeuffles, chevalier et capitaine du château de Montreuil.
En 1625, le seigneur est Jean de Grouches, baron de Chépy.
En 1650, on cite Augustin de Grouches, Marquis de Gribeauval comme seigneur de Grebault-Mesnil.
En 1689, Nicolas de Grouches, marquis de Chépy, Maréchal de Camp et Grand-croix de Saint-Louis. ci-dessous


text:
La Cobertoirada
La Cobertoirada[1][2][3] (La Couvertoirade en francés) es una comuna roergata de Guiana situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo territòri de la municipalitat materializa una fraction sud del Massís Central. S'estend en lo Pargue Natural Regional dels Grands Causses sus una part del Causse de Larzac.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom de Coertoirada apareis dempuèi lo Sègle XI al moment de la délimitation dels territòris apertenents a l'Abadiá de Gellona, a Sant Guilhèm dau Desèrt (Erau) uèi.
Dempuèi lo Sègle XII, los Templiers se son installat sul Larzac e a la Cobertoirada. La siá implantacion es deguda d'una part a la proximitat de rotas permetent de davalar cap a la còsta mediterranèa per s'embarcar cap a l'Orient e la Tèrra Santa, d'autra part a de donacions.
La Cobertoirada constituís dempuèi l'origina pels Templièrs un centre d'espleitacion agricòla. Sus aquelas tèrras, fan cultivar als païsans de cerealas, elevar de cavals (per la guèrra) e de fedas (per la carn, las pèls, lo lach). Un borg se desvolòpa a l'entorn del castèl, encara vesedor uèi.
En 1312, l'òrdre del Temple foguèt dissolgut L'ensems dels sieus bens tòrnèt als Espitalièrs que venguèron los nòus mèstres de la Cobertoirada. La borgada comptava alavetz 135 fuòcs en 1328, siá aperaquí 800 personas.
Al mièg del Sègle XIV, los rotièrs (companhiás de mercenaris vivent en bandas mai o mens organizadas e sovent pauc disciplinadas) bassaquèron Larzac. Per paur d'aquelas bandas armadas, los abitants acabèronan per far fortificar lo borg entre 1439 e 1445. Es Déodat Alaux, mèstre maçon de Sent Bausèli , que foguèt encargat d'executar aqueles trabalhs. Malurosament, lo territòri èra ja fòrtament despoblat.
Lo sègle seguent vegèt repoblament e reconstruccion coma l'atestan encara nombroses ostals qu'an servats d'elements de la fin del sègle XV al començament del XVIen.
En 1562, al començament de las guèrras de religion, los Uganauds temptèron de prene la vila — de badas. En 1702 los abitants s'armèron e restaurèron las pòrtas per paur dels Camisards, mas lo borg serà pas mai jamai atacat.
Malgrat las epidemias e las disetas s'instaurarà una certa prosperitat. En 1768 lo vilatge ven una comandariá independenta, autrejada al cavalièr Riquetti, baron de Mirabeau, ja comandaire de Santa Aulària. La Revolucion confiscarà totas las possessions espitalièras que tornaràn als païsans. Al Sègle XIX, la municipalitat es tocada per l'exòde rural mas manten la siá activitat economica agricòla. Puèi, a partir darrièrs decenis del Sègle XX, la municipalitat va espleitar lo sieu passat templier a de fins toristicas.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Imatges[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Nant, Christian-Pierre Bedel, al canton, 1994
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Ornon
"Ornon" (nom francés; lo nom occitan es pas documentat) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Ornon reagrupa divèrses pichons pòbles escalonant-se detla longitud de la vallée de la Lignarre, al pè del massís del Taillefer. Fa istoricament partida de la Oisans, que çò caulet de Ornon connècta al sud al Valbonnais.
La commune d'Ornon regroupe plusieurs petits villages s'étageant le long de la vallée de la Lignarre, au pied du massif du Taillefer. Elle fait historiquement partie de l'Oisans, que le col d'Ornon relie au sud au Valbonnais.


text:
-256
Aquesta pagina concernís l'an -256 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Premiera Guèrra Punica còntra lei Romans. Après sei succès dei darriereis annadas, lei Romans decidiguèron d'organizar una ataca dirècta còntra lo territòri african de Cartage. Au cap Ecnome, una temptativa cartaginesa de blocar aquela ofensiva s'acabèt per una desfacha importanta (30 naviris cartaginés aprefondats, 64 capturats còntra solament 24 naviris romans aprefondats) e una armada romana poguèt desbarcar dins la region dau cap Bon. I conquistèt lo pòrt de Clypea que venguèt sa basa principala.


text:
61
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 61 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
En Bretanha, fin de la revòuta de Budicca que foguèt anientada per lei tropas dau generau Gaius Suetonius Paullinus que capitèt de gropar totei lei legions romanas dispersadas dins l'illa e lei renfòrç venguts dau continent. La repression foguèt saunosa. Puei, Neron remplacèt Paullinus per lo generau Publius Petronius Turpilianus qu'èra pus conciliant que son predecessor. Aquò permetèt d'amaisar pauc a pauc la situacion.


text:
Facón
Lo facón (deu portugués "faca", "cotèth") qu'ei un coteràs de la pampa un deus elements de l'equipament tradicionau deu gaucho.
Com d'autes objèctes gauchesques, lo son mango que pòt estar d'argent (resulta de l'isollament istoric de l'arriu de la Plata on a còps, l'argent de las minas de Bolívia b'era lo metau de mei bon trobar).
Lo facón qu'ei un utís utilizat peus tribalhs deu camp. Quan los gauchos e's neurivan quasi exclusivament de las vacas liuras de la pampa desèrta, que permetava de'n copar tòç.
De dimensions variablas anant dinc a l'endom d'ua espada medievau, qu'èra tanben ua arma indispensabla deus gauchos solitaris dens lo lor desèrt shens cap lei e biais d'adobar los ahars en duel (dab lo poncho enrollat autor deu braç en guisa d'escut).


text:
Muxika
Muxika (AFI: [muˈʃika]) (basco), Múgica (AFI: [ˈmuxika]) (espanhòu), qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Biscaia, situada dens la comarca de Busturialde.
Lo gentilici qu'ei muxikar.
Las comunas tòcatocantas que son Morga, Errigoiti e Guernica au nòrd, Iurreta e Berriz au sud, Ajangiz, Mendata e Munitibar-Arbatzegi Gerrikaitz a l'èst e Amorebieta-Etxano a l'oèst.
Istòria[modificar | modificar la font]
La comuna actuau que ho creada en 1966 per la fusion de las comunas de Gorozika, Ibarruri e Muxika.
Personalitats ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- Balendin e Onintza Enbeita, bertsolaris.


text:
Espatla
L'espatla o cinta escapulara es l'arradit deu membre superior, es formada de tres òs (clavicula, escapula e lo cap de l'umèrus e de cinc articulacions. Atau, ende bolegar lo membre superior, l'accion deus muscles darà un movement complèxe de totas las articulacions, pe'u biaish de flechors ventraus, extensors dorsaus, abductors lateraus, adductors mediaus e rotators.
Las articulacions de l'espatla[modificar | modificar la font]
- l'articulacion sternocòstoclaviculara
- l'articulacion acromioclaviulara
- l'articulacion escapuloumerala
- l'articulacion escapulotoracica
- l'articulacion sosdeltoïdiana
Los muscles de l'espatla[modificar | modificar la font]
- grop ventrau:
- grop dorsau:
- grop mediau:
- grop laterau:


text:
Massilia Sound System
Massilia Sound System es un grop de raggamuffin (entre lo reggae e lo rap) que canta en occitan e en francés. Es aparegut a Marselha dins leis ans 1980 e a sauput desvolopar una version « provençala » dau reggae / rub-a-dub jamaican a travèrs de tèxts cantats en occitan e en francés, e un sòn que se reconeis entre mila, a basa de boitas de ritmes e de samples pescats dins la tradicion locala o en cò de sei collègas. Longtemps deslaissat per leis ostaus de discs, lo grop a fondat sa pròpria estructura de produccion: Roker promocion. Lo grop s'implica dempuei longtemps dins la vida culturala de Marselha en multiplicant lei balètis, lei repais de quartier e d'autreis iniciativas simpaticas.
"Lo Massilia" a sauput repopularizar la vila de Marselha dins leis ans 1990, en conjoncion amb lei bòns resultats de l'Olimpic de Marselha e d'autrei grops de la scèna marselhesa (IAM) e balhar ansin una identitat positiva a una generacion entiera de marselhés joves, fièrs de sa ciutat e de sa capacitat a bracejar lei culturas.
De liames regionaus se son formats amb d'autrei formacions, coma lei Fabulous Trobadors de Claudi Sicre a Tolosa, lei Nux Vomica a Niça, e d'autrei grops reggae/ragga utilizant de valors similaras e una lenga minorizada (vejatz la Linha Imaginòt).
Sei darriers albums reïntègran lei sonoritats rock, aprefondisson leis exploracions world, coma l'utilizacion dei taulas, e mai fan quauqueis incursions dins la drum'n'bass. En 2004, an decidit de laissar plaça a de projèctes sòlo, coma aquelei de Oai Star (rock/ragga festiu), Soleil FX (dub), Moussu T e lei Jovents (lo grop de Tato, cançon). Li agrada de servir lo pastís pendent lei concèrts, demandan au public de se sarrar per beure un còp. Massilia sèrv, de quauque biais, d'entretenir la cultura de nòstra bèla Provença.
Discografia[modificar | modificar la font]
- Parla Patois (1992)
- Chourmo (1993)
- Commando Fada (1995)
- Aïolliwood (1997)
- Marseille London Experience (1999)
- 3968 CR 13 (2000)
- Occitanista (2002)
- Massilia fait tourner (Live, 2004)
- Òai e Libertat (2007)


text:
Benito Quinquela Martín
Benito Quinquela Martín (orfanin, trobat a Buenos Aires lo 1 de març de 1890 - Buenos Aires, lo 28 de genèr de 1977) que ho un pintre argentin especilizat dens la representacion de la vita portuària e, atau, mei que mai, de l'estatica deu son pòrt nadau : lo quartièr de La Boca a Buenos Aires.
Lo son nom qu'ei associat tanben dab Caminito, ua carrèra de la Boca on, a la soa seguida, e s'installèn artistas e artesans e qui, pingoralada com ei, b'ei uei ua atraccion toristica de Buenos Aires.


text:
Cagó
Lo cagó (atanben 'perat Rhynochetos) quo-es un aucèl qui viu en Nòva Caledònia. Son crit es particular per ço que japa coma un chin.
Referéncia[modificar | modificar la font]
- Rhynochetos jubatus dins Gruiformes dins la Lista d'Alan P Peterson (en)
- Rhynochetos jubatus dIns Avibase (fr) (Vejatz mapa de reparticion)
- Referéncia ITIS : TSN 176405 Rhynochetos jubatus Verreaux et DesMurs, 1860 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Rhynochetos jubatus (en)
- Referéncia IUCN : espècia Rhynochetos jubatus Verreaux et Des Murs, 1860 (en)
- Referéncia CITES : espècia Rhynochetos jubatus Verreaux Des Murs,1860 (fr+en) (sul sit de l'UNEP-WCMC)
- reparticion : Rhynochetos jubatus Verreaux Des Murs,1860 (fr+en)


text:
Ménilles
Ménilles en normand (Ménilles en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo bourg de Ménilles a bastit al bas del serral ont flueix lo riu de Eure. I aviá conegut a la s-|XII|e}} per la siá produccion de vin : los religioses del abbaye de la Noë avián en 1223 lo drech de pressurage sus totas las vinhas d'aquel territòri. En 1194, lo rei Philippe-Auguste installa de hitas a la sortida de Menilles, a la extremitat del Caseriu del Grand Tribunal, Menilles en essent sul domeni francés e pas sul domeni anglés de Richard Còr de Leon, Pòrti de Normandie e Rei de Angleterre.
La cultura del safran i i aviá difondut a la s-|XVII|e}} : se depausava los produchs d'aquela planta en los soscaves sosterranhas al pè del serral.
Le bourg de Ménilles est bâti au bas du coteau où coule la rivière d'Eure. Il était connu au Modèl:S- pour sa production de vin : les religieux de l'abbaye de la Noë avaient en 1223 le droit de pressurage sur toutes les vignes de ce territoire. En 1194, le roi Philippe-Auguste installe des bornes à la sortie de Menilles, à l'extrémité du Hameau de la Grande Cour, Menilles étant sur le domaine français et non sur le domaine anglais de Richard Coeur de Lion, Duc de Normandie et Roi d'Angleterre.
La culture du safran y était répandue au Modèl:S- : on déposait les produits de cette plante dans les caves souterraines au pied du coteau.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'origina del nom de Ménilles es imprecisa. Al Sègle XIII, Ménilles constituissiá un quatren de fief en levant de la châtellenie de Pacy.
L'origine du nom de Ménilles est imprécise. Au Sègle XIII, Ménilles constituait un quart de fief relevant de la châtellenie de Pacy.


text:
Beja
Lo pòble Beja ès un pòble african, que parla una lenga afroasiatica, lo beja e que resida mai que mai dins tres païses: Egipte, Sodan, Eritrèa.
Demografia[modificar | modificar la font]
En Egipte, los Bejas vivon mai que mai dins lo sud, entre Mar Roja e Nil. Son estimats a mens de 90 000 (0,1%) de la populacion. Gaireben totes parlan tanben un o mai d'un dels dialèctes seguents: arabi egipcian, arabi sa'idi o arabi sodanés.
Lo grop mai important demòra dins lo nòrd de Sodan. Estimat a 951 000 en 1982 per lo SIL[1], son probablament gaireben 2 000 000 en 2013 (o aperaquí 6% de la populacion).
En Eritrèa son 120 000 (2%). I son coneguts jol nom de Hedareb. Parlan sovent tanben tigre o arabi.
Al total, los Bejàs son mai de 2 200 000 en 2013.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Ethnologue pagina Sodan


text:
Farisèus
Los farisèus (פרושים perushim en ebrieu, valent a dire « separats ») son un dels partits josieus en activitat en Judèa del sègle II abC al sègle I pendent lo periòde del Segond Temple. Lor corrent de pensada s'apèla farisaïsme. Un grand nombre d'ensenhaments dels farisèus son incorporats a la tradicion rabinica. Se distinguisson sensiblament pel recors a la Torà orala per fixar la lei josieva. Son descrichs per Flavi Josèp, lo Novèl Testament, las fonts rabinicas e los manuscriches de la mar Mòrta.


text:
Nascut en Luang Prabang lo 14 de julhet de 1885, filh del rei Sakarindra e de la reina Thongsy. Estúdio En lo Lycée Chasseloup-Laubat en Saigon, après en la École Coloniale, en París. Èra conegut coma un rei playboy qu'arribèt a aver 15 esposas, en essent doas d'elas las siás mièjas-sòrs[1] En mai de 50 filhs. Catorze de los sieus filhs moriren en un accident de vaissèl en lo riu Mekong.
Après la mòrt de Sakarindra, Sisavang Vong o succediguèt coma rei de Luang Prabang lo 25 de març de 1904. Luang Prabang Èra a l'escasença un protectorat francés en l'Indochina Francesa. Sisavang Apiegèt totjorn lo mandat francés en Indochina, e lo 1945 se recusèt a cooperar amb los nacionalistas, en essent destronat quora lo país proclamèt siá independéncia. En abril de 1946 los franceses ocupèron un còp mai lo país, e el foguèt recondusit al tròn.
Aquand se demorèt malaut, Sisavang Vong faguèt de lo sieu filh, Savang Vatthana, regent. Savang Vatthana O succediguèt en lo tròn amb lo sieu mòrt, lo 1959[2]


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Nilo Procópio Peçanha (1867-1924) avocat e òme politic, vicepresident de Afonso Pena (mòrt lo 14 de junh de 1909), foguèt president de Brasil entre 1909 e 1910.
Durant sa govèrn aguèt una intensa disputa per la presidéncia entre los candidats Hermes da Fonseca, nebot de l'èx-president Deodoro da Fonseca, e Rui Barbosa. Politics del estat de São Paulo e de Minas Gerais, abans aliats, apiejavan ara candidats diferents. São Paulo e Bahia apiejavan Rui Barbosa, mentre Minas Gerais e Rio Grande do Sul apiejavan Hermes[1]. Nilo Peçanha afrontèt l'agravament de las tensions entre las oligarquias politica "paulista" e "mineira".
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
portalbrasil.


text:
La Sorbona
La Sorbona (La Sorbonne) es un establiment public d'ensenhament superior, ara divisit en doas universitats (Universitat de París III e IV). Se tròba al centre de París, dins lo Vn arrondiment, davant lo licèu Louis Le Grand e lo Collègi de França, prèp del Panteon, de las Universitats (París I, II, V, VI) e del Jardin del Luxemborg.
Foguèt fondada en 1257 per Robert de Sorbon amb l'intencion de facilitar l'ensenhament de la teologia pels escolans paures. Tres sègles aprèp venguèt un espaci privilegiat pels debats de la facultat de teologia e aguèt un ròtle important dins las querèlas religiosas del país, contra los jesuistas al segle XVI e contra los jansenistas al segle XVII.
Dins las salas de classa, bastidas de nòu entre 1885 e 1901, s'ensenha ara subretot umanitats, istòria, geografia, drech e lengas.
En 1968 foguèt l'epicentre del mai de 68


text:
Segonda Guèrra Indopaquistanesa
La Segonda Guèrra Indopaquistanesa se debanèt d'aost a setembre de 1965 entre Índia e Paquistan. Foguèt entraïnada per d'infiltracions de soudats paquistanés per causar una revòuta de la populacion de la zona indiana de Cachemire e lo refús d'Índia d'organizar lo referendum sus lo futur de la region previst per leis acòrds signats après la guèrra de 1947-1948. Inicialament limitat au Cachemire, lo conflicte s'estendèt rapidament sus tota la frontiera entre lei dos estats. China menacèt d'intervenir còntra Índia e leis Estats Units d'America menacèron d'intervenir còntra China. Aqueu risc d'escalada dau conflicte permetèt la dubèrtura de negociacions e Índia e Paquistan acceptèron un retorn ai posicions de 1949.


text:
Lo Retorn del rei
Lo Retorn del Rei (The Return of the King en anglés) es la tresena e darrièra partida del roman Lo Senhor dels Anèls de l'escrivan britanic J. R. R. Tolkien. Paregut a çò d'Allen & Unwin al Reialme Unit lo 20 d'octobre de 1955.
Somari
Resumit[modificar | modificar la font]
Libre V[modificar | modificar la font]
Lo primièr Libre del Retorn del Rei seguís lo percors dels personatges autres que Frodon e Sam, subretot vist pels uelhs de Merry e Pippin. Al començament del libre, Pippin arriba a Minas Tirith amb Gandalf que descobrèm lo reialme treslusent de Numenor mas ara sul declin: lo Gondor. La ciutat blanca se prepra a subir la mai granda batalha de l'Edat Tresena.
Al meteis temps, Aragorn s'enfonsa dins lo Dwimorberg amb los amics fidèls Legolas e Gimli e tanben los Dunedains e los filhs d'Elrond per religar l'armada dels Mòrts a el, en remembrant a seu rei lo jurament qu'aviá fach lo seu aujòl Isildur. Pendent aquel temps, los Rohirrim, amb que se trapa Merry, anava cavalgar cap a l'ajuda de Minas Tirith.
A Minas Tirith, comença lo sètge del Gondor que Sauron lança sus la ciutat blanca la seuna armada d'innombrables Orcs, Trolls e mai creaturas maleficas. Los Rohirrim arriban alara que la batalha èra engatjada e comença la batalha dels Camps dels Pelennor que los cavalièrs del Rohan se prenguèron amb los Haradrim, als Orientals e als poderoses mumakil. La batalha alara tornèt a la favor dels Òmes de l'Oèst. Los corsaris d'Umbar que devián renforcer las tropas del Mordor foguèron vencuts per l'armada dels Mòrts. Aragorn e los seus companhs arribèron per las naus dels piratas e la granda batalha dabans las pòrtas de Minas Tirith es ganhada per las armadas de l'Oèst.
Aprèp una longa deliberacion, Aragorn, ara rei del Gondor decidís d'ofrir una escasença a Frodon de pojar lo Mont del Destin e, al cap de las seunas tropas darrièras, e anar a la Pòrta Negra. Lo Libre s'acaba sus Pippin perdent coneissença amb l'arribada ds Aglas amb eles Gwaihir, lo Senor dels Vents.
Libre VI[modificar | modificar la font]
Frodon e Sam acaban lor quista, e aprèp una traversada esprovanta sul plan de Gorgoroth e una luta afiscada contra Gollum, l'Anèl es destruit dins las flamas del Mont del Destin. Sauron es anientat per sempre, condamnat al barutlage jos forma forme un esperit inofensiu. Aprèp de setmanas de festenals, los membres de la comunautat de l'Anèl tornan a çò d'el. En arribant dins la Comtat, Frodon, Sam, Merry e Pippin trapan aquesta darrièra ravatjada per de brigands pargats per Saroman que s'entrauca dins Androna amb lo seu servicial Grima Lenga de Sèrp. Los quatre Hobbits provòcan una revòlta amb los seus, capvirant lo brigand e se preparan a prene Androna. Saroman es alara assassinat per Grima qu'es tuat al seu torn pels arquièrs Hobbits.
Lèu la Comtat reviscola del mau que s'i produguèt per conéisser un periòde d'astre. Mas Frodon, ferit fisicament e mentalament, pòt pas profeitar del novelum. Acaba per navegar cap a l'Oèst amb Bilbon per i trobar la Patz, accompanhat dels portaires ds Anèls, Galadriel, Elrond e Gandalf. Atal s'acaba la Edat Tresena e Lo Senhor ds anèls.
Appendicis[modificar | modificar la font]
- L'apendici A comta brièvament l'istòria dels reialmes d'Arnor e de Gondor, atala qu'aquels del Rohirrim e del pòble de Durin.
- L'apendici B es una cronologia de las Edats Segonda e Tresena .
- L'apendici C reunís d'arbres genealogics hobbits.
- L'apendici D destalha los calendièrs en vigor sus la Tèrra del Mièg.
- L'apendici E dona de taulas de cirth e de tengwar e explica lo foncionament dels dos sistèmas d'escritura.
- L'apendici F es consacrat a las lengas de la Tèrra del Mièg.
Publicatcion[modificar | modificar la font]
L'autor aviá pas consocebut lo roman coma una trilogiá. L'ostal d'edicion Allen & Unwin decidiguèt de lo copar en tres toms e demandèt a Tolkien de cercar de sostìtols. S'acordèron sus Lo Retorn del rei (The Return of the King) alara que Tolkien pensava qu'aquel tìtol ne disiá tròp sus l'istòria e prepausèt puslèu La Guèrra de l'anèl (The War of the Ring).
Lo roman pareguèt a çó d'Allen & Unwin al Reialme Unit lo 20 d'octobre de 1955.
Acuèlh de la critica[modificar | modificar la font]
W. H. Auden en fait une critique enthousiaste à sa sortie, dans The New York Times[1].
Adaptacions[modificar | modificar la font]
Filmes[modificar | modificar la font]
Lo Senhor dels anèls: Lo Retorn del rei es un filme neozelandés realizat per Peter Jackson en 2003.
Vidèojòc[modificar | modificar la font]
Lo Senhor dels anèls: Lo Retorn del rei es un vidèojòc d'actcion d'Electronic Arts baat sul film de Peter Jackson. Es disponible dempuèi 2003 sus PlayStation 2, XBox, Game Cube, Game Boy Advance e PC.
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ At the end of the Quest, Victory, 22 janvier 1956, The New York Times