text:
Sèrgi Javaloyès
Sèrgi Javaloyès qu'ei un escrivan occitan e un occitanista. Neishut a Oran (Argeria) en 1951, estó repatriat en França com èra mainatge. Qu'arrecoteish tà Nai on descobreish la lenga occitana qui, mei tard, aprenerà e n'aurà de cès de promòver.
[ref. necessària] Qu'ei tanben membre deu Conselh Economic e Sociau de la Region d'Aquitània e clavaire deu Congrès Permanent de la Lenga Occitana.
Òbras[modificar | modificar la font]
Sèrgi Javaloyès n'ei pas deus escrivans classics: gran legedor de literatura americana, qu'a entà influéncias màgers William Faulkner, John Steinbeck o Henry Miller, e qu'a gran admiracion tanben entà André Malraux o lo son compatriòta oranés Albert Camus. Dab aquera formacion, non podè entrar en literatura que dab la volontat aganada de modernizar, d'esprovassar la pròsa bearnesa enqüèra marcada peu Felibritge, e qui d'alhors n'avè pas produsit nat roman despuish decennias.
A comptar de 1988, los sons purmèrs escriuts (novèlas, poèmas) que son publicats dens las revistas País Gascons, Òc e Reclams. Mes que'u va revelar au public lo son prumèr roman L'òra de partir, publicat a las edicions Reclams en 1997.
L'òra de partir qu'ei un roman dont l'estructura medisha (en duas partidas) explicita lo títol: la prumèra partida que conta las impressions de Francesc, un mainatge repatriat d'Argeria, dens lo son navèth demiei familiau e sociau au borg bearnés de Bordalàs, mentre qui la segonda e compta quauques uas de las hèitas aparidas dens los darrèrs mes de la soa vita a Oran. Per'mor d'aquò, L'òra de partir qu'estó, a la soa pareishuda, considerada, a tòrt, com un roman autobiografic per ua partida de la critica. Cèrtas, l'autor que i utiliza a tot pip-pap soviers de l'un o de l'aute costat de la Mediterranèa, mes L'òra de partir qu'ei hèra mei qu'aquò. Qu'a prumèr l'interès reale de presentar "lo monde vist per un mainatge". Qu'a tanben la fòrça de la descripcion d'un monde en descomposicion, arroganhat per la violéncia -tant la deu F.L.N. (de l'A.L.N., ce tien a precisar l'autor) com la de l'O.A.S.- e per la malaudia. L'Argeria de L'òra de partir qu'ei un monde qui se'n va emportada irremediablament peu hat de cap tà ua fin de tragedia grèga, lo Bearn ne i ei pas guaire mei lusent e las renviadas a situacions similaras de l'ua tà l'auta partida qu'amuisha la gran relativitat deu "partiment" au quau poderé har pensar lo títol. L'òra de partir qu'obtienó lo Prèmi Joan Bodon en 1998 e qu'estó un géncer best-seller de la literatura d'Òc. Qu'ei arrevirat en francés L'Heure de partir en 2004 per paréisher en çò de Fédérop e en catalan en 2015 las edicions catalanas Pagès (Lleida e Barcelona) que hèn paréisher L'Hora de marxar dens ua traduccion de Jòrdi Süils.
La Set (ed. Reclams, 2001, Prèmi Pau Froment 2001) qu'ei un roman qui ne's dèisha pas léger tant de briu com lo precedent. Que conta, entermiei un hèish de hèitas e d'anecdòtas, lo mauestar deu personatge principau, Bernat Lartigau, devut a la despartida de Nuria Hazé, la soa psicanalista abans de deviéner la soa melha. Las passadas e contrapassadas de Bernat que son vistas d'un punt de vista exterior qui sembla d'estar lo deu "narrator omniscient", çò qui prepara ua beròja suspresa au legedor a la fin deu raconte. La dificultat d'aquesta òbra, mei "faulknerenca" d'inspiracion que L'òra de partir, que miè, en prumèras, ua partida deu public a se n'estremar, dinc e Manciet, dens ua critica publicada dens Òc, e demostrè l'originalitat pregonda de çò qui's pòt considerar com un tipe de roman navèth, dens la literatura occitana en tot cas.
Pasaia, un recuelh de novèlas pareishut a las edicions Reclams en 2003, qu'ei per venciva un punt feble dens lo caminament literari de l'autor. Que i son au mensh dus tèxtes de gran valor, L'istòria deu sovier, escrivuda abans L'òra de partir e qui pausa lo decòr d'uas scènas d'aqueth roman, e Guèrras ancianas, ua novèla de politica-ficcion en fòrma de satira de las batalhas intèrnas de l'occitanisme, ua veta on s'i escad de plan e qui a avut, lhèu, lo tòrt de non pas apregonir; mes las autas novèlas que son decebentas, sia que l'autor aja de sobras volut har un tribalh d'estille au detriment deu hons, sia que n'aja pas corrèctament tractat los tèmas qui's dava per tòca de tractar. De notar, totun, ua novèla Pobre de mí, qui parla dab justessa de las hèstas de la Sent Fermin de Pampalona.
Tranga & Tempèstas (ed. IEO, 2005, Prèmi Jaufre Rudèl 2006) qu'ei lo retorn de Javaloyès lo romancièr, dab un tèxte mei simple que La Set, mensh ambiciós lhèu, mes tostemps dens l'arrega d'ua escritura modèrna alternant dus racontes, dab passatges hèra esmavents.
Sèrgi Javaloyès qu'a escrivut tanben ua pèça de teatre entaus mainatges, Lo viatge de l'auca.
Que publica en francés, Garbura (ed. In 8, 2005) e que tien ua cronica setmanèra a La République des Pyrénées on ensaja de har soscar sus l'anar deu monde, la politica exagonau e los aspèctes negatius deu centralisme politic e culturau.
En 2010 a Reclams edicions qu'espeleish en version bilingua, Sorrom Borrom o le Rêve du Gave, poèma epic suu Gave de Pau[1].
L'essai Au nom de la Lenga - dens la colleccion Clams de Reclams edicions, arrevirat per Eric Gonzales que sorteish en 2015.
Autes engatjaments[modificar | modificar la font]
Qu'a militat longtemps a Calandreta on estó estat copresident de la Confederacion Occitana. A l'òra d'ara, que hè anar la revista e las edicions Reclams dont ei director.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Joan Francés Tisnèr que crèa l'espectacle Sorrom Borrom en 2010, en partir d'extrèits de l'òbra de Sèrgi Javaloyès.


c: text/html

text:
L’escòla Calandreta vei mai grand
Djòus de ser, l’escòla Calandreta d’Albi inaugurava sos novèls locals installats al 44 carrièra Croix-Verte, a dos passes del centre-villa. La mudason de l’escòla associativa occitana, en data del 1èr de mars, es la consequéncia de la decision de la Comuna de balhar l’ancian emplaçament (Square Amirial-Abrial) al Centre social de Lapanouse-Saint-Martin-Jarlard. Una nòva puslèu plan aculhida per l’escòla que s’arrèsta pas de créisser. Mas abans que los escolans i posquèsson pausar definitivament son cartable, lo camin foguèt long. Al mes d’agost passat, quand aquesiguèron los locals, » i aviá tot de far », explica Amelia Labat, presidenta de l’Associacion Calandreta, que gerís l’escòla e lo recrutament de las ajudas-mairalas. « Èra pas qu’un èrm, lo vuèg total ».
«Un vertadièr movement popular»
La renovacion dels locals se faguèt sus 7 meses, d’agost de 2015 al mes de febrièr passat. L’associacion Calandreta, que financèt una partida de las òbras, joslinha un « vertadièr movement popular ». Un seissantenat de benevòls, fòra los parents d’escolans, nos venguèron ajudar a tornar metre los luòcs en estat », explica la presidenta. Los professionals prestèron de material quand los particulièrs aportèron una ajuda financièra. « Mas, delà d’aquestes dons generoses, lo mond prenguèron sus son temps personal per balhar a l’escòla aquestes novèls locals. Venián trabalhar las dimenjadas e los sers en setmana », s’estona encara Amelia Labat reconéissenta.
Los benevòls, totes convidats a l’inauguracion dijòus de ser, se sentisson totjorn far partida de la vida de l’escòla e contunhan de portar de mobilièr. Un movement de solidaritat que balhèt lo mot d’òrdre del talh long dels meses : la bona umor.
Uèi, l’escòla Calandreta d’Albi es plan installada carrièra Croix-Verte. Lo crapàs e la polsa an desaparegut per daissar plaça a un luòc pròpri e sanitós. Sus las parets, se pòdon ara legir los jorns de la setmana e los meses de l’annada, en occitan. L’escòla aculhís tres classas de la tota pichòta seccion al CM2, siá pas mens de 45 dròlles que sos corses son assegurats per tres ensenhaires : dos estacats a l’Educacion Nacionala e un a la Federacion regionala Calandreta.
Revirada del artcile de F.C – LADEPECHE.fr. Publicat le 18/06/2016.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lo projècte dau Cèucle Occitan
entraïna sei sòcis a furnar dins tótei lei recantons de la ciutat varesa, per destriar lei noms d’endrechs, fotografiar lei vestigis e segur questionar lo monde. Dins aquel encastre, s’avíson qu’an lo besonh d’archius familiaus. Articles de premsa, plans, fòtos, cartas postalas…tot es bòn per afortir aqueu trabalh, que demàndon l’ajuda deis abitants.
Segur qu’aquela ajuda serà la fònt
d’una novèla expausicien de venir dins quàuquei mes, e benlèu d’una publicacien
.
Per aquò, fau prendre contacte au tel. 06 84 52 67 27


text:
« Pensadas vironejantas », una representacion fotografica sus la question de la consciéncia: cossí la consciéncia se pòt explicar en tèrmes de proceses cerebrals
? Ont se trapa lo sèti de la consciéncia? Vejatz sus aquel punt: Consciéncia (biologia)
La consciéncia es « un dels mòts mai dificils de definir »[1], perque es pas segur que çò que cerca a la comprene, la quita consciéncia, que la rason es una aisina, siá capable de se sasir d'esperela (« lo cotèl pòt pas se copar d'esperel » çò dison los bodistas).
La consciéncia es, al vejaire de qualques filosofias e de la psicologia, la facultat mentala que permet de comprene de biais subjectiu los fenomèns exteriors (per exemple, jos la forma de sensacions) o interiors (estats emocionals, pensadas) e mai generalament la seuna existéncia.
D'un punt de vista etic o moral, es tanben la facultat de destriar lo ben del mal.


text:
Per Mans de Breish
repic:
Siás pas pro grand per venir amb ieu
Jos la paissièra del Lauquet
Siás pas pro grand per véser de tos uèlhs
Lo reiaume del colobret.
Quand avèm set d’amor o mal de còr,
Es una sèrp que càmbia nòstra vida
Un cabucet e siam dins lo decòr
D’amor aisit e de bon vin que raja.
repic
Un còp de det, tot tomba tot rostit.
Visca lo rei de las aigas que rajan.
Lo temps bandit siaguèt fòrabandit.
Visca lo rèi de las bèlas que nadan.
repic
Passam la nuèit a faire los capbords
A cantar fòrt e a dançar las fècas.
Quand ven lo jorn, l’aiga pren las colors
De nòstres caps un lendeman de fèsta.
E que jamais, dins aquel polit riu,
Qualque torista a la man putanièra
Escampilha dins l’aigueta que viu
Sas escobilhas aquí jos la paissièra.
Seriá tuat sul còp per los amics
Del colobret que viu dins l’aiga clara
Seriá tuat sul còp per los amics
Del colobret que viu dins lo Lauquet.
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Ernolsheim-lès-Saverne
Ernolsheim bei Zabern en alemannisch (Ernolsheim-lès-Saverne en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo 5 de jamai de 1956, la denominacion de la municipalitat se passada de Ernolsheim-Saverne a Ernolsheim-lès-Saverne.
Le 5 mai 1956, la dénomination de la commune est passée de Ernolsheim-Saverne à Ernolsheim-lès-Saverne.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Événements contenant la ou les locutions cherchées
5 événements affichés, le premier en 480 - le dernier en 565
Mariage de Clodgar II de Thérouanne avec Gania de Cornouaille
Clodgar II de Thérouanne épouse Gania de Cornouaille. Leurs enfants sont :
Naissance d'Ansbert de Brandebourg
Ansbert de Brandebourg naît en 510.
Mariage d'Ansbert de Brandebourg avec Mathilde de Boulogne
Ansbert de Brandebourg épouse en 540 Mathilde de Boulogne, Comtesse de Ternois et d'Arques. Leur enfant est :
Naissance d'Adalric de Brandebourg
Adalric de Brandebourg naît en 540, fils d'Ansbert de Brandebourg et de Mathilde de Boulogne.
Mariage d'Adalric de Brandebourg avec Richiriane d'Artois
Adalric de Brandebourg, Comte de Brandebourg et de Ternois, fils d'Ansbert de Brandebourg et de Mathilde de Boulogne, Comtesse de Ternois et d'Arques, épouse en 565 Richiriane d'Artois, Comtesse d'Artois et de Ponthieu, fille de Richard II d'Artois. Leurs enfants sont :


text:
Repic :
Va ! C’est mardi gras c’est le jour des fadas,
C’est carnaval donc sors dans la rue,
C’est mardi gras c’est le jour des fracas,
C’est carnaval donc tu sors de chez toi !
Dins
ma sang brutla l’enveja de barcelar,
L’enveja de vos dire tot çò qu’es a pesar
Sus meis espatlas, sus mon còr esquichat,
Ma boca es lo gaudre, lo rajau desjalat.
Aquèu micrò me brutla dins la man,
Siau com desliurat, sempre fau avant,
Garci mei cançons de massacan
Dins la sala, sus la plaça, en occitan.
Destapi la botelha deis desirs escafats
Prèni la carrièra e tota la ciutat
Cada androna sus mon son dèu ressonar.
Montpelhièr embrutida, lo clapàs estrassat.
Fasèm la nica ai politicas que t’an venduda
Montpelhièr nos fai encuèi la benvenguda,
Masca e masquetas, Caramentran sus l’avenguda.
REPIC
Dins lo cèu de Candòla cercam lo camin
Romius per carrièra, tirassas refrins
Au teulat fasèm rajar lo bon vin
Antau Carnavàs va mèna son trin.
Tiram lei carris sul baloard de quitran
Largam leis amarras e fasèm avant
Siam la vila, siam la tèrra e l’estelam
Siam lo monde, lo ritme, tamborn barcelant.
Lei filhas e lei garçons, lei grands, lei jovents :
Lo grand brasàs ! brutlam toteis ensèm,
De ila lutz, mila solèus e mila espavents,
Mascarats, lei palhassas d’un moment.
CRS o poliça, plus de rason d’estre embarrats
Que nos laissèsson au mitan totei passar
Avèm pas d’ora, pas de plan, pas de securitat
Lo fuèc nos espèra per tot netejar.
REPIC
Laissarai pas la scèna, endralhat a de bon
Empegat de bonei e de bèlas versions
Fau fuec de tot bòsc e de totei cançons
Pilhaire de riddim e rapugaire de son
Caramentrant permanent dins lo sound system
Tant que ton cuou, tant que ton tafanari remèna
Caramentrant permanent dins lo sound system
Tant que ton cuou, tant que ton tafanari remèna…
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Agaton (papa)
Agaton (mòrt lo 10 de genier de 681) foguèt lo 79en papa de la Glèisa Catolica Romana dau 26 de junh de 678 au 10 de genier de 681. Succediguèt a Donus (676-678) e foguèt remplaçat per Leon II (681-683).
Originari de Sicília, son pontificat foguèt marcat per una tiera d'afaires importants. Premier, aguèt un ròtle major dins lo corrent dau seisen concili ecumenic (680-681) que condamnèt definitivament l'eretgia monotelista. Gràcias au sostèn pontificau a l'emperaire bizantin qu'aviá reünit aqueu concili, aquò permetèt d'amaisar lei relacions entre leis autoritats religiosas de Constantinòble e de Roma e de resòuvre l'esquisme entraïnat per la crisi monotelista. Puei, Agaton acomencèt de negociacions ambé Constantinòble regardant lei rapòrts de la Cort bizantina ambé leis eleccions papalas. En particular, obtenguèt l'abolicion deis impòsts pagats per lei papas a l'ocasion de son intronizacion.


text:
Ahetze
Ahetze qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Nòva Aquitània.
Lo gentilici qu'ei aheztar.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Las comunas tòcatocantas que son Bidart au nòrd, Arbona e Arcangós au nòrd-èst, Sent Joan de Lus a l'oèst e Sent Pèr de Nivela au sud.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
De véder[modificar | modificar la font]
- Glèisa de Sant Martin (sègle XVII): qu'ei situada suu Camin de Sant Jaume. Que s'i arremarcan los retaules, ua estatua en husta de Sant Jaume e ua crotz de procession deu sègle XVI, qui estó considerada un objècte diabolic per l'inquisidor Pierre de Lancre durant los procèssus de broisheria de 1609 au Bascoat.
- Ostau Ostalapia: gràcias a los sons murs aqueth ostau tradicionau basco qu'estó alberga deus romius deu Camin de Sant Jaume mes tanben abric o refugi de las atacas deus piratas e deus lairons de la mar peus estatjans de Guetaria e de Bidart.
Galariá[modificar | modificar la font]
Larrun vist dempuish Ahetze.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Mattin Treku, bertsolari
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Corsega
Corsega (var. Còrsega, Còrsa) (Corsica en còrs) es un país e una illa de la Mediterranèa Occidentala e del sud d'Euròpa. Politicament ligada amb Gènoa puèi amb França, se revoltèt durant lo sègle XVII e foguèt lo primièr estat a establir una constitucion (1755).
Es administrada per França e n'es una collectivitat territoriala unenca assimilada a una region.
Lo capluòc es Aiacciu.
Lo gentilici es còrs -a.
Departament unenc dempuèi la creacion dels departaments en 1790, Corsega es devesida en dos en 1975 amb la creacion dels departaments de Nauta Corsega e de Corsega del Sud. La region Corsega foguèt creada en 1982 (coma collectivitat) e aquesiguèt en 1991, en seguida de las revendicacions localas, un estatut de collectivitat territoriala d'estatut particular e nomenada « collectivitat territoriala de Corsega ». Enfin dempuèi lo 1èr de genièr de 2018, en applicacion de la novèla organizacion territoriala francesa del 7 d'agost de 2015, Corsega es venguda una collectivitat d'estatut particuliar dins lo sens de l’article 72 de la Constitucion, de tipe collectivitat territoriala unica, nomenada « collectivitat de Corsega », en luòc e plaça de la collectivitat territoriala de Corsega e dels departaments de Corsega del Sud e de Nauta Corsega, Las circonscripcions administrativas departamentalas de Corsega del Sud e de Nauta Corsega, demòran incambiadas, amb las prefecturas respectivament a Ajaccio e Bastia.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Corsega foguèt restacada durant près de quatre sègles de la Republica de Gènoa abans de se declarar independenta lo 30 de genièr de 1735. En 1755 adoptèt la primièra constitucion democratica de l'istòria modèrna en donant pel primièr còp lo dreit de vòt a las femnas. Lo 15 de mai de 1768, per lo Tractat de Versalhas, la Republica de Gènoa cediguèt Corsega a França, contra son grat perque se considerava coma independenta. Foguèt conquistada militarament per lo Reialme de França a la batalha de Ponte-Novo, lo 9 de mai de 1769.
Geografia[modificar | modificar la font]
L'illa es situada en mar Mediterranèa. Alongada dins lo sens nòrd-sud, se troba alunhada de 160 km de la còsta provençala (França), a 82 km de la còsta toscana (Itàlia) e a sonque 12 km al nòrd de Sardenha, la granda illa sòrre. Es devesida en dos departaments: la Corsega del Sud e la Nauta Corsega.
Apertenent a la region geografica italiana, Corsega se situa amb Sardenha sus una microplaca continentala. Es durant l'Oligo-Miocèn (al mitan del Cenozoïc entre aperaquí 22 a 25 milions d'anadas) que lo blòt corso-sard e la lanièra continentala s'escartan progressivament del blòt iberic, dobrissent darrièr lo bacin provençal, la mar d'Alboran, lo bacin algerian e la mar Tirrèna[1]. La dinamicae cessa amb lo blocatge de l'arc contre los domènis extèrnes, apulian e african"[2],[3].
Economia[modificar | modificar la font]
Cultura[modificar | modificar la font]
Lenga[modificar | modificar la font]
Vejatz article detalhat: còrs.
Cants e polifonias[modificar | modificar la font]
- Antoine Ciosi
- Barbara Furtuna
- Canta U Populu Corsu
- I Chjami Aghjalesi
- A Filetta
- L'Arcusgi
- Felì
- Petru Guelfucci
- I Mantini
- I Muvrini
- Jean-Paul Poletti
- Jean-Paul Poletti e lo Còr dels òmes de Sartèna
- Regina et Bruno
- Tino Rossi
- Soledonna
- Surghjenti
- Zamballarana
- Alte Voce
- I Cantelli
- I Voci di A Gravona
Escrivans de lenga còrsa[modificar | modificar la font]
- Ugo Peretti
- Paulu Matteu Della Foata
- Anton Liunardu Massiani
- Santu Casanova
- Sebastianu Dalzeto
- Anton' Francescu Filippini
- Petru Rocca
- Marco Angeli
- Rinatu Coti
- Ghjacumu Fusina
- Ghjacumu Thiers
- Ghjacumu Biancarelli
- Marcu Biancarelli
- Paulu Desanti
- Ghjuvan Luigi Moracchini
- Alain Di Meglio
- Ghjuvan Maria Comiti
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Cartes tirées de Durand, B., L. Jolivet, F. Horváth, and M. Séranne, The Mediterranean Basins : Tertiary extension within the Alpine Orogen, vol. Special Publication 156, The Geological Society, London, 1999.
- ↑ Géologie de la mer Méditerranée: origine des bassins, sur le site paleopolis.rediris.es.
- ↑ Ouverture de la Méditerranée occidentale, sur le site pedagogie.ac-montpellier.fr.


text:
La pression de la pesca de cèrtas espècias de làmia es venguda de mai en mai granda pendent los darrièrs ans. Segon divèrses estudis, la sopa d’aleta de làmia n’es una de las principalas causas. Un d’aqueles estudis arriba d’alertar que cal cambiar las abituds dels consumaires o desenats d’espècias de làmias s’escantilharàn lèu.
Las donadas que balhan los estudis confirman que la pesca annadièra de làmias arriba ja a pus d’un milion de tonas. Aquò es sièis còps mai que fa 60 annadas. Afirman tanben que uèi lo jorn ja se patís una subrexplotacion e qu’aquò es un vertadièr perilh per mai de 60% de las espècias de verdons de la planeta tota. Pr’aquò demandan d’accions legalas que, avisan, pòdon demorar d’annadas, e, al còp, un cambi dins las abituas dels consumaires pr’amor que, se non, l’extincion de la majoritat de làmias dels oceans arribarà e força lèu.
Segon Yvonne sadovy, un dels cercaires qu’a participat en un d’aqueles estudis, “la subrexplotacion de pesca que patisson uèi lo jorn las desparièras espècias de làmias que i a en la planeta pòt entraïnar la desaparicion de la majoritat d’aquelas pr’amor qu’es la proporcion mai nauta patida per un grop de vertebrats marins dins la planeta”.
Lo mai grand pòrt receptor de carn de làmia
Lo cercaires confirmèron que Hong Kong es, uèi lo jorn, lo mai grand pòrt receptor de pesca de verdon de la planeta pr’amor que recep mai de la meitat de la pesca de làmia de la Tèrra e aquò arriba legalament: fins a 6.000 tonas annadièras. “Totun, un estudi demostrèt que, en 2017, fins 33% d’aquela pèsca èra sus d’espècias de làmias en dangièr d’extincion – çò diguèt Sadovy -. Aquò es atal pr’amor que solament 12% de las pesca de làmias es facha en de luòcs sostenibles e çò fa que pus de 25.000 tonas annadièras arriben de luòcs de pesca legalas.
Atal, los cercaires d’aquel estudi volguèron soslinhar que las làmias son 25% de tota la pesca de ton e peis-espasa en divèrses païses e que la majoritat de l’industria de pesca de verdon realiza de practicas criminalas que pòdon pas èsser acceptadas per los desparièrs govèrns. En Indonesia la pression sus las làmias es plan granda , amb mai de 100.000 tonas annadièras. Puèi venon Índia e l’estat espanhòl, e Taiwan, que vendon de milions de tònas de carn de làmia als mercats internacionals, mai que mai a China.
Segon tot aquò, los scientifics demandèron los consumaires d’actuar amb de responsabilitat e decidir que pòt contunhar d’èsser acceptat o pas se la carn de verdon èra pescada de manièra illegala. Qualqu’unas espècias, dison, an arribat a un declin de 90% de tota l’espècia per las importacions chinesas de sopa de làmia.
“Lo dangièr d’extincion de las làmias solament serà arrestat se los consumaires càmbian las abituds. Las leis arribaràn ja tròp tard – çò alertèt Sadovy –“. L’estudi foguèt publicat al numeric Marine Policy.
La Redaccion


text:
Ornacieux
Ornacieux en arpitan (Ornacieux en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Ornacieux Es una de las municipalitats de la Plana dicha de la Bièvre.
Ornacieux est une des communes de la Plaine dite de la Bièvre.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al temps dels romains, un Ancià Turrecionicum, una via romaine, traversava lo pòble. Aquela via, #que partissiá de Viena (Isère), anava en direccion de l'Itàlia.
I i auriá agut en los tempses ancians un oppidum gaulois. Aquela reünion coneguèt/conéisser tot naturalament de las evolucions #que lo condusiràn a èsser converti en motte (los primièrs castèls en bòsques an trucat mottes) de contunh dins Castèl fòrt cap a l'an mil. N'efièch, se tròba dempuèi 1107 la nocion de « castrum Ornaciacum ». Per l'estudi dels noms de luòcs-diches, es important d'apondre aicí #que Guigues lo Vièlh, #que i aviá ordonné a Modèl:La s- la fortificació del Castèl fòrt, a volgut qu'aquel i aja environat totalament de vinhas .
Après qualques passatges del duché de Savoie a aquel del Dauphiné, la distincion de Ornacieux coneguèt/conéisser qualques evolucions e formar a Modèl:La s- lo Marquisat de Ornacieux (1645). Mas, amb lo temps, lo Castèl a #èsser destruit. En fach, i aguèt desmantellat, en la mitat de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, jos òrdre de Louis XIII, tot cossí dels centenats d'autras a França. Aiçò explica #que i a pas mai que qualques rèstas. De mai, del fach que las pèiras ajan #èsser réutilisées en lo bastiment dels ostals del vilatge demòra pas practicament res a la reünion. A l'ora d'ara, sus aquela reünion nusa, s'i tròba una crotz dédiée a la Bienheureuse Béatrix de Ornacieux. Malgrat #encobrir, lo marquisat demorarà encara fins a la fin de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle (1789) .
Per ne tornar dins lo castèl, demòra pas mai #qu'una bastiguèsse telefonada Castell de Grand-Ostal #que testifica per qualques pans de murs, en datant de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, de la siá existéncia. Plan segur, aquel pichon Castèl a conegut qualques evolucions e de nombroses ampliaments. Se pòt pensar qu'aiçò lududes a valgut d'èsser requectat coma lo nòu castèl, al continuament de la destruccion del Castèl féodal.
Tot vira pas pas #qu'a l'entorn del Castèl uèi desaparegut (e mai se). Manca tanben parlar d'una autra bastissa : s'agís de la capèla de las Templiers. N'efièch, una capèla de las Templiers i aviá #èsser bastida e environada d'un cementèri. De los nòstres jorns, a la siá localizacion se tròba lo talhièr d'un menuisier #que la pòrta ne seriá aquela de la Capèla.
Au temps des romains, un Ancien Turrecionicum, une voie romaine, traversait le village. Cette voie, qui partait de Vienne (Isère), allait en direction de l’Italie.
Il y aurait eu dans les temps antiques un oppidum gaulois. Ce sommet va connaître tout naturellement des évolutions qui le conduiront à être converti en motte (les premiers châteaux en bois sont appelés mottes) puis en Château fort vers l'an mille. En effet, on retrouve dès 1107 la notion de « castrum Ornaciacum ». Pour l'étude des noms de lieux-dits, il est important d’ajouter ici que Guigues le Vieux, qui avait ordonné au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle la fortification du Château fort, a voulu que celui-ci soit entouré totalement de vignes .
Après quelques passages du duché de Savoie à celui du Dauphiné, la seigneurie d’Ornacieux va connaître quelques évolutions et former au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle le Marquisat d’Ornacieux (1645). Mais, avec le temps, le Château a été détruit. En fait, il fut démantelé, dans la moitié du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, sous ordre de Louis XIII, tout comme des centaines d’autres en France. Ceci explique qu'il n'y a que quelques restes. De plus, du fait que les pierres aient été réutilisées dans la construction des maisons du village il ne reste pratiquement rien au sommet. Actuellement, sur ce sommet nu, on y trouve une croix dédiée à la Bienheureuse Béatrix d'Ornacieux. Malgré cela, le marquisat restera encore jusqu’à la fin du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle (1789) .
Pour en revenir au château, il ne reste qu'une bâtisse appelée Château de Grand-Maison qui témoigne par quelques pans de murs, datant du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, de son existence. Bien sûr, ce petit Château a connu quelques évolutions et de nombreux agrandissements. On peut penser que ceci lui a valu d'être perçu comme le nouveau château, à la suite de la destruction du Château féodal.
Tout ne tourne pas qu’autour du Château aujourd’hui disparu (quoique). Il faut aussi parler d’un autre bâtiment : il s’agit de la chapelle des Templiers. En effet, une chapelle des Templiers avait été construite et entourée d’un cimetière. De nos jours, à son emplacement se trouve l’atelier d’un menuisier dont la porte serait celle de la Chapelle.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Commune de Villeneuve-lès-Avignon - Code postal de Villeneuve-lès-Avignon 30400 - Carte de Villeneuve-lès-Avignon - Habitants de...
Accueil > Languedoc-Roussillon > Gard > Villeneuve-lès-Avignon
Le département de Gard (30), dépendant de la région de Languedoc-Roussillon, accueille la commune de Villeneuve-lès-Avignon. Villeneuve-lès-Avignon est un chef-lieu de canton. On compte 12 600 Villeneuvois, Villeneuvoises dans la commune de Villeneuve-lès-Avignon d'après le recensement de 2009. Villeneuve-lès-Avignon a comme code postal 30400. Elle fait 18,2 km² de superficie. Sa densité est estimée à 693 habitants au km².


text:
989
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 989 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Contuniacion de la guèrra acomençada l'annada passada còntra lo pretendent carolingian au tròne de França Carles de Lotaríngia. Uc Capet e Robèrt II assaièron tornarmai de reconquistar Laon que contunièt de resistir. Au contrari, après una traïson de l'arquevesque Arnoul nomat au començament de l'annada, Carles poguèt capturar Reims.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Fin de la revòuta en Anatolia dau generau Bardas Focas que foguèt rapidament jonhat per lo generau Skleros autor d'una revòuta en 979. Lei dos òmes se partejèron l'Empèri mai aguèron finalament de dificultats per trobar un acòrd finau. Enterin, Basil II concluguèt una aliança ambé Vladimir Ièr de Kiev que se convertiguèt au cristianisme en cambi d'un maridatge ambé la sòrra de l'emperaire. Aquò permetèt a Basil II de reünir de tropas pron importantas per reprimir la rebellion de sei generaus. Bardas Jove foguèt tuat dins lo corrent dau conflicte e Bardas Skleros foguèt tornarmai exilat.


text:
15 septembre 2014
Abòr
Abòr Velas blancas au cèu qu'esliçan com linçòusSuu sorelh vergonhós qui hè aus estujòusE lo brum candoliu, eisharpa sus l'arriu,Que perleja au matin au caputh deu vaniu. Esventrada la higa qu'apèra los ausèthsE deu bòsc miejancèr on s'auburan los cèthsQu'entenen a cracar las castanhas de l'anA l'arram darrigadas peu vent holejant. L'arrasim estinglant que vòu estar podat,E au darrèr deu pléish omprejat peus tauzins,Lo cabelh saurejant qu'espèra escarbalhat. Auringletas de mai, dauninas deu... [Lire la suite]
31 août 2013
Laus a l'estiu / Louanges à l'été
Hart de vivautejar au bèth som deus candaus Lo gòli que vara tornar peus ahitaus. Lo vent de Mar Grana, d'abòr lo prètzheitèr, Qu'escoda las huelhas au front de l'esquilhotèr. Com a degrèu deishant de caçar los mosquilhs, Las auringlas suus hius, qu'arbatoran los hilhs. Los esquiròus, hueitius, a bombs e garrapets, Entà passar l'ivèrn qu'assoman los bufets. Quan aus arpunts, estiu, vesiadas lo paisan A petits drins l'abòr qu'agèrga lo parçan E l'astre suu penent, que's... [Lire la suite]


text:
Panassac
Panassac[1] (en occitan e oficialament en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region de Occitània .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna suus Gers.
Toponimia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
- Louis-François Dubosc, député sous la Troisième République et co-fondateur deu Partit socialiste démocratique.


text:
1811
Aquesta pagina concernís l'an 1811 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Arqueologia[modificar | modificar la font]
Dins leis Índias Neerlandesas, descubèrta dei vestigis dau complèx religiós de Prambanan, òbra majora de l'art religiós javanés dei sègles VIII e IX, per de soudats britanics. Thomas Stamford Raffle ordonèt de leis explorar e de leis estudiar.
Quimia[modificar | modificar la font]
Publicacion per l'Italian Amedeo Avogadro (1776-1856) de la lèi d'Avogadro. Aquela lèi enoncièt l'egalitat dau nombre de moleculas dins dos volums egaus de gas perfècts diferents dins de condicions de temperatura e de pression identicas. Aquò foguèt tanben una dei premierei mencions d'una distincion entre atòms e moleculas. Pasmens, aquela lèi foguèt aculhida amb indiferéncia per la communautat scientifica e l'adopcion de la teoria atomica foguèt un procès lent.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Johann Gottfried von Herder
Johann Gottfried von Herder (1744-1803) èra un filosòf e critica literari alemand que los escriches contribuiguèron a l'aparicion del romantisme alemand. Instigator del moviment conegut coma Sturm und Drang inspirèt fòrça escrivans, entre eles, e subretot, lo jove Johann Wolfgang von Goethe, que coneguèt a Estrasborg e que mai tard vendriá lo representant del classicisme literari alemand.
Vida e òbra[modificar | modificar la font]
Herder nasquèt lo 25 d'agost de 1744 en Mohrungen (Prússia). Estudièt a l'Universitat de Königsberg amb lo filosòf alemand Immanuel Kant. Unas de las primièras òbras criticas de Herder se trapa dins los Fragments sus la literatura alemanda modèrna (1766-1767), que lausava l'emancipacion de la literatura alemanda de las influéncias estrangièras. Los ensages que seguèron —coma Sus l'estil e l'art alemand (1773), escrich en collaboracion amb Goethe— èran un cant a la literatura populara, a la poesia de William Shakespeare e Omèr e al desvolopament de l'idèa concebuda per Herder del Volksgeist (‘esperit del pòble’), exprimit dins la lenga e la literatura d'una nacion. Es considerat coma lo paire del nacionalisme ideologic [1], segon que, la nacion es un fenomèn natural, un organisme vivent amb una arma pròpia (concepcion de nacion, del Romantisme). En 1776, amb l'ajuda de Goethe, Herder comencèt una cerrièra dins lo govèrn de Weimar. Alá escriguèt la seuna òbra mai importanta, los quatre volums de l'estudi Idèas per a una filosofia de l'istòria de l'umanitat (1784-1791), que tenta de demòstrar que la natura e l'istòria umana obesís a las meteissas leis e que, amb lo temps, las fòrças umanas antagonicas se reconciliaràn. E mai que siá inacabat, aquel tractat encarna la majoritat de las idèas d'Herder e demora coma la seuna contribucion majora a la filosofia. Cal prene tanben en compte lo seu Ensag sus l'origina de la lenga (1770, publicat en 1772), escrich en responsa a una question de l'Acadèmia de las Sciéncias de Berlin, òbra que fin finala premièt e publiquèt. Dins aquela, Herder abòrda l'origina de la lenga d'un punt de vista antropologic, rebutant la teoria de l'origina divina (Süßmilch). Atal, Herder explica l'emergéncia del lengatge coma un acte inerent a l'èsser uman coma animal racional e desprovesit atal dels instincts univòcs pròpis als animals, qu'an besonh de comunicar per a poder subreviure e s'autoafirmar coma espècia dins lo mond. Al fin de la seuna vida, Herder trenquèt amb Goethe e amb lo classicisme aleman, e prenguèt partit per una poesia de caire didactic, coma Cartas sul progrès de l'òme (1793-1797). Expausèt los seus desacòrdis amb la filosofia de Kant en dos libres que foguèron pas plan recebut. Al la final del sègle XVIII l'influéncia d'Herder mermèt, mas la seuna contribucion als estudis literaris e la pensada istorica alemanda es fòrça important. Moriguèt lo 18 de decembre de 1803 a Weimar.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- (ca) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en catalan intitolat « Johann Gottfried Herder ».
- (eu)Azurmendi, Joxe: "Herder" In Volksgeist. Herri gogoa, Donostia: Elkar, 2007. ISBN 978-84-9783-404-9
- ↑ (fr)Zeev Sternhell, Les Anti-Lumières de tous ls pays... Le Monde Diplomatique décembre 2010, pag 3


text:
Tiger II
Lo Tiger II es un carri pesuc alemand de la Segonda Guèrra Mondiala.
Desvolopat a partir de 1943, èra una version pesuca dau carri mejan Panther. Armat d'un canon de 88 mm poderós e d'una optica fòrça modèrna, èra capable de destrurre de carris advèrs a una distància de 3 500 m. Pasmens, son blindatge fòrça espés aviá entraïnat una aumentacion tròp importanta de la massa (70 t) que limitava la velocitat e entraïnava de panas recurrentas de la motorizacion.
489 exemplaris foguèron produchs durant la guèrra e utilizats dins lei batalhons de carris pesucs de la Wehrmacht e de la Waffen-SS. Participèron ai batalhas principalas de 1944-1945 onte se destrièron per sa resisténcia e sa poissança de fuòc. Pasmens, subiguèron de pèrdas importantas durant la batalha deis Ardenas còntra l'aviacion aliada e pendent leis ofensivas sovieticas de 1945 còntra lei carris T-34/85 e IS-2 qu'ataquèron sei flancs.


text:
Saint-Christophe (Savòia)
Saint-Christophe en arpitan (Saint-Christophe en francés) es una comuna arpitana de Savòia administrada per lo departament de Savòia de la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant Christophe la Tuta a compausat de grandas bòscs mas tanben de pâturages. Se distinguís de nombrós caseriux en la comuna.
Saint Christophe la Grotte est composée de grandes forêts mais aussi de pâturages. On distingue de nombreux hameaux dans la commune.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al mièg del sègle XIX, se bastís lo tunèl Napoleon que # passa per el la D1006. Es en 1886 #que se #condicionar pels visitants la via sarde, abandonada dempuèi lo bastiment del tunèl, #que pòrta en las tutas.
Au milieu du sègle XIX, on construit le tunnel Napoléon par lequel passe la D1006. C'est en 1886 que l'on aménagea pour les visiteurs la voie sarde, abandonnée depuis la construction du tunnel, qui mène dans les grottes.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Commune de Saint-Fons - Code postal de Saint-Fons 69190 - Carte de Saint-Fons - Habitants de Saint-Fons : Saint-Foniards, Saint-Foniardes
Accueil > Rhône-Alpes > Rhône > Saint-Fons
Le département de Rhône (69), situé dans la région de Rhône-Alpes, contient la commune de Saint-Fons. Saint-Fons est un chef-lieu de canton. Les habitants de la ville de Saint-Fons sont des "Saint-Foniards, Saint-Foniardes". Il y a 17 000 habitants (recensement 2009). Le code postal de Saint-Fons est 69190. Elle possède une densité de 2 795 habitants au km² pour une superficie de 6,1 km².


text:
En stock
Langue : occitan (languedocien) — Format : 12 x 16 cm — Nbre de pages : 148.
Lo Libre — jos-titolat « nòva cosmica » a sa primièra edicion en 1973 — foguèt un dels tot primièrs libres de sciéncia-ficcion escriuts en occitan. Part d’un cicle dit « d’Iskèr » (del nom de la planeta que s’i debana l’accion del libre), aquí n’i a los dos tòmes que fan « lo libre de M’orgèn ». Lo Libre desenvolòpa lo tèma de l’emancipacion d’un pòble « minorisat » (los Ogdús) sus ua planeta aluenhada e exotica (Iskèr). Aquel « aliberament » que resulta de l’escritura e mai de l’eicion d’un LIBRE que, a flor e a mesura, s’esdevèn profetic e mòstra un poder invincible de realisacion de l’avenidor. Avenidor que LO LIBRE del M’orgèn Maiarà a previst d’un biais Cristian Rapin, nascut en 1931 a Clamart, d’una familha originària de Tonens (Òlt-e-Garona). Militant occitanista, escrivan, lexicològue e òme pragmatic, a totjorn volgut mostrar que la lenga d’òc podiá aver, sens contèsta, una modernitat de las bèlas. Aquel roman de Sciéncia-Ficcion escriut dins una lenga a l’encòp simpla e recercada es una de las jòias de la letradura occitana de uèi.


text:
Aprèp 9 ans d’existéncia e 3 ans de contractualizacion amb l’Educacion Nacionala, la calandreta Los Cascamèls, es a mand de crompar sos locals. « N’avèm fòrça discutit, somiat. Nos semblava dificil mas sabiam qu’èra essencial per poder contunhar a manténer nòstra escòla dins aqueste canton de campèstre e passèrem a l’accion » explican las co-presidentas d’aquesta estructura associativa. Lo vilatge aviá cap de bastiment que conveniá per aquesta implantacion, las recèrcas s’espandiguèron a las autras comunas del ròdol.
Enfin, un luòc s’impausèt : l’ancian CAT de Rius de Menerbés. Amb son pargue, la proximitat del gimnasi e de l’estadi del collègi. Fariá una escòla formidabla pels calandrons… aprèp d’òbras en nombre.
Calguèt far de plans, rescontrar de partenaris, convéncer las bancas e i sèm !
Un pòl cultural
Lo bastiment de 320 m² comptarà 3 classas de mai de 60 m², un refectòri, una sala de dormida e un grand garatge, sus una parcèla aboscada de 1 800 m² per las activitats pedagogicas. Amb son associacion Lo Rossinholet, la calandreta portarà lo projècte mai ambiciós d’èsser un pòl cultural, d’activitats e d’escambis alentorn de la cultura occitana. Mantunas associacions partenàrias son ja interessadas. Aquesta etapa novèla es essenciala per assegurar una escolaritat confortabla e perenna als 45 enfants del Menerbés d’Aude e d’Erau, e a tèrme 60, que faguèron la causida d’una escòla en occitan amb una pedagogia diferenta. Tot lo mond pòt participar a l’aventura, basta d’ofrir un pòt de pintura, un WC, un burèu, de carrelatge, o autre. Una tièra de naissença qu’especifica objèctes e materials necessaris a la realizacion d’aqueste projècte, es en linha sus internet : www.mesenvies.fr/ liste-cadeaux/4622860
Del correspondant de l’Independant paregut lo 19/06/18


text:
Hamlet
La Tragèdia d'Hamlet, prince de Danemarc, es la mai longa e la mai celèbra de las pèças de William Shakespeare. La data exacta de composicion es pas coneguda amb precision ; la primièra representacion se situa segurament entre 1598 e 1601. Lo tèxte foguèt publicat en 1603.
Lo rei de Danemarc, lo paire d'Hamlet, es mòrt recentament ; son fraire Claudius lo remplaça coma rei[1] e, mens de dos mes aprèp[2], se maridèt amb Gertrude, la veusa de son fraire[3]. Lo glari del rei apareis e rebèla al seu filh que foguèt matat par Claudius. Hamlet deu vengar son paire e, per menar a tèrme sa tasca, fenhís la foliá. Mas sembla incapable d'agir e, davant son compòrtament estranh, òm se demanda se conservèt la seuna rason. La rason d'aquela foliá passatgièra seriá l’amor qu’el portarà a Ophelia, filha de Polonius, camarlenc e conselhièr del rei.
Hamlet foguèt l'objècte d'analisis criticas extrèmament nombrosas e variadas, psicanaliticas, tematicas, estilisticas, istoricas...
Somari
- 1 Fonts de la pèça
- 2 Personatges
- 3 Passatges celèbres
- 4 Posteritat
- 5 Nòtas
- 6 Ligams extèrnes
Fonts de la pèça[modificar | modificar la font]
L'istòria de Hamlet se tròba dins la Gesta Danorum (vèrs 1200) de l'escrivan Saxo Grammaticus. François de Belleforest l'adapta en 1570, dins sas istòrias tragicas. La font mai dirècta es versemblablament una pèça non conservada, atribuida a Thomas Kyd qu'auriá lo primièr introdusit lo personatge del glari. Gaireben totes los eveniments son lo produch de l'imaginacion de Shakespeare.
Amleth[modificar | modificar la font]
Las fonts de la tragedia se trapan dins lo recit d'Amleth de la Gesta Danorum. Horvendill, lo paire d'Amleth foguèt assassinat per son fraire Feng, que pus tard se maridèt amb Gerutha, la veusa de sa victima. Amleth fenguèt puèi la foliá per èsser esparnhat. Evitèt la trapèla d’una jove filha e tuèt una espia acaptada dins la cambra de sa maire Gerutha. Amleth capitèt d'interceptar un corrièr destinat al rei d'Anglatèrra e que comanditèt son assassinat, foguèron los dos messatgièrs que foguèron assassinats a sa plaça. Amleth esposa puèi la filha del rei d'Anglatèrra, tornèt en Danemarc e assassinèt Feng que lo rei d'Anglatèrra secretament prometèt de vengar. Pr'aquò, envièt Amleth prèp de la reina d’Escòcia, que n'enamorèt d'el e se la marida. Amleth vencèt puèi lo rei d’Anglatèrra e tornèt amb las seus doas esposas en Jutlàndia[4].
Correspondéncias[modificar | modificar la font]
- Prince Hamlet / Amleth
- Claudius / Feng
- Rei Hamlet / Horvendill
- Gertrude / Gerutha
- Polonius / un espion
- Ophelia / una jove filha
- Rosencrantz / un messatgièr
- Guildenstern / un messatgièr
Personatges[modificar | modificar la font]
Personatges principals[modificar | modificar la font]
Lo prince Hamlet o Hamlet es lo filh del primièr rei de Danemarc. Es estudiant a l'Universitat de Wittenberg. Lo glari de son paire lo carga de vengar son murtre. I capita enfin, mas solament aprèp que la familha reiala es eliminada e qu'el meteis es mortalament ferit per Laertes d'un còp d'espasa empoisonada.
Claudius, oncle del prince Hamlet, es lo present rei autoproclamat de Danemarc. Se maridèt amb la veusa de son fraire, a qui succediguèt. Lo glari acusa Claudius de l'aver assassinat pendent son sòm, en li versant un poison mortal dins l'ausida. A la fin de la pèça, Claudius es tuat pel prince Hamlet.
Lo rei Hamlet ( « lo glari ») : a la debuta de la pèça apareis a son filh e lo enjonh de vengar son empoisonament per Claudius. Hamlet s'interròga : es lo fantauma de son paire o ben es l'objècte d'un demòni ? Aurà pas jamai de responsa.
Gertrude, maire del prince Hamlet e veusa del rei defunt, se torna maridar pauc aprèp al fraire d'aquel, çò que lo prince Hamlet, e a l'epòca de Shakespeare, considèri coma un incèst. Morís accidentalament quand beu lo vin empoisonat destinat a Hamlet.
Polonius, camerlenc del rei Claudius. Paire de Laertes e d'Ophelia. Es l'òme mai aimat del reialme, donant que de bonas novèlas e informacions al rei e sosta fòrça lo reialme. S'inquièta de la relacion amorosa del prince Hamlet e d'Ophelia, sa filha. Crenhís qu'Hamlet prenga sa verginitat e l'espose pas. Enebís aquela relacion a sa filha. Es tuat per error per Hamlet a travèrs d'una tapissariá darrièra aquela l'espiava. Sa fin tragica aurà fòrça consequéncias e perturbarà totalament la vida de sos enfants.
Laertes, filh de Polonius, es prigondament estacat a sa sòrre Ophelia. Es en França pendent la màger partida de la pèça. Apren la fin tragica de son paire, pensa solament que se vengar. A la fin de la pèça, en rason de l'implicacion d'Hamlet dins la mòrt de sa sòrre, fomenta amb Claudius un duèl dins lo qual tua Hamlet. Hamlet lo tua de la meteissa espasa que ignorava que foguèt empoisonada
Ophélie, filha de Polonius, sòrre de Laertes, e Hamlet partejan una amoreta. Hamlet la fòrageta per acreditar sa pròpria foliá. La mòrt de son paire la fa fòla e se dona la mòrt en se negant dins un riu.
Horatio, amic d'Hamlet, es pas implica dins las intrigas de la cort. Serà lo sol personatge important a subreviure a l'ora del desnosament e a poder racontar l'istòria d'Hamlet.
Rosencrantz et Guildenstern, amics d'Hamlet, revirats par Claudius per lo susvelhar. Hamlet dobta rapidament. Seràn executats en Anglatèrra.
Fortinbras, prince norvegian, es lo filh del rei de meteis nom tuat sul prat batalhièr per lo paire d'Hamlet. Lo prince Fortinbras espèra una venjança.
Personatges segondaris[modificar | modificar la font]
Nomenats[modificar | modificar la font]
- Marcellus
oficièr, apareis a la debuta de la pèça amb Hamlet e Horatio.
- Bernardo
oficièr, apareis a la debuta de la pèça amb Marcellus.
- Francisco
soldat, relevat de son torn de garda per Bernardo.
- Reynaldo
servidor de Polonius.
- Voltimand e Cornelius
cortesans e ambaissadors del rei.
- Osric
cortesan, arbitre del combat entre Hamlet e Laerte.
Non nomenats[modificar | modificar la font]
Servidors, soldats, oficièrs, enterraires, damas, ...
Passatges celèbres[modificar | modificar la font]
To be or not to be[modificar | modificar la font]
Lo monològ d'Hamlet es segurament lo passatge pus celèbre de tota la literatura anglesa : Acte 3, scèna 1.
Posteritat[modificar | modificar la font]
Las allusions a la pèça de Shakespeare son fòrça nombrosas dins la literatura, las arts plasticas e lo cinèma.
Adaptacions[modificar | modificar la font]
Operà[modificar | modificar la font]
Hamlet foguèt adaptat per l'operà per Ambroise Thomas, sus un libret de Michel Carré e Jules Barbier (1868).
Literatura[modificar | modificar la font]
Ophelia (1870) d'Arthur Rimbaud se concentre sul suicide de la jove filha.
Las Moralitats legendàrias (1887) de Jules Laforgue, recuèlh de sièis novèlas, conten un tèxte intitulat Hamlet o las seguidas de la pietat fatala.
Rosencrantz e Guildenstern son mòrts, de Tom Stoppard, creat en 1966 al festival « off » d'Edimborg, torna prendre lo material dramatic de la pèça de Shakespeare del ponch de vista de dos personatges menors. Stoppard farà lo filme del meteis nom en 1990.
Dins lo libre Salvatz Hamlet de l'autor britanic Jasper Fforde, Hamlet interprèta son pròpri personatge, tirat de son roman per anar viure dins lo mond real e aital de veire coma las gents lo percebon.
Arts plasticas[modificar | modificar la font]
La pèça foguèt tanben font d'inspiracion per de nombroses artistas, escultors, pintres o gravaires[5]. De scènas, las disparicions del fantauma, mai que mai Hamlet jogant amb lo crane de Yorick son de vertadièras icònas[6].
Al cinèma[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ La monarquia es electiva, e non ereditària en Danemarc
- ↑ Hamlet, I, 2
- ↑ Aquel es acte considerat coma incestuós pel canons religiós de l'epòca
- ↑ (en) Lo recit de Saxo Grammaticus
- ↑ Veire (en) Hamlet and the Visual Arts, 1709-1900, Alan R. ,2002}}
- ↑ Young_2002, p.167


text:
1794
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1794 del calendièr gregorian.
Somari
EvenimentsModificar
OccitàniaModificar
FrançaModificar
Perseguida de la Guèrra de la Premiera Coalicion entre la França Revolucionària e la màger part d'Euròpa. Pasmens, après lei desfachas de 1793 e lo conflicte polonés, Prússia èra desirosa de quitar la coalicion. De mai, l'armada francesa acomençava de menaçar dirèctament lo territòri de certaneis estats coalizats. Ansin, aprofichant son avantatge, França ataquèt e ganhèt una tiera de batalhas importantas : Tourcoing (18 de mai), Fleurus (26 de junh), Bastan (24 de julhet), Sprimont (18 de setembre) e Sierra Negra (17 de novembre). A la fin de l'annada, l'armada revolucionària ocupava Belgica, acomençava lo sètge de Luxembourg, èra a intrar dins lei Províncias Unidas e èra intrada dins lo territòri espanhòu. En fàcia de l'abséncia de reaccion de l'armada prussiana, Londres decidèt d'anullar son ajuda financiera a Berlin. En consequéncia, Prússia negocièt un armistici ambé França e quitèt la coalicion en novembre.
Sus lo teatre maritim, leis operacions demorèron a l'avantatge dei Britanics que conquistèron Corsèga. Pasmens, la batalha principala de l'annada se debanèt lo 1èr de junh dins l'Ocean Atlantic quand una flòta anglesa ataquèt un convòi francés de gran escortat per una importanta esquadra. Aprofichant lei problemas de la marina francesa dempuei lo començament de la Revolucion (manca d'oficièrs, equipatges pauc entraïnats e reduchs...), leis Anglés infligiguèron de pèrdas importantas a son adversari (7 naviris destruchs ò capturats, 7 000 tuats ò presoniers). Pasmens, lo convòi que son importància èra vitala per defugir la famina sus tot lo territòri francés passèt sensa dificultat. De mai, lo naufragi dau Vengeur du Peuple ambé lei subrevivents de son equipatge cantant La Marseillaise venguèt un episòdi important de la legenda e de la propaganda revolucionàrias.
EuròpaModificar
AfricaModificar
EtiopiaModificar
Perseguida dei trèbols intèrns liats a l'afondrament dau poder imperiau en 1768-1769. Après sei desfachas de l'annada precedenta, lo negus Hezqeyas perdiguèt lo poder e Tekle Giyorgis Ièr retrobèt son tròne per lo tresen còp lo 24 d'abriu. Per se mantenir dins la capitala, assaièt alora una aliança ambé lo dejazmach Gadlu que refusèt. Ansin, foguèt obligat de se virar vèrs lo ras Aligaz, l'ancian protector de Hezqeyas. Lei dos òmes trobèron un acòrdi.
Reiaume MerinaModificar
Transferiment de sa capitala a Antananarivo per lo rèi Andrianampoinimerina. Pasmens, la region foguèt pas totalament pacificada avans 1797.
AmericaModificar
Estats Units d'AmericaModificar
Revòuta deis abitants de Pennsilvània que refusavan l'instauracion d'una taxa federala sus lo borbon. D'efèct, l'alcòl èra utilizat coma moneda per assegurar lei cambis economics dins la region [1]. George Washington aprofichèt la situacion per afirmar la poissança dau govèrn centrau. Decretèt la lèi marciala e reprimiguèt l'insureccion en octòbre. L'expedicion demostrèt la capacitat de l'estat de reprimir la violéncia sus lo territòri. En revènge, lo pagament de l'impòst demorèt feble.
AsiaModificar
PèrsiaModificar
Presa de Kerman per Lotf Ali Khan e contraofensiva rapida d'Agha Mohammad Khan que poguèt enceuclar lei fòrças de la dinastia Zand dins la vila. Capturat, Lotf Ali Khan foguèt mutilat e moriguèt dins lo corrent de l'annada a Teheran. D'atrocitats importantas foguèron tanben dirigidas còntra la populacion de Kerman. Aquò marquèt la fin de la guèrra civila entre Zand e Qajar per la direccion de Pèrsia. Pasmens, certanei regions frontalieras èran totjorn en estat de rebellion.
ArtsModificar
Sciéncias e tecnicasModificar
- 10 de julhet - Descobèrta del daltonisme per lo quimista britanic John Dalton.
ArmamentModificar
Creacion de la premiera unitat militara aeriana per la Convencion revolucionària (2 d'abriu). Èra destinada a l'observacion dau prat batalhier e deis operacions enemigas. La premiera utilizacion aguèt luòc a la batalha de Fleurus (26 de junh).
EconomiaModificar
NaissençasModificar
- 21 de febrièr - Antonio López de Santa Anna, militar, dictator de Mexic (m. 1876)
DecèssesModificar
- 2 de febrièr - Maria Fèl, cantadora occitana (n. 1713)
- 4 d'abril - Georges Danton, revolucionari francés (n. 1759)
- 8 de mai - Antoine Lavoisier, quimista francés (n. 1743)
- 28 de julhet - Maximilien de Robespierre, revolucionari francés (n. 1758)
- 16 de decembre - Jean-Baptiste Carrier, revolucionari francés (n. 1756)


text:
Dijòus, 17.5.2018 03h00
Eth cinèma deth francoargentin Gaspar Noe a un gost d’espleitacion. Gaspar Noe ei, en un mot, un artista. Un artista pr’amor que çò que lo botge ei eth hèt de remòir es tripalhes deth public, dinamitar era termièra de çò corrècte, e sustot qu’eth non supòrte pas auer d’explicar era sua òbra ar expectador. Pr’amor que Gaspar Noe ei tres causes mès: un cinic, un cinic e un eclectic. Talaments que dèishe qu’eth sòn filme se desvolope deth temps qu’eth ven un espectador deth caòs qu’eth madeish a creat.
Climax ei un filme “francés e fièr d’èste’c”, e atau fòrce era identitat deth drapèu damb un des actors mès controvertit deth cinèma que, dempús de quauques scènes vibrantes e trionfaus de dança, lance sus era sua grasilha a 20 personatges ath quite lunfèrn dera hèsta empodoats damb dròga sens sabé’c, en se revirant, en collisionant entre eri (contradictòriaments eth realizaire defenerà era mòrt e eth desequilibri coma quauquarren d’extasi a despiet deth biaish sufocant dera filmografia).
“Tastèri era dròga un còp”, çò badinèc Gaspar dins un torn de qüestions a Canes quand òm li demanèc se com li arribèc era idèa. Metec en dobte reafirmadaments qu’eth filme siguesse ua critica dera dròga o qu’aguèsse un messatge sus era dròga. Era musica tecno psicodelica, de Daft Punk e d’Aphex Twin ressone sense pòsa, en ua mesclanha d’àudio que cride “angoisha” en un espaci unic d’aquera istòria, ua sala d’espòrt ont era companhia de dança ei a preparar eth sòn debot. Se tornèc en ua soleta net de hereuèr pendent era ondada de heired que portèc era nhèu en París. “Escuelhè un solet espaci pr’amor que me brembaue eth vrente d’ua hemna, e volia representar era mòrt coma ua auta neishença”.
Gaspar ei un prodigi gràcies ath hèt d’amassar-se damb Benoît Debie, un òme damb un mestratge dera camèra que dilhèu li permeterie hèr eth filme que volguèsse. Talaments vagues coma pòden èster es interpretacions des valors amagades en filme, era sua cinematografia caushigue damb aplom: contraròtle perfècte der espaci e deth movement, de manèra fragmentada e en plans seqüéncia es personatges naviguen acompanhadi dera camèra en plans impressionantaments longui e sens cap de truc, e segons eth realizaire, sens cap de scenari escrit, ne quitament pas actors de veritat mès dançaires. Tan inconscient coma poderie èster sautar ena aigua sense ua idèa en un papèr, se correspon damb eth realizaire que vò èster Noe, e es mèstres dera improvisacion e es gorós dera filosofia pòden veir tanben Knight of Cups, un filme sense scenari de Terrence Malick.
Dejà en Enter the Void, Noe parlèc dera mòrt segons es bodistes damb un punt d’enguarda restacat ara camèra (ua vision dera anma que plana sus tota era sua filmografia). En Climax, era reflexion sus era mòrt e era neishença non pòden húger era interpretacion allegorica antiavortiament: laguens o dehòra deth vrente moriràs parièr. Mès se mòres dehòra, aumens poderàs hestejar enquia crebar.
Climax ei un filme orriblaments perfècte deth començament enquiara fin coprodusit (francobèlgamonegascoestatsundidenc), que viu era mòrt a cada segonda. Noe se mòstre talement rupturista coma eth talent qu’a. Lèu tornarà tà París coma hilh prodig. Totun, es parisencs non poderàn veir eth film enquia eth 19 de seteme.


text:
Una pichòta votz timida a lançat un « Adieu siatz a tots » puèi, de detzenats d’autras còrdas vocalas se son mesas a vibrar amb ela al son de l’occitan. Mai que sa tradicionala fèsta de fin d’annada, la Calandreta de Lalobèra celebrava sa victòria al prèmi Jan Morèu, jol mercat cobèrt d’Ibos. Una recompensa creada per l’OPLO (Ofici Public de la Lenga Occitana) per premiar un projècte original sus la transmission o l’utilizacion de la lenga occitana. «Dempuèi setembre, los dròlles trabalhan amb Bastian Miquèu, cantaire tradicional, explica Maria, presidenta de l’associacion Calandreta. Los mai grands an quitament començat las polifonias a doas o tres voces e tot es estat enregistrat sus un CD d’un detzenat de tròces que sortirà a la davalada.»
Membre de l’associacion « Canta se gausas », Bastian se fa un onor de legar «aqueste eiretatge musical e tradicional» que quitament reçaupèt de sos ainats. «Quand los dròlles veson de joves practicar, lor balha enveja», jutja lo cantaire de 36 ans. Es tanben aquesta perspectiva que sedusiguèt l’OPLO.
«Voliam mostrar que la transmission passa pas sonque pels adultes, ditz Charlina Claveau Abbadie, conselhièra regionala Novèla Aquitània, delegada a las lengas regionalas e presidenta de l’Ofici, venguda balhar lo prèmi Morèu dotat de 3500 € e de libres. Quand de pichons ausisson d’autres pichons, marcha tanben.» E pas sonque, se ne cresèm las minas encantadas, los aplaudiments e los ritmes discretament picats del pè pels parents dels 72 enfants en representacion.
«Es plan de mostrar çò que sabèm cantar, de l’enregistrar e de far conéisser la Calandreta», se felicita Joanis, 11 ans e futur escolan del collègi Calandreta de Pau. Amb sos amics, serviguèt una bèla version de «Lo Cap de l’aso» abans de daissar la scèna als ancians del grop Parpalhon. Puèi de partejar un bon repais entre enfants, parents e ensenhaires, coma un resson de las paraulas de Natàlia, regenta a Lalobèra. «Lo cant, es una tradicion pirenenca que crèa de ligam social per s’acampar.»
Adaptacion de l’article de Jérôme Carrère paregut dins La Dépêche lo 20 de julh de 2017


text:
Carcagny
Carcagny es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat es en lo Bessin. Lo sieu bourg es Modèl:A Unitat al sud-es de Bayeux, a Unitat|9|km {{}} al sud-oèst de Creully, a Unitat|9|km {{}} al nòrd de Tilly-sus-Seulles e a Unitat|21|km {{}} al nòrd-oèst de Can[1].
Carcagny A situat sus la rota nacionala 13 (dintre Bayeux e Can). A traversat per la Seulles.
Caserius : Granda Carrièra, la Glèisa, lo Riu, lo Val, Sant-Leugièr, la Butte, Vièlh-Pont, Extrèm de vila, Crottes.
La commune est dans le Bessin. Son bourg est à 8,5 km au sud-est de Bayeux, à 9 km au sud-ouest de Creully, à 9 km au nord de Tilly-sur-Seulles et à 21 km au nord-ouest de Caen[3].
Carcagny est située sur la route nationale 13 (entre Bayeux et Caen). Elle est traversée par la Seulles.
Hameaux : Grande Rue, l'Église, la Rivière, le Val, Saint-Léger, la Butte, Vieux-Pont, Bout de ville, Crottes.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La glèisa aperteniá al capítol de la catedrala de Bayeux per donation de Philippe de Harcourt, confirmada en 1153. A la fin del Sègle XII, la distincion aperteniá a Richard del Hommet, un sègle mai tard, i aguèt crompat pel avesque de Bayeux. Lo abside circular a adornat de colonettes fòrça plan conservadas. La gròssa campana a #èsser nomenada Jeanne per Jeanne Lo Nòble, lo pairin èra Antoine Guillot (1707). La municipalité a #èsser formada lo 24 de genièr de 1790.
Lo curé Jacques Lo Touzey #far de dons a la glèisa e #legar en 1820 una porció de immeuble dins la fabrica amb la fin d'i bastir un presbytère. Existissiá una societat cooperativa laitière al masatge caseriu del Riu.
La glèisa appartenait au chapitre de la cathédrale de Bayeux par donation de Philippe d'Harcourt, confirmée en 1153. À la fin du Sègle XII, la seigneurie appartenait à Richard du Hommet, un siècle plus tard, elle fut achetée par l'évêque de Bayeux. L'abside circulaire est ornée de colonettes très bien conservées. La grosse cloche a été nommée Jeanne par Jeanne Le Noble, le parrain était Antoine Guillot (1707). La municipalité a été formée le 24 janvier 1790.
Le curé Jacques Le Touzey fit des dons à l'église et légua en 1820 une portion d'immeuble à la fabrique afin d'y construire un presbytère. Il existait une société coopérative laitière au hameau de la Rivière.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Distàncias viàrias los mai cuertas segon Viamichelin.fr
- ↑ http://www.geoportail.fr/visu2d.Don?ter=metropole modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant
- ↑ Distances routières les plus courtes selon Viamichelin.fr
- ↑ « Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée »


text:
par Jean-François Destrebecq sous la direction de Maurice Lemaire - Clermont-Ferrand 2
par Adoum Waibaye sous la direction de Jean-François Destrebecq et de Xavier Balandraud . - Clermont-Ferrand 2
par Sung Lam Nguyen sous la direction de Jean-François Destrebecq - Clermont-Ferrand 2
par Aleksandra Dębska sous la direction de Jean-François Destrebecq et de Andrzej Seruga . - Clermont-Ferrand 2
par Omar Saifouni sous la direction de Jean-François Destrebecq - Clermont-Ferrand 2
par Hanh Tran sous la direction de Jean-François Destrebecq - Clermont-Ferrand 2
par Pascal Coudor sous la direction de Alexis Beakou et de Jean-François Destrebecq . - Clermont-Ferrand 2
par Veronica Sierra Ruiz sous la direction de Michel Grédiac et de Jean-François Destrebecq . - Clermont-Ferrand 2
par Tuan Anh Nguyen sous la direction de Frédéric Dubois , Laurent Ulmet et de Nicolas Angellier . - Limoges


text:
Les villes et villages de l'Ardeche
Pailhares
Visitez une ville
Toutes les villes Ailhon Alba la Romaine Antraigues sur Volane Asperjoc Aubenas Balazuc Banne Beaulieu Beaumont Berrias & Casteljau Bessas Casteljau Chandolas Chauzon Darbres Faugeres Gras Gravières Grospierres Jaujac Joannas Joyeuse Labastide de Virac Lablachère Lalevade D'Ardeche Largentière Laurac en Vivarais Lavilledieu Le Cheylard Le Crestet Les Vans Lussas Mercuer Meyras Montréal Pailhares Pont de Labeaume Prades Pradons Privas Rosières Ruoms St-Alban Auriolles St-André de Cruzières St-Germain St-Just d'Ardèche St-Lager Bressac St-Martial St-Martin d'Ardèche St-Maurice d'Ibie St-Melany St-Pierre St-Jean St-Pons St-Remèze St-Sauveur de Cruzières St-Sernin St-Symphorien de Mahun Sainte Eulalie Salavas Sampzon Sanilhac Thueyts Tournon sur Rhône Ucel Vallon Pont d'Arc Vals les Bains Vernon Villeneuve de Berg Vinezac Vogüé Au nord du département, à 6 kilomètres de St Félicien,
Pailharès est perché sur un promontoire commandant la vallée de la Daronne. Ancien village fortifié, il y a une église du XI° au clocher carré et aux vitraux modernes.
Gîtes de groupe
Chambres d'hôtes
Gîtes


text:
Escrivans - Sèrgi Javaloyès
Comentaris
04-05-2018 :: Fabre
Apondre un comentari
Sèrgi Javaloyès (L'òra de partir, Sorrom Borrom, La Set, Tranga & Tempestas ...) que'ns legueish un extrèit de "La Set" e nos parla de la sua òbra e de las suas influénçias.
Escrivans qu'ei ua seria consacrada a la riquessa de la
literatura occitana contemporanèa, abordada per l'espiar deus
autors. Produsida per l'InÒc Aquitània en partenariat dab
ÒcTele, que's presenta en ua seria de corts pertrèits filmats
dens los quaus los autors expausan la lor trajectòria, lo lor
anar artistic, lo lor rapòrt a l'escritura e las lors
influéncias. Cadua d'aquestas entrevistas que s'acompanha de la
lectura, peu quite escrivan, d'un extrèit de l'ua de las soas
òbras.
La prumèra sason qu'ei dedicada aus autors de Navèra Aquitània, un navèth pertrèit estant difusit cad mes.
Durada : 9 min 06
Disponibla dusca lo 03/02/2019


text:
Ctags
[modificar | modificar la font]
Ctags sèn d'otilhs de programmacion que generen un fiquièr d'index (o tag) dels nòmis trobats dens los fiquièrs de sorças e d'entestas de nombre de lenguatges de programmacion. Seguint lo lenguatge, las foncions, las variablas, los membres de classas, las macròs e autes pòdèn tambè esser indexats. Aquestes tags permetèn a las definicions d'esser trobadas viste e facilament d'amb un editor de textes o d'autes utilitaris. Alternativament, i a tambè un mode de sortida que genera fiquièrs de referença crozadas, lista las informations sus los nòmis varios trobats dens un ensem de fiquièrs de lenguatges lisibles per l'òmi.
Los Ctags originaus sèn estat introductats en Unix BSD e escrich per Ken Arnold, d'amb lo support de Fortran per Jim Kleckner e aquest de Pascal per Bill Joy.


text:
Vielha, 11 de junh de 2018.- Eth CEI Val d’Aran de Casau a realizat ath long de tres dies, deth 29 al 31 de mai, un cors entà trabalhadors deth sector dera construccion sus prevencion de risqui laboraus.
Es objectius deth cors an estat aportar as trabalhadors deth sector dera construction dera Val d’Aran es coneishements fonamentaus en matèria de prevencion de risqui laboraus segontes eth programa formatiu der ofici de palèta, atau coma definir es trabalhs que an de hèr aguesti professionaus, identificar es condicions de trabalh, es risqui laboraus e conéisher es mesures preventiues generaus entà eliminar o redusir e contròl des risqui.
Entre es contenguts deth cors, i auie ahèrs relacionadi damb quini son es mejans de proteccion collectiua e individuau, eth respècte as distàncies de seguretat, eth manteniment de baranes, er usatge deth casc, guants e botes, atau coma eth coneishement des condicions d’usatge des equipes de trabalh ena construccion.
Eth cors sus prevencion de risqui laboraus ena construccion a estat organizat peth CEI Val d’Aran, eth Conselh Generau d’Aran, era Confederació d’Organitzacions Empresarials de Lleida (COELL) e eth Servei d’Ocupació de Catalunya (SOC).


text:
Lo Congrès Permanent de la Lenga Occitana es una associacion de drech francés (lei de 1901). Son Assemblada Generala es constituida :
L'associacion s'apiela sus dos Conseus assessors : lo Conseu lingüistic, organ scientific dau Congrès, e lo Conseu deis usatgiers, qu'a per mission de representar la demanda sociala. Lei membres dei Conseus assessors son representatius de la diversitat dei territòris e deis actors de la lenga occitana.
Lo Congrès fonciona coma una "CUMÒC" (cooperativa d'utilizacion de materiau occitan) : es un espaci de mutualizacion e de cooperacion entre sei membres. Aquestei an de missions e de competéncias e pòdon, gràcias au Congrès, valorizar, desvolopar e armonizar lors produccions. I a de contributors (particulars, associacions) qu'an de produccions interessantas mai gaire difusadas : una dei tòcas dau Congrès es de far conéisser au grand public l'existéncia d'otís de referéncia e de li permetre d'i accedir. Ansin lo portau internet dau Congrès prepausa au public d'otís de trabalh en linha, reconeguts e validats : diccionaris, lexics especializats, gramaticas, atlàs toponimics, etc..
Per la collaboracion de sei membres, Lo Congrès es tanben un luòc d'organizacion e de planificacion dei produccions que fan sofracha.


text:
Bombardier
Un bombardier (var. bombardièr) es un avion militar destinat a l'ataca e a la destruccion de butas terrèstras ò navalas. Son armament èra inicialament format de bombas e es a l'ora d'ara completat per divèrsei tipes de missils èr-sòu. Per cumplir aquel objectiu, un bombardier a generalament :
- una autonòmia granda per aumentar la portada de l'avion.
- una capacitat de transpòrt importanta per aumentar sa poissança de fuòc.
- un sistèma de guidatge pron precís per assegurar la destruccion de la buta.
- de sistèmas de defensa sufisents per anar fins a la buta e tornar venir a sa basa.
Lei premiers bombardiers apareguèron quauqueis annadas avans la Premiera Guèrra Mondiala (1914-1918). Au començament, lei bombas èran trachas dirèctament per l'equipatge amb una precision fòrça limitada mai la guèrra favorizèt lo melhorament d'aqueleis aeronaus. A la fin dau conflicte, apareguèt la tecnica dau bombardament massís que foguèt melhorada durant la Segonda Guèrra Mondiala (1937/9-1945). Avans lo començament dau segond conflicte mondiau, foguèt tanben inventat lo bombardier en picat (Ju 87, SBD Dauntless...) que permetèt de melhorar la precision deis atacas.
Après l'aparicion de l'arma nucleara e lo començament de la Guèrra Freja, leis Estats Units e l'Union Sovietica desvolopèron de bombardiers estrategics amb un rai d'accion fòrça lòng (B-52, B-1, Tu-160...) per atacar dirèctament lo territòri enemic. En parallèl, lei bombardiers integrèron leis evolucions tecnicas dau periòde (reactors, velocitat de còp superiora a Mach 2...). Pasmens, la vulnerabilitat deis avions ai sistèmas antiaerians e lo desvolopament dei missils balistics demeniguèron la necessitat d'alinhar de flòtas fòrça importantas de bombardiers estrategics. En revènge, lo besonh de bombardament classic demora fòrça important. Pasmens, lei bombardiers classics son venguts rars car son remplaçats per d'avions polivalents capables de realizar de missions de bombardament e de combat aerian.
Lei tipes principaus de bombardiers son :
- lei bombardiers estrategics que son destinats a l'ataca de butas estrategicas (vilas, industrias, pòrts...).
- lei bombardiers torpilhaires que son destinats a l'ataca de naviris ò de sosmarins ambé de torpilhas.
- lei bombardiers en picat que son lei precursors deis avions d'ataca au sòu modèrnes.
- leis avions d'ataca au sòu que son d'avions leugiers destinats a l'ataca de butas mobilas coma de carris de combat ò de concentracions de tropas.
- lei caçaires-bombardiers que son d'avions polivalents capables d'atacar de butas terrèstras e que presentan de capacitats de combat quasi identicas a aquelei d'un caçaire.


text:
Enric III de França
Enric III de França (Fontainebleau, lo 19 de seteme de 1551 - Saint-Cloud, lo 2 d'agost de 1589) qu'èra lo quatau hilh deu rei de França Enric II e de Caterina de Medici e que ho lo darrèr rei de la dinastia deus Valés en succedir au son hrair Carles IX ; que ho eth medish seguit suu tròn de França per Noste Enric qui vadó alavetz Enric IV de França.
Abans d'estar rei de França qu'eretè en apanatge los títols de duc d'Engoleime puish duc d'Orleans e arron de duc d'Anjau. Que ho elegit rei de Polonha dab lo nom d'Henryk Walezy (traduccion en polonés d'Enric de Valés), tròn qu'abandonè entà tornar en França per estar coronat.
Que regnè suber un reiaume de França esquissat per las guèrras de religion dab clans diferents qui contestavan lo son poder. Dens aqueth contèxte, que ho assassinat per Jacques Clément, un monge catolic e que deishè lo poder au rei de Navarra : Noste Enric, lo son cosin.
- Carta grafica pas indicada
- Portal:Istòria/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Dinastia dels Valés
- Naissença en 1551
- Naissença a Fontainebleau
- Decès en 1589
- Personalitat de las guèrras de religion
- Personalitat de Nòva França
- Istòria modèrna
- Sobeiran assassinat
- Sobeiran de Polonha
- Duc d'Orleans
- Duc d'Anjau
- Cavalièr de la Cambaliga
- Sièti de La Rochèla (1573)
- Batalha de Jarnac
- Batalha de Moncontour
- Omosexualitat dins l'istòria
- Rei de França
- Personalitat francesa del sègle XVI


text:
Lo Congrès vos prepausa d'escotar e legir l'occitan dins sa diversitat, amb la Parabòla del filh perdut dins mantunas variantas. Aqueles tèxtes son estats realizats a partir de las diferentas versions prepausadas per Pierre Bec dins La Langue occitane (Que sais-je ?, PUF, 1963).
Un òme aviá mas dos garçons. Lo plus joine diguèt a son paire : « Lo moment es vengut que siáie mon mèstre e qu’age d'argent ; chal que puèsche me'n anar e que vege de païs. Partatjatz vòstre ben e bailatz-me çò que deve avèdre. » — « O mon garçon », diguèt lo paire, « coma voudràs ; siás un meschant e seràs punit. » E puèissa badèt un tirador, partatgèt son ben e ne faguèt dos morcèls.
Quauques jorns après, lo meschant se'n anèt delh vilatge en fasent lo gloriós e sans dire a reveire a denguns. Traversèt un tropèl d'abuijas, de bòscs, de ribèiras e arribèt dins una granda vila e i despensèt tot son argent. Quauques mes après deguèt vendre son abit a una vièlha femna e s'alugèt pèr èstre messatge. Saguèt enviat dins los pasturatges pèr gardar los ases e los buèus. Adoncas saguèt ben malairós. Aguèt plus de lèit per durmir la nuèit ni mai de fuòc per se chaufar quand aviá freid. De còps que i a aviá talament fam qu'auriá ben manjat quelas fuèlhas de chau e quelas fruitas poiridas que manjan los pòrcs. Mas degun n'i bailava ges.
Un sèra, lo ventre voide, se laissèt tombar sobre un tròç e aseimèt per la fenèstra los aucèls que volatejavan. E puèissa veguèt elh cial la luna e las estialas e se diguèt en plorant : « Alai, l'ostal de mon paire es plen de messatges qu'an de pan, de vin, de cacaus e de fromatge tant que ne vòlon. E ieu crèbe de fam aicí. »
Enregistrament : Joan Rós
Un òmi n’avèva pas que dus hilhs. Lo mei joen que digó a son pair : « Qu'ei temps que sii lo men mèste e qu'agi moneda ; que cau que me’n posqui anar e que vegi país. Partatjatz lo vòste ben e balhatz-me çò qui devi aver. » — « Que òc, lo men hilh », ce digó lo pair, « com volhas ; qu'ès un maishant e que seràs punit ». E après qu’obrí ua tireta, que partatgè lo son ben e que'n hasó duas parts.
Quauques dias après, lo maishant que se n’anè deu vilatge en har lo fièr e shens díser adiu ad arrés. Que traversè hòrt de lanas, de bòscs, d’arrius e que viengó dens ua grana vila, on despensè tota la soa moneda. Au cap de quauque mes, que devó véner la soas pelhas a ua vielha hemna e que’s loguè entà estar vailet : que l'envièn aus camps entà i guardar los asos e los bueus. Alavetz qu'estó plan malurós. N'avó pas mei nat lheit entà dromir la nueit ni huec entà’s cauhar quan hasèva hred. Qu'avèva quauque còp tan gran hami que s'auré plan minjat aqueras huelhas de caulets e aqueths fruts poirits qui minjan los pòrcs. Mès arrés ne’u balhava arren.
Un ser, lo vente vueit, que's deishè càder sus un tronc en tot espiar per la frinèsta los ausèths qui volavan leugèrament. E puish que vedó paréisher dens lo cèu la lua e las estelas e que’s digó en plorar : « Acerà, la maison deu men pair qu'ei plea de vailets qui an pan, vin, ueus, hromatge tan que'n vòlen. Mentre qui jo que’m moreishi de hami ací. »
Enregistrament : Marthe Laulhé
Un òme aviá mas dos filhs. Lo pus jòune disset a son pair : « Quo es temps qu'ieu siá mon mèstre e qu'aja de l'argent ; chau que puescha me n'anar e que veja lo país. Partissetz vòstre ben e donatz-me çò que deve aver. » — « Òc es, mon filh », disset lo pair, « coma voudràs ; ses un maichant e siràs punit ». Puei dreibiguet una tireta, partiguet son ben e ne'n faguet doas parts.
Quauques jorns apres, lo maichant se n'anet dau vilatge en far lo gloriós e sens dire adieu a degun. Traversèt b'assetz darzenas, bòscs, ribieras e arribet dins una granda vila ont desgalhet tot son argent. Au chap de quauques mes, deguèt vendre sos abits a una vielha femna e se luget per esser vailet : lo manderon dins los champs per i gardar los ases e los buòus. Adonc siguet plan malurós. N'aguet pus de liech per durmir la nuech ni de fuec per se chaufar quand aviá freg. A beus còps aviá talament fam qu'auriá be minjat quelas fuelhas de chaul e quilhs fruchs poirits que minjen los ganhons ; mas degun li donava res.
Un ser, lo ventre voide, se laisset tombar sus una tronça e avisava per la fenestra los auseus que volaven leugierament. Puei veguet pareisser dins lo ciau la luna e las estialas e se dissèt en purant : «Alai, la maison de mon pair es plena de vailets qu'an dau pan e dau vin, daus uòus e de la toma tant que ne'n vòlen. Mentretant ieu aicí mòri de fam. »
Enregistrament : Cecila Chapduelh
Un òme aviá pas que dos dròlles. Lo pus jove diguèt a son paire : « Es ora per ieu de me governar sol e d'aver d'argent ; me cal poder partir e véser de país. Despartissètz lo vòstre ben e donatz-me çò que devi aver. » — « O mon filh », diguèt lo paire, « coma voldràs tu ; siás un marrit e seràs castigat ». Apuèi dubriguèt una tireta, despartiguèt lo sieu ben e ne faguèt doas parts.
Qualques jorns aprèp, lo marrit se'n anèt del vilatge en se conflant e sens dire adieu a degun. Traversèt fòrça bosigas, fòrça bòsques, fòrça ribièras, e arribèt dins una granda vila ont despensèt tot l'argent. Al cap de qualques meses, calguèt que vendèsse la farda a una femna vièlha e se loguèt per vailet : lo mandèron pels camps gardar los ases e los buòus. Alara foguèt plan malurós. Agèt pas mai de lèit per dormir la nuèit ni de fuòc per se calfar quand aviá freg. Aviá talament talent qualque còp qu'auriá plan manjadas aquelas fuèlhas de caulet e aquela frucha poirida que manjan los pòrcs ; mas degun li balhava pas res.
Un ser, lo ventre treule, se daissèt tombar sus un rol ; e agachava per la fenèstra los aucèls que volavan leugièirament. Apuèi vegèt paréisser dins lo cèl la luna e las estèlas e se diguèt en plorant : « Enlà, l'ostal del paire es plen de vailets qu'an de pan e de vin, d'uòus e de formatge tant que vòlon. D'aquel temps ieu aicí morissi de fam. »
Enregistrament : Eric Fraj
Un òme aviá ren que dos fius. Lo pus joine diguèt a son paire : « Es temps que siegui mon mèstre e qu'agui de sòus ; fau que pòsqui m’enanar e que vegui de país. Partejatz vòstre ben e donatz-me çò que devi aver. » — « O mon fiu », faguèt lo paire, « coma vourràs ; siás un marrit e seràs punit ». E puei dubriguèt un tirador, partegèt son ben e ne faguèt doas parts.
Quauquei jorns puei, lo marrit s’enanèt dau vilatge en fasent lo faròt e sensa dire adieu a degun. Atraversèt fòrça planuras, bòscs e ribieras e arribèt dins una grand vila ont despensèt totei sei sòus. Après quauquei mes, deguèt vendre seis abilhatges a una vièlha frema e se loguèt per varlet : lo mandèron dins lei tèrras per i gardar leis ases e lei buòus. Adonc foguèt ben malurós. Aguèt plus ges de liech per dormir la nuech ni mai de fuòc per se caufar quand aviá freg. Aviá de còps tant fam qu'auriá ben manjat aquelei fuelhas de caulet e aquela frucha poirida que manjan lei pòrcs ; mas degun li donava ren.
Un vèspre, lo ventre vuege, se laissèt tombar sus un tòc d'aubre ; e agachava per la fenèstra leis aucèus que volavan leugierament. E puei veguèt paréisser dins lo cèu la luna e leis estèlas e se diguèt en plorant : « Ailà, l'ostau de mon paire es plen de varlets qu'an de pan, de vin, d'uòus e de formatge tant coma ne vòlon. Enterin ieu mòri de fam aicí. »
Enregistrament : Rotland Pecot
Un òme aviá mas dos garçons. Lo plus joine diguèt a son paire : « Qu'es temps que siese mon mèstre e qu'aie d'argent ; chal que pòie me n'anar e que veie de país. Partajatz vòstre ben e bailatz-me çò que devo aver. — Mon enfant, diguèt lo paire, coma voudràs, siás un meschant e seràs punit ». E puei badèt un tirant, partagèt son ben e ne'n faguèt doas parts.
Quauques jorns après, lo meschant se n'anèt dau vilatge en fasent lo fièr e sens dire adieu a dengús. Traversèt biaucòp de chaumas, de boés, de rius e arrivèt dins una bèla vila onte despensèt tot son argent. Quauques mes après, deupuguèt vendre sos abits a una vièlha femna e prenguèt una plaça de valet. Lo mandèran per los prats per sonhar los asnes e los bueus. Adoncas seguèt bien malaürós. Aguèt gis de coja per duermir la nueit, ni de fuèc per se chaufar quand aviá freid. De fes que i a, aviá ben tant fam qu'auriá ben minjat quelas fòlhas de chaul e quela fruta puriá que minjan los caions. Mas dengús li bailava ren.
Un vèspre, lo ventre voide se laissèt tombar sus un mochon, e sonhèt per la fenèstra los augiaus que volavan leugeirament. Puei veguèt paréisser au cial la luna e las estialas e diguèt en plorant : « Aval, la maison de mon paire es plena de valets qu'an de pan e de vin e d'ueus e de fromatge tant que ne'n vòlan ; pendent quel temps ieu muèro de fam aicí. »
Enregistrament : Joan-Claudi Forêt


text:
Jardin d'Edèn
Segon l'Ancian Testament (Genèsi, capítols segond e tresen) Edèn es lo luòc ont foguèt establit Adam e ont creèt Èva. Èra un paradís situat en l'orient plen d'arbres agradables de mirar e bons per menjar (Gen, 2:9), al mièg i aviá dos arbres especials: l'Arbre de la vida e l'Arbre de la coneissença del ben e del mal.
Somari
Recit biblic[modificar | modificar la font]
Del jardin ne sortiguèron un riu per l'assagar que se devesa en quatre braces nomenats:
- Pishon, qu'enròda lo país d'Havila ont se trapa l'aur
- Guibon, que banha lo país de Cosh
- Tigre, que corrís en orient d'Assiria
- Eufrates
Dins aquel endrech, Adam e Èva vivian tranquiles, sens crénher rés, sens aver de trabalhar e en mai, envielhissián pas. Sol avián una avertiment: De totes los arbres del jardin, ne podètz menjar, mas de l'arbre de la coneissença del ben e del mal, ne mengetz pas, perque se un jorn ne manjariatz, siatz segur que moriretz. (Gen, 2:16-17)
Un jorn, una sèrp apareguèt a Èva e li expliquèt que se manjariá de l'arbre proibit moriràs pas mas que seràs coma Dieu. Alara, la femna ne menja e ne dona a Adam, que tanben ne tasta. A l'instant Dieu apareguèt, maldiguèt la sèrp a expulsèt lo parelh del jardin d'Edèn. (Pasmens se la Bíblia especifica pas quin es lo fruch proibit, l'iconografia o fixèt coma una poma.)
Cal apondre que segon la tradicion islamica, la sèrp enganhèt Adam e Èva al meteis temps, repartissent alara la culpa del pecat original entre ambedos.
Après l'enganh, Dieu plaça de querubins a l'intrada amb una espasa flamejanta per evitar atal que s'i entren e s'i acosten de l'Arbre de la vida, que donava l'immortalitat.
Las Autras tradicions[modificar | modificar la font]
Segon lo Testament d'Adam (libre apocrif del sègle IV), pauc abans de morir, Adam transmèt la Cabala a Sèt. L'ancian, espaventat per la seuna mòrt (que será la primièra de l'istòria levat de l'assassinat d'Abèl), demandèt al seu filh Sèt que torne al Jardin d'Edènd'Edèn e culhisca lo fruch de l'Arbre de la vida, que donava l'immortalitat.
Sèt seguèt las indicacions del paire e arribèt a l'intrada del Jardin. Alà se topèt amb l'Arcàngel Sant Miquèl que fasiá la guardia. Sèt li expliquèt lo motiu del seu viatge e l'àngel lo daissèt passar. Quand arribèt a l'Arbre de la Vida, Sèt culhiguèt tres fruches e tornèt a cò d'el, ont aprenguèt que lo paire acabava de morir. Immediatament, Sèt cavèt una fòssa, palcèt los fruches d'Edènd'Edèn a dins la boca del paire e l'enterrèt.
Après un temps, a aquel endrech cresquèron tres arbres que seràn pas talhats fins al començament del sègle I quand foguèron fabricadas las tres croses qu'apareisson a la Passion de Jèsus.
Edèn dins l'istòria[modificar | modificar la font]
La situacion del jardin en legendària, malgrat la referéncia a dos rius asiatics reals. Pr'amor pendent l'istòria s'intentessèt a trobar la seuna localizacion. Atal, se pensèt que se situariá en Armenia, Mesopotamia o Jerusalèm, coma al revèrs l'intrada de l'infèrn.
Originas Possiblas[modificar | modificar la font]
En gaireben totas las culturas e religions del mond i a un tipe de recit o legenda similar sus l'origina del mal dins lo mond. Dins los mites egipcians, per exemple, es evocat una edat d'aur perduda e la mòrt causada per "l'aujòla de las femnas" e la sèrp. Las legendas indianas explican que Brama foguèt temptat per Shiva perque creguèt que la flor de l'arbre de la coneissença li donariá l'immortalitat. Dins la mitologia grèga la bòstia de Pandora es un exemple celèbre. La Bíblia se basa sul recit d'Adam e Eva.
Una origina possibla del Jardin d'Edèn poiriá èsser lo mite mesopotamian del paradís que se nomena Enki e Ninhursag, poèma mitic semblant al recit biblic e fòrça mai ancian.
Dins la tradicion grèga trobèm lo Jardin de las Esperidas que tanben a de similituds amb lo recit biblic. L'arbre de la vida e la sèrp o drac Ladon dins aquel mite i son presents, mas lo recit es diferent.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Casuda de l'òme
- Lo cilindre de la temptacion
- Aaru Lo paradís egipcian.
- Jardin de las Esperidas
- Paradís


text:
Cinc rasetaires son estats meses en garda a vista a Lunèl a la seguida d’escotas telefonicas.
Los servicis de la DGSI susvelhan de pròche la populacion de Lunel, que la majoritat es sus escota telefonica. Es a la seguida d’aquò que cinc rasetaires foguèron interpellats ièr de matin a lor domicili. Lo program informatic aviá relevat dins las conversas un molon de mots estrangièrs que foguèron preses per un còdi mascant la mesa en plaça d’una accion terrorista : bandido, abrivado, aglan, coucardo, Pescoluno, Erdibiou.
Quand se volguèron explicar, los rasetaires foguèron pas creguts pels policièrs parisencs venguts los interrogar, subretot que un èra d’origina magrebina. Foguèt lo Marius Sibleto, policièr municipal de Lunel pròche de la retirada, que levèt l’ambigüitat e expliquèt a sos collègas de la DGSI çò qu’èra la corsa camaguesa. Se portèt garant pels cincs òmes, que son de Lunel dempuèi tres generacions al minimum.
La DGSI reconeis que caldriá formar son personal a las costumas localas abans de los mandar dins de regions desconegudas, per evitar aquela mena de confusion.
Aquò rassegurarà nòstres amics de l’estanh de Taur, que gausan pas pus parlar a telefòne de lance, pavois, timonier, tournoi et passe.
Fòto : Clio64