text:
Mapσύaς2 ou Marsyas2 : la voie ou la voix de la résistance, ... Resistaren, sian encaro aqui !!!
"ESCRIVI COUMO LOU POPLE PARLO, ES PER ACO QUE ME COUMPRENI." A. MACABIES - janvier 1935
"Hâte-toi, hâte-toi de transmettre ta part de merveilleux, de rébellion, de bienfaisance." . - René Char (in Commune présence)
"ESCRIVI COUMO LOU POPLE PARLO, ES PER ACO QUE ME COUMPRENI." A. MACABIES - janvier 1935
"Hâte-toi, hâte-toi de transmettre ta part de merveilleux, de rébellion, de bienfaisance." . - René Char (in Commune présence)
mardi 6 janvier 2015
Peireto Berengier : Matiéu Lacroix, felibre cevenòu
Matiéu Lacroix, felibre cevenòu
(1819 – 1864)
I’aura tout just 150 an lou 13 de nouvèmbre que Matiéu Lacroix defuntavo dins sa quaranto-cinquenco annado. Avié passa sa pichoto enfanço à Nime ounte avié nascu en 1819 mai quouro perdeguè sa maire quitè la vilo e l’escolo pèr faire mendicant pèr un patiaire que lou mautratavo. Mistral nous dis dins l’Armana Prouvençau de 1866 qu’uno bravo dono, véuso, l’adóutè qu’avié 12 an. Aprenguè pèr faire massoun e quand sa segoundo maire defuntè, éu se venguè istala à La Grand Coumbo que ié fara massoun touto sa vido, massoun e pouèto.
Se faguè counèisse proumié au Roumavage dei Troubaïres de 1853 à-z-Ais. Ié legiguè soun pouèmo Paouro Martino pivelè lis ausidou esmougu. Verai que Matiéu Lacroix ié conto un aucidènt tragi dins li mino de carboun de La Grand Coumbo e la reacioun de Martino que ié vènon dire que soun ome es mort. Aquéu pouèmo fuguè publica en 1855 pèr Casimir Bousquet, alor biblioutecàri de la vilo de Marsiho. Matiéu Lacroix coulabourè à l’Armana Prouvençau e se pòu legi quàuquis-uno de sis obro dins Pouësios dau troubaire massou Matiéu Lacroix de La Grand’Coumbo em’uno noutiço de Mistral e uno letro d’Arnavielle. coumparavo li vers de Matiéu Lacroix au piéu-piéu d’un auceloun pres dins lis arpio d’un cat. Fau dire que Lacroix avié que la mort e la misèro pèr s’ispira, éu qu’avié perdu soun enfant.
Lacroix, ami de Mistral, lou fuguè tambèn d’Anfos Daudet quouro aqueste fasié mèstre d’estùdi au coulège d’Alès. Lacroix lou vesié souvènt e l’assoulavo, es éu que l’iniciè à la pouësìo prouvençalo.
Massoun que gagnavo bèn gaire, paure que paure, s’entrevè sèmpre di mai paure qu’éu e lis emplegavo emai aguèsse ges de besoun d’ajudo. Autambèn, à sa mort, leissavo tant d’ami, èro talamen presa que li minaire de La Grand Coumbo faguèron la quisto pèr i’auboura uno estatuo que la demandèron à l’escultour Tony Noël, Grand Pres de Roumo. L’inagurèron en 1899 en presènci de Frederi Mistral que, vièi que vièi, avié tengu de faire lou viage acoumpagna d’àutri majourau. Malurousamen, lis Alemand, en 1943, foundèron lou mounumen e lou nouvèu retrais gaire lou pouèto.
Quouro lou menèron à Santo Repausolo, Arnavielle que lou tenié pèr soun mèstre, venguè legi un pouèmo sus lou cros. Jùli Veran avié fa uno charradisso sus lou pouèto-oubrié que la vilo de La Grand Coumbo aguè l’urouso idèio de la tourna edita en 1999, pèr lou centenàri dóu proumié mounumen.
Matiéu Lacroix, un felibre que lou devèn pas óublida.
Peireto Berengier
*+*+*
Publicat per Marsyas II en Avignoun à 01:06
Lous temes dinc aquèu articlè : Cévennes, félibres, Félibrige, histoire, Mistral, Peireto Bérengier, poésie, société, XIXème
Aucun commentaire:
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


c: text/html

text:
Champlitte
Champlitte es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La vila surplombe lo riu Salon al orée de tres regions : Franca-Comtat, Bourgogne e Champagne-Ardenne. A establit sus un promontori a 240 mètres d'altitud.
La cité surplombe la rivière Salon à l'orée de trois régions : Franche-Comté, Bourgogne et Champagne-Ardenne. Elle est établie sur un promontoire à 240 mètres d'altitude.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La region de Champlitte a ocupat fòrça d'ora, doncas que s'es trobada de pròvas de preséncia dempuèi 400 000 ans abans lo nòstre ère. Mas las traces d'aucupacion son nombrosas en lo sector sustot a partir del paléolithique mièg. Pendent l'aucupacion romaine, Champlitte es près de doas vias, la una de Langres a Besançon, e l'autre de Danmartin a Langres. Divèrses villas, amassadas al cors dels sègles, un tresaur monetari de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle confirman que la endroit i aviá viscut[1]. L'origina del nom de Champlitte provendriá de campus litensis (camp dels Lites al IIIen sègle) o de campus limits (territòri termierèr). Se'n tròba las primièras mencions escriches en la cronica de la abbaye de Bèze[2]. Lo primièr senhor de Champlitte #que lo nom i n'aja conservat, es Gérard de Fouvent.
La municipalitat prospère jos la proteccion de las sires de Vergy.
Champlitte A fach successivament partida diocèses de Langres, de Dijon de contunh de Besançon.
La municipalitat de Champlitte jos la siá forma actuala a #èsser creada la Mes invalid (de genièr) per la fusion de las municipalitats de Champlitte-e-lo-Prélot, Champlitte-la-Vila, Leffond, Margilley, Montarlot-lès-Champlitte, Neuvelle-lès-Champlitte. La , la municipalitat a #èsser engrandida pel rattachement de Frettes, anciana municipalitat apertenenta per endavant a la Anautita-Marna[3]. En superficie, es la municipalitat la mai estenduda del departament d'Anautita-Saône.
La région de Champlitte est occupée très tôt, puisqu'on a retrouvée des preuves de présence depuis 400 000 ans avant notre ère. Mais les traces d'occupation sont nombreuses dans le secteur surtout à partir du paléolithique moyen. Durant l'occupation romaine, Champlitte est à proximité de deux voies, l'une de Langres à Besançon, et l'autre de Danmartin à Langres. Plusieurs villas, retrouvées au cours des siècles, un trésor monétaire du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle confirment que l'endroit était habité[4]. L'origine du nom de Champlitte proviendrait de campus litensis (camp des Lites au IIIen siècle) ou de campus limites (territoire frontalier). On en retrouve les premières mentions écrites dans la chronique de l'abbaye de Bèze[5]. Le premier seigneur de Champlitte dont le nom soit conservé, est Gérard de Fouvent.
La commune prospère sous la protection des sires de Vergy.
Champlitte a fait successivement partie des diocèses de Langres, de Dijon puis de Besançon.
Elle fut chef-lieu de district de 1790 à 1795.
La commune de Champlitte sous sa forme actuelle a été créée le Mes invalid (janvier) par la fusion des communes de Champlitte-et-le-Prélot, Champlitte-la-Ville, Leffond, Margilley, Montarlot-lès-Champlitte, Neuvelle-lès-Champlitte. Le Mes invalid (juillet), la commune a été agrandie par le rattachement de Frettes, ancienne commune appartenant auparavant à la Haute-Marne[6]. En superficie, c'est la commune la plus étendue du département de Haute-Saône.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Demard (2006) pàg. 11-21
- ↑ Bougaud, Garnier (1875) pàg.238
- ↑ Lo Splaf
- ↑ Demard (2006) p. 11-21
- ↑ Bougaud, Garnier (1875) p.238
- ↑ Le Splaf

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Corbeilles
Corbeilles es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Corbeilles A citat al començament del IXe sègle (Corbeis), coma apertenent al douaire d'una cèrta Gile (Gisla) veusa d'un cèrt Roin (Rothing). En #far don al abbaye de Gembloux #que vendiá de fondar los sieus pichons-fils sant Guibert, donation entérinée l'an 946 per una charte de [[Otton Ier del Sant-Empèri|Othon Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle del Sant-Empèri]][1].
Corbeilles est cité au début du IXe siècle (Corbeis), comme appartenant au douaire d'une certaine Gile (Gisla) veuve d'un certain Roin (Rothing). Elle en fit don à l'abbaye de Gembloux que venait de fonder son petit-fils saint Guibert, donation entérinée en 946 par une charte d'[[Otton Ier du Saint-Empire|Othon Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle du Saint-Empire]][2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Charte editada e tradusida pel Còrpus Etampois
- ↑ Charte éditée et traduite par le Corpus Etampois


text:
Jean-Marc Ayrault
Jean-Marc Ayrault (Maulévrier, 25 de genièr de 1950), es un òme politic francés socialista. Èra cònsol de Nantas dempuèi 1989 e deputat dempuèi 1986 e president del grop socialista a l'Assemblada Nacionala francesa dempuèi 1997 fins a çò que lo 15 de mai de 2012 venga primièr ministre del govèrn de François Hollande, president de la Republica francesa.
Biografia[modificar | modificar la font]
Jean-Marc Ayrault nasquèt a Maulévrier en 1950, filh de Joseph Ayrault, un trabalhaire agricòla abans d'èsser obrièr dins una fabrica taxtila per ne venir un dirigent, e de Georgette Uzenot, una cordurièra.
Anèt a l'escòla primària catolica Saint-Joseph de Maulévrier e, entre 1961 e 1968, estudièt al licèu public Colbert de Cholet. Aprèp estudiguèt l'alemand a la Facultat de Letras de Nantas. Entre 1969 e 1970, passèt un semestre en Alemanha, a Wurtzburg. En setembre de 1971 se maridèt amb Brigitte Terrien, professora de francés dempuèi 1974 e aprèp conselhièra generala del canton de Saint-Herblain-Ouest-Indre entre 1982 e 2001, amb que a dos filhs. Foguèt licenciat en alemand e passèt lo CAPES per èsser professor en 1972. Faguèt l'an de practicas al collègi de la Trocardière (Salvador-Allende) a Rezé e foguèt nomenat professor a Saint-Herblain al collègi de l'Angevinière en 1973.
Cap a Primièr Ministre[modificar | modificar la font]
Aprèp lo succès electoral socialista obtengut per François Hollande lo 6 de mai de 2012, Jean-Marc Ayrault apareguèt coma un dels favorits per ocupar l'emplec de Primièr Ministre malgrat la condemnacion judiciària de favoritisme. Accediguèt a aquel pòst lo 15 de mai de 2012 tot just aprèp de l'investidura d'Hollande coma president. Deguèt alara formar lo nòu govèrn, lo 35n del país e sosmetre los pretendents al nòu President de la Republica francesa l'endeman de sa designacion lo 16 de mai de 2012.


text:
Garait
Garait (prononçat en marchés coma en francés, oficialament en francés Guéret) es una comuna occitana de Lemosin situada dins lo departament de Cruesa e la region de de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Somari
- 1 Geografia
- 2 Toponimia
- 3 Istòria
- 4 Blason
- 5 Administracion
- 6 Demografia
- 7 Luòcs e monuments
- 8 Personalitats
- 9 Vejatz tanben
- 10 Personalitats ligadas amb la comuna
- 11 Véser tanben
- 12 Ligams extèrnes
- 13 Nòtas e referéncias
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Atestada sos la forma Waractus au VII segle, de Garait vers 1140, Garag 1140 (forma sud-occitana), Garactum vers 1315, Garet en 1451[1].
Lo terme ven dau bas latin vervactum / bervactum « tèrra pausada, ermada » alterat en varactum, puei waractum per influencia dau germanic sus l'iniciala, que farà garet / garait / guéret[2].
Istòria[modificar | modificar la font]
Edat Mejana[modificar | modificar la font]
Es au sègle VIIen que Lantarius, compte de Limòtges, persuadèt lo monge Pardulf (o sant Pardós) de rejónher son domeni rural de Waractus. Pardulf, ermita reputat per sos poders de taumaturg, i venguèt abat d'un monastèri a l'entorn dauqual un vilatge se bastiguèt. L'ensems foguèt destruit pels Vikings au Sègle IX, mas una modèsta ciutat i foguèt rebastida, que donèt naissença a Garait.
De las guèrras de religion a la Revolucion francesa[modificar | modificar la font]
En 1514 la vila ven capitala de la Marcha. Puèi en 1790 sa vocacion de sètge administratiu se vegèt confirmada quora la vila es chausida coma chapluec de departament. Entre 'quelas doas datas, Garait coneis plusors insurreccions contra l’impòst, la maltôte : le 1èr de junh de 1705, seguent l’exemple daus abitants de Limòtges, plusors centenas d’insurgents atacan los emplegats de las Bòrias genaralas e los uissiers, totes encharjats de levar l’impòst. Dins lo vam, la fola lapida l’entrepaus de la bòria daus tabats[3]. Dins 'quelas afaires, la solidaritat populària se manifesta e las autoritats municipalas aiman mai far pas res[4]. En 1785, tornarmai plusors centenas d’abitants de la vila capitan de desliurar una femna[5].
Segle XIXen[modificar | modificar la font]
En junh de 1848, los revoltats d'Ajanh son de païsans de las comunas d'Ajanh, Lada Peire e Piònac que marchan vers Garait. Vòlon desliurar lors camaradas emprisonats per s'estre opausats a l'impòst que l’Assemblada conservatritz ven de votar en junh de 1848 A l'Intrada de la vila, l'afrontament emb la Garda nacionala fa setze mòrts entre los manifestants[6]. Pendant la Segonda Republica, la comuna de Garait es de gaucha (la Montagne)[7].
Dempuèi l'Edat Mejana, coma dins totas las comunas dau departament, beucòp d'òmes partissián chasca an dins las grandas vilas sus los chantièrs dau bastiment per se faire embauchar coma maçon, charpentièr, lausaire... Es aital que los maçons de la Cruesa venguèron bastisseires de catadralas, en 1624, bastiguèron la pansièra de La Rochèla, au sègle XIX, participèron a la construction dau Paris dau baron Haussmann. Inicialament temporària de mars a novembre, l'emigracion venguèt definitiva : aital Cruesa perdiguèt la mitat de sa populacion entre 1850 et 1950.
Segle XXen[modificar | modificar la font]
Pendant la Segonda Guèrra Mondiala, nombrós crosauds requerits per lo Servici dau trabalh obligatori rejonhon los camps daus maquisards. Entre eles, tres joves de Garait John Allan Colomb, 21 ans, Robert Janvier, 18 ans e Jacques Nouhaud, 19 ans seràn tuats pels alemands lo 7 de setembre de 1943 dins lo bòsc de Toraud[8]. Albert Fossey alias François èra en 1943 lo cap departemental adjonch daus Movements units de la Resisténcia (MUR) de la Cruesa, puèi le chap departementau daus maquís de l'Armada secreta de la Cruesa. En 1944 serà lo chap departementau daus FFI de Cruesa emb lo grad de luòctenent-colonel. Lo 7 de junh de 1944 dirigiguèt la prumièra Liberacion de Garait puèi los alemands tornèron prendre la vila lo 9 de junh. Après una guerilha dins l'ensems dau departament, Garait es tornarmai desliurat lo 25 d'agost de 1944 per los maquisards dau comandant François[9]. Es Roger Cerclier que recebèt la redicion de la garnison alemanda de Garait. Dins las annadas 1960, los enfants reünionés envejats en Cruesa èran aculhits tre lors arrivada dins un fogal de Garait. Puèi èran envoiats dins de familhas d'acuelh en Cruesa. Uèi es l' l'Espaci Creòl qu'ocupa los bastiments[10].
Blason[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
-
-
-
-
-
-
-
La prefectura de Cruesa
-
-
Personalitats[modificar | modificar la font]
- Albèrt Dauzat (1877-1955), lingüista.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Modèl:Lenga=
- ↑ Étymologie du mot guéret
- ↑ Nicolas, La Rébellion française : mouvements populaires et conscience sociale, 1661-1789, Paris, Gallimard, coll. « Folio », , 1076 p. (ISBN 978-2-07-035971-4), p. 108
- ↑ Jean Nicolas, op. cit., p. 161
- ↑ Jean Nicolas, op. cit., p. 111
- ↑ L'inauguration de la plaque commémorative
- ↑ Moreau, Marianne bâillonnée : les républicains de l’Indre et le coup d’État du 2 décembre 1851, Chaillac, Points d’Æncrage, , 109 p. (ISBN 2-911853-05-9), p. 11
- ↑ MemorialGenWeb.org - Maisonnisses : monument commémoratif du bois Thouraud
- ↑ Ordre de la libération
- ↑ Réunionnais de la Creuse
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Categoria Commons amb ligam local identic sus Wikidata
- Article utilizant lo modèl Commonscat
- Pagina utilizant Commonscat amb lo segond paramètre egal al títol de la pagina
- Portal:Lemosin/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Comuna de Cruesa
- Comuna de Lemosin (Occitània)
- Comuna d'Occitània


text:
Feudalitat
La feudalitat es un sistèma politic caracteristic de la societat europèa de l'Edat Mejana que conoguèt son apogèu entre lei sègles X e XII. Èra basat sus una tièra d'associacions entre lo poder centrau e lei senhors locaus d'un caire e entre lei senhors locaus e lei populacions d'auntre caire. Cada associacion definiguèt un ensems complèt de deures, de servicis e de libertats.
Segon un definicion classica establida per François-Louis Ganshof (1944),[1] la feudalitat es un ensemble d'obligacions recipròcas, legalas e militaras entre la noblesa guerrièra, que vira a l'entorn dels tres concèptes claus, de senhor, vassals, e fèus.[1]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 François Louis Ganshof (1944). Qu'est-ce que la féodalité. .


text: Ara fin serà vertat qu’es libres son incompatibles damb era vitalitat d’ua vida. O viues o lieges/escriues. Semble qu’andues causes son impossibles ath còp. Es libres ja an era sua vida, que non sòl èster era d’un madeish, e mentre un viu (ei subjècte de vivéncies) non pòt pas liéger n’escríuer. E s’es libres mos mòstren ua auta vida, non ei tan clar qu’era vida se desplegue coma ua novèlla, perque era vida ei mès acrata, espontanèa, e era literatura non s’entenerie sense era formalitat d’ua estructura, aumens sintactica. Qué me sabi… Alavetz, quauquarren mos passe quan, coma a dit er escrivan argentin Alan Pauls, auem damb es libres “ua relacion de besonh (non pogui èster luenh des libres), de culte (creigui ena superioritat deth libre), de complicitat (me hidi mès des libres que dera màger part de persones, es arts, es tecnologies)”. Auem de besonh des libres perque eri mos balhen ua comunautat. Era bibliotèca, mès umil o mès arroganta, ei era comunautat que me sosten, me forme e m’ajude a demorar en miei dera existéncia, dehòra dera vitalitat d’ua vida, clar. E totun, tanpòc es libres son garantia de bondat. Qui non coneish a persones “cultes e liejudes”, que son mès maishantes qu’es vibores? A despièch que tanben n’i a d’ignorantes e talament bric braves… “Es autentics filosòfs dera morau e es boni mèstres dera vertut son aqueri que sagen en tot moment de hèr brave ar oient e ath lector, aqueri que non les ensènhen qué son era vertut o eth vici, senon que sèmien laguens deth còr er amor fervent deth ben suprèm, e er òdi e eth refús deth mau”, ditz Petrarca. Ei a díder, tanpòc non passe arren se mos deisham panar un shinhau de vida a favor des nòsti amics, es libres.


text:
Nzoani
Nzoani (Ndzuwani en comorian, Anjouan en francés) es una de las illas de l'archipèla de las Comòras e es localizada a l'èst de las autras doas illas principalas (Granda Comòra e Mohéli) e al nòrd oèst de Maiòta, al nòrd del Canal de Moçambic, sud oèst de l'Ocean Indian.
L'illa a una autonòmia administrativa, coma subdivision de l'Union de las Comòras. A una aira totala de 424 km² amb una populacion (en 1991) de 240 000 abitants. Sa capitala es Motsamodo, qu'es una de las doas vilas màgers de l'illa, l'autra essent Domòni, l'anciana capitala.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- Anjouan.net (an, fr)


text:
Andriu Berry, Les Esprits de Garonne
Ne’n damòra quasi pas una quita tralha. Dus articles de Gui Latry e Miquèu Wiedemann pareishuts en 1997 dens la revista universitària Garona, de Bordèu. De las edicions de las annadas 40, de mau trobar. Aquesta gèsta campèstra (geste champêtre) meritava totun mei que l’oblit. Vertadèir imne a la ribèira de Garona e au folclòre occitan, aquestas Georgicas de Bordalés unissen end’un tèxte d’una originalitat briga desmentida per las annadas, poesia populara e sabenta, literatura classica e folclorica. Sa parucion en çò de la maison d’edicion de Renat Julliard, personalitat dau monde editoriau das annadas 40 coneishuda per son collaboracionisme, n’a probable pas ajudat a la visibilitat de l’òbra.
Andriu Berry (1902-1986) es neishut a Bordèu. Hilh d’un quadre de la Companhia Transatlantica, Andriu Berry hèi sos estudis aus licèus parisians Rollin puei Condorcet. Licenciant en anglés, ven ensenhaire a París, on damorarà quasi tota sa vida. Ahuegat de literatura occitana, publica entr’autes una Antologia de la poesia occitana. Passa lo doctorat damb una tèsi colossala sus Pèir de Garròs, que ne serà editada qu’en partida en 1998 per Gui Latry e Felip Gardy. Ne ‘trapant briga de pòste a l’universitat, Berry acaba sa vida dens lo vilatge d’on sa familha èra originària en Bordalés, Quinsac, au sud de Bordèu.
Berry, catolic, pròche dau gallicanisme, ne presenta pas d’orientacion politica particulara. Sa preséncia capvath los contributors de l’Action Française au bòrd de Pèir Gaxotte, Robèrt Brasillach, Pèir Varillon o Lucian Rebatet, lo prèmi literari Sully-Olivier-de-Serres, instaurat en 1942 pr’au regime de Vichei per recompensar la literatura « paisana » exaltant las valors de la tèrra de Frància… Mès aquò ne harà briga empach a sa respectabilitat institucionala : lo neo-doctor ès Letras gaharà en 1955 lo Grand Prèmi de la vila de Bordèu e en 1957 lo Grand Prèmi de poesia de l’Academia francesa. Serà enterrat a Quinsac, lo vilatge d’origina de sa familha, dens un cavèu reserbat per la municipalitat.
Aquò’s entre 1929 e 1941 – annada de lur publicacion – qu’Andriu Berry compausa los Esprits de Garonne. Lo tèxte banha dens un onirisme – Gui Latry parla d’un « objèct literari a identificar » meilat de solidas referéncias literàrias apuei etnologicas. Lo país qu’es cantat, es la ribèira de Garona bordalesa, entre las comunas de Quinsac (on l’autor tenèva un ostau) e Cadaujac. La fòrma, es a Virgile solide que Berry la manleva, damb un referenciau permanent a las Georgicas de l’autor latin : òbras daus camps, societat paisana, realisme de las sasons, la « gèsta » ovidiana exalte aquí a l’un còp l’epopèia – a travèrs l’emplec dau decasillabe, lo « vèrs epi » – e lo fons folcloric gascon garonés, que Berry aima a ne’n soslinhar la dimension simbolica universala. Gui Latry met en lutz dens son article de 1997 la proximitat daus Esprits damb la Mirèio de Mistrau : castetat de la juenessa, fin tragica, quadre campèstre e sustot – coma dens la tragedia antica – intervencion dau « panteon » pagan e gascon daus « esperits » que balhan lur nom a l’obratge, aquestas divinitats de Garona qu’incarnan, tau la Mòrt, tau l’erotisme de las aigas e de la tèrra que Mistrau incarnarà dens l’Anglòra dau Pouèmo dòu Rose, tau Garona personificat en son rei-diu totemic, Garon, traca de Poseidon fluviau. Berry, que vodrà en 1959 fondar una Academia Occitana (idèia sosmesa a Robèrt Lafont e Bernat Manciet) n’estuja pas son influéncia mistralenca : una de sas partidas s’apera La nuit de la Sainte-Estelle. L’estructura dau poèma es identitica per los sèt cants – precedits d’un prològ e conclutz pr’un epilòg – de l’òbra : un cadun se compausa d’un preludi, que met en scèna e en intriga dus daus esperits, sheguit d’una pausa, que descriu l’accion umana, puei una « masca », scèna onirica dens laquau los eròis viven un episòdi susnaturau, puei una seconda pausa.
Dens lo bas de Quinsac, vilatge cluncat sus una còsta que susplomba Garona, se vei encara anueit lo camin dit « de Joset et d’Anicet ». Mena a l’ancian bac de Garona, desafectat dempuei longtemps, que permetèva de passar de l’aute bòrd, a Cadaujac. Nicèta e Jausèp (prononciat Jouzèt en occitan de l’endreit) son los eròis de l’accion. Eth es passaire, era dòna de paisans, e s’aiman. Mès una gelosa, la lèda filha de l’aubergista de Quinsac, assaja de los separar en incitent Bortomiu, lèd mès fòrt ric paisan, a demandar aus parents de la dòna sa man. A la fin de tot, serà la Mòrt – Maracana o Maranca dens l’univèrs daus Esprits de Garonne – qu’esperarà los aimadors. A costat de las peripecias, daus castiments e daus espers decebuts, los Esperits dau fluve – lo Drac, las Trèvas, la Dama-Verda, La Blancanegra, lo Holet, lo Becut, lo Mandagòt – van e venen, interagissen damb los umans e, a la fin de tot, los hèsen anar au mauhar. Tau los dius dens la tragedia antica, an eths tanben lur vida, parallèla de la daus umans : son amorós, se traïssen, s’abandonan. Son manlevats per Berry au hons etnomogic locau garonés, apuei a tota la literatura d’òc(Pèir de Garròs, Jan-Francés Bladèr), e reduisen las accions e los desirs umans a de las derisòrias temptativas d’existir quand eths, mèstes dau fluve e daus elements, simbolizan la puishença dau folclòra coma element estructurant de l’identitat collectiva – de l’etòs collectiu – dau puble d’aquesta tèrra. A la fin de l’istòria, tots los umans son mòrts. Damòra pas que Garona, e sos esperits, devath un pont-de-bordèu.
Berry, « gascon de bibliotèca » coma lo qualifiquèt Miquèu Wiedemann, ne parlava pas la lenga dau país on s’inscriu son òbra. Mès sa frequentacion de la campanha bordalesa tot lo long de son enfança e dinc a son vielhèir li permet de sarcir e de caunhir son recit de mòts e de tornaduras occitans, de tau sòrta que som daus uns còps quasi de cap ad un « francitan », de la semblaça un petit arcaïzanta (Berry reivava d’una lenga francesa reconciliada damb los idiòmes minoritaris, apuei damb sos pròpis arcaïsmes e localismes), que balha una incontestabla portada lingüistica occitana ad aqueth tèxte francés, prehondament ligat a la cultura occitana.
Los Esprits de Garonne son totjamès en 2018 l’OVNI qu’èran en 1941, encara baucòp mei mèma, que la problematizacion centrala dau non-dualisme entre literatura de letraferits, sabenta e classica, e literatura populara, coma dau folclòre coma element estructuradís de la vida umana, ne’n hèi un obratge que merita que s’i arrestin.


text:
Gaston, Duc d'Orleans
Gaston Jean Baptiste de France, duc d'Orleans, aperat Gaston d'Orleans (Fontainebleau, lo 25 d'abriu de 1608 – Bles, lo 2 de heurèr de 1660) qu'èra lo tresau hilh deu Noste Enric e de Maria de Medici, hrair capdèth deu rei de França e de Navarra Loís XIII e princi de sang de l'Ostau de Borbon. La soa vita que ho marcada per divèrsas intrigas contra Richelieu, Ana d'Àustria e Mazarin. Que complotè dab d'Ornano, Chalais, lo duc de Montmorency e Cinq-Mars.
Que's morí exiliat dens lo son castèth de Bles.


text:
Cosmologia
La cosmologia o filosofia de la natura es l'estudi de l'estructura e l'istòria de l'univèrs a una granda escala. Se maina de l'origina, de l'estructura, e de las leis de l'Univèrs. Es ligada a l'astronomia, la filosofia e de segur la religion. Lo tèrme cosmologia foguèt introduït per l'escolastica e lo racionalisme alemand.
La cosmologia es de las sciéncias mai ancianas. La recèrca de nòstras originas de longa a fascinat l'umanitat. Se sòl devesir istoricament en quatre etapas: l'êpòca grèga, lo temps medieval, l'epòca modèrna e l'epòca contemporanèa.
Somari
La cosmologia grèga[modificar | modificar la font]
Los presocratics ensagèron de resòlvre la question d'un principi qu'expliquèsse los cambiaments fisics. Aquò foguèt desvolopat un pauc mai per d'autres autors (veire l'article Cosmologia grèga).
La cosmologia medievala[modificar | modificar la font]
La concepcion aristoteliana se perlonguèt pendent l'Edat Mejana, a mai se lo cristianisme portèt d'innovacions importantas dins la cosmologia, amb d'idèas coma la providéncia, la creacion, lo miracle, e mai d'autras. Veire Cosmologia medievala.
La cosmologia modèrna[modificar | modificar la font]
Las aportacions de Copernic, de Giordano Bruno, de Galileo Galilei, de Kepler, de Newton e d'autres, revolucionèron las idèas de l'Antiquitat e de l'epòca medievala. Vejatz Cosmologia modèrna.
Cosmologia contemporanèa[modificar | modificar la font]
Las descobèrtas de las sciéncias faguèron que a l'acabar del sègle XIX, e al començament del sègle XX, se poguèsse crear un còrpus que la cosmologia, alunhada de las especulacions dels sègles precedents, se carguèsse de contengut scientific, basat sus las descobèrtas en astronomia, teoria de la relativitat e mecanica quantica. La cosmologia contemporanèa venguèt alara, a partir d'un ensems d'especulacions, una sciéncia autentica. Veire Cosmologia contemporanèa. Tre aquel moment, demòran una tièra de tèmas d'interès pels scientifics:
Lo futur de la cosmologia[modificar | modificar la font]
Veire l'article del futur de la cosmologia
- L'abondància de matèria, e la manca d'antimatèria.
- La forma de l'Univèrs.
- La teoria inflacionària.
- L'expansion creissenta de l'univèrs.
- Actualament s'ensaja de detectar las ondas gravitatòrias.
- Lo projècte Supernòvas e Cosmologia es a preparar la mesa en orbita del telescòpi SNAP.
- Lo projècte d'observatòri en orbita GLAST.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- http://www.mallorcaweb.net/spaais/cosmologia/ (en català)
- http://www.straddle3.net/context/03/ca/2003_02_17.html


text:
Anguerny
Anguerny es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Anguerny A situat a dètz quilomètres al nòrd de Can, a tres quilomètres de Douvres-la-Délivrande e a quatre quilomètres de las plajas del débarquement.
Anguerny est située à dix kilomètres au nord de Caen, à trois kilomètres de Douvres-la-Délivrande et à quatre kilomètres des plages du débarquement.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat s'es successivament telefonada Aguerne, de contunh Aguerny abans de prene lo sieu nom actual. La parròquia i aviá mes jos l' autoritat dels senhors de Creully.
La commune s'est successivement appelée Aguerne, puis Aguerny avant de prendre son nom actuel. La paroisse était placée sous l'autorité des seigneurs de Creully.


text:
Teatre en lenga — Letra a la ministra de la Cultura
Lo 23 de genèr, lo deputat deu Mòr Bian, Paul Molac, qu'escrivó a la Ministra de la Cultura, Françoise Nyssen, entà que s'avise de las problematicas especificas ligadas au teatre en lengas ditas regionaus.
En deceme passat, a l'aperet de la Federacion C'Hoariva, creada en 2005 entà ligar, amassar e acompanhar las tropas amators e professionaus de teatre en lenga bretona, lo Conselh regionau d'Occitania qu'organizè un encontre au Teatre de Narbona dab actors deu teatre en lenga dita regionau. Problematicas comunas e urgentas qu'estón lhevadas e qui poderén miar a la desapareishuda d'aqueth art en lengas regionaus.
L'abséncia de formacion professionau au près de las navèras generacions, la manca de mejans tà la creacion, la produccion e la promocion, mes tanben la difusion mauaisida e sovent impossibla deus espectacles au près deus emponts nacionaus e d'uns hestenaus, enter autes. « Fàcia ad aquestas iniquitats de tractament, los teatres en lengas regionaus que son mei anar mei dens l'incapacitat d'assumir las lors missions, çò qui hè mau a la diversitat culturau suu territòri francés », çò escriu Paul Molac. Lo deputat que demanda mesuras entà que lo Ministèri e s'empare d'aquestas dificultats especificas deu teatre e evitar atau la lor desapareishuda.
La companhia de La Rampe Tio qu'avè emés l'enveja de la creacion d'ua federacion qui amassaré tots los qui mian un camin de creacion teatrau dens las lengas de França dus mes a. La Federacion C'hoariva Brezhonek qu'èra vienuda tà Narbona, Besièrs, Pesenàs e Montpelhièr entà encontrar aus actors deu teatre d'òc. Companhias bascas e alsacianas qu'èran interessadas peu projècte. Arron l'encontre de Narbona au mes de deceme, un collectiu deus teatres en lengas de França que's creè.


text:
« Hi, Mister president ! »
Foguèt un temps que la Drecha se disiá descomplexada per assumir sas contradiccions mentre que l’Esquèrra o foguèt pas jamai… Ara avèm un president, jupiterian de segur mas tanben descomplexat dins gaireben totes los domenis del moment que degun li rebeca pas res. Per prendre pas qu’un domeni que deuriá, en principi, aver pas res a far amb la politica, avèm un president de la francofonia descomplexada, una francofonia de plan pè dins son sègle, une francofonia que l’ideal seriá que foguèsse en anglés ! Lo president es lo primièr dins l’istòria de la França d’après-guèrra a parlar anglés sens que degun aja enveja de se trufar, o de sa lenga o de son accent – aquí dessús, a quelques progrèsses a far ! L’òme reponsable de l’Estat-nacion e de la lenga-religion gausa anar contra la dòxa monolingüa de nòstre grand país. Quand s’adreça oficialament a los que nos crompan armas e avions, parla anglés ; tot parièr quand parla amb los financièrs, etc. Que los interprèts oficials quiten de trabalhar per protestar contra aquela usurpacion, se’n chauta ! França dins son sègle, qué ! Encara mai fòrt, empleguèt de franglés quand s’adrecèt a l’augusta assemblada dels academicians franceses en parlant d’una democracia bottom up ; academicians suspreses de segur sens parlar dels promotors de l’occitan qu’an pas que Fai tirar, Marius o Hilh de puta ! e autras formuletas per escampilhar dins lo francés academic… Son discors sus la lenga francesa presenta suls cinc continents a regaudit los tenents de la lenga-religion e lo president foguèt relaiat de tira a l’assemblada nacionala. Una deputada LREM assimilèt las calandretas e autras diwan a d’associacions terroristas e lo pòrta-espalda del Mélenchon s’illustrèt contra las escòlas immersivas e las derivas consequentas ! Nos cal pas plànger, çaquelà, per çò que lo president nos balha la clau per rendre nòstras lengas descomplexadas e de plan pè dins lo sègle novèl : las cal aprene, estudiar parlar, escriure en… anglés !
Andriu de Gavaudan
- Publicat dens Éditos


text:
Dimenge, 13 de mai de 2018, 03h00
Après tròp de temps d'eufemismes per dire las causas, que nos i eriam ja abituats, son dos remirables occitans que nos venon d'ensenhar que cal apelar las causas per lor nom. O vegèrem dimars passat amb las paraulas de Mireia Boya davant lo jutge Pablo Llarena, e tanben sul D'Òc Show d'Òc Tèle amb l'entrevista de Claudi Alranq que li faguèt Dàvid Grosclaude.
Boya preferís la vertat a la paur
E mai se riscava la preson, Mireia Boya preferiguèt la vertat a la paur. Li diguèt que li semblava injust que lo jutge l'acussèsse a ela per "desobesissença" per aver prepausat un debat al Parlament sus l'independéncia, del temps que la presidenta de la cambra catalana, Carme Forcadell, èra en preson jos l’acusacion per "rebellion" solament pel fach d'aver permés lo debat. Alara lo jutge respondèt d'un biais que lo descreditèt completament: “Se volètz, vos fau perseguir tanben per rebellion”, çò diguèt.
Net e clar, Boya diguèt al jutge que dobtava de l’imparcialitat d'aquel procès, que l'interlocutòri sembla una senténcia ja escricha abans lo jutjament. Net e clar, li diguèt que, per ela, aquel procès èra de "teatre", una "pantomima politica" e que lo vertadièr jutjament deuriá aver luòc un jorn a las instàncias internacionalas.
Alranq remembra lo concèpte de "colonialisme interior"
Quant a el, Alranq trantalhèt per mostrar sa colèra contra la traïson de la dicha esquèrra francesa qu’en nom del progrès aviá empachat tot reviscolament occitan. Dins una entrevista animada per Dàvid Grosclaude sus Òc Tèle, Alranq expliquèt que cinquanta ans après aquel Mai de 68 lo centralisme èra totjorn vivent. Aquela “descentralizacion” que l’esquèrra francesa evocava es per el pas mai qu’una “desconcentracion”. “Aquela descentralizacion que quand avèm agut lo pè sus l’escala se son servits de la lei per nos enterrar”, çò precisèt.
En evocant l’esperit de la cauma dels carbonièrs de la Sala, Alranq contèt l’occitanisme qu’aviá atirat lo mond progressista. “Reconquistarem pas la lenga se reconquistam pas lo país”, çò diguèt en ramentant qu’”es per aquò que Lafont e qualques unes sortiguèron, tot en demorant, de l’IEO e creèron lo COEA perque concebèron aquel concèpte de colonialisme interior”, un concèpte que s’èra pas existit, “pas jamai de [sa] vida [auriá] rescontrat l’occitanisme”.
Recuperar lo nom de las causas
Dins aqueste editorial, la còla de Jornalet nos congostam que fin finala las causas se digan. Lo poder de la paraula es enòrme e per tant saludam las accions de Boya e d'Alranq, e convidam los legeires a nos ajudar a recuperar lo nom de las causas. Perqué cèrts govèrns son nomenats regims? Quina diferéncia i a entre un presonièr o un sequestrat? Perqué d'unes tuan o assassinan del temps que d'autres solament abaton? Perqué apelam democracia de votar al segond torn entre un candidat que nos agrada pas gens e un autre que nos agrada pas brica?
Dins aqueste editorial, convidam doncas nòstres legeires que nos ajuden a recuperar los noms de cèrtas causas, que sovent las nos fan nomenar amb d'eufemismes.
#16 Estimi qu’es un brave platàs de micas que nos avetz escalcit e i avetz pas arancat la sal !
Malustrudament es bufèc e tinda cuc !
Se lo o jacobinisme fuguèc una ajuda bèla negativa entà nosaus, es pas solet e ten una part qu’es minora.
La mai granda responsabilitat es de nosaus occitans, nos fuguèc ensenhat lo mesprés de nòstre lenga, l’avem mespresada, avem estat creserèls, enjaurits, ninòis.
Al cap d’una estona, perda que perduressa, nos cal far pròva d’un troç de... Legir mai
En Occitània e en França provinciala, i'a mai de collaboraires que de resisténcia a la situacion de concentracion umana e geografica del poder e de la moneda, e d'assimilacion nacionala.
Es un procès de desnaturacion general, que va dìnquia a supprìmer tota referéncia als territòris istorics, contradas, províncias, e ancianas regions administrativas.
Venèm de ciutadans fòra-sòl, agents d'un espaci mercant ont tot se vend e se crompa.
#14 Val mai coneisser sos enemics que los coneisser pas !
#9 E ben!Amb un amic aital, avèm pas besonh d'enemic! Te disi!
Aquò dich..... Nos cal contunhar...
Avem vist somsizacion " engloutiment-absorption"
Ara nos cal recaçar las aisinas d'aquela somsizacion e anem destriar per l'ora Tres dralhas :
1- lo balhaire d'òrdre : la gleisia
2 Lo bras armat : lo rei de fransa
(cal destriar cada territòri amb son istòria e tanben totas las revòltas )
3-la lenga e lo cultural que son gaireben lo retrach l'un de l'autre dins totis los airals occitans.
cada dralha nos va menar sus mantun capitòl, per ara farem... Legir mai
#9 Pichona remarca sul" Occitània a pas jamai existat e existarà jamai"...
Car amic,
lo mond es claufit de causas de concèpts qu'an pas jamai existats e qu'existaràn, vertadièrament, i aurà mai de causas qu'existaràn que de causas qu'an existat
Benlèu qu'existarà pas, mas es pas segur, apèi aver pausat la question, faguèri servir lo libre de geomancia escrich en occitan al XIII sègle varianta provençala.
E la responsa es n'en sarà coma faretz. çò que demenesís la tia assu... Legir mai
#9
Ai doblidat la region que s'es nomada d'esper ela "occitanie"
Atal foguèc arronsat un trabalh de 50 annadas sul concept Occitània : Resulta tot es de tornar far !
#9
Occitània es pas una region de l'estat francés !
Occitània es sompartida dins mantunas regions de l'estat francés ! (es pas la meteissa causa)
Las regions fugueron de fach segond lo bon voler.. de Hollande (auria estat un autre auria estat çò meteis.
Per lo demai soi del meteis punt de vista que vos.
L'Occitània qu'ei ua Region de l'estat francés. Qu'ei lo sol qu'a ua existença averada. La vòsta n'a pas jamei existat e n'existarà pas jamei. Aquò ara, que n'èm segurs.
Entà çò de la colonisacion blablabla, que'vs disi : qu'ei plan, contunhatz atau, aqueth concèp qu'a provat la soa ineficacitat desempuish 50 ans. Que'm pensi plan qu'ei òra de'u tornar lançar.
QU'interessa lo monde e sustot que'us balha enveja d'anar de cap a l'occitanisme. La pròva n'ei l'estat 'estrambordant"... Legir mai
#6 Vertat que lo mot de « colonizacion » emplegat dins totas las reires foganhas a cada escasença es abenat fins al fial !
ara, far pas quilhar las ussas a degun, es vengut banalizat e non remarcable. Es vengut lo trimfle de la banalitat. S’impausa de n’eissir per tornar trobar d’aurelhas que demandan pas mai de cambiar de pagina.
Demai « colonizacion » emplica « descolonizacion » causa qu’en uèch sègles avem pas estat a man de far. Avem pas aparat l’interest general mas ... Legir mai


text:
Alaba
Alaba (Araba en basco, Álava en espanhòu) qu'ei un parçan deu Bascoat
Administrativament qu'ei un « territòri istoric » dens la Comunautat Autonòma Basca e ua província d'Espanha.
Los sons abitants que son los alabeses.
Qu'ei bordada per Biscaia e Guipuscoa (nòrd), La Rioja (sud), la província de Burgos (oèst) e la Comunautat Forala de Navarra (èst). Las comunas de La Puebla de Arganzón e de Condado de Treviño que forman ua enclava apartienent a Burgos e a Castelha e Leon.
Heraudica[modificar | modificar la font]
La banèra que data deu sègle XIVau, quan lo territòri e acceptè las relacions dab Castelha. Simbèus medievaus: lo leon, lo castèth e lo braç qui sostien l'espasa dab ua devisa: Entà la justícia contra los mauhasents.


text:
Equipe 1 19 - 29 Trélissac
- dimanche 24 septembre 2017 @ 15 h 00 min
- FÉDÉRALE 1
- Stade Noël Pélissou Graulhet
La composition au coup d'envoi
XV de départ
Remplaçants
- 16Graulhet vs Trélissac vs Graulhet vs Trélissac
- 17Graulhet vs Trélissac vs Graulhet vs Trélissac
- 18Graulhet vs Trélissac vs Graulhet vs Trélissac
- 19Graulhet vs Trélissac vs Graulhet vs Trélissac
- 20Graulhet vs Trélissac vs Graulhet vs Trélissac
- 21Graulhet vs Trélissac vs Graulhet vs Trélissac
- 22Graulhet vs Trélissac vs Graulhet vs Trélissac
- 23Graulhet vs Trélissac vs Graulhet vs Trélissac
Les statistiques par joueur
2Joué
0Gagné
0Nul
2Perdu


text:
Dijòus, 16 de març de 2017, 03h00 Istòria
Dins lo país d’Arièja, sus la cima d’una montanha escarpada traucada de tutas e de sepulturas, mesclat amb d’autres edificis posteriors, se tròba totjorn qualques vestigis que çò qu’un jorn foguèt un els darrièrs bastions dels catars: lo castèl de Montsegur.
Pendent la crosada contra los albigeses, la majoritat dels senhors occitans foguèron progressivament despossedits de lors proprietats e domenis en favor dels barons franceses. Los nòbles occitans, enfonzats dins la misèria, serián coneguts jol nom de “faidits”. Serà tanben lo cas de Raimon de Perelha, filh de Guilhèm Rogièr de Mirapeis e de Fornièra de Perelha.
Quand Forniera intrèt dins la Glèisa catara de las bonas femnas, son filh Raimon, amb a pena 20 ans, veniá en 1204 lo nòu senhor de Perelha. Demest sas proprietats se tròba tanben los tarcums d’un castèl plaçat sus la cima del Pog, al sud-èst de Fois, dins la vila de Montsegur. Èran de tempses malaisits e insegurs e los perfièches catars, Raimon Blasco e Raimon de Mirapeis, creson que son emplaçament luenchenc e son accès dificil fan d’el lo luòc idonèu per s’amagar. Sollicitan alavetz del jove Raimon que bastisca sus la cima un castèl que servisca de refugi segur per aculhir los perseguits per defendre la fe catara.
Raimon faguèt drech a aquela demanda e, malgrat la pèrda de totas sas possessions en 1229, anèt demorar al près de sa familha dins lo recentament bastit castèl de Montsegur, segon çò qu’el meteis declara 40 ans après davant lo tribunal de l’Inquisicion, e segon çò qu’es escrich dins un dels escasses documents que s’es conservat d’aquela epòca.
Dins aquel fòrt inexpugnable e pauc conegut s’aculhirà a comptar d’aquel moment tot faidit, cresent, perfièch e quitament tanben la nauta ierarquia catara de Tolosa e de Rasés. Mas lo sètge del castrum de Montsegur, començat a la fin del mes de mai de 1243 per las tropas del senescal de Carcassona e de l’archevesque de Narbona, obliga de prene la decision de se defendre. Raimon, un òme pacific, delega alavetz la defensa de la plaça a las mans de son cosin Pèire Rogièr de Mirapeis, qu’èra tanben co-senhor del castèl de Montsegur. Mas, après dètz meses de sètge, la precarietat de las condicions de vida, las malautiás e la mòrt per famina, fan demesir dramaticament lo nombre dels refugiats.
Raimon, conscient qu’aquela situacion es insostenabla, decidís de metre fin a tanta sofrença e demanda a son cosin que negòcie la reddicion al pus lèu possible. Atal, lo 1r de març de 1244 començan las convèrsas, mas l’armada francesa pausa una condicion: totes aqueles qu’abjuraràn pas l’eretgia moriràn sul lenhièr. Concedisson un relambi de 15 jorns per que perpensen, al cap del qual se cremarà totes los que perseveraràn dins l’eretgia.
Lo 16 de març de 1244, las flors cobrisson lo sòl de Montsegur e sus elas, a la primièra ora del matin, los soldats del rei de França trabalhan al prètzfach d’alestir un lenhièr gigantàs. Creson qu’es una estrategia d’intimidacion. Es un polit matin assolelhat. Manca a pena quatre jorns per qu’arribe la prima. L’armada dels franceses se pausa ara assetada l’èrba fresca mentre qu’espèra los òrdres dels superiors. Son convencuts que los refugiats occitans, dont d’adolescents e de vièlhs, abjuraràn al darrièr moment.
Ça que la, degun abjura pas, levat qualques unes que son estats prèviament elegits per que daissen un testimoniatge dels eveniments que son a mand de se passar aquel jorn a Montsegur. Un d’eles es Raimon que, abans d’abandonar per totjorn lo castèl que vendrà ocupat per un ancian amic de Simon de Montfòrt, deurà patir la dolor e la cruseltat de veire cossí mai de 200 innocents son cremats vius aquel jorn davant sos uèlhs, dont sa femna e sa filha.
Jol solelh e sens pietat, creman e se comburisson los còrses dels innocents mentre que lo vent escampa lentament lors cendres sul camp. Demòra pas pus que lors despolhas calcinadas. Après, lo solelh s’escond, lo vent quita de bufar e de finas gotas de pluèja començan de tombar del cèl. Pauc a cha pauc, s’intensifican fins a se clavelar coma d’espillas. Los soldats de Loís IX de França fugisson espaventats a l’abric en cresent que s’agís de qualque sortilègi o encantament d’aquel endrech enigmatic.
Mas de córrer servís pas a res, pr’amor que davant eles apareis la figura d’una eslançada dòna abilhada de blanc. Es Esclarmonda, qu’amb son regard solemne e son extraordinària beutat daissa totes los soldats paralisats. Eles, incapables de cessar d’agachar sos bèls uèlhs, senton a travèrs d’eles ara tanben sa tristesa e sa dolor prigondas per tanta sofrença patida a Occitània.
Puèi, lo temps s’emportèt aquel instant, e sus l’afligida arma dels borrèls solament demorèt l’imatge del vòl d’una colomba que bandeja sas alas entre las armas dels innocents que s’envòlan devèrs lo cèl amb un sòmi: veire liura qualque jorn lor aimada tèrra occitana.
Aquel foguèt lo darrièr massacre en massa que sofriguèt Occitània pendent la Crosada.
Uèi fa 773 ans dels eveniments istorics qu’aguèron luòc aquel jorn. Sus eles s’es elaborat aqueste raconte istoricoliterari en omenatge a las victimas d’aquel fatidic 16 de març de 1244. A l’ora d’ara, son remembrats sus una estèla plaçada sul Prat dels Cremats, al pè del castèl de Montsegur, ont se pòt legir:
“Als catars, als martirs del pur amor crestian. 16 març de 1244”.
Griselda Lozano
Que Montsegur sigui la derrera derrota,que pel seu heroisme n'es una victoria per l'amor al País i la Terra.
Ara cal remontar i fer la Terra Lliure. Als dos costats dels Pirineus.
Visca la terra...Lliure!
L'Ernest, "El Tàrrega".
Vaig visitar Montsegur i l'Ariege fa 3 anys perque el meu avi Placid Xirana, de Lillet, tenia origen occita- gasco. Soc bergueda a Sinera. Vaig viure a Pau un temps. Salut i records! ToniX.
En 2017, la Franca e lo vatican an rendez-vos emben lòr istòria. I a un avant la crotzada contre los albiges e un apres. Avant i avia la tolerença e la soberanaitat daus lengadocians pas solament, mas tanben de las régions perihéricas (de Bretanha en passant per Occitania, de la Borgohna, de l'Alsacae). Apres Montségur i a l'inquisicion qu'es un governament autoritari. Si los religios fan pas la guerra, las fan far per l'armada etatica, eus qu'an per devisa : tueras p'un e l'amor daus u... Legir mai
http://gw.geneanet.org/mbelliard?lang=fr&iz=75446&m=D&p=roger+ier&n=de+mirepoix&oc=1&siblings=on¬es=on&t=T&v=6&image=on&marriage=on&full=on
e amb lo ligam sarà de plan mai bon legir...
pels afogats, trobaretz çai-sos un ligam que val çò que val sus la familha de mirapèis.
Se sap que Filipa de pereilha, Arpaix de perelha e esclar mond de prelha fuguèron demest los cremats del lenhièr de Montsegur.


text:
Es un pauc coma la potinga que l’UMP-NC nos baila cada ser dins las televisions privadas o publicas, mai gròssa es melhor dona d’illusion als inocents e las inocentas ; cada ser, l’UMP-NC nos pintra la comunicacion en blanc (puslèu blau Mediterranenc, modèl Estrosi de Niça) per nos far creire que, malgrat 10 annadas a totes los poders, faràn melhor per la seguida, aprèp 2012 !
Es l’illusion del sistèma productivista que pensa encara que la tecnica farà tornar, farà virar lo sistèma climatic coma èra abans… Es l’illusion nucleara, l’illusion de la mecanizacion agricòla, dels TGV que nos fan creire qu’estauviam temps en los préner, que pòrta l’idèa que podrèm aver d’enèrgia electrica sense comptar a causa de las centralas nuclearas, illusion que nos explica que lo chòc de las civilizacions practicadas resodrà los problèmas politicas, violéncias militaristas contra educacion dels pòbles, transmission dels sabers, lo gai saber (tradicion occitana), etc.
Coma l’a indicat Cécile Duflot, sèm a passar a un autre sistèma economic, lo social ne patirà ; serà dificile politicament. Las illusions productivistas s’en aniràn, e nos caldrà pagar lo sòld de las estupiditats qu’aqueste escantilh, pintrar montanhas per aver de nèu, de freg, de l’aiga e donc de produccion agricòla. Sembla talament a la nèu artificiala que se desvolopa dins las montanhas per poder recebre toristas que son l’unica activitat economica d’aquestas valadas montanhosas, luòcs abandonats del sistèma central.
L’òrt del productivista es acabat, nos va cáler pagar d’aver pensar que l’illusion productivista èra la realitat.


text:
Dissabte 02 d’abrial de 2016 : 14h30, sala 110, facultat de drech París-Panteon (12, plaça del Panteon 75005 París), Pèire Martial, Mèstre d'òbra del Felibritge, parlarà de Justin Germain Casimir de Selves (1848-1934), lengadocian, òme politic, ministre, president del Senat de 1924 a 1927 pendent la IIIena republica, prefècte de la Seine e cònsol de París.
Dissabte 21 de mai de 2016 : fèsta parisenca de Santa Estela. Nos tornarem trobar a 11h30 al pè de l’estatua de Dòna Clamença (Clémence Isaure), en l’onor dels Jòcs florals de Tolosa, al jardin de Luxemborg. Vos esperam totes amb las vòstras poesias. Cadun pòt venir legir los tèxtes que li agradan e charrar en lenga nòstra. A 12h30, repais de l’amistat dins un restaurant del barri pels amics qu’o voldràn. A 14h30, sala 110, facultat de drech París-Panteon (12, plaça del Panteon 75005 París), Daniel Viargues nos presentarà l'istòria de la grafia classica de l'occitan.
Del 3 al 5 de junh de 2016 : Felibrejada annadièra de la vila de Cèus e del Felibritge parisenc.
Dissabte 4 de junh de 2016 : dins l’après-dinnada, conferéncia subre la literatura miègjornala en francés.
Dimenge 5 de junh de 2016 : a partir de 9h15, messa en occitan celebrada per l’abat majoral Jòrdi Passerat ; ceremònia al Jardin dels Felibres, en preséncia del Capolièr del Felibritge, Jacques Mouttet, e remesa dels prèmis dels Jòcs florals literaris de lenga d'òc de la vila de Cèus ; passacarrièra ; vin d’onor e remesa de medalhas de Florian ; repais ; espectacle amb lo grop de Domitille Vigneron, Flor Enversa, que serà seguit d'un balèti ; romievatge subre las tombas de Florian (cròs novèl), Josèp Loubet, refondator dels Amics de la lenga d’òc e de Leon Ancelly.


text:
Un article de Renat Duran e Ivan Hadef suls libres Memòris de Ferran Delèris1 e Testimòni d'un niston de la guèrra de Claudi Barsòtti2. Sorsa : revista Oc - Estiu de 2003 - Pagina 49 :
Ferran Delèris es un escrivan en lenga d'òc virat cap al Roergue de son enfança, país que quitèt i a un brieu. Ven de publicar sos Memòris a las edicions de l'IEO, son quatren libre publicat après tres romans : L'Aucon (1992), Pèire e Maria (1996) e Los Crocants de Roergue (2000). Los Memòris contan 80 ans de vida. Aquò's la vida de Ferran Delèris que l'òm i pòt legir, o puslèu viure pel mejan de son escritura, coma voldretz. S'i parla, entre autres afars, de la sieuna enfança dins una bòria de Bòrs al ras de Najac, en Avairon, de la malautiá mortala de sa maire, dels estudis al licèu, de la Resisténcia, de la guèrra d'Indochina, dels pòstes comercials ocupats per l'autor a Madagascar puèi en França, de la vida familiala tanben. Ferran Delèris se fisa al lector sens brica de concessions. Es d'aqueles escrivans que se son consacrats a la literatura un còp arribats a la retirada. Ferran Delèris amb Sèrgi Gairal o tanben Joan-Maria Pièire es important demest los prosators en lenga d'òc venguts après lo triò Enric Mouly-Joan Bodon-Pau Gairaud de las annadas 60/70. A 80 ans, Ferran Delèris es encara ric de fòrça suspresas. Cal notar son biais coratjós de se situar politicament per quant a la question occitana a la fin de sos Memòris.
Un vejaire personal ara : benlèu, pr'aquò, son biais d'evocar son procediment d'escrivan dins las darrièras paginas fa pas pro lo balanç amb lo demai. Coma que siá, Ferran Delèris nos balha aicí la pròva qu'a l'ora d'ara l'autobiografia es un genre literari mai atractiu que la ficcion. A mens que calga parlar tanben d'autoficcion.
L'autoficcion es un genre qu'es de mòda dins la literatura en lenga francesa dempuèi un desenat d'annadas. Sovent es d'autobiografia revisitada dins un bocin de temps o clauguda e limitada dins un encastre donat. L'autoficcion es un genre nòu per la literatura en lenga occitana qu'es mai predispausada al roman e a la tròba.
Testimòni d'un niston de la guèrra de Claudi Barsòtti que ven de sortir tanben a l'I.E.O. cambavira la tendéncia que preval en lenga d'òc. Aquel libre es paregut al meteis moment que los Memòris de Delèris. Mas se Ferran Delèris, coma o venèm de veire, conta sa vida a bèl talh, de l'enfança fins als ochanta ans que ten ara, Barsòtti el nos parla de son enfança a Marselha jos l'ocupacion alemanda. Aquela limitacion dins lo temps e l'espandi en cò de l'escrivan marselhés crèa una particularitat. La musica de son escritura a un son. Claudi Barsòtti aviá ja publicat quatre libres dempuèi 1979. Es tanben conegut coma autor de pèças de teatre e coma cronicaire del jornal La Marselhesa. Son darrièr libre carreja un flòc de vida. Testimòni d'un niston de la guèrra retrai aquela enfança del mitan populari e comunista. Marselha a una importància màger dins lo libre, que l'enfança de l'autor i es gravada amb un fum de sensacions que son trasmetudas fonsalament al lector. A nòstre punt de vista, dins aquel libre, l'escritura de Claudi Barsòtti a quicòm de fisic. Nos fa tocar del det çò que es e çò qu'èra estat.
Renat Duran e Ivan Hadef
Nòtas :
1 Ferran Delèris - Memòris, Colleccion "A Tots" - I.E.O - 245 paginas - 18 èuros
2 Claudi Barsòtti - Testimòni d'un niston de la guèrra - I.E.O - 160 paginas - 15 èuros


text:
Conta’m que vien de signar dab Studiocanal tà lo doblatge de Paddington.
Après lo succès d’Ernèst e Celestina, Conta’m que vien de signar un còp de mei dab Studiocanal, tà lo doblatge de Paddington en 2016. Entà esperar, la banda anóncia. read more →
Conta’m que vien d’acabar lo doblatge deu filme Lo Pichon Gruffalò
Conta’m que vien d’acabar lo doblatge deu filme Lo Pichon Gruffalò, 2 extrèits que son jà en linha! read more →
Conta’m qu’ei a doblar lo filme Lo Hussard sus lo teit.
Conta’m qu’ei a doblar lo filme Lo Hussard sus lo teit. La sortida qu’ei prevista tà la fin de l’annada de 2015. read more →
Formacion 2015 au doblatge en lenga occitana
Organizada per Lilo sous la mère e Conta’m, aquesta navèra formacion d’iniciacion au doblatge que s’adrèça aus comedians, que’s debanarà deu 28 dinc au 31 de mai de 2015. Véder lo programa de la formacion 2015 informacions e inscripcions: Compagnie Lilo tél: 05 53 03 52 17 mail: compagnie.lilo@gmail.com Véder lo siti de Pixeloc: http://pixeloc.com/index.php/formations/item/12-formation-doublage-occitan.. read more →
Aviada de la virada “Escòlas au cinèma” 2015
La navèra virada Escòlas au cinèma de 2015 qu’a començat dimars passat en Bearn. En partenariat dab lo Cap’Òc, lo cinèma Le Luxor d’Auloron Senta Maria, lo cinèma Le Méliès de Pau et lo Conselh Generau deus Pirenèus-Atlantics, Conta’m qu’organiza ua navèra virada de cinèma escolar en lenga occitana. Augan, lo filme d’animacion Ernèst e.. read more →
Formacion: usatge de la lenga occitana au jòc teatrau
Estagi a destinacion daux locutors occitan qu’an enveja de desvelopar una practica teatrala mai aisida. L’objectiu de PIXEL OC es la professionalisacion dins lo doblatge e la produccion audiovisuau en occitan. Se debanara jos la direccion de Laurenç Labadia, comedian, escenariste, director artistica de Conta’m dau 24 au 26 d’octobre au chasteu de Neuvic (24)… read more →
Conta’m qu’ei a doblar lo filme Ernèst e Celestina.
Conta’m qu’ei a doblar lo filme Ernèst e Celestina. Dens lo monde convencionau deus ors, ligà’s d’amistat dab ua murgueta ne’s hè pas. Totun, Ernest, Orsàs marginau, palhassa e musician, que va arcuélher a son la petita Celestina, ua orfanina qui a huejut lo monde sosterran deus arroganhaires. Aqueths dus solitaris que’s van sostiéner e.. read more →
Lo hussard sus lo teit, un extrèit en linha.
Conta’m que vien d’acabar lo doblatge deu filme Le Hussard sur le toit / Lo Hussard sus lo teit de Jean Paul Rappeneau. Un extrèit en linha! Lèu lèu sus Òc Tele, en DVD e au cinèma. Véder l’extrèit read more →


text:
Portem lo vin
Per Aqueles, paraulas de Roger Gardy e Aqueles, musica de Paul Dalbret, arrengaments de Aqueles
D'ausir dins :
Punk's not born
Dins nòstre petit vilatge
aimam plan la libertat
e a n'impòrta qu'un atge
òm s'i amusa es plan vertat.
Dal pichon a la mameta,
tot lo monde i met dal seu.
Aquel jorn sus la placeta,
digús a pas res de seu.
Quand lo molin un jorn faguèt la fèsta
lo vesinatge, la joinessa en testa.
Tot lo vilatge si metèt en entièr
Fasquèm çò memes dins nòstre bèl quartièr !
Portem lo vin lo ritme s'accelera,
tres quatre filhas començan a dançar.
Avèm florit las placas, las carrièras
e lo castèl ritz de sos vielhis ans
Dins les ostals las vièlhas cosinièras
an fait marchar la pelha, l'engranièra.
T'an fait polit dal molin al castèl.
Tot per 1a fèsta ! A macarèl !
Dins aquel canton de Tèrra
avèm tot çò que nos cal,
avèm pas besonh de bièrra
bevèm de vin al barralh.
Macabèu, muscat, grenache,
cartagena de l'ostal
vin d'anoga e vin d'irange
e blanqueta ancestrala .
En mai d'aquò podem far de folias,
se va tròp mal avèm las farmacias
e se jamai quauqu'un vira de l'èlh
i a lo talhur que te vestís a l'élh.
Portem lo vin lo ritme s'accelera,
es jol cèl blu que vèi churlupejam.
Lo vin se beu a còp de cafetièras
e lo tressièis remplaça lo vin blanc.
Dins los ostals, las bèlas cosinièras
nos an fotut un dinnar de prumièra.
Sèm plan sadols, i a pas res de pus bèl,
Viva la fèsta! A macarèl !
Dins nòstre petit vilatge
le temps sabem arrestar.
L'estiu es coma un miratge,
Diu, que s'anam regalar !
Abans de sortir far fèsta,
se vestissèm coma cal ;
de perfum dejós la vèsta
Un còp d'èlh dins le miralh
Coma pertot, i a de filhas polidas,
de carnavals e de lengas marridas.
Mas i podem pas copar lo fisson,
Cossí farián per cantar ma cançon ?
Portem lo vin lo ritme s'accelera,
es dins la nèit qu'ara nos amusam
Ne profitam car sus aquesta Tèrra
tot passa vite, los meses e los ans
Per un moment doblidam la misèra,
embrassem-nos, agèm la mina fièra
risem cantem a se'n crebar la pèl.
Viva la fèsta ! A macarèl !
5 cançons del meteis grop :


text:
Li siam acostumats, lei servicis d’Estat devon provar que son eficaç. S’arèston pas de terroristas, li fau empresonar plen d’aquelei que, simplament, an pas l’astre de far veire la bòna figura. O de viure luenh d’un suspèct.
Es ansin qu’una dròlleta de Niça, maugrat sei sièis ans, siguèt nafrada dins una intervencien musclada dei policiers dau Raid, que placavan son paire au sòu davant ela. Vos diem pas lo trauma ! S’èron enganats, lei policiers, que devián desfonsar la pòrta d’a costat.
Se de celebritats, tau coma lo trompetista de jazz Ibrahim Maalouf, siguèron tanben arestat e tirassat jusqu’au pòste, puei empachat per de gabians dins son trin per Londras, d’anonims pereu patisson de simplament viatjar.
Es lo cas de Mikaël, qu’agachava un filme d’accien dins lo TGV entre Marselha e Rennes, de cotria am’un autre passatjier. D’autrei viatjaires l’avian trobat estrani. Lo vaquí entravat de manetas.
Se leis arris policiers se son multiplicats despuei que l’Estat d’Urgènci es aplicat, es ben lo resultat d’una mobilisacien sens relàmbis de policiers o gendarmes qu’apareisson totjorn que mai las, e que l’Estat n’a dessecar l’efectiu aquelei ultimeis annadas.
De confiar son trabalh ai dètz mil militaris mobilisats a l’ora d’ara sus lo territòri, semblariá pas una bòna idèa. Questien de gaubi.
Es de se demandar coma faràn per mobilisar de setmanas a-de-rèng aqueu monde sens dramas, qu'a mai que d’un li fa paur.
Alòr lei terroristas petarián dau rire. « Mume pus besonh de nosautres ! » que se dirián.


text:
2001
Aquesta pagina concernís l'an 2001 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Albania[modificar | modificar la font]
Dins un contèxte regionau trebolat per lei temptacions nacionalistas de formar una « Granda Albania » (Guèrra Civila de Macedònia... etc.), lo govèrn de Tirana se preocupèt sustot d'estabilitat intèrna. Lo govèrn d'Ilir Meta adoptèt donc una posicion de neutralitat dins lo conflicte macedonian e s'assegurèt de la bòna organizacion deis eleccions legislativas de junh. L'escrutinh confirmèt la posicion dei socialistas a la tèsta dau país. Pasmens, maugrat lo mantement de sa majoritat absoluda (73 deputats sus 140), lei socalistas perdiguèron 28 parlamentaris. Lei conservators, en revènge, ne ganhèron 22 per un totau de 46 elegits. Maugrat lo caractèr liure deis eleccions, reconegut per leis institucions internacionalas, refusèron de participar ai debats parlamentaris e demandèron l'organizacion d'eleccions novèlas (→ 2002).
Alemanha[modificar | modificar la font]
Perseguida de la politica de reformas neoliberalas menada per lo govèrn de Gerhard Schröder. En particular, un sistèma de retiradas de capitalizacion foguèt adoptat lo 11 de mai. Pasmens, aquò mau capitèt de redreiçar l'economia alemanda e la situacion demorèt malaisada tota l'annada (aumentacion dau caumatge, inflacion limitant la consumacion, creissença febla... etc.). Ansin, après lo mes de mai, lo govèrn arrestèt provisorament sa politica liberala per preparar leis eleccions legislativas previstas l'annada seguenta (→ 2002).
Après leis atemptats dau 11 de setembre, Alemanha sostenguèt leis Estats Units e autorizèt l'utilizacion de son territòri per l'organizacion de l'ofensiva estatsunidenca còntra Afganistan. Puei, aculhiguèt a Bonn la conferéncia internacionala destinada a organizar l'Afganistan futur. Enfin, votèt lo mandadís d'un còrs armat destinat a sostenir lo còrs expedicionari estatsunidenc en Afganistan (16 de novembre).
Armenia[modificar | modificar la font]
Dètz ans après son independéncia (→ 1991), Armenia deguèt faciar una annada novèla de crisi economica agravada per lo mantement de tensions lòng de la frontiera amb Azerbaitjan e un taus d'emigracion fòrça important.
Àustria[modificar | modificar la font]
Après la fin dei sancions de l'Union Europèa còntra un govèrn austrian gropant conservators dau Partit Crestian Conservator e faissistas dau Partit de la Libertat, lo cancelier Wolfgang Schüssel capitèt de marginalizar son aliat. Pasmens, rompèt pas son aliança ambé Jörg Haider (→ 2005) mai aprofichèt lei divisions dau Partit de la Libertat per impausar son programa (→ 2002).
Azerbaitjan[modificar | modificar la font]
Après una decennia d'independéncia (→ 1991), Azerbaitjan contunièt de conóisser de problemas economics importants. D'efèct, en despiech de resèrvas importantas d'idrocarburs, la manca d'infrastructuras, la corrupcion generalizada e leis ambicions militaras dau president Heydar Aliyev complicavan l'investiment estrangier.
Belgica[modificar | modificar la font]
Renfòrçat per son succès electorau de l'annada precedenta (→ 2000), lo Premier Ministre Guy Verhofstadt conoguèt un periòde fòrça favorable ambé de resultats economics bòns e una premsa nacionala que sostenguèt son accion. Dins lo corrent de la segonda mitat de l'annada, lo país assegurèt la presidéncia de l'Union Europèa e favorizèt l'adopcion de la Convencion sus l'avenir d'Euròpa, preludi au projècte de constitucion de 2005.
Bielorussia[modificar | modificar la font]
Sensa suspresa, lo president Aleksandr Lokashenko foguèt tornat elegir lo 9 de setembre (75,6% dei sufragis exprimits). Pasmens, leis observators notèron ges d'infraccion grèva dins l'organizacion de l'escrutinh en despiech d'un secutament quasi permanent de l'oposicion per l'aparelh d'Estat. Leis Estats Units d'America e seis aliats critiquèron l'eleccion e Russia felicitèt lo venceire.
Bòsnia e Ercegovina[modificar | modificar la font]
Maugrat lo bòn debanament deis eleccions legislativas de la fin de l'annada precedenta (→ 2000), lo país contunièt de conóisser crisis economicas — en despiech d'ajudas europèas importantas — e politicas. D'efèct, dins un contèxte malaisat (caumatge, manca d'investiments... etc.), lei Sèrbes e Croats, protegits per son autonòmia assegurada per leis acòrds de Dayton (→ 1995), refusèron tornarmai de participar a la vida politica nacionala.
Bulgaria[modificar | modificar la font]
En despiech deis avertiments de l'Union Europèa, lei Bulgars chausiguèron de votar en favor de l'èx-rèi Simeon II ais eleccions legislativas dau 17 de junh. Son movement, lo NSDV, ganhèt ansin la mitat de l'assemblada nacionala (120 deputats sus 240) ambé 42,07% dei sufragis exprimits. Lei conservators dei Fòrças democraticas unidas obtenguèron 51 parlamentaris, la Coalicion per Bulgaria (senèstra) 48 e lo Movement dei Drechs e dei Libertats (Turcs e Eslaus musulmans) 21. Un acòrd entre lo NSDV e lo Movement dei Drechs e dei Libertats permetèt la formacion d'un govèrn de tecnocratas e d'òmes politics proeuropèus dirigit per Simeon II lo 24 de julhet.
Africa[modificar | modificar la font]
Angòla[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Guèrra Civila d'Angòla opausant lo govèrn de José Eduardo dos Santos (MPLA) e lei rebèls de Jonas Savimbi (Unita). 16 dei 18 províncias dau país foguèron tocats per de combats dins lo corrent de l'annada. Pasmens, per l'Unita, maugrat de demonstracions de fòrça dins lo centre dau país, l'isolament diplomatic e economic contunièt de causar de dificultats. Ansin, en octòbre, lei fòrças governamentalas enregistrèron un succès important ambé la destruccion dei basas de l'Unita d'Epongoloko e de Mufumbo (→ 2002).
Argeria[modificar | modificar la font]
En Argeria, l'annada foguèt marcada per de trèbols sociaus e politics importants, especialament en Cabilia. Una repression policièra dura i faguèt de victimas (20 d'abriu). Aquò entraïnèt una extension dau movement e de manifestacions gigantas se debanèron lo 22 de mai (500 000 personas en Cabilia) e lo 14 de junh (600 000 personas dins la capitala). Lei manifestants demandavan una democratizacion vertadiera d'Argeria, una lucha còntra la corrupcion generalizada de l'elèit e la fin de la repression en Cabilia. Pasmens, la situacion se melhorèt pas e aperaquí 60 personas foguèron tuats fins a la fin dau movement. Fach excepcionau dins lo país, la polícia foguèt oficialament accusada d'èsser responsabla de l'agravament deis esmogudas lo 28 de julhet. A la fin de l'annada, la situacion èra totjorn pas amaisada maugrat de temptativas dau govèrn d'utilizar leis atemptats dau 11 de setembre per justificar sa politica (→ 2002).
En mai d'aquò, de vengudas deis aigas catastroficas destruguèron lo quartier de Bab El-Oued lo 10 de novembre entraïnant la mòrt de 700 abitants.
Benin[modificar | modificar la font]
Reeleccion de Mathieu Kérékou a l'eissida d'un escrutinh opac. Pasmens, aquò permetèt d'estabilizar la situacion politica. En revènge, dins lo domeni economic, maugrat un redreiçament de la creissença, la situacion demorèt marrida en causa de l'aumentacion dei cors de petròli e d'una inflacion importanta.
Botswana[modificar | modificar la font]
Perseguida de la politica dau govèrn de Festus Mogae que son objectiu principau èra de restancar lei progrès de l'epidemia de SIDA que sa prevaléncia au sen de la populacion èra ansin de 27%. Pasmens, la malautiá contunièt de progressar maugrat leis atots importants dau país (democracia establa, gestion sana deis afaires publics... etc.). 18 000 decès e 27 000 infeccions novèlas foguèron ansin enregistrats dins lo corrent de l'annada.
Burkina Faso[modificar | modificar la font]
Annada mitigada per Burkina Faso amb una situacion economica bòna mai de questions importantas que començavan de menaçar l'estabilitat dau país. Dins lo domeni politic, lo president Blaise Campaoré, qu'a la fisança deis institucions financieras mondialas, venguèt mai e mai impopular en causa de la natura dictatoriala de son regime. Dins lo domeni economic, l'agricultura nacionala comencèt d'èsser menaçada per una demenicion dei precipitacions anualas.
Burundi[modificar | modificar la font]
Annada fòrça trebolada en Burundi en causa dei tensions entraïnadas dins lo país per lei conflictes etnics de la region. Pasmens, maugrat la perseguida dei combats entre Tutsis e Hutus e doas temptativas de còp d'estat, de negociacions contunièron entre lei movements armats principaus. Aquò permetèt la promulgacion d'una constitucion novèla (28 d'octòbre). Lo tèxte organizèt un partiment etnic dau poder amb un cambiament de president e de vice-president segon un cicle de 18 mes. De negociacions regardant lo desarmament generau poguèron donc començar (→ 2002).
Cameron[modificar | modificar la font]
Perseguida de la politica de reduccion de la pauretat de Paul Biya que donèt encara ges de resultat concrèt. En mai d'aquò, lo govèrn se preocupèt dau desvolopament de la criminalitat e i respondèt d'un biais autoritari, çò qu'entraïnèt mai d'un escandòl de violéncia excessiva de part deis autoritats.
Centrafrica[modificar | modificar la font]
Tres ans après la sarradura dei basas francesas (→ 1998), l'afondrament de la Republica Centrafricana contunièt ambé de combats murtriers entre lei partisans dau president Ange-Félix Patassé e divèrsei grops de militars putschistas. Lo camp leialista capitèt finalament de gardar lo poder au sen de la capitala mai lo govèrn centrau restaurat teniá plus lo contraròtle dau rèsta dau país.
Sud-Africa[modificar | modificar la font]
Annada malaisada per Sud-Africa onte lo president novèu, Thabo Mbeki, deguèt faciar un contèxte de dificultats economicas e socialas. D'efèct, l'abséncia de progrès sociaus vertadiers per lei populacions negras, lei progrès de l'epidemia de SIDA, l'aumentacion dau caumatge e la criminalitat fòrça importanta entraïnèron una contestacion creissenta dau poder per la populacion. Pasmens, en abriu, lo govèrn ganhèt un procès important còntra lei companhiás farmaceuticas que volián l'empachar d'utilizar liurament lei medicaments generics susceptibles d'ajudar a restancar l'epidemia de SIDA. Regardant l'evolucion de la malautiá, la situation èra totjorn catastròfica ambé 210 000 mòrts e 610 000 contaminats novèus. E, a la fin de l'annada, la prevaléncia de la malautiá èra de 17,3%.
America[modificar | modificar la font]
Argentina[modificar | modificar la font]
Dins lo corrent de l'annada, Argentina conoguèt la crisi economica pus importanta de son istòria dempuei la fin dau regime militar (→ 1983). Lo 21 d'aost, lo president Fernando de la Rúa obtenguèt l'ajuda dau FMI en cambi d'un novèu plan d'austeriat. Pasmens, aquò entraïnèt de trèbols grèus car la populacion èra lassada dei plans successius. L'anóncia dei mesuras novèlas (13% de demenicion dei salaris dei foncionaris, augmentacion generala deis impòsts e demenicion dei retiradas... etc.) entraïnèron d'esmogudas (13-18 de decembre) e s'acabèron per la demission de Fernando de la Rúa (20 de decembre). Foguèt remplaçat per Adolfo Rodríguez Saá que decidèt d'arrestar lei plans d'austeritat e de suspendre lo pagament dau deute nacionau. Pasmens, lei parlamentaris s'opausèron a sa politica e lo president novèu demissionèt tre lo 30 de decembre.
Belize[modificar | modificar la font]
Un an après lo passatge dau ciclòn Keith qu'aviá causat de degalhs fòrça importants estimats a 250 milions de dolars, l'economia de Belize èra totjorn en crisi en causa de l'aplant deis activitats toristicas. En revènge, regardant leis incidents frontaliers ambé Guatemala (→ 2000), lei tensions entre lei dos país demeniguèron ambé la dubertura de negociacions.
Bolívia[modificar | modificar la font]
Perseguida de la crisi economica, sociala e politica començada l'annada precedenta (→ 2000). Foguèt agravada per la demission dau president Hugo Banzer Suárez, fòrça fatigat[1]. Foguèt remplaçat per son vice-president, Jorge Quiroga Ramírez, que deguèt contuniar de gerir la question malaisada de l'esplecha dau jaciment de gas naturau de Tarija (→ 2003). En parallèl, la question dei privatizacions contunièt d'entraïnar trèbols, manifestacions e blocatge deis axes de comunicacion.
Brasil[modificar | modificar la font]
Après lei crisis de 1998-1999, l'economia brasilièra capitèt de resistir a la crisi sud-americana de 2001. Pasmens, maugrat aquelei resultats favorables, lo president Fernando Henrique Cardoso e son govèrn demorèron fòrça prudents per preparar leis eleccions de 2002. D'efèct, lo mantenement de la politica neoliberala dei govèrns conservators precedents aviá minat la basa electorala dei sociaus-democratas qu'èran fòrça afeblits (→ 2002).
Canadà[modificar | modificar la font]
Venceire deis eleccions de l'annada precedenta (→ 2000) e sostengut per un contèxte economic favorable, lo Premier Ministre Jean Chrétien mantenguèt sa politica neoliberala. Pasmens, après leis atemptats de setembre, la desgradacion l'economia estatsunidenca menacèt rapidament l'estabilitat economica canadenca.
Chile[modificar | modificar la font]
Premier president socialista chilen dempuei lo còp d'estat dau generau Augusto Pinochet (→ 2000), Ricardo Lagos adoptèt una politica fòrça liberala e aprofichèt una situacion economica favorabla per dopar la creissença chilena. Pasmens, en parallèl, assaièt d'adoptar quauquei lèis de progrès sociaus (→ 2002).
Asia[modificar | modificar la font]
Afganistan[modificar | modificar la font]
En Afganistan, l'annada se pòu devesir en dos periòdes fòrça diferents : genier-setembre veguèt lei Taliban perseguir seis avançadas còntra l'Aliança dau Nòrd e octòbre-decembre veguèt lo regime taleb s'afondrar rapidament après l'ataca estatsunidenca consecutiva ais atemptats dau 11 de setembre.
Aquela eissida èra imprevisibla au començament de l'annada. D'efèct, après divèrsei victòrias lei Taliban s'estimavan pron fòrts per destrurre publicament leis estatuas dei Bodas de Bamian (3 de març) consideradas coma de simbòls idolatras. Puei, lo 9 de setembre, un atemptat capitat li permetèt d'eliminar lo comandant Ahmad Shah Massoud que dirigissiá lo principau movement de l'Aliança dau Nòrd. Aquela situacion favorabla cambièt totalament après lo 11 de setembre. Washington exigiguèt lo liurament immediat d'Osama bin Laden, aliat dei Taliban en Afganistan e suspèct principau deis atemptats còntra leis Estats Units d'America. En fàcia de l'abséncia de pròvas, lo govèrn dau mollah Omar refusèt. En plaça, prepausèt d'organizar lo procès de bin Laden en Afganistan. Puei, lo 20 de setembre, una assemblada religiosa afgana demandèt a bin Laden de quitar lo país. Pasmens, aquò foguèt pas sufisent e l'aliat paquistanés abandonèt lo regime taleb lo 5 d'octòbre. Dos jorns pus tard, leis Estats Units e lo Reiaume Unit començavan una campanha aeriana còntra lei Talibans.
Maugrat sa superioritat numerica, l'armada dei Taliban patiguèt rapidament dei bombardaments estatsunidencs. La campanha terrèstra comencèt lo 2 de novembre quand lei fòrças dau Frònt Unit — movement gropant l'Aliança dau Nòrd e leis autrei movements ostils ai Taliban — ataquèron la region de Mazar-e-Charif. Un ensems d'atacas aerianas e terrèstras i entraïnèt la rompedura dau frònt taleb : aperaquí 15 000 òmes foguèron enceuclats dins Kunduz onte capitulèron lo 23 de novembre e lo rèsta se retirèt vèrs lo sud. Lei vilas dau nòrd foguèron ocupadas sensa combat per lo Frònt Unit : Herat lo 12, Kabol dins la nuech dau 13 au 14, Jalalabad e Ghazny lo 15. En revènge, lei Taliban assaièron de resistir a l'entorn de Kandahar qu'èra lo brèç dau movement. Pasmens, après doas setmanas de combats (23 de novembre - 7 de decembre), deguèron abandonar la ciutat e s'enfugir dins lei zònas ruralas ò montanhosas dau sud e de l'oèst d'Afganistan (→ 2002). Puei, leis Estatsunidencs e lo Frònt Unit se dirigiguèron vèrs Tora Bora per i destrurre lei fòrças d'Al Qaida (12-17 de decembre).
En parallèl, leis Estatsunidencs reüniguèron plusors caps de faccions afganas per organizar un govèrn provisòri capable de remplaçar lo regime taleb. Lo 5 de decembre, quatre faccions signèron ansin leis acòrds de Bonn e Hamid Karzai foguèt designat coma cap d'Estat per una assemblada de captaus presidida per lo rèi Mohammed Zaher Chah. De fòrças occidentalas, sustot estatsunidencas, s'installèron dins lo país per sostenir lo govèrn novèu e assaiar d'arrestar Osama bin Laden e lei caps taliban principaus (→ 2002).
Arabia Saudita[modificar | modificar la font]
Au nivèu economic, l'Arabia Saudita conoguèt una annada fòrça favorabla gràcias a l'aumentacion dei cors de petròli. En revènge, après leis atemptats dau 11 de setembre, la monarquia absoluda dau reiaume petrolièr deguèt faciar lei criticas de seis aliats occidentaus en causa de son sostèn a certanei movements islamistas.
Bahrayn[modificar | modificar la font]
Per Bahrayn, l'annada foguèt marcada per lo reglament d'un lòng desacòrdi frontalier ambé Qatar lo 16 de març. Aquò permetèt de preveire l'organizacion de l'esplacha dei jaciments de petròli dei regions contestadas qu'èra blocada en causa deis incertituds juridics.
Bangladèsh[modificar | modificar la font]
Dins un contèxte economic favorable, l'annada veguèt la victòria de la coalicion de l'oposicion menada per Khaleda Zia (BNP) que ganhèt dos tèrç dei deputats. Aquò permetèt a Khaleda Zia de venir Premier Ministre per lo segond còp amb un programa basat sus lo desvolopament deis infrastructuras e lo melhorament de la competitivitat de la man d'òbra locala.
Birmania[modificar | modificar la font]
Fins a setembre, perseguida de la politica contradictòria de la junta militara mesclant mantenement de la dictatura, liberalizacion de l'economia, presa de contraròtle dei sectors liberalizats per lei generaus e negociacions ambé l'oposicion. Après leis atemptats dau 11 de setembre, classada au sen dei menaças per la seguretat mondiala, la junta aumentèt la repression intèrna mai anoncièt son intencion de durbir de negociacions novèlas ambé l'oposicion.
Brunei[modificar | modificar la font]
Perseguida de la politica de diversificacion de l'economia nacionala jutjada tròp dependenta dei cors de petròli. En particular, lo desvolopament dau torisme foguèt un deis axes majors de la politica annuala dau sultan.
Cambòtja[modificar | modificar la font]
En despiech de l'anóncia d'una importanta politica de reduccion deis inegalitats badantas minant lo país, l'annada 2001 semblèt a l'annada precedenta. D'efèct, maugrat una creissença economica importanta, i aguèt pauc ò ges de redistribucion dei richessas au sen de la societat cambotjana. En revènge, progrès important, l'estabilitat politica permetèt d'adoptar una lèi creant un tribunau per jutjar lei crimes dei Khmers Roges (→ 2003, 2006).
China[modificar | modificar la font]
Annada de succès diplomatics e economics per Pequin qu'obtenguèt l'organizacion dei Jòcs Olimpics de 2008 (13 de julhet) e que venguèt sòci de l'OMC. Totjorn sostenguda per una creissença economica fòrça importanta, lo país conoguèt una crisi diplomatica ambé Washington après un incident aerian qu'entraïnèt la captura d'un avion espion estatsunidenc lo 1èr d'abriu. China contunièt tanben son raprochament ambé Moscòu (tractat sinorus dau 16 de jullhet). Pasmens, après leis atemptats dau 11 de setembre, leis autoritats chinesas sostenguèron leis Estats Units e seis aliats de l'Aliança dau Nòrd còntra lei Taliban.
Oceania[modificar | modificar la font]
Austràlia[modificar | modificar la font]
Coma lo rèsta dau mond occidentau, Austràlia conoguèt una annada economica trebolada agravada per lo refús dau Premier Ministre John Howard de cambiar sa politica conservatritz. Pasmens, lo 11 de novembre, sa coalicion ganhèt tornarmai leis eleccions federalas ambé 68 elegits per lo Partit Liberau d'Austràlia sus 150 (37,40% dei sufragis exprimits) e 14 per seis aliats (5,99%). En fàcia, l'oposicion trabalhista obtenguèt solament 65 parlamentaris (37,84%).
A la fin de l'annada, lo govèrn e leis autoritats de Sydney deguèron faciar una crisi environamentala ambé d'incendis que causèron de degalhs importants dins lo relarg de la vila.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 16 de genièr - Laurent-Désiré Kabila, president de la Republica Democratica de Còngo (n. 1939)
- 19 de genièr - Alberto Gallardo, fotbolaire perovian (n. 1940)
- 22 de genièr - Félix-Marcel Castan, escrivan occitan (n. 1920)
- 4 de febrièr - Iannis Xenakis, compositor grèc (n.1922)
- 9 de febrièr - Herbert Simon, economista american, Prèmi Nobel (n.1916)
- 12 de març - Robert Ludlum, escrivan american (n. 1927)
- 18 de març - John Phillips, membre del grop The Mamas and the Papas (n. 1935)
- 31 de març - Clifford Glenwood Shull, fisician american, Prèmi Nobel (n. 1915)
- 15 d'abril - Joey Ramone, musician american (The Ramones) (n. 1951)
- 29 d'abril - Barend Biesheuvel, primièr ministre dels Païses Basses (n. 1920)
- 11 de mai - Douglas Adams, escrivan britanic (n. 1952)
- 1 de junh - Rei Birendra de Nepal (n. 1945)
- 1 de junh - Aiswarya, reina de Nepal (n. 1949)
- 3 de junh - Anthony Quinn, actor mexican (n. 1915)
- 7 de junh - Víctor Paz Estenssoro, president de Bolivia (n. 1907)
- 17 de junh - Donald J. Cram, quimista american, Prèmi Nobel ye 1987 (n. 1919)
- 21 de junh - John Lee Hooker, musician american de blues (n. 1917)
- 21 de junh - Carroll O'Connor, actor american (n. 1924)
- 27 de junh - Tove Jansson, escrivan finlandés (n. 1914)
- 27 de junh - Jack Lemmon, actor e director de cinèma (n. 1925)
- 30 de junh - Chet Atkins, musician american (n. 1924)
- 1 de julhet - Nikolai Genadiyevich Basov, fisician rus, Prèmi Nobel (n. 1922)
- 31 de julhet - Francisco da Costa Gomes, president de Portugal (n. 1914)
- 6 d'agost - Jorge Amado, escrivan brasilièr (n. 1912)
- 16 d'agost - Harri Sirola, escrivan finés (n. 1958)
- 29 d'agost - Francisco Rabal, actor espanhòl (n. 1926)
- 22 de setembre - Isaac Stern, musician ucraïnés (n. 1922)
- 9 de novembre - Giovanni Leone, president d'Itàlia (n. 1908)
- 29 de novembre - George Harrison, membre del grop The Beatles (n. 1943)
- 15 de decembre - Rufus Thomas, cantaire american (n. 1917)
- 19 de decembre - Donald J. Cram, quimista american, Prèmi Nobel (n. 1919)
- 20 de decembre - Léopold Sédar Senghor, president de Senegal (n. 1906)
- 31 de decembre - Jelle Zijlstra, primièr ministre dels Païses Basses (n. 1918)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica :
- Prèmi Nobel de Quimia :
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina :
- Prèmi Nobel de Literatura :
- Prèmi Nobel de la Patz :


text:
Dimècres, 26 d'abril de 2017, 03h00 Politica
Alexis Kraland (Street Politics)
“França deurà causir entre la xenofobia de Le Pen e lo neoliberalisme de Macron”, çò ditz lo jornal catalan Directa. Dins un rapòrt de la nuèch electorala escrich a París per las jornalistas Eva Moyano e Joana Voisin, analisan lo resultat del primièr torn de l’eleccion presidenciala. “La cap de l’ultradrecha e lo candidat liberal s’afrontaràn lo 7 de mai que ven al segond torn. Al primèr torn an amassat lo 45% dels vòtes, e lo Partit Socialista es lo grand perdeire”, çò rapòrtan.
Mas al delà del rapòrt de las chifras dels vòtes e de la participacion, Directa prepausa una analisi interessanta. D’un costat, afirman que la desbranda socialista es causada per l’usura del govèrn d’Hollande, del temps que los Republicans son estats apartats del segond torn a causa dels grèus afars de corrupcion que tòcan Fillon. Aquel panorama aviá daissat la presidenciala de 2017 dins una incertitud inedita: los sondatges indicavan que Le Pen, Fillon, Macron e Mélenchon avián gaireben la meteissa intencion de vòte, a l’entorn del 20%. E gaireben foguèt atal.
De partits contra lo poder establit
Per las jornalistas de Directa, En Marcha e lo Front Nacional an seduch los electors car se son presentats coma los partits del cambiament. Aital, lo jorn de la victòria de Trump als Estats Units, Le Pen lo felicitava amb estrambòrd del temps que fasiá un parallelisme de son ascension amb la de Podemos en Espanha e de Syriza en Grècia, en tot far una crida a un trabalh conjonch dels partits antiestablishment. Es amb aquel sòrta de discors que Marine Le Pen a sauput renovelar l’imatge del partit de son paire, e mai se quita pas d’èsser prigondament xenofòb, nacionalista e militarista. D’un autre latz, Macron a presentat son programa articulat a l’entorn de dos ponches principals: assolidar las relacions amb Euròpa e lo transpartidisme. De fach, dimenge de ser a Versalhas, lo candidat insistissiá que la clau de sa victòria èra, segon el, “un sentiment general del pòble francés per la pàtria e l’engatjament collectiu delà las divisions”.
Macron es lo responsable del virament neoliberal d’Hollande
De tot biais, Directa tanben remembra que Macron es dirèctament lo responsable del virament neoliberal de las politicas d’Hollande. Quand el èra son ministre de l’economia, Macron promulguèt una lei orientada devèrs las privatizacions e una pus granda desregularizacion de l’economia. En mai d’aquò, es Macron que soslinhèt lo besonh d’una reforma del còde del trabalh, que se materializèt en la celèbra Lei El Khomri, e quitament voliá anar mai luènh. Aquela reforma polemica s’aprovèt sens lo vòte del Parlament, gràcias a l’estratagèma de l’article 49.3 de la Constitucion, e ocasionèt de protèstas per tot l’estat francés e lo movement Nuèch De pè (Nuit Debout).
“Los oligarcas seràn tras que satisfaches. Res los pòt pas convenir mai qu’un segond torn entre dos candidats qu’apròvan las institucions actualas e las vòlon contunhar, qu’an pas mostrat cap de sòrta de consciéncia ecologica e qu’an l’intencion de metre fin als dreches socials pus basics d’aqueste país”, çò disiá Jean-Luc Mélenchon a prepaus del resultat del primièr torn. Pasmens, lo candidat de l’esquèrra francesa aviá fach una crida en favor de Chirac contra Le Pen en 2002.
Un cantatge politic
La situacion ara es, d’un latz, Le Pen que prepausa un replec de França sus se meteissa, e de l’autre Macron que cèrca de prolongar las politicas de la tròica europèa. Per protestar contra aquel “cantatge politic”, lo collectiu Génération Ingouvernable (Generacion Ingovernabla) convoquèt divèrses rassemblaments jol lèma “Nuèch de las Barricadas”, que finiguèron amb de rambalhs e un bilanç d’un quarantenat de detenguts.
Dimenge, mai de dètz mila personas manifestèron per las carrièras de París jos l’eslogan “Ni cap ni patron, ni Le Pen ni Macron”.
Pel 7 de mai podètz prendre coneissènça de çò que preconisa lo Partit de la Nacion Occitana
http://lo.lugarn-pno.over-blog.org/2017/04/parti-de-la-nation-occitane-second-tour-de-l-election-presidentielle.html
De fach, dimenge de ser a Versalhas, lo candidat insistissiá que la clau de sa victòria èra, segon el, “un sentiment general del pòble francés per la pàtria e l’engatjament collectiu delà las divisions”. Contra la dictatura faiscista, totes junts e fervorosament ligats en favor de la dictatura dels mercats finanicèrs !!!!
Sentiment terrible d'assistir a la fin de quicòm… Marcham cap al non-res !
#18 garantissi l'autentissitat vist s'agís de ma paura rèire mairina.
Mas i a una diferencia entre drech e d'en pè.
Drech es 'debout' posicion normala contrari a jagut,alongat.
D'en pè es 'debout bien decidé, qui attend son monde'
Nuèch d'en pè es la manifestacion decidada amb una pòstura
Clarament definida.
Se pòt tanben diser prener una fòto d'en pè.
#14
#13 aqueleis exèmples que donatz en pèu d'en pè me pareisson autentics, vist la data e non pas inventat comalo malestros de pè, castilhanisme vergonhos drech, drecha, de drech, de drecha per "debout" es comun deis Aup ai Pirenèus e esperi ,totjorn una atestacion valabla per de pè.Dins lo Pallas , diccionari provençau datat de 1723 legissi : drech, se teni drech se tenir debout e parier dins una palancada de diccionaris
Triats : Merda de primier, o merdassa de segon. Podes triar lo que volgas.
#9 Macron n'ei pas compatible dab l'occitanisme?
Dilhèu, mes que coneishi au mensh dus militants occitanistes que, tau purmèr torn, militèn entà Mélenchon que ns'a tostemps escopit dessus...
Cantatge o chantatge, avètz comprès qu'es una engana gròssa. Lo manipòli costumièr que se sona "ieu o la mauparada ". Totis aqueles politicians se carpinhan entre-eles per se raubar, servar o faire crèisser sos privilègis. E nos fan la morala dempuèi Paris per qu'òm causigue en lor favor lo colerà puslèu que la pèsta, o la pèsta puslèu que lo colerà. Emai un drollèt o-sap : qu'òm causigue pesta o colerà, es totjorn çò meteis qu'i-a al cap dau camin. E amb aquò avem plan do... Legir mai
#11 Mon paure vièlh, vos negatz dins un escopit.
A Seta se ditz "en pèu" - alara que Jornalet diga "de pè" vese pas ont es lo problèma.
"Mès ont es bèu es quand Novèu Titan /
Ten lo pavus la lança/ Despetrinat en pèu e que d'un vam/
la tintèina se lança."
Josep Solet (1851-1919) "L'ajustaire"
Èra mastat d'en pè al mitan del camin
Joana 1880-1981
cantatge ? non, empleguem tranquilet lo galicisme chantatge en estent qu'avèm la forma chantar en occitan nordic e amb l'autoritat dau primier trobador coneigut Guilhem de Peitiuis duc d'Aquitània qu'un de sei poemas debuta ansin "pos de chantar m'es pres talent....


text:
Dimècres, 19 de julhet de 2017, 03h00 Cultura
Lengadòc > Comtat de Fois > Savartés
Dissabte de ser, descobriguèri lo festenal Festen’Òc a Saurat (País de Fois). Demòri a una oreta de veitura d’aqueste polit vilatge del piemont pirenenc e curiosament n’aviái pas jamai ausit parlar. Mas aqueste còp un amic que m’aviái legit me lamentar sus las dificultats de poder discutir naturalement en occitan me diguèt. “Es aquí que te cal venir e veiràs, seràs susprés”.
E teniá rason mon amic, ja que tot lo long de la vesprada foguèri susprés. Aquò es un festenal occitan coma los aimam, transversal e global! Totas las generacions s’i mesclan, tota mena de populacions s’i mesclan: de militants occitans, d’alternatius, de festejaires, d’aimadors de danças, d’aimadors de convivéncia, de joves e mens joves que se bandan e que furgan, d’afogats de las discutidas politicas e del rire.
S’i trapan l’inevitable estanquet, la botiga de Macarèl, una botiga de libres e per manjar (que recomandi lo cornet ariegés, una mena de cornet kebab amb la rosòla, lo plat tipic d’aqueste parçan) e de talhièr de jòcs tradicionals. Lo festenal organiza tanben un repais —sus reservacion— pres sus la plaça: dissabte de ser, las 250 plaças èran ja totas reservadas. Pendent l’aprèpmièjorn e lo temps del repais i a d’animacions musicalas e soi estat susprés pel nombre de dançaires, pròva, se ne caliá una, que los balètis tradicionals son pas encara viscuts per totes coma de “bals à papa” endarrierats.
A 22h comença lo primièr concèrt, amb lo grop de la Val d’Estura Lou Seriol. Quin estrambòrd, aqueles musicaires! Quina energia sus l’empont qu’an sauput portar sus la plaça del vilatge! Sens exagerar unes dos cents dançaires se bolegavan al ritme electrotradicional d’aqueste grop fòrça entraïnaire e simpatic e que s’adreiçèt exclusivament en occitan a un public conquist. Moment d’emocion quand joguèron lo “Se chanta” représ en còr per la molonada.
A 0h30, comencèt lo segond concèrt, lo dels Diables de la Garrigue. Cambiament. Aqueste còp, las generacions dels dançaires mudan: los joves afogats de musica electrotècno prenon possession de la plaça e dintran dins una transa accentuada pels jòcs d’esclairatge e vidèo.
En conclusion soi estat incresablament susprés per l’ambient ultrapositiu, l’esperit, lo mond qu’i aviá, la lenga plan presenta. S’i viu una occitanitat festiva naturala dins un petit vilatge e i a de jovenòts que parlan la lenga e que la parlan bèlament.
Mas lo festenal dura pas sonque un jorn: ongan dura del 13 al 16 de julh e en mai d’aquò i a tanben de sesilhas de prima e de tardor. De notar qu’una zòna pels campaires et caravanièrs es mesa en plaça pels que vòlon dormir sus plaça.
Terric Lausa
Mèfi amb la publicitat! Ne cal pas trop charrar... Siquenon aurem pas pus de plaça per dansar l'an que ven... :)
Cal cercar lo bon ambient e las bonas companhias, lo Jornalet pot far un trabalh plan bon per donar a coneisser aquestas bonas festas.
#1 16 ans fa ongan (plan vist mercés mestre Manu, l'aviam pas dich)
Es efectivament un festenal de tria, que sens bruch fa son camin dempuèi ara un brave moment.
Cal dire que l'i a una crana equipa!


text:
MENÚSkip menu
Planvenguts suu site internet d'Aprenem!
Aprenem√íC qu'ei un programa libre e gratis desvolopat dab las condicions de la licéncia publica generau de GNU. Qu'ei dedicat a l'aprentissatge de l'occitan gascon e a la sensibilizacion deus mainats a l'informatica. Qu'an privilegiat ua interfaci intuitiva i quauques exercicis hèra aisits.
Lo purmèr ecran que permet de conéisher ua cinquantena d'animaus,
o las formas geometricas basicas,
o las colors.
Lo segond qu'apren a comptar dab los dits.
Lo tresau ecran qu'ei dedicat a l'aprentissatge de las chifras dinc a 20.
E entà acabar, lo quatau ecran que descriu situacions tipicas deu pati de l'escòla!


text:
Region francesa
França es devesida en 19 regions (en francés, régions), que 13 son situadas en la França Metropolitana (una es l’illa de Corsega, de l’estatut especial), e 5 son departaments e collectivitats d’otramar. Cada region de la França continentala es tanben subdividida en departaments.
Lista de las regions[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La region es a l’origina una division administrativa que recampa un cèrt nombre de servicis de l’Estat. Los primièrs assages de recampar de departaments datan de las annadas 1920. En 1941, l'Estat francés crèa de prefèctes de region. De 1944 a 1946, de comissaris regionals de la Republica reprenon la foncion. Al mièg de las annadas 1950, de regions son creadas, mas lor establiment efectiu se fa en 1960. A partir de 1982, la descentralizacion fa de las regions de collectivitats localas amb divèrsas competéncias.
Cronologia[modificar | modificar la font]
- La lei del 19 d'abril de 1941 crèa 18 prefecturas regionalas. Los limits regionals tenon compte de la linha de demarcacion.
- La lei del 23 d'abril de 1941 definís lo ròtle dels prefèctes regionals dins lo manten de l'òrdre
- La lei del 25 d'agost de 1941 definís lo ròtle dels prefèctes regionals dins l'economia
- A la prima de 1944 lo govèrn provisòri crèa de comissaris regionals de la Republica
- En 1946, los comissaris regionals son suprimits
- Lo decret n°60-516 del 2 de junh de 1960 crèa 21 circonscripcions d'accion regionalas.
- Lo decret n°70-18 del 12 de genièr de 1970 dessepara la circonscripcion de Provença-Còsta d'Azur-Corsega en doas : Provença-Aups-Còsta d'Azur e Corsega.
- La lei n°72-619 del 5 de julhet de 1972 crèa d’establiments publics regionals.
- En 1976 la region parisenca ven Illa de França.
- La « lei Deferre » (lei n°82-213 dau 2 de març de 1982) fa de las regions de collectivitats territorialas de l’executiu elegit e parteja las competéncias entre l’Estat e las regions.
- Las primièras eleccions regionalas se tenguèron lo 16 de març de 1986. L'escrutinh èra a un torn e a la proporcionala.
- En 1991, Corsega ven una collectivitat territoriala de l'estatut especial, mas demòra una region.
- Las segondas eleccions regionalas se tenguèron lo 22 de març de 1992.
- Las tresenas eleccions regionalas se tenguèron lo 15 de març de 1998.
- La lei de l'11 d'abril de 2003 càmbia lo mòde d'eleccion dels conselhs regionals (eleccion de 2 torns amb prima majoritària)
- Las quatrenas eleccions regionalas se tenguèron los 21 e 28 de març de 2004.
- Las leis del 26 de genièr de 2010 e del 16 de febrièr de 2010 refòrman las collectivitats localas en metent en plaça, a partir de 2014, de conselhièrs territorials. La durada del mandat dels conselhièrs regionals per èsser elegits en març de 2010 es reducha a 4 ans.
- Las cinquenas eleccions regionalas se tenguèron los 14 e 21 de març de 2010.
- En abril de 2011, Maiòta ven una collectivitat territoriala unica qu’es a l’encòp departament e region d’otramar.
- En genièr de 2015, la region Centre ven Centre e Vau de Léger
- La lei del 13 de genièr de 2015 fusiona las 21 regions metropolitanas en 12 regions. Son fusionadas a partir del 1èr de genièr de 2016:
- Aquitània, Lemosin e Peitau Charantas
- Auvèrnhe e Ròse-Aups
- Lengadòc-Rosselhon e Miègjorn-Pirenèus
- fòra Occitània:
- Alsàcia, Champanha e Ardena, e Lorena
- Bergonha e Franca Comtat
- Nòrd-Pas de Calais e Picardia
- Normandia Bassa e Nauta
- cinc regions càmbian pas, demèst elas Provença emai Centre e Vau de Léger.
- Las siesenas eleccions regionalas se tenguèron los 6 e 13 de decembre de 2015.