text:
U.E. Bossòst 2 – U.S. Encausse
2
Darrèr partit deth campionat en
casa eth disputat aguest dissabte en Bossòst. Eth partit siguec igualat ath
començament sense que cap des dus equips arribèsse damb perilh ena porteria
contraria. Fòrça interrupcions deth jòc damb fòrça fautes. Passada era mieja ora de jòc
s’anaue a botjar eth mercador: ua bona jogada d’ Àlex acabaue damb un passe que
Paba tot solet dauant deth portèr francés mercaue eth 1-0. Er Encausse sajèc de
profitar era velocitat de Paya entà crear perilh. Damb eth 1-0
s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat, mès
iniciatiua pera part francesa mès sense caushigar guaire er àrea aranesa. Anàuem
a profitar un excelent lançament de cornèr per part de Miguel entà que Jonathan
rematèsse de cap laguens der àrea petita entà mercar eth 2-0. En Encausse
encara pressionèc mès quan per ua fauta de Paya, tot solet laguens der àrea , profitaue
eth passe de cap d’ Aunos. Quedaue un sinhau mès de 10 menutes. Era U.E. Bossòst se defenec ben
enquiara darrèra menuta ena que damb un centre que Paya remataue, era pilota
dempús de tocar en un jogador aranés non poguec èster arturada per Marcos e
Martins remataue a porta ueda.
Ath finau resultat injust, se joguèren massa menutes de prolongacion
e mos empatèren ena darrèra jogada.
Eth pròplèu partit, jogam eth
darrèr partit dera sason, dissabte 28 de mai tàs 20 :00 en Martres
Tolosane contra er equip deth F.C. Mabroc.
U.E. Bossòst: Marcos, Abraham,
Borja, Felipe, Peiro, Ignasi, Paba, Àlex,
Jonathan e David. Remplaçants: Miquel, Moha, Miguel.
Tarjetes auriòles: Abraham (16’), Àlex (35’).
Trainer: Xavi.
U.S. Encausse : Michel,
Marcos, Ortet, Chabassiere, Descoubes, Barousse, Duclos, Lompech, Vincent,
Noilhan, Paya. Remplaçants : Martins, Batmalle, Aunos.
Tarjetes auriòles : Marcos
(36’).
Trainer :
Germanin Thierry.
Gols :
1-0 Paba (35’),
2-0 Jonathan (70’),
2-1 Paya (80’),
2-2 Martins (90’).
Arbitre: Castro Antoine.


c: text/html

text:
Vielha, 15 de deseme de 2017.- Era Val d’Aran viuerà dues etapes dera 98au edicion dera “Volta” Ciclista a Catalunya 2018. Se tracte dera arribada dera cincau etapa e dera gessuda, londeman, dera siesau etapa.
Era 98au edicion de la “Volta” se disputarà deth 19 ath 25 de març de 2018. Er inici dera pròva serà de nau en Calella eth dia 19 de març e concludirà enes carrèrs de Barcelona eth dia 25 de març.
Era “Volta” ei part deth Calendari UCI World Tour, qu’acorròpe es corses de maximal nivèu deth ciclisme en rota de carretèra, damb era participacion des 18 equipes UCI World Tour (Maximala Division deth Ciclisme internacionau) e 7 Continentaus.
Era relacion dera “Volta” Ciclista a Catalunya damb era Val d’Aran ven de luenh. Se remonte ath 9 de mai der an 1940 quan se disputèc era etapa Lhèida-Vielha que guanhèc eth ciclista de Luxemborg, Christophe Didier. Londeman, coma succedirà en 2018, era etapa auec era gessuda en Vielha e era arribada ena Sèu d’Urgèl, damb era victòria deth corredor bèlga Louis Van Espenhout. Enquia onze còps era Volta a agut coma protagonista era Val d’Aran. Eth darrèr viatge, er an 1993 damb era etapa contra relòtge individuau Les-Vielha, que guanhèc er especialista italian Maurizio Fondriest.
Enes dues etapes de la “Volta” Ciclista a Catalunya 2018 dera Val d’Aran i collabòren eth Conselh Generau d’Aran e er Ajuntament de Vielha e Mijaran.
Eth vicesindic d’Aran, Luís Carlos Medina, a comentat que, maugrat èster fòrça lèu entà parlar de nòms, serà ua bona escadença entà tornar a veir es melhors ciclistes deth mon coma ja auérem escadença de hè’c damb era etapa deth Tour de França deth 10 de junhsèga der an 2016 qu’auec era sua gessuda ena Val d’Aran.
Medina, tanben s’a referit ath hèt que damb era arribada e gessuda d’etapa d’era “Volta” ena Val d’Aran, se referme era escomesa deth Govèrn d’Aran entà restacar-se a grani eveniments esportius e sustot ath ciclisme, que compde damb un gran nombre d’aficionadi ena Val d’Aran e damb ua aufèrta unica en tot eth Pirenèu de rotes de ciclotorisme e de BTT damb mès de 400 Km de rotes homologades e accessibles entà toti es nivèus.
Pera sua part, eth president de la “Volta” Ciclista a Catalunya, Rubèn Peris, a soslinhat que tornar ara Val d’Aran dempús de tanti ans ei ua excellenta notícia entara Volta, donques poderam gaudir d’un gran espectacle damb es melhors ciclistes e equipes deth mon ena Val d’Aran a on se respire ciclisme e qu’ei tot un referent tàs aficionadi dera biciclèta.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Simitarra
Una simitarra es un tipe de sabre amb una lama corbada. Son origina es mau coneguda mai aquela arma sembla l'eiretiera aràbia dei lamas corbadas utilizadas tre l'Antiquitat per leis Escites e lei Macedonians. Fòrça utilizada dins l'Empèri Otoman e en Pèrsia entre lei sègles XVI e XIX, es venguda un simbòl de l'Orient Mejan. Pasmens, son usatge foguèt tanben frequent dins d'autrei regions dau mond, especialament coma arma segondària de la cavalariá europèa après la generalizacion deis armas de fuòc.
Lei simitarras avián generalament una longor de 90 cm, un talhant unic e una poncha permetent d'atacar d'estòc. L'interès principau de l'arma èra sa lama corbada. Premier, permetiá d'infligir de bleçaduras pus grèvas qu'una lama drecha car l'energia dau còp èra concentrada sus una seccion pus pichona. Puei, gràcias a sa corbadura, la lama aviá tendéncia a esquilhar sus lei superficias duras (bloquiers, lamas advèrsas... etc.), çò que limitava lo risc de blocatge de l'arma.
Simatarra otomana dau sègle XVII.
Simatarra polonesa dau sègle XVIII.
Simatarra indiana dau sègle XIX.
Simatarra pèrsa dau sègle XIX.
Simatarra afgana dau sègle XIX.


text:
Malcolm X
Malcolm X, nascut Malcolm Little e tanben conegut jols noms de Assad Mahmood, Detroit Red e El-Hajj Malik El-Shabazz (Omaha, 19 de mai de 1925 - Nòva York, 21 de febrièr de 1965) foguèt un activista american que luchèt pels dreches de la comunitat negra americana. Èra lo portavotz american del grop conegut jol nom de Nacion de l'Islam (NOI) e lo fondador de la Muslim Mosque, Inc. e tanben de l'Organizacion de l'Unitat Afroamericana (en anglés: Organization of Afro-American Unity). Foguèt assassinat lo 21 de febrièr de 1965 per tres membres de Nacion de l'Islam del temps qu'èra a far una conferéncia lo primièr jorn de la Setmana Nacionala de la Fraternitat a Manhattan.


text:
Hymenoptera
Los imenoptèrs (Hymenoptera) son un òrdre d'insèctes, sosclassa dels pterigòtes, seccion dels neoptèrs, (superòrdre) dels mecopteroïdèus. Aqueste òrdre compòrta d'espècias fòrt beneficas a l'òme de per lor ròtle pollinizator o d'auxiliars de culturas, mentre que d'unes autres son de depredators de vegetals o de mitans forestièrs.
Los imenoptèrs constituisson, aprèp los coleoptèrs, l'òrdre d'insèctes mai diversificat. S'estima actualament lor nombre a mai de 120 000 espècias descrichas.
Los Imenoptèrs son d'insèctes olometabòls d'una talha compresa entre 0,1 mm e 10 cm, provesit de 4 alas membranosas acobladas en vòl e de pèças bucalas del tipe trissador-lepador. Lo cap es separat del torax per un còl fòrt fin e fòrt mobil. Lor metatorax es fòrt cort, soudat al primièr segment abdominal per formar lo segment mediar. Aqueles insèctes son de bon reconéisser al nivèl de l'òrdre.
L'òrdre dels Imenoptèrs compren de fitofags[1], de pollinizators e una larga part d'entomofags que jogant un ròtle central dins lo manten dels equilibris naturals. Los entomofags compòrtan en majoritat de parasitoïdes (43 % de las espècias Imenoptèrs descrichas) mas tanben de predators.
S'estima al nivèl mondial lo nombre real d'imenoptèrs entre 1 a 3 milions d'espècias repartidas en un centenat de familhas. Fòrça espècias demòran de descriure o quitament de descobrir.
Somari
Etimologia[modificar | modificar la font]
Lor nom proven de las alas membranoses que la màger part dels insèctes imenoptèrs pòrtan per parelhs. Lo mot ven del grèc hymên, « maridatge », e pteron, « ala ». Aquò ven del fach qu'existisson de croquets sus la nervadura anteriora de l'ala posteriora que permeton a aquesta d'èsser acoblada amb las alas anterioras.
Evolucion[modificar | modificar la font]
Los fossils d'imenoptèrs pus ancians retrobats datan del Triàs, apartenon a la familha dels Xyelidae. L'aparicion d'imenoptèrs socials que vivon en colonias se data del Cretacèu.
Morfologia generala[modificar | modificar la font]
Los imenoptèrs se caracterizan per :
- dos parelhs d'alas membranosas religadas una a l'autra per un sistèma d'acoblatge,
- d'alas anterioras pus largas que las posterioras,
- l'aparelh bucal varia del tipe trissador al tipe lepador amb de fòrmas intermediàrias.
- las mandibulas plan desvolopats servisson a la captura de las predas e al faiçonatge del nis,
- las maxilhas e lo labium son units per una membrana e fòrman una mena de trompa que permet l'aspiracion dels liquids,
- las larvas son per la màger part desprovesidas de patas mas an una capsula cefalica plan visibla,
- a la fin de lor desvolopament, las larvas teisson sovent un cocon d'ont l'adult sortís aprèp la nimfòsi,
- los mascles son aploïdes perque lors cellulas contenon pas qu'un sol exemplar dels cromosòmas de l'espècia mentre que las femèlas son diploïdas, lors cellulas possedisson un parelh de cadun d'aquestes cromosòmas.
Classificacion[modificar | modificar la font]
L'òrdre dels Imenoptèrs es devesit en 2 grands ensembles :
- los Simfits que lor abdomèn fa dirèctament seguida al torax (pas d'escanament) e
- los Apocrits, que lor abdomèn es ben distint del torax del fach d'un escanament, lo primièr segment abdominal o propodeum es entièrament fusionat al torax.
Los Apocrits son subdevesits entre Terebrants (parasitica) e Aculeats (pòrta agulhons). Los Terebrants possedisson un abdomèn acabat per un oviscapte (tarièra) mentre que pels Aculeats, l'oviscapte a perdut sa foncion de ponduda e es vengut un agulhon.
- Caracteristicas dels Terebrants (Parasitica) :
- Antena amb mens de 16 articles
- Nervacion alara fòrt simplificada
- Ovipositor visible al repaus.
- Caracteristicas dels Aculeats :
- Antena de 12-13 articles
- Lòbe jugal visible sus l'ala posteriora
- Agulhon pas jamai visible al repaus.
Los Simfits recampant la gròssa majoritat dels fitofags, qualques espècias son de degalhaires de mitans forestièrs o agricòlas. Un autre grop important de fitofags, los Cinipids, se rencontra çò los Apocrits Terebrants.
La màger part dels parasitoïdes apartenon al grop dels Terebrants, en particular a las superfamilhas dels Chalcidoidea, Scelionoidea, Serphoidea e Ichneumonoidea.
Los predators se rencontran per l'essencial a çò dels Aculeats dins las superfamilhas dels Formicoidea (formigas), Pompiloidea, Sphecoidea e Vespoidea.
La majoritat dels pollinizators de plantas cultivadas se rencontra tanben a çò dels Aculeats demest los Apoidea, los representants d’aquesta superfamilha se noirisson exclusivament de pollèn e de nectar.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 11 % d'espècias conegudas, cf. Jose Luis Viejo Montesinos (1998). Evolución de la fitofagia en los insectos, Boletín de la Real Sociedad Española de Historia Natural (Actas), 95 : 23-30. (ISSN 0583-7499)
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia Tree of Life Web Project : Hymenoptera (en)
- Referéncia Fauna Europaea : Hymenoptera (en)
- Referéncia Fossilworks Paleobiology Database : Hymenoptera Linne 1758 (en)
- Referéncia ITIS : Hymenoptera (fr) (+ version anglesa (en))
- Referéncia Animal Diversity Web : Hymenoptera (en)
- Referéncia NCBI : Hymenoptera (en)


text:
1371
Aquesta pagina concernís l'an 1371 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Dins lo corrent dau mes d'octòbre, retorn de l'emperaire Joan V Paleòleg après son lòng viatge en Euròpa. Aviá obtengut ges d'ajuda per l'Empèri que sei dificultats èran estadas encara agravadas per la victòria turca dau riu Maritsa còntra lei Sèrbes en setembre.
Son fiu Manual – lo futur Manual II Paleòleg – èra en revènge mai desirós de resistir ai Turcs. Aprofichant la desfacha sèrba, ocupèt la vila de Serrès e organizèt la defensa de Tessalonica. De mai, per trobar de sòus per pagar lei trabalhs de fortificacion e lei tropas, reduguèt leis exempcions fiscalas dei monastèris. Pasmens, l'emperaire sostenguèt gaire leis esfòrç de son fiu, çò que menèt a la vassalizacion de l'Empèri tres ans pus tard (→ 1374).
Asia[modificar | modificar la font]
Dinastia Timurida[modificar | modificar la font]
Dins lei regions de Balkh e de Termez, lo movement escatologic dirigit per Abul Ma'ali Khwanzade èra venguda un problema e entraïnèt una insureccion de Zinda-Hacham que prenguèt la vila de Chibargan. Per redurre rapidament la menaça, Tamburlan organizèt una campanha còntra lei rebèls[1] (→ 1372). En parallèl, deguèt faciar d'incursions de nomadas mongòls dins lo nòrd-èst de son territòri (→ 1372).


text:
Per Christophe de Margerie, qu’aviá la man sus l’entrepresa petrolieria, la Russia de Potin èra una practica, un partenari, un terren estrategic. S’entornava de rescòntres amé l’ombra dau president rus, Medvedev, son premier ministre, quand l’accident fatau s’es debanat.
Parlàvon tótei dos dau biais de contornejar lei mesuras de boycott que l’Union Europea a decidit còntra aqueu regime sensa paraula, en trin de rosigar son vesin, l’Ucraïna. Present en Russia despuèi 1991, Total segur desplega tótei seis investiments, aquélei qu’encadenaran deman la França dins una relacion impossibla amé son provesèire de gas.
Un còup de mai, podèm, am’aquel afaire, se demandar quin es lo niveu de poder vertadier d’un president elegit per la majoritat de l’electorat d’un país, s’un industriau se pòu assetar sus lei decisions d’aqueu poder elegit. Lo pièger, segur, seriá encara que l’un agisse amé la permission de l’autre, dau moment que, en defòra d’élei, degun va sache !
Es pas lo premier cas d’aqueu tipe. Fin qu’en 1916, lei tropas anglesas recebián sus la tèsta d’obús alemands fabricats en Anglatèrra. Aquélei transitàvon simplament per Suèda, d’onte èron mandats sota marca suedesa au Kaiser ! Per un còup, après dos ans, lo govèrn anglés aviá escafat son liberalisme per se rementar qu’aviá una tòca politica, e quàuquei miliers de sordats mòrts au nom dau liure-escambi.
Amé leis arrenjaments esconduts francò-rus que permetián a Christophe de Margerie de patricolar
en Russia per d’àutei rasons d’estrategia economica, aurèm vist lo trionfe deis òmes de poder que fan semblant de se garrolhar per, en veritat, se partejar lo Monde.
Sabèm segur que lo govèrn alemand, de son costat, a ben mai paur de vèire créisser lo cost de son gas rus, que de vèire l’Ucraïna trenquejada un pauc mai.
Que messatge meravilhós, que nòstrei democracias europeas màndon a sei sòcis, maugrat son istòria complicada d’anciànei colonias tsaristas o sovieticas ! Estonia, Letònia, Lituània, Polonha, Finlàndia… tóteis aquélei que pòdon aguer paur, per de bèlei rasons, sàbon ara que pòdon èstre vendudas a l’ors.
La bèla leiçon dei gròssas que nos aurà balhat Christophe de Margerie !...


text:
1142
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1142 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Lei dificultats religiosas dau rèi Loís VII (→ 1141) s'agravèron ambé l'aparicion d'una crisi feodala entraïnada per Raols de Vermandois. D'efèct, obtenguèt la dissolucion de son maridatge amb una nivèça de Tibaud de Bles e se maridèt amb Aelis d'Aquitània qu'èra la sòrre d'Alienòr. Aquò entraïnèt son excomunicacion e la furor dau còmte Tibaud. La respònsa foguèt l'invasion de Champanha, fèu de Tibaud. En parallèl, Bernat de Cluny assaièt d'amaisar diplomaticament la situacion (→ 1143).
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Comtat de Trípol[modificar | modificar la font]
Per renfòrçar la defensa de sei frontieras — sovent menaçadas per d'expedicions de pilhatge turcas — Raimon II donèt divèrsei fèus a l'Òrdre dei Chivaliers Espitaliers, compres lo castèu dau Krak dei Chivaliers. Aquelei fèus venguèron rapidament autonòms mai representèron una defensa eficaça còntra leis atacas dei senhors musulmans.


text:
Sant German dels Fossats
Sant German dels Fossats (oficialament en francés Saint-Germain-des-Fossés) es una comuna occitana de Borbonés, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Çò prieuré conventuel de Sant-Germain-de detlos-Fossés èra una dependéncia de la abbaye de Mozac dempuèi la bulle del Pape Alexandre III en 1165.
La municipalitat de Sant-Germain-de detlos-Fossés aderís a la Federacion dels luòcs clunisiens[1], associacion europèa #que s'ocupa de la promocion dels luòcs istorics #que dépendaient del òrdre de Clunhic, apagat a la Revolucion.
Pendent lo periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), la municipalitat #prene lo nom de Puy-Mourgon[2].
Le prieuré conventuel de Sant German dels Fossats était une dépendance de l'abbaye de Mozac depuis la bulle du Pape Alexandre III en 1165.
La commune de Sant German dels Fossats adhère à la Fédération des sites clunisiens[3], association européenne qui s'occupe de la promotion des sites historiques qui dépendaient de l'ordre de Cluny, éteint à la Révolution.
Pendant la période révolutionnaire de la Convention nationale (1792-1795), la commune prit le nom de Puy-Mourgon[4].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Federacion dels luòcs clunisiens
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_Resultat=32030 modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant (consultat en 28 de junh de 2012)
- ↑ Fédération des sites clunisiens
- ↑ « Notice communale de Sant German dels Fossats », la base Cassini (consultat en 28 juin 2012)


text:
U.S. Cazères 0 - U.E. Bossòst 3
Eth Comité de Competicion mos a
dat era raçon pera alinhacion indeuida deth jogador deth Cazères Conde Oumar que
auie de complir un partit de sancion a compdar deth 19 de març e per tant non
estaue qualificat entà poder jogar contra nosati eth passat 24 de març. Partit
guanhat per 0-3.
Era classificacion ( a manca de 6 partits ) ei era
seguënta: Encausse 40, Pyrennees Sud 33, Cazeres 30, Landothe 27, U.E. Bossòst
25, Aurignac 22, B.luchon 20, Boulogne e Mabroc 17, Comminges St. Gaudens 14, Pointis-Inard
10, Etoile du Cagire 5.
Aguest dissabte 7 d’abriu tàs 20 :00 partit
en Bossòst contra er E.F.C. Aurignac II.


text:
Biografia
Visquèt dau temps deis Emperaires
Glaudi e Neron. Foguèt bèu premier
procònsol roman en
Bitinia, puei foguèt anomenat cònsol. Maugrat qu'aquela foncion aguèsse perdut fòrça de la sieuna importància an aqueu moment, mòstra pasmens l'influéncia que ne'n gausissiá Petròni. Tacit lo descriu ja coma òme de plaser, dorment de jorn e s'espaçant en d'afars de nuech. Venguèt puei sòci de Neron.
La bòna astrada de Petròni suscitèt puei de gelosiá.
Tigellin,
prefècte dau pretòri, lo faguèt acusar d'aver participat a l'
esconjuracion de Pison de 65. Èra d'efiech Petròni collèga d'Escaevinus, un deis esconjuraires. Sachent qu'èra clavat son sòrt, se trenquèt lei venas en 66 mentre que fasiá ribòta ambé seis amics, dau temps qu'èra a
Cumes ambé la cort. Avans que de morir, atrobèt de temps per escriure son testament qu'adreicèt a Neron e que recapitulava lei tòrts qu'arreprochava a l'Emperaire.
Aquela biografia a un caractèr largament ipotetic e tant se porriá que l'autor dau
Satiricon foguèsse un autre Petronius


text:
15
Gen
Trad'hivernales 2016 : 15-16-17 genièr– Someire
Dins aquel article, se parla de : #COCANHA TRIÒ, #HUM, #QUAUS DE LANLA, #FAI DELI
Se presentan pas mai las "Trad'Hivernales" de Someire. Desempuèi 17 ans, aquel vilatge tipic de Gard ven lo temps d'una dimenjada la capitala de la musica e de la dança trad.
Deuriam puslèu dire de LAS musicas trad, tant son divèrsas e borbolhejantas las produccions, portadas per musicians talentoses de culturas divèrsas que revisitan e compausan amb lor faiçon d'uèi un repertòri d'una granda riquesa.
Ongan encara, es un vertadièr cocktail destonant eissit de totas las regions de França e d'Euròpa que vos es propausat.
Poiriam parlar de las polifonias de Cocanha o Quaus de Lanla, de l'electròtrad de Super Parquet, de la virtuositat d'Edaq, Faburden o Lost Highway, de l'eclectisme de Zéphyr Combo o Balsy Swing...
Poiriam atanben evocar lo concèrt estonant de Hum o lo viatge musical ont nos convida Miquèu Montanaro...
Mas cossí evocar aquel pichòt "mai" de las Trad'Hivernales, aquel esperit que fa que cadun passeja son risolet dins un espaci de convivéncia... Un ambient de viure !
Tarifa :
Divendres 8 -10 euros
Dissabte 12 - 15 euros
Participacion liura lo dimenge
Pass festenal de 20 euros
Entresenhas :
www.asso.coriandre.info
contact@coriandre.info
Programa complet sus Calameo


text:
Batalha de Tit
Era Batalha de Tit se debanèc en Tit, d'aperaquí 50 km ath nòrd-oèst de Tamanrasset e ei un episodi important dera istòria des Companhies Meharistes Saharianes entre aguestes e atacants toareg. Se cre que siguec ua revenja pera tuadera dera mission Flatters.
Descripcion[modificar | modificar la font]
Aguesta batalha siguec dirigida eth 7 de mai de 1902 peth lòctinent Cottenest, qu'avie era ajuda des Goum d'In Salah. Atau, un gran nombre de toaregs dera tribú de Kel Ahaggar, dera region montanhosa deth Hoggar argerian sigueren derrotadi totauments.
Era tropa meharista ère compausada per 90 meharistes de tribús ligades a França pr'amor que cad'ua avie d'enviar ara guèrra un contingent. Damb aguesti soldats, Cottenest, completèc es efectius enquia 130 fusils en tot i adjónher 40 moghaznis, era majoritat des quaus èren Châamba d'Ouargla.
Cottenest, qu'ère eth solet francés que i aguec ena batalha [1]. Eth 7 de mai de 1902, en eth vilatge de Tit, en Argeria, Cottenest, siguec atacat pes toareg, e aguèc era victòria, damb solament tres mòrts e un dotzenat de herits. Es pèrtes des toareg arribaren a 84 mòrts e nombrosi herits. Eth cap touareg Mohammed Ag Bessat tanben moriguèc.
Bilanç[modificar | modificar la font]
Pr'amor d'aguesta batalha tota era region deth Hoggar demorèc daurida as francesi. Moussa ag Amastan, cap d'un grop de tribús des Toareg, avie refusat d'i participar.
Referéncies[modificar | modificar la font]
- ↑ Jeremy Keenan, « The lesser gods of the Sahara: social change and contested terrain amongst the Tuareg of Algeria », Taylor & Francis, 2004, (ISBN 0714684104), note 16, p.48


text:
Cultura
Eth Govèrn d’Aran apròve era concession de subvencions a entitats araneses
Eth Govèrn d’Aran aprovèc aguesta setmana era concession de subvencions deth Conselh Generau d’Aran a diuèrses entitats e associacions culturaus, esportiues e sociaus araneses a fin de collaborar ena organizacion de projèctes e activitats impulsades per aguestes.
Atau eth Govèrn d’Aran a aprovat concedir ajudes ara Còlha Sta. Maria de Mijaran de musica e dances tradicionaus araneses, era Fondacion Privada Musèu Etnologic dera Val d’Aran, era Associacion Hèsta deth Taro d'Arties, era Associacion Culturau Centre d’Estudis Aranesi, era Associacion Setmana Santa de Bossòst, era Associacion Donadors de Sang Val d’Aran, era Aula Ext. Universitària dera Gent Grana, Combinats SCCL, AMPA Escòla Garona, era Associacion Aranesa per Auviatge Culturau, era Associacion Es Paums, era Associacion Acuarela.
Tanben s'a concedit ajudes as entitats esportiues Aran Kick Boxing, Paddel Surf pirineos, Associacion Telemarkand friends, Club CEVA, Centre Excursionista de Catalonha, CAEI, Associacion Transpirinenca Solid, Associacion Esportiua de Fotbòl, Club Natacion Vielha Swim Team, CEGVA e Club Hoquei Gèu, Club Excursionista Aran.
Eth Conselh Generau d’Aran dotarà aguestes ajudes damb 23.690 €.
HÒNT: CONSELH GENERAU D'ARAN


text:
Artonges
Artonges es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Villatge del sud del departament de l'Aisne, en lo anciana Brie champenoise, implantat sus un scenari anautit, pas luènh de las fonts de la Dhuys e a la orée del bòsc dels "Roges Fossés".
Village du sud du département de l'Aisne, dans l'ancienne Brie champenoise, implanté sur un plateau élevé, non loin des sources de la Dhuys et à l'orée de la forêt des "Rouges Fossés".
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Anciennement "Hertungiae", Mencionat l'an 1137.
Anciennement "Hertungiae", mentionné en 1137.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Aquela seria d'enregistraments sonòrs sus l'istòria e la practica de las justas lengadocianas es estada produsida per la Federacion de las ràdios associativas non comercialas del Lengadòc-Rosselhon (FRANC-LR) e la Region Lengadòc-Rosselhon dins l'encastre del programa « Memòria dels espòrts tradicionals en Lengadòc-Rosselhon. »
Aquel episòdi nos fa remontar a las crozadas medievalas. Se cal justar en fòrça o justar fin ? Quin material, quin equipament ? Dètz e sept societats de justas s'afrontan cada an.
Realizacion : Ràdio Lenga d'Òc
Amb los testimoniatges de : Catherine Lopez-Dréau, André Lubrano, Robert Bancilhon, Georges Baeza, et Lionel Buonomo.
Escotar : aquel episòdi es disponible en occitan e en francés sul site de la FRANC-LR - Escotar los testimoniatges
Aquel episòdi nos transpòrta al còr de las societats de justas. Las mai bèlas an lors escòlas. Totas an enveja de sosténer lor còla, lor societat. La musica es de la fèsta.
Realizacion : Ràdio Pays d'Hérault Sud
Amb los testimoniatges de : Catherine Lopez-Dréau, Robert Bancilhon, André Lubrano, Alain Charrié, Philippe Carcasses,et Lionel Buonomo.
Escotar : aquel episòdi es disponible en occitan e en francés sul site de la FRANC-LR - Escotar los testimoniatges
Aquela seria d'enregistraments sonòrs sus l'istòria e la practica de las quilhas de uèit es estada produsida per la Federacion de las ràdios associativas non comercialas del Lengadòc-Rosselhon (FRANC-LR) e la Region Lengadòc-Rosselhon dins l'encastre del programa « Memòria dels espòrts tradicionals en Lengadòc-Rosselhon. »
Aquel episòdi nos inicia a de règlas que varian segon la distància del lançar. Tot un art, aquel espòrt es interessant per pichòts e grands. Es daumatge que los fabricants de bolas siàn de mai en mai rares.
Realizacion : Ràdio Escapades
Amb los testimoniatges de : Jean-Claude Barriol, Cyril Gayraud, Robert Prat, et Jean Fulcrand.
Escotar : aquel episòdi es disponible en occitan e en francés sul site de la FRANC-LR - Escotar los testimoniatges
Aquel episòdi evòca un temps ont sufisiá de metre en jòc un anhèl dins un concors de quilhas de uèit per apetegar un vilatge tot entièr. Ah ! De mon temps...
Realizacion : Ràdio Escapades
Amb los testimoniatges de : Marceau Gandon, Lucien Niel, Jean Alméras, Maurice Favède, Roger Roux, et Paul Larguier.
Escotar : aquel episòdi es disponible en occitan e en francés sul site de la FRANC-LR - Escotar los testimoniatges
Aquela seria d'enregistraments sonòrs sus l'istòria e la practica de las remas tradicionalas es estada produsida per la Federacion de las ràdios associativas non comercialas del Lengadòc-Rosselhon (FRANC-LR) e la Region Lengadòc-Rosselhon dins l'encastre del programa « Memòria dels espòrts tradicionals en Lengadòc-Rosselhon. »
Aquel episòdi nos fa traversar los estanhs a la rema, per anar descargar lo peis dels batèls mai gròsses e pesucs, amarrats al larg. L'esplech de trabalh s'es pauc a pauc transformat en esplech de competicion.
Realizacion : RCF Pays d'Aude
Amb los testimoniatges de : Jean-Pierre Martine, Annick Artaud, Daniel Combres, Aude Lusetti, Joan-Lluis Pastour, Henri Salles, et Robert Nivelle.
Escotar : aquel episòdi es disponible en occitan e en francés sul site de la FRANC-LR - Escotar los testimoniatges
Aquela seria d'enregistraments sonòrs sus l'istòria e la practica de las velas latinas e catalanas es estada produsida per la Federacion de las ràdios associativas non comercialas del Lengadòc-Rosselhon (FRANC-LR) e la Region Lengadòc-Rosselhon dins l'encastre del programa « Memòria dels espòrts tradicionals en Lengadòc-Rosselhon. »
Aquel episòdi evòca un batèl qu'es estat primièr un instrument de trabalh (pesca, transpòrt) abans de venir un otís de competicion. Aquela vela triangulara s'es espandida sus los contors de la mediterranèa a causa de sa manejabilitat.
Realizacion : Ràdio Pays d'Hérault
Amb los testimoniatges de : Marcel Mateu, Jean-Pierre Bousquet, Yann Pajot, Christian Dorc, Denis Bénito, André Bonomo, et José Mateu.
Escotar : aquel episòdi es disponible en occitan e en francés sul site de la FRANC-LR - Escotar los testimoniatges
Aquela seria d'enregistraments sonòrs sus l'istòria e la practica de la petanca es estada produsida per la Federacion de las ràdios associativas non comercialas del Lengadòc-Rosselhon (FRANC-LR) e la Region Lengadòc-Rosselhon dins l'encastre del programa « Memòria dels espòrts tradicionals en Lengadòc-Rosselhon. »
Es encara necite de descriure aquel espòrt practicat per totes dins lo sud de la França ? Mas, sabètz far la diférencia entre jòc provençal, jòc lionés e petanca ?
Realizacion : Ràdio Arrels
Amb los testimoniatges de : Gérard Naudo, Benoît Vila, Claude Valls, Bruno Caragol, Jacques Quéralt, Philippe Alarçon, Michel Chambert, Antonio Sala, et Bernard Portalès
Escotar : aquel episòdi es disponible en occitan e en francés sul site de la FRANC-LR - Escotar los testimoniatges


text:
Sant Grasal
Lo Grasal (var. Grasau) o lo Sant Grasal (var. Sant Grasau) es un objècte mitic de la legenda arturiana, objècte de la quista dels cavalièrs de la Taula redonda. A partir del sègle XIII, es assimilat al Sant Calici (la copa que recebèt lo sang del Crist) e pren lo nom de Sant Grasal. La natura del Grasal e la tematica de la quista que li es associada faguèron naisser fòrça interpretacions simbolicas o esotericas, e a d'illustracions artisticas multiplas.
Somari
- 1 Origina e evolucion de la figura del Grasal
- 2 La legenda del « Sant Grasal »
- 3 Las interpretacions del Grasal
- 4 Lo Grasal e la quista del Grasal dins la cultura contemporanèa
- 5 Luòcs ligats al Grasal
- 6 Bibliografia
- 7 Vejatz
- 8 Nòtas e referéncias
Origina e evolucion de la figura del Grasal[modificar | modificar la font]
L'objècte legendari del Sant Grasal apareis pel primièr còp a la fin del sègle XII dins lo roman Perceval ou le Conte du Graal (capítols 8, 15 e 19), de Chrétien de Troyes, coma avatar del pairòl d'imortalitat del Dagda – talisman de la mitologia celtica. Aquel Grasal que produch una noiritura miraculosa que torna cada jorn[1] se presenta coma un sovenir dels vases e aisinas d'abondància de contengut inagotable, provesidor de manjar e bevenda, que la mitologia celtica e las legendas d'autras culturas indoeuropèas mencionan (lo motiu de la bana d'abondància per exemple, dins la mitologia grèga). Lo fach que lo rei o sèrva e mòstra pendent la fèsta assegura que las riquesas contunhen l'an que ven[2].
Lo grasal es un plat larg e pauc prigond, una aisina cròia de bòrds largs: lo mot ven del latin medieval cratella, « vas », una copa o un plat cròi de bòrds largs. Chrétien de Troyes considèra que s'agís d'un plat de peisses (simbòl crestian, aquel nom d'aisina se trapa dins los inventaris aprèp decès).
Chrétien de Troyes morriguèt avans d'acabar l'obratge, que li aviá comendat Felipe d'Alsàcia, comte de Flandres. Mai d'un autors contunhèron amb l'istòria de Perceval : Wauchier de Denain, Gauvain, Manessier, Gerbert[3]. Aprèp 1230, lo tèma del Grasal foguèt pas pus de nòus desvolopaments literaris.
Per Michel Roquebert, totes los desvelopaments a l'entorn de la quista del Grasal coincidisson amb la crosada contra los Catars en Lengadòc[4] e constituisson d'un biais una maquina de guèrra ideologica[5]. Aqueles desvelopaments son tanben lo resultat d'una rivalitat francoanglesa: la nòva dinastia dels Plantagenêt vòl concurrenciar a l'anciana de Carlesmanhe e als mites fondators dels Capecians.
Per Chrétien de Troyes[modificar | modificar la font]
Dins Perceval ou le Conte du Graal, Perceval vei, al castèl del Rei pescador, un òme jòve tenent en la seuna man una lança d'un blanc treslusent que de la punta ferrada goteja de sang, dos joves òmes tenent de candelièrs d'aur e una gojata tenent un grasal (que dona una lutz tala que lo clarum de las candèlas pèrdon lor treslús) encastrat de rubís rojes sang. Perceval escaç a aquèla « espròva del Grasal », perque demòra silenciós davans aquela apareisson alara qu'auriá degut demandar perque sagnava la lança e que se li seriá menat l'aisina. Cap de significacion per aquela enigma simbolica es donada per Chrétien de Troyes. Caduns dels contunhadors faguèron la lor interpretacion, raprochant l'aisina al sacrat crestian.
Pels contunhadors[modificar | modificar la font]
Una seguida del tèxte de Chrétien de Troyes, la Redaccion corta de Wauchier de Denain, explica que lo Graal dona a cadun las noirrituras que desira, e l'associa amb la Santa Lança, que pertusèt lo flanc del Crist sus la Crotz (dont li fius Diu fu voirement ferus tres parmi le costé). Per Wolfram von Eschenbach, coma lo presenta dins Parzival, lo Grasal es una peira que lo nom se traduch pas : « Lapsit Exillis ». Uns volguèron traduire per « Lapis Exilis » o « Lapis Ex Coelis » : esmeralda tombada, segon la legenda, del front de Lucifèr, e que, cavada en vas, restanquèt lo sang del Christ rajant de las cinc plagas.
Al començament del sègle XIII, Robert de Boron explica dins L'Estoire dou Graal que lo Grasal es lo quite Sant Calici, es a dire la copa que Jèsus utilizèt per celebrar la Cena e qu'après recebèt lo sang. Emportat en tèrras alunhadas (sus l'illa Bretanha ?) per Josèp d'Arimacia, lo « Sant Grasal » (coma Sant Calici) ven lo centre d'un mistèri (car l'objècte èra d'en primièr amagat, puèi perdut), que d'elegits partipant a l'entorn d'una taula redonda — que l'integracion dins los recits de la Taula Redonda. Aquela cristianizacion de la legenda del Graal s'acaba per la Queste del Saint-Graal, roman anonim escrich vèrs 1220, benlèu per un monge, que fa del Graal la Gràcia divina. Segon la legenda, aquel que beu d'aquela copa obten la vida eternala.
La legenda del « Sant Grasal »[modificar | modificar la font]
Segon Robert de Boron, lo Grasal es lo « Sant Grasal » : lo calici contenent lo sang de Jèsus Crist, reculhit par Josèp d'Arimacia. Aquel calici es encara presentat coma essent aquel qu'utilizèt Jèsus pendent la cena, darrièr repais amb los apòstols. Aquela mena acabada de la legenda del Graal, bastida a l'entorn del Josèp d'Arimacia, foguèt escricha en verses per Robert de Boron dempuèi un tèxte grèc apocrif del sègle IV: l’Evangèli de Nicodèm qu'inspirèt fòrça legendas.
D'aquelas se dich qu'un josieu (o un òme de Ponç Pilat) auriá panat lo Sant Calici al Cenacle, puèi l'auriá donat a Pilat. De legendas apondon que lo quite Pilat i auriá posat l'aiga que s'aviá lavat las mans.
- «Uns Juis le veissel trouva
- chiés Symon, se l' prist et garda
- car Jhesus fu d'ilec menez
- et devant Pilate livrez.»
- Robert de Boron
Dins totas las legendas inspiradas par l’Evangèli de Nicodèm, Josèp d'Arimacia reculhèt dins lo Sant Calici (que li foguèt donat per Ponç Pilat o qu'anèt cercar al cenacle) de gotas de sang rajant de la ferrida de las costelas de Jèsus facha d'un cop de la Santa Lança: lo Sant Sang. L’Evangéli de Nicodèm dona lo nom del soldat que donèt lo cop de lança: Longin.
Las interpretacions del Grasal[modificar | modificar la font]
La simbolica tradicionala del Grasal[modificar | modificar la font]
Lo Grasal es un objècte misteriós:
- Es un objècte sacrat de poders poderoses: sol un èsser pur poirá lo trobar e ne prene possession.
- Segon de legendas, la descoberta anoncia la fin dels Temps Aventuroses.
Totes los cavalièrs lo cerquèron, e lo mond aurá pas de patz qu'après la descobèrta, mas, paradoxalament, es aquel qu'o cerca pas que li seriá donat d'o trapar, segon Wolfram. Auriá doas interpretacions a la quista dels cavalièrs:
- L'energia depensada e las espròvas encontradas fan grandir o relevan las qualitats dels cavalièrs, eventualament lor permetre de ne querre mai. S'agís doncas d'una quista initiacica.
- La recerca d'un objècte sacrat coma tòca de la vida, e quitament en riscar aquela, mòstra que la finalitat pòt èsser mai importanta que la seuna existéncia: vista crestiana de la vida terrestra, espèra pel passatge cap a un mond melhor.
- Lo Sant Grasal pausat al centre de la Taula Redonda, luòc d'encontra dels poderoses, marca simbolicament l'instauracion del cristianisme mercé al poders temporals (politics o militars). Mòstra tanben la primautat del religiós sul temporal, perque justifica los esforces accomplits pels cavalièrs.
- L'anciana civilizacion cèlta druidica puèi medivala pagana, caotica, facha de Magia, de mascariá e de supersticion, s'acaba per daissar plaça a la civilizacion crestiana.
Lo Grasal fácia a la Sciéncia[modificar | modificar la font]
Los scientifics jamai neguèron vertadièrament l'idèa que Jèsus aja podut existit, de brevas mencions de Sueton, Tacit o Plini lo Jove podon piejar aquela tèsi. Mas los quite scientifics considèron que d'elements de la vida de Jèsus venon de fonts deversas a vegada precrestianas[6]. Le Graal coma una aisina contenent lo sang del Crist será una invencion de la fin del sègle XII. La legenda generala del Graal seriá ela una invencion de Chrétien de Troyes e datariá dels ans 1180. Goulven Peron monstrèt que l'apareisson del Grasal al castèl del Rei Pescador es un manlèu dirècte de las Metamofósis d'Ovid, lo "libre preferit" de Chrétien de Troyes[7].
Sens figurat del mot[modificar | modificar la font]
La quista del Grasal a un sens modèrne concret: descriu un objectiu dificilament realisable, mas que portará al mond de connaissenças novèlas o permetrá una aplicacion originala sul subjècte. Atal, en fisica, la teoria de granda unificacion (teoria del tot) esqualificat de « Graal dels fisicians ». E, la comprenesson dels mecanismes amb que los gèns contrarotlan la fiosionomia des organs será lo « Graal dels geneticians ».
Lo Grasal e la quista del Grasal dins la cultura contemporanèa[modificar | modificar la font]
La tematica del Grasal dins ls nòus movements religioses[modificar | modificar la font]
Los movements religioses novèls profeiton de la fascinacion provocada pel mistèri del Grasal. L'aspècte magic e simbolic del Grasal favoriza l'interpretatcion esoterica .
Adaptatcions artisticas o mediaticas del Grasal[modificar | modificar la font]
Lo tèma del Graal se trapa dins la pèça Le Roi Pêcheur de Julien Gracq (1948), dins los romans de T.H. White "The Once and Future king" e "The Sword in the Stone", e per Boris Vian dins "le Chevalier de neige" . Montsalvat, de l'academician Pierre Benoît (1957) torna a la tematica de l'exòdi del Graal presentada per Wolfram mesclat amb de referéncias cataras.
Lo Grasal es tanben evocat dins Lo Pendul de Foucault d'Umberto Eco (1988).
Fòrça òbras cinematograficas se n'inspirèron coma Knights of the Round Table (1953) de Richard Thorpe mas tanben dins las òbras de Jerry Zucker (1995), Robert Bresson, Éric Rohmer, Monthy Python, Walt Disney, John Boorman Excalibur, Hans-Jürgen Syberberg Parsifal (1981) e Steven Spielberg Indiana Jones e la darrièra crosada.
- 1882 : Parsifal de Richard Wagner - Opèra
- 1974 : Lancelot du Lac de Robert Bresson (film)
- 1975 : Monty Python and the Holy Grail de Terry Jones e Terry Gilliam (film parodic comic de la quista dels cavalièrs de la Taula Redonda).
- 1978 : Perceval le Gallois d'Eric Rohmer (film)
- 1981 : Excalibur de John Boorman (film)
- 1984 : L'Enchanteur de René Barjavel (roman)
- 1989 : Indiana Jones e la darrièra crosada de Steven Spielberg (film)
- 1991 : The Fisher King de Terry Gilliam (film) (exmembre de Monty Python)
- 2003 : Da Vinci Code de Dan Brown (roman) que los eròis cercan a trobar lo secret del Graal tornant interpretar L'Enigma sagrada : lo Graal seriá una metafòra per designar Maria Magdalena, que seriá estat la fenma de Jèsus e la maire de la seuna descendéncia.
- 2004 : Bernard Cornwell : La Quête du Graal (roman)
- 2004 : Fate/stay night de TYPE-MOON (vidèojòc)
- 2005 : Labyrinthe de Kate Mosse roman contant la quista de manuscrichs contenent lo secret del Graal, en país catar.
- 2006 : Da Vinci Code de Ron Howard (film) tirat del roman precedent.
Luòcs ligats al Grasal[modificar | modificar la font]
Rèstes del Sant Calici[modificar | modificar la font]
- Santo Caliz de la catedrala de Valéncia, en Espanha: sant Laurenç, diacre del papa Sixt II, l'auriá fach enviar dins lo seu vilatge d'Òsca. Pendent la conquista musulmana, seriá estat amagat dins los Pirenèus del Sud. Vèrs 1070, lo Sant Calici seriá esta plaçat al monastèri de Sant Joan de la Peña. En 1399, lo rei Martin I d'Aragon lo faguèt portar al palais de la Aljafería de Saragossa puèi a Barcelona. En 1416, lo seu pichon filh Alfons V de Portugal lo transferiguèt dins lo seu palais reial de Valéncia. Lo seu fraire Joan II de Portugal lo tornèt donar a la Glèisa Catolica Romana, que lo consèrva dempuei a la catedrala de Valéncia.
- Sacro Catino de Gènoa en Itàlia.
- Calici d'argent d'Antiòcha, conservat al Metropolitan Museum of Art a Nòva York; aquel objècte es presentat coma lo Sant Calici.
- Sant Vas, tornat pels crosats de la basilica de Santa Sofia de Constantinòple cap a Tròias.
Autres Grasals celebres[modificar | modificar la font]
- La copa Nanteos : situada al País de Galas dins un monastèri, s'agís d'un fragment de ból talhat dins de fusta d'Olivièr, usat pels pelegrin venguts per i beure. Reputada per las vertus curativas de l'aiga al seu contacte.
- La copa d'onix de Victoria Palmer, ancianament dels sobeirans de Galas, decobèrta per l'istorian britanic Graham Phillips, e presentada a la premsa en agost de 1995[8].
- La copa de l'Órdre dels templièrs d'Itàlia, donada a aquel darrièr en 1976 pel membre Antonio Ambrosini, e presentada a la premsa pels grand mèstre Rocco Zingaro di San Fernandino en agost de 1995[9].
- La cubeta d'aur d'origina celtica pescada dins lo lac de Chiemsee (Munic) en 2001[10]
Luòcs en rapòrt amb Munsalwäsche e lo castèl del Grasal[modificar | modificar la font]
Castèl de Montsegur[modificar | modificar la font]
En 1940, suls òrdres d'Heinrich Himmler, lo capitan Günter Alquen e una vintena de soldats SS, cerquèron lo Grasal al castèl de Montsegur e a Montserrat. L'associacion de Montsegur (bastion catar) al Graal es de fach degut a una confusion etimologica: dins son òbra Parzival, Wolfram von Eschenbach plaça lo castèl del rei Pellès sul Munsalwäsche, e los Alemands cresián a tort que Montsegur èra la significacion del luóc. La traduccion presisa de Munsalwäsche es mont Salvatge o mont del Salut, e non pas "Montsegur"
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Tèxtes[modificar | modificar la font]
- (fr)Chrétien de Troyes, Le conte du Graal ou le Roman de Perceval.
- (fr)Robert de Boron, Le Roman du Graal (édition de Bernard Cerquiglini, Union générale d'édition, collection 10/18, 1981).
- (de)Wolfram d'Eschenbach, Parzival
- (fr)Le Livre du Graal, Gallimard, "Bibliothèque de la Pléiade"
- (fr)t. I : Joseph d'Arimathie, Les premiers faits du roi Arthur, 2000 p.
- (fr)t. II : Lancelot : La marche de Gaule, Galehaut, La première partie de la quête de Lancelot, 1984 p.
- (fr)t. III : Lancelot (suite) : La seconde partie de la quête de Lancelot, La quête du saint Graal, La mort du roi Arthur, 1728 p.
- (fr)La Quête du Graal, París: ed Seuil, coll. Points "Sagesse", 1982.
Estudis (fr)[modificar | modificar la font]
- Dictionnaire des mythes littéraires, sous la direction de Pierre Brunel, Éditions du Rocher, 1998. Notamment l'article de Jean-Louis Backes « Le Graal », p. 675-687 et celui de Pierre-François Kaempf, « Parsifal », p. 1150-1154.
- Lumière du Graal, René Nelli éd., Paris, Les Cahiers du Sud, 1951.
- Georges Bertin, La quête du saint Graal et l'Imaginaire, Corlet, 1997, et La Pierre et le Graal, Vega, 2006.
- Jean Frappier, Autour du Graal, Genève, Droz, 1977.
- Jean Marx, La Légende arthurienne et le Graal, Paris, PUF, 1952.
- Claude Lévi-Strauss, De Chrétien de Troyes à Richard Wagner, dans Parsifal, L'Avant-Scène Opéra n°213.
- Jean-Jacques Vincensini, Pensée mythique et narrations médiévales, Paris, Champion, 1996.
- Werner Greub, La Quête du Graal, Wolfram von Eschenbach et la réalité historique, Éditions Anthroposophiques Romandes, Genève 2002
- Wolfram von Eschenbach, Parzival, deux tomes, Éditions Aubier Montaigne, Paris 1977
- Chrétien de Troyes, Perceval ou le Roman du Graal, Éditions Gallimard Folio, Paris 1974
- Otto Rahn, Croisade contre le Graal, (1933), Éditions Philippe Schrauben, 1985
- Jean-Paul Bourre,"La Quête de Graal, du paganisme indo-européen à La Chevalerie chrétienne"Ed. Dervy,1993.
- Antonin Gadal, Sur le Chemin du Saint-Graal, Rozekruis-Pers, Haarlem
- Michel Roquebert, Les Cathares et le Graal, Éditions Privat, Toulouse 1994
- Jean Markale, L'Énigme du Saint Graal, Éditions du Rocher, 2005
- Au-delà du Code Da Vinci, Marie Madeleine et ses descendants, le grand secret des Templiers, le Saint Graal, René Chandelle, Ed. Exclusif (2006) ISBN 2-84891-055-0
- Marie Madeleine et le Saint Graal, Margaret Starbird, Ed. Exclusif (2006) ISBN 2-84891-051-8
- Dernières révélations sur le Graal, Pascal le Charpentier, Ed. Exclusif (2006) ISBN 978-2-84891-061-1
- L'Enchanteur, René Barjavel, Éd. Denoël (1984)
- L'Islam et le Graal, Pierre Ponsoye, Éd. Denoël (1957)
- Le livre du Graal, en 3 tomes, collection Bibliothèque de la Pléiade (tome 1 en 2001, tome 2 en 2003, tome 3 en 2009 )
Vejatz[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)Estoire del saint Graal manuscrit du XVe, BNF fr. 113 Causida de tèxtes.
- (fr) La Quête du saint Graal et l'imaginaire. Essai d'anthropologie de l'Imaginaire arthurien, per Georges Bertin. 1995
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Jean Frappier, Le Graal et l'hostie, In Les romans du Graal dans la littérature des XIIe et XIIIe siècles, París, 1956, p.70-71
- ↑ (fr)Jean-Marc Pastré, Structures littéraires et tripartition fonctionnelle dans le Parzival de Wolfram von Eschenbach, éditions Klincksieck, collection Sapience, 1993, p.270 ISBN 2252028041)
- ↑ Lo nom dels contunhators es pas certificat mas, los tèxtes foguèron atribuits per comoditat.
- ↑ Michel Roquebert, Les Cathares et le Graal, Ed Privat.
- ↑ Catharisme et Chrétienté, José Dupré, La Clavellerie.
- ↑ http://www.zetetique.ldh.org/jesus.html
- ↑ (fr)La Publication de l'Observatoire Zététique, n°76, septembre 2012. Lire sur http://www.zetetique.fr/index.php/nl/450-poz-76#dossier
- ↑ "ReferenceA"(fr)Querelle autour du Saint-Graal, Le Figaro, 19 d'agost de 1995
- ↑ "ReferenceA"
- ↑ (fr)Le Matin, 27 de febrièr de 2007
- Element de la lista numerotada


text:
Agregacion d'occitan per l'an que ven. La FELCO comunica.
Pas d’occitan a la session 2019 de l’agregacion
de las lengas de França
La novèla es tombada en fin d’aqueste dimècres [11 de julhet de 2018], a la chut-chut, amb la publicacion dels programas : a la session 2019 i aurà lo basc, lo catalan e lo còrse.
Per lo burèu de la FELCO, es pas estada una suspresa totala lo bruch corrissiá que i auriá en 2019 una session per lo basc e lo catalan qu’èran pas concernits en 2018 e qu’una sola de las 3 lengas de la session 2018 (breton, còrse, occitan) demorariá. Es per aquò que tot en denonciant l’escandal del pòste unic per 2018, avèm pas quitat de nos mobilizar (audiéncias e letras al Ministèri), letra als elegits (la darrièra d’aqueste 8 de julhet) per obténer una session 2019 amb un nombre decent de pòstes. Amb d’arguments multiples :
- lo nombre de departaments de l’espaci occitan ;
- lo nombre important de marcats a la session 2018 ;
- lo nombre important de presents a l’escrich ;
- los excellents resultats obtenguts per los candidats que capitèron pas lo concors estent lo gaire de pòstes.
Demorèt sord e mut lo Ministèri ! E nosautres, emai o aguèssem envisatjat, avèm presa la novèla en plen morre :
- mesprètz dels candidats de la session 2018 qu’aurián pogut, sus la lançada, reinvestir lo trabalh de preparacion ;
- mesprètz dels formators que s’èran implicats dins de condicions dificilas per preparar del melhor los candidats ;
- mesprètz de las Universitats de Tolosa e Montpelhièr qu’avián meses de mejans per aquò : oras pagadas per lo montatge administratiu e pedagogic, las sesilhas de formacion, las jornadas d’estudi, los seminaris, la correccion de devers, l’organizacion d’espròvas blancas…
Ajustarem, dins l’encastre de la convencion de partenariat que religa l’Universitat Paul Valéry amb lo CIRDÒC, la mesa a disposicion d’un espace mutualizat de liure accès per totas las lengas de França, ont èra depausadas de ressorsas per preparar l’espròva comuna, porgidas per de collègas de mantuna lenga regionala…
Ajustarem lo biais de temptar la division entre lengas alara que totes los universitaris de la jurada de l’agregacion de lengas de França avián signada una mocion per demandar que totas las lengas sián concernidas per la session 2019, alara que los membres de la seccion 73 del conselh nacional de las Universitats avián demandada la mema causa.
D’alhors sa temptativa es vana : avèm recebut un messatge del consehièr Saveriu Luciani al nom de la Collectivitat Territoriala de Corsega que ne reprenèm aquí un extrach :
« Je tiens à vous faire savoir ma déception quant au prochain concours externe de l’agrégation. Ma stupéfaction a été grande de constater le tri cynique dont avaient fait l’objet les langues choisies pour le premier concours. A mes yeux, toutes doivent bénéficier du recrutement d’au moins un lauréat par an. Cela ne me semble pas négociable et nous avons intérêt à signifier notre solidarité face à un gouvernement dont les choix ne laissent pas de surprendre et le cynisme de confondre et d’atterrer. Soyez assuré de ma solidarité, à travers ma voix de celle du Conseil exécutif et, plus largement, du peuple corse qu’il représente démocratiquement. »
Per la FELCO, es pas question de se calar. Tre coneguda la novèla, lo burèu a escrich als parlamentaris occitans e bretons. Vos demandam de relaiar, lèu-lèu, abans la fin de la session parlamentària, aquela letra pròche dels parlamentaris de vòstre departament. Avèm escrich al Ministre. Avèm tanben escrich als sindicats e vos demandam de far seguir dins lo vòstre : li podètz mandar la letra al Ministre per informacion.
La FELCO lo 14 de julhet de 2018


text:
Sus Just François Marie Raynouard, segon Andrieu Jaubert, Armana Prouvençau de 1937.
Un grand romanista : J. F. M. Raynouard (1761-1836)
Lo 18 de setembre de 1761, naissiá a Brinhòla, dins un ostal de la plaça Sant Pèire — qu'es ara la plaça Sadi Carnot — aquel que se deviá marcar dins los òmes illustres de son país.
En remembrant la memòria de Raynouard, nos clinam cèrta davant lo nòble caractèr qu'el afortiguèt al cors de tota son existéncia e majament dins son ròle d'egrègi representant del Var, reconeissèm lo talent del poèta tragic francés, mas tenèm subretot de relevar l'òbra mestrèssa, l'accion feconda del patriòta d'òc, tirant del desremembre la lenga dels trobadors qu'aviá, als sègles de l'Edat Mejana, portat tan naut la civilizacion miègjornala.
Lo paire de Just Francés Maria Raynouard èra procuror en la senescalsiá de Brinhòla, e sa maire, Isabelle Goujon, de vièlha familha borgesa de l'endrech, se capitava la neboda del celèbre avocat Gassièr, del parlament de Provença, el tanben brinholent.
Après de bons estudis al pichon semenari d'Ais, J. F. M. Raynouard prenguèt sos gradas de drech a la « famosa » universitat de la capitala de la Provença. Lo vesèm puèi avocat al parlament, a Brinhòla, a Draguignan, e pertot se fa remarcar per sas disposicions, lo mesprés de l'argent, una granda bontat.
En 1789 es a Brinhòla. D'un còr generós, adopta las idèas nòvas de la Revolucion, e dos an pus tard es nomat Deputa supleent a l'Assemblada Legislativa, ont a pas a siejar.
Mas ven la Terror e Raynouard — per aver correspondut dins l'interès de sos compatriòtas brignolents amb los federalistas de Tolon — es embarrat lo 12 de mai de 1794 amb qualques borgesses, puèi menat a Grassa, e d'aquí diregit en carreta vèrs París, ont arriba lo 25 d'agost (8 fructidor an II), après un viatge penible de quaranta-cinq jorns. E botat dins la preson Du Plessis, i espèra un mes sa libertat.
Reven alara en Provença e s'establís mai défenseur officieux d'en primièr a Brinhòla, puèi a Draguignan.
En 1802 se fixa definitivament a París que dempuèi pro temps li fasiá lingueta, e ont aviá l'espèr de donar cors a sa passion literària e a son ambicion poetica.
En 1805, es l'extraordinària succès al Théâtre Français de sa tragèdia Les Templiers, ont lo primièr remetiá a l'onor sus scèna la tradicion nacionala. Aquí ja se fa jorn son oposicion a l'emperaire Napoleon. Es pasmens reçauput a l'Acadèmia Francesa, que ne deviá devenir lo secretàri perpetual.
Una segonda pèça istorica, Les Etats de Blois, aguèt pas la mèma reussita, mai afortissiá los sentiments de Raynouard contra lo poder imperial.
Entandomens los sieus compatriòtas l'oblidavan pas. Presentat per lo collège electoral del Var en mai 1805, a la causida del Senat, foguèt designat coma representant al Còrs Legislatiu, ont puèi reelegit, sièi jusqu'als Cent-Jorns.
En 1813, redegís e porge amb Laine a l'emperaire irritat, la celèbra adreiça de protesta « dels Cinc », qu'anava tan lèu fa metre l'assemblada en congièr. D'aquel còp dur portat a son autoritarisme, Napoleon se n'en deviá pas relevar.
E del temps de la primièra Restauracion, vesèm mai Raynouard s'arborant amb eloquéncia en favor de la libertat de la premsa.
Foguèt aquò la darrièra manifestacion de sa carrièra politica, partent d'aquí acabada, coma son prefach de poèta. Vodèt alara tota son intelligéncia amb son activitat d'esperit als estudis sus la lenga romana e las poesias dels trobadors.
Cossí venguèt a aquela òbra màjer, que restarà son vertadièr titre de glòria per la posteritat ? S'es dich que sas cèrcas sus los templièrs, ordre miègjornal, l'aurián adralhat. Pasmens estimam que lo gost i venguèt puslèu de sa coneissença fonsa de la lenga provençala, que tostemps aviá charrat amb sos amics de Draguignan e d'Ais.
D'aquela lenga dels trobadors qu'el sortissiá de son long sòm per la botar en onor, n'aviá averat la survivéncia en riba de Carami, d'Argens e de Lar.
Cavant sa vida, constatant que, se sas primièras publicacions de romanista son de 1813, tre 1802 Raynouard s'interessava ja a las originas de nòstra vièlha lenga d'òc.
Basta, es cargat per lo ministre de La Maison du Roi — del rei Louis XVIII —, que ne fa los fraisses, de publicar lo tresaur qu'aviá acampat. E de 1816 a 1821, pareisson los sièis volumes del Choix des Poésies originales des troubadours, que i caup la gramatica de la lenga romana.
Lo segond obratge important de Raynouard, es lo Lexique roman, tanben en sièis volumes, qu'un solament èra estat imprimit a la mòrt de l'escrivan, e que sos escolans n'acabèron puèi la publicacion.
L'afirmacion de Raynouard de l'existéncia, quora lo latin aguèt desaparegut pauc a cha pauc de l'usage corent, d'una « lenga romana rustica », maire de totas las lengas neo-latina, teoria discutida quora qu'espeliguèt, es ara abandonada. E devèm reconeisse amb lo saberut majoral Renat Lavaud, que la partida preciosa, solida e duradissa de son òbra, es tota dins sos estudis del domeni pròpri de la lenga d'òc, e non pas de la lenga romana collectiva.
Amb compreension e finessa estúdia l'engèni liric provençal dins sos biaises variats, e larga una colleccion importanta de tèxtes editats amb un soen escrupulós. Dins lo mème tèmps un autre occitan que lo reconeissiá per mèstre, l'amiral de Rochegude, dins sa retirada d'Albi, obrava per la mèma tòca.
Lo restontiment dels obrages de Raynouard foguèt considerable dins lo monde sabent, de l'Euròpa entièra, e donèt als estudis romans un vam extraordinari.
L'acadèmia de las Inscripcion e Bèlas-Letras lo reçaup coma membre. L'acadèmia dels Jòcs florals de Tolosa, en 1819, lo noma Maitre es Jeux floraux. Las acadèmias de Marselha, d'Ais, de Tolon, de Brussela, de Madrid, l'acuelhisson a braces dubèrts.
En fòra de sos trabalhs sus las lengas romanas, e los trobadors, Raynouard aviá publicat una Histoire du Droit Municipal en France, ont s'èra apiechat majament sus las libertats comunala del país de Provença, e son vòt tocant l'eleccion dels conselhs municipals, deviá èstre realizat per la lei de 1831.
Basta, Raynouard contuniava son pretzfach de bon obrièr de las letras, recatat dins un ostal amic de Passy, a las pòrtas de París, d'ont sortissiá gaire que per anar a l'Institut. Entandomens lo vielhonge èra arrivat, emai de lanha e quasi la gèina en seguida d'un larg sacrifici d'argent en favor de sa familha.
E lo 26 d'octòbre 1836, dins sos 75 ans, lo grand òme moriguèt.
Devèm tanben saludar en Raynouard un avi de la Renaissença felibrenca. Son òbra grelhava, de gitèla avián trachi, la lengo d'òc amb sos titres retrovats de noblessa e d'antiquetat, n'aviá pus que d'esperar l'engèni mèstre de Frederic Mistral, la fe d'un Roumanille, los cants passionats d'Aubanèl, l'envam dels Primadièrs. E mens de vint an après la mòrt d'aquel qu'aviá tan ben menat sa joncha per Provença, un bel dimenge de mai, espelissiá als rais de nòstre grand solelh, lo Felibrige qu'anava far lo ligam de tot los païses d'òc.
E nos estonem pas se en 1892, F. Mistral nos escriviá, a prepaus de son jornal l'Aiòli : « Sabès ço que devrias nous faire ? precisamen un article pèr revihar vòsti Brignoulen au sujèt de Raynouard, pèr ié dire ço qu'a fa aquéu ome de marco, aquéu grand prouvençau, e ié parla dóu buste à ié dreissa... »
Las annadas an coregut e lo mèstre aurà pas vist la glorificacion que demandava. E pasmens lo vòt de Mistral se complís enfin.
En 1936, an del centenàri de la mort de Raynouard, sota son signe e a son onor, la mantenença de Provença a tengut son congrès, lo 6 de setembre dins la pichòta ciutat comtala de Brinhòla, e sus l'ostal ont es nascut, a piosament pausat una lausa.
La comemoracion de Raynouard s'acabarar à la primavèra de 1937, per l'inauguracion de son buste que se va arborar sus una plaça de Brinhòla. Aquel jorn, als costats de l'Institut de França, dels romanistas e dels representants del govèrn, los Felibres mancaran pas de reveni.
Dr Andrieu Jaubert


text:
Josèp, Estève, Frederic Mistral (Malhana 1830 – id. 1914)
[transcrit d'aprèp l'original]
MIRELHA (Cant Promièr. Lo mas di falabregas).
Cante una chata de Provènça.
Dins lis amors de sa jovènça,
a travèrs de la Crau, vers la mar, dins li blats,
umble escolan dáu grand Omèra,
ieu la vòle seguir. Coma èra,
rèn qu’una chata de la terra,
en fòra de la Crau se n’es gaire parlat.
Emai son frònt non lusiguèsse
que de joinessa ; emai n’aguèsse
ni diadèma d’òr, ni mantèu de Damàs,
vòle qu’en glòria fugue auçada
come une rèina, e careçada
pèr nòsta lenga mespresada,
car cantam que per vautres, o pastre e gènt di mas !
Tu, senhor Dieu de ma patria,
que nasquères dins la pastrilha,
enfuòca mi paraulas, e dona-me d’alen !
Lo sabes : entre la verdura,
au solèu em’i banhaduras,
quand li figas se fan maduras,
ven l’òme alobatit desfruchar l’aubre en plen.
Mai sus l’aubre qu’eu espalanca,
tu totjorn quilhes quauqua branca
onte l’òme abramat non pòsque auçar la man,
bèla gitèla promierenca,
e redolènta, e vierginenca,
bèla frucha magdalenenca
onte l’aucèu de l’èr se vèn levar la fam.
Ieu la vese, aquela branqueta,
e sa frescor me fai lingueta !
Ieu vese, i ventolets, bolegar dins lo cèu
sa rama e sa frucha immortalas…
Bèu Dieu, Dieu amic, sus lis alas
de nòsta lenga provençala,
fai que pòsque averar la branca dis aucèus !
De lòng dáu Ròse, entre li pibas
e li sausetas de la riba,
en un paure ostalon pèr l’aiga rosigat
un panieraire demorava,
qu’emé son dròlle puèi passava
de mas en mas, e pedaçava
li canestèlas rotas e li paniers traucats.
[...]


text:
Genièr de 2018, lo Collectiu Occitan organizator de las manifestacions del 3 de febrièr de 2018 per demandar una preséncia mai importanta de la lenga occitana a la television, comunica :
La lenga e la cultura occitanas an un besonh imperatiu, absolut, dins lo mond tal coma es ara, d'aver accès als mèdias de massa e d'en primièr, d'una preséncia « normala » a la television publica.
Es un relai indispensable per tota l'accion educativa e culturala qu'es menada per las associacions.
Per aquò devèm reivindicar mai de plaça per l'occitan a France 3, manifestar que « Volem nòstre occitan de cada jorn » a la television publica. Aquesta reivindicacion es fondamentala.
De mai sèm dins lo temps que cal : lo govèrn es a aprestar una reforma de l'organizacion de la television publica.
Es lo moment que cal per se faire ausir e demandar que lo Quasèrn de Cargas de la television publica siá aplicat d'un biais mai egalitari sul territòri de la Republica, es a dire per l'occitan, al nivèl de çò que se fa per d'autras lengas regionalas.
Coma es temps de reforma del servici public de television e ràdio devèm tanben, coma movement occitan, portar nòstre vejaire sus aquesta granda question. Devèm dire que nos cal a nautres, ciutadans franceses dels territòris, ciutadans de las regions, una vertadièra television de país. Una cadena qu'a de redaccions dins las ciutats del territòri, que filma lo país, lo representa dins son quotidian, sa diversitat.
E aquò passa per la preséncia de redaccions e còlas de filmatge en mantuns luòcs. L'occitan clau per una television melhora, demanda una vertadièra television de país.
Vos esperam nombroses lo 3 de febrièr a 14h30 a Tolosa (Alèa del President Franklin Roosevelt, estacion de mètro Joan Jaurés) e a Montpelhièr (Plaça de la Comèdia) !
Lo Collectiu Occitan (Convergéncia Occitana, CREO, Confederacion Calandreta, Partit Occitan, EELV Occitania, País Nòstre, Partit de la Nacion Occitana, Esquèrra Revolucionari Occitana, Bastir, Macarèl, Associacion Zo).


text:
Partit de clar domini dera U.E. Bossòst eth que se joguèc aguest dissabte en Estancarbon dauant eth Landorthe. Sonque i auèc un equip (U.E. Bossòst) enes 90 minutes que cerquèc eth gol. Er equip locau maugrat de jogar en casa, èren tot eth partit embarradi en sòn camp. Era U.E. Bossòst auèc fòrça oportunitats entà marcar, mès era fortuna mos birèc era esquia. En dues jogades es defensas treiguèren era pilota dera línea de gol, quan era pilota entraue. Fòrça xuts que passèren ath costat deth garròt. En i autes ocasions eth sòn portèr desvièc es xuts entà cornèr. Ei ua lastima non auer aprofitat aumens ua ocasion entà guanhar eth partit. Ath finau, er equip ère desmoralitzat per non arténher era victòria qu’auie mereishut, mès cau díder qu’es jogadors joguèren fòrça ben e qu’aguest viatge non auem guanhat, mès èm fòrça contenti der equip, conforme jogue. Evidentment, er equip contrari celebrèc er empat coma ua gran victòria.
Eth pròplèu partit jogam en Bossòst eth derbi deth Portilhon dauant eth Bagneres de Luchon que son es prumèrs classificadi deth Campionat de Liga. Partit : dissabte 15 de noveme tàs 20 :00 ores.
Huelha deth partit:
Ent. Landorthe 0 – U.E. Bossòst 0
Ent. Landorthe: Lacaze, Beyt, Matilla I, Guers, Biguet, Lozano, Margueritat, Matilla II, Aouam I, Tombini, Aouam II. Remplaçants : Gares, Lellouche.
Trainer:Lacaze Gerard
U.E. BOSSÒST: Monchi, Borja, Filloy, Marc, Felipe, Jorge, Adrian H., Moha, Alex (60’ Polilla), Adrian R. e Pèir.
Tarjeta auriòla: Jorge (51’)
Trainer: Jordi
Arbitre : Duprat Philippe.


text:
Lo Musèu de la Camarga que'vs perpausa un " Etno estanquet " dedicat a « La cabana carmaguesa, de las orginas dinc a uei lo dia ».
Pendent aquesta conferéncia-repaish musicau e tematic, Jean-Claude Duclos, conservator en cap onorari e Laurent Petit, gavidaire de la societat Les Toits de Camargue, que son convidats a escambiar sus la cabana, los sons usatges mes tanben las tecnicas de construccion.
Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e
Papagai es la revista occitana dels pichonèls.
Prepausa cada mes istòrias, jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr


text:
Metafòra
La metafòra es una de las ressorsas literàrias pus emplegadas. Consistís a l'identificacion de dos tèrmes (que lo real es remplaçat pel que figura dins lo tèxt). Aquela identificacion se basa sus unas caracteristicas comunas, doncas que lo lector pòt dedusir lo tèrme en legissent l'autre. A la diferéncia de la comparason, la metafòra consistís en una substitucion totala entre mots o expressions. Dins l'exemple tipic de comparason: "Tas dents semblan de pèrlas" o "son coma pèrlas", la metafòra podriá èsser "las pèrlas de ta boca". La metafòra a un poder suggestiu naut. Quand un tèxt se basa sus una metafòra continuada, se parla d'allegoria. Foguèt fòrça utilizada a l'Edat Mejana. Una metafòra culturalament acceptada es un simbòl.


text:
Pantèra
- pantèra, una de las espècias de felins seguents :
- Panthera pardus, l'animal comunament apelat pantèra o leopard (nòta: la pantèra negra es simplament una pantèra de pelatge negre)
- Neofelis nebulosa, la pantèra longibanda o leopard pigalhat
- Panthera uncia, la pantèra de las nèus o leopard de las nèus o onça
- pantèra per Panthera, lo nom scientific de genre de mantun grand felin :
- Panthera pardus, la pantèra o leopard
- Panthera leo, lo leon
- Panthera tigris, lo tigre
- Panthera onca, lo jaguar
- lo cameleon pantèra (Furcifer pardalis), un grand cameleon originari de Madagascar
- l'amanita pantèra (Amanita pantherina), un campairòl toxic de capèl brun pigalhat de floquets blanc.
- La Pantèra ròsa, lo filme americanoanglés de 1963, realizat per Blake Edwards e sa represa en 2006 per Shawn Levy
- la Pantèra ròsa, lo personatge de dessenh animat inspirat del generic del filme precedent
- las Black Panthers, movement revolucionari afroamerican
- lo Pantèra o Panther, elicoptèr de combat, version militara del Dauphin


text:
Lil Wayne
Dwayne Michael Carter Jr coneissut sota faus-nom Lil Wayne per que mesura 1m68 (es pichon).Carter a donc simplament abreujat Little (« pichon » en anglès) en 'Lil. Wayne. La seconda partida de son nom de scena es l’abreviacion de « Dwayne » en « Wayne ». Es un cantaire e es un rapaire afro- american e productor, entreprenaire american . Naissèt lo 27 de setèmbre de 1982 a La Novela-Orléans en Louisiana.
Sa Fortuna es estimado a 135 millions de dollars. Leis genres musicaus son Dirty south, rap-rock, rap conscient, Hip-house. A Leva la « D » per portar pas lo meme nom que son paire biologic (Dwayne Michael Turner), que renegèt dempuei son pus joine age per amor de tot lei actes de violenci que fasiá patir a la maire de Wayne.


text:
Clement Ader
L'occitan Clement Ader (nascut a Murèth, Gasconha en 1841 - mòrt a Tolosa en 1925) foguèt un engenhaire qu'inventèc un microfòn e foguèc del primièrs assajaires de creador de telefòns. En 1880 installèc en París (França) la primièra linha telefonica.
Quand èra jove son atencion se portava sovent sus las comunicacions e sul biais de volar dels ausèls e de las ratapenadas. En 1866 installèc un talhièr qu'i construiguèc un aparelh planaire qu'aviá la forma d'un ausèl cobèrt de plumas d'auca, que li donèc lo nom d'avion. Ne fèc puèi un de mai elaborat, nomenat éole, qu'èra propulsat per una maquina de vapor. Aquela maquina equipada d'una eliç de bambó qu'aviá quatre esparrons e d'alas articuladas qu'arribavan a 14 m d'envergadura amb un pes de 300 kg (amb lo pilòt) volèc sus una distància de 50 m en 1890, pasmens èra pro incontrolable e pas gaire aerodinamic.
Lo 14 d'octobre de 1897 faguèt los ensages sus l'Avion III. Malgrat que capitèc de far 60 m e de córrer 150 m amb de vòls corts successius e 300 m dins l'aire sul camp de Satory (França), foguèc pas capable de respondre a las exigéncias del Ministèri de la Guèrra francés pr'amor de demostrar qu'aquela invencion se podiá governar. Aprèp aquel fracàs, Ader foguèc oblidat gaireben fins a la sia mòrt.
Lo nom avion, que ne bategèc son prototipe, pr'aquò serviguèc de basa per lo mot que designa l'aeroplan dins plan lengas.
Trabalhs[modificar | modificar la font]
- L'aviation militaire. - Vincennes : Service Histoire de l'armée de l'Air, 1990. - ISBN 2-904521-11-9 (Repr. d. Ausg. Paris 1911)
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Charles H. Gibbs-Smith: Clément Ader: his flight-claims and his place in history. – London: H. M. Stat. Office, 1968
- Pierre Lissaraque: Clément Ader: inventeur d'avions. – Toulouse: s.n., 1990. – ISBN 2-7089-5355-9
- Claude d'Abzac-Epézy: Clément Ader, Précurseur ou Prophète. In: Revue Historique des Armées, n° 3, 1991.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Clément Ader (en)


text:
[index]
gascon - gascoun
Declaracion universau deus drets de l'òme
Preambule :
Conéishuda causa sia que de reconéisher la dignitat a tota la
confrairetat umana e lors drets egaus e inalienables contituís lo balestrèr
de la libertat, de la justicia e de la patz dens lo monde,
Conéishuda causa sia que de mauconéisher e mespresar los drets
de l'òme a miat a de barbarias vergonhòsas ende la consciéncia
de l'umanitat e que la néishença d'un monde on los estes umans
seran liures de parlar e de créser, desliurats de la terror e de la magrèra,
es estat proclamat coma l'aspiracion la mei auta de l'òme,
Conéishuda causa sia qu'es essenciau que los drets de l'òme e
sian botats en plaça per un regime de dret per tant que l'òme
e sia pas obligat au recors supreme de se susmautar contra la tirania e l'opression,
Conéishuda causa sia qu'es essenciau d'encoratjar lo desvolopament de
relacions amistosas entre las nacions,
Conéishuda causa sia, que dens la Carta, los pòbles de las Nacions
Unidas qu'an tornat proclamar la lor fe dens los drets fondamentaus de l'òme,
dens la dignitat e la valor de la persona umana, dens l'egalitat deus drets
deus òmes e de las hemnas, e que se son declarats prèsts a favorisar
lo progrès sociau e a botar en plaça de melhoras condicions de
vita dens ua libertat mei bèra,
Conéishuda causa sia que los Estats Membres se son engatjats a assegurar,
en cooperacion dab l'Organisacion de las Nacions Unidas, lo respecte universau
e efectiu deus drets de l'òme e de las libertats fondamentaus,
Conéishuda causa sia qu' ua concepcion comuna d'aqueths drets es de la
prumèra importança ende que se realise a hutas aqueth engatjament,
L'Amassada Generau que proclama :
La presenta Declaracion Universau deus Drets de l'òme
Coma l'ideau comun que tots los pòbles e las Nacions deven cercar a gahar
tà que tots los individús e totas las institucions, guardant la
presenta Declaracion a l'esperit, ensatjan, per l'ensenhament e l'educacion,
de desvolopar lo respècte d'aqueths drets e libertats e d'assegurar,
dab mesuras d'òrdi nacionau e internacionau, la reconéishença
e l'aplicacion universaus e efectivas que sia end'eus pòbles deus Estats
membres, coma end'eus territòris hicats devath la loa juridiccion.
Article 1
Tots los èstes umans vasen liures e egaus de dignitat e de dret. Son arrasonats e dotats de consciéncia e devon har los uns dab los autes dens un esperit de frairèra.
Article 2
Tota persona se pót reclamar de tots los drets e de totas las libertats
anonciats dens la dita Declaracion shens nada distincion de raça,
de color de peth, de sexe, de lenga, de religion, d'opinion politica o de tota
auta mena, d'origine nacionau o sociau, de fortuna, de vasuda, o de quina auta
situacion que sia.
Ne se harà pas tanpauc nada distincion establida sus l'estatut politic,
administratiu e internacionau de país o de territòri dont la persona
n'en depend juridicament o qu' aqueth país o territòri e sia independent,
devath tutèla, non autonome o somés a limitacion de sobereinetat.
Article 3
Tot individú qu'a dret a la vita, a la libertat e a la seguretat de la
sua persona.
Article 4
Digun ne serà pas tengut en esclavatge, tanpauc en servitud ; l'esclavatge
e lo trafic d'esclaus que son defenuts.
Article 5
Digun ne serà pas sosmès a la tortura, tanpauc a de penas o a
de tractaments crudèus, inumans o vergonhós.
Article 6
Tota persona, de quin lòc e sia,qu'a lo dret a la reconhéishença
de la sua personalitat juridica.
Article 7
Tots que son egaus devant le lei e qu'an lo dret d'en obtiéner la medisha
proteccion, shens cap de distincions. Tots qu'an lo dret a ua proteccion contra
tota discriminacion qui horratjeré la presenta Declaracion e contra tota
provocacion a tau discriminacion.
Article 8
Tota persona qu'a dret a un recors vertadèr au près de las juridiccions
nacionaus competentas a l'encontra deus actes qui horratjan los drets fondamentaus
que l'i son reconéishuts per la constitucion o la lei.
Article 9
Digun ne pòt pas estar arrestat, engabiat o hòrabandit arbitrarament.
Article 10
Tota persona qu'a dret, a sancèra egalitat, que la sua encausa e sia
recebuda dab equitat e publicament devant un tribunau independent e imparciau,
qui decidirà, sia deus sons drets e obligacions,sia de la legitimitat
de tota acusacion portada contra era dens çò qui pertòca
l'acte penau.
Article 11
1- Qu'ei supausada inocenta tota persona acusada d'un acte delictuòs,
tant que la sua culpabilitat n'es pas estada establida au cors d'un procès
public on totas las guarantias necessàrias a la sua defensa l'i seràn
pas estadas asseguradas.
2- Digun ne serà pas condamnat per d'accions, qui, quan estessèn
cosmesas n'èran pas un acte delictuòs segon lo dret nacionau o
internacionau. S'impausarà pas tanpauc nada pena mei hòrta que
la que l'i era aplicada au moment ont se cometèc l'acte delictuòs.
Article 12
Digun ne serà pas l'objècte d'intrusions arbitràrias dens
la sua vita privada, dens la soa familha, dens la sua maison o dens la sua correspondencia,
tanpauc de trucs e patacs a l'encontre de son onor e de la sua reputacion. Tota
persona qu'a lo dret a la proteccion de la lei contra d'atacas de tota mena.
Article 13
1- Tota persona qu' a lo dret de circular liurament e de causir la sua residència
en dehens d'un Estat.
2- Tota persona qu' a lo dret d'abandonar tot paìs , quitament lo son
o de tornar dens lo son paìs.
Article 14
1- En cas de persecucion, tota persona qu'a lo dret de cercar arrecapt, de beneficiar
de l'arrecapt dens d'autes paìs.
2- Aqueth dret ne se poderà pas invocar a l'encontre d'una accion judiciària
relatiu a de crimes de dret comun o a d'actes opausats a las finalitats e aus
principis de las Nacions Unidas.
Article 15
1- Tot individú qu' a dret a ua nacionalitat.
2- Digun ne pòt pas estar privat arbitrarament de la sua nationalitat
ni deu dret de cambiar de nacionalitat.
Article16
1- Tanleu que son maridadors, l'òme e la hemna, shens cap de restriccion,
per rason de raça, nacionalitat o religion, qu'an lo dret de se maridar
e d'apitar una familha. Qu'an de drets egaus en ço qui pertòca
lo maridatge, pendent lo maridatge e au moment de la sua dissolucion.
2- Los maridatges que ne se poderàn contractar que dab lo consentament
liure e sancèr deus espós.La familha qu'es l'element naturau e
fondamentau de la societat e qu'a dret a la protection de la societat e de l'Estat.
Article17
1- Tota persona, individualament e collectivament,qu' a dret de proprietat.
2- Digun ne pòt pas estar privat arbitrarament de la sua proprietat.
Article18
Tota persona qu'a lo dret a la libertat de pensada, de consciéncia
e de religion ; aqueth dret qu'implica la libertat de cambiar de religion o
de cresença, e mei la libertat de muishar la sua religion e la sua cresença
individualament o en comun, que sia en public coma d'ua faiçon privada,
per l'ensenhament, la pratica, lo culte, l'acompliment deus rites.
Article 19
Tot individù qu'a dret a la libertat d'opinion e d'expression, ço
qui implica lo dret de ne
pas estar horratjat per las suas opinions e lo dret de cercar, de recèber
e d'espàrser, shens consideration de termièras, las informacions
e las ideas per quauque mejan d'expression que sia.
Article 20
1- Tota persona qu'a dret a la libertat d'aplegada e d'associacion pacificas.
2- Digun ne pòt pas estar obligat de har partida d' una associacion.
Article 21
1- Tota persona qu'a lo dret de participar a la direccion deus ahars publics
deu son paìs, sia directament, sia peu miejancièr de representants
causits liurament.
2- Tota persona qu'a lo dret d' accedir, dens de condicions d'equitat, a las
fonccions publicas deu son paìs.
3- La volontat deu pòble qu'es lo fondament de l'autoritat deus poders
publics ; aquera volontat se deu exprimir mercés a d'eleccions vertadèras
qui se passan periodicament, au sufragi universau a egalitat dab lo vòte
secret o tot aute mejan egau qui guarantisca la libertat de votacion.
Article 22
Tota persona, coma membre de la societat, qu'a lo dret a l'ajuda sociau e a
la satisfaccion deus drets economics, sociaus e culturaus necessaris a la sua
dignitat e au liure desvolopament de la sua personalitat, mercès a l'esforç
nacionau e a la cooperacion internacionau, segon l'organisacion e los mejans
de cada paìs.
Article 23
1- Tota persona qu'a dret au trabalh, a la causida liura deu son emplec, dens
de condicions egaus e acontentadas de trabalh e a la proteccion contra lo caumatge.
2- Tota persona qu'a dret , shens nada discriminacion, a un salari egau entad'
un trabalh egau.
3- Tota persona qui trabalha qu' a dret a un revengut equitable e acontentat
qui l' i assegure , a era e a la sua familha ua existéncia confòrma
a la dignitat umana e qui serà completada , se aquò es necessari
, per tots los autes flòcs de proteccion sociau.
4- Tota persona qu'a dret d'apitar, dab d'autes, de sindicats e de se sindicar
ende defénder los sons interès.
Article 24
Tota persona qu'a dret au repaus e aus lesers e sustot a ua limitacion rasonabla
de la durarada deu trabalh e a de vacanças periodicas pagadas.
Article 25
1- Tota persona qu' a dret a un nivèu de vita que l' i assegure la santat
e l' adaise a era e a la sua familha que sia per lo minjar, lo vestit, lo lòtjament,
los suènhs de santat e los servicis sociaus necessaris ; qu'a dret tanben
a la seguretat en cas de caumatge, malausia, invaliditat, veusatge, e dens los
autes cas on se perden los mejans de se ganhar la vita shens ac aver volut.
2- Las mairs e los mainatges qu' an lo dret a ua ajuda e ua assisténcia
especiau. Tots los mainatges vasuts dens e hòra maridatge benefician
tot parièr de la proteccion sociau.
Article 26
1- Tota persona qu'a dret a l'educacion. L'educacion deu estar a gratis, au
mens au moment de l'ensenhament elementari e fondamentau. L'ensenhament primari
que serà obligatòri. L'ensenhament tecnic e professionau que serà
generalisat ; l'ensenhament superior que serà obèrt a tots tot
parièr, en fonccion deus meritis de cadun.
2- L'education qu'aurà coma finalitat lo sancèr desvolopament
de la personalitat umana e l'arrefortiment deu respècte devut aus drets
de l'òme e a las libertats fondamentaus. Que déu favorisar la
compreneson, la tolerància e l'amistat entre totas las nacions e tots
los grops etnics o religiós, e mei los desvolopaments de las activitats
de las Nacions Unidas ende mantiéner la patz.
3- Los parents qu'an, en prumèr, lo dret de causir la mena d' educacion
qui se balharà aus mainatges.
Article 27
1- Tota persona qu'a lo dret de prenguèr part liurament a la vita culturau
de la comunautat, d' aprofitar de las arts e de participar au progrès
scientific e aus beneficis que n'en son la consequéncia.
2- L'autor de tota òbra scientifica, literària o artistica qu'a
dret aus beneficis moraus e materiaus qui n'en resultan.
Article 28
Tota persona qu'a lo dret que se bote en plaça un ordi sociau e ont los
drets e las libertats proclamats dens la presenta declaracion se poscan aplicar
sancèrament.
Article 29
1- Tota persona qu'a lo dever de respectar la comunautat, qui es lo sol endret
on lo desvolopament liure e sancèr de la sua personalitat es possible.
2- Ende de profitar deus sons drets e de las suas libertats, tota persona que
serà sosmesa a las solas limitacions establidas per la lei unicament
end'assegurar
la reconhéishença e lo respècte deus drets e de las libertats
deus autes e ende respectar las justas exigenças de la morala, de l'ordi
public e deu benestar generau dens ua societat democratica.
3- Aqueths drets e libertats que ne se poderàn pas jamès aplicar
en contradiccion dab las finalitats e los principis de las Nacions Unidas.
Article 30
Arren dens aquesta Declaracion ne se pòt interpretar coma lo hèit
qu'un Estat, un grop o un individú qu' averé tots drets qui sian
d'enterpréner ua activitat o de miar ua accion dab la mira d'avalir los
drets e las libertats qui s'i declaran.
[index]


text:
Eth tèrç deth sègle xix arribe ara industrializacion dera man d’empreses franceses e bèlgues, interessades en explotar es mines araneses, riques en galena e blenda. D’aguesti mineraus se’n podie extrèir eth zinc, un metau alavetz innovador e fòrça apreciat. Entà portar a tèrme aguesta explotacion se modernizèren es antiques mines e se’n dauriren d’autes. Se dotèren de complèxes installacions e enginhs mecanics entara extraccion, transpòrt e tractament deth minerau que s’exportaue tà França.
Açò comportèc ua demana de man d’òbra, e minèrs e enginhèrs de procedéncies diuèrses arribèren entà curbir es lòcs de trabalh especializadi, en tant qu’eth rèste se curbie damb persones dera comarca. Açò supausèc ua ajuda entara subsisténcia des abitants dera region, que compaginauen aguesta activitat damb era pagesia, en tot trebalhar coma transportistes, traginèrs, electricistes o mecanics.
Maugrat tot, pendent era prumèra mitat deth sègle xx, era escassa rendibilitat hec a barrar es explotacions.


text:
Laròcabrau
Laròcabrau ( Laroquebrou en francés) es una comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son Castrum de Larocabrou, en 1275, Ruppesbrou, en 1337, La Rocabrou, Locabrao, en 1347, Rappesbrau, latinizacion de 1370, Roquebraou, Rupesbraou, en 1449, Rupes Brou, en 1471, Rupesbrou, en 1472, Rocabrao, Roquabroa, Ruppesbrao, en 1486, La Roqua-Brous, en 1531, La Roqbrou, en 1617, La Rocque Brou, en 1634, La Rocqplouhi, en 1652, Roquebroal en Auvergne, en 1653, La Roquebro, en 1666 , Larocque Bro, en 1669, La Roqubrau, en 1671, La Roquobrau, en 1675, La Roquobreau, en 1676, La Rocquebrou, en 1682, Rocque, en 1690 [1]. Segon certanas aparéncias, lo determinant (nom d'un ancian vilatge) èra Bròu e passèt a Brau, mas i a pas de certitud. Caldriá doncas conéisser lo nom d'aquel vilatge. Ròca ven de *rocca, un mot prelatin, absent del latin classic, aquí perqué los escribas ne donan sovent la traduccion rupes. Ròca prenguèt lo sens de « puèg, tuca, mont rocassós », puèis de « castèl fòrt, fortalesa » [2]. Dins la practica, lo nom es La Ròca [la 'rɔkɔ], sense determinant.
- Brou (anciana parròquia, luòc situat sus la mapa a 800 m de la vila en direccion d'Orlhac). Las fòrmas ancianas son Brou, en 1297, Braou, en 1449 [3]. Sèrv o puslèu serviá de determinant a La Ròca. La fòrma del mot supausa una enquèsta sul terrenh. Dauzat, que probable coneissiá pas l'existéncia de la parròquia, arriba pas a explicar l'origina del determinant de La Ròca Brau [4]. Lo supausat *Bròu medieval es probablament d'origina gallica, siá la proprietat de Brogos amb derivacion neutra en -on, siá en rapòrt amb lo nom brogā, « lo camp (del cap) », qu'a donat l'occitan broá [5] (mas pas aquel mot dirèctament).
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Laròcabrau; es ara del canton de Sant Pau de las Landas.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a0113514968596YZ4wO
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 569
- ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496854toCX8t
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 571
- ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 91


text:
...E filma Miquèl Cans = ...Et filme Michel Cans / Hélène Morsly [images animées]
Morsly, Hélène. Metteur en scène ou réalisateur
Maremar. Producteur
Aquela enquèsta filmada d’Hélène Morsly liura los secrèts del fons Michel Cans
, qu’aperten a las colleccions del CIRDÒC : 164 filmes muts, per la màger part en negre e blanc, que capturan la vida e las caras dels estatjants d’Erau dins las annadas 1950-1960.
Frucha del trabalh de recèrca menat per la documentarista per preparar Bufa lo Cerç e raja l'Òrb
(Maremar-2015, de descobrir sus Occitanica aquí
), aquela realizacion s’inscriu dins un projècte d’educacion artistica menat pendent l’annada escolara 2014-2015 al prèp dels liceans de Jean-Moulin (Pesenàs, Erau) que seguissián los ensenhaments d’occitan e d’arts visualas, a l’iniciativa de Languedoc-Roussillon cinéma en partenariat amb l’establiment, lo CIRDÒC e la societat de produccion Maremar.


text:
Ancian Estadi, dens las annadas 1980
.
Lo Soldier Field qu'ei l'estadi màger de la ciutat de Chicago e l'ostau de la famosa equipa de fotbòl american los Chicago Bears desempuish 1971.
Lo purmèr estadi que ho inaugurat en 1924 dab lo nom d'Estadi Municipau de Grant Park (Municipal Grant Park Stadium) puish, l'annada seguent, que ho vodat tanben a aunora la memòria deus sordat nòrd-americans caduts suu camps batalhèr (çò qui explica lo son nom present).
Que ho dramaticament amplificat e transformat a la debuta de las annadas 2000 çò qui lo he horabandir de la lista deus monuments istoric aus Estats Units (National Historic Landmark).


text:
Victòria trebalhada en prumèr partit deth campionat. Partit dominat pera U.E. Bossòst enes 90 menutes. Ena prumèra mietat, ocasions clares entà marcar per part d’Ignasi e Miguel. Eth St. Martory non s’ apropèc ena porteria de Marcos. Ena dusaua mietat, ath quart d’ora , dauríem eth marcador en un clar penalty a Miguel que Felipe s’encarguèc de shutar e marcar eth 1-0. Semblaue que s’auie hèt çò de mès difícil mès eth St. Martory 5 menutes mès tard quan Mhamadi shutaue, susprenie ara defensa aranesa entà marcar er empat a 1 gol. Era U.E. Bossòst continuèc eth sòn domini e se reclamèc un penalty a Miguel qu´eth arbitre fiulèc era fauta dehòra der àrea. A 2 menutes deth finau, Miguel en jogada personau, shutaue des de dehòra der àrea e marcaue eth 2-1, resultat finau deth partit.
Cau díder qu´eth resultat ei just mès un shinhau cuert pes mèrits des dus equips. Ei important començar damb ua victòria ena nòsta casa.
Pròplèu partit eth dissabte 17 de seteme en Bossòst, prumèra eliminatòria dera Copa de Midi contra er equip de Larboust-OÒ.
U.E. Bossòst: Marcos, Jaime, Hector, Viló, Felipe, Liaño, Javi Iglesias, Madrid, Moha, Ignasi, Miguel. Remplaçants: Mutu, Jose Ramón, Javi Castet.
Trainer: Adrian
Tarjetes auriòles: Hector(60’).
Et. Canton St Martory: Delhaye, Cazassus, Piovan, Cazaux, Salles, Joncour, Fourroux, Khan, Coudert, Dauban, Abdou Nahouda. Remplaçants : Mhamadi, Godenzi.
Trainer : Jean Paul Chourreau.
Tarjetes auriòles : Piovan (56’), Joncour (62’), Fourroux (85’).
Gols : 1-0 Felipe (p. 60’), 1-1 Mhamadi (65’), Miguel (88’).
Arbitre: Laven Michael
Liniers: Migotto Michel, Migotto Luc.


text:
08/05/2017
Monica Sarrasin reçoit le prix Jaufre Rudèl
Le prix Jaufre Rudèl sera remis demain 9 mai 2017 à l'écrivaine occitane Monica Sarrasin au café associatif Lézidéfuz de Léguillac de Cercles.Troisième volet de son œuvre, son dernier livre, "D'entre tant, quauques uns", publié fin 2016 dans la collection "Nòstre Monde" aux éditions du Chamin de sent Jaume, a su séduire le jury. Monica Sarrasin parle comme nul autre des gens de « son monde » et en livre ici huit portraits. L'occasion pour le Majoral Jean-Claude Dugros membre du jury, de revenir sur l'écrivaine limousine qui connaît si bien Périgueux pour y avoir fait ses études et y avoir des amis proches.
« Dimarç 9 de mai, al café associatiu de Lagulhac de Cercles (24), aurem lo plaser de remetre lo Prèmi Jaufré Rudel a Monica Sarrasin. Amb tres libres, editats per Lo Chamin de Sent Jaume dins la colleccion Nòstre monde, Monica Sarrasin, fidèla a son Lemosin, nos debana sovenirs, testimònis, tròces de vita, fa parlar sas gents, los seus. Escriu una lenga rica, justa, pastada d'emocion, que ditz clarament l'amor de son país e de son monde.
Lo Prèmi Jaufre-Rudel, decernit dempuèi 1959 a de nombroses autors occitans : Crestian Rapin, Bernat Lesfargues, Joan Ganhaire, Estève Ros… prèmia e revèla d'òbras de tot dialècte tant en poësia coma en pròsa jos fòrma de contes, novèlas, romans.
Aquò's Jaufre Rudèl, senhor de Blàia al sègle XII, trobador e crosat, celèbre per sos poèmas de fin'amor, que balhèt son nom a aquel Prèmi literari.
Divèrsas personalitats, dont lo Majoral Monestier, bailejèron aquel Prèmi ; lo Conselh Regional lo sostenguèt tanben generosament una decennia, permetent atal la promocion e la difusion de la Literatura Occitana tant dins l'ensenhament e las bibliotècas coma dins lo grand public.
Diplomada de l'Universitat de Monpelhièr, Monica Sarrasin farà lo 9 de mai a Lagulhac una conferéncia sus « La culture et la langue occitanes vécues tout au long d'une vie de femme ».
Rendez-vous donc demain, mardi 9 mai à partir de 18 h 30 au café oc lézidéfuz de Léguillac de Cercles.
"D'entre tant, quauques uns", 13€, dans la collection "Nòstre Monde" aux éditions du Chamin de sent Jaume
Denis Gilabert.
Les commentaires sont fermés.


text:
Lucifèr
Lucifèr qu'ei un nom pròpri latin qui significa "portaire de la lutz". Originàriament, qu'ei un deus noms qui los romans e balhavan a l'« estela deu matin », autament dit lo planeta Vènus. Qu'ei tanben un personatge de las mitologias romana e grèga, diu de la lutz e de la coneishença.
Non mencionat dens lo tèxt biblic, lo nom Lucifèr qu'ei utilizat dens la Vulgata tad arrevirar lo mot הילל (hêlêl o heylel "portaire de lutz") en Isaïas 14:12, qui n'apareish pas qu'un còp. Associat a l'orgulh, lo Lucifèr d'Isaïas qu'ei assimilat per la tradicion crestiana a Satan, presentat dens lo Libe d'Enòc com un arcàngel poderós descadut a la debuta deu temps per aver desfidat Diu.
Lo nom Lucifèr qu'apareish tanben dens la Vulgata com un títol de Crist, dens « et Lucifer oriatur in cordibus vestris » ("e [dinc a que] l'estela deu matin e's lhève dens los vòstes còrs") (2 Pèir 1:19).


text:
Massa gols encaishadi en aguest partit dauant eth SaliesMane. Es errors defensius herèn que non poguèssen trèir arren d’aguest difícil desplaçament. Eth partit començèc tamb bon ritme e en prumèr quart d’ora ja s’auíem marcat dus gols. Prumèr, eth SaliesMane per miei de Brih aprofitèc un desajust defensiu entà plantà-se dauant Monchi e marcar. Era U.E. Bossòst reaccionaue e 5 menutes mès tard, Adrian R. de jogada personau marcaue eth 1-1. A compdar d’alavetz, fòrça joc, es defenses s’impossèren as atacs e i auèc poques ocasions de gol. Lèu d’arribar ath descans ,Sarradet aprofitèc un error defensiu nòste en ua fauta tirada de luenh entà marcar a porta bueda eth 2-1, resultat Lamb eth que s’arribaue ath descans. Ena dusaua mietat, era U.E. Bossòst siguèc er equip que portèc era iniciatiua tamb bones ocasions per part d’Ignasi en tres viatges e Adrian R. en un bon shut que Marrot desvièc entà cornèr. Eth SaliesMane jogaue ath contraatac sajant d’aprofitar era velocitat des sòns deuantèrs. En un cornèr ena menuta 60, Jorge auèc era mala sort de non poder despejar e calar era pilota ena nòsta porteria. Non mereishíem aguest gol en contra peth joc que s’auíe vist enquia alavetz. Era U.E. Bossòst reduíc distáncies en marcador en aprofitar Adrian R. ua fauta tirada per Felipe e adelantà-se ath portèr Marrot. Ère eth 3-2, resultat qu’ath finau serie eth definitiu, a despiet der intens domini der equip aranés enes darrèrs 20 menutes de partit.
Un domatge non poder trèir un empat dauant coma eth SaliesMane que pensam a de luitar peth campionat; se notèc qu’eri non auíem jogat des d´ abantes de Nadau e físicament non èrem tant ben coma nosati. Era mala sort tanben influic en tresau gol que mos marquèrem nosati madeishi.
Eth plòplèu partit, jogam en Bossòst contra er equip der Encausse dissabte 13 d’ hereuèr tàs 20:00 ores.
U.S. SaliesMane :Marrot, Ertlen I, Perez, Ferran, Rouillon, Duzac, Sarradet, Barnier, Brih, Roca I, Hanscotle. Remplaçants:Roca II, Erlen II, Giaveri.
Tarjetes auriòles : Duzac, Roca II, Ertlen II.
Trainer:Cazenave Jean Jacques.
U.E. Bossòst : Monchi, Jaime, Alex, Viló (60’ Tito), Felipe, Javi (70’ Moha), Jorge, Sergio (70’ Ruben), Ignasi, Adrian R. e Pèir.
Tarjetes auriòles :Javi
Trainer: Jordi
Arbitre Lozes Henri
Gols :1-0 Brih (10’), 1-1 Adrian R.(15’), 2-1 Sarradet (40’), 3-1 Jorge(p.p. 60’), 3-2 Adrian R. (70’).


text:
Monsireigne
Monsireigne es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendèa e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom de Monsireigne seriá un acorchit de Mont dels Sirènes. La municipalitat en essent irrigada pel grand Lay, riu principal de la Vendée, una sirène i auriá aparegut en la vallée vorejant la comuna. Las darrièras armoiries de la municipalitat figuran una sirène.
Le nom de Monsireigne serait un raccourci de Mont des Sirènes. La commune étant irriguée par le grand Lay, rivière principale de la Vendée, une sirène serait apparue dans la vallée bordant la commune. Les dernières armoiries de la commune figurent une sirène.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Daon
Daon es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mayenne e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom del vilatge es escrit Daun en 1118. Segon Dauzat e Rostaing, Daon es benlèu un *Dago-dunum, del nom gallés d'òme *Dagos (de dago, « bon ») e gallés dunum, « fortalesa »; mès Daon es pas sus un puèg [1]. I a doás remarcas a ajustar a la suggestion de Dauzat : d'en primièr, puslèu que d'un nom de persona, referéncia automatica dins son obratge, sembla pus racional e pus simple de pensar a una « bona fortalesa »; aprèp, se Daon es dins la ribièra del flume Mayenne, la riba es nauta dins la partida sud del vilatge e una fortalesa es pas impossibla.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Bierné; es ara del canton d'Azé.
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2012 : 480; 2013 : 471 abitants (26 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984