text:
Astrofisica
L’astrofisica es una branca de l'astronomia que concernís subretot la fisica e l'estudi de las proprietats dels objèctes de l'univèrs (estelas, planetas, galaxias, mitan interstellar per exemple), coma lor luminositat, lor densitat, lor temperatura e lor composicion quimica.
Actualament, los astronòms an una formacion en astrofisica e lors observacions son generalament estudiadas dins un contèxte astrofisic, de biais qu'aquelas doas disciplinas se destrian de mens en mens.
Somari
Disciplinas de l'astrofisica[modificar | modificar la font]
Existís diferentas disciplinas en astrofisica:
- Cosmologia
- Planetologia
- Exobiologia
- Instrumentacion
- Fisica estellara
- Eliosismologia e asterosismologia
- Fisica del mitan interstellar
- Plasmas astrofisics
- Fisica galactica
L’astrofisica essent un subjècte fòrça vast, los astrofisicians utilizan generalament mai d'una disciplina de la fisica, que la mecanica, l’electromagnetisme, la mecanica estatistica, la termodinamica, la mecanica quantica, la relativitat, la fisica nucleara, la fisica de las particulas, la fisica atomica e moleculara.
Istoric[modificar | modificar la font]
Del mai luènh que remontan las donadas istoricas, se tròba de pròvas de l’existéncia de l’astronomia. Pendent longtemps, l’astronomia èra una disciplina plan distinta de la fisica. Dins la pensada aristoteliciana, lo monde celèst tendiá a la perfeccion, amb los còrses celèstes que semblavan d'èsser d'esfèras perfèctas circulant sus d'orbitas perfèctament circularas, alara que lo monde terrèstre sembla condemnat a l’imperfeccion. Aqueles dos mondes podián doncas pas èsser ligats.
Aristarc de Samos (310 AbC. - 250 AbC.) foguèt lo primièr a avançar l’idèa que lo movement dels còrses celèstes se podiá explicar per la rotacion de las planetas del Sistèma Solar (que la Tèrra) a l'entorn del Solelh. Malurosament, a l’epòca, la vision geocentrica de l’univèrs prevaliá e la teoria eliocentrica d’Aristarc foguèt declarada extravaganta e eretica. Aquela vision demorèt fins qu’un astronòm, Nicolau Copernic tornèsse afirmar lo modèl eliocentric al sègle XVI. En 1609, mercé a la luneta astronomica qu'aviá inventat, Galilèu descobriguèt las quatre lunas mai brilhantas de Jupitèr, e mostrèt que viravan totas a l'entorn d'aquela planeta. Aquela descobèrta anava fòrça al contrari del dògma de la Glèisa Catolica de l’epòca. Escapèt a una pena sevèra en pretendent que son òbra èra pas qu'un pur trabalh matematic e doncas purament abstrach, a respècte de la filosofia naturala (la fisica).
A partir de las donadas precisas d’observacions (subretot dempuèi l’observatòri de Tycho Brahe), de recèrcas se faguèron per trobar una explicacion teorica al comportament observat. Dins un primièr temps, solas de leis empiricas foguèron formuladas, coma las leis de Kepler sul movement planetari a la començança del sègle XVII. Qualques ans pus tard, Isaac Newton faguèt lo ligam entre las leis de Kepler e la dinamica de Galilèu. Descobriguèt en efècte que las meteissas leis regissián la dinamica dels objèctes sus Tèrra e lo movement dels astres dins lo Sistèma Solar. La mecanica celèsta, aplicacion de la gravitat newtoniana e de las leis de Newton per explicar las leis de Kepler sus los movements de las planetas, foguèt la primièra unificacion de l’astronomia e de la fisica.
Aprèp qu’Isaac Newton aguèt publicat son libre, Philosophiae Naturalis Principia Mathematica, la navigacion maritima cambièt radicalament. A partir de 1670, lo monde entièr foguèt mesurat amb d’instruments modèrnes donant la latitud e de relòtges. Los besonhs de la Marina provoquèron l’amelioracion progressiva dels instruments e de las observacions astronomicas, donant atal mai de donadas als scientifics.
A la fin del sègle XIX, se descobriguèt que la lutz del Solelh se podiá descompausar en un espèctre de linhas coloradas. D'experiéncias amb de gases caufats mostrèron pus tard que las meteissas linhas èran presentas dins lor espèctre. Aquelas linhas especificas correspondián a un element quimic unic. Aquò foguèt la pròva que los elements quimics presents dans lo Solelh se podián trobar sus Tèrra. En efècte, l’èli foguèt d’en primièr descobèrt dins l'espèctre del Solelh, que son nom, e sonque mai tard sus Tèrra. Al sègle XX, l'espectroscopia (l’estudi d'aquelas linhas espectralas) se desvolopèt, subretot amb las avançadas de la fisica quantica que podiá explicar las observacions experimentalas e astronomicas[1].
Fisica de l'observacion[modificar | modificar la font]
La majoritat de las observacions en astrofisica son efectuadas en utilizant l'espèctre electromagnetic.
- La radioastronomia estúdia los rais cosmics qu'an una longor d'onda superiora a qualques millimètres. Las ondas ràdios son generalament emesas pels objèctes freds, coma los gas interstellars o los nívols de posca. La radiacion microonda del fons difús cosmologic ven de la lutz del Big Bang que subís un desencalatge cap al roge. Los pulsars foguèron detectats d'en primièr per de frequéncias microondas. L’estudi d'aquelas frequéncias demanda de radiotelescòpis fòrça gròs.
- L’astronomia infraroja estúdia las radiacions que lor longor d’onda es tròp granda per èsser visibla e pus pichona que las ondas ràdio. Las observacions en infraroge se fan generalament amb de telescòpis similars als telescòpis optics. Los objèctes astrofisics qu'emeton subretot en infraroge son, subretot, mai freds que las estelas, coma las planetas o ben las galaxias infrarojas per exemple.
- L’astronomia optica es la forma mai anciana de l'astronomia. Los instruments pus corrents son los telescòpis associats a un captor de carga coblada o dels espectroscòpis. Coma l’atmosfèra terrèstra interferís un pauc amb las observacions fachas, l’optica adaptativa e los telescòpis espacials faguèron lor aparicion per obtenir la melhora qualitat d'imatge possibla. A aquela escala, las estelas son fòrça visiblas, e fòrça espèctres quimics pòdon èsser observats dins la composicion quimica d’estelas, de galaxias o de nebulosas.
- L’astronomia dins l'ultraviolet, l'Astronomia dels rais X o dels rais gamma estúdia los fenomèns fòrça energetics coma los pulsars binaris, los traucs negres o los magnetars. Aquelas radiacions penètran dificilament l’atmosfèra de la Tèrra, i a doncas pas que doas possibilitats per las expleitar, los telescòpis espacials e les telescòpis Cherenkov atmosferics. Lo RXTE, lo telescòpi de rais X Chandra e l’observatòri de rais gamma Compton son d'observatòris del primièr tipe. Lo sistèma estereoscopic de nauta energia (HESS) e lo telescòpi MAGIC fan partida de la segonda categoria.
Fòrça pauc de causas situadas a granda distància, levat las radiacions electromagneticas, pòdon èsser observadas dempuèi la Tèrra. Qualques observatòris d’ondas gravitacionalas foguèron bastits mas aquelas ondas son fòrça dificilas de detectar. Existisson tanben qualques observatòris de neutrinos per l’estudi del Solelh, subretot. Los rais cosmics son de particulas de nauta energia que son observadas quand tustan l’atmosfèra terrèstra.
Las observacions diferisson tanben sus l'escala de temps que considèran. Gaireben totas las observacions opticas s'espandisson sus mai d'unas minutas, o oras, de biais que los fenomèns que evoluan pus rapidament qu'aquel interval de temps son pas visibles. Pasmens, las donadas istoricas de qualques objèctes s’espandisson sus de sègles o de millenaris. Las observacions ràdio, elas, se concentran sus d'eveniments a l’escala de la millisegonda (pulsar millisegonda) o combina las donadas de mai d'uns ans. Las informacions obtengudas a aquelas diferentas escalas permeton d'accedir a de resultats diferents.
L’estudi del Solelh nòstre ten una plaça particulara dins l’astrofisica d'observacion. De fach de la granda distància que se tròban las autras estelas, los detalhs que se pòt acquerir sul Solelh son fòrça mai importants que poiriam observar sus las autras estelas. La compreneson del Solelh es tanben un guide per nòstre coneissença de las autras estelas.
L’evolucion estellara, lo subjècte qu'estúdia cossí càmbian las estelas, es sovent modelizada en plaçant los diferents tipes d’estelas a lor posicion sul diagrama de Hertzsprung-Russell. Aquel diagrama representa l’estat d’un objècte estellar, de sa naissença a sa disparicion. La composicion materiala dels objèctes astronomics pòt sovent èsser estudiada en utilizant:
- l'espectroscopia
- la radioastronomia
- l’astronomia neutrino
Astrofisica teorica[modificar | modificar la font]
Los astrofisicians utilizan una granda varietat d’aisinas coma los modèls analitics o la simulacion numerica sus ordinator. Cada aisina a sos avantatges. Los modèls analitics d’un processus son generalament melhors per obtenir lo foncionament intèrne. Los modèls numerics, eles, pòdon revelar l’existéncia de fenomèns e d’efèctes que se poirián pas veire autrament[2],[3].
Los teoricians en astrofisica ensajan de crear de modèls teorics e de comprendre las consequéncias observablas d'aqueles modèls. Aquò ajuda los observators a cercar las donadas que pòdon negar un modèl o ajudar dins la causida entre d'alternativas o modèls contradictòris.
Los teoricians ensajan tanben de produire o modificar de modèls per prene en compte de donadas novèlas. En cas de contradiccion, la tendéncia generala es d'ensajar de far de modificacions minimas del modèl per l'adaptar a las donadas. Dins de cases, una granda quantitat de donadas incoerentas de repeticion pòt menar a l'abandon total d'un modèl.
Los subjèctes estudiats pels teoricians en astrofisica inclusent l’evolucion e la dinamica estellara, la formacion de las galaxias, las estructuras materialas de granda escala de l’Univèrs, l’origina dels rais cosmics, la relativitat generala e la cosmologia fisica, amb l’ajuda de la teoria de las còrdas e la fisica de las particulas. L’astrofisica relativista servís d’aisina per evaluar las proprietats de las estructuras de granda escala. Per aquelas estructuras, la gravitacion a un ròtle important dins los fenomèns fisics estudiats e servís de basa per la fisica dels traucs negres e l’estudi de las ondas gravitacionalas.
D'entre las teorias estudiadas e los modèls reconeguts en astrofisica, se pòt trobar lo Modèl ACDM qu'inclusís lo Big Bang, l’inflacion cosmica, la matèria negra e las teorias fondamentalas de la fisica.
Qualques exemples de processus:
L'energia sombra e la matèria negra son actualament los principals subjèctes de recèrca en astrofisica, essent donat que lor descobèrta e la controvèrsia sus lor existéncia es eissida de l'estudi de las galaxias.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)Frontiers of Astrophysics : Workshop Summary, H. Falcke, P. L. Biermann
- ↑ (en)H. Roth, A Slowly Contracting or Expanding Fluid Sphere and its Stability, Phys. Rev. (39, p;525–529, 1932)
- ↑ A.S. Eddington, Internal Constitution of the Stars
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
- Astronomia
- Accelerator de particulas
- Cosmologia
- Observatòri de París
- Institut d'astrofisica de París
- Table des constantes astrophysiques
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)Servici d'astrofisica del CEA
- (en)Cosmic Journey: A History of Scientific Cosmology from the American Institute of Physics
- (en)Virtual Institute of Astroparticle Physics
- (fr)Formations en astronomie et astrophysique, Observatòri de París
- (en)Prof. Sir Harry Kroto, NL, Astrophysical Chemistry Lecture Series. 8 Freeview Lectures provided by the Vega Science Trust
- (en)'The Mathematician Who Can't Add Up' Cosmologist Emma King Freeview 'Snapshots video' by the Vega Science Trust
- (en)Stanford Linear Accelerator Center, Stanford, California
- (en)Institute for Space Astrophysics and Cosmic Physics
- Lo site de l'ARENA


c: text/html

text:
Divendres, 24 de març de 2017, 03h00 Lenga,Escòla
La ministra de l’Educacion Nacionala francesa o aviá promés en octòbre passat, la FÈLCO e lo Blòg Occitan de France 3 o anoncièron ièr 23 de març: ven de se publicar al Jornal Oficial de la Republica Francesa l’arrestat datat del 15 de març de 2017 que crèa oficialament l’agregacion de Lengas de França.
Concretament, los professors d’occitan e d’autras lengas dichas regionalas o de França poiràn enfin passar amb lor disciplina lo concors de recrutament mai naut de l’ensenhament public segondari. Fins ara, existissiá solament lo CAPES, lo concors de nivèl inferior, çò que causava una discriminacion. Los professors d’occitan, de basco, de breton, de catalan, de còrs, de creòl e de tahitian, per èsser titulars de l’ensenhament segondari public, avián pas d’autra causida, per ensenhar lors lengas, que de passar lo CAPES, amb la lenga mal nomenada regionala sovent partejada amb una autra disciplina coma lo francés, l’istòria-geografia o l’espanhòl, e una remuneracion e un temps de servici inferiors als de l’agregacion.
Lo nòu concors, jos sa forma extèrna, prevei una espròva comuna escricha de sèt oras sus un programa de civilizacion definit per de problematicas sociolingüisticas e istoricas, e d’espròvas especificas a cada lenga de comentari de tèxt e de traduccion a partir del francés e devèrs lo francés. Los candidats qu’auràn reüssit l’escrich passaràn puèi d’espròvas oralas, dont la tradicionala leiçon d’agregacion e doas explicacions de tèxt, la primièra en francés e la segonda dins lor lenga dicha regionala. I aurà tanben una agregacion intèrna, reservada als que son ja professors, amb d'espròvas especificas.
Demòra de saber la data exacta del començament d’aquela nòva agregacion e lo nombre de pòstes afectats al concors. D’efièch, lo feble nombre de pòstes prepausats al CAPES d’occitan es dempuèi un bèl brieu un chepic constant dels defensors de la lenga nòstra.
#11 Mercé: l'article es mes a jorn.
La responsa (en partida) a la question d'Emmanuel es tanben dins lo BO:
"Les candidats font l'objet d'un classement distinct selon l'option choisie."
L'agregacion intèrna es tanben creada . Per legir lo detalh de las espròvas (Cf BO https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000034258671&dateTexte=&categorieLien=id)
Òm pòt totjorn cercar bregas, mas per un còp qu'i a una avançada clara la cal sustot festejar!
Per l'agregacion intèrna, veirem plan çò que l'evolucion dirà e se caldrà batre encara de segur. Tant coma lo nombre de pòstes al CAPES... e d'un biais général, s'ameritariá mai de pòstes dins totas las disciplinas en extèrn coma en intèrn... Mas avèm enfin una agregacion, macarèl ! Es a dire lo concors mai naut dins l'EN e doncas una reconeissença que grandís ! E quora agacham en... Legir mai
Dins lo microcòsme de l'ensenhament de l'occitan i poiriá aver una dificultat consecutiva a aquela creacion.
Efectivament se i a pas d'agreg intèrna, a bon drech anar seràn los professors ja en plaça, e titulari del capes, qu'i se presentaràn. Aital lo nombre de pòstes autrejat a l'agregacion aumentarà pas lo nombre de professors davant los escolans...mas poiriá far demesir mecanicament lo nombre de pòstes al capes.
Per las autras matèrias (metem: lo francés), es çò meteis, mas... Legir mai
L'estructura de las espròvas definidas es clarament la d'una agregacion extèrna: mai d'espaci a l'erudicion que non pas a las competéncias professionalas. Aquò vòl dire que i aurà dos tipes de candidats: los professors certificats d'occitan que cercaràn una promocion e d'estudiants que, bensai, s'assajaràn a l'encòp al CAPES e a l'agregacion...
#4 Es plan rare d'aver un ministre favorable a las lengas regionalas. E encara mens d'aver d'avançadas. La màger part del temps lo ministre « a res contra », e es dificile de li fa far quicòm per las nòstras lengas. Doncas es una victòria.
Per veire la supression de l'agregacion, caldriá ara un ministre francament oposat ; un « qu'a pas res contra » farà pas res (ni dins un sens ni dins l'autre).
En mai, es mai aisit de mobilizar de monde sus una ataca contra las lengas regiona... Legir mai
Viscuda coma una promocion, es sovent l'agregacion intèrna qu'es cobejada pels candidats. Qual sap cossí adobaràn aquò e quantes i aurà de pòstes entre : capes extèrne/intèrne, cafep (ensenhament privat jos contracte) , agregacion extèrna/intèrna ?
Vesi que entre las lengas ditas regionalas de França mancan l'alemand, lo neerlandés e l'italian i apareis jos lo nom de corse. Son pas las unicas que i mancan. En cercant ne traparetz aisidament d'altras.
Vesètz-i pas de marrida fe de ma part, mas òm pòt pas s'empachar de soscar que se la ministra francesa de l’educacion (per quala las lengas regionalas son parpèlas d'agaça) a confirmat aquesta agregacion per la lenga occitana (que de tota mena pòt ésser suprimida d'aqui quauques meses pel govèrn seguent...) es que l'estat francès parisenc i vei pas un grand risc. Una joguinha dau govèrn actual a unas setmanas d'ésser forabandit ? N'avèm vist tan d'autras, ai !

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Calvinet
Calvinet (tanben en francés) z-es 'na comuna occitana d'Auvèrnhe.
Administrativament, dins l'estat francés, es dins l'arrondiment d'Orlhac, lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Electoralament es dins lo canton d'Arpajon e la primièra circonscripcion legislativa del Cantal.
Dempuèi lo 1èr de genièr de 2017 fai tanben partida de la Communautat de comunas de la Castanhariá Cantaliana (abans èra dins lo País de Montsauvi).
La chastelaniá de Calvinet foguèt amassada amb una part de Carladés per crear lo comtat de Carladés donat pel rei de França als princes de Mónegue que son encara titolats "comte de Carladès, baron de Calvinet".


text:
Urville (Calvados)
Urville (Calvados) en normand (Urville en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Urville a situat sus l'ais Can - Falaise a 24 de quilomètres de Can. Lo vilatge es vesin de Gouvix, Sant-Germain-lo-Vasson, Barbery, Grainville-Langannerie.
La commune d'Urville est située sur l'axe Caen - Falaise à 24 de kilomètres de Caen. Le village est voisin de Gouvix, Saint-Germain-le-Vasson, Barbery, Grainville-Langannerie.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- La desliurança de Urville
Ne Mes invalid (en julhet), los Alemands #qu'an desertat la Kommandantur installada dins lo castèl de Gouvix (Outrelaize) prengan posicion en Urville. Qualques jorns après la desliurança de Gouvix pels Canadiens e los Polonais de la [[1re division blindée (Polonha)|Modèl:1re DB]], dels elements de la Modèl:21e regiment blindé canadien #qu'a sofèrt près de Cintheaux penetrin en Urville, aqueles deslligaments an precedit de fantassins canadiens cargats de netejar las abitacions ont an pogudas se dissimular dels soldats alemands armats de la temibla arma anti-carri Panzerfaust. Après fòrça brèus combates de carrièras, los fantassins canadiens infiltrent tot lo pòble, desorganitzant entièrament las defensas alemandas. Se pòt pas pas aimar justament l'ora ont Urville i aguèt escartat del perilh e liberat, mas, en la serada, los soldats canadiens en jeep desfilen sus la départementale en traversant lo pòble. Una plaque mesa en la memòria de la desliurança de Urville se situa cap a la fin del vilatge en disposicion cap a Barbery.
- La libération d'Urville
En Mes invalid (juillet), les Allemands qui ont déserté la Kommandantur installée au château de Gouvix (Outrelaize) prennent position dans Urville. Quelques jours après la libération de Gouvix par les Canadiens et les Polonais de la [[1re division blindée (Pologne)|Modèl:1re DB]], des éléments du Modèl:21e régiment blindé canadien qui a souffert près de Cintheaux pénètrent dans Urville, ces détachements sont précédés de fantassins canadiens chargés de nettoyer les habitations où ont pu se dissimuler des soldats allemands armés de la redoutable arme anti-char Panzerfaust. Après de très brefs combats de rues, les fantassins canadiens infiltrent tout le village, désorganisant complètement les défenses allemandes. On ne peut pas estimer précisément l'heure où Urville fut écarté du danger et libéré, mais, dans la soirée, les soldats canadiens en jeep défilent sur la départementale traversant le village. Une plaque posée en la mémoire de la libération d'Urville se situe vers la fin du village en allant vers Barbery.


text:
Segon lo mensual economic L’Expansion, nos podèm avizar qu’i aurà movements dins la premsa en Occitània de l’Èst. Lo poder economic parisenc podriá perdre de poder en çò nòstre, contra los editors francofònes de Valònia (novèl nom de la region sud de Belgica, sorga RTBF). Nos podèm regaudir de la flaquessa del poder parisenc en Occitània, e aital notar que los poders centralistas franceses an de mens en mens de pès en çò nòstre.
Alara podèm melhor pesar, valorizar, l’evolucion de la premsa en Bais-Lengadòc. La re-estructuracion de la premsa en Occitània se fabrica a Bordèu (grope Sud-Ouest) e Brussèllas actualament, ambe pauc a pauc la sortida de París.
Aital avèm un grope valon a l’Èst d’Occitània, dins la dreita linha de l’ancian empèri germanic, la Borgonha Segonda (Capitala Arle), e Aquitània (ancian Ducat-Reialme de capitala Bordèu e Santa). Aiçò se fabrica coma s’èra la naturalitat geopolitica occitana, èstre dividit en dos.
La novèla figuracion de la premsa en Occitània dona a revizar las nòstras nocions escolasticas e istoricas franchimandas en République française.
Se pausa alara la valor dels gropes Le Dauphiné e La Montagne e La Dépêche du Midi. Se valoriza alara autrament L’Écho e La Marseillaise o 24ore e Le Journal du Pays-Basque...
-°-
Es sempre un grand plaser d’aver aquel tipe de referéncia de qualitat.


text:
Dins los mèdias espanhòls, dins la boca dels unionistas espanhòls (PP, Ciutadanos, UPyD, PSOE), o tanben dins la boca dels democratas independentistas, los dos mots amerítan un comentari.
Quora l’extrèma-esquèrra catalana independentista demanda la desobeïcéncia (distribucion de trac pendent la manifestacion), i a un quicòm que me pausa problèma : desobeïr a quí, a Madrid ? (crear un Estat independent, es ontologicament aiçò). I a pas de Parlament a Barcelona ? L’esquèrra extrèma pensa tròp sovent la superioritat de l’Estat vièlh e imperialista fàcia a institucions catalanas que son succeptibles de donar lo legal, tanben.
Lo legal es donat per quí, Madrid que nega la democracia en Catalonha, o lo Parlament de Catalonha (qu’i son tanben deputats) que vòta lei e qu’a la capacitat de far votar actualament una declaracion unilaterala d’independéncia ?
La legalitat es crear un Estat novèl per respectar la lei melhor, la lei del Parlament de Catalonha e sense interferéncia ambe l’Estat vesin. Aquò tanpauc vòl dire que las leis europèas an pas d’èstre influenta dins aquelas votacion ; anuèch, sul continent europèu, las leis votadas pels Parlaments de l’U.E., o fòra de l’U.E, e dins la proximitat de l’U.E. son pastad d’influéncias redaccionalas del Parlament Europèu.
La legalitat espanhòla es autanplan pastada de leis europèas, las leis del futur Estat catalan o serà autanplan.
Lo dreit, lo juridic, es una aisina, pas una religion, per desvolopar un respecte de totas las ciutadanetats, es pas una finalitat.


text:
Broqueiran
Broqueiran (Brouqueyran en francés) es una comuna occitana de Vasadés, en Gasconha, administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Per Dauzat, Broqueiran ven d'un nom gallo-roman d'òme, *Broccarius, deu gallés broccos, « taish », dab lo sufixe -anum [1]. Jacques Astor, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, pensa tanben que lo nom ven de *Broccarius, dab un autre sens (lo gallés broccos a tanben lo sens o la connotacion de « prominent »).
Bénédicte Boyrie-Fénié, part d'atestacions que son un còp per Broqueiran, un còp per Beucoiran, a Molís de Medòc : Becoiran (Petrus de ~), en 1242-1255 (Beucoiran), Brouqueyran (ecclesiam de ~), en 1261 (Broqueiran), Bolcayran, shens data (Beucoiran), Belcorano, shens data (Beucoiran), Bolqueran / Bolqueyran, shens data (Beucoiran). Lo sens de bròc (cf. gallés broccos, « taish » e latin brochus, « lo qu'a las dents prominentas o la boca prominentas, que despassan) e lo de bèuc, mot sonque medoquin, es prumèrament « espina » e los derivats del prumèir designan bartàs, lòcs plens de bròcs blancs o de brucs. En i ajustant lo sufixe collectiu (ensemble de...) latin -ariu(m) e lo sufixe locatiu (l'endret on i a...) -anu(m), Broqueiran, com Beucoiran e tanben com Espiet (< Espinet-), èran, segon B. Boyrie-Fénié, lòcs plens de broishòcs [2], quan los eishartiguèren.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton d'Auròs; es adara deu canton de Le Réolais et Les Bastides (en francés), donc deu Reulés e las Bastidas.
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 120
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 87-88


text:
Apoptòsi
L'apoptòsi ò mòrt cellulara programada es un procès de d'autodestruccion dei cellulas en respònsa a un sinhau. Permet de mantenir l'equilibri entre lei cellulas formadas e destruchas dins leis organismes multicellulars e es geneticament programada. Au contrari de la necròsi, entraïna pas d'inflamacion dei teissuts. Lei sinhaus principaus d'entraïnament de l'apoptòsi son la pèrda dei factors de creissença que confirman l'utilitat de la cellula per l'organisme, de secrecions indicant de degalhs perilhós a l'ADN de la cellula, de secrecions liats au sistèma immunitari demandant la destruccion d'una cellula contaminada, la pèrda de contacta ambé lei cellulas vesinas ò la desgracion dei telomèrs dei cromosòmas.


text:
"Meddia aranés": Er Ajuntament de Vielha afronte eth deute deth Palai de Gèu que supère es 450.000e
Er Ajuntament de Vielha afrontarà eth deute deth Palai de Gèu, que supère es 450.000 eurus. Ne parlam damb er alcalde, Juan Antonio Serrano, damb qui tractam tanben er estudi deth Ministeri de Foment de milhora dera N230 des deth Tunèl enquia Vielha. Repassam era demana d'UA ath CGA sus eth temps de demora tara visita damb especialistes en Espitau Val d'Aran, eth nau cors dera AUGGA e era valoracion dera empresa Camins des productes turistics qu'a trabalhat aguest estiu. L'Ajuntament de Vielha afrontarà el deute del Palai de Gèu, que supera els 450.000 euros. En parlem amb l'alcalde, Juan Antonio Serrano, amb qui tractem també l'estudi del Ministeri de Foment de millora de l'N-230 des del túnel fins a Vielha. Repassem la demanda d'UA al CGA sobre el temps d'espera per la visita amb especialistes a l'Hospital Vall d'Aran, el nou curs de l'AUGGA i la valoració de l'empresa Camins dels productes turístics que ha treballat aquest estiu.


text:
Unitat d’Aran inste ath govèrn dera Generalitat a que desvolope era Lei d’Aran e dòte ara Val d’Aran damb un sistèma de finançament
Eth partit aranés demanèc setmanes endarrèr era celebracion d’un Plen Extraordinari deth Conselh Generau d’Aran damb motiu des 25 ans dera sua reinstauracion tà debàter sus eth futur d’Aran e reclamar ara Generalitat eth compliment des leis de Regim Especiau e der Occitan, Aranés en Aran
Ager deluns se celebraue eth plen extraordinari deth Conselh Generau d’Aran que, a instàncies d’Unitat d’Aran, aprobaue ua declaracion institucionau damb motiu dera celebracion des 25 ans dera reinstauracion dera maxima institucion aranesa. En aguest document es tres grups politics damb representacion en Conselh Generau, reclamen ara Generalitat eth desplegament inmediat dera Lei de Regim Especiau dera Val d’Aran, aprobada hè mès d’un an dejà atau coma eth desvolopament d’un sistèma de finançament actuaument inexistent.
Francés Boya, Conselhèr pòrtaveu d’UA, manifestaue que “dempús des grèus deficiéncies e besonhs qu’eth Conselh Generau d’Aran a auut en aguesti darrèri ans, lamentam qu’Aran contunhe sense un sistèma de finançament der an 2.011 ençà tà poder desvolopar politiques pròpries”.
Atau madeish, Boya higie que “tanpòc s’a complit encara çò que prevé er article 89 dera naua Lei d’Aran, que mandar-te ara Generalitat a méter en foncionament un hons de dotacion. Dempús d’un an, non s’a hèt cap auanç ena matèria, e era màger part dera Lei ei encara per desvolopar” Tot açò, “demòstre er escàs rigor e interés dera Generalitat en abordar eth desvolopament der autogovèrn aranés”.
Unitat d’Aran tanben a lamentat en aguest Plen qu’es pressupòsti dera Generalitat tà enguan tornen a desbrembar a Aran . “Es inversions previstes en aguesti naui pressupòsti en Aran sonque se destinen a importantes dotacions ath parc d’Esterri e ara glèisa d’Arres (recorsi aguesti darrèrs d’un conveni de 2010)” manifestaue Boya “e desbremben es problèmes relacionadi tamb era manca de places ena residéncia de gent grana, o damb eth sector ramadèr, e non melhoren en arren es dotacions pressupostàries en ensenhament e sanitat”.
Aran, 31 de mai de 2016


text:
Allainville (Eure et Loir)
Allainville es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure et Loir e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo fief de Champseru i aguèt donat als Templiers en lo moment de la confirmation d'una donation de Hughes IV de Châteauneuf l'an 1260.
Le fief de Champseru fut donné aux Templiers lors de la confirmation d'une donation de Hughes IV de Châteauneuf en 1260.


text:
Macrin
Macrin (vèrs 165, Cesarèa - junh de 218) foguèt un emperaire roman que reinèt dau 8 d'abriu de 217 a junh de 218. Succediguèt a Caracalla e foguèt remplaçat per Elagàbal. Son fiu Diadumenian foguèt associat a son rèine coma coemperaire.
Macrin èra probablament a l'origina dau complòt qu'assassinèt Caracalla. Fòrça brèu, son rèine foguèt caracterizat per la volontat de dirigir l'Empèri ambé l'ajuda dau Senat. Pasmens, Macrin venguèt rapidament impopular dins l'armada e foguèt massacrat per sei soudats en junh de 218.


text:
Siam pasmens a quatre torns de ròda de Larcha, Jausiers, Barceloneta e lei toristas francofònes que passon a Pontebernardo, Pietraporzio e Demonte son probablament dès còps mai nombros que lei toristas englofònes.
Se volieu "positivar" dirieu que lei responsables de la redaccien d'aqueu prospectus si son pensats que lei Francés que lo legissien èron capables de comprendre l'italian tengut còmpte de la parentèla entre lei doas lengas.
Ailàs, lei nacionaus francés estudién de mens en mens l'italian au colègi e au licèu e aquelei que legisson l'italian si fan plus cambeta… aquò tamben dins lei familhas d'òurigina italiana.
La chausida de la "Fondazione Slow Food" pausa lo problèma de l'englés coma unica lenga de comunicacien. Aquelei que me lièjon conoisson mon ostilitat a n'aqueu sistema que nos mena au nivèu zerò de l'uniformisacien.
Leis aparaires dau slow food, lo contrari dau fast food se compreni ben, duvrien admetre que si parar dau mau manjar e dau mau parlar (lo globish, l'englés de comunicacien basique) van ensèms.
L'englés, perqué non, sus lei reclamas de la Vau Estura, a condicien que li ague tamben l'occitan e lo francés.
"Africa begins at Calais" dison leis Englés. "La gastronomia s'acaba at Calais" dison lei Francés. Parlar de bòn manjar en englés es coma se voliam parlar d'esquì en bambara.
Manca lo vocabulari adatat. Convendrié que leis englofònes lipets, son de miliens, aprenguèsson l'occitan, l'italian e lo francés per poder ben parlar de ce que taston.


text:
dijous, 25 de febrer de 2016
Sortam de la crisi e preparem lo Temps Quatre de l'occitanisme
Lo grand Robèrt Lafont teorizèt en 1991 lei tres periòdes d’acceleracion dau “renaissentime occitan” (o de l’“occitanisme” au sens larg, totei grafias inclusas). Lo Temps Un foguèt l’expansion dau Felibritge a la fin dau sègle XIX. Lo Temps Dos vegèt la cima de l’occitanisme classic dins leis ans 1960-70. Lo Temps Tres foguèt una prefonda renovacion de l’occitanisme pendent leis ans 1990-2000.
Entre aquelei tres temps d’acceleracion, i aguèt de periòdes de crisi ont l’occitanisme mancava de fòrça e de perspectivas. Après lo Temps Un, i aguèt pendent la primiera mitat dau sègle XX la crisi dau Felibritge que veniá passadista e amòrf. Après lo temps Dos, i aguèt una crisi de l’occitanisme a la fin deis ans 1970 e durant leis ans 1980: envielhiment, atonia, localisme estrech, refús de la nòrma de la lenga...
Ai explicat dins Jornalet (18.1.2016) que lo Temps Tres de l’occitanisme sembla ja finit e que siam intrats dins una crisi novèla, ara dins lei ans 2010... Aquesta constatacion ven de mon amic Terric Lausa. E mon amic Gerard-Joan Barceló fa d’analisis similaras.
D’efiech, vesèm un envielhiment dei militants occitanistas, una manca de joines, una manca d’ambicion, una eternizacion dei vielhs esquèmas que foncionan pas, una impossibilitat d’impausar un rapòrt de fòrça, un pes feble dins l’opinion. E mai retombam dins un localisme egoïsta, dins la pèrda d’una lenga normativa (amb lo sòm forçat dau CLO) e dins una abséncia d’estrategia per l’ensemble d’Occitània.
La darriera “granda” manifestacion “Anem Òc” per l’occitan, a Montpelhièr en 2015, mostrèt l’envielhiment, la baissa dei militants, la division e lo localisme estrech de quauquei dirigents occitanistas (sustot montpelhierencs, tolosans e bearnés). Luchar per l’Ofici Public de la Lenga Ocictana, per quauqueis escòlas Calandretas de mai, per quauquei pòsts de professors d’occitan, per la Carta Europèa, vague, son d’objectius bòns... Mai son d’objectius limitats que sufison pas per sauvar la lenga.
Amb aquela vision limitada, la sortida de crisi arribarà benlèu pas. E l’occitan, tròp feble e mau defendut, risca de morir definitivament.
Se sortèm de la crisi, aquò supausa que leis occitanistas despassaràn leis obstacles actuaus e que crearàn una dinamica completament nòva, en inversant lo movement de mòrt de l’occitan. Una sortida de crisi seriá un Temps Quatre. Pòdi pas predire quora vendrà lo Temps Quatre, ni se vendrà. Mai se lo Temps Quatre arriba, implicarà una rompedura radicala amb lei blocatges actuaus. Auriá lei caracteristicas seguentas.
— Un impacte duradís sus l’opinion publica e sus la vida sociala. Serà possible solament se leis occitanistas vòlon installar un rapòrt de fòrça. Devon assumir una nocion importanta de la sociolingüistica: la nocion de conflicte qu’opausa la lenga menaçada (l’occitan) e la lenga dominanta (francés, italian o espanhòu). Arrestem de pantaiar e regardem la realitat: lo francés tua l’occitan dins un conflicte; l’occitan retrobarà son usatge tanben dins un conflicte.
— L’usatge de la lenga dins de familhas, de generacion en generacion, en organizant aquelei familhas dins de nuclèus de parlants actius. Lei nuclèus de parlants podòn èsser de vesinanças o de rets. Es solament amb de parlants concrets que podèm estendre puei l’occitan a l’escòla, dins la vida publica e dins lei mèdias. Es una constatacion de la sociolingüistica (Robèrt Lafont, Joshua Fishman...).
— La transmisson dau saber occitanista ai generacions novèlas de militants, amb la formacion e la promocion constanta dei joines.
— Una creacion pus divèrsa e pus audaciosa en lenga occitana (musica, literatura, bedé, cinèma...), dins totei leis estils populars, sens restriccion.
— Una lenga occitana accessibla a de milions de gents, gràcias a una varietat estandard clara, amb una nòrma univòca, aplicada e respectada per totei (que pòt integrar de variacions regionalas moderadas). Es una condicion per l’expansion de tota lenga modèrna. L’antinormisme rend la lenga pauc accessibla e dificilament difusabla. L’antinormisme devendriá marginau dins lo Temps Quatre.
— La solidaritat d’organizacion entre leis occitanistas de totei lei regions, amb una volontat reala de s’implantar pertot dins lo país, de Montluçon a Vielha e de l’Atlantic ais Aups (e pas solament en Bearn o en Lengadòc).
— Politizar la question occitana en tèrmes de nacion, de liberacion nacionala. Lo primier responsable de la baissa de l’occitan, es ben l’estat francés que veïcula una ideologia de la nacion francesa, amb una lenga unica au servici d’una nacion unica. Lo sauvament de l’occitan passa per una rompedura radicala amb l’ideologia de la nacion francesa. L’occitan pòt pas subreviure “en França”. Un independentisme occitan, dobèrt e tolerant, d’inspiracion catalana, deven necessari per reïnstallar la legitimitat ideologica e sociala de nòstra lenga.
Domergue SUMIEN
______________
Aqueste article s’es publicat dins la Setmana lo 19.2.2016 e dins Jornalet lo 22.2.2016.
Subscriure's a: Comentaris del missatge (Atom)


text:
111-Plumalhon
Actualitat
semblaviatge cap a Mars : un anar-tornar
aiga de la montanha : retiengudas, barratges, viahòra
lenga raspuda de gat : picòts
aver l’ahromigalh a las camas : circulacion de la sang, cellulas nerviosas, sarròt de messatges enviats au cervèth
lagast e calmar
Bastir una escòla au Kenya
Estatjants de Gideon-Mosi
materiaus : pèiras deu tucon, capa de ciment, bricas d’argela roja (motles)
La picòra
ausèth marin de la còsta atlantica dab patas palmadas
colonias en Escòcia e Islàndia
photo de macareux moine
Lo pintre Benjamin Vautier
siti deu Ben
un pintrar estranh a basa d’escritura
frasas en occitan (Niça) : aficha de la manifestacion de Besièrs


text:
05 septembre 2017
Li nivo èron si coumpagno - André Chamson
Li nivo èron si coumpagnoE li roucas di paiòu,Quand, i calo di mountagno,Dins lou païs Cevenóu, Cambo lèsto, closco duro,Pèd de ferre, man seguro,De la valengo à l'auturo,Se bendavon li Raiòu. D'aquéu tèms, sus li grand mourre,De l'uba fin qu'à l'adré,Sènso bàrri, sènso tourre,Li pastre se fasien dre. Qu'un Rèi vous mande de mèstre,Rèsto libre quau vòu l'estre,Quau aparo soun campèstreEmé soun cors pèr paret. Mai, un jour, pèr faire tèstoI dragoun à casco d'or,Per agarri la batèstoEn s'empegnant cors à cors,Li trepaire de... [Lire la suite]


text:
Velocitat
Somari
Definicion[modificar | modificar la font]
- En fisica, la velocitat es una grandor que mesura lo repòrt d'una evolucion dins lo temps. Exemple: velocitat de sedimentacion, velocitat d'una reaccion quimica, etc.
- En cinematica, la velocitat es una grandor vectoriala que mesura per un movement, lo repòrt de la distància percorrida dins lo temps.
Velocitat en cinematica[modificar | modificar la font]
Se distinguís :
- La velocitat curvilinèa, qu'es la distància percorrida sus una unitat de temps . Es una grandor escalara.
- Lo vector velocitat o la velocitat dins l'espaci, qu'es lo vector
- ont la nòrma val la velocitat e ont lo sens e la direccion son aqueles del movement de l'objècte considerat. Formalament, lo vector velocitat es la derivada de la posicion de l'objècte a respièch del temps. Quant aquò pòrta pas de confusions, se parla simplament de « velocitat ». E aquí es una grandor vectoriala.
L'unitat internacionala de la velocitat es lo mètre per segonda (m.s-1); pels veïculs coma las automobilas o los avions, s'utiliza subretot lo quilomètre per ora (km/h). Lo sistèma anglosaxon utiliza la mila per ora (mile per hour, mph). Dins la marina, s'utiliza lo nos, que val una mila marina per ora, o 0,5144 m.s-1. En aviacion, se pòt utilizar lo mach, mach 1 essent la velocitat del son (que vària en foncion de la temperatura e de la pression).
Istòria del concèpte de velocitat[modificar | modificar la font]
Una definicion formala longtemps manquèt a la nocion de velocitat, perque los matematicians s'enebiguèron de far lo quocient de doas grandors non omogenèas. De devesir una distància per un temps lor apareguèt doncas tan fals coma nos poiriá semblar uèi de far la soma d'aquela doas grandors. Es atal que per saber s'un còrs èra pus velòç qu'un autre, Galileo Galilei (1564-1642) comparava lo repòrt de las distàncias percorridas per aqueles còrs amb lo repòrt dels temps correspondents .
Aplicava per aquò l'equivaléncia seguenta:
La nocion de velocitat instantanèa es definida formalament pel primièr còp per Pierre Varignon (1654-1722) lo 5 de julhet de 1698, coma lo repòrt d'una longor infinidament pichona sul temps infinidament pichon mes per percorrir aquela longor. Utilizèt per aquò lo formalisme del calcul diferencial mes al punt catòrze ans pus lèu per Leibniz (1646-1716).
Lo concèpte de velocitat[modificar | modificar la font]
Cal distinguir dos tipes de velocitat :
- la velocitat mejana, que respond fòrt precisament a la definicion elementària. Se calcula en devesissent la distància percorrida pel temps de correguda ; a un sens sus un periòde donat ;
- la velocitat instantanèa, que s'obten pel passatge al limit de la definicion de la velocitat. Se definís en un instant precís, via la nocion de derivacion . Per exemple dins los calculs de cinematica, la velocitat es un vector obtengut en derivant las coordenadas cartesianas de la posicion a respièch del temps :
Vector velocitat[modificar | modificar la font]
Lo vector velocitat instantanèa d'un objècte que sa posicion al temps es donada per calculat coma la derivada
L'acceleracion es la derivada de la velocitat, e la velocitat es la derivada de la distància, a respièch del temps.
L'acceleracion es lo taus de cambiament de la velocitat d'un objècte sus lo periòde. L'acceleracion mejana d'un objècte que sa velocitat passa de a pendent un periòde es donada per :
Lo vector d'acceleracion instantanèa d'un objècte que sa posicion al temps es donada per es
La velocitat finala d'un objècte aviant amb la velocitat puèi d'acceleracion constanta pendent un temps es:
La velocitat mejana d'un objècte subissent una acceleracion constanta es . Per trobar lo desplaçament d'un tal objècte accelerant pendent lo periòde , remplaçar aquela expression dins la primièra formula per obtenir :
Quand solament la velocitat iniciala de l'objècte es coneguda, l'expression
se pòt utilizar. Aquelas equacions de basa per la velocitat finala e desplaçament se pòdon combinar per formar una equacion qu'es independenta del temps :
Aquelas equacions son validas per la mecanica classica mas pas per la relativitat restrencha. En particular en mecanica classica, totes seràn d'acòrdi sus la valor de e las règlas de transformacion per la posicion creant una situacion ont totes los observators qu'acceleran pas descrivon l'acceleracion d'un objècte amb las meteissas valors. Ni l'un ni l'autre son pas vertadièrs per la relativitat restrencha.
L'energia cinetica d'un objècte se desplaçant en translacion es proporcionala a sa massa e al carrat de sa velocitat :
L'energia cinetica es una quantitat escalara.
Coordenadas polaras[modificar | modificar la font]
En coordenadas polaras, la velocitat dins lo plan se pòt descompausar en velocitat radiala, , s'alunhant o anant cap a l'origina e la velocitat ortoradiala, dins la direccion perpendiculara (que cal pas confondre amb la compausanta tangenciala), egala a (vejatz velocitat angulara).
Lo moment angular dins lo plan es
- .
Se reconeis dins
la velocitat areolara.
Se la fòrça es centrala (vejatz movement de fòrça centrala), alara la velocitat areolara es constanta, segonda lei de Kepler).
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Acceleracion
- Acceleracion mejana
- Velocitat de la lutz
- Velocitat del son
- Velocitat de fasa
- Velocitat de grope
- Velocitat relativa
- Torsador cinematic
- Batements per minuta (BPM) : mesura de la « velocitat » d'un tròç de musica


text:
Freigné
Freigné es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada en la vallée de la Erdre.
Commune située dans la vallée de l'Erdre.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo luòc a ocupat pendent la Préhistoire, la traça la mai visibla es l'amassa mégalithique de Bennefraye, #que compòrta set menhirs.
Lo vilatge de Freigné a mencionat per las primièras fes en 1050, en la charte de Carbay, se sona alavetz Frugniacus. Aquela charte testifica lo don del comte de Anjau Geoffroy–Martel a dom Jonas, fraire de Marmoutier, de la villa #que i aviá #èsser escuelhuda entre Pouancé, Candé e Châteaubriant.
Los senhors del luòc fan bastir un solar près de la glèisa paroissiale. Freigné dépendit En principi del comtat de Nantas i aguèt de contunh ligat al Anjau jos la dynastie de las Plantagenêts. #Demorar, fins a la Revolucion, en dependent a l'esperitala del diocèse de Nantas.
Una nòta del Sègle XVIII dona a aquel afar los interessantes detalhs #que seguisson :
El appert per la confession retuda al Roy per Bertrand de Dinan, que los ancians barons de Candé pas avoient cap de drech de fief en la parròquia de Freigné, #lo que parròquia relevoit anciennement del duché de Bretanha e del comtat Nantois, e ne lèva encara per l'esperital ; tan que la baronnie de Candé, #que relevoit alavetz prochement del comtat d'Anjau, pas pouvoit i aver fief en la parròquia de Freigné #que relevoit prochement del castèl de Nantas en dependent del duché de Bretanha ; #çò que, sens contradit, se justifica per las confessions retudes auxdits barons de Candé pels senhors de Bourmont, #lo que employent en iceux touffe la parròquia de Freigné sens en res reservar e aital coma se prossegueix e compòrta.
Al Mièja Edat, Freigné fasiá partida de la sénéchaussée d'Angieus e #levar del país d'eleccion de Angieus fins a la Revolucion.
Pendent los Guèrras de Vendée, Freigné #èsser amb lo Castell de Bourmont e per lo sieu proprietari, lo futur maréchal de França, Louis de Ghaisne, comte de Bourmont, un centre décisionnel de la Chouannerie.
Al sègle XIX la municipalitat se moderniza progressivament, la glèisa es reconstruite, lo cementèri a desplaçat, de las escòlas an bastit e Freigné a connectat a Nantas e a Segré pel camin de fèrre.
En 1837 e en 1955, de las tèrras freignéennes an ligat a la municipalitat de Candé.
Le site est occupé durant la Préhistoire, la trace la plus visible est l'ensemble mégalithique de Bennefraye, qui comporte sept menhirs.
Le village de Freigné est mentionné pour la première fois en 1050, dans la charte de Carbay, il s'appelle alors Frugniacus. Cette charte atteste le don du comte d'Anjou Geoffroy–Martel à dom Jonas, moine de Marmoutier, de la villa qui avait été choisie entre Pouancé, Candé et Châteaubriant.
Les seigneurs du lieu font construire un manoir près de l'église paroissiale. Freigné dépendit d'abord du comté de Nantes puis fut rattaché à l'Anjou sous la dynastie des Plantagenêts. Elle resta, jusqu'à la Révolution, dépendante au spirituel du diocèse de Nantes.
Une note du Sègle XVIII donne à ce sujet les intéressants détails qui suivent :
Il appert par l'aveu rendu au Roy par Bertrand de Dinan, que les anciens barons de Candé n'avoient aucun droit de fief dans la paroisse de Freigné, laquelle paroisse relevoit anciennement du duché de Bretagne et du comté Nantois, et encore en relève pour le spirituel ; tellement que la baronnie de Candé, qui relevoit lors prochement du comté d'Anjou, ne pouvoit avoir fief en la paroisse de Freigné qui relevoit prochement du château de Nantes dépendant du duché de Bretagne ; ce qui, sans contredit, se justifie par les aveux rendus auxdits barons de Candé par les seigneurs de Bourmont, lesquels employent en iceux touffe la paroisse de Freigné sans en rien réserver et ainsi qu'elle se poursuit et comporte.
Au Moyen Âge, Freigné faisait partie de la sénéchaussée d'Angers et releva du pays d'élection d'Angers jusqu'à la Révolution.
Durant les Guerres de Vendée, Freigné fut avec le Château de Bourmont et par son propriétaire, le futur maréchal de France, Louis de Ghaisne, comte de Bourmont, un centre décisionnel de la Chouannerie.
Au sègle XIX la commune se modernise progressivement, l'église est reconstruite, le cimetière est déplacé, des écoles sont bâties et Freigné est reliée à Nantes et à Segré par le chemin de fer.
En 1837 et en 1955, des terres freignéennes sont rattachées à la commune de Candé.


text:
Dijòus, 23.3.2017 03h00
Precedentament dins lei Cronicas dei tèrras luenchas:
Es après aver viatjat fins a lei tèrras luenchas amb la doça Èva, qu’ela m’a traït e que me siáu retrobat estremat a Pòrt Teulissa amb Oscar, un vièlh bandit pentit, que desirava de se rendre a l’ermitatge dau mont de la Solitud. Dins aquela preson de pèiras sornas, ai recebut una letra de ma doça Clamença, restada au país, m’anonciant que lei francés avián envaït lo Comtat Venaicin, e qu’una guèrra civila èra en cors. Deman o deman passat, me penjaràn coma un enemic de la nacion francesa, sensa ges de forma de jutjament.
La nuech s’installant doçament, foguèt la calma, e la frescor de l’ivern qu’avançava non me fasiá plus tremolar dins aquela palha mòla, que me servissiá alora de liech. Ai pantaissat Clamença, mei pensadas s’atardant sus sa beutat, son lòng e sedós peu, e seis uèlhs aguts d’amor. Me siáu demandat coma aviáu fach per me rendre pas còmpte plus lèu de l’amor qu’esprovava per ieu e subretot dei sentiments qu’aviáu e qu’ai sempre a son esgard. Benlèu n’auriá pas caugut enviar aquela darriera letra d’adieu, que simbolizava alora mei confessions quant a mei pròpris sentiments interiors. Benlèu que lo mau seriá tarrible per ela, e me siáu mes a me sentir copable. Pasmens, es verai que s’aviáu ren enviat, ela auriá errat de lònga dins l’espèr de me veire tornar o d’aver simplament de novèlas.
Calmament, me siáu fach a l’idèa de la mòrt, e desenant apareissiá pas plus coma un triste suplici, mas coma una evidéncia a la quala me caliá sometre. Èri pres a m’i sometre, quand vendriá mon ora.
En un instant, ai arrestat de pensar, e fatigat per toteis aquelei emocions jornalieras, me siáu endormit coma un enfant, breçat per lo bruch progressiu dau vent luench.
Un òrre bruch luench m’a revelhat en un unic ressaut. Oscar regardava alora defòra, sensa far un solet bruch, agachava l’orizont a la pichòta baia de Pòrt Teulissa. D’autrei bruches avián degut resonar abans aqueu, e es una plueja d’insuportablei resonàncias que se venguèron abatre encara plus fòrt dins nostrei paureis aurelhas. En me precipitant au minuscul fenestron de nòstra jaula, comprenguèri pauc a pauc çò que se passava e Oscar me regardava sempre sensa parlar. Òm atacava Pòrt Teulissa e mai d’un batèu de guerra èra posicionat dins lo braç de la Fonderia, a pilar l’ensems de la ciutat amb son artilhariá. Lo fracàs se raprochava de plus en plus, Oscar m’agantèt per l’avantbraç e me gitèt en darrier. De brigas semblavan volar dins totei lei sens a l’exterior, lei crits e la panica generala s’ausissiá d’aquesteis òrrei presons estant, que devián èstre situadas sus lei planas de Pòrt Teulissa. Un enòrme bruch sord e una afrosa posca envasiguèt de sobte nòstra gàbia de pèira, en nos forçant a plegar instinctivament leis uèlhs. Oscar me boleguèt vivament en gitant de grands crits de jòia. Quand dubriguèri leis uèlhs, de nombrosei pèiras espeçadas apalhavan lo sòu de nòstra jaula, e de grands fogaus luminós venguèron emberlugar meis uèlhs, qu’avián ja fòrça vist, acostumats a la sorniera creissenta d’aquesta gàbia. Pauc a cha pauc, leis estranheis ombras foscas que se dessenhavan au luenh devenguèron claras e apercebèri l’ensems de la baia de Port Teulissa. L’artilhariá aviá donc dubèrt una brèca, durbissent sus l’exterior. Lei bruchs se calmèron un temps e l’òm podiá apercebre au luench lei batèus, que portavan de subrebèus drapèus britanics. Oscar s’èra ja esquilhat per una brèca qu’aviá cavat lo bolet d’artilhariá, e se trobava defòra, en me preissant de sortir, çò que faguèri rapidament. Eriam a present defòra, e nos èra, alora, possible d’admirar, deis autors de la vila estant, leis orrors dau combat entre lei fòrças de Govion e l’armada britanica tot just desbarcada a tèrra. Lei canons e lei fusius fan resonar tota lor poissança dins la baia, ara roja, de Pòrt Teulissa en un immens balet, que vei lei bastiments valsar en de grandeis explosions, e certans ostaus brutlar, leis abitants fugissent peniblament sota lo fresc ivernau de la nuech. Degun, dins lei dos camps, sembla d’aver d’escrupuls e tot çò que se tròba entre lei dos frònts de fuòc, passa en quauqueis instants de la vida au trespàs, en un movement. Au luench de grandei clamors se fan ausir, en de cridas d’un rude desespèr. Puei lei votz s’arrèstan dins la posca e lei cendres que s’es mesa a solevar la segonda onda de còps d’obús. Pòrt Teulissa perdiá a cada segonda son esplendor e lo luxe d’ordinari impregnat dins l’ensems de la granda borgada, en una aspra desfacha.
Oscar e ieu, monteriam sus la buta, que portava encara dos cadavres de sordats francés, ansin eriam a l’abric deis autrei tirs e podiam observar plus segurament la scèna. Au luenh, sus nòstra senèstra, una calècha s’esbrandèt, e de chivaus quasi sauvatges se dreicèron sus la còla que permet de quitar la vila per la tèrra. Pensèri durant quauquei segondas a Liona, e çò que qu’èra devengut. Oscar me diguèt amb la plus calma dei votz que deviá èstre Govion, lo governador de la ciutat que descampava, laissant sa vila, sei fòrças e tot çò qu’aviá a la mercé deis anglés. Brave e coratjós descendent d’un marescau d’emperi, òm disiá, laissant alora sa populacion sota lo fuòc, fugissent lei combats e la resisténcia. Es per aqueu moment que lei còps de fuòc regulars cessèron per se dispersar totei lei dètz segondas, puei minutas. Oscar m’esquichèt per fugir per de draiòus que menon a la poncha de Kersant, lo cap de la peninsula dau Bosquet.
Après plus d’una ora de marcha, siam arribats a la poncha de Kersant, lo solèu levant cara a cara, e non aviá pron de còp de canon darrièr nos. Lo bauç es immens e lo camin per descendre vèrs la mar i es dificilament practicable, mai maugrat sei vielhei cambas, es Oscar que me servís de guida. A l’orizont se dreiça lo fòrt de Bèla-Iscla, ancian ponch estrategic au moment dei batalhas entre Olanda e Anglatèrra, amb una vista imprenabla sus l’ensems de la baia dau Hillsborogh. Uèi abandonada, la fortalesa se dreiça pasmens sempre drecha e benvolenta, coma l’esperit valent sus leis ondadas luenchas e inoportunas.
Un còp arribat au pè de l’immens bauç, Oscar e ieu encambam una barriera naturala de pèira, que nos mena dirèctament dins una impressionanta bauma que sa mitat es submergida. Lo sòu forma naturalament un embarcador ont foguèron cavats dos gròs ribles de fèrre ont es estacat un subrebèu batèu de vela, sempre flotant e que sembla ben entretengut. Oscar escala dins l’embarcacion, e imitant lo gèst perpensat e savi d’un profèta, me fa signe de me salhar a bòrd.
Comentaris
No hi ha cap comentari
Comenta
Lo comentari es estat mandat corrèctament


text:
Aule Corneli Cels
Aule Corneli Cels ((la) Aulus Cornelius Celsus) (?, sègle I)[1] èra un escrivan, un enciclopedista roman, e benlèu mètge, qu'auriá viscut en Narbonesa. Es l'autor de De artibus, òbra ont acampèt enciclopedicament las coneissença del sieu temps. Lo sieu libre siesen, De arte medica o De Medicina, es lo sol conservat totalament, se tracta de regim, de farmacia, de quirurgia e d'autres tèmes semblables. Foguèt lo primèr tèxte medical donat a l'estampariá (Florença, 1478) e aguèt una influéncia extraordinària sus la medecina dels sègles seguents. Constituís l'apòrt medical mai important —levat l'òbra de Galen– de la cultura latina.
Es supausat que las partidas perdudas d'aquela enciclopedia inclusián de volums sus l'agricultura, lo drech, la retorica e los arts marcials. De arte medica es un dels melhors registres del saber dels mètges alexandrins. Cels es tanben un dels davancièrs de l'experimentacion suls èssers umans.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (ca)Aule Corneli Cels www.enciclopedia.cat
Ligams extèrns[modificar | modificar la font]
- De Medicina a Lacus Curtius (tèxt original en latin e traduccion en anglés)


text:
Castèlnau de Mandalhas
Castèlnau de Mandalhas[1] o Castèlnòu de Mandalhas[2][3] (oficialament en francés Castelnau-de-Mandailles) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- Castèlnau. Amb castèl, mot vengut del latin castellum (e abans de castrum), nòu, de novum, e sas fòrmas pus evolucionadas nau e nuèu es l'adjectiu que se tròba pus sovent en toponimia [4]. Mas la formacion castelnau a un sens autre que çò que marca l'evidéncia : dins l'oèst occitan, se referís a de pichonas aglomeracions aparadas per un castèl, de borgs castrals medievals (sègles XI a XIII) [5] estudiats per exemple per Benoît Cursente[6], sens que correspond o pas al Castelnau roergàs.
- Mandalhas. Las informacions seguentas concernisson Mandalha e Sant Julian, mas l'explicacion deu èsser la meteissa. Dauzat i vei un preceltic manda, amb lo sens d' « autura, limit » e lo sufixe -alia [7]. Los Feniés cèrcan tanben dins lo preceltic amb l'oronime mant, que tròban tanben a Mant (Lanas) [8]. La sola causa segura, s'acceptèm lo sufixe -alia, es que la basa, preceltica o pas, èra compresa quand lo nom se fixèt. E justament, dins un airal fòrtament celtizat, i a un mot qu'èra utilizat dins la primièira partida de nòstra èra, lo gallés mandu-; « pòné, chaval pichon » [9] : elevatge o cavalets salvatges ?
Istòria[modificar | modificar la font]
- En 1843, Mandalhas fusionèt amb Castèlnau [10].
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton d'Espaliu; es ara del canton de Lot e Palanges (en francés), doncas d'Òlt e Palanjas.
Demografia[modificar | modificar la font]
Demografia Mandalhas[modificar | modificar la font]
- Entre 1806 e 1841, Mandalhas es recensat amb una autra comuna, probablament Castèlnau, puèi que i a pas de diferéncia neta de populacion d'aquesta al moment de la fusion de las doás comunas en 1843 e que n'i a una en 1806.
- Las donadas de la drecha del grafic, plaçadas automaticament, son las de la comuna entièira de Castèlnau de Mandalhas.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Espalion, Christian-Pierre Bedel, al canton, 1993
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 154
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 226
- ↑ http://www.persee.fr/doc/ccmed_0007-9731_1984_num_27_105_2261_t1_0166_0000_3
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 430
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 73
- ↑ Xavier Delamarre, Dictionnaire de la Langue gauloise, ed. Errance, 2na edicion, 2003, p. 214
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=20873


text:
DEMOCRACIA OCCITANA DOXA UMANISTA OCCITÀNIA LIBERTAT FRANÇA - occitan Democracy Doxa Humanist Occitania Freedom France - Okcitanish Democratie Doxa Humanist Okcitania Freiheit Frankreich - Occitània Democracia Doxa Libertad Umanista ...
20080114
La monarquia s'installa en França
Pel liberalisme anglés lo problèma es sempre lo pus feble, lo caumaire, pel monarquisme bonapartista francés de Neuilly/Seine es lo meteis problèma. E coma gausan pas dire en faça aquò als electors franceses, zo fan dire en francés per Tony Blair.
Benlèu que cal exilhar los bonapartistas franceses a Londres per èstre tranquille e puèi se cal pausar la question perqué tant d'angleses vènon viure en França !
Lo comunautarisme dels fumaires s'exprimís dins la premsa
20080111
L'impacte de la lagrima dins las eleccions
L'impacte de la lagrima segon Le Devoir.
20080105
La Caça als elefants ... al Kenya
Elefants ? Elefants : qu'es aquò ?
E adara quí vòls gardar los elefants ? .... Vièlh dessenh de 2007, mas encara d'actualitat al cap-d'an 2008.


text:
Villes et mairies du District de Baden (108)
Liste des communes
Wettingen
Ville de Wettingen, localité de la Suisse de 18 000 habitants.
La mairie de Wettingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Baden
Ville de Baden, localité de la Suisse de 16 000 habitants.
La mairie de Baden a une adresse e-mail et un site Internet.
Spreitenbach
Ville de Spreitenbach, localité de la Suisse de 9 900 habitants.
La mairie de Spreitenbach a une adresse e-mail et un site Internet.
Obersiggenthal
Ville d'Obersiggenthal, localité de la Suisse de 7 800 habitants.
La mairie d'Obersiggenthal a une adresse e-mail et un site Internet.
Neuenhof
Ville de Neuenhof, localité de la Suisse de 7 700 habitants.
La mairie de Neuenhof a une adresse e-mail et un site Internet.
Untersiggenthal
Ville d'Untersiggenthal, localité de la Suisse de 6 100 habitants.
La mairie d'Untersiggenthal a une adresse e-mail et un site Internet.
Würenlos
Ville de Würenlos, localité de la Suisse de 5 100 habitants.
La mairie de Würenlos a une adresse e-mail et un site Internet.
Fislisbach
Ville de Fislisbach, localité de la Suisse de 4 800 habitants.
La mairie de Fislisbach a une adresse e-mail et un site Internet.
Gebenstorf
Ville de Gebenstorf, localité de la Suisse de 4 400 habitants.
La mairie de Gebenstorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Mellingen
Ville de Mellingen, localité de la Suisse de 4 200 habitants.
La mairie de Mellingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Ehrendingen
Ville d'Ehrendingen, localité de la Suisse de 3 800 habitants.
La mairie d'Ehrendingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Würenlingen
Ville de Würenlingen, localité de la Suisse de 3 700 habitants.
La mairie de Würenlingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Oberrohrdorf
Ville d'Oberrohrdorf, localité de la Suisse de 3 500 habitants.
La mairie d'Oberrohrdorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Ennetbaden
Ville d'Ennetbaden, localité de la Suisse de 2 900 habitants.
La mairie d'Ennetbaden a une adresse e-mail et un site Internet.
Niederrohrdorf
Ville de Niederrohrdorf, localité de la Suisse de 2 600 habitants.
La mairie de Niederrohrdorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Turgi
Ville de Turgi, localité de la Suisse de 2 600 habitants.
La mairie de Turgi a une adresse e-mail et un site Internet.
Birmenstorf
Ville de Birmenstorf, localité de la Suisse de 2 300 habitants.
La mairie de Birmenstorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Bergdietikon
Ville de Bergdietikon, localité de la Suisse de 2 200 habitants.
La mairie de Bergdietikon a un site Internet.


text:
Bon, ara, anem en venir a çò que nos interessa...
Sabetz que dins las "vidas"
daus trobadors
, se parla dau Dalon ? E òc, l'abadia siguet aparentament lo luec de retirada de Bertran de Born
, lo trobador-guerrier que demorava a Hautefòrt
(a vint kilòmetres dau Dalon, a vusda de nas. Aurai benleu l'ocasion de far un reportatge dessus, enfin dessus çò que demòra dau chasteu de Bertran, puei que un chasteu mai grand siguet bastit dessus a la Renaissença).
Los istorians son casi d'acòrd sus lo fach que Bertran de Born aja demorat aqui, mas demòra un dobte per çò qu'es d'un trobador mai conegut, mas tanben mai misteriós, qu'auriá aparentamen chabat, eu tanben, sa vita au Dalon : Bernat de Ventadorn
(aqui tanben, lo chasteu de Ventadorn es pas fòrça luenh dau Dalon). La legenda ditz que los dos trobadors aurián quitament passat de temps ensemble a l'abadia (qu'es cronologicament possible).
E i son enquera. E òc, en 1914, a l'ocasion de traveus (podem pas vertadierament parlar de folhas arqueòlogicas, se mancava de professionalisme...), un obrier descobret una cripta
, e un sarcòfage
. A l'interior, trobet dos tipes
, testas-viradas ("tête-bêche", en frances). S'agissiá de Bertran de Born
e de son fraire, Constantin
.
Los que l'an estudiat saben plan que tota lur vita los dos fraires se son menats una guerra tarribla (Bertran faguet empresonar Constantin), chascun voliá possedir los chasteus de l'autre.E fin finala, l'abadia la mai richa dau Lemosin reconciliet dins la mòrt lo trobador e son fraire...
(:lagrema:
)
L'obrier prenguet paur, e leu-leu (aquò es un pauc una legenda), tornet cobrir lo trauc, entarrant la cripta, lo sarcòfages e los còrs dau trobadors...
Jamai diguet a degun l'emplaçament exact de la cripta. E lo proprietari actuau se garda plan de cherchar : faudriá destrusir sa maison per la trobar ! (mas io crese que n'en sap mai que çò qu'a ben vougut me dire, dempuei lo temps que demòra sus plaça : seisanta ans, tot parier !)
Una autra peça ven s'ajustar au mite. Un "gisanta"
siguet enlevada d'un mur exterior de l'abadia (en frances se ditz un "enfeu"). Se tròba ara dins la gleisa d'un vilatge vesin (Boissuelh). Se ditz qu'aquela polida dròlla, chara ovala e mans juntas, es... Ameline de Born, filha de Bertran
. Veiqui sa fòto (enfin, pas SA fòto, la fòto de son "gisant"...
) : (Los pés en bas apartenen pas a Ameline, è, mas podiá pas me botar diferentament... e vene juste de me rendre compte de lur presencia......sei pas enquera un fotografe professionau... )
Per 'chabar, un detalh, qu'a d'importança per lo que li en balha...(
) :Qu'es aquò, qu'es aquò ?
Aqui sem dins la sala capitularia, devenguda ara la sala de minjar daus proprietaris (...) e fòrça bien conservada (ia intéres, i a de monde que i viu, tot parier !). Responsa :
UNA CROTZ OCCITANA ???
Non, benleu pas, mas enfin, au mens una "croix à 4 branches et 12 pommettes", simbeu benleu a l'origina de l'actuala crotz occitana...
Estranh, non ?
Es l'ora de laissar tranquiles los monges, los romieus, los trobadors, las vielhas peiras e tot 'quò... Quauques mòts avant de partir :
Pensar que jos aquela èrba que verdís repausen dos daus pioniers de la literatura occitana... Aquò te balha l'enveja de far lo trobador :
Ara no vei luzir solelh,
Tan me son escurzit li rai!
E ges per aisso no.m esmai,
C'una clardatz me solelha
D'amor, qu'ins el cor me raya!
E, can autra gens s'esmaya,
Eu melhur enans que sordei,
Per que mos chans no sordeya.
Prat me semblon vert e vermelh
Aissi com el doutz tems de mai !
B. de VentadornNòta
: io ai profieitat d'una excursion en grop per visitar lo Dalon, mas fau saure que tot lo terrenh es privat, e que lo proprietari, tot simpatic e interessat qu'es (ai quitament vist de revistas occitanas dins sa biblioteca !) n'a pas mens 94 ans (!) e a passat l'atge de far visitar sa maison tots los diumencs a daus toristes ! Autrament dich, podetz i anar, mas fau telefonar e damandar a l'avança, e qu'es mielhs d'i anar en grop, per pas desrenjar tot lo long de la jornada.
Veiqui. Las fòtos an estada presas per un bon aparelh (numeric) e se i a un probleme, quò ven dau fotografe... parierament, seretz amable de pas distribuir tròp las fòtos, per l'eternala rason que s'agís d'una proprietat privada (io ai damandat la permission per las prener).


text:
Vila de Santa Fe (Argentina)
La vila de Santa Fe (Santa Fe de la Vera Cruz) qu'ei la capitau de la província de Santa Fe, en Argentina.
Santa Fe qu'ei situada a 468 km de Buenos Aires. Sa superfícia qu'ei de 268 km² e sa populacion estimada de 415 345 abitants en 2010.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Sit oficiau de la comuna de Santa Fe en espanhòu


text:
La dança en Gasconha
Un pauc d'istòria
A la fin deu sègle XIXau s'implantan un pauc pertot en Gasconha, damb fòrça succès, danças damb figuras inspiradas de la contradança (country dance) anglesa (arribada en França a la fin deu sègle XVIIau), coma lo congò o lo quadrilh en las Lanas.
Puish a la fin deu sègle XIXau qu'apareishen danças en cople, originàrias de país d'Euròpa divèrs : pòlca, escotisha, redòva, masurcà, valsa, varsoviana.
rondèu
Lo rondèu, aperat tanben « rond » dens lo parçan de Samatan, o branle en Haut Agenés, que veng de las rondas cantadas (caròlas, trescas...) comunas a l'Euròpa sancèra dempuish l'Antiquitat.
branlo
Lo branlo, especific au Bearn e au Bascoat. Dança en cadena, aubèrta o barrada, evoluant dens lo sens de las agulhas d'ua mostra, damb un nombre variable de dançaire-as : dempuish dus (en cèrtas fòrmas de branlos de la vath d'Aussau o de rondèus) dinca mantun-as (rondèus en cadena de las Lanas, quauques branlos bearnés...). La dança que se hè donc sus un cèrc. Qu'ei constituida d'un desvelopament precís de pas, repetats autan de còps coma dura la musica ; evidentament, que i a un gran nombre de variantas sus un medish airau…
sauts
Los sauts, tanben especifics au Bearn e au Bascoat, que serén danças directament derivadas de fòrmas de branles especifics de la Renaishença.
borrèias
Divèrsas fòrmas de borrèias de 2 temps en Arièja, que serén gessidas d'un hons ancian de danças de 2 o 3 temps de qui l'airau capèra ua grana partida de França (Auvèrnhe, Lemosin, Berrí, Borbonnés).
En l'estat actuau de las recèrcas, las partidas de Gasconha qui an mantengut dinc'au miei deu sègle XXau ua practica « naturau » de la dança son essenciaument :
- Lo Bearn : vath d'Aussau, e tanben quauques vilatges de Baish-Bearn : parçan de Jurançon, Salias de Bearn, Sauvatèrra.
- La Grana Lana : lo Marsan
- Arièja : hautas vaths deu Coserans
Auèi
Après ua renavida de la practica de la dança e de la musica qualificadas de « tradicionaus » en las annadas 70 e 80, que i a avut ua multiplicacion de las ocasions de jogar la musica, de dançar, e tanben ua aumentacion importanta deu nombre de musicaires e dançaires.
Talhèrs, cors, estagis, encontres de tot escantilh son organizats per mantuas organizacions un pauc pertot en Gasconha coma en lòc mes, e un gran nombre de hèstas, hestenaus e manifestacions divèrs-as se debanan regularament. Aqui musicians e dançaires s'encontran, confrontant las lors practicas e analisis sus la musica e la dança.
Que i a tanben escambis numerós entre musicaires « tradicionaus » e musicaires venguts d'autes corrents musicaus (jazz, musicas improvisadas, ròck, musica classica o contemporanèu).
pedagogie.ac-toulouse.fr/langues-vivantes-32
www.cg32.fr (rubrique « Culture et patrimoine »)
Frisa cronologica
Questions
- E pòdes trobar quauques exemples de danças en ronda citadas dens l'article ?
- A quin periòde las danças en cople apareishen en Gasconha ? Balha quauques exemples.
- De quin periòde de l'Istòria semblan d'arribar cèrtas danças ?
- E contunhan auèi de practicar aqueras danças ditas « tradicionaus » ?
- E son los pas tostemps los medishs per tot lo monde, o lavetz se pòden trobar variacions per ua medisha dança ?
- On se dança la borrèia ?
Activitats
- Cercar sus gravaduras, pintruras, fotografias, tablèus… exemples de danças collectivas, en ronda o autas, e tanben portrèits de dançairas o dançaires.
- Que pòdes trobar endrets, ocasions d'aprénguer a dançar quauquas danças gasconas o tanben occitanas.
- Pòdes tanben cercar d'autes exemples de danças « tradicionaus » d'autas regions o país.


text:
Villes et mairies du District de Thal (63)
Liste des communes
Balsthal
Ville de Balsthal, localité de la Suisse de 5 700 habitants.
La mairie de Balsthal a une adresse e-mail et un site Internet.
Mümliswil-Ramiswil
Ville de Mümliswil-Ramiswil, localité de la Suisse de 2 500 habitants.
La mairie de Mümliswil-Ramiswil a une adresse e-mail et un site Internet.
Laupersdorf
Village de Laupersdorf, localité de la Suisse de 1 600 habitants.
La mairie de Laupersdorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Matzendorf
Village de Matzendorf, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de Matzendorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Rosières
Village de Rosières, localité de la Suisse de 1 100 habitants.
La mairie de Rosières a une adresse e-mail et un site Internet.
Holderbank
Village d'Holderbank, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie d'Holderbank a une adresse e-mail et un site Internet.
Herbetswil
Village d'Herbetswil, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie d'Herbetswil a une adresse e-mail et un site Internet.
Aedermannsdorf
Village d'Aedermannsdorf, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie d'Aedermannsdorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Gänsbrunnen
Village de Gänsbrunnen, localité de la Suisse de -100 habitants.
La mairie de Gänsbrunnen a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
1623
Aquesta pagina concernís l'an 1623 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Abdicacion de Tokugawa Hidetada au profiech de son segond fiu Tokugawa Iemitsu (1623-1651). Pasmens, dins lei fachs, Tokugawa Hidetada contunièt de dirigir l'Empèri fins a sa mòrt en 1632.
Regardant lei relacions de Japon ambé lei país estrangiers, l'isolament dau país aumentèt ambé l'abandon dau comptador anglés de Hirado.


text:
Liercourt
Lièrcourt en picard ( Liercourt en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a implantat a l'Oèst del departament, al encreuament de l'ais Nòrd-Sud en connectant Pont-Remy a Sorel-en-Vimeu per la Rota départementale "RD 901" e de l'ais Es-Oèst en connectant Huppy e Fontaine-sus-Soma.
La commune est implantée à l'Ouest du département, au croisement de l'axe Nord-Sud reliant Pont-Remy à Sorel-en-Vimeu par la Route départementale "RD 901" et de l'axe Est-Ouest reliant Huppy et Fontaine-sur-Somme.


text:
Sant Fortunat sur Eyrieux
Sant Fortunat (Saint-Fortunat-sur-Eyrieux en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat s'estend sus formatnum:2207 {{}} ectaras, largament ocupats per tucs boisées, #que justifican lo sieu classament dins zòna de montanha. Los caserius son nombroses, totun la mai granda part de la populacion residís dins lo vilatge installat, confortablement, entre riu e tucs. Las carrièras son sinueuses e los ostals en galets remembran lo papièr preponderant del riu en la vida del sector. Es n'efièch ela #que, aliada al climat e al trabalh dels òmes, a assegurat lo desvolopament de #çò que #èsser l'activitat tradicionala e en dominant : lo arboriculture. L'altitud de la municipalitat vària entre 115 e 791 mètres.
La commune s'étend sur 2 207 hectares, largement occupés par des collines boisées, qui justifient son classement en zone de montagne. Les hameaux sont nombreux, toutefois la plus grande partie de la population réside dans le village installé, confortablement, entre rivière et collines. Les rues sont sinueuses et les maisons en galets rappellent le rôle prépondérant de la rivière dans la vie du secteur. C'est en effet elle qui, alliée au climat et au travail des hommes, a assuré le développement de ce qui fut l'activité traditionnelle et dominante : l'arboriculture. L'altitude de la commune varie entre 115 et 791 mètres.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Sant-Fortunat-sus-Eyrieux, renommé aital en 1931, a #èsser fondat als primièrs tempses de la chrétienté, la municipalitat i aviá integrat a la baronnie de Durfort. La municipalitat portava lo toponyme revolucionari de « Val de Eyrieux ».
Sant Fortunat, renommé ainsi en 1931, a été fondé aux premiers temps de la chrétienté, la commune était intégrée à la baronnie de Durfort. La commune portait le toponyme révolutionnaire de « Val d'Eyrieux ».
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Ortografia de verificar
- Paginas amb ligams de fichièrs copats
- Portal:Vivarés/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Portal:Lengadòc/Articles ligats
- Bendèl de mantenença sens paramètre data/Lista completa
- Comuna de Vivarés
- Comuna d'Ardecha


text:
L’umor ne cal, ne cal fòrça e l’UMP trabalhar fòça per nos fa ganhar mens e per nos i botar un pauc d’umor de cada jorn ; l’UMP es fòrt de ne prepausar un pauc cada jorn. Uèi nos fan saber que son proteccionistas… Nos fan saber aiçò en tèrra de votacion FN, pas a Neuilly/Seine que los amics del Fouquet’s son pas brica informats d’aqueste linha del projecte dels deputats UMP de Lengadòc, non en tèrra de Lengadòc, especializada en replegament nacionalista francés, en adobament del nacionalisme francés republican e d’extension variadoira, que se replega pauc a pauc sobre la capitala santa, pron elonhada de las seunas realitats politicas e economicas lengadocianas.
E l’UMP local nos prepausa lo proteccionisme, seriosament. Es aquò qu’es amusent.
Per astre, lo minitel es acabat, e Internet existís, alara podrèm informar los caps-d’entrepresas que son portadors de malegas de bilhets, e de mercat mondial, que lo camin de la Confederacion Helvetica es encara obèrt, e que quora los deputats UMP de Lengadòc seràn al poder, zo van barrar.
Qué ?
I a un piòt de ciutadan francés, maissanta mirga, que m’aviza d’una causa : los deputats UMP de Lengadòc son al poder actualament ambe lo govèrn de Nicolas Sárközy… dempuèi 10 annadas, al mens.
La mirga se questiona tanben : mas coma faràn per explicar aiçò al govèrn alemand ? La maissanta mirga m’esplica que zo faràn ambe los toristas que venon regularament sobre la còsta de Narbona en tren especial, en tornar portaràn la bona novèla UMP de Lengadòc. L’an que ven i aurà proteccionisme per venir en vacanças, la maissanta bèstia.
L’UMP Lengadòc pratica l’umor de faiçon especiala.
Es lo FN qu’es content d’aver una linha de mai de comun ambe lo programa UMP novèl, o ancian ; sèm un pauc perdut dins aquel programas de darrièra borra. Es Georges frêche qu’an rason : los electors son cons en Lengadòc, pron cons per votar per cons proteccionistas ?
L’article en referéncia es aquí dessota :
Remarcarèm la causida fotografica de Midi Libre. Amusenta tanben. E vist la fòto, i an pas cresegut una minuta, tanpauc.
Per l’article que los foncionaris de l’eleccion presidenciala UMP, vos conselhi de legir lo darrièr numèro de BOOKS, es encara en quiòsque… se la CGT l’a plan distribuat, dins totes los quiòsques (soi segur que ne devètz dobtar totparier). Puèi coma soi gente, l’article que vos cal legir aviat, l’ai jà agut plaçat dins lo meu tractament redaccional sobre aqueste blòg. Los foncionaris de las eleccions son pas bons dins la recèrca d’informacion abans d’escriure los programas dels elegits UMP lengadocians en matièra economica.
-°-
Una idèa recuperabla per L’UMP … Unser Land zo dona : una constitucion per Occitània, Elsaß, Breizh, Catalunya, Euskadi, etc.


text:
Segon una còla de scientifics de l’Institut de Tecnologia de Georgia, las dunas de la superfícia de Titan, una luna de Saturne, an de grans de la bassa densitat mas son cargats amb d’electricitat. Per ansin pòdon arribar a mesurar mai de 90 mètres de nautor sens tombar.
L’estudi, publicat dins Nature Geoscience, a pogut confirmar, en tot recrear las condicions de las dunas de Titan dins un laboratòri estatsunidenc, que lo sable d’aquela luna de Saturne patís un procès fisic apelat “saltacion”. Aquò, totun, solament se debana quand los vents de Titan son pro fòrts (mai de 25 quilomètres per ora).
“Quand tòcan los grans de sable de las dunas de Titan, aquestes patisson una friccion e s’amassan pendent fòrça temps, çò diguèt lo coautor de l’estudi Josh Méndez, de l’Institut Tecnologic Georgian. Aquò crèa de formas qu’an fòrça resisténcia durant longtemps”.
Aital, los grans de sable electrificats pòdon demorar amassa pendent de jorns o de meses pr’amor de l’influéncia d’una autra substància que se tròba tanben sus Titan, l’idrocarbòni. Segon los scientifics qu’an realizat l’estudi en tot far un castèl de sable sus la luna de Saturna, aqueste durariá de setmanas pr’amor de sas caracteristicas electrostaticas.
De vents plan mai fòrts
E mai los vents a la superfícia de Titan sián plan mai suas que sus la Tèrra, lor influéncia seriá patida fins a quatre còps de mai que sus nòstra planeta pr’amor que l’atmosfèra de Titan es plan mai densa. Aquò seriá una de las causas d’aqueste efièch fisic.
Per recrear aquelas dunas, los scientifics qu’an fach l’experimentacion an amassat de naftalèn ( C10H8 ) e de bifenil (C12H10) e tanben de polistirèn. “Lo naftalèn es lo mai simple idrocarbòni aromatic policlinic e lo naftalèn es estat espiat ja sus Titan per la nau Cassini, çò confirmèt Josef Dufek, professor de tecnologia del meteis institut. Lo polistirèn èra un bon material analòg per utilizar sas proprietats similaras a las que las tenon las dunas de Titan”.
Après metre de grans de naftalèn e bifenil dins un pichon cilindre e lo far virar pendent 20 minutas dins un environament de nitrogèn pur, an pogut veire que los grans avián de proprietats electricas. Un fach que se debanava pas amb de sable de nòstra planeta en condicions normalas.
Segon los scientifics, lo sable terrèstre tanben s’electrifica mas las cargas son mai pichonas e demòran pas tan longtemps. Per tant, cal amassar lo sable amb d’aiga se volèm far un castèl, per exemple.
“Lo material de las dunas de Titan crèa de cargas electrostaticas pendent de jorns, de setmanas o de meses e de condicions de pauca gravetat, çò soslinhèt lo coautor de l’estudi George McDonald. E amb los vents d’aquela luna se pòt arribar de crear de dunas de mai de 90 mètres de nautor dins la direccion opausada als meteisses vents”.
Aquò –la fòrça electrostatica– fariá produire encara mai de friccion, e los grans son tan compactes que solament pòdon èsser moguts per de fòrts vents. Los vents mai grands an pas tanta fòrça e pòdon pas mòure las dunas de Titan.
La Redaccion
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet , lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement administratif d'Interlaken-Oberhasli (174)
Liste des communes
Unterseen
Ville d'Unterseen, localité de la Suisse de 5 400 habitants.
La mairie d'Unterseen a une adresse e-mail et un site Internet.
Interlaken
Ville d'Interlaken, localité de la Suisse de 5 200 habitants.
La mairie d'Interlaken a une adresse e-mail et un site Internet.
Meiringen
Ville de Meiringen, localité de la Suisse de 4 600 habitants.
La mairie de Meiringen a une adresse e-mail et un site Internet.
Grindelwald
Ville de Grindelwald, localité de la Suisse de 3 800 habitants.
La mairie de Grindelwald a une adresse e-mail et un site Internet.
Matten bei Interlaken
Ville de Matten bei Interlaken, localité de la Suisse de 3 500 habitants.
La mairie de Matten bei Interlaken a une adresse e-mail et un site Internet.
Brienz
Ville de Brienz, localité de la Suisse de 2 900 habitants.
La mairie de Brienz a une adresse e-mail et un site Internet.
Ringgenberg
Ville de Ringgenberg, localité de la Suisse de 2 600 habitants.
La mairie de Ringgenberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Lauterbrunnen
Ville de Lauterbrunnen, localité de la Suisse de 2 500 habitants.
La mairie de Lauterbrunnen a une adresse e-mail et un site Internet.
Wilderswil
Ville de Wilderswil, localité de la Suisse de 2 300 habitants.
La mairie de Wilderswil a une adresse e-mail et un site Internet.
Bönigen
Ville de Bönigen, localité de la Suisse de 2 300 habitants.
La mairie de Bönigen a une adresse e-mail.
Hasliberg
Village d'Hasliberg, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie d'Hasliberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Beatenberg
Village de Beatenberg, localité de la Suisse de 1 100 habitants.
La mairie de Beatenberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Leissigen
Village de Leissigen, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Leissigen a une adresse e-mail et un site Internet.
Innertkirchen
Village d'Innertkirchen, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie d'Innertkirchen a une adresse e-mail et un site Internet.
Habkern
Village d'Habkern, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie d'Habkern a une adresse e-mail et un site Internet.
Schattenhalb
Village de Schattenhalb, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Schattenhalb a une adresse e-mail et un site Internet.
Schwanden bei Brienz
Village de Schwanden bei Brienz, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Schwanden bei Brienz a une adresse e-mail.
Brienzwiler
Village de Brienzwiler, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Brienzwiler a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Bon, « lo títol » es un pauc provocator, mas i tornarai mai tard. Queu bilhet coma per festar ‘n ‘aniversari de mai en ‘quela annada 2008, en queu jorn dau 10 d’octòbre. I a dietz ans, sovenetz vos, las flamas de l’infern menaçavan de vos lechar los pès, MIR riscava de tombar sus la França avant 2000. Sovenetz vos, tornatz vos ‘pelar de la Boutin brandissant la bible dins l’Amassada. I a dietz ans, lo PACS.
Breu, sei dins la preparacion d’una mòstra de copilhatges de premsa per la tranuja e tornar legir quauques tèxte son pas de bon per la santat, fòra que sei ‘quí ben urós d’aver participar sens o voler a ‘na fòrma de revolucion ; mai societabla que dins l’estructura dau país mas bon, qu’erá un torn per se chaufar 🙂
De l’autre biais, i a un festival cinematografica e balhe a veire ‘quí quauques bandanonças. Antan, ai aidat per las preparacions, ujan, sei espectator, einan, verai ben.
Occitans = PD = enculats, tapetas, jaunes, jan-filhas…
Adonc, las insurtats son ben un punt cumun dintra las doas comunautas.
Los gais son de dangerós pedofils. Segur, coma tots los occitans son daus regionalistes-terroristes
Las representacions d’una comunautat per la majoritat minorisante son tant de biais de pas dubrir los uelhs sus las semblanças. Enquera un punt comun.
Quela comparaison (mas pas rason) balha : coma parlar de l’Occitània quante vesem totas quelas diversitat dins la lenga.
1-0 ‘Quí, lo punt es per n’autre (qu’es colhon, ai pretendut èsser de las doas comunautats), lo punt es per los gais.
Los gais vòlon mai de drechs que los autres. Segur, coma los occitans e l’ensenhament de las lengas dins queu país, los gais vòlon subretòt veire lors drechs èsser los mesmas que los eteros, pas mai, pas mens. Degun pòt paiar la talha e se trobar fòrabandit d’una societat regida per lo drech.
La bala torna au centre
Podetz totjorn legir lo Bourdieu sus l’oposicion minoritat / majoritat (adonc la normalitat).


text:
Necessari per desvolopar l’accion occitana, la collaboracion entre las estructuras toca una novela etapa. Lo Centre Inter-Regional de Desvolopament de l’Occitan de Beziers e l’I.E.O. Mieidia-Pirenèus trabalhan de concèrt per enforçar la difusion de l’actualitat e far parlar de las activitats ! Mai d’una novetat de descubrir dins aqueste numero e d’autres installadas progressivamen dins los numeròs que venon.
Occitanica
Coma los pòdon veire sus la pagina çai-contre, lo Cirdòc dispausarà, d’ara endavant, d’una pagina. Pagina blanca donada si podèm dire, que la mediateca occitana utilizarà per vos informar de sus accions, de sus eveniments que venon. Qué de mai logic ? Quora l’IEO MP publica aquesta revista o presenta de libres ; lo Cirdòc n’en met a la vostra disposicionque si fisicomen a la mediatèca coma en linha, via Occitanica. E Lo Diari junta aquesta granda familha de las publicacions dematerializadas ! Podètz, tra uèi, vos connectar al siti www.occitanica.eu per legir e relegir los precedents numeròs, o per consultar las colleccions d’obras numericas ! Tal colleccions numericas son fòrça importantas per çò que permeton, d’una part una conservacion de las diversas publicacions e de lors contenguts, çò qu’es la definicion del processús de construccion de la memòria.
Vèrs un novèl format
Escambi de competéncias taben. Segon las evolucions de la premsa, las equipas del Cirdòc et de Lo Diari trabalhan a la publicacion de la revista al format Epub (per Electronic Publication). Darrièr aqueste terme plan tecnic s’escondre una vertadiera inovacion : màs dobèrt, aqueste format permetre sobretot de legir Lo Diari sus liseuse e tablette. Mas subretot, nous podra permetre, a terme, d’enriquir la publicacion d’autres medias, coma de video o de musica ! Un trabalh long que rendra la revista encara mai viva et que seriá pas possible sens l’ajuda (e las bonas ideas) de las personas del Cirdòc.
Ligams Internet
Lo siti internet de l’IEO Meidia-Pirenèus fa sang de nòu. D’unes d’entre vosautres lo sabètz ja : nòstre siti es en mutacion. Lo siti de l’IEO deveni lo siti de Lo Diari, per melhorar la mesa en avant de l’actualitat, per una cuvertura mai larga de tot çò que se fa sus, entà e amb l’occitan. Lo partenariat amb lo Centre Inter-Regional de Desvolopament de l’Occitan s’exprimís taben per ponts lançats entre lo siti de Lo Diari, La cultura, en occitan et lo de La Pòrta d’Òc, Actu cultura e mèdias occitans. Dos estructuras, dos sitis per una actualitat tojorn melhorament exprimida.
Menam aquesta collaboracion a l’entorn de l’idea qu’en unissent las nòstras fòrces e las nòstras accions, trabalhant de concèrt, podèm far atal de melhorar la manera qu’avèm de metre en avant, de donar de la votz, de far connéisser la creacion, l’actualitat, es a dire las e los qu’agisson en occitan, que parlan et fan parlar : los que fan, “dins la lenga”.


text:
Dempús des eleccions deth 24 de mai, s’a encetat un camin de cambi en fòrça municipis e autonomies, que met en evidéncia era possibilitat d’ua auta politica e un aute país, ath temps que dèishe damb signes d’obsolescéncia e basart, dilhèu d’agotament, eth nomentat procès catalan. Atau de rapida va era politica actuau. De forma paradoxau, es institucions catalanes, que solien entestar es transformacions der Estat, an demorat, de patac, isolades en eres madeishes damb er etèrn retorn dera “transicion cap ara secession”, que va e ven, e transite per espaci sempitèrn, d’ençà qu’er autonomista president Mas, enquiar an 2010, accelerèsse eth ritme deth grèuge e era sobeirania totau e impossibla coma palanca lampedosiana (damb era quau tot a de cambiar tà que non cambie, en vertat, arren), ja qu’es qu’an governat tostemp ac vòlen seguir hènt, legitimament, damb es amplis podèrs des esturments “estructuraus” d’un Estat “pròpri”, er hèt pes “de casa”, dilhèu damb es hilhs rebèls dera CUP e es mès docils d’ERC, qu’ara fin ei açò eth “procès” politic possat per eri. E atau, comunautats dera antiga Corona, coma Aragon, País Valencian e Ièrles Balears, e autant fòrça des viles e vilatges deth “caspós” e “conservador” Règne d’Espanha, coma mos didien, s’auancen pera quèrra e comencen a sajar ua auta Espanha e ua auta politica, coma era que ja pense un PSOE federalizat entà ua reforma constitucionau que ne volien ne demorauen es politics pujadi ena sua nòria, pr’amor que, en efècte, ua auta Catalonha non sonque ei possibla, senon qu’ei ara mès de besonh que jamès.
(DIARI SEGRE, 11 de junhsèga de 2015)


text:
Gabriac (Roergue)
Gabriac[1][2][3] (Gabriac en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus. .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- Gabriac ven del nom d'òme gallo-roman Gabrius (aparentat al gallés gabros, cabra) e sufixe -acum[4], latinizacion del sufixe celtic -*ako- (gallés -*acon o -*acos).
- Ceyrac (nom francés) vendriá de Cerius amb sufixe -acum (latinizacion de -acos)[5], segon Bénédicte et Jean-Jacques Fénié. Per Ceirat, quasi-omonime auvernhat, Dauzat e Rostaing aiman mai lo nom d'òme latin Serius[6]. Lo resultat fonetic càmbia pas.
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1837, las comunas de Ceyrac (en francés; occitan Seirac ? Ceirac ?) e Tholet (nom francés) son restacadas a Gabriac. Ceyrac aviá 436 abitants en 1793 e 508 en 1800, Tholet, aviá 278 abitants en 1793; après aquelas datas, las doás comunas son recensadas amb una autra comuna (Gabriac, probable : veire l'evolucion demografica) [7].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- Las variacions de populacion del començament del sègle XIX se pòdon explicar en partida (solament en partida) se Ceyrac (nom francés) e Tholet (nom francés) son recensadas amb Gabriac (veire Istòria)
- 2013 : 501 abitants
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Bozouls, Christian-Pierre Bedel, al canton, 1994
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=7585#
{{Roergue}