text:
Carles X de França
Carles X (Castèl de Versalhas, 9 d'octobre de 1757 – Nova Gorica, Empèri Austriac, 6 de novembre de 1836), subretot conegut jol títol de comte d'Artés (1757-1824), foguèt rei de França e de Navarra de 1824 a 1830.
Succedissent a sos dos fraires, Loís XVI e Loís XVIII, es aquel que son aveniment a 66 ans e son decès a 79 ans se faguèron a las edats pus avançadas. Èra fòrça estacat a las concepcions e a las valors del Regim Ancian qu'ensagèt de reviscolar, aprèp lo passatge revolucionari, tot en acceptant en majoritat las valors de son temps.
Sacrat en 1825, foguèt capvirat en 1830 per una novèla revolucion que l'obliguèt a s'exilhar.
Somari
- 1 Biografia
- 2 Carrièra politica
- 3 Rei de França e de Navarra
- 4 Mòrt
- 5 Literatura e arts decoratius
- 6 Nòtas e referéncias
- 7 Annèxas
Biografia[modificar | modificar la font]
Jovença[modificar | modificar la font]
Pichon filh de Loís XV, rei de França e de Navarra, Carles Felip es lo cinquen filh del daufin Loís de França (1729-1765) e de son esposa, la daufina, Maria Josèfa de Saxònia (1731-1767). L'enfant es lo mai jove fraire del rei Loís XVI, alara duc de Berric, e del comte de Provença, futur Loís XVIII.
Es d'en primièr titolat comte d'Artés
Foguèt batejat lo 22 d'octobre de 1757 amb los prenoms Carles Felip. Sa mairina es sa tanta Sofia Filipina de França, e son pairin lo rei Carles III d'Espanha.
Maridatge e familha[modificar | modificar la font]
Se maridèt lo 16 de novembre de 1773 Maria Terèsa de Sardenha (1756-1805), qu'aguèron quatre enfants:
- Loís Antòni d'Artés (1775-1844), duc d'Engoleime (1775-1824) puèi daufin de França (1824-1844) ;
- Sofia d'Artés (1776-1783) ;
- Carles Ferdinand d'Artés]] (1778-1820), duc de Berric ;
- Maria Terèsa d'Artés (1783).
Sa preferéncia èra per son filh mai jove, Carles Ferdinand, que lo semblava fòrça, al fisic coma al moral. L'aïnat, Loís Antòni, al contrari, èra timid e patissiá de problèmas d'impoténcia e de tics nervioses.
En 1772, a 15 ans, assistiguèt al sacre de son fraire Loís XVI en 1775.
Loïsa d'Esparbès de Lussan[modificar | modificar la font]
Se liguèt amb Loïsa d'Esparbès de Lussan, esposa de Denís de Polastron (1758-1821), frairastre de la futura duquessa de Polinhac, confidenta de la reina, ligam que donariá pas cap de descendéncia.
Lo comte d'Artés se fa coma ela impopular a causa de sas despensas inconsideradas.
Denís de Polastron, lo marit de Loïsa, militar, moriguèt a 63 ans en 1821 e Loïsa moriguèt lèu de tuberculòsi en 1804 a 39 ans. Lo comte d'Artés foguèt fòrça pertocat per la pèrda del grand amor de sa vida, benlèu lo sol qui d'importéncia.
Decidiguèt alara de demorar cast e tornèt cap a la religion, fins a venir un devòt vertadièr.
Carrièra politica[modificar | modificar la font]
Filosofia politica[modificar | modificar la font]
Galabontemps, mena dins las fèstas mondanas sa sògra, la reina Maria Antonieta.
Comencèt de s'interessar a la politica amb la primièra granda crisi de la monarquia, en 1786, aprèp que prenguèt lo cap de la faccion reactionària a la cort de Loís XVI. Lo comte d'Artés ven lo cap dels reformators.
Se truquèt als notables reünits en assemblada: Carles acceptèt la supression dels privilègis financièrs de l'aristocracia, mas non la reduccion dels privilègis socials que gausissiá la Glèisa e la noblesa. Pensava que podiá reformar las finanças de França sens capvirar la monarquia: « lo temps es vengut d'adobar mas non de demolir ». Provocava la colèra del Tèrç Estat s'opausant a tota iniciativa de favirizar son drech de vòta en 1789, menant son fraire a l'accusar d'èsser « mai reialista que lo rei ».
Emigracion[modificar | modificar la font]
Lo comte d'Artés es un dels primièrs a migrar, lo 16 de julhet de 1789. Anèt a Turin, a Coblença e Lièja.
Daissèt Hamm en agost de 1794 per assistir a conferéncias de Pillnitz, en 1791.
Foguèt nomenat Luòctenent general del reialme per son fraire lo comte de Provença.
A la mòrt de son nebòt Loís XVII lo 8 de junh de 1795 volgava operar, amb l'ajuda dels Angleses, un desambarcament a L'Île-d'Yeu al larg Vendèa (1795) per ajudar los insurgents Vendeans, mas capitèt pas. Anèt en Grand Bretanha onte demorèt lo rèsta de la Revolucion e del Primièr Empèri.
Restauracion[modificar | modificar la font]
En 1814, quand en França se restaurava la Monarquia amb Loís XVIII de França, Carles encara viviá a Edimburg. Lo rei e Monsieur s'acordavan gaire perque Carles trobava Loís XVIII irreligiós e ipocrita.
Pendent lo reialme de Loís XVIII, Monsieur encapitèt l'oposicion ultrareialista, que prendèt lo poder aprèp l'assassinat del duc de Berric, filh de Carles (1820), que menèt a la casuda del govèrn d'Élie Decazes. Carles jamai recuperèt de l'assassinat del seu fill.
[modificar | modificar la font]
A la mòrt de son fraire Loís XVIII, en 1824, accediguèt al tròn. Segon la tradicion anciana se faguèt sacrat a la catedrala de Rems lo 29 de mai de 1825. Aquel sacre respecta las estapas principalas de la ceremonia del Regime Ancian mas amb de cambis coma lo jurament a la Carta de 1814. Lo sacre se passèt pendent mai d'un jorn: lo 28 de mai amb una ceremonia de las vèpras; lo 29 de mai la ceremonia del d'esperela; lo 30 de mai distribucion de prèmi pels cavalièrs de l'òrdre del Sant Esperit; Lo 31 de mai lo tocat de las escròlas. Atal lo sacre de Carles X apareis coma un compromés entre la logica del Regim Ancian e los cambis de la societat francesa dempuèi la Revolucion Francesa. Mas aguèt un efècte limitat sus la populacion perque las mentalitats d'aquela èra pas mai aquela del Regim Ancian, e provoquèt una incomprension de las populacions.
Comencèt per qualques mesuras liberalas, e aboliguèt la censura dels jornals, mas jonguèt los ultrareialistas, que Jean-Baptiste de Villèle èra lo cap.
Son catolicisme devòt indispausa lo pòble de París, sovent anticlerical e quitament anticatolic.
Per calmar los malcontents, formèt en genièr de 1828 un ministèri moderat, presidit pel vescomte de Martinhac. Mas que subte remplacèt, lo 8 d'agost de 1829, pel ministèri de Jules de Polinhac, que fa tornar totas las desfisanças.
Pauc de meses aprèp, Charles X temptèt de restablir son autoritat fàcia al desvelopament de l'opposicion liberala. Promulguèt per cela las « ordonàncias de Saint-Cloud » que dissolvèran las cambras, convocant los colègis electorals ne cambiant lo biais d'eleccion, e suspendent la libertat de la premsa (lo 25 de julh de 1830}}).
Dos eveniments importants marquèron la politica estrangièra de Carles X :
- l'intervencion en favor dels Grècs, que conduguèt a la victòria de Navarin (1827) e provoquèt l'afranquiment de Grècia (1830) ;
- l'expedicion contra lo dèi d'Argièr, qu'auriá ofensat per un tust de ventalh lo cònsol de França, expedicion que menèt a la presa d'Argièr (6 de julhet de 1830}}).
Revolucion de julhet[modificar | modificar la font]
Aquelas ordonàncias inconstitucionalas provoquèron una reprobacion universala subte; París s'escomoguèt los 27, 28 e 29 de julhet: Sont las Tres Gloriosas de 1830, o « Revolucion de julhet », que capvirèron fin finala Charles X. Lo 30, Loís Felip, duc d'Orleans, foguèt nomenat luòctenent general del reialme pels deputats insurgents, pòste qu'acceptèt lo 31. Se vetiguèt alara d'una bandièra tricolora avec M. de La Fayette e pareguèt atal a son balcon.
Abdicacion[modificar | modificar la font]
Lo 2 d'agost, Carles X, retirat a Rambouillet, abdiquèt e convenquèt son filh ainat lo daufin Loís Antòni de contrasignar l'abdicacion.
Confièt a son cosin lo duc d'Orleans la tasca d'anonciar que son abdicacion se fasiá al benefici de son pichon filh Enric, duc de Bordèu, edat de dètz ans, fasent del duc d'Orleans lo regent.
Existís una controvèrsia sus l'abdicacion: Carles X podava pas forçar son filh a renonciar, perque la dinastia de França èra successiva e non ereditària. Aquel darrièr, vengut fictivament « Loís XIX » entre lo moment que paire aviá signat l'abdicacion e lo moment que d'esperel la contrasignèt, auriá podut conservar la Corona mas fin finala, renoncièt per obesissença o per flaquesa.
Malgrat l'abdicacion, lo duc d'Orleans prenguèt lo poder jol nom de « Loís Felip ». Lo 3 d'agost, en efècte, dabans las Cambras reünidas, anoncèt plan segur l'abdicacion de Carles X, contrasignada pel daufin… mas mencionèt pas que se fasiá en favor del duc de Bordèu.
E mai, Carles X - ja en exili - enebiguèt a la duquessa de Berric, la maire del duc de Bordèu, de menar son filh a París; s'embarquèt a Cherbourg sens daissar de consigna atal comencèt la monarquia de Julhet.
Lo rei descasut se retirèt d'en primièr al palais de Holyrood, en Escòcia. Puèi s'intallèt al Castèl de Praga, onte recebèt de visitas de Chateaubriand. En seguida s'anèt a České Budějovice puèi fuguèt una epidèmia de còlera e arribèt a Görz (alara en Àustria), actuala Gorizia en Itàlia e Nova Gorica en Eslovènia (vila divisada en 1947 per la linha militara Morgan).
Moriguèt dins aquela vila du còlera lo 6 de novembre de 1836 e est inumat a Kostanjevica (Nova Gorica, Eslovènia).
Mòrt[modificar | modificar la font]
A la mòrt de Carles X, auriá degut menar a la proclamacion de son pichon filh, lo duc de Bordèu, jol nom d'Enric V.
Mas, lo filh ainat de Carles X signa una proclamacion que, tot en confirmant sa renonciacion de 1830, « dins las circonstàncias actualas » e dins l'interés de son nebòt s'investiguèt de l'autoritat reiala, jol nom de « Loís XIX » fins a que « la monarquia legitima será restablida », alara transmetrariá la Corona a son nebòt.
Un descendent de Carles X regna a l'ora d'ara: lo grand duc Enric de Luxemborg.
Literatura e arts decoratius[modificar | modificar la font]
Lo nom de Carles X es estacat a un estil dins los arts decoratius. Aquel estil demœra pròche d'aquel del Primièr Empèri. Mas çò que caracteriza lo cort periòde de son reialme es interes artistic novèl per l'Edat Mejana e lo vam de l'estil trobador.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Annèxas[modificar | modificar la font]
Bibliografia (fr)[modificar | modificar la font]
- 1831 : Jules Lacroix, Charles X, Paris, E. Renduel, 15 p.
- 1837 : Alissan de Chazet, Charles X, esquisse historique, Paris, Ledentu, 71 p.
- 1889 : marquis de Villeneuve, Charles X et Louis XIX en exil. Mémoires inédits du marquis de Villeneuve, publiés par son arrière-petit-fils, Paris, Plon, Nourrit et Cen, VIII + 322 p.
- 1893 : Henry Manayre, Charles X (1757-1836), Paris, chez l'auteur, 16 p.
- 1927 : Pierre de La Gorce, La Restauration. Tome II : Charles X, Paris, Plon, 343 p.
- 1958 : Jacques Vivent, sous le pseud. de « Villebrumier », Charles X, dernier roi de France et de Navarre, Paris, le Livre contemporain, 411 p.
- 1967 : Jean-Paul Garnier, Charles X, le roi, le proscrit, Paris, Fayard, coll. « Les Grandes études historiques », 483 p.
- 1972 : José Cabanis : Charles X : roi ultra, Paris, Gallimard, coll. « Leurs figures », 521 p.
- 1980 : Éric Le Nabour, Charles X : le dernier roi, préface d'Alain Decaux, Paris, Jean-Claude Lattès, 405 p.
- 1988 : André Castelot, Charles X : la fin d'un monde, Paris, Perrin, 587 p.
- 1990 : Georges Bordonove, Charles X : dernier roi de France et de Navarre, Paris, Pygmalion, coll. « Les Rois qui ont fait la France », 313 p. + 8 p. de planches.
- 1991 : Landric Raillat, Charles X : le sacre de la dernière chance, Paris, Olivier Orban, 345 p.
- 1999 : Yves Griffon, Charles X, roi méconnu, Paris, Rémi Perrin, 299 p.
- 1999 : Paul et Pierrette Girault de Coursac, Provence et Artois : les deux frères de Louis XVI, F.X. de Guibert.
- 2010 : Laure Hillerin, "La duchesse de Berry, l'oiseau rebelle des Bourbons", Flammarion, collection Grandes Biographies, 12 05 2010 (ISBN 978-2-08-122880-1). Présentation en ligne : [1]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)La ceremonia del sacre de Carles X a Rems per l'arquevesque de Rems Jean-Baptiste de Latil lo 29 de mai de 1825, e lo quadre de François Gérard, Lo Sacre de Carles X.
- Lo Convent franciscan de Kostanjevica (Eslovènia) amb la tomba dels Borbons
- Agathe de Rambaud que faguèt l'educacion del filh cabdet de Loís XVI


c: text/html

text:
Estranglament (art marciau)
Leis estranglaments (chokehold o stranglehold en anglés, shime-waza dins lo budo japonés) son de tecnicas redobtablas. I a dos tipes d'estranglament :
- Sanguin : copar l'arribada dau sang au cervèu d'un adversari en li esquichant leis artèrias carotidas.
- Respiratòri : empachar lo renovelament de l'oxigèn dins lo sang en esquichant la traquèa.
Aquelei tecnicas si practican dins fòrça arts marciaus, espòrts de combat, en self defensa e sistèmas de combat militars.
Son de tecnicas consideradas coma perilhosas. D'efèct, se la presa si manten tròup longtemps, pòu adurre la pèrda de coneissença puei lo decès per asfixia.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lo Cerro Chaltén, sonat tanben Cerro Fitz Roy, es una montanha ('cerro') situada prèp del vilatge d'El Chaltén, dins los camps de glaç, situats al sud de Patagònia, sus la termièra entre Argentina e Chile. Foguèt decidit per ambedós païses que la frontièra passa pel som principal[1], mas una partida de la frontièra al sud del som, cap al Cerro Murallón demora non definida [2].
Lo nom Chaltén ven d'un mot tehuelche (Aonikenk) que significa "montanha fumanta" degut als nivols que de longa forman un teulat sus la montanha. La montanha es sagrada pels tehuelche e es tanben lo simbòl de la província argentina de Santa Cruz, que inclutz sa representacion sus sa bandièra.
E mai que siá d'un altitud mejana comparat als gigants d'imalaia, la montanha ten la reputacion d'èsser extrèma , a causa de sas parets de barena ribassudas que presentan de longors malaisidas d'escalada tecnica.En mai d'aquò las condicions climaticas i son lo mai sovent fòrça marridas. La region que foguèt longtemps de mal aténher, o es al jorn de uèi un pauc mens dempuèi lo devolopament recent del vilatge d'El Chalten e de l'aeropòrt internacional d'El Calafate.
L'escalada, pasmens, es extremament dificila e demora reservada als escaladors fòrça experimentats. Uèi, quora cent personas atenhon lo som del Mont Everest en un jorn, de còps que i a sonque una persona l'an capita de pujar lo Cerro Chaltén.


text:
Economia de Moçambic
Lo 1975, an de la siá independéncia, Moçambic èra un dels païses pus paures del mond. Problèmas de gestion d'una economia socialista e una guèrra civila entre lo 1977 e lo 1992 empejorèron la situacion[1].
Lo 1987 lo govèrn comencèt una sèria de reformas macroeconomicas amb fins de establisar l'economia. Aquelas reformas, adoptadas amb ajuda internacionala e combinada amb eleccions liuras lo 1994, resultèron en lo melhorament de las taxas de creissença. Reformas monetàrias redusiguèron l'inflacion. Reformas fiscalas condusiguèron a un melhorament del recobrament[1].
Malgrat aiçò, lo país seguís depenent d'assisténcia internacionala para gaireben mitat de lo sieu budgèt annal, e la majoritat de la populacion seguís jol lindal de pauretat. L'agricultura de subsisténcia contunha d'èsser la principala font de renda de la majoritat de la populacion[1].
Nòtas & referencias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 CIA, « The World Factbook ». Consultat lo 6/5/2013


text:
Pòl de l'ecliptica
En astronomia, los dos pòls de l'ecliptica son los punts d'interseccion de l'esfèra celèsta e d'un axe perpendicular al plan de l'ecliptica e passant pel centre de la Tèrra.
Actualament, le pòl nòrd de l'ecliptica se situa dins la constellacion del Drac, per (per definicion) 18 d'ascencion drecha (o 270°) e +66° 34' de declinason, prèp de la galaxia NGC 6552 e de la nebulosa planetària NGC 6543. Lo pòl sud de l'ecliptica es situat dins la constellation de la Daurada, per (per definicion) 6 d'ascension drecha e -66° 34' de declinason, prèp del Grand Nívol de Magellan.
L'axe dels pòls celèstes e l'axe dels pòls de l'ecliptica fan un angle de 23° 26′. A causa de la precession dels equinòccis, l'axe dels pòls celèstes descriu un còn a l'entorn d'aquel dels pòls de l'ecliptica amb un periòde de gaireben 25 800 ans.


text:
Frabosa Sotana ven fondaa oficialament ental premier secle d.C. dai Romans, que la chamon Rocha Ferraria (da la montanha peirosa sobre lo país, richa de ferre).
Per siei bòscs ven chamaa Ferraria a Boschos, puèi devengut Frabosa.
Lhi Romans començon a esfruchar la val Maudanha, duerbent a Frabosa Sotana de cavas de marmo blanc e de minerals ferrós, mas cultivon decò la terra per produire gran, seèl e uva. Un moment de bonaür que ven enterromput dai Sarrasins, qu’arribon ental Monregalés entre 906 d.C. e 950, passant al sac monasteris e conquistant lhi còls alpins.
Al segle XI, Frabosa Sotana s’unís a Frabosa Sobeirana, e ven chamaa per quarques segles “Frabosa di molins” o Molins, vista la presença de peiras da molin.
Ental 1596 ven oficialament decretaa da la Cort Ducala de Turin la separacion entre Frabosa Sobeirana e Sotana. Ental 1630 Frabosa Sotana es menaçaa da la pèst que causa ben de victimas: lhi gaire sobrevivuts ental 1650 fondon una nòva parroquiala, qu’encuei es la glèisa de S. Jòrs.
Ental 1670 lhi Savòia emponon lo prelièu obligatòri d’la sal, que drant se polia emportar liberament da la Liguria, e eira ensinto devia èsser chataa en quantitats fixaas dal Monopòli. Ental 1681 aquò causa de revòltas, frenaas dai Marqués Pallavicino, nominats dai Savòia Senhors des doas Frabosas.
Ental 1872 nais la premiera fabrica per l’extracion de tana e una de botelhas a Sant Jaco.
Al sègle XX, Frabosa es passaa da una economia dediaa a agricoltura e enlevament (mèl, broç e Rasquera lhi produchs tipics), a l’esvilup toristic emè la creacion des estacions d’esquì d’Artesina e Prat Nevós.


text:
Nicole Bricq
Nicole Bricq, (10 de junh de 1947) a La Ròcha Focaud es una femna politica francesa, membra del Partit socialista.
Es dempuèi lo 16 de maide 2012, ministra de l'Ecologia, del Desvolopament sostenable e de l'Energia dins lo govèrn de Jean-Marc Ayrault
Biografia[modificar | modificar la font]
Nicole Bricq es titulària d’una mestresa en drech privat (Universitat Bordèu IV en 1970).
Foguèt Primièra secretària de la Federacion de París del PS al començament dels ans 1980. En 1991 se desliguèt definitivament de Jean-Pierre Chevènement sus un desacòrdi sus la Guèrra del Golf qu'ela aprovava. Participèt mai tard activament a Socialisme e democracia prèp de Dominique Strauss-Kahn.
Executiva de profession, foguètdéputada[1] de la seisena circonscripcion de Sèina e Marna, prengent la circonscripcion a Jean-François Copé (UMP). Puèi foguèt elegida senatritz de Sèina e Marna lo de 26 de setembre de 2004.
Es tanben conselhèra municipala d'opposicion a Meaux dempuèi 2001[2].
2011: reelegida senatritz socialista de Sèina e marna[3]9.
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ « CV de Nicole BRICQ, comfinances.fr, 20 de març de 2008
- ↑ « Los sièis elegits del departament », Le Parisien, 26 de setembre de 2011
- ↑ (fr)Sophie Fay, Retrach de Nicole Bricq: Dona « la rapportaira »; Le Nouvel Observateur; n°2454, 17 de novembre de 2011
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)Sul site del Sénat
- Òbra parlementària e Biografia sus Les sénateurs socialistes


text:
Bauma de Rofinhac
La Bauma de Rofinhac o Bauma dau Cròs de Granville o Bauma de Miramont embarra mai de 250 gravaduras e trachs dau Paleolitic Superior (Magdalenian, fai mai de 13 000 ans). Se dubrís au còr de Perigòrd, entre Brageirac e Sarlat, dins lo departament de Dordonha.
Istoric[modificar | modificar la font]
Coneguda dempuei mantun segle, l'escrivan comengés Francés de Belleforest ne faguet 'na descripcion en 1575.
En 1956, l'òm admetet definitivament la preséncia de pinturas e de gravaduras paleoliticas.
Dempuei 1979, fai partida dau Patrimòni Mondiau de l'Umanitat de l'UNESCO, en associacion emb d'autres sites e baumas ornadas de Perigòrd sos lo nom de « Sites preïstorics e baumas ornadas de la vau de Vesera ». Es tanben « monument istoric ».
Descripcion[modificar | modificar la font]
Dempuei 1959 es duberta au torisme. Emb mai de 8 km, es una de las baumas ornadas mai grandas d'Euròpa. La visita, en chamin de fèrre electric, percorrís 4 km au totau dins las galariás principalas.
Las recerchas permeteren d'identificar de las arpas e de las zonas de voludament daus ors de las cavernas[1] avans l'intervencion umana.
Fai aperaquí 13 000 ans, l'òme dessenhet 158 mamots associats a daus rinoceros lanós, daus bisonts, daus chavaus e daus boquetins dins 'quilhas galariás. Las figuras son prigondament gravadas o pintadas en negre. Presenta tanben 4 figuracions umanas e daus signes tectifòrmes.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Zona arredondida chava dins lo sòu argilós de las baumas que permet aus ors de s'i arrucar dins l'ivern amor de manténer una temperatura equilibrada.
Liams externes[modificar | modificar la font]
- Bauma de Rofinhac
- Presentacion de la Bauma de Rofinhac dins lo site dau Pòl Internacionau de la Preïstòria


text:
Modernisme
Lo Modernisme o Art Nouveau (en França e Belgica), Modern Style (en Anglatèrra),Tiffany (als Estats Units d'America) Jugendstil (en Alemanha), Sezessionstil o Wiener Sezession (en Àustria), Style 1900, Style Noville, Florale, Stile Liberty (en Itàlia), z-es 'na transformacion estetica radicala en arquitectura, en musica, al cinèma, en las arts e en literatura a la fin delh sègle XIX e alh començament del sègle XX. Lo modernisme ven après lo naturalisme e avant lo postmodernisme.
Gertrude Stein, Marcel Proust, Le Corbusier, Pablo Picasso èron modernistas. Una de las expressions mai fòrtas del modernisme se pòt veire a travèrs d'arquitèctes modernistas catalans coma Antoni Gaudí.


text:
Fenolhedés
Fenolhedés o la Fenolheda es un parçan d'Occitània[1] (e de lenga occitana), dins la region istorica de Lengadòc, situat essencialament dins lo departament francés dels Pirenèus Orientals e tanben un pauc dins lo departament d'Aude amb la Val de Santa Crotz (fòra lo Fenolhedés occitan, la rèsta dels Pirenèus Orientals se compausa de comarcas catalanas). Fenolhedés confronta al nòrd e a l'oèst los parçans occitans de las Corbièras e del País de Saut (Lengadòc) e al sud las comarcas catalanas de Rosselhon e Conflent.
Sa capitala es Sant Pau de Fenolhet.
Lo gentilici es fenolhedés -esa.
Istòria[modificar | modificar la font]
Fenolhedés èra inicialament una part del comtat de Rasés. En 870, venguèt possession del comte d'Urgèl e de Cerdanha e l'abadiá de Sant Miquel de Cuixà i espandiguèt las sieunas possessions en crear lo monastèri de Sant Pau de Fenolhet. En 990 passèt jol vassalatge dels comtes de Besalú fins a 1111 e mai tard dels comtes de Barcelona. Los ligams feudals se compliquèron entre los comtes de Barcelona, de Fois, de Tolosa e de Carcassona, e la crisi de la Crosada dels Albigeses. Fin finala amb lo Tractat de Corbeil (1258), Fenolhedés passèt definitivament a la corona francesa. Après lo Tractat dels Pirenèus, Fenolhedés s'incorporèt al Rosselhon, puèi departament dels Pirenèus Orientals, levat la Val de Santa Crotz qu'es dins lo departament d'Aude.
Comunas de Fenolhedés[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Frederic Zégierman, Le Guide des Pays de France, Sud, Fayard, 1999


text:
Membrana plasmica
La membrana plasmica o membrana cellulara qu'ei ua bicapa lipidica semipermeabla qui entorneja lo citoplasma de las cellulas. Los sons lipids que son polars : aquò que vòu díser qu'an un cap idofil e un aute idrofòb e atau, que forman ua membrana en virant las caras idrofilas de cap a l'exterior (lo mitan aqueós) mentre qui las caras idrofòfas e s'isoplan. La membrana plasmica qu'embarra lo citoplasma en lo desseparan deu mitan exterior ; qu'assegura los escanvis enter los dus mitans ; qu'assegura la comunicacion celulara en ostendent moleculas qui las autas cellulas e poden reconéisher.


text:
Lo Palais de Westminster, sèti del Parlament Britanic, a Londres.
Situada a la broa del riu Tamèsi dins lo sud-èst de l'illa de Grand Bretanha, foguèt fondada a l'entorn de l'an 43 pels romans amb lo nom de Londinium. Lo còr de la vila, l'anciana City de Londres, conserva encara los sieus limits medievals, mas aprèp lo sègle XIX lo nom "Londres" s'es aplicat tanben a la metropòli que cresquèt al sieu entorn.
Plaça Piccadilly Circus, amb un autobus roge.
Londres es un centre important de comèrci, de servicis e de cultura del Reialme Unit e tanben d'Euròpa. Ten la ret mai vasta de mètro del mond, amb una extension de mai de 400 km. A tanben lo pus important aeropòrt internacional del mond, l'aeropòrt d'Heathrow, que recebèt mai de 68 milions de passatgièrs en 2007.


text:
988
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 988 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
A l'iniciativa d'Uc Capet, maridatge de son fiu Robèrt ambé Rozala d'Italia que permetèt au rèi francés d'annexar la vila de Montreuil-sur-Mer. Robèrt foguèt tanben associat a son paire coma rèi. En revènge, dins lo corrent de l'annada, lo senhor carolingian Carles de Lotaríngia decidiguèt de revendicar lo tròne de França. En mai, capitèt de conquistar Laon onte la rèine Emma d'Itàlia foguèt capturada. Doas temptativas d'Uc e de Robèrt II per reconquistar la vila s'acabèron per de desfachas.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Signatura d'una trèva de sèt annadas ambé lo Califat Fatimida. Organizèt un cambi de presoniers e reconoguèt l'emperaire bizantin coma lo protector dei crestians vivent sus lo territòri fatimida e, reciprocament, lo califa fatimida coma lo protector dei musulmans vivent sus lo territòri bizantin. Lo nom dau califa abbassida foguèt tanben remplaçat per aqueu dau califa fatimida dins l'apèu de la mosqueta de Constantinòple.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Fondacion d'una universitat dins la Mosqueta Al-Azhar au Cairo per lo califa Abu Mansur Nizar al-Aziz Billah.


text:
Joan Carles I d'Espanha
Lo rei Joan Carles I d'Espanha (var. Joan Charles I) (en castelhan : Juan Carlos I de Borbón y Borbón), nascut a Roma lo 5 de genièr de 1938, foguèt rei d'Espanha de 1975 a 2014.
Las institucions oficialas emplegan generalament per lo designar son nom en castelhan Juan Carlos I dins totas las lengas estrangièras en Espanha, mentre que son nom siá aisidament tradusible dins totas las lengas d'Euròpa. Aqueste nom s'es anuèit impausat pertot dins l'usatge. Ça que la, en occitan/catalan, basc e galèc, s'emplegan respectivament los noms Joan Carles I, Joan Karlos I.a e Xoán Carlos I.
Es lo filh de Joan de Borbon e de María de las Mercedes de Borbón y Orleans. Del costat de son paire, Anfós XIII es son grand e Victoria Eugenia de Battenberg sa granda. Del costat de sa maire, Don Carlos de Borbón-Doas Sicílias e son grand e Luisa de Orleans sa granda.
Es l'espós de la reina Sofia.
Es lo paire d'Elena de Borbon, de Cristina de Borbon e del rei Felip VI.


text:
Lengas oceanianas
Las lengas oceanianas son, segon la definicion donada pels comparatistas a aquesta expression, siá una familha de lengas a pròpriament parlar (cf. oceanian infra), mas tanben lo recampament de las lengas autoctònas d'Oceania. Los comparatistas apassionats de classament en tot genre ne distinguisson segon los cases dos o tres gropes.
- Las lengas papó parladas entre autras sus las nautas tèrras de Nòva Guinèa e qualques illas de l'actuala Indonesia. La màger part dels lingüistas classan las lengas aborigènas d'Austràlia dins un grop a despart. Lo nombre important d'aquestas lengas (environ 900 amb las variantas dialectalas) dont fòrça son mòrtas e lo pauc de coneissenças que se ne pòt aver rendon çaquelà azardosa tota conclusion definitiva.
- las lengas austronesianas dont l'extension cobrís una partida de l'Asia del Sud-Èst, Madagascar e tot lo Pacific insular de las còstas orientalas de Nòva Guinèa fins a l'illa de Pascas.
Aquestas lengas austronesianas se devesirián apuèi en quatre mentre que de divergéncias existisson encara entre los especialistas d'aquestas questions, tant plan sul classament coma sul nom de balhar a aquestes sosgropes. Per simplificar, i auriá (e lo condicional s'impausa):
- las lengas formosanas (devesidas en Atayalic, Tsouic e Paiwanic)
- lo malaiopolinesian occidental (lengas de las Filipinas, indonesian, malgash...)
- lo malaiopolinesian central (Timòr Èst, Molucas)
- lo malaoopolinesian oriental tanben designat sosgrop oceanian o oceanic. Cèrts lingüistas van classar a part las lengas parladas sus las còstas orientalas de Nòva Guinèa, de las autras lengas del Pacific insular.


text:
Alquimia
L'alquimia (adaptacion de l'arab الكيمياء, al-kīmiyāﺀ , mot manlevat al grèc ancian xnueίa o xnuίa) es un domeni que compren un ensems de practicas e especulacions ligadas mai que mai a la transmutacion des metals. Un dels objectius màgers de l'alquimia es la realizacion de la pèira filosofala que podriá permetre la transmutacion dels metals, subretot los mens presats, en metal de valor coma l'argent o mai que mai l'aur.
Una de las autras tòcas tradicionalas d'aquesta art es la recerca de la panacèa (una medecina universala) e la prolongacion de la vida gràcias a un elixir de longa vida. La practica de l'alquimia e de las teorias de la matèria que s'i fondamenta dessús, son sovent acompanhadas, particularament a partir de la Renaissença, d'especulacions filosoficas, misticas o mai esperitalas.
De practicas que se podián considerar alquimicas existissián ja en China tre lo sègle IV, e son atestadas en Índia tre lo sègle VI. L'alquimia occidentala, aparentament, seriá venguda d'Egipte entre -100 (amb Bolos de Mendès) e 300 (amb Zosim de Panopòlis). Puèi se desvolopèt dins lo mond arab abans d'arribar en Euròpa durant l'Edat Mejana. Fins a la fin del sègle XVII los mots alquimia e quimia èran quasiment de sinonims e se podián emplegar indiferentament. Foguèt sonque durant lo sègle XVIII que se crèet una distincion entre totes dos, e que l'alquimia coneguèt una passa de declin, sens desaparéisser completament pr'aquò, mentre que la quimia modèrna comencèt a s'impausar a partir del trabalh de Lavoisier.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'alquimia dins lo mond islamic[modificar | modificar la font]
Aprèp la casuda de l'Empèri Roman, lo centre de desvolopament alquimic se desplacèt dins lo mond islamic. Se sabon fòrça causas sus l'alquimia islamica ja qu'es estada documentada ricament. de fet, la màger part dels escriches mai ancians qu'an subreviscut al pes del temps o son estats gràcias a de traduccions arabas. Lo mond islamic foguèt un santuari per l'alquimia. La pensada platoniciana e aristoteliana, qu'èra estada ja en cèrta mesura enclusa dins la sciéncia ermetica, continhèt d'èsser assimilada. D'alquimistas islamics coma Ar-Razí (en latin Rasís) e Jàbir ibn Hayyan (en latin Geber) portèron de descobèrtas quimicas pròprias essencialas, talas coma la tecnica de la destillacion (los mots alambí e alcool son d'origina araba), los acids muriatic (cloridric), sulfuric e nitric, la insulsa, la potassa e mai. (Provenon dels noms arabs per aquestas doas darrièras substàncias, al-natrun e al-qalí, latinizats puèi jol nom de natrium e kalium, los simbòls modèrnes del sòdi e del potassi.) La descobèrta que l'aiga règia, una barreja d'acid nitric e cloridric, podiá dissòlvre lo metal mai nòble (l'aur) hauria d'avivar l'imaginacion dels alquimistas durant los sègles venidors.
Los filosòfs islamics faguèron tanben de contribucions considerablas a l'ermetisme alquimic. L'autor mai notable dins aqueste domeni foguèt possiblament Geber. L'objectiu primordial de Geber èra la takwin, la creacion artificiala de vida dins lo laboratori alquimic, a mai foguèsse la vida umana. Geber analisèt cada element aristotelician a partir de quatre qualitats basicas: calor, freg, sequesa e umiditat. Segon sa teoria dins cada metal doas d'aquestas qualitats èran interioras e doas exterioras. Per exemple, lo plom era exteriorament freg e sec, mentre que l'aur èra caud e ime. Aital doncas, la teoria de Geber èra que, en reordenar las qualitats d'un metal, se ne podiá obtenir un autre pro diferent. En seguida d'aqueste rasonament, la recèrca de la pèira filosofala arribèt dins l'alquimia occidentala. Geber desenvolopèt una numerologia plan elaborada, que gràcias a ela las inicialas del nom d'una substància en arab, quand sofrissián divèrsas transformacions, servavan de correspondéncias amb las proprietats fisicas de l'element.


text:
Cizely
Cizely es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1161, l'avesque de Nivèrns, Bernard de Sant-Saulge, reconeis per cartas enoyées a la abbé Bernard II que la glèisa de Cizely, " Cisselliaco ", es plan la proprietat de la Abbaye de Sant-Martin de Autun[1].En 1164, lo Pape Alexandre III, alavetz refugiat a França, confirma per una bulle la possession de la curació al benefici d'aquela abbaye: " Ecclesiam Cissiliaco. "[2]
En 1161, l'évêque de Nevers, Bernard de Saint-Saulge, reconnaît par des lettres enoyées à l'abbé Bernard II que l'église de Cizely, " Cisselliaco ", est bien la propriété de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun[3].En 1164, le Pape Alexandre III, alors réfugié en France, confirme par une bulle la possession de la cure au bénéfice de cette abbaye: " Ecclesiam Cissiliaco. "[4]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Cartulaire del Abbaye de Sant-Martin de Autun: Charte N° XVII.
- ↑ Cartulaire Del Abbaye de Sant-Martin de Autun, Charte:N°XVIII.
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun: Charte N° XVII.
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, Charte:N°XVIII.


text:
Morainvilliers
Morainvilliers es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Yvelines e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Municipalitat rurala situada en la plana de Versailles, Morainvilliers es limitrophe de Ecquevilly a l'oèst, de Vernouillet, Chapet e Médan al nòrd, dels Alluets-lo-Rei al sud e de Orgeval a l'èst.
La municipalitat a traversat per la expedís départementale 113 (ex nacionala 13) e per la autoroute de Normandie (A13) (sens échangeur totun sul territòri communal).
Compòrta doas zònas viscudas, lo vilatge de Morainvilliers al sud e aquel de Bures al nòrd.
Lo territòri es en partida boisé en los sieus marges nòrd e sud (bòsc dels Alluets). A adaigat en lo sieu centre pel ru de Orgeval #que se tira en la Seine a las Mureaux.
Commune rurale située dans la plaine de Versailles, Morainvilliers est limitrophe d'Ecquevilly à l'ouest, de Vernouillet, Chapet et Médan au nord, des Alluets-le-Roi au sud et d'Orgeval à l'est.
La commune est traversée par la route départementale 113 (ex nationale 13) et par l'autoroute de Normandie (A13) (sans échangeur toutefois sur le territoire communal).
Elle comporte deux zones habitées, le village de Morainvilliers au sud et celui de Bures au nord.
Le territoire est en partie boisé dans ses marges nord et sud (forêt des Alluets). Il est arrosé en son centre par le ru d'Orgeval qui se jette dans la Seine aux Mureaux.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Anciana distincion #que lo castèl n'a desaparegut.
Una familha de Morainvillier, (sens « s » per la distinguir del vilatge de Morainvilliers #que n'es de manièra versemblant sortida) a illustrat per una pèira tombale de la XIIen sègle dins la glèisa del pòble. A fach partida de la entourage del rei cap a la fin de la XIVen sègle. Aquela familha #far una alliance prestigiosa amb la hereva dels Barons de Maule cap a 1396. #Èsser tanben de senhors de Mareil-sus-Mauldre e de Montainville ont #fixar lo sieu blason a las claus de voûte de la glèisa paroissiale. Eles nouèrent de nombrosas alliances amb las familhas del Pincerais. dins la glèisa de Maule existís una capèla de las Morainvillier ont se tròba las lòsas funéraires de Louis e Guillaume de Morainvillier. dins la glèisa de Flacourt se tròba la lòsa funéraire de Jacqueline de Morainvillier (1522). La cœur de los sieus fils, Guillaume de Morainvillier (1533), pausa près de la siá maire.
Ancienne seigneurie dont le château est disparu.
Une famille de Morainvillier, (sans « s » pour la distinguer du village de Morainvilliers dont elle est vraisemblablement issue) est illustrée par une pierre tombale du XIIen siècle dans l'église du village. Elle a fait partie de l'entourage du roi vers la fin du XIVen siècle. Cette famille fit une alliance prestigieuse avec l'héritière des Barons de Maule vers 1396. Ils furent aussi seigneurs de Mareil-sur-Mauldre et de Montainville où ils apposèrent leur blason aux clés de voûte de l'église paroissiale. Ils nouèrent de nombreuses alliances avec les familles du Pincerais. Dans l'église de Maule existe une chapelle des Morainvillier où se trouve les dalles funéraires de Louis et Guillaume de Morainvillier. Dans l'église de Flacourt se trouve la dalle funéraire de Jacqueline de Morainvillier (1522). Le cœur de son fils, Guillaume de Morainvillier (1533), repose auprès de sa mère.


text:
Gat de Gayer-Anderson
Lo gat de Gayer-Anderson qu'ei ua estatua egipciana de bronze expausada hens lo British Museum. Que data deu VIIau sègle abans l'èra crestiana.
Hauta de 42 cm, qu'ei de las representacions las mei famosas de la divessa Bastet.
Aquesta estatua qu'ei ondrada de tres anèths (dens lo nas e dens las aurelhas) e d'ua escarbalh gravat suu son piet.
Que ho dat au British Museum dens las annadas 1940 peu major Robert Grenville Gayer-Anderson, lo son darrèr proprietari a qui e deu lo son nom.
Aqueth darrèr qu'aurè efectuadas suu gat restauracions ereticas deu punt de vista scientific, arqueologic e artistic (com ac semblèn muishar las recèrcas deu British Museum).


text:
1953
Aquesta pagina concernís l'an 1953 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
- 9 de mai - Cambòtja obten l'independéncia de França, amb Norodon Sihanouk coma rei del país.
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 5 de març - Decès del dirigent sovietic Josèp Stalin.
- 2 de junh - Coronament d'Elisabeta II del Reialme Unit
- 9 d'octobre - Konrad Adenauer es reelegit coma cancelièr de l'Alemanha Occidentala.
Mond[modificar | modificar la font]
- 7 de genièr - Lo president dels Estats Units Harry S. Truman anóncia lo desvolopament de la bomba d'idrogèn.
- 29 de mai - Nepal: L'explorator e alpinista nouzelandès Edmund Hillary e lo sherpa Tenzing Norgay son las primièras personas a aténher far la cresta d'Everest
- 26 de julhet - Santiago (Cuba): 165 joves dirigits per Fidel Castro assautan lo quartièr de Moncada (Revolucion Cubana).
- 27 de julhet - Armistici en Corèa consagrant lo statu quo ante. Los Estats Units an perdut 30.000 soldats, e 115.000 foguèron ferits.
Iran[modificar | modificar la font]
Còp d'estat organizat per leis Estatsunidencs e lei Britanics còntra lo Premier Ministre Mossadegh, sospichat de simpatia comunista en causa de sa politica favorabla a la nacionalizacion dei ressorsas petrolieras iranianas. Aquò permetèt de renfòrçar lei poders dau chah Mohammad Reza Pahlavi e de reprimir lei movements politicas mai ò mens socialistas dins lo país.
Arts[modificar | modificar la font]
- Estrena del film Los cavalièrs preferisson las rossas (Gentlemen Prefer Blondes), amb Marilyn Monroe.
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
- 28 de febrièr - James D. Watson e Francis Crick anóncian la descobèrta de l'estructura de l'ADN.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 1 de genièr - Felip Douste-Blazy, òme politic francés
- 4 de genièr - Norberto Alonso, fotbolaire argentin
- 10 de genièr - Pat Benatar, cantaira americana
- 10 de genièr - Bobby Rahal, pilòt d'automobils american
- 14 de genièr - Denzil Douglas, primièr ministre de St. Kitts e Nevis
- 26 de genièr - Anders Fogh Rasmussen, primièr ministre de Danemarc
- 31 de genièr - Sergei Ivanov, primièr ministre de Russia
- 23 de febrièr - Paul Krugman, economista american, Prèmi Nobel
- 25 de febrièr - José María Aznar, primièr ministre d'Espanha
- 26 de febrièr - Michael Bolton, cantaire american
- 27 de febrièr - Ian Khama, president de Botswana
- 4 de març - Emilio Estefan, musician cuban
- 16 de març - Isabelle Huppert, actritz francesa
- 15 de març - Kumba Ialá, president de la Guinèa Bissau
- 16 de març - Isabelle Huppert, actritz francesa
- 23 de març - Chaka Khan, cantaira americana
- 28 de març - Melchior Ndadaye, president de Burundi (m. 1993)
- 11 d'abril - Guy Verhofstadt, primièr ministre de Belgica
- 6 de mai - Tony Blair, èx-primièr ministre del Reialme Unit
- 14 de mai - Norodom Sihamoni, rei de Cambòtja
- 15 de mai - Mike Oldfield, compositor anglés
- 16 de mai - Pierce Brosnan, actor irlandés
- 24 de mai - Alfred Molina, actor anglés
- 8 de junh - Ivo Sanader, primièr ministre de Croàcia
- 11 de junh - José Bové, sindicalista francés
- 13 de junh - Tim Allen, actor american
- 21 de junh - Benazir Bhutto, primièr ministre de Paquistan (m. 2007)
- 22 de junh - Cyndi Lauper, cantaira e actritz americana
- 1 de julhet - Lawrence Gonzi, primièr ministre de Malta
- 1 de julhet - Jadranka Kosor, primièra ministra de Croàcia
- 10 de julhet - John Edwards, senator american
- 15 de julhet - Jean-Bertrand Aristide, ex-president d'Aïtí
- 9 d'agost - Robert Cray, cantaire american
- 17 d'agost - Herta Müller, escrivana romanesa, Prèmi Nobel
- 23 d'agost - Artūras Paulauskas, president de Lituània
- 3 de setembre - Jean-Pierre Jeunet, realizator francés
- 22 de setembre - Ségolène Royal, femna politica francesa
- 28 de setembre - Otmar Hasler, primièr ministre de Liechtenstein
- 2 d'octobre - Ernest Bai Koroma, president de Sierra Leone
- 9 d'octobre - Tony Shalhoub, actor american
- 14 de novembre - Dominique de Villepin, primièr ministre de la França
- 23 de novembre - Francis Cabrel, cantaire e compositor occitan
- 3 de decembre - Robert Guédiguian, realizator, actor e scenarista occitan
- 8 de decembre - Kim Basinger, actritz americana
- 9 de decembre - John Malkovich, actor e realizator american
- 26 de decembre - Toomas Hendrik Ilves, president d'Estònia
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 28 de genièr - James Scullin, primièr ministre d'Austràlia (n. 1876)
- 24 de febrièr - Sergei Vinogradskii, microbiologista rus e ucraïnian (n. 1856)
- 5 de març - Sergei Prokofiev, compositor rus (n.1891)
- 5 de març - Josèp Stalin, dirigent sovietic (n. 1879)
- 20 de març - Graciliano Ramos, escrivan brasilièr (n. 1892)
- 23 de març - Raoul Dufy, pintor francés (n. 1877)
- 9 d'abril - Stanisław Wojciechowski, president de Polonha (n. 1869)
- 16 de mai - Django Reinhardt, guitarrista de jazz american (n. 1910)
- 28 de setembre - Edwin Hubble, astronòm american (n. 1889)
- 12 d'octobre - Hjalmar Hammarskjöld, primièr ministre de Suècia (n. 1862)
- 8 de novembre - Ivan Alekseievich Bunin, escrivan rus, Prèmi Nobel (n. 1870)
- 27 de novembre - Eugene O'Neill, escrivan american, Prèmi Nobel (n. 1888)
- 30 de novembre - Francis Picabia, pintor e poèta francés (n. 1879)
- 19 de decembre - Robert Andrews Millikan, fisician american, Prèmi Nobel (n.1868)
- Loís Abric, poèta provençal (n. 1886)


text:
Òstavath-Asme
Òstavath-Asme (Ostabat-Asme en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics.
L'arriu de Bidosa que passa per la comuna, a mei deus sons afluents Iturriberriako erreka, Pagardoiko erreka, Bersaitzeko erreka e Haranbeltzeko erreka.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas tòcatocantas[modificar | modificar la font]
- Ostankoa e Uhart de Micse au nòrd
- Arhantsusi a l'èst
- Landibarre a l'oèst
- Larzabale-Arroze-Zibitze e Jutsi au sud
Istòria[modificar | modificar la font]
A partir deu sègle X Òstavath vadó ua importanta vila deu Camin de Sant Jaume per'mor que i partivan camins diferents entà traversar los Pirenèus. En 1350 que s'i trobavan dus otèls, dus espitaus e vint ostaus.
Durant las Guèrras de Religion en Navarra, Òstavath qu'estó incendiat e en 1607 Enric de Borbon (Enric III de Navarra) que i permetó l'installacion d'un mercat e la celebracion d'ua hèra annau « a la manièra de las vilas comerciaus deu Reiaume de Navarra e de Biarn ».
Lo 13 de junh de 1841 Òstavath e Asme que s'unín entà formar la comuna actuau.


text:
Las Cabanas (Tarn)
Las Cabanas[1][2] (Les Cabannes en francés) es una comuna lengadociana en País d'Albi dins lo departament de Tarn e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna siuada entre Còrdas e Vindrac e Alairac ont i a la gara SNCF de Còrdas e Vindrac sus la linha TER Tolosa o Albi via Tessonièra cap a Clarmont-Ferrand o Briva la Galharda
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Ostals dels sègles XII e XIII
- Gleisa d'estil gothic, amd benechièr del sègle XV e crotz de fèrre fargat del sègle XVI
- Teatre Lo Colombièr, agençat dins una anciana blancarià.
Personalitat ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- Pierre Nicole, director del Teatre Lo Colombièr, ancian raalisator a la television suissia romanda, fondador en 1990 del Teatre Lamartine a Genèva.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Dieppe-sous-Douaumont
Dieppe-sous-Douaumont es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Primièra mencion de Dièpa en 984 jos la forma Despia, probablament hydronyme compausat amb l'element apa, aiga, ja trobat en Jemappes. Homophonie fortuite Amb Dièpa, nom de riu anglo-scandinave en significant prigond.
Première mention de Dieppe en 984 sous la forme Despia, probablement hydronyme composé avec l'élément apa, eau, déjà rencontré dans Jemappes. Homophonie fortuite avec Dieppe, nom de rivière anglo-scandinave signifiant profond.


text:
Economia de Sri Lanka
L'economia d'Sri Lanka es dependenta principalament de l'exportacion de produchs primaris, coma lo tè, lo cauchó e sos derivats. La posicion geografica de l'isla fa que la siá capitala, Colombo, siá un dels pòrts mai importants del Ocean Indian.
Dempuèi 1977, lo país a cambiat, en quitant un modèl economic socialista per adoptar un modèl d'economia de mercat, orientat vèrs l'exportacion. Lo 1983 s'inicièt una guèrra civila entre las etnias cingalesa e la minoritat tamil, que s'esperlonguèt fins a 2009 en causant de grands damatges a l'economia del país. Mas malgrat la guèrra, lo produch interior brut del país cresquèt gaireben 5% a l'an en los darrièrs 10 ans. Las despensas del govèrn en desvolopament e en lo combat als Tigres de Desliurança de Tamil Eelam faguèron amb que lo PIB cresquèsse gaireben 7% a l'an entre 2006 e 2008[1].
Lo sector primari ocupa près de la mitat de la populacion activa. Los principals produchs agricòlas son lo te (que n'es lo tresen productor mondial), l'arròs, lo cauchó e lo coco.
Lo sector segondari ocupa solament un sièisen de la populacion activa. Las indústrias extractivas principalas son lo grafit (primièr productor mondial), las pèiras preciosas de la region de Radnapura e la sal comuna (Anayiravu, Puttalam, Palaviya). Mai interès economic an l'ilmenita e mineralas parionas, extraches dels sables. Las indústrias manufactureras son pauc desvolopadas, e la majoritat derivan de las activitats agropecuarias coma la produccion de copra, de sucre, òlis, de la pèl, lo cauchó (pneumatics), de la fusta e lo papièr, la cervesa, lo tabac e lo coton. Autras indústrias destacadas son las del ciment e lo bastiment, la refinatge de petròli e autras indústrias quimicas (fems, produchs farmaceutics), ceramica e siderurgia, mas se tròban frenadas per la manca d'energia. Las principalas indústrias son localizadas a Colombo, Maha Nuwara e Jaffna.
L'estat encoratja tanben los investiments estrangièrs.
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 The World Factbook Consultat lo 26 de març 2011


text:
Demagogia
La demagogia (en grèc δnuaYwYίa`, "pòble" + "conduire"), segon lo concèpte d'Aristòtel es una fòrma impura de govèrn democratic que consistís a exercir lo poder ne aprofeitant de las massas indisciplinadas.
Ara es considerada coma una estrategia politica que consistís a convocar las emocions (sentiments, amors, òdis, paurs, desirs) per obtenir lo sosten popular, mai sovent mejans l'usatge de la retorica e la propaganda.
Tanben se pòt considerar coma un tipe pervertit d'oratoria, que permet d'atirar cap als seus interesses pròpri las opinions dels autres utilizant de sofismes o d'arguments d'aparéncia valids que aprèp d'una analisi de las circonstàncias, pòdon revelar invalids o simplistes.
Polibi la definiguèt coma una oclocracia.
Formas de demagogia[modificar | modificar la font]
Arguments que trencan las relacions logicas entre los elements o alara adòptan de premissas en evendéncia inacceptablas. Entre autres i a lo sofisme de causa falsa, l'argument circular, l'argument ad hominem e la referéncia a una autoritat sens rapòrt al cas tractat.
Manipulacion de Sens
Los mots, en mai d'un sens denotatiu, an tanben un sens connotatiu implicit, aportat pel contèxte e per las coneissenças partejadas entre los interlocutors, qu'afortisson las idèas e opinions, mai sovent de biais mens conscient que lo seu sens denotatiu. Dins la causida dels mots, un discors denotativament neutre pòt connotar (vejatz connotacion) de sens addicionals, depenent del contèxte e de la relacion amb l'opinion de l'audiéncia, o dels auditors del discors (vejatz interpretacion, pragmatica, sens). D'aquel biais, los contenguts implicats son dificils de refutar.
Omissions
Se presenta una informacion incomplèta e se n'extrai de problèmas possibles, d'objeccions e dificultats, d'aquò tot resulta una presentacion d'una realitat falsejada sens recórrer dirèctament a la mentira.
Redefinicion de la lengua
S'eliminan d'un biais progressiu los mots que menòran la posicion del demagòg, amb l'intencion de modificar o far desapareisser la forma de pensar que s'opausa als seus arguments.
Fòrça exemples d'aquel se pòdon veire en dins la literatura (la novèla 1984 de George Orwell o The Handmaid's Tale de Margaret Atwood), mas tanben dins la vida vertadièra e sobretot en la politica.
Tactica del desviament
Consistís a desviar la discussion d'un punt delicat pel demagog cap a un tèma que domena o que presenta qualque avantatge en fácia del seu opausant o contradictor. Se respond pas dirèctament a las questions o a las escomesas.
Estatistica fòra del contèxte
Consistís a utilizar de donadas chifradas per far la basa una ipotèsi o afirmacion, que son fòra del contèxte e rebatant gaire la realitat.
Denigrament
Consistís a associar una idèa o grop de personas amb de valors negativas, amb l'objectiu qu'aquela idèa o grop de personas sián vists negativament.
Fals dilèma
Tanben conegut coma falsa dicotomia, fa referéncia a una situacion qu'anbedos punts de vista alternatius son presentats coma las unicas opcions politicas. Per exemple: "ès amb ieu o contra ieu". Se bastís una definicion simplista de la realitat e d'aquel biais se consirará pas las autras possibilitats.


text:
Lambaol-Blouarzhel
Lambaol-Blouarzhel en breton ( Lampaul-Plouarzel en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat es enclavée en aquela de Plouarzel. A situat a aperaquí 25 km a l'oèst-nòrd-oèst de Brèst. Compòrta dos pòrts, #qu'un n'aigas prigondas.
D'un punt d'enguarda géologique, la region n'es rica en granites hercyniens ont se pòt trobar xénolithes mai ancianas, #çò que se pòt observar mai atentament cap a la còsta.
La commune est enclavée dans celle de Plouarzel. Elle est située à environ 25 km à l'ouest-nord-ouest de Brest. Elle comporte deux ports, dont un en eaux profondes.
D'un point de vue géologique, la région est riche en granites hercyniens où l'on peut retrouver des xénolithes plus anciennes, ce que l'on peut observer plus attentivement vers la côte.
Istòria[modificar | modificar la font]
- Al Sègle XVI, Lampaul-Plouarzel fasiá partida de la sénéchaussée de Brèst e Sant-Renan [1].
- Au Sègle XVI, Lampaul-Plouarzel faisait partie de la sénéchaussée de Brest et Saint-Renan [2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Jean Kerhervé, Anne-Françoise Pérès, Bernard Tanguy, Los bens de la Corona en la sénéchaussée de Brèst e Sant-Renan, d'après lo rentier de 1544, Institut cultural de Bretanha, 1984.
- ↑ Jean Kerhervé, Anne-Françoise Pérès, Bernard Tanguy, Les biens de la Couronne dans la sénéchaussée de Brest et Saint-Renan, d'après le rentier de 1544, Institut culturel de Bretagne, 1984.


text:
Chevenon
Chevenon es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge de Chevenon a situat a 12 km al sud de Nivèrns.
Le village de Chevenon est situé à 12 km au sud de Nevers.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al Sègle XIV, los senhors de Chevenon fasián partida de la entourage dels reis Charles V e Charles VI.
Au Sègle XIV, les seigneurs de Chevenon faisaient partie de l'entourage des rois Charles V et Charles VI.


text:
Crotz Roja
Lo Movement Internacional de la Crotz Roja e del Creissent Roge, pus conegut coma Crotz Roja, es un movement umanitari internacional que compta mai de 97 milions de volontaris dins lo monde[1] que foguèt fondat per aparar la vida umana e la santat, per garantir lo respècte a totes los Èssers umans e per prevenir e alunhar lo sofriment uman, sens cap de tipe de discriminacion basada sus la nacionalitat, raça, genre, cresenças religiosas, classa social o opinions Politicas.
Lo tèrme de Crotz Roja Internacionala, que a vegadas encara es utilizat, es pas mai corrècte perque a l'ora d'ara i a pas cap d'organizacion amb aquel nom. Lo Movement es format per divèrsas organizacions, juridicament independentas entre elas, mas unidas al Movement a travèrs qualques principis de basa comuns: los objectius, los simbòls, los estatuts e los organs de govèrn.
Lo Movement se forma de las organizacions seguentas:
- Comitat Internacional de la Crotz Roja (CICR)
- Federacion Internacionala de las Societats de la Crotz Roja e del Creissent Roge (FICR)
- Societats Nacionalas de la Crotz Roja e del Creissent Roge
Somari
- 1 Istòria
- 2 Principis fondamentals
- 3 Las societats nacionalas
- 4 Los emblèmas
- 5 Referéncias
- 6 Bibliografia
- 7 Ligams extèrnes
- 8 Vejatz tanben
Istòria[modificar | modificar la font]
Fins a la mitat del sègle XIX existissiá pas dins las armadas un servici d'infirmariá organizat e plan establit per s'ocupar del falhits a tanpauc cap institucion segura e aparada ont poder aculhir e sonhar los ferits al camp batalhièr. En junh de 1859, l'entrepreneire soís Jean Henri Dunant viatjava cap a Itàlia per encontrar l'emperador francés Napoleon III amb l'intencion de discutir de las dificultats que trobava per far comèrci amb Argeria, ocupada per França. Quand arribèt dins la pichona vila de Solferino, la serada del 24 de junh, foguèt lo testimòni de la Batalha de Solferino. En un sol jorn, prèp de 40 000 soldats d'ambedoas bandas moriguèron o demorèron ferits sul camp. Henry Dunant demorèt ofensat per las terriblas sequèlas de la batalha, lo sofriment dels soldats ferits, e lo manca gaireben total d'assisténcia medicala e suènhs basics. Abandonèt totalament lo motiu primièr de son viatge e pendent qualques jorns se consacrèt a ajudar en lo tractament e l'atencion als ferits. Fin finala creèt l'organizacion de l'assisténcia a la populacion locala a ajudar sens discriminacion. De retorn a Genèva, decidiguèt d'escriure un libre intitulat Sovenirs de Solferino, que publiquèt amb son pròpri argent en 1862. Envièt de còpias del libre als principals politics e militars en tota Euròpa. En mai de far una descripcion de sas experiéncias a Solferino en 1859, demandava la creacion d'organizacions nacionalas de secors volontari per ajudar los soldats ferits en cas de guèrra. E encara, instaurar a l'elaboracion de tractats internacionals per garantir la proteccion dels mètges e espitals de campanha neutres pels soldats ferits sul camp batalhièr.
Lo 9 de febrièr de 1863, Henri Dunant fondèt a Genèva lo "Comitat dels Cinc", amb lo jurista Gustave Moynier, los mètges cirurgians Louis Appia e Théodore Maunoir e lo general Guillaume-Henri Dufour, coma una comission d'investigacion de la Societat pel Benestar Public de Genèva. Son objectiu èra d'examinar la viabilitat de las idèas de Dunant e d'organizar una conferéncia internacionala sus sa possibla aplicacion. Uèit jorns pus tard, decidiguèron de cambiar lo nom de la comission en « Comitat Internacional pel Secors dels Ferits ». La conferéncia internacionala organizada pel Comitat se debanèt a Genèva entre lo 26 e lo 29 d'octobre de 1863, amb l'objectiu de desvolopar las mesuras possiblas per melhorar los servicis medicals sul camp batalhièr. La conferéncia comptèt 36 personas: dètz e uèit delegats oficials dels govèrns, sièis delegats d'autras organizacions non governamentalas, sèt delegats estrangièrs non oficials, e los cinc membres del Comitat Internacional. Los estats representats per de delegats oficials èran:
Entre las proposicions qu'apareisson dins las resolucions finalas de la Conferéncia, aprovadas lo 29 d'octobre de 1863, i a:
- La creacion de las societats nacionalas de secors pels soldats ferits;
- La neutralitat e la proteccion pels soldats ferits;
- L'utilizacion de las forças volontàrias per l'assisténcia de secors dins lo camp batalhièr;
- L'organizacion de conferéncias addicionalas per promulgar aqueles concèptes en tractats internacionals, e
- L'introduccion d'un simbòl distint comun de proteccion pel personal medical sul camp, una benda blanca amb una crotz roja sul braç.
Un an pus tard lo govèrn soís convidèt los govèrns de totes los païses europèus e los Estats Units, Brasil e Mexic a assistir a una conferéncia diplomatica oficiala. Sèt païses envièron un total de vint e sièis delegats a Genèva. Lo 22 d'agost de 1864, la conferéncia adoptèt la primièra Convencion de Genèva « per lo melhorament del sòrt dels militars ferits dins las armadas en campanha ». Los representants de 12 estats signèron las convencions: Baden, Belgica, Danemarc, França, Esse, Itàlia, Païses Basses, Portugal, Prússia, Soïssa, Espanha, e Württemberg.
La convencion conten dos articles, ont s'establisson pel primièr còp de nòrmas juridicas que garantisson la neutralitat e la proteccion pels soldats ferits, lo personal sanitari e las institucions umanitàrias especificas en un conflicte armat. E mai, la Convencion definís dos requesits especifics per la reconeissença d'una societat nacionala de secors pel Comitat Internacional:
- La societat nacionala deu èsser reconeguda per son pròpri govèrn nacional coma una societat de secors d'acòrd amb la convencion, e
- Lo govèrn nacional de cada país deu èsser partida de la Convencion de Genèva.
Las primièras societats nacionalas se fondèron en Belgica, Danemarc, França, Oldenburg, Prússia, Espanha e Württemberg. En 1867, foguèt convocada la primièra Conferéncia Internacionala de las Societats Nacionalas d'Ajuda per l'Infirmariá dels ferits de guerra. La primièra Conferéncia Internacionala de la Crotz Roja, amb la participacion de nòu govèrns e de 16 societats nacionalas.
En 1867, Henri Dunant foguèt forçat de se declarar en quicanèla a causa de problèmas de sas entrepresas en Argeria, en partida perque aviá daissat sos interèsses comercials a causa de sas activitats pel Comitat Internacional. La controvèrsia sus las relacions comercialas de Dunant e l'opinion publica negativa resultant, en combinason amb un conflicte amb Gustave Moynier, menèt a la demission de Dunant de sa carga coma membre e secretari. Foguèt acusat de quincanèla e obligat de daissar Genèva. De retorn, fondèt de societats nacionalas dins gaireben totes los païses d'Euròpa. En 1876 lo comitat adoptèt lo nom de « Comitat Internacional de la Crotz Roja » (CICR), que contunha d'èsser sa denominacion oficiala. Cinc ans pus tard fondèt als Estats Units d'America l'American Red Cross mercé als esfòrces de Clara Barton. Cada cop mai de païses anèron signar la Convencion de Genèva e comencèron de la respectar pendent los conflictes armats. En un periòde de temps relativament cort, la Crotz Roja aguèt un grand vam coma movement internacional respectat, e las societats nacionalas venguèron cada còp mai popularas coma un luòc pel trabalh volontari.
Quand en 1901 pel primièr Prèmi Nobel de la Patz, lo Comitat Norvegian del Nobel causiguèt Henri Dunant e Frédéric Passy. Es una reabilitacion de Dunan en fasent l'omenatge a son ròtle clau dins la formacion de la Crotz Roja. Dunant moriguèt nòu ans pus tard dins la pichona vila balneària soïssa de Heiden. Dos meses abans, moriguèt Gustave Moynier que foguèt son adversari pendent de temps.
En 1906 la Convencion de Genèva de 1864 foguèt revisada pel primièr còp. Un an pus tard, la Segonda Conferéncia de L'Aia adoptèt una resolucion qu'alarga lo camp d'accion de la Convencion de Genèva a la guèrra navala. Pauc abans lo començament de la Primièra Guèrra Mondiala en 1914, 50 ans aprèp la fondacion del CICR e l'adopcion de la primièra Convencion de Genèva, ja existissián 45 societats nacionalas de secors dins tot lo monde. Lo movement qu'existissiá en Euròpa e en America del Nòrd arribèt en America Centrala e [[America del Sud]|del Sud] (Argentina, Brasil, Chile, Cuba, Mexic, Peró, Lo Salvador, Uruguai, Veneçuèla), Asia (China, Japon, Corèa, Tailàndia), e Africa (Sud-Africa).
Lo CICR pendent la Primièra Guèrra Mondiala[modificar | modificar la font]
Pendent la Primièra Guèrra Mondiala, lo Comitat Internacional de la Crotz Roja (CICR) afrontèt un grand desfís que poguèt afrontar amb las societats nacionalas de la Crotz Roja. Las infirmièras de la Crotz Roja dins lo monde, fins als Estats Units e al Japon, ajudèron los servicis medicals de las fòrças armadas dels païses europèus implicats dins la guèrra. Lo 15 d'octobre de 1914, immediatament aprèp lo començament de la guèrra, lo CICR creèt son Agéncia Internacionala dels Presonièrs de Guèrra, qu'a la fin de 1914 comptava aperaquí 1200 volontaris. A la fin de la guèrra aquela Agéncia aviá transferit prèp de 20 milions de letras e messatges, 1,9 milions paquets e prèp de 18 milions de francs soïsses en don monedariá als presonièrs de guèrra de totes los païses afectats. Mai de 200 000 presonièrs foguèron transportats entre las partidas en conflicte, liberats e tornats a son país d'origina. Lo fichièr d'organizacion de l'Agéncia acumulèt prèp de 7 milions de registres de la fin de 1914 fins a 1923, cada fichièr correspondiá un presonièr o una persona despareguda. Aquel fichièr permetèt l'identificacion de 2 milions de presonièrs de guèrra e la possibilitat de contactar las familhas. Lo fichièr complet es disponible al Musèu Internacional de la Crotz Roja e del Creissent Roge a Genèva, mas l'accès es restrench e amb permission del CICR.
Pendent la guèrra, lo CICR foguèt lo mèstre d'òbra de la Convencion de Genèva en 1907 per las partidas al conflicte e transmetèt las acusacions als diferents païses. Quand dins aquela guèrra s'utilizèt las armas quimicas pel primièr cop dins l'istòria, lo CICR protestèt vigorosament contra aquel nòu tipe de guèrra. E, sens èsser un mandat de la Convencion de Genèva, ensagèt d'aleujar lo sofriment de la populacion civila. Sus la basa de las convencions sus las Leis e costumas de la guèrra a tèrra de 1907 de la Segonda Conferéncia de l'Aia li permetèt d'ajudar a la populacion civila de las zonas que se considerèron oficialament coma territòris ocupats. Aquela Conferéncia tanben foguèt lo fondament juridic pel trabalh del CICR amb los presonièrs de guèrra. Entre las tascas de l'Agéncia Internacionala dels Presonièrs de Guèrra tanben son inclusas las visitas d'inspeccion dins los camps de presonièrs. Un total de 524 camps pertot en Euròpa foguèron visitats per 41 delegats del CICR fins a la fin de la guèrra.
Entre 1916 e 1918, lo CICR publiquèt una seria de cartas postalas amb scènas de camps de presonièrs de guèrra. Las fotografias mostravan los presonièrs dins lor activitats jornadièras. L'intencion del CICR èra de donar a las familhas dels presonièrs l'esperança e de consolacion e per atenuar las incertituds sus lo destin dels seus. Aprèp la fin de la guèrra lo CICR organizèt lo retorn de 420 000 presonièrs. En 1920 la tasca de repatriar foguèt transferida a la jove Societat de las Nacions.
Un an abans la fin de la guèrra, lo CICR recebèt lo Prèmi Nobel de la Patz de 1917 per son òbra en temps de guèrra. En 1923, lo Comitat aprovèt un cambi dins sa politica relativa a la seleccion dels nòus membres, fins alara solament los ciutadans de la vila de Genèva podián èsser membres. Aprèp aquela modificacion totes los ciutadans soïsses poirián èsser membres del CICR. En consequéncia dirècta de la Primièra Guèrra Mondiala, en 1925 adoptèt un protocòl addicional a la Convencion de Genèva qu'enebís l'usatge de gases verinoses o asfixiants e los agents biologics coma armas. Quatre ans mai tard, la Convencion originala foguèt revisada e s'establiguèt la segonda Convencion de Genèva sul tractament dels presonièrs de guèrra. Los eveniments de la Primièra Guèrra Mondiala e las activitats del CICR aumentèt significativament la reputacion e l'autoritat del Comitat entre la comunitat internacionala e menèt a un alargament de sas competéncias.
En 1934 la Conferéncia Internacionala de la Crotz Roja aprovèt la proposicion d'un acordi internacional per la proteccion de la populacion civila pendent un conflicte armat. Mas, malaürosament, la majoritat dels govèrns avián pauc d'interès dins l'aplicacion d'aquela convencion e dintrèt pas en vigor abans lo començament de la Segonda Guèrra Mondiala.
Lo CICR pendent la Segonda Guèrra Mondiala[modificar | modificar la font]
La basa juridica de la tasca del CICR pendent la Segonda Guèrra Mondiala fogèt la Convencion de Genèva revisada en 1929. Les activitats de la Comission foguèron similaras a aquela de la Primièra Guèrra Mondial: visitar e contrarotlar los camps de presonièrs de guèrra, l'organizacion de l'assisténcia de secors per a la populacion civila e de l'escambi del messatges. A la fin de la guèrra, 179 delegats realizèron 12 750 visitas de camps de presonièrs de guèrra dins 41 païses. L'Agéncia Centrala d'Informacion dels Presonièrs de Guèrra comptava un personal de 3000 personas e fichièr de seguiment dels presonièrs amb 45 milions de fichas, e intercambièt 120 milions de messatges.[2] Un obstacle important foguèt que los nazis contrarotlavan la Crotz Roja Alemanda e aquela organizacion refusèt de cooperar seguent los estatuts de Genèva, exclusent las violacions flagrantas coma la deportacion dels josieus d'Alemanha o l'Olocaust. E mai, doas partidas dins lo conflicte, l'Union Sovietica e lo Japon foguèron pas part de la Convencion de Genèva de 1929 e foguèron pas legalament obligats de seguir las nòrmas d'aquela.
En 1943 lo CICR obtenguèt permés del Ministèri dels Afars Exteriors alemand per enviar paquets d'aliments. Atal lo CICR capitèt d'enregistrar l'identitat e lo luòc de deportacion d'autres detenguts e en març de 1945 ja aguèt d'informacion sus 56 000 e la fin de la guèrra 105 000. A la fin de mai de 1945 foguèron liurats prèp de 1,1 milions de paquets.[3]
L'oficièr de l'armada soïssa Maurice Rossell foguèt enviat a Berlin pendent la Segonda Guèrra Mondiala coma delegat de la Crotz Roja Internacionala; poguèt visitar Auschwitz en 1943 e Theresienstadt en 1944.
Lo 12 de març de 1945, president del CICR, Jacob Burckhardt recebèt un messatge del general e Obergruppenführer dels SS Ernst Kaltenbrunner ont acceptèt la demanda del CICR per que los delegats poguèsson visitar los camps de concentracion. L'acordi obligava los delegats a demorar en los camps fins a la fin de la guèrra.[4] Dètz delegats acceptèron la carga que Louis Haefliger a (Mauthausen), Paul Dunant a (Theresienstadt) e Víctor Maurer (Dachau).
En 1944 lo CICR recebèt lo segond Prèmi Nobel de la Patz, unic Nobel de la Patz entre 1939 e 1945. A la fin de la guèrra, lo CICR trabalhèt amb las Societats nacionalas de la Crotz Roja per organizar l'assisténcia de secors als païses pus grevament afectats. En 1948 lo Comitat publiquèt una informacion sus sas activitats pendent la guèrra entre lo primièr de setembre de 1939 e lo 30 de junh de 1947. Los archius d'aquel periòde foguèron dubèrts en genièr de 1996 a la recèrca e a la publicacion.
En 1996, sus la basa d'aquels documents de l'OSS (Office of Strategic Services) dels Estats Units d'America, lo davancièr de la CIA, acusèt lo CICR d'èsser estat utilizat e benlèu contrarotlat pels nazis a travèrs d'agents infiltrats. Aquelas acusacions provoquèron una enquèsta intèrna del CICR e un rapòrt lo meteis an, actualizat en febrièr de 2007, ont se reconeis que 18 membres del CICR serián estats “implicats dins d'activitats reprochablas”, un delegat seriá estat implicat en un afar destinat a son benefici personal e pels cases dels dos acusats d'espionatge lo CICR indica qu'aqueles ocupavan pas de plaças importantas. Tanben acusan que los autors dels documents del OSS fan d'allegacions a d'autras personas del CICR sus basa de rumors e descrivon d'activitats normalas o agissian dubèrtament e amb lo consentiment dels aliats.[5][6]
La Federacion Internacionala de las Societats de la Crotz Roja e del Creissent Roge[modificar | modificar la font]
En 1919 los representants de las societats nacionalas de la Crotz Roja de Grand Bretanha, França, Itàlia, Japon e los EUA se reüniguèron a París per crear la « Liga de las Societats de la Crotz Roja ». Èra una idèa de Henry Davison, alara president de la Crotz Roja Nòrd americana. Aquel movement, capitat per la Crotz Roja Nòrd Americana, espandiguèt las activitats internacionalas de la Crotz Roja al delà de l'estricta mission del CICR inclusent l'assisténcia dins las situacions d'urgéncia non causadas per la guèrra (coma per exemple las catastròfas d'origina umana o naturala).[7] La Crotz Roja Nòrd americana ja aviá l'experiéncia de l'assisténcia dins los desastres dempuèi sa fondacion.
La formacion de la Liga, coma organizacion internacionala addicionala de la Crotz Roja amb lo CICR, empachèt pas la controvèrsia per divèrsas rasons. Lo CICR foguèt preocupat per la rivalitat possibla entre las doas organizacions. La fondacion de la Liga foguèt vista coma una temptativa de minorizar la posicion de lider del CICR dins lo movement e de transferir gradualament la majora partida de sas foncions e competéncias a una institucion multilaterala. E mai, totes los membres fondadors de la Liga èran las societats nacionalas de païses de la Triple Entenda o associats de l'Entenda. Los estatuts originals de la Liga, de mai de 1919, contenián una nòva reglamentacion que donava a las cinc societats fondadoras un regim privilegiat e, amb los esfòrces d'Henry P. Davison, lo drech d'exclure d'un biais permanent las Societats nacionalas de la Crotz Roja dels païses de las Poténcias Centralas, es a dire, Alemanha, Àustria, Ongria, Bulgaria e Turquia, e tanben la Societat de la Crotz Roja de Russia. Aquelas nòrmas èran contràrias als principis de la Crotz Roja coma universalitat e egalitat entre totas las societats nacionalas.
La primièra mission d'assisténcia e de secors organizada per la Liga foguèt l'ajuda a las victimas de la fam e la venenta epidemia de tifus en Polonha. Solament cinc ans aprèp sa fondacion, la Liga ja aviá emés 47 apèls als dons per sas missions dins 34 païses, un indicador impressionant mostrant la necessitat d'aquel tipe de tasca de la Crotz Roja. La soma totala recebuda per aqueles apèls arribèt als 685 milions de francs soïsses, que foguèron utilizats per porgir las victimas de la fam en Russia, Alemanha e Albania; dels tèrratrems en Chile, Pèrsia, Japon, Colómbia, Eqüator, Còsta Rica e Turquia e als refugiats de Grècia e Turquia. La primièra mission dins una granda catastròfa per la Liga foguèt aprèp lo tèrratrem de 1923 al Japon, que tuèt unas 200 000 personas e daissèt d'innombrablas personas feridas e sens ostal. Mercé a la coordinacion de la Liga, la Societat de la Crotz Roja del Japon recebèt progiment de las societats "sòrres" per una valor totala de prèp de 100 milions de dolars. Un autre camp d'accion important, iniciat per la Liga, foguèt la creacion de novèlas organizacions de la Crotz Roja dins las novèlas societats nacionalas.
Principis fondamentals[modificar | modificar la font]
La FICR atal coma, las divèrsas Societats Nacionalas realizan son accion daval sèt principis.
Proclamats a Viena en 1965, los sèt Principis Fondamentals crèan un ligam entre las Societats Nacionalas de la Crotz Roja e del Creissent Roge, lo CICR e la FICR. Los Principis Fondamentals garantisson la continuitat del Movement de la Crotz Roja e del Creissent Roge e son trabalh umanitari.
- Umanitat: Lo Movement Internacional de la Crotz Roja e del Creissent Roge, que donèt naissença a la preocupacion de prestar ajuda, sens discriminacion, a totes los ferits suls camps batalhièrs, s'esforçar, amb son aspècte internacional e nacional, de prevenir e aleujar la sofrença dels òmes en totas las circonstàncias. Tendent a aparar la vida e la santat, e mai a far respectar la persona umana. Favorir la compreneson mutuala, l'amistat, la cooperacion e una patz durabla entre totes los pòbles.
- Imparcialitat: Fa pas cap de destriament de nacionalitat, raça, religion, condicion sociala o cresença politica. Se consacra unicament a secorrir los individús en proporcion de las sofrenças, remediant a las necessitats e donant prioritat al pus urgent.
- Neutralitat: Per conservar la confisança de totes, lo Movement s'absten de prendre part a las ostilitats e, en tot temps, dins las controvèrsias d'ordre politic, racial, religiós e ideologic.
- Independéncia: Lo Movement es independent. Auxiliars dels poders publics dins sas activitats umanitàrias e somés a las leis que regisson los païses respectius, las Societats Nacionalas devon, pasmens, conservar una autonomia que lor permeta d'agir totjorn d'acòrd amb los principis del Movement.
- Caractèr Volontari: Es un movement de secors volontari e de caractèr desinteressat.
- Unitat: En cada país pòt existir un sola Societat de la Crotz Roja o del Creissent Roge, que deu èsser accessibla a totes e estendre son accion umanitària a la totalitat del territòri.
- Universalitat: Lo Movement Internacional de la Crotz Roja e del Creissent Roge, ont las Societats an de dreches egals e lo dever de s'entrajudar, es universal.
Lo principi de neutralitat provoquèt de criticas en d'ocasions nombrosas, qu'empachèt la Crotz Roja de denonciar de situacions de violacions dels dreches umans dins los territòris ont trabalhava. Exemples: "silenci" al subjècte dels camps de concentracion nazis pendent la Segonda Guèrra Mondiala, crisis umanitàrias en Africa o la preson de Guantànamo aprèp l'11 de setembre 2001. Alara qu'aquel silenci permet a la Crotz Roja d'entrar dins de territòris o presons ont d'autras ONG o pòdon pas. Pasmens, los grops terroristas del Hamàs o del Hesbollà permeton pas a la Crotz Roja que visite los captius israelians que son en son poder.
Las societats nacionalas[modificar | modificar la font]
Las divèrsas Societats Nacionals de la Crotz Roja o Creissent Roge son unidas dins la Federacion Internacionala de la Crotz Roja e del Creissent Roge, cada Societat Nacionala en cada país, deu adoptar un dels emblèmas, pòdon pas utilizar los dos per una meteissa Societat. Lo Comitat Internacional es una organizacion Independenta, somesa al Drech internacional amb sèti a Genèva. Lo CICR es lo fondador del Movement Internacional de la Crotz Roja.
A l'ora d'ara existisson mai de 184 Societats Nacionalas dins lo monde.
Los emblèmas[modificar | modificar la font]
L'usatge dels emblèmas, de la Crotz Roja e del Creissent Roge es definit pel Drech Internacional Umanitari tal coma es escrich dins las Convencions de Genèva de 1949.
Lo simbòl de la Crotz Roja sus un fons blanc foguèt adoptat en la Primièra Convencion de Genèva en 1864 e correspond a l'inversion de las colors de la bandièra de Soïssa. Lo Creissent Roge utilizat originalament per l'Emperi Otoman tre la Guèrra russoturca (1877–1878) foguèt incorporat coma lo segond emblèma oficialament en 1929 pel CICR. Abans aviá suggerit que los païses musulmans en principi poirián a la plaça de la Crotz Roja.
Existís tanben coma emblèma lo Leon e solelh roge propausat per Pèrsia (l'Iran actual) e 1899 e utilizat oficialament per la societat nacionala d'Iran entre 1924 - 1980. Aquel emblèma foguèt reconegut oficialament pel CICR en 1929. Amb lo trionf de la revolucion islamica, lo nòu regim informèt lo CICR qu'utilizariá desenant lo Creissent Roge (se reservant lo drech de lo tornar utilizar).
I aguèt de problèmas a causa dels emblèmas de la Crotz Roja e del Creissent Roge. Dins qualques conflictes s'interpretèt aqueles simbòls coma significant religiós, pasmens que lo sián, provoquèt una interpretacion falsa de la natura de l'organizacion.
Magen David Adom foguèt longtemps refusat coma membre del Movement Internacional de la Crotz Roja e del Creissent Roge perque refusava de remplaçar l’Estela de David Roja per un dels emblèmas autorizats dins las Convencions de Genèva.
Dempuèi 2000, una reflexion se fa per trobar un emblèma non religiós, non etnic e sens pas ges de simbolica politica: lo cristal roge.
lo Cristal Roge[modificar | modificar la font]
Lo 8 de decembre de 2005, lo tresen protocòl de la Convencion de Geneva, creèt lo Tresen Emblèma Protocollari, nomenat lo Cristal Roge o lo Diamant Roge, qu'a pas ges de connotacions religiosas o nacionalistas, e que permetèt d'integrar lo Magen David Adom a la Federacion Internacionala, lo 22 de junh de 2006.
Las societats nacionalas pòdon se servir del Cristal Roge, de la Crotz Roja o del Creissent Roja indiferentament.
Tanben, pòdon utilizar la combinason del Cristal Roge amb l'emblèma interior.
-
-
-
-
Lo Cristal Roge amb lo Leon e Solelh Roge, (Iran fins a 1980).
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ El Movement Internacional de la Crotz Roja, Crotz Roja Andorrana
- ↑ (en)ICRC in WW II: the Central Agency for Prisoners of War, site del CICR.
- ↑ (en)ICRC in WW II: the Holocaust
- ↑ id ICRC in WW II: the Holocaust
- ↑ (en)ICRC in WW II: allegations by the OSS
- ↑ (en)The ICRC infiltrated by the Nazis?
- ↑ (en)Who we are. History, International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- David P. Forsythe: Humanitarian Politics: The International Committee of the Red Cross. Johns Hopkins University Press, Baltimore 1978, ISBN 0-8018-1983-0
- Henry Dunant: A Memory of Solferino. ICRC, Geneva 1986, ISBN 2-88145-006-7
- Jean-Claude Favez, The Red Cross and the Holocaust, Cambridge University Press 1999
- Hans Haug: Humanity for all: the International Red Cross and Red Crescent Movement. Henry Dunant Institute, Geneva in association with Paul Haupt Publishers, Bern 1993, ISBN 3-258-04719-7
- Georges Willemin, Roger Heacock: International Organization and the Evolution of World Society. Volume 2: The International Committee of the Red Cross. Martinus Nijhoff Publishers, Boston 1984, ISBN 90-247-3064-3
- Pierre Boissier: History of the International Committee of the Red Cross. Volume I: From Solferino to Tsushima. Henry Dunant Institute, Geneva 1985, ISBN 2-88044-012-2
- André Durand: History of the International Committee of the Red Cross. Volume II: From Sarajevo to Hiroshima. Henry Dunant Institute, Geneva 1984, ISBN 2-88044-009-2
- International Committee of the Red Cross: Handbook of the International Red Cross and Red Crescent Movement. 13th edition, ICRC, Geneva 1994, ISBN 2-88145-074-1
- John F. Hutchinson: Champions of Charity: War and the Rise of the Red Cross. Westview Press, Boulder 1997, ISBN 0-8133-3367-9
- Caroline Moorehead: Dunant's dream: War, Switzerland and the history of the Red Cross. HarperCollins, London 1998, ISBN 0-00-255141-1 (Hardcover edition); HarperCollins, London 1999, ISBN 0-00-638883-3 (Paperback edition)
- François Bugnion: The International Committee of the Red Cross and the protection of war victims. ICRC & Macmillan (ref. 0503), Geneva 2003, ISBN 0-333-74771-2
- Angela Bennett: The Geneva Convention: The Hidden Origins of the Red Cross. Sutton Publishing, Gloucestershire 2005, ISBN 0-7509-4147-2
- David P. Forsythe: The Humanitarians. The International Committee of the Red Cross. Cambridge University Press, Cambridge 2005, ISBN 0-521-61281-0
- François Bugnion: The emblem of the Red Cross: a brief history. ICRC (ref. 0316), Geneva 1977
- Jean-Philippe Lavoyer, Louis Maresca: The Role of the ICRC in the Development of International Humanitarian Law. In: International Negotiation. 4(3)/1999. Brill Academic Publishers, p. 503–527, ISSN 1382-340X
- Neville Wylie: The Sound of Silence: The History of the International Committee of the Red Cross as Past and Present. In: Diplomacy and Statecraft. 13(4)/2002. Routledge/ Taylor & Francis, p. 186–204, ISSN 0959-2296
- David P. Forsythe: "The International Committee of the Red Cross and International Humanitarian Law." In: Humanitäres Völkerrecht - Informationsschriften. The Journal of International Law of Peace and Armed Conflict. 2/2003, German Red Cross and Institute for International Law of Peace and Armed Conflict, p. 64–77, ISSN 0937-5414
- François Bugnion: Towards a comprehensive Solution to the Question of the Emblem. Revised 4th edition. ICRC (ref. 0778), Geneva 2006
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Federació Internacional de la Creu Roja
- Revista del Movement de la Crotz Roga e del Creissent Roge
- Musèu Internacional de la Crotz Roga


text:
Trobador
Un trobador èra un poèta, e/o cantaire, durant l'Edat Mejana, en Occitània, e en Catalonha, en Aragon e en Itàlia. Lo tèrme de trobador s'utiliza per designar los artistas que s'exprimisson en occitan (lemosin, auvernhat, provençal...). L’omològ femenin del trobador es la trobairitz.
Somari
Etimologia[modificar | modificar la font]
Lo tèrme "trobador" es atestat al sègle XII en çò de Pèire d'Auvèrnhe[1]. Lo mot se forma a partir del vèrb trobar que, en occitan ancian significava tanben "compausar", "inventar". Lo mot troubadour foguèt manlevat per lo francés al sègle XVI, d'efièch, es mencionat en 1575 al sens de « poèta liric cortés de lenga d'òc als sègles XII e XIII (J. de Nòstra Dama, Vies des anciens poetes provençaux, p. 14 ds Gdf. Compl.)[2].
Lo tèrme occitan "trobador" se superpausa exactament al francés trouveur[3]. Lo mot francés trouvère es atestat tanben al sègle XII, e representa l'ancian cas subjècte del mot de lenga d'oïl troveor (cas regim)[4]. Segon los lingüists l'occitan "trobar" e lo francés trouver remontan a un tèrme del latin popular non atestat *tropare « compausar, inventar un aire » d'ont « compausar un poèma », puèi « inventar, descobrir », derivat de tropus « figura de retorica »[5],[6],[7],[8] (cf. latin contropare)
Istoric e natura[modificar | modificar la font]
Es al sègle XII que nasquèt lo fin' amor, genre literari que l'invencion es atribuida a Guilhèm IX de Peiteus, dich lo Trobador (1071-1127).
Aqueste amor cortés foguèt un modèl per de generacions de trobador e de trouvères (equivalent en lenga d'oïl), e Minnesänger (menestrel) en alemand). Emprentat de valors eroicas pròprias a la cavalariá, son fin amor es sovent realista e francament carnal, escarta pas l'adultèri, mas evòca tanben de sentiments delicats.
L'amor cortés se desvolopa per respondre a de règlas fòrt precisas, finalament codificadas per mantun arrèst pres a la cort d'Alienòr d'Aquitània.
L'amor cortés usa de mai d'un genre :
- la canso (la cançon) es la forma mai correnta : cinc o sièis coblets bastits sus las meteissas rimas ;
- l'auba (l'aubada) descriu amb brièvetat lo revelh dels dos amants per la crida d'un gacha e lor tristessa de se dever separar a la poncha del jorn;
- la serena (serenada ), despinta las lamentacions del cavalièr amorós ;
- los sirventeses son de satiras mai politicas e moralas ;
- lo planh (literatura) es un cant de dòl ;
- lo partiment o jòc partit e la tenso permeton a maites trobadors de debatre de las questions d'amor ;
- la pastorèla despinta l'amor per una bergièra ;
- la balada, destinada a èsser dançada.
- La Cançon de la Crosada, representa un genre ibrid: relèva d'una part de l'ideologia de la crosada, exaltant la proesa guerrièra al servici de la fe; mas d'autra part, representa una requèsta d'amor desguisada, que lo dangièr de l'expedicion rend mai urgenta.
La reina Alienòr, felena de Guilhèm IX, fòrt cultivada, joguèt un ròtle considerable dins la difusion de l'ideologia de l'amor cortés.
Trobadors e trobairises celèbres[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
- Aède ;
- Acadèmia dels Jòcs Florals ;
- Assag (rite cortés) ;
- Bards ;
- Cançon de gèsta ;
- Flamenca ;
- Joglars ;
- Lenga d'òc ;
- Lista de trobadors e trobairises ;
- Minnesang ;
- Repente ;
- Estil trobadorenc ;
- Trobairitz ;
- Trouvère ;
- Trova.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Duc de La Salle de Rochemaure, Les Troubadours cantaliens XII-XXe siècle, 1910, Bloud et Gay, , 2 in-12°, 645 et 577 p.
- Renat Nelli, L'Érotique des Troubadours, Privat, Tolosa, 1963 - ISBN 2000025730 ;
- Henri-Irénée Marrou, Les Troubadours, Le Seuil, Paris, 1971 - ISBN 2-02-000650-2 ;
- Ezra Pound, Sur les pas des troubadours en pays d'Oc, éd. du Rocher, Paris, 2005 - ISBN 2268054594 ;
- G. Brunel-Lobrichon, Cl. Duhamel-Amado, Au temps des troubadours, Hachette, coll. « La Vie quotidienne », 1997 - ISBN 2012355250.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Site del CNRTL : etimologia de "troubadour"
- ↑ Site del CNRTL : etimologia de "troubadour"
- ↑ Albert Dauzat, Henri Mitterand, Jean Dubois, Nouveau dictionnaire étymologique Larousse, éditions Larousse 1980, p. 770a.
- ↑ Site du CNRTL : étymologie de "trouvère"
- ↑ veire los diccionaris Académie française, Larousse, Robert)
- ↑ Albert Dauzat, Henri Mitterand, Jean Dubois, Op. cité, p. 770a.
- ↑ Walther von Wartburg, Französisches Etymologisches Wörterbuch
- ↑ The etymology of “trouver” (anglais) pp. 13–18


text:
Plouha
Plouha es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Se lo bourg de Plouha es a 3 km de la mar, las siás falaises, situadas sus la façada oèst de la baia de Sant-Brieuc, evocan aperaquí pauc çò Irlanda.
La punta de Plouha culmini a 104 mètres del nivèl de la mar, #çò que ne fa la falaise la mai elevada de las còstas bretonnes. Los falaises an vorejat pel sentier dels douaniers, fòrça freqüentat pels toristas e los promeneurs bretons.
Divèrsas plajas permeton d'activitats balnéaires : la plaja de Bréhec, la plaja Bonaparte, la anse de Porz Moguer.
-
Fichier:Despunta De Plouha 1.JPG
Punta de Plouha : lo littoral de la Mange costat nòrd
-
Fichier:Despunta de Plouha 2.JPG
Punta de Plouha : lo littoral de la Mange costat sud
-
Fichier:Nòrd de Bréhec 1.JPG
La plaja de Bréhec vista del nòrd
-
Fichier:Nòrd de Bréhec 3.JPG
La còsta al nòrd de Bréhec fins a l'isla de Bréhat al posterior-plànol
Si le bourg de Plouha est à 3 km de la mer, ses falaises, situées sur la façade ouest de la baie de Saint-Brieuc, évoquent quelque peu l'Irlande.
La pointe de Plouha culmine à 104 mètres du niveau de la mer, ce qui en fait la falaise la plus haute des côtes bretonnes. Les falaises sont bordées par le sentier des douaniers, très fréquenté par les touristes et les promeneurs bretons.
Plusieurs plages permettent des activités balnéaires : la plage de Bréhec, la plage Bonaparte, l'anse de Porz Moguer.
-
Fichier:Pointe de Plouha 1.JPG
Pointe de Plouha : le littoral de la Manche côté nord
-
Fichier:Pointe de Plouha 2.JPG
Pointe de Plouha : le littoral de la Manche côté sud
-
Fichier:Nord de Bréhec 1.JPG
La plage de Bréhec vue du nord
-
Fichier:Nord de Bréhec 3.JPG
La côte au nord de Bréhec jusqu'à l'île de Bréhat à l'arrière-plan
Istòria[modificar | modificar la font]
La mai anciana referéncia a la parròquia es una charte de la abbaye de Sant-Rion (1198) e una bulle del pape Innocent III. La glèisa de "Ploeha" a citat de contunh, a partir de 1212, en las chartes de la abbaye de Beauport.
L'origina del nom de Plouha es relativament floue (Ploeza, de contunh Ploeha, Ploaha, Plouaha, Plouha dempuèi 1579). Divèrsas teorias s'afrontan sus lo sieu étymologie. La una de dintre, la mai versemblant, dicha que lo nom de Plouha vendriá de Plòu (parròquia) e de "Aza" o "Adda" (forma galloise del nom biblic Adam). Aquel nom i auriá #èsser portat pel sant o cap en avent donat lo sieu nom a la parròquia a Modèl:La s- o Modèl:S-.
L'aucupacion del luòc de Plouha es anciana. La descobèrta l'an 1879 de dotze picas en bronze en testifica. Aquelas pigassas se tròban a l'ora d'ara al musèu de Roazhon. Qualques vestigis del edat del fèrre son egalament visibles uèi, tal una pèira talhada #que se pòt veire davant la capèla de la Trinité e #que la fin n'es imprecisa.
Al Mièja Edat (a partir de la Modèl:S-), la vila a dirigit pels comtes de Goëlo #que faràn bastir sièis glèisas #qu'aquela de Plouha. De la XVen a Modèl:La s-, los senhors de Plouha #èsser successivament los Rohan, Guéméné e Montbazon. Los autres nòbles ne fasián partida d'una noblesa fòrça paura.
Lo periòde de la Revolucion #èsser marcada per la chouannerie #que #conéisser una importanta activitat. Aital, en març 1794, qualques centenats de chouans #esperar ne va un ravitaillement maritim britanic sus la plaja del Palus. Per contra, i #trobar una tropa armada de revolucionàrias #que las masèla gaireben totalament. Mai tard, lo 19 pluviose an VIII (8 de febrièr 1800), un grop de chouans #saquejar los ostals dels ciutadans e #assassinar qualqu'uns de dintratz eles. Quauquarrés #èsser meteis enterré viu.
En en novembre 1943, los québécois o "canadiens de franceses" Lucien Dumais de Montréal e Raymond Labrosse, compromeses en lo MI 9 dels servicis secrètes britanics, venon organizar e dirigir la ret Shelburn #qu'a per objectiu de récupérer los pilòts dels avions aliats alacaiguts e dels repatriar cap al Reialme Unit. Avián reculhit un pauc pertot a França e albergats en familhas plouhatines o dels environs, aiçò, plan segur, al insu de l'ocupant nazi. Abans lo embarquement, 20 a 25 aviateurs avián reagrupat dins l'ostal (nom de còdi : Ostal de Alphonse) ont vivián Ostal e Jean Gicquel de contunh encaminats de nuèch, per la lande, per passeurs plouhatins. Arribavan al anse Cochat (nom de còdi : plaja Bonaparte) ont los esperavan embarcacions leugièras cargadas dels encaminar sus una corvette britanica #que i aviá chaupat a la amplària. #Cent trenta cinc personas, aviateurs americanes, canadiens e d'agents secrètes #èsser aital deslotjats cap al Reialme Unit.
La plus ancienne référence à la paroisse est une charte de l'abbaye de Saint-Rion (1198) et une bulle du pape Innocent III. La glèisa de "Ploeha" est citée ensuite, à partir de 1212, dans les chartes de l'abbaye de Beauport.
L'origine du nom de Plouha est relativement floue (Ploeza, puis Ploeha, Ploaha, Plouaha, Plouha dès 1579). Plusieurs théories s'affrontent sur son étymologie. L'une d'entre elles, la plus vraisemblable, dit que le nom de Plouha viendrait de Plou (paroisse) et de "Aza" ou "Adda" (forme galloise du nom biblique Adam). Ce nom aurait été porté par le saint ou chef ayant donné son nom à la paroisse au Modèl:S- ou Modèl:S-.
L'occupation du site de Plouha est ancienne. La découverte en 1879 de douze haches en bronze en atteste. Ces haches se trouvent actuellement au musée de Rennes. Des vestiges de l'âge du fer sont également visibles aujourd'hui, telle une pierre taillée que l'on peut voir devant la chapelle de la Trinité et dont la finalité est imprécise.
Au Moyen Âge (à partir du Modèl:S-), la ville est dirigée par les comtes de Goëlo qui feront construire six églises dont celle de Plouha. Du XVen au Modèl:S-, les seigneurs de Plouha furent successivement les Rohan, Guéméné et Montbazon. Les autres nobles faisaient partie d'une noblesse très pauvre.
La période de la Révolution fut marquée par la chouannerie qui connut une importante activité. Ainsi, en mars 1794, quelques centaines de chouans attendirent en vain un ravitaillement maritime britannique sur la plage du Palus. Par contre, ils y rencontrèrent une troupe armée de révolutionnaires qui les extermina presque totalement. Plus tard, le 19 pluviose an VIII (8 février 1800), un groupe de chouans pillèrent les maisons des citoyens et assassinèrent certains d'entre eux. Quelqu'un fut même enterré vif.
En novembre 1943, les québécois ou "canadiens français" Lucien Dumais de Montréal et Raymond Labrosse, engagés dans le MI 9 des services secrets britanniques, viennent organiser et diriger le réseau Shelburn qui a pour but de récupérer les pilotes des avions alliés abattus et de les rapatrier vers le Royaume-Uni. Ils étaient recueillis un peu partout en France et hébergés dans des familles plouhatines ou des environs, ceci, bien sûr, à l'insu de l'occupant nazi. Avant l'embarquement, 20 à 25 aviateurs étaient regroupés dans la maison (nom de code : Maison d'Alphonse) où habitaient Marie et Jean Gicquel puis acheminés de nuit, par la lande, par des passeurs plouhatins. Ils arrivaient à l'anse Cochat (nom de code : plage Bonaparte) où les attendaient des embarcations légères chargées de les acheminer sur une corvette britannique qui était mouillée au large. Cent trente-cinq personnes, aviateurs américains, canadiens et agents secrets furent ainsi évacués vers le Royaume-Uni.


text:
Emily Ratajkowski
Emily Ratajkowski (Londres, 7 de junh de 1991) es una modèla e actritz americana d'origina anglesa e polonesa. Se faguèt conéisser a partir de sa participacion dins la vidèo de la cançon de Robin Thicke, Blurred Lines, qu'i apareguèt pitre nus. Son primièr grand ròtle foguèt dins lo film de David Fincher, Gone Girl en 2014.
Biografia[modificar | modificar la font]
Emily Ratajkowski nasquèt dins la capitala anglesa, Londres, en 1991 dins una familha d'intellectuals e artistas. Son paire es un artista polonés e sa maire una professora e escrivana anglesa. Demorèt pas gaire de temps en Anglatèrra e cresquèt mai que mai a Encinitas, una vila litorala de Califòrnia. Durant son enfància e adolescéncia visquèt tanben dins divèrsas parts d'Euròpa, mai que mai a Bantry en Irlanda e a Malhòrca.
Comencèt sa carrièra de modèla quand aviá pas que 14 ans per Ford Models. A l'encòp contunhèt son escolaritat dins un collègi e licèu de San Diego e fasiá de desfiladas a Los Angeles. Faguèt puèi d'estudis artistics a l'UCLA durant un an mas abandonèt per seguir una carrièra a temps complet de modèla.
Pr'aquò foguèt sonque en 2013 que venguèt celèbra, subretot sus Internet, aprèp son aparicion, pitre nus, dins lo clip de la cançon "Blurred Lines" de Robin Thicke e tanben la censura de la vidèo. Sortiguèt puèi dins d'autras vidèos musicalas coma "Love Somebody" de Maroon 5. Venguèt gràcias a aquelas participacions una modèla per la marca Victoria's Secret.


text:
Barbières
Barbières (Barbières en francés) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
- Barbières es situat a 12 km de Romans-sus-Isère, a 18 km de Valéncia.
- Lo vilatge de Barbières a situat al pè del massís del Vercors cap al caulet de Tourniol, vista panoramique sus las vallées del Rhône e del Isère.
- Barbières est située à 12 km de Romans-sur-Isère, à 18 km de Valence.
- Le village de Barbières est situé au pied du massif du Vercors vers le col de Tourniol, vue panoramique sur les vallées du Rhône et de l’Isère.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Antoine De Beaumont, senhor de Barbières, se #distinguir al Sègle XVI jol nom de Capitani Barbières.
Antoine de Beaumont, seigneur de Barbières, se distingua au Sègle XVI sous le nom de Capitaine Barbières.


text:
Volcan de fanga
Lei volcans de fanga o dòmes de fanga designan un ensems d'estructuras que son la fònt de remontadas d'una mesclada d'aiga, de sediments e de gas. Lei sediments son generalament compausats de particulas finas e d'idrocarburs. Lo gas es magerament fach de metan (~ 86%), de dioxid de carbòni e d'azòte. Lo fenomèn es generalament associat ai zonas de subduccion mai son origina es mau conegut e sembla qu'existe de tipes diferents de volcans de fanga. A l'ora d'ara, aperaquí 700 volcans de fanga son identificats dins de regions continentalas e 400 dins de zonas de fons marins pauc prefonds. Lo pus grand a un diamètre egau a 10 quilomètres e una autor egala a 700 mètres. Pasmens, la màger part a de dimensions limitadas e passa rarament quauquei desenaus de mètres d'autor.