text:
Kei Reira Te Hunga Kowao (Ont las causas Salvajas son) libre en Te Reo pels pichons de Maurice Sendak
Compte rendut de la 1èra sesilha (2016-2017) del seminari Lengas e Poders, Ostal d’Occitania, Tolosa, lo 12 d’octobre 2016
Joèla Ginestet : Te reo Māori. La lenga dels èssers ordinaris (tāngata māori)
ko te reo te tāhuhu o tēnei whare
la lenga es lo pilièr de l’ostal
Joèla Ginestèt presentèt un expausat fòrça complet sus l’istòria de la Nòva Zelanda, son pòblament per de monde de Polinesia (sègle XIII), sa colonisacion (sègle XIX), las interaccion culturalas e politicas entre maoris e « Pākehā » (los blancs), dempuèi Tasman (1642) e Cook (1769) dusca al jorn d’uèi.
La lenga (dins la massa d’entresenhas balhadas per Joèla me vau concentrar sus ela), Te reo Māori, fa part de l’ensemble de lengas maori de Polinesia (el meteis part del grand ensemble de las lengas autronesianas). Dins sas variacions dialectalas, demora encara pròcha de l’ensemble polinesian d’ont venian los primièrs estajants, vist que Tupaia, un òme de l’iscla de Ra’iatea qu’acompanhava Cook posquèt la comprene e la revirar mai o mens sul pic. Qualquas particularitats :reduplicacion : wahine (femna) – wāhine (femnas) ; pakaru (copat) – pākarukaru (brigalhat) ; particulas aspectualas : kua (perfect), me (prescriptiu), ki (cap a), kei (a) ; determinants : te (sing.) and ngā (pl.) ; particulas auxiliàrias : i (passat), ka (futur).
Aquesta lenga foguèt rapidament escricha : tre 1814 se comencèt a revirar la Bibla en reo māori (Paipera Tapu – se reconeis lo mot tapu = tabo) pels besonhs dels missionaris protestants ; 1815, primièra gramatica (Thomas Kendall) ; 1820, grafia romana de Samuel Lee ; 1842, primièr jornal en Māori : Te Karere o Niu Tireni.
Una data importanta es la de 1835, ont 35 caps costumièrs (rangatira) signèron una declaracion d’independéncia, en maori revirada en anglés (aquí lo tèxte), mas foguèt anulada pel Tractat de Waitangi (te triti o Waitangi), en 1840, que garantís la proprietat dels maoris, mas a condicion d’acceptar de venir de subjèctes britanics, de vendre lors tèrras sonque a la corona e d’abandonar lor sovereinetat al govern britanic. Aquel tèxte tanben foguèt redigit en maori e en anglés amb de diferéncias notablas en maori per far passar la pilula (vaquí lo tèxte). Es al moment de sa signatura que la Nòva Zelanda, dins l’emperi britanic, se separèt de la Nòva Gala (Australia). Lo tèxte demora totjorn la basa, al jorn d’uèi de las negociacions entre las comunautats maori e lo govern del país.
Qualques rangarita volguèron pas signar lo tractat, e i ajèt entre 1843 e 1872 una seria de guèrras internas ; dins aquelas decenias los Maoris perdèron fòrça tèrras e la populacion baissèt de mitat.
La cultura e la lenga comencèt a èsser presa en consideracion dins de collectatges a la fin del sègle XIX ; cal citar almens lo nom de Āpirana Turupa Ngata, 1874-1950, universitari maori, autor de Ngā moteatea, colleccion de cançons maori (un polit exemple aquí).
Mas la comunautats maori, vengudas fòrça minoritarias dins la populacion, passèron de mai en mai a l’anglés, lenga del comerci, dels media e de l’ensenhament.
Cal esperar las annadas settantas del sègle passat, coma en tant d’autres lòcs del monde, per encontrar un vertadièr moviment de revitalisacion. En 1975, un rapòrt sul Te Reo (rapòrt Benton)monstrèr que 95 % de las familhas parlavan pas mai la lenga a l’ostal. En responsa, las iniciativas d’ensenhament se multipliquèron amb la creacion d’escòlas per ensenhar te reo Māori : Te Kōhanga Reo (lenga al nis, per immersion dins la familha dusca a 6 ans, quicòm de fòrça interessant) ; Kura Kaupapa Māori (escòlas d’immersion) ; Te Ataarangi(escòlas en anglés mas amb d’activitas ligadas a la cultura e la lenga maori segond las regions).
En 1987 lo parlament de Nòva Zelanda adopta lo Maori Language Act 1987 que balha al te reo Māori l’estatut de lenga oficiala e lo drech als locutors de se’n servir davant un tribunal. Creacion de la Māori Language Commission, ara Te Taura Whiri I Te Reo Māori per la promocion de la lenga coma lenga viva, la fixacion d’un estandard per l’escritura, etc.
Per çò qu’es dels medias (competencia de la Māori Language Commission), a l’ora d’ara existisson doas cadenas : Māori television, television d’Estat amb de servicis en lenga (dempuèi 2004, amb un polit eslogan :Mā rātou, mā mātou, mā koutou, mā tātou ; per elis, per nosautres, per vosautres, per totis) e dempuèi 2008, totjorn dins l’encastre de Māori television, Te Reoque difusa pas qu’en te reo Māori.
Uèi, la populacion Maori es de 712 000 sus mai de 4 544 000 estajants, es a dire fa quicòm coma 15,66 % dels Neò Zelandeses. 7 sètis al parlament son reservat als maoris (disposicion contestada) ; n’i apas qu’1 pel Maori Party, en descasença, e 6 dins lo Labour Party.
La lenga es parlada que per4 % de la populacion del país e 23 % de la populacion māori pòdon conversar dins la lenga. Aquò fin finala fa pas que 30 000 personas a mestrejar la lenga.
Discussion :
- Joan Sibille nòta que las lengas de Polinesia francesa se son conservadas melhor, mas perqué lo pòblament europenc foguèt mendre. La nòva Caledonia presenta un cas particulièr, amb sa 28 lengas plan diferentas ont lo francés es lenga veiculara e una partida d’aquelas lengas son gaireben desaparegudas. La Polinesia foguèt poblada entre lo sègle X e lo sègle XIII e i a pas agut de divergencias importantas, a la diferéncia de la Nòva Caledonia.
- Joèla Ginestet, a doas questions sus la colonisacion e suls moviment de desconolizacion, evoca lo militantisme depuèi las annadas 70 a l’universitat e endacòm mai, amai lo moviment rātana, fondat per lo profèt Tahupotiki Wiremu Rātana a la debuta del sègle XX. A Ratana Pa, lo fogal d’aquèla gleisa sincretista, per exemple, lo sentiment identitari es fòrça present. E la negocacion del Tractat de Waitangi es totjorn d’actualitat, amb un sistema de « trust » creats per menar lo afars de la part maori. I a tanben la volontat de pas vendre las tèrras, de conservar las tèrras que los religan als aujòls. A l’universitat las postcolonial studies e la tematica de la revitalizacion son a la punta. Los « trusts » ara se botan sul torisme e de fach i a fòrça causa a veser, mas aquò pòt virar e, malurosament, va virar al musèu vivent.
cr de J.P. C


c: text/html

text:
Lista dels primièrs ministres de Bielorussia
Lo primièr ministre es lo cap de govèrn de Bielorussia. Aquesta es la lista de primièrs ministres de Bielorussia, de 1918 fins a uèi.
Caps del secretariat del pòble[modificar | modificar la font]
- Jazep Varonka (21 de febrièr fins a mai 1918)
- Jan Sierada (junh fins a agost 1918)
- Raman Skirmunt (agost fins a octobre 1918)
- Anton Luckevich (octobre fins a 11 d'octobre de 1918)
Caps del Conselh de Ministres[modificar | modificar la font]
- Anton Luckevich (octobre de 1918 fins a 13 de decembre de 1919)
- Vaclau Lastouski (13 de decembre de 1919 fins a 1920)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Un an jà que Nireblog© viret sa ciber-‘gulha dins l’espaci virtuau e que nos fauguet dubrir ‘na tireta chas WordPress©.
Oooooóo, migretz pas, i a gaire de chausas que changeten, segur. Escrire un cibercaier dins la linga lemosina es ‘n’assèsa 0. Es ‘na fòrça granda per l’esperit ; lu còrs segrá be.
‘N’annada es enquera ‘na vetz un bilhet sus Melhau. V-òc-es, lu Melhau de « Ma Lenga ». Dirai res de pus que lu BC sus lu siti dau JPC, picatz aquí (@fr), res de pus perquè sei pas tant bon per dire de las chausas, res de pus sauv que, esmai quò-siguesse pas per lu plaser de pigolhar la gent, jamai aürós que sei totjorn, res de pus sauv que me songe que, dins ‘queu libreton daus bons sus son chamin de vita militanta dins la linga, que lu Melhau obluda los e las « qu’aurián-poguts~povián~pòdan ‘chaptar » sas òbras.
Vaquetz coma me dins la chaminada de mon enfança lemosina, vaquetz per aver de las erplicaci’s ( o b’etot, ‘natz sus lu cibercaier dau JPC perque compte i jaspir ‘queu bocin de teiste, d’aici la marca de fin).
Mos pairs son tots de la gent de cultura meitat paisana que meitadièra, meitat pacana que farmièra, l’ai desjà ‘gut dich aquí. Las raiças de l’aubre de la familha son aigadas tant per Charanta que Viena, dins ‘queu eissart dintra doas ribièras, eu eisisset sus ‘na rebomba pro nauta per que las soás branchas brochan los ciaus lemosins, per daissar sas fuelhas « girinar » la linga, francha dins daus « ā » tant long d’aici la luna per los uns, dins los « è » que durarán tant coma las feiras a Chabanès 1 per los autres.
De la gent « paubres » de moneda, màs riches d’una cultura de la terra, paisana per iò dire tot emb-d-una. Chascun, après la guerra, la darnièra avant l’autra, poguet pas continuar de « far lu paisan ». Es entau, d’autras necessitats, coma la modernisaci’, sauteten, pas totas solas, segur, màs far autrament que la propaganda d’Estat es pas permis per tots. Fau ne’n ‘ver l’eidèia, la pòder farjar. ‘Quela gent se son civilisats jurtà ‘chaptar ‘na televicon, après lu refrigerator, la veitura…
Segur, la televicon parlava francès, màs sus los chierons dins ‘na còrt, sus lu banc dins l’airau, las seradas tornavan balhar la linga sa plaça, emai ‘la fuguesse bandit dins la meijon dau temps que lu cachaniu quitesse lu collegi, aquò per pas lu traumatisar, l’estiu, la tornava lu temps de la velhada, e aquò quò comptava pas, qu’eriá a gratis.
Golhasson, eriá chas mos pairs, mas grandas, e segur, quauquavetz lu Melhau passava dins lu pòste. Pas tots los sers nimai, màs eu passava, tant coma lu Panazô 2.
Me sosvene que mos pairs l’aimavan be lu Panazô, eu parlava de chausas simplas, plasentas. Beleu ‘queu jugava una figura impausada sens iò voler, o beleu sens iò saber, la dau tipe que ne’n compta una per far rire lu bra’e monde darrier lu fenestron de lum, las chausas seriosas s’assabentavan dins la linga francesa. E mai d’una vetz, après los juecs de 20o00, lu pair P. o la mair M., ne’n contava una ‘tot, coma lu Panazô, beleu la legida dins l’Echo (comuniste) dau jorn, o lu Sillon (catolic), beleu la auvida a l’usina, beleu una tirada de « dins lu temps », un temps fòrça present. De memòria, lu tipe, lu pair P. liet sos buòus la darnièra vetz ne’n 1976, l’annada de ma traucaplais 3 ‘trapada per causa d’una varicela e d’aver begut dau vin doç, lu traulhadís coma fau dire. Afè, es passat aura.
Lu Melhau per se, be, qu’eriá pas parrier. Qu’eriá un artiste. Un artiste non pas coma los velhadors que chantavan, jugan, que fiteten ‘na part de ma cultura tras los aubres de nadau d’entrepresas, o d’enquera lu Jan Segurel tras las cassetas. Mos pairs, beleu mai mon pair que ma mair, chantavan, tornavan dire la chançon, quitament quante ‘navam a la mar veire mas sors « à la colo de Royan » ; sabetz que per los lemosins, passat Engoleime, setz quitament ‘ribat a la plaja. O de las vetz, ‘n’autra granda epopeia Segurelesquèsa eriá quante ‘navam a La Reòla, per charchar las asperjas, chas los que fagueten los esgots dins lu vilatge. Parlavan pertant pas lu mesma patues, afè…
Non, Melhau eriá, eu es pas mòrt, setz dins un bilhet de remanbrança, eu eriá un artiste « per los sabants ». Eu eriá mai d’una vetz mocat, per un los braçs escartats, apres s’esjacinar. E los autres d’acertar d’un movament de la testa o d’un « ‘quò es be v’rai », d’un « t’i ses plán ‘trapat », o b’etot quante ‘quò se passava « en directe » davant la tele, un « se ‘vian be trabalhat dins lur jornada, ferian pas tant de manièras ». Es entau, Melhau eriá un sabant, e los sabants, fòra los medecins e d’enquera, fòra los veterinaris perquè sonhar las bestias, elas qu’an pas la parola, es un quauquares de sacrat, los sabants son tots de las colhas. Melhau fasiá paur a la gent de pauc, beleu pas « aus Jan-las-Colhas » 2 dins lu pòste, o aus professors, màs lu pòple daus paisans e de las paisanas, degun pòt sens reclamar entau. Segur, lu Melhau ‘viá tota la legitimitat per iò far, e es ben contat dins son libre, mas beleu iò faguet-eu d’un biais « sabant de tròp » ? Segur tots e totas erián pas entau. ‘Tenci’, parle nonmàs d’un canton, màs, me songe que ‘quela « critica » manca dins li libreton dau Melhau. Dise ‘quò sens voler ‘pulhar de tròp sus la diferença dintra « los sabants » e « los patesants ». ‘Tenci’ tòrne iò dire, es subretot pas contra lu Melhau, me lu permetriá pas. ‘Netz pas imprimar ‘quò per li balhar e ‘queu venguesse me petar la margoleta. Lu dise pas contra la grafia nimai o sabe tròp quela victima eispiatoèra que nos faudriá desconhar d’ente sabe ieu. Es pas ma mòda de far, d’autant mai que sei un faidit, sabe res de mantas istòrias passadas e ‘laidonc, per principí, la barra aquí dessus.
Panazô parlava d’un monde que ‘chabiá4 de paiar sa rota, lu Melhau fasiá paur e la Delpastre eriá desconeguda de mon vilatge d’aici que la moriguesse…
Per pausar lu barradon sus « Melhau vut d’un pitit vilatge pausat au mitan de la linha fonccionariala e dedeesquèsa dintra Charanta e Lemosin », per barrar la cleda d’aqueu vilatge ente frutgissí, per ne’n ‘chabar per una de mas metafòras tot leva nas que sei, me songe que la linga es estat conhada dins ‘na bombona : una bombona bufada dins dau veire espes verd fonçat, una bombona clissada d’un pitit buesc aisat d’esgar. Un jorn torní trobar la bombona, sei pas un manuau màs aidat per quauques uns e quauques unas dins lu vilatge, dins ma familha, sauguí ne pas continuar se far petar lu pitit buec, aürosadament. Las gestas erián d’enquera ‘quí, tiradas d’un beu fons popularí. Per lu veire, aquò fuguet ‘n’autra istòria, ‘la es esbrechada au pissareu, segur aquò geina pauc per i beure, màs, veiquí, sens un saber-far d’especialiste, l’esgar totalament sembla gaira aisat. ‘Laidonc, la bombona de la familha, ‘la es qua’iment entièra, coma una sola besonha pausada chas me. ‘La purís pas, mai-que-mai perquè sabe far ‘tenci au buec tant coma au veire. Màs, sei ‘na brancha mòrta dins l’aubre de la familha, per deman, per passat deman o d’enquera mai passat-passat deman, me damande se faudriá pas mielhs la conhar dins terra e l’esperar veire tornada a la lutz dins 40000 ans coma per las chaunas pinturadas.
0 « ascèse » dins la linga dau Rabelais, « cal benleu escriur « ascèza » pels occitans ».
1 las eisistan pus nonmàs l’eispreci’ qu’es d’enquera viva.
2 non res, vòle pas far ma Lady Cagat, n’i a pro entau sus lu Jornalet, n’atz gaitar la fin dau bilhet (« cagar » qu’es pas dau nòstre registre màs bon, per lu plaser d’un juòc de mòts).
3 pas la darnièra, tant qu’a contar ma vita.
4 « ‘chabava » es de segur mai coma fau, mas la linga parlada es libra…
(marca de fin, la de la pertida jaspida)
‘Queu libre, que siàia un jorn dictator lu fariá legir e aprener « sus la poncha de la linga » per TOT-a-S los-las normaliZators-tritz, tant ‘quilhs de l’estarcademia monoccitana (@òc) que ‘qilhs de la Clò-clò sus palhetas (@òc) o los-las de las subvenci’s (@òc).
‘Queu libre, lu ‘chabí ‘vant d’anar visar un spectacle d’una tropelada « d’amators ». Ujan, jugavan « la demande en mariage » dau Tchékhov. Me prenguí de raibar veire jugar entau lu Debernart.
Un an desjà, la rifanfana d’aqueu bilhet, e qu’es b’etot l’estiu, ‘laidonc, me songe perpausar dès la setmana entranta « ‘n’adaptaci’ personala » d’un libreton que legiguí i a gaire. Dise be « ‘n’adaptaci’ » e non pas ‘na revirada, un pauc coma un fuelheton estivau…
WordPress:
J'aime chargement…


text:
BEAUVOIR-SUR-MER
route du Gois
Evénement dans cette ville
mai
2018ven04mai8 h 00 min13 h 00 minMarché de BEAUVOIR SUR MER8 h 00 min - 13 h 00 min BEAUVOIR-SUR-MER, route du GoisTypes d'Evénements en Vendée:Foire en Vendée,Marchés en VendéeVilles d'Evénement en Vendée:Beauvoir sur Mer
2018ven11mai8 h 00 min13 h 00 minMarché de BEAUVOIR SUR MER8 h 00 min - 13 h 00 min BEAUVOIR-SUR-MER, route du GoisTypes d'Evénements en Vendée:Foire en Vendée,Marchés en VendéeVilles d'Evénement en Vendée:Beauvoir sur Mer
2018ven18mai8 h 00 min13 h 00 minMarché de BEAUVOIR SUR MER8 h 00 min - 13 h 00 min BEAUVOIR-SUR-MER, route du GoisTypes d'Evénements en Vendée:Foire en Vendée,Marchés en VendéeVilles d'Evénement en Vendée:Beauvoir sur Mer
juin
2018ven01juin8 h 00 min13 h 00 minMarché de BEAUVOIR SUR MER8 h 00 min - 13 h 00 min BEAUVOIR-SUR-MER, route du GoisTypes d'Evénements en Vendée:Foire en Vendée,Marchés en VendéeVilles d'Evénement en Vendée:Beauvoir sur Mer
2018ven08juin8 h 00 min13 h 00 minMarché de BEAUVOIR SUR MER8 h 00 min - 13 h 00 min BEAUVOIR-SUR-MER, route du GoisTypes d'Evénements en Vendée:Foire en Vendée,Marchés en VendéeVilles d'Evénement en Vendée:Beauvoir sur Mer
2018ven15juin8 h 00 min13 h 00 minMarché de BEAUVOIR SUR MER8 h 00 min - 13 h 00 min BEAUVOIR-SUR-MER, route du GoisTypes d'Evénements en Vendée:Foire en Vendée,Marchés en VendéeVilles d'Evénement en Vendée:Beauvoir sur Mer
2018ven22juin8 h 00 min13 h 00 minMarché de BEAUVOIR SUR MER8 h 00 min - 13 h 00 min BEAUVOIR-SUR-MER, route du GoisTypes d'Evénements en Vendée:Foire en Vendée,Marchés en VendéeVilles d'Evénement en Vendée:Beauvoir sur Mer
juillet
2018ven06juil8 h 00 min13 h 00 minMarché de BEAUVOIR SUR MER8 h 00 min - 13 h 00 min BEAUVOIR-SUR-MER, route du GoisTypes d'Evénements en Vendée:Foire en Vendée,Marchés en VendéeVilles d'Evénement en Vendée:Beauvoir sur Mer
2018ven13juil8 h 00 min13 h 00 minMarché de BEAUVOIR SUR MER8 h 00 min - 13 h 00 min BEAUVOIR-SUR-MER, route du GoisTypes d'Evénements en Vendée:Foire en Vendée,Marchés en VendéeVilles d'Evénement en Vendée:Beauvoir sur Mer
2018ven20juil8 h 00 min13 h 00 minMarché de BEAUVOIR SUR MER8 h 00 min - 13 h 00 min BEAUVOIR-SUR-MER, route du GoisTypes d'Evénements en Vendée:Foire en Vendée,Marchés en VendéeVilles d'Evénement en Vendée:Beauvoir sur Mer
août
2018ven03aou8 h 00 min13 h 00 minMarché de BEAUVOIR SUR MER8 h 00 min - 13 h 00 min BEAUVOIR-SUR-MER, route du GoisTypes d'Evénements en Vendée:Foire en Vendée,Marchés en VendéeVilles d'Evénement en Vendée:Beauvoir sur Mer
2018ven10aou8 h 00 min13 h 00 minMarché de BEAUVOIR SUR MER8 h 00 min - 13 h 00 min BEAUVOIR-SUR-MER, route du GoisTypes d'Evénements en Vendée:Foire en Vendée,Marchés en VendéeVilles d'Evénement en Vendée:Beauvoir sur Mer
2018ven17aou8 h 00 min13 h 00 minMarché de BEAUVOIR SUR MER8 h 00 min - 13 h 00 min BEAUVOIR-SUR-MER, route du GoisTypes d'Evénements en Vendée:Foire en Vendée,Marchés en VendéeVilles d'Evénement en Vendée:Beauvoir sur Mer
2018ven24aou8 h 00 min13 h 00 minMarché de BEAUVOIR SUR MER8 h 00 min - 13 h 00 min BEAUVOIR-SUR-MER, route du GoisTypes d'Evénements en Vendée:Foire en Vendée,Marchés en VendéeVilles d'Evénement en Vendée:Beauvoir sur Mer
septembre
2018ven07sept8 h 00 min13 h 00 minMarché de BEAUVOIR SUR MER8 h 00 min - 13 h 00 min BEAUVOIR-SUR-MER, route du GoisTypes d'Evénements en Vendée:Foire en Vendée,Marchés en VendéeVilles d'Evénement en Vendée:Beauvoir sur Mer
2018ven14sept8 h 00 min13 h 00 minMarché de BEAUVOIR SUR MER8 h 00 min - 13 h 00 min BEAUVOIR-SUR-MER, route du GoisTypes d'Evénements en Vendée:Foire en Vendée,Marchés en VendéeVilles d'Evénement en Vendée:Beauvoir sur Mer
2018ven21sept8 h 00 min13 h 00 minMarché de BEAUVOIR SUR MER8 h 00 min - 13 h 00 min BEAUVOIR-SUR-MER, route du GoisTypes d'Evénements en Vendée:Foire en Vendée,Marchés en VendéeVilles d'Evénement en Vendée:Beauvoir sur Mer


text:
divendres, de setembre 04, 2015
Cronica Salardú Country Rock Festival 2015
(Versió en català)
Ja auem un futur Hestivau de Craponne en nòste país?
Per Josep Ponsà
Per dusau an consecutiu, era vila de Salardú (municipi de Naut Aran) acuelhec eth Hestivau Country Ròck que pòrte eth sòn nòm. Damb Victor coma cap visible d'ua vasta equipa de persones que trabalhèren de valent (de hèt, dempús de hège mesi) pr'amor que tot foncionèsse tant ben coma siguesse possible. E, credetz-mos, ac artenheren damb nòta.
S'era prumèra edicion deth hestivau ja guanhèc er Òc des aficionadi, er aguesta tot semble indicar qu'obtierà era madeisha reconeishença. Damb causes a melhorar, mau rai se non n'i auesse, mès damb bona nòta. Non li cau èster gèns simples hèr qu'ua orquèstra coma era que i a darrèr d'un hestivau sone ben.
Ja me perdonaratz eth símil religiós, mès siguec un hestivau qu'includic activitats pes dues parròquies de credentes mès definides: es dansaires e es musicòlegs. E per fòrça que discutim e hem torns e torns sus es dus grops e es sòns motius (es Nhèus a popularizat eth tèrme "bucle" entà definir es etèrnes discussions sus eth tèma...), Semble èster que contunharàn d'existir (a mens qu'eth Tribunau Constitucionau intervengue, que vist com ei eth pati non ac escartarie...).
Donques, pensi qu'a quauquarrés que guardèsse eth mon deth country dempús de dehòra e sense eth sentiment de fòrça de nosati, non li semblarie estranh qu'un hestivau que preten èster multitudinari amassèsse totes dues sensibilitats, damb workshops de balh e concèrts de tota sòrta. E que cadun vage tà a on volgue: a barar, a escotar musica eth dirècte o a totes dues causes.
Sigueren uns dies d'ambient cordial e familhau (i siguí dempús de dijaus enquia dissabte ara net). Ei un hestivau pensat pr'amor que tanben es familhes poguen assistir-i sense massa maldecaps. Es zònes infantiles èren fòrça plan sometudes, damb diferenti espacis e activitats plan organizades (gimcanes, tir ath plat, inflables e ua zòna de mólher vaques). Damb monitors acreditadi que velhauen pera bona partís eth cadua des atraccions.
Dilhèu coma punt a melhorar dera zòna infantila apoiridíem díder que i auec moments des nets de diuendres e dissabte que se saturèc un shinhau era zòna de inflables. Tanben i auie moments eth qué coïncidien mainatges petiti damb gojats mès esperdigalhadi ara madeisha atraccion, e non tostemp ère simple gerí'c pes mès menudi. Mès mercés as monitors qu'eth tot moment èren present a cada atraccion non i auec càpies incident a destacar.
A nivèu de balh, ja me perdonaratz mès non pogui dider-ne guaire causa. Non assistí a cap workshop ne usè guaire estona era pista de balh montat pera escadença deuant eth scenari (encara que Ramon artenhesse ua fòto mia en tot barar, ath mès estil paparazzi! :-D). Deisharè as mès dansaires es opinions ath respècte.
A nivèu musicau, podí assistir a fòrça des concèrts programadi, per ben que non a toti. Me perdí eth cap de pannèu Peter Myles, per exemple (causes de viatjar damb mainatges acostumadi a anar tà dormir lèu :-)). Tanpòc podí sénter a Inblauk, bona part deth concèrt d'Alex T, era prumèra accion des Country Sisters o es concèrts de dimenge.
Per contra, òc que podí sénter era Creedance Country Band, es Dusty Roads, Marta Iron, Casino's Country Club, The Barroom Buddies Band, era dusau accion des Country Sisters e es The Country Revival Farmers.
Pensi qu'eth pannèu deth hestivau d'enguan permetec que diferenti gosti musicaus s'i vedessen representadi.
Es que cerquen mès eth balh era linha aueren tant ara Creedance coma eth Casino's o es Revival Farmers. Es que cerquen mès era musica aueren tanben es sues accions, damb uns Dusty Roads que semblauen vengudi de Tèxas, Alex T en tot crear un espectacle totau en tot jogar damb era musica eth viu e la vos dera pantalha e efèctes sonori o ua Barroom Buddies Band en tot dà'c tot ath scenari damb eth sòn repertòri outlaw a rai. E encara un còp se demostrèc eth naut nivèu de fòrça des bandes catalanes. Qual ac ditz que non apoiridien hèr eth saut en Euròpa?
Tà jo ei ua grana capitada qu'eth hestivau tornèsse a compdar damb es melhores bandes nacionaus deth moment. Encara qu'es mès abituaus les escotam soent, i les cau èster. Convocar a bandes locaus alimente eth cercle vertuós: mès concèrts, mès preparacion des bandes, mès nivèu, mès atractiu peth public, mès public e mai concèrts. Aguest "bucle" òc que la mos cau potenciar entre toti.
Dilhèu çò qué mès me carrinclegèc a nivèu musicau sigueren es Country Sisters, donques que mès qu'un concèrt ère un espectacle de balh. Ath delà ath delà, en tot veir era reputacion a nivèu europèu qu'auien me la demoraue fòrça mès enèrgic e atractiu visualment parlant. Dilhèu ère a causa de que vedí era dusau accion deth grop. Opinion 100% personau, siguec eth punt negatiu deth pannèu. Ça que la, sò segur que deuerie agradar a fòrça, en tot veir eth public que s'amassèc a veder-les.
Eth balanç des 3 dies que viuí de hestivau ei fòrça positiu. Lo recomanarie a qui non i age estat jamès abans? Decididament Òc. Ei mès, ja #sajar reservar damb temps otèls de cara er an que ven (ja ei oficiau, serà es dies 25, 26, 27 e 28 d'agost de 2016).
Com ditz eth títol dera cronica: auem un futur Hestivau de Craponne en nòste país?
Ei lèu entà didé'c, non mos enganham. Se li cau trabalhar fòrça encara per cremar edicions e estapes e hèr-lo a créisher de shinhau eth shinhau. Mès es fondaments se bastissen pro plan. Son dues edicions, damb fòrça public, damb bones opinions des aficionadi, damb supòrt institucionau, damb gent venguda d'arreu, en tot apostar per musica e balh a parts parières,... Era aròma ei bona! Ara cau corregir es errances e seguir en tot insistir damb es capitades. Tant de bon toti pogam aportar eth nòste granet de sable entà arténher un gran hestivau country ena Val d'Aran, que d'ací a uns ans pogue amassar a milèrs d'aficionadi e artistes internacionaus de prumèra linha. Es inicis son malaisidi, mès er an que ven ja arribaram ena tresau edicion e pòt èster era consolidacion deth hestivau, de besonh entà seguir en tot créisher era mesura e public e poder aspirar a fòrça mès.
Felicitats ara organizacion e es melhors desirs de cara er an que ven!
Links restacadi:
Fotografies hètes per Countrycat
Web oficiau deth hestivau
Pagina deth hestivau a Facebook
Publicat per Countrycat Bojos pel Country a 8:28 a. m.
Etiquetes de comentaris: By Countrycat, Crònica
Subscriure's a: Comentaris del missatge (Atom)
Si voleu enviar les vostres cròniques, fotografies, anuncis de festes, balls,... ho podeu fer sempre que volgueu al mail countrycat@gmail.com o convidant-nos a l'acte que obriu a Facebook, amb la màxima antel·lació possible. Si es tracta d'activitats, recordeu d'incloure tota la informació necessària: lloc, adreça, horaris, preu d'entrada,...


text:
Santa Filomena
Santa Filomena qu'ei venerada com verge martir dens la Glèisa Catolica Romana, a perpaus de la quau existeishen incertituds nombrosas. Qu'ei celebrada lo 10 o l'11 d'aost.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo 24 de mai de 1802, au cors de la recèrca de sepulturas de martirs romans dens las Catacombas de Priscilla que's descrobí ua tomba, qui seria aubèrta a l'endedia.
Tres lavassas de terralha situadas devant de la tomba que portavan inscripcions pintradas en arroi dens l'òrdi seguent : LUMENA - PAXTE - CUM FI, en mei de mantun emblèma tanben pintrat en arroi: ua ancora (simbèu d'esperança e de martiri), ua pauma (simbèu deu trionf deus martirs), duas sagetas, orientadas de cap au haut e au baish, en mei d'ua lança e un liri (simbèu de puretat).


text:
Govèrn
Lo govèrn es l'institucion d'un Estat encargada del poder executiu. Los membres d'un govèrn son generalament designats jos lo nom de ministre o de secretari d'Estat e plaçat jos l'autoritat d'un Cap de govèrn. Lo govèrn decidís e entrepren las accions necessàrias per conduire de l'Estat. Es responsable davant los ciutadans.
Segon los regims[modificar | modificar la font]
Politicament, dins un regim parlamentari, lo govèrn parteja lo poder executiu amb lo cap de l'Estat que pòt èsser un monarca (coma en Espanha e al Reialme Unit) o un president elegit al sufragi universal dirècte (coma en França) o indirècte. Es responsable davant lo Parlament dins un regim parlamentari o semipresidencial.
Un govèrn se constituís generalament, jos l'autoritat d'un Cap de govèrn, que pòt èsser nomenat Primièr ministre (coma en França), President del Conselh (coma en Itàlia e en França jos la IIIa e la IVa Republica), o encara Cancelièr (coma en Alemanha), e de ministres. Es responsable politicament davant lo parlament dins un regim de tipe parlamentari. Cada ministre es titular d'un pòrtafuèlha ministerial. Los ministres son solidaris e lo govèrn es doncas un organ collegial. La demission del cap del govèrn entraina aquela de tot lo govèrn.
Dins un regim presidencial (coma als Estats Units d'America), lo govèrn se plaça jos l'autoritat dirècta d'un cap de l'Estat e es pas responsable davant lo Parlament. Los ministres compausant lo govèrn son individualament responsables davant lo cap de l'Estat ; s'agís doncas pas d'un organ collegial.
Dins un sens larg, lo govèrn designa l'ensemble dels poders publics constitucionals, es de dire de las institucions centralas previstas par la Constitucion e dispausant del poder politic. Par exemple per la França, lo govèrn de la Cinquen Republica francesa se constituís del president de la Republica, del govèrn stricto sensu, del Parlament e del Conselh Constitucional. Es dins aquel sens del tèrme de govèrn que se pòt dire qu'un Estat se compausa d'un territòri, d'una populacion e d'un govèrn. Es tanben dins aquel sens que lo « mode de govèrn » designa lo regim politic d'un Estat.


text:
Timòr Èst
Timòr Èst (en tétun Timór Lorosa'e, en portugués Timor-Leste) es un estat d'Asia del Sud-Èst dins la part orientala de l'illa de Timòr.
La siá capitala es Dili.
Lo gentilici es timorés -esa.
Somari
GeografiaModificar
IstòriaModificar
Lo periòde portuguésModificar
Se la mitat orientala de Timòr es poblada per d'èssers umans dempuei au mens 42 000 ans (bauma de Jerimalai), son istòria es mau coneguda avans l'arribada dei Portugués, interessats per la fusta de sandau, en 1520. Prenguèron oficialament lo contraròtle de l'illa en 1596 mai se turtèron ai Neerlandés fins a un acòrd de partiment signat en 1859. Aqueu tractat laissava la mitat occidentala entre lei mans dei País Bas e la partida orientala sota contraròtle portugués. Pasmens, en causa de son alunchament e sa talha pichona, Portugau s'interessèt gaire a sa colonia durant lo sègle XX.
En genier de 1942, lei Japonés desbarquèron sus l'illa. En despiech de la neutralitat de Lisbona, n'ataquèron lei doas mitats. De combats saunós (aperaquí 50 000 civius tuats) s'acabèron en febrier de 1943 per una victòria japonesa. En 1945, Portugau tornèt prendre lo contraròtle dau Timòr Orientau. Après son independéncia, Indonesia, que se considerava coma l'estat successor deis Índias Neerlandesas, revendiquèt pas lo Timòr Orientau. Lisbona ne gardèt donc lo contraròtle fins a 1975 quand lo país donèt l'independéncia a sei colonias après la Revolucion dei Garòfles.
Lo periòde indonesianModificar
Lo procès d'independéncia foguèt marcat per de violéncias (460 mòrts) entre moderats, desirós de mantenir de liames ambé Portugau, e independentistas radicaus gropant au sen dau Frònt revolucionari per l'independéncia dau Timòr Orientau (Fretilin). En novembre de 1975, lo Fretilin prenguèt l'avantatge sus sei rivaus e proclamèt l'independéncia lo 28. Tre lo 7 de decembre seguent, Indonesia decidèt d'envaïr l'anciana colonia que venguèt oficialament una província indonesiana. Pasmens, l'ONU refusèt de reconóisser l'annexion.
Lo Fretilin resistiguèt militarament fins a 1988 e foguèt batut a l'eissida d'operacions murtrieras que causèron la mòrt d'au mens 200 000 abitants. Lo movement contunièt alora de luchar au nivèu politic maugrat l'arrestacion de son cap, José Alexandre Gusmão, en 1992. Sièis ans pus tard, après la casuda dau regime de Suharto, Indonesia acceptèt l'organizacion d'un referendum sus l'independéncia organizat per lei Nacions Unidas. En despiech d'operacions de terror (1 400 mòrts) organizadas per de soudats e de paramilitars indonesians, la populacion votèt en favor de l'independéncia que foguèt reconeguda per Jakarta en octòbre de 1999.
L'independénciaModificar
Après l'independéncia, l'ONU creèt una administracion provisòria per dirigir e organizar lo país. Una fòrça internacionala foguèt tanben creada per assegurar l'òrdre e protegir leis abitants còntra leis exaccions dei paramilitars proindonesians. En 2000, un Conseu Nacionau (CN) foguèt creat e presidit per Gusmão. L'annada seguenta, leis premiereis eleccions foguèron organizadas per lo CN e lei Nacions Unidas. Permetèron de formar una assemblada constituenta.
Après l'adopcion d'una constitucion en febrier de 2002, lo Timòr Orientau venguèt totalament sobeiran lo 20 de mai seguent e Gusmão foguèt elegit a la presidéncia. I demorèt fins a 2007 avans de laissar la plaça e de venir Premier Ministre de 2007 a 2015. En despiech dei chaples de l'ocupacion, lei relacions se normalizèron rapidament amb Indonesia. En revènge, divèrsei desacòrdis frontaliers opausan lo Timòr Orientau a Austràlia. L'enjòc n'es lo contraròtle de jaciments d'idrocarburs que una fònt de revenguts importanta per lo desvolopament futur dei Timorés.
En parallèl, la situacion interiora e la democracia demorèron fragilas en despiech dau respèct deis institucions per lei partits principaus. En 2006, la decision dau Premier Ministre Mari Alkatiri de licenciar la mitat de l'armada entraïnèt d'esmogudas grèvas e lo president demandèt lo retorn d'una fòrça internacionala per mantenir la patz. Puei, en 2008, d'atemptats foguèron organizats còntra José Alexandre Gusmão e son successor a la presidéncia José Ramos-Horta. Dins aquò, après aqueleis eveniments, la situacion se melhorèt pauc a pauc e lei fòrças estrangieras se retirèron tornarmai en 2012. La meteissa, dos escrutinhs se debanèron sensa problema.


text:
Sortie du mercredi 11 Novembre 2015
79 km dénivelé 455 m
Replonges mairie, La Madeleine, Jonc, Grièges, Cormoranche sur Saône, Bey, Dir Cruzilles lès Mépillat, Mépillat, Charrière de Mépilllat, Boissey, Route de Bourry, St André d’Huiriat, Dir Biziat, Sulignat, Neuville les Dames, Condeissiat, St André le Bouchoux, St Georges sur Renom, Tout droit dir Châtillon par la forêt Tanet puis dir Châtillon par le plâteau, gauche, Châtillon sur Chalaronne, Dompierre sur Chalaronne, Illiat, Cruzilles lès Mépillat, Pont de Veyle, Replonges


text:
Arcuelh
-
Pentacostavic ✽3134 fòtosVisita guiada de Vic en Fesensaguet pendent las hèstas tant unic, lo espectacle borlesc du dimenge, musicaires
-
Los Bevets5130 fòtosPortrèit de bevets, hestaire, e autes "pentecostals" mensh o mei desguisats
-
Private Jokes1845 fòtosL'equipa de "Suzanne's house", los amics e autres celebritat hestaires qu’a òbra complit
-
Prèmis especiaus173 fòtosPrèmis força particulars atribuiats annaument per nosta jurada
-
Beouets Award44 fòtosGrands prèmis annau de los mei bon bevets
-
Grandas soletats324 fòtosMoment de desbanda e leugèr. Bevets entà estapa finala, amnas sensiblas s'absténguer ...
-
Videoclips42 fòtosImatges en avida dab son ! Especiaument quauques uns enregistraments de fanfaras e musicaires
-
Depòsit de fòtos31 fòtosLa pagina d'ajustet fòtos da la possibilitat d'enviar fòtos de mobil, tablet o ordinator enlà. Anem a ordenar


text:
Nousta vallée
A Luganhàn qu’ei era nousta entrada
Pus que gaham decap a sén Créac
Eras maisons que son plan perboucadas
Losas que i a ta hè de bons lousats
Arrépic :
Castelloubon, ben as berois vilatjes
At bord deth Neez ou sus eths bèths cantèts
Touts eths ausèths qu’ei de dous ramatjes (bis)
Castelloubon, touts que t’em ena pèth. (bis)
A Juncalas, qu’on s’estanca en auberja
Cada ditjaus en tournant deth marcat
E que parlam de vacas è d’aulhèras
En toun feni de bever un bon patac.
Pus qu’atacam era costa de Yela
E que traucam eth vilatje de Chèus
En plié hiver era héréth que pela
E tout Gazost qu’ei amantat de néus.
Final :
Castelloubon, ben as berois vilatjes
At bord deth Neez ou sus eths beths cantèts
Touts eths ausèths qu’ei hèn de dous ramatjes
Castelloubon, touts que t’em ena pèth
Castelloubon, ben as berois vilatjes
Castelloubon, touts que t’em ena pèth.
Fermer


text:
Reprodusisqui, peth sòn interès, eth posicionament deth Govèrn deth Conselh Generau d’Aran dauant era lei d’organizacion vegueriau, que vò portar entà dauant eth Departament de Governacion e Administracions Publiques.
Eth Sindic rebotge totaument era inclusion d’Aran en ua vegueria
Demane qu’era Generalitat reconeishe era Val coma ua Entitat Territoriau Autonòma
Eth sindic d’Aran, Francés Boya, a tornat a mostrar eth refús totau e absolut deth Conselh Generau a includir era Val d’Aran en ua vegueria o en quinsevolh encastre territoriau que non sigue eth pròpri. Boya vò hiscar ath Govèrn dera Generalitat a que prengue en consideracion era volentat deth Plen deth Conselh, manifestada en ua declaracion conjunta eth 16 de seteme de 2008, entà qu’Aran non sigue pas includit ena organizacion vegueriau de Catalonha, que se prevé de desvolopar en ua lei, ne en cap de division territoriau que non sigue era madeisha, cossent damb çò qu’establís era Lei de Regim Especiau de 1990, pr’amor qu’eth Govèrn aranés enten que “era inclusion d’Aran en ua vegueria desvirtuarie totaument era singularitat politica e er exercici deth sòn autogovèrn”, consolidat d’ençà de 20 ans d’experiéncia.
Eth Sindic a proposat qu’eth Govèrn catalan incorpòre ena naua lei d’organizacion vegueriau era reconeishença dera Val d’Aran coma ua Entitat Territoriau Autonòma laguens de Catalonha, mès dehòra de quinsevolh vegueria, en tot reivindicar era singularitat d’Aran enes sues relacions bilateraus damb era Generalitat. Boya a defenut era propòsta aranesa entara reforma dera lei de regim especiau, qu’establís qu’Aran “non s’intègre en cap de division territoriau entara organizacion des servicis dera Generalitat” e se relacione e coordine damb aguesta de forma dirècta e bilaterau (article 62). En aguest sens, eth Govèrn a previst de consensuar ua naua declaracion conjunta entà deféner er Estatut, er autogovèrn e era singularitat territoriau d’Aran.
Conselh Generau d’Aran, 11 de deseme de 2009


text:
Jean Ferrat adaptation du groupe
Deishan un a un eth païs per anar ganhà's'ra vita
Lonh dera tèrra a on son nescuts,
I a bera pòsa que'n sonejavan
Dera vila, deths suès secrets, deth formicà e deth ciné
Eths vielhs, ue n'èra pas originau quan s'eishugavan machinal
d'un devèrs de manjas eths pòts, mès que s'abèvan a prepaus
Gahar ua calla, un perdigat, minjar hormatje de craba.
Arrépic :
Totun, qu'era montanha ei bèra, coma se pòt imaginà's
Tot vèger un vòl d'arongletas que l'abòr vié d'arribar.
Dab eras mans dessus eth cap que s'avian pujat peirenhas
dinc ara cima dera sèrra,
Impòrtan pòc dias e annadas
avian tos amna plan nescuda broncuda com un pè de vinha
Eras vinhas
que corren a travèrs eth bòsc eth vin non serà mas tirat
Qu'èr'ua hastiosa piqueta, mès que hasià centenaris
A non saber pas mes que'n her se non vos viraba eth cap.
Duas crabas e quauquis motons un annada bona l'u'auta non,
Sense vacanças ni sortidas, 'ras gojatas vòlen dançar
N'i a pas arren de mes normal que de voler viéver sua vita
Sua vita,
Que seràn flics o fonccionaris, de que demorar sens'en hèr
Que l'òra dera retirada soe, que cau saber çò que hè gòi
E tornar-se'n sué HLM minjar polet dab hormònas.
Fermer


text:
« La Région Languedoc-Roussillon souhaite promouvoir et diffuser le catalan et l’occitan, langues et cultures historiques de son territoire. Les civilisations occitanes et catalanes portent en elles le riche patrimoine des terroirs et des pays, de la culture, de la langue, de la littérature et de l’art sous toutes ses formes mais aussi une certaine qualité de vie dont les maîtres mots sont : ouverture, accueil et intégration dans le respect des différences.
Dans ce contexte et pour encourager la promotion des cultures occitane et catalane, la Région a pris l’initiative, dès 2006, de créer un événement régional multipolaire : « TOTAL FESTUM » autour de la tradition des feux de la Saint Jean. »
« Dans la perspective de la 4ème édition de TOTAL FESTUM qui aura lieu en juin 2009, la Région Languedoc-Roussillon lance un appel à projets auprès des associations, des organismes publics et des sociétés à vocation culturelle afin qu'ils se portent candidats pour être l'un des organisateurs des manifestations "Total Festum en région", du 20 au 24 juin 2009 »
« La Région Languedoc-Roussillon souhaite que les projets retenus participent à la construction de l’identité régionale. »
« L’Assemblée Nationale puis le Sénat reconnaissent l’existence des langues régionales (?) dans la constitution de la République Française. »
Cossí se glorificar d’una reconeissença gadget per França a la Xtena plaça de sa constitucion e cossí apreciar la promocion de las lengas catalana e occitana per un Conselh Regional mai capat de sa faciada e de sa « com. » que del desvolopament real de la lenga nòstra e dels mejans a metre en plaça per viure, trabalhar e decidir al país dins la lenga nòstra.
Per pròva, tot coma las festivitats tapa a l’uèlh dins la Region, aicí, i a tanben las formacions tapa a l’uèlh, per aquò sufís d’agachar de mai prèp las condicions de formacion dins lo luòc tocat. En efièch, n’i a pas cinquanta n’i un a Besièrs, lo CFPO (Centre de Formacion Professionala Occitan). Fins a pas gaire, s’i formava formators e formatritz en lenga occitana que podián sortir d’aquí amb una qualificacion professionala reconeguda. Dempuèi la debuta de 2008, se forma de caumaires, de rmistas, o autra mena de trabalhadors precaris dins una perspectiva d’insercion, de reinsercion o de reconvercion, dins l’encastre d’una formacion « pre-qualificanta » titolada pomposament « Descobèrta dels mestièrs de l’animacion culturala occitana e aprendissatge de l’occitan modèrn ». Pas mal coma primièra grasa per accedir a l’estagi que seguís de formator e que pòt permetre un accès a l’emplec, levat que, aquela annada, lo Conselh Regional Lengadoc-Rosselhon tampa lo robinet e la formacion que deviá començar en setembre de 2008 es pas encara recondusida ! Cal ben saber que las personas que se son investidas per fin de sortir del rodal se retròban moquets e que lo discors social dels responsables tan de la Region coma del centre de formacion passa pas pus. D’Aquel discors social ne demòra pas que lo discors e las victimas tocadas nos fasèm pas gaire d’illusion sus la volontat reala del poder local, de sos pichon(a)s caps tot coma de sos servidors soméses en primièr a l’òrdre parisenc, que se digan « occitanistas » o pas.
Dins totas aquelas estructuras, las plaças son caras e los qu’i son s’encrancan a lor sèti sens gaitar cap al bas, un pauc coma s’aquò èra lo capitalisme e que caliá saber ben dire « òc cap ! ». E amb un pauc d’astre, s’ es pas encara un borgés, amb qualques esfòrces, es possible de lo devenir. Francés o occitan, lo borgés demòra lo borgés e es plan evident que l’interès de la classa espleitada occitana demòra pas dins aquela forma pauruga de somission a l’autoritat francesa.
De fach dins aquela formacion de descobèrta dels mestièrs de l’animacion culturala e de l’aprendissatge de l’occitan, pas res a envejar a las autras formacions bidons prepausadas per l’ANPE, mai util per faire tombar lo taus de caumatge qu’a vertadièrament permetre als estagiaris de trobar lor plaça dins lo mond del trabalh. Tot aquò plan evidentament finançat amb de moneda publica pas rendabilisada perque los interessats tòrnan a la casa debuta, es a dire lo mai sovent al RMI. Mas aquel mond pichon de la formacion, el, contunha de trabalhar, e mai que pels formators(tritz) las condicions de trabalh e las perspectivas son pas regaudissendas. Las condicions d’aquela formacion èran poiridas levat lo fach d’aver recebut una iniciacion a la cultura e a la practica de l’occitan.
Es important de saber que la magèr part de las remuneracions dels estagiaris coma dels salariats de la Region son geridas pel grop ACCOR (Sofitel, Ibis, Formule 1, Grop financièr Orbis, eca...). Aqueste grop ACCOR plan conegut tanben dins l'estat francés pel biais que tracta sos salariats, lo mai sovent d'origina estrangièra, que n'an pas oblidat, amb de caumas duras de demostrar a quin nivèl d'umanitat e de respècte dels trabalhadors se plaça aqueste grop. La Region Lengadoc-Rosselhon fa gerir sas pagas pel grop ACCOR ! Los estagiaris recobran lors remuneracions aprèp 2 meses e devon avançar lors fraisses, dont fòrça desplaçaments pels estagis dins las entrepresas. Malaisit per de precaris, al mens de se contentar d'un estagi qué que siá dins una associacion o una entrepresa prèp que, sovent n'a pas res de veire amb lo subjèct de la formacion. Mas lo centre de formacion es pas tròp esparnhaire dins la pagèla ont aquò ne fa pas d'ondadas. De mai, pendent los sièis meses e mièg d'aquesta formacion, aguèt d'incidents entre lo burèu del CFPO e los estagiaris qu'èran dins l'espèra d'informacion e de paga tanben. L'estat de somission del CFPO per la Region L-R fa que los reclams divèrses dels estagiaris tocan pas tròp los burèus del Conselh Regional e encara mens los burèus parisencs del Grop ACCOR. Es aisit de veire la semblança entre l'actitud del CFPO e de la Region L-R drech en drech del poder francés. L'implicacion del poder politic local amb lo procediment capitalista del poder parisenc permet d'explicar benlèu lo doç contengut pedagogic d'unes corses mai respectuoses del poder jacobin que denonciator de la vertat istorica de l'estat colonial francés tan pel pòble occitan coma per las autras victimas d'aqueste colonialisme tan dins la metropòli coma d'otramar.
Podèm pas parlar d'Occitània sens metre n'avant l'actitud del poder drech en drech de la província (de pro vincere, territori conquistat) e desseparar sens flaquesa los que se reclaman d'una etica occitanista al servici de son pòble, de la bèla partida respectuosa del jacobinisme, quora es pas francament una collaboracion de modèl Mistralò-Maurassenc. Aquela de segur, perilha pas l’unitat e l’indivisibilitat de França, concepcion que pòt èsser partejada per un fum de personalitats d’esquèrra coma de drecha mas malaisidament digerible quora se coneis un pauc l’istòria del movement obrièr e paisan d’Occitània.
Cal condemnar tot aqueste mitan occitan mòl d’esquèrra coma de drecha qu’a pas d’autra ambicion politica qu’una reconeissença gadget e folclorica de la cultura nòstra e mai apta per la mendicitat al ras del poder parisenc que per una volontat reala de se balhar los mejans de viure, trabalhar e decidir al país ! Cal l’afortir naut e fòrt, sèm un país, nosautres, occitans e occitanas, sèm un pòble, sèm una nacion.
Que du bonheur ! Mais pour qui et pourquoi ?
En effet, comment se glorifier d’une reconnaissance gadget par la France à la Xième place de sa constitution et comment apprécier la promotion des langues catalane et occitane par un Conseil Régional plus soucieux de la façade et de sa « com. » que du réel développement de notre langue et des moyens à mettre en place pour vivre, travailler et décider au pays dans notre langue.
Pour preuve, tout comme les festivités tape à l’œil dans la Région, ici, il y a aussi les formations tape à l’œil, pour cela il suffit de s’intéresser de plus près aux conditions de formation dans le lieu concerné. En effet, il n’y en a pas cinquante, il y en a un à Béziers, le CFPO (Centre de Formacion Professionela Occitan). Jusqu’à il y a pas longtemps, on y formait entre autres des formateurs et formatrices en langue occitane qui pouvaient sortir de là avec une qualification professionnelle reconnue. Depuis début 2008, on initie des chômeurs, des rmistes, ou différents autres types de travailleurs précaires dans une perspective d’insertion, de réinsertion ou de reconversion, dans le cadre d’une formation « pré-qualifiante » intitulée pompeusement « Découverte des métiers de l’animation culturelle occitane et apprentissage de l’occitan moderne ». Pas mal comme première marche pour accéder au stage qui suit de formateur et qui peut permettre un accès à l’emploi, sauf que, cette année, le Conseil Régional Languedoc-Roussillon ferme le robinet et la formation qui devait commencer en septembre 2008 n’est pas encore reconduite ! Il faut bien savoir aussi que les personnes qui se sont investis au prix de gros efforts afin de sortir de l’ornière se retrouvent le bec dans l’eau et que le discours social des responsables tant de la Région que du centre de formation ne passe plus. Ce discours social ne reste que du discours et les victimes concernées ne se font guère d’illusion sur la réelle volonté du pouvoir local, de ses petit(e)s chefs tout comme de ses larbins soumis d’abord à l’ordre parisien, quoi qu’ils ou qu’elles en disent, « occitanistes » ou pas.
Dans toutes ces structures, les places sont chères et ceux qui y sont s’accrochent à leur siège sans regarder vers le bas, un peu comme si c’était le capitalisme et qu’il fallait surtout savoir bien dire « oui chef ! ». Et avec un peu de chance, si on n’est pas encore un bourgeois, avec quelques efforts, on peut le devenir. Français ou occitan, le bourgeois reste le bourgeois et c’est bien évident que l’intérêt de la classe exploitée occitane ne réside pas dans cette lâche forme de soumission à l’autorité française.
En effet dans cette formation de découverte des métiers de l’animation culturelle et de l’apprentissage de l’occitan, rien à envier aux autres formations bidons proposées par l’ANPE, plus utiles à faire baisser le taux de chômage qu’à vraiment permettre aux stagiaires de trouver leur place dans le monde du travail. Tout ça bien évidemment financé avec l’argent public non rentabilisé dans la mesure ou les intéressés se retrouvent à la case départ, c’est-à-dire bien souvent au RMI. Mais ce petit monde de la formation, lui, continue de travailler, même si pour les formateurs(trices) les conditions de travail et les perspectives ne sont pas réjouissantes. Les conditions de cette formation étaient exécrables si ce n’est le fait d’avoir reçu une initiation à la culture et à la pratique de l’occitan.
Il est important de savoir que la plupart des rémunérations des stagiaires comme des salariés de la Région sont gérés par le Groupe ACCOR (Sofitel, Ibis, Formule 1, Groupe financier Orbis, etc…). Ce Groupe ACCOR bien connu aussi dans l’état français pour la manière dont il traite ses salariés, le plus souvent d’origine étrangère, qui n’ont pas manqués, par de dures grèves à démontrer à quel niveau d’humanité et de respect des travailleurs se place ce groupe. La Région Languedoc-Roussillon fait gérer ses salaires par le Groupe ACCOR ! Les stagiaires perçoivent leur rémunération au bout de 2 mois et doivent avancer leur frais, dont de nombreux déplacements pour la partie stage en entreprise. Dur pour des précaires, à moins de se contenter de n’importe quel stage dans une association ou entreprise proche n’ayant souvent rien à voir avec le sujet de la formation. Mais le centre de formation n’est pas regardant dans la mesure où cela ne fait pas de vague. D’ailleurs, les 6 mois et demi de cette formation ont été émaillé d’incidents entre le bureau du CFPO et les stagiaires en attente d’information comme de paie. L’état de soumission du CFPO à la Région L-R fait que les diverses réclamations des stagiaires n’atteignent rarement les bureaux du Conseil Régional et encore moins les bureaux parisiens du Groupe ACCOR. Il est aisé de faire un parallèle entre l’attitude du CFPO et de la Région L-R vis-à-vis du pouvoir français et de la mouvance occitane vis-à-vis de ce même pouvoir français. L’implication du pouvoir politique local dans la démarche capitaliste du pouvoir parisien permet d’expliquer peut-être le doux contenu pédagogique de certains cours plus respectueux du pouvoir jacobin que dénonciateur de la vérité historique de l’état colonial français tant pour le peuple occitan que pour les autres victimes de ce colonialisme tant en métropole qu’outre-mer.
On ne peut parler d’Occitanie sans mettre en avant l’attitude du pouvoir vis-à-vis de la province (de pro vincere, territoire conquis) et dissocier sans faiblesse ceux qui se réclament d’une éthique occitane au service de son peuple, de la grosse partie respectueuse du jacobinisme, quand ce n’est pas carrément de la collaboration de type Mistralo-Maurassienne. Qui bien sur, ne met pas en péril l’unité et l’indivisibilité de la France, conception qui peut être partagée par nombre de personnalités de gauche comme de droite mais difficilement digérable quand on connaît un peu l’histoire du mouvement ouvrier et paysan d’Occitanie.
Il faut condamner toute cette mouvance occitane molle de gauche comme de droite sans autre ambition politique qu’une reconnaissance gadget et folklorique de notre culture plus apte à la mendicité auprès du pouvoir parisien qu’à une réelle volonté de se donner les moyens de vivre, travailler et décider au pays ! Car il faut l’affirmer haut et fort, nous sommes un pays, nous, occitans et occitanes, sommes un peuple, nous sommes une nation.


text:
Dimenge, 13.5.2018 03h00
En aguesta edicion deth hestenau de Canes, Christopher Nolan apòrte era restauracion d’un rotlèu de 70mm de 2001: A Space Odissey (1968) hèta damb “naui materiaus estampadi a partir des negatius de camèra originau” —çò publique Variety.
Mos aurie de semblar importanta era restauracion d’un filme, encara qu’age estat influent istoricaments, esteticaments o ideologicaments? Era promocion que hèn es filmotèques en tot exibir “rotlèus e còpies originaus restaurades en nauta qualitat” (çò que d’un aute caire contraven era salut d’aqueri rotlèus que tant se vòlen preservar) mos hè a creir qu’era restauracion d’un riban de plastic descolorit ei reauments capabla de reviscolar tota era esplendor deth cinèma d’auti tempsi, quan en vertat ei qu’arrés pòt rescatar era vida d’aqueres colors que “viuien” en originau de 2001: A Space Odissey.
Eth celluloïde, coma supòrt fotografic, s’abisme. Mès de hèt, enes pellicules en Technicolor era color desapareish a ua velocitat fòrça mès inquietanta. Aguest problèma siguec detectat pes realizaires des ans 80. Prenem per exemple a Steven Spielberg:
“…dempús de solament cinc ans eth blu abandone es aigües de Jaws deth temps qu’era sang brolhanta dera boca de Robert Shaw se torne mès e mès vermelha.” —Spielberg
Es rotlèus de pellicula dera epòca, fabricadi per Eastmann Kodak, èren d’ua tecnologia imperfècta e èren condemnadi a desaparéisher entièraments en 30 ans, un hèt qu’era enterpresa non ne siguec pas pro transparenta en tot originar grani subersauts. Auem diuèrsi exemples: eth negatiu originau deth classic Spartacus
(1960) e susvelhat per universau auie estat redusit a ombres blus e iluminacions auriòles en moment que lo voleren restaurar en 1991. Tanben en 1990 er internegatiu per Pierrot Le Fou
ère vengut inutilitzable, en tot deishar ara cinematèca francesa damb eth besonh de hèr era trapèla de projectar dessús d’un negatiu vèrge era version digitalizada damb mès qualitat qu’auien a posita.
Eth cinèma non ei ua invencion tan naua. Quan es realizaires s’encuedèren deth problèma, portauen mès temps damb eth cinèma en color que nosati damb es DVDs. Sapiatz, de hèt, qu’eth supòrt de cinèma en color (1950) apareishec gaireben simultanèaments damb eth triacetat de cellulòsa, supòrt de pellicula qu’a diferéncia des supòrts precedents auie eth gran auanç que non patie eth risc dera combustion espontanèa
. Pr’amor que, òc-ben sénhers e daunes, eth nitrat d’argent deth cinèma classic ei era madeisha substància que se tròbe ena polvera.
Ath delà, es colors càmbien e s’esvanissen, en tot hèr qu’ua restauracion fidèla as colors originaus d’un filme coma 2001: A Space Odissey
sigue quauquarren complètaments subjectiu. Martin Escorcese mobilizèc ath mitan de Hollywood e ara prensa entà adreçar eth problèma d’aunestetat de Kodak. Perque un libre se pòt liéger tostemp, mès as realizaires, en tot méter en perilh es sues òbres, Kodak les auie panat era immortalitat.
“Com podem sèr-mos e perméter qu’un filme classic, 2001: A Space Odissey endonvie magenta? Era mia propia òbra n’a gescut sevèraments afectada, deth madeish biaish que New York , New York siguec hèt entà semblar un filme en Technicolor. En cinc ans, era color s’aurà esvanida ath delà de quina reconeixença que sigue deth concèpte originau, e eth filme patirà aquera pèrta.” —Escorcese
D’aquera luta, Eastman comencèc a aufrir donades suenhades e mesurables dera persistencia dera color enes sòns filmes, e implicitaments, hec era promesa qu’es filmes aurien de mès en mès durabilitat, mès quauques decénnies de cinèma demorarien entre vida e era mòrt en musèus, archius e filmotèques. Siguec eth començament dera conservacion des filmes per part de personau especializat en archius climatitzats entà optimizar-ne era vida, e eth començament deth cicle constant d’usatge e restauracion que desboque en sòn pròpri ahèr. Eth madeish que mos aufrís remasterizacions e edicions de colleccionaire entàs cinefils cada còp qu’apareish un supòrt nau coma eth Blu-Ray. E enquia quan duraràn aqueres constantes remasterizacions de “negatius originaus”?
Notatz era data: 28 de deseme de 2020. En madeish an qu’es corròps feministes de cinèma se prepausen era equitat, 50/50. Eth madeish an que Japon, enes sues olimpiades, a era tòca tecnologica d’arribar a 8K e qu’eth 4K sigue er estandard dera television. Agueth ei eth dia que se compliràn 125 ans de cinèma. Pòc mès tard se pòt preveir que s’arribarà as 10K, quantitat de linies orizontaus de ressolucion que s’atribuís ath filme “tornat” en Cinemascope (70mm), e tot eth cinèma classic se poderà digitalizar damb era madeisha qualitat d’origina. En pòc mens de 20 ans, se s’assegure era durabilitat des archius digitaus, non calerà tornar sus eth negatiu analogic, e serà eth moment de posar-mos era qüestion: quina naua tòca tecnologica daurirà ara eth cinèma?
Comentaris
No hi ha cap comentari
Comenta
Lo comentari es estat mandat corrèctament


text:
Arrondiment de Castras
L'Arrondiment de Castras es una division administrativa francesa situada dins la region de Miègjorn-Pirenèus e lo departament de Tarn. Creat en 1800, annexèt en 1926 l'arrondiment de La Vaur.
Composicion[modificar | modificar la font]
L'arrondiment se compausa de 23 cantons:
- canton d'Anglés
- canton de Braçac
- canton de Castras-Èst
- canton de Castras-Nòrd
- canton de Castras-Oèst
- canton de Castras-Sud
- canton de Cuc-Tolzan
- canton de Dornha
- canton de Graulhet
- canton de La Bruguièra
- canton de La Cauna
- canton de Lautrec
- canton de La Vaur
- canton de Mazamet Nòrd-Èst
- canton de Mazamet Sud-Oèst
- canton de Montredond-La Beçoniá
- canton de Murat de Vebra
- canton de Puèglaurenç
- canton de Ròcacorba
- canton de Sant Amans Soult
- canton de Sant Paul del Cabdal-Jòus
- canton de Vabra
- canton de Vielhmur d'Agot


text:
Cadun sap çò que Simon-Jude Honnorat, amb son Dictionnaire provençal-français de 1846 e son Vocabulaire français-provençal de 1848, aportèt a Frederic Mistral per son Tresor dòu Felibrige de 1878. Dins la rega dels lexicològues anteriors, aviá concebuda son òbra coma un collectatge objectiu e larg de l’existent (amb qualques referéncias aisidas d’identificar a la lenga medievala) en tot prepausar una restauracion de la grafia istorica nòstra. De son costat, lo malhanenc, dins la perspectiva de nòstra respelida, prepausava una nòrma lexicala que se podiá diferenciar dels testimoniatges reculhits per son predecessor e una nòrma grafica sus la basa del sistèma francés e aplicabla a la sola varietat provençala. Per çò qu’es d’aqueste punt segond, sabèm qu’es la solucion d’Honnorat que l’emportèt e non i tornarem pas. Mas ont ne sèm del primièr, amb un problèma central : l’adaptacion dels mots « sabents » e particularament dels formats amb l’acusatiu latin « -atōrem » ? Dins l’istòria de nòstra lenga, despuèi sas originas, encontram los « creator », « predicator », « adorator » etc. del vocabulari religiós, que seràn seguits segon la meteissa règla per la massa del vocabulari juridic, administratiu, tecnic, scientific… A partir del s. XVIII los diccionaris començaràn de ne rendre compte e Honnorat ne porgís mai d’un centenat qu’apartenon a la lenga parlada de son temps coma del nòstre. Mas non los retrobam totes - sols los qu’an de referéncias literàrias, e seràn afiblats d’un femenin en « -ro » ! - dins lo diccionari de Mistral. Per el, de segur, amb aqueles sufixessovent prononciats « -*tur », pro generalament feminizats en « -*triça » - al lòc de « -tritz » -, podián aisidament passar per de francismes, e los sufixes populars dels tipes « -aire/-eire » e « -dor », justificats per qualques exemples medievals, semblavan mai en conformitat amb l’eime provençal prigond. E es aital que « adouratour » vendrà « adouradou » o « adouraire » (la varianta autentica « asoraire » a un autre sens), que « aprobatour » vendrà « aprouvaire », que « coullabouratour » vendrà « coulabouradou », que « denouminatour » vendrà « denouminadou », que « dictatour » vendrà « dictador », que « examinatour » vendrà « eisaminaire », que « pacificatour » vendrà « pacificaire », que « regeneratour » vendrà « regeneraire » etc. Aqueles mots del TDF tant coma lor posteritat, non los cal anar cercar dins la lenga parlada d’ont que siá, ni de ièr, ni de uèi.
J.P.
Annèxe : tractament de las fòrmas en -tor (diccionari de S.J. Honnorat) dins los diccionaris de Mistral e Alibèrt.


text:
I a còps, es govèrns deth planeta mos vòlen enganhar damb problèmes que, òc, son grèus, mès non tan. E es vertadièrs problèmes que patissen es nacions, e era umanitat tota, son amagadi pr’amor qu’es èsters umans non an de conéisher quini son es problèmes grèus dera Tèrra.
Soent mos diden qu’era guèrra o malauties coma era SIDA son es problèmes mes importanti deth planeta. O era migracion. E dilhèu son bèri problèmes des mes importanti que patim toti. Mès son reauments es problèmes mes importanti, es mes grèus que pateish era umanitat ?
Mentre politics coma Trump mos parlen deth perilh que supause entara umanitat sencèra païsi coma Corèa deth Nòrd e eth son armament nuclear – e digui açò entà non parlar des politics qu’auem mes pròp que parlen de problèmes politics entà non parlar dera corrupcion – eth planeta arribe a bèri limits mediambientaus totauments hòls.
Aguesta serie ua prumèra reflexion d’urgéncia dempús de conéisher es darrères donades dera comission Lancet, qu’a volut compdar totes es mòrts que i aueren en planeta Tèrra pera causa dera pollucion. E solament pendent ua annada e pro. Atau, aguest estudi a confirmat qu’ua de cada sieis mòrts ena Tèrra son abans de temps – açò vò díder qu’aguestes persones poirien auer viscut fòrça mes annades – e qu’es causes d’aguestes mòrts son era pollucion der aire, dera aigua e dera tèrra.
Ues chifres alarmantes
Era chifra ei totauments inacceptabla. Mes de 9 milions de persones ena Tèrra moriren pendent er an 2015 pera pollucion. Açò ei coma díder qu’era contaminacion quimica dera tèrra, era aigua o er aire ne siguec era causa dirècta. E era majoritat d’aqueres mòrts siguec entre es païsi mès praubes deth planeta.
De mès, Lancet a volut situar eth còst economic e de santat pera pollucion e a arribat a afirmar qu’enquiath 25% des mòrts prematures ac sigueren directaments pera pollucion, especiauments era pollucion der aire. D’aguestes, mès dera meitat des mòrts deth planeta per pollucion pendent 2015 sigueren en dus païsi : Índia e China.
Era comission Lancet volguec tanben definir aguestes mòrts atau: “Son tres còps mes mòrts qu’es mòrts que i a en tota eth planeta per SIDA, tuberculosi o malaria. O enquia 15 còps mès mòrts per pollucion que non pera guèrra o quinsevolh aute tipe de violéncia ena Tèrra”.
Ath delà, era comission Lancet soslinhèc qu’eth 90% dera populacion deth planeta viu en viles que non an er aire damb pro qualitat segontes es paramètres dera Organizacion Mondiau dera Santat. E maugrat qu’era pollucion en aqueres viles afècte mès es paumons, tanben i a uns nivèus fòrça nauts de malauties cardiovasculares o declin deth coneishement. E tot provocat pera pollucion.
Er estudi hèt pera comission Lancet a volut deishar clar qu’aguesta chifra de mòrts – 9 milions de persones – ei encara baisha e luenh dera realitat. Diden que, seguraments, n’i a encara mès. Pr’açò cau hèr encara mès estudis sus era industria quimica – coma es que provòquen interrupcions endocrines e problèmes diuèrsi en metabolisme uman.
“Cau encara hèr fòrça mès estudis sus era pollucion patida actuauments pera umanitat – çò diguec Richard Fuller, coautor der estudi – e sustot cau auer mès sòs enta pode’c hèr”.
Er estudi valorèc er impacte dera pollucion e aguestes mòrts ena economia mondiau en 4.600 trilions de dolars. Ua chifra que mòstre, era soleta, qu’era umanitat a problèmes grèus entà resòlver e qu’aguesti non son es problèmes que pensam abituauments. Dilhèu cau pensar-i un shinhau mès.
Era Redaccion
Aguest article ei publicat gràcies a un acòrdi de cooperacion damb www.aranes.club, era pagina web entà apréner aranés de forma gratuita


text:
La pression universitària e comunista, frontista d’esquèrra, a enfin obtengut sa classa bilingüa ; se cal sul pic pensar al problèma, es utile per quí una escòla, alara que ne cal per èstre seriós dètz a Montpelhièr ? Per dubrir una escòla dins lo sistèma francés d’ensnehament cal entre 10 e 2 ans, per la barrar cal 3 meses …. donar a l’administracion francesa lo dreit de vida o de mòrt a l’ensenhament de l’occitan ; farai una linha impertinenta qu’agradarà pas, es un pauc coma donar a Hitler lo dreit de saber se li cal inaugurar una sinagòga.
E gràcia a un fintaire de la grandessa, o compassion francesa, podèm gaitar amb interès la placa d’inauguracion :
Es pas brica una pèrda de temps, mas la vision d’una realitat : fRança se trúfan dels Occitans. E los professors d’universitat que ne fan la promocion, tanben.
Visiblament, los ensenhaires sábon pas escriure correctament l’occitan, los, lo, le, lo … se sap pas a Montpelhièr qual es l’article occitan pel masculin ; e dire que son segurament monde qu’an la licéncia d’occitan de l’universitat de Montpelhièr ; aquò fa paur de saber que son pas al nivèl per establir una pichoneta placa d’inauguracion.
Se trapa qu’a Tolosa, l’article LO se transforma en LE per proximitat de l’article pirinenc o de Comenge, ETH (EL). Benlèu alara l’administracion de Montpelhièr se prepara jà en s’adaptar a la capitalitat de Tolosa ? Mas a Tolosa emplegan lo LO classic e puslèu emplegat generalament pertot. Lo cal explicar a Montpelhièr, a l’universitat benlèu ?
Puèi l’administracion causís de plaçar una ierarquia per las lengas, lo francés es sempre en primièr ; remarca : o fan pas aital quora la classa es en anglés, o alemand ? N’avèm d’exemple a Tolosa, pas brica ; per l’anglés o l’alemand la comunicacion es clara, dins la lenga concernida per l’escòla, donc sèm plan dins lo sistèma de la compassion educativa francesa per una «langue régionale», de mendra interès, l’anglés o l’alemand son grandas lengas, elas, benlèu coma lo latin o lo grec ! La ierarquizacion de las lengas es l’etapa en seguida quora se pòt pus dire Patois per l’occitan, sobretot al moment de visibilitat ; aprèp la ierarquizacion de las lengas, se gaitarà de quina manièra lo gojat pòrta un prenom coranic o ebraïc, o biblic, coma a Besièrs (!). Aital la signaletica de las garas de Bearn an plaçat la novèla lenga francesa, primièra, amontnaut, l’occitan, la lenga istorica de Bearn, aprèp, desota.
Se remarcarà enfin, que los títols de la santa republica francesa son …. en francés ; es pas question de dignitat lingüistica per l’occitan ; la dignitat administrativa o electora se pausa dins la lengas de l’article 2 de la santa constituTion.
digun a montpelhièr a pensat çaquelà que lo lògo de la vila podriá èstre Montpelhièr, aital :
1ièra solucion :
Farà un pauc MaMeta …
2 ena solucion :
E Montpelhièr al revèrs per assegurar una melhora lectura a los que nos venon del nòrd, los franceses. Aquela solucion estauviá moneda, donc serà pas causida. E tanben dona una autra manièra de ierarquizacion que per l’elita que decidís ara de parlar la genta lenga anglesa, es pus possible ; ajuda çaquelà de non pas confondre ambe Montpellier dels EUAN.
E d’unes diràn encara, mèrda, car aquò costarà encara als electors e electriças de Montpelhièr…. Mas se còsta, es la fauta de los qu’i an pas pensat abans, i pensar abans vòl dire estauviar moneda publica, la moneda de totes e totas aquelas que pagan per aver una eficacetat de l’argent public. car soi segur que quora lo mot occitan serà plaçat, los caldrà una votacion vaticanesca (metafòra) e una agéncia de comunicacion parisenca (realitat viscuda) per la factura que determinarà que plaçar l’occitan còsta, e rassegurarà l’administracion, e donc qu’en temps de crisi budgetària o cal pas far sovent, sobretot que sempre malgrat totas las precaucions republicanas, l’administracion francesa o farà sempre mal.
La meuna conclusion es que la licència d’occitan ajuda pas a estauviar la moneda publica, car es de tornar far de manièra sancièra, per fauta de reflexion digna sus l’usança que devèm aver de la lenga occitana, es pietadós qu’i aguèsse agut cap ensenhament digne d’aiçò en licéncia d’occitan.¨
Per clavar, lo nom de l’escòla, lo fintaire de prèp de las accions montpelherencas m’aviza que Francis Garnier pòrta la glòria francesa al mesma nivèl qu’un general Bugeault la pòrta a Lemòtges (!), es de dire al pus naut nivèl de la sotmission e de l’accion de colaboracion al colonialisme francés d’oltra-mar, o d’oltra-pensada salvatja o de patoisie à soumettre.
Abans Bugeault, lo magnific imperialista francés, qu’an avenguda e plaça a Lemòtges ; es vertat qu’i a pas melhor violent en nom del colonialisme francés, los qu’an plan assimilat d’èstre bona francés e de parlar patois a l’ostal lemosin. Napoleon aviá negat los republicans còrses, e los a crompat coma esclaus !
E pareis que la république français n’est pas parfaite, mas que cal far amb aquò a docina ! Es vertat que de seriós la santa republica francesa o es jamai quora se tracta d’un subjecte qu’es pas estreitament ligat als fantasmes istorics e nacionalistas d’expansion parisenca.
-°-


text:
Dreches de l'Òme
Los Dreches de l'Òme (var. Drechs de l'Òme, Dreits de l'Òme, Drets de l'Òme, Dreits de l'Òmi) son, segon la teoria juridica del iusnaturalisme, de dreches inalienables que fan partida dels èssers umans totes. Aquela teoria afirma qu'aqueles dreches son de besonh per tal d'assegurar la libertat e la mantenença d'una qualitat de vida digna, e son garantits a las personas totas dins tot moment e luòc. Los dreches inalienables se pòdon pas concedir, limitar, cambiar o vendre. Los dreches inalienables o son assegurats o son violats.
Istòria[modificar | modificar la font]
Los Dreches Umans apareisson d'en primièr dins la politica anglesa coma una exigéncia borgesa d'aver de seguretat contra los abuses de la corona, per limitar lo poder dels reis subre lors ciutadans, en crear una seria de principis que los monarcas ne podián pas legislar o decidir. Amb la naissença de l'Assemblada de l'ONU, e la Declaracion Universala dels Dreches Umans lo 10 de decembre de 1948, lo concèpte de Dreches Umans s'universaliza. Per lor natura, los Dreches Umans son inerents a l'òme, mas fins a la Revolucion Francesa foguèron pas reconeguts.


text:
Avèm viscut una setmana dificila a Tolosa, e aquò quasiment dins totas las botigas se ne parla. Vos escrivi aquí a 900 m de la caserna Perignon, a Tolosa, a dos pas de l’apartament un ficat de tot escantilh dels rensenhaments politicèrs tolzans.
O podèm veire clarament : al fial de las annadas per seguir la politica securitari pregada per l’extrèma-dreita (ambe benlèu rason, mas pels metòde politicièra sense eficacetat), e assajat d’aplicar per un ministre de l’interior, filh d’immigrat ongarés, puèi devengut president de la republica parisenca, jacobina e bonapartista (que lo militarisme e las solucions militaristas son sempre estada la fusta de salvacion dins la mar de las estupiditats ideologicas de dreita).
Quora èra estat de passatge a Tolosa, Nicolas Sarkozy, tal un papagai, repêtèt qe jogar ambe la delenquéncia ajuda pas a resòldre los afars ; Mohamed Merah aviá 14/15 annadas a l’epòca, e soi segur que l’entrainament fotbalistica en companhiá de l’adminbistracion locala auriá cambiat sa vision sobre la societat del castig permanent, vist de París.
Car es plan aiçò la republica francesa : la societat del castig permenent e quora s’apatzima aquí sul continent europèu, nos fabrica colonia departamentalizat per i poder mandar militar, o alara fan guèrra oltra continent asiatic per assegurar d’aucupar lo budgecte militar ; aqelbudgcte frà jamai –5% en annadas de crisi, cal salvar l’industria del ‘fabriqué en France” e los compte dels amics Dassault que son tanben deputats UMP-NC…
Uèi avèm una Marine Le Pen qu’explica que un Mohamed Mareh auriá jamai agut la ‘nationalité’ (los papièrs parisencs), s’èra estat al poder dempuèi 20 annadas. E alara dempuèi 50 annadas, la familha Sarkozy tanpauc ?
E l’autre costat partesan, en perseguissent dins l’error, explícan que cal pas criticar lo RAID e los rensenhaments franceses (e dons la refòrma qe faguèron) ; es aital qu’aprenèm que la via ongaresa de l’interdiccion de la libertat d’expression es la linha politica de l’UMP-NC.
Uèi se pausa clarament de donar totes los mejans a la polícia per poder melhor orquestrat la patz en Occitània, mas segur pas encara ambe lo sistèma centralista francés, tal que zo pensa la majoritat dels electors del partit de François Hollande ; cal anar veire lo modèl vesin, las polícias recentament nascudas e qu’an provat l’eficacetat dins la gestion de las grandas migracions (Euskadi e Catalonha).
Ai pas cap vist dins un sol programa de las presidencialas 2012, un partit explicar que l’Estat francés se deviá reformar al maxímum, per doás rasons : – l’estauvi sobre la dobla poltiica de l’ineficacetat parisenca, – per enfin donar a las regions la rason de l’eficacetat de l’argent public e d’una politica coërenta, prèp dels territòris, e de las realitats (luènh dels partits jacobins).
Car son pas la davala dels ministres, de temps en temps en Lemosin (Afar dicha de Tarnac), o a Tolosa (afar dels Merah), que me farà creire que los desplaçament son pas un còst collectiu e republican sense cap utilitat (los desplaçments en avions que còsta!), se lo sistèma èra estat pensat, non pas coma president, mas coma ministre de l’interior al moment que la decentralizacion, avián mestièr de donar solucions a la mesa en securitat del territòri, causa que l’Estat pòt pas far a còsts rasonables.
E que l’Estat s’assaja d’aucupar de l’internacional, la representacion internacionala ; e me sembla que n’a pron per far jà pron mal !
La critica del RAID o dels rensenhaments d’Estat son criticas de la libertat d’expression dins un Estat democratic, malgrat tot pel moment i sèm dedins aital e sembla que l’avèm encara la libertat d’escriure… Mas aquí es pas lo RAID que cal criticar, es la politica menada per Nicolas Sarkozy coma l’indica tanben Mediapart, e tota la vila de Tolosa quora se parla ambe seriós e libertat d’expression dins totas las botigas de la vila de Tolsoa dempuèi quasiment una setmana.
Lo fautiu de Tolosa es lo sistèma UMP-NC qu’a installat l’insecuritat en vila en pensar que lo centralisme non democratic podriá salvar los siètis de la comuna de Tolosa o d’endacòm mai, e donc en fasent de la baissa politica a cort tèrmi, e non pas ambe un projecte que els disián quitament que volián «France Protège les Français», coma sèran doás causas diferentas ! E coma soi pas francés, mas occitan de ciutadanetat franchimanda, soi oblijat de suportar las estupiditats nacionalistas francesa (UMP-NS, Chevènementistas, FN, etc - o al nivèl tecnic coma las camèras de securitats), d’aquel nacionalisme d’expansion que d’analisi del conviure a Tolosa n’an una vision policiara e militarista, sonque.


text:
Eveniments
Occitània
França
Adopcion d'una lèi d'extension ai fremas dau drech de vòte e de candidatura ais eleccions (7 de junh).
Inauguracion deu Subte, lo mètro de Buenos Aires.
Perseguida de la
Revolucion Mexicana amb un 1913). Lo generau Victoriano Huerta aprofichèt lo caòs per prendre lo poder. Lo president
Francisco Madero foguèt assassinat e Huerta s'alièt ai cientificos subrevivents e ais Estats Units d'America per se proclamar president. Pasmens, dins lo rèsta dau país, lei combats entre fòrças governamentalas e insureccions rivalas contunièron.
Arts
Acabament dei trabalhs de restauracion de la ciutat fortificada de Carcassona acomençats dins lo corrent dau sègle XIX. La vila foguèt classada au Patrimòni Mondiau de l'Umanitat en 1997.
Sciéncias e tecnicas
Climatologia
Gràcias a de mesuras realizadas amb un
interferomètre optic, lei Francés
Henri Buisson (1873-1944) e
Charles Fabry (1867-1945) observèron per lo premier còp la formacion dau « trauc » dins lo jaç d'ozòn
estratosferic au dessús de l'Antartic (→ 1930).
Depaus de brevet depintant lo premier
estratoreactor per l'engenhaire francés
René Lorin (1877-1933). Pasmens, la construccion d'un tau motor èra malaisada per la tecnologia dau periòde e i aviá ges d'aplicacion. Ansin, leis estudis seguents sus aqueu tipe de motor acomencèron solament dins lo corrent deis annadas 1930 (1936 per lo premier
prototip).
A partir de la teoria quantica, lo fisician danés Niels Bohr prepausèt son
modèl de l'atòm format d'un nuclèu pichon e fòrça compacte enviroutat per d'electrons situats lòng d'orbitas circularas. Aquò permetèt de descriure divèrsei resultats d'
espectrografia ò de la fisica dau raionament X e foguèt a l'origina dau modèl modèrne de l'atòm prepausat en 1926 per Erwin Schrödinger.
Invencion dau
sistèma de produccion de rais X que porta son nom per lo fisician estatsunidenc
William Coolidge (1873-1975). Aquel aparelh permetèt de produrre aisament de raionaments X e favorizèt la generalizacion de son utilizacion en medecina. De mai, a l'ora d'ara, lo
Tube de Coolidge es totjorn lo sistèma pus utilizat dins leis espitaus.
Premiera conjectura regardant l'existéncia d'isotòps atomicas per lo Britanic Frederick Soddy (1877-1956). D'autra part, premiera sintèsi de PVC per lo quimista alemand
Fritz Klatte (1880-1934). Sa produccion industriala comencèt en 1931 e aquela matèria plastica trobèt rapidament d'aplicacions variadas.
D'autra part, acabament de la mesa au ponch dau
procès Haber-Bosch per leis Alemands Fritz Haber (1868-1934) e Carl Bosch (1874-1940) que trabalhavan per la companhiá
BASF. Permetent de produrre d'amoniac a partir d'una reaccion entre lo diazòt e lo diidrogèn, favorizèt la produccion d'engrais azotats e sostenguèt largament lo desvolopament de la produccion agricòla qu'aguèt luòc dins lo corrent dau sègle XX.
Economia


text:
Parietaria officinalis
La Paredalha es una planta erbacèa de la familha de las urticacèas.
Etimologia[modificar | modificar la font]
Lo nom, que deriva del latin paries (muralha, paret), fa referéncia al biais que creis la planta sus de parets o murs vièlhs.
Ecologia[modificar | modificar la font]
S'encontra en Euròpa Centrala e Meridionala, nòrd d'Africa e Asia Occidentala. Creis sobre murs, parets, esclats de ròcas, terrens per bastir, ostals vièlhs o broas de camins. Preferís los sòls nitrificats, per aquò apareis sovent ont i a de preséncia umana o d'animals.
Descripcion[modificar | modificar la font]
Es una planta vivaça (las partidas aerianas son annalas e las sosterranhas son persistentas). Ten una forma de mata pauc compacta amb una basa lenhosa, de 20 a 50 cm d'alçada, las tijas son fòrça ramificadas e son cobèrtas de pels non urticants (fissan pas) malgrat que la planta apertenga a la familha de las urticacèas coma las ortigas. Las fuèlhas son altèrnas amb peciòl e de forma ovoïda acabadas en punta, presentan dos parelhs de nèrvis laterals e son cobèrtas de pels (pubescentas) coma tota la planta. S'agafan aisidament als vestits. Las flors apareisson de març a octobre, son verdas e se presentan agropadas en inflorescéncias globularas (glomeruls) que las del centre son femes e la rèsta ermafroditas. Son pollèn provòca de reaccions allergicas : es l'allergèn mai important de la còsta mediterranèa. Lo fruch es oval de color negre brilhant que s'agafa fòrtament als vestits o als pels dels animals, çò que contribuís a sa propagacion e li permet de colonizar rapidament los ermasses pro nitrificats. Es una planta rica en potassi que s'utiliza contra las malautiás de las vias urinàrias per sas proprietats diüreticas.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : Parietaria officinalis L. (fr) (+ version anglesa (en))
- Referéncia NCBI : Parietaria officinalis (en)


text:
Charles Lucien Bonaparte
Charles Lucien (Carlo) Jules Laurent Bonaparte, nasquèt lo 24 de mai de 1803 a París e moriguèt lo 29 d'abril de 1857 dins aquela meteissa vila. Es lo filh de Lucien Bonaparte, e en aquel títol un dels nebots de Napoleon Bonaparte.
Prince francés en 1815, venguèt lo segond prince (roman) de Canino, de Musignano e Bonaparte en 1840, a la mòrt de son paire Lucien, e prince Bonaparte (estatut de la familha imperiala adoptat per Napoleon III). Es sustot conegut per sos trabalhs de zoologia.


text:
Judaïsme
Lo judaïsme (en ebrieu יהדות Yahadut) designa la tradicion e la cultura religiosa dels jusieus, los descendents dels ebrieus israelitas de Judèa e los que se son convertits. Lo judaïsme compòrta d'elements religioses, de còde de conducha, una legislacion, de rites, e de costumas pas especificament religiosas. Se fonda sul culte de YHWH, dieu d'Abraam, d'Isaac e de Jacòb. Son culte èra assegurat pels kohanim e centrat sul Temple de Jerusalèm, destruch dos còps. Segon sos tèxtes fondadors, particularament lo Tanaḥ, la fe dels ancians israelitas, e de lors descendents, los jusieus, es basada sus una aliança contractada entre YHWH e Abraam e tornarmai amb Moïses. Lo judaïsme es, doncas, una religion abraamica, fondada sus la Lei mosaïca, los escriches profetics e los autres Escrichs, collectivament apelats Tanaḥ, Miqra o Bíblia ebraïca. Lo judaïsme es una de las primièras fes purament monoteïstas conegudas, e una de las pus ancianas tradicions religiosas encara practicadas de nòstres jorns. Las valors e l'istòria del pòble jusieu son la fònt d'autras religions abraamicas, coma lo cristianisme, l'islam e lo Bahá'í.


text:
Er aranés ei eth nòm que se da ara lengua occitana dera Val d’Aran. Era lengua d’òc o occitan pertanh ath grop de lengües romaniques o neolatines e ei constituït per sies grops dialectaus: er aupenc-vivarés, eth provençau, eth lemosin, er auvernhat, eth lengadocian e eth gascon. Er aranés ei ua varianta deth dialècte gascon.
Caracteristiques deth gascon: trets evolutius
- Pas de F latina a H, en quauque lòc aspirada: FERRUM> hèr, FILIU> hilh
- Queiguda de N intervocalica: FARINA> haria, UNA> ua
- Pas de L finau de sillaba a U semivocau: SAL> sau, MALU> mau
- Evolucion de LL latina interior o finau: VITELLUS> vedèth, BELLUS>bèth
- LL intervocalica passe a R: BELLA> bèra, GALLINA>garia
- Aparicion de A protetica deuant de R iniciau, en tot doblar-se atau era R: ROTA> arròda, RADICE> arraïc
- Metatèsi de –R: VENTRUM> vrente, CAPRA> craba
Quadre comparatiu tamb d’autes lengües romaniques:
italian
catalan


text:
MADRID, 17 Nov. (EUROPA PRESS) – Eth deputat d’ERC Joan Tardà a comparat ath PP damb eth Front Nacionau francés de Jean-Marie Le Pen peth videojoc qu’es populars publiquèren a Internet en quau era sua candidata ath Parlament, Alicia Sánchez-Cam…
GAVÀ (BARCELONA), 17 Nov. (EUROPA PRESS) – AENA modificarà a partir d aguest dijaus era trajectòria des avions qu’aterren en aeropòrt deth Prat per evitar que sobrevòlen de nit es municipis de Gavà e Castelldefels. Era modificacion se decidic…
Eth sindic e eth vicepresident de REGSA visiten es òbres
Es òbres de mielhora dera carretèra de Canejan…
MADRID, 16 Nov. (EUROPA PRESS) – Apple Corps, EMI e Apple an anonciat aué qu’es Beatles, eth grop musicau de rock mès influent e apreciat dera istòria dera musica, ei ara disponible per prumèr còp ar iTunes Store. A partir d’aué, es 13 llegendar…
GIRONA, 16 Nov. (EUROPA PRESS) – Un guàrdia civil, era sua hemna e eth porter d’un locau de contactes seràn jutjadi a partir deth deluns 22 de noveme pera Audiència de Girona, acusats, cadun d’eri, de tres delictes relatius ara prostitució, pes qu…


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dimarts, 31 de maig de 2011
Òsca entath Ostau Comengés e entara comuna de Shenh.
Shenh, petiua comuna comengesa situada ena vath deth Arbàs, que ven d'inaugurar dus panèus d'informacion sus eth patrimòni naturau e culturau. A priori: arren d'originau: que i a d'autas comunas qu'an pres iniciativas atau. Solament, a Shenh, aqueris panèus que son en francés e tanben en occitan. Que son estats realizats en cadre d'ua convencion signada entram eth Estat, era comuna, eras comunas vesiàs, eth O.N.F. e era L.P.O Pyrénées vivantes. Eth objectiu principau d'aquera convencion qu'é era preservacion deth arrian blanc - aqueth butre qu'a elijut domicili sus eth territòri de Shenh, de cap ath malhs de Pena Nera- mès era mesa en valor deth patrimòni culturau n'é cap estada debrembada.
Qu'é atau que, ath cap deth panèu qu'arrepren eth plan dera comuna, qu'òm pot líger "Planvenguda a Shenh, Bienvenue à Chein". Eth plan qu'é illustrat per fotografias d'audèths e de lòcs emblematics dera comuna e totas eras legendas que son en occitan e en francés. Que cau tanben sinhalar que totis eths microtoponimes que figuran sus eth plan - Batalha, Eths Pojaus, Arraigon, Shenh d'Amont - son notats en occitan.
Aqueth trebalh de normalizacion deths noms de lòcs que partic deths entretens realizats per Joan Pau Ferré, membre deth Ostau Comengés- auprès d'informators occitanofònes de Shenh. Aquèras enquèstas, essencialament en occitan, que permeteren d'establir ua lista precisa deths noms de lòcs de Shenh, de conéguer era sua prononciacion exacta en occitan gascon, de localizar-les en ame precision e d'amassar informacions sus eras activitats umanas, eth relhèu, era vegetacion, era natura deth sòu...En un segond temps, ua comission municipala qu'estèc creada, composada d'elijuts e d'abitants dera comuna. Eths sòns membres que validèren era prononciacion e era ortogràfia deths noms de lòcs. Enfin, aquera lista qu'estèc adoptada peth conselh municipau que la transmetec aths servicis deth cadastre e deth I.G.N.
En tot demorar qu'aqueras correccions siàn presas en compde peths servicis deth Estat, era comuna de Shenh, en ame aqueth supòrt de qualitat, qu'a sabut botar en valor eth sòn patrimòni culturau, bastit e tanben lingüistic. Bilhèu que balharà idèas a d'autas comunas? .
Liéger aquò que m'a metut de bona umor. Los de Senh que hasón çò qui calèva hèr. Òsca! E jo qu'èi decidit de hè'm membre d'eth Ostau Comengés en los enviar ua cotiza. Que serà ua auta manèra d'exprimir lo men contentèr e de'us encoratjar.
PS. Eth arran blanc (Neophron pernopterus) qu'ei tanben coneishut com caparroi en d'autas varietats gasconas. Lo mot gasconissim arran qu'èi parent deu mot basco arrano qui vòu díser agla.
divendres, 27 de maig de 2011
Garriga Trullols e l'occitan estandard
Totun, lo lengadocian qu'ei classificat com dialècte de l'occitan, com ac son las autas modalitats de l'occitan. De cara a l'occitan, l'estandard lengadocian qu'ei doncas sonque un estandard dialectau, com ac son -pausats per cas- l'estandard literari guipuscoan (aperat centrau) e l'estandard literari navarro-labordan en basco. Los bascos qu'an resolgut aqueste copacap lingüistic en hargant un estandard "segon los parlars bascos": atau qu'estó inventat un parlar navèth, artificiau, composicionau, a partir de mei d'un dialècte. Atau que vadó lo basco unificat, hèit lengua oficiau en Euskadi e arreconegut e emplegat en tot Euskal Herria com estandard de la lengua basca. Los occitans qu'an tostemps refusat de seguir aqueth camin, per arrasons qui non son pas jamés estadas analizadas de manèra pregona, ce'm sembla. En occitan, la proposicion d'un estandard basat sus un dialècte solet qu'obrí via tà l'esclatament de la lengua occitana en estandards dialectaus multiples.
En Aran, a on coexisteishen 8 varietats occitanas (un brigalhon) diferentas enter si, l'estandard oficiau de l'occitan qu'ei aranés. Qu'ei basat suu parlar de Vielha. Aran que hè partida deu Principat de Catalonha e los Aranés que son ciutadans de plen dret d'aqueth principat. Qu'ei donc normau que l'occitan oficiau en Principat de Catalonha sia la varietat pròpia deu Principat, qu'ei a díser la qui ei oficiau en la Val D'Aran. E de totas manèras, los parlars aranés non son pas lengadocians, que hèn partida deu grop sud-orientau deu gascon. Non son pas - o en tot cas pas directament - concernits per la normativizacion lengadociana, contràriament a çò qui sembla pensar lo sénher Garriga Trullols. Que lo lengadocian sia estudiat e practicat en Catalonha qu'ei evidentament ua bona causa. Totun, n'ei pas normau que l'aranés, aumens la sua varietat oficiau, non sia pas jamèi estat objècte de promocion e d'ensenhament au CAOC. Deféner l'occitan, en Principat de Catalonha com enlòc mes, que passa prumèr per deféner la varietat locau. Qu'un catalan emplegue l'occitan lengadocian tà parlar a un aranés n'ei pas ua manèra de deféner l'occitan, qu'ei evident. Que sabem tots quin aquò s'acaba: en catalan o en castelhan. D'aulhors, quan lo Sénher E. Garriga escriu ua letra au futur sindic d'Aran, lo sénher C. Barrèra, tà'u felicitar, en quina lengua ac hè?
En catalan, plan segur.
Ensenhar l'aranés qu'ei vadut ua urgéncia, e pas sonque en Principat de Catalonha.
dijous, 26 de maig de 2011
De jo, occitan, En Garriga Trullols non se pòt díder er amic.
Cars amics occitans,
Ièr i aguèt un càmbiament fòrça important a la Val d'Aran en l'escasença de las eleccions municipalas e del Conselh Generau. Ara lo novèl Sindic es Carles Barrera.
Amb Paco Boya s'acaba la demagogia, la megalomania e lo secessionisme e las malas relacions entre lo Conselh Generau e la Generalitat e las pus marridas relacions entre lo Conselh Generau e lo CAOC.
L'obstruccionisme e la tergiversacion de la Lei de l'Occitan s'es acabat.
Ara comença una novèla etapa de relacions occitano-catalanas de la Generalitat, del CAOC e del Conselh Generau d'Aran amb una tòca mai clara de trabalhar per l'unitat de la lenga e la cultura occitana, que pels catalans fa partida fòrça importanta del nòstre patrimòni cultural e lingüistic.
Tot çò qu'èra arrestat, ara se metrà en marcha, e sonque pòt s'alentir per la crisi o per la manca de sòus, mas lo procès a començat e degun l'arrestarà.
Lo CAOC es fòrça content perqué lo trabalh da 40 ans a estat pas en de badas e ara trabalharà amb mai de mejans oficials.
Coralament,
Enric Garriga Trullols
President CAOC
Alavetz, jo qu'ac harè brac e clar:
Paco Boya qu'ei de nòste. Qu'ei aranés, qu'ei gascon, qu'ei occitan. Que trabalhèc tara defensa dera sua lengua, dera nòsta lengua, e damb un succès que hè gòi. Sense interferir damb era politica aranesa o catalana, que non coneishi pro, jo voi raperar aquiu que Paco Boya contribuic fòrça ara recuperacion dera nòsta lengua e dera cultura nòsta en Aran, e non sonque pera sua accion politica, senon tanben pera sua òbra literària e artistica. Paco Boya qu'ei un actor màger en maine dera cultura nòsta.
Eth CAOC, pera votz deth sòn president, veïcule idèes romantiques que remonten ath sègle darrèr e que non son cap en fase damb era realitat occitana d'ué eth dia, ne tanpòc en fase damb era volontat dera majoritat des occitanofòns. Que son d'ua auta epòca. Eth comunicat deth president deth CAOC qu'ei ua vergonha. Li perdonaram pr'amor deth sòn gran atge.
Urosament, qu'auem Paco.
EDIT. Non, non mos auem entenudi, Mela e jo, tà "postejar" sus aguest ahèr ath madeish moment. Que sap redigir, Mela! Anatz véder.
dimarts, 24 de maig de 2011
Pass'aire: lo grop musicau gascon qui puja, qui puja...
Vam! E perqué sonque gascon? Pass'aire qu'ei lo men grop OCCITAN preferit. E més, que cantan en occitan lo mes beròi, qu'ei a díser en gascon, e non pas en un occitan qui soa ja a mieitat picard com ac hèn d'autes grops.
Pass'aires qu'estó fondat peu bohaire lanusquet Jan Cozian. Que'u podón véder a cantar a L'Orient, en duet dab la soa boha tecnò (puta d'instrument! Vorrí lo medish, dab lo bordonet de camembert suu costat e tot ;-)
E sabetz la notícia? Pass'aire que vien per fin de sortir un CD (mercés a la Mela per la notícia)!
PASS'AIRES / extrèits e entervista from piget on Vimeo.
dilluns, 23 de maig de 2011
Roqueta? Qu'ei enqüèra melhor en version catalana
Color vermell intens. Aroma de fruita madura amb notes balsàmiques en harmonia amb elegants notes de vainilla i coco adquirides en 12 mesos de barrica de roure francès i americà.
Cap de dobte, que m'agrada Roqueta.
diumenge, 22 de maig de 2011
Susumu Kudo, professor de francés e de gascon, autor d'un metòde japonés de gascon modèrn.
E coneishetz lo professor Susumu Kudo? Aqueth lingüista japonés qu'ensenha lo francés e lo gascon a l'Universitat Meiji-Gakuin de Tòquio. Qu'ei l'autor d'un metòde de gascon modèrn en japonés.
Que m'a interessat de constatar la nòrma gascona emplegada per Susumu Kudo dens lo son metòde n'ei pas la de Miquèu Grosclaude, represa e adaptada de manèras divergentas per Romieu-Bianchi e per Domergue Sumien, senon plan la de Pèir Bèc. Per fin, qu'èi trobat quauqu'un qui sec las causidas normativas de Bèc!!!! Dens lo gascon de S. Kudo, que s'i arretròban totas las signaturas linguisticas qui caracterizan lo gascon composicionau inventat per Pèir Bèc. L'explicacion que n'ei simpla: Susumu Kudo que seguí, perdon, que seguiscoc los cors, perdon, corses de gascon de l'Universitat de Peitius, dab Pèir Bèc com a professor. Que cadó amorós de la lengua gascona...e deus Pirenèus. Lo parèr de Susumu Kudo qu'ei lo gascon ei ua lengua vertadèra e non pas un dialècte. Susumo Kudo qu'ei tanben un gran admirador de l'òbra de Loís Alibèrt (véd. aquiu).
Que mantién un blòg de linguistica en lengua francesa, a on e parla plan soent deu gascon e lo legedor que i trobarà bèras frasas en gascon.
Qu'èm e que seram
Malurosament, obligacions professionaus que'm tienen esluenhat de Tolosa e que m'èi dejà perduda la majoritat deus espectacles. Be hè dòu!
dijous, 19 de maig de 2011
DSK
Quant aus vociferacions deu Pair Debré sus l'imatge deus francés a l'estangèr, e patatim, e patatam, que'm hèn petar d'arríder. Dilhèu que l'ahèr DSK haràn carar aus qui disen los francès se dochan pas jamès. Qu'ei dejà quauquarren.


text:
Vibrato
En musica, lo vibrato qu'ei ua variacion de la frequéncia d'ua nòta en bèth jogar successivament la nòta mei hauta e mei baisha com se l'instrument e tremolesse. Qu'ei generaument emplegat entà prodúser un efècte d'emocion dens lo jòc musicau.
Dens los instruments de còrdas qu'ei produsit au mejan deus moviments deus dits e qu'ei mei ample dab los instrument desprovesits de nada freta (com lo vriulon e la soa familha) que non pas dab los instrument dotats de fretas (guitarra, mandolina o viòla de gamba.


text:
Petrolier
Un petrolier (var. petrolèr, petrolièr) es un naviri cistèrna destinat au transpòrt de petròli e d'idrocarburs liquids. En causa de l'importància dau petròli per l'economia mondiala dempuei l'acomençament dau sègle XX, son un element essenciau dau comèrci internacionau. En 2013, aperaquí 17 475 petroliers èran en servici.
Apareguèt dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XIX ambé lo desvolopament de l'esplecha dau petròli. Lei premiers petroliers èran de naviris dotats de sèrvas intèrnas. Pasmens, en causa de l'existéncia d'un espaci entre lei sèrvas e la còca onte lei vapors d'idrocarburs podián s'acampar, l'usatge d'aquelei naviris èra fòrça perilhós. En 1886, foguèt donc bastit lo premier petrolier vertadier, dich Gluckhauf, que teniá de cistèrnas delimitadas per la còca. Per la seguida, fins a l'accident de l'Exxon Valdez en 1989, l'estructura generala dei petroliers foguèt gaire modificada mai la talha aumentèt d'un biais important. Ansin, lo Seawise Giant, bastit en 1975 e modernizat en 1981, podiá transportar 564 650 tonas còntra 3 500 per lo Gluckhauf.
Pasmens, la multiplicacion dei marèias negras a la fin dau sègle XX entraïnèt l'aparicion dau petrolier de còca dobla ambé l'ajust d'un espaci liure entre la cistèrna e la còca. Aqueu tipe de naviri permet de limitar lei riscs de marèia negra mai entraïna lo retorn dei riscs d'acampament de vapors explosivas dins l'espaci liure e necessita donc una entretenença pus importanta. Son utilizacion es obligatòria en America dau Nòrd e en Euròpa.