text:
Tràcia
Tràcia (en grèc ancien Θpᾴkn / Thrákê}}, en grèc modèrne Θpάkn / Thráki, en bulgar Tpakия / Trakiya, en turc Trakya) es una region de la peninsula balcanica partejada entre Bulgaria (Tràcia del Nòrd), Grècia (Tràcia Occidentala o Tràcia Egèa) e Turquia (Tràcia Orientala). Lo nom li ven dels tracis, pòble indoeuropèu qu'ocupava la region dins l'Antiquitat. Segon la mitologia grèga, lo dieu Dionís e l'eròi Orfèu ne son originaris.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La nocion de Tràcia varièt dins l'istòria e segon los pòbles.
A l'ora d'ara, se considèra que Tràcia es la region delimitada atal:
- a l'èst son limit se constituís per la broa de la mar Negra ;
- son limit nòrd va del Cap Emine, seguís la linha de cresta del Monts Balcans fins al Mont Ostra ;
- son limit oèst va del Mont Ostra, seguís la linha de cresta dels Galabèts e de la Sredna Gora fins al mont Mont Mossala, passa pel Ravni čal, seguís la linha de cresta separant los bacins de Čepin e de Razlog, passa pel Mont Videnica e atenh la frontièra grècobulgara al vilatge de Kainčal;
- son limit sud va de Kainčal, seguís la frontièra grècobulgara fins al mont Giftokastro, devala fins al flume Mesta, que seguís fins a la mar Egèa. Longa, enseguida, la broa nòrd d'aquela, de l'estrech dels Dardanèls, de la mar de Marmara e del Bosfòr fins a la mar Negra.
Istòria[modificar | modificar la font]
Tràcia pendent la Preïstòria[modificar | modificar la font]
Tràcia èra abitada pels òmes ja a la Preïstòria: las primièras traças de preséncia umana datan del Paleolitic. L'Òme de Neandertal abitava dins la region pendent prèp de 300 000 ans abans d'èsser remplaçat par l'òme modèrne (Homo sapiens) al començament del Paleolitic superior, pendent l'Aurinhacian (entre -40 000 et -30 000).
Al Neolitic (-7000 a - 3300), l'agricultura venguda de Mesopotamia, via l'Anatolia vesina, s'espandís dins la region. La Cultura de Karanovo (-6200 a -5500) se desvelopèt dins la màger part de Tràcia mentre que la Cultura d'Hamangia (-5200 a -4500) —venguda d'Anatolia— s'espandís dins l'èst de Tràcia, al tèrme de la mar Negra.
Los Prototracians - un dels pòbles Indoeuropèus mai ancians en Euròpa - arribant en Tràcia a una data que domòra encara desconeguda (o milenari VI AbC., o al començament del milenari II AbC).
Tràcia dins l'Antiquitat[modificar | modificar la font]
A l'epòca miceniana, los Tracians formavan de societats fòrça ierarquizadas dominadas per de soldats e de prèires.
Al començament de l'edat del Fèrre, los Tracians conservavan lor organizacion e formavan d'Estats religioses dirigits per de reis prèires, al cap de tropas constituidas de cavalièrs aristocratas e de païsans guerrièrs liures. De demoràncias fortificadas - capitalas temporàrias - èran bastidas pels reis itinerants.
À partir del sègle VII, de tribús tracianas – subretot los Besses e los Odrises – escambièron amb les ciutats Estats grègas qu'establiguèron de colonias sus las broas de la mar Egèa e del Pont Euxin. Los Tracians son mencionats pel primièr còp, dins un document escrich, per Erodòt qu'indica que « la nacion dels Tracians es, aprèp aquela dels Indians, la mai importanta del monde. S'avián un sol rei e se podavan s'entendre entre eles, serián invincibles e, segon ièu, fòrça mai poseroses que totas las nacions »[1]. La region èra traversada sens dificultats pels Pèrsas de Dàrius I mas, aprèp lor pèrda fàcia als Grècs, anèron en Anatolia. Segon los istorians grècs Erodòt e Tucidid, una dinastia reiala emergís dentre las tribús odrisianas, al començament del sègle V, amb lo prince Terès I. A partir de la Tràcia centrala, lo successors espandiguèron lo reialme, s'impausan sus las mai tribús tràcias. Los Grècs s'implantèron dins las regions costièras de la Tràcia miègjornala, a partir de -464[2] mas pagavan un tribút als Odrises. Los Atenencs contrarotlavan una partida de la Tràcia sud mercé a lor colonia d'Amfipolis. Los escambid entre Grècs e Tracians aumentèron e aqueles darrièrs acabant per utilizar l'alfabet grèc per d'escriches pas encora dechifradas. Pendent Guèrra de Peloponès (-431 a -404), lo reialme dels Odrises s'aliguèt als Atenencs abans de se tornar contra eles. Lo royaume atenguèt son apogèu jos Cotis I, s'espandissent del Danubi a la mar Egèa, mas a sa mòrt, foguèt divisat en tres reialmes que foguèron conquesíts, pauc a pauc, pel realme de Macedònia. aquela conquèsta s'acabèt en -342.
Tràcia integèt, entre -341 e -331 al reialme de Macedònia, abans qu'un Estat odrise vassal se tornèt constituir dins le nòrd de Tràcia. Al partatge de l'empèri d'Alexandre lo Grand, en -323, Lisimac venguèt esatrapa puèi rei (-304) de Tràcia e contrarotlèt un territòri que va del Danubi fins a Anatolia e a Caucàs. Venquèt Seutès III, rei dels Odrises, que s'èra revoltat mas son reialme demorèt dins lo reialme de Tràcia. Lysimac espandiguèt sa dominacion sus las ciutats gregas del Pont Euxin e de l'Ellespont, qu'implatèt de basas navalas.
Pendent la Granda expedicion menada per una coalicion de pòbles cèltas, aqueles darrièrs foguèron rebutat, en -298, pels Tribals establits dins lo nòrd e lo nòrd-oèst de Tràcia. Pasmens, en -279, una partida dels Cèltas menats pel rei Comontorios passèt en Macedònia puèi en Tràcia centrala que se fondèt lo reialme de Tilis. Aquela tombèt, vèrs -213, jols tustes dels Tracians.
Los Etats tracians tornèron trobar l'independéncia al mitan del sègle III. Lo reialme de Macedònia conservèt las regions miègjornalas al sud dels Rodòps alara qu'Atenas contrarotlava las colonias sus las broas del Pont Euxin e lo sud-èst de Tràcia, vesina de Bizanci.
Al mitan del sègle II, lo reialme dels Odrises venguèt client de la Republica romana, alara que las autras tribús traciana èran somisas. La region passèt pauc a pauc jol contraròtle roman: a la casuda dels princes dels Asteans, una partida de lor reialme foguèt annexada puèi lo darrièr reialme tracian foguèt annexiat per l'Empèri Roman en l'an 46 ApC.
La província romana de Tràcia foguèt creada en 46, per l'emperaire Claudi. D'en primièr confiada a de procuradors governadors, la província de Tràcia foguèt enseuida confiada a de legats pretorians que le nom apareis a vegada sus la moneda de las ciutats de la província. Al tèrme de lor govèrn aqueles personatges podavan paln sovent pretendre al consulat: la província aviá pas de legion mas èran pro importanta. Plan espandida èra propicia al brigandatge e expausada a las invasions e a la expedicion barbaras. Tràcia èra tanben una provIncia estrateca perque son malhum de comunicacion permetavan la ligason entre las províncias frontièras del Danubi e l'Orient de l'empèri. Tràcia èra doncas, a partir de la segonda mitat del segon sègle una província menaçada al moment de las crisas de l'Empèri[3].
A la seguida de las reformas administrativas de Dioclecian, a la fin del sègle III, la Tràcia geografica foguèt devesida en quatre pichona províncias (Tràcia, Haemimontus, Rodopas e Euròpa) apartenant al Diocèsi de Tràcia(Thraciae), el meteis apartenent a la prefectura d'Orient. Jol Duumvirat (286-293) puèi la Tetrarquia (293-324), foguèt plaçada jos l'autoritat de l'August encargat de l'Orient. A de division definitiva de l'Empèri Roman, en 395, lo diocèsi de Tràcia foguèt inclusit dins l'Empèri Roman d'Orient.
-
-
Una partida del tresaur de Panagyurichté.
Tràcia a l'Edat Mejana[modificar | modificar la font]
Jol l'emperaire Eracli, l'Empèri d'orient se transformèt en Empèri Bizantin. Capitant pas a véncer las atacas vengudas de totas parts (Avars e Eslaus al nòrd, Empèri sassanid a l'èst, arabomusulmans al sud-èst), l'emperaire Eracli faguèt una nòva organizacion l'empèri sul plan militar. Se considèra que, gaireben a aquela epòca, foguèt creat lo tèma de Tràcia per far fàcia, entre autre, a la menaça protobulgara.
Amb de l'installacion d'aqueles darrièrs al sud del Danubi, en 680, Tràcia èra disputada de contunh entre, d'un costat, l'Empèri Bizantin e, d'un autre pel Primièr puèi lo Segond Estat bulgar.
La Tràcia turca[modificar | modificar la font]
L'Empèri Otoman s'installèt en Tràcia, en 1347, amb la conquèsta de la vila de Kallipolis. Amb l'ofensiva, dons los Balcans, dins los ans 1380-1390, los Turcs conqueriguèron leu tota Tràcia levat una pichona listra a l'entorn de Constantinòple. Aquela darrièra tombèt, amb la vila, en 1453 e foguèt inclusida dins la Romelia otomana.
La Tràcia modèrna[modificar | modificar la font]
Al desmembrament dels territòris balcanics de l'Empèri otoman, la region faguèt l'objècte de maid'un partatges. A la seguida dels tractas de San Stefano puèi de Berlin (1878), l'Empèri conservèt Tràcia mas una província autonoma de Romelia orientala - de majoritat bulgara - foguèt creda al nòrd de Tràcia. La Romelia orientala e lo Principat de Bulgaria - tanben plaçada jos l'autoritat otomana - deciguèron lor union dempuèi 1885 per reünir dins una entitat autonoma gaireben de populacions bulgaras de Tràcia.
Pendent las guèrras balcanicas de 1912-1913, la província foguèt disputada entre l'Empèri otoman e lo Reialme de Bulgaria, aliat, pendent la Primièra Guèrra Mondiala, a Grècia e los mai Estats balcanics. La majoritat de Tràcia faguèt partida de Bulgaria mas l'Empèri otoman conservava una Tràcia orientala larga.
Los tractats - que lo Tractat de Neuilly (1919) - qu'acabèron la Primièra Guèrra Mondiala e decopant Euròpa faguèron passar la Tràcia occidentala (o Tràcia egeana) jos autoritat grèga; un pichon territòri a l'èst de Svilengrad, de per abans otoman, foguèt restacada a Bulgaria. Lo Tractat de Sèvres (1920) que fixava las novèlas frontièras de l'Empèri otoman attribuiguèt gaireben tota la Tràcia orientala a Grècia mas lo Tractat de Lausana (1923) tornèt sus aquelas modificacions e Turquia conservava l'essencial la Tràcia orientala e tanben lo tèrme nòrd-èst de la Tràcia occidentala, vesina de la vila d'Edirne. La Tràcia Occidentala tornèt èsser presa per Bulgaria pendent de la Segonda Guèrra Mondiala mas tornèt a Grècia a la fin del conflicte.
Tràcia es divisada, a l'ora d'ara, entre la Republica de Bulgaria, la Republica de Grècia e la Republica de Turquia.
-
-
-
-
Lo diocèsi roman de Tràcia en 400
-
-
Tràcia otomana en 1585 (mapa d'Abraham Ortelius)
-
-
Tràcia al tractas de San Stefano e de Berlin
-
-
-
Mapa etnografica de la Tràcia orientala e occidentala en 1912
-
-
Tràcia aprèp lo Tractat de Neuilly (1919)
-
Reputacion[modificar | modificar la font]
Tràcia passava per èsser una region que los abitants èran bellicoses:
« los pòbles d'aqueles païses aman fòrt la guèrra » [4].
En Tràcia visquèron tanben l'eròi Orfèu, filh del rei de Tràcia Egre, de la musa Calliopa e del eròi Espartac.
Referéncoas[modificar | modificar la font]
- ↑ Erodòt, L'Enquèsta, V, 3, passatge en linha
- ↑ (fr)Thucydide, Histoire de la guerre du Péloponnèse, IV, 102 passatge en linha
- ↑ B. Rossignol, Gouvernadors e procuradors dins un temps de menaças: l’administracion imperiala de la província de Tràcia pendent lo reialme de Marc Aurèli (161-180)
- ↑ Vincenzo Cartari, Les Images des dieux des anciens
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)(el)Descripcion dels pòblrs e costumas tracianas, dins lo tèxte integral de l'Enquèsta d'Erodòt, sul site de L'antiquitat grèga et latine de Philippe Remacle, Philippe Renault, François-Dominique Fournier, J. P. Murcia, Thierry Vebr, Caroline Carrat.


c: text/html

text:
Ali ibn Ridwan
Abu'l Hasan Ali ibn Ridwan Al-Misri, sovent designat ulteriorament coma Haly o Haly Abenrudian en Euròpa (a l'entorn de 988 - a l'entorn de 1061) foguèt un mètge islamic, tanben astrològ e astronòm egipcian. Aquel erudit èra un comentador de la medecina antica grèga. Estudiava mai que mai los tèxtes de Claudi Galèn, e los comentaris que faguèt d'un dels libres del savi grèc, l'Ars Parva, foguèron revirats per Gerard de Cremòna.
Pr'aquò çò que li portèt notorietat foguèt son observacion detalhada de la supernova qu'es coneguda jol nom de SN 1006, qu'es la descripcion mai completa que se faguèt d'aquel astre, qu'aguèt l'escasença de l'observar en 1006.
Segon l'istorian australian Alistair Cameron Crombie, Ali ibn Ridwan contribusiguèt a la teoria de l'induccion. S'èra tanben engatjat dins una polemica celèbra contra un mètge de Bagdad, Ibn Butlan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Economia d'Uruguai
L'economia d'Uruguai es basada fòrtament en las exportacions de produchs agropecuaris, en una man d'òbra fòrça qualificada, e de nauts nivèls de despensas socialas. Après una creissença de 5% a l'an entre 1996 e 1998, l'economia sofriguèt una recession entre 1999 e 2002, après las crisis economicas dels vesins del Mercosur, Brasil e Argentina. Coma exemple, a Argentina retirèt grand volum de depauses dels bancas uruguaianas en 2001 e 2002, la que causa resultèt en una especulacion amb la moneda uruguaiana e una creissença del caumatge. Lo PIB en aqueles dos ans queiguec gaireben 20%, en essent 2002 lo pièger an de la crisi[1]. Una renegociacion del deute amb lo sector privat en 2003 restaurèt la confidança publica. Mercé a aiçò, e la una arribada dels prèses de las commodities exportadas pel país, l'economia tornèt créisser, en arribant a aperaquí 8% l'an entre 2004 e 2008. En 2009 la creissença foguèt solament 1,7% mas lo país sofriguèt pas una recession mercé a las politicas monetària e fiscala eficaças adoptadas[1].
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
Los bestials ovin e bovin son los pus importants; carn, lana, cuèr e d'autres sosproductes constituiguèron totjorn las principalas exportacions. De mendre importància per l'economia son los cultius agricòla, entre eles, lo blat, lo ris e la sòja. La carn representèt 37% del total de las exportacions en 2006.
Las ressorsas mineralas son escassas, mas l'industria cresquèt mercé a las importacions de combustibles e produchs primaris. La principala indústria es la d'aliments, seguida per la textila e la quimia. Una indústria qu'a crescut a la fin del sègle XX e al començament del XXI es la del logicial, la qu'efectua de reüsidas exportacions pas tradicionalas.
La ret de rotas es bona e lo torisme creis rapidament. Lo torisme e los servicis financièrs constituisson d'importants recorses economics.
Transpòrts[modificar | modificar la font]
La ret viària nacionala de l'Uruguai compta amb 8705 km de rotas d'un o mai de carrils, mai de 2300 km d'autopistas o autovias segon la National Geographic, que se distribuisson en los 175 016]km² de territòri e servisson en mai de tres milions d'abitants e desenas de milièrs de toristas, la que causa significa un dels mai nauts indèxes d'accèsses a divèrsas parts del territòri d'America Latina.
Los camins de fèrre uruguaians comptan amb aperaquí 2900 km de linhas, de 1435 mm, traccion Diesel e solament 11 km de dobla via.
L'Uruguai a aperaquí 64 aeropòrts o d'aerodròms segondaris, que nòu n'an pista d'aterratge asfaltada, en essent los autres cinquanta cinc, aerodròms segondaris o pistas d'emergéncia amb la pista amb paviment leugièr.
Dins los 450 km de còstas sul Río de la Plata e 220 km de còstas marinas se plaçan coma pòrts principals lo Pòrt de Montevideo, Colonia del Sacramento, Fray Bentos (en realitat, en l'extrèm sud del riu Uruguai), Nueva Palmira, La Paloma, Piriápolis e Punta del Este.


text:
831
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 831 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
En Sicília, capitulacion de Palèrme. En Anatolia, d'ofensivas bizantinas dins la region de Cilícia permetèron d'infligir de pèrdas importantas ais armadas abbassidas, especialament a Tarsa. Pasmens, a la fin de l'annada, lei Bizantins foguèron desfachs en Capadòcia.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Après l'invasion abbassida de l'annada precedenta, repòsta bizantina en Anatolia. Leis Arabis i perdiguèron unei fortalesas e de milièrs d'òmes, especialament dins la region de Tarsa. A la fin de l'annada, lo califa Al-Mamun decidèt de reagir e prenguèt lo comandament d'una armada importanta que li permetèt de restablir la situacion en Capadòcia.


text:
Jublains
Jublains es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mayenne e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Jublains A situat a Unitat|10|km}} de Mayenne e de Bais, a Unitat|14|km {{}} de Évron e a Unitat|15|km {{}} de Montsûrs.
Jublains est située à 10 km de Mayenne et de Bais, à 14 km d'Évron et à 15 km de Montsûrs.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Implantada suls vestigis d'una vila gallo-romaine antany telefonada Noviodunum, Jublains es una municipalitat de 685 abitants repartits sus una superficie d'Unitat|3601|a {{}}. Quand los Romains #conquistar la Gaule, #trobar aicí un vilatge bastit al pè d'un temple de bòsc. Aiçò èra lo un dels santuaris del vilatge dels Diablintes. Los Romains #crear una vila, Noviodunum, cap de-luòc de la vila de las Diablintes. Lo temple #èsser reconstruit en pèiras e se #elevar de monuments #que tradusisson la faiçon de vida romain : thermes, teatre, forum. Noviodunum A #èsser dotada, en la segonda mitat del Modèl:Ier sègle après J.C., D'un ret de carrièras perpendiculaires, typique dels plànols urbans romains. Una disposicion urbana paysager a #èsser realizat amb la fin de retre mai visibla la preséncia de la vila anciana.
Implantée sur les vestiges d'une ville gallo-romaine autrefois appelée Noviodunum, Jublains est une commune de 685 habitants répartis sur une superficie de 3 601 ha. Quand les Romains conquirent la Gaule, ils trouvèrent ici un village construit au pied d'un temple de bois. C'était l'un des sanctuaires du peuple des Diablintes. Les Romains créèrent une ville, Noviodunum, chef-lieu de la cité des Diablintes. Le temple fut reconstruit en pierres et l'on éleva des monuments qui traduisent le mode de vie romain : thermes, théâtre, forum. Noviodunum a été dotée, dans la deuxième moitié du Modèl:Ier siècle après J.C., d'un réseau de rues perpendiculaires, typique des plans urbains romains. Un aménagement urbain paysager a été réalisé afin de rendre plus visible la présence de la ville antique.


text:
Paul Valéry
Ambroise Paul Toussaint Jules Valéry es un escrivan d'expression francesa, poèta, filosòf e epistemològ, nascut a Seta le 30 d'octobre de 1871 e mòrt a París lo 20 de julhet de 1945.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Nascut de paire d'origina corsega e de maire genoesa, Paul Valéry comencèt sos estudis a Seta amb los dominicans, puèi al collègi de Seta e al licèu de Montpelhièr. Comencèt en 1889 d'estudis de drech. Aquel meteis an, publiquèt sos primièrs vèrses dins la Revue maritime de Marseille. Sa poesia d'aquela epòca se plaça dins lo movement simbolista.
Nuèch de Gènoa[modificar | modificar la font]
Dins la nuèch del 4 al 5 d'octobre de 1892, coneguèt a Gènoa çò que descriu coma una grava crisi existenciala. Ne sortís resolgut a repudiar las idolas de la literatura, de l'amor, de l'imprecision, per consacrar l'essencial de son existéncia a çò que nomena la vida de l'esperit. Ne testimònian los Quasèrns ont s'esfòrça de notar totas sas reflexions de bon matin. Aprèp que, apond en mena de galejada, avent consacrat aquelas oras a la vida de l'esperit, me senti lo drech d'èsser nèci lo rèsta de la jornada.
La poesia es exclusa d'aquel biais de sa vida? Non, perque de vertat, segon Valéry, tot poèma avent pas la precision exacta de la pròsa val pas res. Pel mai al subjècte d'aquela a la meteissa distància que Malherbe afirmant seriosament qu'un bon poèta es pas pus util a l'Estat qu'un bon jogaire de quilhas.
De tot biais, Paul Valéry indica mai d'un còp que considèra aquela nuèch passada a Gènoa coma sa vertadièra origina, lo començament de sa vida mentala.
En 1894, s'installèt a París, e comencèt de trabalhar coma redactor al Ministèri de la Guèrra, e se liguèt amb Paul Léautaud. Demorèt alunhat de l'escritura poetica per se consacrar a la coneissença del ieu e del monde. Dempuèi 1900 fins a 1922, secretari particular d'Édouard Lebey, administrator de l'agéncia Havas, se consacrava cada matin a las primièras oras a la redaccion de sos Quasèrns, jornal intellectual e psicologic qu'una granda partida foguèt publicada pas qu'aprèp sa mòrt.
En 1900, se maridèt amb Jeannie Gobillard, una primièra cosina de Julie Manet (tanben filha de Berthe Morisot e d'Eugène Manet, lo fraire d'Edouard Manet) que se maridèt lo meteis jorn amb Ernest Rouart. Lo doble maridatge foguèt celebrat a la glèisa de Saint-Honoré-d'Eylau, dins lo quartièr de Passy a París. Lo coble Valéry-Gobillard aguèt tres enfants e demorèt ligat al coble Rouart-Manet (qu'aguèt tres filhs), e las doas familhas partejavan lors vacanças dins l'ostal « Le Mesnil », comprada per Berthe Morisot e Eugène Manet sus las ribas de Sèina[1].
Paul Valéry segava los « mardis » de Stéphane Mallarmé, carrièra de Roma a París, a l'ostal del poèta que ne demorèt un fidèl discipòl.
La poesia[modificar | modificar la font]
En 1917, jos l'influéncia de Gide entre autres, tornèt a la poesia amb La Jeune Parque, publicada per Gallimard. Escriguèt un poèma de 500 vèrses que i consacrèt quatre ans. En principi, auriá degut escriure - a la demanda de son editor Gallimard e de son amic André Gide - un prefaci poetic d'una trentena de linhas per acompanhar una novèla edicion de sos premièrs poèmas. Mas fin finala escriguèt çò qu'es consedrarà coma son cap d'òbra: lo monològ interior d'una jove femna en presa a un combat entre lo còs e l'esperit, escrit dins un formalisme digne de son mèstre Mallarmé.
Un autre grand poèma seguèt qualques ans mai tard: Le Cimetière marin (1920), puèi un recuèlh, Charmes (1922).
Aprèp la Primièra Guèrra Mondiala, Paul Valéry venguèt coma un « poèta oficial », plan fòrça celèbre — pas candid, se n'amusa — e fòrça onorat. En 1924, venguèt president del Pen Club français, puèi foguèt elegit membre de l'Acadèmia francesa l'an seguent. Dins lo discors de recepcion que prononcièt lo 23 de junh de 1927, Paul Valéry faguèt l’elògi d'Anatole France, son davancièr, sens prononciar son nom un sol còp[2]. En efècte perdonava pas qu'Anatole France se foguèsse opausat a la publicacion dels poèmas de Mallarmé.
En 1932, venguèt conselhièr dels musèus nacionals; en 1933, foguèt nomenat administrator del Centre Universitari Mediterranèu de Niça; en 1936, foguèt nomenat president de la Comission de sintèsi de la cooperacion culturala per l'exposicion universala; en 1937, foguèt creada per el la cadièra de poetica al Collègi de França; en 1939, fin finala, venguèt president d'onor de la SACEM.
Son òbra vertadièra, dins lo meteis temps, contunhava totjorn dins l'escur. La prigondor de las reflexions que foguèt donada dins sas òbras exigentas (Introduccion al metòde de Leonardo da Vinci, La serada amb monsieur Teste), sas reflexions sus l'avenidor de la civilizacion (Regards sul monde actual) e sa viva curiositat intellectuala ne faguèt un interlocutor de Raymond Poincaré, Louis de Broglie, Henri Bergson e Albert Einstein.
Ocupacion alemanda[modificar | modificar la font]
Jos l'ocupacion alemanda, Paul Valéry, refusant de collaborar, prononcièt coma secretari de l'Acadèmia francesa l'elògi funèbre del josieu Henri Bergson. Aquò li faguèt pèrdre aquel pòste, coma aquel d’administrator del Centre Universitari de Niça. Moriguèt lo 20 de julhet de 1945, qualques setmanas aprèp la fin de la Segonda Guèrra Mondiala. Aprèp de funeralhas nacionalas comandada per Charles de Gaulle, es inumat à Seta, al cementèri marin qu'aviá celebrat dins son poèma.
Son òbra[modificar | modificar la font]
Los ensags de Valéry mòstran sos inquietuds sus la perennitat de la civilizacion (« Nosautres, civilizacions, sabèm ara que sèm mortalas »), l'avenidor dels « dreches de l'esperit », lo ròtle de la literatura dins la formacion, e la retroaccion del progrès sus l'Òme.
Sa seria « Variété » (I, II, III, IV, V) se compausa d'un autre tipe d'escriches: aqueles que li foguèron comandats e si non sens dobte, d'esperel, auriá jamai escrit. Pasmens es una analisi prigonda impressionanta se tròba dins la seria de corts ensags sus divèrses subjèctes d'actualitat del sègle XX publicada jol titre: Regards sur le monde actuel.
Sa correspondéncia amb André Gide foguèt publicada en 2009.
Tanben publiquèt L'Idée fixe.
Filosofia[modificar | modificar la font]
La portada filosofica e epistemologica de l'òbra de Valéry es pauc coneguda es un dels pensadors del constructivisme[3].
Lo rapòrt que Valéry a amb la filosofia es particular. Dins sos Quasèrns escriguèt : « Legissi mal e amb languiment los filosòfs, que son tròp longs e que lor lenga m'es antipatica. » (T1 p197) En efècte, se s'inspira liurament de Descartes d'una mena de son metòde de « pensar », es pasmens fòrça critic sul discors filosofic d'esperel. Per Valéry, lo filosòf es mai un sofista biaissut, manejaire de concèptes, qu'un artesan al servici del Saber coma lo scientific es.
Pasmens, son desir de comprendre lo monde dins sa generalitat e fins al procèssus de la pensada ela meteissa — caracteristica del filosòf — orienta fortament son trabalh, çò que se manifèsta en particular dins:
- La Crise de l’esprit (Variété I) (« Nosautres, civilizacions, sabèm ara que sèm mortalas »)
- Petite Lettre sur les mythes (Variété II)
- La Politique de l’esprit, Le bilan de l'intelligence (Variété III) (« Dintram dins l'avenidor enrèire »)
- Discours de réception à l’Académie française
- Discours de l’histoire (Variété IV)
- Discours aux chirurgiens, L’Homme et la coquille (Variété V)
- Notre destin et les lettres (Regards sur le monde actuel)
e tot lo long de sos Quasèrns.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Òbras[modificar | modificar la font]
- Introduction à la méthode de Léonard de Vinci (1895) (introduccion al metòde de Leonardo da Vinci)
- La Soirée avec monsieur Teste (1896) (La serada amb monsieur Teste)
- Essai d'une conquête méthodique (1897) (Ensag d'una conquesta metodica)
- La Jeune Parque (1918) (La Jove Parca)
- La Crise de l’esprit (1919) (La Crisi de l'esperit)
- Le Cimetière marin (1920) (Lo Cementèri marin)
- Album de vers anciens (1920) (Album de vèrses ancians)
- Charmes (1922) (Embelinament)
- Eupalinos ou l'Architecte (1923) (Eupalinòs o l'Arquitècte)
- L'Âme et la danse (1923) (L'arma e la dança)
- Variété I (1924) (Varietat I)
- Propos sur l'intelligence (1925) (Convèrsa sus l'intelligéncia)
- Monsieur Teste (1926)
- Variété II (1930) (Varietat II)
- Regards sur le monde actuel (1931) (Regards sul monde actual)
- Amphion (1931)
- Pièces sur l'art (1931) (Pèças sus l'art)
- L'idée fixe ou Deux Hommes à la mer (1932) (L'idèa fixa)
- Discours en l'honneur de Goethe (1932) (Discors en onor de Goethe)
- Sémiramis (1934) (Semiramis)
- Notion générale de l’art (1935) (Nocion generala de l'art)
- Variété III (1936) (Varietat III)
- Degas, danse, dessin (1938) (Degas, dança, dessenh)
- Discours aux chirurgiens (1938) (Discors als cirurgians)
- Variété IV (1938) (Varietat IV)
- Mauvaises pensées et autres (1942) (Ideassas e autras)
- Tel quel (1941, puis 1943) (Cossí es)
- Dialogue de l'arbre (1943) (Dialòg de l'arbre)
- Variété V (1944) (Varietat V)
Postums :
- Mon Faust (1946) (Lo meu Faust)
- L'Ange (1947) (L'Àngel)
- Histoires brisées (1950) (Istòrias copadas)
- Vues (1948) (Vistas)
- Œuvres I (1957) (Òbras I)
- Les Principes d'anarchie pure et appliquée (1984) (Los principis d'anarquia pura e aplicada)
- Corona et Coronilla (2008) (Corona e Coronilha)
Estudis sus Paul Valéry (fr)[modificar | modificar la font]
- Frédéric Lefèvre, Entretiens avec Paul Valéry, Le Livre, Chamontin et chez Flammarion, 1926.
- Marcel Doisy, Paul Valéry. Intelligence et Poésie, Les Univers de la Littérature IV, Paris, Le Cercle du Livre/ Édition Paul Mourousy, 1952.
- Octave Nadal, La Jeune Parque, manuscrit, présentation, étude critique, Le Club du Meilleur Livre, 1957.
- Jacques Derrida, « Qual Quelle. Les sources de Valéry », 1971, repris dans Marges – de la philosophie, Minuit, 1972.
- Michel Philippon, Paul Valéry, une Poétique en poèmes, Presses Universitaires de Bordeaux, 1993
- Sylvie Ballestra-Puech, Lecture de la Jeune Parque, Klincksieck, 1993.
- Denis Bertholet, Paul Valéry, 1871-1945, Plon, 1995.
- Michel Philippon, Un Souvenir d'enfance de Paul Valéry, Éditions InterUniversitaires, 1996
- Fabien Vasseur commente La Jeune Parque, Poésies, Foliothèque, Gallimard, 2006.
- Emil Cioran, Valéry face à ses idoles, L'Herne, Essais Et Philosophie, 2007.
- Michel Jarrety, Paul Valéry, Fayard, 2008.
- Anna de Noailles, En relisant les Cahiers de Paul Valéry, 3 tomes
- Philippe Baudry, Valéry trouveur: métaphysique et littérature, Kindle, 2010; CreateSpace, 2011. Valéry Finder: Metaphysics and Literature, Kindle, 2011; CreateSpace, 2011.
- Aimé Lafont, Paul Valéry, l'homme et l'oeuvre, Jean Vigneau, 1943
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)Œuvres de Paul Valéry (domaine public au Canada)
- (fr)Paul Valery - les harpes secrètes du Cimetière marin à la Jeune Parque (Françoise Manodritta)
- (fr)« L’aventure éditoriale des cahiers Paul Valéry : vingt ans après » par Julia Peslier sur le site Fabula, La recherche en littérature
- (fr)"Paul Valéry" (Michel Jarrety)
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Jornal de Julie Manet, ed: Scala
- ↑ (fr)Paul VALÉRY
- ↑ (fr)Jean-Louis Le Moigne, Les épistémologies constructivistes, 1995, PUF, « Que sais-je ? ».


text:
Congrès del Parlament Francés
Lo Congrès del Parlament o Congrès de Versalhas es, en França, la reünion al castèl de Versalhas de las doas cambras del Parlament, l'Assemblada nacionala (cambra bassa) e lo Senat (cambra nauta), que tenon sesilha abitualament a París. Aquelas reünions an per objècte lo vòte d'una revision de la constitucion e, dempuèi 2008, l'audicion d'una declaracion del president de la Republica; jos la Tresena e la Quatrena Republica, servissiá tanben a elegir lo president de la Republica.
Somari
- 1 Composicion e sesilha del Congrès del Parlement
- 2 Revision constitucionala
- 3 Messatges del President de la Republica
- 4 Istòria
- 5 Fonts
- 6 Annèxes
Composicion e sesilha del Congrès del Parlement[modificar | modificar la font]
Lo Congrès se constituís dels deputats e senadors reünits dins la Sala del Congrès, dins l'ala del Miègjorn del castèl de Versalhas (comprenent tanben la Galariá de las batalhas), o prèp de 25 000 m2 (dos tèrç per l'Assemblada nacionala e un tèrç pel Senat). [1]
Los parlamentaris i son plaças non pas en foncion de lor partit (coma es lo cas dins los emicicles de caduna d'ambedoas cambras), mas per òrdre alfabetic[2]. Segon la Constitucion, lo Burèl del Congrès es aquel de l'Assemblada nacionala[3]
Revision constitucionala[modificar | modificar la font]
La revision de la Constitucion segon l'article 89 pòt s'iniciar pels deputats o senators (proposicion de revision), o pel President de la Republica sus proposicion del Primièr ministre (projècte de revision). Pas cap de proposicion de revision constitucionela capitèt fin ara.
La procedura normala de revision, segon lo tèxte de l'article 89, es lo referendum. Pasmens, dins lo cas d'un projècte de revision, lo president de la Republica pòt recorir a une procedura mai sopla t mai leugièra: lo vòte del Congrès. Reünits a Versalhas, los parlamentaris devon aprovar lo projècte de revision a la majoritat dels tres cinquens. Lo cap d'Estat promulga la lei constitucionala dins los quinze jorns.
Messatges del President de la Republica[modificar | modificar la font]
Dempuèi la lei constitucionala del 23 de julhet de 2008, lo cap d'Estat pòt s'adreçar en parlant al Parlament reünit en Congrès. Foguèt organizat pel primièr còp lo 22 de junh de 2009 per la presa de paraula de Nicolas Sarkozy.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo Parlament a Versalhas abans la Cinquena Republica[modificar | modificar la font]
Es a Versalhas que nasquèt la cambra bassa quand, lo 20 de junh de 1789, los 577 deputats del Tèrç Estat als Estats generals se reüniguèron pel jurament del Juòc de pauma, que vendra l'Assemblada constituenta. Mas lo 12 d'octobre, l'Assemblada decretèt son transferiment a París per seguit lo rei Loís XVI, menat al palais de las Teulariás. La darrièra sesilha a Versalhas se tenguèt lo 15 d'octobre de 1789.
Aprèp la desfacha de la Guèrra Francoalemanda en 1871 una Assemblada nacionala tenguèt sesilha lo 1é de febrièr a Bordèu. Jonguèt Versalhas per s'aprochar de París, pasmens sens i demorar, per paur des Comuna. La primièra sesilha se tenguèt lo 20 de març de 1871 dins la sala de l'Opèra de castèl.
Es atal que s'installèron las institucions de la Tresena Republica. L'establiment del bicamerisme demandava que las doas cambras dispausen de la lor sala. Lo 26 de mai de 1875 l'Ala del miègjorn foguèt atribuïda a la Cambra dels deputats e la Sala de l'opèra al Senat. La reünion de las doas cambras se faguèt dins la sala de la carrièra de la Bibliotèca.
Mas l parlament tadèt pas a tornar a París per la sesilhas ordinàrias. La lei del 22 de julhet fixa los novèls sètis que son le Palais Borbon per la Cambra dels deputats e lo Palais del Luxemborg pel Senat. La lei precisa pasmens que los ancians luòcs de Versalhass demòran a la disposicion de las doas cambras.
Alara, Versalhas foguèt utilizat pel Congrès sonque per la revision de la Constitucion e l'eleccion del President de la Republica. Aquela darrièra occasion foguèt abandonada amb l'instauracion en 1958 de la Cinquena Republica que lo President es elegit per un Collègi électoral de grands electors (puèi al sufragi universal dirècte aprèp 1962). La darrièra elecdion presidenciala al Congrès es aquala de René Coty en 1953.
Reünions del Congrès jos la Cinquena Republica[modificar | modificar la font]
Dempuèi l'instauracion de la Cinquena Republica, lo Congrès se reüniguèt 17 còps, que 16 per adoptar una revision de la Constitucion[4] e un còp per una declaracion del president de la Republica [5].
Fonts[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Ordonnance n°58-1100 du 17 novembre 1958 relative au fonctionnement des assemblées parlementaires, JORF n°269 du 18 novembre 1958, p. 10335–10336.
- ↑ (fr)Le droit constitutionnel de la Ve République; Michel Lascombe, ed.L'Harmattan
- ↑ "reglement"(fr)Reglament del Congrès
- ↑ (fr)http://www.assemblee-nationale.fr/connaissance/revision.asp La révision de la Constitution et le Congrès; ed. Assemblée nationale.
- ↑ (fr)Décret du 11 juin 2009 réunissant le Congrès par application de l'article 18 de la Constitution, JORF n°134 del 12 de junh de 2009, p. 9561.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Rapport tendant à mettre à la disposition du public les locaux dits du Congrès, au Château de Versailles; Pascal Clément, 5 d'abril de 2005; ed. Assemblée nationale]]
- Le patrimoine du Parlement vol 2; Clotilde Brégeau (dir), Nathalie de Beco, Marie-Hélène Bersani, Odile Caffin-Carcy, Yves Carli; pref.Philippe Séguin; Charenton-le-Pont; ed. Flohic; 1996
Annèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrne[modificar | modificar la font]
- (fr)Las reünions del Congrès del Parlzment e lo reglament del Congrès (site de l'Assemblada nacionala)


text:
Brueil-en-Vexin
Brueil-en-Vexin es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Yvelines e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo luòc a ocupat dempuèi lo epòca préhistorique cossí ne testifica la albereda tampa de la soscava a las fées descobèrta en la municipalitat al Sègle XVII.
Al Sègle XIII, lo vilatge aperten al chevalier Hugues de Brueil, e depen del comtat de Meulan. Al Sègle XVII, la distincion de Brueil a ligat al doyenné de Magny-en-Vexin.
Erigit En municipalitat jos la Revolucion, Brueil a ligat al costat de Limay dempuèi 1803.
Le site est occupée depuis l'époque préhistorique comme en témoigne l'allée couverte de la cave aux fées découverte dans la commune au Sègle XVII.
Au Sègle XIII, le village appartient au chevalier Hugues de Brueil, et dépend du comté de Meulan. Au Sègle XVII, la seigneurie de Brueil est rattachée au doyenné de Magny-en-Vexin.
Érigé en commune sous la Révolution, Brueil est rattachée au canton de Limay depuis 1803.


text:
Knockout
Lo knockout (KO), de l'anglés to knock out, "far sortir en picant", es lo tèrme que significa, dins leis espòrts de combat, la mesa fòra combat d'un combatent après un còup portat per son adversari e que li fa pèrdre temporariament sei capacitats (la persona si ditz "sonada"). Aquò pòu èstre una pèrda de consciéncia temporària, mai pòu simplament venir de la dolor o de la fatiga.
An aquest moment l'arbitre arrèsta lo combat, que la persona si tròba dins un estat qu'es incapabla de contunhar lo combat e es completament incapabla de si defendre. En bòxa per exemple, l'arbitre prononciá lo KO dau moment qu'un dei boxaires rèsta au sòu après un còup advèrs mai de 10 segondas. Es una dei condicions de victòria possibla, si ditz per aqueu cas "victòria per KO".
L'arbitre decidisse lo KO tecnic o TKO (de l'anglés technical knockout) quand un deis adversaris es ferit e es incapable de contunhar lo combat o quand decidisse d'abandonar lo combat per qué rason que sieche.
Lo knockdown es lo tèrme que s'utiliza au moment qu'un practicant es mes au sòu per un còup mai s'aubora dins lei 10 segondas (dins lei règlas de la bòxa o dei bòxas pès-ponhs per exemple).


text:
Brosville
Brosville en normand (Brosville en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada sus la Iton.
Commune située sur l'Iton.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Antany : Brovilla Al Sègle XI. Aucupacion umana dempuèi l'epòca celtique.
Lo vilatge i aguèt donat per Rollon als avesques de Évreux #que i #far bastir un solar ; aquel i aguèt destruit en 1669.
Al Sègle XVIII, Brosville èra cap de-luòc d'una sergenterie.
Autrefois : Brovilla au Sègle XI. Occupation humaine depuis l'époque celtique.
Le village fut donné par Rollon aux évêques d'Évreux qui y firent construire un manoir ; celui-ci fut détruit en 1669.
Au Sègle XVIII, Brosville était chef-lieu d'une sergenterie.


text:
Wikipèdia:Verificator d'adreças IP/Requèstas
Aquesta pagina presenta lo ròtle e las foncions dels contributors de Wikipèdia qu'an l'estatut de « verificator d'adreças IP » e qu'an accès a la foncion checkuser de Mediawiki.
Somari
Ròtle[modificar | modificar la font]
L'estatut de verificator d'adreças IP permet a son titular de far las requèstas permetent de metre en rapòrt un compte d'utilizaire e l'adreça IP de l'ordinator connectat a aqueste compte.
Permet de verificar s'un utilizaire es un fals nas d'un autre sus la Wikipèdia occitana (unicament). En l'utilizant, es possible de :
- determinar amb quinas adreças IP un utilizaire a contribuit sul wiki,
- determinar las contribucions fachas sul wiki per una IP donada (quitament enregistrada).
Avertiment[modificar | modificar la font]
Notatz qu'aqueste tipe de requèsta es excepcional en rason notament de la politica de confidencialitat de la Wikimedia Foundation.
Los utilizaires devon çaquelà demorar conscients qu'una tala requèsta es possibla. Podèm doncas pas garantir que siá pas un jorn utilizada en cas de mesa en dangièr dels projèctes Wikimedia o de l'equilibri de la comunautat. D'autra part, la situacion del drech sus Internet permet pas de garantir amb certitud que l'usatge d'aqueste dispositiu s'impause pas un jorn coma constrencha a la Fondacion.
Demandar una consultacion[modificar | modificar la font]
Podètz demandar una verificacion d'adreça IP per l'intermediari de la foncion checkuser en fasent una requèsta.
Jornal de las consultacions[modificar | modificar la font]
Tota verificacion d'una adreça IP se deu reportar sul jornal de las consultacions. Lo resultat d'aquestas verificacions se deu pas, per contra, rendre public. Sol lo gra de correspondéncia entre las adreças IP de dos utilizaires o tota autra informacion violant pas la politica de confidencialitat pòt èsser rendut public.
Accès a l'estatut[modificar | modificar la font]
Sols qualques editors e los stewards son autorizats a aver l'estatut de verificator d'adreças IP. Aqueste estatut es limitat a la Wikipèdia occitana unicament.
Conformament a la politica d'utilizacion definida sus meta sols los editors aprovats pels comitats d'arbitratge pòdon aver l'estatut de verificator d'adreças IP.
Levada de l'estatut[modificar | modificar la font]
Un compte d'utilizaire quin que siá dispausant del verificator d'adreças IP, inactiu pendent mai d'un an, veirà son estatut de verificator d'adreças IP levat.
Dins lo cas d'un abús d'utilizacion d'aqueste esplech, l'utilizaire se poirà veire levar immediatament l'accès a l'esplech de verificacion. Aquò arribarà en particular se de verificacions regularas son efectuadas sens motiu vertadièr (cal alara provesir de pròvas d'un tal comportament).
Lo levament pòt èsser efectuat pels stewards. Los stewards pòdon pas decidir eles-meteisses d'un tal levament, mas pòdon provesir lo jornal coma pròva de tal abús. Se besonh, e en cas de non-respècte de la vida privada, es possible de demandar a la Wikimedia Foundation de levar l'estatut.
Se demòra pas mai d'un utilizaire « verificator d'adreças IP » sul wiki, un candidat novèl deurà èsser designat per que n'i aguèsse almens dos.
Lista dels verificators d'adreças IP[modificar | modificar la font]
La lista dels actuals verificators d'adreças IP sus la Wikipèdia occitana generada automaticament es accessibla via la lista dels participants.


text:
Belsunce
Belsunce es un quartier de Marselha, que s'atròva dins lo premier arrondiment, dins l'ipercentre de la ciutat, entre la Canabiera, la Pòrta d'a-z'Ais, lo Pòrt Vièlh e lo Baloard d'Atenas.
Es un quartier popular, que son nogau centrau es lo Cors Belsunce, ancian Grand Cors bastit sota Loís lo Quatòrze que deviá permetre a Marselha de posquer prepausar una passejada au nivèu dei grandeis avengudas que s'atròvan dins leis autrei ciutats d'importància.
Belsunce es conoissut per lo nombre de sei boticas de vestits, mai tanben per la preséncia de la Bibliotèca Municipala a Vocacion Regionala de Marselha, installada dins leis ancians locaus dau Teatre de l'Alcazar.
Prenguèt puei lo nom de Belsunce, en omenatge a l'Avesque de Belsunce e dau ròtle positiu que juguèt dins l'episòdi da la Granda Pèsta de 1720.
Lo cors es cantat per Victor Gelu, dins sa cançon Leis Omes dau Cors e, mai recentament, per Bouga, dins la cançon Belsunce Breakdown.
Lo canton de Marselha Belsunce es un dei cantons administratius dau Conseu Generau dei Bocas de Ròse.


text:
Seanad Éireann
Seanad Éireann que significa en irlandés « Senat d'Irlanda », es la cambra nauta de l'Oireachtas qu'es lo Parlament de la Republica d'Irlanda. Contràriament a la cambra bassa o Dáil Éireann, lo Senat es pas elegit directament mas se compausa de membres causits per diferents biais. Aquela cambra a mens de poders que lo Dáil e pòt solament retardar las leis que desapròva, mas pas metre de vèto definitiu. Lo Seanad es situat dempuèi sa creacion dins lo palais de Leinster House a Dublin.


text:
Pau
Pau qu'ei la capitala de Bearn e que'n vadó a la seguida d'Ortès e de Morlans. Qu'ei tanben la prefectura deu departament francés deus Pirenèus Atlantics, departament qui amassa Bearn dab tres províncias bascas (Sola, Baisha Navarra e Labord) e un tròç de la gasconha atlantica (los parçans autorn de Baiona).
Lo gentilici qu'ei palés -esa, palenc -a o paulin -a (reconstruccion recenta) prononciat [paw'lin] (dab èna dentau).
Somari
Simbèus[modificar | modificar la font]
- Escut : que's tracta d'armas parlantas puish que representa los paus qui bategèn la vila e un paon prononciat com pau en bearnés. Lo Noste Enric qu'i ei mentavut dab la letra H (peu francés "Henry") e lo nombre IV (quatau Enric de França, e tresau de Navarra) ; lo son brèç, ua carapaça de tortuga, qu'ei hicat en cap de l'escut.
Las autas armas mei ancianas que's blasonan autau :deu camp d'azur cargat tres paus d'argent, dua vacas d'aur afrontadas e d'un paon d'azur arrollant en cap e ua auta version mei anciana :d'argent cargat de tres paus de gules e d'un paon d'azur pausat suber eth deu mieitant.
- Imne: lo Bèth cèu de Pau, qu'ei la mei famosa canta bearnesa après Aqueras Montanhas.
Istòria[modificar | modificar la font]
Pendent los purmèrs sègles, l'istòria paulina que's con•hon dab l'istòria deu son castèth apitat peus vescomtes de Bearn entà contarotlar lo gua suu gave e qui los sons paus e betagèn la futura ciutat. Gaston Fèbus que ahortí aquesta hortalessa dens lo son projècte arquitecturau de gran endom qui acompanhè lo son saunei de bastir un Estat pirenenc. D'aqueth temps, totun, la vila qu'èra chic de causa e la capitala bearnesa b'èra Ortès.
Dab Enric II de Labrit, Pau que vadó capitala deu reiaume de Navarra (lo navèth títol aquesit peus vescomtes de Bearn) e lo castèth que ho modernizat (dens l'estil reneishentista viengut d'Itàlia) entà arcuélher la navèra cort reiau (dab la regina Margalida de Navarra).
Qu'ei dens aqueth castèth que vadore lo Noste Enric, futur rei de França.
En 1620, dab l'integracion de Bearn dens lo reiaume de França, Pau non demorè pas sonque lo sèti deu Parlament de Navarra e que demorè estremat deus grans eveniments istorics.
La Revolucion e las Guèrras Napoleonencas que desvelhèn la ciutat ; en 1790, Pau que vadó capitala deu departament navèth deus Baishs Pirenèus e l'Emperaire que s'interessè a la ciutat paulina en decidint lo purmèr de restaurar las rueinas deu castèth e en tot bastir la rota Pau-Saragossa e lo Haràs Nacionau de Gelòs. En mei d'aquò, lo passatge de l'armada anglesa de Wellington que marquè la debuta de l'establiment d'ua comunautat britanica en cèrcas deu microclima paulin (vantat peu mètge Alexandre Taylor) e deus sons païsatges vantats peus romantics. Aquesta comunautat hèra rica qu'adaptè la ciutat au son biais de víver modèrne e modernista en favorizant, dab l'ajuda de las autoritats locaus la bastida deu Baloard deus Pirenèus, deu casinò e deu purmèr gòlf bastit suu continent europèu.
A la debuta deu sègle XX, lo medish clima paulin qu'encoratgè los hrairs Wright d'apitar a Pau la purmèra escòla d'aviacion deu mòn.
Patrimòni e curiositats[modificar | modificar la font]
- Baloard deus Pirenèus
- Barri deus Hedàs
- Caserna Bearnadòta
- Castèth de Pau
- Ostau de Bernadòta
- Parlament de Navarra
- Plaça Gramont
- Musèu de las Bèras Arts
- Funicular


text:
Vilamanda
Vilamanda (forma derivada del nom ancian Vilamagna; Villeveyrac en francés) es una comuna occitana de Lengadòc, situada administrativament dins lo departament d'Erau e la region de Lengadòc-Rosselhon. Lo país de Vilamanda conten la famosa abadiá de Valmagna.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Las primièras atestacions d'abitacion dins l'airal son del sègle X. Un vilatge situat a l'entorn del domeni de Veirac es ja citat en 990 dins lo testament del vescomte de Besièrs e Agde, Guilhèm II. Lo vilatge actual, dependent de l'abadiá de Valmagna, foguèt aparentament fondat per de monges.
A l'entorn de 1873, del temps del foratge d'un tunèl per far passar los trens, se descobriguèron de jaces de baucita dins mantes terrenhs de la comuna. Dapasset l'explotacion se desvolopèt e contribusiguèt al creis de l'airal. Per tal de facilitar lo transpòrt de la baucita se bastiguèt lo viaducte de Ròcamala cap a la fin del sègle XIX.


text:
Arnaut de Maruèlh
Arnaut de Maruèlh[1] foguèt un trobador de la fin del sègle XII, que compausava de poesias liricas en occitan. Vint e cinc, benlèu vint e nòu, de sas cançons, son demoradas, sièis amb musica.
Son nom indica que veniá de Maruèlh en Peirigòrd. Sembla que foguèsse clergue eissit d'un familha paura e qu'aprèp venguèsse joglar; foguèt present a las corts de Tolosa puèi de Besièrs. Aparentament èra amorós de la comtessa Azalaís, filha de Raimon V de Tolosa, maridada a Rogièr II Trencavel, e los poemas que son demorats d'Arnaut se pòdon veire coma un cicle liric que conta son amor. Anfós II d'Aragon èra son rival respècte a Azalaís, e segon la razó d'un dels poemas d'Arnaut, la gelosiá del rei la persuadiguèt de rompre son amistat amb Arnaut. Partiguèt a Montpelhièr, ont trapèt un protector dins lo comte Guilhèm VIII.
Arnaut de Maruèlh es mens conegut que son contemporanèu Arnaut Daniel, mas s'es dich que lo subrepassava per sa simplicitat eleganta e la delicadesa dels sentiments. Son cantaire e joglar èra Pistoleta.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Biographies des troubadours, ed. J. Boutière, A.-H. Schutz. Paris: Nizet, 1964. pp. 32-38.
- Gaunt, Simon, and Kay, Sarah (edd.) The Troubadours: An Introduction. Cambridge: Cambridge University Press, 1999. ISBN 0 521 574730.
- Johnston, R. C. Les poèsies lyriques du troubadour Arnaut de Mareuil. Paris, 1935.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Son nom aguèt mai d'una varianta: Marueuil, Marolh, Marol, Maroill, Maruoill, o Meruoill.


text:
Ataraxia
L’ataraxia (del Grèc ancian ἀtapaEίa / ataraxía significant « abséncia de trebolum ») qu'utilizèt d'en primièr Democrit per designar la tranquillitat de l’alma resultant de la moderacion e de l’armonia de l’existéncia.
L’ataraxia venguèt enseguida lo principi del bonaür (eudaimonia) dins l'estoïcisme, l’Epicurisme e lo Scepticisme. ven d’un estat de prigonda quietud, provocat per l’abséncia de tot trebolum o dolor. Aquela nocion apareguèt a l'epòca d'Epicur.
Estat mental que siam es pas atengut per çò que se passa a l'entorn de nosaltre, totas las preoccupacions ns semblan estrangièras.
L'estat d'ataraxia es pas unicament un afar mental. L'estudi racionala d'una etica e d'una patz interiora coma la faguèron aqueles tres movements filosofics demora limitada per l'espandiment d'aquel sentiment de quietud. Podèm pas solignar que l'importança dels exercicis corporals dins aquelas doctrinas per far aparesser melhor la relacion controversiada entre lo còrs e l'esperit. L'ataraxia es en efècte ligada, d'un biais non necessari, a l'aponia, o abséncia de trebolum corporals. Segon Epicur, aqueles dos estats ligats menan a l'eutimia.
Somari
Dins lo Scepticisme[modificar | modificar la font]
Dins l’escòla sceptica, l’ataraxia es lo resultat de l’epoquè, la suspension de l'assentiment o del jutjament. Consistís dins lo fach, mercé a l'abséncia de jutjaments dogmatics, de coneisser gaire los seus desirs e las seunas paurs. Los sceptics pensan que la valor de l'ataraxia demora dins lo seu caractèr d'abséncia o de denon de coneissença, es a dire que lo scepticisme pròna l'idèa que la coneissénça es pas necessària a l'accion, mas qu'al contrari son las nostras conviccions que nos paralisan.
Al contrari, los sceptics n'arreston pas lor reflexion sus las causas e les evenements; acordan simplament cap de credit nimai vertadièra certitud sus l'una o l'autre vision de las causas.
Alara, une liberacion interiora resulta d'aquel destacament fàcia a las afeccions encontradas amb los jorns, e permet a l'individú d'envisatjar la vida liberada dels troubles, d'aquò resulta aquela abséncia de trebolum, l'ataraxia.
Dins l'Epicurisme[modificar | modificar la font]
Per Epicur, la reflexion sul bonaür es inevitable perque l'existéncia de l'uman es tot entièra dominada per la recerca de las causas qu'o produson. Epicur ensenha a distingar los desirs naturals dels desirs non naturals, e los desirs necessaris dels desirs non necessaris:
-
- « Quand disèm que lo plaser es nòtra tòca, entendèm pas per aquò los plasers dels pervertits nimai aqueles que son ligats al gausiment material, atal qu'o dison aqueles qu'ignoran nòstre doctrina, o que son en desacòrdi amb ela, o que l'interprètan dins un sens fals. Lo plaser qu'avèm en vist es caracterizat per l'abséncia de sofrença corporala e de trebolum de l'alma[1]. »
- « Es pas possible de viure de mena bona e justa, sens viure amb plaser. »[2]
Cal visar lo sufisença per se, perque atal la dolor venent del manca es suprimida.
Per Epicur, una amistiat restrencha mas vertadièra es importanta a l'ataraxia. Dins lo jardin d'Epicur, sols los vertadièrs amics son presents, çò qu'empacha tot trebolum de l'alma.
Dins lo stoïcisme[modificar | modificar la font]
Pels adèptes del stoïcisme (per Epictèt apareis coma lo complement de l'apatheia, l'abséncia de passion), l'ataraxia designa un estat acquerit mercé a la meditacion e un trabalh sus se, coma l'estudi de lor doctrina. La quietud stoïciana resulta de la coneissença del movement de l'univèrs, animat segon eles per un aire caud (lo pneuma) animant tot l'univèrs dins un movement infinit e ciclic d'inspiracion e d'expiracion. L'etic es tanben imbricada amb la fisica. En meditant sul cosmòs, los stoïcians tentadavan de trobar un ritme de vida calcat sus la totalitat cosmica, liberada de passions negativas, que venon dels trebolum e provòcan ànsia e colèra. Aquel destacament mena doncas lo stoïcian a considerar cada evenement coma un moment necessari a la bona caminada de l'univèrs.
En medecina[modificar | modificar la font]
E mai especificament en neuropsiquiatria, l'ataraxia es qualificada de « calme d'esperit ». Es l'estat d'una persona que se daissa troblar per ren. Es un estat d'indiferéncia emocionala totala del subjècte que sentís pas d'emocion venent del meteis e que li seriá pròpia.
Nòtas e referéncoas[modificar | modificar la font]
- ↑ "Menecee">Letra a Menecèu
- ↑ "Menecee"


text:
Chaumont-sur-Tharonne
Chaumont-sur-Tharonne es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Chaumont-Sus-Tharonne a situat en l'èst del departament e lo sieu territòri es limitrophe del departament vesin del Loiret. Se tròba Modèl:A unitat aperaquí del cap de-luòc de costat, a aperaquí 48 km de Orléans.
Traversada per la rota départementale D 922 (La Ferté-Sant-Aubin, Loiret a Romorantin-Lanthenay, jos-prefectura de Loir-e-Doncas que), es prèp d'un échangeur del autoroute A 71 #que connècta Orléans a Clermont-Ferrand.
La municipalitat es partiellement situada en la bòsc domaniale de Lamotte-Beuvron.
Chaumont-sur-Tharonne est situé dans l'est du département et son territoire est limitrophe du département voisin du Loiret. Elle se trouve à 10 km environ du chef-lieu de canton, à environ 48 km d'Orléans.
Traversée par la route départementale D 922 (La Ferté-Saint-Aubin, Loiret à Romorantin-Lanthenay, sous-préfecture de Loir-et-Cher), elle est proche d'un échangeur de l'autoroute A 71 qui relie Orléans à Clermont-Ferrand.
La commune est partiellement située dans la forêt domaniale de Lamotte-Beuvron.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A la fin del Ancian Regim, Chaumont-sus-Tharonne aperteniá a la généralité de Orléans, a la eleccion, subdélégation e graèr a sal de Beaugency. S'i seguissiá la costum de Orléans al nòrd del Beuvron (enclave del bailliage de Beaugency), e aquela de Bles al sud. Sul plànol religiós, la parròquia fasiá partida del diocèse de Orléans e del archidiaconé de Sologne.
A la Revolucion, Chaumont-sus-Tharonne #èsser cap de-luòc de costat. Lo decrèt del 3 brumaire an XI [5 d'octòbre 1802) suprimís Chaumont coma cap de-luòc de costat e lududes substituís Lamotte-Beuvron.
À la fin de l'Ancien Régime, Chaumont-sur-Tharonne appartenait à la généralité d'Orléans, à l'élection, subdélégation et grenier à sel de Beaugency. On y suivait la coutume d'Orléans au nord du Beuvron (enclave du bailliage de Beaugency), et celle de Blois au sud. Sur le plan religieux, la paroisse faisait partie du diocèse d'Orléans et de l'archidiaconé de Sologne.
À la Révolution, Chaumont-sur-Tharonne fut chef-lieu de canton. L'arrêté du 3 brumaire an XI [5 octobre 1802) supprime Chaumont comme chef-lieu de canton et lui substitue Lamotte-Beuvron.


text:
Batalha de Toba-Fushimi
La batalha de Toba-Fushimi se debanèt entre lo 27 e lo 31 de genier de 1868 durant la Restauracion Meiji. Foguèt la premiera batalha importanta de la guèrra entre lei tropas dau shogunat e aquelei dei clans favorables, principalament Choshu e Satsuma, a l'emperaire Meiji. Lei fòrças dei clans Satsuma e Choshu capitèron de resistir pendent quatre jorns maugrat una inferioritat numerica importanta. Pasmens, lo 28, venguèron oficialament l'armada imperiala de Japon entraïnant unei cambiaments de camp dins l'armada dau shogunat. Ansin, lei soudats dau shogunat se retirèron, çò que deviá causar la presa dau castèu d'Osaka, simbòl important dau poder dau shogunat, per lei partisans de l'emperaire.


text:
Domingo French
Domingo French que ho un revolucionari e un militar argentin. Que's destaquè durant las invasions anglesas de l'arriu de la Plata en bèth obtièner lo grad de capitani. Durant la Revolucion de Mai que he partida deu grop de chisperos (los "hargaires de belugas") e, amassa dab Antonio Luis Beruti, que distribuiva insignas entà distinguir los partisans de la revolucion e poder estremar de las discussion lo opositor. Per aquesta rason, French e Beruti que son a còps considerats per error com los inventors de la cocarda blava e blanca.
French que comptava enter los Revolucionaris mei determinats a anar dinc a l'independéncia e qu'èra un pròche de Mariano Moreno ; qu'acopanhè Juan José Castelli dens l'expedicion de repression de la contrarevolucion entà executar l'ancian vicerei Jacques de Liniers.


text:
Xouaxange
Xouaxange es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Vilatge de la distincion de Turquestein, dins l'anciana província de Lorraine.
- Xouaxange Aperten a la França dempuèi 1661.
- Dicton Local: Se pas sèrât pessè au Swagzonche sos ête moquè e au Hèt'negat sos ête botié / Se sauriá pas passar a Xouaxange sens èsser moqué e a Hattigny sens èsser cristianat (insultat).[1]
- Village de la seigneurie de Turquestein, dans l'ancienne province de Lorraine.
- Xouaxange appartient à la France depuis 1661.
- Dicton local: On n'sèrât pessè è Swagzonche sons ête moquè et è Hèt'nié sons ête botié / On ne saurait passer à Xouaxange sans être moqué et à Hattigny sans être baptisé (insulté).[2]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Léon Zéliqzon - Diccionari dels patois romans de la Moselle
- ↑ Léon Zéliqzon - Dictionnaire des patois romans de la Moselle


text:
Rastèu (arquitectura)
Lo rastèu (var. rastèl), o la sarrasina, o la grasilha, èra un dispositiu movedís de defensa dei pòrtas d'un castèu o d'una vila embarriada, constituit d'un cledat coladís de metau o/e de fusta que s'auborava o se baissava (per mejan d'un torn e de còntrapés) per durbir o barrar lo passatge. Aqueu dispositiu s'utilizèt dins lei fortificacions medievalas; segon Viollet-le-Duc, èra ja conegut dins la Roma antica.
Lei portaus principaus èran sovent defenduts per dos rastèus, un exterior, l'autre interior. Lo portau Narbonés de la ciutat de Carcassona n'es un exemple.


text:
Economia de Santa Lúcia
L'economia de Santa Lúcia depend en granda part del cultiu de banana. Malgrat aiçò, los cambiaments en lo regim d'importacions de l'Union Europèa e la creissenta competéncia dels productors d'America Latina an forçat la diversificacion. En ans recents l'indústria del torisme e las finanças internacionales an aquerit un ròtle important en la composicion del sieu produch interior brut e actualament gaireben 73% del meteis es generat per l'indústria de servicis (2002). Lo sieu sector de manufactura es un dels pus diversificats de las Caribas Orientalas.
Los principals produchs d'exportacion de l'isla son la banana e qualques produchs texiles que vend al Reialme Unit e als Estats Units per una soma prèpa als U$ 30 milions, gaireben la mitat de las siás exportacions totalas.
L'illa foguèt un dels païses fondators de la Organizacion Mondiala del Comèrci e s'integrèt al Fons Monetari Internacional lo 15 de novembre de 1979.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ CIA, « The World Factbook »


text:
Elliott Smith
Elliot Smith (6 d'agost de 1969 - 21 d'octobre de 2003) siguec un cantautor american de pop independent. Eth sòn esturment primari ère era guitarra acustica. Viuec tota era sua vida en Portland, Oregon. Smith lutèc contra era depression, er alcòl e es drògues pendent fòrça ans. Era sua mòrt siguec causada per dues herides de guinhauet ath còr, efectuades per eth madeish, aparentament. Totun, es circonstàncies dera mòrt non an estat explicades totaument.
Discografia seleccionada[modificar | modificar la font]
Ligams extèrni[modificar | modificar la font]


text:
Abadiá de Montmajor
L'Abadiá de Montmajor, es una abadiá benedictina fondada en 948[1] e situada au nòrd-èst d'Arle en Provença. Tre la fin dau sègle X venguèt una deis abadiás pus ricas de Provença e lo monastèri se desvolopèt, entre lei sègles XI e XVIII, per la bastison d'una seria d'edificis religiós e militars. Abandonada a la fin dau sègle XVIII puèi fortament degalhada après la Revolucion francesa, aqueste ensems arquitecturau es ara classat ai monuments istorics.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Parc naturel du Luberon, Autour de l’An Mil en pays de Forcalquier, catalogue d’exposition, p 7


text:
navegar
Somari
Occitan
Etimologia
Del latin navĭgare. Existís una autra forma navigar, copiada del francés e doncas mens conselhabla, qu'es en concurréncia amb aquesta.
Prononciacion
[naBe'ɣa]
Sillabas
na | ve | gar (3)
Vèrb
navegar
- Anar sus aiga dins una embarcacion.
- Si donx non navegava o non I mandara del sieu per navegar, liqual elegut non sen puesca escuzar per neguna cauza (Estatuts consulars dels mercadièrs de Montpelhièr, 1328-29)
- E I jorn, en setembre, preson se a navegar (Guilhèm Anelièr, Istòria de la Guèrra de Navarra, sègle XIII)
- E, sènso navega, degun vai au Perou (Frederic Mistral, "Li Coumpagnoun" dins Calendau)
- Inform. Se passejar per Internet.
Parents
Reviradas
Conjugason
- ↑ Èst e nòrd-èst (Cevena, monpelhierenc, Gavaudan, orlhagués, nòrd-Roergue)
- Lengadocian:


text:
1784
Aquesta pagina concernís l'an 1784 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Perseguida dei trèbols intèrns liats a l'afondrament dau poder imperiau en 1768-1769 ambé la continuacion de la campanha dau negus Tekle Giyorgis Ièr còntra lei senhors rebèls Ali Gwangul e Haile Yosadiq. Pasmens, l'expedicion s'acabèt per una desfacha de l'armada imperiala. Dins de circonstàncias mau conegudas, Tekle Giyorgis Ièr foguèt obligat de s'exilar fins a sa restauracion en 1788. Sa desfacha marquèt la fin dau brèu periòde de redreiçament de l'autoritat imperiala dins lei províncias centralas acomençat en 1780. Iyasu III foguèt designat coma novèu negus per lei venceires que recebèron divèrsei guierdons. Sensa poder vertadier, Iyasu III poguèt pas empachar divèrsei guèrras civilas d'acomençar entre lei senhors pus poderós d'Etiopia.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Armament[modificar | modificar la font]
Desvolopament dau premier obús de balas per l'oficièr britanic Henry Shrapnel (1761-1842). Aquel obús permetèt d'aumentar la portada de tir de l'artilhariá e d'aumentar son poder de destruccion còntra l'infantariá. Es totjorn fòrça utilizat au començament dau sègle XXI. Dempuei la Premiera Guèrra Mondiala, lo tèrme Shrapnel s'es generalizat per designar aqueu tipe d'arma.
Astronomia[modificar | modificar la font]
L'observacion dau cicle de variacion de la luminositat de Delta Cepheida permetèt a l'astronòm anglés John Goodricke de definir leis estèlas variablas cefeidas fòrça importanta a l'ora d'ara per mesurar lei distàncias espacialas.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 14 d'octobre - Rei Ferrand VII d'Espanha (m. 1833)
- 24 de novembre - Zachary Taylor, president dels Estats Units (m. 1850)