text:
Sègle de las Luses
Lo Sègle de las Luses (var. Sègle de las Lutz, Sègle deras Lutz, Sègle dei Lutz) designa un movement filosofic e scientific relativament important que venguèt dominant en Euròpa durant la segonda mitat dau sègle XVIII. Aguèt una influéncia fòrça importanta en Alemanha, au Reiaume Unit e, subretot, en França.
Somari
- 1 Originas
- 2 Idèas
- 3 Difusion
- 4 Consequéncias
Originas[modificar | modificar la font]
L'aparicion dei Lutz es un movement progressiu que se formèt tre la fin dau sègle XVII. D'efèct, lo periòde conoguèt un ensems de cambiaments dins de domenis variats (politic, scientific o economic) que van entraïnar una pèrda d'influéncia de l'aristocràcia e dau clergat que formavan la basa dau poder. En parallèl, la borgesiá veguèt sa poissança aumentar en aprofichant lei descubèrtas scientificas dau sègle e lo desvolopament novèu dau comèrci. Acomencèt donc de remetre en causa la societat feudala eiretada de la Renaissença e d'i revendicar mai de poder.
Lei revolucions anglesas[modificar | modificar la font]
Anglatèrra foguèt lo premier país important d'Euròpa Occidentala onte lo poder reiau recebèt de limits après dos episòdis revolucionaris. Lo premier aguèt luòc entre 1641 e 1649, s'acabèt per la decapitacion dau rèi Carles Ièr e confirmèt lo poder dau Parlament anglés. Lo segond se debanèt entre 1688-1689 ambé lo sostèn de l'armada olandesa en guèrra còntra Loís XIV, aliat dau rèi d'Anglatèrra. Entraïnèt l'installacion d'una monarquia parlamentària e constitucionala que venguèt lo premier regim liberau dins un reiaume major d'Euròpa Occidentala. Anglatèrra aprofichèt aquela situacion per se desvolopar au nivèu economic e venir un luòc important dau progrès scientific e tecnologic europèu. De mai, lo país venguèt un objècte d'estudis de la part de filosòfs, especialament francés, e una fònt per leis idèas liberalas que se van estendre pauc a pauc en Euròpa.
[modificar | modificar la font]
Menats per Anglatèrra, lei país d'Euròpa realizèron de progrès importants ai nivèus scientifics e economics durant lo periòde dau sègle XVIII. Permetèron d'aumentar lo nivèu de vida d'una partida de la societat que poguèt d'ara endavant accedir a un nivèu d'educacion e de poder economic novèus. Aquò entraïnèt una mutacion importanta de la societat europèa que foguèt magerament caracterizada per l'ascension de la borgesiá enterin que l'aristocràcia e lo clergat declinavan.
Lei progrès scientifics dei sègles XVII e XVIII[modificar | modificar la font]
La fin dau sègle XVII e lo sègle XVIII foguèron un periòde de progrès scientific e tecnologic fòrça importants tant au nivèu dei sciéncias fondamentalas coma dei sciéncias aplicadas. Gràcias a un ret academic desvolopat e a sei poders economics, Anglatèrra, França e Alemanha foguèron lei centres principaus d'aqueu movement.
D'efèct, lei sciéncias fondamentalas veguèron la realizacion de trabalhs decisius en matematicas, en fisica e en quimia. Lo premier domeni foguèt marcat per lei trabalhs de scientifics coma Leonhard Euler o Carl Friedrich Gauss que son a l'origina, per exemple, dei notacions matematicas modèrnas o de la nocion de foncion matematica. De son caire, la fisica veguèt la publicacion de la teoria de la gravitacion per Isaac Newton en 1686 e lo desvolopament continú de l'optica, de l'astronomia o encara de l'electrostatica. Enfin, unei principis de basa de la quimia foguèron descubèrts coma aqueu de la conservacion de la matèria.
Aquelei progrès aguèron de consequéncias majoras sus la societat europèa en causa de seis aplicacions. Ansin, lei sectors de l'agricultura, de l'industria e dei transpòrts conoguèron divèrsei revolucions que causèron un cambiament dei mòdes de produccion e dei rendements que van entraïnar un ensems de cambiaments economics.
Lei cambiaments economics[modificar | modificar la font]
Lo periòde dau sègle XVIII conoguèt un ensems de progrès economics quasi continús que van entraïnar una rompedura deis equilibris economics existent dins la societat feodala. La consequéncia principala foguèt l'afebliment dau poder de l'aristocràcia e l'importància novèla dei marchands e dei financiers.
Lo premier cambiament major dau sègle foguèt una aumentacion de la populacion europèa que va passar de 114 milions d'abitants en 1700 a 187 milions en 1800. Aquò es causat principalament per una reculada de la mortalitat e donc per una aumentacion de la durada de vida. Per exemple, per un païsan francés, evolucionèt de 21 ans vèrs la fin dau sègle XVII a 32 ans vèrs la fin dau rèine de Loís XVI. Enterin, l'agricultura conoguèt un ensems d'evolucions que van permetre d'aumentar lei rendements e lei quantitats produchas. En Anglatèrra, certanei rendements, egaus a 30 quintaus per ectara en 1700, agantèron 50 en 1800. Sei melhoraments permetèron una aumentacion dei revenguts dei païsans.
Enterin, l'industria se desvolopèt fòrtament. Ja existenta durant lei sègles precedents, èra una activitat limitada, generalament realizada per lei païsans durant l'ivèrn. Gràcias ai progrès tecnologics (maquinas de vapor...) e ais evolucions dei lèis sus lei manufacturas, una etapa decisiva foguèt franquida ambé la concentracion dei mejans de produccion. Leis industrias tradicionalas (teissedura, fustariá, terralha...) aprofichèron aquela situacion e d'autrei apareguèron o prenguèron una dimension novèla coma la produccion de carbon. Per exemple, la produccion d'Escòcia foguèt multiplicada per 5 durant lo sègle XVIII. Puei, après la produccion miniera, la metallurgia poguèt egalament acomençar son desvolopament que va venir caracteristic dau sègle seguent.
Ajudat per la creissença de la produccion e la multiplicacion dei mejans de transpòrt, lo comèrci conoguèt una aumentacion fòrça importanta durant tot lo sègle. Ansin, lo comèrci exterior de França foguèt multiplicat per 5 entre 1730 e 1788 enterin que sa flòta marchanda aumentèt de 1 657 grands naviris a 2 341. D'axes de comunicacions novèus foguèron construchs coma lo cavament de canaus o de rets rotiers. Aquò entraïnèt una creissença de la populacion urbana que compta 12% de la populacion europèa. Es un taus superior a la mejana mondiala qu'èra egala a 9% aperaquí. Aquela evolucion foguèt principalament sostenguda per lei mitans financiers coma lei marchands, leis entrepreneires e lei banquiers. La noblesa demorèt majoritariament en despart maugrat quauqueis investiments isolats, mai que mai dins lo domeni minier.
Lo progrès de l'educacion[modificar | modificar la font]
En fòra dei descubèrtas scientificas dau sègle XVIII, lo nivèu d'educacion e d'instruccion de la societat progressèt. Certanei govèrns acomencèron de s'ocupar de la question e de crear d'estructuras per desvolopar l'educacion. Ansin, dins leis annadas 1770, Polonha creèt un conseu encargat de l'educacion nacionala enterin que d'universitats alemandas creavan lei premierei cadieras de pedagogia. Aqueleis esfòrç èran la contuniacion d'un ensems de lèis adoptadas tre lo sègle XVI dins certanei regions. La teologia venguèt mens importanta dins lei programas e lo public pertocat per l'escòla aumentèt.
Aquelei decisions obtenguèron de resultats notables au sègle XVIII. Per exemple, en França, lo taus d'illetrats demeniguèt d'aperaquí 65% vèrs 1720 a 48% a la velha de la Revolucion. Aquò permetèt donc una difusion pus importanta d'idèas novèlas e favorizèt l'aparicion d'un mitan intellectuau pus nombrós e pus prolific que va venir la terranha dau movement dei Lutz.
L'ascension de la borgesiá[modificar | modificar la font]
Lei progrès scientifics e tecnologics, lei cambiaments economics e lo melhorament de l'educacion van entraïnar l'emergéncia d'una borgesiá novèla que va pauc a pauc obtenir un poder important gràcias au declin de la noblesa. D'efèct, aquela partida de la borgesiá, que reünís lei marchands, lei financiers e leis entrepreneires es la beneficiària principala d'aqueleis evolucions. Sei membres an d'ara endavant una poissança financiera importanta e certanei acomencèron de comprar de fèus o de domenis. Subretot, la màger part dei sectors en cors de desvolopament de l'economia, especialament lo comèrci e l'industria, son entre sei mans. De son caire, l'aristocràcia es largament demorada en fòra dei cambiaments majors de la societat per se concentrar sus la rentabilitat de sei domenis agricòlas e sus la defensa de sei privilègis.
Ansin, en parallèl de son ascension economica, la borgesiá va pauc a pauc s'opausar a l'existéncia de la societat feodala. Aquela contestacion de l'òrdre establit va prendre la forma d'un movement intellectuau que va perpensar a de formas novèlas d'organizacion sociala e estendre sa reflexion ai subjèctes novèus permés per lei progrès scientifics de l'epòca. Lo cas de França es especiau en causa de la poissança de son regim autocratic e de l'admiracion per de filosòfs francés nombrós dau modèl de la societat anglesa. Lo sègle XVII va donc veire un movement filosofic fòrt que va venir la fònt principala dau movement dei Lutz.
Idèas[modificar | modificar la font]
Maugrat l'importància de la produccion intellectuala dau Sègle dei Lutz, existís de tèmas comuns ai diferents filosòfs dau movement. Lo principau es lo refús dei dogmas e dei veritats reveladas per explicar lei fenomèns observats. Lei filosòfs dei Lutz van donc cercar la veritat au nivèu deis elements observables e destriar de camps diferents de la societat (politic, domestic, religiós... etc) dirigits per de lèis pròprias. Lo movement dei Lutz es donc caracterizat per doas nocions fondamentalas que son l'empirisme e l'umanisme.
L'empirisme[modificar | modificar la font]
L'experiéncia tèn una plaça majora au sen de la teoria de la conoissença dau sègle XVIII. Procedís per observacion, per analisi e per comparason que permetèron la verificacion d'ipotèsis scientificas per la confrontacion ambé la realitat e per la possibilitat de reprodurre un fenomèn experimentau. Aquelei metòdes foguèron estenduts sensa limitacion a totei lei domenis scientifics de l'epòca e son donc la fònt de la màger part dei descubèrtas realizadas. Per exemple, permetèron l'invencion dei premierei classificacions e dei premierei teorias amirant una explicacion globala de certanei fenomèns (classificacions d'espèças animalas...). Ansin, en fòra de l'aprefondiment dei sciéncias ancianas, l'empirisme entraïnèt l'aparicion d'objèctes de recèrca novèus (etnografia, politica...) que van aumentar lo camp de reflexions dei filosòfs e permetre d'ocupar de domenis novèus de l'espaci intellectuau de l'epòca. Aquò va causar lo desvolopament de l'utilizacion de l'esperit critic e de la reflexion politica.
L'umanisme[modificar | modificar la font]
Ambé l'empirisme, l'umanisme es lo segond principi fondamentau dei Lutz. La filosofia dau movement plaça l'òme au centre de sei preocupacions. Son objectiu es lo bonur. Lei filosòfs dei Lutz crèson au progrès de la conoissença, a la capacitat de la rason de sapar lei convencions, leis usatges e leis institucions que còntradison la natura e la justícia. Aquela fe foguèt renforçada per lei progrès scientifics e economics dau sègle. Aquò va entraïnar l'aparicion dei premierei formas de contestacion deis autoritats feodalas e l'afirmacion de l'idèa de tolerància dins una Euròpa prefondament devesits per la question religiosa.
Difusion[modificar | modificar la font]
Gràcias au desvolopament de l'educacion, lo movement dei Lutz se poguèt adreiçar a una partida novèla e pus granda de l'opinion publica. Un nombre important de filosòfs poguèron donc publicar sei trabalhs e crear un espaci public novèu que va començar de debatre e de difusar d'idèas novèlas, ajudat per la vitalitat dei rets academics e lòtjas.
Lei salons literaris[modificar | modificar la font]
Lo sègle dei Lutz va inventar, o reïnventar en prefondor, de luòcs de debats e de reflexions. Inicialament, foguèt lei cafès, coma lo Procope a París, que venguèron lo rendètz-vos de membres influents dau movement coma Voltaire, Diderot o Fontenelle. Pasmens, rapidament, lei salons mondans van ganhar una importància decisiva per la propagacion de seis idèas. Aquelei salons foguèron generalement dubèrts per de personatges importants e ambiciós que van reünir de grops d'artistas, de sabents e de filosòfs. Lo modèl principau es lo de la marquesa de Lambert au començament dau sègle. Per la seguida, permetèt l'aparicion d'autrei salons majors coma aquelei de Madama de Tencin o de Madama Necker que van aculhir de figuras dau movement coma Marivaux o lei redactors de l'Enciclopèdia. Aquelei salons permetèron de confrontar lei ponchs de vista e de facilitar la propagacion deis idèas dei Lutz entre leis elèits intellectuaus de la capitala.
Lo ret academic[modificar | modificar la font]
Leis acadèmias son de societats de sabents que se reünisson per s'ocupar de literatura o de sciéncias, per desvolopar e difusar la conoissença. Gropant lei classats pus aisats e leis elèits intellectuau dei províncias (noblesa, clergat e borgesiá richa), lor nombre aumentèt durant tot lo sègle. Per exemple, en França, existissián solament 10 acadèmias en 1710 e 35 en 1789. Pauc a pauc, formèron de rets provinciaus, nacionaus puei europèus. Permetèron la realizacion de cambis de recèrca per correspondéncia, l'acuelh de sabents estrangiers, de programas e de concors de recèrca. Aguèron una influéncia majora dins lo desvolopament de subjèctes scientifics coma la fisica, la quimia, la mineralogia o l'agronomia.
Lo ret lòtjas[modificar | modificar la font]
En fòra deis acadèmias, lei lòtjas formèron egalament un ensems de rets fòrça eficaç per la difusion deis idèas dei Lutz. Lo pus conegut es aqueu de la francmaçonariá creat en Escòcia e en Anglatèrra ai sègles precedents; aguèt un succès major au sègle XVIII ambé la creacion d'unei miliers de lòtjas. Reünissent de membres dei classas superioras de la societat, permetèron leis idèas filosoficas e l'esperit dei Lutz dins de luòcs estrategics. De mai, leis elèits i faguèron tanben l'aprendissatge de l'egalitat còntra lei privilègis de la naissença.
Consequéncias[modificar | modificar la font]
Lo movement dei Lutz aguèron divèrsei consequéncias segon lei país. Lei principalas foguèron politicas, magerament ambé lei revolucions se debanant durant la segonda mitat dau sègle XVIII ais Estats Units e en França. Pasmens, la produccion dei Lutz aguèt una influéncia importanta ai nivèus economic e filosofic.
Consequéncias politicas[modificar | modificar la font]
Lei consequéncias politicas dau movement dei Lutz son variadas amb una influéncia decisiva sus lo renversament de l'autoritat coloniala anglesa ais Estats Units e aqueu dau poder reiau en França. Dins aquò, aguèron tanben un ròtle important dins la formacion deis estats modèrnes ambé l'afirmacion de certanei principis d'organizacion politica.
Ansin, leis idèas dei Lutz aguèron un ròtle important dins l'entraïnament dei Revolucions estatsunidenca e francesa. D'efèct, la declaracion d'independéncia deis Estats Units afirmèt un nombre grand de principis dau movement coma l'egalitat en fàcia de la lèi e la separacion dei poders executius, legislatius e judiciaris. En França, l'esperit liberau e critic desvolopats dins lei salons e lei cafès sapèt pauc a pauc lo poder de la monarquia absoluda. Puei, la màger part dei deputats de la Convencion Nacionala èran de membres de la borgesiá que conoissián la filosofia dei Lutz.
Consequéncias economicas[modificar | modificar la font]
Au nivèu economic, lo sègle dei Lutz veguèt l'aparicion dau liberalisme economic que va s'opausar au sistèma economic de la feodalitat basat sus lei privilègis. De mai, l'epòca foguèt tanben lo periòde de publicacion dei trabalhs d'Adam Smith que va entraïnar la formacion dau sistèma capitalista e la Revolucion Industriala dau sègle XIX.
Referéncias[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Ole Peter Grell et Roy Porter, Toleration in Enlightenment Europe, Cambridge University Press, 2000.
- (fr) Pierre-Yves Beaurepaire, L’Europe des Lumières, Paris, PUF, 2004.
- (fr) Christine Le Bozec, La Normandie au XVIIIe siècle : croissance, Lumières et Révolution, Rennes, Éditions Ouest-France, 2002.
- (fr) Pierre Chaunu, La Civilisation de l’Europe des Lumières, Paris, Flammarion, 1997.
- (fr) Pierre M. Conlon, Le Siècle des Lumières : bibliographie chronologique, Genève, Droz, 1983.
- (fr) Joël Cornette, Histoire de la France : absolutisme et Lumières (1652-1783), Paris, Hachette supérieur, 2005.
- (fr) Monique Cottret, Culture et politique dans la France des Lumières : 1715-1792, Paris, Colin, 2002.
- (fr) Marcel Brion, Henry Daussy, Le Siècle des Lumières, London, Thames & Hudson, 1974.
- (fr) Béatrice Didier, Le Siècle des Lumières, Paris, MA Éditions, 1987.
- (fr) Albert Soboul, Guy Lemarchand, Michèle Fogel, Le Siècle des Lumières, Paris, PUF, 1977-1997.
- (fr) Norman Hampson, Le Siècle des Lumières, Paris, Seuil, 1972.
- (fr) Heyden-Rynsch, Verena Von Der, Salons européens, Paris, Gallimard, 1993.
- (fr) Jacques d’Hondt, Hegel et le siècle des Lumières, Paris, PUF, 1974.
- (fr) Robert Mandrou, L’Europe « absolutiste ». Raison et raison d’État (1649–1775), Fayard, 1977.
- (fr) Xavier Martin, Nature humaine et Révolution française : du siècle des Lumières au Code Napoléon, Bouère, D.M. Morin, 1994.
- (fr) Philippe Minard, La Fortune du colbertisme : état et industrie dans la France des Lumières, Paris, Fayard, 1998.
- (fr) Henri Plard, Morale et vertu au siècle des Lumières, Bruxelles, Éditions de l’Université de Bruxelles, 1986.
- (fr) Bernard Plongeron, Théologie et politique au siècle des Lumières (1770-1820), Genève, Droz, 1973.
- (fr) Gilbert Py, L’Idée d’Europe au Siècle des Lumières, Paris, Vuibert, 2004.
- (fr) Louis Réau, L’Europe française au siècle des Lumières, Paris, A. Michel, 1951, 1938.
- (fr) Daniel Roche, La France des Lumières, Paris, Fayard, 1993.
- (fr) Liliane Hilaire-Pérez, Daniel Roche, L’Invention technique au siècle des Lumières, Paris, Albin Michel, 2000.
- (fr) Catherine Salles, Le Siècle des Lumières : 1715-1789, Paris, Larousse, 1987.
- (fr) Michel Vovelle, Le Siècle des Lumières, Paris, 1977-1988.


c: text/html

text:
Abbeville-Saint-Lucien
Abbeville-Saint-Lucien es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Abbeville Sant Lucien se tròba al Nòrd-Oèst de Beauvais a 10 km aperaquí de la vila prefectura. Costat de Froissy e arrondissement de Clermont.
Abbeville Saint Lucien se trouve au Nord-Ouest de Beauvais à 10 km environ de la ville préfecture. Canton de Froissy et arrondissement de Clermont.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat s'es trucada « Abbatis Villa » en 1074 e Abbeville-Sant-Lucien jos la Revolucion.
La commune s'est appelée « Abbatis Villa » en 1074 et Abbeville-Saint-Lucien sous la Révolution.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Estela Sant Cirici
Estela Sant Cirici[1] (Étoile-Saint-Cyrice en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge es al sud-oèst del departament dels Anautitas-Alpes. La municipalitat se situa a 19 quilomètres de Laragne-Montéglin. Es al limit del departament de la Drôme.
Le village est au sud-ouest du département des Hautes-Alpes. La commune se situe à 19 kilomètres de Laragne-Montéglin. Elle est à la limite du département de la Drôme.
Istòria[modificar | modificar la font]
A la Mièja Edat, la glèisa paroissiale dépendait de la abbaye de Chardavon (a l'ora d'ara en la municipalitat de Sant-Geniez), abbaye #que requectava las intradas ligadas dins aquela glèisa[2].
Au Moyen Âge, l’église paroissiale dépendait de l’abbaye de Chardavon (actuellement dans la commune de Saint-Geniez), abbaye qui percevait les revenus attachés à cette église[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Toponimia Occitana e Senhalizacion bilingüa. Actas del Congrés d'Aush, 2007, publicat pel CROM, mapa aparegut a la pagina 77
- ↑ 2,0 2,1 Baratier, Duby & Hildesheimer, Modèl:Atlàs istorica de la Provence, mapa 72


text:
Fèrre
Lo fèrre (var. hèr) es un element quimic de simbòl Fe e de numèro atomic 26. Es lo metau pus frequent dins la vida quotidiana, magerament utilizat dins d'aliatges coma la fonda o l'acier.
Somari
- 1 Distribucion e reparticion
- 2 Proprietas
- 3 Produccion
- 4 Utilizacions
- 5 Referéncias
- 6 Bibliografia
Distribucion e reparticion[modificar | modificar la font]
Lo fèrre es lo seisen element quimic pus abondós de l'Univèrs. Es l'element finau dei reaccions de fusion que se debanan dins leis estèlas massíssas. Ansin, lo fèrre es un compausant major de la Tèrra que representa aperaquí 5% de la massa de la crosta terrèstra. Lei mineraus principaus que son de fònts importantas de fèrre son d'assemblatges amb oxigèn, sofre o idrogèn. Lei pus coneguts son l'ematita (Fe2O3), la magnetita (Fe3O4), la limonita (Fe2O3, n H2O), la pirita (FeS2) o l'olivina[2].
Proprietas[modificar | modificar la font]
Proprietas fisicas[modificar | modificar la font]
Lo fèrre es un metau que se presenta sota diferentei formas en foncion de la temperatura e de la pression [3] [4] [5] :
- dins lei condicions normalas de temperatura e de pression, es un solide que tèn una estructura cristallina cubica centrada. Aquela forma es dicha fèrre a.
- a partir de 912 °C e a pression atmosferica, son estructura vèn cubica de fàcias centradas. Es sonada fèrre Y.
- a partir de 1 384 °C e totjorn a pression atmosferica, son estructura es tornarmai cubica centrada e forma lo fèrre δ.
- a temperatura normala e sota una pression de 130 kbar, se transforma en fèrre e ambé l'adopcion d'una estructura exagonala compacta.
A pression atmosferica, sa temperatura de fusion es de 1 538 °C. Sa capacitat calorifica es de 0,5 kJ.kg-1.K-1.
Lo fèrre es egalament ferromagnetic. Es a dire que lei moments magnetics deis atòms se pòdon alinhar sota l'influéncia d'un camp magnetic exterior e conservar aquela orientacion novèla après la disparicion d'aqueu camp. Aquela proprietat es a l'origina dei fenomèns d'aimantacion.
Proprietats quimicas[modificar | modificar la font]
Oxidacion[modificar | modificar la font]
Lo fèrre tèn dos estats d'oxidacion principaus que son leis estats +II e +III. Certanei compausats pòdon presentar lei dos dins seis estructuras coma la magnetita (Fe3O4) onte lo fèrre es a l'estat +II e + III. Pasmens, leis estats -II, 0, +I, +IV e +VI existisson tanben. A l'aire libre, lo fèrre s'oxida lèu per formar de compausats amb oxigèn o idrogèn. Son dichs rolh e pòdon rapidament degradar lo fèrre natiu.
Comportament en solucion aquosa[modificar | modificar la font]
En solucion aquosa, lo fèrre forma generalament leis ions Fe2+ e Fe3+. Lo premier es estable en solucion per de pH inferiors a 6 e lo segond per de pH inferiors a 2. Per de mitans pus basics, lo fèrre participa en de reaccions de precipitacion. Per exemple, leis ions HO- e S2- pòdon formar divèrsei compausats ambé fèrre coma de sulfats de fèrre o d'idroxids de fèrre.
Oxido-reduccion de fèrre[modificar | modificar la font]
Lo fèrre tèn dos pareus que sei potenciaus de referéncias son :
- Fe2+ / Fe : E0 = -0,44 V.
- Fe3+ / Fe2+ = +0,77 V.
Lo fèrre metallic es donc pas estable en solucion aquosa. De mai, son oxidacion es d'aitant mai importanta que lo pH es feble. D'autra part, aquelei valors mòstran egalament qu'en preséncia d'oxigèn O2 dins la solucion, leis ions Fe2+ son pas estables.
Complexacion[modificar | modificar la font]
Lo fèrre pòu formar un nombre important de complèxes, especialament en solucion aquosa. Lei pus frequents son leis ions CN-, F-, 1,10 fenantrolin que permet la titracion deis ions Fe2+ e tiocianats SCN- que permet la deteccion de la preséncia de fèrre en solucion gràcias a una coloracion caracteristica.
Quimia organometallica[modificar | modificar la font]
La quimia organometallica de fèrre apareguèt en 1951 ambé la sintèsi de ferrocèn. Dempuei aquela descubèrta, divèrsei compausats son estats trobats, siá a partir de l'estructura de ferrocèn, siá a partir d'assemblatges diferents.
Produccion[modificar | modificar la font]
Principis generaus de l'extraccion de fèrre[modificar | modificar la font]
Lo fèrre es obtengut per la reduccion per lo monoxid de carbòni d'oxids de fèrre presents dins lo minerau. Dempuei lo sègle XIX, aquela etapa a luòc dins un aut-fornèu. Aqueu procediment permet de realizar en meme temps la redu0ccion dau minerau e la recuperacion de fonda liquida. L'apondon de silici au minerau permet egalament d'obtenir un lachier liquid (fasa formada d'impuretats) que se separa naturalament de la fonda.
Puei, per obtenir un metau utilisable en fòrja, la fonda es purificada, principalament per demenir sa concentracion en carbòni e la transformar en fèrre o en acièr. Aquò a luòc per combustion amb oxigèn. Tres autrei procediments son egalament realizats per afinar lo metau produch :
- l'eliminacion de sofre per injeccion de soda, de calci o de magnèsi.
- l'eliminacion de silici per reaccion quimica.
- l'eliminacion de fosfòr per injeccion de cauç.
La fonda e l'acièr son lei dos aliatges principaus de fèrre. Lo premier a una proporcion de carbòni situada entre 2,1 e 6,67% e lo segond entre 0,025 e 2,1%. En dessota de 0,025%, se parla de fèrres industriaus.
País de produccion[modificar | modificar la font]
En 2009, la produccion de fèrre èra egala a 2,24 miliards de tonas. Lo premier país productor es China amb 880 milions de tonas. Austràlia (394 milions de tonas), Brasil (300 milions de tonas), India (244 milions de tonas) e Russia (92 milions de tonas) son egalament d'actors importants de la produccion. Lo rèsta dau monde assegura una produccion egala a aperaquí 330 milions de tonas.
Utilizacions[modificar | modificar la font]
Leis utilizacions sota sa forma pura son relativament raras e limitadas a quauquei domenis, magerament dins l'alimentacion o per la fabricacion de supòrts d'enregistrament magnetics. Ansin, la màger part de la produccion es utilizada per la fabricacion d'aliatges coma fonda e acier.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 (en) David R. Lide, CRC Handbook of Chemistry and Physics, CRC Press Inc, 2009, 90e éd., Relié, 2804 paginas.
- ↑ Holleman, Arnold F.; Wiberg, Egon; Wiberg, Nils; (1985). "Iron" (in German). Lehrbuch der Anorganischen Chemie (91–100 ed.). Walter de Gruyter. pp. 1125–1146.
- ↑ (en) R.L. Clendenen et H.G. Drickamer, « The effect of pressure on the volume and lattice parameters of ruthenium and iron », dins Journal of Physics and Chemistry of Solids, vol. 25, no 8, 1964, p. 865-868.
- ↑ (en) Ho-Kwang Mao, William A. Bassett et Taro Takahashi, « Effect of Pressure on Crystal Structure and Lattice Parameters of Iron up to 300 kbar », dins Journal of Applied Physics, vol. 38, no 1, 1967, p. 272-276.
- ↑ Boehler, Reinhard (2000). "High-pressure experiments and the phase diagram of lower mantle and core materials". Review of Geophysics (American Geophysical Union) 38 (2): 221–245.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) H. R. Schubert, History of the British Iron and Steel Industry ... to 1775 AD (Routledge, London, 1957)
- (en) R. F. Tylecote, History of Metallurgy (Institute of Materials, London 1992).
- (en) R. F. Tylecote, 'Iron in the Industrial Revolution' in J. Day and R. F. Tylecote, The Industrial Revolution in Metals (Institute of Materials 1991), 200–60.
- (en) Weeks, Mary Elvira; Leichester, Henry M. (1968). "Elements Known to the Ancients". Discovery of the Elements. Easton, PA: Journal of Chemical Education. pp. 29–40.


text:
L'Afar Thomas Crown
L'Afar Thomas Crown (The Thomas Crown Affair) es un filme realizat per Norman Jewison, estrenat en 1968.
Sinòpsi[modificar | modificar la font]
Dins una cambra d'una ostalariá nòvayorkesa un individú que se pòt pas veire sa cara, parla amb una votz deformada a un autre òme. S'apèla Thomas Crown, es miliardari e a decidit tant per escapar al languiment coma per gost del risc, de montar d'hold-up fruchoses. Una femna se maina de lo far tombar. S'enseguís una fringa entre los dos protagonistas que mena l'espectator als limits extrèms del suspens.
Ficha tecnica[modificar | modificar la font]
- Títol : L'Afar Thomas Crown
- Títol original : The Thomas Crown Affair
- Realizacion : Norman Jewison
- Scenari : Alan Trustman
- Distribucion : Estats Units : United Artists
- País : Estats Units
- Genre : Drama, Thriller
- Durada : 102 minutas (1h42)
- Datas de sortida :
- Estats Units : 19 de junh de 1968
- França : 1968
Distribucion[modificar | modificar la font]
- Steve McQueen : Thomas Crown
- Faye Dunaway : Vicki Anderson
- Paul Burke : inspecteur principal Edward 'Eddy' Malone
- Jack Weston : Erwin Weaver
- Gordon Pinsent : Jamie McDonald
- Biff McGuire : Sandy
- Addison Powell : Abe
- Astrid Heeren : Gwen
A prepaus del filme[modificar | modificar la font]
- Lo realizator del filme es sortit del mond de la publicitat e de la television, d'aquí l'usatge de l'ecran partejat (nommat generalament en anglés split screen) çò que fa una de las originalitats dels filme.
- Lo filme a un dels potons mai longs de l'istòria del cinèma: 55 segondas d'una tirada.
- La musica es del francés Michel Legrand. Recebèt per aqueste filme l'Oscar de la melhora benda originala en 1969. I se pòt ausir "The windmills of your mind" ("Los molins de mon còr") cantada per Noel Harrison.
- Un remake foguèt filmat en 1999 per John McTiernan amb Pierce Brosnan e Rene Russo. Vejatz : Thomas Crown.


text:
Plan Lyon 8eme Arrondissement - 69008
Coordonnées GPS : Latitude : 45.7373008728027 | Longitude : 4.87569999694824
Visualisez le Plan de Lyon 8eme Arrondissement avec :
- la localisation de Lyon 8eme Arrondissement
- les routes de Lyon 8eme Arrondissement
- les autoroutes de Lyon 8eme Arrondissement
- les chemins de Lyon 8eme Arrondissement
- les communes aux alentours de Lyon 8eme Arrondissement
On peut également voir les noms de rues de Lyon 8eme Arrondissement avec le nom des hameaux et les sites touristiques de Lyon 8eme Arrondissement, les routes communales de Lyon 8eme Arrondissement et les routes départementales de Lyon 8eme Arrondissement.
Utilisez les boutons + et - pour vous zoomer ou dé-zoomer la carte de Lyon 8eme Arrondissement


text:
Ciutadan
Un ciutadan o una ciutadana es un membre d'una comunautat politica. La condicion de membre d'una meteissa comunautat es coneguda coma ciutadaniá (var. ciutadania), e seguís una sèria de devers e de dreches, que los mai importants son los dreches politics, lo principal d'aqueles essent lo drech de vòte, qu'es una marca de l'identitat de las democracias representativas modèrnas, modèl predominant dins lo mond occidental.
Dins las democracias modèrnas lo principi es qu'an la condicion de ciutadans totes los òmes e femnas majors d'edat (la majoritat d'edat essent fixada mai sovent a 18 ans), encara que dins qualques luòcs, de condemnats per la justícia pòdon pèrdre aquela condicion, coma arriba dins qualques Estats dels Estats Units d'America.
Etimologicament, ven del mot ciutat, perque a l'origina aquela èra l'unitat politica mai importanta. Amb lo temps l'unitat politica passèt a l'Estat, e a l'ora d'ara quand òm se referís al concèpte de ciutadans, aquò se fa en referéncia a un Estat determinat (per exemple, ciutadans monegasques, italians, franceses, espanhòls o bèlgas).
Es comun de far coïncidir ciutadaniá amb nacionalitat, pasmens qu'es possible aver una nacionalitat sens èsser un ciutadan (es a dire, èsser legalament subjècte d'un Estat e jos la seuna proteccion sens aver los dreches politics); es tanben possible d'aver los dreches politics sens èsser originari d'un Estat.
Somari
Ciutadaniá de l'Union Europèa[modificar | modificar la font]
Lo Tractat de Maastricht a introduch lo concèpte de ciutadaniá de l'Union Europèa. Aquela ciutadaniá emana de la ciutadaniá nacionala: aquel qu'a la nacionalitat d'un Estat membre de l'Union Europèa ven un "ciutadan de l'Union".
La ciutadaniá de l'UE ofrís cèrts dreches e privilègis dins de l'UE; en fòrça airals los ciutadans de l'UE an los metisses dreches o de dreches similars a aqueles dels ciutadans natius de l'Estat membre. Aqueles dreches dels ciutadans de l'UE incluson:
- La libertat de movement e de residéncia dins lo territòri dels Estats membres;
- Lo drech de vòte e d'èsser candidat a las eleccions al Parlament Europèu e a las eleccions municipalas dins l'Estat membre de residéncia;
- Lo drech a la proteccion diplomatica e consulara;
- Lo drech de peticion al Parlament Europèu;
- Lo drech de s'adreçar al Defensor del Pòble Europèu.
Lo drech de residéncia compòrta en mai d'aquò del drech de demorança, mas tanben lo drech de causir de trabalhar dins quin emplec que siá (los servicis civils compreses, levat los emplecs sensibles coma la defensa).
Los Estats membres de l'UE tanben utilizan un passapòrt amb un dessenh comun, de color bordèu, amb lo nom de l'Estat membre, e l'escut nacional, e lo títol "Union Europèa" (o la seuna traduccion).
Ciutadaniá onorifica[modificar | modificar la font]
Qualques païses autrejan una "ciutadaniá onorifica" a aqueles que considèran que meritan una reconeissença especiala o que son dignes d'aquela distincion.
Concèpte long de l'istòria[modificar | modificar la font]
Istoricament, fòrça Estats limitavan la ciutadaniá a una partida limitada de la seuna populacion, creant atal una classa de ciutadans amb de dreches politics superiors als autres, mas egals sus d'autres plans. L'exemple classic d'una ciutadaniá limitada èra la democracia atenenca que los esclaus, femnas, e estrangièrs residents (nomenats metècs) i èran excluses dels dreches politics. La Republica Romana es un autre exemple, e, mai recentament, la szlachta (Aristocracia polonesa) de la Republica de las Doas Nacions del sègle XVII aviá de caracteristicas semblablas.


text:
Priorat
Lo priorat es generalament un establiment religiós creat per 'na abadiá sus un domeni fonzier que li es estat balhat; es desservit per daus monges de 'quilha abadiá que ne i gerissen lo temporau e mandan los revenguts a lor abadiá. Los priorats son dotats d'egleisas bastidas e mantengudas per l'abadiá-maire. Lo prior es presentat siá per lo patron, es a dire lo beneficiau dau fondator primitiu de l'egleisa, siá per un chapítol; puei es nomenat per l'abat que ne depend. Pòt aver emb eu d'un sol a desenas de religioses.


text:
Urban V
Guilhèm de Grimoard (1310-1370) venguèt papa jol nom d'Urban V.
Ainat del senhor de Grimoard e d'Amfelisa de Montferrand, nasquèt en 1310 al castèl de Grisac, situat prèp del Pont de Montvèrd dins las Cevenas gavaudanesas. Quitèt lo castèl a 12 ans per estudiar a Montpelhièr e Tolosa e venguèt doctor en drech.
Aprèp los estudis dintrèt dins l'òrdre dels Benedictins al Monastièr.
Primièr abat d'aquel òrdre a l'Abadiá de Sant German d'Aussèrra, puèi a l'abadiá de Sant Victor de Marselha en 1361, foguèt elegit papa a Avinhon lo 28 de setembre de 1362 e d'unes lo veson coma lo primièr dels papas umanistas e un europèu de la primièra ora.
Marquèt pregondament lo sieu pontificat en adobar lo Sant Sèti a Roma en 1367. En 1370 per tal d'apasimar la Guèrra de Cent Ans qu'estralhava lo reialme de França, tornèt a Avinhon ont moriguèt lo 19 de setembre de 1370.
Pendent son pontificat renovèt las universitats de Montpelhièr, Tolosa e París e obrèt a la creacion de mantun collègi universitari (Viena, Cracòvia) e del primièr evescat de Pequin.
Enriquesiguèt Gavaudan en edificis religioses coma la catedrala de Mende, las collegiadas de Quesac e Bedoés.
Lo rei Carles V de França, per lo mercejar, exemptèt d'impòstes la senhoriá de Grisac. Aquela situacion durèt fins al sègle XVIII.
Aprèp sa mòrt un processus de canonizacion s'endralhèt mas lo Grand Esquisma l'aturèt. Calguèt esperar lo 10 de març de 1870 per que Piu IX lo canonizèsse.
Contunha d'èsser una figura coneguda en Gavaudan.
Fèsta: lo 19 de decembre.


text:
Mar Jauna
La Mar Jauna (en corean: hangeul: 황해 o 서해; hanja: 黄海 o 西海) es lo nom donat a la part nòrd de la Mar de China Orientala, qu'es una mar de la talvèra de l'Ocean Pacific. Se situa entre la China continentala e la Peninsula de Corèa. Lo nom li ven de las particulas de sabla eissidas del Desèrt de Gòbi que los auratges depausan a la superfícia de l'aiga en la far venir jauna daurada. En Corèa del Nòrd e Corèa del Sud, la mar es de còps dita Mar de l'Oèst (서해).
La baia "intèrna" de la Mar Jauna es sonada Mar de Bohai (autrecòps Baia de Pechihli o Baia de Chihli). Recep a l'encòp la aigas del Fluvi Jaune (dins la província de Shandong e sa capitala Jinan) e del Hai He (entre Beijing e Tianjin). Los depaus de sabla e limon d'aquestes dos rius contribuisson a donar una color jaune a la mar.


text:
Nascut en Natal, trabalhèt coma jornalista e avocat durant la siá joenessa, en avent participat de la Aliança Liberala en la campanha de 1930. En 1933 fondèt lo Partit Nacionalista de Rio Grande do Norte, e qualques ans pus tard, lo Partit Republican Progressista.
En 1934 e 1945 foguèt elegit deputat federal, e en 1950 foguèt candidat a la vicepresidéncia per la lista que dirigissiá l'ancian governant, Getúlio Vargas. Amb lo suicidi de Vargas, en la siá qualitat de vicepresident, assumiguèt la presidéncia de la republica lo 24 d'agost de 1954, en exercint lo cargue fins al 8 de novembre de 1955, quand foguèt aluenhat (al principi temporàriament e après definitivament) de la presidéncia per un movement politic-militar liderat pel general Teixeira Lott.
Foguèt ministre del Tribunal de Comptas de Riio de Janeiro, durant tot lo decènni de 1960.
Café Filho, educat dins la Primièra Glèisa Presbiteriana de Natal, foguèt lo primièr president protestant de Brasil.


text:
Daktulosphaira vitifoliae
La filloxèra (Daktulosphaira vitifoliae Fitch, 1856) es un insècte de la familha dels Phylloxeridae (Rhynchota Homoptera, superfamilha Aphidoidea).
Es un fitofag associat a las espècias del genre Vitis qu'ataca la rasic de l'espècia europèa (Vitis vinifera) e l'aparelh aerian de las espècias americanas (Vitis rupestris, V. berlandieri e V. riparia).
Aqueste fitofag de la vinha, originari d'America del Nòrd, apareguèt en Euròpa pendent la segonda mitat del sègle XIX, e uèi s'es espandit dins totes los païses viticòlas del mond. Provòca en pauc de temps de prejudicis grèus a la rasic que la consequéncia n'es la mòrt de la planta atacada, levat per d'unas vinhas americanas.


text:
Gliese 667
Gliese 667, tanben dich HR 6426 o MLO 4, es un sistèma estelar de tres estèlas situat a 23 annadas lutz de la Tèrra dins la constellacion de l'Escòrpi. Es compausat de :
- Gliese 667 A, una naneta aranja de tipe K3V que sa talha representa 77% d'aquela dau Soleu e sa luminositat 13%.
- Gliese 667 B, una naneta aranja de tipe K5V. A un diamètre egau a 44% dau diamètre solar e una luminositat egala a 5%.
- Gliese 667 C, una naneta roja de tipe M2V qu'a un diamètre egau a 20% dau diamètre solar e una luminositat egala a 0,3%. Tres planetas (Gliese 667Ca, Gliese 667Cb e Gliese 667c) son estadas descubèrtas a l'entorn d'aquela estèla. La preséncia de doas planetas suplementàrias es tanben sospichada per leis astronòms. Gliese 667c se situa dins la zòna favorabla a l'existéncia d'aiga liquida e a una massa de tipe terrèstra. L'existéncia de la vida i es donc, a l'ora d'ara, considerada coma una possibilitat[1].


text:
Serliana
Serliana es , en arquitectura, lo nom d'un element que s'utilizava a la Renaissença que consistís a combinar un arc de plen cindre amb d'autres als costats. lo nom ven l'arquitecte Sebastiano Serlio, que foguèt lo primièr a teorizar lo concèpte d'aquela forma arquitectonica.
Se nomena tanben Fenèstra palladiana perque aquel element foguèt fòrça utilizat per l'arquitècta Andrea Palladio.
La serliana s'utiliza generalament pels portals e Lòtjaa coma se èran Arc de trionf que los laterals son enclavats e mai basses.


text:
Viller
Viller es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge de Moselle apertenent a la Aiçò ommunauté de Aiçò ommune del Aiçò entre Me osellan, d'una superficie de 7,27 ectara. Situat a 393 km de París, 50 km de Mètz. Desservie Recentament (oct 2008) per la wimax.
Village de Moselle appartenant a la Communauté de Commune du Centre Mosellan, d'une superficie de 7,27 hectare. Situé a 393 km de Paris, 50 km de Metz. Desservie récemment (oct 2008) par le wimax.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait De l'anciana província de Lorraine, distincion de Morhange.
- Dépendait de l'ancienne province de Lorraine, seigneurie de Morhange.


text:
Wikipèdia:Coordinacion dels admins
Coordinacion dels admins
Aicí, los administrators de Wikipèdia armonizan lors accions, en se transmetent de messatges. Las intervencions non tecnicas son reservadas a la pagina de discussion o, sovent mai pertinent, lo Bulletin dels admins.
Administrators al solelh
Lista dels administrators actualament en vacanças o qu'an una abséncia prolongada
Administrators partits per una autra enciclopèdia, eternala :
Contribucions de seguir
Conflictes d'edicions en cors
- actualament cap
Paginas protegidas aquesta setmana
Veire las paginas protegidas (de metre a jorn manualament)
Qualques trabalhs totjorn en cors
Ligams utils
Contraròtle dels darrièrs cambiaments
Aquesta tasca es pas reservada als administrators. Se avètz efectuat un contraròtle dels darrièrs cambiaments uèi, mercé d'indicar l'ora d'aquestas modificacions.
- Veire tanben : Wikipèdia:Paginas sovent vandalisadas
Contraròtle dels imatges
[Global proposal] m.Wikipèdia.org: (totes) Modificar las paginas
Hi, this message is to let you know that, on domains like oc.m.wikipedia.org, unregistered users cannot edit. At the Wikimedia Forum, where global configuration changes are normally discussed, a few dozens users propose to restore normal editing permissions on all mobile sites. Please read and comment!
Sorry for writing in English but I thought as administrators you would be interested. Thanks, Nemo 1 març de 2015 a 22.26 (UTC)


text:
Ajuda:Istoric
L'istoric d'un article de Wikipèdia es una pagina que li es ligada per conservar lo jornal de la màger part de las modificacions que son estadas portadas a aqueste article dempuèi sa creacion.
L'istoric d'una pagina a una importància legala perque dona accès a la data, a la tenor exacta e a l'autor de cada modificacion. L'istoric ten doncas luòc de notícia de copyright per la licéncia de documentacion liura GNU jos la quala las paginas de Wikipèdia son rendudas publicas.
A l'excepcion de las paginas generidas automaticament (qualques paginas especialas e los istorics eles-meteisses), cada pagina de Wikipèdia a sa pròpria pagina d'istoric. L'istoric d'una pagina es consultable en seleccionant lo ligam istoric al naut de la pagina.
Somari
Agençament[modificar | modificar la font]
L'istoric es ordonat de la modificacion mai recenta a la modificacion mai anciana. Cada linha se compausa de 5 partidas :
- un ligam actu que mòstra las diferéncias entre la version seleccionada e la version actuala de l'article ;
- un ligam dif que mòstra las diferéncias amb la version precedenta de la qu'avètz seleccionada ;
- un boton de seleccion, i tornarem mai en detalh ;
- un ligam qu'aficha la data e l'ora (vejatz çaijos) de la version seleccionada e i mena ;
- l'escais de l'autor, o son adreça IP s'èra pas enregistrat.
Comparason de las versions[modificar | modificar la font]
Tanven es possible de veire las diferéncias entre doas versions causidas. Es aicí qu'intervenon los botons. Per comparar doas paginas, seleccionatz-las gràcias a aquestes botons. Un còp la causida facha, clicatz sus Comparar las versions seleccionadas.
Foncion de susvelhança[modificar | modificar la font]
L'istoric es fòrça utilizat per verificar las modificacions portadas a cada pagina, dempuèi sa creacion. La verificacion de l'istoric es particularament utila per detectar e corregir lo vandalisme d'una pagina.
Recuperacion d'una version anciana[modificar | modificar la font]
En efièch, sufís de tornar trobar la version precedissent lo vandalisme (la darrièra version sana), e de l'afichar. Veiretz doncas la pagina abans que aguèsse patit lo vandalisme. Alara, demòra pas mai qu'a clicar sus modificar e la salvagardar. Lo vandalisme es alara anullat.
Anullacion selectiva d'una modificacion particulara[modificar | modificar la font]
Quand se compara doas versions ancianas de la pagina dins l'istoric, un boton desfar apareis al costat del boton modificar. En clicant sus aqueste boton, es possible de levar una de las modificacions de l'article, sens per aquò aver d'escafar totas las modificacions qu'an agut luòc entre temps. Aquesta foncion es particularament utila per escafar una error o un vandalisme passats inapercebuts.
Afichatge de l'ora[modificar | modificar la font]
Per defaut[modificar | modificar la font]
Per defaut, lo logicial gerís pas l'ora d'ivèrn e l'ora d'estiu coma se o poiriá esperar :
- quand la consultacion a luòc en estiu, las oras s'afichan totas a l'ora d'estiu, quitament se las accions a las qualas se referisson son estadas efectuadas a una data ivernala ;
- quand la consultacion a luòc en ivèrn, las oras s'afichan totas a l'ora d'ivèrn, quitament se las accions a las qualas se referisson son estadas efectuadas a una data estivala.
Aquò concernís :
- los utilizaires non enregistrats,
- los utilizaires enregistrats mas deconnectats,
- los utilizaires connectas utilizant las preferéncias per defaut.
Personalizacion[modificar | modificar la font]
Es possible, en dobrissent un compte o en se connectant, de causir al mejan del menut « Preferéncias » un fus orari que variarà pas al grat dels cambiaments estiu/ivèrn.
Acorchi[modificar | modificar la font]
Se pòt accedir a l'istoric de cada pagina de Wikipèdia per mejan de la sequéncia de tòcas del clavièr [Alt] [shift] [H] (o alara [Alt] [H] segon lo navegador). Vejatz Ajuda:Acorchi.
Alteracions de l'istoric[modificar | modificar la font]
Los istorics son de còps alterats per d'administrators per los rendre totalament invisibles, dins los cases:
- de violacions de drech d'autor;
- d'injúrias ;
- de difamacions ;


text:
Geisalic
Gesaleic foguèt un rei visigòt de 507 a 510. Èra filh illegitim e successor d'Alaric II, elegits pels nòbles a Narbona a la mort del seu paire a la batalha de Vouillé.
Gesaleic abandonèt Narbona, benlèu en 507 e s'establiguèt a Barcino, venent atal capitala del reialme.
Entre en 508 e 511 Gesaleic mantenguèt una estrecha amistat amb los ostrogòts d'Itàlia, mas en 511 "s'alièt amb los enemics dels ostrogòts" (segon Isidòr de Sevilha) benlèu un partit visigòt opausat a l'influéncia ostrogòta
En 511, Gesalic fogèt expulsat del tròn pel general ostrogòt Ibba e fugiguèt en Africa al reialme dels Vandals. Ensejèt en van d'obtenir lor ajuda e tanben aquela dels Ostrogòts. Lo general Ibbas proclamèt lo jove Amalaric rei a Barcino, filh d' Alaric II e felen (per la maire) de Teodoric lo Gran. Lo rei novel aviá sonque nòus ans, per que lo quite Teodoric assumèt la regéncia.
Gesaleic, mentretant, demorava en Aquitània ont podèt reünir una armada d'amics e mercenaris (se sap que en 511-512 la sosmission d'Aquitània als francs èra pas complèta). En 512 l'armadat de Gesaleic dintrèt en Tarraconesa pels passatjes pirenencs orientals mas foguèt derrotat per Ibbas a 20 km de Barcelona. Gesaleic fugiguèt al nòrd, passèt la Narbonesa, essajent de dintrar en Burgondia, mas foguèt capturar e matat en passant la Durença, benleu per de soldats ostrogòts (512).
Referéncias[modificar | modificar la font]
- (en)Edward Gibbon, History of the Decline and Fall of the Roman Empire
- (it) Rafael Altamira, « La Spagna sotto i Visigoti », dans Storia del mondo medievale, vol. I, 1999, pp. 743-779
- (it) Christian Pfister, « La Gallia sotto i franchi merovingi: vicende storiche », dans Storia del mondo medievale, vol. I, 1999, pp. 688-711


text:
Nasdaq
NASDAQ, acronim en anglés de National Association of Securities Dealer Automated Quotation, es lo principal mercat electronic d'accions dels Estats Units d'America. Foguèt fondat per la National Association of Securities Dealers (NASD) en 1971. Amb las vendas dels ans 2000 e 2001 demorèt privatizat. Es governat per la companhiá proprietària, la Nasdaq Stock Market, Inc., qu'es sus la lista dins son pròpri sistèma d'escambi d'accions en 2002.
Amb prèp de 3300 companhiás, NASDAQ representa la borsa de valors electronica e automatizada qu'escàmbia de mitat mai d'accions per jorn que tot autre mercat del monde. Se caracteriza per comprendre d'empresas d'auta tecnologia en electronica, informatica, telecomunicacions, biotecnologia, eca. Una altra de sas caracteristicas es l'usatge del sistèma SOES (Small Order Execution System), un sistèma de gestion de pichons volums d'accions creat aprèp la crisi de 1987; aquel an sentiguèron la necessitat de crear de sistèmas per automatizar la gestion de grand nombre de transaccions de pichon volum.
Sos indici mai representatius son lo Nasdaq 100 (introdusit en 1985), lo Nasdaq Composite e lo NASDAQ Biotechnology Index.
Funciona, coma los autres mercats estatsunians, dempuèi 9 h 30 fins a 16 h 00, ora locala (de 16 h 30 a 22 h 00, ora en Occitània).
L'actual cap executiu es Robert Greifeld. Lo sèti es a Nòva York.


text:
Tilloy-lès-Mofflaines
Tilloy-lès-Mofflaines es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Portal de las comunas de França
-


text:
Asilhan
L'Asilhan es un fàcies cultural de l'Epipaleolitic definit inicialament per Édouard Piette en 1889 a partir de las industrias descobèrtas dins la Cauna del Mas d'Asilh dins lo País de Fois e lo departament d'Arièja. Dins aquel jaciment, de jaces contenent de nombroses còdols pintats e d'arpons plats s'intercalan entre los nivèls del Magdalenian e del Neolitic.
Aqueles elements son associats a de lamèlas d'esquina corba conegudas coma ponchas asilhanas.
L'Asilhan es generalment associat al restabliment climatic que succedís a la darrièra Glaciacion. Lo rangièr cedís la plaça al cèrvi, que ven lo ferum favorit. Las banas de cèrvi son utilizadas per realizar los arpons plans, sovent rudimentaris e perforats d'un entalh alongat a la basa.


text:
Districto de Tarba
O districto de Tarba (en francés arrondissement de Tarbes) ye un districto d'o departamento francés d'os Altos Pireneus (en francés Hautes Pyrénées), en a rechión de Meyodía-Pireneus. Se dibide en 19 cantons y 225 municipios. A capital d'o districto ye a prefectura de Tarba (en francés Tarbes)
Lista de cantons de Tarba[editar | editar código]
- Cantón d'Aurelhan.
- Cantón d'Aussun.
- Cantón de Bordèras.
- Cantón de Castèthnau de Manhoac.
- Cantón de Castèthnau de Ribèra Baisha.
- Cantón de Galan.
- Cantón de La Lobèra.
- Cantón de Mauborguet.
- Cantón de Pojastruc.
- Cantón de Rabastens de Bigòrra.
- Cantón de Semiac.
- Cantón de Tarba-1.
- Cantón de Tarba-2.
- Cantón de Tarba-3.
- Cantón de Tarba-4.
- Cantón de Tarba-5.
- Cantón de Tornai.
- Cantón de Tria de Baïsa.
- Cantón de Vic de Bigòrra.


text:
Categoria:Vegetarian
La tòca d'aquesta categoria es essencialament de recampar las personalitats contemporanèas o istoricas qu'an optat per una dièta vegetariana per de rasons de : santat, etica o ecologia.
Veire egalament[modificar | modificar la font]
- La lista de vegetarians celèbres lista l'ensemble de las personalitats vegetarianas o supausadas l'èsser e mai una seria de citacions.
- l'article sul vegetarisme.
Articles dins la categoria « Vegetarian »
Aquesta categoria conten los 3 articles seguents.


text:
Fiqh
Lo fiqh (en arabi فقه, "compreneson prigonda" o "plena compreneson") definís, dins l'islam, la jurisprudéncia religiosa; se tracta de las interpretacions fachas pels alfaquins (juristas islamics) de cases que son gaire clars dins l'Alcoran e la sunna (basada suls adits). Lors verdictes permeton d'articular e adaptar la chariá o lei religiosa islamica. Lo fiqh se preocupa, mai precisament, de l'observança dels rituals e de la legislacion sociala, se tractant doncas d'una comprension del messatge de l'islam d'un punt de vista juridic e non teologic. Las escòlas qu'estúdian e desvolopan aquela jurisprudéncia se nomenan madhhab.
Atribucions del fiqh[modificar | modificar la font]
A causa de las caracteristicas de revelacion religiosa, la majoritat de las nòrmas edictadas dins l'Alcoran e la sunna pòdon pas regular directament la vida dels òmes; segon las directivas de Maomet el meteis, tenèm qu'aplicar una analisi critica de las normas religiosas per determinar son utilitat e son sens dins cada moment e luòc. Atal, lo fiqh consistís en una metodologia per transformar aquelas nòrmas en una legislacion aplicabla, capabla de regular la relacion del musulman amb Dieu e amb los autres (dins los subjèctes coma l'economia, la politica, las relacions maritalas, la criminologia, l'etiqueta, la teologia, l'igièna o l'etica militara).
L'istorian Ibn Khaldun (1332 - 1406) definiguèt lo fiqh coma " la coneissença de las règlas de Dieu referentas a las accions de personas decididas a obesir a la lei que respècta çò que s'exigís (fardh), çò qu'es enebit (haram), recomandat (mostahab), desaprovat (makrú) o simplament permés (mubà) ".
Per obtenir aquela coneissença, lo fiqh se basa sus l'estudi de las nomenadas "racinas de la lei" (ussul al-fiqh) de l'islam: las doas documentalas, l'Alcoran e la sunna, e las doas que dependon de l'interpretacion (ijtihad), obtenguda pel consensus de la comunautat (ijmà) o per analogia (qiyàs).
Atal, lo fiqh servís per especificar, d'un biais detalhat cossí aplicar la charià. Cossí las conclusions obtengudas dependon de l'interpretacion, se desvolopèron diferents corrents legislatius dins l'islam, tant del costat del sunnisme coma del chiisme. Pasmens, perque lors diferéncias sonque afèctan de qüestions d'aplicacion e non de fe, los diferents corrents o escòlas (màdhhab) son consideradas en general totas coma legitimas, e ne seguir una o l'autra es, en principi, un afar de sensibilitat personala.


text:
Baldur's Gate II: Shadows of Amn
Baldur's Gate II: Shadows of Amn es un videojuec desvolopat per Bioware e editat per Black Isle Studios. Es la seguida de Baldur's Gate e sortèt sus Microsoft Windows en setembre de 2000. Coma son predecessor, lo juec es basat sus l'univèrs dei Reiaumes Oblidats e sus lei reglas de AD&D 2a Edicion. Utiliza lo motor de videojuec Infinity Engine, ja utilizat per lo premier òpus e per d'autrei juecs de Black Isles coma aquelei de la seria deis Icewind Dale.
Lo començament de Baldur's Gate II a luec rapidament après leis eveniments de Baldur's Gate e contunia l'istòria dau protagonista, lo fiu adoptiu de Gorion, que son eiretatge unic de fiu dau dieu Bhaal atira l'atencion dau masc Jon Irenicus, elfe descaigut e maudit. L'intriga es basada sus lei rescòntres e leis afrontaments entre lo protagonista e Jon Irenicus. Se debana dins la region d'Amn e de la ciutat d'Athkatla, au sud de la vila de Baldur's Gate ont aviá luec lo racònte dau premier òpus de la seria.
Lo juec recebèt un acuèlh critic fòrça favorable e unei jornaus de la premsa especializada li donèron lo títol de juec de ròtle de l'annada 2000. Mai de dos milions d'unitats foguèron vendudas e una expansion intitulada Baldur's Gate II: Throne of Bhaal sortèt lo 21 de junh de 2001. Apondèt un gròs donjon suplementari e una conclusion a l'istòria dau protagonista e dei Fius de Bhaal. Una version modernizada intitulada Baldur's Gate II: Enhanced Edition foguèt anonciada en 2012 e publicada lo 15 de novembre de 2013.
Somari
- 1 Sistèma de juec
- 2 Intriga
- 3 Desvolopament
- 4 Sortidas
- 5 Recepcion
- 6 Veire tanben
- 7 Bibliografia
- 8 Nòtas e referéncias
Sistèma de juec[modificar | modificar la font]
Principis generaus[modificar | modificar la font]
Baldur's Gate II: Shadows of Amn es un juec de ròtle informatic basat sus lei reglas de AD&D 2a Edicion. La quista centrala dau juec dura environ una seissantena d'oras e lo juec complèt, inclusent lei quistas segondàrias, dura aperaquí 300 oras[1]. Lo jogaire contrarotla un grop que pòu agantar sièis personatges, compres lo protagonista[2]. Lo protagonista es lo personatge centrau car sa mòrt obliga de cargar una partida enregistrada o de tornar començar una campanha. Lo juec comença ambé la creacion dau protagonista a travèrs una seria d'ecrans de configuracion permetent de chausir sa classa de personatge, sei caracteristicas, son aparéncia e son alinhament[3]. Un personatge ja existent pòu tanben èsser importat de Baldur's Gate o de son extension[2] [4]. Puei, dins l'univèrs dau juec, lo protagonista pòu recrutar certanei personatges non jogaires (PNJ) per formar e completar son grop. Aquelei PNJ viatjan ambé lo protagonista e interagir amb eu o ambé leis autrei personatges dau grop entraïnant de dialògs, de romanças o de quistas especificas[5].
L'accion dau juec es vita amb una perspectiva isometrica e l'ecran, que necessita pas d'èsser centrat sus lo protagonista, pòu èsser desplaçat ambé la soritz o lo clavier. La zòna de juec es desvelada ambé son exploracion per lei personatges dau grop dau protagonista. Una nèbla de guèrra esconde lei regions exploradas que se situan en fòra dau camp de vista dei personatges. Dins lo corrent de l'exploracion d'una zòna, lo jogaire pòu definir e modificar la formacion adoptada per son grop. Per quitar una zòna e intrar dins un autre sector dau juec, fau clicar sus una zòna de sortida (escaliers, pòrtas...) que permet de cargar la zòna novèla. Una carta dau Mond permet tanben au jogaire de se desplaçar sus de distàncias lòngas en seleccionant dirèctament sa destinacion.
Leis interaccions ambé leis autrei personatges o ambé leis objèctes necessitan de clicar dessüs. Lo desplaçament d'un personatge o d'un grop necessita de clicar sus la destinacion d'arribada desirada. L'accion dau juec a luec en temps reau mai se pòu totjorn far una pausa per estudiar una situacion o donar d'òrdres[5]. Lei dialògs començan generalament amb un clic sus un personatge qu'es pas ostil o, de còps, son programats per començar dins una situacion donada. Pendent un dialòg, lo protagonista pòu generalament chausir entre unei respònsas diferentas dins una lista. Certanei dialògs marcan lo començament de quistas o permèton de descubrir d'informacions importantas. Clicar sus un personatge ostil dona l'òrdre au personatge seleccionat de l'atacar. Leis informacions regardant lei personatges, lei creaturas, certaneis objèctes o bastiments apareisson quand lo puntaire de la soritz es tengut dessüs.
Quand un personatge dau grop ganha l'experiéncia necessària, pòu ganhar un nivèu. L'experiéncia es ganhada gràcias a certaneis accions coma l'eliminacion d'enemics o l'acabament d'una quista. Lo grop a tanben una reputacion qu'es influenciada per leis accions e lei decisions dau protagonista. Aquela reputacion e lo carisme dau protagonista influencian lei relacions ambé lei PNJ. Lei personatges formant lo grop pòdon ansin se plànher o quitar lo grop (o de còps intrar en conflicte) se son alinhament s'aluncha tròp de la reputacion dau protagonista. Lo grop necessita tanben de far de pausas regularas per recuperar e dormir. Aquò permet de sonhar lei personatges bleçats o de memorizar de sòrts que pòdon èsser gitats après. D'efècte, lo juec a mai de 300 sòrts diferents. Franc dei mascs, lei personatges gitant de sòrts dèvon aperavans lei memorizar. Dins totei lei cas, gitar un sòrt prèn de temps e pòu èsser interromput per una ataca o un sòrt enemic.
Lo jogaire pòu accedir a unei sota-ecrans a travèrs l'interfàcia : lei cartas de zòna e dau Mond, lo jornau que permet de nòtar leis informacions importantas regardant lei quistas dau juec, la pagina d'inventari que permet d'equipar lei personatges, la pagina presentant lei caracteristicas de cada personatge dau grop, lo libre dei sòrts profans (utilizats subretot per lei magicians e lei mascs), lo libre dei sòrts divins (utilizats subretot per lei prèires) e la pagina d'opcions permetent de modificar certanei paramètres dau juec, d'enregistrar o de cargar una partida e de quitar lo juec.
Raças e classas de personatge[modificar | modificar la font]
Au començament dau juec, lo jogaire dèu chausir una raça e una classa de personatge basat sus lei reglas AD&D 2a Edicion. I a sèt raças disponiblas que son uman, elfe, semi-elfe, gnòme, semi-òrca, halfelin e nan e que presentan d'avantatges e d'inconvenients. Franc deis umans, certanei raças permèton pas de chausir certanei classas de personatge. I a onze classas de personatge disponiblas que son guerrier, rodaire, paladin, raubaire, bard, magician, prèire, druida, barbar, monge e masc. Cada classa a de competéncias especialas e de restriccions. Per exemple, un raubaire pòu trobar e desamorsar una leca mai a de limitacions importantas regardant leis armas e leis armaduras que pòu utilizar. Dins certanei classas, existisse tanben d'especializacions qu'apondon d'avantatges e d'inconvenients suplementaris. Per exemple, lo chivalier es un paladin especializat dins lo combat còntra lei dragons o lei demons qu'a d'avantatges còntra aqueleis enemics mai pòu pas utilizar d'armas de trach. Dins lo corrent dau juec, lo protagonista pòu tanben venir lo mèstre d'un donjon qu'es definit per sa classa de personatge (un castèu per un guerrier, un teatre per un bard... etc).
Mòde multijogaire[modificar | modificar la font]
Existisse un mòde multijogaire que permet de reünir sièis jogaires umans. Cada jogaire contrarotla un personatge creat o un personatge qu'es normalament un PNJ. Un jogaire incarna lo protagonista que son importància demora importanta (es a dire que sa mòrt necessita de cargar una partida enregistrada).
Intriga[modificar | modificar la font]
Contèxte generau[modificar | modificar la font]
Lei Reiaumes Oblidats, onte se debana l'intriga de Baldur's Gate II, son un univèrs ficcionau basat sus un mond medievau onte lo fantatisc (creaturas imaginàrias, magia... etc) es una causa frequenta. La màger part de l'intriga a luec dins la region d'Amn que fa partida dau sota-continent de Fadaruna. La capitala Athkatla n'es la vila pus importanta. Es dirigit per lo Conseu dei Sièis, organizacion anonima que seriá formada per lei sièis marchands pus rics de la ciutat. Pasmens, parteja son poder ambé la guilda locala dei raubaires, lei Raubaires de l'Ombra, qu'a una influéncia fòrça importanta sus la vila, especialament lei quartiers paures. Aquela guilda dirigisse tanben d'operacions dins d'autrei vilas de la region coma Baldur's Gate. Enfin, la darriera organizacion poderosa de la region es lei Mascs Mascats que s'ocupa de la regulacion de la magia. Lei Raubaires de l'Ombra, lei Mascs Mascats e lei Joglars, un ret semi-secrèt d'aventuriers bòns o neutres, son lo centre d'unei quistas dau juec.
La vila d'Athkatla es lo centre d'una partida de l'istòria e es devesida entre sèt quartiers diferents (Quartiers Bas, Cementèri, Pònt, Pòrt, Caminada de Waukyne, Quartier Administratiu, Quartier dei Temples). Cada quartier presenta unei donjons esconduts. En fòra d'Athkatla, lo jogaire dèu tanben visitar l'illa de Brynnlaw e son asile de Spellhold, lei Fin Fons Sorns, la ciutat elfica de Suldanessellar e lo Plan Astrau[2]. Pòu tanben anar dins lei Còlas d'Umar que son liadas a un temple malefic, dins lo fèu e lo castèu de l'Ostau De'Arnises, dins la vila de Trademeet, dins un bòsc sacrat dei Druids, dins lei Còlas de Windspear e dins una vila poblada de Sahuagins.
Lo juec se debana dins lo corrent de l'annada 1369 DR quauqueis annadas après lo Periòde dei Trèbols (1358 DR) entraïnat per lo raubament dei Tauletas dau Destin, un artefact magic poderós que permetiá de mantenir un equilibri entre lo Ben e lo Mau. En consequéncia, lo dieu Ao, divinitat suprèma dau panteon dei Reiaumes Oblidats, decidiguèt de castigar leis autrei dieus que foguèron obligats de venir d'èssers mortaus fins a la redescubèrta dei Tauletas. En despiech de sei poders, divèrsei dieus moriguèron o foguèron tuats dins lo corrent d'aqueu periòde.
Bhaal, lo dieu dau Murtre, ne'n fèt partida e foguèt tuat per un aventurier dich Cyric que venguèt un dieu après aqueu succès. Pasmens, sei capacitats de dieu deis assassins permetèron a Bhaal de preveire sa mòrt e d'organizar sa resureccion. Ansin, engendrèt uneis enfants que tenguèron una partida de son esséncia divina. Après la mòrt d'aqueleis enfants, que conoissèron generalament una vida agitada, aquela esséncia èra reünida au rèsta de l'arma dau dieu descaigut per permetre un jorn sa resureccion. Lo protagonista fa partida d'aqueleis enfants de Bhaal. Protegit per lo magician (e Joglar) Gorion, foguèt educat dins la fortalesa de Candlekeep. Li rescontrèt Imoen qu'èra tanben un enfant de Bhaal plaçada sota la proteccion de Gorion. Lo premier òpus conta l'assassinat de Gorion per un autre enfant de Bhaal, Sarevok, desirós de ressuscitar per captar lei poders dau dieu dau Murtre a son profiech e sa desfacha en fàcia dau protagonista.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria comença gaire de temps après la desfacha de Sarevok dins Baldur's Gate. Lo protagonista e sei companhons son capturats per d'ombras e l'eròi se derrevelha dins una gàbia[5]. I venguèt l'objècte d'experiéncias magicas de part d'un masc dich Jon Irenicus. Pasmens, dins lo corrent de son estudi, Irenicus deguèt s'arrestar per defendre sa preson còntra l'ataca d'un grop de Raubaires de l'Ombra. Aquò permet au protagonista de s'escapar de la preson ambé lei subrevivents de son grop, compres Imoen. Arriba dins la vila d'Athkatla ont Imoen e Irenicus son arrestats per lei Mascs Mascats cargats d'aplicar la defensa d'utilizacion publica de la magia. Son teleportats au luench e estremats dins l'asile insuar de Spellhold. Pasmens, Irenicus aviá simulat sa desfacha dins lo corrent de son arrestacion. Capita de sortir de sa cellula puei chapla lei gardians de l'asila. Ne'n pren lo contraròtle e utiliza leis installacions dei Mascs Mascats per contuniar seis experiéncias.
D'aqueu temps, dins lei Quartiers Bas d'Athkatla, lo protagonista e son grop fan lo rescòntre d'un raubaire dich Gaelan Bayle que prepausa l'ajuda d'una organizacion poderosa, capabla de tornar trobar Imoen o Irenicus, en cambi de 20 000 pèças d'aur. Après, lo grop recebe una prepausicion similara de part d'una guilda rivala dirigida per un vampiri dich Bodhi. Lo jogaire es liure de chausir entre lei doas faccions mai quin que siegue son aliat, obtèn l'ajuda dau capitani Saemon Havarian per navigar fins a l'illa de Brynnlaw e l'asile de Spellhold. Lo protagonista e sei companhons capitan de passar lei defensas magicas de l'asila onte son capturats per Irenicus. Gràcias ai resultats de seis estudis, lo masc es capable de realizar un rituau magic li permetent de transferir l'arma d'Enfant de Bhaal dau protagonista vèrs son còrs. Aperavans, aviá fach una causa identica amb Imoen per donar son arma a Bodhi qu'èra en realitat son aliada. Puei, l'eròi e sei companhons son estremats dins un laberint de l'asile vengut lo terren de caça de Bodhi. Dins aquò, dins lo corrent de l'accarement entre lo grop e lo vampiri, Bodhi es suspresa e espaurida per la transformacion sobda dau protagonista que pren provisòriament l'aparéncia d'un avatar poderós dau dieu Bhaal (lo Pelaire). Aquò permet au grop de s'escapar dau laberint e de liberar lei presoniers de l'asile per atacar Irenicus qu'es finalament obligat de batre en retirada fins ai Fin Fons Sorns onte pòu se fisar d'una aliança ambé leis Elfes Negres de la ciutat d'Ust Natha.
Li es perseguit per lo protagonista e sei companhons que capitan de passar lei defensas deis Elfes Negres per agantar la superficia. Li fan lo rescòntre d'una armada d'Elfes de la vila de Suldanesselar. Aquela vila es atacada per Irenicus e seis aliats. Lei soudats elfes en fòra de la ciutat son a organizar una còntra-ataca mai a l'ora d'ara, son pas capables de passar lo blocus magic installat per Irenicus e lei mascs elfes negres a l'entorn de Suldanesselar. Una aliança es donc concluda entre lo protagonista e lo generau elfe Elhan que li demanda de trobar un artefact magic dich Rhynn Lanthorn. A la poissança necessària per rompre lo sòrt d'Irenicus mai es protegit per la guilda de vampiris de Bodhi. Après la recuperacion d'aquel objècte, lo protagonista pòu intrar dins Suldanesselar e agantar l'Aubre de Vida elfic. Irenicus a capturat la rèina de la vila e es a drenar l'energia de l'aubre per aumentar sa poissança e venir un dieu. Après una premiera batalha, es vencut per lo protagonista e seis aliats e leis armas dei combatents son atirats vèrs l'Infèrn. Un segond combat li a luec e s'acaba per la desfacha finala d'Irenicus e la recuperacion de son arma per lo protagonista.
Personatges[modificar | modificar la font]
Personatges principaus[modificar | modificar la font]
- Jon Irenicus : masc malefic e antagonista principau. Elfe maudit e descaigut après un complòt mancat per venir un dieu, vòu s'emparar de l'arma divina dau protagonista per annular sa malediccion e assaiar tornarmai d'intrar au sen dau monde divin.
- Bodhi : sòrre d'Irenicus, participèt a son complòt mancat e conoissèt una deschasença identica. Per luchar còntra aquela malediccion, se transformèt en vampiri. Dins l'intriga, ajuda son fraire per s'emparar de l'arma divina d'Imoen.
- Gaelan Bayle : Raubaire de l'Ombra qu'es cargat per son cap Aran Linvail d'aprochar lo protagonista per prepausar l'ajuda de son organizacion còntra Irenicus.
- Aran Linvail : cap de la guilda dei Raubaires de l'Ombra e personatges fòrça poderós d'Athkatla. Es un enemic de Bodhi que pòu prepausar son ajuda còntra Irenicus e sa sòrre.
- Drizzt Do'Urden : eròi legendari dei Reiaumes Oblidats que pòu prepausar son ajuda per luchar còntra lei vampiris de Bodhi[5].
- Elhan : generau elfe que s'alia ambé lo protagonista per rompre lo blocus magic de de la ciutat de Suldanesselar installat per Irenicus e intrar dins la vila.
- Ellesime : rèina elfica de Suldanesselar que foguèt a temps passat l'amanta d'Irenicus. Ajuda lo protagonista dins sa lucha còntra Irenicus.
- Saemon Havarian : pirata que comanda lo naviri permetent au jogaire d'anar sus l'illa de Brynnlaw. D'alinhament caotic neutre, es un aliat pauc fisable que cambia sovent d'aliança per servir seis interès.
Partenaris possibles dau protagonista[modificar | modificar la font]
- Aerie : elfe aisada prèire/magician d'alinhament leiau bòn. Capturat per de vendors d'esclaus, perdèt seis alas. Foguèt liberat per Quayle. Venguèt sa filha adoptiva e se convertiguèt a una divinitat dau panteon gnome. Dins lo juec, pòu venir amiga ambé Minsc, desvolopar una romança amb un protagonista masculin o ambé Haer'Dalis. S'opausa a Anomen e pòu quitar lo grop se Korgan ne'n fa partida.
- Anomen Delryn : guerrier/prèire uman leiau neutre equipat d'un bloquier eiretatge de son Ostau. Es un aprendís de l'Òrdre dei Paladins dau Còr Radiós que tèn sa pròpria quista personala liada a l'assassinat de sa sòrre e a la possibilitat de la venjar o non. Segon sa chausida, pòu venir paladin dau Còr Radiós e adoptar l'alinhament leiau bòn o quitar l'òrdre e adoptar l'alinhament caotic neutre. Dins lo juec, es l'unic personatge que permet de desvolopar una romança per un protagonista femenin. Dins lo grop, s'opausa a Aerie e a Keldorn s'es d'alinhament caotic neutre.
- Cernd : druide elfe neutre estricte. Presonier dins la vila de Trademeet, es cargat d'enquistar sus leis accions dei Druides de l'Ombra dirigits per Faldorn. Es equipat d'un baston e d'una capa magics. Sa quista personala es centrat sus son fiu menaçat per lo segond marrit (malefic) de son èx-frema.
- Edwin Odesseiron : magician uman leiau marrit, èra ja present dins Baldur's Gate. Fa partida dei Mascs Roges e, dins lo juec, se troba inicialament dins una guilda dei Raubaires de l'Ombra. Tèn un amulet magic e una quista personala centrat sus la recèrca d'un pergamin magic antic. Dins lo grop, s'opausa a Aerie, a Keldorn e a Valygar.
- Haer'Dalis : bard tiefelin caotic neutre. Capturat per un magician malefic, es equipat de doas espasas magicas. Après sa liberacion per lo protagonista, sa quista personala es centrada sus lo Teatre d'Athkatla. Dins lo grop, pòu desvolopar una romança amb Aerie. En causa d'una manca de temps, aqueu personatge foguèt parcialament desvolopat per lei creators dau juec e se pòu trobar divèrsei fichièrs non utilizats indicant de projèctes regardant una romança amb una protagonista femenina o una segonda quista personala.
- Imoen : raubaire/magician umana neutra bòna ja presenta dins Baldur's Gate, es lo premier personatge que compausa la còla dau protagonista. A l'origina, Imoen deviá morir dins lo corrent de l'evasion de la preson d'Irenicus au començament dau juec e un autre personatge, Nalia, deviá la remplaçar ambé de caracteristicas quasi similaras. Pasmens, en causa de la popularitat dau personatge au sen de la communautat deis afogats de Baldur's Gate, Imoen foguèt finalament gardada per lei creators mai aquò explica lo desvolopament limitat dei dialògs dau personatge après la premiera etapa dau juec.
- Korgan Bloodaxe : guerrier nan caotic marrit[5]. Es equipat d'un destrau de guèrra magic e a una quista personala centrada sus la recèrca d'un libre magic. Dins lo grop, Aerie s'opausa a sa preséncia.
- Jaheira : guerrier/druida mieg-elfe neutra estricta que fa partida dei Joglars e que fa son aparicion tre la preson d'Irenicus au començament dau juec. Tèn una quista personala basada sus un complòt dei Joglars d'Athkatla dirigit còntra lo protagonista. Pòu tanben desvolopar una romança amb un protagonista masculin.
- Jan Jansen : raubaire/illusionista[6] gnòme caotic neutre que tèn una panoplia complèta d'objèctes personalizats (coma una aubaresta especiala). Es un personatge excentric qu'a una quista personala centrada sus la malautiá de sa filha. Dins lo gro, a de dialògs comics ambé leis autrei personatges, especialament Minsc.
- Keldorn Firecam : inquisitor[7] uman leiau bòn que tèn una armadura e una espasa magicas poderosas. Es un paladin de l'Òrdre dau Còr Radiós inicialament cargat d'enquistar sus la religion inquietanta qu'es apareguda dins lei conduchs d'Athkatla. Sa quista personala es centrada sus sei relacions ambé sa frema qu'es infidèla. En foncion de sa chausida, pòu quitar lo grop per viure tornarmai amb ela. Pòu tanben se venjar o la denonciar a la justicía e demorar dins lo grop. S'opausa a Viconia, a Edwin e a Anomen (dins lo cas d'una venjança d'Anomen après l'assassinat de sa sòrre).
- Mazzy Fentan : guerrier halfelina equipada d'una espasa e d'un arc magics e qu'a unei poders similars a aquelei d'un paladin. Enquistava sus lo Senhor de l'Ombra quand foguèt capturada. Sa quista personala es centrada sus la malautiá de sa sòrre.
- Minsc : rodaire uman caotic bòn ja present dins Baldur's Gate e disponible tre la preson d'Irenicus. A la capacitat Berserk dei barbars. A temps passat, recebèt una bleçadura grèva a la tèsta e es vengut parcialament fòl. Es l'amic d'un hamstèr e un adversari acarnat dau Mau. Dins lo grop, s'opausa a Edwin qu'èra l'enemic de Dynaheir dins l'òpus premier e pòu venir lo gardacòrs d'Aerie.
- Nalia De'Arnese : raubaire/magician umana caotica bòna. Es una aristocrata qu'a besonh d'ajuda per reconquistar son castèu ocupat per de monstres. Sa quista personala es centrada sus lo complòt d'un aristocrata rivau que vòu l'esposar per fòrça per prendre possession de son fèu. Es equipada amb un anèu magic. A l'origina, aqueu personatge deviá remplaçar Imoen dins lo juec e lei dos personatges an de caracteristicas quasi identicas.
- Valygar Corthala : tracaire[8] uman neutre bòn. Es escondut dins lei Còlas d'Umar car es lo centre de la quista de l'Esfèra apareguda dins lei Bas Quartiers d'Athkatla. Es equipat d'una espasa e d'una armadura magicas poderos e aborrís lei magicians. Dins lo grop, s'opausa a Edwin.
- Viconia De'Vir : prèire elfe negre neutra marrida ja presenta dins Baldur's Gate qu'a la resisténcia magica fòrça importanta caracteristica de son pòble[5]. Pòu desvolopar una romança amb un protagonista masculin. Dins lo grop, s'opausa a Keldorn.
- Yoshimo : caçaire de prima[9] uman neutre estricte. Rescòntra lo protagonista dins la preson d'Irenicus mai es en realitat un traite obligat de servir per fòrça (en causa d'un sòrt magic) Irenicus. Lo protagonista es obligat de lo tuar dins lo corrent de la batalha de l'asila de Spellhold. A l'origina, aviá sa pròpria quista personala après leis eveniments de Spellhold que foguèt finalament pas desvolopada (ne'n resta de fichièrs non utilizats).
Autrei personatges de remarca[modificar | modificar la font]
- Adalon : drac d'argent femèu cargat de susvelhar la pòrta permetent de passar dei Fins Fons Sorns a la superficia dei Reiaumes Oblidats. Tèn lei claus d'aquela pòrta e a un ròtle dins l'istòria durant leis eveniments que se debanan dins lei Fins Fons Sorns. Son sang permet tanben d'acabar l'ingredient permetent d'acabar l'armadura de carn umana.
- Ajantis : paladin present dins Baldur's Gate. Lo personatge es obligat de lo tuar quand intra dins lei Còlas Windspear.
- Branwen e Xan : personatges ja presents dins Baldur's Gate que participan a l'entraïnament dau protagonista dins l'ajuda au començament dau juec.
- Coran e Safana : personatges ja presents dins Baldur's Gate. Coran es totjorn amorós de Safana qu'es venguda l'aliada d'un grop de lops garons. Aqueu grop e Safana organizan una leca per capturar e liurar lo protagonista a Irenicus. Pasmens, la cap dei lops garons es venguda amorosa de Coran e assassina Safana. Coran pòu subreviure o morir dins la batalha generala entre lei lops garons e lo protagonista e sei companhons.
- Dynaheir : personatge present dins Baldur's Gate ont èra la masca oficialament protegida per Minsc. Fa partida dau grop dau protagonista capturat avans lo començament dau juec. Es torturada e tuada per Irenicus dins l'encastre de seis experiéncias e son cadabre se troba dins sa preson.
- Lavok : magician necromancian de l'Ostau Corthala (coma Valygar) qu'es a l'origina de l'aparicion de l'Esfèra dins lei Bas Quartiers d'Athkatla. Es lo centre d'una quista majora dau juec.
- Faldorn : druida malefica presenta dins Baldur's Gate. Es venguda l'arquidruida dau Bòsc deis Ombras e ataca leis umans de la vila de Trademeet. Cernd es cargada d'enquistar sus son accion e aquela quista s'acaba ambé la mòrt de Faldorn.
- Firkraag : dragon roge dei Còlas de Windspear. Es a l'origina de la mòrt d'Ajantis e lo centre d'una quista majora dau juec.
- Garrick : barda present dins Baldur's Gate. Se pòu trobar dins lo Pòrt d'Athkalta mai sembla pas reconéisser lo protagonista.
- Khalid : guerrier e marrit de Jaheira que fa partida dau grop dau protagonista capturat avans lo començament dau juec. Coma Dynaheir, es torturat e tuat per Irenicus dins l'encastre de seis experiéncias e son cadabre sa troba dins la preson.
- Montaron e Xzar : personatges malefics presents dins Baldur's Gate. Son tuats dins lo corrent d'una quista per lei Joglars.
- Phaere : aristocrata importanta au sen dau clergat deis Elfes Negres d'Ust Natha. A un ròtle primordiau dins leis eveniments que se debanan dins aquela vila.
- Quayle : magician gnome ja present dins Baldur's Gate. Es vengut lo proprietari d'un circ e lo paire adoptiu d'Aerie. Pòu morir o subreviure a la quista dau circ d'Athkalta.
- Solaufein : guerrier elfe negre que supervisa leis accions dau protagonista dins la vila d'Ust Natha. Au contrari de la màger part de sei congenères, es pas d'alinhament marrit.
- Tiax : magician gnome malefic ja present dins Baldur's Gate. Fa partida dei presoniers de l'asila de Spellhold. Accepta de se revòutar còntra Irenicus e es tuat dins lo corrent de la batalha.
Desvolopament[modificar | modificar la font]
Baldur's Gate II foguèt desvolopat per Bioware e editat per Black Isle Studios. Sa sortida sus Windows aguèt luec en setembre de 2000. Après Baldur's Gate, Baldur's Gate II èra lo segond juec de ròtle important desvolopat per Bioware. Utilizèt tornarmai lo motor Infinity Engine ja utilizat per Baldur's Gate. D'efèct, dins lo corrent dau desvolopament de l'òpus premier, lei còlas de Bioware èran estadas obligadas de desvolopar en parallèl lo motor de juec e lo juec espereu. L'utilizacion dau meme motor de juec permetèt de se concentrar unicament sus la realizacion dau juec e l'accent foguèt donc plaçat sus la creacion d'intrigas melhoras susceptiblas d'interessar lei afogats de Baldur's Gate e tanben de jogaires novèus.
Aqueu desvolopament comencèt en genier de 1999. A partir d'una lista de suggestions de fans e de criticas de l'òpus premier, lo motor dau juec e son accessibilitat conoissèron unei melhoraments coma l'adopcion de resolucions grandas (coma lo 800 x 600 pixels vengut fòrça frequent sus leis ordenadors de la fin deis annadas 1990), lo melhorament de l'aspèct 3D, la possibilitat de dialògs sensa metre lo juec en pausa, lo melhorament dei botons de l'interfàcia, un desvolopament pus important de l'equipament dei personatges, la possibilitat per un personatge d'utilizar doas armas, un melhorament dau jornau e de la carta dau juec, l'inclusion de monstres novèus (coma lei dracs). La màger part d'aqueleis ajusts foguèron aisats.
Regardant lo juec, una lista de consignas foguèt impausada ai divèrsei departaments de Bioware per uniformizar certaneis aspècts dau juec e defugir certaneis errors constatadas dins Baldur's Gate. Per exemple, lei consignas principalas insistèron sus la presa en còmpte deis accions dau jogaire sus lo desvolopament de l'intriga. Ansin, se desvolopèt d'opcions diferentas per lei personatges bòns o marrits. D'autra part, per favorizar l'immersion, d'informacions sus l'intriga e leis accions de l'antagonista foguèron enclusas. Enfin, l'intriga foguèt tanben devesida entre unei capítols permetent d'aumentar l'interès de certanei zònas. Pertocant lo jogaire, la personalizacion dau protagonista, de sei companhons e deis interaccions au sen dau grop foguèron melhoradas permetent una diversitat pus importanta.
Lo procès de creacion dei nivèus foguèt lòng e malaisat. Comencèt ambé la creacion d'una trama generala d'una zòna per de designers. Puei, la zòna foguèt fisada a d'artistas cargats d'apondre de modèls (relèu, bastiment, aubre...) per la decorar. Après, la zòna foguèt tornarmai fisada ai designers per apondre de melhoraments grafics, d'efèctes especiaus, lo còde de deteccion dei collisions, leis creatures, leis objèctes, lei lecas e lei desenclavadors d'eveniments. Aquelei cambis entre còlas artisticas e tecnicas foguèron de còp malaisats. Posquèron entraïnar d'incoeréncias (generalament l'oblida d'una pòrta) que necessitèron una reflexion suplementària per decidir de la necessitat o non d'una correccion. Dins lo corrent dau desvolopament dau juec, BioWare durbiguèt un departament qualitat qu'aguèt un ròtle important per verificar lo foncionament corrèct de cada zòna e dei quistas diferentas.
La musica dau juec foguèt compausada per lo musician alemand Michael Hoenig qu'èra ja l'autor de la musica de l'òpus premier.
Sortidas[modificar | modificar la font]
La sortida de Baldur's Gate II acomencèt lo 14 de setembre de 2000. Aguèt luec en America dau Nòrd lo 24 de setembre e en Euròpa lo 29. Una ediccion collector foguèt tanben editada. Segon Bioware, de 2000 a 2008, mai de dos milions d'unitats foguèron vendudas.
Expansion[modificar | modificar la font]
Una expansion dicha Baldur's Gate II: Throne of Bhaal foguèt desvolopada per Bioware e editada per Black Isle. Sa sortida se debanèt lo 21 de junh de 2001. Apondèt una seguida a l'istòria de Shadows of Amn e quauquei cambiaments au juec coma un donjon especiau dich Tor de Gach, una diversitat pus importanta ais especializacions dei classas de personatge, de nivèus d'experiéncia suplementaris e de sòrts novèus.
Resortidas[modificar | modificar la font]
Divèrsei resortidas de Shadows of Amn foguèron organizadas. La premiera se debanèt tre 2003 amb una edicion gropada dau juec de basa e de son expansion. En 2004, sortiguèt una compilacion dei juecs de ròtle Bioware que gropava Baldur's Gate, Baldur's Gate II e Icewind Dale. Puei, en 2006, una compilacion novèla sortiguèt e gropèt lei dos òpus de Baldur's Gate ambé seis expansions (Tales of the Sword Coast e Throne of Bhaal). En novembre de 2010, foguèt publicat Baldur's Gate II Complete ambé lo format GOG.com e quauqueis apondons. Enfin, lo 15 de novembre, sortiguèt una version melhorada dau juec originau dicha Baldur's Gate II: Enhanced Edition.
Recepcion[modificar | modificar la font]
Tre sa sortida, Baldur's Gate II recebèt de criticas fòrça positivas de part de la premsa especializada. Au sen de la premsa anglofòna, Metacritic lo classèt seisen melhor juec de l'istòria en 2012, IGN parlèt d'un juec incomparabla e sensa equivalent e GameSpot lo considerèt coma lo melhor juec de ròtle informatic. Baldur's Gate II (e son expansion) averèron donc unei prèmis decernits per lei jornaus anglofòns pus prestigiós. En França, lo site Jeuxvideos.com li donèt la nòta rara de 19/20.
Entre lei prèmis principaus de la premsa especialada, lo juec averèt :
- per Eurogamer : Melhor Juec 2001, Melhor personatge de supòrt masculin 2001 e Melhora direccion artistica 2001.
- per GameSpot : Melhor Juec de l'Istòria (en 2006), Juec de ròtle de l'annada 2000 e Melhor Juec de l'Annada segon lei lectors 2000.
- per RPG : Juec de ròtle 2000.
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Baldur's Gate II: Shadows of Amn Game Manual, Black Isle Studios (2000), BioWare.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ David Hancock, Games and Internet: NEW DRAGON'S HOT STUFF; Shadows Of Amn will keep you fired up from now until Christmas - and then some [1], The Mirror, 6 d'octòbre de 2000.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Matt Cappellini, Blockbusters Make Christmas Bright, The Beacon News, 30 de novembre de 2000.
- ↑ Baldur's Gate II: Shadows of Amn Game Manual (2000), p. 7 e pp. 10-14.
- ↑ Baldur's Gate II: Shadows of Amn Game Manual (2000), p. 10.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Lord Craxton, Baldur's Gate II: Shadows of Amn – Retroview, RPGamer, 12 de mai de 2009.
- ↑ Especializacion de magician.
- ↑ Especializacion de paladin.
- ↑ Especializacion de rodaire.
- ↑ Especializacion de raubaire.


text:
Acipenseriformes
Los acipenserifòrmes son un òrdre d'Actinopterygii primitius que comprenon l'esturjon e mai qualques espècias desaparegudas.
L'esqueleta dels acipenserifòrmes es en granda partida cartilaginós.
Lista de las familhas[modificar | modificar la font]
- sosòrdre Acipenseroidei
- familha Acipenseridae (esturjons)
- familha Polyodontidae
- familha Chondrosteidae espècias atudas
- familha Errolichthyidae espècias atudadas
- familha Peipiaosteidae espècias atudadas
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Martin Hochleithner e Joern Gessner, The Sturgeons and Paddlefishes of the World: Biology and Aquaculture
- Martin Hochleithner, Joern Gessner e Sergej Podushka, The Bibliography of Acipenseriformes
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia FishBase : òrdre Acipenseriformes (en) (+traduction (fr))
- Referéncia Fauna Europaea : Acipenseriformes (en)
- Referéncia ITIS : TSN 161063 Acipenseriformes (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Acipenseriformes (en)
- Referéncia NCBI : Acipenseriformes (en)
- Revista de la literatura