text:
1911
Aquesta pagina concernís l'an 1911 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 19 de març: Se celèbra pel primièr còp lo Jorn Internacional de la Femna. Un milion de femnas participan a una manifestacion en Euròpa.
- 22 de març - Fondacion de l'Universitat del Porto, en Portugal.
- 21 d'agost - Portugal adòpta sa primièra constitucion republicana.
- 29 de setembre : Itàlia ataca l'Empèri ottoman per conquistar Libia.
Mond[modificar | modificar la font]
- Octobre - decembre - la dinastia manchu es desrocada en China e Sun Yat-sen proclama la republica.
- 14 de decembre - L'expedicion dirigida pel norvegian Roald Amundsen es la primièra en dralhar lo Pol Sud.
America[modificar | modificar la font]
Mexic[modificar | modificar la font]
Après sa temptativa mancada d'arrestar son adversari politic Francisco Madero, Porfirio Diaz abandonèt lo poder. Madero trobèt alora d'aliats au sen dau movement revolucionari mexican coma Pancho Villa ò Emiliano Zapata e organizèt lèu una revòuta dei províncias meridionalas. I installèt un govèrn provisòri e capitèt de negociar un acòrd ambé lo grop dei cientificos — un grop de tecnocratas partisans d'un regime centralizat amb un partit unic destinat a enquadrar lei practicas diferentas dau periòde Diáz — e lo desarmament de seis aliats. Una eleccion foguèt organizada que li permetèt de venir president. Pasmens, en causa de l'afondrament dau sistèma Diáz, lo poder de l'Estat demorèt feble e lei trèbols contunièron.
Arts[modificar | modificar la font]
- 20 de novembre - estrea postuma de Das Lied von der Erde (La cançon de la tèrra) de Gustav Mahler, a Munic.
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Armament[modificar | modificar la font]
Premiera utilizacion d'un avion per bombardar una posicion enemiga. L'ataca se debanèt lo 1er de novembre e foguèt l'òbra dau luòctenent italian Giulio Gavotti (1882-1939. L'aviator mandèt manualament de grenadas sus de soudats turcs e arabis. L'Empèri Otoman protestèt car l'utilizacion d'aerostats per lo bombardament èra defendut dempuei 1899. Pasmens, Itàlia refusèt de considerar un avion coma un aerostat e aquò entraïnèt l'aparicion progressiva dei bombardiers.
Regardant la marina militara, capitada dau premier apontatge (18 de genier) realizat per l'aviator estatsunidenc Eugene Ely (1886-1911) sus un crosaire modificat per installar una plataforma d'aviacion. Aquò anava permetre lo desvolopament dau pòrta-avions.
Arqueologia[modificar | modificar la font]
Redescobèrta de la ciutadèla inca de Machu Picchu (Peró) per Hiram Bingham lo 24 de julhet.
Fisica[modificar | modificar la font]
Publicacion dau modèl de Rutherford de l'atòm a partir dei resultats de l'experiéncia de Rutherford realizada en 1909. Son modèl prepausèt per lo premier còp l'existéncia d'un nuclèu, concentrant la màger part de la matèria, enviroutat per d'electrons en orbita a l'entorn dau nuclèu.
Quimia[modificar | modificar la font]
Descubèrta de la supraconductivitat per lo fisician olandés Heike Kamerlingh Onnes (1853-1926) a partir de l'estudi de mòstras de metaus refrejats a quauquei gras kelvin.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 11 de genièr - Zenko Suzuki, primièr ministre de Japon (m. 2004)
- 16 de genièr - Eduardo Frei Montalva, president de Chile (m. 1982)
- 17 de genièr - George Joseph Stigler, economista american, Prèmi Nobel (m. 1991)
- 22 de genièr - Bruno Kreisky, cancelièr d'Àustria (m. 1990)
- 26 de genièr - Polykarp Kusch, fisician alemand-american, Prèmi Nobel (m. 1993)
- 6 de febrièr - Ronald Reagan, president american (m. 2004)
- 8 de febrièr - Elizabeth Bishop, poetessa americana (m. 1979)
- 12 de febrièr - Cearbhall Ó Dálaigh, president de la Republica d'Irlanda (m. 1978)
- 12 de febrièr - Silvestre Antonio Guzmán Fernández, president de la Republica Dominicana (m. 1982)
- 12 de març - Gustavo Díaz Ordaz, president de Mexic (m. 1979)
- 20 de març - Alfonso García Robles, diplomata e òme politic mexican, Prèmi Nobel (m. 1991)
- 24 de març - Joseph Barbera, dessenhaire american (m. 2006)
- 26 de març - Tennessee Williams, (n. Thomas Lanier), autor american de teatre (m. 1983)
- 26 de març - Bernard Katz, biofisician alemand, Prèmi Nobel (m. 2003)
- 6 d'abril - Feodor Lynen, bioquimista alemand, Prèmi Nobel (m. 1979)
- 7 d'abril - Hervé Bazin, actor francés (m. 1996)
- 8 d'abril - Melvin Calvin, quimista american, Prèmi Nobel (m. 1997)
- 8 d'abril - Emil Cioran, filosòf romanés (m. 1995)
- 27 de mai - Vincent Price, actor american (m. 1993)
- 31 de mai - Maurice Allais, economista francés, Prèmi Nobel (m. 2010)
- 3 de junh - Paulette Goddard, actritz americana (m. 1990)
- 8 de junh - Edmundo Rivero, cantaire argentin de tango (m. 1986)
- 13 de junh - Luis Walter Álvarez, fisician american, Prèmi Nobel (m. 1988)
- 19 de junh - Dudley Shelton Senanayake, primièr ministre de Ceylon e Sri Lanka (m. 1973)
- 24 de junh - Juan Manuel Fangio, pilòt argentin de Formula 1 (m. 1995)
- 24 de junh - Ernesto Sabato, escrivan argentin (m. 2011)
- 25 de junh - William Howard Stein, quimista american, Prèmi Nobel (m. 1980)
- 30 de junh - Czesław Miłosz, escrivan polonés, Prèmi Nobel (m.2004)
- 5 de julhet Jòrdi Pompidor, president de la França (m. 1974)
- 9 de julhet - John Archibald Wheeler, fisician american (m. 2008)
- 16 de julhet - Ginger Rogers, actritz americana (m. 1995)
- 6 d'agost - Lucille Ball, actritz americana (m.1989)
- 9 d'agost - William Alfred Fowler, fisician american, Prèmi Nobel (m. 1995)
- 12 d'agost - Cantinflas, actor mexican de comèdias del cinèma e del teatre (m. 1993)
- 9 de setembre - Manuel Sanchis i Guarner, escrivan valencian (m. 1994)
- 9 de setembre - John Gorton, primièr ministre d'Austràlia (m. 2002)
- 19 de setembre - William Golding, escrivan american, Prèmi Nobel (m. 1993)
- 24 de setembre - Konstantin Chernenko, cap de l'Union Sovietica (m. 1985)
- 13 d'octobre - André Navarra, violoncelista e professor de violoncèl francés (m. 1988)
- 14 d'octobre - Le Duc Tho, òme politic e general del Vietnam, Prèmi Nobel (m. 1990)
- 26 d'octobre - Mahalia Jackson, cantaira americana (m. 1972)
- 2 de novembre - Odysseas Elytis, escrivan grèc, Prèmi Nobel (m. 1996)
- 3 de decembre - Nino Rota, compositor italian (m. 1979)
- 10 de decembre - Naguib Mahfouz, escrivan egipcian, Prèmi Nobel (m. 2006)
- 13 de decembre - Trygve Haavelmo, economista norvegian, Prèmi Nobel (m. 1999)
- 22 de decembre - Álvaro Cunqueiro, escrivan espanhòl (m. 1981)
- 23 de decembre - Niels Kaj Jerne, mètge e scientific danés, Prèmi Nobel (m. 1994)
- Rogièr Barta, escrivan, ensagista e filològ occitan (m. 1981)
- Silvan Tolze, poèta e escrivan occitan (m. 1993)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 3 de genièr - Alexandros Papadiamantis, escrivan grèc (n. 1851)
- 15 de genièr - Carolina Coronado, escrivana espanhòla (n. 1820)
- 17 de genièr - Francis Galton, antropològ, explorator, geògraf, eugenista e inventor anglés (n. 1822)
- 1 de març - Jacobus Henricus van 't Hoff, quimista neerlandés, Prèmi Nobel (n. 1852)
- 18 de mai - Gustav Mahler, compositor alemand (n. 1860)
- 29 d'octobre - Joseph Pulitzer, editor ongrés (n. 1847)
- Pau Marieton, escrivan occitan (n. 1862)


c: text/html

text:
853
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 853 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Revirada d'una ataca bizantina còntra Creta. En revènge, una tièra d'atacas navalas còntra lei basas navalas aràbias de Mediterranèa Orientala s'acabèt per un succès. En particular, una flòta capitèt de conquistar e de pilhar lo pòrt egipcian de Damieta onte capturèron un nombre important de presoniers e d'armas qu'èran destinadas a l'Emirat de Creta.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Perseguida e fin de la campanha dau generau turc Bugha al-Kabir còntra la revòuta d'Armenia acomençada en 850. D'efèct, après la reconquista de la mitat sud dau país en 852, capitèt de conquistar lo nòrd. Puei, ataquèt l'Emirat de Tiflis, qu'èra un sostèn important deis insurgents, e sei soudats conquistèron Tiflis que foguèt pilhada e cremada. L'emir Ishaq ibn Isma'il foguèt tuat. Enfin, Bugha al-Kabir organizèt d'autreis operacions per rompre lei darrierei resisténcias organizadas dins la region e a la fin de l'annada, la màger part dei senhors locaus èran presoniers ò ostatges dei tropas abbassidas. La revòuta armèni contunièt fins a 855 ambé d'accions isoladas mai lo movement representèt plus una menaça vertadiera per lo poder dau Califat.
En Egipte, pilhatge dau pòrt de Damieta per una flòta bizantina. Puei, aquelei naviris ataquèron tanben la fortalesa d'Ushun que foguèt destrucha. Aquò entraïnèt per la seguida la decision de restaurar totei lei defensas d'Egipte amb un programa de bastidas de fortificacions e de construccions de naviris suplementaris.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Masturbacion
La masturbacion es una practica sexuala que provòca lo plaser sexual per l'estimulacion de las partidas genitalas o de l'anús amb l'ajuda de las mans o d'objèctes coma los joguets sexuals.
L’etimologia proven dirèctament del latin per sufixacion sabenta del vèrbe deponent latin masturbari que significa « practicar l’onanisme ».
Tecnicas
Las tecnicas de masturbacion son fòrça diferentas pels òmes e per las femnas, en rason de lors aparelhs genitals diferents, mas presentan tanben de variacions fòrtas d'un òme a l'autre e d'una femna a l'autra.


text:
Saint-Aignan-de-Cramesnil
Saint-Aignan-de-Cramesnil es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat se situa a 15 km al sud de Can.
La commune se situe à 15 km au sud de Caen.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al cors del periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), la municipalitat a portat lo nom de Aignan-lo-Pròpri[1].
La glèisa a #èsser lo blanc de bombardements l'an 1944.
Au cours de la période révolutionnaire de la Convention nationale (1792-1795), la commune a porté le nom d'Aignan-le-Propre[1].
La glèisa a été la cible de bombardements en 1944.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Nòta de Sant-Aignan-de-Cramesnil sul luòc Dels pòbles de Cassini a las municipalitats d'uèi del EHESS, consultat lo 27 de julhet de 2012. Error de citacion : Invalid
tag; name "Cass" defined multiple times with different content


text:
Antonin Perbòsc
Antonin Perbòsc (Labarta, 25 d'octobre de 1861 - Montalban, 6 d'agost de 1944), foguèt un escrivan (mai que mai poèta) e lexicograf occitan. Son òbra a un pes important dins la recuperacion de la grafia occitana classica amb son amic Prospèr Estieu.
Biografia[modificar | modificar la font]
Antonin Perbosc nasquèt en 1861 a Labarta, dins una familha pagesa. Èra l'ainat dels quatre enfants que comptèt la familha. Anèt a l'escòla publica de Vaserac e partiguèt puèi a Lafrancesa (a l'Institucion Gasc) far sos estudis segondaris. Mai tard dintrèt dins l'Escòla Normala Primària de Montalban gràcias a una borsa del Departament e venguèt puèi regent. Foguèt mandat a Combarogèr, un pichon vilatge a 30 km de Montalban, puèi a Lausa, prèp de Vilafranca de Roergue. Aviá inculcat a sos escolans l'interès per las tradicions e lo patrimòni de lor region, e aviá acampat los mai passionats en una « Societat Tradicionista » (51 escolans, dròllas e dròlles, entre 1900 e 1908). Aguèt de s'enfrontar, d'un costat, al mistralisme a otrança dels provençals Pèire Devoluy e Sully-Andrièu Peyre, e amb l'"Escolo Gaston Febus", la gascona, qu'avián d'idèas pròprias sus la gramatica e la grafia. Puèi de 1912 a 1932 foguèt bibliotecari de la vila de Montalban. Coma escrivan, escriguèt de poesias, amb un lengatge magnific, reculhidas dins la tradicion populara. S'èra maridat en 1882 amb Maria Vidalhac, regenta ela tanben. Aguèron una dròlla, Elena.
La tasca de collectatge de Perbòsc[modificar | modificar la font]
Aquestes escolans reculhián dins lor entorn lo patrimòni oral: cançons, dichas e provèrbis, legendas, contes... Notavan fisèlament, sens i cambiar res, los racontes en dialècte local. Los mai joves, que sabián pas encara escriure, contavan e lors camaradas pus annadits, qu'escrivián jos lor dictada (metòde fòrt innovant). Lo trabalh realizat per Perbòsc e sos escolans suscitèt l'atencion dels sabents folcloristas al Congrès de las Tradicions Popularas de París en 1900. Los racontes contats pels enfants foguèron transcriches per Perbòsc en notacion fonetica, per respectar lor accent e lor intonacion. Sas publicacions son actualament introbablas.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Remembransas (1902)
- Lo got occitan (1903)
- Fòc nòu (paregut en 1904 dins la revista Montsegur, reedicion en 2011)
- L'arada (1906)
- Guilhem de Toloza (1908)
- Lo libre dels ausèls (1924)
- Psophos (1925),
- Les langues de France à l’école (1926) estudi
- Segond libre dels ausèls (1930)
- Fablèls (1936)
- Lo libre del campèstre
- Contes Atal (2007)


text:
Barçac
Barçac (oficialament en francés Bersac-sur-Rivalier) es una comuna situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los barçacs.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna es situada dins las « montanhas » (primièrs contrafòrts dau Massís Centrau) entre Ardor e l’autoestrada de París a Lemòtges (Autorota A20), a 38 km au nòrd-èst de Lemòtges.
Toponimia[modificar | modificar la font]
Segon Dauzat e Rostaing, que citan una fòrma dau sègle XII, en latin, de Barciaco, Barçac ven dau nom d'òme gallés Bercius, emb lo sufixe -acum[1]. Se tracta donc d'una propietat rurala d'origina gallo-romana.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Particularitats dau parlar comunau[modificar | modificar la font]
- Articles definits : lo [lu] o le [lə], la [la], los [luː], las [laː]
- Prononciacion : Ch- /ʧ/ ; g-, j- /ʣ/ o /ʤ/ ; lh pas totjorn molhat ; finala daus noms femenins /ɔ/ o /ə/ ; finala latina -ellum en -èl /ɛ/.
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2012 : 613; 2013 : 605 abitants
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
Intercomunalitat[modificar | modificar la font]
Embessonatges[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Liams externes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984


text:
Petra (omonimia)
Toponims[modificar | modificar la font]
- Petra es una municipalitat de las illas Balearas
- Petra es una anciana ciutat situada en Jordania
- Petra una vila de Chipre
- Petra, una comuna grega sus l'illa de Lesbos
- Petra, una comuna grega dins lo nome de Pieria
- Petra, una vila situada als EUA, Kentucky
Antroponims[modificar | modificar la font]
Petra es un patronim portat per exemple per:
Petra es un prenom feminin portat per exemple per:
Autres[modificar | modificar la font]
- PETRA (Positron-Elektron-Tandem-Ring-Anlage) es un accelerator de particulas present al centre de recerca DESY.


text:
A perpaus dau JC Forêt, veiqui la responsa qu'ai facha a Eric Gonzalès (qu'es se que raporta sus son blogue la citacion) :
Voldriá far un comentari a perpaus de la cicacion de Joan-Claudi Forêt. Sei un de sos escolans lemosins e l'ai jamai auvit dire quò. Mas iò pòde compréner çò que vòu dire (si la citacion es exacta) e vòstra interpretacion me sembla meschanta. La licéncia d'occitan es pas una licéncia de patois perque demanda d'en prumier un niveu de lenga universitari : qu'es pas la lenga de Marius au merchat de Marana mas pusleu la de Mistral. Qu'es pas tanpauc 'na licéncia d'una lenga fòrça localizada mas la d'una lenga multidialectala. Los estudiants deven saubre legir tots los dialectes de l'occitan. Qu'es pas un cors dau ser que permet de parlar au merchat de son vilatge, qu'es un cors universitari que permet de legir e compréner totas las òbras literàrias en occitan, dins tots los dialectes. Lo Joan-Claudi Forêt balha, en prumiera annada de la licéncia per correspondéncia, daus cors de traduccion mai daus cors de grammatica. Veiquí çò qu'espera de sos estudiants : « Pour le thème, il faut essayer non seulement
de traduire littéralement, mais aussi d'écrire un
occitan le plus idiomatique possible.
» De segur, chascun escriu dins son dialecte.
Veiqui los autors occitans revirats en prumiera annada : Alem Surre-Garcia, Francés Deseuse, Joan Bodon, Franc Bardòu, Joan Escafit, Max Roqueta, Maria Roanet, Joan-Claudi Forêt, Robèrt Lafont, Ives Roqueta, Joan-Baptista Fabre, Manuel de Pedrolo (texte revirat del catalan per Pèire Lagarda), Joan Ganhaire, Francés Blader, Joan-Frederic Brun, Robèrt Martí, Florian Vernet, Marie Mourier.
E veiquí los autors francés que deven revirats en occitan (en lemosin per me) : Albert Camus, Chateaubriand, Henri Pourrat, Alphonse Daudet, Michel Tournier, Emile Ajar, Marcel Aymé, Henri Michaux, Robert Antelme, Voltaire, Charles Baudelaire, Francis Ponge, Atiq Rahimi, Jean Giono, Marguerite Yourcenar, Yves Paccalet, Blaise Pascal, William Cliff, Michel Lafon, Victor Hugo, Jean-Pierre Chabrol, Eugène Ionesco.
Per la segonda annada, veiquí çò que ditz lo programa (qu'es pas enqueras fach, ne'n pòde pas parlar) : « Version: textes littéraires de différents dialectes, époques et graphies »
Qu'es verai que los exercicis de gramatica son en lengadocian. Alaidonc, qu'es l'estudiant que los deu adaptar a son dialecte. Sabe pas coma quò se passa per los estudiants que son pas per correspondéncia. Me, a la debuta, ai cregut que me faudriá far los exercicis en lengadocian. Veiquí la responsa que me faguet Joan-Claudi Forêt : « Me cal vos dire una causa importanta : fasètz una licéncia d'occitan, non pas una licéncia de lengadocian. Podètz donc gardar vòstre parlar lemosin e far totes los trabalhs dins aqueste parlar, se lo coneissètz pro per aquò. Sètz donc pas obligat d'aprene lo lengadocian. »
Entau, per far mos devers per Joan-Claudi Forêt, ai pas mestier dau libreton d'Aitor Carrera mas pusleu de la Grammaire limousine de Michel Tintou.


text:
Fiefs
Fiefs es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Fiefs Se situa a unitat|20|km}} de Sant-Pol-sus-Ternoise, 32 km de Arras aperaquí e a un centenat de quilomètres de la còsta.
Fiefs se situe à 20 km de Saint-Pol-sur-Ternoise, 32 km d'Arras environ et à une centaine de kilomètres de la côte.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los fiefs èra las tèrras #que se donava a un futur rei perque governa una part del país al començament de lo sieu regna.
Les fiefs était les terres que l'on donnait à un futur roi pour qu'il gouverne une partie du pays au début de son règne.


text:
Quand lucham a un nivèl local contra tal o tal problèma, denonciam a l’encòp un disfonccionament a l’escala planetària. Passam del local al global.
A- Quand denonciam lo degazatge dels batèls dins la mar pròche nòstras còstas, se batèm a l’encòp a l’escala mondiala en denónciar la meteissa causa en Malasia en aparar las comunautas de pescaires d’aquel país de Sud contra los regets dins la mar de rebuts quimics que las firmas potentas ne fan una mar corrompuda.
Remarcam amai que las meteissas politicas son a l’òbra dins tota Asia de Sud e que son inspiradas per la Banca Mondiala e per las potentas institucions financièras.
Lo liure-escambi afavoriza la colonizacion de las grandas firmas multinacionalas qu’an una brava libertat d’accion cap a d’Estats de Sud que son febrinèls e que son negats pels paises rics de Nòrd.
Lo liure-escambi es una guèrra contra l’umanitat.
Los problèmas locals resultan de fach de politicas globalas e cal luchar a-n-aqueste nivèl.
B- Lo grop de Cairns (17 paises exportators gròsses coma Austria, Canadà, Brasil...) considèron que los A.O.C. son per afavorizar lo proteccionisme.
Mas en delà la question de las denominacions, s’agís d’aparar la sola vertadièra proprietat dels agricultors qu’es l’Origina. S’agís doncas de se batre per que lo respèct de l’Origina siá pres en compte per las règlas del comèrci mondial ; vòlon metre en question un modèl d’agricultura que s’apeva sus lo ligam al terrador.
Aital, per que lo Rocafòrt o lo Faugèras mas amai lo ris basmatí dels paisans indians passen pas dins las crancas de la globalizacion cal afortir l’idèa d’una reglamentacion qu’apara las produccions localas que depend d’un saupre-far particular.
Aparam de fach los terradors e los òmes que los fan viure, aparam l’interès dels consomators cap als interesses dels mercands.
Cal que la diversitat dels modèls agricòls e de las culturas siá aparada, coma totas las diversitats per la Tèrra tota.
C- L’Acòrdi General sul Comèrci dels Servicis (A.G.C.S.) s’inscriu dins un processús de desintegracion dels servicis publics que l’una de las transposicions regionalas pòt èstre, per exemple, la supression del trin de nuèch Milhau-Paris.
L’A.G.C.S. se fonda sus un procediment de destruccion del mitan rural al nom de critèris de rendabilitat.
Que siá de Cancún o Cancon, Montpelhièr, Nimes, Besièrs, Rètnas, Lion, eça... podèm denónciar coma de pertot dins lo mond la dominacion de las multinacionalas e exigir que lo drech de las personas predomine sul profièch de las entrepresas.
Cada vila o vilatge d’aquí que se tròbe pòt s’adreiçar al Pòble de la Tèrra perque nòstras preocupacions localas an las meteissas sorgas que las preocupacions mondialas.
Se devèm, en tant qu’occitans, d’èstre presents sus l’escèna mondiala, non solament per la nòstra experiénçia mas amai per la fòrça e l’especificitat de çò que sèm, de çò que pensam e de çò que fasèm.
Exemples de çò que seriá plan d’obténer :
- un moratòri sus las negociacions de l’AGCS tan qu’i a pas una evaluacion de las règlas e de las practicas de l’OMC (desempuèi sa creacion), amb la plena participacion dels movements ciutadans e dels politics.
- La subordinacion de l’OMC a las cartas internacionalas (Declaracion Universala dels Dreches de l’Òme, convencion internacionala repòrt a las questions socialas, sanitàrias, environomentalas, culturalas).
- Lo retirament del domeni de competéncia de l’AGCS de sectors màgers que son l’aiga, la santat, l’educacion, la cultura, l’audiovisual, los servicis de comunicacion, los transpòrts, l’energia, l’albergament.


text:
Jean-Michel Basquiat
Jean-Michel Basquiat (1960 - 1988), pintre estatsunian.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Nasquèt a Brooklyn, Nòva York, lo 22 de decembre de 1960, filh de paire aician e de maire portoricana. Lo paire, Gerard Basquiat, èra un comptable, e la maire, Matilde, èra una dessenhatritz grafica de gran prestigi. Los paires divorcièron e per aquò cambièt mai d'un còp d'escòla. Estudièt dins una escòla catolica privada, aprèp dins una publica e a 16 ans dintrèt a la City-As-School, un centre per a adolescents dotats mas rebèl foguèt remandat un an abans lo diplòma. Alara dins sa jovença dintrèt en contacte amb la soscultura urbana, drògas e bandas.
En 1977, amb Al Díaz, dintrèt dins lo monde del graffiti, pintant los vagons del mètro e dins las zonas de SoHo, quartièr de Nòva York que prolifèran las galariás d'art. L'an seguent va daissèt l'escòla e l'ostal per, pendent dos ans, viure per las carrièras, en imòbles abandonats o amb sos amics al Low Manhatan, sobrevivent en vendent de cartas postalas e camisetas qu'el meteis decorava.
Contunhava a far de graffitis, un trabalh de contengut poetic e filosofic, mai sobretot satiric. Amb Al Díaz signavan SAMO (SAMO: siglas de same old shit, literalament, la meteissa mèrda vièlha).
Un article sus l'escritura de SAMO publicat dins "The Village Voice" foguèt lo primièr indici que lo monde de l'art s'interessava a el.
Lo graffiti[modificar | modificar la font]
A partit de la fina dels ans 1960, de grops de joves dels quartièrs marginals de Brooklyn e del Bronx comencèron a cobrir las parets dels espacis publics de mascaraduras e pintaduras. Los tenent de la love generation valorizavan d'aqueles espacis publics per exprimir lo desencantament, las protestacions, los desacòrdis amb las estructuras socialas, politicas e economicas d'un sistèma qu'èran adversari. D'autres, se fogissián dels guetos, daissavan lors emprentas o lors marcas anonimas suls murs amb d'actitudas despolitizadas e indiferentas a l'establishment e amb la sola volontat d'afirmar son identitat e donar lo testimòni de la lor existencia dins un sistèma que los ten alunhats. En 1979 Basquiat escriguèt suls murs del Soho: SAMO is dead. Alara, daissèt lo graffiti, e fondèt lo Gray, un grop musical ont jogava de la clarinèta e lo sintetizador e amb que frequentava de pubs coma lo CBGB e lo Mudd Club, luòcs al vam, mas lèu abandonèt sa carrièra musicala començant. A l'East Village, musicians e artistas elaboravan la seuna soscultura, lo hip hop, partetjant sa passion per la musica rock, pel break e pel rap e efectuèt de performàncias, de filmes underground e graffitis. Mas foguèt a partir de 1980, quand encara viviá coma un rebalaire, que consacrèt principalament a la pintura.
Basquiat aviá una curiositat intellectuala e una vertadièra fascinacion per l'expressionisme abstracte, pels trabalhs de Kline, Pollock, De Kooning e las calligrafias de Cy Twombly. Interessat tanben per las "combine paintings" de Robert Rauschenberg e per l'Art Brut de Jean Dubuffet, atal coma per la cultura populara, sos graffitis venguèron d'una qualitat plastica e expressiva totjorn mai prèpa a la pintura contemporanèa dels Estats Units d'America.
De jove aviá recebut una bona educacion artistica informala; la maire li faguèt visitar los musèus, tanben foguèt iniciat en la lectura de literatura poetica e mai tard escriguèt la seuna, parlava en mai de l'anglés, lo francés lo castelhan correntament. Basquiat mitifièt lo nom de son grop afirmissent que viniá del libre Henry Gray's Anatomy of the Human Body (o mai cort Gray's Anatomy) sus l'anatomia qu'acompanhèt sa convalescencia aprèp que foguèt capvirat, a sièis ans, per una automobila. Aquel libre venguèt una font de son trabalh. Completèt sa formacion autodidacta coma auditor a l'Escòla d'Arts Visuals, ont contactèt lo pintor e autor de graffiti Keith Haring.
Exposicions[modificar | modificar la font]
Participacipèt pel primièr còp a una exposicion artistica en 1980 al Times Square Show, una mena de galariá de moda e d'art alternatiu presentada dins un entrepaus abandonat del Bronx. E pel primièr còp l'expression de l'art del graffiti foguèt reconeguda d'un autre biais qu'una manifestacion marginala, es a dire qu'uns artistas desligats d'en primièr del sistèma mainstream, (es a dire comissari/musèu/critica), faguèron mòstra de lors òbras a l'exposicion. Foguèt organizada pel collectiu "Colab" (Collaborative Projects Inc.). Basquiat expausèt un panèl que rünissiá qualques graffitis de SAMO.
Qualques galariás del Soho, coma White Columns e Fashion Moda cedèron sos espacis pels graffiters. El 1981, Basquiat expausa sas òbras en la PS1 del Institute for Art and Urban Resources de Nòva York en una exibicion amb el nom: "New York/New Wave" ("Nòva York/Nòva Onda"). Se pòt tentar de definir aquela mòstra coma un estelum de la nòva jet-set artistica. L'artista lum èra lo fotografa Robert Mapplethorpe, e coma en totas sas aparicions publicas l'exposicion foguèt elaborada amb una minuciosa mesa en escena e foguèt apreciada. Aquò favorizèt Basquiat que a costat de las fotografias mostrèt de pinturas fòrtas, de gestes bruts e de colors simples.
Apareguèt a l'exposicion borrat de cocaïna, destorbant de sa presencia los participants. Aquí encontrèt Andy Warhol que'n comencèt una amistat, e una collaboracion professional. En decembre de 1981 apareguèt lo primièr article important "The Radien Child" de Rene Ricard dins la revista Artforum (nº 24, p. 24-43) la mai considerada revista d'art de l'epòca.
Totjorn en (1981) s'expausèron sos graffitis dins la Dokumenta de Kassel. Sa passion per la musica èra tan granda que dins un moment fòrça intensa sa carrera, al meteis temps que las exibicions importantas coma aquela de Transvanguardia Italia/America e la Dokumenta de Kassel, comencèt a produire de musica rap e èra DJ dins los clubs de Manhattan. Sos musicans favorits: Miles Davis, Charlie Parker, Dizzie Gillespie, Billie Holiday, e d'autres, se proguèron alara.
En 1982 Basquiat es sus un vertadièr camin de succès: se multiplican las exposicions individualas e collectivas. Tanben participa a l'exposicion organizada per Diego Cortez, presentada ea la Galariá Marlborough de Nòva York, nomenada The Pressure to Paint, amb d'autres artistas coma G.Baselitz, S.Chia, F.Clemente, I.Cucchi, M.Disler, R.Fetting, Keith Haring, J. Schnabel, e mai.
En (1983) participèt en la Bienala del Whitney Museum of American Art de Nòva York al costat dels novèls representants de l'art apropiacionista, los nòus expressionistas, e d'autres graffitistas com Keith Haring.
El 1984, lo MOMA de Nòva York, alara que pauc clinat al neoexpresionisme presentèt l'importanta exposicion An International Survey of Recent Painting and Sculpture, que Basquiat participèt al costat d'una seleccion de 170 artistas. Warhol lo presentèt al galerista Soïssa Bruno Bischofberger, que faguèt conéisser son òbra en Euròpa e amb que collaborèt estrechament fins a sa mòrt.
A partir d'aquí, los amics de Basquiat comencèron a se preocupar dels excesses de l'usatge de drògas. La paranòia de Basquiat, malgrat tot, aviá de motius a causa de las menaças realas de gents que li robava de quadres dins estudiòs o de galeristas que prengavan sas òbras inacabadas per las expausar o las vendre. Dins aquela epòca Basquiat èra dins las revistas d'informacion generala e de moda coma Times, Newsweek, Vanity Fair e Vogue pas per sa pintura, mas per sas aparicions dins des festas e clubs al vam, coma lo Palladium. Se mòstra amb Madonna e d'altras estrelas de l'espectacle e de la musica.
Lo 10 de febrièr de 1985 Basquiat apareguèt dins la cobèrta de la revista dominicala New York Times, lo primièr artista plastic negre que apareissent atal. L'article qu'acompanha la foto, escrich per Cathleen McGuigan, es titulat "New Art, New Money: The Marketing of American Artist" (Nòu Art, Nòva Moneda: La Marquetica d'un Artista American).
Collaboracion Basquiat-Warhol-Clemente[modificar | modificar la font]
Entre 1984 e 1985 Basquiat collaborèt amb Francesco Clemente e Andy Warhol. D'aquela collaboracion resulta diverses quadres de granda dimencion amb de combinasons subjectiva de color, "colatges" que reünisson pintura, serigrafia, graffiti e lengatge publicitari.
Los quadres anavan d'un estudiò a l'autre; normalament los començava Warhol, Clemente los perfeccionava e Basquiat los acabava. Warhol escriguèt dins son jornal: « Jean Michel Basquiat capitèt a pintar d'una forma fòrça diferenta, e es fòrça ben ». L'idèa de pintar ensems profitavan a ambedos perque Warhol, dins aquel temps sonque utilizava de tecnicas coma la serigrafia, tornèt prendre lo pincèl, e Basquiat comencèt a utilizar de tecnicas mecanicas aplicadas a la pintura.
El 1986 viatjèt en Africa e expausèt a Abidjan (Còsta d'Evòri). En novembre d'aquel an, realizèt una granda exposicion (mai de 80 òbras) al musèu Kestner-Gesellschaft de Hannover, venguent a 25 ans l'artista mai jove a expausar dins aquel musèu.
El 1988 s'installèron d'exposicions a París e Nòva York, e en abril, ensajèt d'abandonar son addiccion e s'anèt a son ostal d'Hawaii. Tornèt a Nòva York en junh anonciant que s'èra liberat de la dròga, mas lo 12 d'agost de 1988, moriguèt per sobredòsi d'eroïna a 27 ans.
Lo long de sa breva, mas intensa carrièra artistica realizèt mai de 40 exposicions personalas e participèt a prèp de 100 collectivas. L'autopromocion e la reclama publicitària foguèron per Basquiat factors prioritaris, coma abans lo foguèt per Andy Warhol o Julian Schnabel.
Periòdes[modificar | modificar la font]
La carrièra de Basquiat se divisís en tres grands periòdes:
- Pendent lo premièr, de 1980 a la fin de 1982, fasiá de pinturas sus tela, representant mai sovent de personatges esqueletics e de caras en forma de masquetas. Aquò mòstra son obsession de la mortalitat de l'Òme. Pindiá tanben d'elements tirats de sa vida per la carrièra: veituras, bastiments, policièrs, jòcs d'enfants, graffitis...
- Un periòde intermediari de fin 1982 à 1985 presentèt de pinturas sus panèls de totas matèrias e de totas formas, e de quadres individuals amb travèrsas intermediarias visibles, una superfícia densa amb d'escrituras, de colatges, e de representacions sens relacion aparenta entre elas. Aqueles trabalhs revèlon un fòrt interès per l'identitat negra e ispanica de Basquiat, son identificacion amb los personatges negres istorics o contemporanèus, e los evenements que lor sont ligats.
- Lo darrièr periòde, comença vèrs 1986 e dura fins a sa mòrt en 1988. Mòstra una novèla mena de pintura figurativa, dins un estil diferent amb de fonts, de simbòls e un contengut en contraste amb sas autras pinturas.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) site oficial
- (fr)Biografia de Jean-Michel Basquiat
- (fr)Basquiat sur artfacts.net, liste d'òbras
- (fr)REtrach de Jean-Michel Basquiat en videos - Ina


text:
1797
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1797 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Republica de Gènoa[modificar | modificar la font]
Ocupacion de Gènoa, incapabla de resistir, per lei fòrças francesas de Napoleon Bonaparte. Aquò entraïnèt la disparicion de la Republica de Gènoa que son territòri foguèt intregat au sen de la Republica de Ligúria, estat-satellit de França.
Prússia[modificar | modificar la font]
Mòrt de Frederic Guilhèm II que foguèt remplaçat per Frederic Guilhèm III.
Russia[modificar | modificar la font]
Ocupacion de Georgia per de tropas russas a la demanda dei senhors locaus.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Perseguida dei trèbols intèrns liats a l'afondrament dau poder imperiau en 1768-1769 amb una tiera d'eveniments caotics e de cambiaments d'aliança divèrs. En particular, lo negus Salomon III se preocupèt de luchar còntra son fraire e ancian negus Tekle Giyorgis Ièr. En mai, Gondar foguèt assetjada per lo senhor rebèl Asserat que pilhèt una partida de la vila mai aviá pas pron de fòrças per redurre la totalitat dei defensors. Après la batalha, Salomon III s'enfugiguèt de Gondar e trobèt refugi a Axum sota la proteccion dau ras Wolde Selassie. Yonas venguèt lo novèu negus lo 18 d'aost mai aviá ges de sostèn au sen de l'aristocracia auta que chausiguèt de sostenir la restauracion de Tekle Giyorgis Ièr.
D'autra part, agravant leis efècts de la guèrra quasi permanenta dempuei 1768, una famina causèt de milièrs de mòrts, compres un fiu e una frema de Yonas.
Asia[modificar | modificar la font]
Pèrsia[modificar | modificar la font]
Per defugir leis atrocitats de l'armada qajara en carga de restaurar l'autoritat pèrsa dins lo nòrd-oèst dau país, Georgia demandèt e obtenguèt la proteccion de Russia qu'ocupèt la region.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 31 de genièr - Franz Schubert, compositor austrian (m. 1828)
- 15 d'abril - Adòlf Tièrs, òme politic occitan, president de la França (m. 1877)
- 17 de junh - Alexandre Vinet, teologian protestant soís (m. 1847)
- 20 d'octobre - Juan Lavalle, militar argentin (m. 1841)


text:
Enzim
Un enzim qu'ei ua molecula (generaument ua proteïna mes cèrts ARNs que pòden formar enzims aperats ribozims) qui, mercés a la soa estructura e a la soa forma e pòt jogar un ròtle de catalisador, qu'ei a díser que pòt favorizar e accelerar ua reaccion quimica en bèth abaishar lo lindau energetic qui cau e qui los reactius quimics atenhin entà provocar la reaccion. Dit d'un aute biaish, sens lo catalisador, la reaccion quimica qu'ei possibla, mes que pren mei de temps e que cau hornir mei energia entà qui's debane. A la fin de la reaccion, l'enzim que demora intacte.
Nomenclatura e classament[modificar | modificar la font]
Fòrça enzims son estats designats amb lo sufixe -asa darrièr lo nom de son substrat: amilasa, lipasa, proteasa...
Existisson fòrça classas diferentas d'enzims, cadun d'eles especializat en un tipe de reaccion o de substrat. Lo sieu classament foguèt elaborat en 1955 per la Comission dels Enzims (EC) de l'Union Internacionala de Bioquimia (IUB). Cada enzim se nomena amb una sequéncia de quatre numèros, precedits pel tèrme EC. Lo primièr numèro correspond a la familha de l'enzim, segon sa foncion.
- EC 1 Oxidoreductasas: de reaccions d'oxidacion/reduccion
- EC 2 Transferasas: transferiment de grops foncionals
- EC 3 Idrolasas: idrolisi de ligams
- EC 4 Liasas: trencadura de ligams per metòdes que sián pas oxidacion o idrolisi
- EC 5 Isomerasas: de cambiaments isomerics en una sola molecula
- EC 6 Ligasas: union covalenta de doas moleculas


text:
Buztintze-Hiriberri
Buztintze-Hiriberri (basco), Bustince-Iriberry (francés), qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània.
Los gentilicis que son buztintziar e hiribertar.
Qu'ei traucada per la Via Podiensis deu Camin de Sant Jaume.
L'arriu d'Arzubi que passa per la comuna e que's geta dens lo de Lauribar a Sent Joan lo Vielh.
Las comunas tòcatocantas que son Aniça-Montgelós au nòrd, Jatsu Garazi au nòrd-èst, Lakarra a l'èst, Bussunarits-Sarrasqueta au sud-èst e Sent Joan lo Vielh au sud-oèst.
L'union de Buztintze e de Hiriberri entà har la comuna actuau que data de la Revolucion Francesa.
L'agricultura qu'ei l'activitat economica principau. Que s'i coltiva arradim e que s'i produtz vin d'Irulegi. Au nòrd de la comuna que i a ua peirèra.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
De véder[modificar | modificar la font]
Que i a estèlas discoïdaus dens los dus cemitèris:
- Buztintze
- Hiriberri


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement de Karlsruhe (215)
Liste des communes
Bruchsal
Ville de Bruchsal, localité de l'Allemagne de 43 000 habitants.
La mairie de Bruchsal a un site Internet.
Ettlingen
Ville d'Ettlingen, localité de l'Allemagne de 38 000 habitants.
La mairie d'Ettlingen a un site Internet.
Bretten
Ville de Bretten, localité de l'Allemagne de 28 000 habitants.
La mairie de Bretten a un site Internet.
Stutensee
Ville de Stutensee, localité de l'Allemagne de 23 000 habitants.
La mairie de Stutensee a un site Internet.
Waghäusel
Ville de Waghäusel, localité de l'Allemagne de 20 000 habitants.
La mairie de Waghäusel a un site Internet.
Rheinstetten
Ville de Rheinstetten, localité de l'Allemagne de 20 000 habitants.
La mairie de Rheinstetten a un site Internet.
Pfinztal
Ville de Pfinztal, localité de l'Allemagne de 17 000 habitants.
La mairie de Pfinztal a un site Internet.
Eggenstein-Leopoldshafen
Ville d'Eggenstein-Leopoldshafen, localité de l'Allemagne de 15 000 habitants.
La mairie d'Eggenstein-Leopoldshafen a un site Internet.
Karlsbad
Ville de Karlsbad, localité de l'Allemagne de 15 000 habitants.
La mairie de Karlsbad a un site Internet.
Kraichtal
Ville de Kraichtal, localité de l'Allemagne de 14 000 habitants.
La mairie de Kraichtal a un site Internet.
Malsch
Ville de Malsch, localité de l'Allemagne de 14 000 habitants.
La mairie de Malsch a un site Internet.
Ubstadt-Weiher
Ville d'Ubstadt-Weiher, localité de l'Allemagne de 12 000 habitants.
La mairie d'Ubstadt-Weiher a un site Internet.
Östringen
Ville d'Östringen, localité de l'Allemagne de 12 000 habitants.
La mairie d'Östringen a un site Internet.
Bad Schönborn
Ville de Bad Schönborn, localité de l'Allemagne de 12 000 habitants.
La mairie de Bad Schönborn a un site Internet.
Philippsburg
Ville de Philippsburg, localité de l'Allemagne de 12 000 habitants.
La mairie de Philippsburg a un site Internet.
Waldbronn
Ville de Waldbronn, localité de l'Allemagne de 12 000 habitants.
La mairie de Waldbronn a un site Internet.
Linkenheim-Hochstetten
Ville de Linkenheim-Hochstetten, localité de l'Allemagne de 11 000 habitants.
La mairie de Linkenheim-Hochstetten a un site Internet.
Graben-Neudorf
Ville de Graben-Neudorf, localité de l'Allemagne de 11 000 habitants.
La mairie de Graben-Neudorf a un site Internet.


text:
Chasluç
Chasluç[1] [ʃɛly] (Châlus en francés) es una comuna situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los Chasluç.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada a 35 km au sud oèst de Limòtges e a 65 km au nòrd èst de Periguers (29 e 56 km respectivament), Chasluç es la vila principala daus monts de Chasluç, airal geografic d'una altitud maximala de 521 mètres que constituís los primiers contrafòrts occidentals dau Massís Central embé, pus au nòrd, los monts de Blond.
Istòria[modificar | modificar la font]
Richard Còr de Leon i foguèt nafrat per una balèsta e i defuntèt de sa nafradura en 1199. Foguèt tuat per Pèire Basile que Richard I n'assetjava lo castèl.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Particularitats dau parlar comunau[modificar | modificar la font]
- Articles definits : lu, la
- Prononciacion : Ch- ; g-, j- ; a tonic e los as = è (qu'es l'occitan en è)
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
.


text:
Rei Rainier
Lo Rei Rainier o Rainier lo Bòn (var. non locala: Rainièr/Rainèir/Rainèr), sonat pus formalament Rainier I de Provença o Rainier I de Nàpols, Anjau, Sicília e Provença (nascut en 1409 a Angieus - mòrt lo 10 de julhet de 1480 as Ais de Provença), foguèt lo darrier còmte important de Provença (1434-1480) avans l'annexion francesa de 1481 e es restat dins la memòria collectiva coma un dei pus grands senhors medievaus d'Occitània.
Exactament, renhèt pas sonque en Provença. Foguèt senhor puei còmte de Guisa (1417-1425), duc de Bar (1430-1480) de fach tre 1420, duc de Lorena (1431-1453), rei de Nàpols e Sicília (1435-1442), duc d'Anjau (1434-1480), còmte de Provença e de Forcauquier (1434-1480), e rei titular (teoric) de Jerusalèm (1435-1480) e d'Aragon (1466-1480). Teniá son títol de "rei" gràcias au reiaume de Nàpols.
Durant la Guèrra de Cent Ans, sostenguèt Carles VII de França contra leis Anglés. (Carles VII esposèt sa sòrre Maria). Fidèu entre lei fidèus, assistiguèt au sacrament de Rems en 1429. Amic de totjorn dau rei e òme de fisança, contribuiguèt a l'arrèst dei luchas francoanglesas en jogant un ròtle actiu dins lei negociacions de Tors. Maridèt sa filha Margarida d'Anjau a Enric VI d'Anglatèrra en 1445.
Consacrèt son temps a l'administracion e au desvolopament d'Anjau, de Lorena e de Provença. Faguèt prosperar ansin lei vilas d'Angieus, Ais de Provença, Avinhon e Tarascon. Enriquiguèt son castèu dei Ponts de Cé e mai son capmàs de Chanzé, totei dos situats en Anjau.
As Ais de Provença e a Angieus, entretenguèt una cort literària e sabenta e desdenhèt pas eu mesme de compausar d'òbras (Traité de la forme et devis comme on fait les tournois, 1451-1452 ; le Livre du cœur d'amour épris, 1457). Foguèt especialament lo protector en Avinhon dau pintor Nicolau Froment. Comandèt vèrs 1460-1470 l'òbra Le Mystère des Actes des Apôtres a Simon Greban, canonge dau Mans e a son fraire Arnoul Greban, dramaturg francés.
Rainer I moriguèt as Ais de Provença lo 10 de julhet de 1480. Lei Provençaus vouguèron gardar la despuelha dau Bòn Rei Rainier dins sei tèrras provençalas, mai leis Anjavins o entendián pas ansin. Aquelei darriers endreicèron, de nuech, la fugida dau defunt en lo botant dins una piparda. Un còp botat sus una embarcacion, s'alunhèt sus Ròse. Lo còrs dau Rei Rainier arribèt en Anjau e foguèt enterrat amb onor dins la catedrala d'Angieus.
- Carta grafica pas indicada
- Portal:Provença/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Portal:Istòria/Articles ligats
- Dinastia dels Valés
- Monarca de l'Edat Mejana
- Rei de Nàpols
- Duc d'Anjau
- Duc de Lorena
- Duc de Bar
- Còmte de Provença
- Comte de Guisa
- Par de França
- Istòria de Sicília
- Personalitat provençala
- Personalitat francesa de la guèrra de Cent Ans
- Personalitat militara de la guèrra de Cent Ans
- Comte de l'Edat Mejana
- Duc de l'Edat Mejana
- Joana d'Arc
- Anjau
- Naissença en 1409
- Naissença a Angieus
- Decès en 1480


text:
313
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 313 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Dos ans après l'edicte de Sardic, adopcion de l'edicte de Milan per lei dos emperaires Constantin e Licinus. Es un edicte de tolerància religiosa important car laissèt la libertat de culte a totei lei religions e permetèt ai crestians de pas observar lo culte imperiau. Marquèt ansin oficialament la fin dei persecucions anticrestianas.


text:
Ulcinj
Ulcinj (sèrbe: yлцињ/Ulcinj, albanés: Ulqin/Ulqini, italian: Dulcigno) ei ua ciutat litorau de Montenegro ath costat dera termièra damb Albania. Era sua poblacion ei de 30 000 abitants, en tot èster era majoria d'eri de lengua albanesa e de religion musulmana. Egalaments existís ua petita minoria catolica e ortodòxa. Ath delà deth sòn famós centre istoric, a on pòt veder-se era influéncia musulmana n'es nombroses mesquites presentes, era ciutat ei coneishuda pera sua plaja (albanés: Plazi E Vogel, sèrbe: Mau Planža)/a).


text:
Escatologia
L'escatologia (del grèc ἔσxatoς "ultim") tracta del destin del monde, la vida aprèp de la mòrt, l'eternitat o las esperanças de cada religion, es a dire, de l'ensem de las cresenças e coneissenças que transcendon los limits temporals pels umans.
Somari
Mitologia e escatologia[modificar | modificar la font]
I a divèrsas referéncias escatologicas dins la mitologia egepciana, grèga, romana e escandinava en çò que se dona mai importància a l'òme que a l'univèrs, coma l'existéncia del Jutjament Darrièr, Lo cèl e l'infèrn. Cada religion a sa pròpria vision escatologica.
L'escatologia bodista[modificar | modificar la font]
Dins lo bodisme se crei que los ensenhaments del mèstre desapareisseràn 5000 ans aprèp la predicacion e que l"umanitat cairà dins una seguida de mals que provocaràn sa destruccion fins qu'un nòu boda restaure las causas, començant un cicle novèl. Aquela concepcion es coerenta amb lo retorn eternal oriental e amb lo cicle de las reencarnacions de l'èsser uman.
L'escatologia zoroastrista[modificar | modificar la font]
Dins lo monde religiós del zoroastrisme, Zaratostra descriguèt amb fòrça detalh l'arribada del jutjament darrièr amb l'ultim afrontament entre Ahura Mazda (Lo Ben) e Angra Mainyu (Lo Mal), que provocarà de grandas Catastròfas e accelerarà l'arribada d'un salvador, descendent de la linhada de Zaratostra el meteis, que vendrà encargat de portar la victòria a las fòrças del Ben.
Dins lo jutjament final se decidirà lo destin de l'umanitat e la reconciliacion entre una partida d'aquela e (lo Ben), que menarà a la fin del Mal. Mas serà pas efectuada la condemnacion eternala dels pecaires, mas pas qu'aprèp d'un castig de tres jorns, las plagas del monde desapareisseràn dintrant dins un periòde sens pauretat, talent, dolor, o òdi... e la Tèrra vendrà una mena de paradís.
Escatologia ebrieva[modificar | modificar la font]
Lo pòble ebrieu crei que son istòria èra dirigida per Dieu YHWH per capitar a la promesa facha a Abraam. Mejans de fachs istorics coma l'Exòde (lo retorn cap a la Tèrra promesa dempuèi l'exili a Egipte) o la Diaspora (l'exili provocat per l'invasion romana).
Los eveniments de la fin del monde son los meteisses dins lo judaïsme e lo cristianisme: la destruccion del Temple de Jerusalèm, la nòva creacion, lo jutjament darrièr e lo govèrn divin, qu'inclusís l'arribada del Messias.
L'escatologia cristiana[modificar | modificar la font]
Es resumida al libre de l'Apocalipsi que proclama allegoricament la fin del monde. La data es pas clara e aquò provoquèt l'aveniment de divèrses grops e sèctas que calculan quora se deu passar e exortan a la penedença collectiva o a la mòrt avançada per veire pas las orrors profetizadas. Dins aquel darrièr moment arribarà la parosia o la segonda venguda de Jèsus, que causirà definitivament aqueles que seràn salvats per l'eternitat (amb la resurreccion dels cosses) e aqueles que seràn condemnats a l'infèrn. Aquela escatologia se referís l'ensems de las personas e tanben amb una autra individuala onte cadun es jutjat a la fin de la vida per decidir se se merita o non lo paradís.
L'escatologia indoa[modificar | modificar la font]
L'indoïsme tanben crei dins un temps ciclic e eternal, perque jamai lo monde s'acabarà, mas viurà una epòca plan corrompuda fins que un novèl avatar tòrna als òmes a l'autentic camin de vertut. Al nivèl individual, se la persona se comportèt ben pòt gausir d'un certan temps dins lo paradís fins a que torna a se reencarnar, o es castigada segons lo karma. Per interrompre lo cicle eternal de reencarnacions, se pòt cremar lo còs just aprèp de la mòrt.
L'escatologia musulmana[modificar | modificar la font]
L'islam predica la fin del monde d'un biais fòrça semblant a l'Apocalipsi crestiana, mas amb un ròtle predominant dels esperits malignes Gog e Magog, qu'eliminaràn tota l'aiga de la Tèrra. Alara Jèsus e lo Mahdin (un guerrièr sagrat de Maomet) los combatràn amb l'ajuda divina. Jèsus se maridarà, portarà de decennis de patz (qualques simbolics quaranta ans) fins que morisca e arribe l'autentica fin del monde. Alara un vent levarà los autentics cresents per los menar al paradís, pendent que la Tèrra serà destruida pel fuòc.


text:
Roupeldange
Roupeldange es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge de Roupeldange a situat a unitat|4|km}} al nòrd de Boulay-Moselle e a unitat|12|km {{}} al sud de Bouzonville sus la rota (l'actuala RD 19) #que connècta aquelas doas cabes-de luòcs de costat. Lo sieu relief es practicament plan, amb una altitud mièja d'aperaquí 200 m. Lo sieu territòri a vorejat a l'oèst pel riu la Nied. La vocacion del vilatge #qu'èra initialement purament agricòla es vengut progressivament residencial amb la creacion de lotissements bastits a lo sieu dintrat sud de part e d'autra de la RD 19. Se pòt prene n'efièch en aquela direccion la vila de Mètz, distant d'unitat|30|km {{}}, en una mitat-ora per la autoroute.
Le village de Roupeldange est situé à 4 km au nord de Boulay-Moselle et à 12 km au sud de Bouzonville sur la route (l'actuelle RD 19) qui relie ces deux chefs-lieux de canton. Son relief est pratiquement plat, avec une altitude moyenne d'environ 200 m. Son territoire est bordé à l'ouest par la rivière la Nied. La vocation du village qui était initialement purement agricole est devenue progressivement résidentielle avec la création de lotissements construits à son entrée sud de part et d'autre de la RD 19. On peut rejoindre en effet dans cette direction la ville de Metz, distante de 30 km, en une demi-heure par l'autoroute.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait De l'anciana província de Lorraine, partejat entre la distincion de Boulay e lo país messin Anautit-Camin.
- Dépendait de l'ancienne province de Lorraine, partagé entre la seigneurie de Boulay et le pays messin Haut-Chemin.


text:
Joan Dojat
Joan Dojat (en francés Jean Doujat; Tolosa, 1609 - París, 27 d'octobre de 1688) foguèt un avocat, professor de drech canon al Collègi reial de França, doctor-regent a la Facultat de drech de París, istorian e lexicograf occitan. Foguèt l'autor del Diccionari mondin que completava l'òbra de Pèire Godolin e mai tard l' istoriograf del rei francés Loís XIV.
Biografia[modificar | modificar la font]
Joan Dojat nasquèt dins una familha de notables tolosans d'origina nòbla en 1609. Èra lo filh de Bernat Dojat, avocat al Parlament de Tolosa qu'èra estat dos còps Capitol de Tolosa e de Joana Dejoan, la sòrre d'un conselhièr del meteis parlament. Un de sos avantpassats, Loís Dojat, èra estat avocat del Grand Conselh. Joan Dojat faguèt d'estudis d'umanitats e de filosofia que capitèt abans de s'avodar al drech. Venguèt avocat al Parlament de Tolosa en 1637, puèi al parlament de París en 1639. Foguèt membre de l'Acadèmia dels Jòcs Florals de Tolosa, puèi en 1650 succediguèt a Balthazar Baro coma membre de l'Acadèmia francesa. Venguèt professor de drech canonic al Collègi de França en 1651, puèi doctor regent en drech canon e civil a la Facultat de drech en 1655 e istoriograf de França.
Escrivan prolific, Voltaire diguèt d'el: "Fasiá cada an un enfant a sa femna, e un libre"
Òbras[modificar | modificar la font]
- Grammaire espagnole abrégée (1644)
- Moyen aisé d'apprendre les langues mis en pratique sur l'espagnol (1646)
- Ode sur la naissance de Mgr le Dauphin (1661)
- La Clef du grand pouillé de France (1671)
- Specimen juris ecclesiastici apud Gallos usu recepti (1671)
- Histoire du Droit canonique, avec l'explication des lieux qui ont donné le nom aux Conciles (1675)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Diccionari mondin a la Bibliotèca de Tolosa
- Grammaire espagnole abrégée a Gallica.fr
- Specimen juris ecclesiastici apud Gallos usu recepti a Gallica.fr
- Ode sur la naissance de Mgr le Dauphin a Gallica.fr
- Sur les sceaux rendus à Monseigneur le Chancelier, stances a Gallica.fr
- Sur les blessures de Monseigneur le Duc d'Anguien a Gallica.fr
- La mémoire d'un grand intellectuel toulousain, article de La Depeche


text:
1513
Aquesta pagina concernís l'an 1513 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Publicacion d'un resumit de la teoria eliocentrica dau prèire e astronòm polonés Nicolau Copernic (1473-1543). Maucontentat dei prediccions realizadas ambé lo sistèma antic de Ptolemèu, prepausèt una vision novèla e revolucionari d'un sistèma onte lei planetas orbitavan a l'entorn dau Soleu. Pasmens, gardèt son tèxte secrèt — franc de quauqueis amics — en causa de sa crenhença dei reaccions de la Glèisa e son teoria foguèt pas difusada avans 1543.


text:
Mt. Gox
Mt. Gox, acronim de Magic: The Gathering Online Exchange, foguèt una companhiá d'escambi de bitcoins basada dins la capitala de Japon, Tòquio. Se desvolopèt a partir d'un luòc d'escambi de cartas de Magic creat en 2007 per l'informatician american Jed McCaleb, que lo transformèt en 2010 en çò qu'es actualament quand comencèt a s'interessar a la moneda virtuala. Lo 6 de març de 2011 vendèt la companhiá a un informatician francés Mark Karpelès.
Mt. Gox cresquèt rapidament e en 2013 gerissiá 70% de totas las transaccions en bitcoins. Pasmens, de problèmas divèrses se faguèron sentir en 2013 e finalament en febrièr de 2014, la firma suspendèt sas activitats e tampèt son sit web. A l'encòp se metèt jos la tutèla de la lei americana per las falhidas. Anoncièt alara qu'aperaquí 850.000 bitcoins de sos clients avián desaparegut e qu'èran estadas probablament raubadas, çò qu'equivaliá en aquel temps a 450 milions de dollars.


text:
Celsius
Patronim[modificar | modificar la font]
Lo nom de Celsius es aquel de plusors personalitats (per ordre cronologic) :
- Magnus Nicolai Celsius (1621-1679), matematician suedés ;
- Nils Celsius (1658-1724), astronòm, filh del precedent ;
- Olof Celsius l'ancian (1670-1756), botanista, teologian e orientalista suedés, fraire del precedent ;
- Anders Celsius (1701-1744), sabent suedés, inventor en 1742 d’una de las primièras escalas centigradas de temperatura que l'unitat, lo gra Celsius (°C) onora son nom, filh de Nils Celsius ;
- Olof Celsius lo jove (1716-1794), evesque e membre de l'Acadèmia Suècia, filh d'Olof Celsius l'ancian e cosin german del precedent ;
- Celsius aka The Celsius, pseudonim de Neil Gaeggeler, musician e productor de tecno hardcore d'origina soïssa.
Sciéncia e tecnica[modificar | modificar la font]
Lo nom de Celsius foguèt atribuit a una unitat de mesura de la temperatura : lo gra Celsius.


text:
Gymnophiona
L'òrdre dels gimnofiones foguèt creat per Johannes Peter Müller (1801-1858) en 1832. Son tanben apelats Apòdes.
Los gimnofiònes son de lissanfibians escavaires qu'an perdut segondàriament lors membres. Segon las espècias, la talha varia entre 6 cm e 1,40 m. Vivon dins l'umús o la fanga dels paluns dins los bòsques entre los tropics mas son absents d'Austràlia, de Madagascar e de las Antilhas. Son generalament carnivòrs. La fecondacion es intèrna. Segon los genres, son ovipars (Ichthyopsis) o vivipars (Typhlonectes).
Lor pèl es viscosa, amb de secrecions toxicas e empudesinadas.
Lista de las familhas[modificar | modificar la font]
- Caeciliidae Rafinesque, 1814
- Ichthyophiidae Taylor, 1968
- Rhinatrematidae Nussbaum, 1977
- Scolecomorphidae Taylor, 1969
- Uraeotyphlidae Nussbaum, 1979


text:
« Un avenidor sorn ? »
Après la decision dels Britanics de tirar camin solets (a la suspresa generala), la decision des Estatsunidencs de causir un miliardari « populista » e content de l’èsser, los Franceses se tornan virar un pauc cap a lors afars. Per la drecha extrèma e la drecha, lo problèma sembla resolgut. Per l’esquèrra, es un pauc dificil d’i véser clar. L’esquèrra extrèma a son candidat, sostengut de raca-còr pels comunistas ; un èx-ministre del govèrn, èx-protegit del president de la Republica es « En marcha » e semblariá que, fins ara, rescontrèsse vents favorables. Demorava pas al Partit socialista e a sos qualques amics qu’a lançar una primària un còp capitada la mesa a l’escart del president, creditat, o cal dire, de sondatges tras que basses. Foguèssi maissant, diriái qu’avèm los sièis nans e una Blanca-nèu vestida de negre ! La paritat es en camin ! De tot aquò ne deuriá sortir un « salvador » capable de tornar metre lo Partit de govèrn sul camin grand... Ai qualques dobtes ! Es pas per autan que l’afar serà plegat per çò que l’Esquèrra, dins son ensems, se trobariá amb tres candidats e seriá un esplech se passavan lo primièr torn de l’eleccion presidenciala. Per far cort, desempuèi la crisi que comencèt en 2008, los òmes politics an decebut un electorat qu’aviá per costuma, dins sa majoritat, de pegar a un partit. Un rentièr votava a drecha, un obrièr a esquèrra... amb, de segur, de ciutadans cambiadisses.
Los govèrns successius an pas comprés o an pas volgut veire que la mesconneissença – lo mesprètz a còps – del « pòble d’en bas » podiá menar dins un primièr temps las gents a seguir de líders populistas e, qual sap, dins un segond temps a se revoltar. Elegits que s’arrapan a lors dos o tres mandats quand milions de ciutadans devon passar amb un milierat d’euros, aquò mòstra que tot es dubèrt... lo pièger tanben !
Andriu de Gavaudan


text:
-389
Aquesta pagina concernís l'an -389 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra Esparta totjorn ambé d'operacions terrèstras dins lo sector dau Golf de Corint que regardèron gaire leis Atenencs e d'operacions navalas menadas per la flòta d'Atenas. Leis Atenencs ataquèron l'illa d'Egina ont èra installada una colonia espartenca e leis operacions navalas se concentrèron dins la zòna en Peloponès e Atica. Lei flòtas atenenca e espartenca i organizèron divèrseis emboscadas victoriosas còntra son adversari. Lo generau espartenca comandant la flòta i foguèt tuat mai Atenas deguèt finalament abandonar Egina après l'arribada de renfòrç terrèstres importants. L'annada s'acabèt amb una incursion d'Esparta dirèctament còntra lo pòrt dau Pirèu mau defendut en causa de l'abséncia de la flòta. Unei naviris marchands i foguèron capturats.
Esparta[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Guèrra de Corint. Lo rèi Agesilas II menèt una expedicion còntra Acarnania, ciutat aliada d'Atenas. Après una tiera de dificultats per establir lo contacte ambé l'armada enemiga, capitèt d'infligir de pèrdas importantas a son adversari (qu'abandonèt la guèrra l'annada seguenta e signèt una patz separada amb Esparta). En revènge, en Mar Egèa, la flòta espartenca mandada còntra lei posicions atenencas foguèt finalament obligada de se retirar sota la pression de son adversari. Pasmens, èra encara en capacitat de combatre e sus lo camin dau retorn, menèt una incursion còntra lo pòrt dau Pirèu que li permetèt de capturar plusors naviris marchands.
Roma[modificar | modificar la font]
Començament d'un conflicte entre Roma e divèrsei ciutats etruscas dau sud d'Etrúria, especialament Volsinies, Vulci e Tarquinia, qu'acomencèron de s'opausar a l'expansion romana après la conquista de Veïes.


text:
Low kick
Còp de pè bas o patada basa, coneguda sus la denominacion anglesa: low kick, es una tecnica de pierna utilizada dins cierts bòxas pès-ponh (boxeu birman, kick-boxing e muay thai) e cierts arts marcialas que consta de llevar un còp de tíbia o un còp de pè dins la partida inferiora de l'adversari (muslo o pierna). Segon la regulacion esportiva, ella pòt èsser llevata al exterior e al interior de la parte inferiora.
Dins combate de contacto pleno (atal nomenat K.O. system), se permite de fragilizar la stabilitat de un adversario, per ganhar la ventaja dins un momento dat.
Dins materia de golpear dins las piernas, diferentas còps de pè coexistisson: circular (roundhouse kick), semicircular (semi-circular kick), "balancats": còp de pè amb pierna recta (stick kick), còp de pè crecienta (crescent kick), còp de pè descendent (axe kick)…, rectas de tipo penetrant: còp de pè frontal (front kick) o còp de pè lateral (side kick), còp de pè de gancho (hook kick), còp de pè descendent (hammer kick), etc.
Dins kick-boxing americano o japonés, aqueste tipo de còp de pè pòt èsser sonque circular o semicircular segon lo reglament.
-
-
-
Còp de pè lateral dins còp de parada


text:
Microchiroptera
Los microquiroptèrs constituisson un sosòrdre dels quiroptèrs o ratapenadas. Son apelats tanben ratapenadas insectivòras, ratapenadas qu'utilizan l'ecolocacion, ratapenadas pichonas o vertadièras ratapenadas. Totes aquestes noms son çaquelà inadaptats perque totes los Microquiroptèrs son pas insectivòrs e d'unes son pus gròsses que los mai pichons megaquiroptèrs.
Los caractèrs distintius dels microquiroptèrs per rapòrt als megaquiroptèrs son :
- Los microquiroptèrs utilizan l'ecolocacion, contràriament als megaquiroptèrs.
- Los microquiroptèrs an pas d'àrpias a l'indèx de las patas anterioras.
- Las aurelhas dels microquiroptèrs forman pas un anèl tampat : los bòrds son separats un de l'autre a la basa de l'aurelha.
- Los microquiroptèrs an pas de sospel : an pas que de pels espesses o son glabres.
La màger part dels Microquiroptèrs son insectivòrs. Cèrtas de las espècias pus grandas caçan d'ausèls, de lausèrts, de granhòtas e quitament de peisses. Existisson en America del Sud de microquiroptèrs que se noirisson de sang dels grands mamifèrs, apelats ratapenadas vampiras. Los Microquiroptèrs fan entre 4 e 16 cm de long.
Ecolocacion[modificar | modificar la font]
Las ratapenadas son los exemples mai coneguts d'animals utilizant l'ecolocacion. Totes los microquiroptèrs l'utilizan. Lo sol megaquiroptèr conegut que l'utiliza es del genre Rosseta (Roussettus), mentre que son sistèma d'ecolocacion siá diferent d'aquel dels microquiroptèrs. Lo sistèma d'ecolocacion de las ratapenadas es sovent apelat biosonar.
Los microquiroptèrs genèran d'ultrasons via son laringe. Aqueste son es emés per lor nas e lor boca. La frequéncia d'emission varia entre 14 000 Hz e 100 000 Hz, plan al delà de çò que l'aurelha umana pòt percebre (l'aurelha umana mejana percep los sons entre 20 Hz e 20 000 Hz). Un grop de vocalizacions emesas permet d'explorar l'environament.
D'unas arnas an desvolopadas una proteccion contra las ratapenadas. Son capablas d'entendre los ultrasons emés per aquestas darrièras, çò que lor permet de fugir o d'arrestar lo batement de lors alas per amagar lor resson caracteristic que riscariá d'o far detectar. Per contrar aquesta parada, las Ratapenadas pòdon cessar d'emetre lors ultrasons a l'apròchi de lor preda per evitar d'èsser localizadas !
Proteccion[modificar | modificar la font]
- Totas las espècias de ratapenadas presentas en França son integralament protegidas per l'Arrestat Ministerial del 17 d'abril de 1981 relatiu a la proteccion de l'environament.
- Dempuèi 1979, al nivèl internacional, la Convencion de Bonn e la Convencion de Bern demandan als estats contractants d'assegurar la proteccion de totas las espècias de ratapenadas descrichas dins los annèxes, e mai la proteccion dels jaces de reproduccion e d'ivernacion.
- En 1992, la Directiva "Abitat - Fauna - Flòra" demanda als païses de la Comunautat Europèa la proteccion estricta de totas las espècias de quiroptèrs (figuran a l'annèxe IV), e mai la designacion de Zònas Especialas de Conservacion per las 12 espècias figurant a l'annèxe II.
- 19 espècias son classadas dins la lista roja de la fauna menaçada de França e 13 espècias son presentas sus la lista roja mondiala.
Classificacion[modificar | modificar la font]
Aquesta classificacion es estada establida per Simmons e Geisler (1998):
Superfamilha dels Emballonuroidea
- Familha dels Emballonuridae, Gervais, 1856
Superfamilha dels Rhinopomatoidea
- Familha dels Rhinopomatidae, Bonaparte, 1838
- Familha dels Craseonycteridae, Hill, 1974
Superfamilha dels Rhinolophoidea
- Familha dels Rhinolophidae, Gray, 1825
- Familha dels Nycteridae, Van der Hoeven, 1855
- Familha dels Megadermatidae, H. Allen, 1864 (falses-vampirs)
Superfamilha dels Vespertilionoidea
- Familha dels Vespertilionidae, Gray, 1821
Superfamilha dels Molossoidea
- Familha dels Molossidae, Gervais, 1856
- Familha dels Antrozoidae
Superfamilha dels Nataloidea
- Familha dels Natalidae, Gray, 1866
- Familha dels Myzopodidae, Thomas, 1904
- Familha dels Thyropteridae, Miller, 1907
- Familha dels Furipteridae,Gray, 1866
Superfamilha dels Noctilionoidea
- Familha dels Noctilionidae, Gray, 1821
- Familha dels Mystacinidae, Dobson, 1875
- Familha dels Mormoopidae, Saussure, 1860
- Familha dels Phyllostomidae, Gray, 1825
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia Fauna Europaea : Microchiroptera (en)
- Referéncia ITIS : TSN 552302 Microchiroptera Dobson, 1875 (en)
- Referéncia NCBI : Microchiroptera (en)
- Bat World Sanctuary
- Illustrated Identification key to the bats of Europe (see "Recent publications")
Fonts[modificar | modificar la font]
- Yves Tupinier: L'univers acoustique des quiroptèrs d'Europe Société linnéenne de Lyon, 1996, (ISBN 2-9505514-7-5)
- Michel Barataud: Ballades dans l'inaudible Sitelle , 1996, (ISBN 2-908815-05-2)


text:
Lo Cercle occitan Prospèr Estieu de Pàmias
Lo Cercle occitan de Pàmias (cercle local IEO) existís desempuèi genièr de 1990 a l’iniciativa de qualques afogats de la lenga nòstra que se reüniguèron en 1989 per celebrar la memòria de Prospèr Estieu, grand poèta e reformator de la lenga, que defuntèt a Pàmias en çò de sa filha en 1939 ; e, quand li calguèt balhar un nom, es evidentament lo del grand òme que foguèt causit.
Lo Cercle IEO de Pàmias s’amassa dos còps per mes lo dijòus al ser per comentar l’actualitat, per trabalhar sus la lenga, per cantar e, de còps, per partejar salsissòts e cocons.
Prepausa tanben corses publics pels adults.
Organiza cada annada una passejada istorica e botanica al mes de mai dins un lòc diferent.
Es present, amb las autras associacions occitanas, a mantunas manifestacions culturalas (fèsta occitana d’estiu, salons del libre, etc.).
Desempuèi 2008, organiza al mes de novembre, amb la collaboracion de la Lauseta e de la Calandreta, lo Festenal occitan de Pàmias que prepausa mòstras, teatre, conferéncias, lecturas poeticas, bal, repais, concèrts, etc.
A la siá demanda, la Comuna de Pàmias installa, desempuèi 2000, placas de carrièras en occitan.
Es tanben lo Cercle qu’es encargat de redigir la pagina occitana sul bulletin municipal.
Enfin, cal mencionar l’edicion de libres de tota mena (poesia, filologia, benda desenhada, etc).
Un Cercle, òc, mas dubèrt sus la vida vidanta, sus la vila e sul mond.
Contacte: ostaloc09@club-internet.fr


text:
XVIIIau dinastia egipciana
La XVIIIau dinastia egipciana (a còps aperada dinastias totmossida, per'mor deus sons farons vodats au diu Djehoti, Thòt peus grècs) qu'ei la purmèra disnatia de l'Empèri Navèth egipcian, ua tempora qui s'obreish dab la reconquesta de tot lo País de la duas tèrras (Hauta e Baisha Egipte) sus l'envisidor Icsòs qui ocupava enqüera lo nord d'Egipte. Auesta hèita, acabada per Ahmes I qu'ei descrividua en literatura de la biografia d'un militar, Ahmes Hilh d'Abana, qui ondra las parets deu son tombèu.
Lo temps de la XVIIIau dinastia qu'ei considerat com un temps d'aur dens l'istòria de l'Egipte antica. La XVIIIau dinastia que s'acabè dab l'aventura amarniana, qu'ei a díser dab la crisi interna e externa creada per l'esquisme religiós deu faraon Akhenaton. Au maugrat qui la dinastia aja continuada un temps dab lo faraon mainatge Totankhamòn, aqueth que la clavè dab la soa mort. Lo son regent, lo generau Horemheb, que preparè la pujada de la dinastia seguenta: la XIXau dinastia coneguda com la dianastia ramessida (d'on, de segur, gessó Ramses II o Ramses lo gran).
Quauques uns deus sons faraons que comptan enter los mei famós:
- Ahmes I
- AmenhotepI (Amenòfis en grèc)
- Djehotimes I (Totmòsis en grèc)
- Djehotimes II (Totmòsis en grèc)
- Djehotimes III (Totmòsis en grèc)
- Hatshepsot: purmèra hemna istorica plan documentada e purmèra coneguda hemna cap d'Estat.
- Amenhotep II (Amenòfis en grèc)
- Djehotimes IV (Totmòsis en grèc) : que miè Egipte au la son poder exterior màger en beth conquestar e contrarotlar la Palestina e la Siria.
- Amenhoptep III (Amenòfis en grèc)
- Akhenaton / Amenhotep IV (Amenòfis en grèc) : l'esquismatic, espós de la regina Nefertiti.
- Ankh-Kheperora
- Smenkhkara
- Totankhamòn : lo darrèr faraon d'aquesta dinastia qui regnè devath la regéncia deu generau Horemheb.