text:
Lo dimècres 6 de setembre de 2017, sala d’Actes de la Casa del Mar a Barcelona (C/Albareda, 1, 08004), de 9h00 a 14h00 se debanarà la jornada « L’occitan a l’escòla de Catalonha ».
Los destinataris d'aquela jornada de formacion son los mèstres de primària e professors d’educacion segondària. Mai que mai los que trabalhan dins de matèrias ligadas a l'ensenhament de las lengas.
La plega de IEO de 2017 es en soscripcion fins al 25 d'agost al prètz de 49 èuros.
Ongan quatre libres son editats amb un novèl vengut, Miquèu Arnaud :
- Sèrgi Labatut, Cronicas de Viatge, A tots n°209, 104 paginas
- Joan Ganhaire, Un tant doç fogier, A tots n°210, 144 paginas
- Miquèu Arnaud, Quora la matèria..., A tots n°211, 312 paginas
- Romieg Jumèu, L’esclargiera, A tots n°212, 160 paginas
Lo CIRDÒC comunica. Rendètz-vos a Castèlnòu d'Arri pel final de Total Festum, los 8 e 9 de julhet de 2017.
Lo CIRDÒC vos espèra aquesta dimenjada pel final del festenal regional Total Festum.
Un pauc d'istòria. Dins la revista Lo Lugarn numèro 69 (automne de 1999) Ives Roqueta balhava qualques uns de sos remembres. Torna sus qualques tempses fòrts, coma las garrolhas al dintre de l'IEO, los primièrs libres editats. Aquelas nòtas, anecdòtas, uèi nos assabentan sus l'occitanisme dels tres decennis que van de 1950 entrò a 1980. De legir per melhor comprene las posicions de cadun.
Dins la revista Lenga 78 (2015), Règis Labedan presenta son trabalh sus las « Transmission e representacions de la lenga occitana dins una comuna de la periferia tolosenca (Florenç, Nauta Garona) ». Tornam publicar aicí l'introducion.
Per las personas e las organizacions qu'an coma tòca la defensa e lo desvolopament de la lenga occitana, un dels primièrs enjòcs es de conéisser la situacion actuala de las practicas e de las representacions de la lenga. Aquò es necessari per poder apuèi afirmar la question de la lenga occitana coma objècte politic e obrar sus la socializacion e la transmission de la lenga. Aquò es una de las rasons de la causida del objècte d'aquel estudi.
Un article del Grelh Roergàs - Decembre de 1997 - Pagina 21
Un òme, una òbra - Majoral Pèire-Celestin Delrieu (1915-1991)
Pèire-Celestin nasquèt a Santa Maria del Cantal. Comencèt sos estudis a Sant Flor e las butèt a Clarmont. Militari per dever patriotic, puèi professor, se metèt sul tard a estudiar e ensenhar sa lenga d'òc. Meteissament se botèt a l'escriure. Son òbra abondosa e de qualitat li meritèt la cigala d'òr de majoral del felibrige en 1982. Relevava aital la cigala veusa d'Enric Mouly. Pèire-Celestin èra al Grelh Roergàs dempuèi fòrça temps, grand amic del Roergue e fidèl a totes nòstres Acamps. Lo Grelh Roergàs l'oblida pas.
Lo dimècres 31 de mai de 2017 debuta a Tula lo festenal Balad'òc 2017 que s'acabarà dissabte 3 de junh.
Après lo succés de la primièra edicion en 2016, la vile decidiguèt de persegre l'aventura d'aquel festenal dedicat a la cultura occitana lemosina.
Al programa, sus 4 jorns : balètis, contes, projeccions, discucions, descobèrtas gastonomicas, conferéncias...
Çai jos, tèxt de la Conferéncia de Joan Saubrement balhada a l’Universitat Occitana d’Estiu de Nimes lo 6 de julhet de 2004 (sorsa IEO 06).
Aquela conferéncia se parteja en quatre tèmas : lo succès de Mirèio e son influéncia sus Mistral ; Mistral e la lenga, sa causida ortografica ; l’ambiguïtat de Mistral fàcia a la politica ; e enfin la conclusion.
Dins l'encastre de Total Festum lo dimenge 28 de mai de 2017 de 14h a 18h l'abadiá de Flaran dubrís las siás pòrtas. L'intrada es a gratis.
L'eveniment es organizat per la region Occitània, lo departament de Gers, lo CIRDÒC e las associacions occitanas localas.
Lo programa del festenal Total Festum de 2017 es disponible.
Aquel festenal de las culturas occitanas e catalanas es organizat ongan per la region Occitània. De detzenats d'eveniments : concèrts, conferéncias, espectacles, balètis, contes... son prevists dins tota la region.
Lo 5 de mai de 2017 al CIRDÒC se debanava una jornada d'estudi sus Félix Castan. Aquí çai jos la presentacion e lo programa.
Los ensenhaires-cercaires del departament d'occitan de l'Universitat Paul-Valéry (Montpelhièr) e del laboratòri Recherche en domaine occitan (RedOC-LLACS) an consacrat dempuèi d'annadas de collòquis o de jornadas d'estudis a un fum d'autors màgers de la renaissença d'òc dempuèi lo sègle XIX, que s'agisca de Frederic Mistral, Max Roqueta, Leon Còrdas, Loisa Paulin, Sergí Bec, d'autres encara, en particulièr dins lo quadre d'un projècte de cèrca sus la poesia d'òc de 1930 a 1960. En parallèl, an iniciat lo projècte Vidas - Per un diccionari biografic de la renaissença d'òc dels sègles XIX-XXI en partenariat amb lo CIRDÒC.
Lo dimenge 21 de mai de 2017 se debanarà a Masamet la caminada : Lo camin de la Ceba.
Entre spòrt e cultura, un eveniment original, ont la lenga occitana es presa en compta.
Lo jornal numeric Jornalet festeja los sieus cinc ans. Una serada es prevista a l'Ostal Occitan de Narbona lo 18 de mai de 2017.
Lo Jornalet comunica : « L’Ostal Occitan de Narbona aculhirà dijòus que ven la quatrena “assemblada dels legeires de Jornalet” d’ongan dins l’encastre de la celebracion dels cinc ans d’aqueste mèdia, nascut lo 31 de març de 2012.
Del mes de mai de 2017, a la prima de 2018 lo CIRDÒC de Besièrs propausa animacions, espectacles e conferéncias al torn de las culturas popularas.
Lo CIRDÒC-Mediatèca occitana – establiment public francés en carga de la salvagarda, de la transmission e de la promocion de la cultura occitana –, la Fira Mediterrània de Manresa – mercat d'espectacles que recampa las novèlas creacions artisticas inspiradas de las especificats culturalas de Catalonha e de Mediterranèa –, e la Fira de Teatre Infantil I Juvenil de las Illas Balears – granda veirina del teatre jove public de las Balears e d'endacòm mai –, vos propausaràn aital un cicle de rendètz-vos, moments d'escambis dobèrts al dialòg a l'emergéncia d'iniciativas ciutadanas, que lo contengut e los rencontres vendràn noirir lo Forum euroregional final, de la prima de 2018.
Lo 18 de mai de 2017 a La Topina, bar a tapas tolosan, se debanarà un concèrt amb Courtial X Kogane e Dolàn Xakò. Es oraganizat per Convergéncia Occitana e La Topina.
Courtial X Kogane es un power duo rock occitan portat per Paulin Courtial (cant, guitarra electrica) e Dimitri Kogane (batariá). Tèxtes de creacion o cançons tradicionalas en salça stoner californian, per una musica poderosament enrasigada e ardidament modèrna. Lo partit pres de la formula rock en duo buta les dos musicaires a balhar una energia particulara que fa d’aqueste espectacle un show indomdable.
Lo Prèmi Ostana per sa novena edicion se tendrà a Ostana del 1 al 4 de junh de 2017.
L’iniciativa nais del desir de conóisser e de far conóisser d’escrivans, de cineastas, de compositors provenent de divèrs cantons del mond, e que emplegan lor lenga mairala.
La lengas que son representadas al Prèmi Ostana an la caracteristica comuna d’èsser malgrat elas minorizadas respèct a la lenga dominanta de lors Estats de referéncia.
Josiana Ubaud propausa sul sieu site internet lo document Mai ont a passat la nòstra lenga ? Dreça aquí un inventari del massacre cultural menat pels actors de l'accion culturala en Occitània. Massacre que se complís en tota innocéncia, la boca en còr, e degun per se plànher. La desoccitanizacion es a s'acabar e Josiana Ubaud justament s'indigna.
Un article de Joan Fourié dins la revista Lou Felibrige novembre/decembre de 2010.
Agait sus Joan-Ives Casanòva
A la fin de 2009 las edicions Jorn publiquèran un recuelh de tèxtes poetics de Joan-Ives Casanòva atal nomenat ... enfra lei trèus... (limbs). N'avèm parlat dins aquesta revista. Le solaç estivenc me balhèt l'ocasion d'anar mai al rescontre d'aquel autor a travèrs doas autras de sas òbras paregudas en decembre de 2007 : A l'esperduda dau silenci e Trèns per d'aubres mòrts. Una descobèrta que daissa pas de vos far perpensar e de solicitar tan l'intelligéncia que la sensibilitat prigonda de l'arma umana.
Aquí çai jos l'editorial de Patrici Roques publicat dins La beluga (jornal del Club Occitan de Noisy le Grand) de març de 2017.
Occitània, filha d’Euròpa
Qual(a) poiriá pretendre que la cultura occitana, dempuèi l’epòca dels Trobadors, seriá pas ligada d’un biais intim a la cultura comuna dels autres paises d’Euròpa ? Lo sosten fisèl dels organismes culturals de la Comunautat Europenca a las culturas « regionalas » e/o minoritàrias n’es una pròva de mai.
Cécile Collardey, formada al Conservatòri de Rueil-Malmaison (Nauts de Seina), a desvolopat un repertòri tirat dels tresaurs culturals d'Occitània e de las tradicions italianas o sefaradas, amb de compausicions personalas dins divèrsas lengas, de l'occitan al japonés.
Sortiguèt en 2016 lo disc Cylsée. Aquí canta de poèmas de Max Roqueta : Venezia en sos miralhs, l'Ombra messatgièra, Sòm sòm dau mainadet blanc, De monts de sòm, Lo fraisse. Son tirats del recuèlh Lo maucòr de l'unicòrn (ed. Domens, 2007).
Page 6 of 22


c: text/html

text:
Paure de ièu
Per Castanha e Vinovèl
coblet 1
Mon Dieu quin malur aimi la novèla cosina
I a pas res de tròp modèrn a mon agrat
Ara los bons plats que topinava la menina
Per mon ganitèl an gost de rescalfat
Repic
A! paure de ieu
Lo cap me l’a virat !
A! paure de ieu
D’ela soi afamat
coblet 2
Lo vin de l'ostal me fasiá rire la garganta
Èra un plaser de beure a galet
Ara es lo Bordèu o lo Borgonha que m'encanta
Lo vin del país lo trapi tròp claret
coblet 3
De fringairas ne teniái coma lo cèl d'estelas
Me caliá totjorn frescor e noveltat
Dempuèi que l'ai vista, que la vida es crudela
Somii nuèit e jorn a son visatge aimat
coblet 4
M'a plan agafat, e ara ne vòli pas qu'una
Cresi que lèu lèu aurai la còrda al còl
La talent que n'ai me menarà a la comuna
E farà de ieu ailàs tot çò que vòl
5 cançons del meteis grop :

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Diluns, 30 d'octòbre de 2017, 22h15
Era Val d’Aran ei un territòri que siguec romanizat fòrça lèu. Non sabem pas exactament quan mès semble que quan Juli Cesar comence era conquista dera Galia, era val de cap de Garona apartie ja ara Republica Romana. Era ciutat de Lugdumum Convenarum, aué Sant Bertran de Comenge, ère molta pròp d’Aran e era via romana que viege de Tarragona passaue pera Bonaigua.
Sus era importància dera romanizacion en Aran mo’n parlen es pèires. E sus aqueres pèires, mo’n parle Mossèn Amiell.


text:
La presidenta de la Grand Bretanha, TheresaMay, a defendut dins lo Parlament britanic l'acòrdi sul Brexit al mitan de rumors sus una mocion de censura e las demissions ja de cinc membres del govèrn que partejan pas lo pacte. Entre los qu'an plegat i a justament los maximals responsables de gerir la sortida del Reialme Unit de l'Union Europèa.
Pauc abans de la session dins lo Parlament britanic, lo ministre pel Brexit, DominicRaab, a anonciat que plega. An anonciat que tanben demissionan la ministra de Trabalh e Pensions, Esther McVey; lo secretari d'Estat per Irlanda del Nòrd, Shailesh Vara;l'assessora del Ministèri d'Educacion Anne-Marie Trevelyan, e una autra secretària d'Estat, Suella Braverman.
En lo tèma mai espinós, la question de la frontièra amb Irlanda, la primièra ministra britanica considèra que s'es atengut evitar lo scenari mai dolent, çò qu'establissiá una frontièra dura entre las doas Irlanda.
Ièr, avant lo 10 de Downing Street, May faguèt una declaracion qu'a comunicat lo supòrt de los sieus ministres a aquel principi d'acòrdi, qu'arriba après meses de complèxas negociacions sus la retirada britanica de l'UE, que se concretarà lo 29 de març del 2019.
Lo govèrn britanic a sostengut aquel dimècres al borrolhon de l'acòrdi sul Brexit a qué arribèron l'executiu del Reialme Unit e l'Union Europèa. La reünion extraordinària del gabinet de Theresa May s'es alongat pendent cinc oras e May l'a definida coma "longa, detalhada e apassionada". Fin finala, lo govèrn a donat l'aprobacion a l'acòrdi tecnic sul Brexit.
Los caps europèus se trobaràn lo 25 de novembre en una reünion extraordinària per barrar e formalizar la sortida del Reialme Unit de l'UE.
May a assegurat: "Amb l'acòrdi, lo Reialme Unit recuperarà lo contraròtle de los nòstres sòus, las nòstras leis e frontièras, metrà fin al liure movement, protegirà los luòcs de trabalh, la seguretat e l'union" de las quatre regions: Anglatèrra, Escòcia, Galles e Irlanda del Nòrd.
L'acòrdi s'es atengut après milièrs d'oras de reünions entre los negociadors fins a salvar l'escuelh principal: la frontièra entre la Republica d'Irlanda e Irlanda del Nòrd. L'objectiu de totas las parts es que la frontièra contunhe d'èsser invisibla per pas prejudiciar l'economia ni lo procès de patz en aquel territòri.
Ièr, avant lo 10 de Downing Street, May faguèt una declaracion qu'a comunicat lo supòrt de los sieus ministres a aquel principi d'acòrdi, qu'arriba après meses de complèxas negociacions sus la retirada britanica de l'UE, que se concretarà lo 29 de març del 2019.
Lo govèrn britanic a sostengut aquel dimècres al borrolhon de l'acòrdi sul Brexit a qué arribèron l'executiu del Reialme Unit e l'Union Europèa. La reünion extraordinària del gabinet de Theresa May s'es alongat pendent cinc oras e May l'a definida coma "longa, detalhada e apassionada". Fin finala, lo govèrn a donat l'aprobacion a l'acòrdi tecnic sul Brexit.


text:
Micvé
Lo Micvé es un banh ritual utilizat per l'ablucion necessària als rites de puretat dins lo judaïsme.
Practicat dins un bacin d'aiga o banhadoira qu'una persona i se pòsca immergir entièrament. Las règlas que regisson los mikvaot son complèxas e son definidas dins lo tractat omonim de la Michnà. L'aiga (o al mens la primièra quantitat versada dins la cistèrna) non pòt èsser vojada, en consequéncia las aigas de pluèja son generalament las mai utliziadas per inicalizar lo Micvé.
Pòt èsser utilzat, tant pels òmes coma per las dònas. Al jorn d'uèi sonque las dònas an conservada l'obligacion d'utilizar lo Micvé d'un biais ritual sèt jorns aprèp la culminacion de cada cicle menstrual. Qualques òmes an conservat la costuma d'anar al Micvé pas que la velha de Yom Kippur o Jorn del Perdon, mentre que los josieus hassidics lo practican cada jorn.


text:
Lois FORMAUD
(Marsilhargues 1888-1944)
Viticultor a Marsilhargues. Parlar de jonccion amb lo
provençau, ont los e las passan a lei. Siaguèt amb Loïs Abric
un dels fondadors de l’escòla dau Vidorle e gandiguèt en 1942 lo
majoralat dau Felibritge. Aguèt per escais : « lou Vidourlen de
Semana », « Vidourlés », « li pounchoun dou ficheiroun »… Collaborèt au
florilègi de la Nacion Gardiana ont donèt un poëma titolat « gardian de
Camargo ».
Sos
tèxtes dau temps de la granda guèrra son marcats d’una prigonda e simpla
esmoguda. Aqui ne’n un, paregut dins l’Antoulougio Escoulàrio de Lengadòc.
PER MA MANIDA
PER MA SUZA.
Ma dròlla, de l'ostau,
m'escrivon que vas bèn,
Qu'as dich : pa-pa, ma-ma ! - Que te trauca una dent,
Que per lo corredor t'embandisses soleta,
Que prenes en marchant, un biaisset de femneta...
Me dison qu'as fa « pom ! » mai qu'aquò serà rèn,
Solament leis as fa s'esglariar (1) nòstrei gènts
Ploraves, puòi as ris - De qué m'escrivon 'ncara ?
Qu'as, de color de ròsa sus ta cara
Qu'aimes bèn de jogar. Quand lo chin es cochat
iè vas tirar la coa... et te rondina pas.
Pareis que ta « titèi « (2) l'autre jorn la tombères...
Coma s'espotiguèt, de veire aquò, riguères...
Me dison qu'aimes bèn, dins la cort, terrejar,
de paur de la sallir ta rauba bèn propreta
Fas la bèba, e vòls plus a res faire riseta.
Quora ta maire ditz : « Vau escriure a papà !
Satge !, bolègues pas !, T'assètas a costat,
Mai ton regard seguis la man que tèn la pluma
E se ta maire a l'uòlh banhat ton uòlh s'aluma
E durbisses tei braç coma per consolar
« Papa ! » - Puòi totei doas vos metètz a plorar !
E ieu, en legiguent la letra que me manda
Ta polida « mamà », dins ma canha que branda
crese veire l'ostau e rèste pensatiu...
Tus que conoisse pas, que me conois pas ieu,
O mon enfant ! Sabs pas (3) la dolor de ton paire...
Mai quora la nuòch vèn, quand, sus ton brèç, ta maire,
En te crosant lei mans te ditz - « Preguem pèr eu !
»
Sentes ton pichòt còr d'àngel que bat
plus viu.
En riba drecha de
l’Yser,
Setembre de 1916.
(1) S'épouvanter. (2) Poupée. (3) Sabs pas, pour sabes
pas.
Retorn a
l'ensenhador de la literatura montpelhieirenca d'òc
Retorn a l'ensenhador de la literatura dau sègle XX
Pagina de Lunèu l'Occitana
Retorn a l'ensenhador generau


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Jean de La Fontaine (1621-1695) foguèt un escrivan e poèta francés del sègle XVII, membre de l'Acadèmia Francesa. Es autor de faulas e de contes.
Existís pauc d'informacions suls ans de formacion de La Fontaine. La mai anciana es de 1641 que dintrèt a l'Oratoire. Mas en 1642 abandonèt la seuna carrièra religiosa.
La Fontaine es conegut per las seunas fablas, reculhida de la tradicion de diversas culturas e escrichas en verses. Los autors que l'inspirèron mai son Esòp, Fedre e los contes del Pañchatantra


text:
Francés de Bavièra
Francés de Bavièra (Franz Bonaventura Adalbert Maria' Duc de Bavièra - naissut Prince de Bavièra a Munic lo 14 de julhet de 1933) es lo cap de l'Ostau Reiau de Wittelsbach (la darrièra familha reinanta sobre Bavièra) ; es tanben l'eretièr dirècte e legitim dau rei Carles I d'Anglatèrra e de l'Ostau de Stuart e es ansin reconegut com lo vertadier rei d'Anglaterra, d'Irlanda e d'Escòcia (emai catolic) per lei jacobitas (pasmens, fins ara a jamai reclamat aquelei drets).
Naissèt a Munic en 1933 e foguèt reconegut coma prince de Bavièra per son paire Albrecht de Bavièra. En 1939 la familha s'exilièt a Budapèst perque Albrecht èra opausat ai Nazis ; per aquesta rason foguèron totei deportats dins lei camps de concentracion e foguèron liberats per l'armada americana.


text:
Francs
Los francs èran una confederacion de tribús germanicas que los poblaments son atestats tre lo sègle III per las ribas drechas de Ren. Entre los sègles III e V d'unes francs faguèron d'incursions dins los territòris romans mentre que d'autres jonhèron las tropas romanas en Gàllia. Sols los francs salians formèron un reialme que foguèt reconegut pels romans après 357. Dins lo clima d'afondrament de l'autoritat imperiala a l'oèst, las tribús francas s'uniguèron jol poder merovingian e conquistèron tota la Gàllia levat Septimània al sègle VI. L'elita politica saliana èra una de las fòrças pus activas dins la crestiantat que s'espandissiá subre l'oèst d'Euròpa. Los francs creèron un dels reialmes barbar dels pus fòrts e estables.
La dinastia merovingiana, descendenta dels Salians, fondèt una de las monarquias germanicas que remplacèron l'Empèri Roman d'Occident a partir del sègle V. L'estat franc consolidèt son poder subre una granda part de l'Euròpa de l'oèst a la fin del sègle VIII, per donar l'Empèri Carolingian qu'anava dominar tota la region. Aqueste empèri evoluèt dapasset per donar França e lo Sant Empèri Roman Germanic.


text:
Pòl Sud magnetic
Lo pòl sud magnetic es un punt variable a la superficia de la Tèrra ont las linhas de fòrça del camp magnetic terrèstre son dirigidas a la verticala e en naut. Se deu pas confondre amb lo punt (mens conegut) nomenat Pòl Sud geomagnetic
Sa variacion continua se deu a de perturbacions del camp magnetic terrèstre. En 2005, s'estimava sa posicion a 64.53° S’ 137.86, E° ’ {{{6}}} prèp de la còsta de la Tèrra de Wilkes, dins l'Antartida. Va cap al nòrd-èst prèp de 10 a 15 km/an.
Expedicions[modificar | modificar la font]
Lo 16 de genièr de 1909, tres òmes (Douglas Mawson, Edgeworth David, e Alistair Mackay) de l'expedicion Nimrod de Sir Ernest Shackleton anoncièron d'aver atench lo punt del Pòl Sud magnetic[1], d'aquel temps sus tèrra. Pasmens, i a uèi de dobtes sus se la localizacion foguèt corrècta [2].
Pòl sud geomagnetic[modificar | modificar la font]
Coma aproximacion de primièr ordre, lo camp magnetic terrèstre se pòt modelizar coma un dipòl simple (un sistèma de doas cargas de meteissa valor, mas de senhals opausats, situadas a corta distància una de l'autra), desviant de prèp de 11º de l'axe de la rotacion terrèstra e centrat al centre de la Tèrra. Los demais foguèron un camp non dipolar. Los pòls geomagnetics nòrd e sud son antipòdes entre eles, ont l'axe d'aquel dipòl teoric travèrsa la superficia terrèstra. Se lo camp magnetic terrèstre èra un dipòl perfèit, alara las linhas del camp magnetic serián verticalas dins los pòls geomagnetics e coïncidirián amb los pòls magnetics. Pasmens, existís una distància entre los pòls magnetics e geomagnetics. En 2005 s'estimava la posicion del pòl sud geomagnetic a 79° 44’ S, 108° 13’ E prèp de l'estacion Vostok. Lo punt coïncidís pas amb lo pòl sud magnetic, coma dins l'autre emisfèri.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Es Pompièrs d’Aran amien a tèrme aguesti dies un seguit de diferentes practiques transfronterières e internacionaus.
Es Pompièrs d’Aran realizèren es passadi deluns e dimars ua practica conjunta damb es Pompièrs deth SDIS (Service Départemental d’Incendie et de Secours) Haute Garonne, prèvia ara dubertura deth nau tunèl de Saint Béat. Enquiara poblacion francesa es Pompièrs d’Aran desplacèren ua dotacion d’un camion deth Parc de Pompièrs de Vielha e Mijaran e materiau pròpri.
Pera sua part eth GRM Val d’Aran (Grop de Rescat de Montanha) s’a desplaçat enquia Norvègia entà realizar practiques d’esqui de montanha.
Info: Conselh Generau d’Aran


text:
darboneta
Occitan Warrior
Nombre de messatges : 267
Atge : 38
Localisacion : Ais de provenca
Nivèl de Lenga : Parli plan, fau sonque de pichòtas dècas
Dins OCCITANIA !!, demòri a costat : del Discari
Date d'inscription : 18/02/2008
E ben se pòu esperar lei vacanças( que d'aquela passa teni trop de trabalh per lo faire ) a ieu , me desagradarià pas d'assajar de faire la transcripcien.
Coma aquo , porrai trabalhar mon provençau ... Vaqui enfin un biais de transformar la garrolha sus la facultat provençala dau forum en vertadier cors !!!!Que nen pensa lo professor Bojarron?


text:
Eveniments
Occitània
França
Euròpa
Dins l'encastre dau debat sus l'abolicion de l'esclavatge, publicacion d'un libre titulat Cannibals All! or Slaves Without Masters per
George Fitzhugh (1806-1881). Fòrça racista, aquela òbra es un deis argumentaris pus detalhats dei partisans de l'esclavatge. Premier, denoncia la manca d'umanitat dau sistèma capitalista deis estats dau nòrd, compres lei condicions fòrças duras dau trabalh dei fremas e deis enfants. Puei, après una comparason ambé lei condicions de vida deis esclaus depintadas coma melhoras (proteccion per lo mèstre de la naissença a la mòrt), denoncièt l'ipocrisia dau nòrd e concluguèt sus l'aspèct pus uman de l'esclavatge[1]. Aquò suscitèt una colèra importanta au sen de l'elèit intellectuala dau Nòrd.
Contuniacion de la guèrra còntra lei Britancis qu'èran d'ara endavant sostenguts per lei Francés. Dins lo corrent de l'annada, una flòta comuna dei dos poissanças europèas bombardèt Canton.
Simbòl de son cambiament totau de politica estrangiera, Japon recebèt son premier naviri d'eliça bastit per lei Neerlandés.
Arts
Sciéncias e tecnicas
Economia


text:
Post by ouvirgno touzour Post by Barriat
Parle de la secciou ouvernhato del Felibrige, pas d'uno escogo felibrenco. Confoundet tout, paure Austrïan establit à Paris e que sèt pas jamai vendiut en Païs d'oc !
On voit par là que ce monsieur est ignare en manière de mouvement
félibréen en Auvergne.
Il ne peut abuser que les non-félibres
Il lui faudrait un jour qu'il mette les pieds en Auvergne, au moins une
fois.
mais le choc risque d'être fatal à son coeur tant son Auvergne fantasmée
est loin de la réalité
Pas la peno de senha "Ouvirgno touzour", se vèi que sèt pas ouvirnhat puèi que touzour es lemouzi !
En Ouvernho lhi demore.
Se vèi que sabet pas ris del Felibrige coumo sabet pas ris di païs d'oc :
Lou Felibrige se coumpauso de MANTENENCIOS e la mantenéncio d'Auvernho o 150 membres.
Lis escogos felibrencs sou de groupes d'estùdi dién toùti li douménis de la tradiciou.
L'Escolo auvernhato se vïrè vers la lingo, precisè de règlos ourtougraficos e faguè un dicciounàri.
D'uèi, coumo lou trabalh linguistique es fat, se chauto d'anima un groupe de dansaire mas gardo preciousçomen lou dicciounàri e lei règlos ourtougraficos.
Li dansaires vaun e venou segoun que podou demoura ou pas en Ourlhat ount' es lou sèti de l'Escolo, dién lou bàrri de Belbeç.
L'Escolo de la Nalto-Auvernho à 60 à 70 membres, que sou pas necessàriomen toùti felibres.
Uno Escolo felibrenco per èsse recounegudo coumo felibrenco dèu (cite lis estatuts del Felibrige)
"se douna pèr toco aquéli dou Felibrige talo que soun definido à l'Article Proumié"
"Lou Cabiscòu de l'Escolo Felibrenco déura èstre Felibre e l'Escolo déura toustèms coumta au mens sèt Felibre dins soun sen"
Dounc de membres de l'Escolo podou plô èsse pas Felibres.
Mai de la mitat di dansaires de l'Escolo de la Nalto-Auvernho sou pas felibres encartats.


text:
Los trobadors a la cort de Pèire II
e de Maria de Montpelhièr
Lo rei d'Aragon Amfós II (que reinèt entre 1180 e 1196) incarna dins la literatura trobadorenca, amb quauques autres grands senhors coma Richard Còr de Lion, Raimon VI de Tolosa, Barral dels Bauç, Dalfin d'Alvèrnhe, Blacatz, etc..., lo parangon de la civilizacion trobadorenca. Sa cort èra una de las pus famadas dins aquel contèxt cultural. Lo trobador Raimon Vidal de Besalú nos a laissat una mena de "guida" d'aquelas corts que nos las rend pro viventas detràs los sègles dins sa deliciosa pichòta nòva "Mais intrava e Abril se n'issia".
Lo filh d'Amfós II, Pèire II, i succedís en 1196 sus lo tròn d'Aragon. Vendrà senhor de Montpelhièr en 1204, en esposant Maria de Montpelhièr, filha de Guilhèm VIII e de l"emperairitz" Eudoxia.
Antau dos fogaus màgers de la civilizacion trobadorenca s'atròban reünits.
Pèire II reinarà amb magnificéncia sus Aragon, Catalonha, Rosselhon e Montpelhieirés de 1204 a sa mòrt sus lo prat batalhièr de Murèth en Setembre de 1213... "Molt fo grands lo damnatges e'l dòls e'l perdements / quand lo rei d'Aragon remàs mòrts e sagnents / e molt autres barons..." escriu la cançon de la Crosada... La rèina Maria èra mòrta a Roma quauques meses aperabans en 1213.
Lo reinatge de Pèire es lo ont pren forma lo projècte d'una "granda Occitània" reüniguent Catalonha, Provença e Lengadòc. Lo trobador Pèire de Bragairac, dins un sirventés mesconegut, celèbra aquel expansionisme e aconselha a Pèire II de conquistar Montpelhièr per las armas...
Lo rei Catalanò-Aragonés apareis de tot segur dins l'ensèms occitan als alentorns de 1200 coma la granda fòrça qu'es en trin de s'impausar. Ni que l'arpa franchimanda s'entreveguèsse. La tençon entre Albèrt (de Sisteron?) e Monge discutís antau entre las doas supremacias: catalana o francesa...
Monges, causetz, segon vòstra sciença,
qual valon mais, Catalan o Francés?
E met de çai Gasconha e Proença
e Lemosin, Alvernha e Vianés,
e de lai met la tèrra dels dos reis;
e car sabètz d’els tots lor captenença,
vuelh que'm digatz en quals plus fins prètz es.
29. Ed J. Boutière, «Les poésies du Troubadour Albertet», Studi medievali, n.s., 10 (1937), pp. 1-129, p. 94 : «Monge, causissetz, segon vòstre sicap, qual valon mai, Catalans o Franceses? E mete de çai Gasconha e Provença e Lemosin, Alvernha e Vianés,e de lai mete la tèrra dels dos reis [los reis de França e Englatèrra]; e per que sabètz d’eles totes lor comportament (captenença), vuòle que me digatz en qual es lo pus fin prètz. (" in quali maggiormente si trova il perfetto valore") revira S. Asperti.
Curiosament, se parla mens de Pèire II coma grand prince aparaire dau trobar que de son paire Amfós, passat a l'estat d'arquetip legendari dins aquel ròtle...
Stefano Asperti ("I trovatori e la corona d’Aragona.Riflessioni per una cronologia di riferimento" Bull del Rialc) analisa aquela estonanta question. De tot segur lo ròtle de Pèire dins l'aparament de la cultura trobadoresca es pas mendre qu'aquel d'Amfós. Per mai d'un signe se vei que la consciéncia culturala dau temps assimila los dos reis.
Trobam a la pagina "Provençal literatura" aquela tièira de trobadors qu'illustrèron la cort de Pèire II entre 1196 e 1213: Raimon de Miraval, Aimeric de Pegulhan, Perdigon, Ademar lo Negre, Uc de Sant Circ".
La recenta monografia de Stefano Asperti ("I trovatori e la corona d’Aragona.Riflessioni per una cronologia di riferimento" Bull del Rialc) oblida Perdigon (lo traïdor aunit? - mas sa "vida" mençona que Pèire i faguèt pro de benfaches...) e apond :Raimon de Miraval ; Pistoleta ;Peire Vidal, Aimeric de Sarlat, Guiraut de Calanson, Guilhem Magret, Elias Fonsalada, e benlèu Pons de Capduelh. Aquí donc la lista dins son entièr: Uc de Sant Circ; Ademar lo Negre; Raimon de Miraval ; Aimeric de Peguillan; Pistoleta ;Peire Vidal, Aimeric de Sarlat, Guiraut de Calanson, Guilhem Magret, Elias Fonsalada, e benlèu Pons de Capduelh qu'i dedica sa cançon de crosada "çò qu’òm plus vòl e plus es volontós". E Pèire de Bragairac, qu'amb lo sirventés "Bèl m'es quand aug lo resson", dins lo mai pur estil de Bertrand de Bòrn, aconselha a Pèire II de conquistar Montpelhièr per las armas, e tant milhor per Guilhèm VIII que lo trobador non ne "planh l'onta (=vergonha) ni'l dam / d'En Guilhèm car es savais"...(savais=mauvais: un mot dau vocabulari de Bertran de Bòrn..) Urosament Pèire II trobarà un mejan fòrça mai pacific de resòlver aquel afar: vendrà senhor de Montpelhièr en esposant Maria en 1204...
Retrach de Pèire II per son filh Jacme
«Nostre pare, lo rey En Pere, fo lo pus franch rey que anch fos en Espanya e el pus cortés e el pus avinent, sí que tant donava que ses rendes e ses terres ne valien menys»
(Llibre dels fets del rei en Jaume, Barcelona, Barcino, 1991)
Pèire II trobador el meteis?
"On lui attribue généralement, dans la tenson avec Giraut de Borneil "Be'm plairia sénh' En reis"(BdT 242,22) une part qui revient plutôt, peut-être, à son père (=le troubadour bien connu Amfós II (1162-1196).(Chabanneau in Hist Gén Languedoc, tòm X, 1885; p 369). Trobaretz aquela tençon a la pagina de Guiraut de Bornèlh.
Es interessanta coma "jòc de ròtles" ont lo rei apara lo pont de vista "cavaleirós" e mòstra que l'aimador cavaleirós es pas forçadament una bestiassa agorrinida e desprovesida de sentiments ("Qu'eu am las bonas finamen "), mentre lo "mèstre dels trobadors" presenta la "fina amor trobadorenca" dins tot son refinament cortés ("Que trop val enan del jazer / L'afars del fin entendedor.").
Gui d'Ussèl
Pas mençonat dins la lista, Gui d'Ussèl se ditz que "s'enamoret d'una auta domna de Proensa, qu'avia nom na Gidas de Mondas, netsa de Guillelm de Monpeslier (=neboda de Guilhèm VIII), cosina germana de la reina d'Aragon (=Maria de Montpelhièr). Longament l'amet e la servi ; e fetz mantas bonas chansos d'ela , e la mes en gran pretz e gran lauzor... " Aquela istòria qu'es l'escasença d'una mala cançon... acusant Gida d'èsser una mala dòmna, es cançon interessanta per que i es mençonat lo rei d'Aragon. "La mention du " Roi d'Aragon, galant et généreux ", dans une tornada de la même chanson, permet de placer la rupture entre Gidas et son soupirant, en 1203 ou 1204; c'est en 1204, en effet, que Pierre II épousa Marie de Montpellier, cousine de la mala domna, et il semble bien, comme le fait remarquer Carstens (20), que les paroles " Continuez comme vous avez commencé, " s'adressent à ce souverain, peu d'années après son avènement (1196)." ( Les poésies des quatre troubadours d'Ussel. Ed. J. Audiau. Paris, Delagrave, 1922).
Raimon de Miraval
Lo trobador carit de Renat Nèlli ... e dels biografs medievals, èra onorat dins pro de corts famosas, e la d'En Pèire èra pas la pus mendra. La "vida" ditz que Raimon «si fo mout honratz e tengutz en car per lo comte de Tolosa ... et era [Raimon] seigner de lui e de son alberc, e seingner del rei Peire d’Arragon e del vescomte de Beders, e d’en Bertran de Saisac, e de totz los grans barons d’aquella encontrada» (Cfr. J. Boutière - A.-H. Schutz, Biographies des troubadours. Textes provençaux des XIIIe et XIVe siècles, ed. refondue ... par J. B. avec la collaboration d’I. M. Cluzel, Paris, Nizet, 1973, n. LVIII, 2-4, p. 375: )
Aqueste trobador es polidament presentat sus lo siti de D. Bombaud. De mai lo tèxt de totas las cançons de Raimon de Miraval (Ed Topsfield) es sus Rialto a la pagina Raimon de Miravalh.
Elias Fonsalada
N'Elias Fonsalada si fo de Bragairac, del avesquat de Peiregors. Bels hom fo molt de sa persona, e fo fils d'un borges que se fetz joglar; e n'Elias fo joglars atressi. No bon trobaire mas noellaire fo; e saup benestar entre la gen. (Man: I, K, H; Ed: Chabanneau in Hist Gén Languedoc, tòm X, 1885; p 257). A la p. 346 Chabanneau apond: "de Bergerac, Dordogne. Est dans -D-. Deux chansons, adressées l'une et l'autre à un roi d'Aragon qui est peut être Pierre II. " E Chabanneau ajusta en nòta infrapaginala: "Son père, d'après sa biographie, avait lui-même été jongleur. Or un Fonsalada paraît avoir été attaché, en cette qualité, à Bernard de Ventadour. Ce pourrait fort bien être la même personne.
Ademar lo Negre
La "vida" ditz d'aqueste trobador que " fo ben honratz entre las bonas gens per lo rei Peire d'Aragon e per lo comte de Tolosa". Ai retrobat dos tèxtes d'aqueste trobador que presente miilhor amb sa "vida" sus una pagina especiala.
.
Pistoleta
"Pistoleta si fo cantaire d'en Arnaut de Maruoill e fo de Proensa; e pois venc trobaire e fetz cansos com avinens sons. E fo ben grazits entre la bona gen; mais hom fo de pauc solatz, e de paubra enduta, e de pauc vaillimen. E tolc moiller a Marseilla; e fetz se mercadier e venc rics; e laisset d'anar per cortz." (Man: I, K, N2. Ed: Chabanneau in Hist Gén Languedoc, tòm X, 1885; p 288). A la p. 374 Chabanneau apond: "Fut jongleur d'Arnaud de Mareuil . Vers 1180-1200. Sept ou huit pièces lyriques. " .
S'es Uc de sant Circ l'autor d'aquela nòta biografica, podèm ne dedusir que se son coneguts a Montpelhièr benlèu, o a la cort d'Aragon enquicòm mai, e que lo joine Uc apreciava los "avinents sons" dau vièlh joglar, qu'aviá de segur pro de mestièr, mas lo considerava coma un tissós que "traïguèt" un pauc lo trobar en virant dins lo negòci...
Ai trobat fins ara una cançon, interessanta e polideta, d'aqueste trobador.
Ponç de Capduèlh
Aqueste trobador auvernhàs (que cantèt entre 1190 e 1237)es presentat sus lo siti de D. Bombaud. Nos acontentam de donar sa "VIDA" aicí.
version dels mss. AB a b I K E R P
Pons de Capduelh fo uns gentil bars del avescat del Puei Santa Maria ]don fon Guillem de S. Leidier]; e trobava e viulava e cantava be. ]]..]] E tant quan ela visquet non amet autra ; e quant ela fon morta, si fetz per leis aquest plor:
De totz chaitius soi ieu aicel que plus...
e pois el se croset e passet outra mar, e lai moric.
mss. ERP b
Pons de Capduelh amet, si com avetz ausit denan, madona Azalais de Mercuer
Ed: Chabanneau in Hist Gén Languedoc, tòm X, 1885; p 267-268). En nòta infrapaginala: (Bernat d'Andusa) Bernard VII qui mourut vers 1233 (Dom Vaissete tome VI p 396). A la p. 375, Chabanneau apond: "(Saint Julien - Chaptueil, arr. du Puy en Velai, Haute Loire). 1180-1190 (Diez). Une trentaine environ de pièces lyriques.(Max von Napolsky, Leben und Werke des Troubadours Ponz de Capduoill. Halle 1880. Barbieri pp 67-124; H Litt t. 15 p 22. t. 17 p 420.
A las pp 300-301 (op cit) se tòrna parlar indirectament de la biografia de Ponç a prepaus de la vida de Raimbaut d'Ièras, que, quora Sància d'Aragon dins las annadas 1181-1185, deu tornar a Catalonha, i deu anar amb dòna Audiart, benlèu la que cantèt Ponç de Capduèlh. E Raimbaut prèga lo comte de Provença que gardèsse a sa cort aquela nòbla dòna: Coms Provençals, si se'n vai dòna Sancha / no'us tendrem mais per galhard ni per pro... Raimbaut nos descriu bèlament Sància ("bèla e cortesa e francha" qu'es "de beutat bruna vermelha e blancha"... Mas nos ditz pas res de la n'Audiartz dau galant Pons de Capduelh.
Peire Vidal sus lo siti d'A Llagostera;
e sus Arnaut's Babel
e tanben quauques peças sus Rialto
Guilhem Magret Elias Fonsalada Pons de Capduelh Pèire de Bragairac
Los trobadors a la cort de Guilhèm VIII e d'Eudoxia
La cort de Jacme 1°
literatura occitana medievala
retorn a l'index generau


text:
débroussaillement jardin La Ciotat
Tags : arrosage jardin Aix-en-Provence , arrosage jardin Arles , arrosage jardin Aubagne , arrosage jardin Avignon , arrosage jardin Bouches-du-Rhône , arrosage jardin Carpentras , arrosage jardin Cavaillon , arrosage jardin Gordes , arrosage jardin Grambois , arrosage jardin La Ciotat , arrosage jardin Marseille , arrosage jardin Martigues , arrosage jardin Orange , arrosage jardin Vaucluse , débroussaillement jardin Aix-en-Provence , débroussaillement jardin Arles , débroussaillement jardin Aubagne , débroussaillement jardin Avignon , débroussaillement jardin Bouches-du-Rhône , débroussaillement jardin Carpentras , débroussaillement jardin Cavaillon , débroussaillement jardin Gordes , débroussaillement jardin Grambois , débroussaillement jardin La Ciotat , débroussaillement jardin Marseille , débroussaillement jardin Martigues , débroussaillement jardin Orange , débroussaillement jardin Vaucluse , désherbage jardin Aix-en-Provence , désherbage jardin Arles , désherbage jardin Aubagne , désherbage jardin Avignon , désherbage jardin Bouches-du-Rhône , désherbage jardin Carpentras , désherbage jardin Cavaillon , désherbage jardin Gordes , désherbage jardin Grambois , désherbage jardin La Ciotat , désherbage jardin Marseille , désherbage jardin Martigues , désherbage jardin Orange , désherbage jardin Vaucluse , entretien de jardin Aix-en-Provence , entretien de jardin Arles , entretien de jardin Aubagne , entretien de jardin Avignon , entretien de jardin Bouches-du-Rhône , entretien de jardin Carpentras , entretien de jardin Cavaillon , entretien de jardin Gordes , entretien de jardin Grambois , entretien de jardin La Ciotat , entretien de jardin Marseille , entretien de jardin Martigues , entretien de jardin Orange , entretien de jardin Vaucluse , Épouvantail à jardin Grambois , tonte jardin Aix-en-Provence , tonte jardin Arles , tonte jardin Aubagne , tonte jardin Avignon , tonte jardin Bouches-du-Rhône , tonte jardin Carpentras , tonte jardin Cavaillon , tonte jardin Gordes , tonte jardin Grambois , tonte jardin La Ciotat , tonte jardin Marseille , tonte jardin Martigues , tonte jardin Orange , tonte jardin Vaucluse


text:
Ezana
Ezana foguèt lo rèi d'Aksum vèrs lo periòde 320-360. Succediguèt a son paire Ousanas e foguèt remplaçat per MHDYS. Son rèine marquèt l'emergéncia dau Reiaume d'Aksum coma poissança majora de la fin de l'Antiquitat.
Encara enfant au començament de son rèine, foguèt premier plaçat sota la regéncia de sa maire e dei conselhiers de son paire. En particular, dos conselhiers crestians anavan tenir un ròtle important e convertir lo rèi entre 341 e 346. Aquò foguèt a l'origina de la difusion dau cristianisme en Etiopia car la religion novèla venguèt rapidament populara au sen de l'aristocracia de la Cort[1]. En fòra dei questions religiosas, Ezana foguèt un cap militar eficaç que renforcèt la defensa dau territòri d'Aksum e la proteccion deis axes comerciaus regionaus qu'èran a l'origina de la prosperitat dau reiaume. Divèrseis estèlas descubèrtas per leis arqueologs indican ansin una tiera de victòrias lòng dau litorau de la Mar Roja e dins la Vau de Nil.
A sa mòrt, Aksum èra citat per lei Romans e lei Grècs coma una poissança majora dau sègle IV. Èra alora en liason comerciala ambé Constantinòple, Pèrsia, Índia e mai d'una regions d'Africa Orientala e sa zòna d'influéncia politica s'estendiá sus lei doas ribas de la Mar Roja.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ En revènge, sa difusion au sen dau pòble serà pus lònga e data dau sègle V.


text:
Fitoterapia
La fitoterapia designa la medecina fondada suls extrachs de plantas e los principis actius naturals.
Se pòt destriar tres tipes de practicas:
- una practica tradicionala amb de tòcas vertadièrament terapeuticas, a vegada plan anciana basada sus l'utilizacion de plantas que las vertuts se decobrigèron empiricament. Segon l'OMS, aquela fitoterapia es considerada coma una medecina tradicionala e massissament emplegada subretot dins los païses en via de desvelopament. Es mai sovent una medecina non convencionala a causa l'abséncia d'estudis clinics sistematics;
- una practica que se basa sus la recerca scientifica dels extrachs actius de plantas. Los extrachs actius identificats son estandardizats. Aquela practica dona de medicaments farmaceutics o de fitomedicaments. La recerca sus aqueles produchs se fonda en partida sus las practicas tradicionalas descrichas mai naut, e pausa de greus problèmas etics e politics quand mena a la brevetabilitat del vivent;
- una practica de profilaxia sens tòca a l'ora d'ara percebuda coma terapeutica, existissent ja dins l'Antiquitat. Es lo cas d'associacions tradicionalas en cosina, de tecnicas de conservacion, o de consomacion de produchs coma los tés o infusions. Quitament se las interaccions entre produchs usualament combinats son objècte de recercas, sol lo cas de produchs consomats de biais separats son ara gaire considerats coma fitoterapia.
Somari
- 1 Istòria e enjòcs
- 2 Utilizacion e fabricacion
- 3 Precaucions d'usatge en fitoterapia
- 4 Fitoterapia e professionals de santat
- 5 Notas e referéncias
- 6 Vejatz tanben
Istòria e enjòcs[modificar | modificar la font]
Lo primièr tèxte conegut sus la medecina per las plantas es gravat sus una tauleta d'argila, redigit pels Sumerians en caractèrs cuneïfòrms 3000 AbC; utilizavan de plantas coma la nèrta, lo cambre, la frigola, lo sause en decoccions filtradas.
Lo Papirús Ebers, del sècle XVI AbC es lo premier recuèlh conegut consacrat a las plantas medicinalas. Lo mai voluminós de l'Egipte anciana amb « 110 paginas », fa referéncia a de documents mai ancians citant de desenas de plantas accompanadas d'un mòde d'utilizacion[1].
Los Grècs e Romans utilizavan tanben fòrça plantas. Se tròba de referéncias, entre autras, dins l’òbra de Dioscorid (mètge grèc del sègle I), o dins Istòria naturala, obratge de 37 volums de Plini lo Vièlh que dempuèi l’Antiquitat e fins a la fin de l'Edat Mejana, foguèt copiat de contunh[2].
En Euròpa, las plantas representan l'essencial de la farmacopèa fins a la fin del sègle XIX e la venguda de la quimia modèrna. Encora plan largament utilizadas après la Segonda Guèrra Mondiala, foguèron enseguida remplaçadas pels medicaments de sintèsi mai simples d'usatge. Pasmens, los laboratòris farmaceutics estudian dempuèi qualques annadas los « remèdis de bona fama »[3], e la farmacopèa anciana, per desvelopar de medicaments novèls. Per exemple, un estudi de 2008 estudièt los resultats terapeutics de 63 plantas mencionadas coma avent un poder antireumatismal dins d'« erbaris » pareguts en Euròpa entre los sègles XVI e XVII. Lo resultat, l'estudi faguèt aparéisser l'eficacitat in vivo o in vitro per mai de la mitat d'aqueles, e concluguèt a la necessitat d'expleitar de biais sistematic las donadas contengudas dins las seuna edicions[4]. Quitament, las coneissenças aujolencas dels chamans e autres medecinaires d'America latina, d'Africa o d'Asia son repertoriadas en vista d'identificar los principis actius de las plantas medecinalas. Aquelas recercas s'apuèja sus de competéncias desvelopadas per aqueles pòbles, e, mejans als brevets, s'opausan que se ne faga un usatge mai larg, sens que ne tiran una remuneracion pas mai que simbolica. Aquelas practicas son denonciadas coma un pilhatge del capital genetic d'aqueles païses o aquelas populacions, e fasent prene consciéncia fins a provocar de reaccions coma en Bolivia[5].
Utilizacion e fabricacion[modificar | modificar la font]
Tisana[modificar | modificar la font]
En fitoterapia tradicionala, las plantas pòdon èsser utilizadas frescas o, plan mai sovent, secas. En general, s'utilisa un partida precisa de la planta, seguent las preconizacions de las farmacopèas (racina, fuèlha, flors, eca), la composicion quimica d'una planta essent rarament uniforma (vejats: plantas medecinalas). Aquelas partidas de plantas, entièras o finament trissadas, son utilizadas per ne far una tisana que se pòt preparar per infusion (se vòja d'aiga cauda sus la planta), per maceration (la planta demora mas o mens de temps al contacte de l'aiga freja), o per decoccion (la planta demora mai o mes de temps al contacte de l'aiga bolhissenta).
Polveras e capsulas[modificar | modificar la font]
De processes mai recents permeton de fabregar des formas mai « modèrnas », subretot de polveras, que sián obtengudas per un trissatge classic o per criotrissatge. Aquelas polveras totalas, que se pòdon encapsular son presentadas pels seus partesans coma representant « l'integralitat » — lo « tot » — del vegetal. Çò qu'es gaire fals, mas aquò se deu prene en compte en tèrmes de securitat: lor composicion difèra d'aquela de las tisanas tradicionalas (que contenon en principi sonque las substéncias idrosolublas de la planta), e s'alunha donc de « l'usatge tradicional plan establit ». Se deu alara pas exclure que menan a l'absorpcion de substéncias toxicas (o a de concentracions tròp elevadas en actius)..
Extrachs idroalcoolics de plantas frescas o alcoolaturas[modificar | modificar la font]
Un autre procés, l’extraccion, permet l’obtencion d’una forma polverulenta (extrach sec, atomizat), pastosa (extrach mòl) o liquid (extrach fluide, tintura, tintura maira) concentrada en principis actius. Après lo trissatge de la planta, la polvera obtenguda es tractada per un solvant, per simple contacte o par lixiviacion. S'utiliza mai sovent l'aiga o un alcool, o una mèscla idroalcoolica de rapòrt variable, mai sovent a caud. Lo solvant es causit al respècte de la solubilitat dels principis actius cercats. Aquela extraccion permet d’isolar totes los actius e de conservar lor eventuala sinergia d’accion. Lo liquid atal obtengut es enseguida filtrat per eliminar lo resudú insoluble (raca). Puèi una fasa d'evaporacion — mai sovent jos vuèg per evitar una pojada tròp nauta de la temperatura - elimina tot o partida del solvant. La forma atal obtenguda:
- es una forma concentrada en principis actius;
- pòt èsser ajustada a un taus fixe de principi actiu (per assegurar una reproductibilitat de l'accion) ;
- pòt èsser incorporada dins una forma famaceutica permetent un usatge aisat, coma en ambulatòri (capsula, comprimats, solucions, eca, bevables;
Plan segur, las plantas utilizadas per aquelas preparacions devon èsser de bona qualitat ( conforme als estandards de la farmacopèa). L'extraccion pòt en efècte, segon la natura del solvant utilizat, eliminar una partida dels contaminants (ex. : pesticidi) o al contrari los concentrar ...
Quand l'extrach idroalcoolic es de taus naut, es sovent necessari que la toxicitat del “ medicament de fitoterapia ” que permet d'obtenir siá evaluada abans sa commercializacion.
Existís un tresen solvant: la glicerina vegetala. S'obten alara una triple extraccion[6] (aiga/alcool/glicerina) que permet d'obtenir une preparation pròcha del « tot » de la planta e amb un taus alcoolic mernat. L'efficacitat es mai nauta.
Autras[modificar | modificar la font]
Tamben existisson de tinturas mairas omeopaticas, los macerats glicerinat de borrons, las ampola bevablas, los òlis essencials que constitisson una disciplina distincta, l'aromaterapia e los idrolats (o aigas floralas quand sortisson de las flors), obtenuguts, coma per gaireben totes los òlis essencials, per distillacion amb vapor d'aiga.
Precaucions d'usatge en fitoterapia[modificar | modificar la font]
Unas plantas contenon de principis actius que pòdon èsser extrèmament poderoses, d'autras son toxicas a dòsi flaca. Utilizar de plantas significa pas que n'i a gaire de dangièr, la cultura liura o l'utilizacion de qualques plantas es enebida dins qualques païses, lo cas mai corrent es lo pavòt que la cultura es reglamentada coma en França e destinada a la sola industria farmaceutica[7].
La farmacologia reconeis l'accion benefica de qualques plantas e vòl donc n'extraire lo principi actiu d'aquelas plantas. La consomacion « bruta » de la planta inducha la consomacion d'autres produchs contenguts dins la planta que lo principi actiu, permetent pas atal de conéisser la dòsi exacta del principi actiu ingerit provocant un risc de sosdosatge o de susosatge. Per de mètges fitoterapeutas, los autres principis van atenuar los efièchs secondaris intrant en interaccion. Un exemple: la distillacion de la lavanda permet de nombrar ma de 200 moleculas diferentas, que de cetonas e comarinas, que la toxicitat es mendra que s'èran utilizats sols[8].
La composicion d'una planta pòt variar d'un especimen a l'autre, dependent del terrenh, de las condicions de creissença, umiditat, temperatura, ensolelhament, que van determinar çò que se nomena en aromaterapia lo quemotipe.
Atal, es gaire recomandat d'utilizar de plantas d'origina doptosa, perque los factors de pollucion, la culhida e los biais de conservacion, de sèrva… pòdon alterar las proprietats de las plantas. Cal d'evitar las plantas secas vendudas en saquet transparent, perque la lutz damatja en partida lors proprietats[9].
Fitoterapia e professionals de santat[modificar | modificar la font]
Fòra de l'automedicacion familhiala, la fitoterapia es utilizada en medecina sus de conselhs o prescripcions de professionals de santat, diplomats d'Estat (mètges, farmacians, dentistas, levandièras, veterinaris, infirmièras, quinesiterapeuta, eca.) o de formacion privada (naturopatas, osteopatas, eca)..
Natural significa pas benefic[modificar | modificar la font]
L'argument del natural es sovent de tipe publicitairi o d'efièch de vam jogant sus una ambiguïtat: natural seriá « benefic » e « inofensiu » (alara que la natura es ni bona ni mala, la mòrt, la malautiá, los verins o las toxinas son naturals…). E mai, la granda majoritat dels principis actius contenguts dins los quite medicaments farmaceutics son eissits de moleculas vegetalas tanben « naturalas ».
Interaccion[modificar | modificar la font]
La presa simultanèa de plantas medicinalas e de medicaments pòt provocar l’interaccions ambedos remèdis
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ "MEDICINE IN ANCIENT EGYPT" (en) [1].
- ↑ Vejatz (fr) l’Histoire Naturelle de Marie-Elizabeth Boutroue, BU Santé, París Descartes (en linha)
- ↑ Las practicas ara qualificadas de « remèdis de bona femna » e amb un resson pejoratiu, èran a l'origina de remèdis de bona fama, o de bonas cresença, atal qualificats per que an monstrats lor eficacitat
- ↑ (en) Medicinal herbs for the treatment of rheumatic disorders—A survey of European herbals from the 16th and 17th century Michael Adamsa,Caroline Berset, Michael Kessler, Matthias Hamburger, Journal of Ethnopharmacology, 2008
- ↑ (fr)Voleurs de plantes Vittorio de Philippis, Libération, 15 décembre 1999
- ↑ http://www.phyto-soins.com/content/55-tisane-extrait-liquide-gelule
- ↑ art L.5132-1 al -9 e R.5150 à R.5219-15 del Còdi de la santat publica reglementan la produccion, la fabricacion, lo transpòrt, l'importacion, l'exportacion, la detencion e la venta de las substéncias e preparacions verenosas d'utilisacion farmaceutica. En França, es Francopia (Sanofi) qu'a lo monopòli de la cultura del pavòt.
- ↑ (fr)Jean-Pierre Willem : Les huiles essentielles, une médecine d'avenir
- ↑ (fr)Gilles Corjon « Bien choisir ses plantes » Biocontact janvier 2010, n°198, Modèl:P.38


text:
Vidas del ms. B
Arnaut de Maruoill
1 Arnautz de Maruoill si fo de l’evescat de Peiregos, d’un chastel qui a nom Maruoill, e fon clergues de paubra generation. 2 E car el non podia viure per las soas letras, el s’en anet per lo mon. 3 E sabia ben trobar. 4 Et entendet se en la comtessa de Burlatz, q’era filla del pro comte Raimon, moiller del vescomte de Beders, que avia nom Taillafer. 5 Et aqest N’Arnautz era avinens hom de la persona. e cantava trop ben e ligia romans. 6 E la comtessa li fazia grans bens e grans honors. 7 Et el s’enamoret en lieis e·n fazia sas chanssos, mas non lo ausava dir ni a negun q’el las agues faitas, anz dizia q’autre las fazia. 8 E si avenc q’amors lo forsset tant qez el fetz una chansson d’ella, la cals comenssa: «La franca captenenssa qu’eu non puosc oblidar». 9 Et en aquesta chansson el li descobric l’amor q’el l’avia. 10 E la comtessa no·l esquivet, anz entendet sos precs e·ls receup e·ls grazi. 11 E garnic lo de grans arnes e·il fetz grand honor e grand plazer, e det li baldessa e confort de trobar e de chantar d’ella. 12 E tant qez el venc honratz hom e valens de cort, don el si fetz maintas bonas chanssos de la comtessa, en las cals chanssos el mostret cum el en ac de grans bens e de grans mals.
Testo: Ornella Damiano, Rialto 15.iv.2005.
Ms.: B 65v.
Note: 11 garnic A] grarnic.
[OD]
Vidas di B Vidas


text:
Communes de la Communauté d’Agglomération Gaillac-Graulhet
La Communauté d’Agglomération Gaillac-Graulhet est née de la fusion des Communautés de Communes du Rabastinois, de Tarn&Dadou, de Vère-Grésigne et du Pays Salvagnacois.
Les 61 communes composant la Communauté D’Agglomération Gaillac-Graulhet sont Alos, Amarens, Andillac, Aussac, Beauvais-Sur-Tescou, Bernac, Brens, Briatexte, Broze, Busque, Cadalen, Cahuzac-Sur-Vere, Campagnac, Castanet, Castelnau-De-Montmiral, Cestayrols, Coufouleux, Donnazac, Fayssac, Fenols, Florentin, Frausseilles, Gaillac, Giroussens, Graulhet, Grazac, Itzac, Labastide-De-Levis, Labessiere-Candeil, Lagrave, Larroque, Lasgraisses, Lisle-Sur-Tarn, Loubers, Loupiac, Mezens, Montans, Montdurausse, Montels, Montgaillard, Montvalen, Noailles, Parisot, Peyrole, Puybegon, Puycelci, Rabastens, Rivieres, Roquemaure, Saint-Beauzile, Sainte-Cecile-Du-Cayrou, Saint-Gauzens, Saint-Urcisse, Salvagnac, La Sauziere-Saint-Jean, Senouillac, Tauriac, Tecou, Tonnac, Le Verdier, et Vieux.


text:
Arcuelh
Ça-vietz, gausatz passar la pòrta de Tannhäuser entà descobrir un univèrs enqüèra desconeishut, lo men. Qu’ei tot de vueit e d’escuranha hèit. Qu’i luseish estelas moribonas, qui desesperan de non pas mei estar los fars per la nueit deu cosmòs. Dab flaquèr que desapareishen, las ua per las autas, en eslamaradas atomicas. Lo camin de las estelas qu’ei d’ara enlà perdut.
Mes au còr d’aqueth caòs, ua lutzeta que tremoleja, esperant l’òra bona entà lusir mei hòrt que las soas davancèras. Pacienta e encarada, que creish shens nat brut entà vàder la qu’ei tostemps voluda estar.
Planvenguts au men univèrs.
Remesi Boy


text:
Unitat d’Aran formarà part dera lista electorau deth PSC tàs pròplèu eleccions autonomiques
Maria Vergés, secretària d’organizacion d’UA e actuaument còsso der Ajuntament de Vielha Mijaran e Conselhèra Generau, ocuparà eth quatau lòc en aguesta lista en representacion deth partit aranés
Unitat d’Aran serà present enes pròplèu eleccions ath Parlament de Catalunya, en tot ocupar eth quatau lòc dera lista deth PSC per Lleida. Maria Vergés, qu’ena actualitat ei era secretària d’organizacion d’aguesta formacion, serà era candidata.
Segontes Vergés: “Aran a besonh de hèr-se a escotar, e en aguestes eleccions, enes que mos i jogam tanben eth futur des aranesi damb ua ipotetica independéncia de Catalunya, resulte indispensable qu’era nòsta veu s’entene”.
Atau madeish tanben a declarat que: “Unitat d’Aran non ei partidària deth trincament, se non deth pacte e der emplec dera politica, en letra màger, entà resòler es diferéncies. Aran, coma Catalunya, vò qu’era sua singularitat sigue reconeishuda e respectada, mès tanben a de besonh politiques que servisquen entà melhorar era qualitat de vida des persones, politiques qu’agen ara gent en centre des sues accions”.
En aguest sentit “credem qu’er unic partit que pòt arténher açò, e tanben que pòt hèr qu’era Constitucion se modifique tà qu’era Val d’Aran i sigue reconeishuda, ei eth Partit Socialista, pr’amor que sabem qu’eth PP non ac harà e que Convergéncia i votèc en contra en Parlament pendent era tramitacion dera naua Lei d’Aran” manifestaue era candidata.


text:
Podètz ajustar las coordonadas e l'orientacion d'imatges de Wikimedia Commons que representan de luòcs. Los imatges geolocalizats seràn ajustats a OpenStreetMap.
Una banca d'imatges, es primièr l'endreit ont se van servir totes los jornalistas que vòlon parlar d'una tematica, mas qu'an pas de fotografia per l'illustrar. Es per aquò qu'es fòrça important que las tematicas ligadas a la cultura occitana i sián presentas.
Mas los imatges de Wikimedia Commons pòdon tanben servir a de particulars que vòlon illustrar una plaqueta, un desplegant, un libre... Per exemple, lo site BaRuLa, que prepausa una mapa interactiva dels lòcs remarquables en occitan, utiliza d'unas fòtos de Wikimedia Commons.
Los imatges de Wikimedia Commons, quand son geolocalizats, pòdon èstre utilizats de mantun biais per enriquesir de mapas liuras de dreits, o per far mai interactivas de categorias de Wikimedia Commons.
Per geolocalizar d'imatges, vos cal èstre a d'aise dins l'utilizacion d'una mapa en linha.
Vos cal conéisser lo parçan que geolocalizatz o saber utilizar la vista 3D de Google Maps.
Vos cal primièr crear un compte sus Wikimedia Commons o vos connectar se avètz ja un compte. Se avètz creat un compte sus Wikipèdia, Wikiccionari, Wikisources o Wikidata, utilizaretz lo meteis per Wikimedia Commons.
Los imatges de geolocalizar son los que representan un luòc. Per ne trobar, podètz cercar de categorias que representan una comuna en picant « Category: » seguit del nom de la comuna dins lo camp de recèrca de Wikimedia Commons. Podètz tanben navigar de jos-categoria en jos-categoria a partir de las comunas de França per departament.
Quand sètz sus la pagina d'un fichièr, gaitatz dins lo blòc « Descripcion » se i a un camp « Luòc de la presa de vista ». Se i es pas, podètz geolocalizar l'imatge.
Vos cal primièr trobar las coordenadas aproximativas dempuèi las qualas l'imatge es estat pres. Podètz per aquò far utilizar OpenStreetMap se coneissètz lo parçan. Si que non, val melhor utilizar Google Maps que permet una vista 3D de las carrièras.
Picatz lo nom de la comuna mai pròcha del luòc de geolocalizar dins lo camp de recèrca. Puèi desplaçar la mapa fins a çò que lo luòc de la presa de vista siá al centre./p>
Quand lo site vos aficha lo luòc desirat, podètz trobar sas coordenadas dins l'url. Dins OpenStreetMap, la latitud e la longitud (en gras dins los exemples seguents) se tròban dins d'url coma https://www.openstreetmap.org/search?query=pau#map=12/43.3219/-0.3434&layers=N. Dins Google Maps, avetz d'url coma https://www.google.fr/maps/place/64000+Pau/@43.3218841,-0.4136976,12z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0xd564885b45c7ae9:0x4066517481394b0!8m2!3d43.2951!4d-0.370797.
Vos cal puèi trobar la direccion dins la quala l'imatge es estat pres. Sus Google Maps, quand clicatz sus un punt d'una carrièra, un blòc amb una fòto apareis en bas de la mapa. Se i clicatz dessús, accediretz a la vista 3D de la carrièra. Podètz far virar lo paisatge fins a retrobar lo punt de vista de l'imatge. Lo bonòme dins lo quadre en bas a esquèrra vos indica la direccion de l'agach pendent la prisa de vista.
Anatz sul site Geolocator. Picatz la latitud e la longitud dins lo camp de recèrca puèi clicatz sus « Apply ». La mapa a dreita aficharà mai o mens a l'endreit de la prisa de vista.
Navigatz sus la mapa fins a trobar l'endreit exacte de la prisa de vista. Quand l'avètz trobat, apuejatz sus la tòca Ctrl e clicatz sus la mapa a l'endreit desirat.
Apuejatz sus la tòca Shift. Veiretz qu'un trait apareis, que partís de l'endreit de la prisa de vista. Aquel trait correspond a la direccion de l'agach pendent la prisa de vista. Daissatz la tòca Shift apuejada e bolegatz la mirga sus la mapa per que lo trait rebate l'angle de la prisa de vista. Quand es bon, clicatz sus la mapa puèi destibatz la tòca Shift.
En bas del blòc d'esquèrra, lo Geolocator vos balha mantun còdi, en dejós de « Basic wikipedia/commons templates: ». Se i a pas de còdis en dejós d'aquela frasa, vos cal clicar sus « show » après la frasa.
Copiatz un dels dos còdis que començan per « {{Location| ».
Sus la pagina del fichièr de geolocalizar, clicatz sus « Modifier » a costat de « Descripcion ».
Pegatz lo còdi del Geolocator a la fin del quadre de còdi font puèi clicatz sus « Publicar las modificacions » tot en bas de la pagina.
Se mantun fichièr d'una categoria son geolocalizats, podètz ajustar un ligam per veire aqueles fichièrs sus una mapa.
Sus la pagina de la categoria pertocada, clicatz sus « Modificar » en naut a dreita. Pegatz « {{Geogroup}} » a la fin del quadre de còdi font puèi clicatz sus « Publicar las modificacions » tot en bas de la pagina.
En bas de la pagina, avètz ara un quadre amb de ligams de tipe « Map of all coordinates from ... » que permeton de localizar los imatges geolocalizats sus una mapa.


text: Autres villes proches de BELVÈZE DU RAZÈS : Montréal, Fanjeaux, Lauraguel, Malviès, Malras, Pauligne, Alaigne, Villelongue d'aude, Saint martin de villereglan, Gaja et villedieu, Routier, Cailhau, Brugairolles, Cambieure, Lasserre de prouille, Ajac, Loupia, Villeneuve lès montréal, Bellegarde du razès, La force, Escueillens et saint just de bélengard, Mazerolles du razès, Brézilhac, Hounoux, Cailhavel, Gramazie, Ferran, Donazac, Orsans, Villarzel du razès, Fenouillet du razès, Courtauly, Montgradail, Peyrefitte du razès, Pomy, La bezole, Monthaut, La courtète, Lignairolles, Gueytes et labastide,


text:
Interventors e apoderadi
- Qüestions e arresponses sus interventors e apoderadi
- Fitxer excel de sol·licitud de nomenament d’apoderats i interventors (per entregar a les sindicatures electorals) (descarregar fitxer)
- Model de declaració jurada sobre la veracitat de les dades del fitxer excel (descarregar fitxer)
Qüestions e arresponses sus interventors e apoderadi
Qué ei un interventor/a?
Er interventor/a ei era persona assignada peth/pera representanta de demarcacion d’ua formacion politica (partit politic, federacion o coalicion) damb representacion en Parlament de Catalonha o d’ua organizacion interessada, entà realizar es foncions següentes:
- Dar assisténcia ath burèu de vòte e participar enes sues deliberacions, damb votz mès sense vòte.
- Formular reclamacions e protèstes e demanar certificats deuant eth burèu de vòte.
Es interventors/es exercissen es sues foncions solaments en burèu en qué son acreditadi.
Qué ei un apoderat?
Un apoderat/ada ei era persona a qui eth representant de demarcacion d’ua formacion politica (partit politic, federacion o coalicion) damb representacion en Parlament de Catalonha o d’ua organizacion interessada autrege poders entà qu’age era representacion d’aguesta formacion o organizacion enes actes e operacions electoraus. Es sues foncions son es següentes:
- Accedir lliuraments enes locaus electoraus.
- Examinar eth debanament dera votacion e der escrutinh en quinsevolhe burèu de vòte
- Formular reclamacions e protèstes e demanar certificats deuant eth burèu de vòte.
Com se designen e acrediten es interventors e apoderadi?
Es partits politics, es federacions e es coalicions damb representacion en Parlament de Catalonha e es organizacions interessades pòden designar interventors e apoderadi dempús deth dotzau dia posterior ara convocacion e enquia cinc dies abans dera jornada de votacion, per mejan d’ua impression de sollicitacion pes corresponenti representants de demarcacion.
Es persones designades coma interventors e apoderadi seràn acreditadi pera sindicatura electorau de demarcacion corresponenta.
Quin nombre maximau d’interventors o apoderadi d’ua madeisha formacion politica o organizacion interessada pòden exercir es sues foncions laguens d’un madeish burèu de vòte?
Non pòden excedir entà cada burèu de vòte eth nombre de dus apoderadi e interventors deth madeish partit politic, federacion, coalicion o organizacion interessada.
A on vòten es interventors/es e apoderadi/ades?
Es interventors/es e apoderadi/ades solaments pòden eméter eth vòte en burèu de vòte que les correspone d’acòrd damb eth recensament electorau.


text:
Lo pargue natural regional de Milavacas en Lemosin cèrca un estagiari o una estagiària per la mesa en plaça de formacion lenga e cultura occitanas
Lo pargue natural regional de Milavacas en Lemosin cèrca un estagiari o una estagiària per la mesa en plaça de formacion lenga e cultura occitanas
Los pargues naturals regionals an per mission de desvolopar una politica globala sus un territòri qu’articula desvolopament economic e social, preservacion e valorizacion del patrimòni natural, cultural e païsatgièr dins l’esperit de la declaracion universala de l’Unesco per la diversitat culturala que son article 1 declara que « la diversitat culturala es, pel genre uman, tan necessari qu’es la biodiversitat dins l’òrdre del vivent »
Dins la carta del pargue 2018-2033, las collectivitats, los elegits e actors del territòri del PNR de Milavacas se son balhats objectius en matièra de salvagarda e desvolopament de la lenga e de la cultura occitanas sul territòri del pargue.
Es dins aqueste quadre que lo PNR de Milavacas prepausa d’aquesta passa un projècte d’estagi per l’ajuda a l'elaboracion d’un plan de formacion lenga e cultura occitanas a destinacion dels elegits e tecnicians.
L’ofèrta d’estagi es consultabla sul site dels Pargues naturals regionals de França (en francés) : http://www.parcs-naturels-regionaux.fr/emploi/mise-en-place-de-formations-langue-et-culture-occitanes


text:
Win a wine-discovering week-end in Saint-Emilion with the Château Gerbaud !
Saint-Emilion
Saint-Émilion est une commune française, située dans le département de la Gironde et la région Aquitaine. La juridiction de Saint Emilion est classée au patrimoine mondial de l'Humanité par l'UNESCO. Cette juridiction se compose de 8 communes : Saint-Émilion, Saint-Christophe-des-Bardes, Saint-Étienne-de-Lisse, Saint-Hippolyte, Saint-Laurent-des-Combes, Saint-Pey-d'Armens, Saint-Sulpice-de-Faleyrens et Vignonet.


text:
Institut d'Estudis Occitans - Provença Terra d'Oc
♦ MEFI : SITE BILINGÜE ♦
L'Institut d'Estudis Occitans de la Vau-clusa, Provença Terra d'Oc, es una associacion reconeguda d'utilitat publica, que perlonga e desvelopa dins lo despartament l'accion de l'I.E.O. nacionau.
Es estat creat en 1974.
A L'ORA D'ARA :
Podètz escotar l'emission en provençau sus Radiò-Mix, radiò estudianta dau Licèu de l'Arc :
"As ben parlat, mai... de qu'as dich ?"
e tanben sus RTV Carpentras...
Ne'n siam a mai de 120 emissions !
(veire lo menut : radiò)
Cors de provençau
SERVICI DE LA LENGA :
S'es necite, vos podèm ajudar a trobar la traduccion d'un mòt, d'una expression...
Fau simplament nos jonhér gràcia au formulari de contact en precisant ben vòstra demanda.


text:
1585
Aquesta pagina concernís l'an 1585 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Campanha militara novèla de l'armada menada per lo negus Sarsa Dengel (1563-1597) còntra lei Beta Israèl après aquela de 1580. Coma dins lo corrent de la campanha precedenta, lei Beta Israèl resistèron amb acarnament (certanei refusèron de capitular e combateguèron fins a la mòrt) mai lei subrevivents foguèron finalament vencuts e obligats de se sometre au negus.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Fisica[modificar | modificar la font]
Publicacion de Diversarum speculationum mathematicarum et physicarum liber dau matematician e fisician italian Giovanni Battista Benedetti (1530-1590). Aquela obratge gropava leis estudis menats dempuei 1554 per son autor sus la casuda dei còrs. Aguèt una influéncia importanta sus lei trabalhs ulteriors de Galileo Galilei.
Matematicas[modificar | modificar la font]
Publicacion de L'Aritmetica dau matematician flamenc Simon Stevin (vèrs 1548 - 1620). I desvolopèt l'usatge de la notacion decimala.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Taqi al-Din, engenhaire e sabent turc.


text:
Las letras d’informacion mensualas del labèl Òc per l’occitan : los darrièrs labellizats e d’articles concernent lo ròtle de la lenga occitana dins l’economiaOctobre de 2012 - Los novèls labelizats Òc per l’occitan..
Escrich lo 07-11-2012 par Marçau de l’Oliulabel 1 An agut lo labèl Òc per l’occitan ! Cada mes vos prepausam de recebre d’entresenhas sus las novèlas estructuras qu’an agut lo labèl Òc per l’occitan. Descobrissètz aital los comèrcis, entrepresas e associacions que valorizan l’occitan dins la vida economica e la vida vidanta. Dins las (...)
Escrich lo 18-09-2012 par Marçau de l’Oliulabel 1 S'avètz de mal per legir aquel corrièr, clicatz aicí An agut lo labèl Òc per l’occitan ! Cada mes vos prepausam de recebre d’entresenhas sus las novèlas estructuras qu’an agut lo labèl "Òc per l’occitan". Descobrissètz aital los comèrcis, entrepresas e associacions que valorizan (...)
Escrich lo 20-03-2012 par Marçau de l’Oliulabel 1 S'avètz de mal per legir aquel corrièr, clicatz aicí An agut lo labèl Òc per l’occitan ! Cada mes vos prepausam de recebre d’entresenhas sus las novèlas estructuras qu’an agut lo labèl Òc per l’occitan. Descobrissètz aital los comèrcis, entrepresas e associacions que valorizan l’occitan (...)
Escrich lo 23-02-2012 par Marçau de l’Oliulabel 1 An agut lo labèl Òc per l’occitan ! Cada mes vos prepausam de recebre d’entresenhas sus las novèlas estructuras qu’an agut lo labèl Òc per l’occitan. Descobrissètz aital los comèrcis, entrepresas e associacions que valorizan l’occitan dins la vida economica e la vida vidanta. Dins las (...)
Escrich lo 13-01-2012 par Marçau de l’Oliulabel 1 An agut lo labèl Òc per l’occitan ! Cada mes vos prepausam de recebre d’entresenhas sus las novèlas estructuras qu’an agut lo labèl Òc per l’occitan. Descobrissètz aquí los comèrcis, entrepresas e associacions labellizats "Òc per l'occitan" dins lo mes, e unas iniciativas en occitan que (...)
Escrich lo 21-12-2011 par Marçau de l’Oliulabel 1 An agut lo labèl Òc per l’occitan ! Cada mes vos prepausam de recebre d’entresenhas sus las novèlas estructuras qu’an agut lo labèl Òc per l’occitan. Descobrissètz aquí los comèrcis, entrepresas e associacions labellizats "Òc per l'occitan" dins lo mes, e unas iniciativas en occitan que (...)
Escrich lo 29-11-2011 par Marçau de l’Oliulabel 1 An agut lo labèl Òc per l’occitan ! Cada mes vos prepausam de recebre d’entresenhas sus las novèlas estructuras qu’an agut lo labèl Òc per l’occitan. Descobrissètz aquí los comèrcis, entrepresas e associacions labellizats "Òc per l'occitan" dins lo mes, e unas iniciativas en occitan que (...)
Escrich lo 06-10-2011 par Marçau de l’Oliulabel 1 An agut lo labèl Òc per l’occitan ! Cada mes vos prepausam de recebre d’entresenhas sus las novèlas estructuras qu’an agut lo labèl Òc per l’occitan. Descobrissètz aquí los comèrcis, entrepresas e associacions labellizats "Òc per l'occitan" dins lo mes, e unas iniciativas en occitan que (...)
Escrich lo 20-09-2011 par Marçau de l’Oliulabel 1 S'avètz de mal per legir aquel corrièr, clicatz aicí An agut lo labèl Òc per l’occitan ! Cada mes vos prepausam de recebre d’entresenhas sus las novèlas estructuras qu’an agut lo labèl Òc per l’occitan. Descobrissètz aquí los comèrcis, entrepresas e associacions labellizats "Òc per (...)
Escrich lo 15-09-2011 par Marçau de l’Oliulabel 1 An agut lo labèl Òc per l’occitan ! Cada mes vos prepausam de recebre d’entresenhas sus las novèlas estructuras qu’an agut lo labèl Òc per l’occitan. Descobrissètz aquí los comèrcis, entrepresas e associacions labellizats "Òc per l'occitan" dins lo mes, e unas iniciativas en occitan que (...)
Escrich lo 26-07-2011 par Marçau de l’OliuAn agut lo labèl Òc per l’occitan ! Cada mes vos prepausam de recebre d’entresenhas sus las novèlas estructuras qu’an agut lo labèl Òc per l’occitan. Descobrissètz aquí los comèrcis, entrepresas e associacions labellizats "Òc per l'occitan" dins lo mes, e unas iniciativas en occitan que valan un còp (...)
Escrich lo 26-07-2011 par Marçau de l’OliuAn agut lo labèl Òc per l’occitan ! Cada mes vos prepausam de recebre d’entresenhas sus las novèlas estructuras qu’an agut lo labèl Òc per l’occitan. Descobrissètz aquí los comèrcis, entrepresas e associacions labellizats "Òc per l'occitan" dins lo mes, e unas iniciativas en occitan que valan un còp (...)
Escrich lo 26-07-2011 par Marçau de l’Oliu
Cada mes vos prepausam de recebre d’entresenhas sus las novèlas estructuras qu’an agut lo labèl Òc per l’occitan. Descobrissètz aital los comèrcis, entrepresas e associacions que valorizan l’occitan dins la vida economica e la vida vidanta.
Chaque mois nous vous proposons de recevoir des renseignements sur les nouvelles structures qui ont eu le label Òc per l’occitan. Découvrez ainsi les commerces, entreprises et associations qui valorisent l’occitan dans la vie économique et la vie quotidienne.
Escrich lo 26-07-2011 par Marçau de l’OliuAn agut lo labèl Òc per l’occitan ! Cada mes vos prepausam de recebre d’entresenhas sus las novèlas estructuras qu’an agut lo labèl Òc per l’occitan. Descobrissètz aquí los comèrcis, entrepresas e associacions labellizats "Òc per l'occitan" dins lo mes, e unas iniciativas en occitan que valan un còp (...)


text:
Parution : 06/06/2006
ISBN : 2859103929
128 pages
14 x 20 cm
10.00 €
Lo prepaus a pas cambiat : butar l’occitan dins l’espaci de la reflexion. Arrestar de lo cantonar dins lo parc literari de la pròsa romanesca o de la poësia trobadorenca remesa al gost del jorn o encara de lo prene sonca a la sorga dels contaires. Ara que Euròpa se dobrís a las lengas e pas sonca d’un punt de vista patrimonial coma se pòt far per las espècias amenaçadas, es ora de bailar a la lenga occitana tot lo ventalh de sas possiblilitats...
Claudi Molinièr. Professeur d’anglais au lycée Henri-IV de Béziers (en 1989).


text:
Katsuhiro Otomo
Katsuhiro Otomo ((ja)大友・克洋) es un dessenhaire de manga, scenarista e realisator de films d'animacion. Nasquèt lo 14 d'abril de 1954 dins la prefectura de Miyagi, al Japon. Es entre autre l'autor d'Akira, de son adaptacion en anime e de Steamboy.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
De començaments classics[modificar | modificar la font]
Katsuhiro Otomo venguèt lèu apassionat pel mond de la benda dessenhada e del cinèma; abans de se lançar dins aquel univèrs, decidiguèt s'anar a la capitala. En 1973, a detz e nòu ans, Otomo faguèt ja fòrça òbras per las edicions Kodansha, la cadena de television NHK o pel magazin Action Comics. E dins aquela revista publiquèt sa premièra benda dessenhada: una adaptacion de Mateo Falcone de Prosper Mérimée, que nomenèt Jusei (A Gun Report).
Collaborèt près de sièis ans amb Action Comics, i creant una seisentana d'istòrias cortes, qu'una será a l'origina de Memories. Lo grafisme d'Otomo es encara pas plan establit, quitament se tend totjorn mai cap al fotorealisme, alara que lo tèma dels seus recits tend cap a la violéncia o lo futur. Pauc conegut, es pasmens seguit per d'amators que presavan sas istòrias destacadas del canon tezukien del manga[1].
Sa premièra istòria granda foguèt publicada en 1977. Titulada Sayonara Nippon, Aquel manga conta las aventuras d'un karateka japonés a Nòva York. Otomo decidiguèt l'an seguent d'escriure Fireball, recit de sciéncia ficcion que sovent prefigura Akira mas demorèt inacabat. La sortida de dos recuèlhs d'istòrias corts, Short Peace e Highway Star, l'incita a contunhar dins la benda dessenhada. Produguèt d'autres serias dins los ans 1970, que: Good Weather, Hansel et Gretel, Kibun wa mō sensō e Boogie Woogie Waltz. Mas sonque foguèt al començament dels ans 1980 qu'Otomo espeliguèt vertadièrament.
Fasent las fondacions d'Akira, Domu (Sòmis d'enfant), publicat per Futabasha en 1983, es un thriller Toquioïta que fa resson per sa mesa en pagine fòrça cinematografica. Aquela òbra recebèt lo Grand Prèmi japonés de la sciéncia ficcion.
Akira e lo novelum del manga[modificar | modificar la font]
Akira comencèt a èsser publicat dins Young Magazine en decembre de 1982. Mesclant amb engenh de tèmas classics de la sciéncia ficcion, coma la manipulacion psiquica, la distopia, dins un univèrs postapocaliptic perfièchament bastit, Otomo, alara totalament net de l'eritatge d'Osamu Tezuka[2] que marcava dempuèi los ans 1950 la produccion japonesa de benda dessenhada, « torna inventar la benda dessenhada a lo seu compte »[1].
Lo vam se faguèt subte: los volums d'Akira, editat per Kodansha se vendèron cadun al mens a 700 000 exemplars, e son editor li donèt son Prèmi del manga en 1984, categoria Generala (seinen). Otomo, venguèt al Japon un « Dieu novèl » fasent fòrça seguisseires[1], foguèt remarcat dins lo mond entièr pels professionals e la critica. En 1988 als Estats Units d'America e en 1990 en França, Epic Comics e Glénat tradusèron Akira, a un epòca ont lo manga èra encara gaireben desconegut. Èra lo començament del vam de l'explosion de la benda dessenhada japonesa dels ans 1990 dins los monds anglofòns e francofòns.
Per assegurar lo ritme de parucion exigit pels seus emplegaires, Otomo decidiguèt de fondar lo seu estudi, MASH Room. E foguèt dempuèi alara que comencèt son trabalh de realisator.
Lo trabalh cinematografic[modificar | modificar la font]
Quitament abans la creacion del seu estudi, Otomo ja aviá abordat lo mond de l'animacion. En 1983, participèt amb Akira Toriyama (Dragon Ball) e Rumiko Takahashi (Ranma ½) a la realizacion del film Crusher. Mas foguèt vertadièrament amb Rintaro, sus Armaggedon, qu'Otomo se decobriguèt una passion per la realizacion. Faguèt d'en primièr de pichons projèctes coma la supervision dels OAV de Violence Jack, eissits dels manga de Go Nagai (Goldorak).
Qualques ans mai tard, en 1988, lo realizator comencèt l'adaptacion cinematografica d'Akira. Aquela òbra d'anticipacion foguèt considerada alara coma un dels melhors films d'animacion jamai sortit. Per aquel film, Katsuhiro Otomo s'acompanhèt de personnalitats: Rintaro, Kawajiri (Ninja Scroll), Koji Morimoto (Magnetic Rose) e Kawamori (Macross Plus).
Se après Akira dessenhèt gaireben pas mai de benda dessenha, n'abandonèt pas l'scenari: en 1991, scenarizèt Rōjin Z e Mother Sarah, aquela darrièra seriá essent dessenhada per Takumi Nagayasu. Aquelas doas òbras foguèron publicadas per Shunkan Young Magazine (una publicacion de Kodansha) e Delcourt en 1996 per la version francesa. En 1993, concebèt Zed, una istòria independanta corealizada per Tai Okada.
Après lo film Akira, Otomo produguèt una de las tres istòrias del film de sceneta, Memories (cannon fodder). En 1997, participèt à Perfect Blue e Spriggan, amb Satoshi Kon e Kawasaki. En 2004 sortiguèt Steamboy, un projècte que mayurava dempuèi un desenat d'ans.
Lo 20 de julhèt de 2013 sortiguèt Short Peace, un film compausat d'una introduccion e de 4 courts mestratges; Otomo realizèt lo primièr court mestratge Combustible e scenarizèt lo segond (Buki yo Saraba, « Un adieu a la armas », realizat per Hajime Katoki).
Òbra[modificar | modificar la font]
Lista complèta: 大友克洋の漫画作品一覧 (en)
Manga[modificar | modificar la font]
- 1973 : Jūsei
- 1979 : Short Piece
- 1979 : Highway Star
- 1979 : Fireball
- 1981 : Good Weather
- 1981 : Sayonara Nippon
- 1981 : Hansel and Gretel
- 1982 : Kibun wa mo senso
- 1982 : Boogie Woogie Waltz
- 1982 : Modèl:Japonais
- 1982-1990 : Akira
- 1983 : Dōmu
- 1987 : The Order to Cease Construction (工事中止命令)
- 1987 : Coming Soon
- 1987 : See You Again
- 1991 : Zed, tirat de l'OAV Roujin Z (scenari, amb Amina Okada)
- 1995 : Akira Club (Artbook)
- 1996 : SOS Dai Tokyo Tankentai
- 2002 : Hipira-kun (scénario)
Cinèma[modificar | modificar la font]
- 1986 : Manie Manie : Les Histoires du labyrinthe
- 1987 : Robot Carnival
- 1988 : Akira
- 1991 : World Apartement Horror (ワールド・アパートメント・ホラー)
- 1995 : Memories
- 2004 : Steamboy
- 2006 : Mushishi
- 2013 : Short Peace
Prèmis[modificar | modificar la font]
- 1983 : Japon 4n Grand Prèmi Japonés de la SF (日本SF大賞) per Domu
- 1984 : Japon 15n Prèmi Seiun per DOmu (categoria Manga)
- 1984 : Japon 8n Pèmi del manga Kodansha per Akira
- 1990 : EUA Prèmi Harvey de la melhora reedicion estrangièra per Akira
- 1992 : EUA Prèmi Harvey de la melhora edicion estatsunidenca d'una òbra estrangièra per Akira
- 1993 : EUA Prèmi Harvey de la melhora edicion estatsunidenca d'una òbra estrangièra per Akira
- 1996 : EUA Prèmi Harvey de la melhora edicion estatsunidenca d'una òbra estrangièra per Akira
- 2002 : EUA Prèmi Eisner de la melhora edicion estatsunidenca d'una òbra internacionala per Akira
- 2005 : França Cavalièr de l'Òrdre de las Arts e Lettras
- 2012 : EUA Temple de la renomada Will Eisner
- 2013 : Japon Medalha del ruban porpre
- 2014 : EUA Prèmi Winsor McCay al 41n Prèmi Annie
- 2015 : França Grand prèmi de la vila d'Engoleime al Festenal internacional de la benda dessenha d'Engoleime[3]
Annèxes[modificar | modificar la font]
Bibliografia (fr)[modificar | modificar la font]
- Collectif, « L'architecte du Chaos », dans Calliope N°1 p.24-32, Semic, juin 2002.
- Masajiro Kanoh, « BD Japonaise, au commencement était Tezuka », dans Les Cahiers de la bande dessinée Modèl:Numéro, novembre-décembre 1986.
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 et 1,2 Kanoh (1986)
- ↑ « Gaireben se diriá que definiguèt una nouvèla semiologia visuala sens pas cap rapòrt, que siá de contradiccion o de despassament, amb las convencions mesas al punt per Tezuka », Kanoh (1986)
- ↑ , Frédéric Potet, « Katsuhiro Otomo enfin sacré à Angoulême » Le Monde, 29 de genièr de 2015


text:
Dimècres, 2.3.2016 03h00
Cronicas dei tèrras luenchas es una sèria literària, a l'imatge dei romans fulhetons, que poiretz seguir en exclusivitat sus Jornalet.
Son de temps immemoriaus, que sempre me demandèron d’una votz suava, qu siáu verament. Se solament chasque murmur fuguèsse ren qu’una lagrema vueja dins un ocean de tristor, que se perd dins de prefondors inexploradas, au centre de çò desconegut. De l’aventura que s’emmantèla amb un veu d’innocéncia, d’una gota de sang freja e de coratge, per lo miserós. D’una enveja improbabla que vos pren au còr, e d’un pantais messorguier per una suava nuech d’estiu.
Siáu pas que lo sordat de l’empèri desfach, que s’exília per de temps imperiós. Que lo sabre larguèt, coma largariatz una frema, sauvatjament. Que lei tempèstas furiosas laissèron a d’autrei chales, febrilament.
Siáu fiu d’un pichòt vilatge breton, non luenh de l’ocean bèu. Me remembre plus d’aqueu monde, d’aquelei paisatges nimai de tota la rèsta. Mon paire moriguèt que ieu aviáu pas que cinc ans. Ma mameta pairala esperèt pas l’endeman de l’enterrament de mon paire e repudièt ma maire, en la forçant a partir. Dins un vielh araire, tirat per un ase, partiguère amb la casqueta de mon paire sus la tèsta, coma solet remembre. Ieu e ma maire nos refugigueriam mai enbàs, dins l’enclava comtadina, en tèrras occitanas. Dins un promier temps, visqueriam en Avinhon, ont ma maire trobèt de trabalh en cò de la familha dau vicelegat. Aguère una bèla educacion au collègi d’Avinhon, e ma maire s’anèt installar dins çò que ne disiam comunament lei graniers de la Comtat, çò es lei tèrras fertilas mai au nòrd, aquelei tèrras magnificas que fan çò qu’es lo Comtat Venaicin. A dètz e uèch ans, aguère l’atge de servir l’armada generala e après de rapidei classas a Carpentràs, me mandèron en Itàlia portar leis armas per lo Papa.
La guèrra fuguèt rapida e intensa. Eriam pas pron nombrós nimai pron ben esquipats, mai nòstre cap, valent capitani deis armas de la Comtat, nos menèt a de nombrosei victòrias. Lei trespassats fuguèron nombrós, e veguère partir per sempre mai fòrçei de meis amics e d’òmes qu’avián fach mon enfància. La vida fuguèt ruda pendent aquelei doas annadas de campanhas militaras, de sètges e de replegaments. Aviáu pas contunhat meis estudis; de tota faiçon, voliáu pas èstre un òme de Glèisa, mas sabiáu legir e escriure. Aprenguère fòrça de l’istòria dau Monde, d’Euròpa, dei sciéncias e de la literatura, mentre que caminaviam, ieu e meis ainats, vèrs un autre vilatge ò una autra batalha. Aprenguère a manejar lo sabre e lo revolvèr, a montar a cavau, e a dessenhar chasque païsatge que n’ausave admirar la beutat.
Puèi un jorn venguèt lo temps de tornar au país. Après quauquei jorns de marcha e d’òrreis oras d’espèra ai frontieras que percorrián l’òrra cadena deis Aups, nos fuguèt possible d’apercebre lo gigant de la Comtat. Aqueu magnific Mont Ventor, que dictava nòstrei jornadas e nòstre tan poissant mistrau.
En Avinhon, m’ofriguèron una medalha per ma valentiá au combat e me faguèron cavalier de la Comtat, çò que me vauguèt d’èstre dirèctament saludat per lo legat en persona dau Comtat Venaicin. Ma maire fuguèt fòrça fiera de ieu e m’embracèt fòrt quand me veguèt arribar dins mon costum nòu de combatent comtadin tot just medalhat. Adonc torneriam a l’ostau ont èra restada pendent mai de dos ans, a Bedarrida, mai au nòrd d’Avinhon.
Bedarrida es un polit vilatge, qu’es traversat per un bèu riu. I fai bòn viure e ma maire possedís un ostau a la ribiera, près dei lilacs e dei lavandas doças.
Ma maire es una frema onorabla, que viu convenentament e que frequenta sovent la pichòta borgesiá de la Comtat. Jamai se vouguèt pas tornar maridar, jurant de restar fidèla a son paure amant, qu’auriá pas vougut que son bonaür, e aquò èra son bonaür.
Pensa a ieu, ma brava maire. E es en sortent de sera que me baisa, la paur encara presenta de me creire mòrt au bot dau Monde.
Lo vicelegat aviá ofèrt un cavau e un ostau a ma maire per la mercejar d’aver trabalhat tan lòngament au servici de la Comtat. Lo cavau que li avián ofèrt aviá per nom Liona, que revertava lo grand lac turquesa que costejava Ròse près de Sòrgas, e es amb eu que me gandiguère a Avinhon, veire mon amiga Clamença.
Clamença rèsta dins una bastissa plasenta au dintre dei muralhas; viu deis òbras que crompa puèi tòrna vendre e dei fruchas de sason que li ofron bònament. Clamença e ieu eriam camaradas au collègi d’Avinhon, aviam creissegut ensems, e pichòts jogaviam sovent ensems dins leis estrecheis andronas de la ciutat dei Papas.
Arribat ai pòrtas de la vila, me laissan passar sensa esperar, que lei gardas avián vist mon bèl unifòrme comtadin flocat de sa medalha tota nòva. Es aquí, près dau jardin centrau ont leis arcadas esplendidas de la roïna d’una capèla romana espandisson lei pertèrras de ròsas. Es una polida chata, deis peus bruns d’azur qu’esclairan tota la Comtat d’una trelha esplendida. Me parla de tot e mai que mai de ren. De sei dos ans passats, qu’an vist tantei causas e pasmens que la vila ne demòra identica e pariera a son encantament. Puei d’una votz tan bèla, me demanda plan: “Que faràs ara, Cristòu?”
Sabe pas mai, sabe pas çò que me fau faire. M’an sempre guidat, m’an sempre bailat ma votz e ara ven a ieu de chausir. De segur sabe que ma maire me trobarà de trabalh per lo vicelegat, mai vòle pas pèrdre ma vida a faire una besonha vetusta. La vida es ben tranquilla e pasibla dins lo Comtat Venaicin, mai la guèrra, sensa lo saupre, m’a bailat lo gost de l’aventura. Adonc me fau soscar e pensar a partir.
Çò que li respònde a ren de ben grand, e pasmens, o saup, me lo fau ben faire: “Escota, Clamença, vau partir. Vau viatjar e descobrir lo Monde.”
Comentaris
3 de març 08.18h
leis òbras d'imaginacion subretot provençalas d'aquesta passa son pas gaire atrasentas, que li manca la naturalitat e lo romanesc. aquí,ei pas lo cas e retrobam lo plaser de la lectura. per ieu, lo melhor roman d'oc d'aquestei radiereis annadas ei aqueu de HAN SCHOOK escrich dins lo ,dialècte de la comtessa de Dia " entre le BastIá e lo Perier vès Breta". Han Schook olandés de naissença qu'a fach paísan dins la Droma miegjornala, aguent après nostra lenga en travalhent ambe sei vesins... Legir la seguida
Valora aquest comentari: 6
0
2 de març 20.19h
Òsca m'agradi lo vòstre biais d'escrieure . Una polida istòria per un orfanèl!.
Valora aquest comentari: 5
0
2 de març 09.03h
Polit tèxte !
Valora aquest comentari: 6
0
1
Comenta
Lo comentari es estat mandat corrèctament


text:
Joan Ganhaire es nascut a Agen e o sabèm tots, la gent que son nascudas a Agen, pòdon pas èsser de maissant monde.
Enfància urosa a Agen suls bòrds de quela Garona, capriciosa, sornaruda, e ailàs a quela epòca, sovent sabrondanta, e que aguèt rason de la paciéncia de la mair de Joan, que n’aviá son confle dels aigats a repeticion e que los volguèt fugir al pus viste.
Agen perdèt un grand escrivan, fuguèt lo Perigòrd que l’adoptèt.
Joan Ganhaire pòt escriure sus tots los subjèctes : l’estranh, lo fantastic, lo sorne, coma Lo Libre dau reirlutz (1977) que aguèt lo Prèmi Pau Froment(lo reirlutz, aquò’s l’endreit a l’ombra, de l’autre costat del solelh, del costat opausat al solelh), coma Viatge Aquitan (2000), Prèmi Jaufre Rudel en 2001. Aquí, realitat, fantastic e umor son entremesclats. Los personatges son prés dins un virolet de solitud, d’ànsia e d’embarrament coma s’èran per totjorn a viure au reirlutz, « del costat de l’ombra ». Aquí son los sovenirs foscs, vagues, trebols de las annadas d’estudiant en medecina a Bordèu.
Joan escriu tanben de romans policiers Sorne trasluc (2004), Las tòrnas de Giraudon e lo recent Vautres que m’avètz tuada (2013).
E pòt sens transicion passar al picarèsc, Es un vertadièr plaser de legir Lo darrier daus Lobaterras (1984), Dau vent dins las plumas (1992), prèmi Joan Bodon 1994, e la seguida Las Islas jos lo sang en 2006.
E quin plaser de legir las novèlas mai leugièras (mas fin finala pas tant qu’aquò) ont òm retròba la lenga vertadièra, lenga populara benlèu mas lenga rica justament perçò qu’es populara. Cal legir Los braves jorns de Perdilhòtae lo darrièr Çò-ditz la Pès-Nuts, cinc istòrias reculhidas o viscudas dins sa vita de medecin de campanha.
Joan Ganhaire es considerat coma un dels escrivans màgers de la literatura occitana contemporanea. Sos tèxtes son estudiats a l’universitat a costat de los de Marcèla Delpastre, Max Rouquette, Bernard Manciet. Lo darrier daus Lobaterras es estat una de las òbras al programa del CAPES d’occitan en 2009.
Joan Ganhaire, al contrari de la màger part dels escrivans occitans, descobriguèt qu’èra capable d’escriure dins sa lenga solament quand fuguèt adulte, d’escriure son que en occitan, es per aquò qu’escriguèt pas jamai en francés e que revira jamai sos escrits en francés.
L’occitan es la lenga de l’interiorisacion literària, la que permés de dire l’intensa realitat de las causas, dels luòcs, de las sensacions, e la perda d’aquela realitat.
Òme politic, Joan met sas responsabilitats politicas al servici de la lenga e de la cultura occitanas. E gràcia a son afogament, a sa pugnacitat, obtenguèt de resultats mai que mai per l’ensenhament de l’occitan dins las escòlas. Son accion es a comparar amb la Robèrt Lafont per exemple.
Mercés plan Madama la Presidenta e mercés als membres de la jurada d’aver causit Joan Ganhaire. Avètz fait la bona causida.


text:
Munic
Munic, (München en alemand, Minga en bavarés), es una vila del sud d'Alemanha e la capitala del Land de Bavièra. Amb 1 548 319 abitants en 2017[1] et 2 351 706 abitants dins son aira urbana[2], es la tresena vila d'Alemanha per la populacion après Berlin e Amborg. La Region metropolitana de Munic, qu'inclutz tanben Augsbourg e Ingolstadt, compta ela mai de cinc milions d'abitants. Traversada per Isar, afluent de Danubi, se situa dins lo districte de Nauta Bavièra, al pè dels Alps bavareses.
La vila es un centre major d'art, tecnologa, finança, publicitat, cultura, inovacion, educacion, afars, e torisme en Alemanha e en Euròpa e beneficia d'un estandart enauçat de qualitat de vida , classat primièr en Alemanha.


text:
L’an de l’Incarnation de Notre-Seigneur Dieu Jésus-Christ 1342, furent consuls de
Montpellier : Bremon Fabre, Joan Agulhon, Jacme Marc, Bernat Roart, Guilhèm Fornièr,
Raimond Franc, Pèire del Collet, Guilhèm Sabra, Pèire Lautièr, Frances Capdeprosòme,
Raimond Clementz, Pèire Daude. Notaire du consulat, Me Joan
Laurenç, expert en droit ; baile, le seigneur Francés Imbèrt ; juge, messire Bernat de
Pratz, docteur en droit ; notaire du baile, Me Joan de las Vinhas
; sous-baile, Pons Calvèl ; sous-juge, messire Pèire de Pratz ; notaire du sous-baile,
Me Jacme de Nosilhan ; viguier, Uc Diegias ; assesseur, messire
Ermengaud Cavalièr ; notaire, Me Jacme Miralhièr.
Cette même année, avant la fête de Pentecôte, mourut Mgr le pape Benoît XII et fut élu
pape Mgr Pèire Rogièr, cardinal de Rouen ; il prit le nom de Mgr Clément VI et fut sacré
le jour de Pentecôte à Avignon où se trouvait la cour de Rome.


text:
20/09/2013
L'invité-lo convidat-de "Meitat chen, Meitat pòrc" dau diumenc 22 de setembre
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que los convidats de l'emission de questa setmana sera:
Yannick Cleyrat e Daniel Le Mao, maira de Antona e Trigonant per los paneus bilingües occitan/ français
...Tot quò-qui sur :
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras 30 sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
19:28 Publié dans Actualitats, actualité, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)
13/09/2013
" La vielha maison" paraulas de la chanson de Peiraguda
Joan Bonafon a ben vougut nos balhar las paraulas de quela brava chanson que fugueren escrichas per Daniel Chavaròcha.
Quela chanson fuguet registrada per lor disc Lo Leberon. Podetz tanben ne'n auvir una version de trabalh enregistrada en "repet" a Manzac de Vern en genier 2013. Clicar qui-dejòs :
Autres còps, una tropelada
De petits nenets bien desgordits
S’escampavan tota la jornada
Dins lo petit prat del jardin.
A l’entorn de la granda taula,
Era nombrosa la familha
Quand los dròlles de chas la Graula
Veniàn far dançar las filhas.
En aquel temps lo paisan
Podià viure de sa tèrra.
N’èra pas riche mas sos enfants
N’aviàn pas paur de la misèria.
Al solelh, la vinha grimpava
En drecha regas peus cairons
Un còp per an, lo vin pagava
Bien son temps al vinhairon.
Coma la pèsta, una annada
La vinha, an degut l’arrachar.
La bona térra era malauda
S’i botèt lo filoxerà.
La maion, l’an abandonada
I a pus de vin en Peiregord.
Te cal manlevar dins las vilas
De que esperar la mòrt.
Rèsta màs la maison pincada.
Son partits. I a pus de paisans.
Coma un vièlh chen, monta la garda
Sus lo passat, sa vita d’antan.
T’an daissada, paura vielha roina.
Dumpuei aquel temps, Peiregord
Se’n vai cada jorn dins las vilas.
Te cal pas purar sus son sòrt.
Ai apres diumenc a Sarlat
Que la roina èra venduda.
Un conh de torista a crompat
La maion de la garriçada.
Vòl tornar montar la teulada
En teules plates, quò’s mins car.
Dins la piscina que vòl crusar
Lo bronza-cuol tota l’annada.
E si voletz tornar trobar las paraulas d'autras chansons en occitan, de veire lo site:
e lo site de Peiraguda
19:52 Publié dans Musica, chants e dança | Tags : peiraguda, joan bonafont, patrick salinié, jacques gandon | Lien permanent | Commentaires (0)
L'invité-lo convidat-de "Meitat chen, Meitat pòrc" dau diumenc 15 de setembre
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l'emission de questa setmana sera:
Jan-Peire Reidi, escrivaire, professor, cronicaire de nòstre blògue per la surtida de son noveu lexic occitan/ francés/ Anglés
...Tot quò-qui sur :
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras 30 sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e vers l'article de "Rubrica en òc " sur lo lexic de Jan-Peire Reidi
07:31 Publié dans Actualitats, actualité, La lenga e sos dialectes, Literatura en òc, Musica, chants e dança | Tags : jan-peire reidi, jan-pau verdier, martial peyrouny | Lien permanent | Commentaires (0)
07/09/2013
L'invité-lo convidat-de "Meitat chen, Meitat pòrc" dau diumenc 08 de setembre
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l'emission de questa setmana sera:
Liza, chantairitz provençala per la surtida de son noveu album "L"
...Tot quò-qui sur :
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras 30 sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e vers lo site de Liza :
07:19 Publié dans Actualitats, actualité, Musica, chants e dança | Tags : liza, chanteuse provençale, nouvel album | Lien permanent | Commentaires (0)
29/08/2013
L'invité-lo convidat-de "Meitat chen, Meitat pòrc" dau diumenc 1er de setembre
L'ora de la dintrada a sonat per l'emission occitana de França Blu Perigòrd!
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que la convidada de l'emission de questa setmana sera:
Marie-Jeanne Verny, secretària de la FELCO ( Fédération des Enseignants de Langue et culture d'Oc) per un punt de situacion sur l'ensenhament de la lenga d'òc.
...Tot quò-qui sur :
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras 30 sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
et lo de la FELCO
06:59 Publié dans Actualitats, actualité, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)


text:
la frema qu’èra a mand de mandar la cana còntra aquest omenàs galhard que se permet d’embroncar lei maires de familhas que representan l’avenir de franàa ambé lei retirats que seràn pagadas per sei nistons quora seràn grands, lo devista e s’abauca. "Basta, se pensa, deu èestre un pauc madur aquest... N’i a tant de gents d’aquesta passa que son fatigats dei nèrvis... Deu aver empassat de baòtas... Ren d’estonant ambé la vida que se mena!"
Foguèt oficièr radiotechnician dins al marina de comèrci, que daissèt per dintrar dins l’administracion, abans de se consacrar al jornalisme, a la radio e a la television.


text:
Dralhas de trabalh:
Enrasigament e participacion ciutadana
Objectiu: Afortir los malhums vesinals que vertèbran la vida quotidiana per tal que apondan lo catalan coma lenga de comunicacion e de coesion dins los afars de la vida de cada jorn.
Administracion publica
Objectiu: Trabalhar pr'amor que lo desvolopament normatiu que concernís la lenga catalana siá aitant ambiciós coma siá possible e respècte menimosament los dreits lingüistics dels ciutadans.
Catalanofòns d'adopcion
Objectiu: Trabalhar pr'amor que l'aquisicion de la lenga catalana siá compresa coma lenga d'identificacion amb tot un environament social per tal que totòm pòsca èsser considerat ciutadan, independentament de la siá origina linguistica.
Coesion de l'entorn social
Objectiu: Ofrir la lenga catalana coma punt d'encontre dins los diferents espacis d'un meteis barri e coma element clau per obrir de frontièras, dins l'encastre de l'interrelacion de valors e de personas.
Agents del mitan professional
Objectiu: Afortir la dimension identificadoira entre lenga e marca e reconéisser la pluralitat linguistica del nòstre mitan professional, en tot integrant las lengas d'origina dels emplegats.
Transmission del discors e argumentari
Objectiu: Promòure la transmission d'experiéncias que cresèm que pòdon èsser utilas a tèrças parts.