text:
E[a]Ms. Ln.n l’an MCCCCIIII, foron cossols de Montpeylier[b]Ms. motpeylier. | los senhors : en Johan de Ceriers, en Guiraut del | Pos, en Peyre de la Val, en Berenguier Guilhem, | en Johan Robert et en Guilhem Durant ; notari del cos- | -solat et jutge de Valena, maystre Johan del Pi, nota- | -ri real.
Bayle, lo noble Johan de Conquas, donzel ; jutge, | messier Antoni Garnier, licenciat en leys ; nota- | -ri de bayle, maystre Yves Picart ; sotbayle, sen Johan | de la Serra ; sotjutge, messier Guilhem Bezassa, ba- | -chelier en leys ; notari de sotbayle, maystre Guilhem | Segui ; viguier, sen Johan Terri ; assessor, maystre Pey- | -re Polier, bachelier en decretz ; notari de viguier, ma- | -ystre Raymon Raynaut.
Mort de consul.[c]Dans la marge de droite : mort de consul.Item, dimergue a la nuech, a X d’aost, anet de vida | a trespassament sen Johan Robert, cossol, et en son | luoc, dilhus a XI del dig mes, fonc elegit lo sen | Johan Fumat.
Item, dimergue a II de novembre, fonc facha | una
procession general per mosenher de Magalona, |
ont se portet la magestat de Nostra Dona de Taulas ; | et per ordenansa de mosenher de Magalona am | los senhors cossols fonc
facha per special per V cau- | -zas : la premieyra, per far et redre gracias a
Nostre | Senher et a la Verge, madona sancta Maria, la | sieua benezecta mayre, et
a tota la cort selestial | de paradis, de la bona tempransa de bon temps que |
Nostre Senher nos a trames en aquesta present annada, en reculhir los frucx de la
terra mayre en meys- __
[Fol. 186 v°]
__sos et en vendemias, et eyssamen en las semensas, | considerat lo temps destemprat que avia renhat | l’an passat que, per las grandas pluejas que foro, se per- | -deron los blatz et los vins ; la segunda, per preguar | Nostre Senhor et la sieua benezecta mayre per la uni- | -on de nostra sancta mayre gleysa ; la tersa, per preguar | eyssamen per la salut de la persona de nostre senhor lo | rey ; la quarta, per preguar eyssamen[d]Ms. eyssamem. et far | devota preguieyra que Nostre Senhor vuelha pla- | -car et ametiguar sa ira sus nos autres peccadors, | per la mortalitat et empedimia que a durat con- | -tinuamen en esta vila lonc temps et dura en- | -caras de present ; et la darrieyra et la sinquena, per | far la oracion per totz los fizels trespassatz d’aquest se- | -gle en l’autre, dels quals l’endeman devia esser lur | festa.
Item, dimercres a VII de jenoyer, entorn VI | horas, que
era la festa de Sant Jolia, intret | en Montpeyliermossen Johan, compte de Clar- | -mont, genre de
mosenhor lo duc de Berry et | filh de mossen lo duc
de Borbo, que venia am gens | d’armas de Gascuenha ont avia conquistat | ganre de belas fortalezas que denans
se tenian | per los Engles et lay se era
noblament portatz | segon que se comptava notoriamen. Et yssiron li | al davan
mosenhor lo governador, mossen lo rector, | mossenhor lo bayle et los senhors cossols et
obriers. | Et los senhors cossols li feyron prezent d’entortas, tortisses et
cofimens, loqual acceptet graciozamen __
[Fol. 187 r°]
__et benigna ; et ystet se y lo dimecres et lo dijous et | lo divenres apres dirnar quavalquet et s’en tiret | vers Lunelh.
Item, dilhus a XIX de genoyer, que fonc la vigilia | de
Sant Fabia et Sant Sabastia, martirs, tot lo | jorn et tota la nuech tombet neu e
tronet e es- | -lhaucet ; fes si grans auras, contrastz de vens, | peyra freja, et
en autra forma si divers temps | que, per memoria d’ome, non se trobava aver vist
| ni auzit tan terribles et espaventables vens, | eslhaus, contrastz de auras
tarriblas et espavan- | -tablas, que de tot en tot hom se esmaginava | que Nostre
Senher volgues fenir lo mont. Et tenc | per tot[e]Ms. tota. aquest paÿs, en tant que, l’endeman ma- | -ti, avie per las carrrieyras e sobre
los teules ben | VI palms d’aut de neu. Et estalvet se que, entorn | VIII horas de
nuech, tombet lo fuoc enfernal en | lo cloquier de gleysa metropolitania de Sant | Just de Narbona cobert de plum, un dels bels | et
honorables cloquiers de la Lengadoc. Et
cre- | -met lo dig cloquier,
fondet tota la cuberta del | plum et totas las campanas grandas et pau- | -cas del
dich cloquier et consumet tota
la peyra | de la torre del dich cloquier. Et non se conten- | -tan d’aquo, lo
malvays folzer s’en intret en | la dicha
glieysa ont fes diverses mals, et si | gran tumul que los senhors
canonges et los | autres que dezian lo divinal offici non eran se- | -gurs en lo cor
de la glieysa. Et duret aquela __
[Fol. 187 v°]
__gran tribulacion en la dicha glyieya entorn sinc | horas, en tant que comptava se comuniment[f]Ms. comument. que | lo dampnatge que la dicha glieya de Narbona avia | pres per aquela cauza non se poyria reparar que non | costes LX milia franxs. Tombet eyssament aque- | -la nuech lo folzer en l’ostal del senhor de Murles | et li deroquet en partida la plus bela torre de son | hostal ; et eyssament tombet en la glieya de Cornon- | -Terralh et y donet gran dampnage et en diverses | autres luocx del paÿs.
Item, dimergue a XV de febrier, se fes procession | general en esta vila per far laus et gracias et | merces a Nostre Senher que nos avie preservatz, et | a la Verge, madona sancta Maria, la sieua bene- | -zecta mayre, et a tostz los sans et las sanctas de pa- | -radis que l’an preguat de preservar nos et tota la vi- | -la d’aquel terrible escandol que an fach los malig- | -nes esperitz a Narbona et en diversas autras parti- | -das en lo mes propdanament passat, dont fay men- | -cion en lo capitol desus escrich ; la qual procession | fes lo reverent payre en Crist mossen Anthoni, aves- | -que de Magalona ; en la qual procession foron los | quatre ordes, et las processions de totas las autras | glieyas et lo pobol segui la am gran devocion. Fes | lo sermo lo reveren maistre Vidal Valenti, maystre | en la sancta teulogia, de l’orde de frayres menors | en la glyeya de Nostra Dona de Taulas. Et devia lo far | davant lo cossolat, mas, per la grant aura que fazia, | non lo podia far en la dicha plassa.


c: text/html

text:
BESTISSI AUSSALES
Lou bestissi de l'Aussalése qu'éy mey atriquetat. Qu'en porten atrunes à dessùs! Lous péus ne
soun pas enchignoulats més miey-partits per ue raje, trenats e enribanats. Que soun caperats per l cohe blanque,
broudade à daban, tiengude per lou courdadé négre e per dessus, en place deu sacot de lî qui nou-s porte méy, û foular de cap, filosèle ou madras,
noudat deu mentou.
Lou soubac, bèt cop broudat de punts d'escalete, las manjes boufantes, qu'éy ue camise de lî. Lou perpunt de coulou, doublat de téle, dab de bounes
eschancrures, cindrat, que sarre plâ lou poutralh. Lous coutilhous, l'û sus l'aude, qu'an l'amplou e que soun frouncilhats. Que-n y poudè abé très:
lou coutilhou de debatch ou secret, de drouguet rajadis, frounçat, lou pelhot de miey, fripou, leujè, lou coutilhou de dessus, moudèste, en estoffe
coutouadisse, négre ou de coulou.
Que pot esta lou burrat, de hiu fî, passat au hour e lissat en bapourade, lou bach bourderat d'arrouy ou mey souben de blu. Lou debantau, serbiciau,
qu'estaubie de la soulhadure e qu'ey tiengut per u liguet de l'oun se passe lou mànchou de la hoursère. debatch deu chale de lâ l'ibèr, de cabilh l'estiu,
ue bèste ou û cos de pèce que pincen sùu perpunt. Las cames que soun bestides de caussilhes de lâ blanque ou souben de goalhars de lâ de pèce,
mientenguts per las camaligues.
E dessus deu pè, lous gansòus que croubechen lous esclpos en nas arrebirat. Que soun, eyts, curats hens û tros de rèchou coum lous de l'òmi.
Que porten gansole de coé, puntade de tachetes. la sole que porte û herratje qui éy claberat dinquio la nasete.
La roupe, ue cape de pèce qui aprigue dinquio aus pès, que-s hique quoan hè lè. La plouje ne trauque pas e que bire beroy deu ret.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Societat
Baqueira-Beret comence era gira de presentacion dera sason 2017-18
Era estacion aranesa serà presenta en 19 ciutats espanhòles e en diuèrsi païsi europèus
Baqueira-Beret contunhe en tot premanir es detalhs de cara ara sason d’iuèrn 2017-18. Eth pròplèu 23 d’octobre comence era tradicionau gira de presentacion dera sason per Estat e tanben per diuèrsi païsi d’Euròpa. Ua gira que supausarà un mes de viatges entà qu’es clients dera estacion e touroperadors, poguen conéisher era aufèrta d’esquí e après-ski que Baqueira-Beret premanís amassa damb Foment Torisme Val d’Aran e eth Conselh Generau d’Aran. 19 ciutats d’Espanha receberàn ara estacion, en tot centrar-se en Barcelona e Madrid. Mès, cada viatge era preséncia de Baqueira-Beret dehòra des nòstes termières ei mès importanta.
Aguesta gira de presentacions finalizarà a finaus de noveme, pr’amor que Baqueira-Beret a previst daurir es pòrtes dera naua sason eth pròplèu 25 de noveme s’es condicions climatologiques ac permeten.
Pendent es pròplèus setmanes era estacion d’esquí a previst finalizar es òbres pendentes, en tot demorar encetar damb fòrça optimisme era 53au sason d’iuèrn.


text:
Steinbach (Haut Ren)
Steinbach en alemannisch ( Steinbach| en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Steinbach Fa partida del costat de Cernay e de la arrondissement de Thann. Steinbach Significa « ruisseau de pèira ». Aquel vilatge A traversat per un ruisseau nomenat Erzenbach, #çò que vòl dire « ruisseau dels minaria ». Ne efièch, existiguèsse de minas situadas près de Steinbach.
Steinbach fait partie du canton de Cernay et de l'arrondissement de Thann. Steinbach signifie « ruisseau de pierre ». Ce village est traversé par un ruisseau nommé Erzenbach, ce qui veut dire « ruisseau des minerais ». En effet, il existe des mines situées près de Steinbach.
Istòria[modificar | modificar la font]
La localizacion i aviá ocupat cap a 1372 per las madamas nòblas de Remiremont. Possedissián de proprietats e de las rendas en aquela comuna. La denominacion de Remersburgerguth #que pòrta encara un costat de tèrra, sembla remontar a aquela epòca. Al Sègle XIII lo endroit a citat en tant que lo tribunal de Burtlingen, en dependent del abbaye de Lucelle. A partir de la fin del Sègle XVI un prieuré a installat. Una aglomeracion se forma a l'entorn d'aquel prieuré, mas los estralls de la guèrra de Trenta ans fan desaparéisser/desaparéisser #çò que demorava del pòble. Birlingen, Pichon pòble, disparait a lo sieu torn, aital coma la siá capèla anciana. Es reconstruite en 1606 e ven un luòc de pelegrinatge ont los abitants dels environs afluent. Jos la Revolucion, la capèla e los darrièrs ostals declaradas an vendut coma bens nacionales. En 1803, un en fabricant de papièr vengut proprietari de la capèla la fa démolir per réutiliser las pèiras.
La localizacion a ocupat uèi per una capèla #que protegissiá una « Vèrge miraculosa » ; aquela a mancat desaparéisser/desaparéisser en 1793 e se tròba d'ara endavant dins la glèisa de Cernay. Per pas la daissar quèir a las mans de vandales, la familha Schnebelen de Cernay se #apoderar de l'estatua e la #amagar en lo foin. Aquela familha #confiar de contunh l'estatua a lo sieu glèisa. Al cors de la Segonda Guèrra mondiala l'estatua a mancat desaparéisser/desaparéisser unas segondas fes. Es un soldat alemand, lo Feldwebel Engstler #que la #salvar.
La creacion de l'actuala Steinbach data de 1869. Per endavant, aquel vilatge fasiá partida de la prévôté de Cernay sus tèrras apertenentas a las comtes de Ferrette. La capèla de Birlingen a dempuèi alavetz #èsser remplaçada per un oratoire, de contunh per un calvaire, de contunh per una nòva bastissa bastit en 1894. A #èsser destruit vint ans mai tard en lo moment dels combats de "detla quòta 425". Lo oratoire es reconstruit a nòu vèrs 1930 e béni en 1932.
Steinbach Es tanben conegut per las siás minas (plomb argentifère), espetadas dempuèi la segonda mitat del Sègle XV.
La municipalitat possedís un vignoble d'unitat|70|ectaras {{}} (en appellation Alsace) #que s'estend sul vessant sud-oèst d'un serral #qu'a eretat del nom militar de "Quòta 425"[1].
L'emplacement était occupé vers 1372 par les dames nobles de Remiremont. Elles possédaient des propriétés et des rentes dans cette commune. La dénomination de Remersburgerguth que porte encore un canton de terre, semble remonter à cette époque. Au Sègle XIII l'endroit est cité en tant que la cour de Burtlingen, dépendante de l'abbaye de Lucelle. À partir de la fin du Sègle XVI un prieuré est installé. Une agglomération se forme autour de ce prieuré, mais les ravages de la guerre de Trente ans font disparaître ce qui restait du village. Birlingen, petit village, disparait à son tour, ainsi que sa chapelle ancienne. Elle est reconstruite en 1606 et devient un lieu de pèlerinage où les habitants des environs affluent. Sous la Révolution, la chapelle et les dernières maisons déclarées sont vendus comme biens nationaux. En 1803, un fabricant de papier devenu propriétaire de la chapelle la fait démolir pour réutiliser les pierres.
L'emplacement est occupé aujourd'hui par une chapelle qui abritait une « Vierge miraculeuse » ; celle-ci a failli disparaître en 1793 et se trouve désormais dans l'église de Cernay. Pour ne pas la laisser tomber aux mains de vandales, la famille Schnebelen de Cernay s'empara de la statue et la cacha dans le foin. Cette famille confia ensuite la statue à son église. Au cours de la Seconde Guerre mondiale la statue a failli disparaître une deuxième fois. C'est un soldat allemand, le Feldwebel Engstler qui la sauva.
La création de l'actuel Steinbach date de 1869. Auparavant, ce village faisait partie de la prévôté de Cernay sur des terres appartenant aux comtes de Ferrette. La chapelle de Birlingen a depuis lors été remplacée par un oratoire, puis par un calvaire, ensuite par un nouvel édifice construit en 1894. Il a été détruit vingt ans plus tard lors des combats de "la cote 425". L'oratoire est reconstruit à nouveau vers 1930 et béni en 1932.
Steinbach est aussi connu pour ses mines (plomb argentifère), exploitées dès la seconde moitié du Sègle XV.
La commune possède un vignoble de 70 hectares (en appellation Alsace) qui s'étend sur le versant sud-ouest d'un coteau qui a hérité du nom militaire de "Cote 425"[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Legir Lo lunfèrn de Steinbach, article aparegut en lo bulletin municipal 2007.
- ↑ Lire L'enfer de Steinbach, article paru dans le bulletin municipal 2007.


text:
Ongan en 2017 lo govèrn francés a anonciat que creava una agregacion d'occitan. Un pòste solament es previst pel concors de 2018 e sonque quatre pel CAPES.
La FELCÒ (Federacion dels Ensenhaires de Lenga e de Cultura d'Òc) comunica sul subjècte.
Un pòste a l’agregacion, quatre pòstes al CAPES d’occitan 2018 : se trufarián pas de nosautres ?
A la prima passada, los ensenhaires d’occitan se regaudissián, après d’annadas de demandas vanas, de la creacion d’un concors d’agregacion de lengas de França – opcion occitan, mai de 20 ans après la creacion del CAPES. La dubertura de l’agregacion dubrissiá enfin de possibilitats d’evolucion de carrièra als centenats de professors en pòste en licèus e collègis, e ofrissiá de perspectivas als estudiants. De formacions dubriguèron a Tolosa et Montpelhièr.
Un cinquantenat de candidats se marquèron al concors et se metèron amb estrambòrd a la preparacion d’espròvas exigentas ; los universitaris elaborèron de corses, organizèron de simulacions d’espròvas, de jornadas de trabalh mutualizadas entre las doas universitats. La preparacion del concors veniá tanben un luòc de perfeccionament dels sabers dels ensenhaires.
Mas los pòstes venon de paréisser [novembre de 2017] : un solet per l’occitan ! Es-a-dire un pòste per 50 candidats ! aquela decision ten del mesprètz mai brutal e l’acceptam pas, quines que ne sián los pretèxtes, mai que mai budgetaris : la realitat dels candidats fai que son ja ensenhaires, afectats sus de pòstes. S’agís donc pas de creacion de ressorsas novèlas, mas soncament de la possibilitat d’una promocion que los metèsse a egalitat amb lors collègas de las autras disciplinas.
Apondèm a aquò que lo nombre de pòstes al CAPES 2018 es pas que de quatre : (siá una baissa de 33 % per rapòrt a la session 2017), e que l’espaci occitan compta 32 despartaments, qu’una bona part an pas cap de professor del segond gra titulari (Ardècha, Droma, Crueisa, Corrèza, Nauta-Viniana, Puèg Domat, Aups de Provença Nauta, Autas Aups), e mesuram l’ample del mesprètz de cap a una lenga pr’aquò inscricha dins lo patrimòni nacional (Art. 75.1 de la Constitucion).
Del temps de la campanha presidenciala, lo candidat Emmanuel Macron, qu’afortís que fai totjorn çò que ditz, explicava que facilitariá, « dès l’école, l’apprentissage des langues et cultures régionales, dont l’intérêt éducatif, linguistique et culturel est reconnu. ». Lo quite sénher Macron que s’estrambordava a Pau lo 12 d’abril passat sur aquela « France plurielle » e « ses belles langues régionales » que, çò disiá « je veux reconnaître et que nous reconnaîtrons ».
Podèm pas que nos estonar que lo ministèri de l’Educacion nacionala causisca lo camin invèrs. O acceptam pas. E o farem saber publicament... Informam tre ara nòstres elegits, deputats e senators, representants de las collectivitats territorialas, e mai las organizacions sindicalas. Demandam a totes los ciutadans d’aqueste país estacats a sa pluralitat lingüistica e culturala de sosténer nòstra demanda d’augmentacion de pòstes a la session 2018 per los concorses de l’agregacion e del CAPES.
Marie-Jeanne Verny


text:
30/01/2015
La Marie M. e lo verbe flurit! per Jaumeta Beauzetie
Sovent quand torrine*, daus mots ancians occitans me tornen en memòria. Mots e expressions qu'ai pus gaire l'occasion d'auvir... daus mots simples ò complicats qu'emploiavan la gent dau vilatge e que me 'ribavan a la volada dins las aurelhas.
La Marie M. de Pueg Ardich era la reina de 'quelas figuras d'estile emb de las expressions fluridas. L'avia l'art, coma degun, de trobar daus eimatges, daus chafres* e sustot d'enginjar daus mots noveus per mielhs dire çò que 'la pensava e tanben interessar son auditòri a l'ocasion dau passatge dau bochier, bolangier e autre espicier. En mai 'la ponctuava sas frasas de pitits mots afectuos -ò pas- en foncion de l'interlocutor, coma « paubre filh, paubra femna, paubra òme » ò « e ben mon coquin ! »... « filh de lop » e quitament « filh de loira ! »
La Marie M. avia totjorn viscut a Pueg Ardich. L'era nascuda dins sa pita maison clara en peiras de grison* emb 'na genoisa de cinc renjadas de teules en naut dau mur, maison particularament bien situada a l'entrada dau vilatge. Sa vita ? Crese que 'l'avia perdut sa mair quand 'l'era jòuna, 'l'avia 'na sòr que li semblava. Son pair avia deugut se tornar maridar en Charanta perque daus còps la disia que sa demia-sòr « bien maridada » era venguda la veire emb 'na gròssa veitura ... Sietada pres de la chamineia, a visar los dos tisons crosats d'ente montava una pita flama bluia, dins sa granda cosina totjorn bien boissada e pròpa, aimava l'escotar parlar de sa jòunessa e de sa granda mair de la maison dau Jutge, «O Diu paubra !... l'era bien aimabla 'quela femna... 'la nos fasia cueire de las pompiras ròstidas e nos veniam, sos cinc pitits filhs dau vilatge, en fujant e nos tornavam partir daus bocins de pompiras dins las mans que nos craunhavam... qu'era nòstres bonbons de la fin de las annadas 1800 ! .
Sabe que jòuna filha 'l'aguet una decepcion sentimentala e que 'la venia lo ser durmir chas ma granda-mair « per obludar sos einuegs ». Pus tard, 'la trobet un gente òme e se maridet... 'la ne'n era plan fiera e l'expression « Era-t-eu gente mon òme ? » ponctuava sas frasas quand 'la me montrava sa fotò de maridatge dau printemps 1920. En efech, lo François era grand e me sovene sustot de sas gròssas mostachas qu'eu se frisava dau bot daus dets. Agueren un filh unique dos ans pus tard.
La Marie M. era totjorn bien penhada emb un chinhon rond acrochat per una penhe en còrna. La vese emb son davantau gris a pitas flors blanchas per portar quauquas fuelhas de chauls ò gaugs* per sos lapins. Si quauqu'un passava n'um podia comptar sur ela per far la conversacion e tot saber sus la gent. Fau dire que quò li fasia 'na distraccion de veire lo monde, 'l'avia jamai surtit dau vilatge a part per 'nar au borg per l'escòla, las festas, e... los voiatges en autobus organizats per l'Amicala de las Escòlas... çò que li faguet dire en tornar de Roian « aura coma ai vist la montanha mai la mar, ai tot vist, pòde morir quand vòle ! »...
L'avia pas sa pariera per baptisar la gent que passavan sus la rota e far los comentaris « qu'era la Marguerita e son Margariton » ò ben « qu'era de la gendarmassaria per lo calendrier » , « quela femna qu'era un brave chaptau, 'l'avia un manteu de borra de chen », « O Diu ! paubra pita, eu era v-òrre coma un còp de fusilh » mas l'expression que surtia lo mai era « 'queu filh de Senta Nòbla Loira »....
Coma 'la parlava fòrt, n'um l'auvia de loenh... e 'la podia quitament se far de las reflexions a votz nauta per fin d'estre auvida « Es-quò, possible de viure dins de la miseria entau !» si per cas 'la vesia una bosa de vacha dins lo chamin ! Qu'es vrai que l'era delicada...
L'aimava pas tròp lo trabalh daus champs. Quand son òme fuguet vielh, son filh prenguet la succession e la Marie M. contunhet jusquant'a sa mòrt de far la cosina per tota la familha. Sos nebots apreciavan lo gost daus clafotis a gròs bòrds que 'la fasia cueire dins lo forn de la chaudiera apres la bacada*... 'la enfornava una tòla sus son fuòc entau la chalor se perdia pas.
A un mes de sos 90 ans, 'la se casset 'na chamba e partiguet a l'ospitau. Sa nòra me disset « qu'alai 'la parlava nonmas en patois e que mesma la nuech 'la raibava en patois ! ». 'La tornet juste per son darnier voiatge au cementeri de Roman.
Per ma part, avia totjorn apreciat sa libertat de ton e sa faiçon de pas gardar la linga dins la pòcha ! Un personatge, 'quela Marie M. !
Marie M. (15/03/1895-02/02/1985).
Andrée Jaumeta Beauzetie ( notre photo)
(merces a Adelina que me balhet las datas)
Lexic:
torrine : faire son tourin (soupe à l'ail) faire peu de chose !
Chafre : surnom
grison : granit
gaugs : pissenlits
bacada : patée pour les cochons
Joan-Loìs Orazio au talhier Culturau Occitan de Perigüers
Dimarç 5 de feurier partir de 20 oras 30, au café associatiu daus Thetards, 3 rua de la Brida, lo Talhier Culturau Occitan de Perigüers vos convida ad una serada botanica coma Joan-Lois Orazio que parlara de son darrier libre "Orquidèias salvatjas de Perigòrd".
29/01/2015
Paratge, lo movement d'òc e d'aqui sur octele.com
Veiqui lo reportatge que faguet octele.com a l'occasion de l'edicion 2014 de Paratge a Bordelha.
De veire sur : paratgeoctele.com
18:01 Publié dans Associacions, Espectacles, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)
28/01/2015
Bona annada, per lo talhier de lenga de Sent-Cubran
Veiqui un texte del talhier animat per Pauleta André.
°°
Bona annada a tot lo monde
A los que s'aiman
A mos amics e a mos vesins
A ma vesina qu'es de tant bon far per iò...
Bona annada als lops-garons e als leberons
A totas las bèstias
A mon chen e a mon caton que duermon dins lo canton
A mon borricòt e a mos auselons...
Bona annada als ortalièrs
A tots los arbres e totas las flors
A tota las fadas de totas las fonts
Bona annada, bona annada...
Bona annada a vosautres tots
A tots, mas pas a mon collèga
A tots los papets e las mametas que vòlon demorar jòines
Bona annada...
Bona annada als occitanistas del Sarladès
A tots los musicaires que fan dançar los amorós e los que zo son pas
A los que son luònh e los que son rasís
Bona annada, bona annada...
Bona annada a tots los que demòran sols
A totas las maires e tots los petits nenets
A tots los òmes de la tèrra e totas las femnas
A tots los qu'aiman far la fèsta e los autres tanben...
Bona annada a tots los que son partits luònh e qu'espèran tornar lèu
A los que son malauts e que vòlon se'n sortir
Al mond perduts suls batèus abandonats
A los que son al caud e un bon fuèc per los que son defòra...
Bona annada a los de Sant-Cibran e los d'endacòm mai
A los que m'aiman pas e qu'una ventada los empòrta
Bona annada a tots los qu'avèm oblidats
Bona annada, bona annada...
Bona annada a tots los que se baton contra l'escurantisme
A tots los que denoncian lo fanatisme
A tots los que trabalhan per l'escolarisacion de tots los dròlles dins lo monde
A tots los que prenon lo temps de soscar un pauc.
Bona annada als petits vièlhs
E als ausèls
Al chocolat e als cats
Quò's tròp complicat
Per far rimar
Ne'n pòdi pus
Bona annada a cadun !
Lo talher de lenga de San Cibran
27/01/2015
Une poignée de souvenirs en oc
« Una ponhada d'estelas » ( une poignée d'étoiles), c'est le dernier livre en occitan de Jacme Fijac. A Daglan où il est né en 1933, l'auteur anime l'association Las bonas lengas ainsi que la revue 100 % occitane Plumas d'òc et un atelier de langue depuis 2007. Il trouve aussi le temps d'écrire : « La lenga en boiga » puis « Cascanhòls de Ceu », « Los òc-garons » et cette année, un livre de souvenirs d'enfance.
« Lo subjècte de sovenirs d'enfància es classic en literatura, mas avèm causit un biais d'escriure diferent. En efièch, aquel obratge parla de la vida viscuda dins las annadas 40 e 50 per un mainatge que se sona Marcon - que de segur me sembla- mas tresmudada pels sovenirs d'un adult. Parli de la vida dins lo campèstre en Perigòrd negre dins lo ranvèrs de Daglan, païs de vinha. Legiretz aital lo trabalh de la tèrra e las sasons : las vendinhas, la castanhada, las fenasons, los medres e escodesons eca... Totas aquelas causas que visquèri quante èri mainatge dins un mitan païsan, lo de ma familha, onte ausiguèri parlar la lenga. Parli tanben de l'escòla, de las fèstas. » Et avez-vous toujours vécu à Daglan ? « Non-pas, que mon mestièr de postièr me menèt un pauc pertot : Paris, Estrasborg, Roen, Bordeu...Mas tornavi sovent a Daglan. Mos parents avián decidat de me parlar sonque en francés, mas entre els parlavan occitan, aital fuguèt mon primier aprendissatge de la lenga. Urosament, aprèp, mon filh poguèt tot parier parlar occitan coma sos grands parents. Me sei metut seriosament a parlar e escriure i a una bona quinzenada d'annadas, au moment qu'avèm creat l'associacion e la revista Las Bonas Lengas. ».
Une riche idée que d'écrire pour Jacme Figeac qui présente ici un ouvrage sur la vie en Périgord noir, dans une langue très élégante et un style poétique. Una ponhada d'estelas, 153 pages, 10€, aux éditions Novelum-IEO Perigòrd. En vente en librairie.
Denis Gilabert.


text:
Lo dijòus 8 d’abril passat, la comuna de Fonsòrbas organizèt sa segonda «jornada de la formacion professionala». Lo CFPO-MP tenèt un estand ... Lo dijòus 8 d’abril passat, la comuna de Fonsòrbas organizèt sa «jornada de la formacion professionala». Lo CFPO-MP tenèt un estand demest lo trentenat d’entrepresas e organismes present. Una oportunitat per nos... Read more »
Lo dissabte 10 d’abrial participèri al musèu del Roergue dins Avairon al recampament de mièg-percors de la formacion Escapolaire perfeccionament. Lo dissabte 10 d’abrial participèri al musèu del Roergue dins Avairon al recampament de mièg-percors de la formacion Escapolaire perfeccionament. L’arrivada al matinet a Salas Comtals èra una bela sorpresa. La pissa a la dintrada... Read more »


text:
Fréville (Sèina Maritima)
Fréville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Una granda part de la parròquia de Fréville constituissiá antany un fief apertenent al Rei #que i aviá tanben, a aquel títol, lo privilègi de presentar al benefici curació. Lo Rei portava efectivament lo títol honorifique de « patron fondator » del benefici curació de Fréville. Philippe III lo Hardi #donar, en 1278, una part de las siás tèrras de Fréville, aperaquí 200 ectaras, en domeni pròpri, als chanoines regulars de Sant-Augustin del prieuré reial de Sant-Thomas dicha « Lo Mont-a los-Malauts » près de Roan[1]. La donation compreniá tanben la bassa justícia agregada al fief e un domeni fieffé representant 14 pichons fiefs e tenures. L'ensems del domeni fieffé e pas fieffé li caliá ressortir 1000 acres sus Fréville, Carville e La Folletière. Lo Rei se #reservar totun l'anautita justícia e lo patrocini de la curació. En 1281, Philippe Lo Hardi #amplificar la donation amb lo patrocini e los #dire de la curació de Fréville a la condicion qu'ajan nomenat a Fréville, dempuèi la sortida del curé actual, dos religiós dudit prieuré reial de Sant-Thomas per desservir la parròquia. Tres sacerdòts anavan d'ara endavant cohabitar a Fréville fins a la Revolucion : lo curé prieur, lo sieu vicari, e lo chapelain reial cargat de dire la messa per la familha reiala cada jorn de la setmana. Lo prieur representava un poder eclesiastic mas tanben féodal coma representant dirècte sul terren del principal senhor local. I aviá pas totun castèl mas un ostal #que pòrta encara uèi lo nom de « prieuré ». Se retendrà dos guariguèsse prieurs celèbres : Dom Antoine Corneille de 1642 a 1657 e lo abbé de Vertot de 1694 a 1696.
Une grande partie de la paroisse de Fréville constituait jadis un fief appartenant au Roi qui avait aussi, à ce titre, le privilège de présenter au bénéfice cure. Le Roi portait effectivement le titre honorifique de « patron fondateur » du bénéfice cure de Fréville. Philippe III le Hardi donna, en 1278, une partie de ses terres de Fréville, environ 200 hectares, en domaine propre, aux chanoines réguliers de Saint-Augustin du prieuré royal de Saint-Thomas dit « Le Mont-aux-Malades » près de Rouen[2]. La donation comprenait aussi la basse justice attachée au fief et un domaine fieffé représentant 14 petits fiefs et tenures. L'ensemble du domaine fieffé et non fieffé devait dépasser 1000 acres sur Fréville, Carville et La Folletière. Le Roi se réserva toutefois la haute justice et le patronage de la cure. En 1281, Philippe Le Hardi amplifia la donation avec le patronage et les dîmes de la cure de Fréville à la condition que soient nommés à Fréville, dès le départ du curé actuel, deux religieux dudit prieuré royal de Saint-Thomas pour desservir la paroisse. Trois prêtres allaient désormais cohabiter à Fréville jusqu'à la Révolution : le curé prieur, son vicaire, et le chapelain royal chargé de dire la messe pour la famille royale chaque jour de la semaine. Le prieur représentait un pouvoir ecclésiastique mais aussi féodal comme représentant direct sur le terrain du principal seigneur local. Il n'avait toutefois pas de château mais une maison qui porte encore aujourd'hui le nom de « prieuré ». On retiendra deux curés prieurs célèbres : Dom Antoine Corneille de 1642 à 1657 et l'abbé de Vertot de 1694 à 1696.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ a Mont-Sant-Aignan.
- ↑ à Mont-Saint-Aignan.


text: Ràdio associativa, nascuda en 1981 a Tolosa, la tòca nòstra es la promocion de la lenga e de la cultura occitana sens doblidar la mosaïca culturala venguda dels 5 continents e presenta en Miègjorn-Pirenèus (Africa, Antilhas, Bulgaria, Catalonha, Espanha, Magrèb, Portugal, Reünion, U.S.A, Vietnam…) Realizam e difusam 24 oras sus 24 de programas pròpris completament o en partida en Occitan, tractan de mantun subjècte : Economia, Politica, Espòrt, Literatura, Cinàma, Sciéncia, Novèlas Tecnologias… botan atal un lum occitan sul mond. En Miègjorn-Pirenèus, mantuna ràdio associativas prepausan de programas en lenga occitana, en Arièja, Tarn, Tarn e Garona, Òlt e Avairon. Çaquelà, i a pas que doas ràdios que difusan aquela mena d'emissions, a mai de 60% de lor grasilha : son Ràdio País a l'oèst, de l'Atlantic a Garona, e Ràdio Occitània dins lo parçan de Tolosa, en Comenge e en Lauragués.


text:
Quand ne soi pas tancat quitament estancat, lo nas sul tablèu mirgalhat de las panas de totas las colors , e ben me passi lo temps a fintar l'estelum quant n'i a. Per astre, teni una brava placa sul babòrd , a rendre geloses totes la toristalha, que viatjan dins l' univèrs liure, en pagant a boldre, per un traça de fenestron , que mantuns còps dubre pas que sus la nuèch , jol ventre de la fusada, a costat del sas de las escobilhas . Coma ne soi arrendut , de me fisar a vos amic legeire , me cal dire que mon sòmi mai fòrt, quand èri dròlla , èra lo d'un viatge en balon, dessús de la tèrra africana, es a dire lo viatge de richardàsses, sabètz la crosièra, ont los òmes tuban un Cohiba, en se tafurant las pòchas de plaser , mentre que las femnas se passejan sul pont en daissant arrè , un sòmi sexual de Chanèl , totes polits , lusents, fièròts coma d'unes maquinhons a las eleccions pacanas , o a la fièra de Shangaï, a trepejar lo pompidor gigant , tranquils, segur de sa vida , de sos esclaus, de la polícia, a gaitar lo monde dejos, las bèstias en libertat, los tropèls d'elefants subretot o los gnous , çò qu'es completament impossible de far dins l'espandi , vist que i a pas cap de naut ni de bas, a mai d' air , qu'o sabi plan , mas que seriá meravilhós d ' imaginar , que se poguèsse far, un còp arribat sus la planeta Termenos, la dels olargs reis , las bèstias mostrosas, que podrián minjar un elefant per dejunar...
Qu' ambe l'evolucion de la societat , de l'educacion, lo progrès de la medecina qué, la nautor de la pensada filosofica, los besonhs de la societat an cambiat .
Un còp èra los òmes fasián corre d 'animals, cavals, de leons de pantèras, d'òmes tanben, de crestians , puèi d'arabis o de josius, de negres, puèi de sindicalistas . Totjorn o faguèron e o faràn totjorn. Aquò's quitament la marca de la civilisacion. Levat que, dempuèi qu'an descobèrt Termenos ... Ara los fan correr , mas ambe un olarg darrè, dins las arènas blindadas de Shangaï , de Mexicò, d'endacòm mai.
Lo jòc es vengut un fach de societat qué...
Per nosautres, la caça foguèt pas tarribla . Que la mitat de l'equipatge ne'n moriguèt , per très traças d'olargs... Traças, aquò's un biais de dire, que l'olarg es una bèstia invesible levat la gula qu'es amagada dins una tuba movedissa, cambiadis de longa , sai que, granda com' un pòrge, que pel còs sabem pas. Los scientifics dison que mesura trenta metres de long e dètz de naut. Lo problèma es que l'olarg cambia sa fòrma , sa gula. Per lo seguir cal passar de lunetas especialas e gaitar los uèlhs, que la bèstia pòd projectar son imatja e enganar lo monde sus son estat , sa posicion. Aquò's aital qu'a la debuta d'unes gladiators cresián de se batre en fàcia , e se fasián copar l'esquina pel mièg. Melhor l'olarg pòt traversar las muralhas , l'acièr , lo beton , lo plastic , lo veire,l'aiga, l'acide, la soda, l'uranion 235, e quitament lo plomb ... Gaireben totas la matièras, e totas las moleculas, levat lo malhum d'una gàbia magnetica , a tres tesla minimum de potença,çò que suposa un corent de cent mila ampère dins las bobinas gigantas de l'estatge enebit de l'estacion energetica atomica del Prometeus, mas òm sinhala qu'un olarg capitèt de crear un dobla de sa gabia, quitament, de la duplicar a l'infenit, sens qu'òm posca tornar trobar la vertadièra, ambe certitud...
Qu'un olarg s' escapèsse e seria impossible de lo recaptar.
Aquò se produsiguèt sul Prometeus , mas i tornarem ...
Falordisa umana , plaser dels juòcs crusèls, l'òme demòra l'enfant acarnassit de son estervelh preferit, atalentat de descubrir lo diable dins la boita , estabordit pel camp dels possibles.
Avèm trapat tres olargs, dos mascles e una femèla que revèrta, dins la meuna cachavièlha, la gargolha mestressa d'una catedrala tolosenca , lo mal, la cruseltat, la vergonha de la creacion. Cal saupre qu'un olarg còsta tant plan qu'una fusada de guèrra... N'avèm pas que tres, que pagaràn jamai los fraisses, coma o ressèga lo capitani comandant , en s' eissugant lo front ambe lo mocador del mecanician que se faguèt manjar , lo primièr jorn, dins las savanas de Termenos , putas bèstias òrras, que quitan pas de ressar los barrolhs, d'espetar los fusibles de sa preson magnetica , e de minjar tal de brontosoras, quitament lo braç que los avida . Los noirir aquí lo dangièr.
Lo capitani enràbia e nos insolenta de longa. Crida aprèp los subrevivents de la mission .
L' infirmaria es plena de malauts de tota mena. Nhafrats de las blassaduras òrras, cremats , rosigats , per vèrms , o per de lepras desconegudas , a mai pièger , avèm agut pel primièr cop un cas de mudacion genetica espontanèa, es a dire, lo cas d'una filha brava, que li venguèt una bana sul front, e de palmas al cuol. Lo medecin vòl pas mai la veire , pr'aquò un còp èra , t' aprometi qu'i fasiá per la vistalhar...
Per clavar , lo capitani comandant , que se fa sonar Aliberg de Monte Carlon, ( solide, qu'ai vist sa carta de vesita ) decidiguèt de los embarrar totes dins las gàbias voidas previstas per un dètzenat d' olargs , e lo demai dins las del bestial que serviguèron d' atraches pels mostres... Per los noirir, los olargs s' agis pas de se sarrar. O fasèm per una traponèla prevista al plafons.
Aquò fa que me soi embarrat, aquí dedins lo membre de las telecomandas , ambe lo fusilh.


text:
Villes et mairies du District de Dorneck (65)
Liste des communes
Dornach
Ville de Dornach, localité de la Suisse de 6 100 habitants.
La mairie de Dornach a une adresse e-mail et un site Internet.
Hofstetten-Flüh
Ville d'Hofstetten-Flüh, localité de la Suisse de 2 800 habitants.
La mairie d'Hofstetten-Flüh a une adresse e-mail et un site Internet.
Nuglar-Sankt Pantaleon
Village de Nuglar-Sankt Pantaleon, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie de Nuglar-Sankt Pantaleon a une adresse e-mail et un site Internet.
Rodersdorf
Village de Rodersdorf, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie de Rodersdorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Witterswil
Village de Witterswil, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie de Witterswil a une adresse e-mail et un site Internet.
Bättwil
Village de Bättwil, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de Bättwil a une adresse e-mail et un site Internet.
Hochwald
Village d'Hochwald, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie d'Hochwald a une adresse e-mail et un site Internet.
Seewen
Village de Seewen, localité de la Suisse de 1 000 habitants.
La mairie de Seewen a une adresse e-mail et un site Internet.
Büren
Village de Büren, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Büren a une adresse e-mail et un site Internet.
Metzerlen-Mariastein
Village de Metzerlen-Mariastein, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Metzerlen-Mariastein a une adresse e-mail et un site Internet.
Gempen
Village de Gempen, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Gempen a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Varètja
« De segur que s’ei vist a Varètja un arramat de balas de plom e tròç de vestits que los militars, nafrats en combatejant entà la lor patria, i deishèn, e qui son autant de monuments de la lor valor e de la vertut de las aigas. Un deus braves qu’estó tocat a la maishèra per ua bala de plom ; la plaga qu’estó barrada, shens avisà’s au còs estrangèr que s’i trobava. Lo malaut qu’avó despuish grans sagnaments deu nas, que vienó a Varètja tà se’n guarir. Las aigas que balhèn en prumèras ua gran evacuacion de sang peu nas, e a-puish la sortida de la bala qui s’èra problable hicada dens quauque sinus ; e lo nafrat qu’estó atau perfèitament guarit. Un aute que recebó au costat dret deu piet, ua bala qui non toquè pas sonque los muscles, shens macar la cavitat deu piet, ni las còstas. Que s’i vedè duas plagas : l'ua anteriorament e l'auta posteriorament ; l'ua e l'auta qu’èran beròi cicatrizadas quan aparín sòrtas de dolors rumatismaus dens tot lo costat nafrat. Las dochas e los banhs de Varètja que tornèn obrir l'ua de las cicatriças, e que’n hasón sortir la bala : çò qui tornè au malaut la santat. Ua gojata que vienó a Varètja tà’s har guarir d’ua ulcèra plaçada au costat dret deu piet, e que credèn aver nafrat las còstas : las aigas que tirèn de l'ulcèra ua agulha de hèr e que tornèn a la gojata la santat. »
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.


text:
Thérouanne
Thérouanne es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom de Thérouanne (atestacions Tarouanoi, al sègle II, Tarvenna, al sègle IV) vendriá del gallés Tarvos, «taure», nom d'òme o de divinitat, ambe'l sufixe gallés -enna [1].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2013 : 1120 abitants (134 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984.


text:
Jorn #12 : Cocutmont > Marmanda
17h : arribada de la Chancada plaça de la Mairia a Marmanda, arcuelh per l’equipa municipau e los ATP Marmanda : talhèr descobèrta de las chancas / animacions musice e dança dab los ATP Marmanda
19h : Mercat gormand, repaish e buveta
21h : bal dab DUS
DUS : 2 musicaires, 4 instruments, 2 votz…
Annel-Lise Herbel e Sébastien Cogan que’vs perpausan ua musica plea d’emocions, gessida de las musicas tradicionaus de Gasconha, e d’aulhors ! Acostumats de las musicas « a dançar », qu’animan pro sovent bals gascons. La musica qu’apèra naturaument a la dança ! Totun que’s pòt simplament deishar portar las bèras melodias, las loas sensibilitat e complicitat… e la malicieta !
Òstes e partenaris de l’estanc :
Vila de Marmanda, ATP Marmanda


text:
Villes et mairies du District de Viège (156)
Liste des communes
Viège
Ville de Viège, localité de la Suisse de 6 500 habitants.
La mairie de Viège a une adresse e-mail et un site Internet.
Zermatt
Ville de Zermatt, localité de la Suisse de 5 800 habitants.
La mairie de Zermatt a une adresse e-mail et un site Internet.
Saint-Nicolas
Ville de Saint-Nicolas, localité de la Suisse de 2 200 habitants.
La mairie de Saint-Nicolas a une adresse e-mail et un site Internet.
Saas-Fee
Village de Saas-Fee, localité de la Suisse de 1 600 habitants.
La mairie de Saas-Fee a une adresse e-mail et un site Internet.
Visperterminen
Village de Visperterminen, localité de la Suisse de 1 400 habitants.
La mairie de Visperterminen a une adresse e-mail et un site Internet.
Grächen
Village de Grächen, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie de Grächen a une adresse e-mail et un site Internet.
Baltschieder
Village de Baltschieder, localité de la Suisse de 1 100 habitants.
La mairie de Baltschieder a une adresse e-mail et un site Internet.
Stalden
Village de Stalden, localité de la Suisse de 1 100 habitants.
La mairie de Stalden a une adresse e-mail et un site Internet.
Saas-Grund
Village de Saas-Grund, localité de la Suisse de 1 100 habitants.
La mairie de Saas-Grund a une adresse e-mail et un site Internet.
Täsch
Village de Täsch, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Täsch a une adresse e-mail et un site Internet.
Lalden
Village de Lalden, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Lalden a une adresse e-mail et un site Internet.
Staldenried
Village de Staldenried, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Staldenried a une adresse e-mail et un site Internet.
Törbel
Village de Törbel, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Törbel a une adresse e-mail et un site Internet.
Saas-Balen
Village de Saas-Balen, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Saas-Balen a un site Internet.
Randa
Village de Randa, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Randa a une adresse e-mail et un site Internet.
Saas-Almagell
Village de Saas-Almagell, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Saas-Almagell a une adresse e-mail et un site Internet.
Embd
Village d'Embd, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie d'Embd a une adresse e-mail et un site Internet.
Zeneggen
Village de Zeneggen, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Zeneggen a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Saint-Méloir-des-Bois
Sant-Melar en breton ( Saint-Méloir-des-Bois en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La parròquia de Sant-Méloir, enclavée en lo évêché de Sant-Malo fasiá partida del doyenné de Bobital en levant del évêché de Dòl e èra jol vocable de sant Méloir.
- 1790 : erigida en comuna
- 18 floréal an II (7 de mai 1794) : absorbida per la municipalitat de Québriac
- 11 de mai 1836 : desligada de la municipalitat Québriac e de absorbida per la municipalitat de Tinténiac
- 25 de decembre 1997 : a preses lo nom de Sant-Méloir-de detlos-Bòsques
La paroisse de Saint-Méloir, enclavée dans l'Sant-Maloù faisait partie du doyenné de Bobital relevant de l'évêché de Dol et était sous le vocable de saint Méloir.
- 1790 : érigée en commune
- 18 floréal an II (7 mai 1794) : absorbée par la commune de Québriac
- 11 mai 1836 : détachée de la commune Québriac et de absorbée par la commune de Tinténiac
- 25 décembre 1997 : a pris le nom de Saint-Méloir-des-Bois


text:
Solfegi
Lo solfegi qu'ei, dens la musica occidentau, la disciplina teorica qui s'encarga de la notacion de la musica d'un punt de vista ritmic, melodic e armonic.
La notacion musicau qu'ei atestada desempuish la civilizacion sumeriana (qui, en escritura cuneifòrma, be ns' a transmés musica marcada qui ei interpretada uei lo dia). En Occident, la musica marcada mei anciana coneguda qu'ei grèga dab, enter autes exemples los Imnes de Dèlfes.
Tostemps en Occident (dab exemples parallèles en Orient) los purmèrs exemples entà notar la musica que hon los neumas, a la debuta simplas linhas ascendentas e descendentas qui notavan las orientacions de hautor de la musica, mes shens dar las nòtas precisas ni lo ritmes. Dab lo temps los neumas que vadón mei precís en bèth hornir linhas qui miaràn de cap au pentagrama modèrne. Dens aqueste procès Guido d'Arezzo, considerat com un deus mei ancians desvolopaires deu solfegi, que bategè las nòtas dab los lors noms modèrnes.
A partir deu sègle XX, la musica qualificada alavetz de «contemporanèa», qu'arribè au punt experimentau de crear musicas escapant a las possibilitats de notacion deu pentagrama necessitant apèrs deus navèths (dab la musica seriau, la musica concreta e la musica aleatòria).
Enjòcs de la notacion musicau[modificar | modificar la font]
- Ritme: tempo, metronòm, ritme binari, ritme ternari
- Durada : arronda, blanca, negra, cròcha, triolet, punt d'orgue, accelenrando, pausa, mieja pausa, sospir, miei sospir
- mesura
- Escala:
- Nòta : Ut/Do
- Escala diatonica, escala cromatica
- Intervaus : tèrça, quarta, quinta, sexta, septima, octava
- Mòde : major, mòde menor


text:
Per completar sas activitats de sensibilizacion artistica e culturala o per una primièra apròcha en classa, lo COMDT (Centre Occitan de las Musicas e de las Danças Tradicionalas) elaborèt de fichas d'instruments tradicionals occitans viradas cap al public jove (cicles 2 e 3), que se pòdon telecargar, prèstas per èsser distribuidas o afichadas.
Propausada en version francesa e en version occitana lengadociana (revirada d'Olivier Lamarque, conselhièr pedagogic en lenga e cultura occitanas), cada ficha permet de descobrir un instrument, en presentar :
- una fotografia d'un musician en situacion de jòc ;
- d'entresenhas practicas (familha d'instrument, talha, pes, matèrias, origina geografica, repertòri) ;
- un esquèma organologic que detalha las partidas divèrsas de l'instrument ;
- un lexic per aprene de tèrmes especifics a l'instrument e a sa practica ;
- una rubrica « Cossí fonciona ? » ;
- « O sabes ? » : una istorieta ludica a prepaus de cada instrument.
Fichas disponiblas a l'ora d'ara (version fr/oc) :
- L’aboès, autbòi de Coserans
- L'acordeon diatonic
- La bodega, cornemusa lengadociana
- La boha, cornemusa gascona
- La cabreta, cornemusa d'Auvèrnha
- Lo tamborin de còrdas o tom-tom e la
flaüta de tres traucs
- La vièla de ròda
- Lo violon


text:
23/02/2016
Voida sanitari
Comprene pas quel afar d' « influenza aviara » e las consequencias de mesuras dichas sanitarias. De que parlam ? D'un virus, probablament d'origina d' Olanda, d'Alemanha e d'Irlanda, que venguet chas nos per los auseus migrators dins un jalinier de particulier, tuet 20 polas sur trenta. Còp sec, las autoritats decidèren lo confinament de la polalha, daus canards, de las auchas...emb un bon resultat, que aura, sur tot lo grand Sud-Oest, i a nonmas 69 cas sur una population de centenas de milliers. Podem laidonc pas parlar de pandemia e vesem que la proteccion foncciona plan bien dins quela filiera d'excellencia. Fau tornar rampelar que lo virus passa pas a l'òme e que de tot biais, far cueire la bestia lo tua, queu virus.
E ben quo es pas pro.Non gran.
Lo govern francés, jos pression de l'Euròpa bòta en plaça un « voida sanitari » dau 18 d'abriu au 16 de mai, mai per los que gorjan canards e auchas dau 2 de mai au 4 de julhet. Tot quò-qui deuria costar 130 millions d'€ a la França e l'Euròpa, a nosautres, qué. Mas quo es pas enquera chabat. Per pas que quò tòrna, (que sabetz, los auseus migrators, quò monta quò davala, en mai de quò, lo virus muta...), van segre tot un fum de « mesuras de bioseguritat »ço-ditz, valent a dire de nòrmas, de paperassa, de tracassarias administrativas e de sòus ( investissements, quò fai mai serios) que estiman a 220 millions d'€ sur 5 ans. Totau 350 millions d'€ per 69 volalhas crebadas. Quò fai char la bestia, quitament trufada. Los elevaires comprenen pas quela « subre-reaccion » sur un problema fin finala desja reglat. E quò-qui, nonmas per nòstre Sud-Oest. Que se passa alhors ? Tot es pròpe, de segur ! Que vai se passar emperaqui ? Pas de vendas de canards e auchas sur plaça, aus transformators, perta de venda a l'exportacion, emplejats botats au chaumatge tecnic( quo es n'autres que paian) e quantben d'elevatges van dispareisser, non pardon, « se concentrar » ? Urosament, per tornar començar la produccion, van far venir daus poletons e entre temps daus tirons gorjetats de Ongria o de Turquia...onte tot es perfach, jos contròlle, quo es plan conegut. E quo es bon per nòstra balança comerciala, qu' a pas mestier de quò. Las consequenças non-sanitarias de l'afar seran de segur importantas, subretot per los petits elevaires. Quo es la debuta de la fin de l'elevatge en plen aer. "Ils nous pourrissent la vie en voulant nous la sauver"ço-ditz lo grope Nadau. Benleu ben.
E esperatz : vos tòrne dire que l'afar comencet dins un jalinier de particulier et sur de las polas, pas daus canards. Mesfiatz-vos, benleu doman, quo es vòstre jalinier que vos van far barrar...Chabat lo jalinier d'autres còps. E quilhs auseus migrators, que portèren la pesta ? Van-t-ilhs lor impausar un voida sanitari a ilhs tanben ? O benleu un corredor sanitari per volar ? Quand la machina ven fòla, degun pòt l'arrestar. A, si podiam decidar un voida-sanitari de la neçaria... Mas coma disia l'autre "Vaste programme".
Denis Gilabert.
L'invité, lo convidat de Meitat-chen, meitat-pòrc dau 28 de feurier 2016
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l'emission de diumenc 28 de feurier a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera Patric Ratineaud de l'Union Occitana Camila Chabaneu per parlar de « l'Enchantada », la jornada dau chant que se debanara lo 10 de març a Nontron.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
19:27 Publié dans Actualitats, actualité, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)
Brageirac e sos entorns per Joan-Claudi Dugros
La Cloucaude (Prigonrieux) : c’est de l’excellent occitan, « la clocauda » (prononcer / lo cloucaoudo/) désigne une couvée, une troupe de poussins, une engeance, une famille, de l’occitan « cloca », poule couveuse, mère poule. Désigne ici, d’un ton familier, une dame à la tête d’une nombreuse famille…
Jean-Claude Dugros
Bal traditionnel avec Lezamidal
Dissabde 27 de belier, lo grope « Lezamidal » de Nicolas Peuch, Paul e Aliça Delteil van far lo baleti a las 9 oras de l'enser a la sala de las festas d' Albuga.
19:20 Publié dans Actualitats, actualité, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)
Monique Burg conte à Castelnaud-La-Chapelle
L’amicale laïque propose une soirée conte avec Monique Burg samedi 27 février à 20 h 30.


text:
879
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 879 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Francia Occidentala[modificar | modificar la font]
Mòrt dau rèi Loís II en causa d'una malautiá lo 11 d'abriu. Sei fius Loís III e Carloman II li succediguèron e un partiment dau reiaume foguèt preparat per 880. Capitèron d'eliminar son cosin Uc de la succession mai deguèron luchar còntra Boson de Provença que s'èra tanben proclamat rèi e que ganhava de sostèns importants per restaurar l'ancian reiaume dei Burgonds. Pasmens, avans de començar aqueu combat, lei dos fraires deguèron s'ocupar d'una incursion vikinga qu'agantèt lo riu Vinhana. Lo 30 de novembre, i ganhèron una batalha resclantissenta còntra leis envasisseires.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Mòrt de Constantin, fiu ainat de Basil e coemperaire. L'emperaire nomèt un autre fiu, Alexandre, coma coemperaire mai sa santat mentala comencèt de declinar.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Gràcias a l'aplant deis operacions militaras saffaridas còntra lo Califat, lo visir Al-Muwaffaq decidèt de concentrar de mejans importants per reprimir la Rebellion dei Zanj qu'ocupava lo sud d'Iraq dempuei 869. Una armada nombrosa e experimentada i foguèt mandada sota la direccion d'Al-Mutadid, fiu dau visir e futur califa en 892-902. En Mesopotamia Auta, acomençament d'una revòuta kharigista que foguèt vencuda en 881.


text:
Othello
Othello (originalament en anglés: The Tragedy of Othello, the Moor of Venice) es lo nom anglés de la pèça Othello (La Tragèdia d'Othello, lo Moro of Venècia). Es una tragèdia de William Shakespeare, benlèu escricha en 1603. Se basa sus Un Capitano Moro ("Un capitani Moro") de Cinthio, un discípol de Boccaccio, publicada en 1565. Aquela òbra concisa gravita a l'entorn de quatre personatges: Othello, un general More dins l'armada de Venècia; son esposa benamada, Desdemona; son luòctenenent, Cassio; e son ensenha de confiança mas fin finala traïdor, Iago. Donant de tèmas variats e continuoses coma lo racisme, l'amor, la gelosiá, la traïson, la vanjança e la penedença, Othello contunha a èsser jogada, e font de fòrça adaptacion en opèra, film, e literària.
Somari
- 1 Personatges
- 2 Intriga
- 3 La font de Cinthio
- 4 Data e contèxte
- 5 Analisi e critica
- 6 Tèmas
- 7 Galariá
- 8 Notas e referéncias
- 9 Ligams extèrnes
Personatges[modificar | modificar la font]
Intriga[modificar | modificar la font]
Acte I[modificar | modificar la font]
Roderigo, un gentilòme ric e gorrin, se planh que son amic Iago, un ensenha, li parlèt pas del maridatge secret entre Desdemona, la filha del Senator Brabantio, e Othello, un general Moro de l'armada de Venècia. Roderigo se'n sap mal qu'ama Desdemona e l'aviá demansdat a son fraire en maridatge.
Iago asira Othello per aver promòugut lo jove Michael Cassio mai naut qu'el, que Iago lo considerava mens capable soldat, e parla a Roderigo que planifica d'utilizar Othello a sieu avantatge. Iago convenç Roderigo d'avertir Brabantio al subjècte del maridatge secret de la filha d'aquel. Mentretant, Iago s'esquiva per trapar Othello e l'avertit que Brabantio ven per el.
Brabantio, provocat per Roderigo, enrabiat jura qu'aurá pas de repaus fins a qu'escapitèsse Othello, mas tròba l'ostal d'Othello plen de gardas del dòge de Venècia, per parar la violéncia. Èran arribadas de novèlas a Venècia que de turcs anavan atacar Chipre; alara Othello es convocar per conselhar los senators. Brabantio se deu d'accompanhar Othello a l'ostal del dòge, ont acusa Othello d'aver seduch Desdemona per mascariá.
Othello d'esperel se defends davant lo Dòge, Lodovico e Gratiano (parents de Brabantio), e de senators. Othello explica que Desdemona s'enamorèt d'el a causa de las istòrias tristas e admirablas de sa vida abans Venècia, e non pas per quina mascariá que siá. Lo Senat es satisfach, mai que Desdemona confirma qu'ama Othello, mas Brabantio contunha dire que Desdemona decebrà Othello: "Look to her, Moor, if thou hast eyes to see:/She has deceived her father, and may thee."[Trad. 1] Per ordre del Dòge, Othello quita Venècia per comandar las armadas de Venècia contra l'invasion turca a Chipre, accompanhat de son esposa, son luòctenent novèl Cassio, son ensenha Iago, e l'esprosa de Iago tanben serviciala de Desdemona Emilia.
Acte II[modificar | modificar la font]
L'equipa arriba a Chipre trobant que la tempèsta destruguèt la flòta. Othello ordona una fèsta generala e part per pene de temps en privat amb Desdemona. Dins son abséncia, Iago banda Cassio, e persuada Roderigo de menar Cassio a la batèsta. Othello blaima Cassio pel treble e lo degrada. Cassio es destimborlat. Iago perusadís Cassio de secutar Desdemona que convença son marit de reinstallar Cassio.
Acte III[modificar | modificar la font]
Iago ara persuadís Othello que suspècte Cassio e Desdemona. Quand Desdemona tomba son mocador (donat en present per Othello), Emilia lo trapa, e lo dona a son espós Iago, a sa demanda, revela çò que prevei de far amb el.
Acte IV[modificar | modificar la font]
Iago plaça lo mocador a çò de Cassio, alara parla a Othello que gaite la reaccions de Cassio alara que Iago lo questiona. Iago agulhona Cassio que parle de son afar amb Bianca, una cortesana del luòc, mas marmolha son nom tan suau qu'Othello crei que los dos òmes parlan de Desdemona. Mai tard, Bianca accusa Cassio de li donar un present de segonda man que recebèt d'un autre amor. Othello o vei, e Iago lo convenç que Cassio recebèt lo mocador de Desdemona.
Enrabiat e pertocat , Othello se resòlv de tuar son esposa e demanda a Iago de tuar Cassio. Othello s'engenha a far miserabla la vida de Desdemona, la tustant en fàcia dels nòbles venicians en visita. Mentretant, Roderigo se planh que recebèt pas los resultats de Iago en escambi de l'argent e esfòrces per aver ganhat Desdemona, mas Iago lo convinç de tuar Cassio.
Acte V[modificar | modificar la font]
Roderigo ataca Cassio per la carrièra après que Cassio se n'anèt de çò de Bianca. Cassio ferrís Roderigo. Pendent la batèsta, Iago passa reire Cassio e copa seriosament sa camba. A l'ecur, Iago engana per amagar son identitat, e quand Lodovico e Gratiano ausisson Cassio cridar alerta, Iago se los jonh. Quand Cassio identifica Roderigo coma un dels sieus atacant, Iago en secret escotèla Roderigo per l'empacha de revelar son intriga. Iago alara accusa Bianca d'aver fracaçat la conspiracion per tuar Cassio.
Othello confronta Desdemona, e l'escana a mòrt dins son lièch. Quand arriba Emilia, Othello accusa Desdemona d'adultèri. Emilia demanda ajuda. L'ancian governaire Montano arriba, amb Gratian e Iago. Quand Othello menciona lo mocador coma pròva, Emilia s'avisa çò que compliguèt son espós Iago, e lo revèla, alara la tua. Othello, plan tard compren l'inocéncia, escotèla Iago mas lo tua pas, disent que volgava melhor que Iago demore lo rèsta de sa vida dins la dolor.
Iago refusa d'explicar los motius, prometent de gardar lo silenci a partir d'alara. Lodovico arrèsta Iago e Othello ambedos pels murtres de Roderigo e Emilia, mas Othello se suicidís. Lodovico nomena Gratiano successor d'Othello e exòrta Cassio que castigue Iago justament.
La font de Cinthio[modificar | modificar la font]
Othello es una adaptacion del raconte Italian "Un Capitano Moro" ("Un capitani Moro") de Gli Hecatommithi (1565), una colleccion d'un centenat de novèlas dins l'estil del Decameron de Giovanni Boccaccio. I aviá pas de traduccion en anglés de Cinthio a l'epòca de Shakespeare, e los resons d'"Othello" pròche de la version italiana venon de la traduccion francesa de Gabriel Chappuy (1584). La version de de Cinthio poiriá se basar sus un incident contemporanèu arribat a Venècia vèrs 1508.[1] Tanben sembla a un incident descrich mai d'ora dins lo conte de "Las tres pomas", una de las istòrias contadas dins Las mila e una nuèits .[2] Desdemona es lo sol personatge nomenat dins lo conte de Cinthio, amb unes autres personatges identificats coma lo "Moro", lo "Cap Esquadron", l' "Ensenha", e l' "Esposa de l'ensenha" (correspondent dins la pèça a Othello, Cassio, Iago e Emilia). Cinthio descriu la morala (que plaça dins la boca de Desdemona) qu'es imprudent per una femna europèa de se marridar amb un òme ideós d'autras nacions.[3]
Lo "moro" de Cinthio es lo modèl de modèl per l'Othello de Shakespeare, mas de recercas mòstran que lo pèta tanben prenguèt per inspiracion de los moros de Marròc de l'Anglatèrra elisabetana v. 1600.[4] Alara que Shakespeare seguís de près l'istòria de Cinthio per compausar Othello, se n'alunha per unes detalhs. Brabantio, Roderigo, e de personatges segondaris son pas de Cinthio, per example, e l'Emilia de Shakespeare es activa dins l'engana de mocador que n'i a pas d'equivalent dins Cinthio. Al contrari d'"Othello", dins Cinthio, l' "Ensenha" (lo Iago de la pèça) cobeja Desdemona e buta al revenge quand lo rebuta. L'obertura dins la scèna de Shakespeare son pas que dins aquela tragèdia una scèna afectuosa entre Emilia e Desdemona alara que la dama se prepara per anar al lièch. La diferéncia mai notabla entre Shakespeare e Cinthio es lo biais que morisson las eroïnas. Dins Shakespeare, Othello escana Desdemona, mas dins Cinthio, lo "Moro" manda l'"Ensenha" per maçugar sa femna a mòrt amb un debàs emplit de sable. Cinthio descriu cada còp macabre, e, quand la dama es mòrta, l' "Ensenha" e lo "Moro" plaça lo còs sens vida sul lièch, li espotís lo crani, e causa l'esfondrament del plafon sul lièch per s'aclapar sus ela, donant l'impression que la casuda es la causa de la mòrt. Dins Cinthio, los dos murtres escapan a la deteccion. Lo "Moro" alara manca fròça Desdemona, e ne ven a odiar fins a la vista de l'"Ensenha". Lo degrada, e refusa de lo prene dins sa companhiá. L'"Ensign" alara cerca la revenge revelant la participacion del "Cap d'Esquadron" e del "Moro" dins la mòrt de Desdemona. Los dos partisson per Chipre de Venècia, e denóncia lo "Moro" als Senhors de Venècia; es arrestat, menat a Venècia, e torturat. Refusa d'admetre sa culpabilitat e condemnat a l'exili. Los parents de Desdemona's fin finala lo trapan e lo tuan. L'"Ensign", pasmens, contunha d'escapar a la descobèrta de sa participacion a la mròt de Desdemona, mas realiza d'autres crimes a Venècia. Es arrestat e morrís après tortura. L'"Esposa de l'ensenha" dins Cinthio (Emilia de la pèça), subreviu al marrit per contar l'istòria.[5]
L'istòria de Cinthio foguèt descricha coma "un avertiment en partida rassista" suls dangièrs del mestissatge.[6] Pasmens se balha la font a l'intriga, lo fach que se passa a Venècia e Chipre dona pas de sens. Çò que fa pensar que Shakespeare utilizèt la traduccion de de Gasparo Contarini The Commonwealth and Government of Venice, in Lewes Lewkenor (1599).[7][8]
Data e contèxte[modificar | modificar la font]
La primièra mencion de la pèça ven data de 1604 al compte del Revels Office, que l'enregistrar coma "Hallamas Day, being the first of Nouembar ... the Kings Maiesties plaiers" performed "A Play in the Banketinghouse at Whit Hall Called The Moor of Venis." l'òbra es atribuida a "Shaxberd."[Trad. 2] E foguèt publicat per Peter Cunningham in 1842.[9] Se basant sus l'estili, la pèça es datada abitualament de is 1603 o 1604, mas los arguments donan per data 1601 o 1602.[1][10]
La pèça intrèt dins lo registre de la Stationers Company lo 6 d'octobre 1621, per Thomas Walkley, e la primièra publicacion in quarto de 1622:
- "Tragœdy of Othello, The Moore of Venice. As it hath beene diuerse times acted at the Globe, and at the Black-Friers, by his Maiesties Seruants. Written by William Shakespeare. London. Printed by N. O. [Nicholas Okes] for Thomas Walkley, and are to be sold at his shop, at the Eagle and Child, in Brittans Bursse, 1622."
Un an mai tard, la pèça foguèt en mai introducha dins lo Primièr Folio de Shakespeare reculhissent las pèças. Pasmens, la version dins l' in Folio es gaireben diferenta en longor, e dins la forma: coma los editors de l'edicion Folger explican: "La pèça del Folio a gaireben 160 linhas qu'apareisson pas sins l' in quarto. Unes d'aqueles gropaments ensems dins de gaireben longs passatges. Dins l'in Folio tanben manca escampilhat una dosena de linhas qu'i a dins l'in quarto. Aquelas doas versions son tanben diferentas legissent fòrça passatges.[11] Las explicacions saventas fan de diferéncias, e i a pas de censens.[11] Kerrigan suggerís que la version de 1623 in folio d'Othello e fròça autras pèças aviá estat gaireben netejadas dins l'in quarto per se conformar a l'Acte de 1606 Act sus la moderacion dels abuses.[12] Çò qu'es pas incompatible amb l'afirmacion que l' in quarto se basèt sus una version mai recenta de la pèça, alara que l'in folio representa la versio revisada de Shakespeare.[11] Es tanbe possible que la vesion in quarto siá estat copada per l'ostal d'edicion per far correspondre al nombre de paginas que cal.[1] Fròça edicions modèrnas se basan sus la version in folio version mai longa, mas a vegada i incorporant de lecturas de l'in quarto quand lo tèxte de l'in folio aparéis èsser una error.[13] D'in quartos foguèron tanben publicats en 1630, 1655, 1681, 1695, 1699 e 1705.
Analisi e critica[modificar | modificar la font]
Raça[modificar | modificar la font]
I a pas de consens sus l'origina etnica d'Othello. E. A. J. Honigmann, l'editor de l'edicion Arden Shakespeare, conclutz que la raça d'Othello es ambigüa. "La representacion a la Renaissança del Moro èra vaga, variada, inconsistenta, e contradictòria. Segon de criticas, lo tèrme 'Moro' se referís a las personas de pel negra en general, utilizat de biais egals per 'African', 'Somalian', 'Etiopian', 'Nègre', 'Arab', 'Berbèr', e tanben 'Indian' per designar una fàcia d'Africa (o al delà)."[15][16] L'utilizacion frequenta del mot 'black' (negre) (per example, "Haply for I am black"[Trad. 3]) es pas sufisent per provar quina que siá classificacion raciala, Honigmann argüís, que 'black' podava simplament voler dire usclat pels Elisabetans. Iago utiliza los mots 'Barbary' o 'Barbarian' per nomenar a Othello, podent se referir a la còsta dels Barbarèscs abitada pels Berbèrs. Roderigo nomena Othello 'the thicklips' (lebras espeças), semblant se referir a la fisionomia de l'Africa Subsahariana, mas Honigmann considèra, qu'aqueles comentaris son implegats per insultar lo personatge, e se devon pas entendre literalament.[17]
Michael Neill, editor de The Oxford Shakespeare, nota que las primièras criticas se referissent a la color d'Othello lo veson coma essent subsaharienc, alara que las seguentas coma nordafrican.[18] Honigmann avança que Abd el-Ouahed ben Messaoud ben Mohammed Anoun, More ambaissador del rie Arab de Barbaria près de la Reina Elisabèt I en 1600, foguèt una inspiracion per Othello. Demorèt amb sa seguida a Londres pendent unes meses e faguèt fòrça discussions. Lo fach que Shakespeare escriguèt la pèça sonque unes a ans après, fa dire a Honigmann que lo quita Messaoud l'influencièt.[19]
Se referís a Othello coma "Barbary horse" (1.1.113)[Trad. 4] e un "lascivious Moor" (1.1.127)[Trad. 5]. In III.III donóncia la pretenduda deca de Desdemonacoma essent "black as mine own face."[Trad. 6] La blancor fisica de Desdemona es oposada a l'escur de la pel d'Othello: V.II "that whiter skin of hers than snow."[Trad. 7] Iago dich a Brabantio que "an old black ram / is tupping your white ewe" (1.1.88)[Trad. 8]. Dins lo discors elisabetan, lo mòt "black" (negre) pòt suggerrir de conceptes que van al delà de la color fisica, inclusissent tanben un ventalh larg de connotacions negativas.[21][22]
Othello èra sovent jogat per un moro arab pendent lo sègle XIX. Foguèt jogat pel primièr còp per un òme negre sus un empont de Londres en 1833, per Ira Aldridge. Dins lo pasat, Othello èra jogat per un actor blanc maquilhat o amb masqueta: los actors mai recents ennegrits son per exemple Ralph Richardson (1937); John Gielgud (1961); Laurence Olivier (1964); Anthony Hopkins (1981) and Orson Welles.[23]. La seleccion d'actor a un sostèxte politic. Per exemple, Patrick Stewart joguèt lo ròtle dins una topa tota negra al Shakespeare Theatre Company en 1997[24][25].
La raça del ròtle títle title es sovent vist coma lo mejan per Shakespeare d'isolar lo personatge, culturalament e tanben visualament, dels nòbles Venecians e oficièrs, e l'isolament isolation pòt semblar mai real quand un actor negre pren lo ròtle.[26]
Tèmas[modificar | modificar la font]
Iago contra Othello[modificar | modificar la font]
Pasmens se lo títol suggerís que la tragèdia dona lo primièr ròtle a Othello, Iago jòga un ròtle important dins l'intriga. Rebat l'archetipal scelerat, e pren la part màger del dialòg. Dins Othello, es Iago que manipula totes los autres personatges segon sa desirança, contrarotlant lors movements e los tendent dins una intricacion de ret de mensorgas. Capita a aprochar totes los personatges e jòga sus lors flaquesa se refereissent al el coma lo Iago "onèst", fovorizent atal son contrartòle dels personatges. A. C. Bradley, e mai recentament Harold Bloom, son lo defensor màger d'aquela interpretacion.[27] D'autras criticas, subretot a la fin del sègle XX (après F. R. Leavis), se centran sus Othello.
Alteritat[modificar | modificar la font]
Coma la reforma protestanta d'anglatèrra proclamava l'importança d'èsser piós, lo contraròtle dels comportaments en societat, èra al vam per un anglés contemporanèu de desplaçar las qualitats de barbaria "indesirablas" de la societat, traitesa, gelosia e lubricitat cap a aqueles que son considerats coma los "autres".[28] Las caracteristicas assumidas d'òme negre o "l'autre", foguèron ambedos iniciats e popularizats pels dramas de la Renaissança del temps; per example, la traitresa dels òmes negres inrerent dins The Battle of Alcazar de George Peele's (1588).[29]
Religosas e filosofica[modificar | modificar la font]
Fròça criticas notèron de referéncias a la possession demoniaca per la pèça, subretot a las confulsion d'Othello, un fenomèn sovent associat amb la possession dins la consciéncia populara del moment.[30] D'autres estudis suggerisson que la crisi epiIeptica conta un problèma còs‑esperit e l'existéncia de l'alma.[31]
L'eròi[modificar | modificar la font]
Aguèt deferentas visions sul personatge d'Othello over dins lo temps. A.C. Bradley nomena Othello lo "mai romantic de totes los eròis Shakespearencs" (per "eròi" Bradley vòl dire protagonista) e "lo problèma mai grand d'aqueles totes". D'un autre costat, F .R. Leavis descriu Othello coma "egotista". I a tanben aqueles que prenenon una apròcha critica moderada del personatge d'Othello coma William Hazlitt, que ditz: "la natura del Moro es nòble ... mas sa sang es de la mena mai inflammabla".
Galariá[modificar | modificar la font]
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0, 1,1 et 1,2 Shakespeare, William.
- ↑ Young, John G., M.D.. Essay: What Is Creativity? 1. Retrieved on 17 October 2008.
- ↑ « Virgil.org » [PDF] (consultat lo 18 agost 2013)
- ↑ Professor Nabil Matar (April 2004), Shakespeare and the Elizabethan Stage Moor, Sam Wanamaker Fellowship Lecture, Shakespeare's Globe Theatre (cf.
- ↑ Bevington, David and Bevington, Kate (translators).
- ↑ Shakespeare, William.
- ↑ McPherson, David (Autumn 1988). Lewkenor's Venice and Its Sources 41. University of Chicago Press, 459–466. DOI:10.2307/2861757.
- ↑ (en) Jonathan Bate, Shakespeare and the Mediterranean, Clayton, Tom, (ISBN 0-87413-816-7), « Shakespeare's Islands », p. 291
- ↑ Sanders, Norman (ed.
- ↑ E. A. J. Honigmann (ed), Othello (1997), Arden Shakespeare, Appendix 1, pp 344–350.
- ↑ 11,0, 11,1 et 11,2 Paul Westine and Barbara Mowat, eds.
- ↑ John Kerrigan, Shakespeare's Binding Language, Oxford University Press (Oxford & New York: 2016)
- ↑ Paul Westine and Barbara Mowat, eds.
- ↑ (en) Jonathan Bate e Eric Rasmussen, Othello, Basingstoke, England, Macmillan, (ISBN 978-0-230-57621-6), p. 3
- ↑ Making More of the Moor: Aaron, Othello, and Renaissance Refashionings of Race.
- ↑ "Moor, n2", The Oxford English Dictionary, 2nd edtn.
- ↑ E. A. J. Honigmann, ed.
- ↑ Michael Neill, ed.
- ↑ Honigmann p. 2–3.
- ↑ « Othello », Walters Art Museum
- ↑ Doris Adler, "The Rhetoric of Black and White in Othello" Shakespeare Quarterly, 25 (1974)
- ↑ Oxford English Dictionary, 'Black', 1c.
- ↑ Cartmell, Deborah (2000) Interpreting Shakespeare on screen Palgrave MacMillan pp72-77 ISBN 978-0-312-23393-8
- ↑ « The Issue of Race and Othello », Curtain up, DC (consultat lo 2 mai 2010)
- ↑ « Othello by William Shakespeare directed by Jude Kelly », The Shakespeare Theatre Company (consultat lo 20 setembre 2008)
- ↑ Roy Proctor, "’OTHELLO’ is Honest on Bare Stage," Richmond News Leader," February 10, 1979
- ↑ (en) William Shakespeare e Ruffiel, Burton, Othello (Yale Shakespeare), Yale University Press, (1èra ed. 3 October) (ISBN 0-300-10807-9)
- ↑ (en) Eldred Jones, Othello's Countrymen, Charlottesville, Univ of Virginia Press,
- ↑ Pas solament lo personatge d'Aaron lo moro de la pèça de Shakespeare Titus Andronicus
- ↑ Brownlow, F. W. (1979). Samuel Harsnett and the Meaning of Othello's 'Suffocating Streams' 58, 107–115.
- ↑ Vozar, Thomas M. (2012). Body-Mind Aporia in the Seizure of Othello 36, 183–186. DOI:10.1353/phl.2012.0014.
Traduccions[modificar | modificar la font]
- ↑ Moro, Gaita la, se d'ièis ten/Decebèt lo paire d'ela, etu tanben
- ↑ Hallamas Day, essent lo primièr de Novembre ... lo Kings Maiesties plaiers joguèron "Una Plaça a l'ostal Banketing a Whit Hall nomenat Lo Moro de Venècia."
- ↑ Urosament que soi negre
- ↑ Cabal de Barbaria
- ↑ Moro gorin
- ↑ Negre coma ma fàcia
- ↑ Mai blanca la sieuna pel que la nèu
- ↑ un vielh maran negre / cardina ta blanca feda"
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Othello Navigator—Includes the annotated text, a search engine, and scene summaries.
- Cinthio's Tale—A 19th-century English translation of Shakespeare's primary source.
- Othello—analysis, explanatory notes, and lectures.
- Othello— Read Online at LibriPass.com
- Othello—Scene-indexed and searchable version of the text.
- Othello public domain audiobook at LibriVox
- Othello at the Internet Broadway Database - lists numerous productions.
- Othello study guide, themes, quotes, multimedia, and teacher resources
- Othello Act and scene wise summary & quotes, analysis, characters, topic discussions.


text:
Qüars
Lo Qüars es un minerau dau grop dei silicats. Representant 12% de la litosfèra, es un minerau fòrça frequent dei ròcas magmaticas e sedimentàrias.
Es un compausat quimic de silici e oxigèn (dioxid de silici) de formula SiO2. Segon la classificacion de Nickel-Strunz aperten a la classa dels oxids, mentre que a la classificacion de Dana, es considerat coma un tectosilicat.[1] Lo qüars es un mineral que pòt presentar diferentas colors dependent de las impuretats e d'unas defauts dins l'estructura cristallina (centres de color). Sa duretat es de 7 sus l'escala de Mohs e presenta una densitat de 2,65 g/cm3. Lo qüars presenta sovent de maclas e l'exfoliacion es rarament vesedoira. Lo qüars es conegut per sas propietats piezometricas e abrasivas, propietats que faguèron del qüars un mineral largament utilizat durant l'istòria mas subretot los darrièrs ans. Lo qüars es un dels minerals amb mai de varietats; aquestas varietats se pòdon devesir en varietats macrocristallinas (cristals visibles a uèlh nus) e varietats microcristallinas (cristals non visibles a uèlh nus). De las varietats macrocristallinas, los especimèns mai coneguts son lo cristal de ròca, lo qüars fumat, lo qüars rosa, l'ametista, la citrina, lo qüars blau, lo jacint de Compostèla e l'uèlh de tigre. Per las varietats microcristallinas: la calcedònia, l'agata (una subvarietat de calcedònia), l'onix, lo jaspi e l'aventurina.


text:
Mon
onclhe Ameidat
Biau que nen tèn que coneísson mon
onchle : quo-ei un brave auvernhat... Un brave auvernhat que
s'apèla Ameidat. E Ameidat, qu'es mon onchle e aul s'es maridat
bei ma tanta que se 'pèla Bacuolà. E ma fe, coma ilhs son
pas bien riches... se chauffon mas bei de bòsc ! E per se
chaufèr bei de bòsc, , faule nèr quèrre e
ilhs monton, de còps, dins la montanha...
Mas, sabes, normalament, le monde díson que
quos que se 'pèlon Ameidat son pas de quos pus corajós.
Le monde díson que travalhon gaire !
_ « Qu'es raciste ! Ce que díses !
Quo-es raciste ! » dísia l'autre...
_ Bon ! Laissa me dire mon conte-quí !... Le
monde díson !!!!!...
_ « Quo foai pas ren ! Te sès
faciste quand mèma !... »
_ Biau-ben... Quo-ei pas de ma fauta si le monde
díson quo ! A ! pas dau besenh ! Quo-ei pas ma fauta si mon
onchle se sona Ameidat e si ma tanta se sona Bacuolà, quand
mèma !
_ « Mas fau pas dire que son pas
corajós ! »
_ Alòre, díson le monde : que queus
que se sónon Ameidat l-àmon pas tròp le trabalh e
l-àmon moai la Securitat Sociala. Mas quel Ameidat, 'ma tota los
Ameidats que coneisse, trabalha dos còps moai que los autres, e,
qu'es de vos dire... Ameidat nava quèrre son fagòt de
bòsc tota los matins par chaufèr sa moaison e moaitot
quela dau Patron que demòra dins una grande moaison a costat...
E au començament qu'aul nava quèrre le
bòsc, aul nava mas quèrre un fagòt, un gros
fagòt... Aul s'en nava le matin dins la montanha e aul
fàsia son fagòt. E aul tornava devalèr e aul le
portava, meitat per se, e meitat per son patron. Mas quo fàsia
freid... E le patron li dissèt : « Escota ! Me
faudrá portèr dos fagòts ! » Bon,
alòre aul tornèt montèr dins la montanha e aul
faguèt quos fagòts, un par se, par ma tanta la
Bacuolà, e dos par son patron !
Mas lo patron... comprenètz, par foaire
chaufèr de saucissas, aul ténia pas de barbecue. Aul
n'àia pas enquèra chatat e dins le Marmote quo nen
ténia pus ! Alòre aul dissèt :
_ « Bon Diòu ! Par foaire de
saucissas e tot aquó, fau li dire de portèr un
fagòt de moai... »
E aul dissèt bei a Ameidat :
_ « Escota, deman... dos fagòts
quo foai pas tròp ! Te portaràs quatre fagòts
! »
Sabe pas si vautres essaïètetz, mas par
portèr quatre fagòts par le patron e un par se... quo
foai cinc ! Quo foai forcèr, pas 'rai !:
Mas comprènetz, a fòrça de
foaire de fagòts, e-ben, Ameidat, aul se fatigava ; aul
pódia pus los portèr. Alòre, aul dissèt tot
par un còp :
_ « E-ben, queste còp, quo-es
chabat ! Me setarai-quí e quo faudrá que mos
fagòts me devalèsson chès me e chès mon
patron ! »
Alòre, se setèt sobre los cinc
fagòts coma quò. E aul peitèt tota la jornada. Vos
pensètz ben que los fagòts poguèton pas
emportèr quel paure Ameidat ! Quo-es le contrare normalament :
quo-èia Ameidat que portava los fagòts. I àia pas
de rason qu'aquò changèssa.
Mas quand venguèt la nueit, ma tanta, la
Bacuolà comencèt quand mèma de
s'esmaïèr e 'la nèt veire le patron par li dire...
Le patron que peitava... qu'èia nat ès la bochariá
par chatèr quelas saucissas. E vódia ben nen
muigèr d'aquelas saucissas !
Alòre montèton veire dins la montanha,
quo-èia pas tròp luenh, mas quatre o cinc
quilomètres. Montèton, le patron e sa voèitura,
dins la montanha, par veire ce qu'aul fàsia, Ameidat, s'aul
s'èia endermit, s'aul s'èia perdut... E vautres que
conèissetz la montanha coma me, sabètz ben que lai
demòra, enquèra quauques lops, dins quela montanha...
Normalament, quo se 'pela mas un zòò,
ente ilhs demòron, lo lops ! Mas lai, nen demora enquèra
quand mèma un o dos que son tornats e que s'esparménon
coma aquó. E le patron coneís ben le lop. Nen tèn
mèma que díson que le patron quo-es le lop e que le lop
quo-es le patron. Anfin, vòle pas nèr jusca quí !
Mas i a le patron e i a le lop ! Quo-es pas quo-mèma !
Alòre le patron vai 'rapèr le lop e
lhi dis :
_ « Escota... Poja-lhi un pauc le
darrèir e li piquèr un pauc l'eschina, par que
devalèssa ! »
Mas le lop, aul vésia tota los matins quel paure Ameidat e le
lop lhi païàva biure. Pensètz-ben !! E de
còps, l'Ameidat lhi portava mèma de bòsc.
Alòre, pensètz-ben que le lop, aul vódia pas
piquèr l'Ameidat ! Alòre le lop dissèt :
_ « Vòle pas lai nèr...
Faràs ce que te vodràs, mas le l-ame bien quel
bogre... »
Ò ! alòre, aul comencèt de venir roge, le patron !
E aul devalèt chès se. Alòre un còp
chès se, aul ténia de petits chins, dos petits chins coma
quo : de Dobermannes qu'apélon ! Alòre le patron
montèt los Dobermannes dins la voeitura... entí que la
Bacuolà èia darrèir, e qu'aia paur !
Alòre sus la montanha, aul laschèt los
Dobermannes en lhis dire :
_ « Ará, fau corre darrèir
le lop ! »
Mas los Dobermannes, sabes-ben, fau lhis boailèr de vianda. Fau
lhis botèr tres/quatre quilòs de vianda tota la jornada e
quo s'empifra... quo muija... quo gola... E los Dobermannes èion
cofles e vódion pas corre darrèir le lop !
Alòre quo-èia quasiment nueit. Aul
dissèt :
_ « Queste còp, voaide nèr
quèrre autra chaus ! »
Aul nèt quèrre un gròs baston de fèrre par
batre los Dobermannes... Mas lo gròs baston de fèrre
èia demorat defòra e quo àia plougut. E le baston
de fèrre èia tot rolhat. Aul èia malate ! E le
baston de fèrre vouguèt pas batre los Dobermannes. Le
baston refusava.
Los Dobermannes vódion pas mòrdre le
lop. Le lop vódia pas correr darrèir Ameidat e Ameidat
peitave totjorn que los fagòts le devalèsson...
Vòle pas tot vos contèr... Quo
durariá tota la nueit ! Pasque l'es lonja l'istuèra par
queus que la coneisson...
Mas enfin, dins la jornada, quand mèma, i aguèt una fada
que demorava juste a costat ! 'La o vésia ben ! A la fin de la
jornada, issaïeton bei le baston, bei los chins, bei tot
aquò, mas quo podiá pas foaire !
E la fada demorava dins un gròs aibre, un gròs,
gròs, gròs aibre : quo-èia un fraisse. E a
fòrça de veire tot aquó, los chins, le lop, le
baston, e tota la rèsta, quo la desvelhèt... Le Piare vos
nen contariá pro moai. Mas me, i oblide pas mau, arà qu'i
sei velhon...
E torjù quela Fada e las Graulas que
regardàvon... La Fada se dísia :
_ « E-ben, faudrá ben qu'i lai
fage quauchaus !!!
_ Mas qu'aquò-es que se passa, donc
? »
Alòre, le patron s'avancèt, se que parla le mèlhs
! A aul parlèt... Mas pòde pas o dire ! Quo-es mas en
francès ! Mas la fada lhi dissèt :
_ « E-ben, quo s'arenjará. Devala
mas chès te. Te portarèmlos fagòts. »
E le patron tornèt botar los chins dins la voeitura. Mas pas la
Bacuolà qu'àia tròp paur ! E bei l'Ameidat
devalèton mas a pè... e le lop demorèt chès
se !
E le patron devalèt dins sa moaison e ce qu'aquò-es
qu'aul veguèt en arribant ? Sa moaison èia tota venguda
en bòsc ! Davant, quo-èia una granda moaison de
pèira, de gròssas pèiras vengudas d'America
Centrala, enfin n'espèça de Volvis. E trobèt sa
femna que purava e sos dròlles que puràvon. Mèma
los Dobermannes que puràvon !!! La fada àia chanjat sa
moaison en fagòts... las pòrtas... E poguèton
coèire tota la vida de saucissas bei quos fagòts...
E l'onchle Ameidat e la tanta Bacuolà
trobèton na géntia fagotèira davant chès
lhos e mancava mas sòrtre par prendre un fagòt per se
chaufèr.
E barrí-barrat, le conte es chabat ! Quand
tornarai ès Tièrn, biau que nen portarai un autre !


text:
Veyssilieu
Nom desconegut en arpitan (Veyssilieu en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
{{Image label|x= 6.49
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
{{Comunas de|insee= 38542


text:
ETH PARLAMENT CONSTITUÍS ERA PONÉNCIA QU’A D’ELABORAR ERA NAUA LEI D’ARAN
Era Comission d’Ahèrs Institucionaus deth Parlament de Catalonha a dat lum vèrda aué ara constitucion dera Ponéncia entara naua Lei d’Aran. Aguesta ponéncia, que se cree de forma consensuada, compde damb era representacion de toti es grops parlamentaris. D’aguesta forma, era Cramba catalana da compliment ar acòrd deth Plen deth Conselh Generau d’Aran entà reformar era lei de regim especiau per miei d’ua ponéncia conjunta, segontes era prepausa qu’en aguest sens formalizèc eth sindic d’Aran, Francés Boya, ena session plenària deth mes de hereuèr passat.
Es ponents son eth sindic e deputat Francés Boya (Socialistes – CpC) e es deputats Francesc Homs (CiU), Maria Àngels Cabasés (ERC), Rafael López (PP), Francesc Pané (ICV) e Albert Rivera (Grop Mixt). Eth sindic a expressat era sua satisfaccion per inici deth tràmit entà reformar era lei de 1990 “d’acòrd damb eth mandat estatutari”, mès a avertit que “eth procès serà mès long der abituau, perque es deputats auem decidit damb bon critèri qu’era lei s’elabòre damb un aute procediment, qu’a de besonh deth consens continu entre toti es grops”.
Francés Boya a declarat que “dempús de vint ans d’exercici der autogovèrn, eth règim especiau dera Val d’Aran ei pro consolidat dejà”, e a assegurat que “ara cau centrar-mos en seguir trabalhant entà arténher un mielhor finançament e es garanties sufisentes entà prestar damb eficàcia e proximitat es competéncies aquerides ath long des ans e es que se poguen aquerir en futur”.


text:
Eth sindic Francés Boya a tornat a parlar damb pro claredat e contundéncia: Aran non vò formar part de cap vegueria. Ei mès, se Catalonha non ei capabla de preservar era singularitat politica e territoriau d’Aran, eth Conselh Generau demanarà era empara deth Proòm, figura recuperada ena passada Hèsta d’Aran, e reclamarà es sòns drets as Còrts Generaus. Son paraules deth Sindic en Plen extraordinari convocat per eth madeish entà dar compde der informe juridic qu’avale es tèsis araneses.
Eth Govèrn dera Generalitat a aprovat aué eth projècte de lei vegueriau, donques Catalonha a dret a organizar-se territoriaument segontes çò que dispòse er Estatut (articles 2 e 90), aprovat per CiU, PSC, ERC e ICV e refrendat pes pòbles catalan e aranés. Ara ben, tanben a rang estatutari era proteccion deth règim especiau d’Aran, « entitat territoriau singulara » (articles 11 e 94). D’aquiu, era exigéncia d’Aran entà non èster includit en cap de division territoriau que non sigue era pròpria (article 3 dera Lei 13/1990, sus eth règim especiau).
Cau avertir qu’era Lei des vegueries ei ua norma de transicion, perque era aprobacion des naues vegueries a de besonh dera concertacion der Estat entà alterar es limits provinciaus que se’n poguen derivar. Un còp constituïdes es naues demarcacions (hèt improbable a curt tèrme), Aran non serie includit ena vegueria der Alt Pirineu, en tant que aguesta se forme coma ua unitat de descentralizacion dera Generalitat, perque eth Conselh Generau, que refèrme es relacions bilateraus damb eth Govèrn catalan, ja a assomida aguesta foncion. Totun, es municipis aranesi demorarien vinculadi ara vegueria per miei deth Conselh de Vegueria en marc dera cooperacion locau, talament coma succedís ara damb era Deputacion de Lhèida.
Mès, eth Govèrn aranés volie anar mès enlà en tot balhar a Aran un estatus diferenciat tanben ena província / vegueria, estatus ara inexistent. Per aquerò, se pòt díder qu’eth projècte se quede a miei camin, segontes es aspiracions dera maxima institucion. Ara demore fòrça trabalh a hèr pendent era tramitacion parlamentària.
Coma vedetz, er ahèr ei plan complèxe e delicat e ja se sap que quan es aigües son pro alterades, era pesca pòt èster ben profitosa. En aguest sens, non se calerà estonar des actituds demagogiques dera oposicion de Convergéncia, qu’a compdar d’ara utilizarà quinsevolh oportunitat entà trèir-ne profit electorau (pensatz que d’ací a uns mesi auem eleccions autonomiques).
De moment, mentre er alcalde dera Seu d’Urgell, deputat de CiU e probable candidat convergent per Lleida entàs pròplèu eleccions, da era benvenguda ara Lei, CDA se pòrte a un dirigent de Barcelona entà hèr ua ròda de premsa en país. Mès es credencials politiques convergentes en aguest ahèr son ben escasses: Convergéncia bloquegèc era Lei d’Aran pendent dètz ans, defenec era inclosion d’Aran en un àmbit territoriau superior s’era descentralizacion dera Generalitat atau ac requerís (Lei d’Aran) e includic Aran en mapa comarcau de Catalonha coma ua comarca mès. O sigue, que de leçons ben pògues, e, en tot cas, un shinhau mès d’umilitat e trabalh conjunt entà deféner çò que mos aperten. Sonque amassadi podem guanhar.


text:
Lo comte vòl conservar la sobeiranetat de sas tèrras. Justifica son autoritat e son autonomia d’un costat en se reclamant sol sobeiran de Fois e de Bearn, mas tanben en assetant las especificitats localas, mantenent aital a despart l’organizacion politica, administrativa, sociala e linguistica del reiaume de França.
Dos principis màgers de son administracion son doncas d’una part la conservacion de las tradicions juridicas ja en plaça e d’autra part l’usatge de la lenga occitana dins l’exercici de son poder.
La vida sociala de Bearn depend dempuèi de sègles dels Fòrs de Bearn, tèxtes de dreches e privilègis reconeguts a la populacion, redigits en occitan e qu’avián una vertadièra valor legislativa.
Per çò que concernís la lenga, se parla majoritàriament gascon sus l’ensems del domeni mas tanben lengadocian dins una part del comtat de Fois. Per se far comprener dins tot lo domeni, Gaston Fèbus, que sa lenga mairala es lo bearnés, s’exprimís en occitan, qu’es aital la lenga parlada dins la vida de cada jorn e a la cort, lenga de l’administracion e del poder. S’es conservada una documentacion oficiala redigida en occitan fòrça importanta. Totun Gaston, qu’es un aristocrata letrat e cultivat, mestreja tanben lo francés e lo latin.
Los musicians e joglars que circulan dins Euròpa tota venon a la cort de Gaston, fasent d’aquela un centre de diffusion dels corrents polifonics novèls : l’Ars Nova e l’Ars Subtilior. Los darrièrs trobadors i son volontièr aculhits : Gaston presa fòrça lor lirica e se pòt que se siá assajat tanben a la composicion. Doas cançons li son atribuidas, emai se son pas atestadas. La primièra es una canso : « Canso de mossen Gasto comte de foix per la qual gazaynet la joya a tholoza ». L’autra atribucion, populara e un pauc azardosa, que li es prestada es lo Se Canta (tanben conegut jol nom d’Aquelas montanhas).
Las letras e las sciéncias an tota lor plaça dins la bibliotèca de Gaston Fèbus, que compta per exemple una revirada en occitan de la Cirurgia d’Albucasis, òbra fondamentala de medecina, d’origina araba, e una revirada en occitan del De proprietatibus rerum (l’Elucidari en occitan) de Bertomiu l’Anglés, obratge enciclopedic sus las res (elements de la Creacion). Se devon notar tanben los dos libres que devèm al quite Gaston, qu’escriguèt pas en occitan mas en francés, lo Livre des oraisons, qu’es un libre de pregàrias fòrça personal, e lo Livre de chasse, un obratge remarcable e remarcat, qu’es demorat un obratge de referéncia en matèria de venariá.
Lo mite fargat a l’entorn de son personatge li es en partida deguda, que Gaston Fèbus aviá lo biais per metre en valor sa personalitat famosa, mas d’autres aprèp el an entretengut aquel mite. La posteritat de Gaston Fèbus foguèt ajudada per las Chroniques de France, d’Angleterre et des pays voisins de Jean Froissart. Lo nom de Gaston Fèbus demorèt asociat a la noblesa saberuda, gràcia tanben a son Livre de chasse, qu’èra encara una referéncia dins la disciplina de sègles après son escritura.
Al sègle XIX, après l’aveniment d’un interés creissent per l’Edat Mejana e los trobadors, la volontat d’ancorar la renaissença occitana dins una perspectiva istorica prestigiosa menèt de felibres bearneses a se tornar apropriar la figura mitica de Gaston Fèbus.