text:
Segoundo semano … segoundo semano … segoundo semano
LI PÀURI GÈNT
Aquéu vèspre la vihado èro au grand coumplet. Iéu, dins moun cantoun, sus lou pichot banc emé lou cat, n’en boufave pas uno, e me pensave : « Se quaucun poudié demanda uno istòri au vièi Pascau. Aièr a acaba de nous counta la bataio dóu Mount-Sant-Jan, vuei, bessai, dira rèn !… ». Quand lou Materoun, tout en quichant emé soun pouce sus sa pipo de terro un estras d’amadou que rimavo e sentié bon, diguè :
Vouliéu toujour vous demanda, Pascau, coume se fai que vous, un païsan de Malamort, vous fugués capita dins lou bataioun marsihés que mountè sus Paris l’an de la Revoulucioun ? Acò m’a toujour fustibula.
Es la misèri, pichot ! faguè de sa bello voues claro, lou vièi Pascau.
E tóuti se virèron de vers éu pèr l’escouta.
Éu reprenguè :
De que renon li gènt ? N’en renon de drudiero.
Vuei chasque païsan a soun cantoun de terro.
Quau a de terro a de pan, quau a de pan a de sang !
Iéu que vous parle, à l’age de douge an aviéu ges vist de pastiero, ni de paniero, ni de douire, ni de bouto dins la cabano de la Gàrdi, ounte nous loujavo lou marqués d’Ambrun, que moun paire n’èro lou miegié pèr lis aglan de si roure.
Aviéu quinge an, lou mens, quand mangère ma proumiero soupo de lard rànci trempado emé de pan fres. À la cabano se pastavo qu’un cop pèr an. Aquéu jour, moun paire e ma maire davalavon au vilage e pastavon, emé soun bren, touto la farineto de seglo, de favo e d’aglan qu’avian acampado dins lou courrènt de l’an. Coume l’ai di, ramassavian à miejo lis aglan di chaine dóu marqués que toumbavon sus li camin o dins la Nesco ; pèr acò nous leissavo louja dins la cabano de la Gàrdi e poudian fouire dous tros d’ermas ounte fasian de transaio, de jaisso, de favo, d’erre ; just pèr pas creba de fam, nàutri tres e tóuti nòsti niero.
Es sus lou plot que poudès vèire, davans noste estable, ounte chaple vuei lis apaiage, que moun paire, tóuti li matin, à grand cop de destrau, nous coupavo lou pan pèr lou courrènt dóu jour. Quand venié la fin de l’an, la destrau se i’embrecavo talamen lou pan èro dur.
Lou proumié tros de pan blanc que mangère, es un jour que passave davans lou relarg dóu castèu ; Madamisello Adelino, erian dóu meme age, me n’en baiè un courchoun. Mai de que faguè aqui ! Sa maire, la marqueso Delaïdo, ié reprouchè : « Adelino ! Adelino ! ié diguè, perqué baies toun pan blanc au pichot couquin ! Fau pas i’aprendre acò, qu’un jour te lou gararié de la bouco !… Isso ! lou pichot paure ! isso ! vos t’encourre, o sone lou chin !… » E iéu, sènso lacha moun courchoun de pan blanc, m’en pachuscière vers ma cabano.
Aquéu tros de pan es esta bessai lou moussèu lou plus goustous qu’ai manja dins ma vido. E pamens la marrido paraulo de la marqueso i’avié vuja un degout de fèu.
Un autre cop veniéu de vèire quàuqui nis d’agasso que sabiéu sus li piboulo de la Nesco, èro dès ouro de matin qu’aviéu rèn tasta, la fam me nousavo li tripo ; passave darrié lou castèu, de long di jasso e dis estable quand veguère dins lou roudan un bèu talos de caulet. Tout-d’un-tèms l’aigo me n’en vèn à la bouco, courre pèr lou rambaia, mai la trueio dóu marqués, emé sa poucelado, peréu l’a reluca e arribo sus lou talos autant lèu que iéu. Lou pourcatié, un ome menèbre e dur, quand me vèi alounga lou bras, me cenglo d’un cop de barro à me coupa l’alen ! Lachère lou talos à la trueio e me sauvère, car lou brutau m’aurié mes en douliho. E coume m’encourriéu dins l’estoublo, ausissiéu lou marqués d’Ambrun que de sa fenèstro cridavo : « Acò es bèn fa ! de que vòu aquéu pichot rascas ! Vendrié manja lou viéure de ma poucelado ! verminaio de païsan ! vous rousigarien tóuti viéu se li leissavias faire ! »
Aquéu jour s’escampè mai un gros degout de fèu dins moun cor.
Tambèn, quand passavon davans nosto cabano, Moussu lou Marqués e Madame la Marqueso e Moussu Roubert soun fiéu, qu’èro un cavalié dóu Rèi, e que vesiéu moun vièi paire e ma bono maire s’avança sus lou lindau e li saluda d’à-geinoun, coume se lou bon Diéu passavo, l’ounto me rousigavo lou fege e me semblavo que me fasien courre un ferre rouge sus l’estouma, tant m’èro penible de reteni moun sapabiéune !
Mournifloun ! me cridavo moun paire en s’aubourant, e quand lou segnour avié passa, un autre cop te farai ageinouia davans noste bon mèstre !
De vèire moun paire ansin, sa simplecita, si reproche aumentavon que mai lou tron de… pas Diéune que couvavo.
De touto la famiho dóu marqués d’Ambrun i’avié que la pichoto Adelino, la damisello que me baiè lou tros de pan blanc, que vesiéu emé plesi e la saludave emé respèt ; e elo avié d’iue dous e me sourrisié tóuti li cop que me rescountravo. Mai en se fasènt grandeto me semblè que pau à cha pau me sourrisié quàsi plus. Sis iue avien pamens toujour la memo douçour, iéu ausave plus la regarda.
Un vèspre, dins la semano de Toussant, erian dins la cabano, à l’entour d’uno oulado de favo, èro nosto darniero de l’an ; moun paire diguè : « Deman, pichot, anaren ramassa lis aglan de la Nesco, fau s’aprouvesi pèr l’ivèr, sara rude. Noun sai ço que se passo, mai m’an afourti qu’en Avignoun li gènt se tuion coume de mousco ; i’a la revoulucioun à Paris, e Moussu lou Marqués, emé touto sa famiho, van pourta secours au Rèi de Franço, qu’es en grand dangié ».
Èro lou proumié cop qu’entendiéu parla dóu Rèi de Franço ; mai tout-d’un-tèms me pensave : « Se lou poudiéu agarri aquéu rèi de Franço, amor que lou Marqués vai pèr l’apara ! ».
Quet age aviéu ? Sai ! Noun l’ai jamai bèn sachu. Li batistèri fuguèron brula. Es toujour verai que li paraulo de moun paire m’estounèron, car, lou paure, avié pas la lengo longo.
L’endeman pensave plus en rèn quand partiguerian avans jour, pèr faire la culido dis aglan.
Fasié ‘n tèms de la maladicioun, caminavian dins la niue sus la terro jalado à dous pan de founs, boufavo uno biso frejasso que vous coupavo lou mourre, nevavo de maliço de tèms. Pamens l’aubo pounchejavo quand arribavian dins la Nesco bourdado di grand roure que la tempèsto n’espóussavo li fueio roussido pèr li jalado que lis aurias dicho de couire rouge. Franc d’aquélis aubre gigant, tout èro gris : lou cèu, la terro, la mountagno. Lou cèu èro pestela de pertout, un soulet nivo tenié dóu levant au pounènt, uni coume un bourras. De vòu de lignoto, de rousseto, de chi davalavon de la mountagno, rasavon lou sòu e se pausavon à flot dins lis estoublo e li samena en fasènt la paumo, pecaire ; rèn marco la fre coume acò.
Vai-t-en culi d’aglan emé li man gòbi ! Entre li caiau redoun e lisc de la Nesco, lis aglan lusènt, pas plus gros que d’óulivo, vous esquihon dins li det : fau uno grosso miejo-journado pèr n’en rambaia uno eimino. La fre nous agantavo. Moun paure paire, me sèmblo que lou vese, agroumouli, sa vèsto de buro verdastro trop courto leissavo vèire sa cadeno emé sa camiso de telo blesido, emé si culoto à blouco e si bas d’estame trauca, sènso taloun, que vesias tóuti si pèd nus dins sis esclop embourgna de bauco. E zóu toujour la biso frejasso que fouitavo e fasié revouluna li fueio roujo, e siblavo dins li vergan di vege e bramavo coume uno espetaclouso coucouroumasso dins li baumo di roucas.
Iéu m’amoulounave dins ma marrido pèu frounsido pèr la fre, e pensave au bon moumen que passarian, eila, à la calo dóu rountau, quand anarian manja, emé nosto escupagno pèr pitanço, lou courchoun de pan negre que lou matin moun paire avié chapla emé la grosso destrau.
Erian aqui atravali, sènso dire uno paraulo, car li paure, bèn paure, parlon gaire. Tout-d’un-tèms ause japa li chin couchant dóu Marqués de l’autre bout de la Nesco, sus lou pendènt de la mountagno. M’auboure subran, e escarcaie lis iue. Quand l’on es enfant i’a ges d’espetacle que vous agrade mai que de vèire uno lèbre coussejado pèr uno troupo de chin. Li vese alin, peralin : la lèbre lóugiero coume un fum tèn lou travès, a uno longo avanço sus li chin ; de tèms en tèms s’arrèsto, s’assèto sus soun quiéu, chauriho e repart. La vaqui que davalo dins la Nesco. Li chin : Miau ! miau ! la narro au vènt seguisson la piado ; se fan un faus pas, se prenon lou contro-pèd, se reprenon tant-lèu ; i rode ounte la lèbre a fa pauseto pèr chauriha, narrejon pèr lou sòu e bramon que plus fort : Miau ! miau ! miau ! e la troupelado abramassido tèn tout de long dóu travès : en tèsto soun li grand cambin, negre e fiò, emé li pendènt d’un pan de long, d’un bound afranquisson li vabre e li mato ; pièi vènon li rablot mens lèst mai plus segur, liuen, bèn liuen eila darrié, arribon emé si cambo courto e torto e si pichot crid : nia ! nia ! li basset, que noun pousquènt li franqui fau que fagon lou tour d’un caiau gros coume lou poung o d’un brout de ferigoulo ; famous bestiàri pèr leva la lèbre au jas.
Aro la lèbre nous vèn dessus, retène moun alen, me vai passa davans, me siéu aprouvesi d’un caiau. Mai, bisto ! la couquino m’a vist. Se recoupo ; d’un bound es foro la Nesco, escarlimpo la mountagno, adiéu ma lèbre ! dins un vira d’iue es dins lou bos. Li chin arribon ounte s’es recoupado, un moumen perdon la piado, mai la reprenon lèu : miau ! miau ! li courrènt, nia ! nia ! li basset, e touto la sequèlo s’esperd dins lou bos, dins la liuenchour, au founs di coumbo, à peno s’auson encaro li miau ! miau ! nia ! nia !
Moun paire s’èro avisa de rèn e countuniavo emé si det gòbi de rambaia d’aglan, iéu restave nèc, estabousi. Tout à-n-un cop, darrié iéu, sus l’autre pendènt de la mountagno, ause un brut de clapeirolo que barrulon. Me revire, e quau vese ? Moussu Roubert, lou fiéu dóu marqués, lou cavalié dóu Rèi, que davalo en courrènt de vers nàutri, lou fusiéu d’uno man, lou fouit di chin de l’autro, nous arribo dessus furoun coume un porc-senglié blessa, pode pas miéus lou coumpara. Moun paure paire, entre lou vèire, se bouto à geinoun, coume d’abitudo, pèr lou saluda, mai lou brutau sènso ié dire un mot i’alongo un cop de fouit à travès dóu visage que lou revèsso pèr lou sòu ! Acò vesènt, m’encourre, gagne la mountagno, e d’enterin qu’escarlimpe, m’arrapant i roco dis ounglo di man e di pèd car, coume pensas, ai descarga mis esclop ; ause li cop de fouit que cenglon moun paure paire, e lou brutalas que ié crido : « Manant ! sale manant ! je te ferai troubler ma chasse ! ». E zóu, mai de cop de fouit ! D’enterin soun gardo èro arriba, un foutralas d’ome que parlavo jamai qu’un franchimand bastard, se disié qu’èro un Alemand, avié un noum que res poudié lou prounouncia – l’apelavian Surto ! un noum à coucha deforo – aqueste animalas s’èro bouta à tabasa, éu tambèn, sus lou paure vièi que se giblavo au sòu coume un verme de terro qu’aurias cauciga. Pamens m’ère aplanta sus uno auto roco e d’amount vesiéu li dous moustre que picavon toujour. Alor agante un caiau coume la tèsto e lou mande : la pèiro rounflo, frusto l’auriho dóu gardo e, duro e lourdo, vèn escracha lis artèu dóu coumte Roubert : « Ai ! » crido. Se reviro, me miro : Pan ! pan ! dous cop de fusiéu ! Zi ! Zi ! li ploumb siblon à moun entour ; mai siéu deja liuen, m’enfourne dins lou bos, e, vène me querre !
Noun ère qu’un enfant. Aviéu trege an ? quatorge, lou mai ?… coumprenguère lou dangié e m’asardère pas de tourna à la cabano tant que fuguè jour.
Enjusqu’à la toumbado de la niue restère mata au plus espés dóu bos. La journado fuguè longo ! Tout treboula, mort de fre, mangère moun courchoun de pan à la calo d’uno roco, aglata au mitan d’un roumias. Èro talamen dur lou courchounas que me fauguè l’embreniga em’un caiau. Lou destrempave emé mi lagremo, car en manjant pensave à moun paire, que l’avien bessai tuia ! Aviéu vist d’en aut de la roco tout soun visage ensaunousi, pecaire ! E ma maire ! de que dirié quand me veirié pas tourna à la cabano ! Quand i’adurrien soun paure ome, soun Pascau esclapa de cop ? « Ah ! souspirave, en regardant lou caiau que teniéu dins la man, ah ! qu’aquelo pèiro es urouso ! que voudriéu èstre aquelo pèiro ! au mens soufririéu plus ! » E me barravo lou cor.
Pamens lou calabrun arribavo. L’ivèr es tout d’abord niue. La biso boufavo mai aigro. Alin, à l’ourizount, uno longo ligno roujo raiavo lou nivo gris e marcavo que lou soulèu èro à mand de se coucha. Alor lou cèu, la mountagno e touto la planuro qu’èron resta tout lou jour grisastre, n’en devenguèron vióulet, lis aubre, li bouissoun desfueia, li roucas fuguèron subitò rouginas ; la biso calè un moumenet pèr faire ounour au coucha dóu soulèu, un reinard japè eila sus l’autre travès. E tout-d’un-tèms la sournuro agouloupè tout !
Alor sourtiguère de ma bouissounado e escalère lou travès embouscassi de la coumbo ; coume arribère au cresten : Brrou ! ausiguère davans mi pas coume lou brut d’un toumbarèu de calado que se vejo ! Èro un vòu de perdris que destourbave de sa couchado. Fuguère lèu remes de l’esfrai e tremoulant de fre dins ma pèu vióuleto davalère vers la plano.
M’aplantave souvènt. La mendro roucassiho, uno mato d’avaus, un clot de ferigoulo, tout me semblavo un ome agroumouli, à l’espèro, lou gardo Surto emé soun fusiéu ! Aviéu mai pòu d’aquel ome que de tóuti li loup de la mountagno. Maugrat li rounflado e li quilet de la biso me semblavo que li caiau barrulant souto mi pèd fasien un brut d’espetacle. Ges d’estello au cèu, sèmpre lou nivoulas gris que tapavo tout. La niue èro sourno, pamens destriave tout à moun entour. Nàutri, li paure, li bèn paure, ié vesèn la niue ! I’avié ges de troupèu deforo tant fasié fre. Pamens quand fuguère sus lou travès que doumino la Nesco en visto dóu castèu de la Gàrdi, me semblè d’ausi rena li trueio dóu marqués, e de vèire lou fanau di pourcatié dins lis escour. Èro dounc l’ouro que pourtavon la mangiho au bestiàri. Aviéu plus que quàuqui pas à faire pèr arriba à l’auto roco d’ounte aviéu embandi lou caiau contro lou meichant Roubert. Me languissiéu de i’èstre pèr vèire se moun paure paire i’èro mort alin au founs de la Nesco, aclapa souto li cop de fouit di dous brutau.
Avancère plan plan, retenènt moun alen, mai fasiéu trop de brut sus la clapeirolo, alor me boutère à quatre piauto, caminant sus li geinoun e sus li man à la rebalado. Arribère sus la pouncho de la roco, e, lou còu estira, testejère sus l’abime. Mai en van espinchère, me cavère lis iue, noun veguère alin au founs qu’uno longo ligno negro em’uno ligno blanco que coustejavon lou pèd de la mountagno. La ligno negro èro la lèio de roure gigant que bordo la Nesco, la ligno blanco èro lou lié dóu vabre secarous cubert de coudelet blanc e lisc.
Quand me fuguère bèn assegura que moun paire, esclapa de cop, èro pas abandouna avau à la fam di loup, me requiéulère mai de-rabaloun, sènso brut, mesfisènt, davalère dins la coumbo entre lis avaus, li mato d’éuse e li bouissounas, car noun vouliéu segui la draio batudo pèr abourda la Nesco. Me mesfisave d’aquéu grand moustras de gardo, que de segur me fasié l’espèro en quauco passiero, coume à-n-un reinard.
Lou quilet de la biso que se despoutentavo, lou cascaiage di fueio morto que revoulunavon, empachavon d’ausi lou brut dis espigno di bouissoun e dis arnavèu que m’acroucavon e di caiau que barrulavon souto mi pèd. Quand fuguère au bord de la Nesco, avancère la tèsto entre dos mato, espinchère de drecho e de gaucho e veguère res, ni rèn d’estrange, ausiguère rèn. Si, eila davans, à quàuqui pas, i’avié mis esclop qu’aviéu abandouna pèr miéus courre. Alor – lou creirés o lou creirés pas – pèr me douna de courage faguère lou signe de la crous e diguère la souleto preièro que ma maire m’avié apresso :
Grand Sant Jan bouco d’or,
Gardas l’enfant que dor
Tenès-lou se s’envai
Varaia vers lou nai,
Dins lou bos gardas-lou…
Contro la dènt dóu loup…
Ansin siegue toujour,
Bèu Sant Jan, mis amour.
Tout-d’un-tèms fuguère rassegura.
Dins qu’un bound siéu sus mis esclop que rambaie, parte coume un fouletoun à travès lis estoublo e li samena, escale li ribo, li muraio coume un limbert, m’esbigne dins lis óuliveto, m’engarde di draio e di carreiròu, e m’aliuenche tant que pode dóu castèu de la Gàrdi que n’en vese amount lusi li vitro. Un moumen tóuti li chin dóu marqués an japa. Cregnènço que m’agon ausi o renifla, m’aliuenche mai, vau passa sus lou mourre dis Engarrouïno.
Qaund siéu aqui risque plus rèn dóu gardo, car siéu foro di terro dóu marqués d’Ambrun ; mai la cabano es liuencho, e se ié vau risque d’èstre pres, se noun aquest vèspre, osco-seguro, deman de bon matin ! E pamens vouliéu i’ana pèr vèire moun paire, pèr assoula ma maire, pecaire, que me semblavo l’ausi crida : « Pascalet ! Pascalet !… ».
Maugrat la niue sourno mis iue vesien bèn alin, sus lou mourre de la Gàrdi quaucarèn de negras entre lou bos e lis óuliveto, quaucarèn que semblavo un gros clapié : èro nosto pauro cabano en pèiro seco, cuberto de lauso, n’aguènt qu’un mejan emé dos bresso pleno de paio de civado pèr la couchado, l’oulo au mitan penjado au cremascle acrouca à-n-un barroun de la téulisso ; dins la cantounado de la porto lou large plot que sèr de taulo. Aquéu plot ounte moun paire chasque matin nous coupavo de pan à cop de destrau. Revesiéu tout acò dins ma pichoto cabesso. Mai la pòu, la grando pòu dóu gardo, de l’Alemand moustachu e bourru me tenié aqui palafica.
Pamens me decidère. Em’un caiau dins chasco man, sènso segui la draio, m’avancère plan plan. De tèms en tèms m’aplantave e chaurihave. De brico e de broco, en me rebalant d’uno faisso à l’autro, arribère darrié la cabano ; m’avancère dóu trau que servié de fenestroun e que barravian em’un tapoun de bauco. D’un cop de poung enfouncère lou tapoun, e, avançant la tèsto, cridère : « Maire ! Maire !… ». Degun respoundeguè ! i’avié res !
Alor sentiguère tout moun sang se vira. Me semblè que m’avien tuia moun paire e ma maire ! Venguère en courrènt davans la porto de la cabano. Èro esbadarnado ! Ah ! boutas, pensave plus au gardo ! Cridère coume un perdu : « Ma maire ! moun paire ! ounte sias ?… Siéu Pascalet !… ». E de doulour, de desesperanço me viéutoulave pèr lou sòu, e plourave coume jamai aviéu ploura ! Ah ! plourère, gingoulère, cridère au mens dos ouro de tèms ! À la fin, las ! desoula, desespera, perdu, enrabia d’èstre trop fèble pèr me revenja contro aquéli qu’èron l’encauso de ma doulour, m’aubourère, uno pensado sourno m’avié travessa : lou nai ! lou grand nai que servié pèr arrousa tóuti li prat dóu castèu èro eila davans, au bout de l’óuliveto ; i’avié qu’un mes, aviéu vist tira de sis aigo lou cadabre de la bello Agueto de Malamort, uno chato de vint an que, desaviado, chagrino, sabiéu pas de que, èro vengudo aqui se nega !
Partiguère coume un lamp, li bras dubert, coume s’anave embrassa quaucun, e quand veguère lusi l’aigo me semblè vèire lou paradis ! Pamens quand n’en fuguère plus qu’à quàuqui pas, barrère lis iue, faguère tres saut, e pataflòu ! au mitan dóu nai !…
Mai, que ! Hòu ! deman vous dirai lou rèsto, se fai tard. An, daut ! ai pancaro abéura ma miolo.
E acò disènt, lou vièi Pascau s’aubourè, e tóuti s’enanerian, s’aproumetènt bèn de reveni lou lendeman. E iéu, en tournant à l’oustau, disiéu à moun grand que me menavo pèr la man :
Se neguè pas dins lou nai ?
Eto, vai, deman veiren coume tout acò s’adoubè….


c: text/html

text:
Guido d'Arezzo
Guido d'Arezzo (tanben conegut com Guido Aretinus o Guido Monaco) (991/92 - après 1033), monge benedictin e teorician de la musica qui desenvolopè la notacion musicau en particion tostemps emplegada peus musicians e compositors de uei lo dia. Qu'ei eth tanben qui, dab l'imne de Sant Joan, e dè lo lor nom a las nòtas dens lo sistèma de musica occidentau.
Que's pensa que Guido d'Arezzo e deu estar vadut en 991 o 992. Aquesta data qu'ei ua extrapolacion de la datacion probabla deu Micrologus qui, dens ua letra, Guida disèva aver escriut a l'atge de 34 ans. Que comencè la soa vita de monge benedictin au monastèri de Pomposa (au ras de Ferrara) on comencè a ensenhar lo cant religiós. Puish que se n'anè entà Arezzo. Que's pensa qu'ei aciu on desenvolopè la notacion de la musica sus ua escala de linhas, lo nom de las nòtas (dab un texte e un aire pro conegut per que los musicians e pòscan aisidament reconéisher o travar la nòta correspondent a la sillaba dens lo famós imne de Sant Joan) e la "Man de Guido" un metòde de direccion de còr on las nòtas e son muishadas dab la man, çò qui permet d'ensenhar un còr a cantar hèra viste.
Lo nom de las nòtas dens lo mòn latin que vien de la purmèra sillaba de l'Imne de Sant Joan Baptista (lo si qu'ei en vertat l'acronim de Sancte Joannes), qui dens la melodia, puja cada còp d'ua nòta.
- Ut queant laxis
- Resonare fibris
- Mira gestorum
- Famuli tuorum,
- Solve polluti
- Labii reatum,
- Sancte Ioannes.
Impressionat peus sons metòdes, lo Papa Joan XIX que'u hasó arrecotir entà Roma en 1028, on ne demorè pas hèra, totun, per'mor de la soa santat que'u he tornar a Arezzo. Non se sap pas arren de la soa vita arron 1030.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Conselh de la Lenga Occitana
Lo Conselh de la Lenga Occitana o CLO [ˌseˌɛlˈu / ˈklɔ] (var. Conseu de la Lenga Occitana o Conselh dera Lengua Occitana) es un organisme de codificacion de l'occitan, fondat en 1996-1997.
Somari
Domenis de competéncia[modificar | modificar la font]
Lo CLO gerís la nòrma classica de l'occitan (interven pas dins la gestion d'autras nòrmas de l'occitan coma la nòrma mistralenca, la nòrma de l'Escòla dau Pò o la nòrma bonaudiana).
Sa competéncia s'estend a totas las tèrras e a totas las varietats de lenga occitana perque la nòrma classica a la vocacion de trobar de solucions coordenadas e convergentas a l'escala de la lenga, en tot respectar los grands dialèctes.
S'ocupa de totes los aspèctes de la nòrma lingüistica:
- l'ortografia o nòrma ortografica (règlas per escriure los sons, per ex. realizar e non realisar*)
- la nòrma orala (règlas per fixar la lenga parlada, per ex. quimia e non chimia*, la vòli seguir e non vòli la seguir*).
Preconizacions[modificar | modificar la font]
Lo CLO a realizat subretot un trabalh de clarificacion e de precision. A resolgut de cases de divergéncia dins l'interpretacion de la nòrma, que s'èran desvolopats entre 1975 e 1996. Tanben a portat qualques precisions tocant de ponches qu'èran pas gaire clars aperabans.
Pasmens, lo CLO preconiza una estabilitat e una fidelitat a la nòrma classica tala coma Loís Alibèrt l'a fondada en 1935 amb sa Gramatica occitana segon los parlars lengadocians. Los ponches modificats, per rapòrt a Alibèrt, son fòrça superficials e pas gaire nombroses.
La sintèsi de las preconizacions del CLO es estada publicada dins lo numèro 6 (decembre de 2007) de la revista en linha Lingüistica Occitana [1].
Istoric[modificar | modificar la font]
Lo vam del començament[modificar | modificar la font]
Lo CLO se fondèt en 1996 (oficialament en 1997). Sos primièrs acamps de fondacion e de trabalh se faguèron a Tolosa (1996 e 1997) puèi a Nimes (1997).
La motivacion per fondar lo CLO venguèt de la crisi e del desòrdre qu'afectavan la nòrma classica dempuèi 1975. En teoria, la nòrma classica s'apiejava sus l'òbra de Loís Alibèrt a partir de sa Gramatica occitana segon los parlars lengadocians de 1935, puèi sus la gestion d'aquela nòrma per l'Institut d'Estudis Occitans (IEO) de 1945 enlà. Pasmens, a partir de 1975, l'IEO daissèt se desvolopar de practicas antinormativas o contradictòrias en son sen, dins sas pròprias publicacions, e poguèt pas pus garentir [2] aital, la difusion d'una nòrma establa e univòca.
L'iniciativa de fondacion del CLO foguèt dobla:
- venguèt d'un latz del Gidilòc (Grop d'Iniciativa per un Diccionari Informatizat de la Lenga Occitana)
- e d'autre latz, del Sector de Lingüistica de l'IEO. Los dos organismes manifestèron la volontat comuna de trobar de solucions al desòrdre normatiu.
La composicion del CLO se faguèt en convidar d'especialistas reconeguts e d'actors culturals de divèrsas sensibilitats, segon lo principi de la cooptacion. Puèi, de sòcis nòus intrèron al CLO e d'autres ne partiguèron.
Los primièrs acamps de 1996 (informal, a Tolosa) e de 1997 (fondacion oficiala del CLO, a Tolosa, perseguida per un autre acamp a Nimes) abotiguèron a una seria de recomandacions per resòlver las divergéncias d'ortografia mai recurrentas, qu'afectavan l'ensems de l'occitan. Tanben l'acamp de Nimes precisèt qualques principis mai especifics pel provençal, lo niçard e lo vivaroalpenc. Ne sortiguèt un document public que resumissiá las solucions.
Los ans seguents, de 1997 a 2002, lo CLO faguèt d'autres acamps regulars. Adoptèt una seria de solucions per resòlver d'autres problèmas recurrents, pas solament dins l'ortografia mas tanben dins la nòrma orala.
Las dificultats[modificar | modificar la font]
Pasmens, de tensions nasquèron los ans seguents quand lo CLO comencèt de voler resòlver de problèmas suplementaris. Lèu lèu, una part dels actors culturals (de còps, quitament, certans membres del CLO) se mostrèron pas gaire favorables per trobar de solucions consensualas o per acceptar las decisions de la majoritat dels membres del CLO.
Lo Gidilòc, un dels cofondadors del Conselh, a contunhat de far una collaboracion scientifica regulara endins las activitats del CLO.
L'IEO, l'autre cofondador del Conselh, aviá mostrat d'en primièr una actitud de partenari actiu e constructiu dins lo CLO. L'amassada generala de l'IEO de 1998 aviá votat la reconeissença e l'adopcion de las preconizacions del CLO. Mas a causa de las tensions creissentas, en 2001, la direccion de l'IEO cambièt d'actitud e prepausèt de sortir del CLO per fondar un organisme concurrent que se seriá nommat Acadèmia Occitana. Fin finala, a partir de 2002, l'IEO e lo CLO faguèron divèrsas reünions de trabalh per trobar un acòrdi renovelat de collaboracion e de reconeissença mutuala, mas las negociacions abotiguèron pas a cap d'acòrdi. Dempuei 2002, aquelas tensions divèrsas an alentit lo ritme de trabalh del CLO, que pasmens contunha d'existir juridicament coma associacion.
L'eiretatge del CLO uèi[modificar | modificar la font]
Uèi, las preconizacions del CLO son seguidas per una part del movement occitanista, que i vei una solucion utila per desvolopar l'occitan d'un biais mai ordenat, especialament en pedagogia. Mai que mai lo CLO es reconegut oficialament per lo Conselh Generau d'Aran (e doncas per l'Oficina de Foment e Ensenhament der Aranés) dempuèi 1999, per l'Associacion Internacionala d'Estudis Occitans (AIEO) dempuèi son Congrès de Tolosa de 1997, per lo Gidilòc qu'es membre fondador del CLO, e per una part dels ensenhaires, formators e organismes culturals. Certans libres, CDs e DVDs precisan, dins las paginas de començament, qu'aplican la nòrma del CLO.
Una autra part del movement occitanista mòstra siá d'indiferéncia, siá una manca d'informacion, siá quitament una ostilitat devèrs la nòrma classica tala coma lo CLO la gerís.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Occitan
- Lingüistica
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Preconizacions del Conselh de la Lenga Occitana (PDF), sul sit de Gianni Vacca
- Preconizacions del Conselh de la Lenga Occitana (PDF) sul sit de la revista Lingüistica Occitana
- Reconeissença oficiala de las preconizacions del CLO per lo Conselh Generau d'Aran (PDF)
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Document coeditat per Gianni Vacca, preparat per Domergue Sumien, amb un avantdire de Patric Sauzet.
- ↑ Garentir es la forma arcaica del mot preconizada pel CLO, ven de l'occitan medieval (amb la var. gascona atestada guarentir, vej. lo lexic de gascon ancian de A. Luchaire). Ça que la, es pas la forma del mot adoptada coma normala pel Congrès Permanent de la Lenga Occitana (CPLOc) que li preferís la forma modèrna garantir coma en catalan modèrne (en cat. ancian, èra garentir vej. Coromines, DECat) e en de lengas mai espandidas coma l'espanhòu e lo portugués. Las formas amb las doas "a" vengudas del mot francés garantir son generalas en las lengas indo-europèas; per exemple, italian garantire, anglés guarantee, alemand garantieren, neerlandés garanderen, polonés gwarantować etc, etc. La varianta gascona guarantir es admesa pel CPLOc tanben.


text:
Rama IX
Phumiphon Adunyadet (ภูมิพลอดุลยเดช en tai, sovent transcrich Bhumibol Adulyadej[1] ; Cambridge, 5 de decembre de 1927 - 13 d'octobre de 2016) de l'ostal de Chakri, foguèt rei de Tailàndia jol nom de Rama IX de 1946 a 2016 (70 annadas, 4 mesadas e 4 jornadas).
Filh del rei Rama VII, succedís al fraire Rama VIII après la mòrt suspècta d'aqueste. Daissèt mai d'un còp l'armada prene lo poder. Moriguèt en 2016 après dos ans d'abséncia publica en rason de sa santat.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ La romanizacion oficiala del tai es la RGTS que donam en primièr.


text:
« Sisif e “ la vièlha ” »
A vosautres, o sabi pas mas a ieu fa plaser de vos tornar trobar aprèps gaireben dos meses, una abséncia tròp longa de mon punt de vista… desempuèi un pauc mai de vint ans que, cada setmana, tiram camin ensems ! Alara, aqueste editorial es coma una rintrada… E la rintrada es per un pauc totes dins la mesura que julhet e agost son los meses causits majoritàriament pels Franceses per se pausar qualques jorns. Pels Occitans son los meses propicis a la florison dels festenals e autras manifestacions – escòlas o universitat d’estiu, jornadas d’estudis, etc. – que s’esfòrçan de metre nòstra lenga e nòstra cultura en valor. Mas, dins nòstra republica, los occitanistas que trabalhan a la promocion de la lenga e de la cultura nòstras semblan Sisif e son rocàs. A, es pas coma en çò de nòstres vesins e cosins de Catalonha, diràn d’unes. La situacion es desparièra çaquelà amb una istòria desparièra tanben. A l’escasença del chaple de la setmana passada, poguerem veire los Barcelonins e los autres Catalans non solament comuniar dins la dolor mas comuniar en catalan – quitament se l’espanhòl èra pas exclús ! Lo quite rei d’Espanha – politica obliga – qu’èra vengut amb lo primièr ministre foguèt escridassat en… catalan ! Òm pòt somiar al jorn que, en Occitània, los manifestants, reivindicaràn en… occitan. Sens pensar als lendemans que cantan, podèm çaquelà constatar amb satisfaccion que, demest los drollets que van tornar trobar lo camin de l’escòla, n’i que van anar dins una seccion bilingüa de l’ensenhament public o dins una calandreta. Dins un mond globalizat, las gents an besonh de raices mai que jamai mas los òmes politics o vòlon pas comprene, eles que vivon fòra-sòl. Es donc pas lo trabalh que manca als Sisifs de nòstre temps que refusan la fatalitat e vòlon pas veire la vièlha crebar !
Andriu de Gavaudan
- Publicat dens Éditos


text:
BESTISSI AUSSALES
Dab las maynades, despuch la coumuniou, que cambiaran l'abilhè. L'abiade de la bite
que-us amie enta la goujatère.Doungues, en praban, badut, goujates e goujats, lou joenè
aussalés que-s afaytabe coum lous qui èren hèyts. E si èren fiers d'amerca lous qui abèn
granejat abans eyts, que-us demourabe, praubéts, la bite e lou tribalh, lous plasés e lous turmens.
Tout qu'anabe créche de seguide, e que calè préne lou boû. La bestidure de "l'en tout die" de l'Aussalés
n'a pas arré de riàle. Sùu cap que porte lou berret marroû ou bluas, broucat à case à quoate bets e batanat.
La camise qu'éy de lî, lou goulèt mountat sus las arrupes, boutoade de boutoû de lî, à pugnet estrét.
Lou gilet qu'éy hèyt de rase ou de tele e que sarre plâ lou pètch. Las culotes courtes sounque enta las
hèstes arroujes, ne-s porten pas méy.Lous pentalous de pèce, à pounlhèbi, que soun tienguts per ue cinde
de lâ negrouse, las penderilhes deu coustat esquèr, mes tabé, adare, de coé.Penut sùu curroû, qu'éy lou
saliè, qui serbech, per la sau, a encita las aulhes au seguissi. La camisole, bluarde ou négre, adare
desbroumbade, ubèrte sùu gilet, l'enmanchatje larjas, loung, que croubibe dinquio las coeches. A las cames
que porten las causses de sastras, de pèce, ou de goalhard broucades per la daune. Aus pès, lous eclops que
soun à nasèt, dab l'empalhade, à la sole boumbade, herràts de clabuches, en rèchou causit chens brouncs, de bete.
Lou barrot d'aberagnè, ou de mesplè bourrugat à la mâ dréte que fenibe d'assegura e de da pés, chens barlanguère,
l'auforgue sus l'espalle d'u coustat, lous bernous de l'aude. Qu'ère plâ campat.


text:
Autor: Lili Pinçon
Aquí doas istorietas que se pòdon legir caduna de son costat. Dos enfants que vivon a cada cap de la planeta ; dos enfants que la mar dessepara, e que la mar farà rescontrar.
D’un costat, trapam una dròlla, esconduda dins una remesa, qu’espèra un batèu amb sa familha per traversar la mar grana e escapar a las atrocitats de la guèrra.
De l’autre costat, un dròlle, un pauc solitari se passeja sus la plaja amb son canh en tot esperant la represa de l’escòla…
L’una parla a aquela mar tant granda per se rassegurar ; l’autre parla amb son canh.
Las doas istorietas s’entremesclan lo jorn que Loïc, del temps d’una passejada, tròba la bèla Oyanà endormida sus la plaja. Ne vei pas, d’en primièr que la cabeladura fòrça negra e fòrça longa que l’emmantèla tota, una cabeladura coma n’aviá pas jamai vista. Segurament que foguèt la naufragada d’un tarrible auvari, coma s’o pensan sos paires.
Aquelas istòrias entremescladas nos contan lo polit rescontre entre dos enfants, doas culturas, doas lengas… L’istòria d’una amistat que supèra las diferéncias e las leis d’un monde que vira.
Un biais d’abordar amb los pichons a comptar de 9 ans, tot en doçor e en poesia, una tematica d’una revoltanta actualitat.
« Oyanà agacha la mar tota doça, blava, tranquilla.
Siás dangierosa ? ela demanda.
Disián tanben aquò dels cavals, mas los cavals m’escampèron pas jamai pel sòl. Quand èri a galaupar, los sèrres se jonhián amb lo cèl. I aviá pas ges de confinha. Èra ufanós. Tal coma siás tu. »
Claudine Galea
Revirada en lengadocian: Roland Pécout
Revirada en gascon: Sèrgi Javaloyès
La filha que charra amb la mar /
Lo dròlle amb lo can que parla
Claudine Galea
CANOPÉ Éditions
Libre de 56 paginas
+ CD audiò
Prètz : 6,50€


text:
dimecres, 25 de novembre de 2009
le plus beau métier du monde
:)))))))))))))
4 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: prof, videos
dimarts, 24 de novembre de 2009
lo libre nawak
Soi a legir un libre, e m'o cal plan avoar, compreni pas tot. Fa pas res, contunhi.
Lo libre se titola "El misteri de l'amor", es un títol un pauc con con. Pk lo crompèri? me demandaretz totes. Non, èri pas dins una crisi romantico-amorosa. Se le crompèri, es la fauta de la Marieta. L'autor del libre es Joan Miquel Oliver, e la Marieta me faguèt present d'un CD de Joan Miquel Oliver. Un artista mallorquin caluc. Malloquin caluc es un pleonasm, aviatz reconegut la figura d'estil.
Un extrach dau dich CD:
E lo CD m'agrada.
"òoooo, lo tipe a escrich un libre lo vau crompar!", soi una impulsiva.
Alara perqué compreni pas? E ben sai pas.
Ipotèsis:
- es en catalan insular. Non, aquò me geina pas. un còp qu'as comprés que per far la primièra persona meton pas res (ni una I, ni una O, pas res) e que sembla d'occitan medieval dich amb una patata cauda dins la boca, podètz anar far KoLanta a Eivissa (me dison dins l'aurelheta que i a pas mai de sauvatgetat a Eivissa) (me dison dins l'aurelheta que, pels franceses, me cal precisar que Eivissa es Ibiza, òc, coma la veitura).
- lo legissi d'un uèlh, en pensant a quicòm mai. Un pauc, rai.
- es de quequésiá. Oè, puslèu. Ja, un capítol sus dos, i a pas de ponctuacion. E ieu quand i a pas de ponctuacion , respiri pas. Fau d'apnèa cerebrala. E aquò's pas bon per ma santat mentala. E los capítols ponctuats, los compreni pas mai que los autres, mas al mens ai pas de faire
Alara soi segura que volètz un extrach, un extrach, un extrach. ok ok.
Ne vos meti un qu'ai comprés, ok?
ens anam despullant i tocant els temes i llepant un poquet i, en definitiva una autèntica meravella deu minuts, i tenc allò coma una pedra i m'agafes l'escrot amb suavitat i els ous a dins, i me beses la boca ah oh, i et creco mugrons amb dents i llengua i dius què fas què fas i un dit meu lubricat ja amb fluix teu te'l pos al clítoris i per la zona, i ja després em posiciono clarament per menjar-te allò i tu amb cara d'haver-ho entès i d'espant i admirada uh ah i lo millor és que te corris no sé, i veig que m'entens i et concentres i jo vaig fent... i uah uah dius hòstia i me lleves el cap i et tombes amb la cara al coixí i l'agafes amb espasmes uterians i, sense mirar-me però amb els ulls oberts a la làmpara apagada damunt el comodí dius vull follar, com la nena diu vull aigua, i me pos damunt tu i dic "'?" i m'agafes el tema i et fas penetrar, a la tercera envestida fins a la jugular i me deus trobar molt sexi perque m'agafes el cul a dues mans i després i amb una, m'acaricies l'esquena i em beses el coll i una clavícula i anam fent per recuperar la tendresa, i és ara que veig que ha estat bona idea apagar la làmpara i que només la farola del carrer, i és molt fàcil aguantar la mirada quan se té el tema tan ben clavat i besar-te i mirar-te ara que és tan fàcil..."
e contunha... en apnèa. Quand legisses aquò en apnèa cerebrala, te dises qu'es daumatge que lo narrator siá pas ejaculator precòç...
Remarca...
Després la vaig besar i vaig anar a pixar. No pareixia que res pogués evitar que dormíssim junts aquell dia i ja al seu hotel un llitet de matrimoni molt petit molt mono, amb el capçal de fusta pintat estil antic verd i daurat així mig gastat. Va anar al lavabo a llevar-se les katiusques i després el vestit. Duia un..., no sé, seria com un body però amb faldeta tot transparent, jo anava mig bolinga també i vaig pensar si no estaria en plenes condicions sexuals, però buah, aquelles mames grosses, rodones, fortes com una pedra i aquells mugrons amples, flonjos i tan a prop de les clavícules, i ens vàrem ficar al llit i quina alegria. Després de cinc minuts vaig veure que ella volia follar ja i vaig pensar, bueno, i l'hi vaig ficar. Vaig estar empenyent deu minuts bons, després per darrer als miralls de les portes d'un armari empotrat veia de perfil aquells melonots perfectes i quina passada, després ella damunt, després jo una altra vegada i quan ja me començava a repetir me vaig concentrar i me vaig córrer. Me vaig tombar al llit i me va dir que ella no havia acabat, joder, vaig pensar, hauré errat l'angle perquè la veritat és que he estat mitja hora follant com un campió. Havia fet el que se suposa que s'ha de fer, no? O igual només vint minuts, o deu. Me vaig fer una mica el loco i li vaig demanar si volia que me quedàs, ella va contestar amb la més previsible de totes les respostes, que el que volgués, naturalment, i me vaig vestir. Després quan ja sortia per la porta va dir, no quedes?
Classic....
Vertat, los passatges de cuol los compreni mai que los autres (vai-te'n saber perqué...)... e sovent, risi, pendent la lectura, alara, e mai comprenguèsse pas tot, contunhi.
Deman-que n'i a pro per uèi, vos metrai un tèxt del libre que me faguèt plan rire.
Podètz anar faire un torn sul Myspace de Joan Miquel Oliver, i podretz escotar un extrach legit de El Misteri de l'amor e quauques cançons :)
5 comentaris
dilluns, 23 de novembre de 2009
Harry Potter e la pèira filosofau
La debuta, sonque per vos far biscar:
M'an agradat tanben los noms dels ostals dels escolans d'Hogwarts... mas vos daissi anar descubrir tot aquò.
Podètz crompar lo libre sul sit de son editor, Per Noste.
Capítol Un - Lo nin que subrevivó
Sénher e Dauna Dursley qui demoravan au 4, Privet Drive, qu'èran gloriós de's díser perfèitament normaus, Diu mercés. Qu'èran las darrèras personas qui podossin imaginar de trobar implicadas en quauquarren d'estranh o de misteriós, pr'amor non suportavan pas las farlabicas.
En Dursley que gavidavan la Grunnings, ua enterpresa qui fabricava taravèras. Qu'èra un òmi gran e bèth, qui n'avèva quasi pas nat còth, mes qui portava mostachassas de las bèras. Na Dursley qu'èra prima e blonda e qu'avèva un còth dus còps mei long que la mejana, çò qui èra hòrt utile puishque passava la màger part deu temps a espionar en çò deus vesins, per dessús deu plèish. Los Dursleys qu'avèvan un hilhòt nomat Dudley qui, a'us escotar, èra lo mei beròi nin deu monde.
Los Dursley qu'avèvan tot çò que volèvan mes qu'avèvan tanben un secret, e çò que cranhèvan mei qu'èra qu'estossi descobert. Que credèvan que non poirén suportar que quauqu'un e s'assabentèssi de l'existéncia deus Potters.
E un extrach per dire òsca a la reviraira:
E ben o vos vau pas tot marcar :)))- Plan ce digó. Qu'i a ua lista de tot çò qu'as besonh.
Harry que despleguè ua dusau huelha de papèr qui n'avèva pas notat la velha.
ESCÒLA HOGWARTS DE BROISHAMI E DE MAGIA
- Unifòrme
Los estudiants de purmèra annada qu'auràn besonh:
- tres raubas de tribalh unidas (negras);
- un capèth ponchut unit (negre) tà tot dia;
- un par de guants protectors (pèth de dragon o equivalent);
- ua capa d'ivèrn (negra dab estacas d'argent)
Que'vs brembi totas pelhas qu'an d'estar mercadas dab lo nom de l'escolan.
LIBES
Cada estudiant qu'averà d'aver un exemplar deus libes seguents:
- Iniciacion aus broishamis (nivèu 1) de Miranda Hauconeta;
- Istòria de la magia, de Batilda Torndessac;
- Teoria de la magia, d'Adaltbèrt Farlabicon- Manuau de de metamorfòsi entaus començants d'Emeric K Cambiat.
(...)
M'an agradat tanben los noms dels ostals dels escolans d'Hogwarts... mas vos daissi anar descubrir tot aquò.
Podètz crompar lo libre sul sit de son editor, Per Noste.
2 comentaris
dissabte, 21 de novembre de 2009
aprèp lo wonderbra, lo wondervièch
L'escacalàs dau jorn, es aquò:
E finala çò que me fa rire lo mai es "with my model today" e çò qu'agacha del model es son paket. Soi fan.
Bon, los òmes, vos crompetz pas aquò. Vos subregeinarà a la primièra ereccion.
E finala çò que me fa rire lo mai es "with my model today" e çò qu'agacha del model es son paket. Soi fan.
Bon, los òmes, vos crompetz pas aquò. Vos subregeinarà a la primièra ereccion.
4 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: videos
divendres, 20 de novembre de 2009
Los Tipes Setòris
Lo Ceucle Occitan setòri tòrna editar Les Types Sétois: Los Tipes Setòris, Toussaint Roussy (1847-1931) publicat e agotat en 2005.
Blanqueta!!!
Pendant 53 ans, Toussaint Roussy, négociant et peintre, a croqué les Sétois dans leur attitude, leur accoutrement et leur dégaine.
Reproduction des 95 types sétois en quadrichromie. 6 pages originales de Pierre François.
Notice biographique - présentation des types sétois - Le premier conservateur du musée de Sète - traduction des légendes.
Participation de Jacques BLin, Alain Camelio, Philippe Carcassés, Pierre François
Sortida prevista per Febrièr Març 2010.
Soscripcion:
mandar chèc e nom pichon nom adreiça & co a Cercle Occitan Setois, 36 rue Salvador Allende 34200 Sète
Prètz de l'exemplari: 50€
Fraisses de pòrt: 5,50€
Chèc a l'òrdre del Cercle Occitan Setois.
E ben dempuèi que lo voliái crompar :))))
0 comentaris
dijous, 19 de novembre de 2009
Es con, servís pas a res, mas a ieu m'agrada
Me volguèron pas jamai crompar una gameboy quand èri pichòta. Soi una paura malurosa :(((((
Vist en passar per Fucking Karma
1 comentaris
dimecres, 18 de novembre de 2009
Manjarem lo curat! A non, es tròp gras!
Diluns de ser, me trobèri un pauc per accident a seguir la messa dins una de las glèisas nòvas de Seta.
Es aquò lo subrerealisme de ma vida: de còps que i a, dintri dins una glèisa laida e dedins i a totes los capelans d'Occitània e mai benlèu los de França que i son perque es la fèsta VIP dau Curat a Seta.
Èra cagant.
Levat quand un das capelans cappelat, mòrt de rire, diguèt "fa caud dins la glèisa, e l'avèm pas mes lo caufatge, akò's la calor umana qu'avèm a Seta, ahahahahahaha". Fantomàs èra aparegut
sus l'empont darrièr l'autar, ieu èri petada de rire... Mas èri la sola... Se vei que los capelans VIP an pas jamai vist Fantomàs. benlèu que se son arrestats a Don Camillo e sos panzani e son pas passats a Louis de Funès, vai-te'n saupre.
Fasiá moment que i èri pas anada a la messa.
E a ieu, i a doas causas que m'agradan a la messa.
Una seguís l'autra. E òc, pk tot es cronometrat a la messa.
La primièra es quand passas a ton vesin "la patz dau Crist". Aquò's lo moment "friendly" de la messa. Tòcas la man de cadun de tos vesins en dire a cada còp "la patz dau CRist". N'i a que ne profechan per dire "te, tu, cossí vas?" mas normalament, lo tèxt es "la patz dau crist" e aquò m'agrada perque es lo moment que lo mond t'agachan dins los uèlhs e te sorison. Ieu disi que la Patz dau CRist, es l'aujòl dau free hug.
La segonda causa , es just aprèp lo free hug d'abans, es l'eucaristia. Pel mond que coneisson pas lo patés catolic, aquò's quand lo mond van manjar lo còs dau Crist aka quand manjan l'ostia. Òc, l'ostia, aquel trocet sec de se sap pas tròp de qué, pels catolics, es lo còs dau Crist. Lo free hug es la patz dau Crist, lo trocet sec es lo còs dau Crist, d'akò ne dison la simbolica. E ben quand cal anar manjar l'ostia, i a tota una coregrafia que se bota en plaça: lo mond que sortisson del banc, qu'espèran totes dins la meteissa posicion, qu'engolisson l'ostia, e que tòrnan a sa plaça. Una coregrafia redonda qu'es la meteissa dempuèi tant de temps.
E ben ieu aquò m'agrada.
Es per aquò que la fan a la telé la messa, es perque es tot un espectacle, basta de lo saber agachar.
Wow es polit çò k disi.
O alara, es lo segond efièch kiss cool. Lo primièr te fas cagar grèu, lo segond te regalas de l'espectacle. Mas aprèp te cal pagar ta plaça a l'espectacle, d'aquò ne dison la quista.
E la banasta, passa de man en man.
.
3 comentaris
dimarts, 17 de novembre de 2009
El llibreter de Kabul d'Asne Seierstad
E aquí,romanticassa que soi, me pensavi aver l'istòria d'un tipe, librari, dins una vila que i fa pas bon viure, Kabol. Abans de legir lo libre, aviái fach mon pichon scenario dins mon cap, aviái montat lo film: una librariá pichona pichona, un pauc sorna, plena de libres dins una vila en guèrra amb un librari-poeta-filosòf. A! Vosautres tanben imaginatz aquò, è?
E ben es pas aquò!
L'autora, una norvegiana, dintra dins una librariá lo jorn qu'arriba a Kabol, ne sortirà amb sèt libres... explica dins lo prològ:
" Quan tenia una mica de temps lliure, hi feia un salt amb molt de plaer per mirar i entretenir-me una mica amb aquel llibreter interessant, un patriota afganès tantes vegades decebut per la seva terra.
- Primer, els comunistes van cremar els meus llibres, després els mujahidins em van arrasar la botiga, finalment els talibans me'ls van tornar a cremar- va explicar.
Un dia em va convidar a sopar a casa seva. Al voltant d'un banquet somptuós parat a terra hi havia la seva família: una de les dones, els fills, les germanes, els germans, la mare, alguns cosins.
El Sultan (es lo nom del librari) m'explicava anècdotes, els fills reien i feien broma. El to de la vetllada era despreocupat i completament oposat al dels àpats senzills que havia fet amb els comandants a les muntanyes. Però no vaig trigar gaire a adonar-me que les dones parlaven poc. La bonica dona adolescent del Sultan seia tranquil·la, al costat de la porta, amb la filla acabada de néixer als braços sense dir paraula. La primera dona aquella nit no hi era. Les altres dones responien les preguntes, agraïen els compliments per sopar, però mai no començaven una conversa.
En marxar, em vaig dir a mi mateixa: això es l'Afganistan. Seria interessant poder escriure un llibre sobre aqueste família.
L'endemà vaig anar a veure el Sultan a la llibreria i li vaig exposar el meu projecte.
- Moltes gràcies- va dir ell, simplement.
- Però això vol dir que hauré de viure amb vosaltres.
- Benvinguda.
- hauré d'anar amunt i avall amb vosaltres, viure com viviu vosaltres. Amb tu, les teves dones, les teves germanes, els teus fills.
- Benvinguda - va repetir.
Dona enveja de legir lo libre lo prològ.
Lo libre, son d'istòrias passadas o presentas de la familha del librari que li contèron a l'autora quand viviá amb eles. Es pas lo libre del sègle mas es de bon legir e l'interés es mai que mai sociologic: lo biais de viure a l'afgana. Aquò fa pas rire. E quand siás una femna, fa encara mens rire. Lo biais de viure a l'afgana, la religion, l'istòria politica del país, l'occidentalizacion, la poligamia, los maridatges adobats, las dònas e la posca.
Lo libre, faguèt resson amb lo film A propos d'Elly que veguèri divendres que m'agradèt sens m'estrambordar (mas èri ja un pauc pas en forma) e que m'interessèt bravament pel costat sociologic de la causa, e cossí vivon lo mond?
Lo libre El llibreter de Kabul sortiguèt en 2003, es pas recent recent. Sus Wikipèdia, vos explican de qué se passèt aprèp amb lo librari.
0 comentaris
dilluns, 16 de novembre de 2009
Tan/tant
Dempuèi totjorn, ai un problèma amb tan e tant. Sabi pas jamai kora cal metre la T o pas. La mèrda.
Dubrissi mon Dictionnaire Grammatical de l'occitan moderne selon les parlers languedociens dau Mèstre Florian Vernet. Vos fau un resumit:
Adverbe:
- sens de "si", "aussi". s'escriu tan dabans adjectiu o advèrb. (tant se l'adjectiu o l'advèrb comença per una vocala)
- sens "tant", "autant", s'escriu totjorn tant
Yes, I can.
9 comentaris
diumenge, 15 de novembre de 2009
Ràdio Sure
I a un tipe qu'a revirat Radio Sure en occitan.
Radio Sure e sun programa que coneissiái pas, servís per zapar d'una radio a l'autra. Putan. SOI FAN.
Dessús, pòdi cambiar de Radio Lenga d'Òc a Radio País.
E pel Joan deu Peiroton, i a de ràdios bolliwoodianas, sudamericanas, occitanas e plan mai!
De telecargar en passant pel Forum Occitania
Ai escampat la conassa violeta per botar aquò:
7 comentaris
dissabte, 14 de novembre de 2009
De l'istòria vertadièra dau setòri e dau gabian
La setmana passada me contèron que la setmana d'abans l'Enric lor contèt qu'aviá adomergit un gabian. Un gabian mas aquò se pòt pas adomergir! li diguèron los collègas.
E ben siiiiiiiiiii.
E aquí comença l'istòria tant setòria coma veridica de l'Enric e del gabian.
L'autre jorn, l'Enric te veguèt un gabian dins sa figuièra. Aviá pas bona mina lo gabian. Èra un gabian triste.
"es magre aquel gabian, se diguèt l'Enric, li vau donar un quiconet que mangèsse un pauqueton".
Anèt dins la cosina e furnèt. De qué manja un gabian? E ben de peis pardina!. Aviá pas qu'una topina d'anchòias l'Enric. Te prenguèt una anchòia e la te li portèt al gabian de la figuièra.
Lo pausèt pel sòl e lo gabian dubriguèt las alas, te saufinèt l'anchòia e virèt lo bèc, tot mespresós.
Li agrada pas l'anchòia?
Ben, non , es salada bogre de colhon!
E l'Enric de tornar dins la cosina per t'asagar l'anchòia per la dessalar. E aquí te crosèt son caramentran de femna:
- E de qué fas?
- Li levi la sal a l'anchòia
- E pk li levas la sal a l'anchòia? Te creses que las salan per que tu las dessalèsses en i passant 10 litres d'aiga?
- Daissa-me dessalar mon anchòia, arrèsta de m'emmerdar
De qué fariá pas per un gabian dins sa figuièra.
E li tornèt portar l'anchòia, dessalada aqueste còp.
E lo gabian, dubriguèt las alas, davalèt de sa figuièra e engoliguèt l'anchòia.
L'endeman, lo gabian èra tornarmai dins la figuièra.
Ricon li volguèt dessalar tornarmai una anchòia mas la trobèt pas la topina d'anchòias.
Era son caramentrant de femna que li aviá escampat la topina "s'es per las dessalar e las donar a una puta de gabian...".
Fasiá pas res. Lo Ricon li trobariá quicòm mai de li donar a son gabian.
E li trobèt... una bóstia de paté per cat.
Lo Ricon la pausèt la bóstia de paté per cat jos la figuièra.
Lo gabian agachèt. Saufinèt. Despleguèt las alas. Davalèt de la figuièra e se mangèt la bóstia de paté per cat e tornèt dins la figuièra.
L'endeman, lo Ricon èra content de tornar a l'ostal.
E lo gabian èra totjorn dins la figuièra.
Ricon li tornèt daissar una bóstia de paté per cat jos la figuièra.
Lo gabian saufinèt, comencèt de desplegar las alas... mas arribèt lo gatamiau del caramentran de femna del Ricon. Aquel cruparlhàs l'aviá saufinat son paté e veniá manjar sa bóstia...
E lo gabian, espaurugat, dubriguèt las alas...
s'envolèt
e s'anèt pausar alai ont lo crup li fariá pas de mal,
se venguèt pausar sus l'espatla del Ricon.
E aquò, tant de memòria d'òme coma de gabian, s'es pas jamai vist a Seta.
3 comentaris
divendres, 13 de novembre de 2009
erotisme veicular
7 comentaris
dijous, 12 de novembre de 2009
Lengadòc is not Islàndia
Dissabte passat, Midi Libre parlèt de l'implantacion de Madonald dins la region...
En imatge:
E un dels articles:
Pourquoi la côte méditerranéenne a la cote
Septembre 19 79, McDo ouvre son premier restaurant à Strasbourg. Le 29 juillet 1983, place de la Comédie, Montpellier accueille l'enseigne à son tour. Vingt-cinq ans plus tard, McDo est leader dans l'Hexagone. D'ici la fin de l'année, il y aura 1 160 sites répartis dans 860 communes, employant 55 000 salariés. La France est au 3 e rang européen après le Royaume-Uni (1 192 restaurants) et l'Allemagne (1 353). Avec un chiffre d'affaires sous enseigne de 3,3 milliards d'euros HT, McDo affiche une progression des ventes de 11,2 % en 2008 par rapport à 2007.
Mieux, la France est le deuxième contributeur mondial au système en terme de rentabilité, après les USA. « Au pays de la gastronomie, nous avons notre place parmi les différents modes de restaurations », explique sans
L'appétit vient en mangeant : 66 franchisés se partagent le gâteau McDo en Languedoc-Roussillon.
Dont 30 rien que dans l'Hérault, soit trois établissements pour 100 000 habitants, une densité record, supérieure à celle de Paris et à peine en dessous des Hautes-Alpes. Il n'a pas échappé à la chaîne de fast-food que la côte méditerranéenne à deux atouts majeurs : la densité de population des villes, où l'enseigne est implantée à près de 95 %, et celle des régions touristiques. En témoigne le succès de Serge Caillaux dans l'Hérault, patron de seize restaurants. Seule la Corse fait figure d'exception. « On n'a pas trouvé d'emplacement », commente sobrement Dominique Guichard. Ce dernier embraye sur une nouveauté qui devrait faire florès : l'implantation dans les McDo existants de McCafé. A mi-chemin entre le salon de thé d'antan et le troquet d'aujourd'hui, il proposera plusieurs cafés, des petits déjeuners, des collations, des pâtisseries traditionnelles, etc.
De quoi élargir l'offre et grignoter des parts de marché. Le premier McCafé de la région a ouvert à Perpignan en juillet. Argelès accueillera le second en décembre.
E d'aqueste temps, en Islàndia...
2 comentaris
dimecres, 11 de novembre de 2009
Hum Trio
Veguèri HUM TRIO quauques meses fa a Montpelhièr dins l'encastre de Total FEstum e me regalèri.
Passan a Montpelhièr divendres, i anarai faire un torn probable.
Hum trio en concert ce vendredi 13 à 21h au BLABLA bar,
quartier cathédrale saint pierre, en face de l'entrée du conservatoire.
Le trio HUM interprète "Les Temps Passats" du poète alpin Joan-Ives Roier.
Un tour de chant qui met en scène des tableaux poétiques : scènes de vie, paysages, portraits, souvenirs d'enfances... Autant de sonnets qui dévoilent le regard de Joan-Ives Roier sur son pays et ses contemporains, sa vie, ses angoisses et ses désirs.
Le trio Hum met en musique ce manège haut en couleur de la vie alpine. Des chansons
qui s'appuient sur la rime riche de ces poésies.
Les compositions sont inspirées des musiques populaires de la méditerranée. Cette rencontre donne lieux à découvrir un tour de chant qui ose gravir les sommets poétiques des Alpes de Joan-Ives Roier.
Sus aqueste blòg subrecuoltural, parlèrem ja de Joan Ives Roièr.
5 comentaris
dimarts, 10 de novembre de 2009
pel País Basc
Amb l'AmorósEstival2009, anèrem a Hestiv'Òc a Pau.
Mas abans, nos anèrem perdre pel País Basc....
Prenguèrem de rotas pichonas que i crosèrem plan de mond:
AmorósEstival2009, netegères pas l'autò!
Se perdèrem pels camins montanhòls tot neblats... E qual legiguèt la mapa??? (lo primièr que me ditz que las femnas sabon pas legir una mapa li fau manjar Bibendum)
Puèi arribèrem enfin al camping à la bòria qu'aviam trobat sus internet. Mas cossí fasián lo mond abans internet? Lo camping es a Suhuskune, lo mond i parlan euskera e lo papet de la bòria nos explikèt tot plen de causas e eriam plan contents de l'escotar, de visitar la bòria e de veire las bèstias. I podètz anar, es propret, tranquil e lo mond son aimables, en mai d'aquò, es pas car.
Aquelas sabatas, son polidas, confortablas,
mas t'embocanan lo tibanèl...
SuperBidochons del camping.
Nos aimi!
6 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: la Cagona, pès, vacanças
dilluns, 9 de novembre de 2009
perque fa de ben.
2 comentaris
diumenge, 8 de novembre de 2009
L'armada dau crimi
Anèri veire lo darrièr film de Robèrt Guediguian.
E ben aquel, i podètz anar!
Remirable. Me regalèri.
Fa pas rire. Al contrari.
Mercés a Robèrt Guediguian de nos mostrar aquò, d'ajudar a chifrar... totjorn e encara.
E ben aquel, i podètz anar!
Remirable. Me regalèri.
Fa pas rire. Al contrari.
Mercés a Robèrt Guediguian de nos mostrar aquò, d'ajudar a chifrar... totjorn e encara.
0 comentaris
dissabte, 7 de novembre de 2009
Atencion, pòst un pauc gòre
FA quauques jorns qu'aviái de problèmas amb l'autbòi. que "marchava pas". Que bufavi coma un buòu dedins e de còps que i a, èra lo silenci complet. Alara me fasiái de lagui, pk me disiái que capitavi pas , qu'èri pas bona, patin cofin.
Dijòus, al cors, vòli far lo "la" que lança la debuta dau cors. E walon, nada, pas res.
Lo pròf pren l'autbòi e amb el tanpauc marchava pas.
"putan, as copat l'autbòi" que me disi dins mon cap, que o sabi ieu que soi una copa-tot.
E ben non, brave mond, o sabètz de qu'èra lo problèma??
E ben èra que l'enche, i aviá tant de mèrda dedins qu'èra tapat.
Se vei que l'autbòi es un instrument que t'ajuda a crear de microorganismes parallèls. Ta bava demòra tancada dins l'enche e al contact de la cana (l'enche, akò's dos bocins de cana que vibran), akò te fa un microcòsm plan actiu. E al cap d'un moment, se siás un porcàs que neteja pas son enche o s'o sabiás pas que la caliá netejar, e ben los microorganismes creisson e te tapan l'enche e pòs pas bufar.
Los mistèris de la sciéncia e de la musica.
E dins aqueles moments, te cal pas pensar que la mèrda qu'engorgava ton enche ven de ta boca a tu e que te tornavas metre regularament aquel enche plen de merda dins la boca. D'aquò se ditz "lo cicle del poiridum".
Lo prof me netegèt l'enche, me lo faguèt pas faire a ieu perque o sap lo tipe qu'ai las mans plenas de dets.
E diguèt : "Soi content. Aquò vòl dire qu'as plan trabalhat. Un enche linde, aquò marca mal".
Se vei que dau mai as de mèrda dins l'enche, dau mai seràs bon quand seràs grand.
L'autbòi, es plan polit, mas es tb bravament fastigós.
Sus aquò, vos desiri a totes un bon apetit.
5 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: bridget jones, l'autbòi c bo
divendres, 6 de novembre de 2009
daumatge!
Ièr de ser, anèri veire lo Sindròm dau Titanic lo film de Nicolas Hulot et de JeanAlbert Lièvre (mas aqueste tot lo mond lo doblida...). E ben me faguèri cagar grèu.
Es cagant, cagant, cagant. Pas pedagogic per un sòu. La votz "off", la de Nicolas Hulot, en mai d'iper parisenca, es monotòna que non sai. Veses pas gaire lo fial, as l'impression qu'es forra-borra...
Es daumatge. Lo subjècte es important.
Lo biais de faire: mostrar çò qu'existís a l'ora d'ara e qu'es absurd/vergonhós/dangierós (ne pas rayer la mention inutile) e dire "òu, los collègas, cal cambiar de biais", aquò's una bona idèa, mas la resulta es soporifica. Regreti pas d'i èsser anada. I aprenguèri de causas que sabiái pas: los lotissaments-cottage-amb-piscina als Emirats Arabs, los supermercats en Africa que fan que las tribus i aprenon lo consum e maitas causas. Los imatges son interessants. Vos disi pas lo budgècte del film: imatges d'all around the world, la màger part filmats en elicoptèr... Per un film que preconiza la descreissença, marca mal. Enfin, la fin justifie les moyens. Levat que lo film es cagant. E me disi, que Nicolas Hulot, se voliá tocar lo mond, e ben akò's mancat.
L'idèa èra bona, mas la resulta manca de clartat e d'inteligéncia. Es daumatge.
Akò dich, entre la mediatizacion de YAB, d'Home e la dau Syndrome du Titanic, benlèu que... enfin, espèri.
(ai crompat lo DVD mas l'ai pas encara agachat home)
5 comentaris
dijous, 5 de novembre de 2009
L'occitan ne donne pas de boutons
Soi fan fan fan de la carta postala de la Rampe:
sit internet oficial rampe-tio.org o lo Myspace.
òsca!
sit internet oficial rampe-tio.org o lo Myspace.
òsca!
5 comentaris
un pauc de politica francesa
Ieu vau escotar los franceses suls mèdias "estrangièrs".Uèi, una entrevista de Villepin facha per Catalunya radio a Paris a l'ostal de l'America Latina. A un espanhòl de tria lo tipe! Wikipèdia m'aprenguèt que passèt una part de sa joinessa a Venezuela, benlèu ben, mas l'a pas perdut son espanhòl, òsca.
A la question inteligenta de la jornalista catalana sus "Barcelona Catalonha, un exemple de seguir?", la responsa chinesa del politician francés:
3 comentaris
dilluns, 2 de novembre de 2009
Pòrca Misèria
Lo fau en classa lo conte, alara, coma los ai escanerizats los imatges, vos ne fau profechar.
Son tirats d'un libre que se ditz Contes de Fèlix Arnaudin en bendas dessenhadas, colleccion Petit à Petit que fan tot plen de libres "en bendas dessenhadas" (ai tanben las cançons de Georges brassens en bendas dessenhadas).
E la mesa en BD del conte de Misèria es la que m'agrada lo mai del libre.
Clicar suls imatges per poder legir.
Clicar suls imatges per poder legir.
E la cançon de Nadau...
6 comentaris
diumenge, 1 de novembre de 2009
Candidaturas!
La polida Fadarela me diguèt qu'èra d'acòrdi per m'aculhir amb monAmorósEstival dins son polit ostal (tot es polit en cò de la Fadarela... la vida es injusta ) per que pòsca melhorar ma tecnica dau recuolon en canoè.
Espèri que l'AmorósEstival2009 tornarà candidatar per lo pòste d'AmorósEstival2010... e qu'aqueste còp aceptarà lo CDI.
Sequenon, se d'unes son interessats per far d'AmorósEstival2010 (sens cdi a la fin òu, lo prepausi pas a tot lo mond lo cdi ieu), podètz pausar vòstra candidatura e mandar vòstra letra de motivacion al mail que i a sus la drecha.
Mèfi, lo nivèl es naut...
mas la concurréncia inexistenta!
18 comentaris
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
Alfred Hitchcock
Alfred Hitchcock (Leytonstone, Londres, lo 13 d'agost de 1899 – Los Angeles, lo 29 d'abriu de 1980) que ho un cineasta britanic d'origina catolica irlandesa e, mei tard, tanben nòrd-american. que comencè la soa carrièra au Reiaume Unit abans de contunhar dens los estúdios de Hollywood, en California.
Qu'ei considerat com un deus directors de filmes màgers deu Reiaume Unit e tanben dens l'istòria deu cinèma, avent hargat, au cors d'ua carrièra de gaireben 60 annadas e començada dab lo cinèma mut per contunhar dab lo parlant, un lengatge audiovisual especific entà jogar dab las emocions deu public, l'inclúser dehens l'imatge dab moviments de camèra imitant los d'un espiar uman e dab fins a còp inesperadas e contèxtes criminaus e estranhs sovent.
Enter los sons filmes mei coneguts (53 que'n va har...), [1] que podem mentàver :
- L'òmi que'n sabè tròp (1934...lo filme mei famós dilhèu de la tempsada britanica)
- Las 39 gradas - 1935
- Ua dauna e dispareish - 1938
- Rebecca
- La còrda - 1948
- L'estranger dens lo tren - 1951
- L'òmi que'n sabè tròp (version de 1956)
- M com Murtre - 1954
- Hièstra indiscreta - 1954
- Problèmas dab Harry - 1955
- Lo faus copable - 1956
- Verdigòu - 1958
- La mort a las cauças - 1959
- Psicòsi - 1960
- Los ausèths - 1963
- Marnie - 1964
- Frenesia - 1972...
Somari
La vita[modificar | modificar la font]
L'òbra[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
-
- Un filme es ges una lesca de vida: es una lesca de pastís.
- Las femnas son coma lo suspense. D'ont mai despertan l'imaginacion, d'ont mai fan nàisser d'emocions.
- I a pas cap terror dins un còp de fusilh, sonque dins son anticipacion.
- Lo teatre es la vida, sens los sieus moments d'enòdi.
- Una femna de mistèri es qualqu'un qu'a una certa maturetat e que los sieus actes parlan mai que non pas sos mots.
- Un murtre sens cisèls que lusisson es coma d'espargues sens salsa olandesa. Cap gost.
- L'oquei gèl es una mescla sabenta de lisar acrobatic e de Segonda Guèrra Mondiala.
- Los actors deurián èsser tractats coma bestiam. [3]
- La durada d'un filme ne deuriá èsser directament ligada a la capacitat de la veissiga umana.
- Per ieu lo cinèma son quatre cents fautuèlhs que los me devi emplenar.
- Fins que lo marit se n'aja pas entendudas totas las paraulas que la siá molhèr non diguèt, ne serà pas jamai maridat de verai.
- Çò que mai me n'espanta? Los mainadòts.
- Per ne redolar a l'azard, cal èsser sol. Tre que ne sèm dos, se n'anam sempre endacòm.
- Tot çò qu'es dich e non mostrat es perdut per l'espectator.
- Li ne demandar a un òme que conta d'istòrias de ne téner compte de çò versemblant me ne sembla tan ridicul coma li ne demandar a un pintor figuratiu de representar las causas amb exactitud.
Filmografia[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Véder tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) Alfred Hitchcock sus l’Internet Movie Database
- (fr) Sit suber n'Alfred Hitchcock
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Villes et mairies du District de Delémont (164)
Liste des communes
Delémont
Ville de Delémont, localité de la Suisse de 11 000 habitants.
La mairie de Delémont a une adresse e-mail et un site Internet.
Bassecourt
Ville de Bassecourt, localité de la Suisse de 3 300 habitants.
La mairie de Bassecourt a une adresse e-mail et un site Internet.
Courroux
Ville de Courroux, localité de la Suisse de 2 900 habitants.
La mairie de Courroux a un site Internet.
Courrendlin
Ville de Courrendlin, localité de la Suisse de 2 300 habitants.
La mairie de Courrendlin a un site Internet.
Courtételle
Ville de Courtételle, localité de la Suisse de 2 200 habitants.
La mairie de Courtételle a une adresse e-mail et un site Internet.
Vicques
Village de Vicques, localité de la Suisse de 1 700 habitants.
La mairie de Vicques a une adresse e-mail et un site Internet.
Courfaivre
Village de Courfaivre, localité de la Suisse de 1 500 habitants.
La mairie de Courfaivre a une adresse e-mail et un site Internet.
Develier
Village de Develier, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie de Develier a une adresse e-mail et un site Internet.
Glovelier
Village de Glovelier, localité de la Suisse de 1 100 habitants.
La mairie de Glovelier a une adresse e-mail et un site Internet.
Boécourt
Village de Boécourt, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Boécourt a une adresse e-mail et un site Internet.
Mervelier
Village de Mervelier, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Mervelier a une adresse e-mail et un site Internet.
Rossemaison
Village de Rossemaison, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Rossemaison a une adresse e-mail et un site Internet.
Montsevelier
Village de Montsevelier, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Montsevelier a une adresse e-mail et un site Internet.
Soyhières
Village de Soyhières, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Soyhières a une adresse e-mail et un site Internet.
Corban
Village de Corban, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Corban a une adresse e-mail.
Châtillon
Village de Châtillon, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Châtillon a une adresse e-mail et un site Internet.
Courchapoix
Village de Courchapoix, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Courchapoix a une adresse e-mail et un site Internet.
Movelier
Village de Movelier, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Movelier a un site Internet.


text:
07/11/2014
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l'emission du diumenc 9 de novembre sera
Philippe Martel de l'Universitat Paul Valéry de Montpellier 3, per parlar dau centenari de la prumiera guerra mondiala, en doas partidas.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras ( novel orari) sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
Les commentaires sont fermés.


text:
Flocourt
Flocourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Ciutat per las primièras fes l'an 1050 ; dépendait de l'anciana província de las Tres-Evêchés ; tradicion pelegrinatge de sant Blaise lo 3 de febrièr.
- Cité pour la première fois en 1050 ; dépendait de l’ancienne province des Trois-Evêchés ; tradition pèlerinage de saint Blaise le 3 février.


text:
Lista dels presidents d'Albania
Actualament lo cap d'Estat d'Albania es lo president. Segon la constitucion albanesa, es elegit per l'Assemblada Nacionala per un periòde de 5 ans.
Albania venguèt independenta de l'Empèri Otoman l'an 1912 e venguèt una republica en 1920. L'an 1928 Ahmet Zogu s'autoproclamèt coma rei Zog Ièr e governèt fins a 1939, quand Itàlia ocupèt lo país. En 1944, los comunistas expulsèron los italians, e lo país venguèt tornarmai una republica.
Caps d'Estat d'Albania aprèp 1912[modificar | modificar la font]


text:
Turbina
Una turbina es un dispositiu rotatiu destinat a utilizar la fòrça d'un fluid (aiga, vapor, aire, gas de combustion), que son coble es transmés per mejan d'un arbre.
L'energia del fluid, caracterizada par sa velocitat e son entalpia, es en partida convertida en energia mecanica per entraïnar un alternator, una pompa o tot autre receptor mecanic rotatiu.
Somari
Turbina de vapor[modificar | modificar la font]
Definicion – Principis generals de foncionament[modificar | modificar la font]
La turbina de vapor es un motor termic de combustion extèrna, foncionant segon lo cicle termodinamic dich de Clausius-Rankine. Aquel cicle se distinguís per lo cambiament d’estat tocant lo fluid motor qu'es en general de vapor d'aiga.
Aquel cicle compren per lo mens las estapas seguentas :
- L’aiga liquida es mesa en pression per una pompa e mandada cap a la caudièra,
- L’aiga es caufada, vaporizada e subrecaufada,
- La vapor se destend e se refregís dins la turbina en fornissent d'energia mecanica,
- La vapor destenduda es condensada al contacte de la font freda jos voide parcial.
Lo principi es doncas lo meteis qu'aquel de la maquina de vapor amb pistons. La turbina ne constituís una evolucion expleitant los principals avantatges de las turbomaquinas coma :
- Poténcia massica e poténcia volumica elevada,
- Rendement melhorat per fòrça dels estatges de desdente.
Realizacion practica[modificar | modificar la font]
Una turbina se constituís d’un rotor contenent un arbre ont son fixadas de palas, e d’un estator constituit d’un carter portant de deflectors fixes, generalament constituits de doas partidas assembladas segon un plan axial. Compren mai un tore d’admission segmentat e un divergent d’escapament dirigit cap al condensor. La foncion dels deflectors fixes es d’assegurar tot o partida de la destenda en formant una ret de tuvièras e de modificar la direccion de l'escorrement sortissent de l’estatge precedent.
Una turbina de vapor compren un o mai estatges assegurant cadun doas foncions :
- La destenda de la vapor que correspond a la conversion de l’energia potenciala en energia cinetica,
- La conversion de l’energia cinetica e coble de rotacion de la maquina amb una amassa de palas mobilas.
Las turbinas de vapor se classan en doas grandas categorias sovent combinadas dins una meteissa maquina :
- Las turbinas d'accion ont la destenda se fa unicament dins las palas fixas. Son ben adaptadas als estatges de fòrta pression e convenon melhor per la regulacion del debit. Lor construccion es pus cara e sol s'emplega pels primièrs estatges de la turbina.
- Las turbinas de reaccion ont la destenda se repartís entre las palas fixas e mobilas. Lo gra de reaccion se definís per la reparticion de la destenda entre las palas. S'emplega al estatges de bassa pression e son mens caras.
La realizacion de las turbinas demanda d'acièrs fòrtament aliats (Cr-Ni-Va) per resistir a las constrentas termicas, mecanicas (fòrça centrifuga) e quimicas (corrosion per la vapor). Las doas primièras constrentas limitan lo diamètre e doncas lo debit capable dels darrièrs estatges. Atal las palas de mai d’un mètre de longor pausan ja de grands problèmas de realizacion. De mai, l'eterogeneïtat radiala de las velocitats impausa una incidéncia variabla de la pala que presenta alara una forma esquèrra que son usinatge es complèxe.
En practica, la temperatura se limita a 550 o 580 °C e lo maximum mes en òbra es de 650 °C. La pression es de l’òrdre de 180 bar e atenh 250 bar per las installacions supercriticas.
De fach, las turbinas de fòrta poténcias comprenon generalament sus un meteis ais:
- Una turbina de nauta pression,
- 2 o 3 turbinas bassa pression amb sostiratges.
Atal es possible d’aténher de poténcias de mai de 1000 MW amb un rendement despassant leugièrament 40%.
A l’autra extremitat, las pus pichonas turbinas an de poténcias de qualques desenas de quilowatts. Comprenon generalament un sol estatge e servisson per entraïnar de maquinas dins l’industria o sus de naus.
Entre los dos, existís d'autras turbinas mai o mens complèxas e adaptadas a d'utilizacions industrialas especificas.
Limits tecnics – Avantatges[modificar | modificar la font]
L'avantatge principal de las turbinas de vapor es d’èsser de motors de combustion extèrna. Per aquò, totes los combustibles (gas, fiol, carbon, rebuts, calor residuala) e subretot los mens cars, se pòdon utilizar per l’alimentar en vapor. Lo calfatge pòt de mai se far per energia solara. Lo rendement pòt aténher de valors pro elevadas, d’ont los còstes de foncionament redusits.
Per contra, lo còst e la complexitat de las installacions las resèrvan sovent a d'installacions de poténcia elevada per obténer d'economias d’escala. Levat los cases particulars, los motors e turbinas de gas son mai adaptadas en dejós de gaireben 10 MW.
Lo refresquissent del condensor demanda un important debit d’aiga o d'aerorefrigerants encombrants çò que limita sulcòp lor domeni d’emplec a las installacions fixas o navalas.
Rendement[modificar | modificar la font]
Lo rendement creis amb la pression de la vapor e amb la temperatura de subrecalfatge. Pasmens, l'aumentacion d'aquelas caracteristicas es limitada per la tenor en aiga de la vapor a la fin de la destenda. En efièit, la corba de destenda pòt aténher la corba de saturacion amb formacion de gotetas que minòran l'eficacitat dels darrièrs estatges de destenda. La tenor en aiga liquida d'un mescladís deu èsser limitada a 15 o 20%. In fine, es la pression dins lo condensor que fixa per aquò las pressions e temperatura limitas admissiblas.
Generacion electrica[modificar | modificar la font]
A causa de lors caracteristicas, las turbinas de vapor son fòrça emplegadas dins de centralas termicas de mejana e fòrta poténcia, nuclearas inclusas. Dins la gama de poténcias de 1 a 10 MW gaireben, s'utilizan dins las aplicacions de cogeneracion (incinerador de rebuts e calfatge urban, procèssus industrial). I a tanben de senhalar lor usatge dins los cicles combinats ont permeton de valorizar en electricitat la calor d’escapament de las turbinas de gas.
Las turbinas de vapor s'emplegan tanben dins lo domeni de la propulsion navala, subretot pels pus grands vaissèls (petrolièrs, pòrtavions e sosmarins nuclears) mas son mai que mai sovent remplaçats per de motors diesel o de turbinas de gas. La foncion d’entraïnament de maquinas es tanben en via de disparicion al profèit dels motors electrics.
Conclusion[modificar | modificar la font]
La turbina de vapor es l’acabament d’un tipe de maquinas termicas introducha per las maquinas de vapor amb piston. Las constrentas dependentas de lor concepcion restrenhon lor usatge a las centralas electricas de fòrta poténcia e a d'aplicacions especificas. Se pòt atal citar l'aeronautica o encara las industrias utilizant la vapor sortissent de la turbina. Dins aquel cas s'obten d'electricitat a bon mercat perque la font freda es pas « gastada » dins un condensor. Aquelas turbinas se nomenan turbinas de contrapression. S'encontra aquela utilizacion, en particular, dins las sucrariás. Dins las sucrariás de canas, lo combustible es gratuit e abondant : la cana de sucre trissada que se n'extrai lo sucre.
Turbinas d'aiga[modificar | modificar la font]
Situada en aval d'un barratge, aquela turbina, inventada per Benoît Fourneyron, se mòu par l'escorrement de l'aiga e mòu un alternator que produtz d'electricitat. Se pòt utilizar subretot la pression de l'aiga, tipe Francis ; la velocitat de l'aiga tipe Pelton ; o encara un grand debit (tipe gropa Bulbe o Kaplan).
Turbina de gas de combustion[modificar | modificar la font]
Aeronautica[modificar | modificar la font]
La turbina de gas es amb lo compressor e la cambra de combustion un dels elements constitutius dels motors de reaccion (vejatz turboreactor). Suls elicoptèrs convencionals, la poténcia fornida per la turbina servís a entraïnar lo rotor principal e lo rotor anticoble e mai los esquipaments fornissent la pression idraulica e pneumatica e la tension electrica.
Turbinas d'aire[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) http://www.inti.be/ecotopie/hydro.html
- (fr) Turbina de jetesqui
- (fr) HYDROWEB : site sus l'idroelectricitat
- (fr) hydroelec.fr : site sus l'idroelectricitat (istòria e maquinas)


text:
Fontaine-Chaalis
Fontaine-Chaalis es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La tèrra de Fontaine dépendait a l'origina de Sant-Denis. Lo nom de Pèira de Fontaine apareis per las primièras fes en 1162.
Lo general Kellermann, pòrti de Valmy, #que #crompar lo domeni l'an 1802, sens dobte, per se sarrar dels Bonaparte, #far reconstruire lo castèl e desplaçar la glèisa e lo cementèri #que se trobavan en las siás proprietats. De nòvas restauracions aguèron aportat dins lo castèl, a la fin de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle.
La terre de Fontaine dépendait à l'origine de Saint-Denis. Le nom de Pierre de Fontaine apparaît pour la première fois en 1162.
Le général Kellermann, duc de Valmy, qui acheta le domaine en 1802, sans doute, pour se rapprocher des Bonaparte, fit reconstruire le château et déplacer l'église et le cimetière qui se trouvaient dans ses propriétés. De nouvelles restaurations furent apportées au château, à la fin du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle.


text:
Organizacion Mondiala de la Santat
L’Organizacion Mondiala de la Santat (OMS), (en anglés : World Health Organization (WHO)) es l'institucion especializada de l'ONU per la santat. Depend dirèctament del Conselh Economic e Social de las Nacions Unidas e son sèti se situa a Genèva, en Soïssa, sus la comuna de Pregny-Chambésy.
Segon sa constitucion, l'OMS a per objectiu de menar totes los pòbles del monde al nivèl de santat pus elevat possible, la santat essent definida dins aquel meteis document coma un « estat de complet benèsser fisic, mental e social e consistissent pas solament en una abséncia de malautiá o d'infirmitat ».
Sa directritz generala actuala es la Dra Margaret Chan dempuèi lo 4 de genièr de 2007.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Creada lo 7 d'abril de 1948, l'O.M.S. foguèt precedida per diferents organismes e acòrds internacionals.
Vèrs 1850, diferentas disposicions foguèron presas per armonizar las mesuras d'unas quaranta alara principalament destinadas a premunir los Estats europèus contra la pèsta. A partir de 1851, de conferéncias sanitàrias internacionalas patisson a s'acabar amb d'acòrds. Pasmens sus la pèsta, lo colerà e la fèbre jauna, de Convencions sanitàrias internacionalas foguèron signadas. En 1907, foguèt creat a París « l'Ofici International d'Igièna Publica » (OIHP), dotat d'un secretariat permanent e d'un « comitat permanent ». Aquel comitat organizèt mai d'una conferéncias, que aquela de 1926 que adoptèt una Convencion Sanitària Internacionala amb pel primièr còp de disposicions relativas a la vairòla e al tifús. A la fin de la Primièra Guèrra Mondiala, los Estats Units d'America refusan que l'OIHP passe jos lo contraròtle de la novèla Societat de las Nacions (SDN). Fins a la Segonda Guèrra Mondiala, dos organismes sanitaris internacionals coexistisson doncas en Euròpa, l'OIHP e l'Organizacion d'Igièna de la Societat de las Nacions alara que de l'autre costat de l'Atlantic, l'Organizacion Sanitària Panamericana constituiguèt un tresen organisme internacional de santat[1].
La gripa espanhòla (H1N1) de 1918 1919, que faguèt 50 milions de mòrts (cinc còps mai de victimas que la Primièra Guèrra Mondiala[2], incita la Societat de las Nacions (SDN) a crear lo « Comitat d'Igièna » de la SDN, considerat coma lo davancièr de l'O.M.S.. Dominat per França e lo Reialme Unit, la vigilància sanitària del Comitat cobrèt, a la fin de las annadas 1920, 70 % del monde[3].
Dins las annadas 1980, l'O.M.S. coneguèt un passatge a voide per causa de marridas causidas e de l'ostilitat de qualques païses (Estats Units d'America, Reialme Unit) opausats a çò que considèran coma una politica carestiosa. De fondacions privadas, coma la Banca Mondiala, s'encargaràn dels enjòcs sanitaris mondials[4].
Lion Murard parla pasmens d'una « una sòrta de segonda naissença » de l'O.M.S.[5] a partir de 1995. De fach, l'O.M.S. creèt alara la Division de las Malautiás Transmissiblas (1996), lo Global Outbreak Alert and Response Network (2001) encargat de senhalar a Genèva « totes los eveniments que poirián donar luòc de urgéncias sanitàrias sul plan internacional » e pas pus solament las ocurréncias de las tres patologias quarantenàrias tradicionalas : pèsta, fèbre jauna e colerà, e promulguèt un novèl Reglament sanitari internacional (adoptat en 2005) que descai los govèrns de lor drech de vèto sus los entressenhes epidemiologics[6]. Segon l'istorian Patrick Zylberman, aquel retorn de l'O.M.S. s'explica fòrça per de novèlas emergéncias epidemicas coma aquela del SIDA, de la tuberculòsi (en 1985-91 a Nòva York), de la pèsta (en Índia en 1994), de l'Ebola (en Zaire en 1996), etc.[7]. L'O.M.S. lança una alèrta globala lo 12 de març de 2003 concernent los desplaçaments cap a Asia e a Canadà, sens èsser estat abans autorizat pels Estats, per causa de l'epidemia de SRAS, e s'opausa a China sus las estatisticas e lo desvolopament de l'epidemia[8].
Per causa del decès subit de son director general, Lee Jong-wook, lo 22 de mai de 2006, l'interim del govèrn foguèt assumit per Anders Nordström, fins a l'eleccion de sa successora, la Dra Margaret Chan, lo 8 de novembre de 2006.
Composicion[modificar | modificar la font]
L'OMS s'articula en dos tipes d'estructuras :
Lo sèti de Genèva[modificar | modificar la font]
L'OMS es dirigida per 193 Estats membres[9], reünits a l'Assemblada Mondiala de la Santat. Aquela assemblada, compausada de delegats representant los Estats membres, a per foncions principalas d'aprovar lo budgèt programa de l'OMS per l'exercici bianal venent e d'estatuir sus las grandas orientacions politicas de l'Organizacion. Aquela assemblada vòta a la majoritat dels dos tèrces de convencions internacionalas sus la santat.
Los reglaments son votats per l'Assemblada Mondiala de la Santat a la majoritat simpla e dintran en vigor per totes los Estats Membres levat quand aqueles refusan o fan de resèrvas dins los relambis prescriches dins la notificacion.
Lo Conselh Executiu es l'organ encargat d'administrar l'OMS. Sos 34 membres son elegits intuitu personae per tres ans per l'Assemblada e lo Conselh se reünisson al mens dos còps l'an. Sas foncions principalas son d'aplicar las decisions e las directivas de l'Assemblada Mondiala de la Santat e de li indicar orientacions.
Lo Secretariat es dirigit pel Director General, nomenat pels Estats membres per un periòde de cinc ans, sus proposicion del Conselh Executiu. Lo personal del Secretariat de l'OMS se compausa de professionals de la santat, d'autres especialistas o expèrts e d'un personal administratiu trabalhant al Sèti de Genèva, dins los sièis burèls regionals e dins los païses.
En 2005, lo total dels efectius èra de 3996 agents que 1549 administrators. Lo Budgèt biannal de l’OMS foguèt de 3,3 miliards de dolars per las annadas 2006-2007[10].
Los burèus regionals[modificar | modificar la font]
An per ròtle de tenir compte dels problèmas sanitaris singulars dins d'unas regions del monde.
Directors generals[modificar | modificar la font]
Finançament[modificar | modificar la font]
L'OMS es finançada per de contribucions dels Estats membres e d'autres donadors. Aquelas darrièras annadas, l'OMS multipliquèt las collaboracions amb de organizacions non estatalas: es uèi en partenariat amb prèp de 80 gropes ([ONG, industria farmaceutica e fondacions caritativas coma la Fondacion Bill e Melinda Gates e la Fondacion Rockefeller). Uèi, las contribucions a l'OMS venent dels govèrns nacionals e regionals, de las fondacions e ONG, d'autras organizacions de l'ONU, e del sector privat, despassan aquelas de las contribucions evaluadas (degudas) venent dels 193 Estats membres[11].
Criticas[modificar | modificar la font]
Lo doctor Michel Fernex (ancian mètge de l’OMS) denóncia l'acòrd entre l'OMS e l'Agencia Internacionala de l'Energia Atomica (AIEA), dintrat en vigor lo 28 de mai de 1959 amb par la resolucion WHA12.40[12]. Aquel acòrd, aquel dich, minimiza los riscs de la radioactivitat per la santat publica[13],[14]. Per la catastròfa de Chornobyl, l'OMS anóncia la chifra de 56 mòrts dirèctes, alara que d'autras evaluacions, que aquela del govèrn ucraïnian, van de 50 000 a 150 000 mòrts[15].
En particular, los actes de la conferéncia de 1995 a Genèva e lo rapòrt de la conferéncia de Kiev 2001 sus las consequéncias sanitàrias de la catastròfa de Chornobyl foguèron pas publicats[16], çò que es ben inabitual. Lo Dr Hiroshi Nakajima, director general de l'OMS de 1988 a 1998, declarèt a la television soïssa qu'aquels documents foguèron censurats per causa de l'acòrd amb l'AIEA[17].
Se manifestèt davant lo sèti de l'OMS per demandar la revision de l'acòrd amb l'AIEA. Dempuèi lo 26 d'abril de 2007, una preséncia permanenta de durada indeterminada davant los bastiments de l'OMS a Genèva comencèt[18].
L'OMS foguèt tanben criticada per sa gestion de la crisi del virus H1N1; auriá volontàriament exagerat l'amplor de la malautiá, d'ententa amb los laboratòri farmaceutics productors del vaccin.
Los nivèls d'alèrta de l'OMS[modificar | modificar la font]
- Nivèl 1 : un novèl virus es detectat pels animals. Dins aquel, existís pas cap de risc d'infeccion per l'òme
- Nivèl 2 : un virus que circula dintre los animals provoquèt de infeccions per l'òme. Es lo començament d'una menaça potenciala de pandemia (epidemia a l'escala internacionala e mai mondiala)
- Nivèl 3 : de cases de transmission cap a l'òme son averadas, i a pasmens pas de transmission interumana.
- Nivèl 4 : la transmission interumana d'un virus, capable de provocar de « flambadas a l'escala comunautària », es confirmada
- Nivèl 5 : una pandemia es imminenta, e de fogals infecciós son identificats dins dos païses almens
- Nivèl 6 : comença una pandemia
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.ge.ch/fao/1996/19960722.asp
- ↑ (fr)Patrick Zylberman, Les épidémies dans l’Histoire, sul site Pandémie grippale del govèrn francés
- ↑ Patrick Zylberman, (fr) L’épidémie, c’est l’homme autant que le microbe, Medecinenews, 30 avril 2009
- ↑ id Patrick Zylberman
- ↑ (fr) Lion Murard, Des épidémies et des hommes, La Martinière, 2008. Cité par Patrick Zylberman, L’epidemia, es l’òme tant coma lo micròbi, Medecinenews
- ↑ id Patrick Zylberman
- ↑ id Patrick Zylberman
- ↑ id Patrick Zylberman
- ↑ dempuèi l'adesion de Montenegro, lo 29 d'agost de 2006, los sols Estats pas membres de l'OMS son Liechtenstein e lo Sant Sèti
- ↑ font : (fr) Ministèri Francés dels Afars Estrangièrs.
- ↑ (fr)http://www.who.int/gb/f/f_pb2006.html Projècte de budgèt programaq 2006 - 2007
- ↑ (fr)http://fr.wikisource.org/wiki/Accord_entre_l%E2%80%99Agence_Internationale_de_l%E2%80%99%C3%89nergie_Atomique_et_l%E2%80%99Organisation_Mondiale_de_la_Sant%C3%A9
- ↑ (fr) À propos des congrès officiels (OMS, AIEA…) sur Tchernobyl
- ↑ (fr) Un acòrd contra natura empacha l’OMS de complir sa mission
- ↑ Ministèri de la Santat d'Ucraïna, abril de 1995
- ↑ (fr) Le monde diplomatique, març de 2008
- ↑ Entrevista del Dr Nakajima pel Dr Michel Fernex, enregistrat dins lo filme de Wladimir Tchertkoff, Controvèrsias nuclearas.
- ↑ (fr) Pour l’indépendance de l’OMS - For an Independent WHO


text:
Precession
La precession es lo movement de l'axe de rotacion d'un còrs solid; la precession es lo cambiament de la direccion de l'axe d'un objècte que vira. L'exemple tipic es lo movement d'una baudufa quand son axe de rotacion es pas vertical. I a dos tipes de precessions: la precession per causa de moments de fòrças extèrnas, e la precession sens moments de fòrças extèrnas.
Precession de la Tèrra[modificar | modificar la font]
Per causa del movement de precession, la posicion qu'indica l'axe de la Tèrra dins l'esfèra celèsta se desplaça en seguissent un cercle barrat cada 25 800 ans (an platonic). Lo cercle de la precession a son centre dins lo pòl de l'ecliptica e, per aquò, la posicion dels pòls celèstes càmbia sempre. La precession de la Tèrra es causada per la fòrça gravitacionala de la Luna, del Solelh e de las autras planetas. Lo cambiament de la direccion de l'axe de rotacion de la Tèrra provòca una variacion del plan de l'Equador e, per aquò, de la linha d'interrupcion d'aqueste plan amb l'ecliptica. Aquesta linha soslinha dins l'esfèra celèsta la direccion del punt Aret que retrograda subre l'ecliptica, un fenomèn apelat precession dels equinòccis.


text:
Jaiac
Jaiac (oficialament en francés Jayac) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom de Jaiac es atestat en 1251, emb la fòrma Gayac. Amai se Jaiac ven del nom latin d'òme Gaius emb lo sufixe -acum [1],[2], latinizacion del sufixe gallés -āco(n), caldriá pas creire que G- representa totjorn un g dur dins los manuscrits ancians; cal donc legir puslèu Jaiac. Jaiac èra donc, emb un naut nivèl de certitud, una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre Gaius. Coma per Archinhac, lo tractament *Gaiacon > Jaiac es de tipe nòrd-occitan, sense se prononciar sus l'apertenéncia actuala de la comuna al dialècte lemosin o al dialècte lengadocian, nimai sus l'isoglòssa actuala ca/cha, mas lo tractament per La Cassanha, vilatge situat puslèu al nòrd e que son nom es en teoria pus recent (preséncia de l'article) es de tipe lengadocian.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Salanhac e Aivigas ; es aura del canton de Terrasson e La Viladiu.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 181
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 367 ---> Gy, p. 339 ---> Gageac-et-Rouillac, p. 308


text:
Lo Libre de la Jungla
Lo Libre de la Jungla (originalament en anglés: The Jungle Book) es un recuèlh de novèlas escrich per l'escrivan britanic Rudyard Kipling e publicat en 1894. Lei novèlas tractan d'un racònte se debanant generalament dins una jungla indiana poblada d'animaus e d'òmes. Son pas necessàriament dins l'òrdre cronologic.
Certanei personatges d'aquelei novèlas son relativament famós coma l'uman Mowgli, lo tigre Shere Khan, l'ors Baloo, la pantèra Bagheera o la sèrp Kaa gràcias a l'adaptacion cinematografica de l'òbra facha per la firma Disney.


text:
Teula de Mar
Teula de Mar[1] (Théoule-sur-Mer en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Théoule-sus-Mar es la primièra municipalitat dels Alpes Maritims per la còsta del Var cap als Alpes-Maritims. A situat a una desena de quilomètres de Bastons e a 40 quilomètres de Niça. Es egalament a qualques milas nàutics dels Islas de Lérins (Santa-Marguerite e Sant-Onorat). Théoule-Sus-Mar es prèp de Mandelieu-la-Napoule ont se pòt trobar un aérodrome.
Teula de Mar est la première commune des Alpes Maritimes par la côte du Var vers les Alpes-Maritimes. Elle est située à une dizaine de kilomètres de Cannes et à 40 kilomètres de Nice. Elle est également à quelques milles nautiques des Îles de Lérins (Sainte-Marguerite et Saint-Honorat). Teula de Mar est proche de Mandelieu-la-Napoule où l'on peut trouver un aérodrome.
Istòria[modificar | modificar la font]
AModèl:La V e sègle, Eucher Gaulois, senhor de Mandelieu-La-Napoule èra lo #erós proprietari de Théoule. En l'antiquitat, Théoule èra un dels pòrts mai importants de Toulon a Antibes. A l'origina Théoule comptava pas #qu'una trentena d'abitacions e protegissiá un pòrt de persec #que se li podiá a el accedir per un pichon camin dicha “Trayas”. Es en 1898 #qu'un sindicat de proprietaris se #formar amb la fin de defendre los interèsses d'aquela bourgade. Senhor Hourlier, a l'epòca proprietària del castèl de Théoule (una anciana savonnerie de la XVIIIen sègle) e director del Periodic de Lion Republican, #prosseguir aquela idèa e la #concretar amb l'ajuda de Senhor de Latenhière. Abel Balif, president del Touring Club de França #permetre #qu'en 1902 s'inaugura la Corniche d'Aur, nom donat a aquela rota nacionala. En 1929, Théoule ven una municipalitat mercés a Charles Dahon. En 1930, la municipalité #far l'aquesiment de la villa Jeanne per i condicionar la comuna. A partir de 1934, los trabalhs d'electricitat e d'aiga aguèron emprés, es de contunh en 1938 que la rota nacionala i aguèt agrandit per permetre de melhorar la circulacion. Una part de la populacion i aguèt deslotjat lo 28 de febrièr de 1944 perque los Alemands temián una operacion dels Aliats. Lo 16 d'agost de 1944, los Americanes e los Franceses #arribar a Théoule.
La Corniche d'Aur es una rota #qu'ofrís los mai polits païsatges de la Còsta de Azur. Es mercés al Touring Club qu'aquela rota i aguèt creat, perque se consagrava al desvolopament del torisme. Lo 2 de junh de 1901, aquela rota a nomenat boulevard. I aguèt inaugurat lo 11 d'abril de 1903 per un convoi de près de 200 automobilas seguidas per cyclistes. Rota nacionala 7 pendent qualques ans, a classificat RN 98 l'an 1938 e se tròba èsser una de las mai polidas rotas d'Euròpa longeant la mar Mediterranèa.
Au Ven siècle, Eucher Gaulois, seigneur de Mandelieu-La-Napoule était l'heureux propriétaire de Théoule. Dans l'antiquité, Théoule était un des ports les plus importants de Toulon à Antibes. À l'origine Théoule ne comptait qu'une trentaine d'habitations et abritait un port de pêche auquel on pouvait accéder par un petit chemin dit “Trayas”. C'est en 1898 qu'un syndicat de propriétaires se forma afin de défendre les intérêts de cette bourgade. Monsieur Hourlier, à l'époque propriétaire du château de Théoule (une ancienne savonnerie du XVIIIen siècle) et directeur du Journal de Lyon Républicain, poursuivit cette idée et la concrétisa avec l'aide de Monsieur de Latenhière. Abel Balif, président du Touring Club de France permit qu'en 1902 on inaugure la Corniche d'Or, nom donné à cette route nationale. En 1929, Théoule devient une commune grâce à Charles Dahon. En 1930, la municipalité fit l'acquisition de la villa Jeanne pour y aménager la mairie. À partir de 1934, les travaux d'électricité et d'eau furent entrepris, puis c'est en 1938 que la route nationale fut élargie pour permettre d'améliorer la circulation. Une partie de la population fut évacuée le 28 février 1944 car les Allemands craignaient une opération des Alliés. Le 16 août 1944, les Américains et les Français arrivèrent à Théoule.
La Corniche d'Or est une route qui offre les plus beaux paysages de la Côte d'Azur. C'est grâce au Touring Club que cette route fut créée, car il s'adonnait au développement du tourisme. Le 2 juin 1901, cette route est nommée boulevard. Elle fut inaugurée le 11 avril 1903 par un convoi de près de 200 automobiles suivies par des cyclistes. Route nationale 7 pendant quelques années, elle est classée RN 98 en 1938 et se trouve être une des plus belles routes d'Europe longeant la mer Méditerranée.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Ortografia de verificar
- Paginas amb ligams de fichièrs copats
- Portal:Comtat de Niça/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Bendèl de mantenença sens paramètre data/Lista completa
- Comuna dau Comtat de Niça
- Comuna dei Aups Maritims
- Comuna de Provença


text:
Camp d'Auschwitz-Birkenau
Lo camp d'Auschwitz-Birkenau èra un complèx, administrat per la SS, de dos camps camps de concentracion (Auschwitz-I e Auschwitz-III), d'un camp d'exterminacion (Auschwitz-II ò Birkenau) e de divèrsei camps segondaris bastits en Polonha per leis Alemands dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala. Es situat sus lo territòri dei localitats d'Oświęcim (Auschwitz en alemand) e de Brzezinka (Birkenau en alemand), anexadas au Reich (província de Silesia) après l'invasion de Polonha. Foncionèt dau 27 d'abriu de 1940 a sa liberacion lo 27 de genier de 1945 per lei fòrças sovieticas. Èra lo camp d'exterminacion pus important dau Tresen Reich e es vengut un simbòl major dei crimes dau nazisme e d'Adolf Hitler. Au mens 1,1 milions de personas, principalament de judieus, i foguèron assassinats.
En causa de son importància istorica, foguèt inscrich au Patrimòni Mondiau de l'Umanitat de l'UNESCO en 1979.