text:
Barra d'armonia
La barra d'armonia qu'ei una partida deus instruments de còrdas hregadas (com, per exemple, lo vriulon) mes egaument de quauques guitarras e mandolina ; qu'ei pegada au dehens de la caisha d' armonia devath la taula d'armonia dens la longor de l'instrument suu costat on ei tienuda la còrda mei grava.
Qu'a dus pretzhèits:
- En purmèr que renforça la taula d'armonia au lòc on repausa un deus dus pès deu pontet e on aqueth darrèr b' exerçeish la grana pression transmesa per las còrdas tienudas.
- En dusau que transmet la vibracion viste e au long de la taula.
De l'aute costat deu pontet, qu'ei l'amna qui assegura la purmèra foncion, mes, aquesta que transmet lo son au hons de l'instrument.
Barra d'armonia e amna ambs que renforçan la taula d'armonia sosmesa a la grana pression deu pontet e que permeten de har vibrar d'un còp l'instrument sancèr.
Que cau soslinhar que las mandolinas bluegrass e las guitarras inventadas peu laütièr Orville Gibson en bèth inspirà' s de la laüteria deu vriulon, que pòden aver una barra d'armonia per la medisha rason.
- Ajòus : Rebec • Lira da braccio • viela
- Familha deu vriulon : vriulon • vriulon piccolo • vriulon alto • vriulon tenor • violoncèl • violoncèl piccolo
•Vriulon barròc •Pochette •Vriulon de Stroh •Norvègia : Hardingfele •Vriulon de Stroh
- Viola pomposa
- Arpeggione
- Familha de la viòla de gamba
- Contrabassa • octobassa
- Bariton
- Trompeta marina
- Sonsaina


c: text/html

text:
America del Sud
L'America del Sud (var. America dau Sud, America deu Sud) es una partida del continent american o, segon certans geografs, un continent a despart, entre l'ocean Atlantic e l'ocean Pacific.
L'America del Sud a una superfícia de 17 840 000 km², per la màger part dins l'emisfèri sud. Fa solament tres milions d'ans que foguèt restacada a l'America del Nòrd, un periòde recent a l'escala geologica. Los Andes foguèron tanben formats a aquela epòca.
Los païsatges de l'America del Sud son variats. S'i pòt trobar de nautas montanhas, coma los Andes, de selvas tropicalas (coma la selva pluviala atlantica e la selva pluviala amazoniana), de regions semideserticas (coma lo sertão brasilièr), de savanas (coma la region brasilièra del cerrado), de desèrts (coma los d'Atacama o de Patagònia) e mai de glacièrs (coma lo glacièr Perito Moreno, en Argentina).
Lo portugués i es la primièra lenga, que la populacion totala de Brasil representa 51% de la populacion totala de l'America del Sud.
Geografia[modificar | modificar la font]
L'America del Sud constituís la màger part australa de las tèrras emergidas de çò qu'es generalament designat coma lo Mond Nòu, l'emisfèri oèst, o las Americas. Se trapa al sud e a l'èst del Canal de Panamà, que travèrsa l'istme de Panamà. Geograficament, gaireben tot lo territòri sudamerican es situat sus la placa sudamericana.
Geologicament, lo continent foguèt restacat a l'America del Nòrd fa solament tres milions d'ans, çò que provoquèt lo grand escambi american. Tanben los Andes son una cadena de montanhas relativament joves e sismicament precàrias, anant del nòrd al sud lo long de la bordadura occidentala del continent ; lo territòri a l'èst dels Andes es principalament cobèrt per la selva tropicala umida, lo vast bacin d'Amazonas. Lo continent presenta tanben de regions pus secas coma la Patagònia Orientala o lo desèrt d'Atacama.
Lo continent sudamerican compren tanben de nombrosas illas, que fòrça d'entre elas apertenon als païses del continent. Fòrça illas de Caribas (las Antilhas) son situadas sus de la placa cariba. Aruba, Barbados, Trinitat e Tobago son situats sul replanat continental sudamerican. Las Antilhas Neerlandesas e las dependéncias de Veneçuèla son localizadas al nòrd del continent. Geopoliticament, las illas Estats e los territòris d'otramar de la Cariba son generalament considerats coma una part d'America del Nòrd. Las nacions d'America del Sud que bòrdan la Mar Cariba: Colómbia, Veneçuèla, Guyana, Surinam e Guaiana – forman l'America del Sud cariba. Las autras illas son las Galapagos, l'Illa de Pascas (en Oceania mas dependenta de Chile), l'illa Robinson Crusoe, l'illa de Chiloé, la Tèrra del Fuòc, e las Illas Malvinas.
Recòrds[modificar | modificar la font]
Se tròba en America del sud:
- Las mai nautas casudas d'aiga, Salto Angel,
- Lo flume amb lo debit mai grand del mond, Amazonas,
- La cadena de montanhas mai longa, los Andes,
- Lo desèrt mai sec, lo desèrt d'Atacama,
- la via de camin de fèrre mai nauta, Ticlio,
- la capitala mai nauta, La Paz,
- lo lac navegable mai naut, lo lac Titicaca,
- la vila mai australa, Puerto Toro.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Constantin Samuel Rafinesca
Constantin Samuel Rafinesca, e tanben en anglés Constantine Samuel Rafinesque-Schmaltz o en italian Co(n)stantino (Gàlata, 22 d'octobre de 1783 – Filadèlfia, Estats Units, 18 de setembre de 1840) foguèt un erudit del sègle XIX d'origina occitana e alemanda que s'interessèt a la botanica, la zoologia, l'estudi arqueologic de la terrissa d'America del Nòrd e a las lengas ancianas de Mesoamerica.
Rafinesca èra un excentric, e foguèt sovent descrich per sos contemporanèus coma un "gèni erratic". Èra un autodidacta qu'aviá una excellenta coneissença dins mantun airal scientific (subretot en botanica e en zoologia) e mai en lingüistica. Pasmens sas contribucions foguèron pas reconegudas en son temps. Es uèi que s'estima que Rafinesque èra plan mai avançat que son epòca.
Biografia[modificar | modificar la font]
Constantin Samuel Rafinesca nasquèt en 1783 a Gàlata, un barri de Constantinòble. Son paire, F. G. Rafinesca, èra un mercadièr occitan, originari de Marselha e sa maire, Madeleine Schmaltz, èra nascuda al país mas èra d'origina alemanda. La familha visquèt qualque temps en America per escapar a la violéncia de las Guèrras Napoleonianas mas son paire moriguèt de la fèbre jauna a Filadèlfia a l'entorn de 1793. Lo jove Rafinesca passèt alara sa joventut a Marselha e faguèt son educacion d'un biais autodidacte. Quand aviá 12 ans, aviá ja començat a colleccionar de plantas dins un erbièr e quand ne faguèt 14 aprenguèt solet lo grèc e lo latin per tal de comprendre los libres que legissiá dins la bibliotèca de sa grand.
En 1802, a l'edat de 19 ans, Rafinesca se n'anèt a Filadèlfia amb son fraire cabdet, Antoine; amassa viatgèron pels estats de Pennsilvània e Delaware e venguèt amic de la màger part dels joves botanistas dels Estats Units. Tornèt en Euròpa tre 1805 amb una colleccion bèla d'especimèns botanics e s'installèt en Sicília, dins la vila de Palèrm. S'i avodèt al comèrci e coneguèt un succès tal que se retirèt d'aquela activitat quand arribèt als 25 ans per se consagrar del tot a l'istòria natuala. Durant un temps, Rafinesca trabalhèt tanben coma secretari al consulat american. Se maridèt en 1809 amb una autoctòna qu'aviá pas que 15 ans, Giuseppa Vaccaro, e amassa aguèron dos enfants, una filha en 1911, Emilia, e un dròlle, Linné, que se moriguèt jovenet. Rafinesca publiquèt en 1810, dos libres d'ictiologia: Caratteri di Alcuni Nuovi Generi e Ittiologia Siciliana.
Qualques ans mai tard, per encausa del fracàs de sa vida conjugala, Rafinesca decidiguèt de tornar viure als Estats Units.


text:
Raymond Abellio
Raymond Abellio (Tolosa, 11 de novembre de 1907 - Niça, 26 d'agost de 1986), escai de pluma de Georges Soulès, es un escrivan d'expression francesa e filosòf gnostic.
Eissit d’una familha paura del barri dels Minimes de Tolosa, Georges Soulès dintra en 1927 a l’Escòla Politecnica per ne sortir dins los Ponts et Chaussées.
Son òbra romanesca, d’inspiracion e d’esséncia metafisicas, se compausa en primièr d'un roman (Heureux les pacifiques), puèi d’una trilogia (Les yeux d’Ezéchiel sont ouverts, La fosse de Babel, Visages immobiles) qu'ocupèt Abellio fins a la fin de sa vida. Aqueles quatre romans contan l'evolucion del contaire (nomenat en primièr Saveilhan puèi Dupastre) qu'es sus la via de l’òme interior e que, pauc a pauc, dintra sens prendre partit, al còr de l’istòria planetària contemporanèa e de sos subresautes.
Son òbra filosofica evoluciona a travèrs d'ensages e fòrça articles mostrant sa vision de la gnòsi, questionant lo sens e los enjòcs de la coneissença. Escriguèt tanben sas Memòrias, Ma dernière mémoire, tres tòms que cobrisson las quaranta primièras annadas de sa vida.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Paul Anthony Samuelson (15 de mai de 1915 en Gary, Indiana - 13 de decembre de 2009 a Belmont, Massachusetts) foguèt un economista american qu'a recebut lo Prèmi Nobel d'Economia en 1970.
Foguèt professor al Massachusetts Institute of Technology e membre de l'Econometric Society, de l'American Economic Association e de la International Economic Association. Son òbra pus importanta es Foundations of Economic Analysis (1947), qu'es considerada coma una de las òbras mai fondamentalas de la sciéncia economica modèrna e que desvolopèt en tèrmes matematics. Es autor tanben d'un manual d'economia plan conegut, Economics: An Introductory Analysis (1948). Son trabalh es estat qualificat coma la « granda sintèsi neoclassica » de John Maynard Keynes e de sos davancièrs.
Estudièt a mai lo domeni de la teoria dels jòcs e la programacion lineara (Linear Programming and Economic Analysis, 1958, amb Dorfman e Robert Solow), l'economia del benèsser e l'analisi de la dinamica economica. Es estat un dels desvolopaires de las corbas d'indiferéncia, qu'an permés l'estudi de l'utilitat marginala.
S'es trachat tanben dels problèmas de l'economia reala. Foguèt conselhièr dels presidents John Fitzgerald Kennedy e Lyndon Baynes Johnson. En 1970 recebèt lo Prèmi Nobel d'Economia per l'analisi dels procèsses economics e lo desvolopament dinamic de modèls de decision economica.
Moriguèt lo 13 de decembre de 2009 dins lo sieu ostal de Belmont, estat de Massachusetts (Estats Units), a l'edat de 94 ans, a causa d'un brèu malautiá, tala e coma soslinhèt la Institut Tecnologic de Massachusetts (MIT).[1]


text:
Gorilla
Los gorillas forman lo genre mai grand dels primats. Amb uèit autres genres de monin, fan partida de la superfamilha dels Hominidae.
L'ADN dels gorillas es de 98% a 99% identic a lo de l'Òme. Son los parents vius pus pròches de l'Òme aprèp los Chimpanzés.
Los gorillas vivon dins las selva tropicalas o subtropicalas d'Africa dins de nautor fòrça variadas. Lo gorilla de las montanhas viu dins las selva dels nívols de las Montanhas de las Virunga, anant de 2200 a 4300 mètres. Los gorillas de plana vivon dins las selvas densas e las paluns de las planas.
Somari
Espècias e sosespècias[modificar | modificar la font]
Se pòt distinguir doas espècias, l'una vivent a l'Èst e l'autre a l'Oèst d'Africa, e quatre sosespècias segon lo luòc de vida :
- lo Gorilla de l'Oèst african (Gorilla gorilla) :
- lo Gorilla de las planas de l'oèst (Gorilla gorilla gorilla) ;
- lo Gorilla del riu Cross (Gorilla gorilla diehli) ;
- lo Gorilla de l'Èst african (Gorilla beringei) :
- lo Gorilla de las montanhas (Gorilla beringei beringei) ;
- lo Gorilla de las planas de l'èst (Gorilla beringei graueri).
Sistematica[modificar | modificar la font]
La classificacion filogenetica permet de posicionar, d'un biais precís, lo genre Gorilla entre los autres genres de nonins[1]:
Superfamilha dels Ominids
- familha dels Hylobatidae
- familha dels Hominidae
- sosfamilha dels Ponginae
- sosfamilha dels Homininae
- tribú dels Gorillini
- Gorilla
- tribú dels Hominini
- sostribú dels Panines
- sostribú dels Hominines
- Australopithecus (atudat)
- Homo — umans
- tribú dels Gorillini
└─o Catarrhini (monins del Monde Ancian) ├─o Cercopithecidae └─o Hominoidea ├─o Hylobatidae (Gibbons) └─o Hominidae ├─o Ponginae (Orangotans) │ ├─o Ouranopithecus (atudat) │ └─o Pongini └─o ├─o Dryopithecinae (atudat) └─o Homininae ├─o Gorillini (Gorillas) └─o Hominini ├─o Panina (Chimpanzés) └─o Hominina ├─o Australopithecus (atudat) └─o Homo (umans)
- L'agropament de la sosfamilha dels Gorillins (genre Gorilla, de 48 cromosòmas) amb aquela del Hominins (que compren la tribú dels Panins (genre Pan, de 48 cromosòmas, comprenent l'espècia chimpanzé e aquela dels Hominins (qu'agropa divèrsas espècias d'australopitècs, e las divèrsas espècias d'Òmes genre Homo, de 46 cromosòmas), forma la familha dels Hominids ;
Airal de reparticion[modificar | modificar la font]
Lor airal de reparticion se partega sus dos massius forestièrs geograficament distanciats de qualques mil quilomètres, l'un se situa a l'èst de l'Africa centrala, l'autre a l'oèst.
Lo blòc forestièr oèst african abriga la sosespècia la pus abondanta (Gorilla gorilla gorilla o waren). Sa populacion es estimada entre 40 000 e 80 000 individús, repartits entre Cameron, la Guinèa Eqüatoriala, Gabon, la Republica de Còngo e la Republica Centreafricana. Una populacion relica (Gorilla gorilla diehli) de qualques 250 individús subsistís dins la partida sud de Nigèria a la frontièra amb Cameron.
Le blòc èst african abriga las doas autras sosespècias. Los 12 000 gorillas de las planas orientalas (Gorilla beringei graueri) se repartisson en plusors populacions isoladas a l'èst de la Republica Democratica de Còngo, dins los abitats variables anant de las planas a las selvas de nautor (fins a 3300 mètres). Los gorillas de montanha (Gorilla beringei beringei), que subsisson uns 600 individús, vivon dins la Selva de Bwindi en Oganda.
Caracteristicas fisicas[modificar | modificar la font]
Lo gorila es aprèp lo chimpanzé, del ponch de vista genetic, l’animal pus pròche de l’uman. Aquela parentat foguèt confirmada per las similituds entre los cromosòmas e los gropes sanguins. Nòstre genòma diferís de 2 % solament d'aquel del gorilla.
Quilhats, los gorillas an una talha de 1,75 mètre, mas son en fach un pauc pus grands car an los genolhs flechits. L'envergadura dels braces despassa la longor del còrs e pòt aténher 2,75 mètres.
Existís una granda diferéncia de massa entre los sèxes : las femèlas pesan de 90 a 150 quilogramas e los mascles fins a 275. En captivitat, particularament ben noirits, atenhon 350 quilogramas.
Lo pelatge depend del sèxe e de l’edat. Pels mascles los pus vièlhs se desvolopant sus l'esquina una forradura gris argentat, d'aquò lor ven de'esquina d'argent. Lo pelatge dels gorillas de montanha es particularament long e sedós.
Coma totes los antropoïdes, los gorillas an pas cap de coa. Lor anatomia es poderosa, la cara e las aurelhas son glabras e presentan de tòrs supraorbitaris marcats.
- Longevitat : 30 ans dins la natura, fins a 50 ans en captivitat ;
- Durada de gestacion : 250 a 270 jorns.
Comportament[modificar | modificar la font]
Los gorillas abitan las selvas e son actius de jorn. Mentre qu'aqueles dels païses plats preferisson las selvas tropicalas umidas, los gorillas de las montanhas vivon puslèu dins las selvas segondàrias. Los gorillas de las montanhas vivon gaireben totjorn al sòl. Los gorillas dels païses plats penjan sovent dins los arbres cercant d'aliments, tanben los mascles pesats penjan dins d'arbres nauts fins a vint mètres. Sul sòl, los gorillas van de quatre patas apujant sus las falanjas de lors mans e pas sus las palmas coma d'autres monins pus francament quadrupèdes. Cada nuèit, per repausar, bastisson un niu de fuèlhas en mens de cinc minutas. Los gorillas de montanha fan lors nis sul sòl e los gorillas dels païses plats dins los arbres.
Los gorillas vivon en grope capitat per un mascle adulte nomenat «espina d'argent». La composicion dels gropes vària de dos a trenta individús, entre 10 e 15 en mejana. En general cada grope se compausa d'un mascle adulte (espina d'argent), d'un o de mai mascles pus joves (mascles d'espina negras), de plusors femèlas adultas (cinc o sièis) e de qualques pichons. Quand i a mai d'un mascle dins un grope, sol lo mascle dominant pòt s'apariar.
Lo comportament dels gropes es variable, las separacions temporàrias per la recerca d'aliment son frequentas. Al contrari de fòrça autres genres de primats son pus sovent las femèlas que daissan lo grope per ne trobar un autre. Los gropes duran generalament longtemps, a vegadas arriban de batalhas entre mascles per determinar qual capitarà lo grope. Quand un novèl mascle ganha, tua la descendéncia del vencit. En efièch las femèlas qu'alachan pòdon pas concebre e, aprèp la mòrt de lors pichons, son lèu prèstas a s'apriar de nòu.
L'instint territorial es pauc desvolopat, plusors gropes cèrcan d'aliments dins lo meteis luòc e s'evitan los uns e los autres. Coma lor noiridura se compausa subretot de fuèlhas, cal pas anar fòrt luènh per ne trobar, en primièr perque las fuèlhas abondan, e mai perque son pauc nutritivas, aquò obliga a de longs periòdes de repaus. Las gorillas fan tota una seria de sons, de crits e de gronhaments qu'utilizan per reconeissença los membres de lor grop e los estrangièrs e tanben coma mejan d'intimidacion. Se coneis ben lor biais de se tustar lo pitre. Se pensava avans aquel comportament reservat pels mascles mai vièlhs, en fach o fan totes. Servís benlèu per se senhalar, o d'un ritual de benvenguda. Al començament de 2009, un dels pus grands estudis jamai fachs suls grands monins, menat per de scientifics de l'Universitat de Sant Andrews en Escòcia, indica qu'existís un lengatge comun pels totes los gorillas basat sur 102 signes.
Regim alimentari[modificar | modificar la font]
Los gorillas se noirisson en granda partida de vegetals : fruches subretot, brots, tijas, fuèlhas, mas qualques còps d'insèctes (termits)[2].
Populacion[modificar | modificar la font]
Totas las espècias de gorillas son inscrichas sur l'annèxe I de la CITES e son declarats coma en dangièr d'extincion e quitament en dangièr critic pel Gorilla gorilla par l'UICN[3]. Le PNUE (programa de las Nacions Unidas per l'environament) balha las estimacions seguentas en 2003 :
Gorilla comun :
- 100 000 en Gabon e dins los païses vesins.
- 150 a 200 en Nigèria
- 3000 dins la Republica de Còngo
Gorilla de montanha :
- 650 entre Rwanda, la selva de Bwindi en Oganda e las montanhas de las Virunga dins la Republica Democratica de Còngo (la subrevida d'aquel grope es fòrça compromesa).
- La populacion ogandesa, segon las estimacions, èra de 300 individús en 1997, 320 en 2002 e 340 en 2007 dins lo Pargue de Bwindi
- Estimacion 2007: i aviá 720 gorillas de montanha dins lo monde.
Menaças[modificar | modificar la font]
Lo gorilla de las planas de l'oèst (Gorilla gorilla gorilla), pus pichon que lo gorilla de las montanhas, es reconegut sul plan internacional coma espècia en dangièr (estatut UICN). Divèrsas rasons explican sa situacion :
- Destruccion de son abitat ;
- Caça illegala per sa carn ;
- Cresenças fetichistas (poder atribuit a son crani, sos òsses, sas mans) ;
- Contrabanda de los pichons gorillas.
E mai, s'apond l'aparicion de la fèbre emorragica provocada al virús Ebola e d'autras patologias. Dempuèi novembre de 2000 a la Republica de Còngo e en Gabon, l'aparicion del virús Ebola faguèt qualques centenas de victimas.
Los darrièrs comptatges fan part de la disparicion de prèp de 5000 gorillas aprèp aquela epidèmia.[4]
Galariá[modificar | modificar la font]
-
-
Una femèla e son nenon, al Volcanoes National Park.
-
-
-
-
Gorillas celèbres[modificar | modificar la font]
Referéncias taxonomicas[modificar | modificar la font]
Tribu Gorillini[modificar | modificar la font]
- Referéncia The Paleobiology database : Gorillini Hürzeler 1968 (en)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Lo site del programa de l'ONU per la salvagarde dels grands monins (fr)
- Association Gorilla Urgéncia per la salvagarda dels darrièrs grands monins (fr)
- Planète Simiesque – Gorille (fr)
- Gorilla de montanha (en)(de)
- Janegoodall.fr (fr)
- (en) Gorillafund.org, The Dian Fossey Gorilla Fund International.
- [2] (fr)
- Site de l'Accord Gorille (NGAGI) (fr)
- Official Website of Virunga National Park (en)
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Shoshani J, Groves CP, Simons EL & Gunnell GF., 1996. Primate phylogeny: morphological vs. molecular results. Mol Phyl. Evol., 5(1):102-54.
- ↑ [1]
- ↑ ([[#CITEREF|]])
- ↑ (en) Ebola Outbreak Killed 5000 Gorillas Magdalena Bermejo, José Domingo Rodríguez-Teijeiro, Germán Illera, Alex Barroso, Carles Vilà, and Peter D. Walsh (8 December 2006) - Science 314 (5805), 1564.


text:
Projècte
Un projècte es una entrepresa temporària assumida per crear un produch ò un servici.[1]
Origina[modificar | modificar la font]
La paraula projècte provèn dau tèrme latin projéctum de projícere, "lançar quauqua-ren en davant" que d'aqueu temps provèn de pro-, que denòta quauqua-ren que precedís l'accion de la part conseguenta de la paraula en question (coma lo grèc πpό) e jácere, "lançar". La paraula "projècte" originalament significa "quauqua-ren que vèn avans de faire una causa". Quand la paraula foguèt adoptada inicialament, se referissiá a planejar quauqua-ren, non a l'accion de complir aquest plan realament. Quauqua-ren fach segon un projècte fuguèt nomenat objècte. Aquest emplec de "projècte" cambièt dins leis ans 50, quand s'introduguèt divèrsei tecnicas per la gestion de projèctes. Per ansin, la paraula mudèt leugierament son significat per cubrir tant lei projèctes coma leis objèctes.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
- Temporari vòu dire que tot projècte que siegue aurà una data de començament e una data d'acabament, çò que vòu pas dire que dure gaire.
- Lei projèctes se caracterizan per l'elaboracion progressiva: a causa de l'unicitat e d'una incertesa essenciala lei projèctes se pòdon pas definir plenament dau temps ò avans que lo projècte comence, e per aiçò la planificacion e l'execucion de projèctes rescòntra pron sovent de pas, fasas ò etapas separadas. A dicha que lo projècte avança, l'equipa de projècte precisa lei pas seguents, leis objectius e la forma d'execucion melhora. En coneissent aquò, lei sòcis de l'equipa elabòran de plans preliminars, e executan l'etapa seguenta dau projècte estent aquestei plans detalhats.
Lei projèctes se destrian deis operacions, perque leis operacions son contúnias e repetitivas (lei projèctes, elei son termejats), e leis operacions donan de resultats pariers ò quasi pariers (au còntra, lei resultats deis projèctes son unics).
Un projècte, d'ordinari, necessita de ressorsas per complir sei resultats. La màger part dau temps, l'execucion dau projècte se basa en un plan detalhat, que considera tanbèn de factors extèrnes e de restriccions. La planificacion, l'execucion e lo contraròtle dau projècte es lo domeni de la gestion de projèctes. Per de projèctes importants fa mestier de còps de crear una organizacion temporària, que recampa una equipa de projècte e una ò mai equipas d'obratge.
Lei projèctes d'importància se pòdon despartir en sotaprojèctes, que de fach son una rejoncha de projèctes relacionats. Tot particularament, la collaboracion entre lei sòcis d'una chorma de projècte es necessària per un resultat profichós.
Avantatges[modificar | modificar la font]
Lo foncionament en mòde de projèctes es particularament apreciat per lo negòci occidentau, que se caracteriza per una organizacion en malhum e una cultura de la cooperacion. Dins lo cas d'organizacions autoritàrias e burocraticas amb una estructura regda e ierarquica, l'òbratge basat dins de projèctes agrada mens, ò fonciona pas coma s'espèra en causa dau conflicte entre lei diferenteis culturas organizacionalas.
Vesetz tanbèn[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide), Third Edition, Project Management Institute.


text:
Amadeo Modigliani
Amedeo Clemente Modigliani (12 de julhet de 1884 a Ligorna, Itàlia - 24 de genièr de 1920 a París) es un pintre e un escultor italian de l'Escòla de París. Pintre de caras, nuds, retrachs, escultor, dessenhaire. Connegut al començament coma un pintre figuratiu, venguèt celèbre per sas pinturas e esculturas d'un biais dich modèrne que las caras semblan a de masquètas e que las formas son estiradas.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Jovensa e formacion[modificar | modificar la font]
Eissit d'una familha romana d'origina josièva sefarad[1], Amedeo èra lo quatren enfant d'un òme d'afars roïnat, Flaminio Modigliani e d'Eugénie Garsin amb que se maridèt en 1872. Son enfança èra pauvre e marcada par la malautiá[2]. A 14 ans, patiguèt de tifoïda e dos ans mai tard une tuberculòsi. En 1898, son fraire de 26 ans, Emmanuel, foguèt condemnat a sièis meses de prison per anarquisme[3].
En 1902, s'inscriguèt a l'escòla liura del nud, la Scuola Libera di Nudo de l'Accademia di Belle Arti a Florença dirigida pel professor Giovanni Fattori, lo peintre al cap dels Macchiaioli, a Florença e l'an seguent a l'Institut dels arts de Venècia que frequentava la cacibralha.
Arrivada a París e influéncias de sos contemporanèus[modificar | modificar la font]
En 1906, mudèt a París, alara lo centre de l'Avantgarda artistica, dins lo Bateau-Lavoir, un Falanstèri per prolataris de Montmartre. D'en primièr influenciat per Tolosa-Lautrèc, s'inspirèt de Pau Cesana, del cubisme e del periòde blau de Picasso. Es remarcat per sa velocitat d'execucion. Jamai retocava sos quadres mas aqueles que pausèron per el diguèron qu'èra coma aver son arma mesa a nud.
En 1909, demorèt pauc de temps a Ligorna, malaut e usat per son biais de vida. Tornèt a París e loguèt un estudió dins lo quartièr de Montparnasse. Se considerava al començament coma escultor mai que pintre, se consacrant a aquel art aprèp que Paul Guillaume, un jòve e ambiciós negociant, li presentèt Constantin Brancusi.
En 1910 encontrèt de la poetèssa russa, Anna Akhmatova, e venguèron amoroses pendent lo temps que l'amada visquèt a París.
Descobriguèt l'art negre e Cambotjan al Musèu de l'Òme. Sas estatuas sot reconeissablas a lors uèis d'amètla, de bòca pichona, los nases fins e longs e los cols longs. Una seriá foguèt presentada al Salon d'automne de 1912, mas sa mala santat li faguèt abandonar aquela viá subte; las poscas e l'agotament l'obligan a se consacrar pas qu'a la pintura.
Faguèt lo retrach dels abituats de Montparnasse, coma Soutine qu'aviá un « gargalhòl penjadut », Diego Rivera, Juan Gris, Léopold Survage, Max Jacob, Blaise Cendrars, Foujita, Jean Cocteau e Raymond Radiguet...
Al començament de la Primièra Guèrra Mondiala, volguèt s'engatjar dins l'armada mas a causa de sa santat precària foguèt reformada.
Conegut coma « Modí » pels amics, Amedeo èra magnetic per las gents feminina. Aguèt fòrça aventuras fins a que Beatrice Hastings dintra dins sa vida. Demorèt ensems gaireben dos ans, essent lo modèl per fòrça retrachs coma « Madame Pompadour ». Jòs l'efècte de l'alcòl, venguèt malgraciós e violent, coma lo mòtra lo dessenh de Marie Vassilieff. Dejeun, èra graciosament timid e plasent, citant Dante Alighieri e recitant de poèmas del comte de Lautréamont Los Cants de Maldoror que garda un recuèlh en permanéncia prèp d'el.
En 1916, se liguèt amb lo poèta et mercand d'art polonés Léopold Zborowski e sa femna Hanka. Modigliani lo pintèt mai d'un còps fasent pagar pas que dètz francs per retrach.
L'estiu seguent, l'escultor rus Chana Orloff li presenta Jeanne Hébuterne, una bèla estudianta de 18 ans inscricha a l'Acadèmia Colarossi. Duand la familha borgesa de Jeanne aprenguèt qu'èra ligada amb el qu'èra considerat coma un libertin e una epava, li copèron los viures. Lors relacions fòrça tempestuosas leu venguèron encara mai celèbres que lo comportament de Modigliani bandat.
Lo 3 de decembre de 1917 Zborowski organizèt la primièra exposicion personala de Modigliani a la Galariá Berthe Weill, 50 carrièra Taitbout (París). L'exposicion foguèt barrada sus òrdre de la Prefectura per indecéncia. Amb aquel escandal, cap de quadre foguèt vendut[4].
A causa de problèmas de santat, Zborowski l'envejèt à Niça amb Jeanne Hébuterne, que s'ajaièt fin de 1918 d'una filha, Giovanna. Pintèt alara de formats mai grands e esclaièt sas colors, e pintèt los quatre sols païsatges que se sap[5].
Retorn a París, mòrt e funeralhas[modificar | modificar la font]
En mai de 1919, tornèt a París.
En 1920, lèu se deteriorèt la santat. Faguèt son autoretrach[6]. Sens novèlas d'el dempuèi de jorns, Manuel Ortiz de Zárate lo trobèt en delira dins son lièch tenent la man de Jeanne emprenhada de prèp de nòu meses. Lo mètge deguèt constatar son estat desesperat. Moriguèt de Tuberculòsi lo 24 de genièr de 1920.
Las funeralhas foguèron seguidas pels artistas de Montmartre e Montparnasse. Jeanne Hébuterne, qu'aviá estat menada a çò dels paires, se suicidèt sautant d'una finèstra de l'estatge cinquen, dos jorns aprèp lo decès de Modigliani.
Posteritat[modificar | modificar la font]
La filha orfanèla d'Amedeo e de Jeanne, Jeanne (Giovanna) Modigliani-Leduc Nechtstein (1918-1984), foguèt adoptada per la sòrre de Modigliani e grandiguèt a Florença. Adulta, escriguèt una biografia importanta de son paire titulada: Modigliani : Òme e mite.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Elements biografics
- ↑ (fr)ibid veire 1895
- ↑ (fr)ibid veire 1898
- ↑ (fr)ibid veire 1917
- ↑ (fr)ibid veire 1918
- ↑ (fr)ibid veire 1920
Annèxes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Les Montparnos de Michel Georges-Michel, escrit en 1923, publicat en 1929
- (it)Alla ricerca di Modi d'Alice Barontini polistampa.com
- (fr)Bohèmes de Dan Frank, aux Éditions Calmann-Lévy, 1998
- (fr)Dictionnaire critique et documentaire des peintres,sculpteurs, dessinateurs et graveurs de tous les temps et de tous les pays, Dictionnaire; ed:éditions Gründ; genièr de 1999
- (fr) Le Silence éternel: Amadeo Modigliani et jeanne Hébuterne, de Marc Restellini, ed. Pinacothèque, 14 de febrièr de 2008, 224. P.
Filmografia[modificar | modificar la font]
Biografiass filmadas[modificar | modificar la font]
- Montparnasse 19, Jacques Becker, France, 1957. Gérard Philippe interprèta Modigliani, Anouk Aimée aquel de Jeanne Hébuterne. Lo film auriá de èsser realizat per Max Ophuls, mas moriguèt e foguèt fut remplaçat per Becker.
- Modi, Franco Brogi Taviani, França - Itàlia, 1990. Richard Berry dins le ròtle de Modigliani e Elide Melli dins aquel de Jeanne Hébuterne.
- Modigliani, Mick Davis, 2004. Filme liurament inspirat de la vida del pintre. Modigliani es interpretat per Andy Garcia e Elsa Zylberstein joga Jeanne Hébuterne.


text:
Batalha de Talas
La batalha de Talas se debanèt en julhèt de 751 sus lei ribas dau riu Talas pròche la vila de Taraz. Opausèt lei tropas musulmanas (150 000 òmes), principalament formadas de contingents aràbis e turcs, ai fòrças chinesas de la dinastia Tang (30 000 òmes) compausadas ai dos tèrç per de mercenaris turcs. Lei combats s'acabèron per un succès aràbi e marquèt un còp d'aplant per l'expansion chinesa vèrs lo centre d'Asia. Pasmens, en causa dei dificultats logisticas e de la resisténcia dei Chinés sus lo prat batalhier, marquèt tanben la fin de l'expansion musulmana militara vèrs l'Orient. En plaça, l'expansion de l'Islam sus lo continent asiatic foguèt realizada gràcias a la conversion dei tribús turcas de la region.
Lo debanament de la batalha es relativament ben conegut magerament per de racòntes chinés. L'eveniment decisiu foguèt lo cambiament de camp dau còrs de mercenaris turcs de l'armada chinesa. Entraïnèt l'enceuclament dei soudats chinés que foguèron esquichats. Solament 2 000 subre 10 000 capitèron de se retirar vèrs l'oèst. Pasmens, lei tropas aràbias deguèron faciar de pèrdas importantas pendent la batalha e la perseguida dei vencuts. Un projècte chinés de còntra-ofensiva foguèt organizat mai l'entraïnament de la Revòuta d'An Lushan causèt son abandon.


text:
Mesoth espinau
Lo mesoth espinau, (var.medoth espinau; mesolha espinala) qu'es ua partida deu sistèma nerviós centrau. Qu'es un tube que's tròba hens lo canau vertebrau o canau mesothèr. Que vaid au foramen occipitau e que s'acaba au nivèu de L3-L4, las tresau e quatau vertèbras lombaras
A l'òme[modificar | modificar la font]
Embriologia[modificar | modificar la font]
Anatomia[modificar | modificar la font]
Lo mesoth espinau qu'es destriat en duas substàncias, la substància blanca e la substància grisa. La substancià blanca qu'es compausada de vias nerviosas, n'i a pas nat nuclèu cellular. Los nuclèus de las neurònas que's tròban hens la substància grisa, en avant d'aquera, que son las motoneurònas, en darrèr que son las neurònas sensitivas. Lo mesoth espinau qu'es tanben destriat en métamèrs, aquestes mètamèrs qu'an senglas partidas deu còs. Que son com solèrs, 8 au nivèu cervicau, 12 au nivèu toracic, 5 au nivèu lombar e 5 au nivèu sacrat. Que son d'aquì que sòrten cada arraditz nerviòs, un arraditz motor capvath l'avant deu mesolh e un arraditz endarrèr, l'arraditz sensitiu, que's torneran amassar a la sortida deu canau vertebrau ende balhar un arraditz nerviòs. N'es pas un tube regular, au nivèu cervicau e lombar, que's tròban dus bombats, Que son las originas deus nèrvis de la cama e deu braç


text:
Ziusudra
Ziusudra (tanben nomenat Utnapishtim pels babilonians o Atrahasis pels accadians), es un eròi de la mitologia sumeriana, protagonista del mite sul deluvi universal, que foguèt descobèrt dins la seuna version mai antica sus una tauleta trobada a Nippur.
Lo mite[modificar | modificar la font]
Segons las tauletas de Nippur lo recit mitic descriu cossí los òmes foguèron creats pels dieus:
Mas amb lo seu bosin e lo seu comportament los umans entaïnèron los dieus superiors. Aqueles decidiguèron de los destruire, enviant un deluvi sus la tèrra. Pasmens Enki lo Senhor de la tèrra, discuta la gràcia e que desirava pas la destruccion de totes los òmes.
Enki causís Ziusudra, e li demanda que faga una embarcacion e que s'i refugie amb diferentas espècies d'animals, fins que passe lo deluvi. Mai tard, la narracion contunha amb lo recit del deluvi:
« Totas las tempèstas e los vents se descadenèron (al mèsme instant)
lo deluvi envasiguèt los centres de cultura
Après que lo deluvi cobriguèt la tèrra pendent sèt jorns e sèt nuèchs
e l'enòrma barca trantalha sus las vastas aigas degut a las tempèstas
Utu sortiguèt, illuminant lo cèl e la tèrra
Ziusudra dobriguèt alara una fenèstra de la seuna enòrma barca
Utu penetrèt amb los seus rais dins de la gigantèsca barca
Lo rei Ziusudra se prosternèt davant Utu
lo rei li immolèt grand nombre de buòus e marrans
«Invocaratz lo cèl e la tèrra (...)»
An (e) Enlil invocaràn lo cèl e la tèrra (...)
faguèron aparésser los animals que surgiguèron la tèrra
Lo rei Ziusudra se prosternèt davant An (e) Enlil
An (e) Enlil trachèron ben de Ziusudra, li donèron vida coma (aquela de) un dieu
faguèron davalar per el un buf eternal coma (aquel de) un dieu »
Mai tard aquel poèma influencièt la mitologia assiriana dins lo poèma accadian, Atrahasis, ont l'eròi es Atrahasis.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Mitos sumerios y acadios, Federico Lara Peinado, 1984, ISBN 9788427606937, (es)
- La història empieza en Sumer, Samuel Nathan Kramer, 1985, Ediciones Orbis, S.A. ISBN 978-84-7530-942-2, (es)
- Enciclopedia de los dioses, Jordan Michael, (es)


text:
L'economia de Bielorussia èra tradicionalament basada sus l'agricultura, e fins a 1960, 58 % de la populacion activa trabalhava al sector primari, mas dempuèi lo país s'es industrializat fòrça.
Bielorussia es pas gaire rica en minerals ni en produches energetics, e tanben patís encara dels efièches de l'accident nuclear de Chornobyl e la pollucion atmosferica provocada per una industrializacion sens cap mesura ni contraròtles. Per çò qu'es de l'industria, las principalas son las mecanicas de Minsk, textilas a Vitebsk, fustièras, bastiment e veire, e mai una rafinariá de petròli a Polatsk.


text:
Club Atlético San Lorenzo de Almagro
Lo Club Atlético San Lorenzo de Almagro qu'ei ua institucion esportiva de Buenos Aires e un de las 5 granas equipas de fotbòl d'Argentina (amassa dab River Plate, Independientes, Boca e Racing).
Que vadó dens lo quartièr d'Almagro a Buenos Aires quan Lorenzo Massa, un prèste salesian, e perpausè aus mainatges qui hasèvan au fotbòl sus las vias deu tramway de jogar suu terren de la soa congregacion en escambi d'acceptar d'arrecéber ua educacion.
Uei l'estadi de San Lorenzo (aperat lo Gasomètre Navèth - Nuevo Gasómetro en castelhan) que's troba dens lo quartièr deu Baish Flores. Lo gran rival istoric de San Lorenzo qu'ei l'equipa d'Huracán.
Lo chafre de San Lorenzo qu'ei el cuervo (lo "corbaish")


text:
Lista dels presidents de Letònia
Lo president de Letònia, elegit per lo Parlament del país, es lo cap d'Estat e comandant de las fòrças armadas de Letònia. Tots los presidents, a l'excepcion de Gustavs Zemgals, governèron dos mandats. Lo periòde de govèrn es de quatre ans. Après 1997, lo mandat èra de tres ans.
En cas d'abséncia del president, lo president del Parlament (Saeima) assumís la presidéncia de la Republica. Coma exemple, aprèp la restauracion de l'independéncia de Letònia, Anatolijs Gorbunovs foguèt lo president en exercici entre 1991 e 1993.
Vaquí los presidents de Letònia dempuèi 1922.
Presidents[modificar | modificar la font]
- Janis Cakste: entre lo 14 de novembre de 1922 e lo 14 de març de 1927
- Gustavs Zemgals: entre lo 8 d'abril de 1927 e lo 9 d'abril de 1930
- Alberts Kviesis: entre lo 9 d'abril de 1930 e lo 11 d'abril de 1936
- Karlis Ulmanis: entre lo 11 de novembre de 1936 e lo 21 de julhet de 1940
Entre 1940 e 1991 Letònia foguèt ocupada per l'Union Sovietica.
- Guntis Ulmanis: entre lo 7 de julhet de 1993 e lo 7 de julhet de 1999
- Vaira Vike-Freiberga: entre lo 8 de julhet de 1999 e lo 7 de julhet de 2007
- Valdis Zatlers: entre lo 8 de julhet de 2007 e lo 7 de julhet de 2011
- Andris Bērziņš: dempuèi lo 8 de julhet de 2011


text:
Château-Bernard
'Château-Bernard' (nom francés, lo nom occitan es desconegut) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada a la cœur del balcon Es del Vercors, aquela municipalitat fa partida del Parc natural regional del Vercors e a constituit de caseriux repartida a una altitud mièja de 1000 mètres. La municipalitat fa egalament partida de la airal urban de Grenòble.
Située au cœur du balcon Est du Vercors, cette commune fait partie du Parc naturel régional du Vercors et est constituée de hameaux répartis à une altitude moyenne de 1000 mètres. La commune fait également partie de l'aire urbaine de Grenoble.


text:
Art mobiliari
La locucion d'art mobiliari [var. art mòble?] s'emplega per designar una òbra artistica (en sens larg) realizada subre un objècte de dimensions limitadas, doncas que pòsca èsser transportat per una persona. Atal, lo concèpte d'art mobiliari se complèta amb lo d'art parietal que se pòt pas desplaçar, pr'amor qu'es realizat subre los murs o subre los ròcs (art rupèstre). Tanpauc s'es de considerar d'art mobiliari las pèças de proporcions grandas coma los regatges o las estatuas.
Per consequent, l'art mobiliari es fòrça divèrs pr'amor que compren non solament de creacions exclusivament artisticas (coma estatuas pichonas o ornaments), senon tanben d'objèctes foncionals, d'aisinas decoradas. Podem trapar l'art mobiliari paleolitic qu'inclutz de plaquetas gravadas, de vènus paleoliticas, d'adorns, d'arpons, de sagaias o de propulsors amb decoracion, per exemple. Dins l'Epipaleolitic europèu son tanben fòrça caracteristics los cants pintats asilhans. Al Neolitic apareisson, al delà, d'objèctes de tèrra cuècha (vases decorats, figuras pichonas de ceramica...), d'idòlas, de teissuts, d'estòris amb motius geometrics o figuratius... A l'Edat dels Metals, a totes aquestes elements se suman objèctes metallics, pèças ritualas, fermalhs e armas; tot elaborat amb de tecnicas decorativas enòrmament complèxas coma lo nielatge en argent, las filigranas, lo repussatge, lo damasquinatge, lo motlatge a la cera perduda e, atal, fins a pas jamai acabar.


text:
Brussèlas
Brussèlas (Bruxelles en francés [bʁy.sɛl], Brussel en neerlandés, Brüssel en alemand, Brussels en anglés), es la capitala de Belgica e lo sèti dels govèrns e Parlaments de mantuna de sas entitats federadas (la Region de Brussèlas Capitala, la Comunautat Francesa de Belgica, la Comunautat e la Region Flamenca), e mai d'organizacions internacionalas, coma l'OTAN e de nombrosas institucions de l'Union Europèa.
Son nom se pronóncia localament en francés [bʁy.sɛl] (la « x » se pronóncia « ss »).
Lo gentilici es brusselés -esa.


text:
Gamal Abdèl Nassèr
Gamal Abdèl Nassèr o Nassèr (Jamal Abd an Nasir en arabi) (15 de genièr de 1918 - 28 de setembre de 1970) foguèt cap d'Estat d'Egipte entre 1954 e l'annada de la seuna mòrt, 1970. Lo seu govèrn foguèt socialista, mantenguèt relacions melhoras amb lo blòc de l'URSS que non pas amb lo mond occidental. Foguèt tanben reformista (bastison del Canal de Suèz e de la Restanca d'Assoan), nacionalista, independentista e anticolonialista. L'ideologia panarabista, nomenada nasserisme en lo seu onor, aguèt fòrça seguidors dins lo mond arabi dins las annadas 1950-1960; encara uèi, Nassèr i es considerat coma un simbòl de dignitat e de libertat.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


text:
Rasor d'Occam
Lo principi del rasor d'Occam es atribuit al fraire franciscan Guilhèm d'Occam, logica del sègle XIV, e que forma la basa del metòde reduccionista.
Somari
Versions[modificar | modificar la font]
Uèi, se pòt enonciar atal:
-
- « De doas teorias concurrentas, totas causas essent egalas d'autre biais, la mai simpla deu èsser preferida »
La version d'Isaac Newton pòt èsser pus clara:
-
- « We are to admit no more causes of natural things than such are both true and sufficient to explain their appearances. » Es a dire: « Devèm admetre solament las causas del natural que sián a l'encòp vertadièras e sufisentas per explicar son aparicion. »
Lo principi es tanben exprimit coma Entia non sunt multiplicanda praeter necessitatem, o "Sens dobte son pas a èsser multiplicadas sens necessitat", mas aquela senténcia foguèt escrita pels autors posteriors e se pòt pas trobar dins los escrits que nos parvenguèt. Occam escriguèt en latin Pluralitas non est ponenda sine neccesitate, qu'una traduccion literala seriá: "La pluralitat se pòt pas liurar al saber sens necessitat"
Dave Beckett de l'Universitat de Kent a Canterbury escriguèt: "La règla medievala de l'estalvi, o principi de l'economia, d'usatge frequent per Occam, foguèt coneguda jol nom de rasor d'Occam."
Lo rasor d'Occam tanben foguèt nomenat "economia de postulats", o "principi de la simplicitat", e "K.I.S.S." (Keep it simple stupid) (fa lo simple estupid). Un autre provèrbi que exprimís aquela idèa, e que es sovent repetit dins las escòlas de medecina, es "Quand ausisses endilhar, pensa als cavals, pas als zèbres."
Una autra varianta es l'Espada de Thargola de Nightfall, un cort conte, d'Isaac Asimov, e Robert Silverberg: "We must drive a sword through any hypothesis that is not strictly necessary", es a dire: Devèm talhar amb l'espasa tota ipotèsi que siá pas estrictament necessària.
La Sciéncia e lo Rasor d'Occam[modificar | modificar la font]
Lo Rasor d'Occam venguèt un principi de basa del metòde scientific. Es important notar qu'es un argument euristic, que dona pas necessàriament de responsas corrèctas. Sovent, diferentas ipotèsis son egualament simples, e lo Rasor d'Occam esprima cap de preferéncia dins aqueles cases.
Per exemple, aprèp una tempèsta vejatz qu'un arbre casèt. Amb las pròvas seguentas "una tempèsta", e "un arbre casut", una ipotèsi racionala poiriá èsser "la tempèsta tombèt l'arbre". Aquela ipotèsi demanda una sola suposicion, es a dire, un fòrt vent tombèt l'arbre. L'ipotèsi que "l'arbre foguèt tombat per d'extraterrèstres de 200 mètres d'auçada", implica fòrça suposicions suplementàrias, coma la vertadièra existéncia d'extraterrèstres, lor capacitat e volontat de far de viatges interestellars, lor capacitat de far caire d'arbres amb o sens intencion, e la biologia que lor permet de suportar la gravitat terrèstra amb los 200 mètres d'auçada. En consequéncia, la primièra ipotèsi es preferibla.
Lo Rasor d'Occam es pas equivalent a l'idèa que la perfeccion es la simplicitat. Albert Einstein aviá aquò en l'esperit quand escriguèt en 1933 que « Lo prepaus suprèm de tota teoria es rendre irreductibles los elements de basa fins que siá possible sens abandonar la representacion adaptada d'una donada simpla de l'experiéncia », sovint parafrasejat per « Las teorias deurián èsser tant simplas coma possible, mas pas pus simplas. » Lo Rasor d'Occam foguèt simplificat a l'excès disent: "L'explicacion mai simpla es la melhora" (o la "vertadièra").
L'estadistica e lo Rasor d'Occam[modificar | modificar la font]
I a diferents autors qu'obtenguèron de la teoria de las probabilitats lo Rasor d'Occam , e l'apliquèron a l'inferéncia estadistica, e tanben diferents critèris per sancionar la complexitat amb l(inferéncia estadistica. D'escrits recents suggerisson un ligam entre lo Rasor d'Occam e la complexitat de Kolmogorov.
Un dels problèmas amb la formulacion originala del principi es que s'aplica solament a de modèls amb la meteissa poténcia de explicacion (per exemple: preferir lo mai simple dels modèls egalament bons). Una forma pus generala del Rasor d'Occam pòt èsser obtenguda de l'inferéncia Bayesiana e del modèl Bayesian de comparason, que se pòt utilizar per comparar de modèls qu'acòrdan pas las donadas egalament bonas. Aqueles metòdes pòdon optimizar la balança entre la complexitat e la poténcia del modèl.
La religion e lo Rasor d'Occam[modificar | modificar la font]
Dins la filosofia de la religion lo Rasor d'Ocam, a vegadas, foguèt utilizat per contrariar los arguments de l'existéncia de Dieu, pas cap d'aqueles postulats foguèron considerats definitius, perque las suposicions assumidas foguèron pas definidas precisament. Tanben se deu apondre que lo principi es solament un guida cap a la teoria melhora basada sus la coneissença correnta, pas la "vertat".
En tot cas, malgrat que lo Rasor d'Occam (e, en general, la filosofia d'Occam) nèga qualques arguments de l'existéncia de Dieu, i a pas cap de dobte que Occam èra cresent convencut e que, amb un o autre argument, defend clarament l'existéncia de dieu e la practica de la religion.
Precisament, l'intencion d'Occam sembla d'èsser de separar la religion de la filosofia, fasent qu'aquela primièra, lestada del "pes" de la metafisica, pòsca avançar en tota sa puretat, e que (Occam tanben lo vegèt atal) la fe seguís l'unic argument en que se basa lo cresent que fa mantenir la teoria e la practica religiosas.
L'idèa de Guilhèm d'Occam e autres pensadors[modificar | modificar la font]
Guilhèm benlèu foguèt inspirat per d'autres pensadors. Per exemple: lo Libre V de la Fisica d'Aristòtel postula que "la natura òbra pel camin mai cort possible."
Galilèu faguèt una satira notable del Rasor d'Occam dins son Dialòg. Lo principi es presentat dins lo dialòg per Simplicio.
Fòrça scientifics modèrnes apondèron una autre sisa d'ironiá alara que de matematicians prepausen seriosament que las entitats basicas poirián èsser los "bits d'informacion", per exemple las chifras del còde binari, per atal las entitats de d'Occam poirián èsser vistas coma davancièras de la logica de George Boole e l'informatica modèrna.
Benlèu a causa de l'escura natura de la logica medievala, e del fosc de las tòcas de Guilhèm d'Occam, coma teologian, e logician, la discussion, e l'aplicacion del Rasor d'Occam son sovent plenas d'ironia.


text:
Achenheim
Achenheim en alemannisch (Achenheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Achenheim Es un vilatge del Bas-Rhin del arrondissement d'Estrasburg e del costat de Mundolsheim, près del canal de la Bruche e la rota départementale de Flexbourg a Estrasburg.
Achenheim est un village du Bas-Rhin de l'arrondissement de Strasbourg et du canton de Mundolsheim, près du canal de la Bruche et la route départementale de Flexbourg à Strasbourg.
Istòria[modificar | modificar la font]
Es a Achenheim que las primièras traces umanas an #èsser d'amassadas en Alsace, en datant del periòde Paléolithique. Dintratz Adamswiller e Mackwiller, s'es trobat de cavòts ancians #qu'an fach donar a la nautor ont se tròban lo nom de Todtenberg. La stratigraphie de la municipalitat es d'en un autre luòc una de las referéncias fondamentalas per l'estudi del Quaternaire a Euròpa. S'a tanben trobat una cabane gallo-romaine en contenent de nombrosas poteries, mesas a jorn en 1945 en los jos-sòls del anciana briquerie Schaeffer, e de las tuiles en portant la estampe de la Modèl:8e légion romaine. A aquela epòca, las Romains vertèbran lo pòble, déboisant, en desvolopant la cultura, en particulara aquela de la vinha e dels arbres fruitiers, en bastint fortificacions e en melhorant la ret viària. En 1927, s'es descobèrt sèt cavòts mérovingiennes testificant aital de l'aucupacion del pòble. En 884, Achenheim fasiá partida del capítol rural del abbaye de Honau. En 1146, lo monastèri de Eschau possedís dins lo vilatge una barralha de mèstre e dos molins. Lo pòble a cremat pels Strasbourgeois en 1264, pendent la guèrra oponent la vila amb lo sieu avesque Walter de Geroldseck. En 1657, lo renauiment del cadastre permet de conéisser/conéisser los noms dels proprietaris de las granjas : la majoritat de dintre apertenon a la municipalitat, mas qualqu'uns-unas lèvan de œuvres religiosas o laiques.
C'est à Achenheim que les premières traces humaines ont été trouvées en Alsace, datant de la période Paléolithique. Entre Adamswiller et Mackwiller, on a trouvé des tombes antiques qui ont fait donner à la hauteur où ils se trouvent le nom de Todtenberg. La stratigraphie de la commune est d'ailleurs une des références fondamentales pour l’étude du Quaternaire en Europe. On a aussi trouvé une cabane gallo-romaine contenant de nombreuses poteries, mises au jour en 1945 dans les sous-sols de l'ancienne briquerie Schaeffer, et des tuiles portant l'estampe de la Modèl:8e légion romaine. À cette époque, les Romains structurent le village, déboisant, développant la culture, en particulier celle de la vigne et des arbres fruitiers, construisant des fortifications et améliorant le réseau routier. En 1927, on a découvert sept tombes mérovingiennes témoignant ainsi de l'occupation du village. En 884, Achenheim faisait partie du chapitre rural de l'abbaye de Honau. En 1146, le monastère d'Eschau possède dans le village une ferme de maître et deux moulins. Le village est brûlé par les Strasbourgeois en 1264, pendant la guerre opposant la ville avec son évêque Walter de Geroldseck. En 1657, le renouvellement du cadastre permet de connaître les noms des propriétaires des fermes : la majorité d'entre elles appartiennent à la commune, mais quelques-unes relèvent d'œuvres religieuses ou laïques.


text:
Diffembach-lès-Hellimer
Diffembach-lès-Hellimer es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
- Situat sus la rota départementale 674 (anciennement rota nacionala 74) entre las municipalitats de Sant-Jean-Rohrbach a l'èst (4,8 km) e Hellimer a l'oèst (0,8 km), Diffembach es un pichon vilatge rural.
- Fòrça centrat en l'èst mosellan, es distant d'unitat|22|km {{}} de Sarreguemines, 24 km de Forbach, 23 km de Sant-Avold, 20 km de Morhange, 27 km de Dieuze e 22 km de Sarralbe.
- El se étire sus près d'unitat|1.4|km {{}} e compòrta sèt carrièras : Carrièra Principala, Carrièra de las òrtas, Carrièra del bòsc, Atzucac Sant-Marguerite, Carrièra de la Glèisa, Atzucac dels jardins, Atzucac de las nogueres. Lo sieu ban a traversat pels ruisseaux Santa-Marguerite al sud-oèst e Schnappbach al nòrd-es. S'i tròba egalament dos étangs privats.
- Situé sur la route départementale 674 (anciennement route nationale 74) entre les communes de Saint-Jean-Rohrbach à l'est (4,8 km) et Hellimer à l'ouest (0,8 km), Diffembach est un petit village rural.
- Très centré dans l'est mosellan, il est distant de 22 km de Sarreguemines, 24 km de Forbach, 23 km de Saint-Avold, 20 km de Morhange, 27 km de Dieuze et 22 km de Sarralbe.
- Il s'étire sur près de 1,4 km et comporte sept rues : Rue Principale, Rue des vergers, Rue de la forêt, Impasse Sainte-Marguerite, Rue de l’Église, Impasse des jardins, Impasse des noyers. Son ban est traversé par les ruisseaux Sainte-Marguerite au sud-ouest et Schnappbach au nord-est. On y trouve également deux étangs privés.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Diffembach Es un pichon bourg #que se desvolòpa a l'entorn d'una granja fortificada #que se'n fa estat en escrits episcopales de la Modèl:S mini- sègle coma en essent part intégrante de la Distincion de Hellimer, ela-quitament al se de la châtellenie de Albestroff. Bailliage De Dieuze, possession de la évêché de Mètz.
- En 1571, Un tractat #partejar la distincion de Hellimer per un quatren a l'avesque de Mètz, #que demorava suzerain dels consagrats, e tres quatrens al pòrti de Lorraine #que #venir aquel dels senhors. Cela #aver per consequéncia de partejar cada vilatge en doas parts. Diffembach E Ackerbach, #qu'èran partits d'aquela distincion #èsser aital en majoritat jos l' autoritat de la évêché e per una mendre part possession del duché de Lorraine, del temps que sola una pichona part de Hellimer levava de la évêché e la rèsta aperteniá a la Lorraine.
- De 1618 a 1648 (Guèrra de 30 ans), tota la region Lorraine es aital venguda una fòrça complèxe mosaic de territòris apertenentes a fiefs #que dépendent del Sant Empèri, del Duché de Lorraine e dels 3 évêchés. La famine, la peste e las raids militaras homicidas en condusint a de incessants de cambiaments d'autoritat, desbocan a un dépeuplement rapid. Aquel #èsser particularament cèrt per Diffembach e Hellimer en lo moment de l'atac de la châtellenie de Albestroff e de las siás dependéncias en junh 1637. Los regiments de Suedeses del pòrti de Weimar e las tropas de la garnison de Saverne #èsser particularament homicidas. Segon lo testimoniatge del châtelain de Albestroff, rescapé de l'atac, en datant de decembre 1637, demorava pas mai que 11 abitants sus 300 a Albestroff, 7 sus 80 a Hellimer, e 4 sus 45 a Diffembach[1]. Qualques ans mai tard, en 1642, aquel son las tropas de Louis XIII #que prenon lo castèl de Hellimer e parlan encara de pèrdas. De nombroses pòbles de la region son alavetz desèrtes. Aquel es pas qu'en lo darrièr quatren de la Modèl:S- que lo pòble, coma fòrça d'autras en la region, #èsser repeuplé per una onda d'immigrants venguts Ardennes, de Belgica, de Sarre, del Tyrol e de Bavière.
- De 1630 fins a la Revolucion, Diffembach fa partida del fief de la familha Del Xaval, Barons del Sant Empèri, de contunh Comtes Lorrains de Hellimer[2].
- En 1765, Diffembach a ligat a Hellimer alavetz erigit dins Comtat[3].
- En 1766, La mòrt de Stanislas Leszczynski, Rei de Polonha e darrièr Pòrti de Lorraine condusit al rattachement definitiu dels territòris a la França.
- En 1789, Jean Mennel, alavetz cònsol del pòble, e Claude Jager aguèron de nomenats deputats representants del tèrç-estat de la municipalitat dins los Estats Generales[4].
- En 1792, al avènement de la Republica, lo pòble es oficialament una Municipalitat, aital coma en testifica l'existéncia d'un registre de estat civil independent e compte alavetz 334 abitants.
- De 1811 a 1813, una onda de regroupements administratius a operat sus tot lo departament, e es aital coma lo pòble #èsser a nòu ligat a Hellimer en 1811[5], abans de redevenir independent l'an 1836[6].
- En 1846, la populacion del pòble es a lo sieu apogée e compte 635 abitants[7].
- En 1871, Après la desbranda de Sedan, Diffembach-lès-Hellimer passa jos juridiction alemanda, e i aurà integrat en lo Landkreis de Mörschingen.
- 1914-1918, Après la Primièra Guèrra mondiala, lo sieu attachement a las França lududes val una cita a l'òrdre de la Crotz de guèrra 1914-1918. Aquela darrièra a expausat ne comuna.
- 1939-1945, La Segonda Guèrra mondiala arriba rapidament e lo pòble se tròba a nòu jos juridiction alemanda après la annexion de la Alsace-Moselle. Nombrós son #çò qu'an alavetz #èsser obligats de partir, e es principalament en Charanta que los Diffembachois an emigrat. Lo pòble es fin finala liberat la Mois invalide (de novembre)M per la 212en bataillon de la sièisena armada american.
- Diffembach Es egalament un del nombrós pòble de l'Èst #qu'a #aver l'onor d'aculhir una visita del general de Gaulle après la guèrra.
- Diffembach est un petit bourg qui se développe autour d'une ferme fortifiée dont on fait état dans des écrits épiscopaux du Modèl:S mini- siècle comme étant partie intégrante de la Seigneurie de Hellimer, elle-même au sein de la châtellenie d'Albestroff. Bailliage de Dieuze, possession de l'évêché de Metz.
- En 1571, Un traité partagea la seigneurie de Hellimer pour un quart à l'évêque de Metz, qui restait suzerain des voués, et trois quarts au duc de Lorraine qui devint celui des seigneurs. Cela eut pour conséquence de partager chaque village en deux parties. Diffembach et Ackerbach, qui étaient parti de cette seigneurie furent ainsi en majorité sous l'autorité de l'évêché et pour une moindre part possession du duché de Lorraine, alors que seule une petite partie de Hellimer relevait de l'évêché et le reste appartenait à la Lorraine.
- De 1618 à 1648 (Guerre de 30 ans), toute la région Lorraine est ainsi devenue une très complexe mosaïque de territoires appartenant à des fiefs qui dépendent du Saint Empire, du Duché de Lorraine et des 3 évêchés. La famine, la peste et les raids militaires meurtriers conduisant à d'incessants changements d'autorité, aboutissent à un dépeuplement rapide. Ce fut particulièrement vrai pour Diffembach et Hellimer lors de l'attaque de la châtellenie d'Albestroff et de ses dépendances en juin 1637. Les régiments de Suédois du duc de Weimar et les troupes de la garnison de Saverne furent particulièrement meurtriers. Selon le témoignage du châtelain d'Albestroff, rescapé de l'attaque, datant de décembre 1637, il ne restait plus que 11 abitants sur 300 à Albestroff, 7 sur 80 à Hellimer, et 4 sur 45 à Diffembach[8]. Quelques années plus tard, en 1642, ce sont les troupes de Louis XIII qui prennent le château de Hellimer et causent encore des pertes. De nombreux villages de la région sont alors déserts. Ce n'est que dans le dernier quart du Modèl:S- que le village, comme beaucoup d'autres dans la région, fut repeuplé par une vague d'immigrants venus des Ardennes, de Belgique, de Sarre, du Tyrol et de Bavière.
- De 1630 jusqu'à la Révolution, Diffembach fait partie du fief de la famille Du Gaillard, Barons du Saint Empire, puis Comtes Lorrains de Hellimer[9].
- En 1765, Diffembach est rattaché à Hellimer alors érigé en Comté[10].
- En 1766, La mort de Stanislas Leszczynski, Roi de Pologne et dernier Duc de Lorraine conduit au rattachement définitif des territoires à la France.
- En 1789, Jean Mennel, alors maire du village, et Claude Jager furent nommés députés représentants du tiers-état de la commune aux États Généraux[11].
- En 1792, à l'avènement de la République, le village est officiellement une Commune, ainsi qu'en atteste l'existence d'un registre d'état civil indépendant et compte alors 334 habitants.
- De 1811 à 1813, une vague de regroupements administratifs est opérée sur tout le département, et c'est ainsi que le village fut à nouveau rattaché à Hellimer en 1811[12], avant de redevenir indépendant en 1836[13].
- En 1846, la population du village est à son apogée et compte 635 habitants[14].
- En 1871, Après la défaite de Sedan, Diffembach-lès-Hellimer passe sous juridiction allemande, et sera intégré dans le Landkreis de Mörschingen.
- 1914-1918, Après la Première Guerre mondiale, son attachement à la France lui vaut une citation à l'ordre de la Croix de guerre 1914-1918. Cette dernière est exposée en mairie.
- 1939-1945, La Seconde Guerre mondiale arrive vite et le village se retrouve à nouveau sous juridiction allemande après l'annexion de l'Alsace-Moselle. Nombreux sont ceux qui ont alors été contraints de partir, et c'est principalement en Charente que les Diffembachois ont émigré. Le village est finalement libéré le par le 212en bataillon de la sixième armée américaine.
- Diffembach est également un des nombreux village de l'Est qui a eu l'honneur d'accueillir une visite du général de Gaulle après la guerre.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Archiu départementales de Meurthe e Moselle, Archiu del évêché
- ↑ Diccionari de la Noblesa-François Alexandre Aubert De la Chesnaye-Desbois, Segond Edition, Tome VII, Pàg. 12-13
- ↑ Ordonnance Ducale datada del 2 d'agost de 1765
- ↑ Archiu départementales de Meurthe e Moselle, Quasèrn de doléances dels bailliage dels généralités de Mètz, Bailliage de Dieuze, Quasèrn del tèrç estat
- ↑ Decrèt imperial datat del 16 d'abril de 1811
- ↑ Ordonnance reial datada del 8 de setembre de 1836
- ↑ Recensement de 1846, en Memòria de lo mieu pòble n° 7 Michel Mann Edition 1990
- ↑ Archives départementales de Meurthe et Moselle, Archives de l'évêché
- ↑ Dictionnaire de la Noblesse-François Alexandre Aubert De La Chesnaye-Desbois, Seconde Edition, Tome VII, P. 12-13
- ↑ Ordonnance Ducale datée du 2 août 1765
- ↑ Archives départementales de Meurthe et Moselle, Cahier de doléances des bailliage des généralités de Metz, Bailliage de Dieuze, Cahier du tiers état
- ↑ Décret impérial daté du 16 avril 1811
- ↑ Ordonnance royale datée du 8 septembre 1836
- ↑ Recensement de 1846, dans Mémoire de mon village n° 7 Michel Mann Edition 1990


text:
Catabasa
La catabasa (del grèc ancian katάϐaσις/ katábasis, « descenda, accion de davalar») es un motiu recurrent de las epopèias grègas, tractant de la descenda de l'eròi dins lo mond sosterranh, los Infèrns. Es una de las espròvas qualificativas mai decisivas de la formacion de l'eròi epic.
- L'exemple pus famós es lo d'Orfèu, lo musician-poèta, uates, celebrat per Virgili (Georgicas, IV) e Ovidi (Metamorfòsis, X et XI). Davala als Infèrns que son cant i enfachina Adès e Persefòn tant coma totes los mòstres infernals pr'amor d'ensajar de se tornar menar cò dels vius la femna, la driada Euridici, tuada per la mordida d'una sèrp.
- Lo darrèr dels trabalhs d'Eracles lo mena tanben als Infèrns: deu tornar menar Cerbèr, lo can de tres caps que ne para l'intrada (vejatz Descenda als Infèrns).
- Dins l'Odissèa, Ulisses, aconselhat per la fachilièra Circè, s'apròcha de l'Adès mas i davala pas. I consulta lo devinaire Tiresiàs e sacrifica una feda per tal de poder parlar amb los mòrts que tornan d'espèctres, demest los quals sa pròpria maire. Aquò es l'episòdi de la Nekuia, (vέkuιa, « sacrifici per l'evocation dels mòrts »).
- Dins l'Eneïda, l'eròi Enèas davala tanben als Infèrns, acompanhat de la Sibilla de Cumes per i consultar son paire Anquises.
- Dante, dins la Divina Comèdia, fa tanben una catabasa, dins l'Infèrn sincretic que sèrva fòrça d'aquel d'Omèr e de Virgili, tot en i ajustant los traches crestians.


text:
Lanwezoù
Lanwezoù en breton ( Saint-Benoît-des-Ondes en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Sant-Benoît-de detlas-Ondas cobrís 292 ectaras en près de mar a una altitud mièja de dos mètres a lo-dessus del nivèl de la mar.
Sant-Benoît es issu de pòbles de pescadors #que se #installar, al fur e a mesura que la tèrra ganhava sus la mar, sus iles formadas de bancs de sables coquilliers isolats a marée anautita fins a aquel #qu'a Modèl:La s- çò pòrti de Bretanha Alain #far bastir un disi #que protegissiá lo vilatge de las ondadas, aital coma los sieus vesins nascuts en las meteissas condicions, Hirel e Vildé-la-Marina. Es lo disi totjorn actual, en efièch moult fes remaniée : la « disi de la Duchesse-Anne ». Lo vilatge demorava environat de marais #que lo assèchement pas #èsser complet #qu'a Modèl:La s-, d'importants trabalhs de drainage a las XVIIIen e XIXen de sègles #estendre la zòna cultivable sustot per polders sus la baia.
Fins al començament de la Modèl:S-, la populacion #viure d'una barreja entre los recorses de l'agricultura, facilitada per un sòl de alluvions marinas ricas e facilas a trabalhar, e lo trabalh de la mar (se'n tròba traça de pêcheries dempuèi 1181). Longtemps l'agricultura #èsser principalament vivrière mas los pomers a cidre son ancians en lo païsatge e an pas desaparegut qu'en la segonda mitat de la Modèl:S- quand la Bretanha #cedir al mythe de l'agricultura industriala e que los camps de céréales en païsatges victimas del remembrement #environar Sant-Benoît, las tèrras agricòlas son de mai destruidas per la ponduda en bastiment de lotissements pavillonnaires.
A partir de l'epòca modèrna, coma totes los Bretons de la còsta, los abitants servissián en la marina de comèrci e de guèrra. Lo persec demorava totun una dels recorses principals e abans la Granda guèrra es 40 % dels òmes de la municipalitat #que partissián cada an suls bancs de Tèrra-Nòva.
En los ans 1970, la vila #cercar aprofechar del desvolopament del torisme a Bretanha e de la proximitat de Sant-Malo per diversifier las siás activitats. Se çò ostréiculture e la mytiliculture demòren d'activitats importantas, tres terrens d'acampada son d'ara endavant installats en près de mar.
La commune de Saint-Benoît-des-Ondes couvre 292 hectares en bord de mer à une altitude moyenne de deux mètres au-dessus du niveau de la mer.
Saint-Benoît est issu de villages de pêcheurs qui s'installèrent, au fur et à mesure que la terre gagnait sur la mer, sur des iles formées par des bancs de sables coquilliers isolés à marée haute jusqu'à ce qu'au Modèl:S- le duc de Bretagne Alain fit construire une digue qui protégeait le village des flots, ainsi que ses voisins nés dans les mêmes conditions, Hirel et Vildé-la-Marine. C'est toujours la digue actuelle, certes moult fois remaniée : la « digue de la Duchesse-Anne ». Le village restait entouré de marais dont l'assèchement ne fut complet qu'au Modèl:S-, d'importants travaux de drainage aux XVIIIen et XIXen siècles étendirent la zone cultivable notamment par des polders sur la baie.
Jusqu'au début du Modèl:S-, la population vécut d'un mélange entre les ressources de l'agriculture, facilitée par un sol d'alluvions marines riche et facile à travailler, et le travail de la mer (on trouve trace de pêcheries dès 1181). Longtemps l'agriculture fut principalement vivrière mais les pommiers à cidre sont anciens dans le paysage et n'ont disparu que dans la seconde moitié du Modèl:S- quand la Bretagne céda au mythe de l'agriculture industrielle et que les champs de céréales dans des paysages victimes du remembrement entourèrent Saint-Benoît, les terres agricoles sont de plus détruites par la mise en construction de lotissements pavillonnaires.
À partir de l'époque moderne, comme tous les Bretons de la côte, les habitants servaient dans la marine de commerce et de guerre. La pêche restait néanmoins une des ressources principales et avant la Grande guerre c'est 40 % des hommes de la commune qui partaient chaque année sur les bancs de Terre-Neuve.
Dans les années 1970, la ville chercha à profiter du développement du tourisme en Bretagne et de la proximité de Saint-Malo pour diversifier ses activités. Si l'ostréiculture et la mytiliculture restent des activités importantes, trois terrains de campement sont désormais installés en bord de mer.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom de la municipalitat ven de l'installacion sus aquela tèrra d'un prieuré bénédictin en dependent del abbaye del Mont Sant-Michel, lo monastèri de Sant-Benoît-de detlo-Blanc-Essay.
Lo pòble de pescador de las originas i aguèt erigit en parròquia a Modèl:La s- jol nom de Sant Benoît de la Marina abans de venir a Modèl:La s- Santa Benoît de las Ondas.
Los dos faches marquants de l'istòria de la municipalitat son l'aucupacion de la parròquia pels Angleses en lo moment de lo sieu atac contra Sant Malo lo 7 de junh 1758 e lo bastiment pels Alemands pendent la Segonda Guèrra mondiala d'un fossé anti-carris de Châteauneuf a Sant-Benoît-de detlas-Ondas destinadas a isolar Sant-Malo, après la guèrra aquela labor a #èsser reconverti en "biez" mas rèsta coneguda jol nom de "canal dels Alemands".
Le nom de la commune vient de l'installation sur cette terre d'un prieuré bénédictin dépendant de l'abbaye du Mont Saint-Michel, le monastère de Saint-Benoît-du-Blanc-Essay.
Le village de pêcheur des origines fut érigé en paroisse au Modèl:S- sous le nom de Saint Benoît de la Marine avant de devenir au Modèl:S- Saint Benoît des Ondes.
Les deux faits marquants de l'histoire de la commune sont l'occupation de la paroisse par les Anglais lors de leur attaque contre Saint Malo le 7 juin 1758 et la construction par les Allemands pendant la Seconde Guerre mondiale d'un fossé anti-chars de Châteauneuf à Saint-Benoît-des-Ondes destiné à isoler Saint-Malo, après la guerre cet ouvrage a été reconverti en "biez" mais reste connu sous le nom de "canal des Allemands".


text:
Loís Gròs
Loís Gròs (en francés: Louis Gros; Fontvièlha, 28 d'octobre de 1873 - Avinhon, 27 de novembre de 1963) foguèt un foncionari, òme politic e resistent occitan que foguèt deputat de 1924 a 1935 e de 1944 a 1945 e mai Senador de Vauclusa de 1935 a 1940.
Biografia[modificar | modificar la font]
Loís Gròs comencèt a trabalhar primièr coma oficièr mecanician dins la Marina marchande. Aprèp la creacion del ministèri del Trabalh, en 1906, dintrèt dins l'administracion. Foguèt inspector del trabalh, puèi, a partir de 1913, inspector divisionari, dins lo departament de Vauclusa. Dempuèi 1914, creèt un dels primièrs oficis departamentals de placement, que ne venguèt director, e a l'encòp mantuna cooperativa de consomacion, gropadas dins una Federacion que n'èra lo president.
Acabèt sa carrièra administrativa en 1924 e abandonèt totas sas foncions. Membre de la SFIO, e raportaire general de son grop d'estudis socials, Loís Gròs foguèt elegit deputat sus una lista de Cartèl d'esquèrras. Venguèt puèi secretari de la commission del Trabalh, vicepresident del grop parlamentari suls mutilats del trabalh, e, en 1927, raportaire de la lei suls accidents del trabalh.
Quand foguèt elegit cònsol d'Avinhon en mai de 1925, demissionèt tre lo mes de julh, suite aux revers enregistrés par la SFIO a las eleccions cantonalas, tenues entre-temps, bien qu'il ne fût pas quitament candidat.
Elegit tornarmai deputat en 1928, se presentèt, en octobre d'aquela annada, a las eleccions cantonalas e ne sortiguèt conselhièr general. L'an seguent, capitanejava la lista SFIO a las eleccions municipalas a Avinhon, que foguèt elegida entièrament. Venguèt lo cònsol de la vila, foncion que servèt fins a 1940. Loís Gròs metèt en plaça un socialisme municipal, amb, per exemple, la creacion d'un ofici d'abitations bon mercat, la crompa del preventòri de Porcairòlas, l'aménagement de la Borsa del trabalh, la construccion d'un grop escolar, d'installacions contra los aigats (consolidacion dels barris, creacion d'una estacion de pompatge), d'una fabrica d'incineracion de las escobilhas dels ostals. Tanben faguèt restaurar l'ostal de la comuna. Encara en 1929, faguèt del Réveil vauclusien "l'organ del socialisme e dels interèsses del departament de Vauclusa".
Popular dins lo mitan rural, pas tant per encausa de sas idèas socialistas (los pageses de la region son aisés) mas puslèu gràcias a sas competéncias de gestionari, foguèt relegit députat en 1932, e capitèt de ganhar tres mila vòtes de mai respècte a las eleccions precadentas. En 1935, abandonèt la Cambra dels deputats, quand foguèt elegit al Senat, aprèp dos ensages infructuoses (en 1920 e 1927). Venguèt secretari d'aquela assemblada.
Lo 10 de julh de 1940, Loís Gròs vòte contra los plens poders a Philippe Pétain. Lo 5 de novembre de 1940, lo regim de Vichèi anullèt son mandat, e mai dissolguèt la municipalitat d'Avinhon. Gròs se n'anèt en Suïssa ont participèt a la Resisténcia.
En 1944-1945, participèt a l'Assemblada consultativa provisòria e presidiguèt lo comitat de Liberacion d'Avinhon. Mai tard, quand faguèt sos setanta-dos ans, decidiguèt de se retirar de la vida politica. S'installèt al campèstre e s'avodèt a far de recercas arqueologicas.
Guerdons[modificar | modificar la font]
- Cavalièr de la Legion d'onor


text:
Ajuda:Cossí modificar una pagina
Volètz contribuir ? Es aisit ! Aquest article es aicí per vos ajudar e vos aprendre a modificar una pagina, per i ajustar de contengut, lo corregir o tot simplament lo metre en forma. Anatz veire, es vertadièrament aisit e immediat !
Pas a pas[modificar]
Lo sistèma se vòl lo mai simple possible. Dobrissètz per exemple lo Nauc de sabla per vos entrainar.
- Volètz modificar aquesta pagina ? Clicatz sus l'onglet « modificar » que se tròba en naut de cada pagina (pauc impòrta laquala causissètz).
- Veirètz aparéisser una pagina amb un quadre blanc al mitan amb de tèxt. En fach, es lo « còde wiki » de la pagina qu'anatz modificar. Modificatz lo tèxt, picatz-i vòstres ajustes, corregissètz las fautas d'ortografia… Aguèssetz pas paur per la mesa en pagina, un wikidemician experimentat s'occuparà de vòstres tèxtes per los metre en forma.
- Volètz veire çò qu'aquò dona ? Clicatz sus « Previsualizacion ». Veirètz afichada en bas la pagina coma apareisserà mai tard amb un navegaire. La previsualizacion es recomandada per reperar las errors de picatge, etc.
- Avètz acabat ? Clicatz sus Salvar.
- Vaquí, es acabat, vesètz ara l'article modificat.
La sintaxi de basa del Wikiccionari se tròba sus la pagina Ajuda:Basas de la sintaxi del Wikiccionari. Es lo principi de l'informacion liura.
La sintaxi complèta del « còde wiki » que permet la mesa en forma del tèxt se tròba sus la pagina de sintaxi del Wikiccionari. Mas deuriatz pas n'aver vertadièrament besonh, en defòra de se apregondissètz per crear de modèls per exemple.
- N.B.
- pòt arribar, excepcionalament, qu'un autre contributor modifique al meteis temps la meteissa pagina. Dins aqueste cas, un messatge ben detalhat indica la procedura de seguir per validar vòstra version en tenent compte de l'autra proposicion.
Vejatz tanben[modificar]
- Ont contribuir ?
- Lo guida d'estil per seguir las convencions del Wikiccionari


text:
Frequéncia
En fisica, la frequéncia qu'ei la mesura d'un fenomèn qui's torna prodúser sus un periòde de temps. La frequéncia f qu'ei definida com l'invèrs deu periòde de temps T per la formula : .
L'unitat de mesura de la frequéncia qu'ei lo hertz (Hz) e l'unitat de mesura deu temps b'ei la segonda.
Las ondas que son un fenomèn fisic d'aquesta mena e que son atau dotadas d'ua frequéncia.
Cada son qu'ostendeish donc ua frequéncia e, en musica, la frequéncia que defineish ua nòta. La nòta de referéncia qu'ei atau lo La de 440 Hz.


text:
Tubercul
Un tubercul, en botanica, es un organ de resèrva, generalament sosterranh, qu'assegura la subrevida de las plantas pendent la sason d'ivèrn e sovent lor multiplicacion per via vegetativa. Aqueles organs son enflats per l'acumulacion de substàncias de reserva. Se ditz que son tuberizats.
Lo mot de « tubercul » ven del latin tuberculum, boceta.
Los organs transformats en tuberculs pòdon èsser :
- la raiç : pastenaga, panais, patata doça,
- lo rizòma : trufa, cròsne de Japon, patata doça, iris,
- la basa de la tija (mai precisament l'ipocotil) : caulrava, apirava,
- l'ensemble raiç + ipocotil : bledarava, rafe...
Las substàncias de resèrvas acumuladas dins los tuberculs son lo mai sovent de glucids :
- amidon, cas pus general : trufa, ignam...
- inulina, cas de las Asteracèas : tòpir, dahlia
- sacaròsa : bledarava sucrièra.
Los teissuts qu'acumulan aquestas substàncias son de parenquims de resèrva, formats de cellulas totas identicas, arredondidas e ipertrofiadas, amb de parets finas ; lor citoplasma es cargat d'inclusions, coma los plastes que contenon l'amidon per la trufa, o es largament ocupat per un grand vacuòl dins lo qual se tròba l'inulina en solucion, pel tòpi.


text:
Confucianisme
Lo confucianisme (pinyin: Rújiā (儒家) « escòla dels letrats » e mai tard Rúxué (儒學) « ensenhament dels letrats ») es un ensems de doctrinas filosoficas, moralas e politicas que se desvolopèron en China durant mai de dos millenis a partir de l'òbra atribuida al filosof Kongzi (551-479 ab. J.-C.), conegut en Occident jol nom latinizat de Confuci. Aqueste ensenhament exerciguèt una granda influéncia dins son país d'origina, ont impregnèt totes los domenis de la vida, e mai en Corèa, Vietnam e Japon. Lo confucianisme s'establiguèt coma una doctrina d’Estat al sègle II abC, e posteriorament s'estructurèt coma religion oficiala reelaborada metafisicament al sègle XI: lo neoconfucianisme.


text:
Gra
Gra[1] (au plurau: gras o grases) pòt designar:
- En metrologia, d'unitats de mesura, sovent representadas per lo simbòl °:
- Unitats de mesura d'angles dins lo plan. N'i a divèrseis escalas:
- Lo gra sexagesimau. Dins aquela unitat, la circonferéncia mesura 360 gras.
- Lo gra centesimau. Dins aquela unitat, la circonferéncia mesura 400 gras.
- Unitats de temperatura. N'i a divèrseis escalas:
- Lo gra Celsius, representat per lo simbòl °C.
- Lo gra Fahrenheit, representat per lo simbòl °F.
- Gra (alcòl)
- Unitats de mesura d'angles dins lo plan. N'i a divèrseis escalas:
- En matematicas, divèrsei nocions:
- Lo gra d'un polinòmi es lo pus grand exponent que i es present. Per exemple, 3 X4 - 5X2 + 2X - 1 es un polinòmi de gra 4.
- Lo gra d'una eqüacion algebrica P(x) = 0, ont P es un polinòmi, es lo gra dau polinòmi P. Vejatz en particular: eqüacion dau premier gra e eqüacion dau segond gra.
- Lo gra d'un nombre algebric es lo gra minimau d'un polinòmi non nul amb coeficients racionaus que x n'es una raiç.
- En geografia:
- Grau (geografia): boca o canalet que met en comunicacion un estanh litorau amb la mar. Per exemple, l'Estanh de Taur comunica amb la mar per lo grau dei Quilhas e lo grau de Pissa-Sauma.
- En toponimia:
- Lo Grau dau Rei es una comuna dau departament de Gard, dins la region de Lengadòc-Rosselhon.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Varianta grau subretot utilizada en geografia e toponimia


text:
Wikipèdia:Règlas
Aquesta pagina presenta las etapas de l'insercion d'un imatge dins l'enciclopèdia, e tanben divèrsas entresenhas importantas.
La sola veritabla dificultat es de garantir Wikipèdia contra tota perseguida per infraccion al drech de difusion dels imatges.
Tot imatge que presenta pas aquestas garantidas dins sa pagina de descripcion poirà èsser prepausat a la supression per qual que siá. L'imatge serà alara inscrich per un maximum de sèt jorns dins Imatges de suprimir en esperant de justificacions e/o una decision comuna.
Es pas possible d'afichar un imatge jos forma de ligam extèrne dins Wikipèdia. Aquò es per limitar los problèmas de vandalisme, los problèmas de dreches e mai los problèmas de ruptura de ligam.
Somari
- 1 Procedura de cargament e d'insercion d'un imatge
- 2 Preparacion del cargament
- 3 Drech dels imatges (Copyright)
- 4 Licéncia dels imatges
- 5 Consideracions fisicas suls imatges
- 6 Astúcias per la descripcion dels imatges
- 7 Entresenhas complementàrias
Procedura de cargament e d'insercion d'un imatge[modificar | modificar la font]
Questions prealablas[modificar | modificar la font]
- S'interrogar sus l'estatut juridic de l'imatge, es a dire lo pus sovent suls dreches eventuals ligats a sa difusion mas tanben suls dreches ligats al subjècte fotografiat.
- Demandar tota autorizacion necessària.
- Se s'agís d'una creacion personala, causir una de las licéncias compatiblas amb la GNU FDL. Vesètz mai luènh.
- La simpla informacion que l'imatge es estat copiat d'una autra version lingüistica de Wikipèdia sufís pas. Dins aqueste cas, indicar la licéncia de l'imatge original.
- Preparar l'etapa de descripcion de l'imatge. Per vos ajudar dins aquesta analisi que participa a la valor de l'imatge e als respèctes de las règlas, podètz utilament percórrer la pagina Descripcion d'un imatge.
Preparacion del cargament[modificar | modificar la font]
- Causir un nom d'estocatge per aqueste imatge
Cal utilizar un nom especific per l'imatge per que dintre pas en conflicte amb d’autres imatges ja cargats.
Es pas indispensable que lo nom siá fòrça legible o fòrça descriptiu, perque un autre nom poirà li èsser substituit dins l'article. Sapiatz çaquelà que lo nom pròpriament dich se poirà modificar sens l'intervencion d'un administrator. Inscrivètz dins aqueste cas vòstre imatge dins la lista dels fichièrs de renomenar.
Preparar sus l'ordinator una còpia del fichièr imatge amb lo nom d'estocatge causit (o renomenar lo fichièr original en consequéncia).
- Recampar las principalas indicacions sus l'origina de l'imatge (crèdits) : precisions sul subjècte, la data de creacion e autras entresenhas utilas per son interpretacion o espleitacion pel lector de l'enciclopèdia. Pensatz als mercejaments eventuals !
- Verificar la conformitat tecnica de l'imatge amb los besonhs de l'enciclopèdia. Vesètz mai luènh ...
Cargament[modificar | modificar la font]
Lo transferiment de l'imatge sul servidor del Wikipèdia occitan s'efectua a partir del formulari d'aquesta pagina (valent a dire la pagina Importar un imatge).
Notatz que la redaccion de la pagina de descripcion se pòt far tre lo cargament en respectant la sintaxi en exemple çai jos, mas es tanben simple de se contentar de la legenda e de la licéncia, puèi de completar un còp lo cargament acabat.
Usatge del formulari
- Camp Nom : nom complèt d'estocatge de l'imatge sus l'ordinator ;
- Camp Descripcion : exemple Lo Mont-Saint-Michel {{Domeni public}} Fòto personala presa a la marèa d'equinòcci de setembre de 2000. S'obsèrva ... [Atencion : los 250 primièrs caractèrs d’aqueste camp van se plaçar dins lo resumit de l'importacion (istoric de l'imatge), alara que la totalitat va emplenar la pagina de descripcion, modificabla per la seguida].
- Casa de marcar Declari ... : obligatòria ; engatja vòstra responsabilitat concernent los dreches de l'imatge ;
- Boton Copiar un fichièr : valida lo formulari e lança lo cargament ;
- Boton Percórrer : facultatiu, dobrís la fenèstra de dialòg de vòstre sistèma operatiu per la dobertura dels fichièrs.
Se vòstra connexion es lenta, l'operacion pòt prendre un bèl temps.
En cas de succès del cargament, l'utilizaire n'es informat per un messatge remembrant en particular lo nom de l'imatge transferit. I a en principi pas d'autra operacion d'efectuar a aqueste estadi, sufís de cercar l'article que deu conténer lo ligam vèrs aqueste imatge.
Insercion de l'imatge[modificar | modificar la font]
Sufís de crear un ligam dins l'article concernit : los paramètres d’aqueste ligam permeton de reglar en particular la talha d'afichatge de l'imatge, se la talha reala es pas immediatament utila o per limitar lo temps de cargament de la pagina.
Escritura del ligam : « imatge » o « Imatge » es indiferent, mas sensible a la cassa : escriure per exemple « .JPG » e non pas « .jpg » segon lo nom de l'imatge cargat.
Ligam elementari
Editatz l’article que l'imatge deu illustrar e picatz [[imatge:nom_de_vòstre_imatge]]. Exemple : [[imatge:frança_torre_eiffel.jpg]].
Ligam amb paramètres
Utilizatz l'atribut thumbnail, e mai un nom servent de legenda a l'imatge. Exemple : [[Imatge:frança_torre_eiffel.jpg|thumbnail|Imatge de la Torre Eiffel]]
Podètz crear un ligam vèrs vòstre imatge en defòra de son article, picatz [[media:nom_de_vòstre_imatge|tèxt_del_ligam]]. Exemple : [[media:frança_torre_eiffel.jpg|Imatge de la Torre Eiffel]].
Un paramètre complementari règla la talha de la miniatura, per exemple : [[Imatge:frança_torre_eiffel.jpg|thumbnail|250Px|Imatge de la Torre Eiffel]]
Descripcion de l'imatge[modificar | modificar la font]
Utilizar las entresenhas acampadas abans l'importacion per entresenhar la pagina de descripcion de l'imatge. L'article contendrà atal unicament l'imatge e sa legenda, la descripcion complèta estant accessibla en clicant sus l'imatge.
Doblidetz pas de precisar l'estatut juridic amb l'ajuda de la licéncia e l'origina de l'imatge.
Se l'imatge proven d'una autra wikipèdia, indicatz lo ligam complèt vèrs la pagina de descripcion de l'imatge duplicat.
Atencion de pas plaçar d’imatge dins la pagina de descripcion de l’imatge, qu'es reservada al tèxt.
Astúcias : vejatz mai luènh.
Cas particular : modificacion d'un imatge inserit[modificar | modificar la font]
La solucion mai simpla es d'importar l'imatge modificat amb lo meteis nom d'estocatge que la version anteriora. Lo servidor vos indica alara qu'un imatge pòrta ja aqueste nom. Sufís alara de confirmar la modificacion de l'imatge.
Certans navegadors ratifican pas sulcòp la modificacion (problèma d'amagatal). Una pichona reactualizacion e/o un Ctrl F5 tracta lo problèma. En cas de remòrs, es totjorn possible de restablir una version anteriora en anant dins l'istoric de l'imatge.
Podètz totjorn tanben inscriure l'imatge dins la lista de las paginas de suprimir en justificant simplament vòstra demanda.
Drech dels imatges (Copyright)[modificar | modificar la font]
Generalitats[modificar | modificar la font]
Lo drech d'autor s'aplica a tota òbra ont la vision de son autor transpareis. Aquò exclutz automaticament tot scan o fòto precisa e exclusiva d'una òbra iconografica.
- Asseguratz-vos que l'imatge proven plan d'una font compatibla amb la licéncia de documentacion liura GNU en aplicacion sus Wikipèdia. Revesètz al besonh la licéncia Wikipèdia, e mai Wikipèdia:Copyright. Plan evidentament, s'aqueste imatge es vòstre, i a pas cap de problèma (exceptat se s'agís de la fòto d'una òbra, un bastiment recent per exemple (Drech a l'imatge d'un arquitècte).
- Defugissètz las marcas e autres efièches publicitaris sus las fòtos se son manifèstes.
- Defugissètz las fòtos de personas levat s'avètz lor autorizacion.
Dreches d'autor dins las arts visualas per França[modificar | modificar la font]
L'ADAGP es una societat francesa de gestion collectiva dels dreches d'autor dins las arts visualas (pintura, escultura, fotografia, design, multimedia, …). Son site (www.adagp.fr) prepausa una banca de donadas en linha que permet de saber se la representacion de las òbras d'un artista es somesa al pagament de dreches. Lo site dona tanben las adreças dels sites de societats sòrres a travèrs lo monde, caduna administrant e aplicant los dreches relativament a las leis en vigor dins cada país. Atencion : l'òbra es pas forçadament una òbra d'art mas pòt èsser un objècte manufacturat e de granda difusion (un mòble per exemple) ! I a tanben doas informacions de considerar : la fòto pròpriament dicha e son autor, l'òbra representada e son autor … Conven doncas d'èsser fòrça prudent sus las reproduccions presentadas sus un site, quitament se la vocacion d'aqueste es unicament educativa e se i a pas cap de tòca lucrativa. Un exemple fictiu del tot protegís : una fòto de Doisneau representant Picasso assetat sus una cadièra de Gerrit Rietveld davant una de sas òbras…
Licéncia dels imatges[modificar | modificar la font]
Las licéncias seguentas restrenhon cèrts tipes d'utilizacions. Se devon doncas defugir dins la mesura del possible, d'aitant mai que lor acceptacion o non dins wikipèdia es totjorn debatuda.
Consideracions fisicas suls imatges[modificar | modificar la font]
Causida del format[modificar | modificar la font]
- Autres imatges (dessenhs, mapas, bandièras, etc) : utilizatz lo format PNG. Convertissètz doncas vòstres imatges GIF al format PNG (en defòra dels « GIF animats ») ;
- Podètz convertir vòstres imatges PNG en JPEG s'aquò se justifica per un important ganh de talha ; podètz tanben demenir lo nombre de colors de l'imatge a 256 (pregondor de 8 bits).
Utilizetz pas lo format JPEG per d’imatges (coma las còpias d'ecran, dessenhs al trach...) presentant de contrastes fòrts amb de traches plan marcats — JPEG introduirà de dècas. Coma lo desvolopament de sa sigla o indica, JPEG es estat concebut per la compression de fotografias e pòt mal se comportar sus d'autres tipes d'imatges.
Talha dels imatges[modificar | modificar la font]
S'es possible, requadratz los imatges per ne gardar pas que la partida pertinenta.
Esitetz pas a cargar los imatges dins una nauta resolucion. Aquestes imatges poiràn èsser reütilizats pus aisidament dins una eventuala edicion papièr.
Tengatz pas compte d'un eventual messatge de mesa en gàrdia, la talha maximala actualament admesa es de 8 Mo !
Coma pel nom de l'imatge, la talha de l'imatge afichada dins l'article poirà diferir de sa talha reala, dins lo sens de la reduccion en principi (miniatura).
Dins un article[modificar | modificar la font]
Talha d'afichatge d'imatge recomandada d'utilizar dins un còs d'article
- Inferiora a 150 : desconselhat ;
- de 150 a 250 : passable ;
- de 250 a 350 : bon.
- Pasmens, es agradiu de daissar l'atribut "thumb" tal coma descrit mai naut, sens impausar de talha fixa. Atal cada utilizaire pòt definir la talha d'aquestes imatges via sa configuracion personala accessibla dins lo menut "preferéncias".
Bandièras[modificar | modificar la font]
Las bandièras de la galariá de las bandièras dels païses del monde an totas la meteissa nautor de 75 pixèls, çò que permet un afichatge flotant sus una linha. Lor largor es variabla per respectar los proporcions de las bandièras. Son totas de reduccions ¼ manualas e optimizadas de las bandièras originalas de 300 pixèls de naut.
Astúcias per la descripcion dels imatges[modificar | modificar la font]
Creacion de las paginas de descripcion al cargament de l'imatge[modificar | modificar la font]
Al moment del cargament de l'imatge sul servidor, vos es demandat de picar una descripcion de l'imatge. Aquesta descripcion es copiada tala e quala sus la pagina de descripcion de l'imatge. Es possible d'utilizar dins la descripcion de l'imatge la sintaxi dels articles de Wikipèdia. Per exemple una descripcion del tipe : '''Descripcion:''' descripcion de l'imatge '''Font:''' Jean Dupond '''Licéncia:''' {{GFDL}} crearà una pagina del tipe :
Descripcion: descripcion de l'imatge
Font: Jean Dupond
Licéncia:
Atal, s'obten una pagina ja formatada e es pas mai de besonh d'editar la pagina de descripcion (levat per i ajustar d'informacions complementàrias).
[modificar | modificar la font]
Nòta : aquesta astúcia es estada testada solament sus Mozilla e Internet Explorer mas riscatz res en l'ensajar.
Los navegadors modèrnes utilizan sovent un sistèma d'amagatal que permet, dins cèrtas condicions, d'afichar fòrça rapidament una pagina precedentament visitada. Aquesta foncionalitat se pòt utilizar al moment del cargament d'un nombre important de fichièrs. Sufís aprèp aver clicat sul boton « Copiar un fichièr » d'esperar lo messatge de confirmacion de la còpia e de far rapidament un retorn en arrièr amb vòstre navegador. Es mai que probable que tornaretz trobar totas las informacions qu'avètz dintradas precedentament (nom de fichièr, descripcion, check box) e atal que poiretz far la còpia seguenta plan mai rapidament.
Entresenhas complementàrias[modificar | modificar la font]
- Ajuda:Cossí cargar un fichièr
- Wikipèdia:Descripcion d'un imatge
- Wikipèdia:Autorizacion d'autor
- Wikipèdia:Fair use
- Wikipèdia:Mapas e imatges
- Ajuda:Galariá
- Ajuda:Cossí inserir un imatge
- Wikipèdia:Estatisticas de licéncia dels imatges
- Wikipèdia:Presa de decision/Validacion de las règlas d'utilizacion dels imatges.
- Wikipèdia:Ressorsas liuras disponiblas sus Internet
- Notament : Free On Line Photos
- Galariás d'utilizaires :
- lista dels imatges uploadats per Jeff fevrier 2004 (un exemple de seguir...)
- Utilizaire:Vincent Ramos/Imatges
- Lo problèma especific dels blasons de vilas, departaments etc.


text:
Fonzes pròpris
Lo tèrme de fonzes pròpris o capitals pròpris (var. fons pròpris; capitaus pròpris) se referís a mai d'una nocion segon que s'agís d'una accepcion correnta o d'una nocion comptabla.
- La nocion correnta: los fonzes pròpris (en anglés: ownership equity) es la soma que botan los entrepreneires, valent a dire los futurs proprietaris, que montan una entrepresa.
- La nocion comptabla: los capitals pròpris (en anglés: equity capital) correspondon a las ressorsas establas de l'entrepresa. Se compausan del capital social, de las sèrvas, del repòrt e dels resultats de l'exercici.
Fonzes pròpris dins l'immobiliari anglosaxon[modificar | modificar la font]
Dins un contèxte anglosaxon los particulars fan correntament referéncia a çò que li dison "the equity" de lor ostal. Calculan la diferéncia entre lo montant que poirián vendre lor ostal uèi (prètz corrent o valor mercanda) e lo montant que lor demòra de pagar de lor prèst. En Anglatèrra coma als Estats Units utilizan aquela nocion per manlevar d'argent, mentre qu'en França, fins ara, las bancas pòdon prestar sonca en foncion del revengut del manlevaire. Se l'immobiliari monta considerablament, los proprietaris pòdon utilizar lor "equity" per consomar, viatjar, investir dins l'art o tornarmai dins l'immobiliari. D'aquí un trin de vida que pòt estonar: veituras esportivas, residéncias segondàrias, viatge del torn del mond. Pasmens se l'immobiliari s'esfondra, l'equity pòt venir negativa (en anglés: negative equity) e corron lo risc de veire lor ostal vendut per la banca (en anglés: forclosure).


text:
Berles-Monchel
Berles-Monchel es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al cors de la jornada del 22 de mai 1940, la 2e regiment de infanterie de la SS Totenkopf, jols òrdres del Stubaf Bellwildt e del Gruf Eicke, calada 30 personas a Berles-Monchel.
Au cours de la journée du 22 mai 1940, le 2e régiment d'infanterie de la SS Totenkopf, sous les ordres du Stubaf Bellwildt et du Gruf Eicke, tue 30 personnes à Berles-Monchel.


text:
Saint-Prancher
Saint-Prancher es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom de Sant-Prancher apareis per las primièras fes en los tèxtes en 1287.
La distincion de Sant-Prancher (Sanctus Pancratius) aperteniá, jos l'Ancian Regim, al marques de Bassompierre-Removille. Un coseigneur lududes i aviá associat l'an 1788, competent en matèria de mejana e bassa justícia : l'avocat dins lo Parlament Jean-Claude Thirion. A la vespra de la Revolucion, los proprietaris terriens a Sant-Prancher èran lo sieur de Sommièvre (senhor de Offroicourt), las religiosas de la congrégation de Mirecourt, lo capítol de Toul, los sieurs de Montfort e Dommartin. A l'esperital, la parròquia de Sant-Prancher, #que dépendait lo vilatge de Repel, n'èra a la collation del capítol de Remiremont, #que requectava los dos tèrces de la gròssa dîme, l'autre un tèrç e tota la menue dîme en essent atribuits al curé. Lo mèstre d'escòla i aviá la dîme gròssa e menue d'una arada e una demie part de la dîme de Repel. La glèisa, dédiée a sant Pancrace, levava del diocèse de Toul, doyenné de Porsas[1].
Jos l'Ancian Regim, Sant-Prancher aperteniá al bailliage de Mirecourt. De 1790 a l'an IX, la municipalitat fa partida del costat de Roures-en-Xaintois.
Le nom de Saint-Prancher apparaît pour la première fois dans les textes en 1287.
La seigneurie de Saint-Prancher (Sanctus Pancratius) appartenait, sous l’Ancien Régime, au marquis de Bassompierre-Removille. Un coseigneur lui était associé en 1788, compétent en matière de moyenne et basse justice : l’avocat au Parlement Jean-Claude Thirion. À la veille de la Révolution, les propriétaires terriens à Saint-Prancher étaient le sieur de Sommièvre (seigneur d’Offroicourt), les religieuses de la congrégation de Mirecourt, le chapitre de Toul, les sieurs de Montfort et Dommartin. Au spirituel, la paroisse de Saint-Prancher, dont dépendait le village de Repel, était à la collation du chapitre de Remiremont, qui percevait les deux tiers de la grosse dîme, l’autre un tiers et toute la menue dîme étant attribués au curé. Le maître d’école avait la dîme grosse et menue d’une charrue et une demie part de la dîme de Repel. L’église, dédiée à saint Pancrace, relevait du diocèse de Toul, doyenné de Porsas[2].
Sous l’Ancien Régime, Saint-Prancher appartenait au bailliage de Mirecourt. De 1790 à l’an IX, la commune fait partie du canton de Rouvres-en-Xaintois.


text:
Villeroy (Somme)
Villeroy (Somme) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge i aviá possedit pels Templiers #qu'avián establit una muralla tot a l'entorn.
La distincion levava de Bailleul-en-Vimeu de contunh #passar als senhors de Rambures.
La glèisa Santa-Salvador #èsser reconstruite a Modèl:La s-.
Una anecdote d'un ancià del vilatge a aquel jorn defallit relatava que pendent l'aucupacion alemanda d e la segonda guèrra mondiala,una bastissa en avent pres fuòc,sòl una part escurada per las flamas en riscant de entrainant la effrondrement del tet;un soldat alemand #talhar la biga principala de la charpente per salvar d'abitantas.
Le village était possédé par les Templiers qui avaient établi une muraille tout autour.
La seigneurie relevait de Bailleul-en-Vimeu puis passa aux seigneurs de Rambures.
La glèisa Saint-Sauveur fut reconstruite au Modèl:S-.
Une anecdote d'un ancien du village à ce jour décédé relatait que durant l'occupation allemande d e la seconde guerre mondiale,un bâtiment ayant pris feu,seul une partie rongé par les flammes risquant d'entrainant l'effrondrement du toit;un soldat allemand coupa la poutre principale de la charpente pour sauver des habitants.


text:
Aerofòn
Un aerofòn o instrument de vent qu'ei un instrument de musica qui lo son son b'ei produsit per lo passatge de l'aire.
Aquesta familha d'instruments qu'amassa :
- Lo coires on lo son b'ei produsit per la vibracion deus pòts dehens ua embocadura ; a maugrat deu son no de coires, l'element determinant per apartiéner ad aquesta familha qu'ei lo hèit de possedir ua embocadura ; la trompa deus Aups (hèita de husta) per exemple qu'ei en vertat un "coire".
- Las espiulas qui amassa :
- Las espiulas simplas
- las espiulas doblas


text:
Pótin khoilò!
Pótin khoilò! (en ucraïnian: ПyTiH xyйлo, en rus: ПyTиH xyйлo, valent a dire "Pótin es una colha"; jos forma simplificada: ПTH XЛO) es una cançon ucraïniana, cantada a l'encòp en ucraïnian e en rus.
Cantada originalament dins los estadis aprèp l'invasion d'Ucraïna (sancionada per l'annexion de Crimèa) per l'armada del govèrn rus dirigit per Vladímir Pótin, es venguda rapidament populara dins tot lo país e mai a l'estrangièr.
La cançon es estada interpretada per mantuna formacion musicala ucraïniana coma per exemple Druha Rika e per qualques politicians coma lo deputat radical Olèh Liashkò.