text:
Madirac
Madirac ((oficialament en francés Madirac) es una comuna occitana de Bordalés [1], lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
- Lo borg es actualament al Carpe, sus la RD 14, a près d'un km au nòrd-oèst de la glèisa.
Perimètre dau territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son Madiracum, Madirannum, en latin, aus sègles XI-XIII, parrochia de Maderac, en 1273, parrochia de Maderach, en 1274, Sanctus-Martinus-de-Maderac, en 1361 [2]. Madirac pòt venir d'un nom d'òme latin *Matirius, de Materius (Dauzat e Rostaing [3], que probable coneishèvan pas las fòrmas ancianas), o dirèctament Materius (Negre), o Mater , cognomen (Bénédicte Boyrie-Fénié), lo tot damb lo sufixe -acum, latinizacion dau sufixe gallés -ācon. Maderac passèt a Madirac per dissimilacion d'obertura [4], o benlèu tot simplament per influéncia de Sadirac, que tòca Madirac. Madirac èra probablament una anciana granda propietat antica qu'avé per mèste Mater, o Materius.
- Lo Carpe. Nom d'aubre, dau latin carpinus (veire ALG)[5].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra dau canton de Crion, i demorèt.
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas damb la comuna[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9616679v/f82.item.zoom p. 70
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 206
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 422, a Madière
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 206
- ↑ Jean Seguy, Atlas Linguistique... de la Gascogne, tòme 4, mapa 1365, CNRS


c: text/html

text:
A Sant-Canat, lo 15 de julhet, lo fuec a manjat en ren de temps tota la pineda. 750 ectaras, amé de pompiers qu’an poscut lo restancar qu’en s’apielant sus tres ectaras de vinhas, ara rabinadas. Aqueleis AOP d’Ais te faràn de vin cuech en 2017 !
Quauquei jorns puei, es a l’adrech dau Leberon, a La Bastidona, que lei flamas desboscaràn net sus 1300 ectaras. Un fuec de 19 kms de relarg que ren podrà aplantar, levat de Durença. Ara, quau rotla entre Peiròlas e lo Pont Mirabèu, pòu mirar, a man gaucha, l’espectacle terrible d’una Provença de cèndre. Aquí li a agut jusc’a sièis-cents pompiers a luchar, escagassats, fonduts, de badas.
Encara lei 19 e 20 d’avost l’incèndi a cremat 250 ectaras de bòscs « en relarg residenciau », ditz la radiò, a Carnós, onte de gents siguèron evacuats, e lo trafic dau camin de fèrre borrolat.
Amé lei quauquei dètz mila ectaras qu’an cremat en julhet e au començament d’avost entre País Niçard, Corsega e Provença de la riba de mar, vaquí l’unica rason de se felicitar : li a agut degun mòrt, e aquò ten dau miracle. Lei Canadairs, bombardiers d’aiga, son alassats per leis ans e lei missiens, mume se se ditz que podràn tenir encara quatre o cinc ans. Lei Trackers, elei, son bòns per lo degalh

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
...
: Corrida facial dominación femenina
Corrida facial dominación femenina
Morena Dominacion femenina Fetiche. Bisexual Dominacion femenina Fetiche Fetiche de pies. Sadomasoquismo Amarrada Dominacion femenina Amante. Dominacion femeninaFisting. Sadomasoquismo Dominacion femenina Hd Amante.
Eyaculaciones venezolanas escorts
Dominacion femeninaSentarse en la cara. Sentarse en la caraDominacion femenina. BisexualesCornudoDominacion femenina. Lamer culo Cornudo Dominacion femenina. PiesDominacion femeninaFeticheTaconesFuera de casa. Dominacion femeninaLeche. Sentarse en la caraDominacion femenina.


text:
Cristianisme
Introduccion[modificar | modificar la font]
Lo cristianisme es sortit del judaïsme, somés a l'influéncia del mond grècoroman dempuèi Lissandre lo Grand. Lo nom "cristianisme" ven de la traduccion del mot ebrieu Messias, "Onch", en grèc Khristos. Segon los Actes dels apòstols 11-26, foguèt a Antiòquia que, pel primièr còp, los que creson en Jèsus Crist foguèron dichs crestians.
Lo cristianisme manlèva al judaïsme d'elements fondamentals:
- La cresença en un Dieu unenc (monoteïsme) que se mòstra sus tèrra d'un biais transcendent e immanent;
- La cresença en la venguda d'un Messias;
- La cresença en la resurreccion dels mòrts e dins lo jutjament darrièr.
Mas transmuda aqueles fondaments del biais seguent:
- En Jèsus, Dieu se mostrèt coma èsser uman;
- La resurreccion de Jèsus se passèt ja e, coma Jèsus, los umans mòrts amb la fe en el reviudaràn.
E s'opausa al judaïsme sus dos elements clau:
- Dempuèi Jèsus, Dieu vòl crear una familha d'enfants de Dieu, pas limitats als josieus solets.
- Es la fe en Jèsus Crist que definis aquela familha, e non la practica de la lei mosaïca.
Las escrituras[modificar | modificar la font]
A las escrituras josivas acampadas pels crestians dins l'Ancian Testament, la tradicion dels primièrs sègles del cristianisme i ajustèt lo Novèl Testament. Aquel darrièr se compausa dels quatre evangèlis, segon Matèu, Marc, Luc e Joan, dels actes dels apòstols, de las epistòlas e de l'Apocalipsi. La lora composicion se seriá facha dins la segonda mitat del sègle primièr.
Lo nom de Cristianisme ven del nom del Crist. Doncas li crestians se definisson coma li discípols de Jèsus Crist, çò que baila de còps de consequéncias curiosas coma en China.
Li primiers crestians chineses foguèron de nestorians, al sègle VI. Chausiguèron per dire "Dieu" una formula que vòu dire en gròs "lo dieu, lo rèi del cèu".
Se tròba que li catolics qu'arribèron al sègle XVI (de jesuitas italians) faguèron la mèma chausida.
Quand i aguet de Josieus en China, faguèron parier.
Laidonc, per un Chinés taoïsta, confucianista e un pauc bodista, coma son gaireben toti, li Cristiâns ortodòxes de Manchoria, li Catolics de pertot, li Nestoriâs e li Josieus so considerats coma una sola mena.
Li protestants anglosaxons, quand arribèron, chausiguèron per dire "Dieu" lo mot "Yào", qu'es lo nom d'un emperador mitic de la debuta legendària de l'Istòria de la China. Doncas, son estats considerats sus aquel ponch coma de Chinés ordinaris.
Lor originalitat èra de dire qu'èron tanben de discípols de "Krist". Sò que fai que per un Chinés "normau" estadisticament, un "crestian" es un protestant a la mòda anglosaxona.
Dinc si cinc primiers sègles, lo Cristianisme coneguet de grands debats, per saber se Jèsus Crist èra òme solament, Dieu solament, òme e Dieu en doas partidas, o òme-Dieu d'un sol tenent.
Agara i a una doctrina pro comuna — maugrat de practicas culturalas pla diferentas — entre lei glèisias qu'aun de prèires:
- li Nestorians (sobretot Iraquians e Indians)
- li Monofisitas (sobretot egipcians... li Còptes d'Etiopia essent agara perfetament ortodòxes)
que reconeisson pas ni lis uns ni lis autri lo concili de Calcedònia en 453.
Li Calcedonians son essencialament:
- li Catolics e
- lis Ortodòxes
que se compartiguèron en 1054.
Desempuèi la glèisia catolica d'Anglatèrra se separet de las autras sota lo regne d'Enric VIII. Lis autri la sonon desempuèi "anglicana". Guela se sona en anglés "Catholic" (e sona li Catoliques "Roman-Catholics") En America la sonon tanben "Glèisia episcopaliana".
Desempuèi, la glèisia russa se separet de las autras glèisias ortodòxas, en novembre de 1996. Mas coma aquò es enquèra pro recent, se sap pas enquèra s'aquò es una rompuda definitiva.
Al sègle XVI, tornèron paréisser, mas amb una fòrça novèla, de movements, que en tot èsser indiscutiblament crestiâns, refusavon d'avedre de prèires; lo centre de lor vida religiosa essent desenant la Paraula, e pas mai lo Sacrifici. Li sonèron li Protestants, que compartiguèron en:
- Luterians e
A partir d'aqueli dos socams apareguèron de religions novèlas:
- lis Unitarians - que son de costuma pas reconeguts coma crestians per lis autri, e que, maugrat que son d'origina anglesa, son mai nombrós en Transilvània dinc la comunitat magiarofòna que pertot endacòm mai, e qu'aun lor centre a Blaj, en Romania. L'Unitarisme es la religion d'origina de Darwin e de Karen Blixen.
- li Coacres (li sols Americâns que foguèron totjorn bons ambé lis Indiâns)
- li Baptistas
- Lis Anabaptistas
- Li Mennonitas e lis Amischs que viscon en comunitats separadas de la rèsta del monde.
D'aquessas glèisas novèlas nasquèron tanben d'autras religions, mas que son pas mai crestianas, coma la religion mormona.
Dinc la vista crestiana tradicionala, lo monde a pas que tres religions fondamentalament:
- Lo Judaïsme, primièra revelacion de Dieu is òmes
- Lo Cristianisme, que saria, religiosament (pas etnicament), la contunhacion vertadièra del Judaïsme.
- las religions paganas: totas las religions autras que lo Cristianisme e lo Judaïsme son radunadas sota aquela apelacion. Aquò empacha ges per l'estudi, de las diferenciar. Mas son consideradas coma un sol ensems: lo qu'a pas conegut la revelacion divina.
(Daprès, se pòt diferenciar. Per exemple, en Corea, a la debuta del sègle vint, de vièlhs confucianistas, malirós de veire las tradicions morir davant la modernitat, chausiguèron de faire passar lo país al Cristianisme tant que poguèron, considerant que lo Cristianisme èra una forma "modèrna" de confucianisme, çò qu'es ni absurde, ni tanpauc obligatòri en bona doctrina confucianista).


text:
Dimars, 19 de julhet de 2016, 03h00 Espòrt
La crotz mondina es plan presenta sus las afichas del Tolosa Olimpic
D’aquesta passa, quand se parla d’una partida dels Dragons catalans, òm se pensa d’escriure la meteissa cronica tristoneta.
Tornar far nàisser l’espèr en tèrra viking?
Aqueste dissabte, los Dragons recebián a Brutus los Gats-Fèrs de Wakefield amb un grop encara modificat: onze jogaires a l’infirmariá!
Encaissèron un ensag d’entrada mas repliquèron tres còps per Gigot, Taylor e Horo. Aquí, amb unes doblits defensius, dobriguèron las pòrtas a l’egalizacion anglesa e, coma sus la còrna, lo còrs arbitral refusèt un ensag a Yahà, la pausa arriba sus una egalitat 18-18.
Los angleses prenián l’avantatge tre la represa, mas Lucàs Albèrt distillava una passa al pè a Morgan Escarré a l’ora de jòc (24-24). Novèl ensag transformat anglés, Foad Yaha replicava mas… la transformacion èra mancada per Richards (o refusada pels arbitres?). Planchòt final: 30-28 pels angleses.
Los catalans se fan ratrapar al classament per St-Helens, ganhaire a Huddersfield (34-18), mas gardan un avantatge bèl a la diferéncia de punts: + 116 contra + 18. Se Wigan bat Sant-Helens dijòus al ser, los Catalans acabaràn la primièra fasa quatrens (levat, ipotèsi improbabla, se prenon mai de 100 punts!). Se St-Helens pèrd pas, la victòria vendrà imperativa a Widnes dimenge que ven per assegurar una segonda fasa amb quatre recepcions a Brutus.
Tresena victòria sens pietat d’Hull-FC sus son vesin Hull-KR 36-12; Leeds fa plegar Wigan 18-16 e Salford va ganhar a Widnes 32-24, alara que Warrington passa un 42-26 a Castleford.
Los Uèit del Mitan
Aquesta dimenjada, se jogava la darrièra jornada del Championship. Se sap atal las quatre esquipas que jogaràn la competicion dels Uèit del Mitan contra los 4 darrièrs de Super-Liga (Salfòrd, Hull-KR, Huddersfield e Leeds). Pòdon noirir l’espèr de montar en Super-Liga la sason venenta: Leigh, Londres, Batley e Bradford. Las uèit formacions se rescontran un sol còp. Los 3 primièrs jogaràn en Super-Liga l’an que ven. Partida de barratge entre lo quatren e lo cinquen per la dotzena plaça dins la competicion maja.
Tolosa en rota pel Championship?
Aqueste dissabte 23 de julh, a 6 e mièja del vèspre, sus l’estadi de Blanhac, lo Tolosa Olimpic entamenarà la segonda fasa del campionat de Liga Una en posicion de cap de fila amb la recepcion dels Keighley Cougars e amb la perspectiva de passar a l’escalon superior tre l’an que ven.
Los Blaus per l’onor
Dimècres passat, a Sydney, calguèt esperar la darrièra minuta e un ensag del centre Jennings per conéisser los venceires de la tresena partida dels Estats d’Origina: la Novèla Galas del sud bat Queensland 18-14 , mas son los Marrons que ganhan la tièra 2016: doas victòrias a una.
Alan Roch
Qu'es aquò la crotz mondina ? ... volètz parlar de la crotz occitana ?


text:
Diluns, 6 d'agost de 2018, 03h00 Environament,Sciéncia
Auretz ben remarcat que sèm a viure un estiu excepcionalament caud. Aquò capita pas solament en Occitània mas dins tot l’Emisfèri Nòrd de la planeta. Tant en Argeria, en Artida siberiana, coma a Los Angeles e quitament a Hong Kong s’es viscut simultanèament de temperaturas recòrd; e mai en Suècia son a patir d’incendis forestièrs excepcionals e en Japon comptan fòrça mòrts a causa de la calor. Segon los climatològs, aquela calorada es causada pel cambiament climàtic, mas tanben i a una seguida de factors inabituals que cal prene en compte, çò publica VilaWeb.
Lo factor pus important es lo dich corrent-jet, un corrent d’aire rapid que bufa a mai de dètz quilomètres d’altitud d’oèst en èst. Quand aquel corrent es tras qu’intens, provòca de grandas tempèstas mas, quand se calma, se produtz de calor. Dempuèi qualques setmanas, los corrents-jets son inabitualament suaus.
Un autre factor de remarcar son las nautas temperaturas de l’ocean Atlantic Nòrd, que poirián correspondre a un fenomèn nomenat oscillacion atlantica multidecennala, una variacion de la temperatura de la superfícia oceanica que capita entre cada quaranta e cada ochanta ans.
Cossí que siá, aquela aumentacion de la temperatura de l’ocean, combinada amb l’escassa activitat del corrent-jet, poirián explicar, en partida, los recòrds de calor. Mas cal prene en compte qu’en 1976 se visquèt una situacion semblabla per çò qu’es de la combinason d’aqueles factors, mas l’efièch de la calor foguèt fòrça mens prononciat que l’actual. Per tant, los scientifics son segurs que la causa principala d’aquela calorada son las consequéncias de l’escalfament climatic mondial.
Es sencill, l'home s'ha passat massa i ara recull el que a sembrat, i espera't que això només es el començament, els científics diuen que això s'acaba en 28 anys. A veure que fa la humanitat ara?
Crec que si ens en sortim, ens costarà molt, potser cal que ens preparem...
Visca la Terra...Lliure!
L'Ernest, "El Tàrrega".
Sensa demembrar dos ponchs:
1) dins lo meme temps, onte vivi, ai jamai agut tant de neu despièi que i vivi.
2) en defòra de quàuqueis cas d'auratges, la calor es raraement la causa dei fuècs, mais solament un factor agravant.


text:
Saint-Chef
Nom desconegut en arpitan ( Saint-Chef en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat al nòrd-es de Bourgoin-Jallieu (a l'èst de Lion), en bordure del Isle Crémieu, país del calcaire, un vallon compausat de bòsc de châtaigniers, de étangs e de plateaux propices a la vinha.
La commune est située au nord-est de Bourgoin-Jallieu (à l'est de Lyon), en bordure de l'Isle Crémieu, pays du calcaire, un vallon composé de bois de châtaigniers, d'étangs et de plateaux propices à la vigne.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo abbaye se desvolòpa al fil del temps. La glèisa abbatiale es datada Modèl:S2. Un primièr castèl a bastit sul tuc nòrd. I aurà seguit per dos d'autras, mai tardans, totjorn sus aquel meteis tuc totun mai a l'oèst. Après la Revolucion francesa, la abbaye a desmantellat e las siás bastissas ré-utilizats per la majoritat, o destruits per cèrts autres. Se pòt s'i remembrar dels passatges dels fraires bénédictins en lo centre istoric del pòble, résonnants al détour dels carrerons, a las immeditaeses dels ostals a tourelles e de bastissas de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle.
Dintratz 1790 e 1794, Sant-Cap de absorbeix las municipalitats éphémères de Arcisses, Chamont, Crucilleux, Laval-de-Sant-Cap de, Montcarra, Trieux e Vercin.
L'abbaye se développe au fil du temps. La glèisa abbatiale est datée des Modèl:S2. Un premier château est construit sur la colline nord. Il sera suivi par deux autres, plus tardifs, toujours sur cette même colline mais plus à l'ouest. Après la Révolution française, l'abbaye est démantelée et ses bâtiments ré-utilisés pour la plupart, ou détruits pour certains autres. On peut s'y souvenir des pas des moines bénédictins dans le centre historique du village, résonnants au détour des ruelles, aux abords des maisons à tourelles et bâtiments du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle.
Entre 1790 et 1794, Saint-Chef absorbe les communes éphémères d'Arcisses, Chamont, Crucilleux, Laval-de-Saint-Chef, Montcarra, Trieux et Vercin.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
L’agéncia americana publica uèi un estudi scientific que sa conclusion n’es que i auriá de pròbas que d’aiga liquida rajariá de còps que i a dins la garganta de Marc.
Fa de meses que Marc L., estajant de Labastide-Esparbeirenque dins Aude èra espiat per la sonda americana Observer. La rumor sisclava dempuèi qualque temps : aqueste auriá agut beguda d’aiga liquida pura. A l’ora d’ara, es confirmat oficialament per un estudi incontestable de l’agéncia d’otramargranda : la preséncia d’aiga liquida es segura.
« Impossible, çò replica Marc, fa ara quaranta cinc ans qu’ai pas jamai engolida la mendre gota d’aiga pura, quitament pas per prene de potingas que passan melhor amb de vin vièlh de ma cava. Compreni pas aquel estudi, qu’es siá un fals document fait per me portar tòrt, siá la pròba de l’ineficacitat dels sistèmas de susvelhança americans. En tot cas, aquela informacion serà tenguda coma nulla per totes los que me coneisson. Soi tranquille, ai ma consciéncia per ieu. »
Fòto : Montek~commonswiki


text:
Lo 22 de novembre de 2012 a Estrasborg d'unes deputats se son amassats per discutir de la lenga occitana, a l'iniciativa de Catherine Grèze [+] eurodeputada.
Las lengas son dins lo debat : lo Parti québécois (PQ) e Québec solidaire (QS) vòlon tornar far la lei 101 per afortir la preséncia de la lenga Francesa. Al 28/08/2012 lo parit independentista del PQ demòrava en tèsta dels sondatges.
08/2012 - Claudi Assemat secretari del CREO de la Talvera, ven de reçaupre, en seguida d'una sollicitacion del collectiu parisenc d'associacions occitanas, una responsa del ministèri de la cultura.
Lo govèrn sembla d'aver pres consciéncia de l'importància, al nivèl educatiu mas tanben cultural, al l'escala europèa, del plurilinguisme. Los occitans de la region parisenca se regaudisson d'aquesta avançada. Lo collectiu d'associacions demòra actiu, e espèra un melhorament de l'ofèrta d'ensenhament per la lenga nòstra.
Ensenhament de l'occitan - acadèmia de Montpelhièr. Lo CREO de Lengadòc manda una letra als elegits de la region Lengadòc-Rosselhon (deputats, senators, conselhièrs regionals e generals) la letra .pdf
Sul 31 de març de 2012 la coordinacion Per la lenga occitana ! comunica :
Tolosa capitada !
Lo 31 de març de 2012 es estat una capitada bèla per la lenga occitana amb 30 000 personas per carrièras a Tolosa e per las lengas regionalas que recampèron mai de 65.000 manifestaires dins França tota per afortir lor dinamica e demandar per elas una lei e d’un estatut.
Punt de vista : François Bayrou e las lengas. Tolosa lo 10 de març de 2012.
"Qu'ei fenit lo temps de la vergonha e que comença lo temps de la fiertat. Qu'èm occitans e biarnés e bigordans... e catalans e bretons e bascos, permor que i a bascos tanben. E qu'avèm l'intencion de continuar a parlar la lenga nosta. Qu'ei la nosta lenga e qu'avèm tanben a la transméter, a la balhar aus dròlles qui son aquiu.
"Mon país, Tolosa, comme chantait Nougaro, ce sont nos richesses ! Et je n'ai qu'un souhait, c'est que nos enfant et petits enfants les parlent un jour mieux que nous ne les parlons nous-mêmes."
Punt de vista : Jean-Luc Mélenchon e las lengas minorizadas.
Manifestacion del 31 de març de 2012, lo collectiu Anem Òc comunica :
"Los occitans manifestaràn, las autras lengas tanben.
"Aquesta manifestacion nos fa passar un nivèl de mai dins la reivindicacion. Serem pas sols. Las lengas que demandan una reconeissença se faràn ausir totas lo meteis jorn.
"Lo 31 de març que ven serà pas una manifestacion de mai mas una manifestacion plan diferenta de las que se debanèron en dempuèi 2005.
La Setmana-Vistedit comunica (ferbrièr de 2012) :
"La Setmana es un còp de mai victima de discriminacion. Es en tot cas atal que consideram lo refús que nos es fait de nos ajudar coma d'autras publicacions que vòlon crear un servici d'informacion en linha.
"La Comission Paritària de la Premsa e de las Agéncias de Premsa (CPPAP) ven de nos far saber que nos acordarà pas l'ajuda qu'es prevista per la premsa d'informacion.
La fondacion Joan Jaurés presenta un ensag de Armand Jung e de Jean-Jacques Urvoas sus las lengas minoritàrias en França - [legir lo .pdf]
Page 11 of 14


text:
Andreas Gryphius
Andreas Gryphius (1616-1664) foguèt un escrivan barròc, considerat coma lo creator del teatre alemand e tanben conegut per sa poesia. Filh d'un prèire de Silèsia, viatgèt a Gdansk (Ont passèt una granda part de sa vida), en França e en Itàlia. Son òbra mòstra lo pessimisme caracteristic del periòde, agravat per l'experiéncia de la guèrra.
Entre sos escriches mai celèbres se destacan:
- Kirchhofsgedanken
- Absurda Comica, oder Herr Peter Squentz
- Die geliebte Dornrose
- Horribilicribrifax
- Carolus Stuardus
- Katharine von Georgien
Dins sas representacions adaptèt los modèls latins als tèmas contemporanèus, tornant metre en vèrses d'istòrias ancianas o creant de tèmas nòus ont se mòstra la dificultat que i a per èsser urós (sustot dins las comèdias).
Font[modificar | modificar la font]
- (ca) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en catalan intitolat « Andreas Gryphius ».


text:
1809
Aquesta pagina concernís l'an 1809 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Califat de Sokoto[modificar | modificar la font]
Fondacion de Sokoto, capitala dau califat, per Muhammad Fodio fiu d'Osman dan Fodio.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 5 de genièr - Louis Braille, inventor del sistèma Braille d'escricha (m. 1852)
- 3 de febrièr - Felix Mendelssohn Bartholdy, compositor alemand (m. 1847)
- 15 de genièr - Pierre-Joseph Proudhon, anarquista francés (m. 1865)
- 19 de genièr - Edgar Allan Poe, escrivan e poèta american (m. 1849)
- 12 de febrièr - Abraham Lincoln, president dels Estats Units (m. 1865)
- 12 de febrièr - Charles Darwin, naturalista anglés (m. 1882)
- 9 de març - Bettino Ricasoli, primièr ministre d'Itàlia (m. 1880)
- 31 de març - Nikolai Gógol, escrivan rus (m. 1852)
- 21 de junh - Santiago Derqui, president d'Argentina (m. 1867)
- 4 de setembre - Luigi Federico Menabrea, primièr ministre d'Itàlia (m. 1896)
- 29 de decembre - William Ewart Gladstone, primièr ministre del Reialme Unit (m. 1898)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 31 de mai - Joseph Haydn, compositor classic austriac (n. 1732)
- 30 d'octobre - William Cavendish-Bentinck, 3en Duc de Portland, primièr ministre del Reialme Unit (n. 1738)


text:
Muridae
Crunomys fallax e Batomys granti
La familha dels murids es una familha de mamifèrs terrèstres apartenent a l'òrdre dels rosegaires (sosòrdre dels sciurognathes). Las darrièras revisions de la classificacion destrian mai de 1150 espècias repartidas en 250 genres environ apartenent a 18 sosfamilhas:
- Arvicolinae (rats de camps, lemmings , rat muscat o ondatra; sovent incluses dins los Cricetinae)
- Calomyscinae (hamster asiatic)
- Cricetinae (rats de camps e hamsters)
- Cricetomyinae (cricetomes)
- Deomyinae
- Dendromurinae
- Gerbillinae (gerbilhas)
- Lophiomyinae (rat de cresta)
- Murinae (rats, mirgas de l'ancian monde e zyzomys)
- Myospalacinae (zokors)
- Mystromyinae (hamster sud-african)
- Nesomyinae (rats e mirgas malgashas)
- Otomyinae
- Petromyscinae
- Platacanthomyinae
- Rhizomyinae
- Sigmodontinae (rats e mirgas del monde novèl)
- Spalacinae (rats taupas cecs)
Los murids son presents dins una granda varietat de biotòps, son presents sus totes los continents a l'excepcion de l'Antartica.


text:
Le Belouga Quartet : Benjamin Melia, Sebastien Bourrély, Valentin Conte, Florian Mesureux (photo XDR)
« Li a una multitud d’escòlas e de biais de jugar, pas un deuriá escondre leis autres, perqué totei an sa valor », vaquí la profession de fe de Benjamin Melia. Lo tamborinaire varès, de cotria amé Valentin Conte, Florian Mesureux e Sebastien Bourrely, totei venguts d’un territòri diferent e d’una escòla particulara d’entre Ròse e Niça, ven de nos dire que son premier CD serà publicat lo 21 de setembre. E lei tròç durbiràn lo ventalh de ce que sembla possible am’aqueu pareu que ditz la Provença despuei au mens lo siecle XV.
« Ce que caracterisa lo Belouga seriá justament de pas gardar lo galobet-tamborin dins la naftalina d’un passat mau compres ». Coma l’escriurà Patrick Vaillant dins lo librion d’acompanhament, « la tradicion, es de fabricar un passat que despuei se’n reclamam per lo pesent. Es per aquò que podem dire que jamai podem prevèire ce que lo passat nos resèrva… ».


text:
Quenton d’Argovia
Lo quenton d’Argovia (en alemand Aargau, en tuche Aargou, en francês Argovie) est un quenton de la Suisse tuche.
G·eografia[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
La vela de Arava est la vela capitâla del quenton. Na ôtra vela del quenton est Bruga. Les principâles revâls del quenton sont: lo Rin, l’Âra, la Reuss. Lo Jura est na chêna de montagnes u nord.
L’Argovia conte 213 comenes.
Populacion[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
El quenton compte na populacion totâla de vers los 660 000 habitents.
Lim[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
- Articllo en arpetan romand / ORB
- Modèlo de populacion suissa en fôta
- Pâge g·eolocalisâye per Wikidata
- Articllo g·eolocalisâ en Tèrra
- Enfocajon Division administrativa - Populacion pas numerica
- Enfocajon Division administrativa - Supèrficie pas numerica
- Articllo a ilustrar Division administrativa
- Quenton suisso


text:
Imne
Un imne (del grèc ὕuvoς hymnos, « cançon de laus ») èra a l'origina una mena de cançon religiosa, escricha pr'amor de lausar o de far de preguièras a un dieu, a una autra figura ligada a çò divin o tanben a un eròi.
L'imne atenhèt foguèt dignificat en literatura a partir dels sègles VIII e VI abans Jèsus Crist gràcias als Imnes omerics e foguèt puèi desvolopat metricament per qualques poètas famoses coma Pindar, Baquilid e Alcèu. Actualament, pr'aquò, lo mot d'imne s'emplega mai que mai per designar una composicion que servís a identificar politicament e identitàriament una origina « nacionala » d'individús, d'institucions o un Estat. Demest los imnes mai celèbres internacionalament figuran l'imne francés la Marselhesa (sentit coma un cant revolucionari e de liberacion abans), l'imne anglés God Save the Queen (« Dieu apare la reina »). L'imne occitan es Se canta, cançon tradicionala coneguda dins cada recanton d'Occitània e en Provença es Copa Santa escricha per Frederic Mistral. Demest los autres imnes de liberacion cal citar l'imne catalan Els Segadors.


text:
Accueil / Ariège / Trois Seigneurs /
Panorama depuis le Bout de Touron
4/29
- Créée le
- Samedi 22 Février 2014
- Mots-clés
- 360, Ariege, Bout de Touron, Cap de la Dosse, Mont Fourcat, Mont Valier, Panorama, Pic d'Estibat, Pic de Bassibie, Pic de Boucarle, Pic de Font Blanca, Pic de la Journalade, Pic de Pioulou, Pic de Saint-Barthelemy, Pic de Soularac, Pic de Tristagne, Pic des Trois Seigneurs, Pique d'Endron, Pirineos, Pirineus, Pla de Madame, Pla de Montcamp, Pyrenees, Roc de Querqueou, Roc de Trabinet, Sommet de Menties
- Albums
-
- Visites
- 2353
- Location
- Voir dans OpenStreetMap
- Score
- pas de note
- Notez cette photo
-


text:
Les Valls de Valira
Les Valls de Valira es una municipalitat de la comarca de l'Aut Urgèl (Catalonha). Es la segonda municipalitat de l'Aut Urgèl per la superfícia e la pus septentrionala, constituida en 1970 amb la fusion dels tèrmes d'Anserall, Ars, Bescaran e Civís. Lo caplòc de la municipalitat es a Anserall. Compren sèt entitats municipalas descentralizadas: Arcavell e la Farga de Moles, Ars, Asnurri, Bescaran, Civís, Os de Civís e Sant Joan Fumat.
Lo tèrme tradicional d'Anserall aviá una estenduda de 21,2 km², fins que en 1970 li foguèsson annexadas las municipalitats d'Ars (35,3 km²), Civís (63,5 km²), Arcavell (17,5 km²) e Bescaran (33,76 km²). Recebèt lo nom oficial de les Valls de Valira, nom que se reven a la morfologia del nòu tèrme, a l'excepcion de per çò qu'es de las tèrras de Bescaran, qu'apertenon pas a la conca de la Valira mas a la del Segre.
Dins la zòna qu'òm nomena los Basses de Calbinyà se son formats d'influéncia e proximitat de la Seu d'Urgèl unas nòvas barriades, qu'apertenon en partida al Sieu e en partida a Anserall: lo raval del Poble-sec, lo quartièr de Sant Pere e l'urbanizacion de Sant Antoni e los Basses de Calbinyà, que en 2001 avián 116 abitants, 44 abitants, 46 abitants e 92 abitants respectivament.
Demografia[modificar | modificar la font]
Los cens anteriors a 1970 son la soma de las ancianas municipalitats d'Anserall, Arcavell, Ars, Bescaran e Civís.


text:
Encontre enter l'ambaishador american au Cameron e lo President de la Comission nacionau tà la promocion deu bilingüisme a Yaoundé ger
L'ambaishador deus Estats-Units au Cameron e lo President de la Comission nacionau tà la promocion deu bilingüisme deu multiculturalisme que s'encontrèn ger a Yaoundé, capitala politica deu Cameron.
La question deu partatge d'experiéncias enter los dus país pertocant a la gestion de las dificultats ligadas au multiculturalisme, qu'estó discutida peus dus òmis.
Peter Mafany Musonge, President de la CNPBM que presentè las missions realizadas per la Comission nacionau dens l'encastre de la resolucion de la crisi qui segoteish las duas regions anglofònas deu Cameron.
Despuish octobre de 2016, las regions anglofònas deu Nòrd-Oèst e Sud-Oèst deu país que viven ua crisi sociopolitica de las violentas. Los activistas d'aqueras regions qu'arcastan au govèrn de marginalizar la lor zòna, e d'estar espotits peu sistèma legislatiu e educatiu francofòne. Las protèstas deu començar que's son lèu transformadas en afrontaments murtrèrs enter las fòrças de securitat cameronesas e los partisans d'ua secession de las regions anglofònas.
Lo plan d'accion de la CNPBM que preved un « Tour deu pòble » de las dètz regions deu Cameron. L'ancian Purmèr ministre deu Cameron qu'a contat au Peter Henry Barlerin, ambaishador american, la soa visita a Buea dens lo Sud-Oèst on encontrè a « personas ressorças ».
Los Estats-Units que's disen prèsts a acompanhar la Comission nacionau tau bilinguisme e lo multiculturalisme dens las soas accions sus aqueths punts. Peter Henry Barlerin que declarè : « Los Estats-Units que son un centre màger dab ua grana mescla de multiculturalisme dab monde qui vienen deu monde sancèr. N'ei pas tostemps aisit. Qu'avem ua longa istòria dab lo multiculturalisme ». Aqueth que reconeish que Cameron a au mensh 275 lengas e culturas locaus diferentas, « çò qui ei beròi mes a còps mauaisit tà que lo monde e poscan tribalhar amassa ».
- Publicat dens International


text:
Mouchin
Mouchin es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Mouchin es situat en la Pévèle a una trentena de quilomètres al sud-èst de Lilla.
Tournai es a 13 quilomètres al nòrd-èst, Saint-Amand-les-Eaux a 14 quilomètres al sud-èst e Orchies a 7 quilomètres al sud-oèst.
Istòria[modificar | modificar la font]
Mouchin esA situat a 1 km de la via romana #que connectava Arras a Tournai. L'existéncia de Mouchin es testificada a Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle, jol nom de Moucinium en un decrèt de Charles lo Chauve cap a 847 coma quoi la municipalitat es redevable de laModèl:9 e de los sieus recorses als religioses del Abbaye de St-Amand[1]. Aquela dîme i aguèt pagat fins a Modèl:La s- après un en retronint procès que los mouchinois #ganhar als dépens del Abbaye[ref. necessària]. Mouchin Càmbia sovent de distincion e de évêché, Sant-Amand, #Virar, Marchiennes, tot en restant ligat a Lille.
A Modèl:La s-, la granja-castèl, del masatge caseriu de Bercu, #èsser una cerveseria de cervesa de contunh una fromagerie amb un fromage nomenat la « Mouchinette » fòrça apreciat en tota la region.
Lo 24 d'agost de 1914, la 21en regiment de infanterie territorial francés après violentes combats sus Rumes, vei la siá 2en bataillon s'installar dins lo castèl de Mouchin del temps que la siá 3en bataillon passa dins lo vilatge e se dirigís sus Genech. Mas los Alemands envian una pluèja de obus sul regiment #que li cal replegar-se sus Nomain de contunh Orchies.
Mouchin est situé à 1 km de la voie romaine qui reliait Arras à Tournai. L'existence de Mouchin est attestée au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, sous le nom de Moucinium dans un décret de Charles le Chauve vers 847 comme quoi la commune est redevable du 9en de ses ressources aux religieux de l’Abbaye de St-Amand[2]. Cette dîme fut payée jusqu’au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle après un retentissant procès que les mouchinois gagnèrent aux dépens de l’Abbaye[ref. necessària]. Mouchin change souvent de seigneurie et d’évêché, Saint-Amand, Tournai, Marchiennes, tout en restant rattaché à Lille.
Au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, la ferme-château, du hameau de Bercu, fut une brasserie de bière puis une fromagerie avec un fromage nommé la « Mouchinette » très apprécié dans toute la région.
Le 24 août 1914, le 21en régiment d'infanterie territoriale français après de violents combats sur Rumes, voit son 2en bataillon s'installer au château de Mouchin alors que son 3en bataillon passe au village et se dirige sur Genech. Mais les Allemands envoient une pluie d'obus sur le régiment qui doit se replier sur Nomain puis Orchies.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Macedònia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
- Geografia:
- Macedònia (region), region dels Balcans, actualament dividida entre Grècia, la Republica de Macedònia e Bulgaria.
- Macedònia (Grècia), region de Grècia, tanben coneguda coma la Macedònia grèga o la Macedònia de l'Egèa, dividida administrativament en tres partidas: la Macedònia Occidentala, la Macedònia Centrala e la Macedònia Orientala, aquesta darrièra es una subdivision de la region nomenada Macedònia Orientala e Tràcia.
- Macedònia (Bulgaria), region de Bulgaria, tanben coneguda coma la Macedònia de Pirin, que actualament coïncidís aproximativament amb la província de Blagoevgrad.
- Republica de Macedònia, estat independent del sud-èst d'Euròpa, tanben conegut coma l'Antiga Republica Iogoslava de Macedònia o, pus sovent, simplament coma Macedònia, e que coïncidís aproximativament amb la region geografica de la Macedònia del Vardar.
- Istòria:
- Macedònia (territòri istòric), territòri istoric de la Grècia antica, a l'origina del Reialme de Macedònia e de la region europèa actuala.
- Reialme de Macedònia, l'antic reialme de Felip, Alexandre lo Grand e sos successors.
- Província romana de Macedònia, anciana província de l'Empèri Roman.
- Gastronomia:
- Macedònia (gastronomia), plat fach de divèrses tipes de fruches o legums .


text:
U.S.
Miramont 2 – U.E. Bossòst 2
Dempús de sies partits guanhats
ara seguida en campionat, en partit deth passat dissabte en Miramont contra er
equip locau, artenherem un empat. Eth partit començèc fòrça mau entà nosati
pr’amor que as 2 menutes, en un cornèr directe, eth Miramont mercaue eth 1-0. Non sigueren bric fàcil aguesti prumères
menutes entath equip aranés. Ena menuta 25 en ua jogada individuau Ignasi anaue
a mercar eth 1-1. Dempús d’un lançament de corner Felipe remataue de cap e era
pilota dempús de tocar un defensa s’anaue a calar laguens dera porteria
francesa. Ère eth 1-2. En un shut de Moha eth portèr francés desviaue era
pilota entath cornèr. Damb eth 1-2 s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat concert de
fiulèc der àrbitre que mos penalizèc damb fòrça fautes. Eth Miramont en cada cornèr e fauta,
metie eth perilh laguens der àrea aranesa. Era jogada decisiua deth partit se
produie a manca de 20 menutes quan Paba driblaue ath portèr (darrèr jogador) e
siguec derribat per aguest a 30 mètres dera porteria quan marxaue entà mercar
eth clar gol; er arbitre fiulèc era fauta mès sonque ensenhèc era tarjeta auriòla
quan ère clarament ua vermelha. A manca de 8 menutes, eth Miramont anaue a arténher
eth gol der empat en ua fauta ( coma non) ena qu´era pilota passaue peth miei
dera barrèra aranesa e se calaue laguens dera porteria. Ère eth 2-2. Enes darrères
menutes auérem un parelh d’ ocasions enes botes de Paba e Ignasi mès non podérem
arténher cap gol.
Ath finau, empat a 2 e repartirment de punts. Açò mos a de
servir entà veir que tot non va a èster planèr; ath delà, enes partits de
dehòra de casa es equips luten ath màxim. Cau díder qu’er arbitratge siguec
fòrça dolent entà nosati.
Auérem sort e eth nòste perseguidor, eth Cardeilhac, tanben
empataue eth sòn partit. Es beneficiaris dera jornada sigueren Ent.Bla.Ca.La. e
Mabroc.
Era classificacion ei: U.E. Bossòst 26, Cardeilhac 23, Ent.
Bla.Ca.La. e Mabroc 22, Labarthe de
Riviere 18, Villeneuve Lecussan 17.
Eth plòplèu partit jogam en
Bossòst dissabte 6 de deseme tàs 20 :00 contra er equip deth Villeneuve
Lecussan.
U.S. Miramont : Vit,
Essaoui, Senges, Bonora, Campo, Jimenez, Martinez, Fethi, Monserie, Ribeiro,
Gomez. Remplaçants : Navas, Daffos.
Tarjetes auriòles : Vit
Trainer : Monserie Jeremy.
U.E. Bossòst: Yago, Miquel,
Chapo, Àlex, Felipe, Ignasi, Santi, Kike, Paba, Moha e
Soufi. Remplaçants: David, Salva e Abraham.
Tarjetes auriòles : Paba.
Trainer: Xavi.
Gols : 1-0 Fethi (2’), 1-1 Ignasi (25’), 1-2 Felipe (35’), 2-2 Campo (82’).
Arbitre: Martres Ludovic.


text:
Corsega invitada al festenal del libre de Carhaix
Lo festenal del libre en Bretanha de Carhaix metèt Corsega a l'onor per sa 28ena edicion. Lo president d'onor foguèt Jean-Guy Talamoni, actual president de l'Assemblada de Corsega. « Avèm en comun una fòrta identitat de cultura, de lenga, de literatura e de reivindicacions politicas. Aquela identitat e aquelas reivindicacions que, istoricament, an pas pogut s'exprimir. La question lingüistica es centrala », remembrèt lo politic còrse, tocat per aquela invitacion. Segon el, uèi lo discors politic francés es mens brutal mas existís tostemps un « mesprètz » al sen de l'elèit parisenc, « e mai se de responsables coma Jack Lang e François Bayrou fan excepcion ». Lo sénher talamoni reconeis qu'amb las relacions politicas ancianas e amicalas qu'a Corsega amb los independentistas catalans, seguís amb atencion los eveniments en Catalonha. « S'arriban fins al cap, dobriràn la via a la construccion d'una novèla Euròpa. Una Euròpa dels pòbles e de las culturas, pas sonque dels Estats constituits e de la finança. […] La situacion en Corsega es diferenta. La question del processús d'independéncia n'es pas, uèi, d'actualitat. Serà pausada democraticament quand aurem atench una estabilitat economica indispensabla. Sus aquel punt, avèm un retard a comolar », çò digèt.
Al festenal del libre, tres autors foguèron recompensats : Marie Le Gall amb « Mon étrange soeur » (Ed. Grasset) recebèt lo Prèmi del roman de la vila de Carhaix, Hervé ar Gall amb « Mont gant an Hentoù » (Ed. Al Liamm) recebèt lo Prèmi de la novèla en breton de la vila de Carhaix e Yulia Borisova amb « Spered lemm » (Ed. Al Lanv) recebèt lo Prèmi Xavier de Langlais.


text:
La Comedía Occitana Tolzana recruta
« Te causissi... parce qu’on n’est pas de n’importe où, parce qu’un espace et un rythme de vie peuvent se retrouver dans une façon de dire, même et surtout quand elle vous a été volée, je fais un choix : je chante en occitan ». Atal escriviá Jacmelina al darrièr de la tampa de son disc « Te causissi », fach en 1974. Avèm causit de jogar en lenga nòstra, l’occitan, nosautes a la Comedía Occitana Tolzana. La vida en Occitanía es faita de fòrça eveniments culturals per la jòia de totes dins nòstra polida region. Alavetz, nosautes, mond de l’espectacle, ensajam de vos far plaser, pichons e grands.
Per aquò, nòstra còla, la C.O.T, se renovèla tant coma pót. Nascuda en 1978, la Comedía Occitana Tolzana (C.O.T.) es a Tolosa e foguèt creada per Maurici Andrieu, plan conoscut coma òme de teatre occitan regional e coma animator de television occitana. La còla creèt e joguèt de pèças ambe el e aprèp el, en occitan. Ara, avèm creada e escrita una pèça novèla : « Embrohls a la Palanca ». L’autor de la pèça es un de nosautres : Bernat Beau-Vignol. Es una pèça en un acte ambe dètz personatges. La pèça conta un moment de la vida dins un estanquet. Aquel estaminet es un lòc d’encontre que, de còps que i a, son esquerrières. Mas sabon totes qu’a la fin tot d’adobarà.
Per jogar aquela pèça cercam : 2 femnas joves ( de 20 a 35 ans), 1 òme jove ( de 20 a 30 ans, 2 òmes ( de 40 a 60 ans). Contactar : Hubert SERVAN sus Diese E-Mail-Adresse ist vor Spambots geschützt! Zur Anzeige muss JavaScript eingeschaltet sein! o 06 76 51 50 49 e Bernard BEAU-VIGNOL sus Diese E-Mail-Adresse ist vor Spambots geschützt! Zur Anzeige muss JavaScript eingeschaltet sein! o 06 17 50 03 63.


text:
dimecres, 23 de desembre de 2015
dilluns, 21 de desembre de 2015
Victòria important en darrèr partit der an
U.E. Bossòst 4 – F.C. Villeneuve de Rivière 2
Bon joc en darrèr partit der an eth disputat aguest dissabte en Bossòst que, fin finau, acabèc damb ua victòria aranesa. Mos enfrentàuem a un des equips milhors deth campionat e açò se demostrèc ath long des
90’.
Era U.E. Bossòst gessec
fòrça concentrada en jòc e auec ua bona ocasion en un shut de Luis que dempús
de tocar eth portèr tocaue eth garròt dera porteria francesa. Ath quart d’ora
en ua bona jogada de tot er equip Jonathan shutaue superant era gessuda deth
portèr Dos Santos. Ère eth 1-0. Semblaue qu’anàuem a arribar ath descans damb
aguest resultat, mès ues menutes abantes en ua jogada de Rigaut que mos semblèc
dehòra de jòc, queiguec laguens der àrea en ua entrada d’Àlex e er arbitre
fiulaue penalty que Riqueza s’encarregaue de shutar entà mercar eth 1-1
resultat en que s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat gesséèc milhor eth Villeneuve e profitaue ua pilota longa Masi I e plantà-se dauant de Jhosue entà mercar en un shut ras a tocar deth garròt. Passèren 10 menutes de mau hèr en qu’er equip francés podie auer sentenciat eth partit. Ena menuta 70 en un cornèr shutat per Àlex, Miguel remataue de cap e Dos Santos arturaue sense poder agarrar era pilota que siguec rematada per Paba a tocar dera linha de gol: ère eth 2-2. Ara seguida, en ua bona jogada d’Ignasi, aguest centraue e Miguel tot solet laguens der àrea petita shutaue entà mercar eth 3-2. En plena desconcentracion dera defensa francesa, la pilota arribaue a Javi que des deth bòrd der àrea shutaue ras a tocar deth garròt sense qu’eth portèr podesse hèr arren entà parar era pilota. Ère eth 4-2. Eth Villeneuve sajèc de reduir diferéncies en mercador, mès era defensa e eth portèr aranès non les deishèren cap d’ocasion.
Ath finau victòria important dauant un bon equip - aguest ei eth camin a seguir. Auem de sajar de recuperar lòcs ena classificacion. Encara mos quede un partit aplaçat e calerie dar continuacion a que seguisquen es bons resultats.
Eth pròplèu partit jogam en Landorthe eth dissabte 9 de gèr deth 2016 tàs 20 :00 ores contra er Ent. Landorthe-Estancarbon.
U.E. Bossòst: Jhosue, Borja, José Ramón, Felipe, Àlex, Luis, Paba, David, Javi, Jonathan, e Soufi. Remplaçants: Héctor, Miguel, Ignasi,
Trainer: Xavi.
Tarjetes auriòles: Felipe, Jonathan
Tarjeta vermelha: Jonathan
F.C. Villeneuve de Rivière: Dos Santos, Ribet, Hervas, Snela, Carceller, Moreno, Masi I, Adoue, Rigaut, Riqueza e Clemençon. Remplaçants: Durand, Masi II, Espalieu.
Trainer : Casteran Michel.
Gols : 1-0 Jonathan (
15’), 1-1 Riqueza ( 40’ p.), 1-2 Masi I ( 60’), 2-2 Paba ( 70’), 3-2 Miguel ( 75’), 4-2 Javi ( 80’).
Arbitre: Stefani Serge.
Publicat per U.E.B. a 11:15 Cap comentari:
dilluns, 14 de desembre de 2015
Non mereshíem era derròta dauant deth líder
U.E. Bossòst 1 –
Cazères 2 U.S.
Partit dauant deth líder en qu’ er equip, a despiet des fòrça baishes, dèc era cara e estèc a punt de somar bèth punt. Era U.E. Bossòst disputèc eth partit en tot deishar era iniciatiua ath Cazères entà sajar de suspréner ath contraatac e a punt estèc de gésser ben. Ena prumèra mietat auérem ua bona ocasion en un bon shut de Paba qu’ anaue a tocar en garròt dera porteria francesa. Jonathan tanben de luenh sajèc de suspréner ath portèr francés. Eth Cazères sonque ena darrèra menuta auec ua bona ocasion en un shut creuat d’Alhama. Damb eth 0-0 s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat damb era entrada d’Ignasi que tornaue a jogar dempús dera blesura ena finau dera Copa der Amitié deth mes de junh, auérem mes preséncia ena delantèra. En ua jogada de Paba e Ignasi l’acabaue aguest darrèr damb un shut des de laguens der àrea e plaçaue era pilota ena esquaira dera porteria. Ère eth 1-0, mès Ignasi non podie continuar en terren de jòc.
Eth Cazères anaue a profitar ua jogada d’ indecision entre era defensa e eth portèr aranés entà mercar Couzinet er empat a 1. Encara s’ anauen a méter es causes pitjor quan en ua bona jogada de Tokple, acabaue damb un centro que Buades remataue lèu dera porteria aranesa. Ère eth 1-2 resultat ath finau deth partit.
Derròta que non mereshíem dauant deth líder; non mos shutèren lèu a porteria e s’emportèren un premi massa gran. Nosati luitèrem entà arténher un resultat milhor, mès està vist qu’ aguest an mos tocarà patir. Eth dissabte jogam eth partit aplaçat .
Eth pròplèu partit jogam en Bossòst eth dissabte 19 de deseme tàs 20 :00 ores contra eth Villeneuve de Rivière.
U.E. Bossòst: Jhosue, Borja, José Ramón, Chapo, Felipe, Àlex, Abraham, Paba, Marcos, Jonathan, e Soufi. Remplaçants: Ignasi, Miquel, Salva.
Trainer: Xavi.
U.S. Cazeres: Arcidet, Levasseur, Mehhouti, Montanel, Dega, Tokple, Cabartier, Rosa, Alhama, Couzinet, Hritane I. Remplaçants : Hritane II, Buades, Andre.
Trainer : Pina Pascal
Gols : 1-0 Ignasi (
70’), 1-1 Couzinet ( 80’), 1-2 Buades ( 89’).
Arbitre: Darnaud Claude.
Publicat per U.E.B. a 13:19 Cap comentari:
dilluns, 7 de desembre de 2015
Partit non jogat
Eth partit d'aguest dissabte 5 de deseme en Landorthe non poguèrem jogar peth brouillard. Ara auem dos partits pendent per jogar.
Eth pròplèu partit jogam aguest dissabte 12 de deseme tàs 20:00 en Bossòst contra eth U.S. Cazeres, equip lider deth nòste campionat
Eth pròplèu partit jogam aguest dissabte 12 de deseme tàs 20:00 en Bossòst contra eth U.S. Cazeres, equip lider deth nòste campionat
Publicat per U.E.B. a 8:45 Cap comentari:
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
1 coiffeuses à domicile qui se déplacent dans les conciergerie de apremont.
Autres villes proches de APREMONT : Gray, Arc lès gray, Gray la ville, Valay, Nantilly, Mantoche, Talmay, Ancier, Broye aubigney montseugny, Velet, Renève, Essertenne et cecey, Heuilley sur saône, Bouhans et feurg, Battrans, Champvans, Saint sauveur, Cresancey, Germigney, Le tremblois, Sauvigney lès pesmes, Esmoulins, La résie saint martin, Poyans, Vadans, Jancigny, La grande résie, Champtonnay, Lieucourt, Noiron, Arsans, Chevigney,


text:
Eth maitin d'Aran 22/11/17
Aué en "Eth maitin d'Aran" auem entrevistat ar arquitècte tecnic deth Departament de Cultura deth Conselh Generau d'Aran, Luis Domingo, entà parlar de diuèrses actuacions en auviatge aranés. Ath delà, en collòqui posterior, auem parlat damb eth madeish, damb mossen Pere Balaguer e Jèp de Montòya. Coma tostemp, eth "Mot horaviat", es espòrts e era agenda. Avui a "Eth maitin d'Aran" hem entrevistat l'arquitecte tècnic del Departament de Cultura del Conselh Generau d'Aran, Luis Domingo, per parlar de diverses actuacions al patrimoni aranès. A banda, al col·loqui posterior, hem parlat amb ell mateix, amb mossèn Pere Balaguer i amb Jèp de Montòya. Com sempre, el "Mot horaviat", els esports i l'agenda.


text:
La preuve que le bilinguisme ne nuit pas au français.
Los mainatges de las classas de CE2, CM1 et CM2 de la calandreta de Carcassona participèron a un concors nacional de Scrabble.
Seis d’entre eles foguèron qualificats per la finala departamentala :
Maël G. (CE2)
Myriam P. (CM1)
Leïla P. (CM1)
Nil L. (CM2)
Charlyne M. (CM2)
Justine A. (CM1) foguèt remplaçada per Alex N. (CM2)
Nos contan :
Lo concors de Scrabble
Lo dimècres 25 de genièr de 2017, los nòstres galapians avián rendètz-vos a Rouffiac d’Aude per la seguida del concors. Tot lo mond foguèt plan urós de representar la nòstra escòla! La Raquèl nos venguèt balhar de vam.
Èrem un trentenat assetats a una taula individuala. Cadun aviá un jòc, una règla e dos bonbons per far passar lo stress que s’èra convidat el tamben…
D’en primièr, aprenguèrem las règlas del Scrabble Duplicate. Aicí, pas cap de plaça per l’azard. Totes aviam las meteissas letras causidas per l’ordenador. La tòca èra de formar lo mot que raportava lo mai de punts. Un jòc mai que complet: caliá èsser capable d’escriure un mot sens dèca, de comptar los punts e d’aver un pauc de malícia per lo pausar al bon endreit sul platèu!
Puèi la pauseta e la finala que se jovaga en 8 còps.
Dins l’espèra de las resultas, un gostar nos foguèt ofèrt.
Puèi venguèt la jòia d’ausir la Leïla acabar 4ena (2nda dels CM1!!), lo Maël 7en (1èr dels CE2 !), la Charlyne 12ena (6ena CM2), la Myriam 21ena (6ena CM1), l’Alex 23en (13en CM2) e lo Nil 30en (16en CM2).
Foguèt una jornada plan rica en emocions e una experiéncia plan interessanta !
Sèm fièrs d’aver representat l’escòla!!! Se l’an que ven i a un concors novèl, segur qu’i participarèm amb plaser !
Los mots dels finalistas :
Leïla : Quand aprenguèri qu’èri qualificada per la finala departamentala, es coma s’aviái aprés que lo Thomas Pesquet arribava dins la nòstra classa! Metèri totas mas fòrças lo grand jorn ! Èri estressada. Urosament, la Raquèl me diguèt que lo stress èra plan e que fasiá ganhar !
Quand la dòna m’apelèt 4ena, i anèri per reflèxe jols aplaudiments. Pensèri : « Leïla, es ieu o es qualqu’un mai ? »
Per ieu, èsser 4ena es coma s’èri la filha la mai urosa del mond.
Charlyne : Soi plan urosa d’èsser arribada fins aquí mas fòrça trista tamben per que voliái contunhar. Tant pis! Me soi plan amusada.
Nil : Quand arribèri a Rouffiac, aviái fòrça stress. Amb l’Alex, sus la taula, tremolavi mas m’amusèri plan e rigolèri fòrça amb lo grop. A la fin, la decepcion èra granda mas al final, passèri un moment fòrça bon e positiu e avèm plan rigolat.
Myriam : A la debuta de la partida, èri trׇp estressada! Mas amb los encoratjaments de la Raquèl, foguèri contenta d’èsser una dels primièrs de l’escòla. En mai d’aquò, dempuèi aquel jorn, adòri jogar al Scrabble !
Alex : Pendent lo concors, èri fòrça estressat, èra fòrça dur. Aviái fòrça paur quand esperàvem las resultas. Aquela participacion me portèt fòrça causas.
Maël : Aviái ja jogat al Scrabble. Ai adorat. Èra tròp plan, aimi plan aquel jòc. Èri impacient de jogar.
E lo mot de la regenta, Raquèl : Quina fiertat d’acompanhar aqueles mainatges a la finala departamentala ! Véser la jòia, l’enveja de ganhar, lo vam d’aqueles enfants me faguèt un plaser infinit ! Soi urosa d’aver permés la descobèrta d’aquel jòc (per plan de mainatges èra lo primièr còp), de sentir tamben lo sostenh dels amics demorats a l’escòla. Una experiéncia plan rica per totes, mainatges e regents, que balha d’òli al molin, l’enveja de contunhar d’ensenhar dins una escòla diferenta e totjorn plena de projèctes de totas menas ! Felicitacions a totes e bon astre al Maël !
L’aventura contunha…….
Lo MAEL, en tant que primièr CE2 del departament, es qualificat per la finala regionala que se debanarà a Ròcafòrt de las Corbièras lo dissabte 25 de març.
La Leïla, 2nda CM1, es en espèra de las resultas definitivas. Crosam los dets per que siá qualificada tamben !
D’aprèp : Maël Gandossi, Nil Lorent, Charlyne Mallet, Alex Naudy, Myriam e Leïla Peyras amb l’ajuda de Raquèl Garcia.


text:
la mort del paire.... bacula
D'en primièr nos cal bastir l'estaudèl. Lo Marcial me mostrèt cossí bastir l'empont a son auçada :un mèstre seissanta cinc que me remembre plan . Me diguèt : « pas besonh de bancairons a quatre patas; te vau mostrar». Pas besonh de bancairon . Sufís de clavelar tres plancas per formar la letra tau . Te'n cal preveire tres per anar d'un costat l'autre del membre . Las sonava los sostens , coma per las popas. Me diguèri un jorn que lo gip liquide que raja sembla la lach . Ne butèt un a la paret ,un al mitan , l'autre a l'autre costat de la paret . A flor e a mesura que pausaràs las plancas, me diguèt, oblidaràs pas de las clavelar suls sostens en butant contra las parets…


text:
Africa del Nòrd
L'Africa del Nòrd es una region del continent african qu'abitualament inclutz los estats e territòris seguents:
- Argeria
- Egipte
- Libia
- Marròc
- Mauritània
- Sahara Occidental (ocupat per Marròc)
- Sodan
- Tunisia
Las illas Açòres, Canàrias e Madèira e las vilas espanhòlas de Ceuta e Melilla tanben en son partida, e a vegadas s'inclutz Etiopia e Eritrèa, que puslèu apartenon a l'Africa Orientala.
Magrèb es la partida de l'Africa del Nòrd que compren Marròc, lo Sahara Occidental, Argeria, Tunisia, Libia e Mauritània (es a dire, fins a la valada de Nil). L'usatge abitual –e subretot en francés– restrenh aquel tèrme als tres primièrs païses. En arabi, se pòt referir solament a Marròc.
Qualques estats al nòrd d'Africa, en particular Egipte e Libia, sovent s'incluson dins l'Orient Mejan, malgrat que qualques aspèctes los liguen mai a l'Asia occidentala qu'a Magrèb. Malgrat que la peninsula de Sinai, apartenent a Egipte, geograficament faga partida d'Asia, aquò fa de l'estat egipcian un país transcontinental, coma Russia e Turquia, per exemple.
Populacion e cultura[modificar | modificar la font]
La populacion de l'Africa del Nòrd se diferéncia abitualament en tres grands gropes: los berbèrs del Magrèb, los toarègs a d'autras etnias associadas, d'origina los berbèrs negres, e los pòbles nilotics, o negres de la valada de Nil. Aqueles gropes de populacion ocupan tres grandas regions culturalas: Magrèb, Sahara e la valada de Nil.
La cultura de Magrèb e de Sahara combina d'elements autoctòns berbèrs amb d'elements arabis. La majora partida dels maugrabins e saharians an de racinas berbèras e aràbias e, a vegadas, de l'Africa negra. Parlan arabi o tamazight (la lenga dels berbèrs), e practican l'islam; los dialèctes arabis e berbèrs de Sahara son, en general, pus conservadors qu'aqueles de la còsta. Aquelas doas lengas an de punts comuns, perque son de familha lingüistica afroasiatica. Aqueles pòbles foguèron influenciats per d'autras culturas coma los: nubians, grècs, fenicians, egipcians, romans, Vandals, arabis e, finalament, europèus. Dins lo desèrt de Sahara, i a una distincion fòrt evidenta entre los abitants sedentaris dels oasis e los bedoïns e toarègs nomadas.
La valada de Nil, amb un patrimòni cultural que remonta al temps dels faraons, pus tard serà abitada pels pòbles de lenga aràbia, en majoritat musulmana, malgrat que qualques –los còptes– foguèsson crestians. En Nubia, país a caval entre Egipte e Sodan, un percentatge significatiu de la populacion parla de lengas nubianas. Pus aval per Nil, al Sodan meridional comença lo monde cultural totalament diferent dels pòbles nilotics e nobas, majoritàriament non musulmans.
L'Africa del Nòrd aviá una importanta populacion josieva, qu'una granda partida migrèt en França o en Israèl quand los païses de la region obtenguèron l'independéncia. Abans l'establiment modèrne de l'estat d'Israèl, dins la region nòrd-africana i aviá entre 600 000 e 700 000 josieus, tant Sefardas (expulsats de la Peninsula Iberica al sègle XV]]) coma autoctòns, nomenats mizrāḥîm. Uèi, dins la region ne demòran mens de 15 000, e la majoritat aperten a l'elèit urban francofòn.
Istòria[modificar | modificar la font]
A l'origina, la màger part de Sahara foguèt abitada per de negres africans autoctòns de la region, coma en Egipte, coma se pòt veire dins l'art rupèstre del desèrt saharian. La region èra dominada per las lengas afroasiaticas.
Après l'epòca medievala, la region passèt jos lo contraròtle de l'Empèri Otoman, levat Marròc. Fins a la fin del sègle XIX, comencèt d'èsser colonizada per França, la Grand Bretanha, Espanha e Itàlia. Pendent los decennis de 1950 e de 1960, totes los territòris nòrd-africans venguèron d'estats independents, levat las ancianas ciutats colonialas espanhòlas de Ceuta e Melilla, sus la còsta nòrd de Marròc e lo Sahara Occidental, qu'un còp abandonat per l'administracion espanhòla passèt jos lo contraròtle efectiu de Marròc, en un contenciós que encara dura e qu'es jos l'arbitratge de las Nacions Unidas.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en)North of Africa


text:
Modèl:...
- Utilizacion
Aqueste modèl permet d’indicar, dins un article, qu’una seccion es pas encara estada redigida o que se poiriá completar. Utilizatz aqueste modèl unicament s'un paragraf d’un article es de desvolopar. Se l’article entièr es a l'estadi d’esbòs, utilizatz lo Modèl:Esbòs o un bendèl d’esbòs especializat.
- Sintaxi
{{...}}
- Rendut dins los articles
La documentacion d'aqueste modèl es inclusa dempuèi sa sospagina de documentacion (modificar | istoric).
Plaçatz las categorias dins la sospagina /Documentacion.
Los editors pòdon trabalhar dins lo nauc de sabla (crear) e la pagina de tèst (crear).


text:
16/11/2015
L'invité, lo convidat de Meitat-chen, meitat-pòrc dau diumenc 22 de novembre 2015
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l'emission de diumenc 22 de novembre a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera lo triò Mena Bruch, Guilhem Surpas, Sebastian Girard e Mickaël Farrugia per la surtida de lor noveu CD.
Seran en concert a Tenon lo 21 de novembre, sala dau merchat cubert a 20 oras 30.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
19:30 Publié dans Actualitats, actualité, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Winx Club I : Lo secrèt del reialme perdut, en italian Winx Club: Il segreto del regno perduto, es la primièra pellicula ďanimacion 3D italiana basada en la sèria de diboishes animats creats per Rainbow S.P.A, Winx Club. La pellicula foguèt estreada lo 17 de novembre del 2007 a Itàlia.
Argument Edit
La pellicula tracta de Bloom, ľunica subreviventa del reialme de Domino, que desira trobar los sieus parents. Ľistòria comença pauc après la sason 3 amb Valtor derrotat e la dimension magica segura, per ara. Bloom e las siás amigas van a la recèrca ďOritel e Marion, los vertadièrs parents de Bloom, mentre tracta de descobrir lo secrèt del reialme perdut de Domino, çò que poiriá cambiar la vida de Bloom contra totjorn. Las gojatas tròban Hagen, un ferrièr que va crear ľespasa del rei Oritel, lo paire de Bloom. Una espasa qu’es inseparabla de lo sieu proprietari. Hagen pòt pas ajudar Bloom e descoratjada, tòrna dins la Tèrra, ont es visitada en sòns per la siá sòr, Daphne. Ela anima Bloom per contunhar en la recèrca de los sieus parents e dona a Bloom la siá careta, çò que permet veire a Bloom coma èra Domino abans de la siá destruccion.
En viatjant a la dimension Obsidiana, Bloom descobrís, en s’afrontant a una dolenta masca nomenada Mandragora, que Marion foguèt absorbada per ľespasa ďOritel, e que solament un rei pòt liberar e recuperar tot lo reialme de Domino. Après las grandas descobèrtas de Bloom, las Winx e los especialistas, e après derrotar a tres oras de mascas ancestralas, Sky (qu’es ara lo nòu rei ďEraklyon après que lo sieu paire li dona al tròn) pòt liberar ľespasa, en liberant Marion, Oritel e totes los abitants de Domino. Lo reialme de Domino renais e Bloom tròba fin finala als sieus parents biologics. Pendent una fèsta per celebrar aquesta victòria, Sky prepausa matrimòni a Bloom e ela accèpta immediatament.
A la fin de la pellicula, se revèla qu’en destruir la dimension Obsidiana, las Winx sens o saber, liberèron las tres mascas ancestralas. De contunh, se mòstran las siás descendents, las Trix (Icy, Darcy e Stormy).


text:
Betica
Betica (en latin Baetica) èra una provincia de l'Empèri Roman e visigoda d'Ispània. Balhèt lo seu nom al riu de Betis (l'actual Guadalquivir).
La capitala èra Hispalis. Correspond mai o mens a l'actuala Andalosia, levat (Linares e Almeria).
Betica foguèt una província senatoriala. Foguèt governada per pretors. Las finanças èran administradas per un questor.
Judiciarament se dividiá en quatre convents juridics:
Aguèt 175 vilas que 9 èran de colònias, 8 de municipalitats, 29 de vilas de drech latin, 6 de vilas liuras, 7 de vilas federadas (aliadas) e 120 d'estipendiàrias (tributàrias). Vespasian balhèt dins totas las vilas lo drech latin.
Se menciona de pòbles coma bastuls, bastetans, turdetans, beturis, turduls, Girisens e Olcades


text:
1926
Aquesta pagina concernís l'an 1926 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
- 6 de febrièr: Espanha e França signan un acòrdi de cooperacion militara suls interèsses d'ambedós estats en Marròc.
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 1 de febrièr: En Alemanha s'acaba l'ocupacion de Colonha, après la partença de las tropas britanicas e francesas lo jorn d'abans.
- 3 de febrièr: En Espanha, Francisco Franco , amb 34 ans, d'edat, deven lo pus jove general d'Euròpa.
- 3 de febrièr: Lo chèc ven idiòma oficial de Checoslovaquia e se donan grands avantatges a las lengas minoritàrias del país.
- 6 de febrièr: Benito Mussolini acusa Alemanha d'una campanha contra Itàlia, çò que provòca una crisi entre ambedós païses.
- 7 d'abril: Una femna de 62 ans recentament sortida d'un espital psiquiatric ferís Benito Mussolini d'un còp al nas.
- 24 d'abril - Berlin (Alemanha): se signa lo Tractat de Berlin entre Alemanha e l'Union Sovietica.
- 17 de mai: Lo socialdemocrata Wilhelm Marx es elegit cancelièr del reich alemand.
- 8 de setembre: La Republica de Weimar dintra dins la Liga de las Nacions.
- 11 de setembre - Roma (Itàlia): L'anarquista Gino Lucetti fa un un atemptat contra Mussolini que resultan ferits uèch pedons.
Union Sovietica[modificar | modificar la font]
Revirada totala de la coalicion deis adversaris de Stalin. D'efèct, gràcias au partit qu'èra principalament format per sei partisans dempuei la fin dei purgas de 1921-1924, Stalin capitèt aisament de condamnar lo « fraccionisme » de seis opausants (Trotski, Kamenev, Zinoviev...).
Mond[modificar | modificar la font]
- 18 de febrièr: Un tractat anglopèrsa esperlonga per 25 ans lo mandat britanic sobre Iran.
- 24 de febrièr: S'establís una linha aeriana regulara per transpòrt de passatgièrs entre Buenos Aires e Montevideo.
- 23 de mai: La primièra constitucion de Liban es adoptada.
- 1 de julhet: Lo Kuomingtang comença una campanha d'unificacion de territòris al nòrd de China.
- 26 de novembre: en Uruguai se debanan d'eleccions, es elegit Juan Campisteguy.
- 25 de decembre: Après la mòrt de l'emperaire de Japon Yoshihito lo prince regent Hirohito ven lo nòu emperaire.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Fisica[modificar | modificar la font]
Publicacion per Erwin Schrödinger (1887-1961) dins leis Annalas de Fisica d'un article fòrça importanta a prepaus dau problema de quantificacion dei vectors pròpris. Aqueu trabalh marquèt una etapa importanta dau desvolopament de la mecanica quantica modèrna e foguèt a l'origina deis equacions de Schrödinger. Aplicat a la teoria atomica, aquò permetèt de desvolopar lo modèl atomic de Schrödinger. En 1933, Schrödinger foguèt guierdonat dau Prèmi Nobel de Fisica (partejat ambé Paul Dirac) per aqueu trabalh.
Medecina[modificar | modificar la font]
Après l'invencion dau premier vaccin veterinari còntra lo tetanòs en 1924, un grop format de Pierre Descombey, Gaston Ramon e de Christian Zoeller capitèt d'adaptar lo vaccin a l'èsser uman. Aquò permetèt de generalizar la vaccinacion a la màger part de la populacion e lo tetanòs es uei vengut una afeccion relativament rara dins lei país desvolopats — en revènge, dins leis annadas 2000, causava totjorn la mòrt de 500 000 personas per an.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 6 de genièr - Kim Daejung, president de la Corèa del Sud e Prèmi Nobel de la Patz
- 29 de genièr - Abdus Salam, fisician paquistanés, Prèmi Nobel (m. 1996)
- 29 de genièr - Roberto Goyeneche, cantaire argentin de tango (m. 1994)
- 2 de febrièr - Valèri Giscard d'Estanh, president de la Republica Francesa
- 2 de febrièr - Julio Sosa, cantaire argentin de tango (m. 1964)
- 27 de febrièr - David Hunter Hubel, scientific canadian-american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
- 8 de març - Francisco Rabal, actor espanhòl (m. 2001)
- 13 de març - Carlos Roberto Reina, president d'Onduras (m. 2003)
- 16 de març - Jerry Lewis, actor comic american
- 24 de març – Dario Fo, escrivan italian
- 14 d'abril - Leopoldo Calvo-Sotelo, primièr ministre d'Espanha (m. 2008)
- 21 d'abril – Reina Elisabèt II del Reialme Unit
- 24 d'abril - Thorbjörn Fälldin, primièr ministre de Suècia
- 8 de mai - David Attenborough, naturalista britanic
- 19 de mai - Ferrand Rainaud, actor comic francés (m. 1973)
- 26 de mai - Miles Davis, musician american de jazz (m.1991)
- 1 de junh - Marilyn Monroe, actritz americana (m.1962)
- 3 de junh - Allen Ginsberg, poèta american (m.1997)
- 16 de junh - Adriano Emperado, artista marcial
- 29 de junh - Jaber Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah, emir de Kuwait (m. 2006)
- 30 de junh - Paul Berg, bioquimista american, Prèmi Nobel
- 1 de julhet - Robert Fogel, economista american, Prèmi Nobel
- 9 de julhet - Ben Roy Mottelson, fisician american, Prèmi Nobel
- 15 de julhet - Leopoldo Fortunato Galtieri, militar e president d'Argentina (m. 2003)
- 16 de julhet - Irwin Rose, bioquimista american, Prèmi Nobel
- 13 d'agost – Fidel Alejandro Castro Ruz, revolucionari e dirigent cuban.
- 15 d'agost - Kostis Stefanopoulos, president de Grècia
- 17 d'agost - Jiang Zemin, èx-president de la Republica Populara de China
- 29 d'agost - Abdoulaye Wade, president de Senegal
- 2 de setembre - Ibrahim Nasir Rannabanderyi Kilegefan, president de Maldivas (m. 2008)
- 23 de setembre - John Coltrane, musician american (m. 1967)
- 7 d'octobre - Aaron Klug, bioquimista britanic, Prèmi Nobel
- 15 d'octobre - Michel Focault, filosòf francés (m.1984)
- 18 d'octobre – Chuck Berry, cantaire e musician american
- 3 de novembre - Valdas Adamkus – president de Lituània
- 30 de novembre - Andrzej W. Schally, biològ polonés-american, Prèmi Nobel
- Alfredo Oscar Saint-Jean, president d'Argentina (m. 1987)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 26 de genièr - Camillo Golgi, mètge e scientific italian, Prèmi Nobel (n. 1843)
- 21 de febrièr - Heike Kamerlingh Onnes, fisician neerlandés, Prèmi Nobel de Fisica (n.1853)
- 26 de març - Konstantin Fehrenbach, cancelièr d'Alemanha (n. 1852)
- 26 de mai - Soltan Mehmed VI Vahidettin de l'Empèri Otoman (n. 1861)
- 10 de junh - Antoni Gaudí Cornet, arquitècte catalan, a Barcelona (Catalonha (n.1852)
- 23 d'agost - Rodolfo Valentino, actor italian (n.1895)
- 15 de setembre - Rudolf Christoph Eucken, escrivan alemand, Prèmi Nobel de Literatura (n.1846)
- 5 de decembre - Claude Monet, pintor francés (n. 1840)
- 26 de decembre - Emperaire Yoshihito de Japon (n. 1879)
- 29 de decembre - Rainer Maria Rilke, poèta austrian (n.1875)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Jean Baptiste Perrin
- Prèmi Nobel de Quimia : Theodor Svedberg
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Johannes Andreas Grib Fibiger
- Prèmi Nobel de Literatura : Grazia Deledda
- Prèmi Nobel de la Patz : Gustav Stresemann, Aristide Briand


text:
Jules-Paul Johannard
Jules-Paul Johannard (Beaune, 1843 - Londres, 1892) foguèt una personalitat de la Comuna de París.
Membre de l'Internacionala dempuei 1867, foguèt condamnat en 1870 mai liberat per la proclamacion de la Republica lo 4 de setembre de 1871. Foguèt un cap de l'insurreccion dau 31 d'octòbre de 1870 puei foguèt elegit membre de la Comuna lo 16 d'abriu de 1871. Participèt ai Comissions de la guèrra e dei relacions exterioras. Votèt la creacion dau Comitat de Salut Public puei temptèt de defendre Montmartre pendent la Setmana Saunosa.
Condamnat a mòrt per un conseu de guèrra, s'exilièt a Londres.


text:
Gui de Chaulhac
Gui de Chaulhac nascut a Chaulhac (Losera) en 1298, mòrt prép d'Avinhon en 1368, foguèt un dels paires de la cirurgia ; son òbra màger, Chirugia Magna foguèt una referéncia medicala.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nascut en Marjarida dins lo vilatge de Chaulhac, aprenguèt lo latin amb lo prèire de la parròquia, puèi partiguèt estudiar la medecina dins las facultats de Tolosa puèi Montpelhièr. Vengut Magister de medecina, se n'anirà tanben dins las universitats de Bolonha e París. A aquesta epòca descobriguèt los trabalhs d'anatomia dels mètges grècs, josieus e arabis e perfeccionèt sas coneissenças a Bolonha mercé als metòdes de disseccion de Mondino dei Luzzi. En 1340, lo papa Clamenç VI autorizèt las autopsias publicas a Montpelhièr, çò que permetèt a G. de Chaulhac de far progressar sos trabalhs de disseccions. En 1344 se n'anèt a Lion ont exerciguèt la medecina coma canonge al monastèri de Sant Just. En 1348 es lo començament de l'epidemia de pèsta en Euròpa. G. de Chaulhac venguèt a Avinhon per tractar la populacion e èsser lo mètge del papa Clamenç VI. Escaparà a la malautiá e la podrà descriure pro precisament. A la mòrt de Clamenç VI, vendrà lo mètge dels papas Innocenci VI puèi Urban V.


text:
Divendres, 31 de julhet de 2015, 03h00 Politica,Internacional
La consultanta environamentala aranesa Mireia Boya, qu’es collaboradora de Jornalet, es al numèro dos de la lista electorala de la Candidatura d’Unitat Populara (CUP) al Parlament de Catalonha per la demarcacion electorala de Lhèida. Se se complisson los darrièrs sondatges, faches abans l’existéncia de la lista unitària independentista, i auriá una deputada occitanista dins lo Parlament de Catalonha al grop de la CUP.
Dijòus passat, la CUP presentèt la lista e Boya faguèt son discors en occitan, davant l’estonament dels jornalistas presents. “Pensi que i deu auer aranesi en aguest procès d’independéncia entà qu’era nacion occitana i sigue representada”, çò diguèt a Jornalet. E mai, Boya precisèt que “se i a aranesi que cren qu’era independéncia ei çò de melhor entà Catalonha e Aran, e tanben entà tota Occitània, cau dar un pas tà deuant damb tot açò des dera esquèrra rompedurista”.
Tròbi qu'aquela lista de CUP, dissociada de la lista d'union independentista d'ERC-CDC, va donar la victòria aus espanholistas. Los sondatges mòstran clarament que la lista CUP va plombar la dinamica de la lista d'union independentista. Politicament, la tactica dels esquerristas de la CUP es la mai bona pel PP de Rajoy. Vertat es que los esquerristas son especialistas dels fracasses e de las contradiccions. Sense cercar lonh, vesètz la Grècia de... Legir mai
Tots los mieus vòts de succès.
Te desiri coratge dins aqueste prètzfait.
Felicitacions, coratge e succès a Mireia Boya e a la CUP!


text:
dimanche 10 mai 2009
Calendièr festiu
Coma las vacanças arriban lèu-lèu, ai decidit de vos prepausar un calendièr de las fèstas de vilatges del Sud Avairon.
N'ai ja parlat, mas aquí trobarètz las datas precisas.
JUNH:
- 19/20/21 de junh: Sant Africa, aquí me trobarètz a la beguda per vos servir...
JULHET:
- 3/4/5 de julhet: Vabras l'abadiá
- 10/11/12 de julhet: Lauras e Molin-Mage
- 17/18/19 de julhet: Lo Truèlh
AGOST:
- 31/01/02 de julhet e agost: Mones
- 7/8/9 d'agost: Falhet e Tornamira
- 14/15/16 d'agost: Belmont sus Rance
- 21/22/23 d'agost: Sant Sever e Sante Eulalia
- 28/29/30 d'agost: Verièras
SETEMBRE
- 4/5/6 de setembre: Reborguil
- 18/19/20 de setembre: Camarès
Contunharai a emplenar aquel article quand aurai mai d'informacions.
Bon estiu en Avairon!
N'ai ja parlat, mas aquí trobarètz las datas precisas.
JUNH:
- 19/20/21 de junh: Sant Africa, aquí me trobarètz a la beguda per vos servir...
JULHET:
- 3/4/5 de julhet: Vabras l'abadiá
- 10/11/12 de julhet: Lauras e Molin-Mage
- 17/18/19 de julhet: Lo Truèlh
AGOST:
- 31/01/02 de julhet e agost: Mones
- 7/8/9 d'agost: Falhet e Tornamira
- 14/15/16 d'agost: Belmont sus Rance
- 21/22/23 d'agost: Sant Sever e Sante Eulalia
- 28/29/30 d'agost: Verièras
SETEMBRE
- 4/5/6 de setembre: Reborguil
- 18/19/20 de setembre: Camarès
Contunharai a emplenar aquel article quand aurai mai d'informacions.
Bon estiu en Avairon!
Publicat per Damginer à 15:48 Aucun commentaire:
samedi 28 mars 2009
Lo Solelh de Marcilhac
Vos voliái detalhar la recèpta del Solelh de Marcilhac, mas ai trobat sus internet una videò qu'o fa fòrça plan.
Alara vos vau contar son istòria enfin, la qu'ai trapada.
L'origina del Solelh es ligada al vin, puèi que lo mai pichòt AOC de França es en Avairon e mai precisament dins lo valon de Marcilhac.
Cada diluns de Pentacosta a Marcilhac se celèbra la Sant Borron, fèsta ont la tradicion es de benesir los borrons de la vinha justament. E dins aquel temps per sovenir, totes los ancians menavan d'aquela jornada de vin e de Solelh.
Lo Solelh es unenc en Avairon. N'existís mai d'unas variantas, mas a conservat doas especificitats que lor foguèron donadas pels ancians:
una estèla al mitan que se sòna las aurelhas e sa descopa sul contorn que se sona los artelhs.
Vaquí la vidèo e lo siti ont ai trapat aquelas entresenhas (se pòt quitament comprar de Solelh per internet!).
Mercé Clara per aquela recèpta.
Alara vos vau contar son istòria enfin, la qu'ai trapada.
L'origina del Solelh es ligada al vin, puèi que lo mai pichòt AOC de França es en Avairon e mai precisament dins lo valon de Marcilhac.
Cada diluns de Pentacosta a Marcilhac se celèbra la Sant Borron, fèsta ont la tradicion es de benesir los borrons de la vinha justament. E dins aquel temps per sovenir, totes los ancians menavan d'aquela jornada de vin e de Solelh.
Lo Solelh es unenc en Avairon. N'existís mai d'unas variantas, mas a conservat doas especificitats que lor foguèron donadas pels ancians:
una estèla al mitan que se sòna las aurelhas e sa descopa sul contorn que se sona los artelhs.
Vaquí la vidèo e lo siti ont ai trapat aquelas entresenhas (se pòt quitament comprar de Solelh per internet!).
Mercé Clara per aquela recèpta.
Publicat per Damginer à 21:52 1 commentaire:
vendredi 27 mars 2009
12ème Comité
Un autre grop sant african: 12ème Comité.
Lo rap es vertadièrament pas mon univèrs musical mas bon an sortit un clip "Viens" e se fau pas de publicitat per de Sant Africans ne farai per degun.
Tot çò que pòdi dire es que son sovent sus las scènas avaironesas.
Los ai pogut veire mai d'un còp e bon emai s'es pas la musica qu'aimi lo mai es totjorn simpatic de los ausir cantar (o puslèu rapar...).
Puèi lo siti ont se faguèt lo clip es tanben polit. Ne cal parlar un pauqueton...
Es lo castèl de Sant Izari (encara un polit vilatge avaironés) ont se debanarà en julhet un festenal de blues.
Puèi coma tot vilatge d'Avairon que se respècta, sa fèsta se debanarà la tresena dimenjada d'agost.
Enfin avètz aquí lo myspace del 12ème Comité.
E aquí un pauc d'entresenhas sus Sant Izari e son castèl.
Publicat per Damginer à 14:12 Aucun commentaire:
lundi 9 mars 2009
Brick a Drac
Vau contunhar amb de musica e un grop avaironés que se sona Brick a Drac.
Venguèt a Sant af' un divendres, una serada organisada per l'associacion Cap l'Òc. Vaquí una pichòta presentacion del grop.
Après aver fach un pacte amb lo Drac, lo grop trèva vòstras encontradas amb sos engranatges neo-Occitans-Celtics. Marida en defòra del temps sas inspiracions trad menadas per la fosiga Vièla a la ritmica rock, festiva e tribala. D'aquel motor d'explosion, lo Brick a Drac Turbòfolk d'energia renovelabla se'n va vos enfuòcar sus sas melodias emmascantas. Lo grop s'afortís d'un biais convencent per una musica totjorn mai elaborada virada cap a son temps.
A bòrd del Brick a Drac, embarcaretz per un viatge vers l'imaginari occitan ont vièlhas legendas e vièlhas revòltas venon d'unes còps fòrça actualas.
Ont la modernitat es una evolucion de la tradicion, Brick a Drac s'afirmís còs e arma dins la musica trad d'uèi.
Jògan sovent dins Avairon, los poiretz veire per las Estivadas de Rodès aqueste estiu.
E per acabar l'article, apondi que i a de Sant Africans dins lo grop, dont una liceana de mon ancian licèu.
Publicat per Damginer à 21:07 Aucun commentaire:
mercredi 25 février 2009
Lou Dàvi
Per manca d'imaginacion ai demandat l'ajuda d'amics per trapar d'idèias d'article. A l'ora d'ara ne me'n cal trapar sièis.
Vau començar amb un article sus Lou Dàvi que me faguèt Clara. Ausiguèt parlar de Lou Dàvi quand venguèt a l'universitat Champolion d'Albi lo 20 de novembre de 2008, ont Clara es estudianta (en drech, mas aquò o cal pas dire).
D'eslam, una guitarra e una votz cauda e viva: vaquí cossí podriam descriure la musica del jove Lou Dàvi. Mas seriá alara sens oblidar l'essencial, aquel pichòt mai que lo rend unic: aquel jove poèta canta en occitan.
Aqueste trobador dels temps modèrnes comencèt sa carrièra en 2004, a la seguida de doas vertadièras descobèrtas que crean son bonur uèi: l'occitan e la scèna eslam. A partir d'aquí, encadena lo cant, lo teatre, la musica e multiplica las experiénças a la ràdio. Es en efièch vertadièrament dins son element. E aquò se sentís plan sus scèna: son talent li permet même d'èsser presentat dins un article publicat dins "La Despacha". Dins sos tèxtes d'eslam, nòstre òme del capèl posa l'inspiracion de sas paraulas dins la sabiesa que ten de sa cultura, i mesclant umor e poësia. Captiva son public pas solament gràcias a aquò, mas va dusca a l'ipnotizar per sa presència carismatica, son sorire embelinaire e sens del ritme. Puèi sa musica ven una vertadièra addiccion quand descobrissèm qual es realament en parlant amb el après sa performança. Alara esitètz pas, se sabètz pas qué far de vòstra serada del 15 de mai, l'anatz veire a Tolosa! E per lo mai sceptics podètz ja l'escotar sus myspace.
Merce Clara per ton ajuda e coratge per tas fichas d'arrèst, tas dissertas e cases practics... .
Vau començar amb un article sus Lou Dàvi que me faguèt Clara. Ausiguèt parlar de Lou Dàvi quand venguèt a l'universitat Champolion d'Albi lo 20 de novembre de 2008, ont Clara es estudianta (en drech, mas aquò o cal pas dire).
D'eslam, una guitarra e una votz cauda e viva: vaquí cossí podriam descriure la musica del jove Lou Dàvi. Mas seriá alara sens oblidar l'essencial, aquel pichòt mai que lo rend unic: aquel jove poèta canta en occitan.
Aqueste trobador dels temps modèrnes comencèt sa carrièra en 2004, a la seguida de doas vertadièras descobèrtas que crean son bonur uèi: l'occitan e la scèna eslam. A partir d'aquí, encadena lo cant, lo teatre, la musica e multiplica las experiénças a la ràdio. Es en efièch vertadièrament dins son element. E aquò se sentís plan sus scèna: son talent li permet même d'èsser presentat dins un article publicat dins "La Despacha". Dins sos tèxtes d'eslam, nòstre òme del capèl posa l'inspiracion de sas paraulas dins la sabiesa que ten de sa cultura, i mesclant umor e poësia. Captiva son public pas solament gràcias a aquò, mas va dusca a l'ipnotizar per sa presència carismatica, son sorire embelinaire e sens del ritme. Puèi sa musica ven una vertadièra addiccion quand descobrissèm qual es realament en parlant amb el après sa performança. Alara esitètz pas, se sabètz pas qué far de vòstra serada del 15 de mai, l'anatz veire a Tolosa! E per lo mai sceptics podètz ja l'escotar sus myspace.
Merce Clara per ton ajuda e coratge per tas fichas d'arrèst, tas dissertas e cases practics... .
Publicat per Damginer à 18:44 Aucun commentaire:
samedi 3 janvier 2009
Bona annada a totes!
Vos desiri una bona annada e tot lo blablabla costumièr!!
Per la pena meti una fotò del novel an!
Per los que me coinescan pas, a vòstra idèia qual soi?
Per la pena meti una fotò del novel an!
Per los que me coinescan pas, a vòstra idèia qual soi?
Publicat per Damginer à 15:03 3 commentaires:
Nadal en Alsàcia!
Vaquí qualques fotòs dels mercats de Nadal en Alsàcia que faguèri dins lo freg.
Las fotòs son pas tip-tòp, mas ai d'imatges plen los uèlhs. Era lo primièr còp que fasiái Nadal amb la familha d'Alsàcia mas me'n remenbrarai. Aval an lo 26 de decembre de congèt perque es la Sant Esteve, aquò te fa tres jorns de repais de familha doncas tres jorns a s'apitarrar de longa. Pffiou!!
Publicat per Damginer à 14:38 Aucun commentaire:
Inscription à : Articles (Atom)


text:
Heiligenberg (Bas Ren)
Heiligenberg en alemannisch (Heiligenberg en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge situat a l'intrada de la vallée de la Bruche, es lo un dels escasses pòbles de Alsace #qu'es pas pas traversat per una expedís départementale ; n'efièch, a bastit sus una tuc #que domina la vallée e a la separacion de las vias viàrias en contrebas. Heiligenberg Fa partida del costat de Molsheim e del arrondiment de Molsheim.
Village situé à l'entrée de la vallée de la Bruche, c'est l'un des rares villages d'Alsace qui n'est pas traversé par une route départementale ; en effet, il est construit sur une colline qui domine la vallée et à l'écart des voies routières en contrebas. Heiligenberg fait partie du canton de Molsheim et de l'arrondissement de Molsheim.
Istòria[modificar | modificar la font]
S'es descobèrt a Heiligenberg, cap a 1818, dels forns romains, de las estèlas de vasos e dels motlles aital coma dels condecores romaines. Dos camps dels environs se trucan de camps dels paguèts e de las idoles. Vilatge del Sant-Empèri cap a 1181, fasiá partida de la distincion de Barr. Lo abbaye de Truttenhausen possedissiá de bens dins lo pòble. En 1295 çò avesque Conrad de Lichtenberg #far mencion d'una capèla amb un autar de la Santa-Crotz, sul luòc de Heiligenberg. #Far d'aquela capèla una prébende amb bens ligats a aquela capèla, #çò que daissa supausar #que i i aviá pas encara de vilatge del nom de Heiligenberg a Modèl:La s. Aquela capèla èra benlèu un luòc de pelegrinatge en dependent de Still. Es probablament lo castèl #que s'elevava antany sul rocher #qu'a donat naissença dins lo vilatge format a l'entorn de lududes. Lo castèl i aguèt bastit après 1373 mas los vestigis o aquel #que ne demorava aguèron rasat en 1978. Existissiá tanben un ermitage al limit del ban, en contrebas del Kuppelhusfelsen. La Reforma protestante a introdusit en 1554 ; una nòva parròquia luthérienpas amb lo sieu pròpri luòc de culte a creat en 1869.
Lo 25 d'octòbre 1870, lo pilòta pujada Montgolfier condusit pel aérostatier Hervé Sené se #volar de la estacion de Orléans a París alavetz assiégé pels prussiens, amb a la siá près lo coronèl de la Pèira e lo en comandant Joseph-Marida Lo Bouédec[1], enviats per l'estat-màger de París per prene lo commandement de las tropas dins província. #Acabar la siá carrièra a Heiligenberg, jos aucupacion enemica, après aver-i recorregut 503 quilomètres[2]. Los Prussiens #acabar per trobar la pilòta, mas los dos passatgièrs e lo aéronaute avián desaparegut, salvats pels abitants patriotes #que los #far passar a travèrs de la montanha d'ont #recuperar la Lorraine[3].
Lo àncora de la pilòta a #èsser conservada.
Lo 26 de setembre de 2010, l'associacion « Lo Mongolfier » a organizat una fèsta en celebrant la atterrissage de la pilòta.
On a découvert à Heiligenberg, vers 1818, des fours romains, des fragments de vases et des moules ainsi que des médailles romaines. Deux champs des environs s'appellent champs des païens et des idoles. Village du Saint-Empire vers 1181, il faisait partie de la seigneurie de Barr. L'abbaye de Truttenhausen possédait des biens dans le village. En 1295 l'évêque Conrad de Lichtenberg fit mention d'une chapelle avec un autel de la Sainte-Croix, sur le site de Heiligenberg. Il fit de cette chapelle une prébende avec des biens attachés à cette chapelle, ce qui laisse supposer qu'il n'y avait pas encore de village du nom de Heiligenberg au Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle. Cette chapelle était peut-être un lieu de pèlerinage dépendant de Still. C'est probablement le château qui s'élevait autrefois sur le rocher qui a donné naissance au village formé autour de lui. Le château fut construit après 1373 mais les vestiges ou ce qu'il en restait furent rasés en 1978. Il existait aussi un ermitage à la limite du ban, en contrebas du Kuppelhusfelsen. La Réforme protestante est introduite en 1554 ; une nouvelle paroisse luthérienne avec son propre lieu de culte est créée en 1869.
Le 25 octobre 1870, le ballon monté Montgolfier piloté par l'aérostatier Hervé Sené s'envola de la gare d'Orléans à Paris alors assiégé par les prussiens, avec à son bord le colonel de La Pierre et le commandant Joseph-Marie Le Bouédec[4], envoyés par l'état-major de Paris pour prendre le commandement des troupes en province. Il termina sa course à Heiligenberg, sous occupation ennemie, après avoir parcouru 503 kilomètres[5]. Les Prussiens finirent par retrouver le ballon, mais les deux passagers et l'aéronaute avaient disparu, sauvés par les habitants patriotes qui les firent passer à travers la montagne d'où ils regagnèrent la Lorraine[6].
L'ancre du ballon a été conservée.
Le 26 septembre 2010, l'association « Le Mongolfier » a organisé une fête célébrant l'atterrissage du ballon.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ L‘gèsta de Joseph Marida Lo Bouédec
- ↑ Pilòta n 20 : « Lo Montgolfier »
- ↑ detla-pilòta-lo-montgolfier-lo-25-d'octòbre-de 1870/ Atterrissage de la pilòta « Lo Montgolfier », lo 25 d'octòbre de 1870
- ↑ L‘exploit de Joseph Marie Le Bouédec
- ↑ Ballon n 20 : « Le Montgolfier »
- ↑ Atterrissage du ballon « Le Montgolfier », le 25 octobre 1870
Atencion : La clau de triada per defaut « Heiligenberg (Bas Ren) » espotís la mai recenta « {{{1}}} ».


text:
Kledenn-ar-C'hab
Kledenn-ar-C'hab (Cléden-Cap-Sizun en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat se situa a l'extrèma punta del Finistère sud, près de la Punta del Raz. A vorejat de falaises àrids al nòrd e s'acaba, al sud, per una vallée verdoyante #que la separa de municipalitats de Plogoff e Primelin.
La commune se situe à l'extrême pointe du Finistère sud, près de la Pointe du Raz. Elle est bordée de falaises arides au nord et se termine, au sud, par une vallée verdoyante qui la sépare des communes de Plogoff et Primelin.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Lo dispositiu dels emplecs ajudats poguèt servir Calandreta, permetèt mai que mai a de personas alunhadas de l’emplec de se reinserir, de se qualificar e de tornar trapar des perspectivas d’avenir. Sa supression daissa de caire de detzenats de personas.
Amb la supression dels emplecs ajudats, la Calandreta de Salèlas-del-Bòsc aviá recebut un comunicat de la Confederacion, per ne far lo resson : « Dempuèi la dobertura, en 1980, de sa primièra escòla associativa, laíca, immersiva en occitan, Calandreta aplica la gratuitat de l’ensenhament dins sos establiments doberts a totes. Per aquò far, lo recors als emplecs ajudats, foguèt e es totjorn necessari. Se aqueste dispositiu poguèt servir Calandreta, permetèt mai que mai a de personas alunhadas de l’emplec de se reinserir, de se qualificar e de tornar trapar de perspectivas d’avenir. Sa supression daissa de caire de detzenats de personas.
Per illustrar l’importància primordiala dels auxiliaris qu’ajudan los ensenhaires, Nathalie Font, cap d’establiment e sa còla, realizèron amb los escolans una plancarda per explicar lo ròtle d’aquestas personas dins l’escòla e demandèron als enfants de legir un poèma en occitan. Es doncas en acrostics que los dròlles escriguèron sos mercejaments a Olwenn, Amandine, Salma, Natalie e Patricia. Aital aqueste de Salma : «Sès la mai dolça de las ajudas, Ajudas plan, La recre es tròp plan amb tu, Mercé per ton trabalh, A l’escòla te volèm gardar».
Mantunas disciplinas son presas en cargas per las auxiliàrias : pintura, espòrt, dodo ; aquestas personas son tanben en carga de la gardariá, cantina, recreança e del precios recapte. L’escòla aplica los programas de l’Educacion Nacionala, mas totes los corses son balhats en occitan, factor de modernitat que los enfants son, al minimum, bilingës e actors màgers del manten de la diversitat culturala e del patrimòni viu. L’un dels problèmas de La Calandreta de Salèlas del Bòsc es estat resolgut mercé a la Region, mas una persona es demorada al caumatge e una autra es pas emplegada que fins al mes de febrièr venent ; al delà d’aquesta data, es l’inconegut.
Adaptacion de l’article de André Huan, editat dins Midi Libre, lo 9/10


text:
Beluguet e lo Drac de Robert Perrotto-André (Lacour-Ollé, 2005, 152 paginas, 15.00 €).
Una novèla aventura e una novèla quista per lo Beluguet. Après qu'aguèsse desliurada la Luna, vaquí qu'es a caçar lo Drac qu'a raubat la clau d'aur de Bauma Santa e lo tresaur dei Nanets.
Amb l'ajuda de sei dos collègas Morrenegre et Morrefreg, dei bèstias amigas, e bòn astre, e maugrat un molon d'empachas e de tracanars, benlèu que capitarà ?
Robert Perrotto-André es tanben l'autor de De novèlas dau Dr Digloss paregut en 2009 a cò de IEO-Edicion, colleccion Atots 187.


text:
Oradour-sur-Glane
Rolland Berland, Pas Aisada, La Vita !
La vida es pas aisida, non, e i a dos biaisses almens per zo mostrar : lo comic e lo tragic. Rolland Berland, dins un recuelh de cortas novèlas publicadas dins las doas lengas francés e occitan lemosin, es excellent dins l’un e l’autre genre.
La primièra partida conta, dins una seria de pichons tablèus que son aitant de nhiòrlas plan capitadas, las malaventuras de Liunard, celibatari rural endurcit, confrontat al monde estranh e complicat de la modernitat : lo CHU de Lemotges, las « piuces », que s’escondon dins tota aquesta electronica del diable, l’installacion de la television e del numeric, la mòrt de son « petaron » e la compra d’una « tre tre » (veitura sens permes), batejada Comtessa… E vaquí tota una tièra de cranas istòrias, de còps a se pissar de rire : Lo Liunard e la telé ; Lo Liunard a passat au numeric ; Lo Liunard se fai de la bila ; Lo Liunard e las radicacions ; Lo Liunard e sa tre-tre… Liunard es lo vertadièr fals « einucent » de la tradicion lemosina que totjorn comença sas remarcas de bon sens per un « sei benleu pas tant fin coma d’autres ». Perqué es el que parla, que conta son istòria dins un fuòc d’artifici d’expressions chucosas. Podèm dire que son de las nhòrlas en primièra persona, sul model del Liunasson a l’exposicion de Lemòtges del 1886 (Lionossou a l’Erposici de Limogei), tèxte en vers del famos Lingamiau (Édouard Chaulet) que Berland, justadament, a legit e revirat sul site Chanson-Limoinse.net. De notar tanben que podetz legir e subretot escotar quasiment totas aquelas istòrias, e d’autres del Liunard que son pas dins aqueste recuelh, dichas per lo quite Berland sul mème site.
Per demostrar la virtuositat linguistica de Berland, se podriá raportar un fum de passatges. Citarai lo raconte de la cachavielha de Liunard trabalhat per las piuses, que li dison lo monde, n’i a de’n pertot : « raibava[1] de machinas emb de las tiretas plenas de piuses que volavan pertot, de las nibles negras de piuses… N’ien aviá plein lo ciau, sus los aubres, per terra, ’las sautavan sus me, se conhavan dins ma saurelhas, dins mon nas, dins ma gòrja ; las sentiá dins mon ertomac que se pifravan d emon sang, que me suçavan los fetges, que fermijavan dins mas colhas que ne’n pissava negre a plena baciá… »
Vaquí tanben la descripcion de l’ascensor del CHU de Lemòtges : « aviá mai de botons, defòra mai dedins, que l’acordeon dau pair Lanharga ; e lo monde ne’n jugavan, mas quò fasiá mas tin-ton de temps en temps. Eram cabonhats coma ’na gorretada dins ’na borreta ! »
La segonda partida, es diferenta, fòrça plan diferenta. La primièra novèla presenta un personatge que podriá en fach èsser Linuard, mas la cara trista, lo costat negre de Liunard (Un Long jorn d’estiu). Dins son vilatge arroïnat, espera la visita de sos enfants que venon pas, que venon pas mai. Aqueste còp an quitament doblidat de se destornar de la rota de las vacanças que los pòrta a la mar. Alara se ramenta del fusil de cassa escondut dins lo granièr… « Lo chen alevat la testa, remuda la coá, visa, visa bien, se dreça, comença de s’eslunhar, doçament, la coá entre las chambas. Lo vielh lo creda coma eu lo creda per li balhar sa sopa. La béstia vira la testa, comença a marchar redde, a córrer, a fugir. Eu a virat darreir lo bastits esblohats ». Puèi Berland seguís una jornada d’escòla d’un dròlle cap a la fin de la segonda guèrra : a doblidat de far son problèma, aquò lo tafura… Acompanha un conse de vilatge que dèu presidar la cerimònia del onze de novembre davant lo monument als mòrts… e vaquí que los mòrts li respondan « present »… Un pelut de 14 enfin que l’orror del bombardament mena facia al conselh de guèrra … Dins aquels quatre racontes, que cadun es un vertadièr còp de punh pel nas, Berland demostra d’èsser un remirable estilista e narrator. I trapèm lo tèxte lo mai fòrt e polit benlèu jamai escrich sus la tragedia d’Orador (Lo Problema e la ròsa). L’istòria que se debana dins las trencadas (La man, e quina man !) es aitant remarcable : auriá pogut èsser un capitol de Los Jorns Telhòu (1995, n’en faguèri aquí lo compte rendut), tarrible e subrebèl roman de Berland, qu’auriá meritat milanta còps d’èsser tornat publicat e celebrat per 2014, annada anniversari, coma una òbra maja sus la Granda Guèrra. Perqué trantalhi pas a dire que Berland es l’un dels nòstres melhors escrivans, si que non lo melhor, d’expression lemosina. Se son òbra foguèsse en francés, gaudiriá d’una fòrta reconeissença : los Lemosins serián fièrs d’el. Mas los legisson pas, son quite nom es desconegut de totis. Vos balhi l’escasença de lo descobrir sul pic. Veiretz, seretz pas decebuts !
Joan Pèire Cavalièr
Pas Aisada la Vita !, Éditions de l’Esperluette, 2014, 13 euros.
Ai publicat d'aqueste article una version en francés mai corta dins La Lettre du Limousin (février 2015)
[1] De pas doblidar que se tracha en lemosin de la primièra persona del singulièr.


text:
La nòrma grafica emplegada, recomandada e gerida pel Congrès permanent de la lenga occitana es la « grafia classica ». Aquela nòrma es reconeguda pel Ministèri francés de l’Educacion Nacionala, per la Generalitat de Catalonha e pel Conselh generau d’Aran. Es estada tanben adaptada a l'occitan alpin oriental de las valadas occitanas d'Itàlia. Foguèt endralhada dins la Gramatica occitana segon los parlars lengadocians de Loís Alibèrt publicada en 1935, puèi, après la segonda guèrra mondiala, aquela nòrma ortografica de l’occitan foguèt gerida al sen de l’Institut d’Estudis Occitans (I.E.O.) e s'adaptèt a las grandas variantas de la lenga. En 1997, d’universitaris e de militants culturals creèron lo Conselh de la lenga occitana (C.L.O.). L’autoritat scientifica d’aquel conselh foguèt reconeguda pel Conselh Generau d’Aran e per las associacions e las federacions istoricas occitanas, mas lo C.L.O. daissèt pauc a pauc sas activitats al començament de las annadas 2000. De membres del C.L.O. redigiguèron un tèxte comun amb de principis màgers e de modalitats d’organizacion per un organisme de regulacion de l’occitan. Lo tèxte aguèt un consensus politic e institucional e a l’Amassada de Vielha en Val d’Aran lo 23 de mai de 2008 ont èran representadas las collectivitats territorialas, las institucions e las associacions istoricas. Amassa, lancèron lo procèssus de creacion de l’organisme de regulacion de l’occitan : lo Congrès permanent de la lenga occitana, installat oficialament a l’Ostal de Region Aquitània a Bordèu lo 16 de decembre de 2011.
Lo Conselh lingüistic del Congrès es a actualizar e a completar las nòrmas ortograficas e oralas del Conselh de la lenga occitana. Per las principalas relacions grafia-fonia se pòt ja consultar sul site de tablèus illustrats sonorament aprestats pel Congrès per respondre als besonhs dels usatgièrs.


text:
Autocracia
Una autocracia es una filosofia o forma de govèrn que lo poder politic es representat per una sola persona. Lo tèrme autòcrata ven del grèc autokratôr (literalament "autogovernant" o "lo governant per se meteis"). Los concèptes opausats son l'oligarquia, lo govèrn d'una minoritat o d'un pichon grop e democracia, govèrn de la majoritat, lo pòble.
A l'ora d'ara aquel tèrme es sinonim de despotisme, tirania o dictatura, un govèrn exercit per un individu que possedís un poder illimitat o absolut o que reconeis pas cap d'autra limita. L'autocracia, pasmens, es pas sinonim de totalitarisme, donat qu'aquel concèpte foguèt fabregat per distinguir los regims modèrns que sorgiguèron a partir de 1930 e las dictaturas tradicionalas. Tanpauc es pas sinonim de dictatura militar, donat qu'una dictatura militara pòt aver la forma d'una "presidéncia collectiva" (coma las "juntas sud-americanas"). Pasmens, l'autocaàcia pòt aver de caracteristicas de totalitarisme e dictatura.
Lo concèpte de "monarquia" se destria d'aquel de l'autocracia, donat que lo primièr compòrta un títol ereditari. Mai, lo poder real del monarca, a l'ora d'ara, pòt èsser limitat o simplament cerimonial. Istoricament los monarcas governavan autocraticament, mas, amb lo temps, lor poder mermèron o foguèt eliminat amb l'apareicion de las primièras constitucions que donavan al pòble lo poder per prene de decisions mejans de còrsses representatius de govèrn.