text:
Hesse (Mosèla)
Hesse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge a flanc de tuc.
Village à flanc de colline.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Luòc ja demorat en l'epòca celtique.
- Vestigis de villae gallo-romaines.
- Una abbaye bénédictine i aguèt fondat al començament del Xe sègle per Hugues IV de Nòrdgau, comte de Eguisheim, e comte de Dabo (Dachsbourg a l'epòca, o encara Dagsburg n'alemand) del cap de la siá femna Helwige de Dabo. La 1ère abbesse d'aquela abbaye #èsser Serberge o Gerberge, nièce del pape Léon IX.
- Lo pape Léon IX, nascut Brunon de Dabo, #consagrar l'autar de la glèisa abbatiale en 1050.
- Segon un manuscrit datat de 1442, demorava alavetz a Hesse, dins bastissas en ruïna, sièis religiosas e la siá Abbesse Brigide.
- En 1550, lo comte Enzelshave de Linange-Dabo #metre l'administracion del prieuré de Hesse « de la siá plena e entièra volontat a la réquisition del prince Charles Cardinal de Lorraine avesque de Mètz, al Sieur Jean Rugier, guarda dels sagèths dudit évêché ». A la mòrt de Jean Rugier, en 1566, Nicolas Perini lududes #succedir en tant #que prieur de Hesse. Lo sieu fraire Jean Perini èra alavetz Abbé del abbaye cistercienne d'Anautita-Seille, situada pas luènh d'ailà, a una trentena de quilomètres, près de Cirey-sus-Vezouze (Meurthe e Moselle), ostal religiós fòrça confortablement possessionnée en la region.
- Pendent las guèrras de religion #que se #succedir de 1562 a 1598 a França, lo monastèri de Hesse #èsser evidentament estrossejat per la soldatesque #que traversava incessantment la region sarrebourgeoise. Lo prieur Nicolas Perini #informar lo pape de l'estat désastreux que # se trobava lo coan #que i n'aviá la carga, e la @supplier de la jónher a Anautita-Seille. En 1576, lo pape Grégoire XIII #autorizar l'union del prieuré de Hesse al abbaye d'Anautita-Seille, #que las abbés successius #venir pichon a pichon los senhors de las tèrras e de las villageois, en avent totes los dreches seigneuriaux, #qu'aqueles de justícia, pichona, mièja e granda.
- Lo 2 de novembre de 1789, los bens del clergé n'aguèron mes a la disposicion de l'Estat coma bens nacionales. Aquel #èsser la fin del prieuré de Hesse. Los bens mòblas e immeubles en en dependent aguèron vendut coma bens nacionales dempuèi 1791.
- Lieu déjà habité à l'époque celtique.
- Vestiges de villae gallo-romaines.
- Une abbaye bénédictine fut fondée au début du Xe siècle par Hugues IV de Nordgau, comte d'Eguisheim, et comte de Dabo (Dachsbourg à l'époque, ou encore Dagsburg en allemand) du chef de sa femme Helwige de Dabo. La 1ère abbesse de cette abbaye fut Serberge ou Gerberge, nièce du pape Léon IX.
- Le pape Léon IX, né Brunon de Dabo, consacra l'autel de l'église abbatiale en 1050.
- Selon un manuscrit daté de 1442, il restait alors à Hesse, dans des bâtiments en ruine, six religieuses et leur Abbesse Brigide.
- En 1550, le comte Enzelshave de Linange-Dabo remit l'administration du prieuré de Hesse « de sa pleine et entière volonté à la réquisition du prince Charles Cardinal de Lorraine évêque de Metz, au Sieur Jean Rugier, garde des sceaux dudit évêché ». À la mort de Jean Rugier, en 1566, Nicolas Perini lui succéda en tant que prieur de Hesse. Son frère Jean Perini était alors Abbé de l'abbaye cistercienne de Haute-Seille, située non loin de là, à une trentaine de kilomètres, près de Cirey-sur-Vezouze (Meurthe et Moselle), maison religieuse très confortablement possessionnée dans la région.
- Pendant les guerres de religion qui se succédèrent de 1562 à 1598 en France, le monastère de Hesse fut évidemment ravagé par la soldatesque qui traversait incessamment la région sarrebourgeoise. Le prieur Nicolas Perini informa le pape de l'état désastreux dans lequel se trouvait le couvent dont il avait la charge, et le supplia de l'unir à Haute-Seille. En 1576, le pape Grégoire XIII autorisa l'union du prieuré de Hesse à l'abbaye de Haute-Seille, dont les abbés successifs devinrent petit à petit les seigneurs des terres et des villageois, ayant tous les droits seigneuriaux, dont ceux de justice, petite, moyenne et grande.
- Le 2 novembre 1789, les biens du clergé furent mis à la disposition de l'État comme biens nationaux. Ce fut la fin du prieuré de Hesse. Les biens meubles et immeubles en dépendant furent vendus comme biens nationaux dès 1791.


c: text/html

text:
Lhor
Lhor es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait Del ancià duché de Lorraine, distincion de Fénétrange e de Sarrewerden.
- Destruit al cors de la guèrra de Trenta ans.
- Reforma de 1565 a 1629.
- En 1594, Diane de Dommartin bastís la glèisa catolica.
- Dépendait de l'ancien duché de Lorraine, seigneurie de Fénétrange et de Sarrewerden.
- Détruit au cours de la guerre de Trente ans.
- Réforme de 1565 à 1629.
- En 1594, Diane de Dommartin bâtit l'église catholique.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Urban V
Guilhèm de Grimoard (1310-1370) venguèt papa jol nom d'Urban V.
Ainat del senhor de Grimoard e d'Amfelisa de Montferrand, nasquèt en 1310 al castèl de Grisac, situat prèp del Pont de Montvèrd dins las Cevenas gavaudanesas. Quitèt lo castèl a 12 ans per estudiar a Montpelhièr e Tolosa e venguèt doctor en drech.
Aprèp los estudis dintrèt dins l'òrdre dels Benedictins al Monastièr.
Primièr abat d'aquel òrdre a l'Abadiá de Sant German d'Aussèrra, puèi a l'abadiá de Sant Victor de Marselha en 1361, foguèt elegit papa a Avinhon lo 28 de setembre de 1362 e d'unes lo veson coma lo primièr dels papas umanistas e un europèu de la primièra ora.
Marquèt pregondament lo sieu pontificat en adobar lo Sant Sèti a Roma en 1367. En 1370 per tal d'apasimar la Guèrra de Cent Ans qu'estralhava lo reialme de França, tornèt a Avinhon ont moriguèt lo 19 de setembre de 1370.
Pendent son pontificat renovèt las universitats de Montpelhièr, Tolosa e París e obrèt a la creacion de mantun collègi universitari (Viena, Cracòvia) e del primièr evescat de Pequin.
Enriquesiguèt Gavaudan en edificis religioses coma la catedrala de Mende, las collegiadas de Quesac e Bedoés.
Lo rei Carles V de França, per lo mercejar, exemptèt d'impòstes la senhoriá de Grisac. Aquela situacion durèt fins al sègle XVIII.
Aprèp sa mòrt un processus de canonizacion s'endralhèt mas lo Grand Esquisma l'aturèt. Calguèt esperar lo 10 de març de 1870 per que Piu IX lo canonizèsse.
Contunha d'èsser una figura coneguda en Gavaudan.
Fèsta: lo 19 de decembre.


text:
Malroy
Malroy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Malroy Fa partida del costat de Vigy. Lo vilatge a la particularité de surplomber la Moselle de 10 a 20 mètres e patís pas fa los crussas d'aquela.
Malroy fait partie du canton de Vigy. Le village a la particularité de surplomber la Moselle de 10 à 20 mètres et ne subit pas de fait les crues de celle-ci.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo pòble dépendait del País messin e fasiá partida del Anautit Camin. Los nòstres ancêtres nomenavan aital la rota de Bouzonville. A la Mièja Edat, los pelegrins del país messin manlevavan aquela via per anar a Santa-Barba i pregar lo sieu patron.
Thiébault D'Aja, mèstre échevin de la vila de Mètz achete Malroy. Malroy Èra lo fief de la familha d'Aja #que la otèl se tròba carrièra de la Fontaine a Mètz, de contunh en 1728 de las Jobert #que l'otèl se llaura carrièra del Chanoine Collin[1].
Banc d'un fief en dependent en partida de la princerie de la catedrala Santa-Étienne de Mètz, Malroy n'èra en 1861 annèxa de la parròquia de Charly. Malroy #Far partida l'an 1790 del costat de Argancy, #passar en aquel de Antilly jos l' organizacion de l'An III e en lo costat actual l'an 1802.
Le village dépendait du Pays messin et faisait partie du Haut Chemin. Nos ancêtres nommaient ainsi la route de Bouzonville. Au Moyen Âge, les pèlerins du pays messin empruntaient cette voie pour aller à Sainte-Barbe y prier leur patron.
Thiébault de Heu, maître échevin de la ville de Metz achete Malroy. Malroy était le fief de la famille de Heu dont l’hôtel se trouve rue de la Fontaine à Metz, puis en 1728 des Jobert dont l’hôtel s’ouvre rue du Chanoine Collin[2].
Siège d’un fief dépendant en partie de la princerie de la cathédrale Saint-Étienne de Metz, Malroy était en 1861 annexe de la paroisse de Charly. Malroy fit partie en 1790 du canton d’Argancy, passa dans celui d’Antilly sous l'organisation de l’An III et dans le canton actuel en 1802.


text:
MUSIQUE | Lyrique / Opéra
Comment devient-on chanteuse d’opéra ?
A découvrir : le parcours de La jeune soprano aixoise Magali Arnault.
Paciéncia, trabalh amb una votz polida, son lei condicions màgers per enregar una carriera de antairitz lirica, tau coma o fa la joina Sestiana Magalí Arnault-Stanczak.
Sa votz fresca e sopla de soprano se faguèt remarcar dins una opera baròc d’Haendel, Acis e Galatea, au Festivau d’Art Liric d’Ais, au mes de julhet. Segur que l’ausir em encara.
Mai coma endraiar un mestier parier ? “Èri au collègi e au licèu as Ais dins de classas especialas de dansa e cant. Puei au Conservatòri de ma ciutat. E presentèri un concors a l’Escòla Auta de Musica de Geneva”.
Teniáu dètz e sèt ans. A la ciutat elveta aviá un professor bèn conoissut, lo bariton soïssa Gieli Cachemaille. I demorèt cinc ans Magalí, per perfeccionar son cant, mai tanben per s’amadurar, “e afortir mon gost per la musica baròca”. Serà puei un autre concors a Londres, aqueu còp, au Royal College of Music, onte aprenguèt encara dos ans, non solament a cantar, mai encara a se tenir sus lo pontin. En Anglatèrra fau arribar dins lei premiers per daverar una borsa, que leis estudis còstan fòrça. Mai pas mens leis engatjaments son ja possibles. Ara demòra a París, onte estudia au Conservatòri Superior Nacionau.
Dins tot aqueu cursus, faliá segur cantar d’oras e d’oras, mai tanben afortir sa cultura musicala, sa conoisséncia dei compositors. “Lo trabalh s’alestís tant dins la bibliotèca coma dins l’atalhier de cant”, amb un estrambòrd egau.


text:
Bauma Cosquer
La Bauma Cosquer, situada dins la Calanca de la Tripariá, a Marselha, en Provença, près dau Cap Morgiu, embarra de nombroseis òbras parietalas en mai de vestigis dins lo sòl de carbon de fusta, de tesas e quauquei silèx talhats.[1],[2] Pòrta lo nom d'Henri Cosquer, lo cabussaire que l'entresenhèt en 1991. Ambé mantuna autra cavitat dau mesme sector, ansin lei baumas de la Figuiera, dau Rainard, e de la Tripariá,[3] venguèt « monument istoric » lo 2 de setembre de 1992.
Somari
Istoric de la descubèrta[modificar | modificar la font]
L'intrada foguèt descubèrta en 1985 per Henri Cosquer, escafandrier professionau a Cassís, qu'entrepren lei premiereis exploracions. Après la mòrt accidentala de tres cabussaires dins lo corredor d'accès, l'Henri entresenhèt la bauma au Quartier deis Afars Maritims de Marselha lo 3 de setembre de 1991. Leis expèrts de la Direccion dei Recèrcas Arqueologicas Sosmarinas (DRASM) puei aquelei dau Servici Regionau de l'Arqueologia dependent dau Ministèri de la Cultura se carguèron dau dorsier. Una còla conducha sensiblament per lo preïstorian e cabussaire Joan Cortin e l'especialista de l'art parietau Joan Clòtas ambé l'ajuda dau naviri « Archéonaute » de la DRASM la visitèt dau 18 au 20 de setembre de la mesma annada. La bauma es pas dubèrta au public; de blòcs de beton barran l'intrada per fin de la preservar e de prevenir leis accidents. En junh de 1992 i foguèt filmat Lo secret de la Bauma Cosquer.[4] En 2002 e 2003, una recèrca e un inventari i foguèron menats per Luc Vanrell.
Descripcion de la cavitat[modificar | modificar la font]
Fa 20 000 ans, durant la darriera glaciacion, existiá una granda quantitat d'aiga sota la forma de calòtas glaciàrias e lo nivèu de la mar èra de 110 a 120 m pus bas que uei lo jorn. La riba de la Mediterranèa se situava alora a mantun quilomètre de l'emplaçament de la bauma. Quand lo nivèu de la mar s'elevèt[montèt?] progressivament au començament de l'Olocèn, l'intrada restèt submergida. Uei, la bauma es accessibla per un tunèl de 175 m de longor, que la sieuna intrada se tròba à 37 m de prefondor.
Lei partidas submergidas, en tot o en partida, son la Galariá d'accès, la Sala Bassa, lo Pichon Potz negat e lo Grand Potz negat; lei partidas emergidas son la Sala Nòrd, la Granda Sala, la « Plaja », l'Arca, lo Caòs e la Sala dau Felin.
Òbras[modificar | modificar la font]
L'abséncia d'ossaments e l'escarsetat deis aisinas e deis indicis d'activitats quotidianas significan qu'aqueu luòc foguèt pas concebut coma abitacion. La bauma embarra pus de 200 pinturas e gravaduras parietalas paleoliticas correspondent a doi fasas d'ocupacion distintas:
- una fasa anciana datant d'aperaquí 27 000 ans avans lo present (Gravetian), que ne son associats de trachs digitaus e 65 mans negativas (44 negras e 21 rojas);
- una fasa pus recenta datant d'aperaquí 19 000 ans avans lo present (Solutrean), que ne son restacats 216 signes, que 8 sexuaus (6 femenins e 2 masculins) e de pinturas e gravaduras figurativas de 117 animaus, que 9 fòcas, 3 grandei pingoïns, de medusas, de peis, de cetacèus, 63 chivaus, 28 boquetins, 17 cervids, 10 bisonts, 7 urs. Una gravadura foguèt interpretada coma una representacion dau tèma de l'« òme ferit ».
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ La Bauma Cosquer - Pargue Nacionau dei Calancas - Marselha
- ↑ La Bauma Cosquer
- ↑ Basa Merimée Notícia N°PA00081518, Ministèri francés de la Cultura.
- ↑ Le Secret de la grotte Cosquer. Realizacion: Bernard Rebatel e Gilles Sourice. Produccion: Fanny Broadcast. Durada: 26 min.
Liames extèrnes[modificar | modificar la font]
- Joan Josèp Blanc. "Lei baumas dau Massís dei Calancas (Marselhaveire, Puget, Archipèla de Rion). Canabàs tectonic, evolucion e emplenatges" Jean-Joseph Blanc. "Les grottes du Massif des Calanques (Marseilleveyre, Puget, Archipel de Riou). Canevas tectonique, évolution et remplissages". In: Quaternaire, volum 11, numèro 1, 2000.


text:
Lengas celticas
Las lengas celticas son un grop de lengas indoeuropèas parladas a l'Edat Antica dins una granda part d'Euròpa e acantonadas dempuèi l'Edat Mejana en Euròpa de l'Oèst.
Las sièis lengas celticas uèi parladas son:
- dins lo grop britonic
- dins lo grop gaelic
D'unas de las lengas celticas anticas mai importantas èran lo gal qu'èra parlat en Gàllia, del sègle VI abans lo Crist al sègle VI après lo Crist, e tanben lo celtibèr dins una part de la Peninsula Iberica e lo lepondic en Itàlia del Nòrd. Mas es pas brica segur qu'èran de lengas separadas, bòrd que la classificacion e la coneissença de las lengas celticas anticas es gaire precisa.
Se coneis mal lo picte, lenga anciana d'Escòcia, remplaçada per lo gaelic escocés: èra benlèu una lenga celtica o ben una lenga non indoeuropèa.


text:
Jun'ichiro Tanizaki
Jun'ichiro Tanizaki (谷崎 潤一郎 Tanizaki Jun'ichiro) es un escrivan japonés neishut a Tòquio dens lo quartièr de Nihonbashi lo 24 de julh 1886 e mòrt dens la medisha vila lo 30 de julh 1965.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Joenessa[modificar | modificar la font]
Junichiro Tanizaki creish dens una familha aisada de mercadèr. Hè estudis deus brilhants a l'Universitat imperiau de Tòquio, mes en 1910 la roeina deu son pair l'oblija d'ic estancar. La medisha annada, publica son purmèr tèxte, una nòva crudèla e rafinada, Lo Tatoatge (刺青, Shisei), dens la revista Shinshicho (新思潮, « navèth corrent de pensada ») qu'a hondada dab quauques amics. L'istòria de la bèra cortisana e deu son tatoatge en forma de telaranha hè escandau e entinoa sa carrièra d'escrivan. En 1913, amassa totas sas nòvas dens un reculh titolat Lo Diable e subís las fulminacions de la censura que las jutja immoraus. Publica shens se desalenar dramas, comedias e scenarii ad una epòca on lo cinèma n'es enqüèra a sas prumerias. Revira tanben la pèça d'Oscar Wilde L'esventalh de Lady Windermere (Lady Windermer's Fan). Instalat a Yokohama, frequenta los residents estrangers e descubrís l'imatge de la hemna occidentau.
Tèrratrem de 1923[modificar | modificar la font]
Quan un tarrible tèrratrem destrusís la vila lo 1er de seteme 1923, s'instala definitivament dens lo Kansai. Es partvirat per la catastròfa : eth que tirava son inspiracion de l'occident e de la China exotica se torna de cap au Japon a partir de 1924, data a la quau pareish son purmèr roman, Un amor dessenat (痴人の愛, Chijin no Ai). Aquesta cronica dolenta e ironica raconta la vida conjugau de Joji Kawai e de Naomi, una joena servidora, que sauneja de vàder una hemna « modèrna » coma las occidentaus e sap jogar de sa berojor... La hemna perfida e temptatora es tanben au còr deu Daubuns preferissen las ortigas (蓼喰ふ蟲, Tade ku mushi) : un òme es tiralhat entre tres hemnas, una eurasiana, una borgesa tèrna e una beautat classica.
Genji monogatori[modificar | modificar la font]
Consacra la segonda partida de sa vida a tradusir en japonés modèrne lo Genji monogatori (源氏物語), òbra classica de la romancèra deu segle XIau, Murasaki Shikibu.
Pendant la Segonda Guèrra mondiau[modificar | modificar la font]
En 1943, la publicacion en huelheton deu son cap d'òbra Quate sòrs (細雪, Sasameyuki) es prohibida pr'amor qu'es jutjada inconvenenta en temps de guèrra. Aquesta esmiraglanta saga familhau que raconta la vida de quate joenas japonesas hòrt diferentas dens lo Japon de l'entre-duas-guèrras, pareish finaument entre 1946 e 1948.
Vielhum[modificar | modificar la font]
Après la guèrra, Tanizaki publica romans audaciós au centre deus quaus plaça son vielhum, l'impoténcia e la mòrt. Dens La clau (鍵, Kagi), un respectable professor d'universitat, a l'atge deu demon deu mijorn, ne pòt pas mei contentar sa joena hemna dotada d'un temperament excessiu. Après aver ensajat excitants de tota mena, s'apercep que la jalosia es un incomparable stimulant... Diari d'un vielh hòu ("瘋癲老人日記", "fûten rôjin nikki") raconta lo drama d'un vielh que s'enamora de sa nora, anciana dançaira de music-hall a la morau libra. En compensacion, li acòrda libertats apertament limitadas e lo manten dens una excitacion que s'exaspèra d'autant mei que ne pòt abotir que sus de las demonstracions lamentablas.
Mòrt[modificar | modificar la font]
Tanizaki mòr en junh 1965, deishant una òbra importanta, unanimament considerada coma màger deu sègle XXau japonés.
Prèmi Tanizaki[modificar | modificar la font]
Decernit en son aunor, lo prèmi Tanizaki es una de las recompensas literàrias principaus au Japon.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- http://www.shunkin.net sit en francés consacrat a Jun'ichiro Tanizaki


text:
Beure destillat
Un beure destillat es un beure alcolizat obtengut après destillacion e, de còps, d'autrei procès coma la maceracion ò l'infusion. Son devesits entre dos categorias principalas que lei beures destillats simples, sovent dichs aigardent, que son gòst vèn dirèctament dau procès de destillacion (vòdka, conhac, whisky...) e lei beures destillats compausats que son gòst vèn de substància vegetalas (sucre, aròma...) mescladas amb un alcòl neutre ò un aigardent. Apareguèron en Euròpa dins lo corrent dau sègle XIV après l'aparicion de l'alambic.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Rober Multhauf, The Origins of Chemistry, Gordon & Breach Science Publishers (1993).


text:
Montevideo
Montevideo es la capitala d'Uruguai. Sa populacion èra estimada a 1 325 968 abitants en 2004. Sa superficia totala es de 525,5 km².
Istòria[modificar | modificar la font]
Entre 1680 e 1683, per'mor de desafiar la sobeiranetat espanhòla de la region, los colonizadors portugueses de Brasil establiguèron divèrses implantaments a las còstas del Riu de l'Argent, davant Buenos Aires, coma la Nòva Colonia don Sacramento. Malgrat tot, los espanhòls ensagèron pas de deslotjar los portugueses fins en 1723, quand aqueles refortiguèron las nautors qu'environavan la baia de Montevideo. Una expedicion espanhòla provenenta de Buenos Aires e organizada pel governador espanhòl dins aquela vila, Bruno Mauricio de Zavala, obliguèt los portugueses a deslotjar la zòna, ont los espanhòls, fin finala, comencèron de poblar la nòva vila. Lo 20 de decembre de 1726 se confeccionèt un cens d'abitants e, fin finala, lo 24 de decembre se confeccionèt un plànol delineatori de la vila a la que se nomenèt "San Felipe y Santiago de Montevideo", nom que posteriorament foguèt abracat. En 1828, la vila foguèt designada coma la capitala d'Uruguai.


text:
Caton (botanica)
En botanica, lo caton es una inflorescéncia sopla, sovent penjadissa, caracteristica de qualques arbres apartenent a las familhas de las Salicacèas, de las Fagacèas e de las Betulacèas.
Aquelas plantas qu portan de catons coma flors son dichas « amentifèras ».
Pòt s’agir d’inflorescéncias simplas, en fach des espics particulars, coma pel sause. Las flors mascles e femes son separadas: i a de catons mascles e de femes. Portan de flors simplificadas inserida a l’aissèla de las bractèas, sens periant (es a dire ni petals, ni sepales), las flors mascles son reduchas a las etaminas, e las flors femes als ovaris.
Dins d’autres casses, son d'inflorescéncias compausadas, coma pel beç.
Los catons apareisson al començament de prima, plan sovent abans l’apareisson de las fuèlhas.
Pels amentifèrs, la pollinizacion es anemofila, es a dire que lo transpòrt del pollèn, fòrça abondant, se fa pel vent. Es per l’òme una font d’allergias.
Pel ginkgo, inflorescéncias masclas e femes son presentas sus de'individús separats: los individús mascles portan de catons e los individús femes d'ovuls non inclusits dins una grana.


text:
Expression genica
L'expression genica es lo procès que dins totes los organismes procariòtas e eucariòtas transforma l'informacion codificada dins los acids nucleïcs en proteïnas per lo besonh de son desvolopament e foncionament. Dins tots los organismes, lo contengut del ADN de totas las cellulas es identic. Aquò vòl dire que contenon tota l'informacion necessària per la sintèsi de totas las proteïnas. Mas los gèns s'exprimisson pas totes al meteis temps ni en totas las cellulas. I a pas qu'un grop de gèns que s'exprimisson dins totas las cellulas de l'organisme e codifican per de proteïnas que son essencialas pel foncionament general de las cellulas e son coneguts coma gèns d'housekeeping. La rèsta dels gèns s'exprimisson o pas dins los diferents tipes de cellulas, segon la foncion de la cellula en un teissut particular. Per exemple, de gèns que codifican de proteïnas responsablas del transpòrt axonal s'exprimisson dins las neurònas mas pas en linfocits ont s'exprimisson de gèns responsables de la responsa immuna. Existís tanben una especificitat temporala; aquò vòl dire que los diferents gèns en una cellula s'alugan o s'apagan a diferents moments de la vida d'un organisme. En mai, la regulacion dels gèns vària segon las foncions d'aquestes.


text:
Vermelles
Vermelles es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada sus la riu çò Surgeon #que lo nom ne ven de "adversum mellum", la mèl contra la adversité. Aquel lèma fach referéncia al temps de l'aucupacion espanhòla, periòde que # las Vermellois an fach pendent el fugir los espanhòls en lâchant sus eles dels essaims d'abelhas que lo sacerdòt del vilatge elevava. Es possible qu'aquel toponyme venga del flamenc vermeulen, lo molin del encreuament, de mai, la municipalitat a citat en las grandas cronicas de Flandres. La granja Rutoire, près del vilatge de Rojas i aguèt incendiat après la batalha de Courtray en 1302, doncas Rojas existissiá plan abans l'aucupacion espanhòla.
Commune située sur la rivière le Surgeon dont le nom vient de "adversum mellum", le miel contre l'adversité. Cette devise fait référence au temps de l'occupation espagnole, période durant laquelle les Vermellois ont fait fuir les espagnols en lâchant sur eux des essaims d'abeilles que le prêtre du village élevait. il est possible que ce toponyme vienne du flamand vermeulen, le moulin du carrefour, de plus, la commune est citée dans les grandes chroniques de Flandres. La ferme Rutoire, près du village de Vermelles fut incendiée après la bataille de Courtray en 1302, donc Vermelles existait bien avant l'occupation espagnole.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al limit géographique de la plana de las Flandres e dels tucs d'Artés, aquela municipalitat apareis pauc en l'Istòria, marécageuse, boisée e isolada, ofrissiá pauc d'interès. Una villa gallo-romaine èra indentificable al limit de la municipalitat, mas lo terren a ocupat dempuèi qualques ans per un lotissement de Noyelles lez Rojas. Degun enregistra a pas #èsser entrepresa malgrat rèsta de ceramica facilament indentificables en superfícia. L'investigacion es malaisida perque lo territòri de la municipalitat #èsser prigondament trastocat pendent la primièra guèrra mondiala, de violentes combats s'i an desenrotllat e tot trabalh de terrassement risc de dégager de las rèstas umanas... La municipalitat compren de divèrses cementèris militars del Commonwealth regularament visitats per Britanics. Las linhas de tranchées èran encara discernables en superfícia fins a las remembrement dels ans 1970. La rota dicha de Hulluch, en traversant lo luòc dich del Val es considerable pels talus incultes isolats en enquadrant la rota. Aqueles talus son d'ancianas posicions de artillerie de la Primièra Guèrra Mondiala e indican clarament l'anciana linha de tèsta. Lo cementèri militar de la carrièra C. Beugnet Es una anciana plaça de auxili britanic de la batalha de Loos en Gohelle, se tròba qualques cavòts franceses e 2 o 3 cavòts de soldats desconeguts alemands. Lo sieu castèl i aguèt destruit en lo moment de las batalhas de decembre 1914 dintre alemands e angleses e de franceses. Rojas sembla i aver #èsser poblat de Francs Saliens dempuèi la Modèl:S-, un grand cementèri franc se situava a Grenay près del terril principal, i aguèt enregistrat per Terninck, de contunh destruit, los vestigis de armements revenuts als ferrailleurs locales. Lo toponyme Rojas pòt èsser françique o flamenc, es malaisit a determinar perque la primièra mencion istoric segura de la comuna data de la Modèl:S-. Las grandas cronicas de Flandres afirman que la granja Rutoire del pòble de Rojas i aguèt incendiat en lo moment d'una ofensiva dels Flamencs cap al Sud, après la batalha de Courtray de 1302, mas lo pòble de Rojas i aguèt estalviat. Meulen En flamenc significa molin al plural, en explicant benlèu lo plural del nom del pòble. Ver Indusís una idèa de movement o un encreuament. Vermeulen = Los molins del encreuament? Rojas réapparaît en l'Istòria jos Louis XIV, a figurat, fòrça marécageux e boisé, sus las mapas del banc de Béthune per las armadas francesas. Rojas, municipalitat rurala vei la siá importància créisser a Modèl:La s- amb l'espleitacion de las minas de carbon, de contunh aquel pòble plen de encant es totalament destruit l'an 1914-18. La carrièra de Montpellier en portant al Surgeon es interessant pel fach #que i aguèt cristianat aital del nom de la vila #qu'a apadrinat la reconstruction de Rojas en 1918-1920. Lo luòc verd del Grand Marais es interessant (passejada, persec, nombroses ausèls) e pròpri. Lo Vermellois es acollidor e aima partejar aquel #que sap de lo sieu pòble, merceja qualques ancians per las informacions #que m'an transmesas.
S'i organiza la fèsta de la citrouille en octòbre.
À la limite géographique de la plaine des Flandres et des collines d'Artois, cette commune apparaît peu dans l'Histoire, marécageuse, boisée et isolée, elle offrait peu d'intérêt. Une villa gallo-romaine était identifiable à la limite de la commune, mais le terrain est occupé depuis quelques années par un lotissement de Noyelles lez Vermelles. Aucune fouille n'a été entreprise malgré des débris de céramique facilement identifiables en surface. La recherche est difficile car le territoire de la commune fut profondément bouleversé durant la première guerre mondiale, de violents combats s'y sont déroulés et tout travail de terrassement risque de dégager des débris humains... La commune comprend plusieurs cimetières militaires du Commonwealth régulièrement visités par des Britanniques. Les lignes de tranchées étaient encore discernables en surface jusqu'aux remembrement des années 1970. La route dite d'Hulluch, traversant le lieu dit du Val est remarquable par les talus incultes isolés encadrant la route. Ces talus sont d'anciennes positions d'artillerie de la Première Guerre Mondiale et indiquent clairement l'ancienne ligne de front. Le cimetière militaire de la rue C. Beugnet est un ancien poste de secours britannique de la bataille de Loos en Gohelle, on trouve quelques tombes françaises et 2 ou 3 tombes de soldats inconnus allemands. Son château fut détruit lors des batailles de décembre 1914 entre allemands et anglais et français. Vermelles semble avoir été peuplé de Francs Saliens dès le Modèl:S-, un grand cimetière franc se situait à Grenay près du terril principal, il fut fouillé par Terninck, puis détruit, les vestiges d'armements revendus aux ferrailleurs locaux. le toponyme Vermelles peut être françique ou flamand, c'est difficile à déterminer car la première mention historique sûre de la commune date du Modèl:S-. les grandes chroniques de Flandres affirment que la ferme Rutoire du village de Vermelles fut incendiée lors d'une offensive des Flamands vers le Sud, après la bataille de Courtray de 1302, mais le village de Vermelles fut épargné. Meulen en flamand signifie moulin au pluriel, expliquant peut-être le pluriel du nom du village. Ver induit une idée de mouvement ou un carrefour. Vermeulen = les moulins du carrefour? Vermelles réapparaît dans l'Histoire sous Louis XIV, il est figuré, très marécageux et boisé, sur les cartes du siège de Béthune par les armées françaises. Vermelles, commune rurale voit son importance grandir au Modèl:S- avec l'exploitation des mines de charbon, puis ce village plein de charme est entièrement détruit en 1914-18. La rue de Montpellier menant au Surgeon est intéressante par le fait qu'elle fut baptisée ainsi du nom de la ville qui a parrainé la reconstruction de Vermelles en 1918-1920. Le site vert du Grand Marais est intéressant (promenade, pêche, nombreux oiseaux) et propre. Le Vermellois est accueillant et aime partager ce qu'il sait de son village, je remercie quelques anciens pour les informations qu'ils m'ont transmises.
On y organise la fête de la citrouille en octobre.


text:
Sant-Jord-Grehan
Sant-Jord-Grehan en breton ( Saint-Georges-de-Gréhaigne en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La parròquia de Sant-Georges-de-Gréhaigne fasiá partida del doyenné de Dòl en levant del évêché de Dòl e èra jol vocable de sant Georges
Abans que los polders barran pas progressivament l'accès a la mar, dels vaissèls podián atracar al pòrt del Passatge a la Bœuf. Un cèrt movement li caliá existir doncas qu'un #cometre-greffier del amirauté de Sant-Malo i èra en foncion.
La paroisse de Saint-Georges-de-Gréhaigne faisait partie du doyenné de Dol relevant de l'évêché de Dol et était sous le vocable de saint Georges
Avant que les polders ne ferment progressivement l'accès à la mer, des bateaux pouvaient accoster au port du Pas au Bœuf. Un certain mouvement devait exister puisqu'un commis-greffier de l'amirauté de Sant-Maloù|Sant-Maloù y était en fonction.


text:
Saga
Lei sagas literàrias son caracteristicas, levat de quauqueis excepcions, dei populacions vikingas islandesas entre 1180 e 1350. Son de racòntes istorics en pròsa de còps basats sus de fachs vertadiers. Lei subjèctes principaus son la vida d'un personatge durant la colonizacion dau país. Aquelei sagas permetèron ai familhas islandesas d'assegurar lor legitimitat e de mantenir l'equilibri entre lei clans principaus de l'illa. Existián unei tipes :
- lei sagas reialas que lo subjècte èra lo racònte de la vida d'un rèi viking, generalament danés o norvegian.
- lei sagas deis Islandès que tractavan dei familhas dei Vikings islandès.
- lei sagas contemporanèas que regardavan lo racònte de fachs istorics.
- lei sagas legendàrias que contavan de racòntes legendaris pas necessàriament vikings.
- lei sagas dei chivaliers que son eissidas d'adaptacions de tèxts epics d'Euròpa continentala.


text:
Byron Bay
Byron Bay es una vila de l'estat de Nòva Galas del Sud a la poncha orientala del territòri màger d'Austràlia. La vila es lo centre del Byron Shire, que compta mai de 30 000 estatjants (ABS, estimacion 2003). Lo Capitani James Cook nomenèt l'endrech Byron en onor de John Byron.
Byron Bay se situa a pauc près a 800 km al nòrd de Sydney e a 200 km al sud de Brisbane. Cape Byron, una poncha adjacenta a la vila, es lo punt oriental extrèm del continent d'Austràlia, e fa part d'un cratèr volcanic gigant. Lo far de Cape Byron comencèt de foncionar en 1901, e a la balisa pus fòrta d'Austràlia. La vila compta mai d'una bèla plaja e es una estacion balneària aimada dels toristas tant australians coma estrangièrs, amb en particular plan backpackers que viatjan long de la còsta australiana.
Eveniments[modificar | modificar la font]
- East Coast Blues & Roots Music Festival (Pendent las vacanças de Pascas)
- Splendour in the Grass
- The Byron Bay Writers Festival
- Byron Bay Film Festival
- Byron Underwater Festival
Estacions de ràdio[modificar | modificar la font]
- 2LM 900 AM (comerciala)
- Triple Z FM 100.9 (comerciala)
- JJJ 96.1 FM
- Radio National 96.9 FM
- Classic FM 95.3 FM
- ABC Northern Rivers 94.5 FM
- Bay FM, (comunitat)


text:
Anno Domini
Anno Domini (la), (An del Senhor), o mai exactament Anno Domini Nostri Iesu Christi que significa: An de nòstre Senhor Jèsus Crist. Aquel terme designa l’an supausat de la naissença de Jèsus Crist de tal biais que foguèt evaluada al sègle VI. Decretada an 1, aquel an inaugura l’èra crestiana, tanben nomenada èra comuna, èra convencionala o la nòtra èra per evitar tota referéncia religiosa; aquel sistèma de datacion es comprés — senon aprovada — per totas las organizacions mondialas.
Somari
Datacion[modificar | modificar la font]
Aquela datacion foguèt calculada se basant sul Liber de Paschate[1] de Dionís l'Exigú, publicat vèrs 525; encargat pel cancelièr papal Bonofacius de concebre un metòde per preveire la data de Pasca segon la « Règla Alexandrina ». Aquela règla èra estat transcricha dins de tièras (dichas latinas) preparada vèrs 444 per un subordonat de l'evesque Ciril d'Alexàndria. Aquelas tièras cobrián de periòdes de 95 ans (o cinc cicles de 19 ans del grèc Meton) e davan los ans segon lo calendièr dich de l'èra de Dioclecian que la primièra annada es nòstre an 285.
Fins alara, la data de naissença de Jèsus repausava sus l'indicacion de l'evangelista Luc : Jèsus aviá 30 ans en l'an 15 de Tibèri (an 29/30 du calendièr actual). Clemenç d'Alexàndria faisiá coïncidir aquela datacion amb lo 28n an seguent la presa d'Alexàndria per August (es a dire en l'an -2 del calendièr actual), Ipolit de Roma e l'istorian Orosi a l'an 752 Ab Urbe Condita (an -2 del calendièr actual), Eusèbi de Cesarèa amb lo 42n an d'Octavi August (an -2 du calendièr actual).
En 525, Denís apondèt un cicle de 95 ans dempuèi l'an 247 de l'èra de Dioclecian onte s'arrestava las tièras alexandrinas qu'aviá en sa possession, (es a dire a partir de 285 + 247 = 532 de nòstre calendièr actual). Mas decidiguèt al meteis temps de modificar l'an de començament del calendièr per acabar amb la referéncia al calendièr de Dioclecian, emperaire qu'aviá fòrça persecutat los Crestians. Declarèt doncas que l'an que realizava aquel complement de tièras d'Alexàndria èra l'an 525 aprèp l'Incarnacion del Crist, que venguèt l'an de començament del nòu calendièr. Se sap pas de segur s'aviá notat que l'an 532, a partir de que aviá apondut un cicle de 95 ans, correspondava al produch de 19 (cicle de Meton), par 4 (pels ans bissextils), per 7 (pels jorns de la setmana), es a dire al cicle de 532 ans del calendièr alexandrin, cicle per que Pasca tomba lo meteis jorn del meteis mes.
Denís l'Exigú prenguèt coma jorn de començament lo 25 de març (jorn de l'equinòcci de prima dins lo calendièr julian inicial) de l'an 753 ab urbe condita, perque donava una coïncidéncia amb la Luna Nòva de Prima. En efècte, aquela annada, que correspond a l’an -1 del calendièr actual, o l'an 0 sus l'escala dels astronòms[2], la lina nòva de prima se produguèt lo 24 de març a 11 h 28 TU. Las annadas a l'entorn donavan pas aquela coïncidéncia.
Dempuèi lo sègle IV l'Annonciacion, fèsta de l'Incarnacion, se celebrava lo 25 de març. Atal Dionís l'Exigú esitèt pas a sacrificar la rigor de las marcas donadas per l'evangelista Luc, per una coïncidéncia astrala. Son calendièr de las datas de Pasca, aprovada pel papa Joan II en 533, servissiá a determinar la nòva èra que deviá succedir a aquela de Dioclecian. La naissença de Jèsus se'n trovant reportada al 25 de decembre de 753, l'an 1 de l'Anno Domini fuguèt alinhat sud l'an julian 754 ab urbe condita, començant lo primièr de genièr (las annadas començavan lo 1èr de genièr a Roma dempuèi sièis sègles) que tomba doncas lo jorn de la circoncision del Crist, perque los Josieus circoncizavan los mainats una setmana aprèp lor naissença. Lo calendièr de Denís foguèt pasmens pas adoptat sulcòp e se continuèt, quitament a Roma, d'utilizar lo calendièr de Dioclecian (Anno Diocletiani) fins al sègle VIII.
Lo calendrièr gregorian es emplegat per la majora partida del monde, qu'utiliza pel fach une datacion fasent referéncia al cristianisme.
Validitat istorica[modificar | modificar la font]
L'èra crestiana basada sul calendièr de Dionís l'Exigú donava doncas dos ans de retard sus las marcas cronologicas de l'evangili de Luc e las correspondéncias prepausadas pels istorians de l'Antiquitat. I aviá mai de quatre ans de retard sus las marcas de l'evangili de Matieu, segon que Jèsus seriá nascut al mens dos ans abans la mòrt d'Eròdes lo Grand en -4, se consideram lo recit del « chaple dels Innocents ».
Cal dire que los dos evangilis son contradictòris.
Las marcas de Luc serián estat estudiats en foncion de fonts de l'Istòria romana, subretot aqueles primièrs vèrses del capítol II:« Dins aquel temps pareguèt un edicte de Cesar August, ordonant un recensament de “tota la tèrra” (tot l'empèri roman). Aquel primièr recensament se faguèt alara que Quirin èra gouvernador de Siria. Totes anavan se far inscriure, cadun dins sa vila. Josèp pr'amor montèt de Galilèa, de la vila de Nazaret, per s'anar en Judèa, dins la vila de Dàvid, nomenada Betelèm perqu'èra de l'ostal e de la familha de Dàvid, per tòca de se far inscriure amb Maria, sa promesa, qu'èra encencha. » Una autra traduccion, constatant l’abséncia d’article dins le tèxte grèc, dona la version seguenta: « Quand Quirin venguèt governador de Siria, aquel venguèt lo primièr recensament », [3].
La lectura donada pel Codèx Bezae presenta pas de dificultat gramaticala e correspond a una revirada del grèc classic: « Aquel enregistrament s’averèt èsser lo primièr, Quirin èra governador de Siria ». Pasmens lo recensament fach per Publi Sulpici Quirin aguèt luòc en 6 de nòtra èra coma lo precisa l'istorian Flavi Josèp (Libre XVIII, cap. III). En mai de l'incoeréncia cronologica, lo tèxte de l'evangelista pausa d'autres problèmas istorics. Segon l'istorian Fergus Millar l'usatge que Luc fa del cens de Quirin, per explicar cossí Jèsus nasquèt a Betelèm, es « totalament enganós e anistoric[4] ». Perque lo cens de Quirin foguèt pas espandit fins a Galilèa, onte viviá la familha de Jèsus, puerque aquela darrièra èra dirigida per Eròdes Antipas e èra pas encara partida de la província. La mencion del cens pòt doncas pas èsser retenguda coma indici cronologic.
Annada zèro[modificar | modificar la font]
Existís pas d'an 0 dins l'èra crestiana (Anno Domini). En efècte l’usatge del nombre 0 en Euròpa es posterior a la creacion de l’Anno Domini. Passam doncas dirèctament de l’an 1 AbC. a l’an 1 ApC.. Atal lo 1èr de genièr d'1 marca lo començament de la primièra annada, de la primièra decennia, del primièr sègle, del primièr millennari de l'èra crestiana, que finisson respectivament lo 31 de decembre d'1, lo 31 decembre de 10, lo 31 decembre de 100, lo 31 decembre de 1000. Atal lo sègle XX e lo millenni II s'acbèron lo 31 de decembre de 2000; lo millennari III e lo sègle XXI comencèron lo 1èr de genièr de 2001.
Pasmens per simplificar los calculs d’efemerids, los astronòms modèrnes definisson una annada 0 que correspond a l’an -1 dels istorians, notada an 1 AbC. L’an -1 dels astronòms correspondent a l’an 2 AbC. dels istorians, eca.
De notar que lo calendièr revolucionari francés, lontemps aprèp l'invencion del zèro, comença el tanben dirèctament a l'annada 1. Aquò ven del fach que los calendièrs son consideratss coma un sistèma de comptage, que comença doncas a 1, al luòc d'un sistèma de mesura, que començariá a 0.
Nadal o le jour de l'an ? O le « jorn J » del començament del calendièr[modificar | modificar la font]
Si lo calendièr comença amb la naissença de Crist, perque l'annada comença pas ela tanben lo jorn de sa naissença?
Dins li judaïsme, la circoncision al luòc al uèiten jorn de l'enfant mascle, en preséncia de dètz òmes adults e es un rite fondator. Marca la dintrada del mainat mascle dins la comunautat dels òmes.
Dins lo cristianisme, la circoncision de Jèsus èra celebrada cada an lo 1èr de genièr (sèt jorns aprèp la naissença del Salvador fixada simbolicament lo 25 de decembre) e comemorada al començament de l'an 1. Aquela data es inscricha, fins a 1970 dins lo calendièr catolic romain.
L'ortodoxia regropa jol nom de Teofania del Salvador los tres eveniments: naissença (e adoracion dels mages), presentacion (e/o circoncision al Temple), e batisme dins lo Jourdan. Aquela fèsta es fixada non al 25 de decembre mas segon los rituals al primièr dimenge de genièr, e mai tradicionalament lo 6 de genièr, data que la Glèisa Catolica festava l'adoracion dels Mages, abans de plaçar aquela fèsta al primièr dimenge de l'an, per poder èsser accessible als fidèls salariats. Las glèisas eissidas de la Reforma, quand celèbrab Nadal, lo fan sul calendièr catolic que s'èran destacadas.
Dins lo catolicisme, es ni Nadal, ni lo primièr jorn de genièr que marca lo començament de l'an, d'un punt de vista liturgic. Cada an liturgic comença amb l'Avent: espèra del triple aveniment del Salvador, dins la carn a Nazaret, dins l'amne en cada òme, dins la glòria a la fin dels temps. Se las tres sont las dimensions realas de la fèsta de Nadal, lo primièr concerna mai dirèctament la Nativitat, le segond lo temps « ordinari » e lo darrièr la fèsta del Crist Rei, celebrada lo darrièr dimenge de novembre.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ http://hbar.phys.msu.ru/gorm/chrono/paschata.htm
- ↑ http://web.archive.org/web/20041224220632/http://www.bdl.fr/fr/ephemerides/astronomie/Promenade/pages4/441.html
- ↑ cf. (fr)article de Vinandi in Revue biblique en 1997
- ↑ « wholly misleading and unhistorical », F. Millar, 1994, p. 46
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
- Calendièr ebrieu
- Èra comuna
- An de gràcia
- Anno Mundi
- Èra de l’Egira relativa al calendièr musulman
- Calendièr republican


text:
Ronssoy
Ronssoy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge picard situat a 22 km al sud de Cambrai e a 17 km al nòrd-es de Péronne, facilament accessible pel autoroute A26.
Village picard situé à 22 km au sud de Cambrai et à 17 km au nord-est de Péronne, aisément accessible par l'autoroute A26.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo pòble, situat sus la linha de tèsta pendent la Primièra Guèrra mondiala, i auriá #èsser lo darrièr del departament a èsser "liberat[1]".
Le village, situé sur la ligne de front pendant la Première Guerre mondiale, aurait été le dernier du département à être "libéré[2]".


text:
Pézarches
Pézarches es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquela municipalitat a situat a l'èst de la capitala a una distància d'una cinquantena de quilomètres del boulevard périphérique (pòrta de Charenton. S'i accedís pel autoroute A 4,sortida n°13 en direccion de #Provenir.
Lo Yerres, afluent de la Seine, travèrsa la comuna.
Cette commune est située à l'est de la capitale à une distance d'une cinquantaine de kilomètres du boulevard périphérique (porte de Charenton. On y accède par l'autoroute A 4,sortie n°13 en direction de Provins.
L'Yerres, affluent de la Seine, traverse la commune.


text:
Auguste Boué de Lapeyrère
Auguste Manuel Hubert Gaston Marie Boué de Lapeyrère (Lo Casterar Leitorés, 18 de genier de 1852 – Pau, 17 de febrier de 1924) foguèt un amirau francés.
Nasquèt dins una familha de marins : son oncle èra lo còntra-amirau Augustin Dupouy que venguèt son tutor après la mòrt de son paire. En 1860, intrèt a l'Escòla navala puei participèt ai campanhas dau Tonkin. Venguèt còntra-amirau en 1902 e comandant de la division de l'ocean Atlantic entre 1904 e 1906. Vice-amirau en 1908, foguèt lo cap de la division de la mar Baltica puei prefèct maritim de Brest. Lo 24 de julhet de 1909, venguèt Ministre de la Marina fins au 1èr de març de 1911. Lancèt la produccion d'unei naviris, en particular la classa Courbet de tipe Dreagnought. En 1914, foguèt lo comandant de la premiera armada navala aligada dins la Mediterranèa. Maugrat de succès notables coma la batalha d'Antivari, l'afaire dau torpilhatge dau cuirassat-crosaire Léon-Gambetta per un sota-marin alemand entraïnèt sa demission. Se retirèt a Pau.
Recebèt la Grand-Crotz de la Legion d'Onor en abril de 1921 e son còrs foguèt transferit ais Invalides en 1931.


text:
Economia d'Indonesia
Indonesia a resistit a la crisi financièra globala de manièra relativament tranquilla, a causa del motor principal de la siá creissença economica èsser la consomacion intèrna. La creissenta inversion realizada tant per investisseires locales quantes per estrangièrs, ajuda tanben a manténer la solida creissença. Malgrat la creissença de l'economia aver queigut dels mai de 6% lo 2007 e 2008 per 4,5% lo 2009, en 2010 tornèt al nivèl de 6%[1].
El país es un dels principals exportadors de petròli, estam e cauchó del mond. La màger part de la siá populacion contunha ligada a la agricultura de subsisténcia, a la pesca e a l'expleitacion forestièra. Los negòcis o las entrepresas industrialas en mans d'indonesians son estats tradicionalament paucs, e la produccion se centrava en articles per l'exportacion. Al començament del decènni de 1960, lo govèrn, per corregir lo balanç d'una economia coloniala, va nacionalizar las entrepresas estrangièras. Amb las politicas d'estabilizacion governamentala e amb grandas somas de sòus procedentes de las ajudas de l'exteriora, l'economia indonesiana, que va gaireben quèir en la falhida abans de 1966, comencèt a mostrar de simptòmas d'una fòrta recuperacion.
Lo 2011 lo govèrn indonesian acara las provocacions de melhorar l'infrastructura del país e al meteis temps recebre las preocupacions de preservacion del mitan ambient, particularament de las sèuvas del país.[1]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 CIA, « The World Factbook ». Consultat lo 3/11/2013
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html


text:
Bartolomeo Giuseppe Guarneri
Bartolomeo Giuseppe Antonio Guarnieri (lo 21 d'agost de 1698 – lo 17 d'octobre de 1744), conegut com del Gesù, que ho un laütièr cremonés gessit de la dinastia deus Guarneri e autor (amassa dab Antonio Stradivari) deus instruments de la familha deu vriulon los mei famós, mei recercats e jogats per musicians deus màgers. Los sons instruments que son aperats Guarnerius o Guarnerius del Gesù.
Que deu lo son chafre au hèit qu'incorporava la nomina sacra IHS dens las soas etiquetas.
Qu'èra lo hilh Giuseppe Giovanni Battista Guarneri e l'arrèr hilh d'Andrea Guarneri qui èra, eth medish, estat (amassa dab Antonio Stradivari) eslhève de Nicolò Amati.
Lo mei famós deus sons vriulons, Il Cannone, que ho l'instrument favorit de Niccolò Paganini e qu'ei precisament conservat per la ciutat de Gènoa e tocat peu ganhant deu Prèmi Paganini.
Joseph Joachim, Eugène Ysaÿe, Fritz Kreisler, Jascha Heifetz, Isaac Stern, Leonid Kogan, Henryk Szeryng, Itzhak Perlman, Gidon Kremer, Pinchas Zukerman, Michael Rabin, Bartek Niziol, Marie Soldat, Maud Powell, Rachel Barton Pine, Richard Tognetti, Midori e Sarah Chang que joguèn o jogan suber un Guarneri del Gesù.


text:
1947
Aquesta pagina concernís l'an 1947 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Polonha[modificar | modificar la font]
Eleccions trucadas organizadas ambé la preséncia dei fòrças sovieticas que permetèron ai comunistas e a seis aliats d'averar la majoritat. Puei, coma dins leis autrei país dau blòt orientau, lo regime, sostengut per lei Sovietics, eliminèt lei partits non comunistas e forcèt seis aliats de fusionar amb eu per formar un partit unic dich Partit obrier unificat polonés (POUP).
Mond[modificar | modificar la font]
- 15 d'agost - independéncia d'Índia.
- Independéncia de Birmania.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 8 de genièr - David Bowie, cantaire e compositor britanic
- 18 de genièr - Takeshi Kitano, actor, cineasta, comedian, escrivan, poèta, pintor e dissenhaire de jòcs de vidèo japonés
- 29 de genièr - Linda B. Buck, biologista americana, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
- 1 de febrièr - Joan Pau Verdier, cantaire occitan
- 21 de febrièr - Robèrt Martí, romancièr, umorista e ensenhaire occitan
- 31 de març - César Gaviria Trujillo, president de Colómbia
- 25 de març - Elton John, cantaire e musician britanic
- 5 d'abril - Gloria Macapagal-Arroyo, presidenta de las Filipinas
- 18 d'abril – Moses Blah, president de Libèria
- 21 d'abril – Iggy Pop, musician e cantaire american
- 24 d'abril - Roger David Kornberg, bioquimista american, Prèmi Nobel de Quimia en 2006
- 27 d'abril - Maria del Mar Bonet, cantautora malhorquina
- 8 de mai - Howard Robert Horvitz, biologista american, Prèmi Nobel
- 5 de junh - Laurie Anderson, cantaira e musician americana
- 21 de junh - Shirin Ebadi, avocat iraniana, Prèmi Nobel de la Patz
- 20 de julhet - Carlos Santana, musician mexican
- 20 de julhet – Gerd Binnig, fisician alemand, Prèmi Nobel
- 25 de julhet - Adolfo Rodríguez Saá, president d'Argentina
- 30 de julhet - Arnold Schwarzenegger, actor american (nascut en Àustria) e governador d'estat de Califòrnia
- 10 d'agost – Ian Anderson, musician britanic (Jethro Tull)
- 24 d'agost - Paulo Coelho, escrivan e compositor brasilièr
- 3 de setembre – Kjell Magne Bondevik, primièr ministre de Norvègia
- 21 de setembre – Stephen King, escrivan american
- 1 d'octobre - Aaron Ciechanover, bioquimista israelian, Prémi Nobel de Quimia
- 26 d'octobre - Hillary Rodham Clinton, femna politica americana
- 27 de novembre - Ismail Omar Guelleh, president de Jiboti
- 30 de novembre - Sergio Badilla Castillo, poèta e escrivan chilen
- 5 de decembre - Orette Bruce Golding, primièr ministre de Jamaïca
- 8 de decembre - Thomas Cech, quimista american, Prèmi Nobel
- 13 de decembre - Luis Ángel González Macchi, president de Paraguai
- 14 de decembre - Dilma Rousseff, presidenta de Brasil
- Micheu Chapduelh, escrivan occitan
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 16 de mai - Frederick Gowland Hopkins, bioquimista anglés, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n.1861)
- 4 d'octobre - Max Planck, fisician alemand, Prèmi Nobel (n. 1858)
- 7 de decembre - Nicholas M. Butler, pedagòg american, Prèmi Nobel de la Patz (n.1862)
- 14 de decembre - Stanley Baldwin, primièr ministre del Reialme Unit (n.1867)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Edward Victor Appleton
- Prèmi Nobel de Quimia : Robert Robinson
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Carl Ferdinand Cori, Gerty Cori, Bernardo Houssay
- Prèmi Nobel de Literatura : André Gide
- Prèmi Nobel de la Patz : Organizacion Quacre e Servici American dels Amics


text:
Aviso: Esta noticia tiene más de un año. Última actualización: 19/07/2012
BARCELONA, 19 Jul. (EUROPA PRESS) -
Eth PP catalan a demanat era dimissió deth secretari generau de presidència e portavotz deth Govèrn, Francesc Homs, dempús qu'aguest dijaus age qualificat de "macarra" eth ministre de Hisenda e Administracions Publiques, Cristóbal Montoro, peth tracte que dispensant a Catalonha e en general as autonomies es darrèri mesi.
En arròda de premsa, eth portavotz des populars en Parlament, Enric Millo, a demanat era dimissió d'Homs: "Es catalans no se meriten un portavotz que se dedique a insultar un ministre deth Govèrn d'Espanya".
En declaracions a Catalunya Ràdio recuelhudes per Europa Press, Homs auie cargat damb duresa còntra era actitud de Montoro: "Situe era causes en terren dera coaccion. Ei un plantejament de macarra. Açò ac hè un macarra damb un ton certament xulesc e damb un abús d'autoritat".


text:
Paleogèn
Lo Paleogèn o terciari primairenc es un periòde geologic qu'inícia l'èra Cenozoic; comencèt fa 65,5 ± 0,3 milions d'ans e acabèt fa 23,03 milions d'ans.
Amb una durada d'unes 43 de milions d'ans, lo Paleogèn destaquèt mai que mai per l'evolucion dels mamifèrs tre espècias pichonas e relativament pauc importantas coma èran a de fins del Cretacèu. Se dividís en Paleocèn, Eocèn e Oligocèn.
Lo periòde Paleogèn marquèt un temps de transicion en l'istòria de la Tèrra. Lo cambiament climatic mai prigond foguèt l'enfriament de las regions polaras. En lo contorn global se formèron cadenas montanhudas actualas en America del Nòrd (Ressègue Nevada e de Montanhas Rocosas) e en Euròpa (Alps, de cadenas Ibericas, Beticas, Pirenèu e Cantabrica). Los sediments qu'enregistran aquestes e d'autres eveniments cenozoics son, dins la siá majoritat, pas assolidats, a excepcion de carbonats e qualques siliciclastics litificats.
Los organismes que demorèron en los oceans son los taxons que persistisson uèi jorn. Envolopa la tèrra, las angiospèrmes del Paleogèn èran sembladas a las del Cretacèu superior. La vida animal cambièt drasticament; los mamifèrs, en general pichones a l'inici del Paleogèn, èran ja fòrça semblats als actuals a de fins del periòde. Importants en lo periòde foguèron: cavals, foraminifèrs, monards, de plantas amb flor, la diversificacion dels mamifèrs, la formacion del carbon, los Alps e en Chile la subduccion de tipe Andin.


text:
Joan Giono
Joan Giono es un escrivan provençau, d'una familha d'origina piemontesa, coma l'òbra romanesca a per quadre lo mond païsan provençau. Empaumonada per son imaginacion e sei vesenças de Grècia antica, depinta la condicion de l'òme dins lo mond, drech en lei questions moralas e metafisicas, e possedís una portada universala : Joan Giono es luenh d'èsser l'autor regionalista que se pòt creire. Es restat en marge de totei lei corrents de literatura de son temps.
Bibliografia parciala[modificar | modificar la font]
- Colline (Còla), Grasset, París, 1929
- Un de Baumugnes (Un de Baumunhas) id id 1929 (portat a l'ecran per Marcèu Panhòl en 1934 sos lo títol d'Angèle (Angèla))
- Regain (Reviure), id id 1930 (portat a l'ecran per Marcèu Panhòl en 1937 : Regain)
- Jean le Bleu (Joan lo Blu), id id 1932 (amb un estrach qu'empaumonet La Femme du boulanger (La frema dau fornier) a Marcèu Panhòl)
- Que ma Joie demeure (Ma jòia que demòre), 1935
- Refus d'obéissance (Refús d'obesir), Gallimard, París, 1937
- Moby Dick, 1940, traduccion dau roman de Herman Melville
- Le Hussard sur le toit (L'Ussard sus la teulissa), Gallimard, París, 1951 (portat a l'ecran per Jean-Paul Rappeneau en 1995 : Le Hussard sur le toit)
- Le Déserteur (Lo desertor), René Creux éditor, 1966


text:
Xavier de Forviera
Xavier de Forviera (Savié de Fourviero en grafia mistralenca, de son nom vertadier Albèrt Rieu; Robion (Provença), 5 de febrièr de 1853 - Robion, 27 d'octobre de 1912) foguèt un eclesiastic occitan a l'encòp filosòf, lingüista e escrivan. Aparteniá a l'òrdre dei premostrats.
Biografia[modificar | modificar la font]
Xavier de Forviera nasquèt a Robion en 1853. Son paire èra oficièr de santat e sa maire Terèsa Enard veniá d'un encastre rurau. Quand faguèt sei 11 ans, en 1864, intrèt au pichòt seminari d'Avinhon. Quand arribèt ai 15, descobriguèt l'òbra màger de Frederic Mistral, Mirèlha, que marquèt prigondament son esperit e lo deviá menar devers l'expression en provençau. Intrèt a l'abadiá de Sant Miquèu de Frigolet lo 12 de mai de 1874 ont prenguèt lo nom de Fraire Maria Xavier, e foguèt quand prononcièt sei vots perpetuaus, lo 10 de novembre de 1878, que decidiguèt de se dire Xavier de Forviera.
L'exilh en Anglatèrra[modificar | modificar la font]
En aplicacion de la lei Emile Combes, lo 15 d'abril de 1903, foguèron expulsats lei religiós de l'abadiá de Frigolet. Una part considerable d'aquestei se refugièron en Belgica, a Dinant ont restaurèron l'Abadiá de Nòstra Dòna de Leffe. Pasmens lo paire Xavier de Forviera, en seguida d'una demanda de sei superiors se n'anèt en Anglatèrra e venguèt prior dau priorat de Storrington (Sussex), un ostau qu'aviá fondat l'abadiá de Frigolet en 1882. Demorèt en Anglatèrra fins a 1912 quand foguèt victima d'una ataca cerebrala dins la glèisa francesa de Londres. Maugrat aquela ataca trobèt la fòrça de compausar çò que seriá sa darrièra òbra: Sus lo lindau de l'Eternitat.
La mòrt del prior[modificar | modificar la font]
En seguida d'aquela ataca lo prior de Storrington tornèt a Robion lo 14 de setembre de 1912. Se moriguèt dins son ostau quauquei mes mai tard lo 27 d'octobre de 1912.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Grammaire Provençale (1899)
- Lo Pichòt Tresaur (1902) Lou Pichot Tresor, Dictionnaire provençal-français et français-provençal


text:
Arièja (departament)
Arièja (09) es un departament francés situat entierament en Occitània. Son nom li ven del riu del meteis nom. Fa partida de la region administrativa de Miègjorn-Pirenèus e se parteja entre las doas regions istoricas de Gasconha a l'oèst e Lengadòc (País de Fois) a l'èst.
Lo capluòc es Fois.
Istòria[modificar | modificar la font]
Arièja nasquèt lo 18 de genièr de 1790, après un debat dificil sus l'avenidor dels païses del sud tolosan:
- Tolosa voliá un departament que recampariá sa generalitat, Gasconha, Bigòrra e país de Fois.
- Sent Gironç se prepausava coma caplòc d'un departament que comprendriá lo sud de Comenge, Coserans e país de Fois o Comenge tot e Coserans.
Foguèt Marc-Guillaume Vadier (deputat del Tèrç Estat del país de Fois) qu'impausèt, fin finala, lo sieu projècte, que correspond, amb qualques excepcions (qualques comunas comengesas retiradas en 1791 e las comunas de la riba esquèrra d'Ers, a l'entorn de Belestar, restacadas en 1794) al departament actual.
Al país de Fois, ais central del departament nòu, èran ajustats Coserans e una part de la tèrra de Mirapeish que, dempuèi lo sègle XII pel primièr e lo sègle XIII per la segonda, avián pas mai de passat comun amb el. Lo país de Fois èra una província en el meteis. Coserans aviá seguit lo sort de Comenge, doncas de Gasconha, e la tèrra de Mirapeish èra lengadociana, tot aquò amb institucions e regims fiscals e senhorals diferents. S'i ajustèt, en rason de ligams istorics amb lo comtat de Fois, lo pais sobeiran de Donasan, sul penjal audenc.


text:
-415
Aquesta pagina concernís l'an -415 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Demanda d'ajuda militara de Segesta, vila grèga de Sicília atacada per Selinonta sostenguda per Siracusa. Atenas, aliada de Segesta, i respondèt d'un favorable en despiech de l'oposicion dei partisans de Nicias que deguèron s'inclinar en fàcia dei bellicistas menats per Alcibiade. Una expedicion fòrça importanta foguèt organizada (134 naviris, 5 100 oplitas e l'infantariá d'acompanhament) car la somission de Sicília èra un objectiu ancian deis Atenencs e permetiá de suprimir una fònt d'avitalhament important d'Esparta dins lo cas d'una guèrra novèla. Lo comandament foguèt fisat ais estrateges Alcibiade, Nicias e Lamachos.
Pasmens, quauquei jorns après la partença, Alcibiade foguèt acusat per seis adversaris d'aver participat a un sacrilègi fòrça grèu (afaire dei Hermocopides). Un naviri foguèt mandat per l'arrestar mai l'estratege capitèt de s'enfugir a Esparta onte venguèt un conselhier militar dau govèrn de la vila. I conselhèt ais Espartencs de mandar una ajuda militara a Siracusa per contrar l'expedicion atenenca.
En Sicília, l'expedicion atenenca se turtèt a la maufisança dei vilas localas que s'inquietavan d'una expedicion tant importanta. Deguèt donc conquistar Catana que venguèt sa basa principala per preparar una ataca còntra Siracusa, centre principau de l'oposicion ais Atenencs dins l'illa. Pasmens, en despiech de la presa dau pòrt de la vila, ges d'operacion importanta aguèt luòc e lei fòrças principalas de l'expedicion demorèron a Catana.


text:
953
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 953 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
La victòria bizantina de l'annada precedenta dins la Vau d'Eufrates entraïnèt una repòsta de l'emir hamdanida Ali Sayf al-Dawla d'Alèp. Capitèt de reconquistar Germanicea conquistada per lei Bizantins en 949 e d'intrar sus lo territòri imperiau onte menèt divèrsei pilhatges.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Mòrt dau califa Al-Mansur. Son fiu Al-Muizz li-Din Allah li succediguèt.


text:
Escritura chinesa
L'escritura chinesa, tanben aperada escritura deus Han, qu'ei un sistèma d'escritura utilizat principalament per escríver lo chinés.
Qu'ei considerada com un deus factors d'unificacion de la cultura chinesa puish qu'enlòc de notar los sons e nòta las idèas au mejan d'ideogramas designats com sinogramas. Que da atau la possibilitat de notar d'un medish biais medishas idèas en lengas diferentas. Que ho atau emplegada dens los divèrses dialèctes deu chinés, mes tanben au Vietnam au temps d'autes còps, en Corèa dens ua mendra mesura e, enqüèra au dia de uei au Japon (combinats dab los alfabets sillabics qui e'n son gessits : los hiraganas e lo katakanas).
Qu'ei l'escritura mei anciana enqüèra emplega au dia de uei.
Los Kangxis que son compausats e categorizats a partir de las soas 214 claus de l'escritura chinesa.


text:
Marzhinieg-Houarnruz
Marzhinieg-Houarnruz en breton ( Martigné-Ferchaud en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Del punt d'enguarda de la riquesa de la flore, Martigné es a la huitième luòc de las municipalitats del departament en possedint en los sieus desparièrs biotopes çò de mès de taxons, siatz 606 per una mejana communale de 348 taxem e un total départemental de 1373 taxem (118 familhas). Se compta sustot 56 taxem a fòrta valor patrimoniala (totala de 207) ; 28 taxem protegits e 39 apertenent a la lista roja del Massís armoricain (total départemental de 237) [1].
Du point de vue de la richesse de la flore, Martigné est à la huitième place des communes du département possédant dans leurs différents biotopes le plus de taxons, soit 606 pour une moyenne communale de 348 taxons et un total départemental de 1373 taxons (118 familles). On compte notamment 56 taxons à forte valeur patrimoniale (total de 207) ; 28 taxons protégés et 39 appartenant à la liste rouge du Massif armoricain (total départemental de 237) [2].
Istòria[modificar | modificar la font]
çò abbé Democrata Louis Bridel (1890-1933) i es inhumé. Charles Rabot, nascut a Nivèrns en 1856, en una familha d'origina bretonne, es a las fes un géographe, un glaciologue, un explorateur, al meteis temps #qu'un grand viatgèr, un jornalista e un conférencier.Qualques setmanas abans que la Segonda Guèrra mondiala esclata pas, Charles Rabot se retira en la siá proprietat de Martigné-Ferchaud en Ille-e-Vilaine, ont a defallit lo 1er en febrièr 1944. En l'aumenatge #que lududes ret La Illustration (12/19 de febrièr 1944), Jacques Sorbets escrich : « Animat del sol desir d'agrandir l'orizont del grand public, s'esborrava entièrament en los sieus articles o de conferéncias darrièr d'aquel #que i aviá a escriure o a dire. Lo sieu extrèma modèstia l'a mantenuda a França en una sòrta de incognito #que lo daissava indiferent ». La populacion de la municipalitat èra, engalanava, favorabla als cambiaments aportats per la Revolucion francesa, sustot après la fin de la Terror. La principala celèbra revolucionària es aquela en celebrant l'anniversari del execucion de Louis XVI, acompanhada d'un serment d'òdi a la royauté e a la anarchie, celebrada a partir de 1795[3].
l'abbé démocrate Louis Bridel (1890-1933) y est inhumé. Charles Rabot, né à Nevers en 1856, dans une famille d’origine bretonne, est à la fois un géographe, un glaciologue, un explorateur, en même temps qu’un grand voyageur, un journaliste et un conférencier.Quelques semaines avant que la Seconde Guerre mondiale n’éclate, Charles Rabot se retire dans sa propriété de Martigné-Ferchaud en Ille-et-Vilaine, où il est décédé le 1er février 1944. Dans l’hommage que lui rend L’Illustration (12/19 février 1944), Jacques Sorbets écrit : « Animé du seul désir d’élargir l’horizon du grand public, il s’effaçait complètement dans ses articles ou conférences derrière ce qu’il avait à écrire ou à dire. Son extrême modestie l’a maintenu en France dans une sorte d’incognito qui le laissait indifférent ». La population de la commune était, parait-il, favorable aux changements apportés par la Révolution française, surtout après la fin de la Terreur. La principale fête révolutionnaire est celle célébrant l’anniversaire de l’exécution de Louis XVI, accompagnée d’un serment de haine à la royauté et à l’anarchie, fêtée à partir de 1795[4].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Louis Diard, La flore de Ille-e-Vilaine, Atlàs floristique de Bretanha, Roazhon, Siloë, 2005, mapa pàg. 170.
- ↑ Louis Diard, La flore d'Ille-et-Vilaine, Atlas floristique de Bretagne, Rennes, Siloë, 2005, carte p. 170.
- ↑ Louis Dubreuil, « Fèstas revolucionàrias en Ille-e-Vilaine », in Anals de Bretanha, volum 21, tome 4, 1905, pàg. 398-399
- ↑ Louis Dubreuil, « Fêtes révolutionnaires en Ille-et-Vilaine », in Annales de Bretagne, volume 21, tome 4, 1905, p. 398-399


text:
Vernon (Eure)
Vernon es una comuna normanda administrada per lo departament d'Eure de la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vernon A situat en la vallée de la Seine pas luènh del confluisson del Epte. Forma amb Sant-Marcel, Sant-Just e Sant-Pierre-de Autils una aglomeracion de 36 000 abitants.
Lo territòri communal es, amb 3492 ectaras, relativament vasta e s'estend de manièra sensiblement parièra suls dos marges del fleuve.
Compren :
- d'una part, la bassa vallée alluviale de la Seine, relativament estrecha, i compresas islas situadas del costat del marge drech (isla Santa-Pierre, isla Santa-Jean, isla del Relòtge, Granda isla) separadas del marge drech per braces fòrça estreches o quitament soudés al marge. La granda isla a partejat entre la municipalitat de Vernon e aquelas de Pòrt-Villez e de Giverny.
- D'autra part, las plateaux calcaires a una altitud en variant de 130 a 140 mètres d'altitud, cobèrts en granda part pel bòsc de Bizy e de Vernon.
Dintre los dos, la zòna de transition formada de tucs en pendent cap a la Seine es sustot desvolopada sul marge esquèrre, ailà ont s'es implantat lo nuclèu urban inicial a partir #que l'urbanizacion recenta se n'es desvolopat en totas las direccions, del temps que, sul marge drech ont la transition es mai abrupte, en formant practicament una falaise entaillée de doas vallons fòrça dintrats, l'urbanizacion es fòrça limitada.
Vernon a situat a 10 km de Gasny, a 11 km de Bonnières-sus-Seine, a 13 km de Pacy-sus-Eure, a 14 km de Gaillon, a 22 km dels Andelys, a 31 km de Évreux e a 34 km de Gisors.
Vernon est situé dans la vallée de la Seine non loin du confluent de l'Epte. Elle forme avec Saint-Marcel, Saint-Just et Saint-Pierre-d'Autils une agglomération de 36 000 habitants.
Le territoire communal est, avec 3492 hectares, relativement vaste et s'étend de manière sensiblement égale sur les deux rives du fleuve.
Il comprend :
- d'une part, la basse vallée alluviale de la Seine, relativement étroite, y compris des îles situées du côté de la rive droite (île Saint-Pierre, île Saint-Jean, île de l'Horloge, Grande île) séparées de la rive droite par des bras très étroits ou même soudés à la rive. La grande île est partagée entre la commune de Vernon et celles de Port-Villez et de Giverny.
- d'autre part, les plateaux calcaires à une altitude variant de 130 à 140 mètres d'altitude, couverts en grande partie par les forêt de Bizy et de Vernon.
Entre les deux, la zone de transition formée de collines en pente vers la Seine est surtout développée sur la rive gauche, là où s'est implanté le noyau urbain initial à partir duquel l'urbanisation récente s'est développée dans toutes les directions, tandis que, sur la rive droite où la transition est plus abrupte, formant pratiquement une falaise entaillée par deux vallons très encaissés, l'urbanisation est très limitée.
Vernon est située à 10 km de Gasny, à 11 km de Bonnières-sur-Seine, à 13 km de Pacy-sur-Eure, à 14 km de Gaillon, à 22 km des Andelys, à 31 km d'Évreux et à 34 km de Gisors.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Eugèni Trutat (1840-1910) : fotograf e naturalista nascut a Vernon.


text:
Brașov
Brașov (Corona en latin, Kronstadt en alemand, Brassó en ongrés) es una vila de Romania qu'a lo títol de municipi (capitala administrativa locala) e tanben de capluec dau județ de Brașov.
Si situa a l'entorn de la còla Tâmpa, dins la region de Țara Bârsei, a la corbura dei montanhas Carpats, dins la partida sota influéncia saxona de la Transilvània istorica. Es embessonada ambé lei vilas de Tors en França, ambé Minsk, la capitala de Bielorussia, Cleveland dins l'Estat d'Ohio e Tampere, segonda vila de Finlàndia.
Si bastissèt en 1211 per l'Òrdre Teutonic coma fèu de l'Òrdre amb un ensems de fortificacions poissantas que devián poder arrestar o limitar l'efèct destructor deis invasions mongòlas (e tataras) que d'aqueu temps avián destruch lo territòri a levant que correspònde a Ucraïna de nòstre temps - fòrça Rus d'Ucraïna fugissèron vèrs Moscòu e lei regions dau Nòrd. Après aqueleis invasions, l'Òrdre si desplacèt pauc a cha pauc vèrs lo nòrd d'Euròpa e la vila si contunièt de desvelopar amb una populacion alemanda importanta e una populacion romanesa minoritària fins au començament dau sègle XX.
En 2005, la populacion èra de 328 702 abitants per la vila e mai de 600 000 per lo județ de Brașov. La vila es un centre toristic important e l'estacion d'esquí mai gròssa d'Euròpa de l'Èst. Despuei lòngtemps es un centre economic important.


text:
1984
Aquesta pagina concernís l'an 1984 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 11 de setembre - La Gomera (illas Canàrias): vint personas, que i a entre el lo governador civil de Tenerife, morisson en un incendi forestal.
- 22 de decembre - Renóncia de Dom Mintoff coma primer ministre de Malta.
Mond[modificar | modificar la font]
- 25 de genièr - Primièra granda manifestacion populara dins la vila de São Paulo, Brasil, en supòrt a l'esmena que prepausa de restablir las eleccions presidencialas dirèctas para president de la republica, aprèp 20 ans del regim militar.
- 2 de febrièr - Jaime Lusinchi pren possession coma president de Veneçuèla.
- 2 de febrièr: Còsta Rica refusa l'asil politic a 3000 seguidors armats d'Edén Pastora.
- 4 de febrièr - en Long Beach (Califòrnia), una femna esterila dona a lum après l'implantacion d'un ovul fertilizat en una autra femna.
- 6 de febrièr - Beirot èst es ocupat per las milícias crestianas.
- 5 de març: La primièra ministra Indira Gandhi ordena un atac al Temple d'Aur, ont se refúgian separatistes sikhs.
- 1 de julhet - l'engenhaire José Napoleón Duarte, elegit democraticament coma president constitucional de la Republica del Salvador, pren possession de la siá carga.
- 25 d'octobre - Lo dictator de Brasil, João Baptista Figueiredo, e lo de Paraguai, Alfredo Stroessner inauguran la centrala idroelectrica de Itaipu, la pus potenta del mond.
- 31 d'octobre: Indira Gandhi es assassinada per dos de los sieus guardas, de religion sikh. La reaccion populara es violenta en Nòva Delhi, e causa la mòrt de 2700 sikhs.
- 19 de decembre - signatura d'un acòrdi entre la Republica Populara de China e lo Reialme Unit que lo govèrn de Londres se compromet per el a liurar Hong Kong dins lo govèrn de Pequin l'an 1997[1]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
- 3 de febrièr - Los Angeles: S'anóncia la naissença del primièr uman fruch de fertilizacion d'un embrion congelat.[2]
- 4 de febrièr - En Long Beach, Califòrnia, una femna esterila dona a lum après l'implantacion d'un ovul fertilizat en una autra femna.
Geografia[modificar | modificar la font]
Publicacion de la premiera carta geologica mondiala.
Quimia[modificar | modificar la font]
- Descubèrta dei quasi-cristaus per Dan Schechtmann, Ilan Blech, Denis Gratias e John Cahn. Lo premier recebèt lo Prèmi Nobel de Quimia 2011 per aquela descubèrta.
Economia[modificar | modificar la font]
- Richard Stone recep lo Prèmi Nobel d'Economia pel desvolopament de modèls comptables usats a nivèl nacional e internacional.
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 20 de genièr - Cynthia Lavigne, actritz de cinèma pornografic francesa
- 22 de genièr - Raica Oliveira, modèl brasilièra
- 23 de genièr - Arjen Robben, fotbolaire neerlandés
- 25 de genièr - Robinho, fotbolaire brasilièr
- 5 de febrièr - Carlos Tévez, fotbolaire argentin
- 12 de febrièr - Caterine Ibargüen, atlèta colombiana
- 27 de febrièr - Akseli Kokkonen, saltaire amb esquís finés-norvegian
- 28 de febrièr - Karolína Kurková, modèl chèca
- 20 de març - Fernando Torres, fotbolaire espanhòl
- 26 de març - Sara Jean Underwood, modèl americana
- 8 d'abril - Júlia Liptáková, modèl eslovaca
- 10 d'abril - Mandy Moore, cantaira, compositora e actritz americana
- 11 de mai - Andrés Iniesta, fotbolaire espanhòl
- 14 de mai - Mark Zuckerberg, creator del Facebook
- 17 de mai - Passenger, nom artistic de Michael David Rosenberg, cantaire e cantautor britanic
- 8 de junh - Javier Mascherano, fotbolaire argentin
- 11 de junh - Vágner Love, fotbolaire brasilièr
- 26 de junh - Rocío Guirao Díaz, modèl argentina
- 26 de junh - Luiza Possi, cantaira brasilièra
- 11 de julhet - Rachael Taylor, modèl e actritz australiana
- 1 d'agost - Bastian Schweinsteiger, fotbolaire alemand
- 3 d'agost - Ryan Lochte, nataire american
- 5 d'agost - Helene Fischer, cantaira alemanda
- 8 d'agost - Matej Jurčo, ciclista eslovaque
- 28 d'agost - Paula Fernandes, cantaira brasilièra
- 6 de setembre - Abby Martin, artista e jornalista americana
- 16 de setembre - Prince Harry de Galas
- 19 de setembre - Amber Rayne, actritz de cinèma pornografic americana
- 27 de setembre - Avril Lavigne, cantaira canadiana
- 2 d'octobre - Marion Bartoli, jogaira de tennis occitana
- 10 d'octobre - Pàvel Dórov, informatician e entrepreneire rus
- 14 d'octobre - Renée van Wegberg, cantaira neerlandesa
- 18 d'octobre - Freida Pinto, actritz indiana
- 25 d'octobre - Katy Perry, cantaira americana
- 22 de novembre - Scarlett Johansson, actritz americana
- 30 de novembre - Olga Rypakova, atlèta casac
- 3 de decembre - Constança Araújo, pintora portuguesa
- 30 de decembre - LeBron James, basquetbolaire american
- Evgeny Morozov, escrivan e cercaire bielorús
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 7 de genièr - Alfred Kastler, fisician francés, Prèmi Nobel (n. 1902)
- 14 de genièr - Ray Kroc, entrepreneire american, fondator del McDonald's (n. 1902)
- 20 de genièr - Johnny Weissmuller, actor e nataire austrian, l'"original" Tarzan (n. 1904)
- 9 de febrièr - Iurii Andropov, Secretari General del Partit Comunista de l'Union Sovietica (n. 1914)
- 12 de febrièr - Julio Cortázar, escrivan argentin (n. 1914)
- 21 de febrièr - Mikhaïl Aleksandrovich Sholokhov, escrivan rus, Prèmi Nobel de Literatura (n. 1905)
- 6 de març - Martin Niemöller, pastor e teologian alemand (n. 1892)
- 26 de març - Ahmed Sékou Touré, president de Guinèa (n. 1922)
- 1 d'abril - Marvin Gaye, cantaire american (n. 1939)
- 8 d'abril - Piotr Leonidovich Kapitza, fisician rus, Prèmi Nobel de Fisica (n. 1894)
- 26 d'abril - Count Basie, musician e compositor american (n. 1904)
- 8 de mai - Boris Antonenko Davidovich, escrivan, lingüista e traductor ucraïnian (n. 1899)
- 11 de junh - Enrico Berlinguer, politician italian (n. 1922)
- 26 de junh - Michel Foucault, filosòf francés (n. 1926)
- 9 d'agost - Edward Murray Conrad Barraclough, oficièr de marina britanic d'origina alemanda (n. 1893)
- 12 de setembre - Lola Anglada, escrivana e dessenhaira catalana (n. 1892)
- 14 d'octobre - Martin Ryle, radio-astronòm britanic, Prèmi Nobel de Fisica (n. 1918)
- 20 d'octobre - Carl Ferdinand Cori, bioquimista austriac, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1896)
- 20 d'octobre - Paul A.M. Dirac, fisician anglés, Prèmi Nobel de Fisica (n. 1902)
- 21 d'octobre - François Truffaut, director francés de cinèma (n. 1932)
- 31 d'octobre - Indira Gandhi, primièra ministra d'Índia (n. 1917)
- 14 de decembre - Vicente Aleixandre, escrivan espanhòl, Prèmi Nobel de Literatura (n. 1898)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Carlo Rubbia, Simon van der Meer
- Prèmi Nobel de Quimia : Bruce Merrifield
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Niels Kaj Jerne, Georges J.F. Köhler e César Milstein
- Prèmi Nobel de Literatura : Jaroslav Seifert
- Prèmi Nobel de la Patz : Desmond Tutu
- Economia: Richard Stone
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (19 de decembre de 2013) Acord Xina i Regne Unit pel qual Londres lliura Hong Kong al govern de Pequín.
- ↑ {{{Títol}}}


text:
Brageirac (vila)
Brageirac o Brajairac[1] [brɒʦɒj’ra] o [brazèj'ra] (Bergerac en francés) es una comuna occitana de Perigòrd, situada administrativament (departament de Dordonha e region d'Aquitània).
Se pensa que l'etimologia de Brageirac ven del nom d’òme Bracarius (lo mercant o lo fabregant de bragas), amb lo sufixe -acum, es a dire lo domeni de Bracarius.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Brageirac es bastida lo long de Dordonha, al centre del Perigòrd purpal.
Istòria[modificar | modificar la font]
- Lo 24 d'agost de 1345, al començament de la Guèrra de Cent Ans, la vila es assalhida per lo comte de Derby.
- En 1565, lo rei de França Carles IX s'arresta dins la vila al moment de sa virada reiala (1564-1566), acompanhat de la Cort de França e dels Grands del reiaume.
- Lo 17 de setembre de 1577 : signadura de la Patz de Brageirac entre los catolics e l'igonauds, tractat qu'acaba la sieisena guèrra de religion.
- En 1794, las comunas de La Còmna, La Magdalena, Sent Cristòu de Mont Bazalhac e Senta Fe de las Vinhas fusionan amb Brageirac.
Vinhal[modificar | modificar la font]
Lo vinhal de Brageirac es un dels mai coneguts de França. S'espandís sus 12 600 ha, compren dotze apelacions e dona entre 500 000 hl e 600 000 hl per campanha.
Las dotze apelacions d'origina contra-rotlada (AOC) son :
- Brageirac
- Brageirac Rosat
- Brageirac Sec
- Còstas de Brageirac
- Còstas de Brageirac Blanc
- Còstas de Mont Ravel
- Mont Ravel (Roge e Blanc)
- Naut-Mont Ravel
- Saucinhac
- Mont Bazalhac
- Puèg Armand
- Roseta
Monuments e luòcs toristics[modificar | modificar la font]
- Musèu d'Interès Nacional de Tabat
- Musèu del Vin e de la Batelariá
- Memorial de la Resisténcia
- Musèu d'Art Sacrat
- Musèu Costi
- Estatuas de Ciranò de Brageirac (plaça de la Mirpa e novèla estatua plaça Pelissiera)
Bessonatges[modificar | modificar la font]
Doas vilas son bessonadas coma Brageirac :
- despuèi 1997 la vila de Repentigny al sud de Quebèc, rasís lo Lac Sent Laurenç, dins la region de Lanaudière ;
- despuèi 1998 la vila de Faenza situada al nòrd d'Itàlia en Emília-Romanha, a 50 km de Bolonha.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Comuna sola :
Aglomeracion : (17 comunas, dont 4 en Gironda)
Airal urban : (59 comunas, dont 8 en Gironda)
Accès[modificar | modificar la font]
- París : A10 – A71 – A20 – N89 – N21
- Lion : A47 – A72 – A710 – D941 – N89 – A89 – A20 – N89 – A89 – N21
- Bordèu : N89 – A89 – D709
- Tolosa : A62 – D931 – N21
Transpòrts[modificar | modificar la font]
- Aeropòrt de Brageirac-Romanièras
- Vòls vèrs Birmingham/Southampton/Bristol
- Vòls vèrs Londres
- Viatges SNCF
Espòrts[modificar | modificar la font]
- Aviron : l'Espòrt Nautic de Brageirac
- Escalada, alpinisme, raquetas : Associacion Esportiva de la Podrariá de Brageirac
- Fotbòl : Brageirac Fot
- Kendò : Associacion de las Òbras Laïcas de Brageirac
- Cloncada sosmarina : Associacion Ciranò Cloncada Brageirac
- Rugbi : Union Esportiva Brageirac Rugbi Valada de Dordonha
- Tennis : Associacion Esportiva dels P.T.T.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Maison Comuna de Brageirac
- Ofici de Torisme de Brageirac
- Site Oficial del País de Brageirac en Perigòrd Purpal
- Comunautat de comunas de Brageirac purpal
- Ficha de Danièl GARRIGUE, cònsol de Brageirac, deputat de Dordonha
- Conselh General de Dordonha
- Brageirac sus lo site de l'Institut Geografic Nacional
- [http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/co_navigation.co_page?nivgeo=24037
- Brageirac sus lo site del Quid
- Comunas rasís Brageirac
- Localizacion de Brageirac sus una carta de França
- Plan de Brageirac sus Mapquest
I a tanben de las informacions sus los cantons Bergerac-1 et Bergerac-2 dins la Wikipèdia Alemanha.
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Elias Fonsalada, trobador del sègle XII e/o XIII
- Salh d'Escòla, trobador del sègle XII e XII
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ segon Ives Lavalada e lo site http://toponimiaoc.webs.com, grafia atestada en documents antics.


text:
Icsòs
Icsòs (deu grèc Ykσwς) qu'ei lo nom d'un pòble asiatic qui vivèva dens lo nord-est d'Egipte deu temps de l'antiquitat. Aqueth pòble que conquestè lo nord d'Egipte e que governè despuish la soa capitala: la ciutat d'Avaris, qui vadó atau sièti deu poder de las XVau e XVIau dinastias egipcianas (d'originas icsòs).
La vaduda d'aqueth poder Icsòs (qui proheitèn de l'aflaquiment deu poder faraonic) que marquè la debuta deu segond periòde intermediari egipcian. A la medisha epòca lo govern egipcian (qui la soa capitala èra Tebas) que perdè tanben lo contraròtle d'ua partida deus sons territòris meridionaus au prohèit deus nubians. Nubians e Icsòs que s'aliguèn entà har rampeu a la reconquesta egipciana. Aquesta que ho òbra deu purmèr faraon de la XVIIIau dinastia egipciana : Ahmes I
Lo icsòs qu'intrudusín lo chivau e lo bròs en Egipte. Que las se virèn entà estar acceptats peus egipcians de Baisha Egipte en arrespectant las loas tradicions e los lors dius. Qu'adoptèn lo culte deu diu Seth (diu d'Avaris e deu desert d'on vienèvan) medish se, arron, e l'associèn a ua divinitat asiatica (Baal).
Avaris que ho de longas ua ciutat d'immigracion. Peus egipcians los Icsòs qu'èran los Shasho ("asiatics") :


text:
Château-la-Vallière
Château-la-Vallière es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat se situa a 35 km al nòrd-oèst de Tors (Indre-e-Loire), 55 km al sud del Mans (Sarthe) e a 60 km a l'èst de Angieus (Maine-e-Loire).
La commune se situe à 35 km au nord-ouest de Tours (Indre-et-Loire), 55 km au sud du Mans (Sarthe) et à 60 km à l'est d'Angers (Maine-et-Loire).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Jol Ancian Regim, Castèl-la-Vallière fasiá part intégrante de la Anjau e mai justament de la sénéchaussée angevine de Baugé (en dependent de la sénéchaussée principala d'Angieus) fins a la Revolucion francesa.
La localité i aviá @dénommer « Castells-en-Anjau » abans #qu'en mai 1667, Louis XIV pas erigeix Vaujours (actuala municipalitat de Castell-la-Vallière) en duché e pas l'ofèrta a Louise de la Vallière, lo sieu anciana mèstra.
En lo moment de la creacion dels departaments franceses en 1790, tota la part orientala de la Anjau, de Castell-la-Vallière al nòrd fins a Bourgueil al sud en transeünt pel domeni del castèl de Gizeux, i aguèt ligat al tot nòu departament del Indre-e-Loire.
Uèi aquela region a trucat la Touraine angevine.
-
Mapa de l'anciana província d'Anjau.JPG
Mapa de l'Anjau a la XVIIIensègle
-
Sénéchaussées de l'Anjau l'an 1789.JPG
Castell-la-Vallière situat en la sénéchaussée de Baugé a la XVIIIensègle
Sous l'Ancien Régime, Château-la-Vallière faisait partie intégrante de l'Anjou et plus précisément de la sénéchaussée angevine de Baugé (dépendante de la sénéchaussée principale d'Angers) jusqu'à la Révolution française.
La localité était dénommée « Châteaux-en-Anjou » avant qu'en mai 1667, Louis XIV n'érige Vaujours (actuelle commune de Château-la-Vallière) en duché et ne l'offre à Louise de La Vallière, son ancienne maîtresse.
Lors de la création des départements français en 1790, toute la partie orientale de l'Anjou, de Château-la-Vallière au nord jusqu'à Bourgueil au sud en passant par le domaine du château de Gizeux, fut rattachée au tout nouveau département de l'Indre-et-Loire.
Aujourd'hui cette région est appelée la Touraine angevine.


text:
Loís Belaud de la Belaudiera
Loís Belaud (tanben conegut coma Loís Belaud de la Belaudiera - Grassa, 1543 e 1588) foguèt un dei pus grands poètas provençaus e un mèstre dau sonet.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Fiu d'un doctor en drech de la pichona noblessa, s'installèt as Ais de Provença amb sa familha. Dins sa jovença foguèt as Ais amic dei fius de Joan de Nòstra Dama (Carles e Miquèu).
Enrotlat dins l'armada, s'embarquèt a Bordèu avans de deure tornar combatre en França en causa dei guèrras de religion, coma va cònte dins un sonet :
Foguèt encarcerat durant 20 mes a Molins a partir dau 20 de novembre de 1572, temps que passèt a compausar una granda partida de son òbra literària. Esperèt per sa liberacion d'accion dempuei París de son fraire, canonge.
Tornat en Provença, s'installèt as Ais onte menèt una vida leugiera dau ponch de vista morau, au cap d'un grop d'amics coneissut coma lei arquins (eu mesme coma lo Paire deis arquins).
Per amor d'aquesta vida dissoluda, coneguèt d'autrei còps la preson, çò que marquèt una granda partida de son òbra (lo don-don es justament la campana de la preson). Sa liberacion foguèt ajudada per Enric d'Angoulême, Grand pregaire de l'Òrdre de Malta e per l'escrivan Malherbe. Intrèt puei au servici dau Grand pregaire coma membre de sa cort en dependent de sei bens fins a sa mòrt violenta e a la destruccion dramatica de sa cort.
Anèt a Marselha auprès de Pèire Pau, son oncle per aliança.
Lo Don-don foguèt la soleta de seis òbras estampadas de son vivent. La rèsta de son òbra foguèt estampada per lo premier còp en 1585 a Marselha per Pèire Pau, dau temps de la Republica de Marselha de Carles de Casaus.
Morèt dins sa vila nadala.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Òbras e rimas provençalas
- Dondon infernau
- Passa-temps
Sonet dedicat au legidor en tèsta deis Òbras e rimas provençalas[modificar | modificar la font]
Coumo plezer de nouueu amassar,
Fa souuenir la doulour qu'és passado,
Coumo doulour de nouueu amassado,
Fa souuenir lo plezer qu'és passat.
Vela perque eyssi you ay trassat,
Ben de plezers una pichota ardado,
Et de doulours une pleno tinado,
Qu'a crebo-couor lo detsin m'a brassat,
Per un plezer millo doulours tirasso,
L'home que vou emplegar sa vidasso,
A cent hazars per lo Diou Mars seguir,
Perque ligent ma rimo trop groussiera,
Planhe (Letour) un pau Belodiero,
Que de pendus a tort lan fach langui.
D. L. B.
Liame extèrne[modificar | modificar la font]
- Rimes provençalles, 1596, Bibliotèca de Tolosa
- Edicion de Pèire Pau, 1595
- Estudi literari e biografia d'Augustin Fabre
- Estudi literari e biografic d'Auguste Brun sus Tresoc
- Portal:Literatura/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Portal:Provença/Articles ligats
- Literatura occitana
- Poèta occitan
- Escrivan occitan
- Literatura provençala
- Escrivan provençau
- Poèta occitan deu sègle XVI
- Poèta francés del sègle XVI
- Naissença en 1543
- Naissença a Grassa
- Decès en 1588
- Decès a Grassa


text:
Capoeira
Somari
Raices e definicion[modificar | modificar la font]
La capoeira es una mena d'art marcial brasilièr que tròba sas rasics dins los metòdes de combat e las danças dels pòbles africans al temps de l'esclavatge a Brasil. Es una barreja d'espòrt, de lucha, d'art marcial e un element important de cultura populara d'aqueste país. Se situa l'origina d'aquelas tecnicas de dança e lucha en Angòla o a Moçambic, que totes dos païses foguèron de colonias portuguesas. Una fòrma semblanta tant dins los gèstes coma dins los ritmes se coneis e practica dins l'ensems de l'Ocean Indian jol nom de Moringue dempuèi fòrça sègles. La capoeira es un art marcial que vòl un emplec frequent dels pès per encausa que las mans dels esclaus èran encadenadas. Quand comencèt la capoeira sos movements èran plan pròches del sòl (se copiavan los movements dels animals).Pasmens tre l'arribada dels pòbles d'orient que portavan amb eles sas tecnicas pròprias de combat la capoeira desvolopèt los còps de pè e maitas acrobacias.
Originas[modificar | modificar la font]
Etimologicament, lo mot capoeira designa l'endrech ont s'engabiavan conilhs e galinas. Per extension ne venguèt a designar lo luòc ont èran embarrats los esclaus pendent la dominacion portuguesa. La quita origina de la capoeira es de per se plan escura. D'unes la consideran coma un dels eiretatges portats pels esclaus originaris d'Africa.Fòrça estudis pr'aquò sus aqueste espòrt serián puslèu favorables a una naissença dins los "quilombos" de Brasil. Los "Quilombos" èran d'endreches sovent amagats al mitan de las selvas ont los esclaus que s'èran escapat s'amassavan. Un dels "Quilombos" mai coneguts qu'es sovent nomenat dins los cants de capoeira èra lo "Quilombo de Palmares".
La capoeira seriá apareguda qu'es probable entre lo Sègle XVI e lo Sègle XVIII a Brasil. Lo primièr document conegut data de 1789, a Rio de Janeiro. En aquel temps èra exclusivament practicada pels esclaus negres. Se distinguís dels autres arts marcials gràcias a son caire ludic amai plan acrobatic. Son los pès bravament emplegats del temps del combat e los «jogaires» sovent prenon posicion en equilibri sus las mans pr'amor de poder far sos movements de cambas.
Una marca d'identitat[modificar | modificar la font]
Enebida e reprimida pendent un brave temps, la capoeira se practicava per carrièra, e los «capoeiristas» menavan rambalh. Dins las annadas 1930, Mestre Pastinha e aprèp Mestre Bimba (1900-1974), creèt la primièra escòla (de pagament), d'en primièr tolerada, e fin finala autorizada oficialament, amb la condicion que demorèsse entre sas quatre parets. Se contunhava pasmens de reprimir la capoeira per carrièra. Aquela escòla, qu'a la debuta se sonava "Luta Regional Baiana" abans que prenguèsse lo nom de "Capoeira Regional", venguèt una bèla capitada. Puèi, d'autres mèstres dobriguèron tanben d'"acadèmias" de capoeira, amb de resultats variables. Tre aquel moment foguèt quand se jonhèt lo nom "Angola" a la capoeira que se practicava abans "Mestre Bimba" pr'amor de far omenatge als esclaus, originaris majoritàriament d'aquel país.
Popularitat e desvolopamaent[modificar | modificar la font]
Amb lo vam de la capoeira Brasil veguèt coma espelissián maites grops novèls de capoeira. Cap a 1970, un grop que desirava practicar la capoeira se creèt un sistèma de cordons a l'imatge de las cenchas de color del karate qu' èra alara tant de mòda. Las annadas 1980 e le reviscòl dels movements de Consciénce Negra se favorizèron l'aparicion de grops que cercan de se n'aprochar de la tradicion. Dins la meteissa pontannada, de professors de capoeira s'installèron un pauc en pertot en pel mond.
Impacte internacional[modificar | modificar la font]
A nivèl internacional, la disciplina de la capoeira s'organiza majoritàriament en grops, compausats eles tanben d'acadèmias e d'escòlas. Cada grop ten sas aspiracions pròprias, sas practicas e sas costumas, tot en servar la basa culturala comuna de la disciplina.
Tecnica e movements[modificar | modificar la font]
La caracteristica principala de la capoeira es la ròda: dos jogaires de capoeira se plaçan al centre d'un cercle format dels autres membres que fan de musica en utilizar lo berimbau e d'autres instruments (coma lo pandeiro, l'atabaque...). Tre que s'ausís la musica, los jogaires "jògan". Lo jòc simboliza lo combat, l'expression corporala e la conversacion non verbala entre los dos partenaris.
Grops e escòlas[modificar | modificar la font]
La capoeira s'ensenha dins las escòlas especializadas, dichas acadèmias, ont existís una ierarquia plan precisa entre lo Mèstre (o Mestre en portugués brasilièr) e sos escolans (que d'unes tenon un nivèl sufisent per poder venir eles tanben ensenhaires e obtenon lo gra de Professor per exemple). Disciplina e respècte mutual son las valors fondamentalas d'aquesta practica.
Dins la capoeira esportiva, los gras diferents de tecnicitat d'un capoeirista pòdon èsser sancionats d'un biais semblant al judo o al karate per mejan d'una recompensa coma una cencha de color, que cada color correspond a un gra ou nivèl de coneissença (tecnica, cants, instruments, acrobacias, etc.). Lo gra atesta pas sonque las capacitats tecnicas del practicant, mas recompensa tanben lo sieu nivèl d'investiment, d'implicacion dins son escòla o son grop (organizacion, participacion a las manifestacions, etc). A de mai, le mental es un element fondamental d'aquel espòrt : la mandiga qu'es molt prèpa de la malice mas fòrça mai complèxa car aquesida del tot sonque pels mèstres.Ne permet de téner una pensada e un biais de viure diferents : una saviesa quasiben.
D'unes grops, subretot los mai tradicionals, s'utilizan ges los grades.Se ne son emplegats, lo nombre de grades aital coma las colors dels cordons correspondents son pas cap semblants per totes los grops.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) [1] Sit especializat sus la capoeira - albergat per Wikia
- (fr) Movements de capoeira illustrats
- (fr) Lista d'acadèmias en França (mesa a jorn regulara)
- (de) Capoeira Mannheim Alemanha


text:
Louvois (Marna)
Louvois es una comuna francesa administrada per lo departament de Marna de la region de Champanha-Ardena .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat fa partida del Parc natural regional de la Montanha de Rems
La commune fait partie du Parc naturel régional de la Montagne de Reims.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al començament de la Revolucion francesa, la municipalitat de Louvois annèxa las municipalitats vesinas de La Neuville-en-Chaillois e de Vertuelle[1].
Au début de la Révolution française, la commune de Louvois annexe les communes voisines de La Neuville-en-Chaillois et de Vertuelle[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ EHESS, nòta de la comuna sul luòc Cassini, consultada lo 9 de febrièr de 2009
- ↑ EHESS, notice de la commune sur le site Cassini, consultée le 9 février 2009


text:
Jordan
Jordan (en ebrieu: נהר הירדן nehar hayarden, en arabi: نهر الأردن nahr al-urdun) es un fluvi d'Asia de sud-oèst que raja a travèrs de la Granda Val del Rift fins a la Mar Mòrta. Istoricament e religiosament, es considerat d'èsser un del fluvi lo mai sacrat. Fa 251 km de long. Sos afluents son:
- La ribièra de Hasbani (ebrieu: שניר senir, arabi: الحاصباني hasbani), que raja de Liban.
- La ribièra de Banias (ebrieu: חרמון hermon, arabi: بانياس banias), que ven d'una font a Banias al pè del Mont Hermon.
- La ribièra de Dan (ebrieu: דן dan, arabi: اللدان leddan), qu'a tanben sa font al pè del Mont Hermon.
- La ribièra d'Ayoun (ebrieu: עיון ayoun, arabi: عيون ayoun), que ven de Liban.
Los quatre s'encontran per formar lo fluvi de Jordan al nòrd d'Israèl, prèp del kibbutz de Sede Nehemya. Jordan raja lèu lèu 75 km fins al lac sanhós de Hula, qu'es situat un pauc dejós lo nivèl de la mar. En sortir del lac, raja encara per 25 km fins al lac de Tiberiàs. Dins la darrièra seccion, la davalada es mens fòrta e lo fluvi fa de contorns abans de dintrar dins la Mar Mòrta, qu'es aperaquí a 400 m jol nivèl de la mar. Dos afluents màgers arriban de l'èst dins aquesta fasa: la ribièra de Yarmouk e la ribièra de Jabbok.