text:
Jan Lacor
Jan Lacor, vadut a Merinhac (Bordalés) lo 9 d'aost 1820, mòrt en 1908, es un poèta occitan d'expression francesa e occitana.
Biografia[modificar | modificar la font]
Eishut d'un mitan sociau praube, estut escolarizat a Bordèu de 1828 entà 1832; qu'i aprengut a legir, escríver e carcular. Ne podent pas pagar estudis, comencèt còp-sec de trabalhar coma aprenent-mecanician. Après un viatge en Portugau, publiquèt sas permèiras òbras, Les Premiers Chants en 1845. Librari, marchand de vins e de consèrvas alimentàrias apuei armador de pesca end'Arcaishon, escriu en 1856 lo Guide du voyageur à Arcachon en 1856 apuei fonda en 1858 lo jornau Le Phare d'Arcachon. Se dident proletari, pregondament crestian, Lacor es atirat, de per sas originas, per las problematicas socialas. En 1852, las leis sus la premsa de l'Emperi jutja lo jornau non-confòrme a la lei, e Lacor es empreisonat un mes au hòrt dau Har a Bordèu, après auger pagat 100 francs d'amenda. Son recaptadueir Fleurs de Landes (1853) lo vei emplegar l'occitan prau permèir còp. Es un gascon girondin, lo que se parlava a Merinhac e alentorn. Es un parlar damb francismes e posnhacs, mès qu'a l'immens interès d'èster naturau e espontanèu. Nos amuisha coma se parlava l'occitan dau costat de Bordèu au sègle XIX. En 1866, fonda lo Courrier de Bordeaux e en 1867 lo Messager des Landes et de la Gironde. En 1869 sas òbras completas son editadas a Bordèu, end'Auguste Bord. Se morit en 1908, atjat de 87 ans.
En tot, gardam quate poesias occitanas d'eth : La Gojata dau bucheiron, Pendent la tempèsta, Los Parans e la hòrt lamartinenca Amiga perduda que tirèt de son recaptadueir lòrs de la publicacion de sas òbras completas en 1869.
Sas influéncias literàrias, prau francés, son Béranger, Victor Hugo, Lamartine, benlèu Nerval. Per l'occitan, sembla èster marcat per l'estil de Jansemin, alavetz au som de son prestigi, mès sabem que coneishut tanben son capdet e vesin Teodòr Blanc (1840-1880), auquau la poesia La gojata dau bucheiron de Fleurs de Landes es dedicada.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
LACOU, Jean, 1869.Oeuvres complètes, poésies, pensées philosophiques, anecdotes sur les oiseaux, études sur les vins, mélanges littéraires, astronomie. Bordeaux, Office Central de Publicité et Imprimerie Auguste Bord, 91 rue Porte-Dijeaux.


c: text/html

text:
1113
Aquesta pagina concernís l'an 1113 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Tiera de combats desfavorables a Loís VI còntra leis Anglés en Normandia. Après aquelei reviradas, lo rèi Loís VI deguèt cedir la senhoriá sus Bretanha e Maine au rèi d'Anglatèrra.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Reiaume de Jerusalèm[modificar | modificar la font]
Lucha còntra una temptativa de reconquista de la region per lei Turcs Seldjokides. L'armada crosada dirigida per Baudoïn Ièr de Jerusalèm capitèt de blocar l'ofensiva principala a Al Sannabra mai poguèt empachar divèrseis expedicions de pilhatge turcas. Puei, l'armada seldjokida deguèt finalament se retirar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Anjouin
Anjouin es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat en lo nòrd del departament, al limit amb los departaments de Loir-e-Doncas que e del Doncas que. A situat en la region naturala del Boischaut Nòrd.
Se situa a : 53 km de Châteauroux, 37 km de Issoudun e 10 km de Sant-Christophe-en-Bazelle.
Las municipalitats limitrophes son : Dun-lo-Poëlier, Bagneux, La Capèla-Montmartin, Sant-Julien-sus-Doncas que, Sant-Lop, Maray, Genouilly, Graçay e Orville.
Lo territòri communal a adaigat pel riu Fouzon.
Lo territòri communal es desservi per las rotas départementale : 13, 31b e 922.
La parca ferroviaire la mai prèpa es la parca de Mennetou-sus-Doncas que, situada a unitat|12|km {{}}. La municipalitat es desservie per la linha B de la ret L'Ala Bleue. L'aeropòrt mai prèp es çò aeropòrt de Châteauroux-Centre, situat a aperaquí 43 km.
La commune est située dans le nord du département, à la limite avec les départements de Loir-et-Cher et du Cher. Elle est située dans la région naturelle du Boischaut Nòrd.
Elle se situe à : 53 km de Châteauroux, 37 km d’Issoudun et 10 km de Saint-Christophe-en-Bazelle.
Les communes limitrophes sont : Dun-le-Poëlier, Bagneux, La Chapelle-Montmartin, Saint-Julien-sur-Cher, Saint-Loup, Maray, Genouilly, Graçay et Orville.
Le territoire communal est arrosé par la rivière Fouzon.
Le territoire communal est desservi par la routes départementale : 13, 31b et 922.
La gare ferroviaire la plus proche est la gare de Mennetou-sur-Cher, située à 12 km. La commune est desservie par la ligne B du réseau L'Aile Bleue. L'aéroport le plus proche est l'aéroport de Châteauroux-Centre, situé à environ 43 km.


text:
Bazajet Ièr
Bazajet Ièr (vèrs 1360 - 8 de març de 1403) foguèt lo quatren sultan de l'Empèri Otoman de 1389 au 20 de julhet de 1402. Succediguèt a son paire Murad Ièr (vèrs 1360-1389) e foguèt remplaçat per son fiu Mehmet Ièr (1413-1421) après una guèrra civila de dètz annadas.
Dins lo corrent de son rèine, deguèt mantenir un equilibri precari per perseguir l'expansion en Euròpa, onte lo reiaume crestian d'Ongria èra una menaça militara importanta, e per gardar son contraròtle en Anatolia onte lei senhors turcs èran ostils a la limitacion de sei libertats per lo poder dau sultan. De mai, durant lo rèine de son paire, lo Sultanat Otoman. De mai, lo contraròtle otoman sus unei regions conquistadas per Murad Ièr èra encara mau segur. En 1396, Bazajet Ièr ganhèt la batalha de Nicòpolis còntra leis Ongrés e lei chivaliers occidentaus venguts a son ajuda. Pasmens, menèt sensa succès dos sètges de Constantinòple e aguèt de dificultats per sometre lei tribüs d'Anatolia. Òr, la region èra venguda un refugi per leis enemics de Tamburlan que decidiguèt d'organizar una campanha per sometre la peninsula. En 1400, obtenguèt lo sostèn dei principats turcs locaus còntra Bazajet que foguèt desfach e capturat a Ankara en 1402. Lo venceire restaurèt l'autonòmia dei principats, especialament aqueu de Karaman, e Bazajet moriguèt en captivitat. Sei quatre eiretiers dau Sultanat Otoman acomencèron alora una guèrra civila lònga entre elei per la succession que s'acabèt en 1413.


text:
Tom Clancy a la bibliotèca del Chicago College en 1989
Thomas Leo Clancy, Jr., mai conegut coma Tom Clancy (Baltimore County, Maryland, 12 d'abril de 1947 - Baltimore County, 1 d'octobre de 2013) foguèt un escrivan american. Sas òbras de ficcion, del genre tecnothriller, èran plan detalhadas e menimosas sus l'aspècte tecnològic e son situadas dins lo mond de las agéncias d'informacion e espionatge dins d'epòcas marcadas per la Guèrra Freja o lo terrorisme. Mai recentament son nom es estat utilizat per servir a l'elaboracion de jòcs vidèo que i participèt pas e mai divèrses libres, escriches per de negres, pòrtan tanben sa signatura.
Son personatge mai celèbre es Jack Ryan que foguèt interpretat cinematograficament per Alec Baldwin, Harrison Ford, Ben Affleck e Chris Pine.
Èra copropietari de l'equipa de beisbòl dels Baltimore Orioles.


text:
Bovidae
Sosfamilhas de reng inferior
Boodontia
Los bovids (Bovidae) son una familha de mamifèrs artiodactils romiants que compren una desena de sosfamilhas, dont en particular los bovinats (o "bovins"), caprins (qu'englòban los ovins) e antilòpas. Son totes d'erbivòrs. Aquesta familha es estada definida per John Edward Gray (1800-1875) en 1821.
Lors caracteristicas principalas son las seguentas :
- estomac de quatre pòchas adaptat a la rominacion ;
- bata de dos dets ;
- doas banas frontalas persistentas e cròias ;
- dentura marcada per l'abséncia d'incisivas sul maxillar superior e l'abséncia de caninas.
Lor abitat natural es fòrt variat e s'espandís dempuèi las regions articas fins a las zonas tropicalas, e en particular dins las regions de pradas e de savana. Se tròban a l'origina dins lo mond vièlh (Eurasia, Africa) e en America del Nòrd.
Sosfamilhas, genres principals e qualques espècias[modificar | modificar la font]
- Aepycerotinae Gray, 1872 (1 genre, 1 espècia).
- Alcelaphinae
- Antilopinae : las antilòpas
- Antidorcas (springbok)
- Antilòpa
- Gazella : (gazèla)
- Litocranius
- Madoqua (dik-dik)
- Neotragus (Antilòpa de Bates)
- Oreotragus
- Oreotragus saltator (sassa o oreotraga)
- Ourebia
- Ourebia ourebi (bleekbok del cap)
- Pantholops (L'antilòpa de Tibet, o « chiru »)
- Procapra gazèlas d'Asia
- Raphicerus (steenbok)
- Saiga
- Bovinae : los bovins
- Bison (bisonts)
- Bos (taurins : vaca, buòu, taure, zèbu, iac, ur)
- Boselaphus
- Bubalus (bufles)
- Syncerus (bufle d'Africa)
- Taurotragus (elan)
- Tetracerus
- Tragelaphus
- Caprinae : los caprins
- Cephalophinae
- Hippotraginae
- Addax (Addax)
- Addax nasomaculata (antilòpa del nas pigalhat)
- Hippotragus
- Orix (tres espècias, una sosespècia)
- Addax (Addax)
- Peleinae
- Reduncinae
Un mamifèr descobèrt en 1992, lo saola o buòu de Vu Quang (Pseudoryx nghetinhensis) sembla d'aparténer als bovinae e pròche dels genres (bos e bisont), mas sa classificacion es pas encara complètament establida.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia Fauna Europaea : Bovidae (en)
- Referéncia ITIS : Bovidae Gray, 1821 (fr) (+ version anglesa (en))
- Referéncia Animal Diversity Web : Bovidae (en)
- Referéncia NCBI : Bovidae (en)


text:
Citara
La citara (mot qui vien deu grèc kitara qui balhèn tanben guitarra) qu'ei un instrument de còrdas puntejadas jogat mei que mei en Euròpa Centrau e aus Estats Units d'America on emigrèn mantuas personas d'aquestas regions. Qu'ei constitiuda d'ua caisha d'armonia pausada orizontaument on e son tienudas las còrdas com ac son sus ua arpa. Que's joga dab un plèctre e la man esquèra que prem las còrdas qui son tienudas au dessus de la tòca e puntejadas dab lo plèctre (qui gaha lo dit poç a mòda de baga). Las autas còrdas que son puntejadas dab tots dits de la man dreta.
- Intruments ancians : cistre • mandòra
- Familha de l'arpa : arpa classica • arpa celta
- Familha de la mandolina : mandolina • mandòla • mandoloncèl • mandobaisha • mandolina bluegrass • banjolina
- Familha de la guitarra : guitarra barròca • vihuela • guitarra • guitarra baisha •
- Familha deu laüt : laüt • archilaüt • teorba
- Familha deu clavecin : espineta • clavecin
- Monde arabomusulman : ud
- Euròpa
- America
- America Latina :
- America deu Nòrd : autoarpa • banjo • dulcimer


text:
Catalonha 1 d’octobre de 2017
Rendut-compte de dus dias a Barcelona, lo 30 de seteme e lo 1 d’octobre
Dens l’encastre deu referèndum deu prumèr d’octobre qu’èran estats convidats dus grops de personas entà seguir las operacions de vòte. Prumèr un grop de parlamentaris, ancians ministres, eurodeputats de mantuns Estats. Un grop d’un trentenat de personas. Qu’avèva lo títol de « observators internacionaus » e qu’avèvan la carga de redigir un rapòrt a la fin de las operacions de vòte. Puish un centenat de personas mei, veingudas de diferents Estats d’Euròpa, qu’èran qualificats de « visitors internacionaus ». Lo ròtle qu’èra de testimoniar e sustot de perméter de cobrir lo mei gran nombre possible de burèus de vòte. Qu’ei en aqueth encastre qui’m trobèi dab bretons, còrses, quebequés, escocés…La condicion entà estar observator o visitor èra de s’engatjar a respectar la neutralitat en signar los engatjaments qui son establits au nivèu internacionau per aqueras missions.
Ni los observators, ni los vistors non podèvan estar ciutadans de l’Estat espanhòu. Precisem tanben que los qui m’an acompanhat, com jo, n’avem pas recebut nada ajuda, remuneracion o quauqua fòrma de pagament de còstas de las parts deu Govèrn de Catalonha o d’ua institucion ligada a l’organizacion deu referèndum.
Finalament las causas que començan a partir del referèndum. Çò mei complicat que demora de har. Solide lo president de la Generalitat, Carles Puigdemont, anonciava autanlèu lo ser deu vòte, que Catalonha avèva ganhat lo dret de’s cambiar en un Estat independent devath la fòrma d’ua Republica. Que digó tanben qu’anava transméter autanlèu l’endoman los resultats deu referèndum au Parlament de Catalonha. E qu’ei a partir d’aqueth moment que podem imaginar ua declaracion d’independéncia o lo començar d’un procèssus de negociacion dab Madrid.
Totun qu’a decidit de temporizar en aperar peu moment a ua mediacion internacionau. Qu’ei ua proposicion qui’u permet de’s plaçar de faiçon simbolica com lo president d’un Estat independent. Que vedem mau quin lo president du govèrn espanhòu e poderé acceptar aquera demanda pr’amor que seré reconéisher Puigdemont com un interlocutor valedèr e de medisha pagèra.
Lo poder centrau eth que s’encapboreish a denegar la validitat de la consultacion. Que parla de las irregularitats deu vòte e tanben de la soa illegalitat.
Per çò qu’ei de las condicions deu vòte que’ns trobam devant l’incendiari qui sembla arregretar los domaus deu huec. Non i avosse pas avut las intervencions violentas de la polícia lo 1er d’octobre ni las intervencions contra los organizators deu vòte pendent un mes, las causas que’s serén podudas debanar normalament a cent per cent. Aquerò qu’ac avem podut constatar tota lo long de la jornada deu vòte.
Crear un ambient d’incertitud
En permanéncia los organizators qu’èran miaçats de véder a arribar la polícia entà sasir lo materiau e donc que tirava a aqueth dia tota posssibilitat de serenitat. Que cau mentàver que dens cada burèu de vòte qu’avem sentit aquera tension mes tanben ua volontat de crear de la part deus responsables, totas las condicions de la normalitat. De mei la tecnica, causida per las autoritats espanhòus, qui consistè a sasir la màger part de las aplicacions de recensament deus vòtes per internet la velha e a ralentir las qui èran estadas metudas en plaça en urgéncia, que son dignas de país qui non supòrtan pas la libertat d’expression. Que l’Estat espanhòu agi causit metòdes d’Estats qui suu planeta e son considerats com totalitaris qu’a pres lo risc de plapar per longtemps lo son imatge.
Lo constat qu’èra simple en los burèus de vòte qui podom visitar. Prumèr, los qui organizavan la consultacion suu terrenh qu’èran sovent monde qui desempuish dus dias e duas nueits aucupavan los bastiments entà empachar la Guardia Civil o la Polícia de’us viéner sagerar.
Mobilizacion e organizacion ciutadanas
L’angoish permanent de l’arribada de las fòrças de l’ordi qu’obligava los ciutadans a viéner per centenas devant los burèus de vòte entà blocar las entradas. Ua òra abans lo començament de las operacions de vòte, que podom constatar que devant mantuns burèus qu’èran dejà amassats centenats de ciutadans, vienguts en proteccion e vienguts entà securizar l’arribada de las urnas e deus bulletins. Non son pas las condicions mei bonas entà tribalhar en tota serenitat. A maugrat tot aquò qu’avem trobat monde determinats e coratjós. Que dispausavan de la lista deus electors e qu’averén devut poder dispausar d’ua coneccion internet de qualitat entà har votar lo monde rapidament. En l’abséncia d’aquò lo vòte que tardè a començar en mantuns burèus. En d’autes, atacats abans l’òra de l’obèrtura, lo vòte qu’estó impossible.
Qu’èm estats testimònis de l’impossibilitat de votar en un burèu de vòte pendent duas òras, mentre que los electors e formavan ua coda de 150 a 200 mètres devant la pòrta. En aqueth cas la prumèra de las armas democraticas èra la paciéncia dab segur ua grana determinacion. Qu’ei lo messatge qui ns’estó formulat per nombrós electors. « Volem votar ! arren de mei » çò disèvan.
Lo prumèr burèu en loquau e podom entrar qu’estó l’objècte d’ua alèrta. La polícia que viengó temptar d’entrar mes que renoncièn quan vedón la hora devant la pòrta. Que podom véder quin los electors presents organizavan la defensa, en s’amassar de tira devant totas las entradas possiblas o en las tapar dab objèctes qui podèvan ralentir la progression de las fòrças de l’ordi. E que i avèva monde de tot escantilh : joens, mensh joens, hemnas e òmis, mentre que los ainats èran installats en un endret mei protegit.
Lo grop de personas invitadas a seguir lo vòte n’estó pas dirèctament pertocat per la violéncia. Que passèm totun per un burèu deu centre de Barcelona qui èra estat vueitat dab ua violéncia qui èra de non pas créder, autanlèu 8 h deu matin. Quan arribèm lo monde qu’èran enqüèra espaurugats e tumats per çò qui avèvan viscut. Los imatges qui ns’amuishèn non deishavan pas nat dobte sus la determinacion deus policièrs a emplegar tots los mejans possibles tà préner las urnas e los bulletins. Aqueth episòdi filmat qu’a dat lo torn deus hialats sociaus e de las televisions.
Hòrt lèu dens la jornada que comencèn de ns’arribar los testimoniatges, en imatges, de las violéncias en tau o tau localitat. La preséncia policièra qu’èra segur de bon constatar a Barcelona tanben dab detzenats de veïcules qui n’anavan per las aviengudas.
Estrambòrd e paciéncia
L’arcuelh hèit aus observators exteriors qui èram qu’èra esmavent. Lo monde que’ns demandavan de on vienèvam, que ns’arremerciavan, que picavan de las mans quan entravan en los burèus de vòte. Qu’èram libres d’entrar, de pausar questions, de fotografiar e de visitar. Mei d’un còp qu’entenoi a díser qu’èran contents de véder que, enfin, monde deu dehòra arribavan entà constatar l’actitud de l’Estat espanhòu. Que devi ajustar que lo hèit d’estar occitan e de poder comunicar en lenga nosta, en catalan o en castelhan, permetèva d’anar enqüèra mei viste en la presa de contacte. Occitan, la màger part deu monde que saben çò qu’ei e çò que representa.
Que constatèm lèu que lo mau foncionar d’internet, la reduccion deu debit, obligava los organizators de las taulas de vòte a tribalhar dab metòdes classics : dab papèr.
L’ambient deus burèus de vòte èra tanben l’estrambòrd. Quitament se calèva esperar duas òras entà votar, la determinacion èra de poder votar. Cada sortida de personas vielhas qu’èra per exemple saludada per lo monde amassats qui picavan de mans.
Solide tot aquò, l’accion de la polícia, l’obligacion de protegir las urnas, l’abséncia de las condicions tecnicas previstas, que pòt aver creat en quauques burèus uas irregularitats. Qu’ei ua evidéncia. Mes e devem har portar la fauta aus organizators se tot no’s podó pas passar en las règlas ? Qu’èra pro estranh de sentir aqueth ambient d’angoish, d’inquietud en un país democratic quan, en moment com aqueste las causas deverén anar de lis. Lo vòte que seré podut estar hòrt mei simple i avosse avut un sostien, o au mensh ua cèrta neutralitat de las parts deu govèrn de Madrid. Mes, e aquò tanben qu’ac avem constatat, las mesuras presas per las autoritats espanhòus, mei las declaracions deus opausants, qu’an avut per consequéncia de har créisher la conviccion au demiei deus ciutadans, que l’independéncia èra adara la via necessària. Mei d’un nos ac digó atau. E per çò qu’ei de la diversitat de las personas qui votavan que podom constatar tanben que, quau qui estosse lo mitan sociau e l’origina, l’independentisme qu’ei l’ahar de tots. Un exemple, dilhèu anecdotic, mes a la pòrta d’un burèu la persona qui organizava la coda que’m demandè d’on vienèvi. Que’u responoi en li har la medisha question. Qu’èra deu Benin e que m’expliquè que’s trobava plan en Catalonha, que’n presava la cultura e que’s sentiva respectat ; donc ua Catalonha independanta que l’agradava.
Protegir las urnas
Que senhali entà estar precís que la nosta vienguda n’èra pas anonciada. Que disi tanben que la vision qui dau d’aqueth dia de referèndum qu’ei barcelonina. Lo noste grop qu’èra estat designat entà demorar dens l’aglomeracion. L’ambient que semblava diferent en dehòra e segón los testimoniatges qui recuelhom, qu’èra ua determinacion enqüèra mei hòrta.
Pertocant la question de las polícias ( que cau parlar au plurau) vertat ei que Els Mossos ( la polícia catalana) non semblavan pas implicats vertadèrament. Digam qu’èran en servici minimum. Dejà qu’èra sensible la velha quan, la nueit abans lo vòte, anèi visitar escòlas on dromivan monde entà preservar lo lor burèu de votar. Los men interlocutors que’m digón que la polícia catalana indicava a las personas las disposicions oficiaus e explicava que çò que hasèvan èra illegau. Mes las causas n’anavan pas mei luenh. De tota faiçon qu’averén podut har equipas de dus policièrs entà convéncer cent o dus cents personas de sortir d’un bastiment ?
La
La difusion deus imatges de violéncias qu’a creat reaccions qui, çò sembla, an hèit préner consciéncia aus responsables deu govèrn espanhòu que las operacions se devèvan arrestar abans la fin deu vòte. Totun, los ciutadans mobilizats qu’èran prudents e la rumor corrèva que las operacions d’intervencion s’anavan multiplicar de cap a 20h entà sasir las urnas emplenadas per ua jornada de vòte. Atau, a l’Escòla del Treball on èran installadas un quinzenat de taulas de vòte, que s’amassèn centenats e puish milierats de personas entà protegir lo bastiment. Ua intervencion de la polícia que seré donc estada catastrofica en aqueras condicions e de tota faiçon impossibla shens mantuns centenats de policièrs.
Se n’èi pas podut constatar personaument la mobilizacion deus agricultors dab los tractors en mantuas comunas, que se n’i parlava. Qu’entenom evocat tau o tau vilatge protegit per tractors de l’arribada de la Guardia Civil.
Tanben, l’intervencion deus pompièrs (equipats com per ua intervencion), qui en quauques burèus s’interpausèn entà empachar ua carga de las fòrça de l’ordi, qu’estó presada peu monde. E quan viengón votar a l’Escola del Treball qu’estón saludats peus centenats de personas presentas : eslogans e aplaudiments.
Que i averé d’autes elements e eveniments mensh importants a mentàver e qui an permetut d’alimentar la nosta informacion sus la situacion. Barcelona non semblava pas en estat de sièti e los toristas caminavan per las arruas com un dimenge classic.
Senhalem ua manifestacion deus opausants au referèndum au pè deu monument a Cristòfol Colom ; mei o mensh duas cents personas dab bandèras espanhòlas qui cridavan « Espanha unida » o « Qu’èm orgulhós d’estar espanhòus » o enfin « Puigdemont en preson ! ».
Acabem dab la fin de la jornada sus la plaça de Catalonha on milierats de personas esperavan lo resultat deu vòte en espiar ua tela giganta on podèvan seguir lo programa de TV3, la television catalana. Los joens i èran hòrt majoritaris e los eslogans en favor de l’indpendéncia que ritmèn la serada.


text:
Lenga aragonesa pròpria a l'airal oriental
Lo nom Lenga aragonesa pròpria a l’airal oriental (originalament en espanhòl: Lengua aragonesa propia del área oriental), mai conegut popularament coma LAPAO, es la designacion que pretendiá téner compte de la realitat lingüistica d’Aragon dins la lei de lengas de la comunitat que foguèt aprovada lo 9 de mai de 2013. Aquela substitucion del mot catalan foguèt acompanhada per la de Lenga aragonesa pròpria als airals pirenenc e prepirenenc per l’aragonés.[1]
Aquesta formulacion foguèt inventada en 2012 pel govèrn aragonés per negar la catalanitat dels parlars autoctòns de la Franja de Ponent e se situa dins la tradicion d’ataca contra l’unitat de la lenga catalana dels partits espanholistas, portada essencialament pel Partit Popular, que generèt tre la fin de las annadas 1970 lo blaverisme al País Valencian o lo gonellisme a las Islas Balearas.
Aquela designacion foguèt oficialament suprimida per un vòte de las Corts d’Aragon en genièr de 2016.[2][3]
Tanben veire[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ "La nueva ley de lenguas aragonesa desata la polémica en Twitter", Heraldo de Aragón, 7 de mai de 2013.
- ↑ Mario Sasot, "El Gobierno aragonés liquida el Lapao", La Vanguardia, 31 de genièr de 2016
- ↑ "Las Cortz d’Aragón tornan a declarar l’aragonés y lo “catalán d’Aragón” como las luengas propias d’Aragón", Arredol, 30 de genièr de 2016


text:
Anthracotherium
Anthracotherium ei un genre pròpi dera familha de mamifèrs escantits des Anthracotheriidae. Es anthracotheriums formen un grop de mamifèrs proches der ipopotam qu'apareishen en er inici de l'oligocèn e s'escantiren pendent eth miocèn. Èren probablaments semiaquatics.
Descripcion[modificar | modificar la font]
Anthracotherium avia 44 dents. Demorèc pendent er oligocèn en Euròpa, Africa, Asia e America del Nòrd. Anthracotherium desapareishèc ena fin deth miocèn, dilhèu per dus arrasons; eth cambi climatic e tanben ua competicion damb d'autes artiodactils coma es suids e es ipopotams qu'avec lòc, sembla éster, en Euròpa.
Eth genre Anthracotherium ei tipic dera familha des Anthracotheriidae probablaments pr'amor qu'ei eth genre mès ben estudiat. Era anatomia dera maishèra inferior a sigut plan ben estudiada e aué se pensa qu'Anthracotherium, coma d'autes genres d'aguesta familha, ère proche der ipopotam e dilhèu en siguec un ancessor. Es descurbiments mès navèths suggereishen, ath sòn torn, qu'es anthracotheres e es ipopotams èren tanben dera familha dera balena.
Eth nom deth genre vò díder bèstia deth carbon pr'amor qu'es prumèrs fossils sigueren trapats en diversi estrats de lignit europèus deth terciari.
Anthracotherum magnum demorèc en Euròpa e avia era mesura d'un ipopotam mès tanben i aguec tanben d'autes espècies mès petites. Aguest genre demorèc tanben en Egipte, Índia e America del Nòrd ).
Es 9 espècies confermades enquia aué son: Anthracotherium siminthus, Anthracotherium morsvialense, Anthracotherium minus, Anthracotherium minimum, Anthracotherium bumbachense, Anthracotherium meneghinii e Anthracotherium merycopotamus. Aguest darrèr descrit per Falcone e Cantley dejà en 1847.
Totes es espècies son escantides. D'autes sinonims scientifics d'Anthracotherium son Anthracohyus, Anthracokeryx e Anthracothema.
Referències[modificar | modificar la font]
1.- w.circoloculturalegrassi.it/museo/Anthracotherium.html (en italian)


text:
Lo secret deus sons uelhs
Los secret deus sons uelhs (en castelhan El secreto de sus ojos) qu'ei un filme policièr argentin deu realizator Juan José Campanella, dab Ricardo Darín. Que ganhè successivament : prèmis Clarín, prèmis au Festival Internacionau deu Filme de L'Havana, prèmis Sur, prèmis Goya e sustot lo Prèmi Oscar deu miélher filme estrangièr.
Argument[modificar | modificar la font]
Devath lo son argument de filme policièr, l'òbra qu'aborda au còp sobtilament e concretament lo tèma de la Dictatura Militara.
Que comença a la debuta deu sègle XXI ; Benjamín Espósito (Ricardo Darín), un emplegat retirat deus Tribunaus de Buenos Aires que decida escríver un roman sus un cas escadut en 1974 d'ua hemna originària de la ciutat de Chivilcoy trobada violada e morta. Entà resòlver lo cas lèu, Romano, un aute emplegat deus Tribunaus, que hè avoar en emplegar la tortura un obrèr maçon bolivian. Espósito qu'ac descobra e que hè expulsar Romano deus Tribunaus. A medish temps que promet la perpetuitat entau copable a Ricardo Morales (Pablo Rago), l'espós de la victima.
En bèth espiar ua vielha fòto de classa de la victima, Espósito qu'obsèrva un espiar estranh dens los uelhs d'un camarada, Isidoro Gómez e que'u recèrca. En horrucant illegaument l'ostau de la soa mair a Chivilcoy, Espósito e lo son assistent Pablo Sandoval (Guillermo Francella) que tròban paucas informacions a despart de noms de personas desconegudas. Après reflexion, que s'averan estar noms de jogadors deu Racing Club. Que'u se van donc cercar Gómez (evidentament suportaire de Racing) a l'escadença d'ua partida enter Racing e Huracán e, au cap d'ua scèna ara famosa de corruda dens l'Estadi d'Huracán (dab un susvòu de l'estadi e deus suportaires), qu'arrestan lo copable qui ei condemnat.
Totun, a l'escadença d'un reportatge a la television e dens lo contèxte qui precedí lo còp d'Estat de 1976 dab la debuta de l'activitat de la triple A (l'Aligança Anticomunista Argentina - la debuta de la repression illegau e clandestina de la dreta capitalista -), Morales que torna véder Gómez libre acompanhant la presidenta María Estela Martínez de Perón. Après verificacion d'Espósito e deu son cap Menéndez-Hastings, qu'apareish de Gómez que ho liberat per Romano e entà emplegar au prohèit de la repression d'estat las soas qualitats de criminau e tanben vengà's d'Espósito.
En ensajar d'aucíder Espósito, lo Sandoval qu'ei tuat per error dens lo son apartament. Dab l'ajuda de Menéndez-Hastings, Espósito que s'exília dens la Província de Jujuy. Gómez, quitament mantuas annadas après lo retorn de la democràcia, que demòra desapareishut.
Un dia, Espósito que cossira en çò de Morales qui s'a hèit mudar en província dens un lòc isolat e qui'u conta aver aucit eth medish l'assassin de la soa esposa. Incèrt d'aquesta version, Espósito que torna en çò de Morales e que tornar trobar, au caps de mantuas annadas, Gómez, incarcerat. Espósito que'u bremba alavetz qu'avèva promesa la perpetuitat.
Ligams extèrnes e videos[modificar | modificar la font]
- [1] Sus youtube.com, lo trailer.
- [2] Reportatge suber la fimacion e lo montatge de la scèna mitica deu filme dab lo susvòu de l'Estadi d'Huracán
- [3] Site oficiau.


text:
Pels usancièrs que trabalhan amb un PC amb Windows, la solucion mai simpla per probar SPIP es d’installar EasyPHP sus vòstra maquina.
Lo sit Ecran de Bureau prepausa, sus SPIP-Contrib, un fichièr PDF qu’explica graficament lo camin de seguir. Aqueste document es destinat als novelaris.
Los autres sistemas(MacOS, Linux) permeton tanben de montar un pichòt servidor personal, de còps automaticament, de còps amb qualques esfòrces configuracion. Vos aconselham de vos reportar a la documentacion de vòstre sistèma o als sits webs d’ajuda que i son dedicats.
adreiça de la basa de donadas
localhost
lo login de connexion
root
mot de santa clara per la connexion
de daissar vuèg


text:
Casèras d'Ador
Casèras d'Ador[1] o Casèras[2] (oficialament en francés Cazères-sur-l'Adour) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Bénédicte Boyrie-Fénié que horneish fòrmas ancianas : totas que son Cazeres (sègles XVII e XVIII). La prononciacion qu'ei [ka'zɛrəs] [3]. Lo mot casèra qu'ei normalament un diminutiu de casa, « ostau », dab lo sufixe -ella[4],[5] (-ll- passa a -r- en gascon, en posicion intervocalica). Mès aciu, lo sens qu'ei benlèu diferent, tot en demorant diminutiu : la bastida que ho fondada per un pariatge énter l'abat Vidau (fòrma supausada) de La Casadiu (a Bèumarchés) e Margarida de Foish. Lo nom que sembla donc un derivat deu nom de l'abadia de La Casa [6].
Istòria[modificar | modificar la font]
La bastida que ho fondada en 1314 per un pariatge énter l'abat Vidau (fòrma supausada) de La Casadiu (a Bèumarchés) e Margarida de Foish [7].
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Granada d'Ador; qu'ei ara deu canton de Adour Armagnac (en francés), donc Ador Armanhac.
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2014 : 1066 abitants (34 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Landes et Bas-Adour, ed. Institut occitan e CAIRN, Pau, 2005


text:
Lo jornal comunista prepaus un articlòt sobre l’enquèsta lingüistica del Conselh Regional, enquèsta faita sul modèl e ambe l’experéicnad’Aquitània. S’espèra çaquelà encara las enquèsta en Lemosin, Auvernhe, Ròse-Alps, Provènça-Gavòt-Niça e Bais-Lengadòc.
l’article es estat publicat lo jorn del collòqui ‘occitan e economia’ al Conselh Regional, ambe l’abséncia remarcada dels elegits del Conselh Regional, totes quitament lo Front de gauche.
La manièra negativa de presentar l’enqusèta sobre l’emplec de l’occitan pòt èstre lo rebat de mantunas causas :
- l’impression del redactor
- la volontat de mesprezar la lenga
- una incompreneson de l’usança de las enquèstas lingüisticas e de la sociologia en la matièra.
- Vincens a un nom de familha que dona una orientacion a la signatura e benlèu a la manièra d’escriure sul tèma. Mas aquí caldriá far un estudi psiquologica sobr el’individú e son environa collectiva (redaccion e sociala).
- malgrat tot l’enquèsta es presentada coma una abstraccion politica, i a pas cap referéncia a una persona donada. Benlèu, dins l’aula de la conferéncia de premsa i aviá pas un candidat del Front de Gauche ?
L’enquèsta lingüistica en Lengadòc-Rosselhon èra pas del meteis escantilh, benlèu qu’aiçò a escapat al redactor.
Lo redactor a una vision educacion de la lenga, es la desformacion de l’esquèrra francesa que pensa societat sonque a travers de l’ensenhament, aital classifica lo sibjecte dins las pre-aucupacion del Front de Gauche. La societat normala es çaquelà pas sonque lo sistèma educatiu, en costejar lo sistèma professoral –sovent- m’avizi que son sovent en defòra de la realitat del terrenh. E entant tanben dedins per rason de familha, un membre de ma familha me confirma cada jorn aquela realitat de la prescepcion de la societat pel sistèma professoral, per la coorporacion dels professors.
Lo .FR aprèp Humanité e la semantica ‘langue régionale’ classa çaquelà l’article dins l’expression nacional-expansionista parisenca; es aital qu’es interessant politicament. E lo títol -la perte de vitesse- es aital percebut coma un solatjament politic, un subjecte sense cap d’importança politica, e confirma que lo pòste pel CAPES serián al bon nivèl de creacion.
Es un article paradoxal mas que desrenga pas la linha editoriala parisenca e politica del personal del Parti de Gauche o Front de Gauche, equivalent a aquel d’un Dupont de Aignan recentament.
I a tanben çaquelà indicis que pòdon ajudar de compréner que la politica per l’occitan es la linha que serà seguir malgrat lo classament precedent, se parla pas del classament UNESCO (fauta de d’espaci), mas avèm un «gardarem l’occitan !» en occitan, coma lo Gardarem lo Larzac, un vièlh tèma nostalgic, nostalgic lingüistic o nostalgic politic.
Aquel article sobre l’enquèsta lingüistic es aital un article politic de granda valor antropologica e politica, utile per bolegar l’occitanisme e son sampitèrne positivisme, pels archius del Parti Communiste français, mai tanben per la percepcion parisenca de l’occitan al XXIen sègle, perqué es pas simplament la represa de l’AFP en nòta de premsa.


text:
930
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 930 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Incursions novèlas menadas per lei Bizantins en Anatolia Orientala ambé doas armadas. La premiera se dirigiguèt vèrs Samosate mai foguèt desfacha. En revènge, la segonda comencèt lo sètge de Teodosiopòlis qu'èra la capitala d'un emirat locau. Lei temptativas aràbias per desblocar la vila mau capitèron.


text:
Zeca Afonso
José Manuel Cerqueira Afonso dos Santos Aveiro, 2 d'agost de 1929 — Setúbal, 23 de febrièr de 1987), èra un cantaire e compositor portugués. Es tanben conegut pel diminutiu familiar de Zeca Afonso, que venguèt son nom d'artista.
Somari
- 1 Biografia
- 2 Premios e omenatges
- 3 Eretatge
- 4 Discografia (pt)
- 5 Bibliografia activa
- 6 Bibliografia passiva
- 7 Notas e referéncias
- 8 Bibliografia (pt)
- 9 Ligams extèrnes (pt)
Biografia[modificar | modificar la font]
Vida pessonala e formacion[modificar | modificar la font]
Nasquèt lo 2 d'agost de 1929, dins la Freguesia de Glória, a Aveiro, filh de José Nepomuceno Afonso dos Santos, jutge, venent de Fundão, e de sa femna Maria das Dores Dantas Cerqueira, Professora, de Ponte de Lima.[2] Visquèt dins aquela localitat fins a tres ans, dins un ostal del Largo das Cinco Bicas, amb la tanta Gé e l'oncle Chico, e tanben la seu fraire João Cerqueira Afonso dos Santos (1927), Avocat, paire de dos dels seus nebots. A aquela edat foguèt menat en Angòla, ont lo paire foguèt nomenat delegat del Procuraire da Republica, en 1930, e ont nasquèt Silva Porto sa sòr Maria Cerqueira Afonso dos Santos, maire de seus nebots, tanben musicians, João Afonso Lima e António Afonso Lima.
En relacion fisica amb la nature bastiguèt un ligam prigond amb lo continent African, que rebatèt lo rèsta de sa vida. Las trumadas, las selvas e los grandes rius passat en radèu li amagavan la realitat coloniala.
En 1937 tornèt a Aveiro, mas partiguèt lo mèsme an per Moçambic, ont encontra los paires e los fraires en Lourenço Marques.
L'an seguent, retorn a Portugal, s'aner viure a Belmonte[3], amb l'oncle Filomeno, qu'èra cónsol màger. Completèt son instruccion primária alá, e cexistiguèt dins un mitan fòrça Salazarista, que lo seu oncle èra fervorós admirator, essent obrigat de se vestir en Jovença Portuguesa.
En 1939 los seus paires s'anèron viure a Timor, ont vnguèron prisonièrs dels ocupants japoneses pendent tres ans, entre 1942 e 1945. Pendent aquel periòde, Zeca Afonso aguèt pas mai de novèlas dels seus paires.
Frequentèt lo Liceu Nacional D. João III e la Facultat de Letras de Coïmbra, e integrèt l'Orfeon Academic de Coïmbra e la Tuna Academica de l'Universitat de Coïmbra; ja a l'epòca, se revelèt un intérprète plan dotat pel Fado de Coïmbra, s'impegnant de l'ambient de cambiament que começava a se manifestar dins aquela vila.[3]
En 1948 acabèt los estudis.
Coneguèt Maria Amália de Oliveira, una cordurièra d'origina umble, que se maridèron en segret, per causa d'oposicion familhala. Contunhèt dins la vida associativa, fasent de viatges amb l'Orfeon Academic de Coïmbra e la Tuna Academica de l'Universitat de Coïmbra[3], al metis temps integrèt l'equipa de fotbòl academica. En 1949 s'inscriguèt al cors de Sciéncias Istorico-Filosoficas, a la Faculdat de Letras de l'Universidade de Coïmbra.[3] De retorn a Angòla e Moçambic, integrat lo mitn de l'Orfeon Académico de Coimbra.
Moriguèt lo 23 de febrièr de 1987[3], a l'Espital de Setúbal, a tres oras del matin, vítima de escleròsi en placas.
Carrièra proficionala, artistica e politica[modificar | modificar la font]
Del començament coma ensenhaire fins als ans 1960[modificar | modificar la font]
En genièr de 1953 nasquèt lo seu primièr filh, José Manuel. Para noirir la familha, Zeca Afonso venguèt agencièr e corrector dins lo jornal Diário de Coimbra. A la mèsme epòca enregistrèt lo seu primièr disc, Fados de Coimbra. Coneguèt de grandas dificultats economicas, se ne confièt per letra als paire qu'èran al Moçambic. Alara qu'acabava los estudis, li foguèt autrjat d'ensenhar dins lo tecnic.
Entre 1953 a 1955, a Mafra e Coïmbra, faguèt lo Servici Militar Obrigatóri; pauc après, comecèt a ensenhar, passant, sucessivament, per Mangualde, Alcobaça, Aljustrel, Lagos, e Faro.[3] Comencèt sa faonçions coma professor a Lagos lo 29 d'octobre de 1957, na Escola Comercial e Industrial Vitorino Damásio.[3]
En 1956 foguèt nomenat a Aljustrel e se divorcièt de Maria Amália. En 1958 envièt los filhs a Moçambic, que demorèron dins la vila dels grans. Entre 1958 e 1959 foguèt professor de Francés e d'istòria, a l'Escòla Comerciala e Industriala d'Alcobaça.
Magrat las exigéncias de la seuna profession, oblièt pas sos ligams amb Coïmbra, ont enregistrèt lo seu primièr disc, em 1958.[3] Foguè influenciat pels corrents de cambiament que se fasián sentir alá, e per la icònas coma António Portugal, Flávio Rodrigues da Silva, Manuel Alegre, Louzâ Henriques, e Adriano Correia de Oliveira, que marquèt subretot son òbra Coimbrã.[4]
[modificar | modificar la font]
Participèt, sovent dins de fèstas popularas cantant en public, lancèt, em 1960, lo seu quatren disc, Balada do Outono. En 1962 seguèt de près la crisa academica de Lisbona, èra a Faro amb Luiza Neto Jorge, António Barahona e António Ramos Rosa. S'enamorèt de Zélia, venent de Fuzeta, amb que se maridèt. Tornèt encara un còp en Angòla, amb la Tuna Academica de l'Universitat de Coïmbra, e lo meteis an realizèt l'album Coimbra Orfeon of Portugal. Dins aquel disc José Afonso trenca amb l'acompanhament de las guitarras de Coïmbra, se fazent acompanhar, dins las cançons Minha Mãe e Balada Aleixo, per las viòlas de José Niza e Durval Moreirinhas.
Em 1963 acabèt los estudis en Sciéncias Istorico-Filosoficas, amb una tèsi sus Jean-Paul Sartre, titulada Implicações substancialistas na filosofia sartriana[5].
Lo meteis an foguèron editats lo primièrs tèmas de caractèr ligats a la politica, Os Vampiros e Menino do Bairro Negro — lo primièr contra l'opression del capitalisme, lo segund, inspirat per la misèria del Bairro do Barredo, quartièr de Porto — comprenent lo disc Baladas de Coimbra, que foguèt proïbit per la censura.[6] Os Vampiros, amb Trova do Vento que Passa (um poèma de Manuel Alegre, mes en musica per António Portugal e cantat per Adriano Correia de Oliveira) venguèt un simbòls de la resisténcia antisalazarista.
Faguèt de viatges en Soïssa, Alemanha e Suècia, integrat un grop de fados e guitarras, dins la companhiá d'Adriano Correia de Oliveira, José Niza, Jorge Godinho, Durval Moreirinhas e l'ajuda de la fadista lisboèta Esmeralda Amoedo.
En Mai de 1964 José Afonso se produguèt dins la Sociedade Musical Fraternidade Operária Grandolense, que s'inspirèt per far a cançon Grândola, Vila Morena. Lo cant foguèt causir coma lo senhal del Movimento das Forças Armadas dins lo còp d'Estt de 25 d'abril de 1974, venguèt una de las musicas mas significativas del periòde revolucionari. E maiaquel an foguèron lançats los albuns Cantares de José Afonso e Baladas e Canções.
En 1964, José Afonso s'estabeliguèt a Lourenço Marques, amb Zélia[4], o. Entre 1965 e 1967 aculissent los filhs del precedent maridatge. Colaborèt a un grop de teatre local, metent en musica una pèça de Bertolt Brecht, A Excepção e a Regra. Se manifestèt contra lo colonialisme, çò que li causèt problèmas amb la PIDE, la polícia politica de l'Estado Novo. Al Moçambic nasquèt sa filha Joana, en 1965.
Demorèt, entre 1964 e 1967, en Moçambic, acompanhat pels dos filhs e companha, Zélia, ensenhant a Beira, e Lourenço Marques[7]. A l'epòca, comecèt sa carrièra politica, per defendre los ideals d'independéncia, çò que li valguèt l'atencion dels agents del govèrn colonial.[4]
Intervencion politica fins a Revolucion del 25 d'abril[modificar | modificar la font]
Quand tornèt a Portugal, en 1967, foguèt nomenat professor a Setúbal; en realitat, demorèt ensenhar pauc de temps, puèi foguèt expulçat de l'ensenhament oficial, après um periòde de malautiá.[4]Alara venguèt un simbòl de la resisténcia democratica. Mantenguèt de contactes amb la Liga de Unidade e Acção Revolucionária e lo Partit Comunista Portugués — pr'amor se declarèt independent dels partits — e foguèt presonièr de la PIDE. Contunhèt de cantar e participèt a l'encontra d Chanson Portugaise de Combat, a París, em 1969. Tanben enregistrèt Cantares do Andarilho, recebent lo prèmi de la Casa da Imprensa pelo Melhor Disco do Ano, e lo prémio da Melhor Interpretação. Per que lo seu nom siá pas censurat, Zeca Afonso s faguèt nomenar pels jornals amb anagrama Esoj Osnofa.
En 1971 publiquèt Cantigas do Maio, que compren Grândola, Vila Morena. Zeca participèt un fun de festivals, e tanben publiquèt um libre sus el e lancèt lo títol Eu vou ser como a toupeira. En 1973 cantèt al IIIn Congrés de l'Oposicion Democratica e enregistrèt l'lbum Venham mais Cinco. Al meteis, comecèt se dedicar al cano, e ajudèt d'instituicions popularas, tot en continhant sa carrièra politica dins la Liga de Unidade e Acção Revolucionária.[4]
Entre abril e maio de 1973 esteve detido no Forte-prisão de Caxias pela PIDE/DGS.
Après a Revolucion dels ulhets[modificar | modificar la font]
Après la Revolucion dels ulhets de 1974, acentuèt sa defensa de la liberdat, realizant d'ajudas a diverses movements, en Portugal e a l'estrangièr; retonèt, tanben, a sa foncion de professor.[4] Contunhèt de cantar, enregistrant lo títol Coro dos Tribunais. Son intervencion politica jamai acabèt, venguèt un admirator del PREC. En 1976 declarèt son sosten a la campanha presidenciala de Otelo Saraiva de Carvalho.
Los seus darrièrs espectacles se donèron dins los colisèus de Lisbona e do Porto, en 1983, dins una fasa avançada de s malautiá. A la fin d'aquel li foguèt atribuit l'Ordem da Liberdade, mas lo cantor refusèt la distinccion.[8]
En 1985, foguèt editt lo seu darrièr album d'òbras originalas, Galinhas do Mato, que, a causa de sa malautiá, Zeca aviá pas podut interpretar totas las musicas previstas. L'album foguètr completat per José Mário Branco, Sérgio Godinho, Helena Vieira, Fausto e Luís Represas. En 1986 sostenguèt la candidatura de Maria de Lourdes Pintasilgo coma President de la Republica.
Premios e omenatges[modificar | modificar la font]
Foguèt laureat per la Casa da Imprensa, coma melhor compositor e interprète de musica leugièra, per 1969, 1970 e 1971.[9]
Recebèt, tenben, l'omenatge de Câmara Municipal de Lagos, que donèt son nom a una carrièra da Freguesia de Santa Maria.[9]
E la Câmara Municipal do Porto donèt lo seu nome a una carrièra que fa lo ligam entre Rua António Cândido e Rua da Constituição.
Eretatge[modificar | modificar la font]
A l'origina amb lo fado de Coimbra, fogu utna figura centrala del movemento de renovacion de la musica portuguesa que se desevolopèt dels ans 1960 fins als 70, essent a l'origina de las celèbras cançons engatjadas, de contengut d'esquèrra, contra lo Regime. Zeca Afonso demora de segur associat a la casuda de l'Estado Novo, regime de ditatura Salazarista en Portugal entre 1933 e 1974, après qu'una des sa composicions, "Grândola, Vila Morena", foguè utilizada coma senhal pel Movimento das Forças Armadas (MFA), comandats pels Capitanis d'abril, qu'instaurèt la democracia, lo 25 d'abril de 1974.
Fòrça de sas cançons contunhan d'esser represas per d'artistas portugueses e estrangièrs, qu'existisson mai de 300 versions de cançons seunas gravadas per mai d'un centenat de interprètas,[10] que ne fa un dels compositors portugueses mai difusat pel mond.
Discografia (pt)[modificar | modificar la font]
Álbuns de estúdio
- Baladas e canções (1964)
- Cantares de andarilho (1968)
- Contos velhos rumos novos (1969)
- Traz outro amigo também (1970)
- Cantigas do Maio (1971)
- Eu vou ser como a toupeira (1972)
- Venham mais cinco (1973)
- Coro dos tribunais (1974)
- Com as minhas tamanquinhas (1976)
- Enquanto há força (1978)
- Fura fura (1979)
- Fados de Coimbra e Outras Canções (1981)
- Como se fora seu filho (1983)
- Galinhas do mato (1985)
Albuns en Viu
- José Afonso in Hamburg (1982)
- Ao vivo no Coliseu (1983, album duble)
Bibliografia activa[modificar | modificar la font]
- Cantares (1968)
- Cantar de Novo (1969)
- Quadras Populares (1980)
- Textos e Canções (1986)
Bibliografia passiva[modificar | modificar la font]
- José Afonso - por José Viale Moutinho (1972, ed. espanhola 1975)
- Zeca Afonso: As Voltas de um Andarilho - por Viriato Teles (1983)
- Livra-te do Medo - Histórias e Andanças do Zeca Afonso - por José António Salvador (1984, reeditado, em versão revista e aumentada, em 2014)
- Zeca Afonso - Poeta, Andarilho e Cantor - edição Associação José Afonso (1994)
- José Afonso - O Rosto da Utopia - por José António Salvador (1994)
- José Afonso, Poeta - por Elfriede Engelmeyer (1999)
- As Voltas de um Andarilho - por Viriato Teles (1999, ed. aumentada; 2009, reedição actualizada)
- Zeca Afonso antes do mito - por António dos Santos e Silva (2000)
- José Afonso - Um olhar fraterno - por João Afonso dos Santos (2002)
- José Afonso - Todas as Canções - por Guilhermino Monteiro, João Lóio, José Mário Branco e Octávio Fonseca (2010), Assírio & Alvim - ISBN 9789723715675
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Dins aquel ostal visuèt lo trobador de la libertat, Lo zeca
- ↑ (pt)Zeca Afonso
- ↑ 3,0, 3,1, 3,2, 3,3, 3,4, 3,5, 3,6 et 3,7 Ferro, 2002:28
- ↑ 4,0, 4,1, 4,2, 4,3, 4,4 et 4,5 Ferro, 2002:29
- ↑ Implicacions substencialistas dins la filisofia sartriana
- ↑ Viriato Teles A discografia completa de Zeca Afonso, Associação José Afonso discografia
- ↑ Sus aquel periòde (fr)testimòni.
- ↑ En 1994 lo President de la Republica volguèt balhar la decoracion a títul postum, mas Zélia refusèt, alegant lo fach lo seu marido aviá pas acceptat de viu, alara, la recebrà pas un còp mòrt.
- ↑ 9,0 et 9,1 Ferro, 2002:30
- ↑ Viriato Teles, in As Voltas de um Andarilho
Bibliografia (pt)[modificar | modificar la font]
- Silvestre Marchão FERRO; Vultos na Toponímia de Lagos; Lagos; ed:Câmara Municipal de Lagos; 2002; ISBN 972-8773-00-5
- Alexandre Felipe FIUZA; Representações do Espaço Africano na Moderna Canção Popular Portuguesa: O Caso José Afonso 2008


text:
Batalha de Hidaspes
La batalha de Hidaspes se debanèt en julhet de 326 avC sus lei ribas dau riu Jhelum entre l'armada macedoniana d'Alexandre lo Grand e l'armada dau raja paurava Poros. S'acabèt per una victòria macedoniana e per la destruccion de la màger part de l'armada de Poros. Aquò permetèt l'annexion dei províncias orientalas de l'Empèri Pèrsa e la vassalizacion de divèrsei caps dau nòrd-oèst d'Índia. Pasmens, en causa de sei pèrdas, l'armada macedoniana poguèt pas contuniar sa campanha en direccion de l'èst e deguèt se retirar vèrs Babilònia.


text:
Escut de la Republica Socialista Sovietica d'Azerbaitjan
L'escut de la Republica Socialista Sovietica d'Azerbaitjan foguèt adoptat lo 1937 pel govèrn de la Republica Socialista Sovietica d'Azerbaitjan. L'escut d'armas es basat en l'escut d'armas de l'Union Sovietica.
Lo emblema compta amb una tor de perforacion que representa de rics depauses de petròli de Bakó e, darrièr d'ela, un sol en naissent, de pè pel futur de la nacion àzeri. La fauç e martèl son un luòc prominent per dessús ela, del temps que l'estela roja (en simbolizant lo "socialisme en los cinc continents") se tròba a la part superiora de la emblema, per la victòria del comunisme e la "comunitat mondiala socialista dels estats ". La près exteriora compta amb simbòls de l'agricultura - blat e coton.
L'eslogan a la bandièra pòrta lo lèma estatal de l'Union Sovietica, ("Trabalhadors del mond, jonhètz-vos!") Tant en los idiòmas russes e azèri. En azerbaitjanès, se sona "БүTүH өлkәләpиH пpoлeTapлapы, биpлəшиH!" (en l'actuala escritura azerbaitjanès Latina: "Bütün ölkələrin proletarları, birləşin!").
Lo nom complet de la Republica Socialista Sovietica d'Azerbaitjan s'explica tant en los idiòmas russes e azerbaitjanès.
Lo emblema foguèt cambiat en 1992 a l'actual emblema.
Versions anterioras[modificar | modificar la font]
-
Escut de la Republica Federatiua Socialista Sovietica de Transcaucàsia (1922-1923)
-
Escut de la Republica Federatiua Socialista Sovietica de Transcaucàsia (1923-1924)
-
Escut de la Republica Federatiua Socialista Sovietica de Transcaucàsia (1924-1930)
-
Escut de la Republica Federatiua Socialista Sovietica de Transcaucàsia (1930-1936)
-
Escut de la Republica Socialista Sovietica d'Azerbaitjan (1931-1937)


text:
Fabulous Trobadors
Fabulous Trobadors es un grop de musica tolosenc, estacat al quartièr Naut Bernat e fondat en 1987, qu'a desvolopat un estil particular basat sul folclòre occitan e los ritmes del nordeste brasilièr.
Claudi Sicre compausa los tèxtes e "rappa", mentre que Ange B. (Jean-Marc Enjalbert a la vila) rappa tanben e jòga lo human juke-box en produsent de nombroses sons amb la sola ajuda de sa boca (beats, scratchs, trompeta, guitarra, etc). Los tèxtes de cèrtas de lors cançons son escriches en occitan. Pendent lors concèrts, una bona partida es en improvisacion, jos forma de jotas verbalas o duals de tchaches, tot drech eissits de la "tençon" dels trobadors occitans. L'espectacle es tanben dins la sala, perque de nombrosas danças folcloricas s'i debanan.
Discografia[modificar | modificar la font]
- Èra pas de faire (1992)
- Ma ville est le plus beau park (1995)
- On the Linha Imaginòt (1998)
- Duels de tchatche et autres trucs du folklore toulousain (2003)


text:
810
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 810 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Aglabidas[modificar | modificar la font]
En Ifriqiya, tresena revòuta araba dau rèine d'Ibrahim ibn al-Aghlab (800-812). Coma lei movements precedents (→ 802 e 805), foguèt reprimida per leis autoritats.
America[modificar | modificar la font]
Calakmul[modificar | modificar la font]
Inauguracion de tres monuments novèus dins la vila. Lo rèi associat a sa bastida es desconegut mostrant lo declin de la ciutat[1].
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Acomençament de la guèrra civila entre lei dos fius dau califa Harun ar-Rachid après l'apondon per lo califa novèu e governador dei regions occidentalas dau Califat, Al-Amin, de son fiu a l'òrdre de succession, çò que foguèt refusat per Al-Mamun, governador de la mitat orientala. D'efèct, Al-Mamun refusèt de venir a Bagdad faire sa somission oficiala e s'assegurèt en plaça de son autoritat sus l'aristocracia e la populacion de Khorasan, fòrça ostilas au Califat après de decennis d'insureccions, amb una reduccion deis impòsts e divèrsei privilègis. Aquò li permetèt de dispausar de tropas per faciar l'armada abbassida tenguda per son fraire.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Ligorna (Livorno en italian) es una vila de la region italiana de Toscana, e lo capluòc de la província de Ligorna. Situada en riba de la mar Mediterranèa (mar Ligura), Ligorna es un dei pòrts italians pus importants, coma escala comerciala tant coma toristica, e es un centre industriau de nivèu nacionau. A 160 653 abitants (2007)
Personalitats istoricas ligadas al nom de Ligorna[modificar | modificar la font]
Lo quartier de la Venezia Nuova ("la Venècia Nòva")


text:
Menchevics
Los Menchevics son un corrent socialista rus se reclamant del marxisme, d'en primièr format per la fraccion minoritària del Partit obrièr social democrata de Russia (POSDR) pendnet la division d'aqueste partit al 2d congrès de Londres en 1903.
Lo mot menchevik (en rus MeHbшeBиk) ven de menchinstvo (MeHbшиHcTBo en rus) que significa « minoritat ». S'opausan als Bolchevics (бoлbшeBиk ; de bolchinstvo, бoлbшиHcTBo, « majoritat »), que seràn a l'origina de la creacion del Partit comunista de l'Union sovietica. Lo tèrme de « minoritat » ven del resultat d'un vòte realizat al subjècte de questions d'organizacion e d'estrategia. Los Bolchevics menats per Lenin presicavan l'organizacion d'un partit de quadres, format de revolucionaris professionals, per oposicion a la concepcion dels Menchevics que, a l'entorn de Julius Martov, presicavan un partit de massa, ont l'adhesion èra dobèrta al mai grand nombre.
Pasmens, quitament se la faccion bolchevica èra majoriària al sen del POSDR en 1903, demorava minoritària sus l'empont politic fins a la revolucion d'Octobre de 1917. En eièch, en 1905, i a 8 000 Bolchevics dins las organizacions clandestinas contra los 12 000 Menchevics a la meteissa epòca[1].
Istòria[modificar | modificar la font]
De febrièr a octobre de 1917, lo Comitat executiu del Soviet de Petrograd es presidit per un Menchevic, Nicolas Tchkhéidzé[2].
En abril de 1917, un autre Menchevic, Irakli Tsérétéli[3] rejonh lo govèrn provisòri.
Los dessèrv aquesta participacion, Pèrdon los influéncia a las eleccions municipalas de Moscòu en setembre de 1917.
Lo 25 d'octobre de 1917, pendent lo Congrès dels Soviets los 110 delegats menchevics, minoritaris (sus 673 delegats), quitan la sala al moment de la ratificacion de la revolucion d'Octobre, per denonciar un « còp d'Estat bolchevic ».
Lo 14 de junh de 1918, los Menchevics son fin finala constrenchs a la clandestinitat la velha de las eleccions al cinquen congrès dels soviets ont esperavan obtenir la majoritat.
Pendent la guèrra civila, de membres del partit se ligan als « blancs » per combatre los bolchevics. Lo Comitat central menchevic condamna formalament aquestas initiativas, subretot dins la region de la Vòlga ont èra sont nombrosas. Dins una logica d'oposicion als Bolchevics al poder, los Menchevics sostenon los marins de Kronstadt en març de 1921.
Percaçats, emprisonats e executats pels Bolcheviks, quitament los militants e dirigents que s'èran ligats al regime son chaplats find als ans dels grands processes estalinians o alara desportats abans la segonda guèrra mondiala. Aqueles que pòdon s'exiliar installan lor direccion a Berlin, ont publican Lo Messatgièr socialista (Sotsialistitcheski Vestnik). En 1933, l’arribada al poder d'Hitler los obliga a quitar Berlin per París.
Ideologia e estrategia[modificar | modificar la font]
Los Mencheviks volgavan menar una revolucion per estapes, fasent d'n primièr en Russia una aliança amb la borgesiá liberala[4]: s'agís d'en primièr d'arribar a la democracia, puèi d'accedir al socialisme (pel biais de lutas socialas o de fons mutualistas per exemple). D'aquela mena, rejonhon los socialistas e los democratassocials.
Sul plan internacional, los Menchevics èran membres de l'Union dels partits socialistas per l'accion internacionala (estructura fòrça critica de la Segonda Internacionala), puèi de l'Internacionale obrièra socialista.
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Pierre Broué, Le Parti bolchévique : histoire du P.C. de l'U.R.S.S., Éditions de Minuit, 1963.
- ↑ Biographie de Nicolas Tchkhéidzé, consultée le 11 mars 2014.
- ↑ Biographie d'Irakli Tsérétéli, consultée le 11 mars 2014.
- ↑ François-Xavier Coquin, La Révolution russe, Les bons caractères, Pantin, 2005, p. 24.


text:
Istòria
Guilhèm Ièr d'Orange-Nassau, cap dels Païses Basses durant la
Guèrra dels ochanta ans.
Jos
Carles V, emperaire del
Sacre Empèri Romano-Germanic, e rei dels
reialmes hispanics, la region fasiá partida de las Dètz-e-sèt Províncias dels Païses Basses, que compreniá tanben los actuales territòris de Belgica, Luxemborg, e qualques parts de França e Alemanha. La
guèrra dels ochanta ans entre las províncias e Espanha comencèt en 1568. En 1579, la part nòrd de las dètz-e-sèt províncias formèt l'
Union d'Utrecht, un tractat ont se prometèron supòrt mutual per la defensa contra l'armada espanhòla. Aquel tractat es considerat coma la fondacion dels Païses Basses modèrnes. En 1581 las províncias del nòrd adoptèron l'Acte d'Abjuracion, la declaracion d'independéncia amb la que las províncias deposaven oficialament Felip II. La guèrra contunhèt fins 1648, quand lo rei Felip IV d'Espanha reconeguèt fin finala l'independéncia de las sèt províncias del nòrd amb la
Patz de Münster. Parts de las províncias del sud venguèron de facto de colònias de la nòva republica.
Provincias Unidas 1581-1795
Vida jornalièra durant l'Edat d'Aur Olandesa en una pintura
Atac olandés a Medway
, en junh de 1667, durant la
Segonda guèrra anglo-neerlandesa.
A partir de l'obtencion de son independéncia d'Espanha en 1581, las sèt províncias formèron la Republica de las Sèt Províncias Unidas dels Païses Basses. La republica èra una confederacion de las províncias de
Olanda,
Zelanda,
Groninga,
Frisa,
Utrecht, Overijssel e Guèldres. Totas aquelas províncias èran autonòmas e avián lo sieu pròpri govèrn, l'"Estat de la Província". L'"Estat General", lo govèrn confederat, aviá son sèti a L'Aia e èra format de representants de caduna de las províncias. La part pauc poblada de Drenta fasiá partida tanben de la republica, malgrat lo fach qu'èra pas considerada una província. Drenta aviá lo sieu pròpri Estat mas lo sieu cap èra designat per l'Estat General. La republica ocupava tanben las nomenadas Tèrras de la Generalitat (Generaliteitslanden en neerlandés). Aqueles territòris èran governats dirèctament per l'Estat General, es a dire, avián pas d'autogovèrn ni de representant dins lo govèrn confederat. La majoritat d'aqueles territòris foguèron ocupats durant la guèrra dels ochanta ans. Èran majoritàriament catolics e èran usats coma zòna de seguretat entre la Republica e los
Païses Basses espanhòls.
Lo país venguèt un dels poders maritims e economics màgers del sègle XVII. durant l'
Edat d'Aur Olandesa (Gouden Eeuw) s'establiguèron de colònias e de mercats dins lo mond entièr (lo nomenat
Empèri neerlandés). S'establiguèron de poblaments en America del Nòrd en començant per la fondacion de
Nòva Amsterdam, subre l'actuala Manhattan, en 1614. En Sud-Africa se creèt lo poblament de la
Colònia del Cap en 1652. durant lo sègle XVII, la populacion neerlandesa s'aumentèt cap a 1,5 a 2 milions[1]
Fòrça istorians economics mencionan los Païses Basses coma lo primièr país capitalista del mond. L'Euròpa modèrna primairenca aguèt la vila comerciala mai rica e la primièra
borsa a temps complit a Amsterdam. L'inventivitat dels comerçants menèt a las primièras
asseguranças e de plans de pensions, aital coma autres fenomèns mens benignes coma las primièras ondadas d'especulacion economicas. La primièra granda inflacion foguèt la Tulipamania dels ans 1636-1637, e segon Murray Sayle, lo primièr especulador economic mondial
Isaac le Maire, que forcèt una casuda dels prèses de las accions per las crompar après jol prètz de mercat.[2]
La republica comencèt de declinar a la fin del sègle XVIII, a causa de la competéncia economica d'Anglatèrra e a la longa rivalitat de las doas principalas faccions de la societat olandesa, los Staatsgezinden (Republicans) e los Prinsgezinden (Realistas o Orangistas).
Jos l'influéncia francesa 1795-1815
En 19 de genièr de 1795, un jorn après que lo "stadhouder"
Guilhèm V d'Orange-Nassau fugiguèsse en Anglatèrra, foguèt proclamada la Bataafse Republiek (
Republica Batava), menant los Païses Basses a un
estat unitari. De 1795 a 1806, la Republica Batava convertiguèt los Païses Basses en una republica en seguissent lo modèl de la
Primièra Republica Francesa.
De 1806 a 1810, lo Koninkrijk Holland (
Reialme d'Olanda) foguèt establit per Napoleon Bonaparte coma un reialme mariòta governat per lo sieu fraire,
Loís Bonaparte, pr'amor de controtlar los Païses Basses de forma mai eficienta. Lo nom de la província pus coneguda,
Olanda, foguèt causit per representar lo país entièr. Lo Reialme d'Olanda compreniá l'airal dels actuals Païses Basses, levat Limborg e d'unas parts de Zelanda, qu'èran de territòris franceses. En 1807, la prussiana
Frisa Oriental e
Jever foguèron apondudas al reialme. En 1809 malgrat tot, après l'invasion anglesa, Olanda aguèt de cedir totes los sieus territòris situadas jol riu Ren a França.
Lo rei Louis Napoleon acompliguèt pas las expectativas de Napoleon - ensagèt de servir los interèsses dels olandeses en luòc dels del sieu fraire - e li calguèt abdicar lo 1 de julhet de 1810. Li succediguèt lo sieu filh de cinc ans
Napoleon Louis Bonaparte. Aquel regnèt coma Louis II durant dètz jorns mentre que l'emperaire Napoleon Bonaparte ignorèt l'ascenscion del sieu jove nebot al tròn. L'emperaire envièt una armada per ocupar lo país e dissolguèt lo Reialme d'Olanda. Los Païses Basses venguèron alavetz part de l'Empèri Francés. Aquel periòde durèt de 1810 a 1813, quand Napoleon foguèt derrotat a la batalha de Leipzig.
Reialme dels Païses Basses
Lo filh de Guilhèm V d'Orange-Nassau,
Guilhèm I dels Païses Basses, tornèt als Païses Basses en 1813 per venir prince sobeiran dels Païses Basses. Lo 16 de març de 1815, lo prince sobeiran venguèt rei dels Païses Basses.
En 1815, al Congrès de Viena se formèt lo
Reialme Unit dels Païses Basses, qu'estendèt los Païses Basses amb Belgica per fin de crear un estat fòrt al nòrd de França. En mai, Guilhèm venguèt per eiretatge Grand Ducat de Luxemborg. Lo Congrès de Viena autregèt Luxemborg a Guilhèm coma proprietat personala en escambi de las siás possessions alemandas de
Nassau-Dillenburg, Siegen,
Hadamar e
Diez.
Belgica se rebellèt e obtenguèt la siá independéncia en 1830, mentre que l'union personala entre Luxemborg e los Païses Basses foguèt separada en 1890, quand
Guilhèm III dels Païses Basses moriguèt sens descendents masculins. La
lei salica empachèt que la siá filha
Guilhemina I dels Païses Basses venguèsse Grand Duquessa. Alavetz, lo tròn de Luxemborg passèt de l'Ostal d'Orange-Nassau a l'Ostal de Nassau-Weilburg, una autra branca de l'Ostal de Nassau.
Nòva Amsterdam en 1664, abans que foguèsse escambiada amb Surinam
pels britanics que la nomenèron Nòva York
.
Lo poblament olandés màger mar enlà foguèt la Colònia del Cap. Foguèt creat per Jan van Riebeeck al nom de la Companhiá Olandesa de las Índias Orientalas a la Ciutat del Cap (en neerlandés Kaapstad) en 1652. Lo Prince d'Orange consentiguèt a l'ocupacion e al contraròtle britanic de la Colònia del Cap en 1788. Los Païses Basses possedissián tanben d'autras colònias, mas los poblaments olandeses en aqueles territòris èran limitats. Las mai importantas èran las de las
Índias Orientalas Neerlandesas (uèi Indonesia) e Surinam (Surinam foguèt escambiat amb los britanics contra la vila de
Nòva Amsterdam, uèi la vila de Nòva York). Aquelas colònias foguèron en primièr luòc administradas per la
Companhiá Olandesa de las Índias Orientalas e la
Companhiá Olandesa de las Índias Orientalas, ambedoas entrepresas privadas collectivas. Tres sègles mai tard aquelas companhiás aguèron de problèmas economics e dins los territòris ont elas operavan lo contraròtle foguèt assumit pel govèrn neerlandés (en 1815 e 1791 respectivament). Venguèron alavetz oficialament de colònias. Pendent aquel periòde colonial los Païses Basses s'impliquèron activament dins lo comèrci d'esclaus.
Pendent lo sègle XIX, los Païses Basses s'industrializèron lentament, comparat amb los sieus païses vesins, principalament a causa de la granda complexitat que significava modernizar las siás infrastructuras, consistentas dins de grands canals d'aiga e la granda fisança que la siá indústria aviá en l'energia del vent.
E mai que los Païses Basses demorèsson neutres pendent la Primièra Guèrra Mondiala, aguèron un ròtle notable.[3] Lo
Comte Schlieffen aviá previst d'ocupar los Païses Basses mentre qu'avançava cap a França. Aquel plan foguèt cambiat contra Helmuth von Moltke lo Jove amb l'intencion de manténer la neutralitat olandesa. Aquela foguèt essenciala per la subrevivença alemanda fins lo blocatge dels Estats Units e Granda Bretanha de 1916 quand l'importacion de produches a travèrs dels Païses Basses foguèt pas mai possible. Malgrat tot, Olanda siguèt neutra durant la comtessa, mercés a la siá diplomacia e la siá abiletat pel comèrci.[3]
La Segonda Guèrra Mondiala
Rotterdam
après los atacs aerians alemands lo 1940.
Los Païses Basses ensagèron se manténer tanben neutrales durant la Segonda Guèrra Mondiala. Malgrat tot, l'
Alemanda nazi ocupèt los Païses Basses lo 1940 durant la siá campanha de l'Euròpa Occidentala e lo país capitulèt dins solament cinc jorns. Lo reialme coma tal, contunhèt la guèrra dempuèi lo sieu empèri colonial e lo govèrn contunhèt en lo sieu exili a Londres.
Durant l'ocupacion, a l'entorn de 100.000 josieus olandeses[4] foguèron portats a camps de concentracion a Alemanha, Polonha e Checoslovaquia. Quand aqueles camps foguèron liberats, solament 876 n'avián subreviscut.
Lo govèrn en l'exili perdèt lo contraròtle de la siá mai granda colònia, las
Índias Orientalas Neerlandesas (Indonesia), a mans de l'
Empèri Japonés en març de 1942. Un còp acabat la guèrra, Indonesia proclamèt la siá independéncia, qu'atenguèt lo 1949.
La familha reiala dels Païses Basses se transportèt eventualament a Ottawa tot en esperant la desliurança dels Païses Basses, e la princessa Margarida nasquèt durant aquel exili canadian. Lo 1944-45, l'armada canadiana foguèt la responsabla de liberar la màger part dels Païses Basses de l'ocupacion alemanda.
Istòria recenta
Los trabalhs de
Zuiderzee se desvolopèron entre 1920 e 1975 e portèron a la creacion d'una nòva província. Aquela foguèt creada lo 1986 amb lo nom de Flevoland
.
Après la guèrra, l'economia olandesa prosperèt, en daissant l'èra enrè de neutralitat e en se sarrant dins los sieus estats vesins. Los Païses Basses foguèsson unes dels fondators del Benelux (Belgica, Netherlands (Païses Basses) e Luxemborg), e foguèt un dels 12 fondators de l'OTAN e un dels 6 fondators de la Comunautat Europèa del Carbon e de l'Acièr, la qu'evolucionèt, a travèrs de la Comunautat Economica Europèa, cap a la Union Europèa.
La darrièra granda inondacion als Païses Basses venguèt en febrièr de 1953, quand una granda tempèsta provoquèt l'escrancament de divèrsas barrièras al sud-oèst dels Païses Basses. Mai de 1.800 personas s'estofèron. Lo govèrn neerlandés decidiguèt crear un important programa de trabalhs (Deltawerken, Trabalhs del Delta) per protegir lo país davant futuras inondacions. Los trabalhs s'esperlonguèron pendent mai de trenta ans.
Als ans 60 e 70 lo país visquèt una epòca de cambiament cultural. Mai que mai los joves refusèron las tradicionalas linhas religiosas e classisaes e pressionèron en favor de nòus cambiaments en matèria de dreches de las femnas, sexualitat, desarmament o temas mitan-ambiental, que portèron a liberalizar de tèmas coma la politica de drògas, l'
eutanasia o las questions ligadas a l'omosexualitat.


text:
-550
Aquesta pagina concernís l'an -550 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
Après de combats violents dins la region de Pasargades, Cir II capitèt de conquistar la capitala dei Medes, Ectabana, e d'i capturar Astíages. Aquò li permetèt d'establir l'Empèri Aquemenida. L'aristocracia meda, compres Astíages, i gardèt un ròtle major, çò que permetèt d'estabilizar rapidament l'estat novèu.


text:
Pau Grossac
Pau Francés Grossac (en francés Paul-François Groussac, vadut lo 15 de heurer de 1848 - mort lo 27 de julhet de 1929), qu'èra un critic literari, istorian, e bibliotecari argentino mondin. Que vadó a Tolosa dens ua familha de vielha soca lengadociana, hilh de Catherine Deval e de Pierre Groussac.
Arron d'estar educat a Tolosa, qu'entrè a l'École Navale en 1865, mes totun per non pas seguir mei tard dens la marina. Un an après que traversè la mar grana per s'anar installar en Argentina per la resta de la soa vita. Durant las setanta annadas seguentas que ho professor e director de l'Escòla Normau de Tucumán. En 1883 que viatgè entà França. En 1885, arron deu son retorn, que ho nomat inspector d'education e cap de la Biblioteca Nacionau çò qui demorè per quaranta quate annadas dinc a la soa mort.
De las soas òbras que podem mentàver "La Biblioteca" (1896) e "Anales de la Biblioteca" (1900), au còp ensags istorics suu Rio de la Plata e istòria literària de la biblioteca. Que ho tanben capdirector de la revista "Sudamérica", çò qui, en mei de las soas foncions oficiau en la biblioteca, e hasó d'eth ua figura centrau deu monde literari Argentin. Que ho pròche de grans escrivans com lo Nicaraguian Ruben Darío, o lo mexican Alfonso Reyes. Qu'escrivó tanben : "Estudios de historia argentina", "Ensayo histórico sobre el Tucumán", "Mendoza y Garay", "Los que pasaban", "Fruto vedado", "Relatos argentinos", "Crítica literaria", "Las islas Malvinas". De las soas òbras literàrias que podem destacar "La Divisa Punzó" (atau qu'aperavan la benda arroia qui calèva porta har mòstra de sostien de cap au cap deu govern), ua pèça qui s'escad deus temps deu regim de Juan Manuel de Rosas.
Alfonso Reyes e Jorge Luis Borges (qui ocupava, mantuas annadas arron, lo medish pòste de bibliotecari de Grossac abans d'estar autrejat, com castig deu regim peroniste, lo pòste d'Inspector d'ausèths e conilhs) que hasón hèra per la memòria de Grossac e de la soa òbra. Dens lo son ensai autobiografic "La Ceguera", Borges que mentau l'influència deu tolosan suber Alfonso Reyes : "Alfonso Reyes, lo miélher escrivan en pròsa en castelhan de tot los temps que'm digué: 'Groussac que m'ensenhé quin escríver en castelhan'". (Siete Noches. Fondo de Cultura Economica, Mexico, 1980, p. 156.) Com critic, Groussac qu'èra famós peu son temperament intractable e pelut. Borges qu'analitzè quauques uas de las atacas literàrias de Groussac en 1933 lo son ensag de "Sur" : "Arte de injuriar" .
Ligams[modificar | modificar la font]
- (es)Bruno, Paula, "Paul Groussac en la cultura", en Criterio, N ° 2321 - Noviembre 2006 - Año 79
- (es)Bruno, Paula, “Paul Groussac. Un articulador cultural en el pasaje del siglo XIX al XX argentino”, en Araucaria. Revista Iberoamericana de Filosofía, Política y Humanidades, Universidad de Sevilla, a. 8 núm. 15, primer semestre de 2006, pp. 176-186
- (es)Demarchi, Rogelio, "¿Estratega o piola? Un atractivo ensayo sobre el siempre atractivo Groussac"
- "Groussac en Letras Libres"
- [1]
- [2]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Bruno, Paula, Paul Groussac. Un estratega intelectual, Buenos Aires, Fondo de Cultura Económica, 2005.
Bruno, Paula (Estudio preliminar y selección de textos), Travesías intelectuales de Paul Groussac, Buenos Aires, Editorial de la Universidad Nacional de Quilmes, 2005.
Bruno, Paula, Pioneros culturales de la Argentina. Biografías de una época, 1860-1910, Buenos Aires, Siglo XXI Editores, 2011.


text:
Saint-Cloud-en-Dunois
Saint-Cloud-en-Dunois es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure et Loir e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Lo nom de la municipalitat proven de Sant Clodoald, (522-560) pichons-fils de Clovis.
- Fief Del Pensier, molin e granja del Pensier
- Le nom de la commune provient de Saint Clodoald, (522-560) petit-fils de Clovis.
- Fief du Pensier, moulin et ferme du Pensier


text:
01/07/2017
Una visita au chasteu dau Chasteu, per Claude Seignolle, revirat per Joan-Claudi Dugros
Anèrem au Chasteu (frç Château-l’Évêque), dins los pròpches ranvers de Perigüers, sadolats per una deleitosa ambiança nasala, odors enniurantas que saubrán jamai nòstres pitits-enfants : susors daus chavaus, cròta frescha, cuer molhat, lo tot solidament acompanhat a tot moment per daus pets e de repets reddes e precís. A ! Onte son las odors d’autres còps ?
La gardaira dau chasteu, una vielha grassa a lard emb un gròs-còu e sadola de tics, nos aculhiguet, ranhosa, per çò que, probablament, los mestres, vergonhós, aimaven pas que se visitessen lors obluedas tragicas, mas tanben per abrandar la generositat de mon pair, en tener compte daus risques que preniá per far plaser aus estrangiers. Se botet jos lo braç quauques vielhs jornaus e los faguet paiar argent bas lo pretz de dietz chandelas. Puei, nos menet a mia-tastons dins lo sorne e móstie ventre dau gigant de peira, ‘lumant de temps en temps un pitit brandon de papier que, en la bruslar, li fasiá nos maudire. Mas sabiá baissar l’eslanç e se far migrosa d’a mesura que apropchaven dau mistèri. Talament que me sentí pauc a pauc destachat dau temps present, de mos acompanhants, e que tremolave de jamai tornar veire lo jorn, nimai degun, menat non gran vers un espectacle secret, mas per rusa dins una preison onte me laissarián per totjorn per fin de me chastiar de mon bolegadís.
E entau, emb daus còps de jornaus e, per io, daus dobtes creissents, ‘ribèrem a una darniera cava voutada, carrada e crebada per terra d’un grand cròs. Sus un signe de nòstre guide, nos botèrem de januelhs, nos clinant vers çò de mai negre enquera que remplissiá l’oblueda rasís-bòrd. Una òrra odor de musit e d’escaravats espotits rodava per aquí. La femna faguet de gròssas bolas emb las paginas daus jornaus, que ‘lumet e gitet viste l’una apres l’autra dins lo cròs, e veguí...
... Veguí, a dietz metres benleu, au fons de l’oblueda redonda coma una subrebela gèrla, veguí los restes ossuts, esqueletas fòrt ben conservats, d’un grope de sodards anglés de la guerra de Cent Ans ; una mia-dotzena de preisoniers mau-chanciers, martirizats e gitats aquí sens pietat, probablament enquera vius, abandonats a la mòrt lenta e crebats de fam coma sus un radeu perdut dins la mar.
En credar tots nòstra emocion, en far daus ò ! e daus ò coma si descrubissiá per lo prumier còp quela scena macabra, la femna sabiá manejar la curiosetat, l’esmai e la páur tant adrechament coma sas entòrchas de jornaus, bolas luminosas que davalaven suausament e, pissaratas arderosas, planaven sus quilhs restes d’òmes subrebeus, alonjats en estela, pès vers lo mitan, ‘bilhats emb daus vestits roges o gris, estòfas puridas per endrechs, fasent veire de las grilhas toracicas, daus conchons de bacins e daus bastons de tibià botats.
Deve reconeisser que ma paur faguet còp sec plaça a una jòia que se pòt pas contar, coma si era io que aviá butit l’enemic dins queu cròs crudeu ? E quel embelinament en veire los subtes e corts revelhs de quilhs cranes que desgaunhaven la colera de las ombras desplaçadas, e queu frijolament glaciau en devinhar quilhs bufeus movements de las chambas e de braç en se rebutant per eissaiar de levar lors còrs per fin de me prejar d’en-pè, a pietat o a esmanciadas, io lo prince d’Aquitània emb son onor venjat ! Afrós e miraudiós tableu qu’es quela oblueda aus Anglés, giton de mai d’una nuech de chaucha-vielhas, mas umús daus mai feconds dins lo quau mon imaginacion desenant se plantet e frotget.
Claude Seignolle, Una Enfància fachilhièra, in L’âpre verdeur des légendes, textes de Claude Seignolle choisis et traduits en occitan par Jean-Claude Dugros, Éditions de l’Anguis, Mussidan, 2010, p. 21-22.
Les commentaires sont fermés.


text:
Cusy
Côsi en arpitan (Cusy en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Initialement, S'agís del domeni del Romain "Cusius", proconsul cargat de susvelhar lo bastiment de la nòva via romaine.
Initialement, il s'agit du domaine du Romain "Cusius", proconsul chargé de surveiller la construction de la nouvelle voie romaine.


text:
I a un fum de monde d’esquèrra que se páusan clarament la question perqué pòdi trapar de semanticas d’esquèrra nacionalista franchimanda dins los lors tèxtes, sovent los mai son los autoproclamats non-nacionalistas franceses.
Ai trapar una frasa dins un libre d’un editor, çaquelà, que nos podrèm dire qu’es dubèrt e que sembla pas èstre nacional-expansionista francés. Lo libre es estat escrich per Gérard Noiriel, conegut per aver escrich un libre sobre «l’identité nationale», un libre fòrt bon.
Perqué los Franceses an páur dels Occitans e de las Occitanas ? Perqué son autoproclamats d’esquèrra sense saber que fan de nacionalisme francés, en préner lo devís de la dreita freancesa ? Perqué la municipalitat d’esquèrra de Sijan es terrorista contra Calandreta ?
L’avèm la responsa dins un paragrafe escrich dins lo libre aqueste, pagina 16 :
«Pastat de cultura classica, los filosòfes tòrna explicar sens qu’a Atèna los ciutadans s’aplegan sobre la plaça publica per causir los lors representants e préner amassa las decisions ligadas a la vida de la ciutat. Dins las nacions1 modèrnas, la democracia directa s’auriá non pas d’èstre practicada car l’Estat s’espandís sobre territòris bèls e aplega una multitud d’individús2 que son dins l’incapacitat, reala e fisica, de s’amassar en un sol luòc. Çaquelà, la difusion3 de la4 cultura escricha5 baila una realitat a l’installacion d’un sistèma politic qu’ajuda a las exigéncias6 democraticas, mas indirectament7»
Avetz aquí un resumit, cada anotacion donarà un comentari en seguida.
Mas abans vos vòli far la descripcion d’aquela esquèrra nacionalista francesa, es expansionista, e per la dominacion de París contra lo país, Occitània. E aiçò l’explica Cornelius Castoriadis, dempuèi la segonda partida de la revolucion dicha francesa de 1789/92, e l’installacion a partir de 1792 d’una tecnocratura parisenca, de lenga etnica francesa.
1- La primièra partida del tèxte es trun pron clar e interessant, ajuda per duèrbe la pòrta an aquela esquèrra, mas pauc a pauc, los crums son de mai en mai nègres en debutar per l’emplec de “nacion” al sens que Ernest Renan e Maurici Barrès l’emplegávan. La nacion es alara l’organizacion de l’Estat francés contra la casta anciana, sense s’avizar que la casta es estada remplaçada per una autra. la nacion es la definicion qu’es mostrada pels diccionaris franceses sense s’avizar qu’es de manipulacion politica per poder acceptar la dominacion etnica francesa sobre d’autres pòbles, sotmetuts, provincializats, enclavats dins lo decentralisme (levar al centre çò que el vòl pus, e assajar de se ne petaçar).
2 - Coma per una entrepresa, la pensada francesa a mestièr d’individús, e se mesfisa del collectiu, sobretot aquel collectiu que parla pas la lenga del mèstre ancian, o del mèstre novèl. Aital la pensada d’esquèrra emplega la pensada dels merçants franceses, aquels que lo rei li a bailat lo mercat lo mai bèl potencial per far moneda, sobre l’esquina dels pòbles sotmetuts. E dons lo rei o lo dictador designat de mantunas manièra, aurà pas mestièr d’aver un collectiu, dificile de manejar, mas individús per poder crear lo mercat de l’Estat-naciona fRANÇA.
3 – Difusion se podrà aital determinar als confins de las dichas «frontières naturelles» de l’Estat republican e colonialista francés. Podèm alara confirmar que l’ajuda a la difusion de la francofonia pensada a París es ajudar lo mercat de las entrepresas francesas que lo sièti es l’EPADländer prèp de París, e de Neuilly/Seine.
4 - LA cultura (a l’unitat) … de creire que n’i a qu’una e solament aquela de la pensada per París. e donc es clar, es la lenga de l’autor qu’inspira la redaccion del libre, non pòt èstre d’un autre biais, son «universals», nos van autoproclamar aiçò sempre.
5 - La cultura escricha es lo pantais qu’i aviá res d’escrich abans l’arribada del sanctificat francés ! Alara avèm aquí l’ignorança francesa e nacionalisme per ignorança que s’exprimís. Entre 950 e 1050 podèm afirmar que l’occitan (se disiá gascon en Aquitània) èra a costat del latin, la segonda lenga acceptada, coma dins lo Reialme de Navarra o Albret-Labrit. Es totun pron extra-ordinari que los diches “intellectuels” franceses zo sapiguèssen pas, els que fan tot per destrusir aquelas informacions o sapienças sul tèma. L’esquèrra francesa practica aiçò a Sijan, e en d’autres endreits d’Occitània. Per astre avèm agut Joan Jaurès coma l’explicava Ségolène Royal recentament, dins un devís qu’ai poscut donar lo resson quitament aquí.
6 – i a pas exigéncias democraticas, la democracia s’accepta, las exigéncias son militaras o jacobinas, republicanas de còps, bonapartistas sovent, son lo modèl francés. Es la finicion de l’Estat francés, una finicion qu’acaba pas d’èstre sobre l’esquina dels pòbles de fRANÇA, notatz lo plural. Nos podèm estonar d’aver aiçò devath l’escritura d’un “intellectuel” d’esquèrra, non podèm pus estonar quora es nacionalista francés e d’esquèrra, sembla èstre natural, ontologic a fRANÇA.
7– es pas indirectament que lo pòble occitan supòrta fRANÇA, zo suportèm dempuèi que fRANÇA a decidit de destrusir, son pòble (Montsegur, confirmat per la conquèsta de Bordèu e dinca 1470) e sa lenga, e sobretot ambe aquelas esquèrras francesas dichas republicanas, NPA a Sijan e son sindicalisme en primièr, aquels brandísson la laïcitat sense saber qu’es un mot grèc qu’explica qu’es proprietat del pòble, mas qun pòble, lo qu’escana o lo que supòrta ? Es directament que podèm suportar l’integrisme francés, lo nacional-expansionisme parisenc.
Segur que podèm “dire la vérité” , mas los Franceses an sempre mal d’entendre lo devís occitan (multiplas), perqué ? Perqué pausa realament problèmas als mecanismes que fabrícan aqueles expansionismes, aqueles nacional-expansionismes franceses.
Nos fasèm sempre enganar, per pas èstre mai pornografic …
Avètz benlèu pas tot per descodar fRANÇA, aquela que nos engana, alara seguissetz aquel blòg.


text:
Lo pacte fiscal ambe l'estat centralista francés es pas encara al programa, mas ne sèm gaire luènh ; es quasiment demandat per l'ARF e lo president del Conselh Regional de Miègdia-Pirinèus.... dins un sistèma de decentralizacion, sonque ! un sistèma qu'es bravament centralizador, d emai en mai. Mas tot çò qu'es de conquerir los poders dinerièrs en region, es un pauc complicat encara ; lo sistèma politic ajuda pas.
Lo darrièr pacte fiscal qu’es estat demandat, l’es estat pel president de la «regione autonoma de Cataluña» o província autonòma de Barcelona, e refuzat pels amics de l’UMP a Madrid, lo president Mariano Rajoy. Aquel pacte refuzat, donarà una eleccion del 25 de novembre de 2012.
Anuèch es lo Conselh Regional de Miègdia-Pirinèus e totas las autoritats decentralizadoiras de l’Estat francés, ambe lo nom de l’associacion que las regropa, l’ARF, demándan enfin una ligason entre l’activitat politica e la fiscalitat locala. Causa qu’es estada refuzada pel poder UMP. La rason es simplassa, èran pas mèstre del poder de las regions ; aquò se sona la politica frnacesa e una gestion desastrosa per Occitània, e los seus interès, sapient que los socialistas o fan perqué sn al poder !
Veirèm dins las setmanas que venon, se los podèrs centralistas installats al Sénat e à l’Assemblée dicha Nationale respondràn presents ; pel moment sabèm que son de la meteissa color politica, son majoritariament socialistas, alara benlèu que faràn coma cal e dins la bona dralha per l'eficacetat regionala reconéisser.
Dempuèi Bretanha, se demanda que dins los tèxtes novèls sobre la decentralizacion s’integran la politica per las lengas, e dempuèi los gropes EELV se parla de demandar una reala autonomia de las regions. Pel moment digun per installar un sistèma democratic en regions de la decentralizacion, serà benlèu per… las eleccions venentas ! (quora l'UMP serà majoritari dins las regions e al poder central ? Podèm somiar, non)
Concretament, las votacions son de seguir e son bravament mens d’escambis ambe los Internautas que pel Principat de Catalonha per l’independéncia ! Vesèm aital la diferéncia entre la decentralizacion e l’autonomia.
E malgrat tot aiçò dins Le Monde se publica aiçò :
S'i parla clarament de quí serà lo capolièr de l'afar, jamai de las batalhas per saber qui designarà lo capolièr, quí dels centralistas o dels decentralizadors auràn lo mot fnal sobre lo foncionament de la maquina pesuga qu'es l'accumulacion de las incompeténcias d'Estat e l'aficacetat de las regions e dels departaments, o las comunas.
Dins La Tribune la causa es clarament explicada, mas sonque abans l'aparicion del subjecte dins lo medialand parisenc ; aprèp arribada dins los burèus parisencs se tracha sistématicament e sonque de parlar del caporalisme republican, jamai de las realitats de las regions, nimai de las seunas necessitats e urgéncias.
Dins aquel combat per aver instrument financièr potent, Alain Rousset, e l'ARF, jògan lo ròtle de correja de transmission, al nivèl politic (per la discutida fòra carrièra, capolièras, es pus complicat) ; mas la seuna votz es gaire ausida dins los mèdias parisencs. Jamai, un movement politic occitan l'aurà encoratjat, lo nòstre capolièr de Pessac.
Se pausa realament lo problèma de mèdias occitans, coma sempre ; un jorn benlèu i pensaràn tanben los politicians, luènh de la batalha de las pichonetonas antenas de France Télévision.


text:
dimecres, 10 de juliol de 2013
Aux grands maux, les grands musées...
Soi una victima dels buzz de Facebook.
Al mes de mai, coma nòu milions de personas mai, seguigèri la vida de Leon Vivien. De qual? De Leon Vivien. Lo projècte mai intelligent del 2.0.
Leon Vivien es un òme qu'a sa pagina Facebook e que compta sa vida de soldat al front pendent la primièra guèrra mondiala. Una pagina subre plan facha, sèm en 1915, al front, la realitat de la guèrra, d'umor, de tendrum, la misèria, amb de fòtos de l'epòca d'aquela vidassa. Una idèa brilhanta qu'aguèt lo Musée de la Grande Guerre de Meaux. Seguissiái Leon sus sa pagina e plorèri quand moriguèt. E mai ara, quand tòrni legir sa pagina e ben lagremegi.
E me disi que lo mond qu'an agut l'idèa d'aquel projècte e que i an degut trabalhar bravament de temps, son de mond intelligents que me cal anar visitar son musèu.
Alara, anèri a Meaux, que, fins ara, sabiái solament pas qu'aquò existissiá!
Per los acostumats de Twitter e los qu'agachan lo blòg sus son telefonet e totes los que vòlon pas legir la seguida : m'agradèt grèu grèu grèu e regretèri pas l'odissèu que foguèt per i anar.
A ben oè. Que Meaux, de Chicago, e ben es luènh.
Primièr, me calguèt prene lo TGV Chigago-París, aquò's aisit.
Aprèp de la gara de Lion, te cal anar gara de l'est, e per aquò far, prenes lo metro, e lo metro aquò pudís e 'fant, que i a de monde dedins!
Aprèp, a la gara de l'èst, te cal prene un trin per anar a Meaux.
Un còp a Meaux, te trachas que pòs pas sortir de la gara perque as validat la bilheta del metro parisenca a 1,33 (crompadas per dètz! sequenon es encara mai car) e que la bilheta Paris-Meaux ne còsta 7,70 d'èuros e se te creses que te'n vas sortir coma aquò... racalha sudista!
E èsser prisonièra de la gara de Meaux amb 4h30 de trin dins lo cuol, es una astrada plan trista.
Quand capitas de sortir de la gara de Meaux (aprèp aver saltat lo torniquet, plorat Dieu e totes sos sants, pagat la multa, petat lo torniquet o beneficiat de la generositat de l'autoctòn que vei plan que siás pas d'aquí - rayer la mention inutile), siás a la gara rotièra de Meaux. E coma fan las causas coma cal, i a un panèu que ditz que per anar al Musèu de la Granda guèrra, i a los carris M6, 63, e tres mai qu'ai doblidats.
Lo bus M6 arriba. Ieu voliái lo M6 per me'n sovenir amb M coma musèu. Aprèp l'espròva de la gara que ne podiái pas sortir, demandèri al menaire "marchan aquelas tiquetas?" en li mostrant mas uèch tiquetas del metro parisenc. "òc plan solide" me faguèt amb un grand risolet. Lo menaire meauxenc es aimable.
E aquì, t'assetas dins lo bus, lo bus se'n va e tu, siás assetada dins lo bus, sola, a agachar Meaux per la fenèstra sens gausar demandar al menaire "quora me cal davalar pel musèu?" perque siás ja passada per una tònia un còp e que lo segond de còp es pas necite. Passèri mon temps a me far un torticòli que cercavi los panèus "musèu" sus la rota. E te vaquí lo bus que sortís de la vila e monta cap a l'infinit e al delai, al mitan d'un non res verdejant. E aquí apareis un bastiment subrecontemporanèu (es un detalh important) marcat en gròs "musèu". Clicar lèu sul boton "demanda d'arrèst". Lo bus s'arrèsta. Las pòrtas de darrièr se dubrisson e quand meme se per cas, m'arrèsti e cridi al menaire "es plan lo musèu?". Aquí-lo lo segond còp!
Davalas del bus e aquí te veses un monument gigantàs, una estatua d'una femna nusa auta coma una barra HLM del nòu-tres . Alara, te'n sarras, plan segur.
E dau còp, te viras per anar al musèu. E aquí tròbas pas la pòrta de dintrada.
Pasmens, lo meeting point es aquí. An inventat lo meeting point in the middle of nowhere.
E vaquí que me trachi que soi al cuol del bastiment. Darrièr. La dintrada es de l'autre costat. Ah ah ah! Ai ja fach cinc oras de tren, un quart d'ora de bus e un quilomètre a pè que me cal en mai d'aquò far lo torn d'aquel bastimentàs contemporanèu que sabes pas ont n'es lo cuol ni la tèsta.
"Mas perqué an fotut the monumentàs darrièr lo bastiment?" que rondini a dever caminar tant e mai. E perque l'an pas fotut l'arrèst de bus davant la dintrada e non pas al cuol del bastiment? È? e ben google m'o a explicat. L'estatua i èra abans lo musèu. E lo musèu se l'an fotut aquí, es perque i aviá justament l'estatua. E oè! Édifier un Musée de la Grande Guerre à Meaux répond donc à une légitimité historique, confirmée par son implantation au pied du Monument américain, cadeau des États-Unis à la France, à la mémoire des soldats tombés au cours de la Bataille de la Marne 1914. Inauguré en 1932 et intitulé "La Liberté éplorée", il est l’œuvre du sculpteur américain Frederick Mac Monnies (1863-1937). Inscrit à l’Inventaire supplémentaire des Monuments Historiques depuis 1990, ce monument, haut de 23 mètres, reste méconnu à ce jour et mérite d’être redécouvert. La restauration, initiée dans la perspective de l’ouverture du musée, est à ce titre salutaire (trobat aquí)
E se t'an fotut l'arrèst a costat es per que siá mens mauconegut aquel monument. E bim dins ma maissa ignoranta.
E a un mo(nu)ment, enfin, i arribi !
Remarcaretz que amb l'atge, ven mai aisit
de faire lo gèst Raiders deux doigts coupe-faim que de levar lo pè.
Cap comentari:
Subscriure's a: Comentaris del missatge (Atom)


text:
Saint-Quentin-le-Petit
Saint-Quentin-le-Petit es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
thumb|Glèisa de Sant-Quentin-lo-Pichon Deu lo sieu nom a sant Quentin, martir en Vermandois.
Il doit son nom à saint Quentin, martyr en Vermandois.
thumb|Glèisa de Sant-Quentin-lo-Pichon Deu lo sieu nom a sant Quentin, martir en Vermandois.
Il doit son nom à saint Quentin, martyr en Vermandois.


text:
Dimèrcles damb solei e bromes nautes. Dijaus aument dera inestabilitat.
Temperatures quasi primaveraus tamb valors positius per jos des 2.300 m (3°/15°).
Eth dijaus auem quauqui clari a prumères ores, mès a mesura qu'auance eth maitin aumentarà era nivolositat; pera tarde-net se produsiràn quauques precipitacions fèbles damb còta de nhèu sus es 1800 m. Vents fòrti de compausant suroest pendent eth maitin.
Temperatures minimes un shinhau mès nautes (5°/14°).
Eth diuendres predominaràn es bromes, encara qu'auram quauqui clari. Possibilitat de precipitacions pendent eth maitin e era net. Còta de nhèu entre es 1300 e es 1800 m. Vents fòrti tamb quauques bohades fòrça fòrtes pendent era net.
Temperatures en descenuda (2°/12°).