text:
Belgica
Belgica o oficialament lo Reialme de Belgica (var. Reiaume de Belgica) (en neerlandés Koninkrijk België; en francés Royaume de Belgique, en alemand Königreich Belgien, en valon Royåme di Beldjike) es un país del nòrd-oèst d'Euròpa que confronta los Païses Basses al nòrd, Alemanha a l'èst, Luxemborg al sud e França al sud. Es bordat per la Mar del Nòrd a l'oèst.
Sa capitala es Brussèlas.
Lo gentilici es bèlga.
Somari
- 1 Istòria
- 1.1 Lei periòdes espanhòu e austrian
- 1.2 Lo periòde revolucionari
- 1.3 La revirada de la reünificacion
- 1.4 La Belgica independenta
- 2 Politica
- 3 Geografia
- 4 Economia
- 5 Cultura
- 6 Ligams extèrnes
- 7 Nòtas e referéncias
Istòria[modificar | modificar la font]
Fins au sègle XVI, lo territòri bèlga faguèt partida deis espacis gallic e flamand. Pasmens, ne foguèt separat a l'eissida de la Guèrra d'Uechanta Ans (1568-1648) que s'acabèt ambé l'independéncia dei Províncias Unidas.
Lei periòdes espanhòu e austrian[modificar | modificar la font]
Après la scission dei País Bas, Espanha gardèt lo contraròtle dau Sud onte menèt vigorosament la Contra-Reforma. Aquò entraïnèt l'abjuracion ò l'emigracion dei darriers protestants. Puei, Madrid deguèt far fàcia ais ambicions francesas. De 1648 a 1697, de guèrras quasi incessantas s'acabèron per la pèrda d'Artés, de l'oèst e dau sud de Flandra, de Cambrésis, de Valencianas e dau sud de Luxemborg.
Ocupats per França en 1701-1706 e per leis Angloolandés en 1706-1713, lei País Bas Espanhòus foguèron atribuits ais Austrians en 1714. La prosperitat de la region foguèt restablida après 1748 e la conclusion de la patz definitiva entre Borbon e Hamsborg. Lo regime austrian centralizèt l'administracion mai respectèt lei privilègis tradicionaus de cada província. A la fin dau sègle XVIII, Jousè II (1780-1790) menèt una importanta politica de modernizacion (edicte de tolerància en favor dei protestants, reorganizacion judiciària e administrativa...). Pasmens, se turtèt ai captaus locaus (clergat, noblesa, magistrats...) que se revoutèron en aost de 1789. Àustria deguèt esperar fins a la fin de 1790 per restablir l'òrdre.
Lo periòde revolucionari[modificar | modificar la font]
La revirada de la reünificacion[modificar | modificar la font]
Leis oposicions entre lo Nòrd e lo Sud[modificar | modificar la font]
L'independéncia e la definicion dei frontieras bèlgas[modificar | modificar la font]
La Belgica independenta[modificar | modificar la font]
L'industrializacion e la colonizacion de Còngo[modificar | modificar la font]
Lei doas guèrras mondialas[modificar | modificar la font]
Lei tensions intèrnas[modificar | modificar la font]
L'evolucion vèrs lo federalisme[modificar | modificar la font]
Politica[modificar | modificar la font]
Belgica es una monarquia federala constitucionala e parlamentària, qu'après la Segonda Guèrra Mondiala evolucionèt d'un estat unitari a una federacion. Lo Parlament bicameral es format d'un Senat e d'una Cambra de Representants. La primièra es una barreja de politics màgers elegits dirèctament e de representants de las comunautats e de las regions; del temps que la darrièra representa totes los bèlgas qu'an almens dètz-e-uèch ans en un sistèma de representacion proporcionala.
Belgica es un dels paucs païses onte votar es obligatòri, e per aiçò a un dels taus pus nauts de participacion electorala del mond[2].
Lo nombre de ministres francofòns e neerlandofòns es lo meteis, coma es prescrit dins la constitucion[3]. Lo Rei o Reina - actualament Albert II - es lo Cap d'Estat, mai se an prerrogativas limitadas. Lo poder veritable es fisat al primièr ministre e als diferents govèrns que govèrnan lo país. Lo primièr ministre actual es Yves Leterme.
Lo sistèma judiciari es basat sus lo drech civil e proven del Còde napoleonenc.
Geografia[modificar | modificar la font]
La superfícia totala de Belgica (30 528 km²) es vesina de la de l'estat american de Maryland (un pauc mendre).
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de Belgica.
Cultura[modificar | modificar la font]
Las lengas oficialas de Belgica son lo neerlandés (flamenc), parlat per almens 6 milions d'abitants, lo francés, parlat per aproximativament 3 milions d'abitants, e l'alemand, parlat per mens d'un per cent de la populacion totala. La capitala, Brussèlas, es bilingüa.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]

- Portau de Belgica
-
- ↑ Site de l’ONU
- ↑ Voter Turnout - Australian Parliamentary Library
- ↑ Constitución de Bélgica Art. 99


c: text/html

text:
Octosillab
Un octosillab qu'ei un vers de 8 pès (lo 8au pè qu'ei la darrèra sillaba accentuada, que sia seguida d'ua auta sillaba non accentuada o pas). Qu'ei, amassa dab l'alexandrin (de 12 pès) lo vers lo mei frequent dens la poesia classica occitana (com ac ei tanben dens las poesias francesa, castelhana e catalana) e sustot de la poesia trobadorenca.
Exemple[modificar | modificar la font]
- Guilhèm IX (lo darrèr pè qu'ei en letras negras) :
Ab la dolchor del temps novel
foillo li bosc, e li aucel
chanton, chascus en lor lati,
segon lo vers del novel chan:
adonc esta ben c'om s'aisi
d'acho dont hom a plus talan

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Premiera Guèrra de Barbària
La Primièra Guèrra de Barbària, o tanben Guèrra de Tripól, qu'es una guèrra que se debanè deu 14 de mai de 1801 au 10 de junh de 1805 entre los Estats Units d'America, ajudat per Suècia, e mès d'un estat african corsari deu nòrd d'Africa. La causa principala de son aviada estó lo refús deus Estats Units de pagar la taxa de proteccion demandada per lo senhor de Tripól. S'acabè per una victòria estatsunidenca e, d'ara enlà, los naviris estatsunidencs èran liures de passar Mediterranèa shens pagar de taxes aus Tripolitans.


text:
Diplopoda
Los diplopòdes (Diplopoda), mai coneguts jol nom de milapatas, son una classa d'artropòdes miriapòdes. Se compausan de segments nombroses. Los quatre primièrs pòrtan un parelh de patas simpla, los seguents son fusionats dos per dos e mòstran d'aqueste fach dos parelhs de patas per anèl. An pas de croquets venimoses coma los quilopòdes, lor regim alimentari es vegetarian e detritivòr. Per se defendre se pòdon enrotlar e emeton de substàncias repulsivas e toxicas.
Classificacion[modificar | modificar la font]
Se ne còmpta environ 8000 espècias.
Sosclassas :
Cèrts diplopòdes coma Tachypodoiulus niger e Ommaztoiulus sabulosus fan de PERIODOMORFÒSI (estrategia de reproduccion particulara)


text:
Rio de Janeiro (estat)
Rio de Janeiro es un estat de la Region Sud-Èst de Brasil. Confronta l'estat de Espírito Santo al nòrd, Minas Gerais a l'oèst, e São Paulo al sud-oèst. Es bordat per l'Ocean Atlantic a l'èst e al sud.
Sa capitala es la famosa ciutat toristica de Rio de Janeiro. Las vilas principalas de l'estat son: Rio de Janeiro, Nova Iguaçu, Niterói, Duque de Caxias e São Gonçalo. La superfícia totala de l'estat es similara a la de Danemarc.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
A l'epòca de l'establiment del sistèma de Capitanias Hereditárias en Brasil, lo territòri de l'actual estat de Rio de Janeiro se trobava comprés en trams de la Capitania de São Tomé e de la Capitania de São Vicente. La region anèt pas immediatament colonizada pels portugueses, en vertut de l'ostilitat dels indigènas establits en lo litoral.
Entre 1555 e 1567, la baia de Guanabara foguèt ocupada per un grop de colons franceses, jol comandament de Nicolas Durand de Villegaignon, que pretenián aicí installar una colònia nomenada França Antartica ("France Antarctique"). Per evitar aquela aucupacion e assegurar la possession del territòri per la Corona de Portugal, en 1 de març de 1565, foguèt fondada a vila de Rio de Janeiro, per Estácio de Sá, en venent a se constituir la Capitania Reala de Rio de Janeiro.
Al sègle XVII, la ramaderia e lo cultiu de cana de sucre impulsèron lo progrès, definitivament assegurat quand lo pòrt comencèt a exportar aur extrach de Minas Gerais, en lo sègle XVIII. Entre 1583 e 1623 la principala region productora de sucre en lo sud de Brasil se desplacèt de la Capitania de São Vicente per la de Rio de Janeiro, près de la baia de Guanabara. A fins del sègle XVII i aviá 120 grands plantacions de cana en la region.
En 1763, Rio de Janeiro foguèt transformat en sedença del Vicerenhe de Brasil e capitala de la colònia. Amb lo cambiament de la familha reala portuguesa cap a Brasil en 1808, tanben en l'epòca de l'aucupacion de la Peninsula Iberica per Napoleon Bonaparte, la region foguèt fòrça beneficiada amb reformas urbanas per recebre a Cort portuguesa. D'entre los melhoraments, se destacan: la transferéncia d'organs d'administracion publica e justícia, la creacion de nòvas glèisas, espitals, casèrnas, fondacion del primièr banc del país - Banc do Brasil - e la Premsa Reala. Los ans seguents sorgiguèron tanben lo Jardin Botanic, la Bibliotèca Reala (uèi Bibliotèca Nacionala) e la Academia Reala Militara, antecessora de l'actuala Academia Militar das Agulhas Negras.
Creacion de la Municipalitat Neutrala[modificar | modificar la font]
Après la transferéncia de la Cort portuguesa per Rio de Janeiro, l'autonomia que la província aspirava tant foguèt pas atenguda de la meteissa forma qu'en las autras. Al ministre del Reialme, carga qu'anèt practicament un substitut pel de Vicerei per rapòrt a Rio de Janeiro, foguèt confiada l'administracion de la província. De mai la vila del Rio de Janeiro èra la capitala la Empèri, e un ministre administrava la província entièra mejançant decrèts dirigits a las Camèras Municipalas de las autras vilas. Aquelas creissián rapidament, a causa de la creissença del cultiu de cafè, qu'èra ja mai important que lo cultiu de cana en lo nòrd de la província.
Aquelas diferéncias per rapòrt a las autras unitats administrativas del país faguèron amb que, l'an de 1834, la vila foguèsse transformada en Municipalitat Neutrala, en demorant coma capital del país. Ja la Província de Rio de Janeiro passèt a aver la meteissa organizacion politic administrativa de las autras, e la siá capitala passèt a èsser Vila Reala de Praia Grande, localitat cristianada en 1835 de Niterói.
Après l'edicion de la Lei Complementària nº20 en 1974, signada pel president Ernesto Geisel, se fondèron los estats de la Guanabara e de Rio de Janeiro en 15 de març de 1975. La capitala del nòu estat (que mantenguèt lo nom de Rio de Janeiro) passèt a èsser la vila de Rio de Janeiro, en se tornant la situacion politica-territoriala anteriora a 1834, an de la creacion de la Municipalitat Neutrala. Foguèron mantenguts encara los simbòls de l'ancian estat del Rio de Janeiro, mentre los simbòls de la Guanabara passèron a èsser los simbòls de la vila de Rio de Janeiro.
Geografia[modificar | modificar la font]
L'estat es traversat per de planas e de montanhas parallelas al litoral. Dins lo sud de l'estat, las montanhas son situadas pròchas de la mar, dins las vilas de Parati e Angra dos Reis. Pròche de la ciutat de Rio de Janeiro, lo relèu s'escampa dins una vasta superfícia de tèrras planas drenadas per de rius, nomenada Baixada Fluminense. Aquesta region es traversada per la rota Rodovia Presidente Dutra, que fa lo ligam entre las vilas de Rio de Janeiro e São Paulo.
Entre 70 e 130 km al nòrd-èst de la ciutat de Rio de Janeiro i a tres vilas de clima temperat montanhòl: Petrópolis, Teresópolis e Nova Friburgo, plaçadas dins la region de la Serra dos Orgãos. Al limit dels estats de Rio de Janeiro, São Paulo e Minas Gerais i a tanben doas vilas amb clima montanhòl: Itatiaia e Penedo.
Economia[modificar | modificar la font]
Industria
L'estat de Rio de Janeiro a un ancian mas important pargue industrial, concentrat dins la val del riu de Paraíba do Sul (dins las vilas de Resende, Porto Real e Volta Redonda) e dins la region de la Baixada Fluminense. Una de las industrias pus conegudas de l'estat es la Companhia Siderurgica Nacional (CSN), productora d'acièr situada dins la vila de Volta Redonda. A Porto Real se tròba una fabrica d'automobilas Peugeot, e a Resende una fabrica de camions de Volkswagen.
Tanben cal senhalar l'industria de construccion navala dins las vilas de Rio de Janeiro e Niterói. Dins la Baixada Fluminense i a tanben una activitat de rafinatge de petròli e una industria petroquimica dins la vila de Duque de Caxias.
Extraccion minerala
L'estat ten de grandas resèrvas de petròli e de gas natural dins la nomenada Bacia de Campos, un jaciment situat sus la còsta, pròcha de la vila de Campos. Aqueste jaciment sosmarin provesís 83% de la produccion de petròli brasilièra, e ajudèt Brasil a lèu se trobar autosufisent en petròli brut. Una autra produccion importanta de l'estat es la sal marina, dins las vilas de Cabo Frio e Araruama.
Torisme[modificar | modificar la font]
Lo torisme es una de las activitats economicas principalas de l'estat. Lo torisme se concentra mai que mai dins la capitala de l'estat, Rio de Janeiro, mercé a sas plajas (Leme, Copacabana, Leblon, Ipanema, Barra), al Crist Redemptor e a la montanha Pão de Açúcar (Pan de Sucre).
Las autras vilas litoralas de notar son:
- Niterói, anciana capitala de l'estat, unida a Rio de Janeiro per lo Pont Rio-Niterói.
- Parati e Angra dos Reis, plaçadas al sud de l'estat, e sas plajas e illas que se pòdon visitar en batèu.
- Cabo Frio, Arraial do Cabo e Búzios, a l'èst de la ciutat de Rio de Janeiro, situadas dins la nomenada Região dos Lagos ("Region dels Lacs").
Autras opcions son las vilas de clima montanhòl:
- Petrópolis, ancian refugi d'estiu de l'emperaire Peire II de Brasil, plaçada a 70 km al nòrd de Rio de Janeiro.[1]
- Teresópolis, situada a 800 m en dessús del nivèl de la mar e a 95 km de Rio de Janeiro. Nomenada en omenatge a l'esposa de Pedro II, l'emperatriz Teresa Cristina.
- Nova Friburgo, fondada pels immigrants soïsses al començament del sègle XIX.
- Itatiaia, situada pròcha del Parc Nacional d'Itatiaia, una de las pus ancianas resèrvas nacionalas de Brasil.
- Penedo: un pichon districte de la vila de Resende fondat pels immigrants finlandeses a l'entorn de 1929. Actualament famós per sos païsatges naturals, aqüacultura de truita, gastronomia e locals de torisme ecologic.


text:
Villes et mairies du District de March (49)
Liste des communes
Schübelbach
Ville de Schübelbach, localité de la Suisse de 7 600 habitants.
La mairie de Schübelbach a une adresse e-mail et un site Internet.
Lachen
Ville de Lachen, localité de la Suisse de 6 700 habitants.
La mairie de Lachen a une adresse e-mail et un site Internet.
Altendorf
Ville de Altendorf, localité de la Suisse de 5 300 habitants.
La mairie de Altendorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Wangen
Ville de Wangen, localité de la Suisse de 4 600 habitants.
La mairie de Wangen a une adresse e-mail et un site Internet.
Galgenen
Ville de Galgenen, localité de la Suisse de 4 100 habitants.
La mairie de Galgenen a une adresse e-mail et un site Internet.
Reichenburg
Ville de Reichenburg, localité de la Suisse de 2 800 habitants.
La mairie de Reichenburg a une adresse e-mail et un site Internet.
Tuggen
Ville de Tuggen, localité de la Suisse de 2 600 habitants.
La mairie de Tuggen a une adresse e-mail et un site Internet.
Vorderthal
Village de Vorderthal, localité de la Suisse de 1 000 habitants.
La mairie de Vorderthal a une adresse e-mail et un site Internet.
Innerthal
Village de Innerthal, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Innerthal a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
ça que la, me passejavi a la FNAC de Sant-Esteve fa pas gaire e, a la seccion "Regionalisme" (e oèi) tombèri sus aquel libre :
Una pagina es en francès, l'autra en occitan velave.
Un libre en occitan a la FNAC ! E sem quitament pas en Occitania (mas d'occitans n'i a un molon dins aquela ciutat polida). M'anatz dire que me contenti de pas gaire, ça que la, de dubrir un libre en lenga nòstra al mitan d'aquel supermercat de la cultura franco-saxona (es un neologisme que va plan a la FNAC), e ben aquò fa gaug.
Dernière édition par LaurençD le Dim 8 Fév - 20:01, édité 1 fois


text:
Ustàrits
Uztaritze / Ustaritz
Ustàrits (Uztaritze en basco e Ustaritz en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region d'Aquitània. Qu'estó la capitau labordina tre 1177 dinc a 1789 (Revolucion Francesa).
Las comunas tòcatocantas que son Vièlafranca au nòrd, Arcangós e Sent Pèr de Nivela a l'oèst, Zuraide e Espeleta au sud e Larresoro e Jatsu a l'èst.
Que s'esten suber las duas arribas de la Niva.
-
-
-
Ostau Filiperenea (1760).
-
-
Castèth Haltya (sègle XIX).
-
Castèth Lota (sègle XIX).
-
Glèisa de Sant Vincenç (sègle XIX).
-
Plana milhicòla.
-
-
-
Castèth de la Mòta, comuna actuau e residéncia anciana deus vescomtes de Labord e deus ducs d'Aquitània.
-
.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes=[modificar | modificar la font]
- (fr) Sit oficiau
- (fr) Ofici de Torisme
- (es) Ustàrits dens Bernardo Estornés Lasa - Enciclopèdia Auñamendi (Euskomedia Fundazioa)


text:
Aurèlh
Aurèlh (oficialament en francés Aureil) es una comuna situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de Lemosin.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
Particularitats dau parlar comunau[modificar | modificar la font]
- Articles definits : lo [lu], la [lɔ], los [luː], las [la]
- Prononciacion : Ch /ʧ/ en posicion interna e /ʃ/ en posicion iniciala.


text:
Issenhausen
Issenhausen en alemannisch (Issenhausen en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Issenhausen A situat a 35 km al nòrd-oèst de Estrasburg, entre la plana de Alsace e lo piémont (contrefort) vosgien sus terrens sédimentaires (lœss). Lo païsatge a constituit de tucs (lo ponch en culminant se tròba sul Moenchberg a 254 mètres). Lo vilatge de tipe « pòbli-carrièra » se tròba a flanc de tuc e l'ensems del territòri communal forma una cuvette.
Lo ruisseau « Bachgraben », afluent de la Zorn adaiga la comuna.
Issenhausen est située à 35 km au nord-ouest de Strasbourg, entre la plaine d'Alsace et le piémont (contrefort) vosgien sur des terrains sédimentaires (lœss). Le paysage est constitué de collines (le point culminant se trouve sur le Moenchberg à 254 mètres). Le village de type « village-rue » se trouve à flanc de colline et l'ensemble du territoire communal forme une cuvette.
Le ruisseau « Bachgraben », affluent de la Zorn arrose la commune.


text:
Bill Gates
William Henry Gates III, mai conegut coma Bill Gates (Seattle, 28 d'octobre de 1955) es un informatician e entrepreneire american. En 1975, amb son amic Paul Allen, creèt l'entrepresa informatica Microsoft que lo president n'es actualament Steve Ballmer. Entre 1996 e 2007 foguèt l'òme pus ric del mond amb una fortuna de mai de 59 miliards de dolars.
Biografia[modificar | modificar la font]
Son paire, William Henry Gates Sr, es avocat. Sa maire, Mary Maxwell Gates, es professora e presidenta de direccion de qualques entrepresas e bancas de l'United Way of America.


text:
Aimariái d'organizar una mena de debat per parlar de tot aquò e ensajar de trobar d'idèas per difusar melhor la musica occitana. Ai pensat a Estivada, que tot lo mond i es recampat. N'i a que serián interessats per participar a aquel debat e soscar sus aquelas questions ? La tòca seriá d'abotir sus d'idèas d'accions concretas e de veire qualas associacions se'n pòdon mainar.
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Un debat sus la difusion de la musica occitana
1 Un debat sus la difusion de la musica occitana le Mer 15 Juin - 21:57
Aura
Palhassa
Aimariái d'organizar una mena de debat per parlar de tot aquò e ensajar de trobar d'idèas per difusar melhor la musica occitana. Ai pensat a Estivada, que tot lo mond i es recampat. N'i a que serián interessats per participar a aquel debat e soscar sus aquelas questions ? La tòca seriá d'abotir sus d'idèas d'accions concretas e de veire qualas associacions se'n pòdon mainar.
2 Re: Un debat sus la difusion de la musica occitana le Jeu 16 Juin - 15:10
joan_cavalier
Trobador !!
Aprep en com de vertat que i'a de mancas, sem mantunes espleches d'ensajar d'ajudar mas lo camin es long...
3 Re: Un debat sus la difusion de la musica occitana le Jeu 16 Juin - 22:19
Aura
Palhassa
Un debat sus çò qu'es la musica occitana, n'i a ja agut, son de deblateracions sens fin. Ieu, aimariái d'organizar quicòm que desbocariá sus d'accions concretas. Se n'i a que vòlon dobrir de grands debats teorics a costat, o pòdon far, mas pas a aquesta amassada e, sioplet, pas sus aquel topic, vòli que lo mond lo legisca.
4 Re: Un debat sus la difusion de la musica occitana le Jeu 16 Juin - 22:45
Sokolovic
Trobador !!
Ten mi assabentat
5 Re: Un debat sus la difusion de la musica occitana le Ven 17 Juin - 10:24
joan_cavalier
Trobador !!
Ai pas parlat de punchar moscas sus la color del blu del cel, tot simplament parlas comunicacion, la comunicacion comença per un enonçat clar : doncas parlas pas de musica occitana (localisacion geografic que pot en esfach tornar lançar la contesta endronanta de "es que Zebda, I'Am and co son de musica occitana) mas de "musica d'expression occitana" (me desencusaras mas trapi que i'a un contraste)
A comptat d'aquo te torni sus l'autra problematica es que cal trabalhar dins una logica globalisanta (musica cantada en occitan = musica occitana e doncas l'estile nos en batem los alibofis) o dins una logica d'estile (Patric es de musica occitana, Lou Quinse tanben, per contra soi pas segur que coma afica de concert mena mai de gens que "d'occitanistas venguts escotar d'occitan" e doncas porta pas la volontat de dubertura que nos parlas) o es que foncionam dins una logica d'estile que permet una difusion mai coerenta e a mai de palancas en terme de com amb d'autres artistes dins d'autres lengas (al meu sens)
Autra problematica : l'implicacion dels artistes (se ai plan compres l'idea es de fargar un espleche al lor servici, per aquo faire cal coneisser los lors besonhs mas tanben las loras envejas), cal pas desbrembar qu'en Occitania avem pauc d'artistes "profesionaus" (valent a diser d'onte es lo mestier, que comptan sus lor art per s'emplenar lo fregidor), la majoritat tenon un mestier e fan de musica al costat (e an pas totes l'enveja d'arrestar lo lor mestier (força sovent foncionari) per prener la risca de faire mestier de musica).
Te vau pas res aprener tanpauc sus las riscas presas se fasem las causas sense los implicar (cf la tua mesaventura sus paraulas en oc amb Mariliis).
Aqui l'idea era pas se lançar dins contestas inacabadas e inacabablas, l'idea era son que de desbartassar per veire se partetjam lo questionament e se podi participar al teu acamp de Rodes sense vos gastar lo temps, ni gastar lo meu
@mistats
Cedric
6 Re: Un debat sus la difusion de la musica occitana le Ven 17 Juin - 16:56
Aura
Palhassa
7 Re: Un debat sus la difusion de la musica occitana le Dim 24 Juil - 14:25
bork-oc
Tusta-Fusta !
Que pensi que podem cantar en francés e har "occitanisme", enfin aquò quan volèm passar un messagte larga mèsma si cantar en òc qu'ei jà un acte politic.
8 Re: Un debat sus la difusion de la musica occitana le Dim 24 Juil - 21:04
Aura
Palhassa
Los tèmas n'aurián estats :
- Cossí melhorar la professionalizacion de la musica occitana (mai que mai al nivèl de la comunicacion e de la revenda de disques) ?
- Cossí ajudar la conéissença panoccitana de la musica (per exemple la coneissença de la musica gascona en Provença, me sembla que l'Ostal del País Marselhés a fait quicòm dins aquel sens) ?
- Cossí far descobrir la musica occitana als joves que son pas pertocats per l'occitan (per exemple en anar la presentar dins de licèus) ?
La tòca d'aquel debat seriá estada de joslinhar los problèmas que rescontram per aquelas 3 questions, e de trobar d'exemples d'accions concretas de menar per los resòlvre.
Espèri vòstras idèas.
9 Re: Un debat sus la difusion de la musica occitana le Lun 25 Juil - 9:44
Zengi
Trobador !!
10 Re: Un debat sus la difusion de la musica occitana le Lun 25 Juil - 11:19
admin
Trobador !!
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
11 Re: Un debat sus la difusion de la musica occitana Aujourd'hui à 22:22
Contenu sponsorisé
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
Walt Whitman
Walter "Walt" Whitman (1819-1892) es considerat un dels poètas mai influents nascuts als Estats Units. Amb una òbra que s'es tradusit en mai de 30 idiòmas, se sòl acceptar que Whitman inventa la literatura contemporanèa americana coma genre. Abandona las rigidas estructuras rítmicas e metricas de la poesia europèa e adòpta un estil de vèrs liure que reprodusís d'una manièra adequada la siá vision filosofica, qu'America èra segon el destinat a reinventar lo mond coma liberador de l'esperit uman.
Poèta, jornalista e umanista, nasquèt a West Hills, Huntington a Long Island, estat de Nòva York. La siá òbra mai famosa es Leaves of Grass (fuèlhas d'èrba), que contunhèt de revisar e en modificant fins a la mòrt. Un grop de poèmas d'aquel recuèlh sus la guèrra civila americana se sòlen publicar per separat amb lo títol Drum-Taps (còps de tambor).
Las primièras versions de Leaves of Grass èran autoedicions qu'avián una paura recepcion. Qualques poèmas contenián de graficas representacions del còrs uman, enumerat sens relambi en l'innovador estil "catalogador" de l'autor, que contrastava amb l'etica puritana d'aqueles tempses. Malgrat lo contengut e l'estructura revolucionària, las seguentas edicions del libre contunharián amb la indeferència de la critica oficiala als Estats Units. Per contra, a l'estrangièr, lo libre èra una sensacion mondiala, sustot a França, ont l'intens umanisme del poèta contribuiriá a provocar la revolucion naturalista de las letras francesas.
Proxim de 1864, Whitman èra ja famós pertot e Leaves of Grass s'èra publicat fin finala en una editoriala nòrd-americana. Malgrat que se lo considerava encara un iconoclasta e un independent literari, se mai pas, l'estatus del poèta començava a créisser dins lo sieu país. Pendent los sieus darrièrs ans, Whitman s'èra convertit en un respectat avantguardista literari que recebiá de visitas de joves artistas de tot lo mond. Pendent aqueles ans, fotografias e quadres del grand bard conrearien una cèrta figura mística a l'estil de Crist. Malgrat que Whitman inventèt pas lo transcendentalisme american, se convertiguèt en lo exponent pus famós d'aquela tendéncia e lo sieu nom rèsta pas solament sinonim de poesia mas tanben de la incipient misticisme nòrd-american. Durant lo sègle XX, joves escrivans coma Hart Crane, William Carlos Williams, Allen Ginsberg e Jack Kerouac van rediscobrir Whitman e l'actualizèron per un public mai jove.


text:
817
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 817 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Revòuta d'Ibrahim ben al-Mahdi, fiu dau califa Al-Mahdi e fiu ainat dau califa Harun ar-Rachid, que se proclamèt califa a Bagdad lo 24 de julhet. Una partida de l'armada, inquieta dau raprochament dau califa Al-Mamun ambé lo chiisme, lo sostenguèt e conquistèt la vila de Kufa. Ibrahim deguèt alora negociar ambé lei soudats lo pagament d'una sòlda excepcionala. En parallèl, de kharigistas se revoutèron dins la region de Sawad mai lo movement i foguèt finalament contengut per lo califa novèu. Pasmens, deguèt tanben faciar la reaccion dau califa Al-Mamun qu'organizèt sa repòsta dins la region de Merv.


text:
Banèra deth País Valencian
Era banèra deth Reyno Valenciano ei actuauments era Senyera Coronada Valenciana coma soslinhe er article 4 deth Estatut valencian. Tanben ei coneishuda coma Senyera Tricolor, es cèrti encastres coma Reiau Senyera, e eth çò de passat tanben siguec coneishuda coma Senyera deth Rat Penat. Era origina, aguesta ère era banèra locau dera ciutat de Valéncia. A compdar dera Reneishença eth movement politic valencianista la reivindiquèc e utilizar majoritàriaments coma simbèu pròpri deth País Valencian, e dempús de 1982, dempús d'un long conflicte qu'encara dura, se convertic ena banèra autonomica oficiau.
Somari
Blasonament[modificar | modificar la font]
"Era Banèra dera Comunitat Valenciana ei era tradicionau Senyera compausada per quate barres ròies sus hons auriòu, coronades sus franja blu apròp eth pal." Article 4.1 deth Estatut d'Autonomia deth País Valencian. Non i a fixades ues proporcions oficiaus, mès s'utilizen de facto dues formes, de 2:1 e de 3:2. Se considère qu'era prumèra forma ei era tradicionau, s'utilize sustot es bastisses de grana simbolisme istoric e es còtes nautes e, donques, eth sòn usatge ei de mès solemnitat. Era dusau forma, per contra, ei d'usatge generau e comun, probablaments per mimetisme damb era forma 3:2 des banères d'Espanha e dera Union Europèa es quaus, amassa damb era senyera, s'utilizen as façades des bastisses governamentaus deth País Valencian.
Istòria[modificar | modificar la font]
Ua origina incerta e discutida[modificar | modificar la font]
Maugrat qu'era concession dera Senyera deth rei en Valéncia s'a atribuit tradicionauments a un privilègi especiau de Jaume E, non i a càpies document qu'atau ac expliciti. Valéncia, coma era rèsta de viles reiaus, auie coma ensenhe es simbèus deth monarca pr'amor qu'apartiege a eth, ei a díder, ère part integranta deth territòri deth rei coma senhor feudau. Ei atau coma, damb eth progressiu procès de desvolopament dera personalitat juridica des municipis arreu dera Corone en tot durar çò sègle XIII, Valéncia e era rèsta de viles de reialenc deuessen adoptar era Senyera Reiau coma banèra municipau; posterioraments, damb er enfortiment dera personalitat municipau, arribarien es particularitzacions simboliques per gràcia reiau. Eth quinsevolhe cas, es prumères referéncies documentaus dèishen clar qu'a principis deth sègle XIV era senyera deth senhor rei e dera ciutat ère era que seguie era milícia locau quan li calie liurar batalha. Atau e tot era tradicionau variabilitat er eth nombre de bastons as representacions medievaus dera Senyera a hèt que bèri autors blavers, sense cap basatz textuau, defenen qu'era Senyera de Valéncia auie era origina unicaments dues barres per gràcia de Jaume I. Entre 1356 e 1369 se produsic era nomentada Guèrra des Dus Peres, entre es reis dera Corona d'Aragon e Castelha. Pendent aguesta guèrra era ciutat de Valéncia siguec assetjada dus còps pera armada deth rei castelhan, e ambdues resistic, per açò eth rei Pere eth Cerimoniós volec recompensar era ciutat damb un privilègi qu'ahigie era corona reiau as sues armes. Non s'a trobat enquia ara eth document originau, mès ne coneishem era existéncia a traves d'un acòrd deth Conselh dera ciutat qu'eth 1377 decidic cambiar es sagèths damb er escut ancian sense corona qu'encara utilizaue era administracion municipau, per uns de naui damb era dita corona recentaments autrejada: «e ei cèrt que·l senhau per los fòrça nauti senhors reys d'Aragon autrejat e confermat ena dita ciutat ère e ei lur propri senhau de bastons o barres auriòles e vermelhes. [...] Ath cap subirà sigue hèta corona per dues arrasons, era prumèra car era dita ciutat ei cap de reiaume majorment, e era dusau car lo fòrça naut senhor rey, ara regnant, pera sua propri motiu e era sua mèra liberalitat, en tot auer-se atau coma hon era sua mercè per fòrça servit dera dita ciutat senyaladament era era guèrra de Castelha apròp passada, specialment eth los sètges, e pus principauments eth lo dusau e derrer d'aqueri tenguts sus aquera per lo dit rey de Castelha, enadí era dita corona ara dita senhau».AMV, Manuau de Conselhs, A-17, f. 87r. Òm pòt veir coma eth document parle eth tot moment der escut dera ciutat, mès com qu'a era edat mejana ua banèra non ei mès qu'un escut o armes metudes sus tela, açò a servit a nombrosi autors entà considerar aguest document coma era pròva mès anciana dera existéncia dera Senyera Coronada. Maugrat açò, non se coneish càpies document deth sègle XIV que parli dera corona ahijuda ara Senyera, simplaments aguest hè referéncia ar escut dera ciutat, aplicat as sagèths e armes municipaus. Eth següent document coneishut que ne parle ei nauaments un acòrd deth Conselh que se decidís entà eth eth 1449 hèr-ne ua naua «attenents [que] era banèra d'aur e ahlama qu'era ciutat auie siguesse squiurada e gastada, per tau provediren ne siguesse hèta ua naua consemblant d'aquera, emperò ab corone».AMV, Manuau de Conselhs, A-34, f. 200r. Çò qu'eth document semble indicar ei qu'enquia ara era banèra dera ciutat contunhaue d'èster era deth rei, e ei er aguest moment quan s'ahig era corona. Auti autors pensen qu'eth document se far ara corona metallica que pòrte sus eth pal, mès eth quinsevolhe cas era existéncia dera mencionada corona sus era tela semble demorar demostrada dempús d'aguesti ans mercés as nombrosi portolans eth qué apareish, laguens d'ua franja des tòns blus plaçada ath costat des quate barres. Ne les portolans deth sègle XIV, coma es de Dulcert (1339) o Creisheràs (1375), era ciutat de Valéncia s'identifique unicaments damb es barres reiaus, sense corona ne franja. Eth prumèr portolà coneishut eth qué apareish era corona ei eth de Macià de Viladesters, de 1413, conservat ara Bibliotèca Nacionau de París. A compdar d'alavetz, nombrosi portolans mòstren era corona laguens d'ua franja normauments blavosa, coma es de Vallseca (1439), Roselli (1466), Benincasa (1473) o Martines (1570, 1572 e 1578). Maugrat açò, bères autes representacions coetànies contunhen de mostrar era banèra dera ciutat de Valéncia simplaments damb es quate barres reiaus, coma er eth cas des portolans de Reinel (1485) o Cantino (1502). Eth tot cas, maugrat aguesta diuersitat, i a diuèrsi documents municipaus qu'indusissen a confirmar era preséncia dera corona sus era Senyera de Valéncia, tau e coma apareishie representada ena majoria de portolans. Mercés as albarans de pagament conservat entre era documentacion deth Racionau, er oficiau reiau encargat de controtlar es despenses municipaus, sabem qu'era banèra municipau se rehec es diuèrses escasences ath long deth sègle XVI. Eth 1503 se confeccionèc ua banèra naua e eth 1545 ua auta, que siguec rehèta eth 1596 a causa d'un incendi produsit ena Casa dera Ciutat eth 1586, dètz ans abans. Eth document de 1596, eth qué se descriuen es còsti des teles e es trabalhs entà confeccionar era Senyera, ei çò qu'indique mès claraments era existéncia d'ua corona de tela sus ua franja blu eth parlar de «sies alnes un palm y miei de tafatà de mantòs blu pera era asta y corona de dita banèra […] dus tèrci de palms de setí carmesí y miei palm de setí vert pera era pedreria dera corona [...] Trenta cinch alnes dus palms de tafatà carmesí doble d'un palm d'ample».AMV, Certificacions deth Racionau Era claretat deth document e es voluminoses mesures des teles aportades empedissen que se pogue argumentar qu'eth tafetà blu sigue entàs petiti fullatges o llambrequins que pengen dera reünion deth pal, en tot representar eth mantellet blu damb crotz blanca dera escut reiau, deth temps qu'eth setí carmesí e verd semble claraments destinat as pèires precioses simulades –ròies e verdes– que i a ena franja ròia que separe es quate barres dera franja blu. Semble qu'ei tanben a principis d'aguest sègle XVI quan se popularizèc eth nòm de Senyera deth Rat Penat, çò qu'indique qu'aquerò que se consideraue mès important e recognoscible dera Senyera ère era reünion deth pal. Sabem qu'eth 1545 se hec peth prumèr còp ua reünion d'argent e qu'eth 1587 se hec entièraments naua pr'amor qu'aquera s'auie cremat er eth incendi der an anterior, en tot ordenar que se hesse lo rat penat que s'acostume portar eth lo cap dera banèra dera presenta ciutat. Eth 1596, ath madeish temps que s'apraiaue era Senyera, se profitèc entà redusir es dimensions dera reünion deth rat penat, plaçat sus er elm o celada der escut deth rei. Eth 1638, entath quatau centenari dera conquista, se hec un nau pal d'argent damb era reünion, era quau segons demostrèc V. Viues Liern ei seguraments era madeisha qu'a arribat enquia nosates e encara s'utilize, donques que s'adapte as descripcions documentaus e pese exactaments eth madeish. Demostrada mès que presumiblement era existéncia d'ua corona de tela sus ua franja blu, cau esclarir qu'es origens dera Senyera Coronat ei un tèma politicaments conflictiu encara aué. Totun, ara edat mejana es territòris (reiaumes, comtats o principats) non auien banères pròpries, donques qu'èren senhaus personaus des reis e dera rèsta dera noblesa, atau coma des ciutats coma còssi politics. Un sector des autors qu'an tractat eth tèma, de tendéncia blavera, a sajat demostrar qu'aguesta banèra privativa dera ciutat ère era banèra de tot çò reiaume de Valéncia, en tot argumentar qu'ère ua espècia de ciutat-estada medievau, bon e en tot justificar-se er era notabla influencia dera ciutat es es ahèrs deth reiaume, ipotèsi aguesta que non apiege càpies istorian deth periòde. Atau madeish, e peth contrari, un aute sector des investigadors, de tendéncia catalanista, a sajat demostrar qu'era banèra dera ciutat de Valéncia non auie càpies franja blu, en tot sométer ipotèsis coma era de Pere M. Orts Qu'era corona laguens era franja blu aurie estat segons eth ahijuda ath long deth sègle XIX, ua conjectura qu'a hèt fortuna coma vertadèra entre bèri sectors nacionalistes, mès que non tenguec en compde es documents mencionadi deth sègle XVI, publicadi eth 1900 per Vicent Viues Liern, e es portolans anterioraments mencionadi. Eth quinsevolhe cas, maugrat qu'es testimònis literaris indiquen qu'era franja blu non auie absoludaments cap importància simbolica e ère un simple hones entara corona, donques que jamès se mencione coma un element destacat,Veigatz er estudi citat de P.M. Orts Sus era non citació documentau deth blu, basat sustot es es descripcions des centenaris dera conquista de Valéncia. Semble clar qu'era Senyera Coronada existie aumens dempús deth sègle XVI, e fòrça probablaments dempús deth sègle XV, mès coma banèra privativa dera ciutat de Valéncia, deth temps qu'era Senyera Reiau ère era senhau privatiu deth rei, e non de eth reiaume. Aguesta dobla diferenciació se pòt veir claraments es es pentures deth Salon de Corts deth Palais dera Generalitat realizades pendent eth decènni de 1590, tot en tot representar es braci o estaments des Corts Valencianes forals. Enlòc apareish càpies franja blu dera ciutat de Valéncia, pr'amor qu'era sua banèra non representaue ne eth reiaume ne ath braç reiau. Per contra, òc qu'apareish era Senyera Reiau, mès en tot representar unicaments ath braç reiau o popular, e non a tot eth reiaume coma argumenten es autors catalanistes, donques qu'eth generau deth reiaume ei representat as Corts peth conjunt des tres estaments e non unicaments peth reialenc. Era unica representacion que coneishem qu'englobaue ath generau deth reiaume ère er emblema conjunt des tres estaments, era Mair de Diu per estament eclesiastic, Sant Jordi per estament nobiliari e eth Angel Custodi damb er escut quatribarrat deth rei per estament reiau. E non se pòt considerar, coma argumentèc Joan Fuster, qu'eth braç reiau representi en pòble “liure”,J. Hustèr, Eth blu ne la Senyera, 3e4, 1977, p. 19. Pr'amor qu'unicaments representaue es interèssi der oligarquia urbana des ciutats e viles reiaus valencianes. Atau donques, podem concludir que pendent era epòca foral era banèra dera ciutat de Valéncia ère era Senyera Coronada, deth temps qu'era Senyera Reiau ère era deth rei de Valéncia e tota era Corona d'Aragon. Càpies investigador o istorian a demostrat que cap banèra representèsse ath conjunt entièr deth reiaume coma còs politic.
Era Senyera de Valéncia ena epòca foral[modificar | modificar la font]
Era origina dera eraldica medievau ei identificar as nòbles, e es banères non son mès era representacion des sues armes era ua tela entara sua identificacion ath camp de batalha. Er aguest sens, es ciutats e viles reiaus valencianes adoptèren eth principi era banèra deth sòn senhor, eth rei, e no les personalizèren mès mès tard. Seguir era senyera per part d'ua armada feudau implique seguir ath senhor que represente, er aguest cas eth rei, e Jaume E establic un fur eth qué s'ordene as cavalièrs seguir era banèra dera ciutat o deth tèrme d'aquiu a on residissen e tinguessen dret a èster justícia o jurat, en tot confirmà'c es sòns successors. Er eth cas dera ciutat de Valéncia, quan eth rei o es juradi convocauen era milícia ac hègen en tot plaçar era Senyera dera ciutat a un lòc public e visible e en tot hèr ua Crida entà seguir-la. Aguesta la custodiava eth Racionau ena Casa dera Ciutat, que la liuraue ara Justícia pr'amor que la portèsse ara batalha. Era Justícia (separat era Justícia Criminau e Justícia Civiu eth 1321) ère un cargue municipau foral qu'exercie era justícia coma delegat reiau, donques qu'eth rei ère er unic damb capacitat entà impartir-la as sòns territòris privatius (eth reialenc), e donques era Justícia ère tanben era encargada de portar era Senyera Reiau era representacion dera persona deth rei quan era armada feudau li calie gésser dera ciutat a liurar batalha. Er aguest sens, sabem qu'era Justícia siguec qui portèc era Senyera Reiau era representacion deth monarca n'era prumèra procession de Sant Dionís deth 9 d'octobre de 1338, que commemoraue eth prumèr centenari dera conquista de Valéncia. E atau ac hec, pendent tota era epòca foral, a totes es processions religioses o civius a on l'ensenhe dera ciutat desfilaue. Existie tot un cerimonial qu'indicaue qu'era Senyera de Valéncia non se podie inclinar jamès, ne podie passar per jos ua pòrta, per açò ère costum baishar-la peth balcon dera Casa dera Ciutat, o issar-la per dessús es pòrtes dera muralla quan li calie gésser dehòra. Eth 1365 eth rei Pere eth Cerimoniós concedic ena ciutat de Valéncia un privilègi entà crear un còs de cent ballesters damb era fin de protegir era Senyera ara batalha, eth nomentat popularaments Centenat dera Pluma, que siguec en vigor fins 1707. Quan era ciutat de Valéncia, coma d'autes viles e ciutats, va particularitzar era sua Senyera damb ua corona, aguesta contunhèc de complir eth madeish papèr qu'era Senyera Reiau, donques qu'aguesta Senyera Coronada representaue ena ciutat de Valéncia, mès aguesta non quitaue d'èster ua ciutat reiau, e coma tau tot çò qu'ère dera ciutat ère deth rei. Atau ei coma era Senyera Coronada, senyera municipau e reiau ath madeish temps, va heretar totes es disposicions dera anteriora coma ua evolucion naturau, e era Justícia contunhèc de portar era Senyera dera ciutat, çò Centenat dera Pluma en tot render-li es madeishi aunors, e se contunhèc sense poder-la inclinar. Eth prumèr còp que i a documentada ua gescuda dera Senyera de Valéncia ei eth 1321 (non s'a conservat documentacion ar archiu municipau anterior a 1306), quan encara ère unicaments ua Senyera Reiau. Ac hec entà dirigir era milícia locau contra eth senhor de Arribatge-ròi, e atau ac hec tanben es nombroses escasences ath long de tot eth periòde medievau. Ua exida significativa siguec era de 1412, quan eth plen Compromís de Casp eth Governador deth reiaume la treiguec contra ua host de castelhans partidaris de Ferran d'Antequera, e dempús d'ua luta apròp de Morvedre eth Governador moric e es castelhans se heren damb era Senyera. Eth 1465 gessie de nau era senyera de Valéncia en tot dirigir era host ciutadana, laguens era armada reiau, entà esclafar era rebellion de Jaume d'Aragon, senhor de Arenós. E ua auta gescuda importanta e plan documentada per Escolano siguec quan anèc contra es musulmani revoltadi ara sèrra d'Espadà eth 1526.
Dempús dera Naua Planta[modificar | modificar la font]
Dempús deth Decrèt de Naua Planta de 1707 qu'abolí es Furs, era Senyera Coronada, coma era rèsta de senyeres forals, queiguec eth desús, e semble que demorèc desbrembada a ua arca ne la Maride dera Ciutat. Atau, entara proclamacion de Lluís E coma rei, eth 1724, s'utilizèc era substitucion dera Senyera ciutadana, emplegada es es proclamacions reiaus dempús de hège sègles, un nau penó blanc ath que se brodèc era flor de Lis borbònica (actuauments se pòt observar ath Musèu d'Istòria de Valéncia), que se contunhèc d'utilizar entàs posteriores proclamacions de Carles III e Carles IV ath long deth sègle XVIII. Eth 1738 era Senyera Coronada se recuperèc entara desfilada de commemoracion deth cincau centenari dera conquista, e se va improvisar ua reconstruccion dera abolida milícia deth Centenat dera Pluma. A compdar d'alavetz era Senyera demorèc coma un element folcloric e festiu que se contunhèc d'utilizar sense cap oficialitat entara procession de Sant Dionís, e a compdar deth sègle XIX tanben en d'autes hèstes locaus coma era procession deth Còrpus, que dirigie, o coma element istoric e decoratiu eth visita reiau e aute desfilades.


text:
SNCF
La SNCF Société nationale des chemins de fer français (Societat Nacionala dels Camins de Fèrre Franceses) es una de las principalas entrepresas publicas francesa, dels sector del transport ferroviari. Es una entrepresa del grop SNCF.
Presentacion[modificar | modificar la font]
La forma juridica de la SNCF es aquela d'un establisment public de caractèr industrial e comercial (EPIC)[1], qu'a de participacions majoritarias o totalas dins de societats de drech privat dins l'encastre del grop SNCF. Lo sèti social de la SNCF se troba a París
L'EPIC, emplega prèp de 160 000 personas (2010) per un chifra d'afars de 17,8 miliards d'èuros (2009), exercís una activitat dobla:
- entrepresa ferroviària cargada de l'expleitacion comerciala dels servicis de transpòrt ferroviari de viatjaires e de merças, en cambi de 4,5 miliards d'èuros de redevença pagats a RFF[2].
- expleitacion e manteniment, pel compte de RFF (Ret Ferrat Francés), del malhum ferrat nacional francés (mejans una convencion de gestion).
La SNCF expleita prèp de 32 000 km de linhas, que 1 850 km de linhas de granda velocitat (junh 2007) e 14 800 km de linhas electrificadas. Fa circular en mejana 14 000 trens cada jorn e transpòrta 1 miliard de personas cada an. Per son volum d'activitat, es la segonda entrepresa ferroviària de l'Union Europèa aprèp la Deutsche Bahn.
Lo rèste del grop SNCF, emplega prèp de 68 000 personas per 7,1 miliards d'èuros de chifra d'afars (2009)[3], intervient dans les domaines suivants :
- logistica e transpòrt rotièr de merças (que Géodis)
- transpòrt rotièr de viatjaires (que Kéolis)
- ligam maritim (SeaFrance)
- comèrci (Voyages-sncf.com…)
- Engenhariá (Infra Ingénierie,(EFFIA, INEXIA…)
- bilhetica (RITMx)
- participacion dins de societats o GIP ferroviàris partejats amb d'autras empresas coma Eurostar, Thalys, Elipsos, Lyria e Artesia.
Lo president es Guillaume Pepy
Fonts[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Perfil e los chifras claus sul site de la SNCF [pdf][1]
- ↑ (fr)Site oficial de RFF, Tarificacion
- ↑ (fr)Perfil del grop SNCF
Bibliografia (fr)[modificar | modificar la font]
- Une entreprise publique dans la guerre, la SNCF, 1939-1945; ed: AHICF / PUF; 2001; París
- SNCF, la machine infernale; ed: Le Cherche Midi; Nicolas Beau, Laurence Dequay, Marc Fressoz; París (2004)
- SNCF, la mutation impossible ?; Jean-Claude Gawsewitch; coll: Coup de gueule; François Regniault


text:
20/11/2015
Raibe negre 6 per Gilbert Borgés
Dins lo vilatge, pus d'escòla. Pus de cafe. Pus d'epiceriá. Una mereriá. Druberta quauquas oras la setmana. Deguns dins la rua.
De defòra, quo es una maison normala. Una maison de vilatge. Una maison de campanha. Mas dedins, pardon !.. Una granda peça. Blancha. Una brava lum. Una pòrta en faciá. Una a drecha. Una autra a mança. Los murs son clafits de tableus. Me sembla ne'n coneisser quauques uns.
E puei un monde, aquí dedins. Un monde ! De la gent pertot. Quo es pas de creire ! A se damandar si son pas venguts per 'chaptar quilhs tableus. Deven esser en sòlda.
Segonda peça. En faciá. Coma la prumiera. Los tableus. Una esculptura dins un coenh : un tipe 'sietat sus son cuòl, que sembla se calcular, la testa pausada sus lo dessus de sa man. Lo monde totjorn. Pertot. E quò blagassa. E quò platussa...
M'enquilhe las peças. Las unas apres las autras. Vau un còp tot drech, un còp a drecha, un còp a mança. Las peças son de mai en mai grandas. De mai en mai luminosas. La lum es talament viva que comence d'aver dau mau per veire los tableus. E totjorn queu monde que boleguen, que parlen, que creden, que sauten, que bradassen, qu'estuflen, q'escrupissen, que tusten.
E puei, d'un còp, la sirena. L'alarma. Lo unlament m'entra per las aurelhas e me traversa. Me fai un chen de mau.
Me trape la testa a doas mans. Barre los uelhs e me bòte de còrrer. Corre, corre. Sens jamais tustar un mur. Me 'reste. Tot des'lenat. La sirena contunha. Druebe los uelhs. Quo es tot blanc.
Sei tot sole.
Gilbert Borgés
19:06 Publié dans Raibes negres e Istòrias minuta de Gilbert Borgés | Lien permanent | Commentaires (1)
Commentaires
Espiçariá o Especiariá
cafè
córrer
Écrit par : Piere | 22/11/2015
Les commentaires sont fermés.


text:
Servidor
En informatica un servidor es un sistèma que provesís de servicis a d'autres sistèmas informatics (nomenats clients) dins un malhum informatic, utilizant l'arquitectura client-servidor. Lo tèrme pòt far referéncia a un ordenador o a un logicial (coma per exemple un logicial de basa de donadas).
Los servidors permeton, per exemple, d'emmagazinar de fichièrs, transferir lo corrièr electronic, albergar un sit internet, etc. Es possible per un ordenador o un logicial d'èsser a l'encòp client e servidor. La connexion client-servidor utiliza de protocòls de comunicacion, coma per exemple TCP/IP, qu'es lo protocòl mai utilizat sus Internet.


text:
Dommartin-sous-Amance
Dommartin-sous-Amance es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge de la vallée de la Amézule al nòrd-es de Nancy, a dominat pel tuc del Pan de sucre (351m).
Village de la vallée de l'Amézule au nord-est de Nancy, il est dominé par la colline du Pain de sucre (351m).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Preséncia gallo-romaine.
- Présence gallo-romaine.


text:
Écoles maternelles et écoles élémentaires publiques et privées de Saint Julien lès Montbéliard dans le département (25)
Il n'y a pas d'école maternelle ni élémentaire à Saint Julien lès Montbéliard.
Liste des écoles les plus proches de Saint Julien lès Montbéliard
Écoles Maternelles les plus proches
ECOLE MATERNELLE, enseignement Public à LAIRE qui est à environ 5 km de Saint Julien lès Montbéliard
ECOLE MATERNELLE FRANçOISE DOLTO, enseignement Public à BAVANS qui est à environ 5 km de Saint Julien lès Montbéliard
ECOLE MATERNELLE MONT CHEVIS, enseignement Public à MONTBELIARD qui est à environ 6 km de Saint Julien lès Montbéliard
ECOLE MATERNELLE, enseignement Public à MONTENOIS qui est à environ 6 km de Saint Julien lès Montbéliard
ECOLE MATERNELLE, enseignement Public à ARCEY qui est à environ 6 km de Saint Julien lès Montbéliard
ECOLE MATERNELLE DU MONT-BART, enseignement Public à BART qui est à environ 6 km de Saint Julien lès Montbéliard
ECOLE MATERNELLE CITADELLE, enseignement Public à MONTBELIARD qui est à environ 6 km de Saint Julien lès Montbéliard
ECOLE MATERNELLE JULES GROSJEAN, enseignement Public à MONTBELIARD qui est à environ 6 km de Saint Julien lès Montbéliard
ECOLE MATERNELLE HUGO VICTOR, enseignement Public à MONTBELIARD qui est à environ 7 km de Saint Julien lès Montbéliard
ECOLE MATERNELLE COTEAU JOUVENT, enseignement Public à MONTBELIARD qui est à environ 7 km de Saint Julien lès Montbéliard
Écoles Primaires à proximité
ECOLE PRIMAIRE, enseignement Public sur la commune de STE MARIE à environ 2 km de Saint Julien lès Montbéliard
ECOLE PRIMAIRE, enseignement Public sur la commune de ISSANS à environ 2 km de Saint Julien lès Montbéliard
ECOLE PRIMAIRE, enseignement Public sur la commune de RAYNANS à environ 2 km de Saint Julien lès Montbéliard
ECOLE PRIMAIRE, enseignement Public sur la commune de PRESENTEVILLERS à environ 3 km de Saint Julien lès Montbéliard
ECOLE PRIMAIRE CLAIRE RADREAU, enseignement Public sur la commune de BAVANS à environ 5 km de Saint Julien lès Montbéliard
ECOLE PRIMAIRE INTERCOMMUNALE D'AIBRE, enseignement Public sur la commune de AIBRE à environ 5 km de Saint Julien lès Montbéliard
ECOLE PRIMAIRE LES FEUNUS, enseignement Public sur la commune de STE SUZANNE à environ 6 km de Saint Julien lès Montbéliard
ECOLE PRIMAIRE, enseignement Public sur la commune de MONTENOIS à environ 6 km de Saint Julien lès Montbéliard
ECOLE PRIMAIRE, enseignement Public sur la commune de ARCEY à environ 6 km de Saint Julien lès Montbéliard
ECOLE PRIMAIRE, enseignement Public sur la commune de COURCELLES LES MONTBELIARD à environ 6 km de Saint Julien lès Montbéliard
*distances indicatives à vol d'oiseau


text:
1717
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1717 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Perseguida deis afaires financiers e diplomatics començats en 1716 :
- au nivèu dei finanças publicas, la Chambra de Justícia creada l'annada precedenta, foguèt dissòuta après aver obtengut la restitucion de 219 milions de liuras de part de 4 411 personas. Pasmens, après divèrsei reduccions de penas, solament 100 milions foguèron recuperats per l'Estat. D'autra part, lei resultats de la banca dau financier escocés John Law permetèron de perseguir la reduccion dau deute nacionau. Ansin, l'economia francesa comencèt de se melhorar e lo regent deguèt anonciar la supression de l'impòst dau desen.
- au nivèu deis afaires estrangiers, França contunièt de se raprochar d'Anglatèrra e dei Províncias Unidas. Après d'atacas espanhòlas còntra Sardenha, l'Empèri foguèt tanben compres dins aquela aliança.
Enfin, la question dau jansenisme tornèt aparéisser après la publicacion de la bulla pontificala Unigenitus. Mai d'un evesque jansenista demandèt de sancions còntra lei jesuistas.


text:
Joan Coromines
Joan Coromines (Barcelona, 21 de març de 1905-Pineda de Mar, 2 de genièr de 1997) foguèt un lingüista catalan dels mai famoses als Païses Catalans e mai internacionalament. L'òbra lingüistica e etimologica d'aqueste erudit representa un dels monuments mai preciós de la lingüistica e l'onomastica catalana amb la publicacion de son Diccionari etimològic i complementari de la llengua catalana e de l'Onomasticon Cataloniae que compta 8 volums.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Joan Coromines nasquèt en 1905 dins una familha amonedada de Barcelona. Son paire èra l'avocat, politic e escrivan Pere Coromines i Montanya e sa maire la pedagòga Celestina Vigneaux i Cibils, d'origina gascona. Èra l'ainat dels tres enfants de la familha, sa sòrre Júlia (1910-2011) venguèt psicologa e son fraire Ernest (1913-1992) matematician.
Estudièt a la Facultat de Filosofia e Letras de l'Universitat de Barcelona, e a l'encòp seguiguèt de corses dins mantuna vila europèa entre 1925 e 1929. Visquèt aital qualque temps a Montpelhièr ont se refugièt, qu'aviá manifestat veementament son ostilitat a la dictatura de Primo de Rivera, e i coneguèt Grammont e Millardet. Anèt tanben a Madrid, ont faguèt son doctorat, e puèi a Zuric en 1929 per estudiar amb Jakob Jud. En 1930 comencèt a trabalhar a l'Institut d'Estudis Catalans e l'an seguent publiquèt sa tèsi doctorala de tematica occitana, lo Vocabulario aranés. Foguèt aquel meteis an, en 1931 qu'entamenèt l'escritura de son òbra màger, l'Onomasticon Cataloniae. Sa coneissença del basc li valguèt d'èsser nomenat academician onorari de l'Académia Reiala de la Lenga Basca en 1994.
Òbras[modificar | modificar la font]
Lenga occitana[modificar | modificar la font]
- Vocabulario aranés (tèsi doctorala). Barcelona, 1931.
- El parlar de la Vall d'Aran. Gramàtica, diccionari i estudis lexicals sobre el gascó. Barcelona: Curial, 1990.
Lenga catalana[modificar | modificar la font]
- Diccionari etimològic i complementari de la llengua catalana (1980-2001).
- Onomasticon Cataloniae (1989-1997), recopilacion e etimologia de totes los noms geografics dels Païses Catalans.
Lenga espanhòla[modificar | modificar la font]
- Diccionario crítico etimológico de la lengua castellana (1954-1957)


text:
870
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 870 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Francia Occidentala[modificar | modificar la font]
Signatura dau tractat de Meerssen que permetèt de reglar la crisi acomençada dins lo corrent de l'annada precedenta ambé la mòrt dau rèi Lotari II de Lotaríngia e son remplaçament per Carles lo Calvet. Lo territòri ancian de Lotari II foguèt ansin partejat entre Carles e lo rèi Loís II de Germania.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Nominacion dau fiu segond de l'emperaire, Leon, coma coemperaire.
Escòcia[modificar | modificar la font]
Incursion novèla dei Vikings irlandés d'Amlaíb Conung e d'Ivarr de Dublin. A la tèsta d'una expedicion importanta, ataquèron lo reiaume de Strathclyde. Après un sètge de quatre mes, conquistèron sa capitala, Dumbarton, e rintrèron en Irlanda amb un nombre fòrça important de presoniers. Après lo pilhatge de la vila, lo rèi de Strathclyde installèt lei basas administrativa e politica de son poder vèrs lei centres religiós de Gowan e de Glasgow. Aquò anava accelerar l'integracion dau reiaume de Strathclyde au sen d'Escòcia.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Execucion dau califa Al-Muhtadi qu'aviá assaiat de restaurar l'autoritat dei califas sus lei soudats turcs. Pasmens, foguèt abandonat per sei tropas aràbias e capturat. Son cosin Al-Mutamid foguèt chausit per lei venceires per li succedir. Fins a sa mòrt en 892, aguèt subretot una autoritat nominala sus lo Califat. Son oncle Al-Muwaffaq, que foguèt nomat visir, e lei generaus turcs foguèron lei caps vertadiers de l'estat. Cap militar e politic abil, Al-Muwaffaq restaurèt a cha pauc la situacion.


text:
Amics d'Arpitània
Blog original en català amb traduccions a l'arpità amb el mètode ortogràfic "ORB" de Dominique STICH
4.9.14
Arpitans a la V
25.3.14
Centenari Frederic Mistral: l'obra en arpità
Des d'aquí li retem homenatge amb aquest text de l’obra Memòri e Raconte de Mistral traduït a l'arpità pel lingüista Dominique Stich:
Pèr Sant Jan, uno annado, mèste Francés Mistral èro au mié de si blad – qu’uno chourmo de gavot toumbavon au voulame. Un vòu de glenarello seguien li meissounié, acampant lis espigolo qu’escapavon au rastèu. E ‘m’acò moun segne paire remarquè ‘no bello chato que restavo darrié, coume s’avié vergougno de glena coume lis autro. S’avance d’elo e ié faguè: Mignoto, de quau siés ? coume te dison ?La chato respoundeguè:Siéu d’Estève Poulinet, lou maire de Maiano. Me dison Delaïdo.- Coume ! diguè moun paire, la fiho de Poulinet, qu’es esta Maire de Maiano, vai glena?- Mèstre, elo repliquè, sian uno grosso famiho, dous drole emé sièis chato, e noste paire – emai aue, es verai, proun de bèn au solulèu – quand ié demandean d’argènt pèr un pau nous pimpa, nous respond : Mi chatouno, se voulès de belòri, gagnas-n’en ! E ves-aqui perqué siéu vengudo glena.Siès mes après aquéu rescontre – que retrais l’antico sceno de Rut emé Booz, lou valènt meinagié demandè Delaïdo à mèste Poulinet e siéu nascu d’aquéu mariage.
25.8.13
Vall de Lanzo
20.8.13
Festa Internacional per la llengua arpitana
Aquí teniu tota la informació.


text:
Villes et mairies du District de Thal (63)
Liste des communes
Balsthal
Ville de Balsthal, localité de la Suisse de 5 700 habitants.
La mairie de Balsthal a une adresse e-mail et un site Internet.
Mümliswil-Ramiswil
Ville de Mümliswil-Ramiswil, localité de la Suisse de 2 500 habitants.
La mairie de Mümliswil-Ramiswil a une adresse e-mail et un site Internet.
Laupersdorf
Village de Laupersdorf, localité de la Suisse de 1 600 habitants.
La mairie de Laupersdorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Matzendorf
Village de Matzendorf, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de Matzendorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Rosières
Village de Rosières, localité de la Suisse de 1 100 habitants.
La mairie de Rosières a une adresse e-mail et un site Internet.
Holderbank
Village de Holderbank, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Holderbank a une adresse e-mail et un site Internet.
Herbetswil
Village de Herbetswil, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Herbetswil a une adresse e-mail et un site Internet.
Aedermannsdorf
Village de Aedermannsdorf, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Aedermannsdorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Gänsbrunnen
Village de Gänsbrunnen, localité de la Suisse de -100 habitants.
La mairie de Gänsbrunnen a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
1468
Aquesta pagina concernís l'an 1468 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Mòrt dau negus Kwestantinos Ièr (1434-1468) que foguèt remplaçat per son fiu Baede Maryam (1468-1478). Aprofichant la patz ambé leis estats musulmans d'Africa Orientala e la poissança militara legada per son paire, lo negus novèu ordonèt una campanha còntra lei pòbles de la region de Semien e còntra lei pilhards que menaçavan lo comèrci caravanièr en Tigre.
Asia[modificar | modificar la font]
Majapahit[modificar | modificar la font]
Acomençament d'una guèrra civila entre lo rèi Singhawikramawardhana e un prince usurpator dich Kertabhumi. En dificultat, Singhawikramawardhana foguèt obligat de laissar lo còr dau reiaume a son rivau mai capitèt de gardar lo contraròtle de la màger part de l'ancian reiaume de Kediri. I installèt sa capitala, çò qu'entraïnèt la scission de Majapahit. Divèrsei revòutas acomencèron dins lei rèstas dau reiaume de part de pòbles desirós de retrobar son independéncia.


text:
Segonda Guèrra de Liban
La Segonda Guèrra de Liban se debanèt dau 12 de julhèt au 14 d'aost de 2006. Opausèt Israèl au movement de guerilha libanés Hezbollah. Foguèt entraïnada per la captura de soudats israelians durant una escaramocha frontaliera entre Liban e Israèl per de combatents dau Hezbollah dins un sector ocupat per Israèl mai revendicats per leis estats arabs. Israèl mandèt una ofensiva importanta dins lo sud de Liban còntra lei posicions dau Hezbollah. Pasmens, mau capitèt de liberar sei presoniers ò d'infligir de pèrdas significativas a la guerilha. En revènge, lo ret d'infrastructuras libanés foguèt fòrça tocat per lei bombardaments de l'aviacion. Après un mes de combat, la resolucion 1701 de l'ONU impausèt una alta-au-fuòc e la retirada d'Israèl dei zònas ocupadas de Liban.


text:
Prosper-Olivier Lissagaray
Prosper-Olivier Lissagaray (24 de novembre de 1838 - 25 de genier de 1901) foguèt una personalitat de la Comuna de París (1871) e un jornalista francés.
En 1860, après un viatge en America, s'installèt a París onte realizèt lei premierei conferéncias publicas. Après una conferéncia agitada sus Alfred de Musset, creèt un jornau (l'Avenir) a Aush contra lo Segond Empèri de Napoleon III. I ataquèt lo deputat Paul de Cassagnac, son bòn cosin e un duèl aguèt meme luòc. En genier 1870, fondèt lo jornau La Marseillaise ambé Henri Rochefort. Lei condamnacions esperèron pas per Lissagaray estent que foguèt condamnat lo 4 de genier per ofensas envèrs l'Emperaire e l'Emperairitz. Liberat lo 6 d'abriu de 1870, foguèt mai condamnat per ofensas lo 10 de mai e preferiguèt de s'exiliar en Belgica durant tres mes.
Tornèt en França après la proclamacion de la Republica lo 4 de setembre de 1870. Pendent lo sètge, partiguèt ambé Leon Gambetta e venguèt comissari de guèrra. A Tolosa, organizèt un còrs de volontaris puei rejonhèt l'armada de Léger coma comandant. Pendent la Comuna de París, fondèt encara un jornau publicat fins au 9 d'abriu quand decidiguèt de far partida dei patrolhas dau barri. Pendent la Setmana Saunosa, se bateguèt dau 25 au 28 de mai. Una legenda ditz que Lissagaray foguèt lo combatent darrier de la Comuna. Après la batalha, s'exilièt tornarmai en Belgica puei a Londres.
I escriguèt lei dos libres que lo rendèron celèbre : Huit journées de mai derrière les barricades (1871) e subretot Histoire de la Commune de 1871 (1876). Aquelei libres foguèron traduchs en anglés per Jenny Marx. D'efèct, Jenny Marx, filha de Karl Marx, e Lissagaray foguèron promés. Pasmens, Jenny rompèt lei acordalhas en 1880 e Prosper-Olivier Lissagaray tornèt donc en França.
Se i opausèt au generau Boulanger e venguèt secretari de la Société des Droits de l'Homme et du citoyen creada ambé Georges Clemenceau, Jules Joffrin e Arthur Ranc. Fondèt tanben dos jornaus nomats La Bataille (1881-1889) puei La Grande Bataille (1893) e denoncièt especialament l'escàndol de Panamà. Se consacrèt adonc a la tresena edicion de l'Histoire de la Commune de 1871 publicada en 1896.
Moriguèt en 1901 d'una laringiti. Quasi 2000 personas assistiguèron a sa cremason dins lo cementèri dau Père-Lachaise.


text:
Communes du canton
Aingeville, Aulnois, Auzainvilliers, Bazoilles-et-Ménil, Belmont-sur-Vair, Bulgnéville, Contrexéville, Crainvilliers, Dombrot-le-Sec, Dombrot-sur-Vair, Domèvre-sous-Montfort, Domjulien, Estrennes, Gemmelaincourt, Gendreville, Hagnéville-et-Roncourt, Haréville, Lignéville, Malaincourt, Mandres-sur-Vair, Médonville, Monthureux-le-Sec, Morville, La Neuveville-sous-Montfort, Norroy, Offroicourt, Parey-sous-Montfort, Rancourt, Remoncourt, Rozerotte, Saint-Ouen-lès-Parey, Saint-Remimont, Saulxures-lès-Bulgnéville, Sauville, Suriauville, They-sous-Montfort, Thuillières, Urville, La Vacheresse-et-la-Rouillie, Valfroicourt, Valleroy-le-Sec, Vaudoncourt, Vittel, Viviers-lès-Offroicourt, Vrécourt.


text:
Clement Ader
L'occitan Clement Ader (nascut a Murèth, Gasconha en 1841 - mòrt a Tolosa en 1925) foguèt un engenhaire qu'inventèc un microfòn e foguèc del primièrs assajaires de creador de telefòns. En 1880 installèc en París (França) la primièra linha telefonica.
Quand èra jove son atencion se portava sovent sus las comunicacions e sul biais de volar dels ausèls e de las ratapenadas. En 1866 installèc un talhièr qu'i construiguèc un aparelh planaire qu'aviá la forma d'un ausèl cobèrt de plumas d'auca, que li donèc lo nom d'avion. Ne fèc puèi un de mai elaborat, nomenat éole, qu'èra propulsat per una maquina de vapor. Aquela maquina equipada d'una eliç de bambó qu'aviá quatre esparrons e d'alas articuladas qu'arribavan a 14 m d'envergadura amb un pes de 300 kg (amb lo pilòt) volèc sus una distància de 50 m en 1890, pasmens èra pro incontrolable e pas gaire aerodinamic.
Lo 14 d'octobre de 1897 faguèt los ensages sus l'Avion III. Malgrat que capitèc de far 60 m e de córrer 150 m amb de vòls corts successius e 300 m dins l'aire sul camp de Satory (França), foguèc pas capable de respondre a las exigéncias del Ministèri de la Guèrra francés pr'amor de demostrar qu'aquela invencion se podiá governar. Aprèp aquel fracàs, Ader foguèc oblidat gaireben fins a la sia mòrt.
Lo nom avion, que ne bategèc son prototipe, pr'aquò serviguèc de basa per lo mot que designa l'aeroplan dins plan lengas.
Trabalhs[modificar | modificar la font]
- L'aviation militaire. - Vincennes : Service Histoire de l'armée de l'Air, 1990. - ISBN 2-904521-11-9 (Repr. d. Ausg. Paris 1911)
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Charles H. Gibbs-Smith: Clément Ader: his flight-claims and his place in history. – London: H. M. Stat. Office, 1968
- Pierre Lissaraque: Clément Ader: inventeur d'avions. – Toulouse: s.n., 1990. – ISBN 2-7089-5355-9
- Claude d'Abzac-Epézy: Clément Ader, Précurseur ou Prophète. In: Revue Historique des Armées, n° 3, 1991.


text:
Wikipèdia:Règlas
Aquesta pagina presenta las etapas de l'insercion d'un imatge dins l'enciclopèdia, e tanben divèrsas entresenhas importantas.
La sola veritabla dificultat es de garantir Wikipèdia contra tota perseguida per infraccion al drech de difusion dels imatges.
Tot imatge que presenta pas aquestas garantidas dins sa pagina de descripcion poirà èsser prepausat a la supression per qual que siá. L'imatge serà alara inscrich per un maximum de sèt jorns dins Imatges de suprimir en esperant de justificacions e/o una decision comuna.
Es pas possible d'afichar un imatge jos forma de ligam extèrne dins Wikipèdia. Aquò es per limitar los problèmas de vandalisme, los problèmas de dreches e mai los problèmas de ruptura de ligam.
Somari
- 1 Procedura de cargament e d'insercion d'un imatge
- 2 Preparacion del cargament
- 3 Drech dels imatges (Copyright)
- 4 Licéncia dels imatges
- 5 Consideracions fisicas suls imatges
- 6 Astúcias per la descripcion dels imatges
- 7 Entresenhas complementàrias
Procedura de cargament e d'insercion d'un imatge[modificar la font]
Questions prealablas[modificar la font]
- S'interrogar sus l'estatut juridic de l'imatge, es a dire lo pus sovent suls dreches eventuals ligats a sa difusion mas tanben suls dreches ligats al subjècte fotografiat.
- Demandar tota autorizacion necessària.
- Se s'agís d'una creacion personala, causir una de las licéncias compatiblas amb la GNU FDL. Vesètz mai luènh.
- La simpla informacion que l'imatge es estat copiat d'una autra version lingüistica de Wikipèdia sufís pas. Dins aqueste cas, indicar la licéncia de l'imatge original.
- Preparar l'etapa de descripcion de l'imatge. Per vos ajudar dins aquesta analisi que participa a la valor de l'imatge e als respèctes de las règlas, podètz utilament percórrer la pagina Descripcion d'un imatge.
Preparacion del cargament[modificar la font]
- Causir un nom d'estocatge per aqueste imatge
Cal utilizar un nom especific per l'imatge per que dintre pas en conflicte amb d’autres imatges ja cargats.
Es pas indispensable que lo nom siá fòrça legible o fòrça descriptiu, perque un autre nom poirà li èsser substituit dins l'article. Sapiatz çaquelà que lo nom pròpriament dich se poirà modificar sens l'intervencion d'un administrator. Inscrivètz dins aqueste cas vòstre imatge dins la lista dels fichièrs de renomenar.
Preparar sus l'ordinator una còpia del fichièr imatge amb lo nom d'estocatge causit (o renomenar lo fichièr original en consequéncia).
- Recampar las principalas indicacions sus l'origina de l'imatge (crèdits) : precisions sul subjècte, la data de creacion e autras entresenhas utilas per son interpretacion o espleitacion pel lector de l'enciclopèdia. Pensatz als mercejaments eventuals !
- Verificar la conformitat tecnica de l'imatge amb los besonhs de l'enciclopèdia. Vesètz mai luènh ...
Cargament[modificar la font]
Lo transferiment de l'imatge sul servidor del Wikipèdia occitan s'efectua a partir del formulari d'aquesta pagina (valent a dire la pagina Importar un imatge).
Notatz que la redaccion de la pagina de descripcion se pòt far tre lo cargament en respectant la sintaxi en exemple çai jos, mas es tanben simple de se contentar de la legenda e de la licéncia, puèi de completar un còp lo cargament acabat.
Usatge del formulari
- Camp Nom : nom complèt d'estocatge de l'imatge sus l'ordinator ;
- Camp Descripcion : exemple Lo Mont-Saint-Michel {{Domeni public}} Fòto personala presa a la marèa d'equinòcci de setembre de 2000. S'obsèrva ... [Atencion : los 250 primièrs caractèrs d’aqueste camp van se plaçar dins lo resumit de l'importacion (istoric de l'imatge), alara que la totalitat va emplenar la pagina de descripcion, modificabla per la seguida].
- Casa de marcar Declari ... : obligatòria ; engatja vòstra responsabilitat concernent los dreches de l'imatge ;
- Boton Copiar un fichièr : valida lo formulari e lança lo cargament ;
- Boton Percórrer : facultatiu, dobrís la fenèstra de dialòg de vòstre sistèma operatiu per la dobertura dels fichièrs.
Se vòstra connexion es lenta, l'operacion pòt prendre un bèl temps.
En cas de succès del cargament, l'utilizaire n'es informat per un messatge remembrant en particular lo nom de l'imatge transferit. I a en principi pas d'autra operacion d'efectuar a aqueste estadi, sufís de cercar l'article que deu conténer lo ligam vèrs aqueste imatge.
Insercion de l'imatge[modificar la font]
Sufís de crear un ligam dins l'article concernit : los paramètres d’aqueste ligam permeton de reglar en particular la talha d'afichatge de l'imatge, se la talha reala es pas immediatament utila o per limitar lo temps de cargament de la pagina.
Escritura del ligam : « imatge » o « Imatge » es indiferent, mas sensible a la cassa : escriure per exemple « .JPG » e non pas « .jpg » segon lo nom de l'imatge cargat.
Ligam elementari
Editatz l’article que l'imatge deu illustrar e picatz [[imatge:nom_de_vòstre_imatge]]. Exemple : [[imatge:frança_torre_eiffel.jpg]].
Ligam amb paramètres
Utilizatz l'atribut thumbnail, e mai un nom servent de legenda a l'imatge. Exemple : [[Imatge:frança_torre_eiffel.jpg|thumbnail|Imatge de la Torre Eiffel]]
Podètz crear un ligam vèrs vòstre imatge en defòra de son article, picatz [[media:nom_de_vòstre_imatge|tèxt_del_ligam]]. Exemple : [[media:frança_torre_eiffel.jpg|Imatge de la Torre Eiffel]].
Un paramètre complementari règla la talha de la miniatura, per exemple : [[Imatge:frança_torre_eiffel.jpg|thumbnail|250Px|Imatge de la Torre Eiffel]]
Descripcion de l'imatge[modificar la font]
Utilizar las entresenhas acampadas abans l'importacion per entresenhar la pagina de descripcion de l'imatge. L'article contendrà atal unicament l'imatge e sa legenda, la descripcion complèta estant accessibla en clicant sus l'imatge.
Doblidetz pas de precisar l'estatut juridic amb l'ajuda de la licéncia e l'origina de l'imatge.
Se l'imatge proven d'una autra wikipèdia, indicatz lo ligam complèt vèrs la pagina de descripcion de l'imatge duplicat.
Atencion de pas plaçar d’imatge dins la pagina de descripcion de l’imatge, qu'es reservada al tèxt.
Astúcias : vejatz mai luènh.
Cas particular : modificacion d'un imatge inserit[modificar la font]
La solucion mai simpla es d'importar l'imatge modificat amb lo meteis nom d'estocatge que la version anteriora. Lo servidor vos indica alara qu'un imatge pòrta ja aqueste nom. Sufís alara de confirmar la modificacion de l'imatge.
Certans navegadors ratifican pas sulcòp la modificacion (problèma d'amagatal). Una pichona reactualizacion e/o un Ctrl F5 tracta lo problèma. En cas de remòrs, es totjorn possible de restablir una version anteriora en anant dins l'istoric de l'imatge.
Podètz totjorn tanben inscriure l'imatge dins la lista de las paginas de suprimir en justificant simplament vòstra demanda.
Drech dels imatges (Copyright)[modificar la font]
Generalitats[modificar la font]
Lo drech d'autor s'aplica a tota òbra ont la vision de son autor transpareis. Aquò exclutz automaticament tot scan o fòto precisa e exclusiva d'una òbra iconografica.
- Asseguratz-vos que l'imatge proven plan d'una font compatibla amb la licéncia de documentacion liura GNU en aplicacion sus Wikipèdia. Revesètz al besonh la licéncia Wikipèdia, e mai Wikipèdia:Copyright. Plan evidentament, s'aqueste imatge es vòstre, i a pas cap de problèma (exceptat se s'agís de la fòto d'una òbra, un bastiment recent per exemple (Drech a l'imatge d'un arquitècte).
- Defugissètz las marcas e autres efièches publicitaris sus las fòtos se son manifèstes.
- Defugissètz las fòtos de personas levat s'avètz lor autorizacion.
Dreches d'autor dins las arts visualas per França[modificar la font]
L'ADAGP es una societat francesa de gestion collectiva dels dreches d'autor dins las arts visualas (pintura, escultura, fotografia, design, multimedia, …). Son site (www.adagp.fr) prepausa una banca de donadas en linha que permet de saber se la representacion de las òbras d'un artista es somesa al pagament de dreches. Lo site dona tanben las adreças dels sites de societats sòrres a travèrs lo monde, caduna administrant e aplicant los dreches relativament a las leis en vigor dins cada país. Atencion : l'òbra es pas forçadament una òbra d'art mas pòt èsser un objècte manufacturat e de granda difusion (un mòble per exemple) ! I a tanben doas informacions de considerar : la fòto pròpriament dicha e son autor, l'òbra representada e son autor … Conven doncas d'èsser fòrça prudent sus las reproduccions presentadas sus un site, quitament se la vocacion d'aqueste es unicament educativa e se i a pas cap de tòca lucrativa. Un exemple fictiu del tot protegís : una fòto de Doisneau representant Picasso assetat sus una cadièra de Gerrit Rietveld davant una de sas òbras…
Licéncia dels imatges[modificar la font]
Las licéncias seguentas restrenhon cèrts tipes d'utilizacions. Se devon doncas defugir dins la mesura del possible, d'aitant mai que lor acceptacion o non dins wikipèdia es totjorn debatuda.
Consideracions fisicas suls imatges[modificar la font]
Causida del format[modificar la font]
- Autres imatges (dessenhs, mapas, bandièras, etc) : utilizatz lo format PNG. Convertissètz doncas vòstres imatges GIF al format PNG (en defòra dels « GIF animats ») ;
- Podètz convertir vòstres imatges PNG en JPEG s'aquò se justifica per un important ganh de talha ; podètz tanben demenir lo nombre de colors de l'imatge a 256 (pregondor de 8 bits).
Utilizetz pas lo format JPEG per d’imatges (coma las còpias d'ecran, dessenhs al trach...) presentant de contrastes fòrts amb de traches plan marcats — JPEG introduirà de dècas. Coma lo desvolopament de sa sigla o indica, JPEG es estat concebut per la compression de fotografias e pòt mal se comportar sus d'autres tipes d'imatges.
Talha dels imatges[modificar la font]
S'es possible, requadratz los imatges per ne gardar pas que la partida pertinenta.
Esitetz pas a cargar los imatges dins una nauta resolucion. Aquestes imatges poiràn èsser reütilizats pus aisidament dins una eventuala edicion papièr.
Tengatz pas compte d'un eventual messatge de mesa en gàrdia, la talha maximala actualament admesa es de 8 Mo !
Coma pel nom de l'imatge, la talha de l'imatge afichada dins l'article poirà diferir de sa talha reala, dins lo sens de la reduccion en principi (miniatura).
Dins un article[modificar la font]
Talha d'afichatge d'imatge recomandada d'utilizar dins un còs d'article
- Inferiora a 150 : desconselhat ;
- de 150 a 250 : passable ;
- de 250 a 350 : bon.
- Pasmens, es agradiu de daissar l'atribut "thumb" tal coma descrit mai naut, sens impausar de talha fixa. Atal cada utilizaire pòt definir la talha d'aquestes imatges via sa configuracion personala accessibla dins lo menut "preferéncias".
Bandièras[modificar la font]
Las bandièras de la galariá de las bandièras dels païses del monde an totas la meteissa nautor de 75 pixèls, çò que permet un afichatge flotant sus una linha. Lor largor es variabla per respectar los proporcions de las bandièras. Son totas de reduccions ¼ manualas e optimizadas de las bandièras originalas de 300 pixèls de naut.
Astúcias per la descripcion dels imatges[modificar la font]
Creacion de las paginas de descripcion al cargament de l'imatge[modificar la font]
Al moment del cargament de l'imatge sul servidor, vos es demandat de picar una descripcion de l'imatge. Aquesta descripcion es copiada tala e quala sus la pagina de descripcion de l'imatge. Es possible d'utilizar dins la descripcion de l'imatge la sintaxi dels articles de Wikipèdia. Per exemple una descripcion del tipe : '''Descripcion:''' descripcion de l'imatge '''Font:''' Jean Dupond '''Licéncia:''' {{GFDL}} crearà una pagina del tipe :
Descripcion: descripcion de l'imatge
Font: Jean Dupond
Licéncia:
Atal, s'obten una pagina ja formatada e es pas mai de besonh d'editar la pagina de descripcion (levat per i ajustar d'informacions complementàrias).
[modificar la font]
Nòta : aquesta astúcia es estada testada solament sus Mozilla e Internet Explorer mas riscatz res en l'ensajar.
Los navegadors modèrnes utilizan sovent un sistèma d'amagatal que permet, dins cèrtas condicions, d'afichar fòrça rapidament una pagina precedentament visitada. Aquesta foncionalitat se pòt utilizar al moment del cargament d'un nombre important de fichièrs. Sufís aprèp aver clicat sul boton « Copiar un fichièr » d'esperar lo messatge de confirmacion de la còpia e de far rapidament un retorn en arrièr amb vòstre navegador. Es mai que probable que tornaretz trobar totas las informacions qu'avètz dintradas precedentament (nom de fichièr, descripcion, check box) e atal que poiretz far la còpia seguenta plan mai rapidament.
Entresenhas complementàrias[modificar la font]
- Ajuda:Cossí cargar un fichièr
- Wikipèdia:Descripcion d'un imatge
- Wikipèdia:Autorizacion d'autor
- Wikipèdia:Fair use
- Wikipèdia:Mapas e imatges
- Ajuda:Galariá
- Ajuda:Cossí inserir un imatge
- Wikipèdia:Estatisticas de licéncia dels imatges
- Wikipèdia:Presa de decision/Validacion de las règlas d'utilizacion dels imatges.
- Wikipèdia:Ressorsas liuras disponiblas sus Internet
- Notament : Free On Line Photos
- Galariás d'utilizaires :
- lista dels imatges uploadats per Jeff fevrier 2004 (un exemple de seguir...)
- Utilizaire:Vincent Ramos/Imatges
- Lo problèma especific dels blasons de vilas, departaments etc.


text:
Tlàloc
Tlàloc (sonat d'unes còps que i a Nuhualpilli) es lo nom nauatl del Dieu de la pluèja e de la fertilitat dins la religion teotioacana e nauatl. Èra conegut jos d'autres noms dins tot l'airal d'America Centrala. A la debuta representava l'aiga terrèstra, que la sèrp emplumada representava l'aiga celèsta. Es mai conegut per sos ligams a la cosmologia astèca. Los astècas fasián de sacrificis d'enfants per l'onorar, que pensavan que Tlàloc èra lo responsable dels periòdes de secada e dels aigats. Pensavan a mai que d'autres dieus avián creat Tlàloc. Aqueste dieu es originari de la cultura de Teotioacan. Quand tombèt la vila, passèt a Tula e a partir d'aquel ponch son culte s'espandiguèt dins los vilatges nauatls. Los teotioacans aguèron de contactes amb los maias e en consequéncia eles tanben l'adoptèron o l'identifiquèron a la forma del dieu Chaac.
Dins la cosmologia tlaxcaltèca, Tláloc s'èra maridat bèl primièr amb Xochiquetzal, diva de las flors, mas Tezcatlipoca sequestrèt aquesta diva. Tlàloc doncas se tornèt maridar, aqueste còp amb Matlalcoeie. A una sòrre ainada que se sona Huixtocíhuatl.


text:
Bos taurus
Bos taurus
Vaca bruna soïssa o Bruna
dels Alps (Bos taurus)
La vaca (var. vacha) es un mamifèr domestic romiaire, generalament portaire de banas sul front, apartenent a l'espècia Bos taurus de la familha dels bovids. Es la femèla del taur(e). Una jurga es una vaca qu'a pas vedelat.
L'espècia en general e lo mascle se pòdon dire buòu (var. bò(u), bueu). Lo mascle adulte (mens d'un an) sens castrar, taur(e) o brau, e castrat buòu. Quand encara es pas adulte, recep lo nom de vedèl (var. vedèu, vedèth, vèl, vèu).


text:
-174
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -174 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Per mantenir la patz ambé lei nomadas xiongnus que representavan totjorn una menaça importanta per lei frontieras septentrionalas de l'Empèri, l'emperaire Han Wendi decidèt de perseguir la politica de maridatges entre lo cap dei Xiongnus e de princessas de la dinastia Han. Ansin, una princessa foguèt mandada a Laoshang qu'èra lo novèu chanyu dei Xiongnus (→ 169 av. JC).
D'autra part, arrestacion de Liu Chang, prince de Wu e unic fraire encara en vida de Han Wendi, en causa de l'organizacion d'un complòt per prendre lo poder. L'origina de la garrolha entre lei dos fraires èra la demanda — legitima — de l'emperaire a Liu Chang d'arrestar de prendre de decisions e de donar de títols dependent dau govèrn centrau. Liu Chang foguèt exilat e moriguèt durant lo viatge.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Combleux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre.
La municipalitat a situat a una desena de quilomètres a l'èst de Orléans en lo airal urban e la unitat urbana de Orléans.
La commune est située à une dizaine de kilomètres à l'est d'Orléans dans l'aire urbaine et l'unité urbaine d'Orléans.
Combleux
Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !


text:
William Shakespeare
William Shakespeare, (batejat lo 26 d'abril de 1564 - mòrt lo 23 d'abril de 1616) èra un poèta e dramaturg anglés, generalament considerat coma lo mai grand escrivan de lenga anglesa e lo dramaturg màger de tota la literatura. Es sovent escaissat lo « poèta nacional d'Anglatèrra » o lo « Bard of Avon ». Las òbras que daissa, entre las qualas qualques trabalhs collaboratius, son constituidas per 38 pèças de teatre, 154 sonets, dos longs poèmas narratius, e mantun autre poèma. Sas pèças foguèron traduchas dins un grand nombre de lengas e son demest las pus jogadas al mond.
Shakespeare nasquèt e cresquèt a Stratford-upon-Avon. A 18 ans, se maridèt a Anne Hathaway, que li balhèt tres mainatges: Susanna, e los bessons Hamnet e Judith. Entre 1585 e 1592, comencèt d'aver de succès a Londres coma actor, escrivan, e proprietari de parts dins una tropa d'actors dicha Lord Chamberlain's Men, que serà mai tard sonada King's Men. Sembla que se retirèt a Stratford cap a 1613, ont moriguèt tres ans pus tard.
Shakespeare produsiguèt la màger part de sas òbras famosas entre 1589 e 1613. Sas primièras pèças èran mai que mai de comedias e d'istòrias, genre que portèt a son trescòl de sofisticacion e de qualitat artistica a la fin del sègle XVI. Escriguèt alara mantuna tragedia fins cap a 1608, entre las qualas Hamlet, King Lear, e Macbeth, consideradas coma èsser demest las melhoras òbras en lenga anglesa.
Se moriguèt lo 23 d'abril de 1616, a sonque dequ'unas paucas oras après lo siu e màger condiscípol espanhòl en Miguel de Cervantes y Saavedra.
L'òbra[modificar | modificar la font]
Las pèças[modificar | modificar la font]
Las pèças cononicas son:
Nota: Las pèças marcada d'un asterisc (*) son ara abitualament consideradas coma "darrièras romanças". Las pèças marcadas amb dos asteriscs (**) son a vegadas nomenadas "pèças problematicas". Las doas pèças marcadas de tres asteriscs (***) son pas incluidas dins lo Primièr Fòlio.
Los sonets[modificar | modificar la font]
Los sonets de Shakespeare es lo títol d'una colleccion de 154 sonets que cobrís de tèmas coma lo passatge del temps, l'amor, la beutat e la mortalitat. Los primièrs 126 sonets son adressats a un jovent; los darrièrs 28 a una joventa.
Los sonets al jovent exprimisson de biais irresistible, l'amor obsessional.[1] Lo tèma màger del debat es de totjorn se demora platonic o ven fisic.[2] Los primièrs 17 poèmas, (procreation sonnets), son adreissats al jovent li demandant de que se marride e aja d'enfants per qu'immortalizèsse sa beutat la passant a la generacion venenta.[3] D'autres sonets exprimisson l'amor de l'orator pel jovent; groar de solitud, mort, e la brevetat de la vida; sembla criticar lo jovent per estimar mai un poèta rival; exprimís de sentiments ambigús per la mestressa de l'orator; e fa un jòc de mot sul nom del pèta. Los darrièrs dos sonets son de tractaments allegorics dels epigramas grècs en referéncia al "pichon dieu de l'amor" Cupidon.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Sobran, Joseph Shakespeare's Disgrace, Shakespeare Oxford Newsletter, Spring 1997
- ↑ Ogburn, Charlton The Mysterious William Shakespeare: The Myth & The Reality, EPM Publications, 1992, p342
- ↑ Stanley Wells and Michael Dobson, eds., The Oxford Companion to Shakespeare Oxford University Press, 2001, p. 439.
(Traducccion d'una part de l'article de la Wikipèdia en anglés)
- 1000 articles fondamentals
- Portal:Cultura/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Portal:Reialme Unit/Articles ligats
- William Shakespeare
- Personalitat britanica del sègle XVI
- Personalitat de l'epòca Tudor
- Escrivan anglés
- Poèta anglés
- Dramaturg anglés
- Actor del sègle XVI
- Personalitat del teatre
- Naissença en 1564
- Decès en 1616


text:
Fumichon
Fumichon es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1841, Fumichon (395 abitants l'an 1836) absorbeix una pichona part del territòri de Sant-Hippolyte-de-Canteloup (315 abitants) #que i aviá-quitament ja absorbit Sant-Pierre-de-Canteloup en 1825[2],[3], al sud del territòri, fins a la Paquine, la rèsta de la municipalitat en essent partejada entre Marolles e Lo Hôtellerie.
En 1841, Fumichon (395 habitants en 1836) absorbe une petite partie du territoire de Saint-Hippolyte-de-Canteloup (315 habitants) qui avait elle-même déjà absorbé Saint-Pierre-de-Canteloup en 1825[4],[5], au sud du territoire, jusqu'à la Paquine, le reste de la commune étant partagé entre Marolles et L'Hôtellerie.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 31 de decembre 2011
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 31 de decembre 2011
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « Notice communale - Fumichon », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 31 décembre 2011
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « Notice communale - Saint-Hippolyte-de-Canteloup », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 31 décembre 2011


text:
Llucmajor
Llucmajor es un municipi de la província catalana de las Illas Balearas e de la Comunautat Autonòma de las Illas Balearas. Es lo municipi mai vast de Malhòrca, e aperten a la comarca del Migjorn (Miègjorn) e acara amb la capitala de l'illa (Palma), Algaida, Montuïri, Porreres e Campos. Compta amb centres toristics de primièr òrdre coma Cala Pi, Cala Blava e s'Arenal.
Maria Antònia Salvà i Ripoll (Palma, 4 de novembre de 1869 - Llucmajor, 29 de genièr de 1958), que foguèt una poetessa e traductritz malhorquina fòrça important per l'occitanisme, èra de Llucmajor.


text:
Schalbach
Schalbach es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Vilatge de Lorraine en la distincion de Fénétrange.
- Reforma en 1563.
- Diane de Dommartin #bastir una nòva glèisa l'an 1604.
- Village de Lorraine dans la seigneurie de Fénétrange.
- Réforme en 1563.
- Diane de Dommartin construisit une nouvelle église en 1604.


text:
Fenolhedés
Fenolhedés o la Fenolheda es un parçan d'Occitània[1] (e de lenga occitana), dins la region istorica de Lengadòc, situat essencialament dins lo departament francés dels Pirenèus Orientals e tanben un pauc dins lo departament d'Aude amb la Val de Santa Crotz (fòra lo Fenolhedés occitan, la rèsta dels Pirenèus Orientals se compausa de comarcas catalanas). Fenolhedés confronta al nòrd e a l'oèst los parçans occitans de las Corbièras e del País de Saut (Lengadòc) e al sud las comarcas catalanas de Rosselhon e Conflent.
Sa capitala es Sant Pau de Fenolhet.
Lo gentilici es fenolhedés -esa.
Istòria[modificar | modificar la font]
Fenolhedés èra inicialament una part del comtat de Rasés. En 870, venguèt possession del comte d'Urgèl e de Cerdanha e l'abadiá de Sant Miquel de Cuixà i espandiguèt las sieunas possessions en crear lo monastèri de Sant Pau de Fenolhet. En 990 passèt jol vassalatge dels comtes de Besalú fins a 1111 e mai tard dels comtes de Barcelona. Los ligams feudals se compliquèron entre los comtes de Barcelona, de Fois, de Tolosa e de Carcassona, e la crisi de la Crosada dels Albigeses. Fin finala amb lo Tractat de Corbeil (1258), Fenolhedés passèt definitivament a la corona francesa. Après lo Tractat dels Pirenèus, Fenolhedés s'incorporèt al Rosselhon, puèi departament dels Pirenèus Orientals, levat la Val de Santa Crotz qu'es dins lo departament d'Aude.
Comunas de Fenolhedés[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Frederic Zégierman, Le Guide des Pays de France, Sud, Fayard, 1999


text:
Julio Sosa
Julio Sosa (Las Piedras, Canelones, Uruguai, lo 2 de heurèr de 1926 - Buenos Aires, lo 26 de noveme de 1964) que ho un deus cantaires mei famós de l'istòria deu tango. Qu'èra uruguaian de neishença mes que he la soa carrièra artistica en Argentina on e ho chafrat el Varón del tango ("lo Sénher deu tango" en castelhan).
Qu'èra vadut dens ua familha prauba ; lo son pair, Luciano Sosa qu'èra peón (qu'ei a díser "vailet") e la soa mair, Ana María Venturini, lavadora. Que's maridé ua purmèra vegada a l'edat de 16 ans dab Aída Acosta ; que separoren dus ans arron. Lo praubèr que l'obliguè a practicar plusors mestièrs. Que comencè a cantar en 1947 en Uruguai dab l'orquèstra Carlos Gilardoni puish que trauquè l'arriu de la Plata entà intallà's a Buenos Aires on comencè la soa grana carrièra e on enregistrè lo son purmèr disc titolat justament El Varón del Tango.
En 1958 ue's tornè maridar dab Nora Edith Ulfred entà divorciar chic arron per víver dab Susana "Beba" Merighi.
En 1960 qu'escrivó los son libe Dos Horas antes del alba (en occitan : "Duas oras abans l'auba").
Sosa qui aimava hèra las autòs qu'avèva avut quauques accidents de circulacion e que's morí justament a Buenos Aires dens un accident de veitura aus 38 ans.
Tangos famós interpretats per Julio Sosa[modificar | modificar la font]
- Justo el 31 (1953)
- Bien bohemio (1953)
- Mala suerte (1953)
- ¡Quién hubiera dicho! (1955)
- Abuelito (1955)
- Padrino Pelao (1955)
- Cambalache (1955)
- Seis Años (1960)
- La Cumparsita (por qué canto así) (1961)
- Rencor (1961)
- María (1962)
- Tarde (1962)
- En esta tarde gris (1963)
- Nada (1963)
- Nunca tuvo novio (1963)
- Qué me van a hablar de amor (1963)
- Guapo y varón (1964)
- El firulete (1964)


text:
Avelanièr comun
L'avelanièr comun (var. avelanier, auglanièr, aulanhièr, aulanhier, averanhèr, averoèr) (Corylus avellana) es un arbre silvèstre o cultivat per sos fruches secs, las avelanas (var. auglanas, aulanhas, averans). Aperten a la familha de Betulaceae. I a una desena d'espècias dintre del genre Corylus. Totes son d'arbres caducifòlis que demòran dins l'emisfèri nòrd dins de climas temperats.
L'avelanièr a de fuèlhas redondas simplas e ressegadas. Las flors son de pollinizacion anemofila e los mascles començan de se desvolopar a la fin de l'estiu e contunhan de créisser fins a l'ivèrn seguent. Las flors femes son pus tardivas e pauc visiblas e sonque los pichons estils roges s'i remarcan. Los fruches de 1 a 2 cm de diamètre, son parcialament dintre d'una bractea de color verda al començament e marron a maduracion. Coma arbre silvèstre forma las avelanièras de nauta montanha e a mendre altitud se tròba pròche dels rius.
L'avelana es una notz comestibla, fruch de l'avelanièr comun (Corylus avellana L.). A una forma esferoïdala e son diamètre sòl èsser de 10 a 15 mm. Ten una clòsca fibrosa extèrna que envolopa un cobèrt lis ont s'amaga la grana; aquesta clòsca se seca pendent la maturacion.
Lo nogalh de la grana es comestible e se pòt emplegar cru o cuèch (entièr o en pasta). La pèl fosca que cobrís la grana a un gost amar, çò que fa sovent es tirat quand se deu consumir. S'emplega l'avelana per far un òli de gost fòrt e caracteristic per un emplec alimentari mas subretot per èsser barrejada amb de chocolat.
Las avelanas silvèstras son tanben comestiblas mas lors arbres son pauc productius. Se cultiva sens o amb asagatge, e a besonh de vent pendent la pollinizacion que se produtz en ivèrn.


text:
Blanca de Castelha
Blanca de Castelha, (nascuda lo 4 de març de 1188 a Paléncia, Castelha - mòrta lo 27 de novembre de 1252 a Melun), reina de França, es la filha d'Anfòns VIII de Castelha e d'Alienòr d'Anglatèrra, ela meteissa filha d'Alienòr d'Aquitània e d'Enric II d'Anglatèrra : es doncas la neboda del rei Joan sens Tèrra. Coma previst dins lo tractat del Goulet signat entre los reis de França e d'Anglatèrra aquel meteis an, es maridada a Port-Mort en 1200 al futur Loís VIII, filh de Felip August.
Biografia[modificar | modificar la font]
Foguèt causida d'entre sas sòrres per sa grand Alienòr d'Aquitània qu'aviá alara 80 ans, que jutjava son caractèr coma correspondent mai a una reina de França.
Donèt al rei dotze enfants que de bessons e fòrça mascles al contrari dels reialmes precedents (important per la succession del reialme). Son jutjament e sa granda pietat ne faguèron una reina fòrça aimada. Sonque cinc dels enfants venguèron adultes, quatre moriguèron.
Regenta de França aprèp la mòrt de Loís VIII en 1226, deguèt far fàcia a de fòrtas contestacions mas trionfèt de las ligas formadas contra ela e lo poder reial. En 1229, amb lo Tractat de Meaux acabèt la Crosada dels Albigeses.
Prenguèt la seguida l'òbra reformatritz de Bernat de Claraval (†1153) e fondèt las abadiás.
Tanben governèt França quand son filh sant Loís s'anèt a las crosadas.
Retirada a Melun i moriguèt en 1252.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) Marcel Brion, Blanche de Castille, Librairie de France, 1939
- (fr)Philippe Delorme, Blanche de Castille, Histoire des Reines de France, Ed. Pygmalion, 2002