text:
La rubrica d’informations del 13/01/2017 del NPLD
Lo NPLD (malhum de promocion de la diversitat lingüistica), que l’IEO n’es membre, nos presenta diferents rendetz-vos e accions avenidors per afortir la riquesa lingüistica d’Euròpa.
- Lo festenal de cançon de las lengas minorizadas, dit LIET International e pairinejat per lo Conselh d’Euròpa, fach una crida per lo concors de cançons del festenal venent. La data limita de las candidaturas es fixada al 30 genièr venent e lo concors serà lo 13 d’abril de 2017 a Kautokeino (Norvègia).
Per ne saber mai sus aquel eveniment, clicatz aicí.
- Los candidats per lo melhor projècte o activitat de promocion de la diversitat lingüistica pòdon postular fins al 21 de genièr venent per lo pretz International Linguapax de 2017. Los postulants pòdon esser tan plan d’individús que de collectivitats e lo pretz serà donat lo 25 de febrièr de 2017.
Per conéisser las condicions d’aquel pretz, clicatz aicí.
- Una conferéncia sus lo ròtle de las lengas dins la conceptualisacion e la regulacion de l’apertenéncia dins un contèxt migratòri serà organizada del 23 al 25 de mars de 2017 a l’universitat d’Oxford (Reiaume-Unit).
Per abordar aquela conferéncia, clicatz aicí.
- Lo Centre européu de las lengas contemporanèas de Graz (Austria) a recentament publicat la tièra de las activitats que desvoloperà en 2017.
Per aver coneissença de sa planificacion, clicatz aicí.
- Mai d’una cinquantena de conferéncias, diferentas mòstras sus las lengas, divèrsas estudis de lingüistas e força autras activitats seràn organizadas del 20 al 21 de genièr de 2017 a l’Expolangues de Paris (França).
Per accedir a la tièra completa de las activitats prepausadas, clicatz aicí.


c: text/html

text:
Navalhas e Angòs
Navalhas e Angòs (Navailles-Angos en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Navalhas ( Navales, au sègle XII) que deriva de novalia, «tèrras èrmas desbosigadas i a pas guaire»[1]. Miquèu Grosclaude que n'accèpta l'explica.
Angòs. Miquèu Grosclaude que forneish atestacions istoricas : Anguos, en 1402, Angos (sègle XVIII), et la prononciacion : [an'gos], comprene [an'gɔs];, que cita l'etimologia donada per Dauzat e Rostaing (d'un radicau anco-, «corbe, encrocat», dab sufixe aquitanic -ossum, de -òtze-) per la refutar (en realitat, Dauzat que parla deu vilatge d'Angòs, en Bigòrra). Qu'ei a remarcar que per Grosclaude, la corbadura evocada per lo Dauzat qu'ei associada au terrenh e que non vei arrés que i correspona; pr'aquò, per Dauzat e Rostaing, que pòt tanben estar en rapòrt dab un nom d'òmi, çò qui ac càmbia tot.
Miquèu Grosclaude que cita tanben Rohlfs, qui pensa au nom gallés Anicius o a un radicau Ang- contengut dens los noms Angellinus e Angina. Qu'accèpta, dab un gran dobte, lo mot «angous» fornit per lo Palay, de sens «terrenh sanhós», maugrat las dificultats foneticas (angós qu'ei pas Angòs, nimèi hangós, qui juntarè milhor dab lo sens)[2]. Alavetz, benlèu qui un nom de persona dab lo sufixe aquitanic -òtze que pòt demorar la solucion.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
2013 : 1396 abitants
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984
- ↑ Michel Grosclaude, Dictionnaire toponymique des Communes du Béarn, edicion Escòla Gaston Febus, 1991

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Parc Nacionau Iguazú
Lo Parc Nacionau Iguazú que's tròba en Argentina dens la Província de Missiones. Que ho creat en 1934 entà emparar las Cataractas d'Iguazú.
Lo territòri deu parc qu'èra poblat pes indians Guaraní a l'arribada deu purmèr europèu: l'espanhòu Álvar Núñez Cabeza de Vaca.
Au cors deu sègle XVII los jesuitas qu'i installèn la soa mission on trabalhavan los indians, atau emparats de l'expletacion causada per l'esclavagisme. Quauques annadas après, los jesuitas qu'avón de las barrar e las loas ruinas barròcas que son uei ua atraccion toristica.
Las cataractas monumentaus que's tròban sus l'Arriu Iguazú.
Ua de las bèstias mei emblematicas de la fauna deu parc qu'ei de segur lo coatí.


text:
Suisse (Mosèla)
Suisse es una comuna francesa administrada per lo departament de Mosèla de la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Anautita-Soïssa dépendait de l'anciana província de Lorraine, ban de la Rotte ; Bassa-Soïssa de l'anciana província de las Tres-Evêchés.
- Aguèron amassat l'an 1843.
- Haute-Suisse dépendait de l'ancienne province de Lorraine, ban de la Rotte ; Basse-Suisse de l'ancienne province des Trois-Evêchés.
- Elles furent réunies en 1843.


text:
Arrow 2.5 24
Traduccion, Maquetas y Edicion: Kal-El de KryptonArrow 2.5 23
Traduccion, Maquetas y Edicion: Kal-El de KryptonArrow 2.5 22
Traduccion, Maquetas y Edicion: Kal-El de KryptonArrow 2.5 21
Traduccion, Maquetas y Edicion: Kal-El de KryptonArrow 2.5 20
Traduccion, Maquetas y Edicion: Kal-El de KryptonArrow 2.5 19
Traduccion, Maquetas y Edicion: Kal-El de KryptonArrow 2.5 18
Traduccion, Maquetas y Edicion: Kal-El de KryptonArrow 2.5 17
Traduccion, Maquetas y Edicion: Kal-El de KryptonArrow 2.5 16
Traduccion, Maquetas y Edicion: Kal-El de KryptonArrow 2.5 15
Traduccion, Maquetas y Edicion: Kal-El de KryptonArrow 2.5 14
Traduccion, Maquetas y Edicion: Kal-El de KryptonArrow 2.5 13
Traduccion, Maquetas y Edicion: Kal-El de KryptonArrow 2.5 12
Traduccion, Maquetas y Edicion: Kal-El de KryptonArrow 2.5 11
Traduccion, Maquetas y Edicion: Kal-El de KryptonArrow 2.5 10
Traduccion, Maquetas y Edicion: Kal-El de KryptonArrow 2.5 09
Traduccion, Maquetas y Edicion: Kal-El de KryptonArrow 2.5 08
Traduccion, Maquetas y Edicion: Kal-El de KryptonArrow 2.5 07
Traduccion, Maquetas y Edicion: Kal-El de KryptonArrow 2.5 06
Traduccion, Maquetas y Edicion: Kal-El de KryptonArrow 2.5 05
Traduccion, Maquetas y Edicion: Kal-El de KryptonArrow 2.5 04
Traduccion, Maquetas y Edicion: Kal-El de KryptonArrow 2.5 03
Traduccion, Maquetas y Edicion: Kal-El de KryptonArrow 2.5 02
Traduccion, Maquetas y Edicion: Kal-El de KryptonArrow 2.5 01
Traduccion, Maquetas y Edicion: Kal-El de Krypton


text:
Aquel tèxte es adaptat per Occitània, e parlarèm pas dels cumuls dels mandats electorals, nimai del plafonament de las retribucions electivas, non farèm una pichona lista comparativa ambe l'Estat federal Alemand, sempre un « exemple » per sa politica liberala, mens per la situacion dinerièra dels elegits.
Ai la costuma de dire que lo Sénat còsta ... 340 miliards d'Èuro per annada (eveluacion qu'a aumentat dempuèi 2013), per una institucion republicana que servís a res, o a relentir lo sistèma tot en engraissar la partidocracia jacobina.
Mas i a bravament d'autras linhas de budgectes jacobins que pòdon èstre annuladas, per èstre ineficaças pels ciutadans occitans en Occitània, Novèla Aquitània, Auvèrnhe, Provença e Niça.
Se
per un còp Internet podiá servir a l'estauvi de la vida de l'Estat jacobin francés, se los ciutadans franceses de l'Estat francés, podián lançar la debuta d'una consciéncia politica collectiva, assanir lo sistèma politic jacobin e sas finança, perqué pas ? Utopia ? De que còsta d'assajar ?
Ambe 500 000 elegits, e quasiment la mitat en Occitània bèla, gaire estonent …… que la populacion aguèsse de mal a anar votar, mai que la majoritat son ara decebut pel sistèma de creacion d'una oligarquia politica que se sábon votar privilègis per els e gaire pels ciutadans o ciutadanas que vòtan.
Informar es jà plan mas quand anèm bolegar per sortir del sistèma jacobin francés ? Alemanha o crida, l'escriu dins cada article sus fRança!
Nòstre deficit dit NACIONAL arriba directament de las infra-estructuras ontologicas dels Jacobins
Estat central ipercentralizat e en concurréncia ambe las infra-estructuras de las ditas Regions Pòles -Inter Pòles- Aglomeracion - Region / Despartements/ Cantons/inter communalitats !
La diferéncia ambe l'infra-estructura d'Alemanha, es al supernaut nivèl dinerièr de :
130 Miliards d'€ RECURRENTS !
AVÈTZ plan ENTENDUT!
130 Miliards d'€ ! La pichoneta palha !
Imaginatz de qué podriam far per desvolopar l'economia occitana ?
30 Miliards ! Recurrents per annada ...
Reagir ? Ont son los programas dels partits jacobins sul tèma ?
La solucion èra pels reis d'aumentar las fiscalitats, e per la santa republica parisenca, lo modèl es similar....... avèm pas cambiat de regime fiscal.
...
REFORMÈM LA NÒSTRA ESTRUCTURA OCCITANA, es cridar mens de poders a Paris e suprimir las prefecturas jacobinas al país occitan, E lo modèl se dèu multiplicar a totes los nivèls farlabicats per l'Estat centralista francés. Se lo modèl es tòrt, es pas la fauta dels foncionaris d'Estat, ni dels cap-d'entrepresas, es la fauta del sistèma politic centralista francés.
Lo modèl francés es pas lo modèl politic e economic que fau per Occitània PUNT.


text:
Auem vist es imatges un pialèr de còps, damb aqueth ritus e aquera solemnitat que sonque era Glèisa sap desplegar as espectadors gòrjabadats. Es cardenals arriben en processon ara Capèla Sixtina e s’i embarren en conclave jos era guardada atentiua des pintures deth Judici Finau de Miquèu Àngel, mentre dehòra èm ara demora d’ua humenèja que treirà un hum nere coma eth cremalh enquia que sigue escuelhut eth nau successor de Pèir. Er Esperit Sant ja a buhat, e peth balcon dera basilica acampe un timid e arridolent òme vestit de blanc, sense mès ornaments qu’ua crotz de hèr. “Bergoglio”, s’a dit eth cardenau pròtodiague, quan semblauen fòrtes d’autes opcions mès convencionaus e continuïstes. Ei eth prumèr avèsque dera America Latina, un jesuïta que viu com un franciscan. D’ençà dera renúncia ja trencadora der emerit Ratzinger enquiara eleccion d’aguest papa que predique “ua Glèisa prauba e entàs praubi” (dera “Glèisa des praubi” ja en parle Joan XXIII en 1962), aguesta institucion millenària, acaçada pera sua crisi particulara, estordís de patac a d’autes institucions, a partits, politics e opinadors qu’impartissen leçons de renauiment quan en casa aurien de besonh tanben ua pregona reforma. Veiram quini passi darà (o pòt dar) eth nau avèsque Francés, mès, damb es sòns gèsti cargadi de significança, a artenhut, aumens, méter en centre d’atencion era vocacion ara quau ei cridada era comunautat cristiana: era “fraternitat” universau, damb “bondat”, “tendresa”, “misericòrdia” e “esperança”, en paraules sues, sense desbrembar era “opcion preferenciau pes praubi”, pr’amor qu’entà eri, en patir injustícia, n’ei eth Règne. E ja se sap que, en judici finau, evocat ena Sixtina, es justi son aqueri qu’an acuelhut ath qu’auie hame (Mt 25, 31).
(DIARI SEGRE, 23 de març de 2013)


text: 48 Communes membres : Achery, Abbecourt, Amigny-Rouy, Andelain, Anguilcourt-Le-Sart, Autreville, Beaumont En Beine, Beautor, Bertaucourt Epourdon, Bethancourt En Vaux, Bichancourt, Brie, Caillouel Crepigny, Caumont, Charmes, Chauny, Commenchon, Condren, Courbes, Danizy, Deuillet, Fourdrain, Fressancourt, Frieres-Faillouel, Guivry, La Fere, La Neuville En Beine, Liez, Manicamp, Marest Dampcourt, Mayot, Mennessis, Monceau-Les-Leups, Neuflieux, Ognes, Pierremande, Quierzy Sur Oise, Rogecourt, Saint Gobain, Saint Nicolas Aux Bois, Servais, Sinceny, Tergnier, Travecy, Ugny Le Gay, Versigny, Villequier Aumont et Viry-Noureuil.


text:
aide à domicile dans l'Aisne
Offres d’emploi Personnes disponibles
Offres d'emploi
Aucune offre d’emploi correspondant à votre recherche
Personnes disponibles
Nos villes:
abbecourt - achery - acy - agnicourt et sechelles - aguilcourt - aisonville et bernoville - aizelles - aizy jouy - alaincourt - allemant - ambleny - ambrief - amifontaine - amigny rouy - ancienville - andelain - anguilcourt le sart - anizy le chateau - annois - any martin rieux - archon - arcy ste restitue - armentieres sur ourcq - arrancy - artemps - artonges - assis sur serre - athies sous laon - attilly - aubencheul aux bois - aubenton - aubigny aux kaisnes - aubigny en laonnois - audignicourt - audigny - augy - aulnois sous laon - autremencourt - autreppes - autreville - azy sur marne - bagneux - bancigny - barbonval - barenton bugny - barenton cel - barenton sur serre - barisis - barzy en thierache - barzy sur marne - bassoles aulers - baulne en brie - bazoches sur vesles - beaume - beaumont en beine - beaurevoir - beaurieux - beautor - beauvois en vermandois - becquigny - belleau - bellenglise - belleu - bellicourt - benay - bergues sur sambre - berlancourt - berlise - bernot - berny riviere - berrieux - berry au bac - bertaucourt epourdon - berthenicourt - bertricourt - berzy le sec - besme - besmont - besny et loizy - bethancourt en vaux - beugneux - beuvardes - bezu le guery - bezu st germain - bichancourt - bieuxy - bievres - billy sur aisne - billy sur ourcq - blanzy les fismes - blerancourt - blesmes - bohain en vermandois - bois les pargny - boncourt - bonneil - bonnesvalyn - bony - bosmont sur serre - bouconville vauclair - boue - bouffignereux - bouresches - bourg et comin - bourguignon sous coucy - bourguignon sous montbavin - braine - brancourt en laonnois - brancourt le grand - branges - brasles - bray st christophe - braye en laonnois - braye en thierache - braye sous clamecy - brecy - brenelle - breny - brie - brissay choigny - brissy hamegicourt - brumetz - brunehamel - bruyeres et montberault - bruyeres sur fere - bruys - bucilly - bucy le long - bucy les cerny - bucy les pierrepont - buire - buironfosse - burelles - bussiares - buzancy - caillouel crepigny - camelin - castres - caulaincourt - caumont - celles les conde - celles sur aisne - cerizy - cerny en laonnois - cerny les bucy - cerseuil - cessieres - chacrise - chaillevois - chalandry - chambry - chamouille - champs - chaourse - charly - charmes - charteves - chassemy - chateau thierry - chatillon les sons - chatillon sur oise - chaudardes - chaudun - chauny - chavignon - chavigny - chavonne - cheret - chermizy ailles - chery chartreuve - chery les pouilly - chery les rozoy - chevennes - chevregny - chevresis monceau - chezy en orxois - chezy sur marne - chierry - chigny - chivres en laonnois - chivres val - chivy les etouvelles - chouy - cierges - cilly - ciry salsogne - clacy et thierret - clairfontaine - clamecy - clastres - clermont les fermes - coeuvres et valsery - cohan - coincy - coingt - colligis crandelain - colonfay - commenchon - concevreux - conde en brie - conde sur aisne - conde sur suippe - condren - connigis - contescourt - corbeny - corcy - coucy la ville - coucy le chateau auffrique - coucy les eppes - coulonges cohan - coupru - courbes - courboin - courcelles sur vesles - courchamps - courmelles - courmont - courtemont varennes - courtrizy et fussigny - couvrelles - couvron et aumencourt - coyolles - cramaille - craonne - craonnelle - crecy au mont - crecy sur serre - crepy - crezancy - croix fonsommes - crouttes sur marne - crouy - crupilly - cuffies - cugny - cugny les crouttes - cuirieux - cuiry housse - cuiry les chaudardes - cuiry les iviers - cuissy et geny - cuisy en almont - cutry - cys la commune - dagny lambercy - dallon - dammard - dampleux - danizy - dercy - deuillet - dhuizel - dizy le gros - dohis - dolignon - dommiers - domptin - dorengt - douchy - dravegny - droizy - dury - ebouleau - effry - englancourt - epagny - eparcy - epaux bezu - epieds - eppes - erlon - erloy - esqueheries - essigny le grand - essigny le petit - essises - essomes sur marne - estrees - etampes sur marne - etaves et bocquiaux - etouvelles - etreaupont - etreillers - etrepilly - etreux - evergnicourt - fargniers - faucoucourt - faverolles - fayet - fere en tardenois - fesmy le sart - festieux - fieulaine - filain - flavigny le grand et beaurain - flavy le martel - fleury - fluquieres - folembray - fonsommes - fontaine les clercs - fontaine les vervins - fontaine notre dame - fontaine uterte - fontenelle - fontenelle en brie - fontenoy - foreste - fossoy - fourdrain - francilly selency - franqueville - fresnes - fresnes en tardenois - fresnoy le grand - fressancourt - frieres faillouel - froidestrees - froidmont cohartille - gandelu - gauchy - gercy - gergny - germaine - gernicourt - gibercourt - gizy - gland - glennes - goudelancourt les berrieux - goudelancourt les pierrepont - goussancourt - gouy - grand rozoy - grand verly - grandlup et fay - grandrieux - gricourt - grisolles - gronard - grougis - grugies - guignicourt - guise - guivry - guny - guyencourt - hannapes - happencourt - haramont - harcigny - hargicourt - harly - hartennes et taux - hary - hautevesnes - hauteville - haution - hinacourt - hirson - holnon - homblieres - houry - housset - iron - itancourt - iviers - jaulgonne - jeancourt - jeantes - joncourt - jouaignes - jouy - jumencourt - jumigny - jussy - juvigny - juvincourt et damary - l epine aux bois - la bouteille - la capelle - la celle sous montmirail - la chapelle monthodon - la chapelle sur chezy - la croix sur ourcq - la fere - la ferte chevresis - la ferte milon - la flamengrie - la herie - la malmaison - la neuville bosmont - la neuville en beine - la neuville housset - la neuville les dorengt - la selve - la vallee au ble - la vallee mulatre - la ville aux bois l pontavert - la ville aux bois les dizy - laffaux - laigny - lanchy - landifay et bertaignemont - landouzy la cour - landouzy la ville - landricourt - laniscourt - laon - lappion - largny sur automne - latilly - launoy - laval en laonnois - lavaqueresse - laversine - le catelet - le charmel - le haucourt - le herie la vieville - le nouvion en thierache - le plessier huleu - le sart - le sourd - le thuel - le verguier - leme - lempire - lerzy - les autels - leschelles - lesdins - lesges - lesquielles st germain - leuilly sous coucy - leury - leuze - levergies - lhuys - licy clignon - lierval - liesse notre dame - liez - lime - lislet - lizy - logny les aubenton - lombray - longchamps - longpont - longueval barbonval - lor - louatre - loupeigne - lucy le bocage - lugny - luzoir - ly fontaine - maast et violaine - machecourt - macogny - macquigny - magny la fosse - maissemy - maizy - malzy - manicamp - marchais - marchais en brie - marcy - marcy sous marle - marest dampcourt - mareuil en dole - marfontaine - margival - marigny en orxois - marizy st mard - marizy ste genevieve - marle - marly gomont - martigny - martigny courpierre - mauregny en haye - mayot - mennessis - menneville - mennevret - mercin et vaux - merlieux et fouquerolles - merval - mesbrecourt richecourt - mesnil st laurent - meurival - mezieres sur oise - mezy moulins - missy aux bois - missy les pierrepont - missy sur aisne - molain - molinchart - monampteuil - monceau le neuf et faucouzy - monceau le waast - monceau les leups - monceau sur oise - mondrepuis - monnes - mons en laonnois - mont d origny - mont notre dame - mont st jean - mont st martin - mont st pere - montaigu - montbavin - montbrehain - montchalons - montcornet - montescourt lizerolles - montfaucon - montgobert - montgru st hilaire - monthenault - monthiers - monthurel - montigny en arrouaise - montigny l allier - montigny le franc - montigny lengrain - montigny les conde - montigny sous marle - montigny sur crecy - montlevon - montloue - montreuil aux lions - morcourt - morgny en thierache - morsain - mortefontaine - mortiers - mosloy - moulins - moussy verneuil - moy de l aisne - muret et crouttes - muscourt - nampcelles la cour - nampteuil sous muret - nanteuil la fosse - nanteuil notre dame - nauroy - nesles la montagne - neufchatel sur aisne - neuflieux - neuilly st front - neuve maison - neuville st amand - neuville sur ailette - neuville sur margival - neuvillette - nizy le comte - nogent l artaud - nogentel - noircourt - noroy sur ourcq - nouvion et catillon - nouvion le comte - nouvion le vineux - nouvron vingre - noyales - noyant et aconin - oeuilly - ognes - ohis - oigny en valois - oisy - ollezy - omissy - orainville - orgeval - origny en thierache - origny ste benoite - osly courtil - ostel - oulches la vallee foulon - oulchy la ville - oulchy le chateau - paars - paissy - pancy courtecon - papleux - parcy et tigny - parfondeval - parfondru - pargnan - pargny filain - pargny la dhuys - pargny les bois - parpeville - pasly - passy en valois - passy sur marne - pavant - perles - pernant - petit verly - pierremande - pierrepont - pignicourt - pinon - pisseleux - pithon - pleine selve - ploisy - plomion - ployart et vaurseine - pommiers - pont a bucy - pont arcy - pont st mard - pontavert - pontru - pontruet - pouilly sur serre - premont - premontre - presles et boves - presles et thierny - priez - prisces - proisy - proix - prouvais - proviseux et plesnoy - puiseux en retz - puisieux et clanlieu - quessy - quierzy - quincy basse - quincy sous le mont - raillimont - ramicourt - regny - remaucourt - remies - remigny - renansart - renneval - resigny - ressons le long - retheuil - reuilly sauvigny - revillon - ribeauville - ribemont - rocourt st martin - rocquigny - rogecourt - rogny - romeny sur marne - romery - roncheres - roucy - rougeries - roupy - rouvroy - rouvroy sur serre - royaucourt et chailvet - rozet st albin - rozieres sur crise - rozoy bellevalle - rozoy sur serre - saconin et breuil - sains richaumont - samoussy - sancy les cheminots - saponay - saulchery - savy - seboncourt - selens - septmonts - septvaux - sequehart - serain - seraucourt le grand - serches - sergy - seringes et nesles - sermoise - servais - serval - sery les mezieres - silly la poterie - sinceny - sissonne - sissy - soissons - soize - sommelans - sommeron - sommette eaucourt - sons et roncheres - sorbais - soucy - soupir - st agnan - st algis - st aubin - st bandry - st christophe a berry - st clement - st erme outre et ramecourt - st eugene - st gengoulph - st gobain - st gobert - st mard - st martin riviere - st michel - st nicolas aux bois - st paul aux bois - st pierre aigle - st pierre les franqueville - st pierremont - st quentin - st remy blanzy - st simon - st thibaut - st thomas - ste croix - ste genevieve - ste preuve - surfontaine - suzy - taillefontaine - tannieres - tartiers - tavaux et pontsericourt - tergnier - terny sorny - thenailles - thenelles - thiernu - torcy en valois - toulis et attencourt - travecy - trefcon - trelou sur marne - troesnes - trosly loire - trucy - tugny et pont - tupigny - ugny le gay - urcel - urvillers - vadencourt - vailly sur aisne - variscourt - vassens - vasseny - vassogne - vaucelles et beffecourt - vaudesson - vaurezis - vaux andigny - vaux en vermandois - vauxaillon - vauxbuin - vauxcere - vauxtin - vendelles - vendeuil - vendhuile - vendieres - vendresse beaulne - venerolles - venizel - verdilly - vermand - verneuil sous coucy - verneuil sur serre - versigny - vervins - vesles et caumont - veslud - veuilly la poterie - vezaponin - vezilly - vic sur aisne - vichel nanteuil - viel arcy - viels maisons - vierzy - viffort - vigneux hocquet - ville savoye - villemontoire - villeneuve st germain - villeneuve sur fere - villequier aumont - villeret - villers agron aiguizy - villers cotterets - villers en prayeres - villers helon - villers le sec - villers les guise - villers st christophe - villers sur fere - villiers st denis - vincy reuil et magny - viry noureuil - vivaise - vivieres - voharies - vorges - vouel - voulpaix - voyenne - vregny - vuillery - wassigny - watigny - wiege faty - wimy - wissignicourt -


text:
Ja existant sota d’autrei formas dins la mandatura precedenta, lo Pass Cultura de Provença Aups Còsta d’Azur acampa ja 20 000 joines regionaus que l’an demandat. Aqueu permete ai joines de pas manco 26 ans de beneficiar de 180 € de dotacien de produchs culturaus… sus tres ans.
Ara president de la Commission Cultura dei Regions de França, lo mume Estrosi a prepausat a Francesca Nyssen, la ministra de la Cultura, d’aumentar lei dotacions de consomacion culturala dei Regions pèr una dotacion d’Estat, pròpri a auçar l’ofèrta fin qu’a 500€.
500€ de produchs culturaus, èra la promessa dau candidat Macron.
Lo Pass Cultura permete ai joines d’intrar dins de manifestacions culturalas o de crompar de produchs culturaus dins 500 estructuras provençalas.
Crestian Estrosi a prepausat a la ministra de « s’apielar sus lei Regions pèr metre en plaça aquel otís culturau pèr la joinessa de nòstre país ».


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dijous, 25 d’abril de 2013
Lo poèma mei ancian qui coneishem en Gasconha
diumenge, 14 d’abril de 2013
Deu tractat de Corbeil e de la frontèra enter occitans e catalans.
dijous, 11 d’abril de 2013
De las hemnas deus immigrants gascons hens lo país valencian deu sègle XVIII (María Luisa Álvarez Cañas).
dimarts, 9 d’abril de 2013
L'auta vergonha
diumenge, 7 d’abril de 2013
Gasconha qu'ei beròia e sense eth gascon, que non vau arren.
Qu'èm un país qu'e beròi. Gasconha...la Gasconha qu'e beròia... e sense eth gascon, que non vau arren...Sense eth gascon que n'e pas era Gasconha! Aquerò, non cau pas méter de costath.
E après, sabi pas...Quan veses... Qu' i a cançons, quan cantas en gascon, qu'i a quauquarren de mes...Qu'i a quauquarren de mes qu'en francés. "Aqueras montanhas", qui l'a hèta? ...Gaston Fèbus qu'a escrivut aquera cançon. E qu'e tostemps aquiu "Aqueras Montanhas". Eth qu'aimava eth país. Que voi díser...Que escriu en gascon. Alavetz eth non èra pas gascon, eth. "Côté de Foix", qu'ei Lengadòc. Comprenes? Qu'a escrivut en gascon! Sa mair qu'èra comengesa...Gaston Febus que moric en tretze cents quate vint onze. E dempús, que teng era cançon. Qu'e autan jhoena que quan neishèc.
dissabte, 6 d’abril de 2013
Gasconha vista per Martin Calder
"Adishatz! This means hello or goodbye in Gascon. Gascony has a distinct identity, and a history that sets it apart from the rest of France. For Gascons, northern France is another country - and as for Parisians! This is France, but not as we know it.
Gascony stretches from Toulouse in the east to the Atlantic coast in the west, from the River Garonne in the north to the Pyrenees in the south. Gascony is a golden land of rolling hills and wide horizons, swathed with vineyards, sunflowers, maize and pastures. Wild boar and roe deer roam in the oak forests.
dilluns, 1 d’abril de 2013
Occitanisme e genocidi lingüistic.
Qu'espèri -shens tròp gausar créde'i- aquò que signarà a de bonas la fin d'un certan discors occitanista, tant de còps molut e arremolut, sus çò qu'an d'estar la lenga e las lengas. Aquera ideologia qu'ei estada denonciada per l'UNESCO e de mei en mei d'universitaris reputats, occitans o non, lingüistas o non, que se'n son desolidarizats.
La vision de las lengas basada sus ua ierarquizacion deus parlars e la politica de substitucion d'un parlar per un aute, supausat mei nòble o mei centrau o mensh localista o mei qué que sia, que son d'esséncia genocidària, nolens volens. N'ac cau pas jamei oblidar.
La lenga mairana qu'ei un parlar. Lo respècte envèrs los pairans que passa peu respècte de cap au parlar de la comunautat. La lenga mairana qu'ei un parlar e lo parlar qu'ei lenga.


text:
Batalha de Bir Hakeim
La batalha de Bir Hakeim se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 26 de mai au 11 de junh de 1942. Consequéncia de la desfacha aliada a la batalha de Gazala, opausèt una bregada francesa (3 723 òmes) cargada d'alentir la progression enemiga a plusors divisions alemandas e italianas (37 000 òmes). Maugrat son inferioritat numerica, lei tropas francesas, princialament formadas de legionaris e de tropas colonialas, capitèron de resistir doas setmanas. Puei, rompèron de nuech l'enceuclament dei fòrças de l'Axe per ragantar l'armada britanica d'Egipte.
Lei Francés perdiguèron aperaquí 1 200 òmes (140 tuats, 229 bleçats e 814 presoniers) e 40 canons còntra 3 300 tuats ò bleçats, 51 carris e 49 avions per lei Germanoitalians. Aqueu succès foguèt la premiera contribucion militara importanta de la França Liura a l'esfòrç de guèrra aliat e aguèt un ròtle significatiu dins sa reconeissença politica per leis Aliats. Plusors unitats (1èr batalhon de fusilhièrs marins d'artilhariá (DCA), 2en batalhon de Legion Estrangiera - seccion de la 1a companhiá anti-carris, 1èr regiment d'artilhariá e batalhon de marcha n°2) foguèron citats a l'òrdre de l'armada francesa a l'eissida de la batalha per lo generau de Gaulle.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dimarts, 30 de setembre de 2008
Jo me'n vaig anar de França a Catalunya
Jo'n sòi anat, tant sòi tornat
Tralanlà laderai,
De França en Catalonha
Que jamei los mens uelhs n'an vist
tan gentilha persona
Afaiçonada de son còs
Estreta de cintura
Qu'a los uelhons com l'esparvèr
la boca de mesura
(Tradicionau gascon)
Costums pastorals (Francesc Compte, rosselhonés, 1586)
(On se ditz que pastors aquitans -doncas gascons- miavan lors bestiars dinc aus Pirenèus orientaus e i encontravan d'autes pastors de tropèths catalans, qui èran, eths tanben, francés. Supausi que los pastors deu costat catalan, en realitat, èran originaris de Gasconha, eths tanben).
En lo estiu móntan los bestiars de la França y dels habitadors de dits comtats en tan gran nombre que estan totes les navals poblades dels guardians dels dits bestiars, faent en la nit molts focs, y entre ells sonant molts instruments de música pastoril, com són: albaýs, dolçaynes, nesarts, flautes, y en los francesos alguns rebaquets, que ells acostumen sonar de diferent to de la música catalana.
Y entre los de un regne y altre pàssan moltes conversacions, y se fan moltas visitas, perquè los guardians dels bestiars catalans també són de nació francesa, y los demés són aquitans; perquè la complecció de la nació catalana no s'és poguda may conduhir ni inclinar en òbres servils ni villanescas, ans bé, de los que los castellans anomènan vilans, ells anomènan pagesos, y són de tant punt y honra molts d'ells, que per ella competexen ab qualsevol cavaller català; per pobres que sían, per lo que toca a la honra, [competexen] amb qualsevol títol, per poderós que sia.
Y axí, essent los guardians catalans de nació francesa, com los del bestiars francesos, ab curiositat, com tots los bestiars dels dos regnes són pujats en dites montanyes, se visitan por saber, los uns dels altres, lo èsser de llurs parents y de llurs cases.
Y molts anys, los mayorals de les ramades dels bestiars que són en ditas cordilleras, en lo vespre de Sant Joan de Juny se'n pújan en lo més alt de la montanya de Canigó, que és en lo mix de las predites dos grans cordilleras, y de allí míran fan llurs pastors en llur jaces, faent-los ells també los focs per senyalar-los com los estan mirant de dita gran montanya; de la qual, no tan solament descobren los focs fan la dita vespre los pobles rossellonesos, confletans y çardans, mes encara descobren los dels catalans y francesos.
NB. Lo troçet (un extrèit) qu'ei tirat deu CD de VERD E BLU titolat "baladas e danças", de comandar a Menestrèrs Gascons. Que'u trobaratz tanben au conservatòri occitan de Tolosa.
dilluns, 29 de setembre de 2008
Tramuntana
Cal o no cal posar parcs eòlics a l'Albera?
Els ajuntaments de Portbou i de Colera es neguen a atorgar permissos de construir molins de vent, en contra de les llicències emeses per la Generalitat.
Els comprenc. La decisió d'erigir infrastuctures d'aquest tipus hauria de ser, com a mínim, l'objecte d'una discussió i d'un acord amb els veïns. I no sols amb els de l'Alt Empordà sinó també amb els del Rosselló, ja que els molins s'hi veurien des de Banyuls de la Marenda.
L'Albera inclou una gran zona natural protegida, constituida pel Paratge Natural de l'Albera al vessant sud (Estat espanyol) i la Reserva Natural de la Massana al vessant nord (Estat francès). És un ecosistema d'una gran riquesa, però també d'una gran fragilitat, classificat Natura 2000 per Bruxel.les. Constitueix l'últim refugi de les tortugues mediterrànies. A més, l'Albera és el lloc més septentrional on hi trobem les tortugues de rierol, és l'únic endret a França on hi viu aquesta espècie iberico-magrebina de tortuga aquàtica. No vull dir que els molins representarien una amenaça per a les tortugues, clar. Però l'Albera no és sols una reserva ecològica. És també un paratge formós omplert d'historia i de cultura. És tot un patrimòni paisatgístic i cultural. És un lloc meravellós, en tots els sentits de la paraula.
Els Alberencs (del Sud i del Nord) compten amb la classificació del macís, per l'UNESCO, com a patrimòni mundial de la humanitat. No estic convençut que hi arribarem amb molins desfigurant la lloma, tal com ho preveu el projecte impugnat.
Tanmateix, és clar que necessitem parc eòlics. Aquí, un cop més, tenim el dilema que va molt sovint junt amb aquesta tecnologia.
N.B. La foto a dalt mostra el lloc previst per a l'implantació del parc eòlic a Portbou. Ve del diari digital de Girona.
divendres, 26 de setembre de 2008
Talhèrs de Yiddish a Tolosa
David Krakauer que'ns jòga de la musica contemporanèa, la cultura yiddish n'ei pas mòrta e que compta enqüèra.
La musica deu Karsten qu'ei "retro", qu'ei la de l'après-guèrra:
Lo yiddish qu'ei la lengua mairau de la Peirotona. Un dia, la trobèi en larmas mentre èra a escotar ua cançon en yiddish coma la deu Karsten. S'avèva hicat en cap qu'era medeisha èra la darrèra a parlar yiddish, s'imaginava qu'après sa mòrt, degun non parlarà pas mei aquera lengua. Que'm semblè grèu, aquò. Lo yiddish viu enqüèra, e quitament a Tolosa, i trobam enqüèra locutors naturaus. Mès vertat qu'ei, coma tà l'occitan, los parents n'an pas jutjat necessari de transméter la lengua. Los parents de la Peirotona ac hasón simplament pr'amor non sabèvan pas parlar francés.
E ara son generacions de monde qui's tròban amputats de la lengua ancestrau e qui vòlen recuperar-la.
La gata e lo gojat bohaire
dimarts, 23 de setembre de 2008
La boha
Ger ser, qu'anèi tau conservatòri occitan tà seguir lo men prumèr cors de boha. Lo men professor qu'ei lo Sam, un gojat viengut de Taiwan, especializat en etno-musicologia. Ben òc, que coneishi d'Occitans qui jògan de la quena e deu charango, eth qu'ei un chinés qui tòca la boha, aquò b'ei plan naturau, finaument!
N'i èri pas tot solet, que i avèva lo Laurent : un bohaire de detz ans qui avè dejà au comptadèr 4 annadas de practica de cornamusa, dont duas a Lilla, mès en Flandres n'èra pas la boha gascona, clar. Com e'm trobava simpatic, que'm liurè quauques conselhs utiles de saber de tira. I avèva tanben dus faus-començants e un aute començaire vertadèr coma jo.
Lo prumèr cors qu'èra consacrat a se presentar e a presentar l'instrument. A la fin, los dus començaires èran tot juste capables de produsir un son comparable au crit fièr de las aucas sauvatjas migrant de cap tau lor país d'ivèrn.
Un còp a casa, que hasói ua demonstracion a la mea hemna. Era, en audir lo brut auquenc qui non manquèi pas de produsir, que'm demandè, plegada d'arríder, si non èri jo lo qui hasó la banda-son deu film "lo pòble migrator" :-(. Puish, la totau: lo hilh qu'arribè. Avisant la boha, ce digó: "chouette, une boha, ça tue!" , puish que's hiquè a bohar dens ua boha peu prumèr còp dens sa vita...Que nse'n sortí ua beròja melodia, dab totas las nòtas ben claras...N'i a qui son mes dotats que d'autes!!!
dilluns, 22 de setembre de 2008
catalanisme e gasconisme
A prepaus de catalan e de gascon, ua rason qui mia a hicar lo catalan a despart qu'ei lo gran nombre d'ispanismes qui an invadit lo son vocabulari. Aqueths ispanismes que son a invadir lo gascon tanben, l'aranés essenciaument mès pas sonque, que'n trobam tanben un bèth pialòt en los autes parlars montanhòus enqüèra que la koinè e'us evita. Quauques escritors aranés que son, "per cert" ;) ben involontariament, a transformar l'aranés en dialècte catalan, emplegant correntament mots o expressions coma senzilh (simple), tot e (ja sia que, badonc que), etc, hent de l'aranés ua sòrta de capsinés gasconejant. Qu'ei ua tendéncia ben reau en Aran. Que serà interessant de susvelhar si aqueths meridionalismes passaran lo Pònt d'Arrei o si la frontèra estatau serà capabla de'us retiéner. Logicament, que deurén passar, pr'amor los mots que son coma los ausèths, qu'ignoran las frontèras estataus.
divendres, 19 de setembre de 2008
En gascon !
Perqué escrives en gascon?
Quant de còps m'an pausat aquera question?
E la responsa que sort, tostemp parièr: pr'amor que m'agrada. La lengua gascona qu'ei la qui m'agrada, qu'a lo shuc de la montanha, deus malhs, deus gaves, de las encantadas, deu pinhadar, de la mar grana, de las andadas qui clacan sus la grèva. Jo qu'èi besonh d'era e era qu'a besonh de tots nosautes. Qu'ei l'amna deu país, non la cau pas deishar morir.
Montaigne ns'ac escrivó: qu'ei aquesta e nada auta.
E que'm brembi d'aqueth poèma deu regretat Mossen Josèp Condò Sambeat (mercés au hilh deu País):
En Plan de Beret neishuda
Totafèt jo sò aranesa
Mès despús m'hèsqui francesa
Per qu'en França voi morir.
Quan eth Pònt deth Rei travèssi
Que'n só de plan desesperada,
En véder-me destarrada
Dera mia nacion!
Mès de còp me reviscòli,
Recupèri era alegria
E me tròbi en casa mia
En sénter parlar en gascon.
Quan parlar ara gent enteni,
Tot eth mèn amor les dongui,
E contenta entre eri estongui,
E les comenci a parlar:
-"Gascons de França e d'Espanha,
Visque era lengua gascona!
Mentres jo serè Garona,
Eth gascon non morirà!"
-"Eth parlar que jo vos dèishi,
Com ua pèrla, sauvatz-lo,
Com un bèth jardin, sauclatz-lo...
Non cambietz!...Tostemp gascons!"
Adonc, tant que Garona e serà Garona, que continuarèi d'escríver en gascon.
dijous, 18 de setembre de 2008
Un aute rabin cantaire: rabin Haim Look
Un aute cantaire arabo-andalós d'origina marroquina, plan viu aqueste, qu'ei lo rabin american Haim Look. Rabin a Los Angeles, gran especialista de musica liturgica judeo-marroquina, que coneish tanben hèra plan lo repertòri musicau marroquin deu quau lo repertòri liturgic judeo-marroquin (en ebrèu) e deriva en gran partida. En aqueth concèrt dat a Rabat, que mescla las duas tradicions, l'araba e la liturgica ebrèa. Que i canta sustot en arabe mès n'a pas paur d'i mesclar cants liturgics cantats en ebrèu. Saberatz reconéisher las duas lenguas ?
Rabin Haim Look - extrèit deu concèrt
enviat per par lutherking
A la fin deu concèrt, que comença d'encontrar quauques problèmas dab la votz. Qu'ei aconortat (reconfortat) per lo cantaire marroquin Abderrahim Souiri qui l'acompanha en duo. Que saben cauhar la sala! A partir de 6min 13, que comença " Ana Manî Fîyâche", de non pas mancar.
Ana Manî Fîyâche
Si tots los soldats deu planeta estossen remplaçats per musicians, segur que lo mond e seré mes bèth.
PS. Alavetz, avetz reperat las estròfas litugicas ebrèas? Sus la prumèra video, que i canta ua prumèra pregària a 12 min 37 e dinc a 12 min 50. E un pòc mes tard, au bèth miei d'un mawwal ( un cant sofí), que i intercala ua pregària en ebrèu cantada sus la melodia deu mawwal (15min 37 haut o baish).
dimecres, 17 de setembre de 2008
Samy El Maghribi (1922-2008)
Que començè per se familiarizar dab la musica arabo-andalosa e qu'aprenó a tocar l'od (lo laüt orientau). Puish que's perfeccionè en seguint cors au Conservatòri de Musica de Casablanca e en frequentant dab cercles deus mèstes de musica arabo-andalosa. A l'edat de 20 ans, que decideish de deishar lo son tribalh de director comerciau tà consacrà's sancerament au cant e a la musica.
Lo repertòri de Sami El Maghribi (literaument Samy lo Marroquin, Marròc en arabe que's ditz el maghrib) qu'ei hèra vast.
De l'ua part, qu'interpretè las cantas de la poesia malhon qui eth medeish a contribuit a popularizar (òbras de Sidi Qaddour Al 'Alami, de Bensaib, deu Cheikh Bouazza, de Benslimane e d'autes grans tenors d'aqueste estile). De l'auta part, que's hiquè eth medeish a compausar cançons plan dens l'estile tradicionau : Ay ay ay loukan kanou andi le mnain, Kaftanek mahloul ya lala, Oumri ma nensak ya mama, qaçidat Agadir (ua lamentacion sus lo terratremble qui destrusí la ciutat d'Agadir en 1960) son exemples de las soas cançons passadas a la posteritat.
En 1960, qu'emigrè a Montreal (Québec). E en 1967, que vadó rabin. E durant ua bèra pausa, de mantuns ans, que's consacrè sonque au cant liturgic e que deishè completament de balhar concèrts. Lo public que protestè e eth, finaument, qu'acabè per cambiar d'idea en considerant que vitas religiosa e profana n'èran pas incompatiblas, alavetz que tornè compausar cançons profanas e que dè quauques concèrts, en particular a París e a Marròc en companhia d'autes artistas marroquins coma Raymonde al Bidawiyya e Abdelhadi Belkhyat.
Tà hestejar lo 80au aniversari deu rabin, la television marroquina 2M que l'invitè a dar un concèrt. Las cinc videos qui segueishen que son extrèits d'aqueste concèrt deus 80 ans.
Acompanhat per l'Orquèstra Andalós d'Ojda, qu'interprèta ana weld tmanine sana, un "tube" de la soa compausicion.
Durant lo medeish concèrt, qu'interpretè Ya Saqi Baqi, ua compausicion deu poèta marroquin Benslimane.
"Ya Saqi Baqi"
enviat per lutherking
Samy El Maghribi 3
enviat perlutherking
"Youm Elkhmiss"enviat per lutherking
Ara prumèr en duo dab Hadj Ahmed Piro, puish los dus acompanhats per las cantairas Hayat Boukhriss e Bahaa Ronda (a partir de 3 min 37):
Samy El Maghribi e Hadj Ahmed Piro
enviat per lutherking
Ara que l'escotam acompanhat per l'Orquèstra Andalós d'Israèl. Qu'interprèta Omri ma nenesak ya mama, ua cançon hèra populara a Marròc e dens tot lo mond arabe, consacrada a la soa mair (plan segur) . Que dè neishença a ua version en ebrèu, aquesta fòrça populara en Israèl tanben.
Samy El Maghribi que ns'a quitat a Montreal, enguan, a l'edat de 86 ans.
La novèla de sa mort que hasó la ua deus medias marroquins, e la cincau edicion deu Hestenau de las Andalosias Atlanticas, qui's tienerà a Essaoïra deu 30 d'octobre au 1er de noveme, que serà dedicada especiaument au regretat rabin cantaire.
dimarts, 16 de setembre de 2008
Ua lengua unificada o uas lenguas pluraus?
Sens anar mes luenh que los país gascons, lo problèma que s'i pausa de manièra ambreca. La koinè gascona e l'aranés e seren la medeisha lengua? Alavetz, qué defineish ua lengua? Non seren pas las causidas normativas, mes que non pas la sistematica linguistica, qui defineishen las lenguas ? Me sembla plan que quiò. Çò qu'ei corrècte en koiné gascona n'ac ei pas tostemp en aranés e vice-versa. O sia que i a plan aumens duas lenguas gasconas au dia de uei. Que la sistematica las consideran coma simplas varietats l'ua per arrapòrt a l'auta qu'ei corrècte, mès practicament las duas lenguas que son estadas a se normativizar de manièra independenta l'ua de l'auta, cada ua de las duas varietats gasconas qu'a un vocabulari especific, e las fòrmas de conjugason causidas en cada varietat que son "a viatges" ben diferentas. De lenguas distinctas qui sian varietats l'ua de l'auta n'i a un arramat, per exemple l'alemand e lo yiddish (s'oblidam los 10 % d'ebrèu e 10 % d'eslavismes qui fòrman lo vocabulari especific deu yiddish, de notar que los eslavismes pausan problèmas de comprehension pas sonque aus alemands mès tanben aus locutors deu yiddish occidentau) , l'indi e l'urdu, lo serbe e lo croata, lo portugués e lo galhec etc. Recentament lo luxemborgués s'a normativizat e doncas s'a independizat de l'alemand. Qu'ei interessant de notar que lo luxemborgués ei "geneticament" mes près deu neerlandés que non pas de l'alemand, totun lo luxemburgués n'a pas jamès hèit partida deu grop neerlandés. L'independizacion deu luxemborgués per arrapòrt a l'alemand non s'explica pas per ua evolucion recenta de la lengua deu Gran Ducat qui se seré apartada més clarament de l'estandard, non, simplament "fer una lengua és fer una nació" e la lengua pròpia deu luxemborg qu'ei vaduda lo luxemborgués, coma la lengua pròpia d'Aran ei l'aranés.
Donc, si "fer una lengua és fer una nació", quantas nacions e formam, nosautes Occitans?
diumenge, 14 de setembre de 2008
Cantaires judius arabo-andalós de Marròc (1)
En la video qui segueish, los cantaires que son los hrairs Michel ("Mike") e Samy Karouchi. Aquiu que cantan en arabe. Lo cap d'orquestra qu'ei Tom Cohen.
Un deus mens cantaires preferrits qu'ei sens cap de dobte lo tenor Emile Zrihan. Vadut au Marròc, que hè de cantor en ua sinagòga d'Ashqelon (Israèl). En la video qui segueish, que canta los prumèrs coplets d'ua cançon tradicionau marroquina en arabe, puish que segueish en cantant un cant ebrèu, aparentat a la prumèra per la melodia, e utilizat per los judius marroquins coma cant deu shabbat. Lo cant ebrèu que comença a partir de 2min 25, l'estile no's ditz pas andalós per arren!
Aquiu que'u vedem acompanhat per ua version redusida de l'orquèstra, lo cant qu'ei un deu shabbat, doncas en ebrèu.
Ara qu'avetz lo plan conegut Ya Rayah deu compositor algeriano-parisenc Dahmane Amrani El Harachi, aquiu interpretat - magnificament - per Emile Zrihan acompanhat per l'Orquèstra Andalós d'Israèl, en "live" a Yafo (Jaffa).
Entà que poscatz cantar-la en tot dà'vs la docha deu matin, que'vs balhi las paraulas de la cançon dab ua traduccion en occitan.
Ya rayah win msafar trouh taaya wa twali
Oh tu qui te'n vas, tà on vas ? Acabaràs per tornar
Chhal nadmou laabad el ghaflin qablak ou qabli
Quant de monde pòc avisats ac an regretat abans de tu e jo
Chhal cheft al bouldan laamrine wa lber al khali
Quant de país suberpoblats e de regions desèrtas as vists ?
Chhal dhiyaat wqat chhal tzid mazal ou t'khali
Quant de temps as barrejat ? Quant e'n vas barrejar enqüèra e qué't deisharas ?
Ya lghayeb fi bled ennas chhal taaya ma tadjri
Oh tu l'emigrat, non deishas pas de córrer peu país deus autes
Tzid waad el qoudra wala zmane wenta ma tedri
Lo destin e lo temps segueishen lo lor camin mès tu'us ignoras.
Aalach qalbek hzine waalach hakdha ki zawali
Perqué ton còr ei tan triste ? Perqué demoras hicat aquiu com un malurós ?
Matdoum achadda wila tzid taalem ou tabni
Las dificultats passaran, e non bastiràs ni n'apreneràs pas arren mes atau
Maydoumou layyam walay doum seghrek ou seghri
Los dias passan, parièr com ta joentut e la mea
Ya hlilou meskine li ghab saadou ki zahri
Ô malurós que la sòrta t'a abandoat, coma la mea
Ya msafer naatik oussaayti addiha el bakri
Ô tu qui viatjas que't balhi un conselh de seguir sens trigar mes
Chouf ma yeslah bik qbal ma tbia ou ma techri
Mira çò qui't convien abans de véner o de crompar quau que sia
Ya nnayem djani khabrek ma sralek ma srali
Ô tu l'adromit, novèlas de tu que'm son arribadas, t'a aparit çò qui m'a aparit
Hakdha rad el qalb bel djbine sabhane El Aali
Atau torna lo còr a son Creador tot poderós.
dijous, 11 de setembre de 2008
Lili Boniche
Qué voletz, n'avèvi besonh...
Que soi fan deu regretat Lili Boniche (e d'autes tanben, mès per aquera vrespada de ploja, que serà Sheikh Lili).
Ah! E lo pianista! Maurice El Medioni! Un gran deus grans! L'algerés Lili Boniche s'èra refugiat a París, l'oranés Maurice El Medioni a Marselha on e viu enqüèra.
lili boniche - eili mektoub
enviat per lutherking
lili boniche - Alger Alger
enviat per lutherking
dilluns, 8 de setembre de 2008
Estagi de polifonia gascona (Seguida)
Generaument, quan e vau tau centre vila, que m'i pòrti a bicicleta. Mès aqueth dia, que prengoi la veitura, pr'amor qu'avèvi perdut lo gost a la ploja e n'avèvi pas trop envèja de m'i negar. Que m'avèvi sonque oblidat que si vòs anar tà Tolosa en auto, que't cau saber arrecà't, sustot lo dissabte, imagina't! E a jo, las arrecadas, eh ben non, non m'agradan pas briga. Bon, qu'èi sajat de'm garar ací, aquiu, acerà, mes luenh enqüèra...Impossible! Qu'èi acabat per acessar mon veïcle traumatizat au Parking deus Carmes. Que m'a calut un dia sancèr tà m'apercéber que'm podèvi garar au parking deu Conservatòri, a gratis.
L'estagi qu'èra animat per Pascau Caumon, professor au Conservatòri de Tarba e gran especialista deus cants polifonics. Non vienen pas sonque deus Pirenèus, ni tanpòc sonque d'Occitània, los cants polifonics deu Pascau, non, non, de pertot, deu Pigmèuland, de Sardenha e de Mongòlia, los que't hèn quate votz en ua, saps? Qu'ei de non pas créder, lo Pascau. A la pausa, que t'imita lo cant polifonic d' un grop de caçaires mongòus sajant d'atirar quauques baleas (baleas = balenas taus qui non son pas gascons) deu hons de las estèpas, o quauqu'arren atau, t'i creirés. Alavetz las parets e los vidres que començan de tremolar, e tu que't demandas còp sec t'on te caleré anar tà sauvà't las puç!!!
Èram 22 estajants, 6 mascles e 16 hémias. Jo'm pensavi que las polifonias pirenencas èran sustot un ahèr de mascles mès bon...ac sèi pas tot, e de tota faiçon, qu'ei plan lo sex ratio ideau, aquò :D.
La seguida, lo còp qui vien!
P.S. De la part de la nòsta poetessa italiana d'expression catalana preferida, ara qu'avetz un cant d'apréner de cap, tà la poder cantar durant la nòsta amassada de blogaires qui vien. Que podetz causir ua votz, melodia, hauta o baisha, e prepausar tanben un restaurant-bar coma lòc de l'aplec. Las paraulas son pas guaire complicadas:
La Montanara
Là su per le montagne,
fra boschi e valli d'or,
tra l'aspre rupi echeggia
un cantico d'amor.
Là su per le montagne,
fra boschi e valli d'or,
tra l'aspre rupi echeggia
un cantico d'amor.
La montanara o-he
si sente cantare,
cantiam la montanara
e chi non la sa?
La montanara o-he
si sente cantare,
cantiam la montanara
e chi non la sa?
La montanara o-he
si sente cantare,
cantiam la montanara
e chi non la sa?
La montanara o-he
si sente cantare,
cantiam la montanara
e chi non la sa?
Là su sui monti
dai rivi d'argento,
una capanna cosparsa di fiori.
Era la piccola
dolce dimora
di Soreghina
la figlia del sol.
La figlia del sol.
Totun, la polifonia gascona qu'ei drin diferenta. Aquí que n'avetz un exemple (si Youtube e vòu cooperar com cau, que'ns hèn d'antigasconisme primari, aqueths!!!). Si non, que podetz véder la video directament en çò de youtube, aquiu:
Bon, sabem dejà que podem compdar dab la preséncia de la poetessa de l'Alguer , de Noves flors, d'Henrizeviii e de la Mela. Apuntatz-v'i !
diumenge, 7 de setembre de 2008
Estagi de polifonia gascona
M'a dat l'enveja de m'i hicar mes seriosament. Veiram plan!
divendres, 5 de setembre de 2008
Dus metòdes tà apréner lo gascon
Aquiu un navèth metòde a l'encòp modèrne e practic, pedagogic e ludic concebut per Patric Guilhemjoan e lo dessinator Ohazar, coneishut peu son talent e l'arsec deu son calam. Lo purmèr tòme que compren tretze unitats d'aprentissatge e que s'acompanha d'un DVD audio ; lo segond dotze unitats e un CD audio. Aqueth apèr qu'ei destinat a un public diversificat : començants, monde qui parlan un chic, qui n'an pas parlat despuish longtemps... Qu'es tanben un supòrt pedagogic de cors entaus adultes.
Aquèth cors en koinè pan-gascona (basicament lo gascon occidentau shens las fòrmas deu subjonctiu en -i, ací remplaçadas per las de la lengua classica) que segueish las nòrmas fixadas dens lo diccionari francés-gascon en dus volumes de Per Noste. N'ei doncas pas completament en fasi dab las nòrmas de la lengua aranesa qui vòlen complir mes fidelament las preconizacions deu Conselh de la Lenga Occitana (C.L.O.).
Aus mots de la koinè gascona: vèrbe, filosòfe, telefòne, psicològue, que corresponen en aranés: vèrb; filosòf, telefòn, psicològ. Au mot triomfar deu diccionari que correspon en aranés la fòrma preconizada peu C.L.O. : trionfar. Les fòrmas dab ua e de sostien non son pas neutras ja qu' influeishen la pronóncia. Qu'ei amusant de constatar que mentre que los Aranés escriven "trionfar" , pronóncian plan [triomfar] (véder la gramatica d''Aitor Carrera) , quan "triomfar" es pronóncia... [trionfar] en gascon generau (véder lo diccionari Palai). En lo diccionari gascon-francés escriut en la grafia reformada de Chaplain, las causidas dab l'e de sostien son respectadas: vèrbe, telefòne etc, mentre que triomfar i ei estat logicament remplaçat per trionfar. Las fòrmas dab un e de sostien son estadas consacradas per la gramatica gascona de Romieu-Bianchi (Universitat de Bordèu) : que i trobam plan vèrbe e non pas vèrb.
Bon, tot aqueth devís tà'vs díser que lo metòde deu "Gascon lèu e plan" deu regretat Michel Grosclaude qu'a - per fin- un successor non (o pas tròp) eretic. Lo successor plan eretic qu'ei "Que parli gascon", en grafia reformada, de Rigosta e Chaplain, editat per Princi Negue. Enqüèra que tròbi la grafia reformada de Chaplain mes astuta e acabada que non pas la deu Conselh de la Lenga Occitana, notaratz que, personaument, sagi de demorar disciplinat e non l'apliqui pas. Totun, n'èi pas jamès esitat d'aconselhar l'emplec deu metòde de Rigosta-Chaplain aus qui volèvan apréner la leng(u)a. Pensi que la grafia reformada ei hèra pedagogica pr'amor que s'apressa mes de la pronóncia causida (la deu gascon occidentau). E tornar a la grafia de la Gleisa Occitana a partir de l'Eretica non pausa nada dificultat, mentre que l'invèrse supausa de prononciar lo gascon...plan coma cau, çò qui n'ei pas guaire evident en aprenent la lengua escriuta en grafia deu C.L.O. E de totas manièras, n'avèvam pas nat aute metòde de prepausar abans la parucion deu prumèr volume de A Hum de Calhau, alavetz...
En tot cas, aquiu qu'avetz dus metòdes tà apréner lo gascon. Com e soi tolosan, de segur que m'agradan los eretics occitans (perdon, volèvi díser gascons ;)) enqüèra que no'n sii un. E com abans que tot m'agrada la lengua, los dus metòdes que son en la mea bibliotèca e qu'aconselhi aus començaires de'us utilizar LOS DUS. Atau, n'avetz pas nada excusa tà non pas apréner lo gascon lèu e plan ;))!!!
dimarts, 2 de setembre de 2008
Concentric
Hilh de puta !!! Un gojat en Montpelhèr a escrit ena sua tèsi en occitan que nosati es aranesi auriem de deishar d’exprimir-mos en aranés tà adoptar eth gascon concentric!!!!
Tòni :
Qué ? E qu’ei aquerò, eth gascon concentric ?
Jusèp :
Un idiòma qu'encara non existís, mès aguest gojat escriu que lo calerà inventar..
Tòni (mòrt d’arrir):
Ah ? E en quina lengua ei escrita aguesta tèsi ? En lengua aranesa o en dialècte?
Jusèp:
En dialècte : lengadocian.
Tòni:
Ah ! Clar ! Ara que comprengui ! Non sap parlar era lengua occitana oficiau, praubet, ei que non l’ensenhen guaire en França, sabes ! I coneishen sonque es dialèctes, ath delà deth Pònt d'Arrei!
Ei tà arremediar aquerò qu’an creat era Académia dera Lengua Occitana en Vielha ! Cau perdonar-li, òme !
Jusèp:
Òc-ben, òc ! Mahé, b'auran trebalh, era gent dera Académia!!!


text:
Ambilly
Ambelyi en arpitan (Ambilly en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Ambilly Se situa en la banlèga nòrd de Annemasse, dins la frontièra amb la Soïssa. Es la mai pichona municipalitat del departament de la Anautita-Savoie, mas tanben de las Savoie.
Ambilly se situe dans la banlieue nord d'Annemasse, à la frontière avec la Suisse. Elle est la plus petite commune du département de la Haute-Savoie, mais aussi des Savoie.


text:
Coma podiá pas pus pagar d’agents per far lo mainatge, a decidit de far pagar als toristas d’estagis d’estiu de suènh de l’ostal.
Es un amic viticultor que ne li a balhat l’idèia en fasent pagar lo public per vendemiar. Coma podiá pas pus despensar per l’entreten de sos bungalows, Louis Bourrières a mes en plaça un sistèma fòrça engenhós per salvar son camping de Valras-Plaja.
Dempuèi l’estiu passat, prepausa als toristas çò que sona « estagis d’aprendissatge del suènh de l’ostal ». Pendent una setmana, lo mond son iniciats al manejament de la balaja, a la causida dels divèrses produits d’entreten e a l’utilizacion mai eficaça possibla de las pelhas.
Per la modica soma de 400 euros, poiràn apréner a tenir un ostal d’un biais perfièit e, a mai, faràn d’exercici per gardar la linha. E Louis Bourrières a resolgut a l’encòp sos problèmas de tresaurariá e sas dificultats a pagar los salaris.


text:
Aligança Anticomunista Argentina
L'Aligança Anticomunista Argentina o Triple A que ho ua organizacion terrorista paramilitara d'extrèma dreta fondada en 1973 en Argentina durant la presidéncia de Juan Domingo Perón e gavidada per José López Rega (personatge d'un gran poder psicologic sus Perón). Lo som de la soa activitat violenta que ho la tempsada deu mandat de la presidenta María Estela Martínez de Perón.
Lo son prethèit qu'èra de miar operacions de terrorisme e d'assassinat de personalitats ligadas a l'esquèrra.
Lo sons defensors qu'argumentan qu'èra ua responsa a l'activitat paramilitara de grop de guerrilla com los Montoneros ; totun, a despart d'agir e dehòra de la lei qui deishavan los amples mejans de l'estat a la disposicion d'aquesta causa, que cau mentàver que la Triple A que virè las soas accions contre civius non combatents e simples membres deu monde academic, jornalistic, artistic o elejuts politics.
Las accions de la Triple A que hon suspenudas per la mesa en plaça de la repression illegau de la Dictatura Militara qui perseguí lo medish objectius dab mejans comparables mes a mei grana escala.
Au retorn de la democracia las accions de la Triple A que hon qualificadas de crime contra l'Umanitat per la justícia argentina.


text:
Les Autels-Villevillon
Les Autels-Villevillon es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure et Loir e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat dels Autars-Villevillon se situa a la cœur del Portamantèl-Gouêt.
La commune des Autels-Villevillon se situe au cœur du Perche-Gouêt.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los Autars-Villevillon son la fusion de las municipalitats dels Autars-Sants-Eloi e de Villevillon.
Les Autels-Villevillon sont la fusion des communes des Autels-Saint-Eloi et de Villevillon.


text:
Pas de polemica, aquesta es juste per m’amusar e lo jòc de mot nivèl colègi. Sabèm jamai, s’un colegian que compren la galejada passa per aqui e se lo vòl estampar sus son sweat a capucha istòria de far lo quequet davant sos amics en tirant sus sas primièras tafas a la sortida dels corses…
Archives Mensuelles: mars 2014
Tòca-Maneta 24 – South Park : The Stink of Truth
Chaspaires de maneta, picanhaires de botons, balhaires de jòia a stick e esportius de canapè, adiussiatz !
Aquò trauca lo cuol ! L’anóncia d’un videojòc de la seria South Park es puslèu una bona novèla que jamai foguèt servida en la matièra, se comptam pas dos o tres ensais de qualitat mas sens granda ambicion al mitan de dos o tres autres ensais sens granda ambicion nimai qualitat.
Fa pertant 17 ans que la famosa seria animada existís, mas es que i a encara besonh de la presentar ? Es plan coneguda per son irreveréncia, son agach cinic sus l’actualitat e la societat, americana mas pas sonque, e sas nombrosas parodias e pastiches. E d’aquò ne serà question dins South Park : lo Baston de la Vertat, que se tròba al crotzament entre la seria e lo monde del videojòc. S’espèra, e a rason, un jòc ambiciós e clafit de referéncias, a las 17 sasons televisadas ja clavadas coma a l’esfèra videoludica en general, lo principi de South Park, tanlèu que debarca sus un novèl medià, es de se trufar de tot e de tot lo monde. Sens far de spoil, sens maganhar tròp, los darrièrs episòdis de South Park difusits avant la Nadal, èran una trilogia a l’entorn de la guèrra de las consòlas menada pels dròlles de la pichona vila del Colorado al biais de Game of Thrones, autra seria americana famosa. Un biais de començar a parlar videòludisme que s’acabava justament…per una publicitat quitament pas amagada pel jòc South Park, a mand de sortir. Coma dison, sèm jamai mai plan servits que per se, è ! Sabèm doncas que South Park : lo Baston de la Vertat tornarà prene los còdis d’aquestes episòdis e la narracion a la Game of Thrones dins un univèrs mai largament heroic-fantasy e jòc de ròtle a la Donjons & Dragons, la basa del genre.
Vèsi los puristas e los afogats de la seria se pincar sus lors arpias, es pas la pena, nos an pas delocalizat la vilòta de South Park en plena Tèrra del Mitan, es totjorn la vila que coneissèm, mas los dròlles, qu’an totjorn, o sabèm, l’imaginacion que sabronda, an aparentament decidit de jogar a un jòc de ròtle grandor natura. Lo dròlle novèl que jogaretz se trobarà còp-sec implicat dins aquel jòc que vei s’opausar enfants vestits d’èlfas e armada umana, als òrdres del Grand Matge Cartman e de la Princessa Kenny, detentors d’un misteriós Baston de la Vertat. Començatz de lo sentir lo grand n’impòrta que organisat ? Quicòm me ditz qu’es pas acabat ! Tre las primièras minutas de jòc la parodia es picanta contra los RPG classics e lors incoeréncias, amb un enemic que repotèga perque vos pòt pas atacar primièr e que dèu respectar las règlas del torn per torn comunas a un fum de videojòcs, jos pena de se far copiosament engular per Cartman.
Un RPG parodic, doncas, çò que vòl dire que i a de que far, tant es un genre justament « parodiable ». D’exemple, vos es, pro classicament, demandat de causir una classa a la debuta del jòc, entre guerrièr, matge, volur e…josiu ! L’equivalent del tradicional monge, un pauc revisitat per Cartman e son asirança maladiva pel pòple elegit. Vos daissi imaginar que las atacas seràn de la meteissa aiga, entre balon presonièr, sagètas en caotchoc, escòrnas e lofias enflamadas. Un gameplay umoristic, de segur, mas pasmens seriós, e lo Baston de la Vertat serà pas una simpla parodia, mas plan un jòc a despart. Sa sola constrencha serà benlèu son desfilament en doas dimensions, qu’es benlèu fisèl a la seria mas que limitarà plan las interaccions amb l’environament, una caracteristica pertant venguda una nòrma dins tot RPG actual. Pasmens, per un jòc que manquèt espelir pas, qu’arrestèt pas de passar de man en man pendent d’annadas e veguèt sa data de sortida rebutada mai d’un còp, l’impaciéncia dels afogats es palpabla, e plan palpabla e sembla qu’aquò siá justificat.
Per un còp, acabi pas per una galejada mas per una pausòta d’autò-promò, fin finala Matt Stone e Trey Parker o fan dins South Park vèsi pas perque podriái pas dins ma cronica ! Vos vòli senhalar, se jamai sètz pas ja al fial, qu’un episòdi de South Park foguèt revirat e doblat en occitan, e que, l’azard fa plan las causas, se tròba en visionatge liure sus aqueste blòg. Sus aquò, vos emmèrdi e dintri al meu ostal !


text:
Eco-Camping du Larzac ◊ Le Cun ◊ Route de Saint-Martin 12100 Millau ◊ Tel : 05 65 61 38 57 ◊ Courriel : accueil@ecocampingdularzac.org
Autostrada A 75 ;Prendre la sortida 47 (La Cavalariá ) puèi al vilatge la D 809 direccion Milhau. Just avans la davalada sus Milhau ( 11 km après la sortida de La Cavalariá ) prendre a drecha direccion Nòstra Dòna de la salvatge. A 6,5 km dintrada del campatge a man esquèrra.
Per la valòia de Dórbias. A Nant prendre la direccion de La Cavalariá (D 999). Un còp sul planòl avans lo vilatge de Las Liquisses Bassas, predre a drecha cap a Montredond. A 4 km viratz a esquèrra al caireforc . Segre lo camp militar. Al caireforc d’après tot dret sus 300 mètres. Entrada a drecha.
Autostrada A 75. Sortida 44.1, D 29 cap a Agassac. PuèiD 809 cap a Milhau. Segre Montpelhièr totjorn sus la 809. A la sortida de Milhau, direccion La Cavalariá 7,5 km de montada. En naut de la còsta viratz a esquèrra e puèi coma dins çò marcat per l’arrivada Sud.
• Tolosa, Albi, St Affrica, a St Roma de Cernon ,prendre la direccion de La Cavalariá e puèi coma quand òm arriba del Sud.
• Anatz dusca a Agassac e puèi coma quand òm arriba del Nòrd.
Coordenadas GPS:44.07177 3.188975
Adreça : Le CUN du LARZAC. Route de St Martin. 12100 MILLAU
Telefòn : 05 65 61 38 57
Corrièl : accueil@le-cun.org


text:
Imago
Un imago designa l'estadi final d'un individú que lo desvelopament se debana en mai d'una fasas (mai sovent uòu, larve, imago). Aquel tèrme es utilizat pels artropodes, mas tanben pels amfibians.
Pels insectas pterygotas, l'imago se caracteriza pel desvolopat d'alas ailes (levat per las espècias secondariament aptèras) e de l'aparelh genital.
Çò que se nomena comunament un « parpalhòl » es l'estadi imago dels Lepidoptèrs.
La muda qu'acaba a l'imago se dich imaginala.
Per unes insectas, existís un estadi intermediari entre la larva e l'imago. Es lo cas de la crisalida dels Lepidoptèrs, de la nimfa dels Coleoptèrs o de la pupa dels Diptèrs. Es tanben lo cas del « subimago » per d'insectas aquatics, coma los efemèrs.
Font[modificar | modificar la font]
- Eugène Séguy (1967) : Dictionnaire des termes techniques d’entomologie élémentaire, XLI, Éditions Lechevalier (Paris), collection Encyclopédie entomologique : 465 p.


text:
Polisacarid
Los polisacarids son de polimèrs d'òsas, los que son jonchs per de ligams glucosidics. Aquestes compausats arriban a aver un pes molecular fòrça naut, que depend del nombre de residus o unitats de monosacarids que participan a son estructura. Aqueste nombre es gaireben totjorn indeterminat, variable dins de marges, a diferéncia de çò qu'arriba amb los biopolimèrs informatius, coma l'ADN o los polipeptids, qu'an dins lor cadenas un nombre fixe de pèças, en mai d'una sequéncia especifica.


text:
M'a impactat fòrça era serenitat damb era qu'aguesta mair a parlat ath public assistent, sense estridéncies ne lèrmes, damb era enteresa qu'eth patiment extrem balhe as valents.
Era autora a parlat deth besonh que sentec de deishar escrits es sòns pensaments entà que damb eth pas deth temps ne demorèsse constància. Ena sua reflexion a nomentat ar abad Dinouard (Joseph Antonie Toussaint Dinouart, s.XVIII), qu'escriuec ua brèu òbra a on plantegèc dotze normes sus aquerò que cau e non cau escríuer, sus aquerò qu'ei de besonh escríuer e ei melhor carar, deth moment de parlar e deth moment d'èster en silenci. Tres sègles dempús, aguestes dotze normes son encara d'actualitat: Dinouart non mos convide a carar se non a escríuer ben, e coma ditz en un des sòns precèptes "escríuer ei entregar-se as auti, deishar d'apertier-se a un madeish, despolhar es sentiments e es intencions".
Atau donques, en tot préner es paraules de Dinouard conscient de qué aquerò que demore escrit, escrit ei, comenci aguesta aventura entà hèr a arribar a toti aqueri que vos apropegatz ad aguest blog es mies opinions e reflexions que non an mès pretension qu'aportar eth mèn modèst graet de sable ad aguesta societat.


text:
Brooklyn
Brooklyn es un dels 5 districtes o boroughs de la vila de Nòva York dins l'estat de Nòva York, Estats Units d'America. Es lo pus poblat dels cinc boroughs, amb un recensament estimat a 2,636,735 residents en 2015. Geograficament, confronta lo borough de Queens a l'extremitat sud-oèst de Long Island. Dempuèi 1896, Brooklyn ten los meteisses limits que lo comtat de Kings, lo comtat pus poblat de l'estat de Nòva York.
Brooklyn foguèt una vila independenta entrò al 1èr de genièr de 1898 quora, après un longa campanha politica e segon la nòva carta municipala del Greater New York, la vila foguèt incorporada amb los autres boroughs, dins la ciutat modèrna de Nòva York. Brooklyn contunha, pasmens, de manténer una cultura distincta. Mai d'un quartièrs de Brooklyn son d'enclavas etnicas. La devisa oficiala de Brooklyn, afichada sul blason e sus la bandièra de la vila es en neerlandés: Eendraght Maeckt Maght que se tradutz per "L'union fa la fòrça".
Durant los primièrs decennis del sègle XXI Brooklyn visquèt una renaissença coma destinacion d'avantgarda pels hipsters,amb una concomitanta gentrificacion, un creis dramatic del pretz dels ostals. Dempuèi 2010 Brooklyn es vengut un centre prospèr per las entrepresas de nautas tecnologias e las startup,[1] e per l'art postmodèrn e lo design.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ « 19 Reasons Why Brooklyn Is New York’s New Startup Hotspot », CB Insights, (consultat lo 30 març 2016)


text:
Diluns, 4 de decembre de 2017, 03h00 Cultura
Joan Francés Tisnèr es a crear un projècte màger per la cultura occitana de Gasconha. Entitolat Tralhaires, lo projècte es un espectacle suls passes de Fèlix Arnaudin, l’escrivan e fotograf gascon del sègle XIX, amb sas extraordinàrias e singularas aventuras del collectatge de las Lanas de Gasconha. Atal Tralhaires prepausa un concèrt multifonic inspirat d’aqueles collectatges, de la vida d’Arnaudin e evòca d’autras formas de rescontres, invitacions e confrontacions trenadas amb los païsatges d’endacòm, la lenga del país e son repertòri portat per d’autres passaires. La tòca finala serà un disc, un filme e un espectacle.
Per realizar aquel projectàs, s'es dobèrta una campanha de finançament participatiu sus la plataforma Zeste.
"Quan comencè de’s parlar de la mòstra fotografica (a basa de 300 de las 3000 placas presas per Arnaudin) "Le guetteur mélancolique" au Musèu d’Aquitània (mercés a la soa comissària Catherine Vigneron), que lo viengó a Joan Francés, l’idèa de realizar un espectacle qui’n seré per cèrts aspèctes un pendent sonòr. Arnaudin qu’empleguè un art tecnic de punta a la soa epòca, l’art fotografic, qui miè aus extrèms de çò possible e qui’u revela com un artista creator de prumèr plan e non sonque l’etnograf de la Lana gran", çò dison.
Tralhaires va virar almens fins en 2019 e val la pena d'ajudar a lo menar a bon tèrme, per la qualitat dels artistas, per la granda mesa en valor de l'òbra d'Arnaudin, e per la memòria del país.
Invertir en cultura, far un disc, un filme, e un espectacle, es la melhor invercion qu' es pot faire en las Lanas. Encara recorde los magnífics espectacles que fasia LLuís LLac amb la participacion de molta gent. Los filmes en plan documental son per salvar las nostras cançons, balhs, e tradicions amb lenga nostra. Videos e disques son unas einas que duran molts d'ans e qu' encara molt de temps aprés es poden consultar pels investigadors e interessats per coneisser coma eren abans las causa... Legir mai
#3 Legís l'article, fenhantàs...
Responsa al títol :
Qual ? / Qui ? l'estat ? l'union europèa ? la comuna ? los scientifics americans ?
Qualques pictures from Arnaudin
https://www.google.fr/search?q=arnaudin+photographe&source=lnms&tbm=isch&sa=X&ved=0ahUKEwjO4tyL5-_XAhUMLVAKHSo1BHAQ_AUICygC&biw=1280&bih=870#imgdii=ksziip7sM-rcQM:&imgrc=oBVWloR5oqnRUM:
òu Jef Sénégas Sarnega agara cossi ai alandat... it's open ! es dierp èèèè !
Part aquò las fòtos del Felix Arnaudin son de tria e portan un testimoniatge ric e preciós sus la lana granda
çò que fai Tisnèr es totjorn d'una qualitat granda.


text:
Per Remèsi Bòi
N’èra pas sonque un borromb rotlant lo long d’un canèth d’evacuacion, portat per las aigas qui’u miavan dinc au borièr. L’objècte qui cadó dab violéncia suu sòu de beton n’èra pas mei ua persona, mes ua espava maumiada per fòrças superioras, fracatjada contra los ròcs arrabents d’ua arribassa ostila. N’èra pas sonque dèishas encombrantas, e com tà s’assegurar deu lor reciclatge, un equipa de recepcion que las esperava dejà. Per las tenebras qui pleavan la descarga, los uelhs acostumats deus dus agents de guarda que percebón de tira çò qu’avèvan a tractar. Lo brut dejà que’us n’avèva avertits, mes ne pensavan pas aver matèria a tribalhar. Çò qui expliquè la lor esitacion, un sentit vadut de l’acostuma.
En efèit, lo debit costumèr qu’èra d’un còlis per setmana. Qu’i avèva operacions de mantenença qui podèvan produsir un horvari identic, mes aqueras ne portavan pas sonque aiga. Aquí, peu dusau còp de la setmana, lo gran canèth qu’avèva escopit dèishas, çò qui n’intriguè pas tròp los obrèrs, qui’s dèn balanç. Shens díser arren, que s’avançavan a plaser dinc au prètzhèit, la rea croishida leugèr. Cadun que prenó la soa carga, l’un peus cavilhars, l’aute peus punhets, e que la portèn dinc a ua bèna qui aucupava un còrn de la sala, pausada sus çò qui semblava d’estar un elevator. Lo còs qu’estó getat dehens e los obrèrs que tornèn a las lors aucupacions : qui’s limitavan principaument a l’espèra de las autas dèishas potenciaus.
Un espatarrat que s’entenó quan la massa inconscienta encontrè lo hons deu borièr, aqueste qu’èra au paréisher vueit. N’i avèva pas sonque un lheit d’aigalada negrassa tà la recepcionar. Un element qui adaigava las pensadas de l’èste inèrte, com un tesic ideatiu, qui l’ahiscava mei luenh dens los questionaments, los dobtes e la remesa en question de tot çò qui compausava lo son quotidian. Ana qu’ac comprenó quan èra au hons d’aquera caisha, perduda dens lo son refugi oniric. L’aparicion difusa deus elements ne podèva pas estar ua fantasia deu son cervèth. Qu’i avèva forçadament ua volontat conscienta darrèr aqueth procediment. Quin un èste qui ne coneishèva pas arren d’aqueths elements los averé poduts inventar ? Ua reminiscéncia de brembas transmetudas geneticament ? Qu’èra improbabla. Qu’i avèva forçadament un messatge a compréner. Quauquarrés e’u volèva har compréner quauquarren. La pròva estant los navèths elements qui s’amuishèn lavetz.
En nadar per las aigas, la gojata que percebó un cambiament de bon notar dens la quita estructura deu saunei. La creatura bicolòra d’acostuma solitària e insasibla, n’èra pas mei sola, mes seguida per ua tropa de mau identificar. Lo hèit de non pas poder balhar un nom ad aqueras creaturas navèras ne l’intriguè pas briga : ne hasó pas sonque confirmar lo son sentit. Curiosa de compréner, Ana que s’apressè pro au ras entà véder miélher aqueras fòrmas : qu’èran totas de longor, dab un cap de punta, un espiar laterau e globulós, e ua gauta obstruïda de mantua arrengada de dents. Que pareishèvan d’ua dangerositat reau, mes n’esvagèn pas la gojata. Qu’èran tan presas per la lor mission que ne la remarquèn pas. La creatura bicolòra, era, que nadava a plaser, profieitant de la seguretat que l’autrejava ua tau escòrta. Que semblava pasibla, segura deu son bon dret de nadar per aqueras aigas. En cèrcas d’aqueth plan-estar la gojata qu’alonguè lo braç de cap ad era, com tà la tocar en esperar gahar ua infima partida d’aqueth sentit, mes lo saunei que perdó la soa claretat tanlèu que la toquè. Un brut luenhèc que destroblè lo moment, ua votz umana, Ana be n’èra segura ! La realitat, b’ei era qui m’apèra, çò pensè quan la soa vision e comencè a’s velar, las creaturas que m’escapan enqüèra, que desapareishen dens las tenebras de las pregondors en tornar juntar un acès, deu quau ne coneishi pas lo camin. B’ei l’òra de’s desvelhar…Anem Ana, obreish los uelhs !
Un punt luminós que’u dardava las pupillas quan s’i escadó a obrir los uelhs. Qu’avèva las perpèras pesugas e las retractar qu’estó un esfòrç de mau sofrir, dens lo quau hiquè totas las fòrças qu’avèva de rèsta. La lutz qui esclairava lo hons de la bèna que vienèva d’ua lampa electrica estancada a un supòrt, fixat a ua espatla, era medisha ligada ad un còs qui devèva estar lo d’un òmi. L’intensitat deu flux luminós qu’empachava Ana d’estar mei precisa. La fòrma masculina que portava un unifòrme escur, d’ua color desconeguda. Qu’avèva bòtas, immergidas dens l’aigalada dinc aus cavilhars. Ua votz que’s hasó enténer. Que vienèva de mei luenh, de la sala de recepcion de las dèishas segur. La gojata n’entenó pas çò que demandè mes que percebó la responsa que l’òmi au dessús d’era e’u tornè : «Que n’avem ua, qu’èm arribats tròp tard tà l’auta.» L’auta, çò demandè Ana en virar lo cap tà véder çò qu’esclairava la lutz ad aqueth moment, i a quauquarrés d’aute dab jo ? Quiò qu’i avèva quauquarrés dab era, au hons d’aquera bèna escura e pudenta e n’avó pas nada pena tà la reconéisher. Que’s brembè de tira d’aquera cara qu’ua lutz blanca revelè’u. Qu’èra aquera hemna, la qui s’avèva ganhat lo tiratge setmanèr de la loteria planetària. Loïsa… Un sentit d’orror que’u paralisè lo còs dinc a’u har desbrembar la dolor qui la supliciava de reng. Ana que n’estó honida, ua realitat que s’aclapè sus era medisha en crear au son esperit un trauc negre de questionaments. Aquestes que’s succedín tan viste que’u ne balhèn lo varam. Las soas certituds ne n’èran pas mei e los dobtes que comencèn de préner lo hòrt. La loteria planetària n’èra pas sonque un gahatèr, un escapatòri illusiu e fatau. Un jòc crudèu au quau lo qu’i hasèva ne podèva pas sonque pèrder. Aquera navèra idea que hasó tremolar sus las soas fondacions lo monde on vivèva dinc ara. Un monde qui començava d’amuishar la soa cara vertadèra.
L’òmi au dessús d’era que l’examinè, que’s volèva assegurar qu’estossi transportabla. Los riscs d’agravar lo son estat qu’èran reaus e aqueste mètge qu’ac sabèva. Mes ne la podèva pas deishar aquí. Ua tau caduda qu’avèva deishat traumatismes, copaduras e commocions, lo temps qu’èra comptat. Ua esitacion de la soa part que’u seré estat fatau e que l’avèva besonh viventa. Quan la vedó trobà’s mau que sortí un escàner e que prenó las soas constantas abans de decidir de préner lo risc de la desplaçar. Los autes dus òmis, vestits parièrs, que s’apressèn de la bèna. Qu’i entrèn d’un saut e que prenón la carga de portar aquesta causa rompuda, en seguir las recomandacions deu tresau. Dens la sala, que s’avisèn de passar pro luenh deus agents de guarda, ajaçats e inèrtes, la cara contra lo sòu, qui barrejavan la sang qu’avèvan de rèsta en un sifon…
Suu lheit on èra pausat çò qui demorava deu son còs, Ana, inconscienta, ne podèva pas percéber la preséncia de l’òmi qui l’observava, ni sentir los hius qui la ligavan a las maquinas de contròle. D’aqueras que vadèvan pius electronics que pleavan dab regularitat ua sala hèita d’un blanc enlugarnant, on regnava un ambient pròpi a las zònas medicaus. Sol lo piu de confirmacion de sasida de l’estilo olografic que destorbava vertadèrament la calma necessària aus pacients. Mes la gojata ne podèva pas estar desvelhada per aqueste. Qu’èra perduda peu laberint qu’èra vadut lo son esperit. Lo saunei n’èra pas mei aquí : los elements qui’u compausavan qu’avèvan deishat la plaça ad un vueit negràs qui’u brembava dab angoisha l’aiga dens la quau e s’èra negada. Lo refugi oniric qui l’avèva prodigat un solàs a cada moment quan èra necessari que s’esvalisè tà rejúnher la legion de las brembas a tot jamei perdudas. Qu’èra deishada a ua realitat que ne podèva pas acceptar e qu’estó aquera idea d’un monde shens escapatòri qui hasó desvelhà’s Ana.
Que sudiva d’orror, lo son còs tremolant de cap a pè. Qu’avèva los uelhs exorbitats e l’aleta braca, com un èste qui tornava a la vita après ua apnèa mortau. N’i avèva pas aquera aulor pudenta qui d’acostuma èra omnipresenta. Qu’estó la purmèra causa que remarquè. N’i avèva pas arrés tanpòc. Qu’èra en ua sala luminosa, hèita de parets blancas qui destermivan l’endret shens barrà’u. Qu’i avèva maquinas que ne coneishèva pas e qui ne semblavan pas briga a la qui’s trobava d’acostuma en suspart d’era quan dromiva. Per està’u desconeishut de plan, aqueth endret ne l’inspirava pas sonque plan-estar e serenitat, dus sentits que n’avèva pas jamei coneishut en aqueth monde. Passat lo moment de la descobèrta, la gojata que’s tirè los hius qui la ligavan aus escàners. Los pius que soèn d’un biaish mei frenetic. En pausar lo pas suu carrelat hred, que tremí enqüèra amortosida peus produits qui’u hasèvan desbrembar la dolor. Un pas per l’aute, en emparà’s au lheit, que s’i escadó d’arribar dinc a la pòrta coladissa qui s’obrí sus un correder autan vueit com la crampa. Qu’èra long e larg, tan luminós que s’i podèva véder lo cap de l’un aute enlà. Coloradas de blanc, de blau e de jaune, las parets qui destermiavan aqueste passatge qu’èran frinestrejadas e l’espaci qu’èra semiat d’un biaish regular de bancs pro largs entà arcuélher quate personas au còp. Ana, vestida d’ua quèssa pro longa tà’u cobrir los cavilhars que s’avançava pèdescauça per aqueste passatge, ajudada per la paret, shens la quau ne podèva pas tiéner sus las soas camas. La sofisticacion e lo sentit d’armonia qui s’escampavan d’aqueth endret que l’envisaglavan. Los elements decoratius, verds e aulorencs, que’u gahèn lo curiosèr a cada pas. Mes hèra viste que sentí a tornar las soas facultats, e los questionaments ne triguèn pas a tornar envadir la soa pensada, çò qui releguè las plantas verdas au plan de l’indiferéncia. On soi ? çò’s demandè quan avèva las mans pausadas suu plastic clar qui serviva de frinèsta. Aquera question que la tesicava tant que manquè non pas remarcar l’ombra qui passè dens lo correder, de l’auta part de la sala. D’aquesta, vaduda vededera pr’amor de las frinèstas alinhadas qu’avèva davant era, la soa vision periferica ne’n vedó pas gran causa, haut o baish la fòrma : umanoïda, pro grana e eslancida. La gojata, en quèsta de responsas, que’s lancè aus sons darrèrs en ensajar de’s non pas har remarcar. Ne coneishèva pas la rason de la soa preséncia aquí e çò qu’avèva viscut dinc ara que l’avèva aprés a’s menshidar de tot. Qu’èra un òmi, Ana qu’ac determinè de tira. Peu negre e brac, un anar segur qui tradiva ua hidança en si medish pro hauta. Vestit d’ua blosa medicau d’un blanc caracteristic, l’òmi que semblava sabent e las clucas que deishavan devinar las astas qui l’esposava l’endarrèr deu cap, qu’ahortivan aqueth sentit. Ne semblava pas ostile. Ne’s contentava pas sonque de verificar las ficas de cada lheit qu’avèva suu camin e a notar sus un calepin desmaterializat las soas observacions.
Aqueth mètge qu’acordava a cada pacient ua atencion de las granas, tant que lo son torn de guarda que’u prenèva un long moment, abans-ça ua mieja òra. Quasi trenta minutas pendent las quaus Ana l’observè, evaluè los riscs de’u desvelè la soa preséncia e’s celè a l’ombra de cada portalada e darrèr cada element deu decòr, entà’s non pas har suspréner per eth o per qui qu’estossi.
L’un qu’avançava a plaser peus correders e l’auta que’u seguiva shens destorbà’u dens la soa mission. Qu’i avèva en aquera relacion quauquarren qui apatzava Ana. La possibilitat tad era d’exercir tau purmèr còp un contròle, quan seré tot relatiu, que l’assegurava drin.
L’observat qu’entrè en ua navèra crampa a despart de las autas. Aquesta portalada que brembava quauquarren a la gojata, qui comprenó viste qu’èra la soa. Tanlèu entrat, l’òmi que sortí de la sala en parlar a un micro integrat au son punhet, en lançà’s los uelhs de tota part, com tà escàner los entorns en cèrca de la hugitiva. La soa cara, qu’èra lo purmèr còp que s’amuishava aus uelhs d’Ana e aquera vision que la pauhiquè d’incomprehension. Destorbada per çò que vedèva, que’n desbrembava de demorar prudenta e en sortir de l’ombra on èra celada la gojata que s’avançava de cap a l’òmi shens poder virar l’espiar deus suus trèits. Que’u semblava tant.
Ana que s’apressava d’aqueth miratge, un imatge deu hrair au quau la soa rason e refusava tota realitat. Quin se podèva ? La gojata que’s brembava enqüèra deu messatge olografic qui estampava la pòrta de l’apartament, on se morí la persona que pensava estar lo sol exemplar d’Arnaut. Mes que n’i avèva un aute davant era, identic au purmèr. Qu’avèva mei de peu e la pèth mensh grisa, mes en hòra d’aquò l’illusion qu’èra perfèita. Ana que’n desbrembè tota logica e arribada davant eth, los uelhs mascarats de solàs, que l’enlacè en chebitejar desencusas. L’òmi ne mudè pas. Que coneishèva aqueth estat, lo besonh de trobar totun après l’esprava que sofrí ua persona familiara, quan seré ua illusion. Lo mètge qu’ensagè de la calmar, que calèva que l’escotèssi e la gojata qu’ac comprenó de tira. Aquera votz, qu’èra la medisha tanben, mes lo ton… Lo son hrair ne l’avèva pas jamei emplegat. Qu’i avèva en aqueth ua fòrça serena e rasseguranta qui captè tota la soa atencion. «Qu’èi quauquarrés a’t presentar, Ana, çò digó l’Arnaut bis, non te’n des, que t’ac explicarà tot. Segueish me.» Que’u sorridó en acabar de parlar e que caminèn tots dus au correder, silenciós.
Assedut sus un sèti autan fatigat com eth, l’òmi deus peus blancs que soscava aus mots qu’averé a díser. La vertat, qu’ac avèva dit tantes còps, a tantas personas, qui avèvan totas la medisha istòria, las medishas questions, e a còps las medishas caras grisassas. Mes la similitud deus elements ne simplificava pas la soa mission. Ua carga pesuga, eretada manca d’autes eretèrs, qui consistiva principaument a transméter un messatge a cada persona qui’u podèva enténer.
Dab l’ajuda deu son interfòne personau, lo mètge de servici que l’avèva avertit de l’arribada d’ua gojata. Las descripcions que’n hasó que’s limitèn au son estat fisic e psicologic. Lo demorant, l’òmi qui l’esperava, qu’ac coneishèva dejà. Mes aquò ne’u rassegurè pas pro entà que prenossi la causida deus sons mots a la bambòla. L’escambi qu’averé dab era que seré un deus mei importants qu’avèva avut a miar. Ua error que poderé har cabussar annadas d’esfòrç e de sacrifici, e har pesar sus la generacion seguenta la carga de l’escaduda. Devath la premuda d’ua tau responsabilitat l’òmi que’s fretava las perpèras com tà las solaçar. Que’n sentí los efèits efemèrs, ua pausòta taus sons uelhs qui tornèn sofrir lèu de la fatiga qu’avèvan apielat. N’avèva pas enqüèra pensat sancèrament lo son devís quan la gojata entrè dens la sala qu’aucupava. Susprés, shens ac deishar paréisher, qu’amuishè ua cara planvolenta e serena, en convidar Ana a s’assèder au son burèu, un sorríder apatzant suus pòts. Un silenci deus longs que s’installè enter eths, ni l’un ni l’aute ne volèva pas començar aquera relacion, entrar en contacte dab un inconegut ne’s hasèva pas shens risc e arrés ne’u volèva préner. Qu’i avèva quauquarren de pesuc dens l’ambient qui regnava en aquera sala. Un òmi que soscava los sons mots entà har acceptar ua realitat de mau concéber e ua gojata, estiralhada enter vertat e mensonja, qui ne gausava pas pausar nada question, de paur de confirmar çò qu’endevinava dejà dab terror. Ua premuda efemèra qui desapareishó tanlèu lo purmèr mot prononciat per l’òmi qui estimava probable que se n’anava temps :
«Que v’aperatz Ana, vaduda dètz-e-nau ans a, au cant de la mar. Qu’avetz un hrair, çò contunhè sus un ton de recitacion, Arnaut, vadut vint-e-cinc ans a, au medish endret. A l’atge de dètz ans, profieitant d’un moment d’inatencion deu vòste hrair, que v’ètz mancada negar dens la mar. Aqueste, prenent tots los rics que s’i escadó a’vs sauvar. Despuish qu’estimatz aver un deute de cap ad eth, un déver deu quau lo vòste hrair ne vòu pas enténer a parlar. Un deute qui n’ei pas la vòsta.
– Pas la mea ? çò respon Ana drin tocada per tot çò que l’òmi e coneishèva de la soa vita, que voletz díser ?
– Aqueras brembas ne son pas las vòstas. Que’n semblan per vos qu’ac concebi de plan, mes que son moments que n’avetz pas jamei viscut. Que’vs brembatz de la vita d’ua auta….
– D’ua auta ? Çò tornè Ana de mei anar mei perduda.
– D’ua auta Ana. Las brembas qui frequentan las vòstas nueits que son per partida inspiradas d’ua enfança, la d’Ana Lea, un èste qui deishè d’estar bèth temps a entà rejúnher la grana familha de’us qui ne son pas mei.»
La gojata que demorè pauhicada, dreta davant l’abisma qu’avèva cavat aquera revelacion. Que’n avèva lo varam. Despoderada, que vedèva totas las marcas deu son monde d’illusion honí’s en aqueth vueit, qui englotiva au còp lo son passat e lo son futur. Tot çò qu’avèva hèit… ne podèva pas acceptar qu’estossi hèit en de balas. Desesperada, qu’espiè l’òmi davant era. Vertat l’espiar planvolent que pausava sus era que l’inspirava ua hidança de mau reprimir, mes lo prètz qu’avèva pagat qu’èra tròp gran, la soa pèrta tròp pesuga entà que’s resignèssi a deishar a l’evidéncia tot çò qu’èra estat la soa vita. Los questionaments que’u trucavan au cresc, lo son cervèth en un esfòrç frenetic qu’ensajava de plear aqueth vueit, cercant la mendre incoeréncia en aquera navèra version de la realitat. Mes ne’n trobè pas nada. Despulhada d’un passat qui n’èra pas lo son, Ana qu’agorrupè lo son esperit sus eth medish, au mei pregond de las pregondors d’era medisha, tà’u non pas pèrder en aqueth desespèr qui l’assautè de mei anar mei. Ua pensada qui, abans de s’esvanir definitivament, qu’avó la fòrça de pausar ua question, la qui virava de reng lavetz au cap d’Ana shens i trobar nada responsa :
«Qui soi ?
– Qui èm ? çò’u tornè l’òmi qui esperava probable ua question d’aqueth ordi, èsters conscients, soma de totas las accions hèitas peus davancèrs e per nosautes. Mes aquesta responsa ne’vs sufirà pas qu’ac sèi, quan serà la mei simpla. Com tots los qui passèn pr’ací que voletz saber la rason de la vòsta existéncia, lo perqué de la vòsta creacion. Mes la vertat que’s resumeish atau : causida per causida, error per error que n’arribèm au punt shens tornar, dinc a un moment de la nosta istòria quan vadótz ua necessitat absoluda. La nosta subervita lavetz ne depenèva pas mei de la meteo que hasèva : la ploja e lo sorelh n’avèvan pas mei nada influéncia sus nosautes, tot bèth juste que cambiavan l’umor de’us qui’us espiavan enqüèra. La tecnologia robotica qu’avèva permés de desliurar la massa d’un tribalh de subsisténcia en balhà’u lo leser deu son temps, e las consciéncias que’s desvelhavan davant las consequéncias deu noste mòda de vita. Qu’èram au paréisher suu bon camin. Mes que n’i avèvan qui ne volèvan pas deus cambiaments deus quaus avèvam dat l’aviada. Crisi per crisi, çò qui seré devut estar un avançada màger tà la nosta civilizacion que vadó ua arma dab la quau los nostes enemics e’ns truquèn. Las nacions qui s’èran unificadas que’s desavienón, incapablas de passar los lors pròpis interès : cadua reclamant soas las darrèras ressorças espleitablas deu planeta. Ressorças qui’s consumín aus brasèrs de la guèrra qui aparí fin finau, com l’avoada de la nosta immaturitat. Après aqueth episòdi, tot çò qui avèva a sauvar n’èra pas mei. La nosta nacion victoriosa n’ac podèva pas sonque constatar, sola au som d’aquera montanha hèitas deus miliards de victimas…».
L’òmi que s’estanquè de parlar en s’avisar qu’ac avèva tròp hèit. L’urgéncia de la situacion que’u forçava a abrivar lo son messatge. Que vedèva a la gojata aterrada per tot çò que vienèva d’enténer. Qu’ac comprenèva de plan. Totas aqueras informacions qu’averén podut desaplomar la persona mei convençuda, quan Ana, dejà perduda dens las soas questions, ne’n podèva pas sonque trobar mei. Aquesta ne reaccionè pas. Totas las soas facultats qu’èran mobilizadas entà mantiéner d’esquair un esperit qui’s deishava mei anar mei negar devath las andadas successivas de las revelacions. Que sorridó nerviosament, com tà sauvar lo paréisher, apoderada per la fòrça de la botassada qui la hasèva ahonà’s dens la holia. N’avossi pas avut la votz de l’òmi entà la tornar a la realitat, la gojata que s’averé perdut lo suscipiat.
«Qu’èi quauquarren a v’ensenhar, quauquarren qui v’ensenharà tota d’ua çò qu’ètz vertadèrament e perqué e’vs menteishen. Ac voletz véder ?
– Òc…»
La responsa ne podèva pas estar diferenta, l’òmi qu’ac sabèva, mes en pausar aquera question que volèva sortir la gojata d’aqueth estat letargic dens lo quau semblava de’s pèrder. Quan l’òmi e’s lhevè deu burèu Ana que’u seguiva deus uelhs, com seguíssi la lutz d’un far per l’escuranha d’ua nueit pregonda qui seré estada hèita de tota çò qu’ignorava enqüèra. Que s’apressè d’era dab un anar pasible e apatzant, pausant la soa man sus l’espatla de la gojata quan s’estanquè aus sons costats, abans de díser d’ua votz avisada :
«La realitat ne’s tròba pas ací, celada devath la tèrra. Non, tà compréner que’ns cau tornar a la susfàcia que n’averén pas jamei devut deishar. Ça-vietz, que v’ensenhi lo camin». Ana que’s lhevè deu sèti on èra asseduda, dab l’ajuda deus autes qui n’avèvan pas hèit ni dit arren dinc adara. Qu’èra enqüèra febla e çò qu’avèva entenut ne balhava pas nada fòrças mei au son còs qui ne’n podèva pas mei.
Lo grop que caminava peus correders largs qui quadrilhavan d’un biaish simetric lo bastiment, quan Ana e remarquè elements que n’avèva pas podut remarcar abans, obnubilada peu mètge qui semblava tant au son hrair. Inserits armoniosament dens cada element decoratiu, los animaus aquaticas qu’ocupavan la vista de’us qui passavan pr’ací : los drapèus qui amuishavan ua roia bicolòra, los escuts que portavan cada persona qui l’acompanhavan, dab las soas duas làmias trilhadas e lo nombre 118 escrivut pertot, com ua referéncia sacrada qu’Ana ne podèva pas enqüèra compréner. Tot que’u brembava lo monde oniric on trobava lo solaç qui’u hasèva besonh e qui n’èra pas mei accessible.
Qu’èra davant çò qui semblava d’estar ua pujadera quan Ana e’s sentí gahada per l’excitacion e la paur. L’imminéncia de la revelacion promesa que’u hasèva pujar lo ritme cardiac. Las soas camas que vadèvan de mei anar mei flacas. Que’s sentiva tocada au son dehens e incapabla d’ac exprimir shens brehar. Las pòrtas que s’obrín com se l’esperavan sus un abitacle de plastic clar dens lo quau lo seguici e s’èra dejà installat. Lo mecanisme que s’aviè, silenciós e calme. Que semblava non pas mudar, mes qu’ac hasèva. La gojata que podèva véder a passar los perhons, e sentir a cadun lo son còr anar mei viste. Que cluquè los uelhs, aledant lentament, de mei anar mei a plaser, dinc a l’apnèa. N’i avèva pas mei nada paur, nada excitacion. Sola la volontat de deishar aquera espuga d’ignorància que demorava, un clòt qui l’avèva vista tant a sofrir e on jasèva lavetz la soa vita illusiva…
Imatge : Mass Effect 2 per Bioware.


text:
6-Compausar
6. COMPAUSAR
6.1 Emplegar (inserir) dins un tèxt personal coerent (anecdòta, remembre, raconte inventat) de frasas de l'obratge,
- tiradas d'una categoria impausada o non, amb un nombre impausat o non,
- amb un tèma impausat o non,
- amb una longor impausada o non.
Possibilitats de trabalh collectiu :
los tèxtes escriches :
- se pòdon escambiar entre los participants per lor far endevinar las frasas inseridas,
- se pòdon legir per far endevinar als participants las frasas inseridas.
6.2. Completar (enriquir) una frasa en ajustant quicòm (un mot, una expression, una proposicion),
- siá en demorant dins la meteissa categoria amb un ajuston impausat o pas: un vèrb, un adjectiu, un substantiu; un complement de lòc, de temps, de manièira, etc.
- siá en autrejant a la frasa una segonda categoria (impausada o pas), amb un ajuston impausat o pas.


text:
Montaigu
Montaigu puede referirse a:
- Montaigu, comuna francesa situada en Aisne.
- Montaigu, comuna francesa situada en Vendée.
- Montaigu, comuna francesa situada en Jura.
- Montaigu-le-Blin, comuna francesa situada en Allier.
- Montaigu-la-Brisette, comuna francesa situada en Manche.
- Montaigu-les-Bois, comuna francesa situada en el mismo departamento.
- Montaigu-de-Quercy, comuna francesa situada en Tarn y Garona.
- Montaigu-Zichem, villa de Bélgica.
- Saint-Martin-sous-Montaigu, comuna francesa situada en Saona y Loira.
- Saint-Georges-de-Montaigu, comuna francesa situada en Vendée.
- La Boissière-de-Montaigu, comuna francesa situada en el mismo departamento.
- Placy-Montaigu, comuna francesa situada en Manche.
- Saint-Hippolyte-de-Montaigu, comuna francesa situada en Gard.


text:
Era EMD de Gessa, conscient dera importància de mantier e preservar eth patrimòni arquitectonic deth sòn pòble collaborarà economicament damb eth finançament d’aguesta actuacion.
Eth sindic d’Aran, Carlos Barrera, e eth president dera Entitat Menor Descentralizada (EMD) de Gessa, Marcos Amiell, an signat un convèni entath finançament des òbres deth campanau dera glèisa de Gessa.
Eth Conselh Generau d’Aran, en vertut der article 51.2 e 3 dera Lei 1/2015, de 5 de hereuèr, deth Regim Especiau d’Aran, a competéncia plea en matèria de proteccion, conservacion, gestion e administracion deth patrimòni culturau, e a de garantir er enriquiment deth patrimòni istoric, culturau, arqueologic, documentau, juridic, paisatgistic, artistic, scientific, etnologic, geologic e industriau d’Aran e des béns que l’intègren, quinsevolh qu’en sigue eth regim juridic e titolaritat.
Eth deteriorament fisic e envielhiment progressiu deth patrimòni arquitectonic e de bens culturaus hè de besonh era collaboracion de totes es administracions implicades entà arturar aguesta degradacion arquitectonica de bens atau coma era pèrta de valors istorics e culturaus.
Era Diputació de Lleida e eth Conselh Generau d’Aran signèren eth 25 de junhsèga de 2016 eth Convèni Marc de Collaboracion entre andues administracions, eth quau inclodís er ambit dera restauracion deth patrimòni arquitectonic e bens culturaus.
Es Servicis Tecnics deth Conselh Generau d’Aran an redactat un projècte d’execucion dera actuacion “Consolidacion e accés ath campanau dera glèisa de Gessa”, pr’amor qu’es quate murs deth madeish presenten henerècles importantes que trauèssen tot er ample deth mur damb un impòrt de seishanta nau mil euros (69.000,00 €), IVA includit.
Era EMD de Gessa, conscient dera importància de mantier e preservar eth patrimòni arquitectonic deth sòn pòble collaborarà economicament damb eth finançament d’aguesta actuacion damb un maxim de trenta quate mil cinc cents euros (34.500,00 €), IVA includit.
Vielha, 10 de mai de 2018
Conselh Generau d’Aran: Núria Sanjuan


text:
11/09/2017
Tuar lo pòrc, setiema partida
Suite de "Tuar lo pòrc", un texte sur les souvenirs de Bernard Bourgés, traduit en occitan par Maryse Lasjuilliarias de l'atelier de La Chapelle Gonaguet.
Avant que de se'n anar coijar, mon pair s'assegurava que lo chen e la chata fuguessen plan defòra e lor balhava daus biatilhons per los contentar. Se coijava pas avant de parar un uelh au « Ministre » que gromava dins la granja.
L'endoman matin, lo Gabí era 'qui a las nòu oras per destalhar, subretot que lo Chamolaud dau Tolon era totjorn a l'ora, e daus uns còps, quitament daborier per 'tiflar un-dos gobelets , dau bon « Ottelo » ; ne'n aviá l'abituda que quò fasiá mai de dietz ans que nos preniá un quart dau « Mini », un quart de darrier per aver lo chambon.
'Viron miegjorn, tot era descopat. Los chambons, las espatlas, los jarrets, las còstas, las ventrechas, lo gras d'eschina, lo gras de ventre e las bassas còstas per lo salat ; ma mair damandava a Gabí de li talhar los bocins onte i aviá de las òssas que sa seja per la vianda anava si talament mielhs que la nòstra e lo Gabí era fier d'aver daus bons ustilhs.
Lo Chamolaud era 'ribat a l'ora e lo quart de pòrc plejat dins un linçòu era pesat coma mon pair sus la bascula ; lo Chamolaud batalhava jamai dau pretz, que era totjorn subresatisfach de la qualitat de nòstre « Mini » e la qualitat a pas de pretz, çò disiá. Aprep que lo quartier fuguet paiat e charjat dins lo còfre de la « 203 », lo Chamolaud tiflava un veire d' « Otello » per la rota. Ma mair li aviá preparat lo tròc de bodin que li reveniá e mesma un pauc mai per lo mercejar de venir chas nos dempuei tant de temps. Subretot li recomandava de portar atencion en tirar lo bodin dau panier que, enquera fresche, demorava plan teune.
Mon pair e ma sòr avián desgajat los bodins de la taula e quilhs-quí començavan de sechar alinhats sus una lonjor de còdra que la peu ne'n era estada rasclada. D'una lonjor de dos metres e gròssa coma una botelha, la bara era pausada sus l'eschina de doas chadieras.
Ma mair aviá gardat de l'aiga de cuecha de las gògas per far cueire la testa e las codenas saladas. E tanben lo fons per far lo bolhon de bodin -lo gimborat- que serviá per trempar la sopa que l'i demoravan totjorn daus biatilhons.
Gabí ne'n aviá pus per bien de temps e podriam passar a taula 'viron una ora. Lo filet era cosinat fresche, entau demorava mofle.( de segre)
Les commentaires sont fermés.