text:
Mòde major
Lo mòde major qu'ei un un mòde musicau gessit deu mòde ionian ; aquò que vòu díser qu'ei ua seria de set nòtas diferentas dab ua ueitau qui tornar prodúser la purmèra ua octava mei haut qui ostendeish los intervaus seguents : T-T-M-T-T-T-M (on las T e son tons e la M miei tons.
Qu'ei lo mòde fondamentau de la musica occidentau (amassa dab lo mòde menor) e qu'ei suu modèl de la gama de Do en mòde major que s'ealternan e s'encadenan las tòcas blancas e negras deus clavièrs deu piano.
Au contre deu mòde menor qui semble seriós e/o triste, lo mòde major qu'ei considerat dens la cultura occidentau com gaujós.
Que's pòt nòta interpretar ua gama major a partir de quina nòta qui sia, dab la condicion d'arrespectar los intervaus deu mòde major.
Signatura tonica de las gama majoras[modificar | modificar la font]
Signatura tonica a partir d'ua dièsi[modificar | modificar la font]
Dens ua particion las dièsi que pòden estar dab un nombre maximum de 7 e que son mentavudas dens l'òrdi seguent : Fa, Do, Sol, Re, La, Mi, Si. Entà saber quina ei la tonalitat d'ua particion en mòde major que cau espiar la nòta de la darrèra dièsi : la nòta tonica de tonalitat majora qu'ei la nòta seguenta dens la gama de Do M (Do, Re, Mi, Fa, Sol, La, Si, Do). Per exemple, ua particion en mòde major escrivuda dab sonque ua diesi qu'ostendeish donc un Fa# com darrèra diesi ; dens la gama de Do M, la nòta qui segueish lo Fa qu'ei sol ; dab ua dièsi que signa donc la tonalitat de Sol Major (notada Sol M).
- Do M - O dièsi
- Sol M - 1 dièsi
- Re M - 2 dièsis
- La M - 3 dièsis
- Mi M - 4 dièsis
- Si M - 5 dièsis
- Fa# M - 6 dièsis
- Do# M - 7 dièsis
Signatura tonica a partir d'un bemòl[modificar | modificar la font]
Dens ua particion, l'òrdi deus bemòl qu'ei : Si, Mi, La, Re, Sol, Do, Fa. Dab donque un bemòl, la gama majora qu'ei la de Fa M. Dens tots los autes cas la gama majora qu'ei indicada per l'avant darrèr bemòl. Per exemple, dab 4 bemòls, l'avant darrèr qu'ei un Lab : qu'ei la gama de Lab M.


c: text/html

text:
Rogièr Bernat II de Fois
Rogièr Bernat II, dich lo Grand (1195 - † 26 de mai de 1241) foguèt comte de Foia de 1223 a 1241. Èra lo filh de Ramon Rogièr, comte de Fois, e de Felipa[1].
Biografia[modificar | modificar la font]
Il se fit connaître en 1217 quand defendèt durant sièis setmanas lo castèl de Montgranièr contra las agarridas de Simon IV de Montfòrt. L'an seguent, se distinguèt del temps del sètge de Tolosa, qu'i moriguèt Simon de Montfòrt. En 1220, ajudèt son paire a reprendre La Vaur e Puèglaurenç e aguèt un ròtle important al costat de son paire per çò qu'es de la reconquèsta dels territòris raubats. Pasmens Mirapeis foguèt recuperada sonque qualque temps mai tard.
A l'epòca de son avènement, ajudèt lo novèl comte de Tolosa Ramon VII a assetjar Carcassonna. Lo 14 de setembre de 1224, los crosats cedèron davant los albigeses e la guèrra s'acabèt, cada senhor occitan faguèy la patz amb la glèisa. En 1226, lo novèl rei de França Loís VIII lo Leon tornèt començar las ostilitats pr'amor de far valer los dreches de la corona francesa sus Lengadòc. Rogièr Bernat ensagèt de servar la patz, mas lo rei rebutèt son ambaissada, e los comtes de Tolosa e de Fois deguèron tornar prendre las armas. Rogièr Bernat e una armada pichona amb sos vassals constituïguèron una pòcha de resisténcia a Limós de junh de 1226 e junh de 1227, mas la guèrra sonque foguèt una sèria d'escarmouches pontualas. En 1229, Ramon VII signèt lo tractat de Meaux amb Loís IX, lo successor de Loís lo Leon. Escomenjat dempuèi març o abril de 1227, e ja que son sol aligat aviá signat la patz, Rogièr Bernat aguèt pas cap d'autra opcion que la de negociar la patz. Lo tractat li garantiguèt sas possessions, mas li calguèt renonciar a Mirapeis.
Maridatges e enfants[modificar | modificar la font]
En 1203, esposèt una catara, Ermessenda, vescomtessa de Castèlbon e dòna d'Andòrra, e s'afanèt a s'espandir cap al sud, tre quee sas relacions amb los sobeirans franceses li o permetián. Fortifiquèt las vilas sus la rota d’Andòrra e d'Urgèl. Il entre en conflicte en 1223 amb l'avesque d'Urgèl sus la val de Caboet. Il s'opausèt a la venguda de l'Inquisicion dins sos territòris e s'opausèt à l'avesque en abril de 1239. Participèt pas a la revòlta de Ramon II Trencavèl en 1240.
Moriguèt en 1241 e laissèt dos enfants d'Ermessenda de Castèlbon, sa primièra esposa:
- Rogièr IV († 1265), comte de Fois
- Esclarmonda, maridada en 1256 amb Ramon Folc de Cardona.
Ermessenda de Castèlbon moriguèt en 1229 e Rogièr Bernat se remaridèt amb Ermengarda, filha d'Aimeric III, vescomte de Narbona e aguèron:
- Ceselha († 1271), maridada a Alvar de Cabrera, comte d’Urgèl.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ probablament de Montcada.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
217
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 217 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Assassinat de Caracalla dins la region de Harran durant una campanha militara còntra lei Parts. L'autor supausat d'aquel assassinat, lo prefècte Macrin, i succediguèt. Negocièt un tractat de patz ambé l'Empèri Part fòrça desfavorable ai Romans. Aquò minèt sa popularitat au sen de l'armada e foguèt aprofichat per la familha dei Sever per organizar de revòutas dins lei províncias orientalas.


text:
Piramidas d'Egipte
La Piramidas d'Egipte qu'èran tombas de gran endom bastidas peus monarcas faraons. Las purmèras tombas qui coneishem que son los mastabas, monuments funeraris bastits en purmèr dab bricas de tèrra cuèita, puish dab pèiras talhadas. Durant Empèri ancian, lo faraon Djòser e lo son arquitècte Imhotep que bastín la purmèra piramida a partir deu modèl deus mastabas : la Piramida graduada a Saqara. Puish Snefro, que bastí tres piramidas sonque per eth medish en bèth cercar la forma perhèita e qu'inventè la piramida romboïdala e la piramida de fàcias lissas. Atau, puish que n'avèva pas sonque un còs, las piramidas que vadón au còp tombas o cenotafs.
Somari
Lista de las piramidas:[modificar | modificar la font]
Piramida graduada[modificar | modificar la font]
Piramida romboïdala[modificar | modificar la font]
Piramidas de fàcias lissas[modificar | modificar la font]
Piramida en forma de mastaba[modificar | modificar la font]


text:
Agonac
Agonac (en francés Agonac) es una comuna perigòrda, situada dins lo departament de Dordonha e la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna d'Agonac s'espandís sur las doas ribas de la valeia de Beurona, a 12 km au nòrd de Peireguers, e un quinzenat de las comunas de Brantòsme e Bordelha.
Istòria[modificar | modificar la font]
Aus endrechs dichs Bòria Vielha e Las Cadanhas, de las folhas an montrat l'ocupacion de la region dempuei los temps preïstorics. Au segle XI l'evesque Frotaire de Gordon chausiguet un tuquet malaisat d'i montar que dominava la valeia per i bastir una de las quatre fortaressas que devián protegir la region contra las invasions normandas.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- Micheu Chapduelh, escrivan occitan.
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Liams externes[modificar | modificar la font]
- Agonac sus lo site de l'Institut Geografic Nacionau
- [http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/co_navigation.co_page?nivgeo=24002
- Agonac sus lo site dau Quid
- Localisacion d'Agonac sus una carta de França e comunas limitròfas
- Plan d'Agonac sus Mapquest


text:
Nosaltres els valencians
Nosaltres, els valencians es un ensag en lenga catalana de l'escrivan e intellectual valencian, publicat per Edicions 62 lo 12 de mai de 1962 a Barcelona. Lo libre representa lo primièr trabalh de l'autor de Sueca coma istorian e menèt posteriorament a una renovacion totala del nacionalisme valencian. En 1963, tot bèl just un an aprèp sa parucion, recebèt lo Prèmi Lletra d'Or. Dempuèi la primièra edicion en 1962, es estat reeditat un vintenat de còps fins a 2009 e foguèt revirat en espanhòl en 1998.


text:
Biotòp d'Ediacara
Lo biotòp d'Ediacara qu'ei ua colleccion fossila d'organismes pluricellulars los mei ancians coneguts datant deu periòde de 580 dinc a 540 milions d'annadas.
Qu'espelí durant lo periòde justament aperat Ediacarian enter lo Criogène e lo Precambrian, qu'ei a díser enter ua tempsada de glaciacion dab preséncia limitada de vita e un temps de desvolopament agut d'organisme complèxes.
Lo biotòp d'Ediacara que deu lo son nom au gisament fossil de las Comas d'Ediacara dens la província d'Adelaïda en Austràlia.


text:
Anastasio Somoza Debayle (1925-1980) militar e òme politic, foguèt president de Nicaragua entre 1967 e 1972, e entre 1974 e 1979. Coma comandant de la Guarda Nacionala, mantenguèt lo poder efectiu durant lo periòde entre 1972 e 1974. Foguèt lo darrièr membre de la familha Somoza qu'exerciguèt lo poder, après lo sieu paire e lo sieu fraire, una dinastia qu'aviá començat en 1936.
Foguèt lo segond filh de Anastasio Somoza García, que se venguèt lo president de Nicaragua en 1936. Lo mai jove dels Somozas foguèt educat en Florida e a Long Island abans de dintrar a l'Acadèmia Militar de West Point, ont se va graduar en 1946. L'an seguent, lo sieu paire lo nomenèt cap de la Garda Nacionala.
Après l'assassinat del paire en 1956, l'ainat dels Somozas, Luis Somoza Debayle, prenguèt la presidéncia. En 1967, après la mòrt del fraire, Anastasio Somoza foguèt elegit president pel primièr còp. Li calguèt daissar la carga lo 1972 perque la lei enebissiá la reeleccion immediata.
En decembre del meteis an, un tèrratrem devastèt la capitala, Managua, en daissant mai de dètz mila mòrts e practicament tota la vila destruida. Se decretèt la lei marciala e Somoza, coma cap de la Garda Nacionala, se venguèt lo dirigent de facto del país. Posteriorament, se descobriguèt que la familha Somoza s'èra apropriat de la màger part de l'ajuda internacionala porgida après lo tèrratrem.
Somoza foguèt pasmens reelegit President en 1974. A comptar d'aquel moment, quitament lo Glèisa Catolica començava a èsser contra el. A la fin de las annadas setanta, de grops defensors dels dreches umans denonciavan las violacions d'aqueles dreches comeses pel govèrn de Somoza. Lo supòrt als sandinistas creissiá per tot lo país. La guerrilha del FSLN lo va desrocar lo 17 de julhet de 1979 e li calguèt fugir a Miami. Foguèt assassinat l'an d'après a Asunción (Paraguai).


text:
Plan de Lanamesa
Eth Plan de Lanamesa (o localament Platèu de Lanamsa), en Gasconha, que's situa ath pè deths Pirenèus en nòrd-èst deth departament deths Hauts Pirenèus en limit dera Nauta Garona. Qu'a ua altitud mejana de 510 m. Era sua populacion qu'ei de cap a 10 000 estatjants.
Que pòrta eth nom de Lanamesa per'mor eth vilatge omonim que's situa quasi ath son center. Qu'ei era hònt deths arrius de Gers, de Sava, de Gimona, de Baïsa, d'Arrats, de Loja, de Toish, tots afluents de Garona, e de Boés (?) afluent deth bacin d'Ador.
Popularament, eths abitants deth parçan que l'apèran simplament eth Platèu per auposicion ara Valea, de qui disgna era vath d'Aura, e aths Costalats mes entà capvath de cap ath Manhoac.
Geologia[modificar | modificar la font]
Compausat de dus tèrçs de tèrras incultas e esterilas, de bòsques, de talhadas, entercopats de paluns e de landas.
Eth terren qu'ei d'origina calcària dab un jaç de tèrra arabla de qui non despassa pas 20 cm. Ena lana ath arras dera Barta que s'espleita era torba.


text:
Illas Escampilhadas
Las illas Escampilhadas (oficialament illas Escampilhadas de l'Ocean Indian) son d'illas escampilhadas per l'Ocean Indian que son agropadas dins un district del territòri d'otramar francés de las Tèrras Australas e Antarticas Francesas: illa Tromelin, illa Euròpa, illa Bassas da Índia, illas Gloriosas e illa Juan de Nova.
Levat Tromelin, situada al Nord-Èst de Madagascar, las illas Escampilhadas se situan dins lo canal de Moçambic, entre Moçambic e Madagascar.
Son interés estrategic es vengut ara economic, mercé a la zona d'exclusion economica delimitada a 200 milas marins de las illas. Son revindicadas per Madagascar e, per ço qu'es de Tromelin, per Maurici.


text:
704
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 704 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Contuniacion de la guèrra còntra leis Arabis. Pasmens, au contrari de l'annada precedenta, lei posicions evolucionèron. Lei tropas dau califa capitèron de reconquistar la màger part d'Armenia mentre que l'armada de Heraclius — lo fraire de Tiberi III — ataquèt victoriosament Cilícia onte l'armada aràbia menant lo sètge de Sisium foguèt batuda.
Pasmens, dins lo corrent de l'annada, Tiberi III e Heraclius deguèron faciar una menaça novèla quand un complòt de l'emperaire descaigut Justinian II foguèt descubèrt. Capitèt de s'enfugir dins lo Khanat dei Khazars. S'i maridèt ambé la filha dau khan mai una ambaissada de Tiberi III capitèt de rompre l'aliança entre lo khan e Justinian II. L'èx-emperaire deguèt donc tornarmai s'enfugir en Bulgaria. Aquelei manòbras e lei menaças de guèrra tant còntra lei Khazars que còntra lei Bulgars obligiguèron Tiberi III de retirar de tropas de la frontiera orientala.


text:
Microfilament
Un microfilament (tanben aperat filament d'actina) qu'ei lo mei fin deus elements deu citoesquelèt. Qu'ei un polimèr de sosunitats d'actina. Que son responsables de la rigiditat de las cellulas, de la motilitat cellulara, de certe desplaçament dehens lo citoplasma de las cellulas, de las joncions enter cellulas vesias d'un medish organisme e, associadas dab ua proteïna aperada miosina, de la contraccion musculara.
Los filaments d'actina que's forman en bèth idrolizar l'ATP en ADP en liberant fosfats inorganics (Pi). Lo filament qu'ei compausat de duas cadenas enrolladas ua sus l'auta de sosunitats d'actina. Qu'ei polirizat dab ua extremitat qui prva mei lèu que l'auta.


text:
Triaize
Triaize es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendèa e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Triaize A situat entre Luçon e Sant-Michel-en-lo Herm. Aquel vilatge a situat al sud-oèst de la Vendée.
Triaize est situé entre Luçon et Saint-Michel-en-l'Herm. Ce village est situé au sud-ouest de la Vendée.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Origina del nom : del celte triacia « endroit ont una causa es tripla.
Istoric : En l'antiquitat, la mar banhe Luçon e Triaize compta pas que tres islas del gòlf dels Pictons. Lo Ile del bourg, que # an descobèrt sus el una pigassa en pèira educada e doas silex del tipe Grand Pressigny, es la mai estenduda. L'isla Lo Vignaud es la mai pichona e la mens anautita e l'isla de la Dune, situada al sud-oèst del bourg, es la mai elevada abans la siá reduccion per l'espleitacion d'una carrièra de pèira a Modèl:La s-. A partir de la Modèl:S mini-, los fraires del abbaye de Luçon emprenon lo dessèchement dels marais, pauc a pauc comblés pels depauses marines e fluviatiles. Eles édifient dics e canaux e bastisson una glèisa. La creacion de la évêché de Luçon en 1317 càmbia pas pas la situacion. Après un concordat amb Regnaud de Thouars e la cession de las tèrras per la évêché al capítol, aquel darrièr pas cessa de engrandir las siás possessions presas sus la mar. Las guèrras de religion meton un fren a la conquista de las tèrras, mas Triaize arribat a malgrat aiçò una superficie de 4 018 ectaras a l'epòca de Richelieu. Fins a la Revolucion, la distincion de Triaize constituissi lo darrièr grand domeni del capítol de Luçon, #que participa a la vida religiosa locala, sustot per la creacion d'una escòla cap a 1769. Triaize Es una municipalitat essencialament agricòla amb las siás nombrosas cabanas o granjas, un artisanat e dels comèrcis ligats a aquela agricultura. La populacion passa de 1 606 abitants a 956 abitants entre 1866 e 1990. Dempuèi 1863, la municipalitat a conegut per las siás carrièras asines e chevalines » aital coma per la fèsta de la bouse, ne remembrar de l'epòca ont los abitants utilizavan de la bouse secada coma mejan de chauffage.
Triaize, Aital coma de Gruas e Sant-Denis-de detlo-Pairé, èran antany d'islas d'ont lo nom de l'escòla : Las tres islas. Cossí dicha lo dicton, Triaize país dels ases ont ne passan pas mai #que ne demòran pas.
Origine du nom : du celte triacia « endroit où une chose est triple.
Historique : Dans l’antiquité, la mer baigne Luçon et Triaize ne compte que trois îles du golfe des Pictons. L’Ile du bourg, sur laquelle sont découverts une hache en pierre polie et deux silex du type Grand Pressigny, est la plus étendue. L’île Le Vignaud est la plus petite et la moins élevée et l’île de la Dune, située au sud-ouest du bourg, est la plus élevée avant sa réduction par l’exploitation d’une carrière de pierre au Modèl:S-. À partir du Modèl:S mini-, les moines de l’abbaye de Luçon entreprennent le dessèchement des marais, peu à peu comblés par les dépôts marins et fluviatiles. Ils édifient digues et canaux et construisent une église. La création de l’évêché de Luçon en 1317 ne change pas la situation. Après un concordat avec Regnaud de Thouars et la cession des terres par l’évêché au chapitre, ce dernier ne cesse d’agrandir ses possessions prises sur la mer. Les guerres de religion mettent un frein à la conquête des terres, mais Triaize atteint cependant une superficie de 4 018 hectares à l’époque de Richelieu. Jusqu’à la Révolution, la seigneurie de Triaize constitue le dernier grand domaine du chapitre de Luçon, qui participe à la vie religieuse locale, notamment par la création d’une école vers 1769. Triaize est une commune essentiellement agricole avec ses nombreuses cabanes ou fermes, un artisanat et des commerces liés à cette agriculture. La population passe de 1 606 habitants à 956 habitants entre 1866 et 1990. Depuis 1863, la commune est connue pour « ses courses asines et chevalines » ainsi que pour la fête de la bouse, en souvenir de l’époque où les habitants utilisaient de la bouse séchée comme moyen de chauffage.
Triaize, ainsi que Grues et Saint-Denis-du-Pairé, étaient autrefois des îles d'où le nom de l'école : Les trois îles. Comme dit le dicton, Triaize pays des ânes où ils n'en passent plus qu'ils n'en restent.


text:
Trois-Fontaines-l'Abbaye
Trois-Fontaines-l'Abbaye es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La dissolucion del Conselh municipal a #èsser prononciada en lo moment del Conselh dels Ministres del 1er en setembre 2010[1].
La dissolution du Conseil municipal a été prononcée lors du Conseil des Ministres du 1er septembre 2010[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Decrèt del 1er en setembre 2010 en portant dissolucion del conselh municipal de la municipalitat de Tres-Fontaines-lo Abbaye (Marna sus legifrance.gouv.fr
- ↑ Décret du 1er septembre 2010 portant dissolution du conseil municipal de la commune de Trois-Fontaines-l'Abbaye (Marne sur legifrance.gouv.fr


text:
Edoard III d'Anglatèrra
Edoard III (13 de novembre de 1312 – 21 de junh de 1377) foguèt rei d'Anglatèrra de 1327 entrò sa mòrt. Remportèt nombroses succès militars e adobèt l'autoritat reiala après lo regne desastrós de son paire, Edoard II, Edoard III transformèt lo Reialme d'Anglatèrra en lo pus formidable poder militar d'Euròpa. Son règne vegèt d'importants desvolopaments en legislacion e governament, en particular l'evolucion del Parlament anglés, mas tanben los degalhs de la Pèsta Negra. Demòra un dels sièis monarcas que regnèron en Anglatèrra pendent pus de cinquanta ans.


text:
Gene Tierney
Actritz americana, nascuda a Nòva York lo 19 de novembre de 1920, mòrta a Houston, en Tèxas, lo 6 de novembre de 1991. Deguèt son primièr ròtle a Hollywood a Fritz Lang dins lo Retorn de Frank James (1940). De 1940 a 1945 ròda ambé li mai grands registas del temps, que faun de guela una deis eroïnas di « filmes negres » de l’atge d’aur d’Hollywood: John Ford (Tobacco Road, 1941), Henry Hathaway (Sundown, 1941), Josef von Sternberg (The Shanghai Gesture, 1941), Ruben Mamoulian (Rings on Her Fingers, 1942), Ernst Lubitsch (Heaven Can Wait, 1943). Mas quò’s dins lo cap d’òbra d’Otto Preminger, Laura (1944), qu’obtenguèt lo ròtle que ne’n faguèt una estèla mitica de l’imatge verinós e sensuau. Recebèt puèi un Oscar (Leave Her to Heaven, 1945) de John Stahl, mas, aprèp dos filmes amb Joseph Mankiewicz : Dragonwyck en 1946, e The Ghost and Mrs. Muir, en 1947, li ofriguèron pas mai que de ròtles segondaris, e sa carrièira s’arrestèt dins las annadas cinquanta.
Pasmens la Trèva e Dòna Muir èra un filme plen d’encant e ela e èra una eroïna luminosa.


text:
La Vancelle
Wanzel en alemannisch (La Vancelle en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La Vancelle (Wanzel n'alemand) es un vilatge de montanha, blotti sul vessant sud del massís #que separa lo Val de Lièpvre e lo Val de Villé. Lo pòble se tròba a 13 km a l'èst de Sélestat e a 3 km a l'oèst de Lièpvre, #qu'es la localité la mai prèpa. La majoritat dels ostals d'abitacion son perchées sus una nautor #que domina a l'oèst lo massís del Chalmont e a l'èst lo massís del Altenberg a 855 m. La Vancelle es plan expausada al sol e particularament de protegits vents del nòrd. Lo Chalmont la met a l'abric dels vents d'oèst. Bastit sus un terren en pendent, los ostals los mai recents se llauren al sud sul vast panorama de las reünions situadas sul marge drech de la Liepvrette. La pendenta es raide dempuèi la sortida del pòble en lisière del bòsc. Aquela a constituit de résineux (pi sylvestre) mas tanben de feuillus. Sul vessant anautit-rhinois en direccion del Chalmont a poblat de hêtres. Los abitants de la Vancelle an trucat las Vancellois e las Vancelloises. Los abitants de la Vancelle an sobrenomenat "Cocattes", tèrme #que designa la poma de pi en patois roman. Aquel subernòm los a #èsser atribuit perque los abitants utilizavan antany de pomas de pins per calfar-se.
La Vancelle (Wanzel en allemand) est un village de montagne, blotti sur le versant sud du massif qui sépare le Val de Lièpvre et le Val de Villé. Le village se trouve à 13 km à l'est de Sélestat et à 3 km à l'ouest de Lièpvre, qui est la localité la plus proche. La plupart des maisons d'habitation sont perchées sur une hauteur qui domine à l'ouest le massif du Chalmont et à l'est le massif de l'Altenberg à 855 m. La Vancelle est bien exposée au soleil et particulièrement protégée des vents du nord. Le Chalmont la met à l'abri des vents d'ouest. Construit sur un terrain en pente, les maisons les plus récentes s'ouvrent au sud sur le vaste panorama des sommets situés sur la rive droite de la Liepvrette. La pente est raide dès la sortie du village en lisière de la forêt. Celle-ci est constituée de résineux (pin sylvestre) mais aussi de feuillus. Sur le versant haut-rhinois en direction du Chalmont il est peuplé de hêtres. Les habitants de La Vancelle sont appelés les Vancellois et les Vancelloises. Les habitants de la Vancelle sont surnommés "Cocattes", terme qui désigne la pomme de pin en patois roman. Ce surnom leur a été attribué parce que les habitants utilisaient jadis des pommes de pins pour se chauffer.


text:
Dorothy Parker
Dorothy Parker (Long Branch, Nòva Jersey, 22 d'agost de 1893 - Nòva York, 7 de junh de 1967) foguèt una contaira, autora dramatica, critica, umorista, scenarista e poèta nòrd-americana, fòrça coneguda per lo sieu càustic engenh, lo sieu sarcasme, son esperit e agach sul costat escur de la vida urbana al Sègle XX.
Somari
Joventut[modificar | modificar la font]
Tanben coneguda cossí “Dot” O “Dottie”, Lo sieu nom real èra Dorothy Rothschild. L'edart volguèt que nasquèsse en un jorn en qué la familha gaudissiá de las siás vacanças a New Jersey, mas ela se considerava novaiorquesa de cap e tot. Va créisser en la Upper West Side, en assistint al Blessed Sacrament Convent School, e mai se que son paire èra josieu e la siá mairastra protestanta. La siá educacion formala acabèt en complir los 13 ans.
Primièrs trabalhs[modificar | modificar la font]
L'an 1913 aviá perdut tota la siá familha e a comptar d'alavetz li calguèt se ganhar la vida en tocant lo piano en una escòla de balh, entre d'autres trabalhs. Atenguèt vendre un poèma a la revista Vanity Fair en 1914. Un an mai tard foguèt contractada coma assistenta editoriala per Vogue.
Se maridèt amb lo broker de Wall Street Edwin Pond Parker II, mas se separèron en començar la Primièra Guèrra Mondiala. Ela contunhèt de trabalhar per ambdoas revistas.
L'escrivana aviá de sentiments ambigus respècte a la siá condicion josiva e solie badinar en assegurant que s'èra maridada pas que per cambiar de nom de familha.
Consagració En The New Yorker[modificar | modificar la font]
La siá carrièra comencèt definitivament l'an 1919 en fasent critica teatrala per Vanity Fair. Li donèron comjat, pas obstant, l'an 1920, e comencèt de trabalhar coma escrivana independenta. Un còp separada del sieu marit, aguèt divèrsas aventuras amb d'autres òmes. Quand se fondèt lo periodic The New Yorker, en 1925, faguèt partida de la plantilha. En aquela epòca escriviá de poesia umoristica, e mai se refusariá pus tard aquela facieta.
Contes e poesia[modificar | modificar la font]
Los 15 ans seguents foguèron los mai productius. Publiquèt sèt volums de contes e poesia. La critica afirmèt que supausèron una “Biografia encapsulada”.
La part la pus importanta de l'òbra de Parker la constituisson los sieus contes. E mai se presenten sovent una cara ironica, son sòbris e ponhents, e possedisson un fons mai agredoç que comic. Las siás amistats i trobavan a l'encòp una font de gòi e de tristesa.
Lo sieu relat mai conegut apareguèt en Bookman Magazine jol títol Big Blonde, (La granda rossa). Foguèt premiat amb lo prestigiós Prèmi O. Henry coma lo conte lo mai excellent de 1929. Aquel relat, entre d'autras obraràs de mèstras del genre, seriá seleccionat per August Monterroso per la siá celèbra Antologia del conte trist.
Matrimòni e d'assages de suicidi[modificar | modificar la font]
Dorothy Parker ensagèt de se suicidar almens en doas escasenças.
Contractèt matrimòni amb l'actor Alan Campbell l'an 1934. Lo matrimòni se trasladèt a Hollywood ont Parker escriguèt lo guidon de la pellicula de William A. Wellman A Star Is Born (Es nascuda una estela, 1937).
Activitat politica[modificar | modificar la font]
Pendent los ans 30 l'autora, de tendéncia esquerrana, desvolopèt una granda activitat politica, en ajudant a fondar la Antinazi League en Hollywood. Foguèt investigada per la FBI coma suspècta d'aperténer al Partit Comunista, causa per la que arribèt a aparéisser en la Lista Negra de Hollywood.
De 1957 a 1962 escriguèt en Esquire magazine, e mai se de manièra un pauc erratica, a causa dels sieus problèmas amb l'alcòl.
Mòrt[modificar | modificar la font]
Moric d'un atac cardíac l'an 1967, als 73 ans, en Naua Yòrk. Los sieus cendres reposan en la NAACP (Associacion Nacionala pel Desvolopament de las Personas de Raça Negra), jos l'epitafi: "Excuse my Dust" (“Perdonatz pels povàses”).
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Enough Rope (1926)
- Sunset Gun (1927)
- Close Harmony (1929) (teatre)
- Laments for the Living (1930)
- Death and Taxes (1931)
- After Such Pleasures (1933)
- Collected Poems: Not Sota Deep As a Well (1936)
- Here Lies (1939)
- The Portable Dorothy Parker (1944)
- The Ladies of the Corridor (1953) (teatre)
- Constant Reader (1970)
- A Month of Saturdays (1971)
- Not Much Fun: The Lost Poems of Dorothy Parker (1996)


text:
Common law
La common law o drech anglosaxon deriva del sistèma de drech que s'aplicava a Anglatèrra a l'Edat Mejana, a partir de la conquèsta normanda d'Anglatèrra, e foguèt utilizat per fòrça territòris jos influéncia britanica. La principala font del drech anglosaxon èra la costuma, e per quò se ditz common law[1]. Aprèp evoluèt cap a un drech jurisprudencial.
La caracteristica principala es de se basar mai sus la jurisprudéncia que sus las leis.
Principis de basa[modificar | modificar la font]
Lo drech anglosaxon (jurisprudencial) se mòstra pus flexible que lo drech roman (legalista). Al contrari, lo processus legislatiu se mòstra fòrt lent dins lo drech anglosaxon.
Lo sistèma de drech anglosaxon se basa, subretot, sus las analisis de las decisions judiciàrias dictadas pels tribunals o qualques tribunals superiors (aqueles que se pòt far apèl davant eles de las decisions presas pel dich tribunal) e las interpretacions d'aquelas decisions constituisson la Legislacion, per aquò las leis pòdon èsser ambigüas dins fòrça domenis, perque s’espèra que los tribunals las clarificaràn (o del biais que los tribunals ja faguèron sus de leis anterioras e similaras).
S'establís lo principi que se deu pas simplament tractar d'un biais similar los fachs diferents o emergissent dins diferentas ocasions[2].
Lo principi stare decisis vòl dire que los cases similars deurián èsser reglats amb de nòrmas de principis estables, amb que deurián arribar a de resultats similars.
Encara existís d'interpretacions judiciàrias que crèan de donadas juridicas nòvas, causa que en principi èra la nòrma mas que actualament es l'excepcion. Uèi es mai comun que las leis crèan de corpus completament novèls o qu'uniformizan e fixan las règles d'en primièr establidas per las decisions judiciàrias.
Cal remarcar que, d'en darrièr, lo principi de la ratio decidendi de las decisions judiciàrias de per abans dictadas obligan un tribunal (e los tribunals inferiors a aquel) a se prononciar de la meteissa mena o de forma similar. Per aquel motiu l'estudi del sistèma se basa en l'analisi detalhada de las decisions, aquò qu'indisís la nòrma juridica. Aquel estudi aboca a l'elaboracion d'un cas tipic, que se compara amb la situacion en estudi per veire s'es similar o non. Dins fòrça ocasions s'analisan divèrsas decisions que contenon lo meteis principi, vist de las divèrsas perspectivas, per n'extraire fin finala la nòrma juridica que s'aplicarà al cas estudiat.
Evolucion[modificar | modificar la font]
Actualament, la diferéncia entre lo sistèma del drech roman e aquel del drech anglosaxon se redusís, perque se vei dins aquel segon sistèma una tendéncia a codificar las règlas juridicas, es a dire, far de nòrmas escrichas que pauc a pauc prenon la plaça dels ancians precedents judiciaris.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)Washington Probate, "Estate Planning & Probate Glossary", Washington (State) Probate, s.v. "common law", [htm], 8 Dec. 2008:  , retrieved on 7 November 2009.
- ↑ (fr)Charles Arnold-Baker, The Companion to British History, s.v. "English Law" (London: Routledge, 2001), 386.
Ligams extèrnes (en)[modificar | modificar la font]
- The Common Law per Oliver Wendell Holmes Jr.
- The Common Law (Free eBook) por Oliver Wendell Holmes Jr., en Projècte Gutenberg .
- Examèn comparatiu de drech roman e drech anglosaxon per Peter Messitte, revista electronica del Departament d’Estat dels Estats Units d'America.
- Los sistèmas juridics del monde, Web de l'Universitat d’Ottawa.


text:
Guilhèm Rondelet
Guilhèm Rondelet, nascut lo 27 de setembre de 1507 a Montpelhièr e mòrt lo 30 de julhet de 1566 d'escorrença, foguèt un mètge e naturalista celebre per sos trabalhs suls peisses.
Filh de mercant, Rondelet entreprenguèt d'estudis dins sa vila nadala que i obtenguèt lo títol de doctor en 1537. Venguèt lo mètge personal del cardenal de Tournon e l'acompanhèt dins sos diferents viatges, en particular en Itàlia e als Païses Basses.
Recebèt la cadièra de medecina a la mòrt de Pierre Laurent a la Facultat de Medecina de Montpelhièr ont influencièt nombroses scientifics de son epòca. Participèt activament a la bastison d'un anfiteatre a la facultat de medecina mercé a Enric II de França. Aqueste anfiteatre li permiguèt de far sas demostracions de disseccion de cadavres.
Emai que publiquèsse pas d'obratge de botanica, exerciguèt dins aqueste domeni una influéncia considerabla. Encontrèt en particular Ulisse Aldrovandi e foguèt lo professor de Jean e Gaspard Bauhin, de Conrad Gessner, de Charles de l'Écluse, de Léonard Rauwolf, de Mathias de l'Obel (que li leguèt sos menuscrits), de Jacques Daléchamps, de Pierre Richer de Belleval...


text:
Escaudain
Escaudain es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Escaudain A situat près de la vila de Denain.
Escaudain est situé près de la ville de Denain.
Istòria[modificar | modificar la font]
- En 847 lo vilatge i aguèt donat al Abbaye de Sant-Amand per Charles II lo Chauve.
- En 877uèch manses del vilatge an donat al Abbaye de Hasnon
- l'an 899 Charles çò de Simple ratifica la donation
Escaudain a una istòria fòrça rica
- en 847 le village fut donné à l'Abbaye de Saint-Amand par Charles II le Chauve.
- en 877huit manses du village sont données à l'Abbaye d' Hasnon
- en 899 Charles le Simple ratifie la donation
Escaudain a une histoire très riche


text:
Tetrarquia
La Tetrarquia foguèt lo sistèma politic creat per l'emperaire Diocletian per dirigir l'Empèri Roman a la fin dau sègle III e faciar leis invasions barbaras. L'autoritat èra devesida entre dos emperaires dichs August e dos emperaires adjonch dichs Cesar. Lei foncions d'August e de Cesar venián de mandats de vingt ans e non plus de cargas ereditàrias. Après vingt ans, lei dos August èran cargats de nomar dos Cesar novèus e èran remplaçats per lei dos Cesar existent. Aqueu sistèma fonciona corrèctament sota Diocletian de 285 a 305 mai sei successors se devesiguèron rapidament a partir de 306 entraïnant una tièra de guèrras civilas fins a 324 e la victòria finala de Constantin Ièr.


text:
Sistèma uninominal majoritari amb un torn
Entre los sistèmas electorals, l'escrutinh uninominal majoritari amb un torn es lo vòte mai simple que se pòsca encontrar.
L'elector deu causir un candidat demest d'autres. Comptan alara lo nombre de vòtes obtenguts per cada candidat. Aquel que reculhís mai de vòtes (majoritat relativa) ganha las eleccions.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Aquel sistèma de vòte es utilizat per l'eleccion del president de la republica dins qualques païses (Mexic, Kenya, Filipinas, Zambia, Corèa del Sud, Malawi, Islàndia, Tògo).
Se fan tanben pendent las eleccions parlamentàrias o legislativas dins lo vòte per circonscripcions coma al Reialme Unit e en Canadà.
Avantatge e inconvenient[modificar | modificar la font]
L'aspècte simple d'aquel vòte permet una misa en plaça economica.
Pasmens, permet l'eleccion d'un representant que se pòt revelar minoritari (una majoritat d'electors avent votat "contra" el, o avent pas votat per el).
Exemple: per una eleccion, le candidat A obten 25% dels vòtes, lo candidat B 20 % dels vòtes, lo candidat C 19 % dels vòtes, lo candidat D 18 % dels vòtes e lo candidat E 18 % dels vòtes. Alara, lo candidat A es elegit amb 75% dels electors dins l'oposicion.
Foguèt lo cas per exemple en 1993 en Veneçuela, quand Rafael Caldera foguèt elegit a la presidéncia amb 30,5 % del vòte popular. Foguèt parièr a las eleccions de mai de 1992, ont Fidel Ramos, lo President de las Filipinas, foguèt elegit, dins una luta que l'opausèt a sèis mai candidats, amb pas que 24 % dels vòtes exprimits.
Un autre exemple, tal que los electors (d'una populacion de 13) per òrdre de preferéncia:
- 5 electors causisson A (1a causida) puèi B puèi C,
- 4 electors causisson B puèi C puèi A,
- 4 electors causisson C puèi B puèi A.
A es elegit malgrat que 8 dels 13 electors li preferisson B e 8 dels 13 electors li preferisson C.
Es perque se preferís sovent un sistèma uninominal majoritari amb dos torns, o un autre sistèma de vòte ponderat.


text:
Colleret
Colleret es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Colleret Es lo segond vilatge en superficie del Val de Sambre just après la vila de Feignies. Se compausa d'un masatge caseriu en se nomenant Ostergnies (veire aicí-dessous la galariá fòtos d'aquel bourg). Sus la municipalitat de Colleret se tròba lo fòrt de Cerfontaine, vilatge vesin.
Colleret est le deuxième village en superficie du Val de Sambre juste après la ville de Feignies. Se compose d'un hameau se nommant Ostergnies (voir ci-dessous la galerie photos de ce bourg). Sur la commune de Colleret se trouve le fort de Cerfontaine, village voisin. ==Istòria==
Lo Capítol e los Chanoinesses
Se manca ne creire una labor escricha l'an 1646 pel paire Potier, sacerdòt montois, e intitulat " la Noblesa santa e reiala de Sant WALBERT e de santa BERTILLE", Colleret existissiá ja a la s-|VI|e}} e fasiá partida del domeni d'aquel poderós senhor.
En 663, santa Aldegonde #legar per testament Colleret a lo sieu monastèri, tanben lo Chapître de Maubeuge n'i aguèt de totes tempses la distincion féodale e i #exercir en tota la siá plénitude los dreches seigneuriaux. Colleret I aviá comprés en la prévôté de Maubeuge. Lo prévôt de Maubeuge èra lo governador de la vila e l'administrador de la justícia, nomenat pel comte de l'Enaut ; èra lo sieu representant en tot lo ressort de la siá prévôté ; deviá, abans de dintrar en foncion (coma lo comte e lo grand bailli de l'Enaut) prestar serment entre las mans del mayeur héréditaire de la vila e davant lo grand autar de la glèisa de Santa Aldegonde. Maubeuge I aviá tanben lo sieu governador militar #qu'assegurava la seguretat dels pòbles vesins. En 1340, Wallerans, sire de Fauquemont (luòc-dich de Colleret) aviá aquela plaça.
A aquela epòca ("barbara" dixit Z. Pierart) Ont la fòrça sola constituissiá sovent lo drech, los abbayes de femnas podián pas exercir los sieus dreches féodaux e conservar los sieus bens #qu'a l'ajuda de la proteccion de qualques poderoses senhors #que, jol nom de confés o vidame, asseguravan lo sieu repaus e defendián los sieus interèsses. Aquela espècia de tutelle i aviá pagat per un don o una redevance #que se li donava a el lo nom de avouerie. Lo comte de l'Enaut èra "l'òme" del Capítol a Colleret. En los registres dels comptes, se vei que la majoritat de las intradas an partejat per mitat entre lo comte de l'Enaut e lo Capítol.
Los dreches seigneuriaux del Capítol de Colleret èran : elevada, mièja e bassa justícia : lo Capítol aviá aqueles dreches dins sièis pòbles de la prévôté de Maubeuge #que Colleret. La justícia del Capítol n'a un auditoire e un trasplantació, una preson #que consistissiá en un caveau illuminat per una pichona fenèstra en donant sus la carrièra (l'establiment dels Chanoinesses de Colleret dispausava de la siá pròpria preson). Mòrta man o melhor Cattel (mòble) : a la mòrt del cap de familha, lo Capítol podiá prene lo mòbli melhor #que se trobava dins l'ostal. Se tròba a aquel afar de las nòtas coriosas : "En 1411, Colart De detlo'Motte, per una guéniche (génisse) venduda a la granja —14 jos— pel Comte de l'Enaut e tant pel Capítol". Aquel drech #que i èra vengut odieux a las populacions e #que l'exercici ne suscitava tota mena de embarras al Capítol #èsser, dempuèi lo commencement de la Modèl:S- racheté per las comunitats moyennant una redevance annala. Rendas e de sòus : la majoritat d'aquelas rendas avián segut sus bens en avent antany apertengut al Capítol e qu'aquel darrièr i aviá cedits als abitants de Colleret pels metre en cultura o per i bastir de las abitacions. A banalité : èra un drech d'un senhor de Colleret d'aver un molin, un pressoir, una cerveseria (#que se situava sus la localizacion actuala de la marida n°15 carrièra Pierre e Ostal Curie), un forn, un brau banal e d'obligar los sieus vassaux moyennant pagament a moldre-i los sieus grands, a i far las siás bevendas, a i còder lo sieu pan, a i portar las siás vacas. Los dimes (essencialament suls récoltes) : los proprietaris assujettis a aquel drech devon al Capítol una redevance annala per jornada.
Lo Capítol i aviá agut de la mantenença del chœur e de las campanas de la glèisa de Colleret. Lo Capítol nomenava coma mayeur e échevins #que voliá, designava d'individus per aquel dever e aqueles podián èsser estrangièrs a la localité. Es aital coma sièis bourgeois de Maubeuge son, en un acte, échevins de Colleret. Lo Capítol i aviá de sergents dels bòsques, portavan un capèl galonné de sòus, una abitud e un abric. Los èra n'indigne atribuit una part de las multas e dels dreches de pennage (paisson de las bèstias en los bòsques de Colleret). Lo Capítol de Maubeuge possedissiá doncas a Colleret la màger part del territòri que # espetava sus el doas grandas granjas; aquela de Fauquemont (sus la rota de Cousolre) e sustot la Casdel'cors (Tribunal Sant Aldegonde, carrièra dels Chanoinesses).
Le Chapitre et les Chanoinesses
S'il faut en croire un ouvrage écrit en 1646 par le père Potier, prêtre montois, et intitulé " la Noblesse sainte et royale de Saint WALBERT et de sainte BERTILLE", Colleret existait déjà au Modèl:S- et faisait partie du domaine de ce puissant seigneur.
En 663, sainte Aldegonde légua par testament Colleret à son monastère, aussi le Chapître de Maubeuge en eut-il de tous temps la seigneurie féodale et y exerça dans toute leur plénitude les droits seigneuriaux. Colleret était compris dans la prévôté de Maubeuge. Le prévôt de Maubeuge était le gouverneur de la ville et l'administrateur de la justice, nommé par le comte du Hainaut ; il était son représentant dans tout le ressort de sa prévôté ; il devait, avant d'entrer en fonction (comme le comte et le grand bailli du Hainaut) prêter serment entre les mains du mayeur héréditaire de la ville et devant le grand autel de l'église de Sainte Aldegonde. Maubeuge avait aussi son gouverneur militaire qui assurait la sécurité des villages voisins. En 1340, Wallerans, sire de Fauquemont (lieu-dit de Colleret) tenait ce poste.
À cette époque ("barbare" dixit Z. Pierart) où la force seule constituait souvent le droit, les abbayes de femmes ne pouvaient exercer leurs droits féodaux et conserver leurs biens qu'à l'aide de la protection de quelques puissants seigneurs qui, sous le nom d'avoué ou vidame, assuraient leur repos et défendaient leurs intérêts. Cette espèce de tutelle était payée par un don ou une redevance à laquelle on donnait le nom d'avouerie. Le comte du Hainaut était "l'homme" du Chapitre à Colleret. Dans les registres des comptes, on voit que la plupart des revenus sont partagés par moitié entre le comte du Hainaut et le Chapitre.
Les droits seigneuriaux du Chapitre de Colleret étaient :
- haute, moyenne et basse justice : les Chapitre avait ces droits dans six villages de la prévôté de Maubeuge dont Colleret. La justice du Chapitre a un auditoire et un greffe, une prison qui consistait en un caveau éclairé par une petite fenêtre donnant sur la rue (l'établissement des Chanoinesses de Colleret disposait de sa propre prison).
- morte main ou meilleur Cattel (meuble) : à la mort du chef de famille, le Chapitre pouvait prendre le meilleur meuble qui se trouvait dans la maison. On trouve à ce sujet des notes curieuses : "En 1411, Colart Del'Motte, pour une guéniche (génisse) vendue à la ferme —14 sous— pour le Comte du Hainaut et autant pour le Chapitre". Ce droit qui était devenu odieux aux populations et dont l'exercice suscitait toute sorte d'embarras au Chapitre fut, dès le commencement du Modèl:S- racheté par les communautés moyennant une redevance annuelle.
- rentes et argent : la plupart de ces rentes étaient assises sur des biens ayant autrefois appartenu au Chapitre et que ce dernier avait cédés aux habitants de Colleret pour les mettre en culture ou pour y construire des habitations.
- a banalité : était un droit d'un seigneur de Colleret d'avoir un moulin, un pressoir, une brasserie (qui se situait sur l'emplacement actuel de la maison n°15 rue Pierre et Marie Curie), un four, un taureau banal et de contraindre ses vassaux moyennant paiement à y moudre leurs grains, à y faire leurs boissons, à y cuire leur pain, à y mener leurs vaches.
- les dimes (essentiellement sur les récoltes) : les propriétaires assujettis à ce droit doivent au Chapitre une redevance annuelle par journée.
Le Chapitre était tenu de l'entretien du chœur et des cloches de l'église de Colleret. Le Chapitre nommait comme mayeur et échevins qui il voulait, il désignait des individus pour ce devoir et ceux-ci pouvaient être étrangers à la localité. C'est ainsi que six bourgeois de Maubeuge sont, dans un acte, échevins de Colleret. Le Chapitre avait des sergents des bois, ils portaient un chapeau galonné d'argent, un habit et un manteau. Il leur était en outre attribué une partie des amendes et des droits de pennage (paisson des bêtes dans les bois de Colleret). Le Chapitre de Maubeuge possédait donc à Colleret la majeure partie du territoire sur lequel il exploitait deux grandes fermes; celle de Fauquemont (sur la route de Cousolre) et surtout la Casdel'cours (Cour Sainte Aldegonde, rue des Chanoinesses).


text:
Espeluga de Marsolàs
Er'Espeluga de Marsolàs, en Comenge e en departament dera Hauta Garona, tanben aperada Espeluga deras Hadas, qu'ei de talha petita mès d'ua grana riquesa arqueologica.
Istòria[modificar | modificar la font]
Autanlèu 1883, que hoc hodilhada per abat David Cau-Durban, qui hè eras prumèras descobèrtas.[1] En 1897, Félix Régnault qu'identifiquèc pintruras e gravaduras parietalas. Que s'ageish dera prumèra espeluga ondrada descobèrta ens Pirenèus. Eths preïstorians Henri Breuil e Emili Cartalhac que realizèren un prumèr estudi e un inventari deras òbras parietalas der'espeluga.
F. Régnault que trobèc vestigis sustot magdalenians, mès tanben indicis aurinhacians e asilhans, durant era recèrca arqueologica qui i mièc.
Era recèrca enterpresa en 1931 que descorbí ua grana quantitat de mobiliari preïstoric, sensiblament ua conca hèra grana dab traç d'òcra.
Art parietau[modificar | modificar la font]
Eras pintruras e gravaduras, situadas sustot sus era paret a esquèrra, qu'arrepresentan bisons, shivaus, cervids, crabas, antropomòrfs e signes dab era forma deth hiu de hèr o quadrangulars. Un deths bisonts que's distingueish per un pliatge [empliatge, empleatge, pleatge...?] constituit de pontuacions arroias.
Proteccion[modificar | modificar la font]
Er'espeluga que vadó « monument istoric » en 1910. Entad assegurar era sua conservacion, non pòt pas estar visitada. Totun, ua replica dera grana frisa que's tròba ath Parc Pirenenc der Art Preïstoric de Tarascon d'Arièja.


text:
International Union for Conservation of Nature and Natural Resources
L'Union Internacionala per la Conservacion de la Natura (UICN), tanben coneguda jol nom anglés International Union for Conservation of Nature and Natural Resources (IUCN), es la principala ONG dedicada a la causa de la conservacion de la Natura.
La mission de l'UICN es d'influenciar, d'encoratjar e d'assistir las societats dins lo mond entièr, dins la conservacion de l'integritat e de la diversitat de la natura, e mai de s'assegurar que l'utilizacion d'aquestas ressorsas naturalas es facha d'un biais equitable e durable.
Foguèt fondada lo 5 d'octobre de 1948 en seguida d'una conferéncia internacionala tenguda a Fontainebleau ; son nom èra a l'origina International Union for the Protection of Nature (IUPN); es estada rebatejada jos son nom actual en 1956. Son sèti es localizat a Gland en Soïssa. Acampa 48 Estats, 114 agéncias governamentalas, mai de 800 ONG e mai de 10 000 experts e de scientifics de mai de 180 païses. Publica sus son sit Web una lista roja de las espècias menaçadas. Emplega un milierat de personas trabalhant a travèrs lo mond a aperaquí 500 projèctes.
L'UICN definís d'airals protegits coma essent de zònas terrèstras o marinas especificament dedicadas a la proteccion e a la conservacion de la diversitat biologica, e mai qu'a las ressorsas naturalas e culturalas associadas.
La lista roja[modificar | modificar la font]
E, particular, l'UICN met a jorn una lista roja destinada a repertoriar las espècias animalas o vegetalas en perilh dins lo mond.
Caduna de las espècias fa l'objècte d'una evaluacion e d'un seguit quand las donadas concernent aquestas son en quantitat sufisenta.
Podètz consultar la lista de las categorias e dels critèris utilizats per l'UICN :


text:
Pòbles indigènas d'America
Los pòbles indigènas d'America o amerindians o americans natius son los abitants precolombians del continent american, lors descendents e d'autres grops etnics que s'identifican amb aqueles pòbles istorics. D'en primièr, segon las recercas scientificas recentas, los èssers umans apareguèron en America en arribant per mar o pel pont de glaça o de tèrra que ligava Asia amb l'America del Nòrd, encara que d'autres teorias suggerisson que qualques grops arribèron de Polinesia per l'ocean Pacific. Aqueles grops se diversifiquèron formant fòrças nacions e tribús per tot lo continent.
Qualques pòbles indigènas d'America se desvolopèron en de societats avançadas basadas sus l'agricultura pendent fòrça sègles. Dins qualques regions crèeron de civilizacions fòrça desvolopadas amb de sistèmas religioses e politics complèxes. Las estimacions de la populacion originala d'America abans l'arribada dels europèus varia dins lo temps entre 10 milions a 120 milions, encara que un chifra mejana, a l'entorn de 50 milions siá pus acceptada.[1] La majora partida de la populacion viviá en Mesoamerica o dins la region occidentala de l'America del Sud.
Las malautiás desconegudas al Nòu Monde tuèron un percentatge fòrça important de la populacion amerindiana. La veròla, Lo tifus, la gripa, la difteria e lo sarrampiu causèron una de las calamitats mai granda de l'istòria umana. De fach, la primèra granda epidèmia comencèt abans de la conquista de Tenochtitlan. En America del Nòrd, almens 98 ondas d'epidèmias afectèron las populacions amerindianas dempuèi lo primièr contacte amb los europèus al sègle XX.[2] D'autras rasons explican la descreissença drastica de la populacion amerindiana coma l'utizacion de forçats per trabalhar dins las minas d'aur o las plantacions agricòlas o las guèrras de contunh amb los europèus e entre las comunitats indigènas.
A partir del sègle XX, la majoritat dels estats americans metèron en òbra de programas o aprovèron de leis per la proteccion de las culturas, lengas e dels sistèmas d'organizacion sociala dels pòbles indigènas. En Argentina, Mexic, Colómbia, Peró, Bolívia e Paraguai lors lengas gaudisson d'un tipe de reconeissença legala o oficiala. Als Estats Units d'America e Canadà, son pas somesas a totas las leis federalas o estatalas mas gaudisson del drech d'autonomia dins de las resèrvas (o vast territòris coma al Canadà) ont vivon. Los pòbles indigènas actualament son un percentatge considerable de la poblacion de qualques païses: Bolívia (55%), Peró (45%), Eqüator (25%), e Mexic (12%). Pasmens dins la majoritat dels païses lo compausent etnic predominant es lo mestís, es a dire d'ascendéncia europèa e amerindiana.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)New World, Old Myths de Bruce S. Thornton
- ↑ (en)Enciclopedia Encarta


text:
Douarnenez
Douarnenez en breton ( Douarnenez en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Douarnenez A situat a Unitat|600|km}} a l'oèst de París, 250 km al nòrd-oèst de Nantas e a Unitat|25|km {{}} al nòrd-oèst de Kemper, al fons de la baia de Douarnenez.
Particularité De la vila, la isla Tristan #que se situa a Unitat|50|mètres}} aperaquí de la còsta. Es accessible a pè, a marée bassa. Un solar, un phare e una fòrça s'i tròban.
Lo pòrt, abans de venir Douarnenez, en 1541, s'i èra trucat masatge caseriu de Sant-Michel de contunh bourg del isla Tristan, en 1520.
La vila, nichée al fons d'una baia harmoniosament incurvée, desplega las siás façadas acolorides e pittoresques #qu'an sedusit de nombroses artistas tales Auguste Renoir, Eugène Boudin, Emmanuel Lansyer...
Douarnenez est situé à 600 km à l'ouest de Paris, 250 km au nord-ouest de Nantes et à 25 km au nord-ouest de Quimper, au fond de la baie de Douarnenez.
Particularité de la ville, l'île Tristan qui se situe à 50 mètres environ de la côte. Elle est accessible à pied, à marée basse. Un manoir, un phare et un fort s'y trouvent.
Le port, avant de devenir Douarnenez, en 1541, s'était appelé hameau de Saint-Michel puis bourg de l'île Tristan, en 1520.
La ville, nichée au fond d'une baie harmonieusement incurvée, déploie ses façades colorées et pittoresques qui ont séduit de nombreux artistes tels Auguste Renoir, Eugène Boudin, Emmanuel Lansyer...
S'agís a l'encòp d'un important pòrt pesquer e esportiu. Lo gentilici de los sieus abitants es, en francés Douarnenistes, e mai se los s'autreja egalament lo subernòm (mai que mai a las femnas) de Penn sardine, en fasent referéncia a la còfia que pòrtan las femnas e que se sembla a un cap de sarda (penn significa cap en breton). La comuna s'agrandiguèt lo 1945, en se fusionant amb las comunas vesinas de Ploaré, Pouldavid-sud-Mèr e Tréboul.
Es tracta alhora d'un important port pesquer i esportiu. El gentilici dels seus habitants és, en francès Douarnenistes, encara que se'ls atorga igualment el sobrenom (especialment a les dones) de Penn sardine, fent referència a la còfia que duen les dones i que s'assembla a un cap de sardina (penn significa cap en bretó). La comuna es va ampliar el 1945, fusionant-se amb les comunes veïnes de Ploaré, Pouldavid-sud-Mer i Tréboul.
Istòria[modificar | modificar la font]
La preséncia de cuves a garum a las Plomarc'h testifica de l'antiquitat del luòc #que se tròba èsser un dels luòcs melhor conservats d'Euròpa. Lo garum dels Plomarc'h, condiment en semblant a la nòstra nuoc-mâm, i aguèt produsit entre lo primièr sègle de lo nòstre ère e 276. Aqueles ans #veire la còsta oèst del Armorique estrossejada per de nombrós raids de piratas en venent del nòrd de l'Euròpa. Lo primièr Douarneniste conegut es d'en un autre luòc un romain, Caius Varénius Varus, probablament issu de la Narbonnaise. Lo sieu nom a inscrich sus una stèle votive conservada al Musèu départemental breton de Kemper. Es de Pouldavid que las teles (telefonadas « Olonnes ») de Locronan partissián a l'exportacion. Lo nom de Pouldavid, escrich de divèrsas manièras, figura d'en un autre luòc sus nombre de mapas marinas medievalas. Designava lo luòc ont venián fornir-se cèrtas bastissas.
Segon la legenda de la vila de Ys, una vila prospère e insoumise i auriá #èsser bastida antany en la baia, abans d'èsser engloutie per l'ocean en guise de punition divina. Aquela legenda, ponduda en forma a Modèl:La s-, recrée un passat mythique a la Cornouaille en se basant en dels personatges istorics en avent marcat la region abans l'an mil e l'epòca de las invasions scandinaves.
Al començament del Sègle XII, l'avesque de Cornouaille, Robert, fa don de l'isla de Sant Tutuarn al monastèri de Marmoutier (près de Tors en Indre-e-Loire). Aquela isla a #èsser identificada amb la isla Tristan e lo sieu nom ancian, #que fa referéncia a sant Tudy, poiriá èsser a l'origina del nom de la vila. Una autra explicacion étymologique correnta es #que Douarnenez venga de la déformation del breton « douar an enez » #que significa « la tèrra de l'isla »[1]. L'acte de donation indica #qu'una glèisa existissiá ja, mai lèu un pichon monastèri #qu'una glèisa paroissiale. Per çò qu'es del don, sembla aver-i agut coma objectiu un renouveau en la vida religiosa del diocèse.
A l'epòca de las Guèrras de Liga (1576-1598), lo bandit Guy Éder de la Fontenelle aprofècha de la situacion per brigander la Bretanha e mai particularament la Cornouaille e la region de Douarnenez. Lo ile Tristan es un moment la siá basa. Lo consensus de ponduda a la fin de las guèrras de religion o vei se far quitament confiar la gouvernance de l'isla. Fin finala convencut d'intelligéncia colpabla amb los espanhòls e sens #que i aja desbrembat lo remembre de las siás massacres, #èsser roué en luòc de Cauma en setembre 1602. A l'epòca de Louis XIV, la municipalitat i aguèt conegut per faches ligats a la Revòlta de las Casquetas Rojas(1675).
En 1902, lo en comandant Barthélemy-Emmanuel Lo Roy Ladurie, pepin de l'istorian Emmanuel Lo Roy Ladurie, i aguèt destituit de lo sieu grade per i aver refusé de barrar las escòlas agudas per congrégations catolicas a Douarnenez.
En 1921, Douarnenez ven la primièra municipalité comunista de França amb l'eleccion de Sébastien Velly.
En 1924, la cauma de las Penn Sardin, las sardinières de Douarnenez conegut una ressonància nacionala[2].
La présence de cuves à garum aux Plomarc'h atteste de l'antiquité du site qui se trouve être un des sites les mieux conservés d'Europe. Le garum des Plomarc'h, condiment ressemblant à notre nuoc-mâm, fut produit entre le premier siècle de notre ère et 276. Ces années virent la côte ouest de l'Armorique ravagée par de nombreux raids de pirates venant du nord de l'Europe. Le premier Douarneniste connu est d'ailleurs un romain, Caius Varénius Varus, probablement issu de la Narbonnaise. Son nom est inscrit sur une stèle votive conservée au Musée départemental breton de Quimper. C'est de Pouldavid que les toiles (appelées « Olonnes ») de Locronan partaient à l'exportation. Le nom de Pouldavid, écrit de diverses manières, figure d'ailleurs sur nombre de cartes marines médiévales. Il désignait le site où venaient s'approvisionner certains bâtiments.
Selon la légende de la ville d'Ys, une cité prospère et insoumise aurait été construite jadis dans la baie, avant d'être engloutie par l'océan en guise de punition divine. Cette légende, mise en forme au Modèl:S-, recrée un passé mythique à la Cornouaille en se basant sur des personnages historiques ayant marqué la région avant l'an mil et l'époque des invasions scandinaves.
Au début du Sègle XII, l'évêque de Cornouaille, Robert, fait don de l'île de Saint Tutuarn au monastère de Marmoutier (près de Tours en Indre-et-Loire). Cette île a été identifiée avec l'île Tristan et son nom ancien, qui fait référence à saint Tudy, pourrait être à l'origine du nom de la ville. Une autre explication étymologique courante est que Douarnenez vienne de la déformation du breton « douar an enez » qui signifie « la terre de l'île »[3]. L'acte de donation indique qu'une église existait déjà, plutôt un petit monastère qu'une église paroissiale. Quant au don, il semble avoir eu comme but un renouveau dans la vie religieuse du diocèse.
À l'époque des Guerres de Ligue (1576-1598), le bandit Guy Éder de La Fontenelle profite de la situation pour brigander la Bretagne et plus particulièrement la Cornouaille et la région de Douarnenez. L'ile Tristan est un moment sa base. Le consensus de mise à la fin des guerres de religion le voit même se faire confier la gouvernance de l'île. Finalement convaincu d'intelligence coupable avec les espagnols et sans que soit oublié le souvenir de ses massacres, il fut roué en place de Grève en septembre 1602. À l'époque de Louis XIV, la commune fut connue pour des faits liés à la Révolte des Bonnets Rouges(1675).
En 1902, le commandant Barthélemy-Emmanuel Le Roy Ladurie, grand-père de l'historien Emmanuel Le Roy Ladurie, fut destitué de son grade pour avoir refusé de fermer les écoles tenues par des congrégations catholiques à Douarnenez.
En 1921, Douarnenez devient la première municipalité communiste de France avec l'élection de Sébastien Velly.
En 1924, la grève des Penn Sardin, les sardinières de Douarnenez connu un retentissement national[4].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ La cauma de las Penn Sardin
- ↑ Douarnenez. Consultat lo Mois invalide (mars)M
- ↑ La grève des Penn Sardin


text:
Maurice Scève
Maurice Scève (Lion, ca. 1500 - 1564) que ho un poeta francés tanhent de l'escòla de Lion e de la poetessa Pernette du Guillet. La soa òbra màger qu'ei Delie, object de plus haulte vertu (Delia, objècte de la vertut mei hauta).
Gessit de la borgesia juridica lionesa, que ganhè en 1535 lo concors de blasons organizat per Clément Maror. En 1540 que ho l'organizator principau de l'entrada deu rei Enric II de França.
Qu'ei considerat, dab lo son biais de tractar l'amor, com un continuator de Patrarca e un precurssor de La Pléiade.


text:
Chariez
Chariez es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge typiquement comtois. Situat a l'oèst de Vesoul a una distància de 8 km.
Village typiquement comtois. Situé à l'ouest de Vesoul à une distance de 8 km.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Antany, Chariez, País de vignobles, produsissiá un bon vin fòrça apreciat, Gamay - Pinot. Los vinhas an practicament totalament desaparegut, remplaçadas per pâturages.
Autrefois, Chariez, pays de vignobles, produisait un bon vin très apprécié, Gamay - Pinot. Les vignes ont pratiquement totalement disparu, remplacées par des pâturages.


text:
Imalaia
Imalaia (en sanscrit: हिमालय, prononciacion: [hɪ'mɑlijə]), es una cadena de montanhas d'Asia, que separa lo soscontinent indian del planòl tibetan. Per extension, es tanben lo nom del sistèma montanhós qu'inclutz Karakoram, Hindu Kush, e de cadenas menoras espandidas fins a las montanhas de Pamir. Lo nom ven del mot sanscrit himālaya, un mot compausat (tatpurusa) que significa « ont demora la nèu » [1]. Lo sistèma montanhós imalaian es lo pus enauçat de la planeta, e lo sèti dels pics pus naut: los uèit mila mètres, demest los quals se tròban lo Mont Everest (Nepal/Tibet) e lo K2 (nòrd de Paquistan).
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Topografia[modificar | modificar la font]
L'Imalaia es compausada de tres cadenas principalas de montanhas que son orientadas segon un axe èst-oèst sus una distància de 2 400 quilomètres.


text:
Corbara
Corbara es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega e la region de Corsega.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Acorbaissèsse es una municipalitat del littoral balanin. Fasiá partida de la piève de Aregnu venguda pieve de Sant'Angelo[1] fins a la Revolucion. Es la una dels sièis comunas del costat de l'Isla-Rousse o conca de vida de l'Isla-Rousse #que compren los autres comunas de L'Isla-Rousse, Acorbaissèsse, Monticello, Pigna, e Santa-Reparata-di-Balagna.
Corbara est une commune du littoral balanin. Elle faisait partie de la piève d'Aregnu devenue pieve de Sant'Angelo[1] jusqu'à la Révolution. Elle est l'une des six communes du canton de L'Île-Rousse ou bassin de vie de L'Île-Rousse qui comprend les autres communes de L'Île-Rousse, Corbara, Monticello, Pigna, et Santa-Reparata-di-Balagna.
Acorbaissèsse a #èsser fondat en 816 per Guido de Sabellis.
Guido De Sabellis es lo un dels 4 princes romains exilés en las armadas de Charlemagne pel pape Léon III e que lo sieu successor, lo pape Etienne IV #enviar al cap d'un còrs expéditionnaire per liberar lo reialme de Corsega alavetz jol joug dels Sarrasins. Vencedor, la província de Balagne lududes i aguèt ofrit en recompensa. Guido De Sabellis #far bastir a la reünion d'un mont #que prendrà lo nom de mont de Guido, un castel en dominant la mar. Mai tard, los sieus fils Jacopino édifia lo Puja Dessús Sant'Angelo vesin un autre castel #que las ruïnes ne son totjorn visiblas a lo-dessus del coan d'Acorbaissèsse. A Modèl:La s- sègle un autre castel i aguèt bastit pel comte Manonne, descendent de la familha de Guido de Sabellis, al luòc-dich U Fòrta ont se tròba l'actuala capèla La nòstra-Madama dels Sèt Dolors. Lo endroit es encara trucada U Fo. En se metent jos la proteccion del senhor, de las gents #venir s'establir sus las pendentas del Mont de Guido, al luòc-dich Di a curbaghja aital @dénommer per la preséncia de corbs. Aquela appellation seriá a l'origina del nom d'Acorbaissèsse #qu'a considerat, per #çò que precedís, èsser la capitala istorica de la Balagne.
Corbara a été fondé en 816 par Guido de Sabellis.
Guido de Sabellis est l'un des 4 princes romains exilés dans les armées de Charlemagne par le pape Léon III et que son successeur, le pape Etienne IV envoya à la tête d'un corps expéditionnaire pour libérer le royaume de Corse alors sous le joug des Sarrasins. Vainqueur, la province de Balagne lui fut offerte en récompense. Guido de Sabellis fit construire au sommet d'un mont qui prendra le nom de mont de Guido, un castel dominant la mer. Plus tard, son fils Jacopino édifia sur le Monte Sant'Angelo voisin un autre castel dont les ruines sont toujours visibles au-dessus du couvent de Corbara. Au Modèl:S- siècle un autre castel fut construit par le comte Manonne, descendant de la famille de Guido de Sabellis, au lieu-dit U Forte où se trouve l'actuelle chapelle Notre-Dame des Sept Douleurs. L'endroit est encore appelé U Fo. Se mettant sous la protection du seigneur, des gens vinrent s'établir sur les pentes du Mont de Guido, au lieu-dit Di a curbaghja ainsi dénommé par la présence de corbeaux. Cette appellation serait à l'origine du nom de Corbara qui est considéré, par ce qui précède, être la capitale historique de la Balagne.


text:
Ticky Holgado
Ticky Holgado, escais de Joseph Holgado, èra un actor, nascut lo 24 de junh de 1944 a Tolosa e mòrt lo 22 de genièr de 2004 a París.
Biografia[modificar | modificar la font]
Comencèt a 16 ans per la musica jol nom de Ricky James (per Ricky Nelson e James Dean), puèi amb la banda « d'Oc d'Aïl ».
Holgado assolidava que Jimi Hendrix l'èra vengut veire. Foguèt secratari particular de Claude François puèi dels Chats Sauvages de Mike Shannon e de Johnny Hallyday que ne venguèt grand amic. S'ocupèt après de Martin Circus, interprèta de Je m’éclate au Sénégal.
Amb Delicatessen (1990) de Jean-Pierre Jeunet e Marc Caro, Ticky vei son talent d'actor reconegut. Gérard Jugnot trobèt per el lo personatge del colcavestit dins Une époque formidable (1990) que lo faguèt venir popular.
Faguèt prèp de seissanta filmes, subretot amb Gérard Jugnot, Josiane Balasko, Gérard Oury, Claude Berri, Henri Verneuil, Edouard Molinaro, Gérard Lauzier, e tanben Claude Lelouch (Hommes, femmes, mode d'emploi, 1996), Bertrand Blier (les Acteurs, 1999), Jean-Pierre Jeunet (le Fabuleux Destin d'Amélie Poulain, 2000).
Foguèt nomenat pel Cesar del melhor segond ròtle masculin en 1992 per Une époque formidable e en 1996 per Gazon maudit.
Tornèt a la musica amb los Clap Shooters. Holgado jamai concretizèt son projècte de mesa en scèna, un « oestèrn pirenèu ».
Moriguèt d'un càncer lo 22 genièr de 2004.
.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Yvan Foucart : Dictionnaire des comédiens français disparus, Mormoiron : Éditions cinéma, 2008, 1185 p. (ISBN 978-2-9531-1390-7)


text:
Salèrn (Auvèrnhe)
Salèrn (Auvèrnhe) (Salers en francés) z-es 'na comuna d'Auvèrnhe Occitània, dins lo parçan daus monts de Chantal e dins lo departament dau Chantal.
Salèrn z-a bailat son nom a : 'na raça de vachas, la Salèrn, un tipe de formatge, lo Salèrn e a'na liquor, la Salèrn.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Salèrn se trapa a l'oest daus volcans dau Chantal a 'na nautor de 900 m ; domina la val de la Maròna. Fuguèt bastida a quarteir de son chastèu e z-es demorada dins un certe isolament qui l'empachèt de créisser.
Istòria[modificar | modificar la font]
Salèrn fuguèt bastida a quarteir de la tor dau chastèu daus senhors de Salèrn qui participèron a las crosadas. Au sègle XV se fortifiquèt per s'aparar daus òmis d'armas de la Guèrra de Cent Ans. Lo 1èr de feurèir de 1586 la resisténcia de Salèrn empachèt los uganauds de prendre la viala. En 1666 lo senhor de Salèrn perdiguèt son títol e lo chastèu fuguèt destruit perque z-aviá fait executar un enemic sobre sas tèrras sens passar per la justícia dau rei. Sos bens fuguèron donats a la familha Scorailles. A la Revolucion Francesa Salèrn devenguèt un chapluòc de canton mes demorèt isolada.
Eraldica[modificar | modificar la font]
Blasonament : "De gules amb un chastèl daur, ambe lo cap d'azur charjat de tres floralís d'aur".
Monuments[modificar | modificar la font]
* Glèisa de Sent Matèu (sègle XV) ambé sa mesa au tombèu policròma de 1495.
Demografia[modificar | modificar la font]
.


text:
-814
Aquesta pagina concernís l'an -814 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Data tradicionala de la fondacion de Cartage per lei Fenicians.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Assirian[modificar | modificar la font]
Acomençament d'una guèrra novèla entre Assirians e Babilonians. D'efèct, de tensions importantas èran aparegudas dempuei la mòrt dau rèi Marduk-zakir-shumi probablament en causa de temptativas dau rèi babilonian Marduk-balassu-iqbi de contestar sa posicion de protegit deis Assirians per venir tornarmai un sobeiran important de Mesopotamia. Dins totei lei cas, leis Assirians prenguèron rapidament l'avantatge.


text:
Vilamòs
Vilamòs (en catalan, Vilamós) ei un vilatge e municipi dera Val d'Aran, e eth cap deth terçon de Lairissa.
Administracion[modificar | modificar la font]
Lo municipi a dus vilatges: Era Bordeta e Vilamòs.
Politica[modificar | modificar la font]
Eleccions de 2011:
Demografia[modificar | modificar la font]
Era poblacion ei de 178 abitants (2013)[2].
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Siti oficiau deth municipi
- Informacion dera Generalitat
- Ficha estatistica IDESCAT
- Carta deth municipi


text:
Los corbasses
Los corbasses es una cançon de Claudi Martí en lenga occitana :
Gents del pais d’Occitania
Vos vau cantar una cançon
serà un conte d’un còp èra
una funèbra orason.
Jos lo solelh i aviá un pòble
ni mai ni mens grand que nosaus
amb una sola diferéncia:
èra mèstre del seu ostal.
Vaquí qu’un jorn de Tramontana
arribèt lo pòble corbàs
diguèt: « Demorarem pas gaire
venèm son que vos ajudar ».
Demorèron mai de sèt sègles
chapèron tot, vinhas e blats,
bòsques e camps, òmes e femnas,
ges de pais mai ajudat.
Òme d’òc, escota mon fraire,
se dins ton òrt i a un corbàs
rapèla-te d’aquela istòria:
pren un fusilh, lo manques pas !


text:
Shofar
Lo shofar es una trompa especiala, obtenguda de la bana d'un aret kosher, qu'es utilizada dins divèrsas fèstas josievas. En Rosh Hashanà (an novèl josieu) e Iom Kipur (jorn del perdon) se tòca lo shofar pendent l'oracion o pregària. En Ròsh Hashanà se fan 100 sons del shofar de la meteissa manièra que lo planh de la maire de Sisera conten 100 letras (Jutges, 4). Mantuna comunautat fa un son long fin per confondre Satanàs (l'Àngel del Mal). A Iom Kipur se tòca solament una vegada a la fin del jorn en l'oracion o pregària de Neïla. Los sons son repeticions de tres sons basics coneguts coma: Tekia (son long solet); Shevarim (tres mejans) e Terua (nòu corts).


text:
Loís XIII de França
Loís XIII (Fontainebleau, lo 27 de seteme de 1601 - Saint-Germain-en-Laye, lo 14 de mai 1643) que ho rei de França e de Navarra, hilh deu Noste Enric e de Maria de Medici e qu'ei donc segond rei de la dinastia deus Borbons. Qu'ei lo pair deu rei Loís XIV qu'avò dab Ana d'Àustria.
Lo son regnat que ho marcat per la grana influéncia deu Cardinau de Richelieu, lo son ministre, per la luta intèrna contra los protestants e per la luta extèrna contra los Habsborgs.
Durant lo son regnat Bearn que ho integrat dens lo reiaume de França a travèrs de l'Edicte d'Integracion dab l'engatjament d'arrespectar los sons fòrs.


text:
Musica
La musica es una art, e coma tala, es fruch d'una intuïcion creativa, que se manifesta dins lo temps e l'emocion. Correspond tant al compositor coma als filosòfs, als istorians, als semiològs e a tot autre ausidor o amator, lo prètzfach de definir la musica, sens confondre fons e forma, son e sens, signe e significat.
D'un biais general, la musica es la succession de sons sortits generalament d'instruments (de musica); d'unes sons organizats per un compositor o un instrumentista improvisaire en acòrd a un ritme que se produsisson conscientament amb la tòca de resultar agradius, commovedors, o de còps odiables segon los gostes musicals de l'ausidor. Se pòt parlar a mai de musica encata que los sons sián produches per la natura o d'objèctes pas musicals a priori. Coma branca d'estudi de las sciéncias umanas, la musica es una disciplina que estúdia los principis de l'armonia e las proprietats, dependéncias e relacions dels tons entre eles meteisses; e es a l'encòp l'art de combinar aquestes tons e sons d'un biais placid e agradiu a l'aurelha. Se pòt apondre tanben que la musica es un lengatge universal que l'emissor pòt transmetre de faches e sentiments particulars a partir d'una sequéncia de tons.


text:
Pride Fighting Championship
Lo Pride Fighting Championship o Pride FC siguèt una organizacion professionala de combat libre, fòrça populara au Japon. Siguèt la premiera organizacion mondiala d'MMA, que siá en tèrmes de mediatizacion, d'espectacle, de borsa e de qualitat dei combats prepausats. Sa premiera competicion si passèt au Tokyo Dome l'11 d'octòbre de 1997 e mai de seissanta eveniments s'organizèron fins a sa disparicion en 2007. Lo Pride deten lo recòrd d'espectators per un rescòntre d'espòrt de combat, ambé 71 000 sètis pagants au moment de la serada Shockwave/Dynamite en aost de 2002. Deten tanben lo recòrd d'audiença ambé 67 450 telespectators per lo PRIDE Final Conflict 2003.
Lo 27 de març de 2007, Dream Stage Entertainment vendèt lo Pride a Lorenzo Fertitta e Frank Fertitta III, lei coproprietaris de Zuffa, que possedisse l'organizacion rivala, l'Ultimate Fighting Championship (UFC).


text:
La Ròcha dels Arnauds
La Ròcha dels Arnauds[1] (La Roche-des-Arnauds en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La Ròca de las Arnauds es un vilatge situat en los Anautitas-Alpes dintre Gap e Veynes.
L'aglomeracion de la Ròca-de detlas-Arnauds a situat en bordure nòrd de l'ampla plana alluviale #que s'estend cap a l'oèst, dempuèi La Freissinouse, en direccion de Montmaur. Aquela plana s'estend cap al sud sus près de 2 km fins a Manteyer, ont a dominat pels ravines #que meton a nus los Tèrras #Negras del pè de la montanha de Céüse.
Lo pòble se tròba mai justament al débouché del cors superior del Pichon Buëch, #que se détourne ailà cap a l'oèst après s'èsser escapat en gargamèlas de las montanhas de Rabou. Se pòt se demandar perque aquel torrent pas prossegueix pas mai lèu lo sieu cors cap al sud-es, a travèrs del lindal de la Freissinouse, per prene la rega de Gap, #qu'es tot prèp doncas que n'es pas separat per cap de barrièra rocosa. La causa n'es clarament la diffluence glaciaire wurmienne de la Freissinouse al favor #qu'una lenga de gelat durancienne se'n comprometiá en la plana de Manteyer : aquela lenga a obligat lo Buëch a longer la près nòrd d'aquela lenga de gelat, en direccion de l'oèst doncas qu'es en aquela direccion #que se davalava la superfícia del gelat A la diferéncia de lo sieu vessant sud lo vessant nòrd de la plana del Buëch s'elèva en pendent doç sus un soubassement de Tèrras #Negras #que domina la corniche tithonique. Aquel talus resulta del affouillement dels marnes del còr d'aquel pli per las lengas glaciaires diffluentes, al cors de las desparièras glaciations (fins a l'estadi 2 del Würm, l'estadi 3 en avent pas pas ressortit lo lindal de la Freissinouse). De part e d'autra de la entaille del torrent se participan en una manifestacion malgrat aiçò qualques dissemblances.
En marge occidental lo garnissage de alluvions quaternaires daissa veire de amplàries affleurements del bedrock. S'i verifica un redoublement de la succession, la Argovien de la Ròca-de detlas-Arnauds en s'enfonsant jos las Tèrras #Negras #que afloren al nivèl del replat dels Roux. La cartografia mòstra clarament qu'aquel chevauchement de la Ròca-de detlas-Arnauds es ployé en anticlinal al còr d'un anticlinal de la Clappe d'ais N-S, francament déversé cap a l'oèst #que diboisha de manièra espectaculara o barra tithonique (mai a l'oèst es egalament afectat, de la meteissa manièra pel synclinal de Matacharre).
La Roche des Arnauds est un village situé dans les Hautes-Alpes entre Gap et Veynes.
L'agglomération de la Roche-des-Arnauds est située en bordure nord de la large plaine alluviale qui s'étend vers l'ouest, depuis La Freissinouse, en direction de Montmaur. Cette plaine s'étend vers le sud sur près de 2 km jusqu'à Manteyer, où elle est dominée par les ravines qui mettent à nu les Terres Noires du pied de la montagne de Céüse.
Le village se trouve plus précisément au débouché du cours supérieur du Petit Buëch, qui se détourne là vers l'ouest après s'être échappé en gorges des montagnes de Rabou. On peut se demander pourquoi ce torrent ne poursuit pas plutôt son cours vers le sud-est, à travers le seuil de la Freissinouse, pour rejoindre le sillon de Gap, qui est tout proche puisqu'il n'en est séparé par aucune barrière rocheuse. La cause en est clairement la diffluence glaciaire wurmienne de La Freissinouse à la faveur de laquelle une langue de glace durancienne s'engageait dans la plaine de Manteyer : cette langue a obligé le Buëch à longer le bord nord de cette langue de glace, en direction de l'ouest puisque c'est dans cette direction que s'abaissait la surface de la glace À la différence de son versant sud le versant nord de la plaine du Buëch s'élève en pente douce sur un soubassement de Terres Noires que domine la corniche tithonique. Ce talus résulte de l'affouillement des marnes du coeur de ce pli par les langues glaciaires diffluentes, au cours des différentes glaciations (jusqu'au stade 2 du Würm, le stade 3 n'ayant pas dépassé le seuil de la Freissinouse). De part et d'autre de l'entaille du torrent se manifestent cependant quelques dissemblances.
En rive occidentale le garnissage d'alluvions quaternaires laisse voir de larges affleurements du bedrock. On y constate un redoublement de la succession, l'Argovien de la Roche-des-Arnauds s'enfonçant sous les Terres Noires qui affleurent au niveau du replat des Roux. La cartographie montre clairement que ce chevauchement de la Roche-des-Arnauds est ployé en anticlinal au coeur d'un anticlinal de la Clappe d'axe N-S, franchement déversé vers l'ouest que dessine de façon spectaculaire le barre tithonique (plus à l'ouest il est également affecté, de la même façon par le synclinal de Matacharre).
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Toponimia Occitana e Senhalizacion bilingüa. Actas del Congrés d'Aush, 2007, publicat pel CROM, mapa aparegut a la pagina 77


text:
IPod nano
L'iPod nano es lo quatren legidor numeric de musica d'Apple. S'estrenèt lo 7 de decembre de 2005. Remplacèt l'iPod mini, que foguèt arrestat lo meteis jorn. Lo remplaçament de l'iPod mini prenguèt la premsa e los sites vodats a Apple per suspresa, ja que res o daissava supausar.
Frairat a un emetor e un receptor concebuts en collaboracion amb Nike, liPod nano pòt èsser utilizat per combinar un legidor de musica amb un sistèma que sèrva en memòria las donadas d'una correguda. Aquel produch es comercializat jol nom de Nike+iPod.


text:
Lengas papós occidentalas
La familha de las lengas papós occidentalas compren las 4 brancas seguentas :
- Lengas Bird's Head ("Cap d'Ausèl", autre nom de la peninsula de Doberai, a l'extremitat occidentala de Nòva Guinèa),
- Lengas Hattam, que lo sol representant n'es lo hattam (tanben parlat dins la "Cap d'Ausèl"),
- Lengas kebar, que lo sol representant n'es lo mpur (tanben parlat dins la "Cap d'Ausèl"),
- Lengas Halmahera del Nòrd, parladas dins la província indonesiana de las Molucas del Nòrd
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
- Lengas papós
- Lengas del Bas-Mamberamo
- Lengas de l'East Bird's Head
- Lengas de la baia de Geelvink
- Lengas de Trans-Nòva Guinèa
- Lengas per familha


text:
Volmerange-les-Mines
Volmerange-les-Mines es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Mercés a una cuerta pénétration en territòri francés dels camins de fèrre luxembourgeois, Volmerange-las-Minas e mai se comuna francesa a la particularité d'aver sus sòl una estacion estrangièra, #qu'es desservie unicament per las CFL, amb la tarification de las CFL.
Grâce à une courte pénétration en territoire français des chemins de fer luxembourgeois, Volmerange-les-Mines bien que commune française a la particularité d'avoir sur sol une gare étrangère, qui est desservie uniquement par les CFL, avec la tarification des CFL.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Segon cèrts autors, lo nom de la municipalitat i auriá designat a l'origina lo domeni o lo fief d'un cèrt Volcmarus, lo suffixe franc "ing" o "ingen"[1] En indicant n'efièch la possession. Volcmarus-ingen O Volcmar-ingen, en donant Wollmeringen n'alemand e Volmerange en francés, seriá doncas bastit coma Lohtar-ingen (possession de Lohtaire) #qu'a donat Lothringen n'alemand e Lorraine en francés.
Lo problèma d'aquela interpretacion resulta en lo fach que çò de mès d'ancian document relatiu a la localité (Charte imperiala de Otton II datada de 980) presenta indéniablement la localité jos la orthographe "Vualanbrega". Malaisit d'i legir Volcmar(vos) ! En una interpretacion en ingen, Vualanbrega pòt s'inclinar en benefici de Walah(ber). N'efièch es constant que la "W" "germain" passa al "Vist" de contunh a la "G" "latina" (Aital Wilhelm pòt venir Vuillaume abans de desbocar a Guillaume... E Vualanbrega muter en Garmerange (1239) e èsser retraduit en Warmerange (1306), Wollmeringen (1472), Volmerange èca. A anotar que la "r" rodada a un ponch de articulation prèp de "l", #çò qu'explica los transitam observables a aquel nivèl. Per en un autre luòc, se pòt considerar que la désinence en angel (o ingen) procedís aicí d'una atraccion paronymique inherent a l'abondància de las "ingen" en las localités vesinas. Brega Pòt èsser interpretat Briga (fortalesa en celte). Lo nom de la localité poiriá quitament resultar d'una tautologie d'un "Vallum" latin e d'un "Briga" celte. Lo debat rèsta dobèrta...
Ancians domenis del abbaye de Sant-Denis de París, amb prieuré, Volmerange e Kanfen avián mes jos la proteccion dels ducs de Lorraine. En 1531, lo abbaye reial vend los sieus bens a Bernard de Elz, senhors de Ottange. Als Eltz succedisson los Hunolstein. En 1777, la distincion de Volmerange s'inscriu dins lo comtat de Ottange. Ancian fief luxembourgeois, Volmerange passarà jos obédience francesa n'aplicacion del tractat dels Pirenèus (1659). Amb lo tractat de Frankfurt, Volmerange (Wollmeringen) a annexat de drech a l'Alemanha, de 1870 a 1918. N'aplicacion del tractat de Versailles, la localité redevient francesa.
N'en octòbre 1939, e per una durada de près d'un an, la populacion de Volmerange a deslotjat al posterior de la linha Maginot, en Lorraine mas tanben e sustot en los departaments de la Viena, lo Calvados, lo Adorna aital coma en Bourgogne. En mai e junh 1940, de violentes combats opausan Alemands e de Franceses. Lo deputat Félix GRAT a aucit al combat al luòc-dich Hetschenberg.
En 1940, la region a ocupat (annexion en fach) per l'Alemanda nazie e aquel pendent 5 ans aperaquí. A la Desliurança Volmerange repassi en lo giron francés. Lo francique, lenga vernaculaire del Nòrd-Mosellan, present dels particularités locales. Aital, lo lengatge dels volmerangeois se distinguís d'aquel de los sieus vesins (vocabulari, expressions especificas, diphtongues èca.). A survécu a las divèrsas annexem, malgrat las accions repressivas portadas per l'escòla de la Republica, lo Diktat prussien e lo regim nazi. De memòria d'òme, quitament pendent los annexem, a Volmerange, s'a totjorn parlat lo francique local, e aquel tant dins l'ostal, #que dins la carrièra... Levat de l'escòla.
Lo essor démographique de la municipalitat es consecutiva a l'arribada massiva d'obrièrs alemands, luxembourgeois, italians e polonais, contractats en las espleitacions localas de minaré de fèrre.
Selon certains auteurs, le nom de la commune aurait désigné à l'origine le domaine ou le fief d'un certain Volcmarus, le suffixe franc "ing" ou "ingen"[2] indiquant en effet la possession. Volcmarus-ingen ou Volcmar-ingen, donnant Wollmeringen en allemand et Volmerange en français, serait donc construit comme Lohtar-ingen (possession de Lohtaire) qui a donné Lothringen en allemand et Lorraine en français.
Le problème de cette interprétation résulte dans le fait que le plus ancien document relatif à la localité (Charte impériale d'Otton II datée de 980) présente indéniablement la localité sous l'orthographe "Vualanbrega". Difficile d'y lire Volcmar(us) ! Dans une interprétation en ingen, Vualanbrega peut s'incliner au profit de Walah(ber). En effet il est constant que le "W" "germain" passe au "Vu" puis au "G" "latin" (Ainsi Wilhelm peut devenir Vuillaume avant d'aboutir à Guillaume... et Vualanbrega muter en Garmerange (1239) et être retraduit en Warmerange (1306), Wollmeringen (1472), Volmerange etc. À noter que le "r" roulé a un point d'articulation proche de "l", ce qui explique les transitions observables à ce niveau. Par ailleurs, on peut considérer que la désinence en ange (ou ingen) procède ici d'une attraction paronymique inhérente à l'abondance des "ingen" dans les localités voisines. Brega peut être interprété Briga (forteresse en celte). Le nom de la localité pourrait même résulter d'une tautologie d'un "Vallum" latin et d'un "Briga" celte. Le débat reste ouvert...
Anciens domaines de l'abbaye de Saint-Denis de Paris, avec prieuré, Volmerange et Kanfen étaient placés sous la protection des ducs de Lorraine. En 1531, l'abbaye royale vend ses biens à Bernard d'Elz, seigneurs d'Ottange. Aux Eltz succèdent les Hunolstein. En 1777, la seigneurie de Volmerange s'inscrit dans le comté d'Ottange. Ancien fief luxembourgeois, Volmerange passera sous obédience française en application du traité des Pyrénées (1659). Avec le traité de Francfort, Volmerange (Wollmeringen) est annexé de droit à l'Allemagne, de 1870 à 1918. En application du traité de Versailles, la localité redevient française.
En octobre 1939, et pour une durée de près d'un an, la population de Volmerange est évacuée à l'arrière de la ligne Maginot, en Lorraine mais aussi et surtout dans les départements de la Vienne, le Calvados, l'Orne ainsi qu'en Bourgogne. En mai et juin 1940, de violents combats opposent Allemands et Français. Le député Félix GRAT est tué au combat au lieu-dit Hetschenberg.
En 1940, la région est occupée (annexion de fait) par l'Allemagne nazie et ce pendant 5 ans environ. À la Libération Volmerange repasse dans le giron français. Le francique, langue vernaculaire du Nòrd-Mosellan, présente des particularités locales. Ainsi, le langage des volmerangeois se distingue de celui de ses voisins (vocabulaire, expressions spécifiques, diphtongues etc.). Il a survécu aux diverses annexions, malgré les actions répressives menées par l'école de la République, le Diktat prussien et le régime nazi. De mémoire d'homme, même pendant les annexions, à Volmerange, on a toujours parlé le francique local, et ce tant à la maison, que dans la rue... sauf à l'école.
L'essor démographique de la commune est consécutive à l'arrivée massive d'ouvriers allemands, luxembourgeois, italiens et polonais, embauchés dans les exploitations locales de minerai de fer.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Consultar (fr)Toponymie francesa en lo cas del suffixe -angel.
- ↑ Consulter (fr)Toponymie française à propos du suffixe -ange.


text:
Catedrala de Nòstra Dòna de Rodés
La Catedrala de Nòstra Dòna de Rodés (Lengadòc), que foguèt bastida a partir del sègle XIII e coneguèt de remodelacions fins al sègle XVI, es la catedrala del Diocèsi de Rodés e Vabras e un dels edificis religioses mai importants de Roèrgue.
Descripcion[modificar | modificar la font]
La Catedrala de Rodés es un monument impressionnant que s'aubora coma un gigant al mitan de la ciutat amb son cloquièr qu'arriba fins a 87 m. Es un bastiment massís que mesura 102 m de long e 37 m d'ample. Los murs de l'edifici son sostenguts gràcias a d'enòrmes arcs botants e de contrafòrts, çò que lo fa semblar a una mena de fortalesa. Lo portal sud es ricament ondrat amb 108 estatuas. Lo cloquièr, mòstra de l'art gotic, fach de gres ròsa es un cap d'òbra d'elegància e de subtilitat artistica malgrat son aspècte massís. Lo bas del cloquièr es una mena de torre de plan cairat, mas dapasset mentre s'i monta pren mai de refinament e d'elaboracion, amb de sas torrèlas d'angle. En naut, los nivèls superiors ostentan una riquesa artistica rara amb d'estatuas de sants, de balustradas, qualques arcs trilobats o quadrilobats, de pinnacles demest d'autras causas.
Istòria[modificar | modificar la font]
Las primièras traças d’una catedrala son del temps de l’avesque Sant Dalmàs, cap a 516, valent a dire un pauc aprèp los sègles IV e V, quand se realizèt la cristianizacion del país. Malgrat aquò la basa de l’edifici actual sembla que data d’entorn l’an 1000. Demòran sonque qualques vestigis escasses d’aquela epòca que quand lo cloquièr se destrantalhèt en 1276 s’entamenèt una reconstruccion de la catedrala romanica. La reconstruccion durèt mai de tres sègles per s’acabar. Foguèt l’avesque Ramon de Calmont d’Òlt qu’i metèt la primièra pèira en 1277. Lo país puèi foguèt agarrit durament per conflictes (la guèrra de cent ans) e marranas (coma la pèsta negre en 1348), sens comptar divèrsas batèstas politicoreligiosas que faguèron que la construccion de l’edifici tardèsse tant de temps.
Puèi, a la fin del sègle XIV s’installèt lo cloquièr, un bastiment defensiu, coronat d’una sageta de fusta. Durant lo sègle seguent, las òbras se faguèron mai constantas e aital s’acabèt lo còr e sa vòuta e s’entamenèt la construccion del transèpte e de las primièras travadas de la nau.
Participèron a las òbras divèrses artistas dels mai importants d’aquel temps, coma l’escalpraire borgonhon Jacques Morel e un pauc mai tard, al sègle XVI, Francés d’Estanh e Jòrdi d’Armanhac. Aquestes darrièrs donèron un vam novèl a la construccion. En 1510, aprèp que qualques obrièrs atudèssen pas corrèctament de brasas lo cloquièr cremèt. Per astre, l’incendi se propaguèt pas e causèt pas que d’estralhs limitats. La reconstruccion d’aqueste foguèt entrepresa per un centenat de picapeiriès, capitanejats per Antòni Salvan, de 1513 a 1526.
L’ensems de la catedrala foguèt acabat finalament a l’entorn de 1531.


text:
Filadèlfa de Gerda
Filadèlfa de Gerda, deth sué nom vertadèr Clara Duclòs, (Baniòs, Baronias, 21 de març de 1871 - Gerda, 22 d'agost de 1952 qu'ei ua grana poetessa Bigordana.
Que deu eth sué nom ath vilatge de Gerda, a costat deth lòc dera sua neishensa, on a viscut e d'on era sua familha èra originària; aqueth enrasigament ens Pirenèus pregonds que va marcar era sua òbra. Qu'a començat de hèr rimas ar atge de 15 ans e qu'ei era qu'a hèt botar, ena tuta de Massavielha a Lorda, era inscripcion en occitan dera frasa atribuida ara verge Maria: Que soy era immaculada councepciou...(Que soi era immaculada concepcion).


text:
Guèrra Civila Grèga
La Guèrra Civila Grèga se debanèt dau 30 de març de 1946 au 16 d'octòbre de 1949 entre comunistas e anticomunistas grècs. S'acabèt per la victòria dau camp anticomunista sostengut per lo Reiaume Unit e leis Estats Units. Foguèt entraïnada per la rompedura entre lei movements de la resisténcia grèga au nazisme a prepaus de l'avenidor dau país. Maugrat seis efectius limitats, lo govèrn comunista capitèt de se replegar dins de regions montanhosas onte poguèt resistir fins a 1949 avans de capitular.


text:
Incheon
Incheon (en corean, hangeul: 인천광역시; hanja: 仁川廣域市) es una vila portuària coreana situada a 50 km a l'oèst de Seol, sus la Mar Jauna. Comptava 2 466 338 abitants en 2000. Constituís, coma Seol, una província especiala sola soleta. Essent lo pòrt pus pròche de Seol, trai un trafec maritim important. L'aeropòrt internacional dubèrt en 2001 sus una illa estenduda artificialament a proximitat es tanben lo que dessèrv Seol (vejatz Aeropòrt internacional d'Incheon) .
Divisions administrativas[modificar | modificar la font]
Incheon es devesit en 8 arrondiments ("gu") e 2 comtats ("gun").
- Bupyeong-gu (부평구; 富平區)
- Dong-gu (동구; 東區)
- Gyeyang-gu (계양구; 桂陽區)
- Jung-gu (중구; 中區)
- Nam-gu (남구; 南區)
- Namdong-gu (남동구; 南洞區)
- Seo-gu (서구; 西區)
- Yeonsu-gu (연수구; 延壽區)
- Ganghwa-gun (강화군; 江華郡)
- Ongjin-gun (옹진군; 甕津郡)
Las illas del nòrd-èst de Baengnyeong, Yeonpyeong, Daecheong, e la pus pichona Socheong fan partida d'Ongjin.


text:
Ubuntu
Ubuntu es un sistèma operatiu liure GNU/Linux sostengut per la Fondacion Ubuntu e la societat Canonical.
Mot banto[modificar | modificar la font]
Ubuntu es un mot banto que cuèrb un concèpte fòrça general, intradusible en occitan. D'unes traduson lo mot per: « umanitat pels autres ».
I a una definicion comuna que nos balha lo sens la qualitat inerenta al fach d'èsser una persona amb d'autras personas. Doncas Ubuntu significa : « soi çò que soi perque sètz çò que sètz » o encara : « soi çò que soi gràcias a çò que sèm totes » (traduccion de : "I am what I am because of who we all are").
Contèxt istoric[modificar | modificar la font]
Le tèrme ubuntu es ligat a l'apartheid en Africa del Sud. En 1995, la Comission vertat e reconciliacion dirigida per Desmond Tutu se donèt per objectiu d'amnistiar individualament los autors de violacions dels Dreches de l'Òme. En cambi, aqueles s'engatgèron a revelar totas lors accions. La procedura fa resson a la Constitucion de 1993, qu'enóncia lo « besonh d'ubuntu e non pas de victimizacion ».
Distribucion Linux[modificar | modificar la font]
Ubuntu Linux foguèt causit coma nom per una distribucion de Linux, començada pel sud-african Mark Shuttleworth e basada sus la populara distribucion Debian. Son nom complet es Ubuntu Linux.
Es possible d'ajudar a traduire Ubuntu en occitan : http://www.totenoc.org.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


text:
Categoria:Realizator
Aquesta categoria recensa los realizators masculins de cinèma. Existís tanben una categoria per las realisatrises. Las abséncias se pòdon ajustar a la lista de las paginas mancantas concernent lo cinèma.
- Portal del cinèma
-
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 2 soscategorias, sus un total de 2.
*
- Realizator per recompensa (2 C)
R
- Realizator per nacionalitat (13 C)
Articles dins la categoria « Realizator »
Aquesta categoria conten los 6 articles seguents.


text:
Avillers (Meurthe e Mosèla)
Avillers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1285, Jacques Bretel, en tornant de Salm-en-Alsace, s'artura dins lo castèl de Avillers per una nuèch. Mercejarà los sieus hostes de lo sieu accueil en metent ne scèna Jeanne de Avillers #que canta al bòrd de Renaud de Escuelhètz, en lo moment dels festivités del Tournoi de Chauvency.
En 1285, Jacques Bretel, en revenant de Salm-en-Alsace, s'arrête au château d'Avillers pour une nuit. Il remerciera ses hôtes de leur accueil en mettant en scène Jeanne d'Avillers qui chante au côté de Renaud de Trie, lors des festivités du Tournoi de Chauvency.


text:
Châtenoy-le-Royal
Châtenoy-le-Royal es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Jos la Revolucion francesa, la municipalitat #portar provisoirement lo nom de Châtenoy-lo-Nacional[1].
Sous la Révolution française, la commune porta provisoirement le nom de Châtenoy-le-National[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 8 d'agost 2012