text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
divendres, 30 de novembre de 2007
Non, lo men blòg n'ei pas mort
dijous, 22 de novembre de 2007
A Tolosa, la plaça de Sant Jòrdi a recobrat lo seu nom occitan
Enamorat
N'i a qui s'enamoran aisidament de las personas. Jo que m'enamori aisidament deus mots ...e de las vilas. Las meas amors vilanèras son multiplas. Mès si me'n cau citar sonque tres, que serén en prumèr Estrasborg (ai, Alsàcia tant aimada!), Tolosa (la mea) e...Girona.
Segur que l'Onyar i ei tà quauqu'arren...
dimecres, 21 de novembre de 2007
Lo tresen òme: Miquel Ventura i Balanyà
Michel (sic) Ventura i Balanyà, vadut a Reus (Baish Camp, Principat de Catalonha), qu'èra lingüista de formacion, catalan de soca, catalanista e pan-occitanista. La viquipèdia occitana no'u coneish pas e la viquipèdia catalana que'u menciona en sonque tres frasas:
"Miquel Ventura i Balanyà fou un escriptor català nascut a Reus el 1879. Fou autor d'una ortografia etimològica del català entre d'altres obres. Va morir el 1930 a Madrid". En Lluís Fornés, professor a l'Universitat de Valéncia, occitanofile e occitanofòne, que dediquè la soa tèsi doctorau a la pensada pan-occitanista durant los darrèrs cent ans, chic o mic. Totas las citacions deu messatge precedent qu'estón tiradas deu son tribalh. En Lluís que consacrè un article a Michel Ventura i Balanya. Aqueth article, escriut en catalan, que parescó hens la revista valenciana occitanista "Paraulas d'oc" . En Lluís que i tornè publicar l'article originau de Michel Ventura i Balanyà, en lo quau lo filològue catalan exposava los fondaments de las soas causidas normativas tau pan-occitan unificat. M. Ventura i Balanyà signè aqueth article, titolat "vers l'unificació dels parlar d'oc"- dejós lo pseudonime d'Euphemia Llorente, qui èra lo nom de sa hemna. Notatz que Miquel s'escriu plan Miquèl en gràfia alibertina (occitana), la fòrma Michel emplegada per Ventura qu'ei ua gràfia personau copiada deus trobadors, mès que la cau léger Miquèl.
Notas: gasc. hemna = leng. femna = cat. dona
tau = tà lo : per el
dissabte, 17 de novembre de 2007
Exercicis de memòria: tres occitanistes catalans del segle passat
1- Un Català, escriptor i editor, escrigué el text següent en 1903 (l'he copiat conservant la gràfia de l'autor):
"No tant solzament havem provat la unitat de llengua en totas las terras de llengua d'oc y Catalunya durant los sigles passats, sinó que creyem fermament y aixís ho aniriam provant paraula per paraula, que nostra moderna llengua catalana, pera reconquerir de nou tot lo son esplendor y puresa que un temps la feren la primera llengua literaria d'Europa, hauria d'anar cercar tot lo seu tresor perdut en la antiga llengua poètica dels trobadors. "
En 1907, aquest mateix autor va publicar a Barcelona un llibre sobre la llengua catalana. Hi trobem una proposta de llista de dialectes catalans que inclou (en la gràfia de l'autor): "el català, parlat de l'Ebre als Pirineus, l'andorrà, el valencià, el mallorquí, el rossellonés, l'alguerés, l'aranés, el ribagorsà, el bearnés, el montpellerí, el gascó, el tolosenc, el poiteví i el llemosí clàssic."
2- En els anys 1930, un lingüista i filòleg català es va forjar un occità unificat "per totas las terras d'oc", segons la seva pròpia expressió (incloant-hi els PPCC). Signava els seus articles occitanistes amb el nom de la seva dona. Va oposar-se molt durament contra les opcions normatives d'en Pompeu Fabra. Les jutjava secessionistes, des del seu punt de vista, per ser massa divergents de les adoptades per l'Escòla Occitana.
3. Un home polític català, nascut el 1870, va escriure :
"Ni la comparació de la nostra terra amb una altra de civilització més intensa, ni la contemplació dels nostres ideals davant el problema misteriós de deixar la vida feren pedre als meus ulls la grandesa d'aquesta causa que ens ha acoblat tots a treballar per la resurrecció d'una Nació, d'un pensament, d'una cultura, de la qual nosaltres som la branca més sencera.
N'ha perdut moltes de coses la nostra raça. Els qui la parlen d'aquella Catalunya que tanca l'Ebre i acaba als Pirineus, no han sentit bategar l'ànima de la nostra terra, corrent centenars de quilòmetres cap al cor de França. Des del mirador de Durtol, en aquelles hores passades contemplant les planures de l'Alvèrnia i les serres de les Cevenes, quantes vegades havia somnat aquella Nació immensa, aquell aplec de pobles que es podien entendre uns amb altres i que des de València s'estenien per la Mediterrània fins al Rose i les estribacions dels Alps; que pel Pireneu van a confrontar amb les terres basques i toquen l'Atlàntic i el voregen fins les boques del Leire. "
Qui són aqueixos tres Catalans ? Els tres tenen cadascú llur entrada a la Viquipèdia catalana. Us deixo trobar qui seràn!
Aquestes citacions, les vaig extreure d'un treball d'un catedràtic que en precisaré el nom dins d'un proper missatge (amb els enllaços i tot).
dijous, 15 de novembre de 2007
Missatge dels Cadres Catalans de Tolosa de Ll. / Messatge dels Cadres Catalans de Tolosa
Qu'èi recebut aqueth messatge trilingüe deus amics de l'Associació dels Cadres Catalans de Tolosa. Que'u vos hèi passar.
--------------------
Divendres 16 de Novembre 2007 a 18 h
A L'OSTAL D'OCCITÀNIA 11 c Malcosinat a Tolosa de Llenguadoc
BENVINGUDA / BENVENGUDA
AMISTAT OCCITANO- CATALANA
Els Cadres (Executius) Catalans de Tolosa s'han adherit a Convergéncia Occitana que agrupa 53 associacions occitanes i catalanes, perpetuant així la tradició d'amistat que lliga els Catalans i els Occitans des de fa 1000 anys
Per marcar llur entrada a l' Ostal , els Cadres Catalans us conviden a una Benvenguda/Benvinguda per tal de celebrar l'amistat Catalano-Occitana
Tindrem l'honor d'acollir :
Sr Jean-Luc Moudenc, Batlle de Tolosa
Sr René Bouscatel, tinent del Batlle de Tolosa
Sr Jordi Fernández Cuadrench, Director de la Casa de la Generalitat a Perpinyà , ex-director de l'Institut d' Estudis Occitans de Pau
Sr Joan-Francés Laffont, President de Convergéncia Occitana
Sr Pere Gamisans, President del Casal Català de Tolosa
Sr Joan Alsina, President dels Cadres Catalans de Perpinyà .
Sr Miquel Mayol, Vice President de La Porta dels Països Catalans, ex-diputat europeu.
Sr Progreso Marín, autor de llibres sobre l'exili.
Exposició de pintors catalans :
Isabel Jordi , Rodolf Fauría-Gort que exposarà pel primer cop "L'Home de Taltahull" en 5 quadres, Christian Puig , Jacques Company.
Trabucaire editor exposarà llibres en català i occità.
Música i cançons amb lo grop occitan "Set de Cant".
Tots els membres dels Cadres Catalans, de l'Ostal, del Casal Català, i tots els qui volen celebrar l'amistat Catalano-Occitana són cordialment convidats. Un bufet acompanyat de vins catalans vindrà segellar la nostra amistat. Els vins son regalats per el celler Vila d'Amunt de Banyuls i de Pezillà.
Entrada lliure.
Pel consell directiu
Jordi Trescases
_____________________
Lo Divendres 16 de Novembre de 2007 a 18H00
A L'OSTAL D'OCCITÀNIA 11 c Malcosinat a Tolosa
BENVENGUDA / BENVINGUDA
AMISTAT OCCITANO- CATALANA
Los Cadres Catalans de Tolosa an aderit a Convergéncia Occitana qu'amassa 53 associacions occitanas e catalanas, perpetuant atal la tradicion d'amistat que liga los Catalans e los Occitans dempuèi 1000 ans.
Per marcar la lor dintrada a l'Ostal, los Cadres Catalans vos convidan a una Benvenguda/Benvinguda per tal de festejar l'amistat Catalano-Occitana.
Mòstra de pintres catalans :
Isabel Jordi , Rodolf Fauría-Gort, Christian Puig, Jacques Company
Musica e cançons amb lo grop occitan "Set de Cant"
Mòstra de Trabucaire editor de libres en catalan e occitan
Aurem l'onor d'aculhir :
Sr Jean-Luc Moudenc, Cònsol màger de Tolosa
Sr René Bouscatel , tinent del Cònsol de Tolosa
Sr Jordi Fernández Cuadrench, Director de la Casa de la Generalitat a Perpinyà e ex-director de l'Institut d' Estudis Occitans de Pau
Sr Joan-Francés Laffont , President de Convergéncia Occitana
Sr Pere Gamisans , President del Casal Català
Sr Joan Alsina, President dels Cadres Catalans de Perpinyà
Sr Miquel Mayol , Vice President de La Porta dels Països Catalans, ex-diputat europeu
Sr Progreso Marín, autor de llibres sus l'exilh
Cada membre de las associacions de l'Ostal es coralament convidat.
Après la presa de paraula dels convidats un manja-dreit liure acompanhat de vins catalans vendrà fixar la nòstra amistat.
------------------------------------------------------------------
Vendredi 16 Novembre 2007 18h
Benvenguda / Benvinguda des Cadres Catalans à l'Ostal d'Occitania 11 r Malcousinat à Toulouse
Fête de l'amitié Catalano-Occitane
Avec M Jordi Fernández Cuadrench, Directeur de la Casa de la Generalitat de Perpinyà , ex-directeur de l'Institut d' Estudis Occitans de Pau
M Jean-Luc Moudenc, Maire de Toulouse
M René Bouscatel, adjoint au Maire de Toulouse
M Joan- Francés Laffont, Président de Convergéncia Occitana
M Pere Gamisans, Président du Casal Català
M Joan Alsina, Président dels Cadres Catalans de Perpinyà
M Miquel Mayol, Vice Président de La Porta dels Països Catalans, ex-député européen
M Progreso Marín, auteur d'ouvrages sur l'exil
Exposition de peintres catalans : Isabel Jordi, Rodolf Fauría-Gort, Christian Puig, Jacques Company
Musique et chansons avec le Groupe Occitan Set de Cant
Expo livres Catalans et Occitans des Editions Trabucaire
Buffet et vins catalans du domaine Ville d'Amont de Banyuls
Entrée libre
dimecres, 14 de novembre de 2007
17 hippies (aus Berlin)
Que's passa aquí !
Tà escotar trocets de musica, que podetz clicar ací.
Tot que començè en 1997 per ua aplegada d’amics, non sabèvan pas de qué hèr, n’avèvan pas quitament l’idèa qu’anavan jogar de musica d'aquesta manièra, que volévan sonque passar estonas de las bonas, amassa. Çò qui hasón. E puish la lor musica que s’impausè a pertot.
Que jògan un pauc de tot, ua barreja d’estiles, de la borrèia de dus temps dinc a la musica deus cajuns en passant per de musicas balcanicas e de klezmer…un pauc de tot, que !
A la debuta que jogavan sonque de musicas sens paraula puish que i botèn de mei en mei cantas de compausicion pròpia. Que cantan sustot en alemand, francés e anglés. Que cau senhalar duas caracteristicas deu grop deus « siebzehn Hippies » .
En prumèr, non son pas jamei estats 17, que son 13 (d’acòrd, que i a sovent convidats donc que i pòden estar 17, e quitament, a vegadas, plan mes) !
Non son pas cap hippies, enqüèra que quauqu’uns hasón deus hippies autes còps e com se ditz: einmal Hippie, immer Hippie (un còp hippy, tostemps hippy) :))!!!
Durant ua girada a Bordèu, qu’encontrèn lo grop locau « Les hurlements d’Léo ». Lo corrent que's passè hèra plan enter los dus grops dinc a aplegà's tà formar un grop nau "Hardcore Trobadors" : 20 musicians, 40 instruments e un grop a miejas occitan com lo nom ac indica !
L'adobatge deus tròç qu’ei collectiu, e que’u signan Max Manila. Donc Max Manila n'existeish pas, en realitat M.M. que son eths medish. L'autora principau deus tèxtes que demora la Kiki Saüer. Los lors CDs e DVDs que son difusats per Buda Musique (de París), que'us trobaratz en venta a totas las bonas disquerias d'Euròpa : que'vs sufeish de demandar: 17 hippies !
Aquiu qu'avetz un tròç deu concèrt que dèn a Valladolid l'estiu passat:
E aqueth tròç a Essen en abriu (filmat de nuèit, doncas no's ved pas arren! Per aqueste còp, que siatz cèc o non ne cambiarà pas tròp...). Ah, que i a un aire hassidic (en yiddish: a hossids lidl) laguens, e ja sabetz com e'n soi fan de musica klezmer !!!
E aqueth tròç seguent qui joguèn au hestenau de Sziget 2006 a Budapèst, qué pòt estar ? Qu'ei plan ua borrèia! Òc, ua de dus temps, ua deu Berrí : "la bourrée dite d'Aurore Sand"...
La video qui segueish qu'ei estat filmada au Daley Center (Chicago, IL).
Que i podem escotar Saragina rumba, ua evocacion deu film 8 1/2 de Fellini, seguida per un "z'haricots" (o zydeco com ac solen escríver en fonetica anglo-americana) titolat Gator's Grin. Qu'ei derivat d'ua cançon tradicionau 'cadiana (cajun) Bosco Stomp, o le Stomp de Bosco com ac grabè Zacchary Richard eth medish. Que cau notar Bosco Stomp que hè partida deus tot prumèrs tròç de musica jamès enregistrats en l'istòria de la musica tota. Per çò qui tòca au noste Gator's Grin, la Rika que s'a deishat lo violoncèle tà cantà'u...en lo francés de Loïsiana !
Il y a des ‘tites blondes et il y a des ‘tites brunes,
il y a des ‘tites si noires que l’diable ne peut pas les voir.
Elles font pas des accroires, elles font pas des promesses,
elles font t’faire les aimer, et là, là, ça me tourne le dos.
Et ça, ça me fait du mal!
C’est fini la methode dans le village tu m’en veux,
tu m’as fait des injures et là, là, ça me tourne le dos.
Tu m’as fait des injures et tu m’as fait des promesses,
tu m’a fait des chants méchants et là, ça me tourne le dos
Et ça, ça me fait du mal.
Il y a des ‘tites blondes et il y a des ‘tites brunes,
il y a des ‘tites si noires que l’diable ne peut pas les voir.
Elles font pas des accroires, elles font pas des promesses,
elles font t’faire les aimer, et là, là, ça me tourne le dos.
Et ça, ça me fait du mal!
E que'us tornam trobar au Kennedy center, Washington DC. Que i èran en setembre passat...n'an pas avut cap besonh de cantar en anglés! La cançon en seguint qu'ei Frau von Ungerfähr, ua canta supausada trista (no's nòta pas reaument en escotar sonque la musica) que'ns conta ua separacion, ua hugida meilèu, d' ua hemna de son òme. Qu'assajarèi de'vs hicar la virada en gascon quan agi temps.
Ungefähr, um fünf vor sechs,
verließ die Frau von nebenan den Mann,
der neben ihr noch schlief.
Sie nahm die Schlüssel von der Wand,
rang kurz nach Luft und verschwand dann.
Auf Nimmerwiedersehen wollte sie geh’n.
Die Tür schlug zu als sie erschrak
und an den Brief in ihrer Tasche dachte,
der den Mann betraf.
Den sie vor langer Zeit geschrieben hatte,
Wort für Wort verziert.
Von Nimmerwiedersehen stand da nichts drin.
Sie sprach von tosendem Meer,
das den Himmel verglüht,
von dem Tag, den die Nacht nicht zerbricht,
von verzehrenden Blicken, die keiner vergisst.
Good bye my love. Bis bald. Auf Wiedersehen!
Jetzt steht sie hier – im Hier und Jetzt.
Sie glaubt, es liegt was in der Luft,
doch nur die Zeit hat sie versetzt.
Die Tage kriechen vor ihr her.
Das Bett ist ohne sie zu leer.
Auf Nimmerwiedersehen kann sie nicht gehen.
Ungefähr, um fünf nach sechs,
legt sich die Frau von nebenan zum Mann,
der neben ihr noch schläft.
Sie zieht ihr Kleid ganz langsam aus und deckt sich zu.
Ein Wiedersehen, wie soll das geh’n?
Sie träumt von tosendem Meer …
E tà acabar per uei, un aute tròç jogat durant aqueth medish concèrt au Kennedy Center de Washington: un instrumentau hongrés, dab ressons balcanics e un drin iberics tanben : ròm, que! Lo tròç que's titola Besho.
Dab Antje Henkel a la clarineta, la flaüta, lo saxofòne alto ; Carsten Wegener a la contrabaisha, la sèga musicau, e cantaire; Christopher Blenkinsop a l'ukulele, lo bozoquí, la contrabaisha e que canta eth tanben, Daniel Friedrichs au violon, Dirk Trageser a la guitarra e cantaire, Elmar Guttman a la trompeta, Henry Notroff a la clarineta, Johannes Kevenhörster a la clarineta tanben, Kerstin Kaernbach au violon, Kruisko a l'acordeon, Lüül au banjo tenor e a la guitarra, Rika Lau, violoncèle e cantaira, n'i a d'autes convidats a còps... Ah, totun! No'm pòdi pas totun oblidar la (blonda e hèra charmanta) Kiki Saüer, que canta, tòca l'acordeon e qu'ei la gavidaira deu grop :)) !!!!
diumenge, 11 de novembre de 2007
Aué eth men messatge qu'ei escrit en aranés tà toti vosati !
De seguida, aquiu qu'auetz era version originau de Haut Peiròt peth grup Nadau. La video qu'ei sostitolada en gascon e en anglés per AnPrionsaBeag (go raibh maith acu :D!). Era version anglesa non ei cap totafèt exacta, qu'ei meslèu ua adaptacion que non ua virada exacta, mès bon...que da ua idèa dera letra tàs qui saben era lengua de Shakespeares sense saber era nòsta.
E entà acabar eth messatge d'aué, qu'è trapat un aute video d'un concèrt que eth madeish grup Nadau dèc en Auloron (Bearn). Ailàs, que i mòstren sonque trocets petiti des cançons. Tà veir aguest video, que vos sufís de clicar acitau.
dimecres, 7 de novembre de 2007
Diada deus Morts a Cotlliure: aumenatge au Poèta
Quina civilizacion digna d'aqueth nom e pòt persecutar un poèta ? Federico Garcia Lorca, matat per las balas falangistas dens un barranc de Viznar, Miguel Hernández mort de malautia a la prison d'Alacant, Antonio Machado, que's deishó morir a Cotlliure, e totas las autas victimas deu fascisme franquista, conegudas o non, no'us poderam pas jamei oblidar. Nosautes que junham las nostas votz a las qui demandan justícia e que sia hèit un aumenatge tà TOTAS las victimas de la guerra espanhòla. Tà jo, son totas aqueras personas que'ns cau onorar.
Donc, a Cotlliure, pèrla de la còsta rocassósa de Rosselhon, a uas paucas lègas deu men ostau rosselhonés, que m'i caló hèr un pelegrinatge com tà assajar de'm hèr passar lo gost d'amarum.
La hugida dramatica de don Antonio, qui devó quitar precipitament Barcelona lo dimenge 22 de genèr de 1939, acompanhat per sa mair Ana Ruiz (88 ans), son hrair José dab sa hemna Matea e las lors tres hilhas, que ns'ei contada en detalh per don Felipe Sérvulo en un messatge hòrt plan documentat, seguit per un aute messatge contant los sos darrèrs dias a Cotlliure on lo poèta's moriscó au cap d' un mes, dia per dia, après sa partença deu capdulh catalan. Sa mair Ana Ruiz que'u subreviscó sonque tres dias. Los dus qu'estón inumats dens lo petit cementèri de Cotlliure on i repausan enqüèra au dia de uei. Que cau absolutament léger los racontes que nse'n hè don Felipe, son deus hèra ben documentats e esmavents !
La Casa Quintana (autes còps hôtel Bougnol-Quintana) ei l'ostau on lo poèta va sojornar a Cotlliure las darrèras setmanas de sa vita, sens jamès sortir dehòra-lhevada ua sola vegada tà contemplar la mar un darrèr cop abans de morí's-, de tan deprimit e malaut qu'èra. I moriscó, en aqueth medish ostau, lo 22 de febrèr de 1939. Aqueth edifici bordeja l'arriulet (en cat. riera) deu Duí (a la dreta sus la fòto) qui demora sec la màger part de l'annada e serveish ordinariament de carrèra. La municipalitat de Cotlliure, peu mejan de "la Fondation Antonio Machado", qu' a lo projècte de transformar la Casa Quintana en musèu dedicat au Gran Poèta. Çò qui hèn hrèita son...los sòus (dinèrs), com tostemps.
Aquí qu'avetz quauquas fòtos d'archius sus l'enterrament deu Poèta.
La prumèra nos mòstra la demonstracion de l'aunor hèit au poèta per los soldats de la República Espanhola refugiats au castèth deus Reis de Malhòrca.
La segonda immortaliza la procession de la casa Quintana cap tau cementèri. Se pòt notar que i avèva aiga dens la "riera" deu Duí. La passada de l'Albèra peu Còth deus (Coll dels) Belitres dinc a Pòrt-Bou, los refugiats l'avèvan devut hèr a pè, a maugrat de las plujas torrenciaus que s'i cadón sens estancà's durant oras. Lo Poèta que's moriscó de pneumonia, qu'avèva 63 ans.
La carrèra deu costat esquèr de l'ostau (sus la fòto en color, ací-dessús) qu'estó arrebatejat deu nom deu Poèta.
Ua visiteta au cementèri vielh de Cotlliure tà aunorejar lo Poèta:
Que cau destacar lo libe parescut recentament que Leonor Machado a consacrat aus sons oncles Manuel e Antonio.
Si passatz per Cotlliure, no'vs desbrembetz pas deu Poèta !
dilluns, 5 de novembre de 2007
Samarretes occitanes : "le dernier chic"
La foto que segueix va ser presa a Cotlliure el 1 de novembre de 2007.
Ne coneishi pas digun = No conec ningú
Adishatz = Adéu-siau (Adishatz és la forma corrent de Adiu-siatz)
Panèus de senhalizacion monolingües au nòrd de l'Albèra...en catalan
Jo qu'èri a anar tà Ceret entà hèr quauquas crompas. Passat lo darrèr giratòri en sortir deu Voló, que'm trobèi un panèu tot nau hicat peu conselh generau deu departament e que'ns senhalizava qu'entravam en Valhespir. Vallespir, atau que i èra escriut. Hòrt plan, la gràfia d'aqueth mot estant la medisha en catalan com en francés, aqueth panèu m'anava plan. La lenga catalana i èra respectada.
En tornar de Ceret cap a casa, au medish lòc mès de l'aute costat de la rota, ben segur, que i avèva lo panèu besson indicant qu'entravam en Rosselhon.
Aqueth còp, cap de dobte: lo panèu èra monolingüe !
Amics, un panèu de senhalizacion monolingüe en catalan au nòrd de l'Albèra! Alleluia !
Explics
Panèu: tauler
Entà o tà (tà ei la fòrma contractada de entà, los dus mots son equivalents) = per (a), (amb un verb de moviment: a)
Exemple: Jo que soi a Girona e que vòli anar tà la Bisbal tà crompà'm un mòble.
Hèr/har, hicar: la h gascona correspon generaument a ua f etimologica. En cat.: fer, ficar
Atau: així
- Adiu! Quin vas? - Atau-atau. : Hola! Què tal? (Com vas?) - xau-xau (així-així)
Medish (var. medeish, madeish) = mateix
Plan = bé
Notatz que la gràfia occitana non marca pas la h etimologica.Per exemple, i, òme... = hi, home ...
Notatz tanben que, en gascon, lo participi present de estar/éster (en cat. ser/èsser) que hè "estant".


c: text/html

text:
Ormisdas
Ormisdas (mòrt lo 6 d'aost de 523) foguèt lo 52en papa de la Glèisa Catolica Romana dau 20 de julhet de 514 au 6 d'aost de 523. Succediguèt a Simmac (498-514) e foguèt remplaçat per Joan Ièr (523-526).
Eissit d'un ostau aisat de la region de Roma, se maridèt e aguèt un fiu (que venguèt lo papa Silvèri entre 536 e 537) avans d'intrar au sen de la Glèisa. Durant l'esquisma de Laurenç, venguèt un dei caps dau clergat fidèu au papa Simmac. Aquò favorizèt son ascension dins la ierarquia crestiana e son eleccion foguèt fòrça aisada. Sa premiera preocupacion foguèt d'eliminar lei darrierei consequéncias de l'esquisma de Laurenç e lei darriers esquismatics foguèron tornarmai acceptats dins la Glèisa.
Pasmens, Ormisdas deguèt tanben rapidament s'ocupar deis afaires de la Glèisa d'Orient e de l'esquisma acacian acomençat ambé la publicacion de l'Henotikon per l'emperaire bizantin Zenon. Anastasi, successor de Zenon, mantenguèt lo document e se raprochèt dei tèsis monofisistas. Acomencèt tanben de persecucions còntra leis evesques fidèus dau concili de Calcedònia. Per renfòrçar sa posicion en fàcia dau poder imperiau, uneis evesques orientaus demandèron alora au papa de restablir l'unitat de la Glèisa. Pasmens, lei condicions d'Ormisdas, especialament la condamnacion dei tèsis acacianas, foguèron finalament pas acceptats. Enterin, una revòuta menada per lo generau Vitalian obliguèt l'emperaire d'acceptar la restauracion de l'unitat de la Glèisa e l'arbitratge de la papautat regardant lei divisions teologicas entre Constantinòple e leis autreis evesques orientaus. Pasmens, Anastasi voliá subretot ganhar de temps e lei negociacions s'acabèron sensa resultat. Après la desfacha de Vitalian, l'emperaire assaièt d'organizar una revòuta de Roma còntra Ormisdas mai lo Senat refusèt de sostenir lo movement. Aquò entraïnèt alora lo raliment au papa d'uneis evesques orientaus.
En matèria de disciplina dau clergat, Ormisdas adoptèt lo premier decrèt enebissent l'atribucion d'una carga de la Glèisa en cambi de privilègis ò de dons.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Remigny (Aisne)
Remigny es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge del ancià Vermandois, situat en una plana anautita e ondulée, a las immeditaeses d'una cauçada gauloise, en connectant Laon a Péronne.
Village de l'ancien Vermandois, situé dans une plaine élevée et ondulée, aux abords d'une chaussée gauloise, reliant Laon à Péronne.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Ancians noms :
- 956 : Reminiacus
- 1145 : Ruminiacus
Dépendait antany del intendance de Soissons, del bailliage de Chauny, eleccion e diocèse de Soissons.
Anciens noms :
- 956 : Reminiacus
- 1145 : Ruminiacus
Dépendait autrefois de l'intendance de Soissons, du bailliage de Chauny, élection et diocèse de Soissons.


text:
Les Pilles
Les Pilles (oficialament en francés Les Pilles) es una comuna occitana dau Daufinat situada dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge de les Pilles tira lo sieu nom dels dos rochers en forma de piramida, o « de pilas », en formant l'intrada de l'estrecha desfilada ont a bastit. Lo Eygues lo dividás en doas parts desiguals connectadas per un pont #qu'a pogudas resistir a las cregudas las mai terriblas sustot a aquela del 13 d'agost de 1868.
La municipalitat es situada a 7 km a l'èst de Niom.
Las municipalitats los mai prèps son Aubres, Condorcet, Curnier e Montaulieu.
Le village des Pilles tire son nom des deux rochers en forme de pyramide, ou « piles », formant l’entrée de l’étroit défilé où il est construit. L’Eygues le divise en deux parties inégales reliées par un pont qui a pu résister aux crues les plus terribles notamment à celle du 13 août 1868.
La commune est située à 7 km à l'est de Niom.
Les communes les plus proches sont Aubres, Condorcet, Curnier et Montaulieu.
Istòria[modificar | modificar la font]
Abans la Revolucion, la distincion de las Saqueges, situaa de part e d'autra de la Eygues, aperteniá al pape, sobiran del Comtat Venaissin e èra lo banc d'una claverie. Pendent las guèrras de religion, protestants e catolicas pas #cessar dempuèi ne disputar la possession. I aguèt retut definitivament al pape après la patz religiosa. Annexat A la França amb lo Comtat Venaissin, en 1791, lo vilatge dels Saqueges i aguèt incorporat al costat de Nyons en l'an VIII.
Avant la Révolution, la seigneurie des Pilles, située de part et d'autre de l'Eygues, appartenait au pape, souverain du Comtat Venaissin et elle était le siège d’une claverie. Pendant les guerres de religion, protestants et catholiques ne cessèrent de s’en disputer la possession. Il fut rendu définitivement au pape après la paix religieuse. Annexé à la France avec le Comtat Venaissin, en 1791, le village des Pilles fut incorporé au canton de Nyons en l’an VIII.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
-
La riba esquèrra de l'Eygues.
-
-


text:
De bon matin
Mi levi e còp sec mi meti en camin
Dins la dralha sensa fin
I a pas gaire de monde dins lei carrieras de la ciutat
La cridadissa dei gabians
Mi fa pensar que la mar es pas tant luenh
E l’ai pas vista dempuei un molon de temps
Es per aquò, benlèu que mi senti pas ben
Lo 49 mi pren a la Bèla de Mai,
Ni mens ni mai
Es verai que la vista de l’auba es un espectacle
Que viÈu solament dos ò tres còps l’an. Fenhant, vai!
Fau dire que se cochar tard e se levar matin
Es pas de bon far per un raggamuffin
Va sas es un trabalh de far de musica
Es un crebadis per lo que n’en vòu far mestier
Si deu pas mancar perque lo mancaràn pas lei medi‡s
Ò fas un estile comerciau, per lei sòus
Ò fas un estile culturau, per lei fòus
Entre lei dos benlèu que i aurà un camin?
Siáu en defòra ò siáu en dedins ?
M’en garci, fau a mon biais
Ma maniera, ma faÁon
M’en foti de l’opinion dei pebrons
Parli de la festa, de politica, d’amor, de bonur e d’anticentralisme
D’aventura sociala, radicala,
La vision dau monde de deman
Es un pantai que devËm faire chasque jorn
Viure dins la virtualitat, m’agrada pas
Mon posse se ditz Chorma e mon grope Massilia
E aquò’s de realitat
Que diam la vertat
Siam pas dei fadats
Dire dins una canson que tot va ben, que tot va plan
Es pas notre rÚtle, m’as comprËs dròlle ?
Cantam per far cagar,
Dire lei cavas que toteis leis autrei dien pas
Metre lo òai cada sera, cada concËrt
Suspendre un soleu roge subre ta testa
Fins a ti far bolhir la cervela
Per faire sortir lei marridei pensadas
E madurar lei bòneis ideias
E fin finala ti faire rire
De segur avËm pas per costuma d’estre triste
Mai estre joios es pas s’en batre lei colhas
Dau devenir de la planeta
De que sera fach deman
Per nòstrei grands, nòstreis enfants
Si volËm pas morir avans que d’estre vielhs
Benlèu que li devËm pensar uei.
TË lo bus s’arresta, lo Fòrt Sant Jan es totjorn la, brave!
Un rai de soleu, lo premier, mi lesca lo morre
L’aiga bluia sembla un miralh, es verai
Pausi lei canas, atubi l’espinèu,
Mi preni lei piadons
E siáu lèst per lei peis
Ma frema, ma doÁa, s’es pas desvilhada
Quora siáu partit de l’ostau
Mai a miegjorn quora tornarai ame ma biaÁa
Plena de sarans e de rocaus
Ma frema mi dirà, bela dins son delantau :
" As encara passat ton temps a refaire lo monde dins ta testa! "
Non mon amor, li dirai, siáu anar solament a la pesca.
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Discutir:Lenga occitana
- Supression -
- Neutralitat -
- Drech d'autor -
- Article de qualitat -
- Bon article -
- Lutz sus -
- De far -
- Archius -
- Traduccion
Somari
- 1 samples
- 2 Modificacions e supressions non justificadas
- 3 Carta dei dialèctes
- 3.1 Perqué "Lenga occitana"???
- 3.2 Creissent e roiasc
- 3.3 Carta de l'occitan : limit entre lengadocian e vivaroaupenc
- 3.4 Ligams extèrnes
- 3.5 Un tablèu pels dialèctes
- 3.6 Mónegue
- 3.7 estatut dera lengua en catalonha
- 3.8 Occitana
- 3.9 Paragraf en gascon
- 3.10 Guèrra d'edicion ?
- 3.11 Perqué 3 formas de Gascon en tablèu? Er'arresponsa:
- 3.12 Problèma sintaxic dins lo tablèu
- 3.13 Consonantas a la fin
- 3.14 Nombre de locutors
- 3.15 Errour en lou tablèu de coumparisoun
- 3.16 "Principat" de Catalonha
samples[modificar la font]
Adieu-siatz Vos propausi un cambiament de la Declaracion universala dels dreits umans en auvernhat:
"Totas las personas naisson liuras e parieras per dignessa/dignitat e mai dreit. Son charjadas de rason e de consciéncia e lhor chau/fau agir entremèi 'l(h)as amb un eime/esperit de frairessa."
Perque per ex. "entremièg" non existis en auvernhàs, ço me par...
===================================================================================[modificar la font]
Bonjorn,
Podetz apondre aqueste ligam a l'article "occitan" se vos plai, es per tal de cercar un mot en particular dins lo Cantalausa : http://www.ieo12.org (l'aplech de cerca es a la dreita d'aqueste sit)
Bonjour, j'ai fait des samples du mot occitan pour la page occitan en coréen placés sur commons que voici :
Je ne parle pas occitan mais ayant toujours vécu dans la région (Toulouse) avec des grand parents occitanophones je me suis risqué à l'exercice, dites moi donc si le sample en occitan est correct :-) Merci. --Mammique 9 dec 2005 à 01:08 (UTC)
- J'aurais besoin de "Lenga d'òc" aussi, je ne suis pas sur de la prononciation, si quelqu'un pouvais m'aider... un exemple ? Merci :-) --Mammique 9 dec 2005 à 01:10 (UTC)
- Voilà : Lenga d'òc / Langue d'Oc. C'est juste ? Merci. --Mammique 9 dec 2005 à 18:59 (UTC)
Vaqui un projecte de tablèu
Modificacions e supressions non justificadas[modificar la font]
Lo contributor anonim contunha de modificar d'un biais important d'articles sens ren justificar (grafia, contengut ; per exemple, supression dau passatge relatiu au ròtle d'Alibèrt dins la grafia classica : a completament disparegut). Es gaire confòrme a l'esperit de la Wikipedia. Vivarés 3 mai 2006 à 22:31 (UTC)
Ai restaurat la version precedenta! Cedric31 4 mai 2006 à 07:02 (UTC)
Carta dei dialèctes[modificar la font]
Nòti que la carta mete en contacte dirècte lo gavaudanés e lo vivaroaupenc, çò que significa que lo l'occitan bas-vivarés i es considerat coma de gavaudanés... Remandi a l'article sus lo bas-vivarés : deuriá permetre de precisar lei causas. Vivarés 18 jun 2006 à 21:30 (UTC)
Soi ieu que l'ai facha aquela mapa e voliai balhar la vista "tradicionala" dels dialectes occitans. De tot biais la me calrà tornar far (Ex: Nissard...). Se vei pas tròp mas i a un degradat de colors entre los dialectes. La vòli ben tornar far aprèp que cadun aja fach d'amendaments (e m'agradaria melhor tres mapas: una dels dialectes tradicionals, una amb d'isoglòssas màger cha/ca ada/aa h/f t/0 etc..., e una de la vision "Beciana" dels dialectes que n'en pensatz?)--Gavach 19 jun 2006 à 17:03 (UTC)
Perqué "Lenga occitana"???[modificar la font]
Perqué l'article es estat tornat nomenar "Lenga occitana"? Se es per diferenciar lenga occitana de pòble occitan perqué pas Occitan (lenga) e Occitan(pòble)? Va caler tornar nomenar francés en lenga francesa, breton en lenga bretona etc...?
--Gavach 26 set 2006 à 11:41 (UTC)
Ai fach una redireccion dins la tòca de permetre als ligams intèrnes Lenga occitana d'èsser valids... Vai far lo contrari, que lo ligam "lenga occitana" mene a l'article "occitan"! As rason! Es mai logic, e mai coerent amb los autres articles tractant de lengas... Mercé!
Cedric31 26 set 2006 à 18:15 (UTC)
Creissent e roiasc[modificar la font]
Ai precisat lo passatge tocant l'apertenéncia del Creissent e del roiasc a Occitània. Ai creat dos articles, Creissent e roiasc, ont detalhi la question aquela.--Aubadaurada 3 oct 2006 à 22:36 (UTC)
Carta de l'occitan : limit entre lengadocian e vivaroaupenc[modificar la font]
Sus lo ponch seguent, la carta es pas satisfasenta : i a pas de contacte entre gavaudanés e vivaroaupenc. Lo limit es entre bas-vivarés (lengadocian nòrd-cevenòu) e vivaroaupenc. Vivarés 4 oct 2006 à 17:55 (UTC)
Ligams extèrnes[modificar la font]
Ai remes los ligams dels contributor Dracula en plaça, en esperant de justificacions de la part de Aubadaurada sus sa decision de levar aquestes ligams... Trobarèm plan una solucion a tot aquò!
Cedric31 13 de decembre de 2006 a 23:09 (UTC)
Adiu! Perqué as levat los ligams qu'èran estat ajustats a l'article Occitan? Qui es aqueste Cassinhac?
Cedric31 30 de nov de 2006 a 11:02 (UTC)
- Cedric31, es pas dins l'èime de Wikipèdia d'aver levat aquestes ligams atal. Recapti los ligams e espèri que seguiretz las reglas de neutraletat de Wikipèdia, qu'es pas lo siti d'una persona, d'un bodolh o d'un vejaire particular. Lo trabalh d'A. Cassinhac eisistís e pòt èsser mencionat sens problème dins un simple ligam esterne. Vos demandi solament de respechar la filosofiá de Wikipèdia. Mercé. Dracula 13 de decembre de 2006 a 12:02 (UTC)
- La filosofia de Wikipèdia es de fornir d'informacions fisablas als internautas. Lo trabalh de Cassinhac es pas fisable e es pas reconegut per los lingüistas. Es un pauc comparable a las socopas volantas o a las teorias fantasiosas sus Atlantida... Donc es normal: 1º siá de suprimir los ligams de Cassinhac, 2º siá de gardar los ligams de Cassinhac mas en dire almens que menan a un trabalh qu'es pas scientific (qu'es pas admés dins la lingüistica occitana). En tot cas me sembla pas normal de metre los ligams de Cassinhac sens informar los legeires sus lor natura problematica. Ara espèri l'opinion de nòstres administrators.--Aubadaurada 13 de decembre de 2006 a 20:03 (UTC)
- Aubadaurada, t'enganas sus aquestes ligams, i'a pas degun que vòl parlar del trabalh d'Arve Cassinhac sus Wikipèdia ara. Se vòles botar un comentari critic (e complet amb la responsa...) sul ligam panOccitan.org, li faras una publicitat que ieu demandi pas... Dracula 13 de decembre de 2006 a 20:39 (UTC)
- La filosofia de Wikipèdia es de fornir d'informacions fisablas als internautas. Lo trabalh de Cassinhac es pas fisable e es pas reconegut per los lingüistas. Es un pauc comparable a las socopas volantas o a las teorias fantasiosas sus Atlantida... Donc es normal: 1º siá de suprimir los ligams de Cassinhac, 2º siá de gardar los ligams de Cassinhac mas en dire almens que menan a un trabalh qu'es pas scientific (qu'es pas admés dins la lingüistica occitana). En tot cas me sembla pas normal de metre los ligams de Cassinhac sens informar los legeires sus lor natura problematica. Ara espèri l'opinion de nòstres administrators.--Aubadaurada 13 de decembre de 2006 a 20:03 (UTC)
-
-
- Wikipèdia deu (dins l'ideal) fornir d'informacions fisablas dins son contengut, valent a dire sos articles. Los ligams extèrnes son pas de la responsabilitat de la Wiki e son aqui per 1 Apregondir un subjècte 2 En cas de subjècte plan polemic menar a de contenguts "partesans". Pensi que los ligams cap a un siti de HV (se vos plai pas de nom de personas sus la Wiki)an la lora plaça sus wiki mas se un bona part dels Wikipedians (a la gròssa la mitat) an de dobte sus la validitat de las tèsis exprimidas sul siti, es normal de far seguir lo ligam d'un comentari ("aquel siti exprima de punts de vistes pauc despartits" o quicòm aital...). Aprèp sus l'argument d'Aubadaurada "Pas admés dins la linguistica occitana" una nòta: l'argument d'autoritat es acceptat sus las Wiki mas en cas de problèma (grèu) cal que sia validat per una citacion. Donc ma posicion es la seguenta: òc als ligams mas òc atanben als comentaris suls ligams, redigits d'un biais neutre e non polemic. --Gavach 13 de decembre de 2006 a 20:25 (UTC)
- Adiu! Voldriai plan préner partit, mas abans, voldriai compréner un pauc... D'en primièr, quin es Cassinhac? En de qué pausa problèma dins son sit? -- Cedric31 13 de decembre de 2006 a 20:24 (UTC)
- Wikipèdia deu (dins l'ideal) fornir d'informacions fisablas dins son contengut, valent a dire sos articles. Los ligams extèrnes son pas de la responsabilitat de la Wiki e son aqui per 1 Apregondir un subjècte 2 En cas de subjècte plan polemic menar a de contenguts "partesans". Pensi que los ligams cap a un siti de HV (se vos plai pas de nom de personas sus la Wiki)an la lora plaça sus wiki mas se un bona part dels Wikipedians (a la gròssa la mitat) an de dobte sus la validitat de las tèsis exprimidas sul siti, es normal de far seguir lo ligam d'un comentari ("aquel siti exprima de punts de vistes pauc despartits" o quicòm aital...). Aprèp sus l'argument d'Aubadaurada "Pas admés dins la linguistica occitana" una nòta: l'argument d'autoritat es acceptat sus las Wiki mas en cas de problèma (grèu) cal que sia validat per una citacion. Donc ma posicion es la seguenta: òc als ligams mas òc atanben als comentaris suls ligams, redigits d'un biais neutre e non polemic. --Gavach 13 de decembre de 2006 a 20:25 (UTC)
-
- 1 Responsa a Gavach - Soi d'acòrdi amb la solucion que prepausas e compreni ta clarificacion dels principis (gardar lo ligam mas en indicar que i a una controvèrsia). Soi pas d'acòrdi sus un detalh: HV o Arvèi/Hervé Cassinhac assumís publicament son trabalh dins lo sit en question. Cresi doncas que podèm citar son nom dins aquesta discussion. — 2 Responsa a Cedric - Cassinhac reïnventa la lenga occitana amb de formas o de senses qu'existisson pas. Dins lo cas dels neologismes, inventa de solucions que sortisson completament de la tradicion de neologia de l'occitan e de la tendéncia de las lengas romanicas. Coma exemples d'aquela lenga artificiala de Cassinhac, legissèm dins los messatges de Dracula çai sus: neutraletat* per neutralitat, eisistís* per existís, respechar* per respectar, filosofiá* per filosofia, etc. Lo problèma es la manca de pression sociala sus l'usatge de l'occitan: l'occitan es fòrça vulnerable, donc i a de personas que ne profièchan per i impausar de lubias personalas.--Aubadaurada 13 de decembre de 2006 a 23:58 (UTC)
- Ajusti que lo sit de Cassinhac es enganaire perque: 1º Presenta un 'corregidor ortografic' que n'es pas un: permet pas una aplicacion de l'ortografia; 2º Presenta un 'diccionari' en linha qu'es pas un diccionari vertadièr, mas una lista de mots, amb los problèmas de senses e de formas ja evocats.--Aubadaurada 14 de decembre de 2006 a 00:10 (UTC)
- Ben! La solucion sembla doncas trobada... Sufís ara de saber se lo compromes conven a Dracula. Cedric31 14 de decembre de 2006 a 07:09 (UTC)
- I'a pas de contravèrsa "sapientifica" simplament perqué lo trabalh d'A.C. es pas encara publicat e foguet pas estudiat seriosament per degun. A.C. es pas lo subjècte. L'idèa de publicar aquestes ligams es de mostrar qu'eisistísson apleches pels que vòlon estudiar l'òc sus Internet e i'a des tèstes publicats cada día per legir. De segur caldrà fàser un artícol sul panoccitan prepausat per Arve Cassinhac, mas los concèptes, la metodologiá sapientifica e las metas deuran èsser esplicats pel fasedor el-meteis, pas per un Drac. Per respónder a Dom-Aubadaurada, i'a pas cap d'engana lenguistica, l'Occitan presentat es pas nomat "Lengadocian" mas Occitan "forma neutra". Lo condrechor ortografic es coerent amb lo diccionari, la conjugason en linha e las reglas d'ecridura de l'acent tonic de l'"òc neutre". Dracula 14 de decembre de 2006 a 09:59 (UTC)
- E mai s'Arvèi Cassinhac a pas publicat una justificacion de son trabalh, son trabalh es disponible dins los sits en question, e i podèm legir de formas absurdas coma "sapientific", "condrechor" e "escridura"... Aquò sufís per indicar dins Wikipèdia qu'aqueles sits de Cassinhac presentan una forma de lenga qu'es fòrça artificiala, qu'es pas socializada e qu'es pas representativa de l'occitan parlat, ensenhat e cultivat. Ieu ajustariái qu'es una engana (una volontat d'enganar) e una escrocariá. Es malonèst de presentar aquò coma un occitan "nèutre", normal e anodin.--Aubadaurada 14 de decembre de 2006 a 13:37 (UTC)
- Aubadaurada, Lo teu vejaire me sembla mas "epidermic" que "sapientific". Qual comentari concrèt prepausas d'ajustar que seguisca la rèula de neutraletat de Wikipèdia ? Oblides pas qu'as besonh d'una sorga esterna, es atal, Wikipèdia es contrarotlat per de sapientifics e unes díson qu'aqueles apuèi la mòrt, gardan las pòrtas de l'infèrn ! ;) mas seriosament tot aquò es pas un gran afar. Dracula 14 de decembre de 2006 a 16:34 (UTC)
- E mai s'Arvèi Cassinhac a pas publicat una justificacion de son trabalh, son trabalh es disponible dins los sits en question, e i podèm legir de formas absurdas coma "sapientific", "condrechor" e "escridura"... Aquò sufís per indicar dins Wikipèdia qu'aqueles sits de Cassinhac presentan una forma de lenga qu'es fòrça artificiala, qu'es pas socializada e qu'es pas representativa de l'occitan parlat, ensenhat e cultivat. Ieu ajustariái qu'es una engana (una volontat d'enganar) e una escrocariá. Es malonèst de presentar aquò coma un occitan "nèutre", normal e anodin.--Aubadaurada 14 de decembre de 2006 a 13:37 (UTC)
- I'a pas de contravèrsa "sapientifica" simplament perqué lo trabalh d'A.C. es pas encara publicat e foguet pas estudiat seriosament per degun. A.C. es pas lo subjècte. L'idèa de publicar aquestes ligams es de mostrar qu'eisistísson apleches pels que vòlon estudiar l'òc sus Internet e i'a des tèstes publicats cada día per legir. De segur caldrà fàser un artícol sul panoccitan prepausat per Arve Cassinhac, mas los concèptes, la metodologiá sapientifica e las metas deuran èsser esplicats pel fasedor el-meteis, pas per un Drac. Per respónder a Dom-Aubadaurada, i'a pas cap d'engana lenguistica, l'Occitan presentat es pas nomat "Lengadocian" mas Occitan "forma neutra". Lo condrechor ortografic es coerent amb lo diccionari, la conjugason en linha e las reglas d'ecridura de l'acent tonic de l'"òc neutre". Dracula 14 de decembre de 2006 a 09:59 (UTC)
- Perdrai pas mon temps amb qualqu'un que me ditz que soi pas "sapientific", tant val mai ne rire... Prepausi als administrators de metre lo comentari seguent als ligams: "Aquel sit presenta una concepcion de l'occitan fòrça controversiada e pauc partejada". Podètz verificar la polemica que provòcan aqueles sits d'A. Cassinhac aquí e aquí. D'alhors i vesèm las correccions de Patric Sauzet qu'es un lingüista reconegut. --Aubadaurada 14 de decembre de 2006 a 20:36 (UTC)
- Desencusa, dobti pas de las teunas qualitats. Pensi que lo comentari prepausat es un afortiment, pas mai. Dracula 14 de decembre de 2006 a 22:33 (UTC)
- Jutjar lo trabalh del sénher Cassinhac despassa mas competéncias, pòdi doncas pas tròp préner partit... Çaquelà, pensi que se deu poder mostrar tot çò "que se fa" en lenga nòstra; o fasèm remirablament en difusent de tèxtes en mantun dialècte (ne profiti que dire òsca a Gessa per sa produccion aranesa), o en presentant objectivament de grafias autras que la qu'utilizam. Cresi qu'Aubadaurada, amb sa preocupacion lausabla de perfeccion, es un pauc rud amb los autres lingüistas (o los que se dison lingüistas). Pensi qu'aquestes ligams pausan pas un vertadièr problèma, se i a d'"imperfeccions lingüisticas", cal, en efièch, lo precisar. Soi partidari d'una formula mens categorica coma: "cèrtas formas lexicalas son discutiblas e engatjan pas que l'autor". Seriá aprofechable que Dracula prepause una formula, ajudariá a trobar un compromes. Per acabar, rapèli que lo projècte wikipèdia es un sit de léser que cal abordar amb umor e bona umor.Cedric31 14 de decembre de 2006 a 23:37 (UTC)
-
- Wikipèdia pòt pas èsser una sorga primièra per un comentari critic e un foròm es pas una sorga per Wikipèdia. Aubadaurada es un doctor en lenguistica (http://oc.wikipedia.org/wiki/Utilizaire:Aubadaurada), alavetz se escriu (o escriguèt ja ?) un artícol (el o un autre professor del seu nivèl) dins un siti seriós (al mens mièg-professional), me sembla corrècte d'ajustar "per un commentari critic d'aquestes sitis, véser  ". Va plan ? Dracula 15 de decembre de 2006 a 09:20 (UTC)
-
Es normal que WP parle de las nòrmas mistralenca, bonaudiana o de l'Escòla dau Pò perque son d'usatges socializats, istorics e collectius. La sistèma d'A. Cassinhac es lo d'una sola persona, a pas engenerat cap d'escòla ni cap de tradicion sociala d'usatge collectiu. Aquò se pòt pas comparar.--Aubadaurada 15 de decembre de 2006 a 13:54 (UTC)
- Lo trabalh d'A.C. es nòu (relativament) e en cors, per aquò se tracha pas aicí d'augmentar l'artícol sus las nòrmas o d'escriure un artícol sus "l'òc neutre". Lèu se rescontra un resson afavoriu, perqué pas ? Ara parlam solament de mencionar dos sitis que publícan un diccionari e de tèstes qu'un Professor critiquèt mas tanben que los diguèt "basicament lengadocian". Alavetz, i'a pas res de grèu per la lenga e pensi que lo deuriás simplament ignorar se pensas qu'es pas un bon camin, mas pas lo censurar. Dracula 15 de decembre de 2006 a 14:56 (UTC)
Aubadaurada, pòdes levar lo teu comentari e respechar lo bandèl ? Mercé. Dracula 15 de decembre de 2006 a 20:43 (UTC)
- Cal que siá clar:
- Respècti lo bendèl.
- Ai mes un comentari en m'inspirant de la suggestion d'un administrator, e mai se ieu assumissi completament e personalament la responsabilitat d'aquel comentari, tant dins la forma coma dins lo fons.
- Ai demandat IEU als administrators d'intervenir per trencar la question. Donc mon actitud es irreprochabla. Respècti ben las institucions de WP.
- Sul fons de la question, ja me soi justificat longament: aquò o disi a Cedric, que ditz çai subre que me soi pas justificat.
- Participi a la Wikipèdia occitana tant qu'es possible de i faire un trabalh seriós. Mas s'aquò es pas pus possible, se soi obligat de me "justificar" de contunh, durant de setmanas, ieu un lingüista professional, fàcia a qualque pseudolingüista amator, alara arrestarai de pèrdre mon temps aicí. WP es interessanta se la competéncia i servís a quicòm. Mon temps es preciós e lo gerissi en foncion dels projèctes qu'avançan e que son credibles. O prenètz coma volètz.--Aubadaurada 15 de decembre de 2006 a 22:36 (UTC)
- Confirmi que las proceduras son estadas respectadas. Lo trabalh qu'as fach es remirable, o sabèm totes, sustot ieu que comencèri lo projècte alara que i aviá pas que 700 articles. Nos as permés d'eliminar un fum d'errors (Utilisator, gentili, discutida... e ne passi...). Ai de dificultats a compréner l'amplor qu'a pres aquela istòria! Son pas de "justificacions" que demandi, mas lo trabalh es comun e i a de còps que demandi a compréner, perque i a de modificacions que n'implican d'autras (soi encara a modificar los "utilisator" ). Per çò que concernís los ligams vèrs los sites del Mossu Cassinhac, t'avèm demandat de justificar un escafament de contengut (çò qu'es normal) e l'as fach (çò qu'es ben). Aprèp, l'idèa de metre un comentari me sembla bona, cal soncament se metre d'acòrdi sus la forma! Soi segur qu'existís un compromes, que lo trabarem... Aquesta situacion es agradabla per degun, e ieu tanben ai d'autras causas que far (coma corregir los "utilisators", per exemple ). Ben coralament! Cedric31 15 de decembre de 2006 a 23:32 (UTC)
- Cedric, ja t'ai dich que deuriás pas passar ton temps liure a corregir los 'utilisator'. Las correccions mai visiblas ja son fachas, e ja es una bona causa. Per la controvèrsia suls ligams, ai demandat als administrators de la trencar: podètz fixar una formula definitiva, tu e Gavach, e basta. Ieu, cossí que ne vire, arrèsti de m'embestiar amb aquò. Coralament.--Aubadaurada 16 de decembre de 2006 a 00:00 (UTC)
Soi segur que Aubadaurada fa de bon trabalh aicí e espèri que el e vosautres contunharetz longtemps de fargar Wikipèdia ! M'agradariá de vos ajudar mas lo meu lengatge favorit es pas... "natural". Aubadaurada botèt lo seu comentari pendent la discuta, demandi que lo lève e que seguisca las reglas de sòla de WP. Dins Contenu évasif podètz legir: "Méthode "QQOQC" : Qui, quoi, où, quand, comment, (combien, pourquoi)" Espèri al mens las responsas a las questions seguentas: - Qui faguèt lo comentari ? Ont ? - Quant lo parcenéjan ? "pauc parcenejat" correspond a qual percentatge ? Mercé. Dracula 16 de decembre de 2006 a 10:10 (UTC)
Vèsi pas en que lo comentari es pas neutre:
- Las concepcions d'HV son pauc partejadas: es un fach. Tant i pòt aver un molon de mond qu'utilizan d'exemple la -e de sosten, tant la gent qu'utilizan de mots coma "sapientific" son plan pauc nombroses. Tròbi de mai que "pauc partejada" es un eufemisme.
- Fòrça controversada: un fach atanben. Vivi a Tolosa e coneissi mantuna gent dins lo mitan occitan: rare son los que me lausenjèron lo trabalh d'en HC e ne'n diguèron puslèu lo contrari... Son trabalh es donc controversat.
Per ieu, mai se seguirai l'afar, la discutida se pòt e se deu arrestar aqui.--Gavach 16 de decembre de 2006 a 11:08 (UTC)
- Gavach, respechi lo teu vejaire mas pensi que deuriás tornar legir "Contenu évasif" e comparar amb los teus "un fach", "mantuna gent", "molon de mond", "plan pauc nombroses", els. Cedric31, pensi qu'avèm besonh d'un Wikipompièr. Dracula 16 de decembre de 2006 a 11:40 (UTC)
Je pense que nous manquons de Wikipompiers, aussi je viens de lancer un appel sur Wikipedia Fr et j'espère que nous en trouverons au moins un qui pourra lire notre discussion. Je pense qu'il est préférable de résoudre le conflit grâce à son aide plutôt que de faire une demande officielle d'arbitrage. Dracula 16 de decembre de 2006 a 20:35 (UTC)
- Dracula, 1 Aicí deves escriure en occitan, pas en francés. 2 La Wikipèdia occitana es independenta de la Wikipèdia francofòna: los Wikipompièrs francofòns an pas ges de mandat per intervenir dins la Wikipèdia occitana. 3 As besonh d'aprene lo foncionament de las institucions ...e de las respectar.--Aubadaurada 16 de decembre de 2006 a 21:16 (UTC)
- Aubadaurada, lo mandat dels wikipompièrs es solament d'ajudar, pòdon pas trencar, e los admin tanpauc. I a una rèula simpla que dis qu'òm pòt pas jamai botar una critica (e mai se es fòrta) sens balhar una sorga seriosa e esterna. Qu'espèras per levar lo comentari ? i a un fum d'autres luòcs ont pòdes dire ço que vòles... Dracula 16 de decembre de 2006 a 22:46 (UTC)
- Bonjour à tous ! Adiu ! Je suis désolé mais je ne pourrais pas écrire en occitan, car je peux juste le comprendre. J'ai lu avec intéret votre discussion, et déjà une remarque : les 2 liens ne sont pas le vrai problème, vous ne devriez pas vous focaliser là dessus. La finalité des Wikipédia est de fournir un contenu "autonome". Un article qui a besoin de liens externes n'est donc pas totalement terminé.
- A mon avis, vous devriez plutôt essayer de déterminer si les travaux de ce Mr Cassinhac doivent être évoqués ici, dans cet article ou dans un article à part. Est-ce que ce monsieur a suffisamment de notoriété dans la communauté occitane pour prétendre avoir un article sur ses travaux ? Si réponse positive, un paragraphe sur la portée de ses travaux et la nature des conflits engendrés serait je pense intéressant encyclopédiquement parlant. Si réponse négative, Wikipédia n'a pas à évoquer de travaux inédits. Il faudra attendre un peu plus de notoriété ;)
- Dans tous les cas je vous souhaite bonne continuation dans ce Wikipedia que je viens de découvrir, et qui me donne envie d'apprendre à écrire la langue de mes ancêtres :) Bravo à tous ! Zedh
- Zedh, Grandmercé pels comentaris ! Dracula 17 de decembre de 2006 a 03:50 (UTC)
Dracula, i a una autra règla, de cortesia o de saber-viure, sus la wiki: la d'esperar, de contribuir un minimum abans de lançar de polemicas, de cridar a d'intervencions exterioras (e coma o ditz Aubadaurada, los wikipompièrs de la wiki francesa an pas d'intervenir sus l'occitana) e de monopolizar l'energia dels contributors. Ta sola contribucion es l'ajust d'un ligam que creèt la polemica, çò que me permet de dobtar (mas s'afirmi pas res) de tas motivacions primièras en venir sus la wiki.
Sul fons o tòrni dire: lo comentari d'aubadaurada es totalament dins las règlas de la wiki. Se me podes provar:
- Que las preconizacions de HC son espandidas e socializadas.
- Que la màger part dels especialistas de la lenga las consideran coma mai o mens logica
alara començarai a cambiar de vejaire sus aquel afar... --Gavach 17 de decembre de 2006 a 18:40 (UTC)
- Gavach, Non ! Lo fach que siagui pas un contribuidor es pas important per trencar e soi pas vengut sus WP Òc especialament, botèri los ligams sus WP Fr tanben. Los ligams son esternes e doncas engàtjan pas Wikipèdia. Un diccionari "engatja pas que los fasedors" aquò es totjorn lo cas ! Lo comentari ajustat es pas neutre perqué es fòrça critic, pas justificat, e mai engatja Wikipèdia. E la Revista de premsa, pensas qu'es pas en occitan ?? ieu m'agradariá de saber escriure en òc atal, pas tu ? Dracula 17 de decembre de 2006 a 19:37 (UTC)
Aubadaurada, bevi las teunas paraulas. Dracula 17 de decembre de 2006 a 19:38 (UTC)
Ajusti que per ieu i a pas de polemica, ensajam de resòlver amassa un conflicte d'edicion del biais normal. Se trobam pas de solvucion, caldrà demandar un arbitrage, e sabi pas consi farem. Dracula 17 de decembre de 2006 a 20:02 (UTC)
Me sembla qu'ara veirem pas de Wikipompièr e pas mai d'arbitres. Lo trabalh d'A.C. era pas lo subjècte mas vos daissi veire Le cours d'Occitan, se me disètz qu'es pas en Occitan corrècte termenèrem aquela discuta e segurament levarai completament los ligams. Dracula 23 de decembre de 2006 a 10:44 (UTC)
- O disi sens cap d'esitacion, aquel ligam presenta pas un occitan corrècte. La primièra leiçon, "porgiment", ja a un error dins lo títol: lo "porgiment" es l'acte de presentar o d'ofrir (de porgir) una causa (cf. TDF), es pas l'acte de "SE presentar" (per de personas que fan coneissença, se ditz "se presentar", pas jamai "se porgir"). Aquò es una manifestacion tipica del mite de la "distanciacion maxima". I a un fum d'autras errors, coma dis* en luòc de ditz, etc. Doncas pòdes levar los ligams, Dracula.--Aubadaurada 23 de decembre de 2006 a 14:57 (UTC)
- Ai levat los dos ligams seguents, perqué los comentaris son pas corrèctes per los fasedors dels sitis e per los legidors de Wikipèdia, e per pas fàser de problèmes dins la vòstra còla. Coralament Dracula 23 de decembre de 2006 a 18:05 (UTC)
- panOccitan.org Aquel sit presenta una concepcion de l'occitan fòrça controversiada e pauc partejada.
- TVist'1 Aquel sit presenta una concepcion de l'occitan fòrça controversiada e pauc partejada.
Un tablèu pels dialèctes[modificar la font]
Anatz fintar aquela pagina...
Utilizaire:Gavach/tèst tablèu dialecte
--Gavach 23 de decembre de 2006 a 18:42 (UTC)
Mónegue[modificar la font]
A Monègue se parla occitan ?? n'ei pas meilèu lo ligure ?
- Tot es explicat en detalh a Mónegue#Lengas.--Aubadaurada 3 d'abril de 2007 a 13:06 (UTC)
estatut dera lengua en catalonha[modificar la font]
dempús 09/08/2006, era lengua occitana ei oficiau en catalonha
article 6 5. Era lengua occitana, denominada aranés en Aran, ei era lengua pròpria d’aguest territòri e ei oficiau en Catalonha, cossent damb çò qu’establissen aguest Estatut e es leis de normalizacion lingüistica.
http://www.gencat.net/generalitat/cat/estatut/
Occitana[modificar la font]
Est-ce qu'Occitana devrait rediriger ici? Mglovesfun
Paragraf en gascon[modificar la font]
No'm sembla que co qui ei estat corregit en gascon e hosse estat brica fantasios. Se preni la libertat de d'escriver qu'aquo que'm geina un pauc, qu'ei per'mor que credi poder ac diser shens povocacion e en tota hidanca. Tant qui la lenga b'ei correcta non vedi pas l'interest (sustot quan e's tracta de comparar los dialectes enter eths) de cambiar un mot per un son sinonim. Solide que sus ua escala de 10 l'interest d'aqueth comentari qu'escrivi qu'ei haut o baish de 0,5, mes que demori un drin perlexe. --Lembeye 19 de junh de 2007 a 22:04 (UTC)
- Bensè aurí degut parlar de "presentacion un drin fantasiosa deu gascon" e non pas de "version un drin fantasiosa". Aqueth tablèu que deu demorar equilibrat: que vòu presentar cada gran dialècte de manèra equilibrada. N'ei pas equitable de hicar tres versions gasconas en fàcia d'ua sola version peus autes dialèctes. Tanben l'interès deu tablèu qu'ei de muishar los mots comuns e las formas comunas entre los dialèctes: donc en gascon qu'èi hicat "naishen" en fàcia de la forma "naisson" deus autes dialèctes. Aquò non vòu pas díser que "vaden" ei marrit ("vaden", si qu'ei un mot corrècte); aquò que vòu muishar solament que i a ua correspondéncia interdialectala "naishen-naisson". Que't demandi de deishar foncionar aqueth tablèu dab la soa concepcion iniciala: qu'ei de muishar l'unitat de l'occitan dab extrèits equilibrats deus dialèctes, e non pas de har un tractat de dialectologia dab centenats de variacions.--Aubadaurada 20 de junh de 2007 a 07:56 (UTC)
Oc, que compreni e qu'ei vertat que la version auvenhat (hera difusida) que m'a tostemps semblada estranha (peu pretzheit de comparar) e qu'ei avut la bona suspresa de veder au ras aquiu (dilheu que l'as hicada tu) ua version mei equivalenta qui permet de veder las diferencias de relacion enter cada dialecte a la grafia classica. Merces per aquesta precision e dinc a las purmera
Coraument,
--Lembeye 20 de junh de 2007 a 09:13 (UTC)
Guèrra d'edicion ?[modificar la font]
De tira que pregui totom de'm desencusar s'intervieni shens aver compres co qui's escad aquiu mes que 'm sembla que i a ua mena de guerra d'edicion.
Personaument (e com e'm poish enganar non cau pas esitar a perpausar cambiaments) que 'm sembla que non se pot pas multiplicar los exemples microdilectaus dens aqueth article (mes dens un sosarram d'aqueth article, de segur). Lo gascon pirenenc non pot donc pas i estar hicat shens perder en clartat.
Au contre, l'aranes, s'ei de segur gascon, que possedeish normas e variantas qui, com peu nissard, s'amerita ua mencion a despart (mes aquo qu'ei sonque lo men biais d'ac veder).
En tot cas non cau pas cambiar arren anonimament e shens nat explic, n'ei pas que sia veda, mes la version justificada (se non i pas qu'ua) qu'aura mei aisidament la prioritat.
- Bon, sus aqueste afar del corregeire masquetat que ten de tornar per ajustar lo gascon pirenenc e que te sabi. O sabon aquel monde que pertot i a variantas, que dins lo lengadocian se poiriá apondre lo guianés, dins lo guianés lo roergàs, l'agenés, lo sarladés, lo carcinòl; dins lo carcinòl, lo carcinòl naut e lo carcinòl bas; dins lo carcinòl naut, lo dordonhenc, lo caussanèl, lo segalin, etc. Auriam lèu fach de te far una brava paginassa amb la declaracion dels dreches umans. Es pas lo subjècte de l'article "Lenga occitana", çò'm par. Lo gascon apassiona totòm, e aurem plaser de legir aquestas contribucions endacòm mai. Cal far servir los ligams, sèrvon a aquò. Nos estrambordam totes pels nòstres parlar, quand ne vira. Tant val canalizar aquel estrambòrd e fa créisser los autres articles.Raidako 7 de julh de 2007 a 16:22 (UTC)
Perqué 3 formas de Gascon en tablèu? Er'arresponsa:[modificar la font]
Qu'ei jo qui, peth permèr còp, qu'ei botat 2 fòrmas deth Gascon en mes de la dejà presenta, non pas tà valorisar eth "ultralocalise" o entà hèr un tractat de dialectologia com qu'ac èi podut leguir. Non, arren de tot aquò, qu'èi botar aqueras duas autas versions por'mor:
-Permèrament, tà hèr veir que, com eths autes dialectes, eth Gascon n'ei pas eth madeish d'un costat ar aute dera zòna on ei parlat coma qu'ac posca hèr créger era carta deths dialèctes de l'occitan. Aquera qu'ensenha que, laguens cada-un deths grans dialèctes sonque entau Gascon, que trobam tanben fòrmas differentas. Meslèu, eth "parlar negre", eth "parlar clar", eth Biarnés o eth Aranés, non mensionat sus aquera carta, que presenta dilhèu autant de diferènças entre eths qu'eth Tolosenc dab eth Gavaldanés. Atau, hèr pareisher aqueras diferenças en tablèu que conpença dab er'idea faussa d'homogeneítat deth Gascon dèishada pera carta.
-Dusaument, hèr pareisher eth Aranés que'm sembla èstar legitima por'mor n'ei pas ua fòrma fantansiosa deth Gascon com qu'ei estat escriu, mès plan un parlar reconèishut e codifiat puish qu'a un estatu oficiau ena val d'Aran ond, ena lei deth "règim especiau dera Val d’Aran", qu'ei ditz: "Era lengua occitana, nomentada aranés en Aran, ei era lengua pròpria d'aguest territòri e ei oficiau en Catalonha cossent damb eth que establissen aguest Estatut e es leis de normalizacion lingüistica". Alavetz, que'm a pareishut normau de botar aquesta auta fòrma de Gascon, ajant vis qu'un aute parlar Provençau, a saber eth Niçart, qu'èra dejà originaument en tablèu.
-Tresaument, qu'èi causit de'i hicar taben en Gascon pirenenc meslèu qu'un aute parlar por'mor que hè ua trasicion entre eth Aranés, que Occitans que troban plan estranh dilhèu per emplec der article pirenenc (eth e era), e d'un Gascon mes comun, eth Biarnés dera Planha se voletz entà hèr viste. Atau, qu'òm pòt veir, qu'a maugrat dera influencia Castelhana e Catalana segura sus er Aranés, non constitua pas vertaderamant un parlat de qui er'apatenencia ath Gascon e donc ar Occitan que podiá èstar contestada. Qu'a en comun dab eth Gascon Pirenenc de França er emplec der article pirenenc per exemple mès que n'emplega pas era particula enonciativa (que), specificitat Gascona, alavetz qu'eths autes parlars Gascons Pirenenc, tiò.
Donc que pensi que de tirar aqueras duas versions en dídant qu'ei entà ua rason d'equilibre e dèishar era version en Niçart qu'ei un peichic contradictòri. Ara limita, se las cau tirar, autant hèr parièr tath Niçart tà non gardar qu'eras versions ena fòrma generau de cada dialècte. Mès en encastre d'ua enciclopèdia, entà jo, cada informacions suplementarias que son eras planvengudas sustot en aqueth tablèu puish que facilta er'interactivitat en permetant peth bias deths ligams internes ara gent que'n vòu saber mes sus eth Gascon Pirenenc, sus eth Aranés on encara sus eth Niçart d'anar ara pagina corresponentas de manèra mes aidida.
- Mercés per er'arresponsa. Soi pas qu'un intervenent recent dins la wiki, e soi pas un professional de la lenga. Me pensi que dins l'encastre de l'article "lenga occitana", tot aquò pòt pas dintrar. Se pòt introduire lo caractèr dialectal de la lenga. Quitament far un paragraf per dire que d'unes èran pas d'acòrdi, mas me sembla que lo tablèu deu demorar de bèl legir. Ja que i figura la grafia. Personalament coneissi plan monde que se bòtan pas a l'occitan perque ne fasèm tròp sus la dialectologia. Quitament quand aprenes l'arabi, començan pas per te far lo presic suls dialèctes. En occitan o fasèm a tengut. Ara ne legiriái de tropeladas sus la dialectologia (bon, gasconegi), mas cal primièr pensar de servar de dimensions normalas a aquel articles e tanben descorar pas los legeires. Raidako 7 de julh de 2007 a 17:39 (UTC)
Ai la meteissa opinion de Raidako. Es pas realista de metre tantei variacions diferentas dins un article generau que presenta l'occitan. Ajusti un argument de pes sus la diferéncia entre lo niçard e lo gascon pirenenc/aranés:
- Lo niçard (amb una -d finala, se vos plai) es sociologicament (mai non dialectologicament) una varietat d'occitan independenta dau provençau generau, e es a l'origina d'un estandard regionau particular. Tanben lo niçard a la basa demografica d'una zona de 530 000 abitants amb un particularisme istoric e culturau incontestables (Comtat de Niça + Mónegue).
- L'aranés es una varietat dau gascon pirenenc (e non pas una varietat separada dau pirenenc). Tanben lo gascon pirenenc (aranés inclús) es sociologicament integrat dins lo gascon. La basa demografica per lo gascon pirenenc es pas comparabla amb aquela dau niçard. E aquela de l'aranés es de 7000 abitants. I a ges de metropòli regionala dins lei Pirenèus comparabla a Niça. Enfin i a pas ges de particularisme istoric que crèa un sentiment pirenenc diferent dau sentiment gascon; mentre que i a ben un sentiment niçard fòrt, sovent distint dau sentiment provençau. Ara pòdi ben far una concession: botar lei dos articles gascons dins l'extrach (unenc) en gascon: "la (/era)".--Aubadaurada 7 de julh de 2007 a 19:03 (UTC)
- Un autre argument important, per nòstre usatgier anonim: lo tablèu en question se tròba dins una seccion consagrada ai grafias, qu'es integrada dins una seccion pus larga subre lei questions de codificacion. Aqueu tablèu es pas previst per una seccion consagrada a la dialectologia. Demandi a nòstre usatgier anonim de respectar la coeréncia enciclopedica de l'article.--Aubadaurada 7 de julh de 2007 a 19:33 (UTC)
Problèma sintaxic dins lo tablèu[modificar la font]
Adissiatz,
I a una pèca gramaticala dins lo tèxt en gascon del tablèu (la declaracion dels dreches de l'òme): Dins la meteissa frasa, s'i trapan que'us e entre eras. Aquò va pas. O disèm que las... e entre eras o que'us e entre eths, mas es pas corrècte de barrejar los genres coma o es actualament.
e que'us cau agir entre ETHS dab un esperit de hrairessa. de corregir, se vos plai. agir entre eras: es un calc del francés, se ditz pas en gascon autentic. har/hèr l'un envèrs l'aute.
Hrairessa se ditz pas tanpauc en gascon. Podètz gardar frairessa o remplaçar per fraternitat.
Coralament Pibol (d) 12 julhet de 2009 a 15.46 (UTC)
- Adieu, as lo drech de modificar la pagina.. es lo principi de Wikipèdia ! . coralament Mertyl (d) 12 julhet de 2009 a 16.05 (UTC)
- Non Pibol, i a pas d'error de gramatica. En gascon, lo pronom d'objècte indirècte es identic au masculin e au femenin, es ben "los~'us". Per exemple en gascon "los disi = que'us disi (a eras)" correspònd en lengadocian a "lor disi (a elas)". Siáu pas segur que lo mot "hrairessa" siá impossible en gascon; eventualament, seriáu d'acòrdi per botar la forma latinizanta "fraternitat" dins totei lei dialèctes dau tablèu, aquò passariá pus aisadament.--Nil Blau (d) 12 julhet de 2009 a 16.26 (UTC)
Nil Blau: Que'us: a, d'acòrdi. Deu èsser de bearnés, aquò. En çò nòstre, en Gasconha, disèm lis. Los pausat aquí me fa estranh. E lor es encara viu en gascon. Mas bon...Deu far mai gascon... Mertyl: o farai pas, prepausi, e pro!!! Amistat a totes.
Consonantas a la fin[modificar la font]
Bonjorn, J'essaye d'apprendre l'occitan (au moins lire la Wiki en occitan), mais je n'ai jamais trouvé nulle part la prononciation des consonantes à la fin. Las consonantas se prononçan a la fin de los mots o pa (a la manièra francèsa)? Per exemple :
l'estat francès [leta franse] o [lestat frances]?
l'accent tonic pòt tombar [laksent tunik put tombar] o [laksen tonik pu tomba]?
Drech d'autor [dreč dautur] o [dre dautu]?
Mercè! (Peut-être ça serait une bonne idée d'écrire un article là-dessus ?)
- Bojnjorn,
- Aquò depend del dialècte. En lengadocian, l'r e l'n finalas se prononcian pas (veire los patronims e sa version afrancesada: Martin/Marty, Molin/Mouly) mas las autras finalas s'ausisson, emai se i a d'assimilacions se i a mai d'una consonanta finala o a la ligason de dos mots. Ex. tròp bèl - /tròbbèl/ o Magdalena /mattalena/ o encara jorn que segon los luòcs s'ausis /jon/ o /jor/ (o /jort/ en aupenc). Senon, los digrafs palatalizats s'ausisson despalaltalizats (lo filh /lo fil/, junh /jun/, Albanh /alban/ vs. Montalban /montalbà/). Per reprene vòstres exemples: /l'estaffrancés/ /l'accentonik òttombà/, /dreddautor/ - lo ch s'assimila a la d que seguis. Coralament, --— Joan Francés B. (me´n parlar) 17 julhet de 2012 a 08.29 (UTC)
-
- L'article existís ja : de veire Pronóncia de l'occitan.Jiròni (d) 17 julhet de 2012 a 09.57 (UTC)
-
-
- Mercè Mercè ben! Informations molt utiles!
-
Nombre de locutors[modificar la font]
Ne'n siau pas fanatic mai l'estudi de l'Institut Occitan de Bearn que parla de 110000 locutors per Occitània tota, ne'n faudria pas parlar ? Subretot que metre dins l'infobox qu'es parlat per 1 939 000 personas sensa ges de sorgas fa creire qu'es una realitat alòr que degun saup ren de la chifra exacta ( e lo fach de sortir una chifra que sembla "preciza" de 1 939 000 a luèga d'escriure "aperaqui 2 000 000" dona l'impression qu'es quauquaren de verificat e de reconoissut).Matieu Castel (d) 14 de junh de de 2013 a 13.20 (UTC)
Errour en lou tablèu de coumparisoun[modificar la font]
En nissart mistralenc, fraternitat s'escriéu fraternità, mà noun pouòdi lou moudificà iéu-meme. Se quauqun pouòsque lou faire per iéu... (Iéu aurìi escrich "tra" en plaça de "entre", mà aco pòu si trouvà en lou diciounari) Soleuh (d) 8 mai de 2015 a 12.23 (UTC)
- Enca'un còu, noun capissi couma edità lou tablèu de coumparisoun dei graphìa... Soleuh (d) 7 de junh de de 2015 a 21.17 (UTC)
"Principat" de Catalonha[modificar la font]
L'article possa que l'occità és oficial al "Principat" de Catalonha. Catalonha no és un "principat". Je pense qu'on doit change ça de "principat" et metter toute seule "Catalonha".


text:
Puèg-Abon
Puèg-Abon (oficialament en francés Puéchabon) es una comuna occitana de Lengadòc situada dins lo departament d'Erau e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre dau territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Pronuncia: [pjecha'bu].
Lo nom es atestat en occitan en 1088, de Podio Abone. Lo primièr element dau nom es lo mot occitan vengut dau latin podium, encara utilizat dins la lenga. Lo segond es lo nom germanic d'òme Abbo. [1]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton d'Aniana; es ara dau canton de Ginhac
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 522


text:
Enfin davant un pauc luènh, qu'es una proprietat privada e i podèm pas dintrar coma dins un molin.
La bastidasso ounte nasquère, en fàci dis Aupiho, toucant lou Claus-Crema, se ié disié lou Mas dóu Juge: un tenemen de quatre couble, emé soun proumié carretié, si ràfi, soun tout-obro, soun pastre, sa servènto, qu’apelavian la tanto, e mai o mens de mesadié, de journadié o journadiero, que venien ajuda pèr li magnan, pèr li sauclage, la sègo, li meissoun, lis iero, li vendèmi, enfin pèr li semenço o bèn lis óulivado.
Mi gènt, de meinagié, èro d’aquéli famiho que vivon sus lou siéu, au travai de la terro, d’uno generacioun à l’autro. Li meinagié, au païs d’Arle, formon uno classo à part: sorto d’aristoucracìo que fai la transicioun entre païsan e bourgés, e que, coume touto autro, a soun ourguei de casto. Car se lou païsan, abitant dóu vilage, faturo de si bras, emé l’eissado o lou luchet, si pichot cantoun de terro, lou meinagié, mai à la grando, dins li mas de Camargo, de Crau o d’autro-part, éu travaio de dre, en cantant sa cansoun, uno man à l’estevo. Frederic Mistral, Memòri e Raconte, 1906


text:
Istologia
L'istologia (deu grèc ισtός, "teishut") qu'ei un arram de la biologia qui s'interèssa a l'estudi deus teishuts formats per l'associacion de las cellulas. Aqueths teishuts que forman organs qui, eths medishs, e forman organismes (vegetaus, animaus o fungics). L'istologia que possedeish un sosarram aperat istopatologia qui s'interèssa au mau foncionament deus teishuts.
Diferentas tracas de teishuts e las loas cellulas[modificar | modificar la font]
- Teishut epiteliau
- Teishut conjontiu
- Teishut muscular : miocit
- Teishut nerviós : neuròna, cellulas glialas


text:
Pompierre
Pompierre es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Bourg limitrophe De la Anautita-Marna a Unitat|10|km {{}} al sud de Neufchâteau e a Unitat|13|km {{}} de l'accès autoroutier de Robécourt (A31), Pompierre se étire segon lo modèl tradicional del pòbli-carrièra lorrain. A traversat pel Mouzon #que salva lo famós pont éponyme.
Bourg limitrophe de la Haute-Marne à 10 km au sud de Neufchâteau et à 13 km de l'accès autoroutier de Robécourt (A31), Pompierre s'étire selon le modèle traditionnel du village-rue lorrain. Il est traversé par le Mouzon qu'enjambe le fameux pont éponyme.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Situat sul traçat d'una via romaine, lo vilatge a mencionat per las primièras fes en lo moment d'un conflicte entre pichons-fils de Clovis.
En 577, Gontran, rei de Burgondie, servís de mediador e jutge entre lo sieu fraire [[Chilpéric Ier|Chilpéric Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle]], rei de Neustrie e la siá mitat-fraire, [[Sigebert Ier|Sigebert Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle]], rei de Austrasie. Aquela amassada istorica se fa al Pont de Pèira. Per commémorer aquel eveniment istoric, una capèla es édifiée.
- Lo vilatge aperten de contunh al Duché de Lorraine. Al Sègle XII, la capèla a remplaçat per una glèisa #que lo portail ne remembra per las siás esculturas aquela amassada de dos reis. Aquela glèisa lèva alavetz del capítol de Ligny-en-Barrois.
En 1741, Jean-Baptiste de Lavaulx, senhor de Pompierre, Sartes, Courcelles e Dolaincourt se fa bastir un castèl encara visible a l'ora d'ara.
De 1790 a l'an IX, Pompierre a fach partida del costat de Beaufremont. 1824 bastiment del lavoir-abreuvoir e de l'ostal del berger communal. 1833 bastiment d'una bastissa a usatge de comuna e d'escòla.
1858, jutjada tròp vétuste, la glèisa romane es démolie mas lo portail del XII° sègle, del fach de la qualitat de la siá escultura, n'es soigneusement conservat per èsser integrat al nòu bastiment.
- Situé sur le tracé d'une voie romaine, le village est mentionné pour la première fois lors d'un conflit entre petits-fils de Clovis.
En 577, Gontran, roi de Burgondie, sert de médiateur et juge entre son frère [[Chilpéric Ier|Chilpéric Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle]], roi de Neustrie et son demi-frère, [[Sigebert Ier|Sigebert Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle]], roi d'Austrasie. Cette rencontre historique se fait au Pont de Pierre. Pour commémorer cet événement historique, une chapelle est édifiée.
- Le village appartient ensuite au Duché de Lorraine. Au Sègle XII, la chapelle est remplacée par une église dont le portail rappelle par ses sculptures cette rencontre de deux rois. Cet église relève alors du chapitre de Ligny-en-Barrois.
En 1741, Jean-Baptiste de Lavaulx, seigneur de Pompierre, Sartes, Courcelles et Dolaincourt se fait construire un château encore visible actuellement.
De 1790 à l’an IX, Pompierre a fait partie du canton de Beaufremont.
- 1824 construction du lavoir-abreuvoir et de la maison du berger communal.
- 1833 construction d'un bâtiment à usage de mairie et d'école.
- 1858, jugée trop vétuste, l'église romane est démolie mais le portail du XII° siècle, du fait de la qualité de sa sculpture, en est soigneusement conservé pour être intégré à la nouvelle construction.


text:
Dimècres, 16 de mai de 2018, 03h00 Economia
Daufinat > Aut Daufinat > Briançonés
Lo 9 de mai passat, trobèron lo cadavre d'una joventa negra dins Durença près de Sant Martin de Cairiera (Briançonés). Segon lo procuraire de Gap, lo còrs es pas estat identificat "formalament", mas l'associacion Totes Migrants, qu'ajuda als refugiats dins la region, afirma que s'agís d'una gojata nigeriana de 21 ans que viatjava amb d'autres dos òmes.
Segon l'associacion umanitària, lo 7 de mai passat la joventa e los dos òmes marchavan sus una estrada en direccion de Briançon quand foguèron suspreses per de policièrs "dissimulats dins los bartasses" qu'en fasent irrupcion provoquèron la dispersion del grop e una corsa-perseguida dins un vilatge traversat per Durença. Un dels òmes foguèt interpelat, mas la femna desapareguèt.
L'associacion a senhalat totes aqueles elements al ministèri public "per que la justícia faga lum sus las circonstàncias d'aquel drama".
Segon lo procuraire de Gap, l'autopsia revèla que la joventa seriá mòrta d'una negada. Tanben apondèt que las investigacions contunhavan per "ensajar de conéisser amb precision las circonstàncias d'aquel decès".
TANTES PENES PER POGUER ARRIBAR A EUROPA, PER FINALMENT MORIR A LA TERRA PROMESA. QUE CRUEL QUE ES LA VIDA.


text:
Disc golf
Disc golf (tanben conegut jol nom de frisbee golf) es un jòc de disques volants dins lo qual, de jogaires lançan un disc volant per ensajar de dintrar aqueste disc dins un panièr o ensajan d'aténher una cibla. Segon la Professional Disc Golf Association, "La tòca del jòc es de traversar un camp de jòc dempuèi la debuta cap a la fin, dins un nombre minimal de lanç."[1] Lo jòc es pas car perque la màger partida dels terrens son a gratis. De mai lo jòc es accessible a la màger partida de las personas, qual que siá son l'edat o sa condicion fisica.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria del disc golf modèrna comença dins lo decènni de 1960, sembla qu'es estat inventat dins un fum d'endreches, e per un fum de personas diferentas dins lo meteis temps, donc es pas aisit de conéisser precisament l'origina d'aqueste espòrt. Doas personas son especialament conegudas dins lo mitan d'aqueste espòrt, son George Sappenfield e "Steady Ed" Headrick[2] qu'a inventat lo tèrme de "Disc Golf", a creat lo primièr panièr e a creat la primièra correguda dins lo pargue de Oak Grove en Califòrnia a Pasadena, Califòrnia. En 1975, Headrick creèt la primièra associacion del jòc, la PDGA, uèi aquesta darrièra s'ocupa de crear e manténer las règlas del jòc.
Disques[modificar | modificar la font]
Los disques utilizats son mai pichons e mai pesuc que los disques volants destinat al grand public pel léser, generalament fan 8 o 9 inches de diamètre, es a dire a quicòm prèp de 20 a 23 cm) e pesan entre 150 e 180 gramas.
Existís un fum de varietats de disques, despariat dins tres grandas categorias: los putters es a dire los disques utilizats quand lo jogaire es prèp del panièr, a la fin de la correguda, los mejans, e los drivers que permeton de far de longas distàncias.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ "Règlas", PDGA.com, Professional Disc Golf Association
- ↑ http://www.discgolfassoc.com/discgolf-founder/index.html


text:
1882
Aquesta pagina concernís l'an 1882 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Conquista de Keffa per lo prince Adal Tessemma qu'èra estat encoratjat per lo negus Yohannes IV l'annada precedenta. Pasmens, aquò se turtèt a l'ostilitat dau prince Menelik de Choa que sei tropas ataquèron tanben la region. Entre lo 6 e lo 7 de junh, infligiguèt una desfacha dura ai fòrças d'Adal Tessemma. Aquò maucontentèt lo negus mai ges de senhor èra desirós d'entraïnar una guèrra civila novèla e de negociacions permetèron de reglar la situacion. Adal Tessemma perdèt son fèu d'Agewmeder e Menelik perdèt la region estrategica de Wello e foguèt obligat de restituir l'armament modèrne capturat a Embabo. En cambi, Menelik obtenguèt lo drech d'aumentar son territòri en direccion dau sud e de l'èst.
Reiaume Merina[modificar | modificar la font]
Revirada e fin dei negociacions acomençadas l'annada precedenta (→ 1881) ambé França regardant lei bens e lei tèrras revendicats dins l'illa per París. Lei dos camps se preparèron alora a la guèrra (→ 1883).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Arqueologia[modificar | modificar la font]
En Egipte, exploracion de la Piramida d'Amenemhat Ièr per l'egiptològ francés Gaston Maspero (1846-1916). Bastida au començament de la XIIa dinastia, la piramida presenta divèrsei particularitats (plusors nivèus de construccion, ges de piramida segondària, preséncia de muralhas crosadas per despartir lei cargas... etc.). Son croton es tanben desconegut — e benlèu totjorn sarrat — en causa d'una inondacion.
Energia[modificar | modificar la font]
Pertocant lei recèrcas sus l'aplicacion de l'electricitat a l'industria, l'engenhaire francés Marcel Deprez (1843-1918) capitèt de realizar lo premier transpòrt de corrent electric continú sus una distància importanta (57 km). Fins a 1889, menèt d'autrei projèctes similars que permetèron de generalizar l'utilizacion de l'electricitat. En parallèl, lei quimistas e lei fisicians francés Lucien Gaulard (1850-1888) e John Dixon Gibbs (1834-1912) realizèron lo premier transformator electric permetent de transformar un corrent alternatiu de tension auta en un corrent alternatiu de tension bassa.
Matematicas[modificar | modificar la font]
Demonstracion dau caractèr transcendent dau nombre Pi per lo matematician alemand Ferdinand von Lindermann.
Medecina[modificar | modificar la font]
Descubèrta dau procès de fagocitòsi per Ilia Ilich Mechnikov (1845-1916) e Paul Ehrlich (1854-1915). Per aqueu trabalh, lei dos òmes recebèron lo Prèmi Nobèl de Fisiologia ò Medecina en 1908.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 2 de febrier : James Joyce, escrivan irlandés.


text:
Camp del Vernet
Lo camp del Vernet d’Arièja es un camp d'internament francés situat sus la comuna del Vernet en Arièja, sul bòrd de la RN 20, al nòrd de Pàmias; foguèt creat en 1939, d'en primièr per internar los republicans espanhòls fugissent après la desfacha pendent la guèrra civila. Tanquèt en 1944.
Somari
Istoric[modificar | modificar la font]
Un camp de refugiats espanhòls[modificar | modificar la font]
Lo camp del Vernet foguèt utilizat per amassar los 12 000 retirats espanhòls de la Division Durruti[1] a partir de 1939 , après la desfacha de la Segonda Republica Espanhòla. A la declaracion de la Segonda Guèrra mondiala, los estrangièrs « indesirables », los intellectuals antifaicistas, los membres de las Brigadas internacionalas son internats al Vernet dins de condicions terriblas descricha per l’escrivan Arthur Koestler, d'esperèl internat al Vernet d'octobre de 1939 a genièr de 1940 (La Lie de la terre[2]).
Un camp d'internament pels josieus[modificar | modificar la font]
A partir de 1939, son internats totes los estrang!èrs considerats coma suspèctes o coma dangieroses per l’òrdre public. A partir de 1942, servís tanben de camp de transit pels Josieus arrestat dins la region, per l'administracion de Pétain dins un primièr temps puèi, pels Alemands a partir de novembre de 1942, après que passèron la linha de demarcacion. En junh de 1944, los darrièrs internats son evacuats e desportats a Dachau. Al total gaireben 40 000 personas de 54 nacionalitats foguèron internadas dins aquel camp, subretot d'òmes, mas tanben de femnas e d'enfants.
Luòcs de memòrias[modificar | modificar la font]
Los bastits del camp existisson pas mai, sonque demòran dos pilars de la pòrta de dintrada, d'un castèl d'aiga e d'ostals dels gardians. L'anciena gara del camp se trapa al bòrd de la RN 20 al nòrd de Pàmias[3] e s'i pòt veire un ancian wagon de tren, identic a aqueles qu'an transportat los internats cap als camps d'exterminacion. A l'interior, una placa identifica una quarantenat d'enfants josieus, edats de 2 a 17 ans, que foguèron desportats del Vernet cap Auschwitz lo 1ersetembre de 1942.
Al vilatge del Vernet, un musèu es consacrat al camp del Vernet. Per lo visitar, cal demadar a l'ostal de vila[4].
Lo cementari del camp, que se trapa sus la comuna de Saverdun, se visita. Compren, en mai de las tombas d'internats mòrt dins lo camp, diferentas estèlas fasent omenatges als internats (aquela dels antifaicistas e dels "Resistants europèus" e aquela dels internats persecutats dels Estudiants Josieus de França e placas dels deportats)[5]. Un espaci de memòria amb los panèls de totas las nacionalitats es plaçat a l'intrada del cimentèri.
Annèxes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ histariege.com, Le Vernet : complément sur le Camp du Vernet lire (consulté le 13 novembre 2011).
- ↑ Site telerama.fr, « On peut aujourd'hui grimper dans le wagon.
- ↑ Site cheminsdememoire.gouv.fr, Camp d'Internement du Vernet-d'Ariège (09) [1] (consulté le 13 novembre 2011).
- ↑ Site cheminsdememoire.gouv.fr, Musée du souvenir du Camp de Vernet Mairie (09) lire (consulté le 13 novembre 2011).
- ↑ modèl {{Ligam web}} : paramètre «
url» mancante paramètre «
titre» mancant
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Delpla, Claude, "Le camp du Vernet d'Ariège 1939-1945", dans Les camps du Sud-Ouest de la France; exclusion et déportation, 1939-1944, Toulouse, éditions Privat, 1994.
- Maugendre Maëlle, De l'exode à l'exil : l'internement des Républicains espagnols au camp du Vernet d'Ariège de février à septembre 1939, Sudel, 2008 (ISBN 9782716202732).
- Portier Pierre , Le Camp du Vernet d’Ariège ou les racines du désespoir ; la vie du camp de sa création en 1917 à sa disparition en 1947, Les Éditions du Champ de Mars, Saverdun, 1987.


text:
L'Estrada e Toels
L'Estrada e Toels[1][2],[3],[4] (Lestrade-et-Thouels en francés) es una comuna roergata de Guiana situada dins Roergue, dins lo departament francés d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ L'Estrada e Toels segon lo libre De Roèrgue a Avairon, Marc Vaissière, 2005
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.


text:
Portada (solfegi)
Ua portada o pentagrama qu'ei un ensemble de 5 linhas on las nòtas e son marcadas.
Au son començament la portada qu'ostendeish ua clau (qui marca l'emplaçament d'ua nòta qui implica la posicion relativa de las autas), la mesura e las alteracions (dièsis o bemòls de la gama emplegada).
A partir de la nòta de la clau las autas nòtas que son estruçadas de las mei baishas (jusonas) dinc las mei agudas (sobironas) e dens l'òrdi d'encadenament do, re, mi, fa, sol, la, si en pujant e do, si, la, sol, fa, mi, re, do en baishant.


text:
Arno Peters
Arno Peters (Mai 22, 1916 – Deceme 2, 2002) qu'a desvolopat ua mapamonde dita la "Mapa deu Monde de Peters". Aquesta mapa qu'ei basada sus la projeccion cartografica dita uei de Gall–Peters.
Arno Peters qu'ei un istorian e geografa alemand vadut a Berlin lo 22 de mai de 1916. Que comencè la soa carrièra a Hollywood a la fin deus ans 1930 en estudiar la realizacion, l'industria e l'art cinematografics en America. Un còp doctor de l'universitat Friedrich-Wilhelm en 1942, Peters que comença los sons recèrcs en ua istòria deu monde sincronoptica.
Joenessa[modificar | modificar la font]
Arno Peters que's passa lo joenèr a Berlin, en Alemanha dab lo hrair, Werner e los pairs Lucy e Bruno. Que recebèvan sovent convidats estrangèrs e qu'ei atau qui coneishó l'activisme sociau pr'amor deu ròtle deus pairs en la movença sindicau[1].
Lo pair qu'estó incarcerat un temps brac peu regim Nazi a la fin de la Dusau Guèrra mondiau. Peters que si hasè dab astre au licèu autant com ciclista que com nadaire[1]. Que practiquè d'alhors la natacion e la plonjada dinc a 85 ans tot dòi abans la soa mort.
Un còp tornat en Alemanha, arron estudis de cinèma a Hollywood, que podó Peters melhorar lo procèssus de produccion cinematografic alemand e en 1940 que sortí lo film, "Immer Nur Du" ("Juste tu tostemps "), ua comedia musicau modèrna. Qu'èra, aus 25 ans, lo cineasta mei joen d'Alemanha.
Apòrts[modificar | modificar la font]
En 1942 Peters[2] qu'obtienó un doctorat, dab ua tèsi sus la propaganda politica a la Friedrich-Wilhelm University (uei Humboldt University de Berlin), en istòria e jornalisme. Aquesta idea que'u viengó d'abòrd a l'universitat on l'expausè largament en la tèsi titolada Film as a Means of Public Leadership. Que passè un gran temps de la soa vita a l'universitat, en estudiar l'istòria mondiau de mòda sincronoptica: qui s'interèssa egaument a totas las parts deu planeta. Aquestes estudis que'u hasón concéber la soa cronologia d'ua istòria mondiau sincronoptica. Ua istòria qui considèra que consacra un espaci e un temps egaus e simultanèus a totas las parts e totas las votz deu monde, encamarlant lo temps istoric de 1000 ab. J.-C. dinc a 1952 ap. J.-C. Ua istòria apitada sus l'idea que totas las civilizacions e país e son en relacions e influéncias simultanèas. Peters que tribalhè hòrt sus la soa mapa deu monde autanlèu en 1967, e non ne'n parlè pas dinc a la conferéncia de premsa de Bonn en mai de 1973[3]. En 1974 Peters que fondè l'Institute for Universal History a Bremen, Alemanha, dont èra director. Qu'estó distinguit com professor onorari per l'Universitat de Bremen e que tribalhè a Bremen dinc a la soa mort lo 2 de deceme de 2002[4].
Ua esbaucha de la soa mapamonde qu'estó publicada en 1952[5].
En la mestior qu'a contribuit a amuishar, Peters, lo biais eurocentric, nòrd emisferic e etnocentric de la màger part de las mapas despuish los cartografas davancèrs e Gerardus Mercator (un flamenc que hasèva meilèu ua mapa per la navigacion). Mauaisit qu'ei solide e jamei satisfasent de representar la tèrra o tot còs celèste sus ua susfàcia plana. La projeccion de dadas geograficas deu modèle ellipsoïde de la Tèrra de cap a un sistèma de coordonadas planas qu'a tostemps com consequéncia la desformacion de las areas, de las fòrmas, de las distàncias e d'autas proprietats. En causir tau o tau projeccion l'utilizator que pòt preservar dadas que l'impòrtan mes per fòrça au detriment d'autas[6]. Aquesta causida dens las projeccions cartograficas qu'ei màgerment, au finau, l'expression de causida politicas.
Pr'amor non trobava nada mapa satisfasenta, Peters que desvolopè la soa. En 1974 que sorteish la Mapa deu monde de Peters, qui pretend a la representacion mei precisa deu planeta. Qu'estó ua partvirada dens lo biais de pensar lo monde e hòrt d'organismes non governamentaus tèrç mondistas que l'utilizaràn d'ara enlà.
Aquesta mapa que creè d'auta part ua controvèrsia. La projeccion de mapa que Peters a dit aver desvolopat, qu'èra estada mei o mensh presentada jà un sègle mei abans[7] peu Reverend James Gall, escocés qui s'inspirava eth medish de tribalhs anteriors (deu soïsses Lambert per exemple). A maugrat Peters e reïvindiquèsse la mapa com la "de Peters", la soa projeccion non èra prumèra qui pause lo principi d'ua representacion mei justa au par de la realitat. Uei que parlan de la projeccion Gall-Peters.
La projeccion que desvolopè que da en efèit ua representacion talha-exacta de las tèrras emergidas. Que permet que tienen tots los continents e país ua egau representacion. Que torna plaçar l'equator au miei e que cambia significativament la vision socializada e globalizanta d'un monde europèocentrat. La projeccion de Peters qu'essaja de s'afranquir de l'imatge eurocentric deu monde, capabla de representar las latitudas hautas dinc aus 90º. Las destorçudas minoras que's tròban en las latitudas mejanas, on viven la màger part de la gent. Aquesta projeccion que permet de representar la superficia reau de las tèrras, mes fòrmas e distàncias que'n son modificadas. Qu'existeish ua version modificada de la mapa, dont son mensh desformadas los contorns. Mei de 80 milions de mapas de Peters que's son venudas de per lo monde pr'amor que constituiva ua responsa que cercavan la gent. Las mapas apeadas sus la projeccion Peters que son promovudas per l'UNESCO, e que son largament utilizadas en las escòlas britanicas[8]. En 1989 Peters que publiquè The Peters Atlas of the World, qui d'aqueth temps, èra lo sol atlàs a representar totas las zònas sus ua medisha escala proporcionada a las lors areas reaus.
Que podem citar tanben la "Carte du Monde: l'Homme et le développement"[9] apeada en 1997 sus la projeccion deu professor de cartografia de Brussèlas Frank Canters[10].
Véder tanben[modificar | modificar la font]
Meridian 11°15' Èst
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Arno Peters, Histoire mondiale synchronoptique, 1962[11].
- Peters maps
- Fichier d'autorité international virtuel
- International Standard Name Identifier
- Bibliothèque nationale de France dadas
- Système universitaire de documentation
- Bibliothèque du Congrès
- Gemeinsame Normdatei
- Bibliothèque nationale d'Espagne
- WorldCat
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 http://www.odt.org/album.htm
- ↑ http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb12390402m]Notícia d'autoritat BnF
- ↑ Monmonier, Mark (2004). Rhumb Lines and Map Wars: A Social History of the Mercator Projection. University of Chicago Press. p. 147. ISBN 0226534316.
- ↑ http://www.yusthaus.com/petersmap/History/Obituary.html
- ↑ http://newint.org/features/2003/01/05/arno/
- ↑ 9 Projections cartographiques et systèmes de références [Mapyear.org/files/wom/09 IMY WoM fr.pdf mapyear.org/files/wom/09_IMY_WoM_fr.pdf]
- ↑ Pareishuda peu prumèr còp en 1856, publicada en lo "Polish Geographical Magazine" e presentada en 1885 a l'associacion britanica per l'avançament de la sciéncia.
- ↑ Higgins, Hannah B. The Grid Book. Cambridge, Massachusetts: MIT Press, 2009. ISBN 9780262512404 p.94. "Embroiled in controversy from the start, the map is nonetheless widely used in the British school system and is promoted by the United Nations Educational and Scientific Cultural Organization (UNESCO) because of its ability to communicate visually the actual relative sizes of the various regions of the planet."
- ↑ http://www.worldcat.org/title/carte-du-monde-lhomme-et-le-developpement-la-projection-de-canters/oclc/637862289
- ↑ https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Canters_Polyconic_Map.png
- ↑ Ligam permanent per Histoire mondiale synchronoptique


text:
Obelisc de Buenos Aires
L' Obelisc de Buenos Aires qu'ei lo monument lo mei emblematic d'aquesta ciutat. Apitat a la crotzada de las famosas aviengudas Corrientes (coneguda com l'"avienguda qui non drom pas jamei") e 9 de Julio (chafrada com l'"avienguda la mei larja deu monde) qu'ei haut de 67,5 m.
Que ho edificat devath la presidéncia de Agustín Pedro Justo entà celebrar los 400 ans de la fondacion de Buenos Aires.
Òbra de l'arquitècte Alberto Prebisch a soa bastida que debutè lo 20 de març de 1936 e lo monument (bastit en sonque dus mes) que ho estreat lo 23 de mai. En 1939, Roberto Marcelino Ortiz, lo successor deu president Agustín Pedro Justo, que voló l'avalir en arguant rasons esteticas, practicas e de seguretat shens s'i escàder. Durant las annadas 80, ua cleda que ho hornit entà estancar las degradacions qui pativa, e mei que mei, los grafitis.
Per'mor de la soa valor simbolica e de s'estar a la crotzada de dus eish màgers de la ciutat, qu'ei un lòc on los abitants de Buenos Aires e s'amassan per hestejar victòrias esportivas (e mei que mei a l'escadença deus campeonats de fotbòl) o politicas.
La diada mondiau de luta contra lo SIDA que dè lo parat de'u caperar d'un preservatiu gigant de tela. Deu medish biais, a l'escadença deus trenta ans de la Nueit deus Gredons (quan la Dictatura Militara de las fin de las annadas setanta e sequestrè, torturè e aucidó un grop d'adolescents) que ho desguisat en gredon gigant.


text:
ACTUALITAT
Lèu 150.000 esquiaires passèren per Baqueira-Beret entà Nadau
Eth 30 de deseme siguec eth dia de mès esquiaires, en tot arribar as 21.000
Baqueira-Beret a barrat es vacances de Nadau damb ues excellentes chifres d’esquiaires. Segontes a informat era estacion d’esquí aranesa, pendent es 15 dies hestius, lèu 150.000 esquiaires passèren pes pistes entre eth 25 de deseme e eth 7 de gèr. En aguest periòde, Baqueira-Beret aufric ua mejana de 130 kms esquiables e toti es remontadors en foncionament.
Eth 30 de deseme siguec eth dia que mès esquiaires s’enregistrèren ena estacion, ath tor des 21.000. Son donades que mòstren era grana sason d’iuèrn qu’enquiara s’amie a tèrme ena Val d’Aran, pr’amor qu’autant en Pònt dera Purissima de deseme coma tà Nadau, er estacion disposèc d’ua bona qualitat de nhèu enes 3 sectors: Baqueira, Beret e Bonaigua. Enquiath darrèr dia de vacances, era estacion acumulaue celhs d’enquia lèu 2 mètres de nhèu enes còtes mès nautes.
Pendent eth mes de gèr, Baqueira-Beret aufrirà prètzi especiaus as esquiaires, pr’amor qu’acostume a èster un mes de transicion enquia hereuèr, a on damb era hestivitat de Magràs, se tornarà a recéber a ua bona quantitat de visitaires.