text:
Gondeville
Gondeville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta e la region de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Un primièr castèl fòrt a #èsser bastit a Modèl:La s sus una isla de la Charanta per barrar la rota a las Vikings #que remontavan la Charanta. I auriá #èsser destruit pendent la guèrra de #Cent Ans, mas existissiá encara a la s|XVII|e}}. Las siás pèiras aurián servit a bastir lo castèl actual[1].
Gondeville A anotat en 1252, en lo moment d'un escambi entre Jean Rot, escuyer, sieur de Châteauneuf e Sallomon de Gondeville, chevalier[2].
Los senhors de Gondeville an conegut dempuèi lo Sègle XIII. Avián drech d'anautita, mièja e bassa justícia. En dédommagement de trabalhs executats sus la Charanta, avián obtenguts de requectar un boisseau de sal sus cada gabarée de sal en remontant lo cors del fleuve. Levavan de la distincion de Bouteville. Mas Gondeville èra pas pas una parròquia e dépendait d'aquela de Sant-Meteis-las-Carrièras.
Cap a la fin del Sègle XIV, viviá Foulques de Gondeville #que i aguèt per successor los sieus fils Armand. #Venir de contunh Jean Bouterouhe, #que la filha Agnès, épousa Guillaume de Cruc. Aquel darrièr #venir aital senhor de Gondeville e #daissar aquela distincion als sieus eretièrs. La siá pichona-filha, Magdeleine de Cruc, #cedir Gondeville a Texans de la Rochebeaucourt, puîné de l'ostal de Sant-Meteis e #recebre a cambiament la tèrra de Courpignac, en Santonge (). En los primièrs ans del Sègle XVII, los eretièrs de Texans de la Rochebeaucourt #vendre a Samuel de Lanauve, aconselhar dins lo Parlament, la tèrra de Gondeville, #que i n'aguèt aquerit en 1655, per Pèira Laisné, sieur del Chardonneaux.
Aquel darrièr, Gondeville en dependent totjorn de la parròquia de Sant-Meteis, #aver de nombrós démêles amb Texans de Culant, senhor de Sant-Meteis #que lududes, dispausava d'un banc dins la glèisa del temps que lo senhor de Gondeville n'i aviá pas passatge. #Desplegar fòrça d'esfòrces per far erigir Gondeville en parròquia. Es a lo sieu gendre, Isaac Laisné de Nanclas #que lo nom n'a #èsser donat dins la carrièra principala, #qu'a degut lo bastiment de la glèisa de Gondeville.
Isaac Laisné #far una brilhanta carrièra militar; vengut en principi tinent-coronèl del regiment de Santa-Maure, i aguèt nomenat, en 1690, brigadier de las armadas del rei. Se #soslinhar en de nombrosas campanhas e #morir, lo data|30|d'octòbre|1704 {{}}, après aver-i obtengut lo títol de tinent-general; #èsser inhumé dins la glèisa de Gondeville. Los sieus fils, Philippe Laisné, en essent mòrt sens postérité, #abandonar los sieus bens a lo sieu neveu, Louis Saulnier, de Pèira Levada. La familha Saulnier #conservar Gondeville fins a la fin del Sègle XVIII.
Al commencement del Sègle XVIII, Philippe Laisné #far bastir lo nòu castèl. Las doas alas #que ne demòran son venguts la comuna en 1947. Las doas polidas rèishas en fèrre forjat, en sostenent als écussons dels Laisné de Nanclas e dels Saulnier de Pèira Levada son tot-a-fach considerable[3].
La parca de Jarnac a bastit a Gondeville : un primièr projècte prevesiá de far passar lo camin de fèrre pel marge drech de la Charanta e d'establir l'estacion dins los Grands-Ostals sus la municipalitat de Jarnac, lo projècte retengut installa l'estacion sul marge esquèrre, al luòc-dich lo Extrèm dels Ponts, comuna de Gondeville; es ponduda en servici en 1867[4].
Un premier château fort a été construit au Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle sur une île de la Charente pour barrer la route aux Vikings qui remontaient la Charente. Il aurait été détruit pendant la guerre de Cent Ans, mais existait encore au Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle. Ses pierres auraient servi à construire le château actuel[5].
Gondeville est notée en 1252, lors d'un échange entre Jean Rot, escuyer, sieur de Châteauneuf et Sallomon de Gondeville, chevalier[2].
Les seigneurs de Gondeville sont connus depuis le Sègle XIII. Ils avaient droit de haute, moyenne et basse justice. En dédommagement de travaux exécutés sur la Charente, ils avaient obtenus de percevoir un boisseau de sel sur chaque gabarée de sel remontant le cours du fleuve. Ils relevaient de la seigneurie de Bouteville. Mais Gondeville n'était pas une paroisse et dépendait de celle de Saint-Même-les-Carrières.
Vers la fin du Sègle XIV, vivait Foulques de Gondeville qui eut pour successeur son fils Armand. Vint ensuite Jean Bouterouhe, dont la fille Agnès, épousa Guillaume de Cruc. Ce dernier devint ainsi seigneur de Gondeville et laissa cette seigneurie à ses héritiers. Sa petite-fille, Magdeleine de Cruc, céda Gondeville à Jean de La Rochebeaucourt, puîné de la maison de Saint-Même et reçut en échange la terre de Courpignac, en Saintonge (). Dans les premières années du Sègle XVII, les héritiers de Jean de La Rochebeaucourt vendirent à Samuel de Lanauve, conseiller au Parlement, la terre de Gondeville, qui fut acquise en 1655, par Pierre Laisné, sieur du Chardonneaux.
Ce dernier, Gondeville dépendant toujours de la paroisse de Saint-Même, eut de nombreux démêles avec Jean de Culant, seigneur de Saint-Même qui lui, disposait d'un banc dans l'église alors que le seigneur de Gondeville n'en avait pas. Il déploya beaucoup d'efforts pour faire ériger Gondeville en paroisse. C'est à son gendre, Isaac Laisné de Nanclas dont le nom a été donné à la rue principale, qu'est due la construction de l'église de Gondeville.
Isaac Laisné fit une brillante carrière militaire; devenu d'abord lieutenant-colonel du régiment de Sainte-Maure, il fut nommé, en 1690, brigadier des armées du roi. Il se signala dans de nombreuses campagnes et mourut, le , après avoir obtenu le titre de lieutenant-général; il fut inhumé dans l'église de Gondeville. Son fils, Philippe Laisné, étant mort sans postérité, abandonna ses biens à son neveu, Louis Saulnier, de Pierre Levée. La famille Saulnier conserva Gondeville jusqu'à la fin du Sègle XVIII.
Au commencement du Sègle XVIII, Philippe Laisné fit construire le nouveau château. Les deux ailes qui en restent sont devenues la mairie en 1947. Les deux belles grilles en fer forgé, supportant les écussons des Laisné de Nanclas et des Saulnier de Pierre Levée sont tout-à-fait remarquables[6].
La gare de Jarnac est construite à Gondeville : un premier projet prévoyait de faire passer le chemin de fer par la rive droite de la Charente et d'établir la gare aux Grands-Maisons sur la commune de Jarnac, le projet retenu installe la gare sur la rive gauche, au lieu-dit le Bout des Ponts, commune de Gondeville; elle est mise en service en 1867[7].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Basa Mérimée Notícia N°IA00042142, Ministèri francés de la Cultura.
- ↑ 2,0 et 2,1 Istòria de Conhac, Jarnac, Segonzac..., Abbé Cosin, 1882, réédition 2007, (ISBN 2-84618-496-8) Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « cousin » est défini plusieurs fois avec des contenus différents
- ↑ Modèl:Ref-Charanta-MB2
- ↑ Basa Mérimée Notícia N°IA00042465, Ministèri francés de la Cultura.
- ↑ Basa Mérimée Notícia N°IA00042142, Ministèri francés de la Cultura.
- ↑ Modèl:Ref-Charente-MB2
- ↑ Basa Mérimée Notícia N°IA00042465, Ministèri francés de la Cultura.


c: text/html

text:
Economia de Sri Lanka
L'economia d'Sri Lanka es dependenta principalament de l'exportacion de produchs primaris, coma lo tè, lo cauchó e sos derivats. La posicion geografica de l'isla fa que la siá capitala, Colombo, siá un dels pòrts mai importants del Ocean Indian.
Dempuèi 1977, lo país a cambiat, en quitant un modèl economic socialista per adoptar un modèl d'economia de mercat, orientat vèrs l'exportacion. Lo 1983 s'inicièt una guèrra civila entre las etnias cingalesa e la minoritat tamil, que s'esperlonguèt fins a 2009 en causant de grands damatges a l'economia del país. Mas malgrat la guèrra, lo produch interior brut del país cresquèt gaireben 5% a l'an en los darrièrs 10 ans. Las despensas del govèrn en desvolopament e en lo combat als Tigres de Desliurança de Tamil Eelam faguèron amb que lo PIB cresquèsse gaireben 7% a l'an entre 2006 e 2008[1].
Lo sector primari ocupa près de la mitat de la populacion activa. Los principals produchs agricòlas son lo te (que n'es lo tresen productor mondial), l'arròs, lo cauchó e lo coco.
Lo sector segondari ocupa solament un sièisen de la populacion activa. Las indústrias extractivas principalas son lo grafit (primièr productor mondial), las pèiras preciosas de la region de Radnapura e la sal comuna (Anayiravu, Puttalam, Palaviya). Mai interès economic an l'ilmenita e mineralas parionas, extraches dels sables. Las indústrias manufactureras son pauc desvolopadas, e la majoritat derivan de las activitats agropecuarias coma la produccion de copra, de sucre, òlis, de la pèl, lo cauchó (pneumatics), de la fusta e lo papièr, la cervesa, lo tabac e lo coton. Autras indústrias destacadas son las del ciment e lo bastiment, la refinatge de petròli e autras indústrias quimicas (fems, produchs farmaceutics), ceramica e siderurgia, mas se tròban frenadas per la manca d'energia. Las principalas indústrias son localizadas a Colombo, Maha Nuwara e Jaffna.
L'estat encoratja tanben los investiments estrangièrs.
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]

- ↑ 1,0 et 1,1 The World Factbook Consultat lo 26 de març 2011

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Las Selkies son de pichonas creaturas marinas, gardejadoras dels portals que connèctan ľocean ďAndros amb los autres oceans de la dimension magica. Elas an lo poder per dobrir o barrar las pòrtas que jonhon ľocean ďAndros als oceans ďun autre reialme e i a una gardejadora de cada reialme. Apareisson pel primièr còp en lo primièr episòdi de la sason 5 (Lo vessament).
Las Selkies foguèron vist pel primièr còp pendent la coronament de Nereus, quand Lemmy sosteniá la corona que lo rei Neptun plaçariá al cap de Nereus. Après ďun vessament de petròli arribat a la Tèrra près de Gardenia, lo petròli del vessament viatgèt per la mar e arribèt dins lo portal sosmarin que jonh ľocean de la Tèrra al ďAndros. Fella foguèt alertada per un triton gardejador.
Fella e Lemmy vegèron quand Tritannus se transformèt en un monstre après ďabsorbar la contaminacion e ďse liberar de la preson ďAndros, amassa amb las Trix. Amb ľajuda de las Trix e dels gàrdias de la preson ďAndros que se convertiguèron en monstres leiales a el, Tritannus panèt los poders de Fella e Lemmy. De contunh, se comprometèt a perseguir cada Selkie e panar totes los sieus poders, pel que seriá capabla de dintrar dins ľOcean Infinit e dempuèi ďailà conquistar tota la dimension magica. Anèt après a per Iliris, Sonna e Lithia, e va de mai absorbar los poders de Nissa, per dintrar en los oceans de Magix e sequestrar Daphne. Tritannus es près de la siá mèta de dintrar a ľocean infinit, e se trobèt amb Desiree que fasiá canerar unas flors dins lo portal de Linphea. Immediatament el absorbèt los sieus poders e dintrèt amassa amb los sieus servidors a Linpha mas, aital coma Sonna, Desiree dintrèt dins lo portal de Linphea. Lo jorn de la ceremònia de Domino, Fella, Iliris e Desiree anèron dins lo portal de Domino en cercant Serena e la trobèron, mas apareguèt Tritannus e ataquèt a Fella, Iliris e Desiree, absorbèt los poders de Serena e dintrèt a ľocean de Domino, mas daissèt lo portal dubèrt e las quatre Selkies dintrar. Quand Tritannus dintrar al lac Ròca de Lum per anar après per la font del Sirenix, Nissa lo vegèt e alarmèt a totas las Selkies las que pelegèron contra Tritannus, mas el escapèt, ajudèron tanben a las Winx a restaurar la font del Sirenix e dintrèron amassa amb las Winx ľocean infinit.
Selkies Ccnegudas:
- Iliris és la Selkie de ľStella e gardejadora de ľocean de Solària.
- Sonna es la Selkie de Musa e gardejadora de ľocean de Melodia.
- Litzia es la Selkie de Tecna e gardejadora de ľocean de Zenith.
- Desiree es la Selkie de Flora e gardejadora de ľocean de Linfea.


text:
Diluns, 5 de març de 2018, 08h45
Mentre que los bulletins de vòte finisson d'èsser comptats, lo populista Movement Cinc Estelas (M5E) es lo partit pus votat a las eleccions generalas de ièr en Itàlia. Pasmens, ... +
Diluns, 5 de març de 2018, 03h00
Ièr a 23h barrèron los burèus de vòte en Itàlia, après una jornada d'eleccions generalas (parlamentàrias) que cridavan a votar 46 milions de ciutadans ... +
Dissabte, 30 de decembre de 2017, 03h00
Lo president d’Itàlia, Sergio Mattarella, a anonciat la dissolucion del parlament, en tot dobrir lo camin a la convocacion d’eleccions generalas. La decision es estada raportada après ... +
Dimenge, 2 de julhet de 2017, 03h00
Valadas Occitanas > Valadas Occitanas > Val d'Estura
Sebastiano Audisio e Valter Perlino, de la Val d’Estura, an tornat coronar una cima amb la bandièra occitana. Aqueste còp an portat lo drapèl del país sul mont Denali, ... +
Dimenge, 21 de mai de 2017, 03h00
Valadas Occitanas > Valadas Occitanas > Val Maira
Sande 27 de mai del 2017 a 10 oras en la Chapèla de Sant Salvaor a l’Arma, començarà lo chamin vèrs la fèsta per lhi mila ans de la Val Maira, que tombaràn ... +
Dimenge, 26 de febrièr de 2017, 03h00
L’agéncia de viatges piemontesa Polaris Viaggi prepausa una “crosièra occitana” a bòrd del vaissèl Costa Pacifica amb d’animacions de la banda Lou Serpent. ... +
Diluns, 5 de decembre de 2016, 03h00
Los italians an votat clarament contra la reforma constitucionala prepausada pel president del conselh Matteo Renzi. E coma èra previst, Renzi a anonciat que presentarà uèi sa demission ... +
Divendres, 22 d'abril de 2016, 03h00
Valadas Occitanas > Valadas Occitanas
53 joens qu’estúdian l’occitan aus licèus de l’Isla de Baish (Gasconha Tolosana), Sent Gaudenç (Comenge) e Vielha (Val d’Aran) angón rescontrar joens ... +
Dissabte, 2 d'abril de 2016, 03h00
Valadas Occitanas > Valadas Occitanas > Val d'Estura
Lo banda de las Valadas, Cap Levat, ven d’avançar a Jornalet qualques tèmas: se poiràn escotar dins son disc entitolat Contra lo solelh que pareisserà en junh que ven. ... +
Dijòus, 5 de març de 2015, 03h00
Valadas Occitanas > Valadas Occitanas > Val d'Estura
“La Chaminaa dels Contrabandiers”, aital s’apèla, amb accent vivaroalpenc, la caminada que se debanarà lo 1r d’agost que ven en Gavotina, en dos grops: una còla ... +
Dimenge, 26 d'octòbre de 2014, 03h00
Valadas Occitanas > Valadas Occitanas > Val Ges
Dal 31 d’octòbre al 2 de novembre se debanarà la 24a Fèsta dal Dalfin, nomenaa Uvernada, al Borg Sant Dalmatz (Val d’Estura) amb Lo Dalfin, Massilia Sound System, La Talvera, ... +
Dimenge, 26 de genièr de 2014, 03h00
Valadas Occitanas > Valadas Occitanas > Val Ges
Dins nòstras valadas la lhi a encara de costumas que son testimoniança di contactes ental passat amb la tèrra de Provença; una en particular es jamai passaa de mòda e ... +
Dimècres, 1 de mai de 2013, 03h00
Valadas Occitanas > Valadas Occitanas > Val d'Estura
Primadòc es la pus emportanta manifestacion de musica e cultura occitana dins las Valadas qu’a obtengut dins lo cors de li ans un grand rescontre de musicaires e de preséncia de public. ... +
Dimècres, 6 de març de 2013, 03h00
Valadas Occitanas > Valadas Occitanas > Vals Vermenanha e Pes
Dissandes 2 de mars s’es debanaa la setena edicion de l’eveniment de la World Stars Ski Event. Limon recebèt una equipa de celebritats menaa per SAS lo Príncipe Albert II ... +
Dimars, 26 de febrièr de 2013, 00h30
Valadas Occitanas > Valadas Occitanas
Estonament amb lo populisme del Movement Cinc Estelas del comic Beppe Grillo, remonta de l’èx-primièr ministre conservator Silvio Berlusconi, revirada del tecnocrata Mario Monti e pauc ... +
Dissabte, 9 de febrièr de 2013, 03h00
Valadas Occitanas > Valadas Occitanas
Lo Tresòr de lenga Corpus Textual es una “banca-dati” tèxtuala, es a dir una bibliotèca digitala de tèxts en lenga occitana representatius de las diferentas ... +


text:
Fouencamps
Flencamp en picard ( Fouencamps en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a bastit la longitud d'una rota #que remonta en pendent doç lo flanc d'un tuc. A situat entre los braces de dos pichons rius, fòrça marécageuses, ont la Noye se tira en lo Avre. Lo Avre se tira de contunh en la Soma en mai de 10 km d'ailà, a Amians meteis.
Quand se ven d'Amians, après aver-i traversat Boves (cap de-luòc de costat), s'arriba a Fouencamps pel nòrd-oèst, en traversant los camps situats entre la via ferrée e la Avre. De contunh la rota bassa, passa la longitud de qualques bastiments isolats just abans d'arribar al pont del Avre e los jos-bòsques marécageux #que s'estendon de contunh dos costats de la rota. Ailà, un virage a cuic drech délaisse un camin de tèrra totjorn liurada a las èrbas humides. Del temps que la rota vira per passar jos la via ferrée de contunh far un segond virage, aquel camin llom lo talus de mai de cinc mètres, n'elevat #que ne circulan los trens del anciana granda-linha de jonction entre París e Lille abans lo bastiment de la linha TGV.
Le village est bâti le long d'une route qui remonte en pente douce le flanc d'une colline. Il est situé entre les bras de deux petites rivières, très marécageuses, où la Noye se jette dans l'Avre. L'Avre se jette ensuite dans la Somme à plus de 10 km de là, à Amiens même.
Lorsqu'on vient d'Amiens, après avoir traversé Boves (chef-lieu de canton), on arrive à Fouencamps par le nord-ouest, en traversant les champs situés entre la voie ferrée et l'Avre. Puis la route descend, passe le long de quelques constructions isolées juste avant d'atteindre le pont de l'Avre et les sous-bois marécageux qui s'étalent ensuite des deux côtés de la route. Là, un virage à angle droit délaisse un chemin de terre toujours livré aux herbes humides. Alors que la route tourne pour passer sous la voie ferrée puis faire un second virage, ce chemin longe le talus de plus de cinq mètres, en haut duquel circulent les trains de l'ancienne grand-ligne de jonction entre Paris et Lille avant la construction de la ligne TGV.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Lo 28 de març de 1697, un incendi sobrevé al presbytère e los registres paroissiaux an destruit[1],[2].
- Le 28 mars 1697, un incendie survient au presbytère et les registres paroissiaux sont détruits[3],[4].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ AD de la Soma consultables en linha, vist n° 10, costat drech
- ↑ AD de la Soma consultables en linha, vist n° 12, costada esquèrra
- ↑ AD de la Somme consultables en ligne, vue n° 10, côté droit
- ↑ AD de la Somme consultables en ligne, vue n° 12, côté gauche


text:
1537
Aquesta pagina concernís l'an 1537 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Fisica[modificar | modificar la font]
Publicacion de Nova scientia dau matematician italian Niccolo Fontana Tartaglia (1499-1557). Aquò èra lo premier manuau de balistica, sciéncia venguda importanta en causa de l'aumentacion de portada deis armas de sètge entraïnada per lo desvolopament de l'artilhariá pirotecnica. Son obratge conoguèt un succès important e plusors edicions ulterioras.


text:
Classificacion scientifica
Somari
De la diversitat de las classificacions[modificar | modificar la font]
Ligada a una cultura, a un estat donat d'avançament de las coneissenças, tota classificacion deu obligatòriament evoluir e doncas variar amb l'evolucion de las societats elas meteissas.
E se la societat tradicionala evoluís pas gaire, o fòrt lentament, es l'invèrs per las societats dichas « scientificas ». Logicament, naisson d'aqueste fach, una varietat de classificacions.
La classificacion populara[modificar | modificar la font]
Primièra en data, es ela que primitivament (e vernacularament) a permés de destriar los genres e las espècias. Consèrva encara, uèi, son importància. Fondada sus de critèris simples : l'aparéncia, las mors supausadas, los crits, etc. S'embarrassa gaire de donadas scientificas. Davant lo desconegut, procedís per extension e/o assimilacion : per exemple, la mirga → la ratapenada → lo kiwi (cobèrt de pels, lo kiwi es pels chineses assimilable a una mirga vegetala…).
Culturalament son estudi comparat es dels mai saboroses (cf. per exemple los diferents noms comuns de la rosèla).
Destria tanben, per exemple los chòts de las nuchòlas, los grapauds de las granhòtas, los rats de las mirgas ... Las espècias aparentadas son dins l'esperit d'un cèrt nombre, censadas èstre marits e femnas. Atal, lo chòt seriá lo mascle de la nuchòla, lo grapaud lo de la granhòta, lo còrb lo de la gralha, etc. Plan segur aquò varia segon las lengas e a pas, plan segur, cap de sentit en anglés (dins Tom e Jerry, quitament se s'agís d'una mirga, Jerry es un mascle, coma o confirma mai d'un episòdi).
Solide, lo costat ninòi e espontanèu d'aquestas cresenças pòt far sorire (Lorentz) o quitament agaçar mas seriá inutil, e quitament nosible, de ne rire, sustot al nom de la Sciéncia (la coneissença). Perque dins l'imaginari popular aquestas apelacions an una fòrta significacion. E coma a tant plan sabut o dire Alexander Fleming : Per que lo mai grand nombre s'interèsse a la sciéncia, la sciéncia deu d'en primièr s'interessar al mai grand nombre.
La classificacion scientifica tradicionala[modificar | modificar la font]
Enriquida de contunh dempuèi sa creacion princeps, la classificacion scientifica de las espècias, actualament obsolèta mas encara fòrt sovent utilizada es eissida de la de Linné. Devesís lo mond vivent en cinc règnes. Demòra una classificacion importanta perque impregna encara d'escriches nombroses, sovent recents, o quitament los manuals escolars.
En biologia, la classificacion scientifica tradicionala es tala que cinc règnes devesisson lo mond vivent :
- los procariòtas (bactèris e arqueobactèris)
- los protistas (eucariòtas unicellulars)
- los campairòls (eucariòtas multicellulars)
- los vegetals (eucariòtas multicellulars)
- los animals (eucariòtas multicellulars)
La classificacion filogenetica[modificar | modificar la font]
Pasmens, parallèlament a aqueste sistèma de classificacion basat sus de caractèrs morfologics observables (fenotipe) se desvolopa uèi una classificacion filogenetica basada suls caractèrs genetics (genotipe). Aquesta darrièra es pus dificila d'establir, perque de comparasons de còde genetic se fasent exponencialament carestiosas amb lo nombre d'espècias consideradas son necessàrias. En revenge, aquesta classificacion novèla permet de visualizar melhor los embrancaments del vivent tals coma constituits per diferenciacions progressivas al cors del temps.
L'una e l'autra de las classificacions an lors limits, e lor usatge conjunt es doncas pas absurde dins la mesura de lor complementaritat. Per exemple se pòt pas far de classificacion filogenetica sens aver d'en primièr restacat morfologicament un organisme a un grop (taxon) de referéncia. Se sap d'autra part que d'« espècias » pòdon a priori èsser perfièchament identicas morfologicament e se mostrar incapablas de se reproduire entre elas, aquestas diferéncias son sovent reveladas per la genetica. Fin finala, òm a doncas dos « arbres » filetics que cal comparar per èsser (en partida) segur de la classificacion.
L'unitat de basa de la classificacion scientifica dels èssers vivents o taxinomia es l'espècia, taxon mens subjècte a discussion, los autres noses de la classificacion, familha, classa, embrancament, etc., podent variar en foncion dels progrèsses de las coneissenças filogeneticas.
Lo classament tradicional de las espècias es basat sus de caractèrs morfologics. Dins fòrça cases, los critèris son basats sus la preséncia d'un caractèr, s'opausant a son abséncia, considerada coma primitiva1 (per exemple vertebrats e invertebrats).
Mas los taxons definits per l'abséncia d'un caractèr se son revelats, per usança, fòrça fragils.
Lo classament repausa sus una ierarquia fixa de categorias de taxon, la ierarquia seguenta :
Per exemple, per l'espècia umana (Homo sapiens sapiens) :
- (vivent) → règne animal → embrancament dels vertebrats → classa dels mamifèrs → òrdre dels primats → familha dels ominidats → genre dels Homo → espècia Homo sapiens
Aqueste principi es estat abandonat amb la classificacion filogenetica. La classificacion en dos gropes (vegetal / animal) a evolucionat per arribar a la constitucion dels cinc règnes del vivent.
D'aprèp la classificacion en 5 règnes, al cors de l'evolucion cellulara dels organismes s'es producha una copadura fondamentala que destria lo grop dels eucariòtas e lo dels procariòtas.
Los procariòtas son unicellulars, e lor material genetic es pas embarrat dins un nuclèu. An d'enzims localizats dins la paret cellulara e se multiplican per scissiparitat. Constituisson lo primièr règne.
Totes los autres organismes son apelats eucariòtas. Lor material genetic es embarrat dins un nuclèu ; an d'organitas cellularas, la multiplicacion cellulara a luòc per mitòsi, an sovent una reproduccion de tipe sexuat.
Los eucariòtas pòdon èsser unicellulars o pluricellulars. Los eucariòtas unicellulars son apelats protistas e constituisson lo segond règne.
Enfin, los eucariòtas pluricellulars son devesits en 3 règnes, los campairòls, los metafites (vegetals clorofillians) e los metazoaris (animals pluricellulars).
- Nòtas
- 1. en general los umans son del costat present, e pas del costat primitiu !
La classificacion biologica[modificar | modificar la font]
Disciplina novèla, unicament fondada sus de critèris de laboratòri (anant tant luènh coma la ressonància magnetica o la biologia moleculara) : caractèrs de l'ADN, de las mitocondrias, ... encara balbucejanta, subronda pauc a pauc amb lo desvolopament de tecnicas de laboratòri.
Dinamizada per l'expansion de las tecnicas, degun dobta pas que siá promesa a un bèl avenidor. Ja, nos a donat qualques suspresas en raprochant d'espècias qu'òm pensava fòrt aluènhadas, mas qu'en fach, s'avèran plan pròchas biologicament. Seriá la classificacion de l'Avenidor ?
Convencion de nomenatge[modificar | modificar la font]
La lenga utilizada pels scientifics per nomenar las espècias es lo latin. Una espècia es designada per un nom de genre començant per una capitala seguit d'un qualificatiu d'espècia en minuscula e enfin de l'iniciala o del nom del scientific que descriguèt l'espècia en primièr ; lo nom complet es en italic. Per exemple :
Çaquelà, dins la practica (recèrca, publicacions, comunicacions…), de mai en mai l'anglés se plaça en parallèl amb lo latin e tempta quitament de còps de lo suplantar…
Utilizacion de sufixes[modificar | modificar la font]
Lo nom dels taxons al delà del genre son generalament de derivats del latin (o latinizats) e recebon un sufixe atribuit per defaut.
- Pel règne animal, de sufixes per defaut son solament meses en plaça a partir del taxon de la superfamilha (ICZN article 27.2).
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Classificacion APG (classificacion filogenetica dels angiospèrmes)
- Classificacion filogenetica
- Taxinomia (o sistematica)
- Règne
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- ITIS : Integrated Taxonomic Information System (anglés)
- Basa de donadas de Taxinomia : NCBI Entratz Taxonomy Homepage


text:
Dius egipcians
Los cultes deus dius egipcians (var. dieus egipcians) que conegón evolucions durant la longa istòria egipciana hèita de temps de prosperitat e de crisi, d'unitat e de division, de victòrias e d'invasions, de coabitacion e de conflictes dab d'autas culturas e de cambiaments de dinastias e de capitalas.
Lo panteon egipcian que muisha ua pletora de dius qui lo lor culte e lo poder deus lors prèstes e hon mei o mens dominants segond las epòcas. Dens aqueth politeïsme que i avó totun practicas comunas, dius qui lo lor culte b'èra mei difusat, comun e partatjat. Atau qu'èra lo cas de Ra e Òrus. Certes cultes, a còp, que s'apropièn dinc au punt de fusionar ; aquò que ho lo cas de Ra e Amon en bèth vàder Amon-Ra. D'autes còp que i avó conflictes enter cultes com enter los Òrus e Seth qui poden estujar, darrèr las loas legendas, conflictes mei ancians e desbrembats enter Haut e Baish Egipte.
Aquesta complexitat e imprecision b'invita a tornar pensar a l'oposicion enter monoteïsme e politeïsme. Au delà de las practicas cultuaus de cap a un diu locau e a las soa idolas (tot escás, mantuas religions moteïstas e practicas cultes locaus ligats a locs de pregàrias, verges o omis sants o destacats) lo monoteïsme que pòt conservat ua relacion mei generala de cap a la creacion. En egiptologia que's discutís aquesta relacion religiosa enter l'un e lo multiple.
Fin finala, que cau mencionar lo brèu mes hèra famós conflicte religiós de l'istòria egipciana : l'imposicion deu culte d'Aton peu faraon Amenofis IV (tanben conegut con Akhenaton e com espós de Nefertiti e probable pair de Totankhamon) e la bastida d'ua navèra capitala vodada ad aqueth culte.
De véder:


text:
Illas Britanicas
Las illas Britanicas (en anglés British Isles, en galés Ynysoedd Prydain, en irlandés Oileáin Iarthair Eorpa[1], en manx Ellanyn Goaldagh, en escocés Eileanan Breatannach) son un archipèla important del nòrd-oèst d'Euròpa que compren las illas seguentas:
- l'illa d'Irlanda, la segonda de l'archipèla, dividida entre l'estat d'Irlanda e l'estat del Reialme Unit (Irlanda del Nòrd).
- l'illa de Grand Bretanha, la mai granda de l'archipèla, possedida tota per l'estat del Reialme Unit. Aquela illa compren en particular las nacions istoricas d'Anglatèrra, Cornoalha, Escòcia e del País de Galas.
- l'illa de Man, possession del Reialme Unit
- divèrsas illas pichonas e estrechament religadas a l'illa de Grand Bretanha e apertenent tanben al Reialme Unit, coma
- Wight (en Anglatèrra);
- las illas Ebridas, las illas Shetland e las illas Orcadas (en Escòcia);
- Anglesey (al País de Galas);
- las illas Scilly (en Cornoalha), etc.
Las illas Normandas, pròchas de França, s'intègran pas gaire, geograficament, a las illas Britanicas, pasmens son una possession del Reialme Unit e de còps d'unes que i a las considèran coma una part de las illas Britanicas.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ "illas d'Euròpa Occidentala".


text:
Odor
Una odor es lo resultat, percebut pel sens de l’odorat, de l'emanacion dels còrses volatils contenguts dins de substàncias coma las moleculas quimicas, sovent qualificadas de moleculas odorantas, de perfum, o de redoléncia per las flors.
Somari
Natura quimica[modificar | modificar la font]
Las moleculas odorantas son caracterizadas per lor composicion quimica.
- Lo/los compausats organics: Alcòl, acid, aldeid, cetona, Idrocarbur aromatic, eca.
- La longor : nombre de carbonas constitutius de la cadena principala.
- L’organizacion espaciala: isomèr, enantiomèr.
Los signals odorants pòdon èsser repartits dins diferentas classas. Per las espècias aquaticas, los compausats generadors d’odors son en majoritat d'acids aminats o de sals biliaris.
Percepcion[modificar | modificar la font]
La sensacion agradable, neutra o desagradable associada a une odor es pròpia a cada individú e per partida innat, per partida socialament construcha. Depend atal de la concentracion del produch dins l’aire e del fach que siá o non associat a a la seuna font naturala[1].
Persistencia[modificar | modificar la font]
Se perfums son fòrça efemèrs e d’autres mai duradices. Lo sistèma olfactiu pòt tanben far pròva d’acotumança, unas odors essent pas mai percebuda aprèp un cert delai.
Odors e pollucion de l’aire[modificar | modificar la font]
La pollucion de l’aire se traduch d'esperela sovent per d'odors (gases d’esapament, fums, odors de decomposicion, de fermentacion, eca.).
En mai, las condicions environamentalas (igrometria, temperatura, lutz, ultraviolets, vent o turbuléncias) influisson sus la durada e la portada d’una odor. Fan que las odors portadas per l’aire vietjan mai o mens luenh; par exemple, un aire pròpri e umid pòrta gaireben totas menas odors al luenh.
Sembla tanben que la pollucion de l'aire aja una importança que benlèu foguèt sosestimada;
- Un aire polluit degrada las moleculas odorantas e frena la dispersion de fòrça odors, que lo perfum de las flors ;
(fr)De cercaires de l’universitat de Virginia (Estats Units d'America) faguèron de modelizacion[2] l’impacte de la pollucion de l’aire sus la dispersion de las redoléncias de flors: Dins un aire pur, aqielas redoléncia se dispersan sus de distanças podent a vegada passar un quilomètre, alara que dins un aire polluit, l’ozòn, los acids, diverses oxidants e radicals liures (idroxils e nitrats) e d’autres polluents degradan o modifican aquelas moleculas redusent fortament la portada de la rodeléncia de las flors (50 % del perfum d’una flor es alara “ perdut ” abans d’aver percorrit 200 m).
Segon Jose D. Fuentes, coautor de l’estudi (fr) “Aquò fa fòrça mai dificil la localizacion des fleurs par les pollinisateurs”. Il estime qu'aqueles aròmas son destruits fins a 90% per la pollucion (al repècte de periòdes que las industrias pesucas e los veïculs existián pas encara).
- de moleculas que son pas conscientament percebudas (ormonas, feromonas, e lor equivalent vegetal, fitoormonas dins lo mond de las plantas) poirián benlèu tanplan èsser destruidas o modificadas per la pollucion de l’aire.
- Aquel fenomèn de degradacion de las odors per la pollucion poiriá en partida explicar lo descasença d'unas populacions d’abelhas e d’autres pollinisators (que d'aucèls, ratapenada nectarivora) constatada dins totes los païses industrials e agricòls[3]. Poiría tanben explicar las dificultats que los individús an de qualques espècias (cernalhas, sèrps, amfibians, uns mammifèrs) a se reproduire (mascle e femnas ne s'encontran pas mai, o mens ben) o de qualques espècias a se noirrir (l’individú percevent pas mai pron l’odor que lo menava a la font de noirritura).
- Es possible que de fitoormonas tenon mai normalament lor ròtle de messatges de communicacion e que de vegetals sián alara mai aisidament victimas de lors predators.
- De presas poirrán èsser mai vulnerablas s'olfetavan mens l’odor de lors predators, e al contrari un predator que caça amb l’odorat pòt aver mai de mal a detectar las presas dins una region que l’aire es polluit. E mai fòrça d’animals que se desplaçan de nuèch en utilizant lor odorat son encara mai perturbats pel fenomèn dich de pollucion luminosa.
Los odors pel l’uman[modificar | modificar la font]
L’odor de la maire a una granda importança pel noirrisson, e al contrari. Qualques odors son memorizada e durablament associada a de sovenirs positius o negatius.
La sociologia del còrs mòstra que se d'odors corporalas son factor d’atrach, sexuala entre autre, d’autres (o los meteisses en d’autres circonstanças) son al contrari factor de rebut. La cultura igienista del sègle XIX benlèu afortiguèt lo desgost per qualques odors associadas als micròbes o a las malautiás (excrements, urinas, aliments en poiriment, aigas pudentas, eca.).
Los perfums naturals o de sintèsi pòdon èsser de mejans de seduccion o d'amagament de las odors supausada desagradablas per sei o per altrú.
De perfums son dempuèi l’Antiquitat tanben utilizats per amagar las odors d’animals, de cosina, de poirit, de cadavre, eca.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Article « Perque siam gainats per las odors? Lo ròtle d'uns factors psicosocials », per Barbara Bonnefoy (Revista Air Pur N° 73)
- ↑ (en)communicat de las acadèmias de las sciéncias e de medecina, engenheriá e recerca americanas, Cf. Estudi publicat dins “ Atmospheric Environment ”
- ↑ (en)Estudi sus l'estatut dels pollinisator en America del nòrd (2006) ; ”Status of Pollinators in North America ” , Committee on the Status of Pollinators in North America, National Research Council Accès a l’estudi
Annèxes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Purves, D. et al.. Neurosciences. Éd. De Boeck Université, Paris, 1999, chap. 14, pp. 263-266.
- (fr)Rémy, E.; Estades, J.; 2007, Nez à nez avec des nuisances odorantes, l’apprentissage de la cohabitation spatiale, Sociologie du travail, Vol. 49, No. 2, pp. 237-252
- (fr)Brigitte Proust, Petite géométrie des parfums, Science ouverte, Seuil, 2006, (ISBN 978-2-0208-0279-6)


text:
Serada festiva prepausada per Calame Alen e lo Kollectif du Pois Chiche a l’entorn de las culturas populàrias de l’Euroregion Pirenèus-Mediterranèa dins l’encastre del Forum Euroregional organizat pel CIRDOC, la Fira Mediterranià de Manresa e Sa Xerxa – Fira de Teatre Infantil e Juvenil (FIET). Al programa : a partir de 19 h, concèrt de Las Anxovetes, grop de Catalonha, a 20 h, Lo Barrut, polifonia occitana, a 21 h, Joana Gomila, musica tradicionala de las Illas Balears e a 22 h, Rubaïyales amb Calame Alen, una passejada musicala.
Inf. : Serada gratuita – Site : http://www.locirdoc.fr/evenements/ forum-euroregional-culturas-popularas-en-dialog/
Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e
Papagai es la revista occitana dels pichonèls.
Prepausa cada mes istòrias, jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr


text:
Juraments d'Estrasborg
Los juraments d'Estrasborg (en latin Sacramenta Argentariae), son de manuscrits que foguèron redigit per oficializar una aliança signada lo 14 de febrièr de 842, entre dos felens de Carlesmanhe, Carles lo Calvet e Loís lo Germanic, contra las ambicions de son fraire ainat, Lotari Ièr.
Los juraments son redigits dins las doas lengas dels sobeirans: lenga alemanda (germanica) per Loís lo Germanic e lenga romanica per Carles lo Calvet.
La lenga romanica del manuscrit es uèi generalament considerada coma una lenga d'oïl, primièra atestacion d'un protofrancés[1]. Pasmens, d'autres cercaires supausan que los Juraments d'Estrasborg son redigits en occitan. En particular, lo lingüista italian Arrigo Castellani a publicat d'articles nombroses per demostrar l'occitanitat del tèxt[2]: lo situa dins un ancian dialècte occitan de Peitieus, ja que Peitieus èra dins una zòna occitanofòna abans lo sègle XIII. Tanben, segon una ipotèsi d'Hans Stroh, professor d'occitan a l'universitat de Munic, aquesta lenga romanica seriá per part d'occitan, pus precisament un ancian dialècte auvernhat del sud, region qu'èra una possession de Carles lo Calvet. [3] Lo tèxt contendriá tanben un fons lexical comun francés-occitan.
Extrach del jurament en lenga romanica[modificar | modificar la font]
"Pro Deo amur et pro christian poblo et nostro commun salvament, d'ist di in avant, in quant Deus savir et podir me dunat, si salvarai eo cist meon fradre Karlo et in aiudha et in cadhuna cosa, si cum om per dreit son fradra salvar dift, in o quid il mi altresi fazet, et ab Ludher nul plaid nunquam prindrai, qui meon vol cist meon fradre Karle in damno sit."
Per l'amor de Dieu e pel pòble crestian e nòstre salvament comun, a partir d'uèi, e tant que Dieu me donarà saber e poder, salvarai mon fraire Carles per mon ajuda e en tota causa, coma òm deu salvar son fraire, segon drechura, a condicion que el faga parièr per ieu, e tendrai pas jamai amb Lotari cap plaid que, de ma volontat, pòsca èsser daumatjós a mon fraire Carles.
Extrach del jurament en lenga tudesca[modificar | modificar la font]
Lo meteis extrach dins çò qu'es probablament una forma de francic:
"In Godes minna ind in thes christianes folches ind unser bedhero gealtnissi, fon thesemo dage frammordes, so fram so mir Got geuuizci indi mahd furgibit, so haldih tesan minan bruodher, soso man mit rehtu sinan bruodher scal, in thiu, thaz er mig sosoma duo ; indi mit Ludheren in nohheiniu thing ne gegango, zhe minan uuillon imo ce scadhen uuerhen."
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Bernard Cerquiglini : La naissance du français, París, Presses universitaires de France, 1991 (Que-sais-je ?) ; 3ena ed. mesa a jorn, 2007.
- ↑ Vejatz per exemple: CASTELLANI Arrigo (1967) “L’ancien poitevin et le problème linguistique des Serments de Strasbourg” [1969, Cultura neolatina, 29] [reed. in CASTELLANI Arrigo (1980) Saggi di linguistica e filologia italiana e romanza (1946-76), Roma, vol. 3]; CASTELLANI Arrigo (1978) “Nouvelles remarques au sujet de la langue des Serments de Strasbourg”, Travaux de littérature et de linguistique, 16; CASTELLANI Arrigo (1986) “Precisazioni sulla lingua dei Giuramenti di Strasburgo”, Actes du XVIIe Congrès international de linguistique et philologie romanes, vol. 9: Critique et édition des textes, Ais de Provença: Université de Provence.
- ↑ [1] Hans Stroh e lo jurament d'Estrasborg Blog de l'IEO 12, seccion departamentala d'Avairon


text:
Ja èra conegut per los lors efèctes antioxidants. Çò que se sabiá pas èra que lo sieu consum tanben pòt provocar una pèrda de pes pr’amor del cambi de metabolisme dins lo fetge en tot transformar los nomentats bons metabolites. Aital o confirma un estudi fach sus de mirgas pendent mai de quatre setmanas e publicat fa pauc al numeric European Journal of Nutrition.
L’estudi confirmariá que lo consum de tè negre provòca una pèrtda de pes al delà d’autres beneficis per la santat en tot cambiar de bacterias dins l’intestin. Aital o a explicat una còla de recercaires de l’Universitat de Califòrnia.
“Avèm descobèrt que lo tè negre e lo tè verd càmbian lo nivèl de bacterias intestinalas en los animals – çò diguèt la cap de l’estudi Susanne Henning -. Lo percentatge de bacterias restacat amb l’obesitat èra mens e mens grand e las bacterias associadas amb la massa corporala sana creissián”.
Se d’autres estudis ja fachs afirmavan que los polifenòls del tè verd èran chuclats pel còrs umans e que cambiavan lo metabolisme energetic de lo fetge, ara s’es confirmat que los polifenòls del tè negre – tròp grand per èsser chuclats per l’intestin – ajudan far créisser las bacterias de l’intestin e la formacion d’acides grasses de lèu metabolisme, un tipe de bacterias que càmbia lo metabolisme del fetge”.
“Èra demostrat que los polifenòls del tè verd èran mai efectius e que balhavan mai beneficis per la santat que los del tè negre pr’amor que los elements quimics del tè verd èran chuclats directament per la sang – çò confirmèt Henning -. Mas ara podèm afirmar que lo tè negre tanben balha fòrça beneficis per la santat umana e entre eles la pèrda de pes en umans”.
Un te amb de prebiotics
Segon lo nòu estudi, ambedós tipes de tè, lo verd e lo negre, an de prebiotics, una substància que provòca la creissença de bons microorganismes qu’ajudan la santat umana. L’estudi es estat realizat a travèrs de desparièras diètas sus de mirgas: dos grops aguèron extràctes de tè verd o negre; amb pauca grassa e fòrça sucre, cap grassa e fòrça sucre, fòrça grassa e fòrça sucre e tanben extràcte de tè negre naut en grassas e sucres.
Après quatre setmanas, las mirgas qu’avián recebut d’extràctes de tè verd o negre avián lo meteis pes que las mirgas qu’avián recebut una dièta bassa en grassas. E tanben avián mens bacterias restacadas amb l’obesitat.
Totun, solament las mirgas qu’avián recebut extràcte de tè negre avián agut una creissença d’un tipe de bacterias nomentada Pseudobutirivibrio, qu’explicariá perqué lo tè verd e lo negre càmbian lo metabolisme dins los animals.
“Aquò suggerís que los beneficis per la santat umana del tè negre mas tanben del tè verd son mai grands encara que recebre d’antioxidants – çò diguèt un recercaire d’aquel estudi, Zhaoping Li -. Ambedós tès an un grand impacte en la creacion de flora microbiana. Aquò balha una nòva rason pels aimants del tè negre per contunhar de lo beure”.
La Redaccion


text:
Ah…era jòune a l’espòca. Sabia pas çò qu’ai apres apres, en trainar en Avairon : los motons son sus lo Larzac, las vachas sus l’Aubrac. Mas « Lo secret del Larzac Mountain », quand un coneis lo plateau, quò fonccionava mens bien.
Archives Mensuelles: novembre 2011
Gloglo Movement
Marcel.bof
Tene a precisar qu’ai res contra Macarel, mas un visuau qu’avian fach emb daus blasons de territòris occitans m’avia laissat un pauc fred.
Bica
Sèga
Alara, per introdusir un pauc la seria, un plebiscite :
Los que me seguissen sus Facebica coneissen desjà quò-qui. D’alhors, ai perdut mos fichiers originaus per los botar aqui, donc la resolucion daus prumiers desviraments es pas forçadament tarribla… Tanben quand me prendrà l’enveja los tornarai far, i a quauquas colhas graficas sus lo prumiers (sabia pas tròp far enquera).


text:
J. M. Barrie
Sir James Matthew Barrie, pus conegut jos la signatura de J. M. Barrie (Kirriemuir, lo 9 de mai de 1860 - Londres, lo 19 de junh de 1937) foguèt un escrivan e dramaturg escocés, celèbre per aver creat lo personatge de Peter Pan. Foguèt tanben un amic d'Arthur Conan Doyle.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Nascut le 9 de mai de 1860, a Kirriemuir, a Angus (Escòcia), èra lo noven enfant, e lo tresen dròlle, d'un coble format per David e Margaret Barrie, nascuda Ogilvy.
Son paire èra un obrièr teisseire. Sa maire èra una femna fòrta e intelligenta, qu'aguèt una importància capitala dins sa vida. Primièr li balhèt lo gost de la ficcion en li legissent d'istòrias, subretot aquelas de Stevenson (Escocés tanben), que venerava.
Lo filh preferit de sa maire, David, moriguèt quand aviá tretze ans. Lo pichon Jimmy (diminutiu de James) ensajava de lo remplaçar dins lo còr de la maire, fins a se vestir coma lo defunt per s'identificar a aquest. L'enfança de J. M. Barrie foguèt pas urosa. Cresquèt sus una falha. Tota sa vida, ensagèt de ganhar l'amor de sa maire, mas jamai capitèt pas vertadièrament. Se balhèt la mission de consolar sa maire d'aquela perduda e afirmèt, pus tard, que son enveja d'escriure veniá d'aquò. E puèi se tròba totjorn un personatge nomenat Dàvid dins son òbra e mai d'un fantaumas… J. M. Barrie aprenguèt dins d'escòlas de Glasgow, Forfar e Dumfries. En 1887, dintrèt a l'Universitat d'Edimborg, ont capitèt una d'una mestriá. Trabalhèt coma jornalista per lo Nottingham abans de s'installar a Londres, independent, en 1885.
Esposèt en 1894 l'actritz Mary Ansell, mas foguèron pas uroses. Sens enfant, divorcièron (en 1909) sus la demanda d'aquela (qu'aviá un aimant), e Barrie capitèt pas s'opausar, malgrat totas sas temptativas. J. M. Barrie èra un òme menut, linge e petit. Se remarcava son anar quasi enfantin, tal coma son eròi Peter que voliá pas créisser...
Aguèt pas d'enfants mas s'ocupèt, aprèp que venguèron orfanèls, dels dròlles de la familha Llewelyn Davies (Cf. infra).
Recebèt las onors — un titre de Baronnet en 1913, l'Òrdre del Merite en 1922 e lo rectorat de l'Universitat de St. Andrews, ont faguèt una emocionanta allocucion (Coratge, 1922), puèi las foncions de cancelièr de l'Universitat d'Edimborg.
Barrie moriguèt d'una pneumonia lo 19 de junh de 1937. Es enterrat dins lo cementèri de Kirriemuir, ont nasquèt, al costat de sos paires, fraires e sòrres. Son ostal nadal, al 4 Brechin Road, es transformat en musèu pel National Trust for Scotland.
Tutor dels filhs Llewelyn Davies[modificar | modificar la font]
Foguèt un amic intim de la familha Llewelyn Davies — subretot dels filhs, que li inspirèron los personatges de Peter Pan, e per los que foguèt « l'oncle Jim ». Cultivèt una amistat ambigúa mas respectuosa amb Sylvia Llewelyn Davies, la maire.
Quand Arthur Llewelyn Davies moriguèt en 1907, Barrie venguèt pus implicat amb los Davies, lor fornissent un sosten financièr, los revenguts de sa pèça Peter Pan e d'autres trabalhs, satisfasent largament als besonhs de subsisténcia e d'educacion pels enfants. Prepausèt a Sylvia de la maridar, aquela refusèt.
Sylvia moriguèt en 1910, demandant que James Matthew Barrie siá l'administrator e lo protector dels seus filhs, amb la seuna maire Emma, lo seu fraire Guy Du Maurier e lo fraire d'Arthur, Compton. S'ocupèt doncas dels dròlles pendent lor enfança e lor adolescéncia, venguèt lor tutor e tractèt sos pupillas George, Jack, Peter, Michael e Nicholas coma los seus filhs.
Dos dels enfants coneguèron un destin tragic que toquèt Barrie fòrça prigondament. George foguèt tuat en 1915 pendent la Primièra Guèrra Mondiala ; Michael, amb qui Barrie correspondèt quotidiana fins a l'universitat, ont se neguèt en 1921 amb son amic Rupert Buxton, a Sandford Lock prèp d'Oxford, gaireben un mes abans son 21en aniversari.
Peter venguèt editor (Peter Davies Publishing). Mas, aprèp una grèva depression nerviosa, se suicidèt dins lo mètro a la station Sloane Square a Londres, lo 5 d'abril de 1960 a 63 ans.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Òbras[modificar | modificar la font]
( lenga pas reconeguda : j+ lenga pas reconeguda : _m+ lenga pas reconeguda : _barrie) J. M. Barrie
- Bandolero, the bandit
- Caught napping
- Auld Licht Idylls
- Better dead
- When a man’s single
- A window in the Thrums
- An Edinburgh eleven
- My Lady Nicotine
- The Little Minister
- Ibsen’s ghost
- Richard Savage
- A holiday in bed / Life in a country manse
- Walker
- Jane Annie
- Two of them
- Tillyloss scandal
- A lady's shoe
- Becky Sharp
- Professor's love story
- The Sabbath day
- Sentimental Tommy
- Margaret Ogilvy
- Tommy and Grizel
- A platonic friendship
- An auld licht manse
- The Allahakbarries book
- The wedding guest
- Quality street
- The little white bird
- The admirable Crichton
- Little Mary
- Peter Pan or the boy who would not grow up
- Pantaloon
- Alice sit-by-the-fire
- Josephine
- Punch
- Peter Pan in Kensington Gardens
- What every woman knows
- When Wendy grew up : an afterthought
- George Meredith
- Old friends
- A slice of life
- The twelve-pound look
- Peter and Wendy
- Rosalind
- The dramatist get what they want
- The will
- The adored one
- Half Hours
- Der tag
- Rosy rapture, the pride of the beauty chorus
- The fatal typist
- The new world
- Kiss for Cinderella
- The real thing at least
- Irene Vanbrugh’s pantomine
- Shakespeare’s legacy
- Dear Brutus
- The Old Lady Shows Her Medals
- Reconstructing the crime
- Who was Sarah Findlay ?
- A well-remembered voice
- Echoes of the War
- The truth about the russian dancers
- Mary Rose
- Shall We Joint The Ladies ?
- Neil and the Tintinnabulum
- Representative plays
- Barbara’s wedding
- The plays of J.M. Barrie
- Farewell Miss Julie Logan : A Wintry Tale
- The Boy David - A Play In Three Acts
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) sirjmbarrie.com Tot o gaireben su Barrie
- (fr) Roses de décembre, pagina d'una amorosa de Barrie
- (en) Lo site d'Andrew Birkin, un dels sites pus complèts e pus rics
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Andrew Birkin, Lost boys
- Herbert Garland, A bibliography of Sir James Matthew Barrie
- Denis Mackail, The story of J.M. Barrie
- J.A. Hammerton, Barrie : The Story of a Genius
- Patrick Chalmers, The Barrie Inspiration
- Kathleen Kelley-Lainé, Peter Pan ou l'enfant triste


text:
Lo franquisme es una nafradoira europèa, e tanben per las democracias que l’an sostengut dinca la mòrt –dins son lièt- lo generalíssime Franco, e ara dels descendents monarquics. Òr, condamnar lo Franquisme es al XXIen sègle encara un problèma per Madrid, e pels partesans del centralisme madrilenc ; sabèm çò qu’a costat a Espanha lo franquisme, en lista de mòrt qu’encara l’Estat espanhòl refusa de cercar dins los valats militars espanhòls, apialats coma los josius matats pels nazis en Ucraïna, Polònia, o Païsses Baltics.
La pròva nos arriba anuèch, del Parlament de Catalonha. Los qu’an fugit del Parlament democraticament elegit son los que son del pòst-franquisme : Ciutadanos e Partido Popular. Son los que son entrevistats pels mèdias franchimands per nos explicar los «maissants» nacionalismes bascos e catalans, coma lo filosòfe Sabater, d’Euskadi.
Me sembla important que l’Union Europèa sapiguèsse qu’al Parlament Europèu, dins lo grope del meteis nom i son elegits espanhòls que vòlon pas condamnar lo franquisme, lo Partit Popular Europèu es lo grope qu’arregropa UMP e mantunes centristas franchimands, lo partit de Berlusconi e mantunes de la Liga del nòrd, o mantunes conservadors angleses (e dèu pas èstre una lista limitada), e plan segur lo partit de la primièra ministra alemanda, Merkel, CDU e CSU ; es qu’aiçò pòt contunhar ? In eternam ? es que l’Union Europèa gastarà temps per explicar çò que democracia vòl dire dedins l’U.E. a l’Estat centralista espanhòl ?
Es la confirmacion del dessenh publicat a la prima dins la premsa en lenga espanhòla a Barcelona.
-°-
Democracia es cridada en Catalonha :


text:
E n’ètz d’avís ? Ideas e experiéncias de simplicitat volontària a partatjar per Domenja Lekuona
Difusion lo divès sus Ràdio País
a partir de 10h12 e lo dissabte a 5h lo vrèspe
Deus avantatges deus panets de lavar.
En tres episòdis.
Episòdi 1 : l’in.hèrn empipautaire de la cocha que’s tira ! de 250 tà 500 ans entà que’s degrade. En mejana 4h d’utilitat contar 3 ans tà ua cocha que’s lava. 4.5 arbo, 64kg de petròli e produits quimics a fanègas.
Passatz a la cocha que’s lava !
Like this:
Like Loading...


text:
Beaucamps-le-Vieux
Bieucamp en picard ( Beaucamps-le-Vieux en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Humbaud Lo Vièlh, (Humbaldus Vetulus o Veteris) Sire dels Beaucamps, es un chevalier descendent dels lo Vièlh de Yvetot, un soldat respectat ‘miles vénérandus’, #que lo nom n'evoca una ascendance franque-danoise[1]. Lo doble nom de Beaucamps li cal provenir d'aquela familha coma l'indica la étymologie latina e se deuriá doncas escriure Beaucamps (de detlas) LeVieux. En fach, aquela familha normande de las LeVieux aviá per mission de gardar la frontièra "normande" d'un territòri situat malgrat aiçò en Vimeu[2]. Cal anotar que fins a la Revolucion, la frontièra del duché de Normandie[3] longeait los limits Es de la municipalitat de Beaucamps LeVieux. Per la guarda d'aquela frontièra, las LeVieux an #èsser ajudats per populacions desplaçadas de la region de Dòl-de-Bretanha, #que se truca los presoèrs bretons de Beaucamps en las labors de Alcius Ledieu[4]. S'agiriá mai lèu de populacions d'origina scandinave establidas sens títol sus tèrras de la évêché de Dòl. En lo moment d'un conflicte de frontièra[5] entre Bretanha e Normandie, los dos ducs signan una tractada[6] al Mont-Sant-Michel en preséncia de la archevêque de Roan Robert lo Danois, lo sieu oncle comun[7]. Lo exfiltration d'aquelas populacions d'origina scandinave (mas en partida bretonne doncas que los matrimònis èran passats localement) es la contrapartida del pòrti normand Robert. I aurà efectuat per la flotte normande #que sortiá d'un episòdi desgraciat d'atac del Angleterre. Es possible qu'aquelas populacions ajan preses part a la massacre de Mortemer #qu'escartèt de la noblessse franque per un temps la tentation d'encantar lo duché per la fòrça de las armas.
L'origina de Beaucamps es una anciana vila close #que #èsser, antany, un luòc militar estrategic #que #utilizar los LeVieux[8], parents del ‘rei’ de Yvetot. La comuna conserva uèi dos vestigis de la siá istòria : una fòrça seigneurial e una glèisa, antany banc d'un prieuré bénédictin. Aquelas bastissas considerablas, totes dos dels XIe e XIIe de sègles, an classificat lo un e los autres monuments istorics. Dempuèi la desaparicion de pichons reialmes de Yvetot, e la dislocation de las Flandres francesas, la populacion es venguda picarde (administrativement) e essencialament agricòla.
En 1891, Beaucamps-lo-Vièlh #venir lo terminus provisòri del Camin de fèrre secondaire del ret départemental de la Soma, en venent de Amians, e #qu'arriba a Aumale (Seine-Maritima) en 1901 de contunh Envermeu en 1906.
La linha #barrar al servici viatgèr l'an 1940, e a tot tràfec l'an 1947. L'estacion del camin de fèrre secondaire subsisteix, mas aperten d'ara endavant a un particular.
Humbaud le Vieux, (Humbaldus Vetulus ou Veteris) Sire des Beaucamps, est un chevalier descendant des le Vieux d’Yvetot, un soldat respecté ‘miles vénérandus’, dont le nom évoque une ascendance franque-danoise[9]. Le double nom de Beaucamps doit provenir de cette famille comme l'indique l'étymologie latine et on devrait donc écrire Beaucamps (des) LeVieux. En fait, cette famille normande des LeVieux avait pour mission de garder la frontière "normande" d'un territoire situé pourtant en Vimeu[10]. Il faut noter que jusqu'à la Révolution, la frontière du duché de Normandie[11] longeait les limites Est de la commune de Beaucamps LeVieux. Pour la garde de cette frontière, les LeVieux ont été aidés par des populations déplacées de la région de Dol-de-Bretagne, qu'on appelle les prisonniers bretons de Beaucamps dans les ouvrages d'Alcius Ledieu[12]. Il s'agirait plutôt de populations d'origine scandinave établies sans titre sur des terres de l'évêché de Dol. Lors d'un conflit de frontière[13] entre Bretagne et Normandie, les deux ducs signent un traité[14] au Mont-Saint-Michel en présence de l'archevêque de Rouen Robert le Danois, leur oncle commun[15]. L'exfiltration de ces populations d'origine scandinave (mais en partie bretonne puisque les mariages étaient passés localement) est la contrepartie du duc normand Robert. Elle sera effectuée par la flotte normande qui sortait d'un épisode malheureux d'attaque de l'Angleterre. Il est possible que ces populations aient pris part au massacre de Mortemer qui va écarter de la noblessse franque pour un temps la tentation de ravir le duché par la force des armes.
L’origine de Beaucamps est une ancienne ville close qui fut, autrefois, un lieu militaire stratégique qu'utilisèrent les LeVieux[16], parents du ‘roi’ d’Yvetot. La commune conserve aujourd'hui deux vestiges de son histoire : un fort seigneurial et une église, jadis siège d'un prieuré bénédictin. Ces édifices remarquables, tous deux des XIe et XIIe siècles, sont classés l'un et l'autre monuments historiques. Depuis la disparition de petits royaumes d’Yvetot, et la dislocation des Flandres françaises, la population est devenue picarde (administrativement) et essentiellement agricole.
En 1891, Beaucamps-le-Vieux devint le terminus provisoire du Chemin de fer secondaire du réseau départemental de la Somme, venant d'Amiens, et qui atteint Aumale (Seine-Maritime) en 1901 puis Envermeu en 1906.
La ligne ferma au service voyageur en 1940, et à tout trafic en 1947. La gare du chemin de fer secondaire subsiste, mais appartient désormais à un particulier.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Mireille Louis, 1507, Bibliotèca Nacionala.
- ↑ e doncas dins tèrra franque. Vertat es que la politica dels ducs a trobar #totjorn aliats francs contra los neustriens de contunh contra los sieus successors los robertiens de Ile de França
- ↑ lo concordat signat per Napoleon e lo pape a tanben modificat los territòris eclesiastics
- ↑ la societat de émulation de Abbeville amb Alcius Ledieu a trabalhat sus aquel afar, los elements an #èsser porgits en los ans de 1870 per un erudit libraire a Aumale
- ↑ los incidents de frontièra son nombroses, abans e après lo pòrti Alain; de meteis que las arribadas successivas de populacions scandinaves, en particulara en procedéncia de la mar d'Irlanda
- ↑ fauta encara los elements de la cronologia exacta e las chartes #que i an ligat, s'existissián del temps de la societat de émulation, an pogudas disparaitre en lo moment dels dos conflictes mondiales
- ↑ lo archevêque de Roan èra soucieux dels títols de las tèrras de la Eglise e réprouvait doncas las installacions de Vikings #que tolerava o encoratjava los ducs normands e sustot quand s'agissiá de tèrras de la Eglise
- ↑ un LeVieux en avent contractat la lèpre en Palestine, la familha participarà a la fondacion de la léproserie del Quesne, près de Beaucamps
- ↑ Mireille Louis, 1507, Bibliothèque Nationale.
- ↑ et donc en terre franque. Il est vrai que la politique des ducs a toujours été de trouver des alliés francs contre les neustriens puis contre leurs successeurs les robertiens d'Ile de France
- ↑ le concordat signé par Napoléon et le pape a aussi modifié les territoires ecclésiastiques
- ↑ la société d'émulation d'Abbeville avec Alcius Ledieu a travaillé sur ce sujet, les éléments ont été fournis dans les années de 1870 par un érudit libraire à Aumale
- ↑ les incidents de frontière sont nombreux, avant et après le duc Alain; de même que les arrivées successives de populations scandinaves, en particulier en provenance de la mer d'Irlande
- ↑ il manque encore les éléments de la chronologie exacte et les chartes qui y sont liées, si elles existaient du temps de la société d'émulation, elles ont pu disparaitre lors des deux conflits mondiaux
- ↑ l'archevêque de Rouen était soucieux des titres des terres de l'Eglise et réprouvait donc les installations de Vikings que tolérait ou encourageait les ducs normands et surtout quand ils s'agissait de terres de l'Eglise
- ↑ un LeVieux ayant contracté la lèpre en Palestine, la famille participera à la fondation de la léproserie du Quesne, à proximité de Beaucamps


text:
Margalida
Per Alidé Sans
Ère coma tocar damb era man eth cèu.
Ère com aqueth finau que acabè damb interrogant.
Ère coma eth Solei que trè eth cap quan ve arribar era primauera.
Ère d’un tacte tan doç, auie un gust tan intens... e un talent especiau!
E ara l’an deishada sense sénter, ne veir, ne parlar, ne escotar.
Per èster diferenta, l’an embarrada en un cornèr,
l’an exiliada e desterrada.
Se me trinque eth còr, e se me gèle era sang
damb cada viatge que Margalida me ditz:
A on s’an quedat totes es flors d’abriu?
A on s’an quedat?
A on s’a metut era flaira d’ostiu?
A on s’a metut e per qué non ei aciu?
E a on s’amague era aigua d’aguest arriu?
Non tròbi era mèrca des mèns pès en solèr!
A on s’a metut tota aquera gent que tracte as demès
coma volerie èster tractada?
E a on s’amaguen era bontat e era sinceritat?
Non tròbi era estèla que me prometie Orient!
A on s’an quedat?
Ai, ai, ai!
A on s’an quedat?
Margalida non agarres pòur, que eth tòn coratge non vage endarrèr.
Margalida se sentes que non pòs jo serè aciu enquia arténher que:
Non pares de pensar que se bèth dia t’as de hèr vielha
non ei tà deisha’c estar, non ei tà parar de caminar...
Non pares de pensar que se bèth dia t’as de hèr vielha
non ei tà deisha’c estar, non ei tà parar de caminar!!!
A on s’an quedat, a on s’a metut
totes es flors d’abriu e era flaira d’ostiu?
Non sai a on s’an quedat...
5 cançons del meteis grop :


text: La Batalha de Korsk, coneguda coma Operation Zitadelle pels alemands (Operacion Ciutadèla en occitan) es una de las batalhas màgers sul Front de l'Èst de la Segonda Guèrra Mondiala. Demòra la batalha de fòrças coirassadas mai granda de totis los temps e inclutz la jornada pus costosa en pèrdas aerianas dins l'istòria. L'operacion es una ofensiva alemanda qu'aviá per tòca de trencar lo sortent de Kursk per encerclar las fòrças sovieticas. Los sovietics, que se dobtavan de las intencions alemandas, preparèron lo terren, se defendèron e passèron a la contraofensiva.


text:
Analema
L'analema es la corba que descriu las posicions successivas del Solelh dins una meteissa ora pendent un an observada dempuèi una meteissa posicion. Se cada jorn de l'an, a miègjorn, marcam la posicion del Solelh, pendent un an aurem obtengut una corba, qu'a una forma aproximativa de uèit.
La posicion del Solelh observada càmbia cada jorn a causa de l'inclinacion de l'axe de la Tèrra e a causa de l'excentricitat de l'orbita terrèstra. La compausanta axiala de l'analema mòstra la declinason del Solelh mentre que la compausanta transversala ofrís una informacion sus l'equacion del temps, la diferéncia entre lo temps solar aparent e lo temps solar mejan.


text:
NÒU CLASSAMENT PALEONTOLOGIC DELS DINOSAURES
Après lo classament de las familhas de dinosaures que faguèt Richard Owen en 1842, pauc aviá cambiat. Ara, una còla paleontologica de l’Universitat de Cambridge e lo Musèu d’Istòria Naturala de Londres, prepausan cambis radicals en las familhas de dinosaures. La proposicion a coma origina una nòva analisi de dotzenats d’esqueletas de dinosaures e milièrs de caractèrs anatomics d’aquestes fossils.
Foguèt l’anatomista anglés Richard Owen lo primièr en far un classament dels dinosaures. Èra l’an 1842. Abans de 1900 la sciéncia ja sabiá que i aviá nòvas familhas de dinosaures. Harry Govier Seeley, paleontològ de Cambridge e qu’aviá estudiat amb Adam Sedgwick , determinèt que i avián dos grands grops: Saurischia e Ornithischia. Lo classament èra fach segon lo tipe de pelvís qu’avián los dinosaures; los d’un grop èran semblants als dels lausèrts o reptils saurians ( Saurischia) e los de l’autre grop als dels aucèls (Ornitischia ).
Mas segon èran descobèrtas mai e mai espècias de dinosaures caliá crear un tresen grop; los Saurodomorpha. Foguèt Seely que placèt aquesta familha (amb Diplodocus e Brontosaurus ) amassa amb los Terapòds (amb Tirannosaurus rex) dins los Saurischia. En aquela epòca se pensava que los dinosaures ornitisquians e los saurisquians èran pas familha e qu’ambedós avián ancessors desparièrs. Totun, la paleontologia descobriguèt lèu qu’avián un ancessor comun.
Un nòu classament
Lo nòu classament es radical e estonant. S’an prepausat tres nòvas familhas; Dinosauria ( amb Triceratops horridus e Diplodocus carnegii), Ornithoscocelida ( amb Passer domesticus e Triceratops horridus) e Saurisquia (amb Diplodocus carnegii mas pas Triceratops horridus). Un classament qu’a divèrsas espècias a l’encòp en divèrses grops e que demanda de comprene los ornitisquians amassa amb los terapòds mas en un grop desparièr dels Saurodomòrfs.
Fins uèi lo jorn, èra pensat que los aucèls avián evolucionat dels terapòds. Los autors d’aqueste nòu classament paleontologic prepausan, totun, qu’ornitisquians e terapòds evolucionèron vers los aucèls mas que o faguèron en plan desparièras epòcas de l’istòria naturala de la nòstra planeta.
“En tot començar l’analisi – çò diguèt Matthew Baron, estudiant de l’Universitat de Cambridge – nos demandàvem cossí los ornitisquians èran anatomicament semblants als terapòds. E avèm descobèrt qu’èran familha. Mas aquò èra contrari a tot aquò après fins uèi”.
Pr’aquò la còla de scientifics que prepausa aqueste nòu classament de dinosaures confirma que los carnivòrs èran familha dels ornitisquians erbivòrs e que d’autres, coma Diplodocus, podián pas èsser dins lo grop que tradicionalament es nomentat coma Dinosaures.
Caliá doncas, cambiar tanben la definicion de la paraula Dinosaure per poder classar Diplodocus e la sieuna familha tanben coma dinosaures. De mai, lo nòu classament dels Ornithoscocelida compren ara amassa Ornitischia e Terapoda, dos grops desparièrs classats aital en 1870 per Henry Huxley.
“Las conclusions de l’estudi son prigondas e estonantas – çò diguèt David Norman, de l’Universitat de Cambridge -. Aqueles dinosaures amb una anatomia que semblava èsser ancessora dels aucèls son ara dinosaures confirmats coma los lors ancessors”.
Mas la còla qu’a revisat tot aquò a trobat una autra conclusion inesperada. Fins uèi lo jorn, la Paleontologia considerava que l’origina dels dinosaures èra l’emisfèri sud de l’ancian continent apelat Gondwana. Los fossils de dinosaure mai ancians son estats trobats en America meridionala. La nòva analisi plaça l’origina dels dinosaures en Laurasia, la part mai septentrionala d’aquel continent.
“Es un classament nòu e radical de las desparièras familhas de l’arbre dels dinosaures. Prepausam una nòva evolucion, biologia e distribucion dels dinosaures – çò diguèt Paul Barret, coautor de l’estudi e del Musèu d’Istòria Naturala de Londres -. S’avèm rason, l’anatomia dels dinosaures serà mai coerenta. Totun, demoran obèrtas nòvas questions sus l’origina geografica dels dinosaures”. Lo nòu classament es estat publicat en lo jornal numeric Nature.
Christian Andreu*
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.


text:
21/04/2018
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Nicolau Puech nos informan que lo convidat l'emission dau diumenc 22 d'abriu 2018 a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera Jean-Brice Vietri dau grope "Castanhas e Vin Novèl " per parlar de lor noveu CD "Le bain turc".
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Per escotar l'emission en directe o en redifusion, clicar sur lo ligam: França Blu Perigòrd
Veiqui lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
e los ligams vers lo sites de Nicolas Puech: www.nicolaspeuch.com e facebook.com/nicolaspeuch
11:24 Publié dans Actualitats, actualité, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Partenariat entre lo CIRDÒC e la Bibliotèca de Tolosa per la numerizacion del patrimòni literari occitanDempuèi 2011 lo CIRDÒC es cargat per las collectivitats publicas d’assegurar un programa larg deLegir la seguida>
Lo CIRDÒC e l’Institut d’estudis catalans signan un acòrdi de cooperacion pel desvolopament dels projèctes numerics scientifics e culturals a l’entorn de l’edicion electronica de la lirica occitana medievalaL’Union academica internacionala (UAI) dirigís dempuèi 1961 lo projècte de constitucion d’un còrpus d’edicion deLegir la seguida>
Un fons de pèças de teatre a disposicion dels amators e dels professionalsDe classics de la literatura occitana al teatre populari del niçard Francis Gag sens oblidarLegir la seguida>
Cap a un data center del domeni occitanUna infrastructura informatica per perennizar las donadas numericas del patrimòni cultural e linguistic occitan.Legir la seguida>
Lo
La Canso de Sancta Fides – Projècte de recreacion artistica a l’entorn d’un tèxte occitan emblematicLa Canso de Sancta Fides constituís un dels tèxtes occitans mai ancians conegut a l’oraLegir la seguida>
Descobrir
- Acuèlh
- Descobrir lo Cirdòc
- Projèctes en cors


text:
Aeropòrt de la Seu d'Urgèl
L'Aeropòrt de la Seu d'Urgèl (oficialment Aeroport de Pirineus-Andorra) es un aeropòrt que barrèt l'an 1984 e que fins es estat uèi utilizat de manièra residuala per aeronaus privadas e aeroclubs. Se tròba al sud de la Seu d'Urgèl (dins l'Aut Urgèl), concrètament dins las municipalitats de Montferrer i Castellbò e Ribera d'Urgellet. La recuperacion de l'aeropòrt permetrà enllaçar los Pirenèus catalans e Andòrra amb d'autres ponches de la geografia catalana.
L'an 2007 l'Institut Catalan del Sòl (Institut Català del Sòl) crompèt per uèch milions d'èuros 85% dels terrens de l'aeropòrt de la Seu d'Urgèl.
Lo plan d'aeropòrt prevei qu'aquel siá un aeropòrt d'aviacion regionala, que li cal facilitar l'accès al transpòrt aerian dempuèi aquela infrastructura a quin autre aeropòrt que siá de portada regionala europèa. Es a l'ora d'ara en estudi comercial per'mor de definir las siás potencialitats coma aeropòrt comercial. Lo Plan director de l'aeropòrt s'elaborarà pendent l'an 2009 e començaràn las òbras en 2010 se las ressorsas economicas o permeton.
Coordenadas : format invalid


text:
Rojan
Rojan ( Roujan en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region Occitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas citadas per Dauzat son en latin : de Royano, en 1059, Rogianum, en 1172. Lo nom de Rojan ven de Roius, nom latin d'òme, amb lo sufixe -anum [1],[2]. Rojan èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre Roius.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Rojan; es ara del canton de Càsols de Besièrs.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 577
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 123-124


text:
Eth proplèu dimèrcles 7 de hereuèr, de 17.00 a 19.00 ores en Centre Sociau de Jubilats de Bossòst, era Associacion Espanhola Contra eth Càncer (AECC) laguens deth Programa Proximitat dera AECC ena Val d’Aran, organice un talhèr de Codina Saludable entara prevencion deth cáncer de colon.
A cargue dera Dra. Antonieta Baraona, metgessa especialista en nutricion e membre deth Comité Tecnic dera AECC de Lhèida.
Eth talhèr ei practic, gratuït e dubèrt ara poblacion en generau, cuedadors e afectadi.
Damb era collaboracion dera Deputacion de Lhèida, Conselh Generau d’Aran e es Ajuntaments de Bossòst e Les.


text:
Dimars, 22 de mai de 2018, 03h00
Lengadòc > Lengadòc Bas > Costiera de Nimes
An perlongat la gàrdia a vista dels cinc militants anticorrida arrestats dissabte de ser a Nimes, segon lo procuraire de la Republica. Los detenguts son tres òmes e doas femnas interpelats ... +
Dijòus, 10 de mai de 2018, 03h00
Lengadòc > Lengadòc Bas > Besierés
Lo celèbre òme de teatre Claudi Alranq a mostrat sa colèra contra la traïson de la dicha esquèrra francesa qu’en nom del progrès empachèt tot reviscolament ... +
Divendres, 6 d'abril de 2018, 03h00
Lengadòc > Lengadòc Bas > Montpelhierenc
Aqueste dimècres 4 d’abril de vèspre, après la peticion qu’a amassat mai de 1500 signaturas, una seissantena d’ensenhaires e militants manifestavan davant lo rectorat ... +
Dimècres, 4 d'abril de 2018, 03h00
Lengadòc > Lengadòc Bas > Narbonés
L'èx-deputada occitana del Parlament de Catalonha, Mireia Boya, es la convidada de País Nòstre a l'Ostal Occitan de Narbona lo 12 d'abril venent, dins l'encastre d'un ... +
Dimècres, 28 de març de 2018, 03h00
Lengadòc > Lengadòc Bas > Montpelhierenc
L’ensenhament public poiriá pèrdre un conselhièr pedagogic d’occitan en Bas Lengadòc, concretament dins lo departament d’Erau. Una peticion en linha, qu’amassa ... +
Dimars, 27 de març de 2018, 03h00
Lengadòc > Lengadòc Bas > Carcassés
Lo procuraire de la Republica de París, François Molins, faguèt diluns una conferéncia de premsa a prepaus de l’atemptat terrorista que patiguèron Carcassona e ... +
Dimenge, 25 de març de 2018, 03h00
Lengadòc > Lengadòc Bas > Montpelhierenc
Los estudiants en cauma de l’universitat de Montpelhièr son estats victimas d’una agression sens precedents. Dins la nuèch de dijòus a divendres, a mièjanuèch ... +
Dissabte, 24 de març de 2018, 03h00
Lengadòc > Lengadòc Bas > Cabardés
Òc, lo vam a pas d’atge. Una pròva bèla ne foguèt balhada pels artistas que venguèron jogar, cantar dins l’encastre de la quinzenada Fasètz la Lenga ... +
Divendres, 23 de març de 2018, 15h45
Lengadòc > Lengadòc Bas > Carcassés
Un òme armat, qu'aviá pres d'ostatges al Super U de Trebes (Carcassés) es estat abatut per la polícia al començament del tantòst. Lo bilanç ... +
Dimars, 13 de març de 2018, 03h00
Lengadòc > Lengadòc Bas > Costiera de Nimes
De panaires ataquèron a l'explosiu ièr diluns de matin lo burèu de la Pòsta de l'avenguda Bir-Hakeim a Nimes. A sèt oras del matin, una fòrta explosion ... +
Dimècres, 21 de febrièr de 2018, 03h00
Lengadòc > Lengadòc Bas > Costiera de Nimes
Lo 16 de febrièr passat, nos quitèt lo pedagòg e escrivan nimesenc Jòrgi Gròs a l’edat de 95 ans. Deman auràn luòc sos obsèquis: un omenatge ... +
Diluns, 19 de febrièr de 2018, 03h00
Lengadòc > Lengadòc Bas > Montpelhierenc
Macarèl, l’entrepresa de merchandising occitanista, tamparà definitivament sa botiga de Sant Joan de Vedats (Montpelhierenc) a la fin del mes de febrièr. Puèi se poirà ... +
Dissabte, 17 de febrièr de 2018, 03h00
Lengadòc > Lengadòc Bas > Cabardés
Fasètz la Lenga en Cabardés convida a una quinzenada d’animacions de primièra del 6 al 17 de març que mescla espectacles (cant, conte, teatre), conferéncia, passejada, ... +
Dimècres, 31 de genièr de 2018, 03h00
Lengadòc > Lengadòc Bas > Costiera de Nimes
L’8a edicion del festenal Rescontre (o Rescòntre, en provençal), de vidèo e cinèma, se tendrà a la Mediatèca de Margarida (Costièra de Nimes) los ... +
Dimècres, 17 de genièr de 2018, 03h00
Lengadòc > Lengadòc Bas > Montpelhierenc
Aquela iniciativa es destinada a crear un espaci de rescontre entre los joves cercaires que lor subjècte d’estudi es ligat al domeni occitan. S’agís a l’encòp de ... +
Diluns, 15 de genièr de 2018, 03h00
Lengadòc > Lengadòc Bas > Menerbés
Lo 21 de genièr que ven, a Pepius (Menerbés), après una dinnada occitana, se tendrà 14h30 al cinèma l'espectacle d'Andrieu Lacube entitolat "Las aventuras ... +


text:
Dobrodja
La Dobrodja (Дoбpyджa en bulgar, Dobrogea en romanés, es un territòri cobrissent l’èst de Romania e lo nòrd èst de Bulgaria, siá a pauc près del sud del bas Danubi cap a la mar Negra. En Romania, la Dobrodja se divisa en dos departaments comprenent un pòrt de la mar Negra : Constança (dins lo județ de Constança), e lo dèlta de Danubi (dins lo județ de Tulcèa); en Bulgaria, aquela region es considerada coma lo « granièr de blat » del país.
La Dobrodja es ara una region agricòla e toristica, que las principalas vilas son los pòrts de Constança (350 000 abitants) e Tulcèa (95 000 abitants) en Romania, e las vilas de Silistra, Dobritch e Baltchik en Bulgaria. Sa superfícia es de 23 100 km2 e sa populacion de prèp de 1 300 000 abitants que 1 000 000 dins la Dobrodja romanesa e 360 000 dins la Dobrodja bulgara.
Populacion[modificar | modificar la font]
- 1 Compresas las personas comptadas coma Valacs al recensament bulgar de 2001
Agricultura[modificar | modificar la font]
La Dobrodja romanesa (al nòrd), que los sols son loessics, es una tèrra de pastura d'ovins (fedas Merinos), de vergièrs e de vinhas (vins de Murfatlar). La plana de la Dobrodja bulgara (sud) es plantada de vastas parcèlas de cerealas, de mai de cent d’ectaras caduna e avent la particularitat d’èsser separadas per de barranhas de 10 a 20 mètres de larg que foguèron plantadas a la fin de l’epòca comunista per lutar contra l’erosion dels sols. Malgrat una agricultura totjorn mai intensiva, que los nitrats contaminan las aigas superficialas, aquelas barranhas an une foncion importanta d’acuèlh e de refugi per la fauna utila a l’agricultura. Pasmens, encara existís de rèsta de selvas d'euses, en Romania e en Bulgaria.
Environament[modificar | modificar la font]
La fauna de Dobrodja es rica malgrat las catastrofas environamentalas de l’epòca comunista (regim que promoviá « la luta de l’Òme contra la Natura »). La region mai rica es al nòrd: es lo dèlta de Danubi, qu'abriga encora fòrça aucels aquatics e una fauna ictiologica en diminucion dempuèi la privatizacion dels dreches de pesca, alara qu’una fòrta urbanizacion de lésers.
La Dobrodja coneguèt la gripa aviara en 2005.
En Dobrodja, a la frontièra romanesabulgara mas costat romanés, se trapa la espeluga de Movile, totalament isolada del monde exterior dempuèi un mièg milion d’ans e abrigant una fauna endemica unica al monde, adaptada a la manca de lutz et d’oxigèn, e que la subrevida es fondada sus la proliferacion de bacterias se noirissent de las matièras en suspension dins l’aiga.
Istòria[modificar | modificar la font]
La Dobrodja es abitada dempuèi lo paleolitic, e las culturas neoliticas d'Hamangia en Dobrodja romanesa, e calcolitic de Varna-Durankulak en Dobrodja bulgara (millenari IV AbC), son mondialament conegudas per lors esculturas, lors construccions ja de pèira e lors tombas ricas d'aur.
La region èra poblada dins l’Antiquitat per las tribús Daces o Gètas fasent partida de l’ensemble trace. La populacion locala, pauc a pauc ellenizada, faguèt de comèrci amb las colonias grègas de la mar Negra (Callatis, Istria, Tomis) fins a la conquèsta romana (Roma contrarotlava la Mesia pendent sèt sègles, seguida per l’Empèri Bizantin), puèi patiguèt de las invasions dels pòbles migrators eslavas e turcofòns (Uns, Avars, Bulgars, Ozes, Petchenègs, Comans, Tatars).
La Dobrodja foguèt integrada al Primièr Estat bulgar de 681 a 971, tornèt venir romana (bizantina) de 971 a 1186, puèi faguèt partida del segon reialme bulgar, (Regnum Bulgarorum et Valachorum (la)), fondat sul bas Danubi per la dinastia valaca Assen, de Tarnovo. En 1205, lo papa Innocenci III dins une correspondéncia amb lo rei Caloian (1197-1207) lo qualifica de (la)rex Bulgarorum et Blachorum (rei dels Bulgars e dels Valacs).
En 1325 la Dobrodja es mencionnada pel primièr còp coma despotat independent, avent coma prince Balică ou Balko de Dobritch, amb per Kaliakra prèp de Karvona (uèi Kavarna). En 1346, sos filhs, Dobrotitch e Teodòr, s’impliquèron dins las rivalitats dinasticas de l’Empèri Bizantin coma aligats de l’imperatritz Ana de Savòia. En represalhas, en 1347, l’emperaire Joan V Paleològ envièt una de sas naus, l’emir turc Baod d’Umur, en expedicion contra la Dobrodja. Balică e Teodòr perdèron la vida dins le naufragi de lor nau almirala e Dobrotitch demorat a tèrra venguèt lo nòu despòta.
Poblat (segon las cronicas genoesa) de Bulgars, de Valacs (Romaneses), de « Romeeses » (Grècs), de Josieus ievanics (« Romaniòtas ») e d’Armenians (« Ermins »), aquel despotat s’espand sul bas Danubi dempuèi los bòcas del flum al cap Emina al sud de Varna. Las lengas lmai parladas son lo bulgar, lo grèc e lo valac. Los portulans genoeses lo descrivon o coma un despotat grèc ((la) terra graecorum ), o coma una « pichona Valaquia » ((la) Velacia minor), o coma una « tresena Bulgaria » ((la) Bulgaria tertia, las doas autras Bulgarias essent los Tzarats de Vidin e de Tarnovo). Se dubriguèt a las marcants genoeses que n'asseguran la prosperitat, li fornissent naus e armas, e installan los establiments de San Giorgio (Giurgiu, Djurdjevo), Dorostolo (Silistra), Barilla (Brăila, Ibrahil), Caladda (Galați), Licovrissi (Oblucița, Izmail), Licostomo (Periprava prèp de Chilia Veche), Constanza (Constança, Kustendje), Carvona (Kavarna), Danissa (Baltchik) e Odessa (uèi Varna; lo nom modèrne d’Odessa, en Ucraïna, ven d'aquí, mas l’Odessa modèrna foguèt fondada al sègle XVIII.
Entre 1352-1359, la potencia dels Tatars de la Chormalha d’Aur declinant, un segond despotat apareguèt prèp de la bòca du Danubi, governat pel prince Demetrios, que se metèt jos la proteccion de la Valaquia: dempuèi aquela s'espand sa dominacion sul Bas Danubi (Galați, actual Boudjak, Chilia).
En 1357, Dobrotitch perdèt Messembria (uèi Nesebăr) e Anhialos (uèi Pomorje) al profèit de l’emperaire Joan V Paleològ, mas en 1359, prendèt a Demetrios las ciutats de Vicina e de Chilia qu'expulsèt las Genoeses que gardèron pas que le pòrt de Licostomo. Iacint, arquevecat de Vicina, passèt en Valaque que ne venguèt lo primièr metropolit. En 1366, Jean V Paleològ s'anèt Budapèst e a Roma, per cercar de finançaments per sa campanha contra la Dobrodja e contra los Turcs otomans que s'intallèron en Euròpa dempuèi 1354: los obtenguèt e al sètge de Kaliakra foguèt capturat. Dobrotitch apareguèt alara coma un aligat dels Otomans. Amedèu VI de Savòia faguèt sul còp campanha contra la Dobrojja amb l'ajuda genoesa. Dobrotitch negocièt, liberèt l’emperaire bizantin, e se faguent son compaire maridant sa filha a Miquèl Paleològ.
En 1369, Dobrotitch s’aliguèt a Vladislav I de Valaquia per restaurar lo tròn del tsar bulgar Ivan Stracimir de Vidin. En 1379, una guèrra comerciala opausada debans Constantinòple los Genoeses a una flauta valaca, bulgara e dobrodjana: l’afar se concluguèt per un compromés.
Dobrotitch moriguèt en 1386 e daissèt son tròn a son filh Ivanko o Iancon, alara que los Otomans comencèron ja la conquèsta dels Balcans e l’enrodamement de Constantinòple. Ivanko faguèt la patz amb lo sultan otoman Morad I e signe tanben un tractat amb Gènoas. Mas en 1388 lo grand visir otoman Çandarli Ali Pacha ataquèt de nòu e Ivanko foguèt tuat al combat: Bulgaria tomba jos la dominacion turca per prèp de cinc sègles, alara que la Dobrodja passèt jos sobeiraneitat valaca per qualques decennias.
Mas la Valaquia a son torn deguèt plegar debans los sultans otomans qu'occupèron la Dobrodja entre 1421 e 1878 n'i colonisant de fòrça tatars e turcs musulmans. La Dobrodja es integrada dins l’Özi Eyaleti, província turca govenada pels pachas de Silistra, alara que sas abitants crestians relèvan de l'exarchat del Proïlavon qu'aguèt per sèti Brăila e incluguèt los territòris otomans a majoritat crestiana entre Varna e l’estuari de Dniestr.
Pendent la guèrra russoturca de 1877-1878, la Dobrodja foguèt revendicada tant per Romania que per la Bulgaria novelament independantas de l’Empèri Otoman. Ambedós païses son d’acòrdi sul principi d’un partatge, mas Romaneses e Bulgars foguèron mesclats (als Turcs e als Tatars) dins tota la Dobrodja: onte plaçar la frontièra? Los Romaneses essent mai nombroses al nòrd e los Bulgars al sud, una comission austroalemanda attribuiguèt a Romania los dos tresens nòrd e a Bulgaria lo tresen al sud. La frontièra va de la sortida èst de la vila de Silistra e s'acaba entre los dos massatges de pescaires grècs e turcs d’Ofidaki (Yilanlik en turc, Vama-Veche ara) e de Limanaki (Durankulak en turc, e Mlaștina en romanés) sus la Mer Negra.
En 1913 Romania profeitèt de las dificultats de Bulgaria alara de la Segonda Guèrra balcanica, per li arancar la Dobrodja del Sud: la Dobrodja venguèt alara una poma de discòrdia entre ambedós païses. Bulgaria prend sa revancha als costats dels Alemands pendent la Primièra Guèrra Mondiala, en ocupant tanben tota la Dobrobja. La patz de 1918 la tornèt donar tota a Romania, mas un arbitratge d'Hitler, en 1940, tornèt al partatge de 1878 (tractat de Craiova sul fond de tractat entre lo Tresen Reich e l’Union sovietica (pacte germanosovietic). La frontièra de 1878 e de 1940 es ara plan reconeguda per Romania e Bulgaria. Ambedós Estats essent membres de l’Union europèa dempuèi 2007, la frontièra es pasmens venguda ara permeabla.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) Grigore Dănescu, Dobrogea (La Dobroudja). Estudi de Geografia fisica e etnografica, ed:Imprimerie de l'Indépendance, Bucarèst, 1903.
- (fr) Ion Barnea & Ștefan Ștefănescu, Byzantins, roumains et bulgares sur le Bas-Danube; serias: Din Istoria Dobrogei, v.3, 1971; ed: Editura Academiei Române, București.
- (de) Sallanz, Josef (ed.) (2005): Die Dobrudscha. Ethnische Minderheiten, Kulturlandschaft, Transformation; Ergebnisse eines Geländekurses des Instituts für Geographie der Universität Potsdam im Südosten Rumäniens. (= Praxis Kultur- und Sozialgeographie; 35). 2., durchgesehene Auflage. Potsdam. Universitätsverlag Potsdam, ISBN 3-937786-76-7 .
- (de) Sallanz, Josef (2007): Bedeutungswandel von Ethnizität unter dem Einfluss von Globalisierung. Die rumänische Dobrudscha als Beispiel. (= Potsdamer Geographische Forschungen; 26). (en résumé français) Potsdam. Universitätsverlag Potsdam, ISBN 3-939469-81-5.
- (fr) Adrian Rădulescu; Histoire de la Dobrogée, ed: Editura Ex Ponto; Constança; 1998; ISBN 9789739385329.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Segon le recensament romanés de 2002 pels departaments de Constança et Tulcèa, dins Structura Etno-demografică a României, ed: Centrul de Resurse pentru Diversitate Etnoculturală le=2 mai 2007.
- ↑ Segon lo recensament bulgar de 2001 pels oblasts de Dobrich e Silistra, dins HaceлeHиe kъM 01.03.2001 r. пo oблacTи и eTHичecka rpyпa [1].


text:
Lo tèmps qu’a passat es fach d’intensitat e d’insinhifiança, e l’escritura pòrge lo rebat de l’una coma de l’autra, la poesié la pus ponhenta crenhent pas de vesinar m’un prosaïsme afrontur.
La sofrança ensin pren jamai la postura de l’estralha-brasa romantique, mai s’exiba dins tota sa laida impudor, tala lo còr despeitrinat que s’enva barrolhar, ridicula bestiòla sènsa govèrn que fenisse estraçada e gisclanta dins la molineta dau charcutier.
L’audaci tranquile dau ton recula ni davant la cruditat dau vocabulari, ni davant lo calembor d’armanac. Ni mai davant l’erotisme tumultuos que canta leis estrenchas virilas voadas a l’orror publica deis amors defendudas e de lònga entrambladas.
Bonurs e plesirs, brèus istants luminos, son que d’ulhauç dins una color monte dòuminon desencantament, angoissa e desesperança.
Lo patronagi de Belaud discretament revendicat dins l’inversien dei Passatens
e pus clarament dins leis Obras en Rimas
dedicadas a sa memòri fa ecò ais ufanos Passatemps
de Michèu Miniussi dins la sensualitat e la subversien deis interdits convenables.
Un biais renaissentista, a l’imitacien d’aquelei qu’auçavon mai la libertat e lo vam de l’antica Grèça a la faci deis inquisitors, que d’anar poar sa verdor au siècle deis Arquins
par dessus lei prudèncis e lei conformismes qu’an puei giblat dins lei benitiers papalins e lei banquets de sota-prefetura la bèla vòlha dau joine Frederic.


text:
Au son taulèr, l'InÒc Aquitània qu'arcuelhó Sèrgi Javaloyès tà la signatura deu son darrèr libe, Au nom de la lenga, a las edicions Reclams. Los visitors que posquèn tanben descobrir lo darrèr obratge d'André Dupuy, Michel Camélat, entretiens et confidences e Nadau ! Nadau !, recuelh de cants de Nadau bearnés e gascons publicat en 1914 per Jean Baptiste Laborde, tornat editar per las Edicions Marrimpouey e la Societat de las Sciéncias Letras e Arts de Pau e deu Bearn.
Ua taula redona suu tèma deu libe joenessa en occitan qu'amassè ensenhaires, editors e parents d'escolans tà un escambi animat per Coleta Lapléchère, au quau participèn lo Cap'Òc, Calandreta e Per Noste.


text:
Quan un politic persute damb es sues obsessions, era parròquia ges lèu ena sua defensa en tot alegar qu’ei un politic de conviccions pregones. Era dusau part deth Plan Ibarretxe ei frut deth paradigma deth politic testut incapable de pactar ne de hèr autocritica, que sage de tirar entà dauant damb es vielhi parametres qu’an devengut un error e un problèma mès qu’era solucion que ditz aportar. Non, senhors. Eth lehendakari Ibarretxe poderà èster un òme de conviccions, mès ei un irresponsable e un imprudent. Un governant non pòt adoptar ua actitud tan parciau ne mesures tan extrèmes. Eth sòn prètzhèt se base en includir, en amassar a despièch des diferéncies. E damb mès motiu e incidéncia quan era violéncia criminau acace per rasons politiques. Ei basic mantier uns minims de consens en ua societat entà esvitar fragmentacions irreparables.
Eth sòn referèndum a tanben reverberacions enes nòstes contrades damb uedes prepauses de « dret a decidir », mès qué ei era politica se non un constant decidir? Non decidís eth pòble quan vòte?… E, de moment, es opcions sobiranistes an eth supòrt popular que an, maugrat que cèrta opinion publicada, damb era complicitat inestimabla des mejans publics catalans, mos vò hèr creir qu’èm en paradís nacionalista.
A despièch des moments descarnadi dera nòsta politica, en Aran gaudim d’uns consensi basics entre es dus grani partits ena defensa dera singularitat d’Aran, deth sòn autogovèrn e institucions, damb era volentat d’includir e de respectar es normes e ara majoria de ciutadans. En aguest sens, era via aranesa ei illustrada peth clima d’enteniment entre es representants des grops politics deth Conselh Generau d’Aran ena prumèra amassada mixta entà reformar o elaborar era naua Lei d’Aran, en especiau pera bona sintonia entre eth sindic Francés Boya e eth cap dera oposicion, Carlos Barrera. Un bon començament entà ua lei, era norma que regule eth nòste autogovèrn, qu’ei de besonh que s’artenhe damb eth consens des principaus partits d’Aran. Arren a veir damb era via Ibarretxe…


text:
833
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 833 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra leis Arabis. En Anatolia, desfacha dins la region de Capadòcia e Teòfil foguèt obligat de demandar la patz.
Africa[modificar | modificar la font]
Makuria[modificar | modificar la font]
Aprofichant la mòrt dau califa Al-Mamun, lo rèi Zacharias III refusèt de contuniar lo pagament dau tribut previst per lo tractat de 652. Puei, acceptèt de negociar sa represa — lo comèrci liat au tractat èra important per lei dos sobeirans — en cambi d'una modificacion a son avantatge. La manòbra capitèt e lo tribut foguèt d'ara endavant de pagar un còp totei lei tres annadas.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat abbassida[modificar | modificar la font]
Mòrt dau califa Al-Mamun que foguèt remplaçat per son fraire Al-Mutasim. Aperavans, quatre mes avans sa mòrt, Al-Mamun aviá decidit d'impausar lo mutazilisme au mond musulman. Son tribunau religiós, fondat vèrs la fin deis annadas 820, acomencèt divèrsei campanhas còntra lei teologians sunistas suscitant una oposicion viva de part deis ulémas dau Califat. Aquela politica foguèt perseguida per son successor. En revènge, dins la Vau de Nil, Al-Mutasim foguèt obligat d'acceptar una demenicion dau tribut pagat per lo Reiaume de Makuria dins l'encastre dau tractat de 652 entre lei reiaumes nubians e leis Arabis.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Cartografia[modificar | modificar la font]
Publicacion a Bagdad per lo sabent persan Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi dau Kitāb ṣūrat al-Arḍ (Libre sus l'Aparéncia de la Tèrra en occitan) que gropava un lista de 2 402 coordenats geografics de vilas e d'autrei endrechs de remarca. Permetiá de completar e de corregir la Geographia publicada per Ptolemèu dins lo corrent de l'Antiquitat.


text:
Lo Nairac
Lo Nairac[1],[2],[3] (oficialament en francés Le Nayrac) es una comuna roergassa de Roergue (Guiana) situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La distincion de Neyrac levava comtes de Rodés|Rodés, de contunh de la familha de Estaing.
La seigneurie de Neyrac relevait des comtes de Rodés|Rodés, puis de la famille d'Estaing.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.