text:
1394
Aquesta pagina concernís l'an 1394 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Au començament de l'annada, Bayezid decidiguèt de reünir sei vassaus per una demonstracion de fòrça. I critiquèt la politica bizantina e l'emperaire Manual II Paleòleg (1391-1425) refusèt de respòndre a una convocacion novèla dins lo corrent de l'annada. Aquò li permetèt de restaurar son independéncia plena mai deguèt far fàcia una respòsta militara deis Otomans que comencèron lo sètge de Constantinòble en setembre. La vila foguèt blocada mai ges d'assaut foguèt organizat còntra sei barris que representavan encara un obstacle dissuasiu.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- Ulugh Beg, sultan e astronòm de Samarcanda.


c: text/html

text:
Edoard III d'Anglatèrra
Edoard III (13 de novembre de 1312 – 21 de junh de 1377) foguèt rei d'Anglatèrra de 1327 entrò sa mòrt. Remportèt nombroses succès militars e adobèt l'autoritat reiala après lo regne desastrós de son paire, Edoard II, Edoard III transformèt lo Reialme d'Anglatèrra en lo pus formidable poder militar d'Euròpa. Son règne vegèt d'importants desvolopaments en legislacion e governament, en particular l'evolucion del Parlament anglés, mas tanben los degalhs de la Pèsta Negra. Demòra un dels sièis monarcas que regnèron en Anglatèrra pendent pus de cinquanta ans.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
74
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 74 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Lo drech latin e la ciutadanetat romana foguèron estenduts ai províncias de la Peninsula Iberica.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Perseguida dei campanhas chinesas en direccion de l'Asia Centrala. Succès important per restablir lei rets comerciaus entre China e lo rèsta de la Rota de la Seda, l'armada imperiala capitèt d'obtenir la somission de Cheshi (車師) situat au nòrd dau Bacin de Tarim.


text:
Dimars, 15 de mai de 2018, 03h00 Internacional,Politica
Lo nombre de palestins tuats per las balas dels soldats israelians es a créisser. Ier se’n comptava almens d’autres 55 durant las protèstas contra l’inauguracion de l’ambaissada dels Estats Units a Jerusalèm, transferida de Tel Aviv. Dempuèi qualques setmanas, de milièrs de palestinians protèstan en Gaza, e la repression de las autoritats israelianas es totjorn tragica. E mai, Israèl a avertit los abitants de Gaza que lors vinhas son en perilh se contunhan de participar als acamps de protèsta.
Las protèstas comencèron fa un mes per ramentar la Nakba, es a dire l’expulsion de mai de 700 000 palestinians desplaçats de lors tèrras en 1948, e lo bilanç de la repression compta una cinquantena de mòrts e mai de 8500 nafrats.
La decision de Donald Trump d’installar l’ambaissada dels Estats Units en Israèl a Jerusalèm a descadenat mai encara las protèstas. Lo jorn causit per Trump es pas un azard, car lo 14 de mai es l’anniversari de la declaracion d’independéncia de l’estat d’Israèl, qu’ongan a 70 ans.
L’eveniment coïncidís amb un moment de tension maximala a l’Orient Mejan en seguida del retirament dels Estats Units del pache nuclear amb Iran e del conflicte derivat en Israèl, que lancèt una vintena de missils sus Golan, un territòri sirian ocupat per l’armada israeliana dempuèi 1967. Per ara, lo bilanç seriá d’una vintena de soldats sirians mòrts.
Trump un cap de fava per far riure a la dreta capitalista, e ara tamben assassin de paures.
PALESTINA
Pax in nomine Domini!
Que ganhes à far plorar ton vesin ?
Quand sa maire
Aurà vujat tótei lei lagremas de seis uèlhs
Plorarà la tieuna.
Pax in nomine Domini!
Quau regna per lo glavi
Afiela lo fèrre
Que d’eu aurà rason.
Pax in nomine Domini!
Palestinian
Ò ben jusieu,
Que vau lo sang?
A lo prètz roge
De la vergonha.
Pax in nomine Domini!
Quau coneisse son fraire
En fraire sarà reconeissut.
Pax in nomine Domini!
La patz siegue sus Tèrra
En nom d’un dieu
En nom d’un... Legir mai
Le 52n estat estats-unenc, un implant en Palestina s'impausa al mieij del caòs à l'entorn, que manca pas
qu'Iran de destrùser...


text:
Dimècres, 14 d'agost de 2013, 03h00 Societat,Economia
Lengadòc > Comtat de Fois > Bassa Arièja
Christian Asna, un noiriguièr bovin installat a Castèths (Bassa Arièja), prepausa “d’adoptar” sas vacas. L’idèa es que lo client crompe una polida vaca gascona per 1800 èuros, mas es la bòrda que la pren en carga. Lo noiriguièr s’ocupa de la noiridura e de la santat de la bèstia e lo client deu sonque esperar los dividends, coma se s’agiguèsse d’un investiment.
Asna preferís “aquel concèpte d’economia participativa, [puslèu] qu’anar quèrre l’argent dins las bancas”. “Vendi mas vacas a de clients per un periòde de quatre ans, en tot restar lor noiriguièr. A la fin de l’annada, los proprietaris son remunerats en carn, e tanben en frucha o en lenha de calfatge, e a la fin dels quatre ans, ieu lor prepausi de recrompar la vaca segon sa valor de crompa”, çò explicava lo noiriguièr als jornalistas de La Dépêche du Midi.
Aquel investiment rapòrta als clients 6% l’an, en forma d’un bon de crompa de 108 èuros sus l’ensems dels produches de l’esplecha: de carn de buòu o de vedèl, de lenha de calfatge, de frucha (de figas, de prunas, de nòses…), de forratge, de palha. Se fasèm la comparason amb çò qu’ofrisson las bancas, aquò es un investiment tres còps mai rendable.
Asna a previst de vendre fins a vint vacas mas de demorar proprietari de sas 130 bèstias, e mai s’aquela idèa fa una intrada d’argent interessanta. A l’ora d’ara, Christian Asna a ja vendut sèt vacas e a dos autres contactes en cors. Los crompaires venon del país, mas tanben d’endacòm mai coma París e Lion.
Christian Asna es un tecnician agricòla qu’a viatjat en Espanha e l’America del Sud. S’installèt en 1985 e venguèt agricultor de zèro. “Soi estat un bon client de las bancas. Sabètz? Quand vos levatz cada matin e avètz 6000 èuros de remborsar, cal qu’aquò marche. Se cal bolegar. Uèi, soi segur de mon produch. La sola besonha que me mancava èra de me far conéisser, e espèri qu’aqueste projècte d’adopcion de vacas i participarà”, çò disiá.
#4 Coma ac èi dejà dit, qu'ei unha error fòrça espandida , deguda ara pronóncia populara deth mot (pertot en Coserans coma aulhors), influenciada pera lenga oficiala dera republica.La pronóncia Coseran qu'ei un francisme, a maudespieit dera grafia deth mot en francés. Era error de Per Noste que remonta a Palay, de segur.
Ne voletz pas reagir a l'article meilèu que de'vs pelejar a l'entorn d'un praube "s" e de qui a fautat envèrs la senta lenga occitana?
Que i a de qué díser aquiu, non? Jo qu'èi exprimit un punt de vista de vegetarian mes si s'èra agit d'adoptar un camp de blets arrois, qu'aurí escriut auta causa...
#4 Que pensatz dau diccionari gascon de Simin Palai, que dona unicament la forma 'Coseran' ('Couseran')?
#2 Coseran qu'ei ua pronóncia fòrça correnta, influenciada peth francés e en realitat fautiva. Coserans qu'ei era grafia corrècta, com ac rapèran Jòrdi Deladar e Patrici Poujade laguens eth son libe "L'occitan parlé en Ariège" editat per eth I.E.O Pàmias.
Adoptar ua vaca per la har tuar?... Bòf...
Lo diccionari Per Noste dit "Coseran". Benlèu i a duas versions, coma per exemple Bearn/Biarn.
Eth men pais que's ditz Coserans e cap Coseran. Que s'ei tostemps dit atau, desempuish eth atge miejan. Coserans dab ua s finala, com Astúrias en Espanha. Dilhèu qu'ei na raperar qu'eths "Coserannes" resultavan der' union d' un grop de pòples/nacions e non representavan cap ua nacion unica? Sai cap era rason, en tot cas, atau qu'ei.


text:
526
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 526 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Destruccion de la vila siriana d'Antiòquia per un tèrratrem. Segon divèrsei documents bizantins, lo nombre de victimas agantèt 250 000 personas.
Reiaume Ostrogòt[modificar | modificar la font]
Mòrt dau rèi Teodoric lo Grand tuat per la dissentariá. Foguèt remplaçat per son felen Atalaric (4 ans) plaçat sota la regéncia de sa maire Amalasonta. Intrèt rapidament en conflicte ambé l'aristocracia deis Ostrogòts a prepaus de l'educacion dau rèi. D'efècte, èra favorabla a una educacion romana mentre que lei nobles èran en favor d'una educacion tradicionala. Regardant leis afaires estrangiers, Amalasonta mandèt d'ambaissadas a l'emperaire bizantin per establir de relacions bònas e defugir una ataca còntra Itàlia.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Sassanida[modificar | modificar la font]
Començada vèrs 524, la crisi entraïnada per lo raliment d'Armenia a Constantinòble s'agravèt e de combats comencèron en Caucàs e en Mesopotamia Auta entre Romans e Sassanidas. D'aliats arabes de Pèrsia i menèron d'importanteis incursions còntra lei monastèris. Pasmens, en fòra dau chaple de quauquei centenaus de monges, lei Sassanidas obtenguèron gens de resultat.


text:
Rosina de Pèira
Rosina de Pèira, nascuda lo 3 de març de 1933,[1], es una cantaira de cançon tradicionala en occitan. Es escaissada la « Oum Khalsoum » occitana. Recebèt dos còps lo grand prèmi internacional del disc de l'Acadèmia Charles Cros.
Comencèt sa carrièra al començament dels ans 1970.
S'inicièt a la lenga occitana, a la cultura e a la cançon tradicionala occitana alprèp de sos grands parents e parents puèi foguèt als Balets Occitans de Tolosa amb son amiga Francesa Daga. Es una Occitana de Volvèstre en Arièja que mestreja los cinc grands dialèctes occitans.
Fa sovent de concèrts amb sa filha Martina ; en 1974 fonda son pròpri ostal de disques : lo labèl Revolum. Recebèt dos còps lo grand Prèmi Internacional del Disc de l'Acadèmia Carles Cròs.
Acuèlh[modificar | modificar la font]
Aculhís los toristas que vòlon descobrir Arièja e los Pirenèus ariegeses a sa taula e cambras d'òstes a Fabàs.
Discografia (albums)[modificar | modificar la font]
- 197? : Los dus filhets del rei (amb sa filha Martina)
- 1974 : Rosina de Peira e Martina
- 1975 : Se io sabiai volar
- 1979 : Cancons de Femnas (premiat per l'Acadèmia Carles Cròs)
- 198? : Same
- 1981 : Ié (amb sas filhas Martina e Clara)
- 1983 : Trobadors
- 1984 : Nadal encara (amb sas filhas Martina, Clara e, Francesa Daga, premiat per l'Acadèmia Carles Cròs)
- 1988 : Arieja o mon pais (amb sa filha Martina e Clara Daga)
- 1992 : Anueit
- 1999 : Occitans
- 2004 : Sul viu (gospel d'Oc)
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr) « Pèira, Rosina de », notícia d'autoritat persona n° FRBNF13957020, catalòg Bn-Opale Plus, Bibliotèca Nacionala de França, creada lo 13 de julhet 1993, modificada lo 9 d'agost de 2005
Ligam intèrne[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Rosina de Pèira : recèrcas dins lo cant
- Rosina de Pèira : cantaira o rossinhòl ?
- Rosina de Pèira sus chandoc.com
- Lo Conservatòri occitan de Tolosa (musicas e danças tradicionalas)


text:
Soturac
Soturac[1],[2],[3] (oficialement Soturac en francés) es una comuna de Carcin (Occitània), situada dins lo departament francés d'Òlt e la region d' Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- Lo nom de Soturac vendriá del nom latin Saturus ambe lo sufixe -acum, latinizacion del sufixe gallés -aco(n). Soturac èra donc benlèu una anciana granda propietat antica que son mèstre èra Saturus [4]. En realitat, cossí s'explicariá la conservacion del -t- intervocalic, que passa normalament a -d-, e que sovent s'amudís (Saturninus > Sarnin) ? Es una explicacion que cal abandonar. Gaston Basalgas fornís pas las fòrmas ancianas que permetrián de levar la dificultat. Cossí que siá, Soturac es present al sègle XVIII sus las mapas de Cassini (Souturac, Soturac) e al sègle XVII sus la de Sanson (Saturac) [5]. En 1793, lo nom de la comuna s'escriviá Soturat. Coma los noms en -ac se pronóncian (o se prononciavan) -at, lo nom foguèt corregit en (Aglan e) Soturac [6]. La solucion es dins Durengues, qu'evòca una parròquia misteriosa, Sent Martin de Turac, annèxa de Condat, dins la comuna de Fumèl, citada dins la lista de Valéri (1520) : In Archipresbyteratu Fumellensis Rector Sancti Ypoliti de Condato, rector Sancti Anthoni de Fumello et Sancti Martini de Turaco. Durengues se demanda si la parròquia de Sent Martin es pas la parròquia de Sent Marc qu'auriá cambiat de sent dedicatari [7] e dont la glèisa romanica arroïnada es situada dins la comba del riu Thèze (en francés, afluent d'Òut), a l'extremitat nòrd-orientala de la comuna de Fumèl. E justament, lo borg de Soturac es exactament al limit de Fumèl e d'Òut e Garona, al sud de la glèisa de Sent Marc, dins la ribièra d'Òut. Soturac se pòt donc comprene coma sotz o so (ancian occitan) Turac, « jos, devath la parròquia de Turac, que dempuèi la ribièra es amont ». Soturac demòra Soturac, lo resultat de Sotzturac pòt èsser Soturac per simplification de l'ensemble -tst (o *Sosturac, mas se passèt pas atal).
- Aglan, escrit Duglan sus la mapa de Sanson, sovent aproximativa pels noms de luòcs [8], situat dins la ribièra d'Òut, es benlèu un ancian Daglan, gallés dago lano-, « bona plana », coma Daglan [9] en Sarladés, ambe deglutinacion de l'iniciala d-, confonduda ambe la preposicion d'.
- Cavanhac deu èsser coma son omonime del canton de Martèl : s'explica per Cavannius, fòrma latinizada del nom gallés d'òme Cavannus, ambe lo sufixe -acu(m) [10] , latinizacion del sufixe gallés -aco(n). Cavanhac èra donc probablament una anciana granda propietat antica que son mèstre èra Cavannius. Es l'explicacion de Dauzat e i a de variantas leugièras : Cavanus e sufixe -iacum, o Cavannius e sufixe -acum, per los Féniés [11], Cavannus o Cavannius + -acum, per Gaston Basalgas [12].
- Couvert (nom francés)
Istòria[modificar | modificar la font]
- Entre 1795 e 1800, Soturac annexèt Aglan (nom francés), Cavagnac (nom francés, donc Cavanhac) e Couvert (nom francés); d'aquí a 1801, la comuna èra Aglan-Soturac-Couvert et Cavagnac (en francés)
Administracion[modificar | modificar la font]
- A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra del canton de Puèg l'Avesque, i demorèt.
Demografia[modificar | modificar la font]
- entre 1795 e 1800, Soturac annexèt Aglan (nom francés), Cavagnac (nom francés, donc Cavanhac) e Couvert (nom francés); d'aquí a 1801, la comuna èra Aglan-Soturac-Couvert et Cavagnac (en francés)
- 2014 : 628 abitants (32 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- ↑ Gaston Bazalgues, A la Découverte des Noms de Lieux du Quercy et des Communes du Lot, Les Éditions de la Bouriane et du Quercy, 2002
- ↑ http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b77101733/f1.item.zoom
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=159
- ↑ https://archive.org/stream/pouillhistoriq00dure#page/384/mode/2up
- ↑ http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b77101733/f1.item.zoom
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 157
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 108 e 141
- ↑ Gaston Bazalgues, A la Découverte des Noms de Lieux du Quercy et des Communes du Lot, Les Éditions de la Bouriane et du Quercy, 2002, p. 109
- ↑ http://www.annuaire-mairie.fr/ancien-maire-soturac.html


text:
Projeccion de Fischer
La projeccion de Fischer qu'ei un biais de simbolizar e de tradúser suber las duas dimensions deu paper o deu frineston de l'ordinator l'estructura tridimensionau d'ua molecula e atau de la diferéncia deus sons estereoisomèrs. Qu'ei utilizada en quimia organica e mei que mei en bioquimia dens l'estudi de las òsas qui son cadenas de carbònis ligadas dab atòms d'oxigèn e d'idrogèn.
Principi[modificar | modificar la font]
- La molecula representada qu'ei orientada dab lo son carbòni lo mei oxidat (notat C1 en quimia) hicat en haut.
- La cadena de carbònis (autament dit los ligams carbòni-carbòni) qu'ei simbolizada per ua linha verticau.
- Los autes ligams que son marcats orizontaument* Los atòms de carbòni non son pas escrivuts puish qu'ei evident que's troban au center deus ligams que partajan dab los autes grops quimics ; dit d'un aute biais, los atòms de carbòni que's troban au center de la crotz formada per la loa cadena e los lors ligams dab los autes grops quimics.
Com un carbòni ligat dab quate grops quimics qu'ei tetravalent e situat au mitan d'un tetraèdre, la molecula atau representada b'ei de segur pas plana mes, au contra en volum: los ligams orizontaus que son en vertat orientats en davant de la paja (o deu frineston de l'ordinator) mentre qui los ligams orizontaus que son orientats en darrèr (en bèth formar un arc, puish que cadun qu'ei orientat en darrèr).


text:
1772
Aquesta pagina concernís l'an 1772 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Mèstre de la capitala, lo prince de Begamber Wand Bewossen liberèt Mikael Sehul que retrobèt sa plaça de ras de Tigre. Se retirèt dins sa província onte demorèt de facto independent fins a sa mòrt sensa ocupar deis afaires etiopians. Pasmens, a Gondar, Wand Bewossen foguèt vencut per una coalicion gromant divèrsei senhors coma Goshu d'Amara e Hailu Eshte. Deguèt abandonar la capitala e se retirar en Lasta. De son caire, lei venceires mau capitèron de trobar un acòrdi entre elei e s'ataquèron mutualament. Aquò permetèt au negus Tekle Haymanot II, enemic de Wand Bewossen, de gardar son tròne. En revènge, poguèt pas restaurar son autoritat sus lo país.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
A partir d'aquela annada, l'emperaire Qianglong (1735-1799) renforcèt la politica de censura imperiala còntra lei libres e leis escrichs ostils a la dinastia Qing, tractant de questions militaras ò solament considerats coma « barbars ». Mai d'un escrivan foguèt executat dins lo corrent deis annadas seguentas en aplicacion d'aquela politica e aperaquí 3 100 obratges foguèron enebits.
Japon[modificar | modificar la font]
Tiera de catastròfas e de desastres que comencèron amb un incendi d'Edo (1èr d'abriu, 6 000 mòrts e 10 500 bastiments destruchs), de vengudas deis aigas dins la region de Kanto (2 d'aost) e dins la vila d'Edo (10 500 bastiments destruchs).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Quimia[modificar | modificar la font]
Descubèrta de l'azòt per Daniel Rutherford (1748-1819). Lo trobèt dins l'encastre de cèrcas sus la combustion que li permetèron d'un biais segur la preséncia de diazòt dins l'atmosfèra terrèstra. En particular, capitèt de diferenciar lo diazòt e lo gas carbonic (qu'èra ja conegut dei quimistas). Pasmens, sospichèt pas la preséncia d'un element quimic novèu dins sei resultats d'experiéncias.


text:
A començaments deth sègle XX, en Bausen i auie ua joèna parelha d’enamorats que, passejant ath torn deth pòble e deuant des vesins, deishauen constància d’un amor de condes.
Damb un afècte creishent ath pas deth temps, arribèc eth dia en qué decidiren maridar-se. Mès es dus èren familha luenhana, e era glèisa se neguèc a júnher era parelha a uelhs de Dieu se non pagauen ua dispensa. Coma es dus èren de casa prauba, non se poigueren maridar.
En tot açò, viueren amassa en còntra dera volontat dera glèisa –qu’alavetz auie fòrça poder ena societat– e sigueren explusadi dera vida eclesiastica. Ara seguida, es joèni continueren amorosi e deishant-se vèir pes camins qu’amien a Bausen. Cada net compdauen es esteles ajaçats ena èrba des prats. E cada maitin recuelhien flors coma testimòni deth sòns sentiments.
Damb es ans, er amor s’escantec damb era malurosa mòrt dera gojata ara edat de 33 ans. Eth capelhà non deishèc posar-la en tèrra sagrada, e aguest mensprètz desvelhèc eth refús deth pòble. En mens d’un dia, es vesins bastiren ua hòssa entad era. Non ère possible qu’ua gojata arridolenta e erosa non aguesse un lòc a on repausar en patz.
A dia d’aué, eth sòn còs encara demore en aqueth petit cornèr de Bausen. Ath dessús deth clòt se lieg –en castelhan– un rebrembe d’aguesta istòria d’amor:
“A mi amada Teresa”
Imatge deth clòt de Teresa en Bausen cedida per Marcel Fernández


text:
Aquí una linha politica que m’agrada de clarificar, revendicar Occitània es pas un romantisme de letrats. La monopolizacion de l’occitanisme a la sortida de las facultats de letras fabrica un occitanisme qu’es clarament desligat de la societat reala ; fabrica un romantisme que s’exprima dins l’expression «langue d’Oc» ; quí gausa parlar de «langue d’Oïl» pel «polit francés» dels jornals de television que nos son difusats dempuèi París, o que l’Acadèmia dita francesa nos manda dins la seuna semantica autoselecionada pels dictionnaires français, a l’amagat, nacionalistas ?
Revendicar Occitània es pensar a gratís una societat occitana, aquò vòl pas dire que còsta pas a las personas que la pensan dins una societat francesa que, sus aquel tèma, acara lo flac occitanisme a las violéncias administrativas del regionalisme d’expansion parisenca ; per exemple, las «piadas blancas» son demandadas per èstre plan dins lo sistèma administratiu francés en Occitània. La gestion francesa d’Occitània fabrica un occitanisme administrat per la pensada politica parisenca, e se fabrica a docina.
Revendicar Occitània es pensar a gratís una societat occitana, aquò vòl pas dire que còsta pas a la personas que la pensan sobretot se es la pensada d’una minoritat.
Donc, benlèu sense demesir la revendicacion occitana, es mestièr de precisar las causas.
Revendicar Occitània es pas revendicar un libertarianisme contra l’Estat, nimai un anarquisme contra l’Estat ; la critica de la violéncia d’Estat es legitima quora es dins l’occitanisme politic, mas vòl pas dire tanpauc que l’occitanisme politic pòt pas èstre etic e non-violent. Lo modèl francés dèu èstre a tota fòrça elonhat del modèl politic occitan.
Revendicar Occitània es revendicar una societat positiva, mai de felicitat pel pòble d’Occitània, es donc una organizacion sociala e juridica per Occitània (que li aparten e que la fabrica coma tot autre pòble sus la planeta), organizacion diferenciada, e organizacion per totes los ciutadans (es pas question de l’apartheid modèl neerlandés, o francés d’Argèria francesa) e serà mai segur que lo vai-t’en-e-tòrna del sistèma jacobin francés, un regionalisme de la pensada d’expansion lingüistica francesa.
Lo sistèma politic de l’occitanisme modèrne es justament en dreita linha de las modernitats que las dictaturas francas an destrusit, e que lo gènius uman a fabricat a l’amagat dins pichonas societats comunalas, comtalas o ducalas, o reialas occitanas. Es pas desligat de la modernitat del XXIen sègle.


text:
Imbèrt de Salas, aparaire de Montsegur
| février 2016 | 3 documents
Bernard MAHOUX, Jean-Louis BIGET
Revirat en lengadocian per
Jòrdi RAFFANEL,
Joan Antòni COSTUMERO,
Jòrdi BLANC.
Après las doas Crosadas contra los Albigeses, la dels barons (1209-1215) e la del rei de França (1226-1229), Ramond Trencabèl, tornant de Catalonha l’estiu de 1240, entrepren la reconquista de sas possessions, sostengut per la pichona noblessa de Corbièiras, Menerbés e Lauragués.
Pichon nòble de Salas en Albigés, Imbèrt de Salas, participa a la revòlta. Faidit, se convertís a la fe dels bons òmes, que, per eles, Montsegur es lo darrièr recapte. A per fonccion de guidar e d’escortar los cresents que i mòntan, per consultar los pus egrègis d’entre eles, e se’n tòrnan.
En 1242, fa partida del comando que davala a Avinhonet per i matar los enquesidors. Defensor de Montsegur coma sergent d’armas, de mai de 1243 a la redicion del castèl lo 16 de març de 1244, es questionat longament pels enquesidors, e nos daissa aital un testimoniatge capital sul sètge.
Tags: Catharisme > Histoire > Littérature > Occitan > Occitanie > Roman > Sud-Ouest > Tarn > Traduction
Documents :
-
L'autor :
Bernard MAHOUX, romancièr e autor d’una saga suls Trencabèl, restituís, a partir de las donadas istoricas, çò que poguèt èsser la vida riscada d’aqueste eròi exemplar, fidèl a sas valors reiralas dins aqueles temps trebols.
-
Lo Co-autor :
Jean-Louis BIGET, especialista del catarisme e de l’istòria religiosa de l’Edat Mejana, conta e tòrna plaçar dins lor contèxt totes los eveniments atestats de sa vida.
-
Sur les pas d’Imbert de Salles | Le blog de l’occitan / Lo blòg occitan
[...] « Imbèrt de Salas, aparaire de Montesegur » est un roman historique qui vient de sortir aux éditions Vent Terral. A l’origine du projet : le Cercle occitan d’Albi qui a demandé au romancier Bernard Mahoux de raconter mais aussi d’imaginer l’histoire d’Imbert de Salles, sergent d’armes qui a notamment participé au massacre des inquisiteurs à Avignonet en 1242 et qui a défendu Montségur de mai 1243 jusqu’à la prise du château le 16 mars 1244. [...]
Leave a Reply
You must be logged in to post a comment.


text:
Non ei cap secrèt se didem que toti es partits sòlen auer dificultats entà elaborar ua lista electorau enes nòsti vilatges. Ac explique fòrça ben e de prumèra man eth secretari generau d’Unitat d’Aran e candidat a Síndic, Paco Boya
, en sòn blòg
.
Tanpòc ei cap secrèt se didem que non dèishe d’èster chocant qu’eth partit en govèrn municipau de Bossòst, Convergéncia Democratica Aranesa (CDA), age de cercar un shinhau ara desesperada ath sòn cap de lista qu’a de relevar ar actuau alcalde Felipe Delseny, qu’a renonciat a liderar era candidatura convergenta. ¿Guaire nòms an sonat dejà, guaire candidats cremadi? Enquia eth pròpri Carlos Barrera a agut de baishar deth limb dera maxima instucion entà tustar pòrta per pòrta ara recerca deth candidat perdut.
Ei vertat que pòt passar en totes es cases, mès ei fòrça surprenent qu’eth partit e er equip qu’ei en govèrn agen estat incapables de trobar a dètz dies deth termini de presentacion des candidatures municipaus ath successor de Delseny, era renóncia deth quau non a estat pas cap novetat entà mostrar-se desprevengut.
¿Manca de projècte, de renauiment d’idies, persones? ¿Pòga ambicion per Bossòst? ¿Consciéncia deth finau d’un cicle? E, ¿en dus mesi se pòt formar un alcaldable e bastir un projècte solvent? Que cadun extrèigue era sua conclusion e que fin finau CDA descurbisque era lum que l’a de trèir dera bromèra, encara que sigue tard, peth ben deth pluralisme e en profit dera expectacion pera carrèra entà arténher era alcaldia de Bossòst.
Like this:
Like Cargament...


text:
jeudi, 01 juillet 2010
Sul vòstre agènda : congrès internacional de lingüistica a València (País Catalan)
13:00 Publié dans Débat/Forum | Lien permanent | Commentaires (0) | Tags : lingüistica, catalan | Facebook
mardi, 27 avril 2010
Conflictes sociolingüisticas, memòria e patologias, un collòqui a Montpelhièr
09:00 Publié dans Débat/Forum | Lien permanent | Commentaires (0) | Tags : occitan, lingüistica, patologia | Facebook
mardi, 06 avril 2010
Conflictes sociolingüisticas, memòria e patologias, un collòqui a Montpelhièr
09:04 Publié dans Actualités | Lien permanent | Commentaires (0) | Tags : occitan, lingüistica, montpelhièr | Facebook
lundi, 08 mars 2010
Per Gérard Onesta serà "Midi-Occitanie", discors de campanha
08:00 Publié dans Débat/Forum | Lien permanent | Commentaires (0) | Tags : occitan, politica, lingüistica, occitània | Facebook
mardi, 29 septembre 2009
l'occitan es en danger de mort, alors cherger des priorités semblent ne pas correspondre au problème actuel, en Occitània.
18:01 Publié dans Débat/Forum | Lien permanent | Commentaires (0) | Tags : occitan, politica, lingüistica, debat | Facebook
dimanche, 09 août 2009
Repression contra lo catalan, avem patit tot parier !
14:00 Publié dans Actualités | Lien permanent | Commentaires (0) | Tags : repression, lingüistica, frança, espanha, català, catalan | Facebook
mardi, 28 juillet 2009
Paraulas exemplaras per l'occitan, Alain Rousset
14:00 Publié dans Actualités | Lien permanent | Commentaires (0) | Tags : aquitània, occitània, editoriau, editorial, occitan, politica, lingüistica | Facebook
vendredi, 15 mai 2009
La lenga catalana es de mai en mai emplegada a Perpinyà
14:00 Publié dans Débat/Forum | Lien permanent | Commentaires (0) | Tags : català, catalan, emplec lingüistic, normalitat, politica, lingüistica, torisme, turisme, tourisme | Facebook
lundi, 05 janvier 2009
2 milions de locutors e locutriças en Occitània gaitan aiçò :
Usança del gallés per l'Union Europèa (tèxte en anglés)
http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/7739425.stm
Lo nombre de locutors e locutriças de la lenga occitana es pauc conegut, vist que ni l'Estat central, ni totes los poders locals en Occitània, faguèron l'enquèsta l'ingüistica que cal per saber lo nivèl lingüistic de saber de l'occitan. Perqué ? Perqué l'objectiu es ben clar : l'oblidança.
1 - l'enquèsta realament sociolingüistica primièra serà aquela de l'Aquitània, en 2008, s'espèra las resultas concretas.
2 - l'oblidança es jà la debuta del camin cap a la mòrt esperada pels republicanistas franchimands, lo mot "republicanistas" amaga lo nacionalisme d'expansion francesa, a l'imatge del sionisme en territòri de Gazà (pus clar es aqueste nacional-expansionisme dins la mescla dels conceptes politics, mescla entre ciutadanetat e nacionalista).
3 - la fauta d'enquèsta lingüistica nòta tanben la flaquesa de la demanda politica occitana, flaquesa que País Nòstre assaja de demesir, en patz e dins lo camp de la discussion politica.
4 - lo document es en lenga anglesa sobre un canal d'Estat central, la BBC, es un cas excepcional de respecte de las diferéncias dins un mèdia central [sièti central dins la capitala colonialista], un cas impossible sobre France Télévision o Radio France.
5 - lo gallés es parlat bravament mens que l'occitan, mas l'urgéncia de la servacion lingüistica es ben comprèsa pel sistèma politic installat en País Gallés al moment de l'integrisme politic thatcherian, e encara vigent en País de Galleses.
6 - lo gallés es un exemple de reviscòl lingüistic assumit per tota la societat, levat l'esquerrisme lo mai estrech ... o anticapitalista.
7 - una enquèsta sobre la volontat de poder local es estada enterrada en Miègjorn-Pirinèus, l'enquèsta es estada lançada en junh 2008, las resultas s'esperavan en setembre 2008 ... sem en 2009 sense resulta, perqué ? L'enquèsta aquesta es estada lançada pel personal politic del Conselh Regional, pas pel sistèma politic : es que lo sistèma politic installat n'a frenat la sortida ?
País Nòstre damorarà eluzerpit per tota volontat de dignitat occitana per despertar l'èime politic occitan.
10:00 Publié dans Politique | Lien permanent | Commentaires (0) | Tags : gallés, enquèsta, lingüistica, occitan, occitània, politic | Facebook


text:
Isolacion termica
L’isolacion termica designa l'ensemble de las tecnicas realizadas per limitar los transferiments de calor entre un mitan caud e un mitan freg. L'isolacion termic es utilizada dins fòrça domènis incluissent per exemple: lo bastit (manten d'una temperatura de confòrt a l'interior d'un bastit en depensant lo minim d'energia), l'industria, l'automobila, la cadena del freg, la cosina e lo textil (sus tèrra, dins l'espaci, sota mar[1]...)
Somari
Escambis de calor[modificar | modificar la font]
Un escambi de calor se realiza entre dos mitans del moment qu'existís una diferéncia de temperatura entre aquestes dos mitans e tan mai que l'escart de temperatura es important. La calor se propaga del mitan caud cap al mitan freg per l’intermediari de la conduccion, del rai de calor, de la conveccion o per l'accion simultanèa d'un o mai d'aquestes fenomèns.
La tòca de l'isolacion termica es de reduire, veire suprimir, los escambis termics entre dos còrs de temperaturas diferentas. Pòt aver per tòca de gardar la calor presenta a l’interior d'un ostal, o gardar lo freg dins un refrigerator. Aquò passa per l'interposicion d'un material isolant entre lo mitan caud e lo mitan freg. Aqueste material mai sovent nomenat « isolant termic » pòt èsser una simpla sisa d'aire sec[alpha 1], veire lo vuèit d'aire entre aquestes dos mitans.
Bastit[modificar | modificar la font]
L'isolacion d'un bastit permet de diminuir los escambis de calor entre l'interior del bastit e l'environament exterior, e atal diminuir los besonhs de caufatge e, tanben, de climatizacion. Aquesta isolacion se deu pensar en foncion de las constrenchas climaticas del luòc ont se situa lo bastit. L'isolacion termica es lo principi de basa de l'ostal passiu. Emprisona la calor a l'interior en ivèrn e garda l'ostal fresc en estiu. Una isolacion melhora redusís la consomacion d'energia; e, una reduccion de la consomacion d'energia implica, gaireben sempre, una reduccion de las emissions de GES (gas am efièch de sèrra). S'agís donc d'un bon començament dins la luta contra lo escalfament global.
La luta contra lo degalh d’energia passa per l’isolacion termica del bastit (interior o exterior), que siá caufada o refregida. En França, e dins fòrça païses, fa l’objècte de reglamentacions. En França, l’isolacion dels lotjaments novèls es obligatòri mas es tanben un mejan eficaç de reduire las despensas de caufatge e de climatizacion tot melhorant lo confòrt. Es encortjada pels poders publics pels biais d'ajudas financièras [2],[3] o de nòrmas[4],[5].
Expertisa termica[modificar | modificar la font]
Una expertisa termica indica la qualitat d'isolacion d'un ostal[6]. Permet tanben de jutjar quinas solucions son mai adaptadas per melhorar las performanças energeticas e quina es la rendabilitat tocada per aquestes cambiaments.
Isolacion de las canalizacions[modificar | modificar la font]
Las tudelariás d’aiga cauda devon èsser isoladas per mesura d’economia e aquestas d'aiga freja per evitar la condensacion e la formacion de givre o de glaç. Los escolaments (gotèras, dogats) devon pas èsser obliats. Pels tudèls de fèble diamètre (10 a 30 mm), existís d'estugs cilindrics en mossa de pausar sus de canalizacions en plaça. L'isolacion de tudèl de diamètre pichon se deu far amb un material performant, que senon aquò poiriá menar, paradoxalament, a aumentar las pèrdas del fach de la mai granda superfícia en contacte amb l'exterior.
Los robinets e autres accessòris pòdon èsser emborrassadas dins de la lanas isolanta mantenguda per un film prim de polietilèn e del riban adesiu.
Los regards exteriors abrigant de tampas devon èsser isolats amb de polistirèn expansat se son pas pro enterrats.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ L'aire umid condusent fòrça mai la calor que l'aire sec e tan mai que l'umiditat es importanta.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Bouchonneau N (2007). Étude du comportement des systèmes d'isolation thermique pour les grandes profondeurs d'eau (Doctoral dissertation, IFP Paris)
- ↑ « Crédit d'impôt 2015 : Les taux et conditions en 2015. Planète Isolation », assemblee-nationale.fr (consultat lo 16 setembre 2015)
- ↑ « n 2234 - Projet de loi de finances pour 2015 », assemblee-nationale.fr (consultat lo 16 setembre 2015)
- ↑ « Diagnostic de performance énergétique », toutsurlisolation.com (consultat en 23 avril 2014).
- ↑ « Réglementation thermique : DPE obligatoire dans les bâtiments existants équipés d’une installation de chauffage collectif ou de refroidissement », apave (consultat en 23 avril 2014).
- ↑ L’évaluation thermique (ou diagnostic énergétique), sur energissime.fr, consulté le 23 janvier 2017


text:
Parution : 27/11/2014
ISBN : 9782859105396
52 pages
13.5 x 18 cm
10.00 €
Valentin Lambert va partir en vacances quand on lui demande d’assurer la protection du professeur Cambeta et de ses recherches mystérieuses. Trop tard, le professeur s’est fait voler ! En compagnie d’Ataliá Nicomeda, la secrétaire du professeur, Valentin Lambert va affronter tous les dangers pour le retrouver.
Valentin Lambert se pensa de partir en vacanças quand li demandan d’assegurar la proteccion dau Professor Cambeta e de sei recèrcas misteriosas. Tròp tard, lo professor es estat raubat ! En companhiá d’Ataliá Nicomeda, la secretària dau professor, Valentin Lambert va afrontar totei lei dangiers per lo tornar trobar.
Florian VERNET (Béziers, 1941) est un linguiste, pédagogue et écrivain occitan. Ancien professeur d’occitan à l’Université Paul Valéry de Montpellier, il est également membre de l’Acadèmia Occitana-Consistòri del Gai Saber et aussi du conseil linguistique du Congrès Permanent de la Lenga Occitana.
Florian VERNET (Besièrs, 19 d’abril de 1941) es un lingüista, pedagòg e escrivan occitan. Foguèt professor d’occitan a l’Universitat Pau Valèri de Montpelhièr abans de prendre la retirada en 2006. Es tanben un dels membres de l’Acadèmia Occitana-Consistòri del Gai Saber e a l’encòp del conselh lingüistic del Congrès Permanent de la Lenga Occitana.


text:
Montpelhièr
Montpelhièr [mumpeˈʎɛ] (pron. locala: [mumpiˈjɛ]/[mumpiˈje][1]; oficialament Montpellier, e Montpeller en catalan) es una comuna occitana de Lengadòc, situada administrativament dins lo departament Erau e la region Occitània. Es capluòc del Montpelhierenc e capitala departamentala e regionala a l'encòp.
Temps passat, Montpelhièr foguèt la capitala de la Senhoriá de Montpelhièr que venguèt una partida de la Corona d'Aragon durant lo sègle XIII.
Lo gentilici es montpelhierenc, -a.
L'escais de Montpelhièr es Lo Clapàs, çò que fa que sos abitants sián sonats popularament los clapassièrs. L'escaisnom dels estatjants es los manja-lèus (los qui manjan de palmons o tombada d'animals) o encara los escambarlats (çò es, dividits entre èsser catolics e uganauds, desempuòi lo temps de la Refòrma, perque dins las familhas importantas avián un pè en cò dels catolics e un en cò dels uganauds per servar quauques privilegis).
La dicha comuna sus aquesta vila e son airal es convit de Montpelhièr, convida a (convit de) l'escalièr.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La vila es situada a 10 km de la mar Mediterranèa al sud e a 75 km del Mont Augal al nòrd, a 54 km de Nimes, 168 km de Marselha a l'èst, 248 km de Tolosa a l'oèst, e 347 km de Barcelona al sud-oèst. Localament, la vila es confrontada per dos rius : Les a l'èst, e la Mauçon a l'oèst. Son païsatge es mercat pel Puòg de Sant Lop, situat a 25 km al nòrd de la vila e visible de la passejada del Peiron e de la terrassa del teit del Còrum.
Istòria[modificar | modificar la font]
- Per mai de detalhs, vejatz : Senhoriá de Montpelhièr.
Montpelhièr es una de las escassas ciutats de la part occitana de l'estat francés qu'aja pas una origina romana. Pendent la nauta Edat Mejana, la ciutat episcopala vesina de Magalona èra la localitat principala de la zòna, mas las atacas dels piratas favoriguèt probablament una installacion de la populacion mai a l'interior. La ciutat foguèt fondada al sègle VIII (a partir d'una proprietat agricòla nomenada Monspeslelarius, citada dins un tèxt de l'annada 985), mas foguèt pas abans lo sègle X qu'aqueriguèt una cèrta importància coma centre comercial al poder dels comtes de Tolosa). Foguèt un temps territòri de la Corona d'Aragon gràcias al maridatge de Pèire II d'Aragon amb Maria de Montpelhièr en 1204.
Foguèt la vila ont nasquèt son enfant unic, Jacme I d'Aragon, lo futur rei d'Aragon e comte catalan, qu'eiretèt la ciutat de sa maire, Maria de Montpelhièr, e la daissèt a sa mòrt a son filh, Jacme II de Malhòrca. En 1349, Jacme III de Malhòrca vendèt la senhoriá de Montpelhièr al rei de França Felip lo Bèl per percebre de fons dins sa lucha contra Pèire IV d'Aragon.
Durant l'epòca de la Reforma, un grand nombre d'abitants se faguèron protestants (o uganauds, escais-nom dels protestants) e Montpelhièr venguèt un fèu de la resisténcia protestanta encontra de la Corona francesa, que son domeni èra majoritàriament catolic. En 1622, lo rei Loís XIII prenguèt la vila aprèp un sètge de uèch meses. Durant lo sègle XIX, la ciutat se desvolopèt en centre industrial. Dins lo decenni de las 1960, sa populacion coneguèt una fòrta creissença en causa de l'arribada dels pènegres.
Ensenhament superior[modificar | modificar la font]
Montpelhièr es una anciana vila universitària. Uèi, sa populacion estudianta (universitats e escòlas) es estimada a 60 000 personas. La vila amassa tres universitats:
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Toponims[modificar | modificar la font]
Basat en documents d'archius[2] e en los quartièrs o barris quartièrs actuals:
- Agarèlas (Las) [3] o Aigarèla(s) ("Aygarelle noire" sus un plan de 1272)
- Agulhariá, L'/Carrièira de (s'i vendian d'agulhas ancianament e tot çò rèsta per cordurar)
- Antigòna (Antigone)
- Arcèus o Arceus? (Los) (Les Arceaux)
- Aubas (Las)
- Aubetas (Las) (Mas des Aubes = actual quartièr de "Les Aubes-Las Aubas" ?)[4]
- Balma (La) (actualament Les Baumes!)
- Banhs, Carrièira dels (Rue des Étuves)
- Barralariá, Carrièira de la /barrala'rje/ (rue des tonneliers)
- Blancariá, La
- Bojadís, Lo/Carrièira dau (ant. Lo Bogadís. sobrenom de la Carrièira de la Vacariá, fr. Rue des Vachers)
- Bonièiras (actualament Bonnier!)
- Camp (N)aut, Carrièira dau (fr. Cannau)
- Candilhargues
- Canton sobre lo Forn de las Flamas (Lo) (le coin du Four des Flammes)
- Carbonariá, carrièira de la
- Casas (Las) (Las Cazes)
- Castèl Moton (rue Castel-mouton)
- Salanòva [5]
- Cementèri de Sant Bertomieu
- Coiratariá, carrièira de la (Rue de la Chapelle-Neuve. fr. La tannerie)
- Corrau (Lo) (actualament Le Coureau/Courr(e)au)
- Corretariá, Carrièira de la (<corretièr/corratièr/cortièr : Rue du courtage)
- Corretiers (de?) Sant German, carrièira dels
- Còstafreja (ancianament Còstafreia)
- Doga (La)
- Ega Lònga (actualament Aigaslòngas o Aigalonga?/Aiguelongue, i a pas de riu que sapiam, doncas l'etimologia seria "èga lònga" !)
- En Gondau, carrièira d’ (Rue Engondeau : rue de monsieur Gondau)
- En Roan, carrièira d' (Rue en Rouan: rue de Monsier Rouan)
- Escudet/Escudon, L' (L'Ecusson)
- Esplanada, L' (L'Esplanade)
- Femenas, Carrièira de las
- Figairèlas (Las) (qualque ligam amb lo barri de Figairòlas?)
- Figairòlas
- Fònt d'Aurèla (Font d'Aurelle, o quartièr de La Colombière)
- Glèisa de Sant Paul
- Glèisa Sant Fermin
- Grandmont (escrit Gramont al Pichòt talàmus) (Grammont)
- Lantissargues (Lantiçargues?)
- Matèlas (Las) (Les Matelles)
- Peiron (Lo) (Le Peyrou)
- Pichon Bard (Lo) ?? (Le Petit Bard)
- Pònt Jovenau (Lo) (Le Pont Juvénal)
- Portal de la Saunariá (Lo) (Porte de la Saunerie)
- Mases, Als (actualament Les Mazes)
- Maubòsc (pron. Maubòs) Malbosc
- Mauçon o Mausson (La) (ribièra) ancianament Amançon
- Mauçon o Mausson (La) o tradicionalment La Palhada (barri) (La Mosson ou La Paillade)
- Merdanson (fr. Verdanson per politicament corrècte)
- Monestièr de las dònas Nòstra Dòna de Sant Gili (Sanch Eli?)
- Nòstra Dòna de Taulas, Glèisa de (ND des Tables)
- Odisseum (Odysseum)
- Olius, Carrièira dels
- Pelissariá, carrièira de la (Rue de la Pelleterie)
- Pilar Sant Gili/Sanch Eli/Sant Geli?, Carrièira e Portau de (rue et porte du Pila Saint-Gély, la traduction correcta estant: Pilier de Saint Gilles)
- Plan de l'Om
- Pompinhana (La)
- Pont Trencat/trincat (Lo)
- Portal de la Blancariá
- Prat d’Arena (fr. Près d'Arènes)
- Puèg Rodièr (meteis que l'actual "Pech Radier?")
- Puòg de Sant Lop. Grand puòg au nòrd de Montpelhièr, a costat de Las Matelas.
- Rausa, La (quartièr a ras de las palusses, tèrra de raulets/rausets)
- Richter
- Riu Colom (actualament Rieucolon)
- Salicatas (actualament Salicate (moulin de) sens S)
- Sant Joan de Vedats (Saint Jean de Védas)
- Sant Alòi (Église de Saint Eloy)
- Sant Cleòfas o Cleofàs?? (Église de Saint Cléophas)
- Sant Daunisi (Saint Denis)
- Sant Estève de Bejargues
- Sant Jolian de Buèjas (Saint-Julien de Buèges)
- Sant Martin de Prunet (Nòstra Dòna de)
- Sant Martin de Sussargues (Suçargues?)
- Torre de la Babòta (La)
- Tor dels Pins (La Tour des pins) (La)
- Tor de Serven(t?) (Tour de Serven(t)
- Truòlhet (Triolet) (truòlh o truòlhet: truèlh, fr. pressoir, presse, moulin)
- Valeta (La) (campanha e granda espandida de garriga e de bòsc au nòrd de Montpelhièr, au bord de Les. I a ara un polit parc zoologic, dich de Lunaret)
- Vaufèra (pron. Bèufèra. Ancianament Valfèra) : Valfère (fèr, a : salvatge)
Personalitats nascudas o ligadas a Montpelhièr[modificar | modificar la font]
- Lo comte-rei En Jacme I d'Aragon (1208-1276), sobeiran catalan
- Arnaut de Vilanòva (1238-1311), mètge
- Sant Ròc
- Guilhèm Rondelet (1507-1566), mètge e naturalista occitan
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Lo Montpelhierenc_(sosdialècte) es lo dialècte de l'airal de Montpelhièr.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- L'origen de Montpeller d'Urgell i de Llenguadoc, Josep Gulsoy
- Cartularis de Montpelhièr (980-1789)
- Un poema amb mantuns toponims de la vila
- Montpelhièr l'occitana Sit consagrat a la ciutat de Montpelhièr e sa region environanta e a sa lenga occitana e sa literatura
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.twirpx.com/file/2089408/ Lo balès dialectic, Joan Frederic Brun
- ↑ Indèx dels noms de luòc del Pichòt Talamus http://thalamus.huma-num.fr/index-lieux/lettre-A.html
- ↑ (dins Lo testament dau satge)
- ↑ http://ia600208.us.archive.org/15/items/revuedeslanguesr1314univuoft/revuedeslanguesr1314univuoft.pdf
- ↑ (escrit Salanòva dins '"Lo testament dau satge" http://archive.org/stream/revuedeslangues06romagoog#page/n356/mode/2ups) (Celleneuve)


text:
LO CAVAL,
LA LANTÈRNA E LOS GENDARMAS
Contès de la viella França : Jean Quercy.
Mon caval s’apelava Tòni. Èra abucle dels dos èls e sord de las dos aurelhas. Alavetz, me diretz, i fasià pas grand causa de s’apelar Tòni, per qu’entendiá pas son nom. E-ben, èra content çaquelai de s’apelar Tòni ; quand i gratussavi lo brusc en li diluent : Tòni ! aviá una estrementida de la pèl, sabètz, coma quand las ègas viran las moscas.--- Amb Tòni anavi tranquile sus las rotas far mon mestièr de carretièr. M’assetavi sus la carrela, una camba de cada costat del timon, e m’adormiai.
Tòni sabià la rota de per còr e m’arribava pas res jamai. Sentià lo dangièr ; quand sentiá lo dangièr, s’acrancava, e me derevelhavi, comprenètz.
Aqui qu’un ser dormiai sus la rota d’Azagras e mon caval, tot comptant los passes, tornava al ostal ont sabiá que la palha fresca l’esperava. Aviai pas de lantèrna e èra escur coma la pega. Tot d’un còp, mon cap, que s’èra acostumat al trantòl de la carreta, te va trabucar per un cledart (* ) e me derevèlhi. Tòni èra arrestat.
Qu’i a ? Qualque ròc sus la rota, o qualqua afonsada ? — car, los bandits, i n’ a, mas s’atàcan pas al patron de Tò ni, qu’es un paure bogre.
Davali. Èra escur coma la nèch dins un armari. Tasti amb lo margue del foit. Res.
« Tòni, mon brave Tôni, te fas vièl ; sériés vengut recapi en te fasent sul atge ? — Anem, ua ! »
Tòni, los pès cunhats dins la tèrra, lo morre per l’aire, bolegava pas mai qu’un pibol quand venta pas.
Qu’auriatz fach à ma plaça ? Me diguèri : escotem Tòni ; s’es trachat de quicòm. Cal de lum.
Un ostal, à vint passes de la rota, m’apara l’èl rotge de son calel. Cridi. Arriban amb una lantèrna. Notatz qu’am’ban amb una lantèrna.
Prèni la lantèrna per esclairar la rota jols pès del caval e te vèsi, non pas un ròc, ni una afonsada, mas dos gendarmas qu’arribávan e s’acrancàvan, regdes coma à la revista, à très passes de ieu.
— « Vòstra lantèrna ! » me diguèt lo bregadier d’un aire enferonit.
— Fasètz excusa, Monsur lo Gendarma, ma lantèrna, deuriáèstre al carreton, es vertat ; ieu la tèni à la ?man e meni mon caval pel bridon, estant que la nèch es talament escura. Adieusiatz, Monsurs.
— Adieusiatz, l’amic, al còp que ven.
— Anem, ua, Tòni ! »
E Tôni s’amodèt. Comprenètz, mon caval que devinava lo dangièr avià sentit los gendarmas e s’èra arrestat.
E me diretz, aprèp aquô, que las bèstias son bèstias !
1. paroi latérale de la charrette.


text:
883
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 883 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Francia Occidentala[modificar | modificar la font]
En despiech de la victòria franca d'Avaux l'annada precedenta, lei Vikings organizèron una incursion novèla còntra lo Reiaume. Au contrari de 882, lo rèi Carloman foguèt batut per leis envaisseïres a Miannay. Lei venceires poguèron pilhar la region de Somme. Aquò entraïnèt la dubertura de discussions per negociar la retirada dei Vikings.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Arrestacion de Leon, fiu segond e eiretier de l'emperaire (mai sospichat d'èsser lo fiu de Miquèu III) per un complòt imaginari còntra son paire. Foguèt liberat après tres annadas. Basil menacèt de li crebar leis uelhs mai l'agitacion de la populacion e l'influéncia dau patriarcat Foci lo dissuadiguèron.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Fin de la Rebellion dei Zanj que foguèt definitivament anientada per lei tropas dau visir Al-Muwaffaq. Aquò permetèt de restaurar l'autoritat abbassida dins la màger part de Mesopotamia après un periòde lòng de trèbols acomençats en 861.


text:
Chadalèu
Chadalèu (Chadeleuf en francés) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi Domat e la region de la region d'Auvèrnhe.
Somari
Toponimia[modificar | modificar la font]
D'après Ernèst Negre[1] , las atestacions foguèron Chadaleu (1115), Chadaleou (sègle XIV), Chadaleuf (1401). Es l'influéncia del francés que donèt a la fin dau sègle XIV la terminason -euf, desconeguda en occitan[2]
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ [1] Ernèst Negre, Toponymie générale de la France
- ↑ [2] Actes du XXIV Congrès International de Linguistique et de ..., Volume 4


text:
Rachecourt-Suzémont
Rachecourt-Suzémont es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
thumb|left|La Blaise Lo vilatge a adaigat per la Blaise, un afluent de la Marna.
Los localités los mai prèps son Doulevant-lo-Pichon, Vali-sus-Blaise e Morancourt.
Lo Parc natural regional del bòsc d'Orient es distant d'una trentena de quilomètres.
Le village est arrosé par la Blaise, un affluent de la Marne.
Les localités les plus proches sont Doulevant-le-Petit, Vaux-sur-Blaise et Morancourt.
Le Parc naturel régional de la forêt d'Orient est distant d'une trentaine de kilomètres.


text:
Rugbi de XIII : una comunion planetària rugbistica
La dimenjada passada, lo segond torn de la Copa del Mond de XIII permet de saupre ja las formacions que contunharàn la competicion. Mas, abans, cal quichar vertadièrament sus l’estat d’esperit dobèrt de la competicion : dobèrt dins lo jòc prepausat, mas tanben dins las relacions entre jogaires, lo comportament dels espectators.
Abans la partida Samoa-Tònga, las doas formacions se recampèron al mitan de la pelena per pregar ensemble, per un moment compartit. Puèi, en plaça de faire caduna son haka, los faguèron a la ten-tu ten-ieu, coma dins una tenson entre trobadors. Sus las faissas, dins lo public, las tacas rojas (Tònga) e blavas (Samoa) èran mescladas. E degun escanèt pas lo vesin ! Mai que probable que totes se trapèron puèi a l’estanquet per tornar faire la partida per se tornar requinquilhar la votz aprèp aver cantat e cridat lo sosten a lor formacion. A la fin dels rescontres, los jogaires que s’escàmbian los malhòts ! Sèm plan luènh dels biaisses que vesèm, per exemple, al fotbòl : entre l’antisemitisme del costat de Roma, lo public sus la pelena cò dels Verds o los còps de pè de qun-capbord (qun-fadat en marselhés o kung-fu en francés). Pol al menut dels Cangorós Pels Blaus, se sabiá que l’obstacle que se presentava a eles sus la pelena èra mai naut que lo mont Everest (Chomolungma) : los campions del Mond australians. E los Cangorós marquèron dos còps en debuta de partida per lo segonda-linha Graham. Mas l’arrièr francés, (l’australian de Tolosa) Mark Keirallah, recuperava un còp de pè a seguir dels Verds dins sos dètz mètres, vesiá un trauc de mirga, se lançava e aprèp 90 mètres de corsa puntava entre los pals. A 6-10, los Blaus s’installèron un moment dins lo camp advèrse mas dos novèls contras australians portavan la marca a 20-6 a la pausa. Dins lo segond temps, los Pols se mostrèron valents en defensa, capitèron a prene quauquas iniciativas, mas prenián dos novèls ensages d’entrada e los Cangorós ne tornavan metre un còp a l’ora de jòc. Marca finala : 52-6. Paradoxalament, los Blaus an jogat d’un biais melhor, amb mai de volontat e de solidaritat, que contra Liban. De qué balhar de regrets ! Dissabte, los angleses se mostrèron pas sobeirans contra Liban e presentèron un jòc estequit. Ganhèron 29-10. Los Blaus jogaràn contra Anglatèrra dimenge. Que siaguen animats del meteis estat d’esperit que contra los australians e perqué pas !
Supèrb afrontament Tònga-Samoa Tònga, Samoa e Fiji an capitat a faire jogar jos lors colors de jogaires que podián portar o que portèron lo malhòt de las formacions australianas e neozelandeses. Aprèp las partidas Tònga-Samoa e Fiji-Galas, se vei qu’aquela opcion es plan interessanta pel debanament de la competicion. Dins la partida Tònga-Samoa, las doas formacions joguèron d’a fons, faguèron circular la palma, se mostrèron seriosas en defensa. A la pausa, Tònga menava, preniá un brave avantage a 26-6, los samoans tornavan a 26-18, mas un darrièr ensag permetiá als tongans de ganhar 32-18 e d’anar disputar la primièra plaça de la pola B a la Nòva Zelanda dissbate que ven. Los europèus a la pena Dissabte tanben, los escoceses èran plan luènh de lor comportament de la Copa del Mond de 2013 o de las Quatre nacions de 2016. Existiguèron pas fàcia a la Nòva Zelanda : 74-6. Meteissa punicion, dimenge a Townsville, pels galeses qu’encaissèron un 72-6 fàcia a de fijians que faguèron una vertadièra demostracion de jòc ofensiu. Mai equilibrada foguèt la confrontacion a Pòrt Moresby entre papós e irlandeses. Los irlandeses marquèron tre la debuta, los locals repliquèron per dos ensages : 8-6 a la pausa. Dins lo segond temps, la partida demorèt equilibrada. Cada formacion agèt l’escasença de prene l’avantatge. Calguèt esperar la darrièra minuta e una pauma perduda pels Verds per veire los papós marcar (14-6) dins un estadi en deliri e prene lo camin dels quarts de finala. Los italians an ganhat contra los Estats Units 46-0 mas lor demòra a rescontrar Fiji. Lo programa del tresen torn Las darrièras partidas del primièr torn (que se pòdon seguir sus BeInSport) seguiràn aqueste programa : — dissabte 11 : Nòva Zelanda-Tònga (Hamilton), Escòcia-Samoa (Cairns), Austràlia-Liban (Sydney) — dimenge 12 : Papoa-Estats Units (Pòrt Moresby) e dos rescontres a Perth : Irlanda-Galas e França-Anglatèrra.
Alan Roch


text:
Constitucion
Una Constitucion es la norma fondamentala, escricha o non, d'un país o territòri, que definís:
- los dreches e libertats fondamentals dels ciutadans, e
- los poders de l'Estat (amb la division dels poders, en general en tres: Executiu, Legislatiu e Judiciari) e las institucions de l'organizacion politica.
Somari
Classificacion de las constitucions[modificar | modificar la font]
Constitucions escrichas X Constitucions non escrichas[modificar | modificar la font]
Quand se parla de constitucion non escricha dins un país, vòl pas dire qu'existiscan pas de leis dins aquel país que son contengut siá matèria constitucionala (es a dire, leis sus los dreits e libertats dels ciutadans, e sus la distribucion dels poders e institucions de l'Estat), mas pòt voler dire qu'aquestas leis son pas en un tèxte unic, elaborat d'un sol còp. L'exemple classic de constitucion non escricha es la Constitucion d'Anglatèrra, que pòt èsser considerada la soma de leis coma la Magna Carta de 1215 e d'autras leis posterioras, que forman un ensemble de dreches e de garantidas fondamentalas dels ciutadans britanics e definisson l'estructura dels poders al Reialme Unit. Actualament las constitucions de la majoritat dels païses (per exemple: França, Estats Units, Brasil, Índia, Alemanha, etc.) s'exprimisson en un sol tèxte.
Constitucions rigidas X Constitucions flexiblas[modificar | modificar la font]
Una Constitucion rigida es aquela que per èsser modificada necessita una procedura legislativa especiala, diferenta d'una lei comuna. Vòl pas dire que la constitucion siá pas modificabla, mas qu'es pus dificil de modificar son tèxte que las autras leis del país. Pòt èsser necessària mai d'una votacion, o una quantitat de vòtes dels representants del pòble (deputats, senators) pus importanta qu'aqueles de las leis comunas, segon çò que determina lo tèxte de la meteissa constitucion.
Una Constitucion flexibla es aquela que se modifica segon las meteissas proceduras que las autras leis del país. Aquò vòl dire que la constitucion, o los tèxtes que la compausan, son leis comunas.
Constitucions sinteticas (cortas) X Constitucions detalhadas[modificar | modificar la font]
I a de constitucions amb paucs articles, limitats a l'enumeracion dels dreches e libertats fondamentals dels ciutadans, los poders de l'Estat e las institucions de l'organizacion politica. L'exemple mai conegut es la constitucion dels Estats Units d'America.
Mas i a de constitucions que detalhan tanben d'autras nòrmas, dins los domenis del Drech Civil (drech de la familha e de las successions, etc.), del Drech Tributaire (amb las nòrmas generalas d'institucion dels impòsts), del Drech dels Trabalhadors, etc, que tornan la constitucion mai extensa. Per exemple, la constitucion de Brasil, amb mai de 200 articles e 70 disposicions provisòrias.


text:
Le Petit-Quevilly
Le Petit-Quevilly es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'origina de Pichon-Quevilly remonta a la s-|XII|e}}, après la scission d'amb Granda-Quevilly. Es al continuament de grand défrichements empreses per Rollon, primièr comte de Roan e fondator del Estat normand, #que s'i èra desvolopat lo vilatge de Quevilly.
L'origine de Petit-Quevilly remonte au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, après la scission d'avec Grand-Quevilly. C'est à la suite de grand défrichements entrepris par Rollon, premier comte de Rouen et fondateur de l'État normand, que s'était développé le village de Quevilly.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Paul Bazin, premier cònsol de la comuna de 1919 a 1923.


text:
Nirvana (bodisme)
Nirvana es un tèrme sanscrit (devanāgarī : निर्वाण)[1], calc del pali Nibbāna (निब्बान), que significa « atudament » d'una flama o d'una fèbre, etimologicament « exespiracion[2] » , e per extension « amaisament » puèi « liberacion ». Aquel mot venguèt, en chinés 涅槃 nièpán, en japonés 涅槃 nehan, en corean 열반 yolban, en tibetan myang-ʼdas o myan-ngan ʼdas-pa (lit.: passar al delà de la soufrença), e en tai นิพพาน nípphaan.
Somari
Sens dins le bodisme[modificar | modificar la font]
Dins lo sens bodic, qu'es la mai comuna ara, aquel tèrme designa la finalitat de la practica bodica, lo Despèrtament (bodi). Es al delà de tota descripcion e pòt èsser definit sonque negativament coma la fin de l'ignorància, factor essencial de la coproduccion condicionada, et de las tres sets : desir dels senses (kāma-taṇhā), desir d'existéncia o voler viure (bhava-taṇhā) e desir d'aniïlacion (vibhava-taṇhā). Lo nirvāṇa es una mena d'acabament que pòt èsser comparat, segon los tèxtes, a l'atudament d'una flama (individualitat o sens del ièu): de meteis biais que se pòt pas definir un fuòc que ne brutla pas, se pòt pas definir una persona qu'« exbufèt » los agregats de l'existéncia (desirs, volicions, concepcions erronèas) que mena una persona non depertada de renaissença en renaissença.
Una definicion mens negativa es aquela d'una patz interiora totala e permanenta, venent del destacament. L'aquisicion d'aquel « estat » (qu'es definit coma un « non estat ») es reputada possible pendent la vida, o, eventualament, pendent la mòrt. L'idèa pro vulgarizada dins lo public del nirvana coma d'un « paradís » que continuaram d'existir aprèp la mòrt es absurda (e contradictòria amb la tèsi bodista del non seu e de la vacuitat dels fenomèns e de l'Absolut). Se pòt doncas ni i « dintrar » ni i « demorar ». Lo nirvana es mimai la mòrt, mas puslèu la fin de la cresença dins un ego autonom e permanent.
De tèrmes pròches son : despèrtament, atudament, liberacion, illuminacion, deliurança, vacuitat absolut, patz suprèma, realitat darrièra.
Pel bodisme hīnayāna, lo nirvana es "l'autra broa", qu'"existís" per oposicion al cicle del devenir, lo samsara, alara que pel bodisme mahāyāna nirvana e samsara son ultimament identics, a causa la non dualitat de la natura de las causas.
Se distingís al mens dos tipes de nirvana :
- nirvana amb rèsta d’existéncia (pali : sa-upādisesa-nibbāna, sanscrit : sopadhisesa nirvāṇa) : aquel qu'obten un rescat o ven un boda pendent sa vida;
- nirvana sens rèsta d’existéncia (pali : an-upādisesa-nibbāna, sanscrit : nirupadhisesa nirvāṇa) : nomenat tanben parinirvana (pali : parinibbāna), o atudament complèt, a la mòrt d'un rescat o d'un boda.
L'escòla Cittamātra du Mahāyāna apond dos autres tipes:
- prakrti-visuddha-nirvana: totes los essères son dins un nirvana originalament pur;
- apratisthita-nirvāṇa : nirvana "non fixat", aquel dels bodisattvas que demòran ni dins lo samsara ni dins lo nirvana, pel ben dels essères sensibles.
Sens dins l'indoïsme[modificar | modificar la font]
Lo meteisse concète existís tanben dins l'indoïsme mas es de preferéncia nomenat moksha (o mukti o laya), lo tèrme de nirvana i essent mens sovent emplegat.
Citacions[modificar | modificar la font]
- « I a un sens naissença, sens devenir, sens creacion, sens condicion. Se aviá pas aquel sens naissença, sens devenir, sens creacion, sens condicion, poiram pas escapar al nascut, vengut, creat, condicionat. Mas perque i a sens naissença, sens devenir, sens creacion, sens condicion, se pòt escapar al nascut, vengut, creat, condicionat. » Udana, VIII, 3.
- « Coma une flama bufada per un vent poderós va en repaus e pòt pas èsser definida, atal lo savi qu'es liberat del còs e de l'esprit (nāmakāyā) va en repaus e pòt pas èsser definit. Per el, i a pas mai de mesura que permeta de lo descriure. Quand tota causa (dharma) desapareguèt, totes los signes de reconeissença tanben desapareguèron. » Sutta Nipāta
- « Là onte i a res, que ges pòt èsser agafat, es l'Illa ultima. La nomena nirvana: atudament complèt de la vielhessa e de la mòrt. » (Sutta Nipāta, 1093-1094)
- « Lo nibbana es l'acabament del devenir. » (bhava nirodho nibbanam) (Samyutta Nikaya 12, 68)
- « Lo nibbana es le bonaür suprèma. » (nibbana paramam sukham) (Dhammapada, 204)
- « Lo nirvana es la quietud de l'ocean quand lo pichon enfant s'i nega. » (Tetsuo)
Sens popular[modificar | modificar la font]
Dins lo lengatge familhièr, nirvana designa un "bonaür suprèma", un gaug dels senses capitat subretot per la sexualitat, dels objèctes o de las situacions nautament agradables. S'agís alara d'un sens pervertit, a pauc prèp sinonim de gaug intens, pro alunhat de la nocion de patz interiora.
En psicanalisa[modificar | modificar la font]
Lo principi de nirvana es un concèpte psicanalitic de la tendéncia al neant, çò que correspond pas au tèrme nirvana bodista, mas pusleu a vibhavatrsna qu'es la set de non existéncia[3].
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)The Sanskrit Heritage Dictionary de Gérard Huet
- ↑ De:Nir- Vā-, Vāta.
- ↑ (fr)Sigmund Freud, Au-delà du principe de plaisir (1920), París, Payot, col. "Petite Bibliothèque Payot", 2010; ISBN 2-228-90553-4


text:
Khofo
Khofo (tanben conegut dab la version ellenizada deu son nom Keòps), faraon egipcian de la IVau dinastia bastidor de la mei grana de las tres Piramidas de Giza: la Grana Piramida de Giza dab las piramidòtas de las reinas, un temple e un mastaba per ua de las soas hilhas. Que he tanben bastir lo temple de la divessa Atòr a Dendera e ua inscripcion de las fondacions deu temple de Bastet a Bubastis que'u mentau.
Deu punt de vista administratiu que desenvolopè la foncion de tiati (mena de purmèr ministre) entà ahortir lo poder deu faraon ; lo son hilh Kaoab qu'aucupè aquesta foncion shens non pas vàder rei arron per'mor d'etsra mort abans lo son pair.
Pendent annadas (sègles en realitat) que s'a credut que la bastida de la piramida que s'auré hèita mercès a ua man d'òbra esclava. Lo quites Egipcians, segon las epòcas que den testimoniatges contradictòris (certes documents, com, per exemple lo Papir de Westcar, o l'istorian grèc Erodòt dens l'Equista II, que pintran ua legenda negra mentre qui d'autas honts egipcianas, au contre, que'u muishan com un gran diu). Las cavas arqueologicas, totun, que muishèn que la piramida que ho bastida per obrèrs hèra especializats e logats dens un vilatge bastit per aqueth projècte e, sustot, çò qui demora deus los còs que nse muisha de qu'èra plan neurits. Que sabem que la bastida deu monument funerari deu faraon (diu vivant mei que rei peu son pòble) qu'èra ua òbra de fe. Lo faraon que hore faraon deu son quite pòble dens l'aute monde. Los obrèrs qu'aurén donc dilhèu podut tribalhar en partida per la loa fe (com dens lo cas de la bastida d'ua catedrala) e sustot, que cau brembà's que la creishuda e l'aigada annau de Nil be liberava cad an ua tempora qui non se podèva pas tribalhar.
Khofo qu'èra lo hilh deu faraon Snefro ; a la soa mort que i avó divisions enter los sons hilhs (Djedefra, [[Khafra], [Djedeher]] e Baefra) qui s'acabèn dab la victòria de Khafra (Khefren en grèc) qui bastí la dusau mei grana piramida de Giza e dilhèu lo Gran Esfinx de Giza, medish se i a un debat per'mor de la semblança enter lo cap de l'Esfinx e l'estatua de Khofo trovada a Abidòs per l'egiptològ anglés Flinders Petrie.
Hont[modificar | modificar la font]
- Grimal, Nicolas. Histoire de l'Egypte ancienne. París : Fayard, 1988.
- Shaw, Ian. The Oxford History of Ancient Egypte. Oxford : Oxford University Press, 2000.


text:
Drech internacional public
Lo drech internacional public es l'ensems dels principis e nòrmas que regulan las relacions entre Estats, e d'autres subjèctes de drech internacional, e que son representats per sos servicis diplomatics. Es compausat del acòrdis entre estats - tractats internacionals (tractats, pactes, acòrdis, cartas), memorandums, escambi de nòtas diplomaticas, amendements, annèxas, protocòls de tractats–, per la costuma internacionala que se compausa a l'encòp de la practica entre Estats qu'aqueles reconeisson coma obligatòria, coma pels principis generals del drech.
Mai, dins lo domèni multilateral, lo drech internacional se noirís dels acòrdis contractats entre los Estats dins l'encastre dels organismes internacionals qu'apartenon e, entre eles, lo acòrdis que s'engatgèron a aplicar. Dins ambedós cases, bilateral o multilateral, lo nivèl pres dins l'engatjament un Estat es de metre vigor la nòrma convenguda dins lo sieus territòri e l'aplicar al dessús de las nòrmas nacionalas.
Tradicionalament, se fa la diferéncia entre lo drech internacional public e drech internacional privat.
Somari
Origina[modificar | modificar la font]
E mai de las situacions mai criticas, quand la violéncia èra la nòrma de las relacions entre los centres de poder independents, existiguèron totjorn de nòrmas de jòc preestablidas, o contractadas que sián per las partidas, acceptadas e respectadas coma un complement de las relacions de fòrça. Se pòt afirmar que, dins l'istorica puslèu alunhada, las nòrmas de jòc aplicada a aquelas relacions avián pas de caractèrs juridics, e que se fondavan sus de concepcions religiosas o de vejaires filosofics e morals. Dins unas escasenças cèrtas armas èran utilizadas, que las possedavan tanben l'enemic.
S'estudís los documents e donadas istoricas, existís de nòrmas que regulan las relacions entre los centres de poder independents, que datan de mai de 5000 ans. L'acòrdi mai ancian que conegut es aqueste realizat en 3200 AbC entre las vilas caldèas de Lagash e Umma, qu'ambedoas fixèron per el lors frontièras après una guèrra. Un autre acòrdi seriá aquel realizat entre los egipcians e los ititas, que s'acòrda per se despartir las zònas per influéncia.
Evolucion[modificar | modificar la font]
Antiquitat[modificar | modificar la font]
Dins l'antiquitat existissiá pas un drech internacional pròpiament dich, qu'existissiá pas una comunautat internacionala. Quand se pren en compte las mai grandas civilizacions de l'epòca, i a Grècia e Roma, civilizacions que consideravan los pòbles vesins coma de vassals o de pòbles dominats. Pasmens, l'istòria verifica dins l'aplicacion, pels primièrs grops primitius, d'un principi nomenat "ubi societas ibi jus" (ont i a societat i a drech).
Entre las fonts mai ancianas del drech internacional que se podèron verificar i a lo tractat de Eannatum, entre lo rei de Lagash a Mesopotamia, e Umma, entre 3100 AbC. Lo punt mai important del tractat èra l'inviolabilitat de las frontièras. Los tractats a aquestaa epòca s'escrivián sus taulas de gip o sus diferents monuments. La màger partida dels tractats èran d'acòrdis frontalièrs, l'establiment d'Estats vassals, tractats de patz (coma lo de l'aliança, en 1292 AbC, entre Ramses II e Hattusilis III), e es establida una nocion d'arbitratge, d'asili, de missions diplomaticas, de l'extradicion e la proteccion dels estrangièrs. La màger partida d'aquestes tractats son oficializats per d'actes o de juraments religioses.
- Índia: 100 ans AbC. Dintra en vigor lo còdi de Manu, que s'establisson cèrts precèptes; per exemple, al respècte de las guèrras entre tribús: 1) un guerrièr digne ataca pas a l'enemic dormit, 2) un guerrièr digne ataca pas a l'enemic qu'a perdut son escut, son arma o que se metèt en fugida. En temps de guèrra èra de costuma en Índia de respectar las culturas e los bastits, coma sos abitants civils.
- Judèa: Per la regulacion de la guèrra e dela patz, lo pòble josieu aviá cèrts principis. Lo Deuteronòmi se fa allusion a las Guèrras Santas, que mai tard foguèron inclusidas en l'Islam, Cristianisme e las Crosadas. Una de las profecias d'Isaïas soslinha qu'après l'aveniment del Senhor "Transformaràn sas espasas en fais d'arairas e sas lanças en secators; se desencaderàn pas sas espasas contra lo pòble, serà pas enrotlat dins en la guèrra". Aquela prediccion influís prigondament en lo Cristianisme e es la raïç del pacifisme modèrne.
Drech internacional classic[modificar | modificar la font]
Las relacions internacionalas dins aqueste periòde se caracterizan per s'integrar dins un esquèma omogenèu d'equilibri de poder multipolar, amb per epicentre l'Euròpa, ont las poténcias se fan concurréncia dins de limitas estrictas de règlas de jòc, que se lançan a partie del nuclèu a la conquista e la colonizacion de la periferia. Per regular aquestaas relacions, l'Euròpa creèt un sistèma juridic: lo drech internacional classic, que s'impausèt tanben dins los autres Estats non europèus, que siá per gravitacion de poder o a mejans la domenicion coloniala. Lo Tractat de Vestfàlia (1648), soscrich per la màger partida de las poténcias europèas, acaban amb la Guèrra dels Trenta ans. S'agís d'acòrdis qu'al principi aguèron un caractèr mai politic que juridic, e que constituiguèron lo punt de partença cap a un novèl sistèma politic e juridic internacional. Los Tractats de Westfàlia serviguèron al desvolopament del drech internacional public, e constituisson la basa de la societat internacionala modèrna, integrada per de multiples Estats que dispausan de l'atribut de la sobeiranetat e se reconeisson coma juridicament pars.
Pendent lo sègle XVII la politica dels Estats encoratja la practica d'amassar de congrèsses internacionales. Lo drech dels tractats pren un vam novèl, se negocian dins decongrèsses, pasmens se conclutz pas encara d'acòrdis multilaterals. Cobrisson tanben d'important elements juridics coma lo dogma de la santedat dels acòrdis e lo de l'inviolabilitat dels tractats (pacta sunt servanda), e mai se s'admet la clausula rebus sic stantibus.
La Primièra Guèrra Mondiala demostrèt la fragilitat del sistèma de seguretat sus se fasiá fisança per l'evitar, e las violacions dels acòrdis mostrèron que l'equilibri èra pas mai un regulacion excellenta. Alara, s'ensaja realizar un novèl ordonament dels centres de poder, enforçant las organizacions internacionalas, en afirmant lo drech e establssent un sistèma de seguretat collectiva qu'apare la patz per autras vias diferentas d'aquestas qu'avián fracaçat. Se creèt la Societat de las Nacions sus l'idèa de la cooperacion internacionala, donant de facultats a sos organs per prevenir e evitar la guèrra, e en instaurant lo primièr sistèma de solucion pacifica dels diferents: la Cort Permanenta de Justícia Internacionala. Malgrat los ensangs per restaurar lo sistèma d'equilibri internacional, s'atenguèron pas los objectius e esclatèt la Segonda Guèrra Mondiala.
Drech internacional contemporanèu[modificar | modificar la font]
A aqueste periòde se crèa l'Organizacion de las Nacions Unidas (ONU), que preten constituir un forum universal e democratic ont serián representats totes los Estats. Los articles 1 e 2 de la Carta de las Nacions Unidas constituisson la basa ideologica que provocarà de cambiaments juridics revolucionaris. La carta seguís los principis seguents: cooperacion internacionala de totes los Estats pel manten de la patz e seguretat internacionala; reafirmacion del principi d'egalitat sobeirana e juridica dels Estats; s'enebís l'usatge e la menaça de la fòrça en las relacions internacionalas.
A comptar del decènni dels ans 1960, e se basant sus la Carta de l'ONU, una granda quantitat d'Estats venon independents, al moment ont se produtz lo fenomèn politic de descolonizacion. Amb l'aparicion d'aqueles Estats novèls, l'equacion politica del poder dins lo mond cambia. Sèm davant un sistèma eterogenèu de poder, destriat en dos centres: EUA e URSS.
Drech internacional al sègle XXI[modificar | modificar la font]
En un contèxt internacional marcat per las consequéncias dels atemptats de l'11 de setembre e amb la controvèrsia generada per las politicas de l'administracion dels EUA en matèria de restriccion dels dreches, reconeguts per diferents tractats internacionals, dins sa lucha contra lo terrorisme internacional, en subretot dins lo cas dels prisomièrs de Guantànamo o dels vòls de la CIA , la comunautat internacionala a pogut, pasmens, avançar en lo desvolopament de dreches universals novèls, coma lo drech de tota persona a èsser pas objècte de desaparicion forçada, segon la "Convencion Internacionala per la proteccion de totas las personas contra las desaparicions forçadas", signada a París en febrièr del 2007[1] o la creacion d'organismes novèls, coma la Cort Penala Internacionala que, pasmens se constituída pel Tractat de Roma de 1998, formèt pas son tribunal de magistrats fins al 2003. A aquel drech se li pòt apondre las diferentas situacions que se presentan a l'ora d'ara dins lo mond globalitzat
Natura[modificar | modificar la font]
Un dels problèmas encontrat al subjècte del drech internacional es que fòrça autors tornèron metre en causa lo caractèr juridic d'aquesta disciplina. Es que fòrça son Estats an negats que lo drech internacional siá de drech. Es lo cas de John Austin, que neguèt aqueste caractèr e o definiguèt coma un "ensems de mecanismes de fòrça que regulan las relacions entre Estats". Tanben al sègle sègle XX d'autors coma Hans Morgenthau li neguèron aqueste caractèr al drech internacional. Aquesta denegacion la basava sus la comparason entre los drechs nacionals e lo drech internacional. Qu'aquesta comparason s'aprecia mercés a las seguentas diferéncias:
- Alara que,pels drechs nacionals existís un legislador central que dicta las leis que se los cal complir los ciutadans, dins lo drech internacional las nòrmas juridicas son lo fruch de la volontat dels Estats. Lo mai semblable a una mena d'organ d'aqueste tipe es l'Assemblada Generala de las Nacions Unidas.
- Las fonts de produccion de las nòrmas internacionalas son diferentas de las nacionalas.
Primièr trobam los principis imperatius del Drech Internacional (erga omnes) que poiràn pas èsser modificats ni abolidas sonque per una autra nòrma de caractèr imperatiu. Mai, Los tractats internacionals s'aplican solament dins los Estats que los an ratificats. Las leis nacionalas, per contra, s'aplican egalament a totes los ciutadans.
D'un autre autre, la costuma internacionala consistís en una sèria d'usatges que los Estats tornan far d'un biais constant amb la conviccion que son obligatòris.
Avèm fin finala los principis generals del Drech que s'utilizaràn quand existís pas de nòrma determinada (que siá tractats o de costumas) per un fach determinat, es a dire quand aurà de mancas en lo Drech internacional. Per l'aplicacion d'aquestas nòrmas s'utliza l'art. 38 de l'estatut de la Cort Internacionala de Justícia que:
- Las convencions internacionalas, que sián generalas o particularas, qu'establisson de nòrmas exprèssament reconegudas pels Estats en pardida;
- la costum internacionala coma pròva d'una practica generalament acceptada coma drech;
- Los principis generales de drech reconegut per las nacions civilizadas;
- Las decisions judiciàrias e las doctrinas dels de drech public de màger competéncia en diferentas nacions, coma mejan auxiliar per la determinacion de las nòrmas de drech, sens perjudici del quita l'Article 59. 2.
A l'encòp, totas las convencions o tractats internacionals, e d'autras fonts devon èsser confòrmesi a las nòrmas imperativas del drech internacional, son las nòrmas Ius Cogens. Son tanben los actes juridics unilaterals, qu'un país pòt segon el s'obligar per se meteis a nivèl internacional, a travèrs d'una declaracion de volontat dins aqueste sens. Se lor cal complir cèrtas necessitats: l'intencion inequivòca de s'obligar e la liceitat de l'objècte e de la fin, en mai del fach que se deu realizar tala declaracion deu aver la capacitat per obligar internacionalament dins lo sieu país (Cap d'Estat, Cap del Govèrn, Ministre d'Afars exteriors e aquelas autras personas a qui l'Estat, de forma reïterada, demòstre los aver autrejats aquesta capacitat).
Un autre factor que faguèt a aqueles autors pensar qu'aquesta manca de mecanismes d'aplicacion pel drech internacional. Mentre que dins los Estats existisson de jutges encargats de vigilar al compliment de las leis a que totes los ciutadans son someses, dins la societat internacionala aqueles mecanismes d'aplicacion son fòrça mai primitius e mens sofisticats.
Existisson unes tribunals internacionals, mas a la diferéncia dels nacionals es necessari que los Estats, d'en primièrt, ajan acceptat sa jurisdiccion per poder èsser jutjats per aquestes tribunals. La jurisprudéncia internacionala, creada per aqueles tribunals, a coma principala foncion la de servir coma element d'interpretacion del drech internacional.
Referéncias[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Lex patriae.
- Cort Internacionala de Justícia.
- Drech de conquista


text:
Mark Twain : Un misterós estrangièr
Ais edicions Tristam ven d’espelir una revirada franchimanda inedicha de Bernard Hoepffner : N°44, Lo Misteriós Estrangièr. Es un libre fantastic, un cònte « ancian trapat dins una crucha e revirat librament d’aquela crucha » coma lo ditz son sota títol. L’autor american nos pivèla de tant d’invencions narativas. Es tant modèrn ! Siam prches d’un esperit de contaire precís, jamai despassat. L’istòria remonta a l’invencion de l’estampariá, en Austria. A la debuta, coma dins Lo Libre de Catòia de l’Occitan Joan Bodon (que lo mond entièr devriá legir e revirar dins totei lei lengas) vesèm lo poder dei religions divèrsas que trèva leis esperits d’un vilatjòt. Aquò nos rementa lo riget per leis autrei dròlles de la religion deis « enfarinats » dins lo meme libre. Lo promièr capitol de Twain, eu, fa una curiosa analisi dei cresènças au sègle 15 : « L’Austria èra fòrça luènh dau mond, e endormida ; en Austria èra sempre l’Atge-Mejan, e se podiá pensar qu’i demorariá a jamai. Cadun la botava meme de sègles e de sègles en arrièr e disián que d’après lo relotge mentau e espirituau, èra encara l’Atge de la Fe en Austria. »
L’enfància, coma en cò de Bodon, es bailejada (per dire pas rosigada) per la religion : « per nosautres, lei mistons, Eseldòrf èra un paradís. Nos embestiavan pas gaire a l’escòla. Dins l’ensems, nos ensinhavan a èstre de bòns catolics ; a venerar la Vièrgia Maria, la Glèisa e lei sants mai que mai (…) » Es ansin que Twain pòu donar a son racònte un ambient versemblable. Davans tant de manipulacion deis armas fa intrar dins son atalhièr d’estampariá un « estrangièr », un diable, un esperit. Un numerò. Lo 44. Lo jovent sens nom, que van sonar « Grana de Preson » va patir deis idèias recebudas de la familha deis estampaires e de sei joineis obrièrs. Mai 44 se va desvelar bòn magician e lector deis armas : coma dins la sèria True Blood, sarà capable de legir dins lei pensadas. Es de bòn legir. L’estil es linde e t’arrapa d’aise d’aise. Coma dins son geniau Tom Sawyer , Twain charra d’una idèia traç que modèrna : l’idèia de la differéncia, l’acceptacion de l’Autre dins l’ostau, dins lo vilatge e – benlèu per nos, qu’aquò te fa soscar – simplament au país. Magic.
Tam.
Mark Twain : N°44, Le Mystérieux Etranger, Tristram, 2011.
De legir parier dins lei memeis edicions :
Mark Twain, Les aventures de Tom Sawyer, Tristram, 2008.
Mark Twain, Aventures de Huckleberry Finn, Tristram, 2008.
En occitan per faire un percors crosat e una lectura comparativa:
Joan Bodon, Lo Libre de Catòia, edicions de Rouergue.
Aponde aquí la nòta de l’editor sus la quatrenca de cubèrta :
« Per aquel ultim roman, que li a consacrat lei dotge darnièreis annadas de sa vida (…) l’autor deis Aventuras de Tom Sawyer e d’Huckleberry Finn aviá la desirança d’escriure amé una libertat totala. Voliá monstrar – en se conhant dei prejutjats, deis opinions ò dei cresènças de quauqu’un mai – çò que fargava – segond eu – lo pregond de l’arma umana. (…) Libertat copabla : après sa mòrt, es un montatge forra borra considerablament expurjat que sarà publicat. Inedich ais Estats-Units fins en 1969, aqueu cap d’òbra parèis en França per lo promièr còp coma Mark Twain l’aviá escrich ».


text:
Ferenc Gyurcsány
Ferenc Gyurcsány (prononciat IPA: [ˈɟurtʃaːɲ]) (Pápa, Veszprém, Ongria 1961) politic ongrés e prumèr ministre d'Ongria de 2004 a 2009.
Somari
Enfància e estudis (1961-1990)[modificar | modificar la font]
Neishec eth 4 de junh de 1961, ara region occidentau de Veszprém. Eth 1984 acabèc es sòns estudis de Magisteri e comencèc es d'economia ara Universitat Janus Pannonius, a Pécs, va diplomar-s'eth 1990.
Inicis politics[modificar | modificar la font]
Gyurcsány comencèc era sua carrèra polítca as joenesses comunistes deth KISZ (Kommunista Ifjúsági Szövetség), abantes de convertir-se en vicepresident dera DEMISZ (Demokratikus Ifjúsági Szövetség), era associacion de Joeni Democratics d'Ongria, qu'ei succesora deth KISZ.
Empresari e comerçant (1990-2002) A compdar dera instauracion dera democràcia en Ongria, eth 1990, Gyurcsány se lancèc ath comèrç e fondèc vàries empreses prósperes coma ALTUS, que lo permeteren de convertir-se damb era quinzau persona mès rica deth país (1992).
Retorn ara politica (2002)[modificar | modificar la font]
Eth 2002 retornèc ara politica, coma conselhèr estrategic de Péter Medgyessy, cap deth MSZP, prumèr partit dera oposicion, ancian prumèr ministre. Dempús deth retorn ath poder des antics comunistes reconvertits; eth 21 d'abriu de 2002, Gyurcsány siguec Ministre de Joenessa, d'Espòrts e dera Enfància (2002-2004). Eth gèr de 2004 se convertic en president deth MSZP dera region occidentau de Győr-Moson-Sopron.
Prumèr Ministre d'Ongria (2004)[modificar | modificar la font]
Er ostiu de 2004, Medgyessy obliguèc a demissionar de toti es sòns cargues a Gyurcsány, hèt que provoquèc pèrder era confidança d'un des sòns sòcis de govèrn, e se forçat a demissionar. Gyurcsány ei elegit Prumèr Ministre Interin eth 25 d'agost de 2004 e investit eth 29 de seteme de 2004. Era coalicion enter eth MSZP e SZDSZ votz en Gyurcsány, ua imatge d'ua joena e "modèrna" Ongria. Eth govèrn de Gyurcsány ei actiu e comunicatiu.


text:
Vènus (mitologia)
Venus èra la diva romana de l'amor, de la belesa, de la sexualitat, de la fertilitat e la prosperitat. Dins la mitologia romana, es la maire del pòble roman a travèrs de so filh, Aeneas, que subrevisquèt a la casuda de Tròia e fugiguèt en Itàlia. Juli Cesar lo revendiquèt coma son aujòl. Vènus èra al centre de divèrsas fèstas religiosas romanas, e èra venerada per mantun cultes.
Los roman adaptèron los mites e l'iconografia de son equivalenta grèga Afrodita dins l'art e la literatura. dins la tradicion classica occidentala , Vènus es venguda la divinitat de la mitologia grecoromana pus comunament referenciada e l'incarnacion de l'amor e la sexualitat.


text:
Piemont
Piemont es una region del Nòrd-oèst d'Itàlia que caup la màger part de las Valadas Occitanas e dels occitans d'aquel estat. La capitala n'es Turin.
Geografia[modificar | modificar la font]
Piemont fa partit de la region naturala de la plana de Pò, a costat de Lombardia, de Venèt, d'Emília e Romanha e de Trentin-Aut Adige.
Piemont es enrodat, sus tres costats, per los Aups, inclusent lo mont Viso al pè del qual Pò a la font, e lo mont Rose. La geografia de Piemont es la d'un territòri mai que mai montanhós (à 43,3 %) mas que comporta tanben de vasts espacis de còlas (30,3 % del territòri e de planas (26,4 %). Piemont es la segonda pus granda region d'Itàlia, après Sicília, en termes de superfícia, sus las vint regions que compta lo país. Son territòri cobrís mai que mai la part superiora del bacin de Pò, que nais a l'oèst de la region, e es lo pus important flume italian. Pò reculhís l'aiga venent dels rius comprés dins lo bacin Aups e Apenins qu'enrodan los tres costats de Piemont. Piemont es sempre estat una region rica d'Itàlia, breç de l'industria (Fiat, Agnelli), comparat al sud del país (Polhas, Sicile). Uèi, la major part de la populacion es activa dins los servicis.
Administracion[modificar | modificar la font]
Piemont es devesit en set províncias e una vila metropolitana (portant lo nom del capluòc) :


text:
La vièlha autocràcia tolzana es a contrasens de las necessitats economicas e geograficas tolzanas.
Dementre que Bordèu avança, per sa logistica e per un urbanisme coërent, son tramvia avança tanben, per una crida a la participacion cutadana.
L’Autocràcia tolzana, encapcelada per Pierre Izard a sempre diferenciat los mercats de la logistica tolzana, un mercat pels amics de sempre, pel productivisme, e una pensada ecologista sul tèma del desvolopamement de la ciutadan mondina.
Aital avèm poscut veire que la logica de l’antiLGV e del nuclear coma enèrgia dangierosa escapava a l’autocràcia en plaça. Mas coma son talament segur d’aver rason que supòrtan pas d’aver debat en public*.
Pierre Izard es d’aqueste qu’an desvolopat lo tot autorota per installar pus tard un centre comercial a Nalhós, per concurrenciar lo centre-vila que votava pas pel socialista. Uèi los socialistas son al poder, e malastrosament per els, la logica d’una pichonèla linha de tramvia entre Las Arènas e lo Gradn-Rond escapa als ciutadans que se son planh de l’afar… a la justícia que lor a donat rason.
La democràcia se pratica pas dins als reünion publica ambe los amics que son aquí per aplaudir, la democràcia se pratica ambe d’oposicion a quí cal saber respondre. Pierre Izard es d’aquestes autocrata qu’a pas suportat d’aver un contradictor dins l’emicicle del Conselh General (s’èra esperat que fosquèsse comunista, lo darrièr còp, mas avèm vist que non, en realitat lo comunista elegit es pas capable de respondre a l’autocrata). Per contra l’ecologista qu’a bastut un socialista dins lo mai estalinian canton de Tolosa, el sap debatre e combatre las idèa de l’autocracia, veirèm lèu que serà desfait pel sistèma, s’es pas sostengut per la populacion.
* se cal recordar de las reünion publica, ai après a melhor conéisser Pierre Izard en foncion de sa aparicion publica sul terrenh, pe aver póur dels ecologista que caliá davalar a sant Albin. Sabiái jà que lo ròtle primièr de Pierre Izard èra las fauta d’ortografia en francés suls documents dels Conselh General e sul site Internet, aprèp una reünion politica pendent la campanha darrièra, e que me soi desplaçat, ai poscut verificar que Pierre Izard èra lo patriarc per donar son punt de vista al grope dels socialistas, mas tanben per reglar mantunes problèmas politics entre els. Sembla que la familha socialista estima pas lo debat suls tèmas prigonds en def♫9ra del burèu de Pierre Izard. aquò se sona la democràcia al modèl socialista de Tolosa.
Fonciona talament plan … que Bordèu lo tramvia avança e que Tolosa lo tramvia es freinat per d’inportuns ciutadans qu’an res de fótre de las batalhas politicas dins los burèus privats de la partidocracia (PSf-PRG o UMP-NC).
Bordèu avança, Tolosa se lamenta.
Dins lo meteis debat de las cantonalas, ai agut de pausar mantunas questions, que cap d’elas an recebut responsas claras, e podèm assegurar que los socialistas an una vision d’avenidor per Tolosa, levat que sábon gerir la decentralizacion en bon pòst-tecnocrata del sistèma centralista francés...
Ai pausat una question : «soi dins un barri qu’i a fòrça maisons individualas, seriá plan d’aver un plan d’informacion del Conselh General per installar placas de solari sobre totes aquestes ostal ? Per convéncer de las enèrgias altenativas, dolças e seguras» Responsa de la conselhièra qu’es estada re-elegida : «farèm una minuta de silenci per Fukushima». Aprendrai lèu que la minuta èra per illustrar la páur qu’an dels ecologistas, «nos pòdon far harakiri» (electoral, plan segur) … e s’aquò èra possible per las eleccions presidencialas ? Lor fariá plan de ben.
Ai pausat una autra question sul tèma de la bicicleta : «perqué i a pas d’estacion de bicicleta dins lo meu barri ?» Auriái poscut perlongar las questions sul tèma a prepaus de las pistas installadas qu’an pas cap logica de contunhuitat, per exemple del costat del barri entre Las Arènas e Purpan, un luòc que las pistas son nòvas e fabricadas per Tisseo … que me sembla lo president es pus ecologista, mas un capolièr de l’autocracia, ben seleccionat per agradar al chef.
A Tolosa, los enemics semblas non èstre la dreita, puslèu pauc aisinada per se defendre (podèm rire de l’exemple donat per la femna als braçes crotzats que viu a Montalban, e que sap pas prendr elo tren per venir al Conselh Regional per blablatejar ambe son grope politic en sesilha publica), mas puslèu los ecologistas [EELV], se pòdon damorar independents del sistèma partidocrata de dreita e d’esquèrra, coma a Colomiers.
A prepaus de la LGV, caldrà explicar a M.Pierre Izard qu’es puslèu tocat per la cagadoira politica per aver un 31 en panèu nòu a l’entrada del departament, puslèu que de saber la geografia de Tolosa. Alara pel non geografe Pierre Izard, Barcelona-Tolosa es la meteissa distança que Lyon-Paris, segur que Pierre Izard qu’a lo ment parisenc e jacobin, numerologic e identitarista, saurà explicar perqué Lyon-Paris se farà uèi en quasiment mens de 2 oras, e que Barcelona-Tolosa (meteissa distança quilòmetrica) caldrà mai de 5 oras pel melhor dels cases, ambe la linha novèla de TGV de Perpinyà a Girona puèi Barcelona… Los clients de AIRBUS son internacional, se vòlon venir a Tolosa-Blanhac, lor cal pas un aeropòrt, mas una linha mètro directe (10 minutas normalament) entre l’estacion TGV dels clients que vendràn de Barcelona (aeropòrt intercontinental)… per visitar la fabricacion e los burèus d’AIRBUS, e crompar a un industrial bèl del cuènh, desvolopar l’industria.
Alara benlèu que, per prendre los òrdres a París, Pierre Izard aurà mestièr d’aver un TGV, mas me sembla qu’entre Brussels e Estrasborg i aurà lèu un pandolino, e que la possibilitat es encara possible entre París e Tolosa de passar pel Lemosin qu’espèra qu’aiçò… Un deputat europèu val plan un preisdent de Conselh General ?
L’Euròpa avança, Bordèu tanben,
e Tolosa se lamenta…
ambe Pierre Izard, l’ortografiaire en cap de la majoritat del Conselh General, adobaire d’opinions socialistas en privat, doás activitats prezadas pel president de la Garona-Nauta...


text:
Krautwiller
Krautweiler en alemannisch (Krautwiller en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
A situat près de Brumath, e a una vintena de quilomètres al nòrd de Estrasburg.
Elle est située à proximité de Brumath, et à une vingtaine de kilomètres au nord de Strasbourg.
Istòria[modificar | modificar la font]
En un acte de venta de 742, lo luòc de Krautwiller a mencionat jos la forma Chrodoltesvillare. Nom en -willer, forma paissièra en alémanique del tèrme d'origina latina villare, establiment rural, francés -vill(e)er(s), precedit cossí çò de mès sovent per un nom de persona germanique Hrodhold > Grotold.
Dans un acte de vente de 742, le site de Krautwiller est mentionné sous la forme Chrodoltesvillare. Nom en -willer, forme prise en alémanique par le terme d'origine latine villare, établissement rural, français -vill(i)er(s), précédé comme le plus souvent par un nom de personne germanique Hrodhold > Grotold.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Ortografia de verificar
- Portal:Alsàcia/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Categoria Commons amb ligam local identic sus Wikidata
- Article utilizant lo modèl Commonscat
- Pagina utilizant Commonscat sens afichatge personalizat
- Comuna d'Alsàcia
- Comuna del Bas Ren