text:
Apres ‘queu-d’aquí de NNWM, atz lu NaNo de la Mela de legir (>òc)
‘Quò vonvonava d’empertot dins los bureus de las redaccions daus jornaus tras lu monde. La prumièra petada sus terra dau sègle nuòu. De segur que ‘la ‘viá estada auvida d’aici Luna² e mesma sus lu veisseu estationari de l’Union Estelada.
2319 mòrts, 1 susbreviva.
Per l’ora, qu’eriá lu BSU, lu Bureu de la Securitat Uniterrianna, que se trobava au fuòc : far pertir los curiós, notar e relevar lu mendre indici. ‘Quò ne’n ‘chabava pas, e d’enquera, aürosadament lu bureu aviá un servici especiau per s’occupar de las familhas e per far las responsas a la jornalistalha.
Las familhas, dins lu cas present, ‘navan pas estre la pertida la pus aisada, que demest las victimas umanas, los quatre vint per cent dau totau, pauc ‘vian de la familha localisada sus la terra. Venian per los congiers de l’an nuòu. Dau costat de las victimas eistra-terrestras, la procédura consistava de se sabentar de la raça o b’etot de se questionar sus la planeta d’origina, de taschar conneisser las fonccions eistra-territorialas, connaitre eventualadament l’identitat. Apres lu còrps eriá criogenisat dins l’esper que quauqu’un de mesma espeça, o mandatat per la familha, passesse charchar lu crion.
Çò qu’anava estre mauaisat, qu’es de dire de las chausas a dau monde que beleu n’avian jamai pausat un pès sus terra.
Çò qu’anava estre malaisat, qu’es de trabalhar suau-suau sus ‘na terra jos estat d’urgença perque còp-sec, a rigor de lei, los cantons continentaus serián barrats, los veisseus espaciaus ‘vian pus lu drech d’aterrir, lu quite bloquier de porteccion, coma Luna², aviá reviesat sa securitat.
Çò qu’anava pas estre aisat, qu’es de far tar los que saben res. Per los jornalistas, qu’es pas complicat, un o dos rosges e son aürós coma los papas daus ancians temps, mas, mas, mas, far ‘chabar los mena-bruchs complotistes, far ajocar la rònha atisada per los pertis politiques en ‘queu temps d’eleccion, estofar las enveias de venjança faça ad un tau carnatge ‘nava pas estre un bonur grand, mai-que-tot que per daus uns, los fautius erián estats tòst trobats.
Un cibòrg de bana coma una inspectritz, tots dos de la poliça umana stelaira, damandeten de traucar l’espaci dau crimi.
Los aërcròss dau BSU s’osteten dau passatge, non sens ronhar que los cibòrgs de la poliça stelaira, quau que siàian lur niveu, dau punt de vuda dau boiradís vivant-mecanica tant coma per las atribucions, son pauc aimats quante deven fusinar dins los afars de la terra, accusats mai d’una vetz de servir màs los interests de l’Union ‘vant los de la planeta.
Afe, las montras etericas avian totas afichadas l’autorisacion per pas dire l’obligacion de los daissar ‘nar e venir ente ilhs volian.
Ilarí, lu cibòrg escanet mai un raijon laser la plateu que composava l’astrò-pòrt. Coma los autres avant se, eu descubret de las traças d’un liquide de frejadament, beleu d’un module energetique dins quò que restava dau veisseu. Sus la plata-fòrma, eu descubret dos catalisators descharjats, los d’un canon manhetique, mas per saber desempuei quante de temps erián aquí, falia atendre un eivís dau laboratori e lu restant d’un droïde. Dins los bastiments, çò qu’eriá de’n pè, falia mai un temps que aver la resulta de l’escanatge.
« Res de mai que lu bureu de la securitat ?
— Non, res de mai. La petada deguet estra fòrt importanta, beleu l’effiech dau carburant boirat a la bomba. Am nautres un sinhau de l’inteligença articificiala ?
— Non, p’un sinhau de l’AI dau veisseu e pas mai de la dau pòrt.
— Las boitias negras an estadas trobadas ?
— Pas mai. Partem de zerò, n’autres coma ilhs, diguet Elisa l’inspectritz, sabe grán quò que se passet aquí, mas quò pudís… »
‘La poguet pas ‘chabar sa frasa que quò ne’n venguet una que faguet se tirar tot los badeus d’enquera presents.
Daus drònes desplejeten un carrat infrasonique per parapluejar la zòna. Es ad aqueu momint que tots vigueten las mesma letras sus un daus murs, desveladas per l’aiga qu’aviá ‘gut lu temps de colar lu long de la paret, lu mòt Oncḁ̐làu.
« De que qu’es d’enquera ‘quò-quí ? » quò diguet l’Ilarí, que se metet de lu passat au raijon violet.
« Oncḁ̐làu ? Sabetz pas çò qu’es la profecia ? damandet lu Dzanòt au cibòrg.
— Non, mas me songe que vautres anatz nos assabentar ! Mai Elisa, sem sus la terra nonmàs desempui siei mes, per susvelhar las eleccions de la chancelaria. Qu’es un pauc per asard que sem aquí, a la vuda de l’auvarí.
— Qu’es subretot que se son ilhs que iò fagueten, quò fai bufar.
— …
— I d’annadas de ‘quò, beleu dos cent ans, apres que l’Union nos ‘guesse balhat los utilhs per far lu viatge sens botjar* l’umanitat descubret la planeta Oïa… vau pas parlar de la guerra que nos i menetem… De veire daus eistra-terrestres coma losquaus eriam « compatibles », d’aïci nos poder reprodure coma ilhs e elas, faguet sautar de l’esper per quauques uns, beucòp de crenta per d’autres. En defòra de la talha que fasem facilament dins los dos metres, que ilhs demoran dins lu metre trente, pas mai, sem parriers, de la testa aus peds. Es a ‘queu momint que sautet la profecia d’Oncḁ̐làu, desvelada per la, qu’es ela-mesma que se chafret entau, la senta Sonja de las Estelas. Ela diguet la tener de familha desempuei la desbuta dau sègle XXI — calendier terrestre ancian. La legenda es un raconte sus la creacion de la vita sur terra coma qu’es i auriá gut daus estra-terrestres qu’aurian manipulats nos ancestors per lurs far far lu saut evolutiu, que los Oïans serián nos « cosins » pausats sus ‘n’autra planeta, e entau d’autras raças dins l’espací. M’es ‘vís que ‘questa legenda aprofeicha nonmàs per los que vòlen « un » poder sus los autres, coma las creïenças religiósas dau temps de la terra vivanta.
— Quò ne’n es pas una creiença, lu mita de la terra vivanta ? Gaïa ? L’espòca « benesida » que un per cent de l’umanitat benefi…
— Chò los gars, pas aüie. Sems sus la scena d’un crimi o beleu d’un atentat o b’etot d’un accident, intervenguet l’inspectritz, lu nòstre trabalh es de servir la justiça e l’ordre, pas de nos espenalhar.
— Qu’es aisat de dire per vos, mas ‘na vetz l’afar saugut, qu’es n’autres que ‘nam dever far faça aus foristes que van pas mancar d’interpretar lu chause, dins un sens coma dins l’autre. Setz queraque pas sens saber que ujan i a de las eleccions per la chancelaria, las que balhan lu sens dins luquau deu bufar la marcha de la terra.
Pòde vos tornar ‘pelar que la marechala Nȅplȅ, pertan originaria de la Fricunida, un continent desvastat per las anciannas politicas de l’umanitat, vòu p’un oïan sus terra. Que los de la terra manqueten destrusir la lur planeta, autravetz, compta pas. Aura que los oïans foteten defòra los umans, qu’ilhs se desmardan. Per alhors, ‘la es per surtir de l’Union e per privilegiar las mafias de l’Emperi Fred. I a mesma de la gent autorn d’ela per voler armar lu bloquier que porteja la terra.
Parrier per lu Laŋ Mechoŋ, un politique originare de l’Oceänistan. Se vòu be aidar los oïans per los desbarrassar de lurs envaïssors, eu vòu mesma lurs balhar la Sudameria, aquò d’autant mai que los oïans son aidats per la Guilda Verda, la guilda de merchant que trabalha de bana coma l’Union. Mas, los oïans deven se plejar a las costumas de la terra, la linga, lu biais de viure, çò que vai pas sens mau. Per alhors, lu pitit guide vòu daissar l’Union sauv a la veire chamjar son biais de far, tant dire, segond sos desirs.
Me fau ‘quò parlar daus joanjacobins…
— Sabem tot aquò. Comprenem vòstra colèra mas per aura, l’enquesta deu estre prioritaria, subretot per eschivar de veire tot aquò, l’Unimanitat o l’Union, esbolhat. Crese saber que i aguet una susbrevivanta, sabem un quauquares sus ela.
— Res, ela se ‘pela Kanabís Desverdida, anciana professora de lingas perdudas sus Luna². Dins son calendier, i aviá de marcar daus rendez-vos a de las amassadas sindicalas e politicas, dau costat dau Laŋ Mechoŋ, mas per aura ela es a l’ospitau.
— Sabetz, sem pas aquí contre vo…
— Marce inspectritz, lu beu torna, vam contunhats. »
E entau, lu pitit monde de las poliças s’entornet chascun a son trabalh. L’enquesta ‘nava pas estre aisada, chascun desirava menar lu juòc, mas dins un juòc, i a totjorns de las reglas.
_____
* viatge sens botjar : los eistra-terrestra balheten quela technica, bassez primitiva a l’umanitat coma cadeu de benveguda. Lu sistemi es aisat. ‘Quò consista de tirat l’espaci-temps d’un costat e lu repossat darrier se. Podetz lu testar chas vos, per eisemple mai ’na pomafrucha, pausada sus ‘na pelha, lu tot pausat sus ‘na taula. La pelha repersenta l’espací-temps, la poma es lu vòstre veisseu, mai un det, tenetz un pauc la poma lu temps que de la man restanta tirat doçament la pelha. La poma viatja dins l ’espací-temps sens botjar. De segur dins l’eisemple, vòstre det repersenta los reactors dau veisseu.
Lu second biais de viatjar viste-viste dins l’espací es, non pas l’iper-espací coma dns los filmes de sciença ficcion, non, qu’es la metòda dau « plejadís » de l’espací-temps. Aquò es fòrt dangierós quante qu’es mau maitrisat, adonc, l’Union lu garda per las urgenças.
-!-
~ 1630 mòts per lu chapitre 3


c: text/html

text:
Bauma de la Tripariá
La bauma sosmarina de la Tripariá se tròba dins la calanca dau mesme nom, a Marselha, en Provença, près dau cap Morgiu.[1]
Ambé plusors cavitats dau mesme sector, venguèt « monument istoric » lo 2 de setembre de 1992.[2]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Joan Josèp Blanc. "Lei baumas dau Massís dei Calancas (Marselhaveire, Puget, Archipèla de Rion). Canabàs tectonic, evolucion e emplenatges" Jean-Joseph Blanc. "Les grottes du Massif des Calanques (Marseilleveyre, Puget, Archipel de Riou). Canevas tectonique, évolution et remplissages". In: Quaternaire, volum 11, numèro 1, 2000, paginas 3-19.
- ↑ Basa Mérimée Notícia N°PA00081518, Ministèri francés de la Cultura.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Canet d'Aude
Canet o Canet d'Aude, oficialament en francés Canet, es una comuna lengadociana del (Lengadòc) situada dins lo departament d'Aude e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge es atestat en 1110, en latin, escrit de Caneto (en latin); lo nom ven de l'occitan cana, del latin canna, amb lo sufixe collectiu -etum [1], o son resultat, e correspond a un luòc plen de canavèras (caravenas), çò qu'es confòrma a la proximitat d'Aude, que Canet domina de qualques mètres (possibilitat d'ancianas sanhas a l'entorn).
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Narbona Oèst; es ara del canton du Sud-Minervois (en francés), donc del Menerbés Sud.
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Viticultura: Corbièras
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personas ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- Francois Sangalli, internacional de rugbi de XV.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 141


text:
Assatj per comprendre perqué son d'unes pòbles que li donan l'independia, e que d'autres l'auran pas jamai...
Savem totes que l'ex Iugoslavia foguèt espetada en mantuns estats e qu'encara es pas acabat. Totes los democratas braman de contentament. Slovenia, Macedoina, Croatia, Bosnia, Montenegrò , Kosovo. Alara que Catalans , Basques , Kanaques , Escossèses devon totjorn parliquejar de longua, e que per d'autres pòbles , Kurdes , Abkhases, Ossètas, Transnistrians o Cristians del Sodan, Tibet (mas per el i a quicòm mai) aquò's pas question de lor donar que que sia.
Curios. Mas al revers se prenem lo temps de portar sus una mapa los potz de petròli e las reservas tot cambia. E quicòm , me sembla de s'esclairar.
Sus la figura pinturlurada çai sus aven portat en roge los païs pro american. En verd los païs que simpatison amb la Russia . E jaune los païses que blocan lo "grand vam" de la democracia es a dire l'Iran e l'Afganistan.
Lo fach: Las novèlas reservas de pétròli se trobon totas a l'entorn de la mar Caspiana
Per sortir lo pétròli i a quatre camins possibles , mas sonque dos interesson los "democratas"
-1 lo camin via l'Iran que seria lo pus bèl (çò qu'explica la quichadura "internationala per que aquel païs venga mai "democratic", çò que vòl dire butar un governament de la mena de lo d'Arabia qu'es plan conegut per son caractèr "democratic" , mas que pausa pas de problème per lo pétròli.
2- lo second camin passa per l'Azabaidjan e la Georgia. Es bravament polit . Pròche de l'amic Turc de l'OTAN. La Polonha , las republicas baltas la Suèda que representan l'UE son per la democracie , e contra l'independencia de l'Abkhasia e de l'Ossetia perque :
- perqué permetria a l'UE (encara mai democratica que los USA) de recebre lo petròli d'aquelas ex republicas musulmanas de l'ex URSS
- contra per que lo pipeline dèu passar dins de païses segurs e que cal penar la Georgia.
3- lo tresen camin passa al Nord dins la Baltica , ven de Russia . Polonha e estats Baltas aimarian ben de ne tirar quicòm, al passatge; mas Alamanha a besonh del gaz Russa( veire Shroeder bailet a Gazprom) e la canèla passara dins la mar.
4-lo quatren camin es tanben Russa (south stream) interessa pas l'UE ni los USA).
Comentaris:
- Me pareis evident que los Kosovars, los amics aparats per l'UE, devrian estre causits per explicar als Abkhases que son dangeiros amb lor envèja d'independencia. Del meteis biais amb l'UE podriam envejar dels consèlhièrs Serbas per explicar als Abkhases que devon demorar Georgians. E als Georgians d'explicar per qué son per l'independencia dels Kosovars mas pas dels Transnistrans ...
- Prepausi que monsur Barroso explica consi cada comuna de l'ex Iugoslavia ten lo drèch d'èstre independanta e pas lo pòble Ossète , o lo Kurde, o lo Basc...
Se chautan de nosautres . Nos prenon per de c....
O alara devem èstre per l'independencia d'un païs tre que s'en parla polidament a TFI .
I a jà agut 500 000 mòrts dins Irak e sabi pas quant de nhafrats. Sabem ara que Bush s'es enganat dins Afganistan e que ne'n sortirem pas. Mas contunha encara?
Tot aquò vòl dire mai. A la fin de la fin. Veiratz qu'aquel pòble sera lo melhor amic de l'Amerique. Es pas qu'una question de temps e de patiras Prendra de temps que prendra mas i arribaran . E quand auran un govèrn de fondamentalistes ; dins Iraq coma dins Arabia , lo petròli rajara liurament e "democraticament" de segur .
L'UE joga un jòc curios dins tot aquò , qualques còps costat libertat e qualques còps non.
En esperent soi segur que quicòm ven de començar al Tibet , perque al Tibet?An lo fuòc vèrd dels estats democratics..
Visca l'independencia del Tibet. E passa me de pétròli.
Que mantunes serian plan mai uros s'avian pas de pétroli dins çò sèu.


text:
Dissabte 21 de mai : Espectacle “La republiconeta dels Erbals”
La Marion e lo Toène, dos vielhs celibataris se tenen companhiá dempuei quasi 60 ans, dins lo masatge daus Erbals. D’autres son partits a la vila mas ilhs son demorats e ne’n partirán pas, manca de morir...
...O ben tot d’estre deslotjats per daus investisseires que li vòlen far un pargue de leser ? Quo es quí que ‘riba Lukà, clandestin iogoslave qu’a fugit las guerras e que voudriá ben pausar sas gròllas aus Erbals eu tanben.
Quo es una peça de teatre en occitan que conta queste rescontre insolite, lo de la Marion, dau Toène, de Lukà, dins l’istòria de la Republiconeta daus Erbals – o la Revolucion de las Violetas. Mesa en scena : Lionel Ales, emb : Lionel Alès, Jean-Karim Guillemet et Christophe Huet.
Auretz l’enchaison de venir descubrir o tornar descubrir quest’ espectacle lo dissabde 21 de mai 2011, au Puei de Velai (43000) per l’enchaison de l’Amassada Generala de l’IEO.
I auretz la possibilitat de venir minjar avant las sarrasons, trefòlas e saucissas, puei de demorar l’apres per un moment a dansar.
Dintrada : Repas + Espectacle + Serada amb los musicaires dau caire = 15€
Luòc : Centre Roger Fourneyron, 31, Boulevard de la République, 43000 Lo Puei de Velai
Entresenhas e reservacions : Joan Roux : roux.jh@wanadoo.fr - 04 71 06 17 42
Andrée Elis : andree.elis@orange.fr


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dimarts, 22 de novembre de 2011
Fonamentau.
E qu'ei mes qu'interessant, aqueth obratge. Achille Luchaire, alavetz professor a l'Universitat de Bordèu, qu'èra rigorós. Que respectava escrupulosament las grafias deus manuscrits estudiats, qui èran en generau fòrça mes coherentas e, tà'c diser brac, mensh cretinas, que la qui soi a emplegar. Per incredible qu'aquò posca semblar, que'ns cau plan arreconéisher qu'avem arregressat en ahèrs de grafia per arrepòrt a l'edat mejana. Los linguistas de l'epòca qu'èran probablament mensh deformats que non pas los d'uei lo dia. O dilhèu que n'avèvan pas nat linguista tà deformar la grafia, qui sap?
En tot cas, que i trobaratz tèxtes deus ancians en gascon, classificats per regions dialectaus. Los mes ancians, deu sègle XI, qu'èran meslèu latins dab mots gascons incorporats. Los mes recents que son deu sègle XIII. Que i poderatz constatar que mantuns trèits dialectaus qui diferéncian las varietats granas deu gascon qu'èran dejà presents en la lengua medievau. E que poderatz notar causas de las interessantas com lo caractèr epicèn deus adjectius s'acabant dab -au (per exemple, via comunau e non pas via comunala), e aquò en totas las varietats deu gascon, de Bordèu dinc aus Pirenèus, o avesque plan escriut abesque en totas las occuréncias (lhevada ua soleta: auesque, sus un cinquantenat, a vista de nas), etc, etc.
Que cau tornar taus fonamentaus. Aqueth obratge que'n hè partida.
dissabte, 19 de novembre de 2011
L'occitan segon los parlars lengadocians
La lengua gascona qu'a de definí's a partir deus parlars gascons, e non pas a partir de parlars qui no'n son pas. Qu'ei ua evidéncia, aquò. Totun, n'i a, enqüèra au sègle 21, qui non vòlen tostemps pas plegar-s'i. Ailàs, la vergonha que continua.
diumenge, 13 de novembre de 2011
Lo banjo de retorn en Africa dab Béla Fleck
Que'n tirè un excellent documentari, don e'vs prepausi lo "trailer" e dus extrèits, d'espiar meslèu de matin se voletz aprofieitar d'ua fluiditat mes bona.
dissabte, 12 de novembre de 2011
De l'akonting au banjo de cinc còrdas.
.
A l'origina, segon las illustracions deu sègle XIX, los banjos que podèvan presentar un nombre variable de còrdas, cinc, sièis, sèt, o mei, dab tostemps la cantarela (la còrda qui non va pas dinc au cap deu margue) que trobam dejà sus l'akonting.
L'evolucion de l'akonting, o un instrument pròche, de cap tau banjo de 5 còrdas d'uei que's debanè dens las montanhas deus Apalaches. Lo banjo que serviva tà jogà'i aires de dançar en duo dab lo vriulon. L'instrument african que degó adaptà's au repertòri american d'origina britanica. Totun, la tecnica africana de tocar las còrdas que s'i ei conservada, a despieit de las diferéncias ritmicas e modaus enter las duas culturas.
Lo banjohaire qu'èra plan soent eth medish vriulonaire e vice-versa. Lo vriulonaire qui vedem a jogar dens la video qui segueish qu'ei Brad Leftwich, autor d'un metòde de banjo d'estile clawhammer tradicionau deu son comtat de Round Peak, dens los Apalaches de la Carolina deu Nòrd, mentre lo banjohaire qu'ei Ken Perlman, tanben hèra conegut.
Dinc a la fin de las annadas 1860, lo margue deu banjo n'avèva pas nat "fret" (los "frets" que son las barretas qui separan las nòtas suu margue) e las còrdas èran de budèth. Enqüèra uei lo dia la version shens fret e dab còrdas de nilon, afinadas en acòrd de la en lòc de sòl, qu'ei plan populara tà acompanhar lo vriulon en mes d'un lòc deus Apalaches, e particularament en comtat de Round Peak, NC, dejà mentavut). L'abséncia de "fret" que facilita los "slides" (glissandos) comuns au jòc deu banjo e au deu vriulon. La version modèrna deu banjo n'a urosament pas completament acaçada la version anciana, shens fret, deu banjo. E las graulhas be se'n tròban plan urosas!
Uei lo dia, los fabricants de banjo de 5 còrdas que't tornan prepausar modèles deus "fretless" a mes deus banjos "normaus", dens los catalògs.
divendres, 11 de novembre de 2011
Galician, Garèc o Galèc?
dilluns, 7 de novembre de 2011
Gascon, un mot desconegut
dijous, 3 de novembre de 2011
2- Conjugasons gasconas: cantar au present e au passat de l'indicatiu
Ja escrivoi lo patron generau de cantar au present de l'indicatiu qu'èra com segueish:
1- canti
2- cantas
3- canta
4- cantam
5- cantatz
6- cantan.
En gascon OCCIDENTAU, la tendéncia generau qu'ei meslèu aquesta:
PRESENT de l'indicatiu
1- canti
2- cantas (= cantes)
3- canta (= cante)
4- càntam (=càntem)
5- càntatz (=càntetz)
6- cantan (= canten)
Aqueth patron deu present de l'indicatiu que permet ua diferenciacion clara enter lo temps deu present e lo temps deu passat segon lo patron de la lengua antiga, qui ei enqüèra plan conservat en occidentau. Càntam e càntatz que son atau plan diferenciats deus temps deu passat: cantam, cantatz. Ua auta solucion qu'estó l'invencion de cantèm-cantètz peus temps deu passat, qui va perméter atau la conservacion de cantam e cantatz au present.
PASSAT SIMPLE (PRETERIT) de l'indicatiu (gascon occidentau, septentrionau a despart. Que cau tanben soslinhar lo preterit non s'emplega pas en gascon baionés):
1- cantài o cantèi, cantài qu'ei la forma mes anciana, enqüèra plan viva locaument uei lo dia.
2- cantàs
3- cantà
4- cantam
5- cantatz
6- cantàn
Mes au nòrd, en septentrionau (Medòc, Basadés, etc) e septentrionau de transicion (Lana Gran, etc), lo preterit que i ei ja deu tip occitan stricto sensu:
1- cantèri
2- cantères
3- cantèt
4- cantèrem
5- cantèretz
6- cantèren
Los gascons ORIENTAU CENTRAU (Armanhac, etc) E ORIENTAU MERIDIONAU (partida deu Bearn, Bigòrra, etc) qu'an balhat los patrons emplegats en aqueste blòg:
PRESENT de l'indicatiu
1- canti
PASSAT SIMPLE (PRETERIT) de l'indicatiu
1- cantèi
2-cantès
3-cantèc o cantè
4- cantèm
5-cantètz
6-cantèn
Notatz l'existéncia de patrons intermediaris enter lo patron ancian deu preterit (en -à) e lo patron arreconstruit mes recentament (en è). Per exemple, lo preterit emplegat per Jan Gastellú-Sabalòt en lo son roman: Margarida, la hilha deu praube qu'ei atau:
1-cantèi
2-cantès
3-cantà
4-cantèm
5-cantètz
6-cantàn
Simin Palai qu'emplegava indiferentament cantè e cantà, cantèn e cantàn.
Lo gascon ORIENTAU SUDORIENTAU (Comenge, Aran, Coserans) qu'assegura ua transicion de cap tà l'occitan stricto sensu. Que s'i pèrden quauques caracteristicas gasconas com la formacion vasco-romanica de l'imperfèit deus vèrbes deus dusau e tresau grops (ex. sentia o sentià en loc de sentiua - sentiva). Sonque en haut-aranés, modalitat de transicion de cap tau catalan ribargoçanopalharés qui forma los imperfèits a la mòda vasco-romanica, qu'arretrobam sentiva etc.
PRESENT de l'indicatiu (per Aran, cf lo messatge passat)
1-canti
2-cantas
3-canta
4-cantam
5-cantatz
6-cantan
PASSAT SIMPLE (PRETERIT) de l'indicatiu (de tip occitano-roman o mixte).
1- cantè o cantèi o cantèri
2- cantès o cantères
3- cantèc
4- cantèrem
5- cantèretz
6- cantèren
De notar lo passat perifrastic construit dab l'auxiliar ANAR (va cantar = cantà, cantèc, cantè) qu'èra enqüèra viu en occidentau au sègle passat.
Qu'inviti los legedors gasconofòns a completar aqueth tablèu en enviar comentaris tà descríver lo biaish de conjugar deu son vilatge o deu son parçan. Totas las grafias que son benvengudas, plan segur.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dijous, 28 de febrer de 2013
Peticion e manifèste vists per un agnostic.
dimecres, 27 de febrer de 2013
La miaça de demission deu coprinci.
Non soi pas briga especialista deu dret constitucionau andorran e non sèi pas quinas consequéncias la demission d'un deus dus coprincis e poderé aver sus la governança de las vaths. En tot cas, adara los deputats andorrans que saben quin e's pòden virar las moscas d'un coprinci reaccionari. Aquò, òc, que promet d'estar interessant.
diumenge, 24 de febrer de 2013
Quíchoa equatorian: Leçon 1
Aquiu qu'avetz ua leçon tirada deu metòde Ross de quíchoa. Qu'èi sonque modificada la grafia de l'autora tà respectar la nòrma oficiau.
1. ¿Allillachu kanki?
Quasi tots los vèrbes que's conjugan parièr en quíchua. Quan e saps conjugar un vèrbe, que'us saps conjugar tots o quasi.
Quauques remarcas sus la pronóncia:
Lo quíchoa septentrionau (com lo quéchoa tot e l'aimara) qu'a sonque tres vocaus: a, i e u. Totun, com en quéchoa tot e en aimara, la pronóncia de i que pòt semblar a ua e e la de u a ua o, aquò que depen de l'environament de la vocau.
Que soa m davant p (e b en la grafia velha, p qu'englòba p,b e f en quíchoa unificat ), que's pronóncia dentau (la n de joen, an...) sequenon.
Lo digraf ll que pòt préner las duas valors de la j gascona segon los locutors, com en gascon (y e j).
Sh com en gascon, ch com en espanhòu (ch a miei camin enter ts e ch gascons)
L'accentuacion qu'ei de manera regulara sus l'avant-darrèr sillaba. Qu'ei sus la darrèra sillaba tà marcar l'enfasi, alavetz la sillaba accentuada que pòrta un accent.
1 Punlla chayarka, uyanamari kanchi
Pachamamaka shukshina tukunami
Llakikuna tyanmi, mutsurinami kanchik
Kawsayka tukuyta yalli sumakmi
2 Ama shuyashun, shukticuna rurachun
Nanaykuna kampak punkuma chayamunga
Tantanakushka animata manchashun
Tukuykuna yachanami kanchik
Còr 1: Yuyaimi kanchi, pachami kanchi
Sumaklla michashina punchayachishunchik
Alli yuyakunawan, alli ruraykunawan
Tukuylla, kampash, ñukapash, yanaparishun
3 Shunkumanta, wuyashka kacta yachachun
Wikikuna ama yanka kachun, na paykunallachun
Yanapangapagmi kanchik, tukuy nukanchikpa ushaywan
Còr 2
Yuyaymi kanchi, pachami kanchi
Sumaklla michashina punchayachishunchik
Alli yuyakunawan, alli ruraykunawan
Tukuylla, kampash, ñukapash yanaparishun
4 Llakikunawan mana ashtawan ushashpa
Ama kunkaychu ñuka kanwanmi kasha
kaypy ñuka maky allylla kankapak
Tukuy kashpamy ushashun
Còrs 3,4,5,6
Yuyaymi kanchi, pachami kanchi
Sumaklla michashna punchayachishunchik
Alli yuyakunawan, alli ruraykunawan
Tukuylla, kampash, ñukapash yanaparishun
dimarts, 19 de febrer de 2013
Lo doble instrument de Wilson Cruz
Que n'avetz un bon exemple dab aqueras pòlcas paraguaianas:
dissabte, 16 de febrer de 2013
Esquerrèr e charanguista.
dissabte, 9 de febrer de 2013
L'eretatge deu "Gringo" Gilbert Favre
Qui's bremba deu "Gringo" de los Jairas, lo gran Gilbert Favre? Jo, en tot cas.
Gilbert Favre (1936-1988) qu'èra un musician soís, etnològue de formacion, clarinetista de jazz e quenista. Que's passè ua partida de la vita en Bolivia e en Chile. En Bolivia que fondè dus grops musicaus. Puish, en las 1970, que se'n tornè definitivament tà víver en Euròpa. La chilena Violeta Parra, de quinze ans mei atjada qu'eth e dab laquau lo musician mantienó ua relacion amorosa complicada, no's remetó pas jamei d'aqueth doble abandon, lo de Chile -Favre que deishè Chile tà installà's au nòrd, en Bolivia, on i passè quauques annadas abans de deishar lo navèth continent- e lo de la quita Violeta: lo quenista que s'i maridè ua boliviana shens ac gausar díser a l'artista chilena qui èra demorada en Chile.
La separacion qu'inspirè a la Violeta ua de las soas darrèras composicions: "Run run se fue pal norte".
En 1986, acompanhat de musicians francés, Gilbert Favre que hasó un viatge de tornada tà Bolivia dab l'idèa d'i organizar un hestenau de musica boliviana.
Qu'èra l'epòca urosa qui i èra possible de jogar de musica hens un avion...
A l'arribada a l"aeropòrt de La Paz, que i estó arcuelhut triomfaument per de musicians bolivians qui no'u avèn pas briga desbrombat. Que i reconeishem lo gran mèste deu charango Ernesto Cavour, dab qui Favre joguè hens la formacion Los Jairas e dab qui formè lo trio Domínguez-Favre-Cavour .
Suu aqueth sojorn musicau de G. Favre a La Paz, que trobaratz quauques videos mesas en linha mercès au charanguista breton Jean Vidaillac, de l'associacion "Sagarnaga", qui èra deu viatge (suu youtube, picatz Gilbert Favre).
En la video qui segueish, que'us vedem a jogar hens la Peña Naira, petit centre musicau localizat carrèra Sagárnaga (La Paz) e fondat peu quiti Favre de cap a 1965, apuish représ peu (gran) charanguista Ernesto Cavour, lo son companh de musica de la debuta. Uei lo dia lo centre no'i existeish pas mei.
A la seguida d'aqueth eveniment deu viatge de Favre, qu'estó creada en 1987 l'associacion Sagarnaga qui amassa musicians de l'Euròpa francofòna jogant de musica boliviana. Aquera associacion qu'organiza talhèrs, cors d'estiu, rencontres, etc., autorn d'aquesta musica.
En 2010, l'amassada qu'avó lòc a La Paz... Un centenat de membres s'i retrobèn, joens en hèra gran part, tà i jogar musica i visitar los país on i vivó Gilbert Favre: Bolivia e Chile. L'eretage deu mèste quenista qu'ei assegurat. Felip Carcassés, musician setòri d'expression occitana, bolivian de còr e gran quenista davant l'Eternau, que i èra, que'u poderatz apercéber sus las tres videos qui segueishen.
Que'u podem arregraciar e felicitar a Jean Vidaillac, gran mèste de l'associacion, peu tribalh realizat.
dijous, 7 de febrer de 2013
Alban Faust
Aquiu qu'avetz petit documentari qui'u ei consacrat. Qu'ei en alemand, entaus qui comprenen aquera lenga:
E entaus qui non saben pas l'alemand, que'us demora la musica suedesa. Aquiu, ua polska seguida per ua valsa:
Ua auta polska:
Ua tresau polska (ja v'aví dit que la polska èra la dança emblematica deus suedés?)
E, entà cambiar, ua mazurca:
E, fin finala, un shòtish (escotisha):
dissabte, 2 de febrer de 2013
La parroqueta d'aurelhas jaunas e la palmèra de cera
La palmèra de cera qu'abriga ua espècia de parroquet: la parroqueta d'aurelhas jaunas (Ognorhynchus icterotis, loro orejiamarillo en espanhòu). Aqueth papagaiet andin qu'ei completament dependent deus palmerars de Ceroxylon spp. tau son cicle biologic. Que's sòu passar las nueits apitat sus la palmèra e que's neureish en ne minjant los fruts. Que contribueish a la disseminacion de la planta en dispersant los òs deus fruts. Non nidifica sonque hens cavitats qui's forman hens los estipes deus especimèns morts de Ceroxylon spp. La palmèra vienosse a desaparéisher, que seré tanben probablament lo cas d' aqueth parroquet. L'ausèth que i ei dejà extint en Equator, victima de la caça, de la captura e de la rarefaccion deus palmerars. Urosament, qu'ei protegit en Colómbia, com la quita palmèra de cera, declarada arbo nacionau de Colómbia per efèit de lei. Que i conviven en resèrvas adaptadas tà la proteccion de las duas espècias, l'animau e la vegetau.
La municipalitat de Roncesvalle, hens lo department colombian de Tolima, qui n'i compda ua d'aqueras resèrvas, que s'ei implicada hens la valorizacion de l'ausèth non solament com objècte de proteccion, mès tanben com pretèxte e prètz-hèit tà en·hortir los ligams socioculturaus en çò deus membres de la comunautat e com tèma d'educacion e de sensibilizacion taus escolans e taus poblants . Qu'organiza un hestenau dedicat a l'ausèth dab danças, passacarrièras etc.


text:
Vielha, 14 de junh de 2017.- Ager dimars se convoquèc ena sedença deth departament de Governacion, Administracions Publiques e Abitatge, era Comission Bilaterau Govèrn dera Generalitat- Conselh Generau d’Aran.
Era reünion siguec presidida pera conselhèra de Governacion, Meritxell Borràs, e peth sindic d’Aran, Carlos Barrera. Tanben assistiren eth vicesindic d’Aran, Luís Carlos Medina, e es conselhèrs Cesar Ruíz Canela, José Antonio Boya e Anna Díaz, en representacion deth Govèrn d’Aran, e Frances Boya, conselhèr d’UA.
Era Comission acordèc era transferéncia ath Conselh Generau d’Aran de 163.000 € entara melhora de camins, e era transferéncia dera gestion der elipòrt plaçat ena boca sud deth tunèl de Vielha.
Ena amassada s’aprovèc er acòrd de finançament entre era Generalitat de Catalonha e eth Conselh Generau d’Aran entath 2017, per un impòrt de 23.474.428,50 €, que supause un increment de 1.407.701,14 € respècte ath de 2016.
Entad aguest 2017, en àmbit de Salut, s’acordèc era transferéncia ath Conselh Generau d’Aran de 500.000 € destinadi ar ampliament der airau quirurgic der Espitau dera Val d’Aran, atau coma d’auta transferéncia de 250.000 € destinadi ath finançament ordinari der Espitau.
Ena reünion dera Comission Bilaterau, tanben se tractèc sus eth traspàs de competéncies ath Conselh Generau d’Aran entara creacion de federacions esportiues pròpries d’Aran, que se tròbe en fasa d’informacion per part des expèrts e pendent der informe per part deth departament de Presidéncia deth Govèrn dera Generalitat.
Fin finala, eth sindic d’Aran, reclamèc qu’er abans possible era Comission Bilaterau transferisque era dotacion economica corresponenta ara creacion de 30 places de residéncia geriatrica e 10 de centre de dia, entara naua residéncia geriatrica qu’eth Conselh Generau d’Aran vò bastir en Les.
En mots deth sindic d’Aran, Carlos Barrera, “entath Conselh Generau d’Aran es àmbits de salut e benestar son prioritaris. Er èish principau dera gestion deth Govèrn d’Aran son es persones, e damb aguest objectiu trabalham”.


text:
NON REGIONALISTA, donc d'esperit dubèrt. Democracia, perqué es aital que podèm participar, sense demandar un qualificatiu positiu a la democracia. Occitània, perqué es lo meu país e que cal debutar a trabalhar aquí abans de pensar als autres pòbles, e jà aqueste trabalh es una solidaritat ambe los autres pòbles. Bilhet INDEPENDENT e escrit dempuèi Occitània.
dimarts, de novembre 19, 2013
The Catalan Project: Quin projecte vòlon los Catalans ?
Atencion als Franceses, es un document plurilingüe (sobtitolat en francés), un document excepcional e quasiment impossible de bastir d'aquesta manièra dedins l'ESTAT FRANCÉS, republican e centralista.


text:
Bèumont (Tenarèsa)
Bèumont[1][2] (Beaumont en francés) qu'ei ua comuna gascoa, situada dens lo departament de Gers et la region d'Occitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna qu'ei situada sus la riba esquèrra d'Òssa a 7 km a l'Oèst de Condòm, e suus Via Podiensis deu Camin de Sant Jaume de Compostèla.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- La glèisa de Nòstra Dauna de Vopilhon (Sègle XII) qu'es a èster restaurada. Beneficia deu sosteniment de la "Fondacion deu Patrimòni" qui fonciona gràcias aus dons de soscriptors. L'Associacion locau ARTIGA que son objectiu es de promòver e de participar a la sauvagarda deu patrimòni local, que sosten tanben aquesta restauracion [3]
- Lo pont d'Artigas : a l’oèst de Condòm, lo camin qui condutz au pont d’Artigas qu'es la començança d’una via coneguda sota lo nom de "Via publica Sancti Jacobi", carrèira publica de Sant Jaume de Compostèla, e qui mia fins los Pirenèus. Aiceste pont de quate arcas desparèiras, foguèt construsit sus Òssa - a l'emplaçament d'un hèra vielh pont roman - per los pelegrins de Sant Jaume de Compostèla : lo proprietari que n'èra lo diocèsi de Compostèla qui, en 1254, lo donèt aus cavalèirs de Sant Jaume de l'Espasa.
Quinze ans mèi tard, lo cediren aus cavalèirs de Sant Jaume de la Fe e de la Patz, fondats per un arquevesque d'Aush. Que ne rèsta pas arren de l'ospital monastèri qui èra de còsta. Depuish quauque temps, lo pont que miaça de s'es·hondrar : aqueth dorsièr qu'es de la competéncia de la Comunautat de Comunas de la Tenarèsa (Condòm) qui n'a interdit l'accès dins un prumèir temps.
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Ève Ruggiéri que rèsta a Bèumont dins un castèth qu'avia, autescòps, apartengut au marquis de Montespan[4].
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ artiga@hotmail.fr o gprechac@sfr.fr
- ↑ Le Point, 2 agost de 2007, p 87


text:
La Batalha de Mureth explicada enfin....
( Le Monde: enfin la clé, Libération: on ne pourra plus écrire comme avant, El Païs : une lucidité pareille nous étonne. Chez nous : le monde tourne dans l'autre sens.....) Mode et travaux : qu'est ce qu'on a en a a foutre....,
1- punt UN veire la mapa .
Se debanèt a l'ora del miègjorn, al moment del repais. Coma o diguèron totes los cronicaires , quand un òme diguèt que lo rei veniá de s' ataular , lo comte de Montfort respondèt: je lui porterai le premier plat. OOOOOUF L'onur de la cavalaria françèsa !!!!Paure rei d'Aragon .Comdenat per la gleisia. Pareis qu'èra un pauc femnassièr. Mas mens que los avesques e arquevesques del mietjorn (tota una palancada , mai de trenta pareis que gingolavan e qu'ajudavan Simon de Montfort)) que pregavan de longa dins la torre Prima ( 40 m d'enaucauda) , a l'embocadura de la ribièra Lotja . Simon de Montfort passèt son armura. Son cabal li fotèt un butal . Se prenguèt una gamela. Los Tolosans de l'autra costat de Lotja se trufèron . E l'autre lor gulèt : je vous poursuivrai jusqu'à Toulouse.... Risia pas lo minja mèrda....
2- punt DOS , veire la mapa.
L' envejat especial de la crosada , del papa Innocent III dona lo sinhal. Pòrta un capèl roge. Sabi pas consí faguèt.... Es l'ora de manjar. Lo rei n'a son confle, l'envejat del papa lo confle de longa dempuèi la matinada, a pausada l'armura 30 kilo e totes la noblesa catalana faguèt aital. Aital son quitament coma los bernats l'ermita , quand càmbian de coquilhas.... Nuds. Lo rei es un cavalier que crei a una lutja (lotja) leiala segond lo monde de la cavalariá, ambe las leis de la cavalariá . Cal pas oblidar que lo paire de Ramon reconquistèt Jerusalèm . Mas davant i a l'evesque de Roma . Un Segni. Papa de paire en fils. Que patis de las enganas de las envestiduras ambe l'emperador German. Que patis encara mai del mesprés anglés, o iberica....L'evesque de Roma vòl pas èstre nomenat per un emperador german que que sia!!!! Son mèstre. Li cal crear un esta tampon: França. Que senon seria pas jamai nascut. França sens Roma existís pas....
3- punt TRES , veire la mapa.
L'armada de Simon de Montfort faguèt un movement enganaire. Los tres còrs de cavalariá montan al long del fossat , al long de las alèias Niel actualas e fan mina de partir . Aquel passejada fasiá mostra
-
que los crosats vòlon tornar a Autariva , e doncas se'n tornar per la pòrta de Salles d'ont èran sortits un moment avant . Mas notatz que la tòca èra pas que de notar ont se trobavan lo camp del rei d'Aragon e lo de Ramond . Teniá tres cors d'armada lo Simon. Un per el per l'aparar pel cas de fugida subta.... E los dos autres per butar///
4-5 punt QUATRE E CINQ veire la mapa.
Mas al luòc de se'n tornar cap a n'Autariva. Los cavalièrs van sortir a l'abric de las tres torres qu'aparavan la Lotge 'Loja)?) E van passat davant lo pont de fusta per contunhar , sur un camin estrech que ribejava Garonna . E van seguir la rivièra Lotja que totes los òmes son partits manjar...
Caminan sus riva esquèrra. I a de placa. Es pas coma ara.
6- Punt SIES – veire mapa.
Montfort se pòrta a drecha per blocar Ramon mentre que los dos autres cors de cavalariá dintran dins lo camp del rei. L'autra a pas lo temps de passar son armura . Serà tuat jos l'armura d'un amic.
Los dos còrs d'armada de Montfort fan un chaple pas possible. I a un camin que se titola « camin de la Piramidas » ont amassèron los caps dels mòrts. Quand tornèron cap al Monfòrt tuèron un fum de tolosans que tornavan de manjar e que sabián pas ren d la batèsta.
Los avesques de la santa glèisa romana e apostolica cridavan als tolosans de quitar de lutar. Mas los autres que sabián risián e contunhèron.
7- punt SET – veire mapa.
Los 30000 tolosans qu'èran venguts gaitar al torneg de guèrra foguèron tuats e fugiguèron cap al pòrt....Mantuns se neguèron.
Te quand se pesca a Lotja se tròba encara de clavèls de las maquinas de guèrra.
La Batalha foguèt pas una batalha mas un chapla , organisada a l'ora de miègjorn , per que Franca que fasiá pas qu'una mitat de departament se trapèt lo Lengadocian e per mostrar a la noblesa europenca , que se posca sona Ramon de Tolosa un comte que conquistèt Jerusalem e ben , i avia pas de drech sus la Tèrra que lo del Papa.
Ramon foguèt pas qu'un exemple per los reis d'Euròpa.
E Franca la filha ainada de la glèisa seria ren sens l'ajuda de la glèisa.
I ganhèt los "provençals" e lo drech de se creire universal .


text:
Vilhèra (Bearn)
Vilhèra (Billère en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Que i a a Vilhèra lo Castèth D'Este on se tròban la Mediatèca d'Este, l'Institut Occitan e lo Congrès Permanent de la Lenga Occitana[1].


text:
L’economia de Samoa es fòrça dependenta de las exportacions agricòlas e de las devisas mandadas per los sieus nacionals, e mai de l'ajuda exteriora. Dos tèrces de la populacion s’avodan a l’agricultura. L’activitat mai importanta es l’exportacion de còpra e d’òli de còco e d’autres derivats de la meteissa planta.
Lo sector industrial es gaireben limitat a la transformacion de produches agricòls. Lo sector mai en creissença actualament es lo del torisme, qu’emplega per ara 20% de la populacion. Gaireben 122 000 toristas visitèron Samoa en 2007[1].


text:
Se cada an, a l'EOE, fasèm LA FÈSTA OCCITANO-CATALANA per festejar un còp de mai l'amistat entre los dos pòbles, ongan la fèsta es mai granda perque es lo 30en aniversari d'aquesta ESCÒLA que comencèt en 1975 del 25 al 30 agost.
Dos ans mai tard, foguèt fondat a Barcelona e a Tolosa lo CAOC amb las doas seccions occitana e catalana. Lo CAOC a demorat fidèl a sa vocacion catalano-occitana e a pas jamai mancat a l'EOE a partir de la seuna fondacion en 1978.
Lo CAOC, en mai de far venir catalans, tanben a fait venir artistes catalans en despart dels corses de catalan e de dansas catalanas en qualques ocasions.
- en 1983 a la IX EOE fa venir la soprano Lourdes Colomer a Pena d'Agenés.
- en 1989 a la XV EOE fa venir Dolors Lafitte i Alfons Encinas a Pena d'Agenés.
- en 1991 a la XVII EOE fa venir a Fumel Oriol Romani amb sa clarineta.
- en 1993 a la XIX EOE fa venir a Fumel la Cobla Manxaire de Sabadell.
- en 1994 a la XX EOE fa venir a Corbiac lo grop "SOL DE NIT".
- en 1995 a la XXI EOE fa venir a Vilanòva d'Òlt los Ministrils de la Palla de Mataró.
- en 1996 a la XXII EOE fa venir, al Liceu Jòrdi Leigues, un autre còp Maria Lafitte.
- en 1997 a la XXIII EOE fa venir lo grop de femmas Las Violines, que jògan a la plaça Lafayette.
- en 1998 a la XXIV EOE fa venir lo grop BANDEBOLIT que jògan a Nautafaja la Tor.
- en 1999 a la XXV EOE fa venir lo grop LA COBLETA DE LA SELVA a l'Ostal.
- en 2000 a la XXVI fa venir la soprano Olga Guerrero Miracle a l'Ostal.
- en 2001 a la XXVII EOE fa venir lo grop EL PONT D'ARCALÍS (grand succès)
- en 2002 a la XXVIII EOE fa venir lo grop LOS GROULLERS.
- en 2003 a la XXIX EOE fa venir lo grop ENRENOU FOLK
- en 2004 a la XXX EOE ongan arriban ara lo grop LA BANDA D'EN VINAIXA.
Aqueste grop es una de las bandas de balètis tradicionals que mai se bolegan dins l'airal catalan. Fan de bal d'envelat que en catalan vòl dire en pavilhon o tendassa o tibanèl, ont se fasiá e se fa encara dansas collectivas de melodias fòlc e de musica de la Mediterranèa.
Per acabar profiti l'escasença per felicitar totes los qu'an fait possible que l'EOE siaga arribada amb vam e fòrça al 30en aniversari.
Profiti tanben per dire que los catalans serem totjorn al costat dels occitans malgrat totas las dificultats, totas las enganas e trapadèlas que nos pausan los estats jacobins e ara tanben l'Euròpa dels estats.
Un còp de mai nos cal sarrar los dos pòbles, occitan e catalan, per superar totes los desfís que nos pausa la novèla Euròpa dels Estats qu'es pas l'Euròpa qu'avèm somiada tant de temps.
Amb aqueste espèr, cridi Visca Occitània, Visca Catalonha!
A l'an que ven.
ENRIC GARRIGA TRULLOLS
President del CAOC


text:
Se vòta FN en Pricardia e a Lille, mas perqué ?
Ara sabèm perqué se vòta FN dins «le noooooord» !
Espeta l'incultura politica dins la causida dels noms de las regions. Lille e Arras fan pròva d'una originalitat sense equivalent per ajudar a plan explicar l'estupiditat del sistèma politic francés, quitament se los poders i son sonque en delegacion, l'estupiditat s'i desvolòpa ambe una granda mesura.
Avèm donc una revelacion de granda dimension la region de Lille-Arras-Amiens-Dunkirk-Calais se sonarà Hauts de France : originalitat de murgeta (las murgetas son mai sapientas que lo personal politic francés, mila excusas), o originalitat del personal politic francés centralista, aquel personal politic nacionalista e jacobin.
Ara, arriba la murgeta de Estrasborg, puèi pichon a pichon las autras regions... E per Sud-Occitània-Catalonha, de que l'estupiditat e incultura politica francesa causirà ? Tot es possible ! Lo cretinisme politic deuriá ajudar.
Jà sabèm que la persona encarga d'aquò es puslèu d'una granda .... dangierositat intellectuala francesa. Tot es possible. Lo piège es de preveire.


text:
Chaspaires de maneta, picanhaires de botons, balhaires de jòia a stick e esportius de canapè, adiussiatz !
Me pensi aver ja demostrat plan de còps dins aqueste cronica, davant l’èrsa dels remakes de videojòc a milierassas, la manca d’inventivitat qu’aquò pòrta, e la pigresa qu’aquò fa sospechar en çò dels desvolopaires. Me pensi aver tanben, mas si que non d’unes o an fach a ma plaça e mai plan que ieu – pensi aquí a l’excellenta cronica video Crossed de Karim Debbache – criticat un parelh de còps los films eissits de videojòc, que son en general catastrofics, a un nivèl de nullitat rarament tocat, manca benlèu per lor pendent : los jòcs desvolopats a partir de films.
Sufís, coma sovent, d’un jòc e d’un sol per crear l’excepcion, e quala excepcion me damni vist que s’agís de Ratchet & Clank. Ratchet & Clank es a l’origina un jòc e una seria començada en 2002 sus la PlayStation2, doncas es pas tanpauc tant vièlh qu’aquò, pas pro per justificar una ressortida en 2016 en tot cas. Çò que la justifiquet es mai la sortida d’un film, del meteis nom, que tòrna prene a la gròssa lo primièr jòc, coplat amb d’elements dels seguents. E an doncas logicament sortit un jòc, que ne seguís la trama scenaristica en en integrant tanben de tròces dins sas cinematicas.
Arrapatz-vos, es aquí que ven complicat e que daissa crànher ço pièger de tota l’industria videoludica dempuèi l’aclapament de l’extrà-marrit jòc ET l’extra-terrèstre dins un desèrt de Novèl-Mexic en 1983 : un jòc, tirat d’un film, tirat d’un jòc.
Tant val dire que sul papièr i a pas res que fonciona e s’òm m’aviá anonciat aquò sens cap de precaucions ne fariái encara de cacha-vièlhas a m’acoconar dins un canton de ma cambra, plorinejar e chucar mon gròs det, mon dodó dins los braces.
E ben non, tot fonciona coma un miraudiós relòtge, benlèu – segur ! – per çò qu’es Ratchet & Clank, un univèrs volontièrs folastre, parodic e quitament autò-parodic. Lo eròi, Ratchet, es un Lombax, e aquò a pas res a veire amb lo fabrejaire de cintas de sosten lombari (laissatz, es una galejada privada clusa), es quitament dins l’idèa exactament lo contrari : amb l’aparéncia d’un pichon fennèc umanoid, Ratchet es sople, viu, borrin e subre-equipat, a començar per son companh Clank, un robòt de guèrra un pauc mancat a la fabricacion mas utile mai d’un còp. Als costats dels Rangers Galactics e de lor menaire egocentric e pauruc lo capitani Qwark, deuràn, evidentament, salvar lor galaxia dels missants Blargs, que la preséncia d’esperit es tanben resumida per lor nom, menats pel PDG Drek aligat per l’ocasion al missant simbòl de la seria, l’infame doctor Nefarious.
Çò que vòlon aquel monde nos en trufam completament, entre doas galejadas referencialas comprendrem que los Blargs vòlon una nòva planeta que faguèron petar l’anciana e qu’an pas trobat de melhor mejan per aquò far que de prene de bocins d’autras, sens cap de respècte pel monde que vivon dessús. Fa pas res, nos anam ocupar d’eles de planèta en planèta dins d’environaments variats e desvariats a un ritme d’infèrn – e lo jòc es un pauc cortet, mas intense çaquelà, en causa d’aquò – e amb un arsenal qu’es segurament aquí mai per provocar lo cacalàs del jogaire que lo patiment dels missants. L’i trobam per exemple lo Motonator, un raion de la mòrt que tresmuda vòstres enemics…en inofensius motons belegants, o lo Groovitron, que lança una bola a facetas e buta los enemics a bolegar lor cuol sus de musica disco puslèu qu’a se batre, o Mr. Zurkon, un assistent robòt-tuaire psicopata qu’acompanha totas sas intervencions de remarcas plan sentidas, o encara lo Pixelizaire HD, que transforma quala bèstia que siá en molon de pixels, faiçon Doom.
Per vos pintrar lo tablèu vaquí doncas Ratchet & Clank, un jòc d’un fun absolut, dinamic, plasent, polit d’agachar amb son estetica a mitat camin entre lo cartoon, lo videojòc de las annadas 2000 e lo film d’animacion. Es, per un còp, pas un remake inutile, e, mai s’aquò es aisit de dire per ieu que joguèri pas al jòc original, fin finala dificile de considerar coma un remake tant an sublimat la matèria originala, amb çò que cal de novetats, çò que cal de referéncias al film, e un pregond respècte pels jogaires, los ancians coma los novèls.
Sus aquò vos daissi, lo temps de far aquela cronica ai laissat una tropa de Blargs brancats sul Groovitron, me los cal anar desdonnasummerizar, sèm pas de mostres çaquelà.


text:
Desir
Lo desir es un efsòrç de reduccion d'una tension eissida d'un sentiment de manca e dins aquel sens, coma o disiá Platon dins Lo Banquet, « se desira pas qu'aquò que nos manca ». Quand avèm trobat d'objèctes o de tòcas consideradas coma una font de satisfaccion, s'anam cap a eles. Lo desir, quora es considerat de biais positiu que se considèra l'objècte desirat coma font de plaser o de contentament, veire de bonaür, e quora es considerat negativament coma una font de sofrença, una forma d'insatisfaccion.
D'un punt de vista psicologic, lo desir es una tendéncia venguda conscienta d'esperela, que s'acompanha de la representacion de la tòca d'aténher sovent d'una volontat de realizar las aisinas per aténher l'objectiu. Lo desir es similar al besonh, que sont censats colomar una manca. Lo besonh fasent el partit de la piramida dels besonhs, alara que lo desir es pas qu'inconscient.
Somari
- 1 En filisofia
- 2 En psicanalisi
- 3 Lo desir mimetic de René Girard
- 4 Referéncias
- 5 Vejatz tanben
En filisofia[modificar | modificar la font]
Los filosòfs, dempuèi las originas de la filosofia, se demandèron quina plaça far als desirs. Las responsas son fòrça variadas. Dins lo Fedon, Platon expausa l'idèa d'una vida ascetica ont l'òme deu lutar contra las turbuléncias de son còrs; los Cirenaïcs, al contrari, fan de la satisfaccion de totes los desirs lo ben suprèma. Totes aquelas reflexions menan a fòrça distinctions, coma se lo vei per exemple dins Epicur.
La classificacion dels desirs[modificar | modificar la font]
La morala epicuriana es una morala que fa del plaser lo sol ben, e de la dolor lo sol mal. Per aténher lo bonaür (l'ataraxia), l'epicurian seguís las règlas del quadruple remèdi, nomenat lo Tetrapharmakos:
- los dieus, se los deu pas crénher;
- la mòrt, se la deu pas crénher;
- la dolor es aisida de suprimir;
- lo bonaur es aisit d'aténher.
Es al vejaire d'aquel darrièr que cal subretot pensar lo desir. Epicur classa atal los desirs:
Aquela classificacion es pas separabla d'un art de viure, ont los desirs son l'objècte d'un calcul en vista d'aténher lo bonaür.
Segon Epicur "D'entre los desirs naturals, los uns son necessaris pel bonaür los autres pels fach de viure."
Existís tanben sièis grands desirs qu'animan los òmes e correspondon al meteis temps al siès dels sèt pecats capitals citat per la religion crestiana:
- Desir de noiritura: la golardisa
- Desir de la carn: la luxúria, la concupiscéncia
- Desir de l'argent: la cupiditat
- Desir del poder: l'enveja
- Desir dels onors: l'orguèlh
Per completar la gama, cal tanben citar lo desir esperital o los desir de vertat: lo desir de se subrepassar, d'anar cap avans, lo desir de conéisser, ligat al plaser de cercar e de trobar, del plaser extatic de la transcendéncia, del subrepassament de se.
Lo calcul dels plasers[modificar | modificar la font]
Per Epicur, lo calcul (o « aritmetica ») dels desirs se destria a l'encòp de l'ascetisme, ont se dona per règla de cercar pas mai qu'una vida frugala per respectar una lei "morala", e de la gorrinariá, que provòca de sofrenças del còrs e de trèbles de l'alma.
Mai sovent, lo plaser es necessari al bonaür, e se lo recerca fugissent la dolor. Dins d'escasenças pasmens, tractam lo ben coma un mal, que cal fugir un plaser leugièr qu'auriá per consequéncia una dolor. Per exemple, pel còrs, beure d'alcoòl es agradable, mas de bais excessiu cercar aquel desir pòt provocar un plaser que mèna a la descasença fisica; e per l'alma, l'amor es de segur la suppression d'una manca, mas pòt provocar la dolor a causa qu'una union perfiècha es impossibla (vejatz lo mite dels androgins contat per Aristofan dins Lo Banquet, IV, de Platon e çai dejós « Metafisica platoniciana del Desir »).
Dins d'autres escasenças, acceptam la dolor s'es passatgièra, e s'es la condicion d'un plaser mai naut. Per exemple, l'exercici fisic del còrs es dolorós, mas la santat que ne resulta es un plaser. Lo desir es ligat a la volontat, mas cal pasmens pas confondre desir e volontat, que son de segur de nocions diferentas.
S'utilizam un calcul veridic dels plasers, lo bonaür serà benlèu aisit d'aténher. Un ipotetic resultat seriá l'autarciá, estat ont se sufiriá a se meteis limitant sos desirs: dependriam pas dels autres, e passariam pas sa vida a la perseguir d'objèctes exteriors. Se limitar sa quista insaciabla d'objècte exterior es possible dins una certa mesura, èsser independent dels autres es un fantasma qu'es pas realisable e qu'es pas totjorn desirable. Sèm per natura en armonia amb lo rèste del mond.
Se contentent de satisfar de desirs naturals, se reduguèt lo desir als besonhs naturals. Mas aquela limitacion dels desirs pausa la question de saber se se pòt reduire lo desir al besonh; e se podèm rasonablament destriar de besonhs naturals e de besonhs artificials.
Problèma moral del desir[modificar | modificar la font]
Lo desir supausa la consciéncia d'una manca que traduiriá segon d'unes la nòtra "imperfeccion". Atal, los moralistas insistisson sul caractèr dolorós del desir, e sus son aspècte illimitat quand vira de contunh sus d'objèctes novèls. Lo bonaür demorariá alara dins la non satisfaccion dels desirs.
Aquela concepcion negativa del desir implica de questions:
- Se deu contrarotlar los nòstres desirs?
- se deu far al nom del dever moral aquel mestritge?
- Mena al bonaüro mestritge dels desirs?
Aquelas questions son de topics de la reflexion morala dempuèi l'Antiquitat. Se pòt esquematicament opausar dos tipes de responsa:
- lo desir deu èsser mestrejat; lo bonaür seriá alara puslèu dins la frustracion e donc dins la non satisfaccion dels désirs
- lo desir pòt pas e tampauc deu èsser mestrejat: es essencial a la vida. La morala deu donc reconéisser sa valor.
Lo desir de vertat[modificar | modificar la font]
Aquela mòstra de la doctrina epicuriana revèla qu'es pas aisir de destriar la realitat dels desirs. L'epicurisme supausa qu'una insatisfaccion fondamentala fonda l'òme en esperit. Quin es alara lo vertadièr desir de l'òme e cossí lo satisfar?
Per Platon, aquel desir es lo desir de vertat e cal per lo satisfar se desliurar d'« aquela causa marrida » qu'es lo còrs. Fa d'aquel desir lo desir suprèma que al contrari als desirs fals, sa tòca es pas qu'esperitala e tend pas a la satisfaccion d'un "besonh" de carn. Los desirs fals son aqueles dels còrs que trebola l'alma, l'empachan d'aténher la vertat e son font d'illusions.
Aquel idealisme platonician fa donc del còrs una font d'error e de mal:
- los desirs del còrs son moralament condamnables que s'opausan al rasonament.
- lo desir de vertat es lo desir del Ben.
Totes los filosòfs condamnèron pas lo desir; cal mai remarcar que se Platon condamna moralament lo desir, aquel darrièr demora la condicion d'una espiritualizacion dels instinctes que passa per la filosofia e la politica e qu'es l'expression del desir d'immortalitat.
Mas se pòt condamnar tan categoricament lo desir? S'es la causa de las nòstras actions, se lo deuriá pas, que seriá alara la quita esséncia de la nòstra natura.
Destriament entre besonh e desir[modificar | modificar la font]
Dins lo destriament del "desir" e del "besonh", se pòt veire lo desir coma una caracteristica de l'individú dins çò qu'a d'unic. Atal lo desir es particular e donc pròpri a cadun.
Tot lo mistèri de l'uman demorariá dins lo fach qu'existís en el doas dimensions del desir: l'una animala, cercan d'objèctes, de situacions, de plasers, en vista de la subrevida e de la perpetuacion de son organisme fisic e de son genòma (procreacion), e una autra dimension, que cerca pas un objècte mas un fantasma resultant de la confrontacion entre lo viscut intrauterin memorizat e lo viscut extrauterin après la naissença. Aquela dimension, plan umana, subvertís la dimension fisica animala en nosalte, la sanctificant o la diabolizant.
Se pòt d'en primièr realizar un primièr destriament possible segon que lo besonh pòt èsser vist coma un besonh d'òrdre natural veire fisiologic, i.e. que concernís la subrevida (coma se noirir) alara que lo desir a pas de caractèr de necessitat naturala, implicant atal la futilitat. Es encara la tèsi que se trapa amb Epicur dins sa Letra a Menecèu: expausa en efièch sa filosofia coma avent per tòca uan vida de plaser mejans la seleccion dels desirs segon lor finalitat. S'agís per el de destriar la capacitat dels desirs de provocar lo bonaür sens lo comprometre; destria per aquó los desirs naturals e necessaris (manjar, dormir…) dels desirs non naturals e donc vans (desir de riquesa, d’immortalitat, de glòria, d’amor…). Cal donc gardar los besonhs naturals que totes los autres son vans e futils. Alara utiliza la senténcia estoïciana « limita-te als desirs que pòs satisfar » que s'apièja sus la morala de la Grècia Antica segon que l’òme deu cercar pas que la satisfaccion dels sieus besonhs e non as aquela dels sieus desirs. Lo sol desir acceptable seriá alara lo desir de desirar pas, mas una tala concepcion reduiriá alara l’òme a l’estat d’animal.
La màger objeccion a una tala distinccion seriá donc de mòstrar en que lo rebut del quita desir seriá reduire segurament l'òme a una animalitat. Per aquò, s'agís alara de mòstrar que se dins lo desir i a pas de necessitat naturala, pòt pasmens i aver una imperativitat (s'ai un desir amorós per ela e que me remanda, alara depression). Del meteis, se vei plan que lo besonh es pas simplament natural (se pòt tanben aver besonh d’una veitura o d’un boligraf) que l’objècte del besonh se definís per sa foncionalitat, i.e. son adequacion a una finalitat. Es requerit del besonh sonque de realizar una foncion, es per aquò que l’objècte del besonh es en pròpri substituable, es donc pas determinat dins sa singularitat. Alara que lo desir, el, pòrta sus un objècte precís e non substituable (vòli aquela Maria e pas una autra).
L'objècte d'un besonh procedís donc d'una foncion que miri mejans el, alara que l’objècte del desir representa quicòm d’autre qu'el meteis (se desiri un gòt de Riesling, es que soi un pichon alsacian e qu'aquò me remembra ma jovença). I a donc dins lo desir una dimension simbolica de representativitat de l’objècte mirat, es en aquò donc proprament uman. Alara que dins lo besonh, s’agís d’aver l’objècte per sa foncionalitat, dins lo desir, l’objècte es mirat que cal èsser aquel objècte. Es aquela distinccion que se pòt far entre la reclama e la publicitat: alara que las reclamas èran censadas provocar lo besonh de possedar un quita objècte per sa foncionalitat (se lausa los meritis d'una veitura a causa qu'es mai performanta), la publicitat mòstra de personas idealas a qui s’agís de s’identificar mejans la consomacion (s’agit de crompar una bèla veitura per èsser un ric e bèl òme incarnant la capitada sociala).
Metafisica platoniciana del Desir[modificar | modificar la font]
Per Platon, lo Desir es una mièjaconeissença. L'insatisfaccion radicala, l'impossibilitat de trobar l'objècte del Desir deu nos fa comprene qu'existís un autre mond, e que çò que desiram mira aquel autre mond. Se torna alara a la distinccion platoniciana entre mond sensible (aquel de las aparéncias, fugaças e cambiadissas) e mond intelligible (aquel de la vertat absoluda, que s'i accedís per la reflexion filosofica e metafisica).
L'impression d'incompletud que nos daissa en permanéncia lo Desir es explicada pel mite dels Androgins. Abans tota causa, cal èsser pas còp sec feròç amb los mites; pòdon tant traduire una deficiéncia de coneissença (mites infraracionals, supersticion) coma de concèptes que la rason sap pas exprimir (es precisament çò que pretend èsser lo mite dels Androgins, explicant de biais metaforic aquel sentiment persistent d'incompletud).
Autrescòps, existissián tres sèxes: òmes, femnas, e androgins. Aqueles darrièrs èran la fusion d'un còrs mascle e d'un còrs femenin, comprenent dos caps, un còl perfièchament redond, quatre brases, quatre cambas. Podavan avançar aviat, fasent un mena de ròda melhorada. Un jorn, unes volguèron pujar l'Olimp per prene la plaça dels Dieus; mas, se ritz pas amb los Dieus, e Zeus (Jupitèr) los castiguèt los separant fisicament, fasent d'eles de miègèssers, que sonhan pas que tornar trobar lors mitats, e un còp trovada, a formar amb ela pas mai qu'un còrs.
Dins lo sistèma platonician, lo Desir es l'accession cap a la Vertat jos sa forma sensibla, lo Bèl, per la "dialectica de l'amor": d'un còrs bèl, ne veni a amar los còrs bèls, puèi las almas bèlas e las acion bèlas (coïncidéncia Bèl/Ben), puèi, las valors que son enrè, e torni bastir lo caminament intellectual que me mena aquelas valors (coïncidéncia Bèl/Ben/Verai).
Lo Desir es donc bèl e ben una mobilizacion cap a l'Absolut, lo mond intelligible. E pasmens, son estatut demora ambigú: aquela dinamica ambiciosa es frenada de contunh, nòtre desir s'arrapant sempre sus d'objèctes sensibles, imparfièchs, impropres a lo satisfar. Es una dinamica arrestada. D'ont lo nòstre interés benlèu, en vista de purificar aquela dinamica, de soscar als respècte qu'entretenam amb lo nòstre desir.
Desir e èsser[modificar | modificar la font]
Lo desir es sovent considerat coma lo "daquòs" de çò que l'objècte percep e sentís. Atal, lo desir es sinonim, es foncion d'èsser. En efièch, l'un pòt pas existir sens l'autre. Una armonia vertadièra, simbiòsi s'installa entre aqueles dos tèrmes, que a la basa, son mai que fòrça alunhats l'un de l'autre. Fin finala, l'èsser (l'èsser o lo pòt pas èsser), es aisit d'insercion dins lo domèni de definicion del concèpte: desir.
En psicanalisi[modificar | modificar la font]
La dicotomia entre besonh e desir es pas en primièr evidenta e ven d'una soscadissa sul sens que se lor dona. Demora que lo desir se pòt considerar coma l'esséncia de l'òme que representa un quita òrdre simbolic. Es çò que mostrèt Freud, per qui lo desir se constituís sempre coma desir d’un objècte mas objècte mirat d'un biais smbolic. Es a dire que l’objècte desirat es desirable dins la mesura que representa inconscientament autra causa qu'el meteis de per abans viscut. Lo principi del plaser (satisfaccion dels desirs mai dirècte) es donc diferit pel principi de realitat mejans un desviament simbolic. Lo desir es dempuèi l'ora, per Freud, encara desir de tornar trobar una satisfaccion anteriora e adven que la primièra d'aquelas satisfaccions es aquela de l’experiéncia fusionala amb la maire.
Repeticion, desir, fantasma[modificar | modificar la font]
Prenèm lo cas d'un besonh, d'un tot primièr besonh: seguís una satisfaccion de la dolor sentida, la primièra satisfaccion. Quand l'individú sentirà un autre còp aquel besonh, emergirà simultanèament lo remembre de la satisfaccion antan obtenguda. Lo desir es virat cap al passat; l'individú vòl lo reviscòlament de la satisfaccion qu'obtenguèt pel primièr còp. S'investís afectivament, e lo besonh s'orla d'una espessor psicologica. Es aquela consideracion novèla al respècte del besonh que fa que que lo desir pòt pas èsser entièrament colomat, e que sèm vodats a una insatisfaccion perpetuala: se la dolor ligada al besonh pòt èsser apasimada, coma foguèt lo cas un primièr còp, pas res pòt venir apasimar aquel investiment afectiu creat tot de nòu.
A mens que comprene qu'aquel investisment afectiu siá un element neutre qu'es pas rasonnable: en l'abséncia de satisfaccion la dolor serà majorada, en revenge se capitam a la satisfaccion aquela serà aumentada.
Desir, manca, interdit[modificar | modificar la font]
Çò qu'es mirat dins lo desir es donc lo gausiment, i.e. una preséncia immediata, una completud que Lacan, après Freud, nomena Lo Daquòs (das Ding), autrement dich çò que se pòt pas nomenar. L’òme essent parlant, son desir se pòt far sonque sul biais simbolic del lengatge, per consequéncia, pòt jamas aténher l’objècte del gaudiment; es a dire, que son gaudiment se pòrta sus d'objèctes fenomenals que son pas propriament parlant l’objècte del desir (objècte a), pòt èsser pas que confrontat a l’insatisfaccion. Mas aquela insatisfaccion permet alara de far tornar lo desir en l’òme, es a dire que se Lo Daquòs èra quicòm que se podava gausir, i aurà pas mai de desir. Lo gausiment es donc plan mirat dins lo desir, mas demora inaccessible, melhor, interdit.
Lo Daquòs es en efièch una badança que fa que cada objècte es insatisfasent. Atal après lo gausiment de cada objècte, lo desir es donc tornat cap un autre per la dinamica que procedís Lo Daquòs, es donc entre dos objèctes del desir, aqueles dos objèctes que pòdon èsser pas mai que « dich »: es inter-dich. Aquel vuèj impenetrable del Daquòs, aquela manca perpetuala es donc constitutiva del desir.
E es mai dins aquel luòc d'aquel vuèj insatisfasent que Platon plaça l’illusion del Sobeiran Ben, perdent aquí de mira l’enjòc aporetic dels dialògs socratics que la concluson es sempre lo saber del non-saber (es a dire lo vuèj). Per Platon los dialògs son en efièch pas que pura negacion, son de segur un mejan de se desfar d'opinions falsas mas sonque per mirar la coneissença. Lo dialòg se concep segon un esquèma lineari que deu al final acabar a la coneissença del Sobeiran Ben.
- « La Schwärmerei de Platon es d’aver projetat sur çò que nomeni lo vuèj impenetrable l’idèa de Sobeiran Ben. »
Es a dire, Platon es aquel que prenguèt per realitat çò qu'es pas qu’illusion, una illusion que Freud comencèt a avalir.
Se manca de que? Quin es aquel objècte perdut e absoludament irrecuperable? Perqué, coma o dich Lacan, "corrissèm de significant cap a significant" sens jamai trapar una responsa a la question "per quin significat"? La psicologia dona tres responsas que tòcan mai o mens a:
- L'objècte perdut, es l'intensitat de la nòstra primièra font de satisfaccion.
- L'objècte perdut, es lo contèxte d'aquela primièra font.
- L'objècte perdut, es la vida intra-uterina; Rank parla de "traumatisme de la naissença".
Que que siá, se pòt pas amagar la connivéncia estructurala entretenguda entre Desir e interdit. Pensam per exemple a La Barba Blava, de Perrault: perqué la femna de Barba blava pren lo risc mortal d'obrir la cambra interdita, senon qu'es interdita? Pels psicanalistas, l'interdit sevís a enganar l'inconscient, li fasent creire que quicòm a de valor. Melhor: permet de reprimir l'intuicion que justament, lo Desir a pas d'objècte. Aquel alunhament forçat, provocat per l'interdit, garda de la decepcion per la simpla dissuasion. Demora dins un rapòrt de fantasma al respècte de l'objècte.
Existís una citacion fòrt coneguda d'un autor tan mai celèbre, filosòf de l’escòla estoïciana: Epictet
" Desira sonque çò que depend de te ", dins lo [Manual d'Epictet], sufís a l'Òme d'aver de desirs accessibles, e atal poirà aténher la plenitud e l'ataraxia. Se capita a acabar de vagar dins la quista de l'impossible alara accedís a la vertadièra libertat; libertat que resulta de la coneissença de çò que depend d'el e çò que ne depend pas e de l'acceptacion de l'òrdre del mond.
Lo desir mimetic de René Girard[modificar | modificar la font]
L'exemple familhar per totes, donat per René Girard, d'enfants que se carpinhan de joginas semblablas en quantitat sufisenta, mena a reconéisser que lo fondament del desir es pas dins l'objècte, nimai dins lo subjècte, mas qu'es sempre imitacion d'un autre desir. Lo desir es mimetic. Es la convergéncia dels desirs que definís l'objècte e que desencadena una dinamica mimetica que Girard desciu: apareisson d'una rivalitat, transformacion del modèl del desir en obstacle, veire cerca de l'obstacle qu'es lo signe mai segur e la mesura de la valor del nòstre desir, etc. Per René Girard, lo desir a un caractèr metafisic. Es l'« èsser » del modèl qu'es cercat: « Tot desir es desir d’èsser »[1]
La Rochefoucauld aviá avertit: "I a de gents que jamai serián estat amoroses s'aviá jamai entendut parlar de l'amor."(Reflexions o senténcias e maximas moralas Modèl:Numéro). Es evident (quitament se se deu demorar vigilant al subjècte d'una reduccion quina que siá) que vivèm los nòstres sentiments de biais mimetic. Per Rousseau, lo Desir naís amb l'Estat Civil, l'estat de societat: a l'estat de natura, l'òme a sonque de besonhs. Es la proximitat amb altrú, que fa naícer en ièu l'amor-propri, l'amor d'un cèrt imatge de ièu: autrú es constitutiu d'aquel imatge.
Lo Desir es tanben, o cal pas negligir, desir de l'autre. Mas qu'amam dins l'amor? Lo quita sentiment amorós? L'autre? Nosaltres? Lo desir d'altrú se compausa a l'encòp del desir de l'autre coma persona, e del desir que l'autre me desira. Sartre definís la seduccion coma la volontat de captar, de determinar la libertat de l'autre. Mas vejam immediatament qu'es una impossibilitat dins los tèrmes. Pòdi pas voler qu'un automata m'ama liurament… Es tot lo debat filosofic entre los partisans de la sinceritat e aqueles de la fidelitat. Mas una soscada mai avançada pòt nos menar a l'idèa que los dos concèptes se pòdon tornar definir per èsser pas mai contradictòris.
Referéncias[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Lo Banquet, Platon
- Fedon, Platon
- De l'alme, Aristòtel
- Letra a Menecèu, Epicur
- Etica, Espinoza
- Genealogia de la morala, Friedrich Nietzsche
- Crepuscul dels idòls, Friedrich Nietzsche
- L'Anti-Edip, Gilles Deleuze e Félix Guattari
- Pensar lo desir, Foerster Maxime
- Geometrias del desir, René Girard
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
- Bonaür | Seduccion
- Besonh | Satisfaccion
- Frustracion
- Concupiscéncia | Libidò (desir sexual)
- Volontat | Passion | Morala
- ↑ René Girard, Quand ces choses commenceront, Arlea 1994, p. 28.


text:
La Fermeté
La Fermeté es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1285, segon Jacques Bretel, un cèrts Texans de Prega (senhor procedent de Prye ?) Se tròba al bòrd del comte de Sancerre entre los convidats del comte de Chiny a Chauvency-lo-Castèl pels festivités del Tournoi.
En 1285, selon Jacques Bretel, un certain Jean de Prie (seigneur originaire de Prye ?) se trouve au côté du comte de Sancerre parmi les invités du comte de Chiny à Chauvency-le-Château pour les festivités du Tournoi.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dimecres, 6 de maig de 2009
Hvala qu'a dus petits e las mesuras de seguretat que's deishan esperar
Suu site deu Conselh Generau d'Aran, que i trobaratz la fòto de l'orsa Hvala acompanhada d'un deus sons orsons. La fòto qu'estó prenguda d'un elicoptèr estant.
Eth sindic d’Aran, Francés Boya, a exigit era metuda en plaça d’un grop de seguida de l'ors entà tornar trobar un nivèu corrècte de seguretat en las montanhas e assegurar ua convivéncia acceptabla enter umans e ors.
Los guardas de Miei Ambient deu Conselh Generau que confirmèn dejà la mòrt d’ua oelha en Bausen coma conseqüéncia d' un atac d'ors durant la dimenjada. Que podón tanben observar, dissabte passat, la preséncia de l'orsa Hvala en las montanhas de Baish Aran, acompanhada deus sons dus petits vaduts durant lo periòde d’ibernacion. Aqueth hèit “supòse ua complicacion deth seguiment deth plantigrad”, segon digó lo Sindic.
Per aqueth motiu, eth Govèrn d’Aran que demanda la constitucion, çò de mes lèu possible, d’un grop d’expèrts qui posca controlar la preséncia orsina en la montanha, dens l'encastre de las competéncias que lo Conselh a transferit en matièra de Miei Ambient. Totun, non a pas obtengut nada responsa convenenta dinc ara.
B'ei clar que la situacion exigeish que sian prengudas d'urgéncia las mesuras qui permeteràn aus vesins de Baish Aran de víver e de tribalhar en tota seguretat, qu'ei l'interés de tots, umans e ors.
2 comentaris:
- Josep M. Ferrer ha dit...
-
Una entrada molt interessant. Crec que la presència d'ossos a la Vall d'Aran enriqueix la vida de tots plegats. Si l'os té un habitat ecològic adient, no s'ha d'embolicar per res en els afers de l'ésser humà!!!
- 6 de maig de 2009 a les 10:18
- Té la mà Maria - Reus ha dit...
-
primer que tot una abraçada
després informar-te que Té la mà Maria
ha creat un altre blog anomenat:
http://trucadors.blogspot.com
sobre el trucadors de porta (picaportes)
que et vas troban a llarg del viatges i
la seva artesenia, si pots dona-li un
cop d'ull, gràcies.
Té
- 7 de maig de 2009 a les 10:39


text:
Ramonaire
Phoenicurus ochruros
Femelle Phoenicurus ochruros
Phoenicurus ochruros
(Gmelin, 1774)
Reparticion geografica
244px
LC : Preocupacion menora
Lo ramonaire o rossinhòl de las muralhas (Phoenicurus ochruros, S.G. Gmelin, 1774) es un aucelon parcialament migraire fòrça espandit, de la familha dels Muscicapids.
Sosespècias[modificar | modificar la font]
D'aprèp Alan P. Peterson, existisson 4 sosespècias :
- Phoenicurus ochruros gibralteriensis (Gmelin, 1789) ;
- Phoenicurus ochruros ochruros (S.G. Gmelin, 1774) ;
- Phoenicurus ochruros rufiventris (Vieillot, 1818) ;
- Phoenicurus ochruros semirufus (Hemprich & Ehrenberg, 1833).
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia Congrès ornitologic internacional : Phoenicurus ochruros dins l'òrdre Passeriformes (en) (consultat lo 31 mai 2015)
- Phoenicurus ochruros dins la Lista d'Alan P Peterson (en)
- 612B5C244E272075 &ts= Phoenicurus ochruros (Gmelin, 1774) dIns Avibase (fr) (Vejatz 612B5C244E272075 &ts= Phoenicurus ochruros mapa de reparticion)
- Referéncia Animal Diversity Web : Phoenicurus ochruros (en)
- Referéncia CITES : taxon Phoenicurus ochruros (sul site del ministèri françés de l'Ecologia, del Desvelopament durable, dels Transpòrts e del Lòtjament) (fr) (consultat lo 31 mai 2015)
- Referéncia ITIS : Phoenicurus ochruros (fr) (+ version anglesa (en))
- Referéncia UICN : espècia Phoenicurus ochruros (Gmelin, 1774) (en) (consultat lo 31 mai 2015)
- Referéncia NCBI : Phoenicurus ochruros (en)
- Taxobox utilizant la classificacion segon le Congrès ornithologique international
- Article amb taxobox-animal
- Paginas amb ligams de fichièrs copats
- Estatut UICN Preocupacion menora
- Categoria Commons amb ligam local diferent sus Wikidata
- Article de qualitat en alemand
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Portal:Biologia/Articles ligats
- Ausèl (nom scientific)
- Passerifòrme
- Saxicolini


text:
President de la Republica Francesa
La Presidéncia de la Republica es la mai nauta foncion de l'organ executiu de la Republica Francesa. La Republica Francesa s'es dotada d'un president pas qu'a partir de 1848 (II Republica). Dempuèi, i aguèt 22 presidents.
Somari
Cinquena Republica[modificar | modificar la font]
La presidéncia dins la Cinquena Republica es la pus nauta foncion de l'Estat. Ça que la, contràriament als Presidents de la Tresena Republica, los quals èran ailà, segon l'expression consacrada, que per inaugurar los crisantèmes, lo President de la Vena Republica dispausa de poders espandits, e la practica del poder fa d'el, fòra periòde de coabitacion, un quasi-monarca republican. Lo President dispausa en efièch de prerogativas importantas, coma la dissolucion, o de poders constatats per la practica, coma la nominacion del govèrn dins son integralitat o encara la conducha dels afars de l'Estat en fasent del Primièr ministre un "vicepresident". Aqueles poders son pas contrapesats dins lo jòc institucional per una responsabilitat quina que siá davant lo Parlament (es a dire per la possibilitat per las doas Cambras de renversar lo President), mas per una responsabilitat de fach davant lo Pòble.
Dempuèi 1958, la durada del mandat del president èra de 7 ans (septenat) mas l'acorchiguèron en 2000 e lo president es d'ara endavant elegit per 5 ans (quinquenat). Dempuèi un referendum de 1962, lo president de la republica es elegit al sufragi universal dirècte, uninominal, de dos torns.
En cas d'impossibilitat, constatada pel Conselh Constitucional, d'exercir sas foncions presidencialas, l'interim es assegurat pel president del Senat. Fins ara, sol Alain Poher a degut assumir aquel prètzfach dos còps.
Lo cap de l'Estat es :
- lo detentor del poder executiu
- lo cap de las armadas francesas
- lo mai naut magistrat de França
- lo grand mèstre de la Legion d'Onor (la pus nauta autoritat de l'òrdre)
- un dels dos coprinces d'Andòrra.
Lo president nomena lo Primièr Ministre que dirigís lo país amb son govèrn. Coma l'Assemblada Nacionala pòt demetre (per una mocion de censura) lo govèrn, lo president es forçat de nomenar un Primièr ministre sostengut per l'Assemblada Nacionala. Se la majoritat parlamentària es opausada a la del president, aquò mena a una coabitacion politica. Al revèrs, se la majoritat parlamentària sosten l'accion del president, lo Primièr Ministre nomenat se contentarà de seguir las causidas e decisions del President.
Per mai de detalhs vejatz Article 49 (Constitucion de la Cinquena Republica francesa) e Istoric dels govèrns de França
Los presidents de la V Republica, los sols qu'an detengut un poder fòrt, son :
- Charles de Gaulle (1958-1969)
- Jòrdi Pompidor (1969-1974)
- Valèri Giscard d'Estanh (1974-1981)
- François Mitterrand (1981-1995)
- Jacques Chirac (1995-2007)
- Nicolas Sarkozy (2007-2012)
- François Hollande (2012-)
Prerogativas constitucionalas actualas[modificar | modificar la font]
Las prerogativas del President de la Republica pòdon èstre distinguidas entre las de sas prerogativas que son dispensadas del contrasenh del Primièr Ministre (sovent abusivament apelats poders pròpris) en vertut de l'article 19 e las qu'i son somesas en vertut del meteis article.
Prerogativas dispensadas del contrasenh[modificar | modificar la font]
- Nominacion del Primièr Ministre, acceptacion de sa demission (Article 8, alinèa 1).
- Referendum, sus proposicion del Govèrn o proposicion conjunta de las doas assembladas, relatiu a una lei o a la ratificacion d'un tractat (Article 11). Lo resultat del referendum liga lo President.
- Dissolucion de l'Assemblada Nacionala (Article 12). Pòt pas dissòlver tornarmai dins l'an que seguís.
- Poders especials de l'Article 16.
- Drech de messatge a las Assembladas (Article 17).
- Sasina del Conselh Constitucional en contraròtle de constitucionalitat d'una lei (Article 61) o de compatibilitat d'un tractat (Article 54).
- Nominacion de tres membres del Conselh Constitucional e causida de son president (Article 56)
Prerogativas somesas e contrasenh[modificar | modificar la font]
- Nominacion e revocacion dels membres del Govèrn sus proposicion del Primièr Ministre (Article 8, alinèa 2).
- Presidéncia del Conselh dels Ministres.
- Promulgacion de las leis, possibilitat de demandar al Parlament una deliberacion novèla d'una lei o de cèrtas de sas disposicions, li pòt pas èstre refusada (Article 10).
- Poder reglamentari e de nominacion als emplecs civils e militars per atribucion (poder general atribuit al Primièr Ministre) (Article 13).
- Cap de la diplomacia: acreditacion dels diplomatas, diplomatas estrangièrs acreditats al prèp d'el (Article 14)
- Cap de las armadas, presidéncia dels conselhs superiors de la Defensa Nacionala (Article 15).
- Drech de gràcia (Article 17).
- Dobertura e clausura de las sessions extraordinàrias del Parlament, fòra los cases ont aquel s'acampa de plen drech (Article 30).
- Negociacion dels tractats, ratificacion d'aqueles quand una lei es pas exigida en vertut de l'Article 53 (Article 52).
- Presidéncia del Conselh Superior de la Magistratura (Article 65)
- initiativa de la revision de la Constitucion sus proposicion del Primièr Ministre (Article 89)
Autras informacions[modificar | modificar la font]
La residéncia oficiala e burèu del president es lo Palais de l'Elisèu, situat a París, carrièra del Faubourg Saint-Honoré.
Demest las autras residéncias presidencialas, se compta :
- Lo Fòrt de Bregançon, en Provença (Occitània), actual luòc de vacanças oficial.
- L'Hôtel de Marigny, al costat del Palais de l'Elisi, luòc d'acuèlh dels representants estrangièrs.
- Lo Castèl de Rambouillet, abitualament dobèrt als vesitaires e de temps en temps sèti de reünions oficialas.
- Lo Domeni Nacional de Marly-le-Roi, abitualament dobèrt als vesitaires e de temps en temps sèti de reünions oficialas.
- Lo Domeni de Souzy-la-Briche, una simpla residéncia privada.
Lo President de la Republica Francesa es Canonge onorari de la basilica-catedrala de Sant Joan de Latran a Roma.


text:
Podrem nos assadolar amb lo menut * del MC (Mèstre Cosinier) "CPP", Cris Pas Parier abans de bascular en 2011
"After" tre 1 ora del matin.
* Menut:
-Tapera
-Anchòiada
-Legums amb lor alhòli
-Fetge gras de l'ostal mièg cuèit e son ensalada
-Cambajon a l'òs (o Peis sus demanda prealabla) amb sas trufas cuèitas jos la cendra.
-Tiramisu de l'ostal
-Un "caldo" (bolhon) dispo tota la serada.
-Café
Vins: Roge AOC Menerbés "La Livinièra" (1 botelha / persona)+ per l'aperò: Blanc sec o doç o Kir o Blanqueta de Limós/AOC Galhac
Prètz: 30€ Vin e aperò compres.
MEFI INSCRIPCION SUS RESERVACION telefonica o per e-Mail al plus lèu, plaças limitadas. (Pagament de mandar sul pic apuèi confirmacion de l'inscripcion a l'estanquet 42, carrièra dels blanquiers/rue des blanchers 31000 TOLOSA)
Per totas entresenhas: Remèsi Tel 0567 00 65 31 L'inscripcion es definitiva apuèi recepcion del pagament.


text:
Punk
Lo punk designa una mòda e un corrent artistic larg que gravitan a l'entorn de la musica punk rock.
Mòda[modificar | modificar la font]
Lo meteis Malcolm Mc Laren èra lo managèr dei Sex Pistols. La mòda punk, dins sa version popularizada a partir d'Anglatèrra, subretot de Londres e de la botiga de Malcolm Mc Laren, prèsa un brinde provocant amb de peus tenchats, parcialament rasats e en cresta. Pasmens d'autrei brindes pus sòbris existisson tanben dins lo movement punk.
Politica[modificar | modificar la font]
Una partida dau movement punk s'es politizada en generau dins l'anarquisme, de còps dins lo socialisme, dins l'extrèma esquèrra, o lo comunisme.


text:
Dieffenbach-au-Val
Dieffenbach im Tal en alemannisch (Dieffenbach-au-Val en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Implantada sul marge drech del Giessen, la municipalitat de Dieffenbach-a lo-Val a partejat en tres parts plan desparièras #que la superficie globala n'arriba a 295 a. La primièra part del sector engloba la vallée alluviale del Giessen #que se rétrécie per prene lo endroit granitique del Pichon e del Grand Hollé. L'autra part traversada pel ruisseau #que bassa de la Bassa Nicole cap al Hollé. Fin finala un autre sector pres lo massís del Altenberg #que Dieffenbach-a lo-Val ne cobrís pas que la part de bassa altitud situada a unitat|550|m {{}} e las crêtes situada sul territòri de la municipalitat de Neubois. Lo vilatge s'estend entre 280 e 300 mètres d'altitud. A pres en partida pel masatge caseriu de Hirzelbach situat en un vallon a ieu-camin de Dieffenbach-a lo-Val e Nòva-Glèisa.
Implantée sur la rive droite du Giessen, la commune de Dieffenbach-au-Val est partagée en trois parties bien distincts dont la superficie globale atteint 295 ha. La première partie du secteur englobe la vallée alluviale du Giessen qui se rétrécie pour rejoindre l'endroit granitique du Petit et du Grand Hollé. L'autre partie traversée par le ruisseau qui descend de la Basse Nicole vers le Hollé. Enfin un autre secteur rejoint le massif de l'Altenberg dont Dieffenbach-au-Val ne couvre que la partie de basse altitude située à 550 m et les crêtes situées sur le territoire de la commune de Neubois. Le village s'étale entre 280 et 300 mètres d'altitude. Il est rejoint en partie par le hameau de Hirzelbach situé dans un vallon à mi-chemin de Dieffenbach-au-Val et Neuve-Église.


text:
Diluns, 16 de genièr de 2017, 03h00
Lo mes de setembre passat, los 4200 abitants de Barrow —que dison qu’es la vila pus septentrionala d’America— foguèron cridats a un referendum sus la proposicion de cambiament ... +
Dimècres, 11 de genièr de 2017, 03h00
Provença > Provença > País Marselhés
S’amassèron dissabte passat, 7 de genièr, a Marselha per debatre de l’avenidor de l’occitanisme. Los locals de l’Ostau dau País Marselhés (OPM) aculhiguèron ... +
Diluns, 9 de genièr de 2017, 03h00
Una de las reüssidas del movement basquista es estat justament la preséncia de la lenga dins tota la senhaletica estradièra. Mas, ailàs, l’autoestrada que va de Baiona a ... +
Dissabte, 7 de genièr de 2017, 03h00
Las Assisas de la Lenga Occitana auràn luòc a Pau (Bearn) los 14 e 15 de febrièr, amb la tòca de rassemblar d’universitaris, d'ensenhaires, d'elegits, de directors ... +
Divendres, 6 de genièr de 2017, 03h00
Provença > Provença > País Marselhés
An protestat davant lo MUCÈM e an ben capitat. Las parets de veire del Musèu de las Civilizacions d’Euròpa e de la Mediterranèa a Marselha presentan ara tanben en occitan ... +
Dimenge, 1 de genièr de 2017, 03h00
Gasconha > Val d'Aran > Val d'Aran
L’Institut d’Estudis Araneses - Acadèmia Aranesa de la Lenga Occitana (IEA-AALO) a mes en marcha l’elaboracion d’un nòu diccionari aranés que responda a las ... +
Dimècres, 28 de decembre de 2016, 03h00
Una femna apelada Rosa Andrade Ocagane foguèt assassinada a la fin de novembre a Nueva Esperanza, una comunautat de la selva amazoniana del nòrd de Peró. Aviá 67 ans e èra ... +
Divendres, 23 de decembre de 2016, 03h00
La Fondacion Musèu Etnologic dera Val d’Aran recebèt dimècres passat lo 4n prèmi Robèrt Lafont de la man del conselhièr de la cultura de la Generalitat de ... +
Dimècres, 21 de decembre de 2016, 03h00
La region nomenada Provença-Alps-Còsta d’Azur (PACA), a decidit de sosténer las associacions que trabalhan per l’antioccitanisme e lo secessionisme lingüistic e la ... +
Dimenge, 18 de decembre de 2016, 03h00
Provença > Provença > País Marselhés
Se tenguèt ièr a Marselha una accion per revendicar la preséncia de l’occitan al MUCÈM, lo Musèu de las Civilizacions d’Euròpa e de la Mediterranèa. ... +
Dijòus, 15 de decembre de 2016, 03h00
Se presentarà oficialament aqueste dissabte que ven a Sant Sebastian (Bascoat) lo Protocòl per la Garentida dels Dreches Lingüistics. Lo protocòl a son quite compte de Twitter ... +
Diluns, 12 de decembre de 2016, 03h00
A partir de uèi, 12 de decembre, la television e la ràdio publicas de Peró retransmeton simultanèament un complet programa informatiu en lenga quíchoa. Nomenat Ñuqanchik ... +
Dissabte, 10 de decembre de 2016, 03h00
Lengadòc > Lengadòc Naut > Tolosan
DDivendres que ven, 16 de decembre, l’Ostal d’Occitània de Tolosa celebrarà sos dètz ans d’existéncia, e o festejarà a l’entorn del tèma ... +
Dissabte, 3 de decembre de 2016, 03h00
Per fin de reconquistar la lenga e la cultura occitanas uei, un conseu a n’aquelei que n’an l’enveja: l’i a de segur la fònt escricha, valent a dire leis archius e tota la ... +
Divendres, 2 de decembre de 2016, 03h00
L’Assemblada francesa a tornat debatre dimecres de ser sus las lengas autoctònas de França autras que lo francés. Aqueste còp se debatiá una proposicion en sèt ... +
Dijòus, 1 de decembre de 2016, 03h00
Gasconha > Val d'Aran > Val d'Aran
Lo president de la Generalitat de Catalonha, Carles Puigdemont, recebèt divendres passat, 25 de novembre, lo burèu de l’Institut d’Estudis Araneses, Acadèmia Aranesa de ... +


text:
An Tergant
An Tergant en breton ( Le Tiercent en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo Tiercent a situat a 37 km al nòrd-es de Roazhon e a 35 km al sud del Mont Sant-Michel dins lo país de Fougères.
Las municipalitats limitrophes son Chauvigné, Sant-Marc-lo-Blanc, Baillé, Sant-Hilaire-de detlos-Lanas, Sant-Ouen-de detlos-Alleux e Sant-Christophe-de-Valains.
Le Tiercent est situé à 37 km au nord-est de Rennes et à 35 km au sud du Mont Saint-Michel dans le pays de Felger.
Les communes limitrophes sont Chauvigné, Saint-Marc-le-Blanc, Baillé, Saint-Hilaire-des-Landes, Saint-Ouen-des-Alleux et Saint-Christophe-de-Valains.


text:
Mézières-sur-Seine
Mézières-sur-Seine es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Yvelines e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Mézières-sus-Seine se situa en lo nòrd-oèst dels Yvelines, en près de Seine sul marge esquèrre del fleuve, a 8 quilomètres a l'èst de Flaçadas-la-Maca, cap de-luòc de arrondissement e a 37 quilomètres al nòrd-oèst de Versailles, çò cap de-luòc del departament.
La municipalitat es limitrophe de Guerville a l'oèst, de Épône a l'èst, de Boinville-en-Mantois e Goussonville al sud. Al nòrd, la Seine la separa de Gargenville, Issou e Porcheville.
Lo territòri communal es de 1042 ectaras, un pauc mai que la mejana yvelinoise (872 a). S'estend sus aperaquí 5 km del nòrd al sud e 3,5 km de siás n'oèst. Compren doas parts desparièras : al nòrd, la plana alluviale de la Seine entre 25 e 30 mètres d'altitud, al sud, lo scenari del Mantois #que domina de 130 a 140 mètres d'altitud e culmini a 157 mètres a la « butte de las murets » a l'oèst del territòri. Lo bourg se situa al pè del serral e se desvolòpa cap al nòrd en direccion de l'estacion.
La commune de Mézières-sur-Seine se situe dans le nord-ouest des Yvelines, en bord de Seine sur la rive gauche du fleuve, à 8 kilomètres à l'est de Mantes-la-Jolie, chef-lieu d'arrondissement et à 37 kilomètres au nord-ouest de Versailles, le chef-lieu du département.
La commune est limitrophe de Guerville à l'ouest, d'Épône à l'est, de Boinville-en-Mantois et Goussonville au sud. Au nord, la Seine la sépare de Gargenville, Issou et Porcheville.
Le territoire communal est de 1042 hectares, un peu plus que la moyenne yvelinoise (872 ha). Il s'étend sur environ 5 km du nord au sud et 3,5 km d'est en ouest. Il comprend deux parties distinctes : au nord, la plaine alluviale de la Seine entre 25 et 30 mètres d'altitude, au sud, le plateau du Mantois qui domine de 130 à 140 mètres d'altitude et culmine à 157 mètres à la « butte des murets » à l'ouest du territoire. Le bourg se situe au pied du coteau et se développe vers le nord en direction de la gare.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo luòc i aviá ocupat dempuèi la préhistoire, aital coma en testifiquen las silex talhats e educats #que i an #èsser trobats.
Al IXe sègle, Mézières èra dependéncia féodale del capítol de La nòstra-Madama de París.
La Mois invalide (de setembre)M, en lo moment de la guèrra franco-prussienne de 1870, una quarentena de francs-tireurs estendon una embuscade a l'intrada de Mézières-sus-Seine a un grop de uhlans #que s'avançan en direccion de Flaçadas-la-Maca. Lo ser l'enemic tòrna en fòrça; lo general Adalbert von Bredow en persona al cap d'una colomna de cavalleria e de artillerie appuyée per un deslligament de infanterie bavaroise se dirigís alavetz sus Mézières. Una reconeissença de la 13e dragons del Schleswig-Holstein cavòt en una embuscade a Aulnay-sus-Mauldre estendut per 4 francs-tireurs[1]. Arribats a Mézières, lo cònsol es roué de còps[2] e lo vilatge es canonné, grivelhat de obus de contunh lo posterior garda tesa a la man i met lo fuòc. Una soixantaine d'ostal auràn destruit. En fin d'après miègjorn la colomna arriba davant de Flaçadas-la-Maca. Après i aver canonné la vila, la infanterie bavaroise de la 2e regiment Prince Royal entre dins vila saccage las 2 estacions[3], calada e ferís civilas e pòrtan otages. La populacion alhocardida se enfuit fins en los bòsques de Rosny. Après la siá terrifiante aparicion a las pòrtas de Flaçadas, la colomna tòrna en las siás cantonnement en traversant las ruïnes fumantes de Mézières.
Le site était occupé dès la préhistoire, ainsi qu'en témoignent les silex taillés et polis qui y ont été trouvés.
Au IXe siècle, Mézières était dépendance féodale du chapitre de Notre-Dame de Paris.
Le Mois invalide (septembre)M, lors de la guerre franco-prussienne de 1870, une quarantaine de francs-tireurs tendent une embuscade à l'entrée de Mézières-sur-Seine à un groupe de uhlans qui s'avancent en direction de Mantes-la-Jolie. Le soir l'ennemi revient en force; le général Adalbert von Bredow en personne à la tête d'une colonne de cavalerie et d'artillerie appuyée par un détachement d'infanterie bavaroise se dirige alors sur Mézières. Une reconnaissance du 13e dragons du Schleswig-Holstein tombe dans une embuscade à Aulnay-sur-Mauldre tendu par 4 francs-tireurs[4]. Arrivés à Mézières, le maire est roué de coups[5] et le village est canonné, criblé d'obus puis l'arrière garde torche à la main y met le feu. Une soixantaine de maison seront détruites. En fin d'après midi la colonne arrive devant Mantes-la-Jolie. Après avoir canonné la ville, l'infanterie bavaroise du 2e régiment Prince Royal entre en ville saccage les 2 gares[6], tue et blesse des civils et emmènent des otages. La population affolée s'enfuit jusque dans les bois de Rosny. Après sa terrifiante apparition aux portes de Mantes, la colonne retourne dans ses cantonnement traversant les ruines fumantes de Mézières.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ sus 4, 2 auràn aucit, 1 i aurà ferit e executat
- ↑ Arriba totun as enfuir
- ↑ Parca de Flaçadas-la-Maca e Parca de Flaçadas-Station
- ↑ sur 4, 2 seront tués, 1 sera blessé et exécuté
- ↑ Il parvient toutefois à s'enfuir
- ↑ Gare de Mantes-la-Jolie et Gare de Mantes-Station