text:
occitan. Lo BLOG TOT EN OC du pays Occitan.Langue occitana.Occitan occitanie, occitanesque. Diversite de l'Occitanie culturelle. Differentes formes dialectales.Peintures logiciels informatiques, nouvelles. Commentaires de la mode de l'actualite defini par les mass medias dominants.Poesie. coups de coeur. Politique et diversite. l'unesco e la diversite en France. Hypocrisie de droite et de gauche. Le cancer jacobin. croisade e cathare. Grands massacres.
vendredi 30 mai 2008
Mureth la divenca
Adiu aqui la videò prèsa del pont vièlh de Mureth. La prèsa de vistas es missanta mas se pòd veire al luenh las montanhas tant nautas que m'empescan de veire ont mos amors son. Amai Garona es mai que bèla , qu'aprèp totas las pluèjas , e ne'n tombèt qualques ferrats encara auèi, lo fum s'es ufla , e se carra entre sas ribas que rosiga doçament.
La vista es enganaira, coma totas las fotòs, que podria far creire qu'es una scena del film :" e al mitan cola una ribièra" alara que sem la vila de la Nauta Garona onte i a pas gaire d'espandis vèrds.
Las Pirenèas son a mens d'un centenat de quilomèstres , çò qu'es plan polit per anar a Bossòts cercar las pipas , o las botèlhas d'extrach de badiana esteleda . D'aquel pont m'agradi de fintar mantuns còps los fums de peisses qu'amagan lo fons cubèrt de còdols , e d'autres còps encapi pas de ne veire un sol. Amai i a de malinasses de la pèsca al gròs, qu'an ren trobat milhor que de deslargar de peisses-cat, venguts del Danube (blau) que minjan tot çò que passa a portada, las quitas grapauds pareis. Qu'elses lo planhi pas gaire, mas las granhòtas , aquò me fa pietat. Imagina una pichona granhota que trempa lo pè e que se troba dins l'estomar d'aquel golardas de cat que camina de rescondon jos las aiges negras.... Vergonha
Mureth es una vila de mai de 20000 estajants , qu'a pas qu'una sorga per l'aiga de la canèla, e qu'una estacion de trachament de las aigas d'escobilhas . Cò que fa que quand Garona s'enauça e ben la stacion tracha gès de ren; milantas merces per los vesins d'aval. Nautres va plan e vos?
Aici i a pareis un fum d'associacions, mas passat 8 oras se veis pas pus degun per las carrièras. I a pas pus de comèrcis de proximitat, que foguèron tuats per los grands ipermercats que grèlhan espès. Lo mièjorn tolosan se caracterisa per de salaris mai lèugièrs e lo caumatge pus fòrt qu'endacòm mai. Coma dis la drècha: " los chinèses los torçirem..."
Merce del plan Borloo los imòbles montan de pertot. Que sabi pas qual vendra estajar aici.
Coma dins totas las ciutats de la banlega de Tolosa, es çò mèsme , vòl dire sia, qu'ame lo rescaufament climatic anem reculhir un fum de monde , sia que l'argent de la mafia a trobat de se plaçar, sia que i a un fum de monde que se son fa colhonar per las bancas , car jamai tot aquò sera logat un jorn. Es aital que los "mas colhonat quand m'ai vist" de las agençias imòbiliaras refusan de prendre los dorsièrs novèls , e que volon pas dire sus Mureth quand i a d' apartaments vuèjas?
Lo chifre de 2000 lotjament per vendre es oficial.
Mas dins totas las comunas de la periferia del sud : Eaunes , Fonsorbes , Plaisance, Sant Lis , Roquas, Seysses , Cunhaus, Frozins , ... Es parièr.
Aquò's un fracatge imòbilier qu'es pas encara anonciat. Mas arriba dapassèt coma lo Titanic.
Bona annada , bona santat a totes los sòcis de las SCI... Sens malvolénça
De còr e d'òc.
mercredi 28 mai 2008
Pofre12 ficcion
Bob se revirèt en gemegant. Aviá las mans ligadas. Amai òm li aviá sarrat una còrda entre lo còl e las cavilhas, çò que l’escanava que que faguèsse, al pus mendre gèste l'’aufegava. Espauruganta e tarribla, aquesta sentida de solesa, d’èstre despoderat com’un nen. Ensajèt de gular. S’ausiguèt cridar tal un poleton de la cloca que sonariá sa galina de maire. La set lo furgava prigond.
Capitava pas de trobar la rason. D’un còp se demandèt de que disiá lo manual en tala circonstancia. Mas trobèt res per se rassegurar. La memòria vuèja. Puèi li tornèt lo rabaladis de la vesprada, o de la velha que sabia pas quna ora podiá èsser. Tot çò de vistable qu’èra estacat com’un salcissòt, sul ponde dins l’escuritat totala. Sentiguèt la paur montar. Sentiguét una man negra li sarrar lo gargalhòl. Cridèt tornamai. Escotèt lo bruch de las maquinas, un vonvonèjament sord que ressontava dins totas las placas metalicas del Pofre. Pensèt que Vertolhon lo deviá jà cercar. Que l’alèrta èra sonada. Mas de que fasiá Sofia. Perque li portava pas ajuda ? Se remembrèt que sabia pas onte èra jagut. Era as possible que Sofia l’ajesse assucat. Puèi li tornèt l’imatge de la causa que lo seguissiá dins lo conduch, que ganhava sus el, que li lecava las cavilhas, quand la Sofia, e sens o voler, dubriguèt lo portanèl de las escobilhas.
I aviá quicòm dins lo labirint, quicòm que cercava de prendre las comanda de son esprit, quicòm mai que perilhos, que subrepassava l’inteligençia umana.
Li calia se desliurar lèu ; donar l’alerta, avisar lo centre, aparar Sofia.
Que la causa capitèsse de sortir e ne’n seriá fenit de nosautres dos.
Quand de temps aviá durmit ?
Ausiguèt la pòrta se dubrir. Assatjèt de se virar sul costat. Una votz doça li parlèt. « Alara companh de malastre… Te’n fagues pas … Te decelarai pas »
Una man encara mai dolça li alisavèt lo front.
« Sai qu’ èra venguda caluga…. O trèva, o cabeca, la gossa »
La votz reprenguèt : « bèu mon car amic …. Que me fa pietat… sas que soi coma tu, un passatgièr clandestin…. »
Li dessarèt la còrda. Bob miaulèt un mescladis de son incomprenables. L’autre li vojèt de l’aiga entre las pots. Bob s’escanèt un còp de mai. Mas la femna que vesiá clarament ara li faguèt sinhe de se calar. » Cala te que se la sòrre te vei, va me tuar… » Bob se sietèt e sentiguèt sul pic una crampa dins la camba drècha, li montar dels artèlhs, al pompilh dusca dins la cuèissa . Se tòrçeguèt tal un vèrm. Gulèt e l’autra fronzèt las ussas, li tornèt una tapar sus la boca, de far doçament. « Parlatz bas te disi ièu qu’arisca mal… »
Bob se tenguèt de li escupir a la cara.
« mas puta anètz quitar de far la comedia…. Non que soi lo comandant del Pofre…Destaquatz me sul pic… »
Silvia s’esclafèt. Lo vejèt sale , pesolhos, lo passatgièr de las escobilhas que se noirissiá sai que dels demai de repais que tombavan « del cèl » . Lo paure que se cresiá comandant ! Tenia lo vestit sai que mas l’esprit s’en mancava.
« apasimatz vos… Senon m’en vau… Comprès… Se volètz… Ièu tanben viatji sens autorisacion… Comprenètz ? Coma vos . Sofia me faguèt passar que lo comandant aici es un brave colhandre, que pèta sèc la rabia e que se pren per un general pareis… »
Bob la fintèt . Parlava seriosament la Sofia. Sai qu’èra venguda fata :
- destacatz me sul pic senon…
- pòdi pas
- que ?
- pòdi pas…
- vos trufatz esperi…
- que non coneissètz pas la mia sòrre…
- Espera quand serai liure veiratz un pauc…
Silvia s’espauruguèt. Benlèu èra perilhos aquel omenàs, benlèu qu’èra a boca de far son capuditge, de la tuar , de l’estripat , de la violentar. Que fugissiá amagat aital dins lo conduch ? Causiguèt de lo daissar estacat. Podiá pas ariscar d’èstre devinhada. Li prometèt de lo descordelar tre que quitaria de l’amenaçar.
Al Bob tot lo sicut li pareguèt curios, un pauc coma una cachavièlha. Vesiá ben que la filha èra venguda falorda. Un dobte lo trapèt. La filha èra jà enlucernada. E se tot ara la bèstia, lo nivol blancat aviá capitar de passar dins la cosina e de trapar l’èime de Sofia. Se tal èra lo cas se vesiá ges de ren per s’escapar. Erem cuèches. Benlèu que la bèstia li daissava una mena de libertat, de liure-pensada… Mas en agachant mai vejèt qu’i avia mantunas pichonas diferénçias. Sofia pareissiá mai doça, mai granda, Avia una cabeladura castanhenca que li dabalava al rens. Se teniá ame graçia. Era linge, destrigada. Portava de vestits d’un autre temps, mini rauba al ras d’una pichòta calsa « vichy », sens debasses. Clinava lo cap lèugièrament de costat e nolava un perfum de marqua cara, que coneissia plan, qu’èra lo de la maire. Li tenià la tèsta dins lo croia del braç contra sa popa considerabla tant que Bob cresèguèt una segonda qu’anava poder i molze un pauc. Lo brèçava. Savia i far la Sofia se diguèt, la coneissiá pas aital. Qu’èra Sofia sens èstre ela. Milhor que Sofia. Una reina. Virava caluc el tanben. Ensajèt dapassèt en permejant d’explicar se d’unes còps la filha aviá perduda los sens :
- destaqua me Sofia, que dirai pas res a degun. Lo farai pas lo rapòrt. Qu’es grèu mas sens consequençia dusc’ara. Que i a una nivolada blanca dins lo conduch de las escremièras ; que va nos engolir se pòdi pas me desliurar lèu, e demandar d’ajudas. Que l’ai vist de prèp, que se’n manquèt gaire de me chucar pels pès, la mesolha e la cervèla. Qu’o ai plan sentit. Que me parlava dins lo cap, drèchament. Me disiá que nosautres èrem pas que de moninas bèlas mas que de quitias moninas. Se vòls elses son unas inteligençias majoras que superan l’univèrs, que cercan dempuèi de sègles una espècia coma la nòstra per s’espandir encara mai. Que ièu, qu’o volguèssi, me fariá rei de la Tèrra, e que me capitariá la fortuna , la glòria , e las femnas . Que me sufisiá de li dubrir la pòrta de mon esperit. Que saupriá la trobar de tot biais; mas que seriá melhor de « cooperar » en la dubriguent de mon voler. As comprès ara per que soi tant espaurugat, e sabi pron consi mon discors pòd pareisser nèci, mas t’apromèti qu’ai plan vist tot çò de que te parli, e que me cal desliurar sul pic, se que non sèm fotuts totes dos… Encara un còp te juri que ne’n parlarai pas a degun e que contunharem de far la còla se vòls … E mai que sias una brava filha tu , que t’aviái mal jutjada.
Silvia li vojèt encar a bèure. Li faguèt sihne de s’apasimar. La potingua l’acossomiguèt. Li breçava lo cap. Lo paure, aital sol dins l’escuresina , se comprenia perfachament consi aviá perdut lo cap.. Chut Chut li bufava a l’aurèlha. Lo ressava : Apasima-te. Sias salve. Auras pas besonh de tornar dins lo conduch. Degun t’i fara tornat . T’apromèti . E la Sofia i poirà pas res far. Te rescondrai ièu, e se la sòrre te troba, e ben me trobarà sul camin. Quand al comandant soi prèsta de li far sa fèsta se cal. Silvia se sentia mai que fòrta , mai que coratjosa. Sentissia puntejar l’amor dins son còr de piucèla. Degun auriá pogut li levar. Lo comandant revertava mai un nen entre sos braçes. Un nen que romeguèt, ronquèt un còp mai fòrt, dabant de s’aconsomir d’a fons, per causa dels somnifères, qu’aviá mesclats dins lo gobèl. Ame lo vin lo Bob sentigèt de res. Silvia se trachèt que l’òme aviá pas gaire minjat. Puèi se levèt. Faguèt los dètz passes que la separava de la pòrta. Se revirèt en soriguent. Atudèt lo lum e sortiguèt sens oblidar de virar la clau.
************
Darrièr la grilha de ventilacion Pi1sang s’estrambordava. Espiguèt la scèna. La trobèt tocanta. Se diguèt que l’espècia umana èra pron interessanta, la pron agradiva de totas las raças vistalhadas entre doas milas annadas.
Se vejèt tornar sus la planèta maire de la raça. Seriá un triomfle. Sèria sagrat, coronat, anòblit amai, e batejat melhor descubraire del sègle. Qual podria creire, que se capitariá, quicòm d’inausit, dins aquel redol endarrièrat de la galaxia, que totes fasian las potas finas, e volontavan pas d’i anar furgar, e que l’envèron en se trufant los mèstres, ame lo paure Pi2song, eroï, que donèt sa pèl, dins una lutja qu’èra pas de creire e qu’el Pi1sang n’èra lo vincidor ultim. N’i avian de millards e de miliards d’umans, un per cadun per tal dire. La fèsta que !
Pel moment n’aviá tres aqui dejos los uèlhons e sabiá pas qual prendre.
Solide que lo « Bob » li pareguèt un temps melhor, mas en soscant se vesiá clar qu’aquela Silvia èra tanben quicòm de polid, una femenèla sai que mas de la primièra borra… L’autra femenèla l’aviá pas encara costejada… Se carrava totjorn de gostar, non puslèu de chucar un pauc la color de las armas avant d’estajar. Ren de mai gostos que l’emanacion que raja d’un esperit uman. Avia jà sentit quicòm de pròche mas jamai un chuc tant fòrt.
Lo problème èra tanben qu’èra sortit de las escobilhas per dintrar dins los conduches de ventilacion, mas que las malhas de las grilhas, èran tant finas que podiá pas las atraversar, levat de se retrovar nhafrat en un milierat de tròças, que n’avia pas gaire enveja.Un còp èra passat a travèrs d’un molin de carn d’una maselaria, onte s’èra enganat per causa de la nolor, brèu, n’aviá servat lo mai òrre sovenir de sa vida.
Non tenia l’eternitat per el. Avia trobat « LO » tresaur. Lo voliá pas daissar, lo quitar dels uèlhs ; lo coava, l’alisava, lo suenhava en pensada sonque pel moment.
Niflèt un còp d’a fons. Se sentissia plan fòrt l’arma del Bob dins la som.
Una taulejada l’esperava. Sabiá qu’avant la fin del viatje una pòrta se dubririá…
lundi 26 mai 2008
En Mai fa çò que vòls
Tolosa capitala de las lengas, merce de Sicre qu'i serem coma totas las annadas. Subretot que son biais m'interessa es a dire qu'aimaria de saber çò que vòl dire quand dis" dins la Setmana que: lo centralisme parisenc es pas l'enemic mas sonque lo centralisme cultural. Aquel centralisme qu'avem totis dins nòtre cap d'afranchimandit, escalprat geneticament d'un biais .
Espèri de plan tradusir son idèa. Se tal es lo cas:
Vertat que l'avem mas encara quand un jove diplomat troba pas de trabalh a peraici e que li cal "montar" pareis dificil de creire qu'i a pas una mena de centralisme scientific , universitara, o comercial , segond la branca causida.... Quand vesem que los tres parts de las subvencions d'estat van als musèus, als teatres a las manifestacions parisencas, se vei mai clarament , me pareis , la subrepotencia parisenca, e al contre vist lo desèrt "françès", subretot quand se sentis amenaçat per l'angles, que vend sens pena libres , filmes , tièras televisadas , sens oblidar totis lors premis nobèls de scienças , medecina, fisica... que son gaireben totes anglo-saxon.
Ièu cresi que la potencia economica tira "totjorn" la potencia culturala e que lo centralisme seguis d'un biais o d'un autre sens que degun s'i acapriça menimosament, levat en França . Sufis de veire consi New York es vengut capitala mondiala , aprèp Londre, Paris. Un còp èra , França de Lois XIV èra la China de l'Euròpe, ame sos vingt millions d'estajants es a dire amai que tota l'euròpa d'amassa. Era mas rica que totes los autres. Foguèt lo sègle de las lums. En facia de quatre millions d'anglèses que pauc a chau pauc conquistèron la Tèrra e la comanda dempuèi mai de dos sègles .
Consi parlar de diversitat culturala reala sens prendre en compte la riquèsa economica del monde que n'es la resulta e que sosta la vida culturala d'un païs?
Solide que sens "ajuda e sosten "implicite"" sens fòrça economica correspondanta, e ben Max Roqueta per exemple es un grand escrivan desconegut . Alara qu'escrive dins la lenga de "Molièra " coma dison los jornalistes de la television, seria "Lo Grand Escrivan Françes del sègle, dabant Camus , Mauriac , Gide , Prost , Giono, .."
Belèu que lo rasonament es cortet. E que la remarca es del meteis barricòt que " sols los vincidors escrivan l'istòria" mas aimariai ben qu'òm m'explica consi un creator d'auèi, qu'
apara e afortis la diversitat, se pòdria ben desenganar d' una realitat tant fòrta .
Per exemple : se se troba uèi, i a un engenh d'escrivan al Mali ,(o endacòm mai) mas coma son païs pèsa pas gaire, o que sa lenga es desconeguda , el l'escriban melhor del sègle XXI o demorarà tanben.
Triste mas vertadièr.
samedi 24 mai 2008
Pofre11
Tanben cal dire que la pensada de la sòrre bessona al cinquen estage la tafurava. Silvia èra tròp nècia. Era capabla de se far remarcar e de decelar sa presencia, alara que quitava pas de li dire de permejar. Era pas de creire que siaguessen sòrres bessonas. Alara qu’ela aimava de dansar , de se vestir , de fregar los òmes, Silvia èla son plaser èra de legir , de far de poesias, de pintraduras, de parliquèjar d’oras e d’oras tre qu’un òme li ofrissia un ramèlet de flors… Quna cabèca que de creire los òmes aital. Mas d’un autre costat li calia plan reconeisser que la Silvia avia totes los òmes al pè. Quicòm que calia veire de sos uèlhs, veire . Lo quite primièr rufian vengut, que la vejèsse e se metia de recitar de poesias, tal un trobador, de parlar de pinturas, de natura , de nolors , de l’amor. Li envejavan de flors. E dire Silvia qu’èra encara piucèla… Alara que lo meteis òme ame ela disis còp sèc : cale te e leva la rauba quand èra pas vira te… D’unes còps Sofia ne’n venia vèrda de rabia d’aquela manca de respect . La question l’enlucernava. Un jorn a l’òme qu’aimava a l’epòca e qu’avia coneguda la Silvia tanben, li diguèt : « mas de que li trobas tu a la sòrre ? » L’autre avia sorit soscaire mentre que Sofia fasia un torn sus ela , per melhor motrar la redondor de sas popas , de sas patèrlas, lo ventre plan , l’arquatura de las ancas, de la cencha. E l’ òme subte èra sortit de son raisve per la descubrir virolejanta nusa dabant el, en fronzent las ussas avia dich : « mas tu ,...es pas çò mesme… »
Paure te li auria ficat un cotèl dusca’l còr que l’auria pas mai blassada. Ne’n es d’aquestas blassaduras coma las que tot èstre recep tot al long de la vida e que jamai garissan. L’òme que se sonava Jaume l’aimava …plan… Aquò’s tot la sautava plan coma una bona amiga. Li fasia la totala a gratis e i se prenian son plaser totes dos de segur, mas sabian abant de començar çò qu’i venian cercar e çò que s’i podian trobar.
Sofia i vesia una injusticia. Mas degun jamai li reconeiguèt son meriti .
Silvia podia demorar de jornadas sens levar una palha de pel sòl e se trobar tota dolorosa al ser, dolor de cap o de femnum, que la maire o lo papa se’n trachavan, e se levavan de nuèch per li demandar se li fasia besonh de qualqua ren, que totes i podian autrejar quicòm. Mas quand èra ela la malauta. Cadun dins l’ostalas li disia en fasent lo morre : « las as presas las potingas ? » .
E i a mantuns crimis de familha qu’an pas la sorga que dins l’asirença que nais d’aquela diferencia d’amor mairal per los mainatges .
Silvia s’enrabièt de l’idèa. Qu’èra encara ela que prenia la Silvia jos son ala al risque de perdre sa plaça , de passa dabant la cort martiala. D’estre reganhada per aquel comandant reguèrgue que l’asirava sens la coneisser. Que se demandèt un còp de mai ont èra passat , dempuei lo matin , quand venguèt aquel mossuròt l’ajudar a pompar lo lach de sauma , qu’èra per vendre a las donas d’Aldebaran que n’èran falordas e se batian per ne crompar. E l’autre qu’avia cregut bestiassament, que Sofia , o podria se pagar un tal luxe , unes banhs al lach de sauma… Ame sa paga de comandanta-ajunta. Qun pec Bob!
Bob, Bobard, Bobinum quun paure tipe !
Sofia sortiguèt del PC e prenguèt lo monta davalador dusca’l tresen estage, del jossòl e cridèt : « comandant O…o , ont sètz ? … Soi aqui… aquò's Sofia ....Sofia… »
Faguèt tanben lo quatren , cinquen estage puèi montèt en cridant lo comandant . Era socitosa… Era pas normal . Subretot qu’en passant pel corredor al quatren ausiguèt coma una mena de fregament al nivèl dels conduches de ventilacions. Ne sentiguèt la sia pèl se reversinar. Quitèt de cridar e sortiguèt del redol sus la punta del pès. Coneissia la paur.
« Mas sias caborda » se diguèt. I a pas degun. Que ièu, la sòrre , e lo comandant.
Tornèt al membre de comanda per lo sonar per naut parlador : « comandant se m’ausissètz pregaria de donar la posicion… comandant sarratz vos d’un interfona e digatz me la posicion que sètz ? »
Esperèt unas cinq minutas sens resulta. D’un còp una sonaria tindèt. Era uèch oras del temps U , l’ora del rapòrt al temps universal.
La ligason durava pas que tres minutas çò que costava fòrt car a la companhia . Un ecran grand s’aluquèt sus los pupitres e pareguèt la troncha rojinèla de Vertilhon lo responsable de la CGTM que venia uèlhar la destinada de la cargason que lo Pofre portava al cap de la galaxia pel pus grand benfici de la companhia.
-« alara tot va plan ? »
-« Oc… »
-« E Bob …. Onte es ? Sabètz qu’aimi plan de lo veire es la règla pel rapòrt del ser….. »
-« m’a pas dich… »
Lo comandant Vertilhon creguèt de s’aufegar….
-« a pas dich …. E ben li podiatz dire que son interet es de se manhar lo cuòl …. Capito ? Sonatz lo"
Lo comandant coneissia un tròç d’italian.
- « mas mon comandant , fa doas oras que lo cerqui sens lo trobar… »
Vertilhon virèt roge…
- vos trufètz de ièu… Esperètz un pauc al retorn…
- mas que non, que vos disi que fa doas oras que lo cerqui de pertot a tots los estages…. E...
- Calatz vos... Tronèt alara aquò ‘s la melhora , me l’avia pas jamai facha aquela … Mas vos trobètz plan quand s'agis de far de zizi panpans….
Sofia se mordiguèt las pots de rabia. S’èra ren passat entre elses. Ren. E ara se trobia complici de Beaufort. Vertilhon la creseguèt pas.
Sofia agachèt la mòstra giganta sus la paret de la sala de comanda. La ligason devia s’arrestar dins mens de trenta segondas. Causiguèt de repotegar : « n’ai un sadol de me tapar tot lo trabalh , ame un comandant que pensa pas mai que de me sautar… Ai l’intencion de demandar ma mudason» . Vertilhon prenguèt son vam, pel còp virèt vèrd e escupiguèt : « Madomaisela, vos rapèli qu’avètz sinhada un contrach dabant de partir e que sètz pagada per aital far, mai que polidament e respectar lo contrach dich.
Lo Vertilhon s’emesclava las idèas. S’espetava de despièch. « Consi se fasia qu’una pichona piòta, mièj puta, gause de renegar aital l’autoritat , aquò lo subrepassava . Que lo comitat de seleccion d’equipatges anava se comprendre sa dolor e n'ausir parlar".
I calia far una crotz. Era acostumada . Tot desanava aital dempuèi qu'èra estat nascuda.
E amai li demorava de trobar aquel comandant reguèrgue, que trevaba lo Pofre. Sofia se trobèt espaurugada e sosquèt un moment de montar se jaire ame la sòrre. Mas i renoncièt que Silvia èra pas capabla jamai de la vida de l’ajudar de ren.
Cadun son astre . Ela n'avia pas ...
jeudi 22 mai 2008
Miracle a Paris? Lorda batut?
Rect.
Amassada Nacionala
Modernisacion de las institucions de la republica cinquena N° 820
ADOPTE
AMENDAMENT MIRACLOS n°605 rect
presentat per Monsen Warsman, raportaire al nom de
la comission de las leis
Article aditional
Abant l'article Primièr, inserir l'article seguent:
« Las lengas regionalas sont del sèu patrimòni »
Expausat somari
Aqueste amandament prepausa de prendre en compte lo vòt d'inscriure dins la Constitucion , l'existencia de las lengas regionalas, que foguèt exprimit per un fum de parlementaris
amai a l'occasion del debat recent que se tenguèt a l'Amassada Nacionala a perpaus de las lengas regionalas (seança publica del dimècre 7 de mai de 2008)
Es prepausat d'inserir la mencion de las lengas regionalas dins l'article primièr de la
Constitucion que foguèt completada per la revision constitucionala del 28 de març 2003 per precisar que
« son organisacion es decentralisada »
Praquò sem pas al mès d'abrial emble don la vertat(comunicat pel POC origine EUROPE 1)
mardi 20 mai 2008
F Ponge e la Provença... Fagocitòsa academica
Tradusit dels quaserns mediterraneencs
S'agira aici de dels nòstres luòcs sagrats.
D'uns de nòstres Dius ( los sonam auèi valors) n'an fach lor sejorn favorit.
Qualques mots i son dichs dins una lenga nòbla e simple.
Enlòc ; òm sera milhor prèp de los escotar. Enlòc serian milhors ausits.
S'agis d'una vila, dins un païsatge.
Dins lo quite nom de la citat , le païsatge( de segur mas important) es nielat.
L'A i representa la Montanha Santa Victòria. L'I de las aigas eternament cascalejantas. L'X enfin , un seculari crosament de camins, coma aital la crotz mesa en aqueste luòc subre d'una entreprisa barbara.
Mas a tot senher tot onor! e donc a n'aquest massa calquièra marmoreana de las formas amaisadas, que punta a 1011 mèstres , " tissant entre dos gaudres del bassin de l'Arc , sa paret formidablament redde del costat del mièjorn.
Son nom reverta un dels eveniments majors de l'istòria universala , quand tres cent milas teutons , neantisats per Marius, i foguèron daissant sens sepultura , a Porrières( Campi Putridi).
Que serian venguts sens elas ? Los barbars mai tard , podian plan tornar . Roma avia fach grèlhar sas flors , portat sa frucha , e semenat sa grana imperissabla.
***
Alara sus l'antica sejorn dels ligurs Salies , apasimats per Caïs Sextius qu'i avia bastit sos tèrmes, poguèron s'aparelhar , s'acoblar las valors angevinas e provençalas que servem lo simbòl a Valabre , jos un teulat de teules romanas : las torres massiuvas e las teunhas colonas del ostalet de caça del rei Rene.
***
Es aici qu'Aragon, Anjou e Provença per Lois IX e Lois XI enfin se mesclèron dins la França- mesclats encara a d'unas valors sarrazinas en una pasta dolça amara, dont qualques pichòts pavats de mosaïca en losanges , nos servan la sabor.
***
La grandor françèsa , d'alhors , de longa d'aqui regisclaira.
-successivament per Malherbe(?) ( entre Guillem du Vair e Peiresc), per lo grand Vauvenargues(entre Campra e Van Loo), enfin per lo grand Cezanna (???)
Podem plan , Parlament e letras amassadas jos tant nauts e sarrats platanas , dins aqueste tunèl d'ombra e de solèlh ont rajan totjorn las fonts.
Paletas e pinçéls , arquets e violons crosats,
Y recaptar , a dos passes sonque de Porrières e del triomfe de Marius , los servicis de l'amadoué Mozart.
samedi 17 mai 2008
pofre10
Bob s’espandiguèt sul ponde dins la cosina de l’estatge cinquen . Gulèt :
-« Clava lèu , clava …. »
Mas qu’ajèt pas lo temps de’n dire mai que tre que tombèt Silvia li petèt una dorna sul cap. Bob demorèt enredenat com’un marga de pala. Puèi lo fintèt un momenton dabant de clavar lo portanèl. Li sorisiá. Quun nèci aquel. S’amagar dins un budèl de la fusada ! Enfin dapassèt virèt la ponhada del trapador, mas que quicòm butèt contre. Li calguèt pesar aqui dessus fòrt per i arribar. Per astre, al tresen còp la punhada virèt. Mas Silvia sentiguèt una trèva li passar per l’esquina, quicom que li reversinava la pèl, sabiá pas de que ne virava, mas èra quicòm de dangeiros. Que l’amenaçèt e que bramèt dins son esprit sa rabia quand lo portanèl acabèt de tampar lo trauc nègre de las escobilhas.
Se trovèt desvariada. Sabiá pas consi far. De que butava al revers de l’autre costat ?
Se revirèt vers l’espaurugal que roncava prigondament. Silvia prenguèt la balaja e la pala e recaptèt los tròçes de terra cuècha que s’èran espandit de pertot. Butèt un pauc lo còrse pesuc del òrre desconegut, e finiguèt lo recapte.
Espiguèt alara l’òme jagut que lo sang li rajava sul front. L’eissuguèt amb un mocador. Diu qu’èra mascanhat. Aqui un que deviá pas de se lavar sovent . Amai pudissiá lo canin. Bo ! Se recuolèt un pauc. Solide que l’òme s’èra pas netejat d’un mès !
Un taisson , un vertadièr taisson !
Li venguèt una nòva idèa que li donèt de vam: « aital èra pas sola coma passagièra clandestina, èran dos …» Una descubèrta qu’anava pas agradar fòrça a Sofia. Que jà que la sòrre bessona voliá pas la prendre viatjar amb ela sul Pofre. Qu’aviá degut suplicar una brava setmana , avant que diguèsse de oc. Alara de que diriá quand vèiriá aquel espelhandrat, qu’èra davalat dins la cosina a pron pena que la sòrre veniá de ne sortir. Un pauc se butavan totes dos. Te qu’i aviá encara lo despartin sus la taula, qu’aviá pas agut lo temps, ni l'enveja d’i tocar… Subte Silvia comprenguèt que la bessona creiria qu’èra ela que l’aviá condusit aici , e amagat tre la debuta del viatge. Diri :"Saique son frengaire, qu’aviá menat". Sofia li perdonariá pas. Anava picar una colèra tarrible. Que la Sofia quand i passava; podiá n’arribar a tapar la sòrreta, tant aimada amb los punhs,los pès de tot vam. I aviá una règla simple amb ela , li calia pas dire al contrari de çò que se pensava.
L’ausissiá jà : « veses , m’as traïda , te, a pas cap de paraula, te , te preni amb ièu e arrisca ma plaça , e de que me fas ; e ben me trobas aquel pauc val, que lo comandant ten lo drèch de la far jitra defòra , o sus la primièra planèta venguda, oc coma aquò, alara auras ganhat tu , amb ton amoros escampat sus una tèrra tala un trauc perdut al cuòl del còsmòs... »
E per coronar tot, aquel crevafam, que tombava de las escobilhas, que s’èra passat la vesta de comandant , amb los botons de nacra, qu’aviá degut panat o crompat al pelharòt per far lo floris. Mas de que diable aviá poscut minjar tot aquel temps? Non pas d’escobilhas tal un rat. Silvia ne’n freniguèt. Era cubèrt de fons a cima amb de sauças de totas colors. S’i vesiam dins los pelses de fialses blancasses de spaguetis de mièjorn qu’aviá escampats, sens tròp i gostar, que li agradavan pas gaire.
E l’autre que los chucava dins lo tudèl. Quna vergonha !
Lo paure èra mascarat com’un nen. Mas sul front se vesiá la plaga dubèrta que pissava la sang… Li caliá quatre punts de sutura. Silvia aviá seguit los corses de secorista . Solide qu'aquel òme riscava una septicemia…
Amai i aviá aquesta causa qu’avia sentida en tampant la trapa. Causa que la Sofia tanben non voldriá pas o creire. Que Sofia non avia pas paur de ren.
Una presencia dins lo potz de las escobilhas. « Vas tròp al cinema filhona; sias tròp imaginativa tu, que la paura maire o disiá totjorn… »
Cal dire que l’aviá bravament afrabat lo Bob que començava de se despertar… Butava d’uns pichòts planhs qu’anonciavan lo revèlh pròche…Silvia tremolèt. Que saviá pas de que far. A mai semblava qu’aviá tapat d’a fons d’onte jà sanhava…
Comprenguèt per de que l’autra gulava : « Clava Clava lèu… » Que quicòm lo seguissiá de prèp. Saique li aviá salvada la vida. Silvia sospirèt.
Mas se trobava que de tota sa vida vidanta, èra la Sofia qu’aviá prèsas las decisions per èla. Quicòm la tafurava .Que li sarrava lo còr. Crèntèt per el. Que Sofià lo brutalèjèt. Que lo quite comandant lo daissa tot sol, nhafrat en tèrra desconeguda…Pel primièr còp de sa vida Silvia prenguèt una decision , la d’aparar l’estrangièr de la bessona , e del comandant, que Sofia li aviá presentat coma un òme missantas e canis.
I avia un membre ont degun dintrava pas jamai. D’alhors que degun non veniá pas al cinquen estatge del Pofre, mas aquel membre al cap del corredor èra una anciana sala de musculacion, del temps ont viatjavan la toristatalha. Se convinçèt que degun i riscava pas de dintrar, a començar per la quitia sòrre tanben.
Tirèt Bob pels pès. L’autra rondinèt dins son sòm artificial mas se revelhèt pas. Aquò durèt un brave quart d’ora. Butèt la pòrta que craïnèt un pauc. Diable que tot èra amagat per la posca. Aviá pas reste de temps . Li estaquèt las mans en permejant de pas tròp sarrar, mas calia s'assegurar d'el, per mesura de precaucion, que lo coneissiá pas aquel , e qu’èra benlèu un tuaire en fugida. Totis li avian totjorn ressar de se mesfisar d'òmes desconeguts.Li vojèt un pauc d’aiga sus las pots e li banhèt lo front. L’autre gemeguèt mai fòrt. Subretot, calia pas que cride. Li nosèt una servieta sus la boca per pas que gula d’esglai al revèlh. Li levariá aprèp de segur ; mas d’ora calia s’aparar de la sorre e d’aquèl comandant aisse.
Silvia atudèt e sortiguèt. Clavèt la pòrta e prenguèt la clau qu’èra dessus.
Vejèt una lampa s‘esclairarar. La de l’ascensor . La sòrre que tornava.
Silvia correguèt a la cosina. Agachèt se quicòm la deceliá pas. Aparentament ren trucava .
Ausiguèt la pòrta se dubrir darrièr ela, e lo pas preissat de Sofia. Se revirèt pas.
L'autra questionèt:
-« manjas pas ? »
-« tot ara »
-« t’ai jà dich que cal pas daissar rabalar los demai dels repais…Despacha te… »
-« ai l’estomac que me dòl… »
-« totjorn de plorar tu… Enfin qu’afiguras te , que trobi pas lo comandant… Soi dabalat a la sota … onte l’aviá daissat tot ara… I es pas …. Mas qu'es aquela odor ? Puta i a una odor estranja aici…. Pudis l’escobliha non ?... »
Sofia s’avançèt cap al la traponèla . E per la primièra fe de sa vida Silvia gausèt l'arrestar:
-« non dubris pas …. Pudis tròp…. Quicòm que poiris… Espèri que partira aquela nuèch...Mas dubris pas … dabant de me jaire…. »
Sofia ne demorèt boca badenta. Puèi tornèt a son idèa primièra : « mas ont es passat lo Bob ?, i a lo rapòrt de far , dins mièja ora »Jitèt un uèlh al relòtge . E tornèt trobar lo ton de comandanta amb la sorreta
-« Bon me cal tornar al membre de pilotatge. Atuda lo lum lèu. Clava la pòrta darrièra.. Pas de musica . Pas de bruch. I cal permejar. Que me demandi encara çò que me prenguèt de te menar amb ièu... »
E sortiguèt de son pas de mirga cochada.
Silvia escotèt un moment la musica que montava del ventre del vaissèl. Cantèt un pauc doçament. Passèt dins la pichòta pièca ont dormissiá dempuèi très nuèchs ara. Sosrisèt a la pensada de l’autra passatgièr clandestin e s’adormiguèt en pensant que deman avia de pan sus pala... Per uèi n'i avia pron.
jeudi 15 mai 2008
petroli e democracia
Assatj per comprendre perqué son d'unes pòbles que li donan l'independia, e que d'autres l'auran pas jamai...
Savem totes que l'ex Iugoslavia foguèt espetada en mantuns estats e qu'encara es pas acabat. Totes los democratas braman de contentament. Slovenia, Macedoina, Croatia, Bosnia, Montenegrò , Kosovo. Alara que Catalans , Basques , Kanaques , Escossèses devon totjorn parliquejar de longua, e que per d'autres pòbles , Kurdes , Abkhases, Ossètas, Transnistrians o Cristians del Sodan, Tibet (mas per el i a quicòm mai) aquò's pas question de lor donar que que sia.
Curios. Mas al revers se prenem lo temps de portar sus una mapa los potz de petròli e las reservas tot cambia. E quicòm , me sembla de s'esclairar.
Sus la figura pinturlurada çai sus aven portat en roge los païs pro american. En verd los païs que simpatison amb la Russia . E jaune los païses que blocan lo "grand vam" de la democracia es a dire l'Iran e l'Afganistan.
Lo fach: Las novèlas reservas de pétròli se trobon totas a l'entorn de la mar Caspiana
Per sortir lo pétròli i a quatre camins possibles , mas sonque dos interesson los "democratas"
-1 lo camin via l'Iran que seria lo pus bèl (çò qu'explica la quichadura "internationala per que aquel païs venga mai "democratic", çò que vòl dire butar un governament de la mena de lo d'Arabia qu'es plan conegut per son caractèr "democratic" , mas que pausa pas de problème per lo pétròli.
2- lo second camin passa per l'Azabaidjan e la Georgia. Es bravament polit . Pròche de l'amic Turc de l'OTAN. La Polonha , las republicas baltas la Suèda que representan l'UE son per la democracie , e contra l'independencia de l'Abkhasia e de l'Ossetia perque :
- perqué permetria a l'UE (encara mai democratica que los USA) de recebre lo petròli d'aquelas ex republicas musulmanas de l'ex URSS
- contra per que lo pipeline dèu passar dins de païses segurs e que cal penar la Georgia.
3- lo tresen camin passa al Nord dins la Baltica , ven de Russia . Polonha e estats Baltas aimarian ben de ne tirar quicòm, al passatge; mas Alamanha a besonh del gaz Russa( veire Shroeder bailet a Gazprom) e la canèla passara dins la mar.
4-lo quatren camin es tanben Russa (south stream) interessa pas l'UE ni los USA).
Comentaris:
- Me pareis evident que los Kosovars, los amics aparats per l'UE, devrian estre causits per explicar als Abkhases que son dangeiros amb lor envèja d'independencia. Del meteis biais amb l'UE podriam envejar dels consèlhièrs Serbas per explicar als Abkhases que devon demorar Georgians. E als Georgians d'explicar per qué son per l'independencia dels Kosovars mas pas dels Transnistrans ...
- Prepausi que monsur Barroso explica consi cada comuna de l'ex Iugoslavia ten lo drèch d'èstre independanta e pas lo pòble Ossète , o lo Kurde, o lo Basc...
Se chautan de nosautres . Nos prenon per de c....
O alara devem èstre per l'independencia d'un païs tre que s'en parla polidament a TFI .
I a jà agut 500 000 mòrts dins Irak e sabi pas quant de nhafrats. Sabem ara que Bush s'es enganat dins Afganistan e que ne'n sortirem pas. Mas contunha encara?
Tot aquò vòl dire mai. A la fin de la fin. Veiratz qu'aquel pòble sera lo melhor amic de l'Amerique. Es pas qu'una question de temps e de patiras Prendra de temps que prendra mas i arribaran . E quand auran un govèrn de fondamentalistes ; dins Iraq coma dins Arabia , lo petròli rajara liurament e "democraticament" de segur .
L'UE joga un jòc curios dins tot aquò , qualques còps costat libertat e qualques còps non.
En esperent soi segur que quicòm ven de començar al Tibet , perque al Tibet?An lo fuòc vèrd dels estats democratics..
Visca l'independencia del Tibet. E passa me de pétròli.
Que mantunes serian plan mai uros s'avian pas de pétroli dins çò sèu.
mardi 13 mai 2008
Pofre9
S’ausissiá pas res, ges de bruch. Praquò li caliá pas s’eternisar a praici. Vesètz pas que lo sas de jos , se dubra d’un còp, auriá bona mina. De tot biais auriá subretot la mina d’un òme mòrt, mai que mòrt perqué ne’n trobariá pas jamai la pus mendre quitia molecula. Auriam fenit de rire e de barrutlejar... Quna pietat !
Butèt mai fòrt sens que la pòrta abança d’un milimèstre. Damne se diguèt : soi tant crebat que pòsca pas sonque butar un traça de portanèl de cosina!
Alara i anèt de vam, tot çò que podiá donar i mètèri , se bandèt totes los muscles , los pès contra ‘l portanèl , l’esquina d’a fons quichada a se ne far petar lo rastèl. Sens resulta. Estrementiguèt . Una sentida de frèsc pel primièr còp. Èra fach com’ un rat . Mentre la musica del vaissèl semblava de redoblar de fòrça. Pensava a ren. Revertava un esquiròl dins sa gabia, quand tròta sens relambi, per s’escapar , trobar sa libertat e que se vei d’un còp tancat a la meteissa plaça , darrièr los meteisses baròts, sens que degun vengue li portar solaç , o sentigua bufar lo vent del falordum qu’amenaçèt de lo far cabuçar dins la folia ultima, la que te clava per totjorn.
Tornamai gulèt lo Bob. Encar mai naut gulèt. Tornamai sonèt Sofia amb una votz mitat bèstia, mitat umana, un cridal ridicul que ressontiá tot al long del metal, entre los cinq estages del conduch. E son bramal s’acabèt per un mormolh, tal lo d’un ivronha qu’ataca los passants sul trepador , e finis per repapiar una frasa incomprenabla que ressega de longa.
Lo comandant del Pofre. O soi . Aquò’s ieu que comanda. Alara cal obedir als òrdres comprenètz . Cal escotar lo comandant. Se vos afigurètz que l' ai pas vista Sofia… Alara coma vos enganatz . Ai tot vist.
Se calèt. S’apasimèt enfin.
Ausiguèt un craïnament, prèp d’el, puèi, un fregadis doç, amistos .
Quicòm s’alisava al sèus pompilhs.
Sens soscar una segonda sautèt, montèt , s’arrapèt coma un diable . Una monina revertava. Bob gemegava e bufava coma un fòca. Mas coma un liaç s’enauçèt. . S’acocolèt un temps per escotar. N’èra segur ara quicòm lo seguá.
Butèt la pòrta del tresen, puèi del quatren estage sens capitar. Contunhèt de s’enauçar. Li sembliá que la bèstia lo ganhava. Ara lo nivol blanc , lo sonava la bèstia. Mas èra pas una bèstia , èra quicòm de mai inteligent qu’un òme . Èra una creatura que cercava dempuèi tant de temps qualqu’un per estajar.
Arribèt amont èra a boca de plorar
La bèstia cercava pas de lo minjar, de lo tuar, de lo picar. Al contrari. O volguèsse , qu’auriá pas fach . La bèstia èra donc inteligença pura. Cò que li fasian besonh avian pas de pes, pas cap de masa tanben. Li calia just, per viure, l’ajuda de qualques fenomèns electròquimicas infinitiuvament pichons, que podia trobar de pertot mas subretot , al mitan d’un aglomerat de celulas neuronalas , las que permetan al caduna especia viudanta de menar sa vida primarin tuar, minjar, dormir, s'acoplar. Mas èra milhor s'avia un pauc de pensada dejos.
Li calia çò qu’en lengatge scientificò-militariste se sona un « vector ».
Aviá bèl temps estudiat las possibilitats avant de s’arrestar sus lo Bob. Solide qu’i aviá tanben doas autras creaturas , a la masa cerebrala mai pichona, mas qu’aurian pogudas elas tanben faire l’afar. Mas aquel que se sonava lo Bob li agradava mai, per la rason de sa cervèla un pauc mai gròssa, per rason qu’èra la sola de las tres bipèdas de pas s’èstre acoplada amb una autra; idèa que lo malcorava e li donava lo "vomit cerebral" per emplegar lo parlar uman, , se per astre aviá pogut lo contar als fraires emperadors de la confederacion. Enfin lo Bob èra lo sol èstre de la galaxia coneguda, qu’aviá tuat un Pi2song, lo nom del cap mèstre de la còla qu’aviá causit el tanben lo Bob per estajar.
Aviá tuat cop sèc , Pi 2song , çò qu’èra pas de creire , que jamai un estre de cap de planèta , e de l’univèrs , d’onte que sia, arribèt jamai d’o far un tal esplèch !
Lo « Bob » montava e el lo seguissiá. De tot biais podiá pas s’escapar.Dins lo conduch o defòra. Degun jamai podiá escapar quand un emperador aviá causit. Pi1sang aviá la libertat de causir ara que lo companh èra mòrt. A Pi1sang li agradava la perseguida. La descansava de sa vida. Tres sègles que viatjavan dins l’espandi intergalactica sens rescontra quicòm que valga. Eran totes dos a mand de tornar al « niu » de l’ empire. E puèi i ajèt ; lo miracla d’aquestas vidas que viatjavan elas tanben enconconadas dins aquela « fusada » Pofre que se rabalava amb una celeritat qu’elses , los de la sia raça podian atenger dins un clucat d’uèlh, e traucar encara mai lèu, dètz fes lèu que lo tren de cagaròl del Pofre. Lo miracle èra de rescontrar tant luenh del « centre » de vidas tant « aluserpidas » qu’òm las auriá cregudas fachas per reculhir caduna son emperaire.
Pi1sang sentiguèt que l’autre tremolava . Butava lo portanèl amb los punhs , que lo paure podiá pas atraversar las parets de metal. Èra a portada. Ensatgèt de l’amiadar en pensada :
-« soi un amic, veni en amic. Sem d’una raça superiora e genta. Ambe ièu te’n vas apprendre mantunas causas. Vendras imortal . T’ofris l’eternitat los viatges dins lo còsmòs, la descubèrta de planètas al cap de l’univèrs. Veiras un cambiament de vida incredible per tu, que devias morir plan lèu. Que la vòstra vida es traçonèla, estrècha e corta.
Sabi que ton còr es linde. Sabi que ton còrs es linge, destricat , fòrt . E totes dos anem nos trapar una planèta , benlèu la Terra , que sabi qu’i pensas mantuns còps, e nos endevendrem los reis. Merce de ta fòrça e ièu de mon inteligença. Auras totas las riquèsas tu , totas las femelas se vòldràs…. »
Camin fasent Pi1sang se demandèt s'anava dintrar per l'aurèlha , la boca , lo nas , la pèl , o alara pus biaissudament per la pèl traucada de pertot... que l'autre sentiria ren , que volia pas l'espaurugar... E...
... que d’un còp arribèt quicòm de curios. Alara que se trobava pas qu’a dos mèstres de Bob, subte i aguèt de lum , que lo portanèl se dubriguèt e que lo Bob s’engulhèt dins lo trauc sens que Pi1sang ajèsse lo temps de traucar tanben.
De rabia sa color cambièt. Cridèt e ensatjèt dos o tres còps de passar per la fendascla, mas se podia pas. Puèi s’apasimèt. Ara èra pus qu'el de viu, cap de Pi2song sus l’esquina per lo comandar . Aviá l’eternitat. Qu'o volgèssi podiá arrestar lo Pofre e esperar; dusca’l moment o capitariá de sortir dels conduch de las escobilhas. Alara prendriai lo contraròtle de l’esperit de Bob puèi del Pofre. Après traçarian cap a la Tèrra, mas davant caldria escampar defòra las doas femenèlas.
Solide que lo Bob demandava pas qu'aquò, per Sofia, que savia ren encara de la sòrre bessona.
samedi 10 mai 2008
Lo Pofre ficcion8
Bob se calèt per milhor escotar. Sofia repondiá pas. L’estonèt pas. Benlèu s’ausissiá rès decond ont èra. Benlèu voliá pas de respondre. Bob ausissiá pas qu’un son aguch, ressaire , que sos rebats rebombissian al lond del corredor de metal, amb qualques còps lo tremol prigond de sons gravas, que donavan de picaduras, li davalant al long de l’esquina, per remotar als cadenèls , semenant una mena de tremoladis que li bolegava la cervèla , dintrava en resonéncia , tant fòrta entre las aurèlhas que li las tampavan. Tornamai creguèt d’ausir lo fregament mofle del la causa blancassa que praquò èra mòrta jos el, en espetant, mentre que tindava un craïnament sord , como d’un portalh rovilhat , qu’òm dubris d’unes còps, sia per daissar passar un ataüc que passariá pas la pòrta estrècha del cementèri, la dels mòrts ordinaris , sia per que lo desparegut s’ameritèsse que lo monde poguèsson seguir menimosament , dapasset, suaudament, en patolhant dins las gravas, detras las montanhas de flors , en temonhatge de pietat, de remirança, o del respect de las convenénças socialas.
Salòpa Sofia. te bandarai ièu.
Quna idèa de cridar a l’ajuda. Quun nèci !
Bob quitèt de gemegar. Li semblèt de veire un pauc milhor. La sèt li tòrcissia lo còl. Se passava de longa la lenga secarosa sus las pòtas fendascladas , coma s’aviá alenar maites goladas d'aire gelat. Praquò sentissia pas lo frèsc. Normalament auriá degut tremolar coma una fuèlha dins l’aurassa. Al revèrs l’èr li pareissiá tebes. Montava un ventolet cargat d’olors òrres. Òm auriá dich qu’una carcassa fenissiá de poirir al fons del potz. Li remembrèt las fotòs qu’avian vistes dins son jove temps ençò de l’oncle mairal. Sovenirs vièlhs d’una guèrra oblidada , ambe los cavals , los tudèls dins las brancas d’aubres, las patas pel sòl.
Damne vaiqui que li venia des remembres falords.
De tot biais ren non podiá subreviure aici. L’aire èra tròp rare. Cò que s’èra esclafat sos el , quand cabuçèt èra pas , saique qu’una mena de micròcristalisacion de gas rare, un fenomène quimica coma s’en vei amb los precipitats , levat que se pòd passar tanben a l’aire liure jos d’unas condicions particularas. Que caliá se remembrar per exemple consi , l’alenada simple d’un òme auria pogut causar la creacion d’un nivol gaireben dins un estat solide , mas fòrça lèugièr dins l’aire d’Aldebaran. Mas onte, solide, se trovaba pas cap de vida que que sia.
Mas alara perqué la fòrma s’arrapava al long de la camba ?
Risolejèt . Rebrossèt los pèlses que li tombavan als uèlhs. Sentiguèt jos los dèts la crota dura e sèca.Estrementiguèt. S'èra jà estat vist qu'un òme vengua falord d'un còp? Se riscava una septicemia folzejanta . Se produsiá qualques còps dins los mitans enveirinats . Se remembrèt de totas las vaccinacions, de segur las mai conegudas . Evidentament se podia que los coneguèsson pas totes los virus, bacterias, e nivolets blancasses, coma de mofa de rasar,barqqq! que poblon los conduchs d’escobilhas… Sens parlar de totas las saloparias que la Sofia avian montadas sul Pofre sens cap de permession. Pensèt al Guigui. Benlèu enveirinat el tanben.Dempuèi quand tant de temps viatjavon amassa?. Se sovenia pas. Fronzèt las ussas per se tornar remembrar se l’aviá vist o tocat aprèp la segonda cabuçada. Nimai se sovenguèt pas. Li pareiguèt que lo cat i èra pus.
Risolejèt un còp de mai.
Jrèt de la tuar. Non de l’afravar coma cal puèi, de l’escampar ela tanben dins lo conduch de las escremièras, las mans ligadas. A podria gular la salòpa ! Quand sentiriá l’espaventa de las causas blancas.
E … li semblèt d’ausir quicòm niflar prèp d’el….
La sentir s’arrapar lo nivol, que chuca los pompilhs, e monta e monta lo long de vos , per se trobar la pòrta e dintrar dusca l’èime que crida d’esglai , entre que se nose als nervis , a las terminasons neuronalas e bufa a la cervèla lo vent de la folia.
Venia falord ? Era jà falord ?
Benlèu que l’èr n’èra la falta. Li calia sortir lèu.S'escapar senon i va petar, se dis en s'acrencant als rivets. Va venir fat. Se va daissar tombar un còp de mai pel darrièr còp.
Dire que la Sofia li prepausèt d’escarabissondar, al dintre del viatge ! Quna vergonha ! Es pas de creire !
Lo silenci foguèt disturbat per claquament sèc d’un portanèl endacòm , luènh amont. Qu’una boita voide lo butèt sus l’espatla sens li far mal. Sai qu'un chuc de fruchas. Mas de que podiá far aquela salòpa amont? A l’estage pus naut ? Onte amagava lo Guigui dabant qu’èla lo tuèsse el tanben. Mancar de respect aital a un comandant de Pofre ? Decond èra revertaba pas cap un comandant de Pofre!
Era d’esperit francas. Se dobtava pas que la companhia engatjava quin que sia , quitament de bordilha, que se rabalava amb lor carrada de lach de sauma per milhor sentir a puta.
S’estirèt encara sus très mèstres e capitèt de trobar l’abroa del portanèl de la cosina. Lo còr li batiá fòrt. E s’èra darrièr la paret, de l’esperar per l’assucar ? S’encoratjèt en se disent que deviá pareisser tarrible amb son masc de boldra e de sang secat…
Escotèt encara avant de quichar sus lo panèl metalica…
jeudi 8 mai 2008
Clemença Isaura
Clemença Isaure
S'es casada a la flor de la prima, la paura,
Quand de son arma rajava un jòc d'amor,
Tenia pòrta dubèrta per totis los trobadors,
Se velava de mots la bèla Clemença Isaura
Nusa mesclava l'amor e cançons poeticas
Totes los cavalièrs l'ondrava de cants epicas;
Que son còr e son còrs menavan jotas eroticas
Mormolhs e sospirs mesclats a la pichona mòrt
Tant cridava son joïr que de ruffians del nòrd
Davalèron per veire d'ont venia los rambalhs
Quala fasia tindar sas paraulas d'estrambòrd,
E dusca al cèl sornarut butar cranes cridals.
Los ruffians vèjèron pas qu'una Magdalena
Una puta vestida amb un vestit de reina,
Los mots la plegavan d'un blanc mantèl ?
Saquèjèron la Tèrra mas , ela, valia pas lo cèl
E Diu se fugiguèt quand vejèt los paucs vals,
Se pressar a la Pòrta . Encara ensanhosits
E que lo quite Diable crentèt per son trabalh,
Sa quitia vida, als japals de tant d'acarnassits.
Sautèron dins la flambas totes en se trufant.
Cercavan per minjar qualques braçes d' enfants.
Tant de còps o faguèron, a paupas, sens èstre castigats.
Pas gaire pus qu'un cat que machuga un rat.
Tant de chaplas , de crimis, de gelosia de sang ,
Aital foguèt l'istòria d'Isaure e del papa Inocent.
A la fin enebriats , fòls, escupissants de rabia
Li levèran la rauba de tela fina e nolenta
Per veire çò qui avia dins l'avenc de son còrs.
Una alauseta espeliguèt per los insolentar.
L'un li sarrèt al còl, còp sèc, bèstia pudenta.
Pèi li curèron lo ventre, e los uèls , e la boca
E dempuèi la mòrt anisa dins los valats.
Los lops se'n son venguts coma se son anats.
E i aura pas de crotz dins lo prat dels cremats.
Contra son grat, sus la plaça publica,
mercredi 7 mai 2008
demesida sociala
Dempuèi las annadas nonantas cabuça la republica sociala, nivèl de vida e avantages... Per ensatjar de comprendre cal cercar endacòm mai e pus luenh disn l'istòria....
Al temps de l'empiri des Sovièts comunistes e de l'empiri occidental capitaliste, i aguèt una lutja ferotja que s'acabèt en 1989. Lo Gorbatchev foguèt doblat per Ieltsine, e comprenguèt jamai coma tot s'endevenguèt, subretot que lo pòble se'n mesclèt per tal dire pas. De notar consi los istorians son gaire preissats d'explicar , consi çò que nos presentavan, fa gaire dabant coma farçida d'agents del KGB, coma una fortalesa o cada torista èra seguit , consi tot i debordelèt d'un còp. S'agis pas de regretar la luna soviética e lo raisve d'un socialisme materialiste complètament descarat per Staline? Non! E de que serviria?
Mas comprendre oc. Fa pas de mal. O ensatjar. Cal soslinhat consi , la CIA , l'IS e benlèu los services segrèts israèlians capitèron de trobar los òmes que tenian la clau, dins l'esquina sembla de Gorbatchev per tot far cabuçar, sens sonar lo pòble levat per una mascarada, coma la de Bagdad per la casuda de Saddam.. Un jorn sai que nos diran consi se debanèt vertadièrament. Per ara ne sem redusits de soscar a la manca d'explicacions seguras aprèp la casuda de la paret de Berlin.
E per ensatjar de comprendre çò que se passa per nosautres dempuèi...
Mas sovenguam nos.
Los dos empiris volian se neantisar. Se faguèron la guèrra de totes los biaisses possibles e aquela guèrra qui faguèt praquò de millions de victimas se sonèt la guèrra fèsca.
Un temps , abant la victòria sus l'hitlerisme, alara que Roosevelt e Churchill soscavan jà al mejan de desquilhar l'Urss. Oficialament en çò nòstre , la dubertura de la guèrra frèsca, en França data de la mèsa en conjat, dels ministres comunistes del governament. De Gaule i poguèt pas res. Qu'i avia l'ajuda del plan Marshall.
1950 es l'anada clau mas la guèrra frèsca , començèt plan dabant.
Cadun ara sab que dos òmes e une femna anoncièron dins la annadas 1980 l'accion drècha e fòrta contra lo comunisme:
Reagan ambe sa « guèrra de las estèlas » subrepassèt las possibilitats de l'URSS de finançar far compas amb las despensas militarias. Los USA multipliquèron per tres los investissements dins l'armada, Moscou poguèt pas seguir.
La Tatcher se carguèt de l' « assistanat social ». Se carguèt d'aroinar lo credit del sindicats anglèses que tenian maites raices comunistes o socialistes. La debuta de la fin tinda amb la mòrt lenta des las grèvas dels minaires e subretot la, dels « dockers » mai d'un an. La solidaritat internacionala i poguèt pas res. La solidaritat interna tanben. Puèi Tatcher se trachèt dels caminòts...
Enfin cal parlar del ròtle major de Joan Paul Dos. Cargat de bolegar lo costat polonès, e de tornar dins la règa la gleisa del tèrç mond tal la de Dom Elder Camara. Lo papa famos que prenguèt la plaça d'un papa lèu malaute , que foguèt empoisonat(dich sus Arte) e moriguèt, dos mèses aprèp son eleccion per la curia. Lo fach es vertadièr, reconegut , mas interessa pas gaire de monde. Lo monde es assabentat sul la tentativa d'assassinat bulgara, mas pas sus la mòrt de son dabansièr.
A elses tres l'aligança de la riquèsa , de la filosofia, e de la religion. L'Occitania coneguèt antan...
Mas las annadas seissanta mostran l'intelligencia e los mejans financièrs importants que foguèron metuts en òbra .
Lèu merce de l'ajuda del plan Marshall, los païs de l'Oest « liures » van trapar un nivèl de vida e de libertat mai que mai melhor, que lo del païses comunistes. Sovenguam nos: « La Ongria la baraca la mai gauchosa del camp comunista ». Vertat que lo valat, quitava pas de se curar entre lo trabalhador « occidental » e lo, delai del ridèl de fèrre que fasia la coa, pas que per se comprar de pan.
Vertat qu'i avia pas fotò.
Pièger las revelacions de Crotchev e los libres de Soljenitsine anavan decelat las annadas òrres del stalinisme. Per coronar tot i aguèt Budapest puèi Praga. Un terra tremol per totes los comunistes vertadièrs même se Staline èra mòrt dempuèi mai de quaranta annadas. Tanben, levats los comunistes de basa, degun se levèt pas, per aparar Gorbatchev e sa « Glassnost ».Que lo paure foguèt de segur lo pus grand cocut d'aquèla ventura e lo sol que cresia de menar son batèu alara que tot debordelava a l'entorn.
***
Los dos païs los mai avançats foguèron alara l'Alemanha e lo Japon, las veirinas de l'Oest dabant las baracas dels empiris sovietica e chines.
Es aisit de veire auèi consi lo sistem desvelopat pel comunisme russa èra pas bon per nosautres. Même se foguèt jamai question de lo copiar, per la basa, aquel sistem en çò nòstre, mas totjorn de melhorar la vida e l'avenir dels « trabalhadors » e de sos enfants. De bona guèrra , lo repròcha, mal qual repròcha a Nicolas los mòrts d'Iraq. Sovenguem nos : lo Buch e Cheyney devian fondat las libertats dins totes los païses musulmans. E vesètz ... se 'n parla pas pus de democracia. E l'Afganistan, es vengut lo mai grand productor de cocaina jos las miradas dels aligats....
Pauc a chauc pauc la majoritat dels intelectuals françeses, que foguèron un temps comuniste o simpatisanta, quitèt lo PCF en disent totes que s'èran o qu'èran estat enganats.
Cò que vesem ara e que sauta clarament als uèlhs es que las avançadas socialas majoras de l'oest , que sian dins Alemanha, Englatèrra, Françà o endacòm mai son reprèsas e demesidas veire tiradas.
Clar qu'aquelas avançadas « socialas » èran tanben unas menas de prèstes, coma los del plan Marshall... .
La roda vira de mai en mai lèu. S'acaba, la santat a gratis , la securitat sociala, l'escòla publica, lo trabalh titularisat, ece..... tot sera destrusit que tot çò que reverta de prèp o de luenh lo temps de las leis socialas obtengudas al temps de la guèrra frèsca.
Pròba se n'es que los trabalhadors de totes los païses avian mai que mai interes a la guèrra frèsca, cada sistèm se gitant a la cara lo nivèl de vida del trabalhador mejan... Per dire que s'existissia pas auriai pas d'i soscar.
Per dire encara , que ne sem qu' a la debuta de la cabuçada de tot çò que fasia somiar lo trabalhador de l'est. Lo capitalisme Renan creba. Parlem pas de çò que se dabana en Russia, en China, al Vietnam!
Lo libre de memòrias Danièla Mitterand, esclaira fòrça plan e d'un biais interessant, la passa de la guèrra o de la resistencia per ela. Descriu que entre qu'elses lutjavan contre los nasis , pareis que se tenian d'amassadas discrètas, als USA per estudiar lo despartage de las riquesas del monde. Aquelses òmes , los mai poderos del monde sabian jà en 1943 que la guèrra seria ganhada , alara que los maquisards o sabian pas.
Potençia espauruganta del capitalisme que faguèt arrestar lo juòc quand o volguèt.
Los òmes que nos menan ara son mai que mai dins la regression sociala, tot en se donan l'aire de revolucionaris, qu'an pas paur de s'afrontar als avantages acquesits, sens la pus pichona vergonha, en facia de lors pròpris avantages. Uèi cal donar de « dividends » als actionaris, senon van partir endacòm mai e coma o dison pertot çò mèsme, òm se demandan onte van ben poder anar aquelses aucèls pauruts..Cresiai qu'un còp capitada sa tòca, lo capitalisma s'acontentaria d'aquò sens tròp quichar la "bèstia". Mas sembla que i aja pas de termes a la quichada , que ne'n foguessem qu'a la debuta. Los borsicotaires realisan de beneficis imenses sens que los medias s'en estonan. Per elses es la CRISI. E coma se venia falord de sa vincida e de son argent lo capitalisme frega de mai en mai , ambe una crisi majora coma en 1929.... La que nos menèt Hitler , Mussolini e Francò.
I a un pilòte dins l'avion?
La guèrra frèsca es acabada . I a pas pus que de guèrras capitalistas , petròli, d'en prumièr , puèi vendra la guèrra contra la China que ven tròp poderosa, contra la Russia per las riquèsas imenses del sòl........... Tot se met en plaça. E los lops se minjan entre elses. ubretot que savem pas se s'agis de capitalisme o de mafia.
Mas , pels Occitans, la fin d'aquel pacte social o republican que foguèt lo ciment de la « nacion » mancara pas de nos torna donar la libertat.
lundi 5 mai 2008
Vergonha. Mas ont es Joan Jaures? Vergonha.
D'esquèrra un brave canal del "Miètjorn", un rajal poderos qu'anoncia la protèsta de venir en 2009.
A drecha lo canal 31 de l'esquèrra jacobina, qu'a jà oblidada la mòrt del darrièr pelut, e qu'oblid d'aregardar los aujòls e lo passat per milhor trobar un camin als joves. Que son pas que pòrres dins l'aurassa de la mondialisacion. Podètz lo formar que an pas d'autre causida que d'amontairar a Paris o a l'estrangièr Normal per de fonccionaris. mas los qu'an perdut la lenga an perdut lo nòrd.
Alara d'esquèrra aquel canal31. Mas non , complètament capvirat.
Podètz tornar la revista mensuala de tot costat i trobarètz pas sonque lo mot occitan. D'unes còps fan semblant , mas aqui an oblidat. Lo natural que! La vertat tota nusa. E per pas dire lo mot occitan o lenga d'òc dins un revista de 41 paginas, mai rica que la majora part de totas las revistas mesadièras occitanas; que parla de totes los punts del programa"socialista" de la Garona Nauta e ben consi dire : i cal vertadièrament permejar.
Son totis los "socialistas" al gauch de lor victòria. An jà oblidat quals los ajudèron. Se crèson plan d'èstre los mai bèls entre elses. Vergonha !
Nos cal guierdona perticularament lo servici cultural condusit per Madame Lafforgue per l'absencia de tot referencia a un trabalh , dins o sus lo domani occitan.
Quna servici remirable! Ren Ges pas un mot. Osca a tota la còla que va nos menar a las............................................................. prochanas eleccions.
De tot biais lo PS ven de quitar d'èstre un partit revolucionari. Es pas pus qu'un gestionari. mai que mai afranchimandit de la casuda occitana... Coma tant e maites acarnassits, coma lo jornalet La Despacha que fa la mesteissa causida...
Paures peluts de 1914 1918 an plan oblidats lo vòstre sacrifici per viure, liures egals e solidaris .
Mas ont es Joan Jaurès? L'occitan d 'Albi? El qu'aconsèlhava d'ensenhar l'occitan als enfants per construsir una Euròpa frairenala? E vesia la lenga occitana coma un pont entre la peninsula Iberica, l'Italia e los pòbles germains del nòrd.


c: text/html

text:
Vielha, 28 de deseme de 2017.- Eth Conselh Generau d’Aran a trauès deth servici de gestion de residus municipaus hè ua crida ara sensibilizacion des abitants dera Val d’Aran e des visitants en aguestes dates de Nadau quan s’incremente eth nombre de persones qu’utilizen aguest servici.
Eth Conselh Generau d’Aran gestione eth servici de recuelhuda de residus en tota era Val d’Aran per delegacion des ajuntaments. Es dates de Nadau, An Nau e Reis, son de fòrça afluéncia de visitantes, çò que pòt comportar qu’en moments puntuaus se produsisque cèrta acumulacion de residus ath torn des contienedors, maugrat auer refortilhat eth servici .
Es responsables deth servici de residus, arregraïssen era collaboracion e responsabilitat individuau de toti es ciutadans e ciutadanes, atau coma tanben avaloren que se comunique quin tipe que sigue d’incidéncia sus eth madeish.
Des deth Conselh Generau d’Aran s’arrebrembe que:
- Non s’a de deishar en cap cas materiau voluminos (mòbles, electrodomestics ..) enes contienedors. Utilize eth centre de recuelhuda de deluns a diuendres de 8:30 a 13:00 ores e de 15:00 a 18:00 ores, e dissabtes de 10:00 a 13:00 ores. Deluns tarde barrat.
- Es comèrci de Vielha: utilizen eth servici pòrta a pòrta de carton comerciau.
- Se tròbe contienedors saturadi pòt dirigir-se as contienedors deth parcatge des militars.
- Respectar er orari entà depausar era lordèra enes respectius contienedors, de 19:00 ores enquias 7:00 ores deth maitin.
Entre toti podem beneficiar es espacis de convivéncia. Ajuda-mos a seguir en tot melhorar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Èri per sortir de la pizzeria quand un dels
Ièr de ser ja, a la Taverna, un tipe volguèt dintrar amb ieu e me diguèt sai pas qué, comprenguèri pas un mot. La serviciala me revirèt en anglés que voliá que siaguèsse son amorosa « no grazie ». Anatz pensar que mon italian se resumís a « no grazie ». Mas anavi pas daissar la còrda longa a un psicopata.
Lo d'aqueste ser, es pas çò meme ! Es simpà. S'apèla Tito e me prepausa d'anar dinnar a la plaja deman. E perqué pas? Aquò me farà practicar mon italian e benlèu mai…
Murphy, me depili pas mas crompri de capòtas.
Bala al centre !


text:
Tropa de teatre - Montpelhièr (34)A.R.T. Compagnie es estada creada en 1985. Companhiá professionala, perseguís dempuèi un procediment de creacion que son ambicion es de far un teatre actual, un teatre per totes, un teatre d'expression mediterranèa. L'intencion es de restituir la poesia subtila, la fantasiá e l'eroisme sens glòria del quotidian. Desvirar e tota libertat de situacions singularas per ne descobrir la beutat insolita. Abordar de questions fòrça presentas, d'interrogacions actualas pel filtre d'istòrias popularas, de tèxtes inedits o d'exploracion contemporanèa d'òbras classicas mal conegudas. Lors creacions son per totes los publics, sens exclusion d'atge, de cultura, d'estrata sociala. Luènh d'un teatre replegat sus sas valors amb son repertòri, sa critica especializada, son public d'iniciat, Art Cie se prèsta al rescontre del public dins de luòcs que li son familiars : carrièras, cavas cooperativas, salas polivalentas, teatres, òrts... Lors espectacles afirman una cultura, una identitat mediterranèa, tant per la causida dels tèxtes que per l'usatge d'un bilinguisme francés-occitan. Aqueste lor permet de sensibilizar de joves comedians a la lenga occitana, d'experimentar un rapòrt singular al lengatge, de posturas teatralas novèlas. Testimonia d'un engatjament poetic, d'una man tenduda a las diferéncia e als desirs de rescontres. Desiran tanben pertejar lors còps de còr, suscitar lo rire e l'emocion. Promòure un teatre caminaire, saltimbanc, joiós. Un teatre colportaire de mots, de sons e de gèstes. Un teatre amorós.
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Au pè de nosta montanha, un paisan s’ahoueyé
Tot en laurar sa campanha au monde que sauneyè.
Lhevat lo maitin de d’òra, tirant lèit tau rhomatge
Despuish vint ans tribalhava shens hèr un gran tapatge.
E lo paisan darrèr lo bueu que tira
Cochat sur la charrua, au cap deth soc que vira
Tot en pensar « B’ei trista la mia vita »
Que deu estar plaser a dus de tribalhar.
Un ser que’s decidè, partir que calè,
« Companhon, disè lo praube òmi, eth tribalh que trobarèi
A pè suus camins que parteishi, urós lhèu que serèi,
Aus vesins qu’at cau díser, cambiar que saberèi. »
E lo paisan qu’ei baishat tau vilatge
Tà díser a sons amics : « Que vòi hèr lo gran viatge,
Qu’èi tot venut, jo qu’èi fenit de’m plànher,
Lo país que’s moreish, adiu nosta montanha ».
Totun qu’arribè tà la vila, obrèr que vadó,
Que trobè ua hemna, au bonur que credó,
Mès un ser en la maison arren mes non i avè
Nad sòu, nada hemna, noste paisan se’n tornè.
Quan lo paisan arribè tau país
Lo monde que l’espiava tostemps com un amic,
En tribalhar, a sobras de coratge,
Au pè de la montanha que hèn un maridatge.
Fermer


text:
LA TRAÇA DE MAN DEL CAP PAPÓ MUNDIYA KEPANGA
Lo cap Papó Mundiya kepanga nos venguèt rendre visita a l’escòla. Aquel encontre foguèt plan ric e interessant. Escambièrem un brave moment e acabèrem per anar a l’òrt per i plantar un oliu. Vegèrem amassa lo reportatge Fraire dels arbres realizat per son amic e traductor Marc Dozier. Dins aqueste documentari nos explica que cal salvar la seuna sèlva vièlha o primària de Papoasia. Vegèrem lèu que lo Mundiya kepanga èra plan brave e comprenguèrem que d’aver una petita bagueta dins lo nas voliá pas dire qu’èra marrit ! Nos diguèt qu’èra jamai anat a l’escòla e que sabiá pas legir nimai escriure mas qu’aviá après dins l’escòla de la sèlva amb los ancians. Aquò rai, nosautres de pichona seccion sabèm pas encara tanpauc ! Alara li faguèrem apondre sa traça de man al mièg de las nautras sus l’arbre de la classa per que el tanben nos daisse sa traça ! La classa de Pichona e Mejana Seccion de Puèg Marin (Decembre 2017)


text:
Gran Huec de Chicago
Lo Gran Huec de Chicago qu'abambè aquesta ciutat enter lo dimenge 8 d'octobre dinc au 10 d'octobre de 1871. La màger part deu center de la ciutat ventosa (hèra nava alavetz) qu'èra avalida en bèth deishar centeats de morts. A maugrat d'aquesta larja destruccion, la vila que's tornè bastir hèra lèu entà vàder ua de las mager deus Estats Units e lo brèç de la bastida deu gratacèus.
L'encausa deu huec qu'ei enqüèra mau coneguda.
Lo Gran Huec qu'èra un deus 4 eveniments brembats dab ua estèla suu drapèu de Chicago.


text:
Batalha de Gaugamèlas
La batalha de Gaugamèlas se debanèt le 1èr d'octobre de 331 dins lo plan de Gaugamèlas[1], dins lo Nòrd de l'Iraq d'uèi, mas la localizacion exacta de la batalha es pas plan establida, abitualament se situa a l'èst de la vila de Mossol (36° 21′ 36″ N, 43° 15′ 00″ E). Es l'afrontament decisiu entre l'armada d'Alexandre lo Grand e aquela de Dàrius III. A l'eissida de la batalha, considerada coma una de las pus importantas de l'Antiquitat per las fòrças implicadas, lo reialme de Macedònia aviá vencit definitivament l'Empèri Pèrsa aquemenida.
Aquela batalha es a vegadas, un pauc abusivament, nomenat batalha d'Arbèlas en referéncia a la ciutat d'Arbèlas / Adiabèna (Erbil dins lo Curdistan actual), situada a aperaquí 100 km del camp de batalha.
Somari
Contèxte istoric[modificar | modificar la font]
L'armada macedoniana debarquèt en Asia Menora en mai 334 e venquèt los Satrapas sur las ribas de Granica. En novembre 333, l'armada pèrsa, comandada per Dàrius en persona, foguèt vencida a batalha d'Issos en Cilícia antica. Alexandre comencèt alara la conquista de Fenicia e d'Egipte. Puèi a la prima 331, l'armada macedoniana marchèt cap a Eufrates que lo traversèt, sens opposicion vertadièra, fin de julhet.
Dàrius decidiguèt de formar una armada pèr tòca de ganhar la batalha decisiva. Alara Alexandre, a la plaça de marchar cap a Babilònia segon son plan inicial, tornèt cap al nòrd e passèt Tigre en setembre de 331. Aprèp qualques jorns de marcha, Alexandre aprenguèt que l'armada pèrsa, fòrça superiora en nombre, l'esperava dins lo plan de Gaugamèlas a prèp de cent de quilomètres d'Arbèlas.
Sos oficièrs mai ancians, subretot Parmenion, inquiet per la dificultat qu'auriá agut de foragetar en plan jorn una armada tan nombrosa, conselhèron Alexandre d'atacar los enemics pendant la nuèch, mas Alexandre lor respondèt que volèt pas « evadir la victòria »[2]. Certans aprovèron pas aquela causida e foguèron encara mai preocupats quand Alexandre, al contrari d'abitud, dormiguèt d'un sòm prigond la nuèch abans lo combat, coma se ja se pensava vencit[3]. Pendent la batalha, los soldats observèron un eclipsi.
Debanament de la batalha[modificar | modificar la font]
Òrdre de batalha[modificar | modificar la font]
Dàrius, aguent aprés de son escac a la batalha d'Issos, causiguèt un terren mai favorable: un grand replan regular, que faguèt sortir las peiròlas per que la cavalariá e los carris fagan de manòbras mai aisidas[4]. Tanben faguèt plantar de picas de fèrre dins lo sòl per ferir los cavals adversaris[5].
Amb prèp de 277 000 fantassins, 23 000 cavalièrs, 200 carris de dalhas e 15 elefants de guèrra[6], Dàrius comptava de profeitar d'una granda superioritat numerica, sièis còps mai granda que las fòrças opausadas, malgrat l'eterogeneïtat de son armada; perque al contrari qu'a Issos ont aviá alinhat sonque de persans (levat los mercenaris grècs), a Gaugamèlas opausèt a Alexandre de soldats venguts de tot l'Empèri[7]. Alexandre alinhèt 40 000 soldats a pè, que 31 000 falangitas, e 7000 cavalièrs, mens nombroses que los Persans mas parfèitament entraïnats e equipats.
Podent pas contornar l'immensa formacion pèrsa amb sa tecnica abituala del martèl e de l'enclutge[8], Alexandre deguèt desplegar son armada d'un biais diferent de l'estrategia abituala. Decidiguèt d'utilizar un plaçament en escalon, excepcional a l'epòca, que li permetiá d'ocupar lo maximum de terren e de prendre al revèrs los flancs advèrses: las tropas son doncas posicionadas escaladas las unas a respècte de las autras. Las falanjas èran organizadas en carrat de 256 òmes (16 òmes sus 16 linhas) amb los combatents mai experimentats dins las primièras linhas.
Coma de costuma, Alexandre placèt al centre de son dispositiu la falanja, aparada al flanc esquèrre pels oplitas e los peltastas, e al flanc drech pels ipaspistas. Alexandre ordenèt la cavalariá suls flancs. Menèt lo flanc drech al cap de la cavalariá pesuga dels Companhons macedonians e de frondaires de primièra amagats per aqueles. E lo flanc esquèrre, format dels cavalièrs tessalians e Trácias èra comandat per Parmenion[9].
Alexandre participèt doncas directament als combats sus son caval Bucefal coma per totas sas batalhas, alaras que Dàrius, el, comandava son armada enrès.
Engatjament[modificar | modificar la font]
Dàrius foguèt lo primièr a far avançar sas tropas[10]; envièt sa cavalariá sul flanc macedonian mai repliegat, ont podiá manobrar melhor. Aquela tactica èra estat prevista per Alexandre que ne profeitèt per partir sus sa drecha tot ne demorant a distància. Lo front s'espandiguèt alara en largor e demandava qu'una partida de las tropas pèrsas seguiguèsse lo desplaçament de la cavalariá d'Alexandre.
Dàrius envièt sos carris per véncer rapidament lo centre advèrs. La falanja macedoniana repossèt la carga fasent escart a l'arribada dels carris, creant de pichons traucs dins la formacion del front[11]. Los cavals, per instint, se precipitèron cap a aquelas duberturas puslèu que de dintrar dins los falangitas que puntèron lors sarissas. Los conductors dels carris lèu foguèron forajrtats del combat. Lo rei persan, vesent sas unitats de cavalièrs en dificultat, lancèt una granda partida de son infantariá leugièra.
Movement decisiu[modificar | modificar la font]
Pendent que, Alexandre capitanejant los Companhons estendèt tant lo front pèrsa que venguèt pas mai solidari. Dàrius remarquèt aquel movement mas faguèt perseguir lo jove rei. Alara que las doas colomnas de cavalariá èran a mand de se jónher, Alexandre faguèt un movement aviat de cambiament de direccion, descobrissent los frondaires qu'ataquèron e bloquèron sul còp la cavalariá pèrsa, e foncèt dins lo centre despoblat de l'armada pèrsa ont èra Dàrius. En efèit, a causa de son efectiu reduch, Alexandre aviá previst de se lançar dins un combat entre el meteis e Dàrius per qu'un còp lo rei pèrsa mòrt, son armada se renda.
Ajuda a Parmenion[modificar | modificar la font]
Mas sul flanc esquèrre macedonian, pendent que la ruptura venguèt un succès, los combats tornèron a l'avantatge dels Persans, jos l'accion del satrapa Mazaïos[12] que capitèt a crear un trauc fins a la garda enrè de Parmenion. Al centre, Alexandre, sa cavalariá e una partida de l'infantariá leugièra, qu'aviá capitat a alunhar las cargas de l'armada pèrsa, foncèt cap a Dàrius. Lo rei persan fogiguèt e s'anèt del camp de batalha seguit per sa garda.
Alexandre deguèt causir entre perseguir Dàrius o ajudar sas tropas. Fasent la causida de la rason, abandonèt Dàrius per venir en ajuda al flanc esquèrre damatjat.
Los òrdres de retirada passèron mal a tota l'armada pèrsa e los combats contunhèron doncas pendent d'oras, s'acabant per la victòria complèta de l'armada macedoniana.
Consequéncias[modificar | modificar la font]
Dàrius capitèt a fugir cap a Arbèlas amb son batalhon d'Immortals e dels cavalièrs de Bactriana mas daissèt son tresaur, estimat a 4 000 talents (entre 75 e 100 tonas d'argent) e sas armas personnalas[13]. Alexandre lo preseguèt, frustrat d'aver pas capitar a tuar lo Grand Rei. Mas entendent l'apèl de Parmenion qu'encara combatiá los cavalièrs de Dàrius, decidiguèt d'abandonar la perseguida per se portar al secors.
Dàrius moriguèt qualques temps aprèp dins las montanhas de Media, assassinat per sos satrapas en julhet de 330. Aprèp aquela victòria, Alexandre foguèt coronat rei d'Asia dins une ceremonia fastuosa celebrada a Arbèlas, puèi torna en vencidor dins Babilònia en octobre de 331.
Lo satrapa Mazaïos, pasmens sas nautas foncions jos Dàrius, venguèt al servici d'Alexandre, aquò lo comprenguèron pas los amics d'Alexandre.
Notas[modificar | modificar la font]
- ↑ Segon Plutarc dins Vida d’Alexandre lo Grand, lo nom de Gaugamèlas significa, en persan, l' « ostal del camèl ».
- ↑ Plutarc, Vida d’Alexandre lo Grand.
- ↑ id "Plutarc"
- ↑ (fr)Pierre Briant, Alexandre le Grand, de la Grèce à l'Inde, Gallimard, 1987.
- ↑ id "Briant"
- ↑ Lo chifratge es imprecís e lo cal prendre amb precaucion.
- ↑ L'Empèri Pèrsa essent fòrça espandit, los soldats de l'armada son de cultura, de lenga e d'etnias diferentas. Lor armament e lors tecnicas de combats èran tanben diferents.
- ↑ La formacion d'Alexandre s'estendiá sus 2 km e la formacion de Dàrius sus 4 km.
- ↑ Per l'òrdre de batalha de las tropas macedonianas vejatz Diodoro de Sicília, (fr) Bibliothèque historique, XVII, 57.
- ↑ Pel dispositiu de Dàrius vejatz Arrien, Anabase, 3, 11, 3, d'aprèp Aristòbul que cita de documents pèrsas preses aprèp la victòria.
- ↑ id "Briant"
- ↑ id "Briant"
- ↑ id "Briant"
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Paul Goukowsky, Alexandre et la conquête de l'Orient dans Le monde grec et l'Orient, II, PUF, 1975 ;
- (fr) Antonis et Pavlo Georgakis, Arbèles, Socomer, coll. « Les grandes batailles de l'histoire », 1989.
- (fr) Pierre Briant, Alexandre le Grand, de la Grèce à l'Inde, Gallimard, 1987.
- (en) Peter Green, Alexander to Actium : The Historical Evolution of the Hellenistic Age, 1990 ;
- (en) N. Sekunda et J. Warry, Alexander the Great : His Armies and Campaigns 334-323 BC, London, 1998.


text:
La libertat
- Écrit par Matatou
- Publié dans Dança (Adultes)
- Lu 7415 fois
- Taille de police Réduire la taille de la police Augmenter la taille de police
- Imprimer
-
Estressada, lo bufe copat, ancre mos pès dins lo sòl. La musica commença ...
Marchar, eslissar, sautar, rampar, corrir, se ’restar… Ressentir las sensacions, las posicions, las emocions, los autres a l’entorn de ieu. Semblam a un còrs d'òme dont sem los membres que s'articulan.
Ressente l'energia que surt de chada persona, que s'articula en mesma temps.
Puei tot monta, la musica, los movements, las direccions, coma una fuelha sus una ribiera que s'esfodis, lo corant es de mai en mai regde. E tot d'un còp … tot se ’resta. Testa baissada, alene. Brododom ! Brododom ! Brododom ! Lo sentit au pus prigond de ieu, que tusta fort contre ma caissa toracica.
Una pita riseta se dessina sur mon caratge, sei urosa, tala una randoleta que far sa primiera vòlada.
Qu'es aquò la libertat.
M'apela Marine, ai 19ans, sei estudiante en primiera annada de medecina, a la fac de Limoges mas vive en Dordonha dempuei tojorn. Ai estudiat l'occitan durant 7 annadas au liceu de Bertran de Born com Mr Peyrouny.
M'agrada lo sport e subre tot la dansa contemporaina.


text:
Fins a uèi lo jorn l’existéncia de l’apelada antimatèria es demorada dins la sciéncia solament teorica. Es estat aital pr’amor que jamai abans de scientifics avián pas pogut veire dirèctament l’antimatèria. Mas, fin finala, una còla de cercaires angleses o an pogut far. La descobèrta es una pòrta dobèrta a una mai prigonda coneissença de l’Univèrs.
La nòva es estada publicada dins la revista numerica Nature : una còla de fisicians de l’apelada esquipa ALPHA –un projècte multinacional del CERN– an confirmat qu’an pogut veire pel primièr còp dins l’istòria de la sciéncia plusors linhas de l’atòm d’antiidrogèn, çò es la partida d’antimatèria de l’atòm mai simple, l’idrogèn.
Segon la teoria scientifica, la matèria e l’antimàteria son un miralh l’una de l’autra e per ansin las linhas espectralas d’atòms d’antimatèria serián parièras a lors contrapartidas d’atòms normals. Mas aquela teoria es pas encara estada demostrada scientificament. E una còla de cercaires an volgut enquistar sus aquò.
Las linhas espectralas d’antimatèria son estadas, entrò uèi, apercebudas sonque pendent fòrça pauc temps e las escasenças de las voler restacar amb de linhas espectralas normalas son estadas paucas.
Un estudi fisic teoric
“L’existéncia d’antimatèria es encara una teoria qu’a d’èsser provada scientificament, çò diguèt lo cap de l’estudi Mike Charlton, de l’Universitat de Swansea. Mas encara cal respondre a mai d’una question: perqué foguèron pas creadas amb las meteissas quantitats la matèria e l’antimatèria quand se creèt l’Univèrs e perqué se destruguèron pas l’una l’autra ?
Mas encara cal poder demostrar qu’encara i a d’antimatèria dins l’Univèrs actual. Es una de las questions centralas mai grandas de la sciéncia d’uèi lo jorn. Poder respondre a aquela question seriá una de las descobèrtas mai grandas de la fisica.
“La matèria e l’antimatèria se destruson quand son en contacte, çò diguèt Justine Munich, de l’Universitat Simon Fraser. Per las desseparar avèm de metre los antiatòms dins de botelhas magneticas especialas. Es ansin qu’avèm pogut far aquela descobèrta”.
Ara, la còla de scientifics an utilizat de microondas per devesir un positron. La resulta n’es estada l’aparicion d’antiidrogèn mas tanben la visualizacion de linhas transicionalas d’antimatèria amb la frequéncia de las microondas coma causa.
“Avèm ensajat de devesir mai de 194 atòms e fin finala avèm pogut veire l’antimatèria, çò diguèt Michael Hayden, de l’Universitat Simon Fraser. Un fach mai qu’estonant. En tot estudiar las caracteristicas de l’antimatèria poirem comprene plan melhor l’Univèrs ont demoram”.
Totun, la recreacion d’antimatèria al laboratòri confirma pas la règla universala. Encara cal provar que i a d’antimatèria dins l’Univèrs malgrat qu’en pichonas quantitats. Los cercaires encara vòlon respondre a la question: e perqué ? Mas sabon pas encara res sus aquò. Benlèu l’antiidrogèn n’a la responsa.
La Redaccion
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet , lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.


text:
Grossœuvre
Grossœuvre en normand (Grossœuvre en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A l'epòca romaine, lo vilatge se nomenava #Créisser Sylva.
Lo nom de Grossœuvre i aguèt inventat perque, abans que lo vilatge i aja pas bastit, aiçò èra un bòsc e aquel #èsser una "gròssa œuvre" d'abatre tot lo bòsc per aital bastir.
À l'époque romaine, le village se nommait Grandis Sylva.
Le nom de Grossœuvre fut inventé car, avant que le village ne soit construit, c'était une forêt et ce fut une "grosse œuvre" d'abattre toute la forêt pour ainsi construire.


text:
DEMOCRACIA OCCITANA DOXA UMANISTA OCCITÀNIA LIBERTAT FRANÇA - occitan Democracy Doxa Humanist Occitania Freedom France - Okcitanish Democratie Doxa Humanist Okcitania Freiheit Frankreich - Occitània Democracia Doxa Libertad Umanista ...
20150520
AmiS des Jacobins, BONJORN d’OCCITÀNIA
20150519
Umor anglés
20150509
République française
20150508
Eleccccccions del Reialme-Unit resulta lo 08/05/2015
20150502
Utilitat de la valorizacion de la familha Le Pen ?
20150501
França : equipament militar urgent de crompar
Equipaments militars per l'estiu 2015, vaquí la novèla colleccion, arriba per l'armada francesa, especialament brancat per las companhiás africanas. (informacion en anglés sul document que cal picar sobre, normal, es un mercat mondial)


text:
divendres, 29 de setembre de 2017
Santa Espina
2 comentaris
dimecres, 27 de setembre de 2017
Cançon de la setmana
Ai lo disc - crompat a Chastèl Manh ! - que vira dins la veitura. E aquesta quand sortissi de l'auto, la canturlegi tota la jornada. E lo clip m'agrada ben, jògui a devinhar per ont passan .
1 comentaris
dimarts, 26 de setembre de 2017
Lâcher prise
escrich aprèp la lectura d'aqueste pòst de William Rejault
Se t'escriu pas, se te sona pas, es perque n'a pas enveja.
Te respond quand li escrives.
Respond, de còps, a tas demandas.
Benlèu es per educacion.
Mas se t'escriu pas, se te sona pas, es perque n'a pas enveja.
Se prepausa pas de te veire, es perque n'a pas enveja.
Alara, comprenes, qu'a lo drech d'aver pas enveja.
Alara, lo daissas aver pas enveja.
Quitas de li escriure.
E non, t'escriurà pas, te sonarà pas.
N'a pas enveja.
Te n'aurà calgut de temps.
D'annadas.
Mas as comprés.
Aceptar?
Aquò vendrà.
0 comentaris
dissabte, 23 de setembre de 2017
Cançon de la dimenjada
S'anatz veire la vidèo sus youtube, dins la descripcion, trobaretz las paraulas e lo ligam per descargar gratuitament e legalament lo disc tot.
0 comentaris
dissabte, 9 de setembre de 2017
Crisi d'existencialisme bracejaire per dire que me cal tornar lèu en vacanças
Quand èri pichòta, cada mes de setembre, me sortissiá pels pòts un erpès. I metiái de pomada, e al cap d'un moment aquò desapareissiá per tornar un an aprèp.
Puèi desapareguèt.
Puèi tornèt.
Puèi desapareguèt completament pendent d'annadas.
Aprenguèri mai tard qu'existís tanben un erpès genital, que quand Googleimatjas aquò, te ven lo racavòmit sul pic e te copa la libido per un an.
L'autre jorn, anèri veire a la farmaciá per me crompar una pomada antigratussatge, qu'aviái un quicòm sul braç que me picava tant que me desrevelhava la nuèch ; lo talc me la demesissiá un pauc la gratussa lo temps de dormir mas aprèp aquò tornava.
Verdicte de la farmaciana: "Es un erpès".
Al braç?!?
E ben òc!
Ai lo braç que sap pas s'es quèca o maissa.
Puèi desapareguèt.
Puèi tornèt.
Puèi desapareguèt completament pendent d'annadas.
Aprenguèri mai tard qu'existís tanben un erpès genital, que quand Googleimatjas aquò, te ven lo racavòmit sul pic e te copa la libido per un an.
L'autre jorn, anèri veire a la farmaciá per me crompar una pomada antigratussatge, qu'aviái un quicòm sul braç que me picava tant que me desrevelhava la nuèch ; lo talc me la demesissiá un pauc la gratussa lo temps de dormir mas aprèp aquò tornava.
Verdicte de la farmaciana: "Es un erpès".
Al braç?!?
E ben òc!
Ai lo braç que sap pas s'es quèca o maissa.
0 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: santat
divendres, 8 de setembre de 2017
10000 passes per Antíbol
0 comentaris
dijous, 7 de setembre de 2017
10000 passes per Pisa
Retendrai de Pisa ma convèrsa amb Dam, senegalés tras que simpatic sens papièr arribat 4 ans fa, qu'ensaja de vendre de "vraies fausses lunettes" per subreviure tot en fugissent la polícia.
0 comentaris
dimarts, 5 de setembre de 2017
30000 passes per Sóller - Mallorca
2 comentaris
dilluns, 4 de setembre de 2017
10000 passes per l'Ostal Modernista de Sóller
0 comentaris
diumenge, 3 de setembre de 2017
10000 passes per Montuiri - Malhòrca
0 comentaris
dissabte, 2 de setembre de 2017
10000 passes per Roma
2 comentaris
divendres, 1 de setembre de 2017
De reclama
Mercés Estela !
0 comentaris
10000 passes per Alessandria del Carretto - Calàbria
0 comentaris
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text: Aguesti dies de nadalets mos amien tot soent tà un impuls irrefrenable de proposit d’esmenda. Non ei pas mala causa. Mès fòrça viatges genèren tanben ua sòrta de desirs incredibles en quauqui mortaus que, ath long der an, hèn tot çò de contrari de çò qu’ara mos prediquen damb un arridolet forçat. Mès, qué vos vau a díder! De contradiccions n’ei plea era vida, en tot començar pera pròpria, e, totun, ei preferibla era vertat d’ua contradiccion onèsta e conscienta dera sua realitat fragila… Mès enlà des altruïstes desirs, autentics o non, semble mès fotut deishar-mos pèrder eth valor, era vertat, era felicitat pròpria d’ua vida que bèth còp a aquerit en sòn sens vivéncies de causes tan estonantes coma era gratuïtat. Semble mentida qu’en ua societat a on tot, absolutament, ei banau marchandisa, ath servici d’ua règla inquebrantabla d’intercambi e usatge, sauvada peth diu deth mercat, que n’en tempsi de crisi capitalista ei contradita ne encara mens extradita, mès lèu apuntelada de forma lèu dictatoriau, quauquarrés plantege era possibilitat, en uns moments, d’ua practica favorabla ad aguesta gratuïtat. Ne en Nadau ei reclamada, ne de forma ipocrita. N’i a que pensen qu’era gratuïtat forme part deth reclam d’ua ofèrta comerciau. E ei normau, se jogam aguest jòc entà etiquetar tot ce que i a damb eth prètz de çò qu’a deishat d’auer valor. Totun, ara mès que jamès, en aguesti tempsi dificils, encara ei mès de besonh. O es tempsi ben pòden èster ua excusa entà hèr-la a reviscolar. Coma? Coma liura entrega sense retorn e radicau compromés collectiu. Aquera ei era gratuïtat que mos manque. E dilhèu ja ei ora de deishar-la d’escríuer e començar a apréner d’aqueri que cada dia se dan ath servici des que patissen malurs. Sense arren a cambi.


text:
Castèth de Bidaishe
Lo castèth de Gramont o castèth de Bidaishe, en Baisha Navarra, dens lo departament deus Pirenèus Atlantics, que testimònia de l'evolucion arquitecturau deus castèths despuish l'Edat Mejana dinc au sègle XVIIIau. Qu'ei uei lo dia en cors de restauracion. Que vadó monument istoric lo 19 de noveme de 1942 peus sons estables voutats, las soas façadas, los teits deus pabalhons, los elements defensius, las dependéncias e los parcs e jardins.
Presentacion[modificar | modificar la font]
La purmèra mencion deu castèth ducau de Bidaishe, pertanhent a la familha deus senhors de Gramont, que data de 1329. Autanlèu que conegó un sarròt d'eveniments abans de brular en 1796.
Sonque tres gròssas tors arredonas au nòrd-oèst e au sud que hèn pròva deu castèth medievau destrusit en 1523 per las tropas de Carles Quint en represalhas a l'escac encontrat a la vila de Baiona, lo maire de la quau èra Joan II, senhor de Gramont. Que ho tornat bastir dab rapiditat segon l'estil de la Reneishença en conservant lo principi deus elements defensius medievaus.
Au sègle XVIIau, òbras importantas devath l'influéncia de l'estil d'arquitectura « Loís XIII » alavetz en vòga dens la region parisenca, que hon hidadas a l'arquitècte Loís de Mihet, qui projectè tanben las òbras deus barris de Baiona. Los jardins e las terrassas que datan d'aquera epòca.
Las darrèras òbras que hon realizadas a la debuta deu sègle XVIIIau dab lo plaçament de la monumentau pòrta d'entrada dab fronton triangular.
En 1793, qu'ordenèn la requisicion deu castèth e de las soas dependéncias au prohèit de la Nacion e durant quauques mes que i ho installat un espitau militar. L'edifici qu'èra vueit quan, dens la nueit deu 22 au 23 de heurèr de 1796, un incendi e'u devastè.
Istòria[modificar | modificar la font]
La familha Gramont que vien deus vescomtes de Dacs, puish que's fusionè dab la familha de Guishe. De cap a 1190, Brun de Gramont que parescó aver acceptada en particion la tèrra de Bidaishe on, shens dobte, e bastí lo purmèr castèth. Jogant com los lors vesins, aumenatges contradictoris e fidelitats successivas aus reis de Navarra e aus reis d'Anglatèrra, princes d'Aquitània, en tot alià's plan, guerrejant bravament, los senhors de Gramont qu'èran ja ua grana familha quan mei tard e entrèn devath l'influéncia deus reis de França.


text:
Lo Mont dels Olius (var. Mont dels Olivièrs, Mont deis Oliviers), en ebrieuהר הזיתים, Har HaZeitim; en arabi :جبل الزيتون, الطور , Jebel ez-Zeitun; es una sèrra situada a l'èst Jerusalèm e nomenada aital en referéncia als olius que butan suls seus pendís. Al pè de la montanha se trapa los Jardins de Gethsemane ont Jèsus demorèt a Jerusalèm, d'après la Bíblia. Lo Mont dels Olius es lo sit de fòrça eveniments biblics importants. Los soldats de l'armada romana de la desena legion campèron sul Mont pendent lo Sètge de Jerusalèm en 70, que precedís a la destruccion de la vila.
Dins lo Libre de Zacàrias lo Mont dels Olius es identifiat coma l'endrech ont Dieu comencèt la redempcion dels mòrts a la fin dels temps. Per aquesta rason, los Josieus an sempre volgut èsser enterrat sul mont, e dels temps biblics fins a uèi, la sèrra foguèt utilizada coma cementèri pels josieus de Jerusalèm. Son estimadas a 150 000 tombas subre lo mont, e tanben las de mantunas figuras famosas coma Zacàrias, Yad Avshalom, e de grands rabins del sègle XV al sègle XX demest los quals Abraham Isaac Kook, lo primièr grand rabin ashkenazí del Fogal Nacional Josieu en Palestina mandatària.


text:
Aqueste modèl possedís pas cap de documentacion explicativa en sospagina, quitament pas una descripcion succinta.
Podètz crear aquesta sospagina per fin de documentar aqueste modèl adeqüatament.
Los editors pòdon trabalhar dins lo nauc de sabla (crear) e la pagina de tèst (crear).
Los modèls {{Popfrxx}} permeton una mesa a jorn rapida de las populacions legalas de l'Occitània Granda e de las autras divisions administrativas e politicas de França. Lo formatatge dels nombres se deu far en sobras, per exemple en inclusent la resulta dins {{formatnum}}.
{{Popfrca|xxxxx}} dona la populacion de las comunas associadas sens comptes dobles: 167 abitants per Audejòs (64076).
{{Popfrcatot|xxxxx}} dona la populacion totala de las comunas associadas: 169 abitants per Audejòs.
Los modèls {{Nbxx}} afichan d'informacions sus las divisions administrativas de l'Occitània Granda.
{{Nbcantonsdep|x}} dona lo nombre de cantons del departament : 57 cantons dins las Bocas de Ròse
{{Nbctdep|x}} dona lo futur nombre de cantons (après la refòrma territoriala) del departament : 29 cantons dins las Bocas de Ròse
Los modèls {{Nxxfr}} afichan d'informacions suls noms de las divisions administrativas.
{{NccfrYY|xxx}} dona lo numèro INSEE del canton de restacament de la comuna de còde xxx del departament YY : La comuna de còde INSEE 02007 es dins lo canton de còde INSEE 0212...
{{NmcfrYY|xx}} dona lo nom del canton de còde INSEE xx del departament YY : ... qu'es lo ({{NmcfrYY|{{Nccfr02|007}}}})
{{NacfrYY|xxx}} dona lo numèro INSEE de l'arrondiment de restacament de la comuna de còde xxx del departament YY : La comuna de còde INSEE 02007 es dins l'arrondiment de còde INSEE 022...
{{NmafrYY|x}} dona lo nom de l'arrondiment de còde INSEE x del departament YY : ... qu'es l' ({{NmafrYY|{{Nacfr02|007}}}})


text:
Neuville-Coppegueule
Neuville-Coppegueule (Cobieule en picard) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Neuville-Coppegueule Auriá lo sieu nom de las gèstas istoricas de bandolers de grands camins en lo bòsc de Arguel sus la rota Beauvais - Agut
Conca de la cadièra paillé
Possedís 5 grandas étang #que 2 fédéraux
Neuville-Coppegueule tiendrait son nom des exploits historiques de brigands de grands chemins dans la forêt d'Arguel sur la route Beauvais - Eu
Bassin de la chaise paillé
Elle possède 5 grands étang dont 2 fédéraux


text:
samedi, 31 juillet 2010
Corsas (correbous) o Corridà, en Catalonha la democràcia a causit : fòrabandida las Corridàs franquistas.
Dementre que la premsa francesa desinforma sul tèma, Catalonha exprimís son identitat (umanista contra las sangnosas corridàs pòst-franquistas e d'actes nacionalistas espanhòls en Catalonha - cal recordar que la violéncia es d'aqueste camp, de las 17 corridà a l'annada en Catalonha, un jorn aprèp la decision democratica un toreròs fasiá un acte violent dins un sièti d'ERC), e Nicolas Sarkozy explica al pòble andorran quicòm qu'es universal (la premsa andorrana l'aurà lèu oblidat, mas un auditor de PN l'a entendut e es enregistrat per la TV nacionala d'Andòrra - n'an una perqué son independents dempuèi sègles e sègles, un exemple pel Sud !) :
«Digun pòt pas contestar a un pòble lo son dreit de se defendre l'identitat»
Avem aqueste dimenjada lo primièr aplec d'explicacion del camin cap a l'autodeterminacion de Catalonha (en seguida del tractat internacional de l'ONU, 1947, signat per Espanha borbonica a la sortida del regime franquista), veire Vilaweb, contra las declaracions franquistas del Tribunal Constitucional espanhòl, o/e pòst-franquistas dichas de la via dels autonomismes; avem a la pòrta d'Occitània, una nacion que se desperta, desvelha, amb sa fòrta identitat (clar o sabiam) e mai al delai de las causas politicas, socialas e economicas, es una evinement per Occitània, podrem lèu l'oblidar ?
Tal Frederic Mistral en son temps, nos podrèm pas calar.
La votacion de l'ILP contra la corridà es l'expression d'una crida del pòble de Catalonha, quitament lo president Artur Mas, president de CiU, a votar en favor !
Uriel Bertan deputat d'ERC a tanben esperat aquesta votacion, aprèp, per demissionar de la carga de deputat abans de se consacrar a Solidaritat Catalana per l'Independéncia. Solidaritat Catalana per l'Independéncia es Joan Laporta que capceja.
Eveniments de Catalonha : la premsa internacionala l'a mesurat, dels EUA, Japon, Russia, China, Índia, Africa del Sud, America del Sud, etc. LEVAT LA PREMSA EN OCCITÀNIA.
Cal notar la censura dels jornals francofònes, Midi Libre, La Provence, La Marseillaise, Sud-Ouest, La Dépêche du Midi, Le Populaire, La Montagne, Centre Presse, La république des Pyrénées, Petit Bleu, Nice Matin, Dordogne Libre, L'indépendant ... Fan d'aquesta actualitat coma un jòc esportiu de fótbol, «passarà», aquò farà trenta annadas coma lo poder centralista espanhòl, qu'o fan; es oblidar la liberacion de l'Euròpa de l'Èst que s'es debanat del meteis biais, aqueste còp èra contra unes estalinismes, uèi es contra un centralisme tipe bonapartista (borbonista, plaçat per Franco), causa que se vòlon pas veire ... perqué lo modèl es francés (la critica val tanben per las televisions e ràdios dichas localas, coma las regionalas, France 3); aquesta premsa es aital un rebat de çò que son sempre estadas, un relais de la pensada centralista franchimanda.
Cal notar l'engatjament partesan (nacionalista espanhòl) de Libération, Le Monde, le Figaro, dins lo camp de El País, El Mundo, l'ABC, La Razón, etc. La comparason es simpla, es la batalha de Murèth que tòrna, Francés e Espanhòl contra Occitan e Catalan. Malastrosament los Occitans son decentralizats, provincializats !
Aital Nicolas Sarkozy passa a Andòrra, coma «copríncep» d'Andòrra e los mèdias provincializats son pas capables d'i mandar representant de premsa... Es çaquelà lo representant dels poders del Comte de Foish ! Aquesta premsa preferís parlar de Monaco (Mónegue) !!!
La causa de la corsa o de la corridà va mai enlà de çò que podrà escriure la premsa provincialista qu'avem. Causa segura la dignitat l'aurèm tanben en Occitània quora nos podrèm, coma en Catalonha, despertar, desrevelhar. I cal trabalhar, car de dignitat n'avèm mestièr, grandament en Occitània.
E coma a cridat Nicolas Sarkozy per la fin de son discors a Andòrra la Vièlha, dins l'Estat democratic d'Andòrra : «Bisca.... Andorrà» (doás vagadas, ambe la fòrta impression audiovisuala que l'independéncia andorrana li donava lo dreit de poder aprendre lo catalan), nosautres, en i botar l'accent que cal, dirèm fòrt : «VISCA CATALUNYA !»
10:00 Publié dans Débat/Forum | Lien permanent | Commentaires (0) | Tags : catalonha, catalunya, catalogne | Facebook
vendredi, 23 juillet 2010
Corsa per la lenga occitana en Val d'Aran - serà dimenge 25 de julh/junhsèga 2010
12:00 Publié dans Actualités | Lien permanent | Commentaires (0) | Tags : occitan, lenga, manifestacion | Facebook
mercredi, 21 juillet 2010
Provènça a debutat l'organizacion mondiala de las regions, Michel Vauzelle n'es president
10:30 Publié dans Actualités | Lien permanent | Commentaires (0) | Tags : provènça, occitània | Facebook
mardi, 20 juillet 2010
Amistat occitano-catalana : pujada del pòrt de salau, 2010, una fèsta al pòrt lo 1er d'agost !
22:00 Publié dans Actualités | Lien permanent | Commentaires (0) | Tags : lengadòc, occitània, catalonha | Facebook
vendredi, 16 juillet 2010
Avinhon : abans las pèças en occitan en 2011, Pan-Oc prepausa una pèça en francés La Mariée Couronnée
lundi, 12 juillet 2010
Aquesta manifestacion pròva, per mantunas rasons, la pròva del succès de la dicha decentralizacion (per una partida)
10:00 Publié dans Actualités | Lien permanent | Commentaires (0) | Tags : manifestacion, avignon, provènça | Facebook
jeudi, 08 juillet 2010
Convivència a Carcassona e Trèbas, festenal estiuenc en Occitània
19:00 Publié dans Loisirs/Culture | Lien permanent | Commentaires (0) | Tags : musica, estiu, occitània | Facebook
mardi, 06 juillet 2010
COMUNICAT País Nòstre (FR e OC) tèma : manifestacion del 10 de julh a Barcelona, VOLEM DECIDIR AL PAÍS !
11:00 Publié dans Associations | Lien permanent | Commentaires (0) | Tags : manifestacion, barcelona, catalunya, catalonha, catalogne | Facebook
Excellent article de Midi Libre, Al Còr del Combat, la cultura occitana.
lundi, 05 juillet 2010
La rebellion de la vila de El Pòrt de la Selva, contra la Constitucion Espanhòla
http://www.vilaweb.cat/noticia/3751380/port-selva-encapca...
Lista de las entitats que s'an associat per la manifestacion de dissabte 10 de julhet a Barcelona : http://www.somunanacio.cat/www/somunanacio/ca/manifestaci...
16:30 Publié dans Actualités | Lien permanent | Commentaires (0) | Tags : vòt, catalonha, catalunya, catalogne | Facebook