text:
Avienguda Rivadavia
L'avienguda Rivadavia qu'ei un deus eish principaus de la ciutat de Buenos Aires e que's perlonga au delà de l'avienguda de General Paz qui marca (amassa dab l'arriu de la Plata e lo Riachuelo) la termièra de la vila. Que dessepara ua meitat sud e ua meitat nòrd de la ciutat portenha e totas las carrèras e aviengudas be cambian lo lor nom en la traucant (a l'excepcion de l'avienguda de 9 de Julio e de l'avienguda de General Paz.
11 de las 16 estacion de la linha A deu Subte que segueish lo percors de l'avienguda de Rivadavia, qui ei tanben traucada per las linhas D e H e qui ved a rollar 83 linhas de colectivos.
Que neish au ras de l'Ostau Arroset com ua carrèra e que segueish parallèla a l'avienguda de Mayo dinc au Palais deu Congrès de la Nacion Argentina que costeja en bèth vàder avienguda. Que trauca mantuns quartièrs de Buenos Aires abans d'acabà's dens la Província de Buenos Aires a Ituzaingó.
Que s'ei aperada, dehens la ciutat, carrèra de Las Torres o de Los Reynos Del Arriba, puish carrèra de la Plata ; en bèth sortir de Buenos Aires qu'èra lo Camino Real del Oeste puish Facundo Quiroga (deu nom deu caudillo de La Rioja qui lo son còs e ho carrejat dinc a Buenos Aires per aqueth camin) e Federacion.
En 1857 que vadó Rivadavia en aumenatge a l'òmi d'estat e purmèr president d'Argentina Bernardino Rivadavia.


c: text/html

text:
Pato
Lo pato qu'ei un espòrt equèstre argentin. Que's pòt simplificar en disent qu'ei au basquetbòl çò que lo polo qu'ei au hòquei sus pelosa ; aquò que vòu díser que lo pretzhèit deus cavaèrs qu'ei de gahar un balon provesit de cinglas de cuer, de'u se guardar (en bèth respectar la règla deu jòc qui vòu que lo balon e deu poder estar panat per un jogador de l'equipa advèrsa) e de l'arronçar dens un anèth apitat au cap deu camp advèrs.
Las soas originas que remontan au sègle XVI. Los cavaèrs, alavetz, que devèvan gahà's e s'emportar un guit entàu hicar en un lòc precís. Lo jòc qu'èra cruel puish que lo guit (pato en castelhan) qu'èra hicat viu dens ua borsa o dens un tistèth e que la quita vita deus cavaèrs (qui podevan estar hèra numerós) qu'èra miaçada per la violéncia deu jòc o peus reglaments de comptes qui, en çò deus gauchos d'autes còps, be's reglavan au cotèth. Per aquesta rasons, lo 20 d'agost de 1790 lo vicerei Arredondo que vedó la practica deu jòc e la glèisa que dehenó d'enterrar degun qui hosse mort en i jogant. En bon dehensor de la glèisa, lo govèrn de Juan Manuel de Rosas que he arrespectar aquesta interdiccion e lo jòc qu'ei chic mentavut dens la literatura gauchesca.
Las purmèras règlas estrictas que hon adobadas pas sonque en 1930 peu bonaerens Alberto del Castillo Posse en tot s'inspirar de las deu polo. La Federacion Argentina de Pato que vadó en 1941 e, fin finala, en 1953, lo president Juan Domingo Perón que'u autregè lo títol de jòc nacionau.
Que cau mentàver que lo pato qu'ei pròche deu buzkashi, un jòc tradicionau afgan on, en lòc de guit o balon, be s'i jòga lo còs d'un vedèth mort. Tanben, França que desvolopè un jòc tanhent aperat Horse-ball a partir de las annadas 1970.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pihen-lès-Guînes
Pihen-lès-Guînes es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom de Pihen apareis per las primièras fes en la charte de fondacion de la abbaye de Andres en 1084, jos la forma Pithem, del germanique pitrau (potz) + heim (abitacion, pòble), vengut PIHEN per amuissement de la T. S'escriu -HEN en lo Calaisis e lo Boulonnais, -AVÈM en un autre luòc. Pihem (Près de Wizernes) es la meteissa paraula #que Pihen, #çò que #entrenar de nombroses errors en lo acheminement del corrièr e #portar la comuna a modificar lo sieu nom en Pihen-lès-Guînes en 1923.
Es pas dubtós que lo vilatge siá fòrça ancian. S'i seriá trobat sépultures en remontant a l'epòca de la nautor Mièja Edat, sustot de las sépultures en forma de sarcophages e dels esquelets en pausant dirèctament sus la craie. Dels tuiles fòrça épaisses, façonnées a la man, an #èsser a divèrsas recuperacions remontadas a la superfícia d'un camp pel soc d'una arada. Testimònis de tempses fòrça mai retrocedits, de las defensas de mammouth e un crâne de rhinocéros #èsser meses a jorn en lo moment del bastiment de la rota départementale.
A anotar "l'estela itinerari" #que constituissi lo centre del vilatge ont venon desbocar 7 camins, #que divèrses ne remontan a la Mièja Edat. La municipalitat a traversat de part en partida sus un ais es-oèst per una via anciana #que se considèra coma romaine, met derivada, a Guînes, de la Leulène (o camin de Leulingue) #que va en drecha linha de Thérouanne a Sangatte. Aquela branca derivada de via romaine connècta Guînes a Wissant #qu'èra un pòrt de embarquement cap al Angleterre fòrça freqüentat a la Mièja Edat. Aquel camin es una porció de la Via Francigena, camin de pelegrinatge #que connectava Canterbury (o Cantorbéry) a Roma #que Sigéric, archevêque de Canterbury de 989 a 994 fach la mai anciana descripcion en 990 en lo moment de lo sieu retorn de Roma. Aquel itinerari, en 80 estapas d'aperaquí 20 km, n'a conegut per un manuscrit. Es sus la basa d'aquel itinerari, mai anciennement testificat quitament qu'aquel de Compostelle, #qu'a #èsser balisé l'itinerari actual.
A la Mièja Edat, Pihen #far partida del Comtat de Guînes, de contunh #demorar als Angleses de 1347 a 1558, coma totas las parròquias del Calaisis. Après la desliurança per François, segond pòrti de Guise, en 1558, Pihen fa partida del "país reconquis" : après la sortida dels colons angleses establits dempuèi la capitulació de Calava l'an 1347 e la percaça dels proprietaris franceses, cal repartir las tèrras entre los sieus nòus proprietaris. En 1560 se compta onze proprietaris sus una superfícia de 1307 mesuras aperaquí per quinze proprietaris en 1585 en se partejant aperaquí 2000 mesuras (a l'ora d'ara 925 ectaras).
Los tribulations de Pihen èran pas pas acabadas doncas. A aquela epòca, los reis de França e d'Espanha en essent en guèrra, lo territòri de Pihen èra dins la zòna dels combats, los Espanhòls en venent de la Flandre vesina #qu'èra alavetz en la siá possession. Un jorn s'èra als Franceses e se podiá l'endeman se trobar Espanhòl. #Çò que #èsser lo cas de 1596 a 1598. L'anciana glèisa, de la Modèl:S-, en #far los còstes doncas que i aguèt incendiat a aquela epòca.
Le nom de Pihen apparaît pour la première fois dans la charte de fondation de l'abbaye d'Andres en 1084, sous la forme Pithem, du germanique pit (puits) + heim (habitation, village), devenu PIHEN par amuissement du T. On écrit -HEN dans le Calaisis et le Boulonnais, -HEM ailleurs. Pihem (près de Wizernes) est le même mot que Pihen, ce qui entraîna de nombreuses erreurs dans l'acheminement du courrier et amena la commune à modifier son nom en Pihen-lès-Guînes en 1923.
Il n'est pas douteux que le village soit très ancien. On aurait retrouvé des sépultures remontant à l'époque du haut Moyen Âge, notamment des sépultures en forme de sarcophages et des squelettes reposant directement sur la craie. Des tuiles très épaisses, façonnées à la main, ont été à plusieurs reprises remontées à la surface d'un champ par le soc d'une charrue. Témoins de temps beaucoup plus reculés, des défenses de mammouth et un crâne de rhinocéros furent mis au jour lors de la construction de la route départementale.
À noter "l'étoile itinéraire" que constitue le centre du village où viennent aboutir 7 chemins, dont plusieurs remontent au Moyen Âge. La commune est traversée de part en part sur un axe est-ouest par une voie antique que l'on considère comme romaine, branche dérivée, à Guînes, de la Leulène (ou chemin de Leulingue) qui va en droite ligne de Thérouanne à Sangatte. Cette branche dérivée de voie romaine relie Guînes à Wissant qui était un port d'embarquement vers l'Angleterre très fréquenté au Moyen Âge. Ce chemin est une portion de la Via Francigena, chemin de pèlerinage qui reliait Canterbury (ou Cantorbéry) à Rome dont Sigéric, archevêque de Canterbury de 989 à 994 fait la plus ancienne description en 990 lors de son retour de Rome. Cet itinéraire, en 80 étapes d'environ 20 km, est connu par un manuscrit. C'est sur la base de cet itinéraire, plus anciennement attesté même que celui de Compostelle, qu'a été balisé l'itinéraire actuel.
Au Moyen Âge, Pihen fit partie du Comté de Guînes, puis demeura aux Anglais de 1347 à 1558, comme toutes les paroisses du Calaisis. Après la libération par François, deuxième duc de Guise, en 1558, Pihen fait partie du "pays reconquis" : après le départ des colons anglais établis depuis la capitulation de Calais en 1347 et l'expulsion des propriétaires français, il faut répartir les terres entre leurs nouveaux propriétaires. En 1560 on compte onze propriétaires sur une surface de 1307 mesures environ pour quinze propriétaires en 1585 se partageant environ 2000 mesures (actuellement 925 hectares).
Les tribulations de Pihen n'étaient pas terminées pour autant. À cette époque, les rois de France et d'Espagne étant en guerre, le territoire de Pihen était dans la zone des combats, les Espagnols venant de la Flandre voisine qui était alors en leur possession. Un jour on était aux Français et le lendemain on pouvait se retrouver Espagnol. Ce qui fut le cas de 1596 à 1598. L'ancienne église, du Modèl:S-, en fit les frais puisqu'elle fut incendiée à cette époque.


text:
Pèiralata
Pèiralata (en occitan tradicional Pèiralata o, per influéncia francesa probabla, Pierlata; en francés: Pierrelatte) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Pèiralata es situat a l'extrèm sud-èst de Droma (Droma provençala), dins la vau de Ròse a respectivament 70 km e 25 km au sud de Valença e de Montelaimar, e a 60 km au nòrd d'Avinhon. Pèiralata es limitròf dei departaments d'Ardecha a l'oèst e de Vauclusa au sud. La vila se situa en plen entre lo canal Donzèra-Montdragon e Ròse.
Las municipalitats mai prèpas son Lo Borg Sant Andiòu, La Garda Ademar, Donzèra, La Palú, Sent Paul de Tricastin e Sant Marçau de Valença.
Pèiralata es una Vila Fleurie de tres flors.
Istòria[modificar | modificar la font]
Environada de estacades montagneuses, recobertes d'immenses bòsques verdoyantes e giboyeuses, la plana tricastine débouche al sud del Robinet. A l'oèst, es una vasta estenduda marécageuse, adaigada largament pel Rhône impétueux.
Es nascut ailà PetraLatta, Pèiralata, pèira retirada de la sabata de Gargantua, coma la dicha òc joliment la legenda. Ligures, Cèltas, apòrtan amb lo Empèri romain la civilizacion. Cal esperar la Mièja Edat perque s'installa fin finala un regim féodal, amb senhors, coseigneurs e mai tard cònsols. Una fortalesa a bastit sul Rocher. Al començament del Sègle XIV, los Templiers desvolopatz e rénovent l'agricultura. Al delà dels remparts, una segonda muralla de proteccion permet de lutar contra los bandolers e los pillards. La « charte de affranchissement » permet als abitants de designar los sieus representants, als poders limitats totun : la municipalitat es nascuda.
Dempuèi lo començament del Sègle XV, lo Dauphin, futur Louis XI, amassa la distincion de Pèiralata al Dauphiné de contunh al domeni reial.
François Eer dètz en principi logar Pèiralata a de Reymond, de contunh la vendre al baron de la Guarda. Los Guèrras de religion ensagnen tota la plana. Lo insuffisance dels recorses per alimentar los soldats en garnison se fa sentir. En 1562, la vila es paissièra e saquejada pel baron dels Adrets, e los sieus defensors massacrés[1].
Mas en 1599, Pèiralata rachetée pels abitants es de nòu donada al rei. Lo cardinal de Richelieu fa destruir la fortalesa. Per besonh financièr, Louis XIII impausa la comunitat jos la forma de « rescat » e unas fes encara los abitants de Pèiralata intervenon e ofrisson la distincion al Prince de Contatz, neveu de Mazarin. En 1789 las societats popularas an creat. Las tèrras an vendut als ciutadans. La primièra comuna a mes en marcha.
En 1814, la distincion es redonnée al futur Louis XVIII e en 1852 la via ferrée marca lo començament de la prospérité. En lo corrent dels ans 1920, lo Rocher es racheté per la municipalité e, après la Desliurança, la reputacion de Pèiralata es estretament ligada al bastiment del canal de Donzère–Mondragon e a l'installacion del luòc nuclear del Tricastin.
Entourée de palissades montagneuses, recouvertes d'immenses forêts verdoyantes et giboyeuses, la plaine tricastine débouche au sud du Robinet. À l'ouest, c'est une vaste étendue marécageuse, arrosée largement par le Rhône impétueux.
Là est née PetraLatta, Pèiralata, pierre retirée de la chaussure de Gargantua, comme le dit si joliment la légende. Ligures, Celtes, apportent avec l'Empire romain la civilisation. Il faut attendre le Moyen Âge pour qu'enfin s'installe un régime féodal, avec seigneurs, coseigneurs et plus tard consuls. Une forteresse est construite sur le Rocher. Au début du Sègle XIV, les Templiers développent et rénovent l'agriculture. Au-delà des remparts, une deuxième muraille de protection permet de lutter contre les brigands et les pillards. La « charte d'affranchissement » permet aux habitants de désigner leurs représentants, aux pouvoirs limités toutefois : la commune est née.
Dès le début du Sègle XV, le Dauphin, futur Louis XI, réunit la seigneurie de Pèiralata au Dauphiné puis au domaine royal.
François Ier doit d'abord louer Pèiralata à de Reymond, puis la vendre au baron de La Garde. Les Guerres de religion ensanglantent toute la plaine. L'insuffisance des ressources pour nourrir les soldats en garnison se fait sentir. En 1562, la ville est prise et pillée par le baron des Adrets, et ses défenseurs massacrés[2].
Mais en 1599, Pèiralata rachetée par les habitants est de nouveau donnée au roi. Le cardinal de Richelieu fait détruire la forteresse. Par besoin financier, Louis XIII impose la communauté sous la forme de « rachat » et une fois encore les habitants de Pèiralata interviennent et offrent la seigneurie au Prince de Conti, neveu de Mazarin. En 1789 les sociétés populaires sont créées. Les terres sont vendues aux citoyens. La première mairie est mise en place.
En 1814, la seigneurie est redonnée au futur Louis XVIII et en 1852 la voie ferrée marque le début de la prospérité. Dans le courant des années 1920, le Rocher est racheté par la municipalité et, après la Libération, la renommée de Pèiralata est étroitement liée à la construction du canal de Donzère–Mondragon et à l'installation du site nucléaire du Tricastin.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Modèl:Guèrras de religion-Miquel, p 233
- ↑ Pierre Miquel, Les Guerres de religion, Club France Loisirs, 1980, (ISBN 2-7242-0785-8 ), p 233


text:
Fus orari
Un fus orari es una zona de la superfícia terrèstra ont l'ora adoptada es identica en tot punt. Generalament, un fus orari seguís mai o mens l'ora mejana del meridian central.
Aqueste sistèma foguèt prepausat en 1876, ambe lo meridian de Greenwich per origina dels tempses, la linha de cambiament de data al meridian 180° (èst e oèst), e en devesissent lo glòbe en 24 fuses oraris de meteissa talha.
Los oraris legals son basats sul Temps Universal Coordenat (UTC), que li es ajustat o sostrach un cèrt nombre d'oras. Çaquelà correspondon uèi forçadament als fuses oraris originals, en rason d'un cèrt nombre d'adaptacions :
- Un país possedís generalament una sola ora legala quitament s'es a caval sus mantun fus (es lo cas de la China e d'Índia) ;
- Cèrts grands païses (Estats Units, Russia, Canadà, Austràlia, Brasil, etc.) son devesits arbitràriament en mantuna zona per defugir una tròp granda diferéncia entre l'ora legala e l'ora solara. Es tanben lo cas de cèrtas dependéncias alunhadas (per exemple: los DOM-TOM franceses, los Açòres portugueses, etc.) ;
- Un país pòt adoptar una ora autra que la que li seriá destinada a priori. Es lo cas de l'Espanha continentala (fòra las Canàrias que se situan un fus orari pus lèu) o de la metropòli francesa que son a l'ora de l'Euròpa Centrala (ora de Berlin dempuèi 1940) ;
- Cèrts païses an causit una ora correspondent pas a un fus original (Afganistan a UTC+4:30 o Iran a UTC+3:30) ;
- Una partida del mond coneis una ora d'estiu e una ora d'ivèrn, creadas per realizar d'economias d'energia (e de còps criticadas).
En consequéncia, l'ensemble dels païses del glòbe utiliza a l'ora d'ara 41 fuses oraris (en comptant UTC+8:45 qu'es pas un fus oficial), dont 36 tota l'annada (mas pas forçadament pels meteisses païses), dos solament a l'ora d'ivèrn boreala (UTC-3:30 e UTC+3:30), un unicament a l'ora d'ivèrn australa (UTC+12:45), un exclusivament a l'ora d'estiu boreala (UTC-2:30), un darrièr unicament a l'ora d'estiu australa (UTC+13:45).
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
- ISO 8601 : estandard internacional per la representacion de las datas, oras e fuses oraris
- Ora d'estiu
- Ora Internet : sistèma lançat pel Grop Swatch en 1998, supausat d'abolir las constrenchas ligadas als fuses oraris
- Linha de cambiament de data
- Temps Universal Coordenat


text:
1755
Aquesta pagina concernís l'an 1755 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Portugal[modificar | modificar la font]
Lo 1èr de novembre, se debanèt un tèrratrem poderós (magnitud entre 8,5 e 9) en Lisbona qu'entraïnèt un tsunami e d'incendis. Aquò entraïnèt la destruccion de la quasi-totalitat de la capitala e un nombre de victimas estimat entre 50 000 e 70 000. Lo rèi e son govèrn qu'èran pas en vila subrevisquèron e Sebastião José de Carvalho e Melo organizèt rapidament lei secors (avitalhament, enterrament dei mòrts, mobilizacion de l'armada per defugir lei pilhatges). Lo rèi e son ministre decidèron tanben de reünir una còla d'engenhaires e d'arquitèctes per rebastir la vila d'un biais modèrne.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Mòrt de malautiá dau negus Iyasu II (1730-1755). Son rèine veguèt lo declin accelerat de l'autoritat reiala en fòra de la region de Gondar. D'efècte, en 1755, Begemder e Gojdam èran de vassaus fòrça autonòms, Choa e Lasta èran de vassaus nominaus totalament autonòms e Tigre èra de facto un estat independent ambé la sieuna diplomacia. Son fiu Iyoas Ièr li succediguèt. Un conflicte acomencèt rapidament entre leis emperatritz Mentewab, frema dau negus Bekaffa (1721-1730), que teniá un ròtle primordiau dins lo govèrn dempuei 1730 e Welete Bersabe, frema d'Iyasu II que revendicava la regéncia segon lei tradicions etiopianas. Lei doas emperatritz mobilizèron d'armadas importantas a l'entorn de Gondar mai, per defugir una guèrra civila, Mentewab demandèt finalament l'arbitratge dau ras de Tigre Mikael Sehul. Lo ras prenguèt lo contraròtle de la capitala e veguèt son ròtle se renfòrçar gràcias au sostèn de Mentewab.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Geologia[modificar | modificar la font]
Après la destruccion de Lisbona per un tèrratrem, lo ministre portugués Sebastião José de Carvalho e Melo decidèt d'organizar una enquista sus lei causas e leis efècts dau fenomèn. Aquò es considerat coma l'acte de naissença de la sismologia.
Matematicas[modificar | modificar la font]
Premiera publicacion d'una teoria generala dau calcul de variacion escricha per lo matematician alemand Leonhard Euler dins son obratge intitulat Institutiones calculi differentialis (en occitan Tractat de calcul diferenciau).


text:
Il y a des sujets que l’on ne peut guère omettre dans un ordre du jour. Surtout pour le conseil d’un mouvement de réflexion et d’action alter mondialiste qui veut substituer un système fédéral démocratique au désordre de l’ultra libéralisme. Le traité de constitution européenne en est le meilleur exemple et n’a pas manqué de provoquer des débats passionnés. Les membres du conseil de la fédération générale de Gardarèm La Tèrra (GLT), réunis le six avril, ont émis un avis défavorable au traité de constitution européenne à une large majorité.
Ni souverainistes, ni nationalistes...
On sait que comme pour le " oui ", les raisons motivant les opposants au T.C.E. demeurent, il faut le dire, assez clairsemées. Les arguments qui ont été avancés au cours de la réunion ne sont certainement pas ceux des messieurs De Villiers, Chevènement ou Le Pen. C’est-à-dire que s’est affirmée une nette démarcation de toute position souverainiste ou nationaliste qui de toutes façons ne tient pas la route, quand on lit les premiers articles de la première partie. Si, effectivement, la constitution respecte " les structures fondamentales politiques et constitutionnelles " notamment en matière " d’autonomie locale et régionale ", cela veut dire que l’organisation centralisée à la française ainsi que son " identité nationale " ne seront pas remises en cause.
C’est plutôt du côté social que les discussions se sont orientées. Même si certaines dispositions de la constitution mènent à des avancées intéressantes (notamment dans quelques articles de la seconde partie sur la charte des droits fondamentaux), le caractère politique du traité est contestable tant les dispositions économiques demeurent prépondérantes.
La volonté première de compromis pour ne pas dévier de la sacro-sainte unanimité institue l’Union comme une " économie sociale de marché hautement compétitive " où " la concurrence est libre et non faussée "... Un amoncellement de termes contradictoires qui rendent le domaine social secondaire voire même assujetti aux prérogatives du marché. Pour ne pas être faussée, la concurrence a besoin d’une régulation sociale et fiscale orientée vers une harmonisation vers le haut du respect des droits fondamentaux des femmes, des hommes et des enfants.
À la libre circulation des personnes, des biens et des services à l’intérieur de l’Union, s’ajoute la libre circulation des capitaux financiers (pas de taxe Tobin). L’orientation prise est clairement celle d’une économie libérale ôtant aux institutions publiques toute possibilité d’arbitrage ou de régulation pour faire primer la logique des droits humains sur la logique du profit financier. Pour preuve, selon l’article I-30, la banque centrale européenne reste dégagée de tout contrôle e pourra mener les politiques monétaires qu’elle souhaitera. Il est à craindre que la BCE soit d’abord préoccupée par les taux de monnaie en circulation, la " stabilité des prix " ensuite et le chômage, la précarité et la pauvreté en Europe et sur la planète... Pas du tout.
Les dispositions politiques proposées par le TCE n’assurent guère un strict équilibre des pouvoirs entre Parlement, Conseil et Comission européens. Le Parlement, pourtant élu au suffrage universel direct proportionnel n’a droit qu’à une motion de censure et un contrôle de la politique menée par la Comission qui tient le pouvoir exécutif. Toutes les initiatives législatives reviennent au Conseil dans la droite ligne des politiques étatiques en matière de construction européenne. On sait bien que l’éloignement des institutions européennes de ses citoyens en explique leur défiance et donc le fort taux d’abstention enregistré à chaque échéance électorale de cette ampleur.
Voilà pourquoi, si le " non " devait l’emporter, GLT s’est prononcée en faveur de l’institution élue du peuple (scrutin à la proportionnelle sur des listes européennes riches des grandes diversités régionales) : cette constituante plancherait de nouveau sur la rédaction d’une véritable constitution que le peuple d’Europe (et non pas l’unanimité des États) aurait à ratifier. Plus représentative que la Convention Européenne qui avait des airs de conclave, l’assemblée constituante serait plus en phase avec les aspirations de l’ensemble des citoyens. Elle n’aurait qu’à donner la force constitutionnelle aux droits universels ainsi que définir les institutions et leurs règles de fonctionnement. Le tout sans avoir à perpétuer les choix étatiques prédéterminant la poursuite d’un système capitaliste et productiviste selon les principes énoncés dans la partie III.
L’Europe, nous l’aimons et nous la voulons. Nous la voulons unie, solidaire et forte. Nous la désirons respectueuse des diversités culturelles et linguistiques comme de tous les autres droits humains individuels et collectifs. Nous ne la voulons pas mercantile et repliée sur ses frontières. Nous la voulons proche, nous la voulons à l’écoute, nous la voulons en tant que force de justice et de paix. Même si le " non " l’a emporté au conseil de la fédération de Gardarèm la Tèrra, la réflexion civique est loin d’être close. Nous savons que nous allons la poursuivre dans les luttes sociales, culturelles, écologiques pour ne pas laisser l’avenir entre des mains avides de profit et de pouvoir. Fondamentalement, nous voulons tous la même chose : une Europe démocratique au service des êtres humains et du droit à la vie des peuples de la Terre.
2 mai 2005
version originale de la déclaration (débattue et adoptée en occitan par le Conselh de la Federaction Genarala Gardarem la Tèrra)
Euròpa,
LA CONSTITUCION DELS PÒBLES : ÒC.
I a de subjèctes que se pòdon gaire doblidar dins un òrdre del jorn. Subretot pel conselh d’un movement de refleccion e d’accion altermondialista que vòl substituir un sistèma federal democratic al desòrdre de l’ultrà liberalisme. Lo tractat de constitucion europenca n’es lo melhor exemple e manquèt pas de provocar de discutidas apassionadas. Los membres del conselh de la federacion generala Gardarem La Tèrra (GLT), acampats lo sièis d’abril, se prononcièron desfavorablament al tractat de constitucion europenca a una larga majoritat.
Se sap que coma pel "òc", las rasons que motivan los opausants al TCE demòran, o cal dire, pron escampilhadas. Los arguments que foguèron avançats al cors de l’acampada son segurament pas los del De Villiers, del Chevènement o de Le Pen. Valent a dire que se faguèt una neta desmarcacion de tota posicion sobeiranista o nacionalista que de tot biais ten gaire la rota quand se legisson los primièrs articles de la primièra partida (primièr alineà de l’article I-5). S’efectivament la constitucion respècta "las estructuras fondamentalas politicas e constitucionalas" especialament per çò concernissent "l’autonomia locala e regionala", aquò vòl dire que cambiarà brica l’organizacion centralizada francesa aital coma son "identitat nacionala".
Es puslèu del caire social que s’orientèron las discutidas. Emai cèrtas dispausicions de la constitucion menèsson a d’avançadas interessantas (sobretot dins qualques articles de la partida II suls dreches fondamentals), lo caractèr "politic" del tractat es contestable tant las dispausicions economicas demòran preponderantas.
La volontat primièra de compromés per pas deviar de la santa "unanimitat" instituís l’Union coma "una economia sociala de mercat nautament competitiva" onte "la concurréncia es liura e non falsada"... Un amolonament de tèrmes contradictòris que tòrnan lo domèni social segondari, quitament somés a las prerogativas del mercat. Per pas èsser falsada, la concurréncia a besonh d’una regulacion sociala e fiscala virada cap a l’armonizacion pel naut del respècte dels dreches fondamentals de las femnas, dels òmes e dels mainatges.
A la liura circulacion de las personas, dels bens e dels servicis al dintre de l’Union, s’apond la liura circulacion dels capitals financièrs (pas de taissa Tobin). L’orientacion presa es clarament la d’una economia liberala levant a las institucions publicas tota possibilitat d’arbitrage o de regulacion per far primar la logica dels dreches umans sus la logica del profièch financièr. Per pròva, segon l’article I-30, la Banca Centrala Europenca demòra desgajada de tot contraròtle e podrà menar las politicas monetàrias que desirarà. Se pòt crénher que la BCE contunhe de s’entrevar primièr dels tausses de moneda en circulacion, de "l’estabilitat dels prèses" en segond, e pas cap del caumatge, de la precaritat e de la pauretat en Euròpa e sus la Tèrra tota,.
Las dispausicions politicas prepausadas pel TCE asseguran gaire un equilibri rigorós dels poders entre Parlament e Comission europenca. Lo Parlament, çaquelà elegit al sufratge universal dirècte proporcional, a principalament un drech de contraròtle (fins a une mocion de censura) de la politica menada per la Comission que ten l’executiu. Mas, a travers lo Conselh, los Estats contunhan de gardar las claus de totas las potiticas euròpeas. Sabèm plan que l’aluènhament de las institucions europencas dels ciutadans n’explica la desfisança e aladoncas lo fòrt taus d’abstencion registrat a cada escasença electorala a aquela escala.
Vaquí perqué GLT diguèt non e se prononcièt en favor de l’establiment d’una "amassada constituenta" elegida pel pòble (amb un escrutin a la proporcionala sus de listas europèas imperativament ricas de las grandas diversitats regionalas). Aquela constituenta se tornariá penjar sus la redaccion d’una constitucion vertadièra que lo pòble d’Euròpa, e non pas l’unanimitat dels Estats, auriá de ratificar. Mai representativa que non pas la Convencion Europenca qu’aguèt d’èrs de conclave, l’amassada constituenta seriá mai en mesura d’èsser en fasa amb las aspiracions de l’ensemble dels ciutadans. Auriá pas que de balhar fòrça constitucionala als dreches universals, desfinir las institucions e lors règlas de fonccionament. Lo tot sens aver a perpetuar las causidas estatalas que predeterminan las politicas europèas per la continuacion d’un sistèma capitalista e productivista, segon la tresena part del tractat constitucional prepausat ara. .
Euròpa, l’aimam e la volèm. La volèm unida, solidària e fòrta. La desiram respectuosa de las diversitats culturalas e linguisticas coma de totes los autres dreches umans individuals e collectius. La volèm pas mercantila nimai replegada sus sas frontièiras. La volèm pròcha, la volèm a l’escota, la volèm fòrça de justícia e de patz. Quitament se lo "non" l’aguèt emportat largament dins lo conselh de la federacion de Gardarèm la Tèrra, la reflexion civica es luènh d’èsser tampada. Sabèm que de tot biais cal contunhar aquela soscadissa dins las luchas socialas, culturalas e ecologicas per pas daissar l’avenidor se bastir dins de mans avidas de profièch e de poder. Fondamentalament, volèm totes la meteissa causa : una Euròpa democratica al servici dels èstres umans e del drech a la vida del Pòble de la Tèrra.
2 de mai de 2005


text:
Avremesnil
Avremesnil es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna del país de Caux situada en lo costat de Bacqueville-en-Caux.
Commune du pays de Caux située dans le canton de Bacqueville-en-Caux.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Berceau De la familha de Pardieu Senhors de Avremesnil (de Pardieu) de Normandie e de Lorraine. Ostal Louise de Pardieu de Maucomble a épousé l'an 1714 Eustache, comte de Osmond
- l'an 1441, la Normandie èra a fuòc e a sang, las anglois #far del país de Caux un desèrt e massacrèrent los insurgés al val de Vire.
- Berceau de la famille de Pardieu Seigneurs d'Avremesnil (de Pardieu) de Normandie et de Lorraine. Marie Louise de Pardieu de Maucomble a épousé en 1714 Eustache, comte d'Osmond
- En 1441, la Normandie était à feu et à sang, les anglois firent du pays de Caux un désert et massacrèrent les insurgés au val de Vire.


text:
August
August, en latin Imperator Caesar Divi F. Augustus, (23 de setembre de 63 avC, Roma - 19 d'aost de 14 apC, Nola) foguèt lo fondator de l'Empèri Roman e son premier sobeiran de 27 avC a sa mòrt.
Nascut dins una familha rica, August foguèt remarcat e adoptat coma eiretier per son oncle Juli Cesar. Après son assassinat, August revendiquèt l'eiretatge politic de son oncle e formèt lo Segond Triumvirat ambé Lepidus e Marc Antòni en 43 avC. De 43 a 30 avC, una tièra de guèrras li permetèt d'eliminar sei rivaus politics (Republicans, Senat, triumvirs...) e de venir l'autoritat unica de Roma après lo suicidi de Marc Antòni. Puei, après la fin dau Segond Triumvirat, restaurèt d'institucions republicanas de façada. Ansin, refusèt de restaurar la monarquiá per respectar la tradicion e lei sentiments romans fòrça ostils a la reiautat. En plaça, capitèt de renfòrçar pauc a pauc son autoritat, de concentrar lei cargas decisivas e de vujar lo rèsta deis institucions de sei poders.
A l'exterior de l'Empèri, lo rèine d'August veguèt lo debanament d'una tièra de conquistas coma Egipta, Dalmàcia, Illiria, Panònia, lo nòrd d'Espanha, la màger part deis Aups, una partida d'Anatòlia, una partida dau nòrd d'Africa e Judèa. En revènge, aqueu periòde foguèt tanben lo començament d'un periòde de patz intèrna que va venir la Pax Romana dins lo corrent dei rèines seguents. Au nivèu economic, capitèt tanben de redreiçar l'economia de l'Empèri e de sa capitala après d'annadas de dificultats causadas per la guèrra civila quasi permanenta de 44 a 30 avC.
Moriguèt a Nola en causa d'una malautiá durant un viatge vèrs Roma. Son successor foguèt lo generau Tibèri qu'èra son fiu adoptiu e lo marit de sa filha unica.
Somari
- 1 Lo nom d'August e seis evolucions successivas
- 2 La jovença d'August e lei premiereis annadas de sa carriera politica
- 3 La conquista dau poder
- 3.1 La revendicacion de l'eiretatge de Cesar e la formacion d'un partit poderós
- 3.2 Lo premier conflicte ambé Marc Antòni e la formacion dau Segond Triumvirat
- 3.3 L'eliminacion deis assassins de Cesar e lo renfòrçament de popularitat d'Octavius entre lei fòrças militaras
- 3.4 Lo segond conflicte entre Octavius e Marc Antòni
- 3.5 La conquista de Sicília e l'eliminacion de Lepidus
- 3.6 Lo tresen conflicte entre Octavius e Marc Antòni e la victòria finala d'Octavius
- 4 L'instauracion e la consolidacion de l'Empèri
- 5 La politica d'expansion territòriala imperiala
- 6 La succession e la mòrt d'August
- 7 Ligams intèrns
- 8 Nòtas e referéncias
- 9 Bibliografia
Lo nom d'August e seis evolucions successivas[modificar | modificar la font]
Dins lo corrent de sa vida, lo nom d'August conoguèt una tièra d'evolucions e de modificacions successivas causadas per l'evolucion de son estatut familiau o politic. A l'ora d'ara, lei noms latins Octavius o Augustus, o de formas occitanizadas, son generalament utilizats per leis istorians per destriar entre lei periòdes situadas avans e après la creacion de l'Empèri Roman. Pasmens, aquò es solament una simplificacion :
- a sa naissança, son nom èra Gaius Octavius.
- en 44 avC, après son adopcion per Juli Cesar, son nom venguèt Gaius Julius Caesar Octavianus.
- en 42 avC, quand Juli Cesar venguèt una divinitat après un vòte dau Senat, Octavius apondèt Divi Filius a la fin de son nom.
- en 38 avC, après divèrsei batalhas, decidiguèt de remplaçar Gaius Julius per Imperator, títol donat per lei soudats a lor generau victoriós.
- en 27 avC, après sa victòria còntra Marc Antòni e Cleopatra VII, lo Senat li donèt una tièra de títols novèus e son nom venguèt Imperator Caesar Divi Filius Augustus.
La jovença d'August e lei premiereis annadas de sa carriera politica[modificar | modificar la font]
La jovença d'August[modificar | modificar la font]
La jovença d'August es lo periòde avans son intrada dins l'esfèra politica romana. Se debanèt de 63 a 48 avC. August nasquèt lo 23 de setembre de 63 avC. Son paire èra dich Gaius Octavius e sa maire èra Atia Balba Caesonia. Aquela darriera èra la nebota de Juli Cesar. August teniá una mièja sòrre dicha Octavia Major e una sòrre dicha Octavia Minor. Sa familha èra fòrça rica gràcias a d'activitats financieras basadas dins la vila de Velitrae situada dins la region de Roma. Aquela riquessa aviá permés l'intrada de la familha dins l'òrdre senatoriau e Gaius Octavius paire poguèt venir questor en 70 avC. En 61 avC, foguèt elegit pretor e venguèt governador de la província de Macedònia. I demostrèt sei capacitats d'administrator e poguèt rintrar en Itàlia en 59 avC. Podriá d'ara endavant se presentar au consulat mai moriguèt subitament a Nola.
En causa d'aquela carriera politica fòrça importanta e de sa mòrt subita, August conoguèt gaire son paire. Foguèt educat per sa maire e un esclau dich Sphaerus. Aqueu darrier aguèt una influéncia importanta sus l'enfant e foguèt finalament liberat en regraciament de son òbra. Son educacion foguèt aquela de l'aristocràcia romana de son epòca : apprendissatge dau latin, dau grèc e deis arts dau discors.
En 57 avC, Atia Balba Caesonia se mariguèt tornarmai ambé Lucius Marcius Philippus, sostèn dau partit de Juli Cesar, que venguèt cònsol en 56 avC durant lo periòde dau Premier Triumvirat. Adoptèt aisament August coma son fiu. A partir de la mòrt de Crassus en 53 avC, l'aliança politica entre Cesar e Pompèa s'esclapèt pauc a pauc per entraïnar la guèrra civila deis annadas 49-45 avC. August faguèt sa premiera aparicion publica dins aqueu contèxte en 52 avC durant lei funeralhas de sa grand Julia Caesaris.
Lo començament de la carriera politica d'August[modificar | modificar la font]
Tre 52 avC, Juli Cesar remarquèt son nebot e decidiguèt de favorizar sa carriera politica. Maugrat la neutralitat de Lucius Marcius Philippus durant la guèrra civila, aquel interés demeniguèt pas e lo començament de la carriera politica d'Octavius foguèt marcat per lo sostèn de Cesar. En 48 avC, Octavius venguèt sòci dau Collègi Pontificau gràcias a son oncle. Obtenguèt tanben la carga onorifica de Prefèct urban fins au retorn de Cesar. Aquelei pòstes avián pas de poders importants mai permetèron a Octavius de se familiarizar ambé lo monde politic. En 46 avC, èra vengut fòrça pròche de Cesar e s'acomencèt de li sometre de demandas de son oncle.
Son influéncia èra donc venguda fòrça importanta e Cesar decidiguèt de li preparar ai cargas pus importantas de Roma. Per aquò, Octavius deguèt complir una carriera militara. Maugrat quauquei tensions entre Cesar e Atia, Octavius deguèt jónher son oncle per participar a la campanha d'Africa. Pasmens, una malautiá l'empachèt. Tre son restabliment, reüniguèt un grop d'amics, de cu Marcus Vipsanius Agrippa, e anèt en Espanha per jónher l'armada de Cesar en campanha còntra lei luòctenents de Pompèa. Dins aquò, son naviri deguèt faciar de dificultats de navigacion e Octavius desbarquèt en territòri enemic. Capitèt de lo traversar per arribar au camp de Cesar. Puei, demorèt auprès de son oncle fins a junh de 45 avC que li donèt de basas en estrategia e en gestion administrativa.
Au retorn d'Espanha, Octavius participèt au trionf de son oncle e Cesar modifiquèt en secrèt son testament en favor d'Octavius. Puei, Cesar contunièt de s'ocupar de l'educacion e de la formacion de son nebot que foguèt mandat ambé seis amics Agrippa Gaius Maecenas e Salvidienus Rufus en Macedònia. De mai, en fòra de la question educativa, lo grop deviá tanben preparar cinc legions per acomençar una guèrra còntra lei Partes. Octavius deviá venir en 43 avC lo Mèstre de Cavalariá de Cesar, es a dire lo segond personatge de l'Estat Roman après son oncle. L'assassinat de Cesar en març de 44 avC empachèt lo debanament d'aqueu plan mai permetèt a Octavius de recuperar una partida granda de la fortuna e de la clientèla de son oncle.
La conquista dau poder[modificar | modificar la font]
La revendicacion de l'eiretatge de Cesar e la formacion d'un partit poderós[modificar | modificar la font]
Quand Cesar foguèt assassinat lo 15 de març de 44 avC, Octavius èra a Apollonia per estudiar e preparar sa campanha a partir de Macedònia. Refusèt d'escuchar lei conseus d'anar en Macedònia per jónher sei legions e preferiguèt desbarcar dins lo sud d'Itàlia per avalorar la situacion e sei possibilitats. Demonstrant de capacitats politicas fòrça importantas, va aprofichar lei tensions entre Marc Antòni e leis assassins de Cesar per formar un partit e una armada poderosa favorables a seis interés. Ansin, a la fin de 44 avC, èra vengut un òme incontornejable de la politica romana.
D'efèct, quand desbarquèt a Brundisium, aprenguèt lo contengut dau testament de Cesar e poguèt donc aprofichar la fortuna de son oncle per servir seis interés. La situacion politica èra tanben favorabla : una trèva mau-segura existiá entre Marc Antòni e leis assassins de Cesar. De son caire, lo Senat esperava reconquistar son poder ancian. Lo senator Ciceron èra un dei caps dau Senat. Per eu, Octavius èra l'otís permetent de complir lei projèctes senatoriaus. Una aliança se formèt donc entre Ciceron e Octavius que poguèt aprofichar una partida dau budget previst per la guèrra còntra lei Partes per recrutar de soudats veterans deis armadas de Cesar per formar una armada privada.
D'autra part, sa posicion d'eiretier oficiau de Cesar li permetèt d'acampar lo sostèn de mai d'un cap dau partit de son oncle. Per aquò, poguèt aprofichar leis errors de Marc Antòni que s'èra opausat a la divinacion de Cesar au contrari de la màger part dei partisans dau dictator ancian. Poguèt tanben aprofichar la campanha dau Senat menada per Ciceron per descreditar Marc Antòni depintat coma la menaça pus gròssa còntra l'òrdre public roman. Aital, quand Octavius arribèt a Roma lo 6 de mai de 44 avC, teniá una armada de 3 000 òmes e lo sostèn d'un nombre important de partisans de son oncle e de senators. En novembre, la poissança d'aqueu partit foguèt encara renfòrçada quand doas legions fidèlas a Marc Antòni cambièron de camp au profiech d'Octavius.
Lo premier conflicte ambé Marc Antòni e la formacion dau Segond Triumvirat[modificar | modificar la font]
L'annada 43 avC foguèt marcada per lo premier conflicte entre Octavius e Marc Antòni. Sensa venceire vertadier, aquela guèrra entraïnèt lo partiment dau poder entre lei tres caps pus poderós de Roma (Octavius, Marc Antòni e Lepidus) e la formacion dau Segond Triumvirat. Lo plan dau Senat per reconquitar son autoritat anciana s'acabèt per una revirada totala e l'institucion perdiguèt son influéncia.
Pasmens, au començament de l'annada, lei senators menats per Ciceron podián esperar de retrobar aqueu poder. Octavius èra jove e la posicion de Marc Antòni mau-segura en fàcia de la poissança politica creissenta de son advèrsari. Inquiet per sa seguritat, Marc Antòni preferiguèt se retirar dins lo nòrd d'Itàlia e assaièt de prendre lo contraròtle de la region a son governador. Lo Lo refús d'aqueu darrier entraïnèt un conflicte e lo Senat aprofichèt la situacion per condamnar oficialament Marc Antòni e demandar a Octavius d'eliminar aquela menaça. Aperavans, gràcias au sostèn de Ciceron, Octavius obtenguèt l'imperium, permetent de venir lo cap legau de fòrças militaras, un pòste de senator e lo drech de votar ambé leis ancians cònsols.
Leis operacions militaras acomencèron en abriu e lei fòrças d'Octavius e dau Senat bateguèron lei tropas de Marc Antòni au Forum Gallorum e a Mutina. Pasmens, lei dos cònsols comandant l'armada d'Octavius foguèron tuats dins lei combats e l'armada de Marc Antòni capitèt de se retirar dau prat batalhier e de defugir la destruccion. Lei manòbras maladrechs dau Senat, qu'assaièt de retirar son comandament a Octavius, van entraïnar un cambiament d'alianças. Lo nebot de Cesar refusèt de contuniar lo combat còntra Marc Antòni puei ataquèt e conquistèt la capitala. Lo 19 d'aost de 43 avC, se faguèt elegir cònsol enterin que Marc Antòni s'aliava ambé Marcus Aemilius Lepidus que foguèt Mèstre de Cavalariá de Cesar.
De negociacions acomencèron entre lei tres òmes a partir d'octòbre de 43 avC. Sus lo modèl de Cesar, Pompèa e Crassus, formèron un Triumvirat per dirigir e se partejar l'empèri. Lo perdeire d'aquel acòrd èra lo Senat e l'aristocràcia abitualament elegida ai pòstes pus importants de la Republica. Lei triumvirs decidiguèron donc d'organizar una repression feròça e de listas de proscripcion foguèron realizadas. Aital, 300 senators e 2 000 equites foguèron fòrabrandits o assassinats coma Ciceron lo 7 de decembre. En fòra dau renfòrçament politic dau Triumvirat, aquela operacion permetèt tanben ai tres triumvirs de restaurar de finanças tocadas per lei despensas de guèrra. A la fin de l'annada, la poissança dau Senat èra fòrça demenida e leis institucions aguèron plus de ròtles decisius dins lo debanament deis afaires politics que van entraïnar la fin de la Republica e la formacion de l'Empèri.
L'eliminacion deis assassins de Cesar e lo renfòrçament de popularitat d'Octavius entre lei fòrças militaras[modificar | modificar la font]
En 42 avC, lei triumvirs ataquèron lei fòrças acampadas per leis assassins de Cesar en Macedònia. Gropant lei darriers partisans de la Republica tenent de fòrças militaras importantas, leis assassins de Cesar foguèron desfachs a Philippi en octòbre de 42 avC. Aquò permetèt au Triumvirat d'eliminar son darrier advèrsari perilhós e de realizar un partiment novèu de l'empèri. Permetèt tanben a Octavius d'aumentar sa popularitat entre lei soudats gràcias a sa politica de distribucion de tenements ai veterans dei doas armadas.
D'efèct, après lo còp d'estat d'Octavius, son eleccion coma cònsol e la conclusion dau Segond Triumvirat, una partida dei senators preferiguèt abandonar la capitala avans lo començament de la repression dei listas de proscripcion. Jonhèron leis assassins de Cesar — Brutus e Cassius — que formavan una armada dins lei províncias orientalas per defendre la Republica. Vèrs la fin de 43 avC, lei fòrças orientalas dei partisans de Cesar foguèron vencudas a Laodicea e una armada importanta foguèt creada per lei republicans. Una fòrça compausada dei legions de Marc Antòni e d'Octavius foguèt donc mandada en Macedònia. Lei doas batalhas de Philippi (3 e 23 d'octòbre de 42 avC) s'acabèron per la desfacha e lo suicidi de Brutus e de Cassius. D'ara endavant, lo Triumvirat aviá plus d'enemics interiors vertadiers e un partiment novèu de l'empèri se debanèt entre Marc Antòni, Octavius e Lepidus. Lo premier obtenguèt lei províncias orientalas, lo segond Gàllia, Espanha e Itàlia e lo tresen lei províncias africanas.
De mai, Octavius capitèt d'aprofichar la situacion per ganhar lo sostèn d'un nombre gros de soudats. D'efèct, après la batalha, unei miliers de soudats rintrèron en Itàlia e demandèron lei tenements promés avans la guèrra coma pagament de sei servicis. Mèstre d'Itàlia, Octavius s'ocupèt de cumplir aquela promessa. S'ocupèt tanben de cumplir lei promessas similaras realizadas per Brutus e Cassius. Ansin, obtenguèt lo sostèn de la màger part dei veterans dei doas armadas installats en Itàlia. Una temptativa de rebellion de certanei soudats en 40 avC aguèt donc pauc de succès e Octavius foguèt aisament venceire.
Lo segond conflicte entre Octavius e Marc Antòni[modificar | modificar la font]
La politica militara d'Octavius aviá de limits en causa de sa manca — relativa — de gost per leis afaires militars. Per exemple, durant lei batalhas, Octavius fisèt lo comandament de sei tropas a son amic Agrippa e foguèt accusat de coarditge per Marc Antòni. De mai, assaièt tanben en 40 avC de formar d'alianças novèlas gràcias a un cambiament de frema. Aquò causèt la revòuta de 40 avC aisament vencuda. En revènge, sa repression saunosa demeniguèt la popularitat d'Octavius e li causèt de dificultats novèlas. Marc Antòni assaièt d'aprofichar la situacion e desbarquèt dins lo sud d'Itàlia. Pasmens, lei dos camps èran pas capables de menar una guèrra lònga e un acòrd foguèt donc negociat assaiant sensa succès de renfòrçar l'aliança entre Octavius e Marc Antòni.
La crisi foguèt causada per lo volontat d'Octavius de divorciar de sa frema Clodia Pulchra, filha de Fulvia Pulchra qu'èra la frema de Marc Antòni. Maucontenta, Fulvia capitèt de formar una aliança ambé Lucius Antonius per crear una armada en Itàlia e se revòutar còntra Octavius. Pasmens, aquela armada aguèt de dificultats per acampar un nombre sufisent de soudats e foguèt finalament enceuclada e vencuda a Perusia en 40 avC. Durant lei combats, la màger part dei soudats demorava fidèla a Octavius que teniá de finanças capablas de suportar un esfòrç de guèrra important au contrari de sei dos advèrsaris. Lei dos caps de l'insureccion, pròches de Marc Antòni, foguèron esparnhats mai seis aliats deguèron faciar una repression saunosa : 300 senators o nobles romans foguèron tuats e Perusia foguèt pilhada e cremada per servir d'avertiment au rèsta d'Itàlia.
Aital, Octavius venguèt fòrça impopular e Marc Antòni assaièt d'aprofichar aquela situacion per eliminar son rivau. Desbarquèt amb una fòrça importanta pròche de Brundisium. S'acomencèt lo sètge de la vila e Octavius organizèt una armada per desblocar la ciutat. Pasmens, lei soudats dei dos camps, especialament aquelei de Marc Antòni, èran gaire desirós de se batre e de mutinariás se debanèron. De mai, Fulvia moriguèt d'una mòrt subita durant la guèrra entraïnant la disparicion d'un dei partisans principaus de la guèrra.
Octavius e Marc Antòni deguèron donc tornarmai negociar e un tractat, dich tractat de Brundisium, foguèt finalament signat. Lo partiment de l'empèri èra mantengut segon lo sistèma adoptat après Philippi : Lepidus en Africa, Octavius a l'Oèst e Marc Antòni a l'Èst. Puei, un maridatge foguèt conclut entre Marc Antòni e Octavia Minor, la sòrre d'Octavius. L'idèa d'aqueu maridatge èra de renfòrçar lei ligams entre lei dos triumvirs. Maugrat la relacion entre Marc Antòni e Cleopatra VII, doas filhas, dichas Antonia Mayor e Antonia Minor, nasquèron d'aquela union. Aquela patz va oficialament durar fins a 32 avC mai Octavius va l'aprofichar per afeblir la posicion de Marc Antòni e renfòrçar la sieuna.
La conquista de Sicília e l'eliminacion de Lepidus[modificar | modificar la font]
La conquista de Sicília se debanèt en 36 avC a l'iniciativa d'Octavius e de Lepidus. Permetèt tanben a Octavius d'eliminar Lepidus dau Triumvirat. L'illa èra dirigida per Sextus Pompeius, fiu de Pompèa, qu'aviá pres son contraròtle durant lei trebols causats per la mòrt de Cesar. Aprofichant sa posicion estrategica, sa produccion agricòla necessària a l'avitalhament de Roma, una flòta poderosa e lei tensions regularas entre triumvirs, Sextus Pompeius aviá negociat una tièra d'acòrds amb Octavius per assegurar sa posicion e estendre sa dominacion sus divèrseis illas de Mediterranèa (Corsèga, Sardenha...) e dins Peloponés en 39 avC. Aperavans, aviá negociat un maridatge entre Octavius e sa filha adoptiva.
Dins aquò, aqueu sistèma diplomatica se fragilizèt en 38 avC quand Octavius divorcièt tornarmai per esposar Livia. Pus grèu, un generau de Sextus Pompeius se revoutèt en Corsèga e Sardenha per se plaçar sota la proteccion d'Octavius. La guèrra acomencèt en 36 avC. Lo 3 de setembre, la flòta d'Agrippa aprefondèt aquela de Pompeius a Naulochus dins lo nòrd de Sicília. Lo cap de l'illa assaièt de resistir ambé sei tropas terrèstras mai foguèt capturat e executat en 35 avC. Octavius prenguèt lo contraròtle de l'illa.
Pasmens, la conquista de l'illa foguèt pas lo solet succès d'Octavius durant aquela guèrra. D'efèct, capitèt de prendre a la leca Lepidus sota l'accusacion d'entenduda ambé Sextus Pompeius e d'usurpacion de poder en Sicília. Lo Senat, contraròtlat per Octavius, votèt l'accusacion e Lepidus perdèt sa carga de triumvir. Lo mèstre dei províncias africanas preferiguèt negociar amb Octavius. Finalament, en cambi de l'abandon de sa carga, gardèt sei foncions — fòrça onorificas — de Pontifex Maximus e foguèt exilat a Circeii au sud de Roma.
Lo tresen conflicte entre Octavius e Marc Antòni e la victòria finala d'Octavius[modificar | modificar la font]
Lo tresen e darrier conflicte entre Octavius e Marc Antòni se debanèt entre 32 e 30 avC. S'acabèt per la desfacha de Marc Antòni e de son aliada egipciana Cleopatra VII. Permetèt a Octavius d'unificar l'empèri roman sota sa direccion unica e d'i apondre lei territòris d'Egipte.
La preparacion de la guèrra se debanèt a partir de l'expulsion d'Octavia vèrs Roma per Marc Antòni. La propaganda d'Octavius poguèt alora aprofichar la relacion entre Marc Antòni e Cleopatra VII coma contrari ai mors romans. De mai, a partir de 34 avC, lei succès romans en Armenia permetèron a Marc Antòni lo títol de rèi a son fiu qu'èra tanben prince egipcian. En 33 avC, Octavius dirigiguèt una campanha de propaganda fòrça violenta còntra son rivau e l'accusèt de donar de territòris romans ais Egipcians o de menaçar la dominacion de Roma sus la Mar Mediterranèa. Octavius capitèt tanben de raliar mai d'un ministre o d'un oficièr de Marc Antòni. Venguèron au Senat confirmar leis accusacions d'Octavius e, a la fin de l'annada 32 avC, lo Senat acceptèt de declarar la guèrra a Cleopatra VII e de retirar sei títols e cargas a Marc Antòni.
Leis operacions militaras comencèron l'annada seguenta en Grècia. Agrippa capitèt de devesir lei fòrças de Cleopatra VII e de Marc Antòni. Puei, anientèt la flòta dei dos aliats a Actium benlèu ambé l'ajuda de certanei generaus de Marc Antòni ja raliats en secrèt a Octavius. Marc Antòni e Cleopatra VII se retirèron a Alexàndria. De son caire, Octavius capitèt de raliar a son camp la màger part dei fòrças terrèstras de Marc Antòni situadas en Grècia e dins certanei províncias orientalas. Lo 1èr d'aost de 30 avC, conquistèt Alexàndria e sei dos enemics se suicidiguèron. Leis enfants dau pareu e lo fiu de Cleopatra e de Juli Cesar foguèron assassinats per defugir l'emergéncia d'un eiretier novèu de Cesar.
Aital, la batalha d'Actium e sei consequéncias permetèt d'unificar la direccion de l'empèri roman per lo premier còp dempuei la mòrt de Juli Cesar en 44 avC. Octavius ne'n èra lo mèstre solet e sa dinastia èra d'ara endavant renfòrçada per l'eliminacion de sei rivaus o deis eiretiers possibles. Son poder èra tanben fòrça superior a aqueu deis institucions romanas e leis annadas après Actium van veire la fondacion de l'Empèri Roman.
L'instauracion e la consolidacion de l'Empèri[modificar | modificar la font]
Après la desfacha de Marc Antòni, Octavius venguèt lo cap unic de Roma e de son empèri. Pasmens, maugrat lo periòde lòng de guèrras civilas dins lo corrent dau sègle I avC, leis institucions republicanas e lo pòble èran pas lèst a acceptar una restauracion de la monarquiá. Ansin, en 44 avC, l'objectiu de l'assassinat de Juli Cesar èra justament d'empachar Cesar, ja dictator a vida, de venir rèi. Octavius decidiguèt donc d'adoptar una autra estrategia basada sus lo mantenement, au mens de façada, deis institucions republicanas e sus la creacion d'una posicion novèla per eu li permetent de venir de facto lo rèi de Roma sus una apelacion diferenta e totjorn dins lo respèct de la tradicion romana. Autre ponch important, privilegièt tanben lo redreiçament economic de Roma per limitar lei riscs de rebellion còntra son autoritat.
Aital, doas tièras de reformas constitucionalas foguèron adoptadas en 27 e en 23 avC per fondar l'òrdre novèu desirat per Octavius que va lèu venir August. Reformèt tanben prefondament la politica urbana de Roma per assegurar l'avitalhament e l'economia de la capitala.
La premiera tièra de reformas[modificar | modificar la font]
La premiera tièra de reformas se debanèt en 27 avC. Octavius fenhiá de rendre sei poders au Senat mai gardèt son ret d'influéncia sus l'administracion dei províncias o sus lei fòrças armadas e son contraròtle sus sei ressorsas financieras. Ansin, lo Senat, afeblit après la tièra de guèrras civilas dau sègle e la repression saunosa dei complòts de senators, foguèt pas capable d'assegurar la gestion dei províncias romanas e de l'Estat. Deguèt donc finalament, gràcias a la complicitat de certanei senators, de rendre seis atribucions a Octavius.
D'efèct, après Actium, i aviá oficialament ges de rasons de gardar l'estructura autoritària dau Triumvirat. Per respectar la tradicion romana, Octavius deviá donc tenir sei poders dau Senat. Gràcias a la poissança de son ret d'influéncia e de sa clientèla, capitèt donc d'empachar lo Senat de tenir lei capacitats sufisentas per dirigir l'empèri. Après lo succès d'aquela manòbra, fenhiá donc d'acceptar ambé reticéncia de dirigir lei províncias au profiech dau Senat per una durada limitada a dètz annadas.
Lei províncias foguèron partejadas entre Octavius que s'ocupava de zonas pus expausadas ai menaças exterioras e lo Senat. Aqueu partiment permetiá a Octavius de gardar lo contraròtle dirèct de la màger part dei legions (20 sus 26). De mai, la poissança financiera d'Octavius li permetèt de realizar divèrsei trabalhs sensa lo sostèn dau Senat. Pasmens, aqueu sistèma, fòrça a l'avantatge d'Octavius, permetiá de presentar un poder partejat ambé lo Senat tradicionau. De mai, lei províncias sota la diraccion d'Octavius avián ja conegudas un govèrn militar durant lei periòdes precedents, especialament sota l'epòca de Pompèa. Ansin, lo sistèma format en 27 avC permetiá de gardar una Republica de façada amb un Senat autonòm mai sensa la capacitat militara de rebutar Octavius.
Per completar aqueu sistèma, Octavius capitèt tanben d'obtenir lei títols d'August, que va venir son nom principau, e de Princeps. L'objectiu èra de marcar sa superioritat e d'evitar lo títol de Romulus tróp liat a la monarquiá. August èra un títol religiós novèu e Princeps èra un títol republican utilizat per regraciar un servitor de l'Estat. Enfin, obtenguèt divèrsei títols per marcar son poder sus lei fòrças armadas e sei succès militars. Aqueu segond ensems de títol èra relativament important car Octavius aviá fondat sa dominacion sus lo Senat gràcias au contraròtle de la màger part dei fòrças armadas.
La segonda tièra de reformas[modificar | modificar la font]
La segonda tièra de reformas se debanèt a partir de 23 avC per corregir lei limits e leis abús tròp vesedors dau sistèma de 27 avC.
Lo pus important èra lo consulat permanent d'August. Aquò èra necessari per intervenir dins leis afaires intèrns dei províncias dirigidas per de procònsols. Pasmens, èra un limit ais ambicions deis òmes politics romans desirós d'agantar la carga supausada pus auta de l'Estat Roman. L'objectiu d'August foguèt donc d'abandonar aquela carga venguda geinanta au profiech d'una carga novèla tenent de poders similars. Per aquò, deguèt donc obtenir dau Senat la definicion e lo vòte d'aquela posicion. Aquela aliança foguèt obtenguda gràcias a una aliança ambé certanei senators republicans. De mai, l'abandon de la carga de cònsol permanent èra puslèu una novèla bòna per lei senators car aumentava lei possibilitats de venir cònsol e de complir lo cursus honorum. En cambi, August venguèt imperium proconsulare maius, es a dire « premier dei procònsols » ambé de poders identics au periòde avans 23 avC. Venguèt tanben censor e tribun. Aquelei pòstes li permetián de tenir un drech de veto sus leis afaires de l'Estat, de presidir leis eleccions e de contraròtlar la nominacion dei senators. Enfin, totei lei tropas militaras romanas, i comprés la miliciá urbana de Roma, èra d'ara endavant sota son comandament.
Dins lei fachs, aquela tièra de reformas permetèt a August de vujar lo sens de la foncion de cònsol e d'assegurar sa posicion gràcias a la creacion de la carga novèla de proconsulare maius. De mai, renforcèt tanben sa dominacion sus l'aparelh militar de l'Estat (legions, miliciás...) per limitar lo risc de revòuta. Dins leis annadas seguentas, quauquei mesuras mens importantas completèron aquel ensems de lèis :
- en 19 avC, obtenguèt lo drech de portar publicament leis ensenhas de cònsols.
- en 12 avC, aprofichèt la mòrt de Lepidus per venir Pontifex Maximus.
- en 2 avC, foguèt elegit pater patriae, es a dire « Paire de la Patria ».
La politica administrativa e economica d'August[modificar | modificar la font]
La transformacion de Roma[modificar | modificar la font]
La transformacion de Roma foguèt una deis òbras principalas d'August que designèt especialament son amic Agrippa per dirigir la capitala e acomençar lei trabalhs durant son absència. Fòrça riche après lei guèrras civilas, lo generau aviá ja acomençat de modernizar la vila en 33 avC. Sa politica èra basada sus tres principis :
- melhorar lei condicions de vida deis abitants.
- abelir la vila gràcias a la bastida de monuments.
- celebrar la glòria de l'Empèri e d'August.
Per aquò, Agrippa s'ocupèt inicialament d'acabar lei projèctes acomençats durant lo periòde de Cesar. Puei, bastiguèt de termes e melhorèt l'avitalhament en aiga gràcias a la bastida d'un aqüeducte suplementari. Enfin, organizèt la construccion d'un Panteon, destruch en 80 avC, per celebrar la victòria d'Actium.
Aquela politica foguèt contuniada per August que melhorèt l'avitalhament de la vila en cerealas e s'ocupèt de restaurar sei temples. De modificacions foguèron realizats sus lo Forum. La segonda partida dau rèine veguèt la bastida de monuments novèus per celebrar lei succès militars d'August e tanben l'instauracion de la patz interiora dins l'Empèri.
La reforma dau sistèma d'impòst[modificar | modificar la font]
August adoptèt una reforma prefonda dau sistèma d'impòst. Aperavans, de tribut èran decidits d'un biais periòdic mai o mens logic per cada província. En plaça, decidiguèt de crear un sistèma de pagament regular d'impòsts dirècts e indirècts. De mai, la reparticion de l'impòst foguèt d'ara endavant basat sus lo nombre d'abitants de la província. Lei regions italianas èran dispensadas dau pagament deis impòsts dirècts. Pus eficaç, aqueu sistèma poguèt tanben aprofichar la situacion especiala dei províncias conquistas sus la rèina Cleopatra VII qu'èran consideradas coma lo ben personau de l'emperaire e non de províncias romanas. Ansin, lo tesaur imperiau teniá de reservas financieras fòrça importantas permetent de completar un budget per de trabalhs o de jòcs publics o d'organizar d'operacions militaras sensa lo sostèn dau Senat.
La politica d'expansion territòriala imperiala[modificar | modificar la font]
Après la formacion de l'Empèri, August decidiguèt d'una politica estrangiera agressiva e adoptèt lo nom Imperator (en occitan : « comandant victoriós ») coma premier nom per associar a la nocion de victòria militara. Fins a l'an 13, foguèt proclamat vingt-e-un còps imperator per sei tropas e divèrsei conquistas avián aumentat la superficia de l'Empèri Roman dins lo nòrd d'Espanha, dins leis Aups, en Illiria, en Panònia e dins lei províncias africanas e orientalas. Sa revirada quasi unica foguèt la resisténcia dei pòbles germanics que resistiguèron a la conquista romana a Teutoborg.
Lei conquistas foguèron dirigidas per de generaus o per de mejans diplomatics. Ansin, la victòria còntra Marc Antòni e Cleopatra aviá permés d'ocupar Egipte e Siria. En 25 avC, l'estat de Galatia venguèt una província romana sensa combat après l'assassinat de son rèi legitim per un complòt de Cort. Judèa conoguèt un sòrt similar a la fin dau rèine d'Eròde lo Grand (73-4 avC). D'operacions militaras foguèron necessàrias per esquichar l'insureccion dau nòrd d'Hispania e ocupar tota la peninsula en 19 avC, conquistar lei pòbles deis Aups entre 16 avC e Panònia entre 12 e 9 avC. En revènge, lei pòbles germanics, inicialament vencuts per Drusus, se revoutèron en 9 avC e anientèron tres legions durant la batalha de Teutoborg. August deguèt mandar d'urgéncia de renfòrç e ordonar l'abandon de la província de Germania. A l'Èst, la menaça dei Partes demorèt mai lei relacions se melhorèron e August obtenguèt en 20 avC deis emblèmas de legions capturats en 53 avC après la batalha de Carrhae.
La succession e la mòrt d'August[modificar | modificar la font]
La question de la succession d'August apareguèt en 23 avC quand l'emperaire foguèt grèvament malaut. Per assegurar l'estabilitat de la societat romana e de seis institucions, deguèt designar un eiretier a sa posicion unica dins l'istòria de Roma. Pasmens, aquò deviá pas suscitar la crenhença d'una restauracion de la monarquiá.
Lo premier eiretier possible foguèt son nebot Marcellus que moriguèt tre 23 avC. Après sa mòrt, semblèt designar son amic Agrippa coma eiretier. Lo mariguèt ambé sa filha unica e li donèt l'autoritat d'un procònsol e la direccion de províncias orientalas per una durada de cinc ans. De mai, Agrippa èra lo comandant en segond de l'armada après August. Pasmens, sa mòrt en 12 avC entraïnèt un cambiament novèu dins la succession de l'emperaire ambé la nominacion de Tibèri. A son torn, deguèt esposar la filha d'August e recebiguèt a partir de 6 avC una partida dei poders d'August. En paralèl, August adoptèt sei felens Gaius e Lucius Caesar, fiu d'Agrippa e de Julia l'Ainada, coma eiretiers oficiaus que foguèron cònsol gràcias au sostèn de l'emperaire. Pasmens, la mòrt dei dos òmes en 2 e en 4 laissèt Tibèri coma eiretier quasi unic. Finalament, lo testament d'August designèt coma eiretier Tibèri e sa frema, lo pòble de Roma e lei soudats dei legions.
La mòrt d'August se debanèt en 14. Après una reünion sus l'illa de Capri ambé Tibèri, es victima d'una malautiá e moriguèt a Nola. Son felen Agrippa Postumus, darrier fiu d'Agrippa e de Julia l'Ainada, foguèt assassinat lo jorn de sa mòrt mai lo responsable (probablament August espereu, Livia o Tibèri) es totjorn desconegut. Lo 17 de setembre, Tibèri reüniguèt lo Senat per organizar lei funeralhas dau defunt que foguèt cremat sus lo prat de Mart. Après la ceremonia, lo Senat demandèt a Tibèri de venir emperaire, ço que foguèt acceptat permetent de mantenir lo sistèma imperiau definit per August.
Ligams intèrns[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Nom desconegut en arpitan ( Sainte-Agnès en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat administrada per lo departament d'Isèra de la region de Ròse-Aups.
Altitud maximala: 2978 mètres pel grand pic de belledonne.
Altitude maximale: 2978 mètres pour le grand pic de belledonne.
Sainte-Agnès
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !


text:
Universitat Ebraïca de Jerusalèm
31° 46′ 33″ N 35° 12′ 00″ E / 31.77583, 35.20000 L'Universitat Ebraïca de Jerusalèm (en ebrieu האוניברסיטה העברית בירושלים, prononciacion hā’Universitah hā‘Ivrith bYirūšāláyim) apelada correntament HUJI — que la majoritat dels campus se tròban a Jerusalèm — es un dels principals establiments universitaris en Israèl. Foguèt la primièra universitat josieva au Mandat Britanic de Palestina, fondada en 1925 coma una de las institucions de l'Estat d'Israèl en camin.
Es istoricament la primièra de las uèch universitats israelianas, e es internacionalament reconeguda coma una de las cent melhoras institucions academicas del mond[1].
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (he) (en) Site oficial


text:
Aimeric de Peguilhan
Aimeric de Peguilhan (Pegulhan, c. 1175 - c. 1230, Itàlia) foguèt un trobador occitan nascut a Pegulhan (airal de Sent Gaudenç).
Biografia[modificar | modificar la font]
Aimeric èra lo filh d'un borgués de Tolosa, mercadièr de teissuts. Coma o indica sa vida lo trobador deguèt fugir d'Occitània aprèp que nafrèsse lo marit d'una borguesa que calinhava. Se refugièt en Catalonha, ont visquèt qualques annadas jos la proteccion del trobador Guillem de Berguedà. Demorèt puèi un temps a la cort del rei de Castilha que lausèt dins qualques composicions. Li calguèt abandonar la region davant la menaça de la crosada albigesa e s'installèt alara dins lo nòrd d'Itàlia cap al 1212 e i demorèt dètz ans. Se crei que moriguèt dins aquel país.
Vida d'Aimeric de Peguilhan[modificar | modificar la font]
N'Aimerics de Peguillan si fo de Tolosa, fils d'un borges qu'era mercadiers, que tenia draps a vendre. Apres cansos e sirventes, mas molt mal cantava. Et enamoret se d'una borgesa, soa visina. Et aquella amors li mostret trobar. Et fetz de leis maintas bonas cansos. E mesclet se ab lui lo marritz de la domna e fetz li desonor. E N'Aimerics si s'en venget, qu'el lo feri d'una espaza per la testa. Per que.l covenc ad issir de Tollosa e faidir. Et anet s'en en Cataloigna. E.N Guillems de Berguedam si l'acuilli; et enansset lui en son trobar, en la premiera canson qu'el avia faita. Et fetz lo joglar, qu'el li det son pallafre e sos vestirs. E presentet lo al rei Anfos de Castella, que.l crec d'arnes e d'onor. Et estet en aquellas encontradas lonc temps. Puois s'en venc en Lombardia, on tuich li bon ome li feron gran honor. Et en Lombardia definet.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Se sap que compausèt almens cinquanta òbras, que sonque ne son arribadas sièis amb la musica:
- Atressi•m pren com fai al jogador
- Cel que s'irais ni guerrej' ab amor
- En Amor trop alques en que•m refraing
- En greu pantais m'a tengut longamen
- Per solatz d'autrui chan soven
- Qui la vi, en ditz
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- http://usuarios.lycos.es/allagostera/trobadors/peguilha.htm (en catalan)
- Article: Aimeric de Peguilhan. Grove Music Online (en anglés – s'i cal inscriure)
- Informacion sus Aimeric de Peguilhan (fr)
- Informacion a medieval.org (en)


text:
Modèl:Clr
Aqueste modèl aficha una ruptura de linha simpla, se possible sens espaçament vertical suplementari, exceptat per sautar los blòts flotants a esquèrra o a drecha. Se l'òm es ja al començament d'una linha e que i a pas d'espaci ocupat per de blòts flotants a esquèrra o a drecha, aqueste modèl ocupa normalament pas cap d'espaci vertical suplementari.
Exemple
La documentacion d�queste modèl es inclusa dempuèi sa sospagina de documentacion (modificar | istoric).
Los editors pòdon trabalhar dins lo bac à sable (crear) e la pagina de test (crear).
Plaçatz las categorias dins la sospagina /Documentacion.


text:
Maurici basa la siá economia en l'agricultura (los principals produchs son lo sucre e lo tè) e en lo torisme de luxe. Es un bon luòc per los investiments estrangièrs perque se sarra als paradises fiscals en lo que tanh als impòsts. De nombrosas marcas (sustot textilas) an establit de cadenas a Maurici. Los grands investiments en infrastructuras e internet favorizan aquela implantacion.
L'economia a una creissença que destria lo país dels autres estats de la region. Los sieus sòcis comercials pus importants son Índia e Madagascar. Lo desvolopament afècta sustot los airals litorals e las grandas vilas, del temps que los vilatges de l'interior son fòrça mai paures.


text:
Augièr Galhard
Augièr Galhard foguèt un escrivan occitan, nascut vèrs 1530, mòrt aprèp 1592.
Sa vida[modificar | modificar la font]
Nasquèt a Rabastens en Albigés, Lengadòc, vèrs 1530. Èra rodièr (atal foguèt lo seu escais: «lo rodièr de Rabastens»), jogaire de violon e rebèc, poèta. E coma se ganhava la vida mai aisit amb la poesia, que los senhors del país li pagavan d'escuts per sas cançons e sos sonets, foguèt mai que mai poèta. Foguèt tanben soldat: en 1561, es amb la banda de Guilhèm de L'Èrm, l'uganaud, que prenguèt Rabastens pels protestants. En 1567 e 1568, es amb lo vescomte de Montclar qu'ajudèt lo prince de Condé qu'assetjava Chartres. Aquela guèrra acabada per la Patz de Longjumeau, tornèt al país. Aprèp aquel primièr viatge als païses francimands, saupèt lo francés e escriguèt tanben de poesias francesas. Cochat de Rabastens pels catolics, va demorar a Montalban, capitala protestanta del Naut Lengadòc. Aquí, foguèt l'amic de Deu Bartàs. Sembla que finiguèt la sieuna vida en Bearn ont demandèt en 1592 una pension de 50 escuts a Catarina de Borbon, sòrre d'Enric III de Navarra (Enric IV de França).
Son òbra[modificar | modificar la font]
Gaireben totas las poesias conegudas d'Augièr Galhard son dins "Lo Banquet", un recuèlh qu'a conegudas fòrças edicions entre 1583 e 1619.
Citacions[modificar | modificar la font]
Remarca - Aquesta citacion es transcricha en nòrma classica; lo tèxt original es dins una grafia afrancesada.
Sonet al rei
Dedins aquest sonet, nòble Rei de la França,
Se recomanda a vos lo paure Augièr Galhard;
Vos pregant umblament de prene en bona part,
Quand de ma pauretat vos fau la demostrança.
Ieu fariá ben benlèu de rimas d'importança,
Se de vòstres dinièrs me fasiatz qualque part;
Mas ieu non pòdi pas fargar ren de bragard,
Se vòstra Majestat qualque pauc non m'avança.
Ieu soi, coma vos dic, rodièr de mon estat;
Mas ieu me recomandi a vòstra Majestat;
Se n'èri ponch rodièr fariá quicòm de bèl.
Ò nòble rei sortit d'una tan nòbla raça,
Sufriretz vos que ieu reprenga la pigassa ?
N'auretz pas vos pietat d'aquest poèta novèl ?
Bibliografia[modificar | modificar la font]
De poesias causidas d'Augièr Galhard foguèron publicades en 1843 per Gustau de Clausada [Gustave de Clausade] a Albi. E tanben en 1962 per l'IEO e G. Delfau.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Poesias d'Augièr Galhard a Google Books
- Las òbras d'Augièr Galhard a Gallica.fr
- L'Apocalypse ou Révélation de Saint Jean a Gallica.fr
- Lo banquet d'Augièr Galhard a Gallica.fr


text:
Euglenofita
Las Euglenofitas, o Euglenoïdas, Euglenophyta constituisson una classa de l’embrancament de las Euglenozoa dels Protistas, compausada principalament d’algas aqüaticas unicellularas.
Los flagellats d'aqueste grop, que compren environ 1000 espècias, se tròban correntament dins las aigas doças cargadas de matèria organica; existís tanben qualques espècias marinas e endosimbioticas.
La reproduccion se produtz per division cellulara longitudinala.
Lo genre mai tipic es l’Euglena ; es corrent dins los estanhs e las piscinas, especialament quand lors aigas son polluidas per d'engrais provenent de lor environament.
Estructura[modificar | modificar la font]
Cèrtas Euglenofitas contenon de cloroplasts amb de pigments fotosintetics, alara que d’autras son eterotròfas e pòdon ingerir o absorbir lor noiridura (per fagocitòsi o osmòsi).
L'estructura de lor cellula es tipica de l’embrancament dels Euglenozoa als quals apartenon.
Las Euglenofitas se diferencian principalament per la preséncia de bendas de proteïnas jos la membrana cellulara, mai o mens flexiblas, e constituissent un citosqueleta, amb de motius caracteristics.
Per mantuna Euglenofita, las bendas pòdon limpar las unas per dessús las autras, indusent un desplaçament leugièr. Se pòdon tanben desplaçar amb l’ajuda de lor flagèl.
La fagocitòsi es lor mòde de nutricion primitiu. Las bacterias e flagellats de talha pichona son ingerits a travèrs un citostòm, suportat per de microtubulas. Aquestes son sovent recampats per constituir doas baguetas o mai, qu'an una foncion dins l'ingestion, e dins l'Entosifon permetent al sifon de s'estirar. Las euglènas an una vacuòla contractila, cavitat de l'euglèna capabla de se contractar per evacuar l'aiga qu'entra de longa.
La màger part de las Euglenofitas fagotròfas an dos flagèls, un davant e l’autre darrièr. Aqueste darrièr es emplegat per limpar a travèrs lo substrat. Per d'unes, coma Peranema, lo flagèl de cap es rigid e oscilla pas qu’a son extremitat.
Los cloroplasts son supausats de provenir de l’ingestion d’algas verdas. Son pigmentats per las clorofillas a e b, çò que lor balha una brilhanta color verda, e son estacats per tres membranas.
Son frequentament associats a de granulas de paramilon, un idrat de carbòni especific d'aqueste grop. La màger part de las Euglenofitas colorats an tanben un uèlh primitiu, o stigma, formant una pichona taca de pigment roge sus un costat de la pòcha del flagèl. Aqueste abrita, prèp de la basa del flagèl de cap, un ensemble de cristallins sensibles a la lutz, de biais que l’ensemble se compòrta coma una espècia d’uèlh direccional.
Lo citostòm es un vestigi, malgrat que la noiridura poguèsse èsser totjorn obtenguda per absorpcion.
Qualques Euglenofitas coloradas, coma Eutreptia, an dos flagèls gaireben identics, e d’autres n'an quatre.
Dins la màger part, çaquelà, lo flagèl de coa es acorchit de sòrta que despasse pas de la pòcha del flagèl. Lo flagèl fa un movement repetitiu complèxe e caracteristic qu'entraïna l’Euglenofita dins un percors leugièrament elicoïdal. Aquò concernís los genres comuns Euglena, Phacus, e Trachelomonas, que produson un blindatge organic qu'embarra la cellula.
Existís tanben un genre, Colacium, pel qual las cellulas maduras son pas mobilas e forman de colonias ramificadas cimentadas per de pediculas de mucus.
Sovent, l’exposicion e cèrts produches quimics o l’abséncia durabla de lutz pòt destruire los cloroplasts sens qu'aquò afècte l’organisme. D'espècias nombrosas qu'an perdut lors cloroplasts son estadas classadas dins un genre especific coma Astasia (Euglena incolòr) e Hyalophacus (Phacus incolòr). En l’abséncia de citostòm desvolopat, aquestas formas se noirisson exclusivament per absorpcion. Qualques Euglenofitas, inicialament incolòras, com Rhabdomonas e Distigma, se noirisson tanben unicament per absorpcion. Forman un grop monofiletic, tot coma las Euglenofitas fotosinteticas e lors derivats incolòrs.
Classificacion[modificar | modificar la font]
Las Euglenofitas foguèron inicialament definidas per Otto Bütschli en 1884 coma apartenent a l’òrdre Euglenida dels flagellats. Los botanistas las classèron demest las Euglenophyta, una subdivision de las Algas, e aqueste classament doble foguèt conservat fins a l’esclatament del grop dels flagellats.
Los dos noms contunhan de s'emplegar per se referir a aqueste grop, mentre que lo taxon Euglenida se deuriá normalament limitar als genres vesins d’Euglena.
Las euglènas son longtemps estadas un copacap pels taxonomistas : quora autotròfas, quora eterotròfas, son sovent estadas integradas demest las algas unicellularas. Mas d'ara enlà, de caractèrs nombroses permeton de classar las euglènas dins lo monde dels protozoaris :
- An de mitocondrias que lors crestas son en forma de raqueta de ping-pong ;
- lor flagèl principal es constituit d'una tija paraaxiala especifica ;
- la membrana plasmica es sostenguda per un ensemble de microtubulas particular.
Totes aquestes caractèrs rapròchan aqueste grop dels Quinetoplastidiats. Enfin, l’estudi de las sequéncias geneticas - del citocròm entre autres - permet clarament d’alunhar aqueste grop dels vegetals. Son d'ara enlà plaçadas demest lo grop dels Euglenobiontas.
La classificacion demòra çaquelà encara incèrta, perque los diferents gropes son totjorn en cors de revision per se conformar a lor Filogenia.


text:
Grand (Vòges)
Grand es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat se situa a Unitat|22|km}} a l'oèst de Neufchâteau, als confins del departament dels Vòges, al limit del departament de la Anautita-Marna, sus un scenari calcaire environat de bòsques.
La commune se situe à 22 km à l'ouest de Neufchâteau, aux confins du département des Vosges, à la limite du département de la Haute-Marne, sur un plateau calcaire entouré de forêts.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'origina del nom de la localité a conegut. La tradicion vòl que lo vilatge dega lo sieu nom al dieu gallo-romain Grannus, subernòm de Apollon pels Romains. Lo vilatge gaulois se truca Andesina en l'Antiquitat. Sembla qu'aquel centre gallo-romain al encreuament de vias terrèstres militaras e comercialas i aja preses una importància notabla coma ne testifiquen los vestigis de disposicion hydraulique e de luòcs d'espectacles, sens comuna mesura amb la localité a l'epòca modèrna. D'unes autres appellations lududes an #èsser atribuidas : Apollogranum, Granum o Granandesina a l'origina del toponyme actual, mai recentament, Grand-la-Romaine. Una ipotèsi, al delà del luòc cultuel, ne fa un grand centri militar sus viae salinariae o viae salariae, de vias de la sal en direccion de l'èst o del nòrd. Los légions romaines aurián escuelhut aquel scenari shut, pauc contesté, plan desservi e en podent èsser alimenté ne de aiga, dins la frontièra dels ancians pòbles gaulois #que son los Lingons, Leuques e d'autras Tricasses.
Qualques periòdes o de datas religiosas an prepausat :
- 70-140 : Bastiment supausat d'un santuari gallo-romain #que seriá dédié a Apollon-Grannus.
- 213 : Visitatz supausada de l'emperaire Caracalla.
- 309 : Visitatz supausada l'emperaire Constantin Eer. Segon la tradicion crestiana, es en lo temple de Apollon de Granum que Constantin se seriá converti al cristianisme. Segon los istorians, i i auriá adoptat lo culte solar de Sòl Invictus, coma lo confirman las monedas #que @frapper a l'epòca, dédiées a SOLI INVICTO.
- En Octòbre 362 : Segon una tradicion medievala, persecucion légendaire jol regna de l'emperaire Julien dels nombroses mainats de Baccius e Lientrude, coble #que presidís a las destinadas de Apollogranum[1]. Aquela massacre inclurait mai de doas mila victimas. Entre aquelas, o martir de santa Libaire, de los sieus fraires Euchaire e Élophe, de la siá autra sœurs Menne, Suzanne, Òda, Gontrude...
- 1789 : Colmatage de la font miraculosa de santa Libaire.
L'essencial de la redécouverte d'aquel centre gallo-romain desbrembat se met en los dos darrièrs sègles al plànol archéologique.
L'origine du nom de la localité est connue. La tradition veut que le village doive son nom au dieu gallo-romain Grannus, surnom d'Apollon pour les Romains. Le village gaulois s'appelle Andesina dans l’Antiquité. Il semble que ce centre gallo-romain au croisement de voies terrestres militaires et commerciales ait pris une importance notable comme en attestent les vestiges d'aménagement hydraulique et de lieux de spectacles, sans commune mesure avec la localité à l'époque moderne. D'autres appellations lui ont été attribuées : Apollogranum, Granum ou Granandesina à l'origine du toponyme actuel, plus récemment, Grand-la-Romaine. Une hypothèse, au-delà du lieu cultuel, en fait un grand centre militaire sur des viae salinariae ou viae salariae, voies du sel en direction de l'est ou du nord. Les légions romaines auraient choisi ce plateau sec, peu contesté, bien desservi et pouvant être alimenté en eau, à la frontière des anciens peuples gaulois que sont les Lingons, Leuques et autres Tricasses.
Quelques périodes ou dates religieuses sont proposées :
- 70-140 : Construction supposée d'un sanctuaire gallo-romain qui serait dédié à Apollon-Grannus.
- 213 : Visite supposée de l'empereur Caracalla.
- 309 : Visite supposée l'empereur Constantin Ier. Selon la tradition chrétienne, c'est dans le temple d'Apollon de Granum que Constantin se serait converti au christianisme. Selon les historiens, il y aurait adopté le culte solaire de Sol Invictus, comme le confirment les monnaies qu'il frappe à l'époque, dédiées à SOLI INVICTO.
- Octobre 362 : Selon une tradition médiévale, persécution légendaire sous le règne de l'empereur Julien des nombreux enfants de Baccius et Lientrude, couple qui préside aux destinées d'Apollogranum[2]. Ce massacre inclurait plus de deux mille victimes. Parmi celles-ci, le martyre de sainte Libaire, de ses frères Euchaire et Élophe, de ses autres sœurs Menne, Suzanne, Ode, Gontrude...
- 1789 : Colmatage de la source miraculeuse de sainte Libaire.
L'essentiel de la redécouverte de ce centre gallo-romain oublié se place dans les deux derniers siècles au plan archéologique.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ La data unica 263 e los personatges mencionats son una commodité légendaire. Es possible que las massacres al gré dels azards politics se échelonnent pendent las campanhas guerreres de Julien de 258 e 262, e sustot après lo sieu cuert regna imperial l'an 263 llaurant un long periòde inestable. De mai, los istorians contestent lo implication de Julien en las persecucions crestianas en Gaule. Mas la tematica d'una dramatica persecucion pendent lo sieu cuert regna a atrach los narrateurs medievales #que voliá assurément descriure un mond dirigent composite, essencialament romano-germanique. Baccius Es un nom prèp del Bacchus dels Romains, Liber pater o dieu del vin. Lientrude A derivat del nom germanique Lindetrudis, en associant la fidélité o la fe (Trudis) a la dolçor d'un arbre sagrat, lo tilleul (Linde). Vet Aicí la civilizacion gréco-romaine de la vinha e del blat réconciliée amb la civilizacion de la patz dels arbres sagrats e dels tisanes de flors apaisantes.
- ↑ La date unique 263 et les personnages mentionnés sont une commodité légendaire. Il est possible que les massacres au gré des aléas politiques s'échelonnent pendant les campagnes guerrières de Julien de 258 et 262, et surtout après son court règne impérial en 263 ouvrant une longue période instable. De plus, les historiens contestent l'implication de Julien dans les persécutions chrétiennes en Gaule. Mais la thématique d'une dramatique persécution pendant son court règne a attiré les narrateurs médiévaux qui voulait assurément décrire un monde dirigeant composite, essentiellement romano-germanique. Baccius est un nom proche du Bacchus des Romains, Liber pater ou dieu du vin. Lientrude est dérivé du prénom germanique Lindetrudis, associant la fidélité ou la foi (Trudis) à la douceur d'un arbre sacré, le tilleul (Linde). Voilà la civilisation gréco-romaine de la vigne et du blé réconciliée avec la civilisation de la paix des arbres sacrés et des tisanes de fleurs apaisantes.


text:
Ricardo Bofill
Ricardo Bofill o en catalan Ricard Bofill Leví es un arquitècte catalan, nascut en 1939 a Barcelona.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Faguèt sos estudis a Barcelona, puèi a l'Escòla d'Arquitectura de Genèva.
En 1963, s'acompanha d'un grope d'arquitectes, engenhaires, sociològs e filosòfs, nuclèu de çò qu'es uèi lo Taller de Arquitectura[1], installat a Barcelona. Aquela equipa internacionala interven pertot dins lo monde e utiliza de tecnicas mai modèrnas e de son pròpri saber far acumulat pendent mai de 40 ans.
Lo dessenh de la vila es una disciplina plan aprigondida pel Taller de Arquitectura, coma dins las vilas europèas de Bordèu, Luxemborg e Madrid, e mai Boston als Estats Units d'America e Kōbe al Japon. D'entre los principals projèctes desvolopats en China i a lo concors per la Vila Olimpica de Quingdao, Landmark Buildings, ensems d’immòbles de granda nautor, los novèls quartièrs d’abitacions The Reflections e Sunshine Upper East Side, lo Shangrila Hôtel, (2009).
Lo quartièr d'Antigòna a Montpelhièr, que son projècte comencèt en 1980 contunha de s'enriquir de novèlas edificacions.
D'entre las grandas infrastructuras realizadas en Espanha cal signalar l’Aeropòrt de Barcelona el Prat en 1992 e son extension, lo novèl terminal T1, (junh de 2009) e a Madrid, lo Palais dels Congrèsses.
Dins lo domeni dels equipaments culturals, lo Taller de Arquitectura realizèt lo Centre de Musica l'Arsenal de Mètz, lo TNC, Teatre Nacional de la Catalonha a Barcelona, l’Escòla de Musica Shepherd, dins l’Universitat de Rice a Houston, e Lo Centre Cultural Miguel Delibes a Valhadolid.
Sas principalas influéncias son los arquitèctes Palladio, Mansart e Ledoux.
Fondèt en 1963, Le Taller de Arquitectura, a Barcelona amb Manuel Nuñez Yanowsky (autor de las « arenas de Picasso » a Marne-la-Vallée), Ramòn Collado e sa sòrre Ann, coma una cellula de « brainstorming transdisciplinaria ».
Qualques realizacions[modificar | modificar la font]
Ricard Bofill realizèt mai de cinc cents projèctes dins una cinquantana de païses diferents.
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Marròc[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 1989 - La Hulpe, Belgica : burèus de Swift
- 1978 - Montpellier, França : quartièr Antigòna
- 1982 - Marne-la-Vallée : los Espacis d'Abraxas
- 1981 - Saint-Quentin-en-Yvelines (Montigny-le-Bretonneux) : los Arcs del Lac
- 1985 - París - quartièr Maine-Montparnasse : plaça de Catalonha e Plaça de Seol
- 1985 - Cergy-Pontoise : belvéser de Saint-Christophe
- 1987 - Paulhac : chai del Castèl Lafite Rothschild
- 1988 - Montpelhièr : ostal de la region de Lengadòc-Rosselhon
- 1989 - Mètz : transformacion de l'Arsenal.
- Nòu terminal T1 de l'Aeropòrt de Barcelona (Barcelona), 1988-91
- Ostelaria Vela (plaja de Barcelona), 2008
Galariá[modificar | modificar la font]
-
Le 77 West Wacker Drive, sèti social d'United Airlines a Chicago (Estats Units d'America).
-
-


text:
Felis silvestris catus
Lo gat o lo cat (var. chat), de nom scientific Felis silvestris catus, es un mamifèr domestic carnivòr. Es plan apreciat per son biais de netejar e protegir l'ostal d'espècias coma los rats o las mirgas. Lo gat, animal biaissut, pòt arribar a caçar mai de 1000 espècias per se noirir. Plan intelligent, aquel animal es capable d'aprene a manipular de mecanismes simples.
Lo compòrtament d'un gat dins un ostal[modificar | modificar la font]
Un gat quand es jove jòga, beu lo lach de sa maire, miaula, fa pas trop atencion al mond al torn d'el.
Un gat quand es jove jòga amb totas sòrtas d'objèctes :
- D'objèctes redonds : de bilhas, de balas, de pelòtas de lana ....
- D'objèctes plats : de règlas
- De cordèlas, de fials, de cordilhs
Un gat corrís pertot, sauta pertot sus tot. Un gat aima las careças, es fòrça afectuós. Lo gat es tanben fòrça curiós.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Mannheim es una vila alemanda del Land de Baden-Württemberg. Sa populacion èra estimada a 307 640 abitants en 2005. Sa superfícia totala es 144,96 km².
La vila de Mannheim, Alemanha.
-
La primièra bicicleta, fabricada a Mannheim per Karl Freiherr von Drais en 1817
-
La primièra automobila, fabricada a Mannheim per Carl Benz en 1885
-
Talhièr de trabalh Carl Benz a Mannheim (T6, 11)
-
Panèl oficial de la rota « Bertha Benz Memorial Route », en sovenir de la primièra longa distància realizada en automobila de Mannheim cap a Pforzheim en 1888 (104 km)


text:
Pearl Harbor
21° 21′ 43″ N 157° 57′ 13″ O / 21.36194, -157.95361
Pearl Harbor es un ensemble portuari e una basa militara, situat dins l'illa d'Oahu, de l'archipèla d'Hawaii.
Famós perque foguèt l'objectiu d'un atac del Japon, per respondre al blocatge economic que lor impausavan los Estats Units d'America.
Aquel atac provoquèt la dintrada activa dels Estats Units d'America dins la Segonda Guèrra Mondiala. Los estatsunians, neutres de principe, ja participavan a la guèrra en donant supòrt e provisions a las nacions qu'afrontavan las Poténcias de l'Ais.