text:
Castejón
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
- Castejón (Navarra) – un municipi de la Comunautat Autonòma espanhòla de Navarra.
- Castejón (Cuenca) – un municipi de la província espanhòla de Cuenca dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
- Castejón de Alarba – un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma de Aragon.
- Castejón de las Armas – un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma de Aragon.
- Castejón de Henares – un municipi de la província espanhòla de Guadalajara, e de la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
- Castejón de Monegros – un municipi de la província espanhòla d'Òsca dins la Comunautat Autonòma de Aragon.
- Castejón del Puente – un municipi de la província espanhòla d'Òsca dins la Comunautat Autonòma de Aragon.
- Castejón de Sos – un municipi de la província espanhòla d'Òsca dins la Comunautat Autonòma de Aragon.
- Castejón de Tornos – un municipi de la província espanhòla de Terol dins la Comunautat Autonòma de Aragon.
- Castejón de Valdejasa – un municipi de la província espanhòla de de Saragossa dins la Comunautat Autonòma de Aragon.


c: text/html

text:
Tuk
Tuk est un toponyme qui peut désigner :
- en Croatie
- Tuk, une localité située dans la municipalité de Rovišće, comitat de Bjelovar-Bilogora ;
- Tuk, une localité située dans la municipalité de Vrbovsko, comitat de Primorje-Gorski Kotar ;
- Tuk Bjelopoljski, une localité située dans la municipalité de Plitvička Jezera, comitat de Lika-Senj ;
- Tuk Mrkopaljski, une localité située dans la municipalité de Mrkopalj, comitat de Primorje-Gorski Kotar ;
- Tuk Vojni, une localité située dans la municipalité de Mrkopalj, comitat de Primorje-Gorski Kotar ;
- aux Pays-Bas
- Tuk, un village situé dans la commune de Steenwijkerland, dans la province d'Overijssel. 52° 47′ 47″ N 6° 05′ 41″ E / 52.7964, 6.09472

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Anastasio Somoza Debayle
Anastasio Somoza Debayle (1925-1980) militar e òme politic, foguèt president de Nicaragua entre 1967 e 1972, e entre 1974 e 1979. Coma comandant de la Guarda Nacionala, mantenguèt lo poder efectiu durant lo periòde entre 1972 e 1974. Foguèt lo darrièr membre de la familha Somoza qu'exerciguèt lo poder, après lo sieu paire e lo sieu fraire, una dinastia qu'aviá començat en 1936.
Biografia[modificar | modificar la font]
Foguèt lo segond filh de Anastasio Somoza García, que se venguèt lo president de Nicaragua en 1936. Lo mai jove dels Somozas foguèt educat en Florida e a Long Island abans de dintrar a l'Acadèmia Militar de West Point, ont se va graduar en 1946. L'an seguent, lo sieu paire lo nomenèt cap de la Garda Nacionala.
Après l'assassinat del paire en 1956, l'ainat dels Somozas, Luis Somoza Debayle, prenguèt la presidéncia. En 1967, après la mòrt del fraire, Anastasio Somoza foguèt elegit president pel primièr còp. Li calguèt daissar la carga lo 1972 perque la lei enebissiá la reeleccion immediata.
En decembre del meteis an, un tèrratrem devastèt la capitala, Managua, en daissant mai de dètz mila mòrts e practicament tota la vila destruida. Se decretèt la lei marciala e Somoza, coma cap de la Garda Nacionala, se venguèt lo dirigent de facto del país. Posteriorament, se descobriguèt que la familha Somoza s'èra apropriat de la màger part de l'ajuda internacionala porgida après lo tèrratrem.
Somoza foguèt pasmens reelegit President en 1974. A comptar d'aquel moment, quitament lo Glèisa Catolica començava a èsser contra el. A la fin de las annadas setanta, de grops defensors dels dreches umans denonciavan las violacions d'aqueles dreches comeses pel govèrn de Somoza. Lo supòrt als sandinistas creissiá per tot lo país. La guerrilha del FSLN lo va desrocar lo 17 de julhet de 1979 e li calguèt fugir a Miami. Foguèt assassinat l'an d'après a Asunción (Paraguai).


text: L'archipèla de Cap Verd a gaire de ressorsas naturalas, en inclusent l'aiga, qu'es agravada per las secadas esperlongadas. L'economia es basada en de servicis, amb lo torisme, lo transpòrt e los servicis publics en respondent per 3/4 del produch interior brut[1]. Malgrat gaireben 70% de la populacion demorar en la zòna rurala, a agricultura e la ramaderia son pauc desvolopadas e an pichona participacion en lo PIB. Près de 82% dels noiduras lor cal èsser importats. Lo potencial de la pesca, principalament langosta e ton es pas entièrament explorat[1].


text:
Slavoj Žižek
Slavoj Žižek (en eslovèn : [ˈslavoj ˈʒiʒɛk] ; Ljubljana, 21 de març de 1949) es un filosòf e critic cultural eslovèn. Es un cercaire a l'Institut per la Sociologia e la filosofia de l'Universitat de Ljubljana e a l'encòp es professor de filosofia e psicoanalisi a la European Graduate School. Sas tematicas son fòrça divèrsas, e incluson la teoria politica, la teoria suls films, los estudis culturals, la teologia e la psicoanalisi.
Žižek obtenguèt una celebritat internacionala coma teorician social en 1989 aprèp la publicacion de son primièr libre en anglés, The Sublime Object of Ideology (l'objècte sublim de l'ideologia).


text:
1206
Aquesta pagina concernís l'an 1206 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra Anglatèrra acomençada en 1202. Après un mes de sètge de Toars, lei rèis Felip II e Joan Ièr concluguèron una trèva. Consequéncia dei victòrias francesas deis annadas precedentas (→ 1204 e 1205), lo rèi d'Anglatèrra deguèt abandonar Normandia, Maine, Torena e Anjau (→ 1207). Autra consequéncia favorabla per lo rèi de França, lo papa Innocenci III, desirós d'obtenir son acòrd per organizar una crosada per arrestar l'expansion dau catarisme en Occitània, abandonèt la causa d'Otton IV au profiech de Felip de Soabia, aliat dei Francés (→ 1208).
Asia[modificar | modificar la font]
Sultanat de Delhi[modificar | modificar la font]
Qutb ud Din Aibak, governador de Lahore per lei Samanidas, aprofichèt lo declin de sei senhors per se proclamar independent. Aquò marquèt la fondacion dau sultanat de Delhi que venguèt la poissança principala dins lo nòrd de la peninsula indiana.
Empèri Mongòl[modificar | modificar la font]
Fin dei guèrras intèrnas entre tribüs mongòlas ambé la victòria definitiva de Genghis Khan que foguèt proclamat khan universau per l'assemblada tradicionala dei caps de tribüs e de clans.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Engenhariá[modificar | modificar la font]
Publicacion per Al-Jazari dau Libre de la Coneissença dei Dispositius Mecanics Engenhòs que depintava un centenau de sistèmas mecanics. En particular, explicava lo foncionament d'unei sistèmas automatics e de divèrsei relòtges.


text:
Romain
Romain puede referirse a:
- Romain, comuna francesa situada en el departamento de Doubs.
- Romain, comuna francesa situada en la región de Franco Condado, departamento de Jura.
- Romain, comuna francesa situada en el departamento de Marne.
- Romain, comuna francesa situada en el departamento de Meurthe y Mosela.
Véase también[editar]
- Saint-Romain.
- Romain-aux-Bois, comuna francesa situada en el departamento de Vosges.
- Romain-sur-Meuse, comuna francesa situada en el departamento de Alto Marne.
- Romainvillee, comuna francesa situada en el departamento de Sena-Saint Denis.


text:
865
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 865 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
En causa de desacòrdis ambé la majoritat deis oficiers turcs, lo califa Al-Mustain e certanei caps turcs, que crenhavan d'èsser assassinats, abandonèron Samarra per Bagdad. Aquò entraïnèt de negociacions malaisadas que s'acabèron per d'insultas e de menaças. Lei generaus turcs de Samarra decidiguèron alora de proclamar Al-Mutazz, cosin d'Al-Mustain, coma califa. Una guèrra civila acomencèt entre lei partisans dei dos fraires mai Al-Mutazz, gràcias au sostèn dei Turcs e dei Berbèrs, prenguèt aisament l'avantatge e acomencèt lo sètge de Bagdad.


text:
Jack Vance
John Holbrook Vance (n. lo 28 d'agost de 1916 a San Francisco Estats Units d'America) es un autor de fantasy e de sciéncia-ficcion, mai se l'autor aja poscut denegar aquela classificacion.
Recebèt lo prètz Hugo en 1963 per The Dragon Masters, en 1967 per The Last Castle e lo prètz Nebula pel meteis libre en 1966.
Es considerat coma un dels darrièrs grands autors "istorics" de sciencia-ficcion encara viu.
L'estil « Vancian »[modificar | modificar la font]
Existís una paradòxa Jack Vance. Sos personatges e sas intrigas se pòdon considerar coma plan pauc espesses mas demòra un dels autors mai reconeguts de Fantasy e Sciéncia-ficcion. Es son estil que permet de transcendir aqueles « defauts ». Jack Vance es çò primièr un creator de culturas exoticas, de religions curiosas, del formalisme sovent estricte. Aqueste formalisme jòga un ròtle màger dins las intrigas "Vancianas" a travèrs la lora transgression o lo lor respècte, qu'es un mecanisme regular de caminament de la narracion. Per banhar lo lector dins sos monds, Jack Vance trenca regularament son raconte de disgressions sociologicas, integradas al tèxt o inseridas dins de nòtas de bas de pagina o d'encastres al començament dels capítols. Aquela tendéncia pòt anar fins a la nòta erudita sens cap de ligason amb lo raconte o lo mond del roman.


text:
Axiat
Axiat[1][2] o Acciat[3] ( Axiat en francés), foneticament [a'tsjat], es una comuna occitana, situada dins lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Segon Dauzat e Rostaing, lo nom d'Acciat ven del nom d'òme latin Attius e sufixe -acum[4]. L'etimologia supausariá una evolucion -ac > -at que caldriá explicar.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ http://toponimiaoc.webs.com/09arija.htm
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984


text:
-493
Aquesta pagina concernís l'an -493 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Roma[modificar | modificar la font]
Signatura d'un tractat d'aliança (Fœdus Cassianum) ambé lei Latins que permet la reintegracion de Roma au sen de la Liga Latina. Aquò permetèt de renfòrçar l'autonòmia de la ciutat. Foguèt completat en 486 avC per un tractat suplementari ambé lei Hernics.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
En Anatolia, darriereis operacions còntra leis insurgents grècs ionians — la presa de Milet l'annada precedenta aguent marcat la fin dei combats majors — ambé d'expedicions còntra Tassos e Quios onte lei resisténcias grègas foguèron vencudas. La preséncia dei soudats aquemenidas dins la region permetèt tanben de confirmar la vassalitat de Macedònia.


text:
1127
Aquesta pagina concernís l'an 1127 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Capitada d'un complòt dirigit per la rèina Adelaïda de Savòia còntra Estève de Garlande, favorit dau rèi. Estève foguèt desgraciat mai se revoutèt e resistèt fins a 1130 ai fòrças reialas. En Flandra, l'assassinat dau còmte Carles Ièr de Flandra permetèt a Loís VI de prepausar Guilhèm de Clisson, pretendent a la succession de Normandia, coma successor. Pasmens, lo còmte foguèt incapable d'administrar e de dirigir son fèu, çò qu'entraïnèt una insureccion e l'arribada d'un pretendent novèu dich Tierrí d'Alsàcia (→ 1128).


text:
Henridorff
Henridorff es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge se tròba a 3 km al Sud de la Nacionala 4, al Nòrd de la vallée de la Zorn (e lo sieu afluent lo Teigelbach) ont se tròba l'annèxa Hofmuhl (altitud 225 m). Lo caulet de Henridorff, la " Steig ", amb una pendenta de 6 % connècta la vallée dins lo pòble, situat 120 m mai elevada sul scenari lorrain a las formas doças. Es un pòble-clar cench de polits bòsques de feuillus (principalament dels futaies de hêtres) e de conifères ont fa bon se passejar suls sentiers del Club Vosgien, amb vistas magnificas sus la vallée, sus la piscina e sul Plànol Inclinat. Lo soubassement géologique a format de Grès vosgien o grès roge. Tanben lo ban de la municipalitat es parsemé de nombrosas carrièras d'ont s'extrasiá la pèira de grès necessària, en principi al bastiment de las labors del canal e del camin de fèrre, de contunh per far del comèrci per via fluviale e naturalament pel bastiment de las divèrsas glèisas e ostals. Aquelas carrièras, al nombre d'una desena, son uèi totas abandonadas. Lo soubassement a recobert pel Conglomérat o Poudingue de Ste Odile en contenent galets blancs preses en una matrice gréseuse ; aquel forma lo armature dels " felsen " de la barra rocosa surplombant lo camin de fèrre e lo canal. A lo-dessus se tròban lo Grès a Voltzia e lo Grès coquillier, #que constituisson pas pas una tèrra arable d'una granda fertilité. (Font Auguste Kolopp).
Le village se trouve à 3 km au Sud de la Nationale 4, au Nòrd de la vallée de la Zorn (et son affluent le Teigelbach) où se trouve l'annexe Hofmuhl (altitude 225 m). Le col de Henridorff, la " Steig ", avec une pente de 6 % relie la vallée au village, situé 120 m plus haut sur le plateau lorrain aux formes douces. C'est un village-clairière ceinturé de belles forêts de feuillus (principalement des futaies de hêtres) et de conifères où il fait bon se promener sur les sentiers du Club Vosgien, avec des vues magnifiques sur la vallée, sur la piscine et sur le Plan Incliné. Le soubassement géologique est formé de Grès vosgien ou grès rouge. Aussi le ban de la commune est-il parsemé de nombreuses carrières d'où on extrayait la pierre de grès nécessaire, d'abord à la construction des ouvrages du canal et du chemin de fer, puis pour faire du commerce par voie fluviale et naturellement pour la construction des diverses églises et maisons. Ces carrières, au nombre d'une dizaine, sont aujourd'hui toutes abandonnées. Le soubassement est recouvert par le Conglomérat ou Poudingue de Ste Odile contenant des galets blancs pris dans une matrice gréseuse ; celui-ci forme l'armature des " felsen " de la barre rocheuse surplombant le chemin de fer et le canal. Au-dessus se trouvent le Grès à Voltzia et le Grès coquillier, qui ne constituent pas une terre arable d'une grande fertilité. (Source Auguste Kolopp).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Lo pòrti Henri II de Lorraine #far défricher en 1614 lo bòsc de Schwangen per i bastir lo vilatge de Henridorff destinat als catòlicos expulsats del territòri del prince palatin.
- Franchises Agrandidas pel prince de Guise-Phalsbourg en 1622.
- Le duc Henri II de Lorraine fit défricher en 1614 le bois de Schwangen pour y construire le village de Henridorff destiné aux catholiques expulsés du territoire du prince palatin.
- Franchises élargies par le prince de Guise-Phalsbourg en 1622.


text:
Luigi Boccherini
Luigi Boccherini (Luca, Toscana, lo 19 de heurèr de 1743 - Madrid, lo 28 de mai de 1805) que ho un compositor e un violoncelista italian d'estil classic. Que he ua grana partida de la soa carrièra en Espanha on gaudí de la proteccion deu hrair deu rei puish deus Ducs d'Osuna. Qu'ei justament acerà on compausore los sos famós quintets pregondament marcats per la musica populara espanhòu.
A despart de la soa virtuositat com violoncelista qu'ei mei que mei conegut per lo menuet deu son quintet per còrdas en mi, Op. 11, No. 5 (catalogat dab lo numèro G 275).


text:
1210
Aquesta pagina concernís l'an 1210 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
- 22 de julhet: Presa de Menèrba per los crosats de Simon de Montfòrt.140 catars cremats vius.
- Agost: Concili de Sant Geli: l'escomenjada de Raimon VI de Tolosa es confirmada.
- Novembre: Presa de Tèrme puèi de Puègverd.
França[modificar | modificar la font]
Dins lo Sant Empèri Roman Germanic, lo coronament d'Otton IV — aliat d'Anglatèrra e adversari de Felip II — coma emperaire inquietèt tant França que la papautat. Pasmens, Felip II e Innocenci III demorèron en desacòrdi en causa de l'afaire dau maridatge de Felip II amb Ingeborg de Danemarc. Ansin, lo rèi de França refusèt d'ajudar lo papa menaçat per la preséncia de fòrças imperialas dins lo nòrd d'Itàlia.
En Lengadòc, Simon de Monfòrt faguèt la conquista dei fèus principaus dau Domeni Trencavel que li aviá donat la Glèisa Catolica l'annada precedenta. En particular, prenguèt Menèrba, Tèrme e Puègverd. Plusors catars foguèron cremats vius a l'eissida d'aquelei combats (→ 1211).
Enfin, un sinòde dau clergat francés reünit en París enebiguèt l'ensenhament dei trabalhs d'Aristòtel a l'Universitat (→ 1231).
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Mongòl[modificar | modificar la font]
Perseguida dau sètge de Yinchuan per lei Mongòls de Genghis Khan. Blocats dempuei mai de 1209 per lei fortificacions de la capitala de l'Empèri Tangut en causa de la manca d'armaments de sètge, lei Mongòls avián començat de trabalhs importants per crear una venguda deis aigas artificiala susceptibla de destrurre lei barris de la vila. Aquò capitèt inicialament mai una rompedura dei restancas entraïnèt tanben la destruccion dau camp mongòl (genier). Pasmens, lo butin èra ja fòrça important e Genghis Khan poguèt se retirar victoriós. Dins lo corrent de l'annada, l'Empèri Tangut acceptèt de reconoisser la senhoriá mongòla en cambi d'una ajuda militara dins l'ataca de la Dinastia Jin.


text:
161
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 161 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Mòrt d'Antonin lo Piós lo 7 de març. Son rèine es sovent considerat coma l'apogèu de l'Empèri Roman. Son fiu adoptiu Marc Aurèli li succediguèt e nomèt rapidament l'autre fiu adoptiu d'Antonin, Lucius Verus, coma coemperaire. Gràcias a la popularitat d'Antonin, lei dos òmes capitèron aisament d'assegurar son poder.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Antonin lo Piós (7 de març), emperaire roman.


text:
Padena
Una padena o padèla (var. padèra, paila) o una sartan es una aisina de cosina, utilizada per fregir, generalament dins d'òli o de burre. Es constituida d'un recipient metallic de bòrds bas e dobèrts amb una ponhada generalament de plastic (baquelita) per l'agantar. A l'ora d'ara son sovent cobèrtas de teflon antiaderent, que facilita fòrça la coiseson o la fregidura dels aliments.
Los materials mai comuns de fabricacion de padenas son:
- Alumini. Es un material leugièr que permet una distribucion optimala de la calor. Ça que la, es pas indicat per la cosina d'induccion.
- Acièr sens aliatge. Es apropriat per totes tipes de cosinas.
- Acièr inoxidable. Pòt presentar de problèmas per las cosinas d'induccion.
Tradicionalament en Occitània e en Catalonha se fan a la tardor (per Totsants) de brasucadas de castanhas o castanhadas. Per aquelas castanhadas, s'utiliza un tipe de padenas especialas apeladas "risolièiras" que son traucadas e amb un margue long, per tal de poder far graselhar las castanhas sus un fuòc de lenha.


text:
Rezonville
Rezonville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Resionisvilla Al Sègle X. Possession de la abbaye messine de Sant-Arnould dempuèi lo Modèl:VIIe sègle, de contunh del abbaye de Gorze al Sègle X e fins a la Revolucion francesa.
En 1817, Rezonville, vilatge del anciana província de las Tres-Évêchés, aviá per annèxa lo masatge caseriu de Flavigny. A aquela epòca, i i aviá 530 abitants repartits dins 80 ostals.
La Mois invalide (d'agost)M a Rezonville, las tropas prussiennes débordant pel sud l'armada francesa (armada del Rhin), la #obligar a una batalha #que lo resultat #èsser l'òrdre de repli sus Mètz, donat pel en comandant francés, lo maréchal Bazaine. Una segonda batalha, lo 18, sus la linha Gravelotte-Sant-Privat, ne desboca al enfermement en Mètz de l'armada francesa.
Resionisvilla au Sègle X. Possession de l'abbaye messine de Saint-Arnould dès le Modèl:VIIe siècle, puis de l'abbaye de Gorze au Sègle X et jusqu'à la Révolution française.
En 1817, Rezonville, village de l'ancienne province des Trois-Évêchés, avait pour annexe le hameau de Flavigny. À cette époque, il y avait 530 habitants répartis dans 80 maisons.
Le Mois invalide (août)M à Rezonville, les troupes prussiennes débordant par le sud l'armée française (armée du Rhin), l'obligèrent à une bataille dont le résultat fut l'ordre de repli sur Metz, donné par le commandant français, le maréchal Bazaine. Une seconde bataille, le 18, sur la ligne Gravelotte-Saint-Privat, aboutit à l'enfermement dans Metz de l'armée française.


text:
Witternheim
Witternheim en alemannisch (Witternheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge fa partida del costat de Benfeld e del arrondissement de Sélestat-Erstein. Lo vilatge se tròba a una altitud de 160 mètres e es longé a l'oèst pel Quellgraben, un jos-afluent del Ill.
Le village fait partie du canton de Benfeld et de l'arrondissement de Sélestat-Erstein. Le village se trouve à une altitude de 160 mètres et est longé à l'ouest par le Quellgraben, un sous-affluent de l'Ill.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo pòble a ocupat dempuèi lo edat del bronze e a mencionat per las primièras fes en las archiu dempuèi la XIIen jol nom de Wilderceldenheim. Witterheim Es en principi una dependéncia de la familha nòbla de las Rathsamhausen de Ehnwihr a vendut de contunh a la familha de las Mueg de Boofzheim en 1498. La Reforma protestante a introdusit per las Rathsamhausen. Los villageois devon alavetz retre's al temple en protestant de Diebolsheim per practicar lo sieu culte. Après lo extinction d'aquela familha, lo pòble tòrna a divèrses proprietaris. Lo pòble fa partida fins a Modèl:La s de la parròquia de Neunkirch. Près d'aquel pòble se trobava un tumulus, conegut en la contrée jol nom de Lieberain e surmonté d'un grand tilleul que # se dançava jos el fins a la fin de la Modèl:S-. A Modèl:La s-, lo tissage dins abitança èra fòrça florissant dins lo pòble. Los tisserands trabalhavan sustot per las entrepresas de Sant Ostal-a las-Minas #que l'activitat ne demandava fòrça man-de œuvre.
Le village est occupé depuis l'âge du bronze et est mentionné pour la première fois dans les archives dès le XIIen sous le nom de Wilderceldenheim. Witterheim est d'abord une dépendance de la famille noble des Rathsamhausen d'Ehnwihr puis est vendu à la famille des Mueg de Boofzheim en 1498. La Réforme protestante est introduite par les Rathsamhausen. Les villageois doivent alors se rendre au temple protestant de Diebolsheim pour pratiquer leur culte. Après l'extinction de cette famille, le village revient à plusieurs propriétaires. Le village fait partie jusqu'au XIXen de la paroisse de Neunkirch. Près de ce village se trouvait un tumulus, connu dans la contrée sous le nom de Lieberain et surmonté d'un grand tilleul sous lequel on dansait jusqu'à la fin du Modèl:S-. Au Modèl:S-, le tissage à domicile était très florissant dans le village. Les tisserands travaillaient surtout pour les entreprises de Sainte Marie-aux-Mines dont l'activité demandait beaucoup de main-d'œuvre.


text:
Margoèt e Mèimers
Margoet e Meimers[1] o Margoet e Meimés[2][3] o Margoèt e Mèimers[4] (Margouët-Meymes en francés) qu'ei ua comuna gascoa, situada dens lo departament de Gers e la region de Mieidia-Pirenèus .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Es un vilatge situat en la mejana vallée de la Dotze.Beneficia de l'influéncia combinada del climat océanique e del vent de autan.Lo vilatge a situat en lo vignoble de las còstas-de-Sant-Mont.
C'est un village situé dans la moyenne vallée de la Douze.Il bénéficie de l'influence combinée du climat océanique et du vent d'autan.Le village est situé dans le vignoble des côtes-de-Saint-Mont.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Viticultura : Costalats de Sent Mont (AOVDQS)
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
Véder tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Base de donadas toponimicas de l'Institut d'Estudis Occitanas: Margoèt e Mèimers
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon


text:
1997
Aquesta pagina concernís l'an 1997 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Polonha[modificar | modificar la font]
Intrada dau país au sen de l'OTAN.
Africa[modificar | modificar la font]
Sodan[modificar | modificar la font]
Vòte d'una tiera de sancions economicas estatsunidenca còntra Sodan, estat sospichat de sostenir lo terrorisme islamista per Washington. Aquò entraïnèt la division deis islamistas au poder dempuei 1989 entre una ala radicala dirigida per al-Turabi e un grop pus moderat a l'entorn d'el-Bechir.
America[modificar | modificar la font]
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Vòte d'una tiera de sancions economicas còntra Sodan, estat sospichat de sostenir lo terrorisme islamista.
Peró[modificar | modificar la font]
Crisi deis ostatges de l'ambaissada japonesa de Peró ambé la presa de l'ambaissada per plusors membres dau Movement Revolucionari Tupac Amaru que demandavan la liberacion de plusors presoniers de la guerilha. Après 126 jorns de sètge, lei fòrças perovianas prenguèron lo bastiment entraïnant la mòrt d'un ostatge, de dos soudats e dei 14 combatents de Tupac Amaru. Aqueu succès renforcèt lo prestigi dau president Alberto Fujimori e marquèt la fin dau Movement Revolucionari Tupac Amaru[1].
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Energia[modificar | modificar la font]
Capitada d'una experiéncia sus la fusion termonucleara realizada ambé lo tokamak Joint European Torus (JET) que s'acabèt per la produccion de 22 MJ d'energia e de 15 MW de poissança eissida de reaccions de fusion.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 2 de genièr - Joan Coromines, filològ catalan (n. 1905)
- 8 de genièr - Melvin Calvin, quimista american, Prèmi Nobel (n. 1911)
- 10 de genièr - Alexander R. Todd, Baron Todd, quimista escocés, Prèmi Nobel (n.1907)
- 12 de genièr - Charles B. Huggins, fisiologista canadian, Prèmi Nobel (n. 1901)
- 17 de genièr – Clyde Tombaugh, astronòm, responsable per la descobèrta de la planeta nana Pluton (n.1906)
- 19 de febrièr – Deng Xiaoping, revolucionari chinés (n.1904)
- 6 de març - Michael Manley, primièr ministre de Jamaica (n. 1924)
- 7 de març - Edward Mills Purcell, fisician american, Prèmi Nobel (n.1912)
- 5 d'abril - Allen Ginsberg, poèta american (n.1926)
- 17 d'abril - Chaim Herzog, president d'Israèl (n. 1918)
- 21 d'abril - Diosdado Macapagal, president de las Filipinas (n. 1910)
- 21 d'abril - Andrés Rodríguez Pedotti, president de Paraguai (n. 1923)
- 20 de mai - Virgilio Barco Vargas, president de Colómbia (n. 1921)
- 22 de mai - Alfred Hershey, bioquimista american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1908)
- 25 de junh – Jacques-Yves Cousteau, explorator francés (n. 1910)
- 31 de julhet – Bao Dai, ultim emperaire de Vietnam (n. 1913)
- 2 d'agost – William S. Burroughs, escrivan american (n. 1914)
- 4 d'agost – Jeanne Calment, anciana francesa, amb 122 ans d'edat (n.1875)
- 21 d'agost - Misael Pastrana Borrero, president de Colómbia (n. 1923)
- 23 d'agost - John Kendrew, bioquimista britanic, Prèmi Nobel (n. 1917)
- 1èr de setembre – Diana Spencer, princessa de Galas. (n. 1961)
- 5 de setembre – Agnes Gonxha Bojaxhiu (Maire Terèsa de Calcuta), monja albanesa, Prèmi Nobel de la Patz (n. 1910)
- 7 de setembre - Mobutu Sese Seko, dictator de Zaire (n. 1930)
- 17 de setembre - Jan Peder Syse, primièr ministre de Norvègia (n. 1930)
- 25 de novembre - Hastings Kamuzu Banda, president de Malawi (n. 1898?)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Steven Chu, Claude Cohen-Tannoudji, William Daniel Phillips
- Prèmi Nobel de Quimia : Paul D. Boyer, John E. Walker, Jens Christian Skou
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Stanley B. Prusiner
- Prèmi Nobel de Literatura : Dario Fo
- Prèmi Nobel de la Patz : Jody Williams
- Prèmi Nobel d'Economia : Robert C. Merton, Myron Scholes
- ↑ Lo movement semblava totjorn existir a la fin deis annadas 2010 mai son activitat èra marginala.


text:
Nacionalisme europèu
Lo nacionalisme europèu es lo nom que se definís amb el lo movement politic e lo corrent de pensada que vòl una Euròpa joncha dins un sol estat.
Historia[modificar | modificar la font]
Lo nacionalisme europèu nais amb l'idèa de Víctor Hugo dels Estats Units d'Euròpa. Obviada aquela idèa pels contemporanèus de Víctor Hugo, atenhi lo sieu clímax en los ans 20, sustot en setembre de 1929, quand lo president de França, Aristide Briand faguèt un discors que disiá qu'Euròpa li cal avançar cap a un modèl federal.
Malgrat aiçò, lo nacionalisme europèu se vegèt truncat per l'ascens de Hitler al poder e la Segonda Guèrra Mondiala. Tala guèrra faguèt qu'Euròpa quitèsse d'èsser lo centre del mond, en passant als Estats Units d'America.
Après la Segonda Guèrra Mondiala, l'idèa de Víctor Hugo es anada creissenta e en donant de fruchs, tales coma la creacion primièra de la Comunitat Economica Europèa, après l'Union Europèa e l'implantacion de la moneda unica para tota l'Union e la Constitucion Europèa.


text:
1600
Aquesta pagina concernís l'an 1600 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra civila acomençada en 1598 ambé la mòrt de Toyotomi Hideyoshi. Lei 20 e 21 d'octòbre, la batalha de Sekigahara opausèt lei fòrças de Tokugawa Ieyasu (89 000 òmes) ai tropas de Toyotomi Hideyori (81 000 òmes). S'acabèt per una victòria clara dau clan Tokugawa que permetèt a son cap de venir de facto cap de Japon. Aquò marquèt lo començament dau periòde Edo que durèt fins a 1868 (→ 1603).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Condamnat per eresia, Giordano Bruno foguèt cremat per la Glèisa a Roma (17 de febrier).
Fisica[modificar | modificar la font]
Publicacion de De Magnete, Magneticisque Corporibus, et de Magno Magnete Tellure (en occitan Dau magnetisme e dei còrs magnetics, e dau Grand Aimat Tèrra') dau sabent anglés William Gilbert (1544-1603). I reprenguèt d'estudis pus ancians sus lei fenomèns d'aimantacion (Tales de Milet, Plini lo Vièlh...) conjugadas ai sieunas observacions per escriure lo premier tractat coerent sus lo magnetisme. I depintèt lei reglas d'atraccion e de repulsion deis aimants, l'aimantacion d'un barron de fèrre dins un camp magnetic e l'influéncia de la calor sus lo magnetisme de fèrre. I inventèt tanben lo tèrme electricitat.


text:
Palais deu Buen Retiro
Lo Palais deu Buen Retiro a Madrid que ho ua residéncia reiau bastida a la demanda deu rei Felip IV d'Espanha e òbra de l'arquitècte Alonso Carbonel. Uei avalit, que'n demora pas sonque lo jardin conuegut uei com lo parc deu Retiro.
Que ho mandat bastir a partir de 1630 peu valido deu rei, lo Comte-duc d'Olivares e la soa bastida que's perlonguè dinc a 1640.
Com residéncia d'agrat, que ho moblat dab pintruras de mèstes eurpoèus comandadas per aquesta ocasion e qui ua grana partida e demora uei dens la colleccion deu Musèu deu Prado. Un deus tablèu mei famós de l'anciana colleccion deu Buen Retiro qu'ei ua òbra de Diego Rodríguez de Silva y Velázquez coneguda com La Reddicion de Breda (ua de las grana victòria militaras e politicas deu temps d'Olivares).
Lo son nom que hè referéncia au hèit que deu temps de la soa bastida qu'èra justament "retirat" de la ciutat e qu'èra atau un lòc de repaus per la Cort.


text:
Abric de la Magdalena
L'Abric de la Magdalena es un jaciment preïstoric de Tursac, en Sarladés, dins la region istorica de Peiregòrd e lo departament de Dordonha.
Es lo site eponim del Magdalenian. A servat un grand nombre d'objèctes d'art mobiliari de la fin del Paleolitic Superior. Foguèt descobèrt e excavat per Edoard Lartet de 1863 a 1865.
Fa partida dels « sites preïstorics e caunas ornadas de la Val de Vesera » inscriches dins lo Patrimòni Mondial de l'UNESCO.
-
-
Propulsor « de l'ièna serpanta », de bana de rangièr
-
-
Edat Mejana[modificar | modificar la font]
Lo site foguèt ocupat a l'Edat Mejana. Una glèisa parcialament cavada dins la ròca e las roïnas d'un castèl dominant lo site demòran coma testimòni d'aquel vilatge trogloditic.
-
-
-
Lo donjon del Castèl de Petit Marzac


text:
Poljica
Poljica est un toponyme qui peut désigner :
- en Croatie
- Poljica, une localité située dans la municipalité de Jelsa, comitat de Split-Dalmatie ;
- Poljica, une localité située dans la municipalité de Krk, comitat de Primorje-Gorski Kotar ;
- Poljica, une localité située dans la municipalité de Marina, comitat de Split-Dalmatie ;
- Poljica, une localité située dans la municipalité de Nin, comitat de Zadar ;
- Poljica, une localité située dans la municipalité de Podbablje, comitat de Split-Dalmatie ;
- au Monténégro
- Poljica, un village situé dans la municipalité de Danilovgrad.


text:
Al-Kindi
Abū Yūsuf Yaʿqūb ibn Isḥāq al-Kindī (801 a Kufa-873) ((ar)أبو يوسف يعقوب ابن إسحاق الكندي), mai conegut jol seu nom latinizat de Alchindius o Al-kindi, es considerat coma un dels grands filosòfs (faylasuf) arabis. Aprèp aver fach d'estudis a Bassora e a Bagdad, beneficièt del mecenat dels tres califs mu'tazilite abbassida (que Al-Mamun). Al-Kindi èra un savent complèt, dins de domènis fòrça variats: filosofia, matematica, medecina, musica, fisica, astronomia.
Somari
filosofia[modificar | modificar la font]
Al-Kindi repren la filosofia aristoteliciana, tintada de platonisme. Dins son obratge Filosofia primièra, definís la metafisica coma « la coneissença de la Realitat Primièra, Causa de tota realitat »[1]. La coneissença de la metafisica seriá la coneissença de las causas des cosas, la coneissença fisica essent simplament la coneissença de las cosas; çò que correspond a l'aristotelisme pur e simple.
Coma Aristòtel, distinguís doncas dos nivèls de realitat: la realitat materiala, considerada coma moventa e instabla será font d'una coneissença inferiora. La rason deura anar cap l'imobil, l'imuable, font de la coneissença mai pura.
Al-Kindi prepausa, dins l'encastre de sa posicion, una pròba de l'existéncia de Dieu, repausant sus la necessària finitud del temps: segon el, es impossible d'arribar al temps present en franchissent una distància de temps infinida: i a doncas necessàriament un començament. Aquela premissa obliga a postular l'existéncia d'una causa primièra, que sera perfèctament e necessàriament una, a la diferéncia de tota cosa.
Dins aquela perspectiva, Dieu seriá pas mai que lo Principi Primièr de tota cosa, l'Un vertadièr. Es definit coma unic, necessari, non causat e infinit.
Se Al-Kindi se plaça plan tancat dins la tradicion monoteista, l'influéncia de la filosofia grèga li faguèt sentir la necessitat d'enumerar la granda cadena causala dels esseres. D'agents intermediaris van far lor apareisson, e es çò provoquèt contra al-Kindi la colèra dels teologians que reagiguèron violentament contra lo concèpte d'una causalitat 'segonda' e indirècte. Es probablament jos l'influéncia de la filosofia grèga qu'Al-Kindi adoptèt lo mutazilisme.
Sciéncias[modificar | modificar la font]
Al-Kindi foguèt emplegat par Al-Mamun a la Ostal de la Saviesa (Baït al-hikma). Amb los seus collègas Al-Khwarizmi e los fraires Banu Musa, foguèt encargat de la traduccion de manuscrichs de savents grècs. Sembleriá qu'a causa de las seunas coneissenças flacas en grèc, auriá solament melhorat las traduccions fachas par d'autres, e aponduts los seus pròpris comentaris a las òbres grègas.
Al-Kindi escriguèt fòrça obratges sus l'aritmetica, que de manuscrichs suls nombres indians, l'armonia dels nombres, la geometria de las linhas, las multiplicacions, la mesura de las proporcions e del temps, los algoritmes.
Escriguèt tanben sus l'espaci e le temps que pensava ambedos finits[2]. Segon el, l'existéncia d'una grandor infinida conduch a un paradòxe e es doncas pas possible.
Dins le domèni de la geometria, abòrda la teoria de las linhas parallèlas. Dona un lema sus l'existéncia de deoas linhas dins le plan, a l'encòp non parallèlas e sens interseccion. La geometria non euclidiana es pas alunhada.
Doas de las seunas òbras son consacradas a l'optica mas, seguent l'esperit de l'epòca, sens separer clarament la teoria de la lutz d'aquela de la vision.
Dins los seus obratges sus la teoria musicala, met en evidéncia coma Pitagòras que los sons que produson d'accòrdis armonioses an cadun una nautor precisa. Lo gra d'armonia despend de la frequéncia dels sons. Sabiá tanben que la generacion d'un son produtz d'ondas que venon estimular l'aurelha.
Publiquèt lo primièr obratge de criptoanalisi, (Manuscrich sul deschiframent dels messatges criptografics) trobat en 1987 dins los archius ottomanas d'İstanbol, aquel obratge presenta la tecnica d'analysi frequencial de las letras del tèxte chifrat.
Òbras[modificar | modificar la font]
Escriguèt 290 obratges, mai sovent jos forma de breus tractats, que los principals se repartisson dins los domènis seguents:
- geometria (32 obratges),
- filosofia (22),
- medecina (22),
- astronomia (16),
- fisica (12),
- aritmetica (11),
- logica (9),
- musica (7),
- psicologia (5).
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Obratges[modificar | modificar la font]
- (fr)Œuvres philosophiques et scientifiques d'Al-Kindi, tome 1 : L'optique et la catoptrique d'al-Kindî; ed. Roshi Rashed. Leiden, Brill, 1997. ISBN 978-90-04-09781-0.
- (fr)Œuvres philosophiques et scientifiques d'Al-Kindi, tome 2 : Métaphysique et cosmologie; ed. Roshi Rashed. Leiden, Brill, 1998. ISBN 978-90-04-11073-1.
- (la)De radiis stellatis [Des rayons stellaires], ed Marie-Thérèse d'Alverny e Françoise Hudry, De radiis, in : Archives d'histoire doctrinale et littéraire du Moyen Âge, 41 (1974), 139-260, texte p. 215-260 ; trad., notes de Sylvain Matton, in La magie arabe traditionnelle, París, Retz, 1977, p. 70-128.
- (fr)Épître sur le discours sur l'âme (Al-qawl fî al-nafs), trad. espanhòla in Obras filosoficas, Madrid, 1968, p. 134-138. Influéncia de la Teologia du Pseudo-Aristòtel.
- (ar)(la)(eb)De mutatione temporum (De la mutacion dels temps), ed. G. Bos, Ch. Burnett, Londres-Nòva York, 2000
- (en)The Forty Chapters, ed. Charles Burnett, Cambridge : Cambridge University Press , 1993. Sus l'astrologia
Estudis[modificar | modificar la font]
- (fr)A. Badawî, Histoire de la philosophie en terre d'Islam, Vrin, 1972, t. II, p. 385-477.
- (en)Gerritt Bos e Charles Burnett, Scientific weather forecasting in the middle ages : the writings of Al-Kindī : studies, editions, and translations, Kegan Paul, 2000
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Tomàs d'Aquin faguèt de meteis en de tèrmes sonque una mica diferents al començament de sa Soma teologica
- ↑ Comparar a la nocion d'aevum de Tomàs d'Aquin


text:
1883
Aquesta pagina concernís l'an 1883 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Reiaume Merina[modificar | modificar la font]
Après la revirada dei negociacions regardant lei bens e lei tèrras revendicats per París dins l'illa (→ 1882), França mandèt un còrs expedicionari a Madagascar per impausar sa volontat au govèrn malgash. Sostenguts per de bombardaments navaus, lei Francés ocupèron ansin Majunga (16 de mai) e Tamatave (11 de junh) entraïnant lo blocus d'una partida importanta de l'illa. Pasmens, en causa de la mobilizacion importanta de sei fòrças en Indochina, l'armada francesa poguèt pas avançar vèrs lei tèrras autas e la situacion demorèt blocada durant doas annadas (→ 1885).
Dins lo corrent d'aqueleis eveniments, mòrt de la rèina Ranavalona II que foguèt remplaçada per Ranavalona III. Dins lei fachs, la rèina aguèt gaire de poder e la politica de l'illa contunièt d'èsser dirigida per lo Premier Ministre Rainilaiarivony.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Armament[modificar | modificar la font]
En Alemanha, desvolopament de doas armas (carga crosa e obús sageta) destinadas a luchar còntra lei blindatges dei fòrts europèus. Aqueleis armas son totjorn utilizadas au començament dau sègle XXI còntra lei blindatges dei veïculs militars.


text:
Dommartin-sous-Amance
Dommartin-sous-Amance es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge de la vallée de la Amézule al nòrd-es de Nancy, a dominat pel tuc del Pan de sucre (351m).
Village de la vallée de l'Amézule au nord-est de Nancy, il est dominé par la colline du Pain de sucre (351m).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Preséncia gallo-romaine.
- Présence gallo-romaine.


text:
Categoria:Branca del drech
Aquesta categoria recensa l'ensemble de las categorias de las diferentas brancas del drech, sens consideracion ierarquica entre las diferentas brancas.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 9 soscategorias, sus un total de 9.
C
- Drech canonic (1 C, 1 P)
- Drech civil (3 C, 3 P)
E
- Drech electoral (1 C)
F
- ► Drech de la familha (1 P)
- Finanças publicas (1 C)
- Dreches fondamentals (2 C, 1 P)
L
- Libertats publicas (1 C)
M
- Mediacion (2 C, 1 P)
U
- Drech de l'Union Europèa (1 C, 2 P)


text:
Ròc Amador
Ròc Amador [1] (Rocamadour en francés) es una comuna de Carcin (Occitània), situada dins lo departament francés d'Òlt e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Lo Ròcamador (formatge) es fòrça famós e fòrça gostós.
Somari
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ [rrékomo’du]


text:
Lengas de Romania
Romania es un país a l'encòp unitari e multicultural. Totun, l'istòria de Romania nos porgís una seguida gaireben inagotabla d'invasions e d'immigracion qu'explican la preséncia de nombrosas minoritats subre lo territòri romanés. De pòbles de totas originas balagèron l'espaci romanés sens relambi, de la casuda de l'Empèri Roman fins al sègle XIX. D'unes que i a s'installèron e daissèron de grops que resistiguèron a l'assimilacion al romanés. A l'ora d'ara, las minoritats son principalament los ongreses e los gitanos.
La politica oficiala foguèt entre 1945 e 1989 relativament respectuosa de las minoritats malgrat una volontat afichada de promòure la conéissença del romanés per tots los ciutadans e dins un avenidor mai o mens luènh l'unificacion lingüistica del país. Dempuèi 1989 e, a despart de qualques trantalhadas, la situacion de las minoritats s'es melhorada.
Segon la Constitucion, la lenga romanesa es la sola lenga oficiala[1] mas localament las lengas minoritàrias an un caractèr de semioficialitat dins las regions que mai de 20% de la populacion i parlan una lenga autra que lo romanés. Aquestas disposicions son seguidas subretot pels Ongreses mas pas solament. Per exemple, las comunas de Lupac e Carasova an reconoscut lo sèrbocroat mentre que l'ucraïnian es oficial dins 7 comunas (Bistra, Bocicoiu Mare, Poienile de sub Munte, Remeți, Repedea, Rona de Sus e Ruscova).
Somari
Situacion del romanés, recensament 2002[modificar | modificar la font]
Donadas del recensament de 2002.
Lo romanés es la lenga oficiala e dominanta de Romania. Pasmens i a qualques regions que los romaneses i son plan minoritaris (Harghita e Covasna) o tot just majoritaris (Mureş, Satu Mare). Dins las regions que i a mai de 20% de locutors d'una lenga minoritària, la lenga minoritària pòt èsser emplegada oficialament mas sonque al nivèl local.
Minoritats linguisticas, recensament de 2002[modificar | modificar la font]
- Los ongreses, e mai se declinan en percentage dempuèi 1918, asseguran pasmens una relativa estabilitat de sos efectius. Representan 84,8% de la populacion del departament d'Harghita e 73,ĥ% de la del departament de Covasna. Al nivèl local (que i a mai de 20% d'ongreses) es reconegut coma segonda lenga oficiala.
- Los gitanos: son probablament la minoritat mai assimilada linguisticament e mens assimilada socialament. Benefíician d'una natalitat sostenguda e son nombre a crescut recentament çò que contrasta amb la flaca natalitat de las autras etnias.
- Los alemands de Romania: venguts al sègle XII pels primièrs, los Saxons de Transilvània avián per mission d'aparar las raras del mond occidental. Los Soabes an una origina diferenta, s'installèron dins la region de Banat al sègle XVIII. Amassa, los dos grops comptavan 745 421 membres al recensament de 1930. En 2011, son 36 884. Aquela baissa es deguda a una emigracion massissa, en particular après 1989.
- Autras minoritats: las autras minoritats representan de grops reduches, venguts per immigracion. Sos dreches linguistics son assegurats en bona partida e sas associacions son pro activas.
Situacion linguistica, recensament de 2011[modificar | modificar la font]
Contrariàment als recensaments precedents, lo recensament de 2011 es incomplet[2] amb 1 230 028 personas que donèron pas lor lenga matèrna. Aiçò es degut en partida al recomptage de la populacion e l'inclusion dels emigrats dins la populacion totala per limitar la casuda demografica oficiala. Pasmens aquestes emigrats estimats poguèron pas donar lors entresenhas e per aquesta rason i a pas cap de donada per mai d'un milion de personas.
Cal notar tanben l'estabilizacion de las proporcions de las lengas. Après un long periòde d'expansion del romanés (1918-2002), las lengas minoritàrias que s'amermavan an trobat un equilibri e s'estabilizan.
Aicí dejós la lista de las principalas lengas matèrnas (las personas que donèron pas cap de donada son pas inclusas) :
Demest las autras lengas recensadas se tròban tanben de locutors per las lengas seguentas: rus 18946, tatar 17 677, sèrbe 16 805, eslovac 12 802, bulgar 6 518, croat 5 167, italian 2 949, grèc 2 561, chèc 2 174, polonés 2 079, chinés 2 039, armèni 739, macedonian 769, yidish 643, autras 16 841.


text:
Dissabte, 28.11.2015 06h35 La vita en òc
nFuòcs d'artifici tras la nuech. Dròla d'ideia de tirar un fuòc d'artifici en novembre. Fai chaud. Plan chaud. Drulament chaud.Vacanças en Auvernha. La montanha disiá qu'un dròlle aviá trobat un botareu de presque dos quilòs. Randonadas en montanha. Niblas. Torn dau lac de las fadas. Tròp long. Tròp tard. Pas pron vistes. E puei un dròlle aviá trobat un botareu de presque dos quilòs. Lance de las espiadas de mança e de drecha.
Anar al blòg
Dissabte, 28.11.2015 06h28 Teknò projecte
nLe prefet de Dordogne a ordonné l'annulation de la manifestation Tusta L'Urna prévue initialement à Périgueux, samedi 28 à 17 h, nous précisent les membres du Collectiu Occitan Perigòrd.n
Anar al blòg
Dissabte, 28.11.2015 06h28 Rubrica en òc
nLe prefet de Dordogne a ordonné l'annulation de la manifestation Tusta L'Urna prévue initialement à Périgueux, samedi 28 à 17 h, nous précisent les membres du Collectiu Occitan Perigòrd.n
Anar al blòg
Divendres, 27.11.2015 08h42 País Nòstre (Lengadòc)
nAujourd'hui, la République va rendre un hommage solennel aux victimes des attentats du 13 Novembre.Pais Nostre s'associe à ce moment de solidarité et demande de pavoiser en pays d'Oc avec le drapeau occitan symbole historique de nos valeurs "Paratge" et "Convivéncia" !n
Anar al blòg
Dijòus, 26.11.2015 06h57 País Nòstre (Lengadòc)
n" Vivo lo vin " cridava lo poeta Pau Albarel . E se pot dire encara mai amb la victoria dels elegits dins la batesta per una evolucion de la lei Evin .E cal notar que , per un cop, los elegits dels terradors , d'esquèrra e de drecha an votat amassa dimarç 24 de novembre .De que ditz aquèl article 4 ter :" Ne sont pas considérés comme une publicité ou une propagande ,les contenus, images, représentations, descriptions, commentaires ou références relatifs à une région de production, à une toponymie, à une référence, à une indication géographique, à un terroir, à un itinéraire, à une zone de production, au savoir-faire, à l'histoire ou au patrimoine culturel, gastronomique ou paysager liés à une boisson alcoolique disposant d'une identification de la qualité ou de l'origine ou protégée " .
Anar al blòg
Dimècres, 25.11.2015 10h18 País Nòstre (Lengadòc)
nSincère et généreuse , haute en couleur, spontanée et vivante ,la cuisine du pays Narbonnais a acquis ses lettres de noblesses pour devenir un art majeur ... Et en cette terre d'OC , les bonnes tables
Anar al blòg
Diluns, 23.11.2015 21h14 Teknò projecte
nUn còp era un país que son nom se’n es perdut. La democracia, dins queu país, fonccionava sus un mòde bipartista. D’un costat los vegetalistas que se nuirissián de la charn de las bèstias e pretendián qu’òm aviá pas lo drechde se’n prener a daus paubres vegetaus sens defensa, que dau mens la lebre pòt corre, pas la lachuja. Lo buòu a de las banas per se defendre, pas la raba o lo chaul que pòden quitament pas cridar secors quand lo coteu lor passa sus la gargamela.
Anar al blòg
Diluns, 23.11.2015 21h14 Rubrica en òc
nUn còp era un país que son nom se’n es perdut. La democracia, dins queu país, fonccionava sus un mòde bipartista. D’un costat los vegetalistas que se nuirissián de la charn de las bèstias e pretendián qu’òm aviá pas lo drechde se’n prener a daus paubres vegetaus sens defensa, que dau mens la lebre pòt corre, pas la lachuja. Lo buòu a de las banas per se defendre, pas la raba o lo chaul que pòden quitament pas cridar secors quand lo coteu lor passa sus la gargamela.
Anar al blòg
Diluns, 23.11.2015 21h04 Teknò projecte
nJoan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que los convidats de l'emission de diumenc 29 de novembre a 11 oras sur França Blu Perigòrd seran Daniel Chavaròcha e Gui Boisson de L'Asco per parlar dau noveu libre CD «
Anar al blòg
Diluns, 23.11.2015 21h04 Rubrica en òc
nJoan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que los convidats de l'emission de diumenc 29 de novembre a 11 oras sur França Blu Perigòrd seran Daniel Chavaròcha e Gui Boisson de L'Asco per parlar dau noveu libre CD «
Anar al blòg


text:
1222
Aquesta pagina concernís l'an 1222 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Malaut e fatigat, lo rèi Felip II redigiguèt son testament (→ 1223). Pasmens, contunièt de susvelhar leis afaires de l'Estat.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Mongòl[modificar | modificar la font]
Repression de la revòuta de Herat ambé la presa, lo pilhatge e la destruccion de la vila per lei Mongòls lo 14 de junh après un sètge de sièis mes.
Empèri de Nicèa[modificar | modificar la font]
Mòrt de Teòdor Lascaris dins lo corrent de novembre de 1222. Son gendre Joan III Dukas Vatatzès li succediguèt. Dins aquò — problema recurrent dins l'istòria bizantina — dos fraires de l'emperaire defunt (Alexis e Isaac Lascaris) contestèron aquela succession e revendiquèron lo tròne. Jonhèron la Cort de Constantinòple ont encoratjèron lei Latins a la guèrra còntra Nicèa (→ 1224).
De son caire, Joan III Dukas Vatatzès, sobeiran energic e erudit, acomencèt una politica destinada a renfòrçar economicament e militarament l'Empèri de Nicèa. En particular, ordonèt la reconstitucion d'una flòta importanta e formèt un còrs de mercenaris latins ben entraïnats. S'interessèt tanben a la restauracion dei fortificacions frontalieras e dei vilas arroïnadas per lei combats incessents (coma Esmirna).


text:
Steene
Steene es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
==Istòria==
La municipalitat a conegut una aucupacion protohistorique e galloromaine.
Una enregistra preventiva realizada a l'escasença d'un projècte de lotissement, al centre de Steene a desbocat a un primièr diagnostic (en setembre 1997) pel Servici regional del arqueologia, amb repérage de vestigis medievalas, e d'unas autras mai ancians, en datant probablament de la Tène (segonda edat del fèrre). Un fossé « en descrivent un cuic drech e en contenent un remplissage fòrça negre fòrtament cargat en carbons de bòsques e ne de elements d'argila coduda ». Qualques tròces de ceramica (pas virada, decorada al pinte daissan pensar #que data del periòde gauloise (La Tène) o del començament de la periòde romaine. Una fosse quadrangulaire de 0,6 x 1,30 mètre de la tèrra barrejada de carbon de bòsc e d'estèlas de uasses calcinats (pòt èsser umans). Lo fuòc a pas pas #èsser fach en la fosse (perque las siás parets son pas pas rubéfiées). D'unas autras fòssas an revelat ceramicas medievala (Modèl:S- aperaquí), amb sustot de las cruches a caulet ja conegut coma produccion locala. Aqueles depauses suggerissián la proximitat d'una abitacion o d'un luòc de trabalh[1].
Una evaluació suplementària a doncas #èsser facha en genièr 1998, en doas setmanas, jos un temps pauc propice, sus +/-1500 m2, en permetent de metre a jorn 3 pleta, sièis sépultures a incinération, e una ret fossoyé (en partida destruit per trabalhs de drainage[2]. Los encos son quadrangulaires. Mesuran de 35 a Unitat|60|m² {{}} segon los cases. Los sépultures son pas pas conjonchas e poirián èsser ménapiennes ; aquel son de cavòts rectangulaire, a incinération, plenas de carbon de bòsc e d'uasses calcinats (amb pauc de traces d'elements votifs)[2]. Un silo e dels trauques de poteaux evocan una bastissa rectangulaire cerné d'un pichon fossé circular. Una fusaïole e dels tròces de pesons triangulara mòstran #que s'i a filé e tissé de las fibres. Qualques claus de sauniers confirman l'espleitacion de sal marina coneguda en la region.
La ret fossoyé poiriá èsser aquel de camps en datant (segon los tessons de ceramica associada) de la Tène finala [2]
S'a coneissença de Steene jos aquel nom dempuèi la Modèl:S-, jol nom de Sternis en 1067, de contunh de Stenis en 1121
Los senhors e un castèl an mencionat en 1317.
Lo castèl a #èsser lo quartièr general e l'abitacion de Charles de Broqueville, primièr ministre e ministre de la guèrra pendent la Primièra Guèrra mondiala.
La commune a connu une occupation protohistorique et galloromaine.
Une fouille préventive réalisée à l'occasion d'un projet de lotissement, au centre de Steene a abouti à un premier diagnostic (septembre 1997) par le Service régional de l'archéologie, avec repérage de vestiges médiévaux, et d'autres plus anciens, datant probablement de la Tène (second âge du fer). Un fossé « décrivant un angle droit et contenant un remplissage très noir fortement chargé en charbons de bois et en éléments d'argile cuite ». Des morceaux de céramique (non tournée, décorée au peigne laissent penser qu'il date de la période gauloise (La Tène) ou du début de la période romaine. Une fosse quadrangulaire de 0,6 x 1,30 mètre de la terre mélangée de charbon de bois et de fragments d'os calcinés (peut être humains). Le feu n'a pas été fait dans la fosse (car ses parois ne sont pas rubéfiées). D'autres fosses ont révélé des céramiques médiévales (Modèl:S- environ), avec notamment des cruches à col déjà connues comme production locale. Ces dépôts suggéraient la proximité d'une habitation ou d'un lieu de travail[1].
Une évaluation supplémentaire a donc été faite en janvier 1998, en deux semaines, sous une météo peu propice, sur +/-1500 m2, permettant de mettre à jour 3 enclos, six sépultures à incinération, et un réseau fossoyé (en partie détruit par des travaux de drainage[2]. Les encos sont quadrangulaires. Ils mesurent de 35 à 60 m² selon les cas. Les sépultures ne sont pas conjointes et pourraient être ménapiennes ; ce sont des tombes rectangulaire, à incinération, pleines de charbon de bois et d'os calcinés (avec peu de traces d'éléments votifs)[2]. Un silo et des trous de poteaux évoquent un bâtiment rectangulaire cerné d’un petit fossé circulaire. Une fusaïole et des morceaux de pesons triangulaires montrent qu’on y a filé et tissé des fibres. Des clous de sauniers confirment l'exploitation de sel marin connu dans la région.
Le réseau fossoyé pourrait être celui de champs datant (selon les tessons de céramique associés) de la Tène finale [2]
On a connaissance de Steene sous ce nom dès le Modèl:S-, sous le nom de Sternis en 1067, puis de Stenis en 1121
Les seigneurs et un château sont mentionnés en 1317.
Le château a été le quartier général et l'habitation de Charles de Broqueville, premier ministre et ministre de la guerre durant la Première Guerre mondiale.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Steene, N° del luòc : 59 579 008 AH 1997 Error de citacion : Invalid
tag; name "Fouille1997" defined multiple times with different content
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Emmanuel Calonne, Patrice Herbin, Steene, Casteel Veld, 1998 Error de citacion : Invalid
tag; name "Fouilles1998" defined multiple times with different content


text:
96
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 96 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Assassinat de Domician — vengut fòrça impopular en causa de la repression saunósa de divèrsei complòts — per un grop de pretorians e de captaus romans lo 18 de setembre. Nerva foguèt proclamat emperaire per lo Senat. Pasmens, en causa de la popularitat importanta de Domician au sen de l'armada, deguèt faciar una crisi grèva au sen dei legions e finalament autorizar l'execucion deis assassins de son predecessor per estabilizar la situacion.


text:
Roergue
Roergue (o eventualament Roèrgue) es una anciana província d'Occitània (e del Sud de França) correspondent aproximativament a l'actual departament d'Avairon. Aprèp aver fach partida del Comtat de Tolosa, foguèt restacat a Guiana abans de n'èsser destacat a l'ocasion de la formacion de la província de la Nauta Guiana en 1779.
La capitala istorica es Rodés.
Lo gentilici de Roergue es roergàs -assa o roergat -a.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Roergue es limitròf d'Auvèrnha al nòrd, de Lengadòc al sud e al sud-oèst, de Gavaudan a l'èst e de Carcin a l'oèst.
Divisions[modificar | modificar la font]
Roergue compreniá en particular lo Comtat de Rodés, e mai la Nauta Marcha (Milhau) e la Bassa Marcha (Vilafranca de Roergue).
Roergue (amb Agenés, Carcin e Peiregòrd) foguèt restacat a la generalitat de Guiana tre 1579, que son sèti èra inicialament a Bordèu e foguèt transferit a Montalban, amb un ressòrt restrench en 1716 a las eleccions de Roergue e de Carcin (generalitat de Montalban).
Amassat amb Carcin en 1779, formèt la província de Nauta Guiana ont foguèt establida una assemblada provinciala compausada de cinquanta dos membres :
- l'evesque de Rodés, president ;
- los evesques de Caors, de Vabres e de Montalban ;
- sièis membres del clergat ;
- setze gentilòmes ;
- tretze deputats de las ciutats ;
- tretze deputats de las campanhas.
I aviá, en mai d'aquò, dos procuraires generals sindics e un secretari archivista. Aquela assemblada s'acampava cada dos ans a Vilafranca de Roergue ; èra encargada de repartir las contribucions e de ne far la levada, de velhar suls talhièrs de caritat, etc.
A la Revolucion, la província foguèt transformada en departament mas lo canton administratiu de Sent Antonin ne foguèt destacat amb la creacion del departament de Tarn e Garona en 1808.
- Divisions eclesiasticas : Las parròquias d'aquesta província èran repartidas entre la diocèsi de Rodés e la de Vabres.
- Divisions judiciàrias : Jol regne dels comtes de Roergue e de Rodés, la justícia i èra administrada en lor nom per de vicaris o viguièrs. Se comptava setze vigariás en 1349. Èran : Peirussa, Rocacezièra, Najac, Vilanòva, La Roca Valserga, La Guiòla, Sauvatèrra, Sant Geniés d'Òlt, Sant Roma de Tarn, Verfuèlh, Sant Africa, Sent Antonin, Cassanhas Begonhés, Milhau, Corripèira e Vilafranca. A l'escalon superior, la justícia èra renduda pel senescal de Roergue]].
En 1789, Roergue èra devesit entre la Senescalciá de Roergue qu'ocupava un sèti a Vilafranca de Roergue, que ne dependiá lo balhatge de Milhau, e la Senescalciá de Rodés (correspondent al Comtat de Rodés).
- Divisions fiscalas : Fasent partida de la Generalitat de Montalban, Roergue, país d'eleccion, èra devesit entre l'eleccion de Rodés, l'eleccion de Vilafranca e l'eleccion de Milhau. Las eleccions de Rodés e de Milhau fasián partida dels païses de pichona gabèla, alara que la de Vilafranca fasiá partida dels païses redimits. Mentre que país d'eleccion, lo Roergue èra somés a la talha reala.
- Estats de Roergue: Roergue aviá sos estats que s'acampavan regularament cada an. Als sols comtes de Roergue apartenián lo drech de los convocar. Aprèp eles, los comtes de Rodés e los reis que lor succediguèron aguèron aqueste privilègi. A l'origina, los Estats s'acampavan a Rodés. Pus tard, se tenguèron successivament a Milhau, a Sauvatèrra, a Salas Comtals e a Vilafranca. En defòra de la noblesa e del clergat, los cònsols de las ciutats e los dels borgs e dels vilatges grands avián lo drech d'i aver un sèti. Es l'evesque de Rodés que presidissiá. Suprimits en 1606, puèi restablits en 1611, suprimits un segond còp en 1651, foguèron pas mai restablits.
Lo Pagus dels Rutèns[modificar | modificar la font]
Abans la conquista romana, Roergue èra abitat pels Rutèns, Rutheni, pòble cèlta d'Euròpa Centrala arribat vèrs lo sègle IV abans nòstra èra. Pòble poderós, los Rutèns avián tres ciutats principalas : Segodunum, en lenga celtica "montanha de segal" (Rodés) ; Condatemagus, ciutat del confluent (al barri d'Embarri, prèp de Milhau), e Carentomagus, ciutat dels parents (Caranton). Sus totes aquestes punts s'es descobèrt d'ossaments, de monedas, de medalhas, de terralhas e d'autres objèctes d'art e d'industria que semblan de confirmar la posicion d'aquestas tres ciutats gallesas.
Vesins e aliats dels Arvèrnes, los Rutèns los seguiguèron dins lors expedicions al delà dels Alps e combatèron dins lors rengs. Betultich o Bituitos, cap dels Arvèrnes, comptava dins son armada vint dos mila arquièrs rutèns, quand, jonch als Allobròges, caminèt contra lo cònsol Quintus Fabius Maximus e li liurèt batalha al confluent de Ròse e d'Isèra, l'an 121 abans l'èra crestiana. Se sap que l'armada confederada foguèt vençuda e qu'una partida del país dels Rutèns se trobèt compresa, jol nom de Rutèns provincials, dins la Província romana, que s'espandiguèt fins a Tarn.
S'apelèt Rutèns independents los qu'abitavan sus la riba esquèrra d'aqueste riu ; mas aquestes darrièrs tardèron pas de subir lo sòrt dels seus fraires. Aguent pres part a la revòlta de Vercingetorix contra Cesar, foguèron vençuts e someses. Tre alara, coma la rèsta de las Gàllias, tot lo país dels Rutèns àrentrèt jos la dominacion romana. Dins la division de las Gàllias per August, foguèt comprés dins Aquitània, e dins Aquitània primièra jos Valentinian. Roma i establiguèt de colonias, i bastiguèt de temples, de cirques, d'aqüaductes ; de vias publicas percorreguèron lo país dins totes los sens. Al sègle V, s'i parlava la lenga latina.
Aqueste foguèt, se ditz, Sant Marcial que, lo primièr, venguèt predicar l'Evangèli als Rutèns, en l'an 250. Al sègle IV, los crestians èran ja nombroses dins Roergue. Çaquelà, al sègle V, Ruth, la divinitat celtica, i èra encara adorada. Sant Amanç entreprenguèt de convertir aqueste pòble. « Un jorn qu'aqueste sacrificava a Ruth, ditz un istorian, Amans apareguèt e li reprochèt son impietat e sos excèsses ; mas, vesent qu'al luòc de se rendre als esfòrces de son zèl entrava en furor contra ala, invoquèt lo Sénher, e tot d'un còp de nivoladas espessas s'amontèron, lo tròn grondèt, esclatèt, e l'odiós simulacre tombèt en pèças. » A aquesta vista, los Rutèns se getèron als pès del sant e demandèron lo bateg. Çaquelà, en rendent als Galleses lors dreches politics, l'emperaire Honorius lor aviá impausat de contribucions exorbitantas. Amans rescatèt los Rutèns d'aqueste tribut. Aquesta sollicitud acabèt de li ganhar los còrs.
Comtat de Roergue e Comtat de Rodés[modificar | modificar la font]
Aprèp aver fach partida de la província romana d'Aquitània primièra, Roergue foguèt destacat per Carles lo Calv del ducat d'Aquitània e plantat en comtat al profièch d'una branca cadeta de l'Ostal de Tolosa. A la mòrt de la comtessa Joana de Tolosa, filha del darrièr comte de Tolosa Raimon VII e esposa d'Anfós de Peitieus, fraire de sant Loís de França, Roergue foguèt incorporat a la corona de França.
L'arribada dels Capecians provoquèt l'abandon de la vièlha Senescalciá de Najac, fidèla a la dinastia ramondina, al profièch d'una vila novèla : Vilafranca de Roergue. La capitala de la província foguèt transferida a Rodés, pus centrala, qu'aprèp la Revolucion.
Amb aquò, una partida de Roergue, qu'èra estada daissada en penhora per lo comte de Tolosa Raimon de Sant Geli al vescomte de Milhau abans de partir a la crosada, foguèt a l'origina del Comtat de Rodés que passèt als Armanhacs e que foguèt restacat a la corona definitivament solament jos Henri IV, darrièr comte de Rodés.
Los comtes de Rodés gaudissián de dreches regalencs, amb poder de far batre moneda, de levar l'impòst, de crear sergents, etc. A lor aveniment al comtat, èran coronats per l'evesque de Rodés, assistit pel dom d'Aubrac e dels abats de Bonaval, de Bonacomba, de Lòc-Dieu e de Bèluoc. Emai de las quatre castelaniás, que gaitavan coma las claus de la província, possedissián en Roergue prèp de vint-e-quatre castèls e un grand nombre de fèus entre los quals dos vescomtats, Peirebruna e Cadars, e dotze baroniás : Landorre, Estanh, Castelpers, Panat, Verdun sus Garona, Aliramont, Aurèla, Severac, Caumont de Plancatge, Calmont d'Òlt e Brusca. Un senescal, un jutge del comtat, un jutge de las montanhas, quatre castelans e un jutge d'apelacion i rendián justícia en lor nom.
Guèrras de Religions[modificar | modificar la font]
Ja durant la Crosada dels Albigeses, Roergue aviá vist la màger part de las sieunas vilas, entre autras Milhau, Sant Antonin, Lo Mur de Barrés, La Guiòla e Severac, arroïnadas per Simon de Montfòrt (1208-1214). Aquelas vilas meteissas foguèron las primièiras de se declarar per la Reforma dins Roergue. I aguèt lèu de glèisas reformadas a Espalion, a Vilafranca, a Sant Africa, a Vilanòva, a Peirussa, a Compèire, a Sant Liòns, etc. Puèi, la persecucion se'n trajant, los protestants prenguèron las armas. D'aquí una guèrra longa e sanguinosa que las ferors de la Liga amenaçavan de perpetuar dins aqueste país, e dins la quala moriguèron mai de dètz-e-uèch mila protestants o catolics, sens comptar las glèisas que foguèron pilhadas e devastadas, las vilas e los vilatges saquejats o destrusits. A l'aveniment de Enric IV, aqueste país tornèt trobar enfin la tranquillitat.


text:
Edward Heath
Edward Heath (1916-2005) jornalista, ex-militar e òme politic foguèt primièr ministre del Reialme Unit entre 1970 e 1974.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nasquèt lo 9 de julhet de 1916 dins la vila de Broadstaris, situada dins lo comtat de Kent. D'originas modèstas, estudièt economia e sciéncias politicas a l'Universitat d'Oxford, d'ont foguèt nomenat president de l'associacion d'estudiants conservadores l'an 1937. Lo 1938 s'opausèt activament a la politica de concessions a l'Alemanda nazi defenduda per lo primièr ministre conservador Neville Chamberlain.
Lo 24 d'abril de 1992 foguèt nomenat Cavalièr de la part de la reina Elisabet II del Reialme Unit. Heath Moriguèt lo 17 de julhet de 2005 dins la vila de Salisbury, populacion situada dins lo comtat de Wiltshire.
Activitat politica[modificar | modificar la font]
L'an 1950 foguèt elegit membre del parlament pel Partit Conservador. Nomenat Ministre de Trabalh dins lo govèrn del primièr ministre Harold Macmillan, ocupèt aquela carga dempuèi l'an 1959 fins lo 1960, data que dintrèt prestar de servicis al Ministèri d'Afars exteriors, ont foguèt cap de la delegacion que negocièt l'intrada del Reialme Unit a la Comunautat Economica Europèa (CEE). L'an 1963 foguèt premiat amb lo Prèmi Internacional Carlesmanhe, atribuit per la vila de Aquisgran, en reconeissença dels sieus esfòrces en favor de l'unitat europèa.
Après la desbranda conservadora en las eleccions de 1964 se convertiguèt en una de las principalas figuras de l'oposicion, en essent elegit cap de la meteissa l'an 1965, e en obtenent la victòria en las eleccions de 1970 en derrotant al trabalhista Harold Wilson. Nomenat primièr ministre de la part de la reina Elisabeta II del Reialme Unit lo 19 de junh del meteis an, li calguèt plantar cara a la crisi del conflicte terrorista en Irlanda del Nòrd e contunhèt d'impulsar l'intrada del sieu país a la CEE, realizada fin finala l'an 1973. La crisi economica de 1973 comportèt lo fach impossible de reactivar l'economia, lo que contribuiguèt a un de los sieus fracàses fondamentals en politica interiora.
Après lo fracàs de las eleccions de 1974, que perdèt davant los trabalhistas de Harold Wilson, foguèt remplaçat coma cap del sieu partit per Margaret Thatcher lo 1975.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) Informacion d'Edward Heath a la pagina web de Downing Street
- (en) Prèmi Internacional Carlesmanhe


text:
Portugués
Lo portugués es una lenga romanica parlada en Euròpa Occidentala e dins lo mond per almens 210 milions de personas, dins 8 païses coma lenga oficiala, e dins de comunitats d'immigrants dins d'autres païses.
Lo portugués, amb lo galèc parlat en Galícia, forman una lenga pus larga, lo galègoportugués.
Lo portugués es oficial en :
Es segonda lenga dins la ciutat de :
Pichon vocabulari[modificar | modificar la font]
- Adieu: Olá, Adeus
- Se vos plai : Por favor
- Mercé : Obrigado
- Òc/Tiò : Sim
- Non : Não
- Darrièr : Último (masculin), Última (femenin)
- Primièr : Primeiro (m), Primeira (f)
- Estrangièr : Estrangeiro (m), Estrangeira (f)
- Union Europèa : União Européia
- Neerlandés(a) : holandês (m), holandesa (f)
- Reialme Unit de Grand Bretanha e d’Irlanda del Nòrd : Reino Unido da Grã-Bretanha e Irlanda do Norte
- Peis/Peisses (animal) : Peixe/Peixes (animal)
- Lenga SVO
- Lenga flexionala
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Lenga oficiala
- Lenga d'Angòla
- Lenga de Brasil
- Lenga de Cap Verd
- Lenga de Guinèa Bissau
- Lenga de Moçambic
- Lenga de Portugal
- Lenga de São Tomé e Príncipe
- Lenga de Timor Èst
- Lenga portuguesa
- Lenga oficiala de l'Union Europèa
- Lenga romanica


text:
1849
Aquesta pagina concernís l'an 1849 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
En Africa, fondacion de Libreville a l'entorn d'un fòrt francés per d'esclaus negres escapats d'un naviri negrier brasilian.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Danemarc[modificar | modificar la font]
A l'iniciativa de Frederic VII, transformacion dau paísen monarquia constitucionala ambé la creacion lo 5 de junh d'un parlament compausat d'una Assemblada dau Pòble e d'una Assemblada dei Grands Proprietaris.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Transpòrt[modificar | modificar la font]
Intrada en servici dau Leviathan, premier carrejaire. Foguèt concebut per l'engenhaire britanic Thomas Bouch (1822-1880). Especialista dau camin de fèrre, imaginèt un sistèma de rampas dotadas de ralhs, bastidas sus lo cai, que permetiá de cargar ò de descargar de vagons dins un naviri. Per la seguida, lo sistèma de rampas foguèt adaptat ai veïculs automobils.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 18 de genièr - Edmund Barton, primièr ministre d'Austràlia (m. 1920)
- 22 de genièr - August Strindberg, escrivan suedés (m. 1912)
- 3 de mai - Bernhard von Bülow, cancelièr d'Alemanha (m. 1929)
- 14 de setembre - Ivan Pavlov, scientific rus, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (m. 1936)


text:
Puei Sant Vincent
Puei Sant Vincent[1] (Puy-Saint-Vincent en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1968, marca la creacion de la station d'espòrts d'ivèrn al masatge dels Prés (station - pòbli 1 400 m). En 1974, marca lo bastiment de la station d'Unitat|1600|m {{}} e de notícias remontadas mecanicas. Uèi la municipalitat compti 33 pistas d'esquí aupin e 75 quilomètres de pistas.
En 1968, marque la création de la station de sports d’hiver au hameau des Prés (station - village 1 400 m). En 1974, marque la construction de la station de 1 600 m et de nouvelles remontées mécaniques. Aujourd'hui la commune compte 33 pistes de ski alpin et 75 kilomètres de pistes.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Toponimia Occitana e Senhalizacion bilingüa. Actas del Congrés d'Aush, 2007, publicat pel CROM, mapa aparegut a la pagina 77


text:
Modèl:Referéncias
Modèl en bocla detectat : Modèl:Documentacion modèl
Aqueste modèl ajusta las nòtas e referéncias en bas de pagina.
Usança
{{referéncias | grop = (alpha, grec, decimal ; defaut : decimal) | colomnas = (defaut : 1) | colwidth = | referéncias = }}
La documentacion d�queste modèl es inclusa dempuèi sa sospagina de documentacion (modificar | istoric).
Los editors pòdon trabalhar dins lo bac à sable (crear) e la pagina de test (crear).
Plaçatz las categorias dins la sospagina /Documentacion.


text:
Pojastruc
Pojastruc[1] o Poiastruc[2] (Pouyastruc en francés) qu'ei ua comuna situada dens lo departament deths Hauts Pirenèus e la region de Miegjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ ???
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Las Palmas de Gran Canaria
Las Palmas de Gran Canaria (o Las Palmas) es la capitala de la comunautat autonòma espanhòla de las Illas Canàrias e tanben una de las vilas pus grandas d'Espanha. Sa populacion èra estimada a 377 203 abitants en 2007. Sa superfícia totala es de 100,55 km² dins l'illa de Grand Canària.
E tanben capitala de la comunautat autonòma de las Illas Canàrias e de la província de Las Palmas. Las Palmas de Gran Canaria es la vila pus poblada de las Canàrias e es considerada la vila amb lo melhor climat del mond segontes un estudi de l'Universitat de Siracusa (Nòva York). [1]


text:
Economia de Luxemborg
Luxemborg, país amb una economia pichona mas establa e amb anautita renda per capita, se beneficia de la siá proximitat amb França, Belgica e Alemanha e aguèri totjorn un creissement economic solid, bassa inflacion e redusit caumatge[1]. Lo país es fòrtament dependent de l'activitat bancària e de la produccion d'acièr. Lo PIB per cápita (US$ 77 600 en 2009) es lo 3en del mond.
L'agricultura ocupa 22% de la superfícia del Grand Ducat, mas lo sector primari absorbeís solament una pichona part de la populacion activa. Los coitius principals son los granatges (òrdi, blat, cevada, segal), las trufas e lo farratge. Al Gutland e principalament dins la val del Mosèla, s'i fa la vinha e de fruches. La ramaderia se centra en los bovins, per carn e lach, e los porcins, per carn.
L'economia luxemborgesa s'es basada tradicionalament en lo fèrre, l'unic recors minaire fins a la decennia dels ochanta. Cossí que cobrissiá pas totes los besonhs del país, se li caliá importar, e lo 1981 se quitèt d'extraire. Se li cal a l'ora d'ara abastar de mineral de França (83 %), Suècia e Brasil. Lo facilitat de dispausar del carbon de las concas del Ruhr e lo Saar i a fach possible l'establiment d'importants centres siderurgics, sector qu'ocupa un dels primièrs luòcs d'Euròpa, amb una produccion de acièr qu'en una granda part es exportat. Los centres principals son al sud del país (Rodange, Differdange, Esch, Rumelange e Düdelange), e ocupan la màger part de la man d'òbra immigranta.
Luxemborg, aital coma unes autres de la Union Europèa, sofriguèt amb la crisi que comencèt lo 2008, mas lo caumatge demorèt a bas de la mejana de l'UE.[1] L'economia se contractèt 3,6% en 2009, mas se recuperèt lo 2010 e lo 2011.[1] Aproximativament 60% de la fòrça de trabalh del país son estrangièrs.


text:
Cantons : Canton de Saint-Michel-en-l'Herm
Cantons : Canton de Landevieille
Cantons : Canton de Belleville-sur-Vie
Cantons : Canton d'Aizenay
Cantons : Canton d'Angles
Cantons : Canton de Loge-Fougereuse
Cantons : Canton d'Apremont
Cantons : Canton des Herbiers
Cantons : Canton du Tablier
Cantons : Canton du Langon
Cantons : Canton de Talmont-Saint-Hilaire
Cantons :
Cantons : Canton de Saint-Fulgent
Cantons : Canton de Mouilleron-en-Pareds
Cantons : Canton du Poiré-sur-Vie
Cantons : Canton de Beaulieu-sous-la-Roche
Cantons : Canton de Mareuil-sur-Lay-Dissais
Cantons : Canton de Beauvoir-sur-Mer
Cantons : Canton de Benet
Cantons : Canton de La Bruffière
Cantons : Canton de La Garnache
Cantons : Canton de Montaigu
Cantons : Canton de Poiroux
Cantons : Canton de La Caillère-Saint-Hilaire
Cantons : Canton de Pouzauges
Cantons : Canton de La Roche-sur-Yon
Cantons : Canton de L'Hermenault
Cantons : Canton de Bournezeau
Cantons : Canton de Luçon
Cantons : Canton des Brouzils
Cantons : Canton de Chaillé-les-Marais
Cantons : Canton de Fontaines
Cantons : Canton de Saint-Jean-de-la-Chaize (aujourd'hui La Chaize-le-Vicomte)
Cantons : Canton de Challans
Cantons : Canton de Moutiers-les-Mauxfaits
Cantons : Canton de Chantonnay
Cantons : Canton de La Mothe-Achard
Cantons : Canton de Palluau
Cantons : Canton de Sainte-Hermine
Cantons : Canton de Saint-Hilaire-des-Loges
Cantons : Canton de La Châtaigneraie
Cantons : Canton d'Olonne-sur-Mer
Cantons : Canton de La Flocellière
Cantons : Canton de Maillezais
Cantons : Canton des Essarts
Cantons : Canton de Mortagne-sur-Sèvre
Cantons : Canton de Foussais-Payré
Cantons : Canton de Saint-Gilles-sur-Vie (aujourd'hui Saint-Gilles-Croix-de-Vie)
Cantons : Canton de Fontenay-le-Comte
Cantons : Canton de Tiffauges
Cantons : Canton de Rocheservière
Cantons : Canton du Gué-de-Velluire
Cantons : Canton de La Jaudonnière
Cantons : Canton de Mouchamps
Cantons : Canton de Saint-Jean-de-Monts
Cantons : Canton des Sables-d'Olonne


text:
765
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 765 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Contuniant de bravejar l'emperaire, l'ermita Estève lo Jove, arrestat en 763, foguèt finalament linchat per sei gardas après divèrseis esitacions de Constantin V a prepaus d'una execucion. Pasmens, divèrsei personalitats de la Cort mau contentèron l'emperaire regardant lo tractament de l'ermita que lei sospichèt de s'opausar a l'iconoclasme e de desobeïr a l'autoritat imperiala.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Saint-Aubin-Rivière es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Vilatge rural picard de la Vallée de la Bresle, traversat pel Liger, facilament accessible pels autoroutes A28 e A29
Village rural picard de la Vallée de la Bresle, traversé par le Liger, aisément accessible par les autoroutes A28 et A29
Saint-Aubin-Rivière
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !


text:
Sent-Colomban-dus-Velârs
{{#iferror:
Sent-Colomban-dus-Velârs (en francês Saint-Colomban-des-Villards), dus côps Gllandon, ’l est na comena francêsa de Môrièna, situâ en Vâl Gllandon dens la Savouè. Y at na populacion de 189 habitents en 2012. Los habitents s’apèlont los Colognons. La comena ’l est pués cognua coment « lo brés dus petits-ramonors de Savouè ». L’adrêt de la comena sè situe pués dedens la chêna de Bèladona. Pendent l’hivèrn, dessus los tèrrens a l’envers de la comena sè trôve la stacion de squi de les Sibèles.
Somèro
G·eografia[changiér | modifier le wikicode]
Toponimia et ètimologia[changiér | modifier le wikicode]
U comencement, y at ben grant-temps, les doves comenes velarenches érant ben rèunies dedens ren qu’un tèrritouèro en-dessus de Cuina. L’ancièna égllése de Sent-Colomban ’l ére adonc la solèta. Ben ples târd, avouéc lo mèsacôrd de la populace, l’èluegnement pués les dificultâts de les comunicacions, fesant pués la crèacion de les doves paroches en Vâl Gllandon. Cen-cé fét adonc l’origina dus noms : Sent-Alban et Sent-Colomban, pués châque paroche avêt son prôpra égllése.
Lo nom Sent-Colomban vint de Sanctus Columbanus Luxoviensis (°543 a Navan - † 21 de novembro 615 a Bobbio prés de Plèsence, en Étalie), un mouéno irlandês.
Lo nom Velârs vôt dére : un cârro avouéc un mouél de mêsons ; un velâjo.
Topografia[changiér | modifier le wikicode]
La Vâl Gllandon ’l est gratâ per lo rio du Gllandon, que ’l at d’étot na longior de 20,4 kilomètros, avouéc per la moyena na largior de 10 a 12 kilomètros en vôlo d’usél. Les més grantes égoues de Sent-Colomban, sèparâs per lo massif de Bèladona, colont dens doves dirèccions complètament oposâs : lo Gllandon mode pués vers la bise et l’Égoua d’Ôla cole adonc vers lo mié-jorn.[1]
Endrêts et cârros[changiér | modifier le wikicode]
La comena de Sent-Colomban-dus-Velârs rassemble celos velâjos :
Histouère[changiér | modifier le wikicode]
Politica[changiér | modifier le wikicode]
Dèmografia[changiér | modifier le wikicode]
Dens lo mês d'oût (vers lo 15), la comena pôt ben pués avêr mielx que 1.000 habitents (contro 185 per lo résto de l'an).
La cultura[changiér | modifier le wikicode]
Los costumos [5] et la Mâtoulye.
Les lengoues[changiér | modifier le wikicode]
A Sent-Colomban, prègont ben doves lengoues et un jargon: lo francês, l'arpetan pués adonc lo tèrrachu. En Tèrrachu, l'arpetan (lo parlament du payis) est asse-ben apelâ Marengouin. Bien grôssament de nums de famelye et los nums de cârros sont en arpitan (la lengoua du payis), pués quârques-uns solament sont pués en lengoua francêsa (lengoua administrativa).
Èvènements[changiér | modifier le wikicode]
- Fèstibllanc, un fèstivâl en fin d'hivern.
- Lo 15 d'oût, l'Assompcion de Nouhtra Dama, la més granta féhta du payis.
Émâges[changiér | modifier le wikicode]
-
Lo Col du Gllandon.
-
Pèrsonalitâts liyês a la comena[changiér | modifier le wikicode]
- Piérro Bozon (1921-1986), ècriven, profèssor et g·eografo.
- Jian-Francês Martin-Culèt (1974), jouyor de rugbi a XV.
- Christophe Hisquin, més conyu coment Dantès, chantior populèro.
- Piérro Pomiér, jouyor de rugbi a XV.
Notes et rèfèrences[changiér | modifier le wikicode]
- Favre-Nicol, D. (2012) Le Pays des Villards - Mémoire et Patrimoine. La Fontaine de Siloé, Montmélian.
- Los noms solegnês sont des variantes locâles en grafia “sarrâ”.
- Dens lo temps apelâvont « Lo Segond-Velâr », a côsa que lo velâr de Martinant ’l ére ben pués lo segond velâr dus Cornièts (los habitents de La Chenâl et Lo Velâr).
- Diont asse-més « Mère » ((fr): Maire) avouéc l'enfluence de la lengoua francêsa u payis.
- Palluel-Guillard, A. (1979) Images de Maurienne - Paysannes de la Vallée du Glandon (Pagina 40). Collection Trésors de la Savoie.


text:
Illas Salvatjas
Las Illas Salvatjas (Ilhas Selvagens en Portugués) cnstituisson una susarchipèla de l'Archipèla de Madèira, Portugal, dins l'Ocean Atlantic. Administrativament, apartn a la freguesia da Sé, concelho do Funchal, Region Autonòma de Madèira. Se situa a 165 quilomètros al nòrd de l'archipèla espanhòla de las Canárias, a 250 quilomètres al sul de la vila de Funchal (Madèira), a près de 250 quilomètres a l'oèst de la còsta africana, a près de 1000 quilomètres al sud-oèst del continent europèu. Las Salvatjas son constituïdas per doas illas principalas e d'autras illotas, que, coma gaireben totas las illas de Macaronesia, an una origina volcanica. L'archipèla es un sanctuari pels aucèls, e fer e s'espandís sus un airal de 273 ectaras.
Ara sonque i a dos abitants permanents dins illa Salvatja Granda e dos miègpermanents dins la Salvatja Pichona, gardias del Parc Natural de Madèira, essent tanben visitadas periodicament pel soldats de l'Armada Portuguesa pel servici del Far. En mai, sus Salvatja Granda es abitada mai d'un còp l'an per la familha Zino, de Funchal, que possèda alà un ostal.
L'Estat Espanhòl insistís que la delimitacion de la Zona Economica Exclusiva (200 milas nauticas) sens prene en compte las Salvatjas, que la considèra coma de ròcas, alara que L'Estat Portugués defend la classificacion coma illas, aumentant atal la Zona Economica Exclusiva (ZEE) portuguesa.
Malgrat que son alunhadas e isoladas, las illas recebèron las visitas oficialas de trés presidents de la Republica Portuguesa, Mário Soares, Jorge Sampaio e Aníbal Cavaco Silva, que foguèt lo primièr president a passar la nuèch dins una de las illas (Salvtja Granda) del 18 al 19 de Julhet de 2013, acts de sobeiranetat per tòca de reforçar l'identidat e solidariedat nacionalas e demòstrar lo seu estat coma resèrva naturala nacionala. La Resèrva Naturala de las Illas Salvatjas (que s'intègra al Pargue Natural da Madèira) foguèt creada em 1971, essent una de las mas ancianas resèrvas naturalas de Portugal.
Somari
L'archipèla[modificar | modificar la font]
L'archipèla se consistís de dos grops. Lo grop nord-èst compren l' "Illa Salvatja Granda" e tres illas pichonas, "Palheiro da Terra", "Palheiro do Mar" e "Sinho". Lo grop sud-oèst compren l' "Illa Salvatja Pichona" e l' "Ilhéu de Fora" entre fòrça illòtas mai pichonas que que "Alto", o "Comprido", o "Redondo", "Pequeno", "Grande", "Ilhéu do Sul" e lo pequeno grop dels "Ilhéus do Norte". Una granda barrièra d'estèus circulara fa que l'archipèla es dificila a acostar.
Las illas Salvatjas Granda e Pichona son alunhadas de 15 quilomètres l'una de l'autra. Existisson dos païses mai pequenos em área que as Salvatjas: Vatican (44 ectaras) e Mónegue (195 ectaras).
Temperatura e mitan ambient[modificar | modificar la font]
Las temperaturas de las Illas Salvatjas despassan aquelas de l'Illa de Madèira e la temperatura de la mar demòra confortabla pendent l'ensems de l'an. L'oceanograf francés Jacques-Yves Cousteau afirmèt qu'alà encontrèt las aigas mas claras del mond. En 2003 las illas foguèron seleccionadas per far partit del Patrimòni Mondial de l'UNESCO. Lo seu accés es restrench, los candidats visitantas devon demandar una autorizacion prealabla especiala prés del Pargue Natural da Madèira.
Dins la Salvatja Granda existís la nomenada Casa do Governo, l'electricitat ven de panèls solars e l'aiga de las pluèjas e servada dins de grandas cistèrnas, permetent d'afrentar de secadas que pòdon durar fins a trés ans.
Istiòria[modificar | modificar la font]
Las Illas Salvatjas foguèron atal batejadas en 1438 per Diogo Gomes de Sintra e avián estat descobèrtas pels fraires Pizzigani en 1364. Al sègle XVI, las Salvatjas apartenián als Caiados, importanta familha madeirana, foguèron donadas a João Cabral de Noronha en 1560 pel canonge Manuel Ferreira, descendent dels Caiados.
Sègle XX[modificar | modificar la font]
En 1904, las illas foguèron vendudas a familha del banquièr Rocha Machado.
En Setembro de 1911, lo Govèrn espanhòl envièt una nota al Govèrn portugués comunicant que s'anava deliberar per incorporar las Salvatjas a l'arquipèla de las Canárias e qu'anavan bastir dins las illas un fare. L'administracion portuguesa protestèt e foguèt acordat que se farà quin que siá acte que pòsca comprometre una solucion amigabla de la question. Em 1938, la Comission Permanenta del Drech Marítima Internacional confirmèt la sobeiraneta portuguesa de las illas que, en 1959, suscitèron l'interés de la World Wildlife Fund (WWF), que volgava far signar un contracte de promessa de venta amb lo proprietari Luís Rocha Machado.
En 1971, l'Estat Portugués intervenguèt e aqueriguèt las Illas Salvatjas, instituissent, lo mèsmo an, la Resèrva Naturala de las Illas Salvatjas, çò que permitèt d'enebir la caça dins las illas e contraròtlar mas efectivament la pèsca ilegala. L'an seguent foguèron arrestadas, dins las illas, doas embarcacions de pèsca espanhòlas. En 1975, proveitant del trebolum politic en Portugal, los espanhòls de las Canárias desbarquèron a las Salvatja Granda e issèron una bandièra espanhòla, pr'amor a títul sonque privat e sens pas cap d'accòrdi amb lo Govèrn espanhòl. L'an seguent, foguèt arrestada la nau espanhòla "Ecce Homo Divino" e, dos ans mai tard, foguron preses, tanben per pèsca illegala, d'autras naus de flòta espanhòla. Tanben per non respècte de l'espaci aerian, qualques pichons incidents, totjorn en relacion amb de vols d'avions espanhòls sus la resèrva naturala a bassa altitud.[1]
Sègle XXI[modificar | modificar la font]
- 2005 - en 23 de Junh, quatre naus de pèsca espanhòlas foguèron detenidos 28 milas nauticas (52 km, 32 mi) al sul de las illas. Pauc de jorns après, lo 8 de Julhet, un biologista e un dels gardas de resèrva naturala dins l'Illa Salvatja Granda foguèron ameaçats amb una coutèla e arpons de pèsca susmarina per un grop de pescadors espanhòls. Un grop de detz fusilhièrs portugueses foguèron alara envias dins l'illa per un mes per tòca d'acabar amb la caça illegala de las espècias protegidas.
- 2007 - en Junh, la caça espanhòla susvolèt las illas a baissa altitud, obligant lo Ministèri Portugués del mejan ambient a entrar en contacte amb lo seu omolòc espanhòl sul l'afar. [2]
- 2013 - Lo 5 de Julèt, Espanha envièt una letra reclamant oficialamente a las Nacions Unidas que las Illas Salvatjas sián de facto consideradas comas ròcas e apartenent pas a Portugal.[3]
- 2013 - Lo 18 de Julhet, lo President de Portugal, Aníbal Cavaco Silva, lo President del Govèrn da Madèira, Alberto João Jardim, lo President de la Câmara do Funchal e lo President de la Junta da Sé arribèron sus las illas a bòrd de la fragata portuguesa "Vasco da Gama" per visitar e demorar sus las illa. Aníbal Cavaco Silva foguèt lo primièr President a passar la nuèch sus las ilhas, alara que los ex-presidents Mário Soares e Jorge Sampaio las visitèron una oras. [4]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (pt)Luís Carvalho e Nuno Leitão, A noção "estratégica" das Ilhas Selvagens - pp. 8 e 15
- ↑ (pt)Espanhóis violam espaço aéreo nas Ilhas Selvagens, Correio da Manhã, 18 de Julhet de 2007
- ↑ (fr)Selvagens – Reacendeu-se o conflito entre Portugal e Espanha sobre a ZEE das ilhas, Pedro Quartin Graça, Setembre de 2013
- ↑ Cavaco Silva passeia nas Selvagens , Expresso, 11 d'agost de 2013
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes (pt)[modificar | modificar la font]
- Blòg Ilhas Selvagens
- Fotos de las illas Salvatjas
- Pargue Natural de Madèira - Resèrva de las Salvarjas
- C.M. Funchal Fotos de las Illas Salvatjas
- A Última Fronteira |4=Documentário
- madeiranature.com Ilhas Selvagens
- Fotos