text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Lo
sufragi universal consistís a dotar del drech de vòte tota la populacion adulta d'un Estat, sens considerar la raça, sèxe, cresenças o condicion sociala.
La basa del sufragi universal se faguèt a partir d'una evolucion de la
democracia. Après la Revolucion Francesa lo poder politic començava de passar dins las mans de cambras dels representants, e venguèt alara necessari de regular lo sistèma d'eleccion. E comencèron amb lo sufragi censatari, ont votavan solament los òmes que satisfasián de condicions d'instruccion, revenguts e classa sociala; se passèt ulteriorament pel sufragi masculin (segonda mitat del sègle XIX), ont podián votar totes los òmes que sabián legir e escriure. Fins arribar al sufragi femenin (començament del sègle XX), comprés los analfabets e personas de totas las raças (segonda mitat del sègle XX).
Malgrat que siá considerat coma una basa de la democracia e una causa essenciala de tot sistèma politic modèrne, lo sufragi universal foguèt pas aplicat dins qualques politicas, per qualques gropes de pression o regims politics.
Fòrça sistèmas, autoproclamats "universals" excluson constitucionalament e legalament d'electors potencials. Atal, los ciutadans condemnats e
malauts mentals son excluses de la populacion qu'a lo drech de vòte, mas aquò se pòt pas considerar coma sufragi censatari.
Dins lo passat, fòrça societats negavan lo
drech de vòte sus la basa de las diferéncias de raça o etnia. Per exemple, pendent l' apartheid en Africa del Sud, s'enebissiá lo drech de vote a las raças qu'èran pas blancas. Atal abans lo periòde dels drets civils als Estats Units d'America quitament se los afroamericans tecnicament avián lo drech de vòte se negava lor exercici per intimidacions o d'autres mejans. Lo Ku Klux Klan, format aprèp la Guèrra Civila dels Estats Units, foguèt una de las organizacions que promoguèt aquela mission.
I aguèt de periòdes ont los militars foguèron excluses del drech de vòte. Aquela privacion del drech de vòte impausada dins qualques païses (per exemple, en
França pendent la III a Republica) a de motius complèxes. D'un costat, foguèt per empachar la pression dels oficials suls soldats, que poirián perturbar lo vòte (çò que seriá pogut arribar pendent lo Consolat o lo II nd Empèri en França e subretot dins qualques republicas sud-americanas actualas). D'un autre costat, èra d'evitar la intrusion de la politica en l'armada, perque poiriá endamatjar la disciplina militara.
Lo sufragi universal se pòt efectuar d'un
biais dirècte quand lo còrs electoral designa dirèctament son o sos representants, o d'un biais indirècte quand lo còrs electoral designa un collègi restrench de personas elegidas (« grands electors »), que a lor torn designa lo o los representants. Lo president dels Estats Units d'America o los senators franceses son designats al sufragi universal indirècte.
Se pòt causir lo biais de triar amb
.
Sufragi universal per país
Anada
País
Nòtas
1889
Franceville, (
Port Vila) Sufragi universal sens distincion de sèxe o de raça; pasmens, sols los blancs podián èsser elegits. Aprèp 1906 passèt jols las règlas de
França e Reialme Unit e ara partida de Vanuatu.
1893
Nòva Zelanda Amb l'inclusion de las femnas venguèt la primièra majora nacion a adoptar lo sufragi universal; pasmens, las femnas èran pas elegiblas al Parlament abans 1919. Sufragi universal pels òmes
Māori de 21 en 1867; espandit al mascles Europèus en 1879. [1]
1906
Finlàndia Essent alara una entitat autonòma dins l'
Empèri Rus, inclusent las femnas, èra la primièra nacion a las autorizar a èsser candidatas, e la primièra nacion en Euròpa a adoptar lo sufragi universal. En 1907 foguèron elegidas las primièras femnas al Parlament finés. Finlàndia venguèt independenta amb lo meteis sufragi universal en 1917.
1913
Norvègia Sufragi masculin en 1898, femnas inclusidas en 1913, primièra
nacion independenta qu'autorizèt las candidatas.
1915
Danemarc Primièr drech de vòte a tot lo monde en 1849, mas las règlas cambièron sovent e foguèt amb lo cambi de constitucion en 1915 que totes los òmes e femnas aguèron d'influéncia sus las cambras.
1917
Estònia
1918
Canadà Totas las femnas desbarcadas obtenguèron lo drech de vòte a causa de lor accion dins la guèrra. E solament en 1920 una
franquesa federala unifòrma permetèt a totes los òmes e femnas qu'èran pas desbarcadas a obtenir lo drech de vòte; La darrièra provincia a adoptar lo sufragi universal foguèt [2] Quebèc 1940; Los Indians obtenguèron lo drech de vòte en 1960.
1918
Reialme Unit Totes los mascles de 21 ans e femnas de 30 ans, amb qualques restriccions concernissent la proprietat.
1918
Union Sovietica Restriccion d'òrdre politic amb la constitucion de 1936.
1918
Àustria
1918
Checoslovaquia
Chequia
Eslovaquia
1918
Polonha Sufragi universal pels òmes e femnas de 21 ans e mai.
1918
Alemanha Pendent la
Republica de Weimar. Revocat pendent lo periòde 1935-1945 ( Leis de Nuremberg. Restricccions aplicada suls territòris ocupats pels Nazis .
1918
Ongria
1919
Armenia venguèt partit de l'Union Sovietica en 1920
1919
Azerbaitjan venguèt partit de l'Union Sovietica en 1920
1919
Georgia venguèt partit de l'Union Sovietica en 1921
1919
Luxemborg
1920
Canadà En 1920 Canadà adoptèt realament lo sufragi universal pels ambedós sèxes.
1921
Suècia Sufragi masculin en 1911 de 25 and above. Sufragi universal en 1921.
1922
Lituània
1922
Irlanda Lo país cambièt las leis britanicas per balhar a las femnas l'egalitat amb los òmes en 1921.
1925
Newfoundland (
Tèrranòva e Labrador) Jonguèt Canadà en 1949.
1928
Reialme Unit
1931
Sri Lanka
1932
Brasil Lo sistèma de 1891 exclusiá femnas, sens lar, capelans, militars e illiterats.
1933
Espanha Sufragi masculin de 1869 a 1923 e dins la
Segonda Republica Espanhòla. Lo 19 de novembre de 1933 las femnas obtenguèron lo drech. Revocat pendent Franco (1939–1975) e restablit en 1977.
1933
Turquia
1935
Birmania Darrièras eleccions liuras 1990.
[3]
1943
Liban Sufragi universal per totes los adultes òmes e femnas dempuèi l'independéncia de Liban
1944
França Sufragi universal inclusent femnas foguèt introdusit
1944
Jamaica Sufragi universal per totes los adultes òmes e femnas
1945
Bulgaria Sufragi universal per totes los adultes òmes e femnas servissent dins l'Armada.
1945
Japon Sufragi universal inclusent las femnas foguèt introdusit
1947
Taiwan Sufragi universal jos la
Constitucion de la Republica de China
1948
Nacions Unidas Promocion del "sufragi universal e egal" dins la
Declaracion Universala dels Dreches Umans [Article 21(3)]
1948
Israèl Sufragi universal dempuèi la fondacion de l'Estat d'Israèl.
1948
Corèa del Sud
1948
Belgica
1950
Índia
1951
Argentina Sufragi masculin en 1912; sufragi femenin en 1947.
1951
Ghana
1952
Bolívia Primièras eleccions en 1956; Lo sufragi femenin coïncidís amb l'aboliment de l'obligacion de saber legir.
1952
Grècia Sufragi masculin en 1864, amb vòte secret; drech de vòte femenin per las eleccions localas en 1930 e parlamentàrias en 1952.
1955
Indonesia
1955
Malàisia
1956
Colómbia
1956
Paquistan
1963
Austràlia Sufragi femenin en 1894, mas pas universal, un primièr
Estat permet a las femnas d'èsser candidatas al Parlament, los autres entre 1899 e 1908. Los Indigènas Australians èran autorizat a votar dempuèi 1902 mas amb de restriccions, levadas completament en1963.
1963
Iran Reformas jol Shah
1964
Afganistan
1965
Estats Units Lo 19
n emendament espandiguèt a las femnas lo drech de vòte en 1920, e pels American d'Africa amb lo 15 n emendament en 1870. Pasmens fòrça Estats del Sud impausavan de condicions per èsser afranquits als paures e negres coma taxas per votar, tèstes de lectura e exigéncias burocratica. Lo Civil Rights Act de 1964 faguèt executar lo 15 n emendament, e aquel meteis an lo 24 n emendament n'acaba amb la taxa per votar; lo passatge cap al sufragi universal se faguèt amb lo Voting Rights Act de 1965 del Congrès.
1965
Austràlia Sufragi pels Aborigèns.
1971
Soïssa Sufragi femenin al nivèl federal; pels cantons, acabat en 1990.
1976
Portugal
1979
Union Europèa
1980
Zimbabwe Sufragi universal en 1978 Internal Settlement between Ian Smith and Abel Muzorewa. 1979 règlas especiala pels blancs. 1987 pas mai de consideracion de raça Universal.
1984
Liechtenstein
1990
Samoa
1994
Africa del Sud 1930: Sufragi per las femnas blancas. Del temps de l'
Apartheid (1948–1994), los Negres e Mestisses avián pas lo drech de vòte.
1996
Taiwan
2002
Bahrayn Sufragi mascle en 1973, alara que lo Parlament foguèt suspendut e dissolgut en 1975 per prèp de 30 ans.
2003
Oman
2005
Kowait Sufragi universal adulte dempuèi 1962, levat aqueles que servisson dins las fòrças armadas, ciutadans naturalizats de mai de 30 ans. En 2005, sufragi femenin un burèls de vòte separats
2006–2010
Emirats Arabis Units Limitat, foguèt espandit en 2010.
[4]
2008
Botan
2013 (previst)
Qatar Per las eleccions municipalas eleccions dempuèi 1999 e previst per las eleccions parlamentàrias en 2013
2017 (previst)
[5]
Hong Kong
↑ ( fr) History of the Vote : Māori and the Vote
↑ (Dyck, Rand. (2004). Canadian Politics: Critical Approaches Fifth Edition. Thomson & Nelson. Toronto, Canada en)
↑ ( en) BBC NEWS
↑ http://www.ipu.org/parline-e/reports/2333_E.htm
↑ http://www.abc.net.au/news/stories/2007/12/29/2128770.htm?site=news


c: text/html

text:
Convent de San Carlos Borromeo
Lo convent de San Carlos de Borromeo a (San Lorenzo qu'ei lo lòc o s'ostalèn las òste de José de San Martín e on librèn lo combat de San Lorenzo, purmèra batalha de la Guèrra d'Independéncia Argentina e sola batalha gavidada per aqueth generau suu sòu argentin.
Qu'èra alavetz un convent de l'òrdi deus hrairs menors començat en 1792, enqüèra en bastida e quitament inacabat. D'estil coloniau, la soa glèisa qu'ei ua òbra de Juan Bautista Segismundo, l'arquitècte de la recova de Buenos Aires.
Dens lo son refectòri que s'installè l'espitau on e morí lo sargent Cabral, famós eròi de la batalha.
Uei lo convent qu'ei lo Museo Histórico del Convento San Carlos dab soviers de la batalha e mòstras d'art religiós.
En 1940 lo convent e lo camp batalhèr que hon decretats Monument Istoric Nacionau.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Còp de pè
En violéncia, arts marcialas e espòrts, una patada o un còp de pè es un còp amb lo pè, la rodilha o la pierna. Coma ataca es utilizat en combat corp a corp. Los còps de pè son, vers lo general, mai lents que los còps de ponh emai que mai fortes qu'ésts.
Los còps de pè son part fondamentala en muchs arts marcialas, coma pòdon èsser lo Kung Fu, karate, Tai-Jitsu, kick-boxing, tangsudo o taekwondo; mientras qu'autras arts utilizan pas ningún còp de pè, coma es lo cas del judo o del boxeu. Autres arts marcials de competicion pòdon utilizar còps de pè emai que limitándolos a atacas a las piernas e a la part baja del corp del contrari.
Existís un grand nombre de còps de pè, e muchs tienen nombres caracteristics per cada una. Frequentement lo meteis movement a diferentes nombres en diferentas arts marcialas, est se nota especialament quand se hacen comparacions entre arts orientalas e occidentalas.
Somari
Exemple en Kick-boxing[modificar | modificar la font]
Còps de pè usuals[modificar | modificar la font]
- Còp de pè frontal (front kick): caderas de frente - Es de forma "penetrante", de forma "d'empulhe" (Push kick, Pushing kick) o de forma "azotada" (Front snap-kick).
- Còp de pè lateral (side kick): caderas de lat - Es de forma "penetrante".
- Còp de pè semicircular (Semi circular kick): tanben còp de pè circular de 45 grases. Còp de pè de la categoria de las tecnicas dichas circulares. Son executadas amb las caderas de frente vers un movement pendular del miembre inferior alrededor de la cadera (movement de cierre del muslo sul tronc) aquel que pòt combinarse una extension viva de la rodilha. A l'imagen dels còps de pè circulares, contempla abitualament los objetius laterals del corp.
- Còp de pè circular (roundhouse kick): en línea baja o còp de pè baj (low kick), d'altura mediana (nivel del tronc) o còp de pè median (middle kick) e en alta línea (nivel de la cabeza) o còp de pè alt (high kick).
- Còp de pè de ganch (hook kick) o còp de pè circular invers: caderas de frente o de lat.
- Còp de pè traser (back kick) o còp de pè hacia atrás: caderas d'espalda.
- Barrid (sweeping): còp de pè de barrid solament sul zapatilha de boxeu (o lo pè). Principalas formas: barrid a la cuchara, a la cucharón o de ganch. Exist los barrids giratòris (tipe roundhouse-kick) e devolts (tipe spinning hook-kick).
(1) Los còps de pè frontal e lateral, de forma "penetrante", sul miembre inferior son autorizadas entre los profesionals particularament per cierts títuls, mas pas dins totes los païses.
(2) Existìsson numeross còps de pè ibrids, tal lo "lateral-frontal" (side-front) que la "còp de pè lateral" amb las caderas mai bien frontal que permit una connexion instantánea de las tecnicas de ponh fòrça util en defensa activa
-
-
Side-kick.jpg
Còp de pè lateral
-
-
Còps de pè mens practicats[modificar | modificar la font]
Categoria dels còps de pè amb pierna recta, dicho "en pal' (stick kick):
- Còp de pè creciendo (crescent kick): caderas de frente.
- Còp de pè descendent (hammer kick o axe kick): llevat amb lo talón - còp de pè dicho en "martilh'.
-
-
Barrid de tipe còp de pè de ganch amb gir)
-
-
Còps de pè amb gir e volantes:[modificar | modificar la font]
- Còp de pè de ganch amb gir (spinning hook kick).
- Còp de pè lateral amb gir (spinning side kick).
- Còp de pè traser amb gir (spinning back kick).
- Còp de pè frontal amb salt (o "en salt') (jumping front kick).
- Còp de pè circular amb salt (jumping roundhouse kick).
- Còp de pè lateral amb salt (jumping side kick).
- Còp de pè traser amb salt (jumping back kick).
(*) Algunas tecnicas pòdon èsser amb gir e amb salt a la vegeda.
-
-
Còp de pè traser amb gir en còp de contra
-
-


text:
Ágatha Ruiz de la Prada
Ágatha Ruiz de la Prada y Sentmenat (nascuda a Madrid lo 22 de junh de 1960) z-es 'na sartressa e dissenhaira espanhòla. Estudièt a Barcelona en l'Escòla d'Art e Tecnicas de la Mòda. En 1981, presentèt sa primiera colleccion. Abita amb lo jornalista Pedro J. Ramírez.
Ei ua des personalitats mès arremarcables dera indústria deth teishut.
Vida[modificar | modificar la font]
Ei hilha de Juan Manuel Ruíz de la Prada y Sánchiz, eth tresau marqués d'Oris e vint-e-siesau baron de Santa Pau. Corsèc es sòns estudis de mòda ena Escola d'Art i Tècniques de la Moda de Barcelona e realizèc es sues prumères desfilades ara edat de vint ans. Comencèc coma ajudanta deth prumèr dissenhaire dera Movida Madrileña, un des movements liberaus mès importants dera Espanha democratica deth sègle xx.
En pòc temps, creishèc era popularitat des sòns dissenhs, sustot entre mainades e adolescentes, pr'amor que son alegres e acoloridi. Creèc ua entrepresa damb eth sòn nòm dedicada ara mòda qu'aperten ath grop Tutto Piccolo. A devengut era mèrca de diuèrsi perhums femenins. A organizat mès de tres-centes desfilades en tot presentar naues collecions de ròba e complements entà jovens, mainatges e ninons. Dus viatges ar an amie endeuant era desfilada Madrid Fashion Week ena mentada vila ont mòstre es sues darrières creacions, era tanben i desfile. En 2010 la hec tanben en Milan (Itàlia) en tempsada d'ostiu. A plan de escaduda, sustot entre es jovens, e tanben a sedusit entrepreses coma Audi, Air Europa, DHL, Absolut e El Corte Inglés.
Coma descendenta des Barons de Santa Pau e es marquesi de Castelldosrius, en 2004 inicièc es tramitacions legaus entà obténguer aguesti dus títols nobiliaris. Eth 8 de hereuèr de 2012 mostrèc era sua naua colleccion de bosses e valises en Desfile para Cloe, celebrat en Ciutat de Mexic. Eth 10 de hereuèr de 2012 inaugurèc ena Avenguda Chapultepec de Guadalajara (Mexic) ua escultura arròsa en forma de còr, simbèu deth maxim exponent dera amor. Eth 26 de hereuèr presentèc es dissenhs dera naua tempsada ena Colombo (Sri Lanka) Fashion Week. Era sua dedicacion ara decoracion avitalhe orizons de mès en mès luenhencs. Òm valorèc plan eth sòn trabalh en dissenh deth vestiari e era scenografia dera pèça teatrau Sofocos, que medio siglo no es nada (Emponganada, miei sègle non ei cap arren), estreada en Madrid en gèr de 2013. Ara demora en Madrid, era sua vila natau, damb era sua parelha, Pedro J. Ramírez, e es sòns hilhs.
Productes[modificar | modificar la font]
A dissenhat tà pèces de ròba e tota sòrta de complements: camises, bloses, pelhes, pledengues, lunetes, tapissi, creions, pintapòts, linçòs, orsi de peluisha, revelhs, pientes, tovalhòles, morralets, lampes, emboishi, tapaboques, agudacreions, gomes d'escafar, eca. Son objèctes que presenten colors víues damb motius amusants e plens de gòi : lues, esteles, soleis e còrs. Es sues colleccions son tostemp heresques e sensuaus, bensè ues caracteristiques que les hèn uniques.
Darrièrament tanben ei ua mèrca de perhums femenins, coma Beso (punet en castelhan) e Love love love (amor amor amor en anglés).
Botigues[modificar | modificar la font]
Per tot eth mond i a botigues especializades que vénen objèctes damb dissenhs sòns. Era decoracion der espaci ei ua des qualitats mès arremarcables d'aguesti centres, ont predomine era color arròsa e es formes arredonides. I a un arramat d'aguestes botigues distribusides per fòrça endrets e pes grandes viles deth mond coma París, Barcelona, Casablanca, Filadèlfia, Baltimore, Beirot, Madrid, eca. En totau son mès de dues centes botigues en mès de cent quaranta païsi. Era majoritat se concentren en Espanha. Era darrièra que se dauric siguec en Madrid en hereuèr de 2012.


text:
Mohandas Karamchand Gandhi
Mohandas Karamchand Gandhi (en gujarati: મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી; romanizat: mohandās karamcaṃd gāndhī, AFI: /moːhənd̪aːs kərəmtʃənd̪ gaːnd̪ʱiː/) (Gujarat, 2 d'octobre de 1869 - Delhi, 30 de genièr de 1948) foguèt un grand menaire politic e espiritual e un dels paires fondators de l'estat d'Índia. Es conegut e sonat en Índia e dins lo mond coma Mahatma Gandhi, en sanscrit "granda arma", o coma Bapu, en gujarati "paire". Los seus principis de Satyagraha qu'es la resisténcia al travèrs de la desobesissença civila de massa, e de l'Ahimsa qu'es la non-violéncia totala, an inspirat de militants nombroses per la libertat e los dreits civics dins lo mond coma : Martin Luther King Jr., Steve Biko, Nelson Mandela, e Aung San Suu Kyi.
Gandhi faguèt d'estudis d'avocat en Anglatèrra puèi empleguèt pel primièr còp sas idèas en Sud-Africa per luchar contra la discriminacion de la comunitat indiana. Tornat en Índia, Gandhi engimbèt los bordièrs e trabalhaires paures per protestar contra las taxas esclafantas e la discriminacion de las leis britanicas. Venguèt lo governaire del Congrès Nacional Indian, faguèt campanha per l'ajuda als paures, lo desliurament de las femnas indianas, l'afrairament entre las comunitats e etnias de religions diferentas e tanben per la fin de las discriminacions de las castas. Se batèt per l'independéncia d'Índia de tota dominacion estrangièra (britanica).
En 1930, Gandhi menèt lo pòble d'Índia a s'opausar a la taxa de la sal e faguèron La marcha de la sal sus 400 km. Foguèt embarrat mantuna annada en Sud-Africa e en Índia mas sempre demorèt partisan de la non-violéncia. Gandhi es estat reconegut lo Paire de la nacion en Índia e lo seu aniversari lo 2 d'octobre es un jorn feriat: lo Gandhi Jayanti.


text:
Messatge d'Arecibo
Lo messatge d'Arecibo es un messatge de ràdio enviat per l'espaci dempuèi lo radiotelescòpi d'Arecibo lo 16 de novembre del 1974 per remembrar la remodelacion del radiotelescòpi. Lo messatge aviá una longor de 1679 bits e foguèt enviat cap a l'estelum M13 (Grand estelum d'Ercules) que se tròba a 25 000 annadas lutz e consistís en 1679 nombres binaris. Conten d'informacions sus la situacion del Sistèma Solar, de la planeta nòstra e de l'èsser uman. Lo messatge foguèt dessenhat per Frank Drake, Carl Sagan e d'autres.
L'an 1679 foguèt causit perque aquel millesim es lo producte de dos nombres primièrs e alara se pòt compausar pas qu'amb 23 linhas e 73 colomnas o 23 colomnas e 73 linhas, de biais qu'aquel que legirà poirà organizar las donadas en forma de quadrilatèr. L'informacion organizada de la primièra mena generava pas cap de tipe d'informacion coerent, mas de la segonda conten d'informacion sus la Tèrra e l'espècia umana.
Legit d'esquèrra a drecha (l'imatge d'aquel article es inversat al respècte del messatge original), presenta los monbre d'un a dos, los numeros atomics de l'idrogèn, carbòni, nitrogèn, oxigèn e fosfòr (compausants de l'ADN de l'homo sapiens, l'espècia qu'envia lo messatge); las formulas dels sucres e basas dins los nucleotids de l'ADN; Lo nombre de nucleotids dins l'ADN e son estructura elicoïdala dobla; la siloeta d'un èsser uman e sa nautor; la populacion de la Tèrra; nòstre Sistèma Solar; e un imatge del radiotelescòpi d'Arecibo amb son diamètre.
Denat que lo messatge viatjarà pendent 25 000 ans per arribar a sa destinacion (e benlèu 25 000 de mai per la responsa), Lo messatge d'Arecibo es mai una demostracion de las possibilitats tecnologicas umanas qu'una temptativa reala d'establir una comunicacion amb los extraterrèstres.
Somari
Explicacion[modificar | modificar la font]
Nombres[modificar | modificar la font]
La primièra "linha" del messatge a los nombres de 1 a 10 escrichs en format binari.
Legissent d'esquèrra a drecha, los nombres 1 a 10 apareisson en format binari (la linha del bas mòstra la posicion verticala de cada nombre).
Quitament en coneissent le sistèma binari, lo codatge dels nombres pareis pas totalament evident, a causa del biais que foguèron escrichs. Per legir los sièis primièrs nombres, en ignorant la linha del bas, los cal legir ne prenent los tres nombres binaris del naut cap al bas. Los nombres 8, 9 e 10 son un pauc diferents perque compòrtan una autre colomna, a la drecha de la primièra.
Compausanta de l'ADN[modificar | modificar la font]
Los nombres 1,6 ,7 ,8 e 15 representan respectivament l'idrogèn (H), lo carbòni (C), l'azòt (N), l'oxigèn (O) e le fosfòr (P). Sont los elements que constisson l'ADN.
Nucleotids[modificar | modificar la font]
Desoxiribòsa C5OH7, Adenina C5H4N5, Timina C5H5N2O2, Desoxiribòsa C5OH7
Desoxiribòsa C5OH7, Citosina C4H4N3O, Guanina C5H4N5O, Desoxiribòsa C5OH7
Dobla eliç[modificar | modificar la font]
Dobla eliç de l'ADN (la barra verticala representa lo nombre de nucleotids)
Umanitat[modificar | modificar la font]
L’element al centre representa un Òme. L’element a l'esquèrra la talha mejana d’un òme: 1764 mm. Aquò correspond al nombre binari 14 escrich orizontalament multipliat per la longor d’onda del messatge: 126 mm). L’element sus la drecha correspond a la populacion umana en 1974 encodada en 32 bits siá 4 292 853 750.
Planetas[modificar | modificar la font]
Lo Sistèma Solar: lo Solelh, Mercuri, Vènus, Tèrra (decalada per mostrar d'ont ven lo messatge), Mart, Jupitèr, Saturne, Uranus, Neptun e tanben Pluton (alara considerada coma planeta).
Telescòpi[modificar | modificar la font]
La darrièra partida representa lo radiotelescòpi d’Arecibo amb son diamètre (2 430 multiplicat per la longor d’onda, çò que dona 306,18 m).
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Programa Voyager
- Voyager 1
- Voyager 2
- Pioneer 10
- Pioneer 11
- Placa de la Pioneer
- Disc d'or de les Voyager
- SETI
- Sonda espaciala
- Exploracion espaciala


text:
Grostenquin
Grostenquin es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Al encreuament de las rotas de Sarreguemines a Castell-Salins e de Sarralbe a Faulquemont ; a unitat|8.700|km {{}} de l'estacion de Morhange; a unitat|32.080|km {{}} al sud-oèst de Forbach.
Au croisement des routes de Sarreguemines à Château-Salins et de Sarralbe à Faulquemont ; à 8,700 km de la gare de Morhange; à 32,080 km au sud-ouest de Forbach.


text:
Asteroïde
Un asteroïde es un objècte solid, compausat majoritàriament de ròca e de metals, de talha pus mendre qu'una planeta e qu'a la diferéncia d'una cometa, vira a l'entorn del Solelh sus una orbita feblament elliptica (cf. leis de Kepler). Los asteroïdes fan partida del nòstre Sistèma Solar e son pas de satellits d'una planeta.
Se supausa que los asteroïdes son de rèstas del disc protoplanetari que se son pas regropadas en planetas pendent lor formacion.
Somari
- 1 Orbitas e grops d'asteroïdes
- 2 Caracteristicas fisicas
- 3 Formacion
- 4 Descubèrta, apelacions e exploracion
- 5 Observacion
- 6 Referéncias
Orbitas e grops d'asteroïdes[modificar | modificar la font]
Divèrsei grops d'asteroïdes diferents son coneguts dins lo Sistèma Solar. Lo principau es la Centura principala que tèn la màger part deis asteroïdes. Dins aquò, aqueu grop es pas unic e d'autreis existisson, especialament leis asteroïdes troians de l'orbita de Jupitèr amb unei centenaus de còrs recensats, leis asteroïdes troians de Mart o encara leis asteroïdes crosant l'orbita terrèstra.
Centura principala[modificar | modificar la font]
La Centura principala tèn probablament de milions d'asteroïdes de qué environ 200 an un diamètre superior a 200 quilomètres e 1,1-1,9 milions un diamètre pus grand qu'un quilomètre[1] [2]. Representan la màger part deis asteroïdes coneguts. Aquelei còrs an una excentricitat inferiora a 0,4 amb una enclinasion mens auta que 30°. Lor maximum de distribucion se situa per una excentricitat de 0,07 e una enclinason egala a 4°[3]. Ansin, un asteroïde mejan de la Centura principala tèn una orbita quasi circulara.
La Centura principala tèn divèrsei zonas diferentas desseparadas per de lacunas. Ansin, lo tèrme de « Centura principala » es sovent utilizat per designar especialament la region centrala ont la concentracion d'asteroïde es pus importanta. Es situada entre lei lacunas de Kirkwood entre 2,06 e 3,27 UA a respèct dau Soleu. 93,4% deis asteroïdes recensats i orbitan. Lei lacunas principalas son situadas per lei resonàncias 3:1, 5:2, 7:3, e 2:1 ambé l'orbita de Jupitèr. Ansin, existís pas d'asteroïdes realizant dos torns dau Soleu durant una orbita de la planeta joviana.
La massa deis objèctes de la Centura principala es estimada entre 3,0 e 3,6.1021, siá 0,04% de la massa lunara. Cères representa 32% d'aquela massa, Vesta 9%, Pallas 7%, Hygiea 3%, Davida 1,2%, Interamnia 1,0% e Euròpa 0,9%[4] [5].
Asteroïdes troians de Jupitèr[modificar | modificar la font]
Leis asteroïdes trojans de Jupitèr son d'asteroïdes orbitant vèrs lei ponchs de Lagrange L4 e L5 de Jupitèr. Lor nom vèn dei dos camps de la guèrra de l'epopèia d'Omèr entre lei Troians (ponch L4) e lei Grècs (ponch L5). Lor orbita es situada entre 5,05 e 5,35 UA amb una enclinason importanta a respèct dau plan orbital de Jupitèr. Lo nombre d'asteroïdes d'aqueu tipe amb una talha superiora a un quilomètre es estimat entre 1 e 2 milions, siá un nombre similar a la Centura principala. Pasmens, coma leis asteroïdes troians de Jupitèr son fòrça sorns, lor deteccion es relativament dificila[6]. Ansin, solament 2 603 asteroïdes troians e 1 473 grècs èran coneguts en abriu de 2010.
Autreis asteroïdes[modificar | modificar la font]
D'autrei grops d'asteroïdes pus pichons existisson dins lo Sistèma Solar. Ansin, Mart e Neptun tènon egalament deis asteroïdes troians dichs respectivament, e per analogia ambé Jupitèr, troians de Mart e troians de Neptun. En revenge, Mercuri, Vènus e la Tèrra an pas d'asteroïdes troians, probablament en causa de la proximitat dau Soleu. Es tanben lo cas per Saturne e per Uranus que subisson l'influéncia de la gravitat de Jupitèr.
Certanei planetas tènon d'asteroïdes dins lor sistèma de satellits. Per exemple, Mart tèn doas lunas fòrça pichonas irregularas e craterizadas que son probablament d'asteroïdes capturats per gravitat. Jupitèr a egalament un nombre important d'asteroïdes satellits. Enfin, Saturne, Uranus e Neptun an tanben de còrs pichons e irregulars dins sei sistèmas mai l'origina d'aquelei còrs (asteroïdes, cometas...) es desconeguda.
Enfin, un autre grop relativament important per leis astronòms es l'ensems deis asteroïdes crosant l'orbita terrèstra. Aqueu grop es particularament susvelhat dau fach dau risque d'impacte ambé la Tèrra. Tendriá entre 500 e 1 000 còrs d'un diamètre superior a un quilomètre.
Caracteristicas fisicas[modificar | modificar la font]
Talha[modificar | modificar la font]
La talha deis objèctes de la Centura principala varia fòrtament de quasi 1 000 quilomètres per lo pus grand a quauquei mètres. Lo pus grand, Cères a una forma esferica amb un diamètre d'environ 975 km. Representa un tèrç de la massa de la Centura principala e es classat dins la categoria dei planetas nanas. Dos autreis asteroïdes an tanben una forma esferica amb una estructura intèrna au mens parcialament diferenciada[7]. Dins aquò, sei formas son generalament pus pichonas e fòrça irregularas :
Composicion[modificar | modificar la font]
La composicion e l'estructura intèrna deis asteroïdes son probablament fòrça variadas e mau conegudas. Cères tendriá un nuclèu rocassós cubèrt per una crosta de glaç e Pallas un nuclèu metallic, un mantèu d'olivina e una crosta basaltica[8]. Dins aquò, la màger part deis asteroïdes seriá facha de còrs non diferenciats. Hygiea seriá lo pus grand d'aquela categoria. Enfin, un nombre important serián compausats d'un assemblatge de brigas feblament liats per gravitat. Certaneis asteroïdes presentan de traças de moleculas organicas o d'aminoacids.
Classificacion[modificar | modificar la font]
Leis asteroïdes son generalament classats en foncion de dos paramètres principaus que son sei caracteristicas orbitalas e son espèctre.
Classificacion orbitala[modificar | modificar la font]
La màger part deis asteroïdes son devesidas en grops e familhas en foncion de sei caracteristicas orbitalas que son fòrtament influenciadas per Jupitèr. Lei noms d'aqueleis ensems provènon generalament dau premier asteroïde de la categoria descubèrt. Lei grops son d'associacions relativament lascas mai lei familhas indican una origina comuna a partir d'un asteroïde pus ancian e desenant au mens parcialament destruch[9]. De mai, a l'ora d'ara, lei familhas conegudas son unicament situadas dins la Centura principala e aperaquí 30 a 35% deis asteroïdes son membres d'una familha.
Lei grops principaus son :
D'autra part, lei familhas principalas que se destria a l'interior dei grops son :
Classificacion espectrala[modificar | modificar la font]
En 1975, leis astronòms Clark R. Chapman, David Morrison e Ben Zellner desvolopèron la premiera classificacion deis asteroïdes en foncion de la composicion supausada de la superficia[10]. Aqueu sistèma tèn tres categorias :
- la classa C per leis asteroïdes sorns e fachs de compausats carbonats. Representa 75% deis asteroïdes coneguts.
- la classa S per leis objèctes fachs de silicats que son environ 17% dau totau.
- la classa U per leis asteroïdes que fan pas partida dei categorias C o S.
D'autrei classas existisson; foguèron creadas a mesura dei descubèrtas successivas mai, uei, s'utiliza doas classificacions principalas. La premiera es la classificacion Tholen basada sus l'estudi dei colors deis asteroïdes durant leis annadas 1980[11]. La segonda es lo sistèma SMASS (per l'anglés « Small Main-Belt Asteroid Spectroscopic Survey ») qu'es una modificacion de la classificacion Tholen. Lei dos sistèmas tènon tres classas principalas que son lei classas C, S e X, ambé lo tipe X que regropa leis asteroïdes metallics, e divèrsei classas menoras[12].
Classificacion de Tholen[modificar | modificar la font]
La classificacion de Tholen tèn 14 classas d'asteroïdes :
- Lo grop C que regropa leis asteroïdes amb una superficia facha de compausats carbonats :
- Lo tipe B es una forma rara d'asteroïde principalament situada dins lei zonas exterioras de la Centura principala. Es dominat per la familha de Vesta. Lor albedo es generalament pus aut que lo rèsta deis asteroïdes de la classa C. De donadas espectroscopicas mòstran la preséncia de silicats, de minerals idratats similars ais argielas, de sulfids, de polimèrs organics e de magnetit.
- Lo tipe F es egalament fòrça rar. Dins aquò, aqueu tipe presenta pas de traças de minerals idratats.
- Lo tipe G es gaire frequent mai es lo tipe de Cères. Lor espèctre mòstra la preséncia de minerals similars au mica.
- Lo tipe C es fòrça present puei que representa 75% deis asteroïdes coneguts. Lor composicion es pròcha dei meteorits dau tipe condrita e tèn de minerals idratats. L'albedo deis asteroïdes d'aqueu tipe es fòrça sorn e situat entre 0,03 e 0,1.
- Lo tipe S domina lei regions interioras de la Centura principala vèrs 2,2 UA e son relativament frequent dins lei zonas centralas a l'entorn de 3 UA. Representa 17% deis asteroïdes coneguts. An un albedo mejan entre 0,10 e 0,22 e certanei son donc de còps visibles dempuei la Tèrra amb un pòrtavista. Seis espèctres mòstran la preséncia de minerals silicats. D'exemples son Juno o (15) Eunomia.
- Lo grop X :
- Lo tipe M an un albedo mejan entre 0,1 e 0,2. Lor composicion seriá parcialament metallica mai la preséncia de silicats o de minerals idratats es tanben senhalada[13] [14]. Ansin, l'asteroïde (16) Psyche es dau tipe M e probablament metallic. En revenge, (21) Lutetia, egalament dau tipe M es pas o gaire metallic segon lei mesuras de la sonda Rosetta.
- Lo tipe E sembla lo tipe M mai sei membres an un albedo pus important ambé de valors superioras a 0,3. Aqueleis asteroïdes forman un grop important de la Centura principala dich grop d'Hungaria[15]. Autrament, lor nombre es puslèu feble.
- lo tipe F an un albedo fòrça sorn, totjorn inferior a 0,1. Lor superficia seriá roja e facha de moleculas organicas dau tipe dau kerogèn[16] [17]. Aquelei son situats dins lei regions exterioras de la Centura principala.
- lo tipe A es un tipe menor. Solament 17 son coneguts. Seis espèctres mòstran una preséncia importanta d'olivina e aqueleis asteroïdes serián de fragments dau mantèu d'un asteroïde diferenciat. Lo principau asteroïde d'aquela classa es (446) Aeternitas descubèrt en 1899.
- Lo tipe D es un tipe menor amb un albedo fòrça bas e la preséncia probabla de moleculas organicas e d'aiga dins sei jaç interiors. Podrián èsser d'objèctes capturats de la Centura de Kuiper[18]. Son situats dins lei partidas exterioras de la Centura principala.
- Lo tipe T es un tipe menor e fòrça rar present dins lei zonas interioras de la Centura principala. Sa natura es desconeguda.
- Lo tipe Q es un tipe menor caracterizat per la preséncia d'olivina e de piroxèn.
- Lo tipe R es un tipe menor amb un albedo moderadament lusent. Son espèctre mòstra la preséncia d'olivina, de piroxèn e de plagiòclasi.
- Lo tipe V es un tipe menor. Es dominat per lei còrs de la familha de Vesta, l'asteroïde pus brilhant de la Centura principala. Son situats entre 2,18 UA e la lacuna de Kirkwood per la resonància 3:1 ambé Jupitèr vèrs 2,50 UA. La màger part d'aquelei còrs serián de fragments de Vesta. D'efèct, Vesta tèn un cratèr d'impacte fòrça important a la superficia de son emisfèri sud[19]. De mai, levat de Vesta, lei membres d'aqueu grop an de talhas pichonas, rarament superioras a 10 km.
Classificacion SMASS[modificar | modificar la font]
Aquela classificacion tèn 24 tipes, relativament similars au sistèma Tholen :
- Lo grop C regropa totjorn leis asteroïdes mostrant de compausats carbonats :
- Lo tipe B inclutz lei tipes B e F de la classificacion de Tholen.
- Lo tipe C es identic au sistèma de Tholen.
- Lei tipes Cg, Ch e Cgh semblan au tipe G de Tholen.
- Lo tipe Cb es una transicion entre lei tipes C e B.
- Lo grop S regropa totjorn leis asteroïdes ambé de silicats :
- Lo tipe A.
- Lo tipe Q.
- Lo tipe R.
- Lo tipe K es un tipe novèu amb un albedo fòrça feble. D'exemples son leis asteroïdes (181) Eucharis e (221) Eos.
- Lo tipe L es un tipe novèu. Un exemple es (83) Beatrix.
- Lo tipe S es similar au tipe S de Tholen.
- Lei tipes Sa, Sq, Sr, S e Sl son de tipes de transicion entre lo tipe S e lei tipes dau grop.
- Lo grop X regropa leis asteroïdes metallics :
- Lo tipe X regropa lei tipes M, E e P de Tholen.
- Lei tipes Xe, Xc e Xk son de tipes de transicions.
- Lei tipes T, D e V son identics a aquelei de la classificacion de Tholen.
- Lo tipe Ld es un tipe novèu e pròche dau tipe L. D'exemples son (387) Aquitania e (980) Anacostia.
- Lo tipe O es tanben un tipe novèu e menor. Un exemple es (3628) Boznemcová.
Formacion[modificar | modificar la font]
Se supausa que la formacion de la Centura principala e deis asteroïdes es similara a l'ensems dau Sistèma Solar fins a la formacion de Jupitèr. D'efèct, la massa de la planeta giganta e sei resonàncias aurián causat l'eliminacion de 99% dei còrs de la Centura. De simulacions informaticas mòstran que la formacion deis asteroïdes pus grands que 120 km se formèron durant aqueu periòde. Dos asteroïdes, Cères e Pallas agantèron una talha sufisenta per aver una estructura intèrna diferenciada amb un nuclèu au mens parcialament metallic, un mantèu e una crosta[20].
Descubèrta, apelacions e exploracion[modificar | modificar la font]
Descubèrta[modificar | modificar la font]
Lo premier asteroïde conegut foguèt descubèrt en 1801 per Giuseppe Piazzi, director de l'observatòri de Palèrme, durant una observacion dins la constellacion dau Taure. L'orbita foguèt calculada per Carl Friedrich Gauss e lei calculs placèron l'objècte novèu a una distància entre Mart e Jupitèr. Piazzi nomèt sa descubèrta Cères. Puei, entre 1802 e 1807, tres autrei còrs foguèron trobats e dichs Pallas, Juno e Vesta. Après, lei recèrcas foguèron abandonadas fins a la descubèrta de Astraea en 1845 per Karl Ludwig Hencke. En julhet de 1868, se conoissiá cent asteroïdes, mila en novembre de 1921 e 10 000 en octòbre de 1989.
Apelacions e estatuts[modificar | modificar la font]
Lei premiers asteroïdes foguèron considerats coma de planetas e recebèt lo nom d'una divinitat de la mitologia grèga e un simbòl. En 1851, 14 asteroïdes tenguèron un simbòl. La notacion modèrna deis asteroïdes amb un sistèma de nombre foguèt creada en 1854 per Johann Franz Encke. En 1867, aquela classificacion foguèt estenduda per Cères e leis autreis asteroïdes descubèrts entre 1802 e 1807. Puei, solament quauqueis asteroïdes obtenguèron un simbòl.
Lei quatre premiers asteroïdes descubèrts foguèron considerats coma de planetas fins ais annadas 1850. Puei, lo nombre important d'asteroïdes novèus mostrèt qu'aquelei còrs èran solament lei premiers elements d'una classa novèla d'objèctes dau Sistèma Solar. Fins a 1977, totei leis asteroïdes coneguts èran situats entre Mart e Jupitèr. Dins aquò, la descubèrta de (2060) Quiron, entre Saturna e Uranus, un debat acomencèt a prepaus de la natura d'aquela classa d'objèctes. Foguèt egalament lo cas per leis objèctes situats après l'orbita de Neptun. Ansin, lo tèrme d'asteroïdes es de còps utilizat per designar aquelei còrs. Pasmens, lei còrs dau tipe de Quiron presentan divèrsei proprietats similaras ai cometas. Son donc pas normalament d'asteroïdes e aquela apelacion es restacada ais objèctes dau Sistèma Solar intèrne.
Enfin, en 2006, l'asteroïde Cères, pus grand objècte de la Centura principala, venguèt oficialament una planeta nana dau fach de sa talha e de sa forma esferica. D'autreis asteroïdes podrián tanben venir de planetas nanas quand lor forma serà precisada.
Exploracion[modificar | modificar la font]
L'observacion deis asteroïdes dempuei la Tèrra es relativament malaisada en causa de l'alunchament e de la talha pichona dei butas. Ansin, leis informacions e leis observacions pus detalhadas s'obtengudas ambé de sondas espacialas. La premiera fòto d'un asteroïde foguèt realizada per la sonda Mariner 9 en 1971. Observèt lei satellits de Mart, Fobos e Deimos, que son probablament d'asteroïdes capturats per la gravitat de la planeta. Lei sondas Voyager 1 e 2 capitèron de fòtos similaras ambé lei satellits dei planetas gigantas coma Jupitèr.
La mission Galileo, en transit per Jupitèr, foguèt la premiera sonda que veguèt d'asteroïdes de la Centura principala en 1991 e 1993 ambé lei susvoladas de (951) Gaspra e dau sistèma de (243) Ida e de son satellit Dactyl. Puei, en 1997 e 2001, una autra mission estatsunidenca, NEAR Shoemaker, orbitèt a l'entorn de (253) Mathilde puei capitèt lo premier aterratge sus un asteroïde a la superficia de (433) Eros. Un autre aterratge foguèt capitat per la sonda japonesa Hayabusa sus l'asteroïde (25143) Itokawa en setembre de 2005 e de mòstras foguèron mandadas vèrs la Tèrra. Enfin, d'autreis asteroïdes foguèron observats per de sondas en transit. Ansin, l'ensems dei missions espacialas qu'observèron d'asteroïdes de la Centura principala son :
- Galileo, en transit per Jupitèr : susvoladas de (951) Gaspra (1991) e (243) Ida (1993).
- NEAR Shoemaker : orbitas a l'entorn de (253) Mathilde (1997) puei aterratge sus (433) Eros (2000-2001).
- Deep Space 1 : susvolada de (9969) Braille (1999).
- Stardust : susvolada de (5535) Annefrank (2001).
- Hayabusa : observacions en orbita puei aterratge sus (25143) Itokawa (2005).
- Rosetta : susvoladas de (2867) Šteins (2008) e (21) Lutetia (2010).
Observacion[modificar | modificar la font]
L'observacion deis asteroïdes dempuei la Tèrra es fòrça malaisada e mai lei telescòpis pus grands, coma lo telescòpi espacial Hubble, veson un nombre feble de detalhs. Solament un asteroïde, Vesta, es visible a l'uelh nus se lei condicions d'observacions son bònas.
Ansin, la màger part deis esfòrç s'orientan vèrs la deteccion deis asteroïdes, especialament aquelei que son pròches de la Tèrra. Unei còla ambé d'aparelhs automatics trabalhan donc a lor recensament. Lei principalas son [21]:
- la còla Lincoln Near-Earth Asteroid Research (LINEAR) qu'aviá descubèrt 118 685 asteroïdes en decembre de 2010.
- la còla The Near-Earth Asteroid Tracking (NEAT).
- la còla Spacewatch.
- la còla Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS).
- la còla Catalina Sky Survey (CSS).
- la còla Campo Imperatore Near-Earth Objects Survey (CINEOS).
- la còla Japanese Spaceguard Association.
- la còla Asiago-DLR Asteroid Survey (ADAS).
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ D. K. Yeomans, « JPL Small-Body Database Search Engine », NASA JPL, 26 d'abriu de 2007.
- ↑ European Space Agency (April 4, 2002). "New study reveals twice as many asteroids as previously believed". Press release. [1]
- ↑ G. Williams, « Distribution of the Minor Planets », Minor Planets Center, 3 d'abriu de 2007.
- ↑ Krasinsky, G. A. (July 2002). "Hidden Mass in the Asteroid Belt". Icarus 158 (1): 98–105. doi:10.1006/icar.2002.6837
- ↑ Pitjeva, E. V. (2004). "Estimations of masses of the largest asteroids and the main asteroid belt from ranging to planets, Mars orbiters and landers". 35en "COSPAR Scientific Assembly". Paris, França. pp. 2014. [2]
- ↑ ewitt, David C.; Trujillo, Chadwick A.; Luu, Jane X. (2000). "Population and size distribution of small Jovian Trojan asteroids". The Astronomical journal 120: 1140–7. doi:10.1086/301453
- ↑ Schmidt, B.; Russell, C. T.; Bauer, J. M.; Li, J.; McFadden, L. A.; Mutchler, M.; Parker, J. W.; Rivkin, A. S.; Stern, S. A.; Thomas, P. C. (2007). "Hubble Space Telescope Observations of 2 Pallas". American Astronomical Society, DPS meeting #39 39: 485. [3].
- ↑ steroid or Mini-Planet? Hubble Maps the Ancient Surface of Vesta, 19 d'abriu de 1995, [4]
- ↑ Zappalà, V. (1995). "Asteroid families: Search of a 12,487-asteroid sample using two different clustering techniques". Icarus 116: 291–314. doi:10.1006/icar.1995.1127
- ↑ Chapman, C. R. (1975). "Surface properties of asteroids: A synthesis of polarimetry, radiometry, and spectrophotometry". Icarus 25: 104–130. doi:10.1016/0019-1035(75)90191-8.
- ↑ Tholen, D. J. (March 8–11, 1988). "Asteroid taxonomic classifications". Asteroids II; Proceedings of the Conference. Tucson, AZ: University of Arizona Press. pp. 1139–1150. [5]
- ↑ Bus, S. J. (2002). "Phase II of the Small Main-belt Asteroid Spectroscopy Survey: A feature-based taxonomy". Icarus 158: 146. doi:10.1006/icar.2002.6856
- ↑ A.S. Rivkin et al. (2000). "The nature of M-class asteroids from 3-micron observations". Icarus 145: 351. doi:10.1006/icar.2000.6354
- ↑ D.F. Lupishko et al. (1982). "UBV photometry of the M-type asteroids 16 Psyche and 22 Kalliope". Solar System Research 16: 75. [6]
- ↑ McSween, Harry Y. (1999). Meteorites and their parent planets. Cambridge, UK: Cambridge University Press. pp. 168. ISBN 0-521-58751-4. [7]
- ↑ De Pater, Imke; Lissauer, Jack Jonathan (2001). Planetary Sciences. Cambridge University Press. p. 353. ISBN 0-521-48219-4.
- ↑ hrenfreund, Pascale (2004). International Space Science Institute. ed. Astrobiology: Future Perspectives. Springer Science & Business. p. 159. ISBN 1-4020-2304-9.
- ↑ William B. McKinnon, 2008, "On The Possibility Of Large KBOs Being Injected Into The Outer Asteroid Belt". American Astronomical Society, DPS meeting #40, #38.03
- ↑ S. J. Bus and R. P. Binzel (2002). "Phase II of the Small Main-belt Asteroid Spectroscopy Survey: A feature-based taxonomy". Icarus 158: 146. doi:10.1006/icar.2002.6856
- ↑ Kerrod, Robin (2000). Asteroids, Comets, and Meteors. Lerner Publications Co.. ISBN 0-585-31763-1.
- ↑ Minor Planet Discovery Sites, 3 de decembre de 2010, [8]


text:
Ax
Ax[1][2] o Acs [3] (Ax-les-Thermes en francés) es una comuna d'Occitània (Lengadòc, País de Fois) del departament francés d'Arièja (Miègjorn-Pirenèus).
Somari
Geografía[modificar | modificar la font]
Ax es situada dins los Pirenèus lengadocians, prèp d'Andòrra, al confluent d'Orièja, d'Arièja e de Lausa.
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Las activitats localas son principalament l'elevatge (bovins, ovins) e lo torisme amb lo termalisme e los espòrts d'ivèrn.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- L'Estacion d'espòrts d'ivèrn Ax 3 Domemis.
- Lo Bacin dels Ladres, al centre de la vila, es alimentat per de fonts caudas sortent de tèrra a 77 °C. La mai coneguda es la font dels canons. A l'Edat Mejana, aquel bacin servissiá per garir los leproses, un espital es situat a 1 mètre. Lo bacin foguèt construit per ordre de Roger comte de Fois jos lo reialme de Loís IX.
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Saint Udault
- Gatien Marcailhou d'Aimeric (1807-1855), compositor e "inventor" de la valsa per dançar. Professor del jove Gabriel Fauré. Sa composicion pus celèbra, Indiana inspirèt Camille Claudel per son grope La Valse.
- Pierre Bertrand de Mérignon[4]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Siti oficial de l'Ofici de Torisme de las Valadas d'Ax
- (fr) Siti oficial de l'estacion d'espòrts d'ivèrn
- (fr) « Ax-Les-Thermes » sur Histariège
- (fr) Siti de l'escòla d'Ax
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ http://toponimiaoc.webs.com/09arija.htm
- ↑ Pierre Brun, « Un helléniste du dix-septième siècle : Pierre Bertrand de Mérignon d'Ax-les-Thermes », Annales du Midi, 1894, p. 327-348


text:
Batman
Batman es un personatge de ficcion de DC Comics, un supereròi que apareguèt per primièr còp dins Detective Comics #27 de mai de 1939. Batman foguèt cocreat per l'artista Bob Kane e l'escrivan Bill Finger, a mai se en realitat sonque Kane ne recebèt lo crèdit oficial. Dempuèi aquel temps Batman es vengut un dels supereròis mai reconegut internacionalament.
L'identitat secreta de Batman es Bruce Wayne, un milionari playboy, industrial e filantròp. Foguèt lo testimòni de l'assassinat de sos parents quand èra enfant e aquò lo menèt a s'entrainar per arribar a la cima de la perfeccion fisica e intellectuala. Vestís un costuma que se sembla a una ratapenada, e combat lo crime. A la diferéncia de maites supereròis, a pas cap de superpoder o d'abilitats extraordinàrias. Emplega son intelligéncia, e sos dons de detectiu, las sciéncias e la tecnologia, amassa amb sa riquesa, sa fòrça fisica, e intimidacion dins sa guèrra contra lo crime.


text:
Camptosaurus
Camptosaurus (grèc "reptil amb de corbas") es un genre de dinosaures ornitopòdes iguanodontians, que visquèron a de fins del periòde Jurassic, fa aperaquí entre 152 a 145 milions d'ans, al Kimeridgian e al Titonian, en çò qu'es uèi America del Nòrd e Euròpa.
Descripicion[modificar | modificar la font]
Los adults mai grands mesuravan mai de 7 mètres de long e pesavan fins a 4 tonas. Èran capables de levar los sieus còsses pesucs per caminar coma de bipèdas. Las dents d'aqueste dinosaure avián los bòrds plens de pichonas puntas, per destacar lo folhatge dels arbres. Coma las fuelhas èran fòrça duras, las dents se gastavan fins a demorar gaireben lisas. Possedián un bèc cornenc per talhar las escòrças.
Camptosaurus èra un animal pro voluminós per lo sieu grand estomac a ont servava de quilogramas de manjar vegetal. Las siás patas posterioras èran musculosas e fòrtas, mas las anterioras èran pichonas. En consequéncia podiá pas que caminar amb las patas posterioras; e e mai se los òsses de las patas anterioras èran pichons, las articulacions èran fòrtas per suportar lo pes s'èra de besonh. Se podiá quilhar subre las siás patas per aténher lo fulhatge dels arbres nauts, e la siá coa longa e pesuga, li podiá servir d'excellent contrapés.


text:
Diá
Diá (Die en francés) es una comuna occitana dau Daufinat de Daufinat situaa dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Ciutat situaa al sud-es de la França en las Alpes del Sud, Diá se tròba al pè del massís del Vercors e al bòrd de la riu de la Drôme. Diá E la siá vallée an dominat per la montanha de Glandasse a 2 041 mètres, barrièra rocosa massiva e raide en compausant la extremitat meridionala del Vercors. La municipalitat de Diá se tròba a aperaquí una ora (60 km) a l'èst de Valéncia, prefectura del departament.
Lo territòri de la municipalitat de Diá fa partida del Parc natural regional del Vercors e del País Diois (comunitat de 52 comunas en englobant 4 costats).
Ville située au sud-est de la France dans les Alpes du Sud, Diá se trouve au pied du massif du Vercors et au bord de la rivière de la Drôme. Diá et sa vallée sont dominées par la montagne de Glandasse à 2 041 mètres, barrière rocheuse massive et raide composant l'extrémité méridionale du Vercors. La commune de Diá se trouve à environ une heure (60 km) à l'est de Valence, préfecture du département.
Le territoire de la commune de Diá fait partie du Parc naturel régional du Vercors et du Pays Diois (communauté de 52 communes englobant 4 cantons).
Istòria[modificar | modificar la font]
De las traces d'abitat dempuèi l'edat neolític son evidentas, sustot mercés als registres de Chanqueyras. Una granda estatua-menhir grauada acompanhada de dos pichons menhirs, descobèrts près de la cooperativa viticole (a l'ora d'ara conservats al musèu de Die) testifiquen egalament de la preséncia de populacions dempuèi aquela epòca.
Los vestigis de l'edat del Bronze final an #èsser observats a la Ròca de Marignac. Qualques tessons an #èsser trobats a Chandillon. Una primièra aglomeracion sembla s'implantar al començament de l'epòca romaine sus un pichon caulet surplombant la Drôme e lo franchissement del vallon de Meyrosse, al encreuament entre la vallée e la via en portant al Trièves. De nombroses indicis mòstran l'estenduda de l'urbanizacion al Modèl:Ier sègle après J.-C.
Al començament del Modèl:IIe sègle, la vila de Diá (Dea Augusta Vocontiorum) compte de nombroses monuments e aquerís un estatut de capital romaine, en remplaçant Luc-en-Diois en aquela foncion pel vilatge dels Voconces del nòrd. Lo títol de colònia sembla lududes èsser décerné cap a la fin del Modèl:IIe sègle o en lo corrent Modèl:Del IIIe sègle. La vila ven un centre important del culte de Cybèle (testificat per 7 tauroboles) e obten l'estatut de colònia (colonia Dea Augusta Vocontiorum finala Modèl:IIIe sègle).
Del temps que l'Empèri relòtge dels signes d'afeblit, la vila s'environa d'un rempart, entre 285 e 305, #que fortifica una superfícia urbanisée de 25 ectaras. La region es en crisi e dels quartièrs périphériques son ja abandonats. Lo rempart de Diá ocupa una longitud de près de dos quilomètres. En lo moment de l'edificacion, de las estèlas de monuments funéraires an #èsser réemployés. La vila i aviá doas pòrtas principalas : la pòrta Santa-Pierre, démolie en 1891, a l'oèst, e la pòrta Santa-Marcel a l'èst. En lo moment del bastiment del rempart, un arc monumental a #èsser desmontat e la siá voûte integrada en l'actuala pòrta Sant-Marcel. L'ais en connectant las doas pòrtas pòt èsser considerat cossí en essent lo decumanus. Lo cardo, s'existís, es pas pas localizat. Una rota cap a Grenòble passava pel massís de Glandasse (sud del Vercors) per desbocar a Chichilliane. Sus aquel scenari an #èsser trobats las tèstas de talha de carrièras de pèiras extrachas de contunh portadas a Diá pel Passatge de Chabrinel.
Lo primièr avesque testificat es Nicaise, en 325, sòl representant de las glèisas de las Gaules al Primièr concile de Nicée. Lo diocèse i aurà amassat en 1276 a aquel de Valéncia, de contunh a nòu desparièr d'aquel darrièr a la fin del XVIIe sègle, abans d'èsser suprimit a la Revolucion.
Lo Musèu de Die e del Diois, ne lo centri-vila, mòstra los nombroses e #imponent de vestigis del epòca romaine, mas conta egalament la préhistoire del Diois, lo Mièja Edat d'aquela vila episcopala e los estralls de las guèrras de Religion.
Lo 16 d'octòbre de 1467, la vila de Diá #obténer la confirmation d'ancians privilègis, per cartas brevets del rei Louis XI (1423-1461-1483)[1].
Referéncias bibliographiques :
- Istòria de Die, André Mailhet, colleccion "Monographies de las vilas e pòbles de França", editam "Lo Libre d'istòria", 1897, réédition 2003 (sens actualizacion).
- La guida del Diois, jos la direccion d'André Pitte, edicions A Diá, 1995.
- Die, Istòria d'una vila, labor collectiva, article "L'epòca romaine" (per Henri Desaye) pàg. 29-66, d'edicions Patrimòni de la Vallée de la Drôme, Diá, 1999.
- J. Planchon, "Die (Drôme), De la vila dubèrta dins la vila fortificada", Gallia, n°63, 2006, pàg. 75-79 (sul luòc Persée).
- Mapa archéologique de la Gaule, 26 - La Drôme, article "Die" (per Jacques Planchon) pàg. 245-348, Academia de las Inscripcions e Polidas-Cartas, París, 2010.
- Inscripcions Latinas de Narbonnaise, VII, las Voconces, 1, Die, article "Entratge" (per Henri Desaye e Bernard Rémy) pàg. 41-52, Gallia, XLIV suppl. (ILN), CNRS Editions, París, 2012.
Modèl:TI Des traces d'habitat dès l'âge néolithique sont évidentes, notamment grâce aux fouilles de Chanqueyras. Une grande statue-menhir gravée accompagnée de deux petits menhirs, découverts près de la coopérative viticole (actuellement conservés au musée de Die) attestent également de la présence de populations dès cette époque.
Les vestiges de l'âge du Bronze final ont été observés à La Roche de Marignac. Quelques tessons ont été retrouvés à Chandillon. Une première agglomération semble s'implanter au début de l'époque romaine sur un petit col surplombant la Drôme et le franchissement du vallon de Meyrosse, au carrefour entre la vallée et la voie menant au Trièves. De nombreux indices montrent l'extension de l'urbanisation au Modèl:Ier siècle après J.-C.
Au début du Modèl:IIe siècle, la ville de Diá (Dea Augusta Vocontiorum) compte de nombreux monuments et acquiert un statut de capitale romaine, remplaçant Luc-en-Diois dans cette fonction pour le peuple des Voconces du nord. Le titre de colonie semble lui être décerné vers la fin du Modèl:IIe siècle ou dans le courant du Modèl:IIIe siècle. La ville devient un centre important du culte de Cybèle (attesté par 7 tauroboles) et obtient le statut de colonie (colonia Dea Augusta Vocontiorum fin Modèl:IIIe siècle).
Alors que l'Empire montre des signes de faiblesse, la ville s'entoure d'un rempart, entre 285 et 305, qui fortifie une surface urbanisée de 25 hectares. La région est en crise et des quartiers périphériques sont déjà abandonnés. Le rempart de Diá occupe une longueur de près de deux kilomètres. Lors de l'édification, des fragments de monuments funéraires ont été réemployés. La ville avait deux portes principales : la porte Saint-Pierre, démolie en 1891, à l'ouest, et la porte Saint-Marcel à l'est. Lors de la construction du rempart, un arc monumental a été démonté et sa voûte intégrée dans l'actuelle porte Saint-Marcel. L'axe reliant les deux portes peut être considéré comme étant le decumanus. Le cardo, s'il existe, n'est pas localisé. Une route vers Grenoble passait par le massif de Glandasse (sud du Vercors) pour aboutir à Chichilliane. Sur ce plateau ont été retrouvés les fronts de taille de carrières de pierres extraites puis amenées à Diá pour le Pas de Chabrinel.
Le premier évêque attesté est Nicaise, en 325, seul représentant des églises des Gaules au Premier concile de Nicée. Le diocèse sera réuni en 1276 à celui de Valence, puis à nouveau distinct de ce dernier à la fin du XVIIe siècle, avant d'être supprimé à la Révolution.
Le Musée de Die et du Diois, dans le centre-ville, montre les nombreux et imposants vestiges de l'époque romaine, mais raconte également la préhistoire du Diois, le Moyen Âge de cette cité épiscopale et les ravages des guerres de Religion.
Le 16 octobre 1467, la ville de Diá obtint la confirmation d'anciens privilèges, par lettres patentes du roi Louis XI (1423-1461-1483)[2].
Références bibliographiques :
- Histoire de Die, André Mailhet, collection "Monographies des villes et villages de France", éditions "Le Livre d'histoire", 1897, réédition 2003 (sans actualisation).
- Le guide du Diois, sous la direction d'André Pitte, éditions A Diá, 1995.
- Die, histoire d'une cité, ouvrage collectif, article "L'époque romaine" (par Henri Desaye) p. 29-66, éditions Patrimoine de la Vallée de la Drôme, Diá, 1999.
- J. Planchon, "Die (Drôme), de la ville ouverte à la ville fortifiée", Gallia, n°63, 2006, p. 75-79 (sur le site Persée).
- Carte archéologique de la Gaule, 26 - La Drôme, article "Die" (par Jacques Planchon) p. 245-348, Académie des Inscriptions et Belles-Lettres, Paris, 2010.
- Inscriptions Latines de Narbonnaise, VII, les Voconces, 1, Die, article "Introduction" (par Henri Desaye et Bernard Rémy) p. 41-52, Gallia, XLIV suppl. (ILN), CNRS Editions, Paris, 2012.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Meiròssa, riu (francés Mérosse)
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://books.google.fr/books?id=OJ-B2-CLz7EC&pg=PAN23 Cartas brevets de Louis XI, París, lo 16 d'octòbre de 1467
- ↑ http://books.google.fr/books?id=OJ-b2-CLz7EC&pg=PA23 Lettres patentes de Louis XI, Paris, le 16 octobre 1467


text:
679
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 679 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Tikal[modificar | modificar la font]
Desfacha majora de Tikal còntra l'armada de Dos Pilas, belèu sostenguda per Calakmul, e disparicion possibla de Nuun Ujol Chaak.


text:
Hervé Bazin
Jean-Pierre Hervé-Bazin, mai conegut coma Hervé Bazin (Angieus, 7 d'abril de 1911 - Angieus, 17 de febrièr de 1996) foguèt un escrivan francés. Copa palhas ambé son mitan familiau; èra lo reirenebot de l'escrivan René Bazin qu'avia escrit belcòp de romans patriotiques ambe d'eròis alsacians que se riscan la vida per rejónher França. Se faguèt celèbre d'un còp amb una òbra romanesca qu'es un requisitòri contra lo mitan borgés d'ont sortís.
Biografia[modificar | modificar la font]
Comença una carrièra de jornalista en 1934, subretot a l' Écho de Paris. Après la guèrra, trabalhèt tanben per l' Information, l' Intransigeant e France-Soir, ont faguèt de mestièrs pichons de tota mena. Poèta, fonda una revista efemèra, recèu lo Prèmi Apollinaire en 1947 per Jorn, son primier recuelh de poemas. Pau Valeri li conselhet pasmens de se consagrar al roman: escriguet laidonc de tira Vipera al ponh en 1948, primier panèl d'una trilogia presentant lo fàstic recipròque entre una maire, Folcòche, e son filh, Brassa-Bolhon; larjament inspirat di rapòrts detestables e violents qu'entreteniá ambé sa maire, aquel roman li portet un succès publique e critique durable.
Tablèus dei mors e de la societat, si romans son, lo mai sovent, una critica sociala violenta, qu'es la tela de fons de situacions psicologicas extremas, coma la piromania (l'òli sobre lo fuòc, 1954), l'alienacion mentala (lo cap contra las parets, 1949) o l'incèste (Quau gausi aimar, 1956). Escriguet tanben la mòrt del cavalon (1950), Leva-te e chamina (1952), lo matrimòni (1967), lo crit de la nichola (1972), Madama Ex (1975), lo demòni de miejanueit (1988), l'escòla di paires (1991), lo noveme Jorn (1994). Publiquet en 1984 un bilanç de son òbra dinc Abecedari. En 1958, venguet membre de l'Academia Goncourt, e ne'n foguèt nomat president en 1973.
La Glèisa verda[modificar | modificar la font]
Son libre probablament principau, e d'ambiança pro pasibla es passat gaireben sens veire : la glèisa verda, escrit al començament deis annadas quatre vints. Aquò es un vertadier roman filosofique sobre l'identitat, lei relacions de l'òme e de la natura, lei relacions entre un paire e sa filha divorciada, lei reaccions de la societat e d'una comunitat vilatgesa plan brava davant un eveniment imprevist. Tot comença quand se descobrís que dins la seuva a costat del vilatge i visca un òme. Quand li gendarmas l'agantan, per saber quau es, per poder l'empresonar se chau, lo fisar a un espitau di fats, se chau, s'entrachan que l'òme vòu ges dire son identitat. Las dificultats començan per l'administracion, e l'aventura comença per un paire e sa filha qu'acceptan de bailar la sosta a l'òme misteriós....
Romans principals[modificar | modificar la font]
- Vipère au poing (1948) ;
- La Tête contre les murs (1949) ;
- La Mort du petit cheval (1949) ;
- Lève-toi et marche (1951) ;
- Qui j'ose aimer (1955) ;
- Au nom du fils (1959) ;
- L'Huile sur le feu (1965) ;
- Le Matrimoine (1966) ;
- Les Bienheureux de la désolation (1970) ;
- Le Cri de la chouette (1971) ;
- Madame Ex (1974).
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Vidéo Bazin, Hervé s'explica sus la revòlta de mai de 68 — archius de la Television Soïssa Romanda
- (fr) Lo fons Hervé Bazin de la bibliotèca universitària d'Angèrs
- (fr) Una biografia sul sit de l'universitat d'Estrasborg
- (fr) Una biografia sus un sit de venda en linha
- (fr) avís de decès del jornal l'Humanité


text:
747
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 747 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
L'epidemia de pèsta apareguda en 745 dins lo sud d'Itàlia agantèt la capitala. Fòrça murtriera, entraïnèt lo transferiment de la Cort de Constantinòple a Nicomèdia fins a 748.


text:
Administration Province de Hainaut »Administration Montigny-le-Tilleul
Administration Montigny-le-Tilleul - service public, bureau administratif - Nomao
Montigny-le-Tilleul
1 note
Adresse : 5 Rue de Marchienne 6110 Montigny-le-Tilleul Belgique
Afficher le numéro
Pompes Funèbres Fostier
Adresse : 703 Rue de Gozée 6110 Montigny-le-Tilleul Belgique
Afficher le numéro
- Plan
- Satellite
- Mixte
Exporter la carte
Vie pratique administration Montigny-le-Tilleul : autres suggestions
Par catégorie
Infos pratiques Montigny-le-Tilleul Santé Montigny-le-Tilleul Services domestiques Montigny-le-Tilleul Médecin Montigny-le-Tilleul Praticien Montigny-le-Tilleul Kiné Montigny-le-Tilleul Artisans Montigny-le-Tilleul Finance Montigny-le-Tilleul Automobile Montigny-le-Tilleul Comptable Montigny-le-Tilleul Architecture Montigny-le-Tilleul Architecte Montigny-le-Tilleul Entretien pour la maison Montigny-le-Tilleul Dachdecker Montigny-le-Tilleul Fournisseurs d'énergie Montigny-le-Tilleul Electricien Montigny-le-Tilleul Soins de beauté Montigny-le-Tilleul Education Montigny-le-Tilleul Assurance Montigny-le-Tilleul Immobilienservice Montigny-le-Tilleul Garage Montigny-le-Tilleul Dépannage technique Montigny-le-Tilleul Réparateur Montigny-le-Tilleul Infirmière Montigny-le-Tilleul Médecin spécialisé Montigny-le-Tilleul Chauffage Montigny-le-Tilleul Travaux de maison Montigny-le-Tilleul Associations Montigny-le-Tilleul Culture Montigny-le-Tilleul Zahn sezialist Montigny-le-Tilleul Animaux de compagnie Montigny-le-Tilleul Dentiste Montigny-le-Tilleul Institut de beauté Montigny-le-Tilleul Menuisier Montigny-le-Tilleul Pharmacie Montigny-le-Tilleul Psychanalyste Montigny-le-Tilleul Produits de santé Montigny-le-Tilleul Psychothérapeute Montigny-le-Tilleul


text:
Joan Estève Esquiròl
Joan Estève Esquiròl (Tolosa lo 4 de genièr de 1772[1] - París lo 12 de decembre de 1840) èra un psiquiatre, considerat coma lo paire de l'espital psiquiatric francés: en efècte faguèt votar la lei de 1838 obligant cada departament a se dotar d'un espital especializat.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Èra filh d'un negociant tolosenc, prior de la borsa dels marcants, elegit capitol en 1787[2].
Anèt en 1799 a París, foguèt d'en primièr disciple de Jean-Nicolas Corvisart a la Caritat, puèi a partir de 1801 trabalhèt amb Pinel a la Salpêtrière. En 1805, escriguèt : Las Passions consideradas coma causa, simptòma, e mejan de la maladia mentala.
Puèi en 1820, succediguèt a Pinel e venguèt mètge en cap de la Salpêtrière. Creèt dins la carrièra Buffon un ostal de santat privada per alienats. Apuèi, creèt un ostal de santat privada prèp d'Ivry-sur-Seine. Al moment de la mòrt d'Antoine-Athanase Royer-Collard, venguèt mètge en cap de l'Ostal Reial de Charenton, uèi l'espital Esquirol.
Aguèt coma disciple lo psiquiatre tolosenc Gerard Marchant.
Elements clau de son òbra[modificar | modificar la font]
- Apregondiguèt la nosografia de Pinel ;
- Definiguèt mai pregondament las diferentas formas de melancolia, creant lo tèrme de lipemania e la classa de las monomanias
- Establiguèt una diferenciacion entre allucinacions e illusions.
- Faguèt un parallèl entre foliá e passions.
- Aguèt un ròtle important sul plan administratiu e legislatiu (lei de 1838).
- Faguèt la primièra descripcion medicala de la trisomia 21 en 1838.
Nosografia[modificar | modificar la font]
- Es un dels primièrs que faguèt la distincion entre allucinacions (percepcions sens objècte extèrne, produitas e bastidas per l'esperit) e illusions (errors de percepcion; interpretacion marrida dels estimuli vertadièrs)
- Parallèl Foliá-Passions :
Per el las passions serián çò que nos pòrta a agir e qu'es pas d'òrdre intellectual: son a l'origina de l'alienacion mentala. La foliá seriá facha de las passions fins a l'extrèm. Auriá doncas una diferéncia quantitativa entre ambedoas. Segon el, dins l'enfancia, i a pas de passions, doncas pas d'alienats.
Terapeutica[modificar | modificar la font]
- Per el, las passions devon servir al tractament de las malautiás.
Cal qu'i aja repression per qu'i aja garison del malaut: inspirar un sentiment de paur, que domda e subjuga lo malaut, e provocar un brandida morala plaçant l'alienat dins un estat opausat e contrari a aquel qu'èra abans que s'utilize lo mejan. Es lo metòde perturbator. Per Esquiròl, sufís donca pas mai de parlar amb suavitat e còrdolor, segon lo tractament moral de Pinel.
Ròtle important sul plan administratiu e legislatiu[modificar | modificar la font]
Teorician clar e practic de las institucions psiquiatricas, es amb sos disciples a l'origina de l'adopcion de la lei del 30 de junh de 1838 concernissent los alienats, qu'acaba amb las decisions d'intèrnament arbitraris per simpla letra tampada o decisions de justícia.
Influéncia[modificar | modificar la font]
Aguèt una influéncia suls patologistas alemands, coma Karl Christian Hille e Johann Christian August Heinroth, los primièrs de traduire son òbra dins lor lenga.
Omenatge[modificar | modificar la font]
En 1897, la municipalitat de Tolosa fa omenatge a Esquirol e Pinel plaçant lors bustes dins la sala dels Illustres del Capitòli.
Toponims[modificar | modificar la font]
- Plaça Esquiròl a Tolosa dempuèi 1867 e lo quartièr a l'entorn.
- Estacion de mètro Esquiròl
- Carrièra Esquiròl a París dempuèi 1864.
Espitals[modificar | modificar la font]
- Centre espitalièr especializat Esquiròl a Limòtges
- Espital Esquirol a Saint Maurice (Val de Marna)
- Espital Esquirol a Can
- Clinica Esquiròl - Sant Ilari a Agen
Publicacions[modificar | modificar la font]
Redigiguèt un rapòrt Suls establiments consacrats als alienats en França. Son obratge principal pòrta lo titre de De las malautiás mentalas consideradas jol rapòrt medical, igienic, e medicolegal.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)L. Hahn, article « Esquirol »[3], (fr)Dictionari enciclopédic de las sciéncias medicalas, Ed. Asselin et Houzeau e G. Masson, París, 1888, p. 91.
- (en)Rafael Huertas, "Between doctrine and clinical practice: nosography and semiology in the work of Jean-Etienne-Dominique Esquirol (1772—1840)," History of Psychiatry, 19,2 (2008), 123-140.
- (fr)ALLILAIRE, Jean-François [sous la direction de]. Jean-Etienne-Dominique Esquirol, une œuvre clinique, thérapeutique et institutionnelle. Levallois-Perret : Interligne, 2001. 202 p.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)Titres e trabalhs d'Esquiròl en 1805
- (fr) Esquirol, Erotomania, in Diccionari de las sciéncias medicalas, t. XIII, C. L. F. Panckoucke, París, 1815, p. 186-192.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Des maladies mentales et des asiles d'aliénés, Jean-Pierre Falret, ed. Baillière, 1864. p.781-785. Consultar en linha.
- ↑ (fr)Christian Maillebiau, Dictionnaire de Toulouse, Loubatières, 2006
- ↑ Article en linha


text:
Isaac Stern
Issac Stern (Kremenetz, Ucraïna, lo 21 de julhet de 1920 - Nava York, lo 21 de seteme de 2001) que ho un deus màgers violonistas deu sègle XX.
Que vadó en Ucraina en çò d'ua familha judiva qui immigrè de cap aus Estats Units quan Isaac b'avèva tan per tan hèit los detz mes. Que ho la soa mair la qui comencè a'u apréner la vriulon puish, a partir de 1928, qu'estudiè au Conservatòri de San Francisco. Qu'avó successivament Louis Persinger (en leiçons privadas) e Naoum Blinder (per cinc annadas au conservatòri) com professors. Lo 18 de heurèr de 1936 que debutè com solista en jogant lo 3au concerto en si menor per vriulon de Camille Saint-Saëns dab l'Orquèstra Filarmonica de San Francisco devath la direccion de Pierre Monteux.
Qu'enregistrè dab musicians deus grans com los violoncellistas Yo-Yo Ma e Jian Wang, e tanben dab los violonistas Itzhak Perlman e Pinchas Zukerman e qu'enregistrè com solista concertos de concertos Johannes Brahms, Johann Sebastian Bach, Beethoven, Felix Mendelssohn e Antonio Vivaldi e tanben òbras contemporanèas de Samuel Barber, Béla Bartók, Igor Stravinskii e Leonard Bernstein
En 1960, qu'empleguè la soa renomada entà sauvar lo mitic Carnegie Hall de Nava York d'estar demolit. En reconeishença, lo principau auditòri d'aqueth teatre que pòrta lo son nom.
En 1979, arron deu famós viatge de Richard Nixon en China, Isaac Stern que he tanben ua virada de concert en aqueth país qui ho immortalizada per un documentari (From Mao to Mozart, qu'ei a díser "de Mao dinc a Mozart") qui ganhè un Oscar.
Enter los sons instruments que cau destacar un vriulon de Giuseppe Guarneri del Gesù e un aute de Jean-Baptiste Vuillaume.
Que's maridè tres còps e qu'avó tres mainatges dab la soa segonda esposa.


text:
Nostalgia
La nostalgia es lo sentiment de pena e malenconia que sent una persona que perdèt una causa (que siá fisica o mentala) o qu'es alunhada dels seus ligams familhars, nacionals o afectius. Sovent la nostalgia s'acompanha de l'idealizacion de çò que se voldriá recuperar. Aquel sentiment ven amb lo temps, los viatges e migracions (nomenada alara Sindròm d'Ulisses) e pòt èsser acompanhat de simptòmas fisics coma insomnia, lagremas, trobles obsessius e malautiás psicosomaticas.
La nostalgia ligada a la patria a de noms especifics dins qualques lengas, coma la saudade portuguesa o la morriña galèga. Es a l'origina de tèmas literaris coma l'Ubi sunt? o tot art enrelacions amb una edat d'aur perduda e mitica.


text:
L’Almanach des Provençaux
Etudes Comtadines.
Azalaïs
Cansounié prouvençau
L’Almanach dauphinois pèr 2009
Femna mon amor de Sèrgi Bec.
Diciounàri de l’Ariege
Tre l’Antiqueta, la CRAU fuguè trevado pèr li móutoun. E pamens, fin qu’au siècle vinten, s’èro pas gaire trouva de vertadié trai* de la vido di pastre dins aquesto planuro coudoulouso. Desempièi quàuquis annado, d’estùdi e de recerco realisa pèr Otello Badan, Jan-Pèire Brun e Gaetan Congès an permés d’afourti l’eisistènci d’uno vido ativo entre lou proumié siècle d’avans JC e lou cinquen de noste tèms. A l’ouro d’aro, au Museon de Sant-Martin de Crau, es poussible de vèire uno espousicioun di mai requisto que douno uno idèio de ço que fuguè l’abalimen* dóu móutoun à la debuto de l’èro crestiano.
Es-ti necite de presenta la CRAU?
Tout bon Prouvençau a degu, au mens un cop dins sa vido, veni s’espaceja dins aquesto grando plano cremado pèr lou soulèu e ginglado pèr li mistralado.
Planuro de caiau de 60.000 eitaro entre Rose, Seloun e la mar, la CRAU es estado fourmado pèr la bouco de Durènço, flume gigant au ternàri e à la debuto dóu quaternàri, que se jitavo dins la mar avans qu’anèsse se jita dins lou Rose de-vers 12.000 an davans JC.
Fau saupre que 600.000 an de tèms, Durènço a carreja de touno de pèiro derrabado is Aup. Ansin, l’espessour de coudoulet adu pèr Durènço pòu ana jusqu’à trento mètre de founs. Lis aigo de plueio an cimenta aquéli code pèr fourma ço que se dis lou taparas o «poudingue» en francés, qu’es uno meno de roco que laisso pas passa l’aigo. Coume i’a quàsi ges de terro, que li plueio soun raro e que lou ventaras seco tout, ié trachis* soucamen uno bauquiero secarouso de ferigoulo e de grame. Devers li ràris endré umide se trobon pamens quàuqui tousco d’avaus. Despièi lou siècle segen, la coustrucioun de canau pièi l’aigo de Durènço an permés de valourisa li faturo, mai ansin de terro fuguèron destrucho e tambèn de coustrucioun. Es dins la partido pancaro aseigado* - li coussou - qu’an descubert li trai de jasso de la debuto de l’èro crestiano.
De descuberto counsequènto
Mau-grat l’eisistènci de tèste dóu proumié siècle toucant l’abalimen de milié de móutoun, s’èro pancaro fa de relacioun entre aquest abalimen e li soubro de bastimen.
Mai pièi, d’estùdi mai aprefoundi an permés la descuberto, desempièi 1989, de mai de 150 coustrucioun ligado à l’abalimen di fedo que sèmblo èstre esta la souleto ativeta d’aqueste relarg bèn particulié. Aquéli descuberto soun la resulto de recerco saberudo e pounchudo, majamen d’Otello Badan.
Chasque site es coumpausa de manto uno jasso, d’endré de vido, d’un four e de cop que i’a d’un pous e d’un liò de culte. D’aquéli bastimen, n’en rèsto plus que li trai* de foundamento facho de gros caiau (foutò 1).
Li jasso soun longo de 40 à 65 mètre pèr uno larjour de 8 à 10 mètre. A l’uba, direicioun generalo dóu mistrau, s’acabon en formo de pro*; dóu coustat dóu sud la paret a uno grando porto que se duerb au pounènt. De trau que se veson encaro, aligna dins l’aisse de la jasso, coutavon li poustèu que pourtavon l’enfustage. D’ùni jasso avien d’abitacioun de pastre d’un à dous mèmbre au miejour dóu bastimen. Es aqui e just aqui qu’an trouva d’óujèt arqueoulougi de la vido vidanto.
D’estùdi realisa fan pensa que li muraio de coustat èron auto d’un mètre e facho en tàpi (terro mesclado de code). L’enfustage que repausavo sus li poustèu èro cubert de canèu estaca en feissino. Au sud di jasso, se vèi encaro l’endré de la sueio*, bono-di la presènci de soubro de bourdiho (moussèu de sieto e terraio).
Pèr chasque group de jasso, se pòu devina de foundamento en coudoulet de tres mètre de diamètre em’ à l’entour de tros de brico e de téule; èro, proubable, lou four (foutò 2). Li pous, éli, soun mai aluencha e d’un grand diamètre d’à pau près quatre mètre. Lis arqueoulogue n’an desencoumbra un; l’aigo se pou vèire à tres mètre dóu sòu (foutò 3).
Ourganisacioun soucialo e vido ecounoumico
Lis óujèt descubert, coume li mirau e li beloio, permeton de pensa que li pastre noun vivien soulet mai en famiho. La counfiermacioun n’es dounado pèr de tèste anti. La vido en coumunouta èro ourganisado em’ un baile-pastre e de pastre. La presènci de molo e de four endico que se manjavo de cerealo. I proudu de l’avé s’apoundien aquéli de la casso e de la pesco. La sau se troubavo dins li salin au sud de la CRAU.
Toucant la vido ecounoumico se pòu dire d’abord que l’abalimen di fedo èro majamen pèr la lano. Acò se counfiermo bono-di la descuberto de pèço, d’uno bouito de sagèu* emé de countrat de vèndo e de bai. Sèmblo que lou siècle segound fuguèsse uno pountanado mai qu’aboundouso - em’ uno estimacioun de 100.000 bèsti d’avé* - pèr demeni au siècle tresen. Un reviéure d’ativeta se vèi au siècle quatren, pièi es la toumbado, proubable ligado à la cabussado de l’Empèri rouman.
S’es pancaro trouva de traço arqueoulougico de l’Age-Mejan, mai acò vòu pas dire que i’aguèsse pas agu d’ativeta. I’a pas ges de resoun que l’abalimen aguèsse despareigu entre l’Antiqueta e l’epoco mouderno; de mai, de tèste lou counfiermon.
Fau reteni dos pountanado d’ativeta majo : l’Antiqueta, dounc, e li siècle dès-e-nouven e vinten.
Lou darrier ermas
La CRAU es lou darrier ermas naturau à l’uba de la Mar Mieterrano. Nous a pancaro baia tóuti si secrèt. Fasèn fisanço i cercaire, à si couneissènço e soun estrambord. Rèsto encaro 11.000 eitaro de coussou souto l’aparamen especiau de l’Estat. Souvetèn que la CRAU noun siegue jamai duberto au «tourisme de masso». Diren em’ egouïsme e tambèn lucideta d’abord que dèu resta i pastre e à sis avé - soun lou patrimòni de Prouvènço - pièi à si calignaire, aquéli que vènon ié pantaia e l’escouta au calabrun, quouro lou soulèu tremount* s’escound darrié li piboulo dóu grand Rose, eilalin de-vers lou Vacarés, pèr se jassa. E subre- que- tout, la Crau noun dèu deveni un endré pèr li rave-parties !Leissique :
1121882


text:
Tèrra Santa
La Tèrra Santa es lo nom donat pels crestians a la region ont nasquèt e visquèt Jèsus.
Geografia, luòcs sants[modificar | modificar la font]
Se prenèm lo critèri dels sites mencionats dins los Evangèlis coma essent visitats per Jèsus, la Tèrra Santa correspond geograficament uèi:
- a Israèl, amb lo territòri sirian annexat del Golan (prèp de la region Paneas (Cesarèa de Filip)
- als territòris jos l'Autoritat Palestiniana (Cisjordania e Listra de Gaza)
- a la còsta miègjornala de Liban (amb Tir e Sidon)
- a una partida de Jordania (Betània al-delàs del Jordan),
- e tanben l'episòdi de la fugida en Egipte.
Jèsus èra considerat en primièr coma lo Messias de l'Ancian Testament, e la Tèrra Santa s'identificava fòrça a la Tèrra Promesa dels ebrieus, e mai que, dins tota l'Antiquitat, de populacions non josievas foguèsson presentas dins una partida del territòri.
Una definicion mai precisa dels luòcs sants crestians de la Tèrra Santa es eissida per la tradicion liturgica, interrompuda aprèp las crosadas.
Istòria[modificar | modificar la font]
Pendent la vida de Jèsus, la Tèrra Santa èra jos dominacion romana, amb de reis (sens poder real) josieus mai o mens dependents de Roma. L'istòria se remembra las figuras d'Eròdes lo Grand e de Ponç Pilat, mas èran fòrça a se pelejar lo poder al profèit de Roma.
La victòria del cristianisme, jos Constantin e sos successors, faguèt de la Tèrra Santa un punt atractiu pels pelegrins e los monges, coma Sant Jiròni.
L'istòria de la Tèrra Santa es fòrça ligada a aquela dels grands empèris de la region. A la patz bizantina succedís, aprèp una brèva invasion sassanida, la patz del califat arabi, omeiada e abbassida. La dominacion musulmana faguèt pèrdre al cristianisme sa posicion privilegiada, mas demorèt amb de corrents minoritaris, siriacs, nestorians, armènis, admeses a partejar los luòcs sants amb lo clergat ortodòxe.
Lo declin abbassida dubriguèt un long periòde d'inestabilitat e d'insecuritat, al meteis moment que l'Euròpa Occidentala, en expediment economic, militar e espiritual, èra encara mai atirada pels pelegrinatges e las rèstas de la Tèrra Santa. L'apèl a l'ajuda de l'Empèri Bizantin, acceptat pel papa, marquèt lo començament de las crosadas. E dos sègles de guèrra al nom de Dieu s'acabèron pel statu quo d'abans: l'islam dominant e lo cristianisme tolerat dins sos diferents corrents, vivent sa fe dins sos luòcs sants tradicionals.
Lo periòde de las crosadas es tanben una epòca que se tornèron bastir e descobrir lo sites evangelics.
Los franciscans tornèron a Jerusalèm al començament del sègle XIII e obtenguèron de dreches del sultan al sègle seguent. I demòran presents encara uèi.
Institucions[modificar | modificar la font]
I a tres Patriarcas a Jerusalèm : grèc, latin, e armèni. Capitan la glèisa locala e vigilan los luòcs sants e los pelegrins.
E mai i a una Custòdia franciscana de Tèrra Santa, que ven del temps de Sant Francés d'Assisi e que vigila los luòcs sants que la proprietat es de la Glèisa Catolica.
Fòrça monastèris ortodòxes son en Tèrra Santa dempuèi lo començament dels temps crestians, que lo celèbre Mar Saba, e fòrça congregacions catolicas latinas, contemplativas o activas (espitalièras o ensenhantas), son installadas. Los protestants son tanben presents.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
(fr) Relation de Terre Sainte (1533-1534), par Greffin Affagart, 1902.


text:
Châteauneuf-sur-Sarthe
Châteauneuf-sur-Sarthe es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat se tròba en lo Nautor-Anjau, en la part orientala del Segréen, al nòrd del departament.
Lo riu la Sarthe travèrsa lo sieu territòri.
La commune se trouve dans le Haut-Anjou, dans la partie orientale du Segréen, au nord du département.
La rivière la Sarthe traverse son territoire.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los senhors de Châteauneuf-sus-Sarthe :
Jeanne de las Ròcas, madama de Sablé e madama de Briolé e madama de Châteauneuf-sus-Sarthe e madama de Precigné e madama de Brion, filha de Guillaume de las Ròcas, senhor de Sablé épousa Amaury Ier de Nivèrns, senhor de Craon e senhor de Chantocé e senhor de Ingrande e senhor de Candé e senhor de Segré e senhor de Duretal e senhor de Baugé e senhor de Lude, mòrt lo 12/05/1226.
Louis Eer de la Trémoille nais cap a 1429, senhor de Sully, de Craon e de Châteauneuf-sus-Sarthe de 1446 a 1457, vicomte de Thouars e prince de Talmont, fils de Georges Eer de la Trémoille e de Catherine de la Isle-Bouchard.
Châteauneuf-Sus-Sarthe #èsser cap de-luòc de district de 1790 a 1795.
Les seigneurs de Châteauneuf-sur-Sarthe :
Jeanne des Roches, dame de Sablé et dame de Briolé et dame de Châteauneuf-sur-Sarthe et dame de Precigné et dame de Brion, fille de Guillaume des Roches, seigneur de Sablé épousa Amaury Ier de Nevers, seigneur de Craon et seigneur de Chantocé et seigneur d'Ingrande et seigneur de Candé et seigneur de Segré et seigneur de Duretal et seigneur de Baugé et seigneur de Lude, mort le 12/05/1226.
Louis Ier de La Trémoille naît vers 1429, seigneur de Sully, de Craon et de Châteauneuf-sur-Sarthe de 1446 à 1457, vicomte de Thouars et prince de Talmont, fils de Georges Ier de La Trémoille et de Catherine de l'Isle-Bouchard.
Châteauneuf-sur-Sarthe fut chef-lieu de district de 1790 à 1795.


text:
Lista dels païses per populacion
Vaquí la lista dels païses per populacion. Las donadas son tiradas del CIA World Factbook millesim 2005 e son a jorn a comptar de febrièr de 2005.
Las dependéncias e los territòris que lor indepéndencia es generalament pas reconeguda son indicats en italica, jol país que li son generalament restacats (çaquelà aqueste article pren pas posicion suls estatuts d'aquestes territòris). Cèrtas entitats son tanben mencionadas a títol de comparason. Son tanben indicadas en italica e son pas presas en compte dins lo classament dels païses.
Las variantas pertocant la denominacion dels païses se pòdon trobar dins la lista dels païses del mond.


text:
Rachel Corrie
Rachel Aliene Corrie (10 d'abriu de 1979 - 16 de març de 2003) qu'èra ua militanta americana, membre deu movement non-violent [1] internacionau de solidaritat (ISM) qui viatgè com militanta tà la Listra de Gaza pendent la segonda Intifadà.
Estudianta de 23 ans a l'Universitat d'Olympia, dens l'Estat de Washington, Rachel Corrie que parteish taus territòris ocupats e Israèl. Qu'entra en ua zòna contarotlada per l'armada israeliana e que serà estripada lo 16 de març 2003 per un bulldozer Caterpillar D9 de l'armada israeliena a Rafah, Listra de Gaza, com ensajava dab d'autes militants de la soa organizacion, d'arrestar pacificament la demolicion de l'ostau d'un mètge palestinian.
Segon l'armada israeliana la demolicion d'aqueth ostau qu'avè entà tòca de trobar eventuaus tunèls utilizats entau transpòrt d'armas d'Egipte enlà.
Circonstàncias de la mòrt de Rachel[modificar | modificar la font]
Activistas d'ISM presents suus lòcs au moment deus fèits, qu'afirman lo conductor deu bulldozer que tuè deliberadament a Rachel en l'esglachant dus còps dab lo bulldozer. Aquera version qu'ei contestada per l'armada israeliana; segon lo son pòrtavotz, lo conductor de l'engibana ne la vedó pas, per'mor qu'èra, ce ditz, dens un "angle mort". La BBC qu'a produsit un documentari titolat When killing is easy [2] qui acredita la version segon la quau Rachel Corrie estó tuada volontàriament per l'armada israeliana.
Los diaris de Rachel[modificar | modificar la font]
Los diaris de Rachel, editats peus sons parents, que descriven las soas experiéncias dens la Listra de Gaza, la vita vitanta deus palestinians dens las condicions impausadas peu contaròtle israelian e los esfòrç miats peus òmis, las hemnas e los dròlles entà subervíver dens aquera situacion.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) Memoriau Rachel Corrie
- (en) Lo site de Joe Carr (militant ISM) present suus lòcs quan morí Rachel
- (en) Version deus eveniments sostienent la tèsi de l’assasinat volontari de Rachel Corrie
- (en) Letra de Rachel Corrie
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.ism-france.org/charte/?id=1 the International Solidarity Movement
- ↑ http://www.bbcactive.com/AsiaPacific/australia/catalogue/productdetail.asp?productcode=21455 When Killing is Easy


text:
Vémars
Vémars es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val d'Oise e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat, la mai orientala del departament als confins del Oise e de Seine-e-Marna, es limitrophe de Sant-Witz, Plailly (Oise), Moussy-lo-Nòu (Seine-e-Marna), Mauregard (Seine-e-Marna), Espiava-lès-Louvres, Chennevières-lès-Louvres e Villeron.
La commune, la plus orientale du département aux confins de l'Oise et de Seine-et-Marne, est limitrophe de Saint-Witz, Plailly (Oise), Moussy-le-Neuf (Seine-et-Marne), Mauregard (Seine-et-Marne), Épiais-lès-Louvres, Chennevières-lès-Louvres et Villeron.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom de Vémars proven benlèu del latin vetus, vièlh e mansum, domeni rural o « vetere mansio », vièlh sojorn.
L'aucupacion del territòri dempuèi la préhistoire a testificat per la descobèrta de traces d'abitats neolítics e d'ostals gauloisès. Dels poteries comunas e sigillées del IIe al Modèl:IVe sègles i aguèron descobèrt. Un primièr castèl fòrt a bastit a Champfourcy o Chaufourcy, de contunh lo vilatge de « Avemart » s'implanta leugièrament en contrebas en la vallée del ru de la Michelette al Sègle XI. Possession de la abbaye de La nòstra-Madama-de detlos-Camps al Sègle XII, lo fief èra una dependéncia de la archevêché de París e del doyenné de Montmorency. Al Sègle XIII, lo fief aperten a Texans de Vémars, de contunh a Pèira de Vémars ; la distincion passa en 1580 a Louis del Crocq, genet. La distincion al Sègle XV es la proprietat de Texans de Sant-Romain, aconselhar dins lo Parlament, e al Sègle XVIII del comte del Torn de Auvergne fins a la Revolucion. Lo vilatge ven un luòc de villégiature réputé al Sègle XIX.
Lo castèl de la Motte, actuala comuna, #èsser la proprietat de François Mauriac. I aviá fach de nombroses sojorns dins lo pòble dempuèi lo sieu matrimòni en 1913, a 28 ans, amb Jeanne Lafon, descendent d'una familha implantada dempuèi longtemps a Vémars. L'ostal de Vémars servís de basa a la siá accion de propaganda contra l'ocupanta nazi a partir de 1940. L'escrivan es enterré al cementèri del pòble.
Le nom de Vémars provient peut-être du latin vetus, vieux et mansum, domaine rural ou « vetere mansio », vieille demeure.
L'occupation du territoire dès la préhistoire est attestée par la découverte de traces d'habitats néolithiques et de maisons gauloises. Des poteries communes et sigillées du IIe au Modèl:IVe siècles y furent découvertes. Un premier château fort est bâti à Champfourcy ou Chaufourcy, puis le village d'« Avemart » s'implante légèrement en contrebas dans la vallée du ru de la Michelette au Sègle XI. Possession de l'abbaye de Notre-Dame-des-Champs au Sègle XII, le fief était une dépendance de l'archevêché de Paris et du doyenné de Montmorency. Au Sègle XIII, le fief appartient à Jean de Vémars, puis à Pierre de Vémars ; la seigneurie passe en 1580 à Louis du Crocq, écuyer. La seigneurie au Sègle XV est la propriété de Jean de Saint-Romain, conseiller au Parlement, et au Sègle XVIII du comte de La Tour d'Auvergne jusqu'à la Révolution. Le village devient un lieu de villégiature réputé au Sègle XIX.
Le château de La Motte, actuelle mairie, fut la propriété de François Mauriac. Il avait fait de nombreux séjours dans le village depuis son mariage en 1913, à 28 ans, avec Jeanne Lafon, descendante d’une famille implantée depuis longtemps à Vémars. La maison de Vémars sert de base à son action de propagande contre l’occupant nazi à partir de 1940. L'écrivain est enterré au cimetière du village.


text:
-463
Aquesta pagina concernís l'an -463 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Fin dau sètge de Tassos dirigit per Cimon e conquista de la vila per Atenas. Leis abitants deguèron pagar un tribut a la Liga de Delos, destrurre sei fortificacions, liurar sa flòta, d'arrestar l'esplecha de sei minas (fònt principala dei revenguts de l'illa) e remborsar lei despensas militaras atenencas causadas per lo sètge. A son retorn, Cimon foguèt accusat per Pericles e per Efialtes d'aver acceptat de condicions tròp clementas. Pasmens, foguèt rapidament aquitat.


text:
Lei Mès
Lei Mès (Les Mées en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a situat a unitat|410|m}} d'altitud[1]. La municipalitat a traversat per la Durance.
Le village est situé à 410 m d’altitude[1]. La commune est traversée par la Durance.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Michel de la Tor, Alpes-de-Anautita-Provence : lo guida complet dels 200 comunas, París, Deslogis-Lacoste, còl. « Vilas e de pòbles de França », 1989, Connectat, 72 pàg. (Pas-paginé) (ISBN 2-7399-5004-7)


text:
Biomecanica
La biomecanica es l'exploracion de las proprietats mecanicas dels organismes vius e tanben l'analisi dels principis d'engenhariá que fan foncionar los sistèmas biologics. Tracta de las relacions existentas entre las estructuras e las foncions a totes los nivèls d'organizacion del viu a partir de las moleculas, coma lo collagèn o l'elastina, als teissuts e organs. La biomecanica caracteriza las responsas espaciotemporalas dels materials biologics, que siagan solids, fluides o viscoelastics, a un sistèma impausat de fòrças e de constrenchas intèrnas e extèrnas.


text:
Joan Baptista Van Loo
Joan Batista Van Loo (n. 14 de genièr de 1684, m.19 de decembre de 1745) foguèt un pintor occitan del començament del sègle XVIII. Nasquèt a Ais de Provença, e foguèt portat a l'art de la pintura per son paire Loís Abraam Van Loo. Ja, pro jove, en avent executat de tablèus per la decoracion de la glèisa e d'autres edificis publics d'Ais, foguèt emplegat per de trabalh semblant a Tolon, que abandonèt per fòrça aprèp lo seti de 1707.
Passèt puèi jos la proteccion del princi de Carinhan, que lo mandèt a Roma, ont estudièt amb Benedetto Luti. Dins aquela vila l'emplegavan per far de tablèus de glèisa, e realizèt mai particularament un Scourging of Christ, que foguèt aclamat, per Santa Maria a Monticelli. A Turin pintrèt Carles Emmanuel II, Duc de Savòia e maites membres de sa cort. Puèi se mudèt a París, ont foguèt elegit coma membre de l'Académie Royale de Peinture et de Sculpture, realizèt mai d'una òbra d'autar e restaurèt las òbras de Francesco Primaticcio a Fontainebleau.


text:
Priorat reiau de Sant Loís de Poissy
Lo priorat reiau de Poissy, en Isla de França, qu'èra un mostier qui ho bastit peu rei Felip lo Bèth en memòria deu son ajòu Sant Loís que èra estat canonizat. Que ho bastit au lòc de la neishença de Sant Loís (çò qui impausè de destrúser justament lo castèth on èra vadut). Lo mostier que's trobava donc au rac de la collegiada de Poissy on Sant Loís e èra estat batejat.
En 1561 lo collòqui de Poissy (convocat per Caterina de Medici entà conciliar los punts de vistas protestant e catolic) que s'i debanè.
Desmantelat e venut e magement destrusit a la Revolucion, pas sonque la porteria ne'n demòra uei.


text:
Châbons
Châbons es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Chabons Se situa essencialament a la font del riu Bourbre.
Chabons Es tanben a l'Èst de la "plana dîte de Bièvre" (mas ne fa la vallée del torrent de la Raille) #que cal pas doncas pas confondre amb la vallée del riu Bièvre situat al Nòrd-Es près de Aoste.
Lo caractèr géologique comun a la region de las Tèrras fredas es lo jos sòl compausat de molasse marina (pèira de grès estendre, barrejat de argila e de quartz) en datant de la ère terciària recobert per alluvions fluvio glaciaires, depausats al ère quaternaire per la fonte dels gelats. Lo tèrme de tèrras fredas es a opausar a aquel de tèrras caudas al sens ont la sentiá Olivier de Hivernacles, es-a dire de tèrras productivas.
Châbons Es lo ponch culminant de la via ferrée Lion-Grenòble e de la autoroute A48 al caulet de la Rossatière.
Chabons se situe essentiellement à la source de la rivière Bourbre.
Chabons est aussi à l'Est de la "plaine dîte de Bièvre" (mais en fait la vallée du torrent de la Raille) qu'il ne faut donc pas confondre avec la vallée de la rivière Bièvre situé au Nord-Est près d'Aoste.
Le caractère géologique commun à la région des Terres froides est le sous sol composé de molasse marine (pierre de grès tendre, mêlé d'argile et de quartz) datant de l'ère tertiaire recouvert par des alluvions fluvio glaciaires, déposés à l'ère quaternaire par la fonte des glaces. Le terme de terres froides est à opposer à celui de terres chaudes au sens où l'entendait Olivier de Serres, c'est-à-dire de terres productives.
Châbons est le point culminant de la voie ferrée Lyon-Grenoble et de l'autoroute A48 au col de la Rossatière.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Çò de mès d'ancian document escrich que # apareis sus el lo nom de Chabuen data de 1172. Los armoiries de Châbons son #çò que adornaven lo blason de la familha Gallien de Châbons : "Azur al leon d'aur travèrsa d'una fasce de sinople cargada de tres besants de sòus."
1349 Charles V ven lo primièr dauphin posseïdor del Dauphiné 1358 Charles V cedís, per servicis retuts, la tèrra de Châbons e las siás dependéncias a Guy de Grolée 1448 Los bens de la familha de Guy de Grolée son confisquès per Louis XI #que dona Châbons a Antoine De Virieu Senhor de Bizonnes. Quand los sieus fils Jean De virieu morís sens postérité la tèrra de Châbons tòrna al domeni Delphinal. 1521 Jacques De Gallien de Châbons, procedent del Passatge achete al Dauphin la tèrra e la distincion de Châbons. 1578 Los abitants de Châbons en preferint èsser vassaux del rei que d'un gentilhomme rachète a Humbert de Gallien (fils de Jacques) la tèrra de Châbons #que tòrna al domeni Delphinal 1638 François De Virieu Pupetières aquerís per 1610 libres la distincion de Châbons. Mai recentament pendent la segonda guèrra mondiala los resistentes #far derailler un tren alemand al luòc ditz "la granda tranchée".
Per mai d'informacions legir : "Châbons, un vilatge en Dauphiné" Jean Vaudaine, 2000 autoédition "A las fonts de la Bourbre de 1939 a 1945 CHABONS-VIRIEU" en Mai 1988
Le plus ancien document écrit sur lequel apparaît le nom de Chabuen date de 1172. Les armoiries de Châbons sont celles qui ornaient le blason de la famille Gallien de Châbons : "Azur au lion d'or traverse d'une fasce de sinople chargée de trois besants d'argent."
1349 Charles V devient le premier dauphin possesseur du Dauphiné 1358 Charles V cède, pour services rendus, la terre de Châbons et ses dépendances à Guy de Grolée 1448 Les biens de la famille de Guy de Grolée sont confisqués par Louis XI qui donne Châbons à Antoine De Virieu Seigneur de Bizonnes. Lorsque son fils Jean De virieu meurt sans postérité la terre de Châbons retourne au domaine Delphinal. 1521 Jacques De Gallien de Châbons, originaire du Passage achete au Dauphin la terre et la seigneurie de Châbons. 1578 Les habitants de Châbons préférant être vassaux du roi que d'un gentilhomme rachète à Humbert de Gallien (fils de Jacques) la terre de Châbons qui retourne au domaine Delphinal 1638 François De Virieu Pupetières acquiert pour 1610 livres la seigneurie de Châbons. Plus récemment pendant la seconde guerre mondiale les résistants firent derailler un train allemand au lieu dit "la grande tranchée".
Pour plus d'informations lire : "Châbons, un village en Dauphiné" Jean Vaudaine, 2000 autoédition "Aux sources de la Bourbre de 1939 à 1945 CHABONS-VIRIEU" Mai 1988