text:
Perfum
Un perfum (var. gasc. perhum), nolença o nolor, embaumament o redolença, familiarament sentor, (e gasc. mosquet) es una odor o mai sovent una composicion odoranta mai o mens persistenta naturalament emetuda per una planta, un animal, un campairòl, o un mitan. Dins la natura, los perfums son sovent de messatges quimics e bioquimics, e entre autres de feromònas o fitormònas.
Se pòt tanben agir de l'emanacion d'una substància naturala (un extrach de flor per exemple) o creada o creada de nòu amb de diferents aròmas, solvents e fixatius destinats a un usatge cosmetic o per perfumar d'objèctes, d'animals o l'aire interior. Es alara mai sovent fabricat amb d'esséncias vegetalas o de moleculas sinteticas o los dos al còp. L’usatge de perfums par l'Òme es fòrça ancian, proven de la mai nauta Antiquitat.
La nocion de perfum designa ara mai sovent una composicion olfactiva particulara, fòrtament concentrada, prepausada condicionada e de fòrta concentracion olfactiva per diferentas marcas de perfums (Guerlain, Chanel, Estée Lauder…): se ditz tanben extrach. La persona que crea un perfum se nomena perfumaire, o tanben un nas e aquela activitat es la perfumariá.
Somari
- 1 Etimologia
- 2 Los aròmas e perfums dins la natura
- 3 Istoric del perfum utilizat per l'Òme
- 4 Tecnica de fabricacion dels perfums
- 5 Aspèctes olfactius
- 6 Annèxes
Etimologia[modificar | modificar la font]
Lo mòt perfum vendriá de l’expression per fume, benlèu a causa dels usatges tradicionals e ancians de fumigacions sagradas, medicinalas o ritualas (par exemple d'encens o de diferentas substàncias vegetalas).
Los aròmas e perfums dins la natura[modificar | modificar la font]
- Dins lo mond animal
Dins lo mond animal, lo sistèma olfactiu ten un ròtle major per fòrça animals, qu'interagís fòrtament amb la comunicacion ormonala ; La reconeissença entre espècias e individús (« mascle - femna », « maire - pichons »), los mecanismes de la reproduccion e unas interaccions socialas (relacions ierarquicas e de Dominacion) ne dependon sovent.
- Dins lo mond vegetal
Dins lo mond vegetal, de moleculas odorantas (atrasenta e/o rebutanta, fitormònas) jogant tanben un ròtle major.
Subretot d'interaccions ecologicas fòrtas amb los pollenizators (abelhas, parpalhons, sirfids, eca.) son en partida dependentas de redoléncias floralas ; Lo perfum floral, l'amarum e le caractèr sucrat del nectar - per un dosatge equilibrat de las substàncias atrasentas e rebutantas - que garantisson a las plantas una reproduccion optimala. La redoléncia d'una flor, subretot per aquelas que se fan pollinizar de nuèch (cabrifuèlh per exemple) a un doble ròtle: atraire e menar los pollenizators que son mercejats per de nectar e de pollèn. La planta emet tanben de compausants que fan lo nectar pron amar per que l'insècte ne lève pas tròp o per alunhar de consumidors de nectar que serián pas capables de fecondar aquela espècia.
La planta emet tanben de substàncias protectritz per la seuna flor e pels organs d'aquela flor (son de compausats insecticidas e fongicidas toxics coma la nicotina pel tabat. Foguèt mostrat que de brots de tabat salvatge (Nicotiana attenuata) geneticament modificats per produire cap de nicotina o de benzalacetòna o los dos al còp (perfum que contribuís a l'odor del cacau, del gensemin e de la majofa) son plan mens fecondadas e produson fins a 5 còps mens de granas[1],[2],[3].
Istoric del perfum utilizat per l'Òme[modificar | modificar la font]
Dempuèi lo neolitic, l'òme se freta amb d'esséncias e aromatas benlèu per impressionar las presas qu'anava percaçar[4].Fòrça tauletas cuneïfòrmas nos mòstran que l’usatge e lo comèrci del perfum èra conegut pels Sumerians. Totes los pòbles antics ne faguèron una granda consomacion, coma los Egipcians (Alexàndria possedava de grandas fabricas de perfums amb per basa la canèla e d'encens: kyphi, Mendesien; los prèires-perfumaires los utilizavan en fumigacions) e los Grècs que se perfumavan coma los Dieus lo fasián amb ambrosia e per obtenir lor proteccion e benvolença[5]. Quitament s’i aguèt un usarge profane (las femnas l’utilizavan per seduire, los atlètas grècs èran massats amb d'òli perfumada per far créisser la los performàncias, los ostals grècs èran aspergits de perfums qu'aurián agut de vertuts medicinalas), èra subretot utilizat dins la practicas religiosas (ofrendas als dieus que las estatuas èran onchadas, embaumament dels còrs). Las tecnicas de produccion essent rudimentàrias, e lo demorèron fins a la fin de l'Edat Mejana: los produchs èran trissats, bolhits, pregnat de matèrias grassas, e s'utilizava subretot de ruscas, de resinas, de racinas o des matèrias animalas servissent de basa (ex : musc) o de fixators. Un dels parfums mai utilizats èra l’encens, produch d’en primièr a Oman, e que contribuiguèt fòrça a la creacion dels reialmes d’Arabia. Per exemple, l’encens (nomenat « Escalièr del Cèl ») es citat 118 còps dins la Bíblia, que 113 dins l’Ancian Testament. Son tanben citats la cinnamoma, l’acant, la mirra, lo nard, lo realgar, lo safran o la calamèla odoranta. Lo comèrci del perfum tanben faguèt la prosperitat de la vilas fenicianas e grègas. Es lo cas entre autre de Chipre, que de nòu perfums venguèron al vam, utilizant las flors (ròsa, liris, cotèla, gensemin), o encara de Corint, que passa per la ciutat avent comercializat de vases de perfum (ariballas e alabastras). Los Romans contunhèron a utilizar los perfums, mas faguèron pas de novelums, sonque remplaçament de la tèrre cuècha pel veire per la confeccion dels flascons.
L'Edat Mejana crestiana sembla gaire aver fach usatge de perfums (la Glèisa se mesfisiá d'aqueles « artificis del diable »), sonque jos forma d'enguents, pomadas, balmes, crèmas, encens, òlis perfumats, corona de flors e pendent de ceremonias religiosas. Los Arabis, mèstres de las rotas de las espècias, portavan de China e d'Índia d'aromatas e las tecnicas, coma la destillacion desvolopada entre lo sègle IX e XII[6]. Dempuèi l'Edat Mejana nauta, los dignitaris Francs e Lombards receptavan de Bagdad, Còrdoa o Damasc d'aromats e enguents a la basa de perfums fòrça afinats. Importèron d'Índia d'esséncias eissida del pin, de la mirta, le cèdre o la cinnamoma. Pasmens, los Crosats portèron d'Orient d'òlis e pèl perfumats, d'esséncias coma lo musc, l'ambre e lo santal. Lo parfum venguèt alara element d'igièna e de la teleta, quitament se cresiá a las vertuts medicinalas. Aprèp las crosadas, la consomacion sembla aumentar, sobretot jos forma de bolas de sabon e d’aiga de ròsa[7].
Lo grand trebolum se faguèt a la fin de l'Edat Mejana e à la Renaissença (amb l'estampariá qu'autregèt la difusion d'òbras sus las tecnicas de perfumariá), amb dos novelums: d’un caire lo perfeccionament de l’alambic, amb un sistèma de refregiment facilitant la destillacion; d'un autre la descobèrta de l’alcoòl etilic, permetent de donar al perfum un supòrt autre que d'òlis o grassas. Aquel supòrt a per avantatge de plan dissòlvre los òlis e grassas e de las far s'evaporar progressivament[8]. Lo primièr alcolat celèbre en Occident es l’Aiga de la Reina d'Ongria (sègle XIV), distillat a basa de romanin e d’esséncia de terebentina. S'agís encara d'un elixir, es a dire lo medicament mai preciós que se beviá o que se fretava[9]. L'usatge en Occident de solucions alcoolizadas coma diluent dels perfums remonta al sègle XIV quand Arnaut de Vilanòva aprenguèt dels Arabis lo procediment de destillacion e l'espandiguèt en Euròpa (que venguèt aquerida sonque al sègle XVIII), entre autre una maceracion de fuèlhas e de flors dins una aigardent qu'assimila a la solucion alquimica d'aur potable[10]. Lo perfum venguèt al vam en Occident a mesura que l'igièna reculava. S’utilizava entre autre per amagar las marridas odors e perfumar los vestits, subretot los gants, o los ventalhs, lo mestièr de perfumaire essent alara associat a aquel de gantièr coma Jean-François Houbigant. La vila de Grassa venguèt la capitala del perfum, s'experimentèt de nòvas tecnicas permetent de reculhir melhor l'esséncia de flors fragilas. Al sègle XVIII, se perfumava tot, dempuè lo còrs fns als vestits e autres accessòris, subretot los cuèrs. Mas calguèt esperar encara un sègle per veire aparéisser lp vaporizador. L'aiga de Colonha, locion de santat fòrça aimada per Loís XV o Napoleon Ièr, èra prescricha pels mètges per fretadís o per injeccion fins al sègle XIX.
La darrièra revolucion se faguèt vèrs 1860, amb lo vam industrial e publicitari que las consequéncias son considerablas: condicionament fabricat en seriá (fins alara la perfumariá èra sus comanda[11]), apareisson dels grands magasins que democratizan la perfumariá[12] e subretot arribada dels primièrs produchs de sintèsi, ligadas al desvelopament de la quimia organica (per exemple lo Trèfle incarnat a basa de salicilat d'amil de L.T. Piver en 1896. Paul Poiret creèt en 1911 la marca les Parfums de Rosine, iniciant la generacion dels costurièrs-perfumaires. La perfumariá modèrne èra nascuda. Lo perfumaire que se professionaliza distinguís alara lo luòc de venta de son luòc de produccion (usinas en periferia de las grandas vilas)[13].
Tecnica de fabricacion dels perfums[modificar | modificar la font]
Matèrias primièras[modificar | modificar la font]
La basa del perfum fabricat par l'Òme de l'alcoòl que permet de solubilizar las esséncias e moleculas odorantas.
Matèrias primièras vegetalas[modificar | modificar la font]
- Flors
Las mai nòblas son sens dobte la ròsa e lo gensemin, que s'apond la tuberosa e lo rizòma de cotèla. Las autras flors mai utilizadas son la violeta (las fuèlhas subretot), la Flor d'irangièr (o neroli), l'mimòsa, lo narcís e solide la lavanda, sens oblidar l’ilang-ilang, flor originari de las illas de l’ocean Indian. Lo vam d'aquelas flors varia segon los temps. Lors esséncias son a l'ora d'ara mai sovent donadas mai o mens, per de mesclas de moleculas aromaticas sinteticas, çò que ne merma fòrça lo prètz.
- Fruchs
Los fruchs utilizats en perfumariá son gaireben sonque d'agrums. Constituisson una familha olfactiva nomenadas hespéridés, fòrça presenta dins las aigas de Colonha. I a divèrsas varietats de citrons e d’iranges, coma la limeta e la bergamòta. Los autres fruchs son mai sovent de produchs de sintèsi, lo mai frequentament utilizat es la vanilha.
- Autres matèrias vegetalas
Son fòrça, dempuèi los arbres fins a las èrbas mai modèstas. Dins un arbre o un arbrilhon, se pòt utilizar la rusca o la fusta (canèla, santal, cèdre, beç, gaïac), o encara la resina (encens, mirra, benjoïn, labdanum), veire las mofas que se desvolopan sus las rusca (mofa de casse). Per las plantas, s'utilizan entièras (romanin), o ben preferissèm las fuèlhas (patcholi, verbena), las racinas (vetivèr, gengibre) o las granas (cardamòme, coriandre, fava tonca).
Matèrias primières animalas[modificar | modificar la font]
Sièis esséncias animalas son utilizadas dins la confeccion de perfums, mai sovent a l'ora d'ara jos forma sintetica perque de questions reglamentària o d’etica empachan lor emplec. An un ròtle de fixators e s'encontran subretot dins los perfums masculins, al mens per las tres primièras.
- Lo musc, secrecion producha per un cervid mascle lo cabrit pòrta-musc. Lo musc se produch pel cabrit del Tibet per atraire la femèla (es una substància que pòt èsser solfinada a mai de 1 km a l'entorn). Per protegir l’espècia, la caça foguèt enebida e l’exportacion de musc es sevèrament reglamentada: autrescòps caliá tuar lo cabrit per prene las glandulas e ara los muscs de sintèsi son fòrça mens cars.
- Lo castòri, excrecion sebacèa del vibre. Lo castòri es eissit de las glandulas situadas entre l'anús e las partida genitalas del vibre del Canadà (mascle e feme). Aquela substància es un produch oliós que servís a impermeabilizar la forradura del vibre.
- La civeta, secrecion de l’animal del meteis nom. Lo produch s’obten per escuratge de las glandulas situadas jos la coa de l’animal.
- L’ambre gris, pèira intestinala eissida del cachalòt, que flòta pendent de long meses abans d’èsser trapat per las plajas dels oceans indian o pacific, mai sovent.
- La cira d’abelha, secrecion producha per las abelhas dins la bornat, s’extrat jos forma d’absolut (produch final) amb de solvents volatils produsent una concrèta que, lavada a l'alcoòl, dona l’absolut de cira d’abelha.
- L’hyraceum es producha pel Daman del Cap (procavia capensis), un pichon mammifèr de l'Africa del Sud qu'a l’aparéncia d’un gròs rosegaire. L’hyraceum es de l’urina rica en feromònas daissadas pels membres d’una colonia, totjorn al meteis luòc. Aprèp de sègles de vielhiment, l’urina se petrifica. Pren alara la forma d’una pèira d’un brun escur. Lo produch es alara tractat jos forma de tintura, o per dissolucion dins de solvents coma l'alcoòl. L’hyraceum es utilizat en perfumariá e en medecina tradicionala.
Matèrias primièras sinteticas[modificar | modificar la font]
Lo vam de la quimia a la mitat e fin del sègle XIX modifiquèt prigondament la perfumariá e las tecnicas de fabricacion. La sintèsi permetèt als perfumaires d’accedir a fòrça matèrias primièras qu’existisson pas a l’estat natural. De compausats naturals fòrça cars o plan dificils de se procurar foguèron remplaçats per de produchs sintetics. Los compausat sintetics permeton tanben dins de cases de preservar la flora (desforestacion, plantas en via d'atudament…) e la faune (los muscs sintetics preservan los animals coma la civeta o cabrit de musc).
A l'ora d'ara, aquelas moleculas sinteticas representan 98 % de la totalitat de las substàncias utilizadas en perfumariá.
Per realizar la sintèsi d’una substància, cal d’en primièr cercar los compausants (moleculas) de l’odor a reproduire en emplegant de tecnicas sofisticadas d’analisi coma l'head space. Dos possibilitats s’ofrisson alara als quimistas: l’emisintèsi o la sintèsi. L’emisintèsi es una tecnica que permet de realizar una sintèsi dempuèi una molecula naturala, tirada d’una esséncia vegetala, ja fòrça pròche d'aquela que se cerca e que se farà de transformacions: vendrà atal totalament identica a aquela desirada. La sintèsi totala, ela, torna crear los còrs dempuèi una matèria fossila eissida de la petroquimia (alcoòl, benzèn, acids, etc. coma per exemple las reaccions d’esterificacion) que correspondon a l'accion d’un acid sus un alcoòl. Una sintèsi demanda a vegada una seriá de reaccions quimicas (esterificacion, ciclizacion: far qu'una molecula lineara venga ciclica, idrogenacion, eca.). Mai i a d’estapas, mai lo produch final ven car.
Lo retorn de las matèrias primièras naturalas[modificar | modificar la font]
Dempuèi 2008, assistissèm al grand retorn de las matèrias primièras naturalas dins la composicion dels perfums. La granda tendéncia del natural e del biologic, la paur dels efèctes nocius dels produchs quimics e de sintèsis (càncers, esterilitat ...), un retorn per l'autentic mena los ostals de perfum a formular amb d'esséncias naturalas e vertadièras de flors, plantas, de fusta
Extraccion[modificar | modificar la font]
Se nomena extraccion le processus que permet de transformar en esséncia una matèria primièra. Los exemples en dejos mòstran las formas tradicionalas d’extraccion, e ne prenon pas en compte de metòdes quimics utilizats ara.
- L’expression: practicada unicament amb los agrums, permet per simple pression d’extraire l’esséncia contenguda dins la rusca dels fruchs. L’operacion es ara complida amb de centrifugosas.
- La destillacion per vapor d’aiga: la matèria primièra culhida es dispausada dins un alambic, amb d’aiga que se bolhís. La vapor d’aiga transpòrta l’esséncia dins un condensador, puèi dins un separador.
- La rectificacion: las esséncias obtengudas per destillacion son a a vegadas purificadas per rectificacion jos vuèit, procedit a bassa temperatura mai respectuosa de las matèrias fragilas.
- L’enfloratge a caud: utilizat amb de petals de flors pas tròp fragilas (ròsa, narcís), consistís a la banhar dins de grassa animala que se calfa mai d'un còp. Quand las flors donèron tota lor esséncias, son getadas e remplaçadas per d’autras, fins obtencion d’una grassa pron saturada. La grassa es enseguida lavada amb d'alcoòl, fins a obtencion de l’esséncia dicha absoluda.
- L’enfloratge a caud: utilizat quand las flors son tròp fragilas (gensemin, tuberosa). Lo principi es lo meteis que per l’enfloratge a caud, mas los petals son dispausats sus de tiradors emplits de grassa freja. L’enfloratge es pas mai practicat ara d'aquel biais.
- L’extraccion per solvents: se fa amb de solvents volatils (etèr de petròli, exan, benzèn, aquel darrièr es pas mai utilizat ara) seguit en general per una extraccion a l’etanòl.
- La maceracion: practicada per obtenir las esséncias animalas, consistís a daissar macerar la matèria primièra dins de l'alcoòl.
Mesclas[modificar | modificar la font]
Un còp las esséncias obtenguda, es lo perfumaire que farà las mesclas, per de dosatges qu'el sol ne coneis lo secret. Lo perfumaire utiliza per aquò un orguena de perfums, bóstia o estugèl de forma d’orguena contenent una seleccion dels extrachs per mesclar. Puèi lo perfum obtengut serà mesclat a un excipient, mai sovent d'alcoòl, mas tanben d’aiga e mai solvents amb una concentracion mai o mens fòrta segon lo produch que se vòl obtenir.
Aspèctes olfactius[modificar | modificar la font]
Familhas olfactivas[modificar | modificar la font]
Los perfums fabricats per l'Òme son tradicionalament classificats en sèt grandas familhas olfactivas, que los noms pòdon variar segon los vams:
- Los « florals »
Los « florals » son fach a l'entorn d’una o mai sentors floralas. Dins aquela familha, i a de sosfamilhas coma los florals-fruitat (la mai productiva pels lançaments perfumats), los florals-boscat, los florals-verds...
- Los « boscats »
Los « boscats » designan de perfums dominats per de nòtas boscadas coma lo vetivèr, lo cèdre, lo santal, lo patcholi...
- Los « orientals »
Los « orientals », o ambrats, son dominats per una mescla de vanilha, de notas de balmes e de resinas coma la fava tonca, la comarina o l’opopanax, que se mesclan de nòtas de fusta, d'espècias o de flors. Es una familha fòrça larga, representada tanplan ben per las femnas que pels òmes. La familha orientala compren de sosfamilhas: los orientals buscats, los orientals-vanilhats, los orientals-florals, los orientals-especiats, los orientals-gormands...
- Los « esperidis »
Los « esperidis » son bastits a basa de rusca d’agrums, e constituisson en principi la dominanta de las aigas de Colonha.
- Las « falguièras »
Las « falguièras » son bastidas sus un ensems de lavanda, nòtas aromaticas, gerani, vetivèr, comarina, mofa de casse. Son a la basa de fòrça perfums masculins..
- Los « chiprats »
Los « chiprats » (o chipres) forman una familha nascuda aprèp la creacion del perfum Chypre en 1917 per François Coty. Son de perfums d'en primièr bastits sus un acòrdi bergamòta nòtas florida (ròsa, gensemin…) e anant cap a un fons boscat / mofe (mofe de casse-patcholi) -labdanum.
- Los « cuèrs »
Los « cuèrs » son de creacions olfactivas remembrant l'odor de cuèr ruscat. Sovent se classa aquela familha, fòrça pichona en tèrmes de lançaments, dins la familha chypre. Es portat indiferentament pels òmes o la femnas. Per donar l'odor del cuèr, s'utiliza de nòtas pirogenèas coma lo beç, l'Isobutil quinoleïna (molecula de sintèsi d'odor cuerda poderosa e leugièrament verda) e tanben d'autres compausants coma las notas animalas, la ciste labdanum, los acòrds tabat o mèl..
Descripcion d'un perfum[modificar | modificar la font]
Es impossible de descriure un perfum fabricat per l'Òme fasent la lista dels compausants, d’un caire perque son sovent fòrça nombroses, e de l'autre perque lo perfumaire (malgrat de pressions de l’Union Europèa) es pas obligat de comunicar la lista al public. Mas subretot, perqu'i a pas un ligam dirècte entre la quimia d'una odor e la percepcion.
Per contra, es possible de classificar un perfum segon sa familha olfactiva, e de lo descriure en foncion de las notas qu'apareisson a l'utilizar.
Classicament, un perfum se descrit per de nòtas olfactivas que se diferéncian en nòtas de tèsta (aquelas que son ligadas a la primièra impression olfactiva e son las mai volatilas), nòtas de còr (aquelas que constituisson lo còr del perfum e demòran pendent d'oras), e finalament nòtas de fons (aquelas que demòran longtemps aprèp que le perfum se vaporize e pòt demorar de meses sus un vestit).
Per exemple, vaquí la descripcion del perfum Coco de Chanel[14] :
- Familha : miègambrat florit.
- Tèsta : bergamòta, verd.
- Còr : gensemin, ròsa, flor d'irangièr, Perseguièr.
- Fons : frangipanièr, vanilha, balmes, opopanax, santal.
Annèxes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)L’ABCdaire des parfums, Flammarion, 1998.
- (fr)Les Parfums, Que sais-je ?
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Experiéncias de l'Institut Max Planck d'ecologia quimica (ICE) d'Iéna (Brigham Young University's Lytle Ranch Preserve, Utah, USA) jol contraròtle de l'USDA-APHIS, publicadas en 2008
- ↑ (en)Danny Kessler, Klaus Gase, Ian T. Baldwin - Field experiments with transformed plants reveal the sense of floral scents – Science 2008 08 29
- ↑ (en)Kessler D; Baldwin IT - Making sense of nectar scents : the effects of nectar secondary metabolites on floral visitors of Nicotiana attenuata - The Plant Journal 49, 840-854 – 2007
- ↑ "de Feydeau">Elisabeth de Feydeau, (fr)« Les parfums, histoire, anthologie, dictionnaire », magazine Idées sus RFI, 1 de genièr de 2012
- ↑ "Feydeau">(fr)Elisabeth de Feydeau;Les Parfums, Histoire, Anthologie, Dictionnaire; ed:Robert Laffont; isbn=2221110072
- ↑ "de Feydeau"
- ↑ "Feydeau"
- ↑ {{fr}Sylvie Jourdet, emission les p'tits bateaux sus France Inter, 17 de julhèt de 2011
- ↑ "Feydeau"
- ↑ (fr)André Chauvière; Parfums et Senteurs du Grand Siècle; ed: Favre; isbn=2828906493
- ↑ Recèptar dins los formularis dels perfumaires
- ↑ Lo primièr perfum grand public et Chypre de François Coty en 1917
- ↑ Abans son laboratòri èra en arrièra botica
- ↑ (fr)Description sur le sit senteurs.free
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
- odorat
- nèrvi olfactiu
- ormòna
- fitormòna
- flor, solvent
- perfumariá, vila de Grassa
- Lo perfum, roman de Patrick Süskind


c: text/html

text:
Vielha, 28 de hereuèr de 2018.- Eth Plen deth Conselh Generau d’Aran a aprovat per unanimitat de toti es grops representadi CDA, UA-PSC e PRAG, ua mocion conjunta en favor der impuls e proteccion der aranés coma lengua pròpria d’Aran. Era aprobacion dera mocion ei motivada pera senténcia deth TC qu’anulle er emplec preferent der aranés recuelhut ena Lei 35/2010 der 1 d’octobre der Occitan, Aranés en Aran, que siguec recorruda peth Conselh de Ministres deth Govèrn d’Espanha de data 22 de junhsèga de 2011.
vendredi, 02 mars 2018
MOCION DEL CONSELH GENERAL DE LA VAL D'ARAN PER L' OCCITAN .
Eth Plen deth Conselh apròve ua mocion conjunta en favor der impuls e proteccion der aranés coma lengua pròpria d’Aran
Vielha, 28 de hereuèr de 2018.- Eth Plen deth Conselh Generau d’Aran a aprovat per unanimitat de toti es grops representadi CDA, UA-PSC e PRAG, ua mocion conjunta en favor der impuls e proteccion der aranés coma lengua pròpria d’Aran. Era aprobacion dera mocion ei motivada pera senténcia deth TC qu’anulle er emplec preferent der aranés recuelhut ena Lei 35/2010 der 1 d’octobre der Occitan, Aranés en Aran, que siguec recorruda peth Conselh de Ministres deth Govèrn d’Espanha de data 22 de junhsèga de 2011.
08:34 Publié dans Actions, Actualités, Associations, Blog, Bons plans, Coup de coeur/Coup de griffe, Débat/Forum, La Lettre de Pais Nostre, Loisirs/Culture, Politique, solidaritat, Soutien | Lien permanent | Commentaires (0) | Facebook
Les commentaires sont fermés.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Iliada
L’Iliada (en grèc ancian: Ἰλιάς / Iliás, en grèc modèrne Iλιάδa / Iliáda) es una epopèia atribuida a l’aède Omèr. Deu son nom al grèc Ἴλιov / Ilion, valent a dire Tròia. Es escricha amb d'examètres dactilics e compta 24 cants. Lo tèxt foguèt probable redigit entre 850 e 750 abans J.-C. (datas que ja mencionava Erodòt), siá quatre sègles aprèp los eveniments que conta. Amb l'Odissèa, òbra atribuïda al meteis autor, l'Iliada es demest las òbras longas mai ancianas de la literatura occidentala. Conten mai de 15.000 linhas, e es estada escricha en çò qu'es sonat grèc omeric, valent a dire una koinè literària de grèc ionic influenciat per d'autres dialèctes.
Contengut[modificar | modificar la font]
La trama de l'Iliada es centrada sul personatge d'Aquiles e narra los eveniments debanats durant 51 jorns de la desena, e darrièra, annada de la Guèrra de Tròia. Lo títol d'aquesta òbra ven del nom grèc de Tròia, Ilión.
Ofés per l'apropriacion qu'Agamemnon s'èra fach d'una joventa qu'èra estada capturada, Briseis, Aquiles, lo melhor guerrièr dels aquèus, s'èra retirat dels combats. A partir de l'anada d'Aquiles e de sos soldats mirmídons, los grècs patiguèron de desfachas pesugas e sas naus foguèron a mand de perilhar aprèp d'incendis provocats pels troians. Davant l'impassibilitat d'Aquiles en fàcia dels problèma dels aquèus, Patròcle, son grand amic, li demandèt permission e armas per poder participar a la batalha. Aquiles acceptèt, a racacòr. Patròcle, aprèp que realizèt de grandas accions militaras, moriguèt finalament tuat per Ectòr, l'ainat de Priam qu'aviá recebut ajuda divina. Aqueste a mai gausèt vestir l'armadura e portar las armas d'Aquiles. La mòrt de Patròcle faguèt tornar Aquiles a la guèrra pr'amor de venjar son amic. En combat singular vencèt Ectòr e finalament lo tuèt. Lo cadabre del vençut foguèt passejat davant las muralhas de Tròia. Pr'aquò, lo rei Príam capitèt d'obtenir la cleméncia d'Aquiles e aital lo paire poguèt donar a son enfant las onors funeràrias que se meritava.
Dins l'antiquitat lo poèma èra considerat coma una istòria reala e sos personatges servissián de modèl de comportament e a l'encòp de simbòl d'eroisme que caliá imitar. L'estudi de l'òbra e la memorizacion d'episòdis longasses èran una practica abituala d'aquel temps.
Los cants[modificar | modificar la font]
Dempuèi l'epòca ellenistica, l'òbra es dividida en 24 cants faches de quinze mila tres cents trenta-sèt examètres dactilics, Conta segon un òrdre cronologic, sièis jornadas e nuèches de la guèrra de Tròia. Lo darrièr cant, lo XXIVen, se debana dotze jorns aprèp los eveniments del cant XXIII.
Istòria[modificar | modificar la font]
- Cant 1: Aprèp nòu ans de guèrra entre los aquèus e los troians, la pèsta apareis dins lo camp dels aquèus. Lo devínhaire Calcant, consultat a prepaus d'aquesta marrana, preditz que la malauriá non s'aturarà pas fins que Criseida, l'esclava d'Agamemnon, serà tornada a son pare Crisés (un sacerdòt del dieu Apollon).
- La colèra d'Aquiles se fa sentir a partir de l'ofensa que li fa Agamemnon. Enrabiat per l'idèa d'aver de cedir Briseida, rauba a Aquiles la jove Briseida, qu'aqueste aviá capturat. L'eròi se retira doncas del camp de batalha, e assegura que tornarà sonque quand lo fòc troian arribarà a sas naus. Zèus dona supòrt a la decision d'Aquiles a travèrs de la peticion qu'aviá fach la maire del guerrièr, Tetis.
- Cant 2: Zèus, inquietat per la promesa qu'aviá fach a Tetis, conselha Agamemnon dins un sòmi que arme sas tropas per atacar Tròia. Lo rei d'Itaca, Ulisses, anima las tropas pel combat. Los aquèus venguts de Grècia tota amb un nombre considerable de vaissèls se preparan a atacar los soldats dels menaires troians e de sos aliats dardanians, licians, frigians e tracis.
- Cant 3: Lo cap de las tropas troianas, Èctor, acusa son fraire Paris de s'amagar davant lo cap de l'armada grèga, lo rei Menelau. En seguida, Paris decidís d'afrontar Menelau en combat singular. Elena, lo rei Priam e d'autres membres de la noblesa troiana obsèrvan la lucha entre totes dos dempuèi la muralha, e Elena presenta los divèrses caps de las tropas aquèas. La guèrra es estada arrestada per aquesta ocasion, gràcias a la promesa que lo vencedor gardariá Elena e sos tresaurs. Menelau, guerrièr experimentat, pren lèu l'avantatge. Quan es a mand de tuar Paris, aqueste es salvat per Afrodita que lo manda sulpic al costat d'Elena. Una trèva es convocada entre aquèus e troians.
- Cant 4: Aprèp una amassada dels dieus, decidisson aquestes que se reprengan las ostilitats. Sulpic Atèna, desguisada, incita Pandar a metre fin a la trèva en lançar una flècha que nafra Menelau e aprèp lo discors d'Agamemnon a sas tropas, torna començar la guèrra.
- Cant 5: Demest los aquèus Diomèdes, lo filh de Tidèu, se fa remarcar dins la batalha. Assistit per Atèna, es a mand de tuar Enèa, e capita de nafrar Afrodita. D'aquel temps, Ares e Ector comandan las tropas troianas. Durant lo conflicte Sarpedon, lo menaire dels licians, fa un chaple e tua demest mantun autre combatent lo rei de Rodes, Tlepolem. Puèi, Diomèdes, tornarmai amb l'ajuda d'Atèna, nafra Arès.
- Cant 6: Lo combat contunha ferotge; los melhors guerrièrs de cada camp s'afrontan sens pietat. Malgrat aquò, aprèp qu'evoquèssen los ligams d'ospitalitat que temps enrè unissián sos aujòls, Diomèdes e Glaucos lo lician arrèstan de luchar e s'escàmbian de presents. Èctor se'n va del camp de batalha e tòrna a la vila e i demanda a Hécube, sa maire, de pregar Atèna per la victòria dels trojans. Las femnas se dirigisson al temple de la diva. Còsta las pòrtas scèas, Èctor fa sos adieus a sa molhèr, Andromaca, e a son filh jovenet Astianax. Se'n va veire son fraire Paris e capita de lo convéncer de venir batalhar amb el.


text:
Poder judiciari
Lo poder judiciari es una de las tres brancas amb que lo govèrn organiza son poder (las autres son lo poder legislatiu e lo poder executiu), se realiza pels jutges o magistrats. La foncion màger del poder judiciari es de resòlvre las disputas legalas, e dins unes païses, ten la responsabilitat de donar l'interpretacion oficiala de las leis o de la constitucion. Los jutges e magistrats son pas someses a d'òrdres ni de mandats de quin que sián; per prene lors decisions, son solament somesas a la letra de las leis, e an pas libertat de jutjar fòra del marge de la lei.
En França[modificar | modificar la font]
Dins la Constitucion de 1958 al Títol VIII, se tracta pas de « Poder judiciari », mas d'una « Autoritat judiciària ». L'organizacion judiciària francesa se caracteriza per la dualitat: l’òrdre administratiu amb a son cap Conselh d’Estat e l’òrdre judiciari amb a son cap la Cort de Cassacion.
En Espanha[modificar | modificar la font]
Espanha es regida pel principi de jurisdiccion universala, en vertut d'aquò los jutjats e los tribunals espanhòls son competents per conéisser e decidir los afars de quina que siá sa gravetat. Per aquels afars preval lo principi de justícia sus aquel de la territorialitat, donada la gravetat dels faches que se preten jutjar. Lo Trubunal suprèma d'Espanha, que lo sèti es a Madrid, es l'organ jurisdiccional superior per totes los òrdres, a l'excepcion de çò qu'es introduch en matèria de garantidas constitucionalas.


text:
31/05/2013
Noveu Cafe òc, plaça Sent Sílan a Perigüers, lo divendres 31 de mai
Lo monde ne'n raibavan , Felipe Còrbiera de Adishatz Perigüers e Andreu Fenelon, patron dau cafe « Lo Sent Sílan » l' an fach !.Lo gascon Felipe nos disset : « Volem un luòc onte lo monde podran se trobar per parlar , escotar un conte, de la musica , chantar, passar un bon moment...tot aquò en òc!».Co-ditz lo patron, Dede, filh de doublauds vertadiers : « Sostene quela iniciativa, que fara sonar la lenga au cor de nòstre vila !».Drubert a tots, de tots atges e de tos dialectes, lo Cafe es per se tenir divendres 31 de mai partir de 19 oras. Una bela 'sietada sera perpausada per nonmas 7 € .De reservar au 05 53 05 02 23.


text:
Sultanat de Sennar
Lo Sultanat de Sennar (ò Reiaume Funj) es un reiaume de la Vau de Nil qu'existiguèt de 1504 a 1821. Fondat per lei Funj, representèt un poder regionau dins la vau mejana de Nil fins au començament dau sègle XIX.
Somari
Formacion e periòde funj[modificar | modificar la font]
Lei Funj èran de nomadas d'origina cushitica ò nilotica venguts dau sud de la region dau Nil Blau aprofichant probablament l'afebliment de Nubia per venir s'installar dins la Vau de Nil. Foguèron imitats per de tribüs arabas vengudas d'Egipte. Militarament pus poderós, lei Funjs vassalizèron leis Arabis e conquistèron pauc a pauc la region. La conquista d'Alodia foguèt probablament l'eveniment major d'aquelei campanhas car lo sultanat se formèt a partir de l'eiretatge culturau e politic d'aquel estat.
Pasmens, lei senhors novèus de la region adoptèron l'islam coma religion entraïnant la disparicion dau cristianisme. Autre aspèct important, lei tribüs a l'origina de la conquista gardèron un poder important. Ansin, ai sègles XVII e XVIII, la senhoriá dirècta dei sultans funjs installats a Sennar s'estendiá solament dins lo sud dau reiaume. Au nòrd, lei caps arabes gardèron son autonòmia.
Periòde Hamaj e disparicion[modificar | modificar la font]
Au començament dau sègle XVIII, de revòutas intèrnas dins lo sud afebliguèron la dinastia dei sultans. Badi IV (1724-1747) assaièt de reformar l'armada ambé la creacion d'un còrs important de soudats esclaus mai foguèt reversat per un generau dich Abu Likaylik dau clan dei Hamaj. D'origina desconeguda, aqueu clan — que fasiá partida ni dei tribüs aràbias ni dau pòble funj — gardèt la direccion dau reiaume tot en mantenent oficialament au poder la dinastia funj. Dins aquò, deguèron afrontar una tiera de contestacions intèrnas qu'afebliguèron mai lo sultanat. Ansin, au sègle XIX, lei caps tribüs dau nòrd e lei senhors pus importants dau reiaume èran de facto totalament independents.
Ansin, en 1820-1821, quand una armada turcoegipciana mandada per Mehemet Ali arribèt per conquistar la vau mejana de Nil, lo còrs expedicionari turc rescontrèt ges de resisténcia importanta. Lo cap dei Hamaj s'enfugiguèt en direccion d'Etiopia e lo sultan Badi VI prepausèt d'espereu sa somission en cambi d'una pension per eu e son ostau.
En revènge, la somission dei tribüs de la region foguèt relativa e l'introduccion dau sistèma fiscau egipcian entraïnèt l'insureccion dei clans pus poderós de la Vau. La rebellion foguèt finalament reprimida en 1824 e de renfòrç importants foguèron mandats d'Egipte per installar de garnisons e tenir lo país. En particular, foguèt fondat a la confluéncia dei Nil Blau e Blanc lo fòrt de Khartom que conoguèt un desvolopament rapide e se transformèt en vila.


text:
Sant Ceri
Sant Ceri (oficialament en francés Saint-Cyr-sur-Mer) es un vilatge occitan de Provença administrat per lo departament francés de Var dins la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
La comuna deu son nom a Sant Ceri, en latin Sanctus Cyricus, jove martir crestian del sègle IVen, filh de Santa Julieta.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Puiselet-le-Marais
Puiselet-le-Marais es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La glèisa Santa Martin màger de mil ans e classificat Monument Istoric dempuèi 1912, es una de las mai ancianas formas d'art roman en la region.
La glèisa Saint Martin âgée de mille ans et classée Monument Historique depuis 1912, est une des plus anciennes formes d'art roman dans la région.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
U.E. Bossòst 1 - U.S. Cazeres 5
A pesar deth resultat bon partit eth que se joguèc aguest darrèr dissabte en Bossòst.
Abantes de començar eth partit se realitzerent es actes d'aumenatge a Tito Batalla: S'entreguèc ara familhia ua camiseta signada pes jogadors, se plaçèc ua fotografia de Tito en vestidor, se sauvèc ua minuta de silenci en camp, damb es notes der himne der Espagnol e es sues hilhes realitzerent eth saque d'aunor.
En quant eth partit mos penalitzèc fòrça es petiti errors dauant un equip de 3 categories ath dessus de nosati. Era U.E. Bossòst auèc era prumèra ocasion deth partit en un centro de Pèir qu'Ignasi rematèc a tocar deth garròt. Eth Cazerez s'auançaue as 10 menutes en un cornèr directe que shutaue Manenq e sorprenia a Marcos. Eth jogador deth Cazeres Koffi marcaue eth 0-2 en rematar un centro. Era U.E. Bossòst reduie distància en marcador en un gran gol d'Alex que shutaue ua fauta laterau e plaçaue era pilota ena esquaira de Mepor ere eth 1-2. En ua jogada en que se reclamèc ua fauta a Uri eth Cazeres sorpenia pera banda esquerra e Koffi marcaue eth 1-3. A lèu deth descans bona ocasion de Luis entà poder marcar. Eth Cazeres aprofitaue eth darrèr cornèr entà marcar eth 1-4 abantes deth descans. Damb aguest resultat s'arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat, ath començament en ua bona jogada d'Ignasi eth son shut anaue a tocar eth garròt dera porteria francesa. Auèrem vera arribada més non poguèrem reduir distàncies en marcador. A lèu deth finau Kebe marcaue eth definitiu 1-5.
En resum, partit fòrça emotiu per aumenatge a Tito en que responèc era aficion e er equip sajèc de plantar dificultats a un rivau qu'ere milhor que nosati.
Era nota positiua siguèc era tornada as terrens de joc d'Adrian Rodriguez Teixido.
Ara a pensar en campionat, aguesta dimenjada sajaram de jogar un partit amistos e er auta dimenjada en Luchon eth dissabte 7 de seteme tas 20:00 prumèr partit de liga Bagneres de Luchon contra U.E. Bossòst entà començar derby deth Portilhon.
U.E. Bossòst: Marcos, Jaime, Liaño, Luis, Chapo, Alex, Uri, Paba, Diego, Ignasi e Pèir. Remplaçants: Miguel, Gachi e Adri.
Tarjetes auriòles: Alex
Trainer: Adrian
U.S. Cazeres: Mepor, Henriques, Kebe, Gouaze, Couzinet I, Fonbonne, Adouin, Debez, Maurice, Manenq, Koffi. Remplaçants: Sau, Heaouti, Couzinet II.
Trainer: Jean Michel Clanet
Arbitre: Ferran David
Liniers: Eric Boitel, Serge Stefani


text:
Dijòus, 20 de setembre de 2018, 03h00
Lei 40ns Rescòntres en Provença recampèron un centenat d’estagiaris dins 17 talhièrs variats : lenga, istòria, teatre, cant, acordeon, toponimia, medias, environament, cosina, botís e autrei. L’escoleta aculhiguèt d’enfants que crèeron lei personatges dau filmòt inventat Pèire e son lop. Venètz au rescòntre deis animators que dònan un bof vertadièr en aquela manifestacion, ponctuada per de seradas bèlas que lo balèti i a tota sa plaça. Trabalh, léser, escambis estrambordants, debats e un anniversari espectaclós. Un temps fòrt e ric per totei. Un reportatge de Lisa Gròs.
Adiu v'autres,
Disen 16 'taliers, pas 17, non ?
Mercés de nos far partatjar las videòs de Te Ve Òc.
Jiròni


text:
Pannes (Meurthe e Mosèla)
Pannes es una comuna francesa administrada per lo departament de Meurthe e Mosèla de la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
De nombroses objèctes e vestigis de monuments gallo-romains an #èsser trobats sus la municipalitat a Modèl:La s-. Un pont romain al luòc-dich En Chariat a #èsser démoli l'an 1840 ; refach, el dessert un camin rural cap al lac de Madine.
De nombreux objets et vestiges de monuments gallo-romains ont été trouvés sur la commune au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle. Un pont romain au lieu-dit En Chariat a été démoli en 1840 ; refait, il dessert un chemin rural vers le lac de Madine.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Fabian von Bellingshausen
Fabian Gottlieb Thaddeus von Bellingshausen (1778–1852) foguèt un navigaire germànic del Baltica al servici de Russia qu'explorèt l'Antartida e las islas Tuamotu. En rus es nomenat Faddei Faddèievitx Bellinsgauzen (Фaддeй ФaддeeBич БeллиHcrayзeH) e de còps tanben lo se coneis coma Thaddeus Bellingshausen o Bellinghausen.
Bellingshausen Nasquèt, lo 20 de setembre de 1778, d'una familha nòbla germànica dins l'isla Ösel, uèi Saaremaa a Estònia e alavetz part de l'empèri rus. Amassa amb Krusenstern e Kotzebue fa partida dels nomenats barons bàltics que faguèron las grandas exploracions maritimas russas del sègle xix. Diplomat A l'academia naval de Kronstadt, participèt al primièr viatge de circumnavegació rus en lo Nadezha de Krusenstern, del 1803 al 1806. Seguiguèt après coma capitani de divèrses vaissèls a la mar Baltica e la mar Negra.
Expedicion a l'Antartida[modificar | modificar la font]
Lo 1819, lo tsar Alexandre E organizèt la primièra expedicion scientifica de la region polara antartica e encarguèt a Bellingshausen lo comandament dels vaissèls Vostok («èst») e Mirnyi («patz»). Crosèt l69° 21′ 28″ S, 2° 14′ 50″ O cercle polar antartic, en essent lo segond en o far après James Cook, e descobriguèt lo continent antartic, lo 28 de genièr del 1820, a las coordenades 69° 21′ 28″ S, 2° 14′ 50″ O 69° 21′ 28″ S, 2° 14′ 50″ O 69° 21′ 28″ S, 2° 14′ 50″ O S, 2° 69° 21′ 28″ S, 2° 14′ 50″ O 69° 21′ 28″ S, 2° 14′ 50″ O O / 69.35778°S,2.24722°O / -69.35778; -2.24722.69° 21′ 28″ S, 2° 14′ 50″ O
A la prima, l'expedicion contunhèt cap al nòrd. Explorèt vint atols de las Tuamotu en la primièra exploració exaustiva de l'archipèl, descobriguèt l'isla Vostok dins las islas de la Linha, fondejà a Tahití e visitèt las Fiji e Tasmania. De retorn a l'Antartida a l'estiu austral, descobriguèt l'isla Pere E e la Tèrra d'Alexandre E que, lo 1940, se trobèt qu'èra una isla. Visitèt las islas Shetland del Sud, e las islas Georgia del Sud e Sandwich del Sud.
Al retorn a Kronstadt, lo 4 d'agost de 1821, aguèt una recebuda triomfal. Aviá fach lo torn a l'Antartida, foguèt lo primièr a observar la migracion de las balenas cap al sud a l'estiu austral, avertiguèt que los indigènas e la fauna de Tasmania èran en via d'escandilhament, denoncièt que las islas Macquarie èran estats devastadas pels caçaires de foques, e aviá capturat lo primièr pingüí emperaire.
Combatèt a la guèrra russo-turca de 1828-1829, obtenguèt lo gra de almirall e foguèt governador de Kronstadt ont moriguèt lo 3 de genièr del 1852.
Rota del viatge[modificar | modificar la font]
- Kronstadt, 3 de julhet de 1819.
- Islas Shetland del Sud, en decembre.
- Cercle polar antartic, 26 de genièr de 1820.
- Antartida, 28 de genièr.
- Tuamotu: Manuhangi, Hao, Moller (Amanu), Arakcheev (Fangatau), Volkonski (Takume), Barclay de Tolly (Raroia), Nigeri (Nihiru), Yermaloff (Taenga), Kutuzov (Makemo), Tuanake, Saken (Katiu), Tchitschagof (Tahanea), Miloradovich (Faaite), Wittgenstein (Fakarava), Toau, Apataki, Greig (Niau), Kaukura, Tikehau, Lazareff (Mataiva).
- Tahití, 22 de julhet.
- Islas de la Linha: Vostok.
- Illas Cook: Grand Duke Alexander (Rakahanga), 7 d'agost.
- Tasmania
- Isla Peter E, isla Alexander E, a l'Antartida, en genièr de 1821.
- Balearas Georgia del Sud e Sandwich del Sud, a l'Atlantic sud, en decembre
- Kronstadt, 4 d'agost de 1821.
Toponims ligats[modificar | modificar la font]
- Basa Bellingshausen basa russa a l'Antartida
- Isla Bellingshausen, dins las islas Sandwich del Sud.
- Mar de Bellingshausen, a l'Antartida.
- Atol Bellingshausen O Motu One, a las illas de la Societat.
- La basa Vostok e l'estacion Mirny son a l'ora d'ara installacions russas a l'Antartida.
- L'isla Vostok es una de las islas de la Linha
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Mapa amb la rota de l'expedicion (en rus e amb las datas segon lo calendari julià).


text:
« De que demòra uèi de la fèsta dels mòrts ? »
Es per aqueles mots que Claudi Alranq començava sa conferéncia sus Martror, la fèsta dels mòrts, enregistrada lo 29/10/2014 al Teatre de Pesenàs, en amont de las fèstas de Martror, organizadas dins l'encastre de las Temporadas de Pesenàs.
Retrobar la transcripcion d'aquela conferéncia sus Occitanica.
Conferéncia menada per Claudi Alranq, amb la participacion del Teatre TIO La Rampe, lo Centre Occitan Dramatique, e la Compagnie Gargamèla. Aquesta conferéncia foguèt enregistrada lo 8 de julhet de 2010 a l'escasença de la 34ena Universitat Occitana d'Estiu de Nimes, qu'aviá per tèma annadièr Creacion e Occitanitat e dont lo tèma d'aquela jornada èra Lenga e literatura.


text:
França-Navèra Zelanda sus Ràdio País dissabte !
Lo XV de França qu'afrontarà l'equipa de Navèra Zelanda aqueth dissabte 11 de noveme peu son purmèr tèst-match d'auton. Un tust que poderatz seguir sus las ondas de Ràdio País. Silvan Carrère e Pierrick Bordenave que comentaràn la serada rugbistica a comptar de 8 òras deu ser.
Guy Novès, seleccionaire deu XV de França que devó har cap a nombrós abandons despuish aquestas darrèras setmanas. Qu'ei simple, non demora pas que 7 deus 23 jogaires seleccionats ad aqueth parat. Que serà totun l'ocasion tau tolosan de realizar tèsts dab navèths jogaires e poder imaginar d'autes jogaires tau Mondiau de 2019.
Los Blaus n'an pas batut los All Blacks despuish lo 13 de junh de 2009 a Dunedin (en tèrra neozelandesa) dab ua mèrca de 22-27.
Partida en dirècte sus las ondas de Ràdio País e sus radiopais.fr a comptar de 8 òras deu ser.
Articles en relacion
- Audiovisual public, una reforma esperada per los qui vòlen mai d'occitan a la television
- Bicicletada 2017 : Pichòt jornau sòci d'una escorregurada pas com leis autrei (Partida 2)
- Bicicletada 2017 : Pichòt jornau sòci d'una escorreguda pas com leis autrei
- Rugbi feminin... rugbi tot simplament !
- Rugbi feminin… rugbi tot simplament !


text:
Eth Personatge
GASPAR DE PORTOLÀ
Maugrat d´èster neishut dehòra dera Val en 1723- ath cant de Balaguer- es sòns pairs-sénhers èren gessuts d´Arties.
Ingressèc ena carrèra militara e passèc entà Mexic, on siguec nomentat en junh de 1767 Governador de Califòrnia.
Era organizacion des espleites californianes, tamb eth bestiar e es semensalhes que i portèc Portolà, an contribuït ath desvolopament d´aguest estat, en tot avalorar era contribucion ara istòria dera colonizacion americana per un descendent dera Val d´Aran, un des pògui colonizaires catalans deth continent american.


text:
Ottawa
Ottawa es la capitala de Canadà. La vila es situada dins l'èst d'Ontàrio, en riba sud del riu Ottawa, de cara a la vila quebequesa de Gatineau.
La vila foguèt fondada en 1826 durant de la construccion del canal Rideau e prenguèt d'en primièr lo nom de Bytown. Lo 31 de decembre de 1857, l'emplaçament foguèt causit per aculhir la nòva capitala de la província de Canadà. Venguda capitala de la Confederacion canadenca, Ottawa aculhís uèi las institucions federalas del país, talas que lo Parlament e las residéncias del governador general e del primièr ministre.
Ottawa compta 883 391 abitants, çò que ne'n fa la cinquena vila pus poblada de Canadà. Aperten a la Region de la capitala nacionala que compta 1,2 milion d'abitants.


text:
mairie treize septiers la la maire treize septiers.
mairie treize septiers 85 de 85600 la marie,plan la commune marie treize septiers adresse mairie de maire,marie treize septiers mairie 85 maire a ma, horaire mairie treize septiers maire de 85600,commune site la horaire mairie treize septiers adresse de marie,mairie de treize septiers 85600 maire commune site la horaire,adresse mairie treize septiers 4 a 85 maire,adresse mairie treize septiers 6 a marie de 85600,maire treize septiers horaire mairie commune site la adresse de,horaire mairie treize septiers 85 maire a.


text:
30/10/2016
Daus òmes que tomban, episòde 14, per Joan Ganhaire
En esperar la chocrota que tarda a venir, estudie de prep lo papelon voiatjaire. Cinc noms quí dessus. Baron Uber de l’Enclusa, rua de l’Ipòdròme, a Sent Clod a davalat los eschaliers de son chasteu testa prumiera lo 25 de mai 1963, granda fortuna de familha, Albert Wienzner, Baloard Murat, XVI°, marchand de tableus, tombat de la fenestra dau quatriesme lo 13 de Feurier 1967, coleccion fabulosa d’impressionistas, e de surealistas, Xavier Houssoy, cortier ? sens precision, Avenida de Vagram, auriá eizilat sus quauquaren lo 6 de septembre 1969, fractura de la clòsca, armator proprietari d’una flòta de quatre o cinc cargòs, son vesin de la plaça daus Ternes, Joao DaSilva Soares, francò-bresilian, importaire de cafe e de pas mau de chausas, tuat lo 8 de novembre 70 per una peira tombada de la façada de son ostal particulier e Pierre-Enric Meracadier, dau labòratòri farmaceutic dau mesma nom, rua Madama, a una gulhada dau Luxemborg, eu tanben a davalat sos eschaliers per lo darrier còp lo 14 de decembre 70. E ben, per dau brave monde quo ne’n es dau brave monde. Totas mòrts declaradas accidentalas aprep enquesta seriosa.Cò que manca dins lo papier de Clunhac… La chocrota rieba, veiram quò pus tard.
Son pas tranquillas las paubras femnas de l’ostelariá. Eran pertant prestas a totas las civilitats per contentar queu paubre mossur que i veu pas e sembla pas en tròp bona santat. Auriam degut las assabentar sus l’umor chamjanta de Gaëtan. La tisana lor a volat per la testa e la pòrta lor a petat per las fessas que n’an pertant pas bien grassas. Me asarde a un pitit tustadís a la pòrta, seguit d’un unlament fotetz me lo camp nom de Diu, ai mestier de ren, quo es io, Julian…(de segre)
Joan Ganhaire.
09:58 Publié dans Joan Ganhaire, Daus òmes que tomban, La Vita en òc ( archivas DL papier) | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Dimars, 4 de julhet de 2017, 03h00
Lo CREO Tolosa estoc invitat a l’inauguracion d’un panèu bilingüe francés-occitan au collègi Loïsa Miquèu de l’Isla de Baish (Savés) lo prumèr ... +
Divendres, 12 de mai de 2017, 03h00
Les escolans d’occitan deu licèu Josèp Savèrna mancan pas d’idèas: hèn un concèrt le dissabte 20 de mai de 2017, a partir de 21h, a la sala polivalenta ... +
Dimars, 21 de febrièr de 2017, 03h00
Un grop de liceans de l’Isla de Baish (Savés) vòlon anar a Nòva York per conéisser e filmar los gascons emigrats als Estats Units, e per finançar lor viatge organizaràn ... +
Dimars, 12 de julhet de 2016, 03h00
Coma cada annada al començament de julhet s’es debanat amb grand succès lo festenal Escota e Minja a l’Isla de Baish (Savés). La vila, una de las mai sensiblas a la cultura ... +
Dijòus, 28 d'abril de 2016, 03h00
La Comunautat de Comunas de Savés met en valor la cultura occitana per far promocion del país. Aital, l’ofici de torisme de Savés (Savés 31) organiza lo 4 de junh ... +
Dimècres, 20 de mai de 2015, 03h00
Après repeticions e repeticions començadas a la prima de 2013, concèrts a fanègas e un pilòt de jorns d’enregistrament dins estúdios, le CD d’Alidé ... +
Dimècres, 18 de febrièr de 2015, 03h00
Acabèc diluns 16 de heurèr lo tèrme per presentar candidaturas a las eleccions departamentalas (escrutini binominau mixte), que se debanaràn lo 22 e lo 29 de març, ... +
Dimècres, 6 d'agost de 2014, 03h00
La còla Bastir-Gasconha Tolosana organizèc dimenge 27 de julhet ua serada amistosa e conviviala a L’Isla de Baish (Savés) dins un encastre adobat a la saussa occitana; atau les ... +
Dimenge, 29 de junh de 2014, 03h00
L’annada passada en 2013, 64 oras de vidèo e de son estón presas ende fixar la memòria deu hestenau, ende testimoniar de la sua evolucion e ende presentar le dinamisme a l’entorn ... +
Dimècres, 12 de març de 2014, 03h00
La lista Alternativa L’Isla de Baish qu’ei ara completa e serà lèu publicada dins la premsa locala. S’agís d’ua lista Bastir-Municipalas 2014, per’mor ... +
Dimècres, 5 de febrièr de 2014, 03h00
Dissabte 25 de genèr, a la Maison Comuna de L’Isla de Baish (Savés), a l’iniciativa de Bastir-Gasconha Tolosana, se debanèc ua amassada publica d’informacion deu ... +
Dimars, 26 de novembre de 2013, 03h00
Un cinquantenat de militants animalistas que manifestèn dimenge passat a Samatan (Savés), au ras de la navau Hèsta deu Hitge Gras, a l’aperet de l’associacion SMT 511. ... +
Diluns, 13 de mai de 2013, 03h00
Le dissabte 18 de mai 2013, de 10h00 a 12h00, se debanarà au musèu campanari de l’Isla de Baish (Savés) ua vesita acompanhada en occitan. Aquera vesita se hè ... +
Diluns, 15 d'abril de 2013, 03h00
Le divendres 19 d’abriu, les escolans deu licèu Josèp Savèrna de L’Isla de Baish (Savés) rescontraràn d’una ora e mièja a tres oras e mièja ... +
Dimars, 26 de març de 2013, 03h00
Le dètz-e-seten carnaval gascon se debanèc a l’Isla de Baish (Savés) le 15 e le 17 de mars 2013, organizat per l’associacion Carnaval Gascon, restacada a l’IEO. Le ... +
Dimècres, 9 de mai de 2012, 07h00
Deu 23 au 28 d’abriu de 2012, liceans angón au sud de la Catalonha, dins la província de Tarragona, ende hèr un escambi basat sus las lengas occitana e catalana. 31 escolans, ... +


text:
La socialisacion es l'accion de mostrar la lenga dins tots los domènis de la vita publica mai privada. Aquela accion es, coma la transmicion, una linha fòrta de tota politica en favor d'una lenga.
La tòca de queu trabalh de socializacion es de tornar balhar sens a l'aprentissatge de la lenga. Quò's entau que lo locutor, o bentot lo qu'apren la lenga pòt l'i trobar un interest en defòra de l'escòla o dau talhier de lenga.
Lo domènis magers de socializacion de l'occitan son la preséncia de l'occitan dins la vita publica, dins los medias, dins lo sector economic en enquera dins lo sector medico-sociau.
© 2011 Conseil départemental de la Dordogne.
Tous droits réservés.


text:
Marly (Nòrd)
Marly es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Marly Es una municipalitat de mai de 12 000 abitantas situadas al limit de Valencianas.
Environada de nombrosas zònas industriala[ref. necessària], Marly es una vila al fòrt potenciala economica[ref. necessària].
Marly est une commune de plus de 12 000 habitants située à la limite de Valenciennes.
Entourée de nombreuses zones industrielles[ref. necessària], Marly est une ville au fort potentiel économique[ref. necessària].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Kharkiv
Kharkiv o Kharkòv (ucraïnian: XapkiB, AFI/ˈxɑrkiu̯/,[1] rus: XapbkoB) es la segonda pus granda vila d'Ucraïna.[2] Dins lo nòrd-èst del país, es tanben la pus granda vila de la region istorica de Slobozhanshchyna. La vila a una populacion d'aperaquí 1.5 milion de personas. Kharkiv es lo centre administratiu de l'Oblast de Kharkiv e del districte de Kharkiv.
La vila foguèt fondada en 1654 e après un començament modèst de pichona fortalesa, creissèt per venir un centre màger de l'industria ucraïniana, del comèrci e de la cultura dins l'Empèri Rus.
Kharkiv foguèt la primièra capitala de la Republica Socialista Sovietica d'Ucraïna, entre decembre de 1919 e genièr de 1934, puèi la capitala foguèt desplaçada a Kyiv.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ « Kharkiv on Encyclopædia Britannica - current edition », Britannica.com (consultat lo 20 abril 2012)
- ↑ Kharkiv "never had eastern-western conflicts", Euronews (23 October 2014)


text:
À propos de la réception de Frédéric Mistral en Espagne : le discours de Juan Navarro, Reverter de la Real Academia de la Lengua Española en 1914 / Juana Castaño Ruiz [conferéncia]
Altaïr-prod. Metteur en scène ou réalisateur
Centre Interrégional de Développement de l'Occitan. Producteur
Castaño Ruiz, Juana.
Aquesta conferéncia foguèt filmada lo 21 de novembre de 2014 dins l'encastre del collòqui "Lire Mistral en 2014" organizat a Besièrs per las universitats de Bordèu-III, Pau-Pays de l'Adour, Nice-Sofia Antipolis, Montpelhièr-III, Tolosa-II e lo CIRDÒC.


text:
Los pòbles d’Euròpa fagueron un acòrd amb los guerrièrs de l’èst afin de sobreviure e ganhar la siuena proteccion. Simplament aquò anèt aital:
“Volèm viure en patz e avèm besonh d’èsser protegits.
– Vos protegirai se seretz mos sèrvs. Seretz amb ieu, amb vòstras tèrras e totes los vòstres. Vos protegirai contra los autres coma ieu e vos prometi la patz. Mas seretz los mieus. Podi vos tuar. Trabalharetz per ieu, cultivaretz ma noiridura, seretz incluses dins mon armada quand anarai a la guèrra. Mas seretz jamai desseparats de la tèrra. Òm pòt ges vos expulsar de la tèrra. Vosautres e la tèrra siatz inseparables.”
Aital foguèt l’acord entre sèrv e sénher, e los pòbles de la pax romana fogueron aital sosmeses als cavalièrs arribats de l’èst e del nòrd.
En Anglatèrra (aprep lo feudalisme i foguèt establit pels Normands), e sens dobte tanben dins las autras principalitats europeas, i aviá una regla establida, que se lo sèrv s’escapava, aviá una annada e una jornada per evitar d’esser sasit. Aprep aqueste temps, era prononciat òme liure.
Los sèrvs fugitius fugissián logicament a las vilas e ciutats, ont èra aisit s’escondre dels perseguents. I aviá tanben l’oportunitat d’èsser emplegat pels artisans, eca. A travèrs los sègles, los òmes liures de las vilas augmentarián la borgesia, del nom bourg (angles borough, alemand Burg, vila).
CHINA
Jos la dinastia Han, contemporanèa amb l’empèri roman en Euròpa, fogueron finalament sosmeses al feudalisme los paisans liures chineses, un procés començat en China al sègle tresen abans. J.C. China aguèt l’epòca feudala la mai longa del mond, de las reformas de Chin Shih Huang Ti al sègle tresen ab. J.C. fins al sègle XXen.
DOÁS ROMAS
L’emperaire Constantin, nascut a York en Granda Bretanha, aviá vencut son rival pel tron imperial al sègle quatren, e legaliset la religion crestiana. Aquesta èra gaire una religion unida. L’emperaire el meteis èra eretge dins los uelhs de los que devendrián los ortodoxes. Mas enfin, lo clergat crestian de tot tipe èra jos la lutz. Eles que ganhavan l’aprobacion dels conselhs ecclesiastics, jos la presidéncia dels emperaires, contrarotlavan enfin lo poder politic, e dins lors mans i aviá las forças coercitivas de l’estat roman. Aprep un assai de restaurar lo paganisme sus la part de l’emperaire Julian (renhat 361-363), l’emperaire Teodòsi l’aboliguèt fin finala.
Constantin aviá dividit l’empèri en doás partidas, e establiguèt sa capitala en Byzantium, renomada Constantinòble. L’economia d’aquel empèri bizantin restava fondada sus l’esclavatge dometjau. Aital contunhava en existéncia l’empèri roman-bizantin e crestian fins la conquista de la ciutat pels turcs en 1453.
Èra dins l’èst que los dogmas crestians principals èran ferotjament discutits e finalament establits, menant al triomf d’una sècta, los Atanasians, e lor credo çò qu’apelam uei lo crestianisme ortodox. La glèisa dins l’oèst se trobava sota l’evesque de Roma, dich lo papa. El se trobava de mai en mai isolat dels evesques de l’èst, e se desseparèt enfin d’eles en 1054, aprep mants sègles de desacòrds e de cismas.
La fondacion d’aquela l’economia estant l’esclavatge, aquesta foguèt reflectida dins la lei canonica. Pas solament foguèt l’usura condamnada, mai tanben lo salariat. Los crestians fogueron interdichs dels dos! (Veire los escrichs de S. Joan Crisostom). Pasmens, la Glèisa aviá pas de problèma per l’esclavatge!
Dins l’èst tanben la Glèisa aviá pas de problèmas a regard del feudalisme, e aqueste foguèt mesme reflectit dins lo biais d’oracion e de suplicacion. Ailà tanben foguèt l’usura enebida, e punida de mòrt, los Josieus solets exceptats, estent fòra de la Glèisa. (En Itàlia las dispensacions papalas exceptarián tanben los lombards eca, quand un capitalisme primitiu començava a se desvolopar).
Los reis dels francs e dels autres guerrièrs qu’ocupavan los païses de l’oèst avián vist l’avantatge d’èsser ganhat per mejan d’una soleta religion unificanta per soslinhar lor autoritat, e acceptavan lo papa de Roma coma lor cap. D’aquí enlá devenián los papas sénhers feudals a lor torn, los isolant de mai en mai dels evesques orientals. Lo rei dels francs, Charlesmanhe, al sègle IXen, foguèt consacrat pel papa emperaire de l’oèst, un insult al emperaire roman de Constantinopla. Charlesmanhe e eles aprep foguèron apelats emperaires romans sants.
Anthony Walker*
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.


text:
AU MAQUE DOUNALDE
Résumé de la pièce par Mireille Coulomb
Après uno journado passado à la fiero en Avignoun, dous bràvi païsan volon ana manja dins uno pichòto aubergo que counèisson vers la Porto Sant-Lazàri.
Mai i’a de tèms e de tèms que soun pas vengu e alassa, arribon dins un endré que ié dison : Maque Dounalde.
Noun coumprenon coume fau faire bord que « i’a ges de carto e degun pèr servi, es un self-service » .
Quouro van se servi, trobon pas ço que volon manja : un parèu d’andouieto, de la dobo, un tian d’espinard, n’i’a que : mac-burger, mac-cooker, mac-soulèu e mac-poulèu.
Pas rèn ié fa mau-grat l’intervencioun dóu direitour e dóu coumerciau e nòsti dous païsan repartiguèron coume èron vengu, lou vèntre vuege….
Mai devinarès : s’abrivèron machinalamen vers la Porto Sant-Lazàri, s’entaulèron e se faguèron peta lis endouieto, la dobo, lou tian d’espinard e vous poude dire que se levèron la fam !


text:
Cadaques mon amor.....
Un còp de mai Cadaquès! Per veire son siti de carta postala? Un pais remirable, ambe son cap Crèus reial! Pòrt Ligat, La Selva, l'ostal Dali de segur... E las immortalas de Gàlia ! Que seria Cadaquès sens Dali? Que seria Catalonha sens Barcelona Un fum de toristalha! Un fum de «franceses». Que ne'n soi! Pertot las tampadas barradas. Verdas las tampadas o blavas ! La sason es acabada. La tramontana te regussa la pèl. Disi: « Me podètz donar d'aiga? » Non me compren la serviciala! O vòl pas? Sai que ; una valenciana? Me respond : francés ? Ai descobèrt dins la Venguardia o Ara que lo valencian se sent pas gaire catalan! Primièira novèla! E lo majorquin? Aicí pr'aquò que de monde aimables. Se tròba de vin biò estra! E de calamar rostit gostós! A cò de Mos i a un papagai vièlh que ressèga : hòla, hòla ....en alisant las seunas plumas decatidas . Altzeimer es vengut lo veire e se'n es pas tornat. Coma un jorn nos vendrà parar la man. Curios la femna se vei dins …


text:
Manifestacion Calandreta a Pau « Tot parièr com los bretons »
Ger au començar de vrèspe, un centenat de manifestants, per la màger part professors, gavidaires d'escòla e pairs de Calandrons que responón a l'aperet lançat per la Federacion departamentau de Calandreta deus Pirenèus-Atlantics.
Que demandan a aver la medisha derogacion que non pas las escòlas immersivas en lenga bretona. Las Diwan que s'escadón a obtiéner lo manteniment deus 48 contractes ajudats, validats per la prefectura de Bretanha.
Ana Maria Roth, l'ua de las fondatoras de las escòlas immersivas occitanas, que vienó sostiéner Calandreta pr'amor qu'a uei lo dia los sons petits hilhs qui segueishen l'ensenhament en occitan. ETV Ana Maria Roth
Magalie qu'ei mair de calandrons inscriuts a l'escòla immersiva de Lescar. Que ns'expliquè las condicions de tribalh de la Calandreta despuish la rentrada e l'implicacion deus pairs dens la vita escolara. ETV Magalie
- Publicat dens Éducation


text:
La revista novèla e ecologista de Nauta-Provença, « L'âge de faire », l'edat de faire, prepausava un dorsier sus l'esperanto, partent de las qualitats de l'esperanto es un dorsier plan fait.
Partent dels avençes lingüistics franceses es una aisina lingüistica que se coneis pas pron, e qu'es pas estada descrita ; car sovent los franceses considèran que l'apreneson de las lengas es pas mai complicat per un francés que per una autra nacion de la planeta ; vertat e pas vertat, vist l'encloscatge educatiu francés a prepaus de las lengas, la dificultat es sancièra, talament que pensi que lo monolingüisme francés es un monoteïsme lingüistic republican.
Dins lo dorsier prepausat s'assegurava que l'esperanto es una lenga simpla ; es vertat, e es simpla tanben d'apreneson, aital, per un monolingüe francés serà aisida car una apreneson d'un sistèma lingüistic simpla, e donc se farga aital un biais original per aver un sistèma binari dins lo cap de l'aprenaire de saber lo monde e de ne far las doás descripcions. Puèi podrà aprendre d'autras lengas, las lengas istoricas o autras.
Car pel segond punt, a part dins lo mitan d'intellectuals convençuts per aprendre aquesta lenga, l'esperanto es pas generalizar dins lo sentit de la primièra assersion, e sobretot pels parisencs perqué aquestes aprenguèsson las lengas de França. Donc la compreneson dels pòbles passarà encara per la coneisséncia d'autras lengas, e es benastrós, car los promotors de l'esperanto son pas brica per la destrucion de las lengas, coma los franceses zo son, párlan pas de la solucion unica per intercompreneson, coma zo fan los franceses : « il faut parler la même langue pour se comprendre » [e aital son los primièr a vóler l'anglés dins las institucions europencas o a votar contra la lenga catalana al Parlament d'Estrasborg ], quí a pas entendut aquesta frasa en França ? E lo postulat aqueste èra per far atudar lo locutor en lenga de França, lo patejaire !! Perqué ? « Il faut être poli » ( entendut en 2007 dins lo mètro de Tolosa frasa dicha per un jove de 25 ans ), per exemple.
Donc, per sa qualitat e pel seu contengut, plural e vertadierament ecologista, pel seu supòrt, vos aconselhi tanben la revista « l'âge de faire », demai la revista es fargada en Occitània, mas en lenga francesa.
L'abonament es de 23 €, que conten la participacion a l'associacion gavidaire, es un abonament participatiu.
La revista es faita sus papièr reciclat, normal, e en Provença (Occitània).


text:
De la mesa en plaça de talhièrs cap a l'institucionalizacion de l'expression liura en art plastic dins una classa mairala a Calandreta / Magali Comby
Comby, Magali
Camiade, Martine. Directeur
Las arts plasticas participan directament e intimament a la construccion de la subjectivitat de l'enfant en permetre a la sieuna singularitat d'existir. D'autra part cal que l'escòla ofrisca ressorsas, dispositius estructurants pels enfants, espacis de libertats contenguts per de règlas per que l'enfant pòsca donar una existéncia exteriora a çò que viu interiorament.
Aqueste memòri mòstra cossí una institucion d'expression liura se pòt desvolopar a travèrs las arts plasticas dins una classa mairala.
Memòri de master II Mestièrs de l'Educacion e de la Formacion especialitat Ensenhament bilingue immersiu (Universitat de Perpinhan Via Domitia) jos la direccion de Martine Camiade.


text:
Martinica : demandan que lo drapèl dels esclavatgistas quite d'èsser lo drapèl oficial
- Escriut per Setmana
- Publicat dens International
Lo CRAN e lo CO-10 Mai an lo sosten de qualques personalitats de l’illa per remplaçar « lo drapèl de la vergonha » pel « drapèl de la dignitat ».
La bandièra de l’illa de Martinica es totjorn lo simbòl dels naviris negrièrs, que s’adoptèt en seguida d’una ordonança de 1766. Ara lo Conselh Representatiu de las Associacions Negras (CRAN) e lo CO-10 Mai an lançat un apèl contra aquel drapèl. Lo CRAN e lo CO-10 Mai bandisson lor crida amb lo sosten de las personalitats eminentas de Martinica per demandar al president de la Collectivitat de Martinica, al prefècte e a la ministra francesa de l’Otramar que remplacen « lo drapèl de la vergonha » pel « drapèl de la dignitat ». Lo CRAN trabalha per las reparacions en general, e sus la question dels simbòls publics ligats a l’esclavatge en particular, e estima qu’es ora que s’abandone aquela bandièra esclavatgista. En mai d’aquò, considèra qu’aquel drapèl es pas jamai estat ratificat pels martiniqueses ni mai per la Republica Francesa. Per ansin, l’usatge que ne fan las autoritats en Martinica seriá tant immoral coma illegal e poiriá èsser contestat davant lo tribunal administratiu. Aqueles collectius ramentan que i a un autre drapèl que se creèt en 1968 ; creat dins lo contèxt dels movements anticolonialistas de Martinica, lèu se’n festejarà lo cinquanten anniversari. Sas colors, lo roge, lo negre e e lo verd, remembran los nombroses drapèls de las Antilhas e de qualques païses africans. Aquel drapèl lo fan servir plusors sindicats, partits, associacions e intellectuals. La crida es bandida mentre que dins tot l’estat francés se debat suls simbòls ligats a Colbert dins l’espaci public. Aquel ministre de Loís XIV organizèt, de França estant, lo comèrci colonial restacat a l’esclavatgisme e foguèt l’autor de la primièra version del Còde Negre.
Campanha contra la memòria dels escalvatgistas
Lo 12 d’agost passat, una femna de 32 ans, Heather Heyer, foguèt assassinada per un jove faissista, perque aquesta protestava contra una manifestacion de l’extrèma drecha estatsunidenca, dobèrtament supremacista blanca. Los manifestants supremacistas passavan per carrièras perque refusavan que la municipalitat levèsse l’estatua del general Robert E. Lee, un dels caps de la revòlta dels estats sudistas confederats contra la volontat dels estats del nòrd d’abolir l’esclavatge dels afroamericans. En respondent al President francés, Emmanuel Macron, que declarava son supòrt « als que luchan contra lo racisme e la xenofobia », lo Conselh Representatiu dels Associacions Negras (CRAN) prepausèt lo 23 d’agost que se levèsse tanben dins l’Estat francés los noms de carrièras o d’establiments escolars e los monuments que rendon omenatge a las personalitats qu’organizèron o participèron activament a la Tracha dels Negres, lo trafec que deportèt de populacions d’Africa per que foguèsson esplechadas coma esclaus en America e dins las colònias europèas. En lor plaça, suggerisson que se remembre las personalitats de totas originas que se consagrèron a luchar contra lo racisme e l’esclavatge. Entre los negrièrs e esclavatgistas, lo CRAN ataca en particular Colbert, lo ministre de Loís XIV que, cèrtas, autorizèt lo Canal de las Doas Mars imaginat per Pèire-Pau Riquet, mas que tanben organizèt, de França estant, lo comèrci colonial restacat a l’esclavatgisme e foguèt l’autor de la primièra version del Còde Negre. Aqueste codificava e assajava de justificar per las colònias francesas l’umilianta condicion de las populacions negras asservidas, privadas dels dreches umans mai fondamentals.
En Occitània tanben se rend omenatge als negrièrs e esclavatgistas
Segon Louis-Georges Tin, l’intellectual martiniqués president del CRAN contactat per un redactor de Jornalet, tres vilas occitanas rendon omenatge a Colbert e a d’autres esclavatgistas e negrièrs. I a una Carrièra Colbert a Tolosa, una autra a Marselha, que tanben a un licèu professional Colbert e una carrièra que se recòrda d’un negrièr, Jòrdi Ros [Georges Roux]. De segur, es mai que mai Bordèu, que profechèt durant de sègles del trafec dels esclaus negres, que sembla d’onorar la memòria d’aquela trista epòca ; d’efièch, lo CRAN compta 24 noms de carrièras, corses, plaças o passatges consagrats a las personas que s’enriquiguèron del patiment de millions de negres africans. Entre los negrièrs e esclavatgistas, lo CRAN ataca en particular Colbert, lo ministre de Loís XIV qu’organizèt, de França estant, lo comèrci colonial restacat a l’esclavatgisme e foguèt l’autor de la primièra version del Còde Negre.
Ferriòl Macip


text:
Barbara Stanwyck
Barbara Stanwyck, nascuda Ruby Catherine Stevens, (16 de julhet de 1907, Nòva York - 20 de genier de 1990, Santa Monica) es una actritz estatsunidenca de cinèma. Comencèt sa carriera a la fin dau cinèma mut e venguèt famosa gràcias a sei ròtles dins de films sorns (Double Indemnity en 1944 o Clash by Night en 1952). Pasmens, dins lo corrent de sa carriera, capitèt de s'illustrar dins d'estiles cinematografics fòrça variats coma lo melodrama (Stella Dallas en 1937), lo western (Forty Guns en 1957), lo film policier, la comèdia (The Lady Eve en 1941 e Ball of fire en 1941) e lo film sociau. Recebèt un Oscar d'onor en 1982.


text:
Cossí es possible que los cans sián tant amistoses ? La responsa es scientifica pr’amor que s’es pogut demostrar que los gèns qu’an los cans ne son la causa: la natura amistosa dels cans a coma origina unes gèns que los lops an pas. Aquò fa d’aqueles animals los melhors amics de l’òme.
Aqueles gèns comencèron a cambiar fa entre 20.000 e 40.000 ans quand los lops decidiguèron que tanben podián demorar amb los umans. Aital nasquèt l’espècia dels cans que perdèron cèrts gèns que los faguèt de mai en mai amistoses e sociables. L’evolucion confirma doncas que una pichona pèrda genetica pòt provocar grands cambis al règne animal.
Aquela conclusion es estada publicada en un estudi qu’a fach public lo numeric Science Adventures per una còla de cercaires de la universitat estatsunitenca de Princeton. Es la resulta de plusors pròvas fachas a de cans e de lops qu’an permés trobar una disparitat de conducta entre las doas espècias mas tanben de gèns.
Una evolucion de milièrs d’ans
Segon la còla de scientific qu’a realizat aquel estudi l’evolucion que desseparèt lops e cans demorèt solament divèrses milièrs d’ans. E malgrat qu’aquò en tèrmes evolutius es un termini de temps plan cuert, la genetica a fach son camin e mai d’un gèn dels cans es estat causit per los far mai amistoses, una caracteristica que los lops an pas.
“Avèm trobat una variacion genetica entre cans e lops que pòt far possible una disparitat de conducta entre las doas espècias – çò diguèt Bridgett von Holdt, de l’Universitat de Princeton -. La variacion poiriá suggerir tanben cambis genetics en d’autras espècias que tanben son amistosas com los umans”.
Aital, per arribar a aquela conclusion, los cercaires an estudiat la conducta de cans domètjats mas tanben de lops grises en captivitat. Après far mai d’una pròva sus las capacitats d’ambedoas espècias, an pogut trobar una disparitat. Origina o consequéncia d’aquela variacion genetica. Los lops podián resòlvre plan los problèmas plantejats. Los cans tanben. En aquò i avián pas diferéncias. Mas los cans èran plan mai amistoses. Perqué ?
Los cans èran fòrça mai contents quora èran amb los umans. Los lops èran mai solitaris. Aquò menèt a far de pròvas d’ADN e foguèt trobat un cambi genetic que provocava una mai granda sociabilitat e atencion en los cans. Qualques umans tanben an aquel cambi genetic mas una sindròme fòrça estranha que los fa nautament sociables.
Per ansin la conclusion e l’informacion qu’a balhat aqueste estudi ajudarà de començar a far d’autres estudis sus divèrsas malautiás geneticas umanas. “Amb aquò avèm descobèrt que los cans son un sistèma genetic informatiu gigant per estudiar las malautiás umanas – çò afirmèt Elaine Ostrander, de l’Institut Nacional de la Santat dels Estats Units -. Mòstra cossí pichons cambis genetics en los cans pòdon afectar d’una granda manièra grands sindròmes dels umans”.
Segon los scientifics, los umans aurián causit los cans mai sociables e aqueles avián unes gèns que los autres avián pas. Aquò auriá fach desvolopar l’espècia en una direccion e pas en una autra. Fins arribar uèi lo jorn, al melhor amic de l’òme, lo can. E tot per un cambi genetic.
La Redaccion


text:
Mogins
Mogins (oficialament en francés Mougins)[1] es una vila de Provença (departament deis Aups Maritims, region de Provença-Aups-Còsta d'Azur). Sa populacion èra de 19 500 abitants en 2005 embé fòrça d'estrangiers. Sa superfícia totala es de 25,64 km².
Somari
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom de Mogins provenís dau latin Mons Pierrus Bruelis o Mons Ignis (Mont dau fuòc). Lo vièlh vilatge sembla a un limaçon. Amb lo temps, la comuna a portada mai noms come Mogins, Mongins en roman, e Monginum, Monginum e Muginx en bas latin.
Geografia[modificar | modificar la font]
Mogins se situa au nòrd de Canas e dau Canet e au sud de Grassa, dins lo País de Grassa.
Istòria[modificar | modificar la font]
Mogins es una vila a l'origina fondada e poplada per lei ligurians.
Administracion[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Galariá[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- La categoria Mougins de l'annuari dmoz.
- Sit oficial
- Mogins sus lo site de l'Institut Geografic Nacionau
- Localizacion de Mogins sus Google Map
- Site dau TCO
- Sit del FCM
- Site dau MOM VB
- Site de sauvagarda e mesa en valor de la bastida de Currault a Mogins
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Mougin en nòrma mistralenca.
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Pàgines que usen Timeline
- Portal:Provença/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Ortografia de verificar
- Bendèl de mantenença sens paramètre data/Lista completa
- Comuna de País de Grassa
- Comuna dei Aups Maritims
- Comuna dau País de Grassa


text:
Bourgogne-Franche-Comté
Author: admin | Posted in Notrebellefrance No comments
La Bourgogne-Franche-Comté est une région de l’est de la France issue de la fusion administrative de deux régions, la Bourgogne et la Franche-Comté, dans le cadre de la réforme territoriale de 2014.La carte des Châteaux et des Monuments de la Bourgogne-Franche-Comté La carte des plus beaux villages de la Bourgogne-Franche-Comté La carte des sites touristiques de la Bourgogne-Franche-Comté La carte des sites naturels de la Bourgogne-Franche-Comté
Flavigny sur Ozerain |Chateauneuf en Auxois |Château de Commarin |Semur en Brionnais |Noyers sur Serein |Vézelay |Château de Druyes |Château de Bussy-Rabutin |Saline royale d’Arc-et-Senans |Château Chalon |Baume les Messieurs |Pesmes |Château d’Oricourt |Lods |La Cascade Baume les Messieurs |La Cascade de la Billaude | Cascades de la Savoureuse |Cascades du Hérisson |Le Chapeau de Gendarme |Le cirque de Consolation |Les Gorges de Langouette |La Grotte de la Glacière |Grotte des Moidons |Le Saut de l’Ognon |Le Saut du Doubs |La Source de l’Ain |La Source du Lison |Le Tille de Bracon |Cascade de Syratu |Gouffre de Poudrey |Grotte du Trésor |Grottes d’Osselle |Cascade de la Queue de Cheval |Cirque et Gorges de Flumen |Grotte de l’Ermitage |Grotte et Reculée des Planche |Tourbière de Prénovel |Sabot de Frotey |Tourbière de la grande Pile |Cascade de Brisecou |La Fosse Dionne |Grottes d’Azé et Blanot |La Roche de Solutré |Le Saut de Gouloux |Cirque et Cascade du bout du Monde |Résurgence de la douix |Rivière souterraine de la Bèze |Grotte du Bel Affreux |Cascade des gorges de Narvau |Dolmen naturel de Chevresse |Chaos d’Uchon-Griffe du diable |Grotte d’Arcy sur Cure |Pierre percée |Rochers du Saussois |Citadelle de Belfort |Château de Belvoir |Citadelle de Besançon |Fort de Joux |L’abbaye de Fontenay |Château d’Ancy-le-Franc |Château de Chastellux |Guédelon |Château de Maulnes |Château de Pisy |Château de Ragny |Château de Saint-Fargeau |Château de Tanlay |Château de Vallery |Palais ducal de Nevers |Château de Bazoches |Château de Corbelin |Château de Villemolin |Palais des ducs de Bourgogne |Château d’Arcelot |Château de Fontaine-Française |Château de Rosières |Château de Longecourt-en-Plaine |Château de Gevrey-Chambertin |Château de la Rochepot |Savigny-lès-Beaune |Thenissey |Château de Châteauneuf |Château de Couches |Château d’Eguilly |Château d’Epoisses |Le Château de Posanges |Château de Balleure |Château de Berzé |Château de Bissy-sur-Fley |Château de Brancion |Château de Brandon |Château de Bresse-sur-Grosne |Château de Burnand |Château de La Chapelle-de-Bragny |Château de Chassy |Château du Banchet |Château de la Clayette |Château de Corcelle |Château de Cormatin |Château de Digoine |Château de Dracy-lès-Couches |Château de Drée |Château de Montjeu |Château de Pierre-de-Bresse |Château de Rully |Château de Sercy |Château de Sully |Château de Lantilly |Château de Montbéliard |Château de Cléron |Château Montalembert |Château de Montby |Le Château de Montfaucon dans le Doubs |Château de Roche-sur-Loue |Château de Vaire-le-Grand |Château de Filain |Château des Grammont |Château d’Héricourt |Château de Ray-sur-Saône |Château d’Arlay |Château d’Andelot |Château de Chevreaux |Château de Frontenay |Château de la Muyre |Le château d’Oliferne |Château de Présilly |Château de Syam |Cascade des Tufs |Touroparc |Ecomusée Creusot-Montceau |Musée de la Préhistoire de Solutré |Musée du jouet |La station les Rousses |Musée de l’Aventure Peugeot |Grottes des Planches |Ecomusée de la Bresse Bourguignonne |Centre Eden |Archéologie départementale du Jura |Musée de la pipe et du diamant de Saint-Claude |Parc Animalier du Hérisson – Héria |Cristallerie de La Rochère |Notre Dame du Haut |Hospices de Beaune |Musée d’Art et d’Histoire |Le Lion de Bartholdi |Musée Gantner |Château de Gy |Château du Chastenay |Parc de l’Auxois |Le Cassissium |Château de Châtillon |Parc Touristique des Combes |Aquaparc isis |Ludolac |Musée de la Vie Bourguignonne Perrin de Puycousin |Château de la Verrerie |Parc naturel régional du Haut Jura |Parc naturel de Boutissaint |Abbaye de La Ferté |Château Fort du Pin |Le Circuit de Nevers Magny-Cours |Métabief |Les Vedettes Panoramiques du Saut du doubs |Théâtre romain d’Autun |Porte Saint-André à Autun |La Cascade du Moulin de Vulvoz |Les Gorges de l’Abîme |La cascade de la Quinquenouille |La source de la Loue et les Gorges de Nouailles |La Cascade de Valbois |Musée de l’horlogerie de Morteau |Muséum de Besançon – Le Jardin zoologique |L’Abbaye de Cluny |Parc Polaire |Musée des beaux-arts de Dijon |Château du Clos de Vougeot |MuséoParc Alésia |Musée du Pays Châtillonnais |Abbaye de Cîteaux |Musée Nicéphore-Niépce |Bibracte |Musée de l’aventure du son |Musée du Temps de Besançon |Maisons Comtoises de Nancray |Ecomusée – Maison Michaud |Maison de la Négritude |Écomusée du pays de la cerise |Musée de la mine Marcel-Maulini |Fort de Vézelois |Musée de la Boissellerie |Fort de Giromagny |


text:
Lo darrièr combat per la subrevida de l’occitan serà lo de son ensenhament e de sa difusion per totes los mejans possibles de comunicacion. Se caldrà far entendre de totes los Occitans per salvagardar l’unitat de nòstra cultura, dins la diversitat segur. Lo trabalh dels linguistas es ara primordial per adobar los espleits en adeqüacion amb aquela exigéncia, aquel enjòc terrible – la vida o la mòrt - alqual sèm totes acarats uèi. E per aquò l’establiment definitiu de la nòrma non es pas una fantasiá d’espepissaires inutils mas una necessitat. Dins la situacion de uèi, tot discors a corta vista, de « bon sens popular », es reaccionari e mortifèr.
Un internauta demanda doás traduccions de la parabòla de « l’enfant prodigue », dins l’occitan « estandard » preconizat per l’Acadèmia e dins un autre modèl prepausat, aquò per ne conéisser las diferéncias. Li pòdi respondre sul pic que de diferéncias, non n’i auriá pas (en foncion de la marga de variantas acceptadas) per un tèxte compausat essencialament de mots de la vida vidanta. E qu’aquò es la victòria bèla de l’occitanisme, impensabla encara vint ans a. Lo darrièr debat, pòrta sus quicòm mai, la question de « la linha de crèsta » (o torni dire se non m’an comprés) : cossí adaptar los mots « sabents », los mots tant necessaris de l’« occitan de uèi ». Los sufixes, los prefixes, lo « e » de sosten… Perque es aquí lo pic de la dalha. Sabi pro : caldriá reunir un concili... O establir un questionari precís coma d’unes o an prepausat. E veire çò que ne demorarà. E afinar encara lo debat. E conclure enfin.
J.P.


text:
Eveniments
Occitània
França
Euròpa
Lo 23 d'octòbre, lo còrs de chivaliers mandats a l'ajuda de Castelha e de Leon foguèt desfach ambé leis autrei fòrças crestianas de la peninsula a
Sagrajas ambé de pèrdas importantas.
Lo 23 d'octòbre, desfacha saunosa dei fòrças dau reiaume — aliada a aquelei dau reiaume d'Aragon — còntra leis
Almoravides a
Sagrajas. Aquela revirada marquèt la fin dei progrès crestians entraïnats per la disparicion dau Califat de Còrdoa au començament dau sègle.
Almoravides
A la demanda de plusors senhors musulmans d'Al Andalús,
Yusuf ibn Tashfin passèt dins la Peninsula Iberica per arrestar la progression crestiana dins la region après la presa de Toledo l'annada precedenta (→ 1085). Lo 23 d'octòbre, infligiguèt una desfacha saunosa a
Sagrajas a una coalicion gropant Castelha, Leon, Aragon,
Barcelona, Portugau e Galícia.
Aquela victòria aguèt un restontiment immens dins lo mond musulman e donèt un grand prestigi ais
Almoravides. Permetèt tanben au movement d'establir son autoritat sus Al Andalús. En revènge, arrestèt pas totalament lei crestians e lei combats contunièron encara d'annadas entre lei dos camps (→ 1090).
Sultanat Seldjokide
Restauracion dau sanctuari de l'imam Ali qu'èra estat destruch per un incendi.
Arts
Restauracion dau sanctuari de l'imam Ali qu'èra estat destruch per un incendi. Aquò es la segonda etapa principala de la construccion dau sanctuari modèrne (darriera au començament dau sègle XVI).
Sciéncias e tecnicas
Economia


text:
Discussion Utilizaire:YourEyesOnly
Benvenguda sus Wikipèdia, YourEyesOnly !
Esites pas a consultar las primièras indicacions per modificar e redigir de paginas dins Wikipèdia.
Pòdes tanben consultar la fièra de las questions (FAQ), la sintaxi de Wikipèdia e far tos ensages dins lo Nauc de sabla. Totes aquestes aspèctes son presentats dins una guida per començar sus Wikipèdia.
Per completar la presentacion, t’aconselhi un pichon torn per las recomandacions de seguir (règlas de neutralitat, d'admissibilitat dels articles, copyright...) e las paginas projèctes ont i a sens dobte un subjècte que t'interessarà.
Per signar tos messatges (unicament sus las paginas de discussion), pòdes picar ~~~ ; amb un quatren tilde, en mai de ta « signatura », seràn afichadas la data e l'ora (~~~~). Cal pas signar los articles enciclopedics. Es possible de trobar la lista dels autors en visitant lor istoric.
Utilizam de siglas de còps misteriosas: poiràs trobar lor explicacion sus la pagina girgon.
Se vòles, pòdes tanben nos dire d'ont venes e tos centres d'interès. Pòdes per aquò modificar ta pagina personala. Se venes d'una autra Wikipèdia, doblides pas de metre los ligams vèrs tas autras paginas perso. Pòdes tanben te venir presentar sul jornal dels novèls venguts.
Per facilitar la comunicacion interlingüistica entre utilizaires, pòdes indicar las lengas que practicas — e a quin nivèl — en inclusent dins ta pagina personala un dels modèls que trobaràs sus Wikipèdia:Babel.
Pòdes aisidament decorar ta pagina d'utilizaire en i indicant quinas lengas parlas, d'ont venes, quins son tos centres d'interès e tas activitats sus Wikipèdia, e d'autras causas encara amb las bóstias d'utilizaire: Ajustar de boitas d'utilizaire a sa pagina personala
E s'as de questions de pausar, esites sustot pas a me contactar, a consultar Ajuda:Pausar una question. Per seguir la vida de la comunautat, pòdes donar una ulhada als anoncis o far un torn a la tavèrna.Bona continuacion demest nosautres!
Cedric31 (d) 7 de març de 2008 a 07:33 (UTC)
- Hi Cedric31, thank you for the welcome here in oc :-). —YourEyesOnly (d) 9 de març de 2008 a 05:40 (UTC)


text:
Événements contenant la ou les locutions cherchées
4 événements affichés, le premier en 1445 - le dernier en 1504
Mariage de Jacques de Villiers avec Jeanne de Clermont
Jacques de Villiers de L'Isle-Adam est le fils de Jean de Villiers de L'Isle-Adam et de Jeanne de Vallengoujart.
Jacques de Villiers de L'Isle-Adam épouse en 1445 Jeanne de Clermont.
Leurs enfants sont :
Antoine de Villiers de L'Isle-Adam (mort en 1504),
Louis de Villiers de L'Isle-Adam (mort en 1521),
Guy de Villiers de L'Isle-Adam (mort en 1536),
Ambroise de Villiers de L'Isle-Adam (mort en 1503) qui épousera Françoise Marie d'Azincourt,
Marie de Villiers de L'Isle-Adam qui épousera,
Louis Le Grand de Soyecourt,
en 1460 Guy de Thore Pot,
Gabrielle de Villiers de L'Isle-Adam qui épousera Philippe Lhuillier (mort en1517),
Philippe de Villiers de L'Isle-Adam (avant 6 décembre 1462 ou en 1464-21 août 1534), Grand-Maître de l'Ordre de Malte,
Adrien de Villiers de L'Isle-Adam,
Valéran de Villiers de L'Isle-Adam,
Tristan de Villiers de L'Isle-Adam-1481/,
Anne de Villiers de L'Isle-Adam qui épousera Louis de Théligny.
Mariage d'Antoine de Villiers de L'Isle-Adam avec Marguerite de Montmorency
Antoine de Villiers de L'Isle-Adam est le fils de Jacques de Villiers et de Jeanne de Clermont
Antoine de Villiers de L'Isle-Adam épouse le 12 février 1470 Marguerite de Montmorency (morte en 1473) fille de Charles de Montmorency (mort en 1461) et de Jeanne Rataut (morte en 1491). Leur enfant est :
Gabrielle de Villiers de L'Isle-Adam (née en 1471) qui épousera :
en 1487 François du Fau,
Louis Gastineau.
Mariage d'Antoine de Villiers de L'Isle-Adam avec Agnès du Moulin
Antoine de Villiers de L'Isle-Adam est veuf de Marguerite de Montmorency.
Antoine de Villiers de L'Isle-Adam épouse le 6 novembre 1480 Agnès du Moulin, fille de Jean du Moulin et de Marguerite de Rouvroy de Saint-Simon. Leurs enfants sont :
Claude de Villiers de L'Isle-Adam (1482-1520) qui épousera Jeanne de Chables,
Charles de Villiers de L'Isle-Adam (1482-1535),
Louise de Villiers de L'Isle-Adam qui épousera :
le 24 janvier 1508 avec Claude de Bissipat,
le 4 mars 1514 avec Jacques d'O (1507-1525).
Mort d'Antoine de Villiers de L'Isle-Adam Seigneur de L'Isle-Adam, de Nogent et de Valmondois
Antoine de Villiers de L'Isle-Adam meurt le 25 août 1504.


text:
23/11/2015
L'invité, lo convidat de Meitat-chen, meitat-pòrc dau diumenc 28 de novembre 2015
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que los convidats de l'emission de diumenc 29 de novembre a 11 oras sur França Blu Perigòrd seran Daniel Chavaròcha e Gui Boisson de L'Asco per parlar dau noveu libre CD « Docteur Boissel, poête paysan », emb los textes e enregistraments de « Lo ser al canton », enregistrats per Daniel Chavaròcha e bravement ilustrats per Miquel Delibie.
Lo libre +CD sera botat presentat e botat en venda (16€)en avant-prumiera dissabde 5 de decembre au matin a la libraria de l'ASCO, annexe de l'escòla Jules Ferry, bolevard Eugène Le Roy a Sarlat.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
France-Bleu Périgord
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier.
21:04 Publié dans Actualitats, actualité, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Política
Eth sindic d’Aran s’amasse damb era conselhèra de Presidéncia Elsa Artadi
26/07/2018
Eth sindic d’Aran, Carlos Barrera, mantenguec eth 24 de juriòl ua amassada de trebalh damb era conselhèra de Presidéncia deth Govèrn dera Generalitat de Catalunya, Elsa Artadi.
Pendent era amassada se tractèren es qüestions mès relevantes priorizades per equip de govèrn deth Conselh Generau d’Aran, coma son demanar er inici de negociacions deth nau modèl de finançament deth Conselh Generau d’Aran, atau coma auançar entà barrar es negociacions deth nau modèl de Pompièrs e Emergéncies dera Val d’Aran.
Dus des auti aspèctes tractats pendent era amassada sigueren eth compromís per part dera Generalitat dera naua residéncia geriatrica consorciada de Sant Joan de Les, e era ampliacion dera dotacion economica deth Plan Estrategic Sanitari laguens deth traspàs de competéncies de Salut der Aran, en encastre der inici deth desplegament dera Lei 1/2015, deth 5 de hereuèr, deth regim especiau d'Aran.
Finauments tanben s’acordèc era celebracion d’ua Comission Bilaterau Govèrn dera Generalitat-Conselh Generau d’Aran era proplèu tardor.
IMATGE: CONSELH GENERAU D'ARAN
Pendent era amassada se tractèren es qüestions mès relevantes priorizades per equip de govèrn deth Conselh Generau d’Aran, coma son demanar er inici de negociacions deth nau modèl de finançament deth Conselh Generau d’Aran, atau coma auançar entà barrar es negociacions deth nau modèl de Pompièrs e Emergéncies dera Val d’Aran.
Dus des auti aspèctes tractats pendent era amassada sigueren eth compromís per part dera Generalitat dera naua residéncia geriatrica consorciada de Sant Joan de Les, e era ampliacion dera dotacion economica deth Plan Estrategic Sanitari laguens deth traspàs de competéncies de Salut der Aran, en encastre der inici deth desplegament dera Lei 1/2015, deth 5 de hereuèr, deth regim especiau d'Aran.
Finauments tanben s’acordèc era celebracion d’ua Comission Bilaterau Govèrn dera Generalitat-Conselh Generau d’Aran era proplèu tardor.
IMATGE: CONSELH GENERAU D'ARAN
Laura Rodríguez


text:
Anfós Daudet
Anfós Daudet (Alphonse Daudet en francés; Nimes, 13 de mai de 1840- París, 16 de decembre de 1897) foguèt un escrivan, poèta, contaire e autor dramatic occitan qu'escriguèt son òbra en francés.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Anfós Daudet nasquèt a Nimes en 1840 dins una familha de classa mejana, mas pro amonedada que son paire fasiá negòci de seda. La familha Daudet èra reialista e catolica dins un encastre pro favorable al protestantisme e a las idèas republicanas. Per encausa de sa santat fragila, lo jove Anfós passèt la màger part de son enfància a Besoça, un vilatjon situat al nòrd de la granda vila ont aprenguèt l'occitan, lenga que son paire mespresava. Après que seguiguèt lei cors d'una escòla religiosa "Les frères de la Doctrine Chrétienne" (tre 1846) e puèi de l'institucion Canivet a Nimes (tre 1848), intrèt en seisena au licèu Ampère. En 1855 leis estudis d'Anfós se deguèron arrestar abans lo bachilierat per encausa de la ruina de son paire. Venguèt puèi mèstre d'estudis au collègi d'Alès. Aquela experiéncia pesuga li inspirèt lo primièr roman, Le Petit Chose en 1868. Dins aquest roman, s'i trovan faits reals e inventats, coma la mòrt de son fraire. Daudet rejonh puèi son fraire a París e i fa una vida bohèmia. Publica lo 1859 un reculh de verses, Les Amoureuses. L'an seguent, rescontrèt Frederic Mistral, qu'admirava fòrça dempuèi qu'aviá legit Mirèlha, que veniá far la promocion de son òbra a París. Los dos escrivans venguèron amics e l'an seguent Daudet passèt l'estiu en cò de Mistral. Daudet èra un abituat de quauques salons literaris, collaborèt a mai d'un jornau, coma per exemple Paris-Journal, L'Universel e Le Figaro.
En 1861, venguèt secretari dau duc de Morny (1811-1865), lo frairastre de Napoleon III e president dau Còs Legislatiu. Aquel trabalh li laissèt fòrça temps liure, que empleguèt per escriure contes e cronicas. Pasmens lo duc se moriguèt subran en 1865: l'eveniment marquèt un cambiament decisiu dins la carrièra d'Anfós.
Aprèp aqueste eveniment, Daudet s'avodèt a l'escritura, pas que coma cronicaire dau jornal Le Figaro mas tanben coma romancièr. Puèi, aprèp aver fait un viatge en Provença, Anfós comencèt a escriure lei primièrs tèxtes que seràn part dei Lettres de mon moulin. Coneguèt son primièr succès en 1862-1865, amb la Dernière Idole, pèça montada à l'Odéon e escricha en collaboration amb Ernest Manuel - lo pseudonim d'Ernest Lépine. Mai tard, obtenguèt, per lo director dau journal L'Événement, l'autorizacion de las publicar coma fulheton durant tot l'estiu de 1866, sos lo títol de Chroniques provençales.
Cèrtes de sei racontes dei Lettres de mon moulin son demorats demest leis istòrias mai popularas de la literatura francesa, coma La Chèvre de monsieur Seguin, Les Trois Messes basses o L'Élixir du Révérend Père Gaucher. Lo premier vrai roman d'Alphonse Daudet foguèt Le Petit Chose qu'escriguèt en 1868. Es un roman autobiografic per Anfós que i evòca son passat de mèstre d'estudi au collègi d'Alès. Lo 1874 Alfós decidiguet d'escriure romans de mœurs coma: Fromont jeune et Risler aîné mas tanben Jack (1876), Le Nabab (1877) – del que Morny seriá lo "modèle" – les Rois en exil (1879), Numa Roumestan (1881) o L'Immortel (1883). Durant aquests travalhs de romancièr e de dramaturg (escriguèt dètz-e-sèt pèças), oblidèt pas pasmens son prètzfach de contaire: escriguèt en 1872 Tartarin de Tarascon, que foguèt son personnage mitic. Contes du lundi (1873), un recuèlh de contes sus la Guèrra Francoprussiana, testimonia tanben de son estrambòrd per aqueste genre e per lei racontes meravilhós. '
Puèi Daudet patiguèt las premièras atacas d'una malautiá incurable de la mesolha espinala, lo tabes dorsalis, una complicacion neurologica de la sifilis. Contunhèt pr'aquò de publicar de libres fins a 1895. Defuntèt lo 16 de decembre 1897 a París, a l'age de 57 ans. Foguèt enterrat au cementèri dau Père-Lachaise a París.
Òbras premieras[modificar | modificar la font]
Romans[modificar | modificar la font]
- Le Petit Chose. Hetzel, 1868. [1]
- Tartarin de Tarascon, 1872. [2]
- Le Nabab. Charpentier, 1877
Recuelh de contes e de nòvas[modificar | modificar la font]
- Les Lettres de mon moulin (Lei letras de mon molin o Li letro de moun moulin), 1870. [3]
- Les Contes du lundi (Lei Còntes dau diluns), 1873
Nòvas[modificar | modificar la font]
- "Promenades en Afrique". Le Monde illustré, 27 de decembre de 1862.
- "La mula de Cadi". Le Monde illustré, 3 e 10 de genier de 1863
- "Le Bon Dieu de Chemillé qui n'est ni pour ni contre" (legenda de Torena). L'Événement, 21 de julhet de 1872. Texte en ligne
- "Le Singe". L'Eveniment, 12 d'aost de 1872. [4]
- "Le père Achille". L'Eveniment, 19 d'aost de 1872. [5]
- "Salvette et Bernadou". Le Bien public, 21 de genier de 1873. [6]
- "Le Cabecilla". Le Bien public, 22 d'abriu de 1873. [7]
- "Wood'stown" (conte fantastique). Le Bien public, 27 de mai de 1873. [8]
Teatre[modificar | modificar la font]
- La Dernière Idole, drama en un acte e en pròsa, amb Ernest Lépine. París, Teatre de l’Odeon, 4 de febrier de 1862. Pèça dintrada au repertòri de la Comédie-Française en 1904.
- Les Absents, musica de Poise. París, Opera-Comic, 26 d'octobre de 1864.
- L'Œillet blanc, amb Ernest Lépine. París, Théâtre-Français, 8 d'abriu de 1865.
- Frère aîné, amb Ernest Lépine. París, Teatre dau Vaudeville, 19 de decembre de 1867
- Lise Tavernier. París, L'Ambigu, 29 de genier de 1872.
- L'Arlésienne (l'Arlatenca), pèça de teatre en tres actes, d'après la nòva de Daudet, musica de Georges Bizet. París, Teatre dau Vaudeville, 1er d'octobre de 1872
- Fromont Jeune et Risler Aîné, adapt. dau roman de Daudet per Daudet e Belot. París, Teatre dau Vaudeville, 16 de setembre de 1876
- Jack, d'après lo roman de Daudet. París, Teatre de l'Odeon, 11 de genier de 1881.
- Le Nabab. París, Teatre dau Vaudeville, 30 de genier de 1880.


text:
Vic la Còmte
Vic la Còmte[1] (oficialament en francés Vic-le-Comte) es una comuna occitana dau departament dau Puèi Domat e de la region d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Vic la Còmte es lo nom occitan plan atestat per: DAUZAT Albèrt (1915) = DAUZAT Albert, Glossaire étymologique du patois de Vinzelles, Montpelhièr: Societat d’Estudis Occitans, 1 vol. et 1 suplement.