text:
Meaux
Meaux qu'ei un vila francesa de l'anciana província d'Isla de França e tanben de la region francesa deus medish nom e la principau deu parçan de la Brie.
Fondada durant l'Empèri Roman, sa revòlta a l'Etat Mejana que ho reprimida peu vescomte de Bearn Gaston Febus ; durant la Reneishença, autorn de Guillaume Briçonnet, las idèas de la Refòrma que hon exploradas peu Cénacle de Meaux.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Meaux Se situa a 41 quilomètres a l'èst de la catedrala La nòstra-Madama de París (ponch zèro de las rotas de França)[1] e a Unitat|42.3|km {{}} al nòrd de Melun[2] (prefectura de Seine-e-Marna). La municipalitat a installat en una cuvette, creusée en lo scenari de la Brie per la Marna. Lo riu #que travèrsa la vila forma una cuerta sivella (partiellement pas navigable per las péniches al verdader centre de Meaux, mas dels écluses permeton lo passatge jornalièr d'aqueles péniches a nautor del jardin Ceccaldi) #qu'environa lo quartièr del Mercat, e identifica lo centri vila. Lo canal del Ourcq (#que seguís en partida l'ancian lièch de la Marna, a Meaux : lo Brasset) estampa egalament lo sieu traçat sus la vila dempuèi la Modèl:S-.
Lo climat de Meaux es un climat océanique coma una granda part de la França.
Meaux se situe à 41 kilomètres à l'est de la cathédrale Notre-Dame de Paris (point zéro des routes de France)[3] et à 42,3 km au nord de Melun[4] (préfecture de Seine-et-Marne). La commune est installée dans une cuvette, creusée dans le plateau de la Brie par la Marne. La rivière qui traverse la ville forme une courte boucle (partiellement non navigable pour les péniches au vrai centre de Meaux, mais des écluses permettent le passage quotidien de ces péniches à hauteur du jardin Ceccaldi) qui entoure le quartier du Marché, et identifie le centre ville. Le canal de l'Ourcq (qui suit en partie l’ancien lit de la Marne, à Meaux : le Brasset) imprime également son tracé sur la ville depuis le Modèl:S-.
Le climat de Meaux est un climat océanique comme une grande partie de la France.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}. Consultat lo 22 de setembre de 2009
- ↑ {{{Títol}}}. Consultat lo 22 de setembre de 2009
- ↑ Calcul de l'orthodromie entre Meaux et Paris, www.lion1906.com/. Consultat lo 22 septembre 2009
- ↑ Calcul de l'orthodromie entre Meaux et Melun, www.lion1906.com/. Consultat lo 22 septembre 2009


c: text/html

text:
Sant Perdós
Sant Perdós[1][2], o probablament Sant Perdon (veire la partida toponimia), oficialament en francés Saint-Perdoux, es una comuna de Carcin (Occitània), situada dins lo departament francés d'Òlt e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
La prononciacion es [sɔmper'ðu] [3]. Lo nom de la comuna (atestacion eccl. S. Pardulfi en 972) ven del nom de Pardulphus, latinizacion del nom germanic Pard-wulf o Bard-wulf, que correspond a un ermita garit miraculosament de la ceguesa, puèi que venguèt abat de Garait [4] (658 - entre 737 e 743); a tombat, en Occitània, dins l'atraccion de perdon, adaptat en francés en Pardoux, Perdon, Pardon, etc [5]. Lo nom francés actual, ambe la primièra sillaba en Per-, fa pensar que Pardulphus es vengut en realitat Perdon, coma per tant de vilatges que pòrtan lo nom d'aquel sent; la grafia Perdós es analogica de la grafia francesa en -oux (Pardulphus pòt pas donar *Pardolfs > *Perdós, coma Vasates dona Vasats : l'èssa finala tomba necessàriament). La grafia autentica deu donc èsser Sant Perdon (grafia causida per Gaston Basalgas, pel segond element; causís Sent pel primièr [6]). La nasala finala de Perdon es muda en lengadocian.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2012 : 192; 2013 : 194 abitants (15 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012
- ↑ Gaston Bazalgues, A la Découverte des Noms de Lieux du Quercy et des Communes du Lot, Les Éditions de la Bouriane et du Quercy, 2002, p. 123

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Guèrra dei Gòts
La guèrra dei Gòts se debanèt de 535 a 553/554 entre l'Empèri Roman d'Orient e lo Reiaume Ostrogòt d'Itàlia. S'acabèt per una victòria romana, per l'annexion d'Itàlia a l'Empèri Roman d'Orient e per la destruccion dau Reiaume Ostrogòt.
Fòrça afeblit per de conflictes intèrnes de succession, lo Reiaume Ostrogòt d'Itàlia venguèt un objectiu de Justinian (527-565) desirós de restablir l'Empèri Roman. L'assassinat de la rèina Amalasonta, aliada dei Romans, per un advèrsari entraïnèt l'intervencion romana. Sota la direccion de Belisari, una armada romana desbarquèt dins la peninsula en 535 e capitèt de conquistar Nàpols (535), Roma (536) e Milan (540). Pasmens, en causa de sei fòrças limitadas, aguèt de dificultats per ocupar la region. De mai, sei relacions venguèron marridas ambé Justinian — crenhós deis ambicions possiblas de Belisari — que demeniguèt lei renfòrç destinadas a Itàlia e lo mandèt sus lo frònt sassanida fins a 545. Ansin, a partir de 541, lei Gòts, d'ara endavant dirigit per lo rèi Totila, reconquistèron una partida importanta de la peninsula fins a una tièra de còntra-ofensivas de Belisari. En 548, l'eunuc Narsès remplacèt Belisari e obtenguèt de mejans importants per acabar la conquista. Totila e la màger part de son aristocracia foguèt tuat en 552 e 553 ai batalhas de Taginae e de Vesuvi[1] entraïnant la fin da conflicte en 553-554. La darriera revòuta deis Ostrogòts foguèt esquichada en 561.
Lo Reiaume Ostrogòt d'Itàlia foguèt annexada a l'Empèri Roman d'Orient. Justinian creèt l'Exarcat de Ravena per lo defendre que foguèt rapidament atacat per lei Lombards. Una autra consequéncia dau conflicte foguèt la devastacion de la Peninsula Italica en causa dau nombre important de victimas (belèu la mitat de la populacion italiana moriguèt durant la guèrra), de l'abandon dei vilas per seis abitants dins lo corrent de la guèrra, d'una tièra d'epidemias que durèt au mens fins a 561 e dei destruccions militaras fòrça importantas.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ La batalha de Vesuvi es tanben dicha batalha dau Mons Lactarus.


text:
Drech civil
Lo drech civil es un sistèma legal basat sul drech roman. Es un dels dos principals sistèmas legals europèus; l'anglés (lo comun, common law) es l'autre. Lo "drech civil" tanben pòt definir las nòrmas e principis que regulan las relacions pus generalas e quotidianas de la vida de las personas .
A l'Edat Mejana, lo drech roman foguèt adoptat, amb de modificacions localas, per totas parts d'Euròpa, mai que mai jos l'influéncia de la glèisa crestiana; sa difusion posteriora es deguda en granda part a l'influéncia del francés e del Còde Napoleon, basat sul drech roman, que foguèt adoptat al sègle XIX per divèrses estats d'Euròpa de l'Èst, d'Asia, e en Egipte. Dintre de la Mancomunitat Britanica (Commonwealth), lo drech roman forma la basa dels sistèmas legals d'Escòcia e Quebèc e es tanben la basa del drech de la Republica de Sud-Africa.


text:
Feminisme
Lo feminisme o movement feminista es l'ensems d'idèas e de faches que cèrca de favorir los interèsses de las femnas sosmesas al poder masculin, a causa de l'inegalitat, l'esplecha sociala e la violéncia que ne patisson. Lo feminisme d'origina illustrada reclama de gaudir dels meteis dreches e devers que gaudís l'òme. Dins un mond on lo concèpte de ciutadanetat es androcentrista, lo movement feminista vòl transformar l'òrdre simbolic del patriarcat dins l'esfèra familiala, sociala, culturala, politica...


text:
Nicholas Georgescu-Roegen
Nicholas Georgescu-Roegen (Constanța, Romania, 4 de febrièr de 1906 - Nashville, Tennessee, 30 d'octobre de 1994) foguèt un matematician e economista eterodòxe american d'origina romanesa que las òbras inspirèron lo movement de la descreissença.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Nicholas Georgescu nasquèt a Constanța lo 4 de febrièr de 1906. Sa maire, eissida d'una familha modèsta, ensenhava la cordura dins una escòla de comerci per joventas; son paire, oficièr dins l'armada, moriguèt quand Nicholas aviá sèt ans. Escolan brilhant, recebèt una bona formacion en matematicas qu'utilisèt mai tard pels sos trabalhas en teoria economica. En 1926, encra estudiant a l'universitat de Bucarèst, s'inscriguèt a un seminari sus las singularitats de las equacions diferencialas, sus l'ensenhament que se fondèt per un dels seus mai importants articles, The Pure Theory of Consumer's Behaviour, publicat en agost de 1936. Als mèsme temps, assistiquèt a de conferéncias de Grigore Antipa, director del Museum de Bucarèst e fondator de la geonomia. Obtenguèt en seguida una borsa per estudiar a París.
Entre 1927 e 1930, estudièt a l'Institut d'Estatistica de l'Universitat de París ne sortissiá doctor en estatistica. Sa tèsi, publicada dins lo Journal de la Société de statistique de Paris, se titula Le problème de la recherche des composantes cycliques d'un phénomène[1]. Son trabalh suls fenomèns periodics o convenquèt que los fenomèns socials podan cap de biais èsser descrichs per de metòdes « mecanics » de l'estatistica classica. Pasmens que prenguèt sonque dos cors d'economia a la Sorbona, concluguèt que « los fenomèns economics podavan pas èsser descrichs per un sistèma matematic[2] ».
Aprèp seguèt los cors de Karl Pearson a l'University College de Londres (1930-1932), son trabalh interessèt qualques economistas de l' Harvard Economic Barometer – benlèu a causa de l'intervencion del quita Pearson. Obtenguèt una borsa de la fondacion Rockefeller per participar a aquel projècte. Arrivat a Harvard a la prima de 1934, aprenguèt que l' Harvard Economic Barometer existava pas mai. Demendèt alara una entrevista amb Joseph Schumpeter que trabalhava alara suls Business Cycles. Aprèp aquel encontra rejonguèt l'equipa de Schumpeter que n'èron Wassily Leontief, Edgar Hoover, Frank Taussig, Oskar Lange, Fritz Machlup, Gerhard Tintner, Nicholas Kaldor e Paul Sweezy[3]. Pendent aquel intens periòde intellectual (1935-1936) que Nicholas Georgescu-Roegen venguèt economista: publiquèt quatre articles que constituisson las basas de sa teoria de l'utilitat[4],[5],[6] e de la produccion[7].
Ensenhèt a l'universitat de Bucarèst, puèia a l'Universitat Vanderbilt, Nashville als Estats Units d'America (e pauc de temps a l'Institut universitari d'estudis del desvolopament de Genèva en 1974 e a Estrasborg, 1977-1978). En mai de las seunas foncions d'ensenhament, ocupèt fòrça emplècs dins la foncion publica romanesa.
Òbras[modificar | modificar la font]
De la microeconomia a la bioeconomia[modificar | modificar la font]
Nicholas Georgescu-Roegen coneguèt una longa carrièra academica, a vegadas considerada coma avent conegut dos temps: un primièr temps dels ans 1930 als 1960, caracterizat per d'estudis sus la consomacion e la produccion, dins l'encastre de reflexion pròche dels metòdes dels deus collègas de Harvard (microeconomia formalizada, analisi input-output, etc.), puèi un segond temps dels ans 1960 als 1990, marcat per d'estudis sus las relacions economia-environament per que es mai conegut. Aqueles dos temps en realitat van de contunh, perque Georgescu-Roegen plan lèu soslinhèt que caliá tornar pensar la sciéncia economica, ben avant la publicacion del seu obratge principal The Entropy Law and the Economic Process, en 1971.
La pròva n'es l'omenatge que li faguèt Paul Samuelson en 1966, dins la prefácia d’Analytical Economics, una òbra amassant d'articles de Georgescu-Roegen :
-
- « La simple reunion de qualques articles importants de Georgescu-Roegen, dispersats dins diferentas revistas sabentas, seriá plan venguda dels sabents e d'estudiants en economia. Car avèm en Georgescu-Roegen un sabent d'entre los sabents, un economista d'entre los economistas... Lo professor Georgescu-Roegen es mai qu'un economista matematician. Es d'en primièr un economista, e lo primièr a rebutar las pretencions du charabiat simbolic. Las subtilitats de la produccion marginala e de l'utilitat originala n'escapan gaire al seu examèn sceptic... Coma ten una formacion matematica plan superiora, es absoludament imunizat contre los gaubis de seduccion d'aquel subjècte e es capable de conservar una actitud objectiva e a ras de tèrra sus son utilizacion... Desfisís tot economista informat de demorar astruc de se aprèp aver meditat sus aquel ensag. Es doncas un libre de possedir e de saborejar. Paul Samuelson »
Es subretot pels seus trabalhs dichs bioeconomics que Georgescu-Roegen es mai conegut. En 1971, publicant The Entropy Law and the Economic Process, Georgescu-Roegen provòca trebolum apelant a una reforma prigonda de la sciéncia economica, fins ara mecanista, per l’integrar dins los ensenhaments de la fisica termodinamica e de la biologia evolucionista.
-
- « Lo processús economic es pas qu'una une extension de l’evolucion biologica e, en consequéncia, los problèmas mai importants de l’economia devon èsser considerats d'empuèi aquela marca, Nicholas Georgescu-Roegen in The Entropy law and the Economic Process »
-
- « la termodinamica e la biologia es la lum indispensabla per esclairar lo processús economic (...) la termodinamica perque nos demontra que las ressorças naturalas s’agotan irrevocablament, la biologia perque nos revèla la vertadièra natura del processús economic Nicholas Georgescu-Roegen in The Entropy law and the Economic Process »
Entropia, economia e descreissença[modificar | modificar la font]
En particular, Georgescu-Roegen metèt al clar lo ròtle de la lei de l’entropia, qu'explica que l’energia d’un sistèm tend ineluctablament cap la degradacion, e que lo processús economic material se pòt pas repetir e créisser indefinidament dins un mond ont l’energia e la matèria son limitadas[8].
Georgescu-Roegen va encara mai luènh que la termodinamica abituala, metent al clar un « quatren principi » que matèria se degrada ela tanben ineluctablament, del meteis biais l’energia. Lo reciclatge, la descobèrta de processús de produccion sòbris en energia, apareisson alara gaire sufisents per evitar la crisi ecologica de las societats materialas.
Aquel scepticisme faguèron als partisans de la Descreissença veire en Georgescu-Roegen un davancièr incontornable. Georgescu-Roegen essent en efècte fòrça critic contra la creissença e los seus biais de produccion. Se montrava en particular radical dins las seunas proposicions d’adaptacion demografica:
-
- « L'umanitat deuriá progressivament mermar sa populacion a un nivèl que li permetriá de poder èsser noirida per la sola agricultura biologica. Plan segur, las nacions que coneisson ara una fòrta creissença demografica auran un efòrt dificil a provesir per obtener mai aviadament possible de resultats dins aquel cap. Nicholas Georgescu-Roegen »
Pasmens, los rapòrts de Georgescu-Roegen amb la Descreissença son mai ambigús que'n sembla[9]. Dins los seus articles e obratge que d'esperel publiquèt, se tròba gaire d’apèl plan clar a la Descreissença. Sas preoccupacions bioeconomicas cobrisson de questions sul desvolopament, sus las evolucions qualitativas de las populacions, mas non dirèctament sur la quantitat dels bens e servicis qu’una societat deuriá consomar. E a vegadas (1975, 1978), las prescripcions de Georgescu-Roegen son mèsme pròchas dels discors ecologics mens radicals: promocion de l’energia solara, de l’agricultura biologica, nòva orientacion de las despensas publicas, eca.
Georgescu-Roegen ara[modificar | modificar la font]
L'economista american Herman Daly escriguèt en 2007[10] que tròp pauc d'atencion foguèt portada als trabalhs de Georgescu-Roegen car aquels èran davancièrs. Los seus collègas de l'Universitat Vanderbilt aurián quitament afirmat, pauc avant sa mòrt, que Georgescu-Roegen èra al punt de prèmi Nobèl[11]. En 2012, l'Institut de l'Energia e de las Ressorças de Nòva Delhi (TERI) en Índe anoncièron la primièra edicion dels "Nicholas Georgescu-Roegen Annual Awards" en onor de l'economista e matematician, qu'Herman Daly coma membre de la jurada. Lo professor Kozo Mayumi, ancian discípol de Georgescu-Roegen, ne foguèt lo primièr recipiendari[12].
Los trabalhs de Georgescu-Roegen son ara l'objècte de nòvas recercas tant en economia coma dins d'autres camps de las sciéncias socialas. Es pas mai estudiat coma sonque un militant als tèrmes de l'academic e del politic, mas tanben coma un universitari ambiciós que volgava promóure una reforma prigonda dels biais de veire lo mond en rapòrt amb la bioeconomia. Aquel novelum s'inscriu dins un despartimentatge progressiu de las recercas:
Per Henri Guitton,
-
- « Georgescu-Roegen voguèt remediar a l'abséncia de pont entre la fisica teorica e l'economia. Nos confia que se lancèt solet dins aquela aventura, prenent un risc qu'èra segur que lo prengava pas en van... Innovador o demora, e un innovado sofrís totjorn al començament de sa solitud. Mas benlèu qu'ara, de discípols se jonheràn a el per contunhar son avançada ? Henri Guitton »
Per Jacques Grinevald,
-
- « D'aparéncia isolada, l'òbra de Nicholas Georgescu-Roegen se deu se comprene dins un vast movement de novelum intellectual. Mancava una vertadièr antieconomia; venguèt e será una bioeconomica. Cal d'en primièr prene coneissença de la situacion de nòtre coneissença se volem far servir la reneissença que reclamam. L'afar Galilèu es pas clausa, mas ja se dubrís l'afar Georgescu-Roegen: l'enjòc val lo combat e aquel será non-violent o será pas[13]. »
Publicacions[modificar | modificar la font]
- 1935, Fixed Coefficients of Production and the Marginal Productivity Theory, Review of Economics and Statistics, vol 3, pp 40-49
- 1936, The Pure Theory of Consumer's Behavior, Quaterly Journal of Economics, vol 50, pp 533-539
- 1966, Analytical economics. Issues and Problems. Cambridge, Harvard University Press. La Science économique : ses problèmes et ses difficultés, par N. Georgescu-Roegen, … Traduit par Mme F. Rostand, … Préface de P. Samuelson, … Préface de H. Guitton, … – Paris, Dunod, 1970. 23 cm, XV-300 p. (Collection du centre d’économétrie de la faculté de droit et des sciences économiques de Paris, association Cournot, dirigée par Henri Guitton.)
- 1971, The Entropy Law and the Economic Process. Traduction du chapitre 1 en français dans La décroissance - Entropie - Écologie - Économie, éd. 2006, ch. I, p.63-84.
- 1975. "Energy and Economic Myths", in The Southern Economic Journal, 1975, XLI, 3, p.347-381. Traduction française dans La Décroissance, éd. 2006, ch. II, p. 85-166.
- 1977. "The Steady Sate and Ecological Salvation: A Thermodynamic Analysis", in BioScience, avril 1977, vol. 27, no4, p.266-270. Traduction française dans La Décroissance, éd. 2006, ch. II, p. 167-190.
- 1978. "De la science économique à la bioéconomie", Revue d'économie politique, vol.88(3), p.337-382. Reproduit dans A. Missemer, Nicholas Georgescu-Roegen, pour une révolution bioéconomique, Lyon, ENS Éditions, 2013.
- 1979. Demain la décroissance. Entropie, écologie, économie. Traduction, présentation et annotation Jacques Grinevald et Ivo Rens. Lausanne, Pierre-Marcel Favre, 1979. 21 cm, 157 p. [La décroissance. Entropie, écologie, économie. 2e édition revue et augmentée. Traduit et présenté par Jacques Grinevald et Ivo Rens. Paris, Sang de la Terre, 1995. 21 cm, 220 p. ; 3e édition revue. Paris, Sang de la Terre et Ellébore, 2006. 22,5 cm, 304 p.] texte disponible en ligne
- 1983. La Loi de l'Entropie et l'évolution économique", Congrès des économistes de langue française, Strasbourg, 7 juin 1983.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Journal de la Société de statistique de Paris, octobre 1930, p. .
- ↑ « Nicholas Georgescu-Roegen », in Philip Arestis and Malcolm Sawyer (eds.), A Biographical Dictionary of Dissenting Economists, London:Edward Elgar, p. .
- ↑ « An Emigrant from a Developing Country: Autobiographical Notes I », in J. A. Kregel (ed.),Reflections of Eminent Economists, New York:Macmillan.
- ↑ « Note on a Proposition of Pareto », Quaterly Journal of Economists 49: 706-714.
- ↑ « Marginal Utility of Money and Elasticities of Demand », Quarterly Journal of Economics 50, May: 533-539.
- ↑ « The Pure Theory of Consumer's Behaviour », Quaterly Journal of Economics 50, August: 545-593.
- ↑ « Fixed Coefficients of Production and the Marginal Productivity Theory », Review of Economic Studies XX, October: 40-49.
- ↑ Stéphanie Giamporcaro-Sauniere, Paul Cary, Aurélie Lacheze et Patrick Gabriel, Pour une "autre" consommation : Sens et émergence d'une consommation politique, L'Harmattan, 2005, p. 244-245.
- ↑ Antoine Missemer, Nicholas Georgescu-Roegen, pour une révolution bioéconomique, Lyon, ENS Éditions, 2013. Chp.3.
- ↑ Dans un capitol titulat How long can neoclassical economists ignore the contributions of Georgescu-Roegen ? Herman Daly, in Ecological Economics and Sustainable Development: Selected Essays of Herman Daly, Edward Elgar Pub, 2007, p. 126.
- ↑ Paola Tubaro, Personal drama or theory-building? Georgescu-Roegen on Gossen, communication au 12th annual Summer Institute for the History of Economic Thought, University of Richmond (USA), 24-27 juin 2011.
- ↑ (en) Georgescu-Roegen Awards ed: The Energy and Resources Institute, New Delhi
- ↑ Jacques Grinevald, « Révolution industrielle, technologie de la puissance et révolutions scientifiques, essai de bibliographie critique », Cahiers de l'IUED, 5, PUF, 1977, p. 20.
Annèxes[modificar | modificar la font]
Bibliografia (fr)[modificar | modificar la font]
- Arnaud Diemer et Sylvère Labrune, « L’écologie industrielle : quand l’écosystème industriel devient un vecteur du développement durable », Développement durable et territoires [En ligne], Varia, mis en ligne le 30 août 2007. URL : http://developpementdurable.revues.org/index4121.html
- Fabrice Dannequin et Arnaud Diemer, « L’analyse de la production chez Nicholas Georgescu-Roegen », Cahiers du GRATICE, no 17, 2e semestre 1999, p. 263-287.
- Fabrice Dannequin et Arnaud Diemer, « De l’entropie à la constitution d’un programme bioéconomique : Le grand projet de Nicholas Georgescu-Roegen », Cahiers du CERAS, no 42, décembre 1999, p. 1-9.
- Fabrice Dannequin et Arnaud Diemer, « La place de la biologie et de la thermodynamique dans la théorie contemporaine : l’œuvre de Nicholas Georgescu-Roegen », Colloque de l’association Charles Gide, les 26 et 27 septembre 1999, p. 1-8.
- Fabrice Dannequin, Arnaud Diemer et Franck-Dominique Vivien, « N. Georgescu-Roegen : penseur de la production, penseur de la révolution industrielle », Colloque organisé par l’association Charles Gide, Strasbourg 6 et 7 novembre 1998, p. 1-43.
- Dostaler, Gilles, "Nicholas Georgescu-Roegen et l'impasse de la croissance économique", dans Alternative économique, n° 266, février 2008, p. 74-77.(http://www.alternatives-economiques.fr/nicholas-georgescu-roegen-et-l-impa_fr_art_683_35353.html)
- Grinevald, Jacques. 1974. « L’économiste Georgescu-Roegen : intégrer l’économie dans la problématique énergétique et écologique », Uni-information, no 36, juin-juillet 1974, p. 28-29.
- Grinevald, Jacques. 1980.« La Perspective bioéconomique de Nicholas Georgescu-Roegen », Cahiers du GERMES, Paris, no 4, juin 1980, « Questions à la bioéconomie », p. 27-44.
- Grinevald, Jacques. 1981. « Energy and Economic Myths, by Nicholas Georgescu-Roegen », Technology and Culture, no 22, 1981, p. 655-658.
- Grinevald, Jacques. 1992. « La révolution bioéconomique de Nicholas Georgescu-Roegen : à propos de la première Conférence internationale de bioéconomie à Rome les 28-30 novembre 1991 », Stratégies énergétiques, biosphère & société, Genève, Hygiène et médecine, octobre 1992, p. 23-34.
- Grinevald, Jacques. 1994. « Georgescu-Roegen : Bioéconomie et Biosphère », Silence, Lyon, avril 1993, no 164, p. 4-14.
- Grinevald, Jacques. 1995. « Hommage à Nicholas Georgescu-Roegen (1906-1994) », Stratégies énergétiques, biosphère & société, Genève, Hygiène et médecine, 1995, p. 149-151.(En ligne : http://www.unige.ch/sebes/textes/1995/95JGRoegen.html)
- Grinevald, Jacques, 2006, « Nicholas Georgescu-Roegen, dissident de l’Occident et visionnaire de la décroissance », dans La Revue Durable no 20, avril-mai-juin 2006, p. 8-13.
- Maneschi, Andrea, Nicholas Georgescu-Roegen and the Filiation of Economic Ideas. Working Paper No. 00-W18, June 2000. Department of Economics, Vanderbilt University, Nashville, TN 37235.
- (en) Mayumi, K. 1995. Nicholas Georgescu-Roegen (1906-1994): an admirable epistemologist. Structural Change and Economic Dynamics 6: 115-120.
- (en) Mayumi, K. and Gowdy, J. M. (eds.) 1999. Bioeconomics and Sustainability: Essays in Honor of Nicholas Georgescu-Roegen. Cheltenham: Edward Elgar.
- (en) Mayumi, K. 2001. The Origins of Ecological Economcs: The Bioeconomics of Georgescu-Roegen. London: Routledge.
- Missemer, Antoine. 2013. Nicholas Georgescu-Roegen, pour une révolution bioéconomique, Lyon, ENS Éditions. lien éditeur
Filmografia[modificar | modificar la font]
- (fr)« Hommage à Nicholas Georgescu-Roegen » amb Jacques Grinevald, un filme documentari de Vincent Liegey, realizat par Debora Blake, París, junh de 2008.
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes (fr)[modificar | modificar la font]
- Nicholas Georgescu-Roegen raconté par la vidéo (récit de Jacques Grinevald, 2008)
- Biographie de l'encyclopédie de l☃☃'agora
- Biographie de History of economic Thought
- La décroissance (1979)
- Georgescu-Roegen : Bioéconomie et biosphère
- La décroissance. Entropie - Écologie - Économie (1979) de Georgescu-Roegen (lecture en ligne)


text:
L'estanquet "LA PORTIERA" a Tolosa recruta un(a) emplegat(da) per las fins de setmana (possibilitat d'evolucion) que siague polivalent per assegurar tant la preparacion dels plats (pichòta restauracion: carnsaladas, fromatges, ensaladas, pan tomatas....) que lo servici, pichòta experiencia desirada mas sustot èsser biaissut, dinamic e sociable. Enfin plan segur coneissença minimala de l'occitan amai se la lenga es pas mestrejada mas amb l'embeja de progressar.
Debuta de l'emplec en setembre amb un ensaj. Me contactar per mai d'entresenhas.
Los candidats podon daissar un messatge a:
laportiera@sfr.fr o sus la messatgariá d'aquel forom, mercés.
Dernière édition par Lafontan le Mer 24 Aoû - 16:03, édité 1 fois


text:
Amblie
Amblie en normand (Amblie en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Amblie se tròba Modèl:A unitat de las plajas del débarquement, a ieu-camin entre Bayeux (18 km) e Can (18 km) e a 15 min de Ouistreham, « la pòrta cap a la Angleterre ». A situat al polit mièg de dos vallées, aquelas de la Thue e de la Seulles, pas luènh de la plana de Can.
Las siás planas alluviales (prés e marais), los sieus leugièrs serralx, e la siá plana agricòla, lududes conferisson una rica produccion agricòla.
Amblie se trouve à 5 km des plages du débarquement, à mi-chemin entre Bayeux (18 km) et Caen (18 km) et à 15 min de Ouistreham, « la porte vers l'Angleterre ». Elle est située au beau milieu de deux vallées, celles de la Thue et de la Seulles, non loin de la plaine de Caen.
Ses plaines alluviales (prés et marais), ses légers coteaux, et sa plaine agricole, lui confèrent une riche production agricole.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Las originas d'aquel pichon pòble, situat sus la rota dels molins, son incertes. O preséncia de l'òme i es totun anciana, coma ne testifiquen traces umanas en remontant a l'Antiquitat. Pendent divèrses sègles, lo territòri a ligat a la noblesa francesa a travèrs de doas familhas, #que ne son issus sustot Achard de Bonvouloir e lo comte del Buisson de Courson. L'activitat texila a desvolopat al sègle XIX, en emplegant en majoritat de las femnas. Dels molins a aiga establís al bòrd de la Thue, #que foncionan encara fins en 1945, tractan aital los fils texiles mas egalament lo gra. Lo pòble, coma tant d'autras, patís de plen fouet la dépopulation dempuèi lo començament del Sègle XX. Après la Primièra Guèrra mondiala, de las paysans bèlgas s'installan sul territòri. Estalviada pendent la Segonda Guèrra mondiala, e mai se fòrça prèpa de las plajas del débarquement, la vila apòrta la siá ajuda a Can acollidor en un centre de refugiats e de ferits dels milièrs de sinistrats. Integrada en l'esfèra d'influéncia caennaise, la municipalitat patís unas fes encara la èxode rurala cap a la granda vila.
La Mois invalide (de junh)M, lo Red Ensign canadien flotte sul quartièr-general de la Primièra Armada canadienne près de Amblie. Per las primièras fes en l'istòria, las fòrças armadas canadiennes se baton jos las siás pròprias colors.
Aquela ceremònia a presentat al Centre Juno Beach aital coma sus aquela pagina ont es tanben presentat la bandièra : lo Red Ensign canadien compòrta, sul costat esquèrre, la Union Flag o Union Jack, bandièra del Reialme Unit format de la superposition de las croses de sant Georges, sant Patrick e sant André. A @frapper del écu dels armoiries canadiennes, creadas pel rei George V en 1924. Lo Red Ensign demòra la bandièra nacionala del Canadà fins en 1965. Es alavetz remplaçat pel unifolié roge e blanc[1].
Les origines de ce petit village, situé sur la route des moulins, sont incertaines. Le présence de l'homme y est cependant ancienne, comme en témoignent des traces humaines remontant à l'Antiquité. Durant plusieurs siècles, le territoire est attaché à la noblesse française à travers deux familles, dont sont issus notamment Achard de Bonvouloir et le comte du Buisson de Courson. L'activité textile est développée au sègle XIX, employant en majorité des femmes. Des moulins à eau établis au bord de la Thue, qui fonctionnent encore jusqu'en 1945, traitent ainsi les fils textiles mais également le grain. Le village, comme tant d'autres, subit de plein fouet la dépopulation dès le début du Sègle XX. Après la Première Guerre mondiale, des paysans belges s'installent sur le territoire. Épargnée pendant la Seconde Guerre mondiale, bien que très proche des plages du débarquement, la ville apporte son aide à Caen accueillant dans un centre de réfugiés et de blessés des milliers de sinistrés. Intégrée dans la sphère d'influence caennaise, la commune subit une fois encore l'exode rural vers la grande ville.
Le Mois invalide (juin)M, le Red Ensign canadien flotte sur le quartier-général de la Première Armée canadienne près d'Amblie. Pour la première fois dans l'histoire, les forces armées canadiennes se battent sous leurs propres couleurs.
Cette cérémonie est présentée au Centre Juno Beach ainsi que sur cette page où est aussi présenté le drapeau : le Red Ensign canadien comporte, sur le côté gauche, l'Union Flag ou Union Jack, drapeau du Royaume-Uni formé de la superposition des croix de saint Georges, saint Patrick et saint André. Il est frappé de l'écu des armoiries canadiennes, créées par le roi George V en 1924. Le Red Ensign demeure le drapeau national du Canada jusqu'en 1965. Il est alors remplacé par l'unifolié rouge et blanc[2].


text:
Las Luèvias e Tomeiragas
Las Luèvias[1] e Tomeiragas (oficialament en francés Les Lèves-et-Thoumeyragues) es una comuna d'Occitània, en Agenés [2], dins lo domeni del lengadocian brageiragués, administrada per lo departament de Gironda de la region d'Aquitània.
Somari
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom del borg donat per Bénédicte Boyrie-Fénié[3] " Las Lòtjas" correspond pas briga a la fòrma orala atestada dins l'"Atlas linguistique et ethnographique du Languedoc occidental" (A.L.L.O.C)[4] qu'es léi lèvjyǝ. Pr'aquò, la prononciacion permet pas d'escriure lo nom emb certitud.
Lei es l'article que correspond localament, coma dins las comunas gasconas pus a l'Oèst, a las e los, çò que vòu dire que la fòrma de l'article permet pas de saber son genre; mès, las fòrmas ancianas de 1083 a 1326 (Bénédicte Boyrie-Fénié) son mai que mai en las (Las Lobias, Les Lubies, Lobias, Lobiis, en latin, Las Lubias, Lubiis, en latin), çò que permet de supausar que la fòrma es femenina. L'èssa finala es pas articulada, mès sa preséncia es segura a l'escrit. La comuna coneis pas lo betacisme de las localitats gasconas vesinas, mès coneis la neutralisacion de -a e -e, coma dins tota la Gasconha occidentala, ce que fai qu'es impossible a priori de saber si [ǝ] correspond a un e o un a. Coma la fòrma sembla femenina, una solucion poiriá èstre : Lei Lèvias (puslèu que Lei Lèvies). Pr'aquò, la preséncia anciana de o e de u fai pensar a una diftongason de o en uè (lo diftongue es sovent grafiat u a l'Edat mejana). Donc Las Luèvias es una autra possibilitat, qu'a estat causida pel sit Toponimia occitana. Las Lòtjas es una grafia impossibla.
La contradiccion entre -b- de las atestacions ancianas e -v- actual se pòt explicar se los escribas son gascons. Si l'etime es lo mot germanic laubja, segon B. Boyrie-Fénié que cita Jacques Boisgontier, b intervocalic dona v.
Tomairagas o Tomeiragas ? En Gironda, -ai- pretonic s'afeblís en [ej], escrit ai. Mès tots los -ei- grafics son pas automaticament derivats d'un -ai- etimologic. L'etimologia fornida per Bénédicte Boyrie-Fénié es lo nom d'òme gallés *Talo-maros emb lo sufixe -acas. L'evolucion es *Talomariácas > *Tal(o)maryagas > *Taumayragas > Tomeiragas (evolucion normala -au pretonic > [-ow-], puèi mens atenduda [-u-], evolucion [aj] en [ej]. Quò s'escriu donc ai, donc l'ensemble fai Tomairagas. Curiosament, Bénédicte Boyrie-Fénié escriu Tomeiragas, benlèu pr'amor de fòrmas ancianas coma Tomeragas (1137) e Comeragas (1326), que poirián far dobtar de son etimologia. Dauzat e Rostaing avián causit *Tumerius, varianta de Tumelius[5]; çò que fariá escriure Tomeiragas.
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Las Luèvias annèxa Tomeiragas entre 1806 e 1820.
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Senta Fe la Granda; es adara deu canton de Le Réolais et les Bastides (en francés), donc de Lo Reulés e las Bastidas.
Demografia[modificar | modificar la font]
- La fusion de Las Luèvias emb Tomeiragas (an XI) explica mau las variacions de populacion entre 1793 e 1821. Mès justament ni Sent Andriu ni Apèla [6],[7] n'èran recensats en tant que comuna en 1793 e la populacion d'Aineça la meteissa annada [8] èra curiosament bassa. Lo site Cassini explica pas tot d'aqueus mistèris. Benlèu qu'en 1793 una bona partida deu territòri d'Aineça èra dins la comuna de Las Luèvias e, coma adara las doás comunas se tòcan pas, una partida de la comuna actuala de Sent Andriu e Apèla i podiá èstre tanben.
- 2013 : 561 abitants (36 ab/km²)
Demografia de Tomeiragas[modificar | modificar la font]
- en 1793, Tomeiragas èra recensat emb Senta Fe la Granda [9].
- la populacion de Tomeiragas èra pus importanta que la de Las Luèvias, mès i a tant vau dire pas de borg (adara, la glèisa e un ostau)
- las donadas de la dreta deu grafic son las de tota la comuna actuala.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ toponimia occitana gironda.
- ↑ http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b77101733/f1.item.zoom
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes Gironde, ed. CAIRN, Pau, 2008
- ↑ Xavier Ravier, Atlas linguistique et ethnographique du Languedoc occidental, vol. 1, CNRS Editions, 1978
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud,reedicion 1984.
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=30386
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=997
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=13386
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=26906


text:
1927
Aquesta pagina concernís l'an 1927 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 14 de febrièr - Un tèrratrem en Iogoslavia causa 700 mòrts
Union Sovietica[modificar | modificar la font]
Fin dei luchas de succession au sen dau Partit ambé la victòria definitiva de Stalin que capitèt d'exclure seis adversaris (Trotski, Kamenev, Zinoviev...) condamnats per « fraccionisme ». Fins a sa mòrt en 1953, Stalin demorèt lo cap suprèm de l'Union Sovietica.
Mond[modificar | modificar la font]
- 7 de mai - Fin de la guèrra civila en Nicaragua
- 14 de setembre - Un tèrratrem sosmarin en Japon causa 100 mòrts
- 30 de decembre - Inauguracion de la primièra linha de mètro de Tòquio
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Fisica[modificar | modificar la font]
Debanament de l'experiéncia de Davisson-Germer (bombardament d'una buta de niquèl per d'electrons per observar una figura de difraccion). Permetèt de confirmar la teoria enonciada per lo premier còp en 1924 per Louis de Broglie (1892-1987) de la dualitat onda-particula. Aquela confirmacion foguèt una etapa majora dins la construccion de la teoria quantica modèrna. Clinton Joseph Davisson obtenguèt lo Prèmi Nobel de Fisica 1937 per aquela experiéncia.
De son caire, totjorn dins lo camp dei consequéncias de l'aparicion de la mecanica quantica, premiera enonciacion dau principi incertitud de Werner Heisenberg (qu'obtenguèt lo Prèmi de Nobel de Fisica 1932 per aquela teoria). Aquò foguèt una autra etapa decisiva de l'establiment de la mecanica quantica modèrna.
Meteorologia[modificar | modificar la font]
Premiera utilizacion d'una radiòsonda per lei meteorològs francés Robert Bureau (1892-1965) e Pierre Idrac (1885-1935). Aquel aparelh permetiá de transmetre dirèctament d'informacions sus l'atmosfèra gràcias a una liason radiò.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 1 de genièr - Vernon L. Smith, economista american, Prèmi Nobel
- 13 de genièr - Sydney Brenner, biologista britanic, Prèmi Nobel
- 17 de genièr - Eartha Kitt, actritz e cantaira americana
- 25 de genièr - Antonio Carlos Jobim, compositor brasilièr (m.1994)
- 26 de genièr - José Azcona del Hoyo, president d'Honduras (m. 2005)
- 30 de genièr - Olof Palme, primièr ministre de Suècia (m. 1986)
- 2 de febrièr - Stan Getz, musician american (m.1991)
- 20 de febrièr - Sidney Poitier, actor american
- 1 de març - Harry Belafonte, actor e musician american
- 6 de març - Gabriel García Márquez, escrivan colombian, Prèmi Nobel de Literatura
- 13 de març - Raúl Alfonsín, èx-president d'Argentina
- 21 de març - Hans-Dietrich Genscher, òme politic alemand
- 29 de març - John Robert Vane, farmacològ britanic, Prèmi Nobel (m.2004)
- 10 d'abril - Marshall Warren Nirenberg, scientific american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
- 14 d'abril - Alan MacDiarmid, quimista nouzelandés, Prèmi Nobel
- 16 d'abril - Papa Beneset XVI
- 18 d'abril - Tadeusz Mazowiecki, primièr ministre de Polonha
- 20 d'abril - Karl Alexander Müller, fisician american, Prèmi Nobel
- 24 d'abril - Alan MacDiarmid, quimista neozelandés, Prèmi Nobel
- 9 de mai - Manfred Eigen, biofisician alemand, Prèmi Nobel de Quimia
- 22 de mai - George Andrew Olah, quimista ongrés, Prèmi Nobel
- 13 de junh - Franco Maria Malfatti, president de la Comission Europèa (m. 1991)
- 18 de junh - Frank Sherwood Rowland, quimista american, Prèmi Nobel
- 24 de junh - Martin Lewis Perl, fisician american, Prèmi Nobel
- 28 de junh - Frank Sherwood Rowland, quimista american, Prèmi Nobel
- 4 de julhet - Gina Lollobrigida, actritz italiana
- 24 d'agost - Harry Markowitz, economista american, Prèmi Nobel
- 25 d'agost - Albert Uderzo, creator del personatge Asterix
- 13 de setembre - Tzanis Tzannetakis, primièr ministre grèc.
- 29 de setembre - Adhemar Ferreira da Silva, atlèta brasilièr (m. 2001)
- 7 d'octobre - Ronald David Laing, psiquiatre escocés (m. 1989)
- 8 d'octobre - César Milstein, scientific argentin, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (m. 2002)
- 14 d'octobre - Roger Moore, actor britanic
- 16 d'octobre - Günter Grass, escrivan alemand, Prèmi Nobel de Literatura
- 18 d'octobre - George C. Scott, actor american (m. 1999)
- 25 d'octobre - Jorge Batlle Ibáñez, president d'Uruguai
- 5 de decembre - Bhumibol Adulyadej, rei de Tailàndia
- 20 de decembre - Kim Young-sam, president de la Corèa del Sud
- 25 de decembre - Ram Narayan, musician indian
- Miquèu Grosclaude, professor de filosofia e lingüista occitan
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 4 de març - Ira Remsen, quimista american (n. 1846)
- 14 de març - Jānis Čakste, primièr president de Letònia (n. 1859)
- 11 de mai - Juan Gris, pintor espanhòl (n. 1887)
- 5 de julhet - Albrecht Kossel, mètge alemand, Prèmi Nobel (n. 1853)
- 14 de setembre - Isadora Duncan, dançaira americana (n. 1877)
- 29 de setembre - Willem Einthoven, inventor neerlandés, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1860)
- 2 d'octobre - Svante Arrhenius, quimista suedés, Prèmi Nobel (n. 1859)


text:
Blòg
Un blòg [ˈblɔk] es un sit internet constituit per la reünion dels articles (o mots de bilhet) escrits dins l'òrdre cronologic. Cada mot de bilhet es, a l'imatge d'un jornal intim, un ajust al blòg; lo blogaire (aquel que ten lo blòg) i desliura un contengut sovent textual sus lo qual cada lector pòt aportar generalament de comentaris.
WordPress e Joomla! son los dus logiciaus de Blòg mei utilizats.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (oc) Bloguitge, un malhum de blogs en occitan
- (oc) Nireblog, un sit gratuit per crear un blòg en occitan
- (oc) Lo blòg de la Mela
- (oc) France d'en bas o lo país d'en Jacme, actualitat comentada regularament
- (oc) Lo blòg del Joan
- (oc) Lo blòg d'Andriu de Gavaudan
- (oc) Resson d'Òc, blòg de l'actualitat occitana
- (oc) Democràcia Occitània, actualitat dels conceptes politics


text:
1742
Aquesta pagina concernís l'an 1742 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Republica de Gènoa[modificar | modificar la font]
Pèrda de l'illa de Tabarka que sa fortalessa foguèt conquistada per lo bei de Tunis.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Arquitectura[modificar | modificar la font]
Trabalhs importants d'ornamentacion realizats a l'interior dau Sanctuari d'Al-Hussayn ibn Ali a l'iniciativa de Nader Chah.
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 9 de decembre - Carl Wilhelm Scheele, quimista suedés (m. 1786)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 12 de julhet - Evaristo Felice Dall'Abaco, compositor italian (n. 1675)
- Matteo Goffriller, laütièr venecian (n. 1659)


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement de Görlitz (626)
Liste des communes
Görlitz
Ville de Görlitz, localité de l'Allemagne de 55 000 habitants.
La mairie de Görlitz a une adresse e-mail et un site Internet.
Zittau
Ville de Zittau, localité de l'Allemagne de 28 000 habitants.
La mairie de Zittau a une adresse e-mail et un site Internet.
Weißwasser
Ville de Weißwasser, localité de l'Allemagne de 19 000 habitants.
La mairie de Weißwasser a une adresse e-mail et un site Internet.
Löbau
Ville de Löbau, localité de l'Allemagne de 16 000 habitants.
La mairie de Löbau a une adresse e-mail et un site Internet.
Ebersbach-Neugersdorf
Ville d'Ebersbach-Neugersdorf, localité de l'Allemagne de 13 000 habitants.
La mairie d'Ebersbach-Neugersdorf a un site Internet.
Niesky
Ville de Niesky, localité de l'Allemagne de 10 000 habitants.
La mairie de Niesky a une adresse e-mail et un site Internet.
Großschönau
Ville de Großschönau, localité de l'Allemagne de 6 000 habitants.
La mairie de Großschönau a une adresse e-mail et un site Internet.
Oderwitz
Ville d'Oderwitz, localité de l'Allemagne de 5 500 habitants.
La mairie d'Oderwitz a une adresse e-mail et un site Internet.
Olbersdorf
Ville d'Olbersdorf, localité de l'Allemagne de 5 500 habitants.
La mairie d'Olbersdorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Rothenburg
Ville de Rothenburg, localité de l'Allemagne de 5 200 habitants.
La mairie de Rothenburg a une adresse e-mail et un site Internet.
Boxberg
Ville de Boxberg, localité de l'Allemagne de 5 100 habitants.
La mairie de Boxberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Herrnhut
Ville de Herrnhut, localité de l'Allemagne de 4 900 habitants.
La mairie de Herrnhut a une adresse e-mail et un site Internet.
Eibau
Ville d'Eibau, localité de l'Allemagne de 4 500 habitants.
La mairie d'Eibau a une adresse e-mail et un site Internet.
Seifhennersdorf
Ville de Seifhennersdorf, localité de l'Allemagne de 4 100 habitants.
La mairie de Seifhennersdorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Markersdorf
Ville de Markersdorf, localité de l'Allemagne de 4 100 habitants.
La mairie de Markersdorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Reichenbach
Ville de Reichenbach, localité de l'Allemagne de 3 900 habitants.
La mairie de Reichenbach a une adresse e-mail et un site Internet.
Leutersdorf
Ville de Leutersdorf, localité de l'Allemagne de 3 900 habitants.
La mairie de Leutersdorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Mittelherwigsdorf
Ville de Mittelherwigsdorf, localité de l'Allemagne de 3 800 habitants.
La mairie de Mittelherwigsdorf a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
20/05/2015
ço que nòstres pitits filhs aprenen pus gaire, per Jan-Peire Reidi
Aprenen pus gaire a
anar a l’escòla a pè e s’amusar en chamin
marchar, marchar
tuar los auseus au lançapeira
far un lançapeira, un petaraba, una arcbalesta
fabricar una carabina e far petar
far petar un petard jos una bóitia de conserva
pausar un sedon per ’trapar un rainard o un taisson
coneitre l’auseu que òm veu volar o que òm auva chantar
culhir un nis quand los auselons son drucs
montar un clau de pescha sus un fiu per far una linha
peschar a la linha, ’trapar las galhaudas
pausar e levar los cordilhons, una carafa, un tramalh
desviar lo riu per ’massar las truchas e las engravissas
coneitre los peissons e ente òm los tròba
’trapar un peisson emb las mans
coneitre los champanhòus que son bons e los quaus son ladres
bastir un forn e far cueire las chastanhas e los champanhòus sus la brasa
e las cagolhas emb un grun de sau
far una cabana de chabeças de pinambors
far un molin emb daus bastons de nosilhier e lo far virar dins lo riu
far volar una domaisela emb un fiu estachat ad una pauta
tustar los greus e ne’n barrar dos dins una bòitia de ’lumetas per veire lo quau minjará l’autre
minjar las cireisas sus lo cirieir dau vesin
jugar daus torns aus vielhs, a las vielhas
fugir, fugir
craunhar las pomas jasbras, las moras, los cacaus
fumar la guisauba
tuar una serp, tuar la sauvatgina
que se minja, que se minja pas
coneitre los aubres
far una chabreta e una brama
jugar de la fuelha de liedra
viure defòra dau matin au ser
far au brocon, a las quilhas, far virar una baudufa
fabricar un tricicle o un charreton e i atalar lo chin
’dobar una bicicleta
gardar las vachas emb una dròlla de lur atge
Aprenen pus gaire
coma fan los òmes e las femnas per
empeutar, podar, bladar, semnar, fauchar, mestivar, escodre, vendenhar
quoras e coma,
far lo vin, l’òli de cacaus, lo citre, la piqueta, l’aiga de vita
liar los buòus, atalar los buòus, menar los buòus
coneitre una tròia porcau, una vacha taurau
sanar un vedeu e los pitits pòrcs
far naistre un vedeu,
far venir la denada, tuar, plumar, esbudelar, esvirolar
coneitre l’erba per donar aus lapins, per far la salada
tuar lo pòrc e lo cosinar
jostar las vachas, far dau burre, dau fromatge, far tetar los vedeus, tirar lo femier
copar dau boesc
coser, brochar, sarcir, petaçar, far la sopa, far cueire
quauqua ren de bon e de jauvent
se servir daus ustilhs, trencha, puat, dalh, forcha, rasteu
sapcher si quò vai plòure
far venir de tot e jamai estre en pena
viure de la terra que òm trabalha
emb sa testa, sas mans
terra, aiga, aer e fuòc
Aprenen pus gaire a parlar pa… pa… p…
A Javerlhac, lo 20 de mai de 2015
Jan-Peire Reidi
Commentaires
Vos convidi a ajudar a completar, melhorar lo vocabulari lemosin https://oc.wikipedia.org/wiki/Lexic_lemosin
Écrit par : piarre | 28/05/2015
Les commentaires sont fermés.


text:
1598
Aquesta pagina concernís l'an 1598 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Après la somission de Bretanha e la reconquista d'Amians l'annada precedenta, lo rèi Enric IV decidiguèt de reglar la question religiosa. Ansin, l'Edicte de Nantas (30 d'abriu) donèt una libertat religiosa importanta ai protestants dins certaneis endrechs e unei plaças fortificadas per s'aparar còntra una represa de la guèrra. En parallèl, lo catolicisme foguèt reconeguda coma religion oficiala sus tot lo territòri francés e lo rèi prenguèt divèrsei mesuras suplementàrias en favor dei catolics coma la creacion d'una caissa dei conversions e un sostèn ai jesuitas. Aquel edicte foguèt mau acceptat per lei radicaus dei dos camps que lo consideravan coma una trèva novèla. Certanei vilas coma París refusèron de lo ratificar avans dètz annadas. Pasmens, en causa dau lassitge generau, lei combats s'arrestèron e l'edicte permetèt finalament de restablir la patz dins lo Reiaume.
En mai d'aquò, Enric IV capitèt de conclure la patz amb Espanha. Dicha patz de Vervins, lo tractat foguèt basat sus l'evacuacion dei territòris enemics ocupats. Pasmens, la revirada espanhòla marquèt la fin de la supremàcia d'Espanha sus lo continent. Enfin, de negociacions se debanèron ambé lo duc de Savòia regardant lo traçat de la frontiera entre lei dos país. Pasmens, venguèron l'objècte de tensions novèlas e una guèrra acomencèt en 1600-1601 entre França e Savòia.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Armament[modificar | modificar la font]
En Corèa, l'amirau Yi Sun-sin (1545-1598) acabèt lo melhorament d'un « naviri-tartuga » que recebèt una proteccion de metau.
Astronomia[modificar | modificar la font]
Publicacion de Astronomiae Instauratae Mechanica per l'astronòm danés Tycho Brahe (1546-1601). Èra un catalòg ambé la posicion de 1 004 estelas.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- Joan Armand deu Peirèr, comte de Tres Vièlas, militar bearnés (m. 1672)
- Bonaventura Cavalieri, matematician italian (m. 1647)
- François Mansart, arquitècte francés.


text:
Art
L'art, dins sa pus larga significacion, es l'expression de la creativitat o de l'imaginacion. Lo mot « art » ven del tèrme latin ars que significa « arrengament », « abiletat ». L'art se destria dels lésers pel fach que s'agís d'una activitat a part entièra. L'art es lo procèssus o la produccion deliberada d'una organizacion de los elements en una forma que dona sentiments e emocions. Recampa una granda varietat de disciplinas que lor tòca principala es de concebre una òbra en fasent apèl a l'estetica e a l'emocion per las partejar amb un public que l'interprèta. L'art compren de formas tant divèrsas coma la pròsa, l'escritura, la poesia, la dança, lo teatre, lo cinèma, la musica, l'escultura, la fotografia, l'arquitectura, la pintura o la mòda.


text:
Frederic II Hohenstaufen
Frederic II de Hohenstaufen (nascut lo 26 de decembre 1194 a Jesi pròche d'Ancòna - mòrt lo 13 de decembre 1250 a Fiorentino pròche de San Severo, Itàlia actuala) regnèt sus lo Sant Empèri Roman Germanic de 1220 à 1250. Foguèt : rei dels Romans, rei de Germania, rei d'Itàlia, rei de Sicília e rei de Jerusalèm. Foguèt educat en Sicília ont visquèt la majora part de sa vida, sa maire essent Constança filha de Rogièr II de Sicília. Son empèri foguèt sovent en conflicte amb los estats pontificals, e lo papa Gregòri IX l'escaissava l'Anticrist.
Sos contemporanèus lo nomenavan l'Stupor mundi ("la meravelha del mond"), e se ditz qu'èra capaç de parlar en nòu lengas e d'escriure en set (en un temps en que la majoritat del nòbles e monarcaes sabián pas escriure). Foguèt tanben promotor de la sciéncia e de las arts, mecèna de l'Escòla Siciliana de poèsia, e fondèt l'Universitat de Nàpols.


text:
Aqueles tablèus illustran la prononciacion de l'occitan a travèrs las relacions entre la grafia e la fonia de la lenga. Seguisson lo principi d'accion del Congrès qu'es de valorizar çò comun en respectant la diversitat. Prepausan, per cada grafèma, sa prononciacion occitana, las variacions foneticas màgers e de sons per ausir lo grafèma prononciat.
« Mai de mila ans nos fa... » cantava Claudi Martí.
Òc, mai de mila ans nos fa que l’occitan s’escriu…
O cal ben dire que d’unes encara o sabon pas. Un collèga me disiá encara en 2006 « mais le patois, enfin je veux dire l’occitan, autrefois, ça s’écrivait pas ! ». Per « l’autrefois » li parlèri dels trobadors, de Godolin qu’a son estatua sus una plaça de Tolosa, de Mistral qu’aguèt un prèmi Nobèl, de literatura escricha, si, si, e pas orala. Expliquèri siaudament que la grafia es la faiçon d’escriure un mot, un son, e pus generalament un sistèma d’escritura organizat, coerent, normat dison d’unes, per escriure una lenga. Si, si, totas las lengas se pòdon escriure. Confirmèri que i a de lengas qu’an mai d’una grafia, que òc se vei tot còp dins La Dépêche per l’occitan, mas qu’es pas per çò que i a doas grafias que i a doas lengas.
La grafia dicha classica de l’occitan que presentam aquí torna prene sus d’unes punts la grafia dels trobadors. Òc, mai de mila ans nos fa qu’un escag de mots s’escrivon del meteis biais.
Es a la fin del sègle XIX e al començament del sègle XX que de monde coma Josèp Ros puèi Prospèr Estieu, Antonin Perbòsc, Josèp Salvat, comencèron de trabalhar a l’unificacion de la grafia de l’occitan en prepausant un sistèma adaptat de la grafia dels trobadors, diferent de la grafia mistralenca.
Puèi Loís Alibèrt, en s’apevant suls trabalhs pel catalan de Pompeu Fabre e per l’occitan de Prospèr Estieu e d’Antonin Perbòsc, endralhèt amb sa Gramatica ocitana segon los parlars lengadocians (1935), los grands principis de la novèla grafia dicha classica. L’Institut d’Estudis Occitans, creat en 1945, organizèt l’adaptacion d’aqueles principis de la grafia classica a las autras grandas variantas de l’occitan gràcias al trabalh de monde coma Robèrt Lafont, Pèire Bèc, Josèp Migòt, Joan Rós...
Passarem sus las batèstas bizantinas per d’unes cambiaments de grafèmas, « s » e « z » per exemple, o del sistèma d’accentuacion. Vegèri un jorn en classa un paure plan bon professor qu’aviá d’escolans qu’utilizavan doas edicions d’un meteis manual amb dos sistèmas d’accentuacion diferents. Imaginatz-vos lo rambalh... Tanlèu qu’escriviá quicòm, un tròç de la classa fasiá saber qu’èra pas atal dins son libre e los autres disián que si.
En 1997 lo Conselh de la Lenga Occitana (CLO) prenguèt la relèva per assegurar la gestion de la nòrma grafica e ortografica. Prepausèt de recomandacions en complement dels trabalhs precedents. Son ara en usatge, per l’essencial, sus una bona part del territòri occitan.
Lo Congrès a, dempuèi sa creacion, dins las missions que li an fisadas los actors associatius e publics de l’occitan que l’an volgut e installat, la de gerir e de far conéisser la grafia classica.
Es la grafia de nòstra istòria e de la dignitat retrobada de nòstra lenga. Fa l’unitat dels parlars occitans e la continuitat de la lenga medievala a la lenga de uèi.
Es una grafia supòrt, englobanta. Un meteis mot escrich pertot de la meteissa faiçon pòt aver de prononciacions diferentas. La correspondéncia entre grafia e fonia es diferenta d’una region a l’autra, mas es atal en realitat, mai o mens, dins totas las lengas. Se l’aprenent, lo novèl locutor, coneis pas las claus d’aquelas correspondéncias se pòt enganar. Plan solide, la grafia supòrt e englobanta a de limits. I a ben de diferéncias entre variantas que son presas en compte graficament. Per exemple, la « hèsta » gascona se pòt pas escriure « fèsta » e la « chabra » se pòt pas escriure « cabra ».
Enfin, la grafia classica a tanben lo merit de far plan veire la parentat de l’occitan amb las autras lengas romanicas.
Dins las novèlas generacions de bona volontat qu’aprenon la lenga, mas tanben dins las autras, las interferéncias grafia-fonia son plan tròp fòrtas e menan un fum d’errors e de prononciacions marridas.
Se cal pas tapar las aurelhas. La grafia « paur » fa dire [pawr] a mai d’un, alara que se ditz gaireben pas enlòc atal, e totes sabèm tanben que la « a » finala e la « o » son de grafèmas que n’engarçan encara mai d’un.
Mestrejar la relacion grafia-fonia es pas tant de bon far coma çò que s’es pogut dire, sustot ara que los joves coneisson pas pro la lenga, l’ausisson pas pro, deseiretats que son, e que d’unes legisson mai que si parlan sens aver pro de referéncias oralas solidas, plan apevadas sus l’audicion, la practica e de modèls. La grafia classica necessita coma tota grafia un aprendissatge, un bon entraïnament. Passar de l’oral a l’escrich e de l’escrich a l’oral es pas totjorn de bon far, sustot que los cambiaments grafics an creat una mena d’insecuritat.
Avèm d’unes escolans que gausan pas gaire parlar en defòra de la classa. Trabucan a causa de grafèmas mal oralizats e parlan un occitan francizat sens la prosodia que lo caracteriza. Las nòrmas graficas mal assimiladas devenon d’enganas, de trapèlas.
Son pas los trabalhs, d’unes plan sabents, que mancan sul sicut de la grafia classica, mas son escampilhats, sovent parcials (generals o per una sola varianta), pas totjorn de bon mestrejar e aquesir. La prononciacion es donada amb la grafia francesa o amb l’alfabet fonetic internacional que, sol, es pas ges una garantida de bona prononciacion.
Es per aquò – e es pro novèl – que dins l’utís que farga lo Congrès, la prononciacion oralizada per de locutors ven illustrar, concretizar, exemplarizar, modelizar la teoria.
E sabèm ben qu’es plan marrit de voler far plan parlar sens son, sonque amb l’escritura. Es coma voler far nadar sens aiga. En mai, d’errors s’enquistan.
Amb aqueles tablèus lo Congrès vòl :
Plan solide que i a pas totas las variantas, totes los parlars dins aqueles tablèus. Ne sèm demorats – grand principi del Congrès – a çò comun e a las variantas màgers. I a pas encara totas las illustracions sonòras previstas. D’unes conselhièrs nos an dich al començament, e amb rason, quand i aviá pas encara cap d’illustracion sonòra, qu’ « una cata i trobariá pas sos catons » mas solide que, quand totes los catons miaunaràn, que tot serà oralizat, cada cata coneisserà ben pus aisidament sos catons.
Aquela produccion del Congrès serà melhorada amb l’ajuda del Conselh lingüistic que trabalha sus l’actualizacion e la reformulacion de las nòrmas en usatge e amb de complements sonòrs.
L’illustracion sonòra de las relacions grafia-fonia serà completada en quichant sus çò pus engarçaire, en integrant los mots dins de frasas per ne veire l’estructura, n’ausir la prosodia, l’accent de frasa, las assimilacions... I cal plan soscar e plan causir mots, frasas, tròces de tèxtes, dires, locutors, per que sián d’una lenga reala, significatius, pro pedagogics sens tròp e per que pòrten de sens per èsser pro agradius e evocators.
La Parabòla del filh perdut, l’avèm represa e adaptada en omenatge a Pèire Bèc, que l’occitan li deu tant.
Ajustarem tanben de tèxtes literaris legits per la lenga culta, e d’extraches de collectatges per la lenga populara sovent mèstra per la fonologia.
De desvolopaments pedagogics aprestats per una collaboracion entre lingüistas e ensenhaires son ja demandats.
Acabarai en mercejant totes los qu’an trabalhat d’un biais o d’un autre per aquela produccion, amb una mencion especiala per Maurici Romiu, vicepresident del Conselh Lingüistic del Congrès, qu’a acceptat la responsabilitat, e lo risc tanben, de la direccion scientifica d’aquela primièra version.
Gilabèrt Mercadier, president del Congrès


text:
Montépreux
Montépreux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Çò 17 de decembre 1870 çò pilòta pujada Gutenberg se vòla de la estacion de Orléans a París alavetz assiégé pels prussiens e acaba la siá carrièra a Montépreux après aver-i recorregut 200 quilomètres[1].
- Le 17 décembre 1870 le ballon monté Gutenberg s'envole de la gare d'Orléans à Paris alors assiégé par les prussiens et termine sa course à Montépreux après avoir parcouru 200 kilomètres[2].


text:
Sarrança
Sarrança (oficialament en francés Sarrance) qu'ei ua comuna bearnesa dera Vath d'Aspa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Vila bearnesa de la Vath d'Aspa e lòc famós de romiatge vodat a la Verge. Qu'ei tanben lo lòc on e's'escad la narracion de l'Eptameron de Margarida de Navarra puishque los personatges que son embarrats a Sarrança per'mor de la creishuda de las aigas e que's hican, per passar los temps, a contà's las istòrias amassadas dens l'òbra .
La legenda...[modificar | modificar la font]
A l'origina de la veneracion de la Verge de Sarrança que's conta qu'un pastor e miava un buèu a péisher au ras deu gave. L'animau que desapareishèva e que tornavan cada còps mei bèth qu'avans. Lo pastor que's decidè a seguí'u e que'u vedó prosternat au ras d'ua pèira grana. Un pescador tanben que vedó aquò e los dus que s'apropièn e que trobèn dens l'aiga deu gave ua estatua de la Verge. Los hidèus, lo curat de Bedós, l'evesque d'Auloron e los teologians aperats per eth que constatèn lo miracle en bèth véder lo buèu a tornar agenolhà's.
L'evesque que decidí de botar l'estatua dehens la catedrau d'Auloron. L'endedia, totun, n'i èra pas mei. Qu'èra tornada a son lòc purmèr. Alavetz, acceptant lo messatge aparent de la Verge, l'evesque que hasó bastir un orator en aqueth lòc e ua glèisa a Sarrança. Adarron, uns profanators que panèn l'estatua e que la getèn deu pont de Sarrança, mes l'estatua que'us espaventè en tot pujar soleta a contra briu per tornar un còp mei suu son autar.
...e l'istòria[modificar | modificar la font]
A l'entorn de l'an 1340, los prèstes premontrés que s'encarguèn deu culte de la Verge a Sarrança. Sarrança que vadó un centre màger de romiatge. Ua bula deu Papa Eugèni IV que domandè ajudas e aumòinas per bastir un santuari vodat a la Verge en lo lòc de Sarrança. Que vadó abadia.
Los reis de Navarra e d'Aragon e lo senhor de Bearn que s'i amassèn en i deishant ofrandas. Atau, chic a chic, las riquessas que s'apielèn a l'entorn deu santuari.
Lo rei de França Loís XI, que viengó en romiatge en 1465, e que domandè au son escuder, que, davant l'estatua de la Verge, e capviresse l'espada qui tieneva tostemps quilhada en reiau preséncia.
Margalida de Navarra, de segur, que hasó tanben lo romiatge. Hicat devath la proteccion deu son marit, Enric de Labrit, Rei de Navarra (ajòu deu Noste Enric) en 1527 lo santuri qu'èra au som de la soa glòria. Mes los maus temps que s'apropiavan.
Los partisans reformats de Joana de Labrit que destrusín Sarrança en bèth cremar l'abadia e en massacrant los monges. Un monge, Lompageu, totun, que s'emportè l'estatua en Espanha. Quan Enric III de Navarra e IV de França e tornè lo dret de practicar lo catolicisme, Lompageu be tornè a Sarrança dab l'estatua. Los premontrés que tornèn tanben, los romius que hen çò medish e los miracles dan eths. En 1675 la glèisa qu'èra tornada bastir e consacrada. Lo romiatge a Sarrança que vadó tan important com abans pendant los sègles XVIIau e XVIIIau. Los Contes de Gasconha, gessits d'ua tradicion orala anteriora a la devocion de Lorda qui coneishem uèi lo dia, mencionan Sarrança com lo lòc de romiatge per antonomàsia.
La Revolucion que ho lo segond drama de Sarrança. Los monges que huegèn e l'estatua que ho esconuda a Bedós peu curat. La glèisa n'èra pas mei qu'ua roeina. Los prèstes de Bètharram que tribalhèn a tornar quilhar lo santuari. La glèisa restaurada que ho oficialament inaugurada en 1891.
Lo santuari[modificar | modificar la font]
Uèi lo Santuari qu'ei en l'estat qui l'a deishat la darrèra reconstruccion per l'arquitecte M. Mondet a la fin deu sègle XIX. Qu'ei un lòc d'inspiracion barròca (com Bètharram) dab l'originalitat de muishar un campaner octogonau caperat per ua copòla. Suus costats de la glèisa que i a duas caperòtas vodadas a Sant Norbert (fondator deus premontrés) e Sant Martin. Fin finala que cau mentàver lo claustre.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Pelisson, Henri. Nòste Dame de Sarrance. Auloron : Marque, 1898.
Òbra en occitan biarnés vodada a Sarrança purmèr prètz (lo virasolelh vermelh) aus Jòcs Floraus de Tolosa, 1898.
- Poey, l'abbé. Notre-Dame de Sarrance. Sarrança : 1893.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Galeria[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Antòni Rivals
Antòni Rivals (Tolosa, batejat lo 12 de març de 1667 - Tolosa, 11 de decembre de 1735 foguèt un pintor occitan. Aqueste pintor oficial de Tolosa èra retraitista de talent de la societat tolosenca del sègle XVIII, e un dessenhaire fecond.
Biografia[modificar | modificar la font]
Antòni Rivals comencèt sa formacion dins lo talhièr de son paire, Joan Pèire Rivals, arquitècte e pintre de l'ostal de vila de Tolosa. Recebèt sa formacion iniciala de l'escultor Marc Arcis e del dessenhaire Ramon Lafaga. Pendent son ensenhament artistic, s'interessèt subretot a l'estudi de las òbras classicas e de las òbras dels mèstres italians de sensibilitat barròca.
- De 1685 a 1687, seguèt las leiçons de l'Acadèmia Reiala de Pintura e d'Escultura a París. A son retorn a Tolosa, auriá recebut sas doas primièras comandas.
- En 1687, anèt a Roma ont i demorèt dètz ans.
- En 1694, ganhèt lo segond prèmi de l'Acadèmia de Sant Luc amb un dessenh representant « La Casuda dels gegants », darrièr Antonio Balestra e Felice Nardi. A Roma, venguèt amic amb d'artistas, coma Carlo Maratta, Luigi Garzi o Benedetto Luti, e foguèt cada còp mai demandat per de comandas, de familhas romanas mas tanben tolosencas.
- En 1703 :
- A son retorn a Tolosa foguèt nomenat pintre de l'ostal de vila de Tolosa fins a sa mòrt. Ajudat per un important talhièr, recebèt fòrça comandas : quadres commemoratius, pintres d'ordenanças de salvagàrdia e d'escut, projècte e trabalh d'arquitecturas, de mandats d'expertisa e de restauracion d'òbras, mas aquela carga li permetèt subretot de nosar de ligams fruchoses amb lo patriciat tolosenc e d'aver un quasi-monopòli de las comandas publicas, religiosas e privadas a Tolosa.
-
- Se maridèt amb sa cosina Loísa Rivals, aguèron sièis enfants. Son filh, Pèire Rivala, dich lo « cavalièr Rivala », foguèt tanben artista e son importanta colleccion privada d'esculturas e epigrafias romanas venguèt lo començament de la galariá dels Antics de Tolosa (uèi al Musèu de Sant Ramon). Sa filha, Loïsa Rivals, se maridèt en 1751 amb Joan Batista Despatz.
- En 1726, crèt la primièra escòla de dessenh de Tolosa. En 1750, las letras patentas de Loís XV la transformèron en Acadèmia Reiala de Pintura e d'Escultura de Tolosa, la sola en França, aprèp aquela de París, que foguèt autorizada a portar aquel títol.
Son òbra[modificar | modificar la font]
Ric dels ensenhaments que recebèt, a Tolosa, a París e a Roma, creèt un estil original e variat, influenciat per l'art barròc, l'art classic, las tradicions picturalas del sègle XVII e l'eretatge de las escòlas italianas. Per exemple, lo subjècte de la pòrta de l'apoticari del convent dels Cordelièrs, un òme amb son mortièr, es lo meteis qu'una anciana mirondèla pintada, Lo Trissaire de pebre (en italian Il Pestapepe), tradicionalament atribuida al pintre italian Melozzo da Forlì (Pinacotèca de Forlì)[1].
Faguèt una sintèsi personala brilhanta e tresvirèt la vida artistica tolosenca, fasent la causida d'una estetica plan virada cap al sègle XVII, resistent a las innovacions de la pintura parisenca. Son influéncia, ajudada per sa posicion oficiala, li permetèt d'influenciar a son torn tota una generacion d'artistas del sègle XVIII, provoquèt una unitat artistica que foguèt la marca de l'escòla de pintura tolosenca.
Aprèp sa mòrt, son òbra foguèt perpetuada per d'illustres disciples coma Guilhèm Cammas o Pèire Subleiras. Mas al començament del sègle XIX, foguèt oblidat pendent mai de cent ans e tornèt èsser vertadièrament descobèrt a partir dels ans 1940.
Qualques òbras[modificar | modificar la font]
- Cins quadres monumentals del grand cicle de l'istòria de Tolosa:
- La Batalha ganhada pels Tectosages sul rei Antiòc ;
- Lo Rei Teodoric Ièr mena lo comte Litori captiu a Tolosa ;
- Ramon de Sant Geli prenent la crotz ;
- La Desbandada d'Enric II Plantagenèst jos los barris de Tolosa ;
- L'Expulsion dels uganauds.
- Doas perspectivas :
- La Naissença del duc de Bretanha ;
- La Fondacion d'Ancire.
- Cassandra tirada fòra del temple de Pallàs, òli sus tela, 97 x 137 cm, Musèu de las Bèlas Arts, Roan.
- Doas telas conservadas al Musèu Bossuet, a Meaux
Fonts[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Google Livres : Antoine Joseph Dezallier d'Argenville, Abrégé de la vie des plus fameux peintres: avec leurs portraits gravés en taille-douce, tome quatrième, pp. 352-360, Paris, 1762


text:
Fest'Oc 2016
Publicat lo 10 març per Inès Clément - CIRDÒC propausat per E2MN - École de Musique de NYONS
Fèsta de la lenga & cultura d'Òc, Fest'Òc prepausa per l'edicion 2016 d'abordar la musica augmentada a l'entorn d'un estagi animat per Delta Sonic, alhàs Henri Maquet. Musician, compositor, musicològ, laütièr salvatge, l'artista assòcia d'aprochadas novèlas de las musicas tradicionalas amb l'emplec de tecnologias e de referéncias sonòras variadas.Programa :
Divendres 8 d'abril : RENAT SETTE en concèrt – 20o30 Temple de Nyons
Dissabte 9 d'avril : Estagi « Lo musician augmentat » amb DELTA SONIC – Escòla de musica de Nyons, de 15o a 18o30, sus inscripcion
Seguit d'un Bal Folk amb LO GARRIC
Entresenhas e inscripcion : edm26nyons@gmail.com
/ 04-75-26-16-21
Per ne saber mai : http://e2mn.wifeo.com/


text:
Ostal Blanc
L'Ostal Blanc (var. Ostau Blanc) (The White House en anglés) es la residéncia oficiala e lo luòc de trabalh del president dels Estats Units. Aqueste bastiment blanc es situat al 1600 Pennsylvania Avenue NW a Washington, DC. Es l'immòble mai visitat del mond amb 5000 visitaires per jorn, 1 825 000 visitaires per an.
A l'origina, aqueste bastiment èra apelat palais presidencial, castelet executiu o castelet presidencial. La femna del president Madison, Dolley Madison, l'apelava lo Castèl del President. Es lo president Theodore Roosevelt en 1901 que bailèt lo nom d'Ostal Blanc a aqueste bastiment.


text:
Villes et mairies du District de Singine (60)
Liste des communes
Guin
Ville de Guin, localité de la Suisse de 7 100 habitants.
La mairie de Guin a une adresse e-mail et un site Internet.
Wünnewil-Flamatt
Ville de Wünnewil-Flamatt, localité de la Suisse de 5 000 habitants.
La mairie de Wünnewil-Flamatt a une adresse e-mail et un site Internet.
Schmitten
Ville de Schmitten, localité de la Suisse de 3 400 habitants.
La mairie de Schmitten a une adresse e-mail et un site Internet.
Bösingen
Ville de Bösingen, localité de la Suisse de 3 200 habitants.
La mairie de Bösingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Tavel
Ville de Tavel, localité de la Suisse de 2 600 habitants.
La mairie de Tavel a une adresse e-mail et un site Internet.
Ueberstorf
Ville de Ueberstorf, localité de la Suisse de 2 200 habitants.
La mairie de Ueberstorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Saint-Antoine
Village de Saint-Antoine, localité de la Suisse de 1 900 habitants.
La mairie de Saint-Antoine a une adresse e-mail et un site Internet.
Planfayon
Village de Planfayon, localité de la Suisse de 1 900 habitants.
La mairie de Planfayon a une adresse e-mail et un site Internet.
Alterswil
Village de Alterswil, localité de la Suisse de 1 800 habitants.
La mairie de Alterswil a une adresse e-mail et un site Internet.
Chevrilles
Village de Chevrilles, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie de Chevrilles a une adresse e-mail et un site Internet.
Saint-Ours
Village de Saint-Ours, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de Saint-Ours a une adresse e-mail et un site Internet.
Tinterin
Village de Tinterin, localité de la Suisse de 1 100 habitants.
La mairie de Tinterin a une adresse e-mail et un site Internet.
Heitenried
Village de Heitenried, localité de la Suisse de 1 100 habitants.
La mairie de Heitenried a une adresse e-mail et un site Internet.
Dirlaret
Village de Dirlaret, localité de la Suisse de 1 000 habitants.
La mairie de Dirlaret a une adresse e-mail et un site Internet.
Oberschrot
Village de Oberschrot, localité de la Suisse de 1 000 habitants.
La mairie de Oberschrot a une adresse e-mail et un site Internet.
Plasselb
Village de Plasselb, localité de la Suisse de 1 000 habitants.
La mairie de Plasselb a une adresse e-mail et un site Internet.
Saint-Silvestre
Village de Saint-Silvestre, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Saint-Silvestre a une adresse e-mail et un site Internet.
Brünisried
Village de Brünisried, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Brünisried a une adresse e-mail.


text:
Pecora
Los Pecora (plural del latin pecus, pecoris "tropèl") fòrman un clad de mamifèrs cetartiodactils del sosòrdre dels Ruminantia. Recampa uèi l'ensemble de las espècias vivas de Ruminantia autras que los tragulids.
Posicion filogenetica[modificar | modificar la font]
↕ cladificaction inseguda amb un de sos vesins
Sistematica[modificar | modificar la font]
- familha Antilocapridae, una espècia viva
- familha Giraffidae, doas espècias dins dos genres
- familha Cervidae, 43 espècias vivas dins 16 genres
- familha Moschidae, 4 espècias vivas
- familha Bovidae, 131 espècias vivas e 51 genres
Genres fossils[modificar | modificar la font]
- Andegameryx
- Blastomeryx
- Bugtimeryx
- Dremotherium
- Eumeryx
- Hanhaicerus
- Hispanomeryx
- Hoplitomerycidae
- Longirostromeryx
- Machaeromeryx
- Palaeohypsodontus
- Palaeomerycidae
- Rutitherium
- Walangania
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia The Paleobiology database : Pecora (en)
- Referéncia NCBI : Pecora (en)
- Filogenia dels romiants (en)


text:
http://www.ladepeche.fr/article/2011/01/21/994919-Carcassonne-Le-festival-occitan-n-aura-pas-lieu.html
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Lo festenal a Carcassona
1 Lo festenal a Carcassona le Ven 21 Jan - 20:21
Marxelin
Occitan Warrior
http://www.ladepeche.fr/article/2011/01/21/994919-Carcassonne-Le-festival-occitan-n-aura-pas-lieu.html
2 Re: Lo festenal a Carcassona le Sam 22 Jan - 13:46
jfrieux
Occitan Warrior
Tan pièg.
Per Alan Roch, es un metòde conegut, fasètz dintrar lo tipe dins un daquòs, dirarà pas res mai. Cf Boutin, los ministres desbarcats, eca.
3 Re: Lo festenal a Carcassona le Sam 22 Jan - 15:59
Cerièra de Mai
Trobador !!
(non, mas LOOOOOl qué !!!)
4 Re: Lo festenal a Carcassona le Dim 23 Jan - 9:49
Marxelin
Occitan Warrior
5 Re: Lo festenal a Carcassona le Mar 25 Jan - 12:25
brazh
Casahèita
6 Re: Lo festenal a Carcassona le Mar 25 Jan - 19:24
Marxelin
Occitan Warrior
7 Re: Lo festenal a Carcassona le Mer 26 Jan - 9:45
jfrieux
Occitan Warrior
Marxelin a écrit:Per prene la defensa d'Alan Roch, es una persona que se bolèga fòrça dins Auda e organiza un fum de causas, après segur que d'unas causas que fa son pas de mon gost mas trabalha lo tipe. L'an passat pel festenal de Ciutat gulèt coma cal e voliá "anar al patac" amb la comuna mas d'unes occitanistas lo volián pas seguir contra los "amics" del P.S. Aquel P.S que prepausèt de discutir e prometèt causas çò que fa Roch se calmegèt un pauc mas de las promessas vesèm pas grand causa arribar e crear una comission vesi pas l'interés, se va faire embarcar dins una androna lo paure Pelut. Aquel grand de Clémenceau aviá dit : "Quand volèm enterrar un projèct, cream una comission".
Qu'èra pas una ataca contra Alan Roch, m'agrada son Papieròt dins "La semaine du Minervois", voliài mai parlar de la tactica politica que consista a butar en toca un que vos fa cagar.
Per çò qu'es del PS, recòrdatz 81. Sens comentari.
8 Re: Lo festenal a Carcassona le Mer 26 Jan - 9:52
jfrieux
Occitan Warrior
brazh a écrit:Fin finau avètz informacions sus çò qui's debanarà dens lo parçan de Tolosa? Non n'ei pas entenut a parlar!
i a jà aquò, dins l'articol que lo ligam es dessús:
"Cette nouveauté, Lo Festenal, originale, aura bien lieu, mais en banlieue toulousaine, à Balma précisément."
9 Re: Lo festenal a Carcassona le Dim 13 Fév - 8:49
jfrieux
Occitan Warrior
De çò que n'ai retengut, i aura un encontre entre profesionals, pas dubert al public, e un festenal d'espectacles joves, de monde pas força coneguts, a gratis.
A donat de ligams:
http://www.convivencia.pro/portada/portada.html fr/cat/cast
10 Re: Lo festenal a Carcassona Aujourd'hui à 10:41
Contenu sponsorisé
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
Asteraceae
Las asteracèas (Asteraceae), tanben aperadas compausadas, amassan mai de 23.000 espècias, per çò que son la familha d'angiospèrmes amb màger riquesa e diversitat biologica. La familha es caracterizada per presentar las flors dispausadas en una inflorescència compausat aperat capítol era quau se tròba entornejada d'una o mai de filas de bracteas (impliqui). Lo nom "Asteraceae" deriva del genre tipe de la familha Aster, tèrme que -a lo sieu còp- proven del grèc ἀσtήp que significa "estela" e fa allusion a la forma de l'inflorescència. Las compausadas presentan una considerabla importància ecologica e economica. Los membres d'aquesta familha se distribuisson dempuèi las regions polaras fins als tropics, en conquistant totes los abitats disponibles, dempuèi los desèrts shuts fins als pantanos e dempuèi las sèuvas fins als pics montanhuts. En fòrça regions del mond las compausadas arriban a integrar fins a 10% de la flòra vernaculara.


text:
Via Baltica
La Via Baltica o Cadena Baltica (en estonian Balti kett, en leton Baltijas ceļš e en lituanian Baltijos kelias) es lo nom que se donèt a una cadena umana qu'anava dempuèi la capitala lituaniana Vilnius a la capitala d'Estonia Tallinn en passar per Riga (valent a dire que formava 560 km en total) per exigir l'independéncia dels Païses baltics lo 23 d'agost de 1989. Entre 1,5 e 2 milions de personas (sus aperaquí 7 milions d'abitants totals de totas tres republicas) participèron a aqueste eveniment que generèt un enduriment de l'actitud del govèrn rus cap a las republicas sovieticas. La causida de la data se deguèt a la celebracion del cinquantenari del Pacte Nazi-Sovietic.
Genèsi de la Via Baltica[modificar | modificar la font]
L'arribada de Mikhaïl Gorbachov en 1985 al poder signifiquèt un cambiament considerable dins l'Union sovietica. Comencèron de politicas de dobertura e de democratizacion sonadas glàsnost e perestroika. Aquesta aumentacion de libertat menèt a un afrontament intèrn de cap a la dominacion sovietica. La confrontacion politica prenguèt de proporcions mai importantas dins los Païses baltics (annexats en 1940) qu'èran estat someses a una politica de russificacion e de colonizacion de la populacion.
Lo 23 d'agost de 1989, gràcias a l'organizacion mesa en plaça pels movements nacionals dels tres païses baltics, lo Front Popular d'Estònia (Rahvarinne), lo Front Popular de Letònia (Tautas fronte) e lo Movement Reformador de Lituània (Sąjūdis), se metèt en plaça la cadena umana que capitèt d'unir gaireben dos milions d'estonians, letons e de lituans. Aqueles se tenguèron totes per la man durant 15 minutas (fins a 19h, ora locala) e formèron una cadena ininterrompuda de 600 km de long que traversava totes tres païses baltics. Aital s'exprimiguèt clarament la volontat populara d'aqueles pòbles de condemnar lo passat e de mostrar sa volontat de cambiament pel futur.
El 2009, l'UNESCO decidiguèt d'inclure lo material documentari a prepaus d'aquel eveniment dins lo Programa Memòria del Mond.
Aqueste eveniment foguèt la basa d'inspiracion de la Via Catalana que se debanèt l'11 de setembre de 2013 dins l'ensems dels Païses Catalans e mai a l'estrangièr.


text:
Ais
Ais (oficialament en francés Aix e, dempuèi 1932, oficialamant, Aix-en-Provence)[1], es una vila d’Occitània, que foguèt la capitala dau comtat de Provença. Es lo centre dau País d'Ais e d’un territòri de 36 comunas dins la Metropòli d'Ais Marselha Provença. Segond la definicion de l’INSEE, Ais compausa amb Marselha la promiera aglomeracion d’Occitània. Se situa dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region administrativa de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Ais a recebut per escais L’Atenas dau Miegjorn (TDF) perque es un grand centre d'activitats intellectualas e culturalas en Occitània.
Ais se pronóncia [ˈajs, ˈzaj]. Per dire a Ais [aˈajs], se ditz correntament as Ais [aˈzaj][2].
Lo gentilici es sextian -a.
Somari
- 1 Geografia
- 2 Istòria
- 3 Administracion
- 4 Demografia
- 5 Economia
- 6 Ensenhament superior
- 7 Monuments e luecs toristics
- 8 Imatges
- 9 Luòcs e monuments
- 10 Personalitats ligadas amb la comuna
- 11 Véser tanben
- 12 Ligams extèrnes
- 13 Nòtas
Geografia[modificar | modificar la font]
Ais es situat a 15 km a l'oèst dau Mont Venturi e a 30 km au nòrd de Marselha dins una cònca formada per Lar e la Tòrsa. Constituís amb la Ciutat Focèa una vasta aglomeracion de mai d'1,5 milion d'abitants.
La comuna, una dei pus vastas d'Occitània (e de França), englòba de vilatges dins lo territòri, coma Lei Milas, Loina, Puegricard o Coteron.
Istòria[modificar | modificar la font]
Ais de Provença es la capitala istorica de Provença.
Au sègle IV avC., la Bassa Provença foguèt ocupada per la tribú celtoligura dei Salis o Saluvis. La capitala foguèt l'opidum d'Entremont, situat au nòrd d'Ais. En 123 avC., après la crida a l'ajuda dei grècs de Massàlia (Marselha), lo cònsol Sèxtius prenguèt e destruguèt aquela vila-opidum, puèi assetgèt, decòsta deis aiganaissents termalas, un camp apelat Aquae Sextiae («leis aigas de Sèxtius») a fin d'assegurar la seguretat dei transpòrts comerciaus entre Roma e la ciutat focèa de Massàlia.
En 102 avC., pendent la batalha d’Aquae Sextiae, Màrius arrestèt e vencèt lei Teutons e leis Ambrons, au pè dau Mont Venturi.
A l'Edat Mejana, lei còmtes de Provença s'aisèron as Ais au sègle XII. Au sègle XV, sota lo règne de Rainier d'Anjau, sonat lo "Rei Rainier", còmte de Provença e rei de Sicília, la vila prenguèt son enauratge. Rainier transformèt la vila en un centre culturau e universitari important (1409).
En 1481, Provença foguèt annexada juridicament au reiaume de França e Ais venguèt ansin una capitala regionala de segonda categoria, subordenada au prestigi de París. En 1501, Loís XII establiguèt lo Parlament de Provença que demorèt fins a la Revolucion Francesa.
Ais es ben segur la vila que veguèt nàisser e morir Pau Cesana (1839-1906). Es au collègi Borbon d'Ais que nasquèt la granda amistat entre Pau Cesana e Émile Zola.
L'11 de junh 1909, de vilatges au nòrd d'Ais son picats per un tèrratrem de magnitud avalorada a 6,2 sus l'escala de Richter que provòca la mòrt de 46 personas e de degalhs nombrós.
Ais es uei una vila que mescla passat istoric e avenidor tecnologic amb lo pregit ITER a Cadaracha (comunitat dau País d'Ais), la gara d'Ais-TGV, lei tecnopòles de l'Arbois e de Rosset, leis universitats e escòlas...
Ais a festat dinhament lo centenari de la mòrt de Pau Cesana amb en particular l'exposicion internacionala au Musèu Granet: "Cézanne en Provence" dau 9 de junh au 17 de setembre de 2006 que assemblava près de 120 òbras dau mèstre sus lo tèma de sa "Provença".
Visitant lo centre de la vila, podretz caminar "sus lei pas de Zola": l'escrivan s'inspirèt d'Ais per descriure la celèbra vila de Plassans dins lei Rougon-Macquart.
Administracion[modificar | modificar la font]
Cònsols d'Ais de Provença[modificar | modificar la font]
La consolessa actuala d'Ais de Provença es Marisa Joissains-Masini, despuei lo 18 de març de 2001.
Divisions administrativas[modificar | modificar la font]
Ais de Provença es devesit en tres cantons :
Un descopatge cantonau novèu, en febrier de 2003, devesiguèt la vila en quatre cantons, mai foguèt anullat per la decision dau Conseu d'Estat de genier de 2004.
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Industria electronica, mercats, artisanats, torisme, Festenau de Musica Lirica.
Especialitats: calissons d'Ais, confiments, pichons pans sextians, sopa amb lo pisto, dòba provençala.
Ensenhament superior[modificar | modificar la font]
- Universitat Ais-Marselha I o Universitat de Provença (Letras e sciéncias umanas, sciéncias)
- Universitat Ais-Marselha II (Sciéncias e santat)
- Universitat Ais-Marselha III o Universitat Pau Cesana (Drech e economia)
- ...e son annèxe: l'Institut d'Estudis Politics d'Ais de Provença
- Institut Universitari de Formacion dei Mèstres (IUFM)
- Escòla Nacionala deis Arts e Mestiers
Monuments e luecs toristics[modificar | modificar la font]
Ais de Provença es classat vila d'art e d'istòria. La vila istorica es fòrça rica en ostaus particulars dei sègles XVII e XVIII, en fònts e en glèisas.
Luecs e bastiments publics[modificar | modificar la font]
- la Comuna, anciana bibliotèca Mejanas
- la Plaça d'Aubertàs
- lo cors Mirabèu
- lo Pònt de Sant Ponç
- lo Pònt dei Tres Sautets
- l'Opidum d'Entremont
- lo Mausolèu de Jòsep Sec
- lei Tèrmas Sextius
- lei nombrosei fònts coma:
- la fònt de la Rotonda
- la fònt dei Quatre Daufins
- la fònt dei Tanaires
- la fònt dau Rei Rainier
- la fònt d'Aiga Cauda
- la fònt dei Nòu Canons
- lei ostaus particulars nombrós coma:
- lo Pavalhon de Vendòma e son jardin francés
- l'ostau d'Estève de Sant Joan
- l'ostau de Fonscolombe
- l'ostau de Boisgelin, onte nasquèt Folco de Baroncelli-Javon
- l'ostau de Caumont, devengut lo conservatòri Dàrius Milhaud de musica e de dança
Bastiments religiós[modificar | modificar la font]
- la Catedrala de Sant Sauvaire
- la Glèisa de Sant Joan de Malta
- la glèisa de Nòstra Dòna de la Seds
- la glèisa dau Sant Esperit
- la glèisa de la Magdalena
- lo Palais de l'Archevescat
Bastiments culturaus[modificar | modificar la font]
- lo Musèu Granet
- lo Musèu dau Vièlh Ais, dins l'ostau d'Estève de Sant Joan
- lo Musèu dei Tapissariás
- lo Museum d'Istòria Naturala
- lo Musèu d'Arbaud
- l'Ostau de Provença
- l'Institut d'Estudis Politics
- la Fondacion Vasarely
- la Ciutat dau Libre (Bibliotèca Mejanas)
- lo Pavalhon negre, Centre Coregrafic Nacionau dau Balèti Preljocaj
- lo Grand Teatre de Provença
Imatges[modificar | modificar la font]
Lei carrieras[modificar | modificar la font]
-
-
-
-
-
Lo cors Mirabèu
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Edificis[modificar | modificar la font]
-
Fondation Vasarely, Aix-en-Provence (2006-10-14).jpg
Fondacion Vasarely
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Ais en nòrma mistralenca, Aics en occitan medievau.
- ↑ Vejatz tanben Aups e Albi.


text:
Illas Marquesas
Las illas Marquesas (îles Marquises en francés) forman un dels cinc archipèlas de la Polinesia Francesa.
Foguèron nomenadas atal per l'espanhòl Álvaro de Mendaña de Neira que las aprochèt en 1595. Lor donèt aquel nom en onor de son protector García Hurtado de Mendoza, marqués de Cañete, qu'èra tanben vicerei de Peró. Mendaña en primièr visitèt Fatu Hiva puèi Tahuata abans d'anar a las illas Salamon.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Las Marquesas èran abitadas per de Polinesians dempuèi lo sègle III AbC, Las observacions etnologicas e los ligams de parentat lingüistica daissan pensar que venián de Samoa.
Cada val èra lo territòri d’una tribú amb un sistèma social pròpri, una aristocracia e un clergat. D’interminablas guèrras tribalas opausavan los Marquesians que praticavan lo canibalisme ritual amb los presonièrs de guèrra.
Lo primièr Europèu que los descobriguèt foguèt l'espanhòl Álvaro de Mendaña de Neira en 1595. Pendent son viatge de Peró a las illas Salamon, encontrèt las illas del sud: Magdalena (Fatu Hiva), Dominica (Hiva Oa), Santa Cristina (Tahuata) e San Pedro (Moho Tani). Dos sègles passèron abans qu’un autre Europèu, James Cook, i tornèsse e demorèsse mai d’un mes per se repausar de son exploracion de l’Antartic.
En 1791, l’American Joseph Ingraham descobriguèt las illas del grop nòrd: Federal (Ua Huka), Washington (Nuku Hiva) e Adams (Ua Pou). Las nomenèt « las illas Washington ».[2] Dos meses mai tard, foguèt lo torn del francés Étienne Marchand. Prenguèt l’archipèla al nom de França e lo nomenèt « illas de la Revolucion ». Las illas foguèron nomenadas de son nom e d'aquel de sos segonds: Marchand (Ua Pou), Masse (Eiao) e Chanal (Hatutu), de sos comanditaris Baux (Nuku Hiva) e d'una particularitat geomorfologica, Deux Frères (Dos Fraires) (Motu Iti).
En 1813, pendent la guèrra angloamericana, l’American David Porter establiguèt una basa navala sus las illas Madison. Mas aprèp la guèrra, los Estats Units d'America ratifiquèron pas aquela possession.
En 1842, lo Francés Aubert Du Petit-Thouars prenguèt l’archipèla e èra partida dels Establiments Franceses d'Oceania. Dempuèi aquela epòca, Du Petit-Thouars e Guizot, desirèron de far de las illas Marquesas un luòc de deportacion, una pena prevista pels crimes politics mas pas encara aplicada. La lei del 8 de junh de 1850 definiguèt las illas Marquesas coma luòc de deportacion.
Las illas Marquesas son incorporadas al territòri d'otramar de la Polinesia Francesa en 1958, aprèp la victòria de l'« òc » al referendum.
Geografia[modificar | modificar la font]
Illas[modificar | modificar la font]
D'una superficia totala de 997 km2, son d'entre los archipèlas pus vastes de la Polinesia Francesa.
Se situan entre 600 e 1 000 km de l'Eqüator a gaireben 1 600 km de Tahiti. Son repartidas en dos grops:
- lo grop septentrional, centrat a l'entorn de la granda illa de Nuku Hiva, las doas mai pichonas illas d’Ua Pou al sud, e Ua Huka a l’èst, e al nòrd las pichonas illas situadas sul meteis massís corallin d'Eiao, Hatutaa e Motu One ;
- lo grop meridional, centrat a l'entorn de l’illa principala d'Hiva Oa, e las pus pichonas illas fòrça prèp de Tahuata e Moho Tani (o Molopu), e mai al sud l’illa de Fatu Hiva e lo ròc de Motu Nao.
Geologia[modificar | modificar la font]
Totas las illas de las Marquesas son d’origina volcanica, levat Motu One. An un relèu escarpat e son pas aparadas per un escuèlh de coralh (levat Fatu Hiva e qualques vals coma Anaho a Nuku-Hiva). Los sucs se pòdon auçar cap a 1100 mètres de naut. Los bauces davalan cap a la mar fins al fons marins e son usats de contunh pels corrents del Pacific Sud. Las còstas semblan una muralha copada de prigondas fendas e de qualques plajas. Qualques vals prigondas e isoladas barran las sèrras.
Los païsatges volcanics son a l’origina de fòrça noms de luòcs: Hiva Oa, La Granda Cresta ; Nuku Hiva, La Cresta dels Bauces ; Fatu Hiva, Las Nòu Ròcas o la Novena Illa ; Fatu Huku, Tròç de Pèira ; Ua Pou, Los Dos Pilars sens oblidar la susprenenta « Baia de las Vèrgas » que los missionaris cambièron en « Baia de las Verges ».
Clima, fauna e vegetacion[modificar | modificar la font]
Las pluèjas son fòrça variablas d’una illa a l’autra e d’un an a l’autre. La temperatura es moderada pels alisis. Las còstas sul vent son fòrça mai asagadas que las còstas jol vent, pus secas e mens espitalièras.
La granda distància que separa las illas del continent es a l’origina de las caracteristicas principalas de l’ecosistèma. Aquel patiguèt de las activitats umanas e de l’introduccion d’espècias estrangièras. La fauna marina es rica, la fauna terrèstra es plan mai paura: aucèls, insèctes (parpalhòl, aranhas, milapatas). L’òme tanben introduguèt de cans, de cavals, de cabras, d'ovins coma las ratas, los moissals e los escorpions. La flòra es variada e originala. Se cultiva l’arbre de pan, lo cocotièr, lo tabat, la vanilha e lo coton.
Demografia[modificar | modificar la font]
L'encontra dels explorators amb los Marquesians expausèt aqueles darrièrs a de malautiás que n'avián pas d'immunitat. Aquò provoquèt una fòrta casuda de la populacion. Al sègle XVI, la populacion seriá estada de 100 000 abitants, al començament del sègle XX seriá sonque de 2000 Marquesians. Uèi son 8712.
Economia[modificar | modificar la font]
Transpòrts e communicacions[modificar | modificar la font]
- Avion: I a quatre aeropòrts a las Marquesas. Son sus las illas de Nuku Hiva, Ua Pu, Ua Huka, e Hiva Oa. Son desservidas per la companhia Air Tahiti.
- Naus : naus de la companhiá Aranui, naus comunalas, speed boat,...
- Taxis.
- Cavals
Cultura[modificar | modificar la font]
Las illas Marquesas èran abans un centre important de la civilizacion polinesiana orientala (las Hawaii foguèron plan segur pobladas a partir de las Marquesas, coma o mòstra la parentat de la lenga amb lo marquesian).
Lenga[modificar | modificar la font]
Lo marquesian es oficialament reconegut coma Lenga regionala de França. Se devesís en dos dialèctes que correspondon als dos grops d'illas (qualques lingüistas considèran que son doas lengas distintas). Lo marquesian es defendut per l'Acadèmia Marquesiana, creada en 2000 per l'Assemblada de la Polinesia Francesa.
Tatoatge[modificar | modificar la font]
Alara que la practica del tatoatge es presenta per tota Polinesia, aquel art atenguèt son trescòl a las Marquesas. Los òmes se tatoavan totalament de la tèsta als pès, subretot dins una tòca guerrièra. Los motius tipics marquesians son uèi utilizats dins lo monde entièr.
Arts e letras[modificar | modificar la font]
- Las Marquesas inspirèron lo romancièr american Herman Melville, que sas experiéncias dins las Marquesas son la basa de las novèlas Taïpi e Omoo.
- Lo cercaire e aventurièr Thor Heyerdahl escriguèt son libre Fatu Hiva aprèp una demorança d’un an e punt de despart de sas recèrcas sus las migracions marinas preïstoricas.
- Lo cantaire Jacques Brel i demorèt a partir de 1974.
- Lo pintre Paul Gauguin i demorèt a partir de 1901 e defendèt los dreches dels indigènas. Influenciat pel mitan tropical e la cultura polinesiana, realizèt d'esculturas de fusta e fòrça quadres. Es enterrat a d'Atuona. La tomba de Jacques Brel es a costat de la seuna.
- Uèi la cultura marquesiana es una mescla de cultura originala, tahitiana e francesa.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ La bandièra de l'archipèla de las Marquesas, sus (fr) Les Marquises - Blog LeMonde.fr
- ↑ http://www.wdl.org/fr/item/436/
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
- Marquesian
- Jacques Brel
- Paul Gauguin
- Georges de Caunes
- Herman Melville
- caval de las Marquesas
- Victor Segalen


text:
797
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 797 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Après una desfacha novèla còntra leis Arabis, Constantin VI, fòrça descreditat per lo desastre militar de Marcellae (792) e per la repudiacion de sa premiera frema (795), foguèt reversat per un complòt dei partisans de sa maire. Irèna venguèt la premiera emperairitz de l'Empèri Roman. Son fiu foguèt emborniat e estremat dins un monastèri. La data de sa mòrt es desconeguda mai situada avans 805 d'un biais segur. Lo poder novèu decidiguèt d'adoptar una politica de sostèn ai marchands pus importants per restaurar l'activitat comerciala.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Per assaiar de reglar la crisi dei províncias africanas, lo califa Harun ar-Rachid nomèt l'emir Ibrahim ibn al-Aghlab cap dei regions de la mitat orientala de Magrèb. I adoptèt una politica militara activa ambé la bastida d'un ret de fortificacions e l'organizacion de campanhas còntra sei vesins. Pasmens, poguèt pas reglar la question dei tensions religiosas e etnicas intèrnas. De mai, son poder entraïnèt la demenicion rapida de l'influéncia abbassida dins lo nòrd-oèst d'Africa.
Dins lo corrent de l'annada, 3en romavatge dau califa Harun ar-Rachid a La Mèca.


text:
Tractat de Versalhas de 1783
Lo tractat de Versalhas de 1783 foguèt signat per França, Espanha e la Grand Bretanha que complèta lo tractat de París de 1783 signat pels Britanics e los representants de las Tretze Colonias d'America del Nòrd qu'acaba la guèrra d'indépendéncia dels Estats Units d'America, que los Franceses e Espanhòls combatèron al costats dels insurgents.
Pel tractat de Versalhas, la Grand Bretanha torna una partida de las seunas possessions qu'aviá acquerit amb lo tractat de París de 1783 :
- A Espanha torna Menòrca e las doas Florida (mas la Grand Bretanha garda Gibartar),
- A França tornan los Establiments franceses de l'Ìndia, uèit lòtjas (Balassore, Kassimbazar, Yougdia, Dacca, Patna, Mazulipatam, Calicut e Surat).
França garda l'illa de Gorèa e Senegal e qualques illas de las Antilhas (Martinica, Guadalope, Santa Lúcia) ainsi que Sant Pèire e Miquelon. A las Antilhas, en mai, li tornan las illas de Tobago e de Trinitata. Li torna, sens cap de restriccions, la sobeiranetat entièra de Dunkerque. Obtenguèt un drech de pèsca al larg de Tèrra Nòva, sus las còstas nòrd-èst e oèst, dempuèi lo cap Sant Jean fins al Cap Raye.