text:
Euròpa Occidentala
L'Euròpa Occidentala o l'Euròpa de l'Oèst es una region politica o geografica que correspond a la part occidentala d'Euròpa.
Pasmens rèsta mal definida. Se situa entre l'ocean Atlantic e lo centre o l'èst d'Euròpa. Pòt englobar una granda part de l'Euròpa del Nòrd, de l'Euròpa del Sud, e de l'Euròpa Centrala.
Definicion de la Guèrra Freja[modificar | modificar la font]
La vision istorica recenta, eretada de las relacions politicas de la Guèrra Freja (1948-1989), definís l'Euròpa Occidentala coma los païses d'economia capitalista qu'èran pas someses a la dominacion de l'URSS. S'ateuna pauc a cha pauc amb l'alargament de l'Union Europèa e amb la fin de la Guèrra Freja, per se ressarrar d'una vista pus geografica e economica, que rèsta fosca.
- Occitània (qu'es pas un estat)
- Alemanha
- Andòrra
- Àustria
- Belgica
- Danemarc
- Espanha
- Finlàndia
- França
- Grècia
- Irlanda
- Islàndia
- Itàlia
- Liechtenstein
- Luxemborg
- Malta
- Norvègia
- Païses Basses
- Portugal
- Reialme Unit
- Sant Marin
- Soïssa
- Suècia
- Vatican
Definicion religiosa[modificar | modificar la font]
Una definicion pus anciana, eiretada de l'esquisma de 1054 del cristianisme, consistís a distinguir una Euròpa Occidentala de tradicion catolica, o ben catolica e protestanta a partir del sègle XVI, mentre que l'Euròpa Orientala es de tradicion ortodòxa.
Occitània a una tradicion majoritariament occidentala, çò es catolica e protestanta.
En aquel cas, cal exclure de l'Euròpa Occidentala un país majoritariament ortodòxe coma Grècia. Per contra i cal inclure de païses majoritariament catolics o protestants coma Estònia, Letònia, Lituània, Polonha, Chequia, Eslovaquia, Ongria, Eslovènia e Croàcia.
I a de païses partejats entre las tradicions religiosas orientala e occidentala, coma Bòsnia e Ercegovina e Romania.
- Occitània (qu'es pas un estat)
- Alemanha
- Andòrra
- Àustria
- Belgica
- Bòsnia e Ercegovina, parcialament
- Republica Chèca
- Croàcia
- Danemarc
- Eslovaquia
- Eslovènia
- Espanha
- Estònia
- Finlàndia
- França
- Irlanda
- Islàndia
- Itàlia
- Letònia
- Liechtenstein
- Lituània
- Luxemborg
- Malta
- Norvègia
- Ongria
- Païses Basses
- Polonha
- Portugal
- Romania, parcialament
- Reialme Unit
- Sant Marin
- Soïssa
- Suècia
- Vatican
En Armenia, la religion dominanta es pas l'ortodoxia, mas lo monofisisme, que se considèra pasmens coma una tradicion orientala del cristianisme.
Lo païses d'Euròpa amb una tradicion islamica fòrta se restacan implictament a l'Euròpa Orientala: Bòsnia e Ercegovina, Albania e Turquia.


c: text/html

text:
Vaquí la version occitana, que se trapa tanben sul site del Jornalet, de l’article Occitanie : du projet occitan à la nouvelle "grande région" paregut aquí lo 24 d’octobre.
Occitània existís enfin o acaba de desaparéisser?
Del nom de la novèla granda region, ex Midi-Pirenèas e Lengadòc-Rosselhon, me’n soi pas mesclat (de veser pr’aquò aquí ma publicacion del tèxte de Sèrgi Granièr). Voliái pas cap dissertar e discutir ieu tanben suls noms de regions que venián de se crear d’un biais completament antidemocratic, sens cap de consulta ciutadana e sens cap de debat. E me calguèt constatar qu’aquò, en França (qual autre país europenc auriá acceptat quicòm d’aital ?) desrengava pas digun o quasi, quitament pas, almens dins las regions occitanas, los militants çò ditz « regionalistas », tant avèm integrat que i a pas que lo poder d’Estat central a èsser legitime pel decopatge e la gestion del territòri. E, amb aquò, n’i a que volrián, un còp acceptat aquò, beneficiar de la mendre reconeissença d’una diferéncia que que siá en matièra de cultura e de lenga ? Dins aquestas condicions de mesprètz de las règlas democraticas elementàrias, per çò qu’es de ieu, trobavi qu’una consulta (que d’autras regions se’n passèron plan) sul nom èra una umiliacion suplementària, mas encara aquí en complet decalatge rapòrt a l’immensa majoritat de mos conciutadans que, de tot biais, s’en contrafoton. La pròva n’es, lo pauc d’entosiasme per aquela consulta populara : 203 993 votaires sus 4 121 310 electors potencials, se pòt pas dire que siá una tant granda capitada qu’aquò.
Es Occitània doncas qu’es estada causida pels electors contra las preferéncias dels partits e dels eleits regionals. Perque, cal zo dire que plaga o pas : quora aqueste nom foguèt prepausat e s’es impausat foguèt un descadenament de mespretz : lo « loby » dels occitanistas s’èra un còp de mai illustrat e aviá capitat a impausar un nom « ringard » e pec, vist que cadun sap plan qu’Occitània existís pas. Tot aquò l’ai ausit, ieu, a Tolosa, en particulièr a l’universitat ont trabalhi (los discors dels ensenhaires i son, en general, los mai perfièchs rebats de l’ideologia estequida de la melhora borgesia mondina) e aquò aviá pas res a veire (o gaire) amb totas las bonas rasons qu’an portat una granda part dels occitanistas – e ieu lo primièr – a criticar aquesta causida. Per contra, los qu’ai encontrat e qu’an mandat un corrièr o se son marcats en linha per Occitània, e que son pas d’occitanistas, èran lo mai sovent de membres de classas mai popularas (caldriá en far seriosament la sociologia) que los enemics d’aqueste nom. Çò que soi per dire es una extrapolacion de qualques cases e se meritariá un estudi que malurosament digun farà pas : aquesta causida, l’an facha, se pòdi dire, en tota bona fe, a mai apondi per volontat d’afermar una identitat en relacion amb la lenga – e òc! – que dison finalament a l’ora d’ara « occitan », mas lo mai sovent en l’identificant d’un biais espontanèu al lengadocian. La preséncia de zònas dialectalas gasconas dins aquesta region novèla sembla pas aver fach per elis cap de problema, ni mai de question. E per çò qu’es de la dels Catalans, lor semblèt talament marginala sus la carta, que n’an simplament pas tengut compte ! Dabans mas objeccions de bon pichon soldat occitanista (Occitània es talament mai larga ! Negatz l’existéncia de totis los autres que se pòdon dire, tant plan coma vosautres, occitans ! Sabètz çò que dison d’aquò los Lemosins, amai los autres? etc.), un argument m’a trucat : jamai, çò me diguèron, los estajants de las autras regions occitanas, foguèsson consultats, aurián pas causit aqueste nom. E aquò es vertat, probablament, e vòl dire que lo monde se veson pas occitans… en defòra de la vielha província de Lengadòc! (quora disi lo monde, vòli dire un fum de monde en defòra dels occitanistas patentats, mas probablament pas per aquò la majoritat : sus aqueste punt tanben, caldriá far una enquèsta). Es aital que la causida d’Occitània, ironicament, recompensa l’obstinacion dels occitanistas lengadocians a rampelar l’importància determinanta, contra l’ideologia del tot francés, de la lenga d’òc per l’identitat culturala de lor region, mas, del mème còp, aniquila totis lors esfòrces per far passar l’idèia que l’Occitània es pertot ont la lenga es (èra !) parlada. Aquesta dubertura, qu’aviá permes a d’actors e de locutors de tot l’espaci d’òc de partejar lors especificitats lingüisticas e culturalas, de reivendicar amassa lor reconeissença e de s’imaginar un avenir commun, es uèi, per l’eleccion d’aqueste toponime regional, radicalament botat en question. De tot biais es segur que los militants (vist que n’i ajèron !) qu’an jogat la carta d’Occitània per la novèla region, en disent qu’es una primièra estapa cap a una megà-granda region Occitània unificada, an participat activament al desmembrament de l’espaci occitan e a la destruccion del projècte occitanista. En pausant lo nom sus un territòri redusit, se pòt solament daissar presa, d’ara endavant, a l’opausicion entre un usatge legitime e un usatge illegitime del mòt Occitània, entre los vertadièrs e los fals occitans, entre una lenga vertadièrament occitana e de dialectes pseudooccitans. Plan segur, se pòt, coma l’a fach wikipedia, destriar l’Occitània region administrativa e l’Occitània « region istorica », caldrà trobar los mots, los arguments per continuar a far viure l’idèia d’una lenga comuna e diversa dins un espaci que engloba e non pas despassa la novèla granda region. Los quites noms, toponimes e glossonimes fan pas que cambiar de sens, e son destinats elis mèmes a tombar en desuetud, mas son pas, coma se podriá pensar, de simplas illusions verbalas, perque informan prigondament las realitats umanas que designan. Podèm pas encara mesurar totas las consequéncias d’aquesta apropriacion del toponime Occitània per los que s’apelavan ièr encara Lengadocians, mas saràn fòrças importantas e caldrà de temps, saique fòrça temps, per clarifiar las equivòcas que pòt pas que crear dins l’usatge dels mots “Occitans”, “Occitània” e “lenga occitana”.
Joan Pèire Cavalièr

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Prometèu
Prometèu (en grèc Πpounθeύς, "prevision", "prospeccion") es una divinitat de la mitologia grèga. Son estatut varia dins lo panteon grèc segon las versions del mite, seriá estat Titans o filh d'un titan. Lo personatge de Prometèu es ligat a tres eveniments mitics: l'aparicion dels sacrificis als dieus, lo contraròtle del fuòc per l'òme e l'aparicion de la femna.
Somari
- 1 Versions del mite de Prometèu
- 2 Originas del mite e relacion amb d'autres mites
- 3 Cultes dedicats a Prometèu
- 4 Significacion del mite de Prometèu
- 5 Posteritat del mite de Prometèu
- 6 Nòtas
- 7 Referéncias
- 8 Ligams extèrnes
Versions del mite de Prometèu[modificar | modificar la font]
Prometèu segon Esiòde[modificar | modificar la font]
Esiòde tracta lo mite de Prometèu dins sas doas òbras majoras, la Teogonia e Trabalhs e jorns, amb de pichonas diferéncias entre las doas versions. Basicament, a la Teogonia se centra sus la disputa entre Prometèu e Zèus, alara que dins Trabalhs desvolopa la relacion del mite de Prometèu amb aquel de Pandòra.
Segon la version expausada per Esiòde dins la Teogonia, Prometèu seriá lo filh del titan Japet e de l'oceanida Climène, e fraire d'Atlàs, Epimetèu e Meneci. Seriá un rebèl contra lo poder legitim de Zèus, lo poèta se situant de son costat.[1] Esiòde conta doas disputas entre Prometèu e Zèus. Lo primièr es en relacion amb l'explicacion mitica de l'origina dels sacrificis als dieus. Atal, Prometèu sacrifiquèt un buòu a Mekone, dins la region d'Argos mas esquivèt. Aprèp, faguèt dos molons, un de carn e de viscèra de l'animal e l'altre d'òsses e de graissa. Cobriguèt aquel de la pèl del buòu per li donar un aspècte mai atractiu e demandèt a Zèus que causisca lo molon que li agradava mai. La part causida per Zèus seriá aquela que deuriá oferir als dieus, alara l'autra demorariá als òmes. Zeus, enganat per l'aparéncia, causiguèt lo molons d'òsses e de graissas, venguèt fòrça furiós contra Prometèu. Aquel mite servís per explicar lo fach que los grècs sacrifiquen als dieus sonque los òsses e la graissa dels animals, los cremant e fasent de fum qu'arribariá fins als dieus.
Segon la Teogonia, Zèus, contrariat per l'engana que Prometèu aviá ordit per favorizar los umans, los castiguèt ne los privant del fuòc, çò que provoquèt la misèria dels umans, incapable de se caufar o de cosinar lo manjar. Per ajudar los òmes, Prometèu panèt lo fuòc als dieus, l'amagant dins d'una tija vuèita e lo donant als umans. Zèus de colèra ordenèt un doble castig: un per Prometèu e un autre pels òmes.
Zèus liguèt Prometèu de cadenas a una colomna e li envièt una agla que li manjará lo fetge, que creisserá de nuèch de la meteissa quantitat que l'aucèl aviá manjat de jorn. Prometèu patiguèt aquel castig fins a qu'Eracles lo liberèt. Esiòde dona pas de detalhs sus la localizacion de la colomna ont Prometèu patiguèt del castig.
Concernissent los umans, lo mite de Prometèu se jonh amb lo mite de Pandòra. La vision mai complèta es donada dins Trabalhs. Segon la Teogonia, coma castig Zèus ordenèt a Efèst, lo dieu del fèrre, que faguèsse un personatge femenin, de que menciona pas lo nom. Dins la version de la Teogonia, la divessa Atena la vestiguèt e Efaïstòs li faguèt un diadèma. Zèus la presentèt als dieus e als òmes, que ne foguèron meravilhats. Zèus ofriguèt la femna a Epimetèu, fraire de Prometèu, que l'acceptèt. Dins Teogonia conta pas l'istòria de la bóstia de Pandòra.
Dins la version dels Trabalhs, apareis lo nom de la femna, Pandòra. E mai, la collaboracion dels diferents dieus per la fabricar es fòrça desvolopada: Efaïstòs la fòrma amb de tèrra e aiga, li dona la vista e la fòrça umana e li fa la cara cossí al de las divessas; Atena li ensenha l'art del tissatge; Afrodita la dota d'atrach sexual e Ermès d'intelligéncia cinica e d'un caractèr volubíl, e mai li empliguèt la peitrina de mensonjas. Las Gràcias e la Persuasion la faguèron bèla amb de colièrs e las Òras la coronèron de flors. Un còp acabada, Zèus carguèt Ermès que l'ofrisca de dona a Epimetèu. Aquel faguèt pas cas del conselh de son fraire Prometèu, que l'aviá avisat qu'acceptèsse pas cap de dona de Zèus, e l'acceptèt. Aprèp, Pandòra destapèt una gorda que conteniá los mals e los langis, de que los òmes èran liberats fins alara, e los escampèt pel monde. Sonque l'Espèr demorèt dins lo recipient.
Prometèu segon Esquil[modificar | modificar la font]
Segon la version del dramaturg Esquil, recolhida dins sa tragedia Prometèu encadenat, Prometèu seriá un titan, filh de Gèa e seriá, alara, una divinitat d'una generacion anteriora a aquela de Zèus. La perspectiva d'Esquil es favorabla a Prometèu, considerat un benfactor de l'umanitat que la defend de la tirania de Zèus.[1]
Prometèu segon Platon[modificar | modificar la font]
Tanben lo filosòf Platon dona una version del mite de Prometèu dins son dialòg Protagorés.
Una version tardièra: Prometèu coma creator de l'òme[modificar | modificar la font]
Una version tardièra del mite de Prometèu, que lo primièr testimòni apareis dins un fragment conservat d'una comèdia del sègle IV AbC, e que torna mai tard dins de decoracion de sarcofags e dins los escrivans latins, afirma que Prometèu foguèt lo creator de l'òme. Prometèu, qu'èra considerat coma engenhós en terralha, auriá modelat los primièrs òmes amb de fanga, e que Zèus lor auriá donat la psykhé, l'alen vital o arma. Aquel argument es un apondon tardièr e es absent de las versions d'Esiòde, Esquil e Platon.[2]
Originas del mite e relacion amb d'autres mites[modificar | modificar la font]
Lo castig de l'agla pòt èsser ligat amb d'autres coma aquel de Tici, contat per Omèr dins l'Odissèa e l'Iliada, que dos voltors devòran lo fetge de Tici, per castig d'una temptativa de violacion de Letò o, segon d'autras versions, Artemis. Qualques autors propausan una origina caucasiana del mite.[3]
Cultes dedicats a Prometèu[modificar | modificar la font]
La Grècia celebrava de fèstas dedicadas a Prometèu. La pus importanta se fasiá dins lo quartièr de las Ceramicas d'Atenas ont se fasiá corregudas de relais amb d'entòrchas nomenadas lampadodromias, que commemoravan la dona del fuòc que se faguèt a l'òme. Dins aquel quartièr Prometèu èra onorat coma patron dels artesans, amb Atena e Efaïstòs.[4]
Significacion del mite de Prometèu[modificar | modificar la font]
De son costat, lo psicoanalista austriac Sigmund Freud liga lo mite de Prometèu amb son ipotèsi sus la conquèsta del fuòc pels umans.[5] Segon que, la tija vuèita en que Prometèu amaga lo fuòc que panèt als dieus simboliza lo penís. Segon un processus de tranferiment tipic dels sòmis, en realitat çò que l'òme primitiu garda dins la tija-penis es pas lo fuòc mas lo mejan per destruire l fuòc: l'urina. Segon l'ipitèsi de Freud, l'òme capita a domesticar lo fuòc quan renoncia a satisfar sas impulsions naturala a l'apagar amb l'urina. Atal, negant un plaser libidinal l'òme passa una estapa culturala. Es per que la femna vendra cargada de gardar lo fuòc e, alara, de demorar al lar, perque ela a pas aquela impulsions. Per Freud lo fach que, coma dins d'autres mites sus la conquèsta del fuòc, lo mite de Prometèu amb lo fuòc, domini uman, es ligat amb un sacrilègi o craca als dieus significa que l'òme conquerís lo fuòc mestrejant sas impulsions libidinalas o id, en terminologia psicoanalitica. Lo parallelisme entre los dieus e l'id s'explica perque, dins la mitologia grèga, los dieus pòdon satisfar totes los apetits enebits als òmes, coma l'incèst.
Posteritat del mite de Prometèu[modificar | modificar la font]
Filosofia e teologia[modificar | modificar la font]
Dins los començaments del cristianisme, qualques apologistas crestians, seguissent una allusion de Tertullian dins son Apologetic, vegèron dins lo personatge de Prometèu un simbòl de Jèsus: Prometèu èra, coma Jèsus, un dieu qu'aviá patit la dolor e sofrença per favorizar l'Umanitat.[6][7]
Lo filosòf anglés Francis Bacon utiliza lo personatge de Prometèu dins son òbra De sapientia veterum coma emblèma de la lucha per la libertat de la pensada. Dina lo meteis sens que faguèt Giordano Bruno.[8]
Literatura[modificar | modificar la font]
Lo mite de Prometèu seduguèt particularament los escrivans romantics, que vesián en el una encarnacion del rebèl qu'es capable de desfisar fins al poder absolut de Dieu. Qualques òbras d'aquel periòde que tornan utilizar lo mite de Prometèu son:
- Prometheus (1774), poèma narratiu de Johann Wolfgang von Goethe.
- Prometheus (1816), poèma de Lord Byron.
- Frankenstein or The Modern Prometheus (1818), novèla de Mary Shelley.
- Prometheus Unbound (1820), poèma narratiu de Percy Bysshe Shelley.
Autres òbras sul tèma de Prometèu son:
- La estatua de Prometeo, pèça de teatre de Pedro Calderón de la Barca.
Tanben la literatura contemporanèa trat del mite de Prometèu:
- Prométhée mal enchaîné (1899), d'André Gide.
- Prométhée aux Enfers, ensag inclusit dins L'été (1954), d'Albert Camus.
- Nou Prometeu encadenat, d'Eugeni d'Ors.
Arts plasticas[modificar | modificar la font]
Musica[modificar | modificar la font]
- Die Geschöpfe des Prometheus (Las creaturas de Prometèu, 1800-1801), ballet de Ludwig van Beethoven.
- Prometheus, poèma sinfonic de Franz Liszt.
- Promethée ou le poème du feu (1910), poèma orquestral d'Aleksandr Skriabin.
- Prometheus, opèra de Carl Orff.
- Prometeo (1984), suite de Luigi Nono.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 García Gual 2007:pàgs. 88-89.
- ↑ García Gual 2007: pàg. 90.
- ↑ (ca) Martín Sánchez: p. 62-63.
- ↑ García Gual 2007: pàgs. 89-90.
- ↑ Freud:pàgs. 163-170.
- ↑ Alsina Clota: pàg. 14.
- ↑ García Gual 2007: pàg. 92.
- ↑ Alsina Clota: pàgs. 14-15.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- (es)García Gual Introducción a la mitología griega, ed: Alianza, Madrid, 2007 isbn 9788420661650
- (ca)Sigmund Freud, El malestar en la cultura, cap.: Sobre la conquista del fuego
- (es)Adelaida Martín Sánchez , Teogonía., Madrid 1996 isbn= 8420602019
- (es) José Alsina Clota, Esquilo, Tragedias completas, cap.:Introducción, ed: Cátedra, 1996, isbn= 8437604060


text:
fredoc a écrit:Adiu Cerièra, e planvienguda sias dens la nosta comunautat.
E felicitacions peu ton messatge, per ua debutanta, n'ei pas briga mau.
Si vòles contunhar d'apréner la lenga nosta, contacta lo CFPO MP (centre de formacion professionau en occitan Miejorn Pirenèus), qui organiza estagis en dimenjadas tà parlar la lenga dab cors e activitats. Que't pòdes rensenhar a l'Ostal d'Occitania, a Tolosa. Que i an lo lor sièti.
A lèu.
Exitís tanben l'IEO 31 que prepausa 12 corses d'occitan per adultes a Tolosa, Aurevila, Murèth, Carbona, Tornafuèlha, Aucamvila, Fontsòrbas, ... Aquelis corses se debanan lo ser o entre 12H00 e 14H00. Fasèm tanben al mens un còp cada mes, d'estagis intensius (a Aurevila, vilatjòt al sud de Tolosa). Teni de díser que lo professor es dels bons (E CEDRIC ?!?). Efectivament, fau un cors cada dimars a l'Ostal d'Occitània entre 12H15 e 13H45. Tocant la socializacion de la lenga, l'IEO 31 organiza d'ara enlà una programacion culturala setmanièra a l'Ostal d'Occitània. La tòca es simpla: engimbrar cada setmana un eveniment a l'entorn de la musica, de la literatura, de l'istòria, del jornalisme (Ferriòu Massip de Barcelona TV vendrà lèu justament per parlar d'aquò e de la vida de l'occitan en Catalonha), ... I a un convidat a cada còp segon la tematica de la serada. Es possible alavetz d'ausir e de poder parlar occitan a l'escasença d'aquelas seradas e es a gràtis! Aprene una lenga, es plan mas basta de la poder ausir aprèp a d'autras ocasions (e es pas tant simple d'aquela passa, subretot dins una vilassa coma Tolosa).
Doncas Cerièra de Mai, nos pòdes contactar a l'IEO 31 (tanplan pels corses coma pel demai), al 05-61-11-24-87, www.ieo31.com o ieo31@ieo31.com.


text:
Lengas de França
Las lengas de França son l'ensems de las lengas parladas sul territòri francés, en mai del francés, qu'es l'unica lenga oficiala de l'estat e, en consequéncia, mai parlada. En França se nomenan abitualment "lengas regionalas", e de còps qui a son consideradas coma dialèctes, per insistir dins lo caractèr local, o encara patés amb una significacion pejorativa.[1]
Actualament i a tretze lengas que son objècte d'un ensenhament public en França, e son a aquelas que se referís normalament coma "lengas regionalas":
- Dins l'encastre de la lei Deixonne (1951): lo basc, lo breton, lo catalan e l'occitan
- dempuèi 1974: lo Còrs
- dempuèi 1981: lo tahitian
- dempuèi 1992: quatre Lengas austronesianas (l'ajië, lo drehu, lo nengone e lo paicî)
- dempuèi 2006: lo galò, lo francic e l'alsacian.
Al Burèu Europèu per las Lengas Minorizadas, la branca francesa compta 10 comunautats linguisticas: breton, catalan, còrs, lengas creolas, alemand/alsacian, basc, luxemborgés/mosellan, neerlandés/flamenc occidental, occitan e lengas d'oïl.[2]
A la fin del sègle XX, qualques comentadors franceses parlan de qualques desenas de lengas regionalas en França.[3] Aquel chifra ven d'una enquesta ordenada pel govèrn de Lionel Jospin en 1999 e realizada per Bernard Cerquiglini, de la Delegacion Generala a la Lenga Francesa e las Lengas de França, que faguèt un recolleccion de las lengas regionalas francesas per que se seriá pogut aplicar la Carta Europèa de las Lengas Regionalas o Minorizadas.[4] Aquela enquèsta inclusís per exemple l'armení occidental, lo judeocastelhan e la lenga dels signes pels sords dins la categoria de las lengas de França.[5]
Situacion oficiala[modificar | modificar la font]
Segon l'article 2 de la Constitucion francesa de 1958, modificat per la lei constitucionala del 25 de junh de 1992:[6]
-
- « La lenga de la Republica es lo francés. »
Constitucion del 4 d'octobre de 1958, art. 2
- « La lenga de la Republica es lo francés. »
En consequéncia, en França cap lenga regionala o minorizada a l'estatut de lengua oficiala. França signèt 39 dels 98 articles de la Carta Europèa de las Lengas Regionalas o Minorizadas, mas sens los ratificar; lo processus de ratificacion s'interrompèt en junh de 1999 quand lo Conselh Constitucional francés estimèt qu'aquela carta conteniá clausulas inconstitucionalas, incompatiblas amb l'article 2 de la Constitucion, que calriá, doncas, modificar aquela per permetre aquela ratificacion. L'Acadèmia Francesa, alara, s'opausèt a quina que siál mencion de las lengas regionalas dins la Constitucion, segon sa declaracion fecha publica lo 12 de junh de 2008.[7]
En 2001, la Delegacion Generala per la Lenga Francesa adoptèt lo nom de Delegacion Generala per la Lenga Francesa e las Lengas de França e apondèt los objectius de promòure las mai de setanta cinc lengas de França. Mai tard, la lei constitucionala del 23 de julhet de 2008 introdusís una mencion de la valor patrimoniala de las lengas regionalas:[8]
-
- « Las lengas regionalas apartenon al patrimòni de França. »
República francesa Constitucion del 4 d'octobre de 1958, art. 75-1
- « Las lengas regionalas apartenon al patrimòni de França. »
L'Acadèmia Francesa demandèt de retirar la mencion, que considerava coma un atemptat a la identitat nacionala francesa.[9] Malgrat aquò, segon l'Atlas interactiu UNESCO de las lengas del monde en perilh, 34 lengas de França son actualament en divèrses gras de perilh d'extincion, 26 dins la França europèa e las autras 8 otramar.[10]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Dintrada "patois" al CNRTL (fr)
- ↑ Burèu Europèu per las Lengas Minorizadas. Lengas de França (fr)
- ↑ cerquiglini (fr) "Mas de setanta cinc lengas": dins Les langues de France : un patrimoine méconnu, une réalité vivante
- ↑ (fr)Las Lengas de la França, enquèsta al ministre de l'Educacion Nacionala, de la Recerca e de la Tecnologia
- ↑ id cerquiglini
- ↑ (fr) "cofr"La Constitution du 4 Octobre 1958 a legifrance.gouv.fr (fr)
- ↑ (fr)L'Acadèmia francesa vòl pas de las lengas regionalas dins la Constitucion. Le Monde, 18.06.08.
- ↑ id "cofr"
- ↑ (es)"Las lengas regionalas atentan a l'identidad nacionala": L'Acadèmia Francesa demanda que siá pas inclusits breton, vasco o catalan dins la reforma constitucionala, El País, Madrid, 16 de junh de 2008 }
- ↑ (en)UNESCO Interactive Atlas of the World's Languages in Danger. Statistics by country or area


text:
Sabe pas çò que me geina lo mai, entre las violencias policieras, las messorgas de l'estat Chines (accusem un daus mai grands menaires de la non-violencia d'aver organisat de las revòutas...), los grands estats occidentaus que menacen de tustar sus los dets daus sodards chines (atencion, pas tròp fòrt tanpauc, la China quo es un vielh amic, bon, son comunistes, mas degun es perfiech...), los mediás frances que fan passar l'informacion apres (e quand dise après, quo es ren enquera...) la meravilhosa transformacion daus corriers recomandats, las emissions de desbats que son fotudas de far intervenir daus sportius en desbat per parlar daus afars politics mondiaus, los moviments americans qu'apelen au Boicott dau Boicott en cridar l'eslogan de "No Boycott for Olimpics, This IS NOT 1980 !", e la desagradabla inmpression que tots los tibetencs van crebar perque degun vai ausar tornar botar en question l'organisacion d'un pais qu'a una de las melhoras armadas dau monde (o un potenciau economic futur fòrça important, sabe pas çò que compta lo mai aqui)...
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Lo Tibet
1 Lo Tibet le Mar 18 Mar - 12:37
Danís
Adjudant
Sabe pas çò que me geina lo mai, entre las violencias policieras, las messorgas de l'estat Chines (accusem un daus mai grands menaires de la non-violencia d'aver organisat de las revòutas...), los grands estats occidentaus que menacen de tustar sus los dets daus sodards chines (atencion, pas tròp fòrt tanpauc, la China quo es un vielh amic, bon, son comunistes, mas degun es perfiech...), los mediás frances que fan passar l'informacion apres (e quand dise après, quo es ren enquera...) la meravilhosa transformacion daus corriers recomandats, las emissions de desbats que son fotudas de far intervenir daus sportius en desbat per parlar daus afars politics mondiaus, los moviments americans qu'apelen au Boicott dau Boicott en cridar l'eslogan de "No Boycott for Olimpics, This IS NOT 1980 !", e la desagradabla inmpression que tots los tibetencs van crebar perque degun vai ausar tornar botar en question l'organisacion d'un pais qu'a una de las melhoras armadas dau monde (o un potenciau economic futur fòrça important, sabe pas çò que compta lo mai aqui)...
2 Re: Lo Tibet le Mar 18 Mar - 12:59
LaurençD
Occitan Warrior
Dernière édition par LaurençD le Mar 18 Mar - 20:52, édité 1 fois
3 Re: Lo Tibet le Mar 18 Mar - 13:38
Danís
Adjudant
Zo sabem, en tant que pòble minorisat, la recuperacion, quo es un probleme mager. Vaudriá mielhs una persona a se batre coma zo fan los monges tibetencs, qu'un milierat a boicotar un restò chines (n'en parle en riser, mas sei segur que dins los jorns que 'rieben, anem zo veire...la revolucion, quo es pus çò que quo era...).
4 qui est in ? qui est out ? le Ven 21 Mar - 0:49
ceba e roi
Guelha de bonda
I FREE BASQUE COUNTRY
I FREE CATALUNYA
I FREE KURDISTAN
I FREE CHECHNYA
I FREE IRELAND
I FREE CORSICA
I FREE BRITAIN
(ideias de camisetas de perpausar aus animators de la television francesa)
_________________
La ceba fai bèure e manten la sed
5 Re: Lo Tibet le Ven 21 Mar - 1:24
joan_cavalier
Trobador !!
6 Re: Lo Tibet le Sam 22 Mar - 18:24
posoèra
Occitan Warrior
7 Re: Lo Tibet Aujourd'hui à 23:41
Contenu sponsorisé
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
Tractat de Maastricht
Lo tractat sus l'Union Europèa (TUE), tanben nomenat tractat de Maastricht, es lo tractact constitutiu de l'Union Europèa signat lo 7 de febrièr de 1992. Afirma los objectius de l'Union, definís los tres « pilars » de son accion e dona un encastre institucional al Conselh Europèu e tanben definís la procedura de cooperacion refortida. Las autras institucions e règlas communautàrias relèvan del tractat sul foncionament de l'Union europèa o tractat de Roma modificat pel tractat de Lisbona.
Lo tractat de Maastricht foguèt signat per l'ensems dels Estats membres de la Comunautat Economica Europèa (Alemanha, Belgica, França, Itàlia, Luxemborg, Païses Basses, Danemarc, Irlanda, Reialme Unit, Grècia, Espanha, Portugal) a Maastricht (Païses Basses), lo 7 de febrièr de 1992, aprèp un acòrdi conclut a l'èissida del Conselh Europèu de Maastricht, en decembre de 1991, e dintrat en vigor le 1èr de novembre de 1993. Foguèt modificat mai tard pels tractats d'Amsterdam e de Niça, que foguèron introdusits de disposicions novèlas e modifica totes los numeros dels articles. Fin finala lo tractat UE encara foguèt modificat prigondament pel tractat de Lisbona, dintrat en vigor lo 1èr de decembre de 2009.
Somari
- 1 Lo tractat sus l'Union europèa dempuèi 2009
- 1.1 Estructura del tractat
- 2 Lo tractat sus l'Union Europèa abans la dintrada en vigor del tractat de Lisbona
- 3 Revisions del tractat sus l'Union Europèa
- 4 Fonts
- 5 Complements
Lo tractat sus l'Union europèa dempuèi 2009[modificar | modificar la font]
Estructura del tractat[modificar | modificar la font]
Preambul[modificar | modificar la font]
Lo preambul remembra las originas e los objectius de l’Union. Abòrda entre d'autres elements coma l’aprigondament de l’integracion e de la solidaritat entre los Estats membres e sos ressortissents (ciutadanitat europèa). Parla tanben de l'importància de la diversitat culturala, coma del respècte dels dreches fondamentals e lo caractèr democratic de las institucions de l’Union.
Lo preambul remembra tanben los començaments economics de l’Union e qu'aguèt per objectiu de refortar l’economia de sos membres e de n'assurar la convergéncia, e de promòure lo progrès economic.
Encara, lo preambul pren tanben en compte las donadas socialas e environamentalas.
Lo preambul enóncia tanben que l'Union a per tòca d'iniciar una politica estrangièra e de securitat comuna subretot amb l’establiment progressiu d’una politica de defensa comuna per anar cap a una defensa comuna.
Títol primièr: disposicions comunas[modificar | modificar la font]
Lo títol primièr (articles 1 a 8) precisa los principis fondamentals que fondon l'Union Europèa:
- fondament juridic de l'Union (article 1);
- dreches individuals (articles 2 e 3);
- principis de desvolopament e de coesion de l'Union (article 3);
- respècte de las prerogativas dels Estats membres (articles 4 e 5), coma los principis de subsidiaritat e de proporcionalitat;
- reconeissença dels dreches fondamentals e subretot de la Carte dels Dreches Fondamentals, adesion de l'Union a la Convencion Europèa dels Dreches de l'òme (article 6);
- procedura de sancion a respècte d'un Estat membre (article 7);
- relacions entre l'Union e los païses vesins (article 8).
Títol II : principis democratics[modificar | modificar la font]
Lo títol II definís de principis de govèrn reconeguts per l'Union per son foncionament:
- egalitat dels ciutadans, ciutadamitat europèa (article 9);
- representacion dels ciutadans (Parlament Europèu) e dels Estats (Conselh Europèu e Conselh de l'Union Europèa), partits politics europèus (article 10) ;
- participacion dels ciutadans a las presas de decision, subretot per l'atribucion del drech per un milion de ciutadans de sasir la Comission Europèa d'una question (article 11) ;
- ròtle dels parlaments nacionals dins lo foncionament de l'Union (article 12).
Títol III : institucions[modificar | modificar la font]
Lo títol III definís las set institucions de l'Union Europèa e descrit las grandas linhas de lor foncionament:
- la lista de las institucions: Parlament Europèu, Conselh de l'Union Europèa (nomenat simplament « Conselh » dins lo tractat), Comission Europèa, Cort de Justícia de l'Union Europèa, Banca Centrala Europèa, Cort dels comptes que possedon una competéncia d'attribucion, e sont apondudas dos organismes consultatius: lo Comitat Economic e Social Europèu e lo Comitat de las Regions (article 13);
- lo Parlament Europèu, compausat de representants dels ciutadans (article 14) ;
- lo Conselh Europèu, reünion dels dirigents dels Estats (article 15);
- lo Conselh de l'Union Europèa, assemblada dels representants dels Estats al nivèl ministerial (article 16);
- la Comission Europèa (article 17);
- lo Naut Representant de l'Union pels afars estrangièrs e la politica de securitat (article 18) ;
- la Cort de Justícia de l'Union Europèa (article 19).
Las modalitats de foncionnement d'aquelas institucions sont precisadas dins lo tractat sul foncionament de l'Union Europèa.
Títol IV : cooperacion refortida[modificar | modificar la font]
Lo títol IV compren pas que l'article 20 consacrat a la procedura de cooperacion refortida, que permet a un nombre limitat d'Estats membres de l'Union de prigondir lor integracion, dins l'encastre de las competéncias non exclusivas de l'Union.
Títol V : accion exteriora, PESC[modificar | modificar la font]
Lo títol V representat gaireben la mitat del tractat en longor. Precisa en detalh las disposicions relativas:
- a l'accion exteriora de l'Union: principis e ròtle del Conselh europèu (articles 21 e 22);
- a la politica estrangièra e de securitat comuna (PESC): principis, ròtle e coordinacion de las institucions, coordinacion entre los Estats dins lo monde, cooperacion estructurada permanenta definicion progressiva d'una politica de defensa comuna, Agéncia Europèa de Defensa (articles 23 a 46).
Títol VI: disposicions finalas[modificar | modificar la font]
Lo títol VI atribuís a l'Union la personalitat juridica (article 47).
Descrit la procedura de revision ordinària e las proceduras de revision simplificadas (article 48). Prevei tanben l'adesion de nòus membres a l'Union (article 49), mas tanben de retirada (article 50). Dona als protocòls e annèxes dels tractats la meteissa valor qu'a el meteis (article 51).
Precisa fin finala lo camp d'aplicacion del tractat dins l'espaci (52) per una durada illimitada (article 53), la procedura de ratificacion (article 54) e la traduccion del tractat (article 55).
Protocòls, annèxes e declaracions[modificar | modificar la font]
De protocòls, annèxes e declaracions complètan lo tractat UE e lo tractat sul foncionament de l'Union Europèa. An la meteissa valor que lo tractat.
Lo tractat sus l'Union Europèa abans la dintrada en vigor del tractat de Lisbona[modificar | modificar la font]
Estructura del tractat[modificar | modificar la font]
Lo tractat sus l'Union Europèa contien uèi títols:
- institucion de l'Union Europèa (títol I);
- modificacion del tractat de Roma de 1957 que instituís la CEE, renomenat Comunautat Europèa (títol II) ;
- modificacion dels tractat instituent la CECA (títol III) e Euratom (títol IV) ;
- disposicions relativas a la politica estrangièra e de securitat comuna (títol V) ;
- disposicions relativas a la cooperacion policièra e judiciària en matèria penala (títol VI) ;
- disposicions relativas a las cooperacions refortadas (títol VII, introdusit pel tractat d'Amsterdam) ;
- disposicions finalas (títol VIII).
Tres pilars[modificar | modificar la font]
Marca la fondacion de l'Union Europèa, definida coma repausant sus tres pilars:
- las Comunautats Europèas,
- la politica estrangièra e de securitat comuna (PESC),
- la cooperacion policièra e judiciara en matèria penala.
Lo tractat lança tanben l'Union Economica e Monetària (UEM) anant cap a la creacion de l'Euro. Modifica per aquò lo tractat instituent la Comunautat economica europèa, que ven alara lo tractat instituent la Comunautat Europèa.
Creacion de l'Èuro[modificar | modificar la font]
Lo tractat de Maastricht precisa tanben las condicions del futur passatge a la moneda unica. Per permetre una armonia necessària a l’union monetària, los europèus decidisson de critèris de convergéncia condicionant per cada país membre la possibilitat d’integrar l’union monetària:
- lo taus d’inflacion deu pas depassar mai de 1,5% aquel dels tres païses membres avent los mai flacs taus d’inflacion;
- lo deficit budgetari deu èsser inferior a 3% del PIB ;
- un deute public inferior a 60% del PIB ;
- los taus d’interès reals de tèrme long devon pas depassar 2% d'aquel dels tres païses membres avent los mai flacs;
- pas de devaluacion monetària dins los dos ans precedent l’integracion a l’union monetària.
Après a la ratificacion del tractat de Maastricht l'Euro vendrà moneda dels Estats membre, en 1999 pels mercats financièrs puèi en 2002 coma moneda fiduciària.
Modificacions a respècte del tractat de Roma de 1957[modificar | modificar la font]
Las grandas linhas de las modificacions aportadas al tractat de Roma de 1957 son indicadas dins l'article 3 :
a) L'eliminacion entre los Estats Membres dels dreches de doana e de las restriccions quantitativas a la dintrada e a la sortida de las merças,
- Sens cambiament
b) una politica comerciala comuna,
- Tractat de 1957 : l'establiment d'un tarif doanièr comun e d'una politica comerciala comuna cap als Estats tèrç.
c) un mercat interior caracterizat per l'abolicion, entre los Estats membres, dels obstacles a la liura circulacion de las merças, de las personas, dels servicis e dels capitals,
- Tractat de 1957 : l'abolicion, entre los Estats membres, dels obstacles a la liure circulacion de las personas, dels servicis e dels capitals.
d) de mesuras relativas a la dintrada e a la circulacion de las personas dins lo mercat interior en conformitat a l'article 100 C,
- Novèl
e) una politica comuna dins los camps de l'agricultura e de la pesca,
- Tractat de 1957 : sonque l'agricultura.
f) una politica comuna dins lo camp dels transpòrts,
- Sens cambiament.
g) un regim assegurant que la concurréncia es pas falsa dins lo mercat interior,
- Sens cambiament.
Supression de l'ancian alinea g): l'aplicacion de proceduras permetent de coordenar las politicas economicas dels Estats membres e de salvar los equilibris dins lors balanças dels pagaments.
h) lo rapròchament de las legislacions nacionalas dins la mesura necessària al foncionament del mercat comun,
- Sens cambiament
i) una politica dins lo camp social comprenent un Fons Social Europèu,
- Tractat de 1957: la creacion d'un Fons Social Europèu, per fin de melhorar las possibilitats d'emplec dels trabalhadors e de contribuir a l'auçada de lor nivèl de vida.
Novèls camps apareguts dins lo tractat UE:
- Environament,
- Industria,
- Recèrca e desvolopament tecnologic,
- Desvolopament dels malhums transeuropèus,
- Nivèl naut de proteccion de la santat,
- Educacion e formacion de qualitat, cultura,
- Politica dins lo camp de la cooperacion al desvolopament,
- Associacion dels païses e territòris otra mar,
- Proteccion dels consomators,
- Mesuras dins los camps de l'energia, de la proteccion civila, e del torisme.
Revisions del tractat sus l'Union Europèa[modificar | modificar la font]
Lo tractat sur l'Union Europèa foguèt concebut coma la primièra estapa d'un procèssus que encara continua. Atal l'article N del tractat d'origina [1] anòncia qu'« una conferéncia dels representants dels govèrns dels Estats membres serà convocada en 1996 per examinar, en conformitat als objectius enonçats als articles A e B de las disposicions comunas, las disposicions del present tractat per que una revision es prevista ».
Aquela conferéncia intergovernamentala, dobèrta a Turin lo de 29 març de 1996, produiguèt lo tractat d'Amsterdam [2], signat lo 2 d'octobre de 1997 e dintrat en vigor lo 1èr de mai de 1999. Aquel tractat torna numerotar los articles del tractat sud l'Union Europèa. Per permètre l'agrandiment de l'Union, inventèt la procedura de la « cooperacion refortida », atal qualques Estats pòdon anar cap en davans dins la construccion comunautària sens esperar los autres païses[3]. Programa tanben l'istauracion en plaça d'un espaci de libertat, de securitat e de justícia dins l'encastre del tresen pilar.
L'alarguiment de l'Euròpa dels Quinze a dètz nòus païses demandava pasmens una reforma de las institucions que lo tractat d'Amsterdam aviá pas realizat. Es perque una novèla conferéncia intergovernamentala, dubèrta lo 14 de febrièr de 2000, produguèt lo tractat de Niça[4] una novèla revision dels tractats europèus. Aquel tractat escampa lo domeni de la decision a la majoritat e modifica la ponderacion dels vòtes al senh del Conselh de l'Union Europèa en instituent una doble majoritat: en vòte e en populacion representada.
Encora un còp, lo tractat de Niça prevei d'esperel, dins una « declaracion relativa a l'avenidor de l'Union », que lo Conselh Europèu deurà perseguir la reforma de las institucions. Aquel còp, serà pas una conferéncia intergovernamentala mas una Convencion sus l'avenidor d'Euròpa que prevei pel 18 de julhet de 2003 un projècte de tractat establissent una Constitucion per Euròpa. Aquela Constitucion auriá degut remplaçar lo tractat sus l'Union Europèa e lo tractat instituent la Comunautat Europèa. Signat pels Estats membres de l'Union, pasmens lo procèssus de ratificacion del tractat foguèt interromput aprèp l'escac del referendum en França e als Païses Basses a la prima de 2005.
Una partida de las disposicions institucionalas del tractat constitucional se trobèron dins lo tractat de Lisbona, signat lo 13 de decembre de 2007. Aquel dintrèt en vigor lo 1èr de decembrede 2009.
Fonts[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Tractat sus l'Union Europèa, version d'origina publicada en 1992.
- ↑ (fr)Tractat d'Amsterdam, version publicada en 1997.
- ↑ Tractat sus l'Union Europèa, articles 43 a 45. Vejatz per una presentacion de la cooperacion refortida sus SCADPlus.
- ↑ (fr)Tractat sus l'Union Europèa, version actualament en vigor.
Complements[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
- Tractat instituent la Comunautat Europèa
- Referendum sul tractat de Maastricht
- Tractat de Lisbona
- Union Europèa
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Lo tèxte del tractat sus l'Union Europèa:
- (fr)Version del tractat integrant las modificacions aportadas pel tractat de Lisbona (portal de l'Union Europèa).
- (fr)Version consolidada del tractat sus l'Union europèa (2009, iPhone / iPod Touch) (non oficiala)
Ancianas versions:
- (fr) [pdf] Version 2006 (portal de l'Union Europèa)
- (fr)Tractat de Maastricht (version d'origina, 1992)


text:
La classa de la Calandreta s’en anèt passejar pels puèges de la Palma amb per tòca de far un estat dels luòcs de las espècias vegetalas e animalas d’aqueste canton de las Corbièras.
Totes los enfants, los mai pichons coma los mai grands, poguèron descobrir las comunas a travèrs la biodiversitat, e es totjorn a l’entorn d’aqueste tèma que, per un an de mai, l’escòla manten e fa veire son estatut d’Eco-escòla !
« Marca-te a Calandreta! »
La Calandreta de Sijan començarà las inscripcions per l’annada escoara 2017-2018 tre lo mes de genièr de 2017.
Se desiratz mai d’entre-sènhas sus aquesta escòla associativa immersiva en occitan (afiliada a la Confederacion Calandreta, en contracte amb l’Educacion Nationala), podèts contactar Sebastian Oulès, cap d’establiment al : 07.83.44.20.88 ou s.oules@laposte.net
adaptat de l'artice de L'indépendant, del 5 decembre de 2016


text:
Dolores Ibárruri
Dolores Ibárruri, chafrada la Pasionaria, que ho ua hemna politica basca e espanhòla membre deu Partit Comunista d'Espanha.
Que vadó en Biscaia dens ua familha de minors carlistas e, a maugrat de las soas originas modestas, qu'arrecebó ua educacion pro avançada, e que comença estudis de magisterio.
Que militè dens la Joentut Socialista puish dens lo Partit Comunista Espanhòu (en bèth participar a la scission deu PSOE) qui vadore lo Partit Comunista d'Espanha.
E participè a la Grana grèva generau de 1917 e que comencè a emplegar lo chafre de Pasionaria en bèth signar un article dens lo jornau militant El minero vizcaíno, en 1918.
En 1933 que fondè l'Union de las Hemnas Antifascistas; en 1936 que ho elegida deputada en Asturias e que vadó presidenta de las Cortes republicanas en 1937.
Personalitat activa e destacada durant la Guèrra Civila Espanhòla contra l'insurreccion anticonstitucionau de membres de l'armada, qu'ei era qui prononciè la famosa frasa "¡No pasarán!».
Arron de la guèrra qu'avó d'exilià's en Union Sovietica, acerà que gavidè lo Partit Comunista d'Espanha enter 1942 e 1960 ; lo son unic hilh (qu'avó tanben seis hilhas) que's morí en bèth pelejar per Stalingrad contre las òsts alemanas nazi.
A maugrat de la soa fidelitat de cap a l'Union Sovietica, que critiquè publicament l'invasion de Checoslovaquia en 1968.
La mort deu dictator galèc d'Espanha Francisco Franco que la dè lo parat de tornar hens lo son país e de crubar lo son sèti de deputada asturiana.
Que's morí en 1989.


text:
-556
Aquesta pagina concernís l'an -556 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Babilònia[modificar | modificar la font]
Mòrt dau rèi Neriglissar. Son fiu Labashi-Marduk li succediguèt quauquei mes mai foguèt rapidament reversat e executat per un partit d'aristocratas favorables au clergat de Sin. Nabonide, governador de Babilònia, prenguèt sa plaça.


text:
Cadièra
Una cadièra (var. cadiera, chadiera, chadèira, chaiera) (sinonims mens espandits: cagira, sèla) es un mòble qu'una persona se pòt assetar dessús, generalament amb dorsièr mas sens braces. Se distinguís d'autres sètis per la quantitat de gents que i es destinada (se son mai d'una, es un sofà), per la preséncia de dorsièr (se n'i a pas: es un taboret), per la manca de braces (se n'i a, es un cadieral) e pr'amor qu'es sonque per una persona soleta (s'es per mai d'una persona e sens braces, es un banc). An generalament quatre pès, encara que i a tanben de versions amb tres pès o encara solament un, que se ramifica dins la basa (especialament per los burèus).
Istòria[modificar | modificar la font]
La cadièra èra ancianament, coma lo tròn, un simbòl de poder. Per aquò los faraons egipcians e las esculturas de divinitats grècolatinas son representats assetats. A partir de la Renaissença foguèt un mòble comun de las classas nautas, subjècte a las mòdas del moment. Lo material dominant èra la fusta, amb de coissins de seda, cuèr o tela per mai de confòrt. Al sègle XX se'n produsiguèt una aumentacion de materials e de dessenhs per l'entratge de l'ergonomia.


text:
La Mòta (Vilasiscle)
La Mòta (Vilasiscle) (oficialament en francés: Villesiscle) es una comuna occitana de Lauragués (Lengadòc, situada administrativament dins lo departament d'Aude e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada en Lauragués, al ras de Carcassés e de Rasés e al pè de la Mala Pèira.
Economia[modificar | modificar la font]
Agricultura e viticultura son la principala economia de la comuna amb la produccion de cerealas, e de vinha, AOC "Mala Pèira".


text:
Amanita caesarea
La mojòla, o domergal/domengal o ovièra, o oronge, o romanèl/romanèla es un campairòl excellent comestible de l'òrdre dels agaricals e un dels mai apreciats benlèu tanben perque es pauc comun. Ja èra conegut pels romans, çò qu'explica lo sieu nom latin: Amanita caesarea, es a dire "amanita dels cesars".
Descripcion[modificar | modificar la font]
- Capèl 8 a 15-20 cm, ovoïde puèi emisfèric e enfin convèxe, jamai espotit o deprimit, roge iranjat viu, trelusent, pro sovent cobèrt de tròces grands de la volva, blancs. Marga estriada.
- Lamas pron sarradas, jaune d'aur clar. Espòras blancas.
- Pè 8 a 15 cm, robust, dreit o leugièrament corbat, de la color de las lamas. Volva espessa, blanca, desjonhada del pè. anèl ample membranós, de la color del pè, enauçat e pendent.
- Carn ferma, blanca, jauna jos la cuticula. Odor agradiva, sabor doça de notz.
Ecologia[modificar | modificar la font]
Brotan dins las regions mediteranèas de la prima entrò la davalada, dins los bosques de fulhós (euses, castanhièrs, suvièrs).
Comestibilitat[modificar | modificar la font]
Excellent comestible, se pòt manjar tan fregit coma cru, talhat en lescas finas e macerat amb òli d'oliva.


text:
Pastís (alcòl)
Lo pastís es un alcòl anisat occitan, generalament beugut mesclat embé d'aiga. Son nom ven dau biais particular de son elaboracion per maceracion, au contrari d'autrei variantas mediterranèas coma l'aniseta o l'ozò qu'utilizan d'anís destillat.
Descripcion[modificar | modificar la font]
Contràriament a l'aniseta, lo pastís utiliza un grand nombre de plantas diferentas. La recèpta càmbia d'una destillariá a l'autra e es soventei fes secrèta. Lei plantas de basa son la badiana, l'anís verd, lo fenolh e la regalícia.
Se beu embé de cinc a sèt volums d'aiga, segon lei gosts. Aquesta addicion d'aiga lo trebola e li balha sa color especifica.
Istòria[modificar | modificar la font]
D'avis dau pastís existissián dins la Roma Antica e en China, mas l'istòria dau vertadier pastís modèrne comença embé l'enebiment de l'absinti en 1915. Lo premier emplec oficiau dau tèrme de pastís data de 1932.


text:
Pissy
Pissy(Pisso en Picard) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Per #çò que tanh la vida religiosa, per decision de l'avesque d'Amians, la municipalitat de Pissy depen de la parròquia Santa-Simon del Molliénois.
Pour ce qui concerne la vie religieuse, par décision de l'évêque d'Amiens, la commune de Pissy dépend de la paroisse Saint-Simon du Molliénois.


text:
fredoc a écrit:Jo que voi votar mes qu'esiti enter "Pastaga, Soleil et Garrigue" o "Sud-est".
La purmèra que representa miélher los qui van causir au finau ; la dusau, la direccion dens laquau an a espiar sus ua mapa per programar las vacanças.
Que'n pensatz ?
Ti fau votar "Provence", "Prouvènço" ò "Provença"
Après, per lo de mai, pòs faire çò que vòs te'n vodrem pas.
PS : Per encò vòstre, pensavi : "feria, corrida, calimoucho, on n'est pas des pédés, ruuubi", etc...
Per un còp que Vauzelle pren una iniciativa que, còsta que costarà, s'amerita d'èstre avisada per nautrei, pensas ben que aqui, galejam gaire.
çò que vòli pas veire, es un nom tecnocratic coma aqueu que vorria Estronsi : Alpes Mediterranée ò autra causa franchimandassa.


text:
Fondegue
Un Fondegue (الفندق en arabi, transcripcion Funduq, literalament « ostau magazin ») es un comptador comerciau establit dins lei país levantins, a l'Edat Mejana.
Es lo nom d'una construccion que s'aparentava au caravanserralh, mai, per metonimia, pòu significar tanben lo comptador en son entier e mai, d'un biais abusiu, tot establiment comerciau crestian en tèrra d'Islam, (qu'existissián pasmens de fondegues musulmans).
Lei Republicas de Gènoa e de Venècia èran conoissudas per sei fondegues dins l'Empèri Otoman. En occitan, lo mot arribèt per lei negociants marselhés.
La moneda d'usança dins aquestei fondegues s'anomenava la piastra.


text:
1418
Aquesta pagina concernís l'an 1418 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Criptografia[modificar | modificar la font]
Mòrt dau matematician egipcian Ahmad al-Qalqashandi (vèrs 1355/1356 - 1418) autor de l'enciclopèdia Subh al-a 'sha que teniá un trabalh sus la criptografia qu'èra considerat coma important per sei contemporanèus. Dins aquò, aquela òbra es perduda e desconeguda a l'ora d'ara.


text:
Glaçon
Un glaçon es generalament un pichon cube de glaç. Los glaçons son subretot utilizats per refregir las bevendas.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo primièr bac de glaçon comercializat, foguèt brevetat en 1932 e produtz per la General Appliances Mfg. Company.
Fabricacion[modificar | modificar la font]
Los glaçons domestics se realizan en plaçant un bac de glaçons dins un congelador. Jos l’accion del freg l'aiga se gèla dins lo bac, alara sufís de desmotlar los glaçons.
Existís uèi de maquinas estudiadas especificament per produire de glaçons. Son sobretot utilizadas dins las aplicacions industrialas e dins los bars e restaurants. Lo procediment de fabricacion de glaçons, en apondent successivament de jaças primas de glaç, los fa translucids, çò que dona una mena mai estetica que los glaçons fabricats de biais classic.
Principes fisics dintrant dins la fonda d'un glaçon[modificar | modificar la font]
Principi d'Arquimèdes[modificar | modificar la font]
Es aisit de verificar que la fonda d'un troç de glaç pura banhant dins l'aiga pura se produís sens cambi del nivel de l'aiga. Lo volum de glaç immergit correspond en efècte al volum d'aiga liquid necessari per egalar lo pes del glaçon. En fondant, lo glaçon produís (per conservacion de la massa) exactament aquel volum d'aiga, que « comola lo trauc daissat per la desaparicion de la glaç solida ». Lo nivèl d'aiga demòra lo meteis. Sus l'imatge çai-tocant, lo volum delimitat en puntejat es, dins lo got d'esquèrra, lo volum de glaç immergida, e dins lo got de drecha, lo volum d'aiga liquid produtz per la fonda del glaçon.
Se pòt tanben far lo calcul seguent: se consideram, per exemple, un glaçon de 1 cm3 e de massa volumica 0,917 g·cm-3 (que conten doncas 0,917 g d'aiga), lo volum immergit será de 0,917 cm3 (coma per un iceberg, la majora partida es jos l'aiga). Quand lo glaçon será fondut, aqueles 0 917 g d'aiga que seran alara d'una massa volumica de 1 g·cm-3 occupèron exactament lo volum qu'occupava la partida immergida del glaçon.
Lo principi d'Arquimèdes es la fòrça particulara que subís un còs banhat en tot o en partida dins un fluid (liquid o gas) somés a un camp de gravitat. Aquela fòrça ven de l'aumentacion de la pression del fluid amb la prigondor (efècte de la gravitat sul fluid) la pression essent mai fòrta sus la partida inferiora d'un objècte immergit que sus sa partida superieura, ne resulta une butada globalament verticala orientada cap al naut. Es a partir d'aquela butada que definssem la flotabilitat d'un còs.
Gost[modificar | modificar la font]
De consomators, que volon l'efècte refregerent del glaçon sus lor bevenda, aman pas que'n fondant los glaçons gastan lo gost d'aquela, per dilucion. Exitís alara d'autres tipes de glaçons:
- Los glaçons de plastic contenent una matèria refregerenta, permetent de conciliar lo desir de refregement de la bevenda sens la dilution d'aquel.
- Los Glaçons de pèira esteatita qu'an la proprietat de servar lo freg e de lo tornar sens cap de dilucion d'aiga.


text:
Negre
Lo negre (var. nere, negue, nèir) es la color dels objèctes qu'emeton o reflectisson pas ges de partida de l'espèctre de lutz visibla. E mai lo negre siá de còps descrich coma acromatic, o sens tinta, se pòt en practica considerar coma una color, coma dins las expressions « gat negre » o « pintura negra ».
D'efèit, quand se considèra la sintèsi sostractiva, lo negre s'obten per una mescla de pigments absorbissent cadun una longor d'onda, combinats de tal biais que las absorbisson totas ; es ben una color obtenguda per mesclatge. Pasmens, quand se considèra la sintèsi additiva (superposicion de faissèls luminoses monocromatics), lo negre es al contrari una abséncia de color. Dins l'espaci estandard RVB ("Roge-Verd-Blau"), a per compausantas (0, 0, 0).
S'opausa tanben lo negre al blanc, perque lo blanc es constituit per l'ensemble de las longors d'ondas visiblas. Quand se combina las tres colors primàrias en proporcions equivalentas dins la sintèsi additiva, se va del negre al blanc en passant per totas las nuanças de gris.
Somari
Simbolica[modificar | modificar la font]
Dins la simbolica occidentala, lo negre es associat a :
- La sobrietat, l'elegància e lo rafinament, la riquesa, lo luxe, la noblesa (ex: l'esmoquing e los vestits de ceremonia e objèctes de luxe; un garranhon negre es l'emblèma de la marca de veitura Ferrari);
- Lo mistèri, las tenèbras, l'inconegut, aquò qu'es escondut (per exemple lo mercat negre) o aquò que se vei pas (la matèria negra), l'oculta ; la mòrt;
- L'autoritat, la poténcia, la dignitat, lo poder, la menaça, l'austeritat, (par exemple lo vestit dels eclesiastics, l'unifòrme del policièr, del SS, de l'avocat, del jutge) ;
- La mòrt, lo dòl, la tristesa, lo desesper, la paur, lo mal, lo nefast;
- La revòlta, l'anarquia (la bandièra negra es la bandièra dels piratas e dels anarquistas) ;
- En esoterisme la color negra es associada a d'elements supausats d'apartenir a l'autre costat del monde;
Dins l’Egipte antica, lo negre aviá una simbolica positiva. Dans la lenga dels faraons, lo vèrbe kem, que ven del mot « negre », vòl dire « capitar, s'auçar, complir, pagar, completar, servir per » mas tanben « èsser negre ». Le mot kem vòl tanben dire : « complet, perfèit, obligacion, dever».
Pigments e colorants[modificar | modificar la font]
Los negres foguèron los primièrs pigments preparats per l'òme: a partir de lenha carbonizada (negre de carbon) puèi per combustion (negre de carbòni, negre de fum). Mesclats amb un ligant aquós, los negres de carbòni e de fum serviguèron per fabricar las premièras tintas d'escritura.
Plini lo Vièlh parla d'atramentum al subjècte dels negres de carbòni. Explica coma obtenir diferents negres[1] :
« Se fabrica lo negre de mai d'un biais, amb de fum que dona la combustion de la resina o de la pega; atal se construtz per aquò de laboratòris que daissan aquel fum s'escapar. Lo negre pus estimat se fa coma aquò, amb lo pinus teda; se falsifica amb lo negre de fum dels fornèls e dels banhs, e es aquel qu'utilizam per escriure los libres. N'i a que calcinan la rausa de vin dessecada; e s'asseguran que quand la rausa ven d'un bon vin, lo negre atal obtengut sembla lo negre indian. Polignote e Micon, los celèbres pintres d'Atenas, ne preparèron amb de raca de rasim, lo nommant triginon (thrux = rasca). Apelle imaginèt de ne preparar amb l'ivòri brutlada, e li donèt lo nom d'elefantinum. Se ditz tanben qu'en Índia lo negre indian (encra de China ?), que fin ara sa composicion es inconeguda. Los tinturièrs ne fan amb una eflorescéncia negra que s'ataca a las caudièras de coire. S'obten encara en brutlant la lenha del pinus teda, e en trissant los carbons dins un mortièr. Las sépias, amb una proprietat meravelhosa, an un negre, mas s'utiliza pas. La preparacion de tot negre se complèta al solelh: del negre per escriure, amb l'addicion de la goma; al negre d'enduit par l'addicion de la còla.»
Los pigments negres an d'originas divèrsas. Cadun a una tendéncia mai o mens marcada (cap al blau, al roge, al jaune, etc.)
- Pigments naturals (d'origina vegetala e fossila) :
- NBk3: un colorant vegetal o pigment lacat, extrach del còr d'un arbre : campèsque.
- Nbk6: betum, un negre brun e caud tirat d'un idrocarbur.
- Pigments minerals de sintèsi :
- Pbk6, Negre de fum (carbòni): lo negre pus negre, opac e fred, extrach de la suja producha par la combustion incompleta de compausats organics.
- Pbk7 Negre de carbòni o Negre de lampa: un negre dens, leugièrament blavenc, obtengut en recoltant la suja (gases, lampa d'òli, bogia) que s'es depauda sus una superfícia freda.
- PBk8 Negre de carbon obtengut per carbonizacion de lenha o de clòsques. Compren: Negre de vinha, Negre de persec, Negre de fusanh, Negre de gravèl, Negre de surrièr, Negre de fau. Produsís de negres leugièrament blavencs, mens denses que los negres de fum.
- PBk10 Grafit: un carbòni cristallin pur de tenta grisa escura, utilizat dins las minas de gredon
- PBk11 Oxid de fèrre negre o Negre de Mart: equivalent sintetic de la magnetita, Produsís de negres fins, neutres e denses, pus intenses que los negres de carbon.
- PBk28 Negre spinèla: mescla d'oxids metallics (coire, cròme, manganès)
- Pigment sintetic d'origina animala :
- PBk9 Negre d'ivòri o negre d'òs: obtengut per calcinacion d'òsses durs (ivòri, bana de cèrvi, de rinoceròs). Coneguts tanben amb los noms de : Negre de velós, Elefantinum, Negre animal. Un negre brunenc, pus caud que los negres de carbòni e fòrça docil dins las mesclas perque pauc colorant.
- Pigments organics de sintèsi :
- Pbk1 Negre d'anilina: per oxidacion d'una sal d'anilina (pauc permanent).
- Pbk31 Negre de perilèni: un negre verdenc.
La color negra essent la pus consomida per l'òme per l'escritura (tinta de China), l'imprimeriá, las fotocopiadoiras, las estampadoiras, la pintura, es benlèu la color per qu'existís lo pus grand nombre de procèssus per la produire.
Negre en nanotecnologia[modificar | modificar la font]
De recèrcas de l'Universitat Rice, als Estats Units d'America, dirigidas pel professor Pulickel Ajayan metèron al punt un material constituit de nanotubes de carbòni verticals qu'es lo material pus « escur » jamai creat per l’Òme ; amb un indici de reflexion de 0,045%, es 30 còps mai escur que lo carbòni negre, çò que li permet d’absorbir 99,9 % de la lutz que recep. Es una permanéncia 3 còps pus nauta que lo que permetiá l'aliatge de niquèl-fosfòr que foguèt lo material fabricat abans reputat lo pus escur (las pinturas negras comercializadas recebon 5 a 10% de la lutz, e mai per aquelas brilhantas). Aquela innovacion poiriá interessar los sectors militars, de la comunicacion, de l'energia, de l’observacion, dels colorents. Pasmens, d'incertituds concernent los impactes environamentals de las nanotecnologias poirián impausar de delais, còstes e precaucions permetent pas de metre a portada de totes los beneficis que poirián permetre aquelas avançadas tecnicas[2]
Usatges[modificar | modificar la font]
- Dins lo còde de colors de las resisténcias electricas e dels condensadors, la color negra correspond a la chifra 0, al multiplicador x1 e a un coeficient de temperatura de 200 ppm. Dins la nòrma CEI 60757, se nomena BK (abreviacion de black) ;
- Los panèls solars termics e fòrça dispositius assimilats (moqueta solara...) son negres jos una placa de veire perque los pigments negres absorbisson fòrça l'infraroge, e quand son pauc reflexius una granda partida de l'espèctre luminós.
- Coma la pintura negra cobrissiá una superfícia fòrça mai granda que las autras e per reduire los còstes, lo constructor de veituras de prètz d'apèl (Modèl T) Henry Ford vèrs 1920 es celèbre per aver dich : « Podètz causir la color que volètz a condicion que siá lo negre ».
- La color negra es la pus economica, la pus legibla tanben, es per aquò qu'es utilizada per las estampadoiras monocròmas e per las fotocopiadoiras e en imprimeriá. Jornals, libres e prospectusses son majoritariament imprimits en negre.
- Es la color principala dels documents administratius, dels anoncis legals, dels afichatges legals. L'impression negra sus papièr blanc es reglamentada en França; es enebit d'apausar d'afichas blancas imprimidas en negre, qu'es reservat als afichatges oficials de l'Estat e de l'administracion.
- Lo roman negre, la seria negra, lo filme negre, son las expressions per designar un genre d'istòria de caractèr dramatic, pessimista, tragic associat subretot a una intriga policiariá o a un suspence.
- Per metonimia, lo "cinèma negre" designa un genre cinematografic independent, nascut als Estats Unis d'America, ont los actors son majoritariament negres.
- Vestits negres e maquilhatge negre son los signes distintius del movement gotic.
- Cencha negra : grad de judo e de karate, correspondent al 1èr dan (10en nivèl, lo mai naut). Seguís la cencha marron ;
- Se compren per « carn negra » aquela dels cabròls, dams, singlars, cèrvis e orses (Se ditz per d'autras la carn roja e la carn blanca).
Èssers, causas e objèctes[modificar | modificar la font]
- Animals : pantèra negra, còrb, mèrle negre, taure negre, gat negre, galineta negra.
- Vegetals : fusta d'ebèn, la morèla negra (Solanum nigrum), lo suc de regalécia
- ninerals : onix negre, olha, carbon, antracita, grafit, quitran, betum, l'aur negre, suiva, posca negra de la pollucion, fum negre de la combuscion dels còrs grasses,
- Produits alimentaris : chocolat negre, burre negre, negre de sépia, sal negre d'Hawaii, lo diamant negre designa la rabassa del Perigòrd, trompeta de la mòrt, regalécia,
- Pinturas : vejatz los quadres de Pierre Soulages, André Marfaing, Frédéric Halbreich
- Romans : Lo roge e lo negre.
- Personatges : Zorro, Batman, Dark Vador.
- Benda dessenhada : L'Illa Negra (Tintin), Tintin al país de l'aur negre
- Jòcs : Als escacs e a la damas, los negres designan las pèças negras e son opausadas als blancs ; a la rotleta los 18 numèros negres (per oposicion als 18 numèros roges), a las cartas los negres son las picas e las flors (per oposicion als còrs e caires que son roges), al jòc de gò (jòc d'origina chinesa opausant dos adversaris que plaçan cadun son torn de pèiras negras (kuro) e blancas (shiro)).
- Musica, la negra,
Galariá[modificar | modificar la font]
Dins la natura[modificar | modificar la font]
-
gat negre
-
Còrb (Corvus corax)
-
Latrodectus hasselti (Latrodectus hasselti)
-
Limac negra
-
rabassa negra del Perigòrd
-
-
-
Objèctes fabricats[modificar | modificar la font]
-
-
-
-
-
Catedrala negra de Clarmont-Ferrand de pèiras volcanicas
-
-
Los negres e los blancs als escacs
-
Molon de pneumatics
-
La negra
-
-
La bandièra negra de l'anarquisme
-
Verge negra de la Daurada de Tolosa
-
Rotlèu de regalécia
-
-
Tròces de chocolat negre
-
Jaç d'asfalte
Qualques bandièras[modificar | modificar la font]
Classificacion etnica[modificar | modificar la font]
Lo tèrme de raça negra designa d'un biais general los individús melanodèrmes[3], originaris d'Africa subsahariana, mas tanben[4] d'Asia del Sud e d'Oceania (Melanesia en particular). L'usatge d'aquela terminologia foguèt particularament corrent en Euròpa a partir del sègle XIX, en foncion de la classificacion dels pòbles umans segon un dels critèris aparents (teoria racialista). Una persona de pèl fòrça escura o negra es designada coma "negra" dins lo lengatge corrent.
Lista dels païses portant lo nom de la color negre en referéncia a la color de la pèl dels abitants:
- Africa negra
- Mauritània (en latin)
- Nigèr (en latin), del flum Nigèr o Nil de Nigèria.
- Nigèria (en latin)
- Sodan (en arabi)
- Etiopia (en grec)
- Melanesia (en grec)
Notes et références[modificar | modificar la font]
- ↑ Plini lo Vièlh, Istòria naturala, Libre XXXV, Tractant de la pintura e de las colors, capítol XXV
- ↑ (fr)Source / Nouvelles Enerzine
- ↑ (fr)Atlas marenches ed 1988
- ↑ (fr)La géographie par l’image et la carte, pour la section préparatoire et les classes enfantines, ed: Librairie Générale, 1915 : « La raça negra pòbla lo Centre e lo Sud d'Africa; pòbla tanben una partida d'Oceania e d'America. »
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Annie Mollard-Desfour (prefaci de Pierre Soulages), Dictionnaire des mots et expressions de couleur. Le Noir, Paris, CNRS Editions, 2005.Nouvelle édition : Le Noir. Dictionnaire de la Couleur. Mots et expressions d'aujourd'hui. XXe-XXIe s., préface de Pierre Soulages, Paris, CNRS Editions, 2010.
- (fr)Michel Pastoureau, Noir, histoire d'une couleur, Editions du Seuil, 2008


text:
Mimar Sinan
Mimar Sinan que ho un arquitècte e un engenhaire otoman d'origina cristinana orientala e contemporanèu de la Reneishença europèa e de Michelangelo e Leonardo da Vinci.
Que ho oficiau de genisers e que comencè la soa carrièra com engenhaire militar en bèth bastir fortificacions, rotas e aute estructuras arquitecturaus militaras.
Que ho nomat cap engenhaire de Suleiman I, Selim II, e Murad III e que bastir entad eth un grand nombre d'estructuras màger, mei que mei edifici religiós com la mosqueta Selimiye d'Andrinòple.


text:
754
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 754 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Consequéncia de la campanha iconoclasta acomençada en 752 qu'entraïnèt divèrsei controvérsias teologicas, compres entre l'emperaire e lo patriarcat, un concili se debanèt entre lo 10 e lo 8 d'aost a Hiereia. Eveniment major gropant 338 evesques, permetèt a l'emperaire d'afirmar sa primautat sus lo clergat.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Mòrt dau califa Al-Saffah. Son fraire Al-Mansur li succediguèt. Gràcias a l'ajufa dau generau Abu Muslim al-Khurasani, lei resisténcias au sen de l'aristocracia dau Califat foguèron rapidament rompudas e lo poder d'Al-Mansur assegurat.


text:
Dordogne : défense et illustration de l’occitan
Michel Chapdeuil a publié "Coleras e retrachs", son dernier livre
Voici une chronique de Micheu Chapduelh extraite de son dernier livre, "Coleras e retrachs" (colères et portraits), IEO édicions.
« Un còp era un país que son nom se’n es perdut. La democracia, dins queu país, fonccionava sus un mòde bipartista. D’un costat los vegetalistas que se nuirissián de la charn de las bèstias e pretendián qu’òm aviá pas lo drech de se’n prener a daus paubres vegetaus sens defensa, que dau mens la lebre pòt corre, pas la lachuja. Lo buòu a de las banas per se defendre, pas la raba o lo chaul que pòden quitament pas cridar secors quand lo coteu lor passa sus la gargamela.
« D’un autre costat los charnistas que refusavan tota nuiritura animala, considerant que l’òme es un animau tanben e que quo es pas normau, pas morau de se repàisser de la charn de sos frairs. I aviá ben quauques pitions partits de mai, coma los vegetalistas dau segond gra que se nuirissián unicament de charn de bèstias vegetarianas, los carnivoristas per la benda que se nuirissián nonmàs de vegetaus femats emb daus engrais animaus, quauques antrop fagistas clandestins… Mas basta ! los dos grands partits representavan mai daus tres quarts daus electors. Au temps que vos parle, lo partit vegetalista era au poder dempuei bona pausa. Lachujas, rabas e chauls vivián en patz. E la gent, qualas que siá lor conviccion se devián repàisser (a belas dents o en chichinhar) de la charn de bèstias sacrificadas segon los rites. Tot aquò semblava voler durar, mas arribet la Granda Crisi. E a tots los còps que poncheja lo morre, quelad’aquí, lo monde se bòtan a votar lo contrari de çò qu’avián votat la velha, deselegissen lors elegits, vòlen reformar la constitucion, l’escòla, la justícia, lo negòci, e tot e tot…
« Quo es entau que los noveus elegits (charnistas donc ), tanleu la prumiera setmana, fagueren interdire los tuadors e l’abatatge de las bèstias. E voteren l’obligacion de se nuirir de rabas, de chauls e de lachujas, sacrificats ritualament vòle ben, mas sens anestesia e sens avocats per los defendre. Quo es lo juec normau de la democracia : balança d’un costat puei de l’autre… » (la seguida de segre sur nòstre blògue).
Pour en savoir plus, voir Rubrica en òc sur occitan.blogs.sudouest.fr.
Les échos
« Meitatchen, meitatpòrc »
JoanPau Verdier e Marçau Peironi nos informan que los convidats de l’emission de diumenc 29 de novembre a 11 oras sur França Blu Perigòrd seran Daniel Chavaròcha e Gui Boisson de L’Asco per parlar dau noveu libre CD « Docteur Boissel, poète paysan », emb los textes e enregistraments de « Lo ser al canton », enregistrats per Daniel Chavaròcha e bravement ilustrats per Miquel Delibie.
Lo libre sera botat presentat e botat en venda en avantprumiera dissabde 5 de decembre au matin a la libraria de l’ASCO, annexe de l’escòla Jules Ferry, bolevard Eugène-Le-Roy a Sarlat.
Les rues de Bergerac par Jean-Claude Dugros
Maillerie (rue de la) : en occitan malhariá (prononcer /maillario/), moulin à foulon ; le malhaire (prononcer /maillayré/) est celui qui actionne le marteau des forges à la catalane. Autrefois, après tissage, la laine était passée au foulon. Bourbarraud (rue) : Mont Barrau en 1460. « La porte BourBarrau était en haut de la Costedu- SaintEsprit (Costa de Sen Espirit en 1437) » (Gourgues), aujourd’hui rue SaintEsprit. De l’occitan borg, « bourg » et barrat, « fermé » ou barra, « barre ».
Visite de l’abri Pataud en occitan
Paulette André nous fait revivre en occitan la visite de l’abri Pataud que l’Asco a organisée le 4 octobre dernier ; un voyage de 36 000 ans en arrière jusqu’à nos jours. À découvrir en plusieurs épisodes hebdomadaires sur le blog de Rubrica en òc.
Une manifestation pour défendre l’occitan
Samedi 28 novembre à partir de 17 heures, le « Collectiu Occitan Perigòrd » invite la population et les candidats aux élections régionales à sa manifestation « Tusta l’urna », « velhada » musicale et festive pour la défense de l’occitan, place de l’Ancien-Hôtel-de-Ville à Périgueux.


text:
Schorbach
Schorbach es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Çò Pòble se situa al limit dels país cobèrt e descobèrt e a qualqu'uns quilomètres solament al nòrd-oèst de la vila de Bitche, en lo massís dels Vòges del Nòrd. En adoptant un plànol inorganisé, lo pòble ocupa los en vessants d'un vallon fòrça dintrat adaigat pel Schorbach.
Le village se situe à la limite des pays couvert et découvert et à quelques kilomètres seulement au nord-ouest de la ville de Bitche, dans le massif des Vosges du Nord. Adoptant un plan inorganisé, le village occupe les versants d'un vallon très encaissé arrosé par le Schorbach.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Çò Pòble a mencionat en la siá forma actuala dempuèi 1210, Schor-Bach, lo ruisseau dels cistudes, la torçuda de las marais. Lo pòble fa alavetz partida de la distincion de Bitche e es lo banc d'una comuna en comprenent Lengelsheim, Bitche e Reyersviller.
Pendent la Segonda Guèrra mondiala, los abitants an deslotjat lo 1er Modèl:En setembre 1939 a Gensac-la-Pallue e a Bourg, en Charanta. Lo pòble siás liberat çò 16 de març 1945 pels Americanes. Lo pòble a citat a l'òrdre de la Brigada çò 11 de novembre 1948 : " Comuna de Lorraine #que la populacion deslotjada ne'n Mois invalide (en setembre)M a pas reintegrat lo sieu pòble en ruïnes #qu'après la Desliurança. I aviá pas cessat de manifestar lo sieu attachement a la França pendent los ans d'exili. Compte cinc de los sieus mainats aucits e un ferit. Durement Experimentada per la guèrra, a trobat los tres quatrens de los sieus immeubles totalament destruits, los autres grèvament deteriorats. A sostengut a totas las siás pròvas amb coratge e patriotisme. " Aquela cita compòrta la attribution de la Crotz de Guèrra amb estela de bronze.
Le village est mentionné dans sa forme actuelle dès 1210, Schor-Bach, le ruisseau des cistudes, la tortue des marais. Le village fait alors partie de la seigneurie de Bitche et est le siège d'une mairie comprenant Lengelsheim, Bitche et Reyersviller.
Pendant la Seconde Guerre mondiale, les habitants sont évacués le Modèl:1er septembre 1939 à Gensac-la-Pallue et à Bourg, en Charente. Le village est libéré le 16 mars 1945 par les Américains. Le village est cité à l'ordre de la Brigade le 11 novembre 1948 : " Commune de Lorraine dont la population évacuée en Mois invalide (septembre)M n'a réintégré son village en ruines qu'après la Libération. N'avait cessé de manifester son attachement à la France durant les années d'exil. Compte cinq de ses enfants tués et un blessé. Durement éprouvée par la guerre, a trouvé les trois quarts de ses immeubles entièrement détruits, les autres gravement endommagés. A supporté toutes ses épreuves avec courage et patriotisme. " Cette citation comporte l'attribution de la Croix de Guerre avec étoile de bronze.


text:
Asociación del Fútbol Argentino
L'Asociación del Fútbol Argentino o AFA (Associacion deu Fotbòl Argentin) qu'ei l'organisme encargat d'organizar las competicion nacionaus e internacionaus de fotbòl en Argentina. Per aquesta rason qu'ei tanben en cargar de la gestion de la Seleccion Nacionau de fotbòl d'Argentina.
Que ho fondada per l'escocés Alejandro Watson Hutton a Buenos Aires lo 21 de heurèr de 1893 dab lo nom de Argentine Association Football League ; que ho la purmèra associacion d'aquesta mena dens lo continent.En 1934 lo nom que ho tradusit en Asociación del Football Argentino abans de préner la soa forma presenta en 1946.
Qu'ei membre fondator de la CONMEBOL a escala continentau e qu'ei tanben afiliada a la FIFA suu plan mondiau.


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement de Freyung-Grafenau (272)
Liste des communes
Waldkirchen
Ville de Waldkirchen, localité de l'Allemagne de 10 000 habitants.
La mairie de Waldkirchen a une adresse e-mail et un site Internet.
Grafenau
Ville de Grafenau, localité de l'Allemagne de 8 400 habitants.
La mairie de Grafenau a une adresse e-mail et un site Internet.
Freyung
Ville de Freyung, localité de l'Allemagne de 6 900 habitants.
La mairie de Freyung a une adresse e-mail et un site Internet.
Röhrnbach
Ville de Röhrnbach, localité de l'Allemagne de 4 500 habitants.
La mairie de Röhrnbach a une adresse e-mail et un site Internet.
Neureichenau
Ville de Neureichenau, localité de l'Allemagne de 4 300 habitants.
La mairie de Neureichenau a une adresse e-mail et un site Internet.
Spiegelau
Ville de Spiegelau, localité de l'Allemagne de 3 900 habitants.
La mairie de Spiegelau a une adresse e-mail et un site Internet.
Schönberg
Ville de Schönberg, localité de l'Allemagne de 3 800 habitants.
La mairie de Schönberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Hohenau
Ville de Hohenau, localité de l'Allemagne de 3 300 habitants.
La mairie de Hohenau a une adresse e-mail et un site Internet.
Jandelsbrunn
Ville de Jandelsbrunn, localité de l'Allemagne de 3 200 habitants.
La mairie de Jandelsbrunn a une adresse e-mail et un site Internet.
Sankt Oswald-Riedlhütte
Ville de Sankt Oswald-Riedlhütte, localité de l'Allemagne de 3 000 habitants.
La mairie de Sankt Oswald-Riedlhütte a une adresse e-mail et un site Internet.
Perlesreut
Ville de Perlesreut, localité de l'Allemagne de 2 900 habitants.
La mairie de Perlesreut a une adresse e-mail et un site Internet.
Hinterschmiding
Ville de Hinterschmiding, localité de l'Allemagne de 2 500 habitants.
La mairie de Hinterschmiding a une adresse e-mail et un site Internet.
Grainet
Ville de Grainet, localité de l'Allemagne de 2 400 habitants.
La mairie de Grainet a une adresse e-mail et un site Internet.
Thurmansbang
Ville de Thurmansbang, localité de l'Allemagne de 2 300 habitants.
La mairie de Thurmansbang a une adresse e-mail et un site Internet.
Mauth
Ville de Mauth, localité de l'Allemagne de 2 300 habitants.
La mairie de Mauth a une adresse e-mail et un site Internet.
Neuschönau
Ville de Neuschönau, localité de l'Allemagne de 2 300 habitants.
La mairie de Neuschönau a une adresse e-mail et un site Internet.
Ringelai
Ville de Ringelai, localité de l'Allemagne de 2 000 habitants.
La mairie de Ringelai a une adresse e-mail et un site Internet.
Saldenburg
Village de Saldenburg, localité de l'Allemagne de 1 900 habitants.
La mairie de Saldenburg a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Postroff
Postroff es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- La municipalitat s'es nomenada Posdorf e Postorff al XVIIe sègle.
- Vilatge de Lorraine en la distincion de Fénétrange-Geroldseck.
- En 1766, los eretièrs dels senhors de Geroldseck-Sarreverden lo #cedir a la França.
- La commune s'est nommée Posdorf et Postorff au XVIIe siècle.
- Village de Lorraine dans la seigneurie de Fénétrange-Geroldseck.
- En 1766, les héritiers des seigneurs de Geroldseck-Sarreverden le cédèrent à la France.


text:
Top 14
Lo Top 14 es lo campionat de França de rugbi de XV de primièra division. Lo campionat es compausat de solament 14 equipas dempuèi 2005. Istoricament la majoritat dels equipas del campionat son situada dins lo miègjorn de la França. Lo club mai recompensat es l'Estadi Tolosenc amb 19 títols de campion de França.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo campionat de França de rugbi de XV existís dempuèi 1892 mas foguèt copada 2 còps, pendent la Primièra Guèrra Mondiala e la Segonda Guèrra Mondiala. Lo nombre d'equipas e l'organizacion de la competicion a fòrça evoluit.
Palmarès[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ L'Estadi Francés París foguèt lo venceire d'un grop finau de cinc equipas. L'Olimpic foguèt segond.
- ↑ L'Estadi Francés París foguèt lo venceire d'un grop finau de cinc equipas. Lo Racing Club de França foguèt segond.
- ↑ Premiera participacion dei clubs de província.
- ↑ Una premiera partida se debanèt a Bordèu amb un resultat finau favorable ai Bordalés (3-0). Pasmens, la partida foguèt annulada que tres jogaires de l'Estadi Bordalés avián pas lo drech de jogar e la federacion decidiguèt d'organizar una segonda partida a París. Aquela decision foguèt pas acceptada per lei Bordalés e l'Estadi Francés París foguèt finalament declarat venceire per la federacion.
- ↑ Lorda foguèt declarat venceire au nombre d'assais.


text:
K2
Lo K2 (8 611 m), ò tanben Chogori, Ketu ò Mont Godwin-Austen[1], es una montanha d'Imalaia situada sus la frontiera entre China e Paquistan. Es la segonda cima terrèstra pus auta après lo Mont Everest. Sa premiera ascension se debanèt lo 31 de julhet de 1954 e foguèt l'òbra d'Achille Compagnoni e de Lino Lacedelli.
Liames intèrns[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ En alpinisme, lo K2 es tanben dich « Montanha Sauvatja » en causa de la dificultat de son ascension e de son taus de mortalitat important (en 2010, 70 mòrts per solament 302 succès).


text:
Khofo
Khofo (tanben conegut dab la version ellenizada deu son nom Keòps), faraon egipcian de la IVau dinastia bastidor de la mei grana de las tres Piramidas de Giza: la Grana Piramida de Giza dab las piramidòtas de las reinas, un temple e un mastaba per ua de las soas hilhas. Que he tanben bastir lo temple de la divessa Atòr a Dendera e ua inscripcion de las fondacions deu temple de Bastet a Bubastis que'u mentau.
Deu punt de vista administratiu que desenvolopè la foncion de tiati (mena de purmèr ministre) entà ahortir lo poder deu faraon ; lo son hilh Kaoab qu'aucupè aquesta foncion shens non pas vàder rei arron per'mor d'etsra mort abans lo son pair.
Pendent annadas (sègles en realitat) que s'a credut que la bastida de la piramida que s'auré hèita mercès a ua man d'òbra esclava. Lo quites Egipcians, segon las epòcas que den testimoniatges contradictòris (certes documents, com, per exemple lo Papir de Westcar, o l'istorian grèc Erodòt dens l'Equista II, que pintran ua legenda negra mentre qui d'autas honts egipcianas, au contre, que'u muishan com un gran diu). Las cavas arqueologicas, totun, que muishèn que la piramida que ho bastida per obrèrs hèra especializats e logats dens un vilatge bastit per aqueth projècte e, sustot, çò qui demora deus los còs que nse muisha de qu'èra plan neurits. Que sabem que la bastida deu monument funerari deu faraon (diu vivant mei que rei peu son pòble) qu'èra ua òbra de fe. Lo faraon que hore faraon deu son quite pòble dens l'aute monde. Los obrèrs qu'aurén donc dilhèu podut tribalhar en partida per la loa fe (com dens lo cas de la bastida d'ua catedrala) e sustot, que cau brembà's que la creishuda e l'aigada annau de Nil be liberava cad an ua tempora qui non se podèva pas tribalhar.
Khofo qu'èra lo hilh deu faraon Snefro ; a la soa mort que i avó divisions enter los sons hilhs (Djedefra, [[Khafra], [Djedeher]] e Baefra) qui s'acabèn dab la victòria de Khafra (Khefren en grèc) qui bastí la dusau mei grana piramida de Giza e dilhèu lo Gran Esfinx de Giza, medish se i a un debat per'mor de la semblança enter lo cap de l'Esfinx e l'estatua de Khofo trovada a Abidòs per l'egiptològ anglés Flinders Petrie.
Hont[modificar | modificar la font]
- Grimal, Nicolas. Histoire de l'Egypte ancienne. París : Fayard, 1988.
- Shaw, Ian. The Oxford History of Ancient Egypte. Oxford : Oxford University Press, 2000.


text:
Lombards
Los Lombards o Langobards (latin: Langobardī, Italian: Longobardi), èran un pòble germanic que fondèt un reialme en Itàlia entre 568 e 774.
L'istorian lombard Pau lo Diague escriguèt dins Historia Langobardorum que los lombard davalavan d'una pichona tribú, nomenada Winnili[1] que demorava pel sud d'Escandinàvia[2] (Scadanan) abans d'emigrar per trapar de tèrras nòvas. Al sègle Ièr formèron una part dels Sueus o Suevis, dins lo nòrd d'Alemanha. A la fin del sègle V partiguèron per una zona que coincidís amb l'Àustria modèrna al nòrd de Danubi, que i sometèron los eruls e pus tard combatèron sovent los Gepids. Lo rei lombard Audoïn vencèt lo cap gepid Thurisind en 551 o 552; son successor Alboïn destrusiguèt benlèu los gepids a la Batalha de Asfeld en 567.
Après la victòria, Alboîn decidiguèt de menar son póble en Itàlia, que s'èra estada fortament despoblada après la longa Guèrra gotica (535–554) entre l'Empèri Bizantin e lo Reialme Ostrogotic. Los lombards foguèron rejonh per nombroses saxons, eruls, gepids, bulgars, turingians, e ostrogòts, e l'invasion d'Itàlia encontrèt pas gaire resisténcia. A la fin de 569 avián ja conquistat totas las vilas majoras a nòrd del riu Pò levat Pavia, que caiguèt en 572. Dins lo meteis temps, ocupèron per part lo centre e lo sud d'Itàlia. Establiguèron un reialme Lombard en Itàlia, pus tard nomenat Regnum Italicum ("Reialme d'Itàlia"), qu'atenhèt son apogèa al sègle VIII amb lo rei Liutprand. En 774, lo reialme foguèt conquistat per lo rei franc Carlesmanhe e integrat dins son empèri. Pr'aquò, los nòbles lombard contunhèron de dirigir d'unas parts de la peninsula entrò lo sègle Xi quora foguèron conquistats pels Normands e aponduts als contat de Sicília. Son eretatge es vesedor dins l'apelacion regionala Lombardia.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Priester, 16. From the Old Germanic Winnan, meaning "fighting", "winning".
- ↑ Harrison, D.; Svensson, K. (2007). Vikingaliv Fälth & Hässler, Värnamo. ISBN 978-91-27-35725-9 p. 74


text:
Mstislav Rostropovich
Mstislav Leopoldovich Rostropovich (en rus: McTиcлaB ЛeoпoлbдoBич PocTpoпoBич) (Bakó, Azerbaitjan, lo 27 de març de 1927 - Moscòu, lo 27 d'abriu de 2007) que ho un violoncelista sovietic puish rus.
Vadut dens ua familha russa de musicians, qu'aprengó mainatge lo piano e lo violoncèl. A partir de 16 ans, qu'estudiè ambs instruments e tanben la composicion au Conservatòri de Moscòu on e ho eslhève deus compositors Dmitrii Shostakovich e Sergei Prokofev. Que ho nomat professor dens lo Conservatòri de Leningrad e qu'arrecebó lo Prèmi Lenin, la màger distincion en Union Sovietica. Qu'abandonè aqueth país en 1974 e que perdó la nacionalitat.
Que viscó aus Estats Units d'America on ho director de l'Orquèstra Sinfonica Nacionau de Washington DC. En 1989 que manifestè la soa implicacion politica contra l'Union Sovietica en bèth interpretar las suite de Bach a Berlin a l'escadença de la caduda deu Mur.
Lo govèrn de Mikhaïl Gorbachov que'u tornè la nacionalitat sovietica.


text:
Catabasa
La catabasa (del grèc ancian katάϐaσις/ katábasis, « descenda, accion de davalar») es un motiu recurrent de las epopèias grègas, tractant de la descenda de l'eròi dins lo mond sosterranh, los Infèrns. Es una de las espròvas qualificativas mai decisivas de la formacion de l'eròi epic.
- L'exemple pus famós es lo d'Orfèu, lo musician-poèta, uates, celebrat per Virgili (Georgicas, IV) e Ovidi (Metamorfòsis, X et XI). Davala als Infèrns que son cant i enfachina Adès e Persefòn tant coma totes los mòstres infernals pr'amor d'ensajar de se tornar menar cò dels vius la femna, la driada Euridici, tuada per la mordida d'una sèrp.
- Lo darrèr dels trabalhs d'Eracles lo mena tanben als Infèrns: deu tornar menar Cerbèr, lo can de tres caps que ne para l'intrada (vejatz Descenda als Infèrns).
- Dins l'Odissèa, Ulisses, aconselhat per la fachilièra Circè, s'apròcha de l'Adès mas i davala pas. I consulta lo devinaire Tiresiàs e sacrifica una feda per tal de poder parlar amb los mòrts que tornan d'espèctres, demest los quals sa pròpria maire. Aquò es l'episòdi de la Nekuia, (vέkuιa, « sacrifici per l'evocation dels mòrts »).
- Dins l'Eneïda, l'eròi Enèas davala tanben als Infèrns, acompanhat de la Sibilla de Cumes per i consultar son paire Anquises.
- Dante, dins la Divina Comèdia, fa tanben una catabasa, dins l'Infèrn sincretic que sèrva fòrça d'aquel d'Omèr e de Virgili, tot en i ajustant los traches crestians.


text:
Categoria:Confession crestiana
Son classats aicí los articles portant sus las religions e movements que reconeisson Jèsus Crist coma Sénher, quin que siá lo sens qu'i balhan, e quina que siá l'opinion dels autres gropes sus aquesta reconeissença. Mas de còps lo limit es pas clar.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 4 soscategorias, sus un total de 4.
C
- Catarisme (1 C, 29 P)
- Catolicisme (17 C, 10 P)
O
- Ortodoxia (2 C, 1 P)
P
- Protestantisme (10 C, 13 P)
Articles dins la categoria « Confession crestiana »
Aquesta categoria conten l'article seguent.


text:
Bournonville
Bournonville es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Per la pichona istòria Bournonville es la municipalitat natala de Jehan II lo Grand de Bournonville ( 1310-1360 ) Chevalier vengut Chambellan del Rei de França Philippe VI de Valís, maridat a Mahaut Baronne de Fiennes
Pour la petite histoire Bournonville est la commune natale de Jehan II le Grand de Bournonville ( 1310-1360 ) Chevalier devenu Chambellan du Roi de France Philippe VI de Valois, marié à Mahaut Baronne de Fiennes


text:
Cornet
Lo cornet qu'ei un instrument de la familha deus coires qui's jòga com la trompeta classica modèrna. L'emplec deu cornet qu'ei mei que mei virat de cap au jazz e a las armonias e fanfaras; qu'ei mens emplegat dens la musica classica e sinfonica que non pas la trompeta au maugrat que quauques òbras classicas lo sian precisament vodadas (e sustot : L'Histoire du Soldat d'Igor Stravinskii e la Sinfonia Fantastica d'Hector Berlioz qui'u autreja dus pupitres).
Se ambs instrument e's jògan deu medish biais e peus medish musicians, qu'an duas originas separadas au maugart d'aver evoluit dens la medisha direccion. En efèit, la trompeta modèrna qu'ei la version modèrna e dotada de pistons de la tropeta barròca mentre qui lo cornet b'ei gessit de la trompa o còrn de pòsta. En consequéncia, au canèr tubular de la trompeta (qu'ei a diser de medish diamètre despuish l'embocadura dinc a pabalhon) qui produseish un son estiglant lo cornet (com tanben lo bugle) qu'opausa un canèr conic en constantas pravada de diamètre e qui produseish un son mei doç.
La tecnica deu cornet (e donc de la trompeta modèrna) que ho desvolopada peu virtuòse e pedagòg Jean-Baptiste Arban.
Lo poeta Boris Vian qu'ei conegut per aver jogat deu cornet.


text:
Villes et mairies du Canton de Redange (3)
Liste des communes
Rambrouch
Ville de Rambrouch, localité du Luxembourg de 3 700 habitants.
La mairie de Rambrouch a une adresse e-mail et un site Internet.
Redange
Ville de Redange, localité du Luxembourg de 2 300 habitants.
La mairie de Redange a une adresse e-mail et un site Internet.
Beckerich
Ville de Beckerich, localité du Luxembourg de 2 200 habitants.
La mairie de Beckerich a une adresse e-mail et un site Internet.
Useldange
Village de Useldange, localité du Luxembourg de 1 300 habitants.
La mairie de Useldange a une adresse e-mail et un site Internet.
Préizerdaul
Village de Préizerdaul, localité du Luxembourg de 1 300 habitants.
La mairie de Préizerdaul a une adresse e-mail et un site Internet.
Ell
Village de Ell, localité du Luxembourg de 1 000 habitants.
La mairie de Ell a une adresse e-mail et un site Internet.
Vichten
Village de Vichten, localité du Luxembourg de 1 000 habitants.
La mairie de Vichten a une adresse e-mail et un site Internet.
Grosbous
Village de Grosbous, localité du Luxembourg de -1 000 habitants.
La mairie de Grosbous a une adresse e-mail et un site Internet.
Wahl
Village de Wahl, localité du Luxembourg de -1 000 habitants.
La mairie de Wahl a une adresse e-mail et un site Internet.
Saeul
Village de Saeul, localité du Luxembourg de -1 000 habitants.
La mairie de Saeul a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Vendée Globe
Vendée Globe es una espròva esportiva maritima. A luòc cada 4 ans, la tòca es de far lo torn del mond amb vela sens assisténcia, sens escala e en solitari. La partença de l'espròva se fa totjorn en novembre dins la comuna dels Sables-d'Olonne en Vendèa, (França).
Règlament[modificar | modificar la font]
- Vendée Globe es una espròva en solitari, sens assisténcia, l'unica ajuda qu'es tolerada es l'ajuda medicala.
- L'ajuda d'una persona dempuèi la tèrra es interdita.
- Dins lo cas d'un naufragi, un participant pòt far montar a son bòrd una persona en dificultat sens èsser penalizat.


text:
Ouro Preto
Ouro Preto ("Aur Negre") es es una vila istorica de l'estat de Minas Gerais, Brasil. Sa populacion èra estimada a 69 058 abitants en 2006. Sa superfícia totala es 1245,1 km².
Foguèt fondada en 1711 amb lo nom de Vila Rica aprèp la descobèrta d'aur dins la region. Actualament l'economia d'Ouro Preto es fòrça dependenta del torisme, malgrat que i aja tanben d'importantas industrias metallurgicas e minièras dins lo municipi. Lo centre de la vila es estat marcat al Patrimòni Mondial de l'Umanitat per l'UNESCO en 1980.


text:
La plaça del diamant (1982)
La plaça del diamant Online Anschauen
La plaça del diamant Online Sehen
Film-Storyline
La plaça del diamant (1982) Kostenlos Downloaden
La plaça del diamant (1982) stream deutsch, La plaça del diamant (1982) filme kostenlos, La plaça del diamant (1982) herunterladen, La plaça del diamant (1982) filme anschauen, La plaça del diamant (1982) online gucken, La plaça del diamant (1982) runterladen, La plaça del diamant (1982) online sehen, La plaça del diamant (1982) stream german, La plaça del diamant (1982) downloaden


text:
1229
Aquesta pagina concernís l'an 1229 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
- Tractat de Meaux de 1229
- Creacion de l'Universitat de Tolosa
- 31 de desembre - Jaume Ièr dintra dins Ciutat de Malhòrca aprèp la conquèsta de l'ilha.
França[modificar | modificar la font]
Au començament de l'annada, Blanca de Castelha se turtèt a una fronda novèla dei grands senhors dau Reiaume. D'efèct, demandèt la reünion d'una armada per destrurre lei fortificacions, en cors de restauracion, de Bellême. La vila èra tenguda per Pèire de Bretanha qu'aviá pas lo drech de la fortificar. Pasmens, lei barons convocats arribèron ambé solament dos chivaliers per empachar l'expedicion. La regenta foguèt finalament sauvada per l'arribada de Tibaud de Campanha — qu'èra amorós de la rèina — amb un important contingent. Bellême foguèt ansin presa e sei fortificacions destruchas.
En Lengadòc, fin de la Crosada deis Albigés ambé la somission de Ramon VII de Tolosa. D'efèct, la tactica novèla d'Humbert de Beaujeu, que s'interessava plus ai castèus mai a la destruccion sistematica dei fònts de revenguts dei Tolosencs, privèt rapidament lo còmte dau sostèn de la populacion. Lo Tractat de Meaux laissèt a Ramon VII lo Comtat de Tolosa mai lo privèt de seis autrei possessions. En mai d'aquò, Anfós de Peitieus, lo fraire de Loís IX, veniá son eiretier per lo Comtat de Tolosa. Enfin, deviá sostenir la caça ais eretics menats per la Glèisa Catolica que creèt l'Inquisicion. Pasmens, fins a sa mòrt, Ramon VII assaièt d'obtenir la revision d'aqueu tractat e venguèt una fònt quasi permanenta de revòutas.
A partir de julhet, la guèrra acomencèt tornarmai còntra Anglatèrra ambé lo non prolongament de la trèva en vigor dempuei dos ans (→ 1227 e 1228). Enric III preparèt un desbarcament sus lo continent (→ 1230). Obtenguèt l'aliança de Pèire de Bretanha (29 d'octòbre).
Euròpa[modificar | modificar la font]
Republica de Venècia[modificar | modificar la font]
Mòrt de Pietro Ziani e eleccion de Jacopo Tiepolo coma dòge novèu.


text:
John Searle
John Rogers Searle (nascut lo 31 de julh de 1932, Denver, Colorado) es un professor de filosofia american de l'Universitat de Califòrnia a Berkeley, i es celèbre per sas contribucions a la filosofia del lengatge, a la filosofia de l'esperit e de la consciéncia, a las caracteristicas de las realitats socialas en fàcia de la realitats fisicas, e lo rasonament practic. Recebèt lo prèmi Jean Nicod en 2000 e es membre de l'Acadèmia Europèa de Sciéncias e dels Arts.
En mai de son activitat academica, lo professor Searle foguèt tanben el primièr professor en exercici a ligar lo Free Speech Movement de l'Universitat de Berkeley. Es celèbre per son apròcha filosofica sus l'abitar chinés, sus l'aparenta capacitat per l'intelligéncia artificiala a parlar.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- (en)David Cole, "The Chinese Room Argument", Stanford Encyclopedia of Philosophy.


text:
Lo Caire
Lo Caire (en occitan literari Lo Grand Caire, var. Lo Gran Caire; en arabi : القاهرة o Al-Qāhirah, que son nom significa « lo venceire » o « lo trionfant »), es la capitala d'Egipte. E mai Al-Qahirah siá lo nom oficial de la vila, en arabi egipcian s'utiliza mai que mai lo nom dialectal Masr. Escaissada "La ciutat dels mila minarets" per la preponderéncia de l'arquitectura islamica, Lo Caire foguèt longtemps un centre de la vida politica, culturala e religiosa.
Lo gentilici es cairòta.
Sa populacion èra de 7 500 000 abitants, en 2006. La de tot l'airal metropolitan es d'aperaquí 15 750 000 personas [1]. Per la populacion, Lo Caire es lo 16en airal metropolitan del mond e lo primièr d'Africa tota. Lo caire ten la pusanciana e pus importanta industria musicala e cinematografica del mond arabi, e la segonda pus anciana institucion d'estudis superiors, l'Universitat Al-Azhar. Nombroses medias, entrepresas e organizacions internacionalas, i an son quartièr general, coma tanben la Liga Aràbia gaireben dempuèi lo debut de son existéncia.
La vila foguèt fondada en 969 apC coma encencha reiala pels califas Fatimidas, que lor capitala economica e administrativa èra pròche Fustat. Puèi Fustat foguèt destruit en 1168/1169 per prevenir sa captura pels crosats; la capitala administrativa d'Egipte foguèt alara desplaçada al Caire, e a pas cambiat dempuèi. La vila es tanben associada a l'Egipte antica amor de la proximitat de las ancianas ciutat de Menfis, Giza e Fustat qu'èran situadas pròchas del Grand Esfinx e de la Piramida de Giza.