text:
13 juin 2017
Lengas e Poders 2016-2017- sesilha 7, J.-P. Cavaillé : Romani chib : una lenga de França despoderada
Sesilha 7 Otal d'Occitania, dimècres 24 de mai de 2017 (balhi aquí, un còp de mai, lo tèxte complet de la presentacion) Romani čip Presentacion generala, pr’aquò centrada sul dialècte sinto (parlat pels Manoches) Encontre amb la lenga I a benlèu detz ans, un jorn a Lemòtges, un pauc abans Nadal, dabant lo mercat cobèrt, i aviá de dròlles que vendián de vesc e de grifol, e parlavan entre elis una lenga a ièu completament desconeguda. Lor demandèri çò qu’èra aquesta lenga e me... [Lire la suite]
13 juin 2017
Lengas e Poders 2016-2017- sesilha 6, Joan Francés Courouau : La lenga partejada
La lenga partejada. Presentacion per Joan Francés Courouau del libre publicat jos sa direccion : La Langue partagée. Écrits et paroles d'oc, 1700-1789, Librairie Droz, 2015. (Aquesta presentacion foguèt seguida d’une discussion qu’ai ensajat de résumir). Ostal d'occitania, Tolosa, dimècres 26 d’abrial de 2017 Resumit de la presentacion de J. F. Courouau Aqueste libre collectiu demandèt fòrça trabalh e implicacion de la còla (Felip Gardy, Xavier Bach, Pèire Joan Bernard, Joan Cristòf Maillard, David Fabié e lo quite... [Lire la suite]
23 avril 2017
Lengas e Poders 2016-2017- sesilha 5, Joan Pèire Cavaillé : Daniel Fabre, patrimòni etnologic e patrimòni lingüistic
Vaquí, un còp de mai, per fenhantisa e manca de temps, lo tèxte de ma presentacion al seminari. Merceji subretot Domenge Blanc e Bénédicte Bonnemason que m’an bravament ajudat dins aquesta pichona enquèsta. Perque l’antropologia autoctona de Daniel Fabre demorèt sens avenir ? Reflexion sus la separacion en França entre patrimòni etnologic e patrimòni lingüistic L’antropologia auctotona, de qu’es aquò ? La nocion d’antropologia autoctona es estada elaborada per Daniel Fabre e Jacques Lacroix (son... [Lire la suite]
14 mars 2017
Lengas e Poders 2016-2017- sesilha 4, Joan Sibille, Lo soreth lenga en dangièr ?
Lo soreth (o neo-aramèu del Nòrd-Est) una lenga en dangièr ? La lenga aramea L’aramèu es una lenga semitica. Fa partida del grop de las lengas semiticas del Nòrd-Oest amb l’ebrèu e d’autras lengas uèi disparegudas : fenician, amorrita, cananean, ogaritic. Primèras atestacions: debuda del 1èr milenaris ab.J.-C. Entre 1000 e 700 ab. J.-C. : reialmes aramèus independents en Siria. Tre lo sègle VII ab. J.-C. l’aramèu comença de suplantar l’assiro-babilonian en... [Lire la suite]
27 janvier 2017
Lengas e Poders 2016-2017- sesilha 3, J.-P. Cavaillé : Estandards de lengas e poders socio-politics
Vist qu’ai picat lo tèxte de mon intervencion e que m’engarça d’en far un résumit, lo prepausi aquí dejos (ai botat un fum de titols de seccions per facilitar la lectura). Ai reportada tanben la part magèr de la discussion a la fin. Estandards de lengas e poders socio-politics . Vòli tornar uèi sus la quaestio vexata de l’estandardizacion, en partent de las paginas de Blanchet sul sicut dins son libre dedicat a la « glotofobia »[1] (veire aquí lo compte rendut de la sesilha passada, e doas... [Lire la suite]
06 décembre 2016
Lengas e Poders 2016-2017- sesilha 2, Eric Fraj : presentacion de Philippe Blanchet, Discriminations : combattre la glottophobie
Compte rendut de la sesilha n° 2 del seminari Lengas e Poders, Ostal d’Occitania, Tolosa, lo dimècres 16 de novembre 2016 Eric Fraj : Presentacion e discussion del libre de Philippe Blanchet, Discriminations : combattre la glottophobie, Textuel, 2016. (NB fau aquí lo resumit de la presentacion de Fraj – en romanas – e boti sas reflexions criticas o de las del public, per mai de clartat, en discors indirecte, en italicas e entre croquets) Lo libre es fòrça interessant, subretot per un public... [Lire la suite]
06 novembre 2016
Lengas e Poders 2016-2017- sesilha 1, Joèla Ginestet : Te reo Māori. La lenga dels èssers ordinaris (tāngata māori)
Kei Reira Te Hunga Kowao (Ont las causas Salvajas son) libre en Te Reo pels pichons de Maurice Sendak Compte rendut de la 1èra sesilha (2016-2017) del seminari Lengas e Poders, Ostal d’Occitania, Tolosa, lo 12 d’octobre 2016 Joèla Ginestet : Te reo Māori. La lenga dels èssers ordinaris (tāngata māori) ko te reo te tāhuhu o tēnei whare la lenga es lo pilièr de l’ostal Joèla Ginestèt presentèt un expausat fòrça complet sus l’istòria de la Nòva Zelanda, son pòblament per de monde de Polinesia... [Lire la suite]
14 septembre 2016
Lengas e Poders 2015-2016 : presentacion del seminari e tièra dels comptes renduts
Illustracion de Jan-Marc Simeonin, Auseus, La Edicions dau Chamin de Sent Jaume, 2006 Lengas e poders Un seminari en occitan L’annada escolara passada, a mon iniciativa, s’es dubert un pichon seminari (que demanda pas qu’a venir grand !) de forma e de nivel universitari en occitan a l’Ostal d’Occitania de Tolosa, 11 rue Malcosinat. Merceji en primièr l’Ostal per son accuelh et son ajuda e totis los participants, e en particulièrs totis los que son vengut regularament animar e... [Lire la suite]
14 septembre 2016
Lengas e Poders 2015-2016 - sesilha 6 - J.-P. Cavaillé : La proïbicion lingüistica coma manifestacion de poder(s)
Illustracion de Jan-Marc Simeonin, Auseus, La Edicions dau Chamin de Sent Jaume, 2006 Seminari Lengas e poders 2015-2016 Compte rendut sesilha 6 16 de mars 2016, Ostal d’Occitania, Tolosa Tèma de la sesilha, prepausat per J.-P. Cavaillé : La proïbicion lingüistica coma manifestacion de poder(s) : lengas d’esclaus (Platon) e d’erètges (Valdeses occitans de Calàbria) (resumit de l’expausat) La situacion de proïbicion directa de la lenga, amb usatge de la fòrça e/ o de la... [Lire la suite]
14 septembre 2016
Lengas e Poders 2015-2016 - sesilha 5 - Aurelia Lassaca : Lo primièr francimand
Illustracion de Jan-Marc Simeonin, Auseus, La Edicions dau Chamin de Sent Jaume, 2006 Seminari Lengas e poders 2015-2016 Compte rendut sesilha 5 17 de febrièr 2016, Ostal d’Occitania, Tolosa Lo tèma de la sesilha, prepausat per P. Sauzet (dins la dralha de son expausat sul model mimetic, compte rendu precedent) èra lo primièr francimand. Avèm convidat Aurelia Lassaca, que faguèt sa tèsi sur Francés de Corteta, per nos en parlar. Aurelia Lassaca, nos a presentat Francés de Corteta... [Lire la suite]


c: text/html

text:
Dimars, 13 de febrièr de 2018, 03h00 Lenga,Politica
Lo Tribunal Constitucional a anullats los articles de la Lei de l’Occitan que declaran la lenga nòstra preferenciala en Aran. Segon lo naut tribunal espanhòl, l’aranés pòt pas èsser lenga d’usatge preferencial per las administracions dins lo país de cap de Garona: “La cooficialitat se deu sometre a un patron d’equilibri o egalitat entre las lengas, de sòrta qu’en cap de cas se deu autrejar prevaléncia o preponderància d’una lenga sus una autra”. Dins aquel sens, lo tribunal considèra que l’“encoratjament e la promocion” de l’occitan “an de limits” e per aquela rason se pòt pas priorizar la lenga.
La senténcia, publicada ièr, seguís un apèl que lo faguèt lo govèrn de l’estat espanhòl en 2012.
Cancelats los articles qu'establisson la prioritat de la lenga
Los articles anullats son los qu’establisson que l’occitan es “la lenga d’usatge prioritari dins totas las institucions d’Aran, mai que mai al Conselh General d’Aran, dins l’administracion locala e los organismes que i son restacats, dins los mèdias publics, dins l’ensenhament e dins la toponimia”. Segon aqueles articles, caliá que l’occitan aranés foguèsse la lenga “prioritària” de la Generalitat e de l’administracion de l’estat espanhòl dins la Val, a totes los nivèls.
La Lei de l'Occitan
La Lei de l’Occitan, Aranés en Aran foguèt aprovada mercés als vòts de CiU, PSC, ÈRC e ICV-EUiA; PP e Ciutadans votèron contra perque la jutjavan anticonstitucionala. Après l’aprobacion, lo govèrn de l’estat espanhòl considerèt que: “per çò que tòca las competéncias, e d’acòrdi amb l’article 3.1 de la Constitucion, lo castelhan es la lenga oficiala de l’estat e totes los espanhòls an lo dever de lo conéisser e lo drech de l’emplegar. Quant a las autras lengas d’Espanha, lo paragraf 2 ditz que seràn tanben oficialas dins lors Comunautats Autonòmas respectivas. Pasmens, la nòrma es contrària a la Constitucion pel fach de declarar lo caractèr prioritari de l’occitan aranés”.
La lenga occitana es oficiala en Catalonha dempuèi 2006 gràcias a l’aprobacion del darrièr estatut d’autonomia. La Lei de l’Occitan, Aranés en Aran, aprovada al Parlament de Catalonha lo 22 de setembre de 2010, n’aplica l’oficialitat e ne determina lo caractèr prioritari en Aran. Mas aqueste usatge prioritari es ara cancellat pel Tribunal Constitucional espanhòl.
Reaccions
Era varietat lingüistica, etnica, familhara, ideologica e religiosa ei era nòsta riquesa. En Catalonha estimam e defensam es realitats nacionaus com er aranés e era Val d'Aran. Aguesta vision ei era que vòlen esbauçar, amassa damb eth país e era lengua #EstimamErAranés https://t.co/H5hu0OqO6O— Carles Puigdemont (@KRLS) 13 de febrer de 2018
Ara que eth TC ataque er aranés l'auríetz d'apréner toti entà non deishar-lo morir.— Mireia Boya Busquet (@yeyaboya) 13 de febrer de 2018
Entà jo er occitan tostemp serà preferent. Qui ei eth TC entà decidir sus era mia lengua mairau? https://t.co/NcFshfBIoN— Mireia Boya Busquet (@yeyaboya) 12 de febrer de 2018
Comunicat d’Unitat d’Aran respècte dera senténcia deth TC sus er usatge preferent der aranés @Pacoboya @mariaverges78 @amrqs @tarrauet https://t.co/PS4pEuWoDA— Unitat d'Aran (@unitatdaran) 13 de febrer de 2018
Òla TC.— Anna Geli (@geli_anna) 12 de febrer de 2018
Jo tostemp parlaré #aranés, mau que vos hèsque. E será era mia lengua preferentíssima. Lo parlaré tamb es amics, tamb es vesins, tamb es familhars e tamb toti aqueri que lo volguen apréner. Pr'amor qu'ua lengua, com era dignitat, jamés la poderatz escapçar.
Adishatz.
Lo TC deu anullar tanben la prioritat del castelhan e daissar pas que l'anglés. Cal sortir de la Preistòria, macarèl!
Lo tribunal constitucional non pot anul·lar competències de l'Estatut de Catalunya aprovades vigents . Que non contradiuen la constitucion, sinó qu' es una interpretació restrictiva que fan eles.
UN ATAC MES CONTRA LA REALITAT DEL PLURINGÜISME DE LÉSTAT ESPANHOL, UN PAS MES AMB LÍNTENT DE GENOCIDI DE LES LENGAS MINORITARIES DEL ESTAT.
Ont que nos virèm, mesprètz, mesprètz, mesprètz… La governalha espanòlista e l'imperialisme colonial francés non sabon far res mai que castigar, mespresar, denegar, ignorar e enebir, governlha de rasclanha de fons de bordilhas… Plan venguts dins lo mond real !

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Chênehutte-Trèves-Cunault
Chênehutte-Trèves-Cunault es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquel vilatge ligérien del Saumurois a distinguit pel label pòbles de encant del departament de Maine-e-Loire.
Ce village ligérien du Saumurois est distingué par le label villages de charme du département de Maine-et-Loire.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Chênehutte-Trèves-Cunault resulta de la fusion l'an 1973 de las municipalitats de Chênehutte-los-Tuffeaux e de Trèves-Cunault, totas doas formadas de la reünion de municipalitats anterioras : Chénehutte e Los Tuffeaux, Trèves e Cunault[1]..
La commune de Chênehutte-Trèves-Cunault résulte de la fusion en 1973 des communes de Chênehutte-les-Tuffeaux et de Trèves-Cunault, toutes deux formées par la réunion de communes antérieures : Chénehutte et Les Tuffeaux, Trèves et Cunault[1]..
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 INSEE, Còdi Oficial Géographique, Modificacions de las municipalitats de Maine-e-Loire, consultadas lo 24 de junh de 2012 Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « cog » est défini plusieurs fois avec des contenus différents


text:
Minieg-Begerel
Minieg-Begerel en breton ( Miniac-sous-Bécherel en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La preséncia de doas menhirs diches « las Ròcas del Diable » testifica d'una preséncia umana almens dempuèi lo Neolític sul territòri de Miniac. La glèisa St Pèira de Miniac poiriá d'après Erwan Vallerie, portar lo nom d'un fundus gallo-romain. La municipalitat de Miniac a traversat per la via romaine Roazhon-Dinan, al niveu del luòc-dich la Echaussée. La parroise de Miniac apareis per las primièras fes l'an 1122 e levava de la Abbaye St Melaine de Roazhon. Pendent las guèrras de succession de Bretanha, los environs de Bécherel avián ocupat pels Angleses #que lo luòc fòrt de Bécherel. Aquela aucupacion #donar luòc a de nombroses afrontaments. Lo periòde seguent mes jos la dynastie de las Montforts #portar la patz e dels escambis comerciales #que ne favorisson lo bastiment de nombroses solares per familhas roturières nouvellement enriquidas e ennoblides coma aquela de Jehan Laevin en 1431, Georget Mysenz, e Jouban Nysenz l'an 1441. Residís sul territòri de Miniac de nombroses solares en un païsatge bocage : solares de St Baud, de la Crotz-Cuerta, de Lessart e del Frêne. Lo solar de Montifault de los nòstres jorns destruits, èra lo banc de la juridiction de Miniac e dépendait encara a la baronnie de Bécherel en 1770. En 1448, lo solar aperteniá a Jean Pè-de-Vaca, passa de contunh a la familha Urvoy l'an 1661 e mai tard a las Lanjamet. Del Modèl:Sp-, lo país de Bécherel èra renommé mercés a la siá prospérité ligada a l'indústria toilière coma lo testifiquen los nombroses ostals de vendeires toiliers e solares, #que #èsser de contunh descatalogats en granjas. Una carta brevet de Jean V de 1535, confirma l'aguda de fièras a Miniac. En 1590, pendent la Liga, las tropas del Pòrti de Mercoeur assiègent la vila. Mai tard pendent la Revolucion, la chouannerie pas #estalviar pas la region. Lo déclin de l'indústria toilière, a la fin de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, #portar la populacion a se virar cap a las activitats agricòlas e artesanalas.
La présence de deux menhirs dits « les Roches du Diable » atteste d’une présence humaine au moins depuis le Néolithique sur le territoire de Miniac. L’église St Pierre de Miniac pourrait d’après Erwan Vallerie, porter le nom d’un fundus gallo-romain. La commune de Miniac est traversée par la voie romaine Rennes-Dinan, au niveu du lieu-dit l’Echaussée. La parroise de Miniac apparaît pour la première fois en 1122 et relevait de l’Abbaye St Melaine de Rennes. Durant les guerres de succession de Bretagne, les environs de Bécherel étaient occupés par les Anglais dont la place forte de Bécherel. Cette occupation donna lieu à de nombreux affrontements. La période suivante placée sous la dynastie des Montforts amena la paix et des échanges commerciaux qui favorisent la construction de nombreux manoirs par des familles roturières nouvellement enrichies et anoblies comme celle de Jehan Laevin en 1431, Georget Mysenz, et Jouban Nysenz en 1441. Il réside sur le territoire de Miniac de nombreux manoirs dans un paysage bocage : manoirs de St Baud, de la Croix-Courte, de Lessart et du Frêne. Le manoir de Montifault de nos jours détruit, était le siège de la juridiction de Miniac et dépendait encore à la baronnie de Bécherel en 1770. En 1448, le manoir appartenait à Jean Pied-de-Vache, ensuite passe à la famille Urvoy en 1661 et plus tard aux Lanjamet. Du Modèl:Sp-, le pays de Bécherel était renommé grâce à sa prospérité liée à l’industrie toilière comme le témoignent les nombreuse maisons de marchands toiliers et manoirs, qui furent ensuite déclassés en fermes. Une lettre patente de Jean V de 1535, confirme la tenue de foires à Miniac. En 1590, durant la Ligue, les troupes du Duc de Mercoeur assiègent la ville. Plus tard durant la Révolution, la chouannerie n’épargna pas la région. Le déclin de l’industrie toilière, à la fin du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, amena la population à se tourner vers les activités agricoles et artisanales.


text:
Ostal d'Occitània
L'Ostal d'Occitània es un centre cultural occitan de Tolosa, dins los locals renovats de l'ostal de Boisson, al numèro 11 de la carrièra de Malcosinat. L'inaugurèron lo 16 de decembre de 2006. Los luòcs assostan en realitat dos ancians ostals particulars: los ostals diches de Boisson e de Cheverrí (noms dels capitols que i visquèron). La proprietat foguèt legada als ospicis civils de Tolosa per dòna Pagés en 1917.
La restauracion es estada finançada gràcias al concors de l'ostal de comuna de Tolosa (63%), del conselh general de Nauta Garona (23%) e del conselh regional de Miègjorn-Pirenèus (14%).
Es administrat per la federacion d'associacions Convergéncia Occitana que prevei tres tipes d'utilizacion:
- Luòc de trabalh associatiu.
- Luòc de difusion; botiga e librariá.
- Luòc cultural dobèrt al public; exposicions, conferéncias, espectacles.
L'autra partida de l'"Ostal d'Occitània" se trapa dins l'anciana annèxa del collègi de Clamença Isaura, (5 carrièra del Pont de Tonís) ont son installats lo Conservatòri Occitan, l'escòla Calandreta Sent Çubran e la sala polivalenta gerida per la Convergéncia Occitana.


text:
1053
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1053 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Leis ambicions dau duc de Normandia Guilhèm acomencèron d'inquietar lo rèi Enric Ièr que sostenguèt la revòuta dei senhors d'Arques e d'Eu que conquistèron Falaise. Aquò entraïnèt la fin de l'aliança franconormanda.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Almoravides[modificar | modificar la font]
Après d'annadas de formacion e de renfòrçament dins lo sud de Marròc (→ 1040), lo movement deis Almoravides acomencèt d'estendre sa concepcion religiosa de l'islam au rèsta de la region e en direccion de Sahara. Se turtèron a l'ostilitat dei tribüs berbèras que contrarotlavan lei rets comerciaus saharians (→ 1054).


text:
Plan De Banc De Jardin En Bois
Plan De Banc De Jardin En Séduisant Plan De Banc De Jardin En. Plan De Banc De Jardin En Enchanteur Plan De Banc De Jardin En. Faire Un Banc De Jardin Plaisant Plan De Banc De Jardin En. Fabriquer Un Bar Exterieur Glamour Plan De Banc De Jardin En.
Plan De Banc De Jardin En Bois
Plan De Banc De Jardin En Enchanteur Plan De Banc De Jardin En Bois. Faire Un Banc De Jardin Plaisant Plan De Banc De Jardin En Bois. U003cinput Typehidden Avenant Plan De Banc De Jardin En Bois. Fabriquer Un Bar Exterieur Glamour Plan De Banc De Jardin En Bois. Plan De Banc De Jardin En Étourdissant Plan De Banc De Jardin En Bois. Plan Pour Fabriquer Un Banc Ravissant Plan De Banc De Jardin En Bois. Plan Banc En Bois Avec Captivant Plan De Banc De Jardin En Bois.


text:
Aquí trobaretz las nòtas que detalhen l’evolucion tecnica e las diferentas mesas a jorn dau site.
Version 1.02 (setembre-octòbre 2016)
*Apondon d’un utís per que los editors sian alertats quora una novela ficha espera lur validacion per puescher esser publiada.
*Correccion d’una incompatibilitat entre una extension e la darriera version de WordPress, qu’empeschava l’utilizacion de la barra de filtre.
*Mesa a jorn de totas las extensions e passatge au darrier WordPress (v.4.6.1).
*Reactivacion dau sistema de mandadís automatic de letras emb las darrieras fichas.
*Correccion de bugs minors e de conflictes d’estile CSS.
*Chamnhament daus liames permanents, per que las URL d’acces a las fichas sian las mai cortas e directas possible.
*Liames integrats a la pagina « Legenda » per cherchar directament en picar sus los descriptors.
*Apondon d’un pitit formulari de rechercha sus la barra dau costat.
*Espandiment daus tipes de fichas : possibilitat d’indicar mai d’un tipe a una ficha
Version 1.01 (genier 2016)
*Mesas a jorn de quauquas extensions.
Version 1.00 (novembre 2015)
*Lançament dau site BaRuLa.


text:
Chemilly-sur-Yonne
Chemilly-sur-Yonne es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Yonne e la region de Borgonha Franca Comtat, ancianament de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom de Chemilly (atestacion de 1217, Chemilliacum) ven del nom latin d'òme Camillius, ambe'l sufixe d'apertenéncia acum[1], latinizacion del sufixe gallés -aco(n). Chemilly èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre Camillius.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Seignelay; es ara del canton de Saint-Florentin.
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2013 : 957 abitants (167 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 168, a Chambly


text:
La Lauzeta
Una marca de vestits en occitan ? Encara una ?
Òc, mas 'quela-qui es un pauc mai "intelectuala" direm (enfin, a costat dau "Sèm pas aquí per faire de rasonaments" Macarel, 'quò era pas gaire complicat... ), emb la caucion de Crestian Rapin, autor de l'Òlt e Garona, co-fondator de l'Escòla Occitana d'Estiu, e plan agradiu per la conversacion.
Los vestits se vòlen "occitans e biologiques", n'en son, z'auretz compres, pas mens chars (zo son tròp per mon paure salari d'estudiant en tot cas... ), entre 30 e 40 € lo chamison.
1 € es tornat versat a Calandreta sus chasque article 'chaptat, lo site es tradusit en gascon basades (per David Escarpit s'ai plan compres, los autres de Gironda me confirmaran o pas)... vos laisse descubrir lo reste, e veiretz que per un site merchand, i a tot plen de pròsa a legir !


text:
Eth diuendres 27,
auram ua jornada pro embromada damb precipitacions moderades en
vessant sud dera Val e quauquarren mès fèbles e intermitentes a
mesura que mos desplacem cap ath nòrd. Còta de nhèu ath torn des 1.500 m.
Pendent eth maitin auram vents moderadi de Espanha damb bohades
fòrtes e fòrça fòrtes de en vessants exposadi e en cims.
Temperatures en ascens pera accion deth vent deth sud (-0ºC
/ 10ºC en
hons de val).
(-3ºC / -1ºC en còta 2.000).
Eth dissabte 28, pendent eth maitin
auram nivolositat abondiua damb quauques precipitacions fèbles, puntuauments
moderades. Pera tarde anaràn arturan-se es precipitacions e se
dauriràn quauqui clari. Còta de nhèu ath torn des 1.100 m
Temperatures diürnes en leugèra descenuda (1ºC
/ 6ºC en
hons de val) (-4ºC / -3ºC en còta 2.000)
Eth dimenge 29, serà ua jornada damb
bromes nautes que velaràn quauquarren eth solei e la boçaràn entièraments en
quauqui moments.
Es temperatures seràn similares ara jornada anteriora (-1ºC
/ 7ºC en
hons de val)
(-5ºC
/ 1ºC en
còta 2.000).


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
(Redirigit dempuèi Brignais)
Brinhai[1] (Brignais en francés e oficialament) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region d’Auvèrnhe Ròse Aups.
Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Brignais
Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
- ↑ Arvei Lieutard, "Los toponims estrangièrs dins lo Pichòt Talamus de Montpelhièr", Linguistica Occitana, n°9 (agost de 2013), ISSN 1773-0538 en linha


text:
lundi 20 avril 2015
L'aviéner shens gasolina?/l'avenir sans pétrole?
a cort tèrmi:
- ua aumentacion deu prètz deu petròli donc deus transpòrts
- ua aumentacion deu pretz de las matèrias diversas qui vienen de luenh
a mejan tèrmi:
- un cambiament radicau deu mòde de produccion (fanbricacion de potigas, de vestits, etc) e deu mòde de vita dens lo pais occidentaus (individualisacion de l'autò, reduccion de la consomacion energetica).
- conflictes e tensions mondiaus a l'entorn de la question energetica
Benoit Thévard, ingenior de las minas que desvolopè aqueth constat mondiau. Que parlè tanben de las autes ressorças fossilas com lo charbon, l'uranium,... qui eras tanben van atiéner lo lor pic de produccion au sègle XXIau e baisha après.
Quinas solucions?
Qu'apareish que n'i a pas actuaument de qué remplaçar los idrocarbures per ua auta energia qui auré lo medish rendament. E ne cau pas condar sus las scienças tà'ns sortir d'aquera situacion. Las solucions que passan per ua relocalisacion de las productions alimentàrias e energeticas, ua aumentacion de la produccion energetica renovelabla e ua diminucion hòrta de la consomacion.
Lo 30 de mai la Larada Arcencam que hestejarà los sons 4 ans a la maison tà tots d'Aubin.
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


text:
Escrivans - Jan-Peire Reidi
Comentaris
Siatz lo primièr a depausar un comentari !
Apondre un comentari
Jan-Peire Reidi (Lo Chamin de la font, Vilajalet, Chaucidas dins los blats...) nos presenta un extrèit deu sué darrèr obratge "Per ma fe, cronicas e autres textes dau pais dins sa lenga" e nos parla deu sué caminament d'autor.
Escrivans qu'ei ua seria consacrada a la riquessa de la literatura occitana contemporanèa, abordada per l'espiar deus autors. Produsida per l'InÒc Aquitània en partenariat dab ÒcTele, que's presenta en ua seria de corts pertrèits filmats dens los quaus los autors expausan la lor trajectòria, lo lor anar artistic, lo lor rapòrt a l'escritura e las lors influéncias. Cadua d'aquestas entrevistas que s'acompanha de la lectura, peu quite escrivan, d'un extrèit de l'ua de las soas òbras.
La prumèra sason qu'ei dedicada aus autors de Navèra Aquitània, un navèth pertrèit estant difusit cad mes.
Durada : 7 min 48
Disponibla dusca lo 05/05/2019


text:
Thomas Edison
Thomas Alva Edison (11 de febrièr de 1847 – 18 d'octobre de 1931) foguèt un inventor e òme d'afar american. Desvolopèt nombroses espleches que contribuïguèron a cambiar la vida del mond de pertot a l'entorn del planeta, coma lo fonograf, la camèra de cinèma, o l'ampola electrica. Escaissat "Lo masc de Menlo Park",[1] foguèt un dels primièrs inventors a aplicar los principis de la produccion de massa e del trabalh a granda escala al procediment de l'invencion, e pr'amor d'aquò, es sovent creditat de la creacion del primièr laboratòri de recerca industrial.[2] Edison es considerat coma un del pus prolifics inventors de son temps, depausèt als Estats Units 1093 brevets al sieu nom. Pus significatiu que lo nombre de sos brevets, foguèt lo larg impacte de sas invencions: lo lum electric, las centralas electricas, l'enregistrament del son, lo rodatge de filmes foguèron a l'origina de nòvas industrias mondialas. Las invencions d'Edison contribuiguèron a la comunicacion de massa e, en particular, al desvolopament de las telecomunicacions.
Sos trabalhs de punta dins aquestes domeni èran ligats a son passat d'operador de telegraf. Edison desvolopèt un sistèma de produccion e de distribucion de corrent electric[3] per los ostals, las entrepresas e las fabricas que foguèt un progrès crucial dins lo mond industrializat modèrn. Sa primièra centrala electrica èra a Pearl Street a Manhattan (Nòva York).[3]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ « The Wizard of Menlo Park », The Franklin Institute (consultat lo 24 febrièr 2013)
- ↑ Modèl:Cite news
- ↑ 3,0 et 3,1 « Con Edison: A Brief History of Con Edison - electricity », Coned.com, (consultat lo 11 octobre 2012)


text:
Chipre
Chipre (en grèc Kύπpoς = Kypros, en turc Kıbrıs) es un país insular de l'Euròpa de l'Èst o de l'Asia de l'Oèst, dins la Mediterranèa Orientala. Tota l'illa forma un estat dempuèi 1960, nomenat Republica de Chipre, ont las lengas oficialas son lo grèc e lo turc. Mas dempuèi 1974 la partida nòrd es ocupada per Turquia que i a creat un estat non reconegut per la comunitat internacionala, sonat Republica Turca de Chipre del Nòrd.
La capitala es Nicosia.
Lo gentilici es chipriòta.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'Antiquitat[modificar | modificar la font]
L'illa foguèt poblada per d'èssers umans entre lo millenari XI e lo millenari IX av. JC. A partir de 2 500 av. JC, foguèt integrada ai rets marchands de Mediterranèa Occidentala gràcias a seis exportacions de coire e de fusta. Au sègle XV av. JC, apareguèron una cultura e una escritura pròprias que foguèron rapidament influenciada per la civilizacion micenèa.
Durament tocada per lei Pòbles de la Mar a la fin dau sègle XIII av. JC, Chipre foguèt colonizada per de Micenèus que restaurèron rapidament la prosperitat de l'illa. Pasmens, après una tiera de catastròfas naturalas e un declin dau comèrci maritim, plusors vilas foguèron abandonadas dins lo corrent dau sègle XI. Aqueu periòde malaisat durèt fins au sègle IX av. JC. Entraïnèt la fragmentacion de l'illa entre un desenau de reiaumes rivaus e veguèt l'arribada de Fenicians.
Chipre demorèt devesida e sota l'influéncia dei dinastias dau continent (assiriana, egipcianas ò pèrsas) fins a sa conquista per la dinastia dei Ptolemèus a la fin dau sègle IV av. JC. Dirigida per un governador, l'illa venguèt mai d'un còp un reiaume distint d'Egipte ente 163 e 50 av. JC. Après la conquista d'Egipte per lei Romans, foguèt restacada a Cilícia avans de venir una província senatoriala.
De l'Edat Mejana a l'independéncia[modificar | modificar la font]
Après la division de l'Empèri Roman, l'illa faguèt partida de l'Empèri Bizantin. En 688, leis Arabes i desbarquèron e un compromés arabobizantin establiguèt una gestion comuna de l'illa. Leis Arabes èran en carga deis afaires politics, fiscaus e militars e lei Bizantins dei questions religiosas e administrativas. Lei revenguts èran partejats d'un biais egau entre lei dos partits. Aquela mena de condominium durèt fins au declin dei Abbassidas e a la reconquista totala de l'illa per Nicèfor II Focas (963-969) en 965.
Aprofichant lei guèrras civilas que tocavan regularament l'Empèri Bizantin, l'illa venguèt pauc a pauc de facto independenta. En 1192, durant la Tresena Crosada, foguèt conquistada per lo rèi anglés Ricard Còr de Lion (1189-1199). La vendèt ai Templiers que la vendèron a son torn en 1192 a Gui de Lusinhan. Lo Reiaume crosat de Chipre venguèt alora lo successor dau reiaume de Jerusalèm. Existiguèt fins a la cession de l'illa per lei Lusinhan a la Republica de Venècia en 1489.
Leis Otomans ataquèron e conquistèron l'illa en 1570-1571. I establiguèron de colons turcs e l'administrèron fins a 1878. D'efèct, aquela annada, l'Empèri, en dificultat financiera, deguèt cedir lo contraròtle efectiu de l'illa ai Britanics. Lo Reiaume Unit l'utilizèt coma basa estrategica lòng de la rota vèrs leis Índias. L'annexèt en 1914 en aprofichant la declaracion de guèrra turca. En 1925, l'illa venguèt oficialament una colonia de la Corona e Londres reprimiguèt una revòuta, sostengud per la Glèisa Ortodoxa, en favor de l'union ambé Grècia en 1931.
De trèbols apareguèron tornarmai après la Segonda Guèrra Mondiala. A partir de 1955, una organizacion terrorista dirigida per lo coronèu Gheórghios Ghrivas comencèt d'atacar lei Britanics (sostenguts per leis abitants turcofòns). L'annada seguenta, l'arquevesque de Nicosia Makarios III foguèt desportat en 1956 en causa de son sostèn a la causa grèga. Pasmens, leis Estats Units comencèron de far pression per trobar un acòrd susceptible d'amaisar lei tensions entre tres membres de l'OTAN. Ansin, en 1959, un acòrd organizèt la creacion d'un estat independent assegurant la defensa deis interès dei doas comunautats amb un president grèc, un vice-president turc, sèt ministres grècs e tres ministres turcs. De son caire, lei Britanics gardèron lo contraròtle de doas basas au sud-èst de l'illa.
L'independéncia[modificar | modificar la font]
Après l'independéncia, Makarios III foguèt elegit a la presidéncia de la Republica de Chipre en 1960. Rapidament, de tensions opausèron lei comunautats grèga, fòrça favorabla a l'union ambé Grècia, e turca. Pasmens, après lo còp militar de 1967 en Grècia, Makarios s'alunchèt d'Atenas. Puei, en julhet de 1974, reclamèt la partença deis oficiers grècs qu'enquadravan la garda nacionala chipriòta. Aquò entraïnèt un còp d'estat lo 15 de julhet. Cinc jorns pus tard, de tropas turcas desbarcavan dins lo nòrd de l'illa. N'ocupèron lo tèrç nòrd fins a la conclusion d'una alta-au-fuòc lo 18 d'aost. Aqueu partiment de Chipre entraïnèt un desplaçament important deis abitants. Lei turcofòns migrèron vèrs lo nòrd onte una Republica Turca de Chipre dau Nòrd (RTCN) foguèt proclamada en 1983 e leis abitants d'origina grèga se refugièron vèrs lo sud.
Après aquela guèrra, lo sud de l'illa se raprochèt deis Occidentaus. Per desvolopar son economia, venguèt un paradís fiscau e negocièt son intrada au sen de l'Union Europèa. En revènge, la RTCN, unicament reconeguda per Turquia, foguèt victima de son isolament e demorèt una region paura e pauc desvolopada. Ankara i encoratjèt una politica de colonizacion turca ambé l'installacion de Turcs originaris d'Anatolia. En 2003, dins l'encastre de l'adesion de la partida sud a l'Union Europèa, un plan de reïunificacion foguèt prepausada. Acceptat au nòrd, foguèt largament refusat per leis abitants dau sud.
La Republica de Chipre intrèt au sen de l'UE en 2004 e adoptèt l'èuro en 2008. Pasmens, la meteissa annada, lo país foguèt durament tocat per la crisi economica de 2008. Entraïnèt l'afondrament dau sector financier. Per resòuvre la situacion, leis autoritats de l'UE impausèron un plan d'austeritat drastic ambé de reformas prefondas dau sistèma bancari e un prelèvament de sòus sus lei depaus de mai de 100 000 èuros. De mai, lo govèrn chipriòt foguèt tanben obligat d'adoptar una legislacion per luchar còntra la frauda fiscala. Dins aquò, en 2015, la situacion economica de l'illa èra totjorn fòrça marrida.
Cultura[modificar | modificar la font]
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Lo Reialme Unit inicièt lo periòde necessari per la sortida de l'EU


text:
Mekong
Lo Riu Mekong es un dels fluvis màgers al mond. Per la longor, estimada a 4350 km, es lo 10en riu al mond e lo 7en en Asia. Drena un bacin de 795 000 km2[1].
Dempuèi lo Planòl de Tibet lo riu raja a travèrs la província chinesa de Yunnan, Birmania, Laos, Tailàndia, Cambòtja e Vietnam.
La variabilitat sasonièra extrèma del debit e la preséncia de rajals e de cascadas i fan la navegacion fòrça malaisida.
Aperaquí 70 milions d'abitants vivon directament dins lo bacin de Mekong. Lo fluvi s'utiliza per l'irrigacion, lo drenatge de las aigas usadas, la pesca, la piscicultura, la produccion idroelectrica (mercé a las paissièras coma lo barratge de Yunnan), lo carreg e lo provesiment d'aiga per l'industria e la populacion. Es tanben conegut per sas abitacions e sos mercats flotejants.
Una comission internacionala[2] (la Mekong River Commission) es consacrada a una gestion transregionala dels conflictes e problèmas ligats al fluvi, dins una perspectiva afichada de desvolopament sostenible[3] signada per Tailàndia, Laos, Cambòtja e Vietnam.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Source of the Mekong River (Langcang Jiang)
- ↑ (en) MRC ou Mekong River Commission
- ↑ Agreement on the Cooperation for the Sustainable Development of the Mekong River Basin, Chiang Rai, Thailand, 5 April 1995


text:
Vladimir Dragomirov
̞Vladimir Mikhailovich Dragomirov (1862–Kyiv, 1920) foguèt un general ucraïnian de l'Armada Imperiala Russa.
Biografia[modificar | modificar la font]
Vladimir èra lo filh de Mikhail Ivanovich Dragomirov, un general plan important de l'Armada de l'empèri rus. Son fraire Abram Dragomirov tanben èra militar e mai general dins aquesta armada.
Vladimir dintrèt dins l'Armada Imperiala jove, e en 1909 was District Quartermaster dins lo districte militar de Kyiv ont ocupava lo reng de Major General.[1] Foguèt general tsarista durant la màger part de la Primièra Guèrra Mondiala. Luchèt activament dins las regions de Galícia e de Volhynia en 1916, e i foguèt nafrat seriosament. Durant lo mes de mai de 1917, aprèp la revolucion de febrièr foguèt causit per comandar lo Front septentrional. Cinc meses mai tard Dragomirov prenguèt la succession d'Anton Denikin coma comandaire del Front sudoèst.
En seguida de la revolucion d'octobre, Dragomirov s'aliguèt amb los contrarevolucionaris e mai assumiguèt una posicion de menaire dins las fòrças anti-bolshevicas, e venguèt lo cap d'una administracion d'oposicion al movement bolshevic en novembre de 1918, mentre que collaborava activament amb Denikin dins lo conselh militar d'aqueste.
Foguèt nomenat governador militar a Kyiv en octobre de 1919. L'an seguent, quand la capitala ucraïniana tombèt jos l'avançada de l'armada polonesa desapareguèt e se pensa que moriguèt durant l'ofensiva.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Rzhishchev, Ukraine verificat lo 6 de genièr de 2009


text:
Kell-Gougleiz
Kell-Gougleiz en breton ( La Selle-en-Coglès en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna del país del Coglais (#que se tròba en lo nom de la municipalitat jos lo sieu anciana graphie de Coglès, egalament lo nom del bourg central d'aquel ancià país)
Commune du pays du Coglais (que l'on retrouve dans le nom de la commune sous son ancienne graphie de Coglès, également le nom du bourg central de cet ancien pays)


text:
Vitamina A
Lo retinòl o vitamina A es una vitamina liposolubla qu'ajuda a la formacion e la mantenença de dents sanas, de teissuts mòus e òsses, dei membranas mucoses e de la pèl. Se coneis tanben coma retinòl, doncas que genèra lei pigments necessaris pel foncionament de la retina. Exercís un ròtle important dins lo desvolopament d'una bona vision, mai que mai en preséncia de pauc lutz. Se pòt tanben requerir per la reproduccion e la lactància. Lo betacaroten, qu'a de proprietats antioxidantas, es un precursor de la vitamina A.


text:
Glèisa de Jesucrist des Sants des Darrèri Dies
Era Glèisa de Jesucrist des Sants des Darrèri Dies (var. Glèisa de Jèsus Crist dels/dei/daus Sants dels/dei/daus darrièrs jorns o Glèisa de Jèsus Crist deus Sants deus Darrèrs dias) o Glèisa Mormona, ei era organizacion mès grana deth movement deth mormonisme, ua denominacion restauracionista deth cristianisme. Era sedença dera glèisa se tròbe a Salt Lake City, Utah, as Estats Units. Siguec fondada per Joseph Smith çò 6 d'abriu, 1830 a Fayette, Nòva York. Dempús dera persecucion qu'experimentèren, era sua percaça der estat de Missorí, e er assassinat de Joseph Smith a Illinois, Brigham Young dirigic a un grop de pionèrs mormons ara region de Utah, a on s'establiren permanentaments. Aué era glèisa a entre 8 e 10 milions de membres arreu deth mon. Es membres dera Glèisa de Jesucrist des Sants des Darrèri Dies se considèren crestians, mès diden non apartier a cap tradicion ortodoxa, catolica o en tot protestar. Eri cren qu'era glèisa mormona ei era restauracion dera glèisa originau establida per Jesucrist. Bères glèises crestianes non considèren eth mormonisme ua denominacion crestiana, donques que i a fòrça diferéncies substanciaus es es credences sus era natura de Diu e de Jesucrist.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
La Glèisa de Jesucrist dels Sants dels Darrièrs Jorns aguèt los sieus inicis quand lo jove José Smith (nascut lo 23 de decembre de 1805 en Sharon, comtat de Windsor, estat de Vermont als Estats Units) a l'edat de 14 ans, viviá en Palmyra (Nòva York, Estats Units). Smith relata qu'après aver legit a Santiago 1:5-6; "E se qualqu'un de vosautres a fauta de sabença, demandatz-la a Dieu, lo que dona a totes abundantment e sens retrach, e li serà donada. Mas demande amb fe, en dobtant pas brica; perque lo que dobte es semblable a l'onda de la mar, qu'es rosigada pel vent e tirada per una banda a una autra"; e d'aver-lo meditat en lo sieu còr, aucèt una oracion a Dieu, que reporta aver agut una vision celestial de Dieu Pari après el e Jesucrist, que ne diguèt:
« Vegèri una colomna de lum, mai brilhant que lo sol, dirèctament naut de lo mieu cap; e aquela lutz gradualment descenèt fins a pausar sus mi. (...) En reposant sus mi la lutz, vegèri en l'aire naut de ieu a dos Personatges, lo fulgor qu'e glòria n'admeton pas descripcion. Un d'eles me parlèt, en me cridant per lo mieu nom, e diguèt, en soslinhant a l'autre: Aquel es lo mieu Filh Aimat: Escota'l!" »
Lo jove Smith indiquèt que, en la siá vision, coneguda coma "La Primièra Vision":
« "Se me respondèt que li caliá pas me jónher a cap, perque totas èran en error; e lo personatge que me parlèt me diguèt que totes los sieus credos èran una abominació a la siá vista; que totes aqueles professors s'èran pervertits; qu'amb los sieus pòts m'aunoran, mas lo sieu còr es luènh de ieu; ensenhan coma doctrinas los manaments dels òmes, en avent aparència de pietat, mes en negant l'eficacitat d'ela". »
En lo cors dels ans que seguiguèron la primièra vision, Smith comencèt a predicar qu'aquela e una sèria addicionala de teofanies li instruirien a organizar la glèisa de Jèsus en epòcas modèrnas. Lo 21 de setembre de 1823, Smith referiguèt que se li foguèt indicat ont trobar unes ancians registres escriches en planxes d'aur, lo contengut que ne seriá un compendi de la preïstòria d'America. S'afirma en lo libre, qu'un profèta cridat Mormó faguèt un compendi cap a l'an 385 dC fòrça registres dels descendents d'un grop d'immigrants provenentes dempuèi l'ancian reialme d'Israèl, qual arribèron navigaire a America aperaquí 600 ans abans de Crist, e qu'aurián donat origina en partida als poblants amerindis trobats ailà pels colonizadors Europèus.
Tot aquel compendi d'istòrias, generacion après generacion de las istòrias e cresenças religiosas dels susdits immigrants, foguèt reculhit en un sol libre, conegut uèi coma Lo Libre de Mormó. Moròni, lo filh de Mormó, amagariá lo libre cap a l'an 421 dC en un pujol, a l'ora d'ara coneguda coma montarà Cumorah, dins l'Estat de Naua Yòrk. En 1823, Moròni, ja un èsser ressuscitat, en forma d'àngel, se li apareguèt al jove Joseph Smith e li diguèt que Dieu voliá que tradusiguèsse los ancians registres. Lo Libre de Mormó conten tanben lo relat de la visita que Jesucrist realizariá a America après la siá resurreccion.
A junh de 1829 Joseph Smith tramitèt los dreches d'autor del libre e amb l'ajuda de Martin Harris, Oliver Cowdery e David Whitmer, lo libre se publiquèt pel primièr còp al començament de 1830 en anglés e cap a 1886 en espanhòl e d'autres idiòmas.
Mission[modificar | modificar la font]
La mission de la Glèisa de Jesucrist dels Sants dels Darrièrs Jorns es convidar las personas a venir a Crist e se perfeccionar en El. Aquela mission a tres fasas qu'ajudan als membres e qu'o li son a el pas, a progressar mai en la siá vida tant de manièra temporala coma esperitala e son lo fondament de las tradicions e costums de la Glèisa:
- Primièr: "Proclamar l'Evangèli"; dempuèi la siá origina la glèisa es estada coneguda per los sieus programas missionals. Dempuèi mainat los se persuadeix e incentiva als membres de la glèisa perque serviscan una mission entre los 19 e 25 ans. Aqueles joves sòrton de las siás vilas natalas per prestar lo sieu temps e lo sieu esfòrç pas remunerat per dos ans predicant l'evangèli, en cobrint cada missioner la despensa de lo sieu servici. Aquela despensa pels missioners nòrd-americanes sòrt de los sieus fons personals, del temps que los missioners de fòrça autres païses emplegan lo fons de la mission locala, lo que retribuïxen a la fin de las siás missions.
- Segond: "Perfeccionar als sants", nom que li donan als sieus membres; aquela mission conta amb multiples programas, coma l'orientacion familiala, que los membres de la glèisa se visitan unes a unes autres amb l'objectiu de fortificar l'esperit e sarrar a la glèisa que se li son separats a el d'ela. Autre programa es la nuèch de larèr, establida oficialament dins la glèisa los diluns a la nuèch, ont los parents en una reünion amb la familha ensenhan l'evangèli en los sieus larèrs.
- Tresen: "Redimir als mòrtes", cridada òbra vicaria, importanta dempuèi los inicis de la Glèisa e exclusivitat entre lo cristianisme, compren lo baptisme pels mòrtes. Aquela doctrina dona importància a provesir d'ordenanças que li moriguèron a el ja sens la coneissença de Crist. L'esfòrç a la recèrca d'ancestres es primordiala dins d'aquela Glèisa (per los sieus membres), e es lo fondament de la contribucion genealogica internacionala de la Glèisa. Autras ceremònias en favor dels mòrtes, coma lo matrimòni etèrne, arriban en los temples de la Glèisa.
Es escritures mormones[modificar | modificar la font]
Era doctrina mormona establís era revelacion contunhe, ei a díder, çò canon des Escritures Sagrades ei daurit, e non solaments conten ara Bíblia, mès ath Libre deth Mormó, era Doctrina e es Pactes, era Pèrla de Gran Prètz, e es Articles dera Fe. Aguestes escritures conformen les Òbres Estandard dera Glèisa Mormona. Maugrat açò, quina declaracion que sigue des autoritats generaus, particularaments dera presidéncia dera glèisa son escritures sagrades non canonitzades. Es membres dera glèisa mormona les cau acceptar aguestes declaracions coma escritura sagrada contemporanèa. Cossent ara doctrina mormona, principauments obtenguda deth Libre deth Mormó, Jèsus visitèc enes pòbles de Nòrd-America entà predicar er evangèli dera salvacion. Eth libre declare que i aueren dues granes civilizacions en America, ua representada pes jaredites que i arribèren dempús dera confusion des lengües ena Tor de Babel, e er aute gessec de Jerusalèm eth 600 a.C., E se separèc era dues nacions, es nefites e es lamanites. Dempús de mil ans, es civilizacions sigueren destruïdes, a excepcion des lamanites, quali sigueren es antecessors des amerindis nòrd-americani. Non i a, mès, evidéncia istorica ne arqueologica sus era existéncia d'aguestes civilizacions en America.
Teologia dera deïtat[modificar | modificar la font]
Ua diferéncia principau dera teologia mormona ei era doctrina dera deïtat, era oposicion ara doctrina tradicionau dera trinitat. Cossent as mormons, Diu, Jesucrist e er Esperit Sant son tres persones separades que conformen era deïtat. Es tres membres dera deïtat son etèrni e egalaments divini, mès an papèrs diferenti. Diu a un quite còs, e Jesucrist tanben a un quite còs distint ath còs de Diu Pari. Es tres, mès, constituïssen ua deïtat, "un Diu" er es auti sensi possibles, principauments junhudi era intencion. Eth mormonisme hemna es madeishi atributs as membres dera deïtat qu'era rèsta des denominacions crestianes dan ara trinitat: omnipotència, omnisciència, benevolència, eternitat, immutabilitat, immortalitat, immanència er eth univèrs, mès non an transcendéncia sus er univèrs: Diu ei er organizador dera matèria, mès tota era matèria a tostemp existit e tostemp existirà. Era immutabilitat de Diu sonque afècte es sues creatures e eth sòn estatus futur, mès non eth sòn estatus passat, donques que, cossent as escrits de Joseph Smith (encara que non se considère part dera escritura canonitzada), Diu Pari ei un òme qu'a estat exaltat ar estatus de Diu. Es mormons tanben crotzen, encara qu'aguesta doctrina non ei canonica, que Diu ei eternament maridat damb ua Mair Celestial, era quau ei atau coma eth Pair er estatus. Era sua identitat, mès, a estat protegida er anonimat, peth Pair Celestial, e per açò, arrés non coneish eth sòn nòm. Atengut que i a granes diferéncies era era doctrina mormona e era rèsta des denominacions crestianes, fòrça protestants e catolics non considèren eth mormonisme ua glèisa crestiana, e mès que mès considèren qu'era sua doctrina dera deïtat ei politeïsta. Es mormons, pera sua banda, se considèren henoteistes o monolatrístics. Bèri mormons tanben crotzen era era existéncia d'auti dius o sers divini que non an importància era era salvacion der òme. Mès ne l'adoració, es mormons crotzen er un Diu, cossent ara descripcion dada peth Libre deth Mormó. A diferéncia d'aguesta doctrina, es glèises protestants, anglicanes, catoliques e ortodòxes cren que Diu ei un èster (ousia) e simultanèaments tres persones (hypostases).
Eth matrimòni e era poligàmia[modificar | modificar la font]
Fin finau, ua auta caracteristica unica dera doctrina mormona siguec era practica dera poligàmia, nomentada pes membres dera glèisa "matrimòni plurau". Joseph Smith, Briham Young e d'auti caps sigueren maridadi damb mès d'ua hemna, mès dempús dera declaracion d'eth "Manifèst" peth president Wilford Woodruff çò 1890, es membres les calie aubedir es leis matrimonials deth país. Dempús deth Manifèst es membres mormons de Mexic e deth Canadà contunhèren de practicar eth matrimòni plurau. Eth 1904 se proclamèc eth "Dusau Manifèst" qu'establiren damb eth que cap membre dera glèisa mormona li cau auer mès d'ua hemna, en tot dar fin ara doctrina dera poligàmia. Aué, es matrimònis pòden èster sageradi per tota era eternitat (ei a díder, es persones contunhen maridades dempús dera mòrt); ua veuda pòt maridar-se un autre viatge, mès a estat sagerada damb un solet òme.
Oracions[modificar | modificar la font]
Las oracions publicas e son dirigidas a "Paire Celestial", ofriguèt lo nom de Jesucrist, e seguit Amén. Quand la pregària se fa en public, es abitual que los participants dison "de mai" a la fin de l'oracion. Los membres de parlar anglés son benvenguts a utilizar "the", "thou", "thy" e "thine" (tu), quand se dirigisson a Dieu coma una forma de familiaritat e respècte. Los membres que parlan d'autres idiòmas utilizar lo familial per çò qu'es d'una sintaxi similara a l'oracion. La majoritat de las oracions son improvisades e se pòt far de genolhs, de pè o segut o d'autras. Inclinar lo cap e doblar los sieus braces pendent la pregària es comuns e fomentar.
Organizacion[modificar | modificar la font]
Era glèisa, restaurada eth 6 d'abril de 1830, afirma èsser era restauracion de la Glèisa originala qu'a existit en totas es epòques dera tèrra e que demorèt en apostasia dempuèi eth martiri des apostòls de Jesucrist. Era Glèisa es dirigida per ua organizacion qu'afirma èsser istoricament semblabla a era daissada pes apostòls de Jesucrist, amb profètas e apostòls en presidint a'ra glèisa. En tal respècti José Smith, Filh (Joseph Smith Jr., 1805-1844), e es autres profètas que li an succedit son de considerats profètas, cadun aconselhat per un quòrum de dotze òmes considerats apostòls.
Umanitaris[modificar | modificar la font]
La Glèisa de Jesucrist dels Sants dels Darrièrs Jorns crei que lo servici umanitari es una part essenciala de la siá mission (Faches 10:38). L'ajuda umanitària de la Glèisa de Jesucrist dels Sants dels Darrièrs Jorns se dona a aqueles qu'o an de besonh, ailà ont viscan e siatz quina siatz la religion, la siá raça, l'etnia o lo sieu sistèma politic. Los fons pel foncionament d'aquelas organizacions dependon de volontaris e de donacions dels membres de dejun de la Glèisa.[1]
La Societat de Socors[modificar | modificar la font]
Lo 1842, José Smith organizèt la Societat de Socors, amb l'objectiu de porgir alleugeriment als membres de la glèisa qu'o an de besonh. La Societat de Socors contunha de complir amb la mission d'uèi, del temps que la Glèisa a agrandit las siás activitats umanitàrias.[2]
En los primièrs ans de la Glèisa après la siá fondacion lo 1830, l'accion umanitària foguèt se va sistematicament desaccelerar a causa de la pèrda de membres e de las persecucions en cors. Permanent de la glèisa la primièra organizacion umanitària foguèt establit lo 1955 a la Brigham Young University (BYU).
Centre Umanitari[modificar | modificar la font]
Bastit lo 1991 als entorns de Temple Square, près del Temple de Saut Lake a Saut Lake City, lo Centre Umanitari de la Glèisa de Jesucrist dels Sants dels Darrièrs Jorns (LDS Humanitarian Center) es destinat a respondre a situacions de la vida d'emergéncia e per sosténer dins los programas de la Fondacion SUD (Fondacion dels Sants dels Darrièrs Jorns).[3]
La se nomena tanben Plaça de Benestar.
Fondacion LDS[modificar | modificar la font]
La Fondacion dels Sants dels Darrièrs Jorns (LDS Foundation), tanben conegut coma LDS Charities es una de las brancas de la Glèisa de Jesucrist dels Sants dels Darrièrs Jorns. Aquela organizacion a coma objectiu ajudar las familhas pauras dins lo mond mejançant l'aument de la siá autonomia, la siá salut e l'educacion, e prestar assisténcia en situacions d'emergéncia causada per guèrras o desastres naturales. Ajuda se concedís a aqueles qu'o an de besonh, ailà ont viscan e siatz quina siatz la religion, la siá raça, l'etnia o lo sieu sistèma politic. Los fons pel foncionament de la Fondacion dels Sants dels Darrièrs Jorns, basat en lo volontariat, arribèt lo present dels membres de dejun de la Glèisa.
Lo magasèm de l'avesque[modificar | modificar la font]
A nivèl local, la botiga es dins lo programa de supòrt de l'avesque de parents de la Glèisa de Jesucrist dels Sants dels Darrièrs Jorns. Se beneficia las familhas de la glèisa qu'o an de besonh. Un magasèm de l'avesque (tanben conegut coma lo "magasèm del Senhor '), a la glèisa de Jesucrist dels Sants dels Darrièrs Jorns se fa referéncia generalament a una basa de recorses utilizats pels avesques de la Glèisa per porgir de bens als besonhs. Las existéncias de magasèm de neurituds basicas e articles domestics essenciales.
La botiga de l'expression "de l'avesque" se pòt tanben utilizar en sens figurat per designar tot lo temps, talents, servicis de coneissenças tecnicas, equipas, compassiu, e de recorses financièrs dels membres de la glèisa disponibla per lo sieu usatge servir als besonhs.[4]


text:
Magenta (color)
Lo magenta es una color. Foguèt nomenada aital perque es la tinta d'un dels primièrs colorants amb basa d'anilina, descobèrt pauc aprèp la batalha de Magenta en Itàlia.
Dins los noms corrents de las colors, lo tèrme de fuchsia (del nom de la flor nomenada d'aprèp Leonhart Fuchs) es mai o mens sinonim de magenta. Per contra, las bancas de colors contemporanèas an almens doas colors diferentas jos aquel nom.
En sintèsi sostractiva lo magenta es una de las quatre colors primàrias puras (amb lo cian, lo jaune e lo negre) utilizadas dins l'imprimeriá en quadricromia; òm se pòt contentar d'utilizar unicament lo cian, lo jaune e lo magenta, mas es pus economic de dispausar tan mai d'un pigment negre que de mesclar los tres pigments de color per obtenir lo negre. Los pigments magenta absorbisson las colors cian e jaune.
En sintèsi additiva, lo magenta es una color segondària, es a dire que se pòt obtenir solament per addicion de plusors longors d'onda. Es una mescla de luses blava e roge. Lo magenta es la color complementària del verd. Un filtre magenta daissa passar solament lo roge e lo blau, absorbís la lutz verda.
Aquò significa que lo magenta correspond a pas ges de lutz monocromatica: existís pas de radiacion electromagnetica magenta ; aquò vòl dire que se pòt pas fabricar de lasèr magenta. Atal d'unes dison que lo magenta es pas una color[1].
- Lo magenta primari de l'imprimeriá (magenta CMJN o CMYK) es lo pus ancian e es utilizat dempuèi que s'imprimís de fotografias en color sus papièr.
- Lo magenta RVB (o RGB en anglais) es una color fòrça viva que se pòt afichar sus un ecran vidèo amb la sintèsi additiva en mesclant las compausantas blava e roja al maximum de lor saturacion. Lo magenta RVB se pòt tanben reprodusir amb de diapositivas, de la pellicula de cinèma. Pasmens, es impossible de lo reproduire en imprimeriá tradicionala amb la quadricromia (CMJN), e cal utilizar una tinta especiala de la familha de las tintas fluorescentas (Pantone 806).
L'imatge en dejós mòstra tres magentas, d'esquèrra a drecha lo magenta RVB, le magenta fluó Pantone 806 e lo magenta CMJN dels imprimeires :


text:
Diego Rivera
Diego Rivera (Guanajuato, lo 8 de decembre de 1886- Mexico lo 25 de novembre de 1957) foguèt un pintor mexican, espós de la pintora mexicana Frida Kahlo.
Biografia[modificar | modificar la font]
Diego Rivera, que recebèt coma nom de bateg Diego María de la Concepcíon Juan Nepomuceno Estanislao de la Rivera y Barrientos Acosta y Rodríguez, nasquèt en 1886 dins la vila de Guanajuato. Tre 1896 comencèt a seguir de corses nocturnes a l'Acadèmia de San Carlos de la capitala mexicana e ailà coneguèt lo celèbre paisatgista José María Velasco. En 1905 recebèt una pension del Secretari d'Educacion, Justo Sierra e puèi una segonda, en 1907, autrejada pel governador de Veracruz que li permetèt de viatjar cap a Espanha e de trabalhar dins lo talhièr d'Eduardo Chicharro a Madrid. Anèt tanben a Barcelona, puèi a París pr'amor de viure e trabalhar demest los artistas de Montparnassa. Faguèt amistat amb Modigliani, que li faguèt un retrait en 1914.
Pendent la siá vida pro agitada, aguèt de relacions durant sièis annadas amb la pintora Marie Vorobieff (Marevna), mas se maridèt amb Angelina Beloff. Aguèron un filh amassa que se moriguèt jovenòt. A mai aguèt fòrça autres mainatges de mestressas amb las que teniá de relacions cortetas. Pasmens n'assumiguèt pas jamai las siás paternitats. Al començament de las annadas 1920, tornèt en Mexic ont s'interessèt, per mejan de la politica, a l'extrèma esquèrra. Ailà, realizèt la siá primièra pintura murala que i figuravan de subjèctes etnics mexicans dins un contèxt politic.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Biografía y pinturas de Diego Rivera (en espanhòl).


text:
Tragedia de Superga
La tragedia de Superga que ho un accident d'avion escadur lo 4 de mai de 1949 e qui ei famosa per'mor d'aver dalhadas las vitas deus membres de l'equipa (coneguda dab lo nom de Grande Torino) del Torino Football Club qu'i s'escagassè contre ua muralha de la Basilica de Superga.
L'equipa que tornava d'ua partida amistosa jogada en Portugal dab lo Benfica Lisbona en omatge au jogador Francisco Ferreira.
La FIFA que domandè ua minuta de silenci dens lo monde snacèr a l'escadença de las partidas de fotbòl. Deu son costats, l'equipa Argentina de River Plate que joguè dab lo malhòt deu club italian (qui hè partida ara deus sons malhòts istorics tornats emplegar regularament) e que joguè un par de partidas au prohèit de las veudas e deus orfanins deus defunts.


text:
Comunicat · 13.04.2016
L’Assemblada Nacionala Occitana entend intervenir dins lo debat sus los noms de las nòvas regions per presentar lo sieu ponch de vista.
Despuèi de meses s’espandís l’idèa d’apelar “Occitània” la nòva region eissida de la fusion entre Lengadòc-Rosselhon e Miègjorn-Pirenèus. D’un costat, seriá l’unica escasença per Occitània d’aver enfin una entitat territoriala que portèsse lo sieu nom. Mas de l’autre, apelar “Occitània” un territòri limitat essencialament a Lengadòc, una part de Guiana e un tròç de Gasconha, revendriá a exclure d’Occitània totes los autres païses d’òc (Provença, Niça, Païses Alpencs, Auvèrnha, Lemosin e Gasconha aquitana), çò que constituiriá una regression.
En defòra d’aquò, lo debat a l’entorn del futur nom es en realitat una tela de fum per far esquivar lo vertadièr problèma: la reforma territoriala entamenada per l’estat francés càmbia gaire la situacion de las regions que demòran de “regions-quimèras” sens personalitat istorica e eissidas de retalhadas arbitràrias purament tecnocraticas. Las fusions son estadas realizadas del meteis biais sens consultar l’avís de la populacion e de las collectivitats localas. Aquò constituís una mancança de democracia denonciada per lo Conselh d’Euròpa. Enfin, aquela reforma levarà pas los problèmas estructurals de las regions: mancança d’autonomia, feblesa economica, problèma budgetari...
L’ANÒC, que milita per una entitat unica per Occitània que recampe totes los païses d’òc, non se pòt satisfaire de las règlas d’aquel jòc tecnocratic qu’es vertadièrament una “excepcion francesa”.
Considerant totun que l’union de totas las províncias d’òc se farà per estapas e que la reforma territoriala n’es una primièra, e conscienta doncas de l’enjòc que representa la nominacion futura de las nòvas regions, l’Assemblada Nacionala Occitana preconiza per la nòva region eissida de la fusion de Miègjorn-Pirenèus e Lengadòc-Rosselhon un nom que faga almens mençon de la siá occitanitat.
***
Units per Occitània
***
ASSEMBLADA NACIONALA OCCITANA
Residéncia Bèla Auròra - 18 bis Carriera Santa Estela
13090 AIS DE PROVENÇA
Sit: www.assemblada.org
E-mail: info@assemblada.org
Telefòn: +33 6 46 62 74 93
L'Assemblada Nacionala Occitana es una associacion qu'a per tòca d'amassar totas
las fòrças vivas de la societat occitana per restaurar la dignitat nacionala occitana.
Residéncia Bèla Auròra
18 bis Carriera Santa Estela
13090 AIS DE PROVENÇA
Sit: www.assemblada.org
E-mail: info@assemblada.org
Telefòn: +33 6 46 62 74 93


text:
En Ondas
de Domenja Lekuona
dimèrcs 12 a 9h lo ser, dijaus 13 a 8h lo ser e dimenge 16 de deceme a 11h.
Duas leas sonòras e quauques ligams dens aquesta edicion d'En Ondas
D'abòrd qu'encontram a Roman Baudoin
tà las sedenças de jòc d'improvizacion Ací e adara.
Apuish qu'encontram (mercés a ua entervista de Clamenç Pech de La Setmana
) au cosin Matèu Baudoin entà Feiz Noz Moc'h
grop Occitano-Breton que's constituí quate ans i a. Feiz Noz Moc'h qu'ei lo lòc d'encontre enter Lors Landat e Roland Conq (Breizh)
d'un latz e Roman Baudoin e Matèu Baudoin (Gasconha). Roland Conq que convida lo cantaire breton Lors Landat e dus bearnés deu grop gascon « Artús ». Ua mesa en dança trànsia per musicians de tria !
En fin d'emission l'anóncia de la vaduda de Dia per Dia
, lo libe : l'Histoire du Béarn au jour le jour hubert.dutech@orange.fr 06 35 52 44 89
Las musicas d'En ondas
* Les charbonniers de l'enfer Wô tirat deu disc eponime deus cantaires quebequés
* Valentin Clastrier Le bûcher des silences (Silex) Et la roue de la vie (qui hasó dens un Ací e adara memorable)
* captacion d'improvizacions a la Centrigugeuse au mes de noveme de 2012 (los musicians improvizators son tostemps e ipnotizants e fragiles, mercés a d'eths)
* Acid Mother Temple La nòvia
* Feiz Noz Moc'h Liamm Ha Lamm (Escotischa Scottisch)
* Feiz Noz Moc'h Difenn Ar Brezhoneg (Dañs Tro 2)
* Feiz Noz Moc'h Suu Pont De Tolosa Ur Plahig A Gervignag (Ridées)
* Familha Artús Drac Capitèni Salias


text:
856
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 856 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Francia Occidentala[modificar | modificar la font]
Per reglar la situacion insureccionala d'Aquitània, lo rèi Carles decidèt d'ofrir una amnistia (7 de julhet) ais Aquitans lèsts a abandonar lo camp dau rèi Pepin II d'Aquitània. Foguèron convocats lo 26 de julhet a Verberie mai degun venguèt au rendètz-vos. Au contrari, l'aristocracia d'Aquitània esperava una intervencion dau rèi Loís II de Germania còntra Carles. Pasmens, Loís II èra ocupat per una campanha còntra leis Eslaus e poguèt pas venir sostenir seis aliats qu'acceptèron finalament de reconoisser tornarmai lo fiu de Carles coma senhor d'Aquitània. Dins aquò, en realitat, aquela somission demorava teorica e, tre 858, lei senhors aquitans assaièron tornarmai de se revòutar.
D'autra part, incursion vikinga còntra París que foguèt en partida cremada per leis envaïsseires. Lei subrevivents deguèron pagar un tribut per obtenir la partença de la flòta vikinga.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Fin de la guèrra còntra lei Bulgars acomençada en 855. S'acabèt per una victòria bizantina e per la reconquista d'unei territòris au nòrd de Tràcia e lòng dei ribas de la Mar Negra, especialament lei vilas de Filípos, de Develtus, d'Anchialus, de Mesembria e de Zagora. En Anatolia, una expedicion menada per lo generau Petronas, oncle de l'emperaire, còntra lei regions frontalieras s'acabèt tanben per una victòria. D'autra part, dins lo corrent de l'annada, un cambi de presoniers foguèt organizat dins la region ambé leis Abbassidas.
Au sen de la Cort imperiala, après l'assassinat de Teoctist lo Logoteta l'annada precedenta, Bardas e Petronas eliminèron Teodòra que foguèt estremada dins un monastèri.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Cambi de presoniers ambé l'Empèri Bizantin lo 23 de febrier. En Egipte Auta, refús dau pòble tributari dei Bujah de contuniar lo pagament. Au contrari, ataquèron lei obriers musulmans de la region e prenguèron lo contraròtle dei minas de la region. Una armada abbassida foguèt mandada per i restaurar l'autoritat dau califa. En despiech dei condicions climaticas e logisticas malaisadas, son generau capitèt d'utilizar Nil per s'avitalhar e organizar d'incursions còntra lei refugis dei Bujah que deguèron finalament abandonar lei minas e pagar tornarmai un tribut.
Mataram[modificar | modificar la font]
Data probabla (cf. infra) de la fondacion dau grand temple dau santuari de Prambanan.
Arts[modificar | modificar la font]
Arquitectura[modificar | modificar la font]
Data probabla de la fondacion dau grand temple de Prambanan[1]. Es lo còr d'un santuari indó de talha granda bastit per Mataram qu'es caracteristic de l'arquitectura religiosa monumentala de Java ai sègles VIII-IX. Foguèt classat au Patrimòni Mondiau de l'Umanitat de l'UNESCO en 1991.
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ La data es segura qu'es eissida d'una inscripcion (l'inscripcion Shivagrha) ben identificada. En revènge, lei scientifics son pas segurs de son sens (acomençament de la bastida ? inauguracion ?... etc.).


text:
La mia arrèr-gran mair que s’aperava Carmen de Santa María Hurtado. Que repausa a París hens l’atahuc de la familha, on i son tanben enterrats los mens pairans e pairs (q.r.e.p.). Doña Carmen (oficiaument de "petit" nom María del Carmen de los Dolores) qu’èra colombiana. Los Santa Marías colombians qu'èran - e que son enqüèra - ua familha originària de Medellín
, capdulh deu departament colombian d'Antioquia. Totun, lo pair de Carmen, lo men arrèr-arrèr-gran pair, qui èra diplomata de l'Estat colombian, que s'avè crompat un beròi ostau d'estile coloniau a Bogotá on i demorava quan non s'estava en Euròpa com a funcionari de l'Estat colombian. Se coneishetz Bogotá, qu'ei la Casa de los Derechos Humanos
, qui's tròba a la plazuela de San Carlos
, hens lo barri de la Candelaria .
L'ostau, que'u podetz apercéber sus l'imatge, au darrèr de l'estatua e de la palmèra, en clicar aquiu
. La palmèra qu'ei un cocotèr de Quito (Parajubaea cocoides
) e lo personatge de l'estatua qu'ei lo lingüista e gramatician colombian Rufino José Cuervo
. Aqueth ostau, part d'un ensemble immobiliari antigament deus jesuitas, qu'ei un monument nacionau en Colómbia. Deu temps de la revolucion francesa, lo proprietari de l'ostau qu'èra un medecin francés Louis Le Roux e que i abrigava un atelièr d' imprimeria qui's disè Imprenta Patriótica
, proprietat de don Diego Espinosa de los Monteros. Don Antonio Nariño
, figura de la luta tà l'independéncia, que i hasó imprimar secretament un centenat d'exemplars de la Declaracion deus Drets de l'Òmi e deu Ciutadan, arrevirada en espanhòu per eth medish. Que'us difusí a l'esconuda (1793). Denonciat, qu'estó arrestat per las autoritats espanhòlas dab la carga de subversion, condemnat a dètz ans de preson (en realitat, que'n harà setze en compdar las an(n)adas de trabalh forçat) e qu'estó espoliat de tots los bens. Don Antonio Nariño que vaderà lo dusau president de l'Estat libre de Cundinamarca, Estat independent qui prenerà mei tard lo nom de Colómbia.
Alavetz, la mea ajòla Carmen, com lo son frair ainat lo pintre impressionista Andrés
, que vadó a Bogotá en las a(n)nadas 1860. Un sègle après, en las annadas 1960, l'ostau familiau de Bogotá qu'estó venut a unha universitat privada bogotana, la Universidad de America, representada peu son fondator don Jaime Posada Díaz
. Don Jaime que'u hasó restaurar tà i celebrar la memòria a don Antonio Nariño. La premsa istorica, conservada dinca lavetz au Musèu Nacionau, qu'estó trasladada a l'ostau batejat d'ara en davant "Casa de los Derechos Humanos. La venta que's hasó quan jo èri petiton. Que'm brembi perfèitament de la vesita de la tía
Ysabel, hilha deu gran-onco don Andrés (lo pintre) , vienguda dab lo marit tà reglar l'ahar de l'ostau. La mia mair qu'arrecebó la soa part de la venta (1/32 deu totau), "ua porcion deus comuns", ce'm disè era en arrident. Totun, los mens pairs que's podón crompar ua Panhard
nava dab los sòus colombians. E jo, mei tard, alavetz d'estudiant, que hasoi lo peregrinatge entà Colómbia tà i vesitar l'ostau qui n'èra pas mei noste, percórrer lo pais (magnific), saludar aus parents e practicar l'espanhòu qu'aprengoi solet tà l'ocasion.
Lo linhatge colombian deus Santa María qu’estó fondat peu men ajòu don Manuel de Santa María y Fernández de Salazar. Hilh de don Andrés de Santa María Taranco e de doña María Fernández de Salazar, que neishó en abriu de 1734 a Anzo de Mena
, a un quarantenat de quilometres au sud de Bilbao. Qu'arribè a Medellín en 1759 com a militar, a l'atge de 25 ans. Aquesta medisha an(n)ada, que maridè ua gojata de Medellín, María Josefa de la Calle y Sánchez de Hijonosa. Qu'avón ua soleta hilha, aperada Inés, qui's maridè e dont descendents e son enqüèra vius uei lo dia. Arron la mòrt de doña María Josefa, don Manuel que's tornè maridar en 1770 unha auta María Josefa: la mia ajòla doña María Josefa Isaza Vélez, hilha de don Francisco Isaza Pérez e doña Francisca Vélez Restrepo, aquesta union qu'ei a l'origina de tots los Santa Marías de Colómbia. Lo nom que's pòt escríver indiferentament en dus mots o en un sol: Santamaría. L'arbo genealogic qui m'arreliga aus mens ajòus colombians qu'ei perfèitament coneishut e consultable suu GeneaNet gràcias au tribalh menimós d'un parent men, don Iván Restrepo Jaramillo, de Medellín. Que'm hasó l'amistat de m'enviar ua reproduccion deu portrèit de l'ajòu comun don Manuel.
Lo breç mei ancian deu linhatge de l'ajòu don Manuel que ns'ei coneishut, totun que demora generaument ignorat peus quites Santa Marías. Ua legenda, hòrt espandida per los dus continents, totun faussa, que’us hè remontar dinc au gran rabin de Burgos, Shlomo (Salomón) Ha Leví
, qui’s hasó batejar en la catedrala de Burgos en préner lo nom de Pablo de Santa María. Lo quite personatge de Pablo de Santa María (ca 1350-1435) qu'ei
perfèitament istoric e documentat. Ad aqueth poèta, escrivan e intellectuau de gran fama, la conversion que'u permetó de passar dirèctament de l'ofici de gran rabin a lo d'avesque de Burgos. Totun, los son dus hilhs, eths tanben convertits, non guardèn pas lo nom de Santa María. Que van préner lo de Cartagena, d'après la ciutat on tant lo pair com los dus hilhs estón avesques, l'un arron l'aute. Non i a absoludament pas nat Santa María ni Santamaría qui posca preténer dab arrason descénder de Pablo de Santa María.
Que podem dedusir deu blason deus Santa Marías colombians que lo fondator deu linhatge qu'èra d'ua branca capdèra deus Santa Marias de Heleta
, en Baisha-Navarra. Lo breç mei ancian deus nostes Santa Marias qu’ei basco, concretament baish-navarrés. Los ainats de l'ostau Santa María qu’èran senhors de Heleta, un vilatge plan beròi au ras de Hasparren. La familha Santa María que i èra dejà mencionada en 1259 (Sancta Maria, hens un manuscrit en gascon navarrés) puish en 1350 (Senta Maria, tostemps en gascon navarrés). L’ostau heletar deus Santa Marías, bastit au sègle XIII, que's quilha sus la "plaza
", au ras de la glèisa parropiau Santa Maria. De manèira rara per aqueth país, la plaza
que's tròba un pòc en dehòra deu centre deu vilatge, suu camin vielh de Baiona tà Sent Joan de Pè de Pòrt. L'explicacion que n'ei istorica e estrategica: a l'Atge Mejan, los reis de Navarra qu'avèn encargat los senhors de Heleta de guardar lo pont de Garatzubieta, passatge obligat tà anar tà Sent Joan e au delà tau capdulh deu reiaume, Pampalona. La maison que i ei enqüèra, au ras deu dit pont. Lo solèr de l'ostau qu'amuisha enqüèra traças de las soas fortificacions datadas deu sègle XIII. Que i podetz dromir, pr'amor que hè d' "ostau rurau"
. A Heleta, que la coneishen com a Santamariaren etxea
en basco, o sia maison de Santa Maria.
Heleta qu'ei un vilatge de sept cents poblants, haut o baish. Lo basco que i ei la lenga mei parlada, dab duas escòlas bilingüas d'immersion en basco, ua publica e ua privada. Lo monument taus mòrts que i pòrta la dedicacion exclusivament en basco. La municipalitat de Heleta qu’adopté com a blason deu vilatge lo de la familha Santa Maria. Aqueth blason heletar - de sable dab dus leons rampants d'argent de fàcia- qu’ei identic au deus Santa Marias colombians e identic o semblant aus d'un hèra gran nombre de Santa Marias o Santamarías espanhòus (tots los santa Marias o Santamarias no'n son pas necessàriament aparentats au linhatge heletar). Qu’ei gràcias au blason qu’avem podut determinar lo noste don Manuel de Santa María qu'èra d'aqueth linhatge. Qu'èra tanben probablament lo cas deus Santa María chilens. Lo fondator deu linhatge deus Santa Marias chilens qu'èra l'arrèr-gran pair du president liberau don Domingo Santa María González
, president de la Republica de Chile de 1881 a 1886, qui joguè un ròtle capdau en reformar lo pais e i començar lo procès de secularizacion. Aqueth ajòu de don Domingo que s'aperava Pedro Manuel de Santa Maria Rettes
. Qu'èra hilh de Zalla
, en las Encartacions de Bizkaia. Zalla que's tròba a 24 km d'Anzo de Mena, lo vilatjòt on vadó lo men ajòu Manuel. Don Pedro Manuel qu'emigrè tau Chile com a capitani d'infanteria de l'armada espanhòla, qu'èra en 1779.
Segon un document conservat aus Archius Generaus de Navarra (a Pampalona), Guishen Arnaut de Santa Maria, senhor de Heleta, qu'asistí au coronament deu rei Carles III de Navarra, hilh de Carles II, en la catedrala de Pamplona (1387). Lo Dictionaire de la Noblesse
de La Chesnaie-Desbois que'nse resumeish l’arbo genealogic deus Santa Marias de Heleta a partir de Martin, contemporanèu de la reina Joana d'Albret e deu bon rei Enric. Qu'èi trobat fascinant d'examinar quin aquera familha s'adaptè au cambi geopolitic qui afectè la region, dab l'annexion de facto
deu reiaume de Navarra per França. Quan lo dit Martín de Santa Maria e maridè na Maria en 1580, qu'èra deu temps deu rei Enric III de Navarra, lo futur Enric IV de França. Martín n'èra pas enqüèra un subjècte francés, lo reiaume de Navarra - o çò qui'n restava, la partida peninsular(a) estant estada annexada per Espanha-, qu'èra enqüèra independent, totun non pas per hèra de temps enqüèra. Los (Baish-)Navarrés que vadón de facto subjèctes deu rei de França per coupa deu bon rei Enric coronat rei de França en 1582. Totun en bons bascos e navarrés qu'èran, los Santa Marias qu'èran acostumats a non pas créder la frontèra. Dejà, la màger partida de la familha qu'èra installada en Espanha, particular(a)ment au Bascoat, en Haut Aragon e au nòrd de Castilha. La casa de los Santa Marias qu'èra infançona. Lo mot navarresogascon infançon
qu'ei equivalent au castilhan hidalgo (hijo de algo). Per tradicion e per necessitat, los Santa Marias de Heleta, que solèn perseguir ua carrèra de capitani d'infanteria (mot derivat d'infans
, com infançon) en Espanha. Qu'èra lo cas deus ainats autanplan com deus capdèths quan aqueths darrèrs no’s hasèn pas de caperans. Lo curat de la glèisa Santa Maria de Heleta qu’èra hòrt sovent un capdèth de la familha. Los ainats que se'n tornavan d'Espanha tà l'ostau de Heleta dont avèn eretat. N'èra pas lo cas deus capdèths. Que cau raperar qu'en dret pirenenc, pas sonque los ainats e eretavan, mentre los capdèths n'arrecebèn pas arren. Los capdèths de Santa Maria que hasèn regular(a)ment de capitanis d'infanteria en l'armada espanhòla. Mei d'un que guanhèn galons e quauques uns qu'acabèn com governadors. Mei d'un tanben que demoravan en Espanha, que i fondèn familha e casa, en i har viatjar atau lo blason de la familha, sovent dab quauques modificacions, errors involontàrias o "amelhoracions" segon lo gost deu mèstre de l'ostau. En règla generau, los dus lions deu blason heletar que s'i arretròban plan. Lo blason de Santa Maria de Heleta qu'èra aqueth
:
Qu'estó représ per la municipalitat de Heleta
com a blason deu vilatge. Totun la version adoptada que difereish un shinhalon de l'originau, tà que aparesca mei beròia:
Aqueth blason de Santa María qu'estó exportat en Espanha per capdèths de l'Ostau de Heleta qui i vivón com a militars e qui i fondèn ostaus e linhatges. Lo site blasonari.net
. qu'a recensat nau blasons distints correspondent ad aqueth nom Santa Maria o Santamaria per tota Espanha. D'aqueths nau blasons diferents, pas mensh de sheis que son semblants o identics au de Heleta. Un que n'ei clarament identic:
D'autes que presentan variacions per arrapòrt à l'originau de Heleta. Per exemple, aqueth:
Lo blason deus Santamarías catalans (perdon: Santamaria shens accent, en catalan) que's distingueish deus autes dus per la posicion deus dus lions.
Aqueth aute qui segueish qu'ei tanben de Santamarias catalans. Lo mèste de l'ostau que's degó hartar d'estar con·honut dab lo son cosin o ben que trobè lo blason tristonet, alavetz que se n'inventè ua version colorada:
N'i a un aute Santamaría espanhòu qui hasò tanben mòstra d'ua gran imaginacion (o d'ua memòria flaca) en bèth har dessenhar lo son blason atau:
En Haut-Aragon, un Santa María que s'i installé au sègle XV, se non abans, a Broto (parçan de Sobrarbe, Huesca). Los sons descendents que's son espandits per la vath de Broto e las vaths vesias. Lo blason deus Santamarias de Broto qu'an guardat los dus lions com l'originau. Totun, lo de dreta que vira de cuu au de l'esquèrra. A mei, los dus lions que son coronats, signe probable que los Santamarias de Broto s'afirmavan hidalgos
d'origina (de sang), per oposicion aus hidalgos
qui ac èran vaduts per decret reiau (còps qui avè, lo rei que decretava los poblants d'ua vath o d'un vilatge qu'èran tots vaduts hidalgos d'ara endavant, çò qui maucontentava los qu'ac èran dejà). Lo patron generau d'aqueth escut d'armas qu'ei aqueste (n'avem pas los detalhs):
Lo site blasonari.net
que presenta tres blasons Santamaría
de mei, totun aqueths tres n'an pas arren en comun dab lo de Santa María de Heleta.
Qu'ei au Bascoat que lo nom de Santa María o Santamaría que i ei lo mei frequent. Que's tròba a la 35au plaça deus noms mei espandits en cadua de las quate provincias
bascas deu sud. Per l'Enciclopèdia basca Auñamendi Eusko Entziklopedia
, l'origina deu nom qu'ei plan a Heleta. De Heleta que passè en Hauta-Navarra e en Gipuskoa, puish que s'espandí per Bizkaia, Araba e per Haut-Aragon abans d'invadir l'Espanha tota, en un briu alimentat peus movements migratòris deus capdèths heletarrak
e deus lors descendents. Segon l'article de la wikipedia francesa consacrada a Heleta, dus d'aquèths capdèths heletarrak
que hasón de corregidores
(governadors) a Burgos. Mei luenh, que vederam los cas de dus autes qui haràn tanben de governadors, un a Saragossa, l'aute a la Vath d'Aran, enquèra que neishuts tots dus en la Navarra incorporada a França despuish, respectivament, ua e cinc generacions.
A l’ostau de Santa Maria de Heleta, mei d’un idiòma que s'i devèn parlar. De segur, que s’i parlava lo basco baish-navarrés. La mair de popa, la ninoèra e los serviciaus en generau non parlavan pas nada auta lenga. A mei, parlar basco qu’èra indispensable entau gojat destinat tà har de curat entà poder predicar e con.hessar los fidèus en l'unica lenga compresa peu pòble. Totun la lenga parlada enter eths peus mèstes de l’Ostau de Santa María qu’èra probable meilèu romanica, prumèr gascon navarrés e espanhòu, e mei tard francés. La lenga mei parlada que devèva depéner de l’origina de la dauna de l’ostau e de l'epòca. Lo mèste de l’ostau, Martin de Santa Maria qu’èra eth medish capitani de l’armada espanhòla. Pedro, l'ainat, qu’estó tanben capitani de l’armada espanhòla. Que maridè ua espanhòla, doña Graciana de Ursúa, qui serà dongas la dauna de l'Ostau. Lo frair capdèth, tanben de petit nom Pedro (que devè n'aver un dusau de petit nom associat a Pedro com Pedro Manuel) qu’ estó tanben capitani, puish generau de l’armada espanhòla e que vadó governador de la vila de Saragòssa (1627). L'istuèra non precisa pas lo hat d’aqueth capdèth. Qu'ei possible que fondè ua casa Santamaría deu costat de Saragòssa (n'i son quate recensadas au capdulh aragonés). Lo hilh deu prumèr Pedro e de Graciana, Charles/Carles/ Carlos qu’estó capitani-major de la ciutadela de Sent Joan de Pè de Pòrt, dongas au servici deu rei de França e de Navarra. N'agó pas a deishar lo país, aqueth. Lo frair capdèth Pèir/Pierre/Pedro tanpòc: qu’estó curat de Heleta. Carles que podó maridar ua hilha deu pais, Catarina de Montreal, hilha de Tristan, baron d’Armendarits. Atau, la lenga gascona que podó tornar tà l’Ostau de Senta Maria. L’ainat d'en Carles e de na Graciana,Tristan, qu’estó capitani de l’armada francesa e que maridè ua soletana, egaument de la petita noblessa, confirmant atau lo retorn de la lenga gascona a l’Ostau. Los hats deus quate hilhs de Tristan que son significatius : l’ainat Pierre qu’estó militar francés au servici deus Borbons. Lo capdèth, tanben nomat Pedro, qu’estó militar espanhòu, que hasó de governador en tèrra au còp espanhòla e gasconofòna: "el valle de Arán y Castelleón" (la Vath d’Aran e Castèth-Leon). Que's morí a Barcelona en 1758. Aparentament, n’èra pas lo prumèr Santa Maria heletar a installà’s au Principat de Catalonha, puish lo blason (retocat) deus Santa Marias que i èra dejà present desempuish aumensh un centenat d'an(n)adas. Lo tresau frair, Joan/Jean de Santa Maria o de Sainte Marie qu’estó caperan a l’Isla de Baish, en Savés (Gasconha) e que i vadó canonge. Lo darrèr frair Armand qu’estó militar francés e que's morí de la pèsta a Tolon. Uei lo dia, los descendents francés deu linhatge heletar que's disen Sainte Marie, Sainte-Marie o Saintemarie, pas mei Santa María. E tant los Sainte Marie, etc
de França com los Santamarias d'Espanha e de l'America hispanica que viven uei lo dia com tot lo monde, que non exclusivament de l'ofici militar o eclesiastic, non com los lors ajòus infançons.
.Jo qu'èi devut eretar deus mens ajòus navarrés lo men escepticisme envèrs la legitimitat deus Estats e d'aquera frontèra qui assepara los dus penents deus Pirenèus. De hèra joenòt enlà, que m'i soi tostemps vist dab un pè au nòrd e un pè au sud, o, a còps, l'arrevèrs: un pè au sud e un pè au nòrd. Que deu plan estar un trèit genetic, aquò.


text:
Aqueth quasèrn de Carrefour Ventadour qu'amassa las intervencions deus participants a las duas Trobadas organizadas per Katy Bernard e consacradas au gran trobador Guilhem de Peitieus.
Títol : Guilhem de Peitieus, Duc d'Aquitaine, Prince du Trobar
Autor : Trobadas
Editor : Carrefour Ventadour
Data d'edicion : 2015
Genre : recuelh d'intervencions
Lenga : francés
ISBN : 9782916622101
Tà'n saber mei
Qu'avèn per tòca de situar los principaus lòcs de demorança o de regne deu gran feudau, tornà’u plaçar dens l'istòria, préner la pagèra de las soas dimensions literàrias, la portada musicau deu son art, ensajar de detectar las influéncias qui an podut jogar sus eth, las de compte har qui a exercit eth medish, enfin l'actualitat tostemps renavida d'aqueth poèta paradoxau.


text:
Per La Talvera
Los meus tontons de Murasson
Qu’èran fòrts en litteratura
Me disián : "Escota pichon
T’anam ensenhar la leiçon.
Val mai passar per un colhon
Que per un òme de cultura
Lo ton fa pas la cançon
Ni mai lo vestit lo retor.
Se vòls faire quicòm de bon
Totjorn far bona figura
De l’amor o del bolhon
Lo second es plan lo melhor
Tròp plan non pòt pas durar
Cal usar d’òli d’endura
Ton caval caldrà estalviar
S’as un brave camin a far.
Bròc a bròc se fa lo fagòt
Coma disiá l’oncle Polita
Se los paisans èran pas de piòts
Los avocats cargarián d’esclòps
De tròp se sarrar del fuòc
Om se pòt cramar la camisa
Sas la vida es un tripòt
Cadun la mena coma pòt.
Entre nàiser e morir
Coma disiá l’oncle Basila
Te cal pas jamai languir
Far bona taula ser e matin.
E lo melhor medecin
Se trapa al fons de la topina
Après la sopa un còp de vin
Quò’s lo sang del paure pepin.
E coma faràs trobaràs
Coma disià l’oncle Batista
Sana que saganharàs
Dins ton païs tornaràs.
Que se grata ont ie prus
Fa pas que tòrt a sa codena
Coma disá l’oncle Artús.
Fa pas de mal a deguns.
Coma dis l’oncle Papaïs
Qu’a fach l’escòla de las minas
Lo qu’a de biais de se’n servís
E lo que n’a pas patís.
L’agustage de París
Val pas lo quatre pets d’un ase
Se talha pas aumens lusís
Quand òm es colha òm es pas fins.
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
divendres, 11 de desembre de 2009
bertolucci
Siéu a agachar aquèste cap d'obra. Proche de 5 oras. Leis actos son engatjats sens vergonha. Un coratge sublime. E un biais italian enrasigat de filmar, unenc e ligat au pais. Un cinèma altermondialiste abans l'ora que se trufa dei convencions comercialas per sa longor e son trabalh sus lo tèxte e la longor. Un filme italianiste.
Publié par Tam à l'adresse 1:42:00 p. m. Cap comentari:
Libellés : negre e blanc
dimecres, 9 de desembre de 2009
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
DINS
LAS PIADAS DE MAX ROQUETA
a Argelièrs d'Erau (34),
Dissabte 29 de junh de 2013
Fèsta occitana en omenatge a Max Roqueta e a sa lenga occitana
Sala Verd Paradís :
Mòstras:
« Lo silenci de l'èrba », passejada poetica dins l'òbra
de Max Roqueta e fòtos de Silvia Berger
(mai d'infos çai sota)
« Lo Dire Amorós »
dau CIRDÒC. Ramelet de poesias amorosas occitanas, tèxtes d'Ives Roqueta, pinturas de Pèire François. (mai d'infos çai sota)
Venda de libres per l'IEO.
10H :
« Max Roqueta, Prince de las èrbas lentas » per JosianaUBAUD.
Passejada
botanica, a l'entorn de la sala Verd Paradís.
(mai d'infos çai sota)
12H30 : Inauguracion de la segonda jornada Max Roqueta.
Aperitiu en cançon amb « Lo Pegomàs », Passaires de cultura occitana, còr d'òmes polifonic.
Poèmas
de Max Roqueta per de calandrons de Ginhac.
Brasucada
de muscles et repais partejat, cadun pòrta quicòm.
« De
l'An Mil als Temps Modèrnes, la corsa bartassièra de l'Occitan pels
camps de l'Istòria » Conferéncia acompanhada d'un diaporama.
(mai d'infos çai sota)
un
parelh de contaires, una cordelada de contes a l'encòp risolièrs e
dolents.
(mai d'infos çai sota)
19H :
Repais assegurat per lo cercle occitan Max Roqueta.
22H :
au « Plas », fuòc de la Sant Joan d'estiu e balèti amb
« Biscam pas ».
(mai d'infos çai sota)


text:
Lo 1erd’octobre los « grans », 4aus e 3aus deu Collègi qu’anèn au Hestenau Latino-America de Biarritz en autobus. Ací lo programa deu dia :
10 ò : visionatge d’un documentari en competicion « El botón de nácar » de Pablo Guzmán
11ó30 : descobèrta deu villatge deu Hestenau dinc au Casino.
12ó : pan tauleta de cara a la mar dab presas de fòtos de l’aiga dens diferents estats.
14ó : encontre dab ua artista fotografa d’Ecuador (qui, ailas, n’ei pas vienguda) donc visita de ua exposicion en autonomia.
15ò : recèrcas de tradicions d’Ecuador, en ligam dab las videos-conferéncias hèitas dab David Chaffuel.
16ò : partir de Biarritz
¡ ¡ Salida riquíssima ! !


text:
Lista dels papas
Somari
- 1 La lista dels papas
- 1.1 millenni I
- 1.2 millenni II
- 1.3 millenni III
Vaquí la lista dels papas presentada volontàriament del biais pus simple possible. Per aténher aquesta tòca, los detalhs e comentaris son estats reportats dins los articles connèxes seguents :
Papa : per la definicion d'aqueste mot en general, e per sa definicion pus restrictiva tala coma s'emplega exclusivament aicí, es a dire al sens de cap de la Glèisa Catolica.
Lista detalhada dels papas : per una lista pal mai detalhada qu'aquesta, amb lo nom e luòc de naissença dels papas, de datas precisas (naissença, començament e fin del pontificat, decès), de comentaris, etc. Los antipapas i son tanben indicats. En introduccion, se trobarà d'explicacions detalhadas sus çò que s"entend pel mot « papa », sus çò que deu figurar e pas figurar dins la lista e sus la dificultat d'establir una lista acceptabla per totes.
Nom de renhe dels papas : per d'explicacions detalhadas suls noms dels papas, e doncas sus las anomalias constatadas sus cèrts noms dins aquesta lista.
Lista dels primats de la Glèisa Còpta Ortodòxa e Lista dels catholicos de la Glèisa Armènia : perque aquestes dignitaris religioses tanben pòrtan lo títol de papa, dins sa definicion pus generala.


text:
Quan tot just venguíem de dar era benvenguda ath bon umor expressat ena paròdia « polonesa » deth sindic d’Aran en TV3, ara mos cau regretar eth pèssim monològ qu’un suposat especialiste der umor mos acabe de lançar as aranesi en forma de macabra ofensa, ena Barcelona Television. Era ironia e eth sarcasme son un estil, que, de cap forma, a sabut resòlver aguest personatge. Coma diden en casa, guarda (oeita!), que ne hèn de pegaries tà guanhar-se eth pan (ena television)!
Mès era perplexitat non s’acabe ací, quan, ja de punh e letra, quan es arguments son mès pensadi, a despièch que de viatges ei tot un díder laugèr, descurbisqui tanben er opròbi vomegat en forma d’article d’opinion contra era Val d’Aran peth sòn, ai!, espanholisme irredemp. Ja ei ben vertat qu’era ignorància ei atrevida…
Eth « valent » dera denóncia s’apère Víctor Alexandre. Semblarie que forme part d’aqueth grop de gent comprometuda (« els millors »?) qu’an renegat deth « tripartit », perque, de forma latenta, son incapables de digerir er hèt qu’eth president dera sua Catalunya imaginària se hèsque a díder « José » e non pas Josep, coma mane era sua religion. Per aguest motiu, un des arguments de nauta volada intellectuau que hè a servir eth tipe entà demostrar er « espanholisme » deth Sindic ei que se hè a díder « Paco », perque « sona més espanyol ». En fin, cada persona país coma li tolère eth còs.
O sigue que ja vedetz que quan eth nacionalisme uniformista indigèste trè a passejar es sòns dimonis. Era pauta de comportament ei era madeisha, ací, en Barcelona, en Madrid o ena China populara, que didie er aute. Qui non profèsse era fe « nacionalista », d’aguest nacionalisme uniformista, ei tot seguit anatemizat pes sòns profètes. Aran s’a atrevit a lheuar era votz, pròpria, dispariona, atau coma ei eth sòn pòble, e es intolerants de tostemp li meten eth dit en uelh. Tanplan qu’en diden de pegaries tà guanhar-se eth pan!