text:
Clairoix
Clairoix es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a marcat sustot pel passatge de Jeanne d'Arc, #que i i seriá demorat una nuèch jos la guarda de Jean II de Luxemborg-Ligny (Jehan de Luxemborg) : una plaque commemorativa a #èsser creada l'an 1930.
Le village est marqué notamment par le passage de Jeanne d'Arc, qui y serait restée une nuit sous la garde de Jean II de Luxembourg-Ligny (Jehan de Luxembourg) : une plaque commémorative a été créée en 1930.


c: text/html

text:
Saint-Paul-de-Varces
Nom desconegut en arpitan (Saint-Paul-de-Varces en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna del costat de Viu, es membre de la comunitat d'aglomeracion Grenòble Alpes Metròpoli "Lo Mètro".
La municipalitat ocupa la part amont de la vallée del Lavanchon, fa partida del Parc Natural Regional del Vercors.
Commune du canton de Vif, elle est membre de la communauté d'agglomération Grenoble Alpes Métropole "La Métro".
La commune occupe la partie amont de la vallée du Lavanchon, elle fait partie du Parc Naturel Régional du Vercors.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A la Revolucion, Sant Paul de Varces i aviá #èsser reputacion Ancoin.
A la Révolution, Saint Paul de Varces avait été renommée Ancoin.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Universitat occitana d’estiu de La Guépia (82)
Del 10-15 de julhet 2016
Per començar dins la jòia e la bona umor, lo dimenge 10 de julhet serà lo grand jorn de la fèsta de la lenga amb lo concors de racontes e de burlas. Podetz tre ara furgar dins vòstre estòc de galejadas e partir en quèsta de la que nos farà totes espetar de rire ! Coma cada annada, un prèmi serà remés al grand ganhant, o a la granda ganhanta.
Los intervenents F. Vialada, R. Carrièr, M. Vernhièiras e S. Gayral vos prepausaràn de corses de lenga per totes los nivèls, de l’iniciacion al perfeccionament, cada matin del diluns 11 al divendres 15 de julhet, de 9 oras cap a miègjorn.
L’obrador de revirada partís d’una escota de l’experiéncia lengatgièra dels participants per entraïnar tot lo monde cap a una reflexion linguistica e literària al còp aprigondida e a la portada de totes. Sèrgi Carles ba animarà cada matin del diluns 11 al dijòus 14 de julhet.
Se contunharà amb l’obrador de literatura de Gauthier Couffin : “Itinerari dins la pròsa narrativa d’Yves Roqueta”, per la matinada del divendres 15 de julhet.
Cada jorn, de conferéncias o de rencontres en occitan e en francés tractaràn d’un tèma particular (istòria, literatura, present e avenir de l’accion occitanista …).
Al fial de la setmana, Manu Théron, Corinne Giacomello et Flore Sicre prepausaràn de talhièrs de cant, de musica, e de dança.
L’Associacion Aquí l’Òc serà ela tanben presenta a La Guépia la setmana tota per un talhièr amb de libres e de produches culturals occitans ( libres, de Carcin e de la rèsta d’Occitània, de CD, de DVD, produches derivats…).
Enfin, projeccions de filmes, concèrts, seradas amb d’abitants, seràn tanben al rendètz-vos coma l’an passat.
Lo programa detalhat amb las modalitats d’inscripcion serà lèu difusat e se poirà telecargar sul aquel blòg.
Pel moment, podetz jà balhar una ulhada aquí : http://lengaviva.com/programa/ .
Organisators : Lenga viva, Carrefour Culturel Arnaud-Bernard, Escambiar
Partenaris : Lez’Art Festival.


text:
mots cles :cristallerie d'arques vente sous chapiteau - cristallerie d'arques chapiteau - chapiteau cristallerie d arques - soldes cristallerie d'arques - cristallerie d arques vente sous chapiteau - cristal d'arques - chapiteau cristallerie d'arques - suite
chapiteau arques - soldes cristal d'arques - cristallerie d'arques soldes - vente sous chapiteau cristallerie d'arques - arques chapiteau - vente cristallerie arques - cristallerie d'arques - soldes cristallerie arques - vente cristallerie d'arques -


text:
Douro
Douro (portugués), Duero (espanhòl), es un dels flumes màgers de la Peninsula Iberica. L'origina del seu nom ven del latin, Durius flumen, que son equivalent grèc es Aόupιoς πotauoύ. Nais a mai de 2 000 m d'altitud a la sèrra d'Urbión (Sistèma Iberic), travèrsa lo planòl de Castelha e Leon e dintra en Portugal, ont desboca dins l'Ocean Atlantic prèp de la vila de Porto. A percorregut 850 km dins un bacin de mai de 98 000 km².
Reculhís las aigas de la part nòrd de la Meseta. Son bacin es limitat per la serra Cantabrica al nòrd, pel Sistèma Central al sud e per la Serra Iberica a l'èst.
Los afluents mai importants en territòri espanhòl son lo Pisuerga, l'Esla, lo Tera, lo Valderaduey e lo Tormes; e en Portugal recep lo Côa, lo Tua, loSabor, lo Corgo, lo Tavora,lo Tâmega, lo Balsemão e lo Sousa.
Es solament navegable en la part bassa del riu, en territòri portugués.
Entre las vilas situadas al bòrd de Douro cal notar: Sòria, Almazán, Aranda de Douro, Tordesillas e Zamora (en Espanha) e Miranda don Douro (en lenga mirandesa: Miranda d'I Douro, Foz-Coa, Pesi da Régua Lamego, Vila Nòva de Gaia e Porto, (en Portugal). En Portugal Douro travèrsa los districtes de Bragança, Garda, Vila Reala, Viséu, Aveiro e Porto.
L'UNESCO designèt lo 14 de decembre de 2001 la region viticòla del Naut Douro (45° 68' N, 5° 93' O) Patrimòni Mondial de l'Umanitat, dins la categoria païsatge cultural.


text:
Mai d'un a declarat que votèt Macron per evitar que ganhèsse Marine Le Pen, mas acceptaràn pas son liberalisme economic
L’endeman del segond torn de l’eleccion presidenciala, de milièrs de ciutadans manifestèron a París jol lèma “per l’egalitat dels dreches contra un precariat generalizat” per avertir Macron qu’a pas la carta blanca per far tot çò que voldrà.
Los manifestants, amassats dins lo nomenat Front Social, son compausats de grops d’esquèrra, de militants antimondializacion e de qualques sindicats. Mai d'un a declarat que votèt Macron per evitar que ganhèsse Marine Le Pen, mas acceptaràn pas lo liberalisme economic que lo nòu president elegit preconiza. Dins aquel sens, los protestataris avertiguèron que las conquistas socialas “se tòcan pas”.
Remembre de la Lei Macron
E mai se Macron èra preferible a l’ultradrechista Le Pen, lo nòu president elegit èra, dins lo govèrn Valls, a l’origina de las politicas d’austeritat del govèrn francés conegudas coma Lei Macron, mai que mai del dich “pache de responsabilitat” que prevesiá una reduccion de 50 miliards d’èuros dins los 3 ans venents per mejan d’un “ajustament dels salaris e de las pensions”. Aquel “pache” a reduch los impòstes als entrepreneires “per qu’engatgen mai de salariats”.


text:
Castillon (Calvados)
Castillon es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Castillon A situat a dètz quilomètres a l'oèst de Bayeux, en la vallée de la Drôme.
Castillon est située à dix kilomètres à l'ouest de Bayeux, dans la vallée de la Drôme.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Çò oppidum gaulois De Castillon a fach l'objècte de registres a partir de 1960. Çò de mès de grand del territòri dels Bajocasses amb las siás 35 ectaras, sembla çò cap de-luòc d'aquel vilatge gaulois en lo moment de la conquista romaine. De l'abitat, demòra pas cap de traça, e mai se Arcisse de Caumont ajatz mencionat la descobèrta de rèsta d'armas e d'un pòt en contenent 180 monedas gauloises[3]. Los registres an fach aparéisser/aparéisser un rempart duplicat d'un fossé, constituit de parements en pèira shuta (encara elevat de dos mètres l'an 1960 en la siá part la mai anautita e avalorat a quatre mètres a la siá origina), armat totes los dos mètres de estaques verticales enfonsadas en lo sòl. Qualques traces de la oppidum son encara visiblas uèi.
- L'oppidum gaulois de Castillon a fait l'objet de fouilles à partir de 1960. Le plus grand du territoire des Bajocasses avec ses 35 hectares, il semble le chef-lieu de ce peuple gaulois lors de la conquête romaine. De l'habitat, il ne reste aucune trace, bien qu'Arcisse de Caumont ait mentionné la découverte de débris d'armes et d'un pot contenant 180 monnaies gauloises[4]. Les fouilles ont fait apparaître un rempart doublé d'un fossé, constitué de parements en pierre sèches (encore haut de deux mètres en 1960 dans sa partie la plus haute et évalué à quatre mètres à son origine), armé tous les deux mètres de pieux verticaux enfoncés dans le sol. Des traces de l'oppidum sont encore visibles aujourd'hui.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.geoportail.fr/visu2d.Don?ter=metropole modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant
- ↑ « Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée »
- ↑ Font : Estatisticas monumentalas del Calvados 1846-1867, Arcisse de Caumont.
- ↑ Source : Statistiques monumentales du Calvados 1846-1867, Arcisse de Caumont.


text:
Lo 19 de mai que ven, la lucha contra l’individualisme e la valor de partejar amb los autres marcaràn una jornada que se clavarà amb un concèrt de la banda palesa d’hardcore Black Sugar
Aurà luòc lo 19 de mai que ven a Pau un festenal contra l’òdi e en favor del mescladís. Nomenat Mai-Sclat, l’eveniment portarà al quartièr palés del Hedars una discussion a l’entorn de la mesa en valor de la diversitat e de la lucha contra l’individualisme, que se clavarà amb un concèrt del grop de musica hardcore garatge Black Sugar.
Organizat per la còla de Libertat e La Tor deu Borrèu, lo festenal a la tòca de “lutar contra l’individualisme e l’arrèrpè sus si”, mai que mai en aquestes tempses complicats “qu’ei mei que mei important de non pas estar devesit e que cau aprener e e partejar damb los autes”.
25 ans de la Tor deu Borrèu
Aquel eveniment se ten dins l’encastre de las celebracions del 25n anniversari de la Tor deu Borrèu. Long de l’annada i aurà d’autres eveniments “tà hestejar e celebrar la luta, la resisténcia, la vita dens aqueste lòc”.
Long d’aquestas 25 annadas, la Tor deu Borrèu s’es consolidada coma un endrech de referéncia ont los joves i an trobat un luòc de luchas socialas e politicas. Mas, al delà de l'engatjament politic, çò mai important de La Tor deu Borrèu es que s'agís d'un estanquet ont se pòt parlar la lenga e ont la cultura del país a una plaça per s'exibir sens cap de complèxe, ont de joves e de vielhs pòdon trencar amb la solesa de cada jorn per tornar trobar lo gaug de partejar un veire, una musica o una experiéncia.
— En seguida podètz escotar los Black Sugar:
[Poblejat dins www.jornalet.com]


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dimecres, 30 de març de 2011
Diglòssia a la Setmana
A la diglòssia costumèra deu hèit deu francés, los de la Setmana que i horneishen ua auta deu hèit de l'ongués (occitan non gascon), man(i)èra de'ns raperar nosautes gascons qu'èm ua minoritat non sonque en França senon tanben en Occitània. Qu'ei precisament çò qui volem deishar d'èster: ua minoritat. Doncas, per nòste, en gascon blos, en vos pregar. Pro de vergonha: en gascon blos!
2 comentaris:
- Digó János ha dit...
-
I auriá un lib(r)e sancèr d'escriure suls deliris linguistics de la Setmana...
- 30 de març de 2011 a les 10:45
- Maime ha dit...
-
Setz la minoritat majoritària en Occitània !! :-D Mas onestament, podetz pas èsser 'na majoritat (dins l'encastre occitan). Perque n'i a pas de majoritat d'aver. Los quites lengadocians (que consideras coma la majoritat) son nonmàs 'na minoritat.
Per contra, sei de consent coma te e Digó János. L'occitan (que sia lengadocian o gascon, perque n'i a pas d'autre) es totjorn estranh. N'i a beucòp de catalanismes, tròbe.
- 30 de març de 2011 a les 12:10


text:
Babeldaob
L’illa de Babeldaob, o Babelthuap es l'illa mai granda de Belau. Es dins l'archipèla de las Carolinas, en Micronèsia que n’es la segonda illa mai granda (331 km2) après Goam.
Geografia[modificar | modificar la font]
Coma es l'illa mai granda de Belau, se decidiguèt en 2006 d’i transferir la capitala, qu'es desenant dins la vila de Melequeòc, sus la còsta orientala. Babeldaob representa 72% de la superficia totala de Belau e caup 10 dels 16 estats, per solament 30% de la populacion de la republica. Al sud-oèst de Babeldaob i a l'illa de Coror, qu’i es lingada per un pont de mai de 400 m. Es ailà qu’èsta la mai granda partida de la populacion de l'archipèla.
Estats sus l'illa de Babeldaob, del nòrd al sud:
- Ngarchelong,
- Ngaraard,
- Ngardmau,
- Nguival,
- Ngueremlengui,
- Melequeòc,
- Ngchesar,
- Ngatpang,
- Aimeliic e
- Airai.
Retlèu[modificar | modificar la font]
L'illa de Babeldaob es fòrça montanhosa. Son ponch mai naut es a 242 mètres. L’interior es fach de bòsques, la còsta occidentala de mangròva, l'orientala de platjas d’arena.
Arqueologia[modificar | modificar la font]
Al nòrd de l'illa i a de monolites de pèira que se n’es pas encara explicada l’origina.


text:
Ternant
Ternant pòt essèr:
- Ternant, una comuna francesa de Nièvre
- Ternant, una comuna francesa de Còsta d'Aur
- Ternant, una comuna francesa de Charanta Maritima
- Ternant, una anciana comuna francesa d'Orne, auèi annexada a Monnai, puèi en 2016 a La Ferté-en-Ouche
- Ternand, una comuna francesa de Ròse
- Ternant-les-Eaux, una comuna auvernhassa de Puèi Domat
- Ternant, un vilatge de la comuna auvernhassa d'Orcines, dins lo Puèi Domat
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo sens de Ternant, del gallés taro-, « que travèrsa », e nantu- / nanto-, « val, riu, cors d'aiga », seriá de « vilatge situat sus un cors d'aiga que los travèrsa », o « passatge dins una val ». La primièra sillaba tar- es presenta dins una atestacion de 1023 del Ternant de Còsta d'Aur [1],[2],[3].
La dificultat ambe'l compausat Ternant es que gaireben totas las comunas son traversadas per una val o una comba e que lo sens es donc fòrt pauc discriminant.
La comuna de Puèi Domat domina de mai de 100 m la val d'un riu. La de Nièvre domina tanben una comba. Lo Ternant d'Orne es sus un planòl, en naut d'un travèrs que domina tanben una val segondària. Al revèrs, lo de Charanta Maritima domina de 10-15 m la ribièra bassa d'un cors d'aiga important, Boutonne, e lo de Ròse es dins la val d' Azergues, tanben mai qu'un riu. Lo siti del Ternant de Còsta d'Aur es encara diferenta : l'angle d'una val seca, en país karstic, e coma pel precedent, lo vilatge es gaireben al fons de la val. Lo Ternant de la comuna d'Orcines es pas luènh del fons d'una comba. Riu o cors d'aiga important, siti de fons de val, de travèrs, etc, la realitat que representa lo tipe Ternant es donc plan generala. Amai cal pas oblidar qu'en 2000 ans, la posicion exacta de l'aglomeracion a poscut cambiar. En mai de l'aspècte geografic concret, los noms galleses an tanben sovent un sens religiós e se n'es atal pels diferents Ternants, aquel sens riscarà longtemps de nos escapar.
- ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 248 e 368
- ↑ Xavier Delamarre, Dictionnaire de la Langue gauloise, ed. Errance, 2na edicion, 2008, p. 230 e 290
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 672


text:
La rubrica d’informations del 20/01/2017 del NPLD
Lo NPLD (malhum de promocion de la diversitat lingüistica), que l’IEO n’es membre, nos presenta diferents rendetz-vos e accions avenidors per afortir la riquesa lingüistica d’Euròpa.
- Un estudi recent demòstra que, dempuèi 1994, las ajudas financiaras de l’Union europèa a las lengas minorizadas permetan efectivament a totas las lengas de la comunautat de participar als programas europèus, mas provocan entre elas una rivalitat.
Per legir l’integralitat d’aquela analisi, clicatz aicí.
- "Vèrs un avenidor duradís gràcias a l’educacion multilingüa" serà lo tèma causit per l’UNESCO per celebrar en 2017 la jornada de la lenga mairala. La sedença social de l’UNESCO a Paris organizarà una conferéncia sus lo subjècte lo 21 de febrièr de 2017.
Per conéisser aquela iniciativa, clicatz aicí.
- D’elegits europèus e catalans an demandat al novèl president del Parlament europèu, l’Italian Antonio Tajani, que la lenga catalana siá oficialament utilizada al Parlament europèu, perque pensan que lo bilingüisme en aplicacion en Catalonha favorizarà lo projècte de diversitat lingüistic europèu, politica que deviá esser desvolopada per Sr Antonio Tajani.
Per ne saber mai, clicatz aicí.
- Un novèl mejan de difusion per internet es estat creat, mai distrasent e en anglés, sus l’istòria e sus l’activitat de la lenga frisona (parlada dins lo Nòrd dels País-Bas) e sus las originas comunas amb la lenga anglesa.
Per abordar l’aplicacion, clicatz aicí.


text:
1527
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1527 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Lo cap musulman Ahmad ibn Ibrahim, qu'aviá restablit l'òrdre dins lo Sultanat d'Adel e n'èra de facto lo sobeiran, refusèt de pagar lo tribut au negus entraïnant una guèrra novèla entre lei dos estats. Gràcias a la crompa d'armas de fuòc ais Otomans e a l'ajuda de milièrs de combatents somalians, infligiguèt una desfacha importanta a l'armada etiopiana qu'auviá envaït son territòri. L'Empèri foguèt a son torn rapidament atacat dirèctament e lei fòrças d'Adel ocupèron Bale e Hadya.
America[modificar | modificar la font]
Civilizacion maia[modificar | modificar la font]
Autorizat per lo rèi d'Espanha, lo conquistador Francisco de Montejo organizèt una expedicion per conquistar la peninsula de Yucatan. Ambé 445 òmes, desbarquèt en junh dins l'illa de Cozumel onte l'aliança entre Espanha e lo sobeiran locau, concluda en 1519, foguèt confirmada. Puei, acomencèt l'exploracion dau litorau onte fondèt la vila de Salamanca de Xel-Há que foguèt rapidament destrucha per lei Maias. Obligat de se retirar, Montejo decidiguèt de se dirigir vèrs lo nòrd de la peninsula. Obtenguèt lo jurament de fidelitat dei Conis mai se turtèt a l'ostilitat dei Cupules quand assaièt d'agantar la vila de Chauac Há. Una batalha saunosa se debanèt dins lo relarg de la ciutat e s'acabèt per la victòria dei Cupules. Montejo deguèt alora se retirar vèrs lo litorau mai capitèt de mantenir una garnison dins la region de Chichen Itza. Fins a 1530, leis operacions militaras entre Maias e Espanhòus conoguèron una pausa.
Civilizacion zapotèca[modificar | modificar la font]
Fin de la campanha espanhòla còntra lei Zapotècs que deguèron se sometre après cinc annadas de combat. L'estat zapotèc s'afondrèt pas immediatament mai seis institucions perdiguèron pauc a pauc son importància fins a la mòrt de son darrier sobeiran que marquèt sa fin finala en 1563.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Quimia[modificar | modificar la font]
Invencion d'una classificacion novèla deis elements quimics per lo sabent e mètge soís Paracelse (1493 ò 1494 - 1541). Aquò favorizèt lo passatge de l'alquimia a la quimia.


text:
L'angèlus
Lo sorelh que huegè tà darrèr d'ua pena,
E lo som deus avets tant per tant que's vedè ;
Lo zefir amorós de sa fresqueta alena,
Escobava las flors tau mieitant deu terrèr.
Un pastoret fidèu, tau corau que baishava,
Lo caçador tanben sortiva deus camons,
La lua per degrès au som deu cèu pujava
Qu'èra l'òra deus amorós.
L'angèlus qu'a sonat e non i ès pas enqüèra,
Au pè de l'arbolet de nos dus tant aimat,
Sovien-te que'm disès : " Qu'i serèi la permèra ! "
E m'averés trompat, ò cruèla beutat ?
Segut au pè d'un vèrn, près d'ua aiga pasibla,
Demoravi praubet, la qui credí m'aimar.
A mon amna lavetz langorosa e sensibla,
L'amor disè tostemps : " Ara qu'arribarà. "
L'airolet s'ei lhevat, hasè càder la huelha,
Que tremblava l'azur de l'arriu estelat,
Un murmuret confús pujava a mon aurelha,
N'aví jamei tant escotat... L'angèlus...
Mes portant qu'arribà tot com l'ompra leugèra,
Com l'auseron crentiu, güeitat per l'esparvèr ;
Jamei non la vedoi tan gentilha, tan bèra,
Que tremblava d'amor, com la flor deu rosèr.
Dehens un capulet que s'èra amantolada,
De paur que nat lugran, gelós de sa splendor,
N'avosse pas anat per tota la contrada,
Racontar tot lo noste amor.
L'angèlus qu'a sonat mes qu'i ès arribada,
Au pè de l'arbolet de nos dus tant aimat,
Que m'avès prometut que i serés la permèra,
Ò non, m'as pas trompat, ò graciosa beutat.


text:
Modelo de Relaciones
Modelo de Relaciones
- Código:
NOMBRE    O.SEXUAL          OFICIO    GRUPO      Nombre-Relaciones  Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion.
Nombre-Relaciones  Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion.
Nombre-Relacion  Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion. Descripcion de la Relacion.
div::-webkit-scrollbar { height: 32px; width: 5px; background: #000000; } div::-webkit-scrollbar-thumb { background: #660000; } div::-webkit-scrollbar-track div::-webkit-scrollbar-button       By Miss Atomic Bomb
Si deseais cambiar el color interno del rectangulo en la tercera linea del codigo sustituir "#c2c2c2" por el correspondiente en HTML (o hexadecimal)
» Este es mi Ami8 Elysee modelo 1979
» CSI-CSIF rompe relaciones con UGT y CCOO tras las agresiones físicas recibidas durante la manifestación
» E.E.U.U. mira el modelo de gestión de salud de Malvinas Argentinas
» Modelo de crianza actual y el futuro de nuestros hijos


text:
Botswana
Botswana es un país d'Africa Australa sensa accès a la mar limitat per Sud-Africa au sud e au sud-èst, Namibia a l'oèst, Zambia au nòrd e Zimbabwe au nòrd-èst. A una superficia de 581 730 km² e una populacion d'aperaquí dos milions d'abitants (2010). Es principalament poblat per lei Tswanas e sa capitala es Gaborone. La màger part de son territòri es situat dins lo Desèrt de Kalahari e lei condicions climaticas li son aridas ò semi-aridas. La formacion d'aqueu territòri comencèt a la fin dau sègle XIX ambé l'establiment dau protectorat de Bechuanaland per lei Britanics. En causa de la manca de ressorsas, la colonizacion li foguèt limitada e entre leis annadas 1920 e 1960, lo protectorat aguèt mai e mai d'autonòmia. En 1964, un acòrd ambé lei Britanics permetèt l'independéncia dau país en 1966. La descubèrta de jaciments importants de diamants, lo mantenement d'institucions democraticas e la quasi abséncia de corrupcion favorizèron l'estabilitat politica e lo desvolopament economic. Au començament dau sègle XXI, la populacion botswanesa es ansin entre lei pus ricas dau continent african.
Lo gentilici es botswanés, esa.
Somari
- 1 Geografia
- 2 Istòria
- 3 Organizacions politicas e territòrialas
- 4 Afaires estrangiers e defensa
- 5 Economia
- 6 Cultura
- 7 Liames intèrnes
- 8 Bibliografia
- 9 Nòtas e referéncias
Geografia[modificar | modificar la font]
Geografia fisica[modificar | modificar la font]
Botswana es un país de 581 730 km² principalament format per de plans valonat situats entre 500 e 1 500 m d'altitud. Lo pus important es un plan centrau que son altitud es generalament superiora a 1 000 m. Lei montanhas principalas son de còlas situadas dins lei regions oèst e sud-èst dau plan centrau que son altitud es l'objècte de debats. La cima pus auta serà Monalanong Hill (1 494 m ?) mai doas autrei montanhas, Otse Hill (1 491 m ?) e Tsodilo Hills (1 489 m ?), son de còps citadas en plaça.
En fòra dau plan centrau, lei relèus principaus son de bacins fluviaus. A l'èst, si situa la vau auta dau bacin dau riu Limpopo qu'es la region pus bassa dau territòri botswanés e son relèu pus cavada. Au nòrd, si situa la zòna de depression formada per lo bacin d'Okavango. Es una region plana ont unei rius si dispersan, subretot Okavango, formant un palun de 18 000 km². Enfin, au sud-oèst, si troban unei vaus fluviaus cavadas per de rius secs que fan partida dau bacin d'Aurenja.
Enfin, 70% dau territòri de Botswana es ocupat per lo Desèrt de Kalahari. Es un ensems de còlas rocassós e de paluns salats secs. Aquelei regions deserticas cuerbon principalament ansin lo centre, l'oèst e lo sud-oèst. Son enviroutadas per de regions semi-deserticas que fan partida dau bacin de Kalahari e que cuerbon la totalitat dau país levat dau bacin de Limpopo.
Clima[modificar | modificar la font]
Situat dins la zòna tropicala de l'emisfèri sud e, per la màger part de son territòri, dins lo bacin dau Desèrt de Kalahari, Botswana a un clima subtropicau sec marcat per una sason umida corta, una sason totalament seca d'abriu a octòbre dins lo sud e d'abriu a novembre dins lo nòrd, a una temperatura moderada per l'altitud e a de vents fregs de mai a aost. Ansin, la màger part dau país es desertica dins lo sud-oèst e lo centre e semidesertica dins lo rèsta dau país. Leis estius son relativament cauds amb una temperatura mejana de 26°C e leis ivèrns son pus fregs amb una mejana egala a 14°C.
Demografia[modificar | modificar la font]
Botswana aviá en 2011 una populacion d'environ 2,024 milions d'abitants. Sa creissença èra importanta car lo país teniá solament 1,326 milions d'abitants en 1991 e 1,681 en 2001. Coma la màger part dei país africans, èra una populacion fòrça jova amb una esperança de vida de 60,9 ans e formada de 32,6% de 0-14 ans e de 63,4% de 15-64 ans. L'urbanizacion agantava 60% e èra tanben en aumentacion rapida (+2,5%/an). Dins aquò, Botswana èra tocat per l'epidemia de SIDA que li causava aperaquí 11 000 mòrts cada an en causa d'un taus important (23,9%) de la populacion qu'es seropositiva. Aquò entraïnava pas de demenicion de la populacion car le taus de feconditat èra important mai aviá d'efèctes negatius sus l'esperança de vida. En mai de son nombre aut de naissenças, la demografia bostwanesa èra tanben sostenguda per l'arribada regulara de refugiats venguts de Zimbabwe.
Totjorn en 2011, lei vilas principalas èran situadas dins lei regions orientalas dau país dins la vau de Limpopo. La capitala, Gaborone, formava l'aglomeracion pus gròssa ambé mai de 421 000 abitants. Francistown (150 000 abitants dins son aglomeracion), Molepolole (67 500 abitants), Maun (55 800 abitants) e Selebi-Phikwe (52 000) èran leis autreis aglomeracions importantas.
La màger part de la populacion (79%) èra formada per l'etnia Tswana installada dins la region dempuei 1600. Forman tanben de minoritats etnicas en Namibia e dins lo nòrd de Sud-Africa. Lei Kalangas formavan la premiera minoritat (11%). Vivián entre Botswana e Zimbabwe (ont èran tanben minoritaris). S'installèron dins aquela region après una tièra de migracions lòngas dins lo sud d'Africa. Li foguèron liats a unei reiaumes mai sei dinastias si son devesidas entre divèrsei principats locaus. Lei Sans (3%), lei Kgalagadi (3%) e lei Blancs eissits de colons europèus (3%) compausavan lei tres autrei grops minoritaris importants dau país. Lei premiers èran un pòble indigèn que sembla installat dins la region de Kalahari dempuei la Preïstòria. Lei segonds semblan tanben un pòble dau desèrt mai seis originas son mens conegudas. Enfin, lei Blancs son subretot installats dins lei vilas pus importantas.
Lengas[modificar | modificar la font]
La lenga oficiala de Botswana èra l'anglés. Pasmens, èra la lenga principala de solament de 2,1% de la populacion. Dins lei comunicacions de la vida vidanta, s'utilizava en plaça un vintenau de lengas indigènas generalament d'origina banto[1]. La pus importanta èra lo setswana qu'èra la lenga dei Tswanas. Èra la lenga principala de 79% de la populacion e èra considerada coma la lenga nacionala dau país.
Leis autrei lengas frequentas au sen de la populacion bostwanesa èran tanben de lengas restacadas a una etnia especifica. L'ikalanga èra la lenga premiera de 7,9% deis abitants e lo sekgalagadi de 2,8%. Leis autrei lengas èran parladas per de fraccions feblas que representavan environ 9% de la populacion.
Religion[modificar | modificar la font]
La libertat religiosa es assegurada per la constitucion. En 2001, 71,6% de la populacion èra crestiana, 6% practiva una religion tradicionala dicha badimo, principalament centrat sus un culte dei mòrts, e 1,4% aviá una religion fòrça minoritària au sen de la societat bostwanesa coma l'islam ò l'indoïsme. 20,6% deis abitants declaravan aver ges de religion. Lei crestians èran principalament devesits entre unei corrents protestants diferents. Lei pus importantas èran l'anglicanisme, lo metodisme e lei glèisas gropant au sen de l'Union de la Glèisa Congregacionnau d'Africa dau Sud. Pasmens, li aviá d'autrei brancas coma lo luterianisme ò lo mennonisme e existiá pereu una minoritat catolica. En mai d'aquò, lei practicas religiosas eissidas dei rites tradicionaus badimos avián una influéncia importanta au sen dei crestians botswanés.
Istòria[modificar | modificar la font]
La region de Botswana es poblat dempuei la Preïstòria per de populacions de caçaires-culheires khoisans coma va mòstra lei pinturas ancianas de la region dei Tsodilo Hills que son datadas d'aperaquí 20 000 ans. Lo clima desfavorable ais activitats agricòlas favorizèt lo mantenement d'aqueu mòde de societat dins lei regions aridas ò semi-aridas de Kalahari. Li foguèron a l'origina dau pòble actuau dei Sans. En revènge, dins lei zònas pus umidas a l'èst, permetèt l'aparicion d'una societat basada sus lo norrigatge. Leis interaccions entre caçaires-culheires e norriguiers èran generalament conflictualas.
A partir dau milleni I avC, lei populacions bantos comencèron de migrar lentament en direccion dau sud d'Africa. Formavan una societat fòrça ierarquizada basada sus lo norrigatge e sus un ret de vilatges. La fondacion de vilatges novèus a partir de colons quitant un vilatge tròp poblat foguèt lo motor d'aquela expansion que necessitava tanben de luchar còntra lei caçaires-culheires e lei norriguiers khoisans. Lei premiers foguèron chaplats d'un biais sistematic dins lei regions favorablas a l'alimentacion dei tropèus. La destinada dei segonds foguèt variabla e evolucionèt entre lo chaple, la captura coma esclaus ò l'assimilacion. Pauc a pauc, fins au sègle XIX, lei regions orientalas dau Botswana actuau foguèron donc poblats per de Bantos, subretot de Tswanas, mentre que de pòbles khoisans de caçaires-culheires, principalament lei Sans, si mantenguèron dins lei regions pus ostilas dau bacin de Kalahari.
Vèrs la fin dau sègle XIX, lo país dei Tswanas comencèt d'interessar lei Britanics. D'efèct, Cecil Rhodes s'inquietava de l'expansionisme possible dei dos estats boers en formacion dins lo nòrd-oèst de l'estat sud-african modèrne. En 1885, per lei blocar e lei contornejar, obtenguèt dau govèrn de Londres lo drech d'installar de colons britanics au nòrd de Limpopo e d'establir de protectorats ambé lei caps africans locaus. Lo protectorat de Bechuanaland foguèt creat sus la mitat nòrd dau país de Tswana dins aquel encastre tre 1885. Correspond alora au territòri actuau de Botswana sensa la region dau Palun d'Okavango que fèt partida d'un ensems important de territòris (ambé lei Zimbabwe e Zambia modèrnes) administrats gràcias a una carta reiala per la British South Africa Company (BSAC) fondada en 1889 per Rhodes. La mitat sud foguèt integrada au sen de Sud-Africa. Enfin, entre 1885 e 1890, lei frontieras ambé lo Sud-Oèst African (la Namibia actuala) colonizats per leis Alemands foguèron definidas.
En causa de l'abséncia de ressorsas importantas, la colonizacion demorèt limitada. En 1910, Londres s'engatjèt a integrar pauc a pauc lei protectorats britanicas dau sud d'Africa (Bechuanaland, Lesotho e Swaziland) au sen de l'Union Sud-Africana. Pasmens, lo desvolopament dau regime d'apartheid entraïnèt l'ajornament d'aqueu projècte que foguèt finalament jamai realizat. Au contrari, si desvolopèron d'institucions localas. Dos conseus consultatius representant leis Africans e leis Europèus foguèron creats en 1920. Puei, una lèi reconoissèt en 1934 lei lèis e lo poder dei tribüs. Enfin, un conseu, comun african e europèu, foguèt creat en 1951 qu'entraïnèt l'adopcion d'una constitucion en 1961. En 1964, lo Reiaume Unit acceptèt l'eleccion democratica d'un govèrn autonòm e, en 1965, l'administracion de Bechuanaland foguèt transferida de Mafeking (en Sud-Africa) vèrs la vila novèla de Gaborone que venguèt la capitala. La mema annada, una constitucion novèla foguèt adoptada que permetèt lo debanament d'eleccions generalas e l'independéncia de Botswana lo 30 de setembre de 1966.
Seretse Khama, fondator dau Botswana Democratic Party (BDP) e negociator important dau procès d'independéncia, foguèt elegit president. Va demorèt fins a sa mòrt en 1980. Adoptèt una politica prudenta condamnant l'apartheid mai refusant de rompre ambé Sud-Africa en causa de l'importanta minoritat de Tswanas trabalhant sus lo territòri de son vesin dau sud. A partir de la fin deis annadas 1960 e dau començament deis annadas 1970, la descubèrta de jaciments importants de diamants permetèt de sostenir lo desvolopament dau país. Enfin, Khama respectèt la constitucion permetent de renfòrçar leis institucions democraticas botswanesas.
Sei successors foguèron Ketumile Masire (1980-1998), Festus Mogae (1999-2008) e son fiu Seretse Ian Khama (dempuei 2008) que gardèron sa politica conservatritz e nacionalista. Totei èran ò son eissits dau BDP que demora lo premier partit dau país dempuei l'independéncia. Capitèron de sostenir la creissença economica dau país gràcias au respèct dau sistèma democratic e a la perseguida dau desvolopament dei ressorsas minieras botswanesas. Pasmens, dempuei la fin dau sègle XX, lo país dèu faciar l'epidemia de SIDA que tocava 23,9% de la populacion en 2013.
Organizacions politicas e territòrialas[modificar | modificar la font]
Organizacion generala dei poders[modificar | modificar la font]
En 2014, Botswana èra una republica de regime presidenciau multipartita. Lo poder executiu èra tengut per lo president qu'es tanben lo cap dau govèrn, lo poder legislatiu èra tengut per lo president e per lo parlament e lo poder judiciari èra tengut per una Cort Auta independenta. Au contrari de totei leis autreis estats africans actuaus, leis institucions democraticas foncionavan normalament e lei drechs umans fondamentaus èran respectats dempuei l'independéncia de 1966.
Leis eleccions generalas si debanan cada cinc ans. Lo Parlament es format d'una chambra unica que teniá 57 membres en 2007 (53 elegits au sufragi universau dirèct e 4 nomats). Lo president es elegit per aquelei deputats e lei ministres son chausits au sen d'elei. Existisse pereu una Chambra dei caps qu'es una assemblada consultativa formada per lei tribüs dau país. Sa consultacion es obligatòria per totei lei projèctes de lèis susceptibles regardant dirèctament la vida tribala.
Lo sistèma judiciari es dirigit per una Cort Auta qu'es l'instància suprèma per leis afaires civius e criminaus. Sei jutges son nomats dirèctament per lo president. Leis afaires pòdon èsser jutjadas segon lei tradicions tribalas dins de tribunaus dirigits per lei caps de tribüs ò segon lo drech formau d'inspiracion britanic. La pena de mòrt èra totjorn aplicada en 2014 per lei crimes pus grèus[2].
Organizacion territòriala[modificar | modificar la font]
Lo territòri botswanés es devesit entre 9 districtes ruraus e 6 districtes urbans. Son dirigits per d'autoritats localas elegidas. Lei pus importants son a son torn devesits entre de sota-districtes.
Simbòls nacionaus[modificar | modificar la font]
Botswana a un drapèu, un blason, un imne e una devisa oficiaus. Lo drapèu foguèt adoptat en 1966[3]. Es format de cinc bendas orizontalas de largor diferenta. Lo blau li representa l'aiga e la plueja. Lo negre e lo blanc li representavan l'armonia entre lei diferenteis etnias botswanesas e lo zèbre qu'es un animau simbòl dau país.
Lo blason de Botswana foguèt tanben adoptat en 1966. Es format d'un camp d'argent ambé tres bendas d'azur ondejadas au centre. Representan la fisança dau país dins l'aiga. Au dessüs, li a tres ròdas caneladas que representan l'industria e, en dessota, li a una tèsta de buòu que representa lo norrigatge. Aqueu camp es enviroutat per dos zèbres. Aqueu de senèstra tèn una defensa d'elefant qu'es lo simbòl de la fauna botsanesa e aqueu de drecha tèn una espiga de sòrgo qu'es un viure de basa de la populacion. Enfin, dins la partida inferiora, li a una cencha d'azur ambé la devisa nacionala (Pula). Aquela devisa significa Plueja en occitan.
Enfin, l'imne nacionau es un cant escrich per [[Kgalemang Tumediso Motsete] totjorn per l'independéncia de 1966. Es dich Fatshe leno la rona.
Afaires estrangiers e defensa[modificar | modificar la font]
Afaires estrangiers[modificar | modificar la font]
Botswana fa partida deis organizacions internacionalas e regionalas principalas de sa region coma l'ONU ò l'Union Africana. A d'acòrds economics ambé leis estats vesins, especialament ambé Sud-Africa qu'a una influéncia fòrça importanta dins leis afaires economics dau país. Pasmens, son sistèma demoratic li permet d'èsser pròche deis estats dau blòt occidentau, especialament leis Estats Units d'America que sostènon unei programas de desvolopament ò de formacion, e de mantenir de relacions bònas ambé lo blòt sovietic[4] que son a l'origina de relacions amicalas ambé la Russia actuala que participa a de programas de cooperacion principalament dins lo domeni de l'educacion.
La relacion ambé Sud-Africa es primordiala en causa de l'importància economica d'aqueu país per Botswana. Ansin, durant lo periòde d'apartheid, lo govèrn botswanés deguèt mantenir un equilibri precari entre son sostèn ai movements anti-apartheid e la necessitat de mantenir sei liames economics ambé Pretoria. En 1994, la fin dau regime d'apartheid e la formacion d'una democracia en Sud-Africa permetèt l'establiment de relacions oficialas entre lei dos país. Puei, divèrseis acòrds de cooperacion economic foguèron signats dins leis annadas 1990 e 2000. Favorizan lo desvolopament economic botswanés mai renfòrçan tanben la dependéncia dau país a respèct de Sud-Africa.
Zimbabwe representa l'autra question regionala importanta per Botswana en causa dei dificultats economicas recurrentas d'aqueu país. D'efècte, entraïnan de movements de populacion importants en direccion dau territòri botswanés. Gaborone assaia donc de sarrar sa frontiera ambé son vesin per limitar lo risc de destabilizacion de sei regions orientalas. Li a pereu una cooperacion importanta ambé Sud-Africa sus aqueu subjècte car Pretoria dèu faciar un problema similar.
Fòrças armadas[modificar | modificar la font]
Lei fòrças armadas de Botswana foguèron creadas en 1977 per defendre la sobeiranet dau país dins un contèxte regionau de tensions marcat per lei conflictes de Sud-Africa, de Namibia e de Rodèsia dau Sud. Lo recrutament es basat sus lo volontariat e l'objectiu es de tenir una fòrça modèrna (a respèct deis autreis armadas africanas) e entraïnada per dissuadir una ataca ò intervenir rapidament per reglar una crisi. En 2012, Botswana teniá 8 150 militars devesits entre una fòrça terrèstra e una fòrça aeriana amb un budget representant 2,31% dau PIB. L'ajuda estatsunidenca li èra fòrça importanta. L'equipament terrèstre es generalament leugier mai permet una mobilitat importanta e l'equipament d'una bregada blindada, de tres bregadas d'infantariá (una mecanizada e doas motorizadas), de doas bregadas d'artilhariá, d'un batalhon d'engèni, de quatre batalhons independents e d'un batalhon anti-aerian[5]. Lei fòrças aerianas son equipadas d'un quinzenau d'avions de combat, de 17 avions de transpòrt, d'un desenau d'elicoptèrs principalament destinats au transpòrt e de 3 drones.
Aquelei fòrças participèron a ges de conflicte sus lo territòri botswanés onte foguèron utilizadas mai d'un còp per ajudar de populacions victimas d'una catastròfa naturala importanta ò per luchar còntra lo braconatge. En revènge, d'unitats participèron au conflicte somalian en 1993 e a l'intervencion d'unei país dau sud d'Africa per luchar còntra lo còp d'estat basuto de 1998-1999.
Economia[modificar | modificar la font]
Lo PIB botswanés èra egau a 15,53 miliards de dolars en 2013 siá aperaquí 7 400 $/ab. Dempuei son independéncia, lo país conoissèt una creissença economica importanta (+9%/an entre 1966 e 1999) que, segon l'ONU, li permetèt de quitar lo grop dei estats paures per venir un país de revengut intermediari. Lei finanças de l'estat èran tanben bònas ambé de resèrvas fòrça importantas de devisas estrangieras e un dèute feble. Pasmens, aqueu desvolopament economic demora fòrça dependent de la produccion de diamants[6] e es menaçat per l'epidemia de SIDA. De mai, lo país despend de Sud-Africa per seis importacions (74% en 2004, compres 70% de son energia).
En 2012, l'agricultura representava 1,9% dau PIB, l'industria 35,7% e lei servicis 62,4%. L'agricultura es principalament formada de recòltas de subsisténcias (sorgò, milh...) en causa de la manca de regions drudas. D'efèct, en 2012, solament 0,7% dau territòri èra considerat coma lauradís e 90% de la consumacion de cerealas èran importats. Leis abitants dei zònas ruralas despendon ansin generalament dei membres de sa familha que trabalhan dins l'industria ò dins lei zònas urbanas. En revènge, lo norrigatge demora una activitat importanta en causa de son prestigi istòric dins la societat botswanesa ambé mai de dos milions d'animaus.
L'industria miniera èra lo centre de l'economia de Botswana gràcias ai ressorsas naturalas importantas de son territòri. D'efèct, es lo premier productor mondiau de diamants dempuei leis annadas 1980. Divèrsei projèctes d'extension dei minas actualas ò de duberturas d'esplechas novèlas son menats. De mai, de jaciments importants de carbon, de niquèl, de coire e de soda son esplechats. Gràcias a l'estabilitat politica dau país, certanei companhiás internacionalas an tanben installat d'usinas sus son territòri.
Enfin, lo torisme es vengut un sector important de l'economia nacionala (12% en 2012) gràcias a la fauna rica dau país, especialament aquela de la region dau Palun d'Okavango. De programas son pauc a pauc desvolopats per estendre la proteccion de la fauna e favorizar l'arribada de toristas.
Cultura[modificar | modificar la font]
Pintura[modificar | modificar la font]
La pintura botswanesa modèrna es pauc coneguda. En revènge, li a unei pinturas preïstòricas dins la region dei Tsodilo Hills que foguèron dessenhadas vèrs 20 000 avC. Representan subretot d'animaus e de scenas de caça.
Musica[modificar | modificar la font]
Botswana a una musica rica gràcias a sa diversitat etnica, a l'importància d'aquel art au sen dau sistèma educatiu e a la volontat deis autoritats de desvolopar d'estiles musicaus nacionaus. Dins aquò, au començament dau sègle XXI, la màger dei musicas popularas botswanesas èran inspirats per Sud-Africa, leis Estats Units d'America, Eupòpa ò d'autreis estats africans.
La musica tradicionala botswanesa es principalament basada sus lo cant. L'utilizacion d'instruments li es occasionala mai existisse una gamma larga que van dei percussions (moropa) ai còrdas (setinkane, segankure). Pasmens, dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XX, si desvolopèt unei corrents musicaus coma lo hip-hop, lo rap, lo metal, lo rock ò lo kwasa kwasa que son dirèctament inspirats per leis estiles internacionaus majors.
Literatura[modificar | modificar la font]
Lo territòri botswanés e sei païsatges foguèron una fònt d'inspiracion per uneis autors anglosaxons dins lo corrent dau sègle XX coma Alexander McCall Smith, Susan Williams ò Caitlin Davies. Pasmens, dempuei l'independéncia, lo país a una literatura pròpria fòrça activa ambé d'autors que pòdon aprofichar lo raionament internacionau de l'anglés per obtenir una fama internacionala. La màger part d'aqueleis escribans, coma Unity Dow per exemple, an tanben un ròtle important dins lei debats politics sus la societat dau país.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Leis excepcions principalas son lei lengas parladas per lei Sans. Li a tanben quauquei communautats que parlan afrikaans.
- ↑ Lei murtres ambé de circonstàncias agravantas son lei cas pus frequents. Dempuei 1966, li a generalament entre una e doas execucions anualas.
- ↑ Dins lo corrent dau periòde coloniau, lo territòri aviá ges de drapèus e utilizava l'Union Jack britanic.
- ↑ Per exemple, Botswana participèt ai Jòcs Olimpics de Moscòu en 1980.
- ↑ Leis efectius d'aqueleis unitats son pus feblas que dins la màger part deis armadas actualas.
- ↑ En 2009, la demenicion de la demanda mondiala de diamants entraïnèt una tombada brutala dau PIB.


text:
NOTE : Cette carte contient des données historiques (à titre d'information seulement).
Comprend :
a) la municipalité régionale de comté Lotbinière;
b) la partie de la ville de Lévis constituée : des anciennes villes de Saint-Nicolas, Charny, Saint-Jean-Chrysostome et de Saint-Rédempteur; de l'ancienne municipalité de Saint-Étienne-de-Lauzon; de l'ancienne municipalité de paroisse de Sainte-Hélène-de-Breakeyville;
c) la partie de la municipalité régionale de comté La Nouvelle-Beauce constituée de la municipalité de paroisse de Saint-Lambert-de-Lauzon.


text:
ROBÒTS QUE MENAN DE PIZZAS
E pas solament de pizzas. Tot tipe de manjar preparat. Aquò es lo futur qu’arriba. I aurà pas mai de personas per menar de pizzas als ostals. Los robots de distribucion ja son estats provats en Nòva Zelànda e utilizats dempuèi 2016. De mai, an creat un problèma legislatiu. Ara cal cambiar qualques leis particularas per permetre la sieuna utilizacion. Aqueste es lo cas de l’estat estatunidenc de Virginia.
Lo governador d’aquel estat, Terry McAullife a signat fa pauc una nòva lei que permet l’utilizacion dins las carrièras d’aqueste nòu tipe de robòt, tanben apelat PDD coma nom genèric mas que l’Entrepresa que vòl lo comercializar (Starship Tecnologies) l’a nomentat coma Starship Tecnologies Personal Delivery Devices. Son de robots amb sièis ròdas que pòdon menar manjar dins un radi de mai de 3 quilomètres e que pòdon demorar entre 15 e 20 minutas per un servici.
An unas caracteristicas plan especialas: pesan mai de 64 quilograms e pòdon menar fins a 9 quilograms de pes. De mai, pòdon viatjar a prèp de 6,5 quilomètres ora e an d’aubedir totes los senhals de circulacion. An d’aver un panèl amb lo nom del proprietàri e un numerò identificatiu. E pòdon pas menar de substàncias dangierosas, enebidas per lei en aqueste tipe de transpòrt.
Los PDD an batariás de Li-Ion e an d’aver frens e pòdon pas viatjar a mai de 16 quilomètres ora. En l’estat de Virginia i aurà d’aver un operaire uman qu’aurà lo contraròtle actiu de l’operacion dels PDD e seràn contrarotlats de manièra remota a travèrs d’una pichona app.
Lo primièr estat qu’a PDD
Virginia doncas e dempuèi aqueste estiu serà lo primièr estat dins los Estats Units qu’aurà robots que menan manjar a l’ostal. Segon lo director d’ABI Research, un laboratòri de tecnologia d’aquel país “fòrça estats an leis qu’enebisson de veïculs mòbils dins las carrièras mas parlan pas de robots autonòms pr’amor que quora escriguèron las leis n’i avián pas. La solucion es simple: cal cambiar las leis”.
De mai, segon divèrses analistas, l’arribada d’aqueste nòu tipe de robots dins las carrièras, los PDD , es pas una question de se demandar se arribaràn o pas mas quora arribaràn. Per las entrepresas trobar trabalhaires per far aquò es sovent malaisit e lo cost es naut. Los PDD faràn la distribucion als ostals e aquò, dison, serà mai economic e mai eficaç.
L’entrepresa Starship ja a fach mai de 16.000 quilomètres en pròvas dins mai de 56 vilas e 16 païses. Noms d’autras entrepresas que ja an provat los PDD son Just Eat a Euròpa, Swiss Post en Soïssa, Hermes Parcel Delivery en Alemanha e Pronto en Anglatèrra. Ara encara son fachas de pròvas en Redwood City, Califòrnia, en San Francisco e en Wahington DC. Al delà, Domino’s Pizza ja los utiliza en Nòva Zelanda fa mai d’un an e i a pas agut cap de problèma.
Son un tipe de robots qu’an videocamèras per far de localitzacions triangularas e aquò poiriá provocar problèmas de privacitat. “Aquò auriá pas d’èsser desparièr de l’utilizacion de l’informacion qu’an las camèras de seguretat publicas – çò diguèt Jim McGregor, analista de Tirias Research. Aital pòdon pas dintrar als ostals e i a qualques airals qu’encara son pas legislativament clars”. Lo futur dels PDD semblariá doncas que ja es arribat. Benlèu lo proplèu còp que demandarem una pizza serà ja menada per un robòt. Un avançada tecnologica susprenent.
La Redaccion


text:
Villeneuve-l'Archevêque
Villeneuve-l'Archevêque es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Yonne e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Villeneuve-Lo Archevêque a situat en la vallée de la Vanne, al nòrd de la Bòsc de Othe, entre Tròias e Sentit.La proximitat d'una sortida de la Autoroute A5 la met d'ara endavant a aperaquí 1h30 de París.
Lo costat es dins la frontièra de la region Champagne-Ardenne, #çò qu'explica en partida l'istòria de la vila.
Villeneuve-l’Archevêque est située dans la vallée de la Vanne, au nord de la Forêt d'Othe, entre Troyes et Sens.La proximité d'une sortie de l’Autoroute A5 la met désormais à environ 1h30 de Paris.
Le canton est à la frontière de la région Champagne-Ardenne, ce qui explique en partie l’histoire de la ville.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los òmes #daissar traces sul luòc e en la region dempuèi lo Paléolithique.
La fondacion d'aquela vila nòva es relativament recenta : Villa supèr Vennam (#que #venir Villa Nòu Domeni Archiepiscopi supèr Vennam de contunh Villeneuve sus Vanne) #èsser fondada al mièg del Sègle XII al limit del domeni reial e del comtat de Champagne, en bordure del anciana via romaine, en la vallée de la Vanne.
La vila i aguèt bastit sus un plànol en damier e protegida per una enceinte a pauc près cairada incluant la glèisa e l'anciana via romaine (uèi carrièra Bréard). Totas las carrièras dreches e #ample avián alinhat parallèlament e dirigidas seguenta la pendenta del terren per permetre lo écoulement de las aigas pluvials e ménagères fins a un ruisseau-égout (encara visible sus la Passejada de la Glèisa). Doas vias transversales aital coma qualques carrerons connèctan las carrièras parallelas.
La vila i aguèt creat en Champagne a l'iniciativa dels fraires de sants Texans de Senses #que lo abbaye n'èra dins tèrra francesa. Lo sieu territòri exigu i aguèt constituit als dépens de las parròquias de Molinons, Bagneaux e Flacy. #Recebre rapidament la proteccion de Guillaume a las Blancas Mans, archevêque de Senses mas tanben de fils de Champagne. Villeneuve Sus Vanne dépendit dempuèi en lo moment de dos senhors : lo comte de Champagne e lo archevêque de Sens, los fraires de sant Jean en conservant pas que los beneficis de la curació.
Per aumentar l'importància de la vila, la archevêque lududes #concedir las costums de Lorris, conegudas per la siá libéralité. Villeneuve #Conéisser dempuèi lo Mejan Age un cèrt succès economic : en 1177, lo rei i #permetre l'establiment d'un mercat #que #venir un dels motors economics de la vila. Una lòtja i aguèt bastit per protegir las étaux e doas fièras #èsser quitament instituées lo 29 de setembre e lo 1er {{}} en decembre pel Sant André. Fins al començament del Sègle XX la vinha a #èsser conreada sus las coteaux de la vallée de la Vanne. La vinha aital coma la draperie fasián viure l'essenciala de la populacion de Villeneuve, perque i aviá de las chènevières conreades sus lo sieu territòri.
Qualques eveniments :
1239 : Lo 10 d'agost, Sant Louis environat de tot lo sieu tribunal, i #aculhir la Corona d'espinas #que vendiá de crompar a l'emperaire Baudoin II, emperaire de Constantinople (aquel la li aviá empenyorada en las Vénitiens). Aquel #èsser un immens eveniment pels villageois, acompanhat de ceremònias importantas : lo reliquaire i aguèt portat dins la glèisa. La legenda ditz que l'endeman, en lo moment d'una procession magnifica a Sens, lo rei e lo sieu fraire [[Robert Ier d'Artés|Robert Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle d'Artés]] #portar la relique en camisa e pès nuses fins a la Catedrala. #Èsser de contunh portada a París ont Louis IX lududes #far bastir una écrin digna de la siá importància : la Santa-Capèla.
1240 : Los fraires de Pontigny i #passar quand eles transportèrent lo còrs del archevêque de Cantorbery, futur sant Edme, de Soisy a Pontigny.
1356 : Villeneuve i aguèt estrossejat per las tropas anglesas de contunh per las companhiás de écorcheurs.
1371 : Passatge de Philippe lo Hardi, pòrti de Bourgogne.
1564 : Sojorn de tres jorns de Charles IX.
1570 : Aucupacion del bourg pels Huguenots pendent tres jorns de contunh estat de las tropas del Rei e de la liga.
Les hommes laissèrent des traces sur le site et dans la région dès le Paléolithique.
La fondation de cette ville nouvelle est relativement récente : Villa super Vennam (qui devint Villa Nova Domini Archiepiscopi super Vennam puis Villeneuve sur Vanne) fut fondée au milieu du Sègle XII à la limite du domaine royal et du comté de Champagne, en bordure de l’ancienne voie romaine, dans la vallée de la Vanne.
La ville fut construite sur un plan en damier et protégée par une enceinte à peu près carrée incluant l’église et l’ancienne voie romaine (aujourd’hui rue Bréard). Toutes les rues droites et larges étaient alignées parallèlement et dirigées suivant la pente du terrain pour permettre l’écoulement des eaux pluviales et ménagères jusqu'à un ruisseau-égout (encore visible sur la Promenade de l’Église). Deux voies transversales ainsi que quelques ruelles relient les rues parallèles.
La ville fut créée en Champagne à l’initiative des moines de saint Jean de Sens dont l’abbaye était en terre française. Son territoire exigu fut constitué aux dépens des paroisses de Molinons, Bagneaux et Flacy. Elle reçut vite la protection de Guillaume aux Blanches Mains, archevêque de Sens mais aussi fils de Champagne. Villeneuve sur Vanne dépendit dès lors de deux seigneurs : le comte de Champagne et l’archevêque de Sens, les moines de saint Jean ne conservant que les bénéfices de la cure.
Pour accroître l'importance de la ville, l'archevêque lui accorda les coutumes de Lorris, connues pour leur libéralité. Villeneuve connut dès le Moyen Age un certain succès économique : en 1177, le roi y permit l'établissement d'un marché qui devint un des moteurs économiques de la ville. Une halle fut construite pour abriter les étaux et deux foires furent même instituées le 29 septembre et le 1er décembre pour la Saint André. Jusqu'au début du Sègle XX la vigne a été cultivée sur les coteaux de la vallée de la Vanne. La vigne ainsi que la draperie faisaient vivre l'essentiel de la population de Villeneuve, car il y avait des chènevières cultivées sur son territoire.
Quelques événements :
- 1239 : Le 10 août, Saint Louis entouré de toute sa cour, y accueillit la Couronne d’épines qu'il venait d'acheter à l'empereur Baudoin II, empereur de Constantinople (celui-ci l'avait gagée chez les Vénitiens). Ce fut un immense événement pour les villageois, accompagné de cérémonies importantes : le reliquaire fut porté dans l'église. La légende dit que le lendemain, lors d'une procession magnifique à Sens, le roi et son frère [[Robert Ier d'Artois|Robert Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle d'Artois]] portèrent la relique en chemise et pieds nus jusqu'à la Cathédrale. Elle fut ensuite portée à Paris où Louis IX lui fit construire une écrin digne de son importance : la Sainte-Chapelle.
- 1240 : Les moines de Pontigny y passèrent lorsqu'ils transportèrent le corps de l'archevêque de Cantorbery, futur saint Edme, de Soisy à Pontigny.
- 1356 : Villeneuve fut ravagée par les troupes anglaises puis par les compagnies d'écorcheurs.
- 1371 : Passage de Philippe le Hardi, duc de Bourgogne.
- 1564 : Séjour de trois jours de Charles IX.
- 1570 : Occupation du bourg par les Huguenots pendant trois jours puis séjour des troupes du Roi et de la ligue.


text:
Caissacs
Caissacs [1], Caissacs o Caishacs [2],[3], ( Caychax en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament d'Arièja e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Las comunas de Senconac, Caissacs, Brèbe e Alvièrs son separadas per un quadripunt.
Istòria[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son villam de Cazas, en 1074, villa de Cayssax, en 1272, Cayssac al sègle XV (Cronica d'Esquerrier) [4]. Segon Dauzat e Rostaing, que s'exprimisson ambe un punt d'interrogacion, Caissacs poiriá venir de *Cassiacum, atal coma Caishac, vilatjòt de la comuna de Blancahòrt (Gironda). Seriá donc un compausat del nom d'òme latin Cassius e del sufixe d'origina celtica -acum[5]. En los parlars lengadocians d'Arièja, le grop -iss- se palataliza en -ish- (fenomèn que la grafia del lengadocian prend pas totjorn en compte).
La finala en -acs al lòc de -ac qu'èra esperat poiriá pausar un problèma, mès les cases del vilatge d'Ardús (caplòc de La Mòta e Capdevila), que ven de dos mots galleses are + duno-, e de nombrosas comunas de Gironda[6] fa pensar a un collectiu (les caissacs, les abitants de Caissac, nom inicial del vilatge), puèi confusion del nom del vilatge ambe aquel collectiu.
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Las Cabanas; es ara del canton de Haute-Ariège (en francés), donc de Nauta Arièja.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.locongres.org/oc/aplicacions/top-oc/topoc-recerca/
- ↑ Patrici Pojada, Répertòri toponimic de las Comunas de la Region Miègjorn-Pirenèus, ed. Loubatières, Portèth de Garona, 2009, p. 36
- ↑ http://toponimiaoc.webs.com/09arija.htm
- ↑ http://www.histariege.com/caychax.htm
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 158.
- ↑ Miquèu Audoièr, Ua solucion unica a un problèma doble : lo grop -ts, fonetica istorica e toponimia, País Gascons n°269, pp. 8-9, Ortès, Noveme-Deceme 2013.


text:
27/07/2011
26/07/2011
25/07/2011
Julhet de 2011
20/07/2011
Iiiiaaaaaaaaaooooooo !
11/07/2011
Chabròl-Martí
05/07/2011
Lo dòl al còr
Adiussiatz a totes, amigas, amics de la coordinacion occitana d'Avairon
Es lo còr dolent que vos devèm anonciar una marrida nòva : dos amics nòstres, dos joves aimadors de la lenga e de la cultura occitanas se 'n son anats dimenge de nuèch, dins un accident de veitura : Lugan Bedel e sa companha Anna Mauri.
Lugan èra lo jove capiscòl del Grelh roergàs. Tanben lo president de l'associacion Dètz que recampa una còla de professionals occitanistas de l'audiovisual. Èra lo cachaniuc, lo tresenc enfant d'Anna-Maria e Cristian-Pèire Bedel.
Anna, la companha de Lugan èra catalana d'Espanha. Demorava amb Lugan a Tolosa. Trabalhava a l'Ostal d'Occitània de Tolosa, per l'associacion Convergéncia occitana.
La ceremonia dels obsèquis se tendrà dimècres a 9 oras 45 a la glèisa de Sant Quirze del Vallès, pròche de Barcelona.
Dissabte lo 9, a 15 oras, a la glèisa de Najac, una autra ceremonia es organizada.
Son dos joves, dos amics, estimats de totes, aimables, valents, dubèrts, afogats de lenga e de cultura nòstras que se 'n van. Dos espèrs bèlses de l'occitanisme del sègle XXI.
Pensam a sos parents, Cristian-Pèire e Anna-Maria, als dos fraires de Lugan : Amic l'ainat e Segal lo cabdèt. Lor direm la nostra pena e la nòstra frairièira. (Joan-Loís Blenet, coordinacion occitana)


text:
Avant-premiera de Chantar l’Uvèrn 2017/2018 en val Dueira abo un cicle sus Dante e lhi catars abo Maria Soresina e lhi video de Andrea Fantino
La Chambra d’òc despuei d’ans mena un trabalh de recèrcha territoriala sal tèma dal catarisme. Maria Soresina a escrich un libre important sus l’argument: “Libertà va cercando: il catarismo nella Commedia di Dante”. Abo Maria Soresina l’Associacion a produch sus aquel tèma 12 video, vitats da Andrea Fantino e supervisionats da Fredo Valla, publicats sal site de la Chambra e sus youtube.
“Vioule, viouloun e semitoun dedins Lou Pourtoun”. Mòstra d’antics enstruments musicals de totas las valadas occitanas
Vista l’afluença excepcionala a la mòstra sus lhi enstruments musicals occitans enti mes de mai e junh, l’Associacion Bouligar decida de prolonjar fins a la fin de l’istat la permanen´ça de l’extaordinària collepcion privaa dal musicaire Celeste Ruà enti locals dal centre polifoncional Lou pourtoun d’ostana.
Retorna lo Prèmi Ostana escrituras en lenga maire. Lo Prèmi Ostana, arribat aqueste an a sa novena edicion, se tenerè a Ostana da 1 al 4 de junh. L’iniciativa nais dal desir de conóisser e de far conóisser d’escriveires, de cineastas, de compositors provenents da divèrsi cants dal mond que a travèrs lors qualitats artísticas representon lor lenga maire.


text:
5. La bèstia de sèt caps
Un còp i aviá, dins un païs dont sabi plus lo nom, un grand senhor qu’apelávan Orland, la filha del senhor qu’apelávan Ròsamonda, un chivalièr nomat Ludovic, un pastre nomat Joan, e la bèstia de sèt caps.
Lo senhor Orland aviá un castèl miraudiós enrodat de nautas emparas, comol de polits mòbles d’aur e de ricas tenduras ; la plana à l’entorn del castèl, amb sas pèças de blat, sas vinhas, sos bòsces, sos ostalets clochats (1), èra tota seuna. Èra tant coma un rèi.
Ròsamonda aviá quinze ans.Èra polida coma un lum. Sos èls èran esclets e prigonds, sa cabeladura longa e negra, sas gautas color de persèga madura. Portava raubas de seda amb gafetas d’aur. Èra de còr tota serviciala e pietadosa ; aimava los paures e los menèls.
Lo chivalièr Ludovic aviá trenta ans. Èra lo darrièr creis d’una raça desfortunada. Son castèl s’agrolava. Ludovic èra tot aulor e malvolencia. S’agradava à cassar, amor de far sofrir lo bestial e auriá tengut d’esposar la polida Ròsamonda per çò qu’èra rica. Joan-Joanet aviá quinze ans e èra pastre. Amb sas ropas de paure revertava un rèi, tant sos èls lusissian t e tant son ròse visatjon lo coratge trespirava. I coneissian pas paire ni maire, mas de femnas vièlhas disian qu’èra fil d’un rèi del nòrd, e qu’aviá una fadeta per mairina.
La bèstia dels sèt caps…-Ai ! qu’èra una polida bèstia engersabla (2) ; un fotral de còrs à biais de sèrp amb una coa longassa, quatre bingas revoludas (3) de borra ; suls rens, coma una tartuga, d’escamas duras, de totas las colors, que lusissian al solel, e sèt caps, amb sèt còls, sèt caisses alandats, sèt lengas verimosas e quatòrze rengadas de caissals ponchuts.
D’ont veniá ? Degun que oc sachès. Mas al moment ont comença mon raconte, una semana n’aviá qu’èra arribada dins lo païs. Lo jorn, dormiá pels ròcs o dins las grezas, la nèch afrabava las viandas, escanava fedas e biòus, enportava los viatjors atarzats pels camins. Tres òmes, doas femnas e quatre dròlles n’avian passat, manjats pels sèt caisses.
Lo senhor Orland èra coma cal. Esmogut de pietat davans los malastres de son pòble, mandèt venir totes sos amics del vesinat. Armèt totes sos soldats e totes sos bordièrs e, en cap de son escabòt, partiguèt per anar tuar la bèstia dels sèt caps. Del pus naut de las emparas, Ròsamonda amb sa bèla rauba lo seguiá dels èls e li risiá. La bèstia de sèt caps los vejèt venir e se boleguèt pas quitament. Las sagetas lisèron sus sas escamas sens l’atenge, cap de can volguèt pas l’entreprene ; los cavals s’encabrèron sens voler corre, e Orland deguèt tornar tot monhe à son maine. La nèch avenent, la bèstia de sèt caps escanèt dèts motons, dintrèt dins un ostalet dont la pòrta juntava mal e devoriguèt lo paire e la maire e los tres mainats.
Orland èra en pensament. Mandèt venir l’ermita de Ròc-Amador, un sant que coneissiá lo passat e l’avenir. L’ermita questionat plora à l’encura de respondre. Orland buta que mai, e l’ermita finís per parlar : « Senhe Orland, çò dis, la bèstia de sèt caps non quitará lo païs que si lo dònas ta filha. »
L’ermita se’n es tornat e Orland se lamenta.
« Ai ! çò dis, ma filha, ma brava e polida Ròsamonda ! Cossí ieu que soi ton paire, poirai te donar al dragon ? Aimi mai veire avalir tot mon pòble e gardar ma dròlla qu’es dolça e polida coma un lum. Ròsamonda ! Ont es Ròsamonda ?
Degun que responde à Orland. Ròsamonda n’es plus al castèl. A ausit l’ermita. E coma es bona, coma aima los paures e los menèls, es partida. Anará trobar la bèstia de sèt caps e se daissará manjar pels sèt caisses, amor de deliurar lo païs. A ! la brava drollòta !
Ròsamonda, vestida de seda e d’aur, arriba dins lo bòsc ont la bèstia dels sèt caps es adormida. Lo bòsc es al ras del castèl de Ludovic, e Ludovic que velha la bèstia del pus naut de sa torre-mèstra, a vist arribar la joventa. L’a vista e bolèga pas.
Ròsamonda se bòta de ginolhons e cluca los èls, en esperant la mòrt. Ausís un bolegadís de brancas trossadas e cluca los èls que mai : es la bèstia de sèt caps que la va devorir. Mas non, aquò’s Joan lo pastre, que dis : « -Dòna Ròsamonda, durbètz los èls e crentetz pas.
- Mon paure Joan, fug, triga-te ; la bèstia te manjariá. Ieu vau morir per totes e la bèstia se’n anará.
- Dòna Ròsamonda, rasonatz mal. Ai pas ieu paur e vos apararai. La bèstia de sèt caps non pòt res sus ieu, mercés que ma mairina es una fadeta. Gardatz lo secret. Ajetz pas paur ; vos apararai. » E Joan, atal parlant, aviá l’aire afogat d’un chivalièr. Èra escovenent (4) e risiá. Ròsamonda l’aimèt sul còp, tot ben que non foguès qu’un pastre de res.
La bèstia de sèt caps s’es derevelhada e, sentent de carn joina, gornha de sos sèt caisses al còp. Ròsamonda giscla e s’aglena darrièr Joan que tremòla pas, el.
La bèstia s’enansa e s’acranca à dos passes de Joan. Pèi, vira à l’entorn d’el per atenge Ròsamonda. Mas Joan es prèste. Ten dins la man son daganás (5) de pastre, prèste à tuar. Un morre alandat i ven al ras, lo majenca, pèi un autre, de tal biais que, rausada de sos sèt caps, la bèstia tomba e mòr. Ròsamonda aviá pas vist res, qu’èra estavanida. Quand Ròsamonda es revenguda, vòl gramerciar Joan que li dis : « Dòna, vos demandi pas de paga : non diguetz res à degun ; mas, davans de vos maridar, esperatz un an e un jorn. Urosa siatz. » E Joan se’n anguèt.
Ròsamonda tòrna al castèl, tota palma. Lo paire plorava de jòia. Tot lo païs èra en regaudiment. Portèron la bèstia dins lo sòl del castèl e los mainats i dansèron à l’entorn, mas i aviá plus los sèt caps.
Un òme à caval, precedit d’un òme à pè que sonava del còrn, seguèt tot lo païs en cridant : « Lo valent qu’a tuada la bèstia de sèt caps, que se presente al castèl, lo senhe Orland lo maridará amb sa filha Ròsamonda. »
Foguèt lo chivalièr Ludovic que se presentèt. Arriba amb lo rire sus las pòtas, seguit d’un vailet que pòrta una saca. Dis pas res, mas duèrb la saca e los sèt caps de la bèstia de sèt caps tòmban als pès d’Orland e de Ròsamonda.
Orland es pas content, car aima pas plan Ludovic, mas a promés e tendrá paraula : « Ludovic, te maridarai amb ma filha. Ròsamonda dirá pas de non. » Ròsamonda es pas contenta : aima pas Ludovic. Mas son paire a promés e fará pas mentir son paire.
« -Paire, çò dis, refudarai pas d’èstre la femna de Ludovic. Mas soi plan jova, demandi un an e un jorn per m’unir en maridatge. »
Una annada es passada. Cada ser, dempèi un mes, Ròsamonda montava sus la pus nauta torre del castèl e, botant la man drecha sus las cilhas per veire pus lonh, agachava dins la plana. Çò qu’atal cercava la polida Ròsamonda, aquò’s Joan lo pastron, que tuèt la bèstia de sèt caps. Mas Joan lo pastre es pas vengut. A, tot probable, oblidada sa promessa, o belèu es mòrt.
Lo maridatge de Ròsamonda e de Ludovic, l’an anonciat al trompeton. Grand reng de senhors e de dònas s’es arremosat al castèl d’Orland. Dins la pus larga cambra, la taula es servida. Los covidats vestits de seda e d’aur son al sèti, totes agáchan Ludovic e Ròsamonda. Ludovic s’englòria. Ròsamonda es en malcòr. Ludovic sosca à la pecunha qu’aurá deman-e Ròsamonda sosca al pastron qu’es pas tornat.
Tot d’un còp, las pòrtas de la cambra s’alándan e un joine òme paurament vestit dintra e saluda la claror e dolçor dins sos èls. Aquò’s Joan lo pastre ; Ròsamonda l’a reconegut, mas dis pas res.
« -Senhe Orland, dis lo jòine òme, en se clinant, vèni ieu denonciar lo chivalièr Ludovic qu’es un mentidor. Soi ieu qu’ai tuada la bèstia dels sèt caps.
- Patarin, çò fa Orland, te vau far gitar à las oblidetas. Ludovic a tuada la bèstia dels sèt caps. M’a portat los sèt caps. Es pas un drollat coma tu qu’auriá pogut tuar un mostre que m’a tengut còp à ieu, Orland. » Lo pastre Joan s’estrementís pas gaire. « -Senhor, çò dis, los avètz, los sèt caps ?
- Oc, los ai ; l’ermita los a adobats coma se deu e los sèrva dins aquesta placard. Aquí-los.
- Atal plan, çò dis Joan, agachatz los sèt caps, ont an las lengas ? » Grand bolegadís se fa dins l’abaus dels covidats. Se lèvan, se bútan. L’armari es dubèrt. Los caps an pas de lengas.
Joan, qu’a ganhat, gita sus la taula una caisseta de bòsc escalprat. La duèrbon : i a las sèt lengas de la bèstia de sèt caps.
Ludovic enferonit volava sus Joan, mas Ròsamonda l’acranca : « -Paire, çò dis, e vos-aus totes mos amics, reconeissi mon salvador ; aquò’s Joan lo pastre qu’a tuada la bèstia de sèt caps. Aurai pas d’autre espós qu’el. Ludovic es un mentidor, qu’a panat los sèt caps de la bèstia de sèt caps. » Ludovic es à plec de vergonja. Fa tres passes drech la pòrta. Vòl fugir, mas davans de partir se revira : « -Orland, donaretz pas vòstra filha à un patarin. » Mas Joan a gitat son mantèl de sarga e aquí-lo vestit de seda verda e d’aur resplendent ; à son anca, una espasa d’argent.
« -Traidor, çò dis, en se portant sus Ludovic, me prènes per un patarin. Soi ieu lo fil del rei del nòrd. Ai corregut tot un an per me far reconeisse de mon paire. Aicí va èstre. Es en camin amb tota sa cort. Durbètz las fenèstras, lo veiretz aval dins la plana. Arriba.Es juste e vòl recompensar la polida Ròsamonda que s’abandonava per salvar lo pòple, e punirá lo guèrlhe Ludovic. » Orland compren, aqueste còp.
Lo rèi del nòrd arriba amb tota sa cort. Gítan Ludovic à las oblidetas. Lo pastre Joan, qu’es lo fil del rèi, se marida amb Ròsamonda. Joan vendrá rèi e Ròsamonda rèina. Viuran uroses ; auran nombroses fils valents coma lo paire e nombrosas filhas polidas coma la maire.
1. couverts de chaume.
2. épouvantable.
3. hérissé.
4. beau.
5. coutelas.
Autor : Cubaynes (pseudonim : Joan Carci), Contes de la vièlha França


text:
País Nissart e Alpenc
14a Fèsta d'Occitània 16/10/2011 Teatre F Gag a 15 oras, Nissa vielha- Théâtre F Gag à 15 h, vieux Nice
Atac polític dal Tribunal constitucional espanhòl : sosten democràtic a la « LEI DER OCCITAN, ARANÉS EN ARAN »
PRIMIERA dins lo monde : reconeishença jurìdica per l'occitan lenga oficiala "LEI DE L'OCCITAN, APELAT ARANÉS EN ARAN" aprovat en Parlament de Catalonha 22.09.2010
Monument "Aran per sa lengua"
Monument ara lengua occitana davant eth Govèrn d'Aran
Rescòntre embé Cristòu Daurore, direitor dal CCOc per Le Petit Niçois (2011)
A tu Maurís, so CCOc es en dòl (21/07/2011)
9ena Dictada - 9ème dictée en Occitan Nissart : 15 h. samedi 29 janvier 2011, 3 place Île de Beauté, Nissa (port)
Calendari nissart dau 2011 : ven de sòrtre !
37ena vìsita de Nissa en nissart/ 37ème visite de Nice en nissart
Nissa e Occitània per Garibaldi - Anthologie garibaldienne d'Oc (1859-2007)
Coarasa.fr : lo site dal cors d'occitan alpin a Coarasa (valaa de Palhon)
Ràdio Nissa pantai a escotar en linha !
Teatre La Chorma : "Fai calar" ; "Es normal" ; Repeticions de "Fai calar"
La victòria dei actors de "La Chorma nissarda" per lo 23en Festenau de teatre de Fuvèu
Botiga- Mediàteca << lo pendin Occitània es aquite !
Carcassona 2009 : Manifestacion per la legalitat e per d'accions estatalas concretas per la lenga d'Òc
Promouvoir l'occitan dans les Mairies : c'est facile !
Noms bilengas de las comunas de las Alps Marìtimas/ Noms bilingues des communes des Alpes-Maritimes
Sinhaletica bilenga/ Signalétique bilingue des exemples
Lo CCÒc sosten la manifestacion de totes los Païses d'Òc
per la lenga occitana lo 31 de mars dal 2012 a Tolosa (esperam aquèla
que ven a Marselha ò Niça !)
Le CCÒc soutient la manifestation de tous les Pays d'Oc pour la langue occitane le 31 mars 2012 à Toulouse (on espère la prochaine à Marseille ou Nice !)
Correspondença/ Correspondance :
Propositions Festi'Cant 2009 (feb. 2009)
Letra de Reinat MATALÒT a Eric CIOTTI et
Letra a sa comuna de Coarasa per so bilenguisme/ Lettre à la mairie de Coaraze pour le bilinguisme (dec. 2008)
Textes en lenga telecargables/ Textes en langue téléchargeables (gratuitement et ouvert aux diverses graphies) :
Lo parlar de Sclos de Còntes de Bernard Fruchier (occitan alpin, Sclos de Contes /Luceram)
La capèla Sant Joan de Luceram de Bernard Fruchier (occitan alpin, Luceram)
Baldi e Napoleon de Renat Bermon (occitan alpin, Bendejun)
Gaida a la masca Ricolfi Jouan (occitan alpin, Contes)
La lenga de Berra las Alps/ La langue parlée à Berre-les-Alpes de Laurenç Revest (occitan alpin, Berra)
Quauqui dichas en nissart/ Quelques proverbes nissarts de Reinat Matalòt (occitan nissart, Nissa)
Evolucion dau niçard da Reinat Matalòt (occitan nissart, Nissa)
Per capturar un àngel de Reinat Toscano (occitan nissart, Nissa)
Sa necessitat de sel'equilibre de Blai de sa fuònt de Mel (occitan alpin, Levens)
Istòrios de mourro de Pascal Colletta (occitan alpin, Ilònsa, orthographe mistralienne)
Messa de Sant Miquel ar Mourignet (occitan alpin, Moulinet, orthographe mistralienne)
L'invit a Sant Martì (Vesubiò), Biasini (occitan alpin, Saint Martin Vésubie, orthographe personnelle)
Histoires d'Orpierre (en Occitan alpin) et Roman historique (en français) (occitan alpin des Hautes-Alpes, Orpierre, Raymond Chauvet)
Tableau de conjugaisons en occitan alpin de Trescléoux par Michel Arnoux (occitan alpin des Hautes-Alpes, Trescléoux)
Istòric de li activitats Viatges, sortidas
Compte rendu de la conférence de presse sur le programme Convergença pour les élections municipales


text:
Abeille (moneda)
L'Abeille (abelha, en francés) es una moneda locala introducha en 2010[1] a Vilanuèva d'Òlt. L'Abeille a per tòca principala la promocion del comèrci local. 1 Abeille val 1 Èuro.
Creacion e objectius[modificar | modificar la font]
Es l'idèa d'una associacion locala, "Agir pour le vivant",[2] e sa tòca es de:
- Promòure lo desvolopament estadís (agricultura biologica...)
- Afortir la solidaritat
- Estimular l'economia locala
Devisas e validitat[modificar | modificar la font]
De bilhets d'1, 2, 5 e 10 Abeilles representan de pinturas de Jean-Claude Maurel d'un latz, una fotografia d'una abelha sus una flor per Christian Aymé de l'autre.[1]
Se devalua cada 6 mes de 2%, que cal pagar per manténer la validitat dels bilhets.


text: Paquistan es un país en via de desvolopament qu'a degut afrontar de problèmas politics e economics nombroses. Malgrat èsser un país fòrça paure en 1947, lo sieu taus de creissença es estat superior a la mejana mondiala dins los quatre decènnis posteriors, mas de politicas imprudentas condusiguèron a una recession a la fin dels ans 90. Recentament, las reformas economicas importantas an resultat en una economia mai segura vista dempuèi investisseires estrangièrs e an accelerat la creissença sustot dins lo sector segondari e lo sector terciari.


text:
Villes et mairies du District de Boudry (157)
Liste des communes
Peseux
Ville de Peseux, localité de la Suisse de 5 600 habitants.
La mairie de Peseux a une adresse e-mail et un site Internet.
Colombier
Ville de Colombier, localité de la Suisse de 5 100 habitants.
La mairie de Colombier a une adresse e-mail et un site Internet.
Boudry
Ville de Boudry, localité de la Suisse de 4 900 habitants.
La mairie de Boudry a une adresse e-mail et un site Internet.
Cortaillod
Ville de Cortaillod, localité de la Suisse de 4 400 habitants.
La mairie de Cortaillod a une adresse e-mail et un site Internet.
Corcelles-Cormondrèche
Ville de Corcelles-Cormondrèche, localité de la Suisse de 4 000 habitants.
La mairie de Corcelles-Cormondrèche a une adresse e-mail et un site Internet.
Bevaix
Ville de Bevaix, localité de la Suisse de 3 700 habitants.
La mairie de Bevaix a une adresse e-mail et un site Internet.
Saint-Aubin-Sauges
Ville de Saint-Aubin-Sauges, localité de la Suisse de 2 400 habitants.
La mairie de Saint-Aubin-Sauges a une adresse e-mail et un site Internet.
Bôle
Village de Bôle, localité de la Suisse de 1 800 habitants.
La mairie de Bôle a une adresse e-mail et un site Internet.
Gorgier
Village de Gorgier, localité de la Suisse de 1 800 habitants.
La mairie de Gorgier a une adresse e-mail et un site Internet.
Auvernier
Village d'Auvernier, localité de la Suisse de 1 500 habitants.
La mairie d'Auvernier a une adresse e-mail et un site Internet.
Rochefort
Village de Rochefort, localité de la Suisse de 1 000 habitants.
La mairie de Rochefort a une adresse e-mail et un site Internet.
Vaumarcus
Village de Vaumarcus, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Vaumarcus a une adresse e-mail.
Fresens
Village de Fresens, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Fresens a une adresse e-mail.
Montalchez
Village de Montalchez, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Montalchez a une adresse e-mail.
Brot-Dessous
Village de Brot-Dessous, localité de la Suisse de -100 habitants.
La mairie de Brot-Dessous a une adresse e-mail.


text:
Dissabte, 6.8.2016 03h00
Un còp èra a Someire un jove sonat Teodorit que voliá anar veire sa galanta dau costat de Galargues. Per passar lo riu Vidorle, limit tradicionau entre parlar provençau e lengadocian [1], caliá donar quicòm a un òrre mostre, escaisnomenat “Lo Passaire” que barrava lo camin de Marselha a Montpelhier. Se lo mond lo fasiá pas, los amenaçava de los negar.
Aquel mostre èra un omenàs que voliá a tota fòrça desseparar las doás ribas de Vidorle per son compte e empachar lo passatge liure. Voliá èstre au centre de tot. Per devenir incontornable, voliá que se parle d’el tostemps. E amb lo temps, aviá capitat. Devián pagar per passar o far un contorn grand, s’arrestar aicí o se negar.
Aviá decidit que comandariá tot lo país d’entre Vidorle e Vau Naja despuèi un bèl fòrt nomenat Palaison. Amb lo temps, l’apelèron capolierament “Captau” lo palaisenc.
Cadun ié portava quicòm mas lo nòstre jove Teodorit èra paure e lo pauc de sòus que se ganhava, la familha los gardiavan per las despensas dau trin de l’ostal.
El, pasmens, volguèt traversar. Per lo promièr còp, ié anèt en prepausant au mostre un objècte qu’aviá talhat el dins la fusta. Una mena d’estatua. Mas lo captau ne’n voliá ges.
Embestiat se’n tornèt a l’ostau penat de pas aver passat per veire sa calinhaira. Coma sabiá pas nadar, aviá paur de se negar. Aviá mancat de lo far un còp e voliá pas se renegar.
Ié venguèt l’idèa de recitar un poèma de sa composicion sus l’aiga e la belessa de Vidorle. Mas lo nòstre palaisenc ne’n volguèt pas mai de sa lenga e de sos verses...
Alora se’n tornèt un còp de mai au sieu, e pensèt, chifrèt, perpensèt, calculèt mai. E se diguèt s’anèsse veire la sàvia dau vilatge que me done quauque conselh?
Trobèt la femna sàvia, ié diguèt çò que voliá. Ela cugèt un briu puèi ié donèt un tap gròs e mai, ié conselhèt d’anar dins la mar, de bramar au pofre qu’es mon amic e de lo regalar au mostre en dire aquela frasa: “tap tarat, taparà pas, tap pas tarat, taparà” tot en ié metent lo tap dins la boca. Lo faguèt lèu lèu. E se’n caminèt veire aquel arlèri de mostre que ié diguèt: “Qué me pòrtas mai pauròt?”. “Un pofre per que posquèssetz vos regalar!” ié respondèt. Lo mostre susprés acceptèt e paupèt lo profre per veire coma gròs e plen de carn èra.
Alora la bèstia marina, d’una virada d’uèlh envelopèt lo mostre de pertot e sabiá plus de que far. Agachava Todorit amb d’uèlhs coma jamai s’èra vist. El lo mostre, èra mens fòrt e furb que quauqu’un... D’aquel temps lo jove diguèt la frasa dau tap e ié metèt coma cal dins la boca per fin que sòrte pas. Lo pofre tot aürós d’èstre util se portèt lo mostre dins l’aiga. D’aquel jorn que se neguèt dins Vidorle, se ditz que lo mostre se veguèt pas pus.
Despuèi aquel temps, se ditz que se pòt passar mai facilament Vidorle e que lo pofre vidorlenc velha sempre sus los que voirián empachar lo liure passatge d’un caire o de l’autre d’aquel riu que vei passar lo camin grand d’Occitània.
Teodorit posquèt anar veire sa calinhaira e las doás familhas foguèron ligadas per aquel mariatge, a caval sus las doás ribas vidorlencas.
En recòrd, foguèron aüroses de se tornar trobar per dançar sus lo pònt de Vidorle que lo mostre ié foguèt vinçut. E sos enfants e felens contunhèron de ié dançar. Ié devon balar ancara que vos parle.
Chofat e chumat, mon conte [2] l’avètz pescat!
–-
[1] Per avedre enquistat dins lo sector entre Lengadòc linguistic e Provença linguistica (Provença linguistica mas Lengadòc istoric, coma Gavotina linguistica que pòt èsser Dalfinat, Contea de Niça, Provença istorics) cal ben recordar qu’aquel limit es valable soncament sus una infima part dau cors de Virdorle. Entre Lo Grau dau Rei e Aigas-Vivas, excepcion facha a mai dau cas de Marsilhargues, e pas mai!
Costat lengadocian: caracterizat bèl promièr per l'emplec dels articles definits plurals "los, las"
- Agremont (30)
- Aubais o Aubais mema (30), quitament lor escais-nom es "Los Sauta ròc"
- Aujargues (30)
- Boisseron (34)
- Combàs (30)
- Fontanès (30)
- Junàs (30)
- Lecas (30)
- Maruèjols de Gardon (30)
- Someire (30)
Dins aquel canton, se remarca una "pression" dau provençal. Parle pas de grafia, ni d'istòria. Parle de dialècte. Aicí, los locutors naturaus parlan lengadocian orientau, es clar. L'emplec dels articles definits plurals "los, las" es lo mai emblematic, mas d'autres elements lo caracterizan tanben. Aquel posicionament geografic es quitament mai luònh a l'èst que çò qu'aviam poscut pensar (Quissac es largament de dialècte lengadocian orientau, coma Someire!) en consultar las mapas istoricas que circulan. Tan costat felibrenc coma... occitanista, estonant o alora un a seguit l'autre e las atestacions escrichas (tèxtes de poètas o d'erudits locaus) ajudan pas totjorn. Es pas la mencion d’un nom d'ostau "Lis Iroundello" sus la comuna de Someire que cambia la situacion. Es l'argument d'un vaunajòu que m'assegurava de la pròva de la diferéncia entre "lenga" provençala de Someire (Someire estent per el -coma d'unes autres- provençala, çò qu'es erronèu) e "lenga occitana"... Ausiguère quasi parier a Lunèu, ciutat dialectalament lengadociana pasmens. I es que Marsilhargues que comencèt de cambiar de dialècte en passar de "los, las" a "lei" recentament. En 1839, l'escrivan marsilhargués German Encòntra emplega "los, las" cf. https://books.google.fr/books?id=z2gvAAAAYAAJ&printsec=frontcover&dq=%22Germain+Encontre%22&hl=ca&ei=ZBl-Tpz-D8TO4QTymfW2Dg&sa=X&oi=book_result&ct=result&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false (nòta: s'emplega "lei" [lej] e non [li] as Santas Marias de la Mar).
Lo ròtle de la camarguitud e de la bovina (nom de manadas, expressions taurinas) pòt explicar en partida aquela influéncia, mas pas sonque. En lengadòc orientau, la bovina se fa tanben en parlar l'occitan naturau dau país (lengadocian orientau doncas). La ciutat d'Arle, e lo prestigi literari felibrenc explican tanben una influéncia. E d'unas associacions localas tanben qu'opèran per cambiar de dialècte, aviam aprés que se fa de cors de Provençau rodanenc dau costat de Mauguiòu... E un jorn, dau costat d'Aubais, un ancian que veniá de Losera a l'origina m'aviá quitament estomegat en dire que lo monde d'Aubais mema s'enganavan en dire "los, las" e que caliá escriure coma dins sos poèmas e dire "li" coma el... Aürosament qu'avèm tanben au nivèu literari o creatiu de testimònis locaus coma Joan-Baptista Fabre/ Favre, Paul-Luc Sabatier amb lo libre "Entre Cadoule et Salaison" cf. http://cercleocvendargues.over-blog.com/album-2192768.html o ancara lo cantaire Patric (qu'es d'aquel sector pròche). E au nivèu linguistic avèm d'òbras coma l'Atlàs Linguistic de Lengadòc Oriental (ALLOR) e mai precisament lo trabalh de Loís Michel (estraches sus http://www.jfbrun.eu/lengadoc/michel_vidourle.htm ) per nos recordar aquò. Perqué senon poiriam creire a l'invasion besierencooccitana que fa lo liech de "collectifs" e patin cofin vèlo.
Retrobam la mema situacion entre Occitan Provençau e... Occitan Vivaroalpenc. Negacion de l'Occitan vivaroalpenc, o rosigatge maximau quora es possible en favor de Provença. Provença istorica e Provença linguistica, tot fa ventre per "the" Provença. Mas son de causas que lo monde s'entestardisson de pas veire... Quita a se copar la branca occitana/ occitanista sus la quala siam assetats. Òc, bèl promièr l'emplec dels articles definits "los, las" en vivaroalpenc, es un constat evident de comunion dins la diversitat de l'occitanitat. Ges de colonizacion occitana per temptar d'explicar aquela preséncia dau briançonés quasi as pòrtas de Niça.
E voèi, de constantas? Lor empacha ges de far valer "els" promièrs sus "los autres" (sempre). E mai quora de monde me parlan d'invasion lengadociana (o occitanista) en Provença. Alora avèm l'argument "fatau bazooka":  >. Mon vesin se sente chinés tanben, alora quora vau en cò d'el siei en China benlèu...
Me fa ben rire... o plorar.
Costat provençau:
- Aigas-Vivas (30)
- Cauviçon (30)
- Sant Còmes (30)
- Congènias (30) (vilatge d’origina d'una partida de la familha de Robèrt Lafònt, de Lafònts ié son un molon en aquel endrech, mas ges de sovenir de nòstre Robèrt Lafònt dins la populacion rescontrada)
- Montpesat (30)
Apondons :
- Segon las enquistas de Jòrdi Gròs, Montanhac (30) es provençau (« li »), e Molesan es lengadocian (« los, las »), ié trabalhèt coma institutor.
- Segon las enquistas de Jaume Ressaire amb Francés Fontan, Sant Andrieu de Ròcapertús (Saint-André-de-Roquepertuis) es provençau (articles def. plur. « li » als dos genres) e Montclús es lengadocian (articles def. plur. « los, las »), sembla confirmat per la toponimia de luòcs. Euset e Mejanas lo Clap son lengadocians (articles def. plur. « los, las »), Foissac (30) es provençau (articles def. plur. « li » als dos genres).
- Segon l’atlàs ALLOr, Lussan es en airau « los, las ».
[2] Conte inspirat dels diverses contes ausits dau temps de mas enquistas linguisticas aicí e autra part e... tanben de mon imaginacion.
Tèxt a destinacion dels enfants per los divertir dau temps das vacanças. Desire de bonas vacanças d'estiu a totes los enfants, grands o pichòts.
Comentaris
4 de julh 22.26h
#1 Adieu,
Mercés per los comentaris. Mas...ai pas parlat de sistematizar doncas sabe pas ben coma recebre la remarca... La complexitat es evidenta es una lapalissada, subretot en dialectologia...
Bon, amistats.
Valora aquest comentari:
0
0
4 de julh 18.25h
Adieu,
Es un article plan interessant mas caldriá arrestar de sistematizar a partir d'un (dos, tres o quatre) trach(es) per definir l'espandi gardonenc lingüisticament. La realitat del terrenh es plan complèxa. En morfologia verbala per exemple, la màger part del territòri es pas provençaL..
Un darrièr ponch, la forma vertadièra del país es Lunèl, e pas Lunèu, forma implantada a mai dins los cartèls per la provençalizacion portada per d'entitats divèrsas coma per exemple l'Escolo ... Legir la seguida
Valora aquest comentari:
0
0
1
Comenta
Lo comentari es estat mandat corrèctament


text:
Saint-Martin-d'Uriage
Nom desconegut en arpitan (Saint-Martin-d'Uriage en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vast Comuna en comprenent:
- Sant-Martin
- Sant-Nizier
- Lo Pinet de Uriage
- Villeneuve de Uriage
- Uriage-los-Bains : station thermale #que las aigas n'èran ja apreciadas a l'epòca romaine e #qu'a preses lo sieu essor a Modèl:La s-.
Vaste commune comprenant:
- Saint-Martin
- Saint-Nizier
- Le Pinet d'Uriage
- Villeneuve d'Uriage
- Uriage-les-Bains : station thermale dont les eaux étaient déjà appréciées à l'époque romaine et qui a pris son essor au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Pendent la Segonda Guèrra mondiala lo castèl de Uriage a #èsser escuelhut pel Regim de Vichy per protegir lo Escòla dels marcs de Uriage remplaçada l'an 1943 per la Escòla dels marcs de la Milice.
Durant la Seconde Guerre mondiale le château d'Uriage a été choisi par le Régime de Vichy pour abriter l'École des cadres d'Uriage remplacée en 1943 par l'École des cadres de la Milice.


text:
Carency
Carency es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La seigneurerie de Carency i aguèt atribuit al Sègle XIV a una branca cadette de las Borbó-La Camina, #que los membres #prene pel continuament lo nom de princes de Carency
La seigneurerie de Carency fut attribuée au Sègle XIV à une branche cadette des Bourbon-La Marche, dont les membres prirent par la suite le nom de princes de Carency


text:
-43
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -43 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Egipte[modificar | modificar la font]
Famina en Egipte. Per defugir una revòuta d'Alexàndria, qu'èra lo centre de son poder mai una fònt de trèbols importants dins la region, Cleopatra VII deguèt se concentrar sus l'avitalhament de la vila.


text:
Dimars, 2 de febrièr de 2016, 03h00 Espòrt
Dracs: concentracion abans de dintrar sus la pelena
Abans la debuta tre dijòus del campionat 2016 de Superliga, la 17a jornada del Campionat d’Elèit vegèt una partida supèrba se debanar en tèrra vauclusenca.
Danças sul Pont d’Avinhon...
…O puslèu sus la pelena sintetica de l’Estadi Sant Ruf ont las formacions de l’EO Avinhon e Carcassona prepausèron un rugbi ofensiu e engatjat. Cada formacion podiá comptar amb un expèrt de las manòbras collectivas: los dos mièges de dobertura, Maxim Gressèque pels Canaris e Joris Bissière pels Bisonts. Haydn Peacock dobrissiá la marca d’entrada (4a) pels Jaunes, mas lo segonda linha blau e blanc Porret li respondiá (10a). Aprèp una ataca a la man al cinquen tengut qu’anava d’una ala l’autra, l’alièr Renu puntava l’ensag (30a), mas Bissière tornava metre las doas esquipas a egalitat (10-10) sus un còp de rens a la darrièra minuta (39a) del primièr temps.
Los provençals tornavan sul terren amb unas cambas de fuòc e fasián lo trauc amb dos ensages del centre australian Kiernan en cinc minutas: a la 47a, a la recepcion d’una passa al pè e a la 51a aprèp una ofensiva partida de la linha avinhonenca: 22-10 pels locals.
La partida anava virar de fisionomia amb l’intercepcion de l’alièr audenc Alèxis Escamilla (56a) que marcava entre los pals aprèp 70 mètres de corsa. En estat de gràcia, en cap de linha, l’alièr bonificava doas atacas carcassonesas (61a e 64a). A cinc minutas del tèrme, lo segonda linha Koma Samson liberava una palma per son talonaire Jonatan Som que marcava. Amb las transformacions e una penalitat a la darrièra minuta (80a) de Maxim Gressèque, los vesitaires ganhan 32-22. Lo public a pas agut lo temps de bufar long de 80 minutas d’un jòc intensiu. Òm ne torna demandar!
Las partidas del dimenge foguèron pas del meteis nivèl. Lesinhan metèt una orada abans de prene la mesura d’Albi e comptèt amb sas individualitats per faire la diferéncia: 30-14. Vilanuèva vendèt carament sa pèl de Laupard, mas perdèt un còp de mai e acaba la primièra fasa amb 16 desfaitas en 16 partidas: victòria de Limós 25-12.
Carcassona es assegurada de jogar la Pola dels Asses de la segonda fasa. Demòran encara tres en corsa per las doas autras plaças: Limós, Lesinhan e los Dragonets. La jornada de ratrapatge de la dimenjada es doncas d’una importància màger. Dimenge, se jogaràn Dragonets-Carcassona (a Sant Estève) e lo dèrbi Lesinhan-Limós que valdrà lo desplaçament. Tre dissabte, Palau anarà rendre vesita a Tolosa per una partida entre mal classats.
Superliga: Leeds-Warrington en dobertura
La primièra partida de la sason de Superliga se jogarà dijòus de ser: los campions 2015, Leeds, recebràn los Lops de Warrington. Se doas partidas se jogaràn dimenge, Hull KR-Castleford e Wakefield-Widnes, las autras 3 son programadas divendres en serada: Hull FC-Salford, St Helens-Huddersfield e Wigan-Dracs. Los Dracs començan cò d’una formacion de las mai fòrtas, una valor segura e istorica de la competicion. Aurem ja una indica per saupre se los meses de preparacion an permés de tornar bastir una formacion, marcada per un bèl nombre d’arribadas: los alièrs Joe Broughton e Pat Richards, lo mesclanha Richie Myler, lo talonaire papó Paul Aiton, lo pilar Dave Taylor, los segondas linhas Glenn Stewart e Justin Horo e lo retorn dels nafrats, lo centre Vincenç Duport e lo pilar-capitani Remi Casty. La partida de dijòus e lo desplaçament dels Dracs se poiràn seguir en dirècte sus Bein Sport.
Alan Roch


text:
Viarmes
Viarmes es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val d'Oise e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom de Viarmes proven del provençal olm o olme, derivat del latin ulmus, orme, #qu'èra l'arbre sagrat dels Bellovaques, vilatge gaulois del Beauvaisis. Una autra origina evocada es via armorum, rota de las armas, perque Viarmes i aviá situat sus la rota dintre Lutèce e lo camp militar de Jules César situat a Gouvieux. A la fin del Sègle XI, la parròquia a donat per Renaud de Clermond al prieuré de Sant-Martin-de detlos-Camps de París. Distincion de las La Fontaine en 1525, lo vilatge ven la proprietat de Jean-Baptiste Élie Camus de Pontcarré, prévôt dels vendeires de París, en 1758 #que #far reconstruire lo castèl lo meteis an e #que #far perforar en 1763 la carrièra de París a Viarmes. La linha de camin de fèrre Montsoult-Luzarches a inaugurat en 1880, amb una estacion en la comuna.
-
Fila:Viarmes, square Halbout e ranquejar de la glèisa.jpg
Lo square Halbout, redond-ponch sus l' avenguda Georges-Clemenceau, amb lo campanal de la glèisa en posteriora-plànol.
-
Fila:Viarmes, luòc Pierre Salve costat es.jpg
Lo luòc Pierre-Salve (segon l'ancian senador e cònsol de Viarmes), près del castèl e al nòrd de la glèisa. Es aicí #que s'an los mercats setmanièrs.
-
Fila:Viarmes, Mestièr de torisme, carrièra de París.jpg
Lo Burèu del Torisme, carrièra de París, al nòrd del bourg.
-
Fila:Viarmes, encreuament Charles-de-Gaulle.jpg
Lo encreuament Charles-de-Gaulle al nòrd de la vila, ont desbocan sièis carrièras. Las linhas de beguts s'arturan egalament aicí.
-
Le nom de Viarmes provient du provençal olm ou olme, dérivé du latin ulmus, orme, qui était l'arbre sacré des Bellovaques, peuple gaulois du Beauvaisis. Une autre origine évoquée est via armorum, route des armes, car Viarmes était situé sur la route entre Lutèce et le camp militaire de Jules César situé à Gouvieux. À la fin du Sègle XI, la paroisse est donnée par Renaud de Clermond au prieuré de Saint-Martin-des-Champs de Paris. Seigneurie des La Fontaine en 1525, le village devient la propriété de Jean-Baptiste Élie Camus de Pontcarré, prévôt des marchands de Paris, en 1758 qui fit reconstruire le château la même année et qui fit percer en 1763 la rue de Paris à Viarmes. La ligne de chemin de fer Montsoult-Luzarches est inaugurée en 1880, avec une gare dans la commune.


text:
Villez-sur-le-Neubourg
Villez-sur-le-Neubourg en normand (Villez-sur-le-Neubourg en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Villez Sul Neubourg a situat a 30 min de Evreux e 20 min de Louviers.
Villez sur le Neubourg est situé à 30 min d'Evreux et 20 min de Louviers.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Villez Ven del bas-latin villare #que significa pichona granja. Se tròba lo primièr testimoniatge escrich de la municipalitat l'an 1271 jos la forma de villarae
Villez vient du bas-latin villare qui signifie petite ferme. On trouve la première attestation écrite de la commune en 1271 sous la forme de villarae