text:
Veire l’article – e sos comentaris – sul sit del Jornalet : http://opinion.jornalet.com/felco/blog/958/de-que-se-passa-sul-terrenh-una-visita-a-un-sit-bilingue-a-moissac
Fai de ben de quora en quora d’anar veire sus plaça los collègas çò que fan.
Car se bona part dau trabalh de la FELCO es d’alestir de dorsiers per lo Ministèri (en tres ans, tres conselhiers diferents per i segre la question de las lengas regionalas…) o los elejuts (es benlèu mai eficaç), nos chau puèi pas eissubliar que premier de tot siam una associacion que s’occupa d’ensenhament, e doncas d’escolans.
20 ans de bilinguisme a l’escòla publica Lois Gardas de Moissac
Es ansin que de Montpelhier lo president de la FELCO e la cosegretària M.J. Verny son anats a Moissac. L’occasion: los vint ans d’una escòla bilinga de la vila, l’escòla Louis Gardes (un escriveire occitan dau canton) ont Cristòu Larrocan m’avia conviat, per de dire de parlar un pauc de la lonja istòria qu’a menat, non sens pena, a la creacion de sits bilingues dins lo public. Estent qu’es pas tan sovent que l’escasença m’es donaa d’anar veire çò que se passa de l’autre costat dau lindau de Lauragués, (còl particularament de marrit passar, l’altitud, la manca d’oxigèn, tot aquò…), m’avia semblat qu’aquò se poía combinar amb un rescontre amb los collègas de las academias de l’oest, Tolosa e Bordèus. Aqueu rescontre l’agueriam e valia la pena que l’aguessiam. Mas aquò me fai segur pas eissubliar la visita d’aquela escòla, sos escolans, sos mèstres, e nòstre vièlh complici l’Alan Rainal, a la randa de Moissac.
Vint ans. Vint ans fai que d’escolans de mairala e de premier gra de Moissac pòion beneficiar d’aqueu privilègi: un ensenhament bilingue en francés e en occitan, ufèrt a totes los enfants d’un meteis sector, que sieien enfants o felens d’Occitans occitanofòns, o enfants de mond que la vita los a menats aquí, en riba de Tarn, dins un país que benlèu degun lor avia pas jamai dich que l’occitan n’èra la lenga, e que, a travèrs de lors pichons, o an pogut descurbir. O tornar descurbir, coma aquelos papets e mamets que d’a cha pauc an pogut veire que lo “patois” que dins lor enfança lo chalia pas parlar, aüra a sa plaça, enfin, a l’escòla de la Republica. Aquelos enfants, de videòs nos permetèron de los veire a trabalhar los programas coma totes los pichons de pertot, mas en occitan.
Montar un sit bilingue public : una aventura e un combat
Segur, o sabèm pron, montar un sit bilingue es pas jamai un disnar de galà, coma auria dich un felibre illustre. Es tot un pretzfach penós e pesotge, per lo que decida de l’i se engatjar e los conselhiers que li ajuan, de montatge de dorsiers, de dialòg, de còps pas tan corau qu’aquò amb las Autoritats, los inspectors de tota mena. N’i a que pòion acceptar de juar lo juec –que sas règlas, aquò dich, son fixaas per de textes oficiaus que tant vau los aplicar, quand un es un foncionari normalament constituit; mas sabèm ben que totes son pas lestes a lo juar, aqueu juec d’aquí, e que quand o refusan, lor ierarquia lor ven pas forçadament ramentar las règlas… Dialòg tanben amb los mèstres en plaça, los que dinqu’aüra an fach lor mestier coma totes los mèstres d’en pertot, en francés, e que lor chau monstrar que d’acceptar la preséncia dins l’escòla de l’autra lenga es pas una agression portaira de calamitats sens nombre – desaparicion de postes per exemple.
A Moissac: una aventura collectiva
A Louis Gardes, non solament an acceptat, mas s’implican, los autres mèstres, e èran presents a la fèsta dels 20 ans del bilinguisme.
E puèi l’i a los parents, que pas ren dins lors sovenirs d’escòla lor pòt permettre de compréner d’intraa que, a costat dau francés, l’occitan pòt estre portaire de saber, de saber-far, de saber-parlar. Quand aqueles tres partenaris son convençuts – e per aquò chau que quauqu’un los sache convéncer – l’aventura dau bilinguisme pòt començar.
A Moissac, despuèi vint ans, a passat lo temps dau començar, e marcha tota sola. Mielhs qu’aquò: entre lo mond que l’i èran, aqueu dissandes de mai, l’i avia una anciana escolana de las premieras annaas de l’esperiéncia, que chau creire qu’èra pas estaa tròp traumatizaa, d’abòrd qu’èra a preparar lo concors especific que li permetrà d’èstre professora de las escòlas en sit bilingue.
Quand t’avesinas dangeirosament dau moment de la retiraa, te fai puèi plaser de veire que de joves son per dintrar dins la carriera, coma ditz la Marseillaise en parlant d’aure.
Òc, fasia plaser d’estre aquí, a Moissac, dins aquesta escòla, a veire los enfants e lors parents largar de balons de totas las colors per celebrar aqueus vint ans de trabalh per la lenga a l’escòla publica, l’escòla de totes, l’escòla de la Republica coma dison en lengatge automatic las Autoritats.
Luchar, totjorn luchar…
Mas au meitan d’aqueu plaser se venia resquilhar la consciéncia dau fach que d’escòlas ansin, n’i a, segur, mas quant pesan a respecte dels besonhs? Vès Tolosa, en Aquitània, n’i a un bon pauc. En Lengadòc Rosselhon veèm ben la dificultat per ne far créisser mai – e es pas per manca d’ensenhaires formats. Dins d’autras regions, au nòrd, de sits bilingues ne son encara a pantaisar de ne veire nàisser. E l’i a la question, la gròssa question: coma far per que l’aventura dau bilinguisme s’acabe pas a la fin dau CM2? coma far per desvolopar lo bilinguisme dins los collègis publics, en sinergia amb los sectors ont exista un ensenhament dins lo primari? Qu’ansin los mainats sèrven lor competéncia en òc, non pas l’eissubliar, dinqu’au moment ont en fin de licèu, benlèu, s’an de chança, aurèn l’oportunitat de la retrobar lo temps de preparar lo bac. Una vertadiera continuitat aquò seria logic, non? Mas es pas segur que las Autoritats veien, pertot, aquela logica…
Comunicar sul bilinguisme public: un afaire de marketing? Trobar un nom per las escòlas bilinguas publicas
E totun, lo bilingue a l’escòla publica, es quauque ren que marcha. Mas que benlèu se ne sap pas pron l’existéncia. Es pas l’Educacion Nacionala que ne vai far la publicitat, es clar. Nos chau benlèu, alora, far nautres çò que farè pas d’espersé per valorizar aquelas escòlas.
E perqué lor trobariam pas un nom que las identificaria?
Un nom que seria una marca, dins la societat de la comunicacion ont siam, ribon ribanha? Coma los Bretons an Div Yezh e los Bascos Ikas Bi…
Una idèia, coma aquò. Nòstres collègas n’an d’idèias, aquí-sobre? Pòion prepausar un nom ansin, un nom que sieie un drapèu per lo bilinguisme dins lo public?
Que l’i pensen… E que nos digan.


c: text/html

text:
Westhoffen
Westhoffen en alemannisch (Westhoffen en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom de Westhoffen a mencionat per las primièras fes l'an 732. A aquela epòca, lo luòc se compausava de la granja oèst" (West) d'una anciana villa romaine situada a Kircheim, villa que # l'usatge situa un palai reial mérovingien, e mai al sud, la longitud del Kohbach, d'una autra granja apertenenta a la abbaye de Marmoutier. Los tèxtes mencionan qu'aquelas granjas porgián essencialament en vin los sieus proprietaris respectius, sustot lo abbaye de Wissembourg e aquela de Marmoutier. D'aquela epòca nos demòra la Rosenbourg (Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle), un donjon fortificat de la possession de Marmoutier transformat a Modèl:La s- en abitat rural, e qualques vestigis de la glèisa Santa Erhard (Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle) #que çò chevet roman n'es encastré en lo mur de enceinte.
A partir de 1236, Westhoffen aperten al Sant Empèri, e en 1302, la localité a donat en penyora a la familha de Lichentberg, #qu'amb los sieus successors los Hanau-Lichtenberg demoraràn los senhors dels luòcs fins a la Revolucion. Lo blason de Westhoffen es aital dirèctament inspirat del sagèth dels Lichtenberg : un heaume al cimier en caulet de cygne. A aquela epòca (1250) debuta lo bastiment de la glèisa Santa Martin, una de las escassas glèisas-lòtjas de l'epòca gotica, #que #èsser prigondament remaniée e engrandida a Modèl:La s-, lududes en donant aital un aspècte exterior néo-gotic alavetz en vogue.
Quand en 1332, Westhoffen i aguèt elevat al reng de vila d'empèri, se édifia lo enceinte fortificada #qu'estrenh encara de los nòstres jorns la totalitat del centre ancian o Staedtel ; e #que las pòrtas n'an desgraciadament desaparegut. En 1545, los Senhors de Hanau-Lichtenberg òptan pel culte reformat sus l'ensems de las siás possessions. De la fin de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle fins en 1637, la populacion de Westhoffen #que comptava ja près de 1200 abitants, es décimée per la peste.
Pel repeuplement, dels immigrants arriban principalament de Soïssa e entre eles la familha Burri #que édifia una tannerie aital coma l'ostal d'estil renaissance alemanda flanquée d'un considerable oriel a la N°29 de la carrièra Birris (déformation de Burri). Se tròba a travèrs del centre ancian de nombrosas unes autres bastiments e elements architecturaux d'epòca (defunta Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, mièja Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle), sustot de las portails en arc de cercle, qualques ricament decòrs.
A partir de la segonda mitat de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, los bastiments adòptan un estil mai imponent, seguent aital l'evolucion de l'agricultura e de la viticulture. Se pòt admirar la marida n°6 carrièra de la libertat, e lo Rhebof, berceau familial del general Scherb, oficiar d'empèri jos Napoleon 1er.
L'esperit de tolerància dels senhors de Hanau-Lichtenberg #permetre a Westhoffen de comptar entre #lo sieu, la una dels mai importants e de la mai anciana comunitat josieva de Alsace, #que s'es largament escampilhada a partir de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle per pas mai comptar que qualques personas de los nòstres jorns. D'aquela comunitat son issus qualques personatges e de familhas illustras, sustot Léon Blum e la familha Debré. El nos rèsta d'aquela comunitat una sinagoga néo-orientaliste de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle (restaurada dempuèi pauc) e un ancian cementèri.
Le nom de Westhoffen est mentionné pour la première fois en 732. À cette époque, le site se composait de "la ferme ouest" (West) d'une ancienne villa romaine située à Kircheim, villa dans laquelle l'usage situe un palais royal mérovingien, et plus au sud, le long du Kohbach, d'une autre ferme appartenant à l'abbaye de Marmoutier. Les textes mentionnent que ces fermes fournissaient essentiellement en vin leurs propriétaires respectifs, notamment l'abbaye de Wissembourg et celle de Marmoutier. De cette époque il nous reste la Rosenbourg (Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle), un donjon fortifié de la possession de Marmoutier transformé au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle en habitat rural, et quelques vestiges de l'église Saint Erhard (Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle) dont le chevet roman est encastré dans le mur d'enceinte.
À partir de 1236, Westhoffen appartient au Saint Empire, et en 1302, la localité est donnée en gage à la famille de Lichentberg, qui avec leurs successeurs les Hanau-Lichtenberg resteront les seigneurs des lieux jusqu'à la Révolution. Le blason de Westhoffen est ainsi directement inspiré du sceau des Lichtenberg : un heaume au cimier en col de cygne. À cette époque (1250) débute la construction de l'église Saint Martin, une des rares églises-halles de l'époque gothique, qui fut profondément remaniée et agrandie au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, lui donnant ainsi une allure extérieure néo-gothique alors en vogue.
Lorsqu'en 1332, Westhoffen fut élevée au rang de ville d'empire, on édifia l'enceinte fortifiée qui enserre encore de nos jours la totalité du centre ancien ou Staedtel ; et dont les portes ont malheureusement disparu. En 1545, les Seigneurs de Hanau-Lichtenberg optent pour le culte réformé sur l'ensemble de leurs possessions. De la fin du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle jusqu'en 1637, la population de Westhoffen qui comptait déjà près de 1200 habitants, est décimée par la peste.
Pour le repeuplement, des immigrants arrivent principalement de Suisse et parmi eux la famille Burri qui édifia une tannerie ainsi que la maison de style renaissance allemande flanquée d'un remarquable oriel au N°29 de la rue Birris (déformation de Burri). On retrouve à travers le centre ancien de nombreuses autres constructions et éléments architecturaux d'époque (fin Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, milieu Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle), notamment des portails en arc de cercle, certains richement décorés.
À partir de la seconde moitié du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, les constructions adoptent un style plus imposant, suivant ainsi l'évolution de l'agriculture et de la viticulture. On peut admirer la maison n°6 rue de la liberté, et le Rhebof, berceau familial du général Scherb, officier d'empire sous Napoléon 1er.
L'esprit de tolérance des seigneurs de Hanau-Lichtenberg permit à Westhoffen de compter parmi les siens, l'une des plus importantes et des plus anciennes communauté juive d'Alsace, qui s'est largement dispersée à partir du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle pour ne plus compter que quelques personnes de nos jours. De cette communauté sont issus quelques personnages et familles illustres, notamment Léon Blum et la famille Debré. Il nous reste de cette communauté une synagogue néo-orientaliste du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle (restaurée depuis peu) et un ancien cimetière.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Jean-Baptiste Vuillaume
Jean-Baptiste Vuillaume (Mirecourt, lo 7 d'octobre de 1798 - París, lo 19 de març de 1875) qu'ei lo mei famós deus laütièrs francés deu sègle XIX.
Que vadó a Mirecourt capitala francesa de la laüteria on aprengó deu son pair lo son mestièr. En 1818, que devarè a París entà tribalhar dens los talhers de François Chanot puish, en 1821, en çò de Lette Joseph Dominique dab qui aubrire, en 1824, ua botiga aperada Lette et Vuillaume carrèra Croix-des-Petits-Champs. En 1827 qu'arrcevó la medalha d'argent a l'exposicion mondiau de París e en 1828 qu'aubrí la soa botiga deu 46 carrèra Petits-Champs.
Durant la soa carrièra que copiè mantun instruments e italians mei que mei. Que sabó innova tanben totun e qu'ei l'autor deu màger instrument de còrdas hergada de l'istòria : l'octobassa.
Que ho tanben ua personalitat mondana de la purmèra dens lo París deu sègle XIX en contacte dab los grans artistas e scientifics deu son temps dab qui e miè las soas recercas artisticas e tecnicas de laütièr. Qu'avó justament lo fisician acostic Karl Rudolf Koenig com aprenedís.
Uei lo dia, los sons instruments que son recercats per concertistas deus màgers.
Quauques violonistas qui an avuts de vriulons de Vuillaume[modificar | modificar la font]
- Charles-Auguste de Bériot (1802 - 1870) apreciava los sons arquets
- Henri Vieuxtemps (1820 - 1881)
- Camillo Sivori (1815 - 1894)
- Joseph Joachim (1831 - 1907)
- Eugène Ysaÿe (1858 - 1931)
- Joseph Suk (1874 – 1935)
- Jacques Thibaud (1880 - 1953)
- Fritz Kreisler (1875 - 1962)
- Isaac Stern (1920 - 2001)
- Joseph Hassid (1926 - 1950)
- Ruggiero Ricci (1918 -)
- Aaron Rosand (1927 -)
- Cristian Rossi (1948 -)
- André Rieu (1949 -)
- Hilary Hahn (1979 -)
- Pierre Fouchenneret (1985 -)
- Patrice Fontanarosa (1942 -)
- Hélène Collerette
- Olivier Pons (1970 -)
- Nemanja Radulovic (1985-)
- Quatuor Modigliani (2003-)
- Portal:Vriulon/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Portal:Musica/Articles ligats
- Categoria Commons amb ligam local identic sus Wikidata
- Article utilizant lo modèl Commonscat
- Pagina utilizant Commonscat sens afichatge personalizat
- Naissença en 1798
- Naissença dins Vòges
- Decès en 1875
- Personalitat lorena
- Laütièr


text:
Lei 28 et 29 d’octòbre, lo grope polifonic vauclusian Tant que li siam bailejarà un estagi de cant polifonic a La Seina (83), en convidacion dau Ceucle Occitan de La Seina. Ja es dificile de s’i faire marcar, qu’èra una capitada amé lei sòcis dau Ceucle. Mai aurètz benleu d’astre, tel. 06 13 19 78 69.
« Començarèm per trabalhar la postura, lo biais de se tenir per cantar, de respirar, es la mecanica dau cantaire que nos fau tótei conéisser » explica Maria Madalena Martinet, que trabalharà aquí amé son collèga Damian Toumi. « Puei passarèm ais armonicas, es a dire lo mescladís dei votz, particular segur au cant polifonic ».
Lo dimenge d’après-dinnar au Fòrt Napoleon, Tant que li siam donarà un concèrt a gratis, a cinc oras, e sempre organisat per lo Ceucle.


text:
Projècte menat al CIRDÒC dins l'encastre del Màster 2 Mestièrs de la cultura e del patrimòni en país d'Òc de l'Universitat de Tolosa II - Jean Jaurès.
Aquela banca d'imatges s'adreiça als aprenents, als ensenhaires e als professionals del sector educatiu que vòlon ensenhar l'istòria en occitan per lo biais d'imatges.
Una guida sus l'utilizacion dels imatges amb de rapèls basics del drech de l'imatge es disponibla dins la primièra partida. Dins las autras partidas, trobaretz d'iconografia recampada per periòdes, jos licéncia liura, en ligam amb lo programa d'istòria de cicle 3 (programa de 2016). Los imatges son telecargables e acompanhats d'una descripcion e de qualques frasas per resumir las nocions del programa.
Totes los periòdes an pas pogut èsser cobèrts per manca de temps mas mon trabalh pòt èsser una dralha per los que o voldràn contunhar, melhorar o simpletament ne far un esplech de trabalh.
Los periòdes expausats van de la Preïstòria a la debuta de l'Edat Mejana centrala (dinastia dels Capecians).
Vòli mercejar Joèla Ginestet per sa disponibilitat e son ajuda per la guida. Sens oblidar Patrici Baccou e Olivièr Lamarque per la relectura del contengut pedagogic, Josiana Ubaud per sos apòrts lexicografics e Aurelian Bertrand per la relectura de las traduccions.


text:
Tràcia
Tràcia (en grèc ancien Θpᾴkn / Thrákê}}, en grèc modèrne Θpάkn / Thráki, en bulgar Tpakия / Trakiya, en turc Trakya) es una region de la peninsula balcanica partejada entre Bulgaria (Tràcia del Nòrd), Grècia (Tràcia Occidentala o Tràcia Egèa) e Turquia (Tràcia Orientala). Lo nom li ven dels tracis, pòble indoeuropèu qu'ocupava la region dins l'Antiquitat. Segon la mitologia grèga, lo dieu Dionís e l'eròi Orfèu ne son originaris.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La nocion de Tràcia varièt dins l'istòria e segon los pòbles.
A l'ora d'ara, se considèra que Tràcia es la region delimitada atal:
- a l'èst son limit se constituís per la broa de la mar Negra ;
- son limit nòrd va del Cap Emine, seguís la linha de cresta del Monts Balcans fins al Mont Ostra ;
- son limit oèst va del Mont Ostra, seguís la linha de cresta dels Galabèts e de la Sredna Gora fins al mont Mont Mossala, passa pel Ravni čal, seguís la linha de cresta separant los bacins de Čepin e de Razlog, passa pel Mont Videnica e atenh la frontièra grècobulgara al vilatge de Kainčal;
- son limit sud va de Kainčal, seguís la frontièra grècobulgara fins al mont Giftokastro, devala fins al flume Mesta, que seguís fins a la mar Egèa. Longa, enseguida, la broa nòrd d'aquela, de l'estrech dels Dardanèls, de la mar de Marmara e del Bosfòr fins a la mar Negra.
Istòria[modificar | modificar la font]
Tràcia pendent la Preïstòria[modificar | modificar la font]
Tràcia èra abitada pels òmes ja a la Preïstòria: las primièras traças de preséncia umana datan del Paleolitic. L'Òme de Neandertal abitava dins la region pendent prèp de 300 000 ans abans d'èsser remplaçat par l'òme modèrne (Homo sapiens) al començament del Paleolitic superior, pendent l'Aurinhacian (entre -40 000 et -30 000).
Al Neolitic (-7000 a - 3300), l'agricultura venguda de Mesopotamia, via l'Anatolia vesina, s'espandís dins la region. La Cultura de Karanovo (-6200 a -5500) se desvelopèt dins la màger part de Tràcia mentre que la Cultura d'Hamangia (-5200 a -4500) —venguda d'Anatolia— s'espandís dins l'èst de Tràcia, al tèrme de la mar Negra.
Los Prototracians - un dels pòbles Indoeuropèus mai ancians en Euròpa - arribant en Tràcia a una data que domòra encara desconeguda (o milenari VI AbC., o al començament del milenari II AbC).
Tràcia dins l'Antiquitat[modificar | modificar la font]
A l'epòca miceniana, los Tracians formavan de societats fòrça ierarquizadas dominadas per de soldats e de prèires.
Al començament de l'edat del Fèrre, los Tracians conservavan lor organizacion e formavan d'Estats religioses dirigits per de reis prèires, al cap de tropas constituidas de cavalièrs aristocratas e de païsans guerrièrs liures. De demoràncias fortificadas - capitalas temporàrias - èran bastidas pels reis itinerants.
À partir del sègle VII, de tribús tracianas – subretot los Besses e los Odrises – escambièron amb les ciutats Estats grègas qu'establiguèron de colonias sus las broas de la mar Egèa e del Pont Euxin. Los Tracians son mencionats pel primièr còp, dins un document escrich, per Erodòt qu'indica que « la nacion dels Tracians es, aprèp aquela dels Indians, la mai importanta del monde. S'avián un sol rei e se podavan s'entendre entre eles, serián invincibles e, segon ièu, fòrça mai poseroses que totas las nacions »[1]. La region èra traversada sens dificultats pels Pèrsas de Dàrius I mas, aprèp lor pèrda fàcia als Grècs, anèron en Anatolia. Segon los istorians grècs Erodòt e Tucidid, una dinastia reiala emergís dentre las tribús odrisianas, al començament del sègle V, amb lo prince Terès I. A partir de la Tràcia centrala, lo successors espandiguèron lo reialme, s'impausan sus las mai tribús tràcias. Los Grècs s'implantèron dins las regions costièras de la Tràcia miègjornala, a partir de -464[2] mas pagavan un tribút als Odrises. Los Atenencs contrarotlavan una partida de la Tràcia sud mercé a lor colonia d'Amfipolis. Los escambid entre Grècs e Tracians aumentèron e aqueles darrièrs acabant per utilizar l'alfabet grèc per d'escriches pas encora dechifradas. Pendent Guèrra de Peloponès (-431 a -404), lo reialme dels Odrises s'aliguèt als Atenencs abans de se tornar contra eles. Lo royaume atenguèt son apogèu jos Cotis I, s'espandissent del Danubi a la mar Egèa, mas a sa mòrt, foguèt divisat en tres reialmes que foguèron conquesíts, pauc a pauc, pel realme de Macedònia. aquela conquèsta s'acabèt en -342.
Tràcia integèt, entre -341 e -331 al reialme de Macedònia, abans qu'un Estat odrise vassal se tornèt constituir dins le nòrd de Tràcia. Al partatge de l'empèri d'Alexandre lo Grand, en -323, Lisimac venguèt esatrapa puèi rei (-304) de Tràcia e contrarotlèt un territòri que va del Danubi fins a Anatolia e a Caucàs. Venquèt Seutès III, rei dels Odrises, que s'èra revoltat mas son reialme demorèt dins lo reialme de Tràcia. Lysimac espandiguèt sa dominacion sus las ciutats gregas del Pont Euxin e de l'Ellespont, qu'implatèt de basas navalas.
Pendent la Granda expedicion menada per una coalicion de pòbles cèltas, aqueles darrièrs foguèron rebutat, en -298, pels Tribals establits dins lo nòrd e lo nòrd-oèst de Tràcia. Pasmens, en -279, una partida dels Cèltas menats pel rei Comontorios passèt en Macedònia puèi en Tràcia centrala que se fondèt lo reialme de Tilis. Aquela tombèt, vèrs -213, jols tustes dels Tracians.
Los Etats tracians tornèron trobar l'independéncia al mitan del sègle III. Lo reialme de Macedònia conservèt las regions miègjornalas al sud dels Rodòps alara qu'Atenas contrarotlava las colonias sus las broas del Pont Euxin e lo sud-èst de Tràcia, vesina de Bizanci.
Al mitan del sègle II, lo reialme dels Odrises venguèt client de la Republica romana, alara que las autras tribús traciana èran somisas. La region passèt pauc a pauc jol contraròtle roman: a la casuda dels princes dels Asteans, una partida de lor reialme foguèt annexada puèi lo darrièr reialme tracian foguèt annexiat per l'Empèri Roman en l'an 46 ApC.
La província romana de Tràcia foguèt creada en 46, per l'emperaire Claudi. D'en primièr confiada a de procuradors governadors, la província de Tràcia foguèt enseuida confiada a de legats pretorians que le nom apareis a vegada sus la moneda de las ciutats de la província. Al tèrme de lor govèrn aqueles personatges podavan paln sovent pretendre al consulat: la província aviá pas de legion mas èran pro importanta. Plan espandida èra propicia al brigandatge e expausada a las invasions e a la expedicion barbaras. Tràcia èra tanben una provIncia estrateca perque son malhum de comunicacion permetavan la ligason entre las províncias frontièras del Danubi e l'Orient de l'empèri. Tràcia èra doncas, a partir de la segonda mitat del segon sègle una província menaçada al moment de las crisas de l'Empèri[3].
A la seguida de las reformas administrativas de Dioclecian, a la fin del sègle III, la Tràcia geografica foguèt devesida en quatre pichona províncias (Tràcia, Haemimontus, Rodopas e Euròpa) apartenant al Diocèsi de Tràcia(Thraciae), el meteis apartenent a la prefectura d'Orient. Jol Duumvirat (286-293) puèi la Tetrarquia (293-324), foguèt plaçada jos l'autoritat de l'August encargat de l'Orient. A de division definitiva de l'Empèri Roman, en 395, lo diocèsi de Tràcia foguèt inclusit dins l'Empèri Roman d'Orient.
-
-
Una partida del tresaur de Panagyurichté.
Tràcia a l'Edat Mejana[modificar | modificar la font]
Jol l'emperaire Eracli, l'Empèri d'orient se transformèt en Empèri Bizantin. Capitant pas a véncer las atacas vengudas de totas parts (Avars e Eslaus al nòrd, Empèri sassanid a l'èst, arabomusulmans al sud-èst), l'emperaire Eracli faguèt una nòva organizacion l'empèri sul plan militar. Se considèra que, gaireben a aquela epòca, foguèt creat lo tèma de Tràcia per far fàcia, entre autre, a la menaça protobulgara.
Amb de l'installacion d'aqueles darrièrs al sud del Danubi, en 680, Tràcia èra disputada de contunh entre, d'un costat, l'Empèri Bizantin e, d'un autre pel Primièr puèi lo Segond Estat bulgar.
La Tràcia turca[modificar | modificar la font]
L'Empèri Otoman s'installèt en Tràcia, en 1347, amb la conquèsta de la vila de Kallipolis. Amb l'ofensiva, dons los Balcans, dins los ans 1380-1390, los Turcs conqueriguèron leu tota Tràcia levat una pichona listra a l'entorn de Constantinòple. Aquela darrièra tombèt, amb la vila, en 1453 e foguèt inclusida dins la Romelia otomana.
La Tràcia modèrna[modificar | modificar la font]
Al desmembrament dels territòris balcanics de l'Empèri otoman, la region faguèt l'objècte de maid'un partatges. A la seguida dels tractas de San Stefano puèi de Berlin (1878), l'Empèri conservèt Tràcia mas una província autonoma de Romelia orientala - de majoritat bulgara - foguèt creda al nòrd de Tràcia. La Romelia orientala e lo Principat de Bulgaria - tanben plaçada jos l'autoritat otomana - deciguèron lor union dempuèi 1885 per reünir dins una entitat autonoma gaireben de populacions bulgaras de Tràcia.
Pendent las guèrras balcanicas de 1912-1913, la província foguèt disputada entre l'Empèri otoman e lo Reialme de Bulgaria, aliat, pendent la Primièra Guèrra Mondiala, a Grècia e los mai Estats balcanics. La majoritat de Tràcia faguèt partida de Bulgaria mas l'Empèri otoman conservava una Tràcia orientala larga.
Los tractats - que lo Tractat de Neuilly (1919) - qu'acabèron la Primièra Guèrra Mondiala e decopant Euròpa faguèron passar la Tràcia occidentala (o Tràcia egeana) jos autoritat grèga; un pichon territòri a l'èst de Svilengrad, de per abans otoman, foguèt restacada a Bulgaria. Lo Tractat de Sèvres (1920) que fixava las novèlas frontièras de l'Empèri otoman attribuiguèt gaireben tota la Tràcia orientala a Grècia mas lo Tractat de Lausana (1923) tornèt sus aquelas modificacions e Turquia conservava l'essencial la Tràcia orientala e tanben lo tèrme nòrd-èst de la Tràcia occidentala, vesina de la vila d'Edirne. La Tràcia Occidentala tornèt èsser presa per Bulgaria pendent de la Segonda Guèrra Mondiala mas tornèt a Grècia a la fin del conflicte.
Tràcia es divisada, a l'ora d'ara, entre la Republica de Bulgaria, la Republica de Grècia e la Republica de Turquia.
-
-
-
-
Lo diocèsi roman de Tràcia en 400
-
-
Tràcia otomana en 1585 (mapa d'Abraham Ortelius)
-
-
Tràcia al tractas de San Stefano e de Berlin
-
-
-
Mapa etnografica de la Tràcia orientala e occidentala en 1912
-
-
Tràcia aprèp lo Tractat de Neuilly (1919)
-
Reputacion[modificar | modificar la font]
Tràcia passava per èsser una region que los abitants èran bellicoses:
« los pòbles d'aqueles païses aman fòrt la guèrra » [4].
En Tràcia visquèron tanben l'eròi Orfèu, filh del rei de Tràcia Egre, de la musa Calliopa e del eròi Espartac.
Referéncoas[modificar | modificar la font]
- ↑ Erodòt, L'Enquèsta, V, 3, passatge en linha
- ↑ (fr)Thucydide, Histoire de la guerre du Péloponnèse, IV, 102 passatge en linha
- ↑ B. Rossignol, Gouvernadors e procuradors dins un temps de menaças: l’administracion imperiala de la província de Tràcia pendent lo reialme de Marc Aurèli (161-180)
- ↑ Vincenzo Cartari, Les Images des dieux des anciens
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)(el)Descripcion dels pòblrs e costumas tracianas, dins lo tèxte integral de l'Enquèsta d'Erodòt, sul site de L'antiquitat grèga et latine de Philippe Remacle, Philippe Renault, François-Dominique Fournier, J. P. Murcia, Thierry Vebr, Caroline Carrat.


text:
1648
Aquesta pagina concernís l'an 1648 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Regardant la Guèrra de Trenta Ans, doas victòrias majoras foguèron ganhadas per lei Francés e lei Suedès a Zusmarshausen (17 de mai) e a Lens còntra leis Imperiaus e leis Espanhòus. Aquò obliguèt l'emperaire d'arrestar lo conflicte e d'acceptar lei tractats de Vestfàlia marcant la fin de la guèrra. França i ganhèt lei Tres Evescats, l'Alsacia Auta, Brisach e Pineròl. Capitèt tanben de fragmentar lo poder politic au sen dau Sant Empèri Roman Germanic per empachar lei Habsborg de'n prendre lo contraròtle. Leis aliats de França obtenguèron tanben divèrsei territòris (Suècia) ò la reconeissença de son independéncia (Províncias Unidas). Pasmens, la guèrra contunièt encara dètz annadas còntra Espanha.
En despiech d'aquelei succès diplomatics, la situacion intèrna dau Reiaume se desgradèt en causa dei tensions financieras recurrentas. D'efècte, sostengut per la populacion, lo Parlament de París refusèt d'acceptar d'impòsts novèus e, au contrari, prononcièt l'annulacion de certanei creacions ò aumentacions decididas dins lo corrent deis annadas precedentas per la regenta Ana d'Àustria e de son ministre Jules Mazarin. Lo 26 d'aost, una insureccion populara acomencèt dins la capitala marcant lo començament de la Fonda. Lo 13 de setembre, Ana d'Àustria quitèt la vila ambé sei fius. Lo Parlament ordonèt alora a la regenta e au rèi de rintrar (22 de setembre) e de preparar la defensa de París (23 de setembre). De negociacions acomencèron per assaiar de reglar la crisi (29 de setembre - 4 d'octòbre). Permetèton lo retorn de la rèina e de sei fius e la signatura d'una declaracion reiala que contentava lei revendicacions dei parlamentaris. Pasmens, aqueu tèxte foguèt pas respectat e la situacion economica contunièt de se desgradar. Ansin, lei tensions aumentèron tornarmai e la Fonda contunièt.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Polonha-Lituània[modificar | modificar la font]
Acomençament d'una insureccion fòrça importanta dei Cosacs Zaporoges que vivián sus lo territòri de l'Ucraïna actuala dins lei regions orientalas dau reiaume.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Fisica[modificar | modificar la font]
Experiéncia de Blasi Pascal (1623-1662) que demostrèt la diferéncia de pression atmosferica mesurada entre la vila de Clarmont d'Auvèrnhe e la cima dau Puèi Domat. Aquò permetèt a son autor de demostrar l'existéncia dau vuege e d'establir divèrsei relacions importantas d'idrostatica.


text:
Chevenon
Chevenon es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge de Chevenon a situat a 12 km al sud de Nivèrns.
Le village de Chevenon est situé à 12 km au sud de Nevers.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al Sègle XIV, los senhors de Chevenon fasián partida de la entourage dels reis Charles V e Charles VI.
Au Sègle XIV, les seigneurs de Chevenon faisaient partie de l'entourage des rois Charles V et Charles VI.


text:
Lo territòri republican o lo sòl e lo seu dreit, nos lo vòlon imposar per sempre. Al moment que cap lei èra integrada al sistèma francés de gestion del regime feudal franc, o del regime reial francés, en Occitània, lo dreit èra aquel de la ciutadanetat, sul modèl de Roma. Lo dreit escrit l’avèm agut abans los Francs, abans lo poder dictatorial franc, puèi lo poder republica francés es un assag de còpia occitana d’aiçò qu’an pas.
Aqueste maitin lo nacionalisme francés de dreita pròva encara un còp que de memòria istorica n’an pas brica.
De qu’es lo sòl francés ?
Dempuèi la revolucion, Cornelius Castoriadis a plan mostrat que sèm passat del regime dels pòbles de França sotmetut al poder catolic dels reis francs, a una situacion d’actor de la ciutat sul modèl roman del dreit, es de dire lo modèl occitan (Bordèu e Tolosa ne fan la pròva dempuèi mai de 500 ans, al moment que lo concepte arriba a París en 1789 !).
Mas de quin sòl França es faita ? quin territòri es França ? aquel de la populacion que parla la lenga juridica, la lenga del rei, o la lenga juridica republicana, lo francés ? Mas quí parla francés al moment de l’establiment d’aquel concepte expansionista lingüistic ? Digun o quasiment.
Donc lo territòri concernit serà pas aquel de la populacion de novèls locutors franceses, encara que aqueles que parla francés en Belgica o Confederacion Helvetica son pas cocnernit, vist qu’avèm pas gausat los annexar militarament ambe Napoléon, o avèm pas capitat…
Mas i a territòri (semantica actuala e tecnocratica) o un sòl qu’es estat tocat per la militarista frança que fabrica «un sòl» per lo «dreit del sòl», aquel militarisme a tocat Savòia e Niça. Gaita aquela mapa d’abans 1860, e veiràs que lo «dreit del sòl» al modèl francés non podiá èstre aplicar a Niça o a Annèci :
O pel «dreit del sòl» cal aplicar la règla de l’empèri ancian, dels regimes feudals o reials ancians (ambe las mapa que l’extrèma-dreita francesa nos manda de temps en temps) ? E alara coma pel pòble occitan, aviat francizar la zòna recacitranta al «dreit del sòl» talament prezat anuèch :
Vist que lo sòl de 1830 anava de Dunkirk (Flandras de lenga neerlandesa) e Tamanraset (de lenga berbèra o amazigh), e que Niça en 1860 èra pas tocat per aquel «dreit del sòl» republican prezat anuèch (e l’Estrosi que ne pensa ?)… Lo problèma d’anuèch es puslèu mai complicat que la genta presentacion que ne farga lo personal politic nacionalista francés, l’ignorança fabrica estupiditats politicas, a l’UMP, mai tanben a l’esquèrra tanben (lo Mélenchon es lo primièr de tot, mas es pas lo sol).
Perqué las populacions de l’autre latz del sòl (la causa administrativa) actual auriá pas dreit republican francés en Africa o en Catalonha, o en Flandras, d’aquel «dreit del sòl» de l’empèri qu’es estat la famosa republica laïca francesa, aquel impèri republican que denegava l’egalitat dels dreits als pòbles sotmetuts (cas argerian èra clar) e quitament anuèch o refusa al nom de l’egalitat devath la lei republicana que dèu èstre redigida sonque en francés, e pensada sonque per un personal politic tocat per la sindròma del Enric III de Navarra. Quora demandam una lei per l’occitan, es un pauc tanben per aplicar l’egalitat de tractament qu’es jamai estat una règla reala en republica francesa, nimai pel regime reial e feudal francés.
Pausi lo problèma dels immigrants de l’UMP, o del FN, que son venguts viure sobre aquel sòl republican francés (causa administrativa regulada e imperiala, e que suportam sul sòl occitan) e coma los migrants europèus en America, fan tot per oblidar que son pas estats los primièrs sul sòl que lo vòl aplicar una novèl «dreit del sòl». Fan coma se los Occitans existavan pas, cap politica, cap decision coërenta associada, cap lei programada…
La realitat del problèma de las migracions es que las populacions qu’an de recebre migrants, an pus los mejans politics d’ensenhar normalament la cultura e la lenga als migrants, aital se fabrica clònas franchimands –sense cultura locala, un Arif o Briançon per exemple- e la populacion ante dèu suportar totas las extravaganças, republicanistas, o de las religions extremistas qu’an pas agut informacions que son pas los primièrs extremistas qu’an imposat quicòm en Occitània (per exemple) ; ai encontrat un Mollah a Tolosa, e dos per verificar, e ai plan vist que pas un, pas un, sap l’istòria de l’integrisme catolic en Occitània, nimai de l’emplec catolic de las armas per netejar lo país occitan e imposar la vision politica franca, puèi republicanista francesa, aquí a Tolosa e dins lo famós «grand sud» qu’es al nòrd d’un espaci que nos tòca bravament mai que las leis francesas parisencas, encara que nos las impáusan per l’estructura militarista administrativa francesa.


text:
Mesfiatz v’autres que ai lu cerveu gripat, coma aier au ser. Desjà que fase de las fautas « normalament »…
L’esquipada per ‘quela fin de mandinada preniá lu temps e lu soleh sus lu bassuelh de La Cagolha, lu sòu endrech d’enquera popularí dins ‘queu quartier refach tot nuòu per la toristalha e lu capitalisme vert.
Per los que son de passatge, mais daus guides coma la Sonia o lu Piarron, faudriá saber dire que non. Lu Guilhem que dins son trabalh de medecin se trobet quauquavetz autravetz a Orleans aviá ‘gut l’enveia de montrar l’endrech a sa femna.
A la desbuta eu tornet pas coneitre lu quartier Dunois, que dins son temps qu’eriá ‘na caserna. Forçadament, aura que la caserna es duberta, la plaça d’armas plantada d’aubre ente los goiats jugan, e tots ’quilhs imòbles vides. Mai que tot, se fagueten prener per los tracassons pausats per los cicliste, que un es estat traçat per un creisant de la plata terra.
« O beleu un tipe de l’armada que fasia filat los soudards drechs, drechs, drechs, drechs. Soudards faguetem un carrat.
— I a res mas qu’una femna que faguet pas son servici per ne’n contar
— Quante tornetem de la sala de St Jan La Ruelle, filetem drech per estre segur de demorar vivants, diguet ’na Silvana quitament apres purar de rire. Ne’n vese de las conarias de fach per las bicicletas mas, aquelas, los banturles de la meraria las avian vertadierament obludar e fin finalament, las gietatan ‘quí coma un chin fai d’una marda, e d’enquera, un chin per chiar corba l’eschina çò que balha un movament…
— Silvana, sem apres minjar, diguet Sonia.
— E aquò ‘chabará tot parrier fumarier, ajutet lu Guilhem »
Per chamjar, Eu continuet sus las meijons de plasers, aura venguda residença de naut estanding, e eu diguet de novelas conarias sus los borges e lu sexe.
« E te Silvana, ò laisse dire.
— Que voes tu i far, eriám pas maridats dins ‘queu temps, lu coneissia quitament pas. Pòde pas negn estre jalosa ».
E lu coble tornet pertir que los jòunes d’auei son minhards mas vivan dins un monde ente ne’n disen e ne’n montran mai qu’ilhs ne’n fan.
« A veiquí lu Piarron que vai nos dire lu secret dau jorn, diguet Silvana. Te’n prengue, ‘nam comandar lu càfe dins cinc minutas. Fai te servir maitot un bocin de gasteu o sabe que, as mai l’abituda de l’endrech que me.
— Vau prener daus « pastéis de nata » que lu fornissor d’Helena es lu chap de tota la vila. Pensarai a mon regime un autre jorn.
— As mai de reserva que n’autres mas te segrem. Adonc, L’afar dau jorn ? »
Piarron balhet pas de responsa, coma a son abituda res dire e la sola faiçon de pas ne’n dire.
Eu prenguet lu jornau daissat dubert sus la liberacion dau volor de bicicleta, afe, lu revendor. De ne’n creire lu jornau, lu tipe aviá be trobat la bicicleta pausada au Clau dau Mas, dins St Jan de Braye. Eu trabalhava sus un chantier de renovacion, a la fin de la linha dau tramway, e un ser, mai daus amics, eu restet far la festa. Per s’entornar, coma i avia pus de tramway, eu marchet un pauc avant de veire ’na bicicleta dins un buisson. Eu prenguet la bicicleta e rintret chas se.
Lu jornau disiá que lu tipe aviá conduch los policier a l’endrech, rue Jan Champillou, ente eu trobet la becana, mas las charchas balheten res. Per aver la patz, lu mèra de St Jan, lu Anton Dekatlov faguet venir ‘na vejanta que tot lu monde s’esbaubibava davant lu asard daus noms de ruas. La carotièra ne’n contet ela tot mas lu monde es uròs d’un res.
« De que ne’n pensa la policièra apres estre anar sus plaça aier ?
— Ela pensa que passat mieijorn vam far la velorucion puei nos entornaram prener un tren per la Rochala. Que los chasteus de Leire seron d’enquera quilhat drech l’an propchan, diguet Guilhem.
— Mas, la femna dau medecin se troba estre la policiera interojada, e, ela a drech de parlar quante ela es interojada, i a pas mestier de li dire sos drechs.
— Los vielhs cobles !
— Te, la goiata desliarada, liberada. Nos verem a nadau. Pense que per un afar de bicicleta trobada, i a pas de que ne’n far un roman. Es beleu un escran de fumada per ‘catar d’autras vertats mai grandas dins la comunautat urbana. Coma la nòstra jornalista la mai aimada, pense que lu teleferique seriá estat apres estre bastit, lu cadavre seriá en sos pès. Mas, entau, sens aver far legida dau dorsier, pense solament que lu momint es ’ribat de prener los càfes, e de t’escotar mon Piarron, sus la tóa mandinada ».
Piarron bufet un còp, mas, ’na vetz los càfes e los pastís servits, eu comencet son raconte per la fin dau mandin. Que quauqu’un ‘pelet los servicis especiaus apres ‘ver cregut veire un lop dins la forest d’Orleans. Forçament, degueten escotar lu tipe, seriòs dins son testimonhatge, degueten anar veire de las traças daissadas dins un chamin, qu’es de dire daus piaus e ‘na dent. Tota una esquipa passet lu mandin dins los buescs, per finalament tombar sus un de la banda daus MIB, que son chin eriá crebat. Un gròs chin, mas lu tipe desirava lu botar ne’n terra, dins ’na fòrma de cereminiau pacan coma ò fasiá sos ancestors.
« Segond se, que qu’eriá lu filh d’un Monsur que pòde pas balhar lu nom. Mas desempuei la meitat dau sègle XIX, sa familha es dins la politica locala, e pas la mans dins la terra de Bauça. Afe. E arser, fau me far eiscusas que, ai pas totjorn un mestier aisat ».
Lu gendarme coma ò disian la gent, nonmas un emplejat d’un servicis de rensenhaments — despartament creianças — especialisat dins los afars « anormaus », coma los aplechs luminòs non identifiats, las bestias sauvatjas o b’etot las paraleidolias, lu gendarme adonc aviá estat ‘pelat que daus ròsges umans ‘vian estats vuts dins los deschiers fotuts defòra per de las gents estranhs.
D’esfiech, i aviá un tapon de besilh desposat dins la rua de Borgonha. Coma de costuma, i aguet lu que se metet de cridar que jamai la meraria daissariá far aquò davant la prefectura, una p’ita vielha los piaus blonds s’aprochet d’una gendarmeta e li esplicava que i a un restaurant chinès, adonc, fau pas charchar d’ente venián los rosges. Una autra ela parlava de l’espiçaria tenguda per un indian, adonc, fau pas ‘nar corer lu monde per saber d’ente los rosges venián. Un jòune mai un casqueton pausat davant darrier diguet que son veisin eriá jusieu, e que, i a un temps d’aquò, ilhs fasián la venda de jòuna filha per daus païs au luech…
« ‘Tendatz v’autres, qu’eriá ben daus rosges, dins las pobelas, mas daus rosges de plastique. Avián estat tirat d’un esquelete conhat dins ‘na valisa, la d’un vielh sindicaliste. L’esquelete ‘viá estat permenat longtemps dins de las manifestacions, per dire que lu monde désirava pas crebat entau o d’enquera que qu’eriá temps d’enterrar la perpausicion de lei, afe, ‘na repersentacion dau combat.
— E quò te fai rire, diguet la jornalista. Aqueu tipe aviá un raibe, qu’es beleu pas la peina de lu tuar un second còp.
— Sabem que te, tu ses totjorn apres permenar ta boitia per dire que tu voles pas crebar. De las envibladuras, resmai, ‘na persentacion dau monde dins l’esterotipe.
— Iò sabe, lu monde eissista pas.
— Coma n’autres venem de junher lu punt filò, podem beleu enfilar nos costumas per la parada ».
E lu monde de la brassaria, viguet la Silvana se mascarar ne’n Princessa Leïa, lu Guilhem ne’n Dark Vador, la jornalista ne’n Luke Skywalker, sou lu Piarron se desguisava pas, per aura, ne’n Obi-Wan Kenobi. Eu aviá damandat lu triportor de la bolangaria per menar de que far dau son.
L’esquipada quitet entau la Cagolha, e montet la rua per anar directament rua Jana d’Arc avant d’atenher, rua reiala, l’avant garda de la prumiera velorucion de nuech. Forçament, i aguet dau monde per còp sec daissat los giletons jaunes, entau fasent, se plaçar dau costat de l’obscuritat, e dès que Obi-Wan desclenchet la musica, qu’eriá de las bicicletas « neonisadas » que se montravan.
Daus grands goiats.
Passat las jornalistalhas, los prumiers parteten sus l’air de la marcha de l’Emperor, sus lu pont Jordí V, aquò fasiá son efiech per junhet la gleisa St Marceu. Davant la gleisa, los occitans fagueten ‘na paus e marmusaten de bana « adjatz n’autres », de segur, bilhats autradament, serián estat capables d’anar far brutlar un lumet..
Sus la plaçeta, beleu un cent de personas totas bilhadas de giletons jaunes, de lum davant, de lum darrier, d’autres s’erian ‘musats de metre ‘na chandela, d’autres ‘na guirlanda de nadau.
La passa-chariera partet, se montret, faguet dau bruch e de la lum avant de s’entornar dins la ciutat non sens fiertat. La fin se passet davant la catedrala, de beure un pauc, mai beucòp de moderacion, de minjar, tròp, dintra los gasteus veganian, los sens glutene, los quò quí, los quò lai.
Una festa.
_ _ _ _
~1510 mòts
WordPress:
J'aime chargement…


text:
Henri IV : coma pacificar un reiaume esquiçat per las guèrras civilas e de religion ?
Partatjar Ficas 7Istòria - Las figuras bèras e los personatges de l’istòria
Neishut a Pau, dins lo vescomtat sobeiran de Bearn, lo 13 de deceme de 1553, Enric ei lo hilh d’Antòni de Borbon, descendent de Sent-Loís, e de Joana d’Albret, neboda de Francés Ièr e reina de Navarra.
Au mièi deu sègle XVIau, la majoritat deus franceses son catolics (aubedishen au Papa, pregan la Verge Maria e los sants) mès de mes en mes de crestians se convertishen au protestantisma (son aperats « huganauts », « reformats » o « calvinistas »). Aquestes ne reconeishen pas mes l’autoritat deu Papa e deus membres deu clergat, ne vòlen pregar que Diu sol. Aqueras diferéncias religiosas son a l’origina d’ua longa tempsada de guèrra civila dins l’Euròpa tota, que va concernir la França austanlèu 1562.
En 1561, se’n va pr’aquò víver a la cort de França, au costat deu novèl rei Carles IX, lo son cosin. A la mòrt deu son pair en 1563, deveng governor de Guièna e en 1567 se’n torna víver dins lo Bearn au prèp de la sua mair. En agost 1572, alavetz que la sua mair ei mòrta dempuish pauc e qu’ei devengut rei de Navarra, se marida dambe la sòr de Carles IX, Margarida de Valois. S’èra recentament convertit au protestantisma, atau numeroses senhors protestants vengón a París entà celebrar lo maridatge que podèva estar vist coma un raprochament entre catolics e protestants. Mès quauques jorns après, Carles IX e la sua mair, Catarina de Medicis, decidishen d’eliminar totes los capdaus de la Refòrma : lo 24 agost 1572, la tuadèra de la Sent-Bertomiu hè 3000 mòrts a París e qu’ei l’encausa de la represa de las ostilitats pertot en França.
Enric, convertit de fòrça au catolicisme, demòra un temps ostatge a la cort mès arriba a húger en 1576, mentre que Carles IX ei mòrt e que lo son frair Enric III li a succedit. Un aute còp, cambia de religion e decidish de s’installar a Nerac.
En 1584, lo rei de França Enric III, que n’a pas de mainat, vetz lo son darrèr frair morir : Enric de Navarra s’arretròba eretèr deu tròne de França. En 1588, Enric III decidish de hèr assassinar Enric de Guise, capdau de la Liga (grop armat catolic) e de se reconciliar dambe Enric de Navarra.
En agost 1589, Enric III ei assassinat au son torn e Enric de Navarra deveng oficiaument lo rei de França mès los catolics (los tres-quats deus franceses), la Liga e l’Espanha n’ac acceptan pas.
La guèrra contunha donc mès Enric IV s’avisa que las armadas ne pilhen pas las glèisas catolicas e donc fòrça vilas se renden sens combàter.
Comprenguent que la maja part deus Franceses n’acceptaràn pas un rei protestant, Enric IV se convertish entau darrèr còp, lo sheisau : ei en rei catolic qu’ei sacrat a Chartres lo 27 de heurèr de 1594 (Reims ei en las mans deus catolics de la Liga) e qu’entra dins París un mes après.
Las annadas que seguishen son las de la restructuracion deu reiaume mès ei au moment ont ua novèla guèrra s’apresta contra l’Espanha, qu’Enric IV ei assassinat peu Ravailhac lo 14 de mai de 1610.
Extrèit de l’Edit de Nantes
Preambule
Nous avons jugé nécessaire de donner maintenant à nos sujets une loi générale(...) pour établir entre eux une bonne et durable paix.
Article 3
Ordonnons que la religion catholique soit rétablie en tous lieux et endroits de notre royaume (…) pour y être paisiblement et librement exercée, sans aucun trouble ni empêchement.
Article 9
Nous permettons à ceux de la religion prétendue réformée [les protestants] de continuer l'exercice de leur religion dans toutes les villes et lieux où ils la pratiquaient en 1597.
Article 22
Ordonnons qu'il ne sera fait ni différence ni distinction entre les religions pour être admis dans les universités, collèges et écoles.
Article secret
Sa Majesté (…) accorde aux protestants que toutes les places, villes et châteaux qu'ils tenaient (…) demeureront en leur garde, sous l'autorité de sa Majesté.
http://www.publius-historicus.com/henri4.htm
Frisa cronologica
Questions
- Segon lo preambule, quin ei l’objectiu de l’Edit de Nantes ?
- Quinas son las duas religions que pòden estar practicadas en França a partir d’aqueth edit ?
- Aqueras duas religions son vertaderament a egalitat ?
- Perqué, au vòste punt de vista, lo darrèr article ei prumèr demorat secret ?
Activitats
Lo massacre de la Sent-Bertomiu, François Dubois, de cap tà 1576. Musèu cantonau de Lausana.
L’artista, protestant, bota l’accent sus las violéncias deus catolics e imagina, al’arrèrplan, la reina-mair Catarina de Medicis, en negre, se passejar dins las carrèras e contemplar un pilòt de cadavres.
Sauretz l’identificar ?


text:
Événements contenant la ou les locutions cherchées
5 événements affichés, le premier en 1196 - le dernier en 1295
Mariage d'Amaury Ier de Beaumont-Meulan-Gournay avec Alix de Luzarches
Amaury Ier de Beaumont-Meulan-Gournay épouse en 1196 Aélis ou Adèle ou Alix de Luzarches, fille de Mathieu II de Beaumont-sur-Oise, Comte de Beaumont-sur-Oise, et Alix de la Queue-en-Brie. Leurs enfants sont :
Naissance d'Amaury II de Beaumont-Meulan-Gournay
Amaury II de Beaumont-Meulan-Gournay naît en 1210, fils d'Amaury Ier de Beaumont-Meulan-Gournay et d'Alix de Luzarches.
Mariage d'Amaury II de Beaumont-Meulan-Gournay avec Marguerite de Neufbourg
Amaury II de Beaumont-Meulan-Gournay épouse en 1240 Marguerite de Neufbourg, Dame de la Baronnie, fille de Robert de Neufbourg et de Jeanne de Mauquenchy. Leurs enfants sont :
Mariage d'Aubert II de Longueval avec Anne de Beaumont-Meulan-Gournay
Aubert II de Longueval, Seigneur de Longueval, Framerville et Croissy, épouse en 1265 Anne de Beaumont-Meulan-Gournay ou de Meullant, Dame de Croissy-en-Brie, fille d'Amaury II de Beaumont-Meulan-Gournay et de Marguerite de Neufbourg. Leurs enfants sont :
Mort d'Amaury II de Beaumont-Meulan-Gournay Seigneur de la Queue-en-Yvelines, Noyon-sur-Andèle et Neufbourg
Amaury II de Beaumont-Meulan-Gournay meurt en 1295.


text:
Alpha Ursae Minoris
Alpha Ursae Minoris (a Ursae Minoris / a UMi) es l'estela pus brilhanta de la constellacion de la Pichona Orsa. Es coneguda per correspondre amb una bona precision a la direccion del pòl nòrd celèst, d'aquò li ven lo nom d'Estela polara o simplament Polaris. Sa distància angulara al pòl celèst es uèi de gaireben 0°45'. A causa d'aquela proprietat primièra per mercar lo pòl, en particular dins lo contèxte de la navigacion, fòrça de civilizacions li donèron un nom tradicional. Se tròba atal lo nom tradicional d'origina latina Polaris, mas tanben d'autres.
L'estela polara, del nòrd terrèstre[modificar | modificar la font]
A causa de sa posicion que se confond amb la direccion de l'axe de rotacion terrèstre, totas las autras estelas del cèl pareisson de virar a l'entorn d'aquela, e sortís jamai de l'emisfèri nòrd, alara que se pòt jamai veire dins l'emisfèri sud.
Malgrat que que Shakespeare aja escrich « Soi tan constant coma l'estela polara », lo pòl nòrd celèst càmbia de posicion al fil dels sègles per causa de la precession dels equinòccis, es a dire un lent cambiament de la direccion de l'axe dels pòls terrèstres. L'axe dels pòls terrèstre evolucionarà fins a aténher una direccion al pus prèp lo 24 març de 2100[1], après anarà s'alunhar pendent de millennis, fins a èsser alunhat de gaireben 45 gras.
Fa 4000 ans, l'estela Polara foguèt Tuban (a Draconis) ; dins un futur alunhat, serà Vega (a Lyrae).
L'utilitat de Polaris coma ajuda a la navigacion (se nomena tanben Stella Maris, estela de la mar) es atestada dempuèi las pus ancianas escrituras assirianas. Es facil de trobar Polaris en seguent la linha traçada dempuèi B Ursae Majoris (Merak) a travèrs a Ursae Majoris (Dubhe), las doas estelas al bòrd drech de la caçairòla caracteristica de la Granda Orsa. Se pòt tanben, a l'opausat, seguir la partida drecha de la punta centrala del « W » de Cassiopèa.
A nòstra epòca, Polaris a pas d'equivalent prèp del pòl sud celèst ; l'estela pus pròcha del pòl sud celèst, σ Octantis, es fòrça pauc luminosa. Pasmens la Crotz del Sud punta cap al pòl sud e es utilizada per lo mercar (amb mens de precision qu'amb Polaris, per lo pòl nòrd).
Caracteristicas pròprias[modificar | modificar la font]
Polaris se tròba a gaireben 430 annadas lutz de la Tèrra. Es una variabla cefelida]] supergiganta, amb dos companhons pus pichons.
En 1899, sa magnitud varièt de gaireben un desen, sus un cicle de quatre jorns, o una variacion d'esclat de gaireben 25%. Puèi, l'amplitud d'aquela variacion comencèt de demenir, lentament d'abòrd, puèi de mai en mai rapidament.
Lo jornalista scientific Serge Jodra[2] [3] revelèt en junh de 1994 un fach estranh e totjorn pauc conegut dels astronòms: la luminositat de l'estela s'estabilizèt completament.
En 2010, son esclat sembla totjorn estable.
Denominacions[modificar | modificar la font]
Entre los nombroses noms de Alpha Ursae Minoris, i a aquel d'origina grèga Kinosura, o Cinosura (rèsta del fach que la constellacion foguèt un can). Es tanben nomenada tramontana.


text:
Villes et mairies du District de Lavaux-Oron (139)
Liste des communes
Pully
Ville de Pully, localité de la Suisse de 16 000 habitants.
La mairie de Pully a une adresse e-mail et un site Internet.
Lutry
Ville de Lutry, localité de la Suisse de 8 900 habitants.
La mairie de Lutry a une adresse e-mail et un site Internet.
Savigny
Ville de Savigny, localité de la Suisse de 3 300 habitants.
La mairie de Savigny a une adresse e-mail et un site Internet.
Belmont-sur-Lausanne
Ville de Belmont-sur-Lausanne, localité de la Suisse de 3 100 habitants.
La mairie de Belmont-sur-Lausanne a une adresse e-mail et un site Internet.
Puidoux
Ville de Puidoux, localité de la Suisse de 2 400 habitants.
La mairie de Puidoux a une adresse e-mail et un site Internet.
Chexbres
Village de Chexbres, localité de la Suisse de 2 000 habitants.
La mairie de Chexbres a une adresse e-mail et un site Internet.
Grandvaux
Village de Grandvaux, localité de la Suisse de 1 900 habitants.
La mairie de Grandvaux a une adresse e-mail et un site Internet.
Forel
Village de Forel , localité de la Suisse de 1 800 habitants.
La mairie de Forel a une adresse e-mail et un site Internet.
Cully
Village de Cully, localité de la Suisse de 1 700 habitants.
La mairie de Cully a une adresse e-mail et un site Internet.
Paudex
Village de Paudex, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie de Paudex a une adresse e-mail et un site Internet.
Oron-la-Ville
Village d'Oron-la-Ville, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie d'Oron-la-Ville a une adresse e-mail et un site Internet.
Palézieux
Village de Palézieux, localité de la Suisse de 1 100 habitants.
La mairie de Palézieux a une adresse e-mail et un site Internet.
Mézières
Village de Mézières, localité de la Suisse de 1 000 habitants.
La mairie de Mézières a une adresse e-mail et un site Internet.
Servion
Village de Servion, localité de la Suisse de 1 000 habitants.
La mairie de Servion a une adresse e-mail et un site Internet.
Les Cullayes
Village des Cullayes, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie des Cullayes a une adresse e-mail et un site Internet.
Villette
Village de Villette, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Villette a une adresse e-mail et un site Internet.
Montpreveyres
Village de Montpreveyres, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Montpreveyres a une adresse e-mail et un site Internet.
Châtillens
Village de Châtillens, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Châtillens a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
22 April 2008
Aimé Césaire, lo conquistaire de l'autoestima, e la lucha d'Occitània
Iniciativa per Occitània, lo laboratòri politic, cultural e social occitan, s'assòcia a la dolor del pòble martiniqués per la mòrt d'Aimé Césaire, lo 17 d'abril passat.
L'umanitat pèrd un grand poèta,mas tanben un combatent visionari de la libertat dels pòbles. En fargar lo mot «négritude» (negritud), dins los ans 1930, capitèt de cambiar lo tèrme racista e colonialista de "nègre" (negràs) en afirmacion de se, e tornèt bailar als negres de Martinica e d'endacòm mai son autoestima. Los d'Iniciativa per Occitània sostenèm lo combat dels negres que uèi luchan de mai en mai eficaçament per far respectar sos dreches e sa dignitat, en particular sostenèm los dreches dels occitans d'origina negra que vivon en Occitània e saludam l'emergéncia del Conselh Representatiu de las Associacions Negras (CRAN).
Lo combat d'Aimé Césaire per l'autoestima dels negres es tanben nòstre. D'en primièr, los occitans nos podèm reconéisser dins lo retrach que faguèt del «negràs» en 1943: «Le nègre c’est aussi le juif, l’étranger, l’amérindien, le gitan, l’indien, l’analphabète, l’intouchable, le différent, le voisin…, bref celui qui, a priori, de par son existence même menace, est exclu, marginalisé, oublié, sacrifié.» ("lo negràs es tanben lo josieu, l'estrangièr, l'amerindian, lo caraco, l'indian, l'analfabèt, l'intocable, lo diferent, lo vesin..., valent a dire lo que, a priòri, pr'amor de sa quita existéncia amenaça, es fòrabandit, marginalizat, oblidat, sacrificat"). Puèi, son refús, unanimament saludat, de tot òdi rejonh las valors de l'umanisme occitan, que lucha per la libertat d'Occitània sens caire dins la violéncia e respècta sempre las personas. Enfin, la literatura, dempuèi los trobadors, jòga un ròtle central dins l'afirmacion de nòstra identitat: se tròban de problematicas pròchas d'aquelas de Césaire dins las òbras de Joan Bodon, Max Roqueta o Robèrt Lafont.
Uèi, totes los politicians franceses celèbran la memòria d'Aimé Césaire: lor volèm ça que la ramentar qu'aquel omenatge serà una recuperacion ipocrita se l'estat francés negligís lo messatge del poèta en contunhar de refusar tot bilanç critic del colonialisme e de mespresar sas minoritats nacionalas, coma la nòstra, l'occitana. Per aiçò, los «negrasses» occitans exigissèm de l'estat francés la reconeissença oficiala d'Occitània, de sa cultura e de sa lenga, victimas d'una politica multiseculara d'assimilacion.
Subretot, nòstre laboratòri, en seguir l'exemple d'Aimé Césaire, lucharà per l'autoestima d'Occitània, per que los occitans ajan pas pus vergonha de sa lenga e de sa cultura, per que las pòscan conéisser, per que sián fièrs de son país, Occitània, e que se bailen los mejans per tornar conquistar sa dignitat. Cridam totes los occitans e totas las occitans a se batre amb nosautres!
FREE OCCITÀNIA !
Lo 20 d'abril de 2008,
Iniciativa per Occitània
L'umanitat pèrd un grand poèta,mas tanben un combatent visionari de la libertat dels pòbles. En fargar lo mot «négritude» (negritud), dins los ans 1930, capitèt de cambiar lo tèrme racista e colonialista de "nègre" (negràs) en afirmacion de se, e tornèt bailar als negres de Martinica e d'endacòm mai son autoestima. Los d'Iniciativa per Occitània sostenèm lo combat dels negres que uèi luchan de mai en mai eficaçament per far respectar sos dreches e sa dignitat, en particular sostenèm los dreches dels occitans d'origina negra que vivon en Occitània e saludam l'emergéncia del Conselh Representatiu de las Associacions Negras (CRAN).
Lo combat d'Aimé Césaire per l'autoestima dels negres es tanben nòstre. D'en primièr, los occitans nos podèm reconéisser dins lo retrach que faguèt del «negràs» en 1943: «Le nègre c’est aussi le juif, l’étranger, l’amérindien, le gitan, l’indien, l’analphabète, l’intouchable, le différent, le voisin…, bref celui qui, a priori, de par son existence même menace, est exclu, marginalisé, oublié, sacrifié.» ("lo negràs es tanben lo josieu, l'estrangièr, l'amerindian, lo caraco, l'indian, l'analfabèt, l'intocable, lo diferent, lo vesin..., valent a dire lo que, a priòri, pr'amor de sa quita existéncia amenaça, es fòrabandit, marginalizat, oblidat, sacrificat"). Puèi, son refús, unanimament saludat, de tot òdi rejonh las valors de l'umanisme occitan, que lucha per la libertat d'Occitània sens caire dins la violéncia e respècta sempre las personas. Enfin, la literatura, dempuèi los trobadors, jòga un ròtle central dins l'afirmacion de nòstra identitat: se tròban de problematicas pròchas d'aquelas de Césaire dins las òbras de Joan Bodon, Max Roqueta o Robèrt Lafont.
Uèi, totes los politicians franceses celèbran la memòria d'Aimé Césaire: lor volèm ça que la ramentar qu'aquel omenatge serà una recuperacion ipocrita se l'estat francés negligís lo messatge del poèta en contunhar de refusar tot bilanç critic del colonialisme e de mespresar sas minoritats nacionalas, coma la nòstra, l'occitana. Per aiçò, los «negrasses» occitans exigissèm de l'estat francés la reconeissença oficiala d'Occitània, de sa cultura e de sa lenga, victimas d'una politica multiseculara d'assimilacion.
Subretot, nòstre laboratòri, en seguir l'exemple d'Aimé Césaire, lucharà per l'autoestima d'Occitània, per que los occitans ajan pas pus vergonha de sa lenga e de sa cultura, per que las pòscan conéisser, per que sián fièrs de son país, Occitània, e que se bailen los mejans per tornar conquistar sa dignitat. Cridam totes los occitans e totas las occitans a se batre amb nosautres!
FREE OCCITÀNIA !
Lo 20 d'abril de 2008,
Iniciativa per Occitània
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
49-Plumalhon
- lo radèu (VS)
populacion de las Marquèsas : migracion ?
Thor Eyerdahl, "La Polinesia e l’America, un estudi sus las relacions preistoricas"
Kon Tiki (rei sorelh en lenga inca) : radèu de balsa
despart lo 27/04/47 : 3 mes de navigacion dinc a Puka-Puka
bibliotèca d’Oslò
Ulisse
legenda de l’Odissea : estret de las Dardanelas
batèus de uei
- petrolèr
- idrolissaire
- paquebòt
- pòrta contenidors
- mineralèr
- pòrta carris
le marché des navires rouliers en 2002
jòc deus batèus
epòca faraonica
los fenicians
Eric lo Roge
Cristòfol Colomb
- la tortuga (VS)
enemics après la ponta : crancs (galerias) e panaires
tortugòts 2 mes après
òrdi deus Quelonians
deu Gabon a la Guiana : baga sus una nadadera de darrèr dab espincetas
conte : un rencontre estranh
los secrets deu pairbon sus aqueste monde e l’aute monde
passejada sol sus la plaja a la nuèit : una ombra passa shens peadas suu sable
un escabòt d’òmis a batalar, una còrna de bruma
barca tirada per una còrda dinc a un batèu
lo pairbon : "lo ton temps n’es pas arribat."
la vaishèt hantauma, lo qui pòrta las amnas tà l’aute monde.
BD : la vop e lobatòt
los monards au zòo
ordinator portader dab colors beluquejantas
solucion d’un problèma


text:
07/08/2017
Gaspard, per Joan Ganhaire, episòde 20
Quò començava de romar dins la veitura, vitras levadas, chaufatge a fons, Juliá que se tortilhava sens ausar demandar una alta pissadoira, e l’autre, tindat coma fiau d’arceu, espionant la meitat de Vilafrancha que semblava queu matin lai justament privat de tota envolada musicala. Quante quò comença de ropiar, generalament, quo es Franciscò que prend lo risque. Un còp de frein brutau davant la terrassa d’un cafe, un garatge acrobatic, tot lo monde davala. Gaëtan a beu badar que queste còp, som bons per tornar trobar la racalha que nos en a surtit dins sa subrebela grandor d’arma, que podem nar querre un autre patron que siá tan generós coma la valetalha, que nos dòna pas quinze jorns ‘vancès d’estre tornats en gàbia o d’ocupar quauqua tireta refrigeranta. Lo còp d’uelh e de babinhon de Franciscò, l’evidenta complicitat daus ocupaires de la veitura que son desjà a l’interior dau cafe lo fan s’apasimar, mas demòra potinhat tot emborrassonat de sa dobla pelinga e de son triple bòrd de còu a bonhar dins la comassa de la lonja veitura negra. Hofnagel es un brave tipe. Pendent que disnem d’una meschanta pizza, pòrta a son ancian malaude una bòla de té bruslant, que Caüsac accepta sens romar, que a nautres, z’auriá fotut per lo morre, mai si ne’n crebava d’énvia. E la chercha tòrna començar. Vira que te vire, lo diable te vire, avem seguit tota la lista, es presque nuech, e l’expedicion se’n vai bra’ment fanit . E veiqui lo miracle. Dins un barri un pauc fier de Vilafrancha, longtemps ‘vancès que los auvidors de Caüsac aián captat quauquaren, veiqui nòstre Gaspard que s’esgenicla, que s’esbraceia, que eschapa a Juliá per se conhar lo nas a la vitra. Tusta dau plat de las mans sus la vitra barrada coma si lo fuòc l’esmanciava. Laidonc, nonmàs, una musica plan coneguda emplit los auvidors de Gaëtan e sabronda dins la veitura. Pas de dobte, quelas percussions lancinantas, acompanhadas daus vironzeus de cent instruments de vent, cent còps tornadas dire, de mai en mai fòrt, parier come lo cortegi de quauqua reina orientala que s’aprueimariá sus sos elefants, quo es lo Bòlerò de Ravel. D’avesat, quante Caüsac estufla queu chause, quo es signe d’exasperacion, que ne’n a son fai, son confle, e que es preste a espetar dins una de quelas coleras que fan una partida de sa plasénteia. Mas, quí, se ufla coma ‘na petairòla, son ideia es estada bona… La maison que laissa rajar quela musica es una brava maison borgesa, de dos niveus, teulada ardesada, aleia de sable fin e tot e tot, au mitan d’un parc de cedres de vint metres de naut.
Dau temps que passem davant, l’espie bien coma faut, que sabe çò que nos espera, questa nuech, Franciscò e io. Aurà, Gaspard, jostengut per Hofnagel, fai petar las dents e los uelhs lusents coma jamai pus, montra dau det la nauta grilha que s’eslunha dins l’eizilament silenciós de la lonja veitura negra. Quo es ben d’aqui, que s’es eschapat i a aurà dos mes, es quo es segurament d’aqui qu’es surtit l’òrdre de lo tuar.( de segre)
Joan Ganhaire
Les commentaires sont fermés.


text:
Sent Bausèli (Roergue)
Sent Bausèli[1][2][3] (Saint-Beauzély en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region Occitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Lo castèl de Sent Bausèli, sègles XII e XVI.
- La glèisa de Sent Jaume de Salsac, sègle XII.
- Lo priorat de Comberomal, sègle XIII.
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Saint-Beauzély, Christian-Pierre Bedel, al canton, 1997
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
932
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 932 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Repression de doas revòutas intèrnas dins lo nòrd-oèst d'Anatolia.
Ongria[modificar | modificar la font]
Fin de la trèva de nòu ans ambé Francia Orientala (→ 922). Una ambaissada ongresa foguèt donc mandada au rèi Enric Ièr per exigir lo pagament d'un tribut. En fàcia de son refús, lo rèi Zolta ordonèt la represa deis incursions còntra lei territòris germanics (→ 933).
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
En causa d'una querèla ambé lo califa, l'emir Munis al-Muzaffar, qu'èra lo sostèn principau d'Al-Muqtadir, quitèt Bagdad. Munis supausava que foguèsse l'objècte d'una menaça d'assassinat per Al-Muqtadir. Ansin, lei relacions entre lei dos òmes se desgradèron tornarmai e Munis prenguèt la tèsta de seis adversaris. Lei fòrças dau califa foguèron desfachas dins lo relarg de Bagdad e Al-Muqtadir foguèt tuat sus lo prat batalhier. Lei venceires chausiguèron Al-Qahir, fraire d'Al-Muqtadir, coma califa novèu. Pasmens, Al-Qahir venguèt rapidament un cap tiranic.


text:
Saverne
Zabern en alemannisch (Saverne en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Saverne A situat en lo Bas-Rhin, a l'oèst d'aquel departament, près del limit Alsace/Lorraine.
La vila a situat a aperaquí 40 quilomètres al nòrd-oèst de Estrasburg, sul traçat de la D1004 (RN 4) e a aperaquí 15 quilomètres de Wasselonne. A traversat pel Zorn e lo canal de la Marna al Rhin. Lo camin de halage del canal a manlevat pel grand itinerari cyclable Eurovélo 5 (EV5 Via Francigena de Londres a Roma/Brindisi).
La vila ocupa una posicion estrategica sul caulet de Saverne, un dels passatges naturales del scenari lorrain a la plana de Alsace a travèrs de las Vòges. A traversat pel GR 53-5 #que connècta Wissembourg a Masevaux per la crête de las Vòges.
Saverne est situé dans le Bas-Rhin, à l'ouest de ce département, près de la limite Alsace/Lorraine.
La ville est située à environ 40 kilomètres au nord-ouest de Strasbourg, sur le tracé de la D1004 (RN 4) et à environ 15 kilomètres de Wasselonne. Elle est traversée par le Zorn et le canal de la Marne au Rhin. Le chemin de halage du canal est emprunté par le grand itinéraire cyclable Eurovélo 5 (EV5 Via Francigena de Londres à Rome/Brindisi).
La ville occupe une position stratégique sur le col de Saverne, un des passages naturels du plateau lorrain à la plaine d'Alsace à travers les Vosges. Elle est traversée par le GR 53-5 qui relie Wissembourg à Masevaux par la crête des Vosges.
Istòria[modificar | modificar la font]
Dempuèi 22 sègles, los grands corrents istorics e culturales an marcat la vila de la siá peada.
De l'epòca de la vila gauloise, vengut camp romain, @dénommer "Tres Tabernae" fins als nòstres jorns, Saverne conserva las traces de lo sieu papièr istoric, de la siá vida passada, vestigis del mur de enceinte romain, mur medieval, glèisa romane, cloître, ostals ancians considerables, la vila se presenta jos totes los sieus atractius en un luòc natural excepcional, al pè de las montanhas boisées, coronadas de castèls-fòrts #que la environan, coma tant de sentinelles supèrbas e etèrnas.
- Aucupacion dempuèi la Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle de la nòstra ère en tres ponches #qu'aquel situat sul ponch culminant i n'aurà priviliegiat e formarà la vila anautita #que i aurà environat d'una enceinte a Modèl:La s ; los avesques d'Estrasburg son mèstres de la vila de 1236 a la Revolucion ; en 1394 ven residéncia episcopala #çò que favorís lo desvolopament de la vila e los nombroses bastiments ; la vila s'estend en defòra de la enceinte romaine : la vila bassa s'establís al delà de la pòrta dicha Mitteltor e a precedit de l'autre costat de la Zorn per Kleinstadt ; al sud estenduda del faubourg ; la longitud de la Zorn molins e tanneries ; reconstruction après los incendis a causa de la guèrra de Trenta Ans ; a partir del mièg de la Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle lor cal èsser bastidas en la meteissa alineació e èsser de meteissa nautor ; al començament de la Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle lo cardinal Armand Gaston Maximilien de Rohan facilita lo bastiment del quartièr entre la pòrta anautita e la carrièra dels Bains ; grand essor démographique a Modèl:La s ; estenduda del faubourg e de la comunitat josieva ; cap a 1860 desvolopament de l'activitat industriala #çò que contribuissi a la fondacion de la comunitat protestante ; ultérieurement formacion de nòus quartièrs a l'oèst e al sud
- I a çò Castèl dels Rohan #que, amb la siá immensa façada néoclassique, remembra la glòria dels Princes-Avesques e testifica del papièr istoric de Saverne, banc del Évêché pendent divèrses sègles.
- Los ancians ostals a colombages, se particulars a la Alsace, an representat sustot per L'ostal Katz (Sègle XVII) #qu'es segurament la una dels mai interessantes. Lo sieu oriel triangular e las siás bigas aparentas ricament sculptées surplombent la zòna piétonne totjorn animada.
- La glèisa de las Récollets (Sègle XIV) e lo sieu cloître gotic en grès ròsa. Un orgue Dubois i a #èsser édifié l'an 1763.
- La glèisa paroissiale La nòstra-Madama de la Nativité, a las vidrieres magnificas, e lo sieu poderós torn-porche d'estil roman testifiquen de l'istòria episcopala de la vila.
- Lo torn Cagliostro ont Cagliostro s'i seriá liurat a las siás escuras experiéncias mai prèpas de la alchimie #que de la sciéncia. De lo sieu autre nom Joseph Balsamo, #èsser egalament implicat en la famosa "Question del collier de la reina".
De grands personatges an séjourné dins la vila savernoise, coma Goethe e Victor Hugo.
Final 1913 la vila es lo teatre de évènements a las ressonàncies internacionalas coneguts jol nom de incident de Saverne.
Saverne A #èsser liberada per la 2en division blindée del general Leclerc lo 22 de novembre de 1944, abans #qu'ajan pas liberat la plana de Alsace e Estrasburg.
Depuis 22 siècles, les grands courants historiques et culturels ont marqué la ville de leur empreinte.
De l'époque de la cité gauloise, devenue camp romain, dénommée "Tres Tabernae" jusqu'à nos jours, Saverne conserve les traces de son rôle historique, de sa vie passée, vestiges du mur d'enceinte romain, mur médiéval, église romane, cloître, maisons anciennes remarquables, la ville se présente sous tous ses attraits dans un site naturel exceptionnel, au pied des montagnes boisées, couronnées de châteaux-forts qui l'entourent, comme autant de sentinelles superbes et éternelles.
- Occupation dès le Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle de notre ère en trois points dont celui situé sur le point culminant sera privilégié et formera la ville haute qui sera entourée d'une enceinte au Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle ; les évêques de Strasbourg sont maîtres de la ville de 1236 à la Révolution ; en 1394 devient résidence épiscopale ce qui favorise le développement de la ville et les nombreuses constructions ; la ville s'étend en dehors de l'enceinte romaine : la ville basse s'établit au delà de la porte dite Mitteltor et est précédée de l'autre côté de la Zorn par Kleinstadt ; au sud extension du faubourg ; le long de la Zorn moulins et tanneries ; reconstruction après les incendies dus à la guerre de Trente Ans ; à partir du milieu du Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle doivent être construites dans le même alignement et être de même hauteur ; au début du Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle le cardinal Armand Gaston Maximilien de Rohan facilite la construction du quartier entre la porte haute et la rue des Bains ; grand essor démographique au Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle ; extension du faubourg et de la communauté juive ; vers 1860 développement de l'activité industrielle ce qui contribue à la fondation de la communauté protestante ; ultérieurement formation de nouveaux quartiers à l'ouest et au sud
- Il y a le Château des Rohan qui, avec son immense façade néoclassique, rappelle la gloire des Princes-Évêques et témoigne du rôle historique de Saverne, siège de l'Évêché pendant plusieurs siècles.
- Les anciennes maisons à colombages, si particulières à l'Alsace, sont représentées notamment par La maison Katz (Sègle XVII) qui est certainement l'une des plus intéressantes. Son oriel triangulaire et ses poutres apparentes richement sculptées surplombent la zone piétonne toujours animée.
- La glèisa des Récollets (Sègle XIV) et son cloître gothique en grès rose. Un orgue Dubois y a été édifié en 1763.
- L'église paroissiale Notre-Dame de la Nativité, aux vitraux magnifiques, et sa puissante tour-porche de style roman témoignent de l'histoire épiscopale de la ville.
- La tour Cagliostro où Cagliostro se serait livré à ses obscures expériences plus proches de l'alchimie que de la science. De son autre nom Joseph Balsamo, il fut également impliqué dans la fameuse "Affaire du collier de la reine".
De grands personnages ont séjourné dans la cité savernoise, comme Goethe et Victor Hugo.
Fin 1913 la ville est le théâtre d'évènements aux retentissements internationaux connus sous le nom d'incident de Saverne.
Saverne a été libérée par la 2en division blindée du général Leclerc le 22 novembre 1944, avant que ne soient libérés la plaine d'Alsace et Strasbourg.


text:
Soyécourt
Soyécourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge de Soyécourt a situat a aperaquí 37 km a l'èst d'Amians e a 37 km a l'oèst de Sant-Quentin.
Geografia fisica: Lo territòri de la municipalitat de Soyécourt es totalament situat sul scenari del Santerre de formacion terciària. Lo sòl perméable a compausat de limon #que lududes dona la siá fertilité naturala. Lo jos-sòl crayeux a recorregut de qualques bancs de silex.
Lo climat a temperat océanique (la Manja es a aperaquí 100 km)
hydrographie: cap de cors d'aiga travèrsa pas la comuna. Malgrat aiçò, lo Sr. Horquin, instituteur A Soyécourt en 1899, soslinha #qu'existissiá antany un ruisseau trucat lo Grand Solar #qu'en prenent font a la Granja de Lihu (comuna de Lihons) traversava lo Bòsc a Reputacions (comuna de Vermandovillers), Soyécourt e lo sieu masatge caseriu de Wallieux. Aquel ruisseau a uèi desaparegut.
Consequéncia de violentes orages d'estiu, de los nòstres jorns, de las fluïdes de boue son pro freqüentes sustot entre Wallieux e Soyécourt al ponch mai bas (sens dobte a la localizacion de l'ancian lièch del ruisseau).
Vegetacion: la vegetacion "naturala" es semblabla a aquela dels autres comunas del Santerre. Ela se singularise totun per la preséncia d'un massís boisé conseqüent situat al nòrd de la comuna. Aquel amassa a trucat Bòsc de Soyécourt; de part e d'autra de la rota d'Amians a Sant-Quentin, a @dénommer Bòsc dels Camps e Bòsques de Fay. Lo massís boisé s'esperlonga sus la municipalitat de Estrées-Deniécourt e pren alavetz lo nom de Bòsc de Estrées (Cf. Mapa I.G.N. Al 25 000e). Lo Bòsc de Soyécourt #èsser un luòc de retranchement pels Alemands e lo teatre de violentes combats pendent la Batalha de la Soma l'an 1916. I aguèt trucat pels Peluts, lo "Bòsc dels Satyres".
En bordure del caseriu de Wallieux, un bosquet @dénommer Bòsc de Wallieux ven completar l'amassa arboré de la comuna.
Geografia umana: lo vilatge de Soyécourt es en realitat compausada de tres entités: Soyécourt pròpiament dicha situada al sud, sus las nautors de la municipalitat, Marcelet agropat a l'entorn de la glèisa e de la comuna-escor, las siás doas parts son uèi connectadas per doas carrièras e Wallieux, un caseriu situat al nòrd. Existís pas d'autra separacion o granja isolada sul territòri de la comuna.
L'activitat principala de Soyécourt demòra l'agricultura e la agro-indústria. A la cultura de plen camp (céréales, remolatxa a sucre, poma de tèrra, légumes, colza, e de còps waide) s'es apondut una endiverie #qu'es vengut lo primièr entrepreneire de la comuna. I a pas mai de ramaderia laitier, mas un pauc de ramaderia bovina per la carn perduri. E se pòt veire tanben en los pâtures dels cavals.
Una entrepresa de bastissa-trabalhs publics complète aquelas activitats economicas.
Entorn: dempuèi aqueles darrièrs ans, un esfòrç de embellissement del pòble a #èsser fach : voreres, fleurissement, disposicion de las immeditaeses de la glèisa...
Le village de Soyécourt est situé à environ 37 km à l'est d'Amiens et à 37 km à l'ouest de Saint-Quentin.
géographie physique: Le territoire de la commune de Soyécourt est entièrement situé sur la plateau du Santerre de formation tertiaire. Le sol perméable est composé de limon qui lui donne sa fertilité naturelle. Le sous-sol crayeux est parcouru de quelques bancs de silex.
Le climat est tempéré océanique (la Manche est à environ 100 km)
hydrographie: aucun cours d'eau ne traverse la commune. Cependant, M. Horquin, instituteur à Soyécourt en 1899, signale qu'il existait autrefois un ruisseau appelé le Grand Manoir qui prenant source à la Ferme de Lihu (commune de Lihons) traversait le Bois à Fames (commune de Vermandovillers), Soyécourt et son hameau de Wallieux. Ce ruisseau a aujourd'hui disparu.
Conséquence de violents orages d'été, de nos jours, des coulées de boue sont assez fréquentes notamment entre Wallieux et Soyécourt au point le plus bas (sans doute à l'emplacement de l'ancien lit du ruisseau).
Végétation: la végétation "naturelle" est semblable à celle des autres communes du Santerre. Elle se singularise cependant par la présence d'un massif boisé conséquent situé au nord de la commune. Cet ensemble est appelé Bois de Soyécourt; de part et d'autre de la route d'Amiens à Saint-Quentin, il est dénommé Bois des Champs et Bois de Fay. Le massif boisé se prolonge sur la commune d'Estrées-Deniécourt et prend alors le nom de Bois d'Estrées (Cf. carte I.G.N. au 25 000e). Le Bois de Soyécourt fut un lieu de retranchement pour les Allemands et le théâtre de violents combats pendant la Bataille de la Somme en 1916. Il fut appelé par les Poilus, le "Bois des Satyres".
En bordure du hameau de Wallieux, un bosquet dénommé Bois de Wallieux vient compléter l'ensemble arboré de la commune.
géographie humaine: le village de Soyécourt est en réalité composée de trois entités: Soyécourt proprement dit situé au sud, sur les hauts de la commune, Marcelet groupé autour de l'église et de la mairie-école, ses deux parties sont aujourd'hui reliées par deux rues et Wallieux, un hameau situé au nord. Il n'existe pas d'autre écart ou ferme isolée sur le territoire de la commune.
L'activité principale de Soyécourt reste l'agriculture et l'agro-industrie. A la culture de plein champ (céréales, betterave à sucre, pomme de terre, légumes, colza, et parfois waide) s'est ajoutée une endiverie qui est devenue le premier employeur de la commune. Il n'y a plus d'élevage laitier, mais un peu d'élevage bovin pour la viande perdure. Et on peut voir aussi dans les pâtures des chevaux.
Une entreprise de bâtiment-travaux publics complète ces activités économiques.
environnement: depuis ces dernières années, un effort d'embellissement du village a été fait : trottoirs, fleurissement, aménagement des abords de l'église...
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Se pòt creire amb pro de vraisemblance #que tira la siá origina e lo sieu domeni dels Sohier o Siger (vencedor) branca cadette dels comtes de Vermandois, #que #aparéisser amb estèla a l'epòca de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle. (dixit : Abbé Paul Decagny)
Çò abbé Paul Decagny en la siá Istòria de la arrondissement de Péronne e de divèrsas localités circonvoisines (1865) afirma que la mai anciana mencion del nom de la municipalitat apareis en una bulle del pape Pascal II de 1106 #que confirma lo abbaye de Mont-Sant-Quentin (près de Péronne) en la possession de bens fonciers a Soihercurt (Soyécourt).
Indica egalament l'existéncia a Soyécourt, al Mejan Age, d'un espital o d'una maladrerie #que la preséncia n'es encara avérée al XVIe sègle. A de besonh qu'aquel espital a #èsser destruit sens ne donar la data.
La familha de Soyécourt èra la una de las mai anciana de la noblesa francesa. Al XIVe sègle Gilles Ier de Soyécourt, chevalier banneret #èsser Grand-Echanson de França. #Trobar la mòrt a la Batalha de Crécy en 1346. Al XVe sègle, Gilles II, jos Charles VII, #participar a la sortida dels Angleses del reialme. Jos Louis XI, los Bourguignons de Charles Lo Téméraire #destruir lo castèl de Soyécourt en 1472. Fin finala, jos Henri II, al XVIe sègle, François III de Soyécourt se #distinguir al banc de Mètz. (Cf. Monographie Dels Instituteurs, pel Sr. Horquin, instituteur A Soyécourt - Archiu départementales de la Soma, 1899)
Las possessions de la familha de Soyécourt #passar a la familha de Belleforière per matrimòni l'an 1581. Divèrses de los sieus membres #exercir d'anautitas foncions reialas. Maximilien De Belleforière, marques de Soyécourt èra governador del luòc-fòrt de Corbie en 1636. El capitula davant la menaça espanhòla e del fugir en Angleterre per escapar a la pena de mòrt prononciada contra lududes per la justícia reiala. La familha se #apagar a la Revolucion francesa amb l'execucion de Joachim-Charles de Belleforière-Soyécourt e de la siá filha aînée l'an 1794. La siá filha cadette, Camille de Soyécourt (1757-1849) intrada al Carmel l'an 1784 n'i aguèt caçat l'an 1792 a la supression del clergé e dels òrdres regulars. En 1797, en avent recobrat los sieus bens, #arribar a restaurar lo Carmel de París. (Cf. Aurélien Marty, Tilloloy, La siá glèisa – lo sieu castèl, Montdidier, 2002, SERHAM). Cap de membre de la familha a pas jamai séjourné durablement a Soyécourt.
A la fin del XVIIIe sègle se tròba lo nom de Marcelet per designar la parròquia de Soyécourt (A. D. Ordena)
l'an 1870-1871, Soyécourt li calguèt patir de nombrosas réquisitions en natura. #Divèrsas joves gents de la municipalitat #combatre pendent l'An terrible, dos de dintratz eles #perir continuament de las privacions suportadas (Cf. Monographie Dels Instituteurs)
Pendent la Primièra Guèrra mondiala, Soyécourt e los sieus abitants #patir a divèrsas recuperacions la dureté dels combats. En la fasa d'invasion en agost 1914 en principi de contunh pendent la Batalha de la Soma a l'estiu 1916, fin finala en lo moment de la darrièra ofensiva alemanda de 1918 (Batalha del Santerre). La populacion #èsser per part deslotjada, per part déportée a Alemanha de contunh liberada l'an 1915. Lo pòble a #èsser totalament destruit. (Cf. Francine François-Dejuine, 1914-1924, 26 comunas en la tempèsta, L'Onda verda, 2007)
Situat dins la "Zòna roja", lo pòble li caliá pas pas èsser reconstruit perque situat en una region tròp dévastée. Malgrat aiçò, Soyécourt #èsser reconstruit en los ans 1920 sus la pression dels abitants sinistrats, gràcia n'autra al parrainage de la vila de Châtellerault (Viena) e de l'isla de Tricòt.
Segonda Guèrra mondiala : lo 17 de mai de 1940, los abitants de Soyécourt an deslotjat per decision préfectorale. Del 23 de mai al 6 de junh, las tropas francesas retranchées dins lo pòble resistisson als Alemands. L'òrdre de repli a donat lo 7 de junh a 1 h 30 del matin. Seguiguèron quatre longs ans d'aucupacion. Soyécourt A liberat per l'Armada americana lo 1er en setembre 1944.(Cf. Francine François-Dejuine, 1935-1955, Memòrias de 28 comunas del Santerre, L'Onda verda, 2011)
On peut croire avec assez de vraisemblance qu’il tire son origine et sa domination des Sohier ou Siger (vainqueur) branche cadette des comtes de Vermandois, qui parut avec éclat à l’époque du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle. (dixit : Abbé Paul Decagny)
L'abbé Paul Decagny dans son Histoire de l'arrondissement de Péronne et de plusieurs localités circonvoisines (1865) affirme que la plus ancienne mention du nom de la commune apparaît dans une bulle du pape Pascal II de 1106 qui confirme l'abbaye de Mont-Saint-Quentin (près de Péronne) dans la possession de biens fonciers à Soihercurt (Soyécourt).
Il indique également l'existence à Soyécourt, au Moyen Age, d'un hôpital ou d'une maladrerie dont la présence est encore avérée au XVIe siècle. Il précise que cet hôpital a été détruit sans en donner la date.
La famille de Soyécourt était l'une des plus ancienne de la noblesse française. Au XIVe siècle Gilles Ier de Soyécourt, chevalier banneret fut Grand-Echanson de France. Il trouva la mort à la Bataille de Crécy en 1346. Au XVe siècle, Gilles II, sous Charles VII, participa au départ des Anglais du royaume. Sous Louis XI, les Bourguignons de Charles Le Téméraire détruisirent le château de Soyécourt en 1472. Enfin, sous Henri II, au XVIe siècle, François III de Soyécourt se distingua au siège de Metz. (Cf. Monographie des Instituteurs, par M. Horquin, instituteur à Soyécourt - Archives départementales de la Somme, 1899)
Les possessions de la famille de Soyécourt passèrent à la famille de Belleforière par mariage en 1581. Plusieurs de ses membres exercèrent de hautes fonctions royales. Maximilien de Belleforière, marquis de Soyécourt était gouverneur de la place-forte de Corbie en 1636. Il capitula devant la menace espagnole et du fuir en Angleterre pour échapper à la peine de mort prononcée contre lui par la justice royale. La famille s'éteignit à la Révolution française avec l'exécution de Joachim-Charles de Belleforière-Soyécourt et de sa fille aînée en 1794. Sa fille cadette, Camille de Soyécourt (1757-1849) entrée au Carmel en 1784 en fut chassée en 1792 à la suppression du clergé et des ordres réguliers. En 1797, ayant recouvré ses biens, elle parvint à restaurer le Carmel de Paris. (Cf. Aurélien Marty, Tilloloy, son église – son château, Montdidier, 2002, SERHAM). Aucun membre de la famille n'a jamais séjourné durablement à Soyécourt.
À la fin du XVIIIe siècle on trouve le nom de Marcelet pour désigner la paroisse de Soyécourt (A. d. Somme)
En 1870-1871, Soyécourt dut subir de nombreuses réquisitions en nature. Plusieurs jeunes gens de la commune combattirent pendant l'Année terrible, deux d'entre eux périrent des suite des privations endurées (Cf. Monographie des Instituteurs)
Pendant la Première Guerre mondiale, Soyécourt et ses habitants subirent à plusieurs reprises la dureté des combats. Dans la phase d'invasion en août 1914 d'abord puis pendant la Bataille de la Somme à l'été 1916, enfin lors de la dernière offensive allemande de 1918 (Bataille du Santerre). La population fut pour partie évacuée, pour partie déportée en Allemagne puis libérée en 1915. Le village a été entièrement détruit. (Cf. Francine François-Dejuine, 1914-1924, 26 communes dans la tourmente, La Vague verte, 2007)
Situé dans la "Zone rouge", le village ne devait pas être reconstruit parce que situé dans une région trop dévastée. Cependant, Soyécourt fut reconstruit dans les années 1920 sur la pression des habitants sinistrés, grâce en autre au parrainage de la ville de Châtellerault (Vienne) et de l'île de Jersey.
Seconde Guerre mondiale : le 17 mai 1940, les habitants de Soyécourt sont évacués par décision préfectorale. Du 23 mai au 6 juin, les troupes françaises retranchées dans le village résistent aux Allemands. L'ordre de repli est donné le 7 juin à 1 h 30 du matin. Vont suivre quatre longues années d'occupation. Soyécourt est libéré par l'Armée américaine le 1er septembre 1944.(Cf. Francine François-Dejuine, 1935-1955, Mémoires de 28 communes du Santerre, La Vague verte, 2011)


text:
14/12/2017
Peiraguda e Cocanha sur Viure Al Paìs
L'emission occitana Viure Al Paìs de França 3 faguet un reportatge plan interessant sur Peiraguda per lo concert que faguèren a Sarlat los 13 e 14 d'octòbre 2017, emb de las intervistas daus convidats Francis Cabrel, Jan de Nadau, Los Pagalhòs o Daniel Chavaròcha, mai daus extrachs dau concert.
Emission dau 12/11/2017 sur lo site de l'emission:
https://france3-regions.francetvinfo.fr/occitanie/emissio...
Dempuei queu temps un DVD surtiguet, "Peiraguda, le concert des 40 ans" , 2 oras 25 de concert e 25 chançons, en venda dins las librarias e magasins de Dordonha au pretz de 17 €.
De veire dins la mesma emission lo clip de Cocanha, "Dempuèi Auriac"
08:54 Publié dans Actualitats, actualité, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)
11/12/2017
Rubrica en òc fête sa 200ème
A cette occasion, la rubrique occitane du lundi et son blog marquent le coup et vous proposent plusieurs textes originaux d'auteurs...et de saison. Daniel Chavaròcha nous amuse sur le nom de la rubrique ; Joan Ganhaire nous emmène au commissariat de Maraval où même le commissaire Darnaudguilhem et son équipe ont le droit de fêter Noël ; Micheu Chapduelh nous rappelle que l'hiver est bien la saison de l'homme. Toute la semaine, d'autres textes de Patric Ratinòt et Joan-Claudi Dugros seront proposés sur le blog. Bona legida a tots !
Denis Gilabert
De rubrica e de rubròc, per Danièl Chavaròcha
La 200 èma macarel ! Qun se seriá anar pensar qu’un jornal regional de la tenguda de Sud-Oest siasque d’accòrd un jorn de daissar escrire una cronica setmanièra en occitan ?Se dobtavan pas lo monde sudoestenc del flume de letras e emèls jornaliers qu’anava sègre l’iniciativa del Denís Gilabert. Emai se dobtavan pas tanpauc lo nombre de legeires qu’avian mal comprés lo titre ! Arribavan cada jorn a la redaccion, de carrioladas de letras de monde enganats sul titre « Rubrica en òc ». De tots que n’arribavan :
« Rebrica en òc » per los que pensavan qu’anavan rebricar e rebricar totjorn las memas causas e que valiá pas lo còp de far una cronica per aquò.
« Lubrica en òc » per los qu’esperavan, la lenga pendolhenta, qualqu’article pornografique ont lo cuol se vend mai leu que la consciença o ben qu’esperavan benlèu qualqua nhòrla pebrada o salada segon lo gost de cadun.
« Publica en òc » per las ventas e las crompas publicas de tots los afogats de brocantas o voide-solièrs del país.
« Relicas en òc » per los religiós iconofilas o los seca-beneitier impenitents amorós de vielhors sentificadas.
« Rugbica en òc” per los fisels del rugbi decebuts del Miègjorn Olimpique qu’esperavan trobar aquí los racontes epiques del dinmenc vesperal.
« Rustica en òc » per los fanatiques novels de la vita bucolica, neò-rurals e paisans del dinmenc de tot pial.
« Suplica en òc » per los nostalgiques de Brassens o de Seta, pareis que n’en demòra enguèra…
I ajèt quite : « Rosicas en òc » per de mangiscaires perduts, rosicaires de pes de tessons-vinagreta o de costilhas grasilhadas…I ajèt de tot !
Endonc, ne’n calguèt al Denís Gilabert de la paciença e de l’abnegacion per far dintrar dins lo cervel deus legeires que « Rubrica en òc » tocariá sa 200 èma edicion.
E ben paures dròlles, capitèt lo Denís ! Danièl Chavaròcha.
Lo Nadau dau pair 'Tiene
Lo Nadau dau pair 'Tiene…, texte perpausat per Patric Ratinòt
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Freja es la bisa de Decembre, freja es la nuech malhada de blanc. Freja es la luna tota ronda que la lumiera esblandurida esclaira los rius, los prats e los champs.
Plan doça es la chalor dau canton 'pres dau quau lo pair 'Tiene, solitari, se chaufa en raibant aus Nadaus qu'avian enchantat son còr de goïat. Coma los drollichons dau vilatge, eu s'en anava los suòcs claquetants jurc'a l'egleisa dont las clòchas lançavan per dessur prats e combas, lo rampau misterios de Nadau.
Au retorn, l'um descrubichia los presents pausats davant la chaminada ; 'na pipa en sucre, un irange, de las nosilhas, de las bilhetas de chocolat ; freule present, qu'es plan vrai, mas presents totjorn esperats.
Ente-t-eu queu temps de l'enfança qu'un ren sufisia au bonur ?. Sai lo vielh e pus degun ne pora me balhar la joia d'ésser uros un ser de Nadau. Sai tot sòu... L'oras s'engrunen, 'laidonc que defòra, lo vent pura jur la forest enlusida de luna, jur las terras e los prats deserts.
Lo pair 'Tiene vai drubir sa pòrta, escruta lo ciau en coneisseire. Tot d'un còp, 'na petada trauca lo silenci, en lai, dau biais de la forest. A ne'n pas dotar, un braconier que chercha a bonifiar l'ordinari, de ser. Mas quò fai frech, eu tòrna cledar sa pòrta.
Rasis dau fuòc que treslusir eu pensa aus Nadaus en familha, pres de sa Marieta que partiguet, veiqui sies ans, per un viatge d'ente jamai l'um ne tòrna. Eu se soven ; "N'obluda pas, meòu, de botar, tu tanben, tos grands suòcs pres dau fogier ; l'um ne sap jamai... !
'Quela chalorosa convidacion tòrna tenaça, e eu aisina, en bona plaça, sos vielhs suòcs, tots dos a s'esbadalhar, tots dos drubits jur un present de pailha... E defòra totjorn lo vent que pura jos la luna argentada. "Mas, qu'es quò donc ? Quauqu'un qu'elulha ? Quò sembla a de las plors de mainajon...
Lo pair 'Tiene entredrueba l'uis e veu, coijats dins la névia, 'na chabra e son chabrit. La mair es endechada a la pauta, 'la sanha, 'l'a ne'n pòt pus. L'òme, suaudament, la pren, la leva e l'apruesma dau fuòc brandejant. Eu lava la plàia e se surpren a ne pas ésser tròp mèrfie per li far un bon pensament. La chabròta que 'leteja de paur e de feure se laissa far e regarda, de sos uelhs amistos, queu vielh secorrable e talament bon. Son chabridon a segut sens crànher e daus tetins apròcha son museu gormand, mas los tetins son boides.
'Laidonc 'Tiene, a sa vacha vai tirar dau lach que lo chabrit afamat vai beure sens 'lenar... Aulhat eu se coija 'pres de sa mair apasada. Tots dos assemblats auran de ser un gitre engardat, loenh de còp de fusilh dau chaçador.
Freja es la bisa de Decembre, freja es la nuech malhada de blanc, quò l'i fai ren, de ser 'Tiene sen la chalor dau fuòc brandejant e profita de quilhs amics que la forest li a balhats coma companhons de Nadau.
Reculit 'pres dau 'Berton Lacomba
La SENDARELA limosina, 4, rue porte des remparts, 87310 – Sent Auvenç
(J. Glaudi Ducourtieux)
La librairie de l'ASCO sur le marché de Noël de Sarlat
La librairie de l'ASCO sera sur le marché, dans le quartier de la Petite Rigaudie,toute la matinée du samedi 16 décembre
Vous pourrez y trouver des livres, des CD, des DVD en occitan pour les enfants et pour les grands!
Vous êtes invités à venir grignoter des gâteaux, vous réchauffer en buvant du vin chaud et bavarder en occitan.
Peut-être trouverez vous le cadeau qui vous manque, le livre écrit dans notre langue ou un CD de plus. C'est vers 11heures que les élèves des classes bilingues et la chorale de l'ASCO viendront chanter!