text:
La discussion populara sus se cèrtas bevendas van plan per la santat o pas pòt arribar d’èsser etèrna. Cada an i an de nòus estudis que dison o mai lèu confirman que de bevendas coma lo cafè son o son pas bonas per la santat. Ara un nòu estudi, fach en 2018, afirma scientificament que beure fins a quatre tassas de cafè cada jorn melhorarà la santat del nòstre còr.
Segon aquò, las nòvas resultas an de conclusions fòrça originalas; après divèrsas pròvas fachas en de mirgas, se pòt afirmar scientificament que beure de cafè ajuda disminuire lo risc d’aver una ataca de còr. L’explicacion seriá pro simple mas pas encara descobèrta per degun: la cafeïna seriá çò qu’ajuda las cellulas en tot donar mai d’energia per luchar contra un dan pendent una ataca de còr.
L’estudi, fach pendent 10 jorns amb de mirgas, foguèt fach en tot donar aquelas bèstias fins a 4 tassas de cafè cada jorn. Aprés foguèt provocada una ataca de còr. Solament las mirgas qu’avián begut de cafè aguèron una lèu recuperacion en lor santat. Las autras mirgas demorèron fòrça mai temps per tornar aver una bona santat. Vòl dire aquò que lo cafè fa mai fòrt lo nòstre còr ?
La cafeïna provòca la transformacion de proteïnas
Un estudi prigond realizat per la còla de cercaires que fasiá las pròvas amb las mirgas poguèt demostrar que la cafeïna ajuda transformar cèrtas proteïnas nomentadas P27 en de mitocondrias, los organismes que produsison d’energia per las cellulas. Aital un cambi de la proteïnas P27 en de mitocondrias provocariá una mai lèu recuperacion de las cellulas del còr pr’amor qu’an pus energia per o far.
La descobèrta del cambi de las proteïnas P27 èra estada produsida amb aqueste nòu estudi. E dubririá l’escasença a l’òme mas atanben a d’autres animals d’aver un còr mai fòrt amb la cafeïna. A mai, ja i avián d’estudis fachs abans qu’avián confirmat que la cafeïna donava mai de proteccion contra de malautiás coma la diabetes. Ne son divèrsas, mas la soleta excepcion es lo càncer. La cafeïna ajuda pas contra aquela malautiá.
Los scientifics qu’an realizat aquel estudi diguèron qu’èran pas d’acòrdi amb los mètges que aconselhan pas beure de cafè pr’amor que va pas plan contra las atacas de còr: “ I sèm pas d’acòrd – çò diguèt lo recercaire Joaquim Altschmied -. Totun, se pòt prene lo cafè mas tanben cal far fòrça exercici e aver una dièta sana. A mai, beure trop cafè o tè provocariá çò de contrari, la destruccion dels mitocondris e lo grop de proteïnas P27”. L’estudi es estat publicat al numeric PLOS Biology per l’Universitat Heinrich Heine de Düsseldorf, a Alemanha.
La Redaccion


c: text/html

text:
Dimars, 24 de julhet de 2018, 03h00 Espòrt
Solaç pels sostens catalans: en tres meses, los Dragons son passats de la darrièra plaça a la qualificacion pel Super-8
Superliga : solaç a Perpinhan
Aprèp las victòrias divendres d'Huddersfield a Castleford 32-18 e la de Leeds fàcia a Widnes (34-0) , ganhar deveniá imperatiu pels Dragons dissabte per assegurar a l'encòp lor plaça en Super-8 e tanben la preséncia en Superliga la sason venenta.
Greg Bird èra pas de la partida en rason de la naissença de sa segonda filha a 5 oras del vèspre, a l'ora de l'escalfament!
Fàcia a Salford, los avantdarrièrs, los catalans marquèron lèu dos ensages, los Diables Roges repliquèron: 12-4. Pendent un long temps, los Sang e Aur dominèron sens poder marcar mas capitèron de passar tres còps la rega blanca dins las darrièras dètz minutas del primièr temps per menar 28-4 a la pausa; la partida èra plegada. Los Dragons ajustèron tres ensages per ganhar 44-10. L'alièr Yaha ne marquèt la mitat: quatre. Damatge qu'en fin de sason se n'ane cò del SU Agen (de XV) .
Es l'esperit tranquil que los Dragons poiràn anar desfisar Wigan aqueste divendres de ser per la darrièra partida de la primièra fasa e preparar puèi, plan coma cal, la mièja finala de la Cup pel dimenge 5 agost a Bolton contra Saint Helens dins un estadi qu'aficha complet per reçaupre las doas mièjas finalas (Leeds-Warrington es l'autra aficha).
Saint Helens es mai que jamai cap de fila de la Superliga amb sa victòria 14-6 dijòus de ser a Wigan.
Jogaràn l'8 del Mitan amb los primièrs 4 del Championship : Hull KR, Salford e Widnes qu'an una cèrta experiéncia de l'espròva, e lo campion de 2017, Leeds, qu'èra ja passat per aquela espròva en 2016. Las sasons se seguisson e se semblan pas pels Rinocèros!
Championship: Tolosa jòga sa sason dissabte
Dimenge, Halifax e Tolosa disputèron una partida engatjada. A un quart d'ora de la fin, los tolosans prenián l'avantage 14-13, mas un ensag anglés los privava de la victòria (14-19) e de la certitud de jogar los 8 del Mitan en agost e setembre.
La marrida operacion de la dimenjada es per Featherstone batut sus sa pelena per Londres 14-7.
Fa de temps que Toronto es qualificat. A una jornada de la fin de la primièra fasa, lo club de Tolosa es segond amb 31 punts , coma Londres (3n) e Halifax (4n). Son seguits a un punt per Featherstone e Leigh. La victòria es doncas indispensabla als tolosans dissabte a Blanhac amb la recepcion de Dewsbury per se qualificar.
NRL: Melbourne cap de fila
Dins lo campionat australian , los Lapinons batuts pels Tigres 22-6, se fan ragantar e despassar per la primièra plaça per la Tempèsta de Melbourne (1a) que ganha a Auckland: 12-6, e pels Dragons de Sant Jòrdi Illawarra (segonds) que s'impausan cò dels Vaquièrs: 24-10.

Sempre amb la senhera, la dels Comtes de Barcelona e abans de Carlemanh, la romana.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Articles
Affichage des articles du avril, 2010
La cançon oblidada, ,Es la d'una occitana ,Polida al mes de mai,E que canta mai que mai, Quand se tròba amorosa .
bar de la glicina
- Obtenir le lien
- Google+
- Autres applications
Meravilhos, marvelos , bar of la glicina,Ont lo mond , the word , came to dry, to beure , enough.Sens far de grimaças, that the boss , a woman, put his pants,In front of the table , a solelh colc , dins lo fuèlhum,Entre que ressontis la campana linda e l'escarapetal,fòrt, del pastis natural , trach d'una barrica de garric ecologica desbondada.Aital l'aneth, tal un remembre forgiven, that we have to drink 40 years ago. That the mothers give us, tal a milk d'una cabra lubrica. A biker, pren sa monina sens davalar de moto,Wait for the revolucion en agachant lo string de la patrona.Quitament una mena de burka pel clitoris...E wait for the Che ... as others wait for Elvis.
Innocent III
- Obtenir le lien
- Google+
- Autres applications
Lo papa Innocent III , lo mal sonat, (qu'es colpabla de tot) rescontrèt lo rei de França un jorn a Sant Denis, e òc (mas que capite pas de trobar lo libre ont o legiguèri) . Parli pas de la carrièra Sant Denis, mas de la basilica, ont totes avian per tòca de se far coronar rei , per cridas «spontanèas» quitament , malgrat que foguèsson escomenjats . Pel Papa s'agissiá pas sonque de catarinòts dins Lauragais, mas puslèu de la dintrada de las talhas dins un país aimat : lo nòstre. L'Innocent III èra quitament encapriçat per la question del poder . Se teniá un prètzfach solide , que voliá davant tot escapar a la lei de l'emperador germanica, que lo comandava , e òc, e que li deviá obediéncia, e encara mai, o a aquel emperador de Constantinòple( ont auriá degut demandar tanben la permission d'èstre Papa) , fotre encara quitament demandar la permission d' èstre Papa, amaginètz un pauc , pus grèu, que li caliá escapar de las arpas del rei espanhòl, …
AMAP DE PORTET
- Obtenir le lien
- Google+
- Autres applications
Creacion de l'Amap de Portet 31
Esperem totes de nos assegurar de la qualitat dels legums que minjam, e amai de l'abséncia de pesticids o d' èrbicids de totas menas. Esperem totes lo manten d'una agricultura familhala , ecologica, de proximitat, la sola que pòd assegurar la qualitat esperada. Aquestas tòcas son las de totas las AMAP de la region Miègjorn Pirenèus . Es a dire l' union d'un cèrt nombre de familhas ( de 15 a 40), amassadas dins una AMAP( Associacion pel Manten d'una Agricultura Pacana) .
Aquò's dins l'encastre del malhum regional AMAP qu'esperem de bastir l'AMAP de Portet 31 . S'agis d'establir un ligam de proximitat, de fisança ame un ortalhièr de Portet. L'Amap de Portet 31 es un enfant del modèl del malhum regional de Miègjorn Pirenèus, que nos assegurarà de son ajuda amistadosa dins aquela passa de portadura.
Qu'esperetz trapar d'entresenhas , e podretz vistalhar lo nòstre siti : http://amapportet.can…
Esperem totes de nos assegurar de la qualitat dels legums que minjam, e amai de l'abséncia de pesticids o d' èrbicids de totas menas. Esperem totes lo manten d'una agricultura familhala , ecologica, de proximitat, la sola que pòd assegurar la qualitat esperada. Aquestas tòcas son las de totas las AMAP de la region Miègjorn Pirenèus . Es a dire l' union d'un cèrt nombre de familhas ( de 15 a 40), amassadas dins una AMAP( Associacion pel Manten d'una Agricultura Pacana) .
Aquò's dins l'encastre del malhum regional AMAP qu'esperem de bastir l'AMAP de Portet 31 . S'agis d'establir un ligam de proximitat, de fisança ame un ortalhièr de Portet. L'Amap de Portet 31 es un enfant del modèl del malhum regional de Miègjorn Pirenèus, que nos assegurarà de son ajuda amistadosa dins aquela passa de portadura.
Qu'esperetz trapar d'entresenhas , e podretz vistalhar lo nòstre siti : http://amapportet.can…
Diversitat
- Obtenir le lien
- Google+
- Autres applications
retirada 2050
- Obtenir le lien
- Google+
- Autres applications
Aquel òme estabosit ven de recaupre son butletin de pension en 2050.Se sona Jules Fillon , un nebot del grand secutaire,'scusa, que non, m'engane, benlèu se sona Alfred Jospin. L'enfant del aujòl banut.Sabètz lo decebut de Cintegamela , mas puta que non ,Se sona pas Jospin, se sona Wiliam Jupe,o Franky Strausskhan.Non pas lo musicaire... De la valsa Blava
Puta que fan la gula los tipes , que trobon que n'an pas gaire d'argent sul butletin .Son lors quites paires que nos dison a l'ora d'ara : «sabètz quant costara la retirada en 2050?"E ièu lor respondi sabètz quant nos costaràn las privatisacions en 2050? Ame las privatisacions auèi, nos cal donar mai de 140 milliards cada an als feneants de la borsa .Fasètz lo compte al cap las privatisacions , amai l'aparador fiscal e amai las tutas fiscalas ;nos costaran mai de 10 000 MILLIARDS d'euros... Per 600 000 cuòls pelats de rics que seron partits se pelar als Maldives o endacòm mai.Pas estonan…
Puta que fan la gula los tipes , que trobon que n'an pas gaire d'argent sul butletin .Son lors quites paires que nos dison a l'ora d'ara : «sabètz quant costara la retirada en 2050?"E ièu lor respondi sabètz quant nos costaràn las privatisacions en 2050? Ame las privatisacions auèi, nos cal donar mai de 140 milliards cada an als feneants de la borsa .Fasètz lo compte al cap las privatisacions , amai l'aparador fiscal e amai las tutas fiscalas ;nos costaran mai de 10 000 MILLIARDS d'euros... Per 600 000 cuòls pelats de rics que seron partits se pelar als Maldives o endacòm mai.Pas estonan…
Malanconia
- Obtenir le lien
- Google+
- Autres applications
La filha roja e blanca e blava
Joga dins los plècs de sa rauba
Dis que vòl pas jogar al jòc
De la que trapa l'electrò chòt
Dius que la filha es redonda
Qu'alacharià,de mengonièrs?
La filha roja e jauna e bruna.
Mondina qu''espèra sa pruna.
La que grèlha sens prunièrs
D'aquel monde de messorguièr.
Sens permejar sa paura lenga,
Cansada, de chucar de pertot,
Unes Dius ceslestials e crudèls.
Que dison la sia mòrt venenta.
Qu'es aquò? Se minjar sa lenga?
Que cantèsse un chic encara.?
Per estre mai fòrt que la mòrt...
E que demòre poderos l'òs viu,
Dins l'òrt estrèch de la nuèch blanca....
Joga dins los plècs de sa rauba
Dis que vòl pas jogar al jòc
De la que trapa l'electrò chòt
Dius que la filha es redonda
Qu'alacharià,de mengonièrs?
La filha roja e jauna e bruna.
Mondina qu''espèra sa pruna.
La que grèlha sens prunièrs
D'aquel monde de messorguièr.
Sens permejar sa paura lenga,
Cansada, de chucar de pertot,
Unes Dius ceslestials e crudèls.
Que dison la sia mòrt venenta.
Qu'es aquò? Se minjar sa lenga?
Que cantèsse un chic encara.?
Per estre mai fòrt que la mòrt...
E que demòre poderos l'òs viu,
Dins l'òrt estrèch de la nuèch blanca....
socialisme carcassonès
- Obtenir le lien
- Google+
- Autres applications
A Carcassona e endacòm mai sabem plan consi nos veson a nosautres los occitanòmaniacs' , aquelses socialistes del darrièr chuc, los eiritièrs garrèls , las moninas, dels grands dabancièrs, ailas, nos mesprèson, amai nos tròbon ridiculs , falords ,estranhs, curios , capòrcs , nècis , pietados, que lo socialista mièjornal es vengut mantun còp apatride , se'n chauta dels aujòls, sabon pas tres mots de la sia lenga e ne son fièrs , levat que sabon pas gaire mai escriure lo francès, son pas que caps voides e mans paradas, per las subvencions , la riquèsa per el, la sia familha, e fier d'aquel estatut d'esclau mièjornal que parlan sens accent , e que ten sus lo sèu còr, sarradas, las claus de las pòrtas dels bronzes cuols gigants, de Marianne. Avètz dich socialiste, bizarr, bizarr, tendencia Minc, socialisme chic millardari militant , estile : dona me la publicitat de France Television que te parlèsse de socialisme , o lo socialisme de Kotchener, lo socialis…


text:
Lo poder mediatic
Lo poder mediatica es lo sol poder que demòra diguèt M Onfray . Cresi qu'a rason. Lo poder mediatica me dona lo tornis , aquò's el que nos dona çò que nos cal retenir , estudiar e d'aquesta passa , ai de mal a sègre . Lo poder mediatica es representat per un cinquantenat d' editorialistas, que son totes per las leis del mercat , es a dire las leis del pus fòrt , es a dire l' instint reptilian o encara autrament dich : las leis del rainal dins lo galinièr. Aquí l'avètz lo mescladís. I aguèt Ucraïna puèi Kobané puèi Daech puèi lo MH 370 puèi lo MH 17 puèi un boçin d'avion que se passeja , per «aterrir» fin finala sus una plaja de la Reünion, puèi l' eveniment ; lo despart de Ferrari de TF1, puèi la mòrt de l'enfant sonat Ayan , après 10000 negats dins la mediterranèa e a viste de nas quicòm coma cinq cents enfants e dròlles negats tot parièr , ( per…


text:
« Sant Blasi » à Pézenas / Claude Alranq
Alranq, Claude
Aquel article scientific foguèt escrich en 2015 per Claude Alranq, actor, autor, meteire en scèna e contaire. Originari de Pesenàs, contribuís a la recèrca sul patrimòni cultural immaterial especialament dins lo domeni de l’espectacle viu.
Dins aquel article Claudi Alranq partís sus las traças del culte de sant Blasi a Pesenàs e estúdia son ligam amb carnaval.
Extrach (traduch del francés) :
Blasi, sant patron de la vila de Pesenàs, visquèt de 280 a 316. Foguèt evesque de Sebaste, venguda a l’ora d’ara la vila turca de Sivas. Visquèt pas jamai fòra de son país, Armenia (en Asia Menora). Son culte n’es pas mens celèbre als quatre cantons de la crestianitat.
En França, unas 600 glèisas e capèlas pòrtan son nom (700 en Itàlia). Son prestigi ten sonque a son sacerdòci o, tanben, a la data de son martiri : un 3 de febrièr, un jorn que compta dins las tradicions que precedisson lo crestianisme ?
L’exemple de Pesenàs pòt contribuir a esclairar aquel mistèri. Aquel mistèri, a Pesenàs, es el meteis un doble mistèri :
- la causida d’una ciutat que causís de se metre jos sa proteccion ?
- la fortuna d’aquel culte dins l’istòria locala ?
Per tal de penetrar lo mistèri d’aquel culte a Pesenàs, procedirem per una parabòla : aquela del pòrta-empèut, de l’empeuton, de l’empeutat-soudat. Benlèu ne sauprem un pauc mai sus l’empeutaire e sus l’empèut que coneis a l’ora d’ara, en país picenés, una embelida urosa.
Claudi Alranq
Somari (traduch del francés) :
A - Lo pòrta-empèut
I - La lenta resurreccion de la Gàllia meridionala
1 - Lo pòblament
2 - Lo rambalh e la violéncia istorics
3 - La crisi espirituala e culturala
II - L’afogament popular a l’entorn de la primièra luna de febrièr
1 - L’enjòc festiu
2 - Las fèstas paganas
III - Entre natura, art e religion
1 - Lo legat galloroman
2 - Lo desdoblament medieval
B - L’empeuton
I - Un país de « plus hault sens »
II - La vida de Blasi
III - Un culte popular
IV - D’amalgamas curiosas o reveladoiras
C - La soudadura pòrta-empèut e empeuton
I - La cristianizacion e las resisténcias localas
1 - L’esitacion de la glèisa
2 - Lo consensus dels sants
II - L’ocurréncia de St Blasi e de Pesenàs
1 - Perqué Pesenàs podiá causir St Blasi ?
2 - Perqué St Blasi podiá causir Pesenàs ?
D - Los enfants de l’empeutaire
I - Las campanas poguèsson parlar
II - Sus las traças del culte
III - Una vertadièra discòrdia
IV - Lo fals divòrci


text:
Guèrra de la Tresena Coalicion
La Guèrra de la Tresena Coalicion foguèt un conflicte napoleonenc major que se debanèt en 1805. Opausèt l'Empèri Francés e seis aliats (Espanha, Bavièra, Wurtemberg, Bade) e seis estats satellits (Republica Batava, Reiaume d'Itàlia, Reiaume d'Etruria) a una coalicion gropant l'Empèri d'Àustria, l'Empèri Rus, lo Reiaume Unit, Suècia e lo Reiaume dei Doas Sicíias. Sus lo continent, s'acabèt per una victòria francesa après lei batalhas d'Ulm e d'Austerlitz que causèt l'abandon de la guèrra per l'Empèri d'Àustria. Sus l'ocean, s'acabèt per una victòria britanica après la destruccion de la màger part dei flòtas francesas e espanhòlas a Trafalgar. En 1806, aqueu conflicte foguèt seguit per la Guèrra de la Quatrena Coalicion formada per lo Reiaume Unit, Prússia e l'Empèri Rus.
Ligams intèrns[modificar | modificar la font]
- Guèrra de la Premiera Coalicion.
- Guèrra de la Segonda Coalicion.
- Guèrra de la Quatrena Coalicion.
- Guèrra de la Cinquena Coalicion.
- Guèrra de la Seisena Coalicion.
- Guèrra de la Setena Coalicion.


text:
Era Associacion Es Paums, tà promòir era musica, era lengua e era cultura aranesa ha editat era partitura des Gòis a Sant Fabian d’Arres.
Eth pòble d’Arres ena Val d’Aran, celebrèc eth dissabte dia 20 de gèr era hèsta de Sant Fabian, martir ath qu’ei dedicada era bèra glèisa d’estil romanic lombard deth segle XI plaçada ena entrada d’Arres de Jos.
Es Gòis, un tipe de composicion poetic-musicau, qu’ère plan estenuda ena cultura populara dera Val d’Aran, se cantàuen en Arres des de temps inmemoriau.
Entà preservar aguesta manifestacion culturau era Associacion Es Paums a editat era partitura complèta des Gòis d’Arres. Era edicion dera composicion en Mi menor e compàs de ¾, ei un apraiament d’Es Paums e includís eth guidon, es acòrds chifradi tà guitarra e era partitura completa tà piano.
Es Gòis de Sant Fabian d’Arres se pòden escotar en Youtube en ua produccion deth grop musicau The Golden Saxo en el link: https://youtu.be/LoS8vfoMpXE.
Damb aguesta iniciatiua era Associacion Es Paums preten preservar es Gòis d’Arres e facilitar que qui i sigue interessat les pogue interpretar en eth futur.
Damb eth madeish objetiu era Associacion ja compauèc, publiquèc, e interpretèc, eth passat mes d’agost es Gòis a Sant Ròc de Vilamós, damb letra deth poèta aranés Jèp de Montoya, musica de Jaume Masana “CASTÈTH” e diboishi de Jusèp Fenoy editadi peth Conselh Generau d’Aran e er Ajuntament de Vilamòs.
Hònt: Associacion Es Paums


text:
Francis Peyton Rous
Francis Peyton Rous (n. 5 d'octobre de 1879 - m. 16 de febrièr de 1970) foguèt un patologista e professor universitari nòrd-american laureat amb lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina l'an 1966.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nasquèt lo 5 d'octobre de 1879 dins la vila de Baltimore, situada a l'estat nòrd-american de Maryland. Estudièt medecina a l'universitat Johns Hopkins, ont se graduèt l'an 1905. Foguèt posteriorament professor de patologia a l'universitat de Michigan e membre investigador de l'Institut Rockefeller.
Moriguèt lo 16 de febrièr de 1970 dins la vila de Nòva York.
Recèrca scientifica[modificar | modificar la font]
Interessat en lo càncer, principalament en lo càncer de prostata, l'an 1910 aviá estudiat la possibla associacion d'un virus de creissença amb l'aparicion de tumors, mas foguèt pas fins lo 1947 quand atenguèt veire e fotografiar lo virus en causant del sarcoma. En contunhant amb la siá recèrca l'an 1951 atenguèt isolar lo virus de la leucemia en garris.
L'an 1964 li foguèt concedit lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina per la descobèrta del papièr dels virus en la transmission de divèrses tipes de càncer. Lo prèmi foguèt partejat amb Charles Brenton Huggins per la descobèrta del tractament del càncer de prostata amb ormonas.


text:
Illustracion de Jan-Marc Simeonin, Auseus, Las Edicions dau Chamin de Sent Jaume, 2006
Seminari Lengas e poders 2015-2016
Compte rendut sesilha 1
21 d’octobre 2015, Ostal d’Occitania,Tolosa
La primièra sesilha del seminari recampèt un vintenat de personas e avèm pogut totis constatar la larga participacion a la discussion generala que seguissèt mon intervencion, ont prepausèri subretot une tièra de questions, que me permeti de tornar resumir aquí dejos.
Es gaire possible de rendre compte de totas la presas de paraula. Vaquí los punts que m’an paregut los mai salhents : 1- sus la tòca del seminari e son organizacion pratica 2- dins los contenguts.
1- De participants an insistit sus la vocacion d’aqueste seminari qu’es far de pont entre
l’universitat e son defòra ; un luòc de reflexion globala e dubert a totis e a totas las disciplinas de sciéncias umanas e socialas.
D’autres an discutit sus çò que podriá èsser l’utilitat pratica d’aqueste seminari per l’occitanisme. Una proposicion (portada per Patrick Sauzet) foguèt de fargar, tema per tema (lenga / nacion ; estandard / vernaculare, etc.), una mena de vocabulari reflexiu e critic, una mena de bostia d’espleches que se podriá publicar, camin fasent, en linha.
S’es parlat tanben de convidar de monde (de noms an circulat) per venir presentar d’expausats sus la question dels poders dins d’ensajes de revitalizacion lingüistica endacòm mai (en Euròpa e en defòra d’Euròpa).
2- Una linha de discussion partiguèt de la constatacion de la raritat del nombre de lengas oficialas de per lo monde e de la banalitat de las situacions de diglossia e de plurilinguïsme. Joan Sibile diguèt que los rapòrts de poders venon particularement conflituals per las lengas dins l’encastre de l’evolucion e de las transformacions de las societats. La situacion de las lengas ditas regionalas en França se pòt pas explicar solament per la volontat del poder politic de las resrabar, ni mai del fach de las solas trasformacions socialas, mas cal la conjonccion dels dos…Per exemple las pichonas lengas en Africa son pas menaçadas per las lengas oficialas, mas per las grandas lengas veicularas : swahili, bambarà, etc.
- Un autra dralha de discussion s’apiejèt sus la critica del mite de la perfeccion lingüistica en França, que contamina tanben la representacion que los locutors e los neolocutors se fan de l’occitan. Question de poder, plan segur, de reconeissénça e d’interiorisacion d’un poder linguistic legitime. Tot renaissentisme trabalha a fargar una lenga de prestigi… Aquesta remarca portèt a tornar sus la discussion a prepaus de la « marrida qualitat » de la lenga (aquí plan segur l’occitan), tal, per exemple, coma la pausèt Fraj dins son libre recent (Quin occitan per deman ?, Reclams, 2013). P. Sauzet insistiguèt sul ròtle dels estandards coma mejans d’integracion linguistica e botèt en davant la nocion plan interessanta fargada per Bourdieu de « franc-parlar » (çò qu’escapa al mercat lingüistic generalizat). Sauzet tanben insistiguèt sul bon costat de la lenga mal parlada ; es lo signe que i a de monde que l’aprenon, d’alhors son las lengas las mai poderosas que son las mai mal parladas per lo mai de monde !
- se discutèt tanben de la question de territorializacion e deterritorializacion en relacion a l’occitan. Vist que la trasmission naturala es quasiment acabada, de mai en mai de monde aprenon l’occitan sus internet, un pauc coma se foguèsse d’esperanto, que podriá venir un modèl per las pichonas lengas. Mas d’intervenents insistiguèron sus l’importància del sentiment partejat, sul territòri istoric de la lenga, d’èsser privat d’una part mager de l’eretatge cultural e de la volontat de se lo tornar apropriar (volontat d’empoderament lingüistic en relacion al territòri). J. Sibile faguèt remarcar que la territorialisacion de las lengas es una particularitat fòrta de l’Europa occidentala ; dins maitas partidas del monde las lengas son mai etnicas, comunautarias que non pas territorialas.
- Enfin ai notat, dins la discussion, la question de l’insufiséncia dels trabalhs de sociolingüistica occitana, subretot aplicada a la situacion contemporanea. Aqueste seminari, pr’aquò, pluridisciplinari, dèu èsser un luòc d’expression per la sociolinguistica occitana.
Questions prepausadas dins l’introduccion del seminari a la reflexion comuna : [las ai tornadas prene e desvolopadas dins una pichona conferéncia balhada a l'Universitat d'estiu de La Guepia, lo 10 de Julhet 2016; vaquí lo tèxte]
- las questions de ierarquizacion e de categorisacion de las lengas, de lors denominacions conflictualas (lengas/ dialectes/ pateses ; o lengas nacionalas/ lengas regionalas, o minoradas, o minorizadas, o autoctonas, o indigenas, etc.) ;
- en partent de la ierarquisacion e fonccionalisacion de las lengas mager de la filosofia politica contemporanèa (en particulièr, vertat, d’expression francesa). Coma zo disiái dins lo tèxte d’introduccion que faguèri : Perqué tant de discorses sus la libertat e l’afrancament se dison dins de lengas e registres de lenga que son los dels mèstres e dels poders instituits, e participan an aquesta dominacion lingüistica sens cap de reflexivitat critica ? Es en fach la question de çò que se sona diglossia o triglossia que se pausa.
- question del ligam lenga(s) e Estat, tanben lenga(s) e nacion e l’analisi critica d’aqueste vielh reflèx de veire dins l’identificacion d’una « Lenga » lo fondament de tota legitimacion de reivendicacion nacionala. A l’encòp afrontar la tematica uèi de mòda en sociolingüistica del pòstnacionalisme o/e del transnacionalisme en se demandant de que cambia al biais d’articular lenga(s) e poder(s).
- la question de constitucions dels estandards e l’oposicion entre estandard e vernacular (la lenga vernaculara a l’encòp victima dels poders de normalisacion e fondament de la legitimitat de la normalisacion).
- la question dels rapòrts d’inegalitat e de dominacions socialas e economicas que passan per las lengas e dins las lengas e los livels de lenga (cf. Bourdieu : Çò que parlar vòl dire).
- la question dels ligams entre colonisacion e lengas e doncas entre descolonizacion e lengas, dins l’encastre dels estudis d’istòria coloniala e uèi dels estudis pòstcolonials : es una escasença per tornar als conceptes fargats pels occitanistas de las annadas septantas del sègle passat de « colonialisme interior » e de descolonizacion.
- la question de çò que dèu, de çò que dèuriá èsser una politica lingüistica democratica (e perqué la politica lingüistica de la Republica francesa vòl pas, e benlèu pòt pas venir democratica ?). La question doncas de la democracia lingüistica, de çò que dèu èsser una politica lingüistica per èsser democratica.
- la question enfin de l’insufiséncia, amai sovent de l’abséncia de reflexions sus las lengas e disèm sus las questions socialas e politicas de las lengas dins la part majer de la filosofia politica contemporanèa (en particulièr vertat d’expression francesa). Coma zo disiái dins mon tèxte d’introduccion : Perqué tant de discorses sus la libertat e l’afrancament, se dison dins de lengas e registres de lenga que son los dels mèstres e dels poders instituits, e participan an aquesta dominacion lingüistica sens cap de reflexivitat critica ?
Compte rendut de J.-P. Cavaillé


text:
Boves
Bofe en picard ( Boves en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La vila de Boves a situat a nòus quilomètres al sud de la vila de Amians, capital regional, al confluisson del Avre e de la Noye.
Lo bourg beneficia d'una desserte ferroviaire, a la parca de Boves
La ville de Boves est située à neuf kilomètres au sud de la ville d’Amiens, capitale régionale, au confluent de l’Avre et de la Noye.
Le bourg bénéficie d'une desserte ferroviaire, à la gare de Boves
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- En Julhet 1185 : Philippe-Auguste #signar un tractat #que lududes #permetre d'aquerir una part de la Picardie[1].
- En Agost 1835 : Victor Hugo visite las ruïnes del castèl.
- Juillet 1185 : Philippe-Auguste signa un traité qui lui permit d'acquérir une partie de la Picardie[2].
- Août 1835 : Victor Hugo visite les ruines du château.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
La vidèo deis annadas 1980 lo fa vèire que canta en francés a l’escasença d’un espectacle que farà au teatre Comedia, aqueu de Neyton.
Puei lo vaquí sus lo plateu de… Vaquí, quand Miquela Bramerie lo presentèt, a pauc près au meme moment, e canta, casqueta sus l’aurelha, una cançon de nèrvis…
Aqueu simpatic provocator de la scena, èra libertari, pasmens longtemps atrivat per lo Partit Comunista onte gardarà d’amics vertadiers.
Mèstre d’escòla, afogat de l’òbra dei trobadors occitans, istorian de son recanton varés d’Oliulas, ecologista, militant occitanista… auriam de pena a dire quau èra Gaston Beltrame, lo cantaire e contaire occitan qu’a laissat un sovenir esmogut a tant de gents.
Auriá agut 80 ans en 2012, se la vida aguèsse pas decidit de l’abandonar lo 2 julhet de 1989. E coma es, en 2014, la vintena annada que Tonin Ollès, son amic, fai l’armanac de Mesclum, a vougut festejar Beltrame.


text:
La situacion de reconeissença legala de la lenga occitana es pas la meteissa dins los tres païses que s'i parla. Se nòta que dins sa part màger (francesa), l'occitan es essencialament ignorat per las autoritats quand de situacions plan mai interessantas se tròban delà las frontièras.
En Espanha (Val d'Aran), l'occitan es lenga oficiala, a egalitat amb lo catalan e l'espanhòu. Es lo parlar aranés, dau dialècte gascon que fan servir. Los documents oficiaus, la senhalizacion i son en occitan. La lenga es ensenhada dins las escòlas coma lenga d'ensenhament. Las autoritats publicas sostenon la lenga en favorizant la premsa e l'edicion.
En Itàlia, l'occitan a obtengut dins l'annada 1999 un estatut que programa una normalizacion similària a çò desvolopat dins la Val d'Aran espanhòla. Mas cau encara esperar las leis que se metan en plaça.
En França, l'occitan es considerat
coma "lenga regionala". Amb aqueste estatut, pòt (mas deu pas) èsser
ensenhat dins los establiments escolaris. Mas cau saber que l'administracion
es sovent ostila, e que de mai las lei son ambigüas e contradictòrias
- notadament l'article 2 de la constitucion modificat en 1992 per i apondre
que sol lo francés es la lenga de la republica francesa. Tot çò
mai es desvolopat sus de basis associativas o privadas (rare).
Vos prepausam çai-sota
quauques ponchs de vista sus l'actitud de las institucions francesas de
cap a las autras culturas de França, e de prepausicions per las
far evoluir.


text:
Adonc, incapabla d’integrar tant seis immigrats coma sei Jusieus, la Republica brama a l’ora d’ara que li fau gardar sei valors fondamentalas ! Bèl afaire.
Sa responsa es de desplegar l’armada davant leis escòlas confessionalas. De miliers de sordats. Pas mai tard que lo lendeman d’aquela decisien dau governament, un joine licean serà eu tuat davant son establiment public, dins lo ongenc arrondissament de Marselha. A còps de barra de fèrre serà estourbit sensa que degun policier siegue aquí present per empachar lo murtre.
Sa gestien de la crisi màger aurà fach auçar la popularitat de Hollande, Sarkozy e Valls, mai aurà pas desneblat la situacien d’una Republica que saup plus que fantasmar sa laïcitat.
Semblan tant pietadós ara, tot’aquelei deputats « republicans » que vesián, un an fa, coma un dangier màger per la Republica la charta europenca dei lengas regionalas. Chifravan aquela possibilitat de convivéncias regionalas coma un risc per l’unitat.
Vesèm uei qu’aquela s’èra degrunada
despuei de temps. E que leis identitats regionalas, qu’elei acampan lo monde, li èran definitivament per ren.


text:
Capoleg e Junac
Capoleg e Junac[1],[2],[3] (Capoulet-et-Junac en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament d'Arièja e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- Capoleg. Lo nom es atestat Capolegio
- Junac. Lo nom es atestat Ugenac.
Istòria[modificar | modificar la font]
- Entre 1790 e 1794, Espasses (nom francés) foguèt annexat a Capoleg; en 1851, Junac fusionèt tanben ambe Capoleg [4].
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Tarascon d'Arièja; es ara del canton de Sabarthès (en francés), donc del Savartés.
Demografia[modificar | modificar la font]
Demografia de Junac[modificar | modificar la font]
- Las donadas de la dreta del grafic, plaçadas automaticament, son las de la comuna entièra de Capoleg e Junac
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=6883


text:
'The Courts of Love. Music from the time of Eleanor of Aquitaine
Gui d'Ussel: Se be-m partetz, mala dompna, de vos. Raimbaut de Vaqueiras: Kalenda Maia ni fueills de faia. Vaqueiras:Kalenda Maia ni fueills de faia (instrumental). Anon:L'on dit q'amors est dolce chose. Bernart de Ventadorn: Era-m cosselhatz, senhor Ventadorn: Conortz, era sai ben. Can vei la lanzeta mover. Cadanet: San'c fuy belha ni prezada. Giraut de Bornelh: S'i-us quer conselh, bel' ami' Alamanda. Gace Brulé:Quant je voi la noif remise. Brulé: Quant voi le tens bel et cler. Quant flours et glais. Quant voi renverdir.
'


text:
Lo soreth (o neo-aramèu del Nòrd-Est) una lenga en dangièr ?
-
La lenga aramea
L’aramèu es una lenga semitica. Fa partida del grop de las lengas semiticas del Nòrd-Oest amb l’ebrèu e d’autras lengas uèi disparegudas : fenician, amorrita, cananean, ogaritic.
Primèras atestacions: debuda del 1èr milenaris ab.J.-C.
Entre 1000 e 700 ab. J.-C. : reialmes aramèus independents en Siria.
Tre lo sègle VII ab. J.-C. l’aramèu comença de suplantar l’assiro-babilonian en Mesopotamia puèi l’ebreu en Palestina, e deven la lenga administrativa de l’empèris neo-assirian puèi dels empèris neo-babilonian e perse, emai la lenga veïculara de tot l’Orient pròche e Mejan.
-
Paradòxa : Es al moment que los reialmes aramèus an perdut lor independencia que l’aramèu ven lenga veïculara : Es pas impausat pels poders politics successius (assirian, babilonian, perse), al contrari, s’impausa als poders.
Fasas de l’istòria de l’aramèu :
-
Aramèu ancian 1000-700 ab. J.-C.
-
Aramèu d’empèri 700-200 ab. J.-C.
-
Aramèu mejan 200 ab.J.-C. - 200 ap. J.-C.
-
Aramèu tardiu 200-700 ap. J.-C.
-
Lengas aramèas modernas après 700
A partir de la debuda de l’èra crestiana, 2 ramèls : oriental e occidental.
A la meteissa epòca, lo siriac (que seriá lo dialecte aramèu d’Edessa) deven la lenga classica dels crestians orientals.
Conquista araba e expansion de l’islam : l’arabi se substituís a l’aramèu coma lenga veiculara. Los musulmans abandonan progressivament l’aramèu que se manten pas que dins de comunautas crestianas o josivas.
Lo morcelament dialectal e l’isòlament relatiu de las comunautats abotisson a la genèsi de las lengas araméanas modernas.
La literatura siriaca es activa fins al sègle XIII. Après lo siriac es cantonat a la liturgia.
Es sovent questions dels « dialèctes modernes de l’aramèu ». Compte tengut de las diferéncias entre aquelas varietats, que son comparablas a las que pòdon existir, per exemple, entre las diferentas lengas romanicas, o de las diferentas lengas eslavas, compte tengut tanben de l’abséncia d’intercompreneson mutuala, es pus juste de parlar de « lengas aramèas modernas ».
-
Qualas son aquelas lengas aramèas modernas.
-
aramèu occidental : ma‘lola o ma‘alolean : parlat dins tres vilatges al Nord-Est de Damàs : Ma‘lola, poblat per de crestians e de musulmans, Bakha e Jubbadin (en aramèu Gopa‘od) poblats per de musulmans. Entre 5 000 e18 000 parlaires segond las fonts. Es la sola varietat moderna d’aramèu parlada per de musulmans.
-
aramèu oriental
-
Mandean moderne (o ratna, o sabean), parlat dins la provincia iraniana del Khosistan, a Khoramshah e a Ahwaz per qualques centenats de parlaires, totes de mai de 50 ans. Las varietats del sud de l’Iraq se son escatidas a la debuda del sègle XX. Es la lenga des Madeans. Los Madeans son los sòcis del mandeïsme, una religion minoritària d’origina gnostica que se reclama de sant Joan Baptista.
-
Toròyò : parlat dins la region del Tor Abdin en Turquia, a l’entorn de las ciutats de Mardin, Midiat e Nisibis e dins la ciutat de Qamishli en Siria, per de fidèls de la Glèisa siriana ortodòxa d’Antiòquia (o Glèisa jacobita). Entre 50 000 e 100 000 parlaires segond las fonts. Importana diaspora en Suedia
-
Soreth o NENA (North Eastern Neo-Aramaic) : es la sola lenga neo-aramèa qu’a donat luòc a de practicas d’escritura d’una certa importància. Apraquí 500 000 parlaires, benlèu mai. Parlat per de crestian mai que mai de confession assiriana o caldeana dins lo Nòrd d’Iraq (Kurdistan e plana de Mossul) ; i a tanben, dins la plana de Mossul qualques vilatges de tradicion jacobita o siriana catolica, en Iran dins las regions d’Ormia e de Sanandadj (Kurdistan iranian), fins a las annada 1980 dins 8 vilatges del Sud-Est de Turquia, uèi abandonats ; dins la region del Khabor en Siria, dins un trentenat de vilatges fondats dins las annadas 1930 per de refugiats venguts de las montanhas del Hakkari ; dins qualques vilatge d’Armenia e de Georgia fondats al sègle XIX ; e dins una diaspora escampilhada dins lo monde entièr (Estat Units, França Alemanha, Australia, Russia…). Era tanben la lenga dels josius del Kurdistan d’Iraq e d’Iran, uèi emigrats en Israèl.
-
Evolucion de las glèisas orientalas /
– Concili d’Efès 431, condamnacion de Nestorius
-
La Glèisa de Mésopotamia (de tradicion siriaca) o Glèisa de l’Orient o Glèisa del Perses e de l’Orient, qu’es en defòra de l’empèri roman (Patriarcat de Selèucia-Ctesifònt) refusa las conclusions del concile e se separa de las autras glèisas.
– Concili de Calcedònia 451, Las glèisas d’Egipte, d’Armenia e de Siria (aquesta darrièra de tradicion siriaca del patriarcat d’Antiòquia) se separan de Constantinòpol e de Roma => glèisas dels tres concilis. (independentas mas en comunion) dichas « monofisitas »
-
Doas glèisas de tradicion siriaca :
-
Glèisa de Siria o jacobita, o sirana ortodòxa, (a partir del mitan del sègle XX apelada tanben, en francés, siriaca ortodòxa.)
-
La Glèisa de l’Orient (‘eta d-madənxa), apelada tanben Nestoriana. Dempuèi 1968 sompartidas en doas brancas : la Glèisa Assiriana de l’Orient (‘eta atoraya d-madənxa) e l’Anciana Glèisa de l’Orient (’eta atiqta d-madənxa).
Posicions teologicas antiteticas :
-
Nestorians : doas personas dins lo crist.
-
Tres concilis : una sola persona, una sola natura al còp umana e divina.
-
Romans e Bisantins : una personas, doas naturas (ipostasas)
– Desvolopament de la glèisa nestoriana fins al sègle XIIIe : espandiment en India, China Mongolia, Asia centrala. A la debuda del sègle XIII : 60 milions de fidèls.
– Persecucions al sègle XIII amb la conversion a l’islam de Tamerlan ; massacres ; descreis ; replèc al nòrd de la Mesopotamia, mai que mai dins las montagnas (Kurdistan) e dins la plana de Mossul
A partir del sègle XVI desvolopament de l’uniatisme.
En 1497 lo patriarca Shimon IV : proclama lo patriarcat ereditàri per nepotisme (succession d’oncle a nebot) .
En 1555 un sinòde dissident que contesta lo patriarcat ereditari elegís Iokhannan Solaqa (superior del monastèri de Raba Ormiz prèp d’Alqosh) al patriarcat.
Iokhannan Solaqa va a Roma, fa alegéncia al papa e li demanda de validar son eleccion. Lo papa accepta. La branca raligada a Roma sera apelada Gleisa Caldeana.
-
D’ara enlà, doas glèisas : Glèisa Caldeana (qu’es catolica) e Glèisa de l’Orient (o Nestoriana), mas una sola liturgia.
-
Cal plan destriar la tradicion liturgica e l’obediencia confessionala. Los Caldeans e los Assirians son de confession diferenta mas an la meteissa liturgia. Los Caldeans e los sirians catolics son de la meteissa confession mas an de liturgias diferentas.
Aital meteis, los Jacobitas e los sirians catolics son de confession diferentas mas an la meteissa liturgia.
Particularitat de l’Iraq: los uniats (Caldeans) son venguts largament majoritaris alara que endacòm mai l’uniatisme demòra un fenomèn minoritari.
-
Tradicions d’escritura e medias
1èrs textes : midrachim XVIe s (comentaris del Talmud). 1èrs textes crestians XVIIe (poesia narrativa e religiosa).
À partir de 1840 : Desvolpament dels usatges escriches e de la literatura jos l’impulsion de las missions occidentalas. Ormia : anglicans, presbiterians e lazaristas ; Mossol : dominicans franceses. Primièrs libres estampats (biblia), 1èra publicacion périodica 1850 Zahrire d-bahra “Rais de Lutz”.
Deven lenga escricha usuala dels eleits assiro-chaldeans (= lo monde alfabetizat). Correspondéncias (a partir del s. XVII)
Sègle XX : traduccions d’òbras de la literatura europèa e de classics de la literatura siriaca.
Mas uèi la majoritat dels locutors son analfabètas dins lor lenga mairala.
Estacions de radio o emission en soureth : Iraq e diaspora. Cadena de television : 1 dins lo Kurdistan + 2 als USA per satelit.
Mai d’un filme de ficcion (USA, Australia, Armenia)
Canson florissenta.
Religion : En Iraq a Mossol e a Bagdad los oficis religioses se debanan mai que mai en arabi, mas dins los villatges e las pichonas vilas crestianas del Nòrd (plana de Mossol e Kurdistan), generalament la liturgia es en siriac, las lecturas e la predicacion en soreth ; dins lo Kurdistan los ofici se debanan de mai en mai tot en soreth.
-
Ensenhament
Qualquas experiéncias foguèron tentadas en Iran dins las annadas 70 acompanhadas de publicacions de material pedagogic, actualament lo soreth i es liurament ensenhat dins un encastre associatiu o religiós. A la glèisa las lecturas e la predicacion se fan en soreth (las autoritats aiman pas que los prèires presiquen en persan ; d’un biais que i a, aquò contribuís al manten del soreth).
En Iraq dempuèi 1972 los parlaires son reconeguts coma una minoritat nacionala jol nom de : an natiqun bis-suryaniya (es a dire : “los que parlan soreth”). L’ensenhament es autorizat mas es totjorn demorat marginal.
En Iran los Assirians an drech a un sèti de deputat al parlament.
Uèi lo soreth es ensenhat dins las escòlas cristianas del Kurdistan iranquian.
Del mitan del s. XIX a la 2nda guèrra mondiala, lo soreth es lenga d’ensenhament, a costat de l’anglés o del francés, dins las escòlas dependent de las missions occidentala. Actualament es lenga d’ensenhament dins qualques escòlas crestianas (primarias e secondarias) dins lo Kurdistan iraquian.
-
Variacion interna
Fòrça parlars vilatgeses en principi intercomprensible mas entre de varietats extrèmas, l’intercompreneson pòt presentar de dificultats.
Dins una meteissa localitat i aviá de diferéncias entre lo parlar crestian e lo parlar josiu.
-
Estandardisacion
Pas d’estandard unic socialament dominant, la pratica orala demòra largament basada suls parlars locals. Çaquela las formas escricha del soreth son pas lo rebat d’un parlar vernacular particular. Podèm destriar :
- Lo soreth literari (estandard) de la region d’Ourmia. fargat al sègle XIX dins las missions.
- Una scripta iraquiana dempuèi lo sègle XVII ; basada suls parlar de la plana de Mossol e de la vila d’Alqosh.
- Una koïnè iraquiana fargada dins las annadas 1970 per l’ensenhament, pròcha de la precedenta mas qu’integra qualques traches dels parlars de la montanha.
-
Escritura e grafia
Lo soreth s’escriu de drecha a esquèrra en alfabet siriac completat de qualques signes diacritics. Ortografia inspirada de la del siririac. Estabilisada al s. XIX. Istorica. Es una grafia istorica etimologizanta. I a qualques diferéncias entre l’usatge iraquian e l’usatge iranian.
Los josius escrivan l’aramèu (ancian o moderne) en alfabet ebrèu cairat (qu’en dalhor un alfabet d’origina aramèa.
-
Los parlaires (Istòria recenta)
Dempuèi lo s. XIX las populacions que parlan soreth son de mai en mai dispersadas e aquò’s una menaça per la subrevida de la lenga.
Genocidi de 1915 + maites exòdes successius.
Al sègle XIX las tribús assirianas de las montanhas gaireben inaccessiblas del Hakkari vivian de manièra autonòma jos l’autoritat de lors maliks. Lo patriarca nestorian èra tanben lo cap politic de la « nacion assiriana ». Las tribús èran sus un plan d’egalitat amb las tribús Kurdas, e donc èran pas sosmesas al l’estatut de dimmi.
Al contrari los Assirians non tribals e los Caldeans èran sosmeses a l’estatut comun dels dimmis coma los autres crestians de l’empèri otoman. Fòrça èran de païsans que vivián dins de vilatges que dependián de feodals kurdes (los Aghas).
En 1915, quand comencèt lo genocidi dels Armenians, los Assirians del Hakkari, jol comandament de lor jove patriarca Mar Shimon XXI Benyamin (1884-1918), decidisson de resistir militariament. Après mantun meses de resisténcia son encerclats, reüssisson a rompre l’encerclament, abandonan lo Hakkari e capitan de rejónher l’armada russa a Ormiah en Persia (amb femnas enfants, vièlhs, bestial).
En 1918 après la Revolucion d’Octòbre e la retirada de l’armada russa, al prètz d’importantas perdas umanas capitan de rejónher l’armada britanica en Iraq, fòrça seràn recrutats dins l’armada britanica (levis assirians).
1933 independencia de l’Iraq, Assirians e Chaldeans son victimas de l’ostilitat del novèl govern iraquian. Massacres del Chaldeans de Semmel (prèp de Dehok). Fòrça Assirians tribals fugisson en Siria alara jos mandat francés e son installats per las autoritats francesas dins un trentenat de vilatges long del flume Khabor (i agèt un “bataillon assyro-chaldéen” dins l’armada francesa de Siria.)
Los Chaldeans d’Anatolia e los Siriacs del Tur Abdin, menan pas de resisténcias armada, subisson lo genocidi dins las meteissas condicion que los Armenians.
Annadas 70 : revòltas kurdas en Iraq : villatges abandonats populacion desplaçadas dins las villas.
Dins las annadas 80 dins lo contexte del conflicte entre l’armada turca e lo PKK : los 8 Villatges de Turquia qu’avián escapat al genocidi de 1915 son evacuats o abandonats => la majoritat de lor populacions emigran en massa, mai que mai a Sarcèlas dins lo Val-d’Oise, amb l’estatut de refugiats politics. Uèi demòra pas cap d’Assiro-Caldeans en Turquia, en defòra de qualques familhas isoladas demoradas a Istambol e de refugiats recents venguts d’Iraq o de Siria.
Eveniments recents en Iraq e en Siria :
Dins las annadas 2000 : fòrça crestians quitan Bagdad o Mossol siá per emigrar a l’estrangièr siá per se refugiar dins lo Kurdistan autonòme e dins las pichòtas vilas crestianas de la plana de Mossol => dins lo nòrd las comunautats se renfòrçan.
En Agost 2014 mantunas vilas e vilatges crestians de la plana de Mossol (Qaraqosh, Bartella, Karemlish, Tell Keyf…) son evacuats a la lesta a causa de l’avançada de Daesh. Son estat liberats per l’armada iraquiana e las fòrças kurdas en octòbre 2016 (pas reocupats e parcialament destruches). => populacion dins de camps de refugiats a Erbil (la vila crestiana d’Ankawa, dins la banlega d’Erbil, es passada de 40 000 a 100 000 estatjants).
En febrièr 2015 en Siria : los vilatges assirians del Khabour son preses per Daesh e represes per l’armada siriana en junh. Son parcialament destruches e pas reocupats.
-
Lo soreth en França al jorn de uèi
Apr'aquí 20 000 parlaires dont 15 000 en region parisenca, mai que mai a Sarcelles e dins las comunas alentorn. La màger part son venguts de Turquia dins las annadas 80. arribèron puèi de refugiats d’Iraq dins las annadas 90, 2000, 2010.
Manten relatiu de la lenga : glèisa, catequisme, familha.
2000 a 3000 Caldeans a Marselha e aitant dins l’aglomeracion lionesa (mai que mai a Vaux-en-Velin)
A Sant-Jòri e Fronton, prèp de Tolosa : pichona comunautat assiriana pus anciana, arribada dins las annadas 1920, puèi dins las annadas 1960-1970, (40 a 50 personas)
2007 : dobertura d’un cors de soreth a l’Inalco (a la debuda opcion dins l’encastre del Master d’arabi ; dempuèi es estat dobert coma opcion a d’estudiants d’autras disciplinas).
Actualament : obrador de soreth dins un collètge e un licèu de Sarcelles.
-
Nomenar las lengas, nomenar lo monde.
Los parlaires crestians balhan tradicionalament a lor lenga lo nom de soreth, qu’es a l’origina un advèrbi (-eth es un suffixe adverbial) que vòl dire « a la manièra dels Sirians » : « parlar soreth » es donc « parlar a la manièira dels Sirians »
Dins l’usatge tradicional soreth designa tanben lo siriac (o lišana ‘atiqa ‘lenga anciana’ o encara soreth ‘atiqa ‘soreth vièlh), emai, de còps, lo toròyò, mas dins l’usatge actual soreth tend a s’especializar dins lo sens de « North Eastern Neo-Aramaic » ? D’autras apelacions son en concurrencia amb la de soreth :
Mai d’un d’aqueles termes son pauc pertinents d’un punt de vista linguistic e fan referéncia en realitat a l’apartenéncia etnica o religiosa, los « Assirians » son de confession « nestoriana », los « Caldeans », sortits de la metessa tradicion liturgica, son de confession catolica. Los josius fan pas servir lo terme soreth, que pòt tanben significar « crestian ».
Lo terme assirian es pas gaire utilizat en França, que la màger part dels parlaires que i vivan son de confession caldeana.
Cal tornar precisiar que lo soreth ven pas de l’assiro-babilonian de l’antiquitat que fasiá partida d’un ramèl de las lengas semiticas qu’es uèi escantit)/
La quita nòrma ISO declina lo soreth segond l’apartenéncia religiosa del parlaires :
ISO 639-3 aii : Assyrian Neo-Aramaic
ISO 639-3 cld : Chaldean Neo-Aramaic
ISO 639-3 aij : Lishanid Nosan (litteralament “nòstra lenga”)
Lo monde an de mal a nomenar lor lenga. Exemple : lo monde de Sarcèlas dison que parlan soreth o caldean, los de Sant-Jòri dison que parlan assirian.
Problèma del nom ethnic :
Dins l’usatge tradicional lo monde que parlan soreth se dison Soraya (plural : Soraye) = « sirian ». (l’arabi destria sori [suri] “ciutadan de la republica de Siria” de soriani [surjani] “crestian de tradicion siriaca”, en aramean es lo meteis mot) : mas lo terme designa tamben los Jacobitas e los Sirians catolics.
En França s’utiliza mai que mai Assyro-Chaldéens coma nom etnic. Es lo terme utilizat a la Conferéncia de la Patz de 1919 e dins lo tracta de Sèvras en 1920. Chaldéen e Assyrien preses a despart fan referéncia a la confession religiosa.
Dins los paises anglo-saxon, subretots als Estats Units ont los Assirians son dominants, lo corent « assirianista » tend a impausa Assirian coma nom etnic, totas confession confondudas (per designar los Chaldeans dison Assyrian catolics) ; polemicas, reaccion recenta del patriarca caldean.
De còps se tròba lo terme Assiro-Caldeo-siriac : que dins la plana de Mossol i a qualques vilatges de tradicion jacobita o siriana catolica, valent a dire antiòquiana (Qaraqosh, Bartella). Mas en defòra d’Iraq, los fidèles d’aquelas doas glèisas parlan toròyò o arabi.
En 1555 a Roma, Joan Solaqa se presenta coma venent de Caldèa (o d’Assiria ?). D'aquí los crestians d’Iraq son apelats Caldean o Assirian per la glèisa catolica.
Entrò la fin del sègle XIX lo sens precís dels dos termes es pas completment fixat. La branca catolica de la glèisa es apelada Gleisa caldeana mas los termes Caldeana e Assirians coma noms etnic son, de còps que i a, emplegar l’un per l’autre.
Lo sens precís (confessional) actual se fixa a la fin del sègle XIX e a la debuda del sègle XX.
Al sègle XIX, descobertas arqueologicas, desvolopament d’un nacionalisme que s’afirma Assirian e revindica l’eretatge dels Assirians de l’antiquitat.
En França, los de Sant-Jòri se dison Assirians, los de Sarcèlas Assiro-Caldeans.
Glèisa :
Fins a 1968 la glèisa nestoriana s’apelava oficialament Glèisa de l’Orient (anglés : Church of the East ;aramèu :‘Eta d-madənkha).
En 1968 esquisme sus la question del calendièr (julian o gregorian), la Gleisa de l’Orient se sompartís en dos ramèls : la Glèisa Assiriana de l’Orient e l’Anciana Glèisa de l’Orient ; es lo primièr còp que lo terme assirian apareis dins lo nom de la glèisa.
Impossibilitat de trobar un nom etnic consensual
-
Lenga e poder
Dempuèi la fin de l’empèri aquemenide, l’aramèu foguèt pas jamai la lenga d’un poder politic. Ça que la es demorat la lenga d’un poder religiós.
I a jamai agut de repression activa de la pratica de la lenga, a despart de la Turquia.
Son los eveniments politics qu’an provocat la dispersion dels locutors, e las evolucion economicas que coneguèt lo sègle XX, que fragilisan las practicas. Tant que s’es mantenguda la societat tradicionala, la lenga s’es mantenguda.
Se pòt pensar que la lenga se mantendrà tant que demorarà dins lo païses d’origina, de comunautas omogeneas (es a dire monoetnicas) qu’abiten dins de vilatges e de pichòtas vilas.
Aquò nos mena a nos interrogar sur la nocion de metissatge.
Es clar qu’un metissatge generalizat menariá a la mòrt de la lenga e a l’assimilation de las populacions arameofònas a la cultura araba o kurda. L’avenidor seriá puslèu a un multiculturalisme d’escambis, qu’a un metissatge generalizat. Es un pauc çò que se pratica dins lo kurdistan iraquian autonòme ont los Assiro-Caldeans son plan itegrats a la societat e participan a las institucions localas (governament, parlament…) tot en conservant lor lenga e lor cultura.
*****
Mai d’entresenhas sus la lenga : http://lgidf.cnrs.fr/node/304
Joan Sibille, 04/03/2017


text:
François Englert
François Englert (Etterbeek, Brussèlas, 6 de novembre de 1932) es un fisician bèlga. Aqueste scientific que subrevisquèt a la shoah es professor emerit de l'Universitat Liura de Brussèlas (ULB) ont es membre del servici de fisica teorica. Sas aportacions màgers concernisson la fisica de las particulas, la teoria de las còrdas e la cosmologia.
Recebèt lo 8 d'octobre de 2013 lo Prèmi Nobel de fisica, amassa amb lo fisician anglés Peter Higgs, per sos trabalhs dins la deteccion del boson conegut jol nom de boson de Higgs.
Biografia[modificar | modificar la font]
François Englert nasquèt en 1932 a Etterbeek, comuna de Brussèlas, dins una familha jusieva. Del temps de la Segonda Guèrra Mondiala aguèt d'amagar sas originas per encausa de las persecucions degudas al nazisme e se refugièt dins d'orfanatges e d'ostals per enfants de divèrsas vilas bèlgas coma Dinant, Lustin, Stoumont e finalament Annevoie-Rouillon ont arribèt la liberacion amb las fòrças americanas. Faguèt puèi sos estudis segondaris a l'Atenèu Reial de Koekelberg abans de s'incriure a la Facultat de sciéncias aplicadas de l'Universitat Liura de Brussèlas. I obtenguèt son diplòma d'engenhaire civil mecanician e electrician en 1955, e mai tard, en 1957, una licéncia de fisica e finalament lo doctorat l'an seguent. Se n'anèt aprèp als Estats Units e venguèt associat de recerca a l'Universitat Cornell tre 1959 e puèi professor assistent a partir de 1960. Ailà, trabalhèt jos la direccion de Robert Brout, que ne deviá venir son collaborador tota la vida. En 1961, tornèt a l'ULB ont foguèt primièr cargat de corses e tre 1964 professor. Amb Brout, qu'i arribèt mai tard, dirigiguèron amassa lo servici de fisica teorica qu'avián creat en 1980.


text:
Política
Era darrèra Comission d'Urbanisme da lum verda ath bastiment d’ua vintea d’abitatges en Arres
Era darrèra Comission d’Urbanisme, presidida peth secretari d'Abitat Urban e Territòri, a dat lum verda ath bastiment d’ua vintea d’abitatges en Arres, repartides en tres nuclèus. Era prepausa contemplaue cinc nuclèus damb 36 abitatges, mès s’a decidit retalhar-la per motius d’impacte paisatgistic.
Tanben i an agut nauetats en Era Bordeta, a on se declararàn dus nuclèus de solèr urban.
Un aute des grani punts tractadi ena Comission a estat era declaracion de solèr urban des dues naus de Sorieus, en Bossòst. Ua d’eres, ei un istoric magasèm deth centre comerciau Boya, e ena auta nau se i bastirà ua fabrica de bièra.
Ath delà, s’a aprovat eth bastiment d’un nau hangar entà pode-i sauvar mès elicoptèrs. Se demore qu’entara pròplèu primauera ja sigue operatiu.
Per aute costat, era problematica deth besonh de bastir viuendes de loguèr sociau a arribat tanben ara darrèra Comission d’Urbanisme.
En aguest sens, eth baile deth Naut Aran ja a començat a cercar terrens, en tot mercar coma nuclèus estrategics es pòbles de Salardú e Arties.
Non quede dubte de qu’aguesti mesi seràn clau entà mercar ua direccion en er ahèr deth possible bastiment de viuendes de loguèr sociau ena Val d’Aran.


text:
Tantòst tantòst vendrà la prima
E mai lo polit mes de mai
Lo mes de mai floris e grana
Cada boton reprén sa flor.
Lo joves galants la culhisson
Per la portar a lor amor
Farai pas leu cèrtas-a la meuna
Car ieu ne soi dedins la tor.
Dins una preson tant escura
Que non se vei solelh ni jorn
Res que per una lucarneta
Que revèrta l’alba del jorn.
Se pr’aqui passa una irondèla
Messatgièra dels amorόs
Vai te’n me dire a ma minhona
Que me ne’n manda un pastisson.
Que siasque pas de carn de lèbre
Ni d’escarpa ni de peisson
Que siasque garnit per un fabre
De limas e d’un martelon.
Amb la lima aurem las enfèrrias
Amb lo martèl aurem la tor
E quand la tor serà batuda
Los presonièrs auran lo jor.
Fermer


text:
Friedrich Engels
Friedrich Engels (Barmen, Alemanha, lo 28 de novembre de 1820 - Londres, Anglatèrra, lo 5 d'agost de 1895) foguèt un filosòf socialista revolucionari alemand e cofondator, amb Karl Marx, de la teoria del comunisme modèrne.
Somari
- 1 La Vida
- 2 Friedrich Engels & Karl Marx
- 3 L'Accion
- 4 L'Òbra
- 5 las Idèas màgers
- 6 lo Legat universal
- 7 Citacions
- 8 Bibliografia
- 9 Bibliografia a l'entorn de l'òbra
- 10 Bibliografia a l'entorn de l'òme
- 11 Vejatz tanben
- 12 Ligams extèrnes
- 13 Ligams videografics
- 14 Nòtas
La Vida[modificar | modificar la font]
originas e mitan familial[modificar | modificar la font]
Nasquèt a Barmen (Ren del Nòrd-Vestfàlia, avuèi Wuppertal) dins d'una familha d'idèas liberalas mai que moderadas, amb una fèrma leiautat al reialme de Prússia, e una fòrça devòta fe protestanta.
Lo paire de Friedrich Engels, tanben Friedrich Engels (1796-1860) se ne disiá.La siá maire Marie Elisabeth Franziska van Mauritian Haar (1797-1873) s'apelava.
Èra lo pater familias un pietista, valent a dire que ne cresiá a las valors tradicionalas de la religion crestiana protestanta mas n'èra subretot un adversari feron de tota (o quasi) forma de cultura que, coma no'n poirem mainar mai tard, serà aquò un element fondamental dins la genèsi de la pensada del jove Engels.
Èra lo cap d'una fabrica textila de Barmen e associat de l'entrepresa cotonièra Ermen & Engels, que possedissiá una filiala a Manchester.
Tanben n'avián d'una proprietats vitvinicòlas dins lo ròdol.
Malgrat las seunas idèas revolucionàrias, Engels poguèt totjorn comptar amb l'ajuda economica de la familha.
annadas de formacion[modificar | modificar la font]
Subre d'ora, lo jove Engels demostrèt qualque talent poetic, mas son paire lo forcèt qu'anguèsse trabalhar per l'entrepresa e los negòcis familials.
Entre 1838 e 1841 ne faguèt a Bremen d'aprendís dins una entrepresa exportatritz.
Malgrat lo vèto del siu paire, contunhèt el de trobar. Que lo siu primièr tèxt publicat ne foguèt justament un poèma titolat Los Bedovins.
Lo s'estampèron d'efièch dins la Bremisches Unterhaltungsblatt, dins lo lor suplement literari, lo 16 de setembre de 1838.Lai se ne reclama el d'en Friedrich von Schiller(1759-1805), e critica lo dramaturg n'August von Kotzebue(1761-1819).
En aquela epòca, lo movement cultural e literari tudesc mai progressista èra lo de la Jove Alemanha ... Junges Deutschland que n'Heinrich Heine (1797-1856) ne foguèt lo representant pus famós e'n Karl Gutzkow(1811-1878) lo mentor del jove poèta.
A sonque 19 ans, publica dins lo Telegraph für Deutschland l'article titolat Letras de Wuppertal ont descriu las condicions miserablas de vida dels obrièrs del país nòrd-renan:
- ... " Aquel trabalh, lèumens acomplit dins de salas bassas, que lai los trabalhadors ne polsan fòrça mai carbòni que non pas oxigèn, e subretot tre l'edat de 6 ans, es fach coma a bèl esprèssi per li ne levar tot poder o tot gaug de viure. " (...)
Que los patrons, emai se ne pretendèssen cresents, religioses, crestians e pietistas, emplegavan per exemple de mainats per los pagar mens que non pas los sius fraires o paires o oncles (e ca... usw) ja emplegats pel meteis coarro.
Lo lor eissorbament fàcia a la cultura n'èra ademai un element tras qu'important dins la lor ideologia de classa.
Çò n'escriu lo quite Engels:
- ... " Es aicesta l'activitat dels pietistas de Wuppertal: es de fòrça mal comprene que ne siá tot aquò possible a l'epòca nòstra, e no'n sembla que quitament secas e bancs o atenencs de l'antic escurantisme li ne poiràn pas gaire gaire ni temps far lo contra al brivent tempestós del Temps. " (...)
Atal doncas se ne va anar el aluenhant mai que mai de la religion pairala...
annadas de trantalh[modificar | modificar la font]
Dins sa correspondéncia amb la siá sòrre Maria (1824-1901) o d'unes amics estudiants de teologia, atal Friedrich e Wilhelm Graber, çò ne ditz el estrambordat per la Revolucion de 1830 en França qu'es un afortiment de las idèas democraticas...:
- ... " Aquelas idèas ne son pas cap de caractèr demagogic o activista coma sovent li ne recastenan, mas se ne fondamentan sul drech natural de cada òme (...) participacion del pòble a l'administracion de l'Estat, dins un regim constitucional e puèi emancipacion dels josieus, abolicion de tota mena d'opression religiosa e de l'aristocracia de l'argent. " (...)
Mantuna lectura, de vejaires pro diferents, lo se van adralhar cap a l'afortiment de la siá pensada amai la siá ideologia, de nonent mas sens pus nat dobte...
Atal lo punt de vista d'en David Friedrich Strauß (1808-1874), l'autor de Vida de Nòstre Sénher, edicion critica ...Das Leben Jesu, kritisch bearbeitet, en 1835, e que se ne vei el dins los Evangèlis sonque mites e legendas sens cap fondamenta istorica...
Atal e tot parièr lo del filosòf crestian del sentiment religiós èime e tot viscut e sentit, ressentit, en Friedrich Schleiermacher...
Per fin finala n'abastar a una concepcion (e dins concepcion i a concèpte...) flamenòva de çò religiós, en tot ne creire amb lo còr, çò ditz, mas sempre amb un punt de vista critic que ne rebuta tostemps çò de ges acceptable per la rason.
Lo 8 d'octobre de 1839, li n'escriu al siu amic en Wilhelm Graber:
- ... " Ara ne soi un seguidor estrambordat d'en David Strauß, que ne soi armat amb casco e coirassa, e plan segur de ieu... malgrat tota la teologia vòstra, vo'n vòli ieu bastonar e tan plan que ne poiretz pas cap saber fins ont n'anar per vos amagar. " (...)
annadas d'afortiment[modificar | modificar la font]
Ne contunha de collaborar amb mantun jornal, per exemple quitament lo Morgenblatt für gebildete Leser ...Jornal del matin per legeires cultivats de Stuttgart.
Dins lo Telegraph für Deutschland, ne contunha de far d'articles de contengut politic e social, coma las condicions de vida e trabalh dels obrièrs del ròdol d'Eberfeld mas tanben, en 1841, se n'interessarà a la Guèrra de liberacion alemanda contra Napoleon Ièr de 1813.
Lai presenta, que ja comença de ne solfinar alavetz la siá atirància per un estat fòrt que n'acabarà gaireben per impausar a Karl Marx, fòrça mai libertari fin finala sus aquel sicut, los "avantatges" per Alemanha que, segon el, representèron l'adopcion d'un Còde civil modèrne o l'emancipacion dels josieus, contra las estructuras encara arcaïcas e mzedievalas quasiben de la societat tudesca d'aquel temps.
Comencèt de s'interessar als autors revolucionaris e liberals coma Ludwig Börne, Karl Gatzkow e Heinrich Heine mas pro lèu, abandonèt aqueles pensaires per trobar sas idèas tròp vagas e drechistas e, aprèp èsser passat per l'Universitat de Berlin (1841-1842), de se far amb los sòcis dels Joves Hegelians d'esquèrra, que s'i comprenián Bruno Bauer e Max Stirner.
Èran un grop d'intellectuals progressistas, seguidors de la dialectica hegeliana.
Que lo progrès racional e lo cambiament istoric resultan segon Hegel, del conflicte entre punts de vista opausats. Lo sieu primièr atac foguèt contra los fondaments del cristianisme, que ja çò ne mencionèrem çai-sus, causa e encausa que convertiguèron Engels d'agnostic pro trantalhejaire qu'èra fins a ne venir atèu militant convençut.
Sens vertadièra formacion universitària, mas mercé al prestigi aquesit per una seria d'articles publicats a Bremen jol pseudonim de Friedrich Oswald, Engels capitèt d'èsser admés al cercle dels Joves Hegelians, ont coneguèt Karl Marx e s'amiguèt amb el.
D'un còp acabat son servici volontari d'una annada dins un regiment d'artilhariá a Berlin, la capitala del reialme de Prússia, en 1842, Engels coneguèt Moses Hess, que, segon el, la consequéncia logica de la filosofia hegeliana e de la dialectica èra e ne podiá sonque èsser lo comunisme.
Hess considerava Anglatèrra coma un fogal revolucionari a causa de son industrializacion avançada, lo seu proletariat creissent e sos frequents conflictes de classa.
N'èra ademai l'Empèri Britanic la primièra poténcia economica e industriala del mond e doncas crusòl pertinent de tota mena d'experiéncias o cambiaments culturals, economics, sociologics o politics, un vertadièr laboratòri de transformacion del present.
Aquò motivèt Engels a contunhar sa formacion laborala dins la fabrica que lo sieu paire teniá a Manchester.
la partença en Anglatèrra[modificar | modificar la font]
En Anglatèrra, ont demorèt de 1842 fins a 1844, Engels menèt una dobla vida: trabalhar amb succès a l'entrepresa familiala e, en son temps liure, frequentar los cercles radicals e comunistas.
A Manchester coneguèt Mary Burns, una irlandesa de classa obrièra sens cap o gaire formacion, que se convisquèt amb ela sens çaquelà se maridar.
A la mòrt de sa companha, en (1863), Engels ne vendrà amic amb Lizzy, la sòr de Mary.
l'accion militanta amb Karl Marx[modificar | modificar la font]
En 1844, Engels escriguèt dos articles pel Deutsch-Französische Jahrbücher ...Annuaris francoalemands, editat per Marx a París, ont i expausava los que serián mai tard los principis del marxisme: las contradiccions de la doctrina economica liberala fasián que lo sistèma basat en la proprietat privada condusiriá a un mond dividit entre milionaris e paures.
Per consequent, la revolucion menariá a l'eliminacion de la proprietat privada e a la reconciliacion de l'umanitat amb la natura e amb ela meteissa.
En 1845, Engels publiquèt Die Lage der arbeintenden Klasse in England ...De las condicions de la classa obrièra en Anglatèrra) e escriguèt tanben amb Marx Die deutsche Ideologie ...L'ideologia alemanda.
La collaboracion de Engels amb Marx, establida depuèi 1844, portèt a la publicacion del Manifèst der kommunistischen Partei ...Manifèst del partit comunista, que, siaga òbra principalament de Marx, reculhissiá çaquelà fòrça idèas ja exprimidas per Engels dins Grundsätze des Kommunismus ...Principis del Comunisme, escrich en 1847.
Los articles apareguts dins The New York Tribune entre 1851 e 1852, signats per Marx èran, en realitat, de Engels, que los publiquèt jos lo sieu nom amb lo títol Revolution and Counter-Revolution in Germany in 1848 ...Revolucion e Contra-revolucion en Alemanha en 1848. Marx demandava a Engels que li esclariguèsse de questions d'economia, sustot en tèmas de gestion empresariala.
après lo decès de Karl Marx[modificar | modificar la font]
Engels menèt a tèrme una vulgarizacion del primièr volum de Das Kapital (Lo Capital), (e lo sol fin finala que Marx ne contarotlèt l'edicion), paregut en 1867 e reeditat en 1873.
Après la mòrt de Karl Marx en (1883), Engels, vengut la principala autoritat de la pensada marxista, completèt los volums segond e tresen de Das Kapital, en tot se ne basar suls borrolaires manuscrits de Marx.
Se moriguèt a Londres en 1895, sens aver agut cap enfant.
Friedrich Engels & Karl Marx[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
L'Accion[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
L'Òbra[modificar | modificar la font]
òbra comuna[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
òbra personala[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
las Idèas màgers[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Aportacion de Friedrich Engels a l'òbra comuna[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
lo Legat universal[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- veire bibliografia dins l'article Karl Marx...
òbras[modificar | modificar la font]
òbras amb Karl Marx[modificar | modificar la font]
edicions alemandas[modificar | modificar la font]
edicions catalanas & occitanas[modificar | modificar la font]
autras traduccions[modificar | modificar la font]
òbras personalas[modificar | modificar la font]
edicions alemandas[modificar | modificar la font]
autras traduccions[modificar | modificar la font]
Bibliografia a l'entorn de l'òbra[modificar | modificar la font]
teoria[modificar | modificar la font]
practica[modificar | modificar la font]
generalitats[modificar | modificar la font]
Bibliografia a l'entorn de l'òme[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (ca) Òbras d'en Friedrich Engels e'n Karl Marx en catalan sul sit Archiu Internet del Marxisme
- (it) Òbra d'en Friedrich Engels e'n Karl Marx en italian sul sit Archiu Internet del Marxisme
- (en) Òbra d'en Friedrich Engels e'n Karl Marx en anglés sul sit Archiu Internet del Marxisme
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
- sus YouTube... mai de 5850 documents subre en Friedrich Engels en picar coma clau Friedrich Engels


text:
Antoni Alsina Amils (Tàrrega 1863-Barcelona 1948) siguec un escultor a shivau entre eth realisme deth ueitcentisme e eth simbolisme modernista.
Se formèc en Madrid, ena Escòla Especiau de Pintura e Escultura e ena Escòla de Bères Arts, a on corsèc es estudis oficiaus. Completèc era sua formacion pendent quate ans en Roma.
Dempús de participar en nombrosi certamens oficiaus espanhòus d’escultura e arténher diferenti reconeishements e guerdons, eth succès li arribèc er an 1900 ena Exposicion Universau de París. Era sua òbra de gran format Astúcia i Força (Samsó i Dalila) recebec era midalha d’Òr. Un aute hèt destacat dera sua trajectòria auec lòc er an 1904, quan guanhèc eth segon prèmi en concors entath monument a Alfons XII que se hège en parc deth Retiro de Madrid, damb ua sirena que posteriorament eth madeish executèc en gran format. Ena sua etapa de maduresa destaquen es escultures de gran format deth grop Barcelona (1927), actuaument en parc de l’Espanya Industrial, e Marinada (1927), actuaument en parc de Montjuïc.
Damb tot, se tenguec ath marge dera palèstra artistica e non s’identifiquèc damb es corrents ideologics qu’aglutinèren a fòrça escultors contemporanèus. Siguec ua persona comprometuda artisticament e pendent era Dictadura de Primo de Rivera, siguec un fèrm defensor deth nud ena escultura publica contra es atacs clericaus.
Era exposicion permanenta permet seguir era sua trajectòria artistica des de finaus deth XIX enquiara sua maduresa.


text:
« Retraches d'Alienòr d'Aquitània» - Conferéncia teatralizada
Sectors : Literatura, Patrimòni
Lenga : Bilingue Occitan-Français
Annada de parucion : 2017
Creator: Katy Bernard, Monica Burg
Katy Bernard,mèstre de conferéncias d'occitan (Universitat Bordèu-Montaigne), autor notadament de Les Mots d'Aliénor, Aliénor d'Aquitaine et son siècle (Ed. Confluences, 2015), e Monica Burg, comediana e contaira, evocaràn la vida e lo ròtle d'Alienòr, duquessa d'Aquitània, reina de França, puèi reina d'Anglatèrra a travèrs dels pròpis escrits d'aquela darrièra e los escrits dels grands autors que gravitèron a son entorn.
INFORMACIONS PRACTICAS
S'adreçar a :
conte.rue@sirventes.com / http://www.sirventes.com


text:
"Meddia aranés": Era AFLes barre era sason damb un ascens a 3a cat. e guanhant era Copa Federacion
Aué en Aran Espòrts era victòria ena Copa Federacion dera AFLes, que barre ua grana sason damb er ascens a 3a catalana. Aué convèrsa damb eth president dera RFEDI, er aranés May Peus, entà valorar era passada sason. Tanben repassam era rèsta dera actualitat esportiua en esport escolar, corses de montanha e petanca. Avui a Aran Esports la victòria a la Copa Federació de l'AFLes, que tanca una gran temporada amb l'ascens a 3a catalana. Avui conversa amb el president de la RFEDI, l'aranès May Peus, per valorar la temporada ja acabada. Tanbé repassem la resta de l'actualitat esportiva en l'esport escolar, curses de muntanya i petanca.


text:
Lo Libre del Causse
| juillet 2016 | 1 document
Pau GAIRAUD
Transcripcion en grafia normalizada de Domenja BLANCHARD
De la Bèla Epòca a 1968, de la Guèrra de 14 a l’Occupacion, a la Resisténcia, e al reviscòl de las Trentas Gloriosas, una saga familiala sus très generacions ont, del Causse roergàs fins a Montpelhièr, es pas solament question de trabalh e de bòrias a sauvar, mas d’argent, de sèxe e de passion.
« A cima, i a lo país. Sens illusion de país perdut. La misèria, l’orguèlh. Los òmes. Tot s’intègra al roman. Pas un sol personatge, e mai lo mèstre d’escòla, e mai Lisòta qu’es pas mai qu’una filha de bòria, e mai… e mai…, pas un sol personatge que non siá de carn e d’òsses, que son astrada siá pas escricha dins las realitats economicas et socialas del temps, vertadièr fins que dins sa retenguda, fins dins aquela non-libertat que sembla los caracterizar totes. Un país d’explosions dintradas. Vos convidi a i dintrar. » (Ives Roqueta)
En 1968 sortís Lo Libre del Causse, seguit en 1970 pel Segond Libre del Causse. Pèire Escodornac : l’eròi del libre, ronfut, espatlut, tan larg coma naut, escaissat Palfèrre. Es segut entre dos gendarmas al palatz de justícia de Riòm d’Auvèrnha. Per de qué ? O saurem pas qu’a la tota fin del libre segond.
Dos libres que ne fan qu’un, dins un vestit flame nòu. Tant per la lenga coma per l’escritura, pel debanar e la mestresa de l’accion coma per la riquesa psicologica de sos personatges, un dels melhors romans de nòstra literatura modèrna.
Tags: Aveyron > Identité > Languedocien > Littérature > Occitan > Roman > Rouergue
Documents :
-
L'autor :
Pau GAIRAUD (Severac del Castèl, 1898 – Montpelhièr, 1994), agent puèi contrarotlaire de l’Enregistrament, blaçat de guèrra 14, membre actiu de la Resisténcia en Roergue, escriguèt l’essencial de son òbra romanesca en occitan, amb los dos tòmes del Libre del Causse puèi los quatre tòmes del Vièlh Estofegaire.
Leave a Reply
You must be logged in to post a comment.


text:
Puèjaudièr
Puèjaudièr[1],[2],[3] o Puèg-audièr (oficialament en francés Péchaudier) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e la region Occitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Es una comuna situada sus un pichon puèg que domina la plana de Revèl e una granda partida de la Montanha Negra.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom de Puèjaudièr ven del latin Podio Auderio (1277) a partir del germanic Ald-Hari. Un pauc alunhada del vilatge dins la plana, i a la Glèisa de Nòstra Dama dels Camins enrodada pel cementàri comunal.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Personas ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- Armand Viguier (1893-1985) pilòt d'avion militar de la Primièra Guèrra Mondiala.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Donada chifradas : http://www.linternaute.com/ville/ville/donnee/26239/pechaudier.shtml
- Comunautat de comuna : http://www.cc-pays-cocagne.fr/fr/pechaudier.60.html


text:
Passejada a Foish
Passejada a Foish
Pendent nòstra passejada a Foish aprenguèren plan causas gràcias als noms de carrièra. Son en occitan e en francés. Vos balham qualques exemples. Las carrièras :
violet, dels mercands, del forn d'En Moragas, de la pichona font, d'En Gròs, del cap de la vila, dels penitents...
E es parièr pels noms de las plaças : plaça de las patanas, d'En Azemar, del Mercadal, del comandant Robert...
Sabètz çò que vòl dire “En” ? Èra una abbreviacion que botavan abans davant lo nom d'ostal, coma “Monsur”.
Als angles de las carrièras, remarquèrem de gròssas pèiras : empachavan las carretas de trucar las parets.
Aucun commentaire:
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


text:
Surf
Lo surf es un espòrt nautic que consistís a lisar amb una pòst per las èrsas. Es practicat mai que mai en riba de mar, mas tanben en plena mar, o pus anecdoticament pels flumes a l'escasença dels mascarets.
Lo surf es una activitat populara demest los joves occitans de la còsta gascona, e mai generalament demest los joves del mond entièr.
Las doas classificacions màgers al dintre de l'espòrt rebaton la diferéncia dins lo dessenh de las pòstes de surf: lo longboarding, qu'utiliza de pòstes longas, e lo shortboarding, qu'utiliza de pòstes pichonas.
Somari
Surf e occitan[modificar | modificar la font]
Demest l'avalancha de tèrmes angleses, l'occitan contribuís al lengatge del surf, particularament amb los mots occitans que son mascaret e baïna.
Lo surf en Occitània[modificar | modificar la font]
Occitània es una de las destinacions màgers del torisme surfaire gràcias a la còsta oèst del país ribejada per l'Ocean Atlantic. L'estacion balneària landesa de Òssagòr es conegut dels surfaires e amators de surf del mond entièr, especialament en Japon e en Austràlia.
Surf e culturas localas[modificar | modificar la font]
Lo surf es fòrça practicat dins païses que una cultura locala fòrta, e mai foguèsse minoritària o minorizada, es notabla. Aital de las culturas aborigènas en Austràlia, maòri en Nòva Zelanda, papó en Papoa-Nòva Guinèa e pus generalament dins las illas micronesianas, polinesianas, a Hawaii, en Occitània e Cornoalha. Arriba que d'unas ceremonias de remesa de trofèu una atencion particulara siá facha a la cultura locala
Los luòcs de surf occitans[modificar | modificar la font]
La terminologia anglesa que s'es impausada dins la part màger de las lengas utiliza lo mot spot per destriar una part de plaja d'una autra. Aicí nos contentam amb lo nom de las comunas occitanas que i se pòdon trobar un nombre bèl d'aqueles spots. Convendriá de destriar aqueles tròces de plaja entre los que las èrsas se copan sus un tèu d'arena (beachbreak en anglés) e los que las èrsas se lèvan contra una poncha rocassosa (pointbreak en anglés). La tipologia surfaira inclutz tanben los luòcs que las èrsas se lèvan en rason d'estèu de coralh (reefbreak en anglés).


text:
La Serva Padrona
La Serva Padrona (en occitan, La serventa dauna) qu'ei ua opera bufa d'estil classic (mei precisament de transicion enter lo barròc tardiu e la debuta deu classicisme) compausada per Giovanni Battista Pergolesi suber un libret de Gennaro Antonio Federico inspirat d'ua comedia de Jacopo Angello Nelli. A l'origina que ho escrivut com un intemezzo per l'opera seria Il Prigioner Superbo (Lo presoèr gloriós). Aqueth opera non conegó pas jamei un succès deus grans, au contre de La Serva Padrona qui ei ua de las òbras mei famosas de Pergolesi, qui inspirè Le Devin du Village de l'escrivan e compositor soís Jean-Jacques Rousseau e qui ei regularament interpretat uei lo dia.
Aqueste intermezzo de Pergolesi que ho la purmèra òbra estreada dens lo Teatro San Bartolomeo a Nàpols lo 28 d'agost de 1733, arron de la clavadura deus teatres per'mor d'un terratrem e en celebracion de l'aniversari de la princessa de Habsborg.
Qu'ei compausada per ua petita orquèstra de crampa e per ua sopranò (peu ròtle de la serventa Serpina), ua bassa (lo mèste Uberto Pandolphe) e un actor mut o mime (lo vailet Vespone).
Sinòpsi[modificar | modificar la font]
Lo ric Uberto Pandolphe que's domanda se vòu vertaderament esposar la soa serventa Serpina o se n'a pas sonque pietat per era. Serpina que decideish alavetz de vestir Vespone de sordat per har com se l'anava esposar entà que lo son mèste fin finala e's declari dens un duo.


text:
Ròdol ecologic
En ecologia un ròdol ecologic es una foncion determinada que, segon las circonstàncias, pòt dominar una o mai espècia. Destria lo "mestièr" de cada espècia.[1]
Un rodòl ecologic es l'encastre ont los organismes captan l'energia qu'an besonh. Es tanben la foncion cossí cada organisme domina l'ecosistèma, determinat per l'ensems de las accions qu'a d'utilizar l'energia. Doas espècias pòdon tanben ocupar de ròdols ecologics s'encrosilhants dins l'espaci e/o dins lo temps. Ambedoas espècias pòdon coabitar. Ne resulta una competicion interespecifica que pòt mermar los efectius de caduna d'embedoas populacions al respècte a aquel qu'aurián podut ocupat sola. Per qu'i aja coexisténcia (d'al mens doas espècias), cal:
- Que cada populacion aja accés a un ròdol fondamental inferior al punt d'ofèrta del mitan;
que cada populacion consome una partida de la resorça limitanta e que los factors limitants sián diferents per cada espècia;
- Que la competicion intraespecifica siá complementària a la competicion interespecifica.
Fondamentalament lo ròdol ecologic es lo ròtle qu'a una espècia dins l'ecosistèma. Se definís per fòrça aspèctes, coma lo comportament, lo tipe de noiritura que consoma, los luòcs ont se tròba aquela noiritura, los predadors que se n'alimentan, los efièches qu'a sus autras espècias de l'ecosistèma...
Atal, çò que fa lo ròdol caracteriza lo tipe de relacions que s'establisson entre las espècias e entre las quitas espècias e lo mitan.
Lo ròdol ecologic, doncas, es lo resultat de l'adaptacion d'aquel organisme al mitan ont viu. En lo cas dels organismes que fan metamorfòsi, lo ròdol ecologic pòt variar dins lo temps: un capgròs es erbivòr, alara que la granhòta adulta s'alimenta d'insèctes: lo sieu ròdol ecologic cambièt.
Lo concèpte de ròdol ecologic acompanha l'istòria de l'ecologia. Al començament, lo ròdol se definissiá coma l'abitat o las condicions environamentalas ont una quita espècia desvolòpa la seuna activitat. Lo zoològ anglés Charles Elton dins una publicacion de 1927 definissiá lo ròdol ecologic coma lo ròtle foncional qu'a una espècia determinada dins l'ecosistèma. George Evelyn Hutchinson dins un article publicat en 1957 utiliza lo concèpte d'Elton e lo definís coma un ipervolum abstract de n dimensions de condicions environamenalas e de resorças disponiblas ont una espècia desvolòpa la seuna activitat per manténer una populacion viabla. A partir d'aquela idèa, Hutchinson distinguís dos tipe de ròdols, lo ròdol fondamental ont l'organisme pòt realizar la seuna activitat vitala dins un reng potencial de condicions environamentalas; e lo ròdol efectiu de disponibilitat de resorças e condicions environamentalas mai limitadas ont vertadièrament caduna de las espècias desvolòpa la seuna activitat vitala condicionada per l'interaccion amb d'autras espècias (concurrents, predadors...) dins lo meteis ecosistèma. Doncas, se cal pas confondre lo concèpte abstract de ròdol ecologic, que al sens larg es una caracteristica de cada espècia, amb lo concèpte d'abitat qu'es lo luòc fisic real ont las espècias vivon e obtenon las seuna resorças.


text:
Dijòus, 22 de setembre de 2016, 03h00 Societat,Lenga,Escòla,Cultura
Guiana > Carcin > Limarga e Segalar Carcinòl
La vila carcinòla de Sant Seren respira la cultura occitana. La pàtria de l’escrivan Pèire Brayac sèrva de nombroses locutors qu’an popat la lenga al brèç, aculhís la Calandreta l’Esquiròl, de corses d’occitan per adultes, e tanben benefícia de classas d’occitan dins doas escòlas publicas, un collègi e un licèu.
Pasmens, son totjorn nombroses los enfants qu’an pas la possibilitat d’aprene l’occitan a l’escòla o al collègi. Pertant, l’assocacion culturala Aquí l’Òc lor prepausa de beneficiar d’un cors los dissabtes de 15h a 16h tre lo 24 de setembre.
En mai d’aquò, l’associacion carcinòla, que ven de participar al forum de las associacions, a anonciadas d’autras activitats per la sason ont intram, dont la represa dels corses d’occitan per adultes los dimècres de 18h a 19h30, tre lo 28 de setembre. Aquí l’Òc contunharà tanben pendent tota l’annada d’organizar divèrsas manifestacions e de téner d’obradors.
Totes aqueles corses se debanaràn a l’Espaci Occitan Carcinòl, 60 avenguda Pierre e Andrée Delbos (prèp del casino), d’ara endavant dobèrt al public cada dimècres de 9h a 12h.
Mai d’informacions al telefòn +33(0)6 73 62 64 63 o per email a aqui.loc@lapo...
De la feina surt lo profit.


text:
Vielha, 3 d’agost de 2018.- Eth Conselh Generau d’Aran a finalizat aguesta setmana es òbres dera prumèra fase de melhora e condicionament dera carretèra d’accès enes pòbles de Mont e Montcorbau.
Es òbres an consistit en aishamplament deth vial que ges des dera madeisha rotonda de Vilac e er aishamplament dera carretèra enquiath horcadís deth pòble de Mont, pr’amor qu’en aguest punt era carretèra presentaue eth traçat e es amplades originaus, damb ues condicions de servici que non èren adaptades as besonhs de mobilitat actuau.
Era carretèra a mantengut eth transit restringit pendent tres dies e se redaurirà aué entàs 19 ores un còp finalizat es trabalhs.
Eth Conselh Generau d’Aran a destinat 264.468€ ad aguesta prumèra fasa de melhora dera carretèra, en tram que va des dera rotonda de Vilac tara N-230 enquiath horcadís der accès a Mont.


text:
Calendièr
Agost cova, setembre espelís, octòbre ensevelísAoût couve, septembre éclot, octobre ensevelit
octòbre
10
Matfré Ermengau, Breviari d'amor , XIVe siècle, Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Français 9219.
[En ligne sur Gallica
]
Octòbre es lo nom del mes desen. Conven de laurar e de semenar los camps abans las pluèjas.Octobre est le nom du dixième mois. Il est convenable de labourer et de semer les champs avant les pluies.
Aqueste imatgièr foguèt realizat amb l'ajuda de l' IEO 11


text:
L’Essai d'un glossaire occitanien, pour servir à l'intelligence des poésies des troubadours (ou Glossaire occitanien) es un lexic occitan medieval-francés, publicat d'un biais anonim en 1819 per Henri Pascal de Rochegude (1741-1834), parallèlament a son Parnasse occitanien. Constituís una avançada fondamentala per l'estudi dels tèxtes e de la lenga dels trobadors al sègle XIX, que prefigura lo moviment dich dels « romanistas », apelacion donada als saberuts qu'estudièron aqueste subjècte a partir del sègle XIX.
< Essai d'un glossaire occitanien, pour servir à l'intelligence des poésies des troubadours (fòrma complèta del títol dins l'edicion de 1819)
Pensat coma una ajuda a la compreneson de la lenga d'òc dels sègles XI,XII e XII, l'Essai d'un glossaire occitanien, pour servir à l'intelligence des poésies des troubadours (ou Glossaire occitanien) posa dins los tèxtes literaris emblematics d'aquestas epòcas : la Cançon de la Crosada contra los albigeses, lo Breviari d’amor, lo roman de Gerard de Rosselhon, lo roman Jaufré, lo Tractat de las vertuts e dels vicis, la Vida de Sant Honorat de Lerins e un Novèl Testament.
Posa tanben dins los divèrses diccionaris que possedís coma aqueles de Pierre Borel (1620?-1671), Gilles Ménage (1613-1692), du Cange (1610-1688), sens n'èsser totalament satisfach, e aquel de Boissier de Sauvages (1710-1795) que li es mai utile.
Dins lo prefaci de 18 paginas que dobrís lo recuèlh Rochegude expausa sa teoria sus l'origina e l'evolucion de la lenga d'òc, teoria fòrt pròcha de la retenguda per la majoritat dels linguistas contemporanèus.
I afortís que l'occitan es pas la lega maire de las autras lengas romanicas e que cada lenga s'es probablament bastida en posar dins lo lexic de l'una o l'autra de sas vesinas. Descriu tanben los fenomèns de diglossia e de substitucion linguistica qu'exprimisson l'idèia que las lengas se substituisson las unas a las autras en foncion dels rapòrts de poténcia politica o economica que las ligan.
La version publicada de l’Essai d'un glossaire occitanien, pour servir à l'intelligence des poésies des troubadours representa pas qu'una part del trabalh fach per Rochegude. Los manuscrits e versions preparatòrias del glossari son accessibles çai-jos.
- Second tome du parnasse occitanien de Henri de Pascal de Rochegude qui contient la version définitive du Glossaire occitanien à partir du feuillet 363 (Roch Ms 1 bis)
- Glossaire occitanien pour servir à l'intelligence des poésies des troubadours et des autres ouvrages écrits en cet idiome (Roch ms 17)
- Additions et corrections au glossaire occitanien : aditions et corrections (Roch Ms 18 a)
- Additions et corrections au glossaire occitanien : mots à ajouter (Roch Ms 18 b)
- Additions et corrections au glossaire occitanien : mots du glossaire occitanien apppuyés, éclairés et confirmés par un ou plusieurs exemples (Roch Ms 18 c)
- Additions et corrections au glossaire occitanien : exemples qui sont dans le dictionnaire languedocien de Sauvages (Roch Ms 18 d)
- Recueil de textes romans du Nord et du Midi (Roch Ms 2)
- Recueil des divers ouvrages des XIIIe et XIVe siècles (Roch Ms 4)
- Mots extraits de Beda, partie 1 (Roch Ms 19 a)
- Mots extraits de Beda, partie 2 (Roch Ms 19 b)
- Mots tirés du dictionnaire de Sauvages (Roch Ms 19 c)
- Mots tirés du Nouveau testament (Roch Ms 19 d)
- Mots tirés d'Honorat de Lerins (Roch Ms 19 e)
- Glossaire non identifié (Roch Ms 19 f)
- Mots provençaux de l'histoire des albigeois, en vers, par de Tudele (Roch Ms 19 g)
- Glossaire des mots provençaux extraits des troubadours (Roch Ms 20 a)
- Mots absents du dictionnaire languedocien et celui de Sauvages (Roch Ms 20 b)
- Mots tirés du banquet d'Augié Gaillard (Roch Ms 20 c)
- A la fin des fables causides de La Fontaine en bers gascouns (Roch Ms 20 d)
- Dictionnaire méridional annoté par H. de Rochegude (Roch Ms 21)
- Glossaire des troubadours (Roch Ms 27)
- Veire la tièra de las resultas jos aqueste ligam
Edicions :
Toulouse : Benichet Cadet, 1819
Lo Parnasse occitanien, ou Choix de poésies originales des troubadours, tirées des manuscrits nationaux (ou Parnasse occitanien) es una antologia de tèxtes de trobadors publicada d'un biais anonim en 1819 per Henri Pascal de Rochegude (1741-1834), parallèlament a son Essai d'un glossaire occitanien, pour servir à l'intelligence des poésies des troubadours, paregut la meteissa annada. Constituís una avançada fondamentala per l'estudi dels tèxtes e de la lenga dels trobadors al sègle XIX, que prefigura lo moviment dich dels « romanistas », apelacion donada als saberuts qu'estudièron aqueste subjècte a partir del sègle XIX.
< Le parnasse occitanien, ou Choix de poésies originales des troubadours, tirées des manuscrits nationaux (fòrma complèta del títol dins l'edicion de 1819)
Lo Parnasse occitanien es una antologia de tèxtes de trobadors publicada d'un biais anonim en 1819 per Henri Pascal de Rochegude (1741-1834), parallèlament a son Essai d'un glossaire occitanien, pour servir à l'intelligence des poésies des troubadours, paregut la meteissa annada. Constituís una avançada fondamentala per l'estudi dels tèxtes e de la lenga dels trobadors al sègle XIX, que prefigura lo moviment dich dels « romanistas », apelacion donada als saberuts qu'estudièron aqueste subjècte a partir del sègle XIX.
L'antologia, prèsta tre 1797, serà publicada pas que 24 ans mai tard, probablament per de rasons financièras. Tanben la version manuscrita de l'antologia conten de còpias de tèxtes de mai d'un cinquantenat de trobadors fin finala absents de la version estampada.
Los tèxtes presents dins lo Parnasse occitanien son directament copiats dels cançonièrs medievals o de las còpias del filològ Jean-Baptiste de La Curne de Sainte-Palaye (dich « Sainte-Palaye) (1697-1781) entre autres. Son precedits d'una prefàcia de 18 paginas, e tanben, quand es possible, de la « vida » (biografia del trobador) e de la « razo » (explicacion) del tèxte copiat.
Lo prefaci del Parnasse occitanien permet a Rochegude de presentar e de justificar son agach critic suls tèxtes qu'edita tant coma sul trabalh de sos predecessors (Sainte-Palaye e son editor l’abat Millot al sègle XVIII mas tanben Jean de Nostredame al sègle XVI).
Son trabalh, emai siaguèsse saludat per la critica en França e en Alemanha, l'autre país dels romanistas, coneisserà pas qu'un ample relatiu en comparason a la de son correspondent lo romanista François Just Marie Raynouard (1761-1836), establit a París.
La version publicada del Parnasse occitanien representa pas qu'una part del trabalh d'antologia. Las versions preparatòrias e manuscrits del Parnasse, acompanhats de lor presentacion individuala, son accessibles çai-jos.
- Accedir al Premier tome du parnasse occitanien de Henri de Pascal de Rochegude (Roch Ms 1)
- Accedir al Second tome du parnasse occitanien de Henri de Pascal de Rochegude (Roch Ms 1 bis)
- Accedir a Le Parnasse occitanien, copie de travail n°1 (Roch Ms 10 a)
- Accedir a Le Parnasse occitanien, copie de travail n°2 (Roch Ms 10 b)
- Accedir a Le Parnasse occitanien, copie de travail n°3 (Roch Ms 10 c)
- Accedir a Le Parnasse occitanien, copie de travail n°4 (Roch Ms 10 d)
- Accedir a Le Parnasse occitanien, copie de travail n°5 (Roch Ms 11)
- Accedir a Le parnasse occitanien, copie de travail n°6 (Roch Ms 12)
- Accedir a Le Parnasse occitanien, copie de travail n°7 (Roch Ms 13)
- Accedir a las Pièces (occitaniennes) tirées des mss. de Ste Palaye (Roch Ms 14 a)
- Accedir a las Pièces tirées de Sainte-Palaye, seconde partie (Roch Ms 14 b)
- Accedir a las Pièces tirées de Sainte-Palaye, troisième partie (Roch Ms 14 c)
- Accedir a las Pièces tirées de Sainte-Palaye, quatrième partie (Roch Ms 14 d)
- Accedir a las Pièces tirées de Sainte-Palaye, cinquième partie (Roch Ms 14 e)
- Accedir a las Pièces tirées de Sainte-Palaye, sixième partie (Roch Ms 14 f)
- Accedir a las Pièces tirées de Sainte-Palaye, septième partie (Roch Ms 14 g)
- Accedir a las Pièces tirées de Sainte-Palaye, huitième partie (Roch Ms 14 h)
- Accedir a las Pièces tirées de Sainte-Palaye, neuvième partie (Roch Ms 14 i)
- Accedir a las Pièces tirées de Sainte-Palaye, dixième partie (Roch Ms 14 j)
- Accedir a l'Extrait des Rasós de trobar (Roch Ms 15)
- Accéder aux Airs notés du manuscrit d'Urfé (Roch Ms 16)
- Veire la tièra de las resultas jos aqueste ligam
Edicions :
Toulouse : Benichet Cadet, 1819
Genève : Slatkine reprints, 1977
Conferéncia de María Elena Roig Torres enregistrada lo 11/07/2006 a l'escasença de la 30ena Universitat Occitana d'Estiu al Centre Universitari Vauban de Nimes que lo tèma èra : Occitània, tèrra d'acuèlh e de partença.
La cercaira de l'universitat de Barcelona, aprèp aver rementat l'influéncia de la lirica dels trobadors en Euròpa a l'Edat mejan, realiza un expausat sus las limitas de son espandiment en Navarra, region vesina.
↑1. Se tròba una seria de recèptas veterinàrias en occitan dins un manuscrit picard de la fin del sègle XIV (BnF, ms. NAF 18800) que conten la traduccion mai anciana del De falconibus d’Albert le Grand (f. 1–46). Aqueste tractat conten una traduccion occitana dels noms de las malautiás (f. 26-44v) e de recèptas veterinàrias en occitan dins una escritura del sègle XV (f. 46v-48).
↑2. SMETS, An et VAN DEN ABEELE, Baudouin « Manuscrits et traités de chasse français du Moyen âge. Recensement et perspectives de recherche », dans : Romania, 1998, 116, 3-4.
↑3. EVANS, Dafydd « Le traité de fauconnerie en vers provençaux : Dels auzels cassadors, son intérêt culturel », dans La chasse au moyen âge : actes du colloque de Nice, 22-24 juin 1979 / [organisé par le] Centre d'études médiévales de Nice. Paris : Les Belles lettres, 1980, p. 9-17.


text:
Fluris
Fluris (oficialament en francés Fleury) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna compren tres aglomeracions : lo vilatge de Fluris, l'estacion balneària de Sant Pèire de la Mar, vesina de Narbona-Plaja, e un pichon pòrt de pesca, Las Cabanas de Fluris.
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Fluris es atestat en 1080, Perignanum. Perinhan ven d'un nom latin d'òme Perennius, amb lo sufixe -anum. Lo nom cambièt quand Perinhan foguèt erigit en ducat-pariá per Jean Hercule de Rosset de Rocozels, duc de Fleury [1]. Fluris èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre Perennius. Pendent la Revolucion, lo nom ancian Perignan, Pérignan (nom francés) eliminèt lo nom aristocratic, mas en 1814, Fleury venguèt lo nom oficial tornamai [2], urosament occitanizat dins l'usatge.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Corçan; es ara del canton de las Planas bassas d'Aude (Corçan, burèu centralizator).
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 292
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=26475