text:
.
(...)
Urousamen que d’aquéu tèms m’enraiounavo uno cleirano: èro lou relarguié de la grando naturo, èro l’ordre, la pas de la vido rustico; èro coume disien li pouèto de Roumo, lou triounfle de Cerès au moumen di meissoun.
Au-jour-d’uei, que li machino an envahi l’agriculturo, lou travai de la terro vai perdènt, toujour que mai, soun coulourun d’idilo, soun gàubi d’art sacra. Aro, li meissoun vengudo, vesès d’espèci d’aragnasso o de cranc gigantesc apela meissouniero, qu’arpentejon ourrible à travès de la plano, que rèsson lis espigo emé de coutelas, que ligon li gavello emé de fiéu d’aran! Pièi, li meissoun toumbado, d’àutri moustre à vapour, d’espèci de tarasco, li baterello, arribon, que dins sis entremueio engoulisson li garbo, n’en frison lis espigo, n’en chapouton la paio, n’en cernihon lou gran. Tout acò à l’americano, tristamen, couchousamen, sènso cansoun ni alegresso, autour d’un caufadou de carboun abrasa, au mitan de la póusso e de la tubassino, ‘mé lou vèire-veni, se l’on aviso pas, de se faire engrana o trenca quauque membre. Es lou prougrès, es l’èrpi terriblamen fatalo, que i’a rèn à faire contro nimai à dire: fru amar de la sciènci, de l’aubre de la sciènci dóu bèn e dóu mau!
Mai, dóu tèms que vous parle, s’èro encaro serva tóuti lis us, tout l’aparat de la tradicioun antico. Entre que li blad mié-sau prenien la coulour d’ambricot un manadoun partié de la coumuno d’Arle e, courrènt li mountagno, de vilage en vilage, cridavo à son de troumpo: « En Arle fan assaupre que li blad soun madur. »
Tout-d’uno li Gavot, enóuca tres pèr tres, emé si fiho, emé si miòu, emé sis ase, davalavon en bando pèr faire li meissoun. Uno sóuco se coumpausavo d’un parèu de meissounié ‘mé d’un chouro o d’uno drolo pèr engarba li gavello. Lis ome se lougavon pèr chourmo de tant de sóuco, segound la countenènço di pres-fa que prenien. En tèsto de la chourmo i’avié lou capoulié, que fasié li fendudo dins li pèço de blad, em’ un baile que menavo la marcho dóu travai.
Coume au tèms de Cincinnat, de Catoun e de Vergèli, meissounavon, au voulame, falce recurva, en avènt li det garni emé de dedau de cano, li det de la man gaucho, pèr se pas faire mau en coupant la pougnado. En Arle, vers Sant-Jan, sus la Plaço dis Ome, n’en vesias de milié, d’aquéli pres-fachié, lis un dre ‘mé si voulame estaca dins un arquet que noumavon la badoco e pendoula darrié l’esquino, lis autre coucha au sòu, qu’esperavon la logo. Dins la mountagno, un ome que n’avié jamai fa li meissoun en terro d’Arle, dison qu avié proun peno pèr trouva à se marida. E ‘s sus aquel usage que rolo l’epoupèio di Carbounié de Fèlis Gras.
Un an dins l’autre, à noste mas, lougavian sèt o vue sóuco. Que reviro-meinage, quand aquéu mounde arribavo! Touto sorto d’eisino especialo pèr éli èron tirado dis estivo: li barralet de sause, li platas meissounié, li poutarras, li douire, touto uno artiharié de terraio groussiero que se fabricavo en At. Ero uno fèsto de countùni, uno fèsto subretout quand pièi fasien lou brande autour dóu fiò de Sant-Jan, en cantant la cansoun di gavot dóu Ventour:
L’autre dimècre à Saut
Erian bèn vue cent sóuco.
Li meissounié, à la primo aubo, après lou capoulié que ie durbié la vìo dins li gràndi terrado ounte lusié l’eigagno sus lis espigo d’or, galoi s’arrengueiravon en desfourrelant si lamo: zóu de gavello au sòu! Li ligarello, tant n’i’avié de galanto, se groupavon i garbo en barjant e risènt que fasié gau de vèire. E pièi quand au levant, dins lou cèu tout rousen, lou soulèu pounchejavo emé sa garbo de rai bléuge, lou capoulié, dins l’èr enarcant soun voulame, cridavo: « Un de mai! » A l’astre esbrihaudant aguènt fa tóuti soun salut, zóu, mai! souto lou gèste armounious de si bras nus, lou blad toumbavo à pleno pougno. Lou baile, de tèms en tèms, se revirant de-vers la chourmo, cridavo: « Vèn la trueio? » E la trueio (èro lou noum dou darrié de la tiero) respoundié:
« La trueio vèn. » Pièi, au bout de quatre ouro de butado valènto, lou capoulié cridavo:
Lèvo! Tóuti se redressavon, s’eissugavon lou front dóu revès de la man, anavon à-n-un lauroun lava lou taiant di voulame e, au mié de l’estoublo, s’assetant sus li garbo em’aquest moutet galoi:
Benedicité de Crau,
Bono biasso, bon barrau,
prenien soun proumié repas.
Ero iéu que dins lis ensàrri, emé noste miòu Babacho, i’adusiéu lou manja. Li meissounié fasien si cinq repas pèr jour: vers sèt ouro lou dejuna, qu’èro uno anchoio rouvihouso, esquichado sus lou pan, em’ un pau de saussun, vinaigre e òli, dins un plat, e de cebo di roujo qu’empourtavon li barjo; vers dès ouro, lou grand-béure, qu’èro un iòu dur en coco em un tros de froumage; à-n-uno ouro, lou dina, qu’èro soupo e bajan; vers quatre ouro lou gousta, uno grosso ensalado emé capoun freta d’aiet; e de-vèspre lou soupa, car de porc o bedigo, o ‘no troucho de cebo noumado meissounenco. A la terro, bevien à-de-rèng au barrau, que lou capoulié vujavo, en lou pourgènt sus un bastoun apiela pèr lou bout subre l’espalo dóu bevèire. Éli avien uno tasso o ‘n got de fèrri-blanc pèr tres, valènt-à-dire un pèr sóuco. De meme, pèr manja, n’avien entre tres qu’un platet, ounte cadun tiravo emé soun cuié de bos.
Me fai souveni, acò, dóu vièi mèste Igoulen, un de nòsti meissounié, de Sant-Savournin d’Ate, que cresié qu’uno masco i’aguèsse leva l’aigo e que, despièi trento an, n’avié plus tasta l’aigo ni rèn pouscu manja que fuguèsse bouli. Fasié sa vido emé de pan, d’ensalado, de cebo, de froume e de vin pur. Quand ié demandavian pèr-dequé se privavo ansin de l’ourdinàri, lou vièi croumpavo un chut. Mai, veici lou raconte que si coumpagnoun fasien:
Un jour, dins sa jouinesso, que souto uno autinado, Igoulen e de coulègo manjavon au cabaret, passè au camin uno bóumiano; e éu, pèr galeja, aussant soun vèire ras de vin: «‹ A la santa, ma grand, ié cridè à la santa! »
- Bon proun, respoundeguè la bóumiano, bon proun! e mignot prègo Diéu de jamai abourri l’aigo. Ero un sort que la masco ié venié de jita. Fuguè fini: partènt d’aqui mèste Igoulen jamai noun pousquè plus degoula l’aigo. Aquéu cas de frapacioun, qu’ai vist iéu de mis iue, se pòu ajusta, me sèmblo, i fa li mai curious que la sciènci vuei esplico pèr lou mot de sugestioun.
Darrié lis ome de meissoun, acampant lis espigo leissado sus l’estoublo, avias enfin li glenarello. En Arle n’i’avié de vòu, que batien lou terraire un mes de tèms.
Couchavon dins li terro, souto de tendoulet apela tibanèu, pèr s’apara dis arabi; e lou tiers de si gleno, segound l’usage d’Arle, èro pèr l’espitau.
Leitour, vaqui li gènt, li bràvi fiéu de la naturo, que, pode te lou dire, soun esta mi moudèle emai mi mèstre en pouësìo. Es em’ éli, es aqui; au bèu mitan di souleiado, qu’estendu souto un sause, nous aprenguerian, leitour, au flahutet de cano dins un pouèmo en quatre cant, aguènt pèr titre Li Meissoun, dóu quau fasié partido la coumplancho de Margai qu’es dins nòstis Isclo d’Or. Aquel assai de geourgico, que coumençavo coume eiçò:
Lou mes de jun e li blad que roussejon
E lou grand-béure e la gaio meissoun
E de Sant-Jan li fiò que beluguejon,
Vaqui de que parlaran mi cansoun,
finissié pèr uno alusioun, dins lou biais de Vergèli, à la Revoulucioun de 1848:
Muso, emé tu, despièi la Madaleno,
Se d’escoundoun cantan coume d’ourgueno,
Despièi lou mounde a vira d’aut en bas;
E d’aquéu tèms que, nega dins la pas,
De-long di riéu nòsti voues se mesclavon,
D’amount li rèi à bóudre barrulavo,
Souto li cop di pople trop gibla,
E, marridoun, li pople se chaplavon
Coume à l’eiròu lis espigo de blad.
Mai acò n’èro pancaro lou toun just que cercavian, e vès-aqui perqué s’es jamai publica. Uno simplo legèndo que nòsti meissounié redisien tóuti lis an, e que trovo eici sa plaço coume la pèiro à l’anèu, valié mai, de-segur, qu’aquéu milié de vers.
« Aquel an lis anouno, Mèste Igoulen countavo, s’èron amadurado quàsi tóuti au cop: dangié qu’uno granisso venguèsse li chapla, lou vènt-terrau lis espóussa o quauco nèblo li brounzi. E lis ome, aquel an, se capitavo qu’èron rare.
E i’avié ‘n meinagié, un gros meinagié avare, que sus la porto de soun mas èro aplanta, inquiet, li bras en crous e à l’espèro:
- Ah! noun, plagneiriéu pas, fasié, un escut pèr jour, un bèl escut emai la vido, à quau se vendrié semoundre.
Mais coume a di, lou jour se lèvo; e veici, vers lou mas, que s’avançon tres ome, tres gaiard meissounié: un a la barbo bloundo, un a la barbo blanco, un a la barbo negro.
L’aubo lis acoumpagno emé si rai tout à l’entour.
- Mèstre, Diéu doun bon-jour! diguè lou capoulié (aquéu de la barbo bloundo); sian tres gavot de mountagno que nous an di qu’avias de blad madur e bravamen: se voulès nous douna d’obro, o à pres-fa o en journado, sian eici pèr travaia.
- Mi blad prèsson pas forço, respoundeguè lou mèstre, mai pamens, pèr vous pas refusa lou travai, vous baie, se voulès, trento sòu e la vido. Acò ‘s bèn proun au tèms que sian.
Or, èro lou bon Diéu, Sant-Pèire emé Sant-Jan. Quand vèn sus li sèt ouro, lou gnarro dóu meinage, emé la saumo blanco, ié vèn adurre lou dejuna, e, de-retour au mas:
- Gnarro! ié dis lou mèstre, que fan li meissounié?
- Mèstre, lis ai trouva que, coucha sus la ribo, amoulavon si voulame, mai n’avien pas toumba ‘no espigo.
Quand vèn sus li dès ouro, lou gnarro dóu meinage, emé la saumo blanco, ié vèn adurre lou grand-béure. E, de-retour au mas:
- Gnarro, ié dis lou mèstre, que fan li meissounié?
- Mèstre, lis ai trouva que, coucha sus la ribo, amoulavon si voulame, mai n’avien
pas toumba ‘no espigo.
Quand vèn sus li miejour, lou gnarro dóu meinage, emé la saumo blanco, ié vèn
adurre lou dina. E, de-retour au mas:
- Gnarro, ié dis lou mèstre, que fan li meissounié?
- Mèstre, lis ai trouva que, coucha sus la ribo, amoulavon si voulame, mai n’avien
pas toumba ‘no espigo.
Quand vèn sus li quatre ouro, lou gnarro dóu meinage, emé la saumo blanco, ié
vèn adurre lou gousta. E, de-retour au mas:
- Gnarro, ié dis lou mèstre, que fan li meissounié?
- Mèstre, lis ai trouva que, coucha sus la ribo, amoulavon si voulame, mai n’avien
pas toumba ‘no espigo.
- Acò, diguè lou mèstre, es d’aquéli fulobro que cercon de travai e prègon Diéu de
n’en ges trouva... Vau pamens ana vèire.
E, acò di, l’avare, d’à pas, vèn à sa terro, s’escound dins un valat, e tèn d’à ment sis ome. Mai lou bon Diéu alouro fai ansin à Sant-Pèire:
- Pèire, pico de fiò.
- Segnour, ié vau, diguè Sant-Pèire.
E Sant Pèire, de sa jargo, tiro la clau dóu paradis, apound à-n-un caiau un pau de cinso d’aubre, e ‘mé la clau pico de fiò.
Pièi lou bon Diéu fai à Sant-Jan:
- Boufo, Jan!
- lé vau, Segnour, diguè Sant Jan.
E Sant-Jan, tout-d’un-tèms, emé sa bouco, boufo li belugo dins lou blad; e d’uno ribo à l’autro, un revoulun de flamo, un nivoulas de fum agouloupon la terro; e lèu la flamo toumbo, e lèu lou fum s’esvano; e milo e milo garbo subitamen parèisson, coume
se dèu coupado, coume se dèu ligado, coume se dèu peréu en garbeiroun amoulounado.
E, acò fa, la sóuco embadoco si voulame e plan-plan vers lou mas s’entourno pèr soupa.
- Mèstre! tout en soupant diguè lou capoulié, avèn acaba la terro... Deman, pèr meissouna, ounte voulès qu’anen?
- Capoulié, respoundeguè lou mèstre avaricious, mi blad, que n’ai fa lou tour, soun pas madur de rèsto: vès-aqui voste argènt, iéu pode plus vous óucupa.
E ‘m’ acò li tres ome, li tres bèu meissounié: « Adiéu-sias! » dison au mèstre, e cargant si voulame embadouca darrié l’esquino, s’envan siau de soun camin: lou bon
Diéu au mitan, Sant-Pèire qu’es à man drecho, Sant-Jan à man senèstro. Li darriéri rajolo dóu soulèu que tremounto lis acoumpagnon peralin.
Lou mèstre, l’endeman, de grand matin s’eigrejo, e gaiamen entre éu se dis: « Aièr, empacho pas que iéu gagnère ma journado, d’ana teni d’à ment aquélis ome masc! Aro n’en sabe autant coume éli. »
E, sounant si dous ràfi, qu’à-n-un ié disien Jan e à l’autre Pèire, li coundus à sa plus grando bladarié. Entre èstre à la terro, lou mèstre dis à Pèire:
- Pèire, tu, pico de fiò.
- Mèstre, ié vau, repliquè Pèire.
E Pèire, de si braio, tiro alor soun coutèu, apound à-n-un peirard un tros de cinso d’aubre, e dóu coutèu pico de fiò. Mai lou mèstre dis à Jan:
- Boufo, Jan !
- Mèstre, ié vau, repliquè Jan.
E Jan, emé sa bouco, boufo li belugo au blad...
Ai! ai, ai! la flamado, uno flamado folo, agouloupo la meissoun: lis espigau s’atubon, lis estoubloun petejon, lou gran se carbounello, e nè, lou manjo-paure quand lou fum s’escavarto, noun vèi, au-liò de garbo, que braso e mascarun. »
(...)
Foto : Meissoun 2011 - Moulegés
Sèrgi G.
.


c: text/html

text:
Coma tots los jorns desempuei tres mes, lu capitaní apres estre surtit daus locaus de la gendarmaria passet saluar los dos de permanança e afrofeitar daus darniers racontards de la vila.
« Capitaní, l’adjudant Delòrme damandet au telefòne qu’anetz chas se.
— D’enquera un probleme de veitura. L’am pertant be tornat trobada.
— Fau pas li ne’n parlar, ‘quò fai pas desjà pas fòrt mai sa femna. Non, ‘questa vetz, qu’es per de las pelhas.
— E eu pòt pas las portar. Emai la quermessa siguesse passada aura, ‘quò fara per l’an propchan.
— Non, elas son estadas trobadas dins ‘na pobela de la gara de Sent Brecí.
— Sent Brecí ! E perque qu’es a me de me’n ocupar ? Afe, vau damandar a Severina de me condure.
— Eu torna dins quantben de temps lu permís.
— D’aicí la fin de l’annada.
— Lu còp que ven…
— Brigadier, i a lu telefòne qu damanda a vos escotar », diguet eu ne’n surtant dau pòste de garda.
Dau vestits trobats a la gara de Sent Brecí. Per se, de qu’es que d’enquera ‘quela istòria.
Delòrme es un bon garç, mas fau pas tròp li ne’n damandar, o tot au mens un afar apres l’autre, autrament eu desboira un pauc las chausas, coma si un complòt eriá ordit per despechar sa fin pròpria, la fin daus seus puei a la sega la dau Lemosin, de l’Euròpa e de la Terra.
Qu’esriá estat entau que sa femna portet lu pete sus los bomians per sa veitura envolada alaidonc que ela l’aviá laissat sus lu champ de feira de Sent Junian e que ela eriá rintrada mai lur filha*.
Afe, tant ‘nar veire, aquò chamjara de la jornada d’ier, que los nervs son estats mes a meschaënta sauça.
E un grand quart d’ora apres, vei-los-quí mai la gandarmeta arribats a la gara o b’etot coma iò disan las gens autorisats, au punt feroviarí de Sent Brecí.
« Un quauquares adjudant ?
— Daus abits. Los viguí quante surtissí de la gara. Qu’amenava mon garçon prener lu tren de 6:54 per Lemòtges, apres eu vai, mai daus companhs, a París puei Berlin, per los vint e cinc ans qu’ilhs fagueten s’esvedelar lu mur. I a pas de rasons que quò se passesse mau.
» Afe, veiquí, anava per gietar mon papieron dins la pobela que coma daus piaus blonds despassavan d’un pochon, e au pè de la pobela, de las chauçuras de femna quasiment totas nuòvas, que aürasadament las lumieras de ma veitura fasián ne’n lusir los pitits brilhants, autradament, las auriá beleu pas vudas.
» Los afars degueten davalar dau pochon la nuech quante quò plouguet. Apres, vos telefoní mas branchatz jamai vostre porta onda.
— Crese que v’autres deguetz pas intrar mon limerò coma fau. Autrament, farfolhetetz un pauc.
— V-òc-es, apres vos aver ‘pelat. Ai triat los papiers gras, las botelhas e las canetas, que ‘quò sembla venir daus viatjors, e veiquí ‘quò que pense estre tirat dau pochon : las chauçuras que una es estalonada, lu talon esbolhat, una peruca, una ròba e un manteu.
— E daus gants ?
— Ne’n metí capitaní !
— Non, vòle dire, es çò que vos trobetetz daus gants dins la pobela ? L’inspectritz me’n parlet que sur lur mòrta i aviá de las traças daissadas per de las mans gantadas, beleu de cuer.
— Aura que quò fai un pauc pus jorn, vam beleu los trobar. Sauv se un chin los prenguet per jugar.
— Nos fau damandar qu’una esquipa venguesse per folhar los alentorns de la gara, la rota.
— Apres vos aver ‘pelat, prenguí la pena d’avieisar los orarís de tren…
— Non, non, non, adjudant, diguet lu Piarron, ne’n pòde pus daus orarís de tren. Ne’n pòde pus de crosar quilhs que passan los jorns de luna plena mai los daus jorns d’avant lu chamjament d’ora e de pas obludar lu pitit limerò que vos ditz que finalament lu tren de mieijorn passa be queu jorn mas a la demiei. Ne’n pòde pus.
— Pertant per Sent Brecí, qu’es pas malaisat, lu dissabde n’i a un dins un sens, un dins l’autre, e lu prumier, p’un tren passava. Coma iò dissen los dos dins lu pòste, eu passet ‘queu dissabde mas se ‘restet pas.
— Vau far de las fotografias de la ròba e dau manteu per los envoiar a la Silvana. Ela vai nos dire se son los mesma afars que sus lu filme de l’ostelaria.
— Ela vai restar la chinesa ? Diguet lu Delòrme
— Dire l’inspectritz vos chaulhariá pas vòstre ben.
— Perdonnatz me.
— Silvana mai lu Alan, avián de las chausas de veire coma la goiata dau Fontanilhas, me crese que qu’es pas una bona pista. Partiran de ser o beleu deman mandin.
» Dijatz me Severina, qu’es aisat de marchar coma daus talons entau nauds ?
— Pòrte jamai de talon, sei pas ‘na vilauda coma madama Fontanilhas me. E mon companh semblariá pitit pitit a costat de me se portava daus talons tant nauds, desjà qu’eu es pas grand.
— Qu’es lu basquet que vos faguet tant frutjar v’autra-tot, diguet lu Delòrme
— Non pas dire de las connarias, prestatz me vòstre metre per mesurar ? Mai de quinze centimetres, fau saber marchar coma una parisiena dins pigala.
— Severina, totas las parisienas son pas de las borrieras, afe.
— Ublidam la prisiena, son de las chauçuras per un òme, beleu un que fai lu travestit, perque quò chauça grand, qu’es pas marcat mas beleu dau quarante dos. »
E los tres gendarmes d’aviesar las chauçuras, la ròba e lu manteu.
L’esquipa de renfòrt arribet e tòst vista, las chausas fugueten organisadas per taschar de trobar, beleu d’autres abits, d’autres afars, totas chausas que semblan importantas.
E una bona ora pus tard, los gendarmes fagueten un punt sus las trobalhas : daus papierons, de las reclamas, quauquas botelhas de plastique, per l’esquipa de la rota e la de las vias.
L’adjudant seriá servat los alentorn de la gara, emai ‘la siguesse barrada, eu prenguet un grand suenh de visar pertot ente la gent poden passar, de l’airau per stationar a l’endrech per los bilhets. E còp sec, eu se metet a s’esbramelar :
« Aquí, aquí, un bilhet.
— Dins una gara, un bilhet gietat…
— Lu prumier de novembre. Eu es data dau prumier de novembre, aquí, un jorn que p’un tren passava. Gaitatz, engatjat dins ‘queu bocin de plastique, eu sembla tot nòu, mesma una setmana apres.
— ‘Quò faguet bon maitot, diguet un gendarme.
— Gaitats capitaní, obliterat a Esgolemes, afe, vòle dire compostat a Esgolesme a cinc oras vint e un.
— Am son besson a la caserna. Marces adjudant, qu’es un bon trabalh que faguetez aquí. Pense pas que trobarem grand chausa de mai aura. Podetz dire a las esquipas de ‘restar e rintrar. Vau restar mai Sevenrina e esperar la Silvana. D’enquera un grand marces.
______
* istòria vertadierament tirada dau pitit monde de mon vilatge dau Lemosin (balharai pas los noms).
_____
~1120 mòts per ‘queu bilhet, quauques 27 460 sus los 50 000 damandats
(35000 sirán ‘na reüssita de mon punt de vuda)
_____
- Lu cibercaier dau NaNoWriMo (>en) mas pas en occitan ;-(
- Lu site dau NaNoWriMo (>en)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Vattetot-sous-Beaumont
Vattetot-sous-Beaumont es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna del país de Caux.
Aquel vilatge del scenari Cauchois a situat al extremitat sud-es del costat de Goderville e defòra de las grandas vias de comunicacion.
De la Modèl:S mini- a Modèl:La s-, i aviá traversat per tres camins principals : un en venent de Bréauté pel bòsc de Beaumont e actiu pel centre del vilatge cap a la vallée de Mirville, un autre, a l'oèst, a la lisière del bòsc, lo camin de Fécamp a Bolbec, e al nòrd, lo tresen, actiu de Goderville a Fauville.
La superficie es de 694 a e compta uèi 500 abitants. A Modèl:La s-, 500 abitants (100 paroissiens) e 55 métairies o de granjas.
Al masatge caseriu de la fontaine, en lo vallon, jaillit la font del pichon riu #qu'alimenti los étangs del castèl de Mirville.
Commune du pays de Caux.
Ce village du plateau Cauchois est situé à l’extrémité sud-est du canton de Goderville et hors des grandes voies de communication.
Du Modèl:S mini- au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, il était traversé par trois chemins principaux :
- un venant de Bréauté par le bois de Beaumont et allant par le centre du village vers la vallée de Mirville,
- un autre, à l’ouest, à la lisière du bois, le chemin de Fécamp à Bolbec,
- et au nord, le troisième, allant de Goderville à Fauville.
La superficie est de 694 ha et compte aujourd’hui 500 habitants. Au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, 500 habitants (100 paroissiens) et 55 métairies ou fermes.
Au hameau de la fontaine, dans le vallon, jaillit la source de la petite rivière qui alimente les étangs du château de Mirville.


text:
ArquiusLo novèl lexicòt sus la Corsa Landesa es arribat !..
Escrich lo 26-09-2016 par Thierry
Aqueste libròt francés-occitan illustra una de las mai popularas tradicions de Gasconha.
Escrich lo 21-07-2016 par Thierry
Lo NPLD (malhum de promocion de la diversitat lingüistica), que l’IEO n’es membre, nos presenta diferents rendetz-vos e accions avenidor per afortir la riquesa lingüistica d’Euròpa.
Escrich lo 19-07-2016 par Thierry
L’IEO serà barrat del 1èr al 15 d’agost de 2016.
Escrich lo 30-05-2016 par Thierry
Aprèp l’intervencion del President de l’IEO en març de 2016, d’unes cors d’occitan son restablits dins l’ensenhament public.
Escrich lo 30-05-2016 par Thierry
Aprèp l’intervencion del President de l’IEO en març de 2016, d’unes cors d’occitan son restablits dins l’ensenhament public.
Escrich lo 31-03-2016 par Thierry
En seguida d’una succession d’anoncias de supression de pòstes e d’opcion d’ensenhament en occitan d’aquí la dintrada escolara venenta, Pèire Brechet, President de l’IEO, interpelèt la Ministra de l’Educacion Nacionala.
Escrich lo 12-01-2016 par ThierryPèire Brechet, President de l’Institut d’Estudis Occitans, los membres del Conselh d’Administracion e l’ensemble de la còla salariada vos desiran a totas e a totes una bona e agradiva annada 2016.
Escrich lo 04-12-2015 par Thierry
Per desvolopar la socializacion de l’occitan dins lo quotidian del public, l’IEO a sortit en decembre de 2015 un novèl lexicòt agratís de sa colleccion "espòrts", la corsa camarguenca.
Escrich lo 21-07-2014 par Audrey
L’IEO serà present un còp de mai sul festenal Occitan de Rodés, l’Estivada, entre le 23 et le 26 juillet 2014. Aital podretz descubrir dins las tendas de l’IEO, las sèunas accions interregionalas, lo malhum de l’IEO, l’edicion e la difusion de libres occitans. La còla salariada i serà plan urósa de vos encontrar.
E vaquí lo programa !
Escrich lo 02-05-2014 par AudreyTrobaretz aquí un ligam que vos menarà a l’emission Conta Monde ont Audrey Veaute que trabalha a l’Institut d’Estudis Occitans venguèt parlar de las accions de l’IEO. Bona escota ! (picatz aquí)
Escrich lo 01-04-2014 par Audrey
Trobaretz aquí lo programa de l’AG de 2014 de l’Institut d’Estudis Occitans que se debanarà los 26 e 27 d’abrial de 2014 a Perigüers.
Per i participar, cal èsser a jorn de son escotisson a l’IEO e emplenir e tornar mandar los documents presents dins lo portfolio d’aquel article. Aquels documents emplenits son esperats a direccion@ieo-oc.org o a l’adreiça seguenta : IEO - 11 carrièra Malcosinat 31000 Tolosa.
Escrich lo 31-01-2014 par
Augan, qu’es lo filme virat au parat de la jornada organizada en Dròma dab 3 vinhairons deu galhaqués (labelizats Oc per l’occitan) qu’es retengut peu hestenau de Sant-Gervasi (partenariat IEO - IEO26, dab Té Vè Oc).
Escrich lo 31-01-2014 par AudreyEs una conferéncia de premsa organizada a l’Ostal d’Occitània, qu’a permetut d’oficializar lo lançament de la caça als tresaurs d’Occitània. Laurenç Gòsset e Audrey Veaute per l’IEO, e Michelle Faure e Philippe Reclus, respectivament presidenta e animator de l’associacion Web Tresor, an detalhat las (...)
Escrich lo 21-01-2014 par Audrey
Passatz vòstre diplòma de competéncia en lenga occitana (DCL) !
Escrich lo 14-01-2014 par AudreyPeire Brechet (President de l’IEO), lo Conselh d’Administracion de l’IEO e la còla salariada de l’IEO Federal vos desira una bona annada 2014. Que siá encara mai bona que 2013 !
Escrich lo 20-12-2013 par
L’IEO que serà barrat aquesta fin d’annada, deu 25 de deceme au 3 de genièr de 2014. Que’vs desiram ua annada plan granada ! La cola salariada de l’IEO
Escrich lo 21-11-2013 par AudrèiaAus Sòcis de l’Institut d’Estudis Occitans, Au moment que las collectivitats apitan projèctes, au servici de la lenga occitana, lo lor sostien a las accions interregionaus de l’IEO que baisha e que hè necèra lo vòste sostien financièr d’aici la fin de l’annada. (Ad aqueste perpaus, que’vs rebrembam (...)
Escrich lo 19-07-2013 par
Las accions interregionaus, l’edicion e la difusion deu libe occitan: un còp mei, l’IEO (benevòles e salariats) que serà present a l’Estivada de Rodés
Escrich lo 07-06-2013 par Marçau de l’Oliu
L’Institut d’Estudis Occitans se benastruga de l’adopcion, per l’Assemblada Nacionala, aqueste 5 de junh de 2013, de la lèi de refondacion de l’escòla dins sa novèla version que dona enfin de drechs ai lengas regionalas.
Escrich lo 02-05-2013 par
- Collectif Interlangues du « 31 mars 2012 » Alsacians, Bascos, Bretons, Catalans, Occitans…
- EBLUL-France, Réseau Européen pour l’Égalité des Langues
- Association des Rencontres inter-régionales des langues et cultures régionales 9 straed La Tour d’Auvergne 29270 KARAEZ / CARHAIX Téléphone : 02 98 73 20 58 collectiflanguesregionales2012@gmail.com http://www.languesregionales.org/
Escrich lo 18-03-2013 par Marçau de l’Oliu
Aicí es pas necessari de parlar o de comprener la nòstra lenga per participar. Plan segur, al cap de l’aventura, los participans serán en mesura de dire qualques mots e de’n compréne certans!
Escrich lo 07-02-2013 par Marçau de l’Oliu
Al Peiron de Montpelhièr lo dissabte 16 de febrièr a 14h, se manifestaràn per carrièras per una vertadièra inclusion de las lengas regionalas dins la refòrma de l’escòla publica
Escrich lo 04-02-2013 par Marçau de l’Oliu
França defugís las questions sus las lengas regionalas, en contradiccion amb los engatjaments de son cap d’Estat
Escrich lo 31-01-2013 par Marçau de l’Oliu
Primièr diplòma d’Estat en lenga occitana per adultes, lo Diplòma de Competéncia en Lenga (DCL) es obèrt a tot public e s’inscriu dins una amira de desvolopament personal o d’inseriment professional. Per passar lo DCL, inscrivètz-vos en linha abans lo 10 de març de 2013
Escrich lo 28-01-2013 par Marçau de l’Oliu
Per far avançar IEO Difusion, avèm besonh de l’ajuda de nòstres aderents aquesta setmana a Puèglaurenç
Escrich lo 25-01-2013 par Marçau de l’Oliu
Augan, l’IEO que participarà ad aqueste encontre organizat per l’associacion Rayons d’Oc
Escrich lo 18-01-2013 par
ELEN (European Language Equality Networt) qu’encontrè la comissària tà l’educacion e lo mutilingüisme, Dòna Androlla Vassilio, lo dijaus 17 de genièr. Per Tangi Louarn, secretari d’ELEN, la discutida qu’estó ua capitada e hòrt productiva.
Escrich lo 18-01-2013 par
Davant l’abséncia totala de mencion dei Lengas Regionalas dins lo projècte de "Lei d’orientacion e de refondacion de l’escòla", l’Institut d’Estudis Occitans vèn de mandar la letra çai-joncha a totei lei deputats e senators
Escrich lo 11-01-2013 par
Lo navèth site internet de venta dedicat au public de libes occitans de l’espaci de l’IEO Difusion (ex IDECO) es ara en linha. S’i poden crompar los libes en occitan e sus la cultura occitana editats per IEO Edicions mei los editors associats e l’estòc d’IDECO.
Escrich lo 21-12-2012 par Marçau de l’Oliu
Del 31 de decembre de 2012 al 6 de genièr de 2013, la seccion federala de l’IEO serà barrada. Notatz-o sus vòstras agendas !
Escrich lo 14-08-2012 par
Comunicat de l’Institut d’Estudis Occitans
Marselha, lo 13 d’agost de 2012
Escrich lo 01-08-2012 par
Lo divés 27 de julhet, au parat de l’Estivada, lo President de l’Institut d’Estudis Occitans, Pèire Brechet, capdau deu projècte, segondat per Domenge Château-Annaud, administrator encargat deu desvolopament d’accions numericas en çò de l’associacion, que presentè aus elegits e aus membres presents de la futura Comission Toponimica Occitana, la basa interregionau deus toponims occitans : bdtopoc.org
Escrich lo 31-07-2012 par Marçau de l’OliuDins son taulièr, dubèrt a l’IEO 47-EOE e a IEO-IDECO, l’Institut d’Estudis Occitans a presentat al public del festenal l’ensem dels projèctes menats per l’associacion. A fin de vesprada, un aperitiu tematic s’organizava a l’entorn de las noveltats de nòstras accions : lo novèl visual de la campanha de (...)
Escrich lo 16-07-2012 par Marçau de l’Oliu
Al talhièr, traparètz las darrièras novelas sus l’IEO Federal e sas accions. Per cada fin de vesprada organizam un aperitiu tematic a l’entorn de nòstres projèctes. Sens parlar dels diplòmas amb mantun prenom occitan e del juòc que vos prepausam : un quizz !
Escrich lo 13-07-2012 par Marçau de l’Oliu
Del 25 al 29 de julhet e del 13 al 19 d’agost de 2012, la seccion federala de l’IEO serà barrada. Notatz sus las vòstras agendàs !
Escrich lo 28-06-2012 par Candicia
Qual vòl ganhar un tresaur, d’aitant mai un tresaur occitan… ? Vos caldrà pacientar fins al 1èr de genièr 2013, data del lançament de las operacions e dobertura oficiala de la caça…mas empacha pas de vos entresenhar avant, tot al contrari.
Escrich lo 17-04-2012 par Marçau de l’Oliu
Aquí la programacion completa per l’Amassada Generala de l’IEO a Niça los 12 e 13 mai que venon.
Escrich lo 11-04-2012 par LaurençLa manifestacion «Anem Oc ! Per la lenga occitana !» qu’ei estada ua capitada, e los membres de l’Institut d’Estudis Occitans, pr’amor de la lor preséncia en fòrça lo 31 de març per las carreras de Tolosa, que ne son en bòna partida responsables. Que sia au nivèu de la Coordinacion* e dens lo Comitat (...)
Escrich lo 29-03-2012 par Marçau de l’OliuCap de mergués, d’entrepan o de begudas (frechas, caudas o mai o mens alcoolizadas) per l’Institut d’Estudis Occitans que, dins lo talhièr dels organizaires (que partejam amb los autres membres de la Coordinacion « Per la lenga occitana ») presentarà sas activitats, mai de prene en man amb sos (...)
Escrich lo 23-03-2012 par Marçau de l’Oliu15/03 : Acamp a la prefectura de Tolosa : presentacion deu dossier de securitat : preséncia de la Croix Rouge Française (plaça de l’Euròpa, passa-carrèra, Capitòli), policia municipau com policia nacionau, implicacions deus benevòles tà ajudar a la barradura de las carreras pròche deus baloards, els. La (...)
Escrich lo 21-03-2012 par Marçau de l’OliuLa socializacion de la lenga occitana es una preocupacion maja de l’Institut d’Estudis Occitans [1], associacion reconeguda d’utilitat publica creada en 1945 a Tolosa, qu’a per tòca lo manten e lo desvolopament de la lenga e de la cultura occitanas dins lo respècte de sa diversitat. Las multiplas (...)
Escrich lo 09-03-2012 par Marçau de l’OliuInspirat de la crida preparada per la Coordinacion "Per la lenga occitana", l’aperèt videò de Dètz.com foguèt publicat a la debuta d’aquesta setmana sus Vimeo e Youtube. Bon visionatge e doblidetz pas de la far virar ! var addthis_config = "data_track_clickback":true; !-- AddThis Button (...)
Escrich lo 02-03-2012 par Marçau de l’OliuLa Coordinacion « Per la lenga occitana ! » qu’organiza la protesta Anem Òc ! del 31 de mars de 2012 a Tolosa, vòl rampelar amb aqueste comunicat las valors essencialas de tolerancia e de dobertura al monde que la cultura occitana i es estacada e totjorn l’es estada. Es doncas clar que lo (...)
Escrich lo 12-02-2012 par Marçau de l’Oliu
Coma va sabètz, Niça es una vila tant toristica que leis ostalariás e autreis aubergaments l’i son reservats de mes e de mes a l’avança.
Escrich lo 12-02-2012 par Laurenç
Lo divendres 3 de febrièr, lo Conselh general del Tarn, en partenariat amb lo Conselh regional de Miègjorn Pirenèus, convidava totes Miègjorn Pirenencs al Salon del Torisme Mahana per une animacion sul platèu de TV CT2E.
Escrich lo 09-02-2012 par Marçau de l’Oliu
LO DCL (diplòme de competéncia en Lenga) es un diplòme d’Estat desliurat pel ministèri francés de l’ensenhament. Dempuèi l’an passat, gràcias a l’investiment de l’IEO amb mai d’un associat, existís un DCL occitan. Aquel diplòma es dubèrt a totes quines que sián lo nivèl d’estudi e la competéncia de basa. A per tòca d’avalorar las competéncias d’utilizacion e de produccion de l’occitan dins un cadre social o professional. Las inscripcions son dubèrtas tre ara e fins al 11 de març 2012 sul site del DCL.
Escrich lo 04-01-2012 par Marçau de l’OliuL’Institut d’Estudis Occitans vos desira una bona annada, plan granada e plan acompanhada ! Que la lenga e la cultura nòstras contunhem dins lo camin cap a lors reconeissença e reviscolament. Al plaser de nos tornar véire pendent la manifestacion del 31 de març de 2012 a la Vila Mondina ! (...)
Escrich lo 28-11-2011 par Marçau de l’OliuDempuèi 2008, editam una brocadura de sensibilisacion sus la lenga e la cultura occitanas a destinacion del grand public. Per 2012, cercam un novèl grafisme : Concepcion de la maqueta, d’una linha grafica integranta la coberta, realisacion, mesa en pagina, correccions dels textes, retòcas dels (...)
Escrich lo 28-10-2011 par Laurenç
Los 12 e 13 de mai de 2012, la seccion departamentau deus Aups-Maritimes de l’IEO (IEO-06), en associacion dab la seccion regionau PACA (CREO Provença), qu’organizarà l’Amassada Generau.
Escrich lo 18-07-2011 par Marçau de l’Oliu
Del 27 al 31 de julhet, del 8 al 12 e del 22 al 26 d’agost 2011, la seccion federala de l’IEO serà barrada. Notatz sus las vòstras agendàs !
Escrich lo 29-06-2011 par Marçau de l’Oliu
Lo 25 de junh dau 2011 la comuna de Coarasa faguèt un pas de mai a favor de l’occitan, demandant la certificacion de Coarasa per lo labèl « Òc per l’occitan ! » (nivèu 1). Toti li condicions estent reünidi, Coarasa, comuna dau 06 es la premiera comuna labellizada de l’espaci occitan.
Escrich lo 05-04-2011 par Cécile
La Marion e lo Toène, dos vielhs celibataris se tenen companhiá dempuei quasi 60 ans, dins lo masatge daus Erbals. D’autres son partits a la vila mas ilhs son demorats e ne’n partirán pas, manca de morir...
Escrich lo 14-01-2011 par Valentin
Lo dissabte 29 de genièr, la dictada occitana se debanarà dins 45 luòcs per tot lo territòri occitan e tanben a Barcelona. Dempuèi 14 ans l’eveniment s’espandís. Aqueste an es sus un tèxt de Christian Chaumont que portarà lo subjècte de l’espròva.
Escrich lo 13-01-2011 par Valentin
La mòstra Occitània realizada per l’IEO en debuta de 2010 sus comanda de laBibliotèca Departamentala vira regularament dins las diferentas comunas de Garona Nauta. Ne vaquí lo programa per 2011.
Escrich lo 28-10-2010 par Valentin
Volontariat per l’occitan es organizat per l’Institut d’Estudis Occitans. Coma lo Volontariat per Aranés, a per tòca la mesa en relacion d’un "Volontari" es a dire una persona que mestreja l’occitan correntament, amb un "Aprenent" es a dire qualqu’un que sap las basas de l’occitan e que vòl préner d’assegurança.
Escrich lo 21-09-2010 par Valentin
L’Institut d’Estudis Occitans èra present a l’Estivada, lo festenal occitan de Rodés que se debanèt a la fin de julhet.
Escrich lo 16-07-2010 par Valentin
L’IEO aurà aqueste an a l’Estivada un estand bèl ont seràn presentas d’unas seccions de la federacion. Nos i podretz retrobar tota la setmana del festenal, del 27 al 31 de julhet.


text:
Samuel Beckett
Samuel Barclay Beckett (Dublin, 13 d'abril de 1906 - París, 22 de decembre de 1989) foguèt un autor de teatre (teatre modèrn e teatre de l'absurd) e tanben poèta e novelista irlandés. Recebèt lo Prèmi Nobel de Literatura en 1969. Encara qu'escriguèt majoritàriament en anglés, aprèp 1945 una part considerabla de sa produccion literària foguèt escricha en francès. Es considerat fòrça sovent coma un dels escrivans mai influents del sègle XX e tanben coma un dels darrièrs autors modernistas. Recebèt del president d'Irlanda lo títol de Saoi, que decernís l'associacion Aosdána, en 1984.
Biografia[modificar | modificar la font]
Samuel Beckett nasquèt en 1906 dins lo barri residencial de Foxrock a Dublin dins una familha borgesa de confession protestanta. Son paire, William Frank Beckett èra metraire e sa maire, Maria Jones Roe, èra infirmièra. Visquèt e cresquèt a Cooldrinagh, l'ostal familial que son paire aviá construch en 1903, un bastiment bèl que teniá un jardin e un cort de tennis, qu'apareis d'un biais recurrent dins las òbras de l'escrivan coma tanben las environas de l'endrech.
Òbras[modificar | modificar la font]
Òbras de teatre[modificar | modificar la font]
- Human Wishes (cap a 1936; publicat en 1984)
- Eleutheria (dins los ans 1940; publicat en 1995)
- Waiting for Godot (1953)
- Act Without Words I (1956)
- Act Without Words II (1956)
- Endgame (1957)
- Krapp's Last Tape (1958)
- Rough for Theatre I (fin dels ans 1950)
- Rough for Theatre II (fin dels ans 1950)
- Happy Days (1961)
- Play (1963)
- Come and Go (1965)
- Breath (1969)
- Not I (1972)
- That Time (1975)
- Footfalls (1975)
- Neither (1977) (Una "opèra", musica de Morton Feldman)
- A Piece of Monologue (1980)
- Rockaby (1981)
- Ohio Impromptu (1981)
- Catastrophe (1982)
- What Where (1983)


text:
Escrich per JOAN-MARC LECLERCQ
Totis pensam qu’una lenga, es un vocabulari, un sistèma fonetic e una gramatica. Es pas faus, solide, mes es pas qu’aquò. Non solament una lenga pòrta una cultura, mes tanben un “punt de vista suu monde”, çò que hè que la defensa de la diversitat culturala e doncas lingüistica es tant importanta que non pas la quita defensa de la democracia e de la libertat.
Au capítou de la cultura portada per una lenga, i a un element que descobriscoi i a pas tròp guaire, au parat de contactes dambe estrangèrs notablament, es lo de la valor deus mòts.
Es causa sabuda que la civilizacion occitana es una civilizacion de l’escrit, se comparam dambe la franca qu’es una civilizacion de l’orau. Es sovent citat coma origina de mespresas (sagnosas) entre sénhers occitans e crotzats au moment de la Crotzada dita “deus Albigeses”. En çò nòste, un mòt escrit a fòrça mès de valor qu’un mòt dit, que compta gaireben per pas ren.
Un bèth jorn, èram seduts a charrar en çò d’amics après un bon sopar. Au cap d’un moment, ça digoi: “Bon, es tard, i vam anar”. Ma hemna, qu’es polonesa e qu’èra arribada i avèva pas guaire, se levèc de tira, s’amantolèc e se n’angoc de cap a la pòrta. En çò son, quan quauqu’un ditz “me’n vau anar”, e ben, se’n va. En çò nòste, dens una tala situacion, vòu díser: “I vam anar dens una ora, caleré parlar de çò d’important perqué sèm venguts”.
Atau comprengoi qu’ende nosautes occitans, la valor d’un mòt depen de la situacion, de la persona a la quala ac disèm, etc ...
S’un Polonés vos ditz: “Deman serèi aquí a ueit oras”, i es. Un Occitan vos pòt dìser aquò ende’vs rassegurar. Aquò implica solide la costuma de’s mauhisar o pas de çò que quauqu’un vos ditz. L’excès de franquesa e de hidança a colhonat los Poloneses mès d’un còp dens l’istòria.
Es drin la medisha causa endeus afronts. Aquí son pas importants. Podètz díser a quauqu’un: “Ès un con, me hès cagar”, empacha pas de béver un còp mès tard amassa en tot batalar amistosament.
S’un Polonés ditz aquò a un aute, son maumetuts per la vita sancèra. S’un Rus ditz aquò, hèn aus patacs. Se son Georgians, las duas familhas s’entertuan.
En Gasconha susquetot, lo limit entre los mòts de la vita vitanta e los que serén lèds es pas clara. Me brembi plan de ma mairbona e de mon arrèrmairbona que parlavan de “la causa” fòrça liurament. Impossible de revirar aquò en francés davant aurelhas de dròlles.
Las lengas semiticas (ebrèu, arabe, aramèu) son tanben coneishuda per lor polisemia, es a díser qu’un mòt a significacions fòrça numerosas e sovent simbolicas (lavetz que l’alemand, au contra, es la lenga de la filosofia mercés a sa precision semantica). Passar la nueit en tot devisar sus çò que vòu díser un sol mòt a l’entorn d’una tassa de tè es l’espòrt nacionau deus musulmans, ça’m disèva un amic marroquin.
En Asia, lo mòt “non” es tan important, que’s pòt pas prononciar aisidament. S’i cau avisar de pausar pas una question qu’obliga l’interlocutor de respóner negativament, qu’aqueste pòt inventar una responsa quina que sia ende déver pas articular lo mòt maudit. Demandatz pas jamès en China: “Sabètz on se tròba lo temple XXX?”, que la persona vos pòt enviar au revèrs ende pérder pas la fàcia en díser “Non, sabi pas”.
M’arribèc de demandar atau un cafè au Japon ende lo dejunar: “Atz cafè?” (Kohi wa arimasu ka?) e lo mèste de la pension de familha on demorava me responoc de òc, puèi me portèc ... un veire de lèit. L’endeman receboi mon cafè sense d’aver pas demandat ren.
Es per aquò que, sovent, la collaboracion entre monde que parlan pas la medisha lenga es mauaisida. Demandatz a quauqu’un que trabalha en çò d’Airbus (ne coneishètz solide mès d’un se demoratz a Tolosa) se preferís estar en gasanha dambe un Alemand o un Anglés o un Italian. La responsa serà franca.
Quauqu’un justament me digoc que cau aprénguer de hèr comerci dambe los Italians: çò de màger se discuta... un còp lo contracte signat.
[Poblejat dins www.jornalet.com]


text:
dimecres, 29 de març de 2006
Dimars: danças!
O melhor dich per aprene a dançar.
Non, per ensajar d'aprene a dançar.
E finalament, i arribi.
Bon la mazurka, non. Mas lo demai, òc. Soi pas ridicula del tot, que....
Aimi d'i anar. Lo professor Joan Luc es un amor, lo grop es plan simpatic e la mitat parlan occitan! Lo dimars de ser fa partida de tot aquò que vòli pas daissar...
Uèi al programa i aviá los Sèts Sauts biarneses.
La musica, saique la coneissi!!!!
Jogada pel Dalfin...
Mas los passes...
Los passes...
Avança, vira, recuola, un pè, l'autre (urosament n'avèm sonque un parelh...), vira, merda, èra dins l'autre sens, ops , un pas de retard, zo, òm tòrna començar....
Bon, ara es oficial:
I ARRIBI
SABI FAIRE LOS SETS SAUTS
enfin, quasi.....
1 saut, 2 sauts, 3 sauts, 4 sauts, 5 sauts, 6 sauts, 7 saaaaaaaaauts,
Lou Dalfin - Sèt Sauts
dimarts, 28 de març de 2006
lagremas
Aqueste matin, blues...
Me botèri a pensar qu'anavi pas demorar dins aqueste país l'an que ven, que seriái mutada sai pas ont.
Aimi lo mond d'aquí.
Fòrça.
Tròp.
Eles tanben m'aiman. Quand veni pas a quicòm, m'apèlan per demandar de qué i a , se soi malauta, se i a un problema o que que siá. Aquò me pertòca.
Fòrça.
De còps que i a, per me protegir, i vau pas, refusi las invitacions o las activitats. E eles m'apelan. I son totes e se demandan ont soi. Pensan a ieu.
Soi pas acostumada benlèu.
Aquò me fa mal.
Que fau partida de sa vida. Fan partida de la meuna.
Vòli pas partir.
Pas ara.
Pas encara.
Qu'es aquò?
Es que quauqu'qun me poiriá explicar çò que i a sus la foto:
Perqué i a un pèirassa???
Per equilibrar? Pertant , lo pal teniá plan...
Alara??
Fedas...
La prima es aquí :-)
Fa solelh
Plòu
Fa solelh
Plòu
Fa solelh
E lo país tòrna prene aquesta polida color....
Arma de Destruccion Massiva made in Lavercantièra
Conclusion : la ginèsta d'aqueste país: la cal pas tocar e CAL PAS TOMBAR DEDINS....
dilluns, 27 de març de 2006
pès e patas dins la fanga....
espiritualitat
Qu'es aquò, qu'es aquò???
Responsa en imatge:
Comprenetz plan qu'akò èra plan urgent de faire davalar lo nivel d'aqueste blog.
Finalament, es encara e totjorn un blog plen d'espiritualitat, qu'o cal dire, es aquí dedins que soscam mai...
Meti kikòm mai en linha lèu???
La Santa Verge, la crotz, lo camin de crotz e ieu e ieu e ieu
Urosament , ièr ai presas de fotos per tornar baissar lo nivel del blog que vos caldriá pas creire que viri espirituala. Non non e non. Ai pas tampauc crompat de neurònas al mercat de Gordon. Cal pas desconar tampauc...
autoretrach..
diumenge, 26 de març de 2006
micro-ondas (2)
Vòli pas dire, mas aqueste blog vira religiós, non?
lol
òc sabi plan que i a decausas mai tipicas a Còrdas
mas es mon blòg e fau çò que vòli :-))))
micro-ondas
Foguèron presas al mes d'octòbre de 2005 (me sembla...)
Verge.... sens comentari :-P
dissabte, 25 de març de 2006
natura
Semblariá que siaguèsse una mimòsa un pauc particulara made in Montgestí...
Aviái fach una foto d'un grelh, d'un borron,
mas la mesa al punt se faguèt sul camin alara lo grelhon es tot trebol...
Dins la tièra de mas incompeténcias, sabi pas cantar, sabi pas dessenhar, cal apondre "nula en fotografia".
N'i a encara que lor demòra un pauc d'esper en ma personeta????
Especiala dedicaça, private joke mas pas del tot ...
L'amor de lonh, es pas un dakòs de l'atge mejan..
Soi pas brica l'autora de la fòto, encara mens del tag. Se los autors vòlon s'identificar, o pòdon faire, se vòlon que leve la fòto, o cal dire tanben :)
Es la dòna aimada que me la faguèt passar.
Ai pas de fans coma aquò ieu!!
Bon, me'n vau plorar dins mon canton...
Talhaaaaaada
Alara ieu ai un problemàs... Sabi pas cantar, es afrós, la topina de ma grand la bòrnha es melhora que ieu... Pasmens, ensagi. Mas non. Es un pauc coma l'espòrt al collègi, sus mon butlletin marcavan "D'esfòrçes, volontària, mas non, resultas insufisentas" . De saber pas cantar, aquò me fa plan mai cagar que non pas de córrer tan lèu coma l''eiriç k traversa la rota.... Es lo desesper de ma vida.
Puèi , en cors, kò m'agrada de far cantar los pichons!
Alara, coma soi una filha plena de ressorgas d'idèas e autras causas plan utilas, fau de causas facilas, que pòdi arribar eventualament a cantar, e ai TOTJORN l'enregistrament sus CD se per càs...
Conclusion: mos pichons cantan. Es quand meme la tòca non?, anam pas faire lo remake dels Coristas version Nadau , alara...
Expliqui aquò al professor formator - mos collègas o sabián ja, l'an plan remarcat...
E, el , brave que brave, me vòl far comprene qu'es pas grèu, genre implicitament "deves aver d'autras qualitats" e dona l'exemple d'una collega seuna qu'es subrebona en dessenh, qu'o explicava tot en dessenhant al tablèu, e contunha coma aquò dins un lirism que me voliá convéncer...
Quand acabèt:
"Mas, sabi pas dessenhar tampauc"
Mon cas es perdut emai desesperat o l'invèrs.
Per contunhar dins la tièra, lo mond m'aiman e me vòlon pas far de mal:
Kò m'aprendrà a aceptar los messatges dels desconeguts... .
Kò m'aprendrà a perdre mon temps sus la messatjariá instantanèa...
Lo còp que ven disi entrainaira d'atletism. Es decidit.
(pudis)(santa) Verge*
Vous serez nombreux à profiter de ce samedi pour effectuer un nettoyage par le vide ; et ce sera une bonne idée car vous avez tendance à accumuler ! Quand ce ne sont pas des documents dont vous n'avez plus besoin ou des journaux, vous conservez parfois des vêtements hors d'usage et que vous ne mettrez plus jamais ; ou des objets qui ne fonctionnent même plus. Et ne les donnez pas à des associations caritatives, elles n'en auront pas plus l'utilité que vous !
Ben es pas verai, perque uèi aurai pas lo temps.
Aquò dich, ièr escampèri l'esponga de l'aiguièra de la cosina que pudissía qu'embocanava.
Es passionanta ma vida, pas la pena de m'o dire, o sabi plan...
Tròç d'intimitant per mostrar que, finalament, se son pas enganats del tot... Se son sonque enganats d'un jorn.
E tròbi que lo conselh de pas res donar a las associacions caritativas es una brava vergonhassa. Mas bon, rasseguratz-vos: i a pas gaire de mond que clican sus la publicitat de l'oroscòp... e la soleta qu'o fa neteja pas, alara sèm sauvats!
E, rai, de qu'aurián fach aqueste paure monde d'una esponga que pudissía lo toat???
*per lo títol, sabi plan que "pudissanta" se ditz pas, que se ditz pudenta, mas, per un còp, me perdonaretz....
Puèi aprèp tot, fau çò que vòli, es mon blog :-PPPP
divendres, 24 de març de 2006
fòtos de dimenge passat
enrabiada
I sètz? L'avètz legit?
Aqueste matin, legir Ron me metèt dins una colerassa .
Una colerassa contra l'omofòb de servici que te pòt destrusir un minòt, una persona
Mas subretot una colerassa contra lo silenci dels autres. Perque disián pas res? Perque n'i a pas un que gausa prene la paraula dins aquestes cases?
Matinada rondinaira doncas.
Uèi, lo primièr que ditz un mot contra un minòt, morflarà! Sètz prevenguts.
Bon, vau anar veire los blogs de Maester, o de Doble P, o de la Santa Teresa, o de Fortu, o del pinguin finlandés o... ò mila dieus, ai tròp de sits arquivats sus mon navegador... mas al mens me metràn de melhora umor :-)
Nota Bene per mai tard: netejar lo marca-paginas de mon Guèinon favorit...
Nota Bene per quand soi en colèra: escotar Moussu T ( dins la radio blog per quauques jorns)
dijous, 23 de març de 2006
Camins
dimecres, 22 de març de 2006
fariái melhor de demorar al meu ostal...
Enfin, normalament.
Perque finalament, demorèri a escotar la musica mai que mai. Èra un grop de museta, amb un "jaz" , sabètz , aqueste batariá un pauc especiala que i a(viá) dins los ensembles de museta... (una fòto? aquí)... D'escotar dins la radio blòg :-) Mercés Mela :-P
Los musicians èran plan bons. Alara , escotavi.
I aviá una femna d'assetada a costat.
Borrèia.
Dançi pas mas soi en plen dedins.
La femna d'a costat m'agacha amb l'agach d'un canhòt de la SPA... E me fa "la volètz pas dançar amb ieu". Li disi qu'a 2 non. Es pas ma fauta, la borrèia m'agrada sonque s'es de 4 personas, es coma aquó. Doncas "aimi melhor la de 4, la de 2 m'agrada pas".
Argument de la blonda (òc, èra blonda. Mas nooooooooon, soi pas marrida lenga! ) : "mas tot se jòga dins l'agach".
Ben, "justament, es melhor amb un òme"
e aquí
frasa killaira:
"Oh, vous savez, au point où on en est"....
E la serada començava .....
dimarts, 21 de març de 2006
Mos pès ... fasiá longtemps!
En italic, los títols de las fòtos, perque cal donar de títols a las òbras d'art...
dilluns, 20 de març de 2006
Art
diumenge, 19 de març de 2006
video animada
La musica la coneissètz segurament, los imatges vos susprendràn, aquò's segur.
Ai pas la téle, o sabètz totes.
Pasmens, soi f-a-n dels Simpsons.
Es coma aquò.
Pòdi agachar 50 episòdis seguits sens m'alassar.
Perque?
Mai que mai, perque, los Simpsons me fan rire.
Alara, plan segur, coneguèsse de mond coma aquò dins la vida vidanta, los poiriá pas suportar!!! Quitament pas en pintura....
Mas los Simpsons me fan rire, totes. Homer, Moe, Marge, Bart, Maggie, Liza, la smala Flanders, lo policièr, l'indian del Supermarket24h, TOTES!
Alara perqué me fan rire los Simpsons?
Perque 1- soi bon public. 2- es una plan bona critica de nòstra societat. E escrivi plan: "nòstra".
E las replicas venon totas de replicas classicas.
Ai pas jamai agachat los Simpsons en VO, a quin malur!! Los ai totjorn vists en espanhòl.
En Espanha, passa cada jorn a 14h10 sus Antena 3.
Me mancan. Fau partida de sa familha un pauc a Marge e Homer. Marge es un pauc ma tanta... bon arreste que m'anatz enviar a una residéncia de calucs...
Ai l'ase aquò rai, mas se n'i a que me vòlon faire de presents, es per aquí....
:-P
dissabte, 18 de març de 2006
los piratas tròban totjorn lo tresòr
Saturnino - Testa di basso
Saturnino - Problemi di parcheggio
Saturnino - 153 Battute
TRAS QUE BON!!
Non???
Se volètz crompar , es aquí. Ai pas brica de beneficis, es per vos evitar de cercar... Soi braveta, e?
O mon país
Òlt.
Es pròche de tot plen de vilas que per ieu , de costuma, son luèèèèèènh… : Briva, Orlhac, Tolosa, Sarlat, Perigueux, e quitament Peitieus, Bordèu o Clarmont d’Auvernha…
Ara, QUID?
Perqué quand soi aMontpelhièr la tièra de las vilas prochas es pas tant longa?
Alara, Melania sosca.
E tròba:
Perque dins Òlt, sèm redolats de terra, e quina que siá la direccion que prenèm (nòrd sud est oèst), i aurà mai o mens luenh una vila.
E a Montpelhièr, ben i a tot una mitat de la bossòla qu’es los pès dins l’aiga.
Es per aquò que dins Òlt “Tot es a costat”
Revelacion.
La prima arriba.
Dijòus un solelhàs.
E me trachèri dijòus lo 16 de Març que, dins Carcin, i aviá pas la mar.
Me’n èri pas jamai trachada.
Mèrda.
Los collègas ensagèron de me consolar, sembla que dins Dordonha òm se pòt banhar…
Rai
Pasmens
Es lo primièr còp que la mar me manca...
o que me trachi de la manca de preséncia de la mar.
divendres, 17 de març de 2006
blogus pas encara sapiens
Avètz remarcat qu’ensagi de faire evoluir aqueste blog.
I aguèt un problèma que mandèt tot dins lo trauc negre de la blogosfera mas ai capitat d’o remetre quasi tot.
E uèi lo blog èra pas brica accessible, pfff, pensi que vau faire SAnt Miquel!
Avètz escotat la musica? Ensajarai de ne metre sovent al dintre del pòst e de cambiar las cançons que son dins la “ràdio blog” (aquí, a drecha! ). Ai pas capitat de faire una radio blog melhora. O sabi plan qu’aqueste sistèma es pas bon, mas es coma aquò.
Fa un brave moment que i a pas de fòtos novèlas mesas en linha. Me caldriá anar passejar dins mon campèstre borianòl per ne faire d’autras que d’aquesta passa la lutz es plan bèla. Es encara l’ivèrn me sembla… enfin, non me sembla pas: -8º dins la nuèch de diluns a dimars….
Esperi dins ma passejada poder fotografiar quauques indicis de la prima qu’arriba….
dijous, 16 de març de 2006
a la descuberta del mond
Nos donan un vejaire del país e sovent es un vejaire acompanhat de fòtos.
Uèi, d'unas fòtos de cossí se vend lo ris al Carrof de China: es aquí!
D'autras fòtos del Carrof chinés aquí
akò val lo còp!!
Pe(n)saments
1. Un còp ma maire se passejava pròche de la via dels trens. Un tren passèt. Li levèt sa jupa. E….
Mas si, n’aviá una de culòta ! …. Mas èra traucada !!
2. Ai pas jamai après l’allemand, es plan daumatge !
3. Quand èri pichonèla aviái pas de tetons ara que soi grandeta n’ai coma de melons e mai son plan redonds, Quand èri pichonèla, aviái pas de persil, ara que soi grandeta n’ai jusqu’al monilh, e mai dins lo borrilh Quand èri pichonèla, fasiái l’amor pel sòl, ara que soi grandeta o fau dins los lencòls e mai dins lo pairòl. Quand èri pichonèla gardavi los aucons, ara que soi grandeta ne gardi los garçons, lor mangi de potons.
4. Lo collègi èra e contunha d’èsser un rebat de la societat.
5. Doblidarai pas jamai las odors.
6. Un còp rescontrèri un tip. E mai d’un còp ! Urosament, non ?
7. I a tròp de causas sus mon disc dur, m’o cal vuèjar !!
8 Un còp dins un bar, entrèri e tornèri sortir. E o fau a cada còp.
9. A miègjorn m’agrada d’èsser ja levada.
10. La nuèch passada, legiguèri una revista pels 0-4 ans e o ai tot comprés, èri contenta.
11. Poguèsse… èsser melhor….
12. Lò còp que ven que dintri dins una glèisa serà per la visitar, kò’s segur !
13. M’agrada d’èsser dins l’aiga. Mas m’agrada pas de me secar aprèp, d’esser banhada per me vestir e tot aquò…
14. Quand viri lo cap a gau cha vesi lo oai de mon ostalet, e pffffffffffffffff
15 Quand viri lo cap a drecha, ma man esquèrra seguís lo movement, estranh, non?l
16. Sabes que soi a mentir quand es tròp verai per èsser onèst….
17. A la fac, fasiái petar e aviái de bonas nòtas.
18. Foguèsse un personatge de seria TV, seriái coma dins la vida : auriái pas la tele !
19. Lo meteis jorn, l’an que ven , 15 de Març de 2007, serai sus internet, agacharai mon mail, aurai tot plen de visitas sus mon blog, ganharai d’argent amb lo blog e serai urosa dins ma vida, enfin, esperi.
20. L’escais per ieu… « desgenerada », mercés Caro.
21. Encapi pas gaire la quimia. Es coma aquò.
22. Se tòrni a l’escòla deman matin, serai encara cargada coma una muòla, rabalarai los pès, e serai contenta, urosa de veire mos escolans.
23. Sabes que t’aimi francament, se te disi que t’aimi e que me fas cagar
24. Se ganhi un prèmi , la primièra persona que li dirai mercès…granmercejarai pas degun, mas bon depend del prèmi. De tot biais ganhi pas jamai res
25. Esperi que 2006 èra pas bissextila, serquenon, ai mancat lo trin
26 Un conselh : una infusion de telh abans de dormir, pas per dormir plan mas per aver enveja de pissar de matin e se poder levar !
27. Lo melhor dejunat : pan + queso manchego.
28. La cançon que m’agrada mas qu’ai pas, tot wally, ai pas res d’el en MP3, mas ai los DVDs…
29. Se venètz dins mon vilatjòt, poirètz anar a la mar, poirètz daissar la veitura… poirètz agachar los aucèls, escotar las cigalas….
30. Perque pas degun ditz que fau rire ?
31. Se passatz la nuèch al meu ostal vos farai la conversacion tota la nuèch….
32. Lo mond se pòt passar de mon blog ?
33. Aimi melhor netejar lo cuol d’un elefant que non pas de li netejar los traucs de la trompa, aital m’agacha pas.
34. Çò melhor es de dormir quand òm a sòm
35. E, òu, espèri que daissarètz de comentaris !!
La Talvera
dimecres, 15 de març de 2006
Tristum d'una professora tròp sensibla....
Perque los sentiments dels enfants son manjats pels sentiments dels adults?
Perqué los enfants devon pagar las conariás de sos parents?
En bonus, un polit pòst del Mila Patas
dimarts, 14 de març de 2006
Calamitat....
Uèi, 8.00. Davant los 6ena. Sòrti totes mos papafards. E una tacassa d'aquesta causa blanca es encara aquí. Una escolana, braveta, me dona un mocador de papièr. Te netegi tot aquò. Aquí s'es pas res passat.
Enfin... gaireben....
Vesi a sus mon swit, sul ponhet ,una taca. Ops
Disi als pichons "es de crema per las mans", mon vièch, akò's pas de crema per las mans.
Merda, n'ai en plen sul ventre...
Fa pas res, dins la vida, e mai que mai en classa, cal demorar digna. Farai cors, d'aquesta matèria blanca non identificada... mas familiara, me'n chauti... enfin, ensagi.
L'escolana me dona un autre mocador , es brava , e?
Quand meme, curiositat... te nifli lo mocador, per veire qu'es aquò, macarel.
Aquesta odor, la coneissi. Es kikòm que m'agrada...
Quicòm que se manja, que m'agrada.
Iaort? non
Formatge? tampauc
mmmm
tròbi pas çò qu'es
Contunhi lo cors.
Quand meme, que pòt èstre?
Agachi al fons de ma saca.
Coneissètz lo mond que prenon las saquetas de sal o de pebre "per l'ostal"...
Ben, ieu prenguèri una saqueta de maionesa....
dilluns, 13 de març de 2006
Wally.... mercés Wally
Wally, abans, lo coneissiái pas
Un jorn, un amic me diguèt, “veni, i a un espectacle de Wally”, ieu li diguèri de nom, que voliái pas anar veire Wally, que lo coneissiái pas, que Wally èra un nom per un gos pas per un artista, que voliái pas pagar 15€ per anar veire un tip del nom colhon. Puèi aqueste amic me diguèt “Zo, te convidi”. Kò èra un argument! I podiái pas dire de non! Alara i anèri!!
E comencèri de rire, e de rire, e de rire, e ritz que riuràs cap a la fin de l’espectacle…
RE-VE-LA-CION!
Comprèri los dos DVDs.
E dempuèi los mòstri a tot lo mond, e akò agrada fòrça.
Perque m’agrada Wally?
- perque fa rire
- perque es gròs e fa rire
- perque a una bona bolha e me fa rire
- perque es avaironés, de Montbazens e me fa rire
- perque es calorós e me fa rire
- perque es content quand ditz de conariás e me fa rire
- perque es un musician im-pres-sio-nant e fa rire
- perque jòga d’acordeon a París e me fa rire
- perque val lo còp de crompar sos DVDs que fan rire
- perque a invitat l’Art Content pour rien e fa rire
- perque es sensible e fa rire
- perque ditz de vertats mai gròssas que fan rire
- perque i a d’occitan dins son DVD
- perque avèm pas enveja de piratar sos DVDs nimai son CD
- perque es tant degenerat coma ieu e aquò me fa rire
- perque acaba son espectacle per adishatz
- perque es Wally.
Anatz faire un torn sul sit, escotatz los mp3 e agachatz las videos, e podètz faire virar!
Aki dejós, de tròçes preses sul sit. Meti pas cap de legenda, vos daissi descubrir, apreciar, e vos escacalassar.
Bona escota!
Lo sit oficial
Fotbòl sus un blog de filha....
diumenge, 12 de març de 2006
1... 2 ... 3...
seriá ti pas wanado que supòrta pas lo php a gratis?
Alara, me cal trobar un autre biais....
Atencion ensag:
L'art à Tatouille - L'autobus
Akò marcha, total respect sus ma persona!
Vau metre lo tròç concernit akí


text:
Tot condat e debatut semble ua faula, mès qu’ei vertat, jo viuia en ua d’aguestes cases que delimiten er espaci dera ièra deth miei, ua plaça a on s’i hègen hèstes d’ostiu, taulejades comunitàries e balhs d’acordeon e vriolin. E per a on i passauen es nòces e es batiegi que gessien dera glèisa, aué barrada. Era glèisa, era plaça de dauant e eth petit cementèri èren eth centre d’ua quarantea de masi escampilhadi enter Santa Pau e Mieres.
Era casa que m’auien premanit ei era soleta que compartís parets miegères es deth costat, ua casa vielha qu’apertienie, coma tantes autes, a un des linhatges mès antics deth parçan. Eth proprietari, eth patron de çò de Cadamont, l’auie cedida e auie remodelat es bòrdes entà hèr-ne una bibliotèca qu’auie d’èster, tanben, era escòla deth pòble. Eth patron de çò de Cadamont auie proprietats despartides per tota era sèrra e ère coneishut pertot pes sòns articles ena premsa d’Olot e Girona. Reformista, liurepensaire, etc, eth patron de çò de Cadamont s’auie aufrit entà pagar eth mèstre e bibliotecari e cedir era casa e es libres que siguessen de besonh.
Açò ère er an 1925 e era mia arribada en Sallent siguec tot un eveniment.
Quan arribè, dempús de passar per çò de Cadamont, toti me vieren a recéber, aciu madeish, ena plaça, era gent viege a veder-me en casa, es familhes me saludauen e arregraïen qu’auessa acceptat hèr de mèstre en un pòble tan petit.
M’auien assignat ua assistenta, ua vielha qu’era mastressa de çò de Cadamont auie rescatat d’apròp de Briolf, un tucolet que i a passat eth santuari de Collell. Era hemna mauviuie enter es parets d’un corrau en pardies e era mastressa l’auie hèt anar a cercar. Maria Pruan, qu’atau se didie era vielha, netejaue era bibliotèca e era plaça, me lauaue era ròba e me hège eth dinar e eth sopar. Era mastressa li aufrie arrecès, lenha e minjar, a cambi de hèr de mossa tath mèstre e tara bibliotèca.
Era pòrta dera bibliotèca –era antica pòrta des bòrdes- se daurie entàs 9. Es escolans arribauen ara ora, repientadi e tamb es quadèrns e era amurada de lenha s’ère iuèrn. Eth recebedor dera casa s’aumplie tamb una trentea de mainatges que liegien, escriuien o multiplicauen enquiara ora de dinar. Alavetz, non calie jamès díder qu’ère era ua, era vielha tustaue e portaue era ola. Dinàuem amassa, es escolans, era vielha e jo. Hège gòi, veder-mos minjar toti a ua, enter es libres dera bibliotèca.
Cada dia, dempús de dinar e se non ploiguie, gessíem ua estona ena plaça. Quan era vielha auie arremassat, entrauen un aute còp a lheuar taula e a escampar. Eth mès gran passaue un drap umit e ja i podíem tornar. Iuèrn, primauera, tardor... Es dies en Sallent auien ua constància solida, lèu mecanica. Ensenhar a liéger e a escríuer, somar, restar, multiplicar, dividir... Abantes deth tant per cent, ja començauen es abséncies des gojats que demanauen entà anar a trabalhar en camp. Era mia preséncia non alteraue lèu arren.
Era solitud non ère pas un problèma. Era bibliotèca de çò de Cadamont ère enorme o, se mès non, a jo alavetz m’ac semblaue. Guairi viatges non desirè qu’eth temps non s’acabèsse quan espiaua aqueri rengs de libres plei de libres! Es escolans se n’anauen e jo pujaua en bicicleta enquia çò de Cadamont e passaua ores e ores embarrat aquiu laguens. A de còps, era mastressa me convidaue a sopar e m’ensenhaue es paquets qu’eth patron manaue des de Barcelona, Perpinhan o París. Be n’auessa dat, jo, entà poder auer temps entà liéger tot aquerò...
Se s’auie hèt de net, en iuèrn, quan se n’anauen es escolans, passejaua enquia Torroella e dempús, quan arribaua en casa començaua a liéger. Quauqui sers era vielha s’i estaue dempús de sopar e me racondaue istòries des entorns, òdis des aujòls, hilhs que non èren pas deth pair que les pujaue, panatòris inversemblables, carlinades, lops que baishauen enquiath vesiat entà espantoriar vegades, daunes d’aigua e d’autes faules que tanben me condauen es mainatges. Non se hège jamès massa pesada, tanlèu que vedie qu’auia sòn, que me viegen es talents d’estar-me solet o qu’alugaua candelons entà liéger, era arremassaue era plata e se n’anaue tath cornèr que li auien premanit ena casa deth cant. Iuèrns de hòrtes torrades e ostius doci, ena bibliotèca: ath delà de dus hestegi que non aueren futur, era mia vida en vesiat siguec d’ua monotonia e d’ua tranquillitat delicioses.
Era vielha me cuelhie fidança, s’auie hèt ara mia companhia e as mies manies ara ora de minjar e d’endreçar era casa e era bibliotèca. Coma trapi mens aqueres peleges e es taulejades, es lebes e es becades... Cada viatge me condaue mès e mès causes, blagadisses e istòries qu’autant podien auer succedit en Sallent coma en quina auta part des montanhes deth cant que siguesse, en Guilleries o en Alberes, enes Pirenèus o en Montseny...
Encara i é era hièstra ena antica escòla. Non sai pas se deuen demorar-i es mòbles. Ath cant dera hièstra i auie un artibanc a on m’i sèja e escotaua era vielha, a de còps en tot premania quauque diboish entà londeman, en tot repassaua era còpia o es compdes.
De tot çò que me condèc, rebrembi, per motius qu’ara son mès clars que jamès, aquera convèrsa. Ei vertat qu’auie abiletat entà racondar es causes. Quauque viatge, quan començaue a condar-les ère coma se, còp sec, e sonque pr’amor qu’ac condaue era, es règles dera realitat cambièssen. Se bèth aute auesse racondat condalhes de lops e bòsqui, ¿m’ac auessa creigut? Dilhèu non, dilhèu ère eth solombre, era tranquillitat dera cramba, eth hèt de víuer en Sallent, aluenhat de tot e de toti... Non ac sai pas, mès era vertat ei qu’es racondes dera vielha m’estropauen en toti es sens, auie eth don de saber coma calar-te laguens deth relat.
Un ser, dempús de lauar, un ser que se la vedie plan cansada, se seiguec dauant mèn e me didec:
- Jusèp, jo li è condat fòrça causes, deu pensar que sò ua blagaira, mès era vertat ei que non li è condat jamès çò de mès gròs que m’a passat –jo pensaua que començarie tamb ua des sues faules d’òmes que s’auien perdut peth bòsc e qu’auien lutat tamb es lops e tot aquerò.- Non me guarde atau, Jusèp, çò que li è de díder, e non ac sò dit jamès ad arrés, ei massa gròs, ei dilhèu çò de mès gròs qu’age passat jamès per aciu.
Alavetz, quan jo hèja aqueth anar de sabentàs, tamb eth taulèu e era bibliotèca ath mèn darrèr, se li’n pujaue eth hum entath nas e passaue era pòrta, auie un gèni prim, guimbaue coma un ressòrt tanlèu que la sarraua entà on non volie anar. Hège çò de madeish qu’es mainatges.Quan alavetz, li demanaua ce qué li auie passat, me didie que non n’auia de hèr arren, que liegessa e caressa, que ja non m’ac volie díder. Calie persutar que m’ac condèsse entà pr’amor que non se shordèsse, li sabie plan de grèu que non li demanèssa e ère de besonh frenar quan ja non podie arturar-se, calie... Mès, aqueth dia ère serena. “Ara m’aurà d’escotar e de creir”, semblaue dider-me.
Hège temps que me didie qu’un dia m’auie de condar ua causa, “plan gròssa, plan gròssa”. Comencèc un mes abantes, que m’auie de díder, volie condar-me, non condar-me, ara un shinau, e a plaser... Sajaue trapar eth moment avient enquia qu’arribèc un dia que metec ua cagira dauant der artibanc.
- L’ac è de díder, ja non pogui demorar mès –ère seiguda, tamb es mans dessús des jolhs.
- Au, donc.
- Un dia, abantes que me recuelhesse era mastressa –dobtèc, prenec aire, lo treiguec- vedí eth demòni.
- Desencusatz, Maria, qué...
- J’ac a entenut. Quate viatges, lo vedí. Non mete aguesta cara, li digui era vertat. Ah, non me cre...
- Hemna... –hi entà lheuar-me.
- J’ac sabia, que non me creirie, non li auria d’auer dit arren –alavetz era tanben hec entà lheuar-se.
- Maria, digatz, se vos platz, hemna... –li diguí. Ara madeish, quan ac rebrembi, recupèri eth mèn vielh escepticisme. S’eth patron, racionalista e illustrat, mos auesse sentut...
- Ara ac ditz tà quedar ben... Vosté se n’anarà e ja non i pensarà, mès jo ac è de condar a quauquarrés. Sò plan vielha, è era cara coma ua poma arropida e non viuerè massa mès ans, ei plan per açò que li demani que m’escote, sonque aguest viatge.
- Hemna... –hi qu’òc tamb eth cap e metí un parelh d’ardonhs en huec.
- E que me creigue.
- Hemna, la creirè, tiò, au, anem-i.
- Guarde, Jusèp, escote-me, se li platz, non li è demanat jamès arren e abantes que tornetz tara ciutat, se jamès i tornatz, voi que sapiatz qué vos a de condar aguesta vielha –coma se me pelegèsse tamb era man, me parlaue-. Me lo trapè hè causa de dètz ans, quan viuia ena val der aute costat. Eth prumèr còp que me venguec a trapar anaua peth camin deth bòsc, cercaua sarrons e borrages e, alavetz, vedí ua causa que se botjaue darrèr des heuguères. Ère eth demòni, ja vos ac sò dit. M’aperèc peth nòm, Maria Pruan. Jo demorè plan estonada, jamès non m’auia trapat eth demòni, mès que voletz, ja se vedie qu’ère eth.
- A veir, a veir, Maria... ¿Me voletz díder coma ac sabéretz, qu’ère eth demòni?
- Non arritz de jo coma se siguessa ua mainadonha, m’auetz dit que m’escotaríetz! Atau que te lo vedí gésser enter es heuguères, j’ac vedí, qu’ère eth, Jusèp, aguestes causes se saben, vosté, tanben, quines causes de demanar. Naut, plan brunit, tamb còrnes, coa, barbilh, pautes de boc e pidor de sofre –contunhèc era vielha en tot jo la deishaua díder, tamb anar de sabentàs.
- Hemna... Aguest ei eth demòni que ges pertot –barbilh e còrnes, pensaua jo, e pidor de sofre, era faula...
- ¿E coma volíetz que lo coneishessa, jo, se non ère eth que ges pertot? Donques òc, que n’ère, ère eth. Es anges pòrten ales, es demònis, còrnes, jo sonque les pogui conéisher atau.
- D’acòrd, d’acòrd, non vos enfadetz pas, non vos enfadetz.
- Donc caratz... ¿Cararatz?
- Cari, cari.
- Donques m’aperèc peth nòm:
- Maria Pruan, hè dies que vos veigui vier a cercar minjar en bòsc.
- Atau ei –li responí jo-, qué voletz que hèsque ua prauba vielha coma jo? Plan è de vier tath bòsc a cercar borrages, e se m’entretietz guaire, aué non soparè, è de cuélher es borrages –que te li diguí jo.
- Maria Pruan, è vengut enquiad aciu entà hèr-te un tracte. Se tu vòs, non te calerà cuélher mès sarrons ne borrages ne passar heired peth bòsc entà cercar eth tòn aliment. As ua causa que me serie plan utila, Maria Pruan –eth demòni me hec enquia ua reveréncia, non se pense, siguec eth prumèr e eth darrèr viatge que me n’an hèta ua.
- Ja te sò dit que me haràs èster en retard.
- Se vòs, Maria Pruan, abandonaràs aguestes pardies a on dromisses. Viueràs en ua casa de ric e auràs lacais e mosses, tanti coma ne volgues. E codinères que te mestraràn civet e flairoses minges.
- E qué auria de hèr, mès conda-m’ac rapid pr’amor que sò pressada, è de cuélher borrages, jo.
- Sonque m’auries de balhar era tua anma.
Jo ja n’èra un shinhau tip: era anma, es còrnes e era pidor de sofre... Era vielha se lheuaue e repetie es gèsts qu’auie hèt eth demòni. Auia liejut mil còps istòries coma aquera, e pensaua qu’era vielha se’n trufaue de jo. En aqueri recuelhs populars dera bibliotèca, ¿guaires n’i deuie auer, de faules com aquera?
- Non hèsque aguesta cara, Jusèp.
- Ei que coma vòu que...
- Quan eth demòni me demanèc era mia anma, que vau tan pòga causa, li diguí que non s’ac valie: sò ua prauba vielha –li didia- a qui voletz aumplir de riquesa e de poder. Hètz tard, massa tard. Me criè en ua cabana a on dromíem tota era mia familha, es mèns frairs e es mies fraies, e era mia mair. Sa pair nòste, ac deuetz saber, plan qu’ètz tant escarrabilhat, partic tara guèrra tamb es carlins e non tornèc bric mès. Tres frairs mèns moriren de hame. Eth heired ère terrible, dromíem es uns ath dessús des auti e minjàuem èrba, coma es bèsties, atau siguec quan jo èra petita. Hérem de mossardets a cambi des bilhèstres de minjar sobrères des patrons que mos volien. Ah, rebrembi coma mos gorràuem entà poder recuélher es toalhes e èster es prumèrs en minjar-mos es brigalhs, a de còps es veces que balhauen ath bestiar... Atau è passat tota era mia vida enquia que me hi massa vielha entà trabalhar. Mula vielha, mula vielha... Me flinquèren dehòra e anè hènt enquia qu’aciu trapè aguest corrau en pardies a on demori. Mula vielha, en corrau queigut.
- Maria...
- Eth demòni me guardèc, es uelhs se li empliren de lèrmes e se n’anèc enter es heuguères.
- Jamès non m’ac auíetz condat, açò, Maria –diguí, seigut. Era mastressa me didec que passàuetz misèria, mès non sabia qué... Eth demòni, donc... –non poguí esvitar arrir.
- Ah, arritz... ¿De jo o deth demòni?
- De vosté non arriria jamès, Maria, ¿coma voletz qu’arrisca se me condatz tot açò?, mès eth demòni, tamb còrnes e coa, non m’ac pogui pas creir.
- Donques non tardèc que tornèc a aparéisher.
- ¿E qué volie, se ja li auíetz dit que non?
- Ah, non i credetz, non i credetz totun demanatz... ¿Liegetz çò que d’auti escriuen, d’auti que non sabetz qui son, mès çò que jo vos digui, que sò aciu e vos ac condi non voletz...? Demoratz-vos, ara vos ac condarè. Ah, arritz, arritz... Non auetz vist arren... Jo auia tornat a gésser a cercar cargòlhs e misharnons tà dinar. Me calaua pera corsèra que se hòravie peth bòsc quan, còp sec, lheuè eth cap entà naut e me lo trapè seigut ena branca d’un casse. “M’auetz balhat un bon espant, en aguesti tempsi, ua non se’n pòt fidar de qui pòt trapar-se en bòsc”, que te li diguí.
- Vos demoraua, Maria. Vos demoraua entà renauir-vos era mia aufèrta –que te me responec-. Contunhi interessat ena vòsta anma, Maria Pruan. Er aute dia non voléretz acceptar es riqueses que vos aufria, mès aué è ua causa plan mès importanta.
- Va, non m’endravetz, qu’encara demorarè sense dinar. M’auríetz d’ajudar a cercar cargòlhs e misharnons. Vosté, Jusèp, non me cre a jo, dera madeisha faiçon que jo non me credia eth demòni, dilhèu ei per açò qu’ara deuetz pensar que sò plan hòla –jo non sabia tà on campar, era vielha condaue era istòria tamb ua conviccion tan grana que la hège deth tot credibla.
- Es cargòlhs van a plaseret e es misharnons non se voluden pas guaire. Escotatz-me, se vos platz, Maria Pruan. A cambi dera vòsta anma, aué, vos pòrti ua causa plan predada. Es òmes e es hemnes s’esdeguen a cercar era felicitat. Se me balhatz era vòsta anma, jo vo’la darè. E laguens dera felicitat, tanben i son es sòs!
- De qué m’a de servir, -li responí- ¿non credetz que s’ara me balhéssetz era felicitat seria fòrça mès malerosa? ¿Qué haria, prauba de jo, quan campèssa entà darrèr? Vietz a demanar-me era anma e non pensatz en tot çò qu’a viscut, aguesta mia anma. Er aute dia vos condè era misèria qu’è viscut, coma viuíem ena nòsta cabana, toti amassa, apileradi. Era estima que sentérem es uns pes auti e que semblaue qu’ère era soleta causa que mos podie mantier en vida, er unenc motiu entà seguir patint, s’esbricalhaue cada viatge qu’un des nòsti se morie de malautia o de heired. Tota era vida me sentí mensprètzi des mèns patrons, pr’amor que jo, coma es cans, tota era vida è auut patrons. È estat tostemp era mossardeta lorda, era mès prauba des mossardetes e è que cada dia dera mia vida vidanta a estat un calvari, sonque è viscut quan è dromit, quan me n’anaua tath mèn cornèr deth palhèr dera casa des patrons, quan m’arrupisqui ena tuta e me capèri tamb era perissa, ath cant deth huec deth corrau. Era mia vida a estat d’un malur complèt, des deth prumèr dia enquia aué, e ara me vietz a balhar era felicitat... Non auetz anma, ètz crudèu tamb jo. Deuetz voler era mia anma entà auer-ne ua de pròpria. ¿Coma credetz que suportaria guardar entà darrèr s’ara me balhàuetz era felicitat? Ara sò ua prauba vielha malerosa mès eth mèn passat non me dòu mès qu’eth present. S’ara me héssetz erosa, me moriria.
- ¿Qué didec, eth? –aquerò deth demòni, non me hège guaire gòi, mès eth calvari de Maria... Bèth viatge i sò anat a caminar, per Briolf, ¿coma deuie víuer aquiu, era hemna? Era solucion entà qu’aquiu non i viuesse arres ena misèria ei que non i viuesse arres.
- Non me credetz, vos estimatz mès aguestes letres –didec en tot senhalar es libres dera bibliotèca- que çò que jo vos poga condar. Au, tornatz tàs libres, tornatz-i...
- Non volia pas ofener-vos, Maria, digatz, digatz –jo non sabia quina cara hèr.
- Eth demòni me guardèc ua estona. Auie es uelhs plorosi e, en lòc de responer-me, hec un saut entath cimalh deth casse e desapareishec enter es branques e es huelhes.
- E ja siguec prèst–me lheuaua dera cagira.
- Encara me venguec a cercar un tresau viatge. Un dia que me lheuè d’ora peth maitin a cercar espargues. Tot escàs auia eth paèr plen quan, entení que quauquarrés me’n metie quauqu’uns de mès ath laguens, e ues castanhes dehòra dera sason. Me revirè e que te lo tornaua a auer aquiu madeish.
- Vos demani perdon, Maria Pruan. Normaument non me cau shordar ad arrés tamb tantes visites, non m’auie passat jamès. Podetz díder tota capinauta qu’eth demòni vos a demanat perdon. Era prumèra trapada sòu èster era definitiva e sonque en compdades escadences me cau hèr ua dusau visita. E aciu que m’auetz, tu per tu, jo, sò eth demòni. Es òmes me temen e me cerquen e jo, tostemp è bèra causa entada eri. Tamb vosté, era causa qu’ei anada diferenta, mès pensi qu’aué poiram deishar prèst eth problèma que mos ten.
- ¿Tornatz a demanar-me era anma? Ja veigui qu’ètz tenaç, vos.
- Òc, ben guardat que hè temps que romi peth mon.
- ¿E qué me balhatz a cambi, aguest viatge? ¿Es castanhes que m’auetz deishat en paèr, ara que non n’ei eth temps?
- Non, non, Maria Pruan, vos balharè ua auta causa mès importanta, ua causa que tota hemna vòu auer. Er aute còp me didéretz que non suportaríetz campar entà darrèr. Aué vos amii era etèrna joenessa, tornaratz a èster joena e beròia, Maria Pruan. Poiratz cercar er òme mès ric que volgue ua gojata tan polida coma seratz vos.
- Aiaia –me seiguí en un capús-. Vos que vos botjatz d’un temps a un aute e d’aciu entà delà sense bric d’esfòrç, vos que didetz qu’ac sabetz tot, pensi que non entenetz arren d’arren. Jo ja siguí bèra. Ara me vedetz arropida e boçuda. È es mans tacades e gròsses. Pèrdi eth peu e è era cara uassuda. Mès un dia siguí fòrça beròia, èra nauta e auia eth peu coma era tardor. Era pèth, semblaue ua broma, blanca e doça. Mès que non durèc pas guaire pr’amor qu’eth mèn còs non podec resistir totes es enventides que vos è condat. Encara non sai coma poguí èster tan beròia se sonque mingè qu’èrba... Eth trabalh e er esfòrç, es prètzhèts e eth mauvíuer me heren a vier lèja, es mans brastades e es cames botides de varices, es dents m’an queigut lèu... Siguí flor d’un dia, ¿guairi òmes m’aueren a cambi de plan pòga causa...? Mès era etèrna joenessa, per un aute costat, ¿de qué me servirà? Guardatz, mossur demòni, sò cansada de víuer, sonque voi que non me maregetz massa. Non traparia cap de castig mès crudèu que víuer entà tostemp. Ja vos diguí qu’ena mia vida sonque è viscut quan è dromit. Arren mès qu’açò...
- Maria, jo..., non sai qué díder... –diguí jo, espaurugat.
- Eth tanpòc. Demorèc tan paralizat que quan li demanè que m’ajudèsse a cuélher espargues, s’ajoquèc tamb jo e me’n metec un sarpat en paèr. Dempús, se n’anèc, en tot caminar, tamb eth cap ajocat.
- E alavetz...
- Care, se li platz... Eth cas ei que me’n desbrembè, deth demòni. Non i tornè a pensar enquia que, temps dempús lo vedí caminar pera cernelha d’un tucòu que i a ath cant des pardies a on viuia. Me treiguí eth mocador deth cap e li hi senhes entà qué venguesse. Non guardaue entà on era jo, e coma que pensaua que serie dolut tamb jo e que non vierie pas, m’apropè enquiath malh a on s’auie seigut.
- Vietz a arrir-vo’n de jo –me didec.
- Bessè, non vos ac prengatz atau, òme. Ne deuetz auer a cabassi, d’anmes, ua mès o ua mens non pensi pas qu’eth lunfèrn la trape a mancar.
- Tanplan qu’òc, mès d’un huec n’ahlamaria, mès me dòu fòrça non auer era vòsta, Maria Pruan, ara ei lèu lèu ua question d’amor pròpri.
Era vielha ère convincenta, convincenta de vertat, voi díder... Alavetz, maugrat eth mèn escepticisme, ja non sabia qué pensar. Ei vertat que i auie gent que didie que tanben l’auie vist, eth demòni. E pro lòcs nomentadi deth demòni, eth camin deth demòni, eth malh, eth bòsc... Quan volí díder quauquarren, me hec a carar tamb era man.
- Siguec alavetz quan li diguí: vos balharè era mia anma se sabetz respóner ara pregunta que pòrti ath mèn laguens de dempús que sò mainada.
- Un enigma, tiò , me shaute açò, sò un especialista, jo –me responec eth, sabentàs-. Non sai a qui me rebrembe, tamb tant de libre e tanta bibliotèca e tanta escòla...
- Non ei pas atau, o dilhèu òc, qui ac pòt saber, açò –i tornè jo, que ja n’èra un shinhau tipa-. Cada dia, cada dia qu’è patit, que m’è cansat, que m’an umiliat, me sò demanat perqué calie que viuessa era vida que viuia. Vos venerè era mia anma se me balhatz un motiu entà víuer, balhatz-me’n sonque un, e vo’la venerè. Didetz-me perqué me toquèc a jo, víuer atau, didetz-me perqué è viscut, quin besonh hèja, jo, en mon... Jo non ac sai, e se voletz era mia anma, ja vo’la podetz sauvar, çò que li a tocat víuer ena tèrra non pòt pas èster mès dolent que çò que li pòt tocar víuer en lunfèrn. Se tant la voletz, ja vo’la podetz sauvar, encara que non me responetz era pregunta que vos hèsqui, òc ma hè, se dilhèu l’è perduda, se dilhèu la perdí bèth temps a, era mia anma...
Era vielha alendèc un moment e contunhèc.
- Eth demòni me guardèc enes uelhs e me passèc era man pera caròla, ah, ja li juri que jamès arres m’auie amorassat atau era cara. Ploraue. Hec miei torn e se n’anèc tamb era coa enter cames. Era rèsta dera istòria dera mia vida ja la coneishetz, un dia, un parelh de pagesi deth vesiat me vieren a cercar entà anar tà çò de Cadamont. A cambi, casa, minjar, e lenha, non podia pas díder que non, auia auut fòrça sòrt! Ath delà, l’è coneishut, Jusèp, qué mès voi...
No’n parlèrem mès. Londeman baishèc eth dinar ena bibliotèca coma se jamès n’auéssem parlat ne d’ua causa de ua auta. Es mainatges dinèren e arremassèren es taules, un aute dia en Sallent. Passèrem un temps qu’arrés des dus non didie pas grana causa e era monotonia e es sòns imprevisti aumpliren es mesi que seguien, mès ei vertat que pendent ua bona tempsada, quan hèja gessudes pera zòna, auia era sensacion que quauquarrés me seguie, sentia votz e vedia ombres, me suggestionaua era convèrsa tamb era vielha, pensaua.
Mès arren, tot contunhèc parion. Es ans passauen dera madeisha faiçon qu’ac hègen es corsi e era mainadèra qu’entraue e gessie dera bibliotèca. Era dictadura de Primo de Rivera s’acabèc, passèren es ans d’entermiei e arribèc era republica, a despiet qu’en Sallent non n’arribèc pas guaire bocin, de tot açò. Era carretèra qu’aué arribe des de Banyoles o des d’Olot ei plea de marrècs, bèri uns fòrça barradi e dangierosi, mès çò que i auie alavetz non se podie qualificar ne de camin. De dehòra, non n’arribaue arren, jo hège dètz ans que i èra e encara èra ua nauetat, era rèsta èren es cuelhetes, bones o dolentes, e es cries, abondiues o escasses. Dera glèisa ne contunhauen gessent mainatjons acabadi de batiar, matrimònis e enterraments.
Er an 1934 dèrem tèrra ara vielha. Coma que non arribaue era ora de dinar, entrèrem en casa sua. Ère seiguda en artibanc, ath cant dera humenèja. Eth còs ère heired e en huec non i demoraue ne ua brasa, mès auie es uelhs barradi e ère ben emparada ena paret, era ròba l’estropaue coma se siguesse ua mortalha e coma se quauqu’un l’auesse acomodada. Era pòrta dera glèisa ei a sèt mètres dera deth cementèri, çò de prumèr que hèsqui quan arribi en Sallent ei daurir era rèisha e netejar era sua labada.
Ath delà d’açò e enquiara guèrra, ua normalitat estranha e trebolenta. Eth front auançaue e tanben es preparatius entà partir tar exili entà França. Toti se tornèren maufidants, era abondància s’auie acabat e tanben era solidaritat e era bona armonia, açò òc qu’arribèc. Passè era termièra tamb es de çò de Cadamont. Non mos podérem emportar arren que non siguesse imprescindible, mès era mastressa persutèc qu’auíem de cargar en camion, enter d’autes causes, ua part dera bibliotèca laguens d’ua mala. Quini plors e quina tristor auien toti per non poder començar un aute cors. Eth patron demanèc as pagesi que se n’emportèssen es libres tà casa sua, despartic es mòbles e es airines. Es masèrs mos acompanhèren lèu lèu enquia Banyoles.
D’alavetz estant, è viscut era Dusau Guèrra Mondiau, es derròtes e es posteriores victòries des païsi afrontats, me heriren e me guarí. Era estada en França siguec longa, lèu ueit ans. Era casa que crompè encara ei dubèrta, plea de libres, encara sauvi era mala que se’n volec emportar era mastressa. È passat tempsades en Escòcia, Mexic, Estats Units, Suècia, Filipines e un aute còp Escòcia. È aprenut idiòmes e sò hèt de mèstre, tutor e bibliotecari per tota Euròpa... Fantasiatz ua vida complètament plea...
Sallent a cambiat fòrça, an cimentat eth carrèr e eth peiron dera carretèra, qu’ara ei quitranada e a perdut quauqui marrècs, mès eth mon seguís aluenhat deth vesiat. Non s’i a bastit, i a cases vuedes e fòrça d’autes qu’an cambiat de proprietari. Non i a arrés que hèsque de pagés, entà díder era vertat, fòrça pòga gent, era màger part des vilatgencs trabalhen en Olot o en Banyoles... Era casa que hège d’escòla e bibliotèca què, i a dus barratges entà qu’era gent non s’i apròpe. Eth tet ei maumetut, mès non a estat sonque eth colar deth temps, çò qu’a deishat era casa destracada, peth vesiat s’escampilhe qu’en bèth lòc i son es sòs de çò de Cadamont. Quan se guarde enter es henerècles dera pòrta se pòden veir es horats ena paret, enes tenhats e en solèr. Arren, faules que diden qu’es de çò de Cadamont amaguèren es sòs ena bibliotèca per se de cas tornauen der exili. Encara i a gent que place ua quimerica mala plea de sòs de çò de Cadamont en ues tutes imaginàries peth camin dera serrada de Finestres. Se sabessen que laguens dera mala i auie libres...
Toti fabulen. ¿Guaire hège, que non i tornaua? Des de 1939... Hè lèu setanta ans. Des que i viuien, non i demore arrés, pogui reconéisher es hilhs e es arrèhilhs pes fesomies que se repetissen enes cases, hilhs que retiren as pairs o as mairs-sénhers... Ei era madeisha desencusa, eth madeish rasonament que hèsqui quan me diden que sò parion qu’aqueth prumèr mèstre qu’arribèc en Sallent hè quauqui ans. Un des fotografs dera zòna passèc per totes es cases deth parçan, es retrats encara son penjadi en minjadors e entrades. Es cambis enes pientats e enes vestits hèn mès simpla era evasiva, mès, totun açò, n’i a que demoren meravilhadi de trapar un cariatge identic ath mèn. Hè tres ans moric eth darrèr vilatgenc que me coneishec e ère en un asil, lèu non i tocaue, non m’auesse coneishut.
N’i a que diderien qu’è hèt hóner aguest don mèn en tot hèr de bibliotecari, mès s’ac didessen, volerie díder que non an entenut arren. Quan me cansa de hèr de bibliotecari poirè hèr çò que volga en tot saber qu’aurè tot eth temps que volga... Quauqu’uns des libres que i a enes bibliotèques deth mon son mèns, n’i a que les tien de manuals, libres d’istòria, de viatges, ¿guaires causes sò hèt e guaires me’n demoren? Pèrdi eth compde des prumères e tanben des dusaus.
Pr’amor que, se jo condèssa qu’abantes de partir de Sallent, anè a cercar eth demòni, ¿qui me creirie? Arrés, dilhèu, coma jo non credí era vielha quan m’ac condèc, mès qu’ei vertat que dempús de plan cercar-lo, e de cridar-lo per vals e soms, un dia me lo trapè ena esponèra deth lhet, coma ua aparicion, dempús que pensèssa e desirèssa de tot cor, coma tanti d’auti còps, abantes de barrar eth libre que liegia, en qué balharia s’auessa tot eth temps deth mon entà poder liéger.
Francesc Serés, el Sallent, 25.03.07
El Pacte by Francesc Serés ; Jordi Colomer ; Leonard Beard ; Departament de Cultura i Mitjans de Comunicació
is licensed under a Creative Commons Reconeixement-No comercial-Sense obres derivades 2.5 Espanya License.


text:
1. Es eleccions entath Parlament europèu son un catalizador des inèrcies dera politica interiora: eth PSOE e eth PP basen es sues estratègies en clau espanhòla, legitimament, mès damb especiau viruléncia es populars, que sagen de mesurar, e per tant desvirtuar, eth grad de desgast deth Govèrn socialista; en clau catalana, çò de madeish: CiU e ERC advòquen peth discurs estrictament sobiranista, damb especiau interès convergent en convertir es comicis en ua sòrta de plebiscit ath Govèrn d’Entesa.
2. Eth PP s’equivòque. S’equivòque en subvertir eth procès, en tot plantejar-le coma ua mocion de censura ath president Zapatero; s’equivòque encara mès en violentar er esperit dera separacion de podèrs, en tot substituir era foncion dera justícia per ua sòrta de mocion de confidança ath president Francisco Camps, tacat per ombra dera corrupcion. Ua ombra alongada (cas Gürtel) qu’afècte ath nuclèu deth partit de Rajoy. En aguest punt, me pregunti soent sus es conseqüéncies politiques s’er afectat pera corrupcion siguesse eth PSOE, ena mesura qu’aué ei tacat eth PP. Era guèrra contra eth partit socialista serie ilimitada.
3. Ara campanha electorau deth PSC li manquen dilhèu estratègies de posicionament positiu, mès cau reconéisher qu’ei era mès originau. Totun, era manca d’idèes deth PP e CiU a amiat a andús a coincidir ironicament en lèma de captacion: er « ara Tremosa » mote alègrament en un « ara Mayor Oreja » en espaci public (premsa, carrèrs, propaganda electorau). Fatau coincidéncia entà un candidat nacionalista/sobiranista, que volerie desmercar-se des antics aliats.
4. Mentre eth grop popular a majoria en Parlament europèu, auem en Euròpa personatges impresentables coma Berlusconi, era dreta mès populista, o es bessons polonesi Kaczyński, esséncia dera intolerància, qu’incidissen, e de quina manèra, ena politica comunautària. Entà esvitar era sua incidéncia e era des politiques neoliberals que mos an amiat entara crisi, politiques que sonque s’atrevís a deféner aué eth PP espanhòl, valerie mès arténher naues majories que poguessen contrarestar era fatalitat d’ua Euròpa grisa e aluenhada per esplendor dera Euròpa sociau: era que mielhor a sabut trèir partit d’esturments coesionadors coma er Estat de benèster e es principis socioeconomics que l’an plaçat entre eth capitalisme sauvatge e eth comunisme opressor, e ath temps, a agut de combàter damb mès cosmopolitisme era incomprension de pòbles en guèrra per pur nacionalisme etnicista.


text:
Com a substitut genuin deu gallicisme "prealable", lo gascon - e aparentament sonque lo gascon- qu'a un mot qui ei "preable", de medisha significacion. Aqueste mot, ja que cadut en desús, qu'ei repertoriat en lexic deu Tot en Gascon. Jo qu'interprèti l'incorporacion d'aqueste mot en diccionari gascon de Pèir Morà com un desir de l'autor d'arreviscolar aqueste gasconisme arcaïc entà evitar l'emplec deu mot francés "prealable". De segur, que i soi completament d'acòrd.
Lo mot "preable" qu'apartien au lexic deu gascon classic. Qu'ei anotat peu Palay com a mot fossilizat hens l'expression "au preable", espudida deu lexic corrent per l'idiomatisme francés "au prealable".
Lo diccionari de Lespy-Raymond que ns'apren un chic mei sus aqueste mot gascon qui, en realitat, i figura jos tres variantas distintas: "preable", "priable" e "prable". Aquiu qu'avetz un exemple de citacion (tirada de Lespy-Raymond):
Los bins (
vins), au priable que augun baxet (
vaishèth = recipient de husta, barrica) no sera abroquat (
abrocat, qu'ei a díser perçat per un broquet), seran gustatz per dus gustadors.
"Au priable (que)" que significava dongas "abans (que)". Priable que significava "anterior" com "prealable" en francés.
Adonc, lo mot que presenta tres fòrmas. Aquesta diversitat formau que pleiteja per ua origina anciana e l'analisi d'aqueras tres fòrmas que' nse suggereish ua evolucion per pèrda d'ua n:
*preanable >preable, priable
e:
*preanable>*pranable>prable.
Dongas, que postulam l'existéncia en gascon ancian d'un vèrbe *preanar qui seré l' exacte corresponent en gascon deu vèrbe francés "préaller" (uei extint) d'on deriva efectivament l'adjectiu préal(l)able en francés.
L'evolucion per pèrda de la n intervocalica a partir deu mot "*preanable" que'n poderé suspréner mei d'un, puishque, a l'evidéncia, lo mot e deriva indirèctament de "anar" via "*preanar". Qu'ei probablament la resolucion de l' iat de *preanable, per l'esmudiment de l'ua de las duas vocaus en causa, qui a miat lo mot tà desolidarizà's de la soa origina:
* preanable > *prenable> preable, priable
*preanable >*pranable>prable.
La pèrda d'ua vocau tà matar un iat qu'ei un fenomèn plan coneishut en gascon. Que n'avetz d'autes exemples com trimfe
, trimfar
(de triomfe
, triomfar
) e urós
(de aürós
, derivat d'aür
, forma anciana d' ahur
). Per jo, n'ei pas briga segur que urós
sia un gallicisme, que'm pensi que deriva naturaument d'aüros
com ahur
deriva de aür
, qu'ei a diser evoluant entà matar l'iat. Dit autament, en espudir urós
deu lexic occitan, qu'ei un gasconisme qui ei hòragetat, que non un gallicisme.
En tot cas, qu'avem aquiu un mot gasconissime qui caleré tornar emplegar shens moderacion. De las tres fòrmas possiblas, en Pèir Morà que n'a causit ua: "preable
", en seguint atau l'exemple de Palay, a maudespieit de l'iat pro lèd qui poderé miar per fòrça tà *prehable
. Las autas duas non pausan pas aqueste problemet fonetic. Jo que m'aurí
estimat mei "priable" (com "miar" de "menar"), aquò rai.
Totun la fòrma "preable" qu'ei estada l'arretienguda, adonc empleguem-la shens moderacion !!!


text:
Institut d'Estudis Occitans
11, carrièra Malcosinat
31000 Tolosa
Tél.: 09.62.56.09.91
- 2007-2017 : 10 ans de la Comission Toponimica Occitana
- Jornada d'InFormacion : 18/11/2017 - Mèfi : ANNULADA
- N'i a pro d'èsser mespresats !
- Las ajustas lengadocianas
- Bonas vacanças d'estiu de 2017 !
- Lo n°160 d'Anem Occitans es sortit !
- Novèla edicion actualizada del diccionari Francés-Occitan de Cristian Laus en çò de IEO Edicions
Du 29 janvier 08:55 au 23 février 09:55 - Luòc: Bordeaux
Le DU Occitan spécialité Culture, patrimoine et spectacle vivant est ouvert en formation continue. Les cours auront lieu entre mars et juillet 2018. Ne saber mai
Jeudi 1er février 09:37-10:37 - Luòc: Anglet
La commune d’Anglet propose un CDD de trois mois afin de réaliser le contenu d’une exposicion permanent e dédiée à spécifiquement à la langue et à la culture occitane-gascone. Ne saber mai
Jeudi 1er février 10:47-11:47 - Luòc: Pau
La FIMOC propose une mission de service civique afin de mener une enquête sociolinguistique relative à la place des médias occitans dans la société. Ne saber mai
Qu’auretz de plan preparar la vòsta entrevista entà poder arribar lo mei hidançós possible e donc estar rassegurant per l’interlocutor en poder respóner au mei lèu shens estar susprés gràcias a las vòstas anticipacions.
Çò que cèrca l'entrepresa pendent ua entrevista d'emplec :
-
un candidat dab un perhiu adequat :
- competéncias e coneishenças respècte a las exigéncias de l'emplegaire
- personalitat compatibla dab çò qu'espèra l'emplegaire
- testar la motivacion deu candidat : Lo recrutaire ei tostemps a esperar que va trobar quauqu'un que n'ei pas sonque motivat peu salari e las condicions de tribalh, mes quauqu'un que pòrta un interès au pòste de tribalh e tanben a l'entrepresa e au sué environament.
Qu'ei pr'amor d'aquò que cau tostemps plan pensar a preparar questions entà plan conéisher lo pòste e amuishar lo sué interès. Lo candidat deu questionar, qu'ei l'escagença de véger que lo pòste e las suas condicions corresponen plan a çò que cercam.
Tota la preparacion de l'entrevista d'emplec que deu donc amuishar qu'ètz la bona persona.
Entà aquò qu'avetz de preparar quate serias de questions :
- questions respècte a las competéncias
- questions respècte a las coneishenças exigidas
- questions respècte a la personalitat cercada
- questions"tradicionaus”
Las questions de competéncias e de coneishenças :
Entà plan amuishar qu'ètz lo candidat adequat per las exigéncias de l'entrepresa, qu'avetz de :
- tornar analisar l'auhèrta d'emplec (véger la fica "causir ua auhèrta” e listar las exigéncias de l'entrepresa. En principi lo recrutaire que'vs questionarà sus cadua d'aqueras exigéncias.
- Qu'avetz donc de listar totas las responsas correspondentas.
Las responsas que daratz auràn d'estar responsas d'entrevista qu'ei a díser :
- jamei ua responsa per òc o non
- tostemps ua responsa plan argumentada
- ensajar de tostemps dar un exemple de mesa en aplicacion entà amuishar çò que sabetz hèr e qu'avetz hèit ja. Parlatz de la situacion dens las vòstas ancianas experiéncias on avetz emplegat tau experiéncia o tau coneishença.
Listar las competéncias e las coneishenças que pòden servir :
Sus aqueste pòste de tribalh, amuishar que las avetz e a quina escagença las avetz utilizadas (véger tanben l'article quin analisar lo sué perhiu).
Las questions de personalitat e las questions tradicionaus pendent l'entrevista :
Entà tractar las questions de personalitat e donc entà amuishar qu'avetz las qualitats cercadas per l'entrepresa, que'vs cau tostemps poder argumentar dab ua mesa en situacion deu vòste passat. L'idea qu'ei de díser "qu'ei aquera qualitat, per exemple dens aquera situacion jo que hasoi aquò”.
Entà las questions tradicionaus que las vos cau preparar. Sovent aqueras que pòden estar importantas entà causir entre dus candidats "valables” tan mei qu'aqueras questions se tròban normaument en fin d'entrevista.
Aqueras questions pòden estar per exemple : Datz-me tres de las vòstas qualitats e tres defauts, Digatz-me çò que vs'atira dens la nosta entrepresa, Quin vegetz la vòsta mission e la vòste integracion dens l'entrepresa ?, E pensatz que podratz suportar lo ritme, la responsabilitat...? etc.
A totas aqueras questions que cau dar responsas argumentadas qui amuishan la vòsta capacitat entà assumir aqueth emplec mes shens dar un imatge de quauqu'un de tròp segur d'eth medish.
Preparar la conclusion de l'entrevista :
La conclusion de l'entrevista qu' ei normaument lo moment d'anar de cap a las vòstas questions que sia sus la condicions de tribalh o entà demandar darrèras precisions suu pòste. Que cau tostemps preparar questions entà amuishar un interès pregond.