text:
Deconstructivisme
Lo deconstructivisme es una escòla arquitectonica que nasquèt a la fin dels ans 1980. Se caracteriza per la fragmentacion, lo dessenh non lineari, la projeccion de las idèas cap a la superfícia de las estructuras e, en aparéncia, dins la geometria non euclidiana,[1] (per exemple, de formas non rectilinhas que s'utilizan per distorsionar e dislocar qualques principis elementaris de l'arquitectura coma l'estructura e l'envolòpa de l'edifici. L'aparéncia visuala finala dels edificis de l'escòla deconstructivista se caracteriza per una estimulanta imprevisibilaitat e un caòs contrarotlat. Per qualques del seus autors la basa es lo moviment teoric e literari de la desconstruccion. Mas lo nom tanben deriva del constructivisme rus dels ans 1920 que torna en partida a la seunaa inspiracion formala.
Qualques eveniments importants dins l'istòria del moviment deconstructivista foguèt lo concors internacional del Parc de la Villette a París (subretot la participacion de Jacques Derrida e Peter Eisenman[2] e lo primièr prèmi de Bernard Tschumi), l'exposicion de 1988 del Musèu d'Art Modèrn de Nòva York Deconstructivist Architecture, organizada per Philip Johnson e Mark Wigley, e l'inauguracion en 1989 del Wexner Center For The Arts a Columbus, dessenhat per Peter Eisenman. A l'exposicion de Nòva York se mòstrèron d'òbras de Frank Gehry, Daniel Libeskind, Rem Koolhaas, Peter Eisenman, Zaha Hadid, Coop Himmelb(l)au e Bernard Tschumi.
Al començament, qualques arquitèctes coneguts coma deconstructivistas èran influïts per las idèas del filosòf francés Jacques Derrida. Eisenman aviá una relacion personala amb Derrida, malgrat qu'aqueste aviá desenvolupat la seuna apròcha del dessenh arquitectonic fòça abans de se dire deconstructivista. Segon el, lo deconstructivisme se deu considerar coma una seguida del seu interès pel formalisme radical. Qualques seguidors del corrent deconstructivista èran tanben influïts per l'experimentacion formal e los desequilibris geometrics dels constructivistas russes. Existís de referéncias epl deconstructivisme a divèrses movements del sègle XX: la interaccion postmodernitat/modernisme, expressionisme, cubisme e l'art contemporanèu. La tentativa del deconstructivisme es de liberar l'arquitectura de las règlas modernistas, que los seus tenents jutjava constrictivas, coma «la forma seguís a la foncion», «la puretat de la forma» e la «veritat dels materials» ("truth on materials").
Lo deconstructivisme inclusís d'idèas de fragmentacion, procediments no linearis, procediments de dissenh, geometria no euclidian, negant las polaritats coma l'estructura e la cobèrta. L'aparéncia visuala dels edificis d'aquel estil se caracteriza per un caòs contrarotlat. Fòrça criticas del deconstructivisme veson aquò coma un simple exercici formal amb pauc de significacion sociala. Mas d'exemples coma lo Musèu Guggenheim de Bilbao contradison aquela tèsi.
Somari
Istòria, contèxte e influéncias[modificar | modificar la font]
Modernisme e postmodernisme[modificar | modificar la font]
Lo deconstructivisme exercís, dins l'arquitectura Modèrna, un ròtle opausat a la racionalitat ordenada del modernisme e del postmodernisme. A quela oposocion es pro clara per aquel darrièr movement. Encara que los postmodernistas e los deconstructivistas publiquèron las seunas teorias dins una meteissa revista: 'Oppositions (publicada entre 1973 e 1984), los articles d'aquela revista provoquèron la trencadura entre ambedos movements. Los deconstructivistas adoptèron una actitud de confrontacion contra l'arquitectura establida e l'istòria de l'arquitectura, mostrant lo seu desir de dessociar l'arquitectura.[3] Alara que los postmodernistas tornèron, sovent sornarudament o ironicament, cap a las referéncias istoricas que lo modernisme rebutava. Lo deconstructivisma rebutava l'acceptacion postmodèrna d'aquelas referéncias. Tanben rebutava l'idèa dels ornaments decoratiu. Aqueles principis fan que lo deconstructivista s'alinia amb las idèas d'antiïstoricisme modernista.
En mai d'aqueles de Oppositions, un autre tèxte que distrièt lo deconstructivisme del desligament del modernisme e del postmodernisme foguèt la publicacion de Complexity and Contradiction in architecture (1966) de Robert Venturi. Aquela òbra, a l'encòp del constat del postmodernisme e del deconstructivisme ataca la puretat, la claretat e la simplicitat del modernisme. La lectura postmodèrna de Venturi èra que lo decors e l'allusion istorica apondon una riquesa a l'arquitectura. Qualques arquitectas postmodèrnas tentèron de tornat utilizat lo decors tanben per los bastits economics. Rebutèt racionalisme dins lo dissenh, mai mantengava intacte lo principi del foncionalisme. Aquò s'apròcha de la tèsi de la seguenta òbra majora de Venturi:[4] los simbòls e decors pòdon s'aplicar a l'arquitectura pragmatica i apondent las complexitats filosoficas de la semiologia.
La lectura deconstructivista de Complexity and Contradiction es pro diferenta. L'edifici de basic èra lo subjècte dels problèmas e las complicacions pel deconstructivisme, sens se desfar del decors. Al luòc de separar decors e foncion, coma los postmodernistas, se metèt en question los aspèctes foncionals dels edificis. La geometria èra pels deconstructivistas çò qu'èra lo decors pels postmodernistas coma Venturi, l'objècte de la complexitat, e aquela complexitat de la geometria l'apliquèron, fin finala, als aspèctes foncionals, estructurals e espacials dels edificis deconstructivistas. Un exemple de la complexitat deconstructivista es lo Vitra Design Museum de Frank Gehry a Weil-am-Rhein, que pren lo tipic cube blanc sens ornamentacion de las galariás d'art modernistas e lo deconstruís, utilisant las geometrias que remembran lo cubisme e l'expressionisme abstracte. Aquò tresvira los aspèctes foncionals de la simplicitat modernista, subretot dins l'estil internacional, que la superfícia rebocada blanca es una reminiscéncia, com a punch de partença. Un autre exemple de la lectura deconstructivista de Complexity and Contradiction es lo Center for the Arts de Peter Eisenman. Lo Wexner Center pren la forma arquetipala del castèl e l'i apond de complexitat amb una seriá de talhs e de fragmentacions. Una rièja tridimensionala cobrís de biais arbitrari l'edifici. La rièja, una referéncia al modernisme, truca amb l'antiquitat medievala del castèl. Qualques colomna de la rièja arriban pas a tèrra, mas demòran exprès en suspes suls gras creent una sensacion d'incomoditat nevrotica e contradich lo principi estructural de la colomna. Lo Wexner Center deconstruís l'arquetipe del castèl e representa los seus espacis e estructuras coma de conflictes e de diferéncias.
Filosofia deconstructivista[modificar | modificar la font]
La dralha principala de la filosofia deconstructivista dins la teoria arquitectonica passa mejans l'influéncia del filosòf Jacques Derrida sus Peter Eisenman. Eisenman tracèt las basas filosoficas del movement literari de la desconstruccion, colaborèt directament amb Derrida dins qualques projèctes, coma la participacion al concors del Parc de la Villette. Derrida coma Eisenman, amb Libeskind[5] s'intessavan a la «metafisica de la preséncia», e es lo subjècte principal de la filosofia deconstructivista dins la teoria arquitectonica. L'ipotèsi renteguda es que l'arquitectura es un lengatge capable de comunicar lo sens e que pòt èsser tractat pels metòdes de la filosofia del lengatge.[6] La dialectica de la preséncia e de l'abséncia, o lo solide e lo vuèit, apareis dins fòrça projèctes d'Eisenman. Derrida coma Eisenman cresián que lo locus, o lo luòc de la preséncia, es arquitectura, e se tròba la meteissa dialectica de la preséncia e de l'abséncia dins la construccion e la deconstruccion.[7]
Segon Derrida, se fa melhora la lectura quand siam davant d'estructuras narrativas classicas. Quina que siá de construccion arquitectonica demanda l'existéncia d'un arquetipe de con struccion particular, una atenta convencionala fòrtament establida sus que jugar amb la flexibilitat de las normes.[8] Le dessenh de la residéncia de Frank Gehry a Santa Monica (dempuèi 1978), foguèt citat coma una variacion prototipica a l'entorn d'un tèma estandard: començant amb una ostal ordinari dins mejans ordinari, Gehry alterèt la massa, la rebocatge espacific e los plans dins una subversion ludica. Lo resultat es un exemple de deconstruccion[9]
En mai de la concepcion metafisica de Derrida sus la metafisica de la preséncia e la deconstruccion, las seunas nocions de traça e amagament, encarnadas dins la seuna filosofia de l'escriptura e de l'arquiescritura[10] trobèt lo seu camin dins las memòrias deconstructivistas. Daniel Libeskind concebèt fòrça dels seus primièrs projèctes coma una forma d'escritura o un tractat sus l'escritura e sovent trabalhèt amb de calligramas. Realizèt d'esculturas arquitectonicas a partir de libres e sovent cobriguèt los modèls amb de tèxtes, se referissent obèrtament a la seuna arquitectura dins l'escritura. Libeskind pausèt en practica las nocions de traça e amagament dins los seu projècte del Musèu Joseu De Berlin. Lo musèu es concebut coma la traça de l'amagament de l'Olocaust, e ensag que lo seu objècte siá legible e esmovent. Los monuments de Maia Lin als veterans del Vietnam e d'Eisenman Als josieus assassinats en Euròpa rebatan tanben los tèmas de la traça e l'amagament.
Constructivisme e futurisme rus[modificar | modificar la font]
Un autre corrent major de l'arquitectura deconstructivista s'inspira del constructivisme e del futurisme rus d'el començament del sègle XX, venent dels arts grafics e de l'arquitectura visionària, que se bastiguèt fin finala paucs d'edificis.
Los artistes Naum Gabo, El Lissitzky, Kazimir Malevitch e Alexander Rodchenko balhèron lor influenciéncia dins l'usatge de las formes geometricas de l'arquitectura deconstructivista de Zaha Hadid e Coop Himmelb(l)au. Lo deconstructivisme coma lo constructivisme mòstran un atecion particulara a la tectonica dels assemblatges abstractes. Ambedos consideravan la simplicitat radicala de las formas geometricas coma lo motiu artistic primari, expressat dins los arts grafics, l'escultura e l'arquitectura. Mas, la tendéncia constructivista cap al purisme es absenta del deconstuctivisme: la forma sovent sofrís una deformacion quan la construccion se deconstruís. En general tanben se destaca l'abséncia de la defensa de las causas socialistas e collectivistas, indispensablas dins lo constructivisme rus.
Los motius gràfics primaris del constructivisme èran la barra rectangulara e lo canton triangular, lo quadrat e lo cercle. El Lizzitsky, dins las seunas serias Prouns, assemblèt de grops de forma geometricas amb diferentas orientacions flotant liurament dins l'espaci. Aquelas figuras evòcan las unions estructuralas basicas coma las barras de metal o se fusta serrada empilada o escampada. Tanben realizèt esboces que ressemblon al dessenh tecnic. Son tanben semblants a las serias deconstructivistas Micromegues de Daniel Libeskind.
« La ruptura simbolica de la paret efectuada per l'introduccion de motius constructivistas de barras clinadas e cavades establís una subversion de la paret que definís la barra d'esperèla....Aquel caòs aparent en realitat bastís las parets que definisson la barra; es l'estructura. Lo desòrdre intèrne produch la barra alara que la divisa coma feridas dubèrtas per tota la seuna longor. Phillip Johnson and Mark Wigley, Deconstructive Architecture, p.34 »
L'estructuralisme dels arquitectas Ivan Leonidov, Konstantin Melnikov, Alexander Vesnin e Vladimir Tatlin tanben aguèt un impacte pels arquitèctes deconstructivistas, subretot per Rem Koolhaas. Los seus darrièras òbras semblan s'encarnar dins lo procés de la construccion. S'acabèt la svisions temporalas e transicionalas dels edificis, los enarts e las gruas necessàrias per l'edificacions de granda talha. Das Wolkernbügel, d'El Lissitzky, semblant a de gruas ligadas e donats abitablas, es un aspècte davancièr de la torre de la China Central Television, onte Koolhaas realizèt una arquitectura que pareis en construccion de contunh.
Art contemporanèu[modificar | modificar la font]
Dos corrents de l'art modèrne, lo minimalisme e lo cubisme aguèron una granda influéncia dins lo deconstructivisme. Lo cubisme analitic tenguèt un grand efècte dins lo deconstructivisme, perque las formas e lo contengut se distrian e son vistas dempuèi diferentas perspectivas simultanèament. Lo sincronisme de l'espaci disjonch es evident dins fòrça òbras de Frank Gehry e Bernard Tschumi. Tanben, lo cubisme sintetic, amb la seuna aplicacion dins lo Ready-made, exerciguèt una influéncia tan granda dins lo deconstructivisme coma lo cubisme analitic, encara que tanben se tròba dins las primièras òbras de Frank Gehry. Lo deconstructivisme tanben partatja amb lo minimalisme una abséncia de referénciias culturalas. Tanben recep sovent l'influéncia de las nocions minimalistas d'art conceptual.
Se basant sus la tendéncia a la deformacion e a la dislocacion se pòdon trobar los aspèctes de l'expressionisme e de l'arquitectura expressionista associats al deconstructivisme. A vegadas lo deconstructivisme rebat de varietats de l'expressionisme, coma lo neoexpressionisme e l'expressionisme abstrach. Las formas angularas de l'Ufa-Palast de Drèsda, de Coop Himmelb(l)au, remembra la geometria abstracha de las pinturas numerotadas de Franz Kline e la figuras angularas representadas dins las escenas urbanas d'Ernst Ludwig Kirchner. L'òbra de Vasili Kandinski tanbne garda de similituds amb l'arquitectura deconstructivista. Lo seu movement cap a l'expressionisme abstrach s'apartenta al trabalh figuratiu,[11] a lo meteis esperit que la rebutada deconstructivista del decòrs en favor de la geometria.
Fòrça artistas dels ans de 1980 e 1990 realizèron d'òbras qu'influiguèron o prenguèron partida dins lo movement deconstructivista. Maia Lin e Rachel Whiteread son dos d'aqueles. Lo projècte de Lin de 1982 del Monument pels veterans del Vietnam, amb de blocs de beton n'es un. La seuna forma fragmentada e la reduccion del contengut dins un tèxte minimalista influiguèt lo deconstructivisme, dins lo sens de la fragmentacion e l'accent dins la lectura del monument. Lin tanben realizèt d'òbras pel Centre Wexner de Eisenman. Los espacis arquitectonics de Rachel Whiteread son un autre exemple que l'art contemporanèu fa confluéncia amb l'arquitectura. Ghost (1990), un espaci tocable de gèis que comola lo vuèit, fa allusion a la nocion de preséncia arquitectonica de Derrida. Building cuts, de Gordon Matta-clark èran de seccions deconstruchas d'edificis exibits dins las galeriás d'art.
Exposicion de 1988 del Moma[modificar | modificar la font]
Mark Wigley e Philip Johnson organizèron l'exposicion del Moma de 1988 intitulada Deconstructivist architecture, que cristallizèt lo moviment e faguèt venir celèbre los partissants. Los arquitèctas que presentèron las seunas òbras dins l'exposicion èron ser Peter Eisenman, Frank Gehry, Zaha Hadid, Coop Himmelb(l)au, Rem Koolhaas, Daniel Libeskind e Bernard Tschumi. Mark Wigley escriguèt un ensag que tentava de mostrar los aspèctes comuns dels diferents arquitèctes.
« Los projèctes d'aquela exposicion marcan una sensibilitat diferenta, en que lo sòmi de la forma pura foguèt trebolada. Es la capacitat de trebolar las nòstras pensadas sus la forma que fa aqueles projèctes deconstructius. La mòstra examinava un episòdi, un punt d'interseccion entre fòrça arquitèctas que cadun construís un inquietant edifici mejans l'expleitacion del potencial oculta del modèrnisme. Phillip Johnson y Mark Wigley in Excerpts from Deconstructivist Architecture »
Dessenh assistit per ordinator[modificar | modificar la font]
Lo dessenh assistit per ordinator (CAD) es una aisina essenciala dins l'actualitat en fòrças aspèctes de l'arquitectura contemporanèa, mas la natura particulara del deconstructivisme fa que l'utilizacion d'ordinators venga basicament pertinent. Lo modelatge tridimensional e las animacions (virtualas e fisicas) ajudan a la concepcion d'espacis complèxes, alara que la capacitat de ligar de modèls informatzats amb la fabricacion assistida per ordinator (CAM) permet que la produccion en massa d'elements modulars leugièrament diferents ven passible. De biais retrospectiu, fòrças de las primièras òbras deconstructivistas -Los esboces de Zaha Hadid, per exemple- semblan aver estat concebuts amb l'ajuda d'un ordinator, mai en realitat lo foguèla capacitat d'enllaçar models computerit lo foguèron pas. Gehry es conegut per realizar pendent lo processus de dessenh de fòrça modèls fisics (maquetas) e virtualas. Gehry emplega dins son estudi un programa de concepcion sofisticat de dessenh aeronautic Catia.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)Husserl Origins of Geometry, Introduccion de Jacques Derrida
- ↑ (en)Jacques Derrida i Peter Eisenman Chora L Works (Nòva York: Monacelli Press, 1997)
- ↑ (en)Tschumi Architecture and Disjunction
- ↑ Venturi Learning From Las Vegas
- ↑ (en)Libeskind, Daniel. "Imperial War Museum North Earth Time"
- ↑ "Curl"(en)James Stevens; A Dictionary of Architecture and Landscape Architecture; 2006; Oxford University Press
- ↑ (en)Eisenman and Derrida, Chora l Works .
- ↑ (en)Derrida Of Grammatology
- ↑ (en)Holloway, Robert (1994)."Mattaclarking".
- ↑ {(en)Derrida Of Grammatology (1967)
- ↑ (en)Kandinsky, "Point and Line to Plane"
Referéncias[modificar | modificar la font]
- (en)Derrida, Jacques (1976). Of Grammatology, traducció. Gayatri Chakravorty Spivak. Johns Hopkins University Press.
- (en)Derrida, Jacques & Eisenman, Peter (1997). Chora l Works . Monacelli Press. ISBN.
- (en)Derrida, Jacques & Husserl, Edmund (1989). Edmund Husserl's Origin of Geometry: An Introduction. University of Nebraska Press. ISBN
- (en)Frampton, Kenneth (1992). Modern Architecture, a critical history. Thames & Hudson- Third Edition. ISBN
- (en)Johnson, Phillip & Wigley, Mark (1988). Deconstructivist Architecture: The Museum of Modern Art, New York. Little Brown and Company. ISBN-X
- (en)Hays, K.M. (edited) (1998). Oppositions Reader. Princeton Architectural Press. ISBN
- (en)Kandinski, Vasili. Point and Line to Plane. Dover Publications, New York. ISBN
- (en)Rickey, George (1995). Constructivism: Origins and Evolution. George Braziller; Revised edition. ISBN
- (en)Tschumi, Bernard (1994). Architecture and Disjunction. The MIT Press. Cambridge. ISBN
- (en)Venturi, Robert (1966). Complexity and Contradiction in Architecture, The Museum of Modern Art Press, New York.
- (en)Van der Straeten, Bart. Image and Narrative – The Uncanny and the architecture of Deconstruction Accedit l'abril de 2006.
- (en)Wigley, Mark (1995). The Architecture of Deconstruction: Derrida's Haunt . The Mit Press.
- (en)Venturi, Robert (1977). Learning from Las Vegas (with D. Scott Brown and S. Izenour), Cambridge MA, 1972, revisat 1977. ISBN-X
- (es)Vicente Esteban Medina (2003) Forma y composición en la Arquitectura deconstructivista , © Tesi doctoral, Universitat Politècnica de Madrid. Registro Propietat Intel•lectual Madrid Núm. 16/2005/3967. Ligam del la tèsi en pdf


c: text/html

text:
Categoria:Ostal de Borgonha
Lo primièr Ostal capecian de Borgonha es eissit del duc Robèrt Ièr lo Vièlh, filh de Robèrt II lo Piós. La branca ainada s'atudèt en 1361, mas de cadets d'aquesta branca aguèron diferentas tèrras, coma lo Daufinat o la senhariá de Borbon. Una branca cadeta faguèt soca en Portugal.
A la branca ainada succediguèt en Borgonha un autre ostal capecian, los Valés-Borgonha.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa pas que de la soscategoria seguenta.
O
- ► Ostal reial de Portugal (2 P)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Capitòli (Roma)
41° 53′ 27″ N 12° 29′ 02″ E / 41.8909, 12.484
Lo Capitòli (Capitolinus Mons, ara : Campidoglio) es un dels sèt puèges de Roma. Èra lo centre religiós e de poder de la vila. Per modèl cada ciutat romana se deviá d'aver lo seu Capitòli.
Somari
- 1 Lo Capitòli de Roma
- 2 Los capitòlis romans
- 3 Los capitlis posteriors a l'epòca romana
- 4 Referéncias
- 5 Ligams extèrnes
Lo Capitòli de Roma[modificar | modificar la font]
Lo Capitòli es la mai pichona dels sèt puèges de Roma, amb una longor de 460 mètres per una largor mejana de 180 mètres, e se trapant entre lo Forum Romanum e lo Camp de Mart. La còla èra bordada per de bauces escalabroses de totes costats levat al sud-èst, qu'èra accessibla de la val del Forum Romanum.
Lo Capitòli èra forterelesa naturala de Roma. La posicion estrategica al còr de las viás de las comunicacions terrèstras e fluvialas, dominant d'un costat lo flum Tibre e de l'autre costat la val del Forum (Velia), permetavan als Romans de contrarotlar la traversada e la ciculacion del flum.
Es en fach constituit de doas còlas ligadas per une depression:
- Al nòrd, la còla de l'Arx, 49 mètres de naut, fortificada dempuèi l'origina de Roma e qu'èra la ciutadèla (en latin, Arx significa « citadèla », « fortalesa ».
- Al sud, lo Capitolium (lo quita Capitòli), 46 mètres de nator, que se trapava un complèxe religiós. Son nom ven del latin, caput que significa « cap », o « principal », perque lo Capitòli èra lo Caput Urbis es a dire literalament lo « luòc principal de la vila » o mai simplament lo « cap luòc », perqu'èra lo centre religiós de Roma.
- Entre los dos, l'Asylum o l'Intermontium, une depression de 36 mètres de nator, actualament occupada per la plaça del Capitòli. Dempuèi lo Forum, s'elèva la pujada del Capitòli.
Èra tanben lo centre religiós de l’anciana Roma amb lo temple consacrat a Jupitèr, Junon e Minèrva. Èra tanben lo luòc de la Roma Republicana e imperiala que tenián sessilha la poténcia que dirigissiá l’Empèri. Dins la zona del temple èran bastits fòrça pichons temples, d'ediculs, de portics e d'arcs de trionf qu'aquel de Scipion l'African, descorat de sèt estatuas de bronze daurat. I aviá tanben fòrça estatuas e bustes d'emperaires e de generals, que se sap pas ara las posicions exactas de totes. Jos August, n'èran tants que l'emperaire ne faguèt transferir dins lo nòu quartièr del Camp de Mart.
Del costat del Tibre se trapa tanben la celèbra ròca Tarpeiana, del naut qu'èran precipitats, jos la Roma antica, los traïdos a la patria. Èran tanben lo centre religiós de l'anciana Roma, amb lo temple de Jupitèr Capitolin consacrat a Jupitèr, Junon e Minèrva.
Istòria del Capitòli[modificar | modificar la font]
Pendent la Roma antica[modificar | modificar la font]
Lo Barri servian foguèt agrandit per inclure la còla entièra.
Lo temple primitiu, Temple de Jupiter Capitolin seriá estat bastit per Tarquin l'Ancian e acabat per Tarquin lo Supèrb, mas segon Titus Livius foguèt consacrat mai tard en 509 AbC alara que la primièra annada de la Republica romana.
En 390 AbC, pendent d'una invasion dels Gauleses, la crida dels aucas del Capitòli, consacradas a Junon, aurián, sedon la legenda, alertat la garnison, salvant atal la majestuosa vila de l'invasion. La vertadièra version d'aquel gloriós fach attribuit als aucèls es mai prosaïc. D'esclaraires galleses pujats sul bastion lancèron de pan als cans per los empachar de ladrar. Las aucas, atalentadas coma totes los autres assetjats, disputèron als destinataris aquel manjar inesperat. Lo bruch que seguèt avertiguèt los Romans.
Lo 23 d'abril de 215 AbC, un temple foguèt dedicat a Vènus Ericina (Venus Erycina) per remembrar la desfacha romana a l'eissida de la batalha du lac Trasimèn.
En 244 AbC, foguèt bastir lo Temple de Junon Moneta que foguèt a l'origina de la moneda romana.
En 83 AbC, nòva construccion del Temple de Jupitèr sus òrdre del dictator Silla.
En 26 AbC, nòva construccion del Temple de Jupitèr par August.
Juli Cesar auriá fach levar 3 000 libras d'aur per los vendre, aur que remplacèt per de coire daurat.
En 69 AbC, l’annada dels quatre emperaires, lo Capitòli patiguèt d'un sètge e foguèt encendiat pels partisans de Vitellius : vejatz l'encendi del Capitòli.
En 75 AbC, nòva construccion del Temple de Jupitèr per Vespasian.
En 83 AbC, nòva construccion del Temple de Jupitèr par Domician. Foguèt en totalitat cobèrts de marbre, çò que l'aparava desl encendis venets.
Pendet la Roma modèrne[modificar | modificar la font]
Lo Capitòli d'ara es bastit amb de rèstes mercé al engèni de Miquèl Àngel e los successors. S'i trapa, lo Musèu del Capitòli, mai ancian musèu del mond, creat en 1471 pel papa Sixt IV, per tornar al pòble Roman d'exemplars excepcionals d'estatuas de bronze, coma la "Lova capitolina", lo "Camille", lo "Tiraire d'espina" e la "tèsta de Domician" ara reconeguda coma aquela de Constanci II.
En 1538, i foguèt transferir l'estatua equèstra de Marc Aurèli, abans installada al Latran.
Dels dos costats al suc del penjal foguèron plaçats los grops dels Dioscuris d'epòca imperiala tardièra.
A l'ora d'ara, lo Capitòli acculhís los Musèus capitolins. Lo Palais del Senat abriga lo sèti de l'ostal de vila de Roma.
Ancians monuments del Capitòli de Roma[modificar | modificar la font]
Lo Tabularium[modificar | modificar la font]
Lo Tabularium foguèt bastit a la demanda de Silla en 78 AbC, per Q. Lutatius Catulus. Es lo sol rèste de l’antic Capitòli que demòra ara d'elements significatius. Assamblava los archius de l’Estat Roman. Las ancians leis de la Roma Antica i èran gravadas sus de taulas de bronze.
Lo Temple de Jupitèr Capitolin[modificar | modificar la font]
Foguèt bastit a l’iniciativa del Rei Tarquin l’Ancian per remplaçar de temples mai ancians bastits pels Sabins. Èra acabat a la fin del sègle VI AbC per Tarquin lo Supèrb puèi dedicat en 509 AbC, la primièra annada de la Republica. Aquel temple èra lo mai grand de la Roma Republicana, simbolisaca la poténcia de la vila e n'èra lo centre religiós.
Lo Temple de Junon[modificar | modificar la font]
Aquel temple foguèt bastit per L. Camille en 343 AbC sus la segonda nautor del Capitòli (l’Arx). Èra dedicat a Junon Moneta. Desapareguèt gaireben tot amb lo temps.
Los capitòlis romans[modificar | modificar la font]
Cada colonia possedava un capitòli: amb lo seu temple dedicat a Jupitèr, Junon e Minèrve (temple de la triada capitolina) e lo seu tresaur.
Los capitlis posteriors a l'epòca romana[modificar | modificar la font]
Lo nom de « capitòli » foguèt donat a diferents monuments servissent de centre a la vida municipala o nacionala coma per exemple pel Capitòli de Tolosa qu'abriga l'ostal de vila.
Als Estats Units d'America:
- lo Congrès american (Senat e Chambra dels representants) tenon sessilha al Capitòli dels Estats Units d'America a Washington, D.C.
- Dins cada capitala dels cinquante Estats dels Estats Units i atanben un capitòli qu'abriga la Legislatura de l'Estat.


text:
Ontologia
L'ontologia, del Grèc ὄv (genitiu: ὄvtoς) "de l'èsser" (participi de eἶvaι,èsser) e -λoYίa, "sciéncia, estudi o teoria", es l'estudi de l'èsser o de l'existéncia. A coma objectiu de descriure o pausar las categorias e las relacions basicas de l'èsser o de l'existéncia per definir las entitas e los tipes d'entitas dins d'aquel contèxte. L'ontologia se pòt tanben definir coma l'estudi de las concepcions de la realitat. L'ontologia sovent (mas pas totjorn) a una relacion estrecha amb la metafisica. Se pòt dire que l'ontologia foguèt suggerida indirectament pel primièr còp per Anaximandre, e que foguèt definida pel primièr còp per Parmenides.
Qualques filosòfs, especialament de l'escòla platoniciana, prepausan que totes los noms substantius fagan referéncia a una entita. D'autres prepausan que certans noms substantius se fagan pas referéncia a d'entitas, mas que son una manièra de far referéncia a un ensemble (d'objèctes o eveniments). Segon aquel darrièr punt de vista, a la plaça de far referéncia a una entitat, se fa referéncia a un ensemble d'eveniments mentals experimentats per la persona; per exemple, la "societat" fa referéncia a l'ensemble de las personas amb d'interaccions comunas, la "geometria" fa referéncia a l'ensemble d'un tipes especific d'activitat intellectuala.
Entre tot, l'ontologia se deu explicar quins mots fan referéncia a d'entitats e quins non, perqué, e quinas categorias ne son lo resultat. Quand aquel procèssus s'aplica als substantius coma electrons, energia, contracte, bonaür, temps, vertat, azard o Dieu, l'ontologia ven lo fondament de tant de brancas de la filosofia.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Congrès Internacional d'Ontologia
- (en)[http://www.ontology.co Ontology. A resource guide for philosophers


text:
1885
Aquesta pagina concernís l'an 1885 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Reiaume Unit[modificar | modificar la font]
Dins lo sud dau continent african, creacion dau protectorat de Bechuanaland. Aquò permetèt de blocar l'expansion vèrs lo nòrd dei colons boers.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Medecina[modificar | modificar la font]
Descubèrta dau premier vaccin còntra la ràbia per lo quimista francés Louis Pasteur (1822-1895).
Quimia[modificar | modificar la font]
Descubèrta de germani per lo quimista alemand Clemens Winkler (1838-1904).


text:
La Rèula
La Rèula ( La Réole en francés) es una comuna situada dens lo departament de Gironda e la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 977, una carta designèva un priorat devath lo nom de Squirs, çò que correspond a la data oficiala de fondacion de la ciutat. En 1004, Abbon, teologian e abat de Fleury-sur-Loire, cargat de tornar botar òrde au priorat, on se coneishèva problèmas de disciplina, estut tuat dens una bacsarra. Enterrat e venerat coma martir, sent Abbon es hestejat lo 13 de novembre, anniversari de son assessinat. En 1190, Ricard Còr de Leon aufrit lo bastiment de l'ostau de vila per recompensar los borgés de lur fidelitat. En 1224, Loís VIII de França balhèt l'autorizacion d'edificar lo castèth de las Quate Sòrs. Pendent la Guèrra de Cent Ans, La Rèula estut assiejada mantun còp.
En 1629, la fortaressa estut desmantelada sus òrde deu cardinau de Richelieu. Après un novèth sacatge pendent la Fronsa, susvingut la pèsta en 1654, apui de 1678 a 1690 ; per aquera rason, lo Parlament de Bordèu divut s'exiliar a La Rèula. Es en 1790 que los monges dishèren definitivament lo priorat.
En 1793, la comuna fusionèt damb la parròpia de Sent Anhan. La Rèula vingut caplòc de districte apui sos-prefectura, çò que damorèt dincas a 1926.


text:
Blancaflor, era eroïna dera legenda d’Era Maladeta, simbèu d’esfòrç,
coratge, amor, tolerància, solidaritat, aunestetat, a passat a melhor vida.
Er actuau govèrn de Convergéncia Democratica Aranesa en
Conselh Generau d’Aran a decidit eliminar es Prèmis 17 de junh, es prèmis
nacionaus d’Aran, des quaus Blancaflor n’ère eth guerdon. Aguesti prèmis
neisheren en 2008 damb er objectiu de reconéisher eth trabalh e esfòrç de
persones e collectius enes airaus dera cultura, der espòrt, era promocion
economica e era accion sociau. Uns prèmis qu’artenheren era implicacion e complicitat dera ciutadania, que damb es
sòns vòts decidien as premiadi. Aguesti guerdons s’entregauen era vesilha dera
Hèsta d’Aran, amassa damb es prèmis literaris, en encastre de Mijaran. Un acte
e un lòc que dignificauen encara mès era hèsta deth 17 de junh.
Mès tot aquerò, malurosament, ja ei istòria. E, peth moment,
sense que se’n coneishe eth motiu oficiau. Totun, era justificacion “off the
record” ei ben clara: tot aquerò qu’age encetat er anterior govèrn d’Unitat d’Aran
a de desparéisher pr’amor qu’ei mau hèt e non servís entad arren, encara qu’açò
sigue en detriment deth pròpri país e des sòns ciutadans. En son exemples
tanben eth parc de léser en Plan Batalhèr o era non metuda en foncionament
encara deth Parc deth Portilhon o deth Centre d’Innovacion de Casau. Toti eri
projèctes damb vision de futur, ua vision que a CDA quede clar que li manque.
Tot ena vida qu’ei melhorable, e segurament es Prèmis 17 de
junh tanben ne podien èster. Totun me còste compréner aguesta manèra de hèr es
causes tant primària e incoerenta. E digui incoerenta pr’amor que pensi qu’un
partit que parle dera identitat nacionau coma se sonque siguesse dera sua
proprietat e que, massa soent, s’embolique ena bandèra entà justificar es sòns
actes, prescindisque d’uns prèmis coma aguesti, que volien representar eth
coratge e eth valor d’un pòble coma eth nòste, que reconeish as sòns ciutadans
eth trabalh que desvolopen en favor dera societat, non a mès explicacion qu’era
dera “vendetta” politica e era de voler aplicar era teoria dera tèrra cremada. Ei eth personalisme portat ar extrem
mès ridicul, ei méter eth govèrn ath servici deth partit e non pas eth deth govèrn
ath servici dera societat. E en aguest cas era excusa dera crisi
economica non justifique guaire er hèt, eth reconeishement non a de besonh sòs
ne granes inversions, sonque a de besonh volontat. Ei francament trist.
Non voi pas qu’açò s’interprète coma ua reaccion infantila a
ua accion que, encara que legitima, me permeteratz que diga qu’ei francament qüestionabla,
encara que pensi qu’ara, enes difícils e complicadi moments que mos a tocat
víuer, es govèrns mès que jamès an de prebotjar es valors que Blancaflor e
aguesti Prèmis 17 de junh representauen: er esfòrç, era solidaritat, eth
coratge…Totun aquerò entar actuau govèrn deth Conselh Generau d’Aran non ei
important, a mès valor arrasa’c tot encara que non i age alternativa. E aquerò
ei çò que mès m’entristís, tot ei melhorable e arren ne arrés imprescindible,
mès en tot cas i a d’auer ua auta opcion, un plan B…mès non ei atau, non i a
projècte, ne ambicion, ne responsabilitat. Sonque qu’auem hum. Sòrt n’i a totun
de qu’era nòsta societat civila, encara se botge e innòve, de qu’es
professionaus que trabalhen dia darrèr de dia entà qu’era ahlama non s’amòrte
non se dèishen portar per aguest còp d’aire de deishadesa e grisor. Aué, totun,
Còrdehèr, eth pèrfid gigant que perseguic a Blancaflor entà sosmeter-la, a
artenhut eth sòn objectiu. Blancaflor ei mòrta e dilhèu n’i aurà que la traparàn
de mens. Se mès non m’agradarie pensar qu’eth sòn esperit mos acompanharà
tostemp, Aran atau ac merite.


text:
Magny-en-Bessin
Magny-en-Bessin es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Magny-En-Bessin se situa a cinc quilomètres al nòrd de Bayeux e a cinc quilomètres de Arromanches-los-Bains, en lo Bessin.
Magny-en-Bessin se situe à cinq kilomètres au nord de Bayeux et à cinq kilomètres d'Arromanches-les-Bains, dans le Bessin.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A la creacion de las costats, Magny siás cap de-luòc de costat. Aquel costat a suprimit en lo moment del redécoupage cantonal del an IX (1801)[3].
En 1971, Magny ven Magny-en-Bessin[3].
À la création des cantons, Magny est capluòc de canton. Ce canton est supprimé lors du redécoupage cantonal de l'an IX (1801)[3].
En 1971, Magny devient Magny-en-Bessin[3].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 5 de decembre 2010


text:
Modèl:Clr
Aqueste modèl aficha una ruptura de linha simpla, se possible sens espaçament vertical suplementari, exceptat per sautar los blòts flotants a esquèrra o a drecha. Se l'òm es ja al començament d'una linha e que i a pas d'espaci ocupat per de blòts flotants a esquèrra o a drecha, aqueste modèl ocupa normalament pas cap d'espaci vertical suplementari.
Exemple
La documentacion d�queste modèl es inclusa dempuèi sa sospagina de documentacion (modificar | istoric).
Los editors pòdon trabalhar dins lo bac à sable (crear) e la pagina de test (crear).
Plaçatz las categorias dins la sospagina /Documentacion.


text:
Juvignies
Juvignies es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom del vilatge Juvignies ven de Chuc de Vinhas, perque i aviá (e i a totjorn) de las vinhas a l'entorn e dins lo pòble[ref. necessària].
Le nom du village Juvignies vient de Jus de Vignes, car il y avait (et il y a toujours) des vignes autour et dans le village[ref. necessària].


text:
-609
Aquesta pagina concernís l'an -609 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Assirian[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra la coalicion gropant Babilònia, lei Medes e leis Escites. Après lei desfachas majoras de 616-612 avC e la pèrda d'Assiria, la temptativa de mantenir la dominacion assiriana en Siria menada per lo rèi Assur-uballit II s'acabèt per una desfacha après la presa de la vila de Harran per lei Babilonians e lei Medes. Assur-uballit II dispareguèt dins de circonstàncias mau conegudas probablement tuat pendent la batalha. Sa mòrt marquèt la fin de l'Empèri Assirian.
Babilònia[modificar | modificar la font]
Perseguida e fin de la guèrra còntra leis Assirians ambé la conquista de la vila siriana de Harran onte lo rèi Assur-uballit II èra a assaiar de mantenir lo poder assirian ambé l'ajuda d'Egipte, inquieta dei progrès babilonians. Assur-uballit II foguèt tuat marcant la fin finala de l'Empèri Assirian. En revènge, lei fòrças egipcianas capitèron de se mantenir dins la region e leis operacions militaras contunièron entre Babilonians e Egipcians.


text:
Baixa
Baixa de Lisbona, tanben nomenada Baixa Pombalina es un quartièr edificat per òrdre del Marqués de Pombal, seguent lo tèrratremol de 1755, sus una aira de gaireben 23,5 ectaras.
Lo quartièr de Baixa es format de carrièras drechas e perpendicularas organizadas per los dos costats d'un axe central, la Rua Augusta. Los edificis an una arquitectura identica, amb al planpè de comèrcis e als estatges superiors de demoranças. Las dimencions previstas èran uniformas, çò que permetiá una construcion pus rapida amb d'elements prefabricats, coma los montants de las fenèstras, de dos tipes — un per las façadas de las carrièras principalas e l'autre per las façadas de las carrièras segondàrias.
Es tanben un dels primièrs exemples de construccion antisismica. Los modèls arquitectonics foguèron testats amb l'utilizacion de tropas en marcha per simular un tèrratremol.


text:
Voltaire
François-Marie Arouet (París, lo 21 de noveme de 1694 - París, lo 30 de mai de 1778), conegut dab lo son anagrama Voltaire, que ho un escrivan e filosòf francés de las lutz (admés a l'Academia Francesa en 1746) e considerat, amassa dab lo son enemic Jean-Jacques Rousseau, com un precursor de la Revolucion Francesa.
Durant la soa vita que ho mei que mei presat e laudat com autor liric e dramatic a maugrat qui uei be sia mei que mei lejut per las soas òbras filosoficas (las Lettres Philosophiques e los sons contes filosofics, com Zadig, Candide, Micromegas, L'Ingénu o Menon, ).
Vita[modificar | modificar la font]
Voltaire que vadó a París en çò d'ua familha borgesa. Que ho de d'òra orfanin de mair. Lo son pair que'u he estudiar au Licèu Louis-le-Grand, alavetz gavidat peus Jesuitas.
Que comencè a ecríver joen e, per aquesta rason e tanben peu son biais de víver libertin be conegó la preson (on e començore de redigir La Henriade, ua celebracion de la figura - liberau au son gost - deu Noste Enric) per brèvas pausas e un exili en Anglatèrra qui'u dè lo gost deu regim politic britanic.
En 1750 que comencè la soa relacion d'amistat dab Frederic II de Prússia en bèth establí's hens la soa cort de Berlin dinc a 1753 ; qu'i escrivore Lo sègle de Loís XIV.
En 1755 que s'installè en Soïssa, puish, a partir de 1758 qu'establí la soa proprietat deu domeni de Ferney, sus la termièra enter França e Soïssa.
En 1778, chic abans de morir que tornè a París on e ho arcuelhut dab hèra d'entosiasme e que's he francmaçon en tot entrar dehens la lòtja de las Nau Sòrs.
[
- 1000 articles fondamentals
- Naissença a París
- Dramaturg francés del sègle XVIII
- Filosòf francés
- Filosòf del sègle XVIII
- Polemista
- Umanista del sègle XVIII
- Enciclopedista
- Critica de las religions
- Adversari de la pena de mòrt
- Escrivan genevés
- Membre de l'Acadèmia francesa
- Acadèmia dels Jòcs Florals
- Acadèmia de Berlin
- Personalitat de la francmaçonariá iniciada abans 1800
- Nom de pluma
- Persona inumada al Panteon de París
- Naissença en 1694
- Decès en 1778
- Filosòf de las Luses
- Escrivan francés del sègle XVIII


text:
Revolucion Russa
La Revolucion Russa es l'ensems deis eveniments que se debanèron en 1917 e venguèron la fin de l'Empèri Rus e lo començament de l'Union Sovietica. Causada per la crisi de l'Empèri Rus a la fin dau sègle XIX e l'immobilisme de seis institucions teocraticas en fàcia dei desiranças de la populacion, se debanèt en divèrseis etapas.
Lei premierei veguèron la revirada deis assais de reformas e l'aparicion d'una oposicion politica armada en lucha còntra lo govèrn. Se desvolopèt una agitacion permanenta que causèt una premiera revòuta còntra lo regim en 1905 permetent l'establiment d'una monarquiá constitucionala. Pasmens, aqueu sistèma mau capitèt e lei difficultats russas durant la Premiera Guèrra Mondiala entraïnèron un procès revolucionari novèu en 1917. Aqueu darrier rebutèt lo govèrn dau tsar en febrier de 1917. Un Govèrn Provisori li succediguèt mai sa volontat de contuniar la guèrra se turtèt a la populacion qu'exigiguèt la fin dei combats. Ansin, en octòbre, lei Bolchevics de Lenin capitèron de prendre lo poder.
Aquò marquèt lo començament d'una guèrra civila lònga entre lei Bolchevics e seis enemics que gropèron la màger de seis adversris politics. Pas capables de s'organizar, aquelei darriers foguèron replegats entre 1918 e 1919 e batuts dins lo començament deis annadas 1920 permetent la consolidacion dau govèrn dei Bolchevics que proclamèron la fondacion de l'Union Sovietica lo 30 de decembre de 1922.
Somari
- 1 La fin de l'Empèri Rus e sei causas
- 1.1 Lo blocatge dau regim imperiau
- 1.2 La rompedura de la societat ambé l'Empèri
- 2 La Premiera Guèrra Mondiala e l'afondrament de l'Empèri
- 3 La revirada dau Govèrn Provisòri
- 4 La Guèrra Civila Russa
- 5 La Reconstruccion dau país e la consolidacion dau poder novèu
- 6 Referéncias e nòtas
- 7 Bibliografia
La fin de l'Empèri Rus e sei causas[modificar | modificar la font]
Lo blocatge dau regim imperiau[modificar | modificar la font]
La guèrra de Crimèa (1853-1856), qu'opausèt l'Empèri Rus ai fòrças britanicas e francesas, foguèt revelatora de sei dificultats, de son declin relatiu e de son retard economic e tecnologic. Ansin, la segonda mitat dau sègle XIX veguèt divèrseis assais de reformas de modernizacion que van finalament mau capitar en rason de l'evolucion rapida de la societat e de l'immobilisme e dau conservatisme de la màger part deis elèits politics.
L'evolucion de la societat russa[modificar | modificar la font]
La segonda mitat dau sègle XIX veguèt de transformacions importantas dins la societat russa ai nivèus demografics e economics que van entraïnar una desirança de cambiaments dins lo sistèma politic dau país.
La premiera transformacion regardèt la demografia de l'Empèri qu'aumentèt fòrtament de 1869 a 1913 per passar de 80 milionsa 170 milions d'abitants. D'efèct, la populacion rurala aumentèt de 65% entre 1861 e 1890 enterin que la populacion urbana evolucionèt de 11 a 17%. Aquò causèt una baissa de la superficia cultivada per cada familha entraïnant de riscs acreissuts de famina en cas de recòlta marrida o un endeutament superior. Ansin, en 1900, quatre milions de païsans avián perdut sei tèrras per formar un grop d'obriers agricòla que venguèt una fònt d'agitacion[1] e doas economias ruralas diferentas se formèron donc pauc a pauc :
- una agricultura de tipe capitalista que se desvolopèt principalament en Ucraïna a l'entorn de tecnicas modernizadas coma l'utilizacion d'engrais.
- una agricultura de païsans paures que devián vendre una partida de la recòlta per pagar seis impòsts.
De son caire, l'estructura de la populacion urbana se transformèt en causa de son aumentacion e de l'aparicion d'un proletariat novèu format per leis obriers dei premiereis indústrias russas capitalistas. Aqueu proletariat demorèt limitat (3 milions de personas) mai fòrça concentrat dins solament quauquei vilas (Moscòu, Sant Petersborg, Varsòvia...). Lei condicions de vidas i foguèron malaisadas, lei salaris bas e leis emendas disciplinàrias importantas.
Au nivèu economic, Russia conoguèt un desvolopament fòrt a partir deis annadas 1880. Aqueu darrier foguèt principalament dirigit per d'iniciativas de l'Estat que remplacèt una borgesiá tròp febla e limitada. La prioritat foguèt donc donada ais industrias de talha importanta e ais infraestructuras ferroviàrias. Se veguèt rapidàment de resultats estent que l'industria russa capitèt de passar aquela de l'industria francesa tre lo començament dau sègle XX. Pasmens, la produccion de bens de consomacion foguèt negligida e abandonada a l'artisanat locau.
L'ensems de seis evolucions suscitèt una desirança e de besonhs de reformas que van venir una tematica majora de la politica russa de la segonda mitat dau sègle XIX e durant lei premiereis annadas dau sègle XX. Pasmens, lei govèrns successius foguèron pas capables d'i donar una respònsa apropriada.
L'immobilisme dau govèrn[modificar | modificar la font]
Fàcia ai transformacions de la societat, leis assais de reformas dau govèrn rus demorèron limitats en causa de l'aparicion de movements armats còntra lo tsar e de l'idèa qu'avián aquelei darriers de lor poder.
Pasmens, lei premiereis annadas dau rèine d'Alexandre II (1856-1881) foguèron marcats per d'esfòrç per modernizar lo país après sa desfacha còntra França e Reiaume Unit. La mesura pus importanta foguèt l'abolicion dau servatge en 1861. 25 milions de païsans obtenguèron lor libertat mai la lèi li donèt pas de tèrras levat d'un ensems pichon reservat a la communautat dau vilatge. Ansin, lei païsans rus demorèron sota lo contraròtle de la borgesiá e l'aristocràcia dei proprietaris agricòlas e dei païsans rcihes (kolaks) e, finalament, la reforma causèt una decepcion granda en aumentat lei dificultats de la màger part de la populacion rurala.
D'autrei reformas foguèron realizadas dins l'administracion, l'armada, la justiciá e l'ensenhament fins a l'atemptat mancat en 1866 còntra lo tsar. Leis institucions principalas dau regim (aristocràcia, Glèisa, administracion...) aprofichèron la situacion per encausar la politica de reformas e l'aplantar. La polícia secrèta foguèt cargada de la repression dei movements politics d'oposicion. Aquò foguèt renforçat per la mòrt d'Alexandre en 1881, finalament victima d'un atemptat capitat que sei successors, Alexandre III (1881-1894) e Nicolau II (1894-1917), se veguèron coma dei rèis de drechs divins titulars d'una mission divina. Pensavan donc aver pas lo drech de la modificar entraïnant un blocatge de la vida politica fins a 1917.
La rompedura de la societat ambé l'Empèri[modificar | modificar la font]
L'aparicion d'una oposicion politica[modificar | modificar la font]
Vèrs la fin dau sègle XIX, leis evolucions economicas de Russia e lo blocatge de seis institucions politicas venguèron la fònt de l'aparicion d'una oposicion politica novèla que va se reorganizar e s'estructurar a l'entorn de tres tendàncias principalas :
- lei pus nombrós èran lei liberaus que formavan tanben lo grop pus organizat. Recrutant dins una partida de la noblesa e dins lei professions liberalas, seis objectius son l'instauracion d'una monarquiá constitucionala e la reconaissança de certanei libertats individualas. Formèron un partit clandestin en 1904.
- lo Partit Obrier Sociau-Democra de Russia (POSDR) que se formèt en 1898 a l'entorn dei divèrsei grops marxistas rus. Implantat dins lo proletariat urban, se devesiguèt en 1902-1903 entre Bolchevics e Menchevics.
- lo Partit Socialista-Revolucionari (SR) que se formèt ofiacialament en 1902 per la reünion de grops favorables a un socialisme agricòla. Fòrça engatjat dins la lucha armada e popular dins lei campanhas, aqueu movement mau capitèt d'organizar un partit estructurat au nivèu nacionau.
La reorganizacion d'aquelei partits entraïnèt una recrudescéncia de l'agitacion còntra lo regim amb una aumentacion dei grèvas e deis atemptats, coma per exemple, l'assassinat de ministres per de membres dau Partit Socialista-Revolucionari.
La Revolucion de 1905 e la formacion d'una assemblada legislativa[modificar | modificar la font]
La Revolucion mancada de 1905 marquèt la rompedura dau ligam entre lo tsar e la màger part de la populacion. D'efèct, aquela annada foguèt caracterizada per una crisi importanta dau regim qu'èra afeblit au nivèu economic per la crisi mondiala de 1900-1904 e au nivèu militar per la desfacha còntra lei Japonés. Enfin, una recòta marrida en 1904-1905 entraïnèt una explosion populara.
Acomencèt lo 22 de genier de 1905 per la repression saunosa d'una manifestacion pacifica portairitz d'una suplica au tsar. Aqueu chaple marquèt la fin dau mite dau tsar paire de son pòple e entraïnèt una propagacion de la revòuta dins lo rèsta dau país. En març, lo premier soviet foguèt creat per leis obriers d'Ivanovo e lo movement ganhèt la flòta militara de la Mar Negra ambé la mutinariá dau cuirassat Potemkine lo 27 de junh. Enfin, divèrsei pòples dei regions frontalieras de l'Empèri coma Polonha acomencèron de manifestar.
Per desamorsar la crisi, lo tsar deguèt aceptar de crear una assemblada legislativa e de reconóisser certanei libertats democratics. Ajudat per una repression eficaça dei partits d'oposicion politica, aquò permetèt d'entornar lo calme dins l'Empèri au començament de 1906. De mai, lei capacitats dei partits revolucionaris foguèron provisoriament demenidas.
La revirada de la monarquiá constitucionala[modificar | modificar la font]
Maugrat lei concessions obtengudas per la revòuta de 1905, apareguèt rapidament que lo tsar èra decidit de conservar lo sistèma politic existent de l'autocràcia. Lo mòde d'eleccion foguèt donc creat per donar un avantatge decisiu ai candidats dau govèrn. De mai, l'assemblada foguèt egalament dissoluda quatre còps entre 1906 e 1912. Cada còp, un mòde novèu permetèt la formacion d'una majoritat pus importanta en favor dau tsar.
Lei reformas foguèron donc gaire nombrosas. La principala foguèt l'adopcion d'una lèi agricòla per assaiar de desvolopar una classa mejana de païsans gràcias a l'encoratjament de la proprietat privada, la redistribucion de tèrras e una ajuda per la modernizacion dei tecnicas. Pasmens, lei beneficiaris d'aquela iniciativa foguèron principalament lei païsans ja aisats e leis inegalitats aumentèron cuasant divèrsei rancunas tenaças.
La Premiera Guèrra Mondiala e l'afondrament de l'Empèri[modificar | modificar la font]
Lei dificultats russas[modificar | modificar la font]
Coma dins leis autrei país europèus, lo començament de la Premiera Guèrra Mondiala veguèt la formacion d'una Union Sacrada a l'entorn dau tsar. Pasmens, lo mobilizacion puei lei desastres militars van entraïnar la desorganizacion de l'Empèri. Per exemple, la màger part de l'agricultura manquèt de man d'òbra e l'avitalhament dei vilas foguèt tocada tre la prima de 1915. En 1916, l'incompeténcia de l'administracion e dei generaus entraïnèt lo basculament dins l'oposicion de la Douma onte lei liberaus e lei conservators moderats s'alièron per exigir la formacion d'un govèrn novèu. D'incidents grèus aguèron luòc dins lo país que lo cap, isolat dins son quartier generau aviá perdut la realitat e van entraïnar una revòuta populara còntra lo regim.
La Revolucion de Febrier[modificar | modificar la font]
La revòuta decisiu còntra lo regim aguèt luòc a la fin dau mes de febrier de 1917. Entraïnèt la fin de la dinastia lo 3 de març e la formacion d'un govèrn provisòri per la Douma ambé l'objectiu de contuniar la guèrra. D'efèct, lo 23 de febrier de 1917, una manifestacion pacifica regardant lei problèmas d'avitalhament se transformèt en insureccion. Lo 27 de febrier, la polícia tirèt sur leis insurgents mai l'armada demorèt esitanta. Son passatge dins lo camp de l'insureccion causèt lo basculament dei combats. Lo 28, leis unitats de la Gàrdia permetèron ais abitants de prendre leis armas entrepausadas dins leis arsenaus de la capitala enterin que leis autreis vilas principalas de l'Empèri se revoutèron. Nicolas II deguèt abdicar sota la pression de sa familha qu'assaièt de conservar lo poder fins a la renonciacion dau grand-duc Michèu. Lo govèrn foguèt assumit per la Douma que formèt un Comitat provisòri lo 28 defebrier que venguèt Govèrn provisòri lo 2 e venguèt l'autoritat principala dau país l'endeman.
La revirada dau Govèrn Provisòri[modificar | modificar la font]
La revirada de la contuniacion de la guèrra[modificar | modificar la font]
Arpès la Revolucion de Febrier, dos poders diriguèron Russia. Lo principau foguèt lo Govèrn Provisori qu'èra format per la Douma. Lo segond foguèt lo Comitat executiu dau Soviet de Petrograd. Òr, lei dos èran opausats sus l'estrategia de seguir. Fòrça legalista, lo Govèrn Provisori refusèt de realizar la màger part dei reformas esperadas per pas usurpar lei prerrogativas de l'assemblada constituenta que deviá èsser elegida a la fin de la guèrra. En revenge, voliá contuniar la guèrra ambé leis Aliats. Ansin, lo Govèrn Provisori mau capitèt de dirigir Russia car foguèt rapidàment desbordat per de manifestacions violentas.
Lo 5 de mai, lo prince Lvov deguèt modificar son govèrn quand son Ministre de la Guèrra annoncièt que Russia respectariá seis engatjaments internacionaus e contuniariá lei combats. Una aliança formada dei liberaus, dei SR e dei Mencheviks prenguèt adonc lo poder a decidiguèt de preparar una ofensiva majora còntra leis Alemands (ofensiva de Julhet) que s'acabèt per un desastre militar. Enterin, la situacion sociala e l'agitacion dei pòples frontaliers pejorèron entraïnant la fin dau govèrn Lvov que foguèt remplaçat Kerenski.
Kerenski decidiguèt de luchar còntra lei Bolchevics qu'avián agut un ròtle primordiau dunrat lei manifestacions dau mes de julhet de 1917. Pasmens, aquela politica poguèt pas empachar la radicalizacion de la populacion au profiech dei Bolchevics. De mai, permetèt ai movements conservators de s'organizar a l'entorn dau generau Kornilov. Entre lo 8 e 10 de setembre, aqueu darrier assaièt de rebutar lo Govèrn Provisòri per acabar la revolucion ambé lo sostèn de l'armada. Per se defendre, Kerenski deguèt s'aliar ambé lei milícias obrieras enquadradas per lei Bolchevics qu'aprofichèron la situacion per obtenir la liberacion de sei presoniers. L'ofensiva de Kerenski foguèt replegada a partir de la mitat de setembre de 1917. Sei fòrças se retirèron vèrs lo sud laissant lei Bolchevics venceires e lo govèrn de Kerenski fòrça afeblit e descreditat.
La Revolucion d'Octòbre[modificar | modificar la font]
L'afebliment de Kerenski e la desfacha deis elements conservators gropats a l'entorn dau generau Kornilov donèt l'occasion de rebutar lo govèrn tre la mitat de setembre de 1917. Pasmens, la presa dau poder necessitèt d'esperar sièis setmanas de negociacions au Congrès Panrus dei Soviets onte lei Bolchevics aguèron la majoritat (390 elegits sus 670) per legitimar lo còp d'estat. D'efèct, Lenin deguèt faciar l'oposion de Zinoviev e de Kamenev e obtenguèt solament lo vòte necessari lo 23 d'octòbre. Enterin, Trotski aviá organizat un Comitat Revolucionari e reüniguèt de tropas. Ansin, lo 25 d'octòbre de 1917, 25 000 Bolchevics prenguèron pacificament lei ponchs estrategics de la capitala. Quauquei tirs dau crosaire Aurora còntra lei posicions dei tropas dau Govèrn Provisòri entraïnèt la fugida d'aqueu darrier. L'endeman, lei deputats non bolchevics dau Congrès dei Soviets se retirèron per protestar permetent a Lenin d'obtenir l'aprovacion unanima de la presa dau poder.
La Guèrra Civila Russa[modificar | modificar la font]
Lo programa comunista[modificar | modificar la font]
Lo programa dei Bolchevics permetèt d'explechar lei contradiccions de la politica dau Govèrn Provisori. Sei principis èran de demandar la patz, de donar lei tèrras ai soviets de païsans, de donar lo contraròtle de l'industria ai soviets d'obriers e de nacionalizar lei bancas. La màger part d'aqueu programa foguèt realizada après la Revolucion d'Octòbre :
- lo decrèt sus la patz foguèt adoptat lo 25 d'octòbre de 1917. Prepausèt una patz sensa annexion e reparacion. Son objectiu èra de preparar la revolucion mondiala gràcias a la fin de la guèrra entre lei poissanças imperialistas.
- lo decrèt sus la tèrra enebiguèt la granda proprietat agricòla que lei domenis foguèron nacionalizats sensa indemnisacion. En revènge, lei païsans koulaks, a condicion que cultivèsson sei tèrras, foguèron esparnhats.
- lo contraròtle obrier deis industrias foguèt establit lo 1èr de novembre. De soviets, ambé de majoritats favorablas ai Bolchevics, foguèron creats dins cada fabrica per assegurar lor direccion.
- lo decrèt sus lei Nacionalitats establiguèt l'egalitat dei pòples de l'Empèri. Pasmens, se turtèt ai desirança d'independéncia d'unei populacions vivent dins lei regions frontalieras, coma Polonha, onte de guèrras acomencèron rapidàment entre lei Bolchevics e leis independentistas.
Aquelei mesuras foguèron completadas en decembre per la nacionalizacion dei bancas, l'afirmacion de l'egalitat dei sèxes o l'adopcion dau matrimòni e dau divòrci civil. Aquò permetèt d'establir de ligams solids entre lei Bolchevics e la màger part dau rèsta de la populacion mai decidiguèt leis autrei faccions de la vida politica russa de preparar la guèrra còntra lo govèrn novèu.
La desfacha dei Blancs e de seis aliats[modificar | modificar la font]
La guèrra civila acomencèt oficialament lo 19 de genier de 1918 quand lei Bolchevics dispersèron l'assemblada constituenta elegida durant lei darriers jorns dau govèrn Kerenski. Comprenent rapidàment que podián pas contuniar la guèrra exteriora enterin que la lucha interiora per lo poder, lei Bolchevics decidiguèron donc de conclure la patz ambé leis Empèris Centraus e de crear una armada novèla per la guèrra civila. De mai, mobilizèron l'economia dei territòris sota lor contraròtle per assegurar l'avitalhament dei vilas e dei tropas.
D'efèct, maugrat lei succès comunistas dins lei vilas principalas de Russia dins lo corrent de la Revolucion d'Octòbre, la màger part dau país demorava en 1918 sota lo contraròtle de seis adversaris. Aquelei darriers, que foguèron dichs « Blancs », assaièron de reprendre lo poder ai Bolchevis que formèron lo camp dei « Roges ». Aquela guèrra civila s'acabèt en 1923 per la victòria dei Roges qu'aprofichèron l'abséncia d'unitat dei Blancs[2].
Pasmens, lei premiers mes dei combats foguèron malaisats per lo govèrn bolchevic. D'efèct, au començament de la Guèrra Civila, lei Bolchevics devián luchar còntra uneis enemics mai o mens aliats :
- lei fòrças russas blancas qu'èran principalament formadas per leis unitats militaras opausadas ai comunistas (Mencheviks, partisans dau tsar...).
- lei fòrças dei minoritats de l'Empèri Rus que luchavan per obtenir lor independéncia.
- lei fòrças d'avanturièrs coma lo baron Ungern-Sternberg.
- lei tropas mandadas per lei poissanças majoras (Reiaume Unit, França, Japon...) e leis estats vesins (Polonha...) de Russia per ajudar lei Blancs[3].
Ansin, dins lo nòrd, lei Britanics sostenguèron lo govèrn de Russia dau Nòrd a Arkhangelsk e Mormansk obligant lei Roges de transferir la capitala russa a Moscòu. En Siberia, lei Japonés e leis Estatsunidencs prenguèron lo contraròtle de la província maritima e contunièron d'avançar de lòng dau Transiberian. Pasmens, en realitat, leis Estats Units èran principalament preocupats per lei progrès de son aliat que par la victòria eventuala dei Bolchevics. Favorizèron donc una retirada negociada meme se certanei ciutats demorèron sota occupacion japonesa fins a 1925. Dins lo sud, lei Britanics ataquèron en direccion de Bakó e prenguèron la vila. Enfin, lei doas menaças principalas èran l'insureccion d'Ucraïna a l'oèst e l'armada dau govèrn de Samara disposava de tropas importantas dins lei monts Orals.
Lei fòrças comunistas capitèron de resistir fins a la retirada dei tropas aliadas en 1919. D'efèct, lei soudats aliats foguèron sensiblas a la propaganda comunista e divèrsei mutinariás aguèron luòc coma, per exemple, dins la flòta francesa d'Odessa. De mai, entre 1918 e 1919, l'armada dei Roges realizèt de progrès dins son organizacion e son comandament sota la direccion de Trotski que li permetèt d'aprofichar la manca de coordinacion dins leis ofensivas blancas per resistir e contratacar. Ansin, l'armada dau generau Koltchak ataquèt en març de 1919 e foguèt esquichada en novembre. Puei, entre mai de 1919 e març de 1920, foguèt lo torn dau generau Denikine sus lo teatre ucraïnian e enfin aqueu de Iodenitch dins lo nòrd entre mai e octòbre de 1919.
A partir de 1920, lei Bolchevics aguèron donc l'avantatge dins lei combats interiors. En 1921, la fin de la guèrra còntra lei Polonés, batuts a Kiev mai venceires sus la Vistula, va marcar l'element decisiu qu'entraïnèt la victòria finala dei Bolcheviks. D'efèct, aquò permetèt lo mandadís de tropas bolchevicas sus leis autrei frònts. En novembre de 1920, la darriera armada blanca deviá donc abandonar Crimèa. Se dispersèt en Euròpa maugrat leis esfòrç de son cap per tornar començar la lucha. En 1921, lei fòrças d'Ungern-Sternberg foguèron vencudas dins la region dau lac Baikal. Enfin, en 1922, lei Bolchevics prenguèron lo contraròtle dau Caucàs, especialament de l'estat menchevik de Georgia. En revènge, lei guèrras exterioras s'acabèron per de patz negociadas e lei BOlchevics deguèron aceptar de pèrdas territòrialas importantas a respèct dei frontieras russas de 1914, especialament l'independéncia dei regions pus occidentalas coma Polonha, lei tres estats baltas e Finlàndia.
La Reconstruccion dau país e la consolidacion dau poder novèu[modificar | modificar la font]
Après lei combats pus importants entre 1918 e 1919, lei Bolchevics capitèron de consolidar lor poder per de reformas economicas e per l'eliminacion deis oposicions intèrnas au movement.
Lei reformas economicas[modificar | modificar la font]
En 1921, Russia èra devastada per lei combats e la situacion economica èra catastrofica. Lei pèrdas umanas entre 1914 e 1921 son estimadas entre 8 e 10 milions de mòrts e lei vilas an conegut un declin fòrça important durant lo periòde. Per exemple, Petrograd a perdut dos terç de sa populacion e Moscòu la mitat. La classa obriera foguèt decimada e la produccion industriala aviá demenida de 80% a respèct de 1913. Enfin, la recòlta agricòla de 1921 foguèt marrida causant una famina grèva.
En fàcia d'aquelei dificultats economicas, de revòutas aguèron luòc dins lei campanhas. Lo Xen Congrès dau Partit decidiguèt donc d'abandonar la politica dicha dau Comunisme de Guèrra adoptada durant lei combats còntra leis armadas blancas. En plaça, foguèt creada la NEP (per "Politica Economina Novèla") que l'objectiu èra de renforçar l'aliança entre lei païsans e leis obriers que desirava Lenin. La nacionalizacion dei tèrras venguèt pus sopla : se l'Estat es totjorn lo proprietari teoric dei tèrras, lei païsans podòn leis arrendar e lei transmetre coma una proprietat. De mai, lei païsans obtenguèron lo drech de vendre liurament sei produccions. Au nivèu industriau, la màger part deis entrepresas (88%) foguèron privatizadas, especialament leis estructuras que tenián mens de 20 obriers. Leis establiments pus grands poguèron veire lor gestion fisada a d'entrepreneires privats o estrangiers.
Aquelei mesuras foguèron consideradas coma de regressions per una partida importanta dei militants bolchevics. Pasmens, Lenin va obtenir de resultats economics decisius que van permetre de restaurar lei nivèus de produccion de l'agricultura d'avans la guèrra tre l'annada 1924. L'industria capitèt tanben de tornar entraïnar. Ansin, la produccion de bens de consomacion de 1924 representèt 75% d'aquela de 1913. Enfin, au nivèu sociau, la jornada de 8 òras foguèt legalizada e la populacion dei vilas aumentèt tornarmai après son declin. Fin finala, aquò permetèt de consolidar e de legitimar lo poder bolchevic que poguèt annonciar la fondacion de l'Union Sovietica a la fin de 1922.
L'eliminacion de l'oposicion intèrna[modificar | modificar la font]
En fòra de son òbra economica, lo poder bolchevic foguèt tanben renforçada per l'eliminacion dei faccions opausadas a sa politica dins lo Partit en 1921. D'efèct, lo començament d'aquela annada veguèt la repression de la Revòuta de Cronstadt e la renonciacion dei partisans de l'Oposicion Obriera, principala faccion organizada d'oposicion dins lo Partit, a sei projèctes de reformas.
La Revòuta de Cronstadt (28 de febrier - 18 de març de 1921) se debanèt durant la crisi politica causada per lei dificultats economicas qu'aguèron luòc vèrs la fin de la Guèrra Civila. L'illa qu'assostava una basa navala e 14 000 obriers e soudats se revoutèt còntra la confiscacion dau poder per lei Bolchevics ai crits « Viva lei Soviets ! A bas lei BOlcheviscs ! ». Après una resisténcia acarnada a l'assaut dei tropas de l'Armada Roja entre lo 7 e lo 17 de març, lo movement foguèt esquichat marcant la fin de l'influéncia politica dei movements obriers dins l'eissida de la revolucion.
Enterin, lo Xen Congrès dau Partit, lei militants decidiguèron d'enebir lo fraccionisme. Aquò obligiguèt lei partisans de Trotski e subretot de l'Oposicion Obriera, demandant lo retorn de l'autogestion obriera dins leis entrepresas, d'aceptar la NEP o de riscar l'exclusion. Aquela decision causèt una premiera epuracion dau Partit que leis efectius demeniguèron de 750 000 en 1921 a 412 000 en 1924 e renforcèron lo poder dau Partit que lo Comitat Centrau Executiu venguèt l'organe centrau de l'Union Sovietica en gestacion.
Referéncias e nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Entre 1910 e 1914, leis autoritats comptèron 13 000 revòutas localas dins lei regions agricòlas.
- ↑ Quauquei guerilhas capitèron de resistir fins a 1925 dins certanei regions de Siberia.
- ↑ Fins a sa desfacha de 1918, Alemanha aguèt un ròtle similar, especialament en Ucraïna.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Acton, Edward, Vladimir Cherniaev e William G. Rosenberg, A Critical Companion to the Russian Revolution, 1914–1921, Edicion Bloomington, 1997.
- (en) Beckett, Ian F.W., The Great war (2 ed.), Edicion Longman, 1997. ISBN 1405812524. [1]
- (en) Robert Paul Browder, Aleksandr Fyodorovich Kerensky, The Russian Provisional Government, 1917: documents, Edicions Stanford University Press, 1961. ISBN 9780804700238. [2]
- (en) Cambridge History of Russia, vol. 2–3, Edicions Cambridge University Press. ISBN 0-521-81529-0 (vol. 2) ISBN 0-521-81144-9 (vol. 3).
- (en) Figes, Orlando, A People's Tragedy: The Russian Revolution 1891–1924, ISBN 0-670-85916-8.
- (en) Fitzpatrick, Sheila, The Russian Revolution, Edicions Oxford University Press (2a edicion), 199 paginas. ISBN 0-19-280204-6.
- (en) Lincoln, W. Bruce, Passage Through Armageddon: The Russians in War and Revolution, 1914–1918, 1986.
- (en) Malone, Richard, Analysing the Russian Revolution, p. 67, Edicions Cambridge University Press, 2004. ISBN 0-521-54141-7.
- (en) Pipes, Richard, The Russian Revolution, 1990.
- (en) Robert Service, A history of modern Russia from Nicholas II to Vladimir Putin, Edicions Harvard University Press, 2005. ISBN 9780674018013. [3]
- (en) Steinberg, Mark, Voices of Revolution, 1917, Edicions Yale University Press, 2001.
- (en) Tames, Richard, Last of the Tsars, Edicions Pan Books Ltd 1972. ISBN 9780330029025.
- (en) Wade, Rex A., The Russian Revolution, 1917, Edicions Cambridge University Press, 2005. ISBN 9780521841559. [4]
- (fr) Oskar Anweiler, Les Soviets en Russie, Gallimard, 1997.
- (fr) Edward Hallett Carr, La Révolution bolchevique, 1917-1923, 3 vol., Minuit, París, 1969-1974.
- (fr) François-Xavier Coquin, La Révolution russe, PUF, coll. « Que sais-je ? », París, 1962, 128 paginas.
- (fr) Hélène Carrère d'Encausse, Lénine, Fayard, 1998.
- (fr) Isaac Deutscher, La Révolution inachevée : cinquante années de révolution en Union soviétique, 1917-1967, Robert Laffont, 1967.
- (fr) Marc Ferro, La Révolution de 1917, 2 vol., Aubier, Paris, 1967, 1092 paginas.
- (fr) Orlando Figes, La Révolution russe. 1891-1924 : la tragédie d’un peuple, Edicions Denoël, 2007.
- (fr) Rosa Luxemburg, La Révolution russe, setembre de 1918, reedicions "Éditions de l'Aube", coll. « l'Aube poche essai », 2007, 72 paginas.
- (fr) Martin Malia, Comprendre la Révolution russe, Seuil, 1980.
- (fr) John Silas Reed, Dix jours qui ébranlèrent le monde, 1919, reedicion "Éditions sociales", Paris, 1958, 376 paginas.
- (fr) Rudolf Rocker, Les Soviets trahis par les bolcheviks, 1921.
- (fr) Leonard Bertram Schapiro]], Les Bolcheviks et l'opposition. Origines de l'absolutisme communiste (1917-1922), Les Iles d'Or, Paris, 1957, 297 paginas.
- (fr) Victor Serge, L'An I de la révolution russe. Les débuts de la dictature du prolétariat (1917-1918), 1930, reedicion "La Découverte", Paris, 1997, 521 paginas.
- (fr) Leon Trotski, Histoire de la révolution russe, 2 vol., 1930, reedicion "Éditions du Seuil", 1950.
- (fr) Voline, La Révolution Inconnue, Livre premier : Naissance, croissance et triomphe de la Révolution russe (1825-1917), Éditions Entremonde, Lausanne, 2009. ISBN|978-2-940426-02-7.
- (fr) Nicolas Werth, 1917 : la Russie en révolution, Gallimard, coll. « Découvertes », 1997.


text:
Citerne (Somme)
Chitèrne (Sonme) en picard ( Citernes en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Implantada a l'oèst del departament, al encreuament de l'ais Nòrd-Sud en connectant Frucourt (direccion Abbeville) a Mérélessart (direccion Hornoy-lo-Bourg) e de l'ais Es-Oèst en connectant Hallencourt e Forceville-en-Vimeu (direccion Oisemont per la rota départementale « RD 53 »).
Implantée à l'ouest du département, au croisement de l'axe Nord-Sud reliant Frucourt (direction Abbeville) à Mérélessart (direction Hornoy-le-Bourg) et de l'axe Est-Ouest reliant Hallencourt et Forceville-en-Vimeu (direction Oisemont par la route départementale « RD 53 »).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
S'es trobat traces d'una granda villa gallo-romaine[1].
On a trouvé des traces d'une grande villa gallo-romaine[1].


text:
Sant Nazari (Narbonés)
Sant Nazari es una comuna occitana del Narbonés (Lengadòc) situada dins lo departament d'Aude e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge de l'airal urban de Narbona situat dins la plana del Narbonés e bordada pel rii Aude prèp del jonhent amb l'Orbiu. Se trapa a 1,5km du Canal de las Doas Mars.
Lo Somalh es en partida sus la comuna
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Viticultura: Corbièras
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personas ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- Francois Sangalli, internacional de rugbi de XV.