text:
Tamborin de còrdas
Lo tamborin de còrdas qu'ei un instrument de musica de còrdas picadas tradicionau de Bearn e d'autes país occitan, deu Bascoat e d'Aragon. Qu'ei constituit d'ua caisha de resonància, de còrdas bèras e tienudas sus un pontet e acordadas au mejan de cavilhas bèras plantadas suu costat deu som de l'instrument. Las còrdas que son trucadas au mejan d'ua bagueta mentre que l'instrument ei sostienut dab un braç en bèth deishar l'auta man libra entà jogar d'ua flabuta de tres horats qui lo tamborin e deu justament acompanhar.


c: text/html

text:
159
Li Cansoun d’Amour en Prouvènço.
Li libret dóu Ventour.
Felibre e Reneissènço d’O.
Lou cansounié.
Me dison Camarina.
Tiatre de Prouvènço, d’O e de Catalougno.
De l’aubo au calabrun.
Glaude Seignolle.
Jan Castagno.
159
Li felibre en soun tèms e la Reneissènço d’O
Que li libre sus la Reneissènço Prouvençalo e d’O au siècle 19 se poscon trouva à mouloun, es un bèn pèr tóuti lis afouga de la culturo nostro. Demié d’autre, avèn leva de Reinié Jouveau, Histoire du Félibrige (1876-1914) e de Simoun Calamel e Doumenique Javel, La langue d’Oc pour étendard, Toulouse, Privat, 2002. Mai, vuei, avèn de parla d’un que vèn tout bèu just de creba l’iòu, bord qu’aquest estùdi, à despart, es vertadieramen necite pèr tóuti li que volon avança mai liuen dins la coumprenènço de l’istòri nostro, s’agis de Les Félibres et leur temps - Renaissance d’Oc et Opinion - 1850/1914, de Felipe Martel.
Lou reviéuda de la lengo d’O
La valour majo d’aquel oubrage, que lou desseparo de tóuti lis autre, tèn dins sa naturo : es un pres-fa scientifi, bord que s’agis de la publicacioun d’uno tèsi d’Estat d’istòri, aléujado pèr èstre à la pourtado d’un publi mai larg que lou dis especialisto dis Universita.
Aléuja qu’aléuja, rèsto pamens un libre drud de 690 pajo. Felipe Martel fuguè carga de recerco au C.N.R.S. (Cèntre Naciounau de la Recerco Scientifico) e, aro, es proufessour à l’Universita Pau-Valéry de Mount-Pelié. Sa tèsi la preparè, d’annado à-de-rèng, souto l’empento de Maurise Agulhon, lou mèstre de l’istòri countempourano qu’acabè, pièi, sa carriero en Sourbouno.
Aquéu travai d’aqui mostro coume lis escrivan recampa darrié Frederi Mistral assajèron de tourna faire, de la lengo d’O, la lengo de la creacioun literàri la mai nauto, ço qu’èro estado dóu tèms di Troubadou. Se vèi coume li gènt de soun epoco lis an percebu, ço que n’an di, autambèn dins soun endré coume à Paris, capitalo dóu sistèmo culturau francés.
Mai lou proujèt d’aquélis escrivan a trepassa l’aventuro literàri pèr se trouba dins lou camp pouliti e istouri. Frederi Mistral e sis ami, dins uno Franço que ié segnourejo l’idèio de l’indivisibleta, fan lume sus lou proublèmo de la diversita di lengo de Franço. Pièi, l’estùdi douno à vèire si demando pèr lou prouvençau, la lengo d’O, mai, autambèn, pèr la decentralisacioun coume pèr lou federalisme.
De Diouloufet à Mistral
Dis annado 1850 à 1914, l’oubrage seguis li piado de la Reneissènço literàri nostro e li reacioun qu’aquelo d’aqui coungreio dins l’oupinioun. Gafo emé li dato! S’agis, aqui, d’un estùdi sus la chourmo d’escrivan acampado à l’entour de Mistral e que ié disien Felibrige. Es pèr acò que lou titre entameno l’estùdi en 1850. Mai Felipe Martel esplico proun, dins lou chapitre Naissance de la Renaissance que la Reneissènço vertadiero dis escri dins la lengo nostro a coumença bèn avans. Lou Sestian Diouloufet alargo si Magnans en 1819, Lou Troubadour natiounaou dóu Tarascounen Desanat parèis en 1830, Las Papilhotos de Jasmin d’Agen soun de 1835, lis escrivan marsihés s’atrobon à mouloun e dintre éli, la proumiero edicioun dóu cap d’obro de Vitour Gelu, si Cansoun, es de 1840. E parié pèr la prèisso, la debuto dóu journau semanié marsihés de Desanat, Lou Bouil-abaisso se fai en 1841.
Maiano-Paris-Maiano, Terminus
Felipe Martel acabo si recerco emai soun libre sus l’annado 1914. Pèr acò, vesèn dos causo : la proumiero, es que, pèr lis especialisto universitàri de l’istòri countempourano, lou siècle 19en s’acabo aquesto annado, pèr fa plaço au siècle 20en, la segoundo tèn dins la despartido de Frederi Mistral, lou 25 de mars de 1914. Uno epoco diferènto pèr lis aparaire de la Culturo Prouvençalo coumenço. La tèsi bastido pèr Felipe Martel se partis en quatre. Chasco partido, à la grosso, seguis uno perioudisacioun e soun titre n’en pourgis lou sujèt. Rescountren, à-de-rèng : Le décor et les acteurs, À la conquête de Paris, Paris et le joujou Félibrige , Paris-Maillane, Terminus.
La bibliougrafìo de 27 pajo es interessanto pèr tóuti li que volon cava mai founs dins l’istòri de la Reneissènço prouvençalo. Se ié podon trouva autambèn la B.N.F. (Biblioutèco naciounalo de Franço) (Paris) coume lis Archiéu despartamentau dis Àutis-Aup, di Bouco-de-Rose, de Droumo, de Gard, d’Erau, de Vaucluso, lou Museon Arlaten, la Mediatèco Ceccano (Avignoun), lou Palais dóu Roure, lou Museon Mistral de Maiano, emé, chasque cop, li referènci coumplèto dis article emplega.
Dins aquesto bibliougrafìo s’atrobon, tambèn, tóuti li courrespoundènci publicado de Mistral e un moulounas de libre à soun prepaus coume tóuti lis article de prèisso publica à Paris, en prouvinço emai à l’Estrangié sus Mistral e lou Felibrige entre 1850 e 1914.
L’ensèn di partido dóu libre pourgis 10 chapitre apassiounant pèr lis afouga di Letro Prouvençalo. D’aquéu tresor de sciènci, se n’en pòu pas faire de resumit bord qu’es trop drud. Aquéu libre s’amerito d’èstre legi e tourna-legi, adounc, n’en vaqui quàuquis escapouloun.
Opération Mirèio
De la dousenco partido de l’estùdi, À la conquête de Paris, ai resumi un tros dóu chapitre proumié que ié dison Opération Mirèio (p.170 à 210). D’ùni que i’a se creson que lou sucès de Mirèio es vengu tout soulet, coume pèr cop d’astre, d’autre, un pau mai assabenta, sabon que Lamartine e soun 40en Entretien de Littérature, pareigu à la mita dóu mes de mai de 1859, i’es pèr quaucarèn.
Lou passage Opération Mirèio retrais de qualita de Mistral , pas gaire couneigudo. D’efèt, en mai d’èstre noste plus grand escrivan (tres epoupèio reüssido), Mistral es un grand coumunicant, un grand ourganisaire. Felipe Martel enrego si piado : bèn avans la sour-tido de Mirèio de l’estamparié Seguin en Avignoun, Mistral s’es emplega de coungreia tout un fube de manobro goustouso.
Lamartine e lou Vergèli de la Prouvènço
Tre febrié de 1856, avans meme lou clava de soun cap d’obro, n’en fai legi un tros à-n-Adòufe Dumas, un Prouvençau tourna-manda en Prouvènço pèr soun ami, lou Menistre Fourtoul, pèr fin de se cura - qu’èro un gros malaut - tout en travaiant pèr recampa de cant poupulàri prouvençau. En avoust de 1858, Mistral decido d’ana à Paris pèr ié trouba un prefacié à sa Mirèio : Quelque gros personnage de la littérature.
Lou qu’es vengu soun ami, Adòufe Dumas, fa parèisse, dins lou journau naciounau La Gazette de France, un article anounciant la mountado à Paris de Mistral, la vengudo dóu Virgile de la Provence. Buta pèr Mistral, Dumas se met en bousco d’un prefacié d’impourtanço pèr Mirèio, emé l’ajudo de l’escrivan nimesen, Jan Reboul. Se pènso, un moumen, à George Sand o Aleissandre Dumas, mai aquéu d’aqui es bounapartisto trop marca. D’un autre biais, Lamartine, éu, mens marca dins si chausido poulitico (mau-grat soun acioun dins la Revoulucioun de Febrié de 1848) gardo un gros prestige literàri. Reboul e Dumas, chascun de soun coustat, prenon lengo emé Lamartine.
Lamartine voudra-ti bèn sousteni l’obro de Mistral? Lou Maianen, après agué fa uno campagno de proumoucioun pèr soun libre à Nime e à Marsiho, arribo à Paris lou 20 de mars de 1859. Fara la virado de tóuti li criti impourtant coume l’escriéu, tre arriba, à Roumanille : Je ferai peu à peu connaissance de tous les illustres […] il s’agit de faire lire Mirèio et d’obtenir des articles de fond.
E l’Opération Mirèio marcho! Sus l’obro mistralenco, 54 article soun publica en 1859, 20 pèr la prèisso prouvençalo, 3 à l’Estrangié, 31 pèr la prèisso parisenco que douno lou la à la critico. Es bèn mai que d’ùnis oubrage francés à sa sourtido : Leconte de Lisle, Poèmes antiques (1852) a pas mai de tres article, coume Baudelaire, Les Fleurs du Mal (1857), quouro Flaubert, emé Madame Bovary (1857) a pas mai de vint article. La prèisso parisenco de gaucho coume la de drecho fai d’article ditirambi sus Mirèio.
Avans tout acò, Adòufe Dumas avié mena Mistral vers Lamartine…La resulto n’en fuguè un cop de tron emé lou 40en Entretien du Cours familier de littérature de Lamartine em’ uno critico estraourdinàri coumparant Mirèio is epoupèio d’Oumero. L’ouperacioun Mirèio a capita bèn. Mai, pèr n’en saupre mai que ço que n’a pourgi ‘quéu resumit, fau se coungousta di 40 pajo que ié soun counsacrado pèr Felipe Martel.
Durbès-nous la caisso!
Dins la partido tresenco, fuguère forço interessa pèr lou chapitre quatren, quouro trato dóu federalisme, dóu regiounalisme e de la decentralisacioun. Es tóuti li premiço de l’óufensivo di Jouine Felibre Federalisto que se vèi d’en proumié, tóuti lis assai, d’annado à-de-rèng, que fuguèron fa, bèn avans lou Manifèste Federalisto legi pèr Amouretti lou 22 de febrié de 1892, davans li felibre parisen acampa.
Lou founs de l’afaire, que d’aiours desseparara li mistralen en dous camp, sènso meme parla di proublèmo de coulouracioun poulitico franceso dis un emai dis autre, es de saupre se se dèvon batre d’en proumié pèr la lengo o pèr lou païs e lou pople que saran li sauvadou de la lengo.
Pèr quant à iéu, me bastara de douna lou quicho-clau de Felipe Martel pèr faire lingueto à nòsti legèire : Le Félibrige ne triomphe pas, mais il ne s’évanouit pas davantage dans le néant. […] Car il y a toutes ces foules. Parmi tous ceux qui suivent les manifestations félibréennes, il y a certes les simples curieux, les goguenards, les malveillants, les passants. Mais il y a aussi ceux qui ont entendu l’appel de la langue […] et qui vont suivre […] près à retrouver à leur tour les rêves et les ambitions de leurs aînés […] Toute la foule de ceux qui de génération en génération participent à l’interminable veillée funèbre de leur langue, qui frappe inlassablement aux parois de son cercueil - POUR QU’ON LUI OUVRE.
1121381

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ajou
Ajou en normand (Ajou en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge del país de Ouche.
Village du pays d'Ouche.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat d'Ajou absorbava entre 1795 e 1800 las tres parròquias : Mancelles[1], Sant Aubin sus Risle[2] e Saint Jacques de la Barre[3].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Notiça de Mancelles sus Cassini
- ↑ Notiça de Sant Aubin sus Rislesus Cassini
- ↑ Notiça de Saint Jacques de la Barre sus Cassini


text:
-215
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -215 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Segonda Guèrra Punica còntra lei Romans qu'evolucionèt vèrs un blocatge de la situacion. D'efèct, après sei victòrias dei darriereis annadas, Annibal Barca e Cartage assaièron de rompre leis alianças entre Roma e leis autrei ciutats d'Itàlia, especialament dins lo sud de la peninsula, e d'obtenir l'ajuda militara de Macedònia. Pasmens, lei ciutats que rompèron l'aliança donèron ges de sostèn important ai Cartaginés e observèron subretot l'evolucion de la situacion. Regardant Macedònia, lei Romans capturèron una ambaissada e descurbiguèron la signatura d'una aliança entre Macedònia e Cartage. Mandèron donc una flòta per blocar lo desbarcament de Felipe II de Macedònia. Sensa sostèn navau, lei Macedonians deguèron donc demorar en Grècia. Enfin, gràcias au mantenement de son aliança ambé Etruria, Ombria e Latium, Roma poguèt mobilizar una armada novèla per protegir la capitala e sa region.
Sus leis autrei teatres de la guèrra, lei Cartaginés mobilizèron de renfòrç importants per Annibal. Pasmens, en causa de la menaça romana sus lei regions d'Espanha, deguèron i mandar aquela armada sota la direccion de Magon Barca. Una autra tropa desbarquèt en Sardenha esperant entraïnant una insureccion còntra lei Romans mai foguèt anientada per leis indigèns. Lei subrevivents capitèron de se retirar vèrs lo sud d'Itàlia ont èran lei fòrças principalas d'Annibal.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Après 220, 219 e 218 avC, quatren viatge d'inspeccion de l'emperaire Qin Shi Huang dins lei províncias de l'Empèri. En particular, visitèt lei regions nòrd e lo litorau.


text:
135
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 135 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Presa de la fortalesa de Betar, qu'èra lo refugi de Shimon bar Kobhka e de sei darriers partisans, per lei Romans. Aquò marquèt la fin de la Revòuta de Bar Kobhka. Après tres annadas de guèrra, la quasi totalitat de Judèa èra estada destruch per lei combats. Segon leis autors romans, lei pèrdas totalas èran de 50 vilas fortificadas e 985 vilatges destruchs e de 580 000 abitants tuats. L'emperaire Adrian ordonèt la destruccion de Jerusalèm que son accès foguèt enebit ai Josieus fins a una data desconeguda.


text:
Actualitats
-
Presentacion a Urt de la collècta filmada sus l'AdorDens l'encastre de la Hèsta de l'Ador, qui's harà au pòrt d'Urt lo dimenge 21 de seteme a 11 òras… Tà’n saber mei
-
Exposicion « (Extra)ordinaire quotidien » suu PCI d'AquitàniaLo MEB (Musèu d'etnografia de l'Universitat de Bordèu) qu'inaugura, lo 18 de seteme 2014, l'exposicion « (Extra)ordinaires quotidiens », consacrada au Patrimòni… Tà’n saber mei
-
Jornada d'estudis 2014 deu CIRIEFLo CIRIEF, Centre internacionau de recèrcas interdisciplinàrias en etnomusicologia de la França, qu'organiza ua jornada d'estudis lo divés 26 de… Tà’n saber mei
-
Trobada « Guillaume d'Aquitaine »La comuna de Peitius qu'arcuelherà los divés 12 e dissabte 13 de seteme ua trobada internacionau au torn de Guilhèm… Tà’n saber mei
- 1
Socializacion
L'InÒc que realiza tribalhs d'engenheria lingüistica, atau com de conselhs individualizats entaus particulars, actors culturaus e sociaus, las associacions e las enterpresas.
Patrimòni numeric
L'InÒc que mia tanben ua mission regionau tà har vàler las ressorças numericas de l’occitan deu patrimòni culturau immateriau en Aquitània e deus fons patrimoniaus ancians.
Toponimia
L'InÒc d'Aquitània qu'a aviat e que co-ordina lo projècte de colleccion aquitana de diccionaris toponimics de las comunas deus cinc departaments aquitans.
Terminologia
La terminologia qu'a un ròtle màger : dar a l'occitan tèrmis navèths e/o dens domènis d’activitats precís entà l'adaptar e descríver mei plan la realitat actuau. L'InÒc qu'a realizat mantun apèr.
Archius & Memòria
L'InÒc Aquitània que mia ua mission regionau qui pertòca a la preservacion e a la valorizacion deu patrimòni sonòr e audiovisuau occitan e de la memòria collectiva en Aquitània.
Cordèra deu libe
L'InÒc que persegueish lo desvolopament de l’ajuda e l’acompanhament de la hialèra deu libe occitan au darrèr de la demanda de sostien deus editors occitans.


text:
21
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 21 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Revòuta de Gàllia en causa d'impòsts jutjats tròp importants. Menada per dos caps gallés romanizats, Julius Florus e Julius Sacrovir, l'insureccion foguèt vencuda dins lei regions deis Ardenas e de la vila d'Autun. Sei dos caps se suicidiguèron per defugir una captura e lo movement s'arrestèt en causa de la manca d'organizacion. Ges de reduccion d'impòst foguèt acceptada per Tibèri après la desfacha.


text:
Sant Cosme
Sant Cosme[1][2][3] (Saint-Côme-d'Olt en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus. .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat en la vallée del Lòt, près de la confluence amb la Boralde de Sant-Chély-de Aubrac.
La commune est située dans la vallée du Lot, près de la confluence avec la Boralde de Saint-Chély-d'Aubrac.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Espalion, Christian-Pierre Bedel, al canton, 1993
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
{{Roergue}


text:
1763
Aquesta pagina concernís l'an 1763 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 15 de febrièr - Tractat de Hubertusburg, entre Prússia, Saxònia e Àustria. Confirmada la possession de Silèsia per Prússia.
Mond[modificar | modificar la font]
- La vila de Rio de Janeiro deven la capitala de Brasil.
Arts[modificar | modificar la font]
- Fondada per lo comte de Peñaflorida la primièra societat economica d'amics del País Basc.
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 26 de genièr - Rei Carles XIV Joan de Suècia, nascut Joan Baptista Juli Bernadòta en Bearn (m. 1844)
- 13 de junh - José Bonifácio de Andrada e Silva, òme politic brasilièr (m. 1838)
- 23 de junh - Josefina de Beauharnais, primièra esposa de Napoleon Bonaparte (m. 1814)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 23 de decembre - Antoine François Prévost, escrivan francés (n. 1697)


text:
31 de octubre de 2014
Diuendres que ven 7 de noveme, era escrivana e directora de teatre Pax Dettoni presente, ena sala Era Audiovisuau de Vielha, eth sòn nau libre La intel·ligència del cor, un viatge entà descorbir qui demore en nòste còr e coma èm reauments.
Era presentacion qu’aurà lòc tàs 20 ores en pòble natau dera autora aranesa, Vielha, serà dirigida per Keith Kirwen e era associacion ‘Persones d’Aran entà Toti’. Ath delà, se presentarà era brèu òbra de teatre de consciéncia Y ahora qué?, interpretada per Aida Castro e Xavi Turó. En acabar s’aufrirà ua copa de cava.
La intel·ligència del cor ei un libre de Columna Edicions, damb prefaci de Pilar Jericò, e tanben ei ua oportunitat entà méter pensaments, emocions e accions ath nòste servici a trauèrs der autoconeishement e dera acceptacion e educacion personau. Tanben ensenhe qu’apréner a estimar damb eth còr supause hè’c a trauèrs de situacions quotidianes que servissen entà refortilhar es músculs deth còr, es virtuts.
30 de octubre de 2014
Pendent aguesta setmana, era brigada der Ajuntament de Vielha e Mijaran a realizat diuèrses labors en municipi e pedanies. Entre es trabalhs amiadi a tèrme s’a apraiat er aigua deth cementèri; s’a plaçat era crotz deth cementèri de Gausac e eth pannèu dera Escòla d’Adults; apraiat era lum des trepadèrs de Mijaran; s’a apraiat ua baishanta en Casarilh, e metut es jardinères e mobiliari ena Av. Pas d’Arró.
Entre d’autes labors importantes tanben trobam apraiar era arqueta en carrèr Sarriulèra e ua auta en Betren; tanben s’a talhat èrba en Arròs e en Casau Sant Miquèu e podada arbes ena carretèra de Casau; netejat es captacions d’aigua de Mont; e apraiat ua lantèrna en carrèr Aneto.
E sustot es trabalhs rotinaris coma mantenença de depausi e cloradores diariaments; arrecuelhuda de ferralha dus còps per setmanae neteja de containers; atau coma era passada de l’escampaira.
Entre toti sostiem ara brigada entà qué contunhe en tot trabalhar pes nòsti pòbles e vesins damb era eficacitat de tostemp. GRÀCIES!
Dalhada d’èrba
Captacion de Mont
29 de octubre de 2014
Er Ajuntament de Vielha e Mijaran, damb er objectiu de melhorar es equipaments publics e en concrèt era escòla CEIP Era Garona de Vielha, a amiat a tèrme un trabalh intens ena melhora des installacions educatives.
Damb aguestes melhores e apariaments tanben se preten garantir era seguretat de mainatges e professors e melhorar era qualitat des installacions deth centre d’educacion primària de Vielha.
Entre es diferenti remodelaments s’an apraiat es larmières trincades; sanejat eth drenatge deth pati; retirat es moduls de jòc eth mau estat; repintat es diferentes plantes; cambiat veires, taules, estatgères e pòrtes en mau estat; reinstallat es lums honudes; e netejat patis e zònes de pas, entre d’autes.
Es òbres qu’an durat apròp d’un mes e miei, damb trabalhadors dera brigada der Ajuntament de Vielha e Mijaran e dera enterpresa CHMC, an supausat ua inversion totau de 19.167,27 èuros.
28 de octubre de 2014
An finalizat es òbres entà refortilhar e empeirar es passi deth cementèri de Vielha. Eth trabalh de melhora en aguestes installacions comencèc a principis d’octobre e damb eth s’a artenhut que toti es camins deth cementèri siguen pavimentats entàs vianants e s’an refortilhat es existents.
Es òbres en cementèri de Vielha an finalizat dempús deth trabalh de repicat de lòsa d’hormigon existenta e refortilhat de paviment damb calada d’hormigon. Tanben s’an pavimentat toti es passi entà vianants qu’encara èren sense engodronar. Era brigada der Ajuntament de Vielha e Mijaran a netejat era zòna dempús dera conclusion des òbres. Eth prètz dera inversion ei de 14.228,16. €.
27 de octubre de 2014
Representants der Ajuntament de Vielha e Mijaran participaràn en Seminari finau deth projècte Sud’Eau 2, deth que eth consistòri aranés n’ei membre actiu e qu’arribe ath sòn finau. Aguest eveniment titolat ‘Gestión local sostenible y participativa de los ríos’ aurà lòc en Tafalla (Navarra) damb eth fin de difóner es resultats artenhudi d’aguesta iniciatiua europèa, que preten hèr préner consciéncia ara poblacion sus eth consum moderat e era importància der aigua en nòste entorn.
Eth seminari d’aguest projècte comprometut damb era implantacion dera Directiva Marco del Agua en airau locau e regionau debanarà es pròplèus 4 e 5 de noveme a Tafalla, localitat tanben adscrita. Arrebrembam qu’en darrèr an, er Ajuntament de Vielha e Mijaran a realizat iniciatiues de gestion sostenible e participativa der aigua e es arrius.
Eth prumèr dia, er alcalde de Vielha e Mijaran, Alex Moga, participarà en blòc ‘El proyecto Sud’Eau 2 en los distintos territorios’ entà parlar des activitats realizades en cap-lòc dera Val d’Aran. Eth dusau, Lluís Camarero presente ua aplicacion entà android damb recorreguts interactius peth país aranés e Moga tornarà a intervier en apartat ‘Compartiendo entre alcaldes’.
Er eveniment ei daurit ara participacion de totes es persones interessades ena gestion der aigua e es arrius; administracion locau e regionau, tecnicians e gestors, sòcis des regions participaires en projècte, consultories de servicis ambientaus, organizacions e public en generau.
Es inscripcions se pòden realizar adès deth 2 de noveme en tot accedir ath formulari a trauèrs d’aguest enlaç.
Descargatz-vos eth programa deth seminari finau deth Sud’Eau 2


text:
Prébois
'Prébois' (nom francés; lo nom occitan es pas documentat) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Prébois a situat al centre del Trièves. Fòrça dégagée de las montanhas e en se situant sus un vallon, Prébois jouit d'un fòrça bon ensoleillement e d'una superbe vista sus las montanhas la en environant. Es surement lo endroit çò de mès agréable e propice per observar lo Trièves a 360°. Essencialament agricòla, aquela municipalitat possedís de nombroses camps splendidement orientats, en permetent sustot la cultura de vinhas (vin dels Chirouses). Jean Giono evoca en los sieus escrits lo pichon vin de Prébois. Fòrça ligat a las siás tradicions, Prébois organiza coma de nombroses pòbles una vogue (fèsta del pòble) cada estiu. Aquela municipalitat surplombe lo vallon format del Ebron. Una dels caractéristiques d'aquel vilatge es lo sieu grand nombre de fontaines proportionnellement dins un vilatge d'aquela envergadura. Cela a a causa de las fièras a la bœufs organizadas en lo passat.
La commune de Prébois est située au centre du Trièves. Très dégagée des montagnes et se situant sur un vallon, Prébois jouit d'un très bon ensoleillement et d'une superbe vue sur les montagnes l'entourant. C'est surement l'endroit le plus agréable et propice pour observer le Trièves à 360°. Essentiellement agricole, cette commune possède de nombreux champs splendidement orientés, permettant notamment la culture de vignes (vin des Chirouses). Jean Giono évoque dans ses écrits le petit vin de Prébois. Très attaché à ses traditions, Prébois organise comme de nombreux villages une vogue (fête du village) chaque été. Cette commune surplombe le vallon formé par l'Ebron. Une des caractéristiques de ce village est son grand nombre de fontaines proportionnellement à un village de cette envergure. Cela est dû aux foires aux bœufs organisées dans le passé.


text:
Te convidam a nos conéisser succintament al mejan d'aquesta pagina e a consultar la version completa de nòstra web en anglés, en catalan o en castelhan se vòles conéisser mai a fons nòstra universitat. Esperam que l'informacion que t'ofrissèm aicí te facilitarà la coneissença de nòstra institucion.
L'Universitat Pompeu Fabra
L'Universitat Pompeu Fabra (UPF) es una institucion publica que foguèt creada en 1990 a Barcelona. Sos objectius son la formacion superiora de grad, post-grad e la recèrca. L'UPF se caracteriza per sa modernitat, son excelléncia, sa qualitat e son prestigi, e totes sos indicadors l'an convertida en una universitat de referéncia dins lo sistèma universitari de l'estat.
La comunitat universitària de l'UPF es constituïda per 10.000 estudiants, 1.400 professors e 600 trabalhadors. Lo campus de l'UPF se situa al centre de Barcelona.
Ensenhament e recèrca
L'activitat d'ensenhament e recèrca de l'UPF se centra suls domenis de coneissença seguenta:
- Sciéncias experimentalas e de la santat
- Sciéncias politicas e socialas
- Dreit
- Economia e entrepresas
- Umanitats
- Comunicacion
- Tecnologias de l'informacion e de las comunicacions
- Traduccion e filologia
L'UPF a una vasta ofèrta d'estudis de grad e de post-grad (mestratge e doctorat), que s'ensenhan en catalan, en castelhan e/o en anglés. L'UPF a ja implantat lo modèl d'ensenhament de l'Espaci Europèu d'Ensenhament Superior als seus estudis de grad (4 ans) e a la totalitat dels seus programas de mestratge (1 o 2 ans) e de doctorat (1 an + 3 ans per presentar la tèsi doctorala).
Per çò de la recèrca, l'UPF met al servici de las entrepresas e institucions una equipa multidisciplinària, formada d'un milièr d'investigadors extrèmament qualificats. L'UPF mena tres projèctes principals de recèrca: lo Parc de Recèrca Biomedicala de Barcelona, lo Parc Barcelona Media e lo Parc de Recèrca UPF - Sciéncias Socialas e Umanitats, que son unas grandas infrastructuras de formacion, recèrca e produccion dins los domenis de la biomedecina, de la comunicacion e tecnologia e de las sciéncias socialas, respectivament.
Vocacion europèa e internacionala
La mobilitat dels estudiants de l'UPF e la mobilitat d'estudiants internacionals a l'UPF cap a, e a partir d'universitats prestigiosas del mond entièr; los acòrds de colaboracion amb mai de tres cents universitats de tot lo mond; l'incorporacion de professors e d'investigadors internacionals de primièr nivèl; la participacion activa en projèctes, rets e associacions internacionales, son unes exemples de la vocacion internacionala de nòstra universitat.
Rendiment e insercion laborala
Las altas taxas de rendament academic e d'insercion laborala situan l'UPF en una posicion privilegiada en çò que concernís la rèsta d'universitats publicas del sistèma universitari de l'estat.
Innovacion tecnologica
Lo melhorament de la qualitat via las nòvas tecnologias es un dels grands gatges de l'Universitat Pompeu Fabra. Actualament l'UPF es una de las principalas universitats de l'estat, en desplegament e aplicacion de las nòvas tecnologias de l'informacion e de la comunicacion, tant en l'entorn academic coma en l'administratiu.
Multilingüisme
L'UPF es una universitat multilingua. A l'UPF i convívon lo catalan -lenga pròpria e oficiala de l'Universitat-, lo castelhan -cooficial- e l'anglés. Aquestas lengas son las lengas utilizadas en comunicacion e trabalh academic per excelléncia.
Servicis de supòrt a l'estudiant internacional
Entre los servicis personalizats que l'UPF ofrís a l'estudiant internacional, cal remarcar l'Oficina de Mobilitat e Aculhiment. Aquesta oficina proporciona ajuda sobre questions academicas, practicas e legalas. S'adreça a totes los estudiants qu'arriban a l'UPF en provenença d'universitats forencas.
Los altres servicis pels estudiants internacionals: residéncias universitàrias, corses gratuïts de catalan e de castilhan, lo programa d'idiòmas (anglés, francés, alemand, arab, chinés, japonés...), lo programa de volontariat (escambi) lingüistic, e lo programa d'estudis hispanics e europèus.


text:
Donna Summer
Donna Summer, nom artistic de LaDonna Adrian Gaines (1948 - 2012) foguèt una cantaira e compositora musical americana de Pop, Disco, Dance-pop e Rock, coneguda per los sieus succèsses en los ans 1970 e en lo començament dels ans 1980 amb cançons coma Hot Stuff, MacArthur Park, Love To Love You Baby, I Feel Love, On the Radio e She Works Hard for the Money, entre autras. Recebèt lo títol de «Reina de la musica disco».
Inicis artistics[modificar | modificar la font]
Donna comencèt la siá carrièra a primairenca edat: amb solament uèch ans èra ja una de las voses que destacavan en lo còr de la siá parròquia. Durant la siá adolescéncia faguèt partida d'un grop cridat The Crow, e amb 18 ans se presentèt en Broadway a una audicion per la comèdia musicala Hair, en essent acceptada. Lo succès obtengut permetèt a la companhiá viatjar a Euròpa, lo que faguèt possible que Donna dintrèsse en 1967 en l'opèra de Viena, ont participèt a qualques produccions europèas de Porgy and Bess de George Gershwin, en grauant de mai qualques discs amb lo nom de Donna Gaines.
Per aquela epòca se maridèt amb Helmut Sommer, un alemand amb qual aguèt la siá primièra filha; la relacion durèt pas, mas Donna conservariá lo nom de familha de lo sieu marit en lo tradusint a l'anglés coma Summer (Estiu).
En 1974 grauèt al bòrd de Pete Bellotte lo sieu primièr album, The Lady of the Night, amb l'ajuda de Giorgio Moroder, del coma s'extrai lo simple The Hostage que serà lo sieu primièr grand succès comercial.
Un an mai tard sortèt un segond album que marquèt una hita dins de la musica de l'epòca, tant a nivèl musical coma tecnician, doncas que per poder li donar format se crèa lo maxi-single, un tipe de disc de vinil de durada mièja que serà profusament utilizat per fòrça artistas durant las decennias de 1970 e 1980; aquel album arribèt a èsser nombre jonhi de ventas en Estats Units.
Succèsses contunhats[modificar | modificar la font]
Après aquel primièr grand succès, seguiguèt una brilhanta carrièra que faguèt d'aquela cantaira un referent dins de la musica disco, amb una votz fòrça potent e unes ritmes que barrejan la musica soul e los ritmes europèus de l'epòca: lo dich Son de Munich representat per compositors coma Giorgio Moroder, qui obtendriá d'ans mai tard l'Oscar a la melhor banda sonòra per lo sieu trabalh en la pellicula L'Express de Miejanet.
Donna Marca la memòria sonòra dels ans 70 amb succèsses coma Hot Stuff, Last Dance, I Feel Love, On the Radio, MacArthur Park, Bad Girls e Love to Love You, en s'enfilant cossí lo de mès de naut referent de las discotècas e en essent consagrada coma la «reina de la musica disco». Los sieus tèmas barrejavan la ludentor de la siá cauda e potenta votz de mezzosoprano e de ritmes discs que començavan après un entratge de vèrses lentes e melòdics.
Autentica hita de l'epòca foguèt la siá cançon Enough is Enough a duo amb Barbra Streisand, que foguèt per aquela la siá primièra (o unica) incursion en la musica de balh.
Del genre dance al pop[modificar | modificar la font]
A la fin dels 70, la musica disco què en lo descredit e las gents, en senhal de protèsta, arriba a destruir de pilas de maxi-singles amb maquinas de apiconar. D'autra banda, Donna renègue de qualqu'uns de los sieus succèsses mai sensuales, coma Love ton Love You, que cantarà pas mai. Se conta que Donna se retirèt de la vida nocturna pròpria de l'espectacle e adoptèt un fervor religiós gaireben puritans. Mas a la debuta dels 80 recuperariá vigéncia amb She Works Hard for the Money, amb un vidèo musical que se faguèt summament popular, qu'encarnava a una crambèra umiliada que li cal contunhar de trabalhar per subsistir.
Donna Summer càmbia d'estil musical, en evolucionant cap al pop e mai se sens desbrembar los ritmes dançants. Graua de discs amb lo celèbre productor Quincy Jones, alavetz en auge per l'album Thriller de Michael Jackson; entre los tèmas que graua amb el, destaca State of Independence. Graua tanben qualque cançon de Bruce Springsteen.
A la fin dels 80, après divèrses ans de mens importància, recobra protagonisme amb l'album Another Place and Time produsit per Stock, Aitken e Waterman, los productors angleses de mòda, qu'avián lançat al estrellat a Kylie Minogue e en relançant a Bananarama e Cliff Richard, entre fòrça autres; los sieus principals succèsses d'aqueles ans son I Dòn't Wanna Get Hurt e This Time I Know Is for Real.
En l'an 2000 compausèt lo tèma The Power of One coma banda sonòra oficiala per la pellicula Pokémon: The Movie 2000 de la companhiá Warner Bros, jol nom de Donna Summer.
Àlbums[modificar | modificar la font]
- Lady of the Night (1974)
- Love to Love You Baby (1975)
- Love Trilogy (1976)
- Four Seasons of Love (1976)
- I Remember Yesterday (1977)
- Once Upon a Time (2LP) (1977)
- Live and More (2LP) (1978)
- Bad Girls (2LP) (1979)
- Walk Away (1980)
- The Wanderer (1980)
- Donna Summer (1982)
- She Works Hard for the Money (1983)
- Cats Without Claws (1984)
- The Summer Collection (1985)
- The Dance Collection (1987)
- All Systems Go (1987)
- Another Place and Time (1989)
- Mistaken Identity (1991)
- This Time I Know It's For Real (16 Classic Tracks) (1993)
- The Donna Summer Anthology (2CD) (1993)
- Christmas Spirit (1994)
- Endless Summer (1994)
- I'm a Rainbow (1996)
- Live and More... Encore! (CD & DVD) (1999)
- Millennium Edition (1999)
- Classic / The Universal Master Collection (1999)
- 20th Century Masters / The Best Of (2003)
- Bad Girls (DeLuxe Edition) (2CD) (2003)
- Ultimate Collection (3CD) (2003)
- The Journey: The Very Best of (EU & US Editions) (2CD) (2004)
- Gold (2CD) (2005)
- Crayons (2008)
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Rainha da disco music, Donna Summer morre aos 63 anos vítima de câncer 17/05/2012 UOL Música


text:
Union personala
Una union personala es una relacion entre doas (ò mai) entitats que son consideradas coma separadas, coma per exemple dos estats sobeirans, mai qu'an una mema persona coma cap d'estat. Aquela situacion a luòc generalament dins d'estats monarchics (Àustria-Ongria, Commonwealth...) onte lei reglas de succession e lei maridatges entre ostaus aristocratics pòdon entraïnar lo gropament d'unei coronas e títols sota la direccion d'un meme senhor. Es fòrça rara dins d'autrei tipes de regimes (cas de l'union parciala entre França e Andòrra).


text:
Callisto (luna)
Callisto es un satellit naturau de Jupitèr.
Somari
Caracteristicas fisicas[modificar | modificar la font]
Callisto es un satellit rocassós qu'a una forma quasi esferica amb un rai mejan de 2410 km e que fa partida dei gros satellits dau Sistèma Solar. D'efèct, sa massa representa 1,8% de la massa terrèstra e son diamètre 37,8%. Coma la màger part dei satellits importants dau Sistèma Solar, sa densitat es situada entre lei planetas gigantas e lei planetas rocassós amb una valor egala a 1,834. Aquela valor es pròcha de Ganimèdes mai d'autrei satellits coma Io o la Luna an de densitats superioras. Callisto a egalament pas d'atmosfèra espessa.
Estructura intèrna[modificar | modificar la font]
Contràriament ais autrei satellits galileians, Callisto seriá solament un còrs parcialament diferenciat. D'efèct, segon lei mesuras de la sonda Galileo e la valor febla de la densitat de Callisto, un modèl frequent per aqueu satellit imagina un premier jaç de glaç, en superficia, amb una espessor compresa entre 80 e 150 quilomètres[1] [2]. Un ocean salat d'una autor situada entre 50 e 200 quilomètres podriá se situar sota lo jaç de glaç[1] [2]. La probabilitat de la preséncia d'un ocean seriá renforçada se l'aiga tèn un percentatge d'elements anti-gèl (amoniac per exemple) a l'entorn de 5%[2]. Autrament, se Callisto tèn pas d'ocean, l'espessor dau jaç de glaç podriá montar a 300 quilomètres. Sota lo jaç de glaç e l'ocean eventuau, l'interior de la planeta seriá compausat de glaç e de ròcas compressats. La quantitat de materiaus rocassòs aumentariá ambé la prefondor en causa d'una diferenciacion parciala[1] [3]. Enfin, l'interior pus prefond dau satellit podriá tenir un pichon nuclèu de silicats amb una densitat compresa entre 3,1 e 3,6[4] [1].
Geologia de la superficia[modificar | modificar la font]
La superficia de Callisto es compausada per de plans craterizats, de plans liscs, de plans clars e de terrens associats ambé leis estructuras en anèus multiples[5] [6]. I a pas de montanhas, de volcans e rarament d'estructuras causadas per una activitat tectonica[6].
Lei cratèrs d'impacte an una talha compresa entre 100 mètres e 100 quilomètres per lei cratèrs simples[5]. Lor forma depend dau diamètre. Lei cratèrs amb un diamètre inferior a 5 km son de depressions en forma bòla o de fons plan. Lei cratèrs d'un diamètre entre 5 e 40 km presentan un piton centrau. Aquelei amb un diamètre pus important, situat entre 25 e 100 km, an de depressions centralas en plaça dau piton. De cratèrs d'un diamètre pus grand que 60 km pòdon aver un dòma centrau benlèu causat per un solevament tectonic[5]. Quauquei grands cratèrs son brilhants e mòstran d'estructuras centralas en forma de dòma irregular[5]. Aquelei formacions serián d'estructuras de transicion vèrs lei cratèrs ambé d'anèus multiples[5]. Callisto a doas estructuras en anèus multiples ambé de diamètres de 1 600 e 1 800 km.
Lei plans craterizats son lo relèu pus frequent de la luna compausats de la litosfèra anciana e una mescla de glaç e de materiaus rocassós. Lor temps es d'aperaquí 4,5 miliards d'annadas. La densitat de craterizacion d'aquelei regions es quasi la pus importanta dau Sistèma Solar[7]. Lei plans clars a de cratèrs brilhants coma Burr e Lofn e de rèstas de cratèrs ancians. Enfin, lei plans liscs son lei zonas pus raras. Son generalament situadas dins leis estructuras en anèus multiples e de còps dins lei plans craterizats. Certanei tacas liscas podrián èsser lo resultat d'un criovolcanisme. Lo temps dei plans liscs e clars seriá entre 1 e 4 miliards d'annadas[7] [8].
La superficia de Callisto mòstra un deficit en cratèrs d'un diamètre inferior a 1 km a respèct de plans sornes dau satellit vesin de Ganimèdes[5]. En plaça, i a de depressions circularas e d'asperitats pichonas[8]. Aquelei formacions serián lo resultat d'un fenomèn d'erosion desconegut que podriá èsser causat per la sublimacion lenta d'aiga vèrs la temperatura de -108 °C[8]. D'efèct, la temperatura entraïnada per lo Soleu au zenit podriá sublimar leis elements volatils dei glaç. Puei, lei materiaus rocassós dei parets s'afondrián en avalanca[8] [9]. S'aquela ipotèsi es corrècta, lei materiaus ai cimas dei cratèrs son principalament rocassós.
Atmosfèra[modificar | modificar la font]
Callisto a una atmosfèra fòrça tèuna facha de dioxid de carbòni amb una pression de 0,75 µPa[10]. Aqueu dioxid de carbòni es probablament produch per la sublimacion d'una partida de la crosta dau satellit[10]. Dins aquò, se supausa la preséncia de dioxigèn dins l'atmosfèra de Callisto. Aquela preséncia podriá explicar la densitat d'electrons mesurada dins l'ionosfèra dau satellit qu'es tròp granda per èsser causada solament per lo dioxid de carbòni[11].
Camp magnetic[modificar | modificar la font]
Callisto a un pichon camp magnetic causat per la formacion d'un dipòl induch per lei variacions dau camp magnetic de Jupitèr.
Orbita e rotacion[modificar | modificar la font]
Callisto orbita a l'entorn de Jupitèr a una distància mejana de 1 880 000 km en 167 jorns terrèstres amb una excentricitat egala a 0,0074. Lo plan de sa trajectòria es quasi dins lo plan eqüatorial de la planeta e l'enclinason de son axe de rotacion es egalament quasi nulla, entre 0,4° e 1,6°. Coma per la màger part dei satellits dau Sistèma Solar, la rotacion de Callisto es sincròna. Es a dire que lei periòdes de rotacion dau satellit a l'entorn de son axe e a l'entorn de Jupitèr son identics.
Observacion[modificar | modificar la font]
Recèrca e exploracion[modificar | modificar la font]
Recèrca ambé lei telescòpis terrèstres[modificar | modificar la font]
Exploracion espaciala[modificar | modificar la font]
Cultura[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Kuskov, O.L.; Kronrod, V.A. (2005). "Internal structure of Europa and Callisto". Icarus 177: 550–369.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Spohn, T.; Schubert, G. (2003). "Oceans in the icy Galilean satellites of Jupiter?" (pdf). Icarus 161: 456–467.
- ↑ Anderson, J. D.; Schubert, G.; Jacobson, R. A.; et al. (1998). "Distribution of Rock, Metals and Ices in Callisto" (pdf). Science 280 (5369): 1573–1576.
- ↑ Anderson, J. D.; Jacobson, R. A.; McElrath, T. P.; et al. (2001). "Shape, mean radius, gravity field and interior structure of Callisto". Icarus 153: 157–161.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 R. Greeley, J. E. Klemaszewski, L. Wagner et al., « Galileo views of the geology of Callisto », dans Planetary and Space Science, vol. 48, 2000, p. 829–853.
- ↑ 6,0 6,1 Bender, K. C.; Rice, J. W.; Wilhelms, D. E. et al, « Geological map of Callisto [archive] », U.S. Geological Survey, 1997.
- ↑ 7,0 7,1 K. Zahnle et L. Dones, « Cratering Rates on the Galilean Satellites », dans Icarus, vol. 136, 1998.
- ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 Moore, Jeffrey M., Jupiter: The planet, Satellites and Magnetosphere, Cambridge University Press, 2004, « Callisto ».
- ↑ Jeffrey M. Moore, Erik Asphaug, David Morrison et al., « Mass Movement and Landform Degradation on the Icy Galilean Satellites: Results of the Galileo Nominal Mission », dans Icarus, vol. 140, 1999, p. 294–312.
- ↑ 10,0 10,1 Carlson, R. W.; et al. (1999). "A Tenuous Carbon Dioxide Atmosphere on Jupiter's Moon Callisto" (pdf). Science 283 (5403): 820–821.
- ↑ Liang, M. C.; Lane, B. F.; Pappalardo, R. T.; et al. (2005). "Atmosphere of Callisto" (pdf). Journal of Geophysics Research 110: E02003.


text:
1448
Aquesta pagina concernís l'an 1448 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Mòrt de l'emperaire Joan VIII Paleòleg. Son fraire Constantin XI Paleòleg, senhor de Morèa, li succediguèt. Aquela disparicion permetèt d'amaisar lei relacions ambé lei Turcs e de signar una trèva après lei combats de 1444-1447. Pasmens, aquela succession foguèt pas aisament acceptada car lo coronament de l'emperaire novèu s'èra pas debanat en Constantinòple. La situacion foguèt reglada au començament de 1449 ambé lo sostèn dau sultan Murat II.


text:
Midori Gotō
Midori Gotō (en japonés 五嶋みどり, Osaka, lo 25 d'octobre de 1971) qu'ei ua violonista classica japonesa.
Que ho admesa en 1982 (aus 11 ans) a la Juilliard School e en 1986 qu'obtiengó la consecracion com violonista en interpretant en public los 24 Capricis de Niccolò Paganini.
Arron que deishè la Juilliard School e bèth perseguir la soa carrièra.
A partir de 2000, qu'estudiè tanben la psicologia a l'Universitat de Nava York en bèth completà'i lo son Master.
Desempuish, a despart de la soa carrièra com musician, que s'i ei tanben escaduda academicament e qu'ei estada membre e cap de departament de musica la University of Southern California.


text:
Castejón
Castejón est un nom de lieu, en Espagne, notamment porté par :
- Castejón, commune de Navarre.
- Castejón, commune de la province de Cuenca, Castille-La Manche.
- Castejón de Alarba, commune de la province de Saragosse, Aragon.
- Castejón de las Armas, commune de la province de Saragosse, Aragon.
- Castejón de Henares, commune de la province de Guadalajara, Castille-La Manche.
- Castejón de Monegros, commune de la province de Huesca, Aragon.
- Castejón del Puente, commune de la province de Huesca, Aragon.
- Castejón de Sos, commune de la province de Huesca, Aragon.
- Castejón de Tornos, commune de la province de Teruel, Aragon.
- Castejón de Valdejasa, commune de la province de Saragosse, Aragon.
- Castejón Mountains, en Aragon.
- Sierra de Castejón, en La Rioja.


text:
Vincennes
Vincennes es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val de Marna e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat en lo departament del Val-de-Marna, en Isla-de-França, en la banlèga se de París. Crompan pas lo bòsc de Vincennes, #qu'se sus la municipalitat de París. S'una sòrta de enclave cencha per dos amassa jamai de quatre fes jamai grandas #qu'ela, al nòrd, Montreuil e, al sud, lo bòsc de Vincennes. Lo Centre vila se a aperaquí 8 km del isla de la Vila, al centre de la capitala. Las siás Municipalitats limitrophes sa las seguentas :
La municipalitat a traversat de siás ne oèst per la avenguda de París. En en vendent de París, se dins dins la vila per aquela avenguda #que connècta lo centre vila a la pòrta de Vincennes. En en vendent del èst, per exemple del autoroute A4, s'e dins per aquela meteissa avenguda aprés aver-e manlevat lo avenguda de Nogent.
La commune est située dans le département du Val-de-Marne, en Île-de-France, dans la banlieue est de Paris. Elle ne comprend pas le bois de Vincennes, qui est sur la commune de Paris. Elle est une sorte d'enclave ceinte par deux ensembles plus de quatre fois plus grands qu'elle, au nord, Montreuil et, au sud, le bois de Vincennes. Le centre ville est à environ 8 km de l'île de la Cité, au centre de la capitale. Ses communes limitrophes sont les suivantes :
La commune est traversée d'est en ouest par l'avenue de Paris. En venant de Paris, on entre dans la ville par cette avenue qui relie le centre ville à la porte de Vincennes. En venant de l'est, par exemple de l'autoroute A4, on y entre par cette même avenue après avoir emprunté l'avenue de Nogent.
Istòria[modificar | modificar la font]
La fondacion de la vila de Vincennes data de la Modèl:S-, e a a causa de Louis VII, #que vendiá caçar lo grand gibier en lo bòsc, e #decidir de bastir sus la localizacion de l'actuala castèl un abitatge de repaus. Philippe Auguste, los sieus fils e successor al tròn, engrandeix lo abitatge e #environar d'un mur de enceinte lo bòsc, #que #reservar a las caças. Una capèla e aguèt bastit, la capèla de la Pissotte, per referéncia a las ruisseaux #que davalan de Montreuil. Mas Vincennes #venir vertadièrament una vila d'importància jol regna de Louis IX, dicha santa Louis, #qu'aimava a demorar en lo solara de Vincennes, retia los sieus jutjaments jol celèbre roure del bòsc, situat uèi davant lo intrada del castèl, e sustot #far partir los sieus dos crosadas de 1248 e 1269 de Vincennes. Philippe VI #èsser lo primièr grand rei bâtisseur, doncas que #fortificar lo solar, e #decidir del bastiment del enòrme donjon central del castèl, en 1337. Charles V #acabar lo donjon lo an 1373, e sustot #decidir de bastir lo sieu immens enceinte fortificada, compausada de nòu torns. En una quinzena de ans, Charles V #realizar la jamai importanta arquitectura militar de tota la Euròpa a Modèl:La s-, se çò castèl fòrt dels Valís, #qu'se totjorn intacte de los nòstres jorns.
En 1420 #començar lo aucupacion anglesa, continuament al tractat de Tròias, amb la regència del rei Henri V de Angleterre, #qu'e #morir en 1422. En 1436, París e Vincennes aguèron liberat de la preséncia anglesa. Jamai tard, Modèl:François Ier #completar lo edificacion de la Santa-Capèla, acabada la an 1552 per la architecte Philibert de la Orme. Lo cardinal Mazarin #concebre pendent una desena de ans divèrses projèctes per Vincennes e lo sieu castèl, abans de defallir-e en 1661. Aprés la mòrt de Mazarin, Louis XIV pas #venir gaire a Vincennes, lo tribunal en avent alavetz #èsser transferida a Versailles. En 1661, lo Rei-Sol e Charles IV de Lorraine signan lo tractat de Vincennes.
Se a la fin de la Modèl:S- #que paradoxalement la vila de Vincennes se #desvolopar amb la sortida del rei. Los cultivateurs Se #installar sus las tèrras retudes. En 1667, lo archevêque de París #crear una parròquia autonòma, la parròquia de la Pissotte, #que #marcar la reala independéncia de la vila vivi-a veire de París. En 1740 e aguèt creat la manufacture de porcellana de Vincennes, #que beneficiava del supòrt rapid de Madame de Pompadour, la favorita del rei Louis XV, abans de èsser transferida definitivament a Sèvres la an 1756. En 1790, la parròquia #venir la municipalitat de Vincennes.
En 1929, la municipalitat de Vincennes #pèrdre la mitat de la siá superficie continuament a la annexion del bòsc de Vincennes per la vila de París.
La fondation de la ville de Vincennes date du Modèl:S-, et est due à Louis VII, qui venait chasser le grand gibier dans la forêt, et décida de construire sur l'emplacement de l'actuel château un logis de repos. Philippe Auguste, son fils et successeur au trône, agrandit le logis et entoura d'un mur d'enceinte la forêt, qu'il réserva aux chasses. Une chapelle fut construite, la chapelle de la Pissotte, par référence aux ruisseaux qui descendent de Montreuil. Mais Vincennes devint réellement une ville d'importance sous le règne de Louis IX, dit saint Louis, qui aimait à demeurer dans le manoir de Vincennes, rendait ses jugements sous le célèbre chêne de la forêt, situé aujourd'hui devant l'entrée du château, et surtout fit partir ses deux croisades de 1248 et 1269 de Vincennes. Philippe VI fut le premier grand roi bâtisseur, puisqu'il fortifia le manoir, et décida de la construction de l'énorme donjon central du château, en 1337. Charles V termina le donjon en 1373, et surtout décida de construire son immense enceinte fortifiée, composée de neuf tours. En une quinzaine d'années, Charles V réalisa la plus importante architecture militaire de toute l'Europe au Modèl:S-, c'est le château fort des Valois, qui est toujours intact de nos jours.
En 1420 commença l'occupation anglaise, suite au traité de Troyes, avec la régence du roi Henri V d'Angleterre, qui y mourut en 1422. En 1436, Paris et Vincennes furent libérées de la présence anglaise. Plus tard, Modèl:François Ier compléta l'édification de la Sainte-Chapelle, terminée en 1552 par l'architecte Philibert de l'Orme. Le cardinal Mazarin conçut durant une dizaine d'années plusieurs projets pour Vincennes et son château, avant d'y décéder en 1661. Après la mort de Mazarin, Louis XIV ne vint guère à Vincennes, la cour ayant alors été transférée à Versailles. En 1661, le Roi-Soleil et Charles IV de Lorraine signent le traité de Vincennes.
C'est à la fin du Modèl:S- que paradoxalement la ville de Vincennes se développa avec le départ du roi. Les cultivateurs s'installèrent sur les terres rendues. En 1667, l'archevêque de Paris créa une paroisse autonome, la paroisse de la Pissotte, qui marqua la réelle indépendance de la ville vis-à-vis de Paris. En 1740 fut créée la manufacture de porcelaine de Vincennes, qui bénéficiait du soutien attentif de Madame de Pompadour, la favorite du roi Louis XV, avant d'être transférée définitivement à Sèvres en 1756. En 1790, la paroisse devint la commune de Vincennes.
En 1929, la commune de Vincennes perdit la moitié de sa superficie suite à l'annexion du bois de Vincennes par la ville de Paris.


text:
Aragón Eth cim de Aneto
Adiu, dcocam ! Mercés per la tieuna visita. Vertat es que lo nom del cim en castelhan es "Aneto". Encara que siá la franja aragonesa del catalan, e vesin tant de la fabla aragonesa coma del territòri natural de l'occitan, Aneto es lo nòstre rei comun. Lo nom de "Neton", lo tròbi a la fòrma gascona de l'occitan. Una toponimia sistematica dels Pirenèus en occitan me manca cruselament. I trabalham. Mas lo trabalh es monumental, e nos pagan pas per o far. O fasèm en fòra de las nòstras professions.
Photo taken in Bagnères-de-Luchon, France


text:
Wikijunior:Dinosaures/Plesiosaures
Lo plesiosaure es pas vertadièrament un dinosaure, mas puslèu un grand reptil nadaire. Lo mot plesiosaure ven del grèc e significa "pròche dels reptils". Aquel nom foguèt donèt a aquesta creatura que representa una espécia mejana entre reptils e peisses.
Somari
A qué semblavan?[modificar]
Existissián divèrsas menas de plesiosaures qu'èran plan diferents los uns dels autres en talha e en forma. Los mai pichonets mesuravan 2,5 mètres de long e los mai longasses podián arribar fins a 14 mètres de long! Es a dire mai o mens la longor de 8 adults espatarrats que formarián una linha longa! Totes avián de còls longs amb de caps menudets en fin. Sos ventres avián una forma ovala amb doas aletas anterioras e doas autras posterioras. Tenián de coas plan longas qu'èran pasmens mai cortas que lo còl.
Los scientifics d'en primièr se pensèron que nadavan a ras de la susfàcia de l'aiga (coma dins lo dessenh o mòstra a man drecha). Aital podián stick son cap ensús de l'aiga e agachar los peisses. Pr'aquò coma avián los uèlhs situats facing slightly upwards, benlèu aquesta teoria es pas fondamentada. Probable nadavan completament jos aiga e fasiá servir son còl longàs per cabussar energicament e rapida son cap cap al peis. Los plesiosaures èran una espécia plan fruchosa, n'existissián fòrça menas.
Qué manjavan?[modificar]
Manjavan de peis, de calamars, de mollusques e d'autras creaturas marinas pichonetas. Recentament, de pròvas son estadas trobadas qu'indican que los plesiosaures tanben podián èsser de "bottom-feeders". Es a dire que se noirissián dins lo fons de la mar - manjavan de causas coma las clausissas e las cagaraulas de mar.
Ont vivián?[modificar]
Visquèron dempuèi la debuta del jurassic fins a la fin de l'epòca cretacèa. Per los situar, fa aperaquí 220 milions d'annadas a 65 milions annadas. Los plesiosaures, coma los dinosaures, vivián pendent l'epòca mesozoïca.
Quin èra son abitat?[modificar]
D'unes creson que podián sortir de l'aiga e crawl around sus tèrra, coma las fòcas. Pr'aquò d'autres scientifics son pas d'acòrdi amb aquesta teoria. Dins un cas coma d'ins l'autre aurián passat una part importanta de sa vida jos l'aiga. E vist qu'èran d'animals respiraires d'aire, devián de còps que i a montar a la susfàcia de l'aiga per prendre d'aire.
Sos fossils foguèron trobats en Anglatèrra, Alemanha, Japon, Australia e los Estats Units. Vivián tanben dins lo Manitoba, Canadà.
Cossí foguèron descobèrts?[modificar]
Lo primièr plesiosaure foguèt descobèrt en 1821 per Mary Anning, en Anglatèrra.
Misteris modèrns a prepaus dels plesiosaures[modificar]
Lo mistèri mai famós qu'envira aquelas creaturas es la del Mòstre del Loch Ness (sonat Nessie). Existisson fòrça istòrias d'una creatura enòrma dins lo lac que se sona Loch Ness en Escòcia. Fòrça de las descripcions del mòstre se sarran de l'aspècte que los plesiosaures devián aver. Fòrça personas i creson a debon a l'existéncia de Nessie.
En 1977, de pescaires japoneses off the còsta de Nòva Zelanda trobèron una carcassa fòrça descompausada d'una cretura large amb d'aletas. Èra tan poirida qu'èra plan malaisit de it was very hard to tell anything from it, but a lot of people believed that qu'èra un plesiosaure. Some scientists however pensan qu'èra pas qu'una certain type de làmia, just fallen to bits because it was so rotten.
Las causas que sabèm pas encara?[modificar]
- Quina flexibilitat avián sos còls? Lo mond scientific es pas d'acòrdi sus aqueste ponch.
- I a de vertat dins las istòrias a prepaus d'eles?


text:
Airon-Saint-Vaast
Airon-Saint-Vaast es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Cossí totas las municipalitats en portant la paraula Santa, la Revolucion #cambiar lo nom de Airon Sant Vaast per preocupacion de déchristianisation. Es aital coma lo vilatge #prene lo nom de Airon la Republica. A dempuèi trobat lo sieu nom d'origina.
Comme toutes les communes portant le mot Saint, la Révolution changea le nom d'Airon Saint Vaast par souci de déchristianisation. C'est ainsi que le village prit le nom de Airon la République. Il a depuis retrouvé son nom d'origine.


text:
Caucalièira
Caucalièira[1][2] (Caucalières en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La situacion geografica del vilatge orientada cap al sud al pè del bauç calcari, auriá favorizat un abitat preïstoric, mas los testimònis d'aqueles periòdes son pauc nombroses.
Istòria[modificar | modificar la font]
Los senhors de Pins administrèron e menèron aquel borg dempuèi la segonda mitat del sègle XIV fins a la Revolucion. Caucalièra d'Albigés, sus la riba drecha, èra alara distinta de Caucalièra de La Vaur, sus la riba esquèrra mas reünida al vilatge d'Aigafonda. Ambedoas foguèron reünidas en 1947. Une pichona unitat de filatura, installada sus la riba del riu, ocupava fòrça salariats aprèp la fin de las activitats ligadas a l'industria del textil. Alara que lo causse es pas tròp fertíl, la motonalha pasturava sus los planòls e las combas permetián la cultura del segal e de la civada.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Una partida de l'Aeropòrt de Castras-Masamet es sul territòri de la comuna.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Capèla de Nòstra Dama de Sanguinon
Aquela glèisa romanica primitiva figura dins las cartas de la fondacion del priorat de l'Ardorèl, dempuèi 1124. L'etimologia de Sanguinon remembra la preséncia de Sant Gui e son assasinat dins aqueles luòcs.
Planca
Emportada per l'aigada de 1930, la planca primitiva èra de fusta maintenguda amb arams. Aprèp se tornèt bastir travetas d'acièr
Personas ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- Ceselha de Provença: fondatritz en 1124 de l'abadiá de Santa Maria d'Ardorèl, pilhada e brutlada en 1586
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
1056
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1056 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Comtat de Provença[modificar | modificar la font]
Fin probablament negociada de la guèrra entre Jaufre Ièr de Provença e Gui de Fòs. Lei senhors de Fòs gardèron sei possessions mai acceptèron la senhoriá dau còmte de Provença.
Comtat de Tolosa[modificar | modificar la font]
Reünion d'un concili dins la capitala dau Comtat per estudiar lei mejans de lucha còntra una eresia dualista locala.


text:
Hèume
Lo hèume (var. l'èlme, l'èume; notar la varianta grafica arcaïca fèume[1] en scripta bearnesa) qu'ei un casque de cavaleria e ua pèça de las armaduras deus chivalièrs de l'Etat Mejana.
Desvolopat a partir deus casques hornits de nasaus de la hauta Etat Mejana, qu'emparava lo cap tot sancèr e qu'èra provesit de horats peus ueis. Los hèumes que hon emplegats mei que mei enter lo sègle XII e lo sègle XV
A l'escadença deus tornaments de chivaleria, qu'èra coroat d'un cimièr qui permetèva d'identificar los chivalièrs (amassa dab lo lor escut).
- ↑ Lo diccionari de Pau Raimond e Vastin Lespin que'u mentau dab la grafia anciana fèume qui notava la h dab ua f.


text:
Betelèm
Betelèm (o pus rarament Betleèm) és una vila de Palestina a 8 km au sud-oèst de Jerusalèm.
La populacion actuala es de 30 000 abitants, que la majoritat son crestians.
Au sègle IV l'emperaire roman Constantin i contruguèt la basilica de la Nativitat qu'es lo luòc religiós e toristic de la ciutat.
Amb Nazaret, es lo luòc supausat de la naissença de Jèsus Crist. Aquesta vila pren una importància dei bèlas dins la cultura occitana perque es lo luòc obligat dei pastoralas e dei betlèms, que celèbran la naissença de Jèsus dins un decòr occitanizat (betlèm ven de "Betelèm").


text:
Graimbouville
Graimbouville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Graimbouville Es un pichon vilatge situat a aperaquí 20 km del Havre.
Graimbouville est un petit village situé à environ 20 km du Havre.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Vestigis préhistoriques e ancians.
- Preséncia gallo-romaine.
- Vestiges préhistoriques et antiques.
- Présence gallo-romaine.


text:
1556
Aquesta pagina concernís l'an 1556 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Chinés[modificar | modificar la font]
Lo 23 de genier, se debanèt lo tèrratrem de Shaanxi que tuèt entre 820 000 e 830 000 personas (aperaquí 60% deis abitants de la region). La quasi totalitat dei vilas e dei vilatges de la província de Shaanxi foguèron destruchs. A l'ora d'ara, es encara lo tèrratrem pus murtrier de l'istòria umana.
Khanat d'Àstrakhan[modificar | modificar la font]
Après sa victòria de l'annada precedenta, lei Rus placèron Dervish Ali Astrakhani a la tèsta dau Khanat. Fins a sa disparicion l'annada seguenta, lo Khanat demorèt vassau dau sobeiran rus.
Empèri Mogòl[modificar | modificar la font]
Mòrt de Humayun, son fiu Akbar foguèt impausat per lo generau Bairam Khan coma successor.


text:
1932
Aquesta pagina concernís l'an 1932 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Union Sovietica[modificar | modificar la font]
Perseguida de la collectivizacion de l'agricultura e faminas novèlas entraïnadas per la desorganizacion de la produccion. Ucraïna foguèt especialament tocada per la manca de viures que causèt la mòrt de milions de personas. Pasmens, en despiech de la situacion catastrofica dei regions ruralas, lo govèrn capitèt de desgatjar de fons sufisents per acomençar l'industrializacion dau país. De mai, l'importància de la repression e dei faminas empachèron lei païsans d'organizar d'insureccions vertadieras.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Rupert Wildt identifiquèt de bendas d'absorpcion de metan e d'amoniac dins l'espèctre de Jupitèr[1]. D'autra part, descubèrta per l'azard dau principi dau radiotelescòpi per l'engenhaire estatsunidenc Karl Jansky.
Fisica[modificar | modificar la font]
Descubèrta dau segond constituent dau nuclèu atomic, lo neutron, per lo fisician britanic James Chadwick (1891-1974) a partir dei trabalhs dei fisicians Walther Bothe (1891-1957), Irène Joliot-Curie (1897-1956) e Frédéric Joliot-Curie (1900-1958).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 5 de genièr - Umberto Eco, filosòf e autor italian
- 18 de febrièr - Miloš Forman, director chèc de cinèma
- 26 de febrièr - Johnny Cash, cantaire american (m.2003)
- 27 de febrièr - Elizabeth Taylor, actritz britanica
- 18 de març - John Updike, escrivan american
- 21 de març - Walter Gilbert, quimista american, Prèmi Nobel de Quimia
- 4 d'abril - Anthony Perkins, actor american (m.1992)
- 9 d'abril - Carl Perkins, cantaire american (m.1998)
- 18 de junh - Dudley R. Herschbach, quimista american, Prèmi Nobel de Quimia
- 28 de junh - Pat Morita, actor american (m.2005)
- 2 d'agost - Peter O'Toole, actor irlandés
- 22 de setembre - Algirdas Brazauskas, president de Lituània
- 18 d'octobre - Vytautas Landsbergis, òme politic de Lituània
- 24 d'octobre - Pierre-Gilles de Gennes, fisician francés, Prèmi Nobel de Fisica
- 24 d'octobre - Robert Mundell, economista canadian, Prèmi Nobel d'Economia
- 29 de novembre - Jacques Chirac, president de la Republica Francesa
- 2 de decembre - Manuel Puig, escrivan argentin (m.1990)
- 5 de decembre - Little Richard, cantaire american
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 8 de genièr - Antoni Maria Alcover, escrivan catalan (n.1862)
- 16 de febrièr - Ferdinand Buisson, pacifista francés, Prèmi Nobel de la Patz (n.1841)
- 6 de març - John Philip Sousa, musician american (n.1854)
- 7 de març - Aristide Briand, òme politic francés, Prèmi Nobel de la Patz (n.1862)
- 4 d'abril - Wilhelm Ostwald, quimista alemand, Prèmi Nobel de Quimia (n.1853)
- 20 d'abril - Giuseppe Peano, matematician italian (n.1858)
- 7 de mai - Paul Doumer, president de França (n.1857)
- 23 de julhet - Alberto Santos-Dumont, pionièr brasilièr d'aviacion (n.1873)
- 16 de setembre - Ronald Ross, mètge anglés, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n.1857)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Werner Heisenberg
- Prèmi Nobel de Quimia : Irving Langmuir
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Charles Scott Sherrington, Edgar Douglas Adrian
- Prèmi Nobel de Literatura : John Galsworthy
- Prèmi Nobel de la Patz : (cap)
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Dunham Jr., Theodore (1933). "Note on the Spectra of Jupiter and Saturn". Publications of the Astronomical Society of the Pacific 45: 42–44.


text:
Jocavièlh
Jocavièlh[1][2] (Jouqueviel en francés) es una comuna lengadociana en Segalar situada dins lo departament de Tarn e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Jol Regim Ancian, lo vilatge èra aparatper un castèl, pilhat a partir del 9 de febrièr de 1790.
- Al luòc de "Lo Tèl", lo 6 agost de 1944, un violent combat opausèt la 4214a companhiá FTP-MOI (Francs Tireurs et Partisans, Main d'oeuvre immigrée) - als soldats alemands venguts de Carmauç per desfar los terroristas poloneses, trobar los desertors georgians e lors oficièrs prisonièrs del maquis. La batalha faguèt 8 mòrts civils e 21 partisents [3].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Glèisa: Los Enfornats
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ (fr)Raymond Fournier, Terre de combat - Récits sur la Résistance, réédition ANACR Tarn - Aveyron, 1999


text:
1822
Aquesta pagina concernís l'an 1822 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Mexic[modificar | modificar la font]
Refús dau plan d'Iguala per lo rèi espanhòu Ferdinand VII. Mexic èra alora sensa cap d'estat fins a la proclamacion d'Augustin d'Iturbide coma emperaire dau país per mantenir un regime monarquic. Lei sièis províncias de la capitanariá generala de Guatemala jonhèron l'Empèri franc dau Salvador qu'assaièt de resistir mai foguèt finalament conquistat après una brèva campanha militara. Pasmens, lo foncionament autoritari dau regime suscitèt una oposicion importanta rapidament renfòrçada per la crisi financiera de l'estat novèu.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 28 de genièr - Alexander Mackenzie, primièr ministre de Canadà (m. 1892)
- 2 d'abril - Luis Sáenz Peña, president d'Argentina (m. 1907)
- 27 d'abril - Ulysses S. Grant, president dels Estats Units (m. 1885)
- 13 de mai - Francés d'Assisi de Borbon, rei consòrt d'Espanha (m. 1902)
- 12 de junh - Frédéric Passy, economista francés, Prèmi Nobel de la Patz (m. 1912)
- 20 de julhet - Gregor Mendel, religiós chèc, paire de la genetica (m. 1884)
- 4 d'octobre - Rutherford Birchard Hayes, president dels Estats Units (m. 1893)
- 27 de decembre - Louis Pasteur, microbiologista e quimista francés (m. 1895)


text:
Primièr ministre
Lo primièr ministre es al cap del poder executiu del sistèma parlamentari, d'un govèrn, compausat de l'ensemble dels ministres, de còps apelat cabinet. Demest aquestes ministres, segon los païses, se tròba diferentas categorias : de ministres d'Estat, de ministres amb o sens portafuèlhas, de ministres delegats o viceministres e de secretaris d'Estat. Fòrman amassa lo Conselh dels Ministres.
La terminologia de primièr ministre insistís sus la primautat d'aqueste suls autres ministres. En Alemanha e en Àustria, lo cap del govèrn es apelat cancelièr, en Itàlia, president del Conselh, en Espanha o en Eslovènia, per exemple, president del govèrn, en Serbia, per exemple, ministre-president. Als Païses Basses, lo tèrme de primièr ministre (eerste minister o primièr) s'utiliza coma sinonim de « ministre-president », lo títol oficial del cap del govèrn.
Dins la màger part dels païses democratics, lo primièr ministre es siá designat pel cap de l'Estat, siá elegit pel Parlament, eissit de la majoritat politica o d'una coalicion, aprèp èsser estat nomenat o consultat pel cap de l'Estat (president o monarca). Es çò que s'apèla un regim parlamentari. Arriba que siá de còps tanben lo cap de l'Estat: coma a las Kiribati ont lo president de la Republica dirigís lo govèrn, mas pòt èsser renversat pel Parlament que n'es eissit.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Sud-Africa
- 3 Argeria
- 4 Antigua e Barbuda
- 5 Austràlia
- 6 Belgica
- 7 Canadà
- 8 China
- 9 Còsta d'Evòri
- 10 França
- 11 Guinèa
- 12 Grècia
- 13 Índia
- 14 Iran
- 15 Irlanda
- 16 Islàndia
- 17 Israèl
- 18 Japon
- 19 Corèa del Sud
- 20 Corèa del Nòrd
- 21 Kiribati
- 22 Liban
- 23 Madagascar
- 24 Marròc
- 25 Nòva Gàllia del Sud
- 26 Norvègia
- 27 Nòva Zelanda
- 28 Polonha
- 29 Reialme Unit
- 30 Suècia
- 31 Tunisia
- 32 Ucraïna
Istòria[modificar | modificar la font]
En França, lo cardinal de Richelieu es estat sovent designat coma Primièr ministre, « principal ministre » de Loís XIII. Tanben de còps es considerat coma lo primièr en data dels Primièrs ministres que lo mond aja conegut. Son accion englòba tant plan de dimensions culturalas e religiosas coma administrativas, colonialas, politicas e diplomaticas.
Al Reialme Unit, jol règne de Jòrdi Ièr seriá apareguda la foncion de Primus inter pares : fins alara elector d'Hannover, e marcant son estacament a sas originas alemandas per son refús d'aprendre l'anglés, lo rei novèl aguèt besonh d'un ministre particular per coordenar l'accion de totes los autres e traduire sos òrdres (balhats en lenga germanica).
Sud-Africa[modificar | modificar la font]
- Primièr ministre de Sud-Africa, remplaçat dempuèi 1984 per la foncion de president de la Republica de Sud-Africa
Argeria[modificar | modificar la font]
Sul plan politic, Argeria a adoptat un regim republican dempuèi l’aveniment de son independéncia en 1962. La Constitucion actuala conferís al cap de l’Estat un ròtle central dins la gestion dels afars del país, es atal qu’en vertut de sos articles, lo president de la Republica es lo cap de l’executiu, cap suprèm de las fòrças armadas e ministre de la Defensa. Lo cap de l’Estat deten tanben lo poder de nomenar son primièr ministre e los membres del govèrn sus proposicion d’aqueste darrièr. L’eleccion del president de la Republica se fa al sufragi universal dirècte, cada cinc ans. L'actual president en exercici es Abdelaziz Bouteflika. Elegit per un primièr mandat de 1999 a 2004, es reelegit la meteissa annada per un segond mandat que s'acabarà en 2009.
D'un autre costat, lo poder legislatiu es de tipe bicameral dempuèi la refòrma constitucionala de 1996, es de notar çaquelà que los poders que li son atribuits son fòrtament demenits per la preeminéncia del poder executiu. La reparticion dels diferents elegits al nivèl de las doas cambras del Parlament revèla la composicion seguenta:
- lo Conselh de la Nacion (Cambra nauta) : compausat de 144 membres dont lo tèrç es designat pel president de la Republica ;
- l’Assemblada Populara Nacionala (Cambra bassa) : Compausada de 389 membres elegits al sufragi universal dirècte per una mandatura de cinc ans.
La Constitucion argeriana foguèt adoptada lo 10 de setembre de 1963. Pus tard, foguèt revisada tres còps. D'en primièr en 1976, aquesta primièra revision constitucionala foguèt aviada jos l'impulsion de Houari Boumediène; visava en primièr luòc a perfaire las institucions de l'Estat argerian en lo dotant d'una Assemblada Legislativa, e en creant tanben lo pòst de President de la Republica, somés al sufragi universal dirècte e aqueste, en remplaçament de la foncion de President del Conselh de la Revolucion. La segonda revision de la Constitucion foguèt menada lo 28 de febrièr de 1989, data a la quala lo multipartisme e la libertat d’expression foguèron instaurats, es doncas dins lo silhatge d’aquesta refòrma que lo regim del partit unic foguèt dissolgut e que fòrça partits politics foguèron creats per la meteissa ocasion. La tresena e darrièra revision constitucionala foguèt menada en 1996 amb per objectiu principal l'instauracion d'un Parlament bicameral. Aquestas institucions foguèron elegidas lo 5 de junh de 1997, e constituisson lo primièr Parlament pluralista de l’Argeria independenta.
Antigua e Barbuda[modificar | modificar la font]
Austràlia[modificar | modificar la font]
Belgica[modificar | modificar la font]
Canadà[modificar | modificar la font]
Canadà fa partida del Commonwealth britanic. Per aquesta rason, son sistèma parlamentari es fòrtament inspirat del qu'a cors en Grand Bretanha. Tot coma al Reialme Unit, los poders de la Reina de Canadà, representada pel Governador general, son simbolics alevat de qualques excepcions.
Al moment d'una eleccion federala, cada partit politic federal tempta de far elegir lo mai de membres possibles al Parlament. Un còp elegits, son apelats deputats e siètan a la Cambra de las Comunas de Canadà. Lo primièr ministre es lo que pòt comandar la fisança de la Cambra - en practica, lo cap del partit qu'a lo mai de deputats. A aqueste moment, deven lo cap del govèrn e lo cap del Cabinet dels Ministres. Es pas legalament necessari que siá deputat, mas la tradicion o exigís.
Son partit pòt èsser majoritari, es a dire possedir pro de deputats per totjorn obténer la majoritat al moment dels diferents vòtes en cambra, o minoritari. Dins l'istòria del país, aqueste darrièr cas s'es presentat mai d'un còp. Dins aquesta situacion, segon diferentas règlas de proceduras, la Cambra de las Comunas pòt demandar que lo primièr ministre siá destituit. Aquesta procedura es apelada una mocion de fisança. S'es destituit, lo Governador general pòt siá apelar la populacion a las eleccions segon las proceduras en vigor, siá demandar a qualqu'un mai de formar un govèrn.
La residéncia oficiala del Primièr ministre de Canadà es situada al 24, promenade Sussex a Ottawa.
Las províncias e territòris de Canadà an recors a un sistèma de representacion semblable, amb un Primièr ministre. (En anglés, lo primièr ministre de Canadà se ditz Prime Minister e los Primièrs ministres de las províncias e territòris se dison Primièrs.)
- Mai d'informacions : Primièrs ministres de las províncias e territòris de Canadà
- Vejatz tanben : Monarquia canadiana
China[modificar | modificar la font]
Còsta d'Evòri[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
En França, jos la Vena Republica, lo Primièr ministre es designat pel president de la Republica per determinar e conduire la politica generala de frança, en particular en establissent lo budgèt.
De costuma, es causit perque es al cap del corrent politic mai poderós de la majoritat parlamentària de l'Assemblada Nacionala, o demest sos representants, siquenon demest las personalitats pròchas d’aqueste corrent majoritari. Lo president de la Republica a çaquelà la libertat de nomenar una personalitat qu'es ni deputat ni senator abans sa nominacion al cap del govèrn : èra lo cas de Jòrdi Pompidor o de Raymond Barre, o pus recentament de Dominique de Villepin. Un còp elegit president de la Republica, Jòrdi Pompidor declarèt que "lo primièr ministre es pas que lo primièr dels ministres".
Quand es d'un corrent politic opausat al del president de la Republica, se parla de coabitacion perque, dins aqueste cas, los dos caps del poder executiu agisson dins lors domenis de competéncia respectius.
En cas d'insatisfaccion publica, pòt èsser prepausat al primièr ministre de renovelar la totalitat o una partida de son govèrn, se parla alara de remanejament ministerial, o quitament d'èsser remplaçat aprèp aver presentat sa demission al president de la Republica.
Abita a l'Hôtel Matignon, situat a París, carrièra de Varennes, dins lo VII(en) arrondiment.
Jos las Republicas precedentas (IIIena Republica, de 1875 a 1940, e IVena Republica, de 1946 a 1958), lo cap del govèrn portava lo títol de president del Conselh (apelacion abreujada de president del Conselh dels Ministres). Los acamps avián luòc, coma uèi, al palais de l'Élysée, en preséncia del president de la Republica, mas aqueste presidissiá pas formalament las sesilhas del Conselh, mentre qu'es lo cas ara.
- Vejatz tanben
- Lista de caps del govèrn francés
Guinèa[modificar | modificar la font]
Grècia[modificar | modificar la font]
Índia[modificar | modificar la font]
Iran[modificar | modificar la font]
Irlanda[modificar | modificar la font]
Islàndia[modificar | modificar la font]
Israèl[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Corèa del Sud[modificar | modificar la font]
Corèa del Nòrd[modificar | modificar la font]
Kiribati[modificar | modificar la font]
- Lista dels presidents de Kiribati (inclusa la lista dels caps del govèrn).
Liban[modificar | modificar la font]
Madagascar[modificar | modificar la font]
Marròc[modificar | modificar la font]
Nòva Gàllia del Sud[modificar | modificar la font]
Norvègia[modificar | modificar la font]
Nòva Zelanda[modificar | modificar la font]
Polonha[modificar | modificar la font]
Reialme Unit[modificar | modificar la font]
Veire tanben :
Suècia[modificar | modificar la font]
Tunisia[modificar | modificar la font]
Nomenat pel president de la Republica, qu'a la possibilitat de lo demetre, lo primièr ministre es le cap de govèrn tunisian. Lo pòst es actualament ocupat per Mohamed Ghannouchi.


text:
Aisonville e Bernoville
Aisonville e Bernoville es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Del 10 al 18 d'octòbre de 1918, la batalha de Aisonville-e-Bernoville monopolisa près de 10 regiments franceses #que #venir a extrèm d'una poderosa armada alemand retranchée dins lo pòble. Costat francés i i aguèt dos mila victimas, #que 400 mòrts.
Du 10 au 18 octobre 1918, la bataille d'Aisonville-et-Bernoville monopolisa près de 10 régiments français qui vinrent à bout d'une puissante armée allemande retranchée dans le village. Côté français il y eut deux mille victimes, dont 400 morts.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
Modèl:Portal Arrondiment de Vervins


text:
377
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 377 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Lòng de la riba sud de Danubi, revòuta dei Visigòts de Fritigern qu'èran estats durament mautractats per lei còmtes romans Lupicinus e Maximus.
Visigòts[modificar | modificar la font]
Perseguida de l'installacion malaisada dei Visigòts de Fritigern en Mèsia. En particular, lo còmte roman Lupicinus contunièt de lei secutar e de lei mautractar (famina, recrutament fòrçat de mercenaris, obligacion de vendre d'enfants coma esclaus...). La sarradura dau mercat de Marcianopolis foguèt l'eveniment decisiu qu'entraïnèt una revòuta dei Visigòts. Per assaiar de reglar la situacion, Lupicinus assaièt de negociar de condicions melhoras ambé Fritigern mai son invitacion èra en realitat una temptativa d'assassinat e lei gardas dei caps visigòts foguèron chaplats. Pasmens, Fritigern foguèt finalament pas tuat car donèt au còmte roman l'assegurança d'èsser capable d'amaisar la situacion e d'arrestar l'insureccion. Aquò li permetèt de demorar en vida e de jonher son camp onte prenguèt la tèsta de la revòuta. Lo movement se desvolopèt alora rapidament e lei tropas frontalieras de Lupicinus foguèron vencudas e obligidas de se retirar.


text:
Les Adrets
Les Adrets en arpitan (Les Adrets en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada a 25 km de Grenòble, la municipalitat fa partida de la airal urban d'aquela.
Située à 25 km de Grenoble, la commune fait partie de l'aire urbaine de celle-ci.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al XVIe sègle, François de Beaumont, cap de calviniste #semiar la terror en lo Dauphiné, en se fasent trucar lo baron dels Adrets.
Au XVIe siècle, François de Beaumont, chef calviniste sema la terreur dans le Dauphiné, en se faisant appeler le baron des Adrets.


text:
Íñigo López de Mendoza
Íñigo López de Mendoza, marqués de Santillana e comte del Real de Manzanares (Carrión de los Condes, 19 d'agost de 1398-Guadalajara, 25 de març de 1458) foguèt un poèta castelhan de la Prerenaissença.
Biografia[modificar | modificar la font]
Personatge clau de la societat e de la literatura pendent lo règne de Joan II de Castelha, èra de familha nòbla, dempuèi sempre ligada a las letras: son grand, Pedro González de Mendoza, e son paire, l'almiralh de Castelha Diego Hurtado de Mendoza foguèron tanben poètas e èra emparentat amb grandas figuras literàrias d'aquela epòca, coma lo cancelièr Pero López de Ayala, Fernán Pérez de Guzmán o Diego Gómez Manrique, que lors filhs continuèron aquela òbra literària e de mecenatge cultural, subretot lo grand cardenal Pedro González de Mendoza. Sa maire foguèt Leonor de la Vega.
Coma politic, s'esforcèt de pas se mesclar dels afars d'Estat; gardèt al long de sa vida la fidelitat vèrs Joan II de Castelha, encara que rompèt son amistat amb Álvaro de Luna a partir de 1431. Foguèt amb l'arma reiala dins la batalha d'Olmedo (1445), que lo rei ne li concediguèt lo marquesat e lo comtat de Santillana. Íñigo contribuiguèt clarament a la casuda d'Álvaro (1453) e escriguèt contra el lo Doctrinal de Privados; a partir d'aquesta epòca comencèt a se retirar de la politica activa. Sa darrièra aparicion importanta se produsiguèt dins la campanha de Granada de 1455, ja jos lo règne d'Enric IV de Castelha; demorèt puèi dins son palais de Guadalajara e passèt en patz e en estudiant los darrièrs ans de sa vida. Íñigo se maridèt en 1412 amb Catalina Suárez de Figueroa, filha de Lorenzo I, Grand Mèstre de l'Òrdre de Santiago.
Se formèt literàriament a la cort d'Aragon e estudièt l'umanisme e la poesia trobadoresca amb Enrique de Villena; a Barcelona s'amiguèt amb Jordi de Sant Jordi, copèr, e Ausiàs March, falconièr reial. Òme de cultura granda, amassèt una bibliotèca importanta, que venguèt puèi la famosa Bibliotèca d'Osuna, e s'enrodèt d'umanistas brilhants, que l'informavan sus las novetats literàrias italianas, coma per exemple Joan de Mena o son secretari e majordòm, Diego de Burgos, que compausèt a sa mòrt un poèma fòrça erudit, lo Trionf del Marqués.
Òbra[modificar | modificar la font]
Foguèt, al delà, un dels primièrs istorians de la literatura espanhòla. Èra interessat a las questions de poetica, coma mòstra lo prefaci de son òbra Proemio y carta al Condestable don Pedro de Portugal. Son òbra se pòt inscriure dintre de l'Escòla allegoricodantesca; foguèt, sens cap de dobte, l'admirador mai fervent de Dante Alighieri en Espanha, e assimilèt tanben l'umanisme de Petrarca e de Giovanni Boccaccio. Es especialament remembrat per sas serranillas, de poèmas d'art menor que tractan de l'encontre d'un cavalièr e una camparòla, a imitacion de las pastorèlas francesas, mas inspiradas en una tradicion populara autoctòna pròpria. Foguèt lo primièr autor qu'escriguèt de sonets en espanhòl, qu'es una estròfa d'origina italiana alavetz mal coneguda en Castelha: los 42 Sonetos Fechos al Itálico Modo. Son òbra mèstra en estil allegoricodantesc es la Comedieta de Ponça, ont descriu la batalha navala omonima a travèrs de coblets reials. Escriguèt de poèmas allegorics e doctrinals (dezires) e de lirica de cançonièr, e amassèt una de las primièras colleccions paremiologicas en castelhan, apelada Provèrbis que dison las ancianas après lo fuòc (Refranes que dicen las viejas tras el fuego).


text:
Organizacion del Movement Calandreta :
La Confederacion de las Calandretas es dirigida per un Conselh Confederal compausat dels Presidents de las Federacions Regionalas e dels representants del diferents collègis de l’Amassada Generala. (Collègis dels Establiments, dels Ensenhaires, del Personal non ensenhaire, de las Federacions Departamentalas,...)
Totas las escòlas e associacions Calandretas, las Federacions son aderentas de la Confederacion de las Calandretas. Aquela d’aquí, per l’agrat que lor balha, garantís l’identitat de las Calandretas.
La Confederacion de las Calandretas representa las escòlas e federacions al prèp dels poders publics. Es ela que, en relacion amb las Federacions Regionalas, mena las negociacions que tòcan los efectius e lo nombre de pòstes al prèp del Ministèri de l’Educacion Nacionala.
BURÈU CONFEDERAL :
Joan-Loís BLENET, president
Joan-Francés ALBERT, vice-president e delegat confederal confederal
Joan-Pèire GAFFIÈR, vice-president
Cristòl LEBÈGUE, vice-president
Pèire BARRAL, secretari
Bernadeta BOUCHER, secretària
Elisa MARC, secretària
Cecília MORANDAT, clavaira
Patrícia LE MASSON, clavaira
Paul ASENCIO, clavaire
Miriam BRAS, clavaira
Francesa JUNOD, clavaira
Mirelha BLANQUER, delegada dels emplegats non ensenhaires
Los presidents de las Federacions regionalas son convidats permanents.
Las federacions, en iniciar la creacion d’associacions prefigurativas, manejan la creacion d’escòlas novèlas. Las federacions an per tòca la coordenacion e lo desvolopament de servicis comuns entre las associacions gestionàrias dels establiments CALANDRETA. Son, per exemple, las federacions regionalas qu’inician lo movement annadièr dels ensenhaires.
Cada establiment Calandreta a un CLAE - Centre de Léser Associat a l’Escòla.
La Confederacion de las Calandretas e las autras escòlas immersivas, ABCM (Alsaça/Mosèla), BRESSOLA (Catalonha), DIWAN (Bretanha) e SEASKA (País Bascol), creèron : l’ISLRF - Institut Superior de las Lengas de la Republica Francesa qu’es cargat de la gestion dels mejans financièrs de la formacion iniciala dels regents e qu’es vengut un luòc de reflexions a l’entorn de las problematicas de l’ensenhament bilingüe en immersion. Es per aquò qu’ISLRF organiza un collòqui cada dos ans. Eskolim, estructura cargada de portar las reivindicacions d’un ensenhament de las lengas dichas regionalas per immersion als poders politics e al grand public.
APRENE, Establiment d’Ensenhament Superior Occitan
Ensenha la pedagogia de l’immersion lingüistica. Prepausa un cursus de 3 annadas de formacion. Los estudiants partejan de practicas professionalas en classa amb un regent, aprèstan las espròvas teoricas del concors de professor d’escòla. Seràn installats en qualitat de professor d’escòla titular dins una classa Calandreta.
La Confederacion occitana de las escòlas laïcas Calandretas
Ostal d’Occitània . Espaci Jaume 1èr d’Aragon . 117 carrièra dels Estats Generals . 34000 MONTPELHIÈR . tel : 04 67 06 81 10
coordinatritz(at)calandreta.org - de remplaçar/remplacer (at) per/par @
La Confederacion occitana de las escòlas laïcas Calandretas es afiliada a
l’ISLRF, l’Institut Supérieur des Langues de la République Française
Mencions legalas


text:
Bouvesse-Quirieu
Bouvesse-Quirieu en arpitan (Bouvesse-Quirieu en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Bouvesse-Quirieu, Situada a una altitud de 220 m, se tròba a 30 km de Bourgoin-Jallieu.
Bouvesse-Quirieu, située à une altitude de 220 m, se trouve à 30 km de Bourgoin-Jallieu.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1845, per ordonnance reial, los pòbles de Bouvesse e Quirieu fusionan per donar naissença a Bouvesse-Quirieu.
En 1845, par ordonnance royale, les villages de Bouvesse et Quirieu fusionnent pour donner naissance à Bouvesse-Quirieu.


text:
1215
Aquesta pagina concernís l'an 1215 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Anglatèrra[modificar | modificar la font]
Afeblit per sei desfachas e de revòutas intèrnas, lo rèi Joan Ièr d'Anglatèrra foguèt obligit d'adoptar la Magna Carta per contentar sei vassaus principaus. Limitèt l'arbitrari reiau e assegurèt lo drech a la libertat individuala ò lo contraròtle de l'impòst per lo Grand Conseu dau Reiaume.


text:
Gaston IV de Fois-Bearn
Gaston IV de Fois-Bearn o Gaston de Grailly (1423 o 26 de heurèr de 1425-1472) qu'ei comte de Fois, de Bigòrra, coprince d'Andòrra, vescomte de Bearn, de Marsan, de Castelbon, de Nebosan, de Vilameur e de Lautrèc de 1436 a 1472 e vescomte de Narbona de 1447 a 1472. Qu'ei hilh de Joan Ièr de Fois (comte de Fois e Bigòrra, vescomte de Bearn e Vilameur) e de Joana Ièra de Labrit (1403–1435).
- Pages using duplicate arguments in template calls
- Portal:Bearn/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Portal:Gasconha/Articles ligats
- Portal:Lengadòc/Articles ligats
- Carta grafica pas indicada
- Ostal de Fois-Grailly
- Comte de Fois
- Comte de Bigòrra
- Vescomte de Narbona
- Par de França
- Decès en 1472
- Sobeiran de Bearn
- Vescomte de Bearn


text:
1832
Aquesta pagina concernís l'an 1832 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Mexic[modificar | modificar la font]
Gràcias au sostèn dei liberaus mexicans, lo generau Santa Anna capitèt de reconquistar lo poder. Demorèt alora la personalitat principala de la vida politica mexicana fins a son exili de 1843.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 23 de genièr - Édouard Manet, pintor francés (m. 1883)
- 27 de genièr - Lewis Carroll, escrivan britanic (m. 1898)
- 19 d'abril - José Echegaray, escrivan espanhòl, Prèmi Nobel de Literatura (m. 1916)
- 11 de julhet - Carlos Holguín Mallarino, president de Colómbia (m. 1894)
- 18 d'agost - Victor Meirelles, pintor brasilièr (m. 1903)
- 8 de decembre - Bjørnstjerne Bjørnson, escrivan norvegian, Prèmi Nobel (m. 1910)


text:
1943
Aquesta pagina concernís l'an 1943 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Alemanha[modificar | modificar la font]
Regardant la politica racista e antisemita deis Alemands, leis operacions de l'annada se concentrèron sus l'eliminacion dei comunautats josievas de Polonha (mai de tres milions de personas avans la guèrra) e dei Gitans alemands. En despiech de l'insureccion dau guèto de Varsòvia (19 d'abriu - 16 de mai), l'operacion se debanèt sensa dificultat majora e èra quasi acabat a la fin de l'annada. Per de rasons mau conegudas, leis operacions còntra lei Gitans alemands foguèron finalament limitadas ai gitans nomadas per Heinrich Himmler[1].
Union Sovietica[modificar | modificar la font]
Au començament de l'annada, perseguida de la batalha de Stalingrad onte la pòcha de resisténcia alemanda foguèt finalament anientada après una ofensiva saunosa (10 de genier - 2 de febrier). Premiera desfacha majora d'Alemanha, aquela batalha entraïnèt la pèrda d'aperaquí 850 000 soudats de l'Axe còntra 1 200 000 per lei Sovietics. Pasmens, lei Sovietics podián lei remplaçar pus aisament.
Après Stalingrad, lei Sovietics organizèron una tiera de còntra-ofensivas e capitèron de reconquistar Rostov e Kursk. Karkòv foguèt tanben presa mai von Manstein capitèt de la reconquistar dins lo corrent de març. Entre lo 4 de julhet e lo 23 d'aost, l'Armada Roja deguèt arrestar una tiera d'ofensivas majoras deis unitats blindadas alemandas còntra la region de Kursk. Lei pèrdas foguèron importantas dins lei dos camps (200 000 soudats alemands e 760 carris còntra 850 000 combatents sovietics e 6 000 carris e canons d'assaut) mai l'Axe i perdiguèt d'unitats fòrça importantas que foguèron jamai remplaçadas.
Lo resultat principau de la batalha de Kursk foguèt de laissar l'iniciativa dei combats a l'Union Sovietica qu'ataquèt en direccion de Karkòv, de Briansk e de Smolensk. A la fin de setembre, agantèt Dniepr que foguèt passat dins lo corrent de novembre en despiech d'una còntra-ofensiva alemanda dins lo sector de Jitomir. Enfin, lo 18 de decembre, acomencèt una campanha d'ivèrn qu'obtenguèt de resultats favorables au començament de l'annada seguenta.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica :
- Prèmi Nobel de Quimia :
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina :
- Prèmi Nobel de Literatura :
- Prèmi Nobel de la Patz :
- ↑ En causa deis originas fòrça ancianas dau pòble, lei gitans sedentaris foguèron belèu considerats per lei Nazis coma un pòble arian « contaminat » per lei Romanés. Dins totei lei cas, lo nombre de victimas foguèt important (entre 220 000 e 700 000 mòrts a la fin de la guèrra).


text:
Pluma
Las plumas (var. plomas) son d'estructuras queratinosas de la pèl dels aucèls. Son estructura es mai complèxa que la de las autras parts dels vertebrats coma las escatas, lo pel, las banas, etc. Son fondamentalas per volar, que forman la superficia portadoira de l'ala. Lo plumatge forma un jaç dens, isolant, que protegís l'animal de l'aiga e del fred. Las plumas tenon a mai d'autras foncions ligadas a sa color e a sa visibilitat, coma la reconeissença entre membres d'una meteissa espècia, lo camoflatge, la diferenciacion de sexes e la seduccion.
Primièra aparicion[modificar | modificar la font]
Apareguèron las primièras plumas suls dinosaures. D'estudis recents an demostrat que lo Shuvuuia, lo Microraptor e d'autres dinosaures descobèrts aquestes darrièrs ans avián de plumas o d'estructuras mai simplas: las (protoplumas). Las plumas avián al començament una foncion qu'aviá pas res de comun amb lo vòl. Probable que d'en primièr foguèron emplegadas per la termorregulacion e per la seduccion, coma uèi fan qualques aucèls. Posteriorament, los dinosaures arboricòlas adaptèron son emplec per poder planar, e puèi es probable que d'aquí sortiguèsse sa foncion essenciala actualament.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligam intèrne[modificar | modificar la font]
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]