text:
Guilhèm Molinièr
Guilhèm Molinièr foguèt un jurista e poeta occitan del sègle XIV, qu'es conegut pel fach qu'escriguèt las Leys d'Amors.
Biografia[modificar | modificar la font]
Guilhèm Molinièr trabalhava dins la vila de Tolosa, ont lo Consistori de la Sobregaia Companhiá dels Sèt Trobadors de Tolosa li demandèt de redigir, entre 1328 e 1337 un manual de gramatica, versificacion e retorica que se sonèt las Leys d'Amors. Aquel tèxt deviá servir de nòrma pels jutges que avián per ròtle d'autrejar los prèmis literaris dels Jòcs Florals. L'òbra reculhís d'aspèctes formals, definís los genres e sosgenres de la poesia trobadoresca e venguèt lo manual obligatori dels que volián venir poètas. Sembla que redigiguèt pas l'òbra solet mas que foguèt ajudat per d'autres conselhièrs coma Bartolomieu Marc. Las Leys de Guilhèm Molinièr coneguèron una granda popularitat e las nòrmas exerciguèron tanben cèrta influéncia dins l'escritura dels poètas catalans, galècs o italians, que lor serviguèt de referent.


c: text/html

text:
Denotacion
La denotacion es lo sens objectiu d'un mot o expression, aquel que la majoritat dels parlants d'una lengua li autrejan per convencion e que se reculhís en d'òbras normativas coma los diccionaris. Lo contengut denotatiu es pas fixat, per que varia amb lo temps segon l'evolucion naturala de la lenga, mas es pas tan subjècte al cambi que la connotacion o sens subjectiu.
En semantica s'ensaja d'estudiar la denotacion a partir de trachs minims de sens, de camps semantics que meton en relacion de paraulas similaras o dempuèi l'interaccion de la paraula amb los autres d'elements de la frasa ont es inserida. La lingüistica cognitiva rebuta l'existéncia de la denotacion pura, mas admet l'ensems dels traches coma definicion del sens.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
André Gerey - Onte es passat queu temps ? - 2005
A la campanha, autres còps, sovent l'aiga mancava, quand lo seche se fasiá sentir. Lo monde se trobàvan deisarmats, cranhent queu moment coma la grela.
Vès Olhas, chasca maison avià un poitz o dos per eissaiar de se parar de queu deisastre de l'estiu. Per abeurar lo bestiar dos grand bachàs èran estalats a la Croitz, d'en bas dau gròs fraisse mas au moendre signe de seche, avian tèit fait de s'agotar. Un poitz en pèiras, aub un bachàs bien large dins lo chamin sarrat que menava vès la servià a faire beure los tropeaus d'en aut dau vilatge. Au pè dau Luòc, a l'entraa, aviam la font, un grand poitz large e priond, talhat dins lo rochièr, a l'aiga clara que pissava dins dos o tres bachàs. Quela aiga èra frescha, franc bona a beure per lo bestiar e surtot per lo monde qu'aub de grandas poisaòrs s'anàvan alimentar. La font semblava una granda fenèstra sombra que fasià paur a los petits, badaa contra lo prat dès Jules, aub una gròssa pèira dès davants, usaa per la còrdas a fòrça d'aver tirar l'aiga.
A la maison, lo pairin èra charjat de la corraa d'aiga. Que fasse d'aura, que plòve, que burle, nòstre òme se rendià a la font plusièrs còps per jorn aub sas poisaòrs en fèrre que plaçava sotz l'eivièr.
Lo matin e a meijorn, l 'ivèrn, menàvam beure las vachas e quand las laschàvam, la rèsta dau temps, en tornant d'en champs, se povian parar de la set a lur aise. l'aiga remplissià los bachàs que debordàvan e s'anava pèrdre dins lo claus dès Jules.
E per la buaa alòrs ? Pas question de machinas a lavar a quela eipòca, ren mas de sèrvias, grand pertús au mèi de los prats a la Sant-Jacma, au Mont-Mialon e surtot a la Coturièra dins un prat dès Lanièr, a l'ombra d'un grand noièr. Quasi tot lo monde s'i rendià per un croi chamin que corrià au mèi de los prats. Cinc gròssas pèiras platas, usaas a fòrça d'avèr servit, plonjàvan dins l'aiga pròpra. Per tots los temps las femnas s'i rendian per de puardas que ne'n fenissian pas aub de poisaòrs desbordant de linge a lavar. A janolhs dins de caissas en boèsc a tres faças, garniás de bòtjas o de vèlhas cubèrtas espelaas, tot en discutent, sans pèrdre una menuta, atacàvan de fretar de longs moments. E si una o l'autra achabava la promèira, sovent aidava sa veisina.
....
André Gerey naissèt en 1939. Passèt tota son enfança vès Olhas, arranda Aurèc. Faguèt puèi institutor.
A publicat Onte es passat queu temps ? en 2005. I cònta sos sovenirs de joinessa: las fenasons, las meissons, la viá a la bòria, a l'escòla ...


text:
983
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 983 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Après lei victòrias de l'annada precedenta en Palestina, leis armadas fatimidas conquistèron Damasc. Lo califa decidèt de perseguir aquela expansion en direccion dau nòrd de Siria ont intrèt en contacte ambé lei Bizantins.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Fisica[modificar | modificar la font]
Publicacion per lo matematician persan Ibn Sahl d'un tractat sus lei miraus que presentava tanben lei lèi de la refraccion.


text:
Visigòts
Los visigòts (en alemand Westgoten "Gòts de l'Oèst") son una de las doas branchas de l'ancian pòble germanic daus gòts (l'autra brancha essent aquela daus ostrogòts). Los gòts, d'origina escandinava, sortiguèron de Suècia meridionala e lors doas branchas, aparegudas en Ucraïna, s'integrèron puei tardivament dins l'Occident roman, subretot durant lo sègle V. Après la chasuda oficiala de l'Empèri Roman d'Occident (476), los visigòts contunhèron gaireben 250 ans de temps a jugar un ròtle important en Euròpa Occidentala. Es un daus pòbles "barbars" mai prestigiós d'Euròpa, tant per sa lonja istòria e sas originas miticas coma per las marcas que laissèt beucòp de temps dins los esperits.
Los Visigòts e Occitània[modificar | modificar la font]
Los Visigòts, sens o saber, joguèron un ròtle important per preparar l'emergéncia ulteriora d'Occitània e de la lenga e de la cultura occitanas[1]. Durant l'ensems dau sègle V, a partir de lors capitalas qu'èran Bordèu o Tolosa, e en essent federats teoricament a l'Empèri Roman d'Occident, los Visigòts conqueriguèron progressivament un territòri qu'englobava gaireben tota la futura Occitània (levat lo futur Daufinat jos dominacion daus Burgondis) e la màger part de la Peninsula Iberica. L'eiretage culturau daus visigòts consistiguèt a refortir la cultura e las institucions romanas, en tot i apondre daus elements de cultura visigotica (germanica), mas en proporcion moderada. Tanben l'impacte demografic e lingüistic (gotic, germanic) daus visigòts foguèt feble e laissèt se desvolopar lo latin liurament coma lenga de l'administracion, de l'Egleisa e de l'immensa majoritat de la populacion. Quò es un daus elements qu'explican que lo latin e la cultura latina dau reiaume visigòt foguèron pro conservators dins la futura Occitània, tant durant lo periòde visigòt au sègle V, coma durant los periòdes ulteriors, quand s'installèt una dominacion superficiala daus francs a partir de 507 (batalha de Vouillé). A aquela data los francs faguèron refluir los visigòts en Gòtia (Bas Lengadòc) e dins la Peninsula Iberica mas lo contèxte culturau de la futura Occitània chamgèt pas beucòp. L'emergéncia ulteriora de la lenga occitana, au sègle VIII, dins un contèxte de fidelitat continua a la cultura romana durant tota la nauta Edat Mejana, fai que l'occitan es una lenga romanica pro conservatritz a respècte dau latin[2].
En contrast, lo nòrd de Gàllia (Nèustria e oèst d'Austràsia), qu'era lo futur domeni de la lenga francesa, èra maitot dins la zona centrala dau poder politic e de l'installacion demografica daus francs. Coneguèt tre lo sègle V una dominacion prionda daus francs que laissèron dins lo latin locau de traças fòrtas de lor lenga (lo francic) e de lor cultura germanica, çò qu'explica l'aparicion de la lenga francesa, au sègle VIII, coma una lenga romanica relativament germanizada e pro distinta de l'occitan.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ LAFONT Robèrt (2003) Petita istòria europèa d’Occitània, coll. Istòria, Canet: Trabucaire.
- ↑ BÈC Pèire = BEC Pierre (1995) La langue occitane, coll. Que sais-je? n° 1059, París: Presses Universitaires de France [1a ed. 1963].


text:
Comèrci triangular
Lo comèrci triangular, tanben dich tracha atlantica o tracha occidentala, foguèt una tracha negrièra entre Euròpa, Africa e America qu'existiguèt entre lei sègles XVI e XIX. Permetiá d'assegurar la distribucion d'esclaus negres dins lei colonias europèas d'America a partir de rets comerciaus basats sus lei diferents continents. Entraïnèt la desportacion d'au mens onze milions de personas.
Segon la definicion classica dau comèrci triangular, Euròpa èra a l'origina dei cambis e s'ocupava de reünir lei capitaus, lei naviris e leis equipatges necessaris per assegurar lo transpòrt deis esclaus e dei marchandisas. Africa organizava la « produccion » e lo transpòrt deis esclaus vèrs lei pòrts de venda. Enfin, America èra l'endrech de produccion de produchs agricòlas qu'èran exportats vèrs lei centres de consomacion en Euròpa. Pasmens, aquel esquèma simplificat escond d'esquèmas mai complèxs. D'efèct, d'autreis itineraris mens coneguts mai fòrça importants existián coma lo comèrci dirèct entre lei colonias portuguesas de Brasil e d'Angòla, lo trafec intèrn au continent american d'esclaus en cambi de certanei produchs o encara lei comèrcis negrièrs en direccion dei colonias europèas asiaticas o deis estats arabis.


text:
(à jour au 20.11.2015)
Le ressort territorial des tribunaux a été modifié par le décret n°2008-1110 du 30 octobre 2008, qui a réorganisé la carte judiciaire.
Dans le département de la Meuse, le tribunal d’instance de Saint Mihiel a été supprimé à compter du 1er janvier 2010.
Pour connaître les règles de compétence territoriale, en matière civile et pénale, voir l’onglet la compétence territoriale
► documents à télécharger
- tableau IV de l’annexe du code de l’organisation judiciaire
- liste des communes de compétence du tribunal d’instance de Bar-le-Duc
►Les cantons
Le tribunal de Bar-le-Duc est compétent pour les anciens cantons suivants: Ancerville, Bar-le-Duc-Nord, Bar-le-Duc-Sud, Commercy, Gondrecourt-le-Château, Ligny-en-Barrois, Montiers-sur-Saulx, Pierrefitte-sur-Aire, Revigny-sur-Ornain, Saint-Mihiel, Seuil d’Argonne, Vaubecourt, Vaucouleurs, Vavincourt, Vigneulles-lès-Hattonchâtel et Void-Vacon.
Les nouveaux cantons sont les suivants:
N°1 Ancerville
N°2 Bar-le-Duc 1
N°3 Bar-le-Duc 2
N°7 Commercy
N°10 Ligny-en-Barrois
N°12 Revigny-sur-Ornain
N°13 Saint-Mihiel
N°15 Vaucouleurs
La liste des cantons de compétence est également disponible dans le tableau IV de l’annexe au Code de l’Organisation Judiciaire.
►Les communes
Le tribunal de Bar-le-Duc est compétent dans les communes (dont les codes postaux sont 55000, 55120, 55130, 55140, 55160, 55170, 55200, 55210, 55220, 55240, 55250, 55260, 55290, 55300, 55500, 55800) suivantes: Abainville, Ailly sur meuse, Amanty, Amblaincourt, Ancerville, Andernay, Apremont la Forêt, Aulnois en Perthois, Aulnois sous Vertuzey, Autrécourt sur Aire, Auzecourt, Bar le Duc, Badonvilliers Gérauvilliers, Bannoncourt, Baudignécourt, Baudonvilliers, Baudrémont, Bazincourt sur Saulx, Beaulieu en Argonne, Beausite, Behonne, Belrain, Beney en Woëvre, Beurey sur Saulx, Biencourt sur Orge, Billy sous les cotes, Bislée, Boncourt sur Meuse, Bonnet, Bouchon sur Saulx, Bouconville sur Madt, Bouquemont, Bovée sur Barboure, Boviolles, Brabant le Roi, Brasseitte, Brauvilliers, Brillon en Barrois, Brixey aux Chanoines, Brizeaux, Broussey en Blois, Broussey Raulecourt, Bulainville, Bure, Burey en Vaux, Burey la Côte, Bussy la Cote, Buxerulles, Buxières sous les Côtes, Chaillon, Chalaines, Champougny, Chanteraine, Chardogne, Chassey Beaupré, Chaumont sur Aire, Chauvoncourt, Chennevieres, Chonville Malaumont, Combles en Barrois, Commercy, Contrisson, Cornieville, Courcelles en Barrois, Courcelles sur Aire, Courouvre, Coursancelles, Cousances les Forges, Cousances lès Triconville, Couvertpuis, Couvonges, Creue, Culey, Dagonville, Dainville Bertheléville, Dammarie sur Saulx, Delouze Rosières, Demange aux Eaux, Deuxnouds aux bois, Deuxnouds devant beauzee, Dompcevrin, Dompierre aux Bois, Domremy aux bois, Epiez sur Meuse, Erize la Brûlée, Erize la Grande, Erize la Petite, Erize Saint Dizier, Erneville aux Bois, Euville, Evres, Fains Véel, Fleury sur aire, Foucaucourt sur Thabas, Fouchères aux Bois, Frémeréville sous les Côtes, Fresnes au Mont, Genicourt sous Conde, Gerauvilliers, Géry, Geville, Gimecourt, Girauvoisin, Gironville sous les Côtes, Givrauval, Gondrecourt le Château, Goussaincourt, Grimaucourt près Sampigny, Guerpont, Hadonville les Lachaussee, Haironville, Han sur Meuse, Hargeville sur Chee, Hattonchatel, Hattonville, Haumont les Lachaussee, Hauts de Chée, Heudicourt sous les Côtes, Hévilliers, Horville en Ornois, Houdelaincourt, Ippécourt, Jonville en Woëvre,, Juvigny en Perthois, Kœur la Grande, Kœur la Petite, Lachaussée, Lacroix sur Meuse, Lahaymeix, Lahayville, Laheycourt, Laimont, Lamarche en woevre, Lamorville, Laneuville au Rupt, Lavallée, Lavigneville, Lavincourt, Lavoye, Lérouville, Les Marats, Levoncourt, Lignières sur Aire, Ligny en Barrois, Liouville, Lisle en Barrois, Lisle en Rigault, Loisey Culey, Longchamps sur Aire, Longeaux, Longeville en Barrois, Loupmont, Louppy le Château, Louppy sur chee, Loxeville, Lumeville en ornois, Maizey, Malaumont, Mandres en Barrois, Marbotte, Marson sur Barboure, Maulan, Mauvages, Maxey sur Vaise, Mécrin, Méligny le Grand, Méligny le Petit, Menaucourt, Ménil aux Bois, Ménil la Horgne, Ménil sur Saulx, Mognéville, Montbras, Montiers sur Saulx, Montigny lès Vaucouleurs, Montplonne, Montsec, Morley, Naives en Blois, Naives Rosières, Naix aux Forges, Nançois le Grand, Nançois sur Ornain, Nant le Grand, Nant le Petit, Nantois, Nettancourt, Neuville en Verdunois, Neuville lès Vaucouleurs, Neuville sur Ornain, Nicey sur Aire, Nonsard Lamarche, Noyers Auzécourt, Nubécourt, Oey, Ourches sur Meuse, Pagny la Blanche Côte, Pagny sur Meuse, Paroches, Pierrefitte sur Aire, Pont sur Meuse, Pretz en Argonne, Raival, Rambucourt, Rancourt sur Ornain, Ranzières, Raulecourt, Reffroy, Rembercourt Sommaisne, Remennecourt, Resson, Revigny sur Ornain, Ribeaucourt, Richecourt, Rigny la Salle, Rigny Saint Martin, Robert Espagne, Rosieres devant Bar, Rouvrois sur Meuse, Rumont, Rupt aux Nonains, Rupt devant Saint Mihiel, Saint Amand sur Ornain, Saint Aubin sur Aire, Saint Germain sur Meuse, Saint Joire, Saint Julien sous les Côtes, Saint Maurice sous les Côtes, Saint Mihiel, Salmagne, Sampigny, Saudrupt, Saulvaux, Sauvigny, Sauvoy, Savonnières devant Bar, Savonnières en Perthois, Savonnieres en Woevre, Seigneulles, Senard, Senonville, Sepvigny, Seraucourt, Seuil d’Argonne, Seuzey, Silmont, Sommaisne, Sommeilles, Sommelonne, Sorcy Saint Martin, Spada, Stainville, Taillancourt, Tannois, Thillombois, Tourailles sous bois, Trémont sur Saulx, Tréveray, Trois Domaines, Tronville en Barrois, Troussey, Troyon, Ugny sur Meuse, Vacon, Vadonville, Val d’Ornain, Valbois, Varnéville, Varney, Vassincourt, Vaubecourt, Vaucouleurs, Vaudeville le Haut, Vaux la Grande, Vaux la Petite, Vaux lès Palameix, Vavincourt, Veel, Velaines, Vertuzey, Vieville sous les Côtes, Vigneulles lès Hattonchâtel, Vignot, Ville devant Belrain, Ville Issey, Ville sur Saulx, Villeroy sur Méholle, Villers aux Vents, Villers le Sec, Villotte devant Louppy, Villotte sur Aire, Void Vacon, Vouthon Bas, Vouthon Haut, Waly, Willeroncourt, Woimbey, Woinville, Xivray et Marvoisin.
Il est également possible de savoir de quel tribunal dépend une commune en se rendant sur le site de l’annuaire de la justice


text:
Rotland Pecout
Nascut en 1949 a Castèureinard en Provença, ont passèt son temps d’enfança, Pécout viu puèi en Borgonha, dins lo Jurà e dins lo ròdol de Lion. Als tempses del mes de mai de 1968, barrutla entre Lion e París, puèi s’establís a Montpelhièr ont fa d’estudis universitaris de letras, d’istòria de l’art e de linguistica. Dempuèi 1978, Pécout fa profession d’escrivan, en occitan e en francés, e de jornalista independent. Es collaborator de la premsa escricha e parlada, e l’autor de mai d’una realizacion video.
Sa vocacion pels viatges l’a menat mai d’un còp en Orient, e aquela experiéncia es estada per el essenciala.
Sa produccion escricha es riva e divèrsa. Se pòt en particular mençonar lo libre de poèmas Avèm decidit d’aver rason (4 Vertats, 1969), los dos racontes Portulan I. Itinerari en Orient (Vent Terral, 1978) e Portulan II (Tarabuste, 1980, Prèmi Méridien 1981) e Mastrabele (Jorn, 1999).
Rotland PECOUT dins lo nòstre catalog :
Mastrabelè
Auteurs
- Giovanni Agresti
- Pèire Bèc
- Sergi Bec
- Aubin Bonnet
- Max Allier
- Joan-Ives Casanova
- Danièla Estèbe-Hoursiangou
- Felip Gardy
- Robert Lafont
- Bernat Lesfargues
- Bernat Manciet
- Michel Miniussi
- Rotland Pecout
- Joan-Maria Petit
- Jaumes Privat
- Joan-Ives Roier
- Max Roqueta
- Estève Salendres
- Claudio Salvagno
- Joan-Luc Sauvaigo
- F-Jacques Temple
- Joan-Pèire Tardiu
- Alan Viaut
- Adelina Yzac


text:
solesa modèrna
Subte lo cèl ven palle , Una rauba de nòvia , sus la cadièra de palha , La flor blanca febrosa , de son còr nud desvelat Una promesa , una promessa, Lo nòvi passa la camisa , En fintant pel fenestron, Una lèbre que chuca de trefuèlh. A travèrs la lusor de l'alba , que nafra l' uèlh, la joventa, devinha la castanhal que brusís Luènh Mike Jagger ressèga, I can't get no satisfaction . Las gotas de rosal tomban de la teulada Cal se levar, per crompar qualque ren? Auriá tant aimat que l'aimèsse encara .


text:
Modèm
Un modèm es un aparelh electronic capable de convertir un senhau digitau de donadas en un autre analogic que se pòscha transmetre per un canau concebut per los senhaus analogics. Ansin doncas, las doas foncions principalas d'aquel dispositiu son la modulacion e demodulacion d'un ensems de donadas, d'aquí lo sieu nom: modulador-demodulador.
Los modèms actuaus incluson fòrça foncions addicionalas, coma lo marcatge automatic, de metòdes de compression e correccion de donadas, etc. Per aquò son configurables per logiciau mejançant de comandas especialas, encara que sortisson de l'usina amb una configuracion per defaut.
I a de sèrias divèrsas de comandas estandard, o puslèu, acceptadas per la majoritat daus fabricants, coma es lo cas de las comandas Hayes.


text:
Pamproux
Pamproux es una comuna peitavina, situada dins lo departament de las Doas Sèvras e la region de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Pamproux Se tròba entre Peitieus e Niòrt, près de Sant-Maixent-l'Escòla, entre las vilas/pòbles:
Pamproux se trouve entre Poitiers et Niort, près de Saint-Maixent-l'École, entre les villes/villages:
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1569, lo senhor de Tavannes i salva l'armada reiala, al cors dels guèrras de religion.
En 1569, le seigneur de Tavannes y sauve l’armée royale, au cours des guerres de religion.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
La mòstra dau Ceucle Occitan consacrada ai juguet tradicionaus si farà veire a l’Ostau dau Patrimòni jusqu’en janvier 2016. Una bèla idèa que nos parlarà d’un temps que lei minòts anavan pas dins la cort de recreacion ‘mé leis uelhs tancats sus l’escranh dau mobile… Ne’n parlarem mai aquí.
Serà pereu largament sachut, l’eveniment, per lo monde, gràcia a la television regionala, qu’es venguda filmar l’installacion per l’emission Vaquí
, de França 3. De veire lo 13 de decembre, lo dissabtre de matin, a onge oras manca un quart.


text:
Per de rasons que m’escapan non vegèri jamai mençonar jos de plumas occitanistas la descobèrta del filològue american John Orr (Essais d’étymologie et de philologie françaises, Paris, 1963, pp. 61-75) a prepaus del mot francés « patois ». Per el, « patoi », puèi « patois », seriá un desverbal del vèrb francés « patoier » que significava patejar, bracejar, çò que fan los despauralats per se far compréner. Auriá volgut dire patejament abans de s’especializar en lengatge particular e fin finala en lengatge grossièr. Mas se pòt demandar s’aquela evolucion darrièra, francament pejorativa, non seriá pas venguda de la contaminacion de l’omofòn « patoiller » (patolhar, pautejar, fanguejar)… Es benlèu la rason que conduguèt a la causida d’un autre mot per dire « marchar dins la fanga », « prautir la fanga », e ne trobèron dos en sollicitant… l’occitan. Aital patolhar donèt « patouiller / patrouiller » (1572) e pautejar, « patauger » (1653/1655). Un omenatge involontari que nos fa tastar, dins sa sabor totjorn crudèla, l’ironia de l’istòria.
J.P.


text:
17 février 2009
Coma un enfant
Coma un enfant, urosa e lèsta, Dançava en cantant ; de sa tèsta, Qu’aviáu coronada de flors, Sei peus prefumats, sei peus negres, A l’azard volavan alegres, E mon còr èra gonfle, èra gonfle d’amor. Ansin, sus lo pontin de maubre, Èra a dançar la bela enfant, E s’entendiá de brut que lo pieu-pieu que fan Leis aucèus qu’a la nuech se cochan dins leis aubres : Tot cerca lo repaus, alòr, e tot s’escond. Au fons dau laberinte e dins l’andana sombra, Emé leis auras dau tremont, Lo solèu, roge e fièr, davalava dins... [Lire la suite]
16 février 2009
Sois sage, ô ma douleur...
Sois sage, ô ma Douleur, et tiens-toi plus tranquille. Tu réclamais le Soir ; il descend ; le voici : Une atmosphère obscure enveloppe la ville, Aux uns portant la paix, aux autres le souci. Pendant que des mortels la multitude vile, Sous le fouet du Plaisir, ce bourreau sans merci, Va cueillir des remords dans la fête servile, Ma Douleur, donne-moi la main ; viens par ici, Loin d'eux. Vois se pencher les défuntes Années, Sur les balcons du ciel, en robes surannées ; Surgir du fond des eaux le Regret souriant ; ... [Lire la suite]
12 août 2008
Lo Flume grand
Un polit conte metaforic de Max Roqueta. Mai en la realitat soi pas segur que totes ajan comprés que tenián en partatge la meteissa aiga... Un còp èra un flume grand tan larg que l’image del cèl s’i perdiá dins lo cèl. Veniá de luònh. Cent païses i vojavan son aiga. Mil riussets fasián cent rius e los cent rius mesclavan sas aigas dins lo flume.Un jorn, un òme de las bocas del flume remontèt de long de la riba, e, de riu en riusset, venguèt dins una comba montanhòla ont d’òmes vivián sens saber çò que se passava defòra. E, quand... [Lire la suite]
01 septembre 2007
Chucada
L'incipit mai famós de tota la literatura occitana, après aquel de Mirelha, ça que la. Seguida desconselhada als cuolcosits... Estimatz mai que ma femna vos chuque abans o aprèp lo cafè ?Erem tres dins aquela sala de las cortinas rojas, on jogava la lutz d'un solelh polsic de novembre. Tres, Arnaut de Crestolas, Laura sa femna e ieu. Orba dempuèi sèt ans a la seguida d'un accident, Laura acabava son glacet de fragosta amb aquel biais de los qu'an perduda la vista, en tustant doçament dins sa copa. Lo culhièr... [Lire la suite]
18 août 2007
La vielhesa patetica d'un Don-Juan sens fe ni lei
Un tèxt tarrible, que se pòt legir a mai d'un nivèl, de segur. Lo Masòt aimava lo còs jove de las filhas e las sabiá rendre baujas e sens defensa. Mau-Pensa disiá : « Lo Masòt es estat sempre gromand de porcelatge. » Mas çò qu’aimava mai èra de prene las femnas dels autres. Era coma se li aviá vendemiat sas vinhas. Mesclava a son plaser de las encambar lo gost del pilhatge, l’amor de chaupilhar çò d’un autre, de l’enganar. Aviá la sentida de las marcar, coma las fedas per anar a la montanha. Sa ràbia plasiá. Era rar se,... [Lire la suite]
12 août 2007
Fin d'un amor
Voldriái botar en linha paginas entièras de l'òbra de Marcel Proust de tant que m'agrada. Benlèu o farai pichon a pichon. Aqueste passatge, a la tota fin de Un amour de Swann, pòt consolar tots aquels que patisson d'aimar e los donar un espèr : un dia, com Swann, seràn pas mai amorós, sofriràn pas mai, e quitament se demandaràn quin an fach per estar amorós baug aital. Après, de segur, tota la question es de saber si val melhor pas aimar e pas sofrir, e, com dins lo cas de Swann, tornar venir insensible, o al contra, com o pensavan... [Lire la suite]
10 août 2007
Suave, mari magno...
Los vèrs famós de Lucrèci sus la tranquillitat del filosòf.Suave, mari magno turbantibus aequora ventis, E terra magnum alterius spectare laborem ; Non quia vexari quemquam est jucunda voluptas, Sed quibus ipse malis careas quia cernere suave est ; Suave etiam belli certamina magna tueri Per campos instructa, tua sine parte pericli. Sed nil dulcius est, bene quam munita tenere Edita doctrina sapientum templa serena, Despicere unde queas alios, passimque videre Errare atque viam palantes quaerere vitae, Certare ingenio,... [Lire la suite]
09 août 2007
La Comtessa
Lo celèbre tèxt metaforic de Frederic Mistral, en grafia classica.La Comtessa A Victor Balaguer Morta diuhen qu’es, mèsjo la crech viva.BALAGUER. I Sabe, ieu, una ComtessaQu’es dau sang emperiau :En beutat coma en autessaCrenh degun, ni luenh ni aut ;E pasmens una tristessaDe seis uelhs nebla l’ulhauç. Ah ! se me sabián entendre !Ah ! se me volián seguir ! Ela aviá cent vilas fòrtas, Ela aviá vint pòrts de mar ;L’olivier davant sa pòrtaOmbrejava, doç o clar ;E tot frut que terra pòrtaÈra en flor dins son... [Lire la suite]


text:
Istòria de la dòna Joana
Cochada de son reiaume de Naplas, la Reina Joana venguèt si recatar en 1347 dins sa comtea de Provença en passant per la rota de Grassa a Draguinhan
Suspresa per una grèossa chavana, li diguèron coma sosta lo pichon casteu de gent òme veirier au vilard de sant Pau la Galina Grassa (encuèi sant Pau de Forest).
Apres li aguer passar la nuech, la reina vorguèt veire la fabricacien dei flascons. Un pauxc destimborlat, lo veirrier bofèt dins lo mòrs de sa cana e realisèt una botelha gigàs que faguèt l'admiracien de totei per sa contenència d'undezenau de litras. Decidèt de ne'n lançar la fabricacien e l'apelèt reina Joana, mai la sobeirana sugerèt modestament de li balhar lo nom "dòna Joana"
Per aparar aquesta gòsa botelha, lo veirier la viestèt d'aumarina.


text: Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.Descripcion de la marca.


text:
Loigny-la-Bataille
Loigny-la-Bataille es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure et Loir e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge #èsser lo luòc d'una batalha oponent près de 40 000 soldats franceses a formatnum:35000 {{}} soldats dels estats alemands lo 2 de decembre 1870 e #que #far près de 9 000 victimas. Es en lo moment d'aquela batalha que lo General de Sones ordonna al Coronèl de Charette de desplegar la bandièra del Sagrat Còr en lo moment de la carga dels volontaris de l'Oèst (ancians zouaves pontificaux).
Le village fut le lieu d'une bataille opposant près de 40 000 soldats français à 35 000 soldats des états allemands le 2 décembre 1870 et qui fit près de 9 000 victimes. C'est lors de cette bataille que le Général de Sonis ordonna au Colonel de Charette de déployer la bannière du Sacré Coeur lors de la charge des volontaires de l'Ouest (anciens zouaves pontificaux).
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Amics d'Arpitània
Blog original en català amb traduccions a l'arpità amb el mètode ortogràfic "ORB" de Dominique STICH
4.9.14
Arpitans a la V
25.3.14
Centenari Frederic Mistral: l'obra en arpità
Des d'aquí li retem homenatge amb aquest text de l’obra Memòri e Raconte de Mistral traduït a l'arpità pel lingüista Dominique Stich:
Pèr Sant Jan, uno annado, mèste Francés Mistral èro au mié de si blad – qu’uno chourmo de gavot toumbavon au voulame. Un vòu de glenarello seguien li meissounié, acampant lis espigolo qu’escapavon au rastèu. E ‘m’acò moun segne paire remarquè ‘no bello chato que restavo darrié, coume s’avié vergougno de glena coume lis autro. S’avance d’elo e ié faguè: Mignoto, de quau siés ? coume te dison ?La chato respoundeguè:Siéu d’Estève Poulinet, lou maire de Maiano. Me dison Delaïdo.- Coume ! diguè moun paire, la fiho de Poulinet, qu’es esta Maire de Maiano, vai glena?- Mèstre, elo repliquè, sian uno grosso famiho, dous drole emé sièis chato, e noste paire – emai aue, es verai, proun de bèn au solulèu – quand ié demandean d’argènt pèr un pau nous pimpa, nous respond : Mi chatouno, se voulès de belòri, gagnas-n’en ! E ves-aqui perqué siéu vengudo glena.Siès mes après aquéu rescontre – que retrais l’antico sceno de Rut emé Booz, lou valènt meinagié demandè Delaïdo à mèste Poulinet e siéu nascu d’aquéu mariage.
25.8.13
Vall de Lanzo
20.8.13
Festa Internacional per la llengua arpitana
Aquí teniu tota la informació.


text:
L'aubatròs, l'ornito e seis amics ne'n pòdon parlar de contunh pendent d'oradas e se regalan de ne'n parlar ansin. Aici, es mai qu' un simbòle de poësia, es baug de l'aire :
-Soventei fes, per desconar la marinalha, t'agantan d'aubatròs, d'aquelei que seguisson, inchalhènts companhs de viatge, la nau resquilhanta en sei tomples amars...-
L'an escupltat d'escondons, coma un poeta va pou far amb lei mots, a l'atalhier dau fustier e es mai aqui dins lo banh neutre dau labò fòto. Cada setmana, lo pesan, l'i meton la baga a la pauta, es d'en pertot, un mite, l'aubatròs... Pus fòrt que tot, que lo gòrfol dei peus d'aur folatins, que l'otaria que plorineja entremitan dei rocàs, un mite...Venteja, un ponentau que fai de tiblas, l'er es un pauc sec, un er mieg-sec entre doas blasinadas. Ansin, lo cap de district s'estigansa un sovenir : son afaire, la fa secar davant lo blòc operatòri a beus uèlhs vesents. Es un foit ! A ges de vergonha, lo tipe. Son foit pendola bassacat per lo vent. Son foit, un paure nervi de buòu que seca e que va gardar coma un trofeu.
-Siatz un peis, aqueu sarà polit ! li manda Gracchus en passant. De son rire de chin, en passant. Es totjorn tant revoutat mai lo sorrire pasmens...
-Mèfi, ara, se vos fai mestier, anam passar ai cauvas seriosas- lança a Gracchus en agantant nerviosament son nervi, foitejant de trevas. Fai lo morre lo capelan de la tartana, es abituau !
Degun sachèt abans l'ivernatge coma s'estingansava un nervi de buòu qu'es pas un nervi tot beu-just : ven de l'entrecamba d'un brau. De son sexe. L'an alinhat la setmana passada a la caça : un viech de brau secat, obrat, giblat en torçadas, torcegat adonc que l'autre maneja per castigar sei malans. Foitadas que te menaçan, que te van beleu petar au morre deman. Deliri de Rei de la Fava, fantasme de rascàs...Nervi de buòu, caça-trevas, pedaç de mòrt e de solesa. Pedaç de non-ren, çò que demòra d'un cadabre de mascle secat, un pichòt bot de carn que sibla, que venteja, sople, çò que demòra d'un paure mascle banarut ! E d'aquest temps, lo metge dins lei comuns qu'a mai racat sei budeus, sei budeus... emai tot lo restant. Tre qu'es arribat per dinnar, la sirena aviá apelat lo mond, toei fugueran estransinats de lo veire ansin, agarassut coma una badòca que fasiá paur. De que faire per l'assolar ? Guilhem li contariá ben una galejada, Pedro li prepausariá de venir ajudar a cambiar un motor, Dávid de venir trabalhar a son auceu-tòtem. Bota, ren li agrada, ni l'esculptura, nimai la mecanica, a enveja de ren de ren, res que lo calinha. Son morbin l'enfonsa de mai en mai. Guilhem li ditz amb la compassion qu'a sempre :
-Arresta, es pas fenit, ta frema tornarà. Vas remontar !
Mai Arnaud demòra dins son silenci glaçat, mai qu'alassat, n'a son pron, son solet bestiari, d'uneis anchòias que macan lo dessota de seis uerlhs...


text:
plaque de cuisson plaque de cuisson vitroceramique table induction 2 zones 14 plaque de cuisson jenn air avec hotte.
plaque de cuisson table de cuisson aclectrique 2 foyers far de 12 far vente de plaque de cuisson conforama plaque de cuisson ikea folklig.
plaque de cuisson plaque gaz hotpoint frdd 642 haice table de cuisson gaz 4 f plaque de cuisson ikea mojlig.
plaque de cuisson plaque de cuisson induction plaque de cuisson vitroceramique siemens.
plaque de cuisson table de cuisson aclectrique 4 foyers far te42x 13 far vente de plaque de cuisson conforama plaque de cuisson au gaz commercial.
plaque de cuisson plaque de cuisson inox de buyer plaque de cuisson induction et gaz.
plaque de cuisson plaque posable plaque de cuisson racchaud 2 plaques inox brossac comment dire plaque de cuisson en anglais.
plaque de cuisson plaque de cuisson vitrocaramique 4 zones brico dacpat plaque de cuisson induction et gaz.
plaque de cuisson plaque induction eu651bjb1e siemens plaque de cuisson induction 2 feux.
plaque de cuisson les plaques de cuisson en anglais.
plaque de cuisson table t68ts61n0 nouveau bouton twistpadar fire magnactique et amovible libertac de cuisiner comme plaque de cuisson ikea branchement.
plaque de cuisson plaque de cuisson gaz bosch.
plaque de cuisson table de cuisson mixte 4 foyers far tmsa40b 13 far vente de plaque de cuisson conforama les plaques de cuisson en anglais.
plaque de cuisson plaque de cuisson 4 feux star one en inox loading zoom plaque de cuisson jenn air a vendre.
plaque de cuisson plaque de cuisson aclectrique 4 foyers inox frionor geinfri plaque de cuisson gaz en anglais.
plaque de cuisson plaque de cuisson avec hotte intacgrace airforce aspira premium avacuation plaque de cuisson vitroceramique en anglais.
plaque de cuisson plaque de cuisson gaz 5 foyers inox cata apelson l705ti plaque de cuisson ikea whirlpool.
plaque de cuisson plaque de cuisson 4 feux electrique 60 cm inox frionor geinfri frionor traduire plaque de cuisson en anglais.
plaque de cuisson plaque de cuisson franke a plaque de cuisson franke plaque de cuisson vitroceramique bosch.
plaque de cuisson plaque cuisson mixte siemens eo6b6yb10 plaque de cuisson portable electrique.
plaque de cuisson plaque de cuisson gaz 2 foyers inox frionor dginfri plaque de cuisson au gaz butane.
plaque de cuisson plaque de cuisson vitroceramique whirlpool.
plaque de cuisson plaques de cuisson plaque de cuisson ikea mojlig.
plaque de cuisson plaque de cuisson aluminium perforac comment dire plaque de cuisson en anglais.
plaque de cuisson simplement simple plaque de cuisson alectrique et gaz plaque de cuisson alectrique et gaz plaque de cuisson gaz ikea.
plaque de cuisson plaque mixte brandt bpi6413bm plaque de cuisson au gaz a vendre.
plaque de cuisson table de cuisson gaz 4 foyers whirlpool akt4000mr whirlpool vente de plaque de cuisson conforama plaque de cuisson gaz 4 feux.
plaque de cuisson plaque de cuisson a induction a 4 foyers 4 2x2000 w 2x 1600w plaque de cuisson jenn air a vendre.
plaque de cuisson selecline plaque de cuisson hp102 d4 plaque de cuisson gaz en anglais.
plaque de cuisson plaque de cuisson induction noir 2 plaques 2000w domo do315ip plaque de cuisson portable electrique.
plaque de cuisson agrandir quatre plaques de cuisson pour mulitiplier les faaon de cuisiner plaque de cuisson avec hotte integree.
plaque de cuisson plaque de cuisson pour bbq napolacon pro plaque de cuisson au gaz butane.


text:
Per Mans de Breish
O Sant Lois, grand rei de França
Per tu escrivi aquel cant
E se n’es qualqua malvolença
Es que l’ai faita en occitan.
Mas es pr’aquò que dins mon èime
Sens cap de Dieu sens cap de Sant
Ai fait de tu un paure sénher
Negre de dòl, roge de sang.
Quand anères a la Crosada
Es Dieu que te donèt lo lum
A Vilaroja la cremada
La fe te donèt ton valum.
Te’n siás anat, lo còr leugièr
Amb una crotz e una espasa
menar la guèrra en Albigés
Ont per tu las gents èran fadas.
Siás partit en tèrra d’Africa.
Crotz roja sus un blanc mantèl
A còps de crotz a còps de trica
Lo capelet e lo cotèl.
Mas es pas tot çò que faguères
E ne desbrembi un manat :
Pas cap de patz e tròp de guèrras,
es tot çò que m’es demorat.
Quand morisquères sens ajuda
Ton arma se’n anèt al cèl.
Aquèla pèsta l’ai ajuda :
Es una pèsta de bordèl.
Al Paradis dempuèi ta mòrt
Te siás fait d’autres companhons .
I aquèt tanben dins aquèl òrt
Adolf Hitler, Napoleon.
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
08/05/2013
Au temps que Eila molinava… per Joan-Loís Leveque
La dimenjada daus 18 e 19 de mai, auram las jornadas europeanas daus molins. Per l'enchaison, començam ueï nòstra seria per un texte de Joan-Loís Leveque sur los molins de Perigüers.
Daus segles de temps, las ribas d’Eila fugueren semnadas de molins d’amont en avau de Perigüers. De Bassilhac a Marçac, pas mens de quinze molins pervesián de tot çò que « Vila, Ciutat e Banlega » aviá mestier de farina e queraque d’òli de notz.
Au levant, se trobava de’n prumier lo brave molin de Ronhac (riba gaucha), aüei malurosament roinat ; en segre, lo de Charrieras (riba drecha), que produset, entre las doas guerras, de l’electricitat per una sejariá industriala ; en avau dau borg de Trelhissac, lo molin de Ròdas (riba drecha) que son nom pòt venir de las mòlas de peira redondas que l’aiga fasiá virar. Puei veniá lo Molnar (riba drecha), que apartenguet un temps au senhor de Cauçada, e que formava una enclava curiosa de la paròfia de Sent Martin de Perigüers. Lo darnier molin de Trelhissac era lo de Barnabé (riba drecha), que prenguet au segle XV lo nom de quela richa familha borgesa dau Puei Sent Front que l’aviá aquesit.
Un còp arribats a Perigüers, passat lo pont de Tornapicha, trobàvatz lo molin de Sent Front (riba drecha), lo mai beu de tots, lo mai conegut de la vila, que fuguet fortifiat au mens jusc’au segle XVI. Fuguet esbolhat devers 1860, quante bastigueren los cais sus la riba drecha d’Eila. Los documents ancians montran que sa proprietat era partejada en parts socialas, segon una costuma que se rencontrava alhors en Occitània per la tenguda de las grandas monariàs. Se vei ‘laidonc, a la fin de l’Edat Mejana e a la Renaissença, que l’investiment dins los molins era l’un daus plaçaments mai segurs de la classa possedenta, mai lo biais lo melhor per afermir son poder : quau ten lo molin ten lo pan.
Fotò : lo molin dau pont entre Sent Aspre e Mont Agrier.
°°
De segre la setmana que ven : Lo Molin de la Pausa a Sent Meard, per Guilhem Francés


text:
Baioneta
Una baioneta es una arma blanca, destinada au combat raprochat, qu'es concebuda per s'adaptar au canon d'un fusiu.
Lo tèrme de baioneta remonta a la fin dau sègle XVI, mas se sap pas precisament se a aquesta epòca lei baionetas èran de cotèus que se podián fixar au cap daus fusius, o simplament un tipe de cotèu. Per exemple, Lo Diccionari Cotgrave en 1611 descriu la baioneta coma "una mena de pichona daga de pòcha plata,; o un grand cotèu per penjar a la cintura". Pèire Borèl escriu en 1655 qu'una mena de long cotèu sonat baioneta èra fargat a Baiona mas baila pas pus de precisions.[1] Foguèt donc probable inventada en Occitània durant la premiera mitat dau sègle XVII avans d'èsser oficialament adoptada en 1671. Coma lei fusius dau periòde avián una fisabilitat limitada e podián pas èsser tornats cargar rapidament, aquela arma èra un complement fòrça util per lei fantassins. Son usatge se generalizèt ais autreis armadas europèas e remplacèt aqueu dei picas.
L'utilitat vertadiera de la baioneta comencèt de declinar a partir de la segonda mitat dau sègle XIX. Per exemple, la baioneta foguèt probable a l'origina de solament 1% dei pèrdas enregistradas durant la Guèrra de Secession (1861-1865). L'aumentacion de la cadença de tir e de la portada eficaça dei fusius foguèron largament a l'origina d'aqueu declin. Dins aquò, la baioneta es pas estada abandonada ambé lo desvolopament de lamas novèlas capablas, per exemple, de copar de barbelats. De mai, dins certanei circonstàncias, l'usatge de la baioneta demòra interessant. Ansin, l'armada francesa l'utilizèt en 1995 en Iogoslavia e l'armada britanica en Afganistan durant leis ans 2000-2010.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
- Fusiu.
- Infantariá.
- Pica.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ H.Blackmore, Hunting Weapons, pg 50


text:
Angomont
Angomont es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge a flanc de serral.
Village à flanc de coteau.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Preséncia gallo-romaine.
- Protegissiá antany la jumenterie dels ducs de Lorraine.
- Lo vilatge de Allencombe i aguèt destruit pels Suedeses a Modèl:La s
- La municipalitat comptava mai de 400 abitants a Modèl:La s
- D'importants combats s'an desenrotllat en lo moment de la Primièra Guèrra mondiala al luòc-dich La Chapelotte près de de lo caulet del meteis nom.
- Présence gallo-romaine.
- Abritait jadis la jumenterie des ducs de Lorraine.
- Le village d'Allencombe fut détruit par les Suédois au Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle
- La commune comptait plus de 400 habitants au Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle
- D'importants combats se sont déroulés lors de la Première Guerre mondiale au lieu-dit La Chapelotte près du col du même nom.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Lista de las reinas de França
Aquò es una lista de las reinas de França. Per lors esposes, consultatz la lista dels monarcas de França.
Cal remarcar d'en primièr que lo títol de "reina de França" es pas qu'un títol onorific. D'un punt de vista estrictament juridic, e aquò, en aplicacion de la lei salica, aquelas femnas portavan lo títol d'"esposa de rei dels Francs", "esposa de rei de França" o "esposa de rei dels Franceses". Doncas, avián pas cap de vocacion a regnar, levat dins lo cas particular de la regença (qu'èra pas l'expression d'un poder que lor seriá estat pròpri, perque podián pas governar pas qu'en luòc e plaça del rei, temporàriament).
Somari
- 1 Merovingians
- 2 Carolingians
- 3 Capecians dirèctes (branca ainada)
- 4 Ostal capecian de Valés (branca eissida de Carles de Valés)
- 5 Capecians, branca eissida des ducs de Borbon
- 6 Capecians, branca eissida dels ducs d'Orleans
- 7 Lo cas de Madame de Maintenon
- 8 Vejatz tanben
Merovingians[modificar | modificar la font]
- Basina de Turíngia, esposa de Basin, rei de Turíngia, puèi de Childeric Ièr, rei dels Francs e maire de Clovis Ièr.
- Clotilda, (465 - 545), segonda esposa de Clovis Ièr. Filha de Chilperic, rei dels Burgondas.
- Ultrogòta, (497 - ?), esposa de Childebèrt Ièr.
- Gondiòca, (env.495-532) esposa de Clodomir Ièr puèi de Clotari Ièr.
- Chunsèna, esposa de Clotari Ièr.
- Ingonda, (env. 499-546) esposa de Clotari Ièr.
- Arnegonda (515-573) esposa de Clotari Ièr.
- Radegonda (519 - 587) esposa de Clotari Ièr.
- Deoteria, primièra esposa de Teodebèrt Ièr. Princessa nòbla galloromana d'Auvèrnhe.
- Bertruda (o Bertrada o Beretruda), (582-620), segonda esposa de Clotari II, rei de Neustria, maire supausada de Dagobèrt Ièr.
- Gomatruda (o Gomotruda), (env. 598-630)) primièra esposa de Dagobèrt Ièr. Repudiada en 629.
- Nantilda (o Nantechilda), (610 - 642), segonda esposa de Dagobèrt Ièr, maire de Clovis II.
- Ragnetruda (o Raintruda), tresena esposa de Dagobèrt Ièr.
- Santa Batilda, (vèrs 626-680), esposa de Clovis II, maire de Clotari III, de Childeric II e de Tièri III.
- Bilichilda, († 675), esposa de Childeric II.
- Clotilda dicha Doda, (env. 650 – 699), esposa de Tièri III, maire de Clovis III e Childebèrt III.
Carolingians[modificar | modificar la font]
- Bertrada de Laon (o Berta dicha del grand pè), (719 – 783), tresena esposa de Pepin lo Brèu, maire de Carlesmanhe e de Carloman Ièr. Filha de Caribèrt II, comte de Laon.
- Imiltruda, primièra esposa de Carlesmanhe.
- Desirada de Lombardia (cf. Lombards), segonda esposa de Carlesmanhe (770), repudiada en 771. Es nomenada Desirada pels istorians, mas son nom vertadièr nos es demorat desconegut fins a uèi. Filha de Daidièr de Lombardia, rei dels Lombards.
- Ildegarda, (758 – 783), tresena esposa de Carlesmanhe (772), maire de Loís Ièr. Filha de Geròld Ièr de Vintzgau e Emma d'Alemània.
- Fastrada, († 794), quatrena esposa de Carlesmanhe. Filha de Raol III de Franconia e d'Aèda de Bavièra.
- Luitgarda d'Alemània, cinquena esposa de Carlesmanhe. Filha de Luitfrid II de Sundgau e d'Iltruda de Wormsgaü.
- Madelgarda, seisena esposa de Carlesmanhe.
- Gerswinda de Saxònia, setena esposa de Carlesmanhe. Filha del duc de Saxònia Widukind.
- Adelinda, novena esposa de Carlesmanhe.
- Ermengarda d'Hesbaye (o Ermingarda, Irmangarda), († 818), primièra esposa de l'emperaire Loís Ièr. Filha del Robercian Ingramm, comte d'Hesbaye.
- Judit de Bavièra, (800 – 845), segonda esposa de Loís Ièr, maire de Carles lo Calv. Filha de Welf Ièr, senhor de Bavièra.
- Ermentruda d'Orleans, († 869), esposa de Carles II lo Calv, maire de Loís II lo Bègue. Filha d'Eudes d'Orleans comte d'Orleans.
- Richilda de Provença (o Richeut), (? - 910), segonda esposa de Carles II lo Calv. Filha de Bivin de Gorsa, comte d'Ardena, es la sòr del rei Boson de Provença.
- Ansgarda d'Hiémois (o de Borgonha) (826-880/882) esposada (secretament) en 862 pel prince Loís, repudiada en 876/877, es la maire de Loís III e de Carloman II.
- Adelaïda (o Aèlis) (853-901), segonda esposa de Loís II Le Bègue, maire de Carles III lo Simple. Filha d'Aldalhard, comte del palais e comte de París.
- Ricarda de Soab, († 894), esposa de Carles III lo Gròs. Filha d'Erchanger, comte del palais. Sa biografia (en alemand)
- Frederuna (o Frerona), († 917), primièra esposa de Carles III lo Simple (907). Filha de Tièri II de Rhingelheim e de Rhingildim de Frisa.
- Edwige de Wessex (o Odvige), (896 - 951), segonda esposa de Carles III lo Simple, maire de Loís IV d'Otramar. Filha d'Edoard d'Anglatèrra.
- Beatritz de Vermandés, esposa de Robèrt Ièr. Filha d'Erbèrt Ièr, comte de Vermandés.
- Emma de França, († 935), esposa de Raol Ièr. Filha de Robèrt Ièr e de Beatritz de Vermandés.
- Gerberga de Saxònia o de Germania, (913-984), esposa de Loís IV d'Otramar, maire de Lotari. Filha d'Enric l'Auselaire, rei de Germania.
- Emma d'Itàlia, († 989), esposa de Lotari. Filha de Lotari II, rei d'Itàlia.
Capecians dirèctes (branca ainada)[modificar | modificar la font]
- Adelaïda d'Aquitània (o Adèla) (945-1004), esposa d'Uc Capèt, maire de Robèrt II lo Piós. Filha de Guilhèm III, duc d'Aquitània.
- Rozala de Provença (o Susana) (o d'Ivrèa) († 1003), veusa d'Arnòld II, comte de Flandra († 988). Primièra esposa de Robèrt II. Filha de Berenguièr II, rei d'Itàlia.
- Berta de Borgonha (964-1024), veusa d'Eudes. Segonda esposa de Robèrt II lo Piós. Filha de Conrad lo Pacific, rei de Borgonha e de Matilda, filha de Loís IV d'Otramar. Jamai coronada
- Constança d'Arle († 1032), tresena esposa de Robèrt II, maire d'Enric Ièr e de Robèrt Ièr, duc de Borgonha. Filha de Guilhèm Ièr de Provença, comte d'Arle e d'Adelaïda d'Anjau.
- Matilda de Frisa († 1044), primièra esposa d'Enric Ièr. Filha de Liudolf, margrava de Frisa.
- Ana de Kiev (o de Russia) (1024-†1089), segonda esposa del rei Enric Ièr, maire de Felip Ièr. Filha de Iaroslav Ièr, grand prince de Kiev.
- Berta d'Olanda (v. 1058-1093), primièra esposa de Felip Ièr, maire de Loís VI lo Gròs. Filha de Florenç Ièr, comte d'Olanda e de Gertruda de Saxònia.
- Bertrada de Montfòrt (vèrs 1070-1117), segonda esposa de Felip Ièr que l'aviá enlevada alara qu'èra ja maridada a Folc IV, comte d'Anjau,
- ? Luciana de Rocafòrt (vèrs 1088-aprèp 1137), primièra esposa o simplament nòvia de Loís VI lo Gròs. jamai coronada
- Adèla de Savòia (o Alix, o Adelaïda) (vèrs 1092-1154), esposa de Loís VI lo Gròs, maire de Loís VII lo Jove. Filha d'Umbèrt II, comte de Savòia e de Gisèla de Borgonha, sòr del papa Calixta II. Veusa de Loís VI, esposèt lo conetable Matieu Ièr de Montmorency.
- Alienòr d'Aquitània (1122–1204), Filha de Guilhèm X, duc d'Aquitània, esposèt Loís VII. Son maridatge amb Loís VII foguèt anullat en 1152; esposèt Enric II Plantagenèst e venguèt reina d'Anglatèrra de 1154 a 1189. Amb Enric II, aguèt per filh Ricard Còr de Leon e Joan sens Tèrra.
- Constança de Castelha, (v. 1138-1160), segonda esposa de Loís VII. Filha d'Anfós VII, rei de Castelha.
- Adèla de Champanha (o Alix) (v. 1140† 1206), tresena esposa de Loís VII, maire de Felip August. Filha de Tibaut II, comte de Champanha.
- Isabèl d'Enaut (1170–1190), primièra esposa de Felip August, maire de Loís VIII lo Leon. Filha de Baudoïn V, comte d'Enaut e de Flandra
- Ingeburga de Danemarc (o Isambor o Ingeborg) (1174–1236), segonda esposa de Felip August, foguèt repudiada l'endeman de son maridatge puèi reabilitada en 1212. Filha de Waldemar Ièr, rei de Danemarc.
- Agnès de Merania (v. 1180-1201), tresena esposa de Felip August, foguèt repudiada en 1200, aprèp que lo papa Innocenci III aguèsse obligat lo rei a tornar prene sa segonda esposa Ingeburga de Danemarc. Filha de Bertòld, duc de Merania.
- Blanca de Castelha (1188–1252), esposa de Loís VIII lo Leon, maire de Loís IX. Filha d'Anfós VIII, rei de Castelha, e d'Alienòr d'Anglatèrra. Regenta del reialme de 1226 a 1234.
- Margarida de Provença (1221-1295), esposa del rei Loís IX dit Saint Loís, maire de Felip III. Filha de Raimon-Berenguièr V, comte de Provença, e de Beatritz de Savòia (†1266).
- Isabèl d'Aragon (1243–1271), esposa de Felip III, l'Ardit, maire de naissença a Felip lo Bèl. Filha de Jacme Ièr, rei d'Aragon.
- Maria de Brabant (v. 1254–1321), segonda esposa de Felip lo Hardi. Filha d'Enric III, duc de Brabant.
- Joana Ièra de Navarra (1270–1304), esposa de Felip lo Bèl, maire de Loís X le Hutin, de Felip V lo Long, de Carles IV lo Bèl e d'Isabèl de França, reina d'Anglatèrra. Filha d'Enric Ièr, rei de Navarra e comte de Champanha.
- Margarida de Borgonha (1290–1315), primièra esposa de Loís X l'Utin, maire de Joana de Navarra, reina de Navarra de 1328 a 1349. Filha de Robèrt II, duc de Borgonha e d'Agnès de França.
- Clamença d'Ongria (1293-1328), segonda esposa de Loís X l'Utin, maire de Joan Ièr lo Postum. Filha de Carles Ièr, rei d'Ongria.
- Joana de Borgonha (v. 1291-1330), esposa de Felip V lo Long. Filha e eretièra d'Oton IV, comte de Borgonha e de la comtessa Mahaut d'Artés dicha Matilda.
- Blanca de Borgonha (v. 1294-1326), primièra esposa de Carles IV lo Bèl. Filha del comte palatin Oton IV de Borgonha e de la comtessa Mahaut d'Artés. Es donc la sòr de Joana de Borgonha (v. 1291-1330).
- Maria de Luxemborg (1305-1324), segonda esposa de Carles IV lo Bèl. Filha de l'emperaire Enric VII.
- Joana d'Évreux (1310–1371), tresena esposa de Carles IV lo Bèl. Filha de Loís de França, comte d'Évreux.
Ostal capecian de Valés (branca eissida de Carles de Valés)[modificar | modificar la font]
- Joana de Borgonha, (v. 1293 - 1348), esposa de Felip VI, dichFelip de Valés. Filha del duc de Borgonha Robèrt II.
- Blanca de Navarra, (1330 - 1398), segonda esposa de Felip VI. Filha de Joana II de Navarra e de Felip III de Navarra.
- Joana d'Auvèrnhe, (1326 - 1361), segonda esposa de Joan II de França dich Joan lo Bon. Filha de Guilhèm XII, comte de Bolonha e d'Auvèrnhe.
- Joana de Borbon, (1337 – 1378), esposa de Carles V, dichCarles lo Savi. Maire de Carles VI, es la primièra reina coronada. Filha de Pèire Ièr, duc de Borbon e d'Isabèl de Valés.
- Isabèl de Bavièra, (1371 – 1435), esposa de Carles VI dich Carles lo Ben Aimat e Carles lo Fòl, maire de Carles VII. Filha d'Estève III (1337 - † 26 de setembre de 1413), duc de Bavièra.
- Maria d'Anjau, (1404 – 1463), esposa de Carles VII, dich Carles lo Victoriós, maire de Loís XI. Filha de Loís II, duc d'Anjau e rei de Nàpols.
- Carlòta de Savòia, (1445 – 1483), segonda esposa de Loís XI, maire de Carles VIII. Filha de Loís Ièr, duc de Savòia.
- Ana de Bretanha (1477-1514), esposa de Carles VIII. Filha de Francés II, duc de Bretanha e de Margarida de Fois. Maridada en primièras nòças, en 1490, amb Maximilian Ièr, arquiduc d'Àustria, futur emperaire - Maridatge per procuracion non consumat e anullat en 1491. Maridada en segondas nòças, en 1491, amb Carles VIII. Maridada en tresenas nòças, en 1499, amb Loís XII.
- Joana de França (1464 – 1505), primièra esposa de Loís XII de França. Filha de Loís XI e de Carlòta de Savòia. Esposada en 1476 contra la volontat del promés (èra laja e contrafacha), son maridatge foguèt pretendudament pas jamai consumit, puèi anullat pauc aprèp l'accession al tròn de son marit. Foguèt titrée duchesse usufruitière de Berry, se retira a Borges, fondant l'ordre de l'Annonciade, e fut canonisée en 1905 coma santa Joana de França o santa Joana de Valés.
- Maria d'Anglatèrra, (1497 – 1534), tresena esposa de Loís XII. Filha d'Enric VII, rei d'Anglatèrra. Maridada en segondas nòças, en 1515, amb Carles Brandon, duc de Suffolk.
- Clàudia de França, (1499 – 1524), primièra esposa de Francés Ièr, maire d'Enric II. Filha de Loís XII e d'Ana de Bretanha.
- Alienòr d'Àustria, (1498 – 1558), segonda esposa de Francés Ièr. Filha de Felip lo Bèl, rei de Castelha e de Joana la Fòla, reina de Castelha e d'Aragon, sòr de Carles Quint. Maridada en primièras nòças, en 1518, amb Manuèl Ièr, rei de Portugal.
- Catarina de Medici, (1519 – 1589), esposa d'Enric II, maire de Francés II, de Carles IX, d'Enric III e de Margarida de França. Filha de Laurenç II de Medici, duc d'Urbin e de Magdalena de la Torre d'Auvèrnhe. Regenta del reialme de 1560 a 1564.
- Maria Stuart, (1542 – 1587), esposa de Francés II. Filha de Jacme V, rei d'Escòcia e de Maria de Guisa. Veusa en 1560, se remidèt amb Lord Darnley, puèi amb lo Comte de Bothwell. Reina d'Escòcia de 1542 a 1567.
- Elisabeta d'Àustria, (1554 – 1592), esposa de Carles IX. Filha de l'emperaire Maximilian II, rei de Germania, de Boèmia e d'Ongria, arquiduc sobeiran d'Àustria.
- Loïsa de Lorena, (1553 – 1601), esposa de Enric III de França. Filha de Nicolau de Lorena, comte de Vaudémont e duc de Mercœur e de Margarida d'Egmont.
Capecians, branca eissida des ducs de Borbon[modificar | modificar la font]
- Margarida de França, la reina Margòt, (1553 – 1615), primièra esposa d'Enric IV. Filha d'Enric II e de Catarina de Medici. Son maridatge foguèt anullat en 1599.
- Maria de Medici, (1573 – 1642), segonda esposa de Enric IV, maire de Loís XIII lo Just. Filha de Francés Ièr, grand duc de Toscana. Regenta de 1610 a 1614.
- Ana d'Àustria, (1601 – 1666), esposa de Loís XIII, maire de Loís XIV. Filha de Felip III, rei de las Espanhas e de las Índias e de Margarida d'Àustria (1584-1611). Regenta de 1643 a 1651.
- Maria Terèsa d'Àustria, infanta d'Espanha, (1638 – 1683), esposa de Loís XIV. Filha de Felip IV, rei de las Espanhas e de las Índias e d'Elisabeta de França.
- Maria Leszczyńska (1703 – 1768), esposa de Loís XV. Filha de Stanislas Ièr, rei de Polonha puèi duc de Lorena e de Catarina Opalińska.
- Maria Antonieta d'Àustria, (1755 – 1793), esposa de Loís XVI. Filha de Francés Ièr, emperaire elegit dels Romans e de la reina Maria Terèsa d'Ongria e de Boèmia, arquiduquessa sobeirana d'Àustria.
- Maria Josepina de Savòia (1753-1810), esposa de Loís XVIII. Filha de Victòr Amadèu III de Savòia, rei de Sardenha e de la Maria Antonieta Ferdinanda, infanta d'Espanha.
- Maria Terèsa de Sardenha (1756-1805), esposa de Carles X. Filha de Victòr Amadèu III de Savòia, rei de Sardenha e de la Maria Antonieta Ferdinanda, infanta d'Espanha.
- Maria Terèsa de França (1778-1851),esposa de Loís XIX França filha de Loís XVI de França) e de Maria Antonieta d'Àustria.
Capecians, branca eissida dels ducs d'Orleans[modificar | modificar la font]
- Amàlia de Borbon (1782 – 1866), esposa de Loís Felip Ièr. Filha del rei Ferdinand Ièr de las Doas Sicílias. 2nda Reina dels Franceses.
Lo cas de Madame de Maintenon[modificar | modificar la font]
Lo cas de Madame de Maintenon (1635-1719), nascuda Françoise d'Aubigné, es ambigú. Vengut veus de la reina Maria Terèsa d'Àustria, Loís XIV l'esposèt secretament, sens dobte a la davalada de 1683 e foguèt pendent 32 ans al costat del rei. Aviá pas la naissença d'una reina, quitament pas se son grand paire Teodòr Agrippa d'Aubigné èra un amic de joinessa del rei Enric IV, grand paire de Loís XIV.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Paule Lejeune, Les reines de France, ed. Vernal e P. Lebaud, París, 1989, ISBN 2-86594-042-X
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
- França - Formas de govèrn successivas dempuèi l'Edat Mejana Nauta
- Reialme franc | Rei dels Francs
- Reialme de França | Rei de França - Reinas de França
- Republicas francesas : I II III IV V | Presidents de la Republica
- Istòria de França | Cronologia - Istoric dels govèrns
- Prince consòrt
- Lista de las mestressas dels reis de França


text:
Cèltas
Dins l'antiquitat los cèltas qu'arribèron, a partir del primièr millenari, vèrs 1200 en Euròpa e vèrs 900 dins la Peninsula Iberica, èran un ensems de pòbles liats entre eles qu'abitavan en Euròpa Centrala; totes aqueles pòbles parlavan de lengas indoeuropèas marca d'una origina comuna. Uèi, lo tèrme "Cèlta" s'utiliza sovent per descriure las gents, las culturas lengas de fòrça grops etnics de las illas Britanicas, de las regions de Bretanha (França), de Minho (Portugal) e de Galícia (Espanha). Tanben las tribús o nacions, coma los Atrebatas, Menapii, e Parisii, de las de regions cèltas de tèrra fèrma, coma Gàllia e Belgica, se sap que se moguèron cap a Grand Bretanha e Irlanda e contribuiguèron a la creissença d'aquelas populacions. L'usatge del terme cèlta per se referir als gents d'Irlanda e Grand Bretanha apareguèt al sègle XVIII. Vivián en poblacion dedins de barris nomenats castrum.
Los grècs antics, los nomenèron en primièr "iperboris"; e mai tard keltoi o gents ocultas, que ven del grèc ancian Hecateu en 517.
Se pòt pas parlar d'un Estat pròpriament cèlta, perque cada zona aviá son cap, e coma èran un pòble guerrièr, totjorn i aguèt de rivalitats entre eles.
Societat e cultura[modificar | modificar la font]
Lo ròtle de las femnas dins la societat, èra fòrça plan considerada, perque existissiá pas lo masclisme dels autres pòbles de l'epòca, coma los romans. Al contrari, las femnas cèltas fasián lo servici militar e anavan a la guèrra. Fins a èsser melhoras dins las batalhas que los òmes, coma o explica Juli Cesar, segon que la batalha èra perduda se se jonhèron las femnas cèltas. Se podián maridar amb qui desiravan, e podián refusar fins als a princes o grands guerrièrs. Un còp casats, capitava lo cople qu'aviá lo reng guerrièr pus elevat e lo mai de possessions. Coma las femnas cèltas podián anar a la guèrra e eretar de tèrras, i aviá de maridatges ont capitava la femna e d'autres l'òme.
I aguèt fòrça reinas cèltas importantas, coma de grandas guerrièras, druidesas.
Lo divorci existissiá dins la societat cèlta. Es a dire que, abans lo maridatge "per tota la vida" (perque èra pas de costuma de trencar) i aviá un autre que durava un an e un jorn, pendent que lo cople viviá ensemble dins lo meteis ostal e decidissiá se se volián maridar per totjorn o non e se volián renovelar lo matrimòni.
Èran totalament en favor de las relacions sexualas abans lo matrimòni, fach qu'estonava los romans e los autres pòbles amb qui venguèron en contacte.
Lenga[modificar | modificar la font]
I a tres ipotèsis per explicar la naissença del protocèlta. La primièra afirma que se desvolopèt al periòde de la Cultura de La Tena a partir del continuum dialectal parlat sul continent europèu. Una segonda teoria prepausa que nasquèt amb la segonba onda de migracions indoeuropèa vèrs 2400. La tresena sosten que venguèt amb la revolucion neolitica, vèrs 5000.
Aquel protocèlta se fragmentèt en dos grands grops, lo continental e l'insular (parlat en Grand Bretanha e Irlanda), que donarián luòc a diferentas lengas cèltas posterioras.


text:
Los lexics occitans especializats publicats dinc adara qu'avón divèrsas escadudas e que's presentan uei lo dia dab mei d'ua forma : quantitativas, dab o shens definicions, publicadas en divèrs format (papèr, numeric), accessibles en linha o non...
Los lexics occitans que gessin de tres honts màgers (InÒc Aquitània, Institut d'Estudis Occitans e Termcat), totun ne cau pas desbrembar lo molon de lexicòts hèits per particulars. Tots aqueths lexics que son realizats segon las afranquidas, los centres d'interès, las competéncias o enqüèra las missions deus autors e, malaja, que son esbarrisclats e lo gran public ne'us coneishen pas hèra.
Per'mor de l'eterogeneïtat e de la dispersion de l'informacion, que hasè hrèita de valorizar çò qui existiva en hant compte de las caracteristicas tecnicas e politicas que la terminologia occitana encontrarà doman. Tad aquò har, Lo Congrès qu'a aviat ua aliança dab l'InÒc Aquitània entà bastir lo term'Òc, basa terminologica occitana.
En aquera part deu site, Lo Congrès que s'ei tienut a har accessibles los lexics de faiçon individuau mercés a noticias publicadas : aquestas que son normadas e que permeten d'aver ua presentacion unenca per cada hont (autor, annada, operator, varianta tractada, lenga, descripcion), mes tanben d'ui accedir que que'n sia lo format (tablador, pdf o site extèrne).
Los qui vòlen har ua cèrca transversau o mei avançada que s'ac pòden: la màger part deus lexics que son accessibles mercés au motor de recèrca deu term'Òc.


text:
Gibartar
Gibartar (en espanhòl e en anglés Gibraltar) es una vila del sud de la Peninsula Iberica, en riba de l'Estrech de Gibartar. Forma un territòri d'otramar del Reialme Unit qu'es revendicat per Espanha.
Etimologia[modificar | modificar la font]
Lo nom ven d'una deformacion en espanhòl de l'arabi Jabal Tāriq (جبل طارق), que significa "montanha de Tariq".[1] Aquò fa referéncia a una formacion geologica, lo Ròc de Gibartar, que a son torn foguèt nomenada d'après lo patronim del general berbèr omeia Tariq ibn Ziyad que menèt la primièra incursion musulmana dins la Peninsula Iberica en 711 jol comandament del califa omeia Al-Walid I. Pus lèu, foguèt sonat Mons Calpe, una de las Colomnas d'Ercules. Uèi, Gibartar es sovent dich Gib o lo Ròc.
Istòria[modificar | modificar la font]
Politica[modificar | modificar la font]
- Veire l'article: Govèrn de Gibartar.
Geografia[modificar | modificar la font]
Es un promontòri que forma una enclava dins l'extrèm sud d'Espanha, en riba de l'estrech de Gibartar.
Es divisit en districtes.
Economia[modificar | modificar la font]
- Veire l'article: Economia de Gibartar.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Lo Reialme Unit inicièt lo periòde necessari per la sortida de l'EU


text:
Aqueste aquarium es restacat a un laboratòri de recèrca universitària e se vòl un endrech de difusion, de vulgarizacion de la recèrca scientifica. Vesèm las installacions e explican l'interès de sas recèrcas.
Lo Biodiversarium, aquò's doas causas: l'aquarium, crane, que ne venèm de parlar per la partida maritima e i a tanben una partida terrestra, lo jardin mediterranèu. E ben pecaire! Rai, i anèrem pas a la bona epòca, i anèrem aprèp la secada de l'estiu doncas, de flors, ne podiam pas aver, e la femna de l'acuèlh, plan aimabla, nos o diguèt plan qu'èra una epòca rufa per la vegetacion. Rai. Mas dona quand meme l'impression aquel paure jardin d'èsser abandonat e que i fan pas grand causa... Tant vesiam ben la recèrca scientifica e l'activitat ligada a l'aquarium, qu'aquí, pecaire, avèm pas ben comprés.
Pasmens, la causa bona d'aquel jardin, es la partida pels escolans : de pèças bèlas e renovadas amb tot plen d'activitats e de bestiòtas de descubrir.
Vaquí una estructura bicefala un pauc bancala mas ben interessanta malgrat tot.
Banyuls, i tornarai per crompar de vinagre e per visitar lo musèu Maillol qu'aguèrem pas temps d'o far lo còp passat !


text:
431
Aquesta pagina concernís l'an 431 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Palenque[modificar | modificar la font]
Començament dau rèine de K'uk' B'alam lo 11 de març.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
26/01/2013
Bacin de Dordonha, reserva mondiala de biosfera per Joan Ganhaire
Lo programme « Man and the Biosphere » (UNESCO) ven de classar le Bacin de Dordonha a la Rantela mondiala de las reservas de biosfera. Son los 24 000 kilometres dau bacin que son estats classats, ne’n fasent de luenh la mai bela reserva de França. Quo es vingt ans de trabalh comun per los sieis despartamants ribeiròus, vint ans de reconquesta, de mantenguda e de valorisacion dau mitan, de sa qualitat culturala e umana larjament viradas vers la “Granda Aiga” que venen d’èsser reconeguts e coronats. Lo President Casau, tanben president d’EPIDOR s’es rejauvit de quela decision que druba una era novela a l’ocasion daus Estats Generaus de la Riviera Dordonha. (sorça : Viure en Perigòrd, fotò drechs reservats)
Joan Ganhaire
15:11 Publié dans Actualitats | Tags : bassin de la dordogne, man and the biosphere, unesco, président cazeau, etats généraux de la dordogne, vivre en périgord | Lien permanent | Commentaires (0)


text:
105-Plumalhon
30 septembre 2007 22:26 0 messages
Actualitat
Tròp d’elefants en la resèrva deu Kruger, en Africa deu Sud : 7000 en 1995, 13000 adara
Lo nivèu de las mars se hauçarà dab l’escalorida deu climat : consequéncias en l’agricultura
Mei de petròli e mei de pollucion dan l’escalorida deu planeta : se poderà espleitar las resèrvas de gas e de petròli de l’ocean artic
Jòcs
mots mesclats
las veishigòtas de las ortigas
lo vèrmi-lusent e sas cellulas fotogènas
La gripa aviària
la poralha : porets,guits, en China e au Vietnam
lo dangèr que vien de la poralha viva : transmission aeriana peus paumons
los migrators ?
LO VACCIN : fabricar cellulas capables de combàter lo virus
ueus en los quaus e cultivan lo virus
Los satellits
definicion : objècte naturau qui’s desplaça a l’entorn d’un autre objècte
Spotnic
meteô
orbita geoestacionària
orbita eliosincròna
orbita polara
Las sèrps de noste
las colòbras
las vipèras verenosas : hissan quan an paur
pèthmudar
Dans la même rubrique
19 août 2008 – Plumalhon-126
4 février 2008 – Plumalhon-121
21 décembre 2007 – 120-Plumalhon
26 novembre 2007 – 119-Plumalhon
6 novembre 2007 – 113-Plumalhon


text:
Un tot pitit bilhet per dire que deman, ‘qu’es la festa de la becana, un pauc pertot. Deman dissabde o dimenc, adonc, ‘na dimenjada per parlar de becana e mai-que-tot far parlar de l’obgier.
Un bilhet per dire que, emai los ciclistes siguessen pas totjorn francs, lurs fau prener sur ilhs mai d’una vetz per pas crebar.
Dins la galaria persentada, sei dins ‘na via « a part ne’n ela-mesma », ‘na via servada per las becanas, mas ‘na via, au mesma titre que las veituras a costat de me, son dins ‘na via, una autra via que pòt estre usada per los uns e los autres, ne’n defòra daus trens per eisemple. Tot aquò per dire que, avant de me copar la rota, lu tipe, o beleu la tipessa, deviá me laissar passar. Aurosadament ò viguí venir e freiní.
Afe, i aguet pro d’un mòrt en desbuta d’annada dins de las circonstanças parrièras, e sei après escriur un bilhet sus un tipe que montra un « C » coma Colha, Colhon, trauc dau Cuòu, chaufard…
i a dau monde per ne’n dire mai quante lu « C », coma persentament, es sus fond d’aur e de sang, un sang que sera pas lu meu.


text:
« ‘La qu’eschaura l’ivern » es una banda dessenhada dau Pierre PLACE que faguet los dessenhs coma lu scenariò, bede esditada chas Delcourt.
Un fòrt bon libre que vos menará rassís las mitologias daus umanitats las prumieras coma ‘las son soventavetz persentadas dau punt de vuda europeèn. Aquí, perque es una ficcion, l’autor ajutet daus detalhs fòrça modernes, coma un scafandre, un avion, que ‘quela modernitat enfaça los dessenhs daus gigants, daus diaus, daus alimauds de la creaci’, daus dessenhs d’una granda beutat.
Anki e Tagak son dos jounes chaçors que van far ‘na visita a la divessa sos la mar, fau màs que l’un daus dos desbreschessa sos piaus per, entaut fasent, deliurar los ‘limauds retenguts dins la mar coma dins ‘na preison.
Eimatge tirat dau site BDnet (>fr)
‘Quò que los dos goiats sabian pas, qu’es qu’aquela aventura eriá pas la darniera per la p’ita colonia d’inuit*.
_____
* Inuit es lu nom que se chausisseten las tributs canadianas dins las annadas 1970. Eskimo eriá un nom balha per d’autras tributs amerindienas per ne’n parlar. Eskimo vòu dire « minjor de charn cruda » e fuguet chausit per los colonialistes d’Euròpa per los nomar d’un biais pejoratiu.


text:
Derròta contundent era qu’ auem patit aguest darrèr dissabte en partit disputat contra er Encausse en Bossòst. Ei vertat qu’er equip auie fòrça baishes mès es errors defensius mos an penalitzat fòrça dauant un bon equip. Partit equilibrat sense lèu ocasions de gol enquiara menuta 33 en que Paya profitaue un error defensiu entà marcar eth 0-1. 5 menutes mès tard , en ua jogada desafortunada dera nòsta defensa, s’ aprofitaue Brana A. entà marcar eth 0-2. Semblaue difícil retalhar es diferéncies en marcador mès Javi Castet aprofitaue ua bona jogada entà marcar eth 1-2, resultat damb eth que s’arribaue ath descans.
Encara quedaue tota era dusaua mietat e tot ère possible. Gessèren damb era intencion d’empatar e çò que passèc ei qu’ un aute error defensiu permetèc a Germa marcar eth 1-3. Encara quedauen 30 menutes de partit e er equip aranés sajèc de reduir diferéncies. Atau , ena menuta 73 Miguel aprofitaue ua badada deth portèr Paya M, entà marcar eth 2-3. Quedaue un quatau d’ora e sajèrem d’empatar, mos quedèrem tamb defensa de 3 jogadors mès non auèrem cap oportunitats. Ena menuta 93 Servat aprofitaue , mau plaçat eth nòste portèr Alex, entà marcar de fauta directa des deth costat dret. Ath finau 2-4 entath Encausse.
Sabem qu’ eth fotbòl ei un joc e qu’er equip que hè mens errors ath finau a fòrça possibilitats de guanhar eth partit. Nosati aguest darrèr dissabte derem fòrça facilitats entà encaishar aguesta derròta. Demoram èster milhor enes pròplèus compromisi, encara quedent 9 partits deth campionat e èm enes 1/8 de finau dera Copa de Comminges ; non auem de pèrder era morau, encara podem arténher es objectius de començament dera sason.
Eth pròplèu partit jogam eth dissabte 19 de hereuèr tàs 20 :00 ores en Boussens contra er equip locau.
U.E. Bossòst: Alex, Dani, Marc , Viló, Felipe, Gachi , Jorge, Javi Castet (45’ Miguel) , Paba, Pèir (5’ Madrid) e Arroyo.
Tarjetes auriòles :Jorge e Viló
Trainer: Jordi.
U.S. Encausse : Paya M., Descoubes, Brana G., Bissieres, Perrood, Brana A., Duclos, Le Vecher, Brana O., Masi, Paya S. Remplaçants: Germa, Servat, Suspene.
Tarjetes auriòles : Le Vecher.
Trainer : Germain Thierry.
Gols: 0-1 Paya (33’), 0-2 Brana A. (38’), 1-2 Javi Castet (43’), 1-3 German (62’), 2-3 Miguel (73’),2-4 Servat (93’).
Arbitre: Darnaud Claude.


text:
Partit arturat ena menuta 85 pes incidents que se produiren entre es dues aficions ena que prenèren part es jogadors des dus equips. Des d´açí didem que nosati èm en contra de tot acte de violéncia, mos agrade eth fotbòl e non es causes que passèren aguest darrèr dissabte.
Respecte ath partit, er U.S. Garonne gessèc milhor que nosati enes prumères menutes : de hèt, podèc auançà-se en marcador en un cop de cap de Saurrat que Marcos arturèc fòrça ben. As 15 menutes Felipe se lesionaue. Passat es 20 menutes, era U.E. Bossòst s’ apropèc mès ena porteria deth rivau e Paba shutaue en garròt. Ignasi e Pèir hèren a trebalhar ath portèr Garros, inedit enquia aguest moment, en auer de refusar era pilota. Tamb eth 0-0 s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat en ua jogada en que se lesionèc Jorge, er arbitre fiulèc cornèr quan auíe d’ auer senhalat era fauta ath jogador aranés. En lançament deth cornèr er U.S. Garonne artenhèc eth 1-0 en rematar Watel e Marcos non podèc arturar era rematada. Tamb eth resultat en contra er equip aranés sajèc d’empatar eth partit. Pèir e Ignasi auèren eth gol a prop mès Garros, eth milhor jogador deth U.S. Garonne, podèc desviar es rematades. Reclamèrem un clar penalty a Ignasi mès er arbitre non fiulèc arren. Ena menuta 85 dempús dera expulsion de Javi se produiren es lamentables incidents que portèren ar arbitre a arturar eth partit.
Ara, eth Comité de Litiges dera F.F.F. a de préner era decision sus es hèts qu´an passat. Se siguèsse un partit deth campionat, partit perdut as dus equips. En èster era ½ finau dera Copa de Comminges non sabem qué passarà. Era nòsta opinion ei que cap des dus equips mereishen disputar era finau peth comportament antiesportiu dera sua aficion e des sòns jogadors.
Eth pròplèu partit jogam partit de liga eth dissabte 7 de mai tàs 20 :00 ores en Lestelle contra er equip Canton St. Martory.
U.S. Garonne : Garros, Dutheil, Verge, Baboulet, Loutfi, Heuillet, Pellegrin, Watel, Pailloux, Saurrat, Belarbi. Rempaçants : El Saoui, Silvert.
Trainer : Laplagne Jean Michel.
Tarjetes auriòles : Belarbi (45’).
U.E. Bossòst: Marcos, Dani (45’ Moha), Marc, Viló, Felipe (15’ Gachi), Jorge (60’ Arroyo) , Javi, Alex, Paba, Ignasi, e Pèir.
Trainer: Adrian.
Tarjetes auriòles : Marc, Viló, Gachi.
Tarjeta vermelha : Javi
Gols : 1 -0 Watel (60’).
Arbitre: Bouchaib Karim.
Líniers : St Paul Arnaud, Duprat Philippe.


text:
Derròta en Montespan, en un terren de jòc fòrça dolent e que dificultèc era practica deth bon jòc as dus equips. Tostemp mos ei dificil jogar contra aguest equip d’ U.S. Garonne e aguest viatge tanpòc siguec diferent. Ena prumèra mietat mos creèren fòrça perilh enes lançament de fautes, atau en un lançament de fauta Belarbi, remataue entà dehora dera porteria. Dempús auèrem mala sort e se mos lesionèc Felipe.
En ua contra dempús d’un lançament de cornèr, Garros podie auer auançat ath Garonne, mès eth sòn lançament anèc entà dehòra. Ena menuta 30 en un lançament de fauta lateral de Garros, Xavi pelejèc era pilota damb Pelegrin e metec involuntariament era pilota ena sua porteria. Ère eth 1-0 a favor der U.S. Garonne. Era U.E. Bossòst auèc dues bones ocasions entà poder empatar, Ariel remataue en bona posicion e eth portèr Khedim desviaue entà cornèr. Salva rematèc entà dehora en un shut des de laguens der àrea francesa. Damb eth 1-0 s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat, eth Garonne siguec un shinhau milhor e artenhèc era victòria. Sonque començar Saaf obliguèc a Marcos a desviar era pilota entath cornèr. Dempús, era U.E. Bossòst patic es justes expulsions de Héctor (2ª auriòla) e Marcos (vermelha). Garros ena menuta 70 marcaue eth 2-0 e sentenciaue eth partit. Damb 9 jogadors er equip aranés luitèc enquiara darrèra menuta.
Ath finau, derròta. Era situacion se complique, sonque auem 3 equips darrèr nòste e aguest dissabte jogam contra un d’ eri; ath delà, dus jogadors sancionadi e cau demorar qu’era blesura de Felipe non sigue guaire importanta.
Eth pròplèu partit ( darrèr partit deth prumèr torn ), jogam en Bossòst contra er equip d’ Etoile Cagire eth dissabte 21 de gèr tàs 20 :00 ores.
U.S. Garonne : Khedim, Belarbi, Ricardo Costa, Heuillet, Loutfi, Pailloux, Saaf, Essaoui, Garros, Pellegrin, Verney. Remplaçants : Benchohra, Ginet
Tarjetes auriòles: Belarbi, Ricardo Costa, Pailloux, Saaf, Pellegrin.
Trainer : Serrano Michel.
U.E. Bossòst: Marcos, Marc, José Ramón, Xavi, Felipe, Álex, Gachi, Héctor, Mutu, , Ivan e Ariel. Remplaçants: Salva, Paul, Youssef.
Tarjetes auriòles : Héctor, Álex.
Tarjetes vermelhes:Héctor, Marcos.
Trainer: Adrian.
Gols : 1-0 Xavi (p.p 30’), 2-0 Garros (70’).
Arbitre : Hubert Marc.


text:
Dissabte, 2 de decembre de 2017, 03h00 Politica,Cultura
Per Jef Sénégas l’imne cèrca d’èsser una “òda a las raices e las valors partejadas per totes los abitants d’Occitània”
© La Dépêche
La region qu’a pres lo nom d’Occitània a ara un imne, en francés entitolat “L’ADN occitan”, que s’interpretèt divendres passat pel primièr còp abans la partida de fotbòl entre las esquipas de Narbona (RCNM) e de Gwened (Bretanha).
Compausat per Jef Sénégas e Jean-Luc Cambon, l’imne cèrca d’èsser una “òda a las raices e las valors partejadas per totes los abitants d’Occitània”, çò rapòrta l’Indépendant, en referéncia, non pas al país mas a la region administrativa qu’a pres lo nom del país. En mai d’aquò, los autors explican dins aquel jornal perque aquel imne es dins la lenga de París: “Ai causit d’escriure en francés per qu’aquel cant siá un imne dobèrt a totes e virat devèrs l’avenir. Cadun se lo pòt apropriar per dire son bonaür de sa tèrra e de sos ancessors”.
Adishatz,
Que soi un pauc estomagat d'aver vist las reaccions de rancor e de còps quitament difamatòris cap au cantaire e compausitor de la cançon « l'ADN occitan », Jeff Senegas La cançon pòt non pas agradar, aquò's lo dreit de cadua e cadun, mès qu'èi vist dens los comentaris deu « Jornalet » a prepaus de Jeff Senegas : « un pauròt, vertat sembla pas nascut ambe la crespina aquel d’aqui » « La caricatura totala aquel gusàs », « I aviá una familha Senegàs al vilatge. E... Legir mai
Nos erem jà regausits que lo nom d'Occitanie foguèsse enfin sus la mapa mondiala. A ieu çò que m'esmòu encara mai, es de saupre que cada còp que la presidènta d'Occitanie, (Na Delgà, l'Angela Merkel nòstra ) anirà negociar de novèls mercats als quatre cantons del mond, es l'imne de Sénégas, (Rouget de l'Isle d'òc ) que restontirà a son arribada a Londras, Kuala Lumpur, Francfòrt, Beijing, Tel Aviv, Moscoù o Los Angeles. E aquò colègas, podètz me'n creire, aquò a pas de prè... Legir mai
"An fach un imne en francés per la region qu’a pres lo nom d’Occitània"
1) An fach : es saique pas nosautres que l'avem fach o causit , son "eles", aqueles que nos govèrnan e que decidissan per dessus de nosautres.
2) un imne : es una farcejada paternalista per far creire a de mainatges que son "coma de grands". Dempuèi quora una "région" o un "département" auria besonh d'un imne ?
3) en francés : normal, vist qu'aqueles que nos govèrnan son l'emanacion dirècta de la republica f... Legir mai
Roquèta,Lafont,Mistral, Bodon,Oh tempora ,Oh mores ! Per una "Occitanie" de farlabica avèm un imne de farlabica escrich per un artista de farlabica pagat per una còla d'andòlfis servilament als òrdres de Paris. Confermacion qu'Occitanie-la-région-pyrénée-méditerranée èra pas qu'una galejada sinistra tre la debuta.
"La langue de mon père est un précieux présent", mes sustot l'emplega pas, mon amic, com aquò crabarà mès lèu ...
Per Jef Senegas, una sola solucion : se negar ! "La langue de mon père est un précieux présent" ? E ben, parla-la, grand colhon, mai que de ne parlar !
#31 Dempuèi 2016 "Occitanie-Pyrénées-Méditerranée-en-français-s'il-vous-plait-et-même-s'il-ne vous-plait-pas" es un canton central d'Occitania, empegat amb un tròç de Catalunya, e pas res mai.
#28
Despuish 2016, Occitania que comença a la còsta de Ger e que s'arresta a la limita deu Gard.
#25 Un artista (?) sencerament oportunista e ignorent de l'occitanitat d'Occitània, òc !
Una poqueria de letra, que coma una cançon mai pot passar, mas per l' himne Occitan ja hi ha:
Aquelas muntanhas .
que tan altas son
m'empachon de veire
mas amor ont son.
Se canta que cante
canta pas per ieu
canta per m'amiga
qu'es al luenh de ieu
Una cançon historica letra e musica del temps dels trobadors, que la gent coneis e canta.


text:
SIDA
Lo sindròm de l'immunodeficiéncia aquerida (o aquesida), abreujat SIDA [ˈsiðɔ (ˈsidɔ, ˈʃidɔ, ˈsida)], qu'ei ua malaudia caracterizada per la pèrda de las dehensas immunitàrias deus organismes superiors qui pòt provocar la mort per'mor deu desvolopament de malaudias oportunistas qui prohèitan de la manca de dehensa de l'organisme. Dus famós virus qui produsen lo SIDA que son coneguts per provocar aqueth sindròm : lo VIU (lo virus de l'immunodeficiéncia umana, HIV en anglés) en çò deus òmis, e lo VIF (lo virus de l'immunodeficiéncia felina). Per'mor de l'especificitat d'aqueth virus, qu'ei impossible per un felin d'estar contaminat peu virus uman e, reciprocament, qu'ei impossible per un uman d'estar contaminat peu virus felin.
Lo VIU que's desvolopa e que's transmet dens e per la sang. Qu'ei transmetut per relacion sexuau, per escambi de sheringla (a còps practicats peus consumaires de drògas injectadas), de la mair au chin durant la gestacion o per transfusion sanguina dab sang contaminada peu VIU.
Lo VIU qu'ei un virus de la familha deus retrovirus. Aquò que vòu díser qu'ei constituit d'ua molecula d'ARNg embarrada dens ua caisha proteïca. Com tots los virus, non se pòt pas díser que sia un èste viu puish que non possedeish pas cap metabolisme: n'a pas cap besonh de's neurir e non creish pas. Que pòt sonque reproduse's en injectant lo son ARNg qui contien lo son cabau genetic entà que sia interpretat peus organets de la cellula parasitada qui's hica a prodúser VIU o FIU en lòc d'assegurar las soas pròpias foncions vitaus e, fin finala, que's moreish en tot liberar un hèish de virus navèths.


text:
Union de las Republicas Socialistas Sovieticas
L’Union de las Republicas Socialistas Sovieticas , abreujat en URSS, o en Union sovietica (en rus : Coюз CoBeTckиx CoциaлиcTичeckиx Pecпyблиk, abreujat en : CCCP ; transcripcion : Soïouz Sovietskikh Sotsialistitcheskikh Riespoublik, SSSR ; literalament « Union de las republicas socialistas dels Conselhs »), foguèt un Estat federal comunista, format de quinze Republicas socialistas sovieticas qu'existiguèt del 30 de decembre de 1922 fins al 26 de decembre de 1991.
L'Union Sovietica aguèt un sistèma politic de partit unic dominat pel Partit Comunista fins a 1990 e e mai se èra una union federala de 15 republicas sovieticas subnacionales, l'Estat sovietic foguèt estructurat jos un Govèrn nacional e una economia extrèmament centralizats.[1]
La Revolucion de Febrièr de 1917, provoquèt la casuda de l'Empèri rus, un Govèrn Provisòri li succediguèt, que demorèt fins a la Revolucion d'Octòbre ont losbolcheviques prenguèron lo poder. Comencèt la Guèrra Civila Russa que foguèt ganhada pel nòu regim sovietic. En decembre de 1922 foguèt creada l'Union Sovietica amb la fusion de la Republica Socialista Federala Sovietica de Russia, la Republica Federala Socialista Sovietica de Transcaucasia, la Republica Socialista Sovietica d'Ucraïna e la Republica Socialista Sovietica de Bielorussia.
Après lo decès del primièr cap sovietic, Vladímir Lenin, en 1924, Iósif Stalin acabèt en ganhant la lucha pel poder e dirigiguèt lo país a travèrs d'una industrializacion a granda escala, amb una economia centralizada e una extrèma repression politica.[2][2][3] En junh de 1941, pendent la Segonda Guèrra Mondiala, Alemanha ocupèt l'Union Sovietica, un país qu'aviá signat amb el un pacte de non agression. Al cap de quatre ans d'una guèrra brutala, l'Union Sovietica sortiguèt victoriosa coma una de las doas superpotencias del mond, amb los Estats Units.
L'Union Sovietica e sos aliats d'Euròpa orientala, apelat Blòc de l'Èst, foguèron implicats dins la Guèrra Freda, que foguèt una esperlongada lucha ideologica e politica mondiala contra los Estats Units e los sieus aliats del Blòc occidental; fin finala l'URSS cediguèt davant los problèmas economics e los trebols politics intèrnes e extèrnes.[4][5] Pendent aqueste periòde, l'Union Sovietica arribèt a èsser lo modèl de referéncia per de futurs Estats socialistas. De 1945 fins a 1991, l'Union Sovietica e los Estats Units dominèron l'agenda globala de la politica economica, d'afars exteriors, d'operacions militaras, escambis culturals, de progrèsses scientifics e del començament de l'exploracion espaciala, e d'espòrts (incluses los Jòcs Olimpics). A la fin del decenni de 1980, lo darrièr cap sovietic Mijaíl Gorbachov reformèt l'Estat amb las politicas de la perestroika e glásnost, mas l'Union Sovietica s'abausonèt e foguèt dissolguda formalament en decembre de 1991 après lo còp d'Estat mancat d'agost.[6] Après aquò, la Federacion de Russia assumiguèt los sieus dreches e d'obligacions.[7]
Los limits geografics de l'Union Sovietica cambièron amb lo temps, mas après las darrièras anexions territorialas principalas e l'ocupacion dels païses Baltics (Lituània, Letònia, e Estònia), de l'èst de Polònia, Besaràbia, e qualques autres territòris pendent la Segonda Guèrra Mondiala, dempuèi 1945 fins a la dissolucion, los limits correspondèron aperaquí a los de l'anciana Russia Imperiala, amb las exclusions notablas de Polònia, de la màger part de Finlàndia, e d'Alaska.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Bridget O'Laughlin (1975) Marxist Approaches in Anthropology Annual Review of Anthropology Vol. 4: pp. 341–70 (October 1975) (doi:10.1146/annurev.an.04.100175.002013).
- ↑ 2,0 et 2,1 Robert Service.
- ↑ Crile, George (2003).
- ↑ Mr. David Holloway (1996).
- ↑ Turner, 1987, p. 23
- ↑ Byrd, Peter (2003).
- ↑ «Rusia es ahora la parte de todo tratado en los que la antigua Unión Soviética fue una de las partes, y tiene los mismos derechos y obligaciones que la antigua Unión Soviética, excepto en la medida que los ajustes se requieran necesariamente, por ejemplo, para tener en cuenta el cambio en la extensión territorial.


text:
Emisfèri sud
Lo emisfèri sud, emisfèri austral (o meridional) es una de las divisions classicas que se dividís la planeta Tèrra, e tanben l'esfèra celeste. Correspond a la mitat del glòb terraqüi situat al sud de la linha de l'Equator, que la separa del hemisferi nòrd.
La màger part de la hemisferi correspond a ocean, que compren la màger part del Pacific e del Índic, la totalitat de l'Ocean Glacial Antartic e la mitat meridionala de l'Atlantic. Las massas terrèstres se concentran principalament en lo continent antartic, en Sud-amèrica, la part australa d'Africa, Australia e qualques islas mendres d'Oceania.
Chile es lo país mai austral del continent american.
Las estacions arriban en forma inversa a la hemisferi nòrd. L'estiu s'estend entre decembre e març, mentre l'ivèrn o fa entre junh e setembre. Près de 10% de la populacion mondiala abita en aquel hemisferi (mai que mai en Brasil e l'isla de Java, Indonesia).
Istoricament, aquel hemisferi es estat considerat coma un hemisferi paure en comparason de lo sieu opausat septentrional. A causa de la bassa industrializacion e a la relativa pauca populacion existenta, los nivèls de contaminacion son considerablament mai basses qu'en la hemisferi nòrd.
Lo portugués es l'idiòma mai parlat en lo hemisferi sud, amb Angòla, Moçambic, Timòr Èst e de metre en relèu la populacion mai granda: Brasil.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Hemisferi Nòrd
- Zòna climatica


text:
Dimenge, 19 de junh de 2016, 03h00 Istòria
Lo concèpte d’aquel lengatge magic, perfièch o divin, utilizat pels aucèls per comunicar amb cèrtas personas elegidas, es estat present tot de long de la mitologia e de la literatura universalas e fa partida d’innombrables contes populars, ont gaireben totjorn lo protagonista recep la benediccion del don de comprene aquel biais particular de comunicar.
Dins la mitologia grèga, lo lengatge dels aucèls solament se podiá aténher per de mejans magics. Se ditz qu’Apollòni de Tiana, Tiresiàs e Esòp èran capables de lo comprene. Dins la mitologia escandinava, la facultat de comprene aquel lengatge èra senhal d’una granda sabença.
En arabi egipcian, l’escritura ieroglifica s’apèla “l’alfabet dels aucèls”, e en egipcian ancian, l’escritura ieroglifica aviá nom medu-netjer (“los mots dels dieus” o “lo lengatge divin”).
En religion, lo lengatge dels aucèls es lo lengatge mistic dels àngels. Se ditz quitament que Sant Francés d’Assisi presicava als aucèls. Segon lo Talmud, la sabença proverbiala de Salamon es tanben un don que Dieu li autregèt. Dins la Cabala, l’alquimia e la magia, aquel lengatge èra considerat secret e èra avalorat coma la clau per aténher la perfeccion de la coneissença.
Dempuèi la nuèch dels tempses, los aucèls an exercit un ròtle important dins la societat de totas las culturas, en establissent un ligam amb l’òme, mai que mai per la practica de la vesença. Aital, lo vòl dels aucèls, mai que mai lo de las aglas, voltors e falcons, foguèt interpretat pels auguris dels prèires de l’anciana Roma que practicavan oficialament la divinacion, coma una practica qu’avián eiretat de l’anciana Grècia.
Pendent l’Edat Mejana, en Occitània, lo lengatge dels aucèls èra una lenga secreta emplegada pels trobadors (Lenga dels aucèls), basada suls jòcs de mots e suls simbolismes. Tanplan s’emplegava demest d’amants condemnats a demorar separats. Sembla qu’aquel lengatge aviá la facultat de far volar los amants, per poder èsser un al costat de l’autre e s’aimar plenament.
En 1871, Darwin, dins son òbra L’origina de l’òme, sus la teoria de l’evolucion umana, diguèt que los sons emeses pels aucèls èran, en realitat, l’analogia mai pròcha del lengatge uman. Puèi, de sabents e de lingüistas rendèron manifèsta aquela semblança e, recentament, an descobèrt que lo gèn del lengatge fa partida del grop dels 55 gèns amb un modèl d’activitat cerebrala semblable dins l’èsser uman e dins los aucèls capables de vocalizar.
Mite o realitat, observacion o interpretacion subjectiva segon l’estat d’esperit del poèta, me placi aicí amb la fantasiá qu’es encara possible de practicar aquel lengatge magic entre los amants separats per la distància. Benlèu, es lo meteis don divin que gardam dins la sintaxi mai intima dels nòstres pantaisses e los desirs prigonds, que gràcias a eles avèm l’extraordinària magia de nos sentir tan près del nòstre amorós quand sèm enamorats.
Griselda Lozano
Los coloms son los que s'acosten mai a las personas e saben far una cançoneta gutural qu' es coma una mena de comunicacion amb las personas. Se a ca vostra o aprop hi ha coloms, ho podets provar de donar-los pan i aiga, veirets que vos agafaran confiança mai que los pardalets, e qu' aprés s'acostaran sense apropar-se massa, e vos faran com una cançoneta perquè vosaltres los respondets amb una altra. No tots los coloms ho fan, mas a ca meva o aprop, n'hi ha un qu' es un autèntic amic m... Legir mai
Mercés encara Griselda per aquel polit e brave article que participa a l'espandiment de la cultura nòstra. Espèri qu'un jorn, pro lèu, tos articles seràn recampats dins un polit libre.


text:
1600
Aquesta pagina concernís l'an 1600 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra civila acomençada en 1598 ambé la mòrt de Toyotomi Hideyoshi. Lei 20 e 21 d'octòbre, la batalha de Sekigahara opausèt lei fòrças de Tokugawa Ieyasu (89 000 òmes) ai tropas de Toyotomi Hideyori (81 000 òmes). S'acabèt per una victòria clara dau clan Tokugawa que permetèt a son cap de venir de facto cap de Japon. Aquò marquèt lo començament dau periòde Edo que durèt fins a 1868 (→ 1603).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Condamnat per eresia, Giordano Bruno foguèt cremat per la Glèisa a Roma (17 de febrier).
Fisica[modificar | modificar la font]
Publicacion de De Magnete, Magneticisque Corporibus, et de Magno Magnete Tellure (en occitan Dau magnetisme e dei còrs magnetics, e dau Grand Aimat Tèrra') dau sabent anglés William Gilbert (1544-1603). I reprenguèt d'estudis pus ancians sus lei fenomèns d'aimantacion (Tales de Milet, Plini lo Vièlh...) conjugadas ai sieunas observacions per escriure lo premier tractat coerent sus lo magnetisme. I depintèt lei reglas d'atraccion e de repulsion deis aimants, l'aimantacion d'un barron de fèrre dins un camp magnetic e l'influéncia de la calor sus lo magnetisme de fèrre. I inventèt tanben lo tèrme electricitat.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Divendres, 22 d'abril de 2016, 03h00 Politica,Internacional
Convidat pel govèrn catalan per una reünion bilaterala, Gilles Simeoni foguèt recebut diluns a Barcelona pel President de la Generalitat de Catalonha, Carles Puigdemont, amb qui s’amassèt pendent doas oras. L’objectiu èra d’establir las basas d’una cooperacion sostenabla dins las esfèras politica, economica e culturala entre Catalonha e Corsega per fin d’aver un màger pes politic en Euròpa e en Mediterranèa.
En una longa entrevista al jornal Corse Net Infos, Gilles Simeoni explica sa proposicion de considerar una cooperacion multilaterala amb l’objectiu d’estructurar un espaci politic de la Mediterranèa occidentala. “Avèm prepausat de pensar a una cooperacion multilaterala per estructurar politicament l’espaci de la Mediterranèa occidentala. Catalonha i poiriá jogar un ròtle de locomotiva pr’amor de son pes demografic, economic e politic”, çò explica lo president còrs. E crei que, a Puigdemont, sa proposicion li semblèt positiva: “Globalament, [Catalonha] a interès de jogar, d’un ponch de vista geostrategic, un ròtle de locomotiva dins lo contèxt d’un desplaçament del centre de gravitat d’Euròpa vèrs la Mediterranèa e lo Sud.”
Après aver parlat de l’articulacion d’aquel possible nòu espaci politic europèu, lo president còrs indiquèt tanben una “cooperacion bilaterala” entre Corsega e Catalonha, que se poiriá estendre a l’economia, los transpòrts, lo refortiment de las rotas aerianas, la promocion lingüistica, l’integracion…
Es pas lo primièr còp que lo govèrn catalan manten de contactes dins aquela amira de la Mediterranèa occidentala. En novembre de 2005 lo conselhièr primièr de la Generalitat de Catalonha, Josep Bargalló, faguèt un viatge institucional per dobrir de nòvas vias de collaboracion entre Sardenha e Catalonha, en s’entrevistant en aquel primièr moment amb lo primièr cònsol de l’Alguer e amb lo President de Sardenha Renato Soru. Es una politica de collaboracion que s’es mantenguda de manièra mai constanta a l’Alguer, mas que rèsta segurament de consolidar dins lo domeni sarde.
Es aquò que cal far: téisser de ligams en defòra de las telaranhas estatalas.


text:
La vila de Tolosa Dins lo sieu magazine d'informacion del mes de julhet de 2018 à Toulouse presentava una entrevista d'Emmanuelle Robert, guida a Tolosa. L'article :
Descubrir la cultura viva dins la vila d'uèi
Emmanuelle Robert es guida conferencièra a Tolosa dempuèi 15 ans. Passionada per sa ciutat, prepausa de visitas titoladas : Toulouse l'occitane.
Cossí vos sètz trobada en carga d'aquela visita occitana ?
Es una ofèrta qu'existissiá ja, mas al moment que cambièt lo nom de la Region, l'Ofici de Torisme decidiguèt de la relançar e de la tornar trabalhar. Me foguèt demandat de me ne mainar perque la cultura occitana m'interessa. Soi de Tolosa e, fa d'annadas, me demandèri çò que me permetiá de dire qu'èri d'aicí. Voliái comprene perqué aviái un accent, perqué emplegavi de mots d'una autra lenga e perqué o sabiái pas. Tot aquò me menèt a l'occitan, qu'amai ma grand parlava. Ara, preni de corses e ai inscrit mos enfants en classa bilingüa. Aprene una lenga lor dubrirà l'esperit, e coma son de Tolosa, fan d'occitan. Los empacharà pas de ne parlar d'autras pus tard.
Es vòstre interés per la cultura e l'istòria localas que vos menèt a èsser guida ?
Per èsser guida, segur, cal aimar cultura e vièlhas pèiras, mas cal tanben aver l'amor del partatge. Saber transmetre es tant important coma lo saber tot cort, e l'avantatge dins aquel mestièr, es que lo mond venon perqué son interessats. Una visita se prepara, que se pòt pas resumir a la repeticion de coneissenças apresas de còr. Cal soscar a la mesa en scèna, a las illustracions dins la vila, al temps de passejada, de pausa, etc. E puèi pòt totjorn evoluar. Integri dins ma passejada occitana de coneissenças que descubrissi cada jorn.
L'occitan es plan present a Tolosa, de qué prepausa de veire la visita ?
La descubèrta se fa en doas oras. Comença al Capitòli, amb la crotz emblematica, puèi caminam de Sant Sarnin als Jacobins, en passant per la Daurada ont es enterrat lo poèta Godolin, per acabar a l'Ostal d'Occitània. Evocam l'istòria dempuèi los Visigòts, e pus tard los catars, e parlam de la lenga e sa diversitat de dialectes, mas l'idèa es sustot de mostrar çò qu'es aquela cultura e aquel territòri uèi. Qual son lo mond que parlan l'occitan, los creators que lo fan viure, sa preséncia al quotidian dins la vila. Aqueste estiu, serem acompanhats d'una corala que cantarà per illustrar çò que dirai. Una descubèrta entre votz parlada e votz cantada.


text:
Cresiáu qu’aquelas mòtas que florisson dins las carrièras - e quitament dins lo campèstre, - pintradas de blanc e senhaladas d’un panèl de limitacion de la velocitat a 30 qm/h, que vos fan sautar a vos far tocar lo cuol per tèrra, èran per obligar los enjaurits a alentir.
Plan segur, aqueles alentissors, passatges subre-nauçats, gendarmas colcats, servisson a’n aquò, mas comprenguèri la siá autra utilitat fa pas gaire de temps.
Quand ausiguèri que per trapar de trabalh, sufisiá pas que de traversar la carrièra, comprenguèri que los passatges subre-nauçats èran aquí per ajudar los caumaires. Per los ajudar a trapar un emplèc, es evident, los cal ajudar a traversar la carrièra. Los caumaires que son del costat impar de la carrièra, sabon que lo trabalh lo traparàn del costat par, mas los que son del costat par, sabon, eles, que lo traparàn del costat impar. Los dus devon traversar, e, dins la siá quista, forçadament se crosaràn al mièg de la carrièra, çò que pòt entrainar trebolaments. Cal doncas, per se los estalviar, multiplicar aqueles gas d’una riba a l’autra de la carrièra. Bastir un passatge subre-nauçat es vertadièrament un mejan de luchar contra la fractura sociala, per caminar cap al plen-emplèc, lo mai important estant de butar los caumaires a se prendre en carga, a los tirar de l’assistanat, a los responsabilizar, en un mot a los far traversar la carrièra.
En mai, se en traversant se fan espotir, aquò tanben contribuirà a l’objectiu de redusir lo percentatge del caumatge.Bernat Bergé
desreglament climatic
Actualitat d'estiu
la rampa del supermercat
tomata matinala
lo pan del mes d'agost