text:
Charmante maison provençale en pierres
Charmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierresCharmante maison provençale en pierres
La villa se situe dans un quartier résidentiel à 5 mn du centre ville de Peymeinade et à 20 mn de l'autoroute A8.
supplément air conditionné selon la saison, caution demandée, acompte/arrhes à la réservation, remise des clés par le propriétaire non présent sur placeriétaire-- OUI: 70€ semaine pour EDF ou AIR contitionné. Plus une caution de 1500€ remboursable au départ si pas de
problème


c: text/html

text:
• Òsca a l'idèa del Reialme Unit de sortir de l'UE.
30/01/2013
Janvièr de 2013
• Vergonha a Depardieu qu'a pres la nacionalitat russa e vergonha a Bardot qu'o vòl far. Mas : Bon vent a totes dos ! Aquelses, los voldriái pas dins ma familha.
• Vergonha a al Assad que nos fa un discors sus una Siriaassetjada alara que la revolucion a fach 60 000 mòrts en 2012.
• Vergonha a l'execucion probabla, pels calucs de Dieu, deDenis Allex, ostatge francés en Somalia.
• Vergonha a Al Qaïda que s'espandís al Mali e òsca a laFrança qu'a decidit d'adujar los Malians mas, pel moment, es un pauc sola...
• Vergonha a la mòrt de mai de 80 estudiants d'una universitat d'Alep en Siria. Los dos costats s'acusan d'aquel chaple.
• Òsca a la condamnacion a 5 ans de preson de Gaston Flosse, senator de Polinesia per corrupcion. Èra ora, a mai de 80 ans.
• Òsca a totes aquelses novèls manifestaires de drecha que descobrisson que manifestar fa pas totjorn plegar un governament. Es a se tòrcer de rire de los veire indignats coma son. Son pas acostumats, pardí… Per la refòma de las retiradas, i aviá 3 millions de personas dins las carrièiras. Son nombroses a dire qu'es lo prumièr còp que manifestan. De qué ? Son pas devalats dins la carrièira en 2002 quand Le Pen èra al segond torn de la presidenciala ?
• Òsca a Charles Pasqua qu'es encara davant los jutges (aquí per d'argent tocat del temps de Sadam Hussein en Irac). A totjorn capitat a passar per malhas, aquel ! E òsca al PGD de Total que i es tanben, davant los jutges.
• Òsca a Charles Pasqua (encara) e André Santini qu'an pres 2 ans de preson per destornament de fons de la fondacion d'art Hamon. Marca mal se passeja (enfin) per Pasqua, 86 ans.
• Vergonha al Paris-Dakar (sud-american dempuèi 2009) qu'auriá fach 55 mòrts dempuèi sa creacion en 1979.
• Òsca a l'idèa de far dintrar Olympe de Gouges al Panthéon.
• Vergonha a Nétanyahou qu'es encara prumièr ministre d'Israel, amai se recuola.
• Òsca a la liberacion de Florence Cassez, embarrada al Mexic dempuèi 7 ans.
• Òsca a l'idèa del Reialme Unit de sortir de l'UE.
• Òsca a l'idèa del Reialme Unit de sortir de l'UE.
• Vergonha a la mòrt qu'a pres J.-B. Pontalis, Nagisa Oshima e Andrée Putman.
Aucun commentaire:
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dardenac
Dardenac (en occitan e en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha, situada administrativament dens lo departament de Gironda e la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Es interessant de conferir lo nom emb lo d'Arthenac.
Bénédicte Boyrie-Fénié cita las fòrmas ancianas seguentas : Ardenac, Ardenas, Ardenaz, Artennac, Arzenas (en occitan, deu sègle XI au sègle XIII), Ardenacum (en latin, deu sègle XI au sègle XIII), Artenac, Artenatz, Dardenatz (1479)[1]. Las atestacions de 1479 son citadas tanben per Dauzat e Rostaing, que precisa que son dens lo medish acte.
Dauzat e Rostaing se pensan que porré estar *Artenacum, deu nom d'òme gallés Artennos, emb lo sufixe -acum; la preposicion de s'es aglutinada[2]. Lo sufixe latinizat -acum es una adaptacion deu sufixe gallés -*ako-, que s'ajusta a deus noms de persona (lo propietari d'una villa), e eventualament d'autas categorias de noms.
Coma se vei, lo nom pausa tres problèmas. Lo prumèir es l'esitacion entre -t- e -d-, lo segond es l'aglutinacion de la preposicion, lo tresau es, quauque còp dens lo medish acte o a la medisha epòca, la finala que pòt estar en -ac, mès tanben en -atz, -as o -az.
Bénédicte Boyrie-Fénié s'apuja sus la varianta Arzenac (en realitat Arzenas) per provar que la fòrma etimologica es Ardenac, pui que -d- se pòt mudar en -z- e que un -t- ac pòt pas. Constata pr'aquò que *Ardennus o *Ardenus son pas atestats. L'origina antica seré donc *Ardennacu(m). Per l'aglutinacion de la preposicion de, B. Boyrie-Fénié l'explica per de sequéncias coma ecclesia d'Ardenac, transcrit ecclesia Dardenac (implicitament, l'autora indica que l'aglutinacion seré d'origina escrita)[3].
La preséncia per un medish nom de variantas en -ac e tanben en -atz/az/as es explicada per un article de Miquèu Audoièr dens la revista País Gascons. Una -s s'ajusta au nom d'una parròpia per donar lo nom deus abitants; après, au cap d'un moment, lo collectiu format atau se confond, definitivament o pas, emb lo nom de la comunautat: *Ardenacs es prononciat regularament Ardenatz [4](los abitants de Ardenac), pui lo nom deu vilatge ven Ardenatz o se consèrva coma Ardenac. Dens lo cas de (D)ardenac, la consciéncia deu nom d'origina s'es sauvada.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes Gironde, ed. CAIRN, Pau, 2008
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes Gironde, ed. CAIRN, Pau, 2008
- ↑ Miquèu Audoièr, Ua solucion unica a un problèma doble : lo grop -ts, fonetica istorica e toponimia, País Gascons n°269, pp. 8-9, Ortès, Noveme-Deceme 2013


text:
1159
Aquesta pagina concernís l'an 1159 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Dins lo sud dau Reiaume, Enric II d'Anglatèrra anoncièt son intencion de declarar la guèrra au còmte Ramon de Tolosa. Reüniguèt de sostèns importants (vassaus pròpris, mercenaris, Escòcia) e obtenguèt l'ajuda de plusors adversaris occitans de Tolosa, especialament l'Ostau Trencavel. En revènge, poguèt pas empachar Loís VII, ostil a una extension de la poissança de son rivau, de venir defendre son vassau. Ansin, maugrat un acomençament favorable, la campanha d'Enric II d'Anglatèrra foguèt blocada per la preséncia dau rèi francés — son senhor superior — dins Tolosa. Se retirèt donc dau Comtat de Tolosa. En revènge, dins la region parisenca, son fraire obtenguèt l'omenatge de plusors senhors, compres Simon de Montfòrt que son castèu se situava a mens de 50 km de París.
Enfin, la mòrt dau papa Adrian IV (1èr de setembre) entraïnèt una crisi diplomatica e religiosa entre França e lo Sant Empèri Roman Germanic. D'efèct, l'eleccion dau novèu sobeiran pontife causèt un esquisme car una minoritat dau clergat refusèt d'acceptar Alexandre III coma papa e elegiguèt un antipapa dich Victor IV. Òr, lo premier recebèt lo sostèn dau rèi francés (e tanben dei rèis anglés, iberics e sicilian) e lo segond de l'emperaire germanic (→ 1160).
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Almohade[modificar | modificar la font]
Segonda campanha dau califa Abd al-Mumin en Magrèb Orientau (→ 1152). Permetèt d'aumentar lei conquistas de l'expedicion precedenta ambé la conquista dei principalei vilas de Tunisia. Lei dinastias musulmanas localas deguèron se sometre e lei Normands qu'avián assaiat d'installar de garnisons dins la region deguèron se retirar en Sicília. Ansin, per lo premier còp dempuei la conquista aràbia, Magrèb èra unificat.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 1èr de setembre - Adrian IV, papa (n. c. 1100)


text:
Plouguernével
Plougernevel en breton ( Plouguernével en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La parròquia fa partida del territòri breton tradicional del país Fanch
La paroisse fait partie du territoire breton traditionnel du pays Fanch
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquela municipalitat a citat per aver-i participat a la Revòlta de las Casquetas Rojas sobrevinguda l'an 1675 a Bretanha.
Cette commune est citée pour avoir participé à la Révolte des Bonnets Rouges survenue en 1675 en Bretagne.


text:
Parlament
Lo parlament es un organ collegial que pòt aver divèrsas foncions : una foncion de conselhièr pel primièr ministre, una foncion de legislator, e una foncion de representant de la nacion a l'estrangièr. Dins son sens pus corrent actualament, lo parlament es l'assemblada elegida qu'assegura la representacion del pòble, dins los Estats democratics e es per aquò « Destin de la democracia » coma escriguèt Hans Kelsen. I a doas foncions :
- far e desfar las leis, es atal lo detentor del poder legislatiu ;
- contrarotlar l'accion del govèrn del país.
Somari
En general[modificar | modificar la font]
Lo parlament representa los ciutadans mas pòt tanben, per exemple dins un Estat federal, representar de territòris.
Existís doas formas de parlament :
- los parlaments monocamerals, que son constituits d'una sola cambra
- los parlaments bicamerals, que son constituits de doas cambras : la Cambra nauta e la Cambra baissa.
La cambra dicha « bassa » es designada al sufragi universal dirècte segon un mode d'escrutinh variable segon los Estats. L'eleccion dels membres de la cambra nauta pòt variar segon los païses, per d'unes son los ciutadans que los elegisson, per d'autres son de grands electors. La cambra nauta es sovent nomenada Senat.
En Euròpa, los parlaments de còps nasquèron contra lo rei, per consentir l'impòst. Votar e contrarotlar foguèron alara estreitament ligats. A l'ora d'ara, las doas foncions s'espandiguèron e se separèron segon lo principi de la separacion dels poders.
Lo parlament delibèra puèi vòta la lei; dins qualques país e jos de condicions aquelas leis devon èsser somesas als ciutadans abans de poder dintrar en vigor; dins d'autres païses lo cap de l'executiu deu signar la lei per qu'aquela dintre en vigor. Lo govèrn, que podèt participar a son elaboracion, l'executa.
Parallèlament, lo parlament pòt contrarotlar l'accion del govèrn :
- pòt aver la possibilitat de l'enversar,
- lo pòt questionar,
- pòt procedir a d'enquèstas
- vòta lo budgèt e pòt verificar son emplec.
Dins un regim presidencial, coma als Estats Units, lo parlament possedís de poders legislatius e de contraròtla fòrça importants, mas pòt pas enversar lo govèrn.
Dins un regim d'assemblada, marcat per la confusion dels poders, lo parlament concentra las foncions legislativas e executivas.
Dins un regim parlamentari, lo govèrn emana del parlament, es responsable davant aquel, e lo pòt dissòlvre.
En França, dempuèi l'aveniment de la Tresena Republica, lo President de la Republica dispausa del poders pro importants, qu'aquel de nomenar lo govèrn o de dissòlvre l'assemblada, mas la representacion nacionala es sobeirana e dispausa de grands poders de contraròtle.
Organizacion[modificar | modificar la font]
La capacitat del parlament d'exercir efectivament sos poders es condicionada a son organizacion e a son foncionament intèrnes, definits par un règlament. Tres tipes d'organs jògan un ròtle major:
- lo burèu e la presidéncia del parlament
- los grops politics
- las comissions especializadas
Fins al sègle XVIII[modificar | modificar la font]
Los parlaments apareguèron a l'Edat Mejana. Foguèron, en principi, eissits de la Curia Regis (conselh del rei) que son l'establiment dins una region dependent dirèctament de la corona.
Lo pus ancian parlament en Euròpa sembla d'èsser estat l'Althing, creat en 930 en Islàndia e se reüniguèron cada an. A subretot de foncions de cort de justícia.
Abans la Revolucion, lo tèrme de parlament designa en França una cort de justícia jutjant en apèl de las jurisdiccions d'una region, e que son poder legislatiu es purament jurisprudencial. Los arrèstes dels reglaments, pres collegialament totas cambras reünidas, permeton de codificar de questions de drech en fasent una sintèsi de la jurisprudéncia.
Fòrça matèrias son de la competéncia de jurisdiccions especialas jos apèl d'autras corts sobeiranas que los parlaments, per exemple pels diferents relatius als afars eclesiastics, al domeni del rei (Aigas e Forèsts, Amiralat, moneda), a unas professions (cambra de la Maçonariá), a las questions fiscalas.
Las cambras dels parlaments representèron pas de categorias socialas, mas las diferentas matèrias del contenciós. An pas lo poder de votar los impòstes, o de contrarotlar las decisions del govèrn, o de representar las classas socialas coma en Anglatèrra aprèp la Gloriosa Revolucion.
Pasmens, son encargats de registrar e de publicar los actes reials aprèp aver verificat lor coeréncia amb la rèsta del drech de lor ressòrt, i comprés los principis generals. Sens aquel registrament, los actes reials son pas aplicables.
En França, se comptèt tretze parlaments e conselhs sobeirans a la fin del Regim Ancian, lo pus important essent lo Parlament de París.
Lo jansenisme parlamentari designa, dins la segonda mitat del sègle XVIII, un movement de la borgesiá que comença amb la revòlta dels cabochiens e que tend a considerar que totes los parlaments forman amassa un còrs unic sobeiran, detentor d'un poder politic e font legitima del drech.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Union interparlementària : informacions sus totes los parlaments del monde
- (fr) Ligams vèrs sites oficials dels parlaments
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]


text:
(Nadau)
Que'm soi lhevat lèu de la taula,
Qu'aví de partir tà Bordèu,
Shens díser arren, eth que m'espiava,
Era que m'a balhat sheis ueus.
N'aurèi pas pro de la mia vita,
N'aurèi pas pro de cent cançons,
Entà'us tornar ua petita
Part de çò qui m'an balhat, tots.
Arrepic :
Que son los mens,
Drets sus la tèrra,
Que van tot doç suu caminau,
Lo camp laurat que huma enqüèra,
Que son los mens, los de qui cau.
Ne hèn pas a la loteria,
N'atenden pas hèra deu cèu,
Sonque dilhèu combat tot dia,
E de poder dromir la nueit.
Ne saben pas la grana Istòria,
Qu'aidan los chins a vàder grans
E qu'an au hons de la memòria
Tots los qui son passats abans.
Ne hartan pas jamei lo monde,
Son pas sovent sus lo jornau,
Sonque un còp tà viéner au monde,
E tà plegar, qu'ei lo dusau.
Son aquiu quan lo temps s'estanca,
Au correder de l'espitau,
En esperar las daunas blancas,
A espiar los solièrs tròp naus.
La nueit que cad sus Labohèira,
Entà Bordèu, jo que me'n vau,
Qu'ensaji de boishar lo vèire,
Mès n'ei pas suu veire qui plau.
Adishatz donc, tots los de casa,
Siatz hardits, ne'n soi pas mei,
Que volí díser, en quauquas frasas
Çò qui non disetz pas jamei.
Fermer


text:
Bonjorn correspondents,
vos vau presentar a que servis la moneda de la classa.
Ganham moneda quand fasèm de mestièrs e de T.I. Al mercat podèm vendre causas. Per vendre cal far quicòm fait per seu-meteish (pas sonque bostias e autres) e aqui podem vendre. Se passa cada fin de setmana.
La moneda de la classa servis a pagar las multas. Las multas (o verbals) son quand respectam pas las leis de la classa, del pati e de la cantina. Servis tanben a crompar causas al mercat.
Adissiatz al còp seguent !
De Manon Fernandes e Manon Perrottet


text:
Boeci
Anicius Manlius Severinus Boëthius dich Boeci (vèrs 480 - 524) foguèt un filosòf e un aristocrata italian de la premiera mitat dau sègle VI. Es considerat coma l'escrivan, lo poèta e lo filosòf pus important de son periòde gràcias a son ròtle dins la transmission de la pensa antica ais elèits europèas cultivadas dau començament de l'Edat Mejana.
Nasquèt a Roma au sen d'una familha de patricians que donèt dos emperaires (Petronius Maximus e Olibrius) a l'Empèri d'Occident e que gardèt son reng après lo reversament dau darrier emperaire roman per Odoacre. Ansin, lo paire e lei dos fius de Boeci foguèron cònsols, respectivament en 487 e 522, e Boeci eu-meme venguèt un conselhier dau rèi Teodoric lo Grand. Pasmens, sospichat de traïment au profiech dei Bizantins, foguèt arrestat e executat en 524. Dins lo corrent de sa captivitat, escriguèt De consolatione philosophiae (« Consolacion de Filosofia ») que venguèt la basa majora de l'ensenhament filosofic europèu fins a la fin de l'Edat Mejana. Venerat coma un sant quauquei sègles après sa mòrt, foguèt oficialament canonizat en 1883 per la Glèisa Catolica.


text:
Clima
Lo clima correspònd a l'ensemble de la distribucion estatistica dei condicions atmosfericas dins una region donada pendent un periòde donat. Se diferencia de la meteorologia que designa l'estudi dei fenomèns atmosferics a tèrme cort. L'estudi dau clima es dich climatologia. Utiliza principalament d'otís coma de mesuras estatisticas mensualas o annalas o la frequéncia dei donadas atmosfericas localas coma la temperatura, lei precipitacions, l'umiditat o la velocitat e l'orientacion dei vents.
Somari
- 1 Causas
- 2 Classas diferentas de climas
- 3 Variacions localas dau clima
- 4 Classificacion
- 5 Nòtas e referéncias
- 6 Liames intèrnes
- 7 Bibliografia
Causas[modificar | modificar la font]
Lei sistèmas climatics son causats per l'ensemble deis interaccions entre l'atmosfèra, l'aiga de la superfícia, la criosfèra, la litosfèra, la biosfèra e lo dardalh solar. Aquelei paramètres an una influéncia diferenta mai totei son liats entre elei. L'energia solara recebuda es un paramètre fòrça important en causa de son influéncia sus leis autreis elements. D'efèct, leis oceans representan la resèrva principala de calor capturada e d'umiditat que son cambiats principalament ambé lei massas d'aire atmosfericas. La posicion dei corrents marins e lor temperatura determinan donc una partida majora dau clima terrèstre. Sus lei continents, lo dardalh solar a egalament un ròtle major que seis efiechs pòdon èsser compensats o aumentats per lo relèu o lei barrieras fisicas ai movements atmosferics.
Classas diferentas de climas[modificar | modificar la font]
Climas tropicaus umids[modificar | modificar la font]
Aquelei climas son generalament presents a l'entorn de l'eqüator, de còp fins a 15 o 25 gras de latitud nòrd e sud. La temperatura mensuala mejana es totjorn superiora a 18 °C. S'i distinguís una sason seca e una sason umida. La durada d'aquela darriera a aumentat dins lei regions pròchas de l'eqüator. Enfin, lei litoraus tropicaus situats a l'oèst pòdon presentar una variacion fòrça importanta de la temperatura.
Climas tropicaus secs[modificar | modificar la font]
Un clima tropicau sec es caracterizat per una evaporacion superiora ai precipitacions e una temperatura annala mejana superiora a 18 °C. S'i distinguís quauquei mes onte pòdon se debanar de precipitacions. La vegetacion es de còp absenta. Aqueu tipe de climas s'estend entre 10 e 35 gras de latitud nòrd e sud. Es generalament caracteristic dei regions deserticas o semideserticas dei zonas a l'oèst o au centre d'un continent, sovent enviroutadas per de montanhas.
Climas subtropicaus[modificar | modificar la font]
Aquelei climas existisson generalament ai latituds situadas entre 45 e 70°, excepcionalament fins a 100° au nòrd dau Bacin Mediterranèu. Son influenciats per lei massas d'aire tropicalas durant lei mes d'estiu. La temperatura mejana d'aquelei mes es donc generalament auta. En revenge, aquelei climas coneisson tanben una sason freja vertadiera sota l'influéncia de massas d'aire polaras. Generalament, se definís dos tipes de climas subtropicaus que lo clima mediterranèu sus lei façadas maritimas occidentalas e lo clima subtropicau umid sus lei façadas orientalas. Fau tanben notar, qu'en causa de l'existéncia d'una sason freja, lei climas subtropicaus son de còp classats coma climas temperats cauds.
Climas temperats[modificar | modificar la font]
Lei climas temperats son generalament caracterizats per l'existéncia d'una sason freja (ivèrn) e d'una sason cauda (estiu). Existisson dos grops principaus que son compausats per lei climas oceanics influenciats per leis oceans e lei corrents marins (façadas oèst dei continents) e lei climas continentaus (façadas èst dei continents). Lo premier tipe es caracterizat per una amplitud dei temperaturas relativament febla e de precipitacions regularas durant tot l'annada. Se situa sovent entre 35 e 50 gras de latitud. Au contràri, lo segond tipe es marcat per una amplitud de temperatura fòrta e lei precipitacions se debanan sovent durant lei mes d'estiu.
Climas subarctics[modificar | modificar la font]
Un clima subarctic es un intermediari entre un clima temperat e un clima polar. La diferéncia entre l'estiu e l'ivèrn es totjorn presenta mai lo premier es generalament relativament freg e cort. Lei climas subarctics son solament presents dins l'emisfèri nòrd en Canadà, en Russia e en China. Dins certanei classificacions, son considerats coma de climas temperats fregs.
Climas polars[modificar | modificar la font]
Lei climas polars son caracterizats per de temperaturas frejas tot l'an. Son caracteristics dei zonas arcticas, antarcticas e dei ribas nòrd dei continents american, europèu e asiatic.
Climas montanhards[modificar | modificar la font]
Lei climas montanhards son de climas especifics dei cadenas de montanhas. Son caracterizats per de condicions de precipitacions e d'insolacion similars ai zonas climaticas pròchas. Pasmens, lo relèu entraïna de modificacions mai o mens importantas. En particular, lei temperaturas mejanas vènon pus bassas quand l'altitud aumenta e lo nivèu dei precipitacions pòu tanben venir pus important.
Variacions localas dau clima[modificar | modificar la font]
Climas regionaus[modificar | modificar la font]
La nocion de clima regionau, o mesoclima, s'aplica en de regions d'una superficia d'unei miliers de quilomètres carrats, somesas a certanei fenomèns meteorologics particulars (mistrau, eisseròc...) en causa d'una interaccion especiala entre la circulacion generalament dei massas d'aire e un relèu important. Per exemple, lo clima d'Alsàcia es pus sec en causa de l'interaccion dau vent amb lo relèu dei Vosges.
Climas locaus[modificar | modificar la font]
La nocion de clima locau s'aplica sus de regions d'un desenau de quilomètres carrats. Sa preséncia es generalament entraïnada per un relèu coma una cadena de montanhas, una estenduda d'aiga que son capablas d'influenciar sus lo vent, l'umiditat e la temperatura. Per exemple, dins lei regions montanhosas, lo clima pòu aisadament variar segon l'orientacion d'una valada a respèct dau Soleu.
Microclimas[modificar | modificar la font]
Lei microclimas s'aplican en de zonas pauc estendudas, generalament quauquei centenaus de mètres carrats de superficia. Son generalament causats per la preséncia d'un element locau particular dins la topografia (pèiras capablas de gardar la calor... etc.) e dins la vegetacion. Lor influéncia pòu de còps modificar d'un biais fòrça important un clima donat dins una zona limitada.
Classificacion[modificar | modificar la font]
Existisson divèrsei classificacions climaticas desvolopadas dempuei l'Antiquitat. Son basadas sus lei paramètres mesurables dau clima coma l'umiditat, la velocitat dei vents, l'insolacion, la temperatura... e l'estudi estatistic d'aquelei paramètres. Dins totei lei cas, aquelei classificacions respòndon a d'objectius que pòdon èsser ecologics, economics, toristics... La pus coneguda es la classificacion de Köppen.
Classificacion de Köppen[modificar | modificar la font]
La classificacion de Köppen es la classificacion principala dei climas terrèstres[1]. Tèn tres nivèus per descriure lei climas diferents en foncion de la temperatura mejana, de la pluviositat e de variacions de temperatura[2]. Ansin, per la temperatura mejana, existís cinc categorias principalas :
- A per lei climas tropicaus. Son caracterizats per una temperatura mejana egala a 18 °C cada mes, l'abséncia d'ivèrn e de precipitacions fòrça importantas e superioras a l'evaporacion naturala.
- B per lei climas secs. Son caracterizats per l'abséncia de corrents d'aiga permanents e per una evaporacion naturala pus importanta que lei precipitacions.
- C per lei climas subtropicaus. Son caracterizats per una temperatura situada entre -3 °C e 18 °C per lei tres mes pus fregs, una temperatura mejana superiora a 10 °C per lo mes pus caud e d'ivèrns e d'estius ben definits.
- D per lei climas temperats. Son caracterizats per una temperatura mejana pus bassa que -3 °C que lo mes pus freg, una temperatura pus auta que 10 °C per lo mes pus caud e d'ivèrns e d'estius ben definits.
- E per lei climas polars. Son caracterizats per una temperatura mejana inferiora a 10 °C per lo mes pus caud e d'estius quasi absents.
La pluviositat es devesida entre nòu nivèus :
- S per lei climas d'estèpas ambé de precipitacions entre 380 e 760 mm. S'aplica unicament ai climas dau tipe B.
- W per lei climas desertics ambé de precipitacions inferioras a 250 mm. S'aplica unicament ai climas dau tipe B.
- f per lei climas umids ambé de precipitacions cada mes sensa sason seca. S'aplica ai climas dei tipes A, C e D.
- w per lei climas amb una sason seca d'ivèrn. S'aplica ai climas dei tipes A, C e D.
- s per lei climas amb una sason seca d'estiu. S'aplica ai climas dei tipes A, C e D.
- m per lei climas de monson ambé de precipitacions annualas pus importantas que 1 500 mm e superioras a 60 mm per lo mes pus sec. S'aplica unicament ai climas dau tipe A.
- T per lei climas amb una temperatura mejana entre 0 °C e 10 °C per lo mes pus caud. S'aplica unicament ai climas dau tipe E.
- F per lei climas amb una temperatura mejana inferiora a 0 °C per lo mes pus caud. S'aplica unicament ai climas dau tipe E.
- M per lei climas ambé de precipitacions importantas e una temperatura mejana dau mes pus greg superiora a -10 °C. S'aplica unicament ai climas dau tipe E.
Enfin, sièis nivèus depintan lei variacions de temperatura :
- a per lei climas amb un estiu caud, es a dire que la temperatura mejana dau mes pus caud es superiora a 22 °C. S'aplica ai climas dei tipes C e D.
- b per lei climas amb un estiu temperat. Es a dire que la temperatura mejana dau mes pus caud es inferiora a 22 °C mai que quatre mes an de mejanas superioras a 10 °C. S'aplica ai climas dei tipes C e D.
- c per lei climas amb un estiu cort e freg. Es similara au tipe b aqueu clima tèn mens de quatre mes amb una temperatura superiora a 10 °C e lo mes pus freg amb una mejana pus auta que -38 °C. S'aplica ai climas dei tipes C e D.
- d per lei climas amb un ivèrn fòrça freg. Es a dire que la temperatura mejana dau mes pus freg es pus bassa que -38 °C. S'aplica unicament ai climas dau tipe D.
- h per lei climas secs e cauds amb una temperatura mejana annuala pus auta que 18 °C. S'aplica ai climas dau tipe D.
- k per lei climas secs e fregs amb una temperatura mejana annuala pus bassa que 18 °C. S'aplica ai climas dau tipe D.
Classificacion de Thornthwaite[modificar | modificar la font]
La classificacion de Thornthwaite es principalament basada sus de paramètres liats au desvolopament de la vegetacion, especialament dau concèpte d'evapotranspiracion e de l'indici d'ariditat fondat sus lei temperaturas mejanas. Puei, lei climas son classats segon un ensemble de categorias que son clima arid, semiarid, subarid, subumid, umid e iperumid. Permetèt tanben de definir un indici d'eficacitat dei precipitacions e un paramètre termic. Lo premier es utilizat per estudiar la vegetacion, leis animaus vivent dins una region e lei transformacions climaticas. Lo segond permet de definir tres regims de temperatura que son :
- lei regims microtermaus ambé de temperaturas feblas, generalament entre 0 e 14 °C, un estiu cort e una evaporacion potenciala entre 140 e 430 mm.
- lei regims mesotermaus que tènon de temperaturas frejas persistentas e una evaporacion potenciala entre 570 e 1 140 mm.
- lei regims megatermaus onte lei temperaturas son autas e lei precipitacions fòrça importantas amb una evaporacion potenciala superiora a 1 140 mm.
Classificacion dei massas d'aire de Bergeron[modificar | modificar la font]
La màger part dei classificacions modèrnas considèran lei movements dei massas d'aire coma un paramètre. La classificacion de Bergeron es la mai utilizada per la meteorologia. Dins aqueu modèl, s'utiliza tres letras per descriure una massa d'aire :
- la premiera designa l'umiditat : "c" per lei massas continentalas e "m" per lei massas marinas.
- la segonda permet de definir la region d'origina de la massa : "T" per una zona tropicala, "P" per lei regions polaras, A per l'Arctic o l'Antarctic, M per la mosson, E per l'eqüator e S per una massa d'aire sec formada per una baissa significativa dau movement de l'atmosfèra.
- la tresena, "w" o "k", designa l'estabilitat de la massa d'aire.
Aqueu sistèma permet de definir unei climas diferents que son lo clima polar sec, lo clima temperat sec, lo clima tropicau sec, lo clima tropicau umid, lo clima temperat umid.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Berger, Wolfgang H. (2002). "The Earth's Climate System". University of California, San Diego. [1]
- ↑ McKnight, Tom L; Hess, Darrel (2000). "Climate Zones and Types: The Köppen System". Physical Geography: A Landscape Appreciation. Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall. pp. 200–1. ISBN 0-13-020263-0.


text:
Castèu d'It
Lo castèu d'It [1] (var. castèth/castèl/chastèl/chastèu d'It) es una fortalesa occitana bastida subre l'illon d'It a Marselha, dins l'archipèla dau Frieu, a partir de 1529 per lo rei Francés I de França. Bastida amb una tòca militara, venguèt una preson. Es amb aquel estatut que venguèt famós dins la literatura mondiala pr'amor dau roman d'Alexandre Dumas : Lo Còmte de Monte-Cristo.
Dins la realitat, foguèt lo luòc de detencion dau Marqués de Sade e dau còmte de Mirabèu.
Au sègle XX venguèt simplament un far (amb una familha per lo manténer) puei un luòc toristic.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ «L'an que desus [1536] et dimars 22 d'aoust (...), Andrieu Doria nos venguet vesitar ambé 20 galeros et dos fragatos e vautet nostros illos et la fortalesso d'It.» (Jornau d'Onorat de Vaubèla, t. II, p. 306. Servici dei publicacions de l'Universitat de Provença, 1985; tèxte establit per V. L. Bourrily, R. Duchêne, L. Gaillard, Ch. Rostaing).


text:
Mervièlh
Mervièlh (oficialament en francés Murviel, puèi Murviel-lès-Montpellier dempuèi 1891) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region Occitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Dauzat e Rostaing[1] citan una atestacion anciana (cap a 1031) : in villa Murovetulo. Muro vetulo a lo sens de mur vièlh e los autors se pensan que designa un ancian oppidum. Justament, al nòrd del vilatge, i a lo sit arqueologic del Castelàs, ont se trobava una vila antica celtica, puèi galloromana.
La clartat del toponime a patit d'una assimilacion vocalica : u de mur vengut e per influéncia de è de vièlh (è es normalament impossible abans l'accent tonic, es donc lo fonème pus prèp, e, qu'a remplaçat u). Es a remarcar qu'en occitan, i a pus sovent de dissimilacions que d'assimilacions en toponimia (los Ròcafòrt venguts Récafòrt dins la prononciacion, los Verdfuèlh cambiats en Vrufuèlh, etc), allòc que las assimilacions vocalicas son frequentas en la lenga basca (cf. lo doblet uri, vilatge e iri). Es lo fenomèn de l'armonia vocalica, que se pòt tanben trobar mai o mens en Catalonha, país de substrat iberobasque (Celsona > Solsona, per çò qu'es de la toponimia, jonoll, de genoll < genŭcŭlu, per çò qu'es de la lenga) e plan sovent en valencian meridional (olla que sona ['ɔʎɔ] e terra que sona ['tɛrrɛ]).
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud,reedicion 1984.


text:
Soi d’aquel=es que an jà comprès l’interès de la nacion catalana per despertar Occitània, ai agut mestièr d’unes encontres excepcionals, coma aquel d’En Enric Garriga-Trullols, per entendre que Occitània podrà pas sortir de gap que sèm, sense una independéncia de Catalonha.
Donc soi estat en julhet 2010 manifestar a Barcelona, vist la quantitat de pòble qu’i aviá, ai pas poscut veire Enric Garriga-Trullols. pauc impòrta, manifestavi.
2012, se tòrnarai manifestar a Barcelona per la Diada NACIONAL de Catalonha, i serai tanben, e coma l’ase catalan soi caborrut, i serai !
Podrèm cantar la comuna de Narbona,serèm nostalgics, podèm parlar d’un país que vòl viure, mas que morís çaquelà … mas sèm res en Occitània sense Catalonha d’anuèch.
Donc encara un còp manifestarai a Barcelona, capitala europèa de las libertats dels pòbles mesprezats ; e donc convidi totes los occitans, e totas las occitanas, mas tanben totas las nacions europèas de venir manifestar a Barcelona, serètz plan arcuelhit per la nacion catalans en marcha (marxa), e son pòble talament generós per la dignitat dels pòbles.
NON PODÈM FAUTAR, RES QU’EN PENSAR EN MATIÈRA DE SOLIDARITAT, LINGÜISTICA E POLITICA.
Ai tanben legir lo comunicat de Partit de la Nacion Occitana, e apreciat l’engatjament, enfin ! Fauta los engatjament de las autra nacions oprimidas de l’estat francés – se per encàs tot arriba en son ora, seràn publicats aquí los comunicats.
OCCITANS e OCCITANAS, avèm pas jamai e o farèm jamai de quichar per la nacion nòstra, donc devrèm manifestar en bona companha, aquela de la nacion catalana.
Sertèm una agulha politica, in vívo, pel pòble occitan, e devèm portar los amics e las amigas nòstre/as a Barcelona pel 11 de setembre…. una bona leiçon de dignitat.


text:
Autarriba (Gers)
Autarriba[1][2][3] (Auterive en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània, situada dens lo departament de Gers e la region de Mieidia-Pirenèus .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de Gascogne situada en la airal urban de Auch sus la Arçon
Commune de Gascogne située dans l'aire urbaine d'Auch sur l'Arçon
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ « Grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon »
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Sent Joan lo Vielh (Baisha Navarra)
Sent Joan lo Vielh (Donazaharre en basco, Saint-Jean-le-Vieux en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, situada dens lo País de Cisa. Administrativament, que's tròba dens lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Qu'ei traucada per l'arriu de Lauribar e peu son afluent l'arrivet d'Arzubi.
Los quartièrs que son Urrutia e Zabaltza.
Las comunas tòcatocantas que son Jatsu Garazi au nòrd, Buztintze-Hiriberri au nòrd-èst, Bussunarits-Sarrasqueta a l'èst, Izpura a l'èst, Ahatsa-Altzieta-Bazkazane au sud-èst, Sent Joan Pè de Pòrt e Zaro au sud-oèst e Aintzila au sud.
Istòria[modificar | modificar la font]
Durant l'Empèri Roman que s'aperava Imus Pyrenaeus. En 1177 Ricard Còr de Leon que destrusí lo castèth.
Dens l'ostau Priorena ("deu prior") que s'amassavan los deputats de Sent Joan Pè de Pòrt e deu parçan de Cisa.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Cultura[modificar | modificar la font]
Qu'ei ua arrestada deu Camin de Sant Jaume enter Larzabale-Arroze-Zibitze e Sent Joan Pè de Pòrt.
Hèstas[modificar | modificar la font]
Las hèstas patronaus que s'i celèbran lo purmèr dimenge d'aost.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
De véder[modificar | modificar la font]
Dens lo quartièr Urrutia que's tròba la glèisa romanica de Sant Joan e las rèstas deu castèth de Harrieta, los dus deu sègle XIIIau.
- Sant Pèire Usakoa
Glèisa deu sègle XIIau: que dependèva deu Monastèri de Roncesvaus ; qu'estó desbastida e que se'n guarda sonque l'entrada romanica ; reabilitada en 1630.
- Apat-Ospitale
Com lo son nom ac ditz, qu'estó un monastèri-espitau, obèrt en 1286 peus Cavalièrs Espitalèrs de Jerusalèm, entà suenhar los romius deu Camin de Sant Jaume. Que se'n guarda sonque la capèra romanica de Sant Blasi, au ras d'un molin vielh.
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Paginas utilizant d'arguments duplicats dins los apèls de modèl
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Arborescéncia de categorias
- Portal:País Basc/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Comuna de la Baisha Navarra
- Comuna deus Pirenèus Atlantics
- Pirenèus
- Comuna de Baisha Navarra


text:
Es estada signada lo 11 de decembre de 2017 a l'Ostal de la Region Nòva Aquitània la convencion academica per desvolopar e estructurar l’ensenhament de l’occitan dins l’acadèmia de Bordèu.
Los signataris son : Olivier Dugrip, rector de l’acadèmia de Bordèu, Alain Rousset, president de la Region Nòva Aquitània, Charline Claveau-Abbadie, presidenta de l’Ofici public de la lenga occitana, Régine Anglard, vice-presidenta del Conselh departamental de Dordonha, Danielle Lacoste, Marcel Calmette, Monique Sémavoine que representavan respectivament los departamentals de Gironda, d’Òlt e Garona e dels Pirenèus-Atlantics.
Aquela convencion, fixa d’objectius en tèrme d’obertura de nòvas escòlas bilingüas francés/occitan (una obertura per an e per departament), permet d'organizar las concertacions entre los servicis de l’Estat, las collectivitats territorialas signatàrias, l’Ofici public de la lenga occitana e las associacions.
Met tanben en plaça un dispositiu d’abilitacion-formacion pels professors que desirarián integrar d’occitan a lors ensenhaments, apiejat a un dispositiu d’ajuda financièra individuala : las borsas Ensenhar.
Aquela convencion academica declina la convencion nacionala signada lo 26 de genièr de 2017 pel ministèri de l’Educacion nacionala, las regions Nòva Aquitània e Occitània, e l’Ofici public de la lenga occitana. Prevesiá per las acadèmias de Bordèu, Lemòtges, Montpelhièr, Peitius e Tolosa, de modalitats d’ensenhament armonizadas, la continuitat dels cursusses d’ensenhament pels escolans, la possibilitat d’experimentar l’ensenhament immersiu dins l’ensenhament public, e tanben l’afortiment dels otisses de concertacion e d’evaluacion de las accions.


text:
La dictada 2018 qu'ei lo 27 de genèr !
Lo rendetz-ve annau de la Dictada occitana que torna e que serà lo 27 de genèr de 2018. Que’s debana tradicionaument cada darrèr dissabte deu mes de genèr. L’eveniment que’s debanarà dens mei d’un quarantenat de vilas occitanofònas dont Besièrs, Castras, Foish, Niça, Nimes, Aurentja, Peçac, Vic de Fesensac. A Selhac en Corresa per exemple, la 15au Dictada occitana que’s debanarà a 10 òras 30 au collègi de la vila (6 avienguda Jean Vinatier). Lo tèxte que serà dictat per escolans e lo lor professor d’occitan, sénher Chabrerie, abans d’estar corregit. Tà v’inscríver, contactatz lo 05 55 27 01 60 o per mèl a l’adreça This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.. A Gramat (46), la dictada que’s debanarà a 14 ò 30 a la mediatèca de la vila (avienguda Louis Mazet). Un eveniment organizat per l’IEO d’Òlt, en aliança dab l’associacion Aquí l’Òc e Aventurine 46. Que trobaratz mei d’entresenhas en contactar l’associacion This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. o per telefòne au 05 65 38 84 63.
Ua jornada gascona qu'ei organizada peu parat a Soston (40-sala Rouchéou) lo 27 de genèr. Que començarà dab un talhèr de danças tradicionaus a l'estúdio Gyms Associatives arrua de Moscou de 10 òras 30 a 12 òras. La dictada que's debanarà a comptar de 16 òras. La poetessa occitana Mayo que harà un concèrt a 18 òras. Un repaish qu'ei organizat seguit d'un bal gascon dab Can e Gat (15 € repaish e bal, 5 € sonque lo bal).
Terra d'Òc, lo cerc locau d'estudis occitans 16 (C.L.E.O. 16/24) qu'organiza la dictada occitana a Charreç (16-sala polivalenta). Que serà un tèxte de Saint Exupéry qui serà dictat a partir de 14 òras 30, abans d'estar corregit. Lo dia que s'acabarà en musica dab un bal fòlc animat peu grop Balrousse a comptar de 17 òras. Entresenhas mei : Jean-Claude Nicolas au 05 45 70 40 52 o per mèl a l'adreça : This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. — Tarifas : 5 € dictada e 5 € bal.
A Besièrs, lo Centre Interregionau de Desvolopament de l’Occitan (CIRDOC) qu’arcuelherà los participants de la Dictada. Que començarà a 14 òras 30 e que serà seguida a 15 ò 30 d’un balèti obèrt a tots dab F. Carcassés e M. Frinking Carcassés. Que’vs cau inscríver a l’adreça : This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.. Despuish l'an passat, los participants que pòden causir enter l'opcion 1, peus començants, un tèxte de completar e l'opcion 2 qui serà la mei tradicionau d'un tèxte dictat. Las inscripcions ad aquera dictada occitana que s’en hèn au près deu Centre Occitan del País Castrés abans lo 25 de genèr, Tel. : 05 63 72 40 61. Corric : This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it..
- Publicat dens Société


text:
Blandin
Blandin en arpitan ( Blandin en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Blandin A situat a 25 km de Voiron, 14 km del Torn-de detlo-Pi
Blandin est situé à 25 km de Voiron, 14 km de la Tour-du-Pin
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Blandin A #èsser erigit en municipalitat per distraction de aquela de Virieu la an 1801.
Blandin a été érigé en commune par distraction de celle de Virieu en 1801.


text:
Al Japon l’arribèra es pacifica per l’Oèst e de la mar del Japon per l’Èst. A Blaia es la còsta atlantica e los flumes Dordonha e Garona. L’afar de Blaia e de l’inondacion de la centrala es jamai tròp estat mediatizat qu’al entorn de Bordèu, e mai luènh ; podèm criticar la fauta de clartat de l’informacion al Japon ! La critica del Japoneses sul tèma es una arrogança franchimanda, una de mai.
Dempuèi divendres avèm dins l’Estat francés un concèrt de manipulacions politicas excepcionalas. La filiara nucleara se sentís en dangièr e crida totas los partits de govèrn al secors industrial, a las «exportacions amenaçadas» (sul tèma del «bon saber-far nuclear francés», lo tresen mai bèl al planèta, e «qu’es pas encara estat tocat per un accident màger» –que pensan fòrt a l’antena… mas un jorn vendrà segur, vist que «lo Japon èra lo sistèma lo mai segur per tot, vist qu’avián tot previst, quitament los terratremòls») ; avèm aital lo PCF, lo PSF, lo PRG, L’UMP-NC, e gaire lo FN –mas lo mercat mana per el- qu’arríban pel sosténguer, contra los pòbles de França (encara cal donar l’enèrgia a París, per que lo son marrit poder centralizador damorèsse).
La jornada de divendres avèm vist arribat lo concepte politica de «retour d’expérience» de la subministra UMP-NC de la dicha ecologia de dreita, o del ministre alsacian de l’industria ; lo lòbi de las grandas escòlas francesas fonciona de plan. Lo nuclear es un problèma de moment qu’i a un accident, sabi pas de quina manièra lo retorn d’expreriéncia serà mai utile que las descripcions faitas dels accidents nuclears, descripcion faita dempuèi mai de 50 annadas pels ecologistas de l’Estat francés. e cada còp s’entendrà lo lòbi aqueste –al poder sistematica quitament a tot cambiament politica supausat- prepausa de desvalorizar la paraula del anti-nuclear ; l’accident del Japon lor dona encara rason politica, contra aqueste lòbli fòrt e nacionalista francés.
Las consequéncias sobre la sentat son claras. E quora se parla de biologia, se parla de principi de precaucion, pel nuclear –aquí que la precaucion es indispensabla- se parla de principi de retorn d’experiéncia.
Se l’afar èra pas extra-ordinària, se podriá rire.
1er camp dels ecologistas : principi de precaucion.
2nd camp del lòbi nuclear : principi de retorn d’experiéncia…
Coma se la manipulaicon nucleara èra pas una instrumentalizacion del nigal nuclear de la biologia de la tèrra, contra la vida sobre lo planèta quora aiçò es exteriorizat. E zo cal dire : I A PAS DE PRECAUCION MATERIALA POTENCIALA.
Ièr dilun aprenèm que 5 agents d’AREVA èran dins la centrala nucleara que petèt primièr… Al meteis moment, totas las televisions de França an poscut enregistrar totes los Franceses qu’èran ailà, per vídeo-conferéncia. Soi segur que l oreotnr d’experiéncia es jà estat fait ambe los tecnicians d’AREVA, per vídeo-conferéncia prioritària. Lo retorn d’expereriéncia es pas mai utile que lo viatge de MAM dins la Tunísia de Ben Alí.
Aital lo grope de mentidèr al govèrn an trapat sosten clar, a prepaus del nuclear, dins l ogrope PSF-PRG. La casta al poder es pron clara, s’en va del FN al PRG en passar per l’UMP-NC e PSF, MRC etc.
Aital tornarai escriure una frasa qu’avèm entendut sonque un còp dimenge dins los mèdias franceses, sobre France 3, e çaquelà son dins la redifusion sampitèrna, dels imatges d’agéncia : La frasa entenduda un còp èra :
« Kosciusko-Morizet es la MAM de l’ecologia»,
dixit Stéphane Lhomme, L’Observatoire du Nucléaire. (aquela femna es la ministra de la dicha ecologia del govèrn UMP-NC). Malastrosament es pas la sola, i podèm listar dins lo meteis camp, lo PCF, FO, PSF, UNSA, PRG, FDSEA, NC, Coordination Rurale, MoDem, LO, CGT, e FN.
Podrèm apondre que sul tèma del nuclear, lo sistèma es la MAM d’aquesta enèrgia destructriça dels pòbles e de las libertats democraticas.
Avètz remarcat qu’ai gaitat la television tota la dimenjada, perqu’èri pas a l’ostal tolzan, ont i a pas de television. Vos pòdi assegurar, uèi dimarç, qu’i a una manipulacion de l’informacion televisuala en França. E clar qu’un debat e referèndum seriá essencial per la democracia, e per s’encaminar cap a un remplaçament de la produccion d’enèrgia nucleara per las autras enèrgias respectuosas de las vidas sul planèta.
França es un Japon europèu de la securitat nucleara mediatizada. La collaboracion politica dels dos partits dich de govèrn es clara e dangierós per tota la populacion.
Una conferéncia de premsa sul tèma de la politica duradièra per la biodiversitat es estada annulada a Tolosa, perqué sembla que l’avuglament socialista pel nuclear es duradièr.
E coma pensi que l’accident nuclear arribarà a l’Estat francés e principalament los territòris gerats pel centralisme francés dich democracia francesa, es de dire en Occitània (Blaia e valèia del Ròse), vos conselhi d’anar veire la resulta japonesa, la resulta que podèm veire uèi.
Per las eleccions cantonalas, e pels qu’an enveja d’anar votar, e que vòlon votar contra lo nuclear francés e japonés, una sola solucion clara : votar per Europe Écologie e lo Partit Occitan, perqué an sempre dich clarament qu’èran contra lo nuclear. Pel FdG : dirai que uèi son contra lo nuclear, mas dinca quand quora se sap que son nacionalistas franceses, e que la filiara nucleara francesa es nascuda del desvolopament dels nacionalistas japoneses e franchimands, totas doás naTions son expansionistas de faiçon similaras. La pròba me zo donèt encara un còp lo dorsier del jornal de la dreita economica francesa, Les Échos.
Se vos daissa de temps pel léser, vos caldrà notar suls agèndas vòstras lo primtemps de l’arribèra en Bearn, son pron elonhats de las centralas nuclearas franchimandas…
Encara un còp se cal questionar sobre los dangièrs qu’avèm d’èstre governat per las castas parisencas o los gropes de las sotmissions parisencas e dels lòbis militaristas e pro-nuclears ; perqué disèm res ? perqué protestèm pas ?
Alara en Pemont podrà votar per limitar la caça, e perqué podèm pas votar region occitana per region occitana per limitar l’emplec del nuclear, per limitar la corrída, per limitar la circulacion de las automòbils, per limitar las inumanitats ? Votar per mai de libertat de consciéncia, per mai de democracia.
Las mapas de las centralas nuclearas en França, donc sul territòri d’Occitània. O podètz legir la pichona mapa en jpg.
Per ne saber mai, L’Observatoire du Nucléaire.


text:
12/01/2015
Coleras de las quatre mans per Micheu e Danìs Chapduelh
Apres « Coleras » paregut en 1996, veiqui lo novel obratge de Micheu Chapduelh e de son filh Danìs, « Coleras e retrachs » ( colères et portraits). Un recuelh de cronicas paregudas entre 1996 e 2013 dins de las revuedas en occitan, coma « Anem occitans » o « Paraulas de Novelum ».
« Cronicas parano-derisionistas » ço-ditz l'autor, nascudas de l'observacion de l'actualitat sur mai d'una quinzenada d'annadas. Los temas son plan variats e son los de nòstra societat : la preocupacion ecologica, la teoria dau genre, l'economia, lo ròtle de l'estat, las multinacionalas que vòlen regentar nòstras vitas. « Queste còp, avem botat los textes dins l'òrdre cronologic, entau podem veire que sovent son profetics e que ço que semblava impossible es vengut normau quauquas annadas apres », ço-ditz Micheu Chapduelh. Lo biais d'escriure de Danis Chapduelh sembla a lo de son pair mas un pauc mai immediat. Dins « Gouvernement français SA », Danis Chapduelh pensa a un monde onte l'estat vendria una entrepresa privada, emb daus « operators » en concurréncia.Son pair apond una refleccion sur « Profiech privat e deficit public ». La plaça de l'òme, vòle dire « lo mascle de l'uman » es estudiada per Micheu Chapduelh de mai d'un biais, de sex-toy (« Bionic ») per chabar sur « Serem jamai papets ». Los quites occitanistas son pas esparnhats dins « Repentiment d'un occitanista fanatic ». E puei, i a los retrachs, un pauc a la maniera de La Bruyère, sovent un boiradis de diferentas personas : lo neo-rurau, l'ecologista vilaud, l'economista...« La tòca es pas d'impausar un punt de vista, mas de far calcular en far rire », ço-disen los autors. « D'alhors, donem pas forçadament nòstre vejaire ».
E de segur tot aquò emb umor e derision per sostenir un perpaus luenh de la pensada formatada e dau politicament correcte.
Guilhem Francés
« Coleras e retrachs », IEO Edicions, 186 paginas, 16€ chas vòstre librari.
De veire lo site de Danis Chapduelh http://potonorsland.com/2013/10/02/pais-polit-daus-potono...
Commentaires
de corregir:
*preoccupacion : preocupacion
volen: vòlen
gendre: genre
annandas : annadas
apres : aprés
concurrencia : concurréncia
et deficit public : e...
sur : sus
boiradis : boiradís
correct : corrècte
Écrit par : pèire | 09/01/2015
Les commentaires sont fermés.


text:
Norvègia
Norvègia (en norvegian: Norge segon lo bokmål o Noreg segon lo nynorsk), oficialament lo Reialme de Norvègia, es un país d'Euròpa que bordeja Russia e Finlàndia al nòrd-èst e Suècia a l'èst. Al sud e a l'oèst es bordat per l'Ocean Atlantic, e al nòrd per l'Ocean Artic. Sa capitala es Òslo.
Lo gentilici es norvegian -a.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Deis originas a l'Edat Mejana[modificar | modificar la font]
Poblada dempuei aperaquí 12 000 ans, lo territòri norvegian demorèt lòngtemps fòrça isolat e son istòria es mau conegut avans lo començament dau periòde viking. De mai, en causa d'un clima e d'una topografia marrits, lei comunicacions terrèstras foguèron lòngtemps malaisadas en Norvègia. Lei premiereis informacions sus lei Vikings norvegians datan dau sègle VIII quand colonizèron leis illas Shetland, leis Orcadas e leis illas Ebridas. A partir de la fin dau sègle, utilizèron aqueleis endrechs per preparar d'expedicions vèrs Islàndia, Groenlàndia, Canadà ò la Mar d'Irlanda e per pilhar lo litorau irlandés.
Pasmens, mens nombrós, lei Vikings installats dins lei regions colonizadas adoptèron pauc a pauc la cultura e la religion — principalament lo catolicisme — dei pòbles locaus. Ansin, dins lo corrent dau sègle XI, leis incursions vikingas s'arrestèron. En Norvègia, un reiaume comencèt de s'estructurar sota l'accion dau rèi Olaf Haraldsson (1016-[[1028])) que favorizèt tanben l'evangelizacion de son pòble.
Au sègle XII, un arquevescat foguèt creat a Nidaros (uei Trondheim) que permetèt de dotar Norvègia d'una Glèisa independenta. Puei, sota Sverre Sigurdsson (1184-1202), una dinastia novèla afiermèt la poissança norvegiana au nòrd-oèst d'Escandinàvia. En particular, sei sucessors s'ocupèron de restaurar sa senhoriá sus Islàndia en 1262-1264. En revènge, perdiguèron plusors possessions dins leis illas Britanicas onte leis Escocés tornèron conquistar leis illas Ebridas e l'illa de Man. La capitala foguèt installada a Bergen fins a son transferiment a Òslo au començament dau sègle XIV.
Pasmens, dins lo corrent dau sègle XIV, lo poder reiau e l'aristocracia declinèron. En parallèl, d'alianças ambé leis ostaus reiaus de Danemarc e de Suècia entraïnèron l'union dei tres reiaumes escandinaus en 1397 au sen de l'Union de Kalmar.
L'union ambé Danemarc[modificar | modificar la font]
L'union dei tres reiaumes durèt fins a la restauracion de l'independéncia de Suècia entre 1521 e 1523. En revènge, Norvègia e Danemarc demorèron units fins a 1814. Lei dos país demorèron teoricament distints mai dins lei fachs, Danemarc dominava largament l'union. Ansin, per exemple, lo rèi Cristian III chausiguèt lo luterianisme coma religion en 1536 e l'impausèt sensa consultacion en Norvègia. L'istòria de Norvègia es donc largament confonduda amb aquela de Danemarc durant aqueu periòde. En particular, de conflictes frontaliers regulars còntra Suècia entraïnèron la pèrda de Jämtland en 1645.
Durant lei guèrras napoleonencas, Danemarc chausiguèt de s'aliar ambé França après una ataca suspresa britanica còntra Copenaga en 1801. Après la desfacha francesa en 1814, foguèt obligat de cedir Norvègia a Suècia qu'aviá perdut Finlàndia au profiech de Russia. Lei Norvegians acceptèron lo transferiment en cambi dau respèct de sa constitucion per lei Suedés.
L'union ambé Suècia[modificar | modificar la font]
Leis autoritats suedesas respectèron lo particularisme norvegian mai assaièron d'assegurar la coesion de l'union novèla. En particular, resistiguèron ai demandas norvegianas aguent per objectiu d'aumentar son autonòmia. Per exemple, acceptèron solament en 1884 l'instauracion d'un regime parlamentari vertadier en Norvègia. Puei, la revendicacion d'una politica estrangiera pròpria minèt lei relacions entre lei dos reiaumes. En 1905, lo Storting (lo parlament norvegian) decidèt de vòtar la creacion de consulats norvegians en despiech de l'oposicion dau rèi. En fàcia d'aqueu refús, lei parlamentaris votèron la fin de l'Union. Puei, a la demanda de Suècia, un vòte dau pòble ratifiquèt aquela chausida e Norvègia tornèt venir independenta. Un prince danés foguèt elegit rèi sota lo nom de Haakon VII (1905-1957).
La Norvègia independenta[modificar | modificar la font]
Lei doas guèrras mondialas[modificar | modificar la font]
Lei doas guèrras mondialas foguèron un periòde malaisat per Norvègia en despiech de sa neutralitat. Durant lo premier conflicte, perdiguèt la mitat de la flòta marchanda qu'èra alora una fònt de revenguts majora per son economia. Puei durant la Segonda Guèrra Mondiala, foguèt ocupada per l'Alemanha Nazi d'abriu de 1940 a mai de 1945. Leis Alemands i formèron un govèrn de collaboracion dirigit per Vidkun Quisling e i mantenguèron de fòrças importantas per empedir un desbarcament aliat.
Norvègia dempuei 1945[modificar | modificar la font]
Après 1945, Norvègia abandonèt sa neutralitat e participèt a la fondacion de l'OTAN. Lo Plan Marshal permetèt la reconstruccion de l'economia e la formacion d'un estat sociau democrata ambé de reformas progressitas fòrça avançadas. La descubèrta de jaciments de petròli e de gas naturau en Mar dau Nòrd favorizèt aquela politica. En 1972 e en 1994, lei Norvegians refusèron dos còps de jónher l'Union Europèa. En revènge, lo país jonhèt l'espaci Schengen.
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de Norvègia.
Cultura[modificar | modificar la font]
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Lo Reialme Unit inicièt lo periòde necessari per la sortida de l'EU


text:
Tuta de Massavielha
Era tuta de Massavielha, en Lorda, en departament deths Hauts Pirenèus, en Bigòrra, qu'ei er'endret on era verge Maria e aparescó 18 còps a Bernadeta Sobirós en 1858, ce digó era senta.
Que s'orbeish devant deth gave de Pau. N'ei pas brica pregona. Que correspond a un clòt d'ua detzena de mètres de pregondor ena paret der'arròca lissa e umida. Era resurgéncia carstica que passa per un cròs en'arròca de cap ath gave. Er'estatua dera verge vestida de blanc que's tròba en haut en ua cavitat segondària der'arròca a dreta dera tuta.
Era hont d'aiga qui cola ath ras dera tuta qu'ei ua deras sèt o ueit resurgéncias carsticas (dèlta sosterran) deras aigas qui arriban deth sinclinau dera Vath Surguèra-Prat d'Aurèlh e qui neurissen eth gave de Pau. Qu'ei considerada com miraclosa. Era Dauna que'u domandè: « Anatz béuer ena hont e v'i lauar », ce declarè Bernadeta. Desempuish, eths pelegrins que beuen er'aiga deras canèlas a dreta dera tuta e que's banhan enas piscinas situadas mes enlà a dreta dera hont. Sus era tuta qu'estó bastida era basilica dera Immaculada Concepcion de Lorda.


text:
821
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 821 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Adopcion d'una politica iconoclasta mai pus moderada qu'aquela de sei predecessors, per l'emperaire novèu Miquèu II Psellos. Dins lo corrent de l'annada, començament de la revòuta dau generau Tòmas l'Eslau per de rasons mau conegudas. Gràcias a sa reputacion, obtenguèt lo sostèn d'unei regions d'Anatolia onte Miquèu èra quasi desconegut. Son movement s'estendèt rapidament e franc dei themas deis Opsikion e deis Armeniacs, tota Anatolia passèt sota son contraròtle. De mai, negocièt un sostèn deis Abassidas — que sei fòrças èran blocadas dins la region fòrça agitada de Korasan — que li permetèron d'anar a Antiòquia èstre coronat emperaire per lo patriarcat de la vila. De son caire, Miquèu moderèt encara sa politica religiosa e demeniguèt lei regions dins lei themas anatolians encara fidèus.
Dins lo corrent de l'estiu, Tòmas reüniguèt sa flòta per atacar dirèctament Constantinòple defenduda per la flòta e la garda imperialas. Pasmens, au contrari dei províncias, leis unitats militaras e leis abitants de la capitala èran fòrça fidèus a Miquèu e opausèron una resisténcia acarnada ais assauts tant terrèstres que maritims. Au començament de l'ivèrn, lei condicions climaticas venguèron marridas, especialament per la flòta, e lei fòrças de Tòmas se retirèron fins a la prima seguenta.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Nominacion dau generau Tahir ibn Husayn coma governador de Khorasan per lo califa Al-Mamun. Aquò èra un remerciament per lei victòrias importantas dau generau dempuei lo començament dau rèine.


text:
Rizaucourt-Buchey
Rizaucourt-Buchey es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Vilatge mencionat dempuèi lo començament del Sègle XIII.
Las doas comunas de Rizaucourt e de Buchey an fusionat l'an 1972.
Village mentionné dès le début du Sègle XIII.
Les deux communes de Rizaucourt et de Buchey ont fusionné en 1972.


text:
Harol
Harol es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge de Harol a mencionat per las primièras fes en un document escrich l'an 1070 jol nom de "Haros". Aiçò èra lo centre triguèt del ban vast de Harol (Ban de Harol). Lo domeni se trobava en lo domeni d'influéncia del diocèse de Toul mas dépendait dempuèi 1235 del capítol a Remiremont.
La glèisa Santa-Èpvre a #èsser destruida pendent la Guèrra de Trenta Ans e a #èsser reconstruite l'an 1765. En l'estil de la 18en sègle amb la forma caractéristique d'un grand vaissèl de glèisa. Lo torn #qu'acuèlh l'intrada de la glèisa es surmontée d'un campanal a fletxa de charpente, fòrça comun en la region.
En 1790, Harol a atribuit al costat de Escles, de contunh al costat de Darney pel decrèt dels Cònsols del 19 vendémiaire an X. A Modèl:La s-, per ordonnance reiala del 9 d'agost de 1833, la municipalitat a transferit definitivament en lo costat de Dompaire[1].
Lo 11 de julhet de 1984, la municipalitat a tocat per una tornade[2].
Le village de Harol est mentionné pour la première fois dans un document écrit en 1070 sous le nom de "Haros". C'était le centre tardif du ban étendu d'Harol (Ban d'Harol). Le domaine se trouvait dans le domaine d'influence du diocèse de Toul mais dépendait depuis 1235 du chapitre à Remiremont.
La glèisa Saint-Èpvre a été détruite pendant la Guerre de Trente Ans et a été reconstruite en 1765. dans le style du 18en siècle avec la forme caractéristique d'un grand bateau d'église. La tour qui accueille l'entrée de l'église est surmontée d'un clocher à flèche de charpente, très commun dans la région.
En 1790, Harol est attribué au canton d'Escles, puis au canton de Darney par l'arrêté des Consuls du 19 vendémiaire an X. Au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, par ordonnance royale du 9 août 1833, la commune est transférée définitivement dans le canton de Dompaire[3].
Le 11 juillet 1984, la commune est touchée par une tornade[4].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Diccionari Topographique del Departament dels Vòges, en comprenent los noms de luòcs ancians e modèrns, per Paul Maréchal, 1941
- ↑ Article sus "La tornade de 1984"
- ↑ Dictionnaire Topographique du Département des Vosges, comprenant les noms de lieux anciens et modernes, par Paul Maréchal, 1941
- ↑ Article sur "La tornade de 1984"


text:
Taosert
Taosert que ho ua regina d'Egipte de la XIXau XIX dinastia. Qu'èra la hemna principau deu faraon Sethi II e, dab lo cancelèr Bai, qu'avó un gran poder. A la mort de l'eretèr deu son marit, que pugè suu tròn. Segon lo papir Harris, lo país que serè cadut dens l'anarquia abans que Sitpah (lo purmèr faraon de la XXau dinastia) non pregosse lo poder e n'aucidesse Bai. Que ho sepelida dens lo tombèu KV14 de la Vath deus Reis, puis lo son còs que ho hicat dens l'estujau KV35 on e ho trobat e identificat.
Titulatura[modificar | modificar la font]
- Nom de Sa-Ra (St-Ra-Mrí-Amn : "Hilha de Ra aimada d'Amòn") :
- Nom de Nisot-Bití (Tosr-Mot-Mrn : "La poderosa aimada de Mot"):


text:
ISBN : 9209
192 pages
7.00 €
Es de Montpelhièr, que lo li tòrna ben : Joan-Batista Castor FABRE fa aquesta annada sos dos cents ans d’immortalitat, e a totas sas dents.
Pas qu’a l’idèia de li veire escullar son "sermon de Monsur Sistre", deguèron ben rire au cèl, en 1783, quand i espeliguèt, armat dau doble de sos manuscrits daissats au Musèu Fabre. [...]
Sauprà alara - emai nautres amb el - qu’òm pòt èstre Occitan perqué Francés d’aicí, dins Montpelhièr l’entreprenenta, Montpelhièr tanben que saup rire. (Jòrdi FRECHE)
Joan Baptista Fabre, abat, (que signava tanben, en francés, Jean Baptiste Castor Fabre - Someire, lo 28 de març de 1727 – Cèlanòva, 1783), de segur lo màger escrivan occitan deu sègle XVIII, autor deu famós roman Istòria de Joan-l’an-pres, e d’ua abondosa òbra anant deu burlesc a çò de mei erudit. Que ho un actor actiu dens las discussions filosoficas deu son temps e un detractor de Voltaire.


text:
Ambacs
Ambats[1][2] ( Ambax en francés) es una comuna gascoa, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Dauzat e Rostaing que supausan una origina, lo nom d'òme gallés Ambatius (*Ambatium fundum), qui ten pas compte de l'evolucion gascona -mb- > -m- [3].
La grafia de Patrici Pojada, Ambats, qu'es benlèu sonque fonetica. Se n'es atau, se pòt pensar a Vaths (Volvèstre), grafiat Bax en francés. Una possibilitat qu'es *En Vaths, (lo vilatge qu'es a mieja penda d'un planèr e mei que mei entre tres vaths, ua esquematicament nòrd-sud, las autas duas, qui son afluentas, èst-oèst), donc Emvaths (n davant lo son b = m), vengut Amvaths per influéncia de frasas coma Vau a Emvaths > Vau a'mvaths. Com es pas qu'una ipotèsi, que seré imprudent de cambiar la grafia deu nom dens aqueth sens.
Lo tipe toponimic eretèr de in vallis (Envaths, Envals, Envaus, etc) que's deu comprene, màgerment, com « énter vaths », « entre vals ».
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de L'Isla de Haut; qu'es ara deu canton de Casèras.
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2012 : 73; 2013 : 68 abitants (11 ab/km²)
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984


text:
Ai sovent remarcat que las entrepresas donavan dins l'estupiditat, e tanben dins lo nacionalisme francés sense s'en avizar, dins la campanha per donar un nom a la novèla region de Tolosa-Perpinyà-Montpelhièr o son estats tanben ; exemple, dins los documents de rensenhament per l'emplec, o pel rensenhament del client, es notat : 1 / "langues étrangères" coma se la coneisséncia de las lengas, tot cort, èra pas sufisent, las caliá estrangièras, e las lengas de fRança son pas utilas, mas l'anglés parlat a Sant Martin a las Caraïbas es pas qu'estrangièr, non ? 2 / "nationalité" es demandada dins los questionaris administratius, doanièrs o d'entrepresas, mas pas una "citoyenneté" ; la confusion entre Nacionalitat e Ciutadanetat es sistematicament, es vertat que l'administracion e las entrepresas de fRança son d'objecte de manipulacion de la sociopoliticas nacionalistas francesas, e que fan òbras sul mercat-Estat-nacion francés, tot en nos explicar que cal èstre europèus e dubèrts al mercat europèu.
L'intelligéncia e las entrepresas tòcan tanben dins l'estupid o l'umor visible :
De còps, l'umor dona dins l'estupid, o l'estupid dins l'umor ; las CCI Toulouse en Occitània ne son especialistas - e cal dire que las escòlas de «business» (sovent que vòlon péter plus haut que leur cul lo cal remarcar, es pas brilhent) ajúdan a desvolopar presentacions estupidas que confínan a l'umor involontari :
Avètz assajar dins l'entrepresa de devolopar «l'impertinence» ? Pensi que los vòstre patrons l'agradarà pas ; se lo patron qu'a creat la «kekette» se li indica en privat de qu'es aquel instrument uman pel sèxe e alara que lo nom es mal apropriat, segur que lo patron ne serà a pausar la vòstra colèra contra l'impertinent, paure pèc que sap emplegar l'impertinéncia, el !
Alara quand la revista de la CCI de Tolosa valoriza l'«impertinence» segur que se cal pausar questions! Sus la redaccion de la revista de la CCI. E que lo filtre patronal es pas pro aluzerpit per aver remarcat lo problèma ; la revista es distribuada dins las sala d'espèra a Tolosa...
La meteissa CCI de Tolosa, coma la de Perpinyà vòl un nom estupid per la region, Pyrénées-Méditerranée ; se vei aital la granda imaginacion que la CCI desvolopa coma costat creatiu, per desvolopar l'impertinent, perdon lo simplisme o non senat, car lo nom es jà emplegat per d'autras institucions ; L'INPI es ges coneguda a la CCI de Toulouse ?
E la meteissa redaccion nos explica que Sud-Ouest es mai clar per descriure un produït que la botelha indica en occitan, TOLOSA :
« Soyons fous» Steve Jobs s'afica a Tolosa, mas la CCI de Toulouse non praticarà !
Donc son talament intelligents, clever (sembla que sábon melhor l'anglés que la sapiença regionala) a la CCI (los documents dátan de setembre 2015 !) que lo nom prepausat, nom CCI de Tolosa, per la novèla region serà «Pyrénées Méditerranée» (jà tractat sus aquel blòg en pensar qu'èra de Perpinyà) ; la CCITopulouse dèu saber çò qu'es lo benshmarqueting e donc copiar Perpinyà lor dèu èstre costumièr a la CCI de Tolosa !
Donc lo club d'entrepresas a prepausat un nom imposat als policians, a la comission de personas independentas...
Pel moment quand se dèu causir un nom per la region, «soyez fous» del Steve Jobs es mal interpretat a la CCI31 (!) car els o son pas brica, ges pertinent o ges senat coma lo Sénat mas sense accent car sèm en Occitània.
Fins finala se vei tot l'interès que la CCI31 pòrta a la dinamica de la populacion per trobar un nom correcte per la region de Tolosa-Perpinyà-Montpelhièr, e lo pauc de pertinéncia qu'i a de questionar un cap d'entrepresa per donar un nom a la region novèla.


text:
1070
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1070 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Escòcia[modificar | modificar la font]
Incursion d'una armada escocesa dirigida per lo rèi Malcolm III còntra la Northúmbria Anglesa.
Africa[modificar | modificar la font]
Almoravides[modificar | modificar la font]
Acomençament de la construccion d'una capitala vertadiera a Marraquèsh gràcias ai ressorsas de Zaynab an-Nafzawiyyah (→ 1068). Aquò marquèt una etapa importanta dins l'institucionalizacion deis Almoravides. La meteissa annada, Fès, adversari principau dau movement en Marròc, foguèt conquistada. Après aquela victòria, la màger part dau país èra tenguda per leis Almoravides que contunièron seis expedicions en direccion de Mediterranèa e d'Argeria (→ 1080).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Matematicas[modificar | modificar la font]
Publicacion dei Demonstracions de problemas d'algèbra dau matematician persan Omar Khayyam (1048-1131). I demostrèt l'existéncia d'equacions ambé doas solucions e menèt lo premier estudi sistematic deis equacions cubicas gràcias ai conicas per determinar lo nombre de racinas realas e leis avalorar d'un biais aproximatiu.


text:
Autor: Hervé Pouvillon
Dins aquesta sala polivalenta de banlèga ufla, dins aquesta fumatièra, le Luís se mastega sa vièlha mostacha de fennèc, se remisa sa badina de vièlh pè negre oranés.
Es nervós le Luís.
Cal dire que sa pepita negra angolesa aviá desaparrescuda un parelh de setmana e qu’i calguèc tota sa rusa d’oficièr del rensenhament francés en Argeria per la se poder retrobar. Diguns sapièc pas cossí fasquèc mès el ac fasquèc. Lancèc dus gorillas dins una Renault 21 grisa cap a Lisbona e sa diaspòra africana. Draguèron Campo Grande, Baixa Chiado, Alcântara, per se plantar fin finala barri Picoas, discotèca Mussulo, le siu kizomba, las sivas mamàs que te fan pèrdre le babaròt sus un sorrire e te fan venir craba sus una culejada. Le Birlan West i èra ací, trebalhant son jab, son esquiva e son jòc de camas, elegant, dotat coma de costuma fin finala. Talament dotat e inchalent pr’aquò que se malfisèc pas e dins la pudissina dels pishadors se retrobèc amb un canon de 9 mm entre les pòts, direccion la mala de la Renault 21 grisa per se far boludar pendent 1265,9 km camin revèrs sens cap pausas. Se pishèc a las bragas, bramèc tot çò que se sabiá, i crebèc de la calor e de la pepida. Mès òm planta pas mossur Luís, nani, aquò se fa pas. La bòxa la se ten dins la sang le Luís, el, l’amic del Marcel Cerdan, drollet d’Oran e de sas salas poscosas. A l’arribada de la Renault 21 grisa, Le Luís esperava, serenh, dins son burèu tapissat d’afichas jaunassas, ornat de copas e medalhas. Le Birlan West el, enfalenava coma un farron, l’agait perdut, reventat, tot pegós de susor. S’assietèc, s’escotèc la leiçon cap baishat coma un mainatge. Barbolhava dins un accent portugués espés un charabiat de mal comprene, d’ací d’alhà qualques « som desolat mossur... », « tiò mossur Luís ! », « plan comprés mossur Luís ! ». Le Luís s’ac voliá plan dondat le Birlan e atal plan dondat fusquèc. Ara se podiá menar pel licòl cap al combat. D’aquí una setmanòta, pas mès... Una setmanòta de boxaire ingrata e umila : despertar a 4h de la nèit, footing ¾h, dejunar abondós per encadenar sas 7h de manutencion ; dinnar ; siesta ; puèi 3h15 de sala amb 1h de footing tornar, ½h de còrda, ¾h de renforçament musculari, ½h de saca de tustar, ½h de combat en oposicion. E atal, a cada jorn sa pena amb coma amira sonque, la pesada de l’abans vèlha del combat.
22h47, dissabte soèr, sala polivalenta, l’ambient es electric e cadun brama son èrnha. Per totas aquelas vidas de desfèita, anèit cal una victòria. Acoconit dins le vestiari caud, odor pesuga de susor e d’Algipan entremesclats, le Birlan a la tripa torçuda, sèm a l’enta, l’estona sacrificiala. Defòra la sonò comunala expulsa coma pòt las volutas equatorialas dels sius exiliats. Le kizomba balança per la glòria del Birlan e le Luís brama despapachat de « Plaça ! », « Plaça macarel ! ». Le Birlan giscla de l’ombrina coma un mascle, capeja, entretusta sos gants per se dar de valentisa. Mentretant sul ring, coma un patriarca, Elvís el, sauteja sus plaça, concentrat. Les sius tenon la sala. Fiertat de la comunautat gitana, Elvís perdrà pas. Sul parcatge, de fet, sa quòta afirma un brave 13/1.
Femnas pomponadas, anonciaire talentuós, valorizacion dels partenaris, presentacion dels boxaires amb palmarés, rapèl de las règlas, la bòxa es un espòrt que ten sas convencions d’usatge.
Cada canton motiva, afirma e rassegura. Le combat pòt començar, deu començar. Una oposicion d’estils entre la fòrça fera de l’Elvís e la gràcia, la fluïditat del Birlan. Le Birlan, sortit d’una familha de nau dròlles, format dins las estubas de Luanda, coratjós de tant que l’escòla angolesa le menèc cap a una finala olimpica. Una bòxa tecnica e leugièra. Precisa e dura. Le prumièr « round » ten del combat de polhs, las tustas mancan encara de justesa mès las que tocan fan mal. Sirà sarrat.
Al pè de l’escaleròt que puja al ring, le Luís guinha les jutges, un d’aquelis tres, Martinez, sòrt de Constantina. Lors sius parents se coneishián de l’exili republican, d’una tèrra valenciana despeçada pels nèrvis franquistas, ac pòt pas traïr. Pas el, pas Martinez, entre exiliats aquò se fa pas. Entre pè negres, avèm sens de l’onor coquin de sòrt ! Amont naut, sul postam, le Birlan es en dificultat, las maçugas de l’Elvís macan sos braces e sas costelas. Espatarrat dins las còrdas, le Birlan tangueja mès vòl pas abdicar. Viroleja tant que pòt tanben, mès le buf coma la luciditat i escapan e comença a s’i véser bimbaròlas. Als punts, es perdut, cal jogar le contra, cercar la falha. Es per un crochet al fètge que vendrà e l’Elvís se va esclafar sens un crit, coma un gigant terrassat. Buf copat, entronhat de la dolor tenaça. Un... Dus... Tres... E diga l’arbitre !... Perqué comptar ? L’Elvís jai ! Coma tetanisat, le Birlan el, se sent mèma pas la nhaca de levar sos braces macats, mès a vençut çaquelà. Le Luís, es mitat estavanit, sos 1m67 rebalan de l’un l’autre. A aquesta ora tardiva, coma bandada, la sala sembla penjorlada fòra temps, vogar en terra incognita, pilòt de vidas ara per ara, gabarra de desesperats en rota cap a una destinat de coratge. Per ara le combat es acabat, doman per totis, un autre prendrà plaça.


text:
Blat tendre
Triticum aestivum ssp. aestivum
Lo blat tendre (Triticum aestivum L. subsp. aestivum), tanben nomenat froment, es l'espècia de blat uèi la mai cultivada[1], subretot en França[2].
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo filosòf peripatetician Teofrast explicava dins son obratge Istòria de las plantas[3] que lo froment de las contradas de la mar Negra aviá la reputacion de suprtat melhor lo transpòrt, e de se conservar mai de temps que tot autre.
Reparticion geografica[modificar | modificar la font]
Es mai cultivat cultivat dins las latitudas nautas (per exemple en França, al Canadà, en Ucraïna), mas tanben se trapa dins unes païses del Sud amb de varietats mai resistentas a la secada (per exemple al Marròc.
Descripcion[modificar | modificar la font]
Una sosvarietat d'aquel tipe de blat es l'espelta.
La primièra ibridacion se seriá realizada fa 500 000 ans. Lo crosament de doas cerealas, Triticum monococcum e Aegilops speltoides, donèt un ibrid Triticum turgidum, lo primièr blat. Los genòmas de las doas cereales se mostrèron foncionals dins lo nuclèu de l'ibrid, que demorèt fertil.
Fa 10 000 ans, l'ibrid se seriá crosat amb una cereala Aegilops tauschii per donar lo blat tendre Triticum aestivum que possedís alara tres genòmas diferents dins son nuclèu.
Usatges[modificar | modificar la font]
Es fòrça utilizat per l'alimencion del bestial, e a vegada pels caçaires per l'agranatge de la cacilha. Tan equilibrat en aminoacids que lo milh, es fòrça apreciat e noirissent per fòrça espècias. Dins unes païses, en periòde de secada, de blat subvencionat destinat a l'alimentacion umana se pòt desviar cap a l'alimentacion del bestila, quand aquel manca de noiritura[4].
Es tanben utlizat per produire la farina panificabla utilizada per la fabricacion del pan, de pastisseriás e autres aliments.
Es tanben utilizat per la fabricacion des bièrras blancas.
Culturas[modificar | modificar la font]
Dempuèi longtemps cultivat sus de sols laurats pel contraròtle de las adventiças e de certa espècias indesirablas (caragòls, limacs), puèi cultivat amb una quantitat creissenta d'engrais e de pesticids, fa localament l'objècte d'una tecnica culturala simplificada (semenadas dirèctas...) per aparar melhor los sols que son degradats par les lauras repetidas (erosion, destructuracion, pèrda de carbòni e de matèria organica, ruscatge dels nutriments, aparéisson d'una sòla de laura, etc.).
Diversitat (genetica, intravarietala, etc.)[modificar | modificar la font]
Per respondre als besonhs d'una agricultura sostenabla, e per tornar a d'agrosistèmas mai resilient fàcia als cambiaments globals, la diversitat genetica de las espècias agricòlas ven un enjòc màger[5].
La literatura scientifica dona que lo blat faguèt sa primièra pèrda màger e istorica de diversitat genetica pendent sa domesticacion[6] (reduction de 69 % de la diversitat entre las formas salvatjas tetraploïdas (Triticum dicoccoides) e l’espècia blat tendre exaploïda (Triticum aestivum) que n'es eissit[7],[8], puèi l'agrodiversitat (coma la genetica) del blat tendre seriá encara mai artificiala e apaurida al sègle XX amb l'aparéisson dels seleccionaires, lo desvelopament de la racionalizacion. Existissiá encora al començament del sègle XX de varietats localas mas aurián desaperegudas a la mitat del meteis sègle[9], al benefici de las varietats desvolopadas puèi vendudas pels seleccionaires[10].
Pasmens fa unes ans, de païsans tornan seleccionar de blats ancians, culhits per tota la planèta.
Autres blats tendres[modificar | modificar la font]
Blat Olianovska[modificar | modificar la font]
Lo blat Olianovska (triticum aestivum) es un blat ros barbut originari de la region d'Olianovsk en Russia importat en França al sègle XIX.
Es un blat que conven a totas las tèrras mejanas o mediòcres a condicion que sián sainas, provesidas de calcari e de clima puslèu sec.
Las varietats Blé de Noé o Red Fife del Canadà vendriá de varietats seleccionadas de semenças païsanas importadas d'Ucraïna a partir del sègle XVIII.
Blat de l'Òlt[modificar | modificar la font]
Lo blat de l'Òlt, es un blt de país, es blanc, non barbut e cultivat en Aquitània.
Blat Rosselin[modificar | modificar la font]
Lo blat Rosselin (triticum sativum) es un blat roge sens barba que paréis al blat roge de Bordèu.
Aquela varietat li va plan los sols un pauc cauds e calcaris, es cultivada en Occitània.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Source : Statistiques FAO, consulté 28-03-2011
- ↑ AGPB, [www.agpb.fr/fr/chiffre/recolte_france.asp Chiffres de récolte pour la France], consulté le 10-11-2010
- ↑ Livre VII
- ↑ Presse-dz (Le portail de la presse algérienne, Détournement du blé tendre subventionné fraudeurs, gare à vous !, consulté 2012-02-22
- ↑ Goffaux R, Goldringer I, Bonneuil C, Montalent P & Bonnin I (2011), Quels indicateurs pour suivre la diversité génétique des plantes cultivées ?
- ↑ van de Wouw, M., Kik, C., van Hintum, T., van Treuren, R., et Visser, B. (2009), Genetic erosion in crops : concept, research, results and challenges.
- ↑ Reif, J.C., Zhang, P., Dreisigacker, S., Warburton, M.L., van Ginkel, M., Hoisington, D., Bohn, M., et Melchinger, A.E. (2005), Wheat genetic diversity trends during domestication and breeding.
- ↑ Haudry, A., Cenci, A., Ravel, C., Bataillon, T., Brunel, D., Poncet, C., Hochu, I., Poirier, S., Santoni, S., Glémin, S., et David, J. (2007), Grinding-up wheat: a massive loss of nucleotide diversity since domestication.
- ↑ Marchenay, P. (1987), À la recherche des variétés locales de plantes cultivées.
- ↑ Bonneuil, C. et Thomas, F. (2009), Gènes, pouvoirs et profits.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Goffaux R, Goldringer I, Bonneuil C, Montalent P & Bonnin I (2011), Quels indicateurs pour suivre la diversité génétique des plantes cultivées ?Le cas du blé tendre cultivé en France depuis un siècle. Rapport FRB, Série Expertise et synthèse, 2011, 44 pages
- Hamon, C. (2007), Mise en place d’un indicateur de diversité cultivée à l’échelle territoriale : Cas de l’évolution de la diversité du blé tendre au cours du XXème siècle. Mémoire de fin d’études pour l’obtention du diplôme d’agronomie approfondie, Spécialité génie de l’environnement, Option systèmes de production développement rural. Agrocampus Rennes, INH Angers
- Balfourier, F., Ravel, C., Bochard, A-M., Exbrayat-Vinson, F., Boutet, G., Sourdille, P., Dufour, P. et Charmet, G., (2006), Développement, utilisation et comparaison de différents types de marqueurs pour étudier la diversité parmi une collection de blé tendre. Les Actes du BRG, 6, 129-144.


text:
Eth passat 24 de junhsèga, er Ajuntament de Vielha e Mijaran treiguec a concors er arrendament d’ua parcèla urbana deth municipi damb er objectiu de crear un parcatge de caravanes e autocaravanes.
Era explotacion d’aguesta parcèla anarà a cargue d’ua enterpresa privada. Eth tèrme de presentacion de sollicituds se tròbe finalizat des deth dia 8 d’agost. A dia d’aué, se trobe en procès d’adjudicacion e ara demora deth liurament des documents de besonh per part des enterpreses interessades entara explotacion dera parcèla.
Eth principau objectiu dera creacion d’aguest servici ei convertir Vielha e Mijaran en un municipi toristic de referéncia enes Pirenèus e en sector deth caravaning, un torisme fòrça important e a tier en compde per toti aqueri municipis toristics.
Entà Juan Antonio Serrano, baile de Vielha e Mijaran “ei de vitau importància era creacion d’un lòc de parcatge entà autocaravanes e caravanes, donques qu’ath delà d’èster un servici de besonh entara captacion deth public autocaravanista, tanben se convertirà en un servici qu’apuarà era economia locau gràciess ara creacion de lòcs de trabalh en municipi”.
Hònt: Ajuntament de Vielha e Mijaran


text:
102
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 102 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Retirada dau generau Ban Chao que menava campanha en Asia Centrala dempuei un vintenau d'annadas. Moriguèt rapidament après son arribada dins la capitala. Aviá capitat d'i restaurar lei protectorats chinés sus lei principats marchands situats lòng de la Rota de la Seda. Pasmens, lo govèrn chinés mau capitèt de li trobar un successor eficaç e son òbra s'afondrèt rapidament. Enterin, a la Cort, l'emperatritz Yin foguèt acusada d'aver enmascat plusors concubinas imperialas, especialament Deng Sui qu'èra una favorita de l'emperaire. Foguèt ansin despausada e remplaçada per sa rivala. Mai d'un membre de sa familha foguèt arrestat, exilat ò executat.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Ban Chao, generau chinés.


text:
Colòbres
Colòbres (Coulobres en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son villa Calobrices, en 881, Cobraz en 1119 (comprene Colobraz), de Calobricis, en 1156, de Calobris, en 1344, Colobris, a la fin del sègle XIV, Couloubres, en 1625, Coulobres, en 1643. Lo nom s'explicariá per dos elements. Lo primièr es *cal-/*kal-, qualificat de pre-indoeuropèu per Dauzat, de gallés per Negre, los dos ambe lo sens de « pèira »; Delamarre explica prudentament que *calu- es benlèu una varianta de *cala-, que son sens seriá « pèira ». Lo segond es briga, « tuca, puòg, mont » > « fortalesa, castèl ». [1],[2],[3] Lo passatge de Calo- a Colo- s'explica probablament, puslèu que per un simple fenomèn d'assimilacion vocalica, per l'atraccion de colòbra (sèrp). Veire Colòures.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Cervian; es ara del canton de Pesenàs.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ https://lepetitcoulobrais.wordpress.com/2015/06/21/toponymie-de-coulobres/ , tirat de la Toponymie Générale de la France, d'Ernèst Negre
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 217
- ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 97 e 341


text:
Era democràcia representativa a trobat, un còp mès, era mès nobla expression enes darrères eleccions ath Parlament que venguem de celebrar. A aumentat era participacion, e CiU, ara quau felicitam, a guanhat de forma clara e contundent, ath temps qu’eth PSC a estat derrotat de forma autant de clara e contundent.
CiU a sabut imposar eth sòn relat e estiéner era idèa que Catalonha a de besonh un cambi de cicle. E es ciutadans l’an avalat. Eth PSC, per contra, a estat victima deth tapatge deth Tripartit e, sustot, ua crisi economica brutau que desestabilize en aguesti moments toti es govèrns europèus.
Era Val d’Aran non ei alièna ad aguesta situacion e tanben ací a guanhat CiU, a despièch qu’eth PSC a suportat mielhor, damb un 25 % de supòrt (18 % en Catalonha), era derròta qu’a patit en ensem deth territòri catalan. E se non m’enganhi, des tres municipis dera província a on eth PSC a guanhat, dus son aranesi (Bossòst e Canejan). Mès açò non pòt èster un consòl. Eth càstig a estat inapellable.
A CiU li tòque governar e, coma a dit eth President Montilla, as naui governants cau desirar-les tota sòrta d’encèrts entà gésser amassa dera crisi. Es socialistes auràn d’exercir ua oposicion responsabla e collaboradora, e entre toti mos calerà seguir trabalhant entà guanhar eth futur que meriten es ciutadans. Ei enes nòstes mans.


text:
Situado au cor dóu Tricastin, à cavau èntre Droumo e Vau-Cluso, la colo de Bàrri s’espandis sus li coumuno de Boulèno, Sant-Pau de Tricastin e Sant-Restitut. Aquesto colo que tiro soun noum de soun caratère de bàrri naturau au mitan d’un espàçi n’es pamens un espàci de coumunicacioun e d’escàmbi tout de long de l’Istòri.
Verai Bàrri es abitado despièi l’espoco paleolitico fins au sègle passa. Se pòu distinga 3 grando faso de pouplamen:
_ L’oppidum antic (site proubable d’Aeria, l’antico e mitico capitalo di Tricastini).
_ Lou village medievau fourtifica e lou castèu (fort) de Cabrièro. _ Lou village baumassié abita fins au sègle XIXèn, principalamèn pèr li peirounié e li magnanarello.
- De mai, Bàrri s’espandis fins à la plano dóu Ròse que de rout tèms es esta un ais de coumunicacioun maje èntre lou nord e lou sud (Via Agrippa pièi RN7 e A7- E15; ais ferrouviàri, canau dóu Ròse).
Lou Tricastin, territòri istouri à cavau sus li despartamèn de la Vau-Cluso e de la Droumo e aguènt pèr capitalo la mitico ciéuta d’Aéria (la vilo quihado) e la vilo de Sant-Pau de Tricastin n’a pas pèr óurigino 3 ipoutetic castèu coume lou lèisso crèire lou noum françès de Sant-Pau, evoulucioun latino e revirado fantesisto françèso dóu noum Tricastinos (1095), Tricastrinensi (1269) ; tiro soun noum dóu pòple celto-ligur di Tricastini que soun territòri anavo, segoun lou cadastre d’Aurenjo de Roubioun o Mountelimar au nord, au Lez e l’Aigo au sud e de la plano de Pèiro-Lato au pounènt à n’aquelo de Vauriàs au levant e que sa capitalo èro l’oppidum d’Aéria (dins la colo de Bàrri pièi Augusta Tricastinorum (actuau Sant Pau). Countavo tambèn d’autris oppidu, plaço forto e siti religious (cromlech dóu quartié di Charagoun dedia à Belenos) o coumerciau (site de Senaumagus, au pèd de Bàrri e dó riu dóu Lauzoun, l’actuau quartié de Sant Pèire de Senos).
De nouta : – L’óurigio tiponimico la mai proubable e seriouso de Boulèno es lou dièu Belenos qu’un santuàri l’i èro counsacra sues li autour sud de la vilo-vièio.
En celtic, Seno-magus significo « mercat-vièi ».


text:
08/07/2015
NAC, Noveus Animaus de Companhiá
19:11 Publié dans Raibes negres e Istòrias minuta de Gilbert Borgés | Lien permanent | Commentaires (0)
30/06/2015
L’oncle Pau, per Gilbert Borgés
21:18 Publié dans Raibes negres e Istòrias minuta de Gilbert Borgés | Lien permanent | Commentaires (2)
05/06/2015
La taula, istòria minuta per Gilbert Borgés
21:10 Publié dans Raibes negres e Istòrias minuta de Gilbert Borgés | Lien permanent | Commentaires (0)
10/05/2015
Pizza, per Gilbert Borgés
18:42 Publié dans Raibes negres e Istòrias minuta de Gilbert Borgés | Lien permanent | Commentaires (0)
20/04/2015
Las bilhas per Gilbert Borgés
23:09 Publié dans Raibes negres e Istòrias minuta de Gilbert Borgés | Lien permanent | Commentaires (0)
17/04/2015
Lo jarric dau lop, per Gilbert Borgés
Mos grands-parents eran meitadiers. Darrier chas nos, i aviá un chamin que montava. Faliá marchar un bon quart d’ora per ‘ribar a la caforcha. Lo jarric dau lop, quò s’apelava.
Quante ma mair era dròlleta, fasiá un moment que i aviá pus de lops mas la caforcha s’apelava totjorn lojarric dau lop. Fasiá un moment tanben que i aviá pus de quite jarric : los vielhs chastenhs semblavan i estre totjorn estats.Quo es sos quilhs vielhs chastenhs que ma granda-mair Enrieta anava ‘massar las chastanhas coma sas doas filhas : ma mair e ma tanta. Un jorn que l’i eran trapadas, còp de vent. Un pelon tombet sus la testa de ma granda-mair. ‘La te’n butet un unladis ! D’aprep que fuguet auvit dempuei la meitadaria. Quo faguet rire dins tot lo païs. La gent sabián s’amusar, de queu temps ! A comptar de queu jorn, la caforcha fuguet coneguda coma lo chastenh d’Enrieta.
Aüei, degun coneis pus lo chastenh d’Enrieta. I a un moment que i a pus de chastenh a la caforcha. De tot biais, i a pus de caforcha, i a pus de chamin e la quita meitadaria se’s esbolhada. I a pus nonmas un champ de bigaroelh que n’en vises pas la riba, aigat tota la jornada per de las pompas.
Gilbert Borgés.


text:
Melhorament de la lombricompostièra
Aprèp quauques temps d’utilisar ma lombricompostièra, volguèi melhorar mos chapusatges.
Lo fons daus bacs
Per me segurar que lo digerit (e cagat…) per los vermes tomba bien dins lo(s) bac(s) de debas, decidèi de talhar daus traucs mais gros ente que se podia far, qu’es de dire aus cantons. Balhat que la grasilha junteja a la paret i a pas gaire de risc d’èsser tròp prèp, ò que pòrte pas. Se vos suvenèz, aviá trenchat en segre la fòrma de 6 redonds dispausats sus la susfàcia. En visar lo biais qu’es motlat lo recipient, calcule que l’auria pogut far mielh tras la debuta puslèu. Tant-pièger, fau au mielh per fragilisar pas la frigolite.
Se ensajatz de vòstre costat, vos conselh de jugar au mielh per gardar de las bandas dins la part la mai espessa. L’essenciau es de portar la grasilha e quò qu’es pausat dessur. Aura pòde dire qu’un plen bac de pialuras representa pas un pès tròp importent.
L’estancheïtat
Lo problème de colason se pausa essencialament a l’endrech que metèi un tapon. Qu’es normau, a la concepcion queu trauc deu permètre a la glaça fonduda de s’evcuar. Peje lo tapon amb dau junt silicòne, entau lo tè de compost pòt ‘mas colar per los trauc que faguèi ieu, bien au fons dau bas e situits de tala maniera que n’i a n’autre en dejós per lo recuperar. Qu’es absoludament necite per lo darrièr bac !
Las grasilhas
Mon afar de talhar ‘na malha sus doas es pas sufasent. Decidèi de chamnhar de grasilha. Ne’n prenguèi n’autres de mai grossa malha. La talhe a la mesma dimension e emplace l’autra.
Lo davant-darièr bac, ente deuriá poder recoltar lo compost madur, es clafit de pitits traucs de la talha d’un claveu. Quilhs traucs se boschavan de bon compost tot fin de la consistènça de ‘na crema. Lo tapisse de ‘na pelha per eschivar que quò tòrne ‘ribar. Daus còps que siá trop fin, mete per dessur un filet (de trufas) que me permetra de far passadoira per los gros bocins que sirian passats toparrièr.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Terence David John Pratchett OBE, mai conegut coma Terry Pratchett (Beaconsfield, Buckinghamshire, Anglatèrra, 28 d'abril de 1948[1] - Salisbury, Anglatèrra, 12 de març de 2015) foguèt un escrivan anglés. Autor de libres de fantasiá e sciéncia-ficcion, es plan conegut gràcias a son òbra Discworld compausada de fòrça títols. Cap al mes de març de 2005 aviá vendut aperaquí 40 milions de libres dins lo mond entièr.
>
- ↑ (en) Terry Pratchett, Once More* *With Footnotes, Priscilla Olsen & Sheila Perry
Suls autres projèctes Wikimèdia :