text:
Leonardo de Pisa
Leonardo Pisano (c. 1170 – c. 1250), conegut coma Leonardo de Pisa, Leonardo Bonacci, Leonardo Fibonacci, o, mai comunament Fibonacci, foguèt un matematician italian, benlèu un dels matematicians de talent mai grand de l'Edat Mejana.[1] Faguèt fòrça viatges dins tota l'airal mediterranèu: Siria, Egipte, Grècia, França, Sicília e lo nòrd d'Africa.[2]
Fibonacci es conegut per:[3]
- Aver contribuit a la difusion del sistèma de numeracion indoarabi a Euròpa, subretot amb la publicacion al començament del sègle XIII del seu Libre dels calculs, Lo Liber Abaci.
- Una seguida numerica fòrça utilizada, la seguida de Fibonacci, qu'utilizèt coma exemple dins lo Liber Abaci.[4]
Apliquèt l'algèbra als problèmes geometrics. Desenvolupèt la trigonometria e faguèt d'òbras interessantas sus las equacions quadraticas.[5]
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Leonardo nasquèt a Pisa. Lo seu paire, Guglielmo, èra apodat Bonaccio ("simple"). La maire de Leonardo, Alessandra, moriguèt quand aguèt nòu ans. Leonardo foguèt nomenat de postum Fibonacci (de filius Bonacci, filh de Bonaccio).[7]
Guglielmo dirigiguèt un establiment comercial a Bugia, un pòrt a l'èst d'Argièr pendent sultanat de la dinastiá almoada en l'Africa del Nòrd. De jove, Leonardo viatjèt per l'ajudar. Foguèt en Egipte, Siria, Grècia, Sicília e Provença. Foguèt pendent totes aqueles viatges qu'aprenguèt lo sistèma de numeracion arabiá.[8]
A causa del seu desiterés de las questions del comèrci e la preferéncia per las activitats matematicas, los seus compatriòtes li donèron l'escais marrit de "Bigollone".
Observant que l'aritmetica arabiá, qu'aviá aprép amb lo seu paire, èra un sistèma mai simple e eficaç que la numeracion romana, Fibonacci viatjèt per tota Mediterranèa per estudiar e aprendre dels melhors matematicians arabis del seu temps. Tornèt dels seus viatges cap a Pisa vèrs 1200. En 1202, a l'edat de 32 ans, publiquèt lo Liber Abaci (Libre de l'Abac o Libre de Calcul), amb el introduguèt la numeracion indóarabia a Euròpa. Dins lo Liber Abaci Leonardo mòstra pel primièr còp, amb d'exemples per cada cas, la superiorioritat de la numeracion arabia sul sistèma roman preexistent. E aquel èra pas lo primièr libre escrich a Itàlia que tracte de la numeracion arabia, mas degun de per avant avián fach de forma tant espandida e amb un contengut tant rasonat.[9]
Fibonacci precedís a l'estampariá, atal, los seus libres son de manuscrits. D'aquel dels seus libres encara tenèm copiás del Liber Abaci (1202), Practica Geometriae (1220), Flos (1225), e del Liber quadratorum. Mas, sabèm qu'escriguèt qulques autres textes, que, malaurosament, son perduts. Lo seu libre d'aritmetica comerciala Di minor guisa es perdut coma lo seu comentari sul Libre X dels Elements d'Euclides que conteniá un tractament numeric dels nombres irracionals qu'Euclides aviá aproximat del punch de vista geometric. Tanben faguèt un trabalh suls nombres carrats, que se coneissiá l'existéncia d'un manuscrich a Florença en 1768, mas foguèt pas trobat.
Se pòt pensar que dins una epòca ont Euròpa èra pauc interessada a l'erudicion, Fibonacci seriá estat plan ignorat. Pasmens, èra pas lo cas, e lo grand vam per la seuna òbra sens dobte contribuguèt fortament a la seuna importància.
Frederic II, l'empaire del Sant Empèri Roman Germanic aviá estat coronat pel papa a la Glèisa de Sant Pèire de Roma en novembre de 1220. Frederic II aparava Pisa dins los conflictes amb Genèva sul mar e amb Luca e Florença sus tèrra, e l'utizèt fins a 1227 per consolidar lo seu poder en Itàlia. Lo contaròtle de l'Estat foguèt introdusit en oel comèrci e la indústria, e foguèron formats de funcionaris civils per susvelhar aquel monopòli a la Universitat de Nàpols que Frederic fondèt per aquò en 1224.
Frederic coneguèt l'òbra de Fibonacci mejans los erudits de la seuna còrt qu'avián mantingut una correspondéncia amb el al seu retorn a Pisa vèrs 1200. Aqueles erudits que Michael Scotus qu'èra l'astrològ de la còrt, Theodorus Physicus lo filosòf de la còrt e Dominicus Hispanus que suggeriguèt a Frederic que Fibonacci venga amb el quand la còrt èra a Pisa a l'entorn de 1225.[10]
Leonardo venguèt l'amic e l'pste de l'emperaire Frederic II, que l'interessèt a las matematicas e a la ciéncia.[11]
Johannes de Palèrme, un autre membre de la còrt de Frederic II, presentèt un ensems de problèmas coma desfís al grand matematician Fibonacci. Tres d'aqueles problèmas foguèt resòuts per Fibonacci e donèt las solucions dins lo libre Flos qu'envièt a Frederic II.
Aprèp de 1228 i a sonque un document conegut de Fibonacci. Aquel es un decrèst de la Republica de Pisa en 1240 que s'autreja un salari al:
... seriós e cultivat Maestro Leonardo Bonacci ....
Aquest salari foguèt autrejat a Fibonacci en reconeissença pels servicis reduts a la ciutat, coma conselhièr suls tèmas de comptabilitat e ensenhament dels ciutadans.[12]
Òbras matematicas[modificar | modificar la font]
Cap escrivan crestian aviá introduch de nombres arabis o indians a cap de luòc de la cristianitat avant la publicacion del Liber Abaci. Los manuscrichs existents, e aqueles que semblan aver existich de per avant, seriá estat ascrichs per de josieus e de crestians espanhòls, dentre los moros. Lo Dr. Peacock ("Encyclopedia Metropolitana") èra arribat a la conclusion que las òbras de Fibonacci son las primièras que presenta aqueles chifres. Se cal destacar que l'autor èra pas conegut fins al sègle XVII, quand los manuscrichs foguèron descobrèt a Floréncia per Giovanni Targioni Tozzetti. Mas, los comentàris de Commandine e Bernard mòstran que se coneguèt ja dins un periode precedent.[14]
Liber Abaci[modificar | modificar la font]
Quan apareguèt lo Liber Abaci de Leonardo pel primièr còp, pas que pauc d'intellectuals europèus coneguèron lo nombres indòarabias mejans de traduccions dels escrichs del matematician àrab del sègle IX, Al-Khwarizmi.
Dins lo Liber Abaci (1202) Fibonacci presenta lo nomenat modus Indorum (metòde dels indians), que nomenam ara los nombres arabis (Sigler 2003; Grimm 1973). Lo libre prepausa una numeracion amb los nombres 0 a 9 e determina la seuna notacion posicionala. Lo libre mòstra la granda practicitat d'aquel "nòu" sistèma de numeracion, mejans l'usatge de la multiplicacion per gelosiá (tipe de multiplicacion algoritmica) e la fraccion egipciana, tot l'aplicant a la comptabilitat, la conversion de mesuras e peses, calculs d'interés, cambi de monèdas e d'altres aplicacions.
Lo libre foguèt fòrt plan recebut dins tota Euròpa instrucha tot provocant un impacte prigond dins la pensada europèa.
Liber Abaci tanben pausa e resòlv, un problèma qu'implica la creissénça d'una ipotètica populacion de conilhs sus una basa d'ipotèsis fictiva. La solucion, de generacion en generacion, es una seguida de nombres mai tard coneguda coma Seguida de Fibonacci. Pasmens aquela seguida èra ja coneguda per de matematicans indians del sègle VI,[15] mas foguèt Fibonacci, mejans aquel libre, que l'introduguèt en Occident.
Successió de Fibonacci[modificar | modificar la font]
Lo calcul dels parelhs de numerators e denominators obtenguts per la fraccion continua balha las valors seguentas (1,1), (2,1), (3,2), (5,3) ...; lo denominator d'una fraccion es lo numerator de la fraccion precedenta. Es tanben egal al nen tèrme de la seguida de Fibonacci (un). Se definís per recurréncia :
Los dos primièrs tèrmes son egals a 1 e cadun dels autres es la soma dels dos que lo precedisson. Per obtenir una bona aproximacion del nombre d'aur, sufís de causir una valor de n sufisentament granda e considerar la fraccion un+1/un. En tèrmes matematics, aquò s'exprimís jos la forma seguenta :
La velocitat de convergéncia es granda, la diferéncia entre un+1/un e φ es, en valor absoluda, inferiora a l'invèrs del carrat de un.
Se la seguida de Fibonacci permet de determinar una aproximacion del nombre d'aur, la recipròca es veraia. Segon la formula seguenta :
coma la valor |1-φ|n va demenissent quand n creis, e tend vèrs 0, es totjorn sufisentament pichona per poder èsser negligida, sufís de prendre l'entièr pus pròche de l'expression precedenta en negligissent lo tèrme en (1 - φ)n, s'obten :
Aquela proprietat se verifica per tota seguida definida per la relacion de recurréncia un+2 = un+1 + un, independentament de las valors dels dos primièrs tèrmes u1 e u2.
L'estatua de Leonardo[modificar | modificar la font]
A Pisa, al claustre del cementèri istoric Camposanto se tròba una estatua de Leonardo, amb una inscripcion que dich: Ampere Leonardo Fibonacci Insigne Matematico Pisano del Secolo XII. Es un produccion de fantasiá artistica perque cap imatge o representacion contemporanèa de Leonardo existís.
L'estatua foguèt promoguda per dos membres del govèrn provisional de l'ancian grand ducat de Toscana, Bettino Ricasoli e Cosimo Ridolfi que promulgèron un decrèst pel finançament de l'estatua lo 23 de setembre de 1859. L'ecultèt lo florentin Giovanni Paganucci que l'acabèt en 1863.
A l'epoca del Faissisme las autoritats decidiguèron de desplaçar a Pisa l'estatua de Leonardo en 1926, e coma doass autras estatuas de ciutadans prestigiosos de Pisa, foguèron sortit del Camposanto e cap a luòcs publics e plan visibles. L'estatua de Leonardo foguèt plaçada al tèrme miègjornal del Ponte di Mezzo. Pendent la Segonda Guèrra Mondiala foguèt destruït lo pont en 1944 dins los combats per Pisa, e l'estatua foguèr servada e olbidada. Dins los ans 1950 se tornèt descobrir, foguèt restaurada provisòriament e plaçada dins lo pargue Giardino Scotto a la dintrada orientala de la ciutat. E dins los 1990 l'administracion de vila de Pisa decidiguèt de restaurar l'estatua e de la far demorar dins lo seu luòc d'origina al Campo Santo.
Óbras publicadas[modificar | modificar la font]
- Liber Abaci (1202), un libre de càlcul. Escrich el 1202, revisat e fòrça aumentat en 1228, se dividisís en quinze capítols. Un capítol important se dedica a las fraccions gradualas,[16] de que expausa las propietats. Su aquelas basa una teoria dels nombres fraccionaris e, aprèp de las aver introduch dins los calculs del nombres abstractes, las convertís en un instrument practic per a l'obtencion de nombres especifics. Totas las fraccions se presentan al biais egipcian, es a dire, coma la soma de la fraccions amb numerators unitaris e denominarors no repetats. L'unica excepcion es la fraccion ,[17] que se descausan pas. Inclutz una taula per descomposicion en fraccions unitàrias que se legís drecha a esquèrra, coma dins las lengas semeticas.
- Practica Geometriae (1220), un recuèlh de geometria e trigonometria. Es divisida en sèt capítols qu'abòrda de problèmas de geometria dimensionala se referent a las figuras planes e solidas. Es l'òbra mai avançada d'aquel tipe que se tròba dins aquèla epòca en Occident.
- Flos (1225) o Flos super solutionibus quarumdam questionum ad numerum et ad geometricam pertinentium (Ensems de solucions de qualques questions relativas al nombre e a la geometria), son un recuèlh de solucions als problèmas pausats per Johannes de Palèrme. Compren quinze problèmes d'analisi determinat e indeterminat del primièr grau. Dos d'aqueles problèmes avián estat prepausats coma desfís a Leonardo per Joan de Palèrme, matematician de la còrt de l'emperaire Frederic II.
- Liber quadratorum, ("Lo libre dels carrats") sus equacions diofancianas, dedicat a l'emperaire Frederic II. Compta vint proposicions; aquelas son mai qu'un recuèlh sistematic de las propietats dels nombres carrats, mas una seleccion de las propietats que pòrtan a resòlvre un problema d'analisi indeterminat de segon gra que li foguèt prepausat per Teodor, un matematician de la còrt de Frederic II.
- Di minor guisa, d'aritmetica comerciala (perdut).
- Comentari del libre X dels Elements d'Euclides (perdut).
- Letra a Teodor. Es una simple letra que Leonardo envièt a Teodor, astrològ de la còrt de Frederic II. Dins aquela se resòlvan dos problèmes. Lo primièr es algebric e consistís en trobar d'objèctes de diferentas proporcions. Aqueles objèctes pòrtan los noms d'aucèls de divèrsas espècias. Paul Ver Eecke, que traduguèt lo Líber Quadratorum al francés dempuèi l'original latin de l'edicion de 1228, estima que poiriá èsser una cortesia cap a Frederic II, qu'amava la caça amb falcon, que seriá estat enviada al prince. Lo segon problema es geometricaalgebric. Se tracta d'inscriure en un triangle isoscèl un pentagòn equilatèri qu'aja un costat sus la basa del triangle e dos mai costats suls autres d'aquel. O reduch a una equacion de segon gra, donant una valor fòrça aproximat pel costat del pentagòn dins lo sistèma sexagesimal.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Eves, Howard (1990). An Introduction to the History of Mathematics (6th ed.). Brooks Cole, 261.
- ↑ "GEC"(ca)[1] Leonardo Fibonacci; Enciclopèdia Catalana
- ↑ (en)Leonardo Pisano - page 3: Contributions to number theoryEncyclopædia Britannica;2006
- ↑ Singh, Parmanand (1986). Acharya Hemachandra and the (so called) Fibonacci Numbers. Math. Ed. Siwan, 28-30.
- ↑ "GEC"
- ↑ Musèu Thorvaldsen, Copenhagen, 15 d'agost de 2008. Foto de Stefano Bolognini.
- ↑ Venguèt l'incipit del Liber Abaci: "Incipit liber Abaci Compositus a leonardo filio Bonacij Pisano" (copiat de "Prologus" del Liber Ab(b)aci al Wikisource de llatí), en occitan: "Aquí comença lo libre de Calcul escrich per Leonardo, filh de Bonaccio, de Pisa"
- ↑ Fibonacci, Leonardo (2003). [http://books.google.cat/books?id=PilhoGJeKBUC&printsec=frontcover&dq=fibonacci+constantinoble&as_brr=3&hl=ca&cd=1#v=onepage&q&f=false Fibonacci's Liber abaci: a translation into modern English of Leonardo Pisano's Book of calculation Sources and studies in the history of mathematics and physical sciences], 15.
- ↑ (2004) {{{title}}}, 143.
- ↑ "mcs" (en)Leonardo Pisano Fibonacci Biography; School of Mathematics and Statistics. University of St Andrews, Scotland
- ↑ Vejatz l'incipit de Flos: "Incipit flos Leonardi bigolli pisani...", que se referís a Leonardo coma Leonardo Bigollo (citat dins lo document Sources in Recreational Mathematics: An Annotated Bibliography de David Singmaster, 18 de març de 2004)
- ↑ "mcs"
- ↑ Leonardo da Pisa, Liber abbaci, Ms. Biblioteca Nazionale di Firenze, Codice magliabechiano cs cI, 2626, fol. 124r
- ↑ Biography: or, Third division of "The English encyclopedia", Volum 4. Charles Knight; Bradbury, Evans & Co.. . pàg.840
- ↑ (1998) Toward a Global Science, 126. ISBN 9780253333889.
- ↑ Fraccion graduala:
- ↑ L'excepcion ven pas d'una impossibilitat aritmetica, perque . La fraccion es pas descompausada per de rasons filosoficas e religiosas.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Mucillo, Maria. Fibonacci, Leonardo (Leonardo Pisano) Dizionario Biografico degli Italiani, Vol. 47]. Istituto dell'Enciclopedia Italiana Treccani.
Boncompagni, Baldassarre. Della vita e delle opere di Leonardo Pisano, matematico del secolo decimoterzo, notizie. Tipografia delle Belle arti.
Genocchi, Angelo (1855). Intorno ad alcuni problemi trattati da Leonardo Pisano nel suo Liber quadratorum / brani di lettere dirette a D. Baldassarre Boncompagni.
Bernardini, Rodolfo. Leonardo Fibonacci nella iconografia e nei marmi. Pisa economica, n. 1, 37-39.
Radicati di Brozolo, Luigi Arialdo. bonacci tra arte e scienza. Cassa di risparmio.
Geronimi, Nando (2006). Giochi matematici del Medioevo, i "conigli di Fibonacci" e altri rompicapi liberamente tratti dal Liber abaci. B. Mondadori.
Snijders, C.J (1985). La sezione aurea. Franco Muzzio editore.
Posamentier, Alfred (2010). I (favolosi) numeri di Fibonacci. Gruppo editoriale Muzzio.
William N, Goetzmann (2005). The Financial Innovations That Created Modern Capital Markets. Oxford University Press Inc, USA).
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrns[modificar | modificar la font]
- Extractes del Liber abbaci (Università di Pisa, Area della ricerca linguistica, Testi di Pisa) (it)
- Charles Burnett: Leonard of Pisa (Fibonacci) and Arabic Arithmetic , 14 de genièr de 2005
- Virada Virtuala per l'exposicion Un pont sus la Mediterranèa: Leonardo Pisano, la sciéncia arabia e la renaissença del la matematica en Occident (2002) (it)
- Catàleg de l'exposició Un ponte sul Mediterraneo: Leonardo Pisano, la scienza araba e la rinascita della matematica a Occidente (Imprés a Florència 2002). (it)
-
- Clara Silvia Roero Àlgebra e Aritmetica nel Medioevo islamico (it)
- Marco Tangheroni Pisa i el Mediterrani a l'època de Fibonacci (it)
- Enrico Giusti Matemàtica i comerç al Liber Abaci (it)
- Elisabetta Ulivi Escola i mestre de l'àbac a Italia després del Medioevo i el renaixement (it)
- Luigi Pepe La redescoberta de Leonardo de Pisa (it)
- Ricardo Moreno Leonardo de Pisa (1180-1250) , Centre Virtual de Divulgació de les Matemátiques (it)
- Leonardo de Pisa (1170 -124?), Centro de Competência Nónio Malha Atlântica (pt)
- Informació Detallada desobre l'estàtua Fibonaccis ((en))


c: text/html

text:
Pihen-lès-Guînes
Pihen-lès-Guînes es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom de Pihen apareis per las primièras fes en la charte de fondacion de la abbaye de Andres en 1084, jos la forma Pithem, del germanique pitrau (potz) + heim (abitacion, pòble), vengut PIHEN per amuissement de la T. S'escriu -HEN en lo Calaisis e lo Boulonnais, -AVÈM en un autre luòc. Pihem (Près de Wizernes) es la meteissa paraula #que Pihen, #çò que #entrenar de nombroses errors en lo acheminement del corrièr e #portar la comuna a modificar lo sieu nom en Pihen-lès-Guînes en 1923.
Es pas dubtós que lo vilatge siá fòrça ancian. S'i seriá trobat sépultures en remontant a l'epòca de la nautor Mièja Edat, sustot de las sépultures en forma de sarcophages e dels esquelets en pausant dirèctament sus la craie. Dels tuiles fòrça épaisses, façonnées a la man, an #èsser a divèrsas recuperacions remontadas a la superfícia d'un camp pel soc d'una arada. Testimònis de tempses fòrça mai retrocedits, de las defensas de mammouth e un crâne de rhinocéros #èsser meses a jorn en lo moment del bastiment de la rota départementale.
A anotar "l'estela itinerari" #que constituissi lo centre del vilatge ont venon desbocar 7 camins, #que divèrses ne remontan a la Mièja Edat. La municipalitat a traversat de part en partida sus un ais es-oèst per una via anciana #que se considèra coma romaine, met derivada, a Guînes, de la Leulène (o camin de Leulingue) #que va en drecha linha de Thérouanne a Sangatte. Aquela branca derivada de via romaine connècta Guînes a Wissant #qu'èra un pòrt de embarquement cap al Angleterre fòrça freqüentat a la Mièja Edat. Aquel camin es una porció de la Via Francigena, camin de pelegrinatge #que connectava Canterbury (o Cantorbéry) a Roma #que Sigéric, archevêque de Canterbury de 989 a 994 fach la mai anciana descripcion en 990 en lo moment de lo sieu retorn de Roma. Aquel itinerari, en 80 estapas d'aperaquí 20 km, n'a conegut per un manuscrit. Es sus la basa d'aquel itinerari, mai anciennement testificat quitament qu'aquel de Compostelle, #qu'a #èsser balisé l'itinerari actual.
A la Mièja Edat, Pihen #far partida del Comtat de Guînes, de contunh #demorar als Angleses de 1347 a 1558, coma totas las parròquias del Calaisis. Après la desliurança per François, segond pòrti de Guise, en 1558, Pihen fa partida del "país reconquis" : après la sortida dels colons angleses establits dempuèi la capitulació de Calava l'an 1347 e la percaça dels proprietaris franceses, cal repartir las tèrras entre los sieus nòus proprietaris. En 1560 se compta onze proprietaris sus una superfícia de 1307 mesuras aperaquí per quinze proprietaris en 1585 en se partejant aperaquí 2000 mesuras (a l'ora d'ara 925 ectaras).
Los tribulations de Pihen èran pas pas acabadas doncas. A aquela epòca, los reis de França e d'Espanha en essent en guèrra, lo territòri de Pihen èra dins la zòna dels combats, los Espanhòls en venent de la Flandre vesina #qu'èra alavetz en la siá possession. Un jorn s'èra als Franceses e se podiá l'endeman se trobar Espanhòl. #Çò que #èsser lo cas de 1596 a 1598. L'anciana glèisa, de la Modèl:S-, en #far los còstes doncas que i aguèt incendiat a aquela epòca.
Le nom de Pihen apparaît pour la première fois dans la charte de fondation de l'abbaye d'Andres en 1084, sous la forme Pithem, du germanique pit (puits) + heim (habitation, village), devenu PIHEN par amuissement du T. On écrit -HEN dans le Calaisis et le Boulonnais, -HEM ailleurs. Pihem (près de Wizernes) est le même mot que Pihen, ce qui entraîna de nombreuses erreurs dans l'acheminement du courrier et amena la commune à modifier son nom en Pihen-lès-Guînes en 1923.
Il n'est pas douteux que le village soit très ancien. On aurait retrouvé des sépultures remontant à l'époque du haut Moyen Âge, notamment des sépultures en forme de sarcophages et des squelettes reposant directement sur la craie. Des tuiles très épaisses, façonnées à la main, ont été à plusieurs reprises remontées à la surface d'un champ par le soc d'une charrue. Témoins de temps beaucoup plus reculés, des défenses de mammouth et un crâne de rhinocéros furent mis au jour lors de la construction de la route départementale.
À noter "l'étoile itinéraire" que constitue le centre du village où viennent aboutir 7 chemins, dont plusieurs remontent au Moyen Âge. La commune est traversée de part en part sur un axe est-ouest par une voie antique que l'on considère comme romaine, branche dérivée, à Guînes, de la Leulène (ou chemin de Leulingue) qui va en droite ligne de Thérouanne à Sangatte. Cette branche dérivée de voie romaine relie Guînes à Wissant qui était un port d'embarquement vers l'Angleterre très fréquenté au Moyen Âge. Ce chemin est une portion de la Via Francigena, chemin de pèlerinage qui reliait Canterbury (ou Cantorbéry) à Rome dont Sigéric, archevêque de Canterbury de 989 à 994 fait la plus ancienne description en 990 lors de son retour de Rome. Cet itinéraire, en 80 étapes d'environ 20 km, est connu par un manuscrit. C'est sur la base de cet itinéraire, plus anciennement attesté même que celui de Compostelle, qu'a été balisé l'itinéraire actuel.
Au Moyen Âge, Pihen fit partie du Comté de Guînes, puis demeura aux Anglais de 1347 à 1558, comme toutes les paroisses du Calaisis. Après la libération par François, deuxième duc de Guise, en 1558, Pihen fait partie du "pays reconquis" : après le départ des colons anglais établis depuis la capitulation de Calais en 1347 et l'expulsion des propriétaires français, il faut répartir les terres entre leurs nouveaux propriétaires. En 1560 on compte onze propriétaires sur une surface de 1307 mesures environ pour quinze propriétaires en 1585 se partageant environ 2000 mesures (actuellement 925 hectares).
Les tribulations de Pihen n'étaient pas terminées pour autant. À cette époque, les rois de France et d'Espagne étant en guerre, le territoire de Pihen était dans la zone des combats, les Espagnols venant de la Flandre voisine qui était alors en leur possession. Un jour on était aux Français et le lendemain on pouvait se retrouver Espagnol. Ce qui fut le cas de 1596 à 1598. L'ancienne église, du Modèl:S-, en fit les frais puisqu'elle fut incendiée à cette époque.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Jorge Luis Borges
Jorge Francisco Isidoro Luis Borges (nascut lo 24 d'agost de 1899 a Buenos Aires - mòrt a Genèva (Soïssa) lo 14 de junh de 1986) èra un escrivan argentin e una de las glòrias de las letras latinoamericanas, una figura literària del sègle XX. Es conegut particularament per sos contes, sos ensages e son òbra poetica.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Joventut[modificar | modificar la font]
Lo paire de Borges, Jorge Guillermo Borges, èra avocat e professor de psicologia, pr'aquò aviá a mai d'aspiracions literàrias ("ensagèt de venir escrivan e manquèt sa temptativa", diguèt un còp Borges. Segon Borges son paire "compausèt qualques sonets plan bons"). Sa maire, Leonor Acevedo Suárez, uruguaiana, aprenguèt anglesa de son marit e revirèt fòrça òbras de l'anglés a l'espanhòl. La familha de son paire aviá d'originas espanhòlas, portuguesas e anglesas; la de sa maire espanhòlas e possiblament portuguesas. En cò sieu se parlava en espanhòl e anglés. En consequéncia tre son enfància Borges èra bilingüe, e aital aprenguèt a legir l'anglés abans l'espanhòl. Cresquèt dins lo barri porteño de Palermo -en aquel moment gaireben un parçan (arrabal)-, dins un ostal grand amb una bibliotèca granda qu'aparteniá a son paire.
Estudièt d'en primièr en Argentina e, pendent sa joventut, en Soïssa. Jorge Guillermo Borges se vegèt obligat a abandonar su profession d'avocat per encausa de la meteissa ceguera progressiva ereditària que, de decadas mai tard, afectariá tanben son filh. La familha faguèt un viatge en Euròpa; quand esclatèt la Primièra Guèrra Mondiala en 1914 la familha se mudèt a Ginebra, ont lo paire de Borges foguèt tractat per un oftalmològ de la vila, mentre que Borges e sa sòrre Norah (nascuda en 1902) asistissián a l'escòla, ont Borges aprenguèt francés e latín. Pendent aquelas annadas, Borges tanben s'aprenguèt tanben solet l'alemand.
Aprèp la Primièra Guèrra Mondiala la familha Borges passèt tres annadas en Lugano, Barcelona, Malhòrca, Sevilha e Madrid. Pendent son estància en Soïssa dintrèt en contacte amb los expressionistas alemands. En Espanha frequentèt los poètas ultraïstas, que influiguèron poderosament dins sa primièra òbra lirica. Sa primièra poesia, "Himno al mar", escricha amb l'estil de Walt Whitman, foguèt publicada dins la revista Grecia.
Debutas de sa carrièra literària[modificar | modificar la font]
Lo 24 de genièr de 1921 apareguèt lo primièr numèro de la revista literària espanhòla Ultra, que -coma o laissa devinhar son quite nom- èra l'organ de difusion del movement ultraïsta. Demest los collaboraires mai notables se tròban lo quite Borges, Rafael Cansinos-Assens, Ramón Gómez de la Serna e Guillermo de Torre; aqueste darrièr se maridariá mai tard amb Norah Borges. Lo 4 de març de 1921, los Borges —la grand paternala, Frances Haslam, que los aviá unido a Ginebra en 1916, los parents, Leonor Acevedo e Jorge Guillermo Borges e la sòrre Norah Borges— s'embarquèron al pòrt de Barcelona sul batèu "Reina Victoria Eugenia" que los tornariá menar a Buenos Aires. Sul pòrt los esperava Macedonio Fernández que son amistat amb Borges èra un eiretatge de son paire. Arribat a Buenos Aires publica dins la revista Cosmópolis (una revista espanhòla), fondèt la revista murala Prisma (que se ne publiquèt sonque dos numèros), e publiquèt tanben dins Nosotros, dirigida per Alfredo Bianchi. Pendent aquel temps coneguèt Concepción Guerrero, una jove de setze ans de qui s'enamora. En 1922 visita Leopoldo Lugones amb Eduardo Gonález Lanuza; o faguèt per li balhar lo segond (e darrièr) numèro de Prisma. En agost de 1924 fonda Proa amb Ricardo Güiraldes, autor de Don Segundo Sombra; Alfredo Brandán Caraffa e Pablo Rojas Paz. En 1931 se publiquèt lo primièr numèro de Sur, dirigida prr Victoria Ocampo; dins aquel primièr numèro Borges collaborèt amb un article consacrat al Coronèl Ascasubi. Tanben i escriguèron: Victoria Ocampo, Waldo Frank, Alfonso Reyes, Jules Supervielle, Ernest Ansermet, Walter Gropius, Ricardo Güiraldes e Pierre Drieu la Rochelle. En 1923, abans un segond viatge en Soïssa, Borges publiquèt son primièr libre de poesía, Fervor de Buenos Aires, que s'i prefigura, segon las paraulas del quite Borges, tota son òbra posteriora. Foguèt una edicion preparada a la lèsta e s'i amaguèron qualques errors e que a mai ten pas de prològ. Per la tapa sa sòrre Norah realizèt una gravadura. Ne foguèron editats aperaquí tres cents exemplars; los paucs que se conservan son considerats coma de tresaurs pels bibliofils e en qualques se veson correccions manuscrichas realizadas per Borges meteis. Lamentablement lo solet exemplar que teniá la Bibliotèca Nacionala Argentina foguèt raubat amassa amb d'autras primièras edicions de Borges l'an 2000. Mai tard escriguèt, demest d'autras publicacions, dins Martín Fierro, una de las revistas clau de l'istòria de la literatura argentina de la primièra mitat del sègle XX. Malgrat sa formacion europeista reivindiquèt tematicament sas rasics argentinas, e en particular portenhas, dins de poemaris coma Fervor de Buenos Aires (1923), Luna de enfrente (1925) e Cuaderno de San Martín (1929). Compausèt las paraulas de tangos e milongas, a mai se defugiguèt «la sensiblería del inconsolable tango-canción y el manejo sistemático del lunfardo, que infunde un aire artificioso a las sencillas coplas». Dins sas letras e qualques racontes son narradas las dubtosas aventuras dels "cuchilleros e compadres", que los mòstra dins tota sa brutalitat nusa encara que dins un clima tragic se non gaireben epic.
Encara que la poesia foguèt un dels pilars de sa fasenda literària, l'ensag e la narrativa foguèron los genres que li portèron reconeissença universala. Possessor d'una cultura colossala, elaborèt una òbra de granda soliditat intellectuala sus l'ossamenta d'una pròsa precisa e austèra, a travèrs de la qual manifestèt una distanciacion ironica de las causas e son lirisme delicat. Sas estructuras narrativas alteran las formas convencionalas del temps e de l'espaci pr'amor de bastir de monds alternatius amb un grand contengut simbolic, creats a partir de reflexes, d'inversions e de parallelismes. Prenon los racontes de Borges la forma de devinalhas, o de metafòras potentas amb un reirefons metafisic.
Demest las amistats siás mai importantas d'aquel temps cal remarcar José Bianco, Adolfo Bioy Casares, Estela Canto e d'autres, subretot, los prèp del cercle de la revista Sur.
Maturitat[modificar | modificar la font]
En 1946 Juan Domingo Perón foguèt elegit president, en véncer aital l'Unión Democrática. Borges, qu'aviá sostengut aqueste darrièr partit, se manifestava clarament contra lo govèrn novèl, çò que lo menèt a abandonar sa foncion de bibliotecari, e se neguèt a acceptar la carga d'"inspector d'aucèls e conilhs". Borges se manifestèt del biais seguent cap al novèl govèrn: "Las dictaduras fomentan la opresión, las dictaduras fomentan el servilismo, las dictaduras fomentan la crueldad; más abominable es el hecho de que fomenten la idiotez. Botones que balbucean imperativos, efigies de caudillos, vivas y mueras prefijados, ceremonias unánimes, la mera disciplina usurpando el lugar de la lucidez... Combatir estas tristes monotonías es uno de los muchos deberes del escritor ¿Habré de recordar a los lectores del Martín Fierro e de Don Segundo Sombra que l'individualisme es de las viejas virtudes argentinas?"
Per aqueste motiu, li calguèt doncas superar sa timiditat, e far de conferéncias. En 1948 sa sòrre Norah Borges e sa maire foguèron arrestadas, acusadas d'escandal sus la via publica. Foguèron embarradas Norah Borges e son amiga Adela Grondona pendent qualques jorns a la preson del Buen Pastor (una preson de femnas), e dins lo cas de Leonor Acevedo foguèt decretat una arrestacion domiciliària per encausa de son edat.
En 1950 foguèt elegit coma president de la SADE e l'an seguent sortiguèt editat a Mexic Antiguas Literaturas Germánicas, qu'aviá escrich en collaboracion amb Delia Ingenieros.
Aprèp la Revolucion Libertadora que faguèt tombar Perón, foguèt causit coma director de la Biblioteca Nacional, carga que vestiguèt dempuèi 1955 fins a sa demission en 1973, consequéncia de la represa del poder per Juan Domingo Perón. Foguèt puèi causit coma membre de l'Acadèmia Argentina de las Letras. En 1956 faguèt de professor de literatura anglesa a l'Universitat de Buenos Aires e president de l'Asociación de Escritores Argentinos. Recebèt fòrça criticas per son adesion al govèrn novèl, entre d'autres, per Ernesto Sábato e Ezequiel Martínez Estrada. Sábato e Borges cultivèron son enemistat fins a 1975.
Lo 21 de setembre de 1967, pel primièr còp Borges se maridèt. Aquel maridatge amb Elsa Astete Millán deviá perdurar pas gaire (fins a octobre de 1970).
Qualques uns de los prèmis mai importants que Borges culhiguèt foguèron lo Prèmi Nacional de Literatura, en 1957; lo Prèmi Internacional de Editores, en 1961; lo Formentor, partejat amb l'absurdista Samuel Beckett, en 1969; lo Prèmi Cervantes, recompensa literària màger en lenga espanhòla, amassa amb Gerardo Diego, en 1979; e lo Balzán, en 1980. Tres ans mai tard, lo govèrn espanhòl li balhèt la Gran Cruz de la Orden de Alfonso X el Sabio. Malgrat son prestigi intellectual e la reconeissença universala enòrmes que pòrta son òbra, recebèt pas lo Prèmi Nobel de Literatura. Se pensa que foguèt acantonat de la possibilitat de l'obtenir per rason del prèmi que li foguèt decernit per la presidéncia del dictador Augusto Pinochet.
Sas darrièras annadas[modificar | modificar la font]
En 1973, en vista d'una novèla victòria del peronisme, Borges insistiguèt a recordar al primièr govèrn de Perón coma "los años de oprobio". En 1975 se moriguèt sa maire, quand teniá nonanta-nòu ans. Tre aquel moment Borges fariá sos viatges amb una ex-escolana, que venguèt puèi sa secretària e -fin finala, dins lo vielhum de Borges- sa segonda esposa María Kodama.
En 1980 signèt una Solicitada por los desaparecidos dins lo jornal Clarín. Borges diguèt en aquela ocasion: "una tarde vinieron a casa las Abuelas y Madres de Plaza de Mayo a contarme lo que pasaba. Algunas serían histriónicas, pero yo sentí que muchas venían llorando sinceramente porque uno siente la veracidad. Pobres mujeres tan desdichadas. Esto no quiere decir que sus hijos fueran invariablemente inocentes pero no importa. Todo acusado tiene derecho, al menos, a un fiscal para no hablar de un abogado defensor. Todo acusado tiene derecho a ser juzgado. Cuando me enteré de todo este asunto de los desaparecidos me sentí terriblemente mal. Me dijeron que un general había comentado que si entre cien personas secuestradas, cinco eran culpables, estaba justificada la matanza de las noventa y cinco restantes. ¡Debió ofrecerse él para ser secuestrado, torturado y muerto para probar esa teoría, para dar validez a su argumento!"
En 1982 condemnèt l'invasion argentina de las Illas Malvinas, e avalorèt d'un biais positiu las consequéncias de la desfacha: "...si se hubiesen reconquistado las Malvinas, posiblemente los militares se hubiesen perpetuado en el poder y tendríamos un régimen de aniversarios, de estatuas ecuestres, de falta de libertad total. Además, yo creo que la guerra se hizo para eso, ¿no?".
Lo jorn que Jorge Luis Borges assistiguèt a la sala ont èran jutjadas las Juntas Militaras argentinas, escriguèt una cronica per l'agéncia de premsa espanhòla EFE. Cargava lo títol: “Lunes, 22 de julio de 1985”.
Defuntèt lo 14 de junh de 1986, pauc aprèp que se maridèsse amb María Kodama dins la vila de Ginebra (que Borges aviá designat coma "una de mis patrias" e que causiguèt, segon un comentari ironic, per tal que se vegèsse plan a la debuta de las enciclopèdias postumas), victima d'un cancèr epatic. Per tal de seguir sas darrièras volontats sas restas s'enterrèron dins lo cementèri de Plainpalais (dins la partida sud d'aquela vila) jos una lausa que nos ditz bravament sus son biais de pensar, perque plan de vegadas afirmèt èsser pas espaurugat per la mòrt. Borges es enterrat dins la tomba 735, localizacion D-6, a la drecha d'un ciprés. [1] La lausa es d'una pèira blanca e aspra e dins la partida superiora s'i pòt legir "Jorge Luis Borges"; en jos es escrich en anglés ancian "And ne forhtedon na" que significa "Y que no temieran", al costat d'una gravadura circular amb sèt guerrièrs qu'an metut sos escuts e amb una espasa copada se dirigisson cap al combat -e a la mòrt-, una crotz pichona de Galas e "1899/1986". Al dòrs de la lausa se repetís dos vèrses de la Völsunga Saga (XIII), "El tomó su espada, Gram, y colocó el metal desnudo entre los dos", dejós una nau vikinga e sota "De Ulrica a Javier Otalora". [2]
Òbras[modificar | modificar la font]
Borges, al delà de sos contes escriguèt tanben de poesia, d'ensages e una quantitat bèla de critica literària e de prològs. Editèt de nombrosas antologias e foguèt un traductor d'anglés, francés e d'alemand de granda qualitat (revirèt tanben d'òbras a partir de l'anglés ancian [1] y del escandinavo antiguo [2] ) Sa cecitat, que se desvolopèt coma la qu'aguèt son paire durant sa vida d'adult, influencièt en bèla part son escritura posteriora.
Demest sos interèsses intellectuals se pòdon soslinhar la mitologia, las matematicas, la teologia, la filosofia e, coma integracion d'aquestas, lo sens borgian de la literatura coma divertiment — totes aquestes tèmas son tractats qualques pics coma un jòc e d'autres còps amb una seriositat considerabla. Borges visquèt la màger part del sègle XX, por lo que vivió el periòde modernista de la cultura e la literatura, particularament lo simbolisme. Sa ficcion es prigondament erudita e totjorn concisa.
Coma son contemporanèu Vladimir Nabokov e James Joyce qu'èra un brin mai vièlh, Borges combinava l'interès cap a la tèrra nadiva amb d'interèsses plan mai amples. Aviá tanben en comun son multilingüisme e son gost a jogar amb lo lengatge, pasmens contràriament a Nabokov e Joyce, que amb l'anar del temps se dirigiguèron cap a la creacion d'òbras mai grandas, Borges de longa foguèt un miniaturista; per exemple, realizèt pas jamai un roman. Tanben en contrast amb Joyce e Nabokov lo trabalh de Borges anèt en s'alunhar de çò qu'el sonava "el barroco".
La part bèla de sas istòrias mai popularas abunda dins la natura del temps, l'infinit, los miralhs, los laberints, la realitat e l'identitat; mentre que d'autras se centran sus de tematicas fantasticas. Lo quite Borges conta d'istòrias mai o mens realas de la vida sudamericana; d'istòrias d'eròis populars, de soldats, de gauchos, detectius e figuras istoricas, en barrejar la realitat amb la fantasiá e los faches amb la ficcion.
Al margen de la ficcion, son òbra es abondosa e de granda qualitat, incluida la aguda critica literària e de cine, biografías cortas e ensages filosofics. Explorèt a mai, dempuèi un ponch de vista empiric o racional los tèmas de sas òbras de ficcion. Dins d'articles coma "La historia del tango" e "Los traductores de Las mil y una noches" escriguèt lucidament a prepaus de faches e d'elements segurament autobiografics.
Trayendo a colación Las mil y una noches (Arabian Nights dins sa version anglesa), existís una anecdòta que bota en evidéncia l'ironia subtila e aguda que Borges manejava. En cierta ocasion brindó una conferéncia a l'Universitat de Harvard acerca del libro susodicho. Al finalizar un universitario se le acercó y, con una gran dosis de ingenuidad e ignorancia al respecto, le preguntó, si, para informarse más al respecto de la obra en cuestión, debía inscribirse en el curso acerca de la cultura árabe. A lo que Borges respondió: "No, debe inscribirse en el de noches".
Traduccions[modificar | modificar la font]
Quand teniá 10 ans, revirèt Oscar Wilde en espanhòl. Borges cresiá que la revirada podiá superar l'original e que l'alternativa e potencialamenta contradictòria revision de l'original podiá èsser tanben válida, más aún, que l'original o la traduccion literala aviá pas de rason d'èsser fidèla a la traduccion. Long de sa vida, revirèt, en las modificar subtilament, d'òbras de, entre d'autres, Edgar Allan Poe, Franz Kafka, Hermann Hesse, Rudyard Kipling, Herman Melville, André Gide, William Faulkner, Walt Whitman, Virginia Woolf e G.K. Chesterton.
Discípols contemporanèus[modificar | modificar la font]
E mai se Borges aguèt pas jamai de "discípols" dirèctes -qu'aquò supausariá una estetica e una escòla previsiblas de las que él mismo descreía- hay autores contemporáneos que, de acuerdo con sus críticos, han recibido su influencia de modo directo. El hecho de que hubieran conocido a Borges personalmente y hayan leído su obra en español, puede haber influido en las obras de Josyanne Sauvigneau, Daniel Herrendorf, Carlos Fuentes y Umberto Eco.
Citacions[modificar | modificar la font]
- "Democracia: es una superstición muy difundida, un abuso de la estadística."
- "Vida y muerte le han faltado a mi vida. De esa indigencia, mi laborioso amor por estas minucias." Buenos Aires, 1932.
- "Hay un concepto que es el corruptor y el desatinador de los otros. No hablo del Mal cuyo limitado imperio es la ética; hablo del infinito." Avatares de la Tortuga.
- "Quienes argumentan que el arte no debe propagar doctrinas, se refieren a doctrinas contrarias a las suyas"
- "Los peronistas no son buenos ni malos, simplemente son incorregibles"
- "La buena amistad soporta la infrecuentación"
- "No nos une el amor sino el espanto; será por eso que la quiero tanto" (Buenos Aires y El otro, el mismo)
- "Estoy medio desorientado -manifiesta-. Se me acercó una mujer vociferando: ¡Inculto! ¡Ignorante!"
- "La Argentina e Inglaterra parecen dos pelados peleándose por un peine, las islas habría que regalárselas a Bolivia para que tenga salida al mar" (sobre las Malvinas).
- "Dicen que la lengua francesa es tan perfecta que no necesita escritores. A la inversa, dicen que el castellano es una lengua que se desespera de su propia debilidad y necesita producir cada tanto un Góngora, un Quevedo, un Cervantes."
Colleccions[modificar | modificar la font]
- Inquisiciones (1925).
- Discusión (1932).
- Poemas (1943).
- Ficciones (1944).
- El Aleph (1949).
- El hacedor (1960)
- El informe de Brodie (1970).
- El oro de los tigres (1972)
- El libro de arena (1975).
- Libro de sueños (1976).
- Nueva antología personal (1980).
Contes[modificar | modificar la font]
- "Tlön, Uqbar, Orbis Tertius" (1940). Incluido en Ficciones
- "La biblioteca de Babel" (1941). Incluido en Ficciones
- "El Zahir" (1949). Incluido en El Aleph
- "El libro de arena" (1975). Incluido en El libro de arena
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Centre Borges a l'Universitat d'Iowa
- Internetaleph. Portal dedicat a Jorge Luis Borges. Ligams, novèlas e bibliografia.
- The Borgesian Cyclopedia o Enciclopedia borgesiana. "Referència virtuala al mond de Borges".
- www.literatura.org
- Article en HENCICLOPEDIA
- omenatges a la memòria del creador de laberints
- Poetica de la brevetat dins l'òbra Jorge Luis Borges
- El haiku y el imperio A prepaus dels haikus de Borges.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Borges, Jorge Luis. Breve Antología Anglosajona. Santiago, Chile, Ediciones la Ciudad, 1978.
- ↑ Borges, Jorge Luis. La Alucinación de Gylfi (Traducción de fragmentos de la Edda Menor de Snorri Sturluson). Buenos Aires, Alianza Editorial, 1984.
- Pages with script errors
- 1000 articles fondamentals
- Traductor
- Poèta
- Lingüista
- Scenarista
- Escrivan
- Portal:Argentina/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Jorge Luis Borges
- Escrivan de lenga espanhòla
- Escrivan argentin
- Escrivan de fantastic
- Pòstmodernisme (literatura)
- Personalitat genevesa
- Naissença en 1899
- Decès en 1986
- Òrb


text:
Bakio
Bakidxo (dens lo parlar costèr deu dialècte biscaïn) o Bakio en basco (Baquio en espanhòu) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Biscaia, situada dens la comarca de Mungialde.
Lo gentilici qu'ei bakiotar.
Las comunas tòcatocantas que son Lemoiz e Maruri-Jatabe a l'oèst, Bermeo a l'èst e Mungia au sud.
L'embocadura de l'arriu d'Estepona que i forma ua ria. Aqueste arriu que marcava la termièra enter Bermeo e Bakio dinc a 1924[1] per'mor los quartièrs de Zubiaur e de San Pelaio (inclusent Benta) qu'apartienèvan a Bermeo.
L'agricultura e lo neurissatge que son la basa economica deu vilatge, coneishut peu son vin txakolin.


text:
K2
Lo K2 (8 611 m), ò tanben Chogori, Ketu ò Mont Godwin-Austen[1], es una montanha d'Imalaia situada sus la frontiera entre China e Paquistan. Es la segonda cima terrèstra pus auta après lo Mont Everest. Sa premiera ascension se debanèt lo 31 de julhet de 1954 e foguèt l'òbra d'Achille Compagnoni e de Lino Lacedelli.
Liames intèrns[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ En alpinisme, lo K2 es tanben dich « Montanha Sauvatja » en causa de la dificultat de son ascension e de son taus de mortalitat important (en 2010, 70 mòrts per solament 302 succès).


text:
Lo Verdon de Mar (comuna)
Lo Verdon de Mar (Le Verdon-sur-Mer en francés) es una comuna situada a l'estrem nòrd dau parçan de Medòc, en riba de l'ocean Atlantic e de l'Estuari de Gironda. Se tròba dens lo departament de Gironda e la region d'Aquitània.
Una particularitat de la comuna es que constitueish una enclava lingüistica dau peitavin-santongés en territòri occitan.
Au ras de la comuna, dens la mar, se tròba lo far de Cordoan que marca l'entrada dens l'Estuari de Gironda.
Somari
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Lo Verdon de Mar au sit de l'IGN
- (fr) [http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/co_navigation.co_page?nivgeo= 33544
- (fr) Lo Verdon de Mar au sit dau Quid
- (fr) Comunas mei pròchas dau Verdon de Mar
- (fr) Plan dau Verdon de Mar a Mapquest.


text:
Sagrada Familha
La Sagrada Familha (Sagrada Família en catalan) de Barcelona, o d'un biais mai formal, Temple Expiatòri de la Sagrada Familha, òbra inacabada de l’arquitècte catalan Antoni Gaudí, se situa dins lo barri de la Sagrada família, del districte de l’Eixample de Barcelona. Es un dels exemples mai coneguts del modernisme catalan. Segon las donadas de 2004, la Sagrada Familha es lo monument mai visitat de l'estat espanhòl, subrepassadoira de l'Alhambra de Granada e lo Musèu del Prado a Madrid.
Aquesta construccion es una glèisa catolica e malgrat sa talha impressionanta es pas catedrala, la Catedrala de Barcelona es la Catedrala de Santa Eulàlia, un edifici gotic de l'edat mejana.
En 1882 Josep M. Bocabella aviá aquesit de terrenhs per auborar un temple dedicat a la "sagrada familha" del catolicisme. Los desacòrds amb lo primièr arquitècte faguèron que Gaudí se carguèsse de las òbras, amb un projècte flame nòu plan mai ambiciós. Es aquesta òbra encara en via de construccion. La data prevista d'acabament de las òbras, se lo ritme actual ten, seriá en 2065.
Durant las darrièras annadas de sa vida, Gaudí practicament sonque trabalhava e viviá per la Sagrada Familha e, quand moriguèt, laissèt mai d'un plan, projècte e esbòs.
Las òbras que actualament se fan per tal d'acabar la Sagrada Familha, respèctan lo projècte original de Gaudí dins son ensems, pasmens o fan pas dins los detalhs, que son estats adaptats a l'estetica modèrna e a l’estil dels artistas que pòrtan lo projècte.
Actualament son ja bastidas doas de les tres faciadas: la de la Naissença (nòrd-èst, Carrer Marina), que foguèt gaireben completada en vida de Gaudí e la de la Passion (sud-oèst, C/Sicília), amb un ensems escultural de Josep Maria Subirachs. La faciada de la Glòria (sud-èst), se situarà sul carrer Mallorca, que passarà per un tunèl, e per la bastir caldrà desrocar los ostals que son actualament a l'autre costat de la carrièra.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo 31 de decembre de 1881, Josep Maria Bocabella crompèt de terrenhs ont se trobavan divèrses ostals, e èran compreses entre las carrièras de Malhòrca, Marina, Provença e Sardenha. La crompa li costèt 172.000 pessetes, e la soma veniá d'aumòinas. La tòca del projècte èra de bastir un temple dedicat a la Sagrada Familha (valent a dire sant Josèp, la Verge Maria e Jèsus). A mai del temple, lo projècte compreniá la construccion d'escòlas. Lo primièr arquitècte qu'èra estat causit foguèt Francesc de Paula del Villar, que tracèt un projècte neogotic amb una glèisa de tres naus amb un creuer e una absida amb deambulatori; en 1882, lo quite jorn de Sant Josèp, l'avesque Urquinaona i plaçava la primièra pèira,[1], moment que coïncidiguèt amb la proclamacion durant lo Concili Vaticà I de Sant Josèp coma patron de la Glèisa Universala. Francesc de Paula del Villar aviá l'idèa d'un ensems neogotic, e aviá rebutat lo projècte de Bocabella de far una replica del Santuari de Loreto, que se pensa que foguèt l'ostal de Josèp e Maria a Nazaret.[2] Los desacòrdis de Villar amb Bocabella e amb son conselhièr, l'arquitècte Joan Martorell i Montells, faguèron que en 1883 foguèt Gaudí que se vegèt encargar de la construccion –aprèp recomandacion del meteis Martorell, que Gaudí aviá collaborat amb el coma ajudaire– amb un projècte novèl plan mai ambiciós.[3]
Lo projècte presentat per Gaudí, qu'en aquel temps aviá trenta-un ans, cambiava tot de l'ancian projècte de Villar. S'agissiá de bastir lo temple amb son originalitat pròpria de tendéncia naturalista-modernista, amb una granda torre centrala de 170 mètres dedicada al Crist, e en aumentar las dimensions del temple. Las referéncias misticoreligiosas an una importància bèla dins l'òbra de Gaudí, tant dins l'aspecte estrictament iconografic coma tanben dins la simbolica.[4]
Acceptat pel promotor amb un estrambòrd dels grands, l'arquitècte consagrèt lo demai de la sia vida a far créisser aquesta òbra, e mai d'un biais exclusiu durant los quinze darriès ans que precediguèron sa mòrt.
En decembre de 1884, Gaudí signèt lo projècte de la capèla de Sant Josèp a l'absida de la cripta, que foguèt inaugurat lo 19 de març de 1885, e que i intervenguèron tanben sos discipols Llorenç Matamala i Piñol e Carles Mani.[5] Se sap qu'aquel an i trabalhavan una equipa compausat per uèch maçons, dètz picapeirièrs, dotze escultors e un nombre indeterminat de fustièrs i sarralhièrs.[6]
Galariá[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Modèl:Ref-llibre
- ↑ Bassegoda Nonell, Joan (2002), Gaudí o espacio, luz y equilibrio, Criterio, Madrid.p. 112, ISBN 84-95437-10-4.
- ↑ Modèl:Ref-llibre
- ↑ Joan Bassegoda i Nonell: Antoni Gaudí (1852-1926), pàg. 177.
- ↑ M. Lluïsa Ramos,Catedrals,monestirs i grans edificis religiosos, 2005, Barcelona, Geostel,pàg.21, ISBN 84-96295-15-X.
- ↑ Barral i Altet, Xavier, 1999, Art de Catalunya,arquitectura religiosa moderna i contemporània, Edicions L'isard, pàg.218 ISBN 84-89931-14-3
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


text:
Joseph Haydn
Franz Joseph Haydn (Rohrau, Baisha Àustria, lo 31 de març de 1732- Viena, lo 31 de mai de 1809) que ho un compositor classic austriac.
Vita[modificar | modificar la font]
Lo pair de Haydn qu'èra adobaire de bròs e la soa mair serviciala. Qu'avó lo parat d'apréner la musica en entrant aus 8 ans dens lo còr de la catedrau de Sant Estève de Viena. Qu'en ho totun expelit aus 17 ans per'mor que la soa votz b'avosse mudada.
Que conegó alavetz quauques annadas de praubèrs en bèth ganhar chic en har lo musician. Arron, que vedó secretari deu libretista Metastasio qui'u presentè Nicola Porpora qui'u ensenhè la composicion e qui'u presentè dens lo mitan cortisan.
En 1757 que's he famós dab los sons quatuòrs e, en 1761 qu'entrè au servici de la familha deu princi Esterházy.
Òbra[modificar | modificar la font]
A despart deus sons quatuòrs, Haydn que desenvolopè lo genre de la sinfonia (que'n compausè 106) com pas negun n'ac he abans eth. Que compausè tanben concertos per instruments com la trompeta (mei especificament, per la trompeta de claus) lo còrn o lo violoncèl qui hèn partida de las pajas las mei interpretadas deu repertòri regularament interpretadas uei lo dia.
Que compausè tanben un sarròt d'operas, un requiem e oratorios.


text:
Neuròna
Ua neuròna qu'ei ua cellula hèra ramificada deu teishut nerviós qui pòt arrecéver e mandar senhaus electrics aperats diferéncia de potenciau. Las neurònas que's brancan las uas suber las autas au meian d'ua zòna tanhenta aperada sinapsi.
La neuròna qu'ei considerada com l'element de basa deu sistèma nerviós. Totun, dens lo cervèth deus vertebrats non representa pas sonque detz per cent. La resta qu'ei compausada de cellulas glialas qui lo lor nom que testimonha de la penssada qui non servirén pas sonque de plear lo vuèit deishat per las neurònas. Peu moment, a maugrat qui la sciéncias non las coneish pas precisament cap aute ròtle, que's pensa que la loa foncion e poderé estar mau coneguda.
Somari
Estructura d'ua neurona[modificar | modificar la font]
Ua neuròna que's compausa d'un còs cellular massís on lo nuclèu qu'ei de bon véder, e de ramificacions de duas menas : axòn e dendrita. L'axòn, a bèths còps hèra long, que pòt estar caperat e emparat per cellulas de Schwann qui forman la mielina (alavetz que's dit qu'ei mielinizat) o pas. La termièra enter duas cellulas de Schwann que s'apera lo nòd de Ranvier. L'endom deu nuclèu que pòt estar devut a la grana activitat de sintèsi de la neuròna, qui las soas sinapsis e foncionan mercés a la liberacion massiva de proteïnas aperadas neuromediators La preséncia importanta de reticulum endoplasmic (amb rediculum endoplasmis lis e reticulum endoplasmic granulós, aqueths darrèrs corpuscul de Nissl) que testimònia tanben d'aquesta activitat de sintèsi proteïca. Los cromosòmas que son desplegats en cromatina e que's ved un nucleòl (e, en çò de las cellulas hémias, un corpuscul de Barr qui ei en verat un cromosòma X replegat).
Classificacion de las neurònas[modificar | modificar la font]
Per estructura[modificar | modificar la font]
- Neuròna unipolar
- Neuròna bipolar
- Neuròna mutipolar
Per foncion[modificar | modificar la font]
- Neuròna aferent
- Neuròna eferent
- Interneuròna
Per accion suber las autas neurònas[modificar | modificar la font]
- Neuròna excitanta
- Neuròna inibenta
- Neuròna modulatòria
Per mòda de descarga[modificar | modificar la font]
Briu nerviós[modificar | modificar la font]
Quan la neuròna qu'ei arrepausada (quan cap briu nerviós trauca pas la neuròna) ua diferéncia de potenciau (qu'ei a díser ua diferéncia de cargas electricas) que s'estableish enter lo dehens de la cellula (lo mitan intracellular, e donc lo dehens de l'axòn) e lo dehòra (lo mitan extracellular) mercès a la proporcion d'ions Na2+ (ions sodium, acompanhats dab cargas negativas deus Cl-, ions clorur) e K+ (ions potassium) qui ei mantienguda, a contra briu, per ua pompa actiu (aquò que vòu díser que consoma energia produsida per l'oxidacion de l'ATP). Un briu nerviós que's s'escorreish au long de l'axòn canaus ionics que s'obreishen en tot provocar ua entrada massiva d'ions que crea un potenciau d'accion.
Sinapsi[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria de la debuta de l'estudi de las neurònas qu'ei mei que mei ligada au nom deu biologista aragonés Santiago Ramón y Cajal qui, mercés a la coloracion argentica desenvolopada peu son rival italian Camillo Golgi, e podó observar e representar ua grana quatitat de neurònas en las identificant com las vias de circulacion deu briu nerviós e en eméter l'ipotèsi de qu'èran ligadas enter elas e que comunicavan amassas, com la loa estructura ramificada e dab contactes mutuaus e podèva har pensar.


text:
Salvatore Quasimodo
Salvatore Quasimodo (Modica, Itàlia, 20 d'agost de 1901- Amalfi, 14 de junh de 1968) foguèt un poèta e jornalista italian. Recebèt lo Prèmi Nobel de Literatura en 1959. Èra un representant del movement literari ermetic.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nasquèt lo 20 d'agost de 1901 dins la vila de Modica, dins l'illa de Sicília. Lo sieu paire, que trabalhava pel camin de fèr, foguèt mudat a Messina en 1908 pas gaire de temps aprèp lo tèrratrem que desroquèt la vila al mes de decembre d'aquela annada, çò que foguèt la rason que tota la familha s'i installèt. Dins aquela vila escriguèt los sieus primièrs vèrses, quand aviá sonque setze ans, publicats dins una revistòta literària qu'editava amb d'amics dins l'institut tecnic ont estudiava.
En 1919 la familha partiguèt per Roma, ont Salvatore s'inscriguèt per venir engenhaire a l'Universitat Politecnica de Roma; pasmens las dificultats economicas l'obliguèron de realizar de trabalhs divèrses pr'amor de se poder pagar los estudis universitaris, que finalament posquèt pas acabar. En 1926 se mudèt en Calàbria ont aviá trobat una plaça de foncionari. A partir de 1934 visquèt a Milan, ont frequentava los cercles literaris de la vila. Atal venguèt en 1938 redactor de la revista "Il Tempo", que a mai de se cargar de la critica teatrala, se marquèt clarament coma opausat al faissisme.
Pendent las darrièras annadas de la siá vida realizèt un prètzfait actiu de jornalista, en publicar d'articles d'opinion nombroses que i criticava acèrbament lo consomatorisme de la societat modèrna. Se moriguèt dins la vila a tocar d'Amalfi, de Nàpols, lo 14 de junh de 1968 en seguida d'una emorragia cerebrala. L'enterrèron al Cementèri Monumental de Milan.
Òbra poetica[modificar | modificar la font]
La siá primièra publicacion poetica se faguèt en 1930 dins la revista "Solaria", ont apareguèt un recuèlh de poèmas jol títol Acque e terre ("Aigas e Tèrras"). Dos ans pus tard publiquèt Oboe sommerso ("Oboè submergit"), òbra que desvelhèt un interès dels grands en çò dels critics literaris.
En 1940 publiquèt Lirici greci, òbra ont reünissiá las traduccions siás dels classics e que marcava una etapa importanta dins la siá produccion literària, que i manifestèt lo sieu interès dins l'aprochament entre la poesia classica e aquela contemporanèa. En 1942 publiquèt Ed è subito sera ("E sobte ven lo vèspre"), òbra que coneguèt una bèla capitada, e ont foguèt inclusa una antologia de la siá produccion poetica fins aquel moment. Dins aquelas òbras la siá poesia pren una forma concisa, gaireben minimalista, amb un contengut fòrtament simbolic a l'encòp. Aquel estil ermetic foguèt partejat per d'autres poètas italians del temps, coma Giuseppe Ungaretti, Alfonso Gatto e Mario Luzi, influenciats totes prigondament pels poètas franceses Paul Valéry e Stéphane Mallarmé, çò que donariá l'escòla dita escòla ermetica italiana.
A partir de la fin de la Segonda Guèrra Mondiala introdusiguèt dins los tèmas de la siá poesia de contenguts mai socials, ligats a la situacion politica del sieu país. Entre 1949 e 1958 intensifiquèt la produccion coma traductor, en publicar divèrsas traduccions del latin (Catul), del grèc (l'Evangèli segon Joan e Sofòcles) e de l'anglés (La tempèsta de William Shakespeare). Un còp la guèrra acabada, tre que la censura tombèt, los tèmas de la poesia de Quasimodo s'encastrèron dins la problematica sociala, en utilizar d'un biais abil l'analogia entre los esclavatges umans actuals e los mites grècs; abandonèt alavetz l'ermetisme e desvolopèt una poesia pus clara e vitala.
En 1953 partegèt amb Dylan Thomas lo Prèmi Etna-Taormina de poesia e en 1959 li foguèt donat lo Prèmi Nobel de Literatura per la siá poesia lirica, qu'amb lo fòc classic exprimís l'experiéncia tragica de la vida dins las nòstras pròprias epòcas.
Òbras publicadas[modificar | modificar la font]
- 1930: Acque e terre
- 1932: Oboe sommerso
- 1938: Erato e Apòllìon
- 1938: Poesie
- 1940: Lirici Greci
- 1942: Ed è subito sera
- 1946: Con il piede straniero sopra il cuore
- 1947: Giorno dopo giorno
- 1949: La vita non è sogno
- 1954: Il falso e vero verde
- 1957: Il fiore delle Georgiche
- 1958: La terra impareggiabile
- 1960: Il poeta e il politico e altri saggi
- 1966: Dare e avere


text:
Vannecourt
Vannecourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vannecourt Se situa al pè de la còsta viticole #que cor entre Castell-Salins e Morhange, orientat Es-Sud/Es.
Vannecourt se situe au pied de la côte viticole qui court entre Château-Salins et Morhange, orientée Est-Sud/Est.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Vilatge e plan del prieuré de Salonnes, dins la província de Lorraine.
Village et bien du prieuré de Salonnes, dans la province de Lorraine.


text:
François Englert
François Englert (Etterbeek, Brussèlas, 6 de novembre de 1932) es un fisician bèlga. Aqueste scientific que subrevisquèt a la shoah es professor emerit de l'Universitat Liura de Brussèlas (ULB) ont es membre del servici de fisica teorica. Sas aportacions màgers concernisson la fisica de las particulas, la teoria de las còrdas e la cosmologia.
Recebèt lo 8 d'octobre de 2013 lo Prèmi Nobel de fisica, amassa amb lo fisician anglés Peter Higgs, per sos trabalhs dins la deteccion del boson conegut jol nom de boson de Higgs.
Biografia[modificar | modificar la font]
François Englert nasquèt en 1932 a Etterbeek, comuna de Brussèlas, dins una familha jusieva. Del temps de la Segonda Guèrra Mondiala aguèt d'amagar sas originas per encausa de las persecucions degudas al nazisme e se refugièt dins d'orfanatges e d'ostals per enfants de divèrsas vilas bèlgas coma Dinant, Lustin, Stoumont e finalament Annevoie-Rouillon ont arribèt la liberacion amb las fòrças americanas. Faguèt puèi sos estudis segondaris a l'Atenèu Reial de Koekelberg abans de s'incriure a la Facultat de sciéncias aplicadas de l'Universitat Liura de Brussèlas. I obtenguèt son diplòma d'engenhaire civil mecanician e electrician en 1955, e mai tard, en 1957, una licéncia de fisica e finalament lo doctorat l'an seguent. Se n'anèt aprèp als Estats Units e venguèt associat de recerca a l'Universitat Cornell tre 1959 e puèi professor assistent a partir de 1960. Ailà, trabalhèt jos la direccion de Robert Brout, que ne deviá venir son collaborador tota la vida. En 1961, tornèt a l'ULB ont foguèt primièr cargat de corses e tre 1964 professor. Amb Brout, qu'i arribèt mai tard, dirigiguèron amassa lo servici de fisica teorica qu'avián creat en 1980.


text:
Košice (region)
La region de Košice (en eslovac, Košický kraj) es una region e entitat autonòma d'Eslovaquia creada lo 1èr de genièr de 2001.
Sa capitala es Košice.
Division[modificar | modificar la font]
Districtes[modificar | modificar la font]
La region se compausa d'11 districtes : Gelnica, Košice I, Košice II, Košice III, Košice IV, Košice-forécia, Michalovce, Rožňava, Sobrance, Spišská Nová Ves e Trebišov.
Govèrn local[modificar | modificar la font]
Lo governador es Zdenko Trebuľa dempuèi 2005.
Lista dels governadors:
- 2001 - 2005 - Rudolf Bauer (KDH, DS)
- 2005 - Zdenko Trebuľa (SMER, HZD)
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 31 de decembre de 2008 Estadisticas eslovacas oficialas
- ↑ [1]


text:
Var (departament)
Var (83) es un departament de l'estat francés situat en Occitània, dins la region administrativa de Provença-Aups-Còsta d'Azur e dins la region istorica de Provença.
Lo capluòc es Tolon.
Lo gentilici es varés -esa.
Origina dau nom[modificar | modificar la font]
Lo departament tira son nom dau riu de Var, perque avans 1860, aqueu riu n'èra lo limit orientau, e mai s'ara lo riu es completament dins lo departament deis Aups Maritims. Quand lo Comtat de Niça intrèt dins l'estat francés en 1860, trobèron que fariá pas un departament pron gròs doncas li ajonhèron la part orientala dau departament de Var (region de Grassa, Canas e Antíbol) per ne far, amb lo Comtat de Niça, lo departament novèu deis Aups Maritims. Lo departament de Var ansin perdèt sa frontiera amb lo riu de Var, pasmens n'a gardat lo nom.
Geografia[modificar | modificar la font]
Var es un departament forestier: 56% (341 000 ha) de la superficia es boscós. Var possedis un relèu variat amb doas parts geologicament diferentas: la part calcària sus tot l'Oèst d'un axe Tolon-Draguinhan, e una part cristallina a l'Èst: lei massís ancians dei Mauras e de l'Esterèu.
Lei principaus massís costiers son:
- lei Mauras (bèla cima 771 m) e l’Esterèu (bèla cima 618 m) a l'Èst dau departament, que son de sòl cristallin.
- A l’Oèst dau departament se tròba lo massís de la Santa Bauma (bèla cima 1147 m).
- Au Nòrd-Èst dau departament, la montanha de Lachens (1715 m) es la bèla cima de Var.
- Lei plans au Nòrd dau departament coma lo Plan de Canjuers s'auçan gradualament de 500 a 1000 m. Au Sud e a l’Oèst d'autrei plans coma lo plan dau Siu Blanc au Nòrd de Tolon, son a una mejana de 400 a 700 m d'altitud.


text:
-824
Aquesta pagina concernís l'an -824 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Assirian[modificar | modificar la font]
Mòrt dau rèi Salmanazar III. Son fiu Shamshi-Adad V li succediguèt fins a 811 avC. Pasmens, fins a 820 avC, son autoritat foguèt contestada per l'insureccion dirigida per son fraire dempuei 827 avC qu'èra sostenguda per lei vilas e l'aristocracia bassa.


text:
AGA (Amiga)
Lo chipset AGA, coma Advanced Graphic Architecture, es un chipset proprietat de Commodore International que fuguèt installat sus la darriera familha deis ordinators personaus Amiga.
Aqueu chipset avia per particularitat d'augmentar d'un biais significatiu la capacitat grafica deis Amigas, per posquer rivalizar ambé lo format SVGA dei PCs de l'epòca.
- 256 ò 262000 colors en mesme temps sus d'una paleta de 16 milions
- resolucion anent de 320*200 fins a 800*600
- compatibilitat amb lei mòdes grafics OCS e ECS
L'Amiga 1200 e l'Amiga 4000 foguèron lei solets ordinators de la familha Amiga d'aguer aqueu chipset. La consòla de videjuec Amiga CD32, basada sus l'arquitectura d'un Amiga 1200 l'aguèt tanben.


text:
Caçaire de carris
Un caçaire de carris es un veïcul blindat destinat a la lucha e la destruccion deis autrei veïculs blindats presents sus lo prat batalhier. Es donc una unitat especializada que sei qualitats principalas son la mobilitat, la poissança de fuòc e la proteccion. Apareguèron pendent la Segonda Guèrra Mondiala. I foguèron fòrça utilizats mai lo ròtle d'aquelei blindats a gaire contuniat après lei combats e lei caçaires de carris an rapidàment declinat après 1945 en causa de l'aparicion dau concèpte de carri de combat principau.


text:
Minho (flum)
Minho (en portugués) o Miño (en castelhan e en galèc) es un flum del Nòrd-Oèst d'Espanha e del Nòrd de Portugal que passa per las províncias galicianas de Lugo, Ourense e Pontevedra e portuguesas de Minho.
Sa longor es de prèp de 310 km sus un bacin de 12 486 km². Es navigable suls 33 darrièrs quilomètres.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Long de 310 km environ, Minho constituís la frontièra entre Espanha e Portugal, dempuèi Melgaço fins a Caminha, sus une longor de 76 km. Miño castelhan e galèc, e Minho portugués venon ambedós del latin Minius.
La font de Minho se trapa a gaireben 50 km al nòrd de Lugo en Galícia a 695 mètres d'altitud, dans un luòc nomenat Pedregal d'Irimia. Lo flum passa al ras sud de las muralhas de la vièlha vila romana e va cap al sud per las gòrjas fins que la val venga mai larga al nòrd d'Ourense. Son cors superior es classat "resèrva de la biosfèra". Passa al pè de Portomarín ont travèrsa l'itinerari modèrne del Camin francés de Sant Jaume.
A Peares (vint quilomètres al nòrd d'Ourense), recep las aigas de son afluent principal, Sil. Passat Ourense, lo flum va cap al sud-oèst fins a aténher la frontièra portuguesa prèp de Melgaço.
La val es una zona agricòla astrada e verda ont cada mètre carrat de tèrra es utlizat per produire milh, trufa, caulet, o de pasturas.
Lo flum s'escampa dins l'Ocean Atlantic entre A Guarda (Pontevedra) e Caminha.
Restancas[modificar | modificar la font]
Afluents principals[modificar | modificar la font]
- Sil,
- Neira,
- Avia,
- Barbantiño,
- Búbal.
Idrometria - Los debits mesadièrs a Foz do Mouro[modificar | modificar la font]
Lo debit de Minho foguèt observat pendent 9 ans (1976-1984), a Foz do Mouro, localitat situada en Portugal, prèp de la boca dins l'ocean [1].
Minho es un flum abondant. Lo debit mejan interannal a Foz do Mouro es de 313 m³/s per une superfícia presa en compte de 15 457 km2, o gaireben tot lo bacin versant del flum.
Minho presenta de variacions sasonièras de debit relativament grandas. Las aigas nautas son en ivèrn, de decembre a març (amb un maximum en febrièr), e se caracterizan per de debits mesadièrs mejans anant de 435 a 669 m³/s. A la fin de març, lo debit demenís progressivament e las aigas bassas son en estiu de julh a setembre, amb una baissa del debit mesadièr mejan de 105 m³ en agost, çò que demora fòrt consistissent.


text:
Batalha de Toba-Fushimi
La batalha de Toba-Fushimi se debanèt entre lo 27 e lo 31 de genier de 1868 durant la Restauracion Meiji. Foguèt la premiera batalha importanta de la guèrra entre lei tropas dau shogunat e aquelei dei clans favorables, principalament Choshu e Satsuma, a l'emperaire Meiji. Lei fòrças dei clans Satsuma e Choshu capitèron de resistir pendent quatre jorns maugrat una inferioritat numerica importanta. Pasmens, lo 28, venguèron oficialament l'armada imperiala de Japon entraïnant unei cambiaments de camp dins l'armada dau shogunat. Ansin, lei soudats dau shogunat se retirèron, çò que deviá causar la presa dau castèu d'Osaka, simbòl important dau poder dau shogunat, per lei partisans de l'emperaire.


text:
Sant-Pern
Sant-Pern en breton ( Saint-Pern en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Sant-Pern ven, sembla, de l'avesque de Vannes sant Patern (Modèl:S-).
Sant-Pern es un démembrement de la parròquia primitive de Plouasne. En 1050, un @dénommer Quimarhoc e Rotruce, la siá esposa, aurián donat al abbaye Sant-Nicolas d'Angieus, la glèisa de Sant-Pern e una tèrra d'una contenance de 45 ectaras. Aquela abbaye i fonda un prieuré e lo erigeix en parròquia a Modèl:La s-.
L'istòria de las commencements del prieuré de Sant-Pern, membre del abbaye de Sant-Nicolas d'Angieus, pròva plan l'existéncia de la glèisa de Sant-Pern dempuèi l'an 1050, mas pas nosautres garantís que Sant-Pern foguèsse ja erigit en parròquia. Avèm la pròva del contrari en una charte de la Modèl:S-. N'efièch, Donoald, avesque de Aleth de 1120 a 1143, en regulant un jorn los dreches dels religioses de Marmoutiers en Plouasne, dicha qu'aquela granda parròquia compreniá alavetz los territòris de Bécherel, Longaulnay, Lo Quiou e Sant-Pern, #que las glèisas n'avián pas considerat que cossí de las capèlas en dependent de la glèisa-maire de Plouasne, e apertenenta coma aquela a la abbaye de Marmoutiers (Ancians évêchés de Bretanha, IV, 403). Aquela charte #en sembla en principi en contradiction amb #çò qu'avèm dicha de la donation de la glèisa de Sant-Pern, dempuèi lo mièg de la Modèl:S-, als fraires de Sant-Nicolas d'Angieus ; mas cal observar que Donoald #emetre aquel acte per respondre a cèrtas reclamacions fachas en çò que tanh a las capèlas en dependent de Plouasne. Cap de dobte doncas #que s'agiguèsse pas aicí dels planhs formulats pels fraires de Marmoutiers contra aqueles de Sant-Nicolas d'Angieus, en çò que tanh a lo sieu establiment en la capèla de Sant-Pern sise en Plouasne. Perque Donoald pas #reconéisser pas dempuèi alavetz los dreches de Sant-Nicolas a Sant-Pern, ne sabèm pas res ; mas apareis e mai se los sieus successors pas #trigar pas a confirmar la fondacion del prieuré de Sant-Pern malgrat l'oposicion de Marmoutiers, e quitament aquel #dever èsser la rason de la érection de Sant-Pern en parròquia en lo corrent de la Modèl:S-. En una autra charte datada de 1187 es, n'efièch, parlat de nòu de las capèlas de Plouasne a aquela epòca, mas aquelas capèlas èran pas mai #qu'al nombre de dos : Lo Quiou e Longaulnay ; Bécherel e Sant-Pern èran alavetz vengudas parròquias, e aquela darrièra pas dépendait mai de Marmoutiers (Ancians évêchés de Bretanha, IV, 303). Se lo prieuré de Sant-Pern remonta al mièg de la Modèl:S-, es doncas solament al mièg de la Modèl:S- #que i aguèt erigit la parròquia d'aquel nom. Al commencement de la Modèl:S- trobam jonches los dos beneficis, la curació e lo prieuré ; aquela union #subsistir fins a la Revolucion. E mai se los abbés de Marmoutiers e de Sant-Nicolas d'Angieus pretenguèsson originairement aver de presentar lo prieur-recteur de Sant-Pern, aquel drech i aviá exercit a la s-|XVIII|e}} per l'ordinari. Lo Pouillé ms. De Sant-Malo (1739-1767) ditz tanben #qu'a aquela epòca o benefici de Sant-Pern valiá 1 800 libres de renda, que lo prieur-recteur levava una part de la dîme, mas #que i aviá n'indigne quatre d'autres gròsses décimateurs tant eclesiastics que laics ; que la fabrica i aviá-quitament un dîmereau e 95 libres de renda, èca. (Pouillé de Roazhon)[1]
La parròquia de Sant-Pern dépendait del ancià évêché de Sant-Malo. Se trobava antany en lo bourg de Sant-Pern, los ceps e collier de la distincion del Vièlh Torn. Aquel fief donava encara en 1680 a lo sieu posseïdor la superioritat dins la glèisa de Sant-Pern.
Se tròba los appellations seguents : Capèla Sancti Paterni (a Modèl:La s-), ecclesia de Sancto Pern (en 1516).
A partir de 1856, lo vièlh solar del Torn ven la marida maire de la primièra sœurs dels paures. L'institut "Sœurs dels Paures" a fondat per Jeanne Jugan (1792-1879) a Sant-Servan-sus-Mar (Ille-e-Vilaine).
Saint-Pern vient, semble-t-il, de l'évêque de Vannes saint Patern (Modèl:S-).
Saint-Pern est un démembrement de la paroisse primitive de Plouasne. En 1050, un dénommé Quimarhoc et Rotruce, son épouse, auraient donné à l'abbaye Saint-Nicolas d'Angers, l'église de Saint-Pern et une terre d'une contenance de 45 hectares. Cette abbaye y fonde un prieuré et l'érige en paroisse au Modèl:S-.
L'histoire des commencements du prieuré de Saint-Pern, membre de l'abbaye de Saint-Nicolas d'Angers, nous prouve bien l'existence de l'église de Saint-Pern dès l'an 1050, mais elle ne nous garantit pas que Saint-Pern fût déjà érigé en paroisse. Nous avons la preuve du contraire dans une charte du Modèl:S-. En effet, Donoald, évêque d'Aleth de 1120 à 1143, réglant un jour les droits des religieux de Marmoutiers en Plouasne, dit que cette grande paroisse comprenait alors les territoires de Bécherel, Longaulnay, Le Quiou et Saint-Pern, dont les églises n'étaient considérées que comme des chapelles dépendant de l'église-mère de Plouasne, et appartenant comme celle-ci à l'abbaye de Marmoutiers (Anciens évêchés de Bretagne, IV, 403). Cette charte semble d'abord en contradiction avec ce que nous avons dit de la donation de l'église de Saint-Pern, dès le milieu du Modèl:S-, aux moines de Saint-Nicolas d'Angers ; mais il faut remarquer que Donoald émit cet acte pour répondre à certaines réclamations faites au sujet des chapelles dépendant de Plouasne. Nul doute donc qu'il ne s'agît ici des plaintes formulées par les moines de Marmoutiers contre ceux de Saint-Nicolas d'Angers, au sujet de leur établissement dans la chapelle de Saint-Pern sise en Plouasne. Pourquoi Donoald ne reconnut-il pas dès lors les droits de Saint-Nicolas à Saint-Pern, nous n'en savons rien ; mais il paraît bien que ses successeurs ne tardèrent pas à confirmer la fondation du prieuré de Saint-Pern malgré l'opposition de Marmoutiers, et même ce dut être la raison de l'érection de Saint-Pern en paroisse dans le courant du Modèl:S-. Dans une autre charte datée de 1187 il est, en effet, parlé de nouveau des chapelles de Plouasne à cette époque, mais ces chapelles n'étaient plus qu'au nombre de deux : Le Quiou et Longaulnay ; Bécherel et Saint-Pern étaient alors devenues paroisses, et cette dernière ne dépendait plus de Marmoutiers (Anciens évêchés de Bretagne, IV, 303). Si le prieuré de Saint-Pern remonte au milieu du Modèl:S-, c'est donc seulement au milieu du Modèl:S- que fut érigée la paroisse de ce nom. Au commencement du Modèl:S- nous trouvons unis les deux bénéfices, la cure et le prieuré ; cette union subsista jusqu'à la Révolution. Quoique les abbés de Marmoutiers et de Saint-Nicolas d'Angers prétendissent originairement devoir présenter le prieur-recteur de Saint-Pern, ce droit était exercé au Modèl:S- par l'ordinaire. Le Pouillé ms. de Saint-Malo (1739-1767) nous dit aussi qu'à cette époque le bénéfice de Saint-Pern valait 1 800 livres de rente, que le prieur-recteur levait une partie de la dîme, mais qu'il y avait en outre quatre autres gros décimateurs tant ecclésiastiques que laïques ; que la fabrique avait elle-même un dîmereau et 95 livres de rente, etc. (Pouillé de Rennes)[2]
La paroisse de Saint-Pern dépendait de l'ancien évêché de Saint-Malo. On trouvait jadis dans le bourg de Saint-Pern, les ceps et collier de la seigneurie de la Vieille Tour. Ce fief donnait encore en 1680 à son possesseur la supériorité en l'église de Saint-Pern.
On rencontre les appellations suivantes : Capella Sancti Paterni (au Modèl:S-), ecclesia de Sancto Pern (en 1516).
À partir de 1856, le vieux manoir de La Tour devient la maison mère des premières sœurs des pauvres. L'institut "Sœurs des Pauvres" est fondée par Jeanne Jugan (1792-1879) à Saint-Servan-sur-Mer (Ille-et-Vilaine).
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Amédée Guillotin de Corson,Pouillé istoric del archevêché de Roazhon,1886. [legir en linha]
- ↑ Amédée Guillotin de Corson,Pouillé historique de l'archevêché de Rennes,1886. Modèl:Lire en ligne


text:
Ibís
Los ibís son aucèls escacièr de long còl e de bèc recorbat, constituissent la sosfamilha dels Threskionithinae.
Caracteristica[modificar | modificar la font]
La caracteristica pus significativa es lo bèc, long, prim i corbat cap a bas. An lo cap sens plumas, e lo còl a vegadas, qu'es long. Los mascles son mai grands que las femèlas. S'alimentan en grop, furgant dins la fanga, ont cercan insèctes, granhòtas, peisses e autras pichonas presas.
Distribucion[modificar | modificar la font]
Plusors espècias son originaris d'Africa (Ibís cauva, Ibís hagedash, Ibis sacrat) et d'America (Ibís blanc, Ibís roge), une d'Asia (Ibís nipon).
Se pòt encontrar en Euròpa l'ibís cauva qu'es essent en reintroduccion coma l'Ibís falcinèla, que se veson tanben en Africa, qualques ibís sacrats s'escapèron de las resèrvas ornitologicas s'adaptèron dins l'oèst de França.


text:
Steven Spielberg
Steven Allan Spielberg (Cincinnati, Ohio, 18 de decembre de 1946)[1] es un director, scenarista e productor american, recebèt l'Òrdre de l'Empèri Britanic. La revista Forbes estima la valor neta de Spielberg a 3,1 miliards de dolars[2]. En 2006, la revista Premiere lo cita coma la figura mai importanta e influenta de l'industria del cinèma. Lo Time lo classifica coma una de las 100 personas pus importantas del sègle. A la fin del sègle XX, la revista Life lo nomena la persona mai influenta de sa generacion[3]. Dins una carrièra de quaranta ans, los filmes de Spielberg toquèron totes tipes de tèmas e genres. Los primièrs filmes de sciénciaficcion e aventuras, sovent per un public jove, son considerats coma un arquetipe de las superproduccions de Hollywood. Los ans seguents sos filmes abordèron de tèmas coma l'Olocaust, l'esclavatge, la guèrra e lo terrorisme.
Spielberg ganhèt l'Oscar del melhor director en 1993 per La lista de Schindler e en 1998 per Salvar lo soldat Ryan. Tres filmes de Spielberg, Jaws (1975), ET, l'extraterrèstre (1982), e Jurassic Park (1993), batèron los recòrds de dintrada.
Fondador de la societat de produccion Amblin Entertainment e cofondador dels estudios DreamWorks SKG, tanben creèt la Shoah Foundation Institute for Visual History and Education, amb l'objectiu de recolhir los testimònis de totes los subrevivents de la Shoah.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Spielberg grandissiá dins la banlèga de Haddonfield (Nova Jersey) e Scottsdale (Arizona). Foguèt totjorn enfachinat per l'industria del cinèma e ja mainat faguèt pagar dintradas per sos filmes ostalencs alara que sa sorre vendiá espets de milh. A 12 ans acabèt sa primièra produccion scenarizada e amb actors. Un an aprèp, a l'edat de 13 ans, Spielberg ganhèt un prèmi per un filme de guèrra de 40 minutas que portava lo títol de Escape to Nowhere. En 1963, a 16 ans, sa produccion de 140 minutas nomenada Firelight, que pus tard s'inspirèt per a realizar Close Encounters of the Third Kind (Encontras amb lo tresen tipe), foguèt presentada al teatre e qu'amb ela ganhèt 100 $.
Aprèp que foguèt refusat a las escòlas de cinèma tradicionalas, Spielberg dintrèt a la California State University de Long Beach per estudiar l'anglés. Obtenguèt un Bachelor of Arts en anglés e estudièt lo cinèma.
Començament de sa carrièra professionala[modificar | modificar la font]
Spielberg comencèt de se far remarcar per sas competéncias tecnicas e se fotgèt una reputacion. Dirigiguèt Joan Crawford dins l'episòdi The Eyes de la seria Night Gallery. Foguèt un dels tres episòdis pilòts d'aquela emission fantastica, jos la direccion de Rod Serling. Tanben dirigiguèt de serias nombrosas, subretot lo primièr episòdi de Colombo: Lo libre testimòni.
Produguèt Amblin', un filme de solament 24 minutas que lo faguèt lo director mai jove a obtenir un contracte amb l'estudio mai grand de Hollywood: Universal. Lo filme obtenguèt un prèst de 15 000 $ porgit per un amic. Amblin' ganhèt divèrses prèmis en diferents festivals e foguèt presentat al Festival de Cinèma d'Atlanta en 1969 e signèt un contracte de 7 ans per la division de la television. Aprèp aver passat 4 ans e aver dirigit una granda varietat de programas de television, dirigiguèt un filme a la television plen de suspens e nomenat Duèl, que foguèt aclamat tant per las criticas coma pel public. Finalament lo filme foguèt presentat als cinèmas.
En 1974, Spielberg optenguèt la realizacion de son primièr long metratge pel cinèma: Sugarland Express. Lo filme tracta d'una istòria vertadièra, conta l'aventura de dos marginalizats (interpretats per Goldie Hawn e William Atherton) e de son ostatge, perseguits per un desplegadament carnavalenc de policièrs e de jornalistas. Lo filme foguèt un fracàs total.
Jaws[modificar | modificar la font]
Pasmens, la meteissa annada, Spielberg dintrèt efectivament dins l'industria del cinèma amb Jaws. Ne faguent lo director lo mai celèbre e important del monde. Dins los burèls de sos productors de Sugarland Express, Spielberg trobèt un manuscrit portant lo títol de Jaws, que significa «maissa» en anglés. Tornant a l'ostal, devorèt lo libre e decidiguèt de ne far l'adaptacion cinematografica. Malgrat lo fracàs de son fime precedent capitèt a reünir un prèst de dotze milions de dolars. Reüniguèt d'actors pauc coneguts a l'epòca (Robert Shaw, Richard Dreyfuss, Roy Scheider), e lo rodatge poguèt enfin començar. Las anecdòtas de rodatge de Jaws son nombrosas e pauc bendisentas: un rodatge laboriós de cent cinquanta cinc jorns, un dels tres peis-cans mecanics foncionava pas tojorn fòrça ben (es perqué se vei pauc lo terrible animal al començament del filme), los tecnicians voliàn solament que lo projècte s'acabèsse, e lo meteis pels actors, e Spielberg el meteis foguèt descoratjat, los capricis de la meteorologia e de l'ocean emmalissent las causas. A la fin d'aquel rodatge laboriós, la paur de l'aiga qu'aviá Spielberg se transformèt en una fòbia vertadièra.
Mas contra tota esperança, lo filme obtenguèt un succès superant. De fach, per las primièras projeccions d'un filme, despassèt cent milions de dolars per aténher finalament dos cents seissanta milions. Grand admirador d'Alfred Hitchcock, utilizèt per Jaws un metòde de presa de vistas creada pel mèstre de Vertigo: lo triple zoom invertit (la camara recuola sus un ralh pendent un rapid zoom endavant).
Close Encounters of the Third Kind[modificar | modificar la font]
Aprèp lo succès de Jaws, Spielberg se lancèt dins un autre grand projècte, que somiava de realizar dempuèi longtemps. Se tracta d'una istòria d'extraterrèstres pacifics que desembarcan sus la Tèrra, per encontrar l'Òme. En 1977 dirigiguèt doncas Encontres de la tresena fasa, filme per que obtenguèt una nominacion a l'Oscar coma melhor director. Lo filme surfís sus l'onda de Star Wars, l'òbra es un succès comercial, lo public s'atropèla per veire aquel novèl filme de sciènciaficcion. Las interpretacions de Richard Dreyfuss e de François Truffaut, del qual Spielberg es admirador, venguèron culte.
Malgrat sos primièrs succèsses, Spielberg faguèt un fracas amb 1941, una comèdia sus la Segonda Guèrra Mondiala. Aprèp aquò se jonguèt amb son amic George Lucas per rodar Raiders of the Lost Ark (los cercaires de l'arca perdida), amb lo personatge de Indiana Jones jogat per Harrison Ford. Lo filme li donèt una autra nominacion a l'Oscar coma melhor director.
Tornant cap a la sciénciaficcion e l'exploracion de vida extratèrrestra, Spielberg dirigiguèt en 1982 ET, l'extratèrrestre, venguèt lo filme amb mai d'intrada del moment e un classic del cinèma, obtenguèt lo prèmi de la National Society of Film Critics coma melhor director e tanben de Los Angeles Film Critics Association Awards coma melhor director e melhor filme.
Primièrs filmes dramatics[modificar | modificar la font]
Aprèp aver dirigit las seguidas d'Indiana Jones (Indiana Jones e lo temple maudit i Indiana Jones e la darrièra crosada), Spielberg dirigiguèt La color porpra en 1985 en responsa a aqueles que pensavan que poiriá pas dirigir un drama, filme ont comença la carrièra d'Oprah Winfrey. Malgrat que foguèt pas un succès comercial, recebèt 11 nominacions als Oscar e obtenguèt lo prestigiós prèmi Irving G. Thalberg en 1987 e lo prèmi Directors Guild of America.
En 1987 rodèt L'Empèri del Sol, Always (Per totjorn) en 1989, e Hook (Capitan Gafet) en 1991, totes aqueles filmes sens grand succès.
En 1993 Spielberg suspren lo monde amb Jurassic Park, una istòria de dinosaures creats per manipulacion genetica, e amb un filme en omenatge a Oskar Schindler, La lista de Schindler. Amb la primièra ganhèt 100 milions de dolars en solament nòu jorns, amb la segonda obtenguèt l'Oscar del melhor filme e del melhor director.
En 1997 Spielberg tornèt la segonda partida de Jurassic Park, Lo monde perdut: Jurassic Park, e tanben dirigiguèt Amistad, per que recebèt una nominacion al Glòbe d'Aur pel melhor director.
En 1998, dirigiguèt Saving Private Ryan, un drama jogat per Tom Hanks e Matt Damon, e lausat per sos imatges realistas del prat batalhièr. Recebèt un autre Oscar coma melhor director.
En 2001 dirigiguèt Artificial Intelligence: AI, amb Jude Law e Haley Joel Osment, filme basat sus la possibilitat que los robòts pòscan èsser tan reals que poirián aver la capacitat de ressentir coma los umans. En 2002 salguèt Minority Report, amb Tom Cruise, un autre filme ont se mescla la tecnologia del futur e la fantasia, ont la polícia pòt arrestar las personas abans que cometan los crimes.
En 2002 dirigiguèt Catch Me if You Can, amb Leonardo DiCaprio e Tom Hanks, basada sus l'istòria vertadièra d'un òme que frauda e engana totes amb divèrsas personalitats.
En 2005, Spielberg totjorn tan prolific rodèt l'adaptacion de La guèrra dels mondes, òbra de H. G. Wells, amb Tom Cruise coma personatge principal, e Dakota Fanning coma sa filha. Lo filme faguèt miranda.
Lo 23 de decembre de 2005 del meteis an, rodèt son filme pus ambiciós, Munich, relata las accions d'un dels escadrons de la mòrt enviats pel govèrn d'Israelian per venjar los assassinats dels atlètas olimpics en 1972. Malgrat sas originas josievas, lo director temptèt de mantenir la neutralitat. Aquela decision li valguèt de criticas de la Comunitat Josieva dels Estats Units d'America. Eric Bana ten lo ròtle principal d'Avner, lo cap de l'escadron de la mòrt, e per Daniel Craig, que joguèt James Bond. Per aquel filme, foguèt nomenat al prèmi Glòbe d'Aur e de l'Acadèmia de Hollywood, al Oscar, coma melhor director; sens pasmens capitar.
Produccions[modificar | modificar la font]
Spielberg prodiguèt Poltergeist, Retorn cap al futur, The Flintstones, Casper, Men in Black, Deep Impact, per las mai conegudas.
Tanben produguèt de filmes d'animacion coma Tiny Toon Adventures e Animaniacs.
En mai de fondar sa pròpria productora (Amblin Entertainment), Spielberg fondèt DreamWorks SKG amb Jeffrey Katzenberg e David Geffen en 1994. Aquel estudio es responsable dels filmes coma American Beauty, Gladiator, Cast Away, Memòrias d'una geisha e lo fime d'animacion per ordenador Shrek, e mai.
Spielberg es tanben reconegut per sas accions de caritat per las organizacions de la Segonda Guèrra Mondiala e la Righteous Persons Foundation (que regropa divèrses projèctes josieus, especialament d'organizacions en memòria de l'Olocaust). Tanben fa partida de la Junta de Conselhièrs de l'Escola de Cinèma-Television de la Califòrnia State University.
Steven Spielberg es maridat amb l'actritz Cate Capshaw, que coneguèt pendent las audicions pel filme Indiana Jones e lo temple maudit.
Filmografia[modificar | modificar la font]
- 1959 - The Last Gun, direccion e montatge
- 1961:
- Escape to Nowhere, direccion, scenario e montatge
- Battle Squad, direccion, scenario e montatge
- 1964 - Firelight, direccion, scenario e montatge
- 1967 Slipstream, inacabada, direccion e scenario
- 1969:
- Amblin', direccion, scenario e montatge
- Night Gallery, fragment Eyes
- 1971:
- 1972 - Something Evil, direccion e distribucion
- 1973:
- Ace Eli and Rodger of the Skies, scenario
- Savage, direccion e montatge
- 1974 - The Sugarland Express, direccion e scenario
- 1975 - Jaws, direccion e distribucion (vòte)
- 1977 - Close Encounters of the Third Kind (Encontra amb lo tresen tipe), direccion e scenario
- 1978 - I Wanna Hold Your Hands, produccion
- 1979 - 1941, direccion
- 1980:
- Used Cars, produccion
- The Blues Brothers, distribucion
- 1981
-
- Continental Divide, produccion
- ''Raiders of the Lost Ark'', (A la recèrca de l'arca perduda) direccion
1982:
-
- E.T. The Extra-Terrestrial, (ET, l'extraterrèstre), direccion
- Poltergeist, direccion (pas mencionat dins los crèdits), produccion, scenario e montatge
- 1983 - Twilight Zone: The Movie, segonda istòria, direccion e produccion
- 1984:
- Gremlins, produccion e distribucion
- Indiana Jones e lo temple maudit (Indiana Jones and the Temple of Doom), direccion e distribucion
- 1985:
- The Goonies, produccion, scenario e montatge
- Retorn cap al futur (Back to the Future), produccion
- Amazing Stories, seria de TV, fins a 1987, produccion
- Lo jove Sherlock Holmes (Young Sherlock Holmes), produccion
- La color porpra (The Color Purple), direccion e produccion
- 1986:
- The Money Pit, produccion
- An American Tail, produccion
- 1987:
- Harry e los Hendersons (Harry and the Hendersons), produccion
- Innerspace, produccion
- Three O'Clock High, produccion
- Batteries not Included, produccion
- L'Emperi del Solelh (Empire of the Sun), direccion e produccion
- 1988:
- Who Framed Roger Rabbit?, produccion
- The Land Before Time, produccion
- 1989:
- Tummy Trouble, cort, produccion
- Dad, produccion
- Retorn cap al futur 2 (Back to the Future Part II), produccion
- Indiana Jones a l'ultima crosada (Indiana Jones and the Last Crusade)
- Always, direccion e produccion
- 1990:
- Joe contra lo volcan (Joe Versus the Volcano), produccion
- Yume, produccion
- Retorn cap al futur 3 (Back to the Future Part III), produccion
- Roller Coaster Rabbit, cort, produccion
- Gremlins 2: La novèla generacion (Gremlins 2: The New Batch), produccion
- Aracnofobia (Arachnophobia), produccion
- Tiny Toon Adventures, seria de TV, fins a 1992, produccion
- 1991:
- An American Tail: Fievel Goes West, produccion
- A Wish for Things That Work, sèrie de TV, produccion
- Hook, direccion
- 1992:
- It's A Wonderful Tiny Toons Christmas Special, produccion
- Tiny Toon Adventures: How I Spent My Vacation, produccion
- The Plucky Duck Show, seria de TV, produccion
- 1993:
-
- Jurassic Park, direccion e produccion
-
- La lista de Schindler (Schindler's List), direccion e produccion
- 1994:
- Tiny Toon Adventures: Spring Break Special, produccion
- Els Picapedra (The Flintstones), produccion
- Yakko's World: An Animaniacs Singalong, produccion
- Tiny Toons Spring Break, produccion
- I'm Mad, produccion
- ER, seria de TV, produccion
- 1995:
- 1996:
- Survivors of the Holocaust, documentari per la a TV, produccion
- High Incident, seria de TV, fins a 1997, produccion
- Twister, produccion
- The Best of Roger Rabbit, produccion
- 1997:
- Men in Black, produccion
- The Lost Children of Berlin, produccion
- El monde perdut: Parc Juràssic (The Lost World: Jurassic Park), direccion e distribucion
- Amistad, direccion e produccion
- 1998:
- Deep Impact, produccion
- The Mask of Zorro, produccion
- The Last Days, documentari, produccion
- Toonsylvania, seria de TV, fins a 2000, produccion
- Pinky, Elmyra & the Brain, seria de TV, produccion
- Saving Private Ryan, direccion e produccion
- 1999:
- The Haunting, produccion
- The Unfinished Journey, cort documentari
- 2000:
- A Holocaust Szemei, documentari, produccion
- Shooting War, produccion e montatge
- 2001:
- Semper Fi, produccion
- Shrek, produccion
- Evolucion (Evolution), produccion
- Parc Jurassic III, Jurassic Park III, produccion
- Band of Brothers, mini seria de TV, produccion
- We Stand Alone Together, documentari, produccion
- Vanilla Sky, distribucion
- Artificial Intelligence: A.I., direccion, produccion e scenario.
- 2002:
- Broken Silence, mini seria documentària de TV, produccion
- Price for Peace, documentari, produccion
- Men in Black II, produccion
- Taken, mini seria de TV, produccion
-
- Minority Report, direccion
- Catch Me if You Can, direccion e produccion
- 2003 - Burma Bridge Busters, documentari, produccion
- 2004:
- Voices from the List, documentari, produccion
- The Terminal, direccion e produccion
- 2005:
- La guèrra dels mondes (War of the Worlds), direccion
- Munich direccion e produccion
- Memòrias d'una geisha (Memoirs of a Geisha), produccion
- 2006:
- Monster House, produccion
- Flags of Our Fathers, produccion
- Cartes des d'Iwo Jima, produccion
- 2007:
- Transformers, produccion
- On The Lot, programa de TV per cineastas, produccion
- 2008:
- Indiana Jones e lo reialme del crane de cristal]] (Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull), direccion
- Eagle Eye produccion
- 2009:
- The Trial of the Chicago 7, produccion
- Transformers: Revenge of the Fallen, produccion
- 2011:
- Lincoln, produccion
- When Worlds Collide, produccion
- Jurassic Park IV, produccion
- The Adventures of Tintin: Secret of the Unicorn, direccion e produccion
- Interstellar, produccion
- Old Boy, produccion
Prèmis[modificar | modificar la font]
Oscars[modificar | modificar la font]
Glòbes d'Aur[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Joseph McBride, Steven Spielberg, ed Faber and Faber, 1997 ISBN 0571191770 p37
- ↑ [http://www.forbes.com/lists/2007/10/07billionaires_Steven-Spielberg_4XKR.html}Steven Spielberg ranks 287 on The World's Billionaires 2007
- ↑ [1] The 50 most influential baby boomers: Top 10
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Senses of cinema: Steven Spielberg
- Steven Spielberg Bibliography (via UC Berkeley)
- Web oficial de Dreamworks
- Survivors of the Shoah Visual History Foundation (founded by Spielberg)
- Time 100: Steven Spielberg
- They Shoot Pictures, Don't They?
- Spielberg at 60 - Empire
- Fansite and forum "Playmountain", the successor of "Spielbergfilms"


text:
821
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 821 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Adopcion d'una politica iconoclasta mai pus moderada qu'aquela de sei predecessors, per l'emperaire novèu Miquèu II Psellos. Dins lo corrent de l'annada, començament de la revòuta dau generau Tòmas l'Eslau per de rasons mau conegudas. Gràcias a sa reputacion, obtenguèt lo sostèn d'unei regions d'Anatolia onte Miquèu èra quasi desconegut. Son movement s'estendèt rapidament e franc dei themas deis Opsikion e deis Armeniacs, tota Anatolia passèt sota son contraròtle. De mai, negocièt un sostèn deis Abassidas — que sei fòrças èran blocadas dins la region fòrça agitada de Korasan — que li permetèron d'anar a Antiòquia èstre coronat emperaire per lo patriarcat de la vila. De son caire, Miquèu moderèt encara sa politica religiosa e demeniguèt lei regions dins lei themas anatolians encara fidèus.
Dins lo corrent de l'estiu, Tòmas reüniguèt sa flòta per atacar dirèctament Constantinòple defenduda per la flòta e la garda imperialas. Pasmens, au contrari dei províncias, leis unitats militaras e leis abitants de la capitala èran fòrça fidèus a Miquèu e opausèron una resisténcia acarnada ais assauts tant terrèstres que maritims. Au començament de l'ivèrn, lei condicions climaticas venguèron marridas, especialament per la flòta, e lei fòrças de Tòmas se retirèron fins a la prima seguenta.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Nominacion dau generau Tahir ibn Husayn coma governador de Khorasan per lo califa Al-Mamun. Aquò èra un remerciament per lei victòrias importantas dau generau dempuei lo començament dau rèine.


text:
Diemeringen
Diemeringen en alemannisch (Diemeringen en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Diemeringen A situat en la vallée de la Eichel en Alsace bossue. La municipalitat fa partida del Parc natural regional dels Vòges del Nòrd.
Lo bourg a situat a Unitat|9|km}} de Sarre-Union, a Unitat|10|km {{}} de Drulingen, a Unitat|14|km {{}} de Rohrbach-lès-Bitche, a Unitat|26|km {{}} de Sarreguemines e a Unitat|30|km {{}} de Ingwiller.
La municipalitat es desservie per la parca de Diemeringen situada sus la linha de Estrasburg a Sarreguemines.
Lo échangeur no 43 del A 4 es Modèl:A Unitat del pòble.
Diemeringen est située dans la vallée de l'Eichel en Alsace bossue. La commune fait partie du Parc naturel régional des Vosges du Nord.
Le bourg est situé à 9 km de Sarre-Union, à 10 km de Drulingen, à 14 km de Rohrbach-lès-Bitche, à 26 km de Sarreguemines et à 30 km d'Ingwiller.
La commune est desservie par la gare de Diemeringen située sur la ligne de Strasbourg à Sarreguemines.
L'échangeur Modèl:Numéro43 de l'A 4 est à 8 km du village.