text:
Wikipèdia:Presa de decision/Nom del projècte Wikipèdia bis
Error: No pot estar buit l'atribut
name dels indicadors d'estat de la pàgina.
Lo vòte es tancat! Es pas mai possible de votar!
Somari
Resultats
Introduccion
En seguida del messatge de KekoDActyluS dins La tavèrna, la discussion sul nom del projècte occitan es relançada! Un consensús ben clar es sortit de la votacion precedenta: "Oiquipedià" es un francisme, es pas occitan. Mas cal doncas decidir d'un nom alternatiu ! Ai fach la triada dins la proposicion qu'an pas agradat al vòte precedent (ai levat: "Oiquipèdia", "Oiquipedia" e "Viquipèdia"...). Ai daissat las criticas de la darrièra discussion! Demòran quatre possibilitats...
Sistèma de vòte
Dins la fasa de « Debat e proposicion », cadun pòt discutir las diferentas proposicions e prepausar a lors autors de modificacions e/o prepausar el-meteis una proposicion originala. Per limitar lo nombre de proposicions de sometre al vòte, ensajatz lo mai possible de discutir amb los autors per portar las modificacions que vos semblan necessàrias.
Pòdon participar al vòte
Los critèris per poder participar al vòte son :
- D'aver un compte utilizaire sul Wikipèdia occitan dempuèi lo 23 de junh de 2006, velha de la dobertura de la presa de decision ;
- D'acceptar que son adreça IP siá comparada a la d'autres votants en cas de litigi.
Sistèma de vòte
lo sistèma de vòte es susceptible de cambiar se lo nombre de proposicions es inferior a 3
Cada votant pòt votar per, contra o neutre per caduna de las proposicions. Las doas proposicions acampant lo melhor rapòrt per/contra amb necessàriament un minimom de 6 vòtes per seràn conservadas per un segond torn. A l'ocasion d'aqueste segond torn, serà validada la proposicion acampant lo melhor rapòrt per/contra a la condicion que lo nombre de per siá superior al nombre de contra+neutre. Se cap de las proposicions verifica pas aquesta condicion, la presa de decision es anullada e lo statu quo preval.
Proposicion 1
Oiquipèdia
Arguments
-Donat que se ditz "Occitània", "Enciclopèdia", "Aquitània", es probable que se deuriá dire "Oiquipèdia"... Cedric31 6 d'abril 2006 à 13:45 (UTC)
- La fin del mot es '-pèdia' coma dins lo mot occitan normal 'enciclopèdia'. L'accent tonic sus -pè- es plan atestat; s'explica per l'accent d'origina en grèc 'egkyklopaídeia' e mai per la tendéncia majoritària de las lengas romanicas. Domergue Sumien (sòci del CLO e del Gidilòc)
- Cresi qu'es la forma mai simpla e mai Occitana. Un detalhòt, aquesta alternativa conven, mas a la condicion que lo mòt "Enciclopèdia" aguèsse un accent... Cedric31 24 jun 2006 à 18:46 (UTC)
- Aprèp reflexion e aprèp aver legit los arguments dels autres contributors, es verai qu'es benlèu un pauc extrèm de voler revirar "wiki". Cedric31 3 jul 2006 à 17:45 (UTC)
Vòte
- Vivarés 3 jul 2006 à 13:49 (UTC)
- --Gavach 3 jul 2006 à 16:44 (UTC)
- --Pasha 4 jul 2006 à 12:39 (UTC)
- --Manu bcn 4 jul 2006 à 22:22 (UTC)
- Cedric31 3 jul 2006 à 17:45 (UTC)
Proposicion 2
Wikipèdia
Arguments
- A la còla "Wikipèdia", podètz transmetre aqueste messatge se volètz. Segon los critèris del Conselh de la Lenga Occitana: La primièra part del mot ven del mot hawaiian 'wiki'. Se pòt gardar aquela ortografia d'origina en occitan, coma en catalan e coma dins totas las lengas romanicas. Donc 'Wikipèdia' seriá la forma mai desirabla en occitan. Es pas necessari d'occitanizar la grafia de 'Wiki-'. Domergue Sumien (sòci del CLO e del Gidilòc)
Existisson de normas d'accentuacion de l'occitan, e Wikipèdia es pus francés que occitan. Vos imaginatz aquò) "Wikipédie, l'encyclopédie libre". Es charnegós de veire! Tanpauc cau "occitanizar" lo mòt wiki-.
KekoDActyluS 2 jul 2006 à 17:23 (UTC)
Vòte
- Vivarés 3 jul 2006 à 13:49 (UTC)
- --Gavach 3 jul 2006 à 16:42 (UTC)
- Cedric31 3 jul 2006 à 17:38 (UTC)
- --Pasha 4 jul 2006 à 12:39 (UTC)
- KekoDActyluS 4 jul 2006 à 15:34 (UTC)
- --Manu bcn 4 jul 2006 à 22:24 (UTC)
Proposicion 3
Oïquipèdia
Arguments
-S'òm vòl occitanizar fòrt e mòrt, per transcriure la sequéncia [wi], cal escriure 'Oïquipèdia' amb un trèma sus 'ï'. Cal ramentar que l'ortografia de l'occitan destria ben: - 'oï' prononciat [wi], ex. 'Loïsa, oïstití' - 'oi' prononciat [uj], ex. 'roire, boita'. La forma melhora en occitan: - Wikipèdia [wiki'pEDjO] Domergue Sumien (sòci del CLO e del Gidilòc)
- Del punt de vist fonetic, sona melhor que las autras formas! Cedric31 11 d'abril 2006 à 20:52 (UTC)
-Vivarés 15 d'abril 2006 à 10:45 (UTC)
- Lo diftong creissent [wi] (francés "oui", anglés "whisky") sembla pas atestat en occitan (ni en catalan, a despart de quauquei mots sabents coma "aqüífer", "lingüista": "whisky" i es utilisat en grafia anglesa, e "ruïna" nòta un mot sensa diftong, de 3 sillabas : [ru-i-na], e non pas [rwi-na]).
- Sabi ben qu'una grafia es una convencion ; mai vesi ges d'exemple de mot "indigèna" en occitan onte lo grafèma "o" serviriá a notar la semivocala [w] puslèu que la vocala [u] (alfabet fonetic internacionau). Contràriament a çò qu'es dich çai-subre, "Loïsa" o "roïna" son, coma lo mot catalan "ruïna", de mots de 3 sillabas, e "o" i nòta la vocala [u], pas la semivocala [w].
- La notacion " ï " sèrve a indicar un iat ; doncas " oï " pòt pas notar autra causa que [ui] (doas sillabas).
- De voler occitanizar lei mots estrangiers coma "whisky", etc. amb " oï " donariá de prononciacions curiosas : cf. "Oïquipèdia" prononciat [uikiˈpɛdjɔ], valent a dire "O-i-qui-pè-dia" en 5 sillabas...
- Lei lengas romanicas (italian, catalan, castilhan per çò que conoissi lo mai) adaptan quauquei mots començant par "w", per exemple "vagone, vagó, vagón" ; mai en generau, escrivon aquelei mots dins sa grafia d'origina : "watt", "whisky"....
- Vesi gaire l'interès de se singularisar. E aprofiechi l'ocasion per dire que lei lengas que vèni de citar utilisan "web", "wifi"... ; de notar "oeb" (e benlèu "oïfí" ?) me sembla pas tanpauc una bòna idèa. I a de mots que s'escrivon parier dins la màger part dei lengas.
- En conclusion, siáu pas d'acòrdi per "Oïquipèdia". Mai "Wikipèdia" (o simplament "Wikipedia") sembla acceptable.
- (Anonim) Vivarés a razon. "oï" se legis en doas silabas. La diftonga /wi/ eisistis pas en occitan. S'engana sobre un detalh: se dis "roïna".
- Pensi que lo contributor anonim m'a mau legit a prepaus de "roïna": es precisament çò que disi. Vivarés 2 jul 2006 à 18:36 (UTC)
Vòte
- Vivarés 3 jul 2006 à 13:49 (UTC)
- --Gavach 3 jul 2006 à 16:43 (UTC)
- Cedric31 3 jul 2006 à 17:37 (UTC)
- --Pasha 4 jul 2006 à 12:39 (UTC)
Proposicion 4
Wikipedia
Arguments
Es un nom pròpi estrangièr, coma Google, Microsoft, FireFox...
Los projectes dins las lengas o dialectes latins seguents utilizan lo mot Wikipedia e daus còps un segond mot : italian, romanes, espanhòu, galhec, napolitan, valon, sicilian, còrs, aragones, piemontes, judeo-espanhòu, moldavian, lombard, sarde, venecian, retoromanic, ligur, aromanes. Alaidonc, i a 67% daus projectes romanics qu'utilizan lo mot Wikipedia.--Pasha 4 jul 2006 à 12:39 (UTC)
Totas los projèctes an de noms adaptat a la grafia de la lenga! Sembla logic que siá la meteissa causa pel nòstre... Cedric31 15 d'abril 2006 à 17:00 (UTC)
Me sembla que sens l'accent sus la "e" de Wikipedia, la prononciacion risca d'èsser aleatòria...
Cedric31 3 jul 2006 à 17:45 (UTC)
Vòte
- Cedric31 3 jul 2006 à 17:45 (UTC)


c: text/html

text:
Domeni de primièr nivèl
Sus Internet, un domeni de primièr nivèl correspond a la darrièra part d'un nom de domeni, la mai a drecha del nom. Per exemple, dins oc.wikipedia.org, lo domeni de primièr nivèl es .org. Los domenis de primièr nivèl son de tres tipes:
- ligats a un territòri, estat o dependéncia, qu'es generalament present dins la lista dels còdes de doás letras de la nòrma ISO 3166-1 - per exemple .eu per l’Union Europèa
- generics (correspondent a una activitat, una vila, un espaci cultural...) - per exemple .cat per la cultura catalana
- d'assag (que servisson per de verificacions) - per exemple .test
Dempuèi 2010, i a tanben de noms de domenis nacionals dins lor grafia pròpria (aràbia, chinesa...). Per exemple .ykp per Ucraïna.
En 2013 se generalizan los domenis generics (d'una lista limitada a 22 a mai de 1000) e apareisson d'unes dels caractèrs non latins atanben (per exemple .游戏, jòcs, en chinés).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ua aplicacion entà apréner lo bassa
Ua franco-cameronesa que lança ua aplicacion entà reprénger la soa lenga e la soa memòria d'Africa.
Au mes de junh passat, Stéphie-Rose Nyot Nyot qu'a aviat « Je parle le bassa 2.0 ». L'aplicacion qu'ei en bona posicion au demiei de las autas creadas tà l'aprenedissatge de las lengas africanas.
L'aplicacion que s'adreça aus bassafònes mes tanben aus non-bassafònes. Un 50nat de cors de lenga dab exercicis d'aplicacion en anglés e en francés que son a disposicion. Un vintenat de tèmas qu'existeishen (conjugason, gramatica, vocabulari, vita vitanta, etc.) e a la fin de l'exercici, l'utilizator qu'a ua nòta entà conéisher lo son nivèu.
Questionada peu jornau afrique.lepoint.fr, Stéphie-Rose Nyot Nyot que's hidè sus çò qui la possè a crear aquesta aplicacion : « après estar estada demorada cinc ans luenh de la familha, enter autes au Ganà, en Anglatèrra puish au Canadà, qu'ei en 2013 que soi tornada tà París per un estagi au près de l'UNESCO au demiei deu programa Mémoire du monde e deu département Education Pour Tous. Pendent aqueth periòde, que'm soi tornada installar en çò de la familha on parlan en bassa. Dab ua cèrta destressa, qu'èi realizat que m'èri perdut ua partida de la mea compreneson de la lenga bassa per manca d'escota. Fin finau, n'avi pas jamei sabut m'exprimir corrèctament en bassa, mes qu'avi tostemps comprés mots e frasas… […] Que soi tostemps estada interessada per la diversitat culturau, las lengas deu monde e la comunicacion digitau, qu'èi decidit, après mantuas recèrcas sus la lenga, d'aviar la pagina Facebook en 2013 dab l'ajuda deus pairs e de perpausar un metòde ludic, colorat, modèrne e creatiu ».
« Je parle le bassa 2.0 » qu'estó creat arron ua campanha de finançament participatiu en mai de 2016. Puish, tot que s'ei encadenat, l'aplicacion e la creacion deu site web (www.jeparlelebassa2point0.com). L'aplicacion pas qu'accessibla sus Androïd peu moment, que recebó lo prèmi deu projècte d'aprenedissatge digitau lo mei bon en Cameron.
- Publicat dens International


text:
« Buve a la font,
Ublidant que pòrte dau roge a las pòtas ».
Chiyo-ni
Lu NaHaiWriMo será tost ‘ribat e nos fau prener lu chamin daus ancians per lu segre de la lutz de lur trabalh. Justadament, son mai d’un còp los ancians que son citats e ratacitats, adonc un libre sus las femnas, las anciannas e las jòunas, qu’escriven daus haiku ; la linga japonesa balha pas lu genre coma la nòstra, laidonc, ente disem « trobador – trabaritz » o « poëta – poëtessa0 », los japones disen « haijin – haijin ».
Un bilhet tirat de l’avant-dire dau libre, ‘na revirada daus Dominique Chipot & Makoto Kemmoku.
De que dire dau haiku que fuguet pas d’enquera dich tan los teoricians e los autors ne’n negressiten de pajas. De que dire sans màs rapeler que lu haiku es pas ‘na flor perduda dins una prada per far la sauvagina, es un aubre que fau far ‘tenci’ de lu manhar docament, qua’iment totemps per lu visar frutjar.
Las raiças prenen dins la poësia classica japonesa, lu waka (o tanka ne’n defòra dau Japon), poësia corta de 31 sillabas (eisemple aquí (>lm)) composat d’un distique de 14 sillabas (7 mai 7) que fai reponsa au tercet de 17 sillabas (sus un ritme de 5, 7, 5 sillabas). L’autor usa dau tercet per far la lumièra sus la natura, son esmai es conhada dins lu distique.
De las raiças solidas, grandas, per sostener la branchilhada bela daus haiku, an mestier d’una tronça, per lu còp, simbolisat per Bashō (1644-1694), lu qu’imposet la simplicitat, la fòrça d’aquò qu’es pas dich e l’impermanença1 dins los haiku.
Desempuei Bashō i a doas grandas rotas, l’una, quilhada a la natura, l’autra que charcha pas a tornar ad imitar la realitat. Mas ‘quelas doas rotas son pas las solas branchas de flurir.
Dins totas aquelas flors, i a las de las femnas. Las son pas las conegudas perque la societat dau Japon eriá (e es d’enquera) dominada per los masles.
Quau que siàia, las femnas erián presentas dins l’escritura, des la prumiera antologia imperiala (lu « Manyōshu », ne’n 785), manta damas de cort erián nommadas. Sens obludar que l’una de las prumieras romanciera au monde es Murasaki Shikibu (beleu 978 – 1014), coneguda per son òbra « lu Dich dau Genji », mas egalament per estre poëtessa.
Que Chigetsu Kawai (~1640-1718) e Chyo-ni (1703-1775) ‘guessen pogudas estre reconegudas coma poëtessa dins lur temps, ne’n dich long sus la qualitat de lur haiku.
‘Quò es apres la seconda guerra mondiala que las haijin japonesas pogueten estre reconegudas. Aüei i a mesma de las femnas coma Kazuko Nishimura per ne segre ni mestre, ni sisteme.
Vòle pas revirar aquí tot lu libre, màs quauques bocins :
Midorijo Abé (1886-1980)
Aime ma vita
Coma aime
Las rosas.
Shizunijo Takeshita (1887-1951)
Maugrat
La revolta daus farmiers
Lu riz madura.
Takajo Mitsuhashi (1899-1972)
La chançon
De mile greus
Un sòu chanta faus.
Aya Shōbu (1924-2005)
Prumiers jorns d’estiu
Las aisselas peludas
D’una jouna obriera.
Amari Ōki (1941- )
Mon amic recep sa ben aimada
E me, la damanda daus impòsts.
Plueia sus l’erba2.
Haiku de la bomba atomica – 1945, de Masako Kawakami
Balhe lu teton,
Brutlat per la bomba A,
A mon goiasson, brutlat s’etot.
e un de Ishi Funazu
Ma sor, morta brutlada,
Ten totjorn a la man
Son ombrela colorada.
E dos « modernes » per ‘chabat ‘queu bilhet :
Michiko Kaï (1960- )
Enfialant
Mas malinas de banh
‘Na flor s’espanís.
Ayaka Satō (1985-
Au mitan daus perfums
Daus oliviers
La nuech negra.
L’eimatge es tirat d’un blòg (>fr) dau Monde©
___
Tots los noms japonais son estats mes coma ne’n occident, es de dire pitit nom-nom. Los haiku son revirats dau frances, EDR !
0 poëtessa mas fessas, per gardar lu meschaënt galicisme.
1 l’impermanença es ‘na noci’ granda dins lu boddisme, mai-que-mai dins un païs ente los tremblaments de terre de bana coma los tsunami poden decidar de vòstra vita.
2 « Pluie sur les tussilages », lu tussilatges es ‘n’erba vivaça, mai de las flors jaunas que son un remedí.
____
Eu torna, lu mes daus haïku, lu NaHaiWriMo, ujan dins la linga occitana maitot. Lu temps d’una mesada, vos fau escrire d’aquilhs pitits poëmas sus ‘quò que vos passa per la testa, o sus ‘na tematica coma iò fan los-las haïjin de França ; perpause d’alhor de segre los mòts que lur site fbq balhará per los e las que troban pas l’inspiraci’…
fau eïperar febrier de 2014, e i a res de ganhar.
WordPress:
J'aime chargement…


text:
La Corrída mata un buòu, es sancierament contrari a la cultura occitana, de Gasconha a Provènça.
L’introduccion de l’espanholista corrída es estada dins los parçans qu’i aviá jà la corsa lanesa o camarguesa en plaça. Es una question de mercat suplementari pel vendeire de buòu, es economic e jamai cultural. S’amagar darrièr lo cultural es una ipocrisia culturala francesa de mai, un mercat-Estat-nacion França.
Introdusida per d’immigrats rics espanhòls per Tolosa, borgeses mai que tot, es devengut un mercat suplementari per mantunes proprietaris de manadas, contra la cultura locala, de Gasconha a Provènça, e per trapar un ligam nacionalista francés per assimilar Occitània, e per engana culturala, lor far saber que l’immigrat pòrta moneda (un vaccin contra las pensadas que vesèm ara, contra los immigrats, li trobar una utilitat dinerièra), efectivament la corrída pòrta moneda... Zo podèm legir sul site Internet del jornal Sud-Ouest, lo meteis jorn. Es lo meteis jornal, redactor en linha, que refusa los comentaris (veire un bilhet precedent) en lenga occitana, donc interdira una lenga es interdire sa cultura...
Puèi d’aquestes mèdias locals, de La Provence, Midi Libre, La Marseillaise, L’Indépendant, Vaucluse Matin, La Dépêche, Sud-Ouest, etc, son totes ligats economicament al sistèma del mercat corrída, un engana pel pòble occitan, el qu’es pacific de civilizacion.
L’arribada de la patrimonializacion del Frederic Mitterrand es ligat a sa visita a Nimes, aquestes jorns… Aquel que refusa una lei sobre las lengas de França, malgrat las demanda d’un ensemble de deputats supausats republicans ; un ministre de la cultura que refusa una lei sobre las lengas diferentas de la lenga del rei-president, es contra la cultura portada per aquestas lengas, contra la diversitat culturala e lingüistica. E donc dins la meteissa filosofia, la corrída se transforma en instrument per matar la cultura occitana qu’ela refusa de destrusir lo monde animal ambe las corsas gascona e provençala.
La Corrída es un espanholisme a res de veire ambe l’occitanisme.
Donc contrariament a las protestacions dels anti-corrídas, sovent marginalizats car pauc ligats als territòris ont vívon, e sovent nacional-expansionista francés (an jamai fait un rapòrt entre la lenga e la cultura occitana), soi d’accòrd per aquesta patrimonalizacion francesa : soi pas francés.
Soi pas Francés, alara pòdon èstre espanholista e matador, los Franceses, es pas una glòria de matar un buòu d’aquesta manièra, es puslèu vergonhós, e vergonhós es tanben d’anar veire aiçò, e de pagar car per zo veire. França s'es sempre fabricada sobre la violéncia, per militarisme, lo mercantelisme d’una casta, alara un espanholisme violent pòt èstre francés, m'en trufi.
Soi pas francés, e de causida politica d’aqueste escantilh me fan pensar de mai en mai luènh del ligam ambe la cultura francesa e de sa lenga.
De tot biais, l’inscripcion de las lengas de França dins la Constitucion a agut cap de rebats politics concrets per l’Estat francés. Alara las causas francesas son per me, republicana o reiala, d’una inutilitat sense cap de limit, sobretot quora venon dels ministèris parisencs.
-°-
Qu’es aquò la cultura ? Un exemple en Bretanha…
Aital soi de mai en mai independentista, gràcia al Frederic Mitterrand, un ancionalista que se vòl pas èstre, mas que practica gradament.
-°-
* Corrída =/= Corrida … prononciacion occitana es diferenta, primièr es [corrida] e lo segond es [corridoe], que una corsa a pè – me sembla important d’o far saber ; l’accent tònic adapta en occitan la grafia occitana pels mots estrangièrs, la Corrída es un mot espanhòl, foran al sistèma occitan donc.
-°-
Vaquí un programa de France Culture, enfin utile per destriar la nacionalitat e la ciutadanetat. Es un programa sapient qu’entendrèm pas ambe los filosòfes nacionalistas franceses que son sobre la meteissa grasilha de programa de France Culture lo dissabte maitin.


text:
La dinamica economia de Turquia es una barreja d'un sector agricòla tradicional, que representa 35% dels emplecs, e una industria modèrna. Lo país a un sector privat fòrt e en desvolopament rapid; totun l'estat a una fòrta participacion dins l'industria basica, las bancas, lo transpòrt e las telecomunicacions[1].
Lo principal sector industrial es lo textil e de vestiari, que representa 1/3 dels emplecs industrials. Lo sector afronta la concurréncia internacionala e los sistèmas de quòtas. Malgrat aiçò, d'autres sectors, coma lo de l'automobila e lo de l'electronica, cresquèron en importància dins las exportacions turcas[1].


text:
Unitat d’Aran demane pes publicacions deth Conselh Generau d’Aran
Hè dejà temps qu’Unitat d’Aran ven mostrant era sua preocupacion pera manca de projècte e de planificacion qu’eth departament de cultura e politica lingüistica deth Conselh Generau, governat per Convergéncia, a demostrat d’ençà der inici dera legislatura, en mai de 2011. Ua preocupacion que se hè encara mès grana en comprovar qu’es unics libres en format papèr publicadi per aguest departament an coma coautor ath propri responsable der airau de cultura deth Conselh Generau d’Aran.


text:
Dissabte, 24.3.2018 03h00
O: "Perqué pòdi pas pus escriure sus la politica occitana?"
Mon identitat, mas benlèu coma tota identitat es complèxa. Disi per badinar que soi tròp protestant per èsser un còrs vertadièr, tròp còrs per èsser un occitan vertadièr e tròp occitan per èsser un catalan vertadièr. E coma m'es impossible de me sentir francés, que soi?
De politica còrsa e de politica catalana, ne poiriái parlar d'oradas. Lo conflicte catalanoespanhòl interèssa tota Euròpa, e fa qualques jorns mos compatriòtas còrses del collectiu Parlemu Corsu faguèron una accion de protèsta a la prefectura de Corsega per defendre l'oficializacion de la lenga insulara. Los unes luchan per la lenga e l'autonomia, los autres per la republica e la fin de l'opression espanhòla. Son de combats apassionants.
E nosautres? Lucham fòrça tanben. Per saber se cal escriure Occitània o Occitania, per decidir qual deu aver autoritat sus la nòrma de l'occitan, per causir entre Calandreta e l'ensenhament public. D'unes vòlon una independéncia d'Occitània, d'autres pensan que Robèrt Lafont jamai non parlèt de nacion occitana, d'autres defendon totes los pòbles baste que jamai non siam un.
Mas los occitans se'n trufan. Cantan La Marseillaise, vòtan Front Nacional o La Republica en marcha. O signan de peticions per salvar una lenga en perilh: lo francés.
Mas qual lor pòt recastenar aquò? Revendicam nieus pas lo pòble occitan, ni mai sèm capables de far front comun per revendicar ensems nòstres dreches de parlants de lenga occitan, ni un ensenhament decent pertot.
De còps, senti de nostalgia per l'epòca ont, a Montpelhièr, una còla d'amics somiàvem la libertat d'Occitània. Ara sèm esparpalhats perque caliá viure e trabalhar endacòm mai, e d'incomprenesons, que la distància geografica a favoridas, nos an desseparats.
La politica occitana m'entristís, e coma ai tròp legit Spinoza per desconéisser que la tristesa es una passion que nos afeblís, ara parlarai de quicòm mai.
O demostratz-me qu'ai tòrt.
Jo no puc parlar per Occitània, però com a lluitador del Sud que soc, us dic que defallir mai, els occitans teniu molt al vostre darrera que no us permet defallir, no ho feu, si al Sud ens la juguen no esperem mes del Nord, si mireu al vostre voltant veureu un País meravellós, no val la pena lluitar i no rendir-se!?
Occitània es preciós i la seva gent magnífica, no defallireu mai!
Visca la Terra...Lliure!
L'Ernest, "El Tàrrega".
Es pas solament l'occitanism politic qu'es mort, mas l'occitanism tot cort !! Levat benleu al Jornalet, virtualament.
I a pas a l'ora d'ara d'occitanisme politic al nivèl de çò que se podrià esperar de la "granda" Occitània. Pr'aquò i a un fum de monde dins la "francofonia" que son per la diversitat e la salvagarda de la langue d'òc...Avèm comprès qu'ambe lo governament actual se passarà ren de mai e qu'al revèrs risca fòrt de demesir encara mai la placa estequida balhava als occitans . Ièu ai decidit d'o prene "cool" . Me disi:
-es sonque la lenga que definìs una cultura?
-un còp mòrt... Legir la seguida
#9 As bravament rason, l'òme ! Te mandi lo salut coral e frairenal d'un lengadocian que sostendrà totjorn d'a fons la diversitat dialectala de l'occitan e de totas las lengas, capon de Dieu !
#4 Emb vòstre escrich, n'am aquí un brave mespretz de classa (sens los patejants, e mai sián penibles daus còps - cf. article de Laurenç Revest de l'i a doas setmanas -, auriatz pas deguna linga autra auei en Occitània, la question linguistica se paurariá mesma pas), afen, entau qu'es dich, n'i a donc qu'aimarián mai que la linga "eiretada" (sabe pas çò qu'es, l'i a una linga o ne'n i a pas, punch!) siá fin mòrta per qu'enfin un occitan a basa sud-lengadociana puesche raiar de perto... Legir la seguida
(respondo a l'enquadrat jaune, car la question de l'occitanisme politic me mentira tròp luenh). Bon, d'acòrdi, es pas indispensable de revirar la comtesse en vivarò-aupenc per tot lo monde. Mas las remarcas de Gerard Baile demòran. E sobretot, ne'n chal acabar amb lo mite de la coinè medievala. Lo fach que la divergéncia dialectala medievala sieie mendra qu'encuèi empacha pas qu'exista ja, e que se pòt identifiar a la gròssa çò qu'es limosin, aurvenhàs, gascon, catalan, vivaro-aupen... Legir la seguida
Me demandi se de'm primièr, la crisi de l'occitanisma politic es pas simplament ligada au fèit que los quite medias occitans, a l'imatge deus medias franchimands, parlan pas jamès de çò que fan los partis / moviments politics occitans... Me soveni pas per exemple aver legit endacòm dins "Jornalet" una evocacion de la candidatura de Grosclaude (Partit Occitan) a las legislativas de 2017... Nada evocacion d'alhor de diguns, quin partit occitanista que sia, quina eleccion recenta que sia (de... Legir la seguida
#5 Òu, l'Errico Malatesta, te cal pas somniar tròp tanpauc ! Escrives que “Una societat umana conten gents mailèu egoïstas que non pas generosas, e gents mailèu generosas que non pas egoïstas. Las egoïstas tròban mièlhs son compte del costat de la dreita, e las generosas del costat de l'esquèrra".
Te cal èsser prudent, plan mai prudent. Losque dises a esquèrra, creses a de bon que totes son generoses, o que simplament cridan a la generositat que los fariá mens paures ? N'aver so... Legir la seguida
#1 Vòstre prepaus es plan polit, mas malauteja. Una societat umana conten gents mailèu egoïstas que non pas generosas, e gents mailèu generosas que non pas egoïstas. Las egoïstas tròban mièlhs son compte del costat de la dreita, e las generosas del costat de l'esquèrra (l'esquèrra vertadièra, pas la de la tirania pseudo-comunista e de l'ultraliberalisme pseudo-socialista). Una societat occitana dèu recampar totas las gents que parlan o voldirán parlar occitan, sense decidir a sa pl... Legir la seguida
Çò me sembla que tot aquò ten a veire amb la mort de la lenga. La lenga eiretada es a mand de morir, e a mon vejaire non es pas una marrida causa perqué era la lenga de la vergonha e sovent de tancament sul terrador era la lenga de l'asuèlh barrat ont los catalans son d'espanhòls e ont "tu parlas pas lo patés d'aqui". Non cal pas tot ensacar dins çò mèmes mas enfin una lenga concebuda e pensada coma digna e sòrre de la catalana per la part bèla dels que la parlon engimbrarà o pas... Legir la seguida


text:
Neophron percnopterus
La Maria Blanca o vutre pernoctèr d'Egipte o Neophron percnopterus (tanben aperat capon fèr en Provença) qu'ei un vutre d'Africa Septentrionau e d'Euròpa Meridionau, notament present en Bearn on ei estat sauvat d'ua mermada preocupanta. Òm l'i pòt observar mei que mei dens las vath d'Aspa e d'Aussau e, dens la purmèra (precisamet hens lo vilatge d'Ast-Beon) un ecomusèu lo presenta e lo filma dehens los sons nids.
Que da lo son nom au còth de Maria Blanca.
En Kemet (la Negra, sia l'Egipte Antica) la Maria Blanca qu'èra lo simbòl de la divessa Nekbet, qui avèva emparat (amassa dab la divessa sèrp Oadjet) lo diu Her (Òrus) chin quan èra perseguit peu son onco Seth.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias taxonomicas[modificar | modificar la font]
- Neophron percnopterus dins Ciconiiformes dins la Lista d'Alan P Peterson (en)
- Neophron percnopterus dIns Avibase (fr) (Vejatz mapa de reparticion)
- Referéncia Fauna Europaea : Neophron percnopterus (en)
- Referéncia ITIS : Neophron percnopterus (Linnaeus, 1758) (fr) (+ version anglesa (en))
- Referéncia Animal Diversity Web : Neophron percnopterus (en)
- Referéncia NCBI : Neophron percnopterus (en)


text:
New Haven
New Haven qu'ei ua ciutat americana. Ei era dusau vila mès grana de Connecticut dempús Bridgeport e era siesau der Naua Anglaterra damb 129.779 residenti (1). Ei en eth nòrd de Long Island Sound e en eth comtat de New Haven.
Siguec fondada en 1638 per puritans anglesi e ua annada dempús ja auia ueit carrieres. Ei era residéncia oficial dera Universitat de Yale. Siguec era prumera vila americana en plantar arbes, tanti que New Haven ei plan coneguda coma era Vila des olms.
Precoloniau e coloniau[modificar | modificar la font]
Abans des europèus era area de New haven qu'era a on demorauen es nadius americans dera tribú des Quinnipiac. Demorauen en vilatges ath entorn deth pòrt e viuien dera pesca e de plantar hroment. Aquera area siguec visitada peth explorador olandés Adriaen Block en 1614.
Es comerciants olandesi establigueren un sistèma d'escambi de pèths damb es abitants locals mès aguests escambis sigueren pòc constanti e era area siguec pas abitada pes olandesi.
En 1637 un grop de puritans arribec aciu e ivernec. Un an dempús 500 colons puritans desiharen era Massachussets Bay Colony e sos eth manaire Reverend John Davenport e eth mercadejaire de Londres Theophilus Eiton arribaren ath pòrt. Enes sues esperances i auia es d'establir ua comunitat melhor qu'era de Massachussets. Es Quinnipiacs, atacadi pes vesins Pequots, vengueren tota era tèrra as colons tà auer proteccion.
Pòstcoloniau[modificar | modificar la font]
Siguec cocapitala de Connecticut des de 1701 enquia 1873. Pendent era guerra civiu americana plan de companhies industriaus prosperaren, enter eres era Winchester repeating Arms Company, que produsiguec armes enquia 2006.
Referencies[modificar | modificar la font]
1.- ^ a b "Profile of General Population and Housing Characteristics: 2010 Demographic Profile Data (DP-1): New Haven city, Connecticut". U.S. Census Bureau, American Factfinder. Retrieved September 26, 2012.


text:
abbaye abbé archives départementales aujourd’hui autel autrefois baptistère bâtie bois Bosville brique Cany Caudebec chanoines chapelle charte château châtelains chevalier chœur chrétienne cimetière Cléville clocher colonnes comptait conservé construction contre-table croix curé d’Acquigny d’Yvetot dédiée dernier Dieppe Dieu dîmes district donation Doudeville doyenné Duplessis Durdent église Eudes Rigaud fabrique Fauville Fécamp fenêtres feux fondation Grainville Grémonville grès Guillaume habitants hameau Hattenville Havre inscription Jean Jehan l’abbaye de Fécamp l’abbé l’an l’ancienne l’archevêque de Rouen l’autel l’église livres long-temps Louis XIV maison maladerie marbre messire monastère monument murs Nicolas Normandie Notre-Dame paroisse paroissiens patron patronage pauvre pays de Caux pierre tombale portail porte possède pouillé pouillé d’Eudes presbytère présent prêtre prieuré registres religieux reste Révolution sacristie saint Louis Saint-Pierre Saint-Valéry Saint-Wandrille Sainte-Vierge sanctuaire seigneur du lieu seigneuriale seul style succursale terre Thibermesnil transepts Valliquerville Valmont verrières Veules vicaire village Villequier Vittefleur voûtes xme siècle xvie siècle Yvetot
Les églises de l’arrondissement d’Yvetot, Jean Benoît Désiré Cochet - T1
Volume 1 - 1852


text:
Los 5aus, 4aus e 3aus qu'an començat l'an passat un escambi dab collegians de Pezenas qui aprenen l'occitan en option. Lo projècte que s'articula a l'entorn de las palancas entre lo Gascon e lo Lengadocian. Un escambi que devèva aver lòc mes qu'estò anulat pr'mor de las caumas de la Sncf que serà recondusit l'an qui vien.
Après d'avér premiats collegians aus Calams, lo dissabte 25 de junh,d'autes collegians qu'estón premiats au concor Ací Gasconha.
Tom Curmer, 1èr premi Academia 150€
Samuel Desneulin, 1èr premi Vila de Tarnos 100 €
Lea Vergez, 2au premi vila de Tarnos 50 €
Que'us felicitam!
Desempuish la rentrada de las vacanças passadas, los 6aus que començèn un cors de lenga shiulada dens l'encastre deu cors d'Occitan.
Felip Biu, especialista d'aquesta lenga que viengó tot dijaus au Collègi per transméter las soas coneishenças aus escolans, hòrts interressats ! Aqueste projècte que serà seguit l'an qui vien en fin d'an.
L’aiga qu’ei un deus quate elements mitics classics dab lo huec, la tèrra e l’aire. De la mitologia greco-latina dinc a las religions de uei, l’aiga que’s presenta devath aspectes divers :
*destructora : Que l’arretrobam responsable de la fin deu monde o de delugis punitius que sia hens las religions monoteistas mes tanben en l’Antiquitat com en lo conte babilonian de Gilgamesh e hens las representacions aztècas
*purificatora la facultat de l’aiga a desfaçar lo pipautèr que mia l’òmi a l’utilizar tà ritis de purificacion entà lavar lo credent de las solhaduras moraus, deus pecats, simbeulizant alavetz l’arrenavida per ua vita mei bona (lo batiau deus crestians, los banhs en lo Gange ...).
*hons de vita, guaridora e protectora , L’aiga qu’ei un element vitau per l’òmi pr’amor d’estar la bevuda per excelença. Qu’ei tanben associada a la facultat de guarir desempuish los cultes neolitics de las hons sacradas dinc aus pelegrinatges de Lordes).
En poesia : los dias que colan e l’arriu que pòt estar ua representacion deu temps qui passa. L’oposicion enter las caras diferentas de l’aiga qu’ei illustrada tanben a còps : que parlan d’un un charmant maishantèr o de la vita, com ac avèm vist, mes tanben de la mort dab la negada. Aqueras contradiccions que mian a véder l’aiga com enganiva : qu’atira mes que pòt tuar. Contes, legendas e poesias tractan a còps de las estenudas d’aiga com d’un país on viven hadas e autas creaturas tarriblas, qui an, eras tanben, caras diferentas (maishantas o bonas) (Tau l’angeleta deu conte, la hada de la gauba, lo drac provençau de Mistral hens lo poema deu Ròse ...).
Vocabulari : Gramós, clara, tota blua, pregond, tota blanca, raujosa, que devara, que brivelha, que s’estanga, que borreish, que s’arronça, que’s peleja, que passa lis, que leca, que trebuca, que flicoteja, los gorgs, aigueta, esmaròcs, ròcs, arremolins, los plecs, l’arriba, lo cristau, l’arriu, lo briu,
2°) Vocabulari: Lo gave, lo branc o lo braç, lo canau, la saliga, lo briu, inodòra, incolòra, doça, salada, transparenta, mirgalhada, escuranhosa, fresca, hreda, cauta, borrienta, tèba, bevedèra, briventa, calma, amatigada, raujosa, hangassuda, riu, arriu, fluvi, mar, Mar Grana, lac, lagòt, gauba, estanc, estanh, maresc, palud, lamon, gravèr, clòt, pesquèr, bacin, ola, grava, glarèr, sablar, barta, briu, andada, grama, flicoteish, borbolh, armolh, arremolin, marmolh, marmus, chebit, gorgolh, aigadas, brivei, brivejòt, mareja, esmaròc, hontan, bocau, riba, arribèra, hons, susfaça, gorg, gorga, chorrèra, isla, hont, chona, chorrada, arrebòt, calhabet, baura, borir, vapor,
Comparar lo vocabulari utilizat hens las poesias e lo notat aci.
Expressions: tarrible vesin que lo gave /Non trobaré pas pèiras au gave /molin suu gave e procés a Pau, tà mau dromir açò que cau / Cadun que vira l’aiga tau son molin / Qu’a lo molin engorgat / Lo molin d’escota-ploja / Shiula molièr, l’aigada qu’arriba / Bracejar com un molin de vent / Que t’a gahat un briu colerós ! / Aqueth gojat que t’a un briu ! / Anar de briu / Tot que l’arriba de briu /
Toponimia: arriu-màger, arriu-major, arriu-merdèr, arriu-ner, arriu-peirós, arriu-sec, arriu-tòrt, l’arriu-cau (pregond), arriu-gran,
Patronimia: Larribèra, arribèra,(arribèra) larribèth,(l’arriu bèth) Larricq (arric), Larriulet, arriulon, Arricau, Darrigrand, moliar (lo molin e las tèrras) molier,
T'on vas...
Lo men païs qu'ei com una isla Quate maisons devath lo cèu Hilh deu gave e de la saliga Que soi marin shens nat bateu.
T'on vas; Tu qui non pòden maserar,
T'on vas...?
E qu'ei aquiu la mia escòla Qu'i èi aprés a tot jamèi La libertat e la bracòna D'aqueth rejaume soi lo rèi. E en espiant colar l'aigueta Qui se m'emporta lo vagar N'ei pas de pena, ma Janeta, Si n'ei l'enveja de plorar. Puish quan sia lo darrèr viatge No'm tirarèi pas lo bonet
Portatz-me donc auprès deu gave Qui n'estó pas jamèi vailet.
Que me'n tornarèi tà la tèrra Qu'i èm tots a egalitat E donc amics tà la hartèra Un darrèr còp que cantaratz.
T'on vas, Tu qui non poden maserar T'on vas...
Frederic Mistrau (1830-1914) qu’ei un escrivan provençau, qui avó lo prèmi nobel de literatura dab la soa òbra Mireia un long poèma en vers qui estó arrevirat en un quinzenat de lengas e un deus co-fondators deu Felibritge. Aqueth tròç Lo Drac qu’ei tirat d’un aute poèma en vers lo Poèma dau Ròse. Qu’ei lo raconte de l’encontre deu Prince d’Aurenja e d’ua gojata : l’Anglòra suu batèu de Mèste Apian qui baisha e puja sus lo Ròse dinc a la hera de Beucaire. Mes ua catastròfa que va engolir en tornar lo prince, la gojata e la fortuna deu Mèste Apian.
LO DRAC
Lo poèma dau Ròse (cant 6au-L)
Òh ! Lis atiraments de l’aiga blosa,
Quan lo sang nòu espila dins li venas !
L’aiga que ritz e cascalha ajoguida
Entre Li codelets, emé li sòfias
Qu’arrapan en sautant li damisèlas
E li moissaus di vèrdi bordigalhas !
L’aiga polida e crudèla e felona
Qu’embelina e pivèla l’innocéncia
En iè fasent lusir li tremolinas
De son mirau ! -Ninèia, a la vilhada
La maire de vòuta en vòuta,
A sis enfants, a l’Anglòra- Ninèia !
Vers li blavors de l’aiga pausadissa
Ò lis afrós qui remolinan encre,
D’anar jamèi gafar non vos avengue !
L’ai totjorn ausit dire : sota Ròse
(Ai ! bèus minhòts se lo pè vos mancava !)
En de fonsors que son desconeigudas,
Iè trèva despuèi que lo monde es monde,
Un fantastic nomat lo Drac. Supèrbe,
Anguielat com un lampre, se bidòrsa
Dins l’embut di revòus monte blanqueja,
Emé si dos uelhs glas que vos trafuran.
A lo peu long, verdau, flus coma d’auga
Que flòta sus sa tèsta au brand de l’onda.
A lis dets, lis artèus, per ausir dire,
Telats come un flamens de la Camarga
E doas alas e pèis darrièr l’esquina
Claretas come dentelas bluias.
Lis uelhs a mitat claus, nus come un vèrme,
N’i a que l’an agut vist, au fons d’un tomple,
Estaloirat au solèu subre l’arena,
Pipant come un lusèrt la sorelhada,
La tèsta revessada sus lo coide.
Barutlant sota l’aiga emé la luna,
N’i a qui l’an entrevist, dintre li lònas,
Averar d’escondons li flors de glauja
O de l’èrba-d’unfèrn. Mai puèi lo pire,
Chats ! escotatz aquesta ....
Frederic Mistrau
LA TRUEITA
(tròc)
Gramós lo gave que devara
E l’aigueta brivelha clara
Suus calhaus pigalhats deu hons.
Qu’ei tota blua aus gorgs pregonds
E sembla qu’un drinòt s’estanga,
Mes que vad, com nèu tota blanca
E borreish, dab grans esmaròcs,
En s’arronçant au miei deus ròcs.
Dab eths, raujosa, que’s peleja,
Chiscla a capsús e viroleja,
Puish, s’amatiga e passa lis,
En hant beròis arremolins,
E los plecs van lecar l’arriba
Tota florida e verdoliva
On, devath lo cèu clarejant,
Trebucan en flicotejant.
Mes, dab un clac sec de huetada,
La trueita, sageta argentada
Trauca lo cristau de l’arriu
E torna càder au miei deu briu.
Reina e tarribla peadjèra
Que honeish, com l’arrai leugèra,
Sus l’aujamiòt qui s’a causit
E despareish com a lusit.
Felix Mascaraux


text:
Felip l'Arabi
Felipe l'Arabi (vèrs 204, Shahba - 249, Verona) foguèt un emperaire roman que reinèt dau 2 de febrier de 244 a 249. Son fiu Felip II foguèt associat a son rèine coma coemperaire a partir de 247. Succediguèt a Gordian III e foguèt remplaçat per Deci.
Foguèt elegit emperaire per l'armada après la mòrt de Gordian III durant una campanha còntra lei Sassanidas en 244. Negocièt la patz e la liberacion dei presoniers romans còntra lo pagament d'una indemnitat. S'installèt alora a Antiòquia per reorganizar l'armada, especialament de lòng de Danubi. En 248, organizèt lei Jòcs Seculars a Roma per celebrar lo milleni de la fondacion de la vila. Pasmens, a partir d'aqueu periòde, lo maucontentament aumentèt en causa de la politica fiscala de l'emperaire e divèrsei generaus foguèron proclamats emperaire per lei legions. Una guèrra civila novèla acomencèt per lo contraròtle de l'Empèri e Felip foguèt tuat durant la batalha de Verona còntra lei tropas de Deci que venguèt emperaire.


text:
Joux
Jor en arpitan (Joux en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Joux Es un vilatge de 657 abitants (recensement de 2006), en fasent part del departament del Rhône (Region Rhône-Alpes). Lo vilatge a situat a 5 quilomètres de la vila de Tarare, cap de luòc del costat #que Joux fach partit, a 50 km de Lion e a 37 km de Roana. La siá superficie n'es de 2 518 ectaras. Las municipalitats limitrophes de la municipalitat son Violay, Sant-Marcel-l'Illuminat, Tarare, Los Sauvatges, Sant-Cyr-de-Valorges.
Es a Joux #que pren naissença lo riu Turdine, lo un dels jos-afluents de la Saône, al pè del caulet del Pi Bouchain. Entre los afluents de la Turdine sus la municipalitat, se tròba lo Charveyron.
La Turdine forneix n'aiga çò barrage de Joux, mai gròssa labor hydrologique del costat de Tarare, e situat sul territòri de la comuna.
Entre los autres rius de la municipalitat, se citarà lo Boussuivre, #que pren naissença en contrebas del mont éponyme, pas luènh de la Torn Matagrin sus la municipalitat de Violay en la Loire.
Lo pòble compti de nombroses caserius, #que los mai importants ne son Arcy, lo Chadier e la Pimpia.
Joux est un village de 657 habitants (recensement de 2006), faisant partie du département du Rhône (Région Rhône-Alpes). Le village est situé à 5 kilomètres de la ville de Tarare, chef lieu du canton dont Joux fait partie, à 50 km de Lyon et à 37 km de Roanne. Sa superficie est de 2 518 hectares. Les communes limitrophes de la commune sont Violay, Saint-Marcel-l'Éclairé, Tarare, Les Sauvages, Saint-Cyr-de-Valorges.
C'est à Joux que prend naissance la rivière Turdine, l'un des sous-affluents de la Saône, au pied du col du Pin Bouchain. Parmi les affluents de la Turdine sur la commune, on trouve le Charveyron.
La Turdine approvisionne en eau le barrage de Joux, plus gros ouvrage hydrologique du canton de Tarare, et situé sur le territoire de la commune.
Parmi les autres rivières de la commune, on citera le Boussuivre, qui prend naissance en contrebas du mont éponyme, non loin de la Tour Matagrin sur la commune de Violay dans la Loire.
Le village compte de nombreux hameaux, dont les plus importants sont Arcy, le Chadier et la Pimpia.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Per qualqu'uns, lo nom Joux provendriá de Jove, o de Araara Jovis, #çò que, en dialècte derivat del latin, significa « autar de Jupiter ». Cela voldriá dire #qu'un autar i i aguèt levat a l'epòca gallo-romaine. D'autras i veson una contracció de juria, « bòsc », e jugum, « reünion de tuc ». La municipalitat s'es pel continuament nomenat Ieu, Joz, de contunh Joux-sus-Tarare.
Benlèu designada jol nom de Jocus en 960[1] e alavetz qualificada de villa, la municipalitat pren de l'importància al Mièja Edat, ont mencion a fach dempuèi la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle en una charte de la abbaye de Savigny datada de 1088[2]. Aquel acte informa #que Aymon de Lay donava al abbaye la glèisa de Joux e lududes prepausava de crompar las siás dependéncias, #dire, de tèrras e annèxas.
En 1243 un cèrt Guillaume de Joux abandonava la siá viguerie a Humbert V de Beaujeu[3]. Joux Levava alavetz probablament del Forez e pas #venir beaujolaise qu'en lo moment del parteja de 1273, parteja #que scindait a nòu lo Forez e lo Beaujolais[4]. Alavetz qualificada de castrum, Joux i aguèt agut en franc-alleu fins en 1324 data #que #èsser inféodée li pòrti a el de Borbó.
Baronnie Dempuèi la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle[5] #èsser a las mans de las Beaujeu, de contunh successivament a aquelas de las familhas de Viena e de Villeneuve. S'estendiá alavetz sus las parròquias de Joux, de Affoux, de Sant-Marcel-l'Illuminat, d'una part de Violay e de Sant-Forgeux aital coma una part de las Sauvatges. Los descendents #èsser las familhas de Pomey, de Cotton, de la Font, e Ruyneau de Sant-George.
La municipalitat, après aver-i conegut una décroissance démographique al cors de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, s'es repeuplée a la fin d'aquel.
Pour certains, le nom Joux proviendrait de Jove, ou d'Araara Jovis, ce qui, en dialecte dérivé du latin, signifie « autel de Jupiter ». Cela voudrait dire qu'un autel y fut dressé à l'époque gallo-romaine. D’autres y voient une contraction de juria, « forêt », et jugum, « sommet de colline ». La commune s'est par la suite nommée Jo, Joz, puis Joux-sur-Tarare.
Peut-être désignée sous le nom de Jocus en 960[6] et alors qualifiée de villa, la commune prend de l'importance au Moyen Âge, où mention est faite dès le Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle dans une charte de l'abbaye de Savigny datée de 1088[7]. Cet acte rapporte qu'Aymon de Lay donnait à l’abbaye l'église de Joux et lui proposait d'acheter ses dépendances, dîmes, terres et annexes.
En 1243 un certain Guillaume de Joux abandonnait sa viguerie à Humbert V de Beaujeu[8]. Joux relevait alors probablement du Forez et ne devint beaujolaise que lors du partage de 1273, partage qui scindait à nouveau le Forez et le Beaujolais[9]. Alors qualifiée de castrum, Joux fut tenue en franc-alleu jusqu'en 1324 date à laquelle elle fut inféodée duc de Bourbon.
Baronnie dès le Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle[10] elle fut aux mains des Beaujeu, puis successivement à celles des familles de Vienne et de Villeneuve. Elle s’étendait alors sur les paroisses de Joux, d'Affoux, de Saint-Marcel-l'Éclairé, d'une partie de Violay et de Saint-Forgeux ainsi qu'une partie des Sauvages. Les descendants furent les familles de Pomey, de Cotton, de la Font, et Ruyneau de Saint-George.
La commune, après avoir connu une décroissance démographique au cours du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, s'est repeuplée à la fin de celui-ci.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ d'après Georges Debombourg ; veire tanben lo Cartulaire de Savigny, art 232 in villa quae dicitur Jocus
- ↑ Charte 818
- ↑ Archiu Nacional, P1228 P11 p 51
- ↑ Chartes del Forez, charte 1634
- ↑ Paul de Varax, Nòta sul Baronnie de Joux sus Tarare, 1876
- ↑ d'après Georges Debombourg ; voir aussi le Cartulaire de Savigny, art 232 in villa quae dicitur Jocus
- ↑ Charte 818
- ↑ Archives Nationales, P1228 P11 p 51
- ↑ Chartes du Forez, charte 1634
- ↑ Paul de Varax, Notice sur le Baronnie de Joux sur Tarare, 1876


text:
Una règla tròp aisidament acceptada ditz que lo sufixe -eire/-eira pót servir - en mai dels vèrbs en -er/-re - per formar de noms d'agents a partir de vèrbs del segond grop (-ir), aquí ont esperariam lo sufixe -idor. Una autra ditz que los meteisses vèrbs en -ir an pro generalament una conjugason « sufixada », mas que certanes n'an una « mièja-sufixada » e d’autres encara « non sufixada ». Cossí explicar aquelas estranhetats altorn dels vèrbs en -ir ?
E cant lo comte s’en intra per los portals voltitz,
ladoncs i venc lo poble, lo maier e.l petitz
e.ls baros e las donas, las molers e.l maritz,
que denan s’agenolhan e.lh baizan los vestitz
e los pes e las cambas e los braces e.ls ditz.
Sul site sieu, lo Congrès permanent de la lenga occitana ven de metre en linha lo Diccionari gramatical de nòstre collèga Florian Vernet. Sèm sensibles a aquel omenatge rendut a l’Acadèmia occitana a travèrs un de sos membres eminents, amb lo sentiment qu’un tal obratge serà d’un grand secors dins aquel lòc.
Es Maria que parla. Sabi que parla un occitan remirable, mas ara non vòl parlar qu’en francés. Me sembla que jogatz, me ditz, quand nos ausís parlar occitan, e soritz a cada pèca o a las ipercorreccions obligadas dins lo viatic dels neolocutors. Per ela, l’occitan èra la lenga de l’ostal, la siá lenga mairala, alavetz que per plan de nosautres non foguèt que la dels adultes, quitament se, los dròlles, non èrem sords.
Lo principi d’un nacionalisme linguistic ninòi es de se distinguir de sos vesins per çò que disèm « la distanciacion ». Çò que constatam al nivèl de l’occitan en general cap al francés se retròba per malastre al nivèl d’unas varietats occitanas cap a las autras. Avèm evocat endacòm mai cossí lo TDF de Mistral contradisiá la lenga viva reculhida pels diccionaris anteriors, umilament non normatius.
Avèm rapelat mai d’un còp que lo còr (o lo crusòl) de nòstra lenga se trobava a la convergéncia de sas tres grandas unitats, gascona, nòrd-occitana e occitana mejana. E que denegar aquesta evidéncia menava a fòrabandir l’espaci gascon de l’ensemble occitan. Una autra realitat es la difusion, dins un movement principalament centrifugue, de las solucions elaboradas pels centres de poders e d’escambis (caplòcs administratius, religioses, comercials…).
Adonc lo sénher Raffarin, dont lo fèu es a Chassanuèlh de Peitau (lòc de naissença de Loís lo Piós, primièr rei de l’Aquitània franca e futur emperador, çò que manca pas d’èsser suspècte !), defend l’idèa d’una region Aquitània espandida a las regions Lemosin e Peitau-Charantas. E d’occitanistas son contra perqué la region Peitau-Charanta non es del tot occitana.
Ara que la mesa jos influéncia de la premsa occitana, La Setmana e Lo Jornalet -de l’ostracisme imbecil del primièr a la censura fosca del segond-, rend impossible tot debat sus la question essenciala de l’avenir de nòstra lenga, non nos demòra qu’a assabentar los occitanistas sus de projèctes qu’ignòran mas subisson pel biais d’organismes subvencionats e los esclairar tanben sus nòstras posicions.
Un còp sa botiga barrada e lo calimàs amaisat, lo sabatièr de Frosins - « i a pas qu’un París e i a pas qu’un Frosins » çò-dison lo mond - profieitava del jorn encara long en julhet per anar asagar sas tomatas qu’apelava afectuosament pomas d’amor e sas alberginas que d’unes non trantalhan pas a apelar viètdases. Lo sieu òrt costejava lo cementèri cap als Aujolets, quand prenètz la rota de Minjasèbas e de Sant-Liç, per los que coneisson.
Avèm, dins la lenga parlada, una tièra de vocabulari connotat que nos rapèla nòstra condicion de pòble istoricament dominat. Aquí-ne un escapolon : riche* per ric, palais* per palatz, monsur* per sénher, chivau* per caval (animal nòble), curè* per reitor o capelan, servitur* per sirvent, avoar* per confessar (a la polícia)… e bòi* (francisme ancian) e boès* (francisme mai recent) per fust (matèria nòbla e estrategica).
Lo principi de realitat, me diretz, se parlam de l’occitan… Òc, mas passem. Doncas la realitat de la lenga, tala coma es. Es que podèm non téner compte de çò qu’es vertadièrament la lenga de uèi, non préner en compte son evolucion intèrna despuèi l’Edat Mejana, destriada de las influéncias exterioras pro superficialas per èsser corregidas ? Seriá una fòrma d’alienacion tan granda coma la dels populistas-patesejaires acarnassits. Aguèrem dos grands reformators linguistics, Frederic Mistral e Loís Alibèrt.
Un repais entre vesins a la campanha, al convit d’amics francimands. En mai de nosautres quatre, un coble d’Angleses, installats tanben, e un indigèna sol. Se parla de causas e d’autras. Lo vesin agricultor pren d’aires d’un qu’a començat a negociar la susor de sos aujòls e que coneis lo mond, e risca qualques mots d’anglés. L’òste francimand lo presenta coma un fièr caçaire.
Lo Jornalet, organ d’informacion sus la tela, ven de refusar un article mieu jol pretèxte qu’es « una provocacion de las bèlas » e que cap « tornarmai d'atacs al Congrès Permanent ». E lo delicte es precisat : « La question de l' "-e" de sosten es la mai polemica qu'existís dins los debats de lingüistica occitana ». M’èri contentat, per una partida de l’article solament, de mostrar que dins dos cases, los lexicografes favorables al famós « -e » de sosten èran fòrça majoritaris, quitament al Congrès permanent, e qu’aquestas fòrmas èran generalizadas dins la lenga parlada.
Enfin lo « Conselh deus usatgèrs » s’es acampat a Tolosa e nos liura lo prigond de sa pensada e de sos trabalhs. E òc, o avètz remarcat coma ieu, tot aquel mond s’exprimís en bearnés [non voldriái que Camelat se’n sàpia mal, mas cossí dire autrament ?], la lenga liturgica del « Congrès permanent ». E la suspresa ven de Sèrgi que s’i es mes e cossí ! Aital, d’un vam, amb un leugieròt accent roergat e una pèca de novelari : « Cau relativizar la nòrma e ensajar de demesir la distància enter la lenga ideau e la lenga practicada ».
Cadun sap çò que Simon-Jude Honnorat, amb son Dictionnaire provençal-français de 1846 e son Vocabulaire français-provençal de 1848, aportèt a Frederic Mistral per son Tresor dòu Felibrige de 1878. Dins la rega dels lexicològues anteriors, aviá concebuda son òbra coma un collectatge objectiu e larg de l’existent (amb qualques referéncias aisidas d’identificar a la lenga medievala) en tot prepausar una restauracion de la grafia istorica nòstra.
Dins las convèrsas emai los escrits jornalistics, literaris e scientifics, s’encontra despuèi qualques annadas lo mot rampelar coma un sinonime - « mai occitan » plan segur !- de rapelar. Cal reconéisser que las definicions dels diccionaris, e en primièr los canonics de Mistral e d’Alibèrt, son per quicòm dins aquela confusion. Rampelar o far rampèl, termes del jòc de quilhas, vòl dire egalizar amb un autre jogaire, èsser ex-aequo, far match nul.
Non vos copetz pas lo cap. Se non sètz del sieu ròdol, non l’avètz pas coneguda, o benlèu l’avètz crosada cent còps sense la veire per las manifestacions occitanistas. Un element per aquò : èra l’autora de la mai bèla fotografia (non signada) de Joan Bodon. Ara i sètz ! La sola benlèu que li semblava vertadièrament. Era sul Larzac : un element de mai. Mas non cerquetz pas. Era d’un temps ont los occitanistas pagavan de lor temps, de lor persona e de lor (magre) argent.
Avèm totes costejat un especialista de literatura, francimand o occitan reformatat, que nos a gaitat de aut – del balcon, coma se ditz - amb un sorire condescendent en nos disent que non coneissiá res a la lenga e a la literatura occitana. E avèm ensajat de li explicar, de trobar los mots consensuals –tot pietadós diriá ma vesina-, per lo convéncer de l’interès dels trobadors, de Mistral, etc.
Lo darrièr combat per la subrevida de l’occitan serà lo de son ensenhament e de sa difusion per totes los mejans possibles de comunicacion. Se caldrà far entendre de totes los Occitans per salvagardar l’unitat de nòstra cultura, dins la diversitat segur. Lo trabalh dels linguistas es ara primordial per adobar los espleits en adeqüacion amb aquela exigéncia, aquel enjòc terrible – la vida o la mòrt - alqual sèm totes acarats uèi.
« Lo Conseu de la Lenga Occitana presenta lo problema AGE/ATGE d’un biais estrange... Indica una forma iniciala femenina una image (…), forma passadi pi au masculin en pilhant lo sufixe –ATGE: un imatge (…). Aquí lo C.L.O. si destaca de la règla de basa de la grafia occitana, qu’es totjorn estada d’escriure -G quora avèm un -G etimologic (…) e -TG quora avèm una formacion segondària (…). Devèm finda dire que Mistral dona ja image au masculin: doncas non es tant recent. E per aumentar la confusion lo catalan emplega imatge au femenin, cen que vèn roïnar la bèla teoria dau C.L.O. ».