text:
Moussy-le-Neuf
Moussy-le-Neuf es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a situat a l'extrèm nòrd-oèst de la Seine e Marna, en bordure de l'Oise e del Val d'Oise en la vallée de la Beuvronne. Es distant de 9 quilomètres de Dammartin-en-Goële (cap de-luòc de costat) e de 29 quilomètres de Meaux (cap de-luòc de arrondissement).
A proximitat immediata de la autoroute A1, Moussy Lo Nòu se tròba a aperaquí 1 ora de París e es prèpa egalament de la Aeropòrt de Roissy-Charles de Gaulle e del Parc de las Exposicions de Villepinte París Nòrd II.
Lo ru de la Biberonne pren la siá font sus aquel territòri, al bas del tuc de Montmélian (luòc-dich del Marais). Après aver-i dirigit lo sieu cors cap a Moussy-lo-Vièlh, se tirèt en la Beuvronne #qu'alimenti la Marna.
Le village est situé à l'extrême nord-ouest de la Seine et Marne, en bordure de l'Oise et du Val d'Oise dans la vallée de la Beuvronne. Il est distant de 9 kilomètres de Dammartin-en-Goële (chef-lieu de canton) et de 29 kilomètres de Meaux (chef-lieu d'arrondissement).
À proximité immédiate de l'autoroute A1, Moussy Le Neuf se trouve à environ 1 heure de Paris et est proche également de l'Aéroport de Roissy-Charles de Gaulle et du Parc des Expositions de Villepinte Paris Nord II.
Le ru de la Biberonne prend sa source sur ce territoire, au bas de la colline de Montmélian (lieu-dit du Marais). Après avoir dirigé son cours vers Moussy-le-Vieux, il va se jeter dans la Beuvronne qui alimente la Marne.
Istòria[modificar | modificar la font]
Segon lo chroniqueur del Sègle X, Nicolas Gosset, Moussy i auriá #èsser creat per un cèrt Munacius pendent la periòde gallo-romaine. Lo vilatge s'i seriá trucat Munaciacum, de contunh Munciacum per venir mai tard Muncy, Moncy, Moucy e fin finala Moussy[1]. La denominacion de lo-Nòu e de lo-Vièlh vendriá del fach que Moussy-lo-Vièlh i auriá #èsser erigit en parròquia en primièr.
Cap a 853, lo clergé de la vila de Sées (en l'actuala departament del Adorna) en fugent los invasions normandes, #obténer de Louis lo Germanique, fraire de Charles lo Chauve la tèrra de Moussy, per i metre en sureté las rèstas de la anciana superiora del monastèri de Almenêches Santa Oportuna. Las rèstas aguèron depausat dins l'ostal d'un nomenat Gozlin, o #atraire un grand nombre de pélerins. Amb los offrandes una pichona capèla i aguèt bastit e mai tard aguèron transferit dins la glèisa actuala #que i aguèt bastit cap a 1220-1222.
Selon le chroniqueur du Sègle X, Nicolas Gosset, Moussy aurait été créé par un certain Munacius durant la période gallo-romaine. Le village se serait appelé Munaciacum, puis Munciacum pour devenir plus tard Muncy, Moncy, Moucy et enfin Moussy[1]. La dénomination de le-Neuf et de le-Vieux viendrait du fait que Moussy-le-Vieux aurait été érigé en paroisse en premier.
Vers 853, le clergé de la ville de Sées (dans l'actuel département de l'Orne) fuyant les invasions normandes, obtint de Louis le Germanique, frère de Charles le Chauve la terre de Moussy, pour y mettre en sureté les restes de l'ancienne supérieure du monastère d'Almenêches Sainte Opportune. Les restes furent déposés dans la maison d'un nommé Gozlin, ou elle attirèrent un grand nombre de pélerins. Avec les offrandes une petite chapelle fut construite et plus tard ils furent transférés dans l'église actuelle qui fut construite vers 1220-1222.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 Monographie communale de Moussy lo Nòu a l'Archiu départementales de la Seine e Marna Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « Mono » est défini plusieurs fois avec des contenus différents


c: text/html

text:
Lo dijaus 5 de març, un comitat gavidat per Edouard Balladur que tornèt un rapòrt sus la situacion de las collectivitats territoriaus de l’estat francés, que contenè unas perpausicions entà milhorar aquera situacion. Anaram Au Patac, en tant que moviment de l’esquèrra occitana, s’avè de clinar sus un tèxte qu’es demorat fin finau pro confidenciau, a maugrat deu horvari que precedit la soa sortida.
Un rapòrt d’escassa portada politica…
Lo rapòrt, de 174 paginas, que s’organiza en duas partidas. Una purmèira que presenta una fotogràfia de las collectivitats territoriaus de l’estat francés. D’un biais a penas esconut, que’ns explican d’abòrd com l’estat francés s’escadot a assimilar au son poder las « regions » que’u compausan –en har passar los opausants per retrogràdes o reaccionaris (p. 8 : « si des revendications décentralisatrices ont existé au tournant du XXe siècle, elles étaient le fait de courants de pensée minoritaires, soit nostalgiques des anciennes provinces, de leurs langues et de leurs libertés ancestrales, à l’instar du Félibrige de Frédéric Mistral, soit issus des traditions girondine, fédéraliste et libérale, soit d’inspiration proudhonienne, coopérative et mutualiste»). Lèu, lo rapòrt se clina sus los disfoncionaments de las collectivitats territoriaus, de la manca d’eficacitat e de coerencia entre tots los mantuns nivèus, tant suu punt financèir com suu punt de las competéncias.
La dusau partida desvelopa las preposicions deu comitat, dont la màger part son estadas analizadas jà dens la premsa nacionau. Am donc aquí una volontat d’articular la decentralizacion a l’entorn de dus nivèus. Nivèu regionau d’una part : lo comitat perpausa de redúsir lo nombre de regions a 15 (n’i a 22 uèi-lo-dia), de ligar mei region e departament (en articular mei las competéncias de caduna d’aqueras collectivitats), de cambiar lo mòde d’eleccion deus conselhèirs generaus (e atau de har desaparéisher los cantons). De l’auta part l’accent qu’es hicat sus l’intercomunalitat, que seré desvelopada hòrt d’ací 2014, e qué seré sosmesa au sufragi universau atau com las comunas classicas. Aqueras preposicions que son tanben una remesa en causa de l’amenatjament deu territòri, e d’una cambiament de direccion dens aquera amira, dab l’apareishuda de l’estatut de metropòla tà 11 ciutats de l’estat francés (demiei quaus 5 son occitanas : Marsilha, Bordèu, Tolosa, Niça, Tolon). Aqueth estatut que’us balharé atau un poder mei large, competéncias especificas, e un pes mei important dens lo territòri qu’aucupan. Lo comitat que perpausa encara una clarificacion de la reparticion de competéncias entre l’estat e los mantuns nivèus de collectivitat, shens capvirar grand causa fin finau (la refòrma seré centrada sus la caça aus doblons, susquetot : esvitar que mantunas collectivitats agin en carga las medishas activitats). Lo rapòrt que s’acaba per preposicions politicas reaccionàrias a penas amagadas, (dont una concernís la supression de la taxa professionau), e per preposicions cap ad una reorganizacion deus territòris colonizats d’ultra-mar, de Corsica, e de la region parisenca.
… eishut d’un proces d’escassa valor democratica.
I sèm acostumats, solide : la màger part deu monde que decidís per nosautes n’es pas estada eligida au sufragi universau, e casi tostemps n’es pas estada quitament sosmesa au vòte (representants de l’estat dens los organismes internacionaus, conselhèirs que causíssen las vias e las opcions politicas que prenen los eligits, prefèctes tot-poderós dens los territòris jos la copa de l’estat, mès encara mèstes e patrons de las enterpresas, o directors e decidaires dens la foncion publica n’atenhen pas jamei la soa pausicion per la volontat deu pòble). Un còp de mei aquí, los membres deu comitat Balladur escapan a la volontat populara, e per la màger part d’aqueths, non son pas elegits o responsables publics democratics. Qu’es interessant encara de constatar que demiei lo comitat, tots o quasi que venen deu medish parçan, e solide aqueth parçan n’es pas Occitània (a maugrat de representar totun la mitat deu territòri e deus ciutadans de l’estat francés haut o baish). Nosautes non podem pas sonque constatar la manca de practica democratica d’un projècte que pertoca plenament lo nòste pòble, en voler tocar las soas institucions –que jà n’èran pas un modèle quant au grad d’autonòmia que’ns balhèvan– shens se preoccupar deus sons vejaires. Quina valor democratica, donc, quand los nòstes elegits locaus, los representants de las regions o de las comunas ont vivem, e atau un pòble de quinze milions d’estatjants (aus quaus podem ajustar los autes pòbles dominats per l’estat francés, alsacians, bascos, bretons, catalans, corsecs e mantuns autes encara) son estats tinguts a despart deu proces que mièt ad aqueth rapòrt ?
Per un vertadèir projècte politic en Occitània.
Shens desbrembar jamei la nòsta especificitat occitana, mès tanpauc la nòsta volontat de bastir una societat d’esquèrra, sembla que’ns podim donc acòrdar dab unas remarcas hèitas per aqueth comitat. Mei d’aquò, la pareishuda d’aqueth tèxte que presenta l’interés tau pòble occitan de dubrir un desbat que, si n’es pas estofat per la premsa francesa, e si ten en compte las aspiracions deus estatjants, serà solide un biais de har avançar lo nòste projècte : Occitània socialista. Ne’s cau pas totun càder dens l’acceptacion simpla d’un plan de deconcentracion dubert : si daubunas analisis pòden estar partatjadas, las solucions ne nos pòden pas jamei convenir, en tant que pòble en luta per la nòsta libertat. Los desbats que son entamiats, e l’esquèrra revolucionària occitana a d’i préner paraula !
Tot purmèir, lo rapòrt qu’insista sus la manca de claretat de la distribucion de competéncias entre estat, region, departament, comunitat de comunas, comunas, pais… Solide, non podem pas nos opausar dab aquera analisis. Suu plan de l’amenatjament deu territòri, de l’ajuda economica, deu lotjament o encara de la cultura, constatam que los ròtles se crotzan e se mesclanhan de longa. Totun, la redistribucion perpausada peu rapòrt sembla de chica envergura fàcia aus enjòcs que pertòca. Susquetot, non cambia pas la problematica, e que muisha encara lo caractèri deconcentrat de las institucions territoriaus : uèi com doman, dab aqueth projècte, l’estat decidís e regions, departaments e comunas executan. Ic sabem, entà balhar lo parat au nòste pòble de s’aviar cap a l’autodeterminacion, es un eslargiment de las competéncias regionaus que cau ; tornar organizar los ròtles de las collectivitats territoriaus shens préner en compte aqueth besunh tau nòste pòble seré una engana.
La question de las metropòlas que pausa tanben un problèma deus prigonds, e plan revelator de la situacion imperialista que patissem e que’ns vòlen impausar (l’estat sus Occitània, causa sabuda mès tanben uèi lo dia las metropòlas sus las campanhas que perpausa lo rapòrt). S’am besunh, solide, d’una reconeishéncia de las nòstas vilas màgers, e atau de’us balhar un aute pes, podem cranher que l’estatut de metropòla e afortissi encara l’amenatjament desastrós deu territòri qu’es a tuar las campanhas dempuish un segle. Volem víver, tribalhar e decidir au pais, e las metropòlas, tant poderosas se presentan com una empacha ad aquera volontat. En organizar la soa dominacion totau suu parçan que las entorneja, qu’aprestam dejà la desapareishuda deus servicis public en zònas ruraus, e lèu la desertificacion a l’entorn de las metropòlas. Solide, que divem imaginar mijans de gestions eficaç d’aqueras ciutats granas, mès demorar tostemps dens un principi d’egalitat dab las autas comunas. La racionalitat deu nòste territòri serà ad aqueth prètz, e ne pas s’i escàder que significaré bissèu la fin de la ruralitat com lòc de vita e lòc sociau. Non volem pas las campanhas que vadin una sonqua zòna d’espleitacion de las ressorças naturaus o deus productes agricòles. Que hèn partida deu nòste estre, e que diven atau estar plaçada dens una dinamica positiva e ambiciosa, e non pas dens una politica de dependéncia totau a las metropòlas.
Aqueth biais imperialiste de concéber la politica que’s troba tanben dens lo navèth decopatge perpausat, e qu’ajustaré parçans non-occitans a regions dinc adara occitanas. Aqueras mesuras que semblan una ataca cap a l’unitat territoriau deu nòste pais, e una miaça per l’establiment, a tèrmi, d’una politica comuna en Occitània. Jà èram traucats per termièras d’estats, adara son parçans francés que serén gerits per las institucion territoriaus occitanas. Fàcia ad aquera dilucion de l’identitat occitana dens regions shens nada valor istorica, culturau – e dont las poblacions non vòlen pas tanpauc–, l’unica solucion qu’es uèi-lo-dia l’afirmacion de la territorialitat d’Occitània. Dens aqueth sens –encara que lo mòt d’Occitània ne sii pas prononciat, e que tanpauc lo projècte sii tant avançat– van las paraulas de Dominica Baudís, partisan d’una suber-region que juntaré Aquitània, Mijorn-Pirinèus e Lengadòc-Rosselhon. Si ne podem pas caucionar sancèirament aqueth projècte (dejà per l’evacuacion de las question bascas e catalanas), l’avenir per nosautes, ic divem plan concéber, qu’es l’agropament deus parçans occitans, e non pas la dilucion ! L’esquèrra occitana, e dab era la pòblacion tota, a de desvelopar lo son projècte d’autonòmia, unic biais de tornar inscríver lo nòste pais dens un camin istoric, e de nos tirar de la servilitat e de la dependéncia cap a l’estat francés que uèi-lo-dia nos estabanís.
FACE A LA REFORME DES COLLECTIVITES : BATISSONS L’OCCITANIE !
Le jeudi 5 mars, un comité mené par Edouard Balladur rendait un rapport sur la situation des collectivités territoriales de l’état français, qui contenait des propositions pour améliorer cette situation. Anaram Au Patac, en tant que mouvement de la gauche occitane, devait se pencher sur un texte qui est resté finalement assez confidentiel, malgré le tapage médiatique qui avait précédé sa sortie.
Un rapport de faible portée politique…
Le rapport, de 174 pages, s’organise en deux grandes parties. Une première présente une photographie des collectivités territoriales de l’état français. D’une façon à peine cachée, on nous explique d’abord comment l’Etat franais réussit à assimiler à son pouvoir les «régions» qui le composent -en faisant passer du mème coup ses opposants pour des rétrogrades ou des réaccionnaires (p.8 :« si des revendications décentralisatrices ont existé au tournant du XXe siècle, elles étaient le fait de courants de pensée minoritaires, soit nostalgiques des anciennes provinces, de leurs langues et de leurs libertés ancestrales, à l’instar du Félibrige de Frédéric Mistral, soit issus des traditions girondine, fédéraliste et libérale, soit d’inspiration proudhonienne, coopérative et mutualiste»).. Le rapport se centre ensuite sur les dysfonctionnements des collectivités territoriales, sur le manque d’efficacité entre les différents niveaux de collectivités, tant sur le plan financier que sur celui du partages de compétences.
La deuxième partie développe les propositions du comité, dont la majeure partie ont déjà été analysées dans les journaux nationaus. On trouve donc une volonté d’articuler la nouvelle décentralisation autour de deux niveaux. Le niveau régional d’une part : le comité propose de réduire le nombre de régions à 15 (contre 22 aujourd’hui), d’accentuer le lien entre région et département (en articulant mieux les compétences de ces deux collectivités), de changer le mode d’élection des conséillers généraux (et ainsi, de faire disparaître les cantons). De l’autre versant, l’accent est posé sur l’intercommunalité, qui serait développée largement d’ici 2014, et qui serait soumise à son tour au suffrage universel, comme les communes classiques.
Ces propositions sont également une remise en cause de l’aménagement du territoire, et un changement de direction dans la façon de le penser, avec l’apparition du statut de métropole pour 11 villes de l’état français (donc 5 sont occitanes : Marseille, Bordeaux, Toulouse, Nice, Toulon). Ce statut leur donnerait un pouvoir plus large, et un poids plus important dans le territoire qu’elles occupent. Le comité propose également une clarification de la répartition des compétences entre l’Etat et les différents niveaux de collectivités, sans toutefois rien chambouler (la réforme serait surtout centrée sur la chasse aux doublons pour éviter que plusieurs collectivités aient en charge les mêmes activités). Le rapport se termine par des propositions politiques discutables et réactionnaires (dont une concerne la suppression de la taxe professionnelle), et par une redéfinition et une réorganisation de certains territoires colonisés (d’outre mer, de Corse), et de la région parisienne..
… issu d’un processus de faible valeur démocratique.
Nous y sommes habitués, bien sûr : la majorité de ceux qui décident pour nous n’a pas été élue au suffrage universel, et presque toujours n’a même pas été soumise au vote (représentants de l’état dans les organismes internationaux, conseillers qui choisissent les lignes et les options politiques que prenent les élus, préfets tout-puissants dans les territoires sous la coupe de l’Etat, ou encore chefs et patrons dans les entreprises, ou directeurs et décideurs dans la fonction publique n’atteignent jamais leur position par la volonté du peuple). Une fois de plus, ici, les membres du comité Balladur échappent à la volonté populaire et la majorité d’entre eux n’est pas élue ou choisie parmi des responsables publics et démocratiques. Il est également intéressant de constater que dans ce comité, tous ou quasi-tous sont originaires du même endroit, et il est sans doute inutile d’ajouter que cet endroit n’est pas l’Occitanie (et cela bien qu’elle représente quasiment la moitié du territoire et des citoyens de l’Etat français). On ne peut que constater le manque de pratique démocratique d’un projet qui touche pourtant pleinement notre peuple, en voulant changer ses institutions -qui ne sont pas pourtant un modèle quand au degré d’autonomie qu’elle nous confèrent- sans se préoccuper de son avis le moins du monde. Quelle valeur démocratique, donc, quand nos élus locaux, les représentants des régions et communes où nous vivons, et ainsi un peuple de quinze millions d’habitants (auxquels nous pouvons ajouter les autre peuples dominés par l’Etat français, alsaciens, basques, bretons, catalans, corses et de nombreux autres encore) sont tenus a l’écart du processus qui a mené ce rapport ?
Pour un véritable projet politique en Occitanie.
Sans jamais oublier notre spécificité occitane, et notre volonté de bâtir une société de gauche, il semble que nous puissions nous accorder avec quelques remarques faites par ce comité. Qui plus est, la parution de ce rapport présente l’intérêt pour le peuple occitan d’ouvrir un débat qui, s’il n’est pas étouffé par la presse française, et s’il prend vraiment en compte les aspirations des habitants, sera certainement un moyen de faire avancer notre projet : l’Occitanie socialiste. Il ne faut pas toutefois tomber dans l’acceptation pure et simple d’un plan de déconcentration ouverte : si quelques analyses peuvent être partagées, les solutions ne peuvent en aucun cas nous convenir, en tant que peuple en lutte pour notre liberté. Les débats sont ouverts, et la gauche révolutionnaire occitane doit y prendre son tour de parole.
Tout d’abord, le rapport insiste sur le manque de clarté de la distribution de compétences entre état, région, département, communauté de communes, communes, pays, canton. On ne peut qu’être d’accord avec cette analyse. Sur le plan de l’aménagement du territoire, de l’aide économique, deu logement ou encore de la culture, on constate que les rôles se croisent et se mélangent continuellement. Toutefois, la redistribution proposées par le rapport semble de maigre envergure façe aux enjeux qu’elle soulève. Surtout, la problématique ne change pas, et on peut encore voir le caractère déconcentré des institutions territoriales. Aujourd’hui comme demain, avec ce projet, l’Etat décide et les régions, les départements et les communes exécutent. Nous le savons, pour donner à notre peuple les moyens de prendre le chemin de l’autodétermination, il faut un élargissement conséquent des compétences régionales ; réorganiser les rôles des collectivités territoriales sans prendre en compte ce besoin serait une tromperie pour notre peuple.
La question des métropoles pose également un problème profond, et très révélateur de la situation impérialiste que nous subissons e qu’ on veut nous imposer (de l’Etat sur l’Occitanie, nous le savons, mais aussi demain des métropoles sur les campagnes, comme le propose le rapport). Il est certain que nous avons besoin d’une reconnaissance de nos villes majeures, et ainsi de leur donner un autre poids. On peut craindre néanmoins que le statut de métropole renforce encore l’aménagement désastreux du territoire qui tue les campagnes depuis un siècle. Nous voulons vivre, travailler et décider au pays, et les métropoles se présentent comme des obstacles à cette volonté, par leur puissance et leur pouvoir d’attraction. En organisant leur domination totale sur le pays qui les entoure, on prépare déjà la disparition des services publics dans les zones rurales, et bientôt la désertification autour des métropoles. Nous devons impérativement imaginer des moyens de gestion efficaces de ces grandes villes, mais en n’oubliant jamais le principe d’égalité de droits avec les autres communes. La rationalité de notre territoire sera à ce prix, et échouer signifierait certainement la fin de la ruralité comme lieu de vie et lieu social. Nous ne voulons pas que les campagnes deviennent de simples zones d’exploitation des ressources naturelles ou des produits agricoles. En tant qu’occitans, elle font partie de notre existence, et doivent ainsi être appréhendées dans une dynamique positive et ambitieuse, et non pas dans une politique de dépendance aux métropoles.
Cette façon impérialiste de concevoir la politique se trouve aussi dans le nouveau découpage proposé, qui ajouterait des départements non-occitans dans des régions jusque là occitanes. Ces mesures sont une attaque à l’unité territoriale de notre pays (déjà fort mal en point, par les découpages régionaux et étatiques qui nous désunissent), et une menace pour l’établissement à terme d’une politique commune pour l’Occitanie. Ce seraient donc, gerés par les collectivités territoriales occitanes, des zones françaises qui seraient ajoutées (du Poitou Charentes essentiellement). Face à cette dilution de l’identité occitane dans des régions sans la moindre valeur historique et culturelle -et dont les populations ne veulent pas-, l’unique solution est aujourd’hui l’affirmation de la territorialité de l’Occitanie. Dans ce sens, et bien que le mot d’Occitanie de ne soit pas prononcé, et que le projet ne soit pas avancé plus loin que l’idée- vont les paroles de Dominique Baudis, partisan d’une super-région qui joindrait l’Aquitaine, Midi-Pyrénées et Languedoc-Roussillon. Si l’on ne peut pas cautionner entièrement ce projet (déjà pour l’évacuacion des questions basque et catalane), notre avenir se trouve dans le regroupement des pays occitans, et non pas dans leur dilution ! La gauche occitane, et avec elle la population dans son ensemble, doit développer son projet d’autonomie, unique moyen de réinscrire notre pays dans un chemin historique, et de nous sortir de la servilité et de la dépendance à l’Etat français qui nous assomme aujourd’hui.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
¿Non vos agace era retorica nacionalista? Jo ja ne comenci a èster hart. Surtot ací, en Catalonha (escriui des de Barcelona), damb tot eth basart des seleccions… Ei domatge qu’en Aran tanben se volgue jogar a pensar damb era barretina metuda en cap. Non deishe veir mès enlà deth pròpri melic.
Aguesta religion, era deth nacionalisme, ei era unica que non a passat era pròva dera secularizacion. Totes ac an hèt, des des religions convencionaus enquiath fascisme e estalinisme.
Era fe ena unica nacion ei ua joata dera quau era politica se’n ressentís pro. Es causes importantes se decidissen entre esquèrra o dreta, entre era garantia der Estat de benèster o era inseguretat dera cobdícia individuau. Entre un Montilla e un Mas, per exemple.


text:
Television
La television es la transmission, per cable o alara per las ondas radioelectricas, d'unes imatges ou de scènas animadas e que son generalament sonorizadas. Son reproduïdas sus un receptor que se sona normalament televisor (pasmens se ditz sovent colloquialament television), a flor e mesura que son recebudas. Los primièrs passes de la vision a distància per l'electricitat son lo telectroscòpi puèi la television. La television, coma la coneissèm uèi, es tanben tributària d'una ret economica (publicitat e/o redevància dins qualques païses coma França), politica e culturala (lengas d'estat o minorizadas, genres e formats).


text:
Manuel Ballester
Manuel Ballester Boix (27 de junh de 1919, Barcelona - 5 d'abriu de 2005, Barcelona) es un quimista catalan) dau sègle XX.
Diplomat en quimia de l'Universitat de Barcelona, jonhèt l'universitat estatsunidenca de Harvard de 1949 a 1951. Au començament deis ans 1960, tornèt s'installar ais Estats Units d'America e trabalhèt per lo Departament de la Defensa. Sei recèrcas se centrèron sus la quimia organica, especialament lei mecanismes de condensacions organics, la sintèsi e la reactivitat dei compausats clorats aromatics, l'estudi dei radicaus liures e la reactivitat deis ions carbonats trivalents. Son trabalh foguèt guierdonat ambé lo Prèmi Prince d'Astúrias en 1982.


text:
Hèstas de la Sent Fermin
Las hèstas de la Sent Fermin (en gascon, e en lengadocian las fèstas de la Sant Fermin) que's hèn pendent 9 dias a Pampalona (Navarra, Bascoat, Estat Espanhòu). Que s'apèran en castelhan las Sanfermines e en basco Sanferminak.
Aqueras hèstas cosmopolitas qu'atraçan entre 1 500 000 de personas, segon las chifras de la municipalitat de Pampalona en 2017, e 3 000 000 segon d'autas estimacions. Que s'ageish donc d'ua de las mei bèras hèsta d'Euròpa e deu monde.
Lo monde que's sòlen vestir de blanc (pantalons, camisa o quessòt) e de roi (cinta e carrat). Aqueste tradicion qu'arremontaré a las guèrras carlistas espanhòlas deu sègle XIX, on los soldats carlistas navarrés, tròp praubes tà's pagar l'unifòrma, que's hicavan un carrat arroi entà s'arreconéisher. Lo blanc e lo roi son tanben las colors deu Carlisme.
Las hèstas que començan dab lo lançament deu txupinazo (fusada) deu balcon de la mairia de Pamplona enlà, au mieidia deu 6 de julhet e que s'acaban a miejanueit deu 14 de julhet dab la cançon d'adiu en castelhan Pobre de mí.
Ua de las activitats mei corruda de las hèstas de Sent Fermin qu'ei l'encierro, qui consisteish en ua corsa de 849 mètres au davant deus taurs qui comença au baish de la còsta de Sent Domenge e qui's feneish a las arènas de la vila. Que's hèn cada matin, a ueit òras trucantas, deu 7 au 14 de julhet. Los encierros qu'an ua durada mejana d'entre duas i tres minutas. Que i a hèra sovent herits e a còps, mei rialament totun, morts.
Las Sanfermines qu'èran hèstas tradicionaus, de tipe basco-gascon, qui arremontan mantuns sègles endarrèr, mes qui vadón hèstas mondialament arreconeishuda au sègle XX. Qu'estó l'escrivan estatsunenc Ernest Hemingway, dab lo libe The sun also rises (1926), que hasó de la celibritat internacionau de las hèstas pampalonesas.
Sent Sarnin e Sent Fermin enter Tolosa e Pampalona[modificar | modificar la font]
Que i avó, despuish bèth temps, ua confusion dens la tradicion populara enter Sent Fermin (neishut apr. en 272-mòrt en 303) e Sent Sarnin qui son tots dus los Sents Patrons de Pampalona. Lo Sarnin (Saturninus, en latin, Saturnino o Cernín en castelhan), com lo Fermin, que viscó a Pampalona au sègle III. Qu’estó eth qui convertí la familha deu Fermin au cristianisme e que batiè lo petit Fermin dab l’aiga d’un potz anomenat desempuish "el pocico de San Cernín". Aqueth potzet, situat ala dreta de la glèisa San Saturnino a Pampalona, qu'ei tampat au dia de uei, mes que i a ua placa de bronze qui vs'ac senhala. Segon çò qui nos condan las actas de Suri (Passio Saturnini), lo Sarnin que deishè Pampalona tà Tolosa deu temps deus cònsols Gratius e Decius, en 250. Que i fondè la prumèra comunitat crestiana, de la quau ne vadó l’avesque. Un bèth dia (lhèu a l'an 257), Sarnin qu’arrefusè de's juntar a la ceremonia deu sacrifici d’un taur qui’s debanava sus la terraça deu Temple Capitòli de Tolosa (situat on ei la plaça Esquiròl de uei) en aunor de Jupitèr. Furiós, los pagans qu'estaquèn l’avesque au taur per ua còrda, que hoetèn lo taur tà que devarèssò tots los escalèrs, ço qui non manquè pas de tuar l’avesque e de despatracar lo son còs. Lo taur que corró per las carrèras de Tolosa cap tau nòrd e la bèstia qu’estó tuada, segon la tradicion, deu costat deu barri qui prenerà mei tard lo nom de Matabuòu, en sovier d'aquera istoèra. Duas hemnas de la comunitat cristiana que s’aucupèn d’amassar las rèstas de l’avesque dispersadas pendent la corruda e que las enterrèn, plan d'esconudas, de nueit, au lòc exacte, segon la tradicion, on serà bastida la glèisa de la Nòsta Dauna deu Taur, carrèra deu Taur, enter la plaça del Capitòli e la plaça Sant Sarnin.
Lo culte entà Sent Sernin que vadó mei anar mei popular. Tolosa que vedó arribar romius de pertot. De tant popular qu'èra vadut lo Sent qu'a la fin deu sègle IV, l’avesque de Tolosa Sent Silvi que decidí de bastir ua glèisa mei bèra a quauques 200 mètres de la capereta primitiva (aquesta darrèra qu'ei vaduda la glèisa Nòsta Dauna del Taur) tà i poder caber tots los pelegrins. Qu'èra atau qui's comencè la construccion de la basilica Sent Sarnin, la basilica romanica mei grana deu monde.
Lo Fermin, eth tanben, que deishè Pampalona entà anar a Tolosa, on estó ordenat caperan peu Sarnin, puish, que se n'anè tà Picardia. Que vadó avèsque d’Amians, on se morí martirizat, per decapitacion, en 303 e on i estó enterrat. Lo culte de Sent Fermin, qui ei tanben lo Sent Patron d'Amians, que sembla estar manlhevat peus Navarrés deus Picards. Quant au culte de Sent Sarnin, qu'estó probablament introdusit a Pampalona peus abitants deu barri pampalonés dit Burgo San Cernín, poblat a l'edat miejancèra per Francos (Occitans). D'aulhors, los prumèrs fòrs de Pampalona qu'estón escriuts en occitan. La tradicion que comencè de's har quauquas confusions enter San Saturnino, vadut San Cernín, e San Fermín.
Las corsas deus taurs, l'encierro, per las carrèras de Pamplona, qui començan quan las campanas de la glèisa San Cernín e'n hèn senhau, que commemoran la corruda deu taur a Tolosa. Lo prumèr dia d'aqueras Sanfermines que correspon dab lo dia de Sent Fermin, enqüèra que la victima n’estó lo Sarnin e non pas lo Fermin. Que cau totun arremarcar lo dia de Sent Sarnin qu'ei lo 29 de noveme, mes n'èra pas la data ideau tà hèstas d'aqueth tipe. Qu'estó causit donc ua data a l'estiu.
Los Occitans e las Sanfermines[modificar | modificar la font]
Au delà deu ligam enter Sent Sarnin e Sent Fermin, numerós que son los Occitans, sustot Gascons, qui vienen a las hèstas de Pampalona. Segon l'ofici de Torisme de Pampalona, los abitants deu sud de la França qu'arrepresentan mei de la meitat deus toristas qui van a las hèstas, çò qui significan detzenats de milièrs de hestaires.
Aquò qu'explica la creacion de las hèstas de Baiona, suu medish modèle, en 1932. Au delà, lo blanc e roi navarrés qu'estón adoptats dens las hèstas bèras de Gasconha (Dacs, Ortès...)
Tanben las hèstas deu capdulh de la Navarra qu'influéncian escrivans occitans deu sègle XXI com Sèrgi Javaloyes (Pobre de mí, 2000), o los hrairs Eric e Nicolau Rei Bèthvéder (Blanc e Roi, 2002)


text:
609
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 609 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
La guèrra civila començada en 608 per lei dos Heraclius e l'emperaire Focas (602-610) s'estendèt dins tot l'Empèri amb una multiplicacion dei revòutas favorables ai dos insurgents. D'efèct, lo generau Nicetas, nebòt d'Heraclius l'Ancian, desbarquèt en Egipte, e Heraclius lo Jove ataquèt Sicília e Chipre. Aquò menaçava grèvament l'avitalhament de Constantinòble e la legitimitat de l'emperaire. Focas mandèt donc lo generau Bonosus per reconquistar Egipte. En parallèl, comencèt de perdre lo contraròtle de Siria e de Palestina. Enfin, lei Sassanidas aprofichèron aquelei trèbols per perseguir son avançada a l'èst (→ 610).
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Sassanida[modificar | modificar la font]
Aprofichant lei trèbols que contuniavan de minar l'Empèri Roman, lei Sassanidas prenguèron lo contraròtle de Siria e de Palestina franc plusors vilas importantas coma Damasc e Jerusalèm que resistiguèron. Pasmens, en despiech d'aquela resisténcia, aquò èra un succès considerable que permetèt de copar lo territòri roman e d'isolar Egipte.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Per Patric, paraulas de Boris Vian, musica de Bòris Vian e Haròld Berg
Monsur lo President ai decidat d’escriure
Me legiretz espere s’avetz un paùc de temps
Me dison de partir a l’armada de tèrra
Per anar a la guèrra dissabte de matin
Monsur lo President refuse aquèla guèrra
M’an pas mes sus la tèrra per tuar tant de gents
Monsur lo President sonque vos vòli dire
Qu’ai decidat de viure sens ges de regiment
Tre mon primièr instant ai vist morir mon paire
Ai vist partir mon fraire e plorar mon enfant
Ma maire a tant patit qu’es al fons de la tèrra
Se trufa de la guèrra a gaire de chagrin
Quand ere encadenat me raubèron ma femna
Me raubèron mon anma e puèi tot mon passat
Deman de bon matin ièu tamparai mas pòrtas
A las annadas mòrtas partirai pèl camin
Ma vida a mendicar entre mar e montanha
De Gasconha en Provença al mond vaù cridar
Refusatz de partir per faire aquèla guèrra
Volem pas de frontièra refusatz de morir
Se cal donar de sang anatz balhar lo vòstre
E gardarem lo nòstre monsur lo President
Se voletz m’agantar e qu’avetz de gendarmas
Ièu portarai pas d’armas eles podràn tirar
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
A Marselha, fau aperaquí 40 mn per anar dau Lacidon a l’Estaca. E se lei viatjaires pagon 3€ per lo trach, leis abonats de la RTM, elei, pagon ren de mai. Es un avantage per lei Marselhés. Representon 54% dei viatjaires, e 32% son d’abitants dei XV-XVIens arrondissaments, aquelei de l’Estaca.
Pasmens, es pas una prioritat d’alarguir aqueu servici, maugrat que la màger part dau temps, li a de gents que restan au cai, tant li a de monde per viatjar coma aquò.
« La prioritat rèsta d’esperlongar lo tramway au Nòrd e a l’Est » que dison lei dos responsables.
Fau se rementar qu’en 1997, quand lo projèct de tramway marselhés siguèt vertadierament lançat, lo premier cònsol de Marselha, Jean-Claude Gaudin, aviá chausit de l’arrestar a la Jolieta, lo quartier monte èra prevista una operacien nacionala d’agençament, Euromediterranèa. Lo Nòrd, mai populari, siguèt escafat de la carta marselhesa dei transpòrts rapides. Es per aquò que se parla de « rompedura territoriala ».
E fau pas oblidar nimai que siam intrats en campanha electorala per lo municipi de Marselha. Eugène Caselli ven de si li lançar, per lo PS, se passa la primària. E Karim Zéribi, eu, se presentarà per EELV dins lo meme sector que lo president de MPM.


text:
Bon partit eth d’aguest darrèr dissabte en Bossòst entre dus equips que cerquèren era victòria pendent tot eth partit. Era prumèra part siguec mès parièra. Era U.E. Bossòst portèc era iniciatiua deth jòc e er Encausse sajaue de jogar ràpid en contraatac entà suspréner ara defensa aranesa. Era U.E. Bossòst auèc era milhor ocasion en un shut de Àlex que treiguèc un defensa e era pilota anèc entà Pèir e eth sòn shut siguèc despejat pera defensa francesa. Er Encausse responèc damb ua bona ocasion de Paya que dauant de Marcos shutèc entà dehora dera porteria.Tamb eth 0-0 s’arribaue ath descans.
Era dusaua mietat dominèc mès er equip aranés e er Encausse non cauishiguèc era nosta àrea. Era U.E. Bossòst auèc ena dusaua mietat 2-3 bones ocasions entà marcar: Ignasi auie era milhor ocasion mès eth sòn shut ac treiguèc un defensa quan ja anaue a entrar; en aguesta jogada reclamèrem penalty pr’amor qu’eth portèr der Encausse derribèc a Ignasi dempús de shutar e empedir ath jogador aranés de continuar era jogada. Un aute shut massa hloish de Felipe non arribèc tanpòc a traspassar era línha de gol per ben pòc. Tanpòc podèrem profitar es fautes laterals entà marcar un gol.
Ara fin 0-0, domatge de non auer artenhut era victòria. Er equip a jogat dus partits contra es líders e es dus an acabat damb eth madeish resultat mès en quaussevolh cas era U.E. Bossòst siguec qui a estat mès apròp dera victòria tant en partit contra eth Montastruc coma en aguest der Encausse. Açò mos a de dar talents entà continuar trebalhant ena madeisha línha; era sort cambiarà e es boni resultats arribaràn.
Pròplèu partit desplaçament enquia Cazeres entà jogar en un terren sintétic, dissabte 26 de noveme tàs 20:00 ores.
U.E. Bossòst: Marcos, Marc, José Ramón, Viló, Felipe, Liaño, Javi, Madrid, Pèir, Ignasi e Àlex. Remplaçants: Pipe, León e Gachi.
Trainer: Adrian.
Encausse: Gamboni, Le Vecher, Casanova, Martins, Aries, Brana A., Duclos, Servat, Germa, Brana G., Paya. Remplaçants : Noilhan, Rumeau, Suspene.
Trainer : Germain Thiery.
Arbitre: Darnaud Claude.


text:
Prolina
La prolina (abreujat Pro o P) qu'ei un deus 20 aminoacids deu còde genetic (devath la forma de la L-prolina) entrant dens la composicion de las proteïnas. Dens las proteïnas umanas qu'apareish dab ua frequéncia de 5,2 per cent.
La soa formula bruta qu'ei C5H9NO2
La prolina que possedeish un cicle dab un azòt (dens un grop imina) auta que lo deu son grop amino. La preséncia de prolina dens ua proteïna que presenta consequéncias estructuraus puish qu'aqueth aminoacid be destabiliza l'eliç-a e modifica las huelhas B.
Los sons codons sus las moleculas d'ARNm que son CCU, CCC, CCA, e CCG.
La prolina b'ei pas un deus aminocids indispensables en çò deus èstes umans, çò qui vòu díser que pòt estar sintetizat per aquestes darrèrs a partir d'autes precursors.


text:
Autoestòp
L'autoestòp es una practica realizada per de viatjaires que cercan un transpòrt a çò dels autres que se desplaçan en automobila, camion o amb autres mejans. La distància percorrida pòt variar d'una corta camida que s'auriá podut far a pé, a de longas distàncias que sovent demandan diverses tranferiments d'autoestòp.
Metòde[modificar | modificar la font]
Lo biais mai comun, pel mond entièr, per demandar l'autoestòp, es d'estirar lo braç cap a la carrièra o autorota levant lo poce. Los conductor comprenon qu'aquò es un senhal que la persona sollicita que lo transpòrt. Un autoestopista pòt tanben mòstrar un papièr o carton amb lo nom de la seuna descion escrich, d'aquel biais los conductors an pas besonh de s'arrestar per demandar cap a ont se vòl anar.
Endacòm mai s'utilizan d'autres signes. en Sudamerica, un autoestopista mòstra la fàcia de la man amb l'indèx levat, al luòc del poce. En Polonha, se brandís la man en abans. En Índia, se fa la man brandida amb lo revèrs cap aval. A Israèl, s'apunta l'automobila amb l'index.
Normalament se dona pas res en escambi del transpòrt, malgrat que, a vegadas, lo viatjaire ofrís de contribuir a pagar lo esséncia. Per fòrça conductors sufisís lo fach d'aver una companhiá pel camin.
Rasons[modificar | modificar la font]
Un autoestopista pòt aver divèrsas rasons per realizar aquela practica, entre elas:
- Pòt pas pagar cap autra forma de transpòrt,
- I a pas transpòrt public,
- I a pas transpòrt public al moment que se vòl viatjar,
- Lo transpòrt public passa gaire sovent dins aquel luòc,
- Lo darrièr tren o autobús del jorn ja es passat,
- A perdut lo transpòrt public amb que pensava viatjar,
- Per rasons ecologicas o politicas (coma reduire la consomaacion de combustibles fossils),
- Pel desfís de despensar lo mens per arribar endacòm,
- Pel sens de l'aventura qu'implica: viatjar, conéisser de gents nòvels e per escasença o, simplament, pas saber pas ont arriba la rota.
Los conductors pòdon tanben aver de divèrsas rasons per reculhir d'autoestopistas, per exemple:
- vòlon companhiá pendent lo viatge,
- An viatjat precendentament coma eles e an de compassion,
- Sollicitan drògas o sèxe,
- Sens de responsabilitat sociala.
Los conductors que son demorats en pana o de gents sens argent o sens mejans de transpòrt coma los indigents recorron sovent a l'autoestòp, d'autres o fan per passion o coma espòrt.
- Hitchwiki es un wiki pels autoestopistas


text:
BTR-80
Lo BTR-80 es un veïcul de transpòrt de tropas sovietic desvolopat dins leis annadas 1980 a partir dau BTR-70. Es un veïcul blindat leugier amfibí, d'uech ròdas motritz que pòu transportar sèt fantassins e un equipatge de tres òmes. Au contrari dei BTR-60 e 70, es equipat d'un motor diesel permetent de demenir lo risc d'incendi ò d'explosion dins lo cas d'un tir enemic victoriós. Es protegit còntra lei brigas d'obús e lei balas. Es armat de doas mitralhièras de 14,5 e 7,62 mm, de sièis sistèmas fumigèns e de sèt trapas permetent ai soudats de tirar dempuei l'interior dau veïcul.
La produccion acomencèt en 1984 e mai de 5 000 unitats son sortidas entre aquela data e 2012, compres de variantas desvolopadas per Romania e Ucraïna. Lo BTR-80 es subretot utilizat per leis estats successors de l'URSS, Bangladèsh, Ongria, Turquia, Veneçuèla, Paquistan e Iraq. Pasmens, en 2013, aqueu veïcul aviá pas encara participat a de combats importants.


text:
Options de recherche Classer les résultats: par date par nom
Nombre de résultats trouvés: 26 Résultats: 1-26 oct.26 Tigres de Victoriaville vs les Cataractes de Shawinigan ven. 26 octobre 2018, 19h30 Plus d'info nov.9 Remparts de Québec vs les Cataractes de Shawinigan ven. 9 novembre 2018, 19h30 Plus d'info nov.10 Phoenix de Sherbrooke vs les Cataractes de Shawinigan sam. 10 novembre 2018, 16h Plus d'info nov.18 Screaming Eagles du Cape Breton vs les Cataractes de Shawinigan dim. 18 novembre 2018, 16h Plus d'info nov.24 Foreurs de Val-d’Or vs les Cataractes de Shawinigan sam. 24 novembre 2018, 16h Plus d'info nov.25 Saguenéens de Chicoutimi vs les Cataractes de Shawinigan dim. 25 novembre 2018, 16h Plus d'info nov.29 Wildcats de Moncton vs les Cataractes de Shawinigan jeu. 29 novembre 2018, 19h Plus d'info nov.30 Mooseheads de Halifax vs les Cataractes de Shawinigan ven. 30 novembre 2018, 19h30 Plus d'info déc.7 Océanic de Rimouski vs les Cataractes de Shawinigan ven. 7 décembre 2018, 19h30 Plus d'info déc.15 Foreurs de Val-d’Or vs les Cataractes de Shawinigan sam. 15 décembre 2018, 16h Plus d'info déc.31 Drakkar de Baie-Comeau vs les Cataractes de Shawinigan lun. 31 décembre 2018, 14h Plus d'info janv.3 Titan d’Acadie-Bathurst vs les Cataractes de Shawinigan Plus d'info janv.5 Voltigeurs de Drummondville vs les Cataractes de Shawinigan Plus d'info janv.16 Olympiques de Gatineau vs les Cataractes de Shawinigan mer. 16 janvier 2019, 19h Plus d'info janv.25 Tigres de Victoriaville vs les Cataractes de Shawinigan ven. 25 janvier 2019, 19h30 Plus d'info janv.26 Huskies de Rouyn-Noranda vs les Cataractes de Shawinigan sam. 26 janvier 2019, 16h Plus d'info janv.31 Sea Dogs de Saint John vs les Cataractes de Shawinigan jeu. 31 janvier 2019, 19h Plus d'info févr.1 Armada de Blainville-Boisbriand vs les Cataractes de Shawinigan ven. 1 février 2019, 19h30 Plus d'info févr.14 Saguenéens de Chicoutimi vs les Cataractes de Shawinigan jeu. 14 février 2019, 19h Plus d'info févr.20 Remparts de Québec vs les Cataractes de Shawinigan mer. 20 février 2019, 19h Plus d'info mars1 Islanders de Charlottetown vs les Cataractes de Shawinigan Plus d'info mars6 Huskies de Rouyn-Noranda vs les Cataractes de Shawinigan Plus d'info mars8 Drakkar de Baie-Comeau vs les Cataractes de Shawinigan Plus d'info mars9 Drakkar de Baie-Comeau vs les Cataractes de Shawinigan Plus d'info mars13 Phoenix de Sherbrooke vs les Cataractes de Shawinigan Plus d'info mars16 Tigres de Victoriaville vs les Cataractes de Shawinigan Plus d'info Haut de page


text:
Guèrra Civila Russa
La Guèrra Civila Russa se debanèt de la fin de 1917, après la presa dau poder per lei Bolchevics e seis aliats, fins au mes de junh de 1923. Fòrça complèx, aqueu conflicte s'acabèt per l'independéncia de divèrsei país (Finlàndia, país baltes, Polonha, Tanno Tova), de modificacions frontalieras au profiech de Romania, de Polonha e de Turquia e enfin per lo mantenement e lo renfòrçament dau govèrn bolchevic en Russia. Marquèt tanben lei premiers afrontaments entre lei país capitalistas e lei Bolchevics. Pasmens, lei dos camps èran afeblits e cada camp deguèt donc acceptar l'existéncia de son advèrsari.
Leis operacions importantas de la Guèrra Civila Russa acomencèron en 1918. Lei Bolchevics comunistas e lei Blancs, coalicion eterogenèa gropant de partisans e d'enemics de l'Empèri (generaus de l'armada russa, membres dau Govèrn provisòri de Febrier, Menchevics...) que lo ponch comun èra l'ostilitat ai Bolchevics, se disputèron lo contraròtle dau govèrn centrau. Per lei Bolchevics, la presa dau poder èra la premiera etapa de l'entraïnament d'una revolucion comunista mondiala. Rapidament, d'autrei conflictes se superpausèron sus aquela trama menats per de movements païsans en lucha còntra la conscripcion o leis impòsts de guèrra (Armadas Verdas...) o de movements nacionalistas luchant per l'independéncia (Ucraïna, país baltes... etc). D'alianças cambiantas, sovent dictadas per lei necessitats e l'oportunisme, se formèron entre aquelei faccions dins lo corrent de la guèrra. Enfin, a partir de la fin de la Premiera Guèrra Mondiala, leis armadas dei país venceires desbarquèron de còrs expedicionaris importants per sostenir leis enemics dei Bolchevics e assaiar de formas de zonas d'influéncia dins lo cas d'una division dau territòri rus.
Gràcias a la superioritat numerica, au sostèn estrangier e a la desorganizacion de l'armada bolchevica, lei Blancs e leis independentistas aguèron l'avantatge au començament de la guèrra. Pasmens, lei soudats estrangiers, escagassats per cinc annadas de guèrra dempuei de 1914, foguèron de butas aisadas per la propaganda pacificista bolchevica e leis armadas occidentalas deguèron rapidament limitar seis operacions a l'ocupacion dei pòrts principaus. D'autra part, sota la direccion de Trotski, l'armada bolchevica foguèt reorganizat e aprofichèt lo ret de camin de fèrre rus a l'entorn de Petrograd e de Moscó per esquichar una après l'autra leis ofensivas desunidas deis armadas blancas. A la fin de 1919, lei Bolchevics avián l'avantatge e lei país occidentaus èran obligats d'evacuar sei soudats en causa dei rics de mutinariá (revòuta de la flòta francesa a Odessa...).
Fins a 1923, l'Armada Roja conquistèt pauc a pauc lo sud e lei regions orientalas de Russia. Dins lei regions occidentalas, capitèt d'esquichar lei movements independentistas d'Ucraïna e de Bielorussia. En revènge, la guèrra còntra Polonha de 1919-1921 s'acabèt per de pèrdas importantas e rompèt lo vam de la revolucion, ja afeblida per la revirada dei Revolucions Alemanda e Ongresa en 1919. Ansin, se la revolucion trionfava en Russia, lei caps bolchevics deguèron acceptar d'abandonar l'idèa de son extension mondiala e negociar lo reglament dau conflicte. De l'autre caire, l'acceptacion dei negociacions èra una reconóissença de facto de l'existéncia dau govèrn bolchevic e de l'incapacitat dei venceires de la Premiera Guèrra Mondiala de l'anientar. Sota la direccion de Georges Clemenceau, una politica d'isolament dau govèrn bolchevic, que formèt oficialament l'Union Sovietica lo 30 de decembre de 1922, va donc succedir a la guèrra.
Referéncias e nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ G.F. Krivosheev, Soviet Casualties and Combat Losses in the Twentieth Century, pp. 7-38.


text:
Cara e Cara 34 : Claudi Alranq
Comentaris
Siatz lo primièr a depausar un comentari !
Apondre un comentari
Fanny Lartigot cara a Claudi Alranq, comedian, metaire en scèna, contaire, cercaire en etnoscenologia, vice-president de la Federacion Totemic...
Las tematicas : la tòca de la Federacion Totemic, l'istòria et la significacion deus totems, lo patrimòni culturau immateriau, lo mitan artistic e teatrau, l'importància de s'amassar entà resistir e sauvar la lenga e la cultura, la glottofòbia...
Rodat dens l'encastre deu Forum euroregional "Culturas popularas en dialòg" organisat peu CIRDÒC au pè deu Pont deu Gard.
Durada : 22 min 46
Disponibla dusca lo 14/06/2019


text:
Eth pròplèu dissabte dia 9 de junh de 2018 se celèbre eth Dia Internacionau des Archius, qu’enguan coïncidís damb era celebracion deth 20au anniversari der Archiu Generau d’Aran.
Per aguest motiu er Archiu Generau d’Aran organize un talhèr de lectura de documents antics dera Val d’Aran.
Eth talhèr a com objectiu hèr conéisher as assistents ues prumères pautes de lectura de documents produsidi ena Val d’Aran entre es sègles XIV e XIX. Es contenguts seràn: com, qui e a on son escriti es documents; es lengües que s’utilizen entà escríuer; pautes entà liéger es documents; e practica de lectura, en tot combinar era explicacion de concèptes basics damb era realizacion d’exemples practics.
Eth talhèr aurà lòc ena sedença der Archiu Generau d’Aran c/Major s/n d’Arròs, eth dissabte 9 de junh de 10:00 a 13:00 ores.
Era inscripcion ei gratuïta, mès es places son limitades. Entà auer mès informacion podetz trucar ath T. 973 64 25 69 o ath email: acavallaran.cultura@gencat.cat
Info: Conselh Generau d’Aran


text:
Armada
Una armada es una organizacion autorizada per un estat d'utilizar la fòrça armada per defendre son territòri. Segon lei país, l'armada pòu tanben tenir d'autrei foncions coma la direccion dau govèrn (junta...), lo sostèn a l'economia nacionala (expansion imperialista, investiment dins lo capitau d'una companhiá...) o lo contraròtle de la populacion (polícia d'estatut militara...). De mai, certanei còrs de l'estat o organizacions pòdon tenir una organizacion de tipe militar sensa faire oficialament partida dei fòrças armadas.
Lei cavaments menats per leis arqueològs an mostrat l'existéncia d'infrastucturas militaras, coma de barris, avans l'aparicion de l'escritura e es fòrça possible que leis armas de caça de la Preïstòria poguèsson tanben servir d'armas de guèrra. Per exemple, la mòmia d'Ötzi, mòrt vèrs 2500 avC, presentèt una bleçadura causada per una sagita. Ansin, la necessitat de formar d'armadas, au mens non permanentas, foguèt probablament una caracteristica precòça dei societats umanas.


text:
Carmin (colorant)
Lo carmin es un pigment roge escur e viu obtengut a partir d'un insècte, la cochenilha. Figurant sota la referéncia Natural Red 4 dins lo Colour Index.
Lo tèrme carmin designa, per metonimia, una color d'un roge prigond.
Somari
Etimologia[modificar | modificar la font]
Lo mot carmin ven del castelhan ancian cremesin, que significava « al subjècte de quermès », el meteis del latin medieval cremesinus per kermesinus o carmesinus (e sa forme contractada carminus), es a dire le pigment de la cochenilha Dactylopius coccus, qirmiz en arabi (et en persan), deribant del sanscrit krmi-ja (de krmih « ver » e ja « produch ») significant « pigment roge produch par un vèrm ».
Los mots carmin e cremesin an la mèsma origina etimologica.
Pigments[modificar | modificar la font]
Lo carmin verai es un pigment-laca organic natural (NR4) produch a partir de las femes de cochenilhas quermès (Kermes vermilio), parasits del garric (quersus coccifera).
Aqueste insècte èra conegut en Egipte antica, puèi en Euròpa. La laca fabricada a partir de la secrecion d'aqueste insècte èra conegut jol nom de laca cremesina. Correnta dins la region de Montpelhièr, permetèt a la vila de desvelopar una especialitat de la tintura de teissuts escarlatas. Aqueste pigment servissiá tanben a colorar los manuscrits. Lo compausat quimic màger responsable de la color es l’acid quermesic, roge, que s'apond un colorant jaune-iranjat, l’acid laccaïc D (([[#CITEREFPRV2|PRV2]], p. 28).
La cochenilha, minuscul insècte del Mexic, dona tanben una color roja transparenta mas fòrça fugitiva, plan respectada dels Aztècs. Aqueste insècte parasita los cactus del genre Opuntia (Figuier de Barbarie), e dona l'acid carminic per se defendre. La nacion aztèca Mixteco Zapotèca cultivaca ja d'opuncias per la cochenilha abans l'arribada dels Espanhòls. Foguèt menada en Euròpa al sègle XVI après la descobèrta de l'America del Sud. Remplaça lo quermès vèrs 1686.
La preparacion èra pro complèxe, demandava de grandas precaucions, e donava fins a 12 qualitats diferentas de pigment[1].
D'autras varietats de cochenilhas donan un colorant carmin. I a de cochenilhas salvatjas, que se culhissiá en America, la cochenilha de Polonha, que dona una mèscla d'acid quermesic e d'acid carminic, e la cochenilha d'Armenia, que conten d'acid carminic (([[#CITEREFPRV2|PRV2]], p. 29). Los tres colorants dels carmins son d'antraquinonas naturalas (([[#CITEREFPRV2|PRV2]], p. 29).
En 1467, la porpra de Tir avent desaparegut a causa de la presa de Bizanci pels Turcs, lo papa Pau II decidiguèt que los vestits dels cardinals serián tintas amb lo quermès. La porpra cardinalícia es ara de color escarlata (([[#CITEREFPRV2|PRV2]], p. 29).
Las nuàncias de pigment carmin d'origina naturala varian de l'escarlata al roge mai o mens porprat. Al sègle XIX, Michel-Eugène Chevreul comencèt a situar las colors las unas al respècte de las autras e al respècte de las raias de Fraunhofer. « Lo mai grand nombre dels carmins del comèrci representan mon 2 roge 11 ton[2] », çò indica. L'ecran pòt presentar aproximativament aquesta tinta 2 roge 11 ton[3]. La laca carminada n°6 del mercand de colors Gademann es rouge 11 ton, los autres carmin 1 roge, 11 ton o mai escur[4]. Mas Chevreul nota tanben per Gademan dos carmins jaunes, 5 iranjat-jaune 8 ton[5] e jaune 9½ ton[6] e un carmin violet 4 violet 15 ton[7].
Los colorants e pigments carmins son pas solids a la lutz, çò qu'empachèt pas d'artistas pintors de l'utilizar[8].
Laca de carmin[modificar | modificar la font]
Se nomena laca un pigment obtenut, coma lo carmin. Los mercands de colors vendèron lo produch jol nom de « laca de carmin » o « laca de Florença », o simplament per sinecdòca laca.
Aquesta laca seriá estat d'en primièr fabricada a Florença e amb lo quermès abans de conéisser la cochenilha. Mai tard se'n fa de bèlas a París e a Viena mas que se destrian pas d'aquesta de Florença. Mentrtant se vendava jos aqueste nom de lacas fachas amb d'autras matèrias colorantas qu'èran pas comparablas a la laca de carmin veraia.
Ensajant de fabricar la laca carminada, Georg Ernst Stahl decobriguèt per escasença lo blau de Prússia.
Colorant alimentari[modificar | modificar la font]
Lo pigment carmin, complèxe d'acid carminic e d'alumini, s' utiliza coma colorant alimentari jol numèro E120.
Considerat mai sovent coma non toxic (([[#CITEREFPRV2|PRV2]], p. 29), lo carmin es pasmens conegut per provocar sus una pichona partida de la populacion d'allergias anant de l'urticari e l'astma fins a - mai rar - de chòcs anafilactics grevissim, las reaccions amb de cosmetics son mai frequentas e son atribuidas als rèstes d'insèctes utilizats per sa fabricacion. Se l'aditiu es uèi sintetisable es pas encara lo cas per l'alimentacion industriala.
Coma fòrça colorants, E120 se pòt vendre jos forma de lacas d'alumini: un metal sopçonat, dins l'alimentacion transformada, de neurotoxicitat[9].
Color carmin[modificar | modificar la font]
Lo carmin designa per metonimia un roge prigond similar a aqueste obtengut a partir de la cochenilha, coma lo carmin de garança o l'equivalent sintetic de la tinture da garança, lo carmin d'alizarina (PR83)[10].
Dins unes sistèmas, aquesta color es considerat coma color terciària, coma mescla d'una color primària, lo magenta, e d'una color secondària, lo roge iranjat (magenta + jaune).
En 1816, lo mercand de colors Bourgeois comercializèt un carmin de garance, es a dire una laca obtenguda a partir de la garança dels tinturièrs[11].
En 1847, lo pintre Dyckmans aviá començat d'ensags de vielhiments sus las colors per artistas pintors les mai espandidas a son epòca. Teniá lo "carmin de cochenilha" e lo "carmin fixe de grança". Examinant los resultats en 1880, Blocks concluguèt que lo carmin de cochenilha e una lacas de garança calcinadas son pas valables per la pintura artistica. Unes carmins de garança se pòdon utilizar ((Blockx 1881).
Lo carmin modèrne, permanent, es realizat a partir de pigments de sintèsi (roges antraquinonic PR83 o PR177, roge de perilèn PR179), mai permanents.
Nuancièrs[modificar | modificar la font]
Lo nuancièr RAL indica RAL 3002 Roge carmin[12].
Pels mercands de colors i a 603 roge carmin e 688 laca carminada[13] ; 080 carmin, e 089 carmin foncé e 575 laca carminada[14] ; Carmin Lefranc 902 e Carmin d'alizarina 328 e Laque carmiada fixe 343[15].
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- * Jean Petit, Jacques Roire e Henri Valot, Encyclopédie de la peinture : formuler, fabriquer, appliquer, Puteaux, EREC, , p. 26-29
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Lefort 1855, p. 180-190
- ↑ Michel-Eugène Chevreul, « Moyen de nommer et de définir les couleurs », Mémoires de l'Académie des sciences de l'Institut de France, t. 33, , p. 58.
- ↑ Lo 2 roge es al quart de la distància entre la raia C e la raia D (Chevreul 1861, p. 29), longor d'onda 637,4 nm. Lo ton es la claror, escalonada regularament de 21 (negre) a 0 (blanc); 11 ton s'evalua donc a une luminositat L* = 47,6, o una luminància relativa Y=0,165. L'illuminant es lo solelh dirècte (D55). 11 ton es la color pura, non lavada de blanc. La valor calculada dins lo sostèma CIE XYZ es enseguida convertida en sRGB. La color afichada depend de la conformitat e del reglatge de l'ecran.
- ↑ Chevreul 1861, p. 180. Mèsme calcul, longor d'onda 671 nm.
- ↑ Chevreul 1861, p. 190. Mèsme calcul, longor d'onda 580,9 nm, L* = 61,9 (Y=0,303).
- ↑ Chevreul 1861, p. 190. Mèsme calcul, longor d'onda 579,9 nm, L* = 54,8 (Y=0,225).
- ↑ Chevreul 1861, p. 190. Pas de longor d'onde dins los violets, aproximacion a partir dels angles de tinta CIE L*u*v*, L* = 28,6 (Y=0,057).
- ↑ (([[#CITEREFPRV2|PRV2]], p. 30), Lefort 1855, p. 180-190, Mérimée 1830, p. 129, (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant.
- ↑ E120 www.additifs-alimentaires.net.
- ↑ « Laque d'alizarine rouge (PR 83) dona un ton carmin »
- ↑ Lefort 1855.
- ↑ « RAL classic Farben ».
- ↑ respectivament PV 19 (violet de quinacridòna) e PR209 (roge de quinacridòna)+PR146+PR206 (quinacridòna), « Nuancier Aquarelle Extra-Fine », sur magasinsennelier.com.
- ↑ « Toutes les couleurs de Caran d'Ache », sur carandache.com
- ↑ Respectivament PV19, PR83 e PR177, « Guide de la peinture à l'huile », sur lefranc-bourgeois.com


text:
Eventos en 24 febrero, 2018
Búsqueda y navegació de vistas de Eventos
En marcha
Exposicion en Arties
Ena Glèisa de Sant Joan d'Arties. De deluns a dissabte de 17 enquia 20 ores. Dimenges BARRAT.Más información »
Exposicion “Ecojoguets” en Salardú
Exposicion de joguets elaborats damb materiaus reciclats pes escolans dera Val d'Aran. Ena Bibliotèca de Salardú.Más información »
7:30 pm
Barbacans en Canejan
Hèsta de Barbacans en Canejan, damb tamboraires e es Corbilhuèrs de Les. Sopar popular e balh.Más información »


text:
Jornalista e cronicaire occitan sul continent europèu, de nacionalitat occitana e de ciutadanetat europèa e per fòrça francesa.
Pòdi entendre totas las lengas que seguísson : occitan, francés, anglés, catalan, espanhòl, italian, alemand, rus.
Idèa politica : la politica jacobina francesa es un poison, un veren grèu que pertòca la cituadanetat, en Occitània, e pertot sus aquesta planèta.
Atencion a mon classament politic, refusi un classament de tipe francés, esquèrra o dreita ... del rei que los "revolucionaris" parisencs li an copat lo cap.


text:
Dimars, 5.12.2017 03h00
Petit abracat de l’ahar: lo 17 de noveme au ser, Gérard Filoche, sòci de l’ala esquèrra deu Partit Socialista, publica un tweet que bremba la vielha propaganda antisemita que liga los mitans jusius dambe los de la finança.
Lo 20 de noveme es estremat deu partit peu burèu nacionau a l’unanimitat.
Segon çò que digoc lo concernit, s’èra enganat. Avèva passada la jornada a escríver contra Macron e sas refòrmas deu còdi deu trabalh, èra fòrça enmalit contra eth, a vist passar aqueste imatge que’u pareishoc sustot anti-Macron. Vesoi pas de tira los drapèus americans e israelians ni tampauc que lo monde a l’endarrèr d’eth èran Patrick Drahi, Jacob Rothschild e Jacques Attali, que son totis tres jusius. Ajustèc una frasa venjadora sus Macron, en tot le qualificar de “lèd gus”.
Se botèc au lheit de tira e estoc desvelhat per son hilh que l’aperèc ende’u díser que son tweet venguèva deu siti Egalité et Réconciliation, qu’es un siti de dreta extrèma e que’u calèva milhor boishar, çò que hascoc còp sec. La preséncia deu messatge perdurèc en tot una 45 minutas.
Tròp tard, una polemica s’enseguiscoc, çò qu’es normau, qu’acabèc per la hòrabandida de Gérard Filoche. Aquí, pensi que lo partit hascoc duas pècas:
1/ Excludiscoc per antisemitisme quauqu’un qu’es lo contrari de l’antisemita:
Es normau qu’un partit refusa d’aver coma sòci una persona que’s muisha, per sas declaracions, antisemita o racista. Aquí dessús soi plan d’acòrdi. Mes justament, Filoche a un curriculum vitae que pròva plan que n’es pas. Cadun amassa los “malus” e los “bonus”, coma per l’assegurança de la veitura, e lo tipe avèva dejà acomolat un bon paqueton de “bonus”.
Joen militant, s’engatja dens lo movament trotzkista (brembam que Marx e Trotzki èran jusius), qu’es conegut com estant de fòrta inspiracion ashkenaza, aus costats de companhs de luta coma Pierre Franck, Henri Weber, Alain Krivine, Janette Habel, Daniel Bensaïd, Daniel Gluckstein.
En 1984, es cofondator de SOS-Racisme (!) dambe Julien Dray e Harlem Désir. Gérard Filoche a passat mès de temps a manifestar, hèr signar peticions e organizar accions contra lo racisme que los sòcis deu burèu nacionau deu partit socialista totis amassa.
2/ Balhoc aigua au molin deus antisemitas (es aquò que’m hè romegar):
L’exclusion de Filoche deu partit se hascoc dambe una procedura de las mès rapidas. Normalament, cau que la responsa sia proporcionada. Un tweet malerós? Cau ablatugar de tweets justicièrs l’autor dinc a que s’excuse, se que non pervéser una sancion mès hòrta se s’encapborrís e manteng sons acuses, çò qu’èra pas lo cas.
Los antisemitas se trufan plan ara de véser qu’aqueste ahar sembla les balhar rason. Lo purmèr secretari deu PS estoc durant longas annadas un représ de justícia mantuns còps condemnat per “abús de bens sociaus” e “recapte d’abús de hidança”, suspectat “d’obtencion fraudulenta de doctorat de tresau cicle” (Jean-Christophe Cambadélis), mes aquò compta pas davant uns subjèctes que son vists coma “sacrats”. Segon eths, atacatz l’Islam, e l’Amassada Nacionala sancèra vos sosteng de pè en bàter de las mans (Ahar Charli Hebdo - Tariq Ramadan), atacatz lo judaïsme, quitament per error, e la pèce es impardonabla, la sancion cad de tira. Cau que la coheréncia e l’equitat sian la règla d’aur de l’antiracisme.
Estar vigilant de cap au racisme es solide indispensable. Mes agir d’un biais extrèmista e innocent pòt jogar contra la causa que defenètz. Coma “la guèrra es un subjècte tròp seriós per estar confidat a militars”, benlèu que l’antiracisme es tròp seriós per estar confidat … au Partit Socialista.
#9 pas faus, l'i a sempre agut de monde de gaucha per téner de proposes antisemitas. Un dels paires de la social-democracia alemanda d'avans 1900, Bebel, disia que l'antisemitisme es lo socialisme dels nècis (es eu que disia tanben qu'un poble que n'oprima un autre pot pas estre liure). Mas en generau los antismeitas de gauche passavan lèu a l'ultra-drecha, coma los que passan lor temps a parlar de la Nacion francesa -los chevènementistas per ex. Pas en a veire, me sembla, amb l'itinerari d... Legir la seguida
Vos trufatz de nosaus ?Una partida de l' esquerra francesa a sempre estada antisemita .
En francès " Vous voyez bien M. d' Ormesson qu' il y a un lobby juif en France ! - Vous parlez comme ma grand-mère M.Mitterrand " aprèp la sortida dal trabalh sus Mitterrand a Vichy .
La frontiera entre " esquerristas " e fascistas s 'esvanesitz .
#3 Benlèu qu'estoi tròp brac sus l'expresssion "d'inspiracion ashkenaza". Coneishi fòrça plan, per mon istòria e tanben per asard, lo mitan esquerrista e jusiu. Los joens ashkenazes instruits se trobavan, dens la annadas 70, en gran nombre dens lo movement trotzkiste, lavetz que los sefaradas èran màgerment maoïstas. Susprenent, non pas ? E totun es vertat.
La cultura deus ajòus, l'origina etnica e la religion son sovent responsablas de l'inclinason politica. Espiatz on es enrasigat l... Legir la seguida
#6 Soi plan d'acòrdi dambe aquesta analisi. Diserí quitament que lo brassau eth medish es un simbèu que vò associar lo poder deus sòus dambe lo poder totalitari deu nazisme, aquí pres coma quicòm de marrit, e doncas antinazi e antipoder-finanièr, e pas brica antisemita pres solet. Sabi pas s'es clar ...
Antisemitisme e antisionisme
Cal refusar l'amalgama entre las tres nocions vesinas, qu'es pas innocenta ideologicament.
De legir l'istorian israelian Shlomo Sand, " consí fosquet inventat le pòble joseu ? "
L'antisemitisme es condemnable a juste titre, coma ostilitat al grope de personas de religion josiva.
L'antisionisme denóncia la creacion e le compòrtament d'Israèl, dit estat josiu.
Israèl acorda la nacionalitat israeliana a tot josiu non-resident que la demanda, e es presumit sionist... Legir la seguida
#4
Atau que harà un moviment politic de mei a l'esquerra...
Èra de "l'ala esquèrra del PS" aquel Filoche ? L'an fotut defòra ? E ben, aquò rai ! Li demòra pas mai qu'a crear un novèl partit, realament socialista, e efectivament d'esquèrra… Nos cambiarà un pauc de la mediocritat ultraliberala e antidemocratica de la dreita olonadiana e vallsiana…
Qu’apreni la LCR qu’èra d’« inspiracion ashkenaza », que pensavi qui èra meilèu un partit politic. Aquò dit, Filoche n’ei pas antisemita qu’ei un fèit mes la rason qui avançatz qu’ei ua faussa rason. Las originas religiosas vertadèras o supausadas (Marx qu’èra protestant) deus fondators d’un movement n’an pas arren a véder dab las orientacions o los prejutjats qui pòden après neurir los lors afiliats. Per exemple, lo partit Baas qu’estó fondat per un crestian e... Legir la seguida
La doble error del PS n'en es pas una per la direccion del partit, que vòl de desbarrassar de Gérard Filoche e sa còla. Pauc impòrta qu'aquò sia un pretèxte e qu'aquò alimente l'antisemitisme.
Le PS voliá ja l'exclure al moment de la mòrt del PDG de Total, e l'an empachat de se presentar a las primàrias de l'esquèrra.
Filoche s'arrapa al PS per i pesar quicòm, quand una màjer part de l'esquèrra del partit l'an quitat.
D'un biais general, la politica del precedent govèrn e l'estr... Legir la seguida
Aqueth ahar qu'illustra tanben lo ròtle negatiu deus hialats sociaus dens la comunicacion politica.
Entad existir un òmi politic qu'a, adara, d'estar present suus hialats sociaus, de reagir lo mei viste possible e d'estar present e quitamant omnipresent, que vòu díser ocupar l'espaci mediatic.
Aquò que mia a comunicar lo mei viste possible, a postar lo mei de pòsts e, a còps, a postar conerias per'mor n'as pas avut lo temps de verificar d'on vien lo messatge que relajas o per'mor qu'as d... Legir la seguida


text:
Quand la vida reverta a som
Aquò's coma un cant novèlQue tindèt clar pèls capitols Un ramelet culhit per els.Bèl com'un liaç dins las nivolsQuora fau 'na cachavièlha.Quand sentissi las tressusorsQue la vida reverte som.
Los mots, los cerquèri per el,Tal un aucèl al bèc d'argent,Que s'enauçan naut, cap al cèl, Qu'aval, se vei pas pus las gents. Tastar un gran de la trelha. En oblidant las nòstras amorsQuand la vida reverta som.
Quand la vida reverta somAmb sa dicha trufarèla,Goudoulin ne'n diguèt quicòm,Qu'agrada a ma comprenèla.Nosautres la farem grelharEn sovenir dels trobadors An de la vida far resson
Que l'astrada venga amorQue me daisse m'enlucernar De la lenga, unes fòls discors,D'unas leissons, m'assabentarCançons per se meravilhar.Coma o cantèron dins sa torsQue la vida paresca al jorn
Dius se la vida pòd naisser.Las paraulas mòrtas, ont son?Dels òmes que van sens raicesVendràn una paura…


text:
El Molí d’Espígol de Tornabous ère ua vertadèra ciutat, damb murralhes, tors e varats e un urbanisme intèrn ben estructurat damb bastides singulares e carrèrs ampli. Ua vila damb un papèr clau ena organizacion politica e economica deth territòri. Es materiaus des excavacions d’aguest jadiment e de poblats dera zòna an permetut interpretar molti aspèctes des formes de vida des ibèrs: utisi de hèr, mòles, cubetes de pèira, tortères, pesi de telèr, rèstes de fauna... mos parlen dera sua economia agricòla e ramadèra. Es vaishèths d’importacion e es anfòres mos parlen des sòns contactes comerciaus damb grècs e cartaginesi. Ena exposicion tanben i a elements referenti a practiques dera societat iberica, com eth jòc, eth vestiari e es credences.
Era integracion deth territòri laguens dera civilizacion romana comportèc era disparicion progressiva dera cultura iberica. Un des jadiments a on vedem eth pas dera epòca iberica ara romana ei eth camp de silos des Missatges de Claravalls. Era exposicion explique des des antecedents dera cultura iberica enquiara romanizacion der Urgelh. Era epòca iberica ei er èish vertebrador deth discors a compdar des coneishements derivadi des excavacions amiades a tèrme en Molí d’Espígol de Tornabous, en Pla de les Tenalles de la Mora e en Tossal del Mor de Tàrrega. Per çò que hè as antecedents subergés era necropòlis d’Almenara, damb tumulus dera prumèra edat de hèr.


text:
42-Plumalhon
15 août 2004 23:29 0 messages
Ricard Còr de Lion
L’Empèri angevin
Lo reiaume crestian de Palestina : crotzadas
Château Gaillard (Andelys)
blaçat a mòrt per una vira de balestra au castèth de Chasluç
enterrat a l’abadia de Fontevrault au ras de Saumur
legenda o istòria de Robin deus Bòscs e de la seuva de Sherwood
Lo pòtto de Bosman, o peressós
animau nueitiu, minja frutas,
predators : piton e pantèra
Dia de hèsta en çò deus indians nahua deu Mèxic
en octobre, au vilatge de Cuetzalan
l’arròa de la fortuna
dança dab un plumalh qui sembla lo d’un quetzal
dança deus negritos
dança deus òmis volaires
lo calendrièr astèca
hèsta deu cafè
conte de P. Berthelot - la nubla de prova
En 1766 dens la mission de San Antonio de Valero
Dans la même rubrique
19 août 2008 – Plumalhon-126
4 février 2008 – Plumalhon-121
21 décembre 2007 – 120-Plumalhon
26 novembre 2007 – 119-Plumalhon
6 novembre 2007 – 113-Plumalhon


text:
Usina hiladera, teisheders
Ua enterpresa d’abòrd lo long deu Gave per beneficiar la fòrça de l’aiga. Creada en 1919. Gerida per la cinquau generacion dab tot plen d’ideas qui valoran lo saber-har. Un tribalh d’excelléncia. http://www.tissage-moutet.com mailto:contact@tissage-moutet.com Per sabé’n mei duas emissions d’En Ondas de Domenja Lekuona sus Hadiu : Dab Camille Prat : « Qu’ei lo téisher ua dança infinida » Dab Benjamin, lo director En un diaporamà quauques realizacions (clicatz)...
Cava cooperativa istorica de Maraussan, « los vinhairons liures », amb sul fronton la devisa de la cooperacion : totes per cadun, cadun per totes. Foguèt bastida en 1905, Joan Jaurès i venguèt e n’escriguèt un polit article dins...
Estadi
Es dins aquel estadi, a Montevideo, capitala de Uruguai, que si debanèt la premièra copa dau monde de fotbòl. Siguèt inaugurat en lo 1930. Lo sieu nom, estadio centenario, es ligat a l’annada de la sieu inauguracion, 100 ans après l’independència de Uruguai. Aquel estadi a vist la victòria de Uruguai dins aquela premièra copa dau monde : 4-2 contre Argentina. Ancuei, Uruguai juega li sieu partidas a maion dins aquel estadi, mas es tanben dins aquel estadi que si juegan de partidas dau campionat de Uruguai, coma lo derby entre Nacional e Peñarol, ò de partidas de Copa Libertadores. L’estadi si pòu visitar. Pòdem montar en naut de la torre (Torre de los Homenajes) e visitar lo museo del fútbol sota la tribuna olimpica de l’estadi onte si pòdon veire d’objècts istorics dau fotbòl de...
Tresena retenguda d'Occitània
Au dessus de la pita comuna de Bòrt, a la limita de la Corresa e dau Cantal, se tròba un daus mai grands barratges de França, e la retenguda que l’acompanha darrier. Bastit per EDF dins las annadas 50, es naut de 120 metres. Sa retenguda, lonja de 21 kilometres, era a l’espòca la mai granda : representa 500 millions de metres cubes d’aiga. Quo es bien segur la mai gròssa reserva d’aigas de la Dordonha. De notar que lo vilatge de Bòrt es a son pè. Lo barratge se pòt visitar, e l’i es explicat lo foncionament de l’idròelectricitat. Tres vilatges fugueren sabrondats, coma lo de Pòrt-Diu a la construccion. Lo chasteu de Val l’i eschapet a la sega d’una revision de la nautor de las aigas. Aura, es casiment sus una isla. Entau, las òbras de queu barratge modifiqueren en prefondor la fisionomia de la valeia e...
Site industriau
Lo pòrt de Baiona qu’es fòrt ligat a l’istòria de la vila. Deu temps de la sobiranetat anglesa, a l’Edat Miejancèira, Baiona qu’es vadut un vertadèir pòrt maritime e fluviau e que s’a coneishut l’apogèu enter los sègles XIIau e XIVau. Pitat a la confluéncia de l’Ador e de la Niva, parçan aperat Mar grana, la vila que s’espandish las activitats marinas sus las arribas de la Niva. La vila que ganha tèrras sus las bartas e los igars. Lo son quartièr baish qu’es lo deus pòrts interiors qui son canaus pujats per la mareja e suus quaus navigan petits batèus atau com tilhòlas e galupas. La reputacion deu pòrt qu’es hòrta pr’amor deus talhèrs navaus qui hèn vaishèths de plenmar (naus, galeras, pinassas…) Las relacions comerciaus que son prospèras dab la Navarra, la Flandra, las vilas hanseaticas e mes que tot dab Anglatèrra. Entà favorizar aquera activitat essenciau...
Mina abandonada
A qualques quilomètres de Vilafranca de Roèrgue, pels travèrses d’Avairon se tròba una anciana mina de plomb argentifèra, abandonada a la debuta del sègle XX. Espòt famós per d’unes geològs amators que i cèrcan de minerals rares, lo site val tanben lo còp d’uèlh per son molon d’estèrles (lo material escampat pendent l’espleitacion de la mina). Ravinats per las aigas, lo molon d’estèrles sens la mendre vegetacion vos pòt far doblidar segon l’angle de vista que sètz dins la ribièira verdejanta d’Avairon mas puslèu dins un decòr de film pòst-apocaliptic italian de las annadas 80. De segur, los poses son tapats mas las roïnas i son encara nombrosas e l’endrech demòra coma un testimòni del ric passat industrial de Vilafranca de...
Bastiment industriau
Bastiment industriau
Bastiment industriau
Bastiment industriau
Bastiment industriau
Bastiment industriau


text:
14
set
50 ans de borbolh occitan
Del : 14 setembre 2018 18:30
Luòc : 1B Boulevard Bertrand Duguesclin, 34500 Béziers
i
18h30 - 20h
Lo CIRDÒC e l’Institut national de l’audiovisuel lançan un partenariat inedit a l’entorn de la creacion de « 50 ans de borbolh occitan », un site web que tornarà sus un mièg-sègle d’istòria, d’actualitat, de cultura occitana a travèrs los archius de la television e las colleccions del CIRDÒC.
Desirós de portar al grand jorn – e al mai grand nombre ! – las pepitas que contenon los archius televisuals, l’Institut National de l’Audiovisuel e le CIRDÒC s’assòcian per crear una platafòrma interactiva en linha a l’entorn de 50 ans d’istòria sociala, culturala, artistica e politica vistes al prisme de l’occitan e de la cultura occitana. Pont vertadièr d’intrada dins la lenga e la cultura “oc” d’aquelas cinquanta darrièras annadas, aquela fresca entièrament bilingua, frucha d’una collaboracion entre l’Ina, le CIRDÒC e un comitat d’especialistas e d’istorians, s’apiejarà sus los fonses d’archius de la television publica per documentar de tematicas variadas (art, literatura, movements socials, educacion, politica…).
Articulada amb l’enciclopèdia numerica Occitanica , es una ofèrta unenca que se dessenha sus lo web, per metre a la portada de totes la lenga e la riquesa culturala occitana.
Venètz assistir al lançament : rencontres e projeccions son al programa !


text:
Mond crestian
La crestiantat, o lo mond crestian, es una nocion designant, dins son accepcion culturala, una assemblada de cresents, los crestians, adèptes del cristianisme, amassat per d'ideals religioses e de doctrinas esperitala.
Aquela nocion designa tanben un fenomèn istoric (crestian d'Orient, Occident crestian, crestiantat ortodòxa, Cristianisme celtic, eca.). Fins finala, dins son sens geopolitic, correspond a l'ensems dels païses d'obediéncia crestiana.
Somari
D'unes aspèctes de l'istòria de la Glèisa[modificar | modificar la font]
La crestiantat e lo cristianisme sovent se desvelopèron demrant encastrat per dos poders distinctes (mas pas obligatòriament independents), volent èsser ambedos al servici dels Òmes e dels pòbles, es a dire lo poder temporal exercit pels reis e cap d'Estat e lo poder esperital exercit pel papa (pasmens los protestantismes trenquèron, a partir lo sègle XVI, amb aquel darrièr poder esperital). Pro curiosament, aquel encastre foguèt à vegadas teorizat e justificat, per la « doctrina dels dos glasis » (expression que ven pasmens d'una concepcion perfièchament erronèa del messatge dels Evangèlis). Dins la realitat istorica, las discòrdias entre aqules dos poders foguèron frequentas e importantas, dempuèi l'epòca de la reialtat e donc de la monarquia alara que passava per èsser de drech divin, aquò provoquèt la recerca e la signatura de diferents concordats. . L'objectiu èra de respectar le religion majoritària qu'èra une religion d'Estat. Lo cristianisme presenta tanben una (de) doctrina(s) politica(s), fins ara dins una optica mai sovent democratica. La doctrina sociala de la Glèisa se desvelopèt en parallel (entre autre, Rerum Novarum en 1891, Quadragesimo Anno en 1931, Compendium de la doctrina sociala de la Glèisa en 2004, Caritas in Veritate en 2009).
Regions de la Tèrra ont lo cristianisme es installat[modificar | modificar la font]
Ara, los entorns de la crestiantat, coma aqueles al tèrme del territòri de las autras religions, son gaire plan delimitablas. Cal prene en compte lo ròtle efectiu de la religion pels abitants, ròtle qu'es gaire aisit d'estimar, o de prene en compte l'estatut particular de la religion al nivèl nacional: l'anciana religion d'Estat, lo Concordat al sens del sègle XIX en França, la laïcitat e la toleréncia religiosa.
En 2010, lo nombre de crestians sus Tèrra es estimat a 2,184 miliards o 31,7 % de la populacion mondiala[1]:
- 1,095 milliard de catolics (en 2010) o 15,9 % de la populacion mondiala;
- 800 milions de protestants (en 2010) o 11,6 % de la populacion mondiala. Inclusits gaireben 500 milions de protestants evangelics e crestians independents. Aqueles darrièrs, non ligats a una Glèisa, apartenon a un vam recent, fòrça present en Africa e en America latina;
- 260 milions d'ortodoxes (en 2010) o 3,8 % de la populacion mondiala;
- 88 milions d'anglicans (en 2011) ;
- 18,1 milions d'adventistas del seten jorn (fin de 2013) ;
- 13,8 milions de mormons (en 2011) ;
- 7,6 millions de Testimònis de Jehovà (en 2011).
Crestiantat, « Occident crestian » o Glèisa universala[modificar | modificar la font]
Lo tèrme christianitas aviá precedit lo tèrme « Euròpa » dins son sens semantic (a una epòca, medievala, ont se podava dire que gaireben res èra laíc..., lo poder secular essent alara aflaquit, après la casuda de l'Empèri Roman d'Occident). Un sens territorial e tròp limitat demora dins lo tèrme d'« Occident crestian » (mas çò fasent sens prene en compte l'existéncia de la religion crestiana ortodòxa, nascuda après lo Grand Esquisma d'Orient, en 1054). Aquela expression, utilizada de fach per una pensada o per de movements politics de drecha extrèma, es rebutat per la quita Glèisa catolica, nascuda a l'Orient Mejan e que se vòl, par definicion, universala.


text:
O L'ALMANAC DE LA ROQUETIA.
Per dire tot çò de mancar pas dins lo rèire país clapassièr e endacòm mai, una pagina occitana que serà çò que ne faretz.
Nòvas de segur, mas tanben contes de ma grand-la-bòrnia, sornetas de ma tanta Nina de Niana, galejadas e bajocadas, pròsas e poesias, opinion, fòtos o vidèos,...
Acabatz de mandar.
cercle.occitan.max.roqueta@gmail.com
vendredi 1 janvier 2016
2016
Cercle Occitan
Max Roqueta
2016,
Quand pica l'ora de portar frucha,
de mila granas per una...
Vèni, vèni, amb nautres en Roquetia t'encigalar.
Sèm a calòs, es pas un escop, e sèm malastrosament pas solets coma aquò qu'es de mòda, mas se còp o autre avètz partejats un bocin de nòstres camins d'Occitània, s'avètz dançat, cantat o tombat amb nautres quauques borres, s'avètz tastat dau chuc d'una lenga viva e descabestrada, vòstra ajuda nos donarà mai de vam, de vòlha, de nhaca per nos encapriçar, tal l'ase dau paure Sidòbre, vòstre sosten nos porgirà un brave solaç qu'avèm pas que vautres per defugir la quinquanèla!
La carta de sòci de 2016 se pòt prene tre ara alprèp dau clavaire per 10 malaüroses èuros.
Joan-Claudi Gròs - Lo Plas - 34380 ARGELIÈRS
E mai que jamai, los balètis s'encadenaràn escalugants, (tre lo 9 a Puòg Abon), los cants gisclaràn, lo vin d'aquí e lo vin d'aquí (perqué anar cercar alai çò qu'es tan bon aquí?) rajaràn coma paraulas de lutz per los cafès occitans o racontes dins lo fin fons de Serrana e lo còr dels monts de Sant Guilhem...
Es pas que la debuta!!!
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


text:
Gargantua es aqueste eròi gigantàs e legendari, que percorreguèt França al fial de las cronicas e que Rabelais se n'inspirèt per crear lo personatge de sos recits literaris (La vie très horrifique du grand Gargantua, père de Pantagruel, jadis composée par M. Alcofribas abstracteur de quintessence. Livre plein de Pantagruélisme, 1534).
Aqueste personatge mitic a de caracteristicas que lo rendon aisidament identificable, e que se sarran de las d'una autra figura « d'òme salvatge », Joan de l'ors. Aquestes gigants an un brave apetís e una barba druda. Gargantua se fa tanben remarcar per sa maladreça e son caractèr barrutlaire. La legenda vòl qu'aja percorregut lo campèstre, transformant lo païsatge sus son passatge al fial de sos repaisses (e de sas dejeccions), de sòbras laissadas per sas bòtas, de calhaus escampats per jòc... Li arriba quitament d'agotar de ribièras quand a set ! Aquel apetís insadolable illustrariá l'apetís que marca lo periòde seguent las dificultats de la pèsta e de la guèrra de Cent Ans (fin del sègle XV, debuta del sègle XVI). Malbiaissut, mas pas jamai marrit intencionalament, Gargantua es un eròi popular, un golarut que sas aventuras, de còps escatologicas, fan rire lo grand public de l'epòca. Los recits legendaris sus sa naissença dison que seriá nascut de personas de talha inferiora a la mejana e que, al contrari, el, auriá conegut un creis plan important. Per çò qu'es de Rabelais, afortís que son personatge de Gargantua seriá nascut un tres de febrièr (e d'autres autors o pensan tanben) en sortissent de l'aurelha esquèrra de sa maire. Aquesta data de naissença e son caractèr absurde lo sarran de l'esperit carnavalesc que los recits ne son embugats e que ne partejan ja la foncion catartica.
Se la vila s'atribuís Gargantua coma eròi fondator, en se basant segurament suls prepausses de Felix Viallet, aquò's degut en part a un episòdi legendari que s'i seriá debanat. Fach pro rar, lo sang de Gargantua i auriá rajat, en seguida d'una nafradura al det, colorant aital las tèrras a l'entorn. Mas cal pas doblidar que Langonha, a la fin del sègle XV, es una vila situada a la crosada dels camins de comèrci, amb una fièra famosa e atractiva. Aital, recep aquesta literatura de còlportatge que Gargantua n'es un dels « best-sellers ». Cal pasmens esperar lo sègle XIX per veire aparéisser lo cap gigant de Gargantua que las cartas postalas ancianas de Langonha ne perpetuan lo sovenir. Aqueste es mostrat dins l'encastre del cortègi de carris florits que desfilan per la ciutat. Un cap monumental, que mesura mai o mens tres mètres cinquanta. Amai, es articulat, sos uèlhs e sa boca semblan prene vida e convidar los estajants a la fèsta. Mas doblidem pas que Gargantua es pas l'eròi d'una region en particular, tant los recits de còlportatge li fan percórrer e transformar los païsatges de França.
Amai siá eissida d'una literatura en màger part orala, la legenda de Gargantua contunha de viure encara a l'ora d'ara. Aquò's lo cas, per exemple, en Losera, dins la vila de Langonha (« Lo país de Gargantua ») que i festejan lo gigant dempuèi 1884. E se las sortidas de « Gargantua » del 1èr d'agost s'arrestèron a l'entorn de 1978, son cap tornèt sortir un primièr còp en 2000, e dempuèi, torna participar als passa-carrièras de carris carnavalescs. Se remarca tanben a Langonha la creacion recenta de la confrariá del Manouls Langonais de Gargantua, que met en lum aquesta especialitat culinària de tombadas de moton e de vedèl (los manols) mas tanben la confisariá sonada « La Gargantille ». E dempuèi lo 7 d'abril de 2000, Langonha ten lo recòrd del mond de la salsissa la mai longa : 23 160 m tot bèl just. Un còp de mai en omenatge a Gargantua.
Los primièrs recits de literatura orala sus la figura de Gargantua e dels gigants en general espelisson en França a partir de l'Edat Mejana, per conéisser fin finala una capitada bèla al sègle XVI. Creis lo nombre de cronicas oralas, tan coma aquel dels obratges escriches, a la seguida de Rabelais. En 1675, pareisson aital Les Chroniques du Roy Gargantua, cousin du très redouté Gallimassue e en 1715, es publicada la Vie du fameux Gargantua, fils de Briarée et de Gargantine. D'uèi, la legenda de Gargantua se transmet d'un biais diferent, en acòrd amb las modalitats actualas de partatge de las coneissenças. Se trapan aital de sites internet que li son dedicats, e existís quitament sus Facebook un #Gargantua.


text:
20/04/2015
L'invité, lo convidat de Meitat-chen, meitat-pòrc dau diumenc 26 d'abriu 2015
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l'emission dau diumenc 26 d' abriu a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera Sebastian Girard de l'Agencia Culturala Dordonha Perigòrd per parlar dau programa «Dançem au collegi» e de l'espectacle que se debanara lo 26 de mai a la sala de las festas de Brantòsme.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
19:43 Publié dans Actualitats, actualité, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
74-Plumalhon
25 avril 2004 19:11 0 messages
somari
p.3 - la respiracion
p.4-6 : preistòria, lo sanctuari de Gargàs
p.9 : : bricolatge, pelòtas de jonglar
p.10-11 : la korrika au país basco
p.12-15 : espelogia
p.18-22 : conte, la man sus la pèira
p.23 : la licòrna
p.24 : BD, la vop
Los secrets de la respiracion
piets, aledar, escambis gasós
Gargàs, lo santuari de las mans
cuèva cavada, espeluga
las sobras deus larèrs, la brasa, los apèrs
animaus 27000 ans a : ren, bison, chivau, auròc, craba sauvatja, cèrvis, mamots, sanglars, ors, rinoceròs
lampa de greish, halha per anar a 200m de l’entrada
bèstias e fòrmas geometricas gravadas dab silex
pintrura bohada
dits copats ? plegats ?
la bricolada : las pelòtas de jonglar
balons-bohigas, pelòtas de tenis e cisèus
KORRIKA
corruda de Mauleon dinc a Pampeluna deu 4/04 enlà pendent 10 jorns
AEK : la lenga peus adultes, per pagar regents e libes
espeleologia
espeluga de l’Aguzon en los Pirenèus
lo materiau e los vestits
una henuda, cristaus de calcita, salas sacamandejadas
formacion de las estalacmitas e estalactitas : ploja cargada de CO² vad acida -> dissòlv l’arròca calcaria -> suda
e depausa gota a gota la calcita (1 cm / 100 ans)
la man sus la pèira
lo gaitador qu’ahupa
las traginas, l’aledada hrda de la tèrra
materiau : pèira roja, carbons, mortèr e arrebòt, pincèu de peu de vop, pincèu de peu de taishon, òs curat...
cuélher aiga, móler la tinta en prova
la licòrna o l’unicorn
chivau blanc que simboliza puretat e fòrça pacifica
Grècia, Índia, país celtics
vertuts magicas de la soa còrna e de sas lagrimas
tapissarias de Cluny
BD de la vop
lo restaurant deus navèths rics
Dans la même rubrique
19 août 2008 – Plumalhon-126
4 février 2008 – Plumalhon-121
21 décembre 2007 – 120-Plumalhon
26 novembre 2007 – 119-Plumalhon
6 novembre 2007 – 113-Plumalhon


text:
Volètz formar vòstre personal a la lenga e a la cultura occitanas ?
Lo Centre de Formacion Professionala Occitan, organisme de formacion declarat e reconegut alprèp de la prefectura de Montpelhièr, met son saber-far a la vòstra disposicion.
Vos propausam daccions de formacion variadas, formacions en lenga e cultura occitanas, de liniciacion cap a laprendissatge complet.
Aquelas formacions pòdon èsser :
- Individualas
- Collectivas
- De pichòts estagis d’una jornada o mai, de descobèrta de la lenga occitana e de la pedagogia immersiva organizats a la demanda de federacions o de las escòlas Calandreta (adaptacion de las ajudas mairalas o dels animators al pòste de trabalh)
- Sus nòstres sites partenaris
- Dins los vòstres locals
- Dins los nòstres locals
Avètz un projècte ?
- Vos podèm ajudar a lo desvolopar.
- Prenètz contacte amb nòstre responsable pedagogic.
- Formacion per las ajudas mairalas de las escòlas Calandreta, pel personal doficis de torisme o dostals de retirada
- Formacions personalizadas per tota entrepresa que nos fa la demanda.
Nòstras formacions se pòdon far dins lo quadre de la formacion professionala continua e beneficiar de finançaments de la part de vòstre OPCA (dins l’encastre d’un plan de formacion) sòta reserva d’aceptacion e d’aver facha la demanda prealabla 2 meses abans la debuta de la formacion (possibilitat d’ajuda per montar lo dorsièr)


text:
Eth vent ei er arquitècte des lauegi de placa, ei qui forme es plaques de vent.
Tactica: evita es acumulacions recentes
Durada: 1-2 dies
Indicis tipics:
- Transpòrt perceptible de nhèu peth vent
- Es acumulacions pòden èster dures o trendes
- Prigondor dera traça variabla
- Nhèu damb coesion
- Senhaus d’alarma (p.e. lauegi de placa recents, henerècles, wumpfs)
Distribucion tipica
- Zònes protegides deth vent (dejós deth vent, cambis de penent, comes…)
- Soent mès abundantes en còtes nautes e pròp de còth e grinches
- Importantes variacions en un petit airau
Conselhs:
- Evita es acumulacions quan sigue possible
- Met atencion as cambis ena exposicion ath vent
- Quan mès recentes mès fragiles acostumen a èster
Condicions entara formacion de plaques de vent
- Vent pròpri. Vents entre 30 e 80 km/h son es mès efectius entara formacion de plaques
- Nhèu transportabla. Ja sigue per nheuada recenta, o pr’amor qu’era nhèu s’a mantengut sense coesion ena superfícia
Es plaques pòden èster dures o trendes. Soent mòstren ua distribucion molt irregulara en zònes ath dejós deth vent.


text:
Tè blanc
Lo tè blanc (en chinés 白茶 pinyin : báichá, en japonés 白茶 Shiracha) es un tè leugierament oxidat, unes 12 %, segon lo metòde tradicional[1]. Abans lo tè verd (qu'es el tanben pauc transformat), es lo tè que conéis la transformacion mai fèble al respècte de la fuèlha fresca del teièr. Sas culhidas tradicionalas son raras e sovent costosa, subretot lo Bai Hao Yin Zhen 白毫银针 compausat pas que de borrons.
Fabricacion[modificar | modificar la font]
De jovas fuèlhas son culhidas amb lo borrons, puèi secadas al solelh e fin finala a l'ombre (o encara torrodas a la vapor). La diferéncia amb lo tè verd consistís en l'abséncia de blasiment, de torratge e de rolatge. Las fuèlhas de tè blanc conservan fòrça proprietats de la fuèlhas frescas del tè. An tanben una densitat fòrça fèble, al respècte de las fuèlhas rotladas — o, a l'extrèma, al tè premsat.
Al contrari de la pensada comuna, lo tè blanc es fòrça leugièrament oxidat, a causa de l'abséncia d'un procediment de coseson quina que siá que degradariá l'enzim responsable d'aquela oxidacion. Coma aquel tè es fòrça pauc manipulat (pas de rotlatge), aquela oxidacion se realiza sonque en superfícia.
La província chinesa del Fujian es una de las mai conegudas en matèria de tè blanc.
Preparacion[modificar | modificar la font]
Lo tè blanc demanda una infusion de gaireben 5 a 10 minutas (o mai) dins una aiga de font pauc minerala entre 30 e 75 °C. Aquela infusion a bassa temperatura evita la destruccion d'unas vitaminas. Lo biais melhor de lo preparar e de lo beure es d'utilizar un zhōng (o gaiwan), una tassa de porcelana amb un tapador tradicionalament utilizada en China.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
Lars licors cristallinas son subtilas e refrescantas. S'agís d'un tè fresc sovent utilizat en China en estiu per se desassadar.
Lo tè blanc permetriá de reduire l’obesitat regulant l'estocatge de las grassas[2].
Varietats[modificar | modificar la font]
- 白毫银镇 Bai Hao Yinzhen (lit. "agulhas d'argent amb pels blancs", tè blanc compausat pas que de borrons, en forma d'agulhas);
- 白牡丹 Bai Mu Dan o Pai Mu Tan (lit. peuna blanca, tè blanc compausat de borrons e de las doas primièras fuèlhas);
- Shou Mei;
- Yin Zhen (lit. agulhas d'argent), a vegada perfumat al jasmin.
Tanben existís de tè blanc venent de Sri Lanka, d'Índia (Darjeeling), de Nepal (òrt de Guranse)[3], de Tailàndia, e tanbne d'Africa australa (varietats antlers, fusta de cervids, del Malawi per exemple).
Notas e ligams[modificar | modificar la font]

- ↑ Les thés blancs, sur The Tea Blog.
- ↑ {{{2}}},
- ↑ http://www.palaisdesthes.com/fr/nos-thes/thes-d-origine/the-du-nepal.html modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant, sur www.palaisdesthes.com


text:
Arudi[1] qu’ei ua comuna Aussalesa de Bearn, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region d’Aquitània de la Republica Francesa. de la wikipèdia occitana : https://oc.wikipedia.org/wiki/Arudi e véder tanben : https://fr.wikipedia.org/wiki/Arudy. Lo Som (?) dit « Zoum » qu’ei un lòc dit deu parçan....
Sector de l’auta val Ròia anexat a la Republica de França despui dau 1947. Castèl e vila anciana de Tenda, avansh o còl de...
Laus dins l’auta valaa de Vesubiá, dins lo Pargue dal Mercantor. Luec de passeaas interessantes per los amoroses de la...
Tocant la ciutat de Marselha au nòrd e s’esperlongant fins au Plan dei Cucas, Alaud e Aubanha, la Montanha de l’Estela presenta una vegetacion de garriga tipica de baissa Provença. Estent sa pausicion, lei vistas despuei l’Estela sus lo país de Marselha son espectaclosas. Lo sòm de l’Estela es amb 790 mètras lo ponch mai naut de la comuna de Marselha....
Sorrom Borrom a Gavarnia
...
Luec simbolic dau Lemosin
L’aleia que monta au Puei Gerjant es environada de vielhs faiards, grands, torçuts, que semblen a daus animaus, daus monstres, çò que ven joslinhar lo costat un pauc misteriós de l’endrech. En efiech, lo Puei Gerjant es dempuei daus segles un luec de culte pagan, au mens dempuei que los gales l’i venián festejar l’equinòxa. Son nom ven d’alhors de Gargan, lo gigant filh de Belenos e Belisama, popularizat mai tard per Rabelais en Gargantuà, e tot plen de legendas corren sus aqueu luec vengut simbeu dau Lemosin. En naut dau Gerjant trobem una chapela, consacrada a Nòstra Dama dau Bon Secors. Es pas tant vielha que semblariá : segle 19, nonmàs. La crestianizacion tardiera de l’endrech a, vist l’estat de roina de l’edifici, pas tant reussit qu’aquò. Lo Gerjant es conegut tanben a causa d’una famosa batalha que i aget luec, menada per lo tant famós Guinguoin, una...
Amontanhada a l'Aubisca dab Matiu Baylocq
...
Curiositat naturala, Forest, Montanha, Punt de vuda
Chasteu, Edifici religiós, Festenau, Montanha, Museu, Parc naturau, Vilatge d'interès
Laca, Montanha, Parc naturau
Montanha
Montanha
Montanha
Montanha


text:
04 février 2018
Hialat perdut / Réseau perdu
La nueit que's minjava aqueth dia hred e emplogit de genèr. Que me'n tornavi en m'esdeburant. Dab los contravents barrats, los ostaus deu vesiat qu'èran com los lugrans estupats d'un mondòt desanat e sonque las autòs qui esliçavan suus camins que hasèn drin de lutz en descampa. E que cadoi lavetz, plen de nostalgia, hens los sovièrs luenhècs deu temps mainadèc. Que vedoi a la Laurença de Feugàs, l'aubergista deu quartièr, suu solar de l'ostau, bèra dauna deu pèu blanc escricada e arcuelhiva, qui hasè quate istuèras dab tots los qui... [Lire la suite]
20 décembre 2016
Lo servici militar / Le service militaire
Lo servici militar : 1 A Engoleime. Ne m'agradan pas las armas, ni los qui n'an lo culte e au servici deuquau semian la mauhidança, la paur e l'òdi hens l'amna deu pòple e tot purmèr deus joens esperits mausegurs. Quantes combats deus miélhers e serén de miar tad enmelhorar la sòrta de l'òmi ! Quantes hilhs de la tèrra aucits, quantas hemnas veudas joenas e de mairs emploridas permor deu gran escaquèr deus poderós ! Quinas que'n sian las rasons, las guèrras que son lo desondre de l'intelligéncia umana, hilhas de la nosta... [Lire la suite]
26 février 2016
L'ajòu, (Pèir de Camogran) / Mon grand-père (Pierre Camougrand)
L'ajòu (Pèir de Camogran) Que'u trobavi devath deu hangar au carrinquet de la sega. Lo cèu qu'èra gris, escur, emplogit, de totas parts las tòlas que s'esgotavan en aqueth vrèspe de novème. En bèth escalhar lenha tà har buscalhs peu larèr, Pèir de Camogran, l'ajòu, que'm devisava, en hant lusir l'arnaut, de las berors, de las enigmas e deus enjòcs deu monde. Que sabè suu tèit deu hangar la musica de l'aigat o de la plogina e que m'ensenhava ric per ric los crums e las nublas dab lo nom latin. Au cant que'm disè lo nom deus ausèths... [Lire la suite]
20 février 2016
L'escòla / L'école
L'escòla "Ua escòla qui barra la clau qu'ei un vilatge qui's moreish". B'an rason de créder aquesta expression populara. Si passatz peu bordalat de Lasbòrdas, a uas camadas deu caminau de Salias a Sauvatèrra, que destriaratz lhèu ua bastissi hauturosa dab frinèstas haut pitadas e parets espessas, costejada d'un cobèrt escur e airejat. Lhèu qu'aubiraratz davant tres o quate platanas talhadas e bodonhadas, e au hons de la cort omprejada los comuns. Dab la portalada qui s'espia au caminau e au País Basc, aquera bastissi vodada au... [Lire la suite]
14 février 2016
Hauguernes
Hauguernes. L'estacament a la tèrra nadau, au terrador, qu'ei un sentit qui'm destria deus qui n'an pas de tèrra on inscríver lo traç. Per aver viscut uas annadas en Salias fresc-vadut, migrat au temps deus estudis e peu tribalh au capdau paulin, lo bordalat de Lasbòrdas e tot purmèr lo noste endretòt de Hauguernes qu'ei lo lòc on me sènti mei a casa, lo lòc qui quiti a degrèu e on me cau tornar lèu. Que soi vienut en un troçòt d'arcadia. Los costalats verdusents deus Antis, d'Orion e de Burgarona que'u destermiavan a capsús e... [Lire la suite]