text:
Guèrra Civiu Espanhòla
Era Guèrra Civiu Espanhòla (var. Guèrra Civila Espanhòla), siguèc un conflicte major en Espanha que comencèc dempús d'ua temptativa de còp d'Estat cometut per ua partida dera armada espanhòla contra eth govèrn dera Dusau Republica Espanhòla. Era guèrra civiu arroïnèc Espanha deth 17 de junh de 1936 enquiath 1er d'abriu de 1939, en tot acabar-se damb era victòria nacionalista e er establiment d'ua dictadura portada peth generau Francisco Franco. Es partisans dera Republica, o Republicans (republicanos), obtengueren eth supòrt dera Union Sovietica e de Mexic, deth temps qu'es nacionaus arreceberen eth supòrt des Poténcies der Èish europèes: reiaume de Itàlia e Alemanha nazi e deth Portugal vesin.
Era guèrra aumentèc es tensions que precediren era Dusau Guèrra Mondiau e siguec coma ua repeticion abans era Guèrra Mondiau, damb Alemanha eth particular que i metec ath punt era sua tactica de blitzkrieg qu'utilizèc mès lèu en Euròpa. Era arribada des mejans de comunicacion permetec un nivèu d'atencion sense precedent (Ernest Hemingway, George Orwell e Robert Creste toti ac corbiren) e era guèrra inspirèc fòrça passions e divisions politiques, e s'i debanèren atrocitats nombroses.
Antecedents dera guèrra civiu[modificar | modificar la font]
Era Espanha deth sègle XX eretèc grèus desequilibris sociaus, regionaus e ideologics, ath delà d'ua configuracion istorica pròpria que la diferenciaue dera evolucion dera rèsta des Estats Europèus es aspèctes coma eth trionf des valors democratiques o era separacion entre era Glèisa e er Estat e era participacion des militars n'es ahèrs politics. Er afrontament entre liberaus e absolutistes o carlins son un reflèxe dera crispacion sociau, politica e militara que viuec era Espanha der sègle XIX, afrontada entre 1833 e 1876 en ua sèria de guèrres civius coneishudes coma es guèrres carlines, des qu'era dusau guèrra carlina (1846-1849) siguec un hèt especificaments catalan.
Era Restauracion borbonica, de 1874 ath 1923 permetec qu'es classes dominants establissen un consens entà mantier es sòns privilègis. Per contra, obrèrs e petita borgesia, es naues classes emergentes, e es naues ideologies que representauen demorèren marginalizades. Era Setmana Tragica de Barcelona, de 1909, ei un bon exemple dera henedura sociau que se daurie. Era dictadura de Primo de Rivera, de 1923 a 1930, sostenguda pes classes dominants espanhòles e pera borgesia catalana damb era aprobacion d'Anfós XIII, agravèc era situacion sociau: en Barcelona, eth pistolerisme; as nuclèus industriaus, grèves. Era monarquia e era pròpria dictadura pengen d'un hiu e fin finau eth 1930 eth dictator, sense supòrts militars, se li cau exiliar en París. Er an següent ac li calerà hèr eth pròpri monarca quan eth 14 d'abriu se proclamèc era Dusau Republica espanhòla. Era Espanha d'Anfós XIII e republicana auie problèmes deth passat: eth latifundisme irresolt en Andalosia, Castelha era Mancha e Extremadura; granes ciutats damb problèmes urbans deth sègle XIX; desequilibris industriaus en Astúrias, ath conjunt siderurgic de Bilbao e en Catalonha tota damb un proletariat organizat ar entorn dera UGT ath nòrd e era CNT en Catalonha, mentre era rèsta son airaus agraris; es nacionalismes nomentadi periferics; ua Revolucion Industriau arribent en Castelha e fin finau, es desequilibris religiosi donques que, pendent era dusau Republica, era Glèisa a hèt ostentacion dera sua solidaritat damb es classes dominants conservadores. Es eleccions municipaus deth 12 d'abriu de 1931 celebrades en Espanha èren sometudes, de facto, coma un plebiscit dera monarquia d'Anfós XIII. Eth resultat, quantitativament favorable ara opcion monarquica mès damb ua victòria des republicans enes granes ciutats, siguec interpretat coma ua pèrta de confidança er era monarquia. en Catalonha era escampada dera recenta neishuda ERC va quitament estonar as sòns promotors.
Eth 14 d'abriu de 1931, acompanhada d'un esclatament d'alegror populara, se proclamèc era Dusau Republica espanhòla e eth rei s'exilièc en França prumèraments e dempús en Roma, a on arrecebec eth supòrt dera familha reiau italiana e se separèc dera sua molhèr, que s'installèc ara localitat soïssa de Lausana.
Evolucion dera guèrra[modificar | modificar la font]
Era guèrra s'inicièc damb un suslhèuament militar eth 17 de junhsèga de 1936 a Melilla, que londeman s'estenec arreu der Estat. Eth president Santiago Maridères siguec substituït per Jose Giral, qual ordenèc eth despartiment d'armament entre era poblacion civiu, en tot facilitar era desbranda des insurrectes as principaus nuclèus industriaus, Madrid e es caps-lòcs mediterranèus, mès eth fracàs de la revòlte dèc pas a ua guèrra longa e sagnant.
Es tropes dera armada africana crotzèren er estreit de Gibartar e se junheren as deth generau Queipo de Llano en Sevilha, e ath madeish viatge, eth sòn rapid auanç les permetec contactar damb era armada deth Nòrd, comandat per eth generau Esmòla. Pendent eth 1937 era guèrra se liurèc es tres tèstes: er assag franquista de conquistar Madrid e eth nòrd industriau, mentre es republicans sajauen infructuosament dominar es principaus ciutats der Aragon.
Eth generau Francisco Franco lancèc ua ofensiva n'era tèsta d'Aragon en mai de 1938 entà arribar en Mediterrani e dividir eth territòri dominat pes republicans, objectiu artenhut damb era aucupacion de Vinaròs eth mes d'abriu. Era reaccion republicana siguec ua ofensiva sus era linha der Èbre, que signifiquèc era campanha mès longa e sagnant dera guèrra civiu. Era batalha der Èbre acabèc damb era desbranda dera armada republicana e deishèc eth camin liure entara aucupacion franquista de Catalonha; hèt que precipitèc era fin dera guèrra. Franco la dèc per acabada eth 1 d'abriu de 1939, tres dies dempús qu'eth coronèl Segismundo Casado liurèsse Madrid.
Era reraguarda republicana auie viscut situacions malaisides qu'afebliren era sua capacitat a causa des divisions entre es diferenti partits politics e fòrces sindicaus qu'eth fòrça lòcs heren er esfòrç de lutar ara guèrra damb er assag d'organizar ua revolucion sociau. Era rereguarda dera zòna nacionau, per contra, auec ua direccion politica e militara fòrça mès centralizada, qu'eth supòrt dera Alemanda nazi e era Itàlia fascista, hec mès efectiva, e ua repression que contunhèc pendent era dictadura franquista contra es movements de quèrra e era cultura e era lengua catalana, basca e galhega.


c: text/html

text:
Rom
Lo rom (var.ròm) es una bevenda alcolica (entre 45 e 49°) obtenguda per la destillacion dau jus o de la melassa de la cana de sucre.
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquesta beguda venguèt un produch important de las Antilhas aprèp l'introduccion de la cana de sucre el 1493 per Cristòl Colomb. Son nom apareis mençonat per primièr còp dins de documents que venon de las Barbadas en 1650 e i es anomenada kill-devil (tua diables) o mai rumbullion (un mot de Devonshire, Anglatèrra que significa 'grand tarabast'. Passèt a se sonar simplament rum en 1667. Cal notar aqui la parentèla possible entre lo mot inglès "rumbullion" e lo verbe occitan "rambalhar" (mèma sens).
Foguèt lo rom un factor economic de pes durant los sègles XVII e XVIII. Dempuèi las Antilhas partissiá cap a Euròpa e alara se faguèt servir lo trafic d'esclaus africans e lo negòci de pèls amb los pòbles amerindians de l'America del Nòrd. Son exportacion tanben se fasiá cap a las colonias anglesas d'America. Gràcias a la fòrta demanda sulpic s'establiron de destillariás a d'autres endreches del continent, coma a Nòva York o en Nòva Anglatèrra durant lo sègle XVII. A partir d'aquel moment, la zona de las Antilhas se limitèt a n'exportar sonque la melassa. En 1763 existissián mai de 150 destillariás en Nòva Anglatèrra. Aperaquí 80% de la produccion èra destinada a la consomacion del quite continent american, mentre que lo demai se dirigissiá cap al comèrci amb Africa en servir produch d'escambi per aquesir d'esclaus, d'evòri o d'aur.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
24.11.2017. Nòva
La nòva calculadoira grafica de còde dobèrt NumWorks a ara sa version en occitan,
27.08.2017. Nòva
Dimècres passat, Twitter festejava lo desen anniversari de las etiquetas, que permeton als usatgièrs
22.05.2016. Nòva
De scientifics de l’Institut de Tecnologia de Massachusetts (MIT), en collaboracion amb l’Universitat
25.06.2015. Blòg de Lo repotegaire
Ieu, la tecnologia, ai totjorn aimat! Non pas que sii un geek que la tecnica, i coneissi pas res mas
15.01.2015. Nòva
Aprèp Instagram, Vine et Snapchat, una novèla aplicacion a facha son aparicion dins totas
12.12.2014. Nòva
L’abséncia d’accent suls primièrs ordenadors es pas deguda a la lenga emplegada,
10.11.2014. Nòva
Los qu’an paur de volar seràn pas brica contents de saber que lo Centre for Process Innovation
12.05.2014. Nòva
S’acaban uèi las eleccions generalas en Índia, que lo vòte comencèt
11.03.2013. Blòg de Domergue Sumien · Questions de lenga occitana
Tot usatgier de l’occitan, sovent dins sa vida, coneis aquesta dificultat: es de mau sasir una letra


text:
Cabassa
Cabassa ( Cabasse en francés) es una comuna francesa e provençala, en Provença, situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats liadas a la comuna[modificar | modificar la font]
Jean Dotto, correire ciclista, s'installèt dins la comuna quand èra encara en activitat, puei i tenguèt un bar.


text:
Musicas de dançar - Magalas (34)
Musicians entosiastes, trufarèls de carrièra, artificièrs de la scèna e ferralhaires de las paraulas... Lor univèrs es en expansion e crèa, al passatge, qualques monds de visitar. E coma i a de plaça dins la naveta, vos convidan.
Los qu'an ja embarcat amb eles o sabon, Les Barbeaux, es una energia, un movement, una sinergia. Revoluma, belugueja e s'empòrta, mas vos sabon tanben parlar a l'aurelha. Vos contar d'istòrias, d'istòrias de morre e d'istòrias de còr, a mai de pas frescas de còps que i a...
Creiretz pas tot çò que contan, mas pr'aquò demoratz attentius, que i aurà totjorn dins lors cançons un tròç de la vida, un tròç de vòstra vida.
http://www.lesbarbeaux.fr - lesbarbeaux[aro]sfr[punt]fr
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
(Mas qui a tuat Loís Alibèrt ?)
Un simpatizant del Congrès permanent de la lenga occitana pren la pena de nos escriure per nos dire son desacòrd amb l’Academia occitana :
« Las causidas [de l’Academia occitana] son desparièras de las del CPLO: per exemple vosautres preferissètz "Academia", "Occitania", fòrma", lo CPLO "Acadèmia", "Occitània", "forma", etc. »
Que siá mercejat per sa preciosa contribucion.
Es lo mot « preferissètz » que nos sembla particularament plan causit.
Al contrari de çò suggerit, los membres de l’Academia non an de preferéncias personalas, subjectivas e sentimentalas per la causida dels mots e de las fòrmas que prepausan dins lor diccionari. Lor sola preocupacion es la de la vertat. E aquò demanda una recèrca, de verificacions menimosas dins los tèxtes, los atlasses e mai que mai la paraula viva. Demanda tanben de temps : uèit ans per propausar la primièra trama - 30 448 mots (e un pauc mai a l’ora d’ara) amb una simpla traduccion en francés en rason de constrentas tecnicas - de son Diccionari general de la lenga occitana.
Mas çò qu’exprimís aqueste messatge, es que çò que nos sembla impossible a nosautres non o es per d’autres. E que fin finala, l’avenir de la lenga - sense téner compte de son istòria, de la literatura qu’a engendrada, nimai de son existéncia carnala - poiriá èsser per d’autres solament ligat al bon gost de qualques especialistas « autorizats ».
Tot aquò, o sabiam plan, mas çò esglasiant es que siá dit e assumit.
Rapelem que los occitanofòns « naturals » dison plan justament « academia » e « Occitania » e que fan la diferéncia entre la « fòrma » (en general) e la « forma » (formatge). Mas de visionaris an decidit que lo pòble aviá tòrt e que caliá cambiar tot aquò.
E un autre interlocutor, oralament : « - Mas perqué avètz causit -tor al lòc de -dor [conservator al lòc de *conservador] ? ». Lo problèma màger, après de decennis de farlabica oficializada (paulvalerianés, miralhenc…), es que los occitanofòns novelaris ignoren çò qu’es l’occitan vertadièr, la lenga reala de lor país. E pièger, que pòscan pensar que l’occitan es una lenga tan miserabla que se pòt bricolejar.
Vos vau contar l’istòria d’una desaviada.
Tot comencèt a Barcelona en 1935, mercés a l’ajuda de nòstres amics catalans. Vòli dire l’estudi scientific de nòstra lenga per permetre sa respelida definitiva. E puèi…
J. P.
(seguirà)


text:
Marichuy: “Pas pus de Mexic sens los indigènas”
Marichuy, que demest d'autras causas afirma que "Mexic es una nacion pluriculturala, e es doncas pas possible de bastir un país sens los pòbles d’origina", encoratgèt dins son discors lors estudiants de "luchar per una educacion gratuita e de qualitat".
Marichuy foguèt elegida lo mes de mai passat pel Congrès Nacional Indigèna de Mexic e assegurèt que sa campanha la sostendriá lo pòble car recebriá pas d'argent de l'Institut Nacional Electoral.
En genièr passat, lo Congrès Indigèna, compausat de 66 pòbles d’origina, anoncièt que presentariá una femna coma candidata a l’eleccion presidenciala de Mexic en 2018. La candidata benefícia del sosten de l’Armada Zapatista de Liberacion Nacionala (EZLN, segon sa sigla en espanhòl).
La campanha se centrarà sus la lucha contra lo trafec de dròga e per la defensa de las tèrras. “Volèm que l’indignacion, la resisténcia e la rebellion sián suls bulletins de vòte en 2018”, çò ditz lo Congrès Indigèna, qu’amassa las 66 nacions que luchan ensems per poder viure en acòrdi amb lors culturas.


text:
Era lengua non ei sonque un esturment de comunicacion; pro n’auríem alavetz damb eth redusit lenguatge der « sms ». Era lengua (que non existís; existís era parla de cadun) mèrque era causa, er aquiu de cadun, d’un que passe, coma diderie eth poèta. Pr’amor que sense Lengua, non i a Món. E sense ua lengua, non i a aquera vision deth món. Era lengua, paraula articulada, fonde un lòc, ua intimitat especiau, un espaci particular que mos retròbe damb çò que mos entore.
Eth món s’a hèt lengua e era lengua daurís eth món. Era paraula viua que gahe eth poèta entà hè eth món abitable, nomentable. Mès es poètes creen, bastissen, fabriquen paraules, e per tant bastissen eth món. Mès non les usen. Aqueth ei eth nòste mestièr coma comunautat.
Aran per sa Lengua s’amasse en tot rebrembar un an mès (quinze ne portam) qu’entà díder quauquarren ei de besonh d’usar era lengua, d’escotar ath poèta mòrt que justament ei mòrt pr’amor que mos a autrejat era paraula capabla de convertir eth món en lenguatge. Per aquerò pòt auer rason d’èster era bastissa d’ua escultura. Totun, eth poèta a mòrt quan nosati començam a parlar. Totun, gràcies ath poèta, era vida umana ei possibla, era tèrra deven abitabla, era comunautat, sentida (balhe sentit, interrelacion e calidesa mutua).
Celebre-ma’c. Aran pòt auer un gran futur. D’aquiu eth prètzhèt indispensable dera escòla publica e dera television coma pilars segurs entara superviuença dera lengua; d’aquiu eth prètzhèt coesionador des podèrs publics damb iniciatives coma eth Volentariat per Aranés que prebotge eth Conselh Generau; d’aquiu fin finau eth prètzhèt existenciau dera societat civiu que s’organize entà reivindiar ua Lengua Viua que hè possibla era abitabilitat dera persona en món. Erós aniversari; eth futur ei nòste!
Quinze ans pera Lengua


text:
Era lei de vegueries, aprovada aguesta setmana, excludís era Val d’Aran der encastre der « Alt Pirenèu » e arrefortís era sua singularitat de forma clara, en tot daurir era possibilitat a qu’er Estat reconeishe era Val coma ua unitat provinciau. Eth pas entà dauant qu’apregondís er estatut singular d’Aran en Catalonha, d’acòrd damb er Estatut, ei inqüestionable e permet, ath còp, aubirar un futur disparion d’assolidament der autogovèrn non sonque en marc de Catalonha, senon tanben en ensem der Estat, coma a assegurat de forma reiterada eth sindic Francés Boya.
Quan calgue negociar damb es Còrts es naui limits provinciaus tà constituir es vegueries, eth tèma « Aran » prenerà carta de naturalesa per prumèr còp, perque atau ac establís dera lei de vegueries, en çò que tanh ath nòste reconeishement « provinciau », se siguesse possible, e atau ac prevé er ordenament juridic espanhòl, en çò que tanh ara potestat entà crear naui ens (vegueries) qu’altèren es limits provinciaus, reguladi pes Còrts Generaus.
Pensi que encara non èm deth tot conscienti dera inflexion qu’aguesta lei signifique entàs nòstes aspiracions collectives, a despièch des cants de sirèna que lance era oposicion, fòrtament desacreditada peth nul papèr aquerit en tot eth procès. Ua auta oportunitat perduda entath consens sus es ahèrs de país.
Totun, eth debat començarà quan reaument sigam conscienti deth país que volem en un futur non tan luenhan, en aguest contèxte catalan tan alterat e remoigut: ¿Voleram hèr d’Aran ua comarca mès d’ua Catalonha sobirana e independenta, ena linha que desvolopen es nacionalistes catalans? ¿O serà mès convenient explorar vies de reconeishement « estatau » en marc dera Espanha plurau e federau, mès d’acòrd damb eth pensament progressista, aranesista e catalanista? Aguest comence a èster dejà eth dilèma.
Like this:
Like Cargament...


text:
Carl Swartz
Carl Johan Gustaf Swartz (Norrköping, 5 de junh de 1858 - Estocòlme, 6 de novembre de 1926) comerciant e òme politic, foguèt primièr ministre de Suècia entre 30 de març e 19 d'octobre de 1917.
Èra filh de Erik Swartz, proprietari d'una fabrica, e de la siá esposa Elisabeth Forsgren. Après completar los sieus estudis en Uppsala e Bonn, retornèt dins la siá vila natala per se cargar dels negòcis familiales, la fabrica de tabac Petter Swartz. Arribèt a jogar un important papièr en la siá localitat, sustot culturalament. Foguèt president de l'Amassa Directiva de, entre unes autres, lo banc central privat suedés entre 1912 e 1917. En 1917, se convertiguèt en rector universitari.
Cossí ministre de Finanças entre 1906 e 1911, implementèt un nombre de reformas, que comprenián d'intradas integradas e taxa a la proprietat, que passèron a èsser progressius. Amb l'amalgamat dels grops de l'ala drecha del Riksdag de la cambra bassa, Swartz se transformèt en membre del conselh intèrne del recentament format Nationella Partiet (en occitan: Partit Nacional) en 1912.
Durantt la Primièra Guèrra Mondiala, foguèt una figura clau en lo Riksdag, en lo sieu caractèr de President del Comitat Permanent de Porgiments entre 1915 e 1917. Amb lo fracàs, a causa de pressions extèrnas e fauta d'armonia intèrna, del govèrn pas alinhat de Hjalmar Hammarskjöld, lo rei Gustau V convoquèt al conservador Swartz perque assumiguèsse coma primièr ministre. Aquel acceptèt la designacion, mai per sens de l'aver de que per desir personal d'ocupar tal luòc. Lo principal prètzfach del nòu govèrn foguèt exercir una influéncia tranquillizadora sus la borgesiá, qu'èra inquieta, dins los jorns anteriors al 1 de mai de 1917, per las rumors que la revolucion de febrièr d'ongan en Russia poiriá s'estendre a Estocòlme.


text:
Louis Pasteur
Louis Pasteur (nascut lo 27 de decembre de 1822 – mòrt lo 28 de setembre de 1895) èra un microbiologista e quimista francés. Foguèt conegut en general per sa demostracion de la "teoria del gèrme" de las malautiás e sas tecnicas pionièras de desvolopament e d'inoculacion. Foguèt lo creador del primièr vaccin contra la ràbia. A mai faguèt una descobèrta essenciala dins lo domeni de la quimia de cap a la polarizacion de la lutz per de moleculas assimetricas.
Aquí la frasa mai famosa de Pasteur: Le hasard favorise l’esprit preparé ("L'azard favoriza l'esperit preparat")
Primièra istòria[modificar | modificar la font]
Louis Pasteur nasquèt a Dole, vila del departament de Jura en França. Sos parents èran Jean Joseph e Jeanne Pasteur e aviá tres sòrres: Virginie, Josephine, e Emilie Pasteur. Sa sòrre Emilie aviá una malautiá que li aviá causat un retard mental, e a mai se creissiá normalament son esperit demorava encara a una edat equivalenta a la d'un nenon de cinc ans. Louis Pasteur anèt a l'École Normale Supérieure a París en 1843 e obtenguèt son doctorat en 1846. Estudièt en quimia, pasmens semblava pas dels bons a la debuta (un de sos professors lo descriguèt coma "mediòcre"). Malgrat aquò, venguèt un dels scientifics mai importants del sègle XIX.


text:
Cercar :
Darrièrs artistas ajustats
Darrièrs vinils ajustats
Darrièras cançons ajustadas
Castanha e Vinovèl
Musicas de dançar (34)
Castanha é Vinovèl es un duò de musicaïres biterencs creat en 2007. Causisson cançons e aires dins lo repertòri tradicional occitan.
Vièla de ròda, acordeon, cants e ritmes se mesclan per ofrir un son dins l'esperit del balèti popular. Convidan a dançar totas las generacions.
«Castanha» es Jean-Brice Viétri (vièla de ròda, cant, percussions) e «Vinovèl», Alain Beurrier (acordeon, cant, percussions).
« Lo Castanha e lo Vinovèl fan dançar lo monde »
http://www.castanha-e-vinovel.fr - contact[aro]castanha-e-vinovel[punt]fr - +33 (0)6 08 82 59 82 ou +33 (0)4 67 93 58 35
Galariá de Castanha e Vinovèl
Disques de Castanha e Vinovèl
Cançons de Castanha e Vinovèl
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Lo Mas d'Asilh
Lo Mas d'Asilh[1],[2],[3] (localment Le Mas) (Le Mas-d'Azil en francés) es una comuna occitana de Lengadòc, situada en Volvèstre. Administrativament, se tròba dins lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Es una anciana bastida situada en riba d'Arisa, en plen massís del Plantaurèl.
Somari
Demografia[modificar | modificar la font]
Personalitat de la comuna[modificar | modificar la font]
- Pau Lafont (1885-1944), deputat de 1914 a 1930 e puèi senator d'Arièja de 1930 a 1944.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.


text:
Quercus
Lo casse (var. casso, cassi) o garric (var. jarric) es lo nom vernacular de nombrosas espècias d'arbres e d'arbustes apartenentas al genre Quercus, de la familha de las Fagacèas.
Lo genre es present dins tot l'emisfèri Nòrd, e compren d'espècias de las fuèlhas caducas e d'autras de las fuèlhas persistentas que lor airal de despartiment s'estend dempuèi las latituds nautas fins als airals tropicals d'Asia e de las Americas. Lo garric es l'arbre magic dins la mitologia basca.
Vejatz la Lista de las espècias del genre Quercus


text:
Eth Portilhon subergés coma era montanha de Bossòst, eth pòrt transtermierèr que mos amie tara vila vesia de Luishon e coneishut tanben perque i a passat bèth còp eth Tour de França. Ei atau madeish un parçan de léser entà fòrça vesins e toristes. Eth sòn bòsc estienut, en procès de repossa enes airaus afectadi per airolàs Xynthia de hè tres ans, capère era montanha que, mès baisha qu’es autes, aquerís ua forma ardona, vista de luenh. Pòrta d’accès a un des paratges mès beròis deth país, eth Clòt de Barètja, en tot transcórrer per Aubàs, ací, en Plan des Bruishes, i a trabalhat un corròp de volentaris, deth projècte Boscos de Muntanya, entà regenerar un peishic de bòsc. Damb eth guidatge dera engenhaira forestau Gemma Arjó, e en auer caushigat eth celh de nhèu qu’encara i demore enes parts ombrères, mo’n vam dempús a veir ar aute grop, en camin de Tretura. N’an recuperat, aguesti apassionadi dera natura, un bon tram, damb era cauçada originau, qu’auie devengut un barranc d’aigua, lèu lèu impracticable. Un trabalh qu’ath delà de volentari ei ben hèt, pr’amor deth suenh qu’i meten de cap tara recuperacion deth paisatge. Eth Portilhon tostemp mos suspren, pr’amor que sauve entre era vegetacion, ara incipienta, sendèrs e cornèrs que mos conviden a tornar-i. Non dubtaríem en seguir eth camin, un shinhau dret, que se cale per un espaci d’antics prats, naui arbres e vielhes bòrdes, ara pardies, mès ei ora de partir e d’apropar-se ath parc de fauna, “Aran Park”, plaçat un shinhau mès tà naut, qu’ara inauguren. I trobaratz er os, eth lop e toti es animaus dera fauna sauvatja autoctòna, mès sonque eth sòn entorn ja merite ua visita solatjada, entre es ombres d’aguest bòsc a on repòse eth temps.
(DIARI SEGRE, 20 d’abriu de 2013)


text:
Prunièr
Lo prunièr, Prunus domestica es un arbre cultivat subretot per son fruch, la pruna.
Descripcion botanica[modificar | modificar la font]
Aparten a la familha Rosaceae e al genere Prunus.
L'espècia Prunus domestica a son origina dins lo Caucàs, Anatolia e Pèrsia e es considerada coma l'espècia europèa. Tanben i a d'espècias cultivadas americanas e asiaticas.
Es una espècia d'arbre de fuèlhas caducas que pòt aténher 10 metres de naut mas abitialament fa 5 o 6 metres. Lo tronc es de rusca bruna e blavenca brilhanta lis o fendilhada. Las fuèlhas son oblongas denteladas, finament pelosas. Las flors son blancas e solitàrias amb fòrça estaminas. Lo fruch es una drupa de color jauna, roja o violacèa e cobèrt d'una cera blancosa. La grana demòra dins lo clòsc o endocarp.
Cultura[modificar | modificar la font]
Es lo mai rustic dels fruchièrs e se pòt cultivar a de latituds nortencas o en altitud, subretot las espècias japonesas. Supòrta melhor que los autres arbres fruchièrs los sols pesucs o tròp umides. Per lo cultivar se deu fa los trabalhs abituals atotes los fruchièrs: laurar, apondre engrais, asagar, deserbar, sarclatge, esclarzir los fruchs e culhir.
Varietats[modificar | modificar la font]
- Golden Japan: prunièr japonés, granda vigor e fòrça fertilitat, fruchs jaunes fòrça primarencs que se culhisson en junh.
- Santa Rosa: Fruchs grosses e de pèl roja que se culhisson en julhet
- Reina Claudia verda: Fruch de color verd, adaptats far de sèrvas se culhisson de julhet a agost
- Reina Claudia d'Oullins: Fruch pauc sucrat,de color verd clar e daurat. Se culhisson el julhet
Altres usatges[modificar | modificar la font]
En l'agricultura a costat de la produccion de fruchs tanben s'utilisa divèrsas espècias o varietats de prunièrs per empeutar sus eles d'autres fruitièrs coma l'ametlièr, l'albricotièr, perseguièr o d'autres prunièrs. Sobretot perque aqueles prunièrs convenon als terrens tròp pesucs o umids que poirán poirir las racinas del arbres d'origina.
La fusta del prunièr es untilisada en ebenistariá


text:
dimecres, 5 d’octubre de 2016
Nàpols – VI-3 – p.89 > p.91
06/08/16 – 14h23– Aeropòrt de Nàpols – Taula restaurant San Gregorio
Las mosaïcas m'avián ja plan impressionada in situ. 2000 ans e que sián encara tan polidas. Demorèri bocabadada davant una que fa 6x3m, mai d'un milion de pichons cairats. Quin trabalh !
Passèri un moment a fotografiar lo « gabineto secretto » ont se tròba tota l'iconografia erotica o pornografica retrobada. Mon dieu, que m'agradèt ! De vièchs subredimensionats, mentre que sabèm que las estatuas de l'epòca an totjorn una quequeta pichoneta…
De chibres, ne vòs, aquí n'as…. L'industria del cinèma pornografic a pas res inventat e los fantasmas masculins èran ja los meteisses a l'Antiquitat. Perque, o cal plan dire, totes aqueles zguegues, totas aquelas estatuas, totes aqueles dessenhs, las escalpraduras, tot aquò representa de mascles.
Quid de la femna ?
Quid de las popas ?
Quin de la Santa Pachòla ?
Pas grand causa.
E aquel cadre amb un vièch magnific « hic habitat felicitas »
Classificacionatge: nàpols, quasèrn de viatge, vacanças
Cap comentari:
Subscriure's a: Comentaris del missatge (Atom)


text:
Chaudèl
Lo chaudèl (en francés, échaudé) es un pastisson triangular d'anís originari de Roergue (Avairon). Lo nom ven d'escaudar (passar per d'aiga calda), que fa referéncia a la siá coseson dobla. La pasta se fa còser dos còps -coma un biscuit- la primièra d'elas escaudada en aiga. Son faches amb de farina, d'anís o de fenolh, d'aiga e de sal. Existisson tanben de variantas amb de mèl, de sucre o d'uòus.[1] Los chaudèls se pòdon manjar amb de causas doças (glacet, confitura, etc), o amb de causas saladas (formatge Rocafòrt o de cabra). Es tipic los trempar amb de vin doç e los manjar plan freg.
S'agís d'una recèpta anciana, ja citada sus un escrich de l'an 1202 que disiá: "panes qui dicuntur eschaudati" (pans apelats escaudats=chaudèls).[2] Una tradicion orala ditz qu'un fornièr d'Albi apelat Joanot foguèt qui aguèt l'idèa d'apondre d'anís als pastissons qu'ofrissiá al rei.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Les chaudèls sus "gateau-aveyron.com" (fr)
- ↑ Histoire de la vie privée des François, Volume 2 pp. 294-295, par Pierre J. B. Le Grand d'Aussy, Laurent-Beaupré 1815. (fr)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Recèpta dels chaudèls de Roergue(fr)
- « Vidéo "L'Echaudé, un biscuit au pliage ancestral". TF1, J.P. Pernaut, Le 13 heures du 7 octobre 2010. », videos.tf1.fr (consultat lo 10 mai 2014) (fr)


text:
Literatura gauchesca
La literatura gauchesca qu'ei un genre literari qui preten evocar la vita deu gaucho e lo son univers de cavaèr solitari e independent a despart de la vita urbana en bèth emplegar lo son lengatge : ua mena de castelhan coloniau, arquaïc e dab vocabulari manlhevat a las lengas amerindianas (quíchoa e lengas araucanas mei que mei).
Aqueth genre que compta dab testimònis literaris precursors abans lo sègle XIX ; un deus sons purmèr poeta que ho l'orientau Bartolomé Hidalgo.
L'òbra centrau de la literatura gauchesca qu'ei lo Martín Fierro de l'escrivan argentin d'origina irlando bearnesa José Hernández (1872).
A maugrat d'estar compausadas per autors de haut nivèu economic e culturau, la literatura gauchesca que s'inspira de la lenga e de la literatura orau deus gauchos deu sègle XIX (e mei que mei deus gauchos payadores. Atau qu'ei compausada sovent en verses dab trèit epics com l'emplec abondant de metafòras.
Assocada dab aqueth genre mes ideologicament a despart, Argentina que possedeish un corpus literari d'escarni au monde gaucho e a l'Argentina tradicionau (associada au regim autoritari e conservator de "Restaurador" Juan Manuel de Rosas). L'òbra d'escarni mei famosa qu'ei arau de segur lo Facundo de l'escrivan e president Domingo Faustino Sarmiento.
Au l'opausat d'aqueth genre d'escarni, la literatura gauchesca que conda tanben hèitas de gaucho antirosistas com Santos Vega de Hilario Ascasubi, un deu purmèr escrivans deu genre gauchesque.
Auta òbra famosa qu'ei la Faust, Impressions deu gaucho Anastasio lo Jovenet dens la representacion d'Opèra (Fausto, impresiones del gaucho Anastasio el pollo en la representación de la Ópera) (1866) d'Estanislao del Campo.


text:
Sistèma respiratòri
Lo sistèma respiratòri qu'es lo lòc d'escambi gasós dab l'ambient exterior e interior.
Ròtle[modificar | modificar la font]
Que deu emplear la sang en oxigèn e'u uèitar en dioxid de carbòni. La sang qu'arriba hens lo sistèma circulatòri pulmonar despuish lo còr dret, qu'es uèitat d'oxigèn, pr'amor qu'a miat la màger partida aus organs corporaus. Los organs qu'emplegan oxigèn com eishènça, après un fenomèn de combustion, la cellula produeish dioxid de carbòni.
L'aledada[modificar | modificar la font]
Qu'es l'alternança entre inspiracion e expiracion. Naturalament, l'inspiracion qu'es la contraccion deus muscles respiratòris ende en.hlar la caisha toracica, atau, la pression intrapulmonara que s'abaisha e qu'es mensh hauta que la de l'environament exterior. Que's crea un apèl d'èr hens los parmons e que's passa la cambiada d'èr pulmonar. Un èr cargat en dioxid de carbòni qu'es bohat pendent qu'un èr ric en oxigèn qu'es inspirat ende tornar har los escambis.
Los escambis[modificar | modificar la font]
Que's hèn d'un biaish passiu, hens los alveòls pulmonars. Quan la sang qu'arriba aus canèrs de l'alveòl, qu'es praube en oxigèn, alavetz capvath simple pression, l'oxigèn que's tròba hens l'alveòl que passa capvath lo teishut pulmonar hens lo sistèma circulatori pulmonar. Hens lo medish temps, lo dioxid de carbòni que hè camin de la sang entà l'alveòl. La sang qu'es presta ende tornar aus organs periferics.
La mucosa respiratòria[modificar | modificar la font]
Qu'es un interfaci entre l'environament e lo còs, entre l'ambient exterior e l'ambient interior. Los escambis que's hèn capvath la mucosa respiratòria que còbreish l'interior deus paumons. Aqueste espaci d'escambi que mesura com un estadi de tennis.


text:
Prumier salon de las medias libras 12 e 13 de mai a Chantau en Corresa
Rencontras, debats e eschamnhe sus lo tema de las medias e de l’informacion.
Co-organisat per lo sindicat CNT, las associacions Peuple et culture, Twedledee, ATTAC, Rasl’front, Tuberculture, IPNS, Creuse-Citron .
Divendres 12 de mai : Jornada de formacion emb Benasayag/Goldstein, organisada per Twedledee e prevusda au Centre Culturau de Briva.
A la velhada, conferéncia-debat a Chantau emb los dos intervenents, apròpcha psicanalitica de la question daus mecanismes de l’informacion.
Dissandes 13 de mai a Chantau :
9h30-10h30 : ’Chabatz d’entrar , espaci librariá : taula daus editors, premsa...
10h30-12h : Projeccion de Désentubages cathodiques, filme collectiu produch per Zalea TV - 1h30’.
12h-13h : Batalhatge a l’entorn dau film en vesença d’Emmanuelle de Zaléa TV.
13h-14h : Marende (chadun mena de qué crostonar).
14h-17h : Intervencion de Patrick Watkins, realisator, analisi critica de las medias.
17h-18h : Plantem nos per ’nar a l’espaci librariá...
18h-20h : Rencontra emb los actors locaus de la premsa libra e d’autres iniciaires de projects libertaris...
21h-22h15 : Projeccion de "L’Horloge universelle" de Geoff Bowie - 70 min., seguida d’una discutida en vesença de Patrick Watkins.
Per ’chabar la velhada : la fanfara.


text:
Amb la novèla mapa de las Regions francesas, presentada per l’Elysée lo diluns 2 de mai, se pausa la question dels lògos de las novèlas collectivitats.
Es la granda question en Lengadòc-Rosselhon (LR) e en Miègjorn-Pirenèus (MP) : après la fusion de las doas regions, qual serà lo lògo que serà gardat ? Lo dels sèt solelhs, adoptat pel LR en 2004, o la crotz occitana del MP ? Manaset a rencontrat d’estatjants de las doas regions per reculhir lor vejaire.
Rotland Vaquiès, 54 ans, Tolosa : Cal gardar la crotz. Representa tota l’istòria de nòstre país. Sèm en tèrra occitana, e nòstre lògo o mostra plan. Los sèt solelhs del lògo lengadocian representan la Septimania, que correspondrà pas pus, après la fusion, a la realitat regionala.
Mirelha Grantet, 41 ans, Carcassona : Ieu aimi melhor lo lògo de MP. Compreni pas tròp çò que representa lo nòstre, amb aquelas eolianas. Solide qu’aquí i a de vent, mas n’i a mens en MP e compreni que los estatjants vòlen gardar la crotz dels templièrs, es ligat a l’istòria de Tolosa.
Sòfia Jalbaud, 23 ans, Rodés : Ieu me’n bati. De tot biais, los dos lògos m’agradan pas. N’ai pro de veire totjorn de roge e de jaune. Avèm de drapèls de’n pertot al mes de julh aquí, n’i a sus totas las veituras… Cal pas doblidar las autras colors… Tè, perqué pas un lògo negre e negre, d’estile Soulagian, per cambiar un pauc ?
Armand Claquot, 60 ans, Montpelhièr : Cal gardar los sèt solelhs. Nòstre regretat Georges Frêche s’es batut fins a la mòrt per aquel lògo fòrça simbolic, que representa nòstra istòria e la beutat de nòstre país. Aviá ja degut abandonar sa cara Septimania, li podèm pas uèi escafar son lògo !


text:
Le Val-d'Ajol
Le Val-d'Ajol es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situat en los Vòges Meridionales, lo bourg ocupa lo amplària vallée de la Combeauté, #que pren la siá font en la municipalitat vesina del Girmont-Val-de Ajol e #qu'es un jos-afluent de la Saône. Indigne los sieus 3 640 ectaras de bòsques, la mai vast comuna del departament reivindica tanben quatre-vingts de luòcs-diches e caserius.
Amb la siá 73,33 km2, lo Val de Ajol es la mai vast comuna de la region Lorraine, mas se classifica pas #qu'a la 421en luòc al nivèl nacional, luènh darrièr de Maripasoula (Guyane) e la siá 18 360 km2, o Arles (758,9 km2) : la mai granda en França metropolitana.
Situé dans les Vosges Méridionales, le bourg occupe la large vallée de la Combeauté, qui prend sa source dans la commune voisine du Girmont-Val-d'Ajol et qui est un sous-affluent de la Saône. Outre ses 3 640 hectares de forêts, la plus vaste commune du département revendique aussi quatre-vingts lieux-dits et hameaux.
Avec ses 73,33 km2, le Val d'Ajol est la plus vaste commune de la région Lorraine, mais ne se classe qu'à la 421en place au niveau national, loin derrière Maripasoula (Guyane) et ses 18 360 km2, ou Arles (758,9 km2) : la plus grande en France métropolitaine.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle : arribadas dels primièrs abitants, al mièg de bòsques e de marécages.
Gerit pels nòbles abbesses de Remiremont (totas sortidas de familhas princières o ducales) l'Anatz dels joles o Val de jòia, val De contunh de Ajol i aviá la particularité d'èsser un vilatge franc. Los òmes #que la vivián èran d'òmes liures, pas someses al servage a causa d'un senhor.
- En 1633, Charles IV, pòrti de Lorraine, se #retirar al Val de Ajol. Quand lo Rei Louis XIII #voler dintrar en Lorraine, alavetz lo sieu fraire, lo cardinal Nicolas François de Lorraine lo #trobar al Val de Ajol per lududes notificar las intencions del Rei. En retorn lo Pòrti Charles #far una demission de los sieus estats de Lorraine e de Barrois [...] Lo 26 d'agost de 1633[1].
- Lo 24 de març 1644, en plena guèrra de Trenta Ans (1618-1648), l'armada de Turenne #penetrar Lo Val-de Ajol e se #dirigir cap a la Comtat (per Fougerolles, #que ne destruissi lo castèl en lo moment de la siá jubilacion cap a la Alsace, al mes de mai 1644).
- 1697 : rattachement definitiu a la Lorraine.
Lo Val de Ajol fasiá partida del bailliage de Remiremont. Dempuèi la Revolucion, a fach partida del costat de Plombières, district de contunh arrondiment de Remiremont. Amendrida de la seccion del ban de Ajol ligada a Plombières en l'an VI, a aumentat del territòri de la municipalitat de Hérival en 1832.
- 1830 : un pichon establiment métallurgique viu lo jorn al Val de Ajol, al luòc-dich Faymont jos la forma d'un talhièr de natura artesanala especializada en la chaudronnerie, lo trabalh dels metals en fuèlhas #qu'en particulara çò fèrre blanc, lo fèrre étamé e la tôle d'acièr amb la fin de fabricar los articles de parament. En 1887, La fabrica ne ven lo patrimòni de la familha de Buyer, ja proprietària de forges a la Chaudeau sustot. Uèi encara, l'entrepresa pas cessa de se desvolopar, es vengut çò de mès de gròs entrepreneire de la comuna.
En 1869, las seccions de Girmont, de Méreille e de Hérival forman la municipalitat de Girmont-Val-de Ajol, #que l'autonomia n'a concedit per rason religiosa (la glèisa d'aquel masatge caseriu aluenhat pas #començar a èsser bastida #qu'en 1867).
A l'esperital, la parròquia del Val-de Ajol dépendait del doyenné de Luxeuil-los-Bains, évêché de Besançon. Una part de la comunitat de Plombières, lo ban de Ajol, fasiá partida de la parròquia del Val-de Ajol.
- 1896 : creacion de l'escòla Santa-Ostal.
- Lo Val-de Ajol a comptat mai de 7 000 abitants al mièg de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle e fins al començament de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, en testifica las catorze recensements de 1846 a 1921. De la fin de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle fins a l'an 1872, Lo Val-de Ajol èra la tresena comuna del departament en nombre d'abitants, darrièr de Épinal e Sant-Dié, mas davant Remiremont, Gérardmer e Mirecourt.
- Lo Val-de Ajol servissiá de basa posteriora a las Goums marocains del començament del mes d'octòbre 1944 fins a la prima 1945. Es ailà que los goumiers avián amassat abans de pujar a la tèsta e #que venián se pausar après los combats : an #èsser de milièrs a passar per la vila. Léo Durupt Los a immortalisés a travèrs de de retratats inedites d'una granda fòrça emocionala. En 2004, a l'escasença del seissanten anniversari de la Desliurança, una exposicion, Retratats de Goumiers, i aguès consagrat dins la sala de las fèstas de la vila[2].
- Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle : arrivées des premiers habitants, au milieu de forêts et de marécages.
Géré par les nobles abbesses de Remiremont (toutes issues de familles princières ou ducales) le Vau des joles ou Val de joie, puis Val d'Ajol avait la particularité d'être un village franc. Les hommes qui l'habitaient étaient des hommes libres, non soumis au servage dû à un seigneur.
- En 1633, Charles IV, duc de Lorraine, se retira au Val d'Ajol. Lorsque le Roi Louis XIII voulut entrer en Lorraine, alors son frère, le cardinal Nicolas François de Lorraine le trouva au Val d'Ajol pour lui notifier les intentions du Roi. En retour le Duc Charles fit une démission de ses états de Lorraine et de Barrois [...] le 26 août 1633[3].
- Le 24 mars 1644, en pleine guerre de Trente Ans (1618-1648), l'armée de Turenne pénétra Le Val-d'Ajol et se dirigea vers la Comté (par Fougerolles, dont il détruit le château lors de sa retraite vers l'Alsace, au mois de mai 1644).
- 1697 : rattachement définitif à la Lorraine.
Le Val d'Ajol faisait partie du bailliage de Remiremont. Depuis la Révolution, elle a fait partie du canton de Plombières, district puis arrondissement de Remiremont. Diminuée de la section du ban d'Ajol rattachée à Plombières en l'an VI, elle est augmentée du territoire de la commune d'Hérival en 1832.
- 1830 : un petit établissement métallurgique vit le jour au Val d’Ajol, au lieu-dit Faymont sous la forme d’un atelier de nature artisanale spécialisé dans la chaudronnerie, le travail des métaux en feuilles dont en particulier le fer blanc, le fer étamé et la tôle d’acier afin de fabriquer les articles de ménage. En 1887, L'usine devient le patrimoine de la famille de Buyer, déjà propriétaire de forges à la Chaudeau notamment. Aujourd'hui encore, l'entreprise ne cesse de se développer, elle est devenue le plus gros employeur de la commune.
En 1869, les sections de Girmont, de Méreille et d'Hérival forment la commune de Girmont-Val-d'Ajol, dont l'autonomie est accordée pour raison religieuse (l'église de ce hameau éloigné ne commença à être construite qu'en 1867).
Au spirituel, la paroisse du Val-d'Ajol dépendait du doyenné de Luxeuil-les-Bains, évêché de Besançon. Une partie de la communauté de Plombières, le ban d'Ajol, faisait partie de la paroisse du Val-d'Ajol.
- 1896 : création de l'école Sainte-Marie.
- Le Val-d'Ajol a compté plus de 7 000 habitants au milieu du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle et jusqu'au début du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, en atteste les quatorze recensements de 1846 à 1921. De la fin du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle jusqu'à l'année 1872, Le Val-d'Ajol était la troisième commune du département en nombre d'habitants, derrière Épinal et Saint-Dié, mais devant Remiremont, Gérardmer et Mirecourt.
- Le Val-d’Ajol servait de base arrière aux Goums marocains du début du mois d’octobre 1944 jusqu’au printemps 1945. C'est là que les goumiers étaient rassemblés avant de monter au front et qu’ils venaient se reposer après les combats : ils ont été des milliers à passer par la ville. Léo Durupt les a immortalisés à travers de portraits inédits d’une grande force émotionnelle. En 2004, à l'occasion du soixantième anniversaire de la Libération, une exposition, Portraits de Goumiers, fût consacrée à la salle des fêtes de la ville[4].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ siá=X&ei=8zMYT7vWOcue-waHu_m7Cg&ved=0CDwQ6AEwADgK#v=onepage&q=val%20d%27ajol&f=false Nòta de la Lorraine de Bar e de Luxemborg - pagina 410.
- ↑ Retratats de Goumiers - fotografias de Léo Durupt (1944)
- ↑ Notice de la Lorraine de Bar et de Luxembourg - page 410.
- ↑ Portraits de Goumiers - photographies de Léo Durupt (1944)


text:
Chechenia
Chechenia (ЧeчHя /ˈʧɛʧniːə/ en rus, Hoxчийчob Noxçiyçö en chechèn) qu'ei ua republica de la Federacion de Russia.
Lo gentilici qu'ei chechèn -èna.
Las regions e païses tòcatocants que son Stavropol au nòrd-oèst, Daguestan au nòrd-èst e a l'èst, Ingoshia e Ossetia deu Nòrd a l'oèst; lo sud qu'ei bordat per Caucàs, termièra montanhosa dab Georgia.
Los chechèns e los ingoshes, originàriament animistas o crestians, qu'estón islamizats aus sègles XVIII e XIX peus missionaris naqshbandís de Daguestan e que practican uei lo dia l'islam conservator sofí.
La basa economica de Chechenia qu'ei l'espleita deu petròli, la silvicultura e l'agricultura. Lo país que possedeish tanben resèrvas de gas naturau.


text:
Huit siècles de littérature occitane en Auvergne et Velay.
Morceaux choisis. Tèxtes acampats per Jean Ros. Prefaci de Gustau Aliròl e Belkacem Lounès (EMCC, 2015, francés/occitan, 218 paginas, 16,5 x 11 cm, 10,00 €)
ISBN 978-2-357405-09-7
Lo libre es una antologia regionala. Porgís pel primièr còp un panorama de l’ensemble de la literatura escricha en Auvèrnhe e Velai. Permet a lector de se far, enfin, un imatge clar d’aquel patrimòni gaireben desconegut de las antologias de la literatura occitana que sortiguèron dusca uèi !
Dels poèmas rafinats dels trobadors del sègle XII duscas als escriches variats dels autors actuals, uèch sègles son passats. Al cors d'aquel periòde, d'autors nombroses illustrèron amb talent los genres literaris de lor temps : poesia, pròsa, teatre, nadalets...
L'obratge propausa un trentenat de tròces causits, dempuèi las originas de nòstra lenga cap als autors de uèi.
L'edicion es bilingüa. Cada tèxt es presentat dins sa grafia d'origina, acompanhada de sa revirada francesa e d'una trancripcion en grafia classica, se n'i a besonh.
La riquesa anciana, la varietat, emai lo vam actual d'aquela literatura escricha en occitan seràn una revelacion pel lector, qu'aurà lo plaser de descobrir o de tornar descobrir aquelas voses tròp longtemps escondudas.
Es un patrimòni literari e lingüistic rar que balha lo present obratge.
*
Taula de las matèrias del libre
- Préface
- Présentation
- L'occitan en Auvergne et Velay
- Origine géographique des auteurs
- Aux origines de notre langue
- Le 17e et le 18e siècle : la période baroque
- Le 19e et le 20e siècle hors du Félibrige
- Le 19e et le 20e siècle avec le Félibrige
- Aujourd'hui.


text:
Événements contenant la ou les locutions cherchées
2 événements affichés, le premier en 1073 - le dernier en 1105
Mariage d'Hervé Ier de Montmorency avec Agnès d'Eu
Hervé Ier de Montmorency épouse vers 1073 Agnès d'Eu, fille de Guillaume Busac, Comte d'Eu, de Yesmes, de Soissons et de Troyes, et d'Adélaïde, Comtesse de Soissons et de Troyes. Leur enfant est :
- Bouchard IV de Montmorency (1077-1130), Seigneur de Montmorency, de Marly, d'Écouen, de Feuillade, de Conflans-Sainte-Honorine et d'Hérouville qui épousera :
- en 1096 Agnès de Beaumont-sur-Oise,
- avant 1105 Agnès de Pontoise.
Mariage de Bouchard IV de Montmorency avec Agnès de Pontoise
Bouchard IV de Montmorency épouse avant 1105 Agnès de Pontoise, fille de Raoul Delies, Comte de Pontoise. Leurs enfants sont :
- Hervé de Montmorency (mort vers 1172), Connétable d'Angleterre et d'Irlande, qui épousera Élisabeth de Meulan ou de Beaumont, Veuve de Gilbert de Clare (1100–1147), comte de Pembroke
- Hermer de Montmorency.


text:
Bouteville
Bouteville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta e la region de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
thumb|Lo camin Boisné près de Douvesse Édifié a la reünion d'un tuc anautit, d'ont se percep los remparts de Angoulême, situat près del camin Boisné, via romaine de Santas a Périgueux, #qu'èra antany lo camin mai freqüentat de la contrée, lo castèl de Bouteville #jogar un papièr dels mai importants en l'istòria de la region.
Édifié au sommet d'une colline élevée, d'où l'on aperçoit les remparts d'Angoulême, situé à proximité du chemin Boisné, voie romaine de Saintes à Périgueux, qui était autrefois le chemin le plus fréquenté de la contrée, le château de Bouteville joua un rôle des plus importants dans l'histoire de la région.


text:
100 ans d'istòria. Calerie massa planes e libres entà expressar damb era paraula escrita tot çò que vedem enes imatges d'aguest libre, qu'era Fondacion Musèu Etnologic met enes nòstes mans e dauant des nòsti uelhs. Ei vertat çò que se ditz: "Ua imatge vau mès que mil paraules".
Ei ua publicacion, memòria collectiva, entà aué e entà deman, ja que permeterà as que vieràn darrèr de nosati, conéisher eth passat coma ua anèra entath futur. I figuren toti es pòbles dera Val d'Aran. Aguest libre a de servir entà preservar era memòria istorica deth nòste país. Eth cambi de costums, era evolucion urbanistica des disparièrs nuclèus, es activitats abituaus e qu'ara mos resulten curioses... Tot i é retratat. Es fotografíes, acompanhades per un explic, amassa tamb es introduccions istoriques de besonh entà plaçar-mos enes tèmes, mos explicaràn ua realitat non tant aluenhada en temps, mès òc en concèpte diferent d'enténer era vida.


text:
La prupchena reunion preparatòria dau FSL se passarà
lo dissades 12 de mai a miegjorn
a la Maison de las Associacions de Beubrèlh,
4 aléia Fabre d’Eglantine, Limòtges (Quartier de Beubruelh)
Au programa :
Miegjorn - Repas (menar de que minjar e beure per partejar)
2 oras - Reunion - Punts abordats :
Preparacion de la mobilizacion contra lo G8 de Rostock prevusda lo 2 de junh
Bilanç de la precedenta reunion emb las associacions de Beubrèlh e preparacion dau prupchen Forum Sociau que se tendrà en març 2008 sus lo quartier de Beubrèlh.


text:
Reptilia
Los Reptils son los animals de la classa Reptilia. Son caracterizats per alenar d'aire, pondre d'uòus, e aver la pèl cobèrta d'escatas. Los reptils an generalament un metabolisme de sang freda. Son tetrapòdes (tenon quatre membres o son los descendents d'aujòls de quatre membres). Los reptils son uèi presents per totes los continents levat Antartida, e se classan en quatre òrdres vivents:
- Crocodilia (crocodils, gavials, caimans, e alligators): 23 espècias
- Sphenodontia (tuataras de Nòva Zelanda): 2 espècias
- Squamata (cernalhas, sèrps, e amphisbaenia): aperaquí 7900 espècias
- Testudines (tartugas): aperaquí 300 espècias


text:
Wiencourt-l'Équipée
Wiencourt-l'Équipée es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge rural picard del Santerre, en bordure de la vallée de la Luce, facilament accessible pel anciana rota nacionala 29 (actuala RD 1029), traversada per la via ferrée Amians - Laon.
Village rural picard du Santerre, en bordure de la vallée de la Luce, aisément accessible par l'ancienne route nationale 29 (actuelle RD 1029), traversée par la voie ferrée Amiens - Laon.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Wiencourt antany Wiencort (1207), Yssencort (1234), Vurancourt (1648), Vuyencourt (1648)[1]. Lo luòc i aviá qualificat de vila a partir de la Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle.
Qualques vestigis ancians an #èsser trobats en lo territòri communal (Passatge de via romaine près de de lo luòc dich la Equipée, Pleta anciana)
La distincion dépendait de la abbaye de Corbie e i aviá dividit l'an 2 pairies. Çò de mès d'ancian senhor conegut de Wiencourt es Thomas de Wiencourt en 1384, se tròba de contunh Pierre de Ault[2] a partir de 1397 #que li succedís a el la siá familha fins Catherine de Ault #que, veusa de Texans Lo Caron de contunh de Denis Doire, dona en 1632 la distincion als sieus fils François Lo Caron. En 1677 es Jean Thierry senhor de Génonville[3] #que n'es lo senhor, de contunh de 1750 a 1756 Jean-Baptiste Thierry de contunh Adrien Thierry senhor de Becquigny e fin finala Adrien Dumollin neveu del precedent #que gardarà la distincion fins a la Revolucion. Lo segond pairie detenguda per Robert de Avroult en 1533 #que lo #cedir, en 1567, a la siá filha Guillemette esposa de Jean-Valeran de Anglure[1] .
I i aviá 5 fiefs a Wiencourt[1] : Lo fief la Fontaine possedit fins en 1677 pel abbaye de Corbie, #que la #abandonar en benefici de Jean Thierry senhor de Génonville[3] e de Wiencourt #que los descendents se possedits fins a la Revolucion. Lo fief de Meaucourt en contenent 45 arpents de tèrras apertenentas a la abbaye de Corbie. Lo fief de Carrièra #que #aperténer a Jean Lefeuvre a la fin del Sègle XVII de contunh a Jean-Baptiste Thierry senhor de Génonville[3] e de Wiencourt #que l'ac aviá crompada, en 1735, a Claude Forner senhor de Rivery. Lo fief de Croy #que n'aperteniá a N. De Fontaine-Vegèsse. Lo fief dels Magneaux #qu'aperteniá a N. Despré A la fin del Sègle XVII.
Lo vilatge #èsser totalament destruit pels Espanhòls l'an 1636, pendent la Guèrra de Trenta Ans.
Pendent lo ancian regim, Wiencourt fasiá partida de la prévôté de Fouilloy, del bailliage e del eleccion de Amians e de la intendance de Picardie.
Lo vilatge #èsser en partida destruit l'an 1918, a la fin de la Primièra Guèrra mondiala.
- L'Equipada
Aquel caseriu, nomenat lo Esquipée l'an 1567, conteniá una sola granja #qu'a desaparegut al cors del sègle XIX[1]
Wiencourt autrefois Wiencort (1207), Yssencort (1234), Vurancourt (1648), Vuyencourt (1648)[1]. Le lieu était qualifié de cité à partir du Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle.
Des vestiges antiques ont été retrouvés dans le territoire communal (Passage de voie romaine près du lieu dit l'Equipée, Enclos antique)
La seigneurie dépendait de l'abbaye de Corbie et était divisée en 2 pairies. Le plus ancien seigneur connu de Wiencourt est Thomas de Wiencourt en 1384, puis on trouve Pierre d'Ault[4] à partir de 1397 auquel succède sa famille jusque Catherine d'Ault qui, veuve de Jean Le Caron puis de Denis Doire, donne en 1632 la seigneurie à son fils François Le Caron. En 1677 c'est Jean Thierry seigneur de Génonville[3] qui en est le seigneur, puis de 1750 à 1756 Jean-Baptiste Thierry puis Adrien Thierry seigneur de Becquigny et enfin Adrien Dumollin neveu du précédent qui gardera la seigneurie jusqu'à la Révolution. La seconde pairie détenue par Robert d'Avroult en 1533 qui le céda, en 1567, à sa fille Guillemette épouse de Jean-Valeran d'Anglure[1] .
Il y avait 5 fiefs à Wiencourt[1] :
- Le fief la Fontaine possédé jusqu'en 1677 par l'abbaye de Corbie, qui l'abandonna au profit de Jean Thierry seigneur de Génonville[3] et de Wiencourt dont les descendants l'on possédés jusqu'à la Révolution.
- Le fief de Meaucourt contenant 45 arpents de terres appartenant à l'abbaye de Corbie.
- Le fief de Course qui appartint à Jean Lefeuvre à la fin du Sègle XVII puis à Jean-Baptiste Thierry seigneur de Génonville[3] et de Wiencourt qui l'avait acheté, en 1735, à Claude Boulanger seigneur de Rivery.
- Le fief de Croy qui appartenait à N. de Fontaine-Visse.
- Le fief des Magneaux qui appartenait à N. Despré à la fin du Sègle XVII.
Le village fut totalement détruit par les Espagnols en 1636, durant la Guerre de Trente Ans.
Durant l'ancien régime, Wiencourt faisait partie de la prévôté de Fouilloy, du bailliage et de l'élection d'Amiens et de l'intendance de Picardie.
Le village fut en partie détruit en 1918, à la fin de la Première Guerre mondiale.
- L'Équipée
Ce hameau, nommé l'Esquipée en 1567, contenait une seule ferme qui a disparu au cours du sègle XIX[1]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0, 1,1, 1,2, 1,3, 1,4, 1,5, 1,6 et 1,7 Diccionari istoric e archéologique de la Picardie Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « D » est défini plusieurs fois avec des contenus différents
- ↑ o Pèira de Aoult
- ↑ 3,0, 3,1, 3,2, 3,3, 3,4 et 3,5 Génonville es un marais #que se situa en vallée del Avre sus la municipalitat de Moreuil Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « G » est défini plusieurs fois avec des contenus différents
- ↑ ou Pierre d'Aoult


text:
Incheon
Incheon (en corean, hangeul: 인천광역시; hanja: 仁川廣域市) es una vila portuària coreana situada a 50 km a l'oèst de Seol, sus la Mar Jauna. Comptava 2 466 338 abitants en 2000. Constituís, coma Seol, una província especiala sola soleta. Essent lo pòrt pus pròche de Seol, trai un trafec maritim important. L'aeropòrt internacional dubèrt en 2001 sus una illa estenduda artificialament a proximitat es tanben lo que dessèrv Seol (vejatz Aeropòrt internacional d'Incheon) .
Divisions administrativas[modificar | modificar la font]
Incheon es devesit en 8 arrondiments ("gu") e 2 comtats ("gun").
- Bupyeong-gu (부평구; 富平區)
- Dong-gu (동구; 東區)
- Gyeyang-gu (계양구; 桂陽區)
- Jung-gu (중구; 中區)
- Nam-gu (남구; 南區)
- Namdong-gu (남동구; 南洞區)
- Seo-gu (서구; 西區)
- Yeonsu-gu (연수구; 延壽區)
- Ganghwa-gun (강화군; 江華郡)
- Ongjin-gun (옹진군; 甕津郡)
Las illas del nòrd-èst de Baengnyeong, Yeonpyeong, Daecheong, e la pus pichona Socheong fan partida d'Ongjin.


text:
Nikita Khrushchov
Nikita Sergeievich Khrushchov (en rus: HиkиTa CepreeBич XpyщëB), nascut a Kursk, Russia, dins l'Empèri Rus, lo 17 d'abril de 1894, mòrt a Moscòu, capitala de l'Union Sovietica l' 11 de setembre de 1971) foguèt un òme politic e cap d'Estat rus, sovietic.
Foguèt primièr secretari o Secretari General del Partit Comunista de l'Union Sovietica, lo segond aprèp Estalin, de 1953 fins a 1964. Tanben primièr ministre o President del Conselh dels Ministres de l'URSS entre 1958 e 1964, es mai que tot famós per aver denonciat los crimes d'Estalin e de l'estalinisme en 1956, al XXen Congrès del Partit Comunista de l'URSS.
Coneguèt un periòde de tension màger, en octobre-novembre de 1962, amb lo president dels Estats Units d'America, John Fitzgerald Kennedy, pendent la Guèrra Freja entre ambedoas superpoténcias, amb lo problèma de l'installacion de missils estrategics dins l'illa de Cuba, tot just sortida d'una Revolucion capitada, bailejada per Fidel Castro e Ernesto Che Guevara.
Foguèt caçat, embandit d'al poder en 1964, que Leonid Brezhnev li succediguèt.
Somari
La Vida[modificar | modificar la font]
L'Accion politica[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Lo bilanç[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Òbras[modificar | modificar la font]
- Nikita Khrushchov: For Victory in Peaceful Competition with Capitalism, E.P Dutton & Co, Inc. 1960 (en anglés)
- Nikita Khrushchov: Rapport secret sur Staline au XXe Congrès du PC soviétique seguit pel Testament de Lénine... Champ Libre París 1970 (en francés)
- Nikita Khrushchov: Memoirs of Nikita Khrushchev Volume 1: Comissar... editat per en Sergei Khrushchev The Pensylvania State University Press 2004 (en anglés)
- id e : Memoirs of Nikita Khrushchev Volume 2: Reformer id id 2006 (id)
- id e : Memoirs of Nikita Khrushchev Volum 3: Statesman id id 2007 (id)
A l'entorn de l'òme[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Grand cercle
En geometria, un grand cercle es un cercle traçat sus la superfícia d'una esfèra, e qu'a lo meteis rai; la devesís en dos emisfèris egals. Se pòt tanben definir un grand cercle coma un cercle traçat sus l'esfèra e qu'a lo meteis centre qu'aquela, o encara coma l'interseccion de l'esfèra amb un plan quin que siá passant per son centre.
Un grand cercle es lo pus grand cercle que se pòsca traçar sus una esfèra.
Geodesicas[modificar | modificar la font]
Los grands cercles son las geodesicas d'una esfèra, es a dire los camins qu'an la pus pichona corbadura e los arcs dels grands cercles son doncas los pus corts camins ligant dos punts a la superfícia d'una esfèra. La distància pus corta entre aqueles dos punts es d'un autre biais donada per la distància del grand cercle.
Los grands cercles son en geometria esferica l'equivalent de las drechas en geometria euclidiana.
Cartografia[modificar | modificar la font]
Sus Tèrra, los meridians e l'eqüator son de grands cercles (mas los parallèls autres que l'eqüator ne son pas).
Sus l'esfèra celèsta, l'orizont, l'ecliptica e l'eqüator celèst tanben son de grands cercles.


text:
divendres, 28 d’agost de 2015
Lectura estivala (1) : Esperit de Sau de Matthieu Poitavin
Me cal dire la vertat, lo libre lo crompèri e lo legiguèri perque l'autor es un amic. E quand as un amic que fa quicòm e ben ensajas d'i participar.
Politessa, educacion, empatia, tot aquò.
Me calguèt plan dos meses abans de lo començar. Sas quand te sentisses obligada de far quicòm...
E me calguèt una tantossada per l'acabar!
E lo pleguèri lo libre en me dire que veniái d'acabar ma melhora lectura dempuèi de temps.
L'escritura es bona, justa, sarrada, ni tròp, ni pas pro, juste çò que cal.
Benlèu un dels libres melhors de la literatura occitana d'aquesta passa.
Esperit de Sau es un recuèlh de tres nòvas. Ben diferentas. Una intima, una sociala, una fantastica. Ne vos disi pas mai que vos vòli pas gastar lo plaser de la descubèrta.
L'objècte es polit.
Segur, es pas publicat en cò dels pinguins de l'IEO. Es publicat en cò de L'Aucèu Libre, un ostal d'edicion que fa de libres polits.
Las illustracions son del poèta-plastician Jaumes Privat e lo libre se fa lo rescontre de dos univèrs, lo de l'escrivan e lo de l'artista, e aquò gasta pas res.
Crompatz-lo abans que siá agotat, tenèm aquí una pluma que la caldrà seguir!
Cap comentari:
Subscriure's a: Comentaris del missatge (Atom)


text:
Quenton de Turgovia
Lo quenton de Turgovia (en alemand et en tuche Thurgau, en francês Thurgovie) est un quenton de la Suisse tuche.
Liyen[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
- Articllo en arpetan romand / ORB
- Modèlo de populacion suissa en fôta
- Pâge g·eolocalisâye per Wikidata
- Articllo g·eolocalisâ en Tèrra
- Enfocajon Division administrativa - Populacion pas numerica
- Enfocajon Division administrativa - Supèrficie pas numerica
- Articllo a ilustrar Division administrativa
- Quenton suisso


text:
Per Patric
Mon filh, demòres pas aquí, mon filh l’òme que ven es l’enemic
Mon filh sus son espatla i a un fusilh
Mon filh, demòres pas aquí.
Non ! Paire te compreni pas, ieu tanben un jorn serai soldat
Ieu amb aquel òme vòli jogar, daissa-me paire, te’n fagues pas.
Mon filh demòres pas aquí, mon filh daissa ta feda vai morir
Mon filgh per un mestièr vai te’n d’aquí
Mon filh, demòres pas aquí
Non ! paire te comprèni pas d’èsser pastre m’agrada plan
E vòli viure sul Larzac, la tèrra es nòstra sabes plan
Mon filh, demòres pas aquí, mon filh, ta maire t’espèra per partir
Mon filh siám totes en exilh, mon filh l’armada vòl tuar ton país.
Nin ! paire te comprèni pas, an dich qu’èran aquí per nos sauvar
An dich qu’anavem totes profitar, an dich que sabon e que nosautres sabem pas
Mon filh i a fòrça temps es arrivat l’armada es venguda colonisar
E dempuèi de veire que nos an pas tuats mon filh vòlon tornar començar.
Oc ! paire te comprèni plan, mas alara cal demorar
Cal tanben tornar començar, caçar lo sòmi, prendre lo pas
Mon filh, vèni amb ieu, dire a ta maire que demoram
Cal demorar, Cal demorar, Cal demorar.
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
02 juin 2009
L'electromanhetisme, una fòrça qu'es pertot
Vaqui lo plan dau quatren article (tresen dins l'òrdre de legir). Pensi que lo vau començar d'escriéure estosera. Li a dos tòcas importantas dins aqueu article : primièrament mostrar que l'electromanhetisme es unificat, e segondament (lo mai important) aguer una imatge clar d'una teoria de gauja, ja que lei interaccions fòrtas et fèbles son solament de teorias de gauja mai complicadas. edit: en fach èri tròp alassat ièr, pi ara ai pas mai lo temps : li a lo subrecomputador que marcha ben, e ai de trabalh d'analisi de faire. Es per la... [Lire la suite]
23 mai 2009
Relativitat : de Galilei fins au graviton
E vaqui lo futur article d'escriéure : ara vau tornar sur caduna dei quatre interaccions fondamentalas, començant par l'interaccion gravitacional, puei l'electromanhetica, la fèbla, e fin finala la fòrta. Après aquelei quatre articles, pensi que ço qu'avetz legit dins lo premier article serà clar.
17 mai 2009
Lo monde es simetrias
Aviáu començat un nòu article que son escritura es un pauc mai agradiva que lo premier, e que nos permetrà tornar sus ço qu'avem dich en lo premier article.


text:
Gasterosteiformes
Los Gasterosteifòrmes es un òrdre de peisses de nadarèlas raionadas inclusent un nombre de tipes familiars, demest los quals las espina-bècs, los peisses-tubes e los ipocamps. L'òrdre compren aperaquí 260 espècias gropadas en 11 familhas.
Dins los gasterosteifòrmes, lo pelvís es pas jamai ligat al cleithra dirèctament, e los òsses orbitosfenoïde e basisfenoïde del maxillar inferior son absents. Lo còrs es sovent en partida o complètament recobèrt de placas dermicas.
Los dos sosòrdres Gasterosteoidei e Syngnathoidei tanben son estats renjats coma dos òrdres pròches.
Somari
Lista de las familhas[modificar | modificar la font]
Sosòrdre dels Gasterosteoidei[modificar | modificar la font]
Sosòrdre Syngnathoidei[modificar | modificar la font]
- Pegasidae (pesolh de mar)
- Solenostomidae (peisses-tubes fantaumas)
- Syngnathidae (peisses-tubes e ipocamps)
- Indostomidae
- Aulostomidae (peisses trompetas)
- Fistulariidae (peisses cornet)
- Macroramphosidae (peisses becadas)
- Centriscidae (peisses cambaròtas)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia FishBase : òrdre Gasterosteiformes (en) (+traduction (fr))
- Referéncia FishBase : òrdre Syngnathiformes (en) (+traduction (fr))
- Referéncia Fauna Europaea : Gasterosteiformes (en)
- Referéncia ITIS : Gasterosteiformes (fr) (+ version anglesa (en))
- Referéncia Animal Diversity Web : Gasterosteiformes (en)
- Referéncia NCBI : Gasterosteiformes (en)


text:
Aprèp tres jornadas dins la vila, ai participat a Fèsta d’Òc, ai agut l’impression d’un vielhum politic reala. E sembla qu’aquò se sentís dins los comèrçes locals, la comuna o sap mas sembla pas aver près conciéncia que sonque dempuèi tres o quatre meses, dempuèi las eleccions benlèu.
En arribar a Besièrs las doás setmanas passadas ai remarcat un panèu, per una jornada sobre la franquesa en matièra de comèrçe ; es vertat tanben que fauta pas de luòcs plan plaçats per desvolopar una activitat economica, en centre ciutat.
Dins l’organizacion de la Fèsta d’Òc se sentís una volontat de far foncionar un sistèma cultural qu’a foncionat dinca ara, sense res cambiar, sense gaire de volontat de se pausar questions, per la melhora generala de la politica publica, passada e futura. Ai agut confirmacion que los comèrçes an agut l’informacion a posite, per Fèsta d’Òc, mas son pas venguts la quérre ; i a donc un real problèma. Car en visitaz dons quasimnt pendent 2 setmanas, cap òtel (que i soi estat, 2 òtels) an agut l’informacion, mais tanben totes los restaurants qe m’an recebuts, cap aviá una aficha o un PVD, papièr viste donat.
Vertat es que lo Poligòne novelament creat a pas degun agradar als botiguièrs que damóran.
E çaquelà la ciutat amerita d’èstre melhor valorizada e segur i a una actializacion d’una politica de far. Aprèp la «La République dévoyée», Raimond Couderc podrà segurament pensar a una vila sense via o sense direccion clara pel futur. Me sembla bon per Besièrs, per li mostrar pas la via del cementèri urban, per valorizar la vila anciana, ambe tantes potencials toristics e urbanistics.
Sembla qu’i a urgéncia, e es benlèu tardièr per reviscolar l’afar abans las eleccions municipalas venentas.
La cantarena es un festenal qu’emplega pas l’occitan dins sa comunicacion…. nimai la comuna.


text:
Aubigny
Aubigny puede referirse a:
Geografía[editar]
- Aubigny, comuna francesa del departamento de Allier.
- Aubigny, comuna francesa del departamento de Calvados.
- Aubigny, comuna francesa del departamento de Deux-Sèvres.
- Aubigny, comuna francesa del departamento de Somme.
- Aubigny, antigua comuna francesa del departamento de Vandea.
- Aubigny-au-Bac, comuna francesa del departamento de Norte ;
- Aubigny-aux-Kaisnes, comuna francesa del departamento de Aisne ;
- Aubigny-en-Artois, comuna francesa del departamento de Paso de Calais ;
- Aubigny-en-Laonnois, comuna francesa del departamento de Aisne ;
- Aubigny-en-Plaine, comuna francesa del departamento de Côte-d'Or ;
- Aubigny-la-Ronce, comuna francesa del departamento de Côte-d'Or ;
- Aubigny-les-Clouzeaux, comuna nueva francesa del departamento de Vandea.
- Aubigny-les-Pothées, comuna francesa del departamento de Ardenas ;
- Aubigny-lès-Sombernon, comuna francesa del departamento de Côte-d'Or ;
- Aubigny-sur-Nère, comuna francesa del departamento de Cher.
Personas[editar]
- Bérault Stuart d'Aubigny (1452-1508), militar francés destacado en las guerras italianas.


text:
Coma ciutadan francés de nacionalitat occitana soi concernit per la guèrra en Africa ; alara respectam las leis francesas. Mas abans de tot, soi occitan e ciutadan europèu, que regreta la manièra que los Estats europèus fan per devolopar la solidaritat (o puslèu o fan gaire). L'Estat francés emplega de personal militar sortit d'Occitània, las casernas en Occitània son un element d'Occitània, esperèm una bona annada per totes los personals d'aquestas casernas, e soi solidari ambe aqueles personals, individualament, sul terrenh de las guèrras francesas.
Lo front del Malí es un front indispensable per frenar los integrismes finançats pels extremismes autocratics d'Aràbias, e las derivas saodianas, o pels trafics de las drògas vendudas en Euròpas. Notam la paradòxa que l'argent d'aquestas autocracias arabicas es planvengut dins lo ròdol parisenc, pel fótbol o pel desvolopament economic de las tristas banlègas d'Iscla-de-França, per las gloriòlas, un standing politic (que pensan), del centralisme francés.
«L'intervencion francesa (fòra lo continent europèu) es indispensabla pels interèsses franceses » ; totes los especialistas mediatics e professionals nos l'explícan dins totes los mèdias potencials adreiçats a la populacion d'Occitània dempuèi París. Anuèch, la pujada dels interèsses dins los mèdias fan reagir lo govèrn central francés, e particularament l’en François Hollande, per explicar que l’intervencion es pas ligada amb’aiçò ; o podèm benlèu creire, mas simplament las accions passadas, istoricas, pòst-colonialistas, fan creire lo contrari.
M’agradairiá saber qu’una associacion nacionala de ciutadans per Occitània esperèsse qu'un còp de mai Occitània auriá pas de suportar las consequéncias (sempre) negativas de las intervencions militaras francesas. E zo faquèsse en public, non pas en solidaritat ams los pòbles menaçats pels integrismes religioses al Malí, mas puslèu simplament per èstre solidaris amb las populacions occitanas que son forçadas de viure ambe l’imperialisme francés, e fòra Occitània.
En gaitar las informacions de la RTE.ie (Bailà Àtha Cliath) ai après que l’en MacFaul qu’es estat salvat del site Argerian de In AMËNAS, es un nòrd irlandés … que trabalhava pel grope briton BP.
Aquesta associacion nacionala occitana coma entitat engatjada dins las libertats dels pòbles, comprendriá clarament la libertat dels Franceses d'intervenir ont vòlon, mas comprendrèm pas que los pòbles del Malís fosquèssen forçats a fargar nòvas institucions politicas que fosquèssen encara sul modèl francés. Caldriá tanben qu’aquesta associacions nacionala occitana posquèsse donar enveja a las autoritats democraticas del Malí de fargar institucions que posquèssen dins l’avenidor se protegir contra los integrismes e los banditismes de tot escantilh.
Aquesta associacion nacionala occitana recordariá a la populacion occitana del XXIen sègle, las consequéncias nefastas de l'intervencion republicana francesa en Argèria e lo sistèma nefaste establit aprèp l'independéncia de 1962. Per non pas oblidar que las riquessa europèa es fondada suls imperialismes passats (militaristas e comercials) e presents (comercials). La tecnocracia colonialista europèa, e en particular la francesa, a creat Estats en foncion de las idèas pòst colonialas de l’aprèp guèrra 39/45.
Per clavar, coma ciutadan francés d’Occitània, me sentissi pas concernit per far la guèrra en nom de fRANÇA.
-°-
Una de las consequéncias qu’èra previsibla : legir aquí. Non cal oblidar que mantunes Occitans, Bascos, Còrses, Catalans, Alsacians, Savosians, Martiniqueses, Guoadelopeans, Polinesians, etc. son los emplegats del sistèma economic francés. Es un sistèma qu’es pas pensat per els, mas que d-els lo sistèma francés n’a mestièr.


text:
Lista dels primièrs ministres de Belgica
Lo primièr ministre es lo cap de govèrn de Belgica. La carga recebèt aqueste nom après la fin de la Primièra Guèrra Mondiala, es a dire dempuèi l'arribada de Léon Delacroix al poder. Anteriorament lo primièr ministre aviá lo títol de "cap de gabinet". Los principals partits politics foguèron dividits en doas alas lingüisticas independentas (de lenga francesa e de lenga neerlandesa):
- En 1968 pel Partit Crestian Democratic (iranja) ;
- en 1972 pel Partit Liberal (blau) ;
- en 1978 pel Partit Socialista (roge).
Vaquí la lista dels primièrs ministres de Belgica dempuèi 1830.


text:
Víctor Català
Caterina Albert i Paradís, mai coneguda per son pseudonim Víctor Català (L'Escala, 11 de setembre de 1869 — L'Escala, 27 de genièr de 1966) foguèt una escrivana catalana. Per amagar sa condicion de femna decidiguèt d'escriure amb un pseudonim; causiguèt finalament lo nom Víctor Català, qu'èra aital que se sonava un dels protagonistas d'un roman qu'acabèt pas jamai.
L'autora participèt activament al movement conegut jol nom de modernisme catalan, e escriguèt una de las òbras literàrias principalas d'aquel genre, lo roman Solitud, publicat en 1905. Sas òbras son marcadas per una riquesa de mots e locucions tipicament catalans que l'escrivana, obsedida per la degradacion de la lenga catalana cada còp mai ispanizada, cercava freneticament dins las environas de son país.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Enfància e joventut[modificar | modificar la font]
Caterina Albert nasquèt en 1869 dins una familha amonedada de l'Escala, qu'èra en aquel temps un vilatjòt de la còsta empordana. Èra la filha ainada de Lluís Albert, un avocat e proprietari rural, e de Dolors Paradís, qu'aguèron amassa tres autres enfants: dos dròlles Francesc e Martí e una filha, Amèlia. La maire, de santat fragila, aviá una fibra artistica; coneissiá la musica e escriviá, çò que benlèu endralhèt la filha cap a las arts. L'influéncia del paire, un ancian deputat republican qu'aguèt de s'exiliar per encausa de la rebellion federalista empordanesa d'octobre de 1869, se pòt notar dins la concepcion del mond de l'escrivana e a l'encòp dins son fòrt catalanisme, ligats ambedós a las idèas del politician Enric Prat de la Riba.
Caterina estudièt a l'escòla municipala, mas segon sos comentaris a aqueste prepaus, i aprenguèt pas grand causa. Passèt tanben un an dins un pensionat de Girona, ont comencèt a estudiar la lenga francesa. Quand se faguèt mai granda comencèt a se formar d'un biais autodidacta, legissiá totes los libres que trobava e aprenguèt lo francés e l'italian. Amb lo supòrt de sa grand, la maire de sa maire, s'avodèt a la pintura e al dessenh sens que lo demai de la familha se n'assabentèsse. Son paire pasmens descobriguèt un jorn aquela passion e li trobèt un mèstre de pintura.
Carrièra literària[modificar | modificar la font]
Entamenèt sa carrièra literària, quand èra fòrça jove encara. Comentèt un jorn qu'aviá escrich "Parricidi", una narracion enclusa dins sos Drames rurals, quand aviá tot bèl just 14 ans. Publiquèt sos primièrs escriches dins una publicacion satirica barcelonesa, l'Almanach de l'Esquella de la Torratxa. I mandèt alara maites poèmas de tematica amorosa, qu'espeliguèron entre 1897 e 1900 jol pseudonim de Virgili d'Alacseal.
La mòrt del paire, en 1890, quand Caterina aviá pas que 21 ans, cambièt sa vida d'un biais considerable e dramatic. Comencèt alara per ela una epòca de reclusion en çò sieu, que la tradicion del temps obligava a se vestir de negre e a gardar lo dòl per la mòrt dels parents. Per encausa de sa posicion d'ainada venguèt subran lo cap de l'ostal, e aguèt d'administrar lo patrimòni considerable de sos parents, e de se trachar alara dels autres membres de la familha, mai que mai sa maire e sa grand qu'èran malautas totas doas.
Foguèt a la fin del sègle XX, en 1898, que se presentèt als Jòcs Florals d'Olot amb lo poèma "Lo llibre nou" e un monològ, "La infanticida". Totas doas òbras recebèron un prèmi; malgrat aquò foguèt plan decebuda quand s'avisèt que la jurada del concors foguèt orrorizada de s'assabentar que lo monològ, que tractava d'una tematica fòrta, èra estat escrich per una femna. A partir d'aquel moment, Caterina Albert decidiguèt qu'amagariá sa vertadièra identitat jos un pseudonim; causiguèt lo nom Víctor Català, que manlevèt a un de sos personatges del roman Càlzer d'amargor, qu'èra a escriure en aquel moment. A partir d'aquel instant empleguèt sistematicament un pseudonim per totas las òbras que publiquèt long de sa vida.
Lo primièr libre que faguèt espelir foguèt lo recuèlh de poèmas Lo cant dels mesos que publiquèt en 1901, gràcias al parelh format per Josepa Carcassó e Miquel Sitjar. Avián descobèrt lo talent literari de Caterina e l'incitèron a publicar son libre dins la revista catalana mai prestigiosa d'aquel temps L'Avenç. A partir d'aquel moment l'escrivana laissèt de caire son autra vocacion, l'artística, que li agradava dessenhar, pintar e escalprar, una facieta que demorèt ocultada fòrça temps fins a una exposicion que se realizèt en 1955.
Son grand amic, Joaquim Folch i Torres, foguèt una de las personas que mai l'ajudèt a publicar. Encara en 1901, espeliguèt lo sol recuèlh de monològs qu'escriguèt, 4 Monòlegs, dins la Tipologia de l'Avenç. Foguèt a partir d'aquel temps, a l'encòp, quand comencèt sa collaboracion literària a la revista modernista Joventut (1900-1906). Aquesta publicacion li forniguèt una plataforma per se far conéisser pels lectors e, doncas, per se projectar coma una escrivana. Aquí, escriguèt sos primièrs "dramas rurals", valent a dire, sos contes mai fosques e ponhents de sa narrativa. Los reculhiguèt en 1902 dins lo libre que recebèt lo títol de Drames rurals, e quand lo mistèri de son pseudònim comencèt a èsser conegut evoquèt la granda angoissa que sentiguèt per aquesta descobèrta dins sa correspondéncia amb l'escrivan Narcís Oller, un de sos mèstres, e tanben amb Joan Maragall, un autre de sos modèls. Aviá paur que se se podiá pas pus amagar darrièr son pseudonim de Víctor Català, las criticas tornarián espelir, que la situacion de la femna aviá pas cambiat gaire, e qu'èra pas ben vist qu'una femna escriguèsse, e mens encara sus aquesta mena de tematicas.
En 1902, Caterina recebèt sas primièras criticas pel fach d'escriure sus l'aspècte mai fosc de la condicion umana. Ulteriorament, en 1904, publiquèt un autre recuèlh de contes, Ombrívoles dins L'Avenç, e puèi son segond recuèlh de poèmas, Llibre Blanc, publicat en 1905 a l'ostal d'edicion dirigit per Francesc Matheu, Ilustració Catalana. Dins las revistas capitanejadas per Matheu, l'Ilustració Catalana (1903-1917) e Catalana (1918-1921), faguèt conéisser las narracions mens dramaticas, e tanben qualques poèmas de l'escrivana empordanesa.
Entre 1904 e 1905 l'escrivana faguèt espelir son roman Solitud dins lo fulheton de la revista Joventut. En 1905, la Biblioteca Joventut publiquèt l'òbra jos la forma d'un libre, e Víctor Català coneguèt alara una granda reconeissença coma autor. A partir d'aquel moment, venguèt consagrada definitivament coma una escrivana. Qualques ans mai tard, en 1907, publiquèt lo recuèlh de racontes Caires vius dins la Biblioteca Joventut, e entamenèt son primièr silenci literari, per encausa del noucentisme.
Segonda etapa (a partir de 1907)[modificar | modificar la font]
A partir de 1923 publiquèt dins la colleccion populara La Novel·la d'Ara divèrsas istòrias cortas. En 1926, quand lo noucentisme èra ja estat eliminat d'un còp d'escoba, ensagèt de penetrar dins lo panorama literari d'aquel moment en publicar çò que seriá son segond, e a l'encòp darrièr, roman, Un film. Anteriorament, en 1920, faguèt espelir lo recuèlh de racontes La Mare Balena, que s'i pòt constatar una cèrta evolucion dins son estetica literària. Dins aquesta darrièra òbra, i descriu pas sonque l'aspècte mai tenebrós de la vida. Long de sa carrièra literària, aguèt tanben fòrça ligams amb los Jòcs Florals de Barcelona e en 1917, los presidiguèt. A mai de sa relacion amb aquesta corporacion, foguèt tanben amiga de l'Acadèmia de la Lenga Catalana, que ne foguèt membre tre 1915, e tanben amb l'Acadèmia de Bonas Letras de Barcelona, que ne venguèt sòcia a partir de 1923. L'an seguent, en 1924 se ganhèt lo segond accessit a l'Eglantina d'aur durant los Jòcs Florals de Barcelona gràcias al poèma "Cavalls del port". Cal pas doblidar tanpauc son prètzfach de folclorista e a l'encòp d'arqueològa que reculhiguèt e classifiquèt de remasilhas de las epòcas grèga e romana sul sit d'Empúrias). A partir del moment que comencèt la guèrra civil, l'escrivana entamenèt son segon periòde de silenci literari.
Lo silenci perdurèt fins a 1944, qu'en aquel an faguèt espelir una autra òbra, Retablo. Aquel libre, escrich en espanhòl, marquèt una novèla etapa que foguèt son primièr recuèlh de racontes en aquesta lenga. Qualques ans mai tard, en 1946, publiquèt un recuèlh de pròsas literàrias a prepaus de tèmas domestics, Mosaic a l'ostal d'edicions Dalmau. Aquesta òbra seriá la primièra que tornarián prendre las edicions en catalan de l'entrepresa. Pas gaire d'ans mai tard, entamenèt una relacion professionala prolifica amb l'ostal d'edicions Selecta, ont publiquèt Vida Mòlta en 1950 e l'an seguent Jubileu, sos darrièrs recuèlhs de racontes, e puèi sas Obres Completes (1951, 1972). Aprèp sa mòrt, Selecta reeditèt constantament son òbra.
Òbras[modificar | modificar la font]
La produccion literària de Víctor Català es generalament devesida en tres fasas:
- Modernisme
- Segonda etapa, de 1907 fins a la guèrra civila
- La Mare-Balena (1920), recuèlh de contes
- Un film (3.000 metres), (1926), roman
- Marines (1928), antologia
- Contrallums (1930), recuèlh de contes
- Pòstguèrra
- Retablo (1944), recuèlh de contes en espanhòl
- Mosaic (1946), pròsa literària
- Vida mòlta (1950), recuèlh de contes
- Jubileu (1951), recuèlh de contes
- Obres Completes (1951)
- Obres Completes (????)
Referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Demografia d'Itàlia
Itàlia es un dels païses mai poblats d'Euròpa. Sa populacion es la cinquena del continent après Russia, Alemanha, França e Reialme-Unit.
Compta 60 589 000 al primièr de genièr de 2017[1] demest los quals i a 5 047 000 estrangièrs[2] e 55 542 000 ciutadans italians.
La densitat mejana de la populacion es de 201 en 2017 amb de fòrtas disparitats entre las regions.
De tradicion catolica, lo país compta tanben de minoritats musulmanas, protestantas e ortodòxas.
La lenga italiana es oficiala e parlada pertot mas i a de minoritats linguisticas importantas (minoritats sarda, occitana, eslovèna...) que gausisson d'estatuts variables. L'arribada d'immigrants dempuèi una vintenat d'annadas a enriquit lo païsatge linguistic. Lo romanés, lo chinés, l'albanés, l'arabi, l'ucraïnian, l'indi, lo bengali son las lengas immigrantas mai utilizadas.
Somari
- 1 Evolucion istorica
- 2 Emigracion
- 3 Immigracion
- 4 Balanç demografic
- 5 Minoritats lingüisticas
- 6 Las lengas del immigrants e las lengas estrangièras
- 7 L'italian e sos dialèctes
- 8 Religions
- 9 Nòtas e referéncias
Evolucion istorica[modificar | modificar la font]
Demografia istorica[modificar | modificar la font]
Itàlia coneguèt una expansion importanta de sa populacion amb l'Empèri roman.
La populacion èra gaireben de 10 o 12 000 000 en l'an 400 siá 25% de la populacion europèa e 4/5% de la populacion mondiala. Demorèt fins al sègle 11 lo país mai poblat d'Euròpa ( l'importància demografica d'Itàlia entre l'an 0 e l'an 400 es comparabla a la de França entre los sègles 12 e 17 o la de los Estats-Units al sègle 20).
Son expansion foguèt relativament mai lenta que la mejana europèa entre 1500 e 2000, mas Itàlia foguèt un centre major d'emigracion.
Evolucion istorica de la populacion italiana[4]
Lo recensament de 2011[modificar | modificar la font]
Lo darrièr recensament oficial porgís de chifras importantas per la coneissença de la demografia italiana contemporanèa. A mostrat en particular l'envielhiment de la populacion e lo cambiament dels corrents migratòris, Itàlia venent un país d'immigracion massissa après de sègles d'emigracion. Itàlia comptava en 2011 (recensament oficial) 59 464 644 estatjants[5]. Demest aquela populacion, i aviá 4.570.317 forastièrs (7,69%) e 54 894 327 ciutadans italians (92,31%).
Lo créis demografic entre los recensaments 2001 e 2011 es degut entièrament a l'immigracion, lo nombre de las personas de nacionalitat italiana diminuent de 250 000 en 10 ans[6]. A confirmat atal la tendéncia estructurala a la diminucion de la populacion italiana.
Los estrangièrs al recensament de 2011[modificar | modificar la font]
Itàlia a conoscut recentament una immigracion importanta. Ven principalement d'Euròpa de l'Èst e d'Africa del nòrd. Entre los recensaments de 2001 e 2011, la populacion estrangièra a augmentat de 2 694 256 (+143%).
Aicí la lista dels grops que comptavan mai de 100 000 membres en 2011.
A aquela immigracion legala cal ajustar l'immigracion illegala, relativament importanta. Aquela ondada d'immigracion a donat naissença a de tensions importantas e de cambiaments de lei[7].
Edats[modificar | modificar la font]
En 2011, solament 14% de la populacion aviá mens de 15 ans mentre que 20,3% avián mai de 65 ans.
L'indici d'envielhiment èra de 145 (per comparason[8] França 106, Japon 177, Canada 88, Mexic 21).
Emigracion[modificar | modificar la font]
Tradicionalament Itàlia es estat un país d'emigracion. Tre l'Edat Mejana òm trobava d'Italians venguts en Occitània o en França. Aprèp 1492, los Italians participèron activament al poblament dels païses americans ( esp. E.-U., Brasil, Argentina) tot en contunhar una emigracion mai o mens establa cap a d'autres païses (esp. França). S'estima que i a mai de 70 000 000 de personas d'origina italiana que vivon fòra d'Itàlia.
De consultar tanben: emigracion italiana
Immigracion[modificar | modificar la font]
Avant l'an 2000, Itàlia èra mai que mai un país d'emigracion. Dempuèi l'an 2000, la situacion s'es revirada. Uèi Itàlia reçaup cada an de nombroses immigrants.
Lo cresc del nombre d'estrangièrs foguèt plan rapid entre 2000 e 2016. En 2000, èran 1 341 000. En 2016, èran 5 026 000 (8.3% de la populacion totala[9]).
La totalitat del creis demografic d'Itàlia entre 2000 e 2017 es degut a l'immigracion.
Balanç demografic[modificar | modificar la font]
Tot ben que la feconditat semble se melhorar dapasset (1,41 en 2010, de comparar amb 1,18 en 1995), lo balanç demòra globalament negatiu. Las perspectivas demograficas de las Nacions Unidas o de l'INED indican una baissa probabla de la populacion a unes 55 000 000 abans 2050 (62 000 000 se l'immigracion se manten).
Natalitat, mortalitat e creis natural[modificar | modificar la font]
Estastiticas dempuèi 1900[10][11][12]
Perspectivas[modificar | modificar la font]
L'augmentacion recenta del nombre de las naissenças deu pas amagar la flaquesa de la fertilitat en Itàlia.
Segon l'Istat[13], en 2010, 13,9% de las naissenças (siá 78 000) èran degudas al estrangièrs. La natalitat dels estangièrs èra de 18,4 per mila mentre que la mortalitat èra de 1,2 per mila siá un créis natural de 17,2 per mila ( + 73 000 personas).
Pels ciutadans italians, las donadas èran:
- natalitat (8,6 per mila, 484 000 naissenças)
- mortalitat (10,4 per mila, 587 000 decèsses)
- créis natural (-1,8 per mila, -103 000 personas).
L'evolucion previsibla es doncas una augmentacion plan importanta de la proporcion de personas d'origina estrangièra dins los cinquanta ans que venon e, se i a pas un cambiament important dins la fertilitat, una baissa de la populacion italiana malgrat l'immigracion.
Minoritats lingüisticas[modificar | modificar la font]
Itàlia compta tanben qualques pichonas minoritats linguisticas: los Sardes (1 350 000), los Retoromans e Friulans (700 000), los Alemands (250 000), los Occitans(180 000), los Franceses e Arpitans (100 000), los Albaneses (100 000 venguts tre le sègle 15 e coneguts coma Arbëreshë), los Grècs, los Eslovèns e los Catalans representan los principals grops. Amassa representan çaquela mens de 3 000 000 de personas.
Los Sardes[modificar | modificar la font]
Los Retoromans[modificar | modificar la font]
Los Friulans[modificar | modificar la font]
Los Alemands[modificar | modificar la font]
Los Occitans[modificar | modificar la font]
Los Albaneses[modificar | modificar la font]
Los ancians Albaneses[modificar | modificar la font]
Los novèls immigrats[modificar | modificar la font]
Los Grècs[modificar | modificar la font]
Los Eslovèns[modificar | modificar la font]
Los Catalans[modificar | modificar la font]
Las lengas del immigrants e las lengas estrangièras[modificar | modificar la font]
L'italian e sos dialèctes[modificar | modificar la font]
Consultar tanben: Italian e lengas d'Itàlia.
Religions[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ http://dati.istat.it/Index.aspx?DataSetCode=DCIS_POPRES1&Lang=
- ↑ http://dati.istat.it/Index.aspx?DataSetCode=DCIS_POPRES1&Lang=
- ↑ Nacions Unidas, prevision de la populacion, revision 2010
- ↑ Sorgas ISTAT
- ↑ Institut d'estadisticas italian ISTAT
- ↑ http://censimentopopolazione.istat.it/_res/doc/pdf/censimento_in_pillole.pdf
- ↑ http://www.ecodibergamo.it/stories/Cronaca/80364_il_reato_di_clandestinit_assurdo._parola_di_tremaglia/
- ↑ Chifras de 2011, INED
- ↑ http://www.istat.it/it/archivio/99464|title= Ricostruzione della popolazione residente per età, sesso e cittadinanza nei comuni
- ↑ B.R. Mitchell. European historical statistics, 1750-1975.
- ↑ http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dybsets/1948%20DYB.pdf United nations. Demographic Yearbook 1948
- ↑ ISTAT
- ↑ http://www.istat.it/it/archivio/39726


text:
Fins 3 dau matin, lo divendres 21 de abril 2017, deis òmes an precipitat un camion a la fenèstra de l’agéncia de la Poste avenue Pasteur a Vilanòva-leis-Avinhon. O ensagèron, sens succès, a s’emportar lo tronc. Divèrses testimònis diguèron qu’èran quatre. Aquelei quatre òmes encagolats lancèron lo camion a travèrs de la fenèstra dau burèu … Contunhar la lectura
Category Archives: Comtat Venaicin
Li pouplado celto-liguro de Prouvènço à l’epoco de la Narbouneso (seguido).
La semano passado, avian vist li pouplado celto-liguro que pouplavian lou territòri de Vau-Cluso à l’epoco de la Narbounèso, anèn uèi estudia si vesin. Quand li roumans prenon lou countourrole militar e pouliti d’un territòri, prenon en counsideracioun li souto-divisioun territourialo eisistènto. Es en partido pèr aco qu’aquelis ancians noums e divisiouns an pouscu perdura … Contunhar la lectura
Li pouplado celto-liguro de Vau-Cluso à l’espoco de la Narbounèso.
Dins l’Antiquita, lou territòri de l’actualo Vau-Cluso es coumpausa de 5 pouplado e/o counfederacioun : Li Voucóunci, li Cavaro, li Tricastin, li Menini e lis Albici. Quand li roumans prenon lou countourrole militar e pouliti d’un territòri, prenon en counsideracioun li sus-divisioun territourialo eisistènto. Es en partido pèr aco qu’aqueli ancians noums e divisiouns an pouscudo … Contunhar la lectura
Sus Bàrri e lou Tricastin
Situado au cor dóu Tricastin, à cavau èntre Droumo e Vau-Cluso, la colo de Bàrri s’espandis sus li coumuno de Boulèno, Sant-Pau de Tricastin e Sant-Restitut. Aquesto colo que tiro soun noum de soun caratère de bàrri naturau au mitan d’un espàçi n’es pamens un espàci de coumunicacioun e d’escàmbi tout de long de l’Istòri. … Contunhar la lectura
Creaccion d’una segonda preson dins lo Comtat Venaicin
Lo 6 Octòbre, lo primièr ministre de França (alora Manuel Valls) anonciava son plan per bastir 33 nòvas presons en França. Dins la region francèsa PACA, una segonda preson deu èstra bastit a Marselha e un nòu centre de detencion dins lo Comtat (en Vauclusa). Lo prefècte deviá far una proposicion concrèta per lo ministèri … Contunhar la lectura
Un projèct de Parc regionau dau Ventor contestat
Lo projèct d’un parc regionau dau Mont Ventor es pendent. Lei residents e leis elegits son dividits. Lo projèct d’un parc regionau au Ventor se tròba encara en debat. Per quauqu’uns es lo futur dau sector, per d’autras non es pas un vertadièr besonh. Aus mans dau Consèu Regionau, lo projècte foguèt presentat aquela prima … Contunhar la lectura


text:
Per Esta
Qu'èra deu temps quand per lo noste pèis la noste contrada
Quand los aulhers e arvènn simplement en tot pastorejant
Que s'i hasènn deu matin dinc au ser que gardàvann l'aulhada
Que s'i hasènn qu'èra atau lo mestier tot los dias de l'ann
Un vent qu'avè bohat e que'us avè contat l'istoèra
La de la libertat espère d'ua vita navèra
La mar calè traucar, la mar grana de l'atlantica
Quitar lo cujalar ta'star motcer en america
Uns quants partínn los capdèts gojatòts enta har lo grand viadge
Deirant ací los sauneis los amics los soviens lo parçan
Lo còr sarrat mes totun qu'at calè que quitann lo viladge
Bascos biarnés que gahann lo batèu per no jamès tornar
Un còp aciu que caló tribalhar qu'èra aquò
l'America
Qu'èratz vailets qu'avotz donc a guardar motons a milierats
Tostem solets xentz quasi véder arrés qu'èra aquò en pratica
Con sols amics ua cabalha e un can a qui poder parlar
Lo vent que s'ei
carrat, que s'ei acabada l'istoèra
Qu'èra la libertat l'espèr de ua vita navèra
Qu'eram partits aulhèrs e qu'avènn traucat l'Atlantica
Entà vàder motoèrs ta s'i devejar en America.
{jumi [_pagesaure/cancons_meteisart.php]}
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Bernard Boué
Lo purmer dia d’escòla, desvelhat tot docament,
Esbarrit en aqueth monde, hart de plors e de turments,
E après quauques annadas, cada setmana en pension,
Víver drin mei loenh de casa, descobrir d’autas faiçons.
Repic :
Adishatz, qu’ei a partir ! Tornarèi un bèth matin, amic !
Qu’ei açí qui cau fenir, shens nat brut, shens nat chepic.
Vint ans dejà lo bèth atge, sentiment de libertat,
Qu’èra lo temps de la hèsta, en cantant nosta amistat
Las pumèras amoretas, devath lo cèu estelat
En los uelhs d’ua gojata, qui non calè pas deishar
Plan ganhar la sua vita, qu’ei sovent luenh deu païs
Lo tribalh deus joens adara que’us mia dinc a París
Alabetz tà las vacanças, que vienen passar l’estiu
Au còr d’un petit vilatge, airejat per noste arriu
Fermer