c: text/html

text:
Nielles-lès-Ardres
Nielles-lès-Ardres es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Nielles-lès-Ardres A situat a 14,7 km al oèst de la bòsc de Éperlecques, a 28,9 km de Calava e a 24,4 km de Sant Omer
Nielles-lès-Ardres est située à 14,7 km à l'ouest de la forêt d'Éperlecques, à 28,9 km de Calais et à 24,4 km de Saint Omer
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria de Nielles-lès-Ardres a contat en la nòta istorica dessús o municipalitat de Nielles-lès-Ardres de René Ringot.
L'histoire de Nielles-lès-Ardres nous est raconté dans la notice historique sur le commune de Nielles-lès-Ardres de René Ringot.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Linha 6 del Mètro de Barcelona
La Linha 6 del Mètro de Barcelona, que fa partida de la Linha de FGC Barcelona-Valés, se pòt considerar una de las linhas pus ancianas de la vila e del mond car la majoritat del sieu trajècte transcor dins aquela linha Barcelona-Valés que s'inaugurèt l'an 1863 amb lo nom de Ferrocarril de Barcelona-Sarrià construida per Compañía del Ferrocarril de Barcelona a Sarrià (lo Mètro de Londres s'inaugurèt en genièr del meteis an; èra lo primièr del mond). Mas foguèt pas abans 1976 que la linha arribèt a l'estacion de Reina Elisenda amb lo bastiment d'un ramal amb una sola estacion.
Parteja tunèl en lo tram de Plaça Catalunya - Sarrià (tram de 6 estacions e la linha n'a 7) amb las linhas de FGC: L7, S1, S2, S5 e S55.
Lo traçat de la linha de la L6 es tot sosterranh, los talhièrs e los garatges se tròban près de l'estacion de Rubí. Circulan a l'ora d'ara per aquela linha trens de las serias 111 e 112.
La L6 a pas agrandit lo sieu trajècte dempuèi 1976, lo sieu trajècte transcor entre Plaça de Catalunya e Reina Elisenda. Es a l'ora d'ara en informacion publica lo perlongament dempuèi Reina Elisenda fins a Finestrelles - Sant Joan de Déu ont enllaçarà amb la Linha 3.


text:
Salta
Salta qu'ei ua ciutat argentina, capitala de la província deu medish nom. Qu'ei situada au pè deus Andes, dens la vath de Lerma. Per'mor de la beutat d'aquesta vath e deu son patrimòni arquitecturau, la vila qu'ei susnomada Salta la Bèra.
Istòria[modificar | modificar la font]
La ciutat que ho fondada per Hernando de Lerma lo 16 d'abriu de 1582. Que he partida de la Vicereiautat deu Peró dinc a 1776, annada de la creacion de la Vicereiautat de l'arriu de Plata (qui la soa capitala be hore Buenos Aires). Que vadó capitala de l'Intendéncia de Salta del Tucumán.
Durant la Guèrra d'Independéncia, los gauchos aus òrdis deu generau Güemes que combatón las tropas espanhòus en las empachar de tornar conquestar Argentina. En 1813, lo generau argentin Manuel Belgrano qu'obtiengó ua victòria decisiva per la libertat definitiva deu país suber los reialistas espanhòus durant la batalha de Salta.
Durant lo sègle XIX, Salta que demorè estremada e que tornè conéisher ua importanta activitat economica dab l'arribada deu trin (1890) e, dab eth, deus immigrants : italians, espanhòus e sirio-libanés. Despuish la fin deu sègle XX qu'a pravat hèra, au punt d'engolir las vilas pròchas entà formar lo Gran Salta.
Monuments e activitats toristicas[modificar | modificar la font]
- Cabildo de Salta e los sons dus musèus istorics.
- Catedrala de Salta
- Glèisa e convent de San Fransico (dab un musèu)
- Glèisa de la Cadelaria
- Lo Tren cap a las nublas que part de Salta
- Puei de San Bernardo, accessible dab lo teleferic desempuish lo parc San Martín ; l'ascencion de las soas mei de 1000 gradas marcadas per un via crucis qu'ei ua atraccion entaus esportius ; au som òm tròba lo bethvéder.
- Ostau deus Güemes
Galariá[modificar | modificar la font]
-
-
-
Monument en omatge a Martín Miguel de Güemes
-
-


text:
LA DESCOBERTA O L'INHORANÇA OC
Es ma lenga mairala, l'occitan ? Non !
Soi nascut à Tolosa que lo monde l'i parlan pas
E mai soi occitan ? vertadièrament, o cresi
de pura raça, que ne sabi e qu'abonda ?
Separatista autonomista regionalista òc e non diferent
Mas alavetz comprenetz pas pus....
Qu'apelam éstre occitan e, tot primièr perqué o èstre ?
Francés d'estat civil soi nomenat francés
Pòrti a cada instant ma situation de francés
Mon appartenança a Occitania es en revenge sonque
Una qualitat facultativa que pòdi perfeitament
Renegar o mesconéisser ja o faguéri
Ai longtemps ignorat qu'eri occitan
Francés sens problèmas me cal donc viure
Occitania en
Mai o per mai dire, en consciéncia
Se pèrdi aquesta consciénci occitana
Quita d'esser en ieu
Se totis los occitans la pèrdon quita
Del tot d'estar
Occitania a pas cap de papièr, existís
Que se.....
A cada generacion d'òmes se.....
coneisson occitans
A l'ora que sèm de dròlles naisson
En Occitania
Seram occitans ?
Degun o sap pas !
A cadun lo temps vengut la
Descobèrta o l'ignorancia .....
Una revirada de la canson de TRI YANN per Christian RAPIN
mas e ÒC PODÈM
CAP DERA VAL
CAP DERA VAL


text:
Rocquencourt (Yvelines)
Rocquencourt es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Yvelines e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo territòri communal de Rocquencourt aperten a la plana de Versailles, a una altitud mièja de 130 mètres, adossat al nòrd al relief cobèrt pel bòsc de Marly. Aquel territòri es relativament redusit (Es la una de las mai pichonas municipalitats dels Yvelines) e fauta singularment d'unitat. A ocupat al sud-oèst pel domeni de Chèvreloup, contigu al parc de Versailles e #qu'alberga lo arboretum del meteis nom, en cobrint aperaquí la mitat de la comuna ; al nòrd, engloba lo marge sud de la bòsc de Marly, del temps que l'espaci situat a l'èst de la rota nacionala 186 a cobèrt pels grands ensems residenciales del Domeni e de Parly 2. La municipalitat a traversat per de grandas infrastructuras viàrias : lo autoroute A13, a 2 x 3 vias, en lo nòrd al limit amb L'Aquela-Sant-Cloud, la expedís départementale 307 parallela a la autoroute, en connectant Sant-Cloud a la vallée de la Mauldre, #que compòrta 2 x 2 vias a la traversada de la municipalitat, e la rota nacionala 186 orientat nòrd -sud (connexion Versailles - Sant-Germain-en-Laye), enllaçada a las precedentas per doas échangeurs.
La part urbanisée representa aperaquí un quatren de la superficie totala. A constituit essencialament de immeubles d'abitacions e de bureaux generalament de 3 a 5 escalonis.
Lo triangle de Rocquencourt, #qu'es lo échangeur dels autoroutes A13 e A12, se situa en realitat en la municipalitat vesina de Bailly.
La municipalitat de Rocquencourt es limitrophe de L'Aquela-Sant-Cloud al nòrd-es, del Chesnay a l'èst, de Versailles al sud, de Bailly a l'oèst e de Louveciennes al nòrd.
Es drainée pel ru de Chèvreloup, afluent del ru de Gally, #que pren la siá font en lo domeni de Chèvreloup.
Le territoire communal de Rocquencourt appartient à la plaine de Versailles, à une altitude moyenne de 130 mètres, adossé au nord au relief couvert par la forêt de Marly. Ce territoire est relativement réduit (C'est l'une des plus petites communes des Yvelines) et manque singulièrement d'unité. Il est occupé au sud-ouest par le domaine de Chèvreloup, contigu au parc de Versailles et qui héberge l'arboretum du même nom, couvrant environ la moitié de la commune ; au nord, il englobe la marge sud de la forêt de Marly, tandis que l'espace situé à l'est de la route nationale 186 est couvert par les grands ensembles résidentiels du Domaine et de Parly 2. La commune est traversée par de grandes infrastructures routières : l'autoroute A13, à 2 x 3 voies, dans le nord à la limite avec La Celle-Saint-Cloud, la route départementale 307 parallèle à l'autoroute, reliant Saint-Cloud à la vallée de la Mauldre, qui comporte 2 x 2 voies à la traversée de la commune, et la route nationale 186 orientée nord -sud (liaison Versailles - Saint-Germain-en-Laye), raccordée aux précédentes par deux échangeurs.
La partie urbanisée représente environ un quart de la superficie totale. Elle est constituée essentiellement d'immeubles d'habitations et de bureaux généralement de 3 à 5 étages.
Le triangle de Rocquencourt, qui est l'échangeur des autoroutes A13 et A12, se situe en réalité dans la commune voisine de Bailly.
La commune de Rocquencourt est limitrophe de La Celle-Saint-Cloud au nord-est, du Chesnay à l'est, de Versailles au sud, de Bailly à l'ouest et de Louveciennes au nord.
Elle est drainée par le ru de Chèvreloup, affluent du ru de Gally, qui prend sa source dans le domaine de Chèvreloup.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo Chesnay dépendait de la parròquia de Rocquencourt quand en 1683, Louis XIV la #crompar per la barrar en lo parc de Versailles.
Lo castèl de Beauregard i aguèt bastit l'an 1786.
La darrièra batalha de las tropas imperialas napoléoniennes i aguèt luòc a Rocquencourt, lo 1er Modèl:En julhet 1815, siatz 13 jorns après Waterloo e 9 jorns après lo abdication de Modèl:Napoleon Ier mas abans la signatura de la armistice, del temps que las Prussiens avián ocupat la França. #Èsser lo fach, al instigation del maréchal Davout, dels generales Exelmans e Piré e se traduisit per la masèle d'una brigada prussienne e mai de 400 presoèrs.
En julhet 1951, lo Grand quartièr general de las poténcias aliadas a Euròpa (SHAPE) s'installa dins bastissas pré-fabricats, bastits dins tres mes aperaquí pel enginy militar francés, sus una localizacion #que la França i n'aviá fach don al OTAN. I aviá situat al Camp Voluceau a Rocquencourt sul luòc actual del INRIA, fins al 30 de març de 1967[1].
Le Chesnay dépendait de la paroisse de Rocquencourt quand en 1683, Louis XIV l'acheta pour l'enfermer dans le parc de Versailles.
Le château de Beauregard fut construit en 1786.
La dernière bataille des troupes impériales napoléoniennes eut lieu à Rocquencourt, le Modèl:1er juillet 1815, soit 13 jours après Waterloo et 9 jours après l'abdication de Modèl:Napoléon Ier mais avant la signature de l'armistice, alors que les Prussiens avaient envahi la France. Elle fut le fait, à l'instigation du maréchal Davout, des généraux Exelmans et Piré et se traduisit par l'anéantissement d'une brigade prussienne et plus de 400 prisonniers.
En juillet 1951, le Grand quartier général des puissances alliées en Europe (SHAPE) s'installe dans des bâtiments pré-fabriqués, construits en trois mois environ par le génie militaire français, sur un emplacement dont la France avait fait don à l'OTAN. Il était situé au Camp Voluceau à Rocquencourt sur le site actuel de l'INRIA, jusqu'au 30 mars 1967[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.inria.fr/40ans/codesource/pdf/codesource02.pdf
- ↑ http://www.inria.fr/40ans/codesource/pdf/codesource02.pdf


text:
1372
Aquesta pagina concernís l'an 1372 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Mòrt dau negus Newaya Krestos (1344-1372). Dins lo corrent de son rèine, Etiopia èra venguda una poissança regionala majora capabla d'impressionar lei Mamelocs d'Egipte coma en 1352 quand Newaya Krestos obtenguèt la liberacion dau patriarca d'Alexàndria arrestat per leis autoritats dau Caire. Foguèt remplaçat per son fiu ainat Newaya Maryam (1372-1382) qu'aguèt un rèine pacific mai mau conegut.
Asia[modificar | modificar la font]
Dinastia Timurida[modificar | modificar la font]
Perseguida deis operacions acomençadas l'annada precedenta. Còntra lo movement escatologic iniciat per Abul Ma'ali Khwanzade, una armada timurida menèt lo sètge dei rebèls de Zinda-Hacham (→ 1371). L'afaire se reglèt ambé la capitulacion negociada dei rebèls que foguèron perdonats[1]. Còntra leis incursions de nomadas mongòls dins lo nòrd-èst, Tamburlan menèt una armada qu'infligiguèt una desfacha ais envasseïres. Pasmens, entre lei vencuts, se trobèt Abul Ma'ali Khwanzade e Zinda-Hacham. Aqueu còp, lo segond foguèt pas perdonat e foguèt arrestat[2].
Après aqueu succès, Tamburlan se preocupèt de reprendre lo contraròtle dei plaças de Khiva e de Kath qu'èran estadas ocupadas per lo chah de Kharezm dins lo corrent dei trèbols de 1370-1371. Après un refús, la guèrra acomencèt a la fin de l'annada[3] (→ 1373).


text:
Modèl:Citacion
Los editors pòdon trabalhar dins lo bac à sable (crear) e la pagina de test (crear).
Plaçatz las categorias dins la sospagina /Documentacion.
Aqueste modèl enquadra un tèxt de verguetas tipograficas francesas, puèi balha a l’ensemble la presentacion d'estil d’una citacion, segon lo fuèlh d'estil de l’utilizaire. Aquesta citacion pòt èsser inserida dins lo meteis paragraf, e genèra doncas pas cap de saut de linha.
- Sintaxi :
- {{Citacion|citacion occitana}}
- {{Cita|citacion occitana}}
- Exemple :
- Segon lo prefècte, los {{Citacion|contravenents}} seràn perseguits. Balha :
- Segon lo prefècte, los « contravenents » seràn perseguits.
- Vejatz tanben :
- Modèl:" "


text:
Épinay-sur-Seine
Épinay-sur-Seine es una comuna francesa que si situa dins lo departament de la Sèina Saint Denis e la region d'Illa de França. La comuna d'Épinay-sur-Seine si situa a l'extremitat occidentala de la Sèina Saint Denis, au limit deis Auts de Sèina e de la Vau d'Oise.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Modèl:Seine-Sant-Denis localizacion vila
La municipalitat de Épinay-sus-Seine es la mai occidentala del departament de la Seine-Sant-Denis. Situada a 12 km al nòrd de París sul marge drech de la Seine, es limitrophe de las municipalitats de Sant-Denis, Villetaneuse e L'Isla-Santa-Denis en lo meteis departament de la Seine-Sant-Denis, Argenteuil, Sant-Gratien, Enghien-los-Bains, Deuil-la-Barra e Montmagny en lo departament del Val-d'Oise.
Modèl:Seine-Saint-Denis localisation ville
La commune d'Épinay-sur-Seine est la plus occidentale du département de la Seine-Saint-Denis. Située à 12 km au nord de Paris sur la rive droite de la Seine, elle est limitrophe des communes de Saint-Denis, Villetaneuse et L'Île-Saint-Denis dans le même département de la Seine-Saint-Denis, Argenteuil, Saint-Gratien, Enghien-les-Bains, Deuil-la-Barre et Montmagny dans le département du Val-d'Oise.
Istòria[modificar | modificar la font]
La preséncia umana en aqueles luòcs a testificat dempuèi lo Edat de fèrre celtique per la descobèrta a Modèl:La s- d'espasas en fèrre e en bronze en lo lièch de la Seine.
Çò de mès d'ancian establiment testificat sul luòc de la municipalitat remonta a l'epòca mérovingienpas al Modèl:VIIe sègle. Lo luòc a mencionat en un document redigit en latin medieval per las primièras fes l'existéncia del vilatge de Spinogelum pel chroniqueur Frédégaire, en l'an 638.
Dagobert Eer #far lo sieu testament a « Ipinacum » ; #donar la siá tèrra a la abbaye de Sant-Denis, mas los Montmorency en #volar una part[1].
Al Sègle XII, los spinassiens vivon d'activitats portuaires sus la Seine, aital coma de las culturas maraîchères e céréalières e de la viticulture.
En 1741, la distincion de Epinay i aguèt crompat per Louis Denis Lalive de Bellegarde, mas lo prince de Condé, eretièr dels Montmorency, i #conservar dreches féodaux, e #donar fons per reconstruire la glèisa acabada en 1743.
Al Sègle XVIII, una societat brilhanta freqüenti las proprietats del luòc, los sojorns de Diderot, Grimm o encara Jean-Jacques Rousseau en Madame de Épinay son frequents.
Pel continuament, Gian Battista Sommariva #aquerir la tèrra seigneuriale de Epinay.
Al sègle XIX, la municipalitat pèrd una part de lo sieu territòri : lo castèl de la Briche a donat a Sant-Denis e la creacion de la municipalitat de Enghien-los-Bains lo data|7|d'agost|1850 {{}} lududes far pèrdre los marges sud del lac de Enghien. Après la batalha dicha del Combat de Épinay (Lua error in Module:Data at line 198: attempt to call field 'erreur' (a nil value).) e la malaisida aucupacion per las prussiens pendent l'ivèrn 1870/1871, la municipalitat s'industrializa pauc a pauc.
La municipalitat es sustot coneguda per aver-i protegit en 1971 la 58en congrès de la SFIO, dicha lo Congrès de Épinay, #que viu la « réunification » de la « familha » socialista.
Es tanben coneguda per las Studios Eclair, réputés en lo cinèma e pel tractament dels pellicules, lo Data
Modèl:Èca., al primièr jorn dels « émeutes de 2005 » , Jean-Claude Irvoas, un emplegat francés en una firma de mobilier urban a batut a mòrt per dos individus de 19 e 23 ans dins lo quartièr de Orgemont. I aviá ocupat a fotografiar un lampadaire pel catalòg de la companhiá havraise ETI, #que fabrica lampadaires anti-vandalisme. Lo 30 de novembre, dos suspèctes an #èsser meses n'examen, per « panatòri seguit de violéncias en avent entrenat la mòrt ». Aqueles èran ja de coneguts servicis de polícia per panatòris, malfisanças, tràfec de dròga.
La présence humaine en ces lieux est attestée dès l'Âge de fer celtique par la découverte au Modèl:S- d'épées en fer et en bronze dans le lit de la Seine.
Le plus ancien établissement attesté sur le site de la commune remonte à l'époque mérovingienne au Modèl:VIIe siècle. Le lieu est mentionné dans un document rédigé en latin médiéval pour la première fois l'existence du village de Spinogelum par le chroniqueur Frédégaire, en l'an 638.
Dagobert Ier fit son testament à « Ipinacum » ; il donna sa terre à l'abbaye de Saint-Denis, mais les Montmorency en volèrent une partie[1].
Au Sègle XII, les spinassiens vivent des activités portuaires sur la Seine, ainsi que des cultures maraîchères et céréalières et de la viticulture.
En 1741, la seigneurie d'Epinay fut achetée par Louis Denis Lalive de Bellegarde, mais le prince de Condé, héritier des Montmorency, y conserva des droits féodaux, et donna des fonds pour reconstruire l'église terminée en 1743.
Au Sègle XVIII, une société brillante fréquente les propriétés du lieu, les séjours de Diderot, Grimm ou encore Jean-Jacques Rousseau chez Madame d'Épinay sont fréquents.
Par la suite, Gian Battista Sommariva acquit la terre seigneuriale d'Epinay.
Au sègle XIX, la commune perd une partie de son territoire : le château de la Briche est donné à Saint-Denis et la création de la commune d'Enghien-les-Bains le Lua error in Module:Data at line 198: attempt to call field 'erreur' (a nil value). lui faire perdre les rives sud du lac d'Enghien. Après la bataille dite du Combat d'Épinay () et la difficile occupation par les prussiens durant l'hiver 1870/1871, la commune s'industrialise peu à peu.
La commune est notamment connue pour avoir abrité en 1971 le 58en congrès de la SFIO, dit le Congrès d'Épinay, qui vit la « réunification » de la « famille » socialiste.
Elle est aussi connue pour les Studios Eclair, réputés dans le cinéma et pour le traitement des pellicules, etc.
Le , au premier jour des « émeutes de 2005 » , Jean-Claude Irvoas, un employé français dans une firme de mobilier urbain est battu à mort par deux individus de 19 et 23 ans dans le quartier d'Orgemont. Il était occupé à photographier un lampadaire pour le catalogue de la compagnie havraise ETI, qui fabrique des lampadaires anti-vandalisme. Le 30 novembre, deux suspects ont été mis en examen, pour « vol suivi de violences ayant entraîné la mort ». Ceux-ci étaient déjà connus des services de police pour vols, recels, trafic de drogue.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Diccionari istoric dels environs de París del mètge Ermete Pierotti Error de citacion : Invalid
tag; name "D" defined multiple times with different content


text:
Thoix
Thoix es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge rural de la Soma, situat en limit del departament de l'Oise.
Lo Riu dels Parquets, afluent del ruisseau dels Évoissons, #que se tira en la Selle, pren la siá font a Thoix e alimenti las douves del castèl.
Village rural de la Somme, situé en limite du département de l'Oise.
La Rivière des Parquets, affluent du ruisseau des Évoissons, qui se jette dans la Selle, prend sa source à Thoix et alimente les douves du château.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La distincion i aguèt lo títol de Marquisat.
Guillaume Gouffier de Bonnivet, conegut jol nom de amiral de Bonnivet (1488-1525), favorit de François Ier, #èsser senhor de Thoix. .
La seigneurie eut le titre de Marquisat.
Guillaume Gouffier de Bonnivet, connu sous le nom d'amiral de Bonnivet (1488-1525), favori de François Ier, fut seigneur de Thoix. .


text:
Austràlia
Austràlia (oficialament Commonwealth of Australia) es un país que cobrís la mai granda illa d'Oceania e l'illa de Tasmania. Los païses vesins son Indonesia, Timòr Èst, Papoa-Nòva Guinèa, las Illas Salamon, Vanuatu, Nòva Caledònia e Nòva Zelanda. Sa capitala es Canberra. Sa populacion es estimada a 21 300 000 estatjants. Lo Commonwealth d'Austràlia es una monarquia parlamentària e un sòci del Commonwealth de las Nacions.
Lo gentilici es australian -a.
Somari
- 1 Istòria
- 1.1 De la Preïstòria a l'arribada deis Europèus
- 1.2 Lo periòde coloniau
- 1.3 L'Austràlia independenta
- 2 Politica
- 3 Geografia
- 4 Economia
- 5 Cultura
- 6 Referéncias e nòtas
- 7 Bibliografia
- 8 Ligams extèrnes
Istòria[modificar | modificar la font]
De la Preïstòria a l'arribada deis Europèus[modificar | modificar la font]
Lei traças umanas pus ancianas descubèrtas en Austràlia datan de 40 000 ans (Mungo). Aqueleis abitants desvolopèron una cultura marcada per de pinturas rupèstras e per l'usatge d'otís de pèira pauc sofisticats. Lei tecnicas de fabricacion litica se melhorèron au millenari VIII av. JC e entraïnèron finalament l'aparicion d'otís ambé de talhents liscs que son desconeguts dins lo rèsta d'Oceania. Vèrs lo millenari I av. JC, l'agricultura apareguèt dins lei regions drudas permetent l'aparicion de societats semisedentarizadas. En revènge, dins lei regions mens favorablas, lei comunautats de caçaires cuelheires contunièron de dominar.
Lo periòde coloniau[modificar | modificar la font]
La descubèrta de l'illa per leis Europèus[modificar | modificar la font]
Leis Europèus descurbiguèron Austràlia en 1605 (Willem Janszoon) dins l'encastre de seis expedicions de reconóissença dei rotas maritimas d'Asia dau Sud-Èst. Pasmens, la region semblava palunosa e leis indigèns fòrça ostils. En 1642, l'explorator olandés Abel Tasman reconoguèt una partida dau litorau sud e donèt son nom a l'illa que pòrta uei son nom. Dos ans pus tard, lo Francés Melchisédech Thévenot cartografièt la còsta occidentala de l'illa. En revènge, la partida orientala de l'illa foguèt pas explorada avans lo viatge de James Cook en 1770. L'insularitat de Tasmania foguèt demostrada en 1798.
L' afiermacion de la preséncia britanica[modificar | modificar la font]
James Cook prenguèt oficialament possession de l'illa en 1770. Après la pèrda dei Tretze Colonias d'America dau Nòrd, Anglatèrra i veguèt un relèu novèu de son influéncia e una solucion practica per alunchar certanei presoniers deis illas Britanicas. Ansin, en 1788, una colonia penitenciària foguèt fondada per lo capitani Arthur Phillip a Port Jackson (uei Sydney). La penetracion vèrs l'interior foguèt lenta e fins a 1827, Londres crenguèt que França poguèsse desbarcar de colons e revendicar una partida de l'illa.
L'exterminacion dei populacions indigènas[modificar | modificar la font]
Au començament dau sègle XIX, lei premiers motons foguèron importats dins l'illa. Venguèron rapidament lo còr d'una activitat importanta que causèt de conflictes ambé lei cultivators e leis indigèns a prepaus dau partiment dei tèrras agricòlas. De mai, a partir de 1851, de jaciments d'aur foguèron descubèrts entraïnant l'arribada de miliers d'aventuriers e de minaires. Ansin, se multipliquèron lei tusts ambé lei populacions aborigènas que foguèron rebutadas per lei colons vèrs lei regions deserticas entraïnant un grand nombre de victimas. En Tasmania, foguèron dirèctament exterminadas. Ansin, la populacion aborigèna passèt d'aperaquí 500 000 individús en 1788 a 60 000 en 1920.
L'acabament de l'exploracion[modificar | modificar la font]
En parallèl dei combats còntra leis Aborigèns, l'exploracion de l'illa contunièt. En 1830, l'estudi dau riu Murray per Charles Sturt permetèt de comprendre lo foncionament dau ret idrografic australian. Puei, lei viatges d'Edward John Eyre e de Ludwig Leichhardt permetèron de melhorar la conóissença dei regions maritimas. En 1860-1862, leis expedicions Burke-Wills e Stuart permetèron de traversar l'illa per lo premier còp e de descubrir lei regions interioras. La construccion d'un ret telegrafic permetèt de contuniar aquel estudi e de facilitar lei comunicacions entre lei diferentei vilas.
Lo desvolopament dei colonias e la formacion dau Commonwealth[modificar | modificar la font]
A partir deis annadas 1820, leis implantacions britanicas se multipliquèron en Austràlia. Formèron de colonias distintas : Austràlia-Occidentala organizada a partir de grands domenis en 1829, Austràlia-Meridionala en 1837 que decidèt de seguir lei principis de la Societat de colonizacion d'Edward Gibbon Wakefield (familha, morala, liberalisme), Victòria en 1851 e Queensland en 1859. En 1840, s'arrestèron lei desportacions de presoniers mai l'imigracion, encoratjada per la descubèrta d'aur, sostenguèt la creissença de la populacion. En 1880, Austràlia teniá 2,3 milions d'abitants.
En parallèl, cada colonia recebèt d'estatuts autonòms basat sus un regime parlamentari pròche d'aqueu dau Reiaume Unit. A partir de 1880, lei colons comencèron de s'inquietar deis ambicions francoalemandas en Oceania e de l'imigracion asiatica. De 1885 a 1900, una federacion australiana foguèt ansin pauc a pauc mesa en plaça entraïnant la naissença dau Commonwealth d'Austràlia lo 1èr de genier de 1901. Cada estat i gardèt una autonòmia importanta.
Pasmens, a partir de 1911, lo poder comencèt d'aquistar una importància novèla e instaurèt d'impòsts relativament importants per dotar l'illa de fòrças armadas modèrnas e provesir d'avantatges sociaus a la populacion blanca. En mai d'aquò, una lei sus l'imigracion adoptada en 1901 la limitèt ai populacions europèas en causa de la necessitat d'èsser capable de capitar una dictada de 50 mòts dins una lenga europèa.
L'Austràlia independenta[modificar | modificar la font]
De la Premiera Guèrra Mondiala a la Segonda[modificar | modificar la font]
En despiech de la formacion dau Commonwealth en 1901, l'afiermacion de l'independéncia australiana foguèt lònga e lo govèrn alinhèt sa politica exteriora sus Londres fins a la Segonda Guèrra Mondiala. Ansin, Austràlia participèt massissament au premier conflicte mondiau en mobilizant 330 000 volontaris (59 000 tuats). A la Conferéncia de Versalhas en 1919, lo país obtenguèt una partida dei colonias alemandas de l'Ocean Pacific.
Leis annadas 1920 foguèron dominadas per lo partit nacionalista. En 1927, installèt la capitala federala a Canberra. Puei, perdiguèt lo poder au profiech dei trabalhistas après la crisi economica de 1929. Pasmens, adoptèron una politica d'austeritat qu'agravèt la situacion. Ansin, Austràlia conoguèt un periòde malaisat fins a l'adopcion d'un plan de rearmament a la fin deis annadas 1930 per faciar l'expansionisme japonés.
Canberra declarèt la guèrra an Alemanha en 1939 e mandèt un còrs expedicionari en Euròpa en 1940 per ajudar lei Britanics. Pasmens, a partir de la fin de 1941, lo país deguèt sustot s'aparar còntra Japon. D'efèct, lei Japonés bombardèron Darwin en febrier de 1942 e desbarquèron en Nòva Guinèa e dins leis illas Salomon. Durant la seguida dau conflicte, Austràlia se raprochèt donc deis Estats Units d'America que participèron activament a la defensa de l'illa durant la batalha de la Mar de Coralh e la campanha deis Illas Salamon.
Lo periòde conservator[modificar | modificar la font]
En causa de la guèrra, lei govèrns trabalhistas de John Curtin (1941-1945) e de Ben Chifley (1945-1949) adoptèron una organizacion economica fòrça dirigista. Pasmens, dins l'encastre de la Guèrra Freja naissenta, aquela politica se turtèt ai criticas deis anticomunistas. Leis eleccions de 1949 foguèron donc ganhadas per lei conservators que gardèron lo poder fins au començament deis annadas 1970. En despiech de recessions en 1952 e en 1959, lo país conoguèt una importanta creissença economica marcada per l'esplecha dei ressorsas naturalas e lo sostèn ais investiments estrangiers (principalament estatsunidencs e japonés) dins l'industria. Ansin, se l'agricultura gardèt un ròtle non negligible dins l'economia australiana, son importància comencèt de demenir. Per sostenir aqueu desvolopament, l'imigracion blanca e europèa foguèt encoratjada ambé mai de 100 000 arribants anuaus entre 1945 e 1972. En revènge, leis imigrants asiatics e leis Aborigèns foguèron mantenguts en despart.
Durant aqueu periòde, Austràlia participèt activament a la Guèrra Freja e sostenguèt la politica de Washington en Asia dau Sud-Èst e dins lo Pacific Sud. De còrs expedicionaris foguèron donc mandats en Corèa (17 000 òmes, 339 tuats) e en Vietnam (61 000 òmes, 521 tuats) per i renfòrçar lei fòrças estatsunidencas. En parallèl, Canberra participèt a la formacion d'alianças anticomunistas coma l'Organizacion de l'Asia dau Sud-Èst.
La crisi deis annadas 1970[modificar | modificar la font]
Dins lo corrent deis annadas 1970, Austràlia conoguèt de crisis economicas e socialas. Premier, leis Aborigèns comencèron de s'organizar d'un biais eficaç per defendre sa cultura e sei proprietats (especialament dins lei regions minieras). En 1967, avián obtengut la creacion d'un ministèri especiau. Puei, après la victòria dei trabalhistas en 1972, obtenguèron contentament sus una partida de sei revendicacions coma l'establiment d'un contraròtle indigèn dei resèrvas. Pasmens, a la prima de 1979, de manifestacions aborigènas novèlas aguèron luòc dins la capitala.
Lei trabalhistas tenguèron lo poder de 1972 a 1975 dins un contèxte de crisi (inflacion, aumentacion dau caumatge, demenicion deis exportacions de lana...). Reconoguèron la China Populara e lo Vietnam dau Nòrd e donèron un estatut d'autonòmia a Nòva Guinèa. Pasmens, se turtèron a l'oposicion dau Senat per menar mai de reformas. En mai d'aquò, mau capitèron de redreiçar la situacion economica. Ansin, perdiguèron lei legislativas d'octòbre de 1975 còntra una coalicion dei liberaus e dei conservators. Pasmens, la situacion contunièt de se desgradar.
Austràlia dempuei 1983[modificar | modificar la font]
En 1983, foguèt elegit lo trabalhista Bob Hawke que gardèt lo poder fins a 1991. Comencèt de liberalizar l'economia ambé plusors privatizacions e de suprimir plusors drechs dei trabalhaires. Adoptèt tanben una politica d'austeritat. Foguèt remplaçat per son adjonch Paul John Keating que deguèt faciar una recession importanta. Renforcèt la relacion ambé leis Estats Units d'America, desvolopèt lei relacions de cooperacion ambé leis estats d'Asia dau Sud-Èst e contentèt certanei revendicacions aborigènas regardant la proprietat de certanei tèrras.
En 1996, una coalicion nacionala liberala prenguèt lo poder ambé John Howard, Premier Ministre durant onze ans. Pròche de George W. Bush, adoptèt una politica liberala e isolacionista mai sostenguèt lei guèrras estatsunidencas dau periòde en Afganistan e en Iraq. Pasmens, de resultats economics mitigats e l'oposicion a de lèis jutjadas tròp desfavorablas ai trabalhaires minèron la popularitat dau govèrn.
Lei trabalhistas de Kevin Rudd ganhèron donc largament leis eleccions de novembre de 2007 amb un programa basat sus de preocupacions environamentalas e socialas. Pasmens, tocada per la crisi economia de 2008 (en despiech dau desvolopament dei cambis ambé China, l'economia australiana conoguèt una crisi novèla e Kevin Rudd quitèt lo poder en 2010. Foguèt remplaçada per Julia Gillard que poguèt solament comptar amb un govèrn minoritari. Pasmens, durant son periòde, la situacion economica comencèt de se melhorar. Après un brèu retorn de Kevin Rudd en 2013, lei conservators tornèron prendre la direccion dau país ambé Tony Abbott que perdiguèt sa majoritat en 2015. Malcolm Turnbull li succediguèt.
Politica[modificar | modificar la font]
La Comunautat d'Austràlia es una monarquia constitucionala e a un sistèma de govèrn parlamentari. La Reina Elisabèt II del Reialme Unit es a l'ora d'ara lo cap de l'Estat australian e utiliza lo títol formal de Reina d'Austràlia, en complint un ròtle diferent al qu'exercís en d'autres renhes del Commonwealth. Es representada pel Governador General d'Austràlia al nivèl federal e pel governador de cada estat. E mai se la constitucion conferís de largs poders executius al Governador General (Peter Cosgrove), lor mesa en practica es menada a tèrme generalament sonque amb l'assisténcia del Primièr ministre.
Geografia[modificar | modificar la font]
Austràlia es l'unic país qu'ocupa un continent entièr e es lo seisen del mond per la superfícia. Es entornejat per las aigas de l'Ocean Pacific, de la Mar d'Arafura, de l'Ocean Indian e de l'Ocean Austral. La Granda Barrièra de Coralh, amb 2000 km de longor e una largor entre 100 e 300 km, constituís la màger del mond[1], e daissa al nòrd-oèst del país una granda quantitat d'illas. En çò que pertòca lo relèu, Austràlia ocupa una de las massas continentalas pus ancianas e mens *anautitas de la planeta. Lo sieu ponch culminant es la Montanha Kosciuszko amb 2228 m d'altitud e se plaça entre Nòva Galas del Sud e Victòria.
Los 7 686 850 km² de superfícia d'Austràlia se tròban en la Placa Indoaustraliana. Entornejada pels oceans Indian, Glacial Antartic e Pacific, es separada d'Asia per las mars d'Arafura e de Timòr. Austràlia a una linha costièra de 25 760 km e reclama una larga zòna economica exclusiva de 8 148 250 km². Aquesta zòna d'exclusivitat economica inclutz pas lo Territòri Antartic Australian.
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia d'Austràlia.
Cultura[modificar | modificar la font]
Durant los darrièrs 50 ans, la cultura australiana es estat fòrtament influida per la cultura populara nòrd-americana (particularament en la television e lo cinèma), per l'immigracion a granda escala de païses pas anglofòns e pels païses asiatics vesins. La vigor e l'originalitat de las arts australianas - filmes, opèra, musica, pintura, teatre, danças e arts manualas - an obtengut reconeissença internacionala.
Austràlia a una longa istòria en çò referent a las arts visualas que comença amb las pinturas rupestras realizadas pels indigènas. Dempuèi los tempses de l'assentament europèu lo païsatge australian es estat un tèma comun en l'art nacional, çò que se fa evident en los trabalhs de Arthur Streeton, Arthur Boyd e Albert Namatjira, entre d'autres. Las tradicions dels aborigèns son transmesas majoritàriament en forma orala (tradicion orala) e son fòrça ligadas a de ceremònias e a d'istòrias de sa mitologia. La musica aborigèna, las danças e l'art aborigèn an una notabla influéncia en las arts scenicas e visualas de l'Austràlia contemporanèa. La nacion possedís una tradicion activa de musica, balet e teatre; fòrça de las companhiás d'arts scenicas recebon de fons publics a travèrs del Conselh Australian per las Arts. Existís una orquèstra dins cada vila principala, e una companhiá d'opèra nacional, l'Opèra d'Australia, qu'aqueriguèt importància mercé a la cantaira d'opèra Joan Sutherland. La musica d'Austràlia inclutz la musica classica, lo jazz e fòrça autres genres de musica populara.
Referéncias e nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ UNEP World Conservation Monitoring Centre (1980), "Protected Areas and World Heritage – Great Barrier Reef World Heritage Area", Department of the Environment and Heritage.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Denoon, Donald, et al. (2000). A History of Australia, New Zealand, and the Pacific. Edicions Oxford Blackwell. ISBN 0-631-17962-3.
- (en) Hughes, Robert (1986). The Fatal Shore: The Epic of Australia's Founding. Edicions Knopf. ISBN 0-394-50668-5.
- (en) Davison, Graeme; Hirst, John; Macintyre, Stuart (1999). The Oxford Companion to Australian History. Edicions Oxford University Press (Melbourne). ISBN 0-19-553597-9.
- (en) Emily Kngwarreye, Paintings (1996). North Ryde NSW: Craftsman House / G + B Arts International. ISBN 90-5703-681-9.
- (en) Germaine, Max (1990). Artists & Galleries of Australia. Edicions Craftsman House (Roseville). ISBN 976-8097-02-7.
- (en) Johnson, Vivien (2007). Papunya Painting: Out of the Desert. Edicions National Museum of Australia (Canberra). ISBN 978-1-876944-58-2. http://www.nma.gov.au/exhibitions/papunya_painting/catalogue/.
- (en) Jupp, James (2001). The Australian people: an encyclopedia of the nation, its people, and their origins. Edicions Cambridge University Press. ISBN 0-521-80789-1.
- (en) Macintyre, Stuart (2000). A Concise History of Australia. Edicions Cambridge University Press. ISBN 0-521-62359-6.
- (en) McCulloch, Alan; Susan McCulloch, Emily McCulloch Childs (2006). The new McCulloch's encyclopedia of Australian art. Edicions Aus Art Editions in association with The Miegunyah Press. ISBN 0-522-85317-X.
- (en) Powell JM (1988). An Historical Geography of Modern Australia: The Restive Fringe. Edicions Cambridge University Press. ISBN 0-521-25619-4.
- (en) Robinson GM, Loughran RJ, and Tranter PJ (2000) Australia and New Zealand: economy, society and environment. Edicions Arnold; NY: OUP; 0340720336.
- (en) Smith, Bernard; Smith, Terry (1991). Australian painting 1788–1990. Edicions Oxford University Press. ISBN 0-19-554901-5.
- (en) Teo, Hsu-Ming; White, Richard (2003). Cultural history in Australia. Edicions University of New South Wales Press. ISBN 0-86840-589-2.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) About Australia from the Department of Foreign Affairs and Trade.
- (en) Governments of Australia website (govèrns federaus, d'estats e territoriaus).
- (en) Australian Government website (govèrn australian).
- (en) Parliament of Australia: Who's Who (includes head of state) (parlament e govèrn australian).
- (en) Australian Bureau of Statistics (Burèu australian d'estatisticas).
- (en) Community organisations portal
- (en) Tourism Australia


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement de Gotha (067)
Liste des communes
Gotha
Ville de Gotha, localité de l'Allemagne de 45 000 habitants.
La mairie de Gotha a un site Internet.
Waltershausen
Ville de Waltershausen, localité de l'Allemagne de 10 000 habitants.
La mairie de Waltershausen a un site Internet.
Friedrichroda
Ville de Friedrichroda, localité de l'Allemagne de 7 400 habitants.
La mairie de Friedrichroda a un site Internet.
Nesse-Apfelstädt
Ville de Nesse-Apfelstädt, localité de l'Allemagne de 6 100 habitants.
La mairie de Nesse-Apfelstädt a un site Internet.
Ohrdruf
Ville d'Ohrdruf, localité de l'Allemagne de 5 700 habitants.
La mairie d'Ohrdruf a un site Internet.
Drei Gleichen
Ville de Drei Gleichen, localité de l'Allemagne de 5 200 habitants.
La mairie de Drei Gleichen a un site Internet.
Tambach-Dietharz
Ville de Tambach-Dietharz, localité de l'Allemagne de 4 100 habitants.
La mairie de Tambach-Dietharz a un site Internet.
Tabarz/Thüringer Wald
Ville de Tabarz/Thüringer Wald, localité de l'Allemagne de 4 000 habitants.
La mairie de Tabarz/Thüringer Wald a un site Internet.
Leinatal
Ville de Leinatal, localité de l'Allemagne de 3 700 habitants.
La mairie de Leinatal a un site Internet.
Günthersleben-Wechmar
Ville de Günthersleben-Wechmar, localité de l'Allemagne de 3 000 habitants.
La mairie de Günthersleben-Wechmar a un site Internet.
Emsetal
Ville d'Emsetal, localité de l'Allemagne de 2 800 habitants.
La mairie d'Emsetal a un site Internet.
Tonna
Ville de Tonna, localité de l'Allemagne de 2 700 habitants.
La mairie de Tonna a un site Internet.
Georgenthal/Thüringer Wald
Ville de Georgenthal/Thüringer Wald, localité de l'Allemagne de 2 500 habitants.
La mairie de Georgenthal/Thüringer Wald a un site Internet.
Goldbach
Village de Goldbach, localité de l'Allemagne de 1 600 habitants.
La mairie de Goldbach a un site Internet.
Dachwig
Village de Dachwig, localité de l'Allemagne de 1 500 habitants.
La mairie de Dachwig est joignable par téléphone.
Crawinkel
Village de Crawinkel, localité de l'Allemagne de 1 500 habitants.
La mairie de Crawinkel a un site Internet.
Wölfis
Village de Wölfis, localité de l'Allemagne de 1 500 habitants.
La mairie de Wölfis a un site Internet.
Gräfenhain
Village de Gräfenhain, localité de l'Allemagne de 1 300 habitants.
La mairie de Gräfenhain dispose d'une adresse postale.


text:
Soi de Bordeu, donc de Gasconha, mas ma maire es gasconha e mon paire lemosin. Degun m'a parlat occitan quan eri un pichon, ma maire o parla pas e o compreni pas e mon paire o compreni mas o parla pas. Donc es aro que comenci a o aprene amb la metoda "assimil" ,donc comenci amb lo lengadocian, e aprep benleu lo gascon e lo lemosin.
Es pa facil , perque dins ma familia, mon fraire comprenet pas perque o aprene, ma menina tamben. Es trist de veire ço qu'a fach la "vergonha" sus nostre poble! Donc soi aqui per parlar amb d' autres occitans per me melhorar.
Merces a tots e a leu benleu!


text:
Tinta (color)
Una tinta (var. tencha) es la forma pura d'una color, es a dire sens addicion de blanc o de negre que permeton d'obtenir sas nuanças. Las tintas son visualizadas al bord d'una ròda cromatica.
La tinta foguèt en primièr emplegada pel tinturièr que trempava son teissut dins una composicion de tre las colors primàrias e atat temptava d'obtenir al mai prèp la color desirada.
La tinta es a l'ora d'ara emplegada pels coloristas per designar una tonalitat, es a dire la color compausada d'una quantitat de las tres primàrias, tenent pas compte de la luminositat e de la saturacion.


text:
Justinian Ier
Justinian Ièr (30 de mai de 483 - 25 de novembre de 565), o Justinian lo Grand, èra un emperaire bizantin que reinèt de 527 a 565. Foguèt un dei caps politics e militars pus importants de l'Antiquitat finala e sus lei plans legislatiu, militar e religiós, realizèt una òbra immensa durant sa vida.
Son rèine foguèt marcat per lo projècte ambiciós de « restauracion de l'Empèri » que foguèt parcialament cumplit ambé lei conquistas d'Itàlia (Guèrra dei Gòts), dau nòrd d'Africa e dau sud d'Espanha. Son rèine aguèt de consequéncias pus importantas per l'uniformizacion dau drech roman. Enfin, marquèt un periòde d'activitat artistica excepcionau que veguèt lo començament de la bastida de la basilicia Santa Sofia que venguèt lo centre de l'Ortodoxia pendent de sègles. Per aquelei rasons, lo periòde de Justinian es considerat coma l'apogèu de l'Empèri Bizantin.
Es un sant de la Glèisa Orientala.


text:
Mycobacterium
Las micobacterias o micobactèris son un genre d'Actinobacteria, avent sa familha pròpria, las Mycobacteriaceae. Lo genre inclutz de bacterias patogènas conegudas per provocar de malautiás grèvas dins los mamifèrs, coma la tuberculòsi e la lèpra[1]. Lo prefixe grèc myco significa a l'encòp « campairòl » e « cera »; s'utiliza aici per caracterizar los compausats cerós de la paret cellulara.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Lua error in Module:Biblio/Comun at line 166: attempt to call field 'separacionJornMesAnnada' (a nil value).


text:
Ferrièiras (Albigès)
Ferrièiras[1][2] (oficialament en francés Ferrières) es una comuna lengadociana en Sidòbre situada dins lo departament de Tarn e de la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Legenda de La pochada del diable[modificar | modificar la font]
Al sègle XVI, alara que Monsen Guilhot de Ferrièiras, cap dels Uganauds, èra accusat pels papistas d'aver de relacions amb Satan, los cònsols de Ferrièiras o de Vabre demandèron al malin de bastir un pont a Tessauliés. Lo Diable amb pauc d'imaginacion: reclamèt l'arma del primièr que passeriá dessús. (Véser l'article Pont del Diable)
Guilhot qu'aviá viatjat conselhèt als cònsols d'acceptar.
- « I farèm passar l'ase del molinièr de Recòrd. »
Los cònsols ne rièron fòrça, las lors femnas lo confisèra a totes lors amigas. Lucifèr qu'arribava, las pòchas confladas dels ròcs pel pont, entendiguèt los charras. De colèra, getèt los ròcs sul penjal e quitèt lo sidobreans. Las pèiras rotlèron en esbubèl, e formèron la "pochada del Diable".
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Maltòsa
La maltòsa es un disacarid format de doas glucòsas jonhudas per un ligam glucosidic produsit entre l'oxigèn del primièr carbòni anomeric (provenent de -OH) d'una glucòsa e l'oxigèn apartenent al quatren carbòni de l'autra. Per aiçò aqueste compausat se sona tanben alfa glucopiranosil(1-4)alfa glucopiranòsa. En se produsint, la dicha union se libèra una molecula d'aiga e las doas glucòsas demòran jonhudas mejançant un oxigèn monocarbonilic qu'agís coma pont. La maltòsa presenta son estructura lo OH emiacetalic per çò qu'es un sucre reductor, dona la reaccion de Maillard e la reaccion de Benedict. Se pòt obténer per l'idrolisi de l'amidon e del glicogèn. Sa formula es C12H22O11.


text:
Jòcs Olimpics d'ivèrn de 1932
Los Jòcs Olimpics d'ivèrn de 1932 (Jòcs de la 3ena Olimpiada) se debanèron a Lake Placid Estats Units ( 4 - 15 de febrièr de 1932 ).
Somari
- 1 Genèsi
- 2 Delegacions
- 3 Debanar
- 4 Espets e endevenenças
- 5 Programa
- 6 Medalhièr general
- 7 Bibliografia
- 8 Vejatz tanben
- 9 Ligams extèrnes
- 10 Ligams videografics
- 11 Nòtas & referéncias
Genèsi[modificar | modificar la font]
Delegacions[modificar | modificar la font]
252 atlètas de 17 equipas participèron a aicestes primièrs jòcs olimpics ivernencs estatsunians.
Debanar[modificar | modificar la font]
Espets e endevenenças[modificar | modificar la font]
Programa[modificar | modificar la font]
Espòrts e espròvas[modificar | modificar la font]
Bobsleigh[modificar | modificar la font]
Esqui nordic ( Combinat nordic / Esqui de fons / Saut amb esquis )[modificar | modificar la font]
Oquei gèl[modificar | modificar la font]
Patinatge artistic[modificar | modificar la font]
Patinatge de velocitat[modificar | modificar la font]
Medalhièr general[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- sus YouTube... mai de 73 documents subre Lake Placid 1932 en picar coma clau Winter Olympic Games 1932
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Champlive
Champlive es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Champlive Es lo encreuament entre divèrses pòbles e permet de connectar la vallée del Doubs al primièr scenari. Per i accedir dempuèi Laissey, situat en la vallée, cal manlevar 2 tunèls en la còsta de Champlive.
Champlive est le carrefour entre plusieurs villages et permet de relier la vallée du Doubs au premier plateau. Pour y accéder depuis Laissey, situé dans la vallée, il faut emprunter 2 tunnels dans la côte de Champlive.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Champlive Es un pichon vilatge #que deu lo sieu nom a las nombrosas inondacions parladas pel "Gour". En patois Champlive significa de camps ruscats.
Champlive est un petit village qui doit son nom aux nombreuses inondations causées par le "Gour". En patois Champlive signifie champs lavés.


text:
Jena
Jena (prononciacion: [ˈjeːna]) es una vila alemanda de l'estat federat de Turíngia, situada en riba del riu Saale. Comptava mai de 106.915 abitants en decembre de 2012, çò que fasiá d'ela la tresena ciutat mai importanta de son estat, aprèp Erfurt e Gera. Es devesida administrativament en quatre grands districtes: Stadtzentrum, Lobeda, Winzerla e Zwätzen.
Lo nom de la vila es important istoricament que foguèt l'endrech ont se debanèt la Batalha de Jena, en 1806, ganhada per las tropas francesas del dictador Napoleon contra los prussians.


text:
Sent Gironç
Sent Gironç o Sent Guironç (formas gasconas[1]) (o Sant Gironç, Sant Guironç en occitan non-gascon) qu'ei ua comuna situada dens lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Toponimia[modificar | modificar la font]
Toponim dedicat a Sant Geronci (Sanctus Gerontius)[2] evangelizator de la Novempopulània.
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ DELEDAR Jòrdi, & POUJADE Patrici (1992) L’occitan parlé en Ariège, Pàmias: Cercle Occitan Prospèr Estiu
- ↑ Frederic Mistral, TDF, G-Mabraduro, paginas 56-57


text:
Lengas bantos
Las lengas bantos constituisson una sosbranca tradicionala de las lengas nigèrocongolesas. Existisson aperaquí 250 lengas bantos per critèri d'intelligibilitat mutuala[1], pasmens, la distincion entre lenga e dialècte es sovent pas clara, e Ethnologue compta 535 lengas[2]. Lo banto es parlat largament a l'èst e al sud del Cameron actual; es a dire, dins las regions comunament sonadas Africa Centrala, Africa de l'Èst, e Africa del Sud. Una part de la zòna banto inclutz de lengas d'autras familhas (vejatz la mapa).
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Derek Nurse, 2006, "Bantu Languages", in the Encyclopedia of Language and Linguistics
- ↑ Ethnologue report for Southern Bantoid. The figure of 535 includes the 13 Mbam languages considered Bantu in Guthrie's classification and thus counted by Nurse (2006)


text:
Ligam quimic
Los ligams quimics mantenon los atòms amassa en compausats quimics (moleculas e cristals).
Lo modèl de Lewis se pòt utilizar per predire quins atòms pòdon formar de ligams entre eles, mejançant de concèptes simples coma la valéncia atomica e la règla de l'octet.
De tot biais, aquel modèl es pas universalment aplicable, e cal utilizar los metòdes de la quimia quantica per poder predire amb mai de seguretat quins ligams se pòdon formar o son pus favorables. Los principals tipes de ligam quimic son:
I a tanben de ligams o d'interaccions nomenadas non covalentas, energeticament pus flacas que las anterioras, que se pòdon formar e copar amb mai de facilitat, e son la basa de la majoritat dels procèsses de reconeissença moleculara que se debanan en bioquimia:


text:
Xhosa
Lo xhosa (AFI: [ˈkoʊsə]), en xhosa: isiXhosa AFI: [isikǁʰóːsa]) es una de las lengas oficialas de Sud-Africa. Lo xhosa es parlat per aproximativament 7,9 milions de personas, siá aperaquí 18% de la populacion sudafricana.
Coma fòrça lengas bantos, lo xhosa es una lenga tonala, es a dire que la meteissa sequéncia de consonantas e vocalas pòt aver diferents sens segon que son prononciadas amb una intonacion montanta o davalanta, bassa o nauta. Una de las caracteristicas pus distintiva de la lenga es la preséncia de clics consonantics; lo mot "xhosa", lo nom de la lenga el meteis, comença amb un clic.


text:
22
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 22 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
En Africa, lo cap numide Tacfarinas s'agitèt tornarmai après sa desfacha de 18. Mandèt una ambaissada a Roma per demandar lo drech per seis òmes e eu de s'installar en permanéncia sus de territòris romans d'Africa. Dins lo cas d'un refús, menacèt d'acomençar una guèrra novèla còntra lei possessions romanas dau nòrd-oèst african. Pasmens, aquò mau capitèt car l'emperaire Tibèri considerèt la menaça coma una insulta. Ansin, foguèron lei Romans qu'ataquèron lei premiers. Ganhèron unei batalhas e Tacfarinas foguèt obligat de se retirar dins lo desèrt. Dins aquò, refusèt de se sometre e contunièt lei combats fins a sa mòrt doas annadas pus tard.


text:
Myomorpha
Lo sosòrdre dels miomòrfes (Myomorpha) compren quasi lo quart de totas las espècias de mamifèrs. S’agís sustot de rosegaires que se semblan a la mirga, inclusas las gerbilhas, los rats, las mirgas e los campanhòls. Se los recampa en foncion de l'estructura de las gautas e de l'estructura de las molaras : lors dos muscles masseter medial e lateral son desplaçats cap a l'abans, los rendent aptes a rosegar. Lo muscle masseter medial passa per la soca de l'uèlh, una situacion unica demest los mamifèrs.
La màger part dels miomòrfe aparten a la familha dels Muridae. Las familhas d'aqueste sosòrdre son :
- familha Dipodidae G. Fischer, 1817
- familha Geomyidae Bonaparte, 1845
- familha Heteromyidae Gray, 1868
- familha Muridae Illiger, 1815
- familha Myoxidae Gray, 1821
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : TSN 180273 Myomorpha Brandt, 1855 (en)
- Referéncia NCBI : Sciurognathi (en)


text:
Categoria:Mart (planeta)
Mart es la quatrena planeta del Sistèma Solar.
L'Union Astronomica Internacionala a establit la lista exaustiva de las toponimias marcianas : Catena, Cavus, Chaos, Chasma, Colles, Crater, Dorsum, Fluctus, Fossa, Labes, Labyrinthus, Lingula, Mensa, Mons, Patera, Planitia, Planum, Rupes, Scopulus, Sulcus, Terra, Tholus, Unda, Vallis, Vastitas.
La superfícia de la planeta Mart es estada decopada en 30 regions distintas, que se nomenan quadrangles o províncias. Cada emisfèr compòrta 15 províncias. Se tròba 8 províncias tropicalas situadas entre 0° e 30° de latitud e s'espandissent sus 45° en longitud, 6 províncias situadas entre 30° e 65° de latitud e s'espandissent sus 60° en longitud e una província per cada region polara.
Sus Mart, la longitud 0 es marcada per un cratèr de 500 m de diamètre apelat Airy-0.--> Aquesta categoria servís de ligam vèrs los articles sus la planeta Mart. Per Mart coma Dieu o dels simbòls qu'an un sens multiple, mercé de vos referir a Categoria:Mart.
Articles dins la categoria « Mart (planeta) »
Aquesta categoria conten los 2 articles seguents.


text:
Invasion sovietica de Polonha
L'invasion sovietica de Polonha se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala entre lo 17 de setembre e lo 6 d'octòbre de 1939. Opausèt lei fòrças de l'Union Sovietica a aquelei de Polonha qu'èra ja fòrça afeblidas per l'ataca alemanda començada lo 1èr de setembre. Foguèt entraïnada en acòrd ambé lo pacte secrèt germanosovietic. S'acabèt per una victòria sovietica relativament aisada car lei fòrças polonesas situadas lòng de la frontiera orientala dau país èran dispersadas e mai desirosas de luchar còntra leis Alemands que còntra lei Sovietics. Lei combats e lei pèrdas demorèron limitats dins lei dos camps.


text:
Buysscheure
Buysscheure es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region Nòrd-Pas de Calais. Sa populacion en Modèl:Popfr59119.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Toponymie : Lo nom de Buysscheure vendriá de busk (bòsc) e skurjon (grange) doncas significariá "la grange al bòsc".
1200 : Buiscura
1254 : Boiscure (cartulaire de Watten)[1]
Toponymie : Le nom de Buysscheure viendrait de busk (bois) et skurjon (grange) donc il signifierait "la grange au bois".
1200 : Buiscura
1254 : Boiscure (cartulaire de Watten)[2]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Jean-Marie Cassagne, Mariola Korsak, "Origina dels noms de vilas e pòblas Nòrd", Editions Bordessoules
- ↑ Jean-Marie Cassagne, Mariola Korsak, "Origine des noms de villes et villages Nord", Editions Bordessoules


text:
Nombre algebric
Un nombre algebric, en matematicas, es tot nombre qu'es solucion d'una equacion algebrica (o encara racina d'un polinòmi diferent de zèro) de coeficients entièrs (o de biais equivalent, de coeficients racionals). Sens mai de precision, se supausa qu'un nombre algebric es un nombre complèxe, mas se pòt tanben considerar los nombres algebrics dins d'autres còrses commutatius, coma lo còrs dels nombres p-adics. Los elements d'un còrs de nombres son (per definicion) de nombres algebrics.
Lo polinòmi irreductible unitari avent un tal nombre per racina es nomenat polinòmi minimal d'aquel nombre. L'estudi d'aqueles nombres, de lors polinòmis minimals e dels còrses que los contenon es l'objècte de la teoria de Galois.
Somari
Exemples[modificar | modificar la font]
- Tot nombre racional es algebric, perque lo quocient de dos entièrs es racina de l'equacion .
- Un nombre irracional pòt èsser o non algebric. Per exemple o son algebrics, perque son las solucions de e , respectivament.
- Lo nombre complèxe es algebric, perqu'es racina de l'equacion .
Proprietats[modificar | modificar la font]
Los nombres que son pas algebrics son nomenats nombres transcendents. Gaireben totes los nombres complèxes son transcendents, perque l'ensemble dels nombres algebrics es denombrable alara que l'ensemble dels nombres complèxes, e en consequéncia atal l'ensemble dels nombres transcendents, o es pas. Los exemples pus coneguts de nombres transcendents son e . D'autres exemples son donats pel teorèma de Gelfond-Schneider.
Totes los nombres algebrics son calculables.
S'un nombre algebric es racina d'una equacion polinomiala de gra n, e s'es racina de cap d'equacion polinomiala de gra estrictament inferior a n, se ditz qu'es un nombre algebric de gra n. Per exemple, los nombres algebrics de gra 1 son los racionals; e son algebrics de gra 2.
Lo concèpte de nombre algebric pòt èsser generalizat a d'extensions de còrs arbitraris; los elements dins de talas extensions que satisfàn a las equacions polinomialas son nomenats elements algebrics.
Lo còrs dels nombres algebrics[modificar | modificar la font]
La soma, la diferéncia, lo produch e lo quocient de dos nombres algebrics son encara algebrics (aquel resultat es gaire evident; lo biais mai simple d'o mostrar passa per l'utilizacion del resultant); per consequéncia, los nombres algebrics forman un còrs commutatiu, abitualament notat ; es inclús dins . Avèm : en efècte, l'ensemble es denombrable, alara que o es pas. Ne resulta l'existéncia de nombres que son pas algebrics: se ditz que son transcendents. Se pòt mostrar que cada racina d'una equacion polinomiala que sos coeficients son de nombres algebrics es encara algebrica. Aquò se pòt tornar formulat disent que lo còrs dels nombres algebrics es algebricament claus. En fach, es lo pus pichon còrs algebricament claus contenent los nombres racionals, e es en consequéncia nomenat clausura algebrica del còrs dels racionals.
Totes los enonciats çai sus son fòrça aisidament demostrats dins lo contèxte general dels elements algebrics d'una extension de còrs.
Nombres definits per de radicals[modificar | modificar la font]
Totes los nombres que se pòdon obtenir dempuèi d'entièrs utilizant un nombre finit d'Addicions, de sostraccions, de multiplicacions, de divisions e d'extraccions de racinas n-ens (que n es un nombre entièr positiu) son algebrics. La recipròca, pasmens, es pas vertadièra: existís de nombres algebrics que se pòdon pas obtenir d'aquel biais (es lo teorèma d'Abel–Ruffini); segon la teoria de Galois, totes aqueles nombres son de gra superior o egal a 5. Un exemple d'un tal nombre es l'unica racina reala de .
Entièrs algebrics[modificar | modificar la font]
Un nombre algebric que satisfà una equacion polinomiala de gra n de coeficients ai apartenent a l'ensemble dels entièrs, que lo primièr coeficient val 1 (es a dire qu'es racina d'un polinòmi unitari), es nomenat un entièr algebric. Atal, , racina de e , racina de , son d'entièrs algebrics; quitament pel nombre d'aur , qu'es racina de ; aquel darrièr exemple mòstra que los "coeficients" d'un entièr algebric pòdon pas èsser entièrs.
La soma, la diferéncia e lo produch d'entièrs algebrics son encara d'entièrs algebrics, çò que significa que los entièrs algebrics forman un anèl. Le nom entièr algebric ven del fach que sonque los nombres racionals que son d'entièrs algebrics son los entièrs, e perque los entièrs algebrics dins tot còrs de nombres son jos plan d'aspèctes analògs als entièrs. Se es un còrs de nombres, son anèl d'entièrs es lo sosanèl dels entièrs algebrics dins , e es frequentament notat . Aqueles anèls son los exemples mai tipics d'anèls de Dedekind.
Generalizacion[modificar | modificar la font]
Pus generalament: sián un còrs, e una extension de . Un element de es dich algebric sus s'es racina d'una equacion polinomiala de coeficients dins , non totes nuls; es dich transcendent sus dins lo cas contrari.
La definicion donada mai naut s'obten dins lo cas particulièr que es lo còrs dels racionals e es lo còrs dels nombres complèxes.
Classas particulièras de nombres algebrics[modificar | modificar la font]
- Entièr de Gauss
- Entièr d'Eisenstein
- Entièr de Dirichlet
- Entièr quadratic
- Entièr algebric
- Racina de l'unitat
- Periòde de Gauss
- Nombre de Pisot-Vijayaraghavan
- Nombre de Salem
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- (fr)(histoire des sciences) L'article de 1874 de Cantor sus la denombrabilitat dels nombres algebrics en linha e comentat sul site BibNum.


text:
Sant Feliç de Lodés
Sant Feliç de Lodés (Saint-Félix-de-Lodez en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d' Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- Lo nom de Sant Feliç (atestacion eccl. S. Felicis, en 804) es lo de tres papas canonizats, d'avesques e martirs, dont un martir a Girona en 304 [1].
- Lodés seriá in plano Lutecvensis , per Lutevensis = de Lodevés; Lodevés se contractèt en Lodés; lo determinant « en plana de Lodevés » s'opausa a Sant Feliç de Leraç, a la montanha.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Dempuèi la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna es demorada dins lo canton de Clarmont d'Erau.
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2011 : 1156; 2013 : 1151 abitants (263 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984


text:
Dune 2: Battle for Arrakis
Dune 2: Battle for Arrakis (Dune 2: The Building of a Dynasty ais Estats Units d'America) es un videojuec desenvelopat per Westwood Studios e editat per Virgin Games, pareissut en 1993 sus Amiga, PC, Megadrive e Acorn Archimedes.
Emai siegue estat publicat per lo mesme editor, lo juec compartís amb lo premier Dune pauc de causa, franc de l'Univèrs manlevat au Ciucle de Dune.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo juec se basa d'un biais pron liure sus l'univèrs de l'òbra de Frank Herbert, Dune.
Sistèma de juec[modificar | modificar la font]
Dune 2 es conoissut per èstre lo premier videojuec d'inventar lo genre RTS (per Real-Time-Strategy, Estrategia en temps reau). Au començament, lo jogaire causís v'una dei tres familha disponiblas : leis Atreids, lei Harkonnens ò leis Ordos (aquesta darriera familha existent pas dins lo Ciucle de Dune).
Lei fasa de juec se debanan amb una vista aeriana. Lo jogaire deu recortar l'Espécia per posquer generar de sòus que li permetràn de desenvolopar seis installacions e son armada per fin finala posquer conquistar leis installacions de sei concurrents.


text:
Bauma de Las Caus
La bauma de Las Caus embarra un daus ensembles picturaus pus importants de la Preïstòria europèa. Sas pinturas e gravaduras paleoliticas s'associeren longtemps au Magdalenian ancian, mas las darrieras recerchas mòstran que podrián datar dau Solutrean que lo precedís.
Se dubrís a Montinhac, en Perigòrd, en riba mança de Vesera, dins un còu calcari au niveu de l'estança coniaciana (Cretaceu Superior). Contràriament a de nombrosas autras baumas de la vau de Vesera, Las Caus es relativament "secha". En fach, un jaç de marla impermeabla l'isola de tota infiltracion d'aiga, empachant tota novela formacion de concrecion de calcita.
Somari
Descuberta[modificar | modificar la font]
Fuguet descuberta lo 12 de setembre de 1940 per quatre adolescents a la recercha dau chen d'un d'entre ilhs desparegut dins un trauc estrech revelat per la chasuda d'un pin fulminat (per un esluci): Marcel Ravidat, Jacme Marsal, Jòrdi Agniel e Simon Coencas avertigueren rapidament lor ancian professor, Leon La Val. Lo preïstorian Henri Breuil, refugiat dins la region per fugir l'ocupacion, fuguet lo prumier especialista a visitar Las Caus, lo 21 de setembre de 1940, en companhiá de Jean Bouyssonnie e d'André Cheynier, seguits leu de Denis Peironin e de Henri Begouën. H. Breuil fuguet tanben lo prumier a l'autentificar, la descriure e l'estudiar. Entreprenguet los prumiers relevats dempuei la fin de 1940 e i passet plusors setmanas per estudiar las òbras qu'atribuís au Perigordian.
Aprep menar de las recerchas en Espanha, Portugal e Sud-Africa, tornet en 1949 e entreprenguet daus registres emb Severin Blanc e Maurice Bourgon au pè de la scena dau potz ente esperava trobar 'na sepultura. I descubriguet de puntas de sageta de bana de rangier decoradas.
Proteccion[modificar | modificar la font]
La bauma venguet « monument istoric » lo 27 de decembre de 1940, la mesma annada de sa descuberta. Dempuei octòbre de 1979, fai partida dau Patrimòni Mondiau de l'Umanitat de l'UNESCO en associacion emb d'autres sites e baumas ornadas de Perigòrd sos lo nom de « Sites preïstorics e baumas ornadas de la vau de Vesera ».
Esplecha toristica e problemas de conservacion[modificar | modificar la font]
Daus trabalhs importants d'excavacion modificant lo niveu e la natura daus sòus i fugueren fachs e un esclairatge electric, un eschalier per accedir aisadament a la sala daus taures e 'na pesuga pòrta de bronze a l'entrada i fugueren installats. La bauma fuguet duberta a las visitas toristicas lo 14 de julhet de 1948, mas 'quilhas se multipliqueren rapidament e meteren en perilh la conservacion de las pinturas parietalas.
Descripcion de la bauma[modificar | modificar la font]
Las Caus es relativament petita: l'ensemble de las galariás excedís pas 250 m de long per 'na desnivelacion d'aperaquí 30 m. La partida decorada correspond a un malhum superior, lo malhum inferior essent de mau accedir amor de la preséncia de dioxid de carbòni.
L'entrada actuala correspond a l'entrada preïstorica, e mai s'es estada equipada d'un sistema de sedaç.
Los noms de las salas e daus corredors son deguts en part a Breuil e fan sovent referéncia a l'arquitectura religiosa:
- la prumiera es la « sala daus taures » o « rotonda », lonja de 17 m, larja de 6 m e nauta de 7 m;
- se prolonja per lo « diverticul axiau », 'na galariá pus estrecha d'aperaquí la mesma longor;
- dempuei la sala daus taures, a drecha dau diverticul axiau, s'accedís au « passatge », 'na galariá de 'na quinzena de metres;
- dins lo prolonjament dau passatge se dubrís la « nau », un corredor pus elevat de 'na vintena de metres;
- la nau se contunha per 'na part non decorada, las parets s'i prestant pas, puei per lo « diverticul daus felins » (o « cabinet daus felins »), un corredor estrech de 'na vintena de metres;
- l'« absida » es 'na sala redonda que se dubrís vers l'oest a la joncion entre lo passatge e la nau;
- lo « potz » se dubrís au fons de l'absida. Son accès supausa 'na davalada d'aperaquí 4 a 5 m juscant'au començament dau malhum inferior.
Las descubertas arqueologicas[modificar | modificar la font]
La majoritat daus vestigis arqueologics a Las Caus fugueren reculhits per A. Glory (...)


text:
Phoenicopterus ruber
Phoenicopterus ruber es l’espècia de becarut o flamenc pus espandida. Es un aucèl qu'aperten a la familha Phoenicopteridae e l'órdre Ciconiiformes, anteriorament Phoenicopteriformes. Los flamencs son d'aucèls cambaruts, de bèc corbat , que mesuran entre 90 e 150 cm de nautor. Lor plumatge pòt èsser fòrça colorat de tons de rosa viu. Son d' animals que s'alimentan d'algas e de pichons crustacèus per filtracion.
Los becaruts son d'aucèls gregaris, que vivon en tropelats nombroses amassats en zònas aqüaticas. S'encontran dins de regions d’Africa, en Asia del Sud-Oèst (e Turquia), Euròpa prèp de la Mediterranèa (Camarga, Formentera). Qualques populacions fan de migracions cortas.
Alimentacion[modificar | modificar la font]
Los becaruts se noirisson per filtracion mercé a la forma particulara de lor bèc plan adaptat per desseparar la fanga e la baudra del manjar que lor cal. Lo filtratge dels elements nutritius es facilitat per una estructura en penche, de lamèlas situadas a la broa de las maissèlas, e per una lenga rufa. La color dels becaruts ven de la pigmentacion dels crustacèus rosencs que manjan.


text:
D'ÒC Show 21 : "Nòrd Dordonha, un territòri d'iniciativas"
Comentaris
28-12-2016 :: Martial
Apondre un comentari
Au nòrd dau ranvers geografic occitan, Dordonha recela de mai d'una inovacions en matiera de cultura, economia, medico-sociau, patrimòni, environadis…
Queu territòri siriá a la poncha de las iniciativas que pòden normalizar la preséncia de la lenga occitana sus un despartament ? Mai d’unas personalitats occitanas venon tornar trobar Silvan Carrera, au Chasteu de Bordelhas, lo dijuòus 15 de decembre a 20o30, en directe e en public, per una serenada festiva, picassadas de musica ròck e electrò, de videos, de las cronicas e de bon umor.
Un D’òc show de Nadau tot plen d’esper per la creacion contemporanea occitana que ven chabar la tresesma annada d’activitat d’ÒCtele.
Convidats : Marciau Peyrouny, Joan Ganhaire, Michèu Chapduelh, Nicolas Dussoutour, Françcois Lagorce, Jean-Yves Agard, Jean-François Vignaux, Patrick Ratineaud, Bernard Vauriac, Serge Faugères, François Ganayre, Malo, Eudes...
Musica : Dolán Xakò, Lo Clapat
Cette émission est présentée par le Conseil Départemental de la Dordogne.
Durada : 122 min 33
Disponibla dusca lo 01/01/2018


text:
Iguanodon
Iguanodon bernissartensisError d'escript : la foncion « títol » existís pas.
Iguanodon ("Dent d'iguana ") es un genre de dinosaures ornitopòdes iguanodontid, que visquèron al començament del periòde cretacèu, fa aperaquí 130 a 120 milions d'ans (entre lo Berriasian e l'Aptian), dins çò qu'es uèi Euròpa. Iguanodon èra a mièg camin entre los primitius Hypsilophodontidae bipedes e rapids, e los Hadrosauridaea o "dinaosaure de bèc de guit. Se son descrichas fòrça espècias d'Iguanodon, datadas dempuèi lo Kimeridgian, duscas la fin del jurassic, al Cenomanian del cretacèu superior en Asia, Euròpa, e America del Nòrd. Malgrat aiçò, l'investigacion dins lo primièr decènni del sègle XXI suggerís qu'i a pas qu'una sola espècia coneguda, l'I. bernissartensis, que visquèt al cretacèu inferior en Euròpa. La principala caracteristica d'Iguanodon èra sas arpas grandas als poces, que foguèron utilizadas saique per se defendre dels predadors.
Descobèrt en 1822 e descrich tres ans mai tard pel geològ anglés Gideon Mantell, Iguanodon foguèt lo segond dinosaure nomenat formalament, après Megalosaurus. Amassa amb Megalosaurus e Hylaeosaurus, es un dels tres genres que serviguèt a l'origina per definir Dinosauria. Foguèt cristianat per Gideon Mantell amb lo nom, Iguanodon, lo qual deriva d'iguana e del mot grèc odontos (dent), a causa del fach que las dents de l'Iguanodon son parièras a las de l'iguana. Èra un erbivòr grand e robust. Iguanodon es un membre d'Iguanodontia, amassa amb los hadrosaurids. La taxonomia d'aquel genre contunha d'èsser estudiada del temps que se nomenan de nòvas espècias o que d'autras cambian de genres.
La compreneson scientifica d'Iguanodon a evolucionat a travèrs del temps, a mesura que de nòvas informacions s'obtenguèron de l'estudi dels fossils. Los nombroses especimèns d'aqueste genre, inclusent los esqueletas gaireben complèts plan coneguts, an permés que los cercaires formulan d'ipotèsis per çò que toca fòrça aspèctes de la vida de l'animal, inclusent son alimentacion, sos movements, e son comportament social.


text:
501
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 501 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Reiaume Ostrogòt[modificar | modificar la font]
A Roma, la temptativa dei partisans de Laurenç per prononciar l'excomunicacion de Simmac agravèt lei tensions au sen de la Glèisa Romana. D'efèct, uneis evesques refusèron d'ara endavant d'acceptar Simmac coma papa — sensa acceptar son rivau — e de partisans de Laurenç aprofichèron la crisi per ocupar divèrsei glèisas romanas.
Visigòts[modificar | modificar la font]
Aprofichant la guèrra entre Francs e Burgondas, lei Visigòts reconquistèron Arle qu'èra estada perduda en 499 ò en 500. Pasmens, aquelei conflictes permanents agravèron lo declin de la vila.
America[modificar | modificar la font]
Palenque[modificar | modificar la font]
Mòrt de B'utz Aj Sak Chiik que foguèt remplaçat lo 5 de junh per Ahkal Mo' Naab' Ièr.


text:
Finlàndia
Finlàndia (en finés Suomi, en suedés Finland) es un país del nòrd d'Euròpa que confronta Norvègia al nòrd, Suècia a l'oèst e Russia a l'èst. Al sud e al sud-òest es bordat per la mar Baltica.
Sa capitala es Helsinki.
Lo gentilici es finlandés -esa.
Las lengas oficialas son lo finés e lo suedés.
Lo finés es una lenga aglutinanta qu'aparten a la familha de las lengas finoogricas, que compren tanben l'estonian, lo same (lapon) e l'ongrés. Aquestas lengas se distinguisson de las autras lengas parladas en Euròpa perque, coma lo basc, son pas indoeuropèas.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Politica
- 3 Geografia
- 4 Economia
- 5 Cultura
- 6 Liames intèrnes
- 7 Ligams extèrnes
- 8 Bibliografia
- 9 Nòtas & referéncias
Istòria[modificar | modificar la font]
De la Preïstòria a la conquista suedesa[modificar | modificar la font]
Lei traças umanas pus ancianas descubèrtas en Finlàndia datan d'aperaquí 11 000 av. JC. De Proto-Samis ocupavan alora ja la mitat meridionala dau país. A la seguida de contactes ambé de pòbles fino-ogrians originaris dau bacin de la Vòlga Mejana que migrèron en direccion de Finlàndia, d'Estònia e d'Ongria, formèron pauc a pauc lei Samis actuaus. Lo sud-oèst finlandés èra abitat per de tribüs germanicas. Lei Fino-Ongrians ocupèron lentament lo rèsta. Fins au sègle XI, Finlàndia demorèt poblada per de tribüs pauc bellicosas e sensa coeréncia politica comuna. Pasmens, d'incursions vikingas obliguèron lei pòbles finés de delaissar lo litorau au profiech d'installacions situadas dins lei tèrras interioras. Aquò renforcèt probablament la preséncia germanica lòng de la Mar Baltica ambé l'installacion de populacions suedesas.
Lei periòdes suedés e rus[modificar | modificar la font]
Lo periòde suedés[modificar | modificar la font]
A partir dau sègle XII, l'ocupacion e son evangelizacion de Finlàndia venguèron un enjòc important per lei reiaumes escandinaus de Suècia e de Danemarc e per la Republica de Novgorod, estat eslau fondat per de Varegs (Vikings d'origina suedesa). Ja installats dins leis illas Aland dempuei lo sègle XI, lei Suedés organizèron a partir deis annadas 1150 una tiera de crosadas destinadas a la conquista dau sud-oèst finlandés. I fondèron la vila d'Abo e mandèron de missionaris catolics. En parallèl, de Rus ortodoxs venguts de Novgorod intrèron en Carelia. I realizèron tanben de conversions e i fondèron un evescat a Olonets.
Au començament dau sègle XIII, de combats acomencèron d'opausar Suedés e Rus. Batuts per lei Rus a la batalha de la Neva en 1240, lei Suedés, sostenguts per la papautat ostila a l'expansion de l'ortodoxia, decidèron de mobilizar de mejans importants per abacar la conquista de Finlàndia. Abo foguèt nomada capitala de la region e la fortalesa de Vyborg foguèt fondada dins lo sud-èst en 1293. Après de combats suplementaris còntra lei Rus de Novgorod, l'istme de Carelia foguèt partejat au tractat de Nöteborg (1323). Vyborg e sa region demorèron suedesa e lei Rus gardèron lo contraròtle dei ribas de la Neva e dau lac Ladoga.
Au contrari dei populacions de Livònia e d'Estònia, autrei conquistas suedesas dau periòde, lei pòbles finés foguèron pas asservits. Lo desvolopament d'una noblesa e d'un clergat finés foguèt favorizat e Finlàndia venguèt un ducat en 1353 puei un grand-ducat en 1581. En 1527, foguèt ansin un prèire finés, Pietari Särkilahti, qu'introguèt la Reforma protestanta (de tendància luteriana) dins lo país. En 1548, la traduccion de la Bíblia en finés permetèt de'n establir la premiera forma escricha. Pasmens, son usatge oficiau foguèt pas reconegut avans 1739 e lo suedés venguèt rapidament la lenga deis elèits.
A partir dau sègle XVI, de combats novèus opausèron Suedés e Rus. Venceires, lei Suedés renfòrcèron sa preséncia en Estònia, ocupèron Ingria e lo nòrd e l'oèst dau lac Ladoga. L'apogèu de la poissança suedesa correspond a un periòde de prosperitat per Finlàndia ambé la fondacion de vilas, de rotas e lo desvolopament deis institucions (creacion de l'universitat d'Abo). Pasmens, dins lo corrent de la Granda Guèrra dau Nòrd (1700-1721), lo país foguèt devastat per leis armadas russas en 1710. La desfacha suedesa entraïnèt un reculament de la frontiera e la pèrda de Vyborg. En 1743, una guèrra novèla entraïnèt la pèrda d'una faissa territòriala suplementària au sud-oèst. Puei, durant lei guèrras napoleonencas, un acòrd entre França e Russia permetèt ai Rus d'envaïr liurament Finlàndia que foguèt annexada a l'Empèri Rus en 1809 (Guèrra de Finlàndia).
Lo periòde rus[modificar | modificar la font]
Après sa victòria de 1809, lo tsar Alexandre Ièr tornèt formar lo Grand-Ducat de Finlàndia a partir dei conquistas russas de 1721, de 1743 e de 1809. Ne'n venguèt lo senhor mai laissèt una autonòmia fòrça larga ais abitants. Ansin, Finlàndia gardèt la sieuna Dieta, lei sieunas fòrças armadas, la sieuna moneda e lei sieunas lengas oficialas. De mai, la cultura finlandesa aprofichèt leis esfòrçs realizats per lei Rus per demenir l'influéncia suedesa per se desvolopar. Ansin, l'usatge dau finés foguèt encoratjat e la literatura nacionala conoguèt un desvolopament important. L'ensenhament foguèt tanben reformat per donar mai d'importància au finés. Enfin, autra evolucion importanta, la capitala foguèt transferida en 1812 d'Abo a Helsinki.
Dins aquò, la politica russa entraïnèt pauc a pauc l'emergéncia d'un sentiment nacionau finlandés que foguèt a son torn considerat coma una menaça per lo regime tsarista. L'estatut d'autonòmia finlandés foguèt ansin reduch a partir de la fin dau sègle XIX. En particular, en 1899, l'armada finlandesa foguèt dissòuta e lo rus foguèt impausat coma lenga administrativa. Maucontenta, la populacion participèt ansin d'un biais massís a la Revolucion Russa de 1905. I obtenguèt una constitucion novèla amb un parlament elegit au sufragi universau. Pasmens, aqueu periòde durèt gaire ambé lo succès electorau dei socialistas en 1907 qu'entraïnèt un retorn de la repression e una acceleracion de la russificacion.
La Finlàndia independenta[modificar | modificar la font]
L'independéncia[modificar | modificar la font]
L'independéncia finlandesa foguèt proclamada lo 6 de decembre de 1917 dins l'encastre dei trèbols que tocavan alora l'Empèri Rus. Pasmens, la populacion se devesiguèt entre dos camps : lei socialistas jonhèron lei Bolchevics e lo govèrn independentista conservador autor de la declaracion d'independéncia demandèt au generau Carl Mannerheim de formar una « garda civica » per luchar còntra lei « Roges ». En despiech de la pèrda de la capitala dins lo corrent de genier de 1918, lei conservadors prenguèron ansin rapidament l'avantatge. En abriu, lei « Roges » avián perdut lo contraròtle dei vilas principalas e foguèron definitivament vencuts lo mes seguent. Aquela victòria permetèt a Mannerheim de resistir ai pressions deis Alemands, desbarcats dins lo corrent d'abriu, per nomar un prince alemand a la tèsta dau país e una assemblada elegida adoptèt una constitucion republicana en 1919.
La definicion dei frontieras foguèt l'objècte de negociacions importantas ambé Russia e Suècia. A l'èst, Helsinki revendicava totei lei territòris poblats de Carelians mai deguèt se contentar de la region de Petsamo que li donava un accès a l'Ocean Artic. En revènge, obtenguèt la totalitat dau Grand-Ducat. A l'oèst, la populacion suedesa deis Illas Aland demandava son restacament a Suècia. Un arbitratge de la Societat dei Nacions en 1920 confirmèt la sobeiranetat finlandesa sus l'endrech mai donèt un estatut d'autonòmia fòrça important a l'archipèu (neutralitat, sobeiranetat partejada amb Helsinki sus lei tractats internacionaus implicant Finlàndia... etc.). Aquel estatut foguèt confirmat en 1947.
L'entre doas guèrras[modificar | modificar la font]
Lo periòde de l'entre doas guèrras foguèt caracterizat per la persisténcia dei tensions politicas intèrnas entre « Roges » e « Blancs ». En particular, en 1929, de trèbols dins la vila de Lapua entraïnèron una viva reaccion anticomunista e, favorizats per lei consequéncia de la crisi economica de 1929, de partits faissistas, coma lo Movement de Lapua, se desvolopèron. Assassinèron mai d'un militant socialista ò comunista e organizèron sensa succès un còp d'estat militar en 1932. Pasmens, après aquela revirada, lei tensions s'amaisèron pauc a pauc gràcias a la represa economica e en causa dau risc creissent de guèrra.
La Segonda Guèrra Mondiala e sei consequéncias[modificar | modificar la font]
Finlàndia participèt a la Segonda Guèrra Mondiala coma aliada d'Alemanha. Vencuda en 1944, capitèt de gardar son independéncia mai deguèt faire de concessions au vesin sovietic que placèt lo país sota son influéncia fins a la fin de la Guèrra Freja.
D'efèct, en 1939, lo Pacte Germanosovietic organizèt lo partiment de l'Euròpa de l'Èst entre Berlin e Moscòu. Finlàndia se trobèt dins la zòna d'influéncia sovietica e en octòbre d'aquela annada, lei Sovietics demandèron un reculament de la frontiera d'aperaquí 25 km dins l'istme de Carelia per protegir Leningrad d'una ataca suspresa e la concession d'una basa navala dins la lenga de Hanko en cambi de rectificacions frontalieras dins d'autrei sectors. Lo govèrn finlandés acceptèt de negociar mai refusèt finalament lei condicions sovieticas. En novembre, l'URSS decidèt d'obtenir l'alunchament de la frontiera de la vila de Leningrad per fòrça e ataquèt Finlàndia. Mau preparada, l'armada sovietica subiguèt de pèrdas fòrça importantas en causa dau clima e de la resisténcia acarnada dei soudats finlandés comandats per Mannerheim. Pasmens, a partir de la fin de febrier, capitèt de prendre l'avantatge gràcias a sa superioritat numerica e Helsinki deguèt acceptar lei demandas sovieticas. En març de 1940, lo tractat de Moscòu enterinèt donc la pèrda de la totalitat de l'istme de Carelia, compres Vyborg, dei ribas dau lac Lagoda, de quauquei territòris en Carelia e de Hanko mai Finlàndia sauvèt son independéncia.
La desfacha de 1940 entraïnèt rapidament un raprochament entre Finlàndia e l'Alemanha Nazia. Ansin, tres jorns après l'invasion dau territòri sovietic per lo Tresen Reich lo 22 de junh de 1941, Helsinki èra tornarmai en guèrra còntra Moscòu. Sei fòrças participèron au sètge murtrier de Leningrad e prenguèron Vyborg e Petrozavodsk. Pasmens, una còntra-ofensiva generala dei Sovietics en junh de 1944 li permetèt de reconquistar la màger part dei territòris perduts. En setembre, menaçats d'enceuclament après lo retirament alemand d'Estònia, lei Finlandés demandèron e obtenguèron un armistici.
Confirmadas au Tractat de París (1947), sei clausas foguèron duras. Au nivèu territòriau, lei Finlandés deguèron restituir lei territòris sovietics encara tenguts, abandonar Petsamo e cedir la basa de Porkkala (a solament 30 km de la capitala) en plaça de Hanko. En mai d'aquò, lei Sovietics expulsèron lei populacions finesas de l'istme de Carelia per lei remplaçar per de populacions russas, çò qu'entraïnèt l'arribada de 400 000 refugiats en Finlàndia. Au nivèu economic, lo país deguèt pagar d'importantei reparacions fins a 1952[1]. Enfin, au nivèu politic, lo govèrn finlandés deguèt arrestar e jutjar lei responsables de la guèrra — Mannerheim s'enfugiguèt en Soïssa onte moriguèt en 1951 — e, après la signatura d'un Pacte d'Amistat en 1948, l'URSS obtenguèt un drech de regard sus leis afaires estrangiers finlandés. Dich « finlandizacion », aqueu sistèma permetèt pasmens au país de gardar son regime capitalista, seis institucions democraticas e de pas venir membre dau Pacte de Varsòvia.
Finlàndia dempuei leis annadas 1950[modificar | modificar la font]
Après la mòrt d'Estalin, la tutèla sovietica evolucionèt lentament per venir pus leugiera. En 1956, abandonèron la basa de Porkkala e permetèron l'adesion de Finlàndia au Conseu Nòrdic. Sièis ans pus tard, autorizèron egalament l'adesion a l'Associacion de Liure Cambi Europèa. Fins a la fin de la Guèrra Freja, lei govèrns finlandés successius adoptèron ansin una mescla de neutralitat estricta, de contentament dei demandas sovieticas e d'independéncia dich « linha Passikivi-Kekkonen » dau nom dei presidents Juho Kusti Passikivi (1946-1956) e Urho Kekkonen (1956-1982). Helsinki assaièt tanben de favorizar lo dialòg entre lei dos blòts. Per exemple, aculhiguèt de 1973 a 1975 la Conferéncia sus la seguretat e la cooperacion en Euròpa. En parallèl, lo país conoguèt un desvolopament economic important maugrat una crisi grèva dins lo corrent deis annadas 1980-1990.
L'afondrament de l'URSS en 1991 marquèt la fin d'aqueu periòde e Finlàndia retrobèt alora la totalitat de sa sobeiranetat. En 1995, intrèt au sen de l'Union Europèa e adoptèt l'euro coma moneda en 2002. En revènge, a mantengut sa politica de neutralitat e refusat d'intrar au sen de l'OTAN.
Politica[modificar | modificar la font]
Finlàndia es una republica parlamentària. Lo cap d'Estat es lo president, elegit per la populacion per un periòde de sièis ans.
Lo Parlament (Eduskunta en finés, o Riksdag en suedés) a 200 membres.
Geografia[modificar | modificar la font]
La ciutat mai granda es Helsinki. Autras ciutats: Espoo, Tampere, Vantaa, Turku. Dempuèi 1997, Finlàndia se compausa de 6 províncias (läänit en finés, län en suedés).
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de Finlàndia.
Cultura[modificar | modificar la font]
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ D'un biais paradoxau, aquò favorizèt l'industrializacion dau país e explica en partida sa prosperitat economica de l'après guèrra.