text:
Cuvry
Cuvry es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait De l'ancian País Messin en lo Isle.
- La distincion levava de la familha de Chelaincourt al Sègle XVIII
- Demolicion d'una grange a la cœur del vilatge per bastirModèl:Quand lo luòc Sant-Martin[1].
- Dépendait de l'ancien Pays Messin en l'Isle.
- La seigneurie relevait de la famille de Chelaincourt au Sègle XVIII
- Démolition d'une grange au cœur du village pour construireModèl:Quand la place Saint-Martin[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
rl171010.


c: text/html

text:
1056
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1056 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Comtat de Provença[modificar | modificar la font]
Fin probablament negociada de la guèrra entre Jaufre Ièr de Provença e Gui de Fòs. Lei senhors de Fòs gardèron sei possessions mai acceptèron la senhoriá dau còmte de Provença.
Comtat de Tolosa[modificar | modificar la font]
Reünion d'un concili dins la capitala dau Comtat per estudiar lei mejans de lucha còntra una eresia dualista locala.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lista dels presidents d'Ongria
Ongria devenèt independent de l'Empèri Austrian lo 14 d'abril de 1849, amb Lajos Kossuth coma governator-president. Lo 13 d'agost de 1849 la dinastia Habsburg foguèt restaurada amb l'ajuda de l'Empèri Rus. Dempuèi la Primièra Guèrra Mondiala Ongria nòuament devenet independenta, coma republica.
Aquesta es la lista de presidents e caps d'Estat d'Ongria entre lo 1848 e 1849 e aprèp lo 1918. Lo president actual, dempuèi lo 10 de mai de 2012 es János Áder.
Somari
- 1 Revolucion ongaresa de 1849
- 2 Primièra republica Ongaresa
- 3 Primièra republica abolida
- 4 Restauracion de la monarquia (sense rei)
- 5 Segonda Republica Ongaresa (1946-1950)
- 6 República Populara d'Ongria
- 7 Secretari general del Partit Comunista d'Ongria (1945 - 1989)
- 8 Republica d'Ongria (1989 fins a uèi)
- 9 Vejatz tanben
Revolucion ongaresa de 1849[modificar | modificar la font]
Primièra republica Ongaresa[modificar | modificar la font]
Primièra republica abolida[modificar | modificar la font]
Restauracion de la monarquia (sense rei)[modificar | modificar la font]
Segonda Republica Ongaresa (1946-1950)[modificar | modificar la font]
República Populara d'Ongria[modificar | modificar la font]
Secretari general del Partit Comunista d'Ongria (1945 - 1989)[modificar | modificar la font]
- Mátyás Rákosi - febrièr de 1945 fins a 18 de julhet de 1956
- Ernő Gerő - de 1956, 21 de julhet fins a 25 d'octobre
- János Kádár - de 25 d'octobre de 1956 fins a 22 de mai de 1988
- Károly Grósz - de 22 de mai de 1988 fins a 7 d'octobre de 1989
Republica d'Ongria (1989 fins a uèi)[modificar | modificar la font]
Tresena Republica Ongaresa


text:
1898
Aquesta pagina concernís l'an 1898 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Espanha[modificar | modificar la font]
Entre abriu e aost, debanament de la Guèrra Ispanoestatsunidenca après una aumentacion dei tensions entre lei dos país (explosion de l'USS Maine, campanha de premsa ostila ais Estats Units) que s'acabèt per una desfacha espanhòla rapida (au mens 50 000 mòrts) en fàcia de la flòta modèrna de Washington e per la pèrda dei vestigis de l'Empèri coloniau espanhòu format ai sègles XVI e XVII ambé la pèrda de Cuba (venguda independenta), de Puerto Rico, de Guam e dei Filipinas (annexats per leis Estats Units).
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Perseguida de la politica d'expansion militara dau negus Menelik II (1889-1913) ambé la somission de Goldea, de Maji, de Massonge e de Gimirra e l'installacion de tropas etiopianas au nòrd dau Lac Turkana. A l'oèst, la frontiera entre Etiopia e Sodan foguèt quasiment establida sus son traçat actuau. D'autra part, continuacion de la politica de modernizacion dau país ambé l'acomençament d'una campanha de vaccinacion còntra la variòla.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
En març, premiereis aparicions dau movement dei Boxers ambé de manifestacions ostilas ais estrangiers e a l'emperaire dins lei carrieras de Pequin.
Dau 11 de junh au 21 dau setembre, l'emperaire Guangxu e sei conselhiers ordonèron una tièra de reformas (130 decrèts adoptats dins lo corrent dau periòde) per modernizar l'Empèri segon un modèl similar au Meiji japonés. Pasmens, lo movement se turtèt a una oposicion importanta au sen de la Cort Impericala menada per Cixi, lei faccions conservatritz e tanben certanei grops reformators. A la fin de setembre, un còp d'estat declarèt l'emperaire incapable de dirigir lo país e Cixi prenguèt tornarmai lo poder. Lei conselhiers principaus de Guangxu foguèron executats ò deguèron s'exilar.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Armament[modificar | modificar la font]
Desvolopament de la premiera version dau pistolet Luger Parabellum per l'engenhaire austrian Georg Luger (1849-1923).
Fisica[modificar | modificar la font]
Descubèrta de polòni e de radi per Marie Curie (1867-1934) e per Pierre Curie (1859-1906). Aquela descubèrta permetèt de confirmar l'existéncia dei radiacions (radioactivitat) descubèrtas per Henri Becquerel en 1896. Henri Becquerel, Marie Curie e Pierre Curie recebèron lo Prèmi Nobel de Fisica en 1903.
Meteorologia[modificar | modificar la font]
Utilizacion dau premier balon sonda per lo meteorològ francés Léon Teisserenc de Bort (1855-1913) per estudiar l'atmosfèra. A la fin de l'annada (ò belèu lo 8 de genier de 1899), aquò li permetèt de descubrir l'existéncia de l'estratosfèra.
Quimia[modificar | modificar la font]
Après sei descubèrtas deis annadas precedentas, William Ramsay (1852-1916), trabalhant d'ara endavant ambé Morris William Thomson, descurbiguèt tres gas rares suplementaris (neon, cripton e xenon).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 23 de genièr - Sergei Eisenstein, escrivan rus (m.1948)
- 31 de genièr - Joseph Kessel escrivan francés (m.1979)
- 10 de febrièr - Bertolt Brecht, poèta e autor de teatre alemand (m.1956)
- 26 de febrièr - Vicente Aleixandre, escrivan espanhòl, Prèmi Nobel de Literatura (m.1984)
- 5 de junh - Federico García Lorca, escrivan espanhòl (m.1936)
- 22 de junh - Erich Maria Remarque, autor alemand (m.1970)
- 19 de julhet - Herbert Marcuse, sociològ alemand (m.1979)
- 26 de setembre - George Gershwin, compositor american (m.1937)
- 21 de novembre - René Magritte, pintre bèlga (m.1967)
- 26 de novembre - Karl Ziegler, quimista alemand, Prèmi Nobel de Quimia (m.1973)
- Clardeluna, poèta e autora occitana de teatre (m.1972)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 14 de genièr - Lewis Carroll, matematician e escrivan american (n.1832)
- 30 de julhet - Otto von Bismarck, cancelièr d'Alemanha (n.1815)


text:
Rogièr IV de Fois
Rogièr IV de Fois ( ? - 1265 ), vescomte de Castèlbon (1230-1265) e comte de Fois (1241-1265).
Biografia[modificar | modificar la font]
Rogièr IV èra lo filh e successor del comte Rogièr Bernat II de Fois e de sa primièra esposa Ermessenda de Castèlbon. Fou nét per línia paterna de Ramon Rogièr I de Fois e Felipa de Montcada e per linha materna d'Arnaud I de Castèlbon. A partir del maridatge de la sia sòrre Esclarmonda venguèt lo conhat de Ramon IX de Cardona, e per encausa del maridatge de sa sorrastra Ceselha de Fois foguèt lo conhat d'Alvar I d'Urgèl.
L'ascension al tròn[modificar | modificar la font]
Rogièr IV arribèt a governar tre 1241 a mai se ja èra vescomte de Castèlbon per eiretatge mairal a partir de 1230. En 1242 foguèt anullat pel rei de França Loís IX lo tractat de París de 1229, e lo comte de Tolosa se revoltèt ajudat per un bèl nombre de senhors occitan que s'aliguèron als angleses.
Roger IV demorèt en espèra e la victòria francesa a Taillebourg lo 22 de julh de 1242 l'incitèt a causir una posicion neutra. Faguèt omenatge al comte de Tolosa sonque per la part bassa del comtat, a partir del nòrd del Pas de la Barra. Lo comte de Tolosa Ramon VII considerèt lo fach que se revoltèsse pas coma una fauta a son deure de vassalhatge e aital espetèt la guèrra a la fin de l'an 1242. Pasmens lo 30 de novembre d'aquel an lo comte tolosan deguèt capitular davant las tropas reialas francesas, a mai se las ostilitats contunhèron encara contra lo país de Fois durant qualques meses. A partir d'aquel temps lo comte de Fois se considerèt feudatari dirècte del rei de França. Lo conflicte amb los vassalhs del país foissenc a qui Tolosa reclamava l'omenatge feudal, perdurèt fins a 1249.
Lo Vescomtat de Castèlbon tanben aguèt de problèmas amb l'Avesque d'Urgèl e per l'omenatge feudal del vescomtat al comte d'Urgèl, e mai de limits amb lo comtat de Palhars. Lo litigi d'Andòrra e d'autras vals foguèt portat a un tribunal del Papa en 1243 e aprèp d'annadas se capitèt en 1256 de tirar l'escomenge que li aviá mandat l'avesque d'Urgèl qualques ans abans.
En 1245 se reconeguèt vassalh de Jacme I lo Conqueridor per çò qu'es dels castèls de Saut e Querigut e mai las vilas catalanas d'Èvol e Estavar. Aquel meteis an va donèt los fòrs a Fois e l'an seguent realizèt un pariatge amb l'abadiá del Mas d'Asil al que van seguir altres amb l'abadiá de Bolbona el 1253 e amb la de Combalarga en 1255. Las rèstas de sos avantpassats foguèron transportadas a la glèisa de l'abadiá de Bolbona, endrech que defensèt subretot contra la de Sant Antòni de Pàmias.
Maridatges e descendéncia[modificar | modificar la font]
Rogièr IV se maridèt cap a 1231 amb Brunissenda de Cardona, filha de Ramon Folc IV de Cardona. D'aquela union nasquèron:
- l'infant Rogièr Bernat III de Fois (?-1302), comte de Fois
- l'infant Pèire de Fois
- l'infanta Sibilla de Fois, que se maridèt cap a 1265 amb lo vescomte Aimeric VI de Narbona
- l'infanta Agnès de Fois, maridada cap a 1256 amb lo comte Esquivat I de Bigòrra
- l'infanta Felipa de Fois (?-1310), maridada en 1264 amb lo comte Arnaud Rogièr I de Palhars Sobeiran
- l'infanta Esclarmonda de Fois (cap a 1250- a l'entorn de 1315), maridada en 1272 amb lo rei Jacme II de Malhòrca
Moriguèt lo 24 de febrièr de 1265 e foguèt enterrat a l'abadiá de Bolbona. Son successor foguèt son filh Rogièr Bernat III de Fois e Castèlbon.


text:
Cuba es l'unica economiasocialista de las Americas. Dempuèi 1962, lo sistèma politicoeconomic de Cuba es d'un estat unipartidista identificat amb lo marxisme-leninisme. En fach, la majoritat dels mejans de produccion son jol contraròtle dirècte del govèrn, coma o es la fòrça laborala. 85,2% de la populacion en edat de trabalhar a un nivèl d'educacion mejana-superiora e 30% son de professionals tecnicians, que 61,3% son de femnas[3].
Dempuèi 1959, la creissença del produch interior brut, en relacion amb los païses amb lo meteis nivèl de desvolopament d'aquel decenni a demenit[4].


text:
Trirema
Una trirema èra una galèra de combat antica desvolopada a partir de la pentecontera. Èra equipat d'una vela, de 170 remaires organizats en tres rengs e d'un ròstre de bronze permetent d'esperonar un naviri enemic. Mens lòng e pus rapide que son predecessor, aqueu naviri èra leugier e manejable e dominèt la guèrra navala en Mediterranèa entre lei sègles VI e IV avC. Foguèron alora despassadas durant lo periòde ellenic per de naviris pus pesucs amb una proteccion melhora. Puei, venguèron tornarmai lo naviri dominant de la flòta imperiala romana que l'adoptèt per contentar sei besonhs navaus limitats. Dispareguèt au sègle IV dins lo corrent dau declin de l'Empèri Roman e dau desvolopament novèu d'afrontaments navaus en Mediterranèa.


text:
Batalha de Solferino
La batalha de Solferino se faguèt lo 24 de junh de 1859 pendent la Campanha d'Itàlia. Se debanèt en Lombardia, dins la Província de Màntoa. Es essida una victòria de l'armada francesa de Napoleon III aliat a l'armada sarda sus l'armada austriaca de l'emperador Francés Josèp Ièr.
Mai de 330 000 soldats combatèron dins aquela batalha. I aviá gaireben 150 000 soldats austriacs e un total de gaireben 190 000 francosardes.
Dins la batalha s'utilizèt de tecnicas novèlas coma lo transpòrt de las tropas francesas pel tren, que se desplacèron sonque en quatre jorns per anar de Lion fin al Piemont, los canons e fusilhs ranurats (mai precises e poderoses). L'artilhariá tenguèt un grand ròtle, pauc de combats se faguèron còs a còs.
Condicions sanitàrias[modificar | modificar la font]
A Castiglione, los ferits son pertot. La glèisa e l’escòla foguèron transformadas en espitals. S'ajancèron los victimas per las carrièras. Qualques abitant n'abriguèron quin que siá lor bord. Henri Dunant es testimòni d'aquela vision d'orror e decidiguèt alara d'ajudar lo pau d'infirmièras presentas enluòc. Pendent quatre jorns, s'investiguèt còs e bens per l'ajuda als maluroses. En efèit, curava, comprava d'esperel manjar e vestits pels rescapats de la batailha (que sián italians, francés o austriacs); tanben escriguèt a lor familha. Perque se sabiá pas res sus la contaminacion per las bacterias èra conegut, fòrça moriguèron d'infeccion. Capitèt, per mejan de la Societat Evangelica de Genèva, que Dunan n'èra membre actiu, a informar lo public de las ajudas escassas pels ferits de guèrra. Genèva decidiguèt alara d’enviar una mission de secors a Castiglione.


text:
Comunautats Europèas
Las Comunautats Europèas son d'organizacions internacionalas regionalas qu'an la particularitat d'aver d'institucions comunas :
- la Comunautat Europèa del Carbon e de l'Acièr (CECA), que cessèt d'existir en 2002,
- la Comunautat Europèa (abreviacion CE), anciana Comunautat Economica Europèa (CEE)
- la Comunautat Europèa de l'Energia Atomica (abreviacion Euratom).
Las Comunautats Europèas forman actualament un dels tres pilars de l'Union Europèa. Los dos autres pilars son la politica estrangièra e de seguretat comuna (PESC), e mai la cooperacion policièra e judiciària en matèria penala.
Las Comunautats Europèas son membres especialament de l'OCDE e de l'OMC.


text:
Camin crousa
De sa liuencho Bretagno, Felipe Blanchet, lou lenguisto bèn couneigu, autour prouvençau deja counfierma, nous pourgis, is Edicioun L’Harmattan, un recuei de 23 pichòti nouvello, que i’a mes pèr titre Camin crousa .
Es de nouvello qu’avié ja publicado dins de revisto literàri o prouvençalo, 5 pamens soun inedito. Soun, pèr sa maje part, escricho dins soun prouvençau maritime de Sanàri, uno chausido voulountàri, à respèt dóu prouvençau literàri de Mistral. Lou fai dins uno lengo que vòu vivènto e mouderno, un prouvençau que devrié èstre lou de noste mounde de vuei.
Li tèmo abourda soun varia, mai viron à l’entour di preóucupacioun de l’autour, proufessiounalo coume la questioun di lengo, vo mai persounalo, coume l’espressioun o la recerco de soun identita prouvençalo, o soun rescontre de l’uman, dins si rire, si soufrènço, si marrit coustat e si bèuta, ispira, souvèntifes, sèmblo, de sis esperiènci propro.
Camin crousa es lou titre de la proumiero nouvello, uno meno de quisto esouterico e identitàri, uno sourtido de l’escurita, uno intrado dins l’universau pèr un tourna i racino. Dins li nouvello que seguisson, lou mounde de Blanchet se tèn en foro de la pichoto Prouvènço tradiciounalo de trop d’autour.
Alenen un aire fres, nouvèu, autro causo, dins un mounde mai dubert. Li message soun noumbrous, que vòu faire passa, à travès de si regard sus la coundicioun umano. Sian en Africo, dins la vido e la filousoufìo de sis estajan (Nufi arewa), dins un cantoun de Prouvènço que vèi passa la fugido e li pòu d’un catalan anti-franquisto (Lou pastre soulitàri), dins lou malur na dóu prougrès e de l’argènt, long de l’autò-routo de-z-Ais à Sisteroun (Lou Gànchou), dins de mounde dóu futur o de l’absurde, jougant sus l’evoulun di lengo o lou segnourage di sistèmo enfourmati (Lou càscou endourmitòri - 2031 - Resistènci- La Descuberto), dins de mounde que se laisson bressa dins lou pantai.
Sarié trop long de tout cita, mai ai retengu particulieramen la debuto, sabourouso, de La lengo dóu Capitàni, lou rescontre d’un militant qu’assajo de se faire coumprendre, dins sa lengo d’O artificialo, de prouvençau que charron sa lengo dóu brès. Citarai encaro Lou menoun, ispira dóu travai journadié de l’autour, La muraio quoucarrèn, encaro un passage de l’escurita vers la lus, e, pèr acaba, Think different, ispira tambèn dóu mestié de l’autour, uno pensadisso sus li lengo e un rampèu à l’escrituro prouvençalo, lengo vivènto, lengo de la moudernita.
Avès plus que de descurbi tout acò e lou rèsto, e, pèr li qu’aurien un pau de mau ‘mé lou prouvençau maritime, precise que lou tèste es bi-lengo, prouvençau- francés.
28661


text:
Poèma simfonic
Un poèma simfonic es un genre musical destinat a un orquestra sinfonic (eventualament amb còrs o vòts solista), sus un subjècte literari, filosofic, pinctural o descriptiu.
Somari
Definicion[modificar | modificar la font]
Lo poèma sinfonic es une composicion orquestrala, mai sovent en un sol movement, de forma liura, inspirada per una idèa extra-musicala poetica o descriptiva, al vam al sègle XIX. Es un dels genres representatius de la musica de programa del sègle XIX, amb la sinfonia de programa e de l'obertura de programa. La diferéncia entre la sinfonia de programa e lo poèma sinfonic — nomenat Sinfonische Dichtung o Tondichtung (literalament « poesia sonora ») dins la tradicion germanica —, es que lo poèma sinfonic, eissit de l'obertura de concert, s'organiza en un movement alara que la sinfonia de programa obeís al descopatgege tradicional del genre sinfonia. La Sinfonia fantastica e Harold en Itàlia d'Hector Berlioz, la Sinfonia Domestica e Una sinfonia alpestra de Richard Strauss son, per exemple, de sinfonia de programa e nonpas dels poèmas sinfonics.
Principals representants[modificar | modificar la font]
En Alemanha, son subretot Franz Liszt e son cercle de Weimar qu'èran los vius defensors de la musica de programa — eretièrs de las concepcions berliozienas. Franz Liszt fabreguèt lo genre du poèma sinfonic pendent sa demorança a Weimar. Se los dos grands representants del poèma sinfonic en Alemanha èran Franz Liszt (13 poèmas sinfonics, que Mazeppa, Prometèu, Hamlet, eca) e Richard Strauss (Don Juan, Atal parlèt Zaratostra, Don Quichòte, eca.), aquel genre musical patiguèt de las atacas dels defensors de la musica pura (o musica absoluda), coma Edouard Hanslick, celèbre critica musical ostil a Wagner. Lo poèma sinfinic se faguèt sovent — coma dins los païses de cultura nordica o eslava — lo vector d'una pensada « nacionalista » en musica (Jean Sibelius, Finlandia ; Bedřich Smetana, La Moldau) o de fantasmas orientalisants (Nikolaï Rimski-Korsakov, Sheherazada). Mas tanben foguèt una forma d'expression de concepcions visionària del langatge musical, introduchas justament per una volontat descriptiva, totjorn per Sibelius, que i incorpòra la votz dins Luonnotar, e per de compositors coma Modeste Moussorgski dins Una nuèch sul mont Calvet o, encara mai tard, lo Georges Enesco amb sa Seguida viltjtòta e subretot Vox maris. Sergueï Rachmaninov menèt le genre al suc, quand commencèt a declinar, amb son Illa dels mòrts. Lo poèma sinfonic tanben coneguèt una existéncia que capitèt en França, amb Camille Saint-Saëns e sos quatre poèmas (que Faeton, la Dança Macabre o Lo Rodet d'Onfala). Al sègle XX, lo Preludi a la vesprada d'un faune de Claude Debussy es tanben un poèma sinfonic al sens larg.
Declin e reviscol[modificar | modificar la font]
Lo poèma sinfonic passèt aprèp la Primièra Guèrra mondiala, levat d'escasenças isoladas mas d'impoténcia. L'ensems dels compositors franceses preferisson lo ballet; alara Darius Milhaud faguèt la fusion dels dos genres amb lo « poèma plastic » L'Òme e son desir. Al meteis temps, l'estetica de la Nòva Objectivitat conqueriguèt Alemanha. Se pòt dire que lo poèma sinfonic passa a causa del desinterés pel grand orquestre pòst-wagnerian e d'una volontat generala de liberar la musica instrumentala de l'element literari. Ara, lo genre musical demorariá jos una forma nòva dins la musica de videjòc, cal subreot constatar un reviscol d'interés pels compositors contemporanèus coma dins Forbidden Prelude de Drakengard II ouHope de Final Fantasy XII, de composicions de Nobuo Uematsu), e tanben Joe Hisaishi e son poèma sinfonic Nausicaá de la val del vent de Hayao Miya (1984).
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)CHION, Michel. Le Poème symphonique et la musique à programme, collection Les chemins de la musique. París, Fayard, 1993.
- (fr)EHRHARDT, Damien. Les relations franco-allemandes et la musique à programme. 1830-1914, col. Perpétuum mobile. Lion, Symétrie, 2009.


text:
Abadiala de Santa Valèria
L'Abadiala de Santa Valèria se tròba a Chambon, en Combralha, dins la region istorica de Lemosin, lo departament de Cruesa e la region de Lemosin. D'estil romanic, venguèt « monument istoric » en 1840.
Istòria[modificar | modificar la font]
En 857 los monges de l'Abadiá de Sant Marçau de Lemòtges fondèron un monastèri a Chambon per abrigar de las incursions normandas las relíquias de Valèria de Lemòtges, que lo Monastèri de Sant Marçau ne garda solament la testa (17 de mai).


text:
Te Deum (Charpentier)
Lo Te Deum en Re major (H. 146) qu'ei la mei famosa òbra deu compositor francés Marc-Antoine Charpentier ; que ho compausat de cap a las annadas 1688 e 1698 quan Charpentier b'èra mèste de musica dens la capèra jesuita Sent Loís a París. Qu'ei escrivut entà un còr e un esemble d'instruments de còrdas e de vent.
Aquesta òbra que vadó hèra famosa durant la segonda meitat deu sègle XX per'mor d'estar causida com imne de l'Union Europèa de Ràdio Television e, atau, en bèth precedir cada difusion deu Concors de l'Eurovision.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- [1] Lo Te Deum interpretat peu Parlement de Musique.


text:
Plaça de la Comèdia
43° 36′ 30″ N 3° 52′ 47″ E / 43.60833, 3.87972
La plaça de la Comèdia de Montpelhièr, escaissada "plaça de l'uòu", es la plaça centrala de la vila, lo centre medieval de la vila. La Comèdia s'espandís sur un ancian espaci de barris, coma los baloards entornejant lo centre.
Son nom ven del teatre municipal (Opèra Comèdia) que la faciada monumentala es al sud-oèst de la plaça.
Istoric[modificar | modificar la font]
La primièra plaça data de 1755. Èra situada sur l'anciana empresa del barri de Montpelhièr a la nautor de la pòrta de Latas, prèp dels bastiments del governador de Lengadòc.
La font subremontada de l'escultura de las Tres Gràcias (Aglaèa, Eufrosina e Talia) foguèt installada a la fin dels ans 1790. Es d'Étienne d'Antoine, un escultor de Carpentràs. En 1794, èra sus la plaça de la Canorga ont alara èra l'ostal de vila. En 1989, l'original foguèt desplaçat al Musèu Fabre e daissèt plaça a una còpia. L'original es uèi a la dintrada l'Opèra Comèdia.
Al sègle XIX venguèt de mai en mai utilizada amb la creacion de la carrièra Foch e de la carrièra de la Lòtja e la dubertura de la gara de Montpelhièr Sant Ròc.
La plaça e los transpòrts[modificar | modificar la font]
La plaça es organizada per l'« uòu » ont tròna la copia de l'estatua-font de las Tres Gràcias. A l'origina, l'« uòu » èra l'espaci pedonièr de la plaça de la Comèdia entornejada per totas las rotas que traversavan encara lo centre de la vila (que la RN 113). De contunh, la circulacion automobila foguèt fòrabandida de la plaça.
Sus la plaça èra situada la gara de la linha del tren cap a Palavàs. I passava lo tram fins a 1949 e lo nòu tram la travèrsa.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Autour de la Comédie, compilation de documents par Pierre Macaire, éd. Le Plein des sens, 2001, ISBN 87-90493-50-8.


text:
1890
Aquesta pagina concernís l'an 1890 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Dahomey[modificar | modificar la font]
Après una desgradacion de relacions ambé França en causa d'escaramochas frontalieras lòng dau limit dau protectorat francés de Porto Novo, Dahomey decidèt d'organizar una ataca generala dei posicions francesas au sud dau Reiaume. Lei combats acomencèron lo 4 de març amb una ataca còntra Cotonou. Pasmens, en despiech de sa superiotat numerica, lei Fons foguèron obligats de se retirar en fàcia de la poissança de fuòc dei soudats francés sostenguts per l'artilhariá d'unei naviris. Puei, una segonda ataca mau capitèt dins la region d'Atchoupa. Lo 3 d'octòbre, Dahomey deguèt donc signar un tractat acceptant lo protectorat francés. Pasmens, en realitat, lo conflicte èra pas reglat e una segonda guèrra acomencèt rapidament.
Kaffa[modificar | modificar la font]
Acomençament dau rèine de Gaki Sherocho (1890-1897).
Mond[modificar | modificar la font]
- 10 de julhet - Wyoming ven lo 10en estat dels Estats Units.
Arts[modificar | modificar la font]
- Primièra publicacion del libre The Light that Failed, de Rudyard Kipling
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 11 de genièr - Oswald de Andrade, poèta brasilièr (m.1954)
- 10 de febrièr - Boris Pasternak, escrivan rus, Prèmi Nobel de Literatura (m.1960)
- 31 de març - William Lawrence Bragg, fisician britanic, Prèmi Nobel de Fisica (m.1971)
- 10 de mai - Mário de Sá-Carneiro, escrivan portugués (m.1916)
- 19 de mai - Ho Chi Minh, líder del Vietnam del Nòrd (m.1969)
- 16 de junh - Stan Laurel, actor britanic (m.1965)
- 15 de setembre - Agatha Christie, escrivana britanica (m.1976)
- 2 d'octobre - Groucho Marx, actor american de comèdia (m.1977)
- 14 d'octobre - Dwight D. Eisenhower, president dels Estats Units d'America (m.1969)
- 22 de novembre - Charles de Gaulle, president de França (m.1970)
- 11 de decembre - Carlos Gardel, cantaire argentin (m.1935)
- 20 de decembre - Jaroslav Heyrovský, quimista chèc, Prèmi Nobel de Quimia (m.1967)
- 21 de decembre - Hermann Joseph Muller, genetician american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (m.1967)
- (jorn desconegut) - Bechara El Khoury, president de Liban (m.1964)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 18 de genièr - Rei Amadèu Ièr d'Espanha (n.1845)
- 29 de julhet - Vincent van Gogh, pintor neerlandés (n.1853)


text:
Lagremas de Jòb
Las Lagremas de Jòb (Coix lacryma-jobi), es una planta angiospèrma, de la familha Poaceae, utilizada dins l'alimentacion e la medicina d'Asia orientala. Es tanben coneguda jol nom de Coix Lacryma-Jobi. Aquela planta es originària de Birmania, mas es largament utilizada dins un fum de païses asiatics.
Somari
Qualitats e proprietats[modificar | modificar la font]
Aquela planta es tradicionalament utilizada dins la medicina chinesa per sas proprietats diureticas. Mai recentament se son descobertas de vertuts fins ara amagadas[1]. Se ditz atal que pòt quitament luchar contra qualques fòrmas de càncer e contra lo colesteròl.
Es tanben utilizada coma una cereala, o per far d'alcòl o encara coma ingredient dins de sopas.
Noms dins los païses asiatics[modificar | modificar la font]
Sanscrit: Vyjanti beads, gavedhuka, Moosho capuanas
Chinés: las plantas se sonan chuān gǔ (川谷) o yì yǐ (薏苡). Los grans se sonan yì rén (薏仁) o 'yì mǐ (薏米).
Vietnamian: bo bo, hột bo bo , cườm gạo, o ý dĩ' (del chinés 薏苡)
Japonés: juzudama (数珠玉 or ジュズダマ) o hatomugi (鳩麦 or ハトムギ)
Corean: yulmu (율무)
Noms dins las lengas europèas[modificar | modificar la font]
Catalan: Llàgrimes de Job
Anglés: Job's Tears
Francés: larme-de-Job
Espanhòl: lágrimas de Job
Lo nom utilizat fa referéncia a Jòb (personatge biblic que patiguèt e lagremèt fòrça) pr'amor que los grans semblan de lagremas.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Vèire lo ligam seguent (en anglés) http://www.wisegeek.com/what-are-jobs-tears.htm#lbimages


text:
Cafè
Lo cafè es una beguda estimulanta e de gost amargant obtenguda a partir de las granas tauridas d'arbrilhons tropicals del genre Coffea. Las quitas granas son tanben nomenadas cafè. Lo cafè es aprèp lo tè una de las begudas pus espandidas al mond. Son efièch estimulant es degut a l'alcaloïde que conten: la cafeïna.
La cultura del cafè es fòrça desvolopada dins de nombroses païses tropicals, dins de plantacions que cultivan per los mercats d'exportacion. Lo cafè es un dels principals produches d'origina agricòla escambiats suls mercats internacionals, e sovent una contribucion màger a las exportacions de las regions productrises.


text:
Don Quichòte
Don Quichòte o L'Engeniós Hidalgo Don Quichòte de la Mancha (lo segon qu'ei lo títol complet ; en castelhan, respectivament Don Quijote e El Ingenioso Hidalgo Don Quijote de la Mancha) qu'ei un roman espanhòu deu sègle XVII escrit per l'escrivan Miguel de Cervantes (Saavedra, deu son nom complet, segon l'us castelhan d'emplec deus noms petits e d'ostau...), considerat tradicionaument com lo "purmèr roman modèrne de l'istòria" qu'ei de segur lo roman lo mei celèbre de la literatura mondiau.
Que conda las aventuras d'un gentiu nomat don Quichòte qui vad hòu en legent romans de chivalieria, a punt d'i vodar tota la soa energia e de non pas mei poder diferenciar la realitat e l'imaginacion e de s'aviar suus camins en recèrcas d'aventuras acompanhat d'un paisan, Sancho Pança, e son escudèr, qui a la debuta lo cred quan Don Quichòt eth promet de'u hidar un dia lo govèrn d'ua isla.
Lo purmèr tòm que conegó de tira ua escaduda de las granas qu'i encoratgè l'autor a ne compausar lo dusau (sustot qu'un faus dusau tòm qu'èra ja estat compausat per un aute autor).
Per'mor deu son succès, Don Quichòte que ho de tira tradusit en mantuas lengas e sustot adaptat en musica (per Georg Philipp Telemann enter autes), au balet, en pintrura e au teatre, e en particular en occitan de la man de Francés de Corteta qui compausè Sancho Pança, al Palais dels Ducs.


text:
Partit Democrata
Lo tèrme de Partit Democrata o Partit Democratic pòt designar :
- Partit Democrata, partit politic american.
- Partit Democrata Europèu, partit politic de l'Union Europèa.
- Centre Democrata Umanista bèlga.
- Partit Democrata, partit politic japonés.
- Partit Democrata, partit politic polonés.
- Partit Democrata, partit politic romanés.
- Partit Democrata, partit politic tailandés.
- Partit Democrata, ancian partit politic turc.
- Partit Democratic, un partit sud-african.
- Partit Democratic, un partit nauruan.
- Partit Democratic, un partit sèrbe.
- Partit Democrata, un partit indonesian.
- Partit Democrata d'Albania, un partit albanés .
- Partit Democrata francés, ancian partit politic francés de las annadas 1980.
- Partit Democrata, partit politic turc.
- Partit Democrata foguèt lo primièr nom evocat per Francés Vairon per la creacion d'un novèl partit politic francés, lo 25 d'abril de 2007. Lo partit prenguèt finalament lo nom de Movement Democrata.
- Partit Democrata, partit politic italian.


text:
1705
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1705 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Literatura[modificar | modificar la font]
Publicacion dau Quan Tangshi, òbra majora de la literatura chinesa, que gropava aperaquí 49 000 poèmas de 220 autors dau periòde Tang.
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 14 de genièr - Jean-Baptiste Charles Bouvet de Lozier, explorator francés (m. 1786)
- 20 de febrièr - Nicolas Chédeville, compositor barròc francés (m. 1782)


text:
Sainte-Soline
Sainte-Soline es una comuna peitavina, situada dins lo departament de las Doas Sèvras e la region de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La Dive del Sud travèrsa la comuna.
La Dive du Sud traverse la commune.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquela municipalitat situada al sud dels Dos-Sèvres es al còr d'un país Huguenot #que caracteriza lo Bas Peitau. De nombroses cementèris familiaux son parsemés en aquela region[1].
Cette commune située au sud des Deux-Sèvres est au coeur d'un pays Huguenot qui caractérise le Bas Poitou. De nombreux cimetières familiaux sont parsemés dans cette région[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ lo-chevet-de detlos-cimetieres-protestants-sant-soline-dos-sevres-1998-57339529.html Istòria e Legendas de França, Al chevet dels cementèris protestants (Santa-Soline Doas Sèvres 1998)
- ↑ Histoire et Légendes de France, Au chevet des cimetières protestants (Sainte-Soline Deux Sèvres 1998)


text:
Cristot
Cristot es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Cristot a situat en lo Bessin a quatre quilomètres de Tilly-sus-Seulles, tretze quilomètres de Bayeux e setze de Can.
La commune de Cristot est située dans le Bessin à quatre kilomètres de Tilly-sur-Seulles, treize kilomètres de Bayeux et seize de Caen.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat a liberat la Mois invalide (de junh)M per la Modèl:49e division de infanterie britanica. Una plaque commemorativa sul mur de la glèisa ret aumenatge a aquela division comandada pel general Barker.
La commune est libérée le Mois invalide (juin)M par la Modèl:49e division d'infanterie britannique. Une plaque commémorative sur le mur de l'église rend hommage à cette division commandée par le général Barker.


text:
Avinhon
Avinhon ( Avignon en francés) es una vila istorica d'Occitània, en Provença, dins lo parçan dau Comtat Venaicin, lo departament de Vauclusa, dins la region administrativa de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Sa populacion èra estimada a 90 800 abitants, en 2005. Sa superfícia totala es 64,8 km². La vila es coneguda actualament per sas activitats artisticas e culturalas, e demest aquestas a una plaça preponderanta lo Festivau d'Avinhon.
Lo gentilici es avinhonenc -a.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom d'aquesta ciutat es atestat tre lo sègle VI abans Crist. La mencion mai anciana d'Avinhon (Aouen(n)ion) es la que faguèt lo geograf grèc Artemidòr d'Efes. Foguèt lo sèti dei Papas entre 1309 e 1377.
Patrimòni d'Avinhon[modificar | modificar la font]
Lei muralhas de la vila, que son en bon estat de conservacion, foguèron bastidas per lei papas durant leis annadas que seguiguèron sa venguda dins la ciutat per i demorar. Lo Palais dei Papas es una construccion immensa d'estil gotic que se bastiguèt entre 1335 e 1364; ten de murs que fan entre 5 e 5,5 m de grossor. Après que se n'anèt a Roma la cort papala, foguèt utilizada coma casèrnas e es actualament un musèu ben ric e fòrça visitat.
Au costat del Palais se tròba Nòstra Dòna dei Doms, la catedrala d'Avinhon, qu'es l'edifici sagrat pus ancian de la ciutat. Bastida entre 1140 e 1160 amb un estil romanic provençau d'una sola nau, sa construccion s'acabèt durant lo sègle XIII. Son cloquièr barròc es singular, e ennaut i es quilhada una estatua de plomb de la Verge, que fa 6 mètres d'aut e pesa 4,5 tonas.
Administracion[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats nascudas o ligadas a Avinhon[modificar | modificar la font]
- Teodòr Aubanèu (1829-1886), escrivan occitan.
- Esprit Requien (1788-1851), naturalista.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Ambrussum : traças dels carris sus la Via Domícia.
Narbona
: Via Domícia descobèrta davant lo palais dels archevesques.
La
Via Domícia (en latin Via Domitia) foguèt una estrada romana antica construcha en 118 abC per lo procònsol Gnaeus Domitius Ahenobarbus e que religava Briançon a La Junquera en traversar la colonia romana de Narbona (en latin Narbo Martius), ont encontrava la Via Aquitània (que menava a l' Ocean Atlantic per Tolosa e Bordèu). Aital Narbona foguèt un crosament estrategic crucial de la Via Domícia amb la Via Aquitània, e èra a aquesta epòca un pòrt accessible, mas plan defendable. La Via Domícia foguèt una via de comunicacion importanta per l'espandiment cap a l'oèst de l' Empèri Roman.
A Castellrosselló, la rota se desepara en dos: per lo dedins de las tèrras o per la còsta, e arriba pels dos costats La Junquera.
Rota costièra
Rota dins las tèrras
Aqui comença la Via Augusta.
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
Ans :
[[ Error d'expression : lo mot | via es pas reconegut Error d'expression : lo mot ]] [[ via es pas reconegut Error d'expression : lo mot | via es pas reconegut Error d'expression : lo mot ]] [[ via es pas reconegut Error d'expression : lo mot | via es pas reconegut Error d'expression : lo mot ]] via es pas reconegut [[ Via Domícia Error d'expression : lo mot | via es pas reconegut Error d'expression : lo mot ]] [[ via es pas reconegut Error d'expression : lo mot | via es pas reconegut Error d'expression : lo mot ]] [[ via es pas reconegut Error d'expression : lo mot | via es pas reconegut Error d'expression : lo mot ]]
via es pas reconegut
Decennis :
[[Ans Error d'expression : l'operador | < es pas reconegut Error d'expression : l'operador ]] [[Ans < es pas reconegut Error d'expression : l'operador | < es pas reconegut Error d'expression : l'operador ]] [[Ans < es pas reconegut Error d'expression : l'operador | < es pas reconegut Error d'expression : l'operador ]] < es pas reconegut [[Ans Error d'expression : lo mot via es pas reconegut | Error d'expression : lo mot via es pas reconegut ]] [[Ans Error d'expression : l'operador | < es pas reconegut Error d'expression : l'operador ]] [[Ans < es pas reconegut Error d'expression : l'operador | < es pas reconegut Error d'expression : l'operador ]] [[Ans < es pas reconegut Error d'expression : l'operador | < es pas reconegut Error d'expression : l'operador ]] < es pas reconegut
Sègles :
{{ sègle Error d'expression : l'operador }} < es pas reconegut {{ sègle Error d'expression : l'operador < es pas reconegut }} {{ sègle Error d'expression : l'operador }} < es pas reconegut
Millennis :
{{ millenni Error d'expression : l'operador }} < es pas reconegut {{ millenni Error d'expression : l'operador < es pas reconegut }} {{ millenni Error d'expression : l'operador }} < es pas reconegut Error d'expression : lo mot via es pas reconegut Error d'expression : lo mot via es pas reconegut Error d'expression : lo mot via es pas reconegut Error d'expression : lo mot via es pas reconegut
Autres calendièrs :
Roman • Chinés • Gregorian • Ebrieu • Indó • Musulman • Persan • Republican
Via Domícia
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
Ans :
[[ Error d'expression : lo mot | via es pas reconegut Error d'expression : lo mot ]] [[ via es pas reconegut Error d'expression : lo mot | via es pas reconegut Error d'expression : lo mot ]] [[ via es pas reconegut Error d'expression : lo mot | via es pas reconegut Error d'expression : lo mot ]] via es pas reconegut [[ Via Domícia Error d'expression : lo mot | via es pas reconegut Error d'expression : lo mot ]] [[ via es pas reconegut Error d'expression : lo mot | via es pas reconegut Error d'expression : lo mot ]] [[ via es pas reconegut Error d'expression : lo mot | via es pas reconegut Error d'expression : lo mot ]]
via es pas reconegut
Decennis :
[[Ans Error d'expression : l'operador | < es pas reconegut Error d'expression : l'operador ]] [[Ans < es pas reconegut Error d'expression : l'operador | < es pas reconegut Error d'expression : l'operador ]] [[Ans < es pas reconegut Error d'expression : l'operador | < es pas reconegut Error d'expression : l'operador ]] < es pas reconegut [[Ans Error d'expression : lo mot via es pas reconegut | Error d'expression : lo mot via es pas reconegut ]] [[Ans Error d'expression : l'operador | < es pas reconegut Error d'expression : l'operador ]] [[Ans < es pas reconegut Error d'expression : l'operador | < es pas reconegut Error d'expression : l'operador ]] [[Ans < es pas reconegut Error d'expression : l'operador | < es pas reconegut Error d'expression : l'operador ]] < es pas reconegut
Sègles :
{{ sègle Error d'expression : l'operador }} < es pas reconegut {{ sègle Error d'expression : l'operador < es pas reconegut }} {{ sègle Error d'expression : l'operador }} < es pas reconegut
Millennis :
{{ millenni Error d'expression : l'operador }} < es pas reconegut {{ millenni Error d'expression : l'operador < es pas reconegut }} {{ millenni Error d'expression : l'operador }} < es pas reconegut Error d'expression : lo mot via es pas reconegut Error d'expression : lo mot via es pas reconegut Error d'expression : lo mot via es pas reconegut Error d'expression : lo mot via es pas reconegut
Autres calendièrs :
Roman • Chinés • Gregorian • Ebrieu • Indó • Musulman • Persan • Republican
Traças de la Via Domícia
Raymond Chevalier,
Les Voies Romaines, Picard, Paris, 1997. ISBN 2-708405-268 Pierre A. Clement and Alain Peyre,
La Voie Domitienne: De la Via Domitia aux routes de l'an 2000, Presses du Languedoc/Max Chaleil Editeur, 1992. ISBN 2-859980-970 Pierre A. Clement,
La Via Domitia: Des Pyrénées aux Alpes , Editions Ouest-France, Rennes, 2005. ISBN 2-737335-086


text:
Lannarvili
Lannarvili en breton ( Lanarvily en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lanarvily Èra una trève de Kernilis, fasiá partida de la archidiaconé de Kemenet-Ily en levant de la évêché de Léon e èra jol vocable de sant Gouesnou. Es sortida d'un démembrement de la parròquia primitive de Plouguerneau.
Lanarvily était une trève de Kernilis, faisait partie de l'archidiaconé de Kemenet-Ily relevant de l'évêché de Léon et était sous le vocable de saint Gouesnou. Elle est issue d'un démembrement de la paroisse primitive de Plouguerneau.


text:
Santa Enimia
Santa Enimia es una comuna francesa, situada dins lo departament de Losera e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna de Santa Enimia es situada dins lo grand site classat de las Gòrjas de Tarn, de la Jonta e dels Causses, pel sud oèst de Gavaudan, dins lo Parc nacional de las Cevenas.
Relèu[modificar | modificar la font]
Le vilatge es dispausat sul costat del Causse de Sauvatèrra, que la comuna engloba en granda part. Las comaunas vesinas son : al nòrd Chanac e Balsièja e Sent Bausèli), a l'èst dins las Gòrjas de Tarn (Espanhac, Quesac e Montbrun), au sud de l'autre costat de Tarn Ura e la Parada e a l'oèst Sench Èli e La Val de Tarn.
Entre lo causse de Sauvatèrra al nòrd e lo causse Mejan al sud, dos plan d'altitud mejana superiora a 1 000 m, Tarn raja al fons de sas gòrjas.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Bertrans de Masselha (trobador)


text:
888
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 888 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Francia Occidentala[modificar | modificar la font]
Vengut fòl dempuei febrier de 887, l'emperaire Carles III lo Gròs moriguèt, probablament tuat per sei domestics, lo 13 de genier. En causa dau descrèdit dau defunt après son refús de combatre lei Vikings en 886 au profiech d'un acòrd jutjat vergonhós per la màger part de l'aristocracia franca, l'eiretier legitim de la dinastia carolingiana (qu'èra totjorn enfant) foguèt pas designat rèi. En plaça, Audoïn, còmte de París e cap principau de la defensa de la vila còntra lei Vikings foguèt elegit rèi. Lo coronament se debanèt lo 29 de febrier.
Dins aquò, aquela eleccion foguèt contestada per lei partisans dei Carolingians gropats a l'entorn de l'arquevesque de Reims e dau còmte de Peitieus. Lo sostèn d'Arnulf de Caríntia, rèi novèu de Francia Orientala, permetèt de renfòrçar lo poder d'Audoïn. Lo 13 de novembre, un segond coronament aguèt ansin luòc a Reims e la preparacion d'una campanha acomencèt per sometre lo còmte de Peitieus, Ramnulf II. Aperavans, Audoïn capitèt de batre una tropa de Vikings qu'aviá pilhat Tròias, Meaux, Verdun e Toul dins la region de Montfaucon d'Argonne (24 de junh).


text:
889
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 889 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Francia Occidentala[modificar | modificar la font]
Après sei dos coronaments de 888, lo rèi Audoïn acomencèt una campanha en direccion d'Aquitània per sometre lo còmte Ramnulf II de Peitieus que sosteniá lei pretencions de Carles qu'èra l'eiretier legitim dei Carolingians. Pasmens, i aguèt ges de batalha importanta car lei dos òmes negocièron un acòrd. En cambi de l'aplant de l'ofensiva d'Audoïn, Ramnulf II acceptèt un jurament de fidelitat fòrça vague. Dins lei fachs, contunièt de sostenir Carles qu'èra son pupille e organizèt un movement poderós per l'ajudar.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Escòcia[modificar | modificar la font]
Amb una armada de partisans, Donald II, qu'èra l'eiretier legitim dau rèi Aed assassinat en 878, capitèt de conquistar lo poder. Lei dos rèis usurpators Giric e Eochaid foguèron exilats e moriguèron dins de circonstàncias desconegudas probablament avans la fin dau sègle.
America[modificar | modificar la font]
Calakmul[modificar | modificar la font]
Inauguracion d'unei monuments dins la vila. Mostrèt la preséncia novèla d'una dinastia locala. Demorèt en plaça fins ais annadas 900.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Signatura d'una trèva ambé lei Saffaridas per lo visir Al-Muwaffaq qu'èra inquiet dei menaças egipciana e bizantina sus a frontiera occidentala dau Califat. De mai, lo visir èra d'ara endavant fòrça malaut e son fiu Al-Mutadid, lo futur califa entre 892] e 902, acomencèt de lo remplaçar a cha pauc.


text:
Barby
Barby en arpitan (Barby en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Ancian pòble, la municipalitat s'es fòrça fòrtament desvolopada al cors dels ans 1960 e 70, amb de nombroses immeubles de lotjaments socials (Clos Xaval, Los Épinettes). Cela lududes permet d'en un autre luòc de far part dels sols pòbles del departament a ressortir los 30 % de lotjaments socials.
Ancien village, la commune s'est très fortement développée au cours des années 1960 et 70, avec de nombreux immeubles de logements sociaux (Clos Gaillard, Les Épinettes). Cela lui permet d'ailleurs de faire partie des seuls villages du département à dépasser les 30 % de logements sociaux.


text:
Ville-sur-Ancre
Ville-sur-Ancre es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a traversat pel Àncora riu afluente de la Soma.
La commune est traversée par l'Ancre rivière affluente de la Somme.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Vilatge destruit pendent los combats de la Primièra Guèrra mondiala
Village détruit pendant les combats de la Première Guerre mondiale


text:
Marzhinieg-Houarnruz
Marzhinieg-Houarnruz en breton ( Martigné-Ferchaud en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Del punt d'enguarda de la riquesa de la flore, Martigné es a la huitième luòc de las municipalitats del departament en possedint en los sieus desparièrs biotopes çò de mès de taxons, siatz 606 per una mejana communale de 348 taxem e un total départemental de 1373 taxem (118 familhas). Se compta sustot 56 taxem a fòrta valor patrimoniala (totala de 207) ; 28 taxem protegits e 39 apertenent a la lista roja del Massís armoricain (total départemental de 237) [1].
Du point de vue de la richesse de la flore, Martigné est à la huitième place des communes du département possédant dans leurs différents biotopes le plus de taxons, soit 606 pour une moyenne communale de 348 taxons et un total départemental de 1373 taxons (118 familles). On compte notamment 56 taxons à forte valeur patrimoniale (total de 207) ; 28 taxons protégés et 39 appartenant à la liste rouge du Massif armoricain (total départemental de 237) [2].
Istòria[modificar | modificar la font]
çò abbé Democrata Louis Bridel (1890-1933) i es inhumé. Charles Rabot, nascut a Nivèrns en 1856, en una familha d'origina bretonne, es a las fes un géographe, un glaciologue, un explorateur, al meteis temps #qu'un grand viatgèr, un jornalista e un conférencier.Qualques setmanas abans que la Segonda Guèrra mondiala esclata pas, Charles Rabot se retira en la siá proprietat de Martigné-Ferchaud en Ille-e-Vilaine, ont a defallit lo 1er en febrièr 1944. En l'aumenatge #que lududes ret La Illustration (12/19 de febrièr 1944), Jacques Sorbets escrich : « Animat del sol desir d'agrandir l'orizont del grand public, s'esborrava entièrament en los sieus articles o de conferéncias darrièr d'aquel #que i aviá a escriure o a dire. Lo sieu extrèma modèstia l'a mantenuda a França en una sòrta de incognito #que lo daissava indiferent ». La populacion de la municipalitat èra, engalanava, favorabla als cambiaments aportats per la Revolucion francesa, sustot après la fin de la Terror. La principala celèbra revolucionària es aquela en celebrant l'anniversari del execucion de Louis XVI, acompanhada d'un serment d'òdi a la royauté e a la anarchie, celebrada a partir de 1795[3].
l'abbé démocrate Louis Bridel (1890-1933) y est inhumé. Charles Rabot, né à Nevers en 1856, dans une famille d’origine bretonne, est à la fois un géographe, un glaciologue, un explorateur, en même temps qu’un grand voyageur, un journaliste et un conférencier.Quelques semaines avant que la Seconde Guerre mondiale n’éclate, Charles Rabot se retire dans sa propriété de Martigné-Ferchaud en Ille-et-Vilaine, où il est décédé le 1er février 1944. Dans l’hommage que lui rend L’Illustration (12/19 février 1944), Jacques Sorbets écrit : « Animé du seul désir d’élargir l’horizon du grand public, il s’effaçait complètement dans ses articles ou conférences derrière ce qu’il avait à écrire ou à dire. Son extrême modestie l’a maintenu en France dans une sorte d’incognito qui le laissait indifférent ». La population de la commune était, parait-il, favorable aux changements apportés par la Révolution française, surtout après la fin de la Terreur. La principale fête révolutionnaire est celle célébrant l’anniversaire de l’exécution de Louis XVI, accompagnée d’un serment de haine à la royauté et à l’anarchie, fêtée à partir de 1795[4].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Louis Diard, La flore de Ille-e-Vilaine, Atlàs floristique de Bretanha, Roazhon, Siloë, 2005, mapa pàg. 170.
- ↑ Louis Diard, La flore d'Ille-et-Vilaine, Atlas floristique de Bretagne, Rennes, Siloë, 2005, carte p. 170.
- ↑ Louis Dubreuil, « Fèstas revolucionàrias en Ille-e-Vilaine », in Anals de Bretanha, volum 21, tome 4, 1905, pàg. 398-399
- ↑ Louis Dubreuil, « Fêtes révolutionnaires en Ille-et-Vilaine », in Annales de Bretagne, volume 21, tome 4, 1905, p. 398-399


text:
Serran
Serran (Sarran en francés) es una comuna d'Occitània, en Lemosin, situada dins lo País de Tula.
Administrativament aperten au departament de Corresa e a la region de Lemosin.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Chasteu de Bitin
- Egleisa de Sent Peire (segle XV)
- Ferma dau Char (segle XIX)
- Museu dau President Jaume Chirac
- Pueg de Sarran (819 m)


text:
Les Plus Beaux Villages de France
Les Plus Beaux Villages de France ("Lei Vilatges de França Mai Bèus") es una associacion francesa que si creèt en 1982 afin de promòure leis arguments toristics de pichonei comunas ruralas richas d'un patrimòni de qualitat. En julhet de 2011, comptava 156 aderents, comunas o masatges.
L'adesion obeís a un certan nombre de critèris selectius que si definisson dins leis estatuts de l'associacion, e prepausa un programa de mesa en valor e de comunicacion toristica.
En despiech dau títol que pòu laissar entendre que si tracta d'un classament sistematic, l'afiliacion a ren d'obligatòri e fòrça vilatges qu'intrarián dins lei critèris d'admission son pas candidats. Si tracta pas d'un labèl oficiau francés.
Lei departaments de Dordonha e d'Avairon son aquelei que còmptan mai de vilatges labelizats (10 per cadun d'entre elei). Lo departament de Vauclusa, quant a eu, es darrier aquelei dos departaments ambé 7 vilatges retenguts per lo labèl. Lo departament d'Òlt es just darrier ambé 6 vilatges inscrichs dins l'associacion, qu'un que si coneisse mai es aqueu de Sent Circ de la Pòpia.


text:
Cronologia del cinèma
Aquò es una cronologia del cinèma, es a dire dels eveniments del 7en art.
2000 - 1990 - 1980 - 1970 - 1960 - 1950 - 1940 - 1930 - 1920 - 1910 - 1900 - 1890 - Abans 1895
Ans 2000[modificar | modificar la font]
- 2006 al cinèma – Lo 1er de febrièr de, les Bronzés 3 - Amis pour la vie sortís 29 ans aprèp lo primièr
- 2005 al cinèma – La saga Star Wars s'acaba amb son 6en episòdi, 28 ans aprèp lo primièr.
- 2004 al cinèma – Fahrenheit 9/11 de Michael Moore es un documentari polemic que merita la Palma d'aur e es un succès del box-office. Succès suspresa dels Choristes en França.
- 2003 al cinèma – Le Seigneur des Anneaux : le Retour del Roi de Peter Jackson barra la trilogia de Tolkien.
- 2002 al cinèma – Alain Chabat e son Astérix et Obélix 2 : Mission Cléopâtre es rei del box-office francés
- 2001 al cinèma – Harry Potter a l’école des sorciers « emmasca » lo box-office mondial, succedissent en França al Fabuleux Destin d'Amélie Poulain
- 2000 al cinèma – Taxi 2 de Gérard Krawczyk despassa las 10 000 000 entradas en França
Ans 1990[modificar | modificar la font]
- 1999 al cinèma – Lo volet de Star Wars : La menace fantôme bat lo recòrd que deteniá Jurassic Park de Steven Spielberg
- 1998 al cinèma – Titanic pulveriza lo recòrd en França de totes los temps, despassant las 20 000 000 entradas
- 1997 al cinèma - Titanic bat totes los recòrds de succès de l'istòria del cinèma.
- 1996 al cinèma - x
- 1995 al cinèma - Casper es lo primièr filme que l'eròi es en imatges de sintèsi, e Toy Story lo primièr long metratge realizat entièrament en imatges de sintèsi.
- 1994 al cinèma – Pulp Fiction obten la Palma d'aur al Festenal de Canas 1994.
- 1993 al cinèma - Les Nuits fauves trionfan als césars qualques jorns aprèp la mòrt de lor realizator Cyril Collard.
- 1992 al cinèma – x
- 1991 al cinèma – x
- 1990 al cinèma - x
Ans 1980[modificar | modificar la font]
- 1989 al cinèma – "do the right thing" de spike lee joint
- 1988 al cinèma – Nombrosas censuras e atemptats a travèrs lo mond contre la Dernière Tentation del Christ de Martin Scorsese. Qui veut la peau de Roger Rabbit ? repossa mai luènh la coabitacion a l'ecran d'actors reals e de personatges de dessenhs animats. En França, le Grand Bleu es un fenomèn de generacion.
- 1987 al cinèma - x
- 1986 al cinèma - x
- 1985 al cinèma - Succès popular de Trois Hommes e un couffin.
- 1984 al cinèma – Cinc filmes d'Alfred Hitchcock ressortisson en salas aprèp 30 ans d'indisponibilitat perque lo realizator (decedit en 1980) n'aviá recomprat los dreches e los aviá legats en eretatge a sa filha. S'agís de la Corde (1948), Fenêtre sur cour (1954), Mais qui a tué Harry ? (1955), l'Homme qui en savait trop (1956) e Sueurs froides (1958).
- 1983 al cinèma - x
- 1982 al cinèma – x
- 1981 al cinèma – x
- 1980 al cinèma - x
Ans 1970[modificar | modificar la font]
- 1979 al cinèma – Ridley Scott amòda la tetralogia d'Alien amb Alien - Le huitième passager
- 1978 al cinèma – x
- 1977 al cinèma – La Guerre des étoiles es lo filme de l'annada.
- 1976 al cinèma - Le Vieux Fusil obten lo primièr César del cinèma francés.
- 1975 al cinèma – Les Dents de la mer de Steven Spielberg es un succès mondial.
- 1974 al cinèma – En novèl periòde de crisi, renovèl del cinèma-catastròfa amb la Tour infernale
- 1973 al cinèma - Mean Streets de Martin Scorsese
- 1972 al cinèma – Le Parrain de Francis F. Coppola
- 1971 al cinèma – Luchino Visconti recep a Canas lo prèmi especial del 25en aniversari per Mort a Venise e l'ensemble de son òbra.
- 1970 al cinèma - Woodstock va devenir l'emblèma cinematografic de la contestacion de la joventut.
Ans 1960[modificar | modificar la font]
- 1969 al cinèma – Easy Rider filme culte de Dennis Hopper
- 1968 al cinèma – Lo festenal de Canas es interromput pels eveniments de mai de 1968. 2001, l'odyssée de l'espace transfòrma lo cinèma de sciéncia-ficcion.
- 1967 al cinèma - La Chinoise de Jean-Luc Godard anóncia las contestacions socialas de venir.
- 1966 al cinèma - La Grande Vadrouille s'installa en cap del box-office francés per mantun decenni.
- 1965 al cinèma - La Mélodie du bonheur es lo filme de l'annada, acumulant de vendas remirablas al fial de las annadas.
- 1964 al cinèma – x
- 1963 al cinèma - x
- 1962 al cinèma – Mòrt de Marilyn Monroe. Huit e demi de Federico Fellini.
- 1961 al cinèma – x
- 1960 al cinèma - Psychose d'Alfred Hitchcock.
Ans 1950[modificar | modificar la font]
- 1959 al cinèma – Les Quatre Cents Coups de François Truffaut consacran l'èrm novèl.
- 1958 al cinèma – x
- 1957 al cinèma - x
- 1956 al cinèma - Brigitte Bardot explosa dins Et Dieu... créa la femme
- 1955 al cinèma - x
- 1954 al cinèma – Les Sept Samouraïs d'Akira Kurosawa impausan lo cinèma japonés al grand public mondial.
- 1953 al cinèma - Començaments del Cinemascòpi
- 1952 al cinèma – Los Jeux interdits fan plorar França e las guitarras. Apogèu del Maccartisme als Estats Units que tòca durament Hollywood.
- 1951 al cinèma – Los Franceses tomban amoroses de Caroline chérie.
- 1950 al cinèma - x
Ans 1940[modificar | modificar la font]
- 1949 al cinèma – Lo disc de la musica del Troisième Homme se vend a la criada suls baloards.
- 1948 al cinèma – x
- 1947 al cinèma - Lee Strasberg crea l'Actors Studio a Nòva York.
- 1946 al cinèma - Primièr Festenal de Canas.
- 1945 al cinèma - La fin de la guèrra permet la sortida dels Enfants du paradis de Marcel Carné. Rome, ville ouverte, un dels primièrs filmes neorealistas.
- 1944 al cinèma – Assurance sur la mort e Laura, dos grands classics del filme negre
- 1943 al cinèma - Le Corbeau d'Henri-Georges Clouzot
- 1942 al cinèma – To Be or Not to Be d'Ernst Lubitsch. Casablanca de Michael Curtiz, grand classic, melhor filme e melhora mesa en scèna als Oscars.
- 1941 al cinèma – Citizen Kane d'Orson Welles
- 1940 al cinèma - Le Dictateur de Charlie Chaplin es una òbra que tòca al gèni.
Ans 1930[modificar | modificar la font]
- 1939 al cinèma – Autant en emporte lo vent de Victor Fleming es lo filme de l'annada (lo filme sortirà pas en França qu'en mai de 1950). La Règle du jeu de Jean Renoir
- 1938 al cinèma – Alexandre Nevski de Sergei Eisenstein
- 1937 al cinèma - Blanche-Neige et les sept nains de Walt Disney es lo primièr filme en color per procedit industrial (Technicolor), e lo primièr dessenh animat de long metratge. La Grande Illusion de Jean Renoir
- 1936 al cinèma - Les Temps modernes de Charlie Chaplin
- 1935 al cinèma - Primièr filme tornat en Technicolor
- 1934 al cinèma – Capra trionfa amb New York-Miami. Primièra comèdia musicala entièrament construcha altorn del cople mitic Ginger Rogers e Fred Astaire, La Joyeuse Divorcée.
- 1933 al cinèma – King-Kong tomba del som de l'Empire State Building
- 1932 al cinèma – Los filmes de gangsters se multiplican; un dels melhors: Scarface d'Howard Hawks
- 1931 al cinèma – La crisi economica atisa un cinèma d'espant amb Frankenstein. Marius inaugura la trilogie marseillaise de Marcèu Panhol.
- 1930 al cinèma - Lo « code Hays » definirà d'ara enlà, al cinèma, los limits de la decéncia e del bon gost. Josef von Sternberg creèt Marlène Dietrich dins L'Ange bleu. « Garbo parle ! » dins Anna Christie.
Ans 1920[modificar | modificar la font]
- 1929 al cinèma – Amb lo parlant, un genre cinematografic novèl es nascut, lo filme musical
- 1928 al cinèma – Primièra ceremonia de remesa dels Oscars. La Passion de Jeanne d'Arc de Carl Theodor Dreyer.
- 1927 al cinèma - Le Chanteur de Jazz es considerat coma lo primièr filme parlant. Abel Gance presenta son Napoléon.
- 1926 al cinèma - Fritz Lang torna Metropolis, Buster Keaton presenta son Le Mécano de la « General ».
- 1925 al cinèma - Le Cuirassé Potemkine de Sergueï Eisenstein.
- 1924 al cinèma – L'Inhumaine de Marcel L'Herbier recampa totas las disciplinas artisticas d'abans-garda.
- 1923 al cinèma - x
- 1922 al cinèma – Robert Flaherty realiza Nanouk l'Esquimau, lo primièr documentari.
- 1921 al cinèma – Le Kid de Charles Chaplin
- 1920 al cinèma - A Travers L'orage (Way down east) de David W Griffith
Ans 1910[modificar | modificar la font]
- 1919 al cinèma – Le Cabinet du docteur Caligari de Robert Wiene afirma l'expressionisme alemand.
- 1918 al cinèma – x
- 1917 al cinèma - x
- 1916 al cinèma - Intolérance de D.W. Griffith
- 1915 al cinèma - x
- 1914 al cinèma – Cabiria de Giovanni Pastrone es la primièra superproduccion europèa.
- 1913 al cinèma – Naissença d'Hollywood ont Cecil B. de Mille ven tornar una de sas superproduccions.
- 1912 al cinèma – Fondacion de la Keystone que Mack Sennett n'assegura la direccion artistica
- 1911 al cinèma – x
- 1910 al cinèma - x
Ans 1900[modificar | modificar la font]
- 1909 al cinèma – Primièr filme de Mary Pickford Son premier biscuit de David Wark Griffith, batejat « la petite fiancée de l'Amérique ».
- 1908 al cinèma – x
- 1907 al cinèma - x
- 1906 al cinèma - x
- 1905 al cinèma - x
- 1904 al cinèma – x
- 1903 al cinèma – Le Vol du rapide d'Edwin S. Porter
- 1902 al cinèma – Le Voyage dans la lune de Georges Méliès
- 1901 al cinèma – x
- 1900 al cinèma - x
Ans 1890[modificar | modificar la font]
- 1899 al cinèma
- 1898 al cinèma – x
- 1897 al cinèma - x
- 1896 al cinèma - L'illusionista Georges Méliès utiliza sos primièrs trucatges en tornant Escamotage d'une dame chez Robert Houdin. Aparicion dels primièrs estudios, coma los de Charles Pathé e Léon Gaumont.
- 1895 al cinèma - 28 de decembre : Primièra projeccion publica e (paganta) a París pels fraires Lumière, tres meses aprèp la del 28 de setembre de 1895 a La Ciotat dins lo mai vièlh cinèma del mond L'Eden.


text:
Nombre complèxe
En matematicas, un nombre complèxe es un nombre format d'una partida reala amb una partida imaginària: s'escriu a + bi (o a + ib), onte a, b son de nombres reaus, e i es l'unitat imaginària, tala que i 2 = −1.
Se representa geometricament cada nombre complèxe a + bi per lo ponch dau plan euclidian qu'a per coordenadas a e b.
Se pòt addicionar, multiplicar, sostraire e dividir lei nombres complèxes: l'ensemble d'aquelei nombres es un còrs commutatiu que contèn lo còrs dei nombres reaus; se ditz que n'es una extension.
Lei nombres complèxes foguèron introduchs per lei matematicians italians de la Renaissença, que cercavan d'exprimir lei racinas deis eqüacions algebricas dau tresen gra. Una proprietat remarcabla, lo teorèma fondamentau de l'algèbra (sovent atribuit a Gauss), afirma que tota eqüacion algebrica de gra diferent de 0 amb coeficients reaus o complèxes tèn aumens una racina complèxa (eventualament reala).
Lei nombres complèxes s'utilizan dins totei lei domenis dei matematicas, e mai en fisica (particularament en electronica e electrotecnica e en mecanica qüantica).
Remarca: dins aquest article, lei letras a, b, c, d, x, y designaràn de nombres reaus (franc de mencion contrària).
Somari
- 1 Definicions e proprietats elementàrias
- 2 Representacion geometrica
- 3 Construccions dau còrs dei nombres complèxes
- 4 Bibliografia
- 5 Nòtas e referéncias
Definicions e proprietats elementàrias[modificar | modificar la font]
Notacions[modificar | modificar la font]
Un nombre complèxe z s'escriu a + bi, onte a, b son de nombres reaus, e i es l'unitat imaginària, tala que i 2 = −1.
Lei nombres reaus a, b son sonats respectivament partida reala, partida imaginària dau nombre complèxe z[1]. Veirem infra que l'escritura dau nombre complèxe z sota la forma a + bi es unica; doncas la partida reala e la partida imaginària de z son unicas. S'utiliza lei notacions:
- a = Re(z) o a = ℜ(z), b = Im(z) o b = ℑ(z).
L'ensemble dei nombres complèxes se nòta o C; es una extension de l'ensemble dei nombres reaus: s'identifica cada nombre complèxe de partida imaginària nulla amb sa partida reala, autrament dich, s'identifica cada nombre complèxe de la forma a + 0i amb lo nombre reau a.
Lei nombres complèxes de partida reala nulla son dichs imaginaris purs; cada nombre imaginari pur 0 + bi se nòta simplament bi.
Remarca: en electronica e electrotecnica, se nòta generalament j l'unitat imaginària, que dins aqueu contèxte, la letra i designa l'intensitat electrica.
Egalitat[modificar | modificar la font]
L'egalitat entre dos nombres complèxes equivau a doas egalitats entre nombres reaus. Per definicion, dos nombres complèxes a + bi, c + di son egaus, çò que s'escriu a + bi = c + di, se e solament se a = c e b = d.
En particular, lo solet nombre complèxe qu'es au còp reau e imaginari pur es 0, car:
- a = bi o a + 0i = 0 + bi equivau a a = 0 e b = 0
Addicion e multiplicacion[modificar | modificar la font]
Sián dos nombres complèxes z = a + bi e w = c + di. Se definís ansin la soma e lo produch de z, w:
- Addicion: z + w = (a + c) + (b + d)i
- Multiplicacion:
- z w = ac + bci + adi + bdi 2 = (ac − bd) + (ad + bc)i
- (estent que per definicion de l'unitat imaginària, i 2 = −1)
Aquelei doas operacions subre lei nombres complèxes an lei meteissei proprietats algebricas (associativitat, commutativitat, distributivitat de la multiplicacion a respècte de l'addicion) que leis operacions correspondentas subre lei nombres reaus.
Ansin, provesit d'aqueleis operacions, l'ensemble es un anèu commutatiu. L'element neutre de l'addicion es 0 = 0 + 0i. L'element neutre de la multiplicacion es 1 = 1 + 0i.
Conjugason[modificar | modificar la font]
Per cada nombre complèxe
- ,
se definís son conjugat, notat :
( e an la meteissa partida reala, e de partidas imaginàrias opausadas).
Alora:
Se'n dedutz que per un nombre complèxe z:
- z es reau se e solament se
- z es imaginari pur se e solament se
Son de bòn verificar lei proprietats seguentas. Se z, w son de nombres complèxes:
Aiçò s'exprimís ansin: l'aplicacion (dicha conjugason) es un automorfisme involutiu de l'anèu ; leis elements invariants de l'automorfisme son lei nombres reaus, lei solets que son egaus a son conjugat.
Modul[modificar | modificar la font]
Lo produch d'un nombre complèxe z = a + bi e de son conjugat es un reau positiu:
Se sòna modul de z lo nombre reau positiu seguent:
La relacion provada çai subre s'escriu alora:
Se remarca que:
Se nòta lo modul d'un nombre complèxe coma la valor absoluda d'un nombre reau; divèrsei rasons pòrtan a faire aquò. La premiera es que se z = a + 0i es reau, a per modul:
- ,
qu'es la valor absoluda de z = a coma nombre reau.
De mai, lo modul a de proprietats comunas amb la valor absoluda dei reaus: se z, w son de nombres complèxes,
- (inegalitat triangulara)
Se demòstra premier la tresena proprietat:
Remarca: amb lei notacions ja utilizadas, s'obtèn la relacion seguenta que se pòt verificar directament:
Se demòstra puei l'inegalitat triangulara. Sufís de provar que la diferéncia D ansin definida es positiva:
Se desvolopa D:
o
Doncas:
La positivitat de D resulta deis inegalitats seguentas:
Distància definida per mejan dau modul[modificar | modificar la font]
Se definís la distància de dos nombres complèxes z, w quins que sián coma lo nombre reau positiu:
L'ensemble es ansin provesit d'una estructura d'espaci metric.
Invèrs[modificar | modificar la font]
Se z = a + bi es un nombre complèxe non nul (valent a dire a ≠ 0 o b ≠ 0), alora
Aiçò se pòt escriure: e pròva que tot nombre complèxe non nul a un invèrs (per la multiplicacion):
En conclusion, l'ensemble dei nombres complèxes non nuls es un grop multiplicatiu (commutatiu).
- Se mòstra que la multiplicacion es una lèi de composicion intèrna dins , autrament dich que lo produch de dos nombres complèxes non nuls z, w es non nul: basta de remarcar que
- (produch de dos nombres reaus non nuls)
- Se saup que la multiplicacion dei nombres complèxes es associativa e que lo nombre 1 es element neutre
- Enfin, s'es mostrat çai sus que tot element de es invertible, çò qu'acaba la demostracion que es un grop
Siá per exemple
- ;
alora
doncas
Estructura de còrs commutatiu[modificar | modificar la font]
L'ensemble dei nombres complèxes es un anèu commutatiu onte cada element non nul es invertible, autrament dich, es un còrs commutatiu.
Division[modificar | modificar la font]
Se pòt finalament definir lo quocient de dos nombres complèxes. Se z = a + bi e w = c + di son dos nombres complèxes e se w ≠ 0, se pausa:
En particular:
En practica, s'escriu:
Grop dei nombres complèxes de modul unitat[modificar | modificar la font]
Se nòta l'ensemble dei nombres complèxes z taus que |z | = 1; per exemple L'apartenéncia d'un nombre complèxe z a equivau a:
Leis elements de se caracterizan entre leis nombres complèxes non nuls per l'egalitat
L'ensemble es un sosgrop dau grop multiplicatiu ; ne resulta que es un grop multiplicatiu.
- L'ensemble es pas vuege
- Se , alora car:
- De mai, se , alora car:
Tot aiçò pròva que es un sosgrop dau grop multiplicatiu .
Tanben, se pòt remarcar que coma lo modul d'un produch es lo produch dei moduls, l'aplicacion
es un morfisme de grops multiplicatius.Alora, es un sosgrop dau grop multiplicatiu (lo nuclèu d'un morfisme de grops es un sosgrop dau grop de partença).
Representacion geometrica[modificar | modificar la font]
Plan complèxe[modificar | modificar la font]
Se pòt representar cada nombre complèxe z = a + bi per lo ponch dau plan euclidian qu'a per coordenadas (a, b) dins una basa ortonormala chausida un còp per totei[2]. Aqueu plan (unic, franc d'isomorfisme), es dich plan complèxe.
En particular:
- Lei nombres reaus a = a + 0i son representats per lei ponchs de coordenadas (a, 0), valent a dire aquelei qu'apartènon a l'axe deis abscissas, que dins aquest contèxte se li ditz axe reau dau plan complèxe.
- Lei nombres imaginaris purs bi = 0 + bi son representats per lei ponchs de coordenadas (0, b), valent a dire aquelei qu'apartènon a l'axe deis ordenadas, que dins aquest contèxte se li ditz axe imaginari dau plan complèxe.
Escritura exponenciala dei nombres complèxes de modul unitat[modificar | modificar la font]
Siá ; alora .
Interpretacion geometrica: la relacion significa que lo ponch de coordenadas (a, b) dau plan complèxe apartèn au cercle centrat a l'origina e de rai unitat (lo « cercle trigonometric »); existís un reau tau que:
Finalament, per tot nombre complèxe u tau que |u | = 1, existís tau que
segon la formula d'Euler.
Lo reau es jamai unic; se es un reau (particular) tau que
alora lei reaus taus que , valent a dire
son aquelei que s'escrivon
Per exemple, . Se pòt escriure:
doncas
Lei reaus taus que
Escritura polara e argument[modificar | modificar la font]
Se z es un nombre complèxe non nul, son modul r = |z | es un nombre reau (positiu) non nul. Pausem:
Lo nombre complèxe u es un element de l'ensemble car per definicion de r:
Se pòt escriure
L'escritura:
es sonada forma polara dau nombre complèxe (non nul) z. Se ditz que cada nombre reau tau que
es un argument de z (s'es vist çai subre que es jamai unic).
Per exemple, se ,
- .
Alora (cf. supra):
Se conclutz que la forma polara de z es:
Operacions en forma polara[modificar | modificar la font]
Sián tres nombres complèxes non nuls exprimits en forma polara:
Multiplicacion[modificar | modificar la font]
D'après la proprietat classica de l'exponenciala:
Lo produch a per modul (proprietat ja enonciada) e per argument .
Division[modificar | modificar la font]
Parierament:
En particular:
Poténcias[modificar | modificar la font]
- Per n ≥ 0, se demòstra per recurréncia. La proprietat es clara per n = 0. Se se supausa la proprietat verificada per una valor n, alora:
- Per n < 0, se pausa m = − n: m ≥ 1. Alora:
- (la tresena egalitat resulta de la premiera partida de la demostracion, aplicada a e m, en plaça de z e n).
Conjugat[modificar | modificar la font]
Un nombre complèxe e son conjugat an lo meteis modul, e d'arguments opausats. Aiçò exprimís en forma polara que son representats per de ponchs dau plan complèxe simetrics a respècte de l'axe reau.
Coma , alora:
Construccions dau còrs dei nombres complèxes[modificar | modificar la font]
Segon la concepcion modèrna, axiomatica, dei matematicas, l'introduccion d'un objècte matematic novèu necessita sa construccion segon lei règlas de la teoria deis ensembles, a partir d'objèctes preexistents. Es aquela construccion que legitima l'existéncia matematica de la nocion novèla.
Se balha çai sota doas construccions dau còrs dei nombres complèxes. Menan en d'objèctes diferents, mai isomòrfs, valent a dire d'estructura identica[3], tala que:
- existís un soscòrs de isomòrf au còrs dei nombres reaus; se pòt alora identificar[4] amb , e considerar aquest darrier coma un soscòrs dau còrs novament construch
- existís dos elements de qu'an per carrat −1; se se nòta i un dei dos, l'autre es −i
- l'ensemble a una estructura d'espaci vectoriau reau de dimension 2 e la familha (1, i) n'es una basa, dicha basa canonica. Informalament, aiçò significa que cada nombre complèxe es definit per dos nombres reaus
Construccion usuala[modificar | modificar la font]
Segon aquela construccion, deguda au matematician e fisician irlandés Hamilton, es l'ensemble dei pareus (x, y) de nombres reaus. Se provesís l'ensemble de son estructura canonica d'espaci vectoriau reau de dimension 2.
Autrament dich, se , e , se definís:
En mai de l'addicion, se definís ansin una multiplicacion subre l'ensemble :
Es de bòn verificar que l'ensemble , provesit de l'addicion e de la multiplicacion ansin definidas, es un còrs commutatiu. L'element neutre de l'addicion es (0, 0) e l'element neutre de la multiplicacion es (1, 0), car:
Ara, se nòta provisoriament
- L'element unitat (1, 0) de apartèn a
- Segon lei definicions precedentas, se e :
Aiçò pròva que es un soscòrs de e que l'aplicacion es un isomorfisme de còrs.
Coma s'es ja dich, s'identificarà cada nombre reau a amb (a, 0): desenant, s'escriurà (a, 0) = a; en particular, (1, 0) = 1.
Se se nòta i = (0, 1), tot element z = (a, b) de s'escriu:
- (expression de z dins la basa canonica (1, i) de )
Se remarca enfin que:
e qu'amb aquelei notacions, lei definicions inicialas deis operacions se reescrivon ansin:
Construccion matriciala[modificar | modificar la font]
Segon una autra construccion, se definís coma l'ensemble dei matritz realas
(matritz en basa ortonormala dei similituds dirèctas d'un plan euclidian).
L'element generic z de es aqueu que s'escriu:
Lei matritz I (matritz unitat o identitat) e J (matritz de la rotacion d'angle drech dins lo sens trigonometric dirècte) son dos elements de (obtenguts respectivament amb a = 1 e b = 0, a = 0 e b = 1).
Aiçò pròva que es un espaci vectoriau reau de dimension 2, e la familha (I, J) n'es una basa (dicha « canonica »).
De mai, : l'interpretacion d'aquela relacion es que doas rotacions d'angle drech dins lo sens dirècte equivalon a una rotacion d'angle plat, siá una simetria a respècte de l'origina dau plan complèxe.
Ansin, se e son dos elements de , alora:
- ,
son dos elements de .
Per consequent, l'addicion e la multiplicacion son doas lèis de composicion intèrna dins . Se verifica aisadament que , provesit d'aqueleis operacions, es un còrs commutatiu.
Enfin, se se nòta , se demòstra coma dins la premiera construccion que es un soscòrs de isomòrf a , çò que permet d'identificar cada reau a amb l'element a I de : dins aquest contèxte, s'escriurà a I = a e en particular I = 1. Doncas, en remplaçant la notacion J per la notacion usuala i, l'element generic z de s'escriu:
Remarca: quand se compara lei doas construccions, se constata que, e mai leis ensembles construchs sián diferents, son doas « realizacions » isomòrfas dau còrs dei nombres complèxes: lei règlas de calcul son identicas. Dau ponch de vista de l'estructura algebrica, lei dos ensembles (l'ensemble dei pareus de nombres reaus e l'ensemble dei matritz de similituds dirèctas) se pòdon pas destriar.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
A. Dahan-Dalmedico e J. Peiffer (1986). Edicions Bobbs-Merrill: Une Histoire des mathématiques – Routes et dédales, Seuil (en francés). ISBN 978-2-02-009138-1.
Dominique Flament (2003). Edicions CNRS Éditions: Histoire des nombres complexes : Entre algèbre et géométrie (en francés). ISBN 2-271-06128-8.
Jean-Pierre Friedelmeyer (1998). Le point de vue vectoriel, son application à la physique (en francés).
E. Study et É. Cartan (1908). Les nombres complexes (en francés).


text:
Itamar Franco
Itamar Augusto Cautiero Franco (28 de junh de 1930 - 2 de julhet de 2011) engenhaire e òme politic, foguèt president de Brasil aprèp l'impeachment de Fernando Collor de Mello.
Abans la presidéncia, foguèt prefècte de Juiz de Fora en doas ocasions (1967-1971 e 1973-1974). Foguèt tanben governador de Minas Gerais aprèp la presidéncia (1999-2003).
Origina e formacion[modificar | modificar la font]
Filh d'Augusto César Stiebler Franco (que moriguèt pauc abans de la naissença de Itamar Franco) e de Itália Cautiero. Itamar Franco nascut a bòrd d'un vaissèl, e lo registre civil de la siá naissença foguèt lo de la capitala de Bahia, ont la siá maire veusa trobar refugi dins l'ostal de lo sieu oncle. La siá familha èra de Juiz de Fora, ont cresquèt e se graduèt en engenhariá lo 1955, e se graduèt dins l'Escòla d'Engenhariá de Juiz de Fora. Foguèt foncionari de l'armada del Brasil.
La vida publica abans de la presidéncia[modificar | modificar la font]
Itamar dintrèt a la politica a la mitat dels ans 1950 a las filas del partit PTB. Foguèt candidat per conselhièr de Juiz de Fora lo 1958 e tinent de prefècte d'aquela vila lo 1962.
Amb l'implantacion de la dictatura militara en lo país lo 1964, e la posteriora instalacion del sistèma de dos partits politics, Itamar s'afilièt al partit d'oposicion MDB, e foguèt candidat a prefècte de la siá vila en las seguents eleccions, amb succès. Foguèt prefècte de Juiz de Fora, de 1967 a 1971. En novembre de 1972, Itamar foguèt eligit prefècte de Juiz de Fora, pel segond còp. Lo 1974, demissionèt coma prefècte per far concurréncia a succès, al Senat coma representant de Minas Gerais.
Elegit senador, rapidament, se ganhèt influéncia en lo MDB, partit de l'oposicion a la dictatura que governèt Brasil del 1964 a 1985. Itamar foguèt elegit vice-president del MDB e doncas de l'oposicion dos còps lo 1976 e 1977.
A la debuta dels 1980, lo sistèma multipartidista que se restablís dins lo país, e de contunh Itamar s'afilia al partit PMDB successor politic a MDB). Lo 1982 Itamar foguèt elegit Senador pel segond còp, e lo sieu companh, Tancredo Neves, governador elegit de Minas Gerais.
Durant lo sieu mandat, Franco foguèt un fèrm defensor de la campanha de Diretas Já!. Amb lo refús de l'esmena Dante d'Oliveira,se li calguèt far unas eleccions presidencialas indirectes. Al collègi electoral amassat per l'eleccion presidecial, Itamar votar al candidat de l'oposicion Tancredo Neves.
Volguèt èsser candidat per governador de Minas Gerais, e foguèt pas acceptat lo sieu nom en lo PMDB, Itamar daissèt lo partit e s'afilia al Partit Liberal e après al 1986, se presentar dins lo govèrn estatal de Minas Gerais, mas sens succès e es derrotat pel candidat del PMDB, Newton Cardoso, per una diferéncia de 1% dels vòts. Amb la desbranda, Itamar tornèt dins lo Senat per acabar lo sieu mandat l'an 1990.


text:
535
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 535 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Reiaume Ostrogòt[modificar | modificar la font]
Assassinat de l'anciana regenta Amalasonta qu'èra tanben l'aliada de l'Empèri Bizantin. Aquò entraïnèt una repòsta de l'emperaire Justinian que decidèt de mandar una armada en Itàlia per restablir un poder favorable a seis interès marcant lo començament de la Guèrra dei Gòts qu'anava devastar la peninsula. Dirigida per lo generau Belisari, aquel armada desbarquèt sensa dificultat e conquistèt Nàpols. Pauc desirós de combatre lei Romans e contestat au sen de son aristocracia, Teòdat organizèt ges de resisténcia eficaça.


text:
1871
Aquesta pagina concernís l'an 1871 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Après la revirada d'una darriera temptativa de sortida de la garnison francesa de París arrestada per lei Prussians a Buzenval, capitulacion de la capitala. Aquò entraïnèt la signatura d'un armistici (29 de genier) ambé l'Empèri Alemand que foguèt proclamat lo 18 de genier. D'eleccions foguèron organizadas per negociar lo tractat de patz finala. Se debanèron lo 8 de febrier e donèron una majoritat reialista ambé 214 deputats orleanistas, 182 legitimistas per 112 republicans moderats e 38 republicans radicaus. Lei liberaus obtenguèron 72 deputats e lei bonapartistas 20.
Lei premierei decisions d'aquela chambra (installacion a Versalhas, fin dau moratòri sus lei rendas adoptat durant la guèrra...) entraïnèt una rompedura rapida entre lei deputats e la populacion parisenca fòrça favorabla ai republicans. Dins lo corrent de març, una temptativa de Versalhas per prendre lo contraròtle de l'artilhariá parisenca entraïnèt l'insureccion de la capitala e la formacion d'un govèrn revolucionari dich Comuna de París. Adoptèt una politica sociala fòrça avançada mai mau capitèt d'organizar de fòrças armadas eficaças. A partir d'abriu, la guèrra civila acomencèt entre lo govèrn provisòri de Versalhas dirigit per Adòlf Tièrs e la Comuna. Aprofichant sa superioritat numerica gràcias au sostèn de l'armada regulara, lei fòrças de Versalhas avancèron pauc a pauc en despiech de la resisténcia acarnada de pichonei tropas parisencas. Entre lo 21 e lo 28 de mai, lei tropas versalhesas intrèron dins París que foguèt conquistat après una setmana de combats. Una repression saunosa foguèt alora mesa en plaça còntra lo movement revolucionari que perdèt aperaquí 40 000 òmes (10 000 dins lei combats, 20 000 fusilhats e 10 000 presoniers ò exilats). Lo movement socialista parisenc perdiguèt son influéncia fins a la fin dau sègle XIX. Dins lo sud de França, doas autrei comunas se formèron a Narbona e a Marselha mai foguèron rapidament reprimida per leis autoritats.
Après aquela victòria, lo govèrn de Tièrs negocièt la patz amb Alemanha e deguèt acceptar de condicions duras. Lei clausas pus importantas foguèron la cession d'Alsàcia-Lorena e lo pagament d'una indemnitat de 5 miliards de francs-aur. Se pausèt alora la question dau regime d'adoptar. D'efècte, lei reialistas èran majoritaris dins l'Assemblada mai devesits entre elei a prepaus dau candidat legitime au tròne.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
A partir de junh, acomençament de combats entre lo negus Tekle Giyorgis II e lo ras Kassa Mercha de Tigre. Gràcias a l'entraïnament modèrne donat a sei tropas per sei conselhiers britanics, Kassa ganhèt la batalha de Zulawu còntra una armada numericament pus nombrosa. Puei, lo 11 de julhet, se debanèt la batalha d'Assam onte Tekle Giyorgis II foguèt bleçat e capturat. Après aquela desfacha, son armada s'afondrèt e de milièrs d'òmes, compres unei genereus, capitulèron puei acceptèron d'intrar au sen de l'armada dau venceire. Lo negus descaigut foguèt emborniat e estremat dins una preson bastida a la cima d'una montanha.


text:
Marché-Allouarde
Marché-Aloèrde en picard ( Marché-Allouarde en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Fins en 1659, an de la signatura del Tractat dels Pirenèus, Mercat-Allouarde èra una vila frontièra. Èra doncas en primièra linha en lo moment de las guèrras de la ancian Regim.
Jusqu’en 1659, année de la signature du Traité des Pyrénées, Marché-Allouarde était une ville frontière. Elle était donc en première ligne lors des guerres de l’ancien Régime.


text:
Arthezé
Arthezé es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarthe e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Arthezé a situat al sud-oèst del departament de la Sarthe dintre Malicorne-sus-Sarthe, Lo Bailleul e La Fletxa, a Unitat|35|km {{}} al sud-oèst del Mans.
Arthezé Es una municipalitat de la Nautor-Anjau sarthois, sobrenomenat çò Maine angevin. A traversat pels ruisseaux del Riboux, de Coquelival e de Longuenou.
La commune d'Arthezé est située au sud-ouest du département de la Sarthe entre Malicorne-sur-Sarthe, Le Bailleul et La Flèche, à 35 km au sud-ouest du Mans.
Arthezé est une commune du Haut-Anjou sarthois, surnommé le Maine angevin. Elle est traversée par les ruisseaux du Riboux, de Coquelival et de Longuenou.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Arthezé Fasiá partida de la sénéchaussée angevine de la Fletxa e de l'anciana província de Anjau.
Jol Ancian Regim, la municipalitat i aviá ligat al país d'eleccion de La Fletxa.
En lo moment de la Revolucion francesa, la municipalitat #èsser, coma totas aquelas de la sénéchaussée de la Fletxa, ligada al nòu departament de la Sarthe.
En 1801, en lo moment del Concordat, la parròquia i aguèt desligat del diocèse d'Angieus per aquel del Mans.
Arthezé faisait partie de la sénéchaussée angevine de La Flèche et de l'ancienne province d'Anjou.
Sous l'Ancien Régime, la commune était rattachée au pays d'élection de La Flèche.
Lors de la Révolution française, la commune fut, comme toutes celles de la sénéchaussée de La Flèche, rattachée au nouveau département de la Sarthe.
En 1801, lors du Concordat, la paroisse fut détachée du diocèse d'Angers pour celui du Mans.


text:
Charlie Chaplin
Charles Spencer Chaplin, Jr., mai conegut coma Charlie Chaplin (Londres, 16 d'abril de 1889 - Corsier-sur-Vevey, Soïssa, 25 de decembre de 1977) foguèt un actor anglés. Es conegut per los filmes muts) e tanben coma realizador de cinèma. Inventèt un personatge peculiar, Charlòt (nomenat "Carlitos" a Brasil, e "The Tramp", valent a dire "lo vagabond", en anglés) que venguèt lo personatge central de sos films e posteriorament una icòna del cinèma mut. Es considerat coma un dels melhors mims e de las palhassas mai prestigiosas de l'istòria del cinèma.
En 1919, per tal de protegir sos interèsses e d'aver un contraròtle total sus sos films, Chaplin decidiguèt amb qualques collègas actors de fondar la companhiá cinematografica United Artists. A partir de 1940, la popularitat de Chaplin davalèt rapidament. Dins un ambient marcat per la suspicion dels comunistas caracteristic de la Guèrra Freja, las criticas per sos maridatges amb de femnas mai joves, sos problèmas amb los tribunals per de demandas de paternitat, e una enquèsta portada per l'FBI, l'artista se vegèt obligat de s'installar en Soïssa.
Chaplin èra un perfeccionista, escriviá, dirigissiá, produsissiá, fasiá l'actor, editava e fasiá la musica de sos films.
Sa carrièra artistica durèt mai de 75 ans. Sa filha, Geraldine Chaplin, es tanben una actritz.
Biografia[modificar | modificar la font]
Enfància[modificar | modificar la font]
Charles Spencer Chaplin nasquèt a Londres en 1889 dins una familha modèsta d'artistas de music-hall. Sa maire, Hannah Chaplin, filha d'un sabatièr, faguèt sa carrièra artistica sens gaire succès jol nom de Lily Harley. Aviá ja agut un filh de paire desconegut, Sydney John, abans son maridatge amb lo paire del futur actor, Charles Chaplin Sr., un cantaire pro popular. Lo parelh se disseparèt a l'entorn de 1891 aprèp que la maire aguèsse una relacion amb un autre cantaire de music-hall, Leo Dryden. Amb aqueste, en 1892, Hannah aguèt un tresen enfant, Wheeler Dryden, lo segond mièg-fraire de Charlie Chaplin.
L'enfància de Chaplin foguèt fòrça dura e miserabla que se vegèt confrontat d'ora a la pauretat e a de dificultats de tota mena. Viviá amb sa maire e son fraire Sydney a Kennington, un districte paure de Londres. Hannah aviá pas de salari e ganhava de moneda ocasionalament quand s'ocupava d'enfants e en cordurar, e lo paire subveniá pas ges a las despensas de la familha. Aprèp la malautiá de la maire e son admission dins un espital en mai de 1896, los enfants foguèron mandats dins un ostal de trabalh. Tornèron trobar sa maire al cap de 18 meses mas aquesta se vegèt obligada de portar tornarmai los pichòts e l'ostal de trabalh en julh de 1898.
Qualques meses aprèp, en setembre de 1898, Hannah Chaplin acabèt per èsser internada dins l'asil psiquiatric de Cane Hill qu'èra venguda psicotica, probablament per encausa de la sifilis e de la malnutricion. Durant lo temps de l'internament Charlie e son fraire Sydney anèron viure amb lo paire, que gaireben coneissián pas. Aqueste, victima d'alcoolisme, se moriguèt dos ans mai tard, a l'edat de 38 ans, d'una cirròsi del fètge. Ja que Hannah Chaplin èra dintrada dins un periòde de remission recuperèt sos dròlles mas tornèt emmalautir tre mai de 1903. Charlie, qu'aviá en aquel temps 14 ans, deguèt portar sa maire a l'espital e tornarmai foguèt internada a Cane Hill. Visquèt sol durant qualques jorns sens gaire sòus nimai de que manjar fins que son fraire Sydney, que s'èra engatjat dins la Marina, tornèt.
Començament de la carrièra artistica[modificar | modificar la font]
Parallèlament Chaplin aviá començat sa carrièra artistica fòrça jove. Sas primièras aparicions sus la scèna remontan al temps qu'aviá cinc ans qu'aguèt de remplaçar sa maire durant un espectacle que se debanava mal. Mas es subretot quand faguèt sos nòu ans que s'engatgèt a debon sus aquesta via, encoratjat per sa maire. Aital, gràcias als contactes del paire, Chaplin venguèt membre d'una tropa de 8 dròlles, sonada the Eight Lancashire Lads clog-dancing troupe, e comencèt a far de viradas dins mantun music-hall d'Anglatèrra de 1899 a 1900. L'enfant trabalhava dur e los espectacles coneissián cèrt succès, pasmens aquesta mena de divertiment basat subretot sus la dança lo satisfasiá pas gaire e se pensava ja de crear de numèros de comèdia.
Afogat per l'idèa de venir artista abandonèt l'escòla a 13 ans e comencèt alara a trabalhar dins mantun emplec. L'an seguent s'inscriguèt dins una agéncia teatrala del barri de West End. Lo director sentiguèt lo potencial del dròlle e li donèt rapidament son primièr ròtle dins la pèça Jim, a Romance of Cockayn de H. A. Saintsbury. A mai se l'òbra coneguèt pas una capitada comerciala, l'interpretacion comica de Chaplin foguèt lausada dins mantuna revista. Saintsbury li trobèt puèi un ròtle dins la produccion de Sherlock Holmes dirigida per Charles Frohman, qu'i interpretava Billy dins tres viradas que se faguèron per tot lo país. Sa prestacion foguèt tant exaltada pels critics que foguèt lèu demandat a Londres per jogar aquel ròtle al costat de William Gillette, l'interprèt original d'Holmes. Quand aviá 16 ans, Chaplin interpretèt son ròtle al Teatre del Duc de York d'octobre a decembre de 1905. Aprèp una darrièra virada de Sherlock Holmes a la debuta de 1906, quitèt aquela produccion que i aviá participat mai de dos ans e mièg.
Tot bèl just aprèp d'aver laissat enrè aquela entrepresa, trobèt lèu de trabalh dins una autra companhiá e partiguèt far de viradas amb son fraire, que seguissiá tanben una carrièra d'actor, dins una comèdia sonada Repairs. En mai de 1906, Chaplin s'integrèt dins la tropa juvenila, lo Casey's Circus, e i joguèt de pèças popularas burlescas pieces. Capitèt de s'impausar rapidament coma lo protagonista principal de l'espectacle. Quand la formacion acabèt sa virada en julh de 1907, lo jove actor qu'aviá tot escàs 18 ans èra vengut un comedian e comic experimentat. Pr'aquò aguèt de mal per trobar mai de trabalh e son primièr ensag d'una carrièra en solista coneguèt un fracàs seriós.
D'aquela passa, son fraire Sydney èra dintrat tre 1906 dins la prestigiosa companhiá de comedians dirigida per Fred Karno. Dos ans mai tard, a l'entorn de 1908 èra vengut una de las figuras mai famosas demest totes los actors. En febrièr d'aquel meteis an, capitèt de far engatjar Charlie per un periòde d'ensag de doas setmanas. Malgrat la marrida impression que Karno aguèt tre la debuta del jove Chaplin, que pensava qu'èra tròp vergonhós per far de teatre, Charlie faguèt una prestacion remarcada tre sa primièra nuèch al London Coliseum, çò que faguèt que son contracte amb la tropa foguèt signat gaireben sulpic.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Charles Chaplin: My Autobiography. Simon & Schuster, 1964.
- Charles Chaplin: Die Geschichte meines Lebens. Fischer-Verlag, 1964. (germ.)
- Charlie Chaplin Die Wurzeln meiner Komik in: Jüdische Allgemeine Wochenzeitung, 3 March 1967, gekürzt: wieder ebd. 12.4. 2006, S. 54 (germ.)
- Chaplin: A Life by Stephen Weissman. Arcade Publishing 2008.
- Charles Chaplin: My Life in Pictures. Bodley Head, 1974.
- Alistair Cooke: Six Men. Harmondsworth, 1978.
- S. Frind: Die Sprache als Propagandainstrument des Nationalsozialismus, in: Muttersprache, 76. Jg., 1966, S. 129–135. (germ.)
- Georgia Hale, Charlie Chaplin: Intimate Close-Ups, edited by Heather Kiernan. Lanham: Scarecrow Press, 1995 and 1999. ISBN 978-1-57886-004-3 (1999 edition).
- Victor Klemperer: LTI – Notizbuch eines Philologen. Leipzig: Reclam, 1990. ISBN 978-3-379-00125-0; Frankfurt am Main (19. A.) 2004 (germ.)
- Charlie Chaplin at Keystone and Essanay: Dawn of the Tramp, Ted Okuda & David Maska. iUniverse, New York, 2005.
- Chaplin: His Life and Art, David Robinson. McGraw-Hill, second edition 2001.
- Chaplin: Genius of the Cinema, Jeffrey Vance. Abrams, New York, 2003. ISBN 978-0-8109-4532-6
- Charlie Chaplin: A Photo Diary, Michel Comte & Sam Stourdze. Steidl, first edition, hardcover, 359pp, ISBN 978-3-88243-792-8, 2002.
- Chaplin in Pictures, Sam Stourdze (ed.), texts by Patrice Blouin, Christian Delage and Sam Stourdze, NBC Editions, ISBN 978-2-913986-03-9, 2005.
- Double Exposure: Charlie Chaplin as Author and Celebrity, Jonathan Goldman. M/C Journal 7.5.
- Charlie Chaplin's World of Comedy, Wes D. Gehring, 1980.


text:
Pecora
Los Pecora (plural del latin pecus, pecoris "tropèl") fòrman un clad de mamifèrs cetartiodactils del sosòrdre dels Ruminantia. Recampa uèi l'ensemble de las espècias vivas de Ruminantia autras que los tragulids.
Posicion filogenetica[modificar | modificar la font]
↕ cladificaction inseguda amb un de sos vesins
Sistematica[modificar | modificar la font]
- familha Antilocapridae, una espècia viva
- familha Giraffidae, doas espècias dins dos genres
- familha Cervidae, 43 espècias vivas dins 16 genres
- familha Moschidae, 4 espècias vivas
- familha Bovidae, 131 espècias vivas e 51 genres
Genres fossils[modificar | modificar la font]
- Andegameryx
- Blastomeryx
- Bugtimeryx
- Dremotherium
- Eumeryx
- Hanhaicerus
- Hispanomeryx
- Hoplitomerycidae
- Longirostromeryx
- Machaeromeryx
- Palaeohypsodontus
- Palaeomerycidae
- Rutitherium
- Walangania
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia The Paleobiology database : Pecora (en)
- Referéncia NCBI : Pecora (en)
- Filogenia dels romiants (en)


text:
Izpura
Izpura (basco), Ispoure (francés), qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, situada dens lo País de Cisa.
Lo gentilici qu'ei izpurar.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas tòcatocantas[modificar | modificar la font]
- Ossés au nòrd
- Jatsu au nòrd-èst
- Sent Joan lo Vielhh a l'èst
- Azkarate a l'oèst
- Sent Joan Pè de Pòrt e Uhart de Cisa au sud
Economia[modificar | modificar la font]
L'agricultura qu'ei la basa economica de la comuna, on se produtz vin d'Irulegi.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
De véder[modificar | modificar la font]
- Glèisa de Sant Laurenç
- Palais Larrea
- Ostau Laustania
- Bastiment Faustin Bentaberri, on s'organizan espectacles e creacions artisticas (teatre, dança...)