text:
Daus uns comportaments de las paginas de vòstre sit se pòdon modificar gràcias a de variablas PHP. Aquelas variablas, normalament quo es SPIP que las definís, mas, per obténer una personalizacion mai fina dau sit, lo webmèstre las pòt modificar.
Ont chau indicar aquelas variablas?
Quo es inutil d’intrar dins lo quite còde font d’SPIP per fixar aquelas variablas (bon!).
- Per l’ensems dau sit
Se volètz fixar aquelas variablas per l’integralitat dau sit, las podètz indicar coma globalas, amb una sintaxi un pauc diferenta, dins un fichèir entitolat
mes_fonctions.php3, que se plaça a la raiç dau sit. (Eventualament chaudrá crear aquel fichèir e enrodar las definicions de vòstras variablas amb de marcadors
<?php e
?>, vejatz los exemples çai sos.)
- Per chasque tipe d’esqueleta
[SPIP 1.4] Maitot podètz definir aquelas variablas, esqueleta per esqueleta. Per aquò faire, las chau installar au començament dau fichèir PHP que crida l’esqueleta (per exemple
article.php3,
rubrique.php3...). S’inserisson naturalament au costat de las variablas obligatòrias
$fond e
$delais. Veire los exemples
Las variablas dau tèxt
Aquelas variablas s’utilizan pendent qu’SPIP calcula la compaginacion (correccion tipografica).
-
$debut_intertitre fixa lo còde HTML inserit a la dobertura daus intertítols (per la ’corcha
{{{). En estandard, sa valor es:
-
$fin_intertitre es lo còde HTML inserit a la barradura daus intertítols (’corcha
}}}). Sa valor normala es:
-
$ouvre_ref es lo còde que dobrís las cridas de las nòtas de pè de pagina; per defaut, quo es un espaci insecable e una parentèsi cairada de dobertura ([);
-
$ferme_ref es lo còde de barradura de las cridas de las nòtas de pè de pagina; per defaut, quo es una parentèsi cairada de barradura (]).
-
$ouvre_note es lo còde de dobertura de la nòta de pè de pagina (cama apareis dins
#NOTES); per defaut, quo es una parentèsi cairada de dobertura ([);
-
$ferme_note es lo còde de barradura de las nòtas de pè de pagina (una parentèsi cairada de barradura: ]).
De chausidas alternativas, per exemple, serán d’utilizar de parentèsis; o mai gentament, de dobrir amb lo tag HTML
, e de barrar amb
.
- Lo fichèir
puce.gif e la variabla
$puce. Quand començatz una linha nuòva amb un tiret, SPIP lo remplaça amb una petita “nèira” grafica. Z-es lo fichèir
puce.gif installat a la raiç dau sit que constituís aquela nèira; podètz modificar aquel fichèir segon vòstres besonhs. Mas maitot, vos mesme podètz decidir de fixar coma chausir la nèira, a travèrs de la variabla
$puce. Per exemple per indicar un autre fichèir grafic:
o per un element HTML non grafic:
Las variablas per los forums publics
Existisson de variablas que permeton de fixar lo comportament daus forums publics amb de mots clau.
NB - S’utiliza aquelas variablas mas quand creatz de forums publics ont los vesitaires pòdon seleccionar de mots clau; doncas lor utilizacion es bassètz especifica (e z-es pas evidenta...).
-
$afficher_texte (“òc”/“non”). Per defaut, s’es concebut los forums publics per permetre aus vesitaires d’intrar lo tèxt de lor messatge; mas quand se prepausa de chausir de mots clau dins aqueles forums, se pòt decidir que ges de messatge es util e que mas la seleccion daus mots clau es importanta. En aquel cas, se poirá indicar:
-
$afficher_groupe permet d’indicar los grops diferents de mots clau que se desira de prepausar dins aquel forum. D’efèit, totes los forums d’un sit son pas forçadament identics, e se, en daus uns endreits, podètz voler afichar una seleccion de totes los grops de mots clau (aqueles qu’avètz rendut accessibles aus vesitaires dempuèi l’espaci privat), a d’autres endreits, podètz voler utilizar solament daus uns grops, a mai pas un grop (gran dau tot de seleccion de mots clau).
La variabla
$afficher_groupe es un tablèu (array), e doncas se construtz de la manèira seguenta:
impausa unicament l’afichatge daus grops 3 e 5.
interditz l’utilizar de mots clau dins aqueles forums (puèi que ges de grop de mots clau numerotat “0” —zèro— existís pas).
S’òm indica pas ren (òm precisa pas
$afficher_groupe), aquò vòu dire que s’utiliza totes los grops de mots clau indicats coma “prepausats aus vesitaires dau sit public” dins l’espaci privat.
Enebir l’afichatge daus botons d’administracion
Chasca pagina d’esqueleta aficha de «botons d’administracion» (en particular: «tornar calcular aquela pagina») quora òm es administrator e qu’òm a activat lo cookie de correspondéncia. Aquela foncion, fòrça practica per gerir lo sit, pòt venir geinanta dins quauques cas; per exemple per de fichèirs XML, que volètz sobretot pas veire perturbats per aqueles apondis.
[SPIP 1.7] La variabla
flag_preserver permet d’enebir aqueles afichatges.
Veiretz per exemple l’emplec d’aquela variabla a la pagina
backend.php3.
Lo dorsèir de las esqueletas
[SPIP 1.5] Se desiratz de botar las esqueletas de vòstre sit dins un dorsèir particular, per exemple per faire d’assais de plusors jòcs d’esqueletas trobats a Internet, o perque quò vos agrada que s’estreme ben las chausas, etc, podètz fixar la variabla
$dossier_squelettes dins
mes_fonctions.php3.
D’aquel moment enlai, SPIP anará quèrre en prioritat las esqueletas presentas dins lo dorsèir
design/ (que l’auretz creat a la raiç dau sit). Se, en mai d’aquò, utilizatz
, SPIP anará quèrre lo fichèir
xxx.php3 d’en primèir dins
design/, puèi, se lai figura pas, a la raiç dau sit.
Los avantatges d’aquel renjament pòdon semblar evidents (separacion melhora dau còde d’SPIP e de l’estructura dau sit, possibilitat de chamjar tot un ensems d’esqueletas en un còp solet, etc); l’inconvenient principau es que quò será mai malaisat de visualizar las esqueletas a travèrs d’un navigador simple. De fait, quitament se son plaçats dins aquel sosdorsèir, l’HTML que chap dins aqueles fichèirs d’esqueleta es concebut coma s’èran a la raiç. Per aquela rason, los liams vèrs los imatges o los CSS riscan de “se rompre”.
Exemples
- Per modificar de variablas unicament per un certan tipe d’esqueletas (per exemple per las paginas de rubricas), sufís de las definir dins lo fichèir de crida d’aquelas esqueletas. Per exemple, per las rubricas, se pòt fixar de valors directament dins
rubrique.php3:
Aicí, s’es modificat la valor de l’espaci a l’entorn daus lògos.
- Per modificar de valors de variablas dins l’ensems dau sit, se las pòt definir dins lo fichèir
mes_fonctions.php3.
Atencion, quand se definís de valors dins aquel fichèir, chau utilizar imperativament la sintaxi
$GLOBALS['xxx'] per chascuna de las variablas de personalizar. Per exemple, per definir la valor de
$debut_intertitre, s’utiliza la sintaxi
$GLOBALS['debut_intertitre'].
Los besonhs imperatius de seguretat daus sits impausan que s’utilize aquela sintaxi.


c: text/html

text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dijous, 10 de febrer de 2011
Maremne o Maremna?
En la wikipèdia occitana, Maremne qu'ei (mau)grafiat Maremna. Aquesta error vien deu hèit qu'en gascon occidentau maremna e maremne e's pronóncian parièr e que la e finau francesa correspón generaument (mès pas tostemps) a ua a finau en occitan. En catalan, qu'avem quaucòm semblant dab lo par (el) Maresme - lo toponim- e (la) maresma - lo tèrmi de geomorfologia, los dus mots que's pronóncian parièr en catalan orientau (principatin e balear).
Totun los tèxtes d'archius en "latin", que mencionan lo país de Maremne com Maritime (de maritimu-) e non pas jamés Maritima, çò qui ns'indica maremne qu'ei plan lo mot exacte. Adonc qu'ei Maremne, que non Maremna, com, per la comarca catalana, ei Maresme e non Maresma. Lo nom deu parçan qu'ei estat corregit en Maremne en la mapa en gascon de la Gran Gasconha hargada per Halip Lartiga e editada per Per Noste (Halip Lartiga, Gasconha lenga e identitat, Per Noste, 2010).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Per La Talvera
Dins lo cèl i a nòu estèlas
Pus pichonas que la man
Mas pareis que son pus bèlas
Que la tèrra e la mar
La nuèch quand lo temps es clar
Que lo vent brèça las fuèlhas
La nuèch quand lo temps es clar
Sovent las vesèm dançar.
Dins lo cèl i a uèch estèlas...
Dins lo cèl i a sèt estèlas...
Dins lo cèl i a sièis estèlas...
Dins lo cèl i a cinc estèlas...
Dins lo cèl i a quatre estèlas...
Dins lo cèl i a tres estèlas...
Dins lo cèl i a dòas estèlas...
Dins lo cèl i a una estèla
Pus pichona que la man
Mas pareis que n’es pus bèla
Que la tèrra e la mar
La nuèch quand lo temps es clar
Que lo vent brèça las fuèlhas
La nuèch quand lo temps es clar
Sovent la vesèm dançar.
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Porto (vin)
Lo porto es un vin sofrat portugués, produit unicament dins la region del Naut Douro, a 100 km en amont de la vila de Porto. La vinha es essencialament mendada per de pichons productors, possedent cadun una pichona pèça, nomenada quinta.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
De vin es produit dins la conca de Douro dempuèi l'Antiquitat mas l'appelacion de vin de Porto apareguèt solament al sègle XVII.
Coneguèt en aquela epòca fòrça succès en Anglatèrra. En seguent la guèrra contra la França, los Anglés daissant lo vin francés, se viran cap al Porto. Amb lo Tractat de Methuen (1703), tractat de cooperacion militara, diplomatica e economica, obtenon lo privilègi de fondar en Portugal d'ostals de negòci en cambi de la baissa de las taxas sul vin de Porto. Mas demòra car en concurréncia amb los vins franceses. Mas aqueste vin endura mal lo viatge, pr'amor s'apondèt d'aiga. Puèi un mercand anglés, Joan Bearsley, aguèt l'idèa d'aumentar lo gra en apondent d'aigardent. Es la naissença del produch que se coneis avuèi, produch lèu fòrça presat en Euròpa. La demanda aumentèt considerablament, çò qu'entraïnèt una baissa de qualitat. Lo primièr ministre, lo marqués de Pombal, creèt doncas en 1756 un comitat per garantir de critèris de qualitat, davancièr gaireben de las Apellacion d'origina contrarotlada. Lo reglament preveguèt entre autres un cadastre de las ribas de Douro. Una classificacion basada sus un sistèma de ponchs devesiguèt lo porto en sièis categorias, segon lo clima, lo sòl, l'enclinason, l'altitud, lo rendement e l'edat de las vinhas. Los plants foguèron tanben devesits en tres categorias.
Las botas de porto devián èsser transportadas per batèl (los rabelos) fins a Vila Nova de Gaia, ont se trapan las màgers societats de venda de porto.
Lo Reialme Unit es avuèi encara un dels màgers païses consomators de porto e los Britanics joguèron un ròtle important coma proprietaris de las societats de porto. Las grandas societats son Cálem, Ferreira, Messias, Graham's, Barros, Quinta do Noval, Sandeman, Taylor's, Fonseca, Niepoort. La majoritat de las cavas de porto apartenon a de grands consòrcis internacionals e rèsta pauc de societats familialas. Lo porto es, coma lo conhac o lo champanha en França, principalament un produch d'exportacion.
Lo sòl e lo clima[modificar | modificar la font]
La vinha es cultivada sus una superfícia esquistosa asolada sus un sossòl granitic. Le sol es talament paure en matèrias organicas e talament arid que gaire de plantas capitan de butar. Solament i creisson olivièrs, ametlièrs e de bartàs marrits. La cultura se fa sus de laissas encrancadas sus de bauces abruptes que se lançan dins la valada de Douro. La region jos l'apellacion d'origina contrarotlada ten un clima continental fòrça contrastat. I fa fòrça calor e fòrça sec en estiu, ont las temperaturas pòdon aténher los 40 °C. Mai, d'ivèrn, se pòt veire de nevadas e i fa fòrça fred.
Los plants[modificar | modificar la font]
Lo porto es per definicion un vin d'acampament. Fa pauc, las diferentas varietats que compausan lo porto avián pas d'importància. Actualament, gaireben una cinquantena de varietats de rasims negres e blancs son admesas e una vintena son recomandadas per las autoritats. Dins aquelas varietats recomandadas, cinc son reconegudas per los negociants coma avent de qualitats de primièr òrdre.
- Lo touriga nacional,
- lo tinta roriz,
- lo touriga franca,
- lo tinta barroca,
- lo tinta cão (o red dog).
La fabricacion[modificar | modificar la font]
L'elaboracion del porto comença amb las vendémias, efectuadas dins de condicions particularament penosas dins las laissas solament accessiblas a pè. E es tanben amb los pès que se fasiá lo trolhatge del rasim, dins las lagares, grandas concas naturalas en granit qu'òm pòt veire encara dins las quintas tradicionalas.
Pendent la fermentacion, s'apond al most sucrat una pichona quantitat d'aigardent de vin de 77% d'alcòl. Lo moment es crucial per l'avenir del porto : tròp lèu, e lo vin serà grèu e pastós, tròp tard, li mancarà de fruch e de rondor. Aquela operacion, lo sofratge, a per avantatge d'arrestar la fermentacion primària, conservant de sucre al vin (çò que balha rondor e fruitat) per li evitar de venir tròp sec o tròp aspre ; renfortís tanben sa capacitat al vielhiment, li balhant un còs pus poderòs e un aròma mai que mai ric.
Dempuèi, lo vin dintra dins un periòde de sòm que dura tot l'ivèrn, li permet de se decantar amb l'accion del fred, mercé a de trescolatges successius. Lo printemps venent, lo porto quita las quintas, cap a los chais dels negociants. Segon la seuna qualitat, comença un vielhiment mai o mens long, o en botas, o en botelhas, o las doas.
Los diferents tipes de Porto[modificar | modificar la font]
Porto Tawny[modificar | modificar la font]
Lo "Porto Tawny" es un assemblatge de cuvadas, que vielhís entre cinc e sèt ans en botas.
Porto Tawny amb indicacion d'edat[modificar | modificar la font]
Es un assemblatge de portos variats de diferentas annadas. L'edat indicada es doncas la mejana aproximativa de las edats dels portos assemblats. S'amaduran dins de botas de garric pendent 10, 20, 30 o 40 ans.
Porto Ruby[modificar | modificar la font]
Lo porto Ruby est un vin jove que passa al maximum dos ans en bota abans d'èsser embotelhat e vendut.
Porto blanc[modificar | modificar la font]
Son a vedadas mens alcolizats que los autres tipes de portos e pòdon èsser secs o doces segon tres variantas : extra-dry, dry e sweet. Se bevon fòrça frescs.
Porto vintage (Porto millesimat)[modificar | modificar la font]
Es lo produch d'una annada excepcionala que ven dels melhors vinhals. Lo vin rèsta dos ans en botas abans d'èsser embotelhat. Vielhís e se bonifica en botelha. Se pòt gardar 20 ans e mai.
Abans de poder declarar una annada "vintage", lo productor o lo negociant deu far instruire sa demanda vèrs l'Institut del vin de Porto]].


text:
Paucas vilas occitanas e europèas patiguèron un sètge tan ferotge coma Montpelhièr en 1622. Maugrat las atacas de l’armada reiala de Loís XIII, los abitants protestants (o pas) de la vila resistiguèron un còp e un autre pendent prèp de tres meses. Fin finala, lo sobeiran mai poderós d’Euròpa i poguèt dintrar mas sens capèl (simbòl d’umilitat), sens d’armas e a pè. Los montpelhierencs avián demostrat al mond qu’èran entre los mai braves. E avián guanhat.
Lo sètge se debanèt pendent la primièra revòlta uganauda occitana e francesa del sègle XVIIIen. Aprés envasir Bearn, l’armada reiala de Loís XIII – malaconselhat per Richelieu – decidiguèt de marchar al Languedòc per mostrar la sieuna autoritat tanplan als uganauds. Montpèlhier demorava coma una de las vilas occitanas protestantas mai grandas. E caliá la sometre. Mas çò que Loís XIII sabiá pas èra que la sieuna conquista costariá tantas vidas pr’amor que los de Montpelhièr son estats totjorn un brave mond.
Èra començament d’agost de 1622 e lo monarca absolutista francés Loís XIII aviá envasit Bearn – puèi l’annexariá al reialme de França en tot perdre aquela nacion la sieuna independéncia politica -. Puèi marchèt fins Montalban e l’assetgèt. Mas poguèt pas la conquistar. Decidiguèt alara se dirigir vèrs l’autra vila mai importanta dels uganauds occitans, Montpelhièr.
I poguèt dintrar, òc, mas solament aprés aver perdut la batalha militara e en tot se mostrar umil. Solament aital i poguèt dintrar. Ansin, los montpelhierencs atanben se mostrèron umbles e demandèron perdon per aver resistit las atacas reialas. E s’agenolhèron davant lo rei francés. Totun, aquel fach foguèt jamai perdonat per Loís XIII que, qualques setmanas puèi comencèt de bastir una ciutadèla militarara per contrarotlar la vila.
Una guèrra particulara
Aprés voler demostrar totas las regions qual èra lo rei, qualqu’unas regions protestantas – entre aquelas las occitanas d’Aquitània, Languedòc e Provença – decidiguèron reconéisser pas la sieuna autoritat. E Enric de Rohan, duc e Prince uganaud comencèt una revòlta militara contra Loís XIII.
Aital, dempuèi las Cevenas conquistaràn los ugonots los castèls de Montlaur, Beuluòc e Sommières. Lo comandant de l’armada catolica, Enric de Montmorency, conquistarà ataplan Lunas e Graissessac e lo 7 d’abril de 1622 ambedoás armadas se trobaràn, mas decidisson se retirar sens aufrir batalha.
Aprés divèrses episòdis militars en l’airal, l’armada reiala arribarà a Montpelhièr pendent julhèt d’aquel quite an. Enric de Rohan contunha la guèrra en tot demandar mai voluntaris en las Cevenas e i enviarà un grand nombre de soldats. Mentre aquò se debana, Aigasmòrtas tomba e puèi tot lo Daufinat se sotmet al poder reial catolic. Mas l’arribada de l’armada reiala aurà ara de luchar contra prèp de 8 regiments uganauds occitans que Rohan a laissat dins la vila per la defendre.
Totun, un nòu tractat es signat lo 22 d’agost entre lo Duc Enric de Rohan e Loís XIII. Mas Montpelhièr vòl pas l’acceptar. E decidí resistir e dubrir pas las pòrtas de la vila. De fach, los sieus abitants an paur de Condé, nòu comandant de l’armada reiala. Es plan celèbre per los chaples qu’a fach entre la populacion de las vilas ont a dintrat. Amb el i a mai de 10.000 òmes – 30 regiments – que, de segur, son pas arribats per balhar de bèlas danças.
Lo sètge començat, Loís XIII arriba de Bezièrs e bastís son quartièr general en Castelnau, al nòrd de la vila. Lo famós engenhaire italian Josep Gamorini dirigirà los trabalhs e lèu i auràn doas atacas en doas partidas desparièras de la vila: la colomna de l’esquerra amb las gardias francesas, soïssas, e los regiments de Navarra, Piemont, Normandia, Estissac e Charmont. La colomna de la drecha amb 5 regiments occitans del Lengadòc e los de Montmorency e Condé.
Maugrat que la vila aviá pas agut defensas fins fasiá pauc ara a 16 modèrns bastions e pòt resistir totas las atacas. Mas i a un ponch feble, la Blancariá. Serà aquí ont atacarà un còp e un autre l’armada reiala francesa. Mas los montpelhierencs an coma cap de l’armada per defendre la vila Etienne d’Aimeric, que poirà refusar las atacas fins lo mes d’octubre.
Aprés aver pas pogut prene la Blancariá en agost, l’armada reiala francesa ensaja de conquistar lo 1 de setembre los barris situats prèp de Lez, amb los regiments de Normandia, Navarra, Piemont, Estissac e quatre regiments lengadocians. Dos jorns aprés, mai de 400 montpelhierencs atacan aqueles barris e destruson los trabalhs de defensa dels franceses. A mai, los regiments de Frabregas e Sent-Brez, amb mai de 1000 soldats son prèp d’èsser destrusits. Solament una contrataca d’Enric de Montmorency amb la Vielha Gardia pòt o arrestar.
Maugrat aquò, es nafrat en un camba amb una alabarda e lo sénher uganaud d’Agencourt li perdona la vida. Los franceses se retiran amb mai de 200 mòrts e entre eles lo duc de Fronsac, lo marqués de Beuvron, lo Vicomte de la Mota-Canilhac e lo sénher de Combalet.
Montpelhièr resistís…encara
La ira de Loís XIII es granda. Cada còp que demanda se la vila es tombada los comandants respondon que pas, que Montpelhièr resistís…encara. Lo monarca francés compren pas res e demanda cossí es possible. Una soleta vila occitana contra l’armada del rei de França: los comandants baissan lo cap e dison que los de Montpelhièr son… fòrça braves !
A mai, una sortida de los regiments que defendon Montpelhièr contra las trencadas del regiment de Picardia finís amb la mòrt del sieu capitani. E l’engenhaire Josep Gamorini perd la vida per un còp de mosquet al cap. Aquò balha los assetjats l’escasença de bastir mai trabalhs de defensa en Sent Denis. Seràn pas perduts davant l’armada atacanta fins la fin del sètge.
La paciéncia de Loís XIII comença de finir. Demanda los paisans catolics de tota la region de l’avisar se arriba una armada uganauda d’Enric de Rohan amb de fuòcs. Lo 15 de setembre una bateriá de 12 canons dubrís fuòc sus Argencourt, qu’es ara un bastion que pòt arrestar totas las atacas. Tomba pas e pr’aquò lo 2 d’octobre los regiments de Navarra e Estissac l’atacan. Mas resistís.
Aprés aquela ataca los espitals franceses an tants nafrats qu’an de quitar luòc als malauts. I a de nafrats pertot. Jamai s’èra vista una causa aital. L’armada francesa es estonada. E Loís XIII colerós. Demanda mai d’artilhariá. E arriban mai canons, 36, per desolar la vila. Lo sètge a durat ja mai de 7 setmanas e alara es prèp d’arribar una armada uganauda amb Enric de Rohan e mai de 4000 òmes…
Cal conquistar cossí siá Monpelhièr. Lo 2 d’octobre mai de tres atacas, una puèi l’autra, arriban sus la vila. Mas los 5000 soldats reials pòdon pas trincar las defensas occitanas. Los franceses laissan lo camp amb mai de 400 mòrts. A mai, es arribada una epidemia dins l’armada francesa e i a pauc manjar. Lo regiment de Berry, qu’aviá 1500 soldats, n’a ara mens de 600. Cossí far ?
Lo 7 de setembre arriba Lesdiguières amb 6 regiments mai. Loís XIII a ara una armada de mai de 20.000 soldats, mas lo jorn aprés es arribat tanben Rohan amb 4000 òmes. Urosament lo duc uganaud sap plan que comença de pèrdre supòrt internacional e decidís far un pacte amb lo rei. Demanda la vila de dubrir las pòrtas. Lo rei a confirmat que i aurà pas cap de repression contra la populacion. Solament cal una reconeissença de Loís XIII e lo pagament del sètge. Amb aquò n’i a pro. Tres jorns aprés lo sètge finís.
Lo 10 d’octobre Enric de Rohan s’agenolharà davant Loís XIII e li demanda perdon per aver començat una revòlta. Montpelhièr decidís atanben far la patz, una patz amb totes los onors. Loís XIII confirmarà l’Edicte de Nantas – libertat religiosa als ugonots – e aqueles accèptan abatre las defensas de las vilas protestantas de Montpelhièr, Nimes e Uzès.
10 jorns puèi, Loís XIII pòt dintrar solet dins Montpelhièr. La vila dubrís las pòrtas al rei de França. O fa sens cabal, sens capèl e sens cap d’arma. Totes demandan perdon e lo rei lo concedís. Maugrat la promesa reiala l’armada tanben dintra aprés dins Montpelhièr per abatre los murs. Totun, i a pas cap de chaple, cap mòrt mai. En 1624 Loís XIII ordena començar bastir la ciutadèla de Montepelhièr per contrarotlar la vila. I a pas cap confiança amb aqueles occitans. E se i a una nòva revòlta lo prètz es mai que naut. Melhor los contrarotlar abans.
Aital finiguèt un dels sètges mai ferotges de l’Occitània del sègle XVIIen. La vila de Monpelhièr aviá demostrat qu’èra una brava vila, fòrta e valenta. Qu’avián pas paur del rei de França. Aprés o mostrar, caliá contunhar la batalha ? La vila finiriá per tombar, un jorn o l’autre. La peticion resonabla de Rohan balhèt una bèla escasença a la vila. Montpelhièr dubriguèt solament las pòrtas a Loís XIII quora aquel dintrèt solet e sens d’armas. Cal pas res mai dire.
Christian Andreu*
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.


text:
Neoptera
Los neoptèrs (Neoptera) son una seccion d'insèctes, sosclassa dels Pterigòts.
Se caracterizan per :
- d'alas equipadas d'un camp jugal o neal.
- d'alas se replegant en arrièr al repaus.
Los Neoptèrs fòrman l'immensa majoritat dels insèctes d'uèi.
Se pòdon diferenciar en tres sosseccions o categorias :
- los Polineoptèrs
- los Paraneoptèrs
- los Oligoneoptèrs
Aquesta classificacion repausa suls tres lindals evolutius traversats pels insèctes dempuèi de centenats de milions d'annadas :
- l'expansion de las alas,
- lo desvolopament d'una articulacion alara complèxa permetent de replegar las alas al repaus vèrs l'arrièr del còrs,
- l'aquisicion de metamorfòsis complètas.
Los neoptèrs comprenon los òrdres seguents :
- Coleoptera Linnaeus, 1758 - coleoptèrs
- Dermaptera De Geer, 1773
- Dictyoptera
- Diptera
- Embiidina Hagen, 1862
- Grylloblattodea
- Hemiptera Linnaeus, 1758
- Hymenoptera
- Isoptera Brullé, 1832 - termits
- Lepidoptera - parpalhòls, parpalhòls de nuèch
- Mantophasmatodea Zompro, Klass, Kristensen and Adis, 2002
- Mecoptera
- Orthoptera - criquet-locustes, sautarèlas
- Phasmatodea Leach, 1815
- Phthiraptera Haeckel, 1896
- Plecoptera - plecoptèrs
- Psocoptera
- Siphonaptera
- Strepsiptera Kirby, 1813
- Thysanoptera
- Trichoptera - friganes, pòrtalenha
- Zoraptera Silvestri, 1913
- Neuropterida


text:
Divendres, 24 de febrièr de 2017, 03h00 Societat,Politica,Internacional,Cultura
La justícia espanhòla a condemnat a tres ans e mièg de preson un cantador hip-hop de Malhòrca per las paraulas d’una cançon contra lo rei emerit, Joan Carles Ir. Lo musician, Josep Miquel Arenas, de nom d’artista Valtònyc, es estat condemnat per enaurament del terrorisme, injúrias a la corona e menaças, a causa de las paraulas d’una cançon, que podètz escotar dins lo vidèo çai jos. L’a jutjat e condemnat l’Audiéncia Nacionala espahòla, qu’es un tribunal d’excepcion que jutja los delictes de terrorisme.
La senténcia se prononcièt dimècres passat e es de tres meses superiora a la que demandava lo ministèri public.
Durant lo jutjament, Valtònyc reconeguèt qu’aviá compausat aquela cançon a la demanda de Pablo Iglesias, lo numèro un del partit politic Podèm, per son emission de television La Tuerka.
En seguida, podètz veire e escotar la cançon en question. Las paraulas son en catalan, e i a de sostítols en espanhòl.
Potser han empresonat al Valtònyc, però es que els que l'han jutjat i denunciat, son: estafadors, corruptes, malversadors, aprenents de falangistes, totalitaris, xenòfogs, homofóvics, i malvats, tot això dit amb diplomàcia, perquè el que penso es molt pitjor.
Visca la Terra...Lliure!
L'Ernest, "El Tàrrega".
Se pòt parlar de Rajoy, dau PP mai demòra que tan sota gorverns PP coma PSOE en Espanha 1) s'onora un Rei que jurèt fidèlitat a Franco e au franquisme que li bastiguèt son tròne e que deguèt aceptar la democracia per pas perir 2) solament recercar cu son sepelits dins lei fòssas comunas es un delicte 3) lei contribuables devon entretenir la memòria de Franco dins son mosolèu e sa fondacion bailejada per sa familha e sei partisant e que seis archius son barrats ai que partajan pas seis... Legir mai
Se pòt parlar de Rajoy, dau PP mai demòra que tan sota gorverns PP coma PSOE en Espanha 1) s'onora un Rei que jurèt fidèlitat a Franco e au franquisme que li bastiguèt son tròne e que deguèt aceptar la democracia per pas perir 2) solament recercar cu son sepelits dins lei fòssas comunas es un delicte 3) lei contribuables devon entretenir la memòria de Franco dins son mosolèu e sa fondacion bailejada per sa familha e sei partisant e que seis archius son barrats ai que partajan pas seis... Legir mai
Lo pp e los jutges. Pareis qu' encara viuen en temps de franco.
Només dic que aquest rei de pa sucat amb oli, i el govern que el susté, estan malats, això nomès ho poden fer persones que no tenen el seny a lloc, per no parlar de la resta del que fan.
Visca la Terra...Lliure!
L'Ernest, "El Tàrrega".
#4 Democracia espanhòlas e francesas son tant comunas e espandidas coma aiga sèca e solelh negre…
¡Hasta la victoria, siempre!
Mariano Rajoy Brey heredero de Francisco Franco Bahamonde criado de Juan Carlos Iᵉʳ de borbòn, su succesor y su familia para la gloria de una españa de corrupciòn y de regresiòn social , contra la républica sobre todo la Catalana con la cumplicidad muda de la Francia... Pero venceremos ... Hasta la victoria siempre...
#10 La rason ei que l'estat unic a tostemps rason, acera com aci.
Dinqu'aüra a ço que me sembla, ges de resson d'aquesta info dins la premsa francesa...
#8 Qu'ei lo drapèu nationau devath la secunda republica (usatge civil).


text:
Era aigua ei un recors finit e volnerable que resulte essenciau tath desvolopament dera vida. Era sua gestion eficenta resulte indispensable entath progrés des societats e era conservacion deth medi ambient.
Ei per aguest motiu qu’era Union Europèa aprovèc era Directiua Marc der Aigua (DMA), ua norma qu’establís ua responsa unitària de gestion des masses d’aigua e damb un objectiu principau qu’ei eth d’assegurar era qualitat e quantitat de ecosistèmes idrics gràcies ara implantacion d’estratègies comunes de gestion, entre es que s’inclodís eth desvolopament de guides tecniques o era participacion sociau e institucionau entara presa de decisions enes politiques d’aigües.
SUD’EAU 2 ei un projècte europèu compromés damb era implantacion dera DMA en ambit locau e regionau. Era sua mission ei méter en foncionament iniciatiues de gestion sostenibla e participatiua der aigua e des arrius, e era sua metodologia de trabalh prevé es resultats que seguissen:
SUD’EAU 2 (noveme de 2012 – deseme de 2014) ei un projècte de capitalizacion deth projècte Sud’eau (abriu de 2009 – març de 2011). Toti dus projèctes son ath laguens deth programa de cooperacion territoriau SUDOE, e era rdicion actuau compde damb un pressupòst de 1.395.420 € en tot èster cofinançat en un 75% per hons europèus FEDER (Fondo Europeo de Desarrollo Regional).


text:
Verièiras
Verièiras[1][2],[3],[4] (Verrières en francés) es una comuna roergata de Guiana situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Verrières a situat en l'èst del departament del Aveyron, en la region dels Grands Causses. S'estend sus detloCausse Roge e loCausse de Sévérac, separats per la vallée en gargamèlas del Lumensonesque, al fons #que se blotit lo vilatge de Verrières. N'indigne lo ruisseau del Lumensonesque, #que pren la siá font suls flancs del Pic del Pal, reünion prèpa d'un massís ancian que # se appuient los causses, de nombrosas fonts, résurgences del relief karstique dels causses, apòrtan sus el de l'aiga n'abondància. Malgrat aiçò la vallée es pro pauc favorabla a l'agricultura (antany vinhas, arbres fruitiers, nogueres), #que s'es desvolopat sus las plateaux (céréales, ramaderia ovin).
La commune de Verièiras est située dans l'est du département de l'Aveyron, dans la région des Grands Causses. Elle s'étend sur leCausse Rouge et leCausse de Sévérac, séparés par la vallée en gorges du Lumensonesque, au fond de laquelle se blotit le village de Verrières. Outre le ruisseau du Lumensonesque, qui prend sa source sur les flancs du Pic du Pal, sommet proche d'un massif ancien sur lequel s'appuient les causses, de nombreuses sources, résurgences du relief karstique des causses, apportent de l'eau en abondance. Pourtant la vallée est assez peu favorable à l'agriculture (autrefois vignes, arbres fruitiers, noyers), qui s'est développée sur les plateaux (céréales, élevage ovin).
Istòria[modificar | modificar la font]
L'origina del vilatge de Verrières es pas pas justament coneguda. Al Mejan Age e fins a la Revolucion Francesa, Verrières e lo sieu territòri constituissián un "membre" meridional de la granda distincion de las Sévérac. Lo luòc i aviá fortificat e lo castèl de Verrières èra una plaça avançada cap al sud de la poténcia de los sieus senhors.
L'origine du village de Verièiras ne nous est pas précisément connue. Au Moyen Age et jusqu'à la Révolution Française, Verièiras et son territoire constituaient un "membre" méridional de la grande seigneurie des Sévérac. Le lieu était fortifié et le château de Verièiras était un poste avancé vers le sud de la puissance de ses seigneurs.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Verrièiras dins lo libre de Christian-Pierre Bedel Saint-Beauzély, al canton, 1997, mas l'autor preconiza a l'ora d'ara Verièiras amb sonque una r. Amai la correccion es visible sus la mapa de l'Institut Occitan d'Avairon
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- Paginas utilizant d'arguments duplicats dins los apèls de modèl
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Paginas utilizant de ligams magics ISBN
- Ortografia de verificar
- Portal:Roergue/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Portal:Guiana/Articles ligats
- Comuna d'Avairon
- Comuna de Roergue


text:
Adige
Adige, (en italian: Adige; en venèt: Àdexe; en trentin: Ades; en friolan: Adis; en ladin: Adesc, o Adiç; en alemand: Etsch; en latin: Athesis) es un fluvi qu'a sa font dins la region alpina de Trentin-Aut Adige prèp de la frontièra Italiana amb Àustria e Soïssa. Fa 410 km de long, que 220 son situats dins la província de Bolzano; es lo segond fluvi d'Itàlia per la longor, aprèp lo fluvi Pò (652 km).
Lo flume sortís del lac alpin artificial de Resia, situat al pas de Resia (1504 m) que tanca las frontièras d'Àustria e Soïssa en dessús de la val del riu d'Inn. Lo lac es conegut per la torre de la glèisa que marca lo site de l'ancian vilatge de Curon Antica (Alt Graun) que foguèt abandonat e enaigat en 1953 quand la restanca foguèt acabada. Pròche Glurns, Adige encontra la ribièra de Rom que ven de la val soïssa de Müstair. Adige raja puèi cap a l'èst a travèrs la val de Venosta fins a Merano ont encontra lo riu de Passirio que ven del nòrd. Al sud de Bolzano, la ribièra d'Isarco rejonh Adige que raja alara cap al sud a travèrs una val qu'es sempre estat una rota màger dels Alps, entre los passes de Resia e de Brenner, que a 1370 m es considerat coma lo pus aisit dels principals passes Alpins.
Pròche Trent, los rius d'Avisio, de Noce, e de Fersina rejonhon Adige. Adige travèrsa alara la Província de Trent e pus tard Venèt, en asagar puèi las vilas de Verona, Rovereto, e Adria a travèrs de la val de Lagarina e la partida nòrd-èst de la plana de Pò fins a la Mar Adriatica.


text:
Georgios Papandreou
Georgios Andreas Papandreou (en grèc ΓeώpYιoς Πaπavδpέou) (16 de junh de 1952), es un òme politic grèc que foguèt primièr ministre de 2009 a 2011.
Aviá fach partida anteriorament del govèrn de Kostas Simitis coma Ministre d'Afars exteriors (1999-2004). Es tanben president del Movement Socialista Panelenic (PASOK) dempuèi febrièr de 2004. Es membre d'una saga familiala de politics grècs: es lo filh de Andreas Papandreou e lo reirefilh de Georgios Papandreou, ancians primièrs ministres de Grècia. en estapas anterioras. Lo 2006 foguèt elegit president de la Internacionala Socialista.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dimecres, 11 de febrer de 2009
Conjuga lo subjontiu com volhis / volhas
Deguens lo grop occitan de lengas, lo gascon que presenta trets fonetics e gramaticaus qui'u plaça a despart.
Aquiu que n'avetz deus mes caracteristics:
hilh, cauhar, gahar, bohar etc e non pas filh (fill), calfar/caufar, agafar, bufar. Las formas dab f (filh, caufar...) son dialectaus e fòrça localizadas en gascon.
ua, lua, plea e non pas una, luna/lluna, plena
coloma, coma, cama e non pas colomba, comba, camba (mb > m com en catalan)
grana, pregona, lana e non pas granda, pregonda , landa (nd>n cf. lo catalan)
haria e non pas farina
castèth e non pas castèl ni castell, e tanben: aqueth, budèth, eth, còth, vaishèth, ausèth, cistèth etc...Òm pòt aisidament trobar los mots corresponents en lengadocian e en catalan en tot substituir la terminason -èth respectivament per -èl e -ell.
era e non pas ela ni ella, e tanben: caperan, corada, auseron, cistera (o shistera, mot passat au basco) etc. En posicion intèrna, lo ll latin, conservat en catalan, que da r en gascon, mentre que hè ua l simpla en lengadocian: caperans, en occitan (stricto sensu): capelans, en catalan: capellans.
Doncas, en gascon qu'ei garia e non pas galina ni gallina.
dauna e non pas dòna/dona.
dijaus e non pas dijòus/dijous.
nau-nava e non pas nòu-nòva, nou-nova.
aufrir, aunor, auratge, aunèste etc e non pas ofrir, onor o honor, oratge, onèst o honest etc.
quate, vrente, frèbe, enter (ente), lèbe e non pas quatre, ventre, fèbre o febre, entre, lèbre/lebre...
aigua o aiga (com en catalan), lengua (o lenga o luenga o lenco), guaire e non pas gaire, guaireben e non pas gaireben / gairebé, guardar e non pas gardar, guarir e non pas garir etc etc
dus e non pas dos
hèit (hèt), nueit (neit, net, nuit), dret (dreit), güèitar / guaitar e non pas fach, nuèch, drech, agachar...En catalan: fet (dial. feit), nit, dret, guaitar.
Los enonciatius: "bouha prou bouha, a remuda lous dits qu'èm (Michel de Montaigne, en grafia de l'autor, tirat deus 'Essais").
L'usatge o non deu partitu: que volem pan, e non pas com en occitan: volèm de pan (en catalan : volem pà)
- Be vendrà quan volhi/volha!!!! (subj. pres.) e non pas com en occitan: vendrà quand voldrà!! (ind. fut.) (cat. vindrà quan vulgui/vulga)
E la formacion de l'imperfèit: corrèva e sentiva e non pas corriá/corria e sentiá/sentia (aquera caracteristica gascona qu'ei compartida dab lo catalan nòrd-occidental e l'aragonés)
E la formacion deu preterit simple completament diferenta de las en occitan stricto sensu e en catalan: voler: volói, volós, voló(c), volom, volotz, volón.
E la formacion deu preterit perifrastic: va sortir = (cat.) va sortir. Pas guaire emplegat uei lo dia, mès perfectament corrècte en gascon. Que'n trobam enqüèra d'exemples pro nombrós en los condes de la Gran Lana arrecuelhuts per Felix Arnaudin.
A despieit de l'obstacle fisic qui separa los domenis catalans e gascons, que compartim dab los Catalans, e a còps dab los Aragonés, ua seria de mots desconeguts en occitan stricto sensu. Que'm vienen de tira per exemple estona (prononciat en gascon estuna, estuno), melic (id. en catalan occidentau, meligo en aragonés), aplec e los sons derivats aplegar e aplegada, e tota ua tiera de mots tipicament pirenencs.
Que i a tanben ua causa qui lo gascon e lo catalan an en comun e qui non s'arretròba pas en occitan stricto sensu, qu'ei la desinéncia deu subjontiu en -i. Qu'ei ua caracteristica deu gascon occidentau. Lo gascon orientau que s'a guardat un subjontiu de tipe classic, panoccitan. Los dus metòdes tà apréner lo gascon qui podetz trobar a la venta, titolats "Que parli gascon" e "A Hum de Calhau", qu'emplegan exclusivament aquesta forma deu subjontiu en i, e non pas la "classica", supausi pr'amor que la en -i serà mes aisida peus començaires.
Present deu subjontiu deu vèrbe cantar en gascon occidentau:
canti
cantis
canti
càntim
càntitz
cantin
Present deu subjontiu de cantar en gascon centrau e orientau :
canti,
cantes
cante
cantem
cantetz
canten
En catalan orientau, lo present deu subjontiu de cantar que hè:
canti
cantis
canti
cantem
canteu
cantin
e en catalan occidentau:
cante
cantes
cante
cantem
canteu
canten
Notatz qu'en gascon occidentau, la desinéncia en i afecta totas las personas mentre qu'en catalan cantem e canteu son conservats en orientau com en occidentau. En gascon, canteu per cantetz qu'ei un dialectalisme fòrça localizat (Castelhon de Coseran, que vesia dab Palhars per la cresta). A prepaus de la manièra de conjugar en coserano-castelhonés, podetz escotar las enquèstas hèitas per Xavier Ravier tà l'atlas lingüistic deu gascon, los enregistraments que son audibles per l'internet, lo ligam que's tròba sus aquera pagina, en haut a dreta (a cada vilatge son lengatge...).
Ara, tà conjugar lo present deu subjontiu de sentir en gascon:
senti
sentis
senti
sentim
sentitz
sentin
o
senti
séntias
séntia
sentiam
sentiatz
séntian
en catalan orientau:
senti
sentis
senti
sentim
sentiu
sentin
bastir (desinéncia en eishi; variantas: bastissi, bastissis etc: bastishi, bastishis, etc)
basteishi
basteishis
basteishi
bastéishim
bastéishitz
basteishin
o
bastesqui
bastescas
bastesca
bastescam
bastescatz
bastescan
bàter
bati
batis
bati
bàtim
bàtitz
batin
o
bati
bàtias
bàtia
batiam
batiatz
bàtian
etc.
En gascon occidentau com en catalan orientau, las desinéncias en i afectan tanben lo subjonctiu passat (imperfèit deu subjontiu):
gascon occidentau:
cantèssi
cantèssis
cantèssi
cantèssim
cantèssitz
cantèssin
gascon centrau e orientau:
cantèssi
cantèsses
cantèsse
cantèssem
cantèssetz
cantèssen
catalan orientau:
cantés
cantéssis
cantés
cantéssem
cantésseu
cantéssin
Los patrons que'vs balhi que son los de la lengua gascona normativizada, mès en gascon, dilhèu enqüèra mes que non pas en catalan, las variacions locaus que son pro nombrosas, e quitament per çò que tòca a la formacion deus radicaus. Per exemple, poder a la prumèra persona deu present deu subjontiu que pòt hèr en gascon: pòdi o posqui o pogui o poishqui o pusqui o posca... (Atencion qu'en gascon, l'o de posqui demora barrada contrariament a pòsqui en occitan dit "larg", per larg aquiu que cau compréner, de manièra paradoxau, stricto sensu e non pas lato sensu. Aquerò qu'èra ua arremarca destinada taus amics d' Initiativa per Occitània, rai...). Estar / èster: sii , èsti, sia, singui, sigui, si, etc.
Quauques gramaticians com Romieu e Bianchi (Gramatica de l'Occitan Gascon Contemporanèu) qu'aconselhan de n'utilizar pas sonque lo subjontiu classic, çò que hèm tostemp en aqueth blòg, tà non pas talhar lo gascon de la rèsta de l'occitan. Totun, com ac èi dejà senhalat, las fòrmas deu present deu subjontiu "en i" que son las unicas ensenhadas peus dus metòdes de gascon en venta, tant lo gasconista en grafia classica reformada (Que parli gascon) com l'occitanista (A hum de calhau). Los Occitans non-gascons que pòden tostemp consultar aqueris metòdes tà apréner lo gascon o perfeccionà's, s'ac vòlen. A mes, qu'avem l'escadença de compartir lo subjontiu en -i dab lo catalan e lo subjontiu en i qu'ei plan present dens la literatura gascona modèrna. Doncas, la mea conclusion serà qu'en gascon, com en catalan, e's pòden utilizar las duas manièras de formar los subjontius, e non cau pas privar-se'n.
6 comentaris:
- merike ha dit...
-
El meu diccionari català-finès no conjuga els verbs "sentir" i "batre" però "perdre", "témer" i "servir". El verb "cantar" em dóna la versió oriental (la versió occidental entre parèntesis). Necessito un professor angloparlant. Pots ajudar-me aconseguir un?
- 12 de febrer de 2009 a les 10:00
- zel ha dit...
-
Joan, ho confesso, em perdo amb la gramàtica... Ja no m'agraden les normes en la vida quotidiana, imagina't!!!
El meu genoll va fent, repòs i poc caminar, baixa de la feina per dies, sembla que més d'un mes. Estci avorrida, sense els meus nens!!!!
Petons.
- 13 de febrer de 2009 a les 10:57
- Blas Jesús Sánchez González ha dit...
-
El que passa amb el català occidental és que el català estàndard el fa minvar i molta gent de Lleida fa el subjuntiu com el català de Barcelona.
El que passa al català occidental (Lleida, Terres de l'Ebre, Pirineus Occidentals i País Valencià) és que en tenen una vocal menys, i fan sonar les as i les es àtones com a as, es obertes o es tancades. No fan la vocal neutra quan les as i les es son àtones, que és el so originari de les vocals del català occidental.
En francès, les grafies més semblants són les es mudes; però en català les as i les es neutres o àtones les fem sonar i és un so entre la a i la e.
Així, em vaig morir de por quan un client amb el que vaig tenir una discussió per una factura, no sabia si ell venia a pagar-me o a pegar-me, i vaig fer venir un amic meu. Així que no ho vaig saber fins que va pagar i li vaig fer el rebut.
- 13 de febrer de 2009 a les 17:14
- Blas Jesús Sánchez González ha dit...
-
Dic que les vocals neutres són sons del català oriental (Barcelona, Tarragona, Girona, Balears i l'Alguer).
- 13 de febrer de 2009 a les 17:16
- Blas Jesús Sánchez González ha dit...
-
Quins sons vocàlics hi ha al gascó?
Quins sons vocàlics hi ha al llenguadocià?
- 13 de febrer de 2009 a les 17:17
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
Blas Jesus: El gasco te tres "e" diferents: e obert (è), e tancat (é) e e neutra (ë). La e neutra es una caracteristica fonetica del gascó occidental, es desconegut en gasco central e oriental. Es la e del francés je. La a e la e finaus (atones) prenen aquest son. Negre se pronóncia com negra (négrë). Un subdialecte del gascó occidental és el gascon negre, on totes les a e las e, accentuades o no, té aquest son de ë l'estela (cat. estrella): l'ëstëlë, negra: nëgrë.
- 13 de febrer de 2009 a les 21:13


text:
Era Corsa Aran per sa lengua arribe en 2017 ara sua edicion 24, eth dia 30 de junhsèga de 2017 tamb eth madeish format de cada an. Es participants dera corsa pòden escuélher de gésser de Montgarri o de Les tàs 12:00 ores de meddia o passar eth Pòrt de Vielha, era ora de gessuda , aciu, ei liura.
Eth passat 21 de deseme de 2016, era Fondacion Privada Musèu Etnologic dera Val d'Aran recuelhec eth IVau Prèmi Robèrt Lafont autrejat pera Generalitat de Catalonha a mans deth Conselhèr de Cultura Santi Vila.


text:
En Occitània, l’aficatge de las bandièras deuriá èstre una règla, sense cap etiqueta politica, la nòrma deuriá èstre aquela :
1 / Union Europèa, perqué sèm dins aquesta union d’Estat, e cal pas oblidar qu’es una union d’Estats e qu’es pas la panacèa politica, ni una panacèa per las lengas mesprezadas pels Estats.
2 / França, perqué lo regime en Occitània, es plan un regime legal francés, dit République, perqué París a gardat, e li avèm donat tanben, lo monopòl d’establiment de las leis de ciutadanetat e que lo personal politic nòstre li es plan sotmetut.
3 / la bandièra occitana, que dèu respectar totas las particularitats d’Occitània ; es per aiçò que quitament en «Lengadòc», dins la zòna fiscala de l’ancian regime, Généralité de Languedoc, soi tanben per la preséncia de la bandièra ambe l’estela per respectar totes los parçans d’Occitània, e pas faire de la bandièra de la zòna fiscala, la bandièra de tota Occitània, un novèl centralisme sul modèl francés, una novèla centralitat de la pensada politica sul modèl fiscal lengadocian de Castrias.
Donc soi per las tres bandièras sul lindal dels Ostals comuns, ostal de la ciutadanetat per Occitània, la nòrma se plaçarà sus tres pals, o quitament quatre se la necessitat locala o crida ; per exemple en Fenolhedés que la bandièra de Perpinyà me sembla tanben apropriada, o en Ardècha e Droma que la bandièra de Lyon me sembla normala, o dins la Comtea de Niça que la manipulacion napoleonica faguèron «français» en 1860 sonque, o en Bearn e Avinhon que los borgeses vendèron l’anma politica del parçan en 1792, 22 de setembre, per un vòt que desplaçava la legalitat a París, en Auvernha e Lemosin que los pals an d’èstre quatre tanben, etc.
E conselhi a totes de tornar legir lo bilhet sul tèma de l’estela, bilhet qu’escriguèri vaquí tres annadas (me sembla !). Picatz aquí.


text:
13/04/2017
L'invité, lo convidat de Meitat-chen, meitat-pòrc dau 16 d'abriu 2017
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan l'emission dau diumenc 16 d' abriu 2017 a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera concacrada a l'eveniment "Generacion Paratge" per los collegians occitanistes de Dordonha que se debanara los 4 e 5 de mai a la sala de las festas de La Coquilha.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
Les commentaires sont fermés.


text:
Ramon Llull
Ramon Llull (Ciutat de Mallorca, 1232/1233 - 1315/1316) siguec un considerable escrivan, filosòf, poèta e teòleg. Considerat eth prumèr gran escrivan en catalan, atau coma eth creador deth catalan literari; tanben escriuec en arab e latin. Siguec eth prumèr autor qu'utilizèc ua lengua romanica entà exprimir coneishements filosofics, scientifics e tecnics.
Llull auie ua vida alègra e damb fòrça ahèrs amorosi ara còrt deth rei Jaume I, enquia qu'auec ua sèrie de visions de Crist ara crotz que provoquèren era sua conversion.
Òbres mès importantes:
- Llibre d'amic e amat
- Llibre d'Evast e Blanquerna
- Llibre de meravelles
- Ars magna
- Ars brevis
Jos eth patrocini dera Generalitat de Catalonha e era collaboracion iniciau deth govèrn des Ilhes Balears, se creèc er Institut Ramon Llull (2002), damb er objectiu de promòir era projeccion exteriora dera lengua e era cultura catalanes.