text:
Aprèp 15 ans d’existéncia e fòrça concèrts dins la region, Bankal Bal contunha son trabalh d’obertura e de rencontre entre las musicas tradicionalas europèas e del mond. Un viatge qui altèrna cançons, improvizacions inspiradas, melodias a mantunas voses e adobaments plan ciselats. Los 4 musicaires fan convergir lors personalitats musicalas dins un concèrt que mescla las culturas mediterranèas, mestissas e cançon francesa al servici d’un bal fòlc totjorn viu, creatiu e dançarèl.
Inf. : Tarifa : 10 €.
Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e
Papagai es la revista occitana dels pichonèls.
Prepausa cada mes istòrias, jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr


c: text/html

text:
Una eliç es un dispositiu format per un ensems d'elements denominats
Sa foncion es de transmetre a travèrs dei palas la sieuna
Lei primiereis aplicacions deis eliç, fa de miliers d'ans, foguèron lei
Coma o evidéncia la varietat de denominacions e de camps d'aplicacion, existís una granda varietat d'eliç, varietat que se manifèsta subretot dins lei palas, que generalament tenon de perfius semblants a aquelei d'una ala, mai que sa forma vària segon la foncion.
E mai, i a d'eliç, principalament dins l'aviacion, que l'inclinason de sei palas es variabla, una variacion qu'a son torn pòt concernir lo plan de rotacion de l'eliç ("pas") o l'ais de rotacion de l'eliç ("pas ciclic"). Per aconseguir aquò se requerís de mecanismes pron complèxes.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lis ami de la lengo d'o (Los amics de la lenga d'òc) es una associacion creada en 1920 par los membres de la Société des félibres de Paris (Societat dels felibres de París). Dirèctament afiliada al felibritge, perseguís lo trabalh de l'associacion provençala dins la capitala francesa encara uèi.
Entre 1938 e 1972, son secretari general, Rogièr Roux (1902-1972), originari de Cauviçon dins Gard, va redigir una granda part dels procès verbals de l'associacion mas tanben amassar una importanta colleccion de documents ligats a l'activitat literària occitana parisenca amb l'ajuda d'autres membres gardencs de l'associacion coma Ivan Gaussen (1896-1978), Nicolau Lasserre (1862-1947) o Andriu Chamson (1900-1983) qu'èra de totes un amic personal.
Lo fons dels Ami de la lengo d'o conten los quasèrns de sesilha de l'associacion, las correspondéncias de mantun membres e los manuscrits literaris d'autors ligats a l'activitat literària occitana parisenca.
Lo fons, en cors d'inventari, compren :
- las letras de Josèp Loubet (1874-1951) e Nicolas Lasserre adreiçadas a Roger Roux
- los quasèrns de sesilha de l'associacion per las annadas 1922, 1923 e de 1938 a 1971
- un dorsièr que conten de fotografias e manuscrits de Baptiste Bonnet
- de manuscrits de Jasmin
- de manuscrits literaris de Nicolas Lasserre
- lo manuscrit de Les Mascs d'Alphonse Tavan
- una seria complèta de la revista la Gazeto loubetenco, dont los numèros pareguts pendent la Primièra Guèrra mondiala
- de manuscrits literaris d'Alfred Moquin-Tandon (1804-1863)
- lo manuscrit de Li Roso de Joseph Loubet
- lo manuscrit de Emé d'Arange de Marius André
- lo dorsièr de trabalh de la Bibliographie occitane de Jean Lesaffre
- Creis
claus
- Datas extrèmas
fin del sègle XIX- 1971
- Lengas representadas dins lo fons
Occitan (provençal, lengadocian, gascon), francés
- Suppòrts representadas :
Manuscrits, obratges imprimits, fotografias


text:
Chechèn
lenga pas reconeguda :
Lo chechèn es la lenga pròpria de Chechenia (país del nòrd de Caucàs, dins la Federacion de Russia), parlada per mai d'un milion de personas. Fa partida de la familha de lengas nòrd-caucasencas e s'escriu amb l'alfabet cirillic (segon l'estat rus) o amb l'alfabet latin (segon un assai de 1925, unificat amb l'ingosh en 1934, mas abolit en 1938, o segon un assai del govèrn secessionista chechèn en 1992). A un sistèma fonologic fòrça complèxe inclusent una seissantena de fonèmas segon los dialèctes.


text:
La cantaira aranesa Alidé Sans que torna en virada entà presentar lo son navèth àlbum. Que jogarà lo 20 d’abriu a la serada « Carta Blanca a la SCOP Sirventés » a 18 h 30. Que serà acompanhada de Paulin Courtial (guitarra e percussions) e que haràn bolegar lo monde dab la lor musica electro-acostica, lo tot emberogit per paraulas en occitan. Abans lo son concèrt, Malika Verlaguet que perpausarà lo son espectacle « Contes d’aicí, contes d’ailà », puish lo cantaire Arnaud Cance que pujarà sus l’empont entà presentar la soa musica qui mescla las composicions personaus en lenga occitana e en francés a represas de la cançon occitana.
Inf. : Bilhetas de la serada en preventa a 10 €, sus plaça entrada a 12 € — Site : oc-live.festik.net
Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e
Papagai es la revista occitana dels pichonèls.
Prepausa cada mes istòrias, jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr


text:
Eth recorrut peth parc arqueologic, qu’aucupe ua superfícia de dues ectares, se pòt realizar per quauqu’uns des carrèrs dera ciutat com eth cardo maximus, qu’ère eth carrèr principau dera ciutat, eth cardo minor e er intervallum, e mos permet descurbir ua ciutat damb un urbanisme ortogonau, damb diuèrses rèstes d’arquitectura domestica e publica:
- Un tram dera muralha que, damb una amplada entre tres mètres e miei e quate mètres e hèta de grani blòcs de pèira en sec, protegie e definie un perimètre urban damb ua estenuda estimada ath torn des vint ectares. Era muralha consèrve era pòrta nòrd dera ciutat, flanquejada en sòn costat oèst per ua tor.
- Cases des prumèrs moments dera vila romana e, sustot, ua grana casa senhoriau d’epòca naut imperiau, ua domus organizada a compartir d’un jardin damb peristil, damb dus correders e diuèrses crambes coma un minjador, a on s’a localizat un mosaic; sales d’estar, a on s’an trobat pintures muraus; quauqui dormitoris e ues tèrmes privades.
- Tèrmes publiques que, bastides iniciaument en epòca republicana, sigueren agranides considerablament a miei sègle i dC enquia aucupar ua superfícia de 2.000 mètres quarrats, e configurant un espaci damb diuèrses crambes e piscines a on subergés ua grana natatio, ua piscina ar aire liure de dètz mètres de longada per sies mètres d’amplada.
- Un cerèr, dera segona mitat deth sègle v dC, deth quau se consèrve era basa d’ua premsa e eth lòc a on caushigauen er arradim.


text:
Antan, coma lo Pascal Bodin de l’I. E. O. del Lemosin, anèram far, a Bel-Luèc, en Corèsa, una projeccion d’un filme de colectage sus lo vin palhat e una presentacion de l’occitan e de son ensenhament al jorn d’anuech. Aqueste rescontre era estat organisat per lo comitat de bessonatge Bel-Luèc-Scheinfeld, e ben d’Alemands devión lai venir. E nos era quitament estat dich qu’una lenguista que s’interessava a la lenga nòstra lai seriá. ’Quo era lo 15 de mai, un dimenge, e aviam pas talament lo nas virat per far ben de quilòmestres e nos trobar emb d’un auditòri clarsamenat. Mas de que fariam pas per parlar d’occitan ? E mai lai auriá la Marta e lo Pau Lonjavila, lo vinhairon del vin palhat, de monde que n’òm s’alassa pas de los veire. Enadonc, a vent per Bel-Luèc ! E aquí, d’en prumier un fais de monde, Francés e Alemands e, ’nadonc – que chal be dire que la cranhavam un pauc aquesta lenguista, nosautres que los nòstres diplòmes son ben aisats de comptar –, agueram non pas en fàcia de nosautres, mas coma nosautres, une genta femna, plasenta, dinamica, urosa d’èsser aquí e mai emb-d’un umor qu’aguessa en quauque temps desgialat las relacions francò-alemandas. Adonc ’quí aviatz lo Doctor Eva Martha Eckkramer, originariá d’Autricha e professora de lenguistica a la facultat de Mannheim, e que fasiá, a l’espòca, descrubir a sos eslevas la lenga occitana, « en imersion », si n’òm pòt dire, dins la Corrèsa-Bassa. Eron quitament anats al talhiér de la Ghislèna Poget, a Martel, dins lo Lòt. Çò que siguet ben, mai, ’quo es qu’aqueste còp, degun se botet pas de trobar a dire que l’occitan « ’quo es pas parier que lo patoàs » o que « lo meu patoàs ’quo es pas lo mesma que lo de mon vesin e nos comprenem cap de pial »...
Un alemanda que ne’n coneissiá quasi tant coma eles sus la lenga del país, quò i barret son forn, aus tròba-a-far. Quante la presentacion siguet ’chabada e lo veire de l’amistat partatjat emb fòrça discussions per Lemosins e Alemands, proposeram a Dòna Eckkramer d’anar beure un còp sus la plaça d’a Bel-Luèc. Lo Pascal, qu’a totjorn sos gatges dins l’autò per l’amòr de ne’n pas perdre v-una, aget sa camerà e faguèram una entrevista que se pòt veire sus YouTube, emb lo titol « Langues minorisées et occitan ». Quò fai que, a la debuta d’aqueste mes-mòrt, nos sem trobats tots dos convidats per per Dòna Eckkramer e l’universitat d’a Mannheim per anar parlar d’Occitania e mai que mai de Lemosin d’a los estudiants de Romania Minor, un cursus qu’estudia las lengas romanas minorisadas (catalan, occitan, retò-roman, sarde, e. c. a.) e mai los creòles a basa lexicala romana coma lo papiamentó. Migravam be un pauc, que nosautres sem pas professors, e ’quò nos impressionava be un bocin de far una presentacion davant aquesta dòna al mieg de sos eslevas… Mas agueron lo biais de nos botar redde en confiança, e zo, ’quò siguet enrejat ! Lo Pascal presentet lo Lemosin, parlet del trabalh de l’I. E. O. e mai que mai de sa partida d’a se, lo siti de colectages « La Biaça » que se’n entracha dumpuei la debuta e que conten, al jorn d’anuech, mai de vingt mila referencias. Mostret daus enregistraments de tot enja, e ben segur « Lo vin palhat ». Filme que los estudiants, Dòna Eckkramer e nosautres i ajuderam per ne’n far los jos-titols dins la lenga de Goethe, una version que se poirá veire sens tardar sus la chadena YouTube de l’I. E. O. Lemosin, chadena ont se lai bòta mas de filmes vertadiers, e non de colectatges.
Lo vòstre servitor i faguet descrubir los mila ans de literatura lemosina, un pauc de lenga, de revirada, e. c. a. A milanta legas del mespres o de l’indiférencia de mai d’un Occitan per lo soá cultura, podetz creire que i aguet mas plaser d’aver davant nosautres de jòunes ben atentius de çò que i contavam, curós, e que pausavon de questions estonantas. E nos aperceguèram qu’en mai de l’alemand « estandart » – e d’un bon francés –, parlavon quasi tots lo dialecte de lors cantons d’origina ! I aguet tanben quauques moments d’emocion, coma quante me fagueron tornar desclamar La lauseta del Bernart de Ventadorn dins la lenga, o be quante aguèram debat lo torn daus noms de familha, que los estudiants de la Romania minor n’eron espantats que se dissesson en occitan. E coma tot trabalh balha fam e que la cultura nòstra ’quo es tanben la cuisina, ’chabèram que lo Pascal nos botet tots al trabalh per far un pastis de barraud (de pomas de terra) e una flaunharda, que sigueron arrosats emb los vins de la Corrèsa e del Palatinat. La serenada se podiá pas fenir sens quauquas chansons e, ben segur, lo « Se chanta » ! A la prima, los estudiants que poirán tornarán en Lemosin coma sa professora, per contunhar de descrubir l’occitan dins lo país nòstre. De segur que n’i aurá enquera, de causas a se contar. E tots dos, coma lo Pascal, sem estats esmòuguts – e mai un pauc fièrs – quante Dòna Eckkramer nos aprenguet que lo 20 de belier de 2018, a Roma, i seriá remes, per lo Ministèri del Patrimòni Cultural, lo Prèmi Tacita-Mufa. Aqueste prèmi internacional, autres còps decernat per l’Unesco, recompensa l’accion de Dòna Eckkramer per las lengas minorisadas. Accion que la jurada descrubiguet e a primada mercés al filme que nosautres dos faguèram per la plaça d’a Bel-Luèc !
Joan-Peire Lacomba
Fòto : Emb, dins lo fons, lo Pau Lonjavila que sarra l’eisina per ne’n traire lo nectar, los estudiants de Romania minor, coma Dòna Eckkramer a man drecha, e ’sitats al mieg, de mança a drecha, lo Pascal Bodin e lo Joan-Peire Lacomba. (DR)


text:
Beaumont (Vinhana)
Beaumont es una comuna francesa del departament de Vinhana e de la region de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Beaumont Es una municipalitat situada sus l'ais París-Bordeaux (A10, D910 (ex-RN10), SNCF). Aquela municipalitat a situat a 15 km de Châtellerault e a 20 km de Peitieus. Beaumont Fa partida de la comunitat de municipalitats del Val Verd del Clain reagrupant divèrsas municipalitats coma Dissay, Sant-Cyr, Marigny-Brizay, Jaunay-Clan, Sant-Georges-lès-Baillargeaux e plan sus Beaumont. Beaumont reagrupa Divèrses pòbles coma Brétigny, Beaudiment, Longève, Pineau, La Tricherie, Moncouard, Rouhet, Puy Gachet, La Ballonière. Beaumont A vorejat per divèrsas municipalitats coma Dissay, Naintré, Marigny-Brizay, Sant-Cyr, Colombiers e Parigny.
Beaumont Es un bourg perché sus una butte-testimòni en dominant la vallée.
Beaumont est une commune située sur l'axe Paris-Bordeaux (A10, D910 (ex-RN10), SNCF). Cette commune est située à 15 km de Châtellerault et à 20 km de Poitiers. Beaumont fait partie de la communauté de communes du Val Vert du Clain regroupant plusieurs communes comme Dissay, Saint-Cyr, Marigny-Brizay, Jaunay-Clan, Saint-Georges-lès-Baillargeaux et bien sur Beaumont. Beaumont regroupe plusieurs villages comme Brétigny, Beaudiment, Longève, Pineau, La Tricherie, Moncouard, Rouhet, Puy Gachet, La Ballonière. Beaumont est bordé par plusieurs communes comme Dissay, Naintré, Marigny-Brizay, Saint-Cyr, Colombiers et Parigny.
Beaumont est un bourg perché sur une butte-témoin dominant la vallée.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Luòc fòrt desmantellada per Louis XIV.
- Castèl de Rouhet, proprietat de Charles de Borbó, fraire de Henri IV.
- Legenda dels Patins de Gargantua (a partir de gròssas pèiras d'origina indéterminée).
- Place forte démantelée par Louis XIV.
- Château de Rouhet, propriété de Charles de Bourbon, frère d’Henri IV.
- Légende des Patins de Gargantua (à partir de grosses pierres d'origine indéterminée).
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Bouilly (Auba)
Bouilly es una comuna francesa administrada per lo departament d'Auba de la region de Champanha-Ardena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Bouilly A situat a 12.7 km al sud de Tròias e a 142.4 km de París[1].
Bouilly est situé à 12.7 km au sud de Troyes et à 142.4 km de Paris[2].
Bouilly A situat a 12.7 km al sud de Tròias e a 142.4 km de París[3].
Bouilly est situé à 12.7 km au sud de Troyes et à 142.4 km de Paris[4].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Comunas limitrophes de Bouilly
- ↑ Communes limitrophes de Bouilly
- ↑ Comunas limitrophes de Bouilly
- ↑ Communes limitrophes de Bouilly


text:
Era Associacion Aula d’extension Universitària dera Gent Grana d’Aran (AUGGA) a coma objectiu promòir era difusion culturau entà totes aqueres persones adultes, des 50 ans enlà, qu’ac desiren e compde damb eth supòrt e era tutèla dera Universitat de Lhèida (UDL).
Era inscripcion ath nau cors 2017/18 dejà ei dubèrta ena Avenguda Pas d’Arró, 20 de Vielha e eth programa entàth proplèu an ei:
29 de seteme: Conferéncia de METEOROLOGIA “Aran, ua tèrra de lauets” damb Jordi Gavaldà.
27 d’octobre: VIATGE. Visita culturau a Roda de Isábena e Graus.
24 de noveme: Conferéncia de FILOLOGIA CLASSICA “Días fastos y nefastos” damb Flora Grifol.
15 de deseme: Conferéncia de SALUT “Com arribar as 120 ans en non morir en intent” damb eth Dr. Enric Caubet.
26 de gèr: Conferéncia de ISTÒRIA “Istòria des aigües termaus – Balneologia aranesa” damb Claudio Aventín Boya.
23 de hereuèr: Conferéncia de ISTÒRIA “La maçoneria” damb David Revells.
Deth 26 de hereuèr ath 2 de març: SUPER SETMANA BLANCA. Iniciacion ar esquí nordic damb 2 ores diàries de cors en grops de 6 a 10 persones.
16 de març: APLEC DES AUGG. Recepcion a totes es Aules Universitàries dera Gent Grana dera província de Lhèida tamb un programa entosiasta.
23 de març: Conferéncia de DRET “Cal fer testament? Formes d’ordenar la successió” damb Enric Florensa.
27 d’abriu: VIATGE visita tath Pic du Midi en França.
25 de mai: Conferéncia de MUSICA “Gran reserva d’òpera, música i vi” damb David Puertas. Charrada, audicion e tast.
Es conferéncies s’impartiràn en Era Audiovisuau de Vielha, de 17.30 a 19.30 ores eth darrèr diuendres de cada mes, exceptat era de deseme qu’aurà lòc en dia 15.
Eth prètz de tot eth cors ei de 35€ més es despenes des viatges non i son includides. Cau èster inscrit entà assistir tàs conferéncies e viatges.
Més informacion ena Avenguda Pas d’Arró, 20 de Vielha e en mail auggaran@gmail.com
AUGGA compde damb era collaboracion des Ajuntaments de Bossòst, Les, Naut Aran, Vielha e Mijaran e Conselh Generau d’Aran.
Foto: Rectorat dera UDL


text:
Quina ei era politica universitària? E era scientifica? Quina ei era despensa en R+D? Quina ei era estrategia de recèrca e innovacion?
Plan estrategic entà garantir era qualitat dera educacion superiora, en tot satisfèr estandards europèus.
Estrategia entà ara competitivitat, retier talent e plaçar es estudiants de doctorat laguens de condicions de desvolopar projèctes d’R+D+E.
Accès e admission ara universitat, estudis universitaris, bèques e es ajudes, usatge dera lengua enes universitats e donades sus trabalhar en sistèma universitari catalan.
Portau der accès ara universitat: pròves d’accès e preinscripcion universitària.
Gestion d’ajudes e programes de supòrt entara comunitat universitària e es professionaus dera recèrca e era innovacion, en sector public e privat.


text:
Villers-Brûlin
Villers-Brûlin es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Jos Louis XIV,al moment de la guèrra de succession d'Espanha(1701-1714)#que la sortida ne viu sustot lo rattachement de l'Artés al reialme de França,lo vilatge de Villers Brulin i auriá servit de camp militar a las tropas anglesas del pòrti de Marlborough vengudas combatre las tropas francesas(banc de #Dotar en Junh 1710). Un document manuscrit*, en data del 15 de Julhet de 1710,en prononciant la promocion d'un oficiar,signat del pòrti de Marlborough, fa estat del passatge d'aquela armada anglesa.
Font:Bauman Escàs Books
Sous Louis XIV,au moment de la guerre de succession d'Espagne(1701-1714)dont l'issue vit notamment le rattachement de l'Artois au royaume de France,le village de Villers Brulin aurait servi de camp militaire aux troupes anglaises du duc de Marlborough venues combattre les troupes françaises(siège de Douai Juin 1710). Un document manuscrit*, en date du 15 Juillet 1710,prononçant la promotion d'un officier,signé du duc de Marlborough, fait état du passage de cette armée anglaise.
- Source:Bauman Rare Books
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Prémont
Prémont es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Prémont Èra la una dels 12 pairis del Cambrésis.
Prémont était l'une des 12 pairis du Cambrésis.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
En 2003 s’inaugurèc en Torroella de Montgrí eth Museu de la Mediterrània, damb er objectiu entà devier un espaci de coneishement, de reflexion e de recèrca ath servici des inquietuds e problematiques qu’afècten es ciutadans deth sègle XXI. Un espaci a on era musica ven a èster er èish d'un discors en qué es sons dera natura e es sons hèti per umans constituïssen eth pretèxte entà mostrar era realitat deth territòri e dera gent que i viu.
Eth Museu de la Mediterrània daurís es pòrtes ara descubèrta der espaci uman dera Mediterranèa partint deth territòri deth massís deth Montgrí, era plana deth Baix Ter e es isles Medes. Un espaci qu’a estat modelat per ua longa istòria d'intercambis damb pòbles dera Mediterranèa que compartissen un passat, un present e un futur comuns.
Se tracte d’ua experiéncia participativa entà grani e petits que convide a flairar es aromes dera Mediterranèa, escotar es sons e musiques, tocar era istòria e gaudir d'un audiovisuau que mòstre era realitat mediterranèa d'aué.
Tarifa generau: 3,00 €
Tarifa redusida: 1,50 €, entà pensionistes e jubilats, estudiants (bachelierat e carnet universitari), famílies nombroses, Carnet Jove, grops de mès de dètz persones e grops organizats e/o guidats.
Tarifa gratuïta: persones empadronades en municipi de Torroella de Montgrí e er Estartit, menors de 16 ans (visita individuau), caumaires, docents (carnet), membres ICOM e Associació de Museòlegs de Catalunya e sòcis del Club Subscriptor de El Punt – Avui.
Junhsèga e agost: de deluns a dissabte, de 10.00 a 14.00 e de 18.00 a 21.00 ores; dimenges e festius, de 10.00 a 14.00 ores
De seteme a junh: de deluns a dissabte, de 10.00 a 14.00 e de 17.00 a 20.00 ores; dimenges e festius, de 10.00 a 14.00 ores
Dies de barrament: dimars, de seteme a junh


text:
Com un reclam a la canta « L’aiga de ròca te farà morir pecaire, l’aiga de ròca te farà morir », lo disc de 2010 de Vox Bigerri, D’aigas e de ròcas dens Jòclong – la navanta e ua – aqueste mes. Bona escota !
Like this:
Like Loading...
Difusion e presentacion de musicas non trobaderas en ràdio (quitament sus Ràdio País) : espectacles concèptes, enregistraments en integralitato espectacles en viu, principaument de musica occitana.
A 2h lo vrèspe lo dijaus e 4h lo vrèspe lo dissabte.
Produccion e presentacion Domenja Lekuona.
Like this:
Like Loading...


text:
U.E. Bossòst 4 – Encausse II 0
Victòria clara e contundent era
d’aguest dissabte en Bossòst. Sonque i auec un equip enes 90 menutes e se non
ei pes garrots auéssem artenhut ua gran golejada. Ena prumèra mietat, a despiet
de non mercar cap gol auérem fòrça bones oportunitats. Soufi per dus viatges en
dues jogades calcades non acabèc de finalizar era sua jogada individuau damb un
bon shut. Felipe podie
auer mercat, mès ena gessuda deth portèr eth sòn shut anaue a tocar eth garròt
dera porteria francesa. En un gran shut des de dehòra der àrea de Paba tanben
tocaue eth garròt dera porteria e eth portèr agarraue era pilota ena madeisha
linha de gol. Damb eth resultat de 0-0 s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat continuèc eth
domini persistent der equip aranés. En un cornèr Felipe tot solet de cap remataue e mercaue eth
1-0. S’ auie hèt lo mès difícil, ara sonque calie continuar damb eth nòste bon
jòc. Luis en un gran shut ras des de dehòra der àrea a tocar deth garròt mercaue
eth 2-0. Eth 3-0 serie dempús d’ua bona jogada entre Ivan e Luis qu’acabaue
centrant e Miguel tot solet mercaue eth gol. Eth 4-0 siguec en un clar penalty
a Javi qu’eth madeish s’encarguèc de shutar e mercar. Soufi estec a punt de mercar
eth cinquau gol, mès quan auie driblat ath portèr, un defensa desviaue eth sòn
shut entath cornèr.
Pendent era dusaua mietat auérem es rematades as garròts
de: Javi en un bon cop de cap, Ivan en un shut des de dehòra der àrea e Miguel
en dues ocasions damb un shut damb cada cama des de laguens der àrea. En totau,
seis pilotes anèren a tocar enes garrots pendent eth partit.
Ath finau, victòria damb golejada que mos mantie ena prumèra
posicion clarament. Era classificacion ei: U.E. Bossòst 24, Cardeilhac 21, Ent.
Bla.Ca.La. e Mabroc 18, Ent. Trois Vallees e Labarthe de Riviere 14, Miramont
13.
Eth plòplèu partit jogam en Miramont dissabte 29 de noveme
tàs 20 :00 contra er equip locau.
U.E. Bossòst: Yago, Abraham, Chapo, Àlex, Ignasi, Iván, Luis, Paba, Moha, Felipe e Soufi. Remplaçants: David,
Miguel e Javi.
Trainer: Xavi.
Encausse : Lartigue,
Valossaint, Boixaderas, Salvaing, Serie, Bissieres, Drissi, Tissinie, Labat,
Nolart, Laghrissi. Remplaçant : Gil
Trainer : Issalis Eric.
Gols: 1-0 Felipe (55’), 2-0 Luis (60’), 3-0 Miguel (70’), 4-0 Javi (p.80’).
Arbitre: Darnaud Claude.


text:
1re CirconscriptionCantons de : Strasbourg I, Strasbourg II, Strasbourg IV, Strasbourg VI (partie située au sud d’une ligne définie par l’axe de la route d’Oberhausbergen et à l’ouest d’une ligne définie par l’axe de la voie de chemin de Hausbergen à Graffenstaden), Strasbourg IX
2e CirconscriptionCantons de : Strasbourg III, Strasbourg VII, Strasbourg VIII, Strasbourg X Commune de Illkirch-Graffenstaden
3e CirconscriptionCantons de : Bischheim, Schiltigheim, Strasbourg V, Strasbourg VI (partie non comprise dans la 1ère circonscription) Communes de : Reichstett et Souffelweyersheim
4e CirconscriptionCantons de : Geispolsheim, Mundolsheim (moins les communes de Reichstett et de Souffelweyersheim), Truchtersheim Communes de : Lingolsheim et Ostwald
7e CirconscriptionCantons de: Bouxwiller, Drulingen, Hochfelden, Marmoutier, La Petite-Pierre, Sarre-Union, Saverne.
8e CirconscriptionCantons de : Bischwiller (moins les communes de Bischwiller, Oberhoffen-sur-Moder, Rohrwiller, Schirrheim, Schirrhoffen), Lauterbourg, Niederbronn-les-Bains, Seltz, Soultz-sous-Forêts, Wissembourg, Woerth
9e CirconscriptionCantons de : Brumath, Haguenau Communes de : Bischwiller, Oberhoffen-sur-Moder, Rohrwiller, Schirrheim, Schirrhoffen (issues du canton de Bischwiller)
2e CirconscriptionCantons de : Châtillon-sur-Marne (moins les communes de Courtagnon, Nanteuil-la-Forêt et Pourcy), Fismes, Reims I, Reims III, Reims V, Reims VIII, Ville-en-Tardenois
3e CirconscriptionCantons de : Ay, Châtillon-sur-Marne, Dormans, Epernay I, Epernay II, Esternay, Montmirail, Montmort-Lucy, Reims IX, Verzy Communes de : Courtagnon, Nanteuil-la-Forêt et Pourcy
4e CirconscriptionCantons de : Beine-Nauroy, Châlons-en-Champagne I, Châlons-en-Champagne II, Châlons-en-Champagne III, Châlons-en-Champagne IV, Givry-en-Argonne, Reims VII, Sainte-Menehould, Suippes, Ville-sur-Tourbe
5e CirconscriptionCantons de : Anglure, Avize, Ecury-sur-Coole, Fère-Champenoise, Heiltz-le-Maurupt, Marson, Sézanne, St-Rémy-en-Bouzemont-Saint-Genest-et-Isson, Sompuis, Thiéblemont-Farémont, Vertus, Vitry-le-François Est, Vitry-le-François Ouest
1re CirconscriptionCantons de : Nancy Est, Nancy Nord, Nancy Sud, Malzéville, Saint-Max, Seichamps
2e CirconscriptionCantons de : Jarville-la-Malgrange, Laxou, Nancy Ouest, Vandoeuvre-lès-Nancy Est, Vandoeuvre-lès-Nancy Ouest
3e CirconscriptionCantons de : Audun-le-Roman, Briey, Herserange, Longuyon, Longwy, Mont-Saint-Martin, Villerupt
4e CirconscriptionCantons de : Arracourt, Baccarat, Badonviller, Bayon, Blâmont, Cirey-sur-Vezouze, Gerbéviller, Lunéville-Nord, Lunéville-Sud, Saint-Nicolas-de-Port, Tomblaine
5e CirconscriptionCantons de: Colombey-les-Belles, Domèvre-en-Haye, Haroué, Neuves-Maisons, Thiaucourt-Regniéville (moins les communes d’Arnaville, Bayonville-sur-Mad et Vandelainville), Toul Nord, Toul Sud, Vézelize.
6e CirconscriptionCantons de : Chambley-Bussières, Conflans-en-Jarnisy, Dieulouard, Homécourt, Nomeny, Pompey, Pont-à-Mousson Communes de : Arnaville, Bayonville-sur-Mad, Vandelainville (issues du canton de Thiaucourt-Regniéville)
1re CirconscriptionCantons de : Maizières-lès-Metz, Marange-Silvange, Metz III (partie non comprise dans la 3ème circonscription), Rombas, Woippy
2e CirconscriptionCantons de: Ars-sur-Moselle, Metz IV, Montigny-lès-Metz (moins les communes de Chieulles, Mey, Saint-Julien-lès-Metz, Vantoux, Vany), Verny.
3e CirconscriptionCantons de : Metz I, Metz II, Metz III (moins la partie située à l’ouest de la voie ferrée de Nancy à Thionville), Pange, Vigy Communes : Chieulles, Mey, Saint-Julien-lès-Metz, Vantoux, Vany
4e CirconscriptionCantons de : Albestroff, Château-Salins, Delme, Dieuze, Fénétrange, Grostenquin, Lorquin, Phalsbourg, Réchicourt-le-Château, Sarrebourg, Vic-sur-Seille
5e CirconscriptionCantons de: Bitche, Rohrbach-lès-Bitche, Sarralbe, Sarreguemines, Sarreguemines-Campagne, Volmunster.
6e CirconscriptionCantons de: Behren-lès-Forbach, Forbach, Freyming-Merlebach, Stiring-Wendel.
7e CirconscriptionCantons de : Boulay-Moselle, Bouzonville, Faulquemont, Saint-Avold I, Saint-Avold II
8e CirconscriptionCantons de : Algrange, Fameck, Florange, Fontoy, Hayange, Moyeuvre-Grande Commune de Terville
9e CirconscriptionCantons de : Cattenom, Metzervisse, Sierck-les-Bains, Thionville Est, Thionville Ouest, Yutz (moins la commune de Terville)


text:
Montserrat. 17 itineraris a peu i amb bicicleta
Torisme a l'entorn. Portals de la Muntanya de Montserrat...
Méteo...
Montserrat. 17 itineraris a peu i amb bicicleta
es una guida toristica de la montanha que conten:
- Informacion istorica e modèrna amb centenats de fotografias.
- 17 itineraris circularas per totes los publics, dempuèi cuertas passejadas a impressionantas pujadas e, d'interessantas rotas amb bicicleta de montanha.
- 17 fichas graficas amb perfil d'altituds, oraris, dificultat,... e, una cartografia detalhada de cada itinerari.
- Guida practica d’lotjaments e restaurants del Bruc, Collbató, Marganell, Monistrol de Montserrat e lo Monastèri.
Podètz descargar gratuitament un pichon tast de la guida en PDF.
Totas las activitats se pòdon seguir a travèrs d’un aparelh GPS; a las escartadas descargas trobaretz los 17 itineraris e vos i podètz descargar gratuitament los desparièrs tracks en format GPX.
- disponible
- Temps d'enviament 3 - 5 dies


text:
Olivia R. de Marselheta (Aude), nos a mandat una cançon « Le calme et la tempête ».
Cara Olivia, as enveja de jogar de musica rock sus de tèxtes tieus, de parlar de la vida, de l’amor e de tas originas. Ma cara Olivia, la scèna rock francesa a l’ora actuala patís d’una situacion pletorica. Totes se vòlon produsir mas las plaças son caras. Demai, aquesta musica es una musica d’òmes e las femnas an encara mai de dificultats per se faire conéisser. Siás del país Corbièra Menerbés. Dins aquel canton, lo mond son en cèrca de grops tradicionals per animar de balètis occitans. Fariás plan de te metre a un instrument aisit d’aprene, coma l’acordeon per exemple, e de te trapar un companh que jogariá de viela de ròda, que n’i a fòrça que cèrcan a trabalhar. Aital trapariás aisidament de contractes lo dissabte de ser, e fariás la jòia dels dançaires del canton. T’asseguram qu’aital, una mai polida carrièra se dobrís a tu que non pas se persistas dins aquela via de la varietat rock francesa qu ‘a cap d’avenidor.
Fòto : Rama


text:
Portal:Auvèrnhe
Portal d'Auvèrnhe [ modificar ]
Auvèrnhe o Auvèrnha 'quò-es 'na region istorica d'Occitània, au còr dau Massís Centrau. Contunha aperaquí lo territòri dau pòble gal daus arvèrnes. Fuguèt un ensems de senhoriás a l'Edat Mejana, puèi 'na província dau Regim Ancian (dinc lo reiaume de França).
Sa capitala istorica z-es Clarmont d'Auvèrnhe.
Lo gentilici z-es auvernhat, -a (o, mens correntament, auvernhàs -assa, auvernhasc -a). L'Auvèrnhe istoric englòba mas los departaments dau Puèi de Doma, dau Chantau e l'oèst dau departament dau Naut Léger (parçan de Brivadés). L'Auvèrnhe istoric englòba pas Borbonés e Velai, que son de regions istoricas distintas (pasmens fan partida de la rigion d'Auvèrnhe administrativa actuala).
Lutz sus... [ modificar ]
Lo chantal o chantau z-es un formatge occitan de pasta quichada non cuèita, z-es originari dau Massís Centrau e se fabrica a partir de lait de vacha, crus o pasteurizat. Z-a la forma d'un cilindre naut. Benefícia dempuèi 1956 d'una apelacion d'origina contrarotlada (AOC). Se pòt fabricar dins l'ensemble dau departament dau Chantau e dins qualques comunas daus departaments vesins.
Geografia e natura [ modificar ]
- Massís Central, Linha daus Puèis, Monts de Chantal
- Parcs Naturaus : Parc Naturau daus Volcans d'Auvèrnhe
- Parçans :
- Dins lo Puèi Domat : Artensa, Clarmontés, Combralhas, Comtadés, Daufinat, Forés, Limanha, Liuradés, Tiernés
- Dins lo Naut Léger : Brivadés, Chasadés, Devés, Lanjadés, Marjarida, País de Saug, Sinjalés, Velai
- Dins lo Chantal : Aubrac, Carladés, Castanhau, Chasaleir, Mauriagués, Orlhagués, Planèsa, Sant Floran
- Vialas: Briude, Clarmont-Ferrand, Embèrt, Mauriac, Orlhac, Orsonede, Lo Puèi de Velai, Riam, Salèrn, Sant Flor, Sent Nectari, Sinjau, Suire, Tièrn
- Anciana region administrativa : Auvèrnhe
- Departaments : Puèi Domat, Chantau, Naut Léger
Cultura e tradicions [ modificar ]
- Dança : Borrèia, escoticha, brisa-pè, policà, masurca, varsa (virolada)
- Instrument de musica : Velha (sansònha), violon, chabreta
- Dentela dau Puèi
- Lengas : Auvernhat (occitan) e francés
- Escrivans :
- Musica : Josèp Cantaloba de Malaret
- Actor comic: Ferrand Rainaud
- Television : Clara Chasal
- Cinèma : Audrey Tautou
- Cançon : Jean-Louis Murat
Portals connèxes [ modificar ]
Las categorias [ modificar ]
Istòria [ modificar ]
Gastronomia [ modificar ]
Torisme [ modificar ]
- Parc d'atraccion : Vulcania
- Fonts petrificantas : Sent Nectari, Clarmont-Ferrand
Politica [ modificar ]
Espòrt [ modificar ]


text:
Despí de julhet dau 2005 Cristòu DAURORE organiza de vísitas guidadi de Nissa en nissart. Aüra n'a fach mai de 100, emb un nombre cumulat de mai de 1600 visitaires !
Toti aqueli vísitas son registradi e difusadi en diferat per Ràdio Nissa Pantai dins l'emission Li vísitas guidadi de Nissa en nissart !
Ensin, cada jorn a 11 oras de matin, podètz escotar Li vísitas guidadi de Nissa en nissart, una emission excepcionala que vos fa viatjar dins lo temps en vi permetent de descurbir l'istòria e lo patrimòni dei quartiers mai emblematics de Nissa: lo Babazoc, lo Poart, lo Castèu, plaça Garibaldi, Cimier, l'Abadia de Sant-Poans eca.


text:
Beauchery-Saint-Martin
Beauchery-Saint-Martin es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Beauchery-Sant-Martin es una municipalitat localizada en lo arrondiment de #Provenir e de costat de Villiers-Sant-Georges en Seine-e-Marna. A traversat per dos cors d'aiga : lo ru Jeanvry e lo ru dels Grasilham.
Beauchery-Saint-Martin est une commune localisée dans l'arrondissement de Provins et de canton de Villiers-Saint-Georges en Seine-et-Marne. Elle est traversée par deux cours d'eau : le ru Jeanvry et le ru des Grillons.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat a #èsser mencionada al 12Modèl:Ème sègle jol nom de Bauchisi e al 13Modèl:Ème jol nom de Sant-Martin. Es una municipalitat formada en 1972 de la reünion de las municipalitats de Beauchery e de Sant-Martin-Chennetron. La glèisa de Beauchery, en dependéncia de las doyens de las collégiales de Sant-Quiriace e de La nòstra-Madama-de detlo-Val de #Provenir, i aguèt consagrat en 1504 pel archevêque de Sens. Glèisa de Sant-Martin en dependéncia de l'avesque de Tròias[1].
La commune a été mentionnée au 12Modèl:Ème siècle sous le nom de Bauchisi et au 13Modèl:Ème sous le nom de Saint-Martin. C'est une commune formée en 1972 par la réunion des communes de Beauchery et de Saint-Martin-Chennetron. La glèisa de Beauchery, en dépendance des doyens des collégiales de Saint-Quiriace et de Notre-Dame-du-Val de Provins, fut consacrée en 1504 par l'archevêque de Sens. Glèisa de Saint-Martin en dépendance de l'évêque de Troyes[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 http://www.atome77.Coma/vilas/comunas/26/beauchery-st-martin.htm modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant (consultat en 21 d'agost de 2012) Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « atome77 » est défini plusieurs fois avec des contenus différents
- Paginas utilizant d'arguments duplicats dins los apèls de modèl
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Paginas amb d'errors de referéncia
- Pàgines que usen Timeline
- Pagina del modèl Ligam web comportant una error
- Ortografia de verificar
- Portal:Comunas/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Comuna de Sèina e Marna


text:
Palhet
Palhet (oficialament en francés Paillet) es una comuna occitana de Bordalés [1], lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son sanctus-Hilarius-de-Seroa, en 1339-1340, Sanctus-Hylarius-de-Seroa, en 1398, Petrus Palheti, en latin, en 1400 [2]. Literalament Palhet es lo resultat dau latin palea, « palha », damb lo sufixe -etum, o una varianta grafica de Palhiès (palhèir ?), « lòc ont consèrvan la palha » [3]. Lo nom ancian de Palhet, Seroa, seré segon Bénédicte Boyrie-Fénié, una fòrma dissimilada per Soroa. Soroa seré un idronime, benlèu comparable a las Sorgues o lo Sor (noms francés), que representa lo nom ancian dau riu de l'Artolie (nom francés) [4]. L'impression demòra que B. Boyrie-Fénié a d'informacions dens la literatura toponimica que dona pas e que justificarén son interpretacion de Seroa, nom que a vista de nas haré puslèu pensar a un *Serona damb tombada de -n- intervocalica, nom parent daus nombrós Sera, Serena, Siron, Seron, etc. Palhet, lo nom modèrne, s'explica benlèu per lo molin de la Palha [5].
A Monsolin o Mensolin (mapa IGN, fòrma dissimilada o error), an trobat una villa importanta. Monçolin vendré de *montiolinu(m), derivat de l'adjectiu montius, « de montanha », damb los sufixes diminutius -olu- e -inu, damb lo sens de « tuqueta » [6](lo lòc es au limit de la ribèira, près d'un petit relèu).
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Cadilhac; es adara dau canton de l'Entre duas Mars.
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas damb la comuna[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9616679v/f77.item.zoom p. 65
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 234
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 515, a Pailharès
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 234
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 234
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 234


text:
Goldman Sachs
Goldman Sachs (The Goldman Sachs Group, Inc.), es una banca d'investiment creada en 1869 que lo sèti social mondial es situat al 200 West Street dins lo Lower Manhattan, a Nòva York. Goldman Sachs dispausa d'oficis dins las plaças financièras pus importantas coma Nòva York, Londres, Tòquio o París.
Goldman Sachs prepausa d'activitats de conselh en fusion-acquisicion, de finançament d’entrepresa e d'investiments de capitals e comèrci de bens. L'establiment financièr s'es fait conéisser del public per sa fabricacion de produits derivats finacièrs pendent la crisi des subprimes e la crisi del deute public grèc, qu'an contribuït a la crisi financièra de 2007 à 2011.
Entre sos ancians emplegats se tròban tres secretaris del Tresaur dels Estats Units, inclutz Henry Paulson, que serviguèt pendent los mandats de Bill Clinton e George W. Bush, Fischer Black, autor de la formula de Black-Scholes, (prèmi Nobel d'economia), Romano Prodi dos còps Primièr Ministre d'Itàlia e President de la Comission Europèa e l'actual president de la Banca Centrala Europèa, Mario Draghi.


text:
Tèrra del Fuòc
La Tèrra del Fuòc (var. Tèrra deu Huec; Tèrra dau Fuòc/Fuec), (en espanhòl Tierra del Fuego), es un archipèla de 73 753 km2 situat a l'extremitat sud del continent american e que n'es desseparat per l'estrech de Magellan. Lo punt mai sud de l'archipèla es lo cap Hòrn.
Geografia[modificar | modificar la font]
L'archipèla es format per una illa principala (Illa Granda de Tèrra del Fuòc), amb una superfícia de 48 100 km2, e un grop de pichòtas illas. L'illa màger es desseparada entre dos païses: 18 507,3 km2 (38,57% del total) apertenon a Argentina, e 29 484,7 km2 (61,43% del total) apertenon a Chile. La mitat d'aquela illa, e de las illas situadas a l'oèst e al sud d'aquesta, fan partida de la Region de Magallanes e de l'Antartica Chilena, que la capitala e capluòc n'es Punta Arenas. Las vilas chilianas pus grandas son Porvenir, capitala de la Província Chilena de Tèrra del Fuòc, sus l'illa màger, e Puerto Williams, sus l'Illa Navarino, qu'es la capitala de la Província Antartica Chilena. Puerto Toro se troba qualques quilomètres al sud de Puerto Williams e es lo vilatge pus al sud del monde.
Lo parçan èst de l'archipèla aperten a Argentina, e fa partida de la Província de Tèrra del Fuòc, Antartida e Illas de l'Atlantic Sud; sa capitala n'es Ushuaia, la pus granda vila de l'archipèla. L'autra vila importanta dins la region es Río Grande (Tèrra del Fuòc) situada per la còsta atlantica.


text:
En seguida de l’apèl lançat per l’ensem dels membres del burèu e de las còlas pedagogicas de la Federacion Calandreta de Garona Nauta (establiments escolars immersius en occitan), un centanat de personas s’acampèron ièr a miègjorn davant la Prefectura de Tolosa per manifestar contra la supression subta dels contractes ajudats.
«Desiram l’aplicacion d’una derogacion per totes nòstres establiments escolars Calandreta», explica Guilhèm Latrubesse, co-president de la Calandreta Còsta Pavada.
Dins lo departament son 8 escòlas e collègis Calandreta que son tocats per aquestas supressions. «A terme long, aquesta desastrosa situacion risca de s’agravar, e crentam la barradura de d’unes sites amb per consequéncia la fin de la transmission d’una lenga regionala e de sa cultura», afirma Pascale Enjalbert, directritz del CLAE de la Calandreta Còsta Pavada.
Aprèp un entreten amb lo director dels servicis administratius, Jean-Pierre Sudrie, cap de solucion immediata es estada trapada. «Li expliquèrem l’urgéncia de la situacion, e nos assegurèt de far remontar nòstras reivindicacions a l’escalon ministerial», declara Vincent Rivalland, director de la Calandreta Garoneta.
D’aprèp l’article de Claudia Olivier publicat lo 29 de setembre sus La depeche.fr. https://www.ladepeche.fr/article/2017/09/27/2653538-les-calandretas-manifestent-contre-la-fin-des-contrats-aides.html


text:
Proposicion d'ua « Eurocollectivitat d'Alsàcia »
Los presidents deus dus departaments deu Baish-Rin, Frédéric Bierry, e deu Haut-Rin, Brigitte Klinkert, qu’an remés aquesta setmana au prefècte de la region, Jean- Luc Marx, un projècte d’« Eurocollectivitat ». Que militan tà la creacion d’ua collectivitat territoriau d’Alsàcia a estatut particular. Dens lo lor rapòrt, mantuas proposicions dont la fusion de las assembladas departamentaus deu Haut- Rin e deu Baish-Rin. Los departaments que serén mantienuts administrativament, dab las lors duas prefecturas d’Estrasborg e de Còlmar. Que demandan d’obtiéner la geréncia taus domenis qui segueishen : la formacion e l’emplec, l’accion transfrontalèra e los hons europèus, lo bilingüisme, los transpòrts, lo torisme, la cultura e l’espòrt, lo lotjament e la transicion energetica.
« Lo noste projècte ei que d’ací 2050, l’Alsàcia e posca estar lo purmèr territòri transfrontalèr integrat e europèu mercés au desvolopament de mòdes navèths de cooperacion transfrontalèra, en ligam dab l’Alemanha e la Soïssa », ce expliquèt dens lo projècte. La presidenta deu Conselh departamentau deu Haut-Rin e lo president deu Conselh departamentau deu Baish-Rin qu’avèvan aviat au mes d’abriu ua consulta ciutadana tà que cadun e posca balhar lo son avís suu projècte d’ua collectivitat navèra tà l’Alsàcia. Mei de 13 000 contribucions, sia 92 % deus votants, qu’èran a favor deu projècte de creacion d’ua collectivitat territoriau unica au demiei de la Region Grand Est. Lo prefècte deu Baish-Rin qu’èra estat cargat en heurèr passat per Matignon d’estudiar ua fusion possibla enter los dus departaments alsacians, mes « shens reméter en causa la Region Grand Est ». Que deu remétre lo son rapòrt a Matignon d’ací lo 20 de junh.
- Publicat dens Politique


text:
Bernard Boué
Qu’ei la cançon deu verd païs ,
Pluja deu ceu,triste lo mati,
Brigua de pats, mes un dia enfin
La libertat entaus mei hardits
On ei l’esper e lo saunei,
En un endret shens lutz ni sorelh ?
Sonque la paur dinc’au hons deus oelhs,
De los fusilhs au mielh de la noeit.
Tan son caduts, tan son partits,
Mes aquet diu, qu’era lo medish !
Perque sofrir, e perque morir,
Permor l’aunor qu’ei souvent maudit.
Adiu mainat , d’aqueth païs
Esbrigalhat au long deu camin,
De dus costats , que calè causir
Esperecat , seguir los amics.
Dab la flabuta e lo vriulon,
Cau desbrombar, dab u’ acordéon,
Tots los turmens, viscuts en preson.
E hestejar, darrèr los pintos,
Fermer


text:
Union Iberica
L'Union iberica èra una entitat politica que regiguèt la Peninsula Iberica de 1580 a 1640, resultat de l'union dinastica entre las monarquias de Portugal e d'Espanha aprés a Guèrra de Sucession Portuguesa. Seguent la crisi de sucession de 1580 al Portugal, una union dinastica jonguèt las doas coronas, e tanben las respectivas possessions colonialas, jol contraròtle de la monarquia espanhòla pendent la nomenada dinastia Filipina. Lo tèrme union iberica es una creacion dels istorians modèrnes.
L'unificacion de la península aviá estat dempuèi de sègles un objetiu dels monarcas de la region. Sancho III de Navarra e Afonso VII de Leão e Castela ambedos prenguèron lo títol d'Imperator totius Hispaniae, que significa "Imperaire de Tota Ispània". L'union seriá estat possible Miguel da Paz (1498-1500), Prince de Portugal e de las Asturias, filh del primièr maridatge del rei Manuel I amb infanta Isabèl d'Aragon, s'èra vengut rei, mas moriguèt encara mainat.
l'istória de Portugal dempuèi la crisi de sucession començada en 1578 fins als primièrs monarcas de la dinastia de Bragança foguèt un periòde de transicion. L'Empèri Portugués èra a l'apogèu al començament d'aquel periòde.
Pendent lo sègle XVII, las presas de contunh dels establiments portugueses en Orient pels olandeses, ingleses e franceses, e la rapida intrusion dins lo comèrci atlantic dels esclaus, rosega lo lucratiu monopòli portugués del comèrci oceanic de las espècias e dins lo trafic d'esclaus, començant un long declin. En mendre mesura, lo desviament de la riquesa de Portugal per la monarquia dels Absborgs per pagar lo camp catolic dins la Guèrra de Trenta Ans, tamben creèt de tensions dins l'union, pasmens se Portugal prenquèt de beneficis del poder militar espanhòl para ajudar a manténer lo Brasil e contenir lo comèrci olandés. Aqueles eveniments, e aqueles que se debanèron a la fin de la dinastia d'Aviz e dins lo periòde de l'union iberica, balhèron a Portugal un estat de dependéncia de las sieunas colonias, d'en primièr en Índia e après al Brasil.
Somari
Començament de l'union[modificar | modificar la font]
A la desbandada dins la batalha d'Alcácer-Quibir en 1578, que ne moriguèt lo jove rei portugués Sebastian de Portugal, significa la fin de la Dinastia d'Aviz. Lo sucessor, son oncle Cardeal Henrique de Portugal, aviá 70 ans a l'epòca. A sa mòrt, lo 31 de genièr de 1580, seguissiá una crisi de sucession, entre los tres fellens de Manuel I de Portugal que revendicavan lo tròn: Caterina, infanta de Portugal, duquesa de Bragança, Antòni, Prior do Crato e Filipe II de Espanha.
La majoritat dels membres del Conselh dels Governaires del Reialme de Portugal apiejèt Felip. Après aver quitat Espanha, o declarèron sucessor legal d'Enric. En l'abscéncia d'una decision clara sus la sucession, los dos principals pretendents passèron a l'accion: lo primièr a agir foguèt Felip II, que las fòrças castelhanas entrèron dins l'Alentejo lo 16 de febrièr, prenent sens resisténcia diversas plaças. Lo Prior do Crato recep un creissent supòrt del pòble, mobilizant en sa favor lo sentiment patriotic e refusant d'acceptar un monarca estrangièr. Lo 24 de Julhet de 1580 foguèt aclamat rei de Portugal pel pòble de Santarém, puèi, dins fòrça ciutats e vilas del país. Amb lo títol d'Antóni I, s'anèt a Lisbona ont foguèt recèpt sens grand entosiasme.
Lo Tèrç Espanhòl comandat pel tresen duc d'Alba, Fernando Pimentel marchèt cap a la capitala. Abans d'intrar a Lisbona, lo duc d'Alba impausa a las províncias portuguesas la subjeccion a Felip II. Lo 25 d'Agost implicat dins la Batalha de Alcântara, desbandant la fòrça leiala al Prior do Crato capitanejada per Diogo de Meneses. Mentratant, los sieus soldats podavan saquejar los alentorns de la capitala, ont prenguèron un tesaur immens.
Felip II de Espanha foguèt coronat coma Felip I de Portugal en 1581, (essent reconegut coma rei per las Còrtes de Tomar), primièr de l'Ostal dels Absborgs portugueses, nomenada dinastia Filipina. La resistança liderada per Antòni se retirèt para als Açores, ont fins a 1583 foguèt reconegut rei fins a batre moneda. La capitulacion se faguet après de combats encarnassits, amb lo Desembarcament de la Baía das Mós.
Quand Felip s'anèt en 1583 a Madrid, nomenèt son nebot, lo cardenal Alberto d'Áustria coma Vicerei de Portugal sesent a Lisbona. A Madrid, establiguèt lo Conselh de Portugal pel conselhar suls afars portugueses. Lo status de Portugal foguèt mantengut pels dos primièrs reis de l'Union Iberica, Felip I e lo sieu filh Felip II de Portugal e III d'Espanha. Ambedos monarcas donèron d'excelentas posicions per fòrça nòbles portugueses a las còrts espanhòlas, e Portugal mantengavan una lei pròpia, moneda e govèrn. Fins a que foguèt proposat lo transferiment de la capitala Reiala a Lisbona.
Govèrn[modificar | modificar la font]
A causa de la complexitat per governar l'Union Iberica, lo monarca espanhòl necessitava d'organs auxiliars, coma los Conselhs ((es) Conselhos, (pt) Consejos), dedicats a conselhar e resòlvre de problemas, e submetits a la coneissença e dictum del monarca. Aquela complexitat demandava un sèti permanent, e lo rei Felip II d'Espanha establiguèt en 1562 coma capitala permanenta a Madrid, sèti de la Còrt Reiala e del personal administratiu, qu'èra transferida un brèu de temps (1601-1606) a Valhadolid, e tota a equipa administrativa.
Al subjècte del foncionament, la correspondéncia administrativa vengavan dels diferents Conselhs de Madrid, en seguida lo secretari de cada Conselh organizava lo material qu'aviá provocat l'atencion del rei e, mas tard, lo rei reunissiá los secretaris que caliá per realizar lo Conselh. Après, lo Conselh respondiava après la reunion per tractar la question e fa una consultacion formala al monarca. Lo secretari prengava la consulta al rei, e la tornava al Conselh per que siá executada. Las reunions dels Conselhs se realizavan al palais reial, e mai sovent en l'abscéncia del rei. Dins aquel sistèma polisinodial, lo "Conselh d'Estat" (Conselh d'Estat) se destacava per son importància. Lo Conselh d'Estat a Madrid, a la carga de deliberar sus las principalas decisions al subjècte de l'organizacion e la defensa de l'ensems de la monarquia ispanica, tractava sovent d'intrar dins los afars portugueses. Tanben lo Conselh de Guèrra exerciguèt sa jurisdicion sus las tropas amassadas a las fortalesas Castelhanas establecidas sul litoral Portugués.
Existissián tanben de conselhs de caractèr territorial, dedicats a gerir un espaci territorial concrèt: lo Conselh de Castelha, lo Conselh d'Aragon, lo Conselh de Navarra, lo Conselh d'Itália, lo Conselh d'Índias, lo Conselho de Flandra, e lo Conselh de Portugal. Lo Conselh de Portugal, creat en 1582, èra constituit d'un president e sièis (mais tarde quatre) conselhiers, fins a 1668. La fondacion del Conselh consistissiá a representar près del rei los tribunals de la Corona de Portugal per las questions correspondent a las corts, graça, e fin finala, a l'economia del domèni reial Portugués. Quina que siá decison del rei relativa al regne deviá èsser l'objècte d'una consultacion del Conselh abans d'èsser transmitida a cancelariá de Lisbona e a las corts en causa. Lo Conselh de Portugal aguèt doas abséncias: em 1619, dada de la presénça del Rei a Lisbona, e entre 1639-1658, remplaçat per la Junta de Portugal. A partir de la Restauracion de l'Independéncia, lo Conselh se mantenguèt fins a que Felip IV reconesca l'independéncia de Portugal, daissant de portugueses fidèls a la corona espanhòla e coma lo govèrn de Ceuta.
Biais de governar al Portugal[modificar | modificar la font]
Per çò del govèrn del reialme de Portugal subretot, pendent l'union los absborgs respectavan globalament los compromesses de las Corts de Tomar de 1581, permetent una granda autonomia dels portugueses e dels territòris del sieu empèri. Éran mantengudas las reparticions publicas reservadas als afars portugueses dins son territòri e a l'exterior. Lo rei èra representat a Lisbona pel Vicerei de Portugal, carga confiada pel rei a un portugués o, alara a un membre da familha reiala, e, a vegada, per junta de govèrn. Alara, Espanha daissèt l'administracion de Portugal e del sieu empèri en granda partida al portugueses, jos la supervision de Madrid, canalizada mejans lo vicerei a Lisbona. Pasmens las questions importantas èran jos la dralha de Madrid, ont èran presentadas al Conselh de Portugal. Dins lo reialme de Portugal, lo sistema polisinodial es reforçat:
- Lo conselh de l'Estat de Lisbona es lo Conselh privat del Rei, encargat de debatre de las questions importantas en relacion amb lo Corona, subretot en politica exteriora. Los conselhièrs podavan enviar lors observacions al rei, e lo rei las consulta mejans lo vice-rei. Pasmens se lo Conselh d'Estat de Lisbona trabalhava coma principal assessor del delegat del rei, aquel Conselh d'Estat aviá pas de poders administratius plan definits e tampauc un ròtle marcat de coordinacion. Los reis espanhòls mantenguèron lo sistema de dos secretaris d'Estat, un pel reialme e l'autre per l'"Índia", es a dire, per las colonias, malgrat de conflictes jos sa jurisdiscion, fins a la creacion del "Conselh d'Índia" en 1604.
- Del meteis biais, los reis espanhòls mantenguèron la Mesa da Consciência e Ordensa, qu'èra a l'encòp tribunal e Conselh pels afars religioses, e qu'èra responsable de l'administracion dels afars eclesiestics e de la proprietat dels òrdres militars dins las colonias e dins lo país.
- L'Inquisicion Portuguesa demorava independenta de la Mesa da Consciência e Ordens. I aviá tres tribunals principals a Lisbona, Coimbra e Évora.
- Tanben foguèt preservat lo Desembargo do Paço o Conselh de Justícia, a Lisboa, darrièra instància de tot lo sistèma judiciari portugués. Aquel conselh, mai naut tribunal del reialme, contrarotlava la nominacions de totes los magistrats e jutges e fasiá la supervision del tribunal d'apellacion, a Lisboa, e tanben dels tribunals superiors dins los territòris ultramarins portugueses. La primièra foncion del Desembargo do Paço èra de contrarotlar lo recrutament dels magistrats e pilotar l'exercici de la carga, e tanben de l'ensems de las profissions juridicas. Lo Desembargo do Paço arbitrava los conflictes entre los autres tribunals del reialme. Aquel tribunal donanava de dispensas, actes de legitimacion e d'autras questions relevants de la justícia e graça, e a vegada conselhava lo rei sus las questions politicas e economicas, e tanben judiciàrias. E mai, una comission de juristas creada per reformar lo sistèma legal produsiá una legislacion novèla per Portugal, las Ordonanças filipinas, promulgada en 1603.
- La Casa de Supplicação e la Casa do Civel, dos tribunals reials de recors pels processes civils e penals. La Casa do Civel exercissiá sa jurisdiccion sus la partida nòrd del reialme, e la Casa de Supplicação sul reste del reialme, e tanben las illas e l'estrangièr.
- En 1591, los quatre Vedores da Fazenda (superintendents del Tesaur) èran de substituits por d'un Conselh de la Finanças compausat per un Inspector de Fanança presidissent quatre conselhièrs (dos d'aqueles avocats) e quatre secretaris. Lo Conselh de Finança exercissiá un contraòtle suls funcionaris de las finanças, administrava los bens particulars del rei e exerciá sa jurisdiccion sus las doanas e los arsenals, lo tribunal dels comptes e l'administracion dels monopòlis del comèrci amb l'exterior.
- A partir de 1604, foguèt lo conselh d'Índia foguèt investit de poders sus tot los afars exteriors, en mai de las questions relativas a Madeira, als Açores e las fortalesas de Marròc, nomenant las autoritats colonialas e mandant las despachas. Pasmens, èra lo Conselh de Finança que tractava las expedicions navalas, de la crompa e venta del pebre e del recobrament de las receptas reialas, de verai, coma dins totes los aspèctres de l'economia. Alara, lo conselh d'Índia exercissiá pas que de poders limitats. Coma creacion del rei espanhòl, èra mal vist pels portugueses e a causa de la concorréncia amb la Mesa da Consciência foguèt abolida en 1614.
Quand la conjontura politica demandava de reaccions urgentas surgiguèt un sistèma de reunions per de questions especificas, coma la Junta para a reforma do Conselho de Portugal (1606-1607, 1610), la Junta para a classificação das dívidas do tesouro (desde 1627) o las Juntas para a organização das armadas de socorro ao Brasil (desde 1637)
Impacte sus l'Empèri Portugués[modificar | modificar la font]
L'Union Iberica permetèt lo contraròtle d'un espandiment d'amplitud mondiala, que Portugal dominava las còstas africanas e asiáticas a l'entorn de l'ocean Indian, e Castelha, dins l'ocean Pacific e ambadoas còstas d'America Centrala e del Sud, alara qu'ambedos èran en competicion dins l'Ocean Atlantic.
A causa del jonhent de las doas coronas Portugal foguèt privat d'una politica extèrna independenta, e los enemics d'Espanha se tornèron contra Portugal. L'Anglatèrra èra un aliat de Portugal dempuèi lo Tractat de Windsor en 1386 e, pasmens l'ajuda anglesa donada per Elisabèt I d'Anglatèrra dins la rebelion de 1589 manifesta la sobrevivéncia de l'aliança, la guèrra Agloespanhòla menèt una deterioracion de las relacions e a la pèrda d'Ormuz (1622).
La guèrra contra los olandeses provoquèt las invasions de Ceilan (uèi Sri Lanka ), e dins los interesses comercials al Japon (1639), Africa (São Jorge da Mina, 1637) e subretot en America del Sud (Salvador, Bahia, en 1624, Pernambuco, Paraíba, Rio Grande do Norte, Ceará e Sergipe a partir de 1630).
Subretot pendent lo reialme de Felip IV d'Espanha, las colonias portugueses foguèron unas a unas atacadas. Profeitant del periòde de flaquesa portuguesa, fòrça territòris portugueses al Brasil foguèron ocupats pels holandeses que ganhèron l'acccès a las plantacions de cana de sucrz. Maurício de Nassau foguèt nomenat governador de las possessions olandesas al Brasil en 1637 per la Companhiá olandesa de las Índias occientalas. Desembarquèt a Recife e après una seria d'expedicions ben astradas, pauc a pauc espandiguèt sas possessions olandesas de Sergipe al sul, a São Luís do Maranhão, al nòrd.
Las Detz e Set Províncias capturaran una granda porcion de la còsta brasilenca, inclusissent Bahia (e la capitala, Salvador), Pernambuco (e a sa capitala Recife ), Paraíba, Rio Grande do Norte, Ceará e Sergipe, alara que los corsaris olandeses saquejavan las naus portuguesas dins los oceans Atlantic e Indian. La zona de Bahia e la fòrça estrategica ciutat, Salvador, foguèron recuperadas rapidament per una poderosa expedicion militara Iberica en 1625. Las autras zonas mendras e mens desvolopadas foguèron recuperadas pauc a pauc e liberats de la pirataria olandesa per doas decennias per la resisténcia locala e per las expedicions portuguesas.
Se l'union foguèt prejudicial per causa de las guèrras contra los Absborgs, d'un autre costat los portugueses profeitèron de l'union dinastica per contestar lo Tractat de Tordesilhas e ocupar dins de territòris sudamericans atribuits a la Corona de Castelha. Per espandre lo territòri lo Brasil cap a l'oèst, realizèron d'expedicions a l'interior tant per òrde de la Corona coma pels particulars. Aquelas expedicions exploratòrias duravan d'annadas, en cerca de riquesas mineralas, sobretot l'argent abondant en America espanhòla e indigènas per l'esclavatge.
Après la dissolucion de l'Union Iberica en 1640, Portugal restabliguèt son autoritat sus de territòris perduts de l'Empèri Portugués. Mas los territòris obtenguts en America del Sul foguèron pas devoluts, invocant lo drech de uti possidetis jure, que l'union acabada lo territòri será mai granda. Al sud, s'expandiguèron fins al Rio Grande do Sul que, ja en 1680, per tòca de far comèrci amb lo bacin del rio de la Plata e dinsa region andina, fondèron un establiment sus la riba esquerra del riu, en fàcia de Buenos Aires: la Colonia del Sacramento (Uruguai actual). La fixacion portuguesa sus un territòri oficialament espanhòl provoquèt un long periòde de conflictes, menent a la negociacion del Tractat de Madrid (1750).
Declin de l'Union e revòlta portuguesa[modificar | modificar la font]
Dempuèi 1583 en exili, António Prior do Crato utilizèt tota sa vida e fortuna dins la resisténcia a l'union iberica, amb l'ajuda d'Elisabèt I d'Anglatèrra. L'ajuda la donèt pendent d'annadas, amb d'ensags de desembarcament, per exemple temptativa de prene Lisbona de la contra armada Drake-Norreys 1589. Mas, sens succés. Una granda partida de l'aristocracia acceptèt Felip II coma rei, e lo pòble, gaireben desinteressat, repondèt pas. António deguèt de nòu partir en exili.
La revòlta arribèt seissanta ans mai tard, quand Felip II de Portugal (Felip III d'Espanha) morriguèt e li sucediguèt Felipe III (e IV d'Espanha), qu'aguèt un biais diferent d'abordat las questions portuguesas. L'aument dels impòsts toquèt subretot los comerçants portugueses. La noblesa portuguesa começava a perder d'importéncia dins las còrts espanhòlas, e las cargas de govèrn en Portugal èran alara ocupadas pels espanhòls. Fin finala, Felip III temptava de far de Portugal una província reiala, e los nòbles portugueses perdent tot lo poder.
Mai d'un autre problèmas nosèron a la pièja portuguesa a l'union amb Espanha. Un d'aqueles èra la pression, subretot a partir del comte-duc d'Olivares, per despartir compartilhar lo fais financièr e militar de las guèrras d'Espanha. Los portugueses èran pauc clinats a ajudar, alara qu'Espanha podava pas evitar l'ocupacion olandesa de las sieunas possessions colonialas, malgrat que portugueses e olandeses èran teoricament jos la meteissa corona.
La situacion acaba dins una revolucion facha per la noblesa e nauta borgesiá lo 1èr de decembre de 1640. La revolucion, pasmens s'èra previsible, se desencadenèt quand Joan, 8èn duc de Bragança foguèt convocat per organizar las tropas e lutar contra los revoltats catalans dins Guèrra dels Segaires, que Catalonha lutava per son independéncia de Castelha, amb l'ajuda de reialme de França. Aquel refusèt.
Lo Cardenal Richelieu, primièr-ministre de Loís XIII de França, pièja lo Duc e la conspiracion portuguesa mejans d'agents a Lisbona. La trama foguèt planificada per Antão Vaz de Almada, Miguel Almeida e João Pinto Ribeiro. Aqueles, amb d'autres associats - los "Quarenta Conjurats" - profeitant del fach de las tropas castelhanas èran ocupadas endacòm mai dins la peninsula. Los rebèls tuèron lo secretari d'Estat Miguel de Vasconcelos lo defenestrant del palais de la Praça do Comércio e prengèron l'impopulara Margarida de Savòia, Duquesa de Màntoa, cosina del rei, que governava Portugal dins lo sieu nom coma vicereina. Lo moment èra plan causit, un còp que las tropas de Felip èran ocupadas dins la luta de la Guèrra de Trenta Ans, en mai de la revolucion en Catalonha.
La pièja del pòble venguèt evidenta gaireben sul pic, e lèu Joan, 8èn duc de Bragança foguèt aclamat rei de Portugal per tot lo país coma Joan IV de Portugal, primièr de la dinastia de Bragança. Lo 2 de decembre de 1640, Joan envièt una letra a la Cambra Municipala d'Évora coma sobeiran del país.
La Guèrra de la Restauracion e la fin de l'union[modificar | modificar la font]
La seguenta Guèrra da Restauracion Portuguesa contra Felip IV d'Espanha se constituís subretot d'escaramossas près de la frontièra. Las mai importantas batalhas èran la Batalha de Montijo lo 26 de mai de 1644, la Batalha das Linhas d'Elvas (1659), la Batalha d'Ameixial (1663), a Batalha de Castelo Rodrigo (1664), e tanben de la Batalha de Montes Claros (1665). Totas aquelas son de victòrias portuguesas.
Mai d'una decisions del rei Joan IV per enforçar sas fòrças faguèron las vitórias possiblas. L'11 de decembro de 1640, creèt lo Conselh de Guèrra per organizar totas las operacions. En seguida, creèt la Junta de las Frontièras, al servici de las fortalesas termièras, de l'ipotetica defensa de Lisbona, e de las garnisons e pòrts maritims. En decembro de 1641, instituiguèt una renda para realizar de melhoracions dins totas las fortalesas pagat amb los impòsts regionals. Joan IV tanben organizèt l'armada, establiguèt las Leis Militaras de D. Sebastian.
Mentretant, las melhòras fòrças espanhòlas èran ocupadas dins las batalhas contra los franceses en Catalonha, dins lo Pirinèus, en Itália e en Païses Basses. Las fòrças espanhòlas al Portugal jamai recebèron l'ajuda que cal. Pasmens, Felip IV volgava pas daissar çò que considerava coma essent son eritatge legitim. Quand la guèrra amb França s'acabèt, en 1659, l'armada Portuguesa èra plan establida e prèst per afrentar la temptativa de recuperar lo contraròtle pel regim espanhòl ja passat. Après que lo rei Joan aviá obtengut de vitòrias deguèt far la patz. Mas son exigéncia que Felip reconesca la nòva dinastia regnata al Portugal seriá pas complit sonque jol reinalme del sieu filh.
Cercant de partenaris dins la luta contra a Espanha, Joan IV desvolopèt una intensa ativitat diplomatica, enviant d'embaissadors cap a França, Anglatèrra e la Republica Neerlandesa. Lèu en 1641 signèt o Tractat de l'Aia amb los olandeses, una trèva qu'aguèt pauc d'efiet sul mar: en julhet los olandeses prenguèron Malaca. En 1647 una armada liderada per Salvador Correia de Sá e Benevides recupèra Angòla e São Tomé e Príncipe e em 1654 la partida màger de Brasil tornèt dins las mans portuguesas, restablissent lo poder dins l'Atlantic. Mas, las pèrdas en Oriente demorèron: lo sultan d'Oman prenguèt Mascate (1648), los olandeses ocupèron lo cap de Bona Esperança e en 1658 los darrièrs portugueses abandonèron Ceilan.
Concentrat a restablir las relacions amb Anglatèrra, fachas malaisidas a causa de la Guèrra civila anglesa ont prenguèt partit per la causa reiala, Portugal negociava lo Tracat de Westminster (1654) amb Oliver Cromwell. Joan IV morriguèt en 1656. Perdent la pièja Francesa après lo Tractat dels Pirenèus, sa veusa Loísa Maria Francesa de Gusman e Sandoval, regenta de Alfons VI de Portugal, tornèt negociar lo tractat e realizèt lo maridatge de sa filha Catarina de Bragança amb Carles II d'Anglatèrra em 1662. Lo dòt èra Tànger, Bombai e 1.000.000 liuras esterlinas, lo dòt màger jamai autrejat per una reina consòrta. La patz amb los olandeses se faguèt en 1663, après un segond Tractat de l'Aia (1661) que cedèron lo Brasil contra pagament e la pèrda de Cochin (1662).
La patz amb Espanha foguèt conseguida fin finala en 1668, pendent la regéncia de Pèire de Bragança (mai tard lo rei Pèire II de Portugal), un còp mòrt lo regde Felip IV d'Espanha e ganhada la Batalha de Montes Claros (1665) mercé a l'engatjament de Luís de Vasconcelos e Sousa, Conde de Castelo Melhor. Foguèt sagelada pel Tractat de Lisbona (1668) entre Alfons VI de Portugal e Carles II d'Espanha, acabant atal gaireben 30 anos de Guèrra da Restauracion. Espanha reconeguèt l'a independéncia de Portugal amb liberacion de prisionièrs e las conquistas devoludas, levat la ciutat de Ceuta que demorèt en possession d'Espanha.
Originas de la dinastia de Bragança[modificar | modificar la font]
Una dinastia novèla, la dinastia de Bragança, comencèt amb Joan IV de Portugal. Lo ducat de l'ostal de Bragança Casa de Bragança èra una braca de l'Ostal d'Aviz creada pel rei Alfonso V de Portugal en 1442 pel sièu miègoncle Alfons I, primièr duc de Bragança, filh ilegitim del rei Joan I de Portugal. Alfons, 1èr Duc de Bragança se maridèt amb Beatriz Pereira de Alvim, filha de Nun'Álvares Pereira, e, coma tal, eritièr mas ric del reialme. Los Braganças lèu venguèt una de las familhas mai poderosas del reialme e pendnet las decennias seguentas s'intermaridèron amb la linha principala de la familha reiala portuguesa. En 1565, Joan, 6n Duc de Bragança se maridèt amb l'infanta Catarina de Portugal, duquesa de Bragança, fellena del rei Manuel I. Aquel ligam amb la familha reiala foguèt determinanta per ascension a l'Ostal Reial de Bragança: Catarina èra un dels mai importants pretendents al tròn pendent crisi de sucession de 1580, mas perdèt la luta amb son cosin Felip II d'Espanha. Fin finala, lo sieu fellen venguèt Joan IV de Portugal, essent considerat coma eritièr legitim.
Joan IV de Portugal foguèt un monarca amat, patron de las arts plasticas e de la musica, compositor competent e escrivan de tèmas musicals. Reuniguèt una de las bibliotècas màger del mond. Entre lo sieus escrits i a una defensa del compositor Palestrina e la Defensa de la Musica Modèrna (Lisbona, 1649).
Joan IV morriguèt en 1656, e li sucediguèt lo sieu filh Alfons VI de Portugal.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Dinastia Filipina
- Iberismo (federalismo iberic)
- Monarquia Duala
- Union personala


text:
1972
Aquesta pagina concernís l'an 1972 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Regardant lei drechs dei fremas, una etapa decisiva aguèt luòc ambé lo procès de Bobigny. Una victima de viòl, menora a l'epòca dei fachs, e plusors fremas que l'avián ajudada i èran jutjadas per avortament. Lo procès se centrèt rapidament sus la question de l'avortament e leis acusats foguèron innocentadas. Après aquela decision, lo Ministèri de la Justícia ordonèt d'arrestar lei perseguidas còntra lei personas sospichadas d'avortament (→ 1975).
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
- 26 de mai : signatura de l'acòrd SALT I entre leis Estats Units e l'Union Sovietica per una limitation deis armaments estrategics e de sistèma anti-missils.
Africa[modificar | modificar la font]
Botswana[modificar | modificar la font]
Dubertura de la premiera mina de diamants botswanesa. Aquela ressorsa anava favorizar lo desvolopament economic dau país e li permetre de quitar lo grop dei país paures — segon lei critèris de l'ONU — en 1994.
Sodan[modificar | modificar la font]
Signatura d'un acòrdi de patz ambé la guerilha Anya Nya en guèrra còntra lo govèrn centrau dins lei províncias meridionalas dempuei 1964. Aquò marquèt la fin de la Premiera Guèrra Civila Sodanesa e un succès important per Gaafar Nimeiry car lo conflicte destabilizava la totalitat de la societat sodanesa. Divèrsei mesuras foguèron adoptadas per protegir lo sud còntra lei mesuras d'islamizacion e d'arabizacion a l'origina de la guèrra, especialament la creacion d'una region autonòma. Pasmens, lei destruccions causadas per lei combats (100 000 combatents e 400 000 civius mòrts) conjugadas ai dificultats economicas dau rèsta de Sodan anavan rapidament entraïnar de tensions novèlas dins lo sud e dins lei vilas principalas.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Capitada dei missions estatsunidencas Apollo 16 (16-27 d'abriu) e Apollo 17 (7-19 de decembre) que se pausèron sus la Luna dins lei regions dei Monts Descartes e de la Vau Taurus-Littrow. Permetèron d'estudiar la geologia e l'atmosfèra lunaras.
Informatica[modificar | modificar la font]
Concepcion dau lengatge de programacion C per lei Laboratòris Bell (principalament l'informatician Dennis Ritchie (1941-2011)). Foguèt lo premier lengatge que conoguèt una difusion importanta au sen dau camp de l'informatica.
Medecina[modificar | modificar la font]
Desvolopament dau premier escanèr medicau per lo Britanic Godfrey Newbold Hounsfield (1919-2004), engenhaire de la companhiá Electronical Musical Instrument (EMI), a partir dei trabalhs precursors dau fisician sud-african Allan McLeod Cormack (1924-1998).
Totjorn regardant lo domeni de l'imajariá espitaliera, desvolopament de la premiera IRM (Imajariá per resonància magnetica) per lo quimista estatsunidenc Paul Lauterbur (1929-2007). Aquel instrument es basat sus lo principi de la resonància magnetica nucleara descubèrt en 1946 e es vengut un aparelh important dins leis espitaus actuaus.


text:
Eveniments
Occitània
França
Euròpa
Mond
Arts
Sciéncias e tecnicas
Armament
Representacion dau HMS Prince Royal'
en 1613
.
Intrada en servici dau premier naviri equipat de tres pònts dotats de canons. Aquò marquèt l'aparicion dau naviri de linha que dominèt lo combat navau fins a l'aparicion dau cuirassat dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XIX.
Galileo Galilei (1564-1642) enoncièt per lo premier còp la sieuna teoria eliocentrica marcant lo començament de la
Revolucion galilèa, rompedura majora de l'istòria de l'astronomia e, pus generalament, de la fisica. Pasmens, en despiech deis observacions permesas per sa luneta astronomica (1609), li manquèt una pròva indiscutibla[1].
Retrach de
Jan Baptist van Helmont.
Vèrs aquela annada, l'alquimista
Jan Baptist van Helmont (1579-1644) menèt divèrseis experiéncias regardant lei gas. Identifiquèt lo dioxid de carbòni e definiguèt per lo premier còp lo concèpte de gas. Aquò foguèt una dei premiereis etapas de la transicion entre l'alquimia e la quimia.
Economia


text:
Dijòus, 4.1.2018 03h00
Escrivem en occitan, laisham traça, testimoniam, provam d’entreveire lo futur. Nòstra occitanitat modèrna gràcias a internet[1], nos assegura una preséncia. Mas cu nos veirà per enfin dire, l’occitan es accessible e respectable? E melhor qu’aiçò, cu nos dirà, es interessant çò que se fa, vau far coma vos?
Coma lo public grand pòt aver accès als arguments occitanistas?
Penso a de monde que sènton l’interès per sostenir la lenga occitana, mas que l’explican coma pòlon, fàcia a un ben pensier que provesisse totes los arguments dins los mèdias de massa que chal trobar de temps de reflexion per anar li far còntra.
Avèm cadun nòstra vita, lo trin dal trabalh, de maison... L’avantatge d’internet es que permete de consultar quora volèm, a la velocitat que volèm, las causas.
Se picatz occitan sus Google trends https://www.google.fr/trends/explore - q=occitan per veire l’interès portat a l’occitan sus internet, aprendretz de causas sus los païses de consultacion, eça.
Avèm pas d’estat per poler se servir de referéncia de dignitat dins una discussion. Lo val d’Aran es ren pron conoishut per sa practica normala de l’occitan dins la vita publica (societat, legislacion), mas es ja melhor que ren.
Complèx francés d’aver paur de far de dèchas o d’èstre curiós? Sovent ai l’impression que lo mond es gaire curiós. Quora un decide per vos, avètz una charja de reflexion de mens. Vòstre espaci de pensaia es reduch a çò qu’estimatz essencial. Estre curiós es un biais d’apréner. Al mens internet permete una relativa diminucion de l’inibicion.
Dins los sistèmas autoritaris, o las religions a l'extrèma, l’individú a ges besonh de carcular, lo sistèma pensa per el. Es una facilitat, vos ditz çò que chal pensar, manjar, coma devètz vos vestir o quitament amb cu e coma devètz aver de relacions.
Quora èro pichin, ma maire me passava sovent aquela música de l’occitan d’expression francesa Brassens. Trobavo ja original que se pronóncie BrassEns e non “Brassan” a la francesa. E Lo Cavalet [Le Petit Cheval]. Aquela chançon m’inspirava lo coratge e la solesa. Solitud d’aquel qu’a la fòrça de far avans e oportunisme d’aquelos que sègon darrier.
A 5 ans, èra ja una leiçon de vita d’escotar aquel chant. Internet es un pauc tanben una aisina de descubèrta d’occitanitat.
Espèro qu’aquel chamin, tan que l’informacion en occitan vira, permetrà a de novèls d’escriure e parlar occitan.
#7 Se non vòs parlar de colonisacion, dilhèu reconeisharà totun ua dominacion o un apodirament ?
Franca que s'ei pastada, soen ena dolor, en ua Istoèrea deras longas, que no tornarà cap passar eths plats : romegar "Montsegur" no nos fè cap avançar, que nos avem d'a fèr enténe, mes en reconeishent qu'avem duas identitats, qu'en realitat e non pas en sauneis qu'èm encòp francesi e gascons, o bretons, o alsacians, eca...Tota era vida qu'è ENSENHAT eth francés, qu'aimi eth francés, eths escrivans francesi, eca..., en tot fèr tindar cada dia eth mièu gascon pirinenc orientau , eth ... Legir la seguida
#4 sètz oxidats? Oksitanlaştıramadıklarımızdanmısınız
#4 de per ela, la làmia lor ditz qu'es venguda vegetariana, Cf. lo film "Nemo"! Si si, remember!
Seriá interessant de sàber l'impact sus las consultacions despuèi l'apellacion controversada de la novèlla region Occitanie. A l'exemple de mos familiars d'Occitània e d'en defòra, sembla qu'aquò sia una reconeisséncia e/o una descobèrta d'una realitat geografica e mai d'una lenga.
Es l'oportunitat d'enriquir notadament Wikipedia, amb fòrça ligams.
D'un autre biais, cal soslinhar le genial supòrt qu'oufre Jornalet a l'actualitat e la modernitat de l'occitan.
Seriá interessant de s... Legir la seguida
A jo, arrehilh d'ua gascona vienuda ganhà's la vita a Paris, estant pravat acerà haut, internet que'm permetó de recobrar aquera lenca deishada de duas generacions ençà. Adara que soi jo qui la hèi vìver a casa qüan m'esvagui au vilatge deus mens davancèrs. L'aute dia, un cosin men dont lo pair s'exprimeish mei que mei en biarnés mes qui ne podò pas l'apréner a de bons qu'estó tot urós d'escambiar lo petit gascon estròs qui s'ei gahat atau, a la volada. La mair-grana con.hessa d... Legir la seguida
2018 sera l'annada ente l'identitat de Franca sera pausada. Un còp que Franca a dich "ses frances". A pus ren a dire. E son identitat quò es Montségur. Una conquesta militaria = francisacion daus occitans; una conquesta religiosa = inquisicion. Aquela equacion a totjorn estat la marca de fabrica de Franca per las autras regions mas per totas las colonias. Franca = intolerança.
L'òm tornara trobar la cultura arabo-berbèra e l'òm se rendra compte qu'i avia mai de tolerença, una cultura ta... Legir la seguida


text:
La Mòta de Cucmont
La Mòta de Cucmont[1],[2],[3] (oficialament en francés Lamothe-Cumont) es una comuna gascona situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus. Una grafia -Cumont, mens etimologica, aurè l'avantatge d'estar confòrma a la prononciacion atestada per Burgan e Lafon : abséncia de redoblament de -m-, de tipe "Cummon".
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Paul BURGAN, André Lafon, Toponymie du Tarn-et-Garonne, Montalban, Associacion Antonin Perbosc, 2006.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.


text:
Bèuluec de Mar
Bèuluec de Mar[1] (oficialament en francés Beaulieu-sur-Mer) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo despartament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Bèuluec de Mar se tròva sus la Còsta d'Azur, entre Niça e Mónegue, en riba de la mar Mediterranèa sus la rota dau litorau. La vila es situada a l'èst dau Cap Ferrat. Confronta li aglomeracions de Vilafranca de Mar, Sant Joan de Cap Ferrat e Esa. Bèuluec de Mar faguèt administrativement partida de la comuna de Vilafranca de Mar fins en 1891.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Icsòs
Icsòs (deu grèc Ykσwς) qu'ei lo nom d'un pòble asiatic qui vivèva dens lo nord-est d'Egipte deu temps de l'antiquitat. Aqueth pòble que conquestè lo nord d'Egipte e que governè despuish la soa capitala: la ciutat d'Avaris, qui vadó atau sièti deu poder de las XVau e XVIau dinastias egipcianas (d'originas icsòs).
La vaduda d'aqueth poder Icsòs (qui proheitèn de l'aflaquiment deu poder faraonic) que marquè la debuta deu segond periòde intermediari egipcian. A la medisha epòca lo govern egipcian (qui la soa capitala èra Tebas) que perdè tanben lo contraròtle d'ua partida deus sons territòris meridionaus au prohèit deus nubians. Nubians e Icsòs que s'aliguèn entà har rampeu a la reconquesta egipciana. Aquesta que ho òbra deu purmèr faraon de la XVIIIau dinastia egipciana : Ahmes I
Lo icsòs qu'intrudusín lo chivau e lo bròs en Egipte. Que las se virèn entà estar acceptats peus egipcians de Baisha Egipte en arrespectant las loas tradicions e los lors dius. Qu'adoptèn lo culte deu diu Seth (diu d'Avaris e deu desert d'on vienèvan) medish se, arron, e l'associèn a ua divinitat asiatica (Baal).
Avaris que ho de longas ua ciutat d'immigracion. Peus egipcians los Icsòs qu'èran los Shasho ("asiatics") :


text:
Albesa
Albesa es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Joan Coromines cita pas aquel nom en Al- dins los toponimes d'origina araba[1]. Lo Diccionari català-valencià-balear supausa, ambe un punt d'interrogacion, que Albesa vendriá del nom patronimic latin plural Albēnsia[2].
Es interessant de conferir lo nom emb lo de Daubesa, que seriá lo resultat d'*Albisia (villa), deu nom d'òme latin Albisius, de Albius.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Joan Coromines, Estudis de Toponímia catalana, tòme I, editorial Barcino, 1965
- ↑ http://dcvb.iec.cat/


text:
Huang Xianfan
Huang Xianfan (en chinés.黄現璠/黄现璠; Fusui, 13 de novembre de 1899 - Guilin, 18 de genièr de 1982) es un istorian e antropològ chinés de la minoritat Zhuang.
Biografia[modificar | modificar la font]
Huang Xianfan nasquèt lo 13 de novembre de 1899 dins la vila de Qujiu, districte de Fusui, dins lo Guangxi. Faguèt los estudis universitaris d'istòria e antropologia a Pequin, e los acabèt a Tòquio. Quand tornèt al Guangxi passèt e obtenguèt lo concors de cadièra de professor a l'Universitat de Guangxi (de 1943 a 1953) e a l'Universitat de Guangxi (de 1954 a 1982). Foguèt lo primièr professor d'universitat de nacionalitat zhuang. Se moriguèt dins lo districte urban de Guilin lo 18 de genièr de 1982 en seguida d'una emorragia cerebrala. L'enterrèron al Cementèri Monumental de Nanning (la capitala de Guangxi).[1]
Òbras publicadas[modificar | modificar la font]
- 1932-1934: Istòria (en chinés)
- 1957: Istòria dels Zhuang[2]


text:
Urdens
Urdens[1] (oficialament en francés Urdens) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region de Occitània .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Urdens sus lo sit de l'Institut Geografic Nacionau
- Urdens sus lo sit de l'Insee
- Urdens suus sit deu Quid


text:
Emil Collard chuba de canabís per poder escriure e compausar sas cançons reggae. Es estat condemnat dimars passat per usatge d’estupefiants.
Aquel autor-compositor-interprèta es president de l’associacion « Chubar per crear », que milita per la legalizacion del canabís a usatge artistic. « Los poètas, los musicians, los pintres an totjorn agut besonh de chubar, beure o cimsar per trobar l’inspiracion. La consomacion d’estupefiants dins aquel encastre a pas res a veire amb los jovents que se drògan sens pas cap de rason », çò explica.
Malurosament, Emil Collard es estat arrestat dimars passat e plaçat en garda a vista. Malgrat una peticion difusada sus la tela pels militants de son associacion, la justícia l’a declarat copable de possession d’estupefiants e es estat condemnat a una emenda pesuga. L’avocat de la defensa aviá pr’aquò demandat una liberacion al nom de « l’estat de necessitat ». « Sens lo canabís, mon client pòt pas faire son trabalh coma cal, e doncas ganhar sa vida », çò expliquèt a nòstre correspondent present a l’audiéncia.
An decidit de faire apèl de la decision, e espèran atal faire jurisprudéncia. « Volèm obtenir una decision de principi que diriá que quand sèm un artista, podèm consomar de canabís », çò concluguèt.


text:
Pendent la decada de 1960 foguèron encontradas divèrsas rèstas fossilas de megafauna a las ilhas de Flores, Sulawezi e Luçon. E foguèt prepausada una colonizacion plan anciana de la region per Homo erectus. Pasmens i aguèt fòrça escepticisme pr’amor que cap espleche de pèira foguèt trobat. Ara se son trobats mai d’òsses talhats per d’ominids. E prèp de 57 utís de pèira.
La tròba situa los òsses d’animals e atanben los utís de pèira en una epòca datada entre fa 777.000 e 631.000 annadas. E permet afirmar que la colonizacion de Filipinas se debanèt per una espècia anciana d’ominid – benlèu Homo erectus – fòrça abans que non se pensava. La resulta de la trobalha es estada publicada al numeric Nature.
La descobèrta s’es facha al sit arqueologic de Kalinga, a la Val de Cagayan, a la partida mai septentrionala de l’ilha de Luçon, en Filipinas. Los cercaires an encontrat fins a 57 espleches de pèira associats amb centenats d’òsses de divèrses animals de l’epòca: stegodon – un tipe d’elefant – cèrvi brun filipin, tartuga d’aiga doça e de reptil local. Mantuns òsses ans de senhals de talhs e copaduras fachs per la mans d’ominids. Un fach desconegut a la region fins ara.
Una colonizacion plan mai anciana
La data dels utís de pèira e los òsses es estada confirmada amb de metòdes de ressonancia d’electrons e suggerís que l’espandiment a Asia del Sud-Èst per d’ominids premodèrns seriá debanada plusors còps abans del paleolitic, çò es pendent lo Pleistocèn Mejan. Atal, ara los scientifics confirman que Filipinas seriá estat un luòc clau dins lo moviments e migracions de la fauna locala vèrs lo continent preïstoric de Wallacea mas tanplan d’ominids arcaics.
La còla qu’a analizat aquela tròba confirma que lor arribada a Filipinas seriá estada realizada sus de troncs d’arbres o qualque biais de barca e que benlèu aurián arribat encara mai al sud. Aital o confirmarián las esqueletas trobadas de l’Obit a l’ilha de Flores e mai d’una pèira talhada en Sulawesi.
La preséncia d’aquela pèira talhadas per d’ominids en Filipinas es plan estonant pr’amor que fins ara los fossils mai ancians encontrats en aquelas ilhas serián de fa solament 66.000 annadas. Los òsses trobats tanben an d’autras espècias animalas de l’epòca coma lo rinocèros filipin. Un dels cercaires, Thomas Ingicco, del Musèu d’Istòria Naturala de París, confirmèt que plusors òsses de rinocèros èran estats copats per aver la carn de l’animal.
A mai, la descobèrta d’una espècia d’ominid locala en 2003, l’Obit (Homo floresiensis) confirmariá l’arribada d’ominids arcaics fa 700.000 ans a la region. Aquò tanben fa qüestionar quala espècia foguèt la qu’arribèt ailà. Foguèron d’Homo erectus qu’evolucionèron vèrs Homo floresiensis en tot crotzar la region d’ilha en ilha ( e venir mai e mai pichons) ? O ja èran atal quora i arribèron ?
Per ara la còla qu’a confirmat l’edat de los nòus fossils trobats en Filipinas pòt pas respondre aquelas qüestions. L’analisi estratigrafica ditz pas res sus aquò. Solament se pòt dire que l’arribada d’ominids ancians e la colonizacion de Filipinas foguèt fòrça mai anciana. E aquò ja es pro estonant.
La Redaccion


text: Aprèp L’Eldorad’Òrb en Lengadòc e Paisatges de l’Oèst besierenc, lo fotograf Gabriel Vitaux percor lo litoral audenc e son rèirepaís que ne revèla la beutat e l’esperit tant particular entretenguts pels vinhairons, pescaires, salinièrs, ostreïcultors, pilòts de cargo, estatjants d’ièr e d’uèi. Aqueste país es a descobrir pel pus grand nombre, en quatre lengas, dont l’occitan e lo catalan, lengas dins las qualas se dison dempuèi mai de mil ans lo nom dels luòcs, de las causas e dels èssers que l’animan.


text:
Matfre Ermengaud de Besièrs, trobador / per Paul Meyer
Meyer, Paul (1840-1917)
Aqueste capítol de l’Histoire littéraire de la France (tòme 32, p. 16-56) que Paul Meyer consacra a Matfre Ermengaud, l'autor del Breviari d’amor, es un dels estudis mai complets sul larg poèma enciclopedic en occitan de la fin del sègle XIII.
Se de recèrcas nombrosas, essencialament a partir dels ans 1970 e de las òbras de Peter Ricketts sul Breviari d’amor
, an dempuèi actualizadas e corregidas d’unas analisis de Paul Meyer, lo tèxte del grand filològ francés de la fin del sègle XIX demora una sorsa importanta per la coneissença d’aquesta òbra singulara de mantun punt de vista, a l’encòp dins lo còrpus de l’escrich occitan de l’Edat Mejana, e dins lo de las summae
o enciclopèdias medievalas.
L’article conten una reproduccion del dessenh de l’Arbre d’amor
que ven del manuscrit « Harleian 4940 » (lo ms. K
: Londres, British Library, Harley 4940).
Legir l’article :
Legir l’article de Paul Meyer sus Matfre Ermengaud e lo Breviari d’amor sus gallica.bnf.fr


text:
Capitèl
En arquitectura, un capitèl (var. capitèu, capitèth) es un element de forma alargada que corona una colomna e li transmet las cargas que deu portar. D'un punt de vista decoratiu, es lo coronament, la partida superiora d'un postèl, d'una colomna, d'un pilastre, d'un pilar, etc.
Los òrdres arquitecturals classics se reconeisson aisidament per sos capitèls: òrdre toscan, òrdre doric, òrdre ionic, òrdre corintian e òrdre composit.
Galariá[modificar | modificar la font]
Capitèl de fuèlhas d'aiga caracteristic de las Abadiás cistercianas, Abadiá de Senhanca, provença.
Capitèl de l'abadiá de Moissac.
Capitèl de l'abadiá de Concas.
Capitèl ionic de Bulla Regia Tunisia.
Capitèl de las clastras de Cuixà, The Cloisters, Nòva York.
Capitèl policròm de l'Abadiá de Viana, Carcin.
Dessenh d'un capitèl al musèu de Tolosa.
Capitèl de la pòrta dels comtes de la Basilica de Sant Sarnin de Tolosa
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)J. Justin Storck, Le Dictionnaire Pratique de Menuiserie, Ebénisterie, Charpente, 1900, réimpr. éd. Vial 2006.


text:
Velai
Velai es una region istorica d'Occitània, e mai un parçan[1], dins lo Massís Centrau. Tèrra de cultura occitana, Velai es estat fòrt longtemps restachat a la província de Lengadòc.
Lo gentilici es velaiés -esa o velaiós -osa o velaiat -a (pus rarament se ditz tanben vellau -ava en referéncia au pòble gal ancian de Velai).
La capitala istorica es Lo Puèi de Velai.
Dempuèi la Revolucion Francesa, Velai forma la màger part dau departament dau Naut Léger, a l'entorn dau Puèi au centre e de Sinjau a l'èst (mas inclutz pas Briude a l'oèst). Velai fai pas partida de la region istorica e tradicionala d'Auvèrnhe mas l'an restachat pasmens a la region administrativa d'Auvèrnhe.
Geografia[modificar | modificar la font]
Velai es situat au sud-èst dau Massís Centrau, entre la valada d'Alèir a l'oèst e los abòrds montanhòus de la riba dreita de Ròse a l'èst. Es una region de mejana montanha que son punt culminant es lo Mont Mesenc, a 1754 m.
Lo relèu de Velai s'articula a l'entorn dau massís de Maigau que constituís lo centre dau país.
- A l'èst e au nòrd-èst, lo plan granitic de Tença.
- Au sud, lo plan basaltic dau Mesenc.
- A l'oèst e au sud-oèst, lo bacin dau Puèi de Velai e lo plan volcanic de Velai.
- Au nòrd, lo plan granitic de Crapona d'Arzon.
Lo relèu de plans es interromput per de valadas prigondas, especialament la de Léger o la dau Linhon velaiós.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Segon la classificacion de Frederic Zégierman.


text:
Tradicionalament, en medecina, en biologia animala o en fitopatologia, un vector es un organisme que provòca pas d'esper el, una malautiá mas que dispersa l'infeccion en transportant los agents patogèns d'un òste cap a l'autre ; par exemple lo pesolh es vector de divèrsas malautiás que lors consequéncias son importantas en agricultura e dins los vergièrs. Pels animals, gaireben totas las « malautiás de vector » son de zoonòsis, es a dire de malautiás passant de l'òme cap als animals domestics e/o salvatges, a vegadas surgentas o tornant surgir. Dins una economia mondializada e un monde ont se circula mai que mai e e mai que mai aviat, lo seguiment e lo contraròtle epidemiologic e ecoepidemiologic d'aquelas malautiás es vengut fòrça dificil malgrat lo progrès de la biologia e de sos espleches. L'OMS collabòra mai que mai amb l'OIE.
Lo pesolh
es un dels vectors principals de las malautiás de las plantas transmés par la saba
Los pats an un ròtle ecoepidemiologic major coma vectors de fòrça patogèns que transferisson d'una espècia cap a l'autra. Lo pat del can o lo pat dels aucèls pòdon pasmens èsser transportats amb lor òste sus de grandas distàncias
.


text:
Dimars, 6 de febrièr de 2018, 03h00 Espòrt
Larga victòria de Tolosa (46-14) fàcia a Swinton
© to.com
La razzià dels Vikings
Aqueste dimenge, los Dragons jogavan a Widnes. Manquèron las entamenadas dels mièges tempses, foguèron mai penalizats que los adversaris. Se capitèron d’èsser a egalitat a la pausa (12-12), la marca finala es sens pietat: desfaita 40-12. Demòra de trabalh de faire per èsser confòrmes a las ambicions. E tre aqueste dissabte, es Saint Helens que se presenta sus la pelena de Brutus…
Una sola de las cinc autras partidas foguèt sarrada: a Warrington, lo campion de 2017 Leeds anèt ganhar 16-12. Dins los autres rescontres, l’escart foguèt bèl: victòrias d’Hull FC sus Huddersfield 38-12, de St Helens fàcia a Castleford 46-6 e, ganhants a l’exterior, Wigan a Salford (40-12) e Wakefield a Hull KR 28-6.
En Championship, a Blanhac, Tolosa agèt pas de dificultats per batre los Lions de Swinton 46-14. Dimenge, Tolosa anirà jogar a Featherstone.
Lesinhan e Limós a la direccion
En Elèit 1, aquesta dimenjada vegèt la segonda desfaita de fila d’Avinhon. Aqueste còp, al pè de Pirenèus: victòria dels Orses de St Gaudenç suls provençals: 16-10.
Los dos afrontaments entre occitans e catalans virèron a l’avantatge dels audencs: larga victòria de Limós fàcia a Palau 40-18 e lo FC Lesinhan capita de batre los Dragonets 28-24. Atal, los Verd e Blanc prenon la primièra plaça del classament a egalitat de punts amb los limosencs.
Desillusion bèla per l’AS Carcassona, a l’infirmariá plan garnida: a Domèc, los albigeses marcan en contra dos ensages de 80 mètres e los locals tornaràn pas. Victòria dels Tigres sens apèl: 34-10. Vilanòva bat los Bròncos de Tolosa: 28-23.
Albi-Lesinhan serà lo cap d’aficha de la dimenjada qu’arriba. Carcassona serà en dangièr a Palau; Avinhon deuriá tornar trobar los camins de la victòria amb la recepcion de Vilanòva. Serà pas aisit als Orses de St Gaudenç de resistir als Dragonets coma Tolosa aurà de dificultats per arrestar lo vam de Limós; mas las partidas demòran de jogar…
Alan Roch