text:
Volontariat per l’occitan : es una fin positiva per aquesta primièra edicion
En vos passejant sul site internet de l’IEO sètz nombroses a tombar sus aquel projècte del Volontariat e mandar la vòstra inscripcion en seguida. Plan mercés. Malurosament, tot çò qu’es plan tanben acaba per aver una fin e lo Volontariat s’es acabat lo 13 de març.
Mercés doncas a totes los qu’an participat, qu’an jogat lo jòc de se rescontrar regularament per charrar en occitan – e que contunhan de se rescontrar per unes d’entre vautres. Mercés per las contribucions que cadun mandèt per far part als autres de sa faiçon de s’apropriar lo Volontariat. Totes los retorns qu’avètz mandat sus l’operacion son estats positius e encoratjants per las annadas a venir.
Lo Volontariat per l’occitan es doncas acabat per ongan mas esperam plan de lo tornar lançar regularament d’una annada sus l’autra. Se volètz èstre informats de la seguida, nos podètz mandar tre ara las vòstras coordonadas. Pels participants a l’edicion 2011, es encara temps de nos mandar lo vòstre vejaire per nos ajudar a evoluir e nos adaptar als vertadièrs besonhs de cadun.
A l’an que ven ! e nos quitam amb la darrièra contribucion recebuda :
"Dab lo men binòmi, que’s debana plan. Que hiqui aquò au present pr’amor qu’avem enqüèra tres setmanas de complir. E que’ns èm acordats entà las complir. La mia impression globala es que soi "plan satisfat”. Lo júnher qu’èra hòrt bon e qu’avem devisat amassa aisidament gascon e franchimand. Que coneishi hèra plan lo son regent de gascon e que podem pleitejar sus las causas hòra de las gramaticas, sustot suu bilingüisme. E qu’èi quauquas tintèinas, per exemple, parlar sus ua peguessa «Toto, mange ta soupe». Dab aquera peguessa que’s pòt pleitejar mei d’un dia : l’imperatiu ; pronomalizar los vèrbes pr’amor de la manca d’adjectiu possessiu en gascon : «minja la toa sopa» o «minja’t la sopa» e atau que serà mei bona ; eslissar sus los auxiliars aver e estar ; etc. Qu’avem parlat de lectura ; qu’avem lejut e arrevirat en franchimand quauques tèxtes. Los subjèctes de convèrsa vienen tots solets (Ah ! Aqueth «tot» adverbe en franchimand, adjectiu en gascon). Solide ! La practica de la lenga que s’ahorteish sonque en parlar. E lo Volontariat per l’occitan qu’es ua hèra bona causa, autan per cadun deus dus deu binòmi. Malaja que non i agi avut sonque un binòmi dens lo departament de Lanas. Que’vs calerà har quaucom entà trobar mei de monde. Que ? N’ac savi pas. Mes, los que batalan per la lenga n’an pas estat motivats ; que’us cau motivar !" Bertrand DUTHIL


c: text/html

text:
Scenes de familha – 11 de junh – Peireguers
9 Junh 2010
Setmana 20 de 2010
25 Mai 2010
Actualitat, Ciber-cafè, Estanquet, Eveniment, Musica, Premsa escriuta Deishar un comentari
De que s’es passat aquesta setmana suu forum Occitània ? Enfin, de que s’es passat las duas o tres setmanas passadas… Ben òc, quan se debana pas gran causa, es mauaisit de trobar de que díser… Mes aquesta setmana, i a un fum d’eveniments, virtuaus o non de senhalar !
Coneishetz Ubuntu ? Non ? Ubuntu es una version accessibla de Linux, lo sistema d’espleitacion informatic libre e a gratís. Ubuntu es una version Linux for Human being (es l’eslogan oficiau), es a díder un Linux hèit entaus umans… Vertat que i a quauquas versions de Linux que semblan gessidas deu cerveth d’un extraterrèstre o d’un episòdi de la seria Doctor Who… Ubuntu es donc una version de bon compréner, a gratís, e … en occitan !!!! L’associacion Tot en òc s’es encargada de har la revirada ! Mercés ad eths, podetz aver lo vòste ordinator dens la vòsta lenga preferida ! Per aver mei d’informacions sus Ubuntu, lo site en francés (existís pas enquèra en occitan). Lo subjècte suu forum Occitània aquí.
Entà demorar dens lo Ciber-Cafè, èi lo plaser de’vs presentar lo navera revista nascuda dens l’Occitània virtuau : La Criiisi. Tot lo monde n’en parla dejà !
“La Criiisi es sociala, ecologica, democratica !” Olivièr B., revolucionari
Bendas dessenhadas, tèst a-la-con, roman fòto,… Lèu, lo blòg s’aquarrirà ! E perque pas, dab lo temps e l’escaduda, una version papèir ? Sus lo forum.
Lo 29 de mai, a 21h a Rébénacq (a costat d’Arudy), serada concert dab l’associacion Alandar. Serà lo parat de descobrir lo grop de reggae Toni’s Familiy.
Èm enqüèra a esperar lo programa de l’Estivada de Rodés e a pronosticar en escambiar vejaires mei o mensh escuranhós. Aquí.
Coma ic sabetz, David Grosclaude es estat elegit a la region Aquitània e deishè l’I.E.O. qu’a donc un naveth president : Pierre Brechet. Lo subjècte aquí.
La comuna de Casalís en Sud Gironda s’es aviada dens l’aventura de la senhalizacion bilingua. Dab sonque 215 poblants, e shens nat putz de petròli, se podem díder que l’emplec de la lenga es mei que tot un ahar de volontat politica, e non pas e moneda. Las fotografias aquí.
Entà acabar, vos agrada lo rock ? Vos agrada l’òc ? Alavetz aimaratz Jean-Marc Leclercq, gran musician que canta en occitan. Aquí.
Anem, bona setmana, e n’avetz pas a prémer, vos cau insríver suu forum !!
Setmana 17 de 2010
2 Mai 2010
Ciber-cafè, Musica 1 comentari
Bon, de còps, es atau, que pòt arribar : se debana pas ren ! S’es pas passat que-que-sia suu forum. I pòdi pas ren ! Desencusatz me ! Soi pas sosmés a rentabilitat ! Urosament ! Soi pas jornalista, èi pas besonh de vénder mon papèr. L’adreça deu diccionari francés/occitan en linha de Mertyl a cambiat, vaquí la navèra : www.occitanews.com
Lo grop Mauresca Fracas Dub es a petaçar un navèth album. Com los 3 purmèrs, es autofinançat. Podetz enqüèra participar a l’aventura en crompar l’album en soscripcion aquí
Setmana 16 de 2010
25 Abriu 2010
Actualitat, Ciber-cafè, Cinèma, Estanquet, Eveniment, Literatura, Musica, Polemica Deishar un comentari
Adishatz a tots e planvenguts per aquèth dusau bulletin deu forum Occitània !!
Dejà, podetz començar en notar la data deu 3 de mai, a Arudy, en Bearn on se harà una projeccion deu film Lo que me conto abuellito…, un film sus l’emigracion bearnèsa en Argentina. Lo projeccion es organizada per l’Associacion Alandar e la comuna d’Arudy. Lo subjècte suu forum.
Una estudianta englèsa de l’Universitat de Nottingham, es vengunda nos pausar la question seguenta : Au vòste vejaire, a quin punt e de quin biais Internet ajuda l’occitan ? Daubuns an ensajat de balhar lo lor punt de vista sus la question, mes s’avetz la vòsta idèia sus l’ahar, e qu’etz pas enqüèra marcats suu forum, es benlèu l’escadença d’ic har aquí
Barsac, vilòta de Sud Gironda, sus la riba esquèrra de Garona, es coneishuda pr’amor deus sons vins blancs licorós vesins deus de Sauternas. Ara, serà tanben coneishuda dens lo mitan occitanista (e alhors !) pr’amor de la soa Calandreta. Es oficiau, la Calandreta de Barsac dubrirà au mes de seteme de 2010. Podetz léger l’article de Sud Ouest aquí
Deu costat deu mètro tolosan, l’optimisme es pas d’actualitat. Sabetz benlèu pas, mes despuish lo hestenau Occitania d’aquesta annada, lo mètro parla en occitan. Podetz audir las anoncias suu blòg Sens Titol. S’escotatz, podetz jutjar de la qualitat sonoras de las anoncias, e de vertat, son pas de bona qualitat, e s’ameritan una amelioracion. Un grop Facebook s’es pujat entà ahucar aquèra votz, au nom deu progrés, e de la libertat,…), la CNT-AIT tolosana critica lo hèit que sia un reget racista deus que son gessits de país on se parla pas « patois » (sic), enfin, l’ahar hè polemica. Tisséo, la societat que s’encuenta deus transpòrt publics dens l’agglomeracion mondina, aprep aver promés una perenisacion de la causa, es a tornar sus la soa decision. Pr’amor d’aquò, lo 28 de mai, lo collectiu Tisseòc (que sosten l’iniciativa) apèra a la mobilisacion. Lo Subjècte.
Marxelin seveish enqüèra dens la rubrica Discari. Aquèsta setmana, e’ns a trobat un grop provençau : Tamb-Rock. Vòli precisir que los administrator deu forum son pas responsables de las publicacions de Marxelin. Vòli precisir tanben que lo forum Occitània !! non s’es pas jamei engloriolat de har descubrir çò que Occitània hè de melhor, mes çò que Occitània hè, tot simplament…
Entà acabar aqueth bulletin, me pòdi pas empachar de’vs har partatjar la quintaesséncia deu lirisme occitan contemporanèu :
Danissonet
Un pauc de sal,
Un pauc de mèl
Dins la sang, dins la pèl
Per quala filha ? Quala lei ?
Saique un rei ?
D’uèi o deman
Qual o dirà ?
Un jorn, un cant
De tèrra sortirà
Coma un camin,
Coma una votz
De luènh, de luènh
Dins on agach,
Dins cada mot
Bufa lo vent
Danissonet
De Lemosin
D’uèi per qual combat
Vos podriatz levar ?
Vos podriatz levar ?
E l’òmi
Marxelin
Setmana 15 de 2010
18 Abriu 2010
Ciber-cafè, Cinèma, Lingüistica, Musica, Polemica 5 Comentaris
Adishatz a tots e planvengut per aquèth purmèir numèro deu Blòg deu forum Occitania !! Aquí, cada setmana, vos poiratz assabentar de çò que’s disó suu forum de discutida lo mei popular deu web occitan. Alavetz adara, los timidós que gausan pas se fretar au monde virtuau, los qu’an pas lo temps, los qu’an pas jamei capitat de se marcar suu forum, aquèth blòg es hèit per vosautes.
Aquesta setmana, avem avut un desbat ahuecat sus la question deu site panOccitan. Vertadèirament criticat dens lo mitan occitan, es totun un deus sites web los mei populars pr’amor deu son interfaci agradiu. Perque tant de hasti ? Perque a maugrat d’acò es tant popular ? N’en saber mei aquí.
Un site gessit de panOccitan estò presentat per Drac : L’Elucidari. Qu’es acò l’Elucidari ? Una mena de Wikipedia, mes pas anomima, pas censurada,… Lo subjècte.
Laurent, un navèth membre deu forum es vengut sollicitar la nòsta ajuda entà revirar lo site web MOVIM, que serà un naveth hialat sociau. Maime s’es encargat de l’i balhar una version lemosina, Cerièra de Mai s’es encargada de la version lengadociana e ua version gascona estó tanben sosmesa. Fin finau, pr’amor d’una constrenta tecnica, poden pas préner en compte cada dialècte. Serà donc la version lemosina que serà utilizada. Aquèth ahar e’ns permetó de tornar descubrir lo Termcat, un lexic de las navèras technologias e de l’Internet hargat per la Generalitat de Catalunya Lo subjècte aquí.
Mercés a Marxelin, la rubrica musicau deu forum (lo Discari) es un lòc on se pot trobar çò que la cultura occitana hè (atencion ! n’ia de béber e de minjar !). Aquesta setmana, e’ns hasó descubrir un grop lanés, Skatip, que hè deu trad mesclat d’un chic de rock. Dens aquèth subjècte, poiratz tanben descubrir dus autes grops lanés : Que Quiò e Rock’n’Trad Lo subjècte.
Demoram dens lo musicau, mes aquèth còp d’un punt de vista mei critic (çò que’ns desagrada pas). Marilis Orionaa, cantaira bearnèsa, s’es encuentada deu grop Nadau. Picatz.
Lo Med’Òc-Bordèu organizarà los 23 e 24 d’abriu un hestenau occitan a l’universitat Bordèu 3 – Michel de Montaigne. Lo Med’Òc, es lo Moviment deus Estudiant Occitans, una associacion estudianta presenta a Pau, Montpelhier e Bordèu. Lo programa de las jornadas es charjat ! Concerts (Mauresca Fracas Dub, Gojats of Hedàs,…), projeccion de film (Las Sasons de Pamela Varela), taulas redondas, visita de Bordèu en occitan, balèti,… Que’u podetz trobar aquí suu forum. Lo MySpace.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Embraer
Embraer, l'Empresa Brasileira de Aeronáutica S.A. ("Entrepresa Brasilièra d'Aeronautica") es una fabrica aeronautica brasilièra. La companhiá produsís d'avions comercials, militars e d'afars. Foguèt lo pus grand exportador del país entre 1999 e 2001, en ocupant totjorn qualqu'un dels tres primièrs luòcs en Brasil. Demèst las entrepresas aeronauticas es la tresena pel nombre d'emplegats après Boeing e Airbus. Tanben es la tresena en quantitat de liurasons annadièras d'avions (après de Boeing e Airbus).
La companhiá son sèti en São José dos Campos, São Paulo, amassa amb la fabrica principala e lo centre de concepcion e engenhariá. Embraer a tanben una autra planta en Gavião Peixoto, tanben dins l'estat de São Paulo, ont se fabrican los compausants mai importants e se desbanan los assages en vòl. Cal notar qu'aquela installacion a amb una pista de 5000 mètres de longor, la tresena pista pus longa dins lo mond[1].
Embraer possedís de delegacions comercialas e de mantenença en los Estats Units, aital coma burèus comerciales en França, Singapor e Republica Populara de China.
Al 30 de setembre de 2005, Embraer aviá un total de 17.046 trabalhadors (en comprenent los trabalhadors de la companhiá portuguesa OGMA) e una cartèra de comandas per 10,4 miliards de dolars americans.[2]


text:
Chaspaires de maneta, picanhaires de botons, balhaires de jòia a stick e esportius de canapè, adiussiatz !
Joslinhèri mai d’un còp dins aquesta cronica l’evidenta filiacion entre lo jòc vidèo e lo cinemà, lo mèdia « paire », del qual tira, per un plan bon nombre de produches, sa vision de l’imatge, del scenariò, dels dialògs, et caetera. A aquò cal apondre una evolucion teconolgica cap a un fòto-realisme mai abotit, es a dire que lo jòc butiguèt totjorn a semblar dins son fons coma dins sa fòrma a un film. Un film interactiu benlèu, mas un film totjorn. Del vejaire d’unes especialistas, sèm arribats, amb la darrièra generacion de consòlas e d’ordinators totjorn mai potents, al gra mai naut de çò que se podiá far en tèrmis de realisme. E quora un desvolopaire ditz « realisme », suspausa per principi que l’immersion del jogaire ne serà doncas aumentada. Mas es que es tant simple qu’aquò fin finala ? Es qu’es pas oblidar que dins videojòc i a « vidèo », mas i a tanben « jòc » ? Lo titre qu’anam veire uèi es una bona illustracion d’aquesta interrogacion.
The Order : 1886 es una exclusivitat 2015 de la darrièra consòla de Sony, e foguèt totjorn presentat, dins los salons especializats coma sa veirina tecnologica. Çò qu’es, en tota objectivitat. Lo jòc es una miraudia visuala, ont las sincronizacions labialas dels personatges son regladas al millimètre, ont los efièchs de lum, de fum, de meteò, los detalhons escampilhats dins lo paisatge sentisson la ultrà-nauta definicion. En mai d’aquò, dona dins un genre pas talament expleitat, qu’es lo steampunk, afiliat a la fantasy, un genre que fa veire la societat victoriana, e mai largament l’èra industriala dins un anar ucronistic, es a dire amb una istòria pauc o pro modificada. Una mena de retrò-sciéncia-ficcion, que. Per vos balhar una idèia, The Order, l’òrdre que balha son nom al jòc, es l’òrdre dels chivalièrs de la Taula Redonda altorn de la quala tornam trobar Galahad, lo personatge principal, Perceval e d’autres, qu’an la possibilitat de viure longtemps e de garir las nafraduras en se servissent del Graal, un liquide negre que n’an totjorn un flascon sus eles. Sus aquel fons arturian, s’empèuta lo Londres de 1886, fictiu o real, amb de referéncias a Jack l’Esventraire, la preséncia del francés (doncas fringaire) Marquís de Lafayette o de Nikola Tesla, mena de Q de l’Òrdre, que, coma dins James Bond, es totjorn a aprèstar d’aisinas infernalas e pasmens risolièras, e lo combat contra de leberons, que cambian un pauc, o cal plan dire, dels tradicionals zòmbis.
Zo vesèm, sèm al limit del n’impòrta que mestrejat, s’agís doncas d’un film de genre, completament. Ah, perdon, ai dich « film » ? E ben òc, per çò que, malgrat son ambient visual a copar lo buf, son eròi supèr-carismatic, mena de Magnum (amb la mostacha) en pantalon de flanèla (e sabi pas s’avètz ja vist de monde carismatic amb lo combò mostacha-flanèla, es pro rare per èstre respectat), lo jòc es ultrà-dirigista, escriptat de la debuta a la fin e jamai una accion vos es perpausada sens qu’una ajuda apuejada apareissa a l’escranh. E es cagant, francament cagant, de veire un tal potencial immersiu gastat per un gameplay tròp superficial e una linearitat tròp granda. Aquò dich, The Order es pas briga marrit, l’istòria es pro originala, los dialògs e las voses son cools, tant plan coma los personatges, e es, o tòrni dire, una visualament esbleugissent. Mas demòra un brave exemple dels desfís que lo monde del videojòc se trobarà a enfrentar dins las annadas a venir, la recèrca d’un equilibri entre la realizacion tecnica e l’implicacion del jogaire, l’afortiment del videojòc coma un mèdia a despart, amb d’orizonts desparièrs, de possibilitas diferentas. En brèu, tirar çò melhor del cinemà e capitar çaquelà de prene son independéncia per rapòrt a el.
Sus aquò vos daissi, dèvi anar m’ocupar de ma mostacha avant de partir a la caça al leberon. Lo monde se rendon pas compte del temps que pren en entreten una mostacha, es completament caluc.


text:
109P/Swift-Tuttle
109P/Swift-Tuttle es un cometa periodica descobèrta independentament per Lewis Swift lo 16 de julhet de 1862 e per Horace Parnell Tuttle lo 19 de julhet de 1862. La cometa apareguèt tornarmai en 1992 e foguèt redescobèrta per l'astrònom japonés Tsuruhiko Kiuichi. Es la cometa que causa la pluèja de meteòrs coneguda coma Perseids.
De simulacions sus l'orbita de la cometa indican que deuriá fregar la Tèrra en 3044 (en passar a aperaquí 1 milion de km)[1], après que de donadas nòvas an permés d'infirmar un possible tust en 2126 [2]. Aquela cometa es un dels objèctes celestials mai perilhós per la Tèrra, pasmens son orbita periodica e las observacions astronomicas deurián permetre als scientifics de dispausar de centenas d'anadas per cercar de mejans per evitar una collision.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) BG Marsden, « The next return of the comet of the Perseid meteors », sur NewScientist,
- ↑ (en) « Comet Alert Canceled, Thanks to New Data », sur nytimes,


text:
Mois: novembre 2014
L’occitan et le numérique : un rapport qui fera date
Hier, mercredi 27 novembre, à Billère ( Vilhèra ), était présenté le rapport » diagnostic et feuille de route pour le développement numérique de la langue occitane : 2015-2019″
C’est un travail réalisé avec le soutien de l’ADEPFO ( association commune aux trois régions Aquitaine, Midi-Pyrénées et Languedoc-Roussillon qui travaille dans le
Au chateau d’Este à Billère lors de la présentation du rapport
domaine de la formation et qui est financée par les trois régions ).
Le travail a été fait par des opérateurs basques ( média kom et Elhuyar ) spécialistes de la communication et des techniques liées au numérique et aux langues, en relation avec une vingtaine d’intervenants occitans des associations et organismes qui travaillent pour la plupart dans le cadre du Congrès Permanent de la Lenga Occitana .
Ce document fait le point sur ce qui existe dans le domaine de l’occitan et du numérique et nous dit le chemin qui reste à faire.
Nous devons vous doter de correcteurs orthographiques, d’outils liés à la reconnaissance vocale, etc…Tout cela nécessite la création d’outils nouveaux qui peuvent être obtenus grâce aux nombreux dictionnaires, grammaires et autres ouvrages qui existent en occitan et qui doivent être travaillés pour pouvoir servir dans le numérique.
Ce document, ce rapport est un travail de base qui permettra de mettre en place un calendrier de développement des outils numériques adaptés à l’occitan.
Il convient de remarquer que ce rapport a été réalisé par une équipe qui a pris soin de se mettre en relation avec d’autres langues comme le catalan, le basque, le breton, le gallois.
Le travail concret ne manquera pas. Il faudra trouver des compétences ( elles existent sur le territoire occitan ) et les moyens financiers .
Il s’agit sans aucun doute d’une révolution qui se prépare.
Il s’agit d’une étape importante si l’on veut donner à la génération qui vient après nous, qui est dans les écoles bilingues, les calandretas ou qui apprend l’occitan dans un autre lieu, les moyens de faire vivre sa langue, de faire en sorte qu’elle ne disparaisse pas des écrans.
Mille ans après les troubadours qui ont révolutionné l’écrit, l’occitan est face à un nouveau défi dans lequel il ne peut que puiser de la force.
David Grosclaude
Conselhèr regionau d’Aquitània
Delegat a la lenga occitana.
Los camins de l’utopia
L’escandale nuclear a la francesa que’ns costarà miliards e qu’ei responsable d’un retard gigant en matèria d’energias renoveladèras.
(editoriau de la revista « Occitània viure al país » del Partit Occitan de noveme de 2014)
La situacion de la societat Areva e las aventuras deu reactor EPR que deverén estar ua bona leçon per la causida nucleara francesa. Mes que dobti que ne saberàn tirar las conclusions e que i aurà un mea culpa de las parts deus uns e deus autes, deus qui a dreta e a l’esquèrra an seguit de faiçon capborruda lo camin deu nuclear.
La factura que serà salada, peberada ; en tot cau de mau engolir e de mau devèrser. Que son los consumidors e los contribuables qui pagaràn lo començament de la factura e los nostes mainatges qui pagaràn la seguida.
Que calerà segur tornar capitalizar Areva per un o dus miliards d’euros. Après que calerà pagar la factura de l’EPR francés de Flamanville qui serà estada multiplicada per tres. Lo prètz de depart qu’èra estimat a 3,3 miliards e que seràn meilèu 9 miliards. Las òbras qu’an pres dejà cinc ans de retard. Puish que calerà pagar las penalitats e la factura de la centrala d’Olkiluoto qui ei estada venuda a la Finlàndia. Aquesta qu’a dètz ans de retard.
O los conceptors d’aquera pretenduda meravilha tecnologica ( mei segura, mei economica e mei eficaça çò disen) son incompetents o qu’an mentit a l’origina. Quau que sia la responsa a la question que deverén de tota faiçon reconéisher que’ns trobam devant ua catastròfa economica.
Atau que sabem adara que l’electricitat nucleara non costarà pas mensh car qu’ua auta fòrma de produccion d’electricitat. Segur que trobaràn quauquarren entà mascar lo prètz vertadèr. E non compti pas (eths tanpauc) lo prètz vertadèr deu tractament deu reactor un còp la soa vita acabada.
Que hè quaranta ans qui cantan la medisha cançon e que hè quaranta ans que denonciam aqueth escandale, aqueth mite deu nuclear qui’s pòt cambiar a tot moment en catastròfa ecologica.
Qu’essagi d’imaginar tot çò qui averem podut har dab los miliards d’euros qui seràn desperdiciats en aquera aventura. Qu’essagi d’imaginar los progrès qui serén estats hèits en matèria d’energias renoveladèras, avossen causit ua auta via que lo nuclear.
Que serem dejà arribats a un aute nivèu de tecnologia verda, que serem plan mei avançats suu camin de la reconversion energetica. Mes que calèva dar satisfaccion aus grops de BTP a EDF e a las enterpresas de tractament d’uranium. Que calèva tirar profieits rapidament e har ganhar moneda rapidament a quauques grops influents.
Las energias renoveladèras qu’èran ua utopia, çò disèvan. Adara qu’a tindat l’òra de la realitat e que l’avem devath lo nas. L’utopia de ger qu’ei la realitat de uei.
E n’i a un d’aqueths promotors deu nuclear qui gausarà díser que s’ei enganat e qu’averé calut seguir lo camin utopic ? Que m’estonaré.
Non pas jamei reconéisher las errors qu’ei plan lo problèma politic màger de uei e aquò que vien apregondir la crisi deu politic. Tostemps temptar de justificar çò d’injustificable !
En lo domèni de l’energia que calèva causir lo camin de l’utopia que hè quaranta ans. E uei, quaus son los camins qui son denonciats com utopics ? Cerquem-los e lèu-lèu prenem-los.
David Grosclaude
La crisi catalana pròva quin va mau la democracia europèa
Lo referèndum catalan, o la consultacion ciutadana deu 9 de noveme se voletz, qu’ei passada. lo resultat qu’ei clar : que i a ua hòrta volontat independentista en Catalonha e arrés non la pòden denegar.
Segur, a Madrid, lo govèrn de Mariano Rajoy que s’encapborreish a arrefusar lo resultat d’ua consultacion que jutja « antidemocratica » e que considèra com ua « operacion de propaganda ». Mes arren n’empachava lo govèrn de Madrid d’autorizar un referèndum legau, organizat de faiçon oficiau. N’ac voló pas e donc adara que’s tròba dab un problèma.
Lo govèrn catalan que’s tròba tanben acarat a un problèma : e dèu o pas organizar eleccions anticipadas au Parlament de Catalonha ? Que poderé estar ua solucion mes cambiar l’eleccion d’un parlament en referèndum non sembla pas ua bona solucion democratica.
La question qu’ei de saber a que pòt servir l’Euròpa ? Que calerà plan a un moment que las instàncias europèas se mesclen d’aqueth ahar. Pr’amor qu’ei l’estabilitat e la credibilitat de l’Euròpa qui son en jòc. Se per malastre la situacion en Catalonha e devèva virar mau, per incapacitat deu govèrn espanhòu a sortir deu son rasonament absurde qui consisteish a díser que los catalans non pòden pas decidir sols deu lor aviéner ! Que s’i passaré ? Que haré l’Euròpa ? Pr’amor l’aviéner deus catalans qu’ei l’Euròpa : arren mei.
Las arradics de la crisi que las trobam segur en ua istòria lunehèca mes tanben en eveniments mei recents. Que sufeish de’s rebrembrar quin estó contestat l’estatut d’autonomia de Catalonha, adoptat per la majoritat deus catalans e negociat per Pasqual Maragall en 2006. Segur n’èra pas l’independéncia qui vòlen daubuns uei lo dia, mes qu’èra un pas endavant. Lo poder centrau qu’ac hasó tot entà que lo Tribunau Constitucionau contestèsse aqueth estatut d’autonomia.
L’Euròpa qu’ei malauta deus Estats
Dejà a aquera epòca l’Euròpa que’s seré devuda encuentar de l’ahar. Qu’èra lo gèrmi de la crisi de uei. E qu’ei ua crisi europèa. La crisi espanhòla o se voletz la crisi catalana, o se voletz enqüèra la crisi catalano-espanhòla, qu’ei tanben nosta.
Qu’ei la crisi de la politica, deus partits classics ; qu’ei la crisi de credibilitat de las democracias europèas. Catalonha n’ei pas Cossòvo. N’ei pas tanpauc Escòcia. Los escocés qu’an votat « non » mes eths qu’an avut lo dret de votar. Hòrt de monde en Euròpa qu’an bohat en véder lo resultat escocés ; e que n’an tirat la conslusion que finalament que seré plan que los catalans avossin lo dret de votar…a condicions de votar « non ». Cameron que prengó lo risc ! Rajoy n’a pas gausat o ne n’a pas avut l’intelligéncia. Lo resultat qu’ei ua legitimacion enqüèra mei grana deus qui demandan l’independéncia.
L’ironia qu’ei de véder que lo país mensh convençut per l’Euròpa ( lo Reiaume-Unit) ei capable de préner lo risc d’un referèndum mentre que lo govèrn espanhòu, qui non dèisha pas de cridar la soa fe en l’Euròpa, e’s revèla incapable de resòlver ua crisi qui n’ei pas vienguda sobtament mes qui s’anóncia dempuish annadas.
L’Euròpa qu’ei malauta deus Estats. L’Euròpa qu’ei en manca de democracia.
Se non deisham pas rapidament de bastir l’Euròpa sus la volontat e l’ideologia de vint-e-ueit Estats que la condamnam. L’abséncia de decisions vertadèrament democraticas a l’Union europèa que l’aflaqueish. Dab ua Comission europèa qui n’ei pas un vertadèr govèrn, dab un conselh europèu ( los caps d’Estats) qui institucionaliza l’egoïsme estato-nacionau n’anaram pas luenh.
La crisi qu’ei nosta tanben
La situacion catalana qu’ei un deus revelators de la crisi de l’Euròpa. La situacion de decredibilizacion deus partits politics en l’Estat espanhòu qu’ei la medisha com en los autes Estats.
Que i aurà expressions mei, diferentas, d’aquera crisi en los autes Estats.
Non serà benlhèu pas un referèndum d’independéncia mes que serà per exemple, a noste, ua refòrma territoriau, trantalhanta e sacamandejada peu conservatisme. O que serà l’ahortiment deu presidencialisme dens un contèxte on la hidança en l’òmi o la hemna providenciau ei au mei baish. O que serà la susmauta, la revòlta fàcia a l’incapacitat deu poder a respóner corrèctament a l’injustícia que representa la mort d’un gojat de vint ans dens un ahar qui’s seré devut reglar en amont, per lo dialògue e la concertacion.
La democracia qu’ei malauta, los partits que son decridibilizats, mes non coneishi pas un sistèma mei qui posca remplaçar tot aquò. Que cau arrenavir lo biais de governar, modernizar lo biais de causir los qui son en responsabilitat.
Qu’èi paur de tornar díser causas qui digom dejà cent còps ; mes que m’i torni pr’amor no’m vòli pas deishar ganhar per las profecias populistas e facisantas.
Que cau mei de representativitat, mei de proporcionau. Que cau abandonar lo cumul deus mandats. Que cau descentralizar vertadèrament. Que cau responsabilizar los elegits e deishar d’abandonar lo govèrn a l’administracion e a la finança.
Díser la vertat
E enfin que cau deishar de har discors que arrés non pòden pas mei créder.Que cau díser la verta ! Non la creishença non tornarà pas com abans ! Qu’ei acabat lo temps de desperdiciar e de guastar las resèrvas naturaus, la tèrra, l’aiga e l’aire. Qu’ei viengut lo temps de partatjar !
Tà tornar e har lo ligam dab lo subjècte de depart, que diserèi que soi segur que l’independéncia de Catalonha non resolverà pas la crisi economica qui pateishen los catalans, com los autes pòbles d’Euròpa ; mes se permet de melhorar la democracia, de’s virar quauques frustracions, de dar enveja a un pòble de participar mei a bastir ua Euròpa democratica, capabla de respóner aus desfís economics e ecologics qui ns’espèran, alavetz non vedi pas au nom de qué e poderí denegar aus catalans un dret qui reclaman pacificament.
David Grosclaude


text:
Acapulco
Acapulco (nom vengut del nauatl: Aca-pōl-co e que significa "endrech ont son estadas assoladas las sanhas") sonada oficialament Acapulco de Juárez, es una municipalitat e vila portuària de las mai importantas de Mexic. La fin de la forma oficiala "de Juárez" foguèt aponduda per omenatjar l'ancian president del país, Benito Juárez, en 1885. La vila se tròba dins l'estat de Guerrero sus la còsta pacifica del país, a 304 quilomètres al sud-oèst de sa capitala, Ciutat de Mexic.
La vila, qu'es la mai importanta de tot l'estat, es situada sus una baia semicirculara que faguèt d'ela una de las platjas mai toristicas que serviguèt de luòc de divertiment dels actors e milionaris americans a partir de las annadas 1950.


text:
SpaceX
Space Exploration Technologies Corporation, coneguda jol nom de SpaceX, es una societat americana (USA) de transpòrt aerospacial.
Es estada creada en 2002 per Elon Musk amb per tòca de far mermar lo còst desplaçaments entre la Tèrra e l'espaci. Las fusadas emplegadas an per nom Falcon. Es un dels dos prestataris privats que la NASA fisèt un contracte de transpòrt de fret cap a l'Estacion Espaciala Internacionala (ISS) dins l'encastre del programa COTS.
La societat SpaceX concèp, construtz e comercializa los lançaires Falcon 9, los motors Merlin que las propulsan e lo vaissèl cargo Dragon e sa version abitada. Lo lançaire Falcon 1 que foguèt lo primièr lançaire de la societat es pas pus en servici. Après tres fracasses en 2006, 2007 e 2008, aguèt luòc lo 28 de setembre de 2008 lo primièr succès del lançaire Falcon 1, que metèt puèi en orbita lo satellit d'observacion malaisian RazakSAT durant son cinqen vòl, lo 13 de juilhèt de 2009. Lo cargo espacial Dragon lançat per una fusada Falcon 9 òbra dins l'encastre del programa d'avitalhament de l'Estacion espaciala internacionala. SpaceX, qu'emplega mai de 4 000 personas (2015) mai que mai en Califòrnia, dispausa en mai de doas installacions de lançament sus la basa de Cap Canaveral (los pads SLC-40 e 39A), un a Vandenberg Air Force Base (lo pad SLC-4E) e un autre es a se bastir dins lo sud de Tèxas, a Boca Chica. SpaceX dispausa tanben d'un banc d'ensages per sos motors en Texàs.
Lo 6 de febrièr de 2018 la fusada Falcon Heavy es lançada amb succès e plaça en orbita eliocentrica la Rooadster Tesla d' Elon Musk.


text:
Guèrra de Corèa
La Guèrra de liberacion nacianala de Corèa foguèt un conflicte armat que vegèt s'afrontar los regims del nòrd e del sud de Corèa, es a dire la Republica Populara Democratica de Corèa e la Republica de Corèa entre 1950 e 1953.
Emai que se pòsca considerar coma una guèrra civila, lo grand nombre de factors al seu entorn, coma l'intervencion dels EUA e de l'URSS fan d'aquesta una "guèrra subsidiària" (proxy war) de la Guèrra Freja.
Antecedents[modificar | modificar la font]
Immediatament après la Segonda Guèrra Mondiala, en 1945, Corèa foguèt dividida a partir del parallèl 38 entre Corèa del Nòrd amb un regim comunista ajudat pels sovietics e chineses e Corèa del Sud, anticomunista amb lo sosten fòrça actiu dels Estats Units.
Après lo fracàs entre 1946 e 1947 de las discussions entre los Estats Units e l'Union Sovietica per tal d'unificar lo país, en 1948 se constituiguèron los dos estats presidits al nòrd per Kim Il-sung e al sud per Syngman Rhee.
En 1948 l'ONU, qu'aviá organizat d'eleccions que foguèron efectivas sonque al sud, declarèt que Corèa del Sud èra la que representava tot lo país.
Desvolopament[modificar | modificar la font]
Lo 25 de junh de 1950, debutèt la guèrra amb una ataca de las tropas nòrd-coreanas qu'arribèron a ocupar la capitala, Seol, e a contraròtlar una granda part del país amb la collaboracion parciala de la populacion. L'ONU exigiguèt la retirada de las tropas nòrd-coreanas, e demandèt que s'ajudès la Corèa del Sud; sonque s'i opausèron los estats comunistas e d'unes d'Africa e Asia.
En setembre de 1950 lo general nòrd-american McArthur desbarquèt en Corèa del Sud e comencèt una contraofensiva que se saldèt amb la mòrt de mai de 150 000 civils per la província de Pyeongyang. Lo 30 de setembre arribèron al parallèl 38°, e lo 29 d'octobre èran a la frontièra amb China. A la fin de 1950, l'armada chinesa intervenguèt dins la guèrra e d'aviat ocupèt Seol. A la prima de 1951 lo govèrn dels Estats Units destituiguèt McArthur e amb la limitacion de la guerra a un front reduït, los adversaris comencèron de discussions que s'acabèron amb l'alta-al-fòc de Panmunjeom, l'armistici del 27 de julhet de 1953, lo qual mantenguèt lo statu quo anterior e consolidèt la division de Corèa.


text:
-480
Aquesta pagina concernís l'an -480 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Conclusion d'una aliança entre lei ciutats desirosas de se defensa còntra l'invasion de l'Empèri Aquemenida. Atenas i aguèt un ròtle important, especialament au sen de la flòta. Sei naviris participèron au combat dau cap Artemision onte bloquèron la progression dei naviris pèrsas fins a l'anientament de la resisténcia dei fòrças grègas ai Termopilas.
Aquela desfacha entraïnèt l'abandon de la Grècia centrala per lei coalizats e l'evacuacion d'Atenas franc de l'Acropòli ont una garnison se mantenguèt per menar una resisténcia simbolica. Aquelei defensors foguèron rapidament chaplats e la vila totalament pilhada e cremada (23 de setembre). Pasmens, l'evacuacion permetèt a la vila de gardar sei fòrças terrèstras e sa flòta. Ansin, lei naviris atenencs formèron la mitat de la flòta que ganhèt la batalha de Salamina onte la màger part de la flòta pèrsa foguèt batuda perdent entre 200 e 300 naviris (lo rèsta s'enfugiguèt e un nombre important quitèt la region grèga) còntra solament un quarantenau per lei Grècs.
Après aquelei batalhas, lei Pèrsas se retirèron au nòrd d'Atica per passar l'ivèrn. De negociacions acomencèron assaiant de devesir la coalicion grèga. Dins aquò, lei ciutats grègas refusèron finalament d'acceptar un acòrd e la guèrra contunièt.
Esparta[modificar | modificar la font]
Esparta e son rèi Leònidas prenguèron la direccion dei fòrças terrèstras cargadas de defendre la Grècia Centrala. Pasmens, en despiech d'una resisténcia acarnada au pas dei Termopilas, lei fòrças grègas foguèron desfachs e lei soudats espartencs exterminats. Aquò permetèt ai Pèrsas d'ocupar lo centre de Grècia e de pilhar Atenas abandonada per seis abitants. Esparta e seis aliats fortifiguèron l'istme de Corint. Pasmens, lei caps de Lacedemònia foguèron obligats per leis Atenencs d'atacar la flòta grèga a Salamina entraïnant la destruccion de la màger part de la flòta d'invasion. Après aquela batalha, cada camp demorèt sus sei posicions e Esparta mandèt divèrseis ambaissadas ai principalei vilas grègas, coma Atenas, per s'assegurar de son aliança.
Macedònia[modificar | modificar la font]
Participacion de Macedònia a la Segonda Guèrra Medica. Pasmens, lo rèi Alexandre menèt un jòc perilhós per contentar lei dos aspècts de la politica de son reiaume (somission ais Aquemenidas, raprochament ambé Grècia). Per defugir una ataca pèrsa, observèt sei deures de vassau deis Aquemenidas e participèt a la guèrra dins lo camp de Pèrsia. Pasmens, contunièt d'aver de contactes importants ambé lei ciutats-estats grègas encara independentas (informacions, venda de fusta per la construccion de la flòta atenenca... etc.).
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
En Sicília, una flòta foguèt mandada dins l'encastre dau conflicte regardant lo contraròtle d'Himera, èx-aliada de Cartage passada sota l'influéncia dei tirans de Siracusa. Lei Cartaginés esperavan tanben aprofichar lei dificultats de Grècia ocupada per l'invasion pèrsa. Après divèrsei dificultats causadas per un avitalhament marrit, la flòta capitèt de desbarcar mai lei fòrças cartaginesas foguèron anientadas a Himera. Aquela revirada permetèt lo començament de negociacions entre Siracusa e Cartage a prepaus d'un partiment de l'illa. Himera demorèt possession de Siracusa mai lo rèsta dei zònas d'influéncia respectivas demorèt identic. Cartage deguèt tanben pagar una indemnitat (2 000 talents d'argent).
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
Acomençament de la campanha pèrsa qu'èra en preparacion còntra Grècia dempuei la victòria còntra Babilònia en 482 av. JC. Lei fòrças aquemenidas capitèron d'ocupar lo nòrd dau país sensa dificultat vertadiera avans de conquistar la Grècia Centrala a l'eissida de la batalha malaisada dei Termopilas. Atenas foguèt abandonada per seis abitants e cremada per lei tropas aquemenidas. Pasmens, la campanha deguèt s'arrestar ambé la desfacha navala de Salamina qu'entraïnèt la destruccion de la flòta pèrsa.
Aquò permetèt ai Grècs de se retirar en Peloponés que son istme foguèt fortificat per empachar una ataca dins lo corrent de l'ivèrn. Lei tropas pèrsas se retirèron alora vèrs lo nòrd de Grècia e preparèron una ofensiva novèla per l'annada seguenta.


text:
En 2007, foguèt elegit president de la Cramba bassa del parlament.
A la debuta de 2010, foguèt investit coma candidat de l'oposicion a la presidenciala de la fin de l'annada, contra lo president Lech Kaczyński. Mas la mòrt d'aquel dins un accident d'avion, lo 10 d'abril de 2010, ne fa constitucionalament lo president per interim de Polonha. Lo 8 de julhet, demissiona de la Cramba bassa e daissa la plaça de president per interim a Bogdan Borusewicz.
Es lo filh de l'africanista Zygmunt Komorowski e de Jadwiga z Szalkowskich. Es maridat dempuèi 1977 amb Anną Dembowska, e an 5 enfants : Zofia (1979), Tadeusz (1981), Maria (1983), Piotr (1986) e Elżbieta (1989).


text:
Nòu Mexic
Lo Nòu Mexic es un estat dels Estats Units d'America. Fa frontièra amb Mexic al sud, Tèxas al sud-èst e a l'èst, Oklahoma al nòrd-oèst, Colorado al nòrd e Arizòna a l'oèst, en mai d'Utah, ponctualament al nòrd-oèst (Four Corners).
Istòria[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Amb 194 136 km², lo Nòu Mexic es lo cinquen estat dels Estats Units. La siá superfícia es accidentada, amb las pus nautas altituds dins las Montanhas Rocosas. Lo Río Grande amb la siá val larga dividís l'estat del nòrd al sud. Estonan los païsatges desertics, las estranhas formacions rocosas, los bòsques de montanha e las nombrosas fonts termalas.
Economia[modificar | modificar la font]
En general, l'economia del Nòu Mexic es tant divèrsa coma las siás fonts culturalas. Inclutz lo torisme, amb las siás galariás d'arts, estacions d'esqui e arquitectura coloniala. Compta tanben amb divèrsas industrias. Existís un important escambi comercial amb Mexic e una intensa e creissenta proliferacion de tecnologia a causa de la preséncia de laboratòris nacionals a Albuquerque e Los Alamos (Laboratòri Nacional de Los Álamos). Cal en mai soslinhar que lo Nòu Mexic es tanben un dels estats del país que produsís lo mai d'energia. En mai de l'agricultura irrigada dins la val del riu Grande, l'economia s'apieja tanben sus l'elevatge extensiu, l'extraccion minerala: urani (primièr sèti d'extraccion entre totes los estats), aur, argent, coire, potassa, petròli. Las industrias alimentàrias e las contruccions aeroespacialas son tanben de granda importància. Santa Fe atrai de nombroses visitaires cada an gràcias a la siá arquitectura coloniala.


text:
dissabte, 30 d’agost de 2008
dijous, 28 d’agost de 2008
grècia: Una familha a Drota
Good Bye Vatera Beach. Coma faliá laissar l’ostalariá a toristas ais anglèsas e ai pichòts alemands que s’escampavan de codolets a travers leis matelas de la platja privada (privada d’educacion coma dins totei lei país civilizats), cerquère un endrech tipic onte lo temps, lei contrenchas e leis obligacions aurián pas son mòt de dire. Un endrech tanben que semblariá pas au Bocanet.
França. Avans ma parténcia, es l’amic J e sa femna F que dins son maset de la vila d’Agradà e dins son òrt surbrebèu que m’aconselhèron de retrobar una familha per escapar au torisme. Coma totei meis amics son a me rondelejar. E vòlon de ieu lo bonur qu’an viscut. Me contèron un rescòntre mai que bèu : A passat-temps, a Drota – entre Plomari e Vatera – èran venguts per se pausar amé la pichòta J. Coma ieu, avian logat una veitureta e virat sus lei rotas sens quitram de l’iscla, vertadièras tapa-quiéus que semblavan a mon Camin d’Aigas. Es a l'asard que trobèron Drota per i plantar cavilha un vintenat de jorns.
J me contèt son paradis. Coma lo matin dins la familha de Drota anava pescar amé mascas e tubà. Coma passava son temps amé F d’i legir. De participar ais olivadas dau matin. Dei presents recebuts. De l’òli ofèrt e que fuguèt trobat a la frontièra. Cò que fasiá tanben lo plaser de J es que lei gents de l’endrech que parlavan pas un mòt de francés vò d’aquel esperantò anglés que fa lo bonur dei viatjaires perduts, es qu’ èran galejaires coma tot pòple dau solèu. Atissavan mon J en li dire « La Sardina ». A la fin de son periple fuguèt son escais. Perque dins la mar Egèia pescava pas que de peis grands coma de Chickens Mac Nuggets. La Sardina ! Peis universau. Dèu se dire coma aquò en totei lei lengas, La Sardina.
Après lo bòns repais dins lo maset agradenc (muges grasilhats, tzatziki, merlusca en carpaccio per un avans gost a mon futur viatge), F e J me demandèron de causas precisas. Ma mission, se l’aceptave, èra de trobar l’endrech de paradis, de donar una boita de bònas au parèu grec amé una fotò d’elei per s’identificar e se reconeisser. Me balhèron tanben una letra en anglés universau per se rementar a son bòn sovenir. Mai… mèfi ! Parlavan pas un mòt de francés, d’anglés universau vò d’una autra lenga latina universala (me diguèron : « se la chata es aquí, te revirarà la letra en grec, qu’ensinha l’Anglés, se que non, siás perdut… »). Qunta que siegue d’universau, qué ! Mon rescòntre anava semblar a un episòdi sota-titolat en teletèxt de Mei Mans an la Paraula. Mai, demandar una cambra aquí, segond mei amics, sariá l’ideau. Me faliá indentificar lo parèu quora arribariáu au vilatjon. Sus la fotografia li aviá la maire dau pèu gris amé sa bloda blua de flors. Li aviá l’avi de la rauba negra. D’aquela lònga rauba negra que cargan lei femnas gregalas sus lei cartas postalas. E que semba a una tenguda de dòu. Mai F, qu’a totjorn son parlat franc diguèt : « Dèu èstre mòrta ara ». E la faguèt rire. Sus l’imatge, li aviá l’òme de l’ostau, risent e que me fasiá pensar a Walt Disney. Remarcarai puèi que l’òme a pas son mòt de dire dins la familha gregala. Pòu rire sus lei fotografias mai a pas son mòt de dire. Non. A non. A pas ren de dire. Taisa te un pauc. L’òme pega son quiéu a sa cadièra de sanha e se dèu caler. E aquò tanben es universau dins lei país dau Sud. L’autoritat seca de ta femna e ton quiéu pegat a la cadièra elegida (prenes de lònga la mema). E lo biais femenin de ta neneta de bailejar l’ostau sensa ton autorizacion… Tu, l’òme, as pas inventat l’aiga bolida nimai, enfin as pas lo gost d’inventar que que siegue…. E bramon, lei capolieras… Perque sabon pas parlar suau lei serenas. Bracejan en bramant. Brama que bramaràs femna, coma aquò pòde anar bèure mon ouzo tranquillet.
Après aquela digression (siáu pagat a la rega, coma lo Balzac) me vaquí doncas dins ma veitureta (Hertz m’aviá logat una alemanda a l’aeropòrt de Mitilena. ) a cercar lo vilatge de Drota. Per retrobar lo paradis perdut de J e F que sariá lèu lo mieu. Monta davala, monta davala, tapas-quiéus, traucàs e ravinas. Es París-Dakar. Rotas estrechas coma un estring. Pagans sus ases. Panèus en doas grafias. Vilatges onte passes en resquilhant, pèu, pèu, entre tres vò quatre cadièras que bolegaràn pas. E aquí la capela blanca anonciada. Tres carrieras escondudas sota la vinha dei teulissas. E una bela femna t’espèra de son pèu gris en reciuclant naturalament l’aiga de son aguier dins la tèrra de sei geraniums. Sembla sortida de la fotografia argentica de F. Dins la cortina leis òmes rison en prenent un café a la turca. L’ombra senhoreja. L’avi es pas mòrta. Pasmens, son sonrire me fa pensar a una grasilha de Sudoku. Ara fau comunicar. E, coma l’aviáu anonciat, mei mans an la paraula. La femna qu’es dau Sud a pas la paciéncia d’escotar mon esperanto tamtanesc. Se sasis de la fotografia, de la boita de bònas e va l’escondre dins son armari, dins l’escur de sa cosina. Sòrt amé un café clafit de moturas que siáu oblijat d’engolir per cortesia. La comunicacion passa maladrechament. Mai quora parle de J, la femna fa lo signe de son gròs ventre a l’avi que se rementava pas plus. E subran, dubris son clavier de pianò desacordat e ditz : « AAAAAA ! La Sardina! La Sardina ! ». Verai que J se porta ben.
Lei presentacions son fachas. Lo mirau es romput. Es ara, au moment fatidic, qu’espère que la matrona me prepause una cambreta dins l’ostau. E ben… ren… nada… non categoric de la man… L’auberga es tròp vièlha per un jovent coma ieu. Anava ben a la familha de J mai pas a un solitari. Es aquò que me fa comprene la femna amé sei gestes e son agach. Lo Pèu Gris, fòrta e viva, me parla d’una Melinda en bracejant dins l’èr per indicar la dirreccion… Melinda… es lo nom d’una blonda, perduda sus Metilena e que me vòu marridar ?… Non, non es un bòrd de mar plantat dins lo blu de Metilena. Es un paradís d’endrech onte fa bòn restar e pas jamai tornar. Onte lo temps cala. Onte l’enfáncia senhoreja, lieura e inventiva. Onte lei familhas vivon de sa pesca e fan manjar tot un vilatge. Onte lei cadieras comunican sempre amé lei cadieras sens lei ondas negativas dei portables. La dòna dau pèu gris saup ben çò que m’indica. Amé son seisenc sens de maire, compren que l’endech que me ditz sarà pas lo de J e F, mai lo de Tam. Per bastir una istòria nòva. La mieuna.
França. Avans ma parténcia, es l’amic J e sa femna F que dins son maset de la vila d’Agradà e dins son òrt surbrebèu que m’aconselhèron de retrobar una familha per escapar au torisme. Coma totei meis amics son a me rondelejar. E vòlon de ieu lo bonur qu’an viscut. Me contèron un rescòntre mai que bèu : A passat-temps, a Drota – entre Plomari e Vatera – èran venguts per se pausar amé la pichòta J. Coma ieu, avian logat una veitureta e virat sus lei rotas sens quitram de l’iscla, vertadièras tapa-quiéus que semblavan a mon Camin d’Aigas. Es a l'asard que trobèron Drota per i plantar cavilha un vintenat de jorns.
J me contèt son paradis. Coma lo matin dins la familha de Drota anava pescar amé mascas e tubà. Coma passava son temps amé F d’i legir. De participar ais olivadas dau matin. Dei presents recebuts. De l’òli ofèrt e que fuguèt trobat a la frontièra. Cò que fasiá tanben lo plaser de J es que lei gents de l’endrech que parlavan pas un mòt de francés vò d’aquel esperantò anglés que fa lo bonur dei viatjaires perduts, es qu’ èran galejaires coma tot pòple dau solèu. Atissavan mon J en li dire « La Sardina ». A la fin de son periple fuguèt son escais. Perque dins la mar Egèia pescava pas que de peis grands coma de Chickens Mac Nuggets. La Sardina ! Peis universau. Dèu se dire coma aquò en totei lei lengas, La Sardina.
Après lo bòns repais dins lo maset agradenc (muges grasilhats, tzatziki, merlusca en carpaccio per un avans gost a mon futur viatge), F e J me demandèron de causas precisas. Ma mission, se l’aceptave, èra de trobar l’endrech de paradis, de donar una boita de bònas au parèu grec amé una fotò d’elei per s’identificar e se reconeisser. Me balhèron tanben una letra en anglés universau per se rementar a son bòn sovenir. Mai… mèfi ! Parlavan pas un mòt de francés, d’anglés universau vò d’una autra lenga latina universala (me diguèron : « se la chata es aquí, te revirarà la letra en grec, qu’ensinha l’Anglés, se que non, siás perdut… »). Qunta que siegue d’universau, qué ! Mon rescòntre anava semblar a un episòdi sota-titolat en teletèxt de Mei Mans an la Paraula. Mai, demandar una cambra aquí, segond mei amics, sariá l’ideau. Me faliá indentificar lo parèu quora arribariáu au vilatjon. Sus la fotografia li aviá la maire dau pèu gris amé sa bloda blua de flors. Li aviá l’avi de la rauba negra. D’aquela lònga rauba negra que cargan lei femnas gregalas sus lei cartas postalas. E que semba a una tenguda de dòu. Mai F, qu’a totjorn son parlat franc diguèt : « Dèu èstre mòrta ara ». E la faguèt rire. Sus l’imatge, li aviá l’òme de l’ostau, risent e que me fasiá pensar a Walt Disney. Remarcarai puèi que l’òme a pas son mòt de dire dins la familha gregala. Pòu rire sus lei fotografias mai a pas son mòt de dire. Non. A non. A pas ren de dire. Taisa te un pauc. L’òme pega son quiéu a sa cadièra de sanha e se dèu caler. E aquò tanben es universau dins lei país dau Sud. L’autoritat seca de ta femna e ton quiéu pegat a la cadièra elegida (prenes de lònga la mema). E lo biais femenin de ta neneta de bailejar l’ostau sensa ton autorizacion… Tu, l’òme, as pas inventat l’aiga bolida nimai, enfin as pas lo gost d’inventar que que siegue…. E bramon, lei capolieras… Perque sabon pas parlar suau lei serenas. Bracejan en bramant. Brama que bramaràs femna, coma aquò pòde anar bèure mon ouzo tranquillet.
Après aquela digression (siáu pagat a la rega, coma lo Balzac) me vaquí doncas dins ma veitureta (Hertz m’aviá logat una alemanda a l’aeropòrt de Mitilena. ) a cercar lo vilatge de Drota. Per retrobar lo paradis perdut de J e F que sariá lèu lo mieu. Monta davala, monta davala, tapas-quiéus, traucàs e ravinas. Es París-Dakar. Rotas estrechas coma un estring. Pagans sus ases. Panèus en doas grafias. Vilatges onte passes en resquilhant, pèu, pèu, entre tres vò quatre cadièras que bolegaràn pas. E aquí la capela blanca anonciada. Tres carrieras escondudas sota la vinha dei teulissas. E una bela femna t’espèra de son pèu gris en reciuclant naturalament l’aiga de son aguier dins la tèrra de sei geraniums. Sembla sortida de la fotografia argentica de F. Dins la cortina leis òmes rison en prenent un café a la turca. L’ombra senhoreja. L’avi es pas mòrta. Pasmens, son sonrire me fa pensar a una grasilha de Sudoku. Ara fau comunicar. E, coma l’aviáu anonciat, mei mans an la paraula. La femna qu’es dau Sud a pas la paciéncia d’escotar mon esperanto tamtanesc. Se sasis de la fotografia, de la boita de bònas e va l’escondre dins son armari, dins l’escur de sa cosina. Sòrt amé un café clafit de moturas que siáu oblijat d’engolir per cortesia. La comunicacion passa maladrechament. Mai quora parle de J, la femna fa lo signe de son gròs ventre a l’avi que se rementava pas plus. E subran, dubris son clavier de pianò desacordat e ditz : « AAAAAA ! La Sardina! La Sardina ! ». Verai que J se porta ben.
Lei presentacions son fachas. Lo mirau es romput. Es ara, au moment fatidic, qu’espère que la matrona me prepause una cambreta dins l’ostau. E ben… ren… nada… non categoric de la man… L’auberga es tròp vièlha per un jovent coma ieu. Anava ben a la familha de J mai pas a un solitari. Es aquò que me fa comprene la femna amé sei gestes e son agach. Lo Pèu Gris, fòrta e viva, me parla d’una Melinda en bracejant dins l’èr per indicar la dirreccion… Melinda… es lo nom d’una blonda, perduda sus Metilena e que me vòu marridar ?… Non, non es un bòrd de mar plantat dins lo blu de Metilena. Es un paradís d’endrech onte fa bòn restar e pas jamai tornar. Onte lo temps cala. Onte l’enfáncia senhoreja, lieura e inventiva. Onte lei familhas vivon de sa pesca e fan manjar tot un vilatge. Onte lei cadieras comunican sempre amé lei cadieras sens lei ondas negativas dei portables. La dòna dau pèu gris saup ben çò que m’indica. Amé son seisenc sens de maire, compren que l’endech que me ditz sarà pas lo de J e F, mai lo de Tam. Per bastir una istòria nòva. La mieuna.
E laisse la genta familha per mon endrech.
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
Sench Amand de Belvés
Sench Amand de Belvés (oficialament en francés Saint-Amand-de-Belvès) es una anciana comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània. A la data del 1èr de genièr 2016, fusionèt emb Belvés per formar la comuna novèla de País de Belvés.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
La prononciacion es [ʂenʦɒ’mɑ̃n] [debɛl'Be] [1].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Belvés; es ara del canton de Vallée Dordogne (en francés), donc Val Dordonha.
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2011 : 107; 2013 : 108 abitants (15 ab/km²)


text:
5 octobre 2015
Tanlèu lo recuèlh de novèlas paregut, Piget Pr0n a decidit de ne faire l’adaptacion televisuala.
Realizator, productor, fondador de Piget Pr0n, Anick Vedèl es un personatge exigent, perseverant, e que porgís un trabalh de qualitat. En collaboracion amb Sèrgi Viaule, ven de lançar lo filmatge de l’adaptacion tele de son darrièr recuèlh de novèlas eroticas en occitan : « Fotrairòl ». Aquò ven a la seguida de la darrièra realizacion de Piget Pr0n, « Còp de Quica », difusada sus França 3, que conta en vint episòdis la fornicacion en Occitania entre los sègles IXen e XIIIen.
(suite…)
25 octobre 2014
Après la mesclanha de lengas dens lo son darrèr D’ÒC Show, la cadena de television per internet qu’a decidit d’aviar ua navèra emission en dirècte : lo Babel Show.
« Qu’ei tostemps un problèma tà trobar convidats qui parlen la lenga e qui sian en relacion dab la tematica abordada », çò explica Valentin Estève, encargat de produccion d’ÒCtele. « Si volem parlar de cultura o d’ensenhament, que va, mes taus autes subjèctes, que mancam d’intervienents ». En efèit, que semblaré los occitanofònes qu’ajan centres d’interès pauc diversificats.
(suite…)
23 septembre 2014
Après la decision de Ràdio País d’arrestar de difusà’s en linha, qu’ei la soa collèga tolosana qui barra la soa emission numerica.
« Qu’avem hèra parlat dab los nostes collègas gascons, e que ns’an ganhats au lor punt de vista. La difusion per internet n’ei pas ua bona causa tà l’espandiment de la lenga e de la cultura nostas. Dab ua ràdio numerica, l’occitan que riscaré d’estar entenut per monde qui ne son pas deu parçan o, péger, per monde qui ne son pas locutors ! », çò explica lo president de Ràdio Occitània.
(suite…)
19 septembre 2014
Còp sus còp, en mens d’un an, l’anoncia de l’arrest per l’estudiò d’animacion japones Ghibli de la produccion de long-metratges e aquela de la retirada de son fondator e realisator emblematic, Hayao Miyazaki, aviá creat la suspresa chas los fans. Una autra e ultima suspresa ven d’esser anonciada : l’estudiò preparariá, avant la fin de sas activitats cinematograficas, una liura adaptacion dau Tombeau des Ancêtres, de Marcela Delpastre.
Malaisat de pas veire darrier aquela chausida la pauta daus ancians mestres de l’estudiò, Hayao Miyazaki e Isao Takahata, tots dos oficialament retirats. E se ni l’un ni l’autre serán efectivament a la realizacion, an admes dins la prensa aver pausat las basas scenaristicas dau project e lo supervisar de la debuta a la fin.
(suite…)
17 septembre 2014
Los navèths dirigents de la ràdio gascona qu’an decidit de tiéner compte de las nombrosas criticas . Atau, qu’aligaràn modernitat e tradicion dens ua navèra emission… de telerealitat.
Las decisions de la navèra direccion de Ràdio País, especiaument la d’arrestar l’emission Good Morning Occitània, que son estadas contestadas dens tota l’Occitania. Los gavidaires qu’an decidit de ne tiéner compte, e qu’anoncièn gèr la lor decision d’aviar ua navèra emission tà har ua ràdio mei adaptada au public de uei lo dia. « Ne volem pas completament abandonar la tradicion, per’mor la nosta mission qu’ei purmèr la transmission. Mes qu’èm d’acòrdi que cau drin de modernitat, taus joens per exemple ».
(suite…)
5 septembre 2014
Manaset se bota a la television ! A enregistrat un vertadièr jornal televisat de falsa informacion occitana e l’a prepausat a ÒCtele.
Se pòt ja veire en linha a l’adreça : http://www.octele.com/video-oc/reportage/manaset.html. Serà tanben difusat en flús tre la setmana que ven a 19h30. Venètz veire nòstres jornalistas al trabalh !
(suite…)


text:
Juan Manuel de Rosas
Juan Manuel de Rosas (vadut Juan Manuel José Domingo Ortiz de Rozas y López de Osornio a Buenos Aires, lo 30 de març de 1793; † Southampton, Anglatèrra, lo 14 de març de 1877, tanben conegut com lo brigadièr generau Juan Manuel de Rosas, lo Restaurador de las leis - castelhan Restaurador de las leyes - o simplament lo Restaurador) que ho un militar e un òmi politic argentin governador de Buenos Aires. Après la soa victòria suber lo generau Juan Lavalle en 1828, que gavidè la Confederacion Argentina. Après la soa des.hèita de la batalha de Caseros lo 3 de heurèr de 1852, lo son regim federau qui avèva perdut los sostien d'autes capdaus federaus com Justo José de Urquiza, que cadó e Rosas qu'avó d'acabar la soa vita en Anglatèrra en exili.
Qu'ei ua figura hèra polemica per'mor que governè durant lo conflicte enter unitaris e federaus. Peus sons detractors que ho un dictator deus sanguinaris opausat au progrès, enemic deus intellectuaus, xenofòb e qui isolè lo país en tot impausar la terror dab la soa milícia aperada la Mazorca ; aquesta vision que ho desenvolopada per l'escrivan e president Domingo Faustino Sarmiento. Peus sons partisans, au contre, Rosas que dehenó los interès deu país contre los capitaus francés e anglés ; que tractè dab los indians de la pampa enlòc deus exterminar sistematicament, çò qui'u èra facilitat per la soa pregonda coneishença de l'araucan de la pampa (qui n'escrivó ua gramatica e un diccionari), mentre qui los sons enemics unitaris, après la desh.èita deu Restaurador en mei de començar de préner lo poder en tot executar centeas de partisans deu Restaurador, que perpetrèn un genocidi indians au cors de la campanha au desèrt gavidada peu generau Julio Argentino Roca e qu'impausèn un sistèma chic democratic (dab eleccions trucadas e shens cap vòte secret) au servici deus capitaus estrangèrs e deus interès d'ua oligarquia virada de cap a Euròpa e qui mespresava Argentina ; aquesta dehensa deus interès estrangèrs qu'aniré dinc har participar Argentina a la destruccion sistematica de Paraguai, hèra industrializat alavetz e donc tròp concurrenciau per Anglatèrra dens la region.
La legenda negra de Rosas qu'ei donc sovent aisidament capvirada en legenda arroseta peus sons partisans en bèth comparar sa moralitat dab los actes deus sons opausants. Que ho atau pro reabilitat au cors deu sègle XX e uei, eth, atau com son enemic Sarmiento que figuran suus bilhets de la moneda argentina.
Somari
Vita[modificar | modificar la font]
Temps de mainatge[modificar | modificar la font]
Que ho batejat e qu'èra lo hilh deu militar León Ortiz de Rozas e de la proprietària de tèrras Agustina López de Osornio. Mainatge qu'estudiè dens un collègi privat abans de servir dens lo còs deus Migueletes on e pelegè durant las Invasions anglesas de l'arriu de la Plata. Après que viscó dens la provícia de Buenosa Aires, a despart de Buenos Aires e de las soas hèitas politicas. La vita alavetz qu'i èra marcada per un isolament deu grans e condicions de vita mauaisidas.
Carrièra com proprietari de tèrras[modificar | modificar la font]
En 1813 qu'esposè Encarnación Ezcurra qui seré la mair deus son tres mainatges : Juan, Maria (morta mainada) e Manuelita.
Bon administrador de tèrras mercés a la soa experiéncia deu terrenh e a la soa autoritat, que s'emancipè de la soa familha e que he fortuna dab la carn salada.
Debuta de la soa carrièra politica[modificar | modificar la font]
A partir de 1820 que's consacrè cada còp a ua carrièra de militar e d'òmi d'estat en bèth participar dab eficacitat militara e diplomacia au conflicte enter Buenos Aires e la Província de Santa Fe gavidada peu caudillo Estanislao López. Que participè tanben a la campanha "au desèrt" en bèth mesclar ofensiva militara sanhosa e diplomacia (ajudada per la soa coneishença de la lenga araucana).
En 1828 lo generau unitari Juan Lavalle que capvirè lo governador de Buenos Aires Manuel Dorrego. Rosas e Lòpez qu'ajudèn aqueth darrèr mes, fin finala, Dorrego que ho près per Lavalle e fesilhat. Lavalle que comentó tanben mantuas exaccions contre los federaus abans d'estar vençut per Rosas au cap d'un procès qui acabaré dab la nominacion de Rosas com governador de Buenos Aires dab lo títol de Restaurador de las Leis.


text:
En lo libe un deus Assaigs de Michel de Montaigne
(En lo capítol nòu)
[A] N'es òme a quí conven tant mal de se mesclar de parlar de memòria. Car n'en sabi quasi piada en me, e pensi pas que i ne'n aguèsse al monde una autra tant montruosa en defalhença. Ai totas las miunas partidas aulas e comunas. Mas en aiçò pensi èstre singular e pron rare, e digne de ganhar amb aiçò nom e reputacion.
[B] Fòra l'inconvenient natural que ne sofrissi, [C] car bastas, vista la siuna necessitat, Platon a rason de la nommar una bèla e potenta divessa, [B] se en lo miu país se vòl dire qu'un òme a punt de sentit, díson que a punt de memòria, e quand me planhi de desfaut de la miuna, me tòrne dire e mecrèson, aital se m'acusava d'èstre sense ment. Veson pas d'escolhida entre memòria e encapborriment. Es ben pejorar lo miu mercat. Mas me son desfavorables, car se vei pas experiéncia puslèu al rebors que las memòrias excellentas se jónhan volontièrs als jutjaments febles. Se fan pas contraris autanplan en aiçò, que ne sabi pas ren melhor far qu'èstre amic, que las mesmas paraulas qu'acúsan una malautiá, representan l'ingratitud.
Se plai de la miuna afeccion a la memòria, e d'un desfaut natural, se ne fai un desfaut de consciéncia. A doblidat, ça dís, aquesta pregària o aquesta promesa. Se remembre ges dels sius amics. Se n'es brica remembrar de dire, a far, a tàiser aiçò, per l'amor de me. Totun, me pòdi aisidament doblidar, mas de botar a la laissièra la carga que lo miu amic m'a donada, i zo farai pas. Que la termièra ne siaguèsse ma misèria, sense ne far una espècia de malícia, e de la malícia autanplan enemiga de la miuna felicitat. [...]
[A] purmèira redaccion [B] segond apondon [C] tresen apondon.


text:
Paleta de Narmer
La Paleta de Narmer qu'ei ua òbra escultada deu Periòde Tinita (autorn de -3000, lo periòde abans l'Empèri Ancian) considerada com lo mei vielh document istoric deu monde. Que ho descobèrta en 1894 peus arqueològs anglés James E. Quibell e Frederick W. Greenau au cors de cavas arqueologicas dens lo temple d'Òrus a Eracleopòlis. Que representa un personatge qui los ieroglifs e noman Narmer, portant la corona de la Hauta Egipte e qui truca victoriós un son enemic dab ua maçuga. Que's rapròcha aqueth Narmer dab lo purmèr rei egipcian mentavut per l'istorian grèc Erodòt: Min, Menes en çò de l'aute istorian grèc Maneton. Durant los medish cavaments que's descrobí tanben lo cap de maçuga representant lo rei Òrus Escorpion (eth tanben representat victoriós e portant la corona de la Hauta Egipte). Los dus faraons que deven aver viscut haut o baish a la medisha epòca en seguí's se non hon quitament pas la medisha persona. La paleta qu'ei generaument interpretada com lo raconte de l'unificacion egipciana e que muisharé lo rei Narmer de Hauta Egipte conquestant la Baisha Egipte (simbolizat peu papir) dab l'ajuda deu diu Òrus (lo haucon). Totun, que s'a perpausat tanben que poderé contar l'istòria d'ua auta campanha en dehòra d'Egipte. Se la purmèra interpretacion e hosse justa, aquesta paleta qu'aubriré l'istòria d'Egipte en clavar lo periòde predinastic.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Stan Hendrickx, Narmer Palette Bibliography, 2017.
- Narmer Catalog (Narmer Palette)


text:
La Republica Federala Occitana manifesta son sosten a Catalunya a l'escasença de sa Fèsta Nacionala de Catalonha, la Diada de Catalunya, que se debanarà lo diménegue 11 de setembre a Barcelona e dins Catalonha tota.
La Republica Federala Occitana e la República de Nissa que i es federada rendon gràcia au Govèrn de Catalunya per l'estatut de co-oficialitat qu'a acordat a l'occitan dins lo Val d'Aran e tamben per lo restabliment dau Govèrn d'Aran en lo 1990.
Tenèm en aquesto títol de vos far part de tot nòstre sosten tocant la situacion de Catalonha Nòrd dins la nòva region dicha "Occitanie". Comprenèm perfiechament nòstrei fraires nòrd-catalans dins sa volontat d'èstre reconeguts dins lo nom de la dicha region e sostenèm sens reserva sa revendicacion, perqué siam foncierament estacats au drech dei pòbles de chausir son pròpre camin e finda l'amistat millenària que liga nòstrei dos nacions catalana e occitana.
Siam sincerament desolats per la situacion injusta que subisson lei nòrd-catalans
en causa d'una decision tecnocratica totalament en defòra de nòstra volontat.
Lo 6 de novembre dau 2007, lo promier Govèrn de la Republica Federala Occitana èra recebut au Parlament de Catalunya. Sèt ans après, la Republica Federala Occitana inaugurèt l'Ambassada d'Occitània en Catalunya lo 10 de novembre dau 2014 a Barcelona.
L'ambassadritz d'Occitània en Catalunya s'apela Assompció AMAT. E lo ministre de la Justícia de la RFOC es Xavier BADA, ancian deputat catalan dau CiU, en foncion despuèi la creacion de la Republica Federala Occitana (lo 24 de març dau 2007).
Aqueleis accions son per sostenir l'independéncia de Catalunya e dau 1er tròç d'Occitània: lo Val d'Aran.
***
Prètz, Larguesa e Paratge
***
REPUBLICA FEDERALA OCCITANA
Provença, OC – 84120 PERTUS
Tel.: +33 (0)6 46 62 74 93
E-mail : rfoccitana@gmail.com
Site : www.occitania-oc.com
La República de Nissa e la República Federala Occitana rendràn un omatge ai fremas e òmes qu'an participat a la Liberacion de Nissa de l'ocupacion nazia lo 28 d'aost dau 1944, sigue 72 ans fa.
Si pensam qu'es important de tenir a ment aquelu qu'an augut lo coratge de si pilhar en man sensa asperar l'armada dei aligats.
32 d'aquelu li an perdut la vida aqueu jorn e il èra mai de 280 ferrits. En aquesti victimas cau ajónher lu bombardaments aligats dau 26 de mai, lu penduts Torrin e Grassi lo 7 de julhet, lu fusilhats de l'Ariana lu 22 de julhet e 15 d'aost eca.
Lo president República de Nissa, Cristòu DAURORE, e lo president de la Republica Federala Occitana, Ciril JOANIN, vi convidan da observar en lo sieu omatge una minuta de silenci aqueu diménegue 28 d'aost a miejorn.
La Republica Federala Occitana si jonhe finda en aquest omatge a Nissa. Lu sieus rapresentants si son desplaçats a Tula lo 31 de julhet dau 2014 per fin d'onorar li 99 victimas pendudi dai nazis. Lo 1er d'aost dau 2014, lo cònsol d'Orador de Glana (rapresentat dau conselher municipal Sénher Miqueu Pailler) a vorgut si ligar au noastre omatge en lemosin ai 642 victimas dei nazis. E fin finala lo 17 d'aost dau 2014 a Tolon, un omatge siguèt rendut au desbarcament dei chormas aligadi.
Cristòu DAURORE, president
Jòrgi GRILLI, 1er ministre
***
REPUBLICA DE NISSA
6 Avenguda Gautier-Roux
OC – 06000 NISSA
Tel.: +33 (0)6 71 18 61 21
E-mail : occitania@nissa.org
Site : www.occitania-oc.com
Es emb consternacion e espavent qu'avèm assistit a un acte de barbariá inumana, ièr lo 14 de julhet au sera, a Nissa, la nòstra Bèla Nissa. Un camion fòl s'es dirigit vèrs la foga amassada sus lo Camin deis Anglés, especialament per renversar lei gents e far lo mai de victimas possiblas. Es un acte terrorista contra lo pòble pacific de Nissa.
La Republica Federala Occitana es completament atristada, endolada, murtrida per aquest acte terrorista qu'a fach de desenats de mòrts e mai d'una centenat de ferits.
Lo terrorisme es una inhominiá, una abominacion e cresèm mai que mai que la libertat, la democracia e la justícia, que son nòstrei valors, lei valors de l'umanitat, ganharàn contra leis ideologias mortifèras d'òdi, de fanatisme, d'integrisme de tota mena que son condemnadas de finir dins lei rementas de l'istòria e de l'umanitat.
Dins l'immediat, la RFÒC es en dòl, e exprimís tota sa compassion a totei lei familhas dei victimas.
Nissa demorarà totjorn granda, fòrta, liura, fièra e bèla. Viva Nissa !
***
Prètz, Larguesa e Paratge
***
REPUBLICA FEDERALA OCCITANA
Provença, OC – 84120 PERTUS
Tel.: +33 (0)6 46 62 74 93
E-mail : rfoccitana@gmail.com
Site : www.occitania-oc.com
Es una Catastròfa Nacionala que cala sus de la capitala de la República de Nissa!
L'amplessa dau carnatge es sensa precedent per Nissa, en aquest ora 73 moarts e mai d'un centenau de ferrits.
Non conoissèm encara li rasons qu'an motivat aquest òme per rotlar lèu sus de la fòga emé lo sieu camion sus dau Camin dei Inglés.
Compatissèm au dolor dei familhas dei victimas e li asseguram lo sosten dau pòble de Nissa.
Cristòu DAURORE, president
Jòrgi GRILLI, 1er ministre
***
REPUBLICA DE NISSA
6 Avenguda Gautier-Roux
OC – 06000 NISSA
Tel.: +33 (0)6 71 18 61 21
E-mail : occitania@nissa.org
Site : www.occitania-oc.com
La Republica Federala Occitana es en dòl despuèi que lo regretat Reinat-Pèire ANFOSSO dich "La Sciença" s'es estenhut lo diluns 4 d'abriu dau 2016.
"Sciença" foguèt mai de 6 ans (de 2011 a 2015) ministre de la cultura e deis arts de nòstre govèrn, periòd dins lo quau s'illustrèt per sa granda devocion, sa disponibilitat e sa generositat totjorn desinteressada.
Au nom de la Republica Federala Occitana, saludam la memòria d'aqueu grand defensor, promotor e amorós de la lenga e la cultura occitanas dins lo País de Nissa. E partejam tamben la dolor de sa familha e sei pròches amics a cu adreiçam totei nòstrei condoleanças.
Memòria eternala a nòstre amic Reinat-Pèire ANFOSSO dich "La Sciença".
***
Prètz, Larguesa e Paratge
***
REPUBLICA FEDERALA OCCITANA
Provença, OC – 84120 PERTUS
Tel.: +33 (0)6 46 62 74 93
E-mail : rfoccitana@gmail.com
Site : www.occitania-oc.com
La República de Nissa, finda s'es basta simbolica, ten da afortir la sieu oposicion a l'expulsion de la familha Venturino e au prefondament dei sieus maion e jardin en la Plana de Var.
Ensin, aqueu drama uman moastra una política pròpi marrida : lo betonatge gigantàs de la mai grana plana agricòla e que dona da manjar a Nissa.
Per lo respecte de l'environament e lo ben èstre uman, es pus ben de si manjar d'aquí e de qualitat.
De mai, la creacion d'aquesta via d'accès a l'estadi non es vorguda dai suportaires.
Sto sera lo brameràn !
Enfin, lo pòble de Nissa siguèt jamai consultat sus de l'ensems dei projectes de la Plana de Var.
Es negar la democracia !
Nissardament voastre.
Cristòu Daurore, president
Jòrgi Grilli, 1er ministre
***
REPUBLICA DE NISSA
6 Avenguda Gautier-Roux
OC – 06000 NISSA
Tel.: +33 (0)6 71 18 61 21
E-mail : occitania@nissa.org
Site : www.occitania-oc.com
Caras ciutadanas, cars ciutadans,
Siáu fòrça onorat de vos presentar mei melhors vots per l’An Nòu 2016, en tant que president de la Republica Federala Occitana, après un promier an de mandat.
Uèi, quitam una annada 2015 plena de guèrras e de tragedias qu’an ensanguinolat lo mond. Pòdi pas m’empedir de pensar ai atemptats de París, contra la redaccion de Charlie Hebdo en genier, puèi dins lei carrieras de la capitala de l’Estat francés ansin que dins la sala dau Bataclan en novembre passat.
Pòdi pas oblidar tanben leis autrei guèrras e atemptats qu’an tuat tant de mond au Curdistan, en Egipte, en Irac, au Quènia, au Nigèria, en Siria, en Tunisia, en Ucraïna, eca. La lista es tròp lònga e pregui de mi perdonar de non aver citar leis autrei cas. Pasmens, en aquesta escasença, vòli far part de tota ma compassion ai miliers de familhas de victimas d’aquelei cruelas tragedias.
L’annada 2015 èra tanben aquela de la lucha dei pòbles. Aquela de la resisténcia curda contra la barbaria de l’Estat Islamic. Aquela de la lucha dau pòble catalan per l’emancipacion contra l’imperialisme de l’Estat espanhòu. Aquela dau revelh de la nacion còrsa a l’issuda dei darrieras votacions regionalas qu’an vist la victòria electorala dei nacionalistas.
L’An 2015 èra tanben aqueu dau començament d’una novèla èra per Occitània tota, amb la perspectiva d’union de totei sei fòrças vivas dins un projècte extraordinari que permetarà a tèrme d’obtenir totei leis autís necessaris per l’emancipacion de la nacion occitana !
A-n-aquest títol, l’An 2016 es un espèr per totei. Un espèr per nosautreis occitans que si trobam sus lo bòn camin per un avenidor melhor. Un espèr per nòstreis amics catalans qu’an entamenat dempuèi lo 27 de setembre passat un camin istoric devèrs son independéncia.
Un espèr per nòstreis amics còrses qu’an mostrat l’exemple ais autrei pòbles que l’ultra-nacionalisme francés, defendut per de partits que preconizan l’òdi e l’exclusion, es pas una fatalitat, e qu’es possible de tornar prendre en man lo contraròtle de sa pròpria sobeiranetat maugrat la pression de l’Estat francés jacobin que fa tot per destrúger lei nacions minorizadas, coma l’anullacion per lo Senat de la ratificacion de la Carta dei Lengas Regionalas e Minoritàrias.
D’un biais mai tragic, un espèr per lei curds qu’an mostrat qu’es possible de resistir victoriosament a la barbaria de Daesh sus dau terren, ansin qu’a-n-aquela de l’Estat turc.
Tocant la Republica Federala Occitana qu’ai l’onor de dirigir despuèi un an gràcia a la fisança que m’a acordat la majoritat d’aquelei qu’an participat a la votacion presidenciala dau 2014, l’An 2015 èra tanben ric en accions e eveniments, preludis a de grandas perspectivas futuras.
A l’escala locala, la República de Nissa, federada a la Republica Federala Occitana, a presentat sa futura moneda locala, lo “Nissart”, que sarà enfin estampada e mesa en circulacion l’an que ven.
En lo 2016, de grandas reformas estructuralas saràn realizadas, que rendràn encara mai solid lo foncionament de nòstreis institucions.
D’autrei republicas localas van nàisser sus lo modèl d’aquela de Nissa. Lei representacions internacionalas van se desvolopar, coma la cooperacion amb d’autrei govèrns provisòris. Nòstra visibilitat sarà mai manifesta e eficaça.
Toteis aquelei rasons nos fan esperar un avenidor melhor per nòstra Republica e per lei pòbles en lucha. Lo camin sarà encara lòng, mas es lo bòn camin. Volèm tornar trobar nòstra sobeiranetat, dins la patz, la convivéncia, la solidaritat, la justícia sociala, l’economia equitabla e mestrejada.
Caras ciutadanas, cars ciutadans, vos auguri un excelent Cap d’An 2016 !
Ciril JOANIN
President de la Republica Federala Occitana
***
Prètz, Larguesa e Paratge
***
REPUBLICA FEDERALA OCCITANA
Provença, OC – 84120 PERTUS
Tel.: +33 (0)6 46 62 74 93
E-mail : rfoccitana@gmail.com
Site : www.occitania-oc.com


text:
Seguida del prefaci de Robèrt Lafont a La grava sul camin de Joan Bodon, (Edicion de Roergue, Rodés 1988). Part IV.
La debuta es aquí : [Primièra part] - [Segonda part] - [Tresena part]
L'estructura de La grava.
Vene de metre en rapòrt l'expulsion dau temps d'Alemanha e la composicion regulara de La grava.
L'expulsion es un fach de regularitat. Exactament, de circularitat.
Lo capítol Waldenburg que duèrp lo libre es, digam-o tornarmai, lo ponch d'acabament dau periòde e trabalh forçat. Lei Rus arriban. Mai lo viatge fins Malarega se fai lentament : i caudrà lei detz capítols.
La segonda partida, consacrada a l'existéncia anteriora de l'Enric, s'acaba, dins lo capítol desen, Partissi, sus la frasa : « Sautèri sul vagon ».
Un raconte unit, dins un sens d'ordinària diacronia, nos donariá, de Malarega a Malarega, en tèsta la part doas, entre las doas una tresena part, la justament que manca. Tenèm pas compte dau rapòrt a la durada referenciala. Es evident que, s'èra univòc, caudriá que la partida d'entremitan foguèsse fòrça mai longa que la primiera. Per tant que s'estire lo viatge de retorn (l'amira es au capítol V : « Dempuèi quinze jorns rabalam »), dura pas coma lei doas annadas de deportacion. Mai aquelei valon pas lei vint-e-tres que lei precedigueron.
La regularitat formala es donc una donada dau tèxt sol. Vai amb la manca de la part centrala. L'imatge arquitecturau es lo de dos mièg-cercles que jonchan ; la perfiècha binaritat escracha çò pus important : l'experiéncia alemanda. Lo tèxt de manca s'escond en composicion circulara.
Disiàm : de Malarega a Malarega. Podriàm dire : dau paire a la maire. Abans darriera frasa de la part doas : « Me sarrères (papà) dins tos braces ». Darriera de la part primera : « la mamà crida la pregària ». Mai i a un autre resson : de vagon a vagon. A la debuta de la part primiera : « Darrièr la ròda de fèrre d'un vagon me soi aplatusat ». L'evangèli de Bertomieu confirma que lo luòc de trabalh en Alamanha es ben una estacion : dins un vagon estadís apareis l'Apòstol. Lo vagon empòrta Enric dins l'aventura ; lo vagon lo ne torna. Mai l'aventura foguèt tota en vagons e estacions. Son escrachament, son expulsion, sa revirada au silenci, son escafament cabon dins aquesta apologia imaginativa : lo camin de fèrre rauba e rend l'òme a son nisau d'origina.
Amòr d'aquò, cau pas far mespretz dau títol, que l'edicion de 1956 revirava pas. Dempuèi a pas arrestat, aquela Grava sul camin, de faire dificultat. Lo tèxt ditz : « Cada travèrsa un pas... Voliàm pas trescambar sus la grava reganhuda, la grava sul camin ». Mai d'un sens es aquí rebondut. Chaupir aquela graveta de talhs e ponchas es se faire mau. Es signe tanben de marrit sòrt. La simbolica parla : lei peiras dau camin son un retrach dau malastre, per aquò lei cau concretament sautar. Leis òmes s'esperforçan antau dins un cambejament grotesc : derision. Lo camin es camin de fèrre, au mitan exacte dau libre, au ponch d'intrada dins lo non-dich dau raconte : signe d'astrada.
Per mai d'escafament, lei doas mitats de cercle son tractadas en discordància sintagmatica. D'abòrd que cau faire dau movement claus una rega orizontala, Bodon, se seguissiá lo temps referenciau, s'atrobariá brutalament, sus la rega, davant la manca. Après lo capítol : Partissi, passar a Waldenburg, seriá la consacrar. La construccion adoptada la confond subtilament amb una implicacion.
Mai demòra clar que la part doas es un incipit. Al legeire : Comença aqui una autobiografia. Possible me pareis que foguèsse de verai una anciana dobertura. Bodon aurà recopiat un estat primier dau libre de sa vida, qu'aviá dins la tèsta d'escriure a partir dau moment ont se vouguét cronicaire de sa generacion. O supausar, aquò's afortir l'existéncia d'un moment d'escritura decisiu : aqueu que lo raconte impossible d'Alemanha es escafat, que lo saudament se fai, de dos movements, sus l'ascla e dins la desarticulacion dau temps.
Aquela arquitectura bastís pasmens qu'una mitat dau libre. En qué ser donc la segonda ? La grava es en massa una òbra dobla, narrativament un encadenament de dos racontes. Entre lei dos una ligason fòrta cuerp une solucion de continuitat : « Soi tornat a Malarega. Soi tornat al meu ostal. Las doas annadas de rebaladís son passadas. N'ai pas vist de pus espés qu'un autre. Ça que la vòli doblidar tot çò qu'ai vist ». La darriera frasa trenca dins çò contat : avèm comprés qu'es un avoament de l'autor.
Es pas dins mon idèa d'analizar coma lo Ricon tornat es lo meteis personatge que lo Ricon d'abans la partença, e coma a Malarega (lo beu nom, tot clar) lo « paure bogre », l'eròi inversat pòt anar jamai qu'a de malescasudas. Mai voudriáu recebre lo senhau que nos fai un luòc : l'estacion de Nòvacela. Es lo luòc dau grand desrabament, ont Enric se capita, mai per azard, aqueste cop. Lo « vent d'autan », lo desir baug de fugir la constrencha d'un matrimòni l'a emportat aquí sens que se n'avisèsse. Partirà donc : « Aqueste còp sabi que partirai luènh : prendrai lo tren ». Antau que podriá recomençar la grand virada, l'aventura.
Mai ara i a ges de tren. « Es clavada la pòrta que dona suls trepadors ». L'estacion es venguda una faussa dobertura sus l'espaci, una fenestra pintada. Lo país es tampat.
Pasmens, de viatge, n'i a un. Mai tot derisòri : en bicicleta. Trencat per la malescasuda. Ont l'amic dau temps d'Alemanha, Lacòsta, a per foncion de tornar lo fugidís a la preson feminina ridicula e pauròta, a Cristiana. Ont, mond inversat, son leis Alemands que son faidits e presoniers. Circularitat dau raconte : de Cristiana abandonada a Cristiana retrobada. Circularitat dei luòcs : de Telhet a Telhet. Mai sus un rai cort, que mesura un terrador roergàs.
Lo viatge se duerp au bordèu de l'estacion. Fantastica circularitat : dins lo raconte e dins lei luòcs. A Waldenburg, la panienka aviá dich : « Al reveire, Francés. Te so vendràs de las filhas dels camps ». A Nòvacela (inutil de senhalar qu'aquí i a pas jamai agut de bordèu a costat de l'estacion), la puta es una d'aquelei filhas. Bordèu : derision de l'amor. La gorrina : derision saique de la Fräulein. Miserieta de l'Enric au sieu, encordelat de maridatge : derision de l'aventura granda e de la misèria fondamentala.
La segonda part de La grava sul camin a per ròtle, aquò's evident, de desgaunhar lo tragic d'una primiera, exactament d'un raconte absent dins la primiera. Redobla antau l'escafament. Mai lo tragic se percep. La tibason de l'estil bronzina d'emocion fonsa, e mai foguèsse mantenguda fòra coneissença, fòra consciéncia.
Lei grands libres son quauquei còps de libres de l'indicible. Non pas grands perque capitan a la perfin de dire, mai perque se bastisson sus sei marges : La grava sul camin es un silenci agolopat de raconte. L'emocion que i sentèm e que passa au legeire es lo silenci que parla.
Robèrt Lafont


text:
Sus los camins de la montanha que s’i pòt encontrar
Bèra marmòta o bèth isard qui s’i hè lo disnar.
B’ei bon de poder escotar lo cant de la cascada
Qui devara tà la valea tot jogar per los bòscs.
Que vòs natura e evasion, ara qu’i pòdes anar
Çò de mes bèth vas encontrar
Ací en Pireneas.
Que disen mèma que i auré, mès que s’at cau trobar,
Un arrefugi esconut, hadas i venguen cantar.
Quan la neu blanca de l’ivèrn capera tots los malhs
Qu’ei com ua bèra aquarèla pintrada peus aulhèrs.
Que i a tantes beròis sendèrs on pòdes passejar
E tantes lacs dab aiga clara, glacèrs coma miralhs.
E per l’estiu sus las colinas que’t pòdes regalar
Dab avajons beròis maduts, mès que’us te cau ganhar.
Mès totun que t’avisaràs de non pas partir sol
Tà descobrir las Pireneas e los sués beròis monts.
Fermer


text:
7 de junh
Eveniments[modificar | modificar la font]
- 1099 - Primièra Crosada: comença lo sètge de Jerusalèm.
- 1494 - Lo Reialme d'Espanha signa amb lo de Portugal lo Tractat de Tordesillas, pel que se dividisson lo mond.
- 1498 - Cristòl Colomb arpa en lo sieu tresen viatge cap a America.
- 1654 - en França, Loís XIV es coronat rei.
- 1692 - en Jamaica, un tèrratrem destrutz la vila de Pòrt Royal.
- 1808 - en Espanha, l'armada francesa venç las fòrças espanhòlas e dintra dins la Província de Còrdoa ont realiza un sacatge brutal e sanguinari de la vila.
- 1880 - Guèrra del Pacific: Batalha de Arica, entre las armadas de Peró e Chile. La victòria chilena resulta l'ocupacion de la vila de Arica.
- 1905 - Lo riu Paraná inonda e destrutz la vila de Santa Fe, Argentina dempuèi aquela matinada.
- 1905 - Norvègia declara la siá independéncia de Suècia.
- 1914 - Lo transatlantic nòrd-american "Aliance", de 40 000 tonas, inaugura lo Canal de Panamà, en o crosant de l'Ocean Atlantic al Pacific.
- 1917 - San Salvador, capitala del Salvador demòra destruida en la siá màger part per un seïsme de granda intensitat.
- 1929 - La Ciutat de Vatican ven un estat sobiran.
- 1940 - en Norvègia, lo rei Haakon VII e la rèsta del govèrn norvegian fujon de Tromsø e s'exilian a Londres.
- 1942 - Fin de la Batalha de Midway durant la Segonda Guèrra Mondiala, una victòria cruciala dels Estats Units contra l'armada e l'aviacion japonesa
- 1945 - Norvègia: lo rei Haakon VII e la siá familha tòrnan a Òslo.
- 1968 - Espanha: se produsís lo primièr assassinat de la banda terrorista ETA ont morís assassinat lo gàrdia civil José Ángel Pardines Arcay.
- 1982 - Mexic: dos seïsmes amb magnitud de 6,9 e 7º respectivament e amb epicentre en Ometepec, Guerrero son sentits dins la Ciutat de Mexic durant la matinada.
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 1848 - Paul Gauguin, pintor francés (m.1903)
- 1862 - Philipp Lenard, fisician austriac, Prèmi Nobel (m. 1947)
- 1877 - Charles Glover Barkla, fisician anglés, Prèmi Nobel (m. 1944)
- 1896 - Robert S. Mulliken, quimista american, Prèmi Nobel (m. 1986)
- 1929 - John Napier Turner, primièr ministre de Canadà
- 1945 - Wolfgang Schüssel, cancelièr d'Àustria
- 1952 - Orham Pamuk, escrivan turc, Prèmi Nobel de Literatura
- 1957 - Juan Luis Guerra, musician de la Republica Dominicana
- 1970 - Cafu, fotbolaire brasilièr
- 1981 - Anna Kournikova, jogaira de tennis russa
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 1890 - Pedro Joaquín Chamorro y Alfaro, president de Nicaragua (n. 1818)
- 1954 - Alan Turing, matematician britanic (n. 1912)
- 1967 - Dorothy Parker, contaira, autora dramatica, critica, umorista, scenarista e poèta nòrd-americana (n. 1893)
- 1978 - Ronald George Wreyford Norrish, quimista britanic, Prèmi Nobel (n. 1897)
- 2001 - Víctor Paz Estenssoro, president de Bolívia (n. 1907)
Vejatz tanben:


text:
1276
Aquesta pagina concernís l'an 1276 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Makuria[modificar | modificar la font]
En causa dau caòs entraïnat per l'invasion mancada d'Egipte Auta per lo rèi David Ièr en 1272 e deis expedicions punitivas menadas per lei Mamelocs dempuei aquela annada, una grèva crisi dinastia acomencèt dins lo Reiaume. Un pretendent, Shekanda, s'alièt ambé lei Mamelocs per prendre lo poder e, après aqueu succès, acceptèt de venir son vassau e de laissar una garnison turca s'installar a Dongola.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Song[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra lei Mongòls e de l'afondrament de l'Empèri Song. D'efèct, après la desfacha de Jia Sidao l'annada precedenta, lei Mongòls poguèron menar una ataca còntra la capitala Song que foguèt conquistada. Puei, lei Mongòls ocupèron la màger part dei províncias encara tengudas per lei Song. Lei darrierei pòchis de resisténcia s'afondrèron tres ans pus tard.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Metrologia[modificar | modificar la font]
Reforma dau calendier chinés per l'astronòm Guo Shoujing (1231-1316). Fixèt la durada de l'annada a 365,2425 jorns — valor adoptada tres sègles pus tard en Euròpa. Son trabalh foguèt utilizat durant 364 ans.


text:
Edward Brongersma
Edward Brongersma (Haarlem, 31 d'agost de 1911 – Overveen, 22 d'abril de 1998) foguèt un jurista, politic e escrivan neerlandés. Foguèt membre de la Cambra Nauta del parlament neerlandés pel Partit del Trabalh de 1946 a 1950 e de 1963 a 1977. Es conegut principalament per lo sieu trabalh en defensa de l'acceptacion sociala de la pedofilia.[1] A la fin de la siá vida defendèt tanben l'eutanàsia e lo drech al suicidi.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Sandfort, Theo; Van Naerssen, Alex; Brongersma, Edward. Male Intergenerational Intimacy: Historical, Socio-Psychological, and Legal Perspectives (en anglés). Nòva York: Haworth Press, 1991, p. 142.
Liens extèrnes[modificar | modificar la font]
- Luòc web del successor de la Fondacion Brongersma, la Fondacion de Recèrca Scientifica sus la Sexualitat (en) (nl)
- Luòc web de l'Institut Internacional d'Istòria Sociala, que conserva los archius de Brongersma (en) (nl)
- Intervencion de Edward Brongersma e lo sacerdot Alje Klamer dins la television neerlandesa (1978).


text:
Ni las plegas del tsunami, ni las plegas de l’accident nuclear de Fukushima Daiishi son estats resolguts per las autoritats politicas japonesas, e/o pels industrials, encara mens per la centrala contrariament a çò qu’explicarà EDF-AREVA o la recèrca francesa sul tèma.
Al moment de l’accident, lo divendres, me recòrdi èstre estat dabans la television a la vrespada e aver entendut dins las bocas de totes los intervenents (en monopòl de paraula) pro-nuclears, que cal esperar lo “retour d’expérience” ; uèi vesèm que lo retorn d’experiéncia es clar, e de tota faiçon aquelas bocas de paraulas pro-nuclear lo retorn d’experiéncia zo faràn pas dabans lo grand public : son infotuts (cercaires, ingeniaires, industrials, politicians), infotuts de gerir aquel tipe de fenomèns naturals e cumulats ambe un accident nuclear, aquí en fRANÇA, coma al Japon.
E asuò’s jamai introdusit dins la factura de l’enèrga fabricada ambe las centralas nuclearas. Las incompeténcias sul tèma son pas mesurablas, e donc pas facturablas.
-°-


text:
1 / L’Indépendant o lo dépendent de la lenga del rei-president parisenc.
Una informacion sobre los problèmas lingüistics pareguda dins L’Indépendant ; cal pas èstre astrològue per saber qu’es una manipulacion ; lo paperòt privincialista explica aital que cal pas imposar lo catalan dins las escòlas ; prequé L’Indépendant a pas cap memòria del fait, o bne vòl pas aver, qu’es lo francés qu’es estat imposat per la fòrça del castig dins las escòlas de Perpinyà… Li cal recordar que la vision que L’Indépendant pòrta es alara aquela del nacionalisme francés, lo nacionalisme d’expansion parisenca, es de dire una vision colonialista en tèrra catalana, que la resulta n’es un vòt massiu FN.
Escriure en francés aquela informacion dins un pichon recanton del jornal es puslèu una accion politica de provocacion frontista.
2 / E donc coma L’Indépendant es oblidós de l’istòria lingüistica del país de Perpinyà, li podèm rescalfar las aurelhas : il est interdit de parler breton et de cracher par terre, o la version catalana pintrada dins uns escòla dicha republicana (la fòto l’an segur dins los arquius) e puslèu d’Estat qu’esplicava la règla del castig en aver parlat catalan e non pas la santa lei del poder en plaça, la lenga legitimista. Car sembla que L’Indépendant aguèsse oblidat d’escupir sobre las règlas francesas, l’excepcion francesa es l’ignorança, coma per exemple La Croix Bayard que vos explica que cal «vivre ensemble» en parlar la lenga dels colonialistas, «aquò’s melhor» seguit d’un «en fRANCE on parle français», un castig de mai !…
Mas aquò de l’afar de Flandras, la cal pas daissar passar tanpauc ; cal castigar modèl pedagogic francés qu’a imposat lo monolingüisme dins un Estat que la democracia s’en va mai aviat que l’intelligéncia de las elitas tòrne als caps republicans. Lo modèl francés es aquel del castig d elas populacions, un modèl de fugir, un modèl militarista, per practica e per istòria, per civilizacion francesa.
A L’Indépendant podèm dire : «toutes les civilisations ne se valent pas» e espèri que li agrdarà de veire que sabèm tanben far de passes de Guéant !
Alara a L’Indépendant li podèm conselhar de debutar d’apréner a comptar en lenga catalana o occitana :
Serà una bona debuta, un pòble, un dreit d’autodeterminacion, Woodrow Wilson, 1918 ! Un pòble una libertat de parlar sa lenga e un dreit pròpri, LIBERTAT !


text:
Vist l’istoric de la seuna creacion, se podrà questionar clarament ; e fondamentalament, es que l’occitanisme sap çò que còsta un mèdia per èstre independent e tractar l’informacion, realament ? Soi de mai en mai convençut que la promocion de l’occitan, dona d’illusion industriala (car una tv es plan un modèl industrial de mèdia) al mitan occitanista.
Una television independenta non pòt viure de la subvencion permanenta.
Per illustrar lo prepaus, ai legit ièr un document que sembla una informacion, mas que l’es pas brica.
Quasiment una pagina per parlar de la maison ecologica, alara que la maison ecologica existís dempuèi bravament de temps, veire annadas e annadas, vint ans pels mens. Alara perqué aquel article ? Perqué Philippe Starck es conegut, informacion pipòl (!), e que prepausa una maison clau en man ? La clau en man es pas novèl ; çò de novèl dins aquela informacion es lo ‘design’ per l’ecologia, coma se los que fan maisons ecologicas avián pas cap idèa sul subjecte en vint annadas !
Entremièg entre publicitat, promocion (veire document junt), e article de la supausada premsa escrita, MetroNews .... cal esperar que TV Grosclaude en occitan fasquèsse pas coma La Setmana, lo meteis tipe d'articles, o de linha redaccionala. La maison 100 % ecologica es pas novèl, sembla èstre un eveniment per MetroNews ; perqué ? Perqué cal un eveniment mediatic per aver dreit a una pagina de promocion-publicitat ...
Donc es plan una publicitat amagada.
Es de jornalisme de propaganda. Utile pel jornalet a gratís per sobreviure, segur. Mas utile al lectorat, soi pas segur.
E lo foncionament de la premsa, papièrs, Internet, ràdios o televisions, es quasiment sistematicament aital, que fosquèsse en francés o en occitan.
Vos dirai pas aquí l’istoric de la gestacion de Tele Òc, mas soi segur que la debuta d’aquel projecte serà complicat vist que la basa economica es puslèu que fosca. Donc, l’independéncia de la redaccion editoriala o serà tanben fosca. Farà segur plaser a l’inocéncia occitanista, auràn un programa en occitan, segur. Mas lo contengut serà de cap valor editoriala e independenta. Aguent aquò en cap, podrèm mesurar los contenguts, per los que la veiràn, o que podràn la veire… una minoritat segur. De mai, soi pas segur que se fosquèsse una TV paganta ( mai o mens autonòma financiarament), la linha editoriala fosquèsse bona per desvolopar l’èime nacional occitan.


text:
La sicelanda
que leis arqueològues maritimes an descavats de la fanga dau Ròse en 2004 es ara dins una ala dau bèu Musèu de l’Arle Antique, bastida especialament per ela.
La nau bastida vèrs 50 après JC , lei afogats de l’Institut d’Estudis Occitans convidon lo monde a la vesitar dimenge 2 fébrier, accompanhats per l’istorian Felip Rigaud. « Segur qu’es una excepcion »
que nos ditz, « e una nau coma aquela nos en ditz mai que mai sus lo biais de lei bastir, e dau gaubi de nòstrei rèires. »
Per exemple, fau saber qu’es un meme sapin que fa lo flanc d’aqueu batèu de 31 mètras. « Deviá faire sei tres cents ans e quarante mètras d’autur »
precisa Sabrina Marlier, l’arqueològa encargada de mission dau Musèu, que seguis lo trabalh de descubèrta despuei 2006.
Lo sapin deviá venir deis Aups o d’Auvernha per radelatge. « Una tecnica que lei Galò-Romans conéissavan deja e que puei s’es praticat fin qu’au siècle XIX »
sotalinha Felip Rigaud.


text: Es principaus diaris destaquen aué era abstencion deth sindic d’Aran, Francés Boya, ena votacion sus es esmendes ara totalitat ara lei de vegueries, un hèt qualificat pera màger part d’aguesti rotatius coma un « trencament dera disciplina de vòt », perque ena votacion deth Sindic a pesat mès eth factor institucionau e de país, que non pas eth partidiste. Non toti se’n pòden vantar, d’aguesta actitud e posicionament! Entre es diuèrses croniques que s’an publicat, vos recomani es deth diari Segre (« El tripartit veta les esmenes a les vegueries amb l’abstenció de Boya ») e Avui (« El Síndic d’Aran s’absté en les esmenes a la totalitat de la Llei de vegueries i espera canvis »).


text:
Aeropòrt internacional de Bordèu Merinhac
L’Aeropòrt de Bordèu Merinhac es un aeropòrt situat sus la comuna de Merinhac, a l'oèst de Bordèu.
Somari
- 1 Situacion geografica
- 2 Istòria
- 3 Trafec
- 4 Las infrastructuras e equipaments
- 5 Companhiás desservidoiras de l'aeropòrt
- 6 Ligasons
- 7 Accès a l'aeropòrt
- 8 Vejatz tanben
- 9 Nòtas e referéncias
Situacion geografica[modificar | modificar la font]
L'aeropòrt Bordèu Merinhac es situat a 10 km a l'oèst de Bordèu.
Istòria[modificar | modificar la font]
Trafec[modificar | modificar la font]
L'aeropòrt de Bordèu Merinhac es lo seten aeropòrt en França, aprèp los aeropòrts de París, Niça, Lion, Marselha e Tolosa.
Las infrastructuras e equipaments[modificar | modificar la font]
Companhiás desservidoiras de l'aeropòrt[modificar | modificar la font]
Ligasons[modificar | modificar la font]
Destinacions nacionalas regularas (2010)[modificar | modificar la font]
Destinacions europèas regularas (2010)[modificar | modificar la font]
Destinacions internacionalas regularas (2013)[modificar | modificar la font]
Accès a l'aeropòrt[modificar | modificar la font]
Transpòrts en comun[modificar | modificar la font]
- La naveta Jet'Bus liga l'aeropòrt a l'estacion Sent-Joan totas las 45 minutas.
- La linha n° 1 dos TBC liga l'aeropòrt au centre totas las 10 o 30 minutas.
Ligasons rotièras[modificar | modificar la font]
- per la rocada A630, sortida 11b.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
http://www.bordeaux.aeroport.fr/


text:
Catabolisme
Lo catabolisme qu'ei l'ensemble de las reaccions e de las vias metabolicas qui degradan las moleculas organicas entà liberar energia qui pòt estar conservada dehens moleculas energeticas com l'ATP.
Dehens lo metabolisme, lo catabolisme que s'opausa a l'anabolisme qui ei l'ensemble de las reaccions e de las vias metabolicas qui mian de cap a la sintèsi de las biomoleculas qui basteishen los èsters vius.
Au maugrat qui las reaccions catabolicas e pòsquin estar devisedas en catabolismes deus glucids, deus lipids, deus protids o deus acids nucleïcs, aquestas divèrsas vias que son estretament ligadas (e qu'ac son tanben dab las vias anabolicas)
La respiracion e la betaoxidacion que son vias catabolicas.


text:
Sylvain Roux
Estil : Electroacostic, Jazz, Impro, Trad
Domeni d'activitat : Musician
Lenga : Bilingue Occitan-Français
Fa part de : Compagnie Au pas du boeuf, L"insoliste
Airal lingüistic : Lengadòc
Vous aimerez aussi
#1 Primate #1 Primate #337 #Aimat Brees #Alexis Degrenier
i
Dins leis annadas 1980-2000, juega tanben emb Christian Vieussens, Alain Cadeillan, Michel Macias, Xavier Vidal, Alain Bruel, Francis Mounier, Jérôme Martin…
Per fin d'explorar dei novelas pistas artisticas, crèa, en 2004, la companhia Au pas du boeuf que li permet de navegar entre musicas tradicionalas, electrò-acosticas, contemporanas e improvizadas çò que lo buta a jugar, notadament, amb lei musicianas japonesas, Mieko Miyazaki e Fumie Hihara, lo pianista e compositor François Rossé o lo musician-informatician passat per l'Ircam, Benjamin Lévy.
Titulari del diplòme d'Estat en musica tradicional, es professor al Conservatòri Municipal de Musica de Peiregüers onte ensenha lei musicas tradicionalas e improvizadas : s'especializa tanben dins lo Soundpainting emb Walter Thompson, François Jeanneau e Etienne Rolin.
Es tanben director artistic de L'insoliste, luèc de formacion, recèrca e de difusion a l'entorn de l'improvizacion pluri-disciplinària que crèa, en 2006, en Dordonha.