text:
Tocar
Lo tocar, es l'un dels sens exteroceptius de l'uman o de l'animal, essencial per la subrevida e lo desvelopament dels èssers vivents, l'exploracion, la reconeissença, la descobèrta de l'environament, la locomocion o la caminada, la prension dels objèctes e la nutricion, lo tocar d'un instrument de musica, la recerca de l'exposicion solara o la quista d'un espaci agradable, los contactes socials, la sexualitat...
Existís amb de variantas dins tot lo règne animal e, fòrça mens observablas del fach de l'imobilitat aparenta, dins lo vegetal. De notar que de vegetals an tanben de reaccions tactilas amb de temps de responsas sufisentament corts per èsser observables[1]. Lo tocar se confond tanben amb lo contacte implicant al mens un èsset vivent.
Foguèt mostrat recentament la complexitat del tocar. Pel fètus uman, es lo primièr dels cinc senses a se desvelopar quitament se s'agís pas d'un sens independent dels autres. Lo sens aptic permet per exemple, per l'òme, de connectar melhor la vista e l'ausida, e pòt tanben significativament facilitar l'aprendissatge de la lectura per l'adult[2].
Fach trivial sovent obliat, se tocar o se far tocar de biais positiu es crucial per la subrevida de l'òme. Tocar los objèctes e leo autres èsser vivents favoriza l'aprendissatge per l'enfant, fins a facilitar l'aprendissatge de la lectura per l'enfant que s'inicia a la lectura, coma per l'adult aprenent una lenga estrangièra. Fin finala, existí un nombre gigantèsc de terapias implicant lo sens del tocar.
Somari
Presentacion[modificar | modificar la font]
Lo tocar dona d'informacions per contacte de la pèl amb la superfícia dels còrs solids e accessòriament per exposicion als fluids (aiga, aire, etc). Una bona partida d'aquestas informacions son especificas: la temperatura o la consisténcia poirián èsser conegudas autrament.
Es dins los diferents corpusculs tactils, estructuras mai o mens especializadas de la pèl, que cal cercar los premisses de las diferentas informacions elaboradas pel sistèma nerviós.
Lo tocar dins sa dependéncia a la pèl es lo sens mens vulnerable: quand la vista o l'ausida son alteradas, lo tocat permet encara una interaccion prima amb lo mond a l'entorn. Es donc expleitat pels ambliops qu'utilizan subretot l'extrèma sensibilitat dels dets per s'informar e melhorar lor comunicacion. L'accès als tèxtes pel braille es l'aplicacion màger d'aqueste potencial.
Considerant la pèl coma l'organ mai important del còrs, del mens per son espandida, e coneissent la densitat del malhum nerviós de l'epidèrme, es compensible que lo tocar permeta las sensacions mai fòrtas, agradablas o dolorosas e que constituís un generator non solament de plasers d'una granda varietat, mas tanben de sentiments d'entre los mai prigonds:
Lo potencial erogèn del tocar li conferís una plaça centrala dins la vida dels èssers umans: es a l'origina de relacions de ligams e permet d'escambis selectius amb d'autras personas. D'experiéncias sus de joves monins, e quitament de rats mostrèron lo ròtle vital de las careças dins l'equilibri psiquic e quitament fisic.
Son ròtle es considerable dins l'experiéncia e l'espandiment de la tendressa, los escambis (sarradas, potons, careças bucalas, careças manualas, frejaments, eca) aquestes escambis presentant una granda varietat segon las culturas. Sébastien-Roch Nicolas de Chamfort presenta atal l'amor coma « l'escambi de doas fantasiás e lo contacte de dos epidèrmes ».
La plaça ocupada pel tocar es investida per fòrças practicas o tecnicas visant l'espelida dels individús o la desapareisson de trebles o de patologias. La mai espandida d'aquesta practicas es lo massatge.
Fisiologia[modificar | modificar la font]
Lo sens tactil es un ertadièr sistèma que possedís de captors escampilhats dins tota la pèl de nervis que partan d'aquestes captors per tornar cap al cervèl e rejónher los airals somestesics. De zonas cutanèas del còrs coma los dets e las lèbras possedisson un mai grand nombre de receptors que d’autres coma l'espatla e son mai representadas al nivèl del cortèx.
Los corpusculs de Pacini son situats dins la sisa inferiora del dèrme. son sensibles a la pression, a las vibracions e a la temperatura. Dison al cervèl quina partida del còrs se mòu e cossí. Los corpusculs de Meissner son de forma ovala s'encontran subretot dins la punta dels dets o la palma de las mans. Reagisson a las estimulacions leugièras e a la pression. Lor foncion màger es de determinar lo moment e lo luòd ont la pèl a estat tocada. Los discs de Merckel son d'organs plans escampilhats sus tot lo còrs son a l’origina de la sensacion de tocar continú. Los receptors contenent la partida mai granda de mistèri son los corpusculs de Ruffini que reagisson a la pression e a la temperatura. Mai, la pèl presenta de tèrmes nervioses liures sensibles a la dolor, a las variacions de temperatura e a las estimulacions mecanicas. Existís de vias de conduccion especificas de l'informacion dolorosa al cervèl que son destriadas d'aquestes que conduson las informacions tactilas. Permetent tanben de melhoras condicions de subrevida.
Tacar prim (epicritica)[modificar | modificar la font]
Endacòm, existís 6 itèms que lo tocar pòt destriar mejans de receptors diferenciat:
- textura: apreciada pel frejament e desplaçament;
- duretat: pression;
- temperatura: contacta fixe estatic;
- pes: soslevament, sospesament;
- forma: envelopament;
- forma globala: seguit dels contorns.
La sensibilitat d'aquestes captors varia seguent las zonas del còrs e seguent las foncions. Per exemple, la sensibilitat al tocar es fòrça mai performanta al nivèl de la pulpa dels dets qu’endacòm. Aquestas zonas possedisson una mai granda acuitat tactila, es a dire una capacitat a destriar dos punts de pression mai o mens espaciats. Atal, al nivèl de la pulpa, sèm capables de discriminar doas estimulacions tactilas separadas de 2 milimètres, alara que sus la pèl del braç, la disténcia de separacion es de mai de 4 centimètres.
Tocat brut (protopatica)[modificar | modificar la font]
S'agís d'un tocat non discriminatiu que detècta de sensacions mai globalas e mai flosc coma aquesta de la sensibilitat termica, la pression, la vibracion, la dolor.
Valorizacions tecnicas[modificar | modificar la font]
Lo tocar es expleitat dins un grand nombre de domènis, e per exemple dins la creacion d'objèctes tactils reagissent a tot contacte, per exemple d'un det o d'un estilet: escrans tactils, los gants de retorn de fòrça en realitat virtuala.
Per las personas mal o non vesentas, la percepcion tactila permet de prene coneissença d'informacions signaleticas per de proceduras d'exploracion tactilas. Es lo cas de lectura de pòsts en relèu o de tèxte en escritura braille mejans de mans. Mai, de superfícia podotactilas (caminament, guidatge, lausas) permeton de sentir amb los pè una variacion de la superfícia del sol sinhalant un dangièr, una alèrta o una zona especifica per guidar los mal vesents.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ « Mimosa pudica : une plante qui bouge toute seule | ScienceJunior.fr », sciencejunior.fr (consultat lo 26 genièr 2016)
- ↑ (en) E. Learning of arbitrary association between visual and auditory novel stimuli in adults : the « bond effect » of haptic exploration. PloS One. Fredembach, B., Boisferon, A. et Gentaz ; étude publiée le 16 mars 2009 par l'équipe d'Édouard Gentaz, du CNRS (laboratoire de Psychologie et Neurocognition de Grenoble ; CNRS/Université Pierre Mendès France de Grenoble)
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Le toucher, un art de la relation, Christian Hiéronimus, éditions Le Souffle d'Or, 2003
- Hiéronimus, C. (2007) Initiation à un toucher conscient et créatif, Paris : Lanore
- La sensualité du toucher, Christian Hiéronimus, éditions Le Souffle d'Or, 2005
- La puissance du toucher, Marie-Claire Zimbacca, éditions du Dauphin, 2005, (ISBN 978-2-7163-1305-6)
- La main, le cerveau et le toucher. Apprendre neurocognitive du sens haptique et des apprentissages. Gentaz, E. (2009). Paris : Dunod
- Les bienfaits du toucher, Tiffany Field, Payot, Paris, 2001, 235 pages. Traduction par Françoise Bouillot de Touch, Massachusetts Institute of Technology, 2001. (ISBN 2-228-89707-8)
- Austry, D. (2009). Le touchant touché dans la relation au Sensible, dans Bois, D. ; M.-C. Josso et M. Humpich (org), Le sujet sensible et le renouvellement du moi, Ivry : Point d’appui, pp. 137-165
- Hatwell, Y., Streri A., Gentaz, E. (2000). Toucher pour connaître : psychologie cognitive de la perception tactile manuelle, Paris : Puf
- Lederman S.J. et Klatzky, R.L. (1987) Hand movements : a window into haptic recognition. Cognitive psychology, 19(3), pp. 342-368


c: text/html

text:
Montigny-lès-Cherlieu
Montigny-lès-Cherlieu es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Una vallée, ont flueix lo riu Ougeotte, al sud del pòble. Un scenari a l'èst, e un autre al sud-es.
Lo Ougeotte flueix d'oèst n'es ; a per afluents lo ruisseau de la Couaz e lo ruisseau dels Crancs. Se tira en la Saône.
Dependéncias :
- masatge caseriu de Cherlieu amb las rèstas de la abbaye cistercienne,
- molin de Agneaucourt,
- molin del Transbordador,
- granja de Marlay,
- molin del en Batent en ruïnes.
Situat a aperaquí 90 km de Nancy, Besançon o Dijon, lo vilatge es limitrophe de las municipalitats de Melin, Oigney, Preigney, Bougey, Sant-Marcel, Vitrey-sus-Mance, Chauvirey-lo-Châtel, Chauvirey-lo-Vièlh e del vilatge de Noroy-lès-Jussey, d'ara endavant ligat a la municipalitat de Jussey.
Une vallée, où coule la rivière Ougeotte, au sud du village. Un plateau à l'est, et un autre au sud-est.
L'Ougeotte coule d'ouest en est ; elle a pour affluents le ruisseau de la Couaz et le ruisseau des Écrevisses. Elle se jette dans la Saône.
Dépendances :
- hameau de Cherlieu avec les restes de l'abbaye cistercienne,
- moulin d'Agneaucourt,
- moulin du Ferry,
- ferme de Marlay,
- moulin du Battant en ruines.
Situé à environ 90 km de Nancy, Besançon ou Dijon, le village est limitrophe des communes de Melin, Oigney, Preigney, Bougey, Saint-Marcel, Vitrey-sur-Mance, Chauvirey-le-Châtel, Chauvirey-le-Vieil et du village de Noroy-lès-Jussey, désormais rattaché à la commune de Jussey.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Situat a la lisière del bòsc domaniale de Cherlieu, e sul passatge de l'anciana via romaine disposicion del Rhin a Langres, lo pòble de Montigny-lès-Cherlieu deu la siá origina a un pichon prieuré de Antonins mencionat en 1127.
En 1131, sant Bernard de Clarasvals i #far bastir una abbaye cistercienne #que prospéra rapidament mercés a la proteccion de las comtes de Bourgogne. Al Sègle XV, aquela abbaye #estendre la siá distincion sus 32 pòbles alentours. Los sieus mai ancianas proprietats #èsser aquelas de la granja de Marlay e del molin de Agneaucourt.
Uèi, el rèsta pas de la abbaye de Cherlieu que dels vestigis, las pèiras en avent #èsser remployées per bastir los ostals del pòble.
Montigny-lès-Cherlieu (Montanha, Montigne en los vièlhs documents, Montigny-lo-Liure pendent la Revolucion francesa) forma parròquia dempuèi lo Sègle XII. Après lo concordat, la parròquia se compausa de l'ancian territòri de Montigny e de las granjas e dependéncias de la vièlha abbaye cistercienne e de #çò que #èsser la glèisa de La nòstra-Madama-de-Cherlieu.
Al civil, Montigny ressortissait al duché de Bourgogne. En la primièra mitat de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, per donation del pòrti Renaud III de Bourgogne, Montigny passa jos la juridiction del monastèri de Cherlieu, #que los sires de Fouvent, Gérard en 1160 e Henri en 1224, concèdent tanben las proprietats e de vinhas #que li possedisson a el sul territòri. La tèrra de Marlay èra ja en possession dels religioses, per donation de Gislebert, governador e senhor de Jussey.
Cap a l'an 1200, la discussion se compromet entre la branca cadette de las ducs de Bourgogne, representada per Étienne II e la branca aînée representada per Othon II. Aquel despossedís los religioses de la jouissance de Montigny, mas a la siá mòrt, reconeis las siás fautas e recomanda a la siá femna Marguerite de Bles de retre Montigny a la abbaye de Cherlieu. Plan luènh d'executar las darrièras volontats de lo sieu marit, Marguerite de Bles passa Montigny en fief a Hugues II comte de Vaudemont. Instruït D'aquela injustice, l'emperaire Philippe de Souabe, per un rescrit signat a Spire (1202) ordonne de metre Montigny al monastèri. Aquel òrdre es pas pas executat pels officiers de Bourgogne.
Un nòu édit imperial signat a Estrasburg (1204) per Conrad de Schaeffernach, comanda als abitants de Montigny de jurar fidélité e obéissance als religioses. Marguerite De Bles se somet (1205), mas aquel es pas #qu'en 1211, #que Hugues II de Vaudémont, abandona Montigny e lo ret als sieus legitimes proprietaris. A partir d'aquel moment, malgrat qualques leugièras contestations, Montigny rèsta jos la dependéncia del monastèri.
Lo sieu astre i aguèt jonch al sien, e fins a la Revolucion, #passar pels meteisses péripéties que lo abbaye.
Montigny Patís los pillages complís per las bandas dichas de las Écorcheurs, als environs de 1437-1439, e las guèrras e dévastations jos Louis XI del temps qu'aquel cercava s'apoderar del duché de Bourgogne en 1476.
En 1569, Wolfgang de Bavière, pòrti dels Dos-Ponts, incendi la glèisa de Cherlieu amb las siás huguenots. Los Lorrains de Tremblecourt acaben lo desastre en 1595.
La peste #far tanben doas fes la siá aparicion en 1349 e 1364.
La désolation #èsser a lo sieu comble pendent las invasions dels Suedeses jos la conducha de Porcellana-Weimar, pòrti dels dos Touts, al cors de la guèrra de Dètz Ans. En 1636, lo país #èsser gaireben totalament incendiat (demorava solament dos ostals) ; la populacion en 1654 èra pas mai que de 32 paraments. Lo abbaye #èsser a nòu saquejada en 1641 pels Franceses de Del Hallier.
Fin finala, Montigny #aver a sofrir d'armadas de Louis XIV en lo moment de la siá conquista de la Franca-Comtat cap a 1668.
Situé à la lisière de la forêt domaniale de Cherlieu, et sur le passage de l'ancienne voie romaine allant du Rhin à Langres, le village de Montigny-lès-Cherlieu doit son origine à un petit prieuré d'Antonins mentionné en 1127.
En 1131, saint Bernard de Clairvaux y fit construire une abbaye cistercienne qui prospéra rapidement grâce à la protection des comtes de Bourgogne. Au Sègle XV, cette abbaye étendit sa seigneurie sur 32 villages alentours. Ses plus anciennes propriétés furent celles de la ferme de Marlay et du moulin d'Agneaucourt.
Aujourd'hui, il ne reste de l'abbaye de Cherlieu que des vestiges, les pierres ayant été remployées pour construire les maisons du village.
Montigny-lès-Cherlieu (Montagne, Montigne dans les vieux documents, Montigny-le-Libre pendant la Révolution française) forme paroisse depuis le Sègle XII. Après le concordat, la paroisse se compose de l'ancien territoire de Montigny et des fermes et dépendances de la vieille abbaye cistercienne et de ce qui fut l’église de Notre-Dame-de-Cherlieu.
Au civil, Montigny ressortissait au duché de Bourgogne. Dans la première moitié du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, par donation du duc Renaud III de Bourgogne, Montigny passe sous la juridiction du monastère de Cherlieu, auquel les sires de Fouvent, Gérard en 1160 et Henri en 1224, concèdent aussi les propriétés et vignes qu'ils possèdent sur le territoire. La terre de Marlay était déjà en possession des religieux, par donation de Gislebert, gouverneur et seigneur de Jussey.
Vers l'an 1200, la discussion s'engage entre la branche cadette des ducs de Bourgogne, représentée par Étienne II et la branche aînée représentée par Othon II. Celui-ci dépouille les religieux de la jouissance de Montigny, mais à sa mort, il reconnaît ses torts et recommande à sa femme Marguerite de Blois de rendre Montigny à l'abbaye de Cherlieu. Bien loin d'exécuter les dernières volontés de son mari, Marguerite de Blois passe Montigny en fief à Hugues II comte de Vaudemont. Instruit de cette injustice, l'empereur Philippe de Souabe, par un rescrit signé à Spire (1202) ordonne de remettre Montigny au monastère. Cet ordre n'est pas exécuté par les officiers de Bourgogne.
Un nouvel édit impérial signé à Strasbourg (1204) par Conrad de Schaeffernach, commande aux habitants de Montigny de jurer fidélité et obéissance aux religieux. Marguerite de Blois se soumet (1205), mais ce n'est qu'en 1211, que Hugues II de Vaudémont, abandonne Montigny et le rend à ses légitimes propriétaires. À partir de ce moment, malgré quelques légères contestations, Montigny reste sous la dépendance du monastère.
Son sort fut joint au sien, et jusqu'à la Révolution, il passa par les mêmes péripéties que l'abbaye.
Montigny subit les pillages accomplis par les bandes dites des Écorcheurs, aux environs de 1437-1439, et les guerres et dévastations sous Louis XI alors que celui-ci cherchait à s'emparer du duché de Bourgogne en 1476.
En 1569, Wolfgang de Bavière, duc des Deux-Ponts, incendie l'église de Cherlieu avec ses huguenots. Les Lorrains de Tremblecourt achèvent le désastre en 1595.
La peste fit aussi deux fois son apparition en 1349 et 1364.
La désolation fut à son comble pendant les invasions des Suédois sous la conduite de Saxe-Weimar, duc des deux Touts, au cours de la guerre de Dix Ans. En 1636, le pays fut presque entièrement incendié (il restait seulement deux maisons) ; la population en 1654 n'était plus que de 32 ménages. L’abbaye fut à nouveau pillée en 1641 par les Français de Du Hallier.
Enfin, Montigny eut à souffrir des armées de Louis XIV lors de sa conquête de la Franche-Comté vers 1668.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Economia de Paraguai
Paraguai, país sens litoral amb una granda economia informala, se destaca per la reexportacion de bens de consum als sieus vesins, e mai per l'activitat de pichonas e microentrepresas e de vendeires urbans. Una part considerabla de la siá populacion viu de l'agricultura, sovent sonque per sa subsisténcia. Lo revengut per cap estagna al nivèl de 1980.[1].
A causa de l'extension del sector informal, d'informacions economicas precisas son de mal obténer. Las activitats agricòlas e d'elevairas, comercialas e de servicis son predominantas. Lo sector industrial es pas encara fòrça desvolopat, e se basa principalament en lo tractament de bens agricòlas e elevairas. Lo país es lo 6en productor mondial de sòja[1].
L'economia cresquèt rapidament entre 2003 e 2008, a causa de la creissença de la demanda combinada amb l'auça dels prèses dels produchs primaris, ajudada per de condicions climaticas favorablas. Malgrat aiçò, una secada al començament de 2008 redusiguèt las exportacions de produchs agricòlas abans la recession globala. A causa de la reduccion de las exportacions, l'economia sofriguèt una casuda de 3,5% lo 2009. Lo govèrn reaccionèt a travèrs de mesuras d'estimulacion fiscala e monetària. La corrupcion, la manca de reformas d'estructuras, lo deute exterior e interior substancial, e las infrastructuras deficientas son d'obstacles a la creissença a tèrme long[1].
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0, 1,1, 1,2 et 1,3 CIA, « The World Factbook » (consultat lo 27 abril 2013)
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html


text:
Vielha, 27 de deseme de 2017.- Eth pròplèu dia 3 de gèr de 2018, eth Club CEVA (Club d’Esquí Val d’Aran), organize era quatau edicion deth Duatlon d’Esquí en Beret.
Era pròva ei dubèrta a totes es edats. Eth Duatlon individuau començarà entàs 10:15 ores e as 10:30 ores eth GS individuau alevins, infantils, juvenils e absoluta. Era jornada contunharà entàs 17:30 ores damb era baishada de halhes e as 19:00h damb eth liurament de prèmis ena cafeteria de Beret.
Es inscripcions, a un prètz de 10 €, se pòden formalizar ena secretaria de competicion dera sedença sociau deth Club CEVA, Avenguda Garona 33. Locau 9 de Vielha, o per corrèu electronic competicion@clubceva.es


text:
Diluns, 2.4.2018 03h00
Lei personas curiosas sus lei lengas sabon que i a una lenga romanica, distinta de l’occitan, que s’apèla arpitan o francoprovençau. La devèm sostenir, desvolopar e valorizar coma totei lei lengas dau Mond. Pasmens, lei manieras de la nomenar entraïnan de confusions persistentas.
Quauquei caracteristicas generalas
L’arpitan o francoprovençau se parla dins un territòri a l’entorn dei grandei vilas de Lion, Sant Estève, Grenòble, Anecí, Chamberí, Genèva e Lausana. Aqueu territòri se partís entre tres estats: França, Itàlia e Soïssa.
Totei lei lingüistas son d’acòrdi sus lo fach que l’arpitan es una lenga romanica independenta. Es absoludament distinta dei tres lengas romanicas vesinas que son lo francés, l’occitan e lo nòrd-italian (piemontés).
Dins una vision scientifica, es impossible de considerar l’arpitan coma un dialècte francés. Es tanben impossible de pretendre que seriá una mescladissa de francés e d’occitan. L’arpitan a de trachs comuns amb lo francés e l’occitan, mai tanben amb lo piemontés! E mai que mai, l’arpitan a de trachs pròpris coma lei possessius noutron “nòstre” e voutron “vòstre”.
L’arpitan nasquèt au començament de l’Edat Mejana, vèrs lo sègle VIII, dins la zòna d’influéncia de la granda vila de Lion.
L’arpitan a una literatura venerabla, creativa e ininterrompuda dempuei l’Edat Mejana. Pasmens a jamai suscitat una identitat culturala fòrta e largament reconeguda per la populacion. Lei populacions que parlan arpitan, tre l’Edat Mejana, se son somesas a l’influéncia e au prestigi de la lenga francesa.
Es revelador que la Soïssa Romanda e la Vau d’Aosta ajan chausit lo francés coma sa primiera lenga emblematica, abans l’arpitan.
Lei parlants, en granda majoritat, estiman que parlan un “patés” e se limitan a una consciéncia ben localizada. Lei parlants que desvolopan una consciénca “francoprovençala” o “arpitana” son pauc nombrós e s’organizan solament dempuei leis ans 1970.
Uei l’arpitan s’afeblís terriblament a causa de la dominacion dau francés e de l’italian. La sola excepcion es la Vau d’Aosta, dins l’estat italian, ont l’arpitan rèsta pron vivaç perque leis autoritats localas lo defendon (amb lo francés ça que la).
La codificacion de l’arpitan comencèt fòrça tard, a la fin dau sègle XX. I a de grafias concurrentas. La nòrma pus dinamica, pus unitària e pus eficaça es l’ortografia de referéncia B (ORB) que lo lingüista Domenico Stich elabòra dempuei leis ans 1990.
Lei movements politics que revendican un usatge de l’arpitan s’organizan sustot a l’escala de Savòia o de la Vau d’Aosta. Lei grops que voudrián crear una accion politica per la totalitat d’Arpitània son fòrça reduchs.
Lo nom confús de francoprovençau
Lo primier qu’identifiquèt la lenga clarament foguèt lo lingüista friolan Graziadio Isaia Ascoli, quand publiquèt son article fondador “Schizzi franco-provenzali” en 1873 (lo redigiguèt en italian).
Es ansin qu’Ascoli inventèt lo tèrme francoprovençau. Voliá indicar qu’aquela lenga se situa entre lei domenis dau francés e dau provençau: aquí nos cau comprene provençau coma sinonim d’occitan segon l’usatge abituau d’aqueu temps.
Lòngtemps, lo tèrme franco(-)provençau s’escriguèt amb un jonhent per separar lei dos elements: franco-provenzale en italian, franco-provençal en francés. Dins leis ans 1970, leis especialistas d’aquela lenga decidiguèron de levar lo jonhent e de soudar la grafia per ben mostrar qu’es una lenga distinta: francoprovenzale en italian, francoprovençal en francés.
(En occitan, en tot cas, l’ortografia dau CLO demanda d’escriure de maniera soudada lei mots qu’an aquela estructura XoY: notam francoprovençau / francoprovençal coma afroasiatic o cardiovascular).
La grafia soudada a pas demenit lei riscs de confusion. Expliquèri un jorn a un òme de Lion que la lenga istorica de sa vila es lo “francoprovençau”. O restituiguèt pus tard dins una convèrsa en disent qu’a Lion se parla “provençau”. Lei cartas dei lengas minorizadas en Itàlia, quand son fachas per d’amators, confondon tròp sovent “francoprovençau” e “provençau”. Es insoluble...
Tant d’un ponch de vista occitan coma arpitan, lo mot francoprovençau demòra un mostre pesantàs e incomprensible. Merita que l’abandonem.
Lo nom esoteric d’arpitan
Lo nom d’arpitan emergiguèt coma solucion alternativa dins leis ans 1970 e a obtengut una difusion dempuei leis ans 2000. Rèsta pauc conegut dins lei populacions, es encara absent dins lei diccionaris, ça que la es un mot viu, atestat e d’usatge creissent.
Ten un avantage enòrme: suprimís lei confusions insolublas dau tèrme francoprovençau. Segond avantatge: permet de crear un nom comòde per lo domeni de la lenga: Arpitània.
(Ai agut legit lo nom de “Francoprovençalia” —en francés “la Francoprovençalie”— mai èra una galejada plasenta inserida dins un tèxt scientific. Aqueu nom seriá tròp lòng e incomòde per aver de succès.)
Pasmens, lo tèrme arpitan a de defauts tanben.
— Foguèt concebut per l’ideològ basco Federiko Krutwig dins una vision deliranta e antiscientifica sus lei lengas d’Euròpa. Krutwig voliá crear un grand “Bascoat” que manjariá tota Gasconha e Aragon e que negariá l’existéncia de la lenga occitana. Voliá revelhar de racinas ancianas dins d’autrei lengas e pensava que l’arpitan poiriá participar a aquela vision. La pensada de Krutwig se difusèt en Vau d’Aosta gràcias a l’activista Joseph Henriet (àlias Joze Harrieta, segon son nom basquizat). Krutwig inventèt tanben lo nom dau país, Arpitània, mai l’escriguèt curiosament Harpytania.
— A causa de son origina deliranta, lei mots arpitan e Arpitània son refusats per lei lingüistas seriós que se son especializats dins aquela lenga. S’estiman mai de mantenir lo tèrme francoprovençau, per fidelitat a Ascoli, maugrat leis imperfeccions.
— Segon leis elucubracions de Krutwig, arpitan vendriá d’una racina supausada arp dins una lenga anciana e bascoïda. Auriá engendrat de mots coma l’aup (l’alp) e leis Aups (los Alps). Pasmens, lo domeni reau de la lenga arpitana se limita ges ais Aups. S’estend tanben dins la Vau de Ròse, lo Massís Centrau e en Jura.
Romand? Savoiard?
Lei mots romand e savoiard (o savoian) se son poguts prepausar tanben. Mai son ambigús perque designan sustot de partidas dau domeni: la Soïssa Romanda e Savòia. An ges de succès per designar l’ensemble de la lenga.
Conclusion pragmatica e provisòria
Lo nom de francoprovençau crèa d’ambigüitats interminablas. Interferís de lònga amb l’identificacion de nòstra lenga occitana, tanben apelada provençala.
Lo nom arpitan a conegut una genèsi deliranta sus lo plan ideologic e inacceptabla sus lo plan scientific. Pasmens es lo solet nom alternatiu que semble de se difusar. En practica, degun identifica lo nom d’arpitan amb leis Aups. E es ben practic per nomenar lo territòri de la lenga, Arpitània.
Ara per ara, me contenti de preferir arpitan e Arpitània coma mendre mau, tot en condemnant la pensada absurda de Federiko Krutwig qu’es a l’origina d’aquelei mots.
S’una solucion melhora qu’arpitan emergís dins l’usatge, la caudrà sostenir. La decision ultima aperten pas ais occitans. Depend dei promotors de la lenga arpitana.
Ieu, per parlar del país de la lenga "arpitana", adjectiu mai que modèrne, contemporanèu, que data coma ditz l'article de 1970 a quicòm prèp, diriái mailèu Arpitania que non pas *Arpitània, coma disi Occitania que non pas *Occitània. Coma disi Asia e Australia, e non pas Àsia ni Austràlia, Italia que non pas Itàlia.
E non soi pas plan convençut que la "varianta" pseudo-populara sia ligada a qualque variacion dialectala. Ai mailèu l'intuicion que s'agís d'una deriva linguïstica... Legir la seguida
#4 Siatz en contradiccion ame lo " Mossur que saup tot" dei comentaris dau Jornalet...
TOTE AQUESTA CONFUSIO DAU NOMS DE SI FRANCOPROVENZAL DE SI ARPITAN NO EXISTIRIA SI ELS ARPITANS TINGUESIN UN ESTAT PROPI.
#10 «Aci al nord dels Pirineus succeeix igual? Les diferències lingüístiques són superiors a les nostres?»
=> En occitan, lei diferéncias dialectalas son pus fòrtas qu'en catalan. Totun lei dialèctes occitans gardan una coesion fòrta e se semblan fòrça.
#11 Dins la recèrca scientifica, la lenga arpitana o francoprovençala existís de maniera incontestabla. La critica de Krutwig es ben meritada, mai pòt pas remetre en question l'existéncia de la lenga.
Me fa pensar que aviái legit una critica de la nocion d'Arpitània, del nacionalisme arpitan e del quite francoprovençal/arpitan sul Lugarn 123 (2017): http://lo.lugarn-pno.over-blog.org/2017/10/ethisme-a-propos-des-faux-nationalismes.html
Citi:
"En revanche, nous ne reconnaissons pas aux parlers « français du sud-est » ou « franco-provençaux » le statut d’une langue d... Legir la seguida
Al sud dels Pirineus tenim el catala-valencià-mallorquí, tres dialectes de la principal: el català. Les seves peculiaritats estan aprofitades pels qui volen justificar malintencionadament que són llengües diferents i de formació independent l'una de l'altra; evidentment són els lacais-sicaris de l'anti-catalanisme espanyol.
Els qui lluitem per a que la nostra llengua no es perdi no tenim problemes amb que les tres s'anomenin com es vulgui mentre es reconegui que el català és la lleng... Legir la seguida
La febla reconoissença de l'arpitan -tèrme d'efiech preferible a "francoprovençal", coma ben es explicat aicí- mena a de situacions absurdas. Dins l'Acadèmia de Grenòble, los candidats bacheliers son obligats de s'inscriure oficialament a l'espròva orala... d'occitan-lenga d'òc (!) se vòlon èsser examinats en lor lenga!
Demest los autors d'aquesta lenga i avià lo sògre de Frederic Mistral.
Un coneishut occitanofil me parlèva i a quauques jorns d’ua soa amiga lionesa qui "parlait couramment l’arpitan". D’on tiri qu’effectivament lo nom se vòu har ua plaça en la consciéncia collectiva, quan serà enqüèra marginau.
E i a traça de com aperèvan la lenco aus sègles passats (avant que vadossi per decret estatau un "patués")?


text:
Toni Soler i Guasch
Toni Soler i Guasch (Figueres, lo 4 de junh de 1965) , qu'ei un actor, jornalista, productor, escriptor e presentador de television catalan.
Biografia[modificar | modificar la font]
Que vadó a Figueras e qu'ei lo hilh de l'escriptora Carme Guasch i Darné. Que pravè a Badalona abans d'estudiar l'istòria a l'Universitat de Barcelona.
Puish que tribalhè entaus jornaus Avui e El Observador e que's viré de cap entà la television a TV3 e Cadena SER.
Que creè a la ràdio lo programa Minoria Absoluta que hore gardonat peu Prèmi Onda, e en 2006 lo programa satiric Polònia. En 2017 questreè Està passant, programa satiric d'actualitat.
Suu plan personau que s'es prononciat meilèu a favor de l'independència de Catalunya mes en bèth demorar critic de cap a tots los partits politics, siant unionistas o sobereinistas.


text:
L’amassada generala de la FELCO se tenguèt, coma de costuma, a la debuta de decembre, entre los collègas presents e los qu’avián mandadas de contribucions escrichas o donat un poder, es un quarantenat de collègas qu’an seguit lo trabalh.
Mercé a Sandre Arnaud que lo redigiguèt lo compte rendut e als collègas que l’an completat.
Presents
S. Arnaud, E. Barthe, C. Bataller, MC Ndiaye, B. Duranton, L. Gros, E. Lame, M.F. Lamotte, Y. Lespoux, J. Martin, E. Mazodier, G. Mercadier, O. Pasquetti, M. Poitavin, N. Rei Bèthvéder., MJ Verny
Desencusats
Patrici Roques CREO Talvèra ( poder MJ Verny), Manu Isopet, Clementina Mayzoue (poder MJ Verny), Joan Tomas (Poder Nicolau Rey-Bèthvéder), Devà Dauriac, Claudine Paul, Jean-Louis Ramel, Muriel Batbie (poder Yan Lespoux), C. Torreilles, Felip Martel, Melania Laupies (poder Yan Lespoux), Veronica Fiol, Danís Galvier, Joan-Luc Landi
Candidats al CA (en mai dels presents a l’AG)
J. M. Espinasse, Déva Dauriac, Felip Martel, Melania Laupies, Clara Torreilles, Joan-Luc Landi, Jeremia Marçais, Joan-Lois Ramèl (CREO Granòble), Patrici Roques (CREO Talvèra)
Òrdre delh jorn
- Rapòrt morau e financièr
- Torn de las académias
- Reforma daus licèus
- Collòqui de la FLAREP en Guiana
- Audiéncia vèrs lo ministèri (21/12)
Rapòrt morau e rapòrt d’activitat (de consultar sus aquel ligam)
- la circulara d’abriau nos a bailat un quadre un pauc mai solide ;
- questionaris per las campanhas de la presidenciala e de las legislativas : faguèrem çò que podiam. Quauques-uns respondiguèron, Macron per exemple. Amb l’Assemblada novèla, avèm fòrça mens de retorns qu’amb los ancians deputats quand li mandam un corrièr.
- Lo dialòg se bastís pas aisidament amb lo ministèri. 4 o 5 letras son estadas mandadas. Un rendètz-vos es previst lo 20/12 amb Mathieu Lahaye, lo conselhièr per las lengas regionalas. Lo rendètz-vos qu’obtenguèt la FLAREP lo 10/07 o foguèt en passant per lo prefècte daus Pirenèus Atlantics. Un RV es previst lo lendeman amb la FLAREP.
- Lo collòqui de la FLAREP en Guiana : Nicolau Rei-Bèthvéder representava la FELCO. Sandre Arnaud foguèt elegit vici-president per representar la FELCO alh burèu, e Martina Ralu vici-presidenta per representar Òc-Bi.
- La FELCO es representada a l’APLV (Associacion daus Professors de Lengas Vivas) per Patrici Roques delh CREO de la Talvera.
Vida intèrna
- Lo foncionament es puslèu bòn dempuèi quauquas annadas.
- Lo monde que li es demandat son aviaire per mail reagisson sobre un subjècte e pas sobre un autre segon sos interès e sas competéncias.
- La modificacion daus estatuts a per tòcha de rendre mai clara e mai eficaça la composicion delh C.A. S’agís d’intergrar de representants de totas las associacions e de totes los gras d’ensenhament.
- Per lo rendètz-vos delh 20/12 : volèm obténer de pòstes en mai. Reprendrem mai nòstras problematicas generalas : nòstras demandas, nòstras cranhtas a prepaus de la reforma delh bachilierat, de la situacion de las universitats (barradura de la licéncia a Niça), e la situacion urgenta de las académias sinistradas.
- Lo programa es doncas ja charjat per l’an que ven.
- Per una part importanta de nòstras académias, l’O.P.L.O. es una ajuda importanta. I a de petitas victòrias de còps que i a.
Rendut-compte delh collòqui de la FLAREP en Guiana : Nicolau Rei-Bèthvéder. De legir aquí.
- Dins las discussions, venguèt lo problèma daus remplaçaments daus professors e de lor formacion. Aquò será doncas lo tèma delh collòqui de l’an que ven, en Alsàcia.
- L’idèa es estada evocada tornar d’una mena de collòqui per informar los deputats, que se poiriá téner a París. La tòcha seriá d’obténer una lei.
- Los Catalans parlèron delh problèma que pausa l’accion de la rectritz de Montpelhièr : demandan aus occitans concernits (lo CREO Lengadòc) se seriàn consents per una accion publica comuna contra aquela rectritz.
- I aguèt de moments de debat entre los actors de las lengas de Guiana, que s’èran jamai encontrats, çò sembla.
Lo rapòrt d’activitat es adoptat a l’unanimitat.
Rapòrt comptable
Lo rapòrt comptable es adoptat a l’unanimitat. ,Quitús es bailat alh clavaire.
Situacion de las académias
- CREO de la Talvera
L’informacion a prepaus de l’espròva facultativa alh bachilierat que se deuriá far dins los C.I.O. es pas faita.
Doas candidatas a l’espròva facultativa son aprestadas per lo CREO.
La demanda es tornada faita d’un licèu centrau dins la region parisenca qu’assegurariá un ensenhament de l’occitan, coma aquò se fai per lo creòl.
Representacion de la FELCO a l’APLV : i a agut un chambiament delh C.A. de l’APLV. L’APLV demòra atentiva a la situacion de las LR.
- CREO Aquitània (rendut-compte de J-L Landi)
Lo CREO es urós de las discussions qu’a amb lo rectorat de Bordèu e lo DASEN daus Pirenèus Atlantics.
Regreta que lo CREO siaja percebut coma un CREO Bearn.
La progression es brava dins lo primièr gra. I a de dificultats dins lo segond gra.
Una formacion es en plaça per los ensenhaires que son destachats lo temps de lor formacion, e acompanhats per la region.
Lo CREO s’acampa regularament. Trabalha en liam amb Òc-Bi.
- CREO Granòble
Una collèga P.E. interven dins Droma. Un segond pòste qu’existava l’an passat apareis plus alh movement aqueste an.
Una collèga interven dins lo segondari dins Droma mai.
Una convencion es estada signada entre lo Conselh regionau Ròse-Aups e lo rectorat. Es pasmens pas aplicada.
- CREO Auvèrnhe
Dins lo primièr gra, Didier Huguet contunha son trabalh de sensibilizacion a la lenga dins las escòlas de Cantal. La question es evocada de sa retirada dins lo acamps academics sobre l’ensenhament de l’occitan. La collèga titulara delh CRPE bilingue a pas encara de pòste que li permeta d’utilisar sas competéncias. Mas amb la letra delh CREO d’aqueste estiu, la DASEN de Cantal es ja informada de sa situacion.
En Léger-naut, la sensibilizacion es pas organizada per l’educacion nacionala e se dèu far autrament.
Dins lo segondari : dins lo Cantal, una classa bilenga es estada creada a Montsalvy. Gràcia a las accions de sensiblizacion menadas dempuèi d’annadas dins lo sector, los collegians foguèron mai nombrós que çò apeitat : 24. L’an que ven, lo dispositiu premetrá aus escolans de contunhar l’occitan coma ensenhament de complement e de chausir una LV2.
Dins Léger-naut, i a 6 collegians alh collègi delh Puèi e 6 alh collègi de Saugues. Lo trabalh començat a Canopé contunha.
Totas las instàncias previstas amb la convencion son mesas en plaça : lo comitat de pilotatge, lo CALR, lo grop de trabalh. L’accion de la DASEN de Cantal, encharjada per la rectritz de la politica academica de l’ensenhament de l’occitan, es favorabla per aquò. Per lo comitat de pilotatge a la fin de novembre, se parlèt de la creacion d’un pòste dins Puèi-Domat a la dintrada que ven.
- AELOC per l’académia d’Ais-Marselha
Dins lo primièr gra, de pòstes son flechats mas son pas provesits.
A l’E.S.P.E. : i a pas d’ensenhament levat a Dinha. L’accion mesa en plaça aquelas darrèiras annadas per l’AELOC fonciona pas aqueste an a Marselha, Ais e Avinhon. La subvencion regionala es pasmens estada versada. I a ges de formacion de contunh per los professors de las escòlas.
I a gaire d’abilitacions aqueste an.
L’AELOC a lo projècte d’un recampament de formacion per una jornada. Un rendètz-vos es estat pres amb l’inspeccion per o organisar.
Per lo segond gra : pas de comunicacion oficiala amb l’IPR. Dins l’académia se meton en plaça de malhums de chaps d’establiment per crear de percors : son los chaps que chausisson la(s) lenga(s) que servaràn.
- CREO Lengadòc
La politica de la rectritz es un problèma : siam passats de 56 a 33 collègas (o 30).
I a 100 o 200 liceans.
De collègas son estats forçats de chambiar de valéncia.
Dins Auda, demòra mas un licèu.
De mai en mai de collègas son en dificultat.
Lo rectorat demanda pas de dubertura de pòstes.
Exemple de la situacion a Clarmont d’Erau : an levat d’oras a la collèga alh collègi quand i a una seccion bilingüa alh primari.
A Narbona : la seccion bilenga ten dempuèi 4 ans amb d’estagiaris.
Lo rectorat signa pas la convencion adicionala : aquò’s un problèma. Formacion iniciala 1er gra : Lo retorn de corses de lenga e cultura a las ESPE de Mende e Nîmes es una demanda renovelada cada an sens succès. Aquò fa 7 ans qu’aquestes 2 departaments informan pas pus los ensenhaires sus l’existéncia de l’ occitan. Autre problèma : los eissuts del CRPE bilingues son originaris d’Auda o d’Erau e i tornan tre que possible.
- APLR per l’académia de Niça
Dins lo primièr gra : i a dos sits bilingües dins l’académia, Cuèrs e Niça. A Niça, la segonda classa ven de dubrir. Mas a Cuèrs, i aurá una partença a la retirada dins gaire.
Las accions de sensibilizacion tòchan a pauc près 29 escòlas : la situacion es estabilizada.
L’APLR aguèt son rendètz-vos annuau a l’IA daus Aups maritims. La sola accion de l’IA es estada la mesa en linha d’una informacion sobre l’ensenhament de la lenga, e pas mai.
Per lo segond gra : una situacion sinistrada es a venir.
En setembre 2014 l’occitan èra ensenhat dins 52 establiments. Aqueste an, es ensenhat dins 37.
Lo professors certificats son passats de 17 a 13. Dempuèi 2014, i a pas mai de dintrada de professor d’occitan dins l’académia.
De bassins d’ensenhament qu’èran estracturats son a se pèrdre : aiara, son totes incomplets levat dos.
Lo CALR es previst per lo 19/12.
I a pasmens una aussa daus efectius dins los establiments.
Segon una prevesion de l’APLR, 10 ensenhaires partiràn a la retirada entre 2020 e 2030.
A l’universitat : es anonciada la barradura de la licéncia suspenduda.
Una letra es en projècte de la part de la FELCO, en liam amb los collègas de l’universitat de Niça.
- CREO de Tolosa
Primièr gra : i a pr’aquí 40 seccions bilingüas dins l’académia. Aqueste an, i aguèt mas una dubertura.
Lo problèma màger es aquel daus remplaçaments dins las seccions bilingüas : los remplaçaments se fan en francés. D’aquel temps, de remplaçaires titulars delh CRPE bilingüe son mandats sobre d’autres pòstes.
I a pas pro de candidats alh CRPE especiau : d’unes pòstes son pas provesits. I a mai de monde que passan lo concors per oportunitat, e qu’abandonan puèi l’ensenhament en occitan dins las 5 annadas que seguisson. Son mesme una majoritat.
L’idèa es prepausada d’aumentar la part d’occitan dins lo CRPE.
I a una baissa delh nombre daus conselhièrs pedagogics d’occitan. Lo monde competents fan manca.
Dins lo segondari : l’occitan es ensenhat dins 110 collègis e 50 licèus. Aqueste an, de seccions bilingüas dubriguèron alh licèu de Lavaud e alh collègi de Milhau.
I a una baissa daus efectius d’en pertot.
Alh collègi Balma, la principala a decidit de redusir los oraris quand los efectius son en creis.
Lo nombre d’escolans que passan de l’opcion a la LV2 es en creis de 33 %.
La reforma delh bachilierat es una inquietuda.
A l’universitat :
Lo CREO organisèt la venguda d’estudiants dins las classas daus licèus, amb de desfraiament per los desplaçaments.
D’unes collègas vòlon ensenhar en occitan : entre 5 e 10 passan una abilitacion chasque an.
Lo CREO organizèt una formacion per los neo-professors amb l’EO.
Las dictadas occitanas foguèron organizadas amb los òc-bi locaus.
L’ensenhament de l’occitan a l’universitat d’Albi es amenaçat.
Lo CREO Tolosa vòu demandar una campanha a l’OPLO per l’occitan dins los licèus.
Son a renovelar los estatuts.
- Académia de Lemòtges
lo CREO es en sòm per lo moment. I a plus de collèga certificat dins l’académia. L’associacion Òc-Bi a encontrar de monde delh rectorat.
Reforma delh bachilierat e delh licèu
Se parla de la supression daus ensenhaments d’exploracion, de las opcions e de las espròvas facultativas.
Mas tot aquò son mas de bruits de corredors, e se sap pas exactament çò que n’es d’aquela reforma que se dèu aplicar a la dintrada que ven.
Per lo rendètz-vos delh 20/12, nos chau demandar çò qu’an previst per las lengas regionalas e far saupre nòstras revendicacions.
Situacion de las universitats
Una letra e un comunicat de la FELCO son prevists a prepaus de la barradura de la licéncia d’occitan a Niça e de la situacion de l’occitan dins las universitats.
CF. Messatge recebut de Melania Laupies : Participacion a l’AG de la FELCO 09/12/17 de Mélanie LAUPIES, presa per d’autras
responsabilitats associativas aqueste jorn.
1) Òsca e mercés per lo trabalh menat aqueste an, per la reactivitat regulièra e eficaça !
2) Avèm aprés debuta de novembre la barradura de la formacion en occitan a l’universitat de Ni-ça .
An barrat ja : Pau, Bordèu e ara Niça. A Albi, a la facultat Champollion an ja barrat, lo modul I, daissan los qu’èran inscriches acabar en segonda e tresena annada.
Demòran coma formacion en occitan : Montpelhièr e Tolosa… Mas per quant de temps ?
Perqué an barrat?
Ara, i a l’autonomia de las universitats que devon virar amb una envelopa limitada donada pel Ministèri segon lo nombre d’estudiants marcats en Licéncia Màster Doctorat (los concorses e DU comptan pas). Aquò constrenh las universitats a dintrar dins una logica comptabla, e mai las que son favorablas als pichòts departaments. D’un costat, de formacions amb pas gaire d’estudiants, de l’autre costat de formacions en josencadrament. Pas de creacion de pòstes, e las seccions gròssas mancan d’ensenhaires > redistribucion dels pòstes. Es mai rentable un ensenhaire davant 300 estudiants de psicologia que non pas 1 ensenhaire davant 5 estudiants d’occitan.
Quinas solucions?
– Per cada universitat concernida : aumentar los efectius. Complicat quand los efectius dels licèus son traces. A Montpelhièr, dempuèi tres ans, fasèm lo torn dels licèus, leugièra aumentacion dels efectius mas pas pro encara. De tot biais, passarem pas jamai de 5 a 50 estudiants.
– la FELCO: alertar e demandar una proteccion.
– Alertar lo ministèri sus la situacion, la coneis plan segur, mas aquò empacha pas de li rampelar que sèm aquí
– Alertar OPLO e Region Occitanie
– Comunicar sus las barraduras precedentas al prèp dels deputats concernits e alertar del dangièr per las doas universitats que demòran al prèp dels deputats concernits
– Comunicat premsa sus las barraduras
– Rescontrar Presidents universitat ?
– Demandar sosten AIEO e autras universitats que fòrman en occitan.
– Demandar una envelopa excepcionala per las universitats que se veurián constrencha a barrar una formacion en occitan… un pauc sul principi de las oras fòra DGH dins lo segondari.
Las barraduras de Niça, de Pau, de Bordèu, las an fachas dins lo silenci. Degun n’a pas parlat. [A Albi, a la facultat Champollion an ja barrat, lo modul I, daissan los qu’èran inscriches acabar en segonda e tresena annada] NB : mercé a Eric Barthe d’aquel apondon sus Albi.
D’universitats barran de seccions dins lo silenci e la resignacion de la comunautat universitària. Degun n’a pas parlat.
D’universitats barran de seccions dins lo silenci e la resignacion de la comunautat universitària. Me sembla qu’es lo ròtle de la FELCO de denonciar aquò e de prevenir.
Eleccion del CA
1. Sandre Arnaud
2. Eric Barthe
3. Bruno Duranton
4. Joan-Miquèl Espinassa
5. Déva Dauriac
6. Catarina Bataller-Gallizia
7. Laetitia Gros
8. Yan Lespoux
9. Estela Lame
10. MF Lamotte
11. Joan-Luc Landi (CREO Aquitània)
12. Melania Laupies
13. Jérémie Marçais
14. Felip Martel
15. Jaumeta Martin
16. Estela Mazodier
17. Marie-Catherine Ndiaye
18. Olivièr Pasquetti
19. Matthieu Poitavin
20. JL Ramèl (CREO Granòble)
21. Nicolau Rey-Bèthvéder
22. Patrici Roques (CREO Talvèra)
23. Clara Torreilles
24. M.J. Verny
Eleccion del burèu
Psdt : Yan Lespoux
Vice-psdt : Nicolau Rey-Bèthvéder
Cosecretaris : Sandre Arnaud e MJ Verny
Clavaire : Bruno Duranton
Clavaira adjunta : Maria Francesa Lamotte


text:
+Visitez la boutique en ligne de l'AELOC
+Téléchargez notre catalogue .pdf
Bulletin interne
2006
Projets culturels
Nos interventions
Proposition de loi
Colloques et rencontres
Le Forum d'oc
Vie associative
Vous pouvez adhérer à l'AELOc depuis le site, et régler votre cotisation en ligne.
Cours de provençal-langue d'oc
Dans les classes...
Les articles d'Aquò-d'Aquí pour la classe
Livres et pédagogie
"Accents", la revue du Conseil Général 13
Projets culturels
Colloques et rencontres
Faire parler le pays
Projets culturels
Cantejadas 2011
Cantejadas 2013
Cantejadas 2015
Siam lei liceans de promiera, segondas e terminalas qu’aprenam lo provençau au licèu de l’Arc a Aurenja. L’AELOC nos permet aquesta annada de faire de collectage en Camarga. Partissèm lo setze d’abriu e tornam lo vint. Vaquí lo jornau de bòrd.
Diluns : rescontram leis Italians de Cuneo e lei menam au Musèu de la Camarga sus la rota d’Arle. Son pivelats per lei plumas d’indians, lo western e lei liames de Baroncelli amé lo país. Lei tradicions, lo mas provençau e la cabana de gardian leis interessan.
Manjam au mitan dei paluns onte Monsur Offre nos espèra amé Dòna Viviana Roux. Lei liceans qu’aprenon lo cinema au liceu nos ensinhan coma registrar lei vòtz e leis imatges deis interlocutors per lo biais de la camerà.
Mistrau bofa. E avèm paur per lo son. Siam partits sens leis bonetas, aquelei proteccions que permeton de fiutrar lo vent e lei bruchs parasites. Lei locutors nos parlan de sei rapòrts amé la lenga, a l’ostau, a l’escòla. Mr Offre a un liame mai literari. Nos parla dei trobadors e nos legís una nòva de Galtier.
Plegam lei cameràs, lei cascos e lei micròs. Monsur Laguna, preparator en sciéncia, es un amorós deis aucèus. Nos explica la vida dei becaruts e dei canards.
Laissam leis Italians.
Dormissèm au Cailar dins Gard a la Manadièra qu’es una ostalariá per lei grops.
Lei seradas : après lo manjar, trabalham a la lenga e a l’art. Coma siam a realizar un documentari, lo professor de cinemà nos fa veire un film de Ramond Depardon sus lei pagans. Es un film malaisat car lentós. N’avèm pas la costuma. Pasmens lei retrachs dei personas e d’una França rurala que se morís nos agradan.
Dimarç : De matin se trobam amé lei cameràs e lei zoms (lei zoms son de micròs leugiers amé una carta memòria que permeton de faire de registraments) davant la torre de Constáncia. Objectiu : collectatge. Lo professor de provençau nos balha una mapa amé lo nom deis interlocutors que devèm rescontrar. Cada grop de quatre ò cinc escolans se perd dins lei barris per rescontrar leis interessats dins seis ostaus. Es un escambi ric per lei jovents e leis adults. Una transmicion per lei generacions disparieras.
La tantossada, lei felibres e l’associacion La Pounchudo de s’Aigas-Mòrtas nos recebon. Visita de la vila medievala en provençau. La lenga es viva aicí. Lei contravents se dubrisson, lei pòrtas tanben. Avèm l’impression que siam a l’estrangier : degun nos parla pas francés. E lei carrieras reviscolan en lenga d’òc. Lo rescòntre lo mai fantastic fuguèt amé aqueu que li dison « Piu-Piu ». Piu-Piu es son escais. Piu-Piu : li dison coma aquò que fa lo caçaire. Dins son garatge fa rintrar lei vint-e-sieis liceans. Son especialitat es de pintar de canards de fusta, d’« apelants ». Lo laissam. Puei davant l’ostau Micolau Lasserre, s’arrestam. Micolau Lasserre fuguèt un grand felibre e poèta provençau. Ensinhèt la lenga dins leis escòlas d’aicí. Lei gents se rementan dei faulas de Bigòt, mercés an eu.
Ara, au pais, la lenga foncciona qu’es difusida dins lo jornau LA POUNCHUDO. Puei la lenga se charra, un còp lo mes, dins un café provençau a Sant-Laurent-d’Aigosa, un vilatjon pròche.
Tornam a l’ostau de Micolau. Una dòna nos legís « lo poèma dau misson ». Sus son passatge, lei badaires s’arrestan : qu’es aquò aquela lenga estranha e polida que sembla a d’espanhòu ò de portugués ?
Au mitan de l’après miegjorn, una genta dòna nos fa veire lei veiraus de la gleisa de s’Aigas-Mòrtas fargats per lo pintre contemporanèu e nimesenc : Vialat. Monsur Urbe nos explica l’istòria locala dins la torre de la reina mentre que lo cap Gabrièu Brun baileja la jornada d’una man de mèstre.
Lo ser rescontram un realizator de cinema : Felip Ayme. Vend au liceu nòstre, de l’opcion CAV. Fa lo realizator ara. Nos explica son òbra sus dos films : Gents de Ventor e Brigitte Senut, la dame aux fossiles. Es pivelant de conéisser son mestier de documentarista. L’an que ven montarem lo film de collectatge que siam a realizar. Es important de comprene coma foncciona tot aquò.
Dimecres : Rescòntre literari amé l’associacion Pôle Art. Lei doas animatritz, Dòna Isabèla Boyer e Dòna Cristiana Vidal nos organizan una passejada a l’entorn dau tèma : pescar la paraula. De matin rescontram un romancier, Miquèu Fabriguiere, l’autor de Une femme bleue de nuit (Comédia 2010) que, d’un biais tiatrau, nos explica que Camarga es clafida de visions, de trevas, d’esperits que s’escondon d’en pertot.
Dins un batèu proche dormís lo pintre de l’atalhier Vagari. Nos presta sei pinturas originalas. Son d’òbras d’art que representan la natura sauvatja d’aicí. E segon coma lei regardas aquelei pinturas, veses aparéisser de mostres ! Es tarrible !
Passejada dins lei paluns a l’entorn de la Bèstio dóu Vaccarés, un classic de d’Arbaud. Puei jòcs de mòts sus la teulissa de la gleisa dei Santei-Maria-de-la-Mar. Una dòna nos narra la vida dau « marqués » Folco de Baroncelli e anam nos reculhir sus son tombeu. Aprenèm la toleréncia e la vida dei caracas en Camarga e lei camps retrobats ont, pecaires, èran parcats durent la segonda guerra mondiala.
Legenda dei doas fotografias: Lo viatge pedagogic permet la lectura dau paisatge. "Lou Seden" es lo nom d'una botiga dei Santei-Maria-de-la-Mar. Obram dins lo "Pichot Tresor" dins la saca per comprene qu'es aquo un "seden". La fotografia d'une escolan afortis qu'an comprés e assimilat lo vocabulari.
La serada, un còp de mai, es consacrada au cinema documentari. Rescontram lo realizator Stephan Ballay que nos explica amé gentum e larguesa son trabalh sus Petit-à-petit, un projècte de France-3 sus leis esmogudas deis escòlans en promiera annada de mairala, filmadas a nautor d’enfant.
Dijòus : Seta e sei pescaires. Siam encargats d’obrar sus lo lengatge de la mar. Fasèm una visita en lengadocian maritim sus lei mestiers de la pesca, leis aisinas e l’istòria de la còsta. Reculhissèm tot lo vocabulari occitan per dire lo mestier dau pescar. L’après-miegjorn partissèm amé lei zoms e lei cameràs per trobar d’autrei paraulas dins lei carrieras. Mai, pecaire, lei gents d’aicí son de la toristalha. Parlan alemand ò anglés ! Au país de Brassens, la lenga se perdriá-ti ? Es un fracàs, marrida pesca, uei collectarem pas gaire ! Per nos rassegurar, lei professors organizaires nos fan la suspresa d’una passejada en batèu.
De ser, rescòntre artistic amé Damian Ballelo de la chorma dei Cocha-Vestits. Atalhier tiatre en provençau per alestir un espectacle au mes de mai. L’artista nos escriguèt de tèxts originaus que jogarem dins la sala polivalenta dau liceu de l’Arc. Tota una nuech de repeticions !
Divendres de matin : Zo ! Mai ! Lei repeticions ! Jogam en francés, improvisam e acabam l’atalhier tiatre en provençau.
Visitam leis arenas de Cailar e tornam veire lo mond de la bovina.
Leis escolans son assetats dins leis arenas de Cailar. Aprenon la legenda dau Singlar, lo famós cocardier. Escotan leis us e lei reglas de la bovina dempuei lo Marqués. Lo provençau coma lo vesèm sus la fotografia es pas soncament per lei gens de l'atge tresenc.
Tornarem en Aurenja, dins la tantossada. Es la fin dau viatge.
Siam crebats mai contents de veire que la cultura nòstra es viva, dins son passat e sa modernitat.
Ara qu’avèm fach aqueste viatge pedagogic vaquí çò que sabèm:
Civilizacion : descubrir la vida videnta de la lenga d’òc en situacion. Apregondir lei sabers sus la civilizacion de la Camarga, son environa naturala e son istòria.
Art : virar un film de documentari en situacion, soscar amé leis artistas sus la realizacion e lo mestier de documentarista collectar de paraulas per una emission radiò. Lei tecnicas de la radiò e dau cinemà. Rescontrar leis artistas e parlar dau mestier de la creacion en radiò, cinemà e tiatre.
Lenga : charrar la lenga en situacion e dins un banh linguistic.
Literatura : conéisser la mitologia carmaguenca, apregondir sa lectura de la Bèstio dóu Vaccarés.
Metòd : aplicar lei metòds de collectatges dau sociò-linguista.
Bilanç realizat :
mòstra fotografica.
espectacle en provençau.
registrament dei vòtz e dei caras (radiò, cinemà).
Viratge d’una emission per TV SUD amé Lisa Gròs.
De seguir per l’an que ven :
montatge dau film de collectatge.
montatge de l’emission radiò.
Presentar la Bèstio dau Vaccarés per lo bac dins lo capitol : Mythes et hommes.
Gramaci a :
L’AELOC.
LO LICEU DE L’ARC
LA POUNCHUDO, LOU FELIBRIGE.
RADIO MIX.
POLE ART.
Miquela Stenta a Seta e sei dos collègas.
L’Associacion BEN LEU per lo provençau au collègi Barbara Hendricks e au licèu de l’Arc a Aurenja.
Lei gents d’Aigas-Mòrtas.
L’Educacion Nacionala.
Lei Cocha-Vestits.
Lei realizators.
Lei projèctes CALV de la region PACA e son ajuda especiala per lei lengas regionalas.
Tèxt escrich per lei liceans dau Licèu de l’Arc.
Personne n'a encore laissé de commentaire.
Soyez donc le premier !


text:
Diluns, 27.11.2017 03h00
La magnifica region de Peiregòrd e sa capitala Peireguers an conegut de noms fòrça variables en occitan modèrne.
L’etimologia de Peiregòrd
Los dos noms venon d’una populacion celtica de l’Edat Antica que li disián los petrocorians. Los petrocorians vivián ja dins lo país actual de Peiregòrd. Lo nom latin dels petrocorians èra petrocorii, adaptacion d’un mot celtic que significava “la quadrupla armada”. A la fin del periòde roman, las gents avián cessat de parlar celtic e parlavan sustot latin. Lo sens celtic inicial de “quadrupla armada” foguèt oblidat.
Lo nom de la region de Peiregòrd, en latin tardiu, èra Pagus Pĕtrŏcŏrĭcus, çò que significava exactament “districte petrocorian”. Per abreviacion, se’n gardèt solament Pĕtrŏcŏrĭcus.
Pĕtrŏcŏrĭcus engendrèt en occitan ancian la forma Peiregòrc. La pronóncia iniciala n’èra [pejreˈgɔrk] ‘peyregòrk’.
Una pronóncia occitana un pauc pus tardiva foguèt [pejreˈgɔrt] ‘peyregòrt’, en acòrdi amb un fenomèn dialectal ben conegut ont los sons [p, t, k...] s’uniformizavan en [t] en posicion finala. Aquel fenomèn s’ausís uèi encara dins una partida del lengadocian del nòrd, ont ròc se ditz [ˈrrɔt]. Aquela evolucion fonetica entraïnèt una reïnterpretacion del nom, de Peiregòrc passèrem a Peiregòrd amb una ‑d finala prononciada [t].
Una darrièra estapa fonetica foguèt l’amudiment de las consonantas finalas, e ansin sèm arribats a la pronóncia modèrna locala ont la ‑d finala es venguda muda.
— La mitat nòrd de Peiregòrd parla lo dialècte lemosin ont l’amudiment d’una ‑d finala es la règla normala. L’etimologia de Peireguers
— La mitat sud de Peiregòrd parla lo dialècte lengadocian. Dins aquel dialècte es encara frequent de prononciar una ‑d finala coma [t]. P’raquò, lo lengadocian local de Peiregòrd aperten a la vasta zòna del lengadocian septentrional ont es possible d’amudir completament una ‑d finala.
La vila de Peireguers s’apelava en latin classic Vesunna.
En latin tardiu, tre la fin del periòde roman, la nomenèron de mai en mai Pĕtrŏcŏrĭos
(al cas acusatiu) o Pĕtrŏcŏrĭi
(al cas nominatiu), çò que significava exactament “los petrocorians, la ciutat dels petrocorians”.
La forma Pĕtrŏcŏrĭos
engendrèt en occitan ancian Peiregòrs
puèi, en occitan un pauc mens ancian, Peireguers
.
Se cal avisar que la sequéncia ‑ue-
dins Peireguers
es inicialament un diftong. Lo passatge de la vocala ò
al diftong ue
, dins certans entorns fonetics, es un fenomèn ben conegut a partir del sègle XIII.
Ansin lo nom de Peireguers
se deu legir Peireg-ue-rs
amb lo diftong ue
, coma dins lo mot org-ue-lh
. La letra u
, en aquel cas, es ben lo primièr element del diftong ue
. Se tracta pas d’una u
muda inserida entre g
e e
coma dins guepard
o Roergue.
Peireguers se tròba dins la zòna del dialècte lemosin. En lemosin la sequéncia ue
se pòt prononciar coma lo diftong [ɥe] o coma la vocala simpla [œ]. Ansin l’usatge lemosin local tend a oralizar Peireguers
en [pejreˈgœː] (o ben amb de variantas foneticas segondàrias que detalharem pas aicí).
Remarca — D’unes que i a voldrián escriure un trèma sus Peiregüers* (o Perigüers*) per indicar que la u es un element del diftong istoric ue. Totun l’ortografia prevei pas d’utilizar lo trèma dins lo diftong ue. Escrivèm ja orguelh (en lemosin) o orguèlh (en lengadocian) sens trèma, e s’agís ben del diftong ue. Donc conven d’escriure parièr Peireguers sens trèma. Lo parelh Peiregòrd e Peireguers
Quand lo dialècte lemosin retrobèt son usatge normalizat en grafia classica, al sègle XX, los occitanistas locals promoguèron las formas Peiregòrd
e Peireguers
amb la sequéncia Peireg‑
. Mas cal admetre que son de formas un pauc arcaïcas e tipicas dels documents medievals. L’usatge occitanista lor donèt una segonda joventut e, ara, son de formas fòrça acceptadas dins l’usatge contemporanèu. Lo parelh Perigòrd e Periguers
Los parlars populars locals dison puslèu Perigòrd e Periguers
amb la sequéncia Perig‑
. Per la vila en particular, la pronóncia tipica en lemosin modèrne es donc puslèu [periˈgœ:]. Certans promotors de l’occitan utilizèron aquelas formas en Perig-
abans la mòda de Peireg-
. E pus tard, certans occitanistas an recusat Peireg‑
e an volgut tornar al tipe popular Perig-
. Totun l’usatge de Peireg-
s’es plan mantengut.
Lo tipe Perig-
me sembla autenticament occitan. De règlas d’evolucion fonetica pòdon explicar lo passatge de Peireg-
a Perig-
pendent los darrièrs sègles.
Son pas las formas francesas Périgord
e Périgueux
qu’an creat lo tipe Perig-
. Cresi al contrari que son las formas occitanas Perigòrd
e Periguers
[periˈgœ:] qu’an engendrat las formas francesas.
Dins un usatge estandard, es necessari de causir almens de formas prioritàrias. Val mai privilegiar los tipes un chic arcaïzants en Peireg-
dins l’estandard, non pas perque serián melhors, mas perque son dominants dins l’usatge cultivat actual e perque un estandard a besonh d’estabilitat.
Se las formas en Perig-
son ben localas, uèi las formas en Peireg-
fan tanben partida d’un usatge local, volgut clarament per los occitanistas locals, malgrat una sabor evidentament arcaïca. Los parelhs Peirigòrd e Peirigús (e mai Perigòrd e Perigús)
Coma se la situacion foguèsse pas pro complèxa, trobam tanben d’autras formas.
— Lo diccionari de Mistral, Lo tresaur dau Felibritge, coneis Peirigòrd e Peirigús o ben Perigòrd e Perigús.
— Los obratges normatius de Loís Alibèrt coneisson solament Peirigòrd e Peirigús.
I vesèm de formas que semblan absentas dins los usatges locals. En particular, los noms de la vila en ‑gús
representan la fonetica d’un parlar non lemosin, exterior a la vila de Peireguers, ont l’impossibilitat de prononciar ue
[œ] buta a prononciar u
[y].
Cal defendre e desvolopar las causidas d’Alibèrt en general, cada còp que son bonas. Mas en aquel cas precís, sembla pus savi de preferir las formas localas e cultivadas Peiregòrd
e Peireguers
. Alibèrt mancava probable de documentacion.
Remarca — En catalan, los obratges de referéncia de l’Enciclopèdia catalana an suggerit el Perigord (sens accent escrich, segon l’ortografia catalana) e Perigús. Son de formas trobadas dins lo diccionari de Mistral. Seriá preferible que lo catalan reprenguèsse las formas dominantas de l’occitan actual: el Peiregord e Peireguers.
Comentaris
7 de decembre 16.05h
Quid de la forma grafica "Peiriguers" : me demandi se la 'i' del mièg de PeirIguers es una E tampada regulara del lemosin?
Valora aquest comentari:
0
0
7 de decembre 15.55h
#21 Los redactors de la GEC avian sustot pauca coneissença de l'occitan e un accés marrit a las informacions fisablas, abans Internet. Ara, se volètz podètz collaborar a melhorar lor enciclopèdia. La Wikipèdia catalan assaja de seguir las formas de la wiki occitana, e viceversa per melhorar las forma graficas de toponims occitans e lor justificacion documentada e rasonada, amb de referéncias.
Valora aquest comentari:
0
0
6 de decembre 17.01h
Sus las causidas que faguèt la Enciclopèdia Catalana per los noms Peiregòrd e Peireguers en catalan, pensi qu'es important de sovenir que la norma catalana per los exonims occitans es d'emplegar lo mot normatiu occitan sonque quand i a pas de tradicion catalana; benlèu que l'Enciclopèdia Catalana causiguèt las formas Perigord e Perigús perque son mai emplegadas o mai tradicionalas en catalan. Caldriá agachar qué ne ditz la documentacion medievala e qual es l'emplec actual que ne fa lo ... Legir la seguida
Valora aquest comentari:
0
0
6 de decembre 11.43h
Question a l'autor sul parelh latin -òriu/òria e son tractament popular.
Sabèm pron ben las variantas eissidas del parelh -àriu/-ària, que se pòt globalizar (totas combinasons confondudas) amb -ieir/-ieira, e mai -iáir/-iáira se tenèm compte de la forma de Lausèra amb á = [ò].
Ne sabèm mens per quant al parelh latin -òriu/òria, frequent subretot en desrivats verbals.
Avèm -ór/óira (lang.), e -èr/-èra (gasc.) eissit probablement de la diftòngue uè...
Avèm istuèra, que ... Legir la seguida
Valora aquest comentari:
0
0
5 de decembre 20.05h
#18 Me deu de precisar que vos articles plan documentats son fòrt interessants, mès que poden far debat. Soi d'acòrdi amb vòstra responsa, mès m'atacavi a l'ortografia fantasista francesa, que n'en sem presonièrs per tradicion. E pensi que cal pas reprodúser en occitan parièra causa.
Vòstre avís personal argumentat es generalament logic, mès es pas tostemps independent de la tradicion, contra d'autras logicas.cf Peireguers.
Valora aquest comentari: 1
0
5 de decembre 09.15h
#17 «la fantasia personala dels normaires de tot pel»
=> Justament, los que multiplican las fantasiás personalas, los podèm pas considerar coma de normalizaires.
Valora aquest comentari:
0
0
4 de decembre 22.19h
#16 Seriá interessant de testar amb una dictada, de parlants natius e de calendrons, en Lemosin e en defòra. Puèi seriá interessant de far un sondatge.
Pensi a la incoëréncias ortograficas del francés eissidas de la fantasia personala dels normaires de tot pel...
Valora aquest comentari:
0
0
4 de decembre 10.38h
Quo es pas sovent que suerte per defendre Domergue, mas aquí son article me sembla bon, e correspond a las chausidas que fugueren presas localament. Los locaus (que ne'n sei mai o mens), disen en occitan de biais quasi sistematic /Périgueu/, quo es a dire exactament coma en francés, MAS emb la consciéncia que quo ven pas dau francés, que quo es nonmàs una evolucion parallèla (mai quo es possible que lo francés venha de quela prononciacion lemosina dau [œ]).
Quo es Joan Ros, que trabalh... Legir la seguida
Valora aquest comentari:
0
0
3 de decembre 11.06h
Cal reconeisser que DS maneja fòrt plan l'art de la dialectica, e se prèsta amablament al debat, e mai clavèssa sovent una question jotz motiu personal d'estabilizacion. Aquò calha la-dita nòrma!
L'ambigüitat fonica de "gue" e "gui" (parièra al francés) se sòlve per la trèma, que pòt èsser superflua per les mòts corrents, mès qu'es necita per evitar un fals biais de díser, en particular ambe les toponimes.
La causida grafica del panèl local respond logicament a'n aquel problè... Legir la seguida
Valora aquest comentari:
0
0
2 de decembre 23.10h
#13 Vos suggerissi de legir atentivament mon article. I a pas una mas doas grafias promogudas localament: "Peireguers" e "Periguers". E mai n'i a quatre se comptam las versions amb lo trèma: "Peiregüers" e '"Perigüers".
Valora aquest comentari:
0
0
Comenta
Lo comentari es estat mandat corrèctament


text:
Maine-et-Loire (49)
superficie : 7 166 km² communes : 363 chef lieu : Angers
Le château d’Angers |Montsoreau |Château de Brézé |Château de Martigne Briand |Cirque de Courossé |Château de Saumur |Château de Brissac |Château de Challain-la-Potherie |Château de Montgeoffroy |Château de Montsoreau |Château du Plessis-Bourré |Château du Plessis-Macé |Château médiéval de Pouancé |Château de Serrant |Abbaye Royale Fontevraud |Terra Botanica |La Mine bleue |Musée des blindés |Bioparc de Doué la Fontaine |Château de Montreuil-Bellay |Le chateau de La Montchevalleraie |Parc oriental de Maulévrier |Musée Troglo |Château de Baugé |Le Jardin des Kangourous |Musée du Champignon |Musée de la Cavalerie |


text:
Banc De Jardin En Resinesponsored links
cheap coffre banc de jardin en resine inspirant coffre exterieur bois nouveau les meilleures du tableau with banc de jardin en resine.
best copacabana with banc de jardin en resine.
excellent coffre de jardin rsine flint beige et gris anthracite l x h with banc de jardin en resine.
affordable banc de jardin en fils de rsine noir monaco with banc de jardin en resine.
interesting table banc jardin luxe wood profits banc de jardin leroy merlin en jaune de maison dcor with banc de jardin en resine.
affordable fauteuil exterieur resine with banc de jardin en resine.
banc coffre gris litres with banc de jardin en resine.
latest banc de jardin en resine with banc de jardin en resine.
coffre banc de jardin banc de jardin coffre en resine litres keter with banc de jardin en resine.
simple helloshopfr helloshopfr helloshopfr with banc de jardin en resine.
affordable full size of ado peinture douest table salle tressee jardin choisir tv brin du tresse resine with banc de jardin en resine.
best banc jardin bancs de jardin banc de jardin en resine with banc de jardin en resine.
trendy banc jardin resine garden service banc jardin resine with banc de jardin en resine.
interesting banquette de jardin places en rsine tresse noire et coussins banc de jardin en with banc de jardin en resine.
interesting salon jardin en resine unique banc teck jardin cool banc teck design banc teck hpl design with banc de jardin en resine.
great good bon banc de jardin en resine blanc banc de jardin resine blanc with banc de jardin blanc with banc de jardin en resine.
top fauteuil rsine tresse jardin with banc de jardin en resine.
gallery of salon de jardin rsine madrid kettler canap table fauteuil banc with banc de jardin en resine.
elegant banc de jardin en solde frais salon de jardin pas cher i qaland with banc de jardin en resine.
trendy banc de jardin en fonte blanc vieilli avec mdaillon femme with banc de jardin en resine.
trendy finest salon de jardin resine encastrable leroy merlin et lav table x x cm banc x x cm sylt casa with banc exterieur leroy merlin with banc de jardin en resine.
evergreen banc xcm rsine refermable with banc de jardin en resine.
free table de jardin bois with banc de jardin en resine.
fabulous sauvegarder dans la liste dides with banc de jardin en resine.
banc coffre de rangement les bons plans de micromonde banc de jardin coffre with banc coffre resine garden bench with banc de jardin en resine.
latest coffre de jardin noir etanche rellik us rellik us with banc de jardin en resine.
cool banc de jardin en bois blanc antique banc de jardin en bois blanc ud banc tv bois blanc with banquette de jardin en bois with banc de jardin en resine.
interesting table pliante with banc de jardin en resine.
stunning coffre de jardin rsine flint beige et gris anthracite l x h with banc de jardin en resine.
great elgant coussin pour banc jardin banquette jardin elegant salon de jardin en resine tressee with banc de jardin en resine.
gallery of coffre de jardin banc banc de jardin castorama awesome castorama coffre de jardin banc jardin castorama coffre de jardin banc with banc de jardin en resine.
simple banc coffre de jardin en rsine keter buscar agrandir limage with banc de jardin en resine.
gallery of banc de jardin en rsine et osier aquia creek with banc de jardin en resine.
beautiful fauteuil exterieur resine with banc de jardin en resine.
gallery of banc coffre de jardin en massif banc de jardin coffre en resine litres keter banc coffre de jardin with banc de jardin en resine.
best banc de jardin en fils de rsine noir monaco with banc de jardin en resine.
amazing banc rsine xx with banc de jardin en resine.
gallery of helloshopfr helloshopfr helloshopfr with banc de jardin en resine.
amazing fauteuil jardin castorama banc de jardin castorama luxe castorama fauteuil jardin top chaise plastique empilable fauteuil with banc de jardin en resine.
perfect banc coffre en rsine de jardin beige et marron garden bench bogota l with banc de jardin en resine.
banc de jardin en fils de rsine noir monaco with banc de jardin en resine.
awesome table de jardin resine beton amazing house with banc de jardin en resine.
interesting coffre de jardin rsine brushwood gris l x h x p with banc de jardin en resine.
trendy banc de jardin en resine with banc de jardin en resine.
salle manger de jardin rio grande en rsine tresse grise une table bancs et chaises with banc de jardin en resine.
best salon de jardin with banc de jardin en resine.
free salon de jardin personnes en bois massif with banc de jardin en resine.
cheap beau coffre de jardin castorama lie salon jardin resine tressee castorama coffre banc jardin concept images with banc de jardin en resine.
banc resine jardin banc jardin pas cher meilleur de banc de geometrie luxe turbo with banc de jardin en resine.
gallery of ikea transat jardin avec banc coffre jardin ikea interesting affordable design table idees et coffre de jardin resine baya gris anthracite l x h x p with banc de jardin en resine.
beautiful best d une table de jardin en bois gallery design with banc de jardin en resine.
charmant banc de jardin en resine a propos de inspirant acheter banc de jardin jskszm ides with banc de jardin en resine.
fabulous beau coffre de jardin castorama lie salon jardin resine tressee castorama coffre banc jardin concept images with banc de jardin en resine.
coffre de jardin rsine brushwood gris l x h x p with banc de jardin en resine.
l gant faire un banc de jardin jskszm com id es de conception faire un banc de jardin avec coussin salon de jardin rsine with banc de jardin en resine.
trendy excellent banc de jardin en resine blanc luxury banc coffre de jardin coffre de jardin rsine eden garden with coffre banc blanc with banc de jardin en resine.
perfect banc de jardin en resine with banc de jardin en resine.
fauteuil jardin castorama banc de jardin castorama luxe castorama fauteuil jardin top chaise plastique empilable fauteuil with banc de jardin en resine.
salon de jardin with banc de jardin en resine.
fabulous banc de jardin en resine with banc de jardin en resine.
excellent excellent banc de jardin en resine blanc luxury banc coffre de jardin coffre de jardin rsine eden garden with coffre banc blanc with banc de jardin en resine.
stunning banc de jardin en resine with banc de jardin en resine.
trendy copacabana with banc de jardin en resine.
excellent coffre banc de jardin en resine inspirant coffre exterieur bois nouveau les meilleures du tableau with banc de jardin en resine.
perfect l gant faire un banc de jardin jskszm com id es de conception faire un banc de jardin avec coussin salon de jardin rsine with banc de jardin en resine.
latest plus de ides de salon de jardin en rsine bois ou mtal coin with banc de jardin en resine.
banc de jardin places en acier longueur cm blanc with banc de jardin en resine.
top banc de jardin en resine with banc de jardin en resine.
banc coffre de jardin garden bench with banc de jardin en resine.
latest elgant coussin pour banc jardin banquette jardin elegant salon de jardin en resine tressee with banc de jardin en resine.
table banc jardin luxe wood profits banc de jardin leroy merlin en jaune de maison dcor with banc de jardin en resine.
simple plus de ides de salon de jardin en rsine bois ou mtal coin with banc de jardin en resine.
finest banc resine meilleur banc de jardin en resine banc jardin pas cher meilleur de banc de with banc de jardin en resine.
top good bon banc de jardin en resine blanc banc de jardin resine blanc with banc de jardin blanc with banc de jardin en resine.
top la with banc de jardin en resine.
banc coffre jardin with coffre de rangement exterieur resine with banc de jardin en resine.
best banc de jardin en fonte luxury banc de jardinage frais banc de jardin en resine image with banc de jardin en resine.
charmant banc de jardin en resine a propos de inspirant acheter banc de jardin jskszm ides with banc de jardin en resine.
best coffre banc en rsine blanc patio bench l with banc de jardin en resine.
awesome chalet et jardin banccoffre de rangement l x x with banc de jardin en resine.
cheap table exterieur resine belle pergola avec chaise de jardin tresse lgant table with banc de jardin en resine.
awesome banc de jardin en fils de rsine noir monaco vente de salon de jardin conforama with banc de jardin en resine.
beautiful amazing banc jardin resine places en banc coffre de jardin en resine keter gris anthracite with banc jardin resine with banc de jardin en resine.
good coffre banc de jardin en resine meilleur de coffre banc de jardin lgant banc de jardin with banc de jardin en resine.
simple coffre banc de jardin banc de jardin coffre en resine litres keter with banc de jardin en resine.
simple tout le choix en mobilier de jardin de marque outsunny with banc de jardin en resine.
cool banc de jardin en bois blanc antique banc de jardin en bois blanc ud banc tv bois blanc with banquette de jardin en bois with banc de jardin en resine.
copacabana banc de jardin empilable places en fil de rsine et mtal noir with banc de jardin en resine.
cool salon de jardin resine tressee with banc de jardin en resine.
salon de jardin en acier luxe banc de jardin fonte d aluminium et bois fougre with banc de jardin en resine.
interesting awesome banc jardin castorama with banc de jardin en bois de palette with banc de jardin en resine.
trendy bancs de jardin with banc de jardin en resine.
emejing salon de jardin resine d angle ideas amazing house with banc resine with banc de jardin en resine.
great keter eden banc coffre de jardin with banc de jardin en resine.
perfect salon de jardin personnes en bois massif with banc de jardin en resine.
gallery of beliani meubles de jardin en b ton table avec deux bancs banc ciment with banc de jardin en resine.
finest salon de jardin resine tressee with banc de jardin en resine.
banc de jardin en fonte luxury banc de jardinage frais banc de jardin en resine image with banc de jardin en resine.
awesome table exterieur resine belle pergola avec chaise de jardin tresse lgant table with banc de jardin en resine.
latest la with banc de jardin en resine.
magnifique banc de jardin plastique lie banc de jardin en rsine alpina garden lariana vert information images with banc de jardin en resine.
perfect banc resine jardin banc jardin pas cher meilleur de banc de geometrie luxe turbo with banc de jardin en resine.
free banc de jardin en resine with banc de jardin en resine.
excellent keter eden banc coffre de jardin with banc de jardin en resine.
perfect glorieux de maison plan sur banc de jardin places en fil de rsine bleu with banc de jardin en resine.
free banc de jardin en resine with banc de jardin en resine.
cheap banc resine meilleur banc de jardin en resine banc jardin pas cher meilleur de banc de with banc de jardin en resine.
top salon de jardin resine foir fouille table banc fauteuils acier verre et with banc de jardin en resine.
banc de jardin en fonte blanc vieilli avec mdaillon femme with banc de jardin en resine.
sauvegarder dans la liste dides with banc de jardin en resine.
finest jardin coffre banc en rsine l with banc de jardin en resine.
best banc de jardin castorama banc de jardin en resine inspirant s banc de jardin castorama with banc de jardin en resine.
cheap beliani meubles de jardin en b ton table avec deux bancs banc ciment with banc de jardin en resine.
excellent mobilier rsine tresse design mobilier extrieur amnagement jardin with banc de jardin en resine.
amazing banc de jardin en resine blanc luxury banc coffre de jardin coffre de jardin rsine eden garden with banc de jardin resine with banc de jardin en resine.
awesome banc exterieur resine lgant chaises de jardin design et siges banquette de jardin en resine tressee with banc de jardin en resine.
great full size of chambre cher places basque salon rhin ameublement bastogne tressee pour pas tv bascharage with banc de jardin en resine.
amazing coffre de jardin banc banc de jardin castorama awesome castorama coffre de jardin banc jardin castorama coffre de jardin banc with banc de jardin en resine.
free chalet et jardin banccoffre de rangement l x x with banc de jardin en resine.
gallery of coffre banc de jardin en resine meilleur de coffre banc de jardin lgant banc de jardin with banc de jardin en resine.
cheap salon de jardin rsine madrid kettler canap table fauteuil banc with banc de jardin en resine.
joli coffre jardin resine concernant banc coffre de jardin en rsine xxcm l bogota anthracite concept photos with banc de jardin en resine.
interesting banc de jardin en resine with banc de jardin en resine.
banquette de jardin et mo banquette places convertible en acacia petit banc de jardin pas cher banc coffre de jardin resine tressee with banc de jardin en resine.
free emejing salon de jardin resine d angle ideas amazing house with banc resine with banc de jardin en resine.
simple banc de jardin en rsine tresse legette with banquette de jardin en resine tressee with banquette de jardin en resine tressee with banc de jardin en resine.
cool finest salon de jardin resine encastrable leroy merlin et lav table x x cm banc x x cm sylt casa with banc exterieur leroy merlin with banc de jardin en resine.
amazing banc coffre de jardin garden bench with banc de jardin en resine.
finest banc jardin bancs de jardin banc de jardin en resine with banc de jardin en resine.
salon de jardin resine foir fouille table banc fauteuils acier verre et with banc de jardin en resine.
trendy banc de jardin en resine blanc unique banc places de jardin en bois porto brun with banc de jardin en resine.
elegant coffre de jardin noir etanche rellik us rellik us with banc de jardin en resine.
great awesome banc jardin castorama with banc de jardin en bois de palette with banc de jardin en resine.
copacabana banc de jardin empilable places en fil de rsine et mtal noir with banc de jardin en resine.
affordable salon jardin en resine unique banc teck jardin cool banc teck design banc teck hpl design with banc de jardin en resine.
best good ordinaire salon de jardin en resine voici nos exemples pour un banc de with banc jardin resine with banc de jardin resine with banc de jardin en resine.
cool best d une table de jardin en bois gallery design with banc de jardin en resine.
mobilier rsine tresse design mobilier extrieur amnagement jardin with banc de jardin en resine.
good cool banc de jardin en resine blanc awesome mobilier jardin occasion luxury emejing salon de jardin resine with banc de jardin resine with banc de jardin en resine.
fabulous banc jardin resine banc de jardin en fils de rsine noir monaco with banc de jardin en resine.
cool banc de jardin castorama banc de jardin en resine inspirant s banc de jardin castorama with banc de jardin en resine.
fabulous banc coffre gris litres with banc de jardin en resine.
gallery of joli coffre jardin resine concernant banc coffre de jardin en rsine xxcm l bogota anthracite concept photos with banc de jardin en resine.
finest banc coffre de jardin en rsine keter buscar agrandir limage with banc de jardin en resine.
interesting evergreen banc xcm rsine refermable with banc de jardin en resine.
stunning banc exterieur resine lgant chaises de jardin design et siges banquette de jardin en resine tressee with banc de jardin en resine.
magnifique banc de jardin plastique lie banc de jardin en rsine alpina garden lariana vert information images with banc de jardin en resine.
perfect salon de jardin en acier luxe banc de jardin fonte d aluminium et bois fougre with banc de jardin en resine.
simple table pliante with banc de jardin en resine.
stunning banc de jardin en rsine et osier aquia creek with banc de jardin en resine.
awesome banc de jardin en resine blanc unique banc places de jardin en bois porto brun with banc de jardin en resine.
banc de jardin en resine with banc de jardin en resine.
banc jardin resine salon salon en banc de jardin en resine vert with banc de jardin en resine.
finest cool banc de jardin en resine blanc awesome mobilier jardin occasion luxury emejing salon de jardin resine with banc de jardin resine with banc de jardin en resine.
glorieux de maison plan sur banc de jardin places en fil de rsine bleu with banc de jardin en resine.
gallery of full size of ado peinture douest table salle tressee jardin choisir tv brin du tresse resine with banc de jardin en resine.
best banc de jardin empilable places en fil de rsine et mtal intrieur banc with banc de jardin en resine.
banc de jardin kiftsgate en fer couleur ivoire with banc de jardin en resine.
excellent trendy banc de jardin en bois crus europe with banc exterieur resine with banc de jardin en resine.
banc de jardin en rsine tresse legette with banquette de jardin en resine tressee with banquette de jardin en resine tressee with banc de jardin en resine.
perfect lgant banc de jardin design lie salon jardin design unique awesome salon de jardin resine with banc de jardin en resine.
cool amazing banc de jardin en resine blanc luxury banc coffre de jardin coffre de jardin rsine eden garden with banc de jardin resine with banc de jardin en resine.
banc de jardin en fils de rsine bleu canard tango with banc de jardin en resine.
trendy banc de jardin en bois crus europe with banc exterieur resine with banc de jardin en resine.
stunning banc coffre de rangement les bons plans de micromonde banc de jardin coffre with banc coffre resine garden bench with banc de jardin en resine.
trendy table de jardin bois with banc de jardin en resine.
gallery of banc jardin resine banc de jardin en fils de rsine noir monaco with banc de jardin en resine.
latest banc rsine xx with banc de jardin en resine.
cool best good ordinaire salon de jardin en resine voici nos exemples pour un banc de with banc jardin resine with banc de jardin resine with banc de jardin en resine.
good bancs de jardin with banc de jardin en resine.
banc de jardin en fils de rsine noir monaco with banc de jardin en resine.
stunning banc de jardin en solde frais salon de jardin pas cher i qaland with banc de jardin en resine.
best banc de jardin parc terrasse orchidee blanc pvc xx cm jardin with banc de jardin en resine.
fabulous banc de jardin empilable places en fil de rsine et mtal intrieur banc with banc de jardin en resine.
great lgant banc de jardin design lie salon jardin design unique awesome salon de jardin resine with banc de jardin en resine.
great banc coffre de jardin en massif banc de jardin coffre en resine litres keter banc coffre de jardin with banc de jardin en resine.
elegant banc coffre en rsine de jardin beige et marron garden bench bogota l with banc de jardin en resine.
simple banc de jardin parc terrasse orchidee blanc pvc xx cm jardin with banc de jardin en resine.
excellent banc de jardin en resine blanc beau exceptional coffre de rangement en bois blanc gorgeous with banc de jardin en resine.
stunning coffre banc en rsine blanc patio bench l with banc de jardin en resine.
affordable banquette de jardin places en rsine tresse noire et coussins banc de jardin en with banc de jardin en resine.
elegant full size of chambre cher places basque salon rhin ameublement bastogne tressee pour pas tv bascharage with banc de jardin en resine.
excellent banc de jardin places en acier longueur cm blanc with banc de jardin en resine.
fauteuil rsine tresse jardin with banc de jardin en resine.
amazing jardin coffre banc en rsine l with banc de jardin en resine.
amazing banc de jardin en resine blanc beau exceptional coffre de rangement en bois blanc gorgeous with banc de jardin en resine.
simple banc de jardin en fils de rsine noir monaco vente de salon de jardin conforama with banc de jardin en resine.
cheap banc coffre jardin with coffre de rangement exterieur resine with banc de jardin en resine.
cheap banc de jardin en fils de rsine bleu canard tango with banc de jardin en resine.
ikea transat jardin avec banc coffre jardin ikea interesting affordable design table idees et coffre de jardin resine baya gris anthracite l x h x p with banc de jardin en resine.
stunning salle manger de jardin rio grande en rsine tresse grise une table bancs et chaises with banc de jardin en resine.
free banquette de jardin et mo banquette places convertible en acacia petit banc de jardin pas cher banc coffre de jardin resine tressee with banc de jardin en resine.
perfect banc de jardin kiftsgate en fer couleur ivoire with banc de jardin en resine.
free tout le choix en mobilier de jardin de marque outsunny with banc de jardin en resine.
cheap banc de jardin en fils de rsine bleu canard tango with banc de jardin en resine.
banc jardin resine salon salon en banc de jardin en resine vert with banc de jardin en resine.
cool banc de jardin en fils de rsine bleu canard tango with banc de jardin en resine.
interesting awesome table de jardin resine beton amazing house with banc de jardin en resine.
interesting amazing banc jardin resine places en banc coffre de jardin en resine keter gris anthracite with banc jardin resine with banc de jardin en resine.
simple banc jardin resine garden service banc jardin resine with banc de jardin en resine.


text:
En occitan. Los collegians de la classa d'occitan de tresena deu Claus Florit de l'Isla de Baish son a hargar, a inventar un mangà en occitan !!!! Qu'es aquò un mangà ??? Ende los que saben pas, un manga es ua mena de benda d'imatges Japonesa en negre e blanc que se legís au revèrs : de dreita a gaucha e de naut en baish. Lo personatge principau s'apèra Iruma Testadura e lo títol deu mangà es «Iruma Testadura eròi a maugrat d'eth». L'accion se passa a l'Isla de Baish dins lo cloquèr de la vila. Lo rei dona ua clau a son hilh lo prince Iruma ; la quista deu prince es de cercar de que servis, que va draubrir la clau ? Se voletz conéisher la fin vos cau esperar l'edicion suu siti internet deu collègi !!!! Nelly Pujol, V. Cabassy, J. Delai, A. Gendron, A. Pauly. En français. Les collégiens de la classe de 3e occitan du collège Le Clos-Fleuri de L'Isle-Jourdain sont en train de créer, d'inventer un manga en occitan. Qu'est-ce que c'est un manga ? Pour ceux qui ne le savent pas, un manga est une sorte de bande dessinée japonaise en noir et blanc qui se lit à l' envers, de droite à gauche et de bas en haut. Le personnage principal s'appelle «Iruma Tête-dure, héros malgré lui». L'action a lieu à L'Isle-Jourdain, dans le campanaire de la ville. Le roi donne une clé à son fils, le prince Iruma : la quête du prince est de chercher son utilité. Que va ouvrir la clé ? Si vous voulez connaître la fin, il faut attendre l'édition sur le site du collège !!!! Nelly Pujol, V. Cabassy, J. Delai, A. Gendron, A. Pauly.
,


text:
Poicasquèr
Poicasquèr[1] o Puicasquèr [2] (oficialament en francés Puycasquier) qu'ei ua comuna occitana, en Gasconha, situada dens lo departament de Gers e la region d'Occitània .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de Gasconha situada près de la hont de l'Auroa
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Poicasquèr sus lo sit de l'Institut Geografic Nacionau
- Poicasquèr sus lo sit de la Comunautat de Comunas Còr de Gasconha
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ « grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon »
- ↑ Poicasquèr sus lo sit de l'Insee


text:
01 juin 2015
Nascuda dròlla femna sei. Lo recuelh de Cecila Chapduelh
gravadura de Jan Marc Simeonin per Chara o Crotz Nascuda dròlla femna sei. Lo recuelh de Cecila Chapduelh Es un excellent recuelh de poesia que ven de aparéisse en occitan lemosin acompanhat d’una traduccion francesa : A Chara o crotz (Lo Chamin de sent Jaume, 2015). Es escrich per una joventa escrivana : Cecila Chapduelh, digna filha d’un paire fòrça conegut dins lo monde de las letras occitanas. Lo libre es illustrat per de polidas gravaduras... [Lire la suite]


text:
Sul poèma epic en occitan del XIVen Roland a Saragossa.
Un article de Juli Veran dins l'Armana Prouvènçau de 1921, pagina 23. Ortografia modernizada. Las nòtas son de Occitan París.
Una cançon de Roland provençala
De temps en temps, e pas pron sovent, dau fons d'un vièlh placard, d'un canton d'un granier que se vai demolir, d'una esconduda de bibliotèca, d'un gròs libre barrat despuèi de sègles, espelís quauque tresaur inconegut de nòstra lenga, de nòstra literatura.
Es ansin que, i a quauque temps1, en furnant dins leis archius de mèstre Pendicq, notari en Ate, M. Sauve, qu'es un saberut, secretari de la comuna d'Ate e pereu archivaire adjunt dau Prince de Monegue meteguèt la man sus un poèma dei mai preciós.
Èra escrich sus lei primiera paginas d'un registre, e, après, venián leis actes de maridatge, lei testaments, lei vendas e tota la sequèla d'aquelei papiers que lei notaris alongan per plaser e que vos còstan leis uelhs de la tèsta : M. Sauve comptèt lei vèrs dau poèma : n'i aviá ben 3 200 ! Cresètz que n'aviá encapat un, de nis ! L'escritura èra dau sègle catorzen, e molada. M. Sauve, que se i entend, aguèt lèu fach de vèire que la lenga èra dau sègle dotzen. Pas mai qu'aquò ! Lo grand sègle de la literatura provençala de l'Edat-Mejana !
Ansin èra tot vist qu'aqueu manuscrit èra la còpia d'un originau que s'èra perdut. Aquela còpia, quau l'aviá facha ? Bessai lo notari de l'epòca, qu'èra mèstre Bonet, e que deviá èstre felibre2 come n'avèm encara ; bessai son clèrgue. Mai l'autor eu-meme dau poèma quau èra ? Vai lo quèrre ! Se sauprar probablament jamai. E quau conèis l'autor de la Cançon de Roland francesa, aquel admirable poèma ?
Justament, en legissent lei tròbas provençalas que Santa-Estela veniá de rendre a la lumiere dau jorn, M. Sauve veguèt que se retrasián a la gèsta de Roland, lo famós nebot e compagnon d'arma de Charlemagna : èra una Cançon de Roland provençala !
L'òbra èra en doas partidas : una, que se i podriá dire Roland a Saragossa, e l'autra Roland a Ronsivau.
De la darriera, dirèm pas grand causa, se non qu'es lo raconte, amb quauquei detalhs novèu, de la batalha ben coneguda de Ronsivau. Pasmens es bòn de faire, remarcar que l'òbra provençala es pas mai un imitacion qu'una traduccion dau poèma francés d'aqueu nom. Tot en seguissent la legenda tala que s'èra establida pertot es tanben una òbra originala.
Mai la primiera partida, la cançon sus Roland a Saragossa, es fòrça mai importanta e preciosa, doumaci se tròva ren de parier dins ges de literatura. D'abòrd es ben segur, come lo remarca l'eminent M. Bédier, dins son grand obrage sus lei Legèndo epico, que dins totei lei romans epic dau ceucle de Charlemagna, n'i a pas un que nos fague vèire Roland a Saragossa. Avèm donc un tròç tot novèu de la legenda de Roland. E puèi, aqueu Roland a Saragossa es entrainant e plasent e galant qu'es pas de dire, sensa comptar qu'es plen d'entresenhes mai que curiós tocant lei mors, lei sentiments, leis armas, leis estòfas, leis abilhatge de l'epòca. Malaürosament i manca lei 600 primier vèrs, mai empacha pas de seguir lo roman. Volètz que vos lo cònte, a la gròssa ?
E ! ben vaicí : Roland s'atròva en Espanha avans Ronsivau amb l'armada de Charlemagna. Son en trin de charrar amb l'Emperaire e son grand cambarada Olivier, quora, brida abatuda, parèis un correire qu'adus a Roland un ensenhament, un signau de la reina Bermonda, femna dau rei Marsile, de Saragossa. La reina fai saupre ansin au brave chivalier qu'es amorosa d'eu. Roland pren fuòc come una alumeta, e tot-d'un-temps dis a Charlemagna que fau d'ara-d'ara anar faire lo sèti de Saragossa. Charlemagna e Olivier vòlon ren saupre. Roland pren la maliça, se disputa amb elei fins qu'a se batre, e finalament i dis qu'anarà tot solet forçar Saragossa.
Roland es Roland, e, çò que dis, lo fai. Landa vèrs Saragossa, fai sautar lei pòrtas de la vila, e, una fes dedins, fai un chaple terrible de Maugrabin. A la reina, qu'es dins son palais, an lèu fach de raportar çò que se passa. Lèu-lèu se fai adurre son plus bèu chivau, carga seis abilhatge lei mai requists e la vaquí per carriera en bosca de Roland. Tre que lo destosca, s'abriva devèrs eu, l'acòsta e i met la man sus l'espatla en i disent :
« Sénher Roland, siás mon presonier ! »
E Roland, amb lo biais lo plus galant, i respond :
« Amb plaser, madama ! »
E puei, se meton a charrar totei dos, a charrar d'amor. Mai lo temps passa.
« Es pas lo tot, dis la reina ; dau temps que sián aicí a calinhar, qu'es tant doça causa, i a mon òme, lo rei, dins son palais, que s'alestís, amb sei capitànis, per venir te combatre e te faire perir. Adonc, nos fau quitar. Adieu ! »
E per que Charlemagna e sei compagnon non dotèsson que Roland èra ben intrat dins Saragossa, la reina i dona en guierdon son bèu mantèu : amb aquò Roland se'n vai.
Parai qu'es polit, aqueu conte ? Aquò's pas tot. Fau dire que dins lei poèmas francò-italian o italian sus Roland, que s'esperlongan despuèi lo sègle tretzen fins qu'a l'Orlando furioso, pareissián mesclats a la legenda dau bèu chivalier de personatges que sabián pas d'onte venián. Ara tenèm son acte de naissença : es dins lo Roland provençau que se fan veire per lo primier còp. Quand vos lo disiáu, que M. Sauve aviá trobat la maire au nis !
Mai n'i a que se n'en dotavan que s'èra escrich, dau temps dei trobaires, una Cançon de Roland en provençau ! Fauriel, qu'a tant fach per la coneissença de nòstra literatura anciana3, l'afortissiá, en fasent valer leis alusion a-n-aqueu poèma que son semenadas dins leis òbras dei trobaires, e Gaston Paris pereu disiá pas de non.
Per quant au manuscrit originau que s'es perdu, deviá faire partida de la famosa bibliotèca dau castèu de Saut en Vauclusa, qu'ère rica en manuscrit provençau (es aquí que Joan Nostradamus atrobèt lo Cançonier que i serviguèt a escriure sei Vidas dei trobaires) e que, sota la revolucion, en 1793, tot se i brulèt.
Ara avèm plus que d'esperar qu'aqueu bèu e grand poèma provençau fuguèt estampat e mes en venda4. Aquò se fai. Mai rendèm totjorn gràcia a Santa-Estela d'aver desenterrat aqueu joièu per l'onor de nòstra lenga e la glòria de nòstreis avis.
Juli Veran
*
Nòtas
1 Lo tèxt es estat descobèrt en 1912
2 Anacronisme volontari de l'autor, lo felibrige es estat fondat en 1854.
3 Claude Fauriel (1772-1844). Lo sieu cors de literatura provençala a la Sorbona ven d'èsser reeditat : Histoire de la poésie provençale Classiques Garnier, París, 2011.
4 Lo tèxt es estat editat a cò d'Honoré Champion en 1956 per Mario Roques : Roland à Saragosse. Poème épique méridional du XIVe siècle, Paris, 1956, Classiques français du Moyen âge, n° 83 [ligam]
Presentacion de l'obratge dins Annales du Midi : revue archéologique, historique et philologique de la France méridionale, Tome 69, n°38, 1957. p. 177 : M. Roques avait donné dans Romania 1942-1947 une édition provisoire de ce poème épique retrouvé en 1912 dans l'étude d'un notaire d'Apt : nous avons donc désormais une édition incontestablement définitive et propre à être utilisée comme thème d'études collectives. L'édition est faite suivant les normes de l'excellente collection de textes médiévaux dirigée par M. R., et est précédée d'une introduction très développée, littéraire et philologique, où les traits les plus attachants de l'œuvre sont nettement mis en valeur — rôle eminent de l'honneur, relief du personnage d'Olivier, charme et intérêt des épisodes — et où les caractères de la langue sont dégagés et classés, notamment par l'étude des assonances : on y retrouve les hybrides franco-occitans attendus en la matière. Le poème paraît avoir été rédigé en Provence, sans qu'il soit possible de préciser davantage. Tous les méridionalistes sauront gré à M. R. d'avoir employé sa science à leur procurer une œuvre qui vient, heureusement enrichir le mince patrimoine épique d'oc [ligam]