text:
Dimenge, 29 de genièr de 2017, 03h00 Politica,Lenga
Lo Front Nacional (FN) a mostrat sovent son occitanofobia, mas ara ven de passar l’òsca. Lo conselhièr regional Thierry Rogister mespresèt e difamèt la nòstra lenga dins una intervencion a l’assemblada de la region Nòva Aquitània, per justificar son vòte contra la convencion quadre sus l’ofèrta de l’ensenhament de l’occitan.
Lo FN votèt contra l’ensenhament de la lenga del país pr’amor que, segon Rogister, l’occitan “non es pas una lenga”. Segon l’elegit, la nòstra lenga seriá pas qu’una “variabilitat de pateses eissits del latin” que lor compreneson “es plan sovent limitada a una parròquia”, es a dire “un esperanto de pateses del Sud-Oèst”.
En mai d’aquò, afirma que l’occitanisme inventèt l’occitan estandard sul “mitic lèma pangermanista: una lenga, un pòble, un territòri”. E justament per aquela rason demanda de despensar pas d’argent per “un grop de partisans” e de l’investir per l’ensenhament del latin pr’amor que “permet de melhor conéisser lo francés”.
Lai a d'emplastres que se pèrdon miladièu ! Resmàs de dire !
Lai a d'emplastres que se pèrdon miladièu ! Resmàs de dire !
La mare que els va..., com pot un ésser tan...
Coses de la natura, n'hi ha que surten una mica...
Visc la Terra...Lliure!
L'Ernest, "El Tàrrega".
"L’occitanisme inventèt l’occitan estandard sul mitic lèma pangermanista: una lenga, un pòble, un territòri”.
Lo francesisme inventèt lo francés estandard sul mitic lèma: un estat, una nacion, una lenga.
Un nazi amb d'arguments de nazi crida que los occitans que vòlen èstre occitans son nazis.
Lo nacionalisme francés es opressor, lo nacionalisme occitan es emancipador.
Crida tanbén contra l'esperanto.
Un còp de mai , una persona que conèis pas res de lengas regionalas , que se crei un linguïsta ,qu'eissís las siás teorias e que se permetton de decidir en plaça dels autre-a-s , aquò m'engarça !!
Rai ... aquò's pas qu'un piòt de mai que fa carrièra en politica !!
La ignorància es atrevida.
Triste con
Pel Front Nacional, l’occitan “non es pas una lenga”. Mas per lo rassegurar, li podèm afortir qu'en lenga occitana, un front que seriá nacional o seriá en occitan, e que, per consequent, lo Front Nacional non es ni un front (que darrièr un front, en general, i a un cervèl) ni un qué que siá mai nacional (estant qu'es plan mailèu colonial o imperial e qu'a pas res a veire amb la nòstra nacion de lenga d'òc).
S'esperaria una intervencion clara, una protèsta vigorosa e una mesa al punt de l ' OPLO. Ont es aquel dins d'escasenças coma aquesta ?
S'esperaria una intervencion clara, una protèsta vigorosa e una mesa al punt de l ' OPLO. Ont es aquel dins d'escasenças coma aquesta ?


c: text/html

text:
Enigma (maquina)
L'Enigma èra una maquina portabla creada per encriptar e desencriptar de messatges. Mai precisament, l'Enigma èra una familha de maquinas electromecanicas de rotòr, que la primièra foguèt creada per Arthur Scherbius, e que se ne faguèt puèi mantun modèl. L'Enigma foguèt emplegada comercialament dempuèi las annadas 1920. Las armadas e los servicis governamentals alemands tanben l'utilizèron. La version mai famosa d'aquesta maquina es la que fasiá servir la Wehrmacht abans e durant la Segonda Guèrra Mondiala. Malgrat que los alemands pensavan que son còdi èra inviolable, los aliats capitèron de ne trobar la clau subretot gràcias al matematician anglés Alan Turing, e aital poguèron deschifar maites messatges.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Parlem qu'ei ua associacion creada en 1993 e qui's balha com objectiu de desvelopar l'ensenhament e la practica de l'occitan gascon suu despartament deras Hautas-Pireneas.
La sua purmèra activitat qu'ei estada dens la cracion de talhèrs d'aprentissatge e de paraule entaus adultes, entà manténguer la practica quotidiana de la lenga. Uei lo dia, que perpausa 11 talhèrs d'aprestissatge suu terrtòri deu despartament. Cada annada, un viatge d'estudis que permet aus participants de descobrir d'autas region de la Gasconha, e de descobrir a d'autes parlar gascons.
En 2000, dens l'encastre d'un partenariat innovant dab lo Conselh Despartamentau e l'Inspeccion d'Academia, Parlem que s'ei engatjat dens l'operacion « Caminaires » qui permet de perpausar cors d'iniciacion deu gascon dens las escòlas publicas deu despartament. L'associacion qu'emplega a 5 « Caminaires » qui hèn intervencions dens 70 classas au profieit de 2 000 eslhèves deu primari.
En 2009, lo Conselh Despartamentau qu'a lançat ua operacion pilòte de talhèrs de paraula dens los establiments publics d'aubèrgament de las personas atjadas : l'operacion « lenga de casa ». Parlem qu'ei estada arretenguda entà l'experiment de sheis mes qui a balhat resultats positius. L'associacion qu'a decidit de perseguir l'operacion aquesta e anima talhèrs regularament dens quate establimentsdeu despartament. Lo Conselh Despartamentau e lo Conselh Regionau qu'an balhat ua mission d'estudi a l'Universitat Tolosa lo Mirail entà eveluar los beneficis entà las personas atjadas.
En 2011, en perseguir la sua politica d'inovacion entà la lenga e la cultura occitanas, lo Conselh Despartamentau qu'a lançat un experiment de talhèrs d'iniciacion dens los establiments de petita mainadèra : l'operacion « Lenga e mainats ». Parlem qu'ei estat arretengut com operator entà intervénguer dens los 15 establiments qui en an heit la demanda. Los tornar deus parents e personaus de las estructuras d'arcuelh que son estats hèra positius, Parlem qu'a decidit de perseguir l'operacion aquesta.
Entà completar las suas activitats d'ensenhament entaus adultes, Parlem qu'a desirat hicar en plaça formacions professionaus suu despartament. Un partenariat qu'ei estat concluit dab lo CFPOC (Centre de formacion professionau en occitan), dab loquau ua antena deu CFPOC, animada per Parlem, qu'ei estada obèrta suu despartament. Atau, formacion professionaus que pòden èster asseguradas, suu despartament, au mes pròche deus beneficiaris.
Parlem qu'a tanben ua activitat d'edicion d'obratges entà l'aprentissatge deu gascon.
Telecargar lo desplegant de presentacion.
Entà'ns contactar :
Parlem – 1, avenue des Pyrénées 65310 LALOUBERE
Tel : 05.62.53.28.86.
Messatgeria :Aquesta adreça de correu-e està protegida dels robots de spam.Necessites Javascript habilitat per veure-la.


text:
Per Patric
Libertat dins tos uòlhs i a d’aucels sus la branca
Coma dos rossinhòls escapats de la gabia
En clau de sol te contarai
l’umanitat son impotencia
E las causas que te dirai saràn color de ma violencia
En clau de fam te cantarai coma ai talent de te coneisser
Coma ai set de tu mai que mai escota un cant d’amor va naisser
En clau de mut me calarai val melhor qu’una parladissa
Aprene a regardar la mar la rabia al còr coma aquèla ersa
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Deintre nela peníscola Iberica existen un bon congerie d'amoviments nacionalists que ren hán de veir cêu ols nacionalismes ja cognoscuts d’ols catalans, bascus uo galiçáns (bon, una cossa hán en común cêu elis, volen delibrar se d'Espainha), i-há un bon nombre d’altres nacionalismes qu’escleden l’independença d'Espainha (falhe qualcós deintre n'Espainha?) car aols típics nacionalismes susdits (cataláns, galiçáns uo bascus) cal inclujir esquélhs d’ols asturiáns, cántabres, andaluçus, aragonesus, canárs, murciáns… alón!! una bona excerpta de poples que sembla eser nu son pas contents côl panoram polític-ministratív de l'estat espainhol. E dic eu una cossa, per que ols foduts nacionalists espainhols carrican ols suis airaments tojorn versus ols medísus??, montas cataláns, bascus et en minor mesurament galiçáns (aquests plus que ren car hán un nacionalisme feble e minoritár eu diríe c'hán un nacionalisme "light", pudet ols galiçáns, e al vis dáls resultanças dáls eslecions, son un pople de dreitas -sien pudet, son de dreitas-, e cum ja's saput n'aquest país elas dreitas nu son pas amigas d'independenças né nacionalismes (clar de nacionalismes periférics, cum elis medisus claman á aquests nacionalismes, car elis medisus forman part dele nacionalisme plus ranciós dál peníscola, le nacionalisme espainhol), per mor qué’s veia que n'ols tots sestus estovan fabas, acu laisco uns vídeis que's podríen qualificar clarament cum de nacionalists uo independentists, compeçám cêu ols compatiosus e graciosus andaluçus, una vegada vist ols tots vídeis, seqüet (nacionalists espainhols) n'atacant á esquelhs que tojorn atacáts, que dono per secur que seqüeréts en fant-ol, alón!!! á gaudir côls andaluçus bon proe!! e nu vos indigerescáts:
Adés vos laisco un'altre vídei cêu marcat caris nacionalist, uo rigionalist uo á saper con demoins! vos poso un vídei d'ols murciáns, "¡¡Murcia que hermosa eres!!" juasjuas...
Sé cerquéts per internet vídeis d'aquest tipus trovaréts un munt d'elis, abasta cêu posar le nom d'una provinça, comunitat autónoma, rigion, sojóc ecc. e depus posar adjectívs dele tipus pais, liúr, nacion, independença... vos adonaréts que nu tansól i-há de nacionalists n'ols típics locars que sóts en pensant ¬ ¬


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dijous, 7 de febrer de 2013
Alban Faust
Alemand peu pair e de neishença, suedés deu costat mairau e de residéncia, Alban Faust qu'ei un musician de tradicion essenciaument oèst-suedesa (comtat de Dalsland) . Qu'ei un fabricant d'instruments renomat : nyckelharpa, sacpipa tradicionau (còrnamusa d'incha simpla com la boha), sacpipa dit "uilleann pipes deu nòrd" (sacpipa de bohet dab tres bordons, inventat peu quiti Alban) e cornamusa de Dalsland (còrnamusa d'incha dobla de la soa invencion). En mestior de còrnamusa suedesa, qu'ei probable un deus mei bons fabricants de tots (tà non pas díser lo melhor) per la qualitat deus sons instruments e sustot per la soa inventivitat. Qu'editè un pialat de CDs, tots excellents, qui's pòden escotar e crompar en linha aquiu.
Aquiu qu'avetz petit documentari qui'u ei consacrat. Qu'ei en alemand, entaus qui comprenen aquera lenga:
E entaus qui non saben pas l'alemand, que'us demora la musica suedesa. Aquiu, ua polska seguida per ua valsa:
Ua auta polska:
Ua tresau polska (ja v'aví dit que la polska èra la dança emblematica deus suedés?)


text:
David Ricardo
David Ricardo, nascut lo 19 d'abril de 1772 a Londres e mòrt l'11 de setembre de 1823 a Gatcombe Park, es un economista britanic e tanben un agent d'escambi e un deputat. Es considerat coma un dels economistas liberals dels mai influents de l'escòla classica als costats d'Adam Smith e de Thomas Malthus.
Somari
- 1 Biografia
- 2 Apòrts teorics
- 3 Òbras
- 4 Bibliografia
- 5 Autres libres
- 6 Notas e referéncias
Biografia[modificar | modificar la font]
Jovensa[modificar | modificar la font]
David Ricardo es lo tresen de dètz e sèt enfants d'una familha borgesa de financièrs josieus (d'origina portuguesa), avent migrat als Païses Basses cap a l'Angletèrra just abans sa naissença.
A quatorze ans, David Ricardo rejonh son paire a la Borsa de Londres, ont comença a aprene lo foncionament de la finança.
Ricardo rebuta lo judaïsme ortòxe de sa familha e fugís a l'edat de 21 ans amb una quaker, Priscilla Anne Wilkinson, amb que ven de se maridar.
Sa maire, en tornas, jamai pus li parlarà. A aquela epòca, Ricardo ven tanben un unitarian.
Financièr: practician e teorician[modificar | modificar la font]
La trencadura amb sa familha l'obiga a se metre a son compte venent agent d'escambi. Sos primièrs escrichs, suls problèmas monetaris de las guèrras napoleonianas, pareisson jos forma de tres articles publicats dins lo Morning Chronicle entre 1809 e 1810. Publica un an mai tard Enssag sul naut prètz del lingòt: pròva de la depreciacion dels bilhets de banca (1811), ont developa una tèsi quantitativista ont l'excès d'emission de bilhets contribuiguèt a despreciar la devisa anglesa pendent las guèrras napoleonianas. Aquel libre influencièt la redaccion del « Bullion Report » per la commission del meteis nom de la Cambra de las comunas.
Lo deputat[modificar | modificar la font]
Los debats desencadenats per la publicacion dels sieus obratges monetaris menèron Ricardo a desvelopar sas coneissenças en economia.
En 1799 pendent de vacanças plan fastigosas passadas près de Bath, s'interessa a l'economia legissent Recercas sus la natura e las causas de la riquesa de las nacions (1776) d'Adam Smith.
Son emplec d'agent d'escambi lo fa pro ric per prene sa retirasa en 1814, a l'edat de de 42 ans. Muda a Gatcombe Park e partetja son temps entre la politica e l'economia.
Intrat al parlament britanic en 1819, après aver crompat un sèti de par representant de Portarlington, una pariá d'Irlanda, ocupa lo sèti fins 1823, l'an de sa mòrt.
Coma deputat, Ricardo defend lo liure ecanbi e l'abrogacion de las Corn Laws (leis sul blat), votadas en 1815.
L'economista[modificar | modificar la font]
Ricardo es un autodidacte de la pensada economica. Correspond en apondent a Jeremy Bentham, Thomas Malthus e Jean-Baptiste Say, sus de subjèctes coma lo ròtle dels proprietaris terrencs dins la societat. Frequenta tanben lps mitan intellectuals londonencs, e ven membre del Club d'economia politica de Malthus (Malthus' Political Economy Club) e del Rei dels clubs (King of Clubs).
En 1815, Ricardo publica Ensag sus l'influéncia dels bas prètz del blat suls profièchs del capital (1815).
En 1817, se publica son òbra màger, Dels principis de l'economia politica e de l'impòt (1817) que modificarà le rèsta de sa vica. La segonda edicion sortís en 1819 e la tresena en 1821.
En 1820[1], David Ricardo escriu a Malthus unes ans abans sa mòrt:
Morís d'una otiti en 1823 a Gatcombe Park a l'edat de 51 ans, un an après aver fach una granda virada d'Euròpa.
A sa mòrt, sa fortuna èra de gaireben 725 000 £, una importanta soma per l'epòca[2].
Apòrts teorics[modificar | modificar la font]
Teoria de la valor[modificar | modificar la font]
La valor d'escanbi d'un produch es pas foncion de son utilitat (valor d'usatge), la pròva n'es que de produchs fòrça utils coma l'aiga an oas cap de valor d'escambi. Se unas merças son naturalament limitadas, fòrça an lor volum en foncion del trabalh que se vòl consacrar a lor produccion. Alara es donc plan lo trabalh que fa la valor d'escambi de las merças. D'un autre costat, la quantitat de trabalh que demanda la produccion del ben compren tanben aquela que necessitèt la constitucion del capital fixe. Mai, Ricardo destria los bens reproductibles d'aqueles non reproductibles. La valeuor d'escambi d'aqueles darrièrs depend de lor raretat.
Considerar lo trabalh coma font unic de la valor menarà mai tard Karl Marx, dins sa teoria de la lucha de las classas, a considerar lo profièch dels capitalistas coma essent un resultat de l'expleitacion de la fòrça de trabalh dels proletaris. E Marx cita sovent Ricardo dins lo Capital[3] e torna la nocion de « bens reproductibles » de Ricardo jol nom de « merças ».
Oposicion al protectionisme[modificar | modificar la font]
L'importacion del blat, interdicha per de leis proteccionistas (las « Corn Laws »), sembla èsser una solucion permetent la restauracion dels profièchs (Ensag sus l'influéncia dels bas prètz del blai suls profièchs du capital). De fach, un lobby de filatièrs britanics, l'Anti Corn Laws League, obtendrà lor abrogacion en 1846.
Ricardo avança tanben la teoria de « l'avantatge comparatiu » (apondent a la teoria de l'avantatge absolut d'Adam Smith): a saber que cada nacion a interés a s'especializar dins la produccion ont ten l'avantatge mai naut o le desavantatge mens marcat al respècte de las autras nacions.
Teoria de l'avantatge comparatiu[modificar | modificar la font]
David Ricardo montrèt que totes los païses, quitament los mens competitius, tròban dins unas condicions teoricas (concurréncia perfiècha, sens pressions politicas donc), un interés a intrar dins lo jòc del comèrci internacional s'especializant dins la produccion ont tenon l'avantatge relatiu mai important o lo dessavantatge relatiu amb consequéncias mendre.
Dins lo capítol VII dels Principis de l'economia politica e de l'impòst, Ricardo desvelopa l'exemple dels escambis de vin e de drap entre Angletèrra e Portugal. Amb un nombre d'oras de trabalh donat, Portugal produch 20 mètres de drap o 300 litres de vin alara qu'Angletèrra produch 10 mètres de drap o 100 litres de vin. Angletèrra es donc desavantatjada dins ambedoas produccions. Ricardo mòstra pasmens qu'Angletèrra a interés a s'especializar dins la produccion de drap, ont ten un avantatge relatiu, car amb 10 mètres de drap, obtiendrà 150 litres de vin portugués (contra 100 a çò d'ela). A contrari, Portugal deurà s'especializar dins la produccion vinicòla que l'escambi amb Angletèrra de 300 litres de vin portugués li permetrà d'obtenir 30 mètres de drap anglés puslèu que 20 mètres de drap portugués. Angletèrra a un avantatge comparatiu dins la produccion de drap alara que Portugal ten un avantatge absolut.
L'analisi de Ricardo mòstra atal que l'especializacion basada suls avantatges comparatius permet un aument simultanèu de la produccion de vin e de drap. Dins son modèl, existís sempre una combinason de prètz ont lo liure escanbi es aprofechable a cada país, en comptant lo mens productiu; s'agís d'un jòc de soma positiva.
Per arribar a la concluson David Ricardo dona quatre ipothèsis: la valor du trabalh es egala al prètz multiplicat per la quantitat de trabalh; la concurréncia deu èsser perfiècha; deu i aver imobilitat dels factors de produccion al nivèl internacional (selas las merças circulan) e fin finala la productivitat deu èsser constanta.
Dins la realitat, aquelas condicions teoricas son pas jamai complidas, e l'aplicacion practica de la teoria de l'avantatge comparatiu pausa un cert nombre de problèmas que cal examinar.
En efièch un país que s'especializa sus una produccion ven dependent, per las autras produccions, del mercat internacional. Aquò implica que pòt èsser somés a de pressions politicas. La recipròca es pasmens tanben veraia: pòt tanben, a son torn, sometre lo autres païses que dependon d'el a de pressions politicas. Se pòt tanben dire qu'aquò provòca, dins l'ensemble, una dependéncia aumentada dels païses engatjats dins l'escambi los uns al respècte dels autres, çò que pòt aver coma consequéncia un interés comun al manten de la patz. En efièch, la guèrra venent interrompre los escambis, totes los participants i a quicòm de perdre. Mancaram pas de soslinhar qu'es la quita idèa que se basa la creacion de la CECA - CEE - Union Europèa.
Un exemple de consequéncia: l'especializacion d'un país paure dins una cultura destinada a l'exportacion pòt un moment provocar que merme la disponibilitat sus plaça dels produchs alimentaris de basa dins aquel país. Seguís una auça dels prètz locals d'aquels produch alimentaris de basa, e de riscs de famina. Al lo long tèrme pasmens, se de condicions de govèrn intèrne son complidas (diminucion de la corrupcion), la posicion del quita país coma font d'exportacion d'un produch alimentari donat ten a crear de sortidas pels productors e estimula en consequéncia l'apapelh productiu lo fasent atal mai solid.
Pasmens i a d'exemples que mòstran los avantatges de l'especializacion: l'especializacion de China dins la produccion de tèrras raras li balhèt un poder de pression sus l'ensmble dels païses consomators d'aqueles materials.
Una analisi equilibrada ten a mostrar que, pasmens se l'especializacion compta de riscs, quand es pas pojada a l'excès e que los riscs son preses en compte en amont de biais que cal, lo contèxte real dels escambis entre païses pòt s'aprochar del contèxte teoric ideal e tanben crear las condicions d'un jòc a soma positiva.
Lo teorician de l'escandalh-aur[modificar | modificar la font]
Dins lo Bullion Report donat a la Cambra de las comunas en 1810, Ricardo denóncia l'emission excessiva dels bilhets de banca, font segon el de l'inflacion.
Preconiza que l'emission de moneda siá limitada per la resèrva d'aur, per ne garantir la valor.
La teoria de la renda de la tèrra[modificar | modificar la font]
La riquesa se repartís entre tres composantas que son los salaris, los profièchs e la renda. Per Ricardo, l'evolucion de la populatcon mena de segur a l'aument del prèt de las subsisténcias (de fach dels rendements descreissents de la tèrra) e a aquel de la renda fonsièra (a la seguida del besonh aumentat de tèrras cultivablas). Lo resultat d'aquela inflacion, que patisson de trabalhadors ja dins la misèria, es de far necessari una auça dels salaris per assegurar la subrevida d'aqueles. Atal la creissença demografica provocarà de segur un aclapament dels profièch per la renda, e per consequéncia la fin de l'investiment productiu, çò que Ricardo nomena « l'estat estacionari » de l'economia, estat que pòt èsser frenat pel progrés tecnic. Ricardo rejonh donc lo punt de vista de Thomas Malthus e critica las ajudas socialas donadas als indigents que crean la pauretat sul long tèrme favorisant de naissenças non desirablas.
Representacion grafica de la distribucion dels revenguts[modificar | modificar la font]
La reparticion dels revenguts entre los proprietaris fonsièrs, los capitalistas e los travabalhadors depend de la fertilitat de las tèrras agricòlas, dels capitals disponibles (fons de salari) e del nombre de trabalhadors[4]. Los primièrs recebon la renda, los segonds lo profièch e los trabalhadors lo salari.
Se pòt presentar graficament la reparticion dels revenguts utilizant las corbas de rendement mejan e de rendement marginal de las tèrras agricòlas[5]. Lo fons de salari servís a pagar los trabalhadors. Lo taus de salari depend del nombre de trabalhadors. La renda se dona per la diferéncia entre lo rendement mejan e le rendement marginal. Lo profièch es çò lo rèste après aver remunerats los proprietaris fonsièrs e los trabalhadors. A cort tèrme auram alara lp nombre de trabalhadors e lo salari .
Lo profièch aumenta lo fons de salari per l'an seguent. D'un autre costat, se los trabalhadors recebon un salari superior al salari de subsisténcia, la populacion aumenta (lei de Malthus). A long tèrme, auram un estat estacionari amb un salari egal al salari de subsisténcia () e un profièch nul.
L'equivaléncia ricardena[modificar | modificar la font]
L’« equivaléncia ricardena » o la « neutralitat ricardena » es une teoria economica tanben nomenada « efièch Ricardo-Barro » o « teorèma d'equivaléncia de Ricardo-Barro », enonciat d'en primièr per David Ricardo, economista classic del sègle XIX e utilizat per Robert Barro en 1974.
Segon aquel teorèma, auriá, amb unas condicions, equivaléncia entre l'aument del deute public uèi e l'aument dels impòsts demandat deman pel remborsament d'aquel deute e lo pagament dels intereses. Se los agents economics se compòrtan de bais racional, una politica de relanç (distribucions de revenguts financiada pel deute public) lo incitarà pas a consomir, mas puslèu a estalivar (aument dels taus d'esparnha), en prevision de las auças d’impòsts futuras.
La validitat de l'« equivaléncia ricardena » foguèt longtemps – e encora es – discutida. Lo teorèma enonciat sonque dins de situacions plan precisas, limitadas per d'ipotèsis nombrosas.
Òbras[modificar | modificar la font]
- The High Price of Bullion, a Proof of the Depreciation of Bank Notes (1810)
- Essay on the Influence of a Low Price of Corn on the Profits of Stock (1815)[6]
- On the Principles of Political Economy and Taxation (1817)[7]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (de) Alfred Amonn, Ricardo als Begründer der theoretischen Nationalökonomie, 1924
Autres libres[modificar | modificar la font]
- (fr) Éric Pichet, David Ricardo, le premier théoricien de l'économie, Les éditions du siècle, 2004[8]
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Lettre à Malthus du 9 octobre 1920, citée par A. Piettre, Fondements, moyens et Organes de la répartition du revenu national, in Annales des 35e Semaines sociales, Dijon, 1932, Éditions de la Chronique sociale (1952)
- ↑ {{Obratge}} : paramètre
titremancant (ISBN 981-02-3848-7), « The Distribution of Income : Ricardo vs Malthus »
- ↑ Voir l'article Théorie de la valeur (marxisme)
- ↑ David Ricardo, On the Principles of Political Economy and Taxation, London, 1817, Préface
- ↑ Nicholas Kaldor, « Alternative Theories of Distribution », Review of Economic Studies, 1955-1956, p. 83-100
- ↑ Fac-simile en ligne, Gallica
- ↑ Lire le texte transcrit sur Wikisource
- ↑ « David Ricardo, le premier théoricien de l'économie » (Archive • Wikiwix • Archive.is • Google • Que faire ?


text:
L'Èrm (Nauta Garona)
L'Èrm [1],[2],[3] ( Lherm en francés) es una comuna occitana situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region Occitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre deu territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo mot ven deu latin eremus e a lo sens de « desèrt, bosiga, tèrra improductiva » e a vegadas lo d' « ermitatge » [4],[5].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Murèth; es ara deu canton de Casèras.
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas damb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 350
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 278
- ↑ http://www.annuaire-mairie.fr/ancien-maire-lherm-31.html


text:
Stattmatten
Stattmatten en alemannisch (Stattmatten en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
L'altitud minimale e maximala de Stattmatten son respectivements de 116 m e 122 m.
Stattmatten A adaigat per la Moder.
L'altitude minimale et maximale de Stattmatten sont respectivements de 116 m et 122 m.
Stattmatten est arrosé par la Moder.
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquel pichon vilatge del Ried del Nòrd, a la separacion dels grands aisses viaris, compta a l'ora d'ara 599 abitants. Se lo primièr archiu en mencionant lo sieu nom remontan a la s-|XIV|e}}, la naissença de Stattmatten li caliá se situar als environs de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle. En 1359, lo vilatge passa amb dètz unas autras municipalitats del Uffried a las mans dels barons de Fleckenstein. Una legenda transmesa per las generacions conta que lo pòble i aguèt fondat per una familha suisse, las Heintzen, #que ne longeant lo Rhin #èsser émerveillée per la beutat del luòc. #Amarrar Lo sieu vaissèl près d'un marge, un quai actiu près d'una prada verdoyante (Statt en den matten) e acaba per s'i establir definitivament. L'istòria de la bourgade es estretament ligada a aquela del Rhin, frontièra naturala e zòna de passatge de las gents de guèrra. Stattmatten Manca disparaitre coma d'unes autres pòbles en los méandres dels pillages, mesas a sac e unes autres orrors de guèrra. Aquela de Trenta Ans (1618-1648) #èsser la mai homicida e escasses #èsser las familhas #que survécurent en se refugiant sus las islas del Rhin. En lo moment de la guèrra de Succession d'Espanha (1701-1714), lo maréchal de Villars, en comandant las tropas del rei de França #liurar en 1706 una batalha importanta contra las armadas del Prince de Bade #que lududes #permetre dintre d'autras de prene o cap del pont del Rhin a Stattmatten. En lo moment del extinction del linhatge viril dels Fleckenstein l'an 1720, lo pòble #passar fins a la Revolucion a las mans del Cardinal Rohan Soubise. La populacion de Statmatten a pagat un pesat tribut en lo moment de las doas guèrras mondialas. dins los sègles passats, la majoritat dels abitants vivián del persec, de la batellerie e de l'agricultura. Se tròba egalament qualques orpailleurs #que demòran en memòria pels subernòms familiales (Hofname) tales #que Goldriecke o Goldschaengel. La reforma protestante #èsser instaurada l'an 1543.
Ce petit village du Ried du Nord, à l'écart des grands axes routiers, compte actuellement 599 habitants. Si les premières archives mentionnant son nom remontent au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, la naissance de Stattmatten devait se situer aux environs du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle. En 1359, le village passe avec dix autres communes de l'Uffried aux mains des barons de Fleckenstein. Une légende transmise par les générations raconte que le village fut fondé par une famille suisse, les Heintzen, qui en longeant le Rhin fut émerveillée par la beauté du site. Elle amarra son bateau près d'une berge, un quai actif près d'une prairie verdoyante (Statt en den matten) et finit par s'y établir définitivement. L'histoire de la bourgade est étroitement liée a celle du Rhin, frontière naturelle et zone de passage des gens de guerre. Stattmatten faillit disparaitre comme d'autres villages dans les méandres des pillages, mises à sac et autres horreurs de guerre. Celle de Trente Ans (1618-1648) fut la plus meurtrière et rares furent les familles qui survécurent en se réfugiant sur les îles du Rhin. Lors de la guerre de Succession d'Espagne (1701-1714), le maréchal de Villars, commandant les troupes du roi de France livra en 1706 une bataille importante contre les armées du Prince de Bade qui lui permit entre autres de prendre le tête du pont du Rhin à Stattmatten. Lors de l'extinction de la lignée mâle des Fleckenstein en 1720, le village passa jusqu'à la Révolution aux mains du Cardinal Rohan Soubise. La population de Statmatten a payé un lourd tribut lors des deux guerres mondiales. Dans les siècles passés, la plupart des habitants vivaient de la pêche, de la batellerie et de l'agriculture. On rencontre également quelques orpailleurs qui restent en mémoire par les surnoms familiers (Hofname) tels que Goldriecke ou Goldschaengel. La réforme protestante fut instaurée en 1543.


text:
Kuttolsheim
Küttolsheim en alemannisch (Kuttolsheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquela municipalitat a traversat per una anciana via romaine disposicion activa d'Estrasburg a Saverne, uèi nomenada "rota de las Romains".
Cette commune est traversée par une ancienne voie romaine allant allant de Strasbourg à Saverne, aujourd'hui nommée "route des Romains".
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Ortografia de verificar
- Portal:Alsàcia/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Categoria Commons amb ligam local identic sus Wikidata
- Article utilizant lo modèl Commonscat
- Pagina utilizant Commonscat sens afichatge personalizat
- Comuna d'Alsàcia
- Comuna del Bas Ren


text:
11 février 2017
Nancie de Camogrand (1914-2008), la mairbona/ Nancie Camougrand, la "bonne mère"...
Dus ordis que mieiparteishen l'umanitat, lo deus arquitectes e lo deus bastidors. Los purmèrs que son necèras entà saunejar, imaginar, esquissar, traçar e ajustar au miélher los plans de la societat avenidora. Per estar assabentada de las ideologias, de las lutas sociaus e politicas deu temps, Nancie de Camogrand, la mea ajòla, n'avó pas tròp léser de revassejar. Que passè sus tèrra purmèr tà bastir e tà balhar... Qu'èra vaduda Nancie Caumia a Senta Suzana en 1914, sola hilha au demiei d'un sarròt de gojats. En 1939, au sortit deu... [Lire la suite]


text:
-330
Aquesta pagina concernís l'an -330 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Esparta[modificar | modificar la font]
Perseguida dau sètge de Megalopolis que contunièt sa resisténcia ai fòrças d'Agis III. Aquò permetèt au generau Antipater de reünir una armada importanta (40 000 òmes). En despiech de la resisténcia acarnada espartenca, aquela armada capitèt de rompre lo sètge a la batalha saunosa de Megalopolis. Agis III i foguèt tuat ambé de milièrs de soudats espartencs (5 300 tuats còntra 3 500). Son fraire Eudamidas Ièr li succediguèt.
Aquela desfacha aguèt de consequéncias grèvas per Lacedemònia car entraïnèt la disparicion d'un nombre important d'Espartencs e agravèt la manca de ciutadans (e donc de soudats). Pasmens, gràcias a son prestigi, la vila obtenguèt de condicions de patz fòrça clementas e foguèt solament obligada d'intrar au sen de la Liga de Corint contraròtlada per Macedònia. Dins lei fachs, leis Espartencs gardèron son autonòmia e son independéncia mai son isolament èra encara renfòrçat.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
Afondrament de la resisténcia aquemenida après lei desfachas infligidas per lei Macedonians dins lo corrent deis annadas precedentas. En genier, Alexandre conquistèt lei capitalas principalas de l'Empèri maugrat la resisténcia acarnada dei tropas dau satrapa Ariobarzanes a la batalha dei Portaus Persics. En mai, per venjar lei destruccions d'Atenas en 480 e en 479 av. JC, lei Macedonians cremèron Persepolis. Enfin, en julhet, lo rèi Darius III foguèt assassinat per sei satrapas que lo jutjavan incapable de ganhar la guèrra. Aquò marquèt la disparicion definitiva de l'Empèri Aquemenida que son aristocracia se ralièt largament ai venceires.


text:
A las darrièras novèlas, en 1945, avèm perdut las tropas d'aucupacion nazis (es plan), mas avèm encara los Franchimands a Tolosa. La «patria interiora » coma se disiá d'aquel temps, es encara aucupada per la «patria parisenca». Aquò de las expression las podèm legir sul monuments als mòrts de 1939/45 de Castelnau Manhoac. Aquò val la visita.
I a mantunes jornals locals que fan propaganda nacionalista francesa…
Pel moment sul capitòli, es la bandièra francesa qu’a remplaçat la bandièra nazi, dempuè ia «libération» de 1945. Dempuèi aquel temps, los poders militars e administratius franceses an pas daissat una minutas per destrusir la lenga e la cultura de la populacion, e aiçò malgrat totes los sistèma electorals, partidocratas e poltiics prepausats pels Franceses.
La liberacion l’aurèm lo 16 de març, perqué ?
La vertadièra liberacion serà quand i aurà pus de prefectura e que l’administracion publica s’aucuparà sonque de la populacion e non pas de çò que pensa París… e lo seu staff politico-militarista ambe burèu en prefectura e òtel de polícia francesas.
La vertadièra liberacion occitana es lo contrari d’aiçò, sèm sovent estat moton pels jacobins franceses ; la vertadièra liberacion serà la rpesa de consciéncia d’èstre normal, sense aver mestièr de pensar coma a París, nimai ambe la seuna administracion :
Los Occitans se son batuts per un fantasme supausat democratic que se sonava fRANÇA o République française. Aquò dempuèi Sedan, avèm donat al nacional-expansionisme francés, coma moton blanc qu’a donat per las matanças rutualas e religiosas. Ambe l’arribada dels nazis e las companhiás de collaboradors francs, avèm agut una autras aucupacions de 39 a 45, e puèi en 1945, aviam pensat èstre liberat, èra un fantasme.
-°-
-°-
L’umor dels internautas m’agrada….


text:
La Sant Jòrdi festejada lo 23 d'abril a Perpinhan
Catalonha festejarà la Sant Jòrdi lo 23 d'abril. Es una fèsta catalana qui celèbra lo patron de la Catalonha. La tradicion vòl qu'ofrissèm una ròsa e un libre. Es lo movement literari de la Renaixença que pendent la segonda mitat del sègle XIXn, a fach de Sent Jòrdi, lo simbòl de Catalonha. Es l'escrivan e director d'Editorial Cervantes, Vicent Clavel i Andrés que prepausèt als libraris de Barcelona d'instituir una fèsta per sostenir la literatura catalana. Una data plan causida perque lo 23 d'abril 1616 vegèt la disparicion de dos grans autors de la literatura mondiala : Cervantes e Shakespeare.
En 1995, l'UNESCO faguèt del 23 d'abril la « Jornada mondiala del libre e del dret d'autor ».
Pels Catalans, la Sant-Jòrdi es l'expression del pòble, una jornada de convivialitat, de civisme e de cultura. En Catalonha sud, la jornada a quitament recèptas de cosina tradicionalas (còcas, « Pan de Sant Jordi », etc.) e nombrosas dichas foguèron creadas a l'escasença : « Si plou per Sant Jordi, les cireres en orris » (las cerièras son a boca de sac), « No diguis hivern passat, que Sant Jordi no hagi estat » ( cal pas dire que l'ivèrn es passat quand Sant Jordi es pas estat), « Se ten a cavall com Sant Jordi » (se ten sul caval coma Sant Jòrdi).
Lo 21 d'abril, la vila de Perpinhan serà animada per nombrós eveniments al torn de la fèsta tradicionala. Editors e autors presentaràn lor trabalh dins taulièrs Cai Vauban. Las associacions e la premsa nòrdcatalana seràn installadas plaça Verdun. Plaça Gambetta, seràn los professionals del libre que vos esperaràn. Las animacions començaràn a 10 oras lo matin e s'acabaràn cap a 19 oras.
Pel primièr còp, la Casa de la Generalitat a Perpinyà e la municipalitat de Perpinhan organizan la Sant Jordi. Se debanarà diluns 23 d'abril a l'Hôtel Pams (18 carrièra Emile Zola). Aprèp una presentacion pel president de l'Institut d'Estudis Catalans, Joan Domènec Ros per celebrar lo 50n aniversari de l'Universitat Catalana d'Estiu de Prades, Muriel Perpigna interpretarà de títols de Lluís Llach e autras cançons catalanas. Una ròsa serà ofèrta a totas las personas presentas e libres en catalan als dròlles.
Una mòstra sus l'istòria e la riquesa de la lenga e de la cultura catalanas serà expausada a la Casa de la Generalitat a Perpinyà (fins al 31 de mai).
Inf. : Casa de la Generalitat a Perpinyà, 1 carrièra de la Fusteria, 66000 Perpinhan — Tel. : 04 68 35 17 14.


text:
Una espècia mai, lo caval, qu’es pro intelligenta per reconéisser l’estat emocional dels umans. Un estudi scientific, ara, o confirma. E la resulta dona d’informacion per tornar d’obrir las discussions sus se los animals pòdon sentir d’emocions e patir o pas. Un debat que fa temps qu’es obèrt e que cal contunhar pr’amor de sa importància.
E òc, pr’amor qu’es pas una discussion pichona, sens d’importància. D’un latz, avèm los aimants de l’environament e dels èsser vius. De l’autre las personas egoïstas e egotistas que dison que los animals – totes – an pas d’emocions coma los umans. Ara la sciéncia tanben vòl dire quicòm.
Un estudi qu s’es publicat al numeric Current Biology confirma doncas que los cavals domestics pòdon legir d’expressions emocionalas de las gents e las pòdon remembrar. Aquò permet los cavals d’aver d’informacion sus los umans e cossí devon agir davant una possibla menaça.
D’emocions pas umanas
La còla de cercaires qu’a fach aquel estudi vòl aital e a travèrs de las resultas del meteis, confirmar que plusors animals an d’emocions. Or, un principi d’intelligéncia que permet d’interpretar las emocions umanas. Aquò tòrna dubrir la discussion sus las emocions dels animals en tot donar ara de resultats scientifics.
“Avèm descobèrt que los cavals pòdon legir las expressions facialas umanas – çò diguèt Karen McComb, de l’Universitat de Sussex e codirectora de l’estudi -. A mai, pòdon remembrar las emocions qu’aguèron los umans abans quora los tròban aprés. Aquò provòca de reaccions d’acòrd amb las emocions umanas interpretadas. E es un fach que vòl dire que i a una reaccion segon çò qu’an vist abans”.
L’estudi s’es fach en tot mostrar fotos de personas a mai d’un caval e puèi i a agut un rescontre entre aquelas personas e los cavals pendent lo quite jorn. Los cavals reaccionèron plan o pas segon l’emocion faciala mostrada per la persona abans del rescontre. Un fach pas estudiat abans per de scientifics.
Otra aquò, l’estudi confirmèt que, maugrat èsser neutrals en divèrses moments las personas, los cavals reaccionèron de manièra desparièra segon la foto qu’avián vist abans. E se l’emocion èra estada negativa lo caval mostrèt tanplan un comportament negatiu.
Aquò arriba après divèrses estudis que se son fachs ja abans e que confirmèron que los animals percebon los fachs negatius amb l’uelh esquèrre en tot enviar d’informacion a l’emisferi drech del cervèl per la processar. En aqueste nòu estudi, los cavals aguèron una actitud o autra segon la foto qu’avián vist abans.
“Sabèm ara que los cavals son d’animals intelligents e socials mas es lo primièr còp que s’es descobèrt qu’un mamifèr pòt far aquò- çò afirmèt Leanne Proops, de l’Universitat de Portsmouth-. Totun, los cavals mostrèron pas cap d’emocion pendent lo moment que vesián la foto. Solament après, pendent lo rescontre amb aquela persona”.
La Redaccion


text:
Umar
Umar (vèrs 582-591, La Mèca - 7 de novembre de 644, Medina) foguèt lo segond califa musulman entre 634 e 644 après lo rèine d'Abu Bakr as-Siddiq. Son successor foguèt Uthman.
Companhon de Maomet a partir de 616-617 après un periòde d'oposicion iniciau a l'islam, venguèt rapidament un dei caps principaus de la comunautat musulmana e participèt ai conflictes entre La Mèca e Medina. Après la mòrt de Maomet en 632, venguèt un dei conselhiers dau premier califa durant la revòuta de certanei tribús aràbias còntra lei musulmans e per acomençar lo trabalh de compilacion de l'Alcoran e dei tèxtes juridics islamics. En 634, foguèt designat coma successor per Abu Bakr. Sota sa direccion, lo Califat musulman veguèt lo renfòrçament dei poders dau govèrn gràcias a una tièra de reformas administrativas e la contuniacion de l'expansion militara còntra leis Empèris Bizantin e Sassanidas.
Somari
- 1 L'origina e la jovença d'Umar
- 2 Umar durant la vida de Maomet
- 3 Umar durant lo califat d'Abu Bakr
- 4 Lo califat d'Umar
- 5 Assassinat e succession
- 6 Nòtas e referéncias
- 7 Bibliografia
L'origina e la jovença d'Umar[modificar | modificar la font]
Omar nasquèt a La Mèca dins lo clan dei Banu Adi qu'èra cargat d'arbitrar lei problemas entre lei diferentei tribús de la region. Sa data de naissença es fòrça mau coneguda per leis istorians. Se situa entre 582 e 591 segon leis estudis o lei declaracions de l'imam An-Nawari (vèrs 582-583), de l'istorian pèrs Tabari (entre 582 e 591[1]) o d'Omar espereu (584[2]).
Son paire èra dich Al-Khattab ibn Nufayl e sa maire Hintimmah. Fasián partida de la classa mejana de la societat e Umar recebiguèt una educacion avançada per son epòca basada sus l'escritura, leis arts marciaus, la lucha e l'equitacion[3]. Descurbiguèt tanben la literatura e la poesia[4]. Gràcias a aquela instruccion, Umar poguèt succedir a son paire e participar ais arbitratges entre lei tribús[5]. Venguèt tanben marchand e realizèt divèrsei viatges en Euròpa e en Pèrsia. I poguèt estudiar lei societats localas mai seis afaires comerciaus prosperèron gaire e Umar foguèt jamai un marchand riche.
Umar durant la vida de Maomet[modificar | modificar la font]
Lo periòde de son oposicion a l'Islam[modificar | modificar la font]
En 610, quand Maomet acomencèt sa predicacion en favor de l'islam, Umar èra un defensor de la religion politeïsta tradicionala de la populacion de La Mèca. De mai, coma la màger part deis abitants de la tribú Quraych au començament dau sègle VII, aviá per abitud de beure de vin ambé sei companhons e, per eu, l'islam èra una menaça còntra l'unitat de la tribú[6]. Ansin, participèt ai premierei persecucions còntra lei musulmans e faguèt partida deis advèrsaris pus acarnats de la religion novèla. Assaièt tanben d'organizar un complòt per assassinar Maomet[7].
La conversion d'Umar e sei consequéncias[modificar | modificar la font]
La conversion d'Umar a l'islam se debanèt en 616 o en 617, tres jorns après aquela de Hamza ibn Abd al-Muttalib. Foguèt influenciada per lei conversions de sa sòrre, de son bèufraire e de certanei de seis amics. Aguèt una influéncia importanta car Umar teniá de proteccions poderosas dins la societat de La Mèca. Ansin, lei premiers musulmans poguèron abandonar lo secrèt e pregar publicament dins l'encencha de la Ka'ba[8]. Après aqueu succès, Maomet lo carguèt d'arbitrar lei conflictes de la comunautat musulmana[9].
L'exil a Medina[modificar | modificar la font]
Maugrat lei progrès liats a la conversion d'Umar, la situacion dei musulmans dins La Mèca demorèt precària en causa dei persecucions puei de la pèrda de la màger part dei sostèns politics e financiers de Maomet au començament deis annadas 620. En 622, lo Profèta decidiguèt donc de s'exilar ambé sa comunautat dins la vila de Medina onte l'islam èra vengut popular après lo succès d'una mediacion qu'aviá menada entre doas tribús dau relarg de la ciutat en 621. Umar quitèt donc La Mèca e s'installèt a Medina.
A partir de 624, quand la guèrra acomencèt entre La Mèca e Medina, Umar venguèt un deis oficiers principaus de l'armada musulmana e participèt ai combats principaus dau conflicte : batalha de Badr (624), batalha d'Uhud (625), campanha còntra la tribú jusieva dei Banu Nadir (625), batalha dau Fossat (627), campanha còntra lei Banu Qurayza (627) e enfin expedicion de Hudaybiya (628). A la fin de la guèrra, foguèt un dei testimònis de la signatura dau tractat entre lei doas vilas.
Après la patz ambé La Mèca, contunièt una carriera militara e Maomet lo mandèt còntra la tribú jusieva dei Bani Nadir de l'oasís de Khaïbar en 628. L'annada seguenta, participèt amb Abu Bakr ai guèrras menadas per Amr ibn al-As, un aliat de Maomet. Puei, en 630, quand la guèrra acomencèt tornarmai entre Medina e La Mèca, participèt a l'expedicion que conquistèt la vila après negociacions. Totjorn en 630, èra present durant lei batalhas de Hunayn e au sètge de Taif que marquèron lo succès definitiu de Maomet dins la mitat occidentala de la Peninsula Aràbia. Segon la tradicion, auriá pagat una partida gròssa dei despens engendrats per leis operacions còntra Taif.
Umar durant lo califat d'Abu Bakr[modificar | modificar la font]
Après la mòrt de Maomet en 632, Abu Bakr as-Siddiq venguèt lo premier califat musulman fins a 634. Son rèine sus la comunautat musulmana veguèt la repression d'una insureccion organizada per certanei tribús aràbias desirosas de tornar venir independentas e per la fin de la conquista de la Peninsula Aràbia.
Durant aqueu periòde, Umar foguèt un dei conselhiers principaus d'Abu Bakr pendent la lucha còntra la revòuta ambé Khalid ibn al-Walid. Aquela guèrra s'acabèt en 634 per una victòria dei musulmans que poguèron unificar la Peninsula Aràbia sota lo contraròtle d'Abu Bakr. Pasmens, foguèt tanben la fònt d'una garrolha grèva entre Umar e lo generau Khalid ibn al-Walid a prepaus de la mòrt d'un cap rebèl dich Malik ibn Nuwayrah. Aital, après son accession au califat, l'exclusion de Khalid ibn al-Walid dau comandament de l'armada foguèt una dei premierei decisions d'Umar.
En fòra de son ròtle dins la resolucion dau conflicte, Umar s'ocupèt tanben de defendre auprès d'Abu Bakr son projècte de compilacion dei tèxtes sacrats de l'islam per formar l'Alcoran. D'efèct, aquelei tèxtes èran alora memorizats per de personas qu'èran tanben de combatents. Òr, la multiplicacion dei conflictes per espandre la religion novèla aviá entraïnat de pèrdas importantas, especialament durant la batalha d'Aqraba en decembre de 632. Un sistèma rigorós foguèt creat per assegurar l'enregistrament exact dei paraulas de Maomet que va contuniar fins a 647.
Lo califat d'Umar[modificar | modificar la font]
L'accession au califat[modificar | modificar la font]
L'accession d'Umar au califat foguèt l'òbra d'Abu Bakr e dei captaus de Medina. D'efèct, a la fin de son rèine, Abu Bakr, fatigat, decidiguèt d'organizar sa succession e chausiguèt Umar coma successor. Per Abu Bakr, la dificultat pus importanta èra la manca de popularitat d'Umar entre lei caps musulmans. Pasmens, aquela chausida foguèt aprovat per lei captaus e un testament foguèt redigit per la legalizar. La mòrt d'Abu Bakr se debanèt lo 22 d'aost de 634. La succession aguèt luòc sensa dificultat e Umar prenguèt rapidament divèrsei mesuras per aumentar sa popularitat (liberacion de presoniers de la revòuta de 632-634, arbitratges territoriaus...).
Lei reformas administrativas[modificar | modificar la font]
Durant son rèine, Umar creèt una administracion novèla per organizar e dirigir lo Califa. Aquela òbra venguèt rapidament fòrça importanta en causa de l'agrandiment regular de son territòri e va permetre d'assegurar son unitat e la contuniacion dei conquistas militaras. Per aquò, Umar adoptèt un sistèma de division dau territòri en províncas e en districtes e contrarotlèt lei caps de l'administracion e lei foncionaris gràcias a un ensems de lèis e de còdes de conducha. S'ocupèt tanben de melhorar lo foncionament dau govèrn centrau e lo mantenement de l'òrdre public.
Ansin, au nivèu territòriau, lo Califa foguèt devesit en un centenau de districtes e tretze províncias. Lei caps d'aquelei territòris èran generalament lei caps regionaus dei fòrças militaras e de l'administracion. Pasmens, de còps, lei doas foncions èran ocupadas per de personas diferentas. Dins lei districtes, exisitiá un ensems de foncionaris superiors cargats de conselhar lo governador per leis afaires militars, financiers, judiciaris e lo mantenement de la seguritat. Cada cap regionau deviá reconóisser l'autoritat centrala dau califat. Lo pensament d'empachar una revòuta locala èra una caracteristica majora de la politica administrativa d'Umar e lo califa s'ocupava dirèctament de la seleccion dei caps de son administracion e de son armada.
En fòra dei ligams de fidelitat e d'obeïssença entre lo califat e sei governadors, Umar contrarotlèt son administracion superiora gràcias a un ensems de còdes de conduchas. La regla principala d'aquelei còdes èra de venir cada annada durant lo romavatge de La Mèca per escotar lei planhs dei populacions. Un servici especiau d'enquistas existiá tanben per luchar còntra la corrupcion dei foncionaris. Per completar aqueu sistèma repressiu, Umar velhèt de pagar lei salaris dins lei temps e lei governadors tenián lo drech d'aver de parts suplementàrias durant lo partiment dau butin dei pilhatges.
Enfin, au nivèu dau govèrn centrau, Umar renforcèt l'eficacitat gràcias au desvolopament de l'enregistrament escrich deis actes e dei decisions. De ministèris novèus foguèron organizats segon lei besonhs, especialament per s'ocupar dei fòrças armadas e dei finanças de l'Estat. De fòrças de policiá foguèron organizadas. Diferentas dei fòrças armadas, èran cargadas dau mantenement de l'òrdre public. Aquela creacion foguèt acompanhada per lo renfòrçament de la centralizacion de la justiciá e lo començament de la compilacion escricha dei lèis islamicas. Enfin, Umar ordonèt de recensar la populacion de l'empèri.
L'expansion militara dau Califat Islamic[modificar | modificar la font]
L'expansion militara dau Califat aguèt mens d'importància per Umar que lo renfòrçament de son autoritat e dau govèrn centrau. Dins aquò, poguèt aprofichar l'envam militar dei periòdes de Maomet e d'Abu Bakr e d'estructuras militaras fòrça eficaça per espandre son territòri ambé succès. Ansin, lo rèine d'Umar foguèt marcat per de victòrias importantas còntra l'Empèri Bizantin que perdèt lo contraròtle d'Orient Pròche e d'Egipte e còntra l'Empèri Sassanida que perdèt la màger part dau plan iranian e foguèt finalament conquist en 651 quauqueis annadas après la mòrt d'Umar.
D'efèct, sus lo frònt bizantin, lei fòrças musulmanas poguèron aprofichar lo resultat favorable de la batalha de Yarmok per atacar lo sud de Siria e conquistar Damas (634). Puei, après una pausa en causa d'una campanha còntra lei Sassanidas, lo rèsta de Siria foguèt conquist en 636. Après aquelei reviradas, l'armada bizantina cargada de protegir Jerusalèm preferiguèt se replegar vèrs lo sud entraïnant la presa de la vila santa en genier de 637. De 638 a 639, lei combats se debanèron tornarmai en Siria onte lei musulmans deguèron resistir còntra un retorn ofensiu dei Bizantins que mau capitèron de reconquistar Homs e abandonèron la region en 639. Aquela annada, lei musulmans ataquèron Egipte. Lei Bizantins assaièron de resistir a Alexàndria que foguèt finalament conquista en 641. Una còntra ofensiva bizantina entraïnèt la pèrda de la vila que foguèt tornarmai ocupada en 643. Aquò entraïnèt la rompedura dei defensas bizantinas dins lo nòrd d'Africa mai Umar ordonèt a sei generaus de s'arrestar après l'ocupacion de Cirenaïca.
Sus lo frònt sassanida, de combats importants se debanèron a partir de 634. Inicialament venceires a Namariq, lei musulmans foguèron batuts sus l'Eufrates. Pasmens, aquela revirada marquèt pas l'aplant de la progression e lei Sassanidas foguèron tornarmai vencuts a Bowayb e à Bagdad. Pasmens, la batalha decisiva se debanèt en novembre de 636 a al-Qadisiyya. Causèt l'afondrament de l'armada sassanida e la conquista de la capitala de l'empèri, Ctesifont, en 637. L'annada seguenta, lei musulmans ocupèron lo nòrd d'Iraq e acomencèron la conquista progressiva dau plan iranian.
Assassinat e succession[modificar | modificar la font]
Umar foguèt assassinat en novembre de 644 per un complòt dirigit per de Pèrs desirós de venjar la conquista de Pèrsia per lei tropas dau Califat. Lo 3 de novembre, lo califa foguèt bleçats per de coteladas donats per un esclau zoroastrian. Moriguèt finalament en causa de sei bleçaduras lo 7. Lo còrs d'Umar foguèt enterrat dins la mosqueta d'Al-Masjid an-Nabawi ambé Maomet e Abu Bakr. Durant son agonia, Umar mau capitèt de designar un successor. En plaça, creèt un consèu de sièis personas cargadas d'elegir un successor que foguèt Uthman ibn Affan.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr) Tabari (trad. Hermann Zotenberg), La Chronique, Edicions Actes-Sud / Sindbad, coll. « THESAURUS », « Omar, fils de Khattâb », p. 260.
- ↑ (fr) Hassan Amdouni, Les quatre califes, p. 121. Edicions al Qalam (2005).
- ↑ (en) Muhammad ibn Jarir al-Tabari, History of the Prophets and Kings.
- ↑ (fr) Muhammad Husayn Haykal, Al Faroûq, Omar, cap. I.
- ↑ (fr) Muhammad Husayn Haykal, Al Faroûq, Omar, cap. I, pp. 40-41.
- ↑ (fr) Muhammad Husayn Haykal, Al Faroûq, Omar, cap. I, p. 51.
- ↑ (fr) Muhammad Husayn Haykal, Al Faroûq, Omar, cap. I, p. 53.
- ↑ (fr) Les quatre califes, Hassan Amdouni, p. 136. Ed. al Qalam (2005).
- ↑ (fr) Les quatre califes, Hassan Amdouni, p. 135. Ed. al Qalam (2005).


text:
Un tèxt de La Cigalo Narbouneso d'octobre 1926 (ortografia modernizada) sul libre de Josep D'arbaud La Caraco, Edicion de la revista Le Feu, Ais de Provença, 1926.
Lo grand escrivan provençal Jousé d'Arbaud, après son bèl libre La Bestio dóu Vaccarés, ven de ne faire espelir un autre La Caraco. Lo libre compren tres novèlas, La Caraco ; Lou regrét de Peire Guilhem ; Lou Palangre ; caduna a son èime particulièr e mòstra la diversitat de l'engèni de l'autor.
Lo cant de la chicana - Max Roqueta
Tèxt original occitan e traduccion francesa de l'autor e de J.F. Brun
11 x 17 cm - 50 paginas - 10,50 èuros
Presentacion de J.F. Brun - La Chicana, aquò's lo laberint. Palais enfachinant e trapèla sens escapa, ont, au centre, se fai lo rescontre mortau dau Minotaur, aquel enfant mostrós dau morre de taur concebut per lo dieu e la reina Pasifae. E lo laberint es tanben la metafòra de nòstra vida, un ultim e decisiu avatar de la cosmogonia mesa en scèna per l'òbra de Max Roqueta.
A la prima de 2015 es sortit lo libre Contes e racontes del renvèrs de Ròcamador. Presenta una causida de contes e de racontes collectats e adobats per l'abat Jean Lafon. Es editat per Tertium Edicions en edicion bilingüa occitan-francés.
Lo libre de 226 paginas es acompanhat d'un disc que recampa onze tèxtes enregistrats per l'abat. Se pòt crompar al prètz de 19,90 €.
Florilège en mineur : jongleurs et troubadours mal connus
Pierre Bec - Edition paradigme - 36 èuros
EAN : 978-2-868782-42-7
Lo libre presenta de tèxtes de trobadors pauc o mal coneguts, daissats de caire pels universitaris. Lor òbra, ben que pichona, noirís de faiçon significativa lo corpus medieval occitan. S'ameritava d'èsser publicada.
Le roman national français au défi de l'extrême droite
Gérard Tautil - L'Harmattan - 2017 - 122 paginas
ISBN : 978-2-343-10766-0
Après son darrièr libre en occitan Psicòsi au palais publicat per IEO Edicion que presentava qualques unas de sas reflexions e criticas, Gerard Tautil nos presenta, en francés aqueste còp, una analisa de la situacion politica en Occitània.
Al delà nos balha un tablèu de la politica francesa contemporanèa.
142 jours dans un masuc de l'Aubrac
P. Fournier e P. Pallier - Grelh roergàs - 2016
bilingüe francés e occitan - 134 paginas
ISBN : 978-2-902756-04-9 - brocat, cobèrta sopla plastificada - 24 x 22 cm
Es en 1949, l'annada de sos 15 ans, que Paul Fournier faguèt sa primièra estiva sus Aubrac. Conta aicí cossí los montanhièrs vivián en autarcia al mièg de lor tropèl e cossí fasián la 'forma'.
Sul libre de Yves Le Berre, Qu'est-ce que la littérature bretonne ? Essais de critique littéraire, XVe-XXe siècle, un article de Felip Gardy dins la revista OC numèro 81, automne de 2006.
Dos escolans d'Yves Le Berre, professor emerit de celtic a l'Universitat de Bretanha occidentala (Brest), an agut l'idèa tras que bòna de reünir dins un libre polidament estampat e presentat una part importanta deis estudis que son mèstre e amic aviá publicats, mai que mai entre 1986 e 1995, dins de revistas ò de volums collectius sovent de mau trobar, mai que mai en fòra de Bretanha.
Febrièr de 2017, Sèrgi Gairal publica al Grelh Roergàs Lo professor Cric, un libre a l'entorn de l'aprendissatge de l'occitan.
Lo professor Cric es un papagai qu'ensenha a sa companha, Crac, la lenga occitana.
A travèrs aquela istòria, l'obratge tòca a la question de l'aprendissatge d'una lenga e de son usatge, torna tanben sus mantuns punts de lingüistica occitana.
Trèns per d’aubres mòrts - Joan-Ives Casanòva
Morlanne, C&S - 2007 - 197 paginas
Lo libre es una evocacion de tres figuras masculinas. Per caduna l'autor se concentra sus un moment clau de lor vida.
La critica vei lo trabalh de Joan-Ives Casanòva coma una narracion en abís, susportada per de frasa-univèrs. Una escritura rara.
En 1983 a l'iniciativa de l'IEO e amb lo sosten de la vila de Montpelhièr, foguèt reeditat lo libre de Joan-Baptiste Fabre estampat pel primièr còp en 1797, Lo siège de Cadarossa (A Tots 79, 100 paginas). Epopèa nauta en color, engimbrada per un mèstre de la satira. L'òbra fa referéncia als eveniments que se debanèran a Cadarossa vila vesina d'Avinhon en 1709.
Un incontornable de las letras occitanas. Una novèla reedicion seriá plan venguda.
Los que fan viure e treslusir l'occitan - Collectiu
Jos la direccion de Carmen Alén Garabato, Claire Torreilles, Marie-Jeanne Verny
Actes del Xen congrès de l'AIEO a Besièrs (12-19 juin 2011)
Lambert Lucas - 16 x 24 cm - 971 paginas
2014 - 60 èuros - ISBN : 978-2-35935-086-9
Lo libre presenta las contribucions presentadas al collòqui de l'AIEO en 2011 sus los que fan viure e treslusir l'occitan.
Lo tust de la lenga - Yanick Martin
Bilingüe occitan/francés - 220 paginas
Edicions MARPOC - 2015 - 14,8 x 21 cm
Presentacion de libre - Un testimoniatge rar, una experiéncia particulara, destorbanta. Normalament, los escambis entre un pacient e son "psi" relèvan del domèni estrictament privat e son pas per sortir de l'ambient feutrat d'un cabinet d'analisi. E pasmens dins son primièr libre, Yanick Martin pallèva una granda partida del vel.
Lodeva, ciutat occitana
Contribucions gropadas e armonizadas per Éliane Gauzit
392 paginas – 16 x 24 cm – 25 €
ISBN : 978-2-8107-0314-2
Presentacion del libre facha per la conferéncias DUOC de Tolosa en octobre de 2015.
Lo libre que presenta Éliane Gauzit es un obratge collectiu que recampa 31 contribucions. Es consagrat als diferents domènis ont la lenga occitana a pogut – e pòt encara – èstre emplegada dins la vila de Lodeva, dins Erau e dins sa region.
Dins la revista Lenga e País d'òc n° 43 en 2005, Marie-Jeanne Verny presentava tres cronicas eissidas del libre de Roland Pécout Agach occitan. Extrach :
Tres cronicas de Agach occitan de Roland Pécout
Proposicions d'expleitacion pedagogica
Agach occitan, publicat en 2004 per lo Centre d'Estudis Occitans a l'Universitat Paul Valéry1, es un libre que recampa de cronicas escrichas per Roland Pécout dins la revista Connaissance du Pays d'Oc, que pareissiá a Montpelhièr dins las annadas 1970-80. Remandam lo legeire a aquel obratge per las tres cronicas que trachan respectivament de las capitèlas, de Van Gogh e de la Tarasca. Prepausam una expleitacion pedagogica de cada tèxt, en donant de direccions de trabalh, de documents iconografics e de tèxtes complementaris.
La Bíblia - Traduccion de Joan Larzac
Dos volums : Ancian e Novèl Testaments - 78 èuros
Letras d'òc - 16 x 24 cm - religats e daurats - 1280 + 648 paginas
ISBN : 978-2-916718-71-2 + 978-2-916718-45-3
Las edicions Letras d'Òc propausan dempuèi 2016 la traduccion integrala de la Bíblia en dos volums.
Per estonant qu’aquò semblèsse, cap de revirada integrala del tèxte de la Bíblia èra pas jamai estada publicada en occitan. La presenta edicion comola aquela manca. Cadun pòt ara legir en occitan aquel òbra religiosa fondamentala qu’es tanben una de las sorsas màgers de nòstre patrimòni cultural.
Viatge d'ivèrn - Danièla Julien - Trabucaire - 96 paginas - 11,50 €
Recuèlh de tretze novèlas - Prèmi Jaufre Rudel 1999
Aquí çai jos çò que ne disiá Jòrgi Peladan per sa sortida. Sorsa : Articles de Mesclum per 1998.
Dins l’edicion : Viatge d’ivèrn
De segur sèm pas tròp acostumats de trapar de femnas qu’escrivon en occitan e n’i a encara mens en occitan provençau. Pasmens, serià far escòrna a la Danièla Julien de saludar la sortida de son libre Viatge d’ivèrn sonque per aquestas rasons estatisticas.
Un article de Cristian Rapin dins Lo lugarn (numèro 82) sus la traducion occitana del libre de Elio Vittorini Conversacion en Sicília.
Lo Gai Saber publica cada annada un numèro especial jos fòrma d’un libròt. Conversacion en Sicília que ven de sortir n’es un exemple remarcable.
Aquel tèxte de Elio Vittorini, revirat en lenga nòstra per Ives Roqueta, nos suspren per son originalitat. Es pas un roman, ni una novèla. Digam qu’es una pròsa. L’autor, jol pretèxte de tornar veire la siá maire, s’embarca per una Sicília que “segon sas pròprias paraulas” poiriá èstre un autre país.
Ven d'èsser reeditat per Les classiques Garnier lo cors de Claude Fauriel (1772-1844) sus l'istòria de la poesia provençala.
Lo cors sus la poesia provençala de Claude Fauriel, primièr professor de literatura estrangièra a la Sorbona, representa un moment important dins l'istòria de la pensada istorica e especialament dins aquela de l'istorisme. Aquò's tanben un expausat del sègle XIX sus la literatura occitana que balha l'esperit de l'epòca.
Sul libre Halte à la mort des langues de Claude Hagège, un article de Cristian Rapin dins la revista Lo Lugarn numèro 82, prima de 2003.
Coma aquò comença de se saber, i a, cada annada, una batelada de lengas que s’escantisson e amb elas, naturalament, de comunitats, de culturas, de pòbles. Es d’aquel dramatic fenomèn que Claude Hagège parla dins Halte à la mort des langues.
Contes dels Balssàs - Joan Bodon
194 paginas - 13,5 x 18 cm - 14 €
ISBN : 9782859105426
Los Contes dels Balssàs es lo segond libre de Joan Bodon. Es estat editat pel primièr còp en 1953. IEO Edicion ven de lo reeditar.
Page 4 of 9


text:
LLEIDA, 16 Nov. (EUROPA PRESS) – Eth director generau de Pòrts, Aeropòrts e Còstes, Oriol Balaguer, a explicat qu’er operador toristic anglés Neilson Active Holidays, dedicat ath sector der esquí, operarà en Aeropòrt de Lleida-Alguaire a partir…
VILASSAR DE DALT (MARESME), 16 Nov. (EUROPA PRESS) – Un equip de France 3, eth dusau canau dera television publica gala, a vengut aguest dimars a Catalonha per gravar actes electoraus des tres partits qu’aguesta legislatura an agut mès representacion…
BARCELONA, 16 Nov. (EUROPA PRESS) – Era Comission Mixta de Traspassos Estat-Generalitat se reünirà aguest dimèrcles per traspassar a Catalonha era gestion des trens Regionals des deth Ministèri d’Encoratjament, ua causa que satisfè “enòrmament” …
MADRID, 16 Nov. (EUROPA PRESS) – Eth portavotz deth grop socialista ath Congrès, José Antonio Alonso, enten que cau demanar en Marroc respècte “absolut” pes drets umans e pera libertat de premsa e a refusat qu’era posicion que manten eth Govèrn de…
LONDRES, 16 Nov. (EUROPA PRESS) – Eth tenista espanhòl Rafa Nadal a demorat enquadrat en grop a entara Copa Masters de Londres, que se discutirà deth 21 ath 28 de noveme ath O2, dempús era realizacion aguest dimars deth sorteig ena Galleria de Pall…


text:
Antonio Salieri
Antonio Salieri que ho un compositor italian de musica d'estil classic. Que ho compositor de la cort a Viena e a despart de la grana glòria qui conegó com musician e compositor, qu'ei conegut dens l'istòria de la musica com lo mèste (a còps a gratis) d'ua piela de compositors màgers com ac horen : Beethoven, Schubert, Meyerbeer, Liszt, Hummel, Reicha, Ignaz Moscheles, Carl Czerny, Franz Xaver Süßmayr e Franz Xaver Wolfgang Mozart (lo dusau hilh de Mozart).
A maugrat d'aquesta famosa generositat e de la soa amistat per Mozart, la literatura e lo cinema qu'inventèn sancerament ua legenda d'ua Salieri que seré estat enemic e rivau deu gran compositor e comandatari anonim deu son Requiem (comandatari qui totun b'ei ni anonim ni, de segur, Salieri).


text:
-
2eme versions les parcs et jardinsPar annie h dans parcs et jardins le 10 Février 2011 à 18:02
Retrouvez tous les parcs et jardins à visiter :
Les parcs et jardins d'AlsaceLes parcs et jardins d'AquitaineLes parcs et jardins d'AuvergneLes parcs et jardins de Basse-NormandieLes parcs et jardins de BourgogneLes parcs et jardins de BretagneLes parcs et jardins de CentreLes parcs et jardins de Champagne-ArdenneLes parcs et jardins de CorseLes parcs et jardins de Franche-ComtéLes parcs et jardins de Haute-NormandieLes parcs et jardins de Ile-de-FranceLes parcs et jardins de Languedoc-RoussillonLes parcs et jardins de LimousinLes parcs et jardins de LorraineLes parcs et jardins de Midi-PyrénéesLes parcs et jardins de Nord-Pas-de-CalaisLes parcs et jardins de Pays-de-la-LoireLes parcs et jardins de PicardieLes parcs et jardins de Poitou-CharentesLes parcs et jardins de Provence-Alpes-Côte d'AzurLes parcs et jardins de Rhône-AlpesLes parcs et jardins des DOM-TOMLes parcs et jardins de Monaco
Tags : jardins, parcs, alpes, normandie, france
-
CommentairesAucun commentaire pour le moment
Suivre le flux RSS des commentaires
Ajouter un commentaire


text:
Lengadocian
Lo lengadocian es lo dialècte occitan parlat sus una granda part del Lengadòc istoric (fòra Velai, lo nòrd de Vivarés e la region de Nimes), una part de Guiana (Roergue, Carcin e qualques parçans d'Agenés e de Peiregòrd) e dins lo sud-oèst d'Auvèrnha. Lo nimesenc, generalament considerat coma una varietat del provençal rodanenc, es en realitat una varietat ibrida, lengadociana a l'origina, que fa de transicion amb l'ensems provençal.
Sas caracteristicas màgers son, se se pren pas en compte mantun parlar periferic:
- lo manten de las oclusivas finalas: cantat [kanˈtat] (en provençal: [kãnˈta])
- lo manten de la -s finala: los òmes [luˈzɔmes] (en provençal: [lejˈzɔme])
- la casuda de la -n finala dins los noms (pas sistematica en morfologia verbala): occitan [utsiˈta] (en provençal: [usiˈtãn])
- la non-palatalizacion dels grops CA e GA: cantar, gal (en auvernhat: chantar, jal)
- lo manten de la -l finala non vocalizada: provençal (en provençal: provençau)
Aquelas caracteristicas son pas jamai exclusivas e son partejadas amb un o mantun dialècte, çò que ne fa un dialècte a l'encòp central e conservador. Es per aquò que d'unes vòlon far l'estandardizacion de l'occitan (occitan larg) a partir d'aqueste dialècte.
Domergue Sumien, dins sa tèsi de novembre 2004, prepausa una estandardizacion pluricentrica per que concernisca pas mai que lo lengadocian e respècte los divèrses centres de l'espaci occitan.
Somari
- 1 Variacion intèrna
- 2 Fonologia
- 3 Conjugason regulara
- 4 Ligams extèrnes
- 5 Vejatz tanben
Variacion intèrna[modificar | modificar la font]
Aquesta classificacion dels sosdialèctes del lengadocian es la de Loís Alibèrt amb d'ajustaments (bas-vivarés e sarladés). D'autras classificacions son possiblas.
Las varietats meridionalas e l'agenés forman, amb lo gascon, lo diasistèma aquitano-pirenenc.
Sosdialèctes meridionals[modificar | modificar la font]
Sosdialèctes orientals[modificar | modificar la font]
Sosdialèctes septentrionals[modificar | modificar la font]
Sosdialèctes occidentals[modificar | modificar la font]
Fonologia[modificar | modificar la font]
En seguida avètz una descripcion detalhada de la fonologia del lengadocian en general, e mai regionalament.
Vocalas[modificar | modificar la font]
Remarcas:
- La vocala u se pronóncia generalament [y], mas dins un grop de parlars de la còsta mediterranèa (e mai dins qualques endreches dels parlars continentals coma a Saurat per exemple) dempuèi lo narbonés fins al país d'Arle se pronóncia [ø].
- La vocala á se pronóncia [ɔ] en general; pasmens dins una part bèla del lengadocian oriental (tre l'èst de Mesa), se pronóncia [ɛ].
- La vocala a finala e abans lo -ment dels adjectius se pronóncia [ɔ], màs dins los airals de Montpelhièr, Nimes e Seta, la vocala a se pronóncia totjorn [a] (Ex: vaca ['baka] en luòc de ['bakɔ], parlament [parla'men] en luòc de [parlɔ'men]).
- La sequéncia ieu se pronóncia [jew], mas en lengadocian septentrional se pronóncia [ju] (adieu [a'd̪jew] mas [a'dju] dins los parlars septentrionals).
Alternança vocalica[modificar | modificar la font]
- En posicion atòna, existís una reduccion del nombre de vocalas e en general es pas abitual d'aver una vocala dobèrta dins aquesta posicion:
- Dins los mots qu'an una vocala tonica [ɛ] (è) la vocala correspondenta en posicion atòna es [e] (e). Per exemple (solinham l'accent tonic): tèrra [ˈt̪ɛrɔ] > terrassa [t̪eˈrasɔ].
- Dins los mots qu'an una vocala tonica [ɔ] (ò) correspond en posicion atòna la vocala atòna [u] (o). Per exemple (solinham l'accent tonic): còde [ˈkɔðe] > codificar [kuðifiˈka].
- Dins certans parlars locals del lengadocian de Guiana, la vocala tonica [a] (a) pòt correspondre en posicion atòna a la vocala [ɔ](a). Per exemple (solinham l'accent tonic): bala [ˈbalɔ] > balon [bɔˈlu].
- En Guiana, la vocala a, quand es tonica, se pronóncia [ɔ] al contacte d'una consonanta nasala coma [n, m, ɲ] (n, m, nh) o d'una -n finala venguda muda: montanha, pan [mun̪ˈt̪ɔɲɔ, ˈpɔ] (en luòc de [mun̪ˈt̪aɲɔ, ˈpa]).
- Dins qualques vèrbs qu'an una "o" [u] pretonica existís una alternància vocalica amb "ò" [ɔ], o en "uè" [ɥe] quand aquesta "o" se tròba en posicion tonica. Per exemple (solinhant l'accent tonic) "trobar" [t̪ɾo'Ba], màs "tròbi" ['t̪ɾɔBi]. "Sonhar" [su'ɲa], màs "suènhi" ['sɥɛɲi]
- Qualques verbes qu'an una "e" pretonica, an aquesta "e" [e] coneisson una alternància vocalica en "è" [ɛ] en posicion tonica. Per exemple: "levar" [le'Ba], mas "lèvi" ['lɛBi].
Remarcas:
- Las "e/é" plaçadas abans una consonanta se pronóncian [e̞].
- La vocala a es prononciada [ä] (centrala).
Consonantas[modificar | modificar la font]
Remarcas:
- Las consonantas sonòras finalas venon sordas (Ex: b [b] ven [p], z [z] ven [s]).
- Lo g final se pronóncia [k] se ven del son [g], mas se pronóncia [tʃ] se ven del son [dʒ] (g+i/e o j).
- Las consonantas [d̪], [b] e [g]/[gʷ], quand son entre doas vocalas o al contacte dels sons [l], [ɾ]/[r] e [z], venon [ð], [B] e [ɣ]/[ɣʷ]. Mas al contacte d'una nasala, [d̪], [b] e [g]/[gʷ] venon pas jamai de fricativas.
- La consonanta s finala se pronóncia [s] se lo mot seguent comença per una consonanta sorda o en fin de frasa, mas se pronóncia [z] se lo mot seguent comença per una vocala o per una consonanta sonòras e que la s es après una vocala.
- Los grops consonantics bl e gl se pronóncian [Bl] e [ɣl], mas entre doas vocalas a l'interior d'un mot o a la fin d'un mot se pronóncian pus generalament [pl] e [kl].
- Las sequéncias -ps, -ts e -cs convergisson e se pronóncian [ʦ] (Ex: los còps [lus ˈkɔʦ], los baobabs [luz BauˈBaʦ], la sinòpsi [la siˈnɔʦi], los amics [luz aˈmiʦ], occitan [uʦiˈta], bòxa [ˈbɔʦɔ], fax [ˈfaʦ]).
Assimilacion consonantica[modificar | modificar la font]
En lengadocian, se fa pro sovent una assimilacion consonantica. Aquesta assimilacion consonantica seguís las règlas seguentas:
- Se doas consonantas oclusivas sont en contacte e se son dins lo meteis mot, alara la primièra pren la pronóncia de la segonda (Ex:captar [ka't̪:a], acte [ˈat̪:e], subjècte [sy'd:ʒɛtte], fotbòl [fu'b:ɔl])
- Las letras t e d plaçadas davant una laterala (l, lh) o una nasala (n, m, nh) prenon la pronóncia de la laterala (Ex: aumetlièr [awme'l:jɛ], setmana [se'm:anɔ],…)
- Las nasalas m e n prenon lo ponch d'articulacion de la consonanta seguenta s'es una oclusiva o una nasala e se son dins lo meteis mot(Ex: anterior [an̪t̪e'rju], encara [eŋ'karɔ], Montpelhièr [mumpe'ʎjɛ]. Mas dins Montpelhièr [din.mumpe'ʎjɛ])
- Dins qualques mots coma pas, pus, res, dins (ont la s se pronóncia pas avant una consonanta) an la s final que pren la pronóncia de la consonanta seguenta s'es una oclusiva, una laterala o una nasala.
- La sequéncia gd se pronóncia [t̪].
- Se las doas letras fòrman un digrama, l'assimilacion consonantica s'emplega pas.
Conjugason regulara[modificar | modificar la font]
Modèls: Parlar, Finir, Batre
Present de l'indicatiu[modificar | modificar la font]
Imperfach de l'indicatiu[modificar | modificar la font]
Preterit definit de l'indicatiu[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- occitan
- dialectologia
- fonetica
- fonologia
- morfologia
- lingüistica
- Lengadòc
- Occitània
- diccionari de las lengas
- lengas per familha
- lengas indoeuropèas
- lengas romanicas


text:
Sètge de Varsòvia (1939)
Lo sètge de Varsòvia se debanèt dau 8 au 28 de setembre de 1939 dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala. Opausèt lei fòrças alemandas ai tropas polonesas. S'acabèt per la redicion dei defensors e la conquista de la capitala polonesa per leis Alemands.
L'ataca alemanda còntra la capitala acomencèt lo 8 de setembre ambé l'arribada d'una unitat blindada dins una borgada de la vila. Pasmens, foguèt rapidament arrestada e leis Alemands deguèron esperar l'esquichament dei fòrças polonesas dins d'autrei regions dau país per poder concentrar de fòrças sufisentas per tornar atacar. De mai, en despiech deis òrdres d'Adolf Hitler que donèt l'òrdre de conquistar Varsòvia avans lo 17, lei generaus alemands preferiguèron avançar lentament per limitar lei pèrdas. Fins au 22 de setembre, aquela avançada foguèt tanben complicada per la quasi abséncia sostèn aerian car lei bombardiers alemands èran ocupats sus d'autrei fronts. Ansin, una ofensiva novèla foguèt tornarmai arrestada lo 16 per lei Polonés qu'organizèron divèrsei sortidas còntra leis asalhidors.
L'assaut finau acomencèt lo 22 de setembre per un bombardament aerian generau que s'acabèt lo 24. Pasmens, l'assaut terrèstre foguèt tornarmai fòrça malaisat per leis Alemands que se turtèron a una defensa acarnada fins au 26. A partir d'aquela data, la garnison comencèt de mancar de municions e de viures. Deguèt finalament capitular lo 28.


text:
Sept-Vents
Sept-Vents es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'existéncia de la distincion de Sevans[3] A testificat dempuèi lo Sègle XIII e poiriá i aver #èsser proprietat de la distincion de Beaujeu en Bourgogne[4]. Al començament del Sègle XVI, levava del rei e aperteniá a Geoffroy de Grimonville de contunh al marques de Longaunay al Sègle XVIII[5].
L'existence de la seigneurie de Sevans[6] est attestée depuis le Sègle XIII et pourrait avoir été propriété de la seigneurie de Beaujeu en Bourgogne[4]. Au début du Sègle XVI, elle relevait du roi et appartenait à Geoffroy de Grimonville puis au marquis de Longaunay au Sègle XVIII[7].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.geoportail.fr/visu2d.Don?ter=metropole modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant
- ↑ « Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée »
- ↑ Modèl:Google Libres, Impremta de Baudoin, 1805.
- ↑ 4,0 et 4,1 Modèl:Google Libres, Anselme de Sant-Ostal, Aunorat Calha Del Fourny & Angel de Santa-Rosalie, companhiá de las libraires, 1730, pagina 85. Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « Histoirep85 » est défini plusieurs fois avec des contenus différents
- ↑ Modèl:Google Libres, Louis Alexandre Expilly, 1770.
- ↑ Modèl:Google Livres, Imprimerie de Baudoin, 1805.
- ↑ Modèl:Google Livres, Louis Alexandre Expilly, 1770.
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Paginas amb d'errors de referéncia
- Pagina del modèl Ligam web comportant una error
- Ortografia de verificar
- Paginas amb ligams de fichièrs copats
- Portal:Normandia/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Comuna de Normandia
- Comuna de Calvadòs


text:
dimarts, 14 de gener de 2014
2014 serà literària o serà pas
E ben ieu, legiguèri pas res del Marqués.
Pas encara.
Un libre de Mistral, un libre de Sade, un libre de Mistral, un libre de Sade, deuriam poder servar un equilibri...
3 comentaris:
-
-
As pas legit las 120 jornadas ? las infortunas nimai, paubra, paubra, paubra...
- 15/1/14 8:48
- Mela ha dit...
-
E non! Espèri que los auràn a la mediatèca!
- 15/1/14 10:24
-
-
Tant iò dire, las 120 jornadas son fòrça ben escritas dins la prumièra pertida, parle aquí dau stile, perque 'quò qu'es dich es òrre (e parle pas de la fin, que de tot biais es mas sos la fòrma d'un plan).
Las infortunas, d'enquera 'na vetz, per lu stile, la linga francèsa eriá au zenite, lu sòu qu'escriguet tant ben es estat lu Jouhandeau, 'na saloperia, mas la linga, la linga...
- 15/1/14 12:33


text:
241
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 241 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Sassanida[modificar | modificar la font]
Mòrt dau fondator de l'Empèri, Ardachir Ièr que foguèt remplaçat per son fiu Shapur Ièr.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
divendres, 5 de setembre de 2008
Dus metòdes tà apréner lo gascon
Aquiu un navèth metòde a l'encòp modèrne e practic, pedagogic e ludic concebut per Patric Guilhemjoan e lo dessinator Ohazar, coneishut peu son talent e l'arsec deu son calam. Lo purmèr tòme que compren tretze unitats d'aprentissatge e que s'acompanha d'un DVD audio ; lo segond dotze unitats e un CD audio. Aqueth apèr qu'ei destinat a un public diversificat : començants, monde qui parlan un chic, qui n'an pas parlat despuish longtemps... Qu'es tanben un supòrt pedagogic de cors entaus adultes.
Aquèth cors en koinè pan-gascona (basicament lo gascon occidentau shens las fòrmas deu subjonctiu en -i, ací remplaçadas per las de la lengua classica) que segueish las nòrmas fixadas dens lo diccionari francés-gascon en dus volumes de Per Noste. N'ei doncas pas completament en fasi dab las nòrmas de la lengua aranesa qui vòlen complir mes fidelament las preconizacions deu Conselh de la Lenga Occitana (C.L.O.).
Aus mots de la koinè gascona: vèrbe, filosòfe, telefòne, psicològue, que corresponen en aranés: vèrb; filosòf, telefòn, psicològ. Au mot triomfar deu diccionari que correspon en aranés la fòrma preconizada peu C.L.O. : trionfar. Les fòrmas dab ua e de sostien non son pas neutras ja qu' influeishen la pronóncia. Qu'ei amusant de constatar que mentre que los Aranés escriven "trionfar" , pronóncian plan [triomfar] (véder la gramatica d''Aitor Carrera) , quan "triomfar" es pronóncia... [trionfar] en gascon generau (véder lo diccionari Palai). En lo diccionari gascon-francés escriut en la grafia reformada de Chaplain, las causidas dab l'e de sostien son respectadas: vèrbe, telefòne etc, mentre que triomfar i ei estat logicament remplaçat per trionfar. Las fòrmas dab un e de sostien son estadas consacradas per la gramatica gascona de Romieu-Bianchi (Universitat de Bordèu) : que i trobam plan vèrbe e non pas vèrb.
Bon, tot aqueth devís tà'vs díser que lo metòde deu "Gascon lèu e plan" deu regretat Michel Grosclaude qu'a - per fin- un successor non (o pas tròp) eretic. Lo successor plan eretic qu'ei "Que parli gascon", en grafia reformada, de Rigosta e Chaplain, editat per Princi Negue. Enqüèra que tròbi la grafia reformada de Chaplain mes astuta e acabada que non pas la deu Conselh de la Lenga Occitana, notaratz que, personaument, sagi de demorar disciplinat e non l'apliqui pas. Totun, n'èi pas jamès esitat d'aconselhar l'emplec deu metòde de Rigosta-Chaplain aus qui volèvan apréner la leng(u)a. Pensi que la grafia reformada ei hèra pedagogica pr'amor que s'apressa mes de la pronóncia causida (la deu gascon occidentau). E tornar a la grafia de la Gleisa Occitana a partir de l'Eretica non pausa nada dificultat, mentre que l'invèrse supausa de prononciar lo gascon...plan coma cau, çò qui n'ei pas guaire evident en aprenent la lengua escriuta en grafia deu C.L.O. E de totas manièras, n'avèvam pas nat aute metòde de prepausar abans la parucion deu prumèr volume de A Hum de Calhau, alavetz...
En tot cas, aquiu qu'avetz dus metòdes tà apréner lo gascon. Com e soi tolosan, de segur que m'agradan los eretics occitans (perdon, volèvi díser gascons ;)) enqüèra que no'n sii un. E com abans que tot m'agrada la lengua, los dus metòdes que son en la mea bibliotèca e qu'aconselhi aus començaires de'us utilizar LOS DUS. Atau, n'avetz pas nada excusa tà non pas apréner lo gascon lèu e plan ;))!!!
1 comentari:
- Mar Roca i Sol ha dit...
-
Bones
Davant de les últimes accions d'Albert Rivera (c's) us proposo que el dia 11 de Setembre en els nostres blogs pengem l'Estelada. Una campanya que he començat sola i que necessita de tots. En el fons són les nostres cases virtuals. Passa'l . Aquí us podeu baixar l'Estelada www.marroca.blogspot.com
Salut
- 6 de setembre de 2008 a les 17:47


text:
A mesura que se perfile eth Govèrn d’entesa, i a mès probabilitats qu’eth lidèr d’Unitat d’Aran, Paco Boya
, devengue un còp mès eth representant d’Aran en nau Parlament de Catalonha. Era activitat parlamentària de Paco Boya ena cramba catalana ei fòra ben avalorada pes sòns companhs de grop. « A estat un des deputats mès pencaires »
, segontes hònts dera Federacion deth PSC des Comarques de Lhèida. M’expliquen qu’eth madeish pòrtaveu Miquel Iceta desire era sua lèu tornada ena legislatura qu’acabam d’encetar. « L’auem de besonh »
, semble qu’a vengut a díder.
Es aranesi tornaríem a auer votz pròpria representant es nòsti interèssi peth dessús d’inutils partidismes. Eth país ei petit e cadun de nosati ei ua pèça indispensabla entà progressar. Toti somam, s’atau ac volem.
Paco Boya ei un des nòsti actius mès remercables, un d’aqueri aranesi que des de baish a sabut hèr-se un lòc important en tot liderar un projècte politic sus era basa deth dialòg e ua manèra d’actuar tranquila ar estil deth president Zapatero. En aguest sens, podem díder qu’ei un politic non sonque de futur, senon deth futur, pr’amor qu’ei conscient des naues palpitacions qu’an de renauir era politica.
Atau ac demòstren era sua defensa des valors dera participacion e era transparéncia, era recerca de complicitats damb representants dera societat civil, era sua propòsta en hilat per un Aran referent dera cultura occitana, país de montanha mès urban e modèrn, e exemple d’ua naua manèra d’arténher eth benèster sociau e de consolidar un creishement racionau damb fòrt valor hijut.
Sens dubte qu’era sua tornada tath Parlament serà una bona notícia tà toti es aranesi.
Like this:
Like Cargament...


text:
Vichèi
Vichèi (oficialament en francés Vichy) es una vila d'Occitània, dins la region istorica de Borbonés, lo departament d'Alèir e la region administrativa d'Auvèrnhe Ròse Aups. Es una estacion termala de la reputacion internacionala.
Lo gentilici es vichaire -a.
Somari
Galariá[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Guy Touvron (1960)


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Milton Friedman (Nòva York, 31 de julh de 1912 - San Francisco, 16 de novembre de 2006) foguèt un economista american. Es considerat coma un dels economistas mai influents del sègle XX. Aqueste defensor ferotge del liberalisme recebèt lo Prèmi Nobel d'Economia en 1976 per sos escriches a prepaus de "l'analisi de la consomacion, l'istòria monetària e la demostracion de la complexitat de las politicas d'estabilizacion". Foguèt a l'origina del corrent monetarista e subretot lo fondador de l'Escòla de Chicago.


text:
Fritz Kreisler
Fritz Kreisler (Viena, lo 2 de heurèr de 1875 – Nava York, lo 29 de genèr de 1962) que ho un deus violonistas màgers deu sègle XX. Vadut a Viena en Àustria d'ua pair judiu e d'ua mair catolica, qu'estudiè au Conservatòri de la soa ciutat nadau dab mèste deus famós : Anton Bruckner, Léo Delibes, Jakob Dont, Joseph Hellmesberger hilh, Joseph Massart, e Jules Massenet.
Alebat durant la Purmèra Guèrra Mondiau que ho desmobilizat. Que viscó a Berlin puish a París abans d'abandonar Euròpa en miei de la pujada deu nazisme. Que s'installè a Nava York on passè la resta de la soa vita.
Que compausè mantuas pèças de musica en ensajar d'imitar l'estil de mèstes classics e barròc e en bèth publicar devath los lors noms ; quan revelè l'engana e lo jòc que ho criticat ; ua d'aquestas peças totun (lo Praeludium und Allegro faussament signat de "Gaetano Pugnani") qu'ei uei ua de las pèças màgers deu repertòri deu vriulon.
Kreisler que pateishó dus accidents de circulacion : trucat per un camion a Nava York en 1941 que demorè dens lo coma per ua setmana ; la segonda vegada, de cap a la fin de la soa vita, un accident d'auto que'u deishè sord e cèc.
Que ho lo possessor d'un gran nombre d'instruments de mèstes laütièrs deus màgers (Antonio Stradivari, Pietro Guarneri, Giuseppe Guarneri, Carlo Bergonzi e Jean-Baptiste Vuillaume) ; gaireben tot que pòrtan uei lo son nom.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- [1] Sus youtube.com, interrpetacion de La Gitana per Fritz Kreisler.
- [2] Sus youtube.com, Pugnani Kreisler: Praeludium und Allegro per Guido Rimonda e la soa Camerata Ducale.


text:
Quauques temps
Josette Coldefy
Quauques temps, los ivèrns, nòstre pepè partiá
Am una museta e un cantèl de pan
Un veire de grautons e una mèja de vin
Partiá degarrostar e preniá l’ espertin
Pel mèg de la Braunha, am l’ acha e la poda
Fasiá dels gavèls de linha
Atraçava las rómecs e las fasiá cramar
Lo balmat estacat serviá a balatjar
E quand megjorn sonava al cloquier de Caniac
Sus una teula plata anava s’ assetar
Furava dins sa pòcha, cercava lo cotèl
Durbiá la museta e ensacava lo capèl
Aqui èra tranquille, degun per rondinar
Escotava lo vent e los ausèls cantar
La femna èra a l’ ostal e los nenes tetavan
E se fotiá pas mal se quicòm arribava
Tota l’ après megjorn copava e recurava
Balatjava de fèlhas pel jaç de las fedas
E quand lo solelh corc anava se rescondre
Se n’ anava de páur que lo jorn venguès negre
Arribava arredut e los pès escarronhats
Mès èra plan content del trabalh qu’ aviá fach
Li demorava plus qu’ anar apasturar
Avant d’ anar manjar un sopar bien ganhat.
Photos Forêt de la Braunhe de Serge Hirondelle


text:
Area Clean le spécialiste des espaces furmeurs et abris pour fumeur
salle fumeur Haguenau alsace, cabine extraction d'airrestaurant Haguenau alsace, abri fumeur restaurant Haguenau alsace, local fumeur restaurant Haguenau alsace, abri fumeur restaurant Haguenau alsace, espace fumeur restaurant Haguenau alsace, espace fumeur restaurant Haguenau alsace, espace fumeur Haguenau alsace, local repos fumeur Haguenau alsace, espace fumeur Haguenau alsace, espace fumeur restaurant Haguenau alsace, espace fumeur Haguenau alsace,
Siret 440720969 00045


text:
Aquel fa pas luènh de 90 linhas, coma aquò preni un pauc d'avança... Bon coratge !
Soi
aquí, davant mon ecran, coma un con. Non pas perque d'un còp auriái
perdut l'idèa super geniala que, sabi pas per quin astre
extraordinari, auriá grelhat dins mon cap o, per quin azard
inesperat, i seriá passada, mas tot simplament perque coma de
costuma soi en pana, sens cap d'idèa, e mai pas lo mendre quicòm de
çò que poiriá i semblar.
Los
braces balandrejant, la cara descompausada, los uèlhs tresvirats,
aqueste ser soi al ras d'una eventuala mas vertadièra depression.
Aquela puta d'exercici, i pensi dempuèi la dimenjada. E mai dempuèi
la mitat d'aquesta nuèch, que quand me soi levat per anar pissar,
prostata obliga, me soi dich, trantalhant, los uèlhs enneblats e en
gaitant de pas me mancar : deman te cal absoludament començar per
lo blòg coma aquò seràs tranquil e liberat. Que neni ! E mai
solatjat d'aver escampat d'aiga, vaquí que lo sòm volguèt pas
tornar e çò qu'es devengut per d'unes o puslèu per d'unas un
plaser, un mejan agradiu de se dire e de se desvelar sens èsser
carcanhats per la censura, veniá per ieu una cachavièlha vertadièra
menant mon esperit per mila e una dralhas desbocant immancablament
dins lo meteis cuol de sac. Al cap d'un moment longas, alara que
pensavi n'aver acabat e qu'esperavi enfin tornar trapar un sòm plan
meritat, sabi pas pus per quina mascariá me soi retrobat dins lo
fons d'un trauc tant prigond qu'i vesiái quitament pus lo cèl.
Curiosament e malgrat la prigondor la temperatura i èra plan
agradiva, l'ambient suau e feutrat. Pauc a pauc mos uèlhs
s'acostumèron e alara poguèri entreveire l'endrech ont èri tombat.
Quina foguèt pas ma suspresa. Èri dins una cambra meravilhosa,
supèrbament decorada. Al mitan una subrebèla composicion florala
que sas flors m'èran completament inconegudas. Dins un canton, un
fuòc fasiá dançar sas flambas que lors ombras sus las parets
semblavan de Sevilhanas. Davant el, sus una taula bèla de roire clar
pausada sus un tapís coma se vei dins los contes de mila e una
nuèches dos veires a pè e una botelha. D'ont veniá, creguèri
reconéisser una botelha de vin chanut que son indicibla sabor a de
parièr que l'indecéncia de son prètz. En fach, m'apercebèri en i
agachant de mai prèp qu'èra un elixir e sus lo moment, dins
l'esbleugiment ont me trobavi, ne vegèri pas lo nom. De l'autre
costat, una paret que dessús una man delicada e biaissuda n'aviá
getat qualques còps de carbon, s'i podiá endevinar de còs denudats
e abraçats dins diferentas posicions. Contra aquela paret, un lièch
de talha bèla cobèrt de lençòls de tela fina e d'un molon de
coissins fòrça mofles esperava segurament la venguda de qualques
amorós.
A
pena aguèri lo temps de tornar prene mos esperits e d'apasimar mon
alen, qu'una creatura meravilhosa faguèt sa dintrada per una pòrta
daurada qu'aviái pas remarcada. Una femna supèrba que sas ancas
n'èran cobèrtas d'una bèla cabeladura bruna. Leugièrament vestida
d'un vèl que daissava entreveire d'un biais plan suggestiu de formas
e una pel a faire damnar totes los sants del cèl e de la tèrra...
Susprés e completament destimborlat davant una tant granda beutat,
totes mos membres se calhèron e mai lo que la morala e las bonas
mors m'autorizan pas de nommar aicí e que, l'atge caminant, reagís
pas totjorn coma o volriam.
Amb
una lascivitat a faire blaimar un mòrt l'incresable creatura se
sarrèt de ieu. Son agach a l'encòp prigond e misteriós me
trasforèt lo còrs e aguèt l'impression terrible de me retrobar
completament nud. Amb una votz a faire bavejar totes los assedats del
mond me mormolhèt dins lo cròi de l'aurelha :
"Aicí
e ara amb ieu o la vida tota amb la pocion que se trapa sus la
taula... La causida t'aparten !"
E
sus aquelas paraulas estranhas e misteriosas s'enanèt cap al lièch
ont s'ajacèt lascivament sens m'agachar.
Aicí
e ara amb ieu malgrat l'estat per lo mens curiós ont me trobavi,
a l'encòp euforic e ansiós, comprenguèri sul pic l'allusion, èra
sens ambigüitat possible. Mas
la vida tota amb la pocion... aiçò
èra fòrça mai enigmatic e me daissèt perplèx. Butat mai per lo
lagui de pèrdre mos mejans que per lo de resòlvre l'enigma, mas
benlèu per aquesit de consiéncia, me precipitèri sus la botelha
per ne legir l'etiqueta. I èra escrich en letras bèlas d'aur :
elixir del saber. Al
revèrs, e sens d'autras explicas, aquela citacion d'un illustre
inconegut : Lo saber rend liure...
Sul
pic tot aquò me pareguèt derisòri e sens cap d'interès. L'ora èra
segurament pas als estudis pas pus qu'a la facultat o a las
charradissas, tant bèlas que sián, dels professors, tot aquò me
fasiá subran cagar. Aviái qu'una sola enveja, la de me limpar dins
aquel lièch d'i tornar trapar l'inconeguda belesa e de m' abandonar
a sos fantasmas los mai fòls.
Mas
alara que m'aprestavi a rejónher l'objècte de mos desirs, doas
mirgonetas parièr a las dels dessenhs animats de "Wal
Disney"
sortiguèron plan planet d'un trauc pichon que dins la mièja
escurina se vesiá pas. Sens cap de crenhença e mai amb un pauc
d'arrogància venguèron drech sus ieu. A mesura qu'avançavan
creissián e se tresmudavan en mascas. Quand foguèron a ma nautor,
malgrat lor nas crocut e las pustulas qu'avián sus lor cara creguèri
las reconéisser. La primièra brandissiá un drapèl roge amb en son
mitan una crotz jauna, l'autra vestida d'un camison ont se podiá
legir La Talvera la
seguissiá de prèp en jogant d'una mena d'autbòi. Avián l'aire
fòrça afiscadas subretot la primièra que barjacava sens relambi.
Faguèron una ronda a l'entorn de ieu sus l'aire plan conegut de
Fraire Jaume dormissètz, dormissètz... Al
cap de tres torns s'arrestèron d'un còp e, alara que la jogaira
d'autbòi cofèt un turbant color sang e aur, l'autra se mudèt en un
serpatàs que se bidorsava e dançava davant ieu al ritme de la
musica. Quand foguèt a l'auçada de mos uèlhs, vegèri los seus,
pichòts, jaunes, lusents. Los nòstres agaches s'afrontèron una
mièja segonda, mas poguèri pas tenir l'intensitat d'ipnòsi del seu
e foguèri obligat de tancar los uèlhs coma se un sòm prigond
m'envasissiá. Alara una votz melodiosa e doça mas un brin sadica me
mormolhar maliciosament a l'aurelha : te cal faire ton blòg
Jaumet... Mèfi te ! Lo temps va te mancar... despachas te... Cossí
pòt trantalhar entre lo plaser d'un brieu e lo saber etèrn... a ton
atge... que pòs encara esperar ?
Anem
! Las jovenetas de la fac t'an fa pèrdre l'estela, t'an completament
desvariat. Paure Jaume, es temps de tornar sus tèrra e de te metre
seriosament al trabalh...
Aprèp
un esfòrç que me pareguèt longas e quasiment subre-uman dobriguèri
grand los uèlhs. Fasiá nuèch. Èri dins mon lièch a l'encòp
regolant de susor e tremolejant de freg. Lo revelh clucatejava en
verd e marcava tres oras e mièja. Faguèri ni una ni dos, me levèri
d'un còp e anèri al burèu per enfin me desbarrassar d'aquela puta
de prètzfach. Me caliá getar sus lo papièr sens pèrdre de temps e
de detalhs aquel sòmi a l'encòp afrós e meravilhós. E vaquí, ara
es causa facha. Damatge que me remembre pas tan sovent de mos
pantaises, benlèu que mon trabalh per lo blòg se'n trapariá
facilitat.
E
encara ! Que causir entre lo plaser, lo plaser de la car e lo del
saber, de la coneissença, ne vaquí una question que meritariá
benlèu qu'òm prene lo temps d'i soscar... Mas al fons los dos son
segurament conciliables sens que l'un posca pas nòser a l'autre. En
fach, lo saber e lo plaser an al mens quicòm en comun : quand se
pòt, se sap pas encara ; quand se sap, se pòt pas pus...


text:
Tostemp s’a dit que dromir enquia tard non ei bon. Ara, bèri uns estudis scientifics asseguren eth contrari. Ei melhor entara salut dromir enquia tard pr’amor que lheuar-se lèu hè creisher es nivèus d’estrès des persones. Era gent que shaute dromir enquia tard ara ja a ua desencusa… scientifica.
De prumèr cau soslinhar er estudi qu’a hèt era Universitat de Westminster: lheuar-se abans des 7 h ei activar mes encara es nivèus dera ormòna der estrès. E s’aguesti acaben per èster cronics i aurà baisha concentracion e mens memòria, baisha immunitat, ipertension arteriau, tension cervicau, mau de cap o depression.
“Es trabalhadors non aurien de dintrar a trabalhar abans des 10 h, non ei uman – çò diguec Paul Kelley, dera Universitat d’Oxford – pr’amor qu’eth nòste relòtge biologic non ei sincronizat damb er orari laborau de 9h a 17 h “. Segontes aguest scientific ena adolescéncia e fins as 55 ans eth còrs non se desvelhe fins a entre 9h e 11 h deth matin. Eth temps biologic d’atencion des mainatges qu’an mens de 10 ans son es 06.30 h, quan avèm 16 ans es 08.00 h e dempús es 18 ans 09.00 h. Non tornaram a auer aguest temps d’atencion des 06.30 h fins es 55 ans.
Cal sopar 2 h abans de dromir
Metges e nutricionistes demanden un temps de 2 h abans d’anar a dromir dempús de sopar. S’anam a dromir en tot finir eth sopar non poiram dromir ben, aurem mau alend e problèmes en eth sistema digestiu atau coma sobrepes. E s’anam a sopar mes tard cau anar a dromir 2 h mes tard.
D’un aute costat, era Universitat de Lieja a hèt un estudi qu’afirme qu’es persones que se lhèuen mes tard poden contunhar d’auer ua bona activitat cerebrau 10,5 h dempús. Mès se mos lheuem abans, era activitat cerebrau decline fòrça.
Ath delà d’aquerò, bèri uns recercaires dera Universitat d’Alberta, en Canadà, an podut demostrar qu’era fòrça qu’auem en es cames ei mes grana en es persones que se lhèuen mes tard. Era arrason poirie èster qu’as 21 h aguest tipe de persones patissen un creishement mes gran dera crosta motora e dera excitacion dera meusa espinau.
Ara fin, e pr’aquò non cau auer nat estudi scientific, dromir mes mos hè mes simpatics, mes dinamics e auer melhor receptivitat e energia positiua. Conselhs fòrça bons entà víuer mes ans.
Christian Andreu


text:
Per totes los que contunhan de pensar qu’una manifestiva qu’a per tòca la creacion d’una lei per las lengas e culturas minoritàrias es pas e dèu pas èstre un quicòm de politic, lor mandi mon armada de Potonorses (o de Biconorses, per los adultes de consent).
Aquèla afica es pas un desvirament d’imatge, es una creacion originala (per un còp qu’i soi arribat, vist que soi pas grafista e que sabi pas dessenhar…). Mas d’unes sauràn i veire un desvirament del discors tengut pel colectiu « Amen òc », e aqueles auràn plan rason !