text:
1381
Aquesta pagina concernís l'an 1381 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Après cinc annadas de guèrra civila, conclusion d'un acòrd de patz entre totei lei partits e sei sostèns. Joan V Paleòleg foguèt reconegut coma emperaire e sei fius Andronic e Manual foguèron restablits coma eiretiers. L'illa de Tenedos, causa dau conflicte entre Venecians e Genoès, demorèt inocupada e venguèt una mena de no man's land. Lei Turcs gardèron sei conquistas e Joan V Paleòleg demorèt son vassau.
Republica de Venècia[modificar | modificar la font]
Lo 22 de junh, la flòta genoeva blocada dins Chioggi dempuei lo 22 de decembre de 1380 capitulèt permetent l'intrada dei Venecians dins la vila. Lo 8 d'aost, signatura de la patz de Turin marcant la fin oficiala de la Guèrra de Chioggia ambé la Republica de Gènoa e seis aliats. Venècia deguèt cedir Trevisa ais Austrians e Dalmàcia ais Ongrés. Pasmens, maugrat aquelei pèrdas, la flòta de Gènoa èra quasiment totala destrucha e son comèrci en dificultat dins mai d'una region.


c: text/html

text:
Sei tornat èsser responsable qualitat (pas milionari per aquò), ai du trabalh per tornar metre d’aplant tots nos dorsiers, mas perquè non. Quand ai debutat mon trabalh per nòstra norma, i a dos ans, lo consultant exterior m’a parlat dau GTD una metòde d’organisacion personela (« Getting Things Done« , metòde concebuda per David Allen).
Vaiquí le grand principe :
PDF.
Presentat coma quò, quo es un pitit pauc colhon coma metòde, mas per renjar un bureu, daus papiers, chas se, son agenda, sa vita… La metòde es pas mai nècia qu’una autre. Un mestra zen a ditz :
Quala qu’eissa la pretzfach qué realisatz, fasètz la doçament, emb l’atencion qu’ela merita.
La salopejatz pas per ne’n ‘chabar. Setz reposat dins totas chausas e portatz-i tota votre benvelhanca.
Dos grand systeme d’organisacion emb lo GTD :
– Lo « TiddlyWiki« per los « gècs (geeks en english) ». Una paga HTML, simpla e aisada d’utilisacion. Prendre de las notas informatiquas, boirar las ideias… tot quò d’un clic de musaranha.
– Lo carnet papier, dau cadeau de fin d’annada (o lessiva, pasta per chat) jusca a lo carnet [imatge 1] Moleskine (sens clore, papier reciclat, produch non tecnologic de granda qualitat) un pauc char, donc per notar le mai important dins la jornada. I a una varianta, per son calendier de chade jorn, Moleskine (mas accions montan) fabrica un classor [imatge 2] . Sus de las cartas de visite, es aisat de notar una accion. La carte classada dins la tireta dau jorn, laidonc, una carta, un jorn, una accion…

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pasqual Maragall
Pasqual Maragall i Mira (Barcelona, 13 de genièr de 1941), es un politician del Partit dels Socialistes de Catalunya que foguèt president de la Generalitat de Catalonha del mes de decembre de 2003 fins a novembre de 2006. Foguèt gràcias a una coalicion tripartita (sonada sovent el Tripartit) compausada del PSC, d'Esquerra Republicana de Catalunya e de Iniciativa-Verds que poguèt venir lo cap de govèrn del país. Anteriorament, èra estat lo cònsol de Barcelona de 1982 a 1997. Foguèt pendent son mandat que se debanèron los Jocs Olimpics de Barcelona 1992. Es lo felen del poèta catalanista Joan Maragall. Son fraire Ernest Maragall es tanben politician socialista e foguèt conselhièr d'Educacion a la Generalitat.
A la fin de son mandat se presentèt pas per las eleccions novèlas e laissèt la plaça de candidat a la presidéncia de la Generalitat de Catalonha en 2006 a José Montilla.
Lo 20 d'octobre de 2007 anoncièt publicament que patissiá de la malautiá d'Alzheimer
- Carta grafica pas indicada
- Personalitat politica catalana
- Personalitat politica espanhòla de l'epòca democratica
- Personalitat del Partit Socialista Obrièr Espanhòl
- Cònsol espanhòl
- President d'una comunautat autonòma espanhòla
- Personalitat politica espanhòla
- Naissença a Barcelona
- Naissença en 1941
- President de la Generalitat de Catalonha


text:
Estivada 2005
Alara en trin de venir una veirina de las culturas occitanas, l’Estivada passa un palièr novèl en 2005, amb mai d’una innovacion : creacion d’un espaci dedicat a la literatura e a la lenga occitana, creacions musicalas estampadas “Estivada” (al nombre de 4) e mai de multidisciplinaritat amb de happenings e d’animacions fòra l’empont. Las associacions occitanas arriban en massa per crear lo “Vilatge”, que contribuarà fòrça a fargar l’ambient de toleréncia e d’obèrtura culturala que farà lo succès de l’Estivada. En 2005, l’Estivada aculhís las culturas vengudas d’Itàlia : occitans de las Valadas, calabreses, sardas, piemonteses…
Programa
Loule Sabronde / Alba / Lo Còr de la Plana / Lhi Jari / Ténarèze / Dupain / La Squadra / Familha Artus / Riccardo Tesi / E Zezi / Peiraguda / Xarnège / Xavier Vidal / Coriandre / Duo Brotto-Lopez / Dralha / Sikazous / BCD Quintet / Tambust e Tampona / Orchestre National de Salilhes / Nadine Rossello / Jean-Pierre Lafitte / Rosina de Peire / Renat Jurié / Martina de Peire / Frédéric Fortès / Assurd / Landiridi / Jacques Astor / René Duran / Michèle Cabayé-Ramos / René Soula / Jean-Louis Courtial / Joan-Frédéric Brun / Jean Roux / Sergi Javaloyès / Michel Decor / Josette Codina-Otto / Michel Chadeuil / Roger Pasturel / Alain Rouch / Rémy Salomon / Sarg / Bernat Combi / Novel Optic / André Ricros
Galaria
Picatz per l’aver en mai grand.
Avètz de fòtos de l’Estivada en 2005 ? Mandatz-nos las a communication@estivada-rodez.eu en disent se volètz èstre creditat o pas, e las apondrem a la galaria !


text:
Armadas blancas
Los noms d'Armadas blancas, Armada blanca (rus:Бѣлaя ApMiя/Бeлaя ApMия, Belaïa Armia), Movement blanc (Бѣлoe дBижeHie/Бeлoe дBижeHиe, Beloïe dvizhenie) o, tot simplament Blancs (Бѣлыe/Бeлыe, Belye), designa las armadas russas, formadas après la revolucion d'Octobre de 1917, luchant contra lo poder sovetic novèl. Pendant la guèrra civila russa combatavan l'Armada roja, de 1917 a 1922.
Los istorians sovietics parlavan de Garda blanca (Бѣлaя ГBapдiя/Бeлaя ГBapдия, Belaïa Gvardia), per oposicion als gardas roges de la revolucion e amb un resson negatiu (refusant la qualitat d'armada als blancs).
Somari
Composicion[modificar | modificar la font]
Lo nom d'armada blanca ven de çò que los soldats dels dos costats avián lo meteis unifòrme abans que los comunistas cambian lo lor en 1922. Per se diferenciar, las revòltas portavan de braçals blancs per se reconéisser entre eles.
Plan eterogenèu, èra formada de tsaristas, de partisans d'una monarquia constitucionala, de republicans, de socialistas revolucionaris e quitament unes batalhons anarquistas. L'armada blanca se referissiá al poder eissit de la revolucion de Febrièr e a l'assemblada nacionala dissolguda pels comunistas lo 10 de genièr de 1918. Reconessiá l'independéncia de la Finlàndia e de la Polonha, mas son incapacitat e respondre a la question de la reforma agrària remandada er après la victòria e son refús de l'independéncia de l'Ucraïna, per exemple, li faguèt pèrdre de sostens.
Las caracteristicas comunas a las armadas blancas èran:
- lo reget categoric del poder bolchevic,
- la primautat de l’administracion militara sus la civila,
- lo movement blanc coma successor legitim del poder imperial, o eissit de la revolucion de febrièr,
- la reconeissença del poder suprèma de l’amiral Koltchak,
- los simbòls estatics (bandièra tricolòra, escut, imne).
Teatre de las operacions[modificar | modificar la font]
A partir de 1917, un primièr regropament, se forma a l'entorn del general Alekseïev, rejonh en decembre pel general Kornilov, dins la region del Don, al sud de la Russia. Amb l’ajuda dels aliats de la Tripla Ententa, de las armadas blancas se crean en 1918 dins las regions perifericas de l’ancian Empèri Rus. Plaçadas un moment jol comandament de l’amiral Koltchak, convergisson cap a Moscòu. Pendent la primièra mitat de l’an 1919, progressan lèu e, pendent l’estiu, lo govèrn sovietic contraròtla pas pus qu’una partida del territòri correspondent a l’anciana Moscovia.
Dins lo sud, en mai l’Armada dels Volontaris comandada pel general Denikin, i aviá aquela dels cosacs dirigida pels atamans Kaledin e Bogaïevski.
A l’èst, tota la Siberia e la region de l’Oral èran jol contraròtle de las armadas de l’amiral Koltchak. Las tropas mai o mens autonòmas de diferents atamans operavan en Asia centrala e a la frontièra amb la China e la Mongolia.
Dins lo nòrd-oèst, l’armada de Iodenitch avançavan cap a Petrograd. En Letònia l’armada de Bermondt-Avalov luchava de biais autonòm contra los bolchevics e los independentistas.
Lo nòrd èra tengut per l’armada del general Ievgueni Miller, que la basa d’operacions èra a Arkhangelsk.
Intervencion aliada[modificar | modificar la font]
Las armadas blancas recebèron l’ajuda occasionala de fòrça de l’exterior de la Russia: del Japon, del Reialme Unit, del Canadà, de la França, dels Estats Units d'America, de l' Alemanha, de l’Austràlia, de la Grècia, de la Checoslovaquia e de la Polonha. aquesta ajuda exteriora se traduguèt per l’operacion Arkhangelsk, ont los aliats, jol vam dels USA, desembaquèron de tropas dins la region d’Arkhangelsk a la fin de 1917. La França mandarà dos escadrons de cavaleriá de legion estrangièra formats, en granda partida, pels primièrs russes partisans blancs refugiats en França. La França e l’Anglatèrra intervenon tanben en mar Nègra en 1918-1919 per l’armada de Denikin, mas sens grand succès.
Reculada[modificar | modificar la font]
A la fin de 1919, la situacion militara a cambiat al benefici de l’Armada roja e los fronts tenguts per las armadas blancas son practicament disperçada. Pasmens, Wrangel mèna un retorn ofensiu en Crimèa en 1920 (lo govèrn francés reconegut oficialament en 1920 lo govèrn Wrangel) e un movement armat persistís dins la region de Vladivostok fins a 1922. En agost de 1922, dos meses abans sa desfacha, lo comandant de l’armada blanca de l'Orient Extrèma Mikhaïl Dieterichs convoquèt un Zemski sobor dins la region de l’Amor a Vladivostok e a elegit (sens sa participacion) lo grand-duc Nicolas Nicolaïevitch Romanov coma tsar de tota la Russia. Mas las tropas blancas devon abandonar lo combat e son escampilhats. Los subrevivents s’embarcan sus las naus aliadas o se refugisson dins los païses limitròfs de l’URSS.
Las rasons del fracàs de las armadas blancas son d’òrdre politic e militar. L’Armada roja beneficièt d’una superioritat numerica e d’un comandament unit e de melhora qualitat. De lor costat, las armadas blancas patiguèron de mancas dins lor comandament e capitèron pas a s’unir o a cooperar de biais eficaç entre elas. en mai d'aquesta aspècte, l’abséncia d’un programa politica e social qu'auriá podut raliar las populacions a l'entorn a la causa de la contrarevolucion foguèt determinant. Las mesuras impopularas, coma la mobilizacion dins las regions ocupadas e la restitucion dels grands domènis a lors proprietaris, alunhèron dels blancs la massa dels païsans qu'esperavan accedir a la proprietat de la tèrra.
Après la guèrra civila[modificar | modificar la font]
Dins los ans 1920 e 1930, se formèt d'organizacions blancas a l'exterior de la Russia amb l'intencion de capvirar lo govèrn sovietic mejans la guerilha. De còrs de cabdets russes se creèron dins mai d'un paises en vista de preparar la generacion venenta a la « campanha de prima » (un tèrme inventat pels dels immigrats blancs, significant lo reviscol esperat de lor campanha contra los bolchevics). Un nombre important d'aquestas recrutas se son portadas volontàrias pel servici dins l'armada russa pendent la Segonda Guèrra mondiala.
Alara que fòrces Russes blancs volguèron participar a l'Armada Vlassov de liberacion de la Russia, al contrari, d'autres emigrats russes blancs coma Denikin sostenguèron l'armada roja e l'URSS contra l'Alemanha nazia, per patriotisme fàcia a çò qu'èra una agression estrangièra.
Cant[modificar | modificar la font]
Lo Cant dels partisans blancs a estat escrich dins los ans 1960 per Alain Sanders e Bernard Lugan, en contrapunt a aqueste comunista dels Partisans. Las doas cançons reprenon la melodia del cant dels partisans de l'Amor « Пo дoлиHaM и пo BзropbяM » (compausat en 1828, utilizada en 1919 pel cant du regiment de Drozdovski).


text:
Per Joan-Cristòu Dordet
Capítol sèt
Aralc nos mena per de corredors e de pòrtas de colors variadas dins un luòc recuolat del bastit. Arribam ad una pichona sala de la pòrta de lum irange viu. Aralc nos explica qu’aquesta pòrta es protegit per una barradura psiquica que se pòt levar sonque gràcias ad una signatura energetica. Se concentra e aital podèm passar tras lo lum irange. Entram dins un corredor amb qualquas pòrtas de lum de cada costat. Aralc s’arrèsta dabans una pòrta del lum blau.
“Es aquí qu’es ma superiora. Esperatz un moment que la soni, ditz Aralc.”
Al cap d’un moment, Aralc passa lo lum blau del temps que nosautres esperam dins lo corredor. Aralc reapareis qualquas segondas mai tard per nos far signe a nosautres tanben de dintrar per la pòrta blava.
Dintram dins un pèça minimalista amb un burèu que flòta al dessús del sòl e una femna omerida sisada dins un cadièral. Lo lum es apasimant, las parets afichan de païsatges de la natura d’Aret e una granda fenèstra dobrís sus l’exterior, sèm plan naut, vesèm una bona partida d’Anuacal.
“Adieusiatz, acabatz de dintrar. Soi Anifled, la secretària generala del torneg, responsabla dels guidas, me volètz parlar de quicòm?” “Òc, avèm remarcat la preséncia d’un jogaire suspècte. Quand èrem dins lo lounge ièr, aquel jogaire nos venguèt veire Mehliug, Aluarg e ieu per nos metre en garda, ditz Aralc.” “Es aquò, l’avètz degut remarcar, desgatja una impression malvolenta, es totjorn vestit d’un capairon blau que li tomba sul morre que fa que vesèm pas vertadierament sa cara. Aquel tipe, a pas de bonas intencions, diriatz a penas qu’es Omerid. Nos a dich qu’èra aquí per empachar, nosautres Omerids, de desvirar lo balanç de l’Univèrs, explica Mehliug.” “Segur que l’avèm remarcat, fa pròva de capacitats psiquicas extraordinàrias, plan mai al dessús de çò qu’encontram de costuma e, òc, cresèm qu’a pas d’intencions bonas cap a nosautres, sabèm pas d’ont ven, es clar qu’es pas Omerid, un extra-aretian, es plan possible, que ven far? O sabèm pas mai, explica Anifled.” “Mas perqué l’empachatz pas de participar? demanda Mehliug.” “Cranti d’o dire mas avèm pas lo poder de l’arrèstar, es plan mai fòrt psiquicament que nosautres, podèm sonque lo susvelhar e passarem a l’accion se, per cas, far mòstra d’intencions bellicosas. Esperèm tanben que lo torneg permetrà a l’un d’entre vosautres d’accedir ad un nivèl de coneissença de la matèria superior que nos poiriá ajudar a mestresar aquel individú, ditz Anifled.” “A de bon, compreni, es fòrça dangierós alavetz aquel gus, fa Mehliug.” “Òc, vos cal saupre ça que la que los susvelhèm de prèp e que vos daissarem pas sens ajuda se se passa quicòm de grèu, ditz Anifled.” “Mercés dòna superiora, fa Aralc.”
Quitam lo burèu de la dòna superiora per nos en tornar al lounge. Mehliug e Aralc son fin embaboquits per l’escambi que venon d’aver amb Anifled. Son fòrça tafurats per çò que pòt plan tramat aquel individú. Totes dos son convençuts qu’agirà pendent lo torneg d’un biais o d’un autre. Comandan cadun e mai Aluarg una bevenda per se balhar d’èime. Dins la sala, d’Omerids jogaires son a se pausar tanben. Mehliug apercep lo jogaire grandàs qu’a ganhat sa partida en se disent que se comportava d’un biais curiós.
“Aralc, agacha l’Omerid grandàs, es un dels jogaires qu’a passat los uechens de finala, poiriá èsser mon adversari al torn seguent, tròbas pas que se compòrta estranhament?”
“Vesi, òc, me sembla nervós.” “Li vau anar parlar un pauc per saupre çò que va pas, ditz Mehliug.”
Mehliug se leva e s’apròcha d’el.
“Bonjorn, sètz un dels jogaires qualificat per los quarts de finala? Ieu soi Mehliug, poiriam benlèu jogar l’un contra l’autre al torn seguent.”
“Bonjorn. Òc, sabi pas se nos rescontrarem, sembla que i aja quicòm que truca dins aqueste torneg. Soi pas suau, arrèsti pas de far de cacha-vièlhas, es de mal auguri, i a aquel jogaire qu’es esfredable, l’avètz vist?”
“Segur que l’ai vist, me’n balha a ieu tanben, sabèm pas d’ont ven.”
“Es de crénher fòrça, es vengut me veire per me far paur, vòl que la civilizacion omerida dispareisse. Vos daissi, me cal anar en cabina de reviscòl, soi cansat.”
Mehliug rejonh Alarc e Aluarg qu’èran encara a glopejar lors bevendas.
“Alara, de qué t’a dich? Fa Aralc.” “Es maltranquille, li a parlat, lo gus malvolent, li a fach paur, li a dich que vòl que la civilizacion Omerid dispareisse, declara Mehliug.”
“Cruau-cruau, macarrrrrèl, quin aucèl de la mòrrrrt aquel.”
Anam apuèi dinnar dins la sala d’a costat. Lo repais se passa dins lo silenci, cadun perdut dins sas pensadas. Après lo dinnar, Mehliug passa un brieu en cabina de reviscòl. L’aprèp-dinnar arriba e es temps de se’n tornar a la sala del torneg per los quarts de finala


text:
Per Eva Cassagnet
« Tot que comencè ua d’aqueras jornadas d’estiu ivernau. Hred, ploja. Tà plan díser, ua jornada de las tristonetas qui’s devèva d’èster mancada e avegiva au possible. La matiada que’s devanè a plaserinas e qu’estó mes que peressosa, autant coma jo.
Qu’arroseguèvi los pès tras l’ostau, shens arsec nat, en passar d’ua pèça tà dens l’auta, deu frigidari de la cosina dinc a la television deu salon.
Qu’espiavi shens vertadèr interés un filme qui contava la despareishuda de la raça umana. Istòria mes qu’estranha e exagerada. Enfin…qu’ei çò que’m pensèi suu còp. Sobte, qu’estó atirada, tiò, possada per ua fòrça non-vegedèra, non-descrivedèra e deconcertanta. D’un pas esitant, que’m tirèi de cap tà la hièstra. Non cregèvi pas çò que vegèvi. De tant èri incregedora que’m pechiguèi lo braç dinc a çò qu’ua goteta de sang vermelh me perlejèsse sus la pèth.
Qu’èran aquiu, tots. Amassats com per ua acampada, ua taulada, ua sabatada. Un conselh de guèrra. Un balet. Que dançavan. Qu’èra au còp esmiraglant e esvarjant. Dançaires de las colors arcolinencas. Jaune, arroi, verd, blau…Totas las colors qui’s podèvan imaginar que virolejavan, solas o mescladas. Aqueth espectacle que’m capvirè lo còr. Aqueths milèrs, qué disi ! milions de patas agitadas e aqueras antenas mobilas que m’en.hastiavan. E las alas, a trucas de bàter en un canton, puish en un aute, que’m virèn lo cap. Qu’èri harta de’us véger. Mès aquerò no’m sufiva pas. Com ipnotisada, depenent d’eths, que sortishcoi. Alavetz que’us entenoi. Un marmús, puish un bronit, e fin finau un crit deus hastiós, de qui’m pareishèva shens nada fin. Que s’auré dit ua mena d’incantacion monotòna. Estreitas que’m corron l’esquia. No’m podèvi pas mautar de tant la pàur èra grana, mès l’esperit mié que’s sentiva implicat a las discutidas loas, ad aqueras meditacions. Lo vent que virè sobte. Milèrs d’uelhs e d’antenas que’m fixèn alavetz. No’m gausavi pas mautar. E n’avoi quitament pas le temps d’arrealisar que lo crum, l’immense crum de parpalhons me honhava dessús. Qu’èra extraordinari. Colors, colors de pertot. E puish que sentivi las alas loas, docetas com bailinas. L’un d’eths que se’m pausè sus l’esgarrapiada e que’s hiquè a’n chucar la sang. Sobte que’us comprengoi. Que m’expliquèn que desiravan purificar la Tèrra tà ne hèr un monde mes bon, dirigit per un règne deus navèths. Que trobèi aquera idea de las fabulosas : nada guèrra, nada orror mes. Que’m demandèn de’us ajudar. Qu’acceptèi plan de grat, conhit de conviccions e d’ahida. Alavetz, mes anar mes que’m sentishcoi vàger leugèra, leugèra tau com un parpalhon. Que’m miava en quauque lòc, en un endret coneishut per eths solets. Mès sobte, arremplaçant la multituda de colors, negre qu’estó. Lo negre totau.
Qu’espii cap au davant de jo. Blanc tot qu’ei. Qu’èi en hasti aquera aulor. Non dèishi pas de’us díser que malauta non sòi, que contunhan de’m ténguer embarrada. Que m’an dit que sòi estada arretrobada aloncada en un camp. Nuda. A sheisanta e tretze quilomètras de casa. Que dromèvi pregondament. Estat quasi comatós. Nada blaçadura. Que hèi esfòrç tà m’espiar lo braç. Que’m pègui lo nas contra la pèth. Nada traça de las unglas. Arren. Ne’us èi pas parlat deus parpalhons. Non sòi hòla. Qu’ac sèi. Mès non vòli pas èster internada. Que’m tenguen en « observacion », com ac disen. D’aubuns parlan d’enlhevament, d’autes de traumastime : que m’aurí perdut la memòria e tot remembre deu viatge. Qu’arridi. Tiò, aquerò que’m hè arríser. Pr’amor tà plan díser, qui som ? Estes pas tant puishants com ac pensam, qui non hèn pas que subir. Hà, non, aquiu que l’as. Aquera dolor que torna. Que’m sembla que la carn, los òs que’s desarrican. Violentament, que suslhèvi lo linçòu qui comença de’s plapar de sang. Quina orror ! Non, n’ei pas possible ! Ua gatamina qu’ei a’m sortir de la cama ! No’m pòdi pas mes mautar, tant pr’amor de la dolor que de la pàur. Que’s hica a chucar la sang qui’m cor sus la cama, puish que se’n va suu linçòu plapat. Que’u neteja en ua pausa. Puish sobte, qu’ agorruda, sembla morí’s e cai com en prova, com si honèva. Mès a la plaça sua que’s teng un parpalhon autant beròi com arroi. Arroi coma la sang mia. Ad aqueth moment, ua infirmièra qu’entra. Que m’espia, suspresa de’m véger de tant espaurida. Puish que vei au parpalhon, enqüèra mes suspresa, e que se’n va aubrir la hièstra. Que l’ac cridi autant hòrt com ac pòdi de la tornar barrar, mès lo parpalhon que s’ei jà envolat. Que torni èster petrificada. Que m’espii la cama. Mès arren. La carn que s’ei tornada barrar. Nada cicatriça. E lo linçòu ! Blanc coma nèu. L’infirmièra, espaurida de’m véger atau, que cor tà cercar lo mètge…
Quauques dias mes tard, qu’arrecèbi las arresultas de las analisis. Los especialistas que’s pausan questions. La sang que diminua a petits drins mès ne’s torna pas hèr. « Com si s’esvaporava », que m’an dit. Qu’arridòli. Jo que sèi çò qui’s passa. Qu’èi los cocons lors dens lo còs mié. Que’s deven plan neurir, eths tanben, non ? Non n’èi pas per guaire de temps mes. Mès sufisentament per prodisir enqüèra pro d’aqueras cucas. Tè, aquiu que l’as, ua auta que vòu sortir. N’èi quitament pas mau mes. No’m mentin pas. Que’us ajudi. Que’us balhi la sang mia, que’m tui tà’us hèr vàger. Mès quantas personas e viven l’in.hèrn que vivi ? Quantas se morin o moriràn enqüèra per balhar la vita ad aqueras saloperias ? N’ac saurèi pas jamès… »
Imatge de Christian Schloe.


text:
Brasc
Brasc[1] es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Saint-Sernin, Christian-Pierre Bedel, al canton, 1992


text:
Maliseets
Los maliseets (endonim: wolastoqiyik) son una tribú algonquina d'americans nadius qu'aperten a la confederacion wabanaki. Son lo pòble indigèna del riu Sant Joan e de las vals vesinas, en Nòu Brunswick e Quebèc en Canadà, e en Maine als Estats Units. Uèi los Maliseets an tanben emigrats dins d'autres parts del monde.
Sas costumas e lenga son fòrça pròchas de las de sos vesins Passamaquoddy (o Peskotomuhkati) e tanben de las tribús Micmac e Penobscot.
Istòria[modificar | modificar la font]
A l'epòca de l'encontra amb los europèus, los wolastoqiyik èran subretot cutivadors mas tanben caçaires e culhèires. Los exploradors franceses foguèron los primièrs d'establir un negòci de las forraduras amb eles que venguèt important per tot lo territòri. Las merças europèas èran presadas pels Wolastoqiyik perque li èran utilas per l'agricultura e la caça. Los jesuïtas franceses establiguèron tanben de missions, que qualques wolastoqiyik i foguèron convertits al catolicisme; amb las annadas de colonialisme, fòrça aprenguèron lo francés. Los franceses los disián malecite, en adaptar lo nom que lor donavan las autras tribús. Après la desfacha de la Guèrra de Sèt Ans, los franceses daissèron sos territòris a la Grand Bretanha, e los maliseets tanben (sens lor demandar son vejaire).
Situacion actuala[modificar | modificar la font]
Uèi, al Nòu Brunswick, demòran aperaquí 3,000 maliseets a Madawaska, Tobique, Woodstock, Kingsclear, Saint Mary's e Oromocto. Son tanben 600 a Houlton Band en Maine e 1200 a Viger en Quebèc. Un nombre desconegut de Wolastoqiyik demòran fòra resèrva dins d'autres endreches del mond.
Demòran aperaquí 650 parlaires natius de maliseet, e 1,000 de Passamaquoddy, dels dos costats de la frontièra entre Nòu Brunswick e Maine; fòrça son vièlhs, e mai se qualques joves an començat d'aprene e de preservar la lenga.


text:
818
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 818 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Lo 22 de genier, partença dau califa Al-Mamun en direccion de Bagdad per eliminar lo califa usurpator Ibrahim ben al-Mahdi. Dins lo corrent de son viatge, marquèt unei pausas per s'assegurar dau sostèn popular gràcias a de demenicion d'impòsts. Organizèt tanben l'assassinat de son vizir Fadh que sa fidelitat èra mau segura e marquèt tornarmai son sostèn au sunisme après divèrsei temptativas mancadas per se raprochar dei chiitas.


text:
La television publica eslovèna fa una entrevista de Raül Romeva tota en catalan
L’entrevista se faguèt tota en catalan, car, segon Bergant, “èra nòstre desir de donar a nòstre public una experiéncia pus autentica en escotar las declaracions de Sénher Romeva. Mas èra tanben un biais de remembrar al public eslovèn nòstres pròpris desirs e sentiments fa aperaquí 30 ans”. Lo jornalista a aprés lo catalan pendent sas vesitas a Barcelona dempuèi 1984.
Romeva se trobava en Eslovènia per explicar lo procès d’independéncia de Catalonha e Aran, e dins aquel sens tenguèt de reünions amb divèrses deputats del parlament d’aquel país.


text:
1230
Aquesta pagina concernís l'an 1230 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
En març, desbarcament de l'armada anglesa d'Enric III (→ 1229). Blanca de Castelha ordonèt la reünion de l'ost dins la region d'Angieus. Au contrari de l'annada precedenta, lei barons francés, desirós de combatre leis Anglés, venguèron nombrós. Uc lo Brun demorèt neutre, çò qu'èra una revirada per la diplomacia anglesa. Numericament inferiors, leis Anglés deguèron esperar la fin de la quarantena dei chivaliers fracés avans de poder menar una incursion entre Nantas e Bordèu (aost). Puei, Enric III revenguèt a Nantas (setembre) avans de quitar lo continent sensa resultat. Laissèt pasmens quauquei tropas en Bretanha (→ 1231).
Euròpa[modificar | modificar la font]
Reiaume de Leon[modificar | modificar la font]
Disparicion definitiva dau reiaume après son unificacion au Reiaume de Castelha.
Republica de Novgorod[modificar | modificar la font]
Famina grèva sus lo territòri e dins la vila de Novgorod.


text:
Pòt arribar-se a díder que J. R. R. Tolkien ei un autor de comèdia? Pensi que pas. Ei mes conegut pes sues òbres deth genre dera fantasia que ja son classics deth sègle XX d’aguest genre. Eth libe Eth Pagés Giles de Ham ei un libe que siguec pensat entàs mainatges. E maugrat açò a un ton fòrça trufaire. Era desparietat damb auti libes sòns coma Er Hobbit o enquia Eth sénher des anèhts ei que, maugrat èster ua òbra de fantasia, eth lector pòt pas créder en nat moment era istòria. Mès açò ei precisaments çò que ne hè ua obra unica e tanben tendre.
Ei atau pr’amor que Tolkien adòpte en aguest libe un ton de badinada que hè sorríder eth lector un còp e un aute. Mès aquerò ei pas negatiu. Mes ben eth contrari. Solament començar er autor balhe detalhs que son tot un cluc d’uelh ath lector e dilhèu pr’açò son meravilhosi.
Eth protagonista deth libe non ei aute qu’Aegidius Ahenobarbus Julius e aguest ei Agricola, çò ei pagés. Demore en eth vilatge de Hammo. E pauques linhes dempús confesse qu’eth son nom en lengua vulgar (anglés) ei Giles of Ham.
Damb aguest començament trapem ja ua beròia badinada intellectuau de Tolkien. Eth nom hè pas era causa. E toti aguesti personatges damb uns noms tan longui dera epòca medievau son, a viatges, pas necessaris pr’amor que damb un nom mes cuert ja n’i a pro. Mès contunhem ena istòria pr’amor que, maugrat fantastica, ei plea de badinadas. Eth pagés Giles de ham a un can: Garm. Aguesta ei ua auta badinada. En eth libe, eth can de Giles e eth son shivau son tan importanti coma eth madeish pagés. Era qüestion ei que Giles reaccionarà mau quan un gigant aucirà era sua vaca. Prenerà eth son mosqueton e l’aucirà. Dempús d’aguest hèt serà considerat per toti es habitants de Ham coma un vertadièr eròi. E arreceberà der arrei ua espada magica coma prèmi.
Ei possible qu’en ua epòca plaçada ara fin dera preséncia romana ena isla de Britania e abans der arrei Artur i aguessen mosquetons ? Toti sabem que non. Mès aguesta llicéncia ei un aute gèst literàri de Tolkien que va mes enlà dera madeisha istòria deth pròpri libe. Ei ua auta des petites jòies que se poden trapar en Eth pagés Giles de Ham.
Era istòria contunhe, podie pas èster d’ua auta manera, damb un drac. Eth sòn nom ei ua auta badinada de Tolkien: Chrysophylax Dive, que tradusit ath grèc e ath latin vò díder “eth que guarda eth tresaur e ei ric”. Era istòria descriu coma Crysophilax ei trapat peth can de Giles e balhe era alèrta. Eth pagés pren era espada e menaça eth drac damb era. Aguest, en tot véder es sòns poders magics, deisharà eth vilatge e fugirà. E tot arribarà as aurelhes der arrei. Que vò er argent prometudi peth drac a Giles e es abitants de Ham.
Era amassada damb eth drac
Quants viatges avem liejut ua istòria damb un drac? Pòt èster qu’aguest viatge siguesse ua istòria pòc interessant ? En Er Hobbit Tolkien acabe damb ua fin susprenenta e fòrça originau. Aguest libe sus Ham siguec escrit eth madeish an dera aparicion der Hobbit (1937) e calie donques desvolopar ua auta fin.
Era resolucion de Tolkien tanben serà originau e restarà pas originalitat as istòries de dracs. Eth pagés Giles de Ham prenerà era sua espada Talhacoes e anarà a trapar eth drac en es aluenhades montanhes deth nòrd deth reiaume on demore. Damb eth i anarà ua armada de cavalièrs que, eri òc, an fòrça mes paur de ChrysophilaX que non pas Giles.
Dempús aquerò se debanaràn fòrça mes causes susprenentes que hèn dera fin dera istòria era part mes interessant, divertida e simpatica de tot eth libe. Cau pas les explicar. Solament volem díder qu’era fin ei, per se, magistrau e qu’eth lector la pòt pas imaginar en cap moment. Pr’aquerò ei originau e eth libe deliciós.
Quauqu’uns an considerat aguest libe coma ua òbra menor per rapòrt a d’auti de Tolkien. Dilhèu an cèrta arrason pr’amor qu’Er Hobbit e Eth Sénher des anèths son òbres mèstres deth genre dera fantasia d’aué. E Tolkien ja non ei mes considerat un escrivan entàs mainatges. A guanhat damb era sua òbra e eth tenps, en tot inclúder tanben ací eth cinèma, un lòc reservat a pòqui escrivans de toti es temps. Solament era istòria de Frodo a venut mes de 150… milions de libes en fòrça lengües dera planeta. E cau tanben díder aquí qu’era inexisténcia d’ua version en occitan ei encara aué ua fauta des granes que cau solucionar e ja.
Non, eth genre dera fantasia a deishat d’èster aué un subgenre damb noms coma J.R.R. Tolkien o libes tanben coma Eth pagés Giles de Ham. Ei un genre que tanben se ne arrís d’eth madeish, que sap èster tanben simpatic e necessari peth lector e sap balhar mes e mes desir de liéger d’auti libes de Tolkien o d’auti autors fantastics. Cau rebrembar que Tolkien formave part d’un grop d’escrivans que s’amassaven cada cèrt temps ena taberna per parlar d’istòries precisament coma aguesta, coma era der Pagés Giles de Ham o dilhèu tanben d’auti seriosi ? Eri èren es inklings. E tanben sabien, aguest libe e Tolkien ac demòstren, arrir-se’n d’eri madeishi. Mès en tot escríver literatura en majuscules, qu’eia çò deth que parlam ja hè ua estona.
Christian Andreu


text:
ACTUALITAT
Era Val d'Aran acuelh ua mejana deth 80% d'aucupacion otelèra tà Nadau
En conjunt deth 2017, era mejana d'aucupacion siguec deth 47%, un 4% mès qu'en 2016
Era Val d’Aran a artenhut pendent aguesta darrèr periòde de Nadau ua mejana de lèu eth 80% d’aucupacion otelèra entre eth 25 de deseme e eth 7 de gèr. Ua donada que demòstre era grana acceptacion que cada an manten era Val d’Aran en torisme espanhòu, atau coma en francés, que cada viatge la escuelh mès entà visitar-la. Pendent era prumèra setmana i auec un 86% d’aucupacion otelèra e era dusau setmana siguec deth 72%.
D’aute biais, Diaz tanben confirmèc es bones donades de visitaires que i a agut en conjunt der an 2017, en tot arribar a ua mejana de lèu eth 47%, que supause un aument deth 4% respècte ath 2016. Ua grana notícia que demòstre, qu’era Val d’Aran, cada viatge acuelh mès torisme pendent bona part der an.
Totes aguestes donades asseguren ua grana sason d’iuèrn, qu’enguan s’alongarà enquiath pròplèu 7 d’abriu damb eth barrament de Baqueira-Beret, en tot demorar qu’er ostiu tanben sigue fòrça profitós coma a estat pendent es darrèri ans.


text:
Classificacion filogenetica
La classificacion filogenetica es un sistèma de classificacion sistematica dels èssers vivents. Remplaça la classificacion tradicionala basada sus de traches fenotipics e de preferéncias nutricionalas. Una de las grandas evolucions de l'apròchi filogenic es qu'aquesta classificacion borrola las classificacions fixistas coma las desvolopadas per Linné. La classificacion binomiala de Linné èra basada sus l'adagi que totas las espècias son aparegudas en meteis temps e qu'aicestas èran fixas. Alara que la classificacion filogenetica illustra los principis d'evolucions e de parentat de las espècias.
Somari
Presentacion[modificar | modificar la font]
La classificacion filogenetica foguèt iniciada per Willi Hennig en 1950, que revolucionèt, aprèp la traduccion en anglés de son òbra, tota la sistematica a partir de la fin de las annadas seissanta. Los caractèrs anatomics dels èssers vivents foguèron alara analisats diferentament, rejonchs lèu per los caractèrs moleculars. La classificacion filogenetica es un sistèma de classificacion dels èssers vivents fondat en primièr sus çò que los èssers vivents an (al nivèl morfologic coma al nivèl molecular), e non pas, en primièra instància, sus çò qu’an pas (òm defugirà alara « invertebrats ») o sus çò que fan (òm defugirà alara « vivipars », « foseires »). Es pas une classificacion ecologica ni antropocentrica. Recampa los èssers vivents sus un tipe particular de semblança evolutivament innovanta al còr de la mòstra d'espècias de classar. S'opausa a las classificacions geneticas que trigan pas la semblança e fan de classaments a partir de la semblança globala. Remplaça la classificacion traditionala basada sus un fum de critèris, morfologics mas tanben ecologics, etologics, antropocentrics, e de preferéncias nutricionalas.
La classificacion filogenetica valida que de gropes monofiletics, quins que sián los caractèrs utilizats, moleculars, morfologics, anatomics, cariologics, genomics. Un caractèr utilizat per construire un arbre filogenetic es valable pas que s'aqueste es un caractèr apomòrf partejat per dos taxons almens. (Un caractèr apomòrf es un caractèr ancestral qu'es estat transformat). Aqueste caractèr apomòrf partejat es una sinapomorfia. Solas las sinapomorfias (o caractèrs derivats) caracterizan un clad o grop monofiletic. Un grop monofiletic (o clad) es un grop comprenent un antecessor (o nos) e totes sos descendents.
La primièra ierarquia es doncas compausada de tres domenis:
Saber quins d'aquestes tres gropes partejan un antecessor comun que los destria del tresen es un subjècte de recèrca.
La sistematica filogenetica dins sa version modèrna regeta tota categorizacion dels nivèls ierarquics. Per de rasons practicas, l'arbre del vivent balha de per el la ierarquia qu'ensajavan de balhar las ancianas categorias. L'arbre del vivent es, en efècte, un ensemble de punts de brancament. Cada nivèl es assimilat a un taxon. Un taxon es un regropament d'organismes definit per un ensemble de sinapomorfias. Los punts o noses son obligatoriàment un organisme teoric qu'auriá las sinapomorfias dels noses posteriors dins lo cladograma. S'aqueste organisme es descobèrt (fossils o autres), se deu construire un arbre novèl. A tèrme, se l'arbre restituís la totalitat de las relacions de parentat, totes los brancaments deurián èstre binaris. Lo sens de las dicotomias a pas res de veire amb la sexualitat ni amb d'especiacions binàrias, car l'arbre es pas une genealogia ("qual descend de qual"), mas rebat unicament un poder explicatiu maximal de l'arbre : un arbre totalament dicotomic arriba de restituir totas las relacions de parentat ("qual es pus pròche de qual").
La sistematica modèrna pren en compte totes los caractèrs eretables, dempuèi çò qu'es visible (anatomia e morfologia, basa de la classificacion tradicionala) fins a las sequéncias d'ADN e d'ARN, en passant per les proteïnas e las donadas de la paleontologia. Lo sequençatge de certanas partidas del genòma, coma l'ADN de las mitocondrias o l'ARN dels ribosòmas a permés dins los darrièrs ans de far de progrèsses importants dins la classificacion e de resòlvre fòrça problèmas seculars.
L'arbre s'obten a partir de nombroses critèris e fa apèl a d'algoritmes complèxes. D'algoritmes diferents pòdon donar de resultats diferents. Dins aqueste cas, lo que respondrà mièlhs als critèris de parcimonias sera retengut. Çò es, l'arbre que demanda lo minimum de transformacion de caractèrs. La classificacion actuala es remanejada de contunh en foncion d'informacions novèlas. Lo site treebase fa referéncia. Los exemples que seguisson pòdon aver d'èsser modificats.
Exemple de l'òme[modificar | modificar la font]
Un exemple detalhat permet de se far una idèa de la diferéncia de resultat, a respècte de l'apròchi tradicional. L'exemple indefugible es lo de l'òme. Vaquí una partida dels noses successius permetent de classar l'òme (certans intermediaris son estats omeses volontaràriament) tals qu'apareisson dins Classificacion filogenetica del vivent (Guillaume Lecointre e Hervé Le Guyader, edicion Belin) (la descripcion associada a cada clad es pauc rigorosa e visa just a fixar las idèas) :
- Espècia Homo sapiens
- Genre Homo : inclutz las espècias fossilas coma neandertal o erectus
- Ominins : los genres Australopithecus e Homo
- Omininats : las doas espècias de chimpanzés e los ominins
- Familha Hominidats : gorilla e omininats
- Ominoïdats : s'ajusta l'orang-otang
- Ominoïds : s'ajusta los gibons
- Catarrinians : los monards de l'ancian monde
- Simiifòrmes : monards
- Aplorrinians : simis e certans lemurians
- òrdre Primats (stricto sensu) : la màger part de l'ancian òrdre dels primats
- Primats (lato sensu) : s’ajustan los Scandentians (toupayes)
- Arconts : s’ajustan los Quiroptèrs (ratapenada) e los Dermoptèrs
- Preptoterians : s’ajusta la màger part dels mamifèrs placentaris
- Euterians : s’ajustan los pangolins e formiguièrs (Xenartres) per completar los mamifèrs placentaris
- Terians : s’ajustan los marsupials
- Classa Mamifèrs : l'anciana classa del meteis nom, los precedents mai los monotrèmas (ornitorincs e equidnats)
- Amniòtas : s’ajustan l'anciana classa dels reptils e los ausèls
- Tetrapòdes : s’ajustan en gròs los anfibians
- Sarcopterigians : s’ajustan dipnòus e celacants
- Osteichthians : s’ajustan los actinopterigians (la màger part dels « peisses ossoses »)
- Vertebrats : s’ajustan las làmias e las lampresas
- Craniats : s’ajustan las mixinas
- Embrancament Cordats : s’ajustan amphioxus e ascidias
- Deuterostomians : s’ajustan los equinodèrmes (estèlas de mar, orsins, ...)
- Bilaterians : animals simetrics : s’ajustan als precedents, entre autres, los protostomians qu'incluson, entre fòrça autres, diferents gropes de vèrmes, los artropòdes (insèctes), los molluscs (escagaròls)
- Eumetazoaris : animals organizats, s’ajustan als precedents los cnidaris per exemple
- Metazoaris : l'ancian règne animal, s’ajustan als precedents diferents gropes d'espongas
- Opistoconts : s’ajustan, entre autres, los camparòls
- Domeni Eucariòtas : èssers vivents de cellulas amb nuclèu ; s’ajustan als precedents enumerats çai sus la linhada verda (algas verdas, algas rojas, plantas de flors), la linhada bruna (algas brunas, ...) e tota una colleccion de gropaments d'espècias unicellularas
Diferéncias amb l'ancian sistèma[modificar | modificar la font]
Citem enfin qualques exemples de cambis espectacloses a respècte de la classificacion tradicionala.
- Totes los antecessors dels dinosaures son tanben d'antecessors dels ausèls, çò que mena a considerar aqueles coma los descendents d'un grop de pichons dinosaures volants vivent al cretacèu. (Lo concèpte de « reptil » es abandonat.)
- Precisem la relacion entre ausèls e dinosaures. Per certans autors, lo velociraptor es considerat coma pus pròche dels ausèls que lo tiranosaure, e aqueste es considerat pus pròche dels ausèls que del diplodòcus.
- Los pus pròches parents dels cetacèus serián los ipopotams. (Lo concèpte d' « artiodactils » es abandonat.)
- Los pus pròches parents vivents dels ausèls son los crocodils.
- Los peisses ossoses son pus pròches dels mamifèrs que de las làmias. (Lo concèpte de « peis » es abandonat.)
- L'ancian grop de las « algas » espeta en tot sens ; certanas son gropadas amb las plantas verdas, d'autras amb las bacterias.
- Lo concèpte de « protista » es abandonat, al profièch de gropes podent mesclar d'èssers multicellulars e monocellulars (per exemple las estramenopilas regropan las algas brunas - quitament las kelps, fins a 60 m de long - e las diatomèas unicellularas).
- La division entre Procariòtas e Eucariòtas es abandonada, al profièch de la division en tres del vivent.
- L'aplicacion d'aquesta classificacion als angiospèrmas es illustrada per la classificacion APG de l'angiosperms phylogeny group.
De legir[modificar | modificar la font]
Classificacion filogenetica del vivent / Guillaume Lecointre e Hervé Le Guyader. -Paris : Belin, 2001. - ISBN 2-7011-2137-X.


text:
Picasso s’es format a Barcelona, onte s’èra ligat d’amistat prefonda amé lo pintre Carles Casagemas
, aqueu que vendrà puei en França am’eu, avans que de se suicidar. Mai d’aqueleis annadas barcelonencas, rèn se pòu vèire a la mòstra marselhesa. Segur que, aquesta, cèrca de durbir una briga
e pas mai lo ventalh de l’òbra màger picturala dau sègle XX europenc.
D’un costat la tauromachia, d’un autre la colombofilia, d’un tresen costat l’univèrs dau circ, e enfin lei dònas en vèstit regionau. Perqué aquelei chausidas ? Va sabèm pas. En plaça de se torturar l’esperit per se va demandar, vau mielhs profichar d’aqueleis òbras, non que son siágon rarament vistas, mai perqué l’ensems fai un polit ventalh de l’òbra de Picasso dins son agi madur
.
En particulier, lo retrach
de la bèla Lee Miller en Arlatenca, egeria de mai que d’un artista en França ais annadas 1920-30 (bòn ! es Picasso, alòr bèn avisat aqueu que reconoissierà la dòna), o de Paula de Lazerne en vèstit Catalan. Tot parier per lei sietas pintas de scènas tauromachicas que son pas tant sovènt acampadas
.
Lo mai sedusent serà encara l’ensems de joguets que fabrica lo pintre, per seis enfants alòr qu’es deja vièlh. Eu, niston, son paire, conscient de son talent, l’aviá pas tan laissat jugar, que li demandava de pintar tant e mai. S’es bèn ragantat
.


text:
Murat (Tarn)
Murat[1],[2],[3] (oficialament en francés Murat-sur-Vèbre) es una comuna francesa lengadociana en Espinosa situada dins lo departament de Tarn e la region Occitània. La comuna se situa dins lo Pargue Natural Regional del Naut Lengadòc.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Murat (atestacion Murato, al començament del sègle IX) es un derivat de mur, amb l'apondi del sufixe -atum, çò que dona lo sens d'una aglomeracion aparada per de muralhas[4],[5].
- Canac : se l'origina es la meteissa que la de Chanac (Gavaudan), lo nom s'explica pel nom d'òme latin Canus e lo sufixe -acum; s'es la meteissa que per Chanac (Corresa), solucion mens probabla, lo nom s'explica pel nom d'òme latin Calo, Calonis, totjorn amb lo sufixe -acum. [6], latinizacion del sufixe gallés -*aco-. Seriá d'un biais o de l'autre una propietat rurala gallo-romana.
- Boisseson : se l'origina es la meteissa que per Boisseson, es un compausat de buxea (del latin buxus, "bois", e sufixe collectiu -ea) e del gallés dunum, "puèg, fortalesa", o de buxetum (del latin buxus e sufixe collectiu -etum) e sufixe -onem[7]; mas Boisseson (masatge, anciana parròquia) es benlèu tot simplament un transferiment de Boisseson (la comuna situada prèp de Castras).
- La Becièira (?) seriá un compausat de bèç amb lo resultat del sufixe latin -aria; la preséncia de l'article fa supausar una formacion occitana del segond millenari;
- Candobre (?), en francés Candoubre, es un masatge situat sus la D162B, al moment que se partís en dos abans de confluir amb la D162, a quicòm coma 2,5 o 3km a l'OSO del capluòc. Se pòt conferir amb Cantobre, comuna de Nant, que deu èsser un *Cant-ò-briga, de preceltic *kant-, «nautor», e gallés briga, inaccentuat, «nautor, fortalesa»; mas i a doás diferéncias, o e non pas ò dobèrt, e lo t se sonoriza normalament pas en d dins una tala posicion. Se pòt tanben conferir amb Candesoubre[8] o Candezoubre [9], riu prèp d'Albina e de La Cabareda : Candobre es prèp d'un afluent de Vèbre (nom francés).
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2013 : 825 abitants
Personas ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- Pierre Rivemale (1910-1945) pintre, que la familha ven de Canac, e que pintèt de païsatges de Murat.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984
- ↑ http://hautevalleeduthore.overblog.com/sauveterre-le-ruisseau-de-candesoubre
- ↑ http://www.ladepeche.fr/article/2015/09/08/2172295-la-randonnee-du-candezoubre-c-est-dimanche.html


text:
Per totei lei revòutas de ta tèsta
Per totei lei revòutas qu’as dins la tèsta
Escota lo tarabast de l’imaginari
O fan, vaqui lo charibari…
Charivari
Es arribat dins ta vila
Charivari
Es arribat dins ton barri
Mandèsson la poliça
Mandèsson lei militaris
Mandèsson la poliça
Charivari.
Manjats per la television
Engolits per lei programas
E lei sòmis en pack "tot comprés"
Agacha un pauc lo son
Que mandam, lei flamas
De ton monde a revers.
Versificam la vida per ne faire de cançons
Que passan e reviran dins ton coraçon
Amassam lei penas e la crida de la populacion
Lei silencis, lei cauvas marridas, la pression
Ne fasèm d’archipòt, ne fasèm de farçum
Una mescla de la planeta en dançum
Dançam ara sus la plaça publica
Dançam ara sus la republica
Ta carrièra es una granda fèsta
Per totei lei revòutas de ta tèsta…
Repic.
Laissa la vida desfilar en bendas musicalas….
Laissa la vida passar sus lo son dins la sala….
O diga un pauc tot çò que te tracassa
Dau temps qu’aquí la fola s’amassa…
Sus lo fiu de ma lama
Per lo fuec que me crama
Per lo fum de ma cana
Dins lo cròs de mon arma
Per ma dòna, per ma dama
Per la brasa e lei flamas
Sus lo vèrs e la trama
onte la cançon s’enrama
I a lo balèti de totei lei generacions
I a la musica e de bònei versions
Ren que de fadats dins ta revolucion
Tot lo pòple de teis imaginacions
Imagina çò que sariá lo monde dins tei cervèlas
En rima e sus lo vèrs se fonde dins ma gargamèla
Lo sound system gigant lo sound system gigantesca
Per totei lei revòutas de ta tèsta…
Repic.
La vida es una cauva tot en lusenças
La vida es una cauva tot en movenças
Se fasem lo còmpte dei penas, deis ofenças
L’univers que ma mementa pensa
Es tot autra cauva, es tot autra cançon
Es una autra planeta dins mon coraçon
Es un autre solèu en plen dins ma ritmica
Un autre bati bati sus la musica
E totei lei dolors qu’espòutiran lei diablons de ma fèsta
E totei lei revòutas de mon còrs, dins ma tèsta…
Mais c’est Mauresca
Sur la place publique
Mais c’est Mauresca
et c’est la panique
En panne d’idéaux, de rêves et d’utopies
Voilà le sound system, le sound system c’est ici…
Ici et dans ta tête quand tu danses c’est oui
Ici et dans ta tête dans la seconde qui suit….
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Gujan e Mestràs
Gujan e Mestràs (Gujan-Mestras en francés) es una comuna d'Occitània, en Gasconha, administrada peu departament de Gironda de la region d'Aquitània.
Son emblèma es lo barbòt, qu'es la pivòla de sèt punts. Pr'aquò, los gujanèirs e los mestrassèirs son shafrats los barbòts.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Capitala de l'ustreïcultura[modificar | modificar la font]
Gujan e Mestràs es shafrada de vila aus sèt pòrts, çò que n'es pas shens rason. Los sèt pòrts en question son (deu cochant au levant) : la Huma, Meiran, Gujan, Larròs, lo Canau, la Barbotièra, la Mòla.
La comuna es avant tot la capitala de l'ostreïcultura suu Bassin ; en efèit, 55 % de las ustras deu Bassin i son produsidas.


text:
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Inspirat per un Seriol de Gasconha
Vos sentissetz ?
Inspirat per un Seriol de Gasconha
joan_cavalier
Trobador !!
Occitan Libertari a écrit:occitan e basta
Vesi que sem al mens 7 (al moment onte piqui aquel messatge) d'aver la memoria l'esper e l'estrambord IOI
Lacuzon a écrit:Ciutadan del monde sus aqueste foròm Soi franc-comtès tanben ! Apreni l'occitan en Occitània e soi fòrça content de m'enriquir amb aquò, amb aquesta lenga e amb la cultura occitana ! Soi pas d'aquì mas de còps me senti un pauc occitan, perque demori en Occitània e me senti tocat per l'avenir de la lenga occitana e de l'Occitània. De mai, i a sempre l' escart amb los occitans que son pas conscients ...
Alavetz, te sentissetz occitan, per ieu (aprep es a tu de decidir) sias occitan.
L'idea de dreit del sang/dreit del sò daissi aquò als embarrats del PNO e de JIDOC
Amistats
Cedric
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
Cranc (crustacèu)
Los crancs son de crustacèus de cinc parelhs de patas que la primièra es modificada per formar un parelh de pinças, una carapaça puslèu plata, e un abdomèn cort e larg plaçat jol torax. I a dos gropes principals: l'infraòrdre dels Brachyura o vertadièrs crancs e los Paguroidea, o crancs ermitas. Los crancs ermitas, o bernat ermita, vivon recatats dins de cauquilhas voidas, que i pòdon protegir son ròstre mòl.
Mai de 7000 espècias son estadas descrichas, repartidas sus l'ensemble de la planeta. Los crancs colonizan una granda varietat de mitans: aqüatics evidentament mas tanben continentals, cèrtas especias realizant la quasi totalitat de lor cicle en defòra de l'aiga. Es sustot en zòna tropicala que se tròba indiferentament de crancs marins, de crancs d'aiga doça e de crancs terrèstres.
L'aparicion dels crancs remonta a l'èra segondària; lo pus ancian fossil de cranc conegut data del jurassic mejan, fa environ 170 milions d'annadas.
Somari
Noiridura[modificar | modificar la font]
Lo cranc es fòrt voraç es a dire que manja fòrça: de cauquilhatges, de rafatum. Lo cranc dobrís los cauquilhatges ambe sas pinças. Pòt devorar dusqu’a 50 lustras joves per jorn. Quitament se pòt atacar a de tortugas de mars pichonas que venon d'espelir e que se trigòssan sus la plaja per rejónher la mar.
Reproduccion[modificar | modificar la font]
Lo mascle recèrca una femèla qu'es a pelmudar per s'acoblar.
Plaça dels crancs dins lo renhe animal[modificar | modificar la font]
Divèrsas espècias de crancs[modificar | modificar la font]
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Crab of Lamos.jpg
Cranc de Lamos
-
-
-
-
-
-
Valor economica[modificar | modificar la font]
Lo cranc es una importanta ressorsa alimentària pels òmes e fa doncas l'objècte d'una activitat economica particularament desvolopada. Lo jaciment mai conegut se situa dins la mar de Bering al nòrd de l'ocean Pacific, entre Alaska e Russia, ont se tròba en granda pregondor de crancs gegants, los "Crancs reials de Kamchatka" que sa carn s'aparenta a la del ligombau, es exportada dins lo mond entièr. Rapòrta un revengut fòrt confortable mas ocupa gaireben tota lo ròdol ecologic. La reglamentacion de pesca dels crancs del Kamtchatka autoriza pas que la presa de crancs adultes de 10 a 12 ans. L'animal atenh alara una envergura de mai d'un mètre cinquanta ambe las patas, e un pes mejan de 5 kg. Recentament, es estat aclimatat en mar de Barents dins las annadas 1960 per l'Union Sovietica. Los pescadors norvegians an drech de capturar, dins lors casièrs, fins a 300 000 crancs a l'èst del cap Nòrd. A l'oèst, la pesca es illimitada.[ref. necessària]
Dins lo Bacin Mediterranèu, lo cranc de ròca (cranc verd) fa comunament partida de las recèptas tradicionalas coma la sopa de peis. Per çò qu'es del tortèl, es generalament pescat en Bretanha.
Chifras[modificar | modificar la font]
S'estima las capturas mondialas de crancs a 1,2 milion de tonas per an (donadas de 2003). Çaquelà, cal soslinhar que lo cranc essent un animal costièr de bon capturar, aquesta chifra ten pas compte de la pesca individuala e de la pesca artesanala, sustot dins los païses paures, lo cranc representant una font de proteïnas fòrça economica. Sus las còstas de l'Africa Eqüatoriala, los enfants atrapan aisidament los crancs blaus que fan simplament rostir a la brasa.
La pesca dels crancs de Kamtchatka sola representa un prelèvament annal d'environ 45 000 tonas.
-
-
Venda de crancs blaus
-
Callinectes sapidus (Crancs blaus sul mercat de Pirèa)
-
-
Paralithodes camtschaticus (Cranc de Kamtchatka)
-
-
-
-
-


text:
Es que l'engatjament per la lenga es diferent daus engatjaments per lo sociau ? Mon accion, personalament, es generala, e en politica, tot es ligat...
Per tu, lo Bohaire, te pòde dire que las regions dependen (encara) de l'Estat, e seguissen en generau las instruccions. E io tròbe que se servir de las regions, qu'an un decopatge (coma los departaments) anti-occitanista, pòt nos menar a nòstra pèrta (nos liga pas entre occitans...)
Per quò, sert de ren de convincre las regions, son l'Estat, los medias e l'opinion publica la clau dau futur.
E per çò qu'es de nòstra presidenciala, quitament s'avem dos partits jacobins, conselhe tot parièr de votar per la qu'es pas oficialament CONTRA l'occitan, la sola daus dos que parlet de ratificar la Charta europeana per las lengas...
Segur que sus lo suject lo programe dau PS es mens charjat que lo daus Verts, per exemple, mas m'agrada mai un pitit pauc que ren, e emb Sarko, será mens que ren...


text:
Guerdons qu'era Generalitat de Catalonha autrege en diuèrsi encastres d’accion.
Medalhes d'Aur dera Generalitat
Guerdons que s’autregen des deth 1978 entà distinguir es merits artenhudi en increment e difusion der auviatge artistic e culturau de Catalonha.
Creus de Sant Jordi
Imatges entà descargar en nauta resolucion des premiadi damb era Creu de Sant Jordi.
Premi Internacional Catalunya
Creat en 1989, s’autrege a persones qu'an contribuït de manèra decisiva a desvolopar es valors culturaus, scientifics o umans.
Prèmi Ramon Margalef
Guerdon en aunor ara memòria deth professor Ramon Margalef, qu'arreconeish es persones que s’an distinguit en cultiu dera sciéncia ecologica des der an 2004.
Prèmi Blanquerna
Guerdon que se concedís ad aqueres persones e entitats que contribuïssen ara promocion e projeccion dera cultura e dera realitat catalana dehòra de Catalonha.


text:
Dissabte 9 de genièr de 2016 : 14h30, sala 110, facultat de drech París-Panteon (12, plaça del Panteon 75005 París), vesprada literària, poetica e musicala amb Gui Matieu, Mèstre en Gai saber, e Domitille Vigneron, musiciana, especialista dels trobadors. Per acabar festejarem los reis amb las còcas tradicionalas dels païses nòstris.
De notar : a 13h30 se tendrà l’acamp del Conselh d’administracion elegit lo 12 de decembre. A l’òrdre del jorn : eleccion del Burèu e questions divèrsas evocadas a l’AG o autras.
Dissabte 30 de genièr de 2016 : 14h30, sala 4, al primièr, escalièr M, ala Soufflot, facultat de drech París-Panteon (12, plaça del Panteon 75005 París), Dictada Occitana, en ligason amb las manifestacions que se tendràn dins los Païses occitans e en Catalonha. Es organizada amb lo cors d’occitan de l’Aperòc (POS), l’IEO-París, lo CREO de la Talvera e lo club occitan de Noisy.
Dissabte 6 de febrièr de 2016 : 14h30, sala 110, facultat de drech París-Panteon (12, plaça del Panteon 75005 París), Monica Bellegarde evocarà Paul Riquet e lo canal del Miègjorn.
Dissabte 5 de març de 2016 : 14h30, sala 110, facultat de drech París-Panteon (12, plaça del Panteon 75005 París), Francesca Celi nos presentarà la siá antologia dels autors del Miègjorn de Jean Aicard a Emile Zola.


text:
dissabte, 29 de desembre de 2012
Lo gau de Barcelos
Un jorn dins lei carrieras de Lisbòna. Lutz arange dau soleu contra lei parets de colors e contra leis azuléjo. Aquelei contrastes tan particulars a la vila guidan mon camin dins lei barris vielhs que montan e davalan. Me rebale dins la ciutat en crisi legissent lei tags que refusan la misèria: « cauma generala », « basta »!
Pauc-a-cha-pauc, meis uelhs laissan lei pinturas socialas per me mudar en torista ordinari. Fau lei veirinas.E l'idèa que me ponha lo cervèu: aquela dau gau! Ara que siáu a escriure mon bestiari, m'avise que lei veirinas ne son clafidas, de gaus! Pas de gaus dispariers, non, pas lo gau esportiu, pas lo gau gaulés, nani, mai una mena precisa de gau: lo gau portugués! Un gau flame, fier de sei colors de gau, pintat sus de figurinas de fusta, de culhers, de panèus, d'afichas. Quau es aqueste mostre tan important au país? Reverta lei cartas postalas, lei faudaus de cosina de sei plumas ambé la fòrma d'un còr perlongat per de ramas que semblan an aquelei d'un pavon! S'i vei tanben lei petalas verdas e jaunas d'un camp florit perdut. Lo gau modèrn dau potugau aubora una banana de rocker coma Elvis Presley. Mesfisa-te Portugués, lo Gau es pertot! Pertot, te dise!
Son fach a la cadena, saique aquelei bèstias! Perqué te dise aquò? E ben...comparem ambé lei crocodiles... Vas a Nimes, la vila dei crocodiles, per exemple, coma aquò, a l'asard bautasard, ne trobaràs pas jamai un, mai pas un que sembla ais autres! Lei crocodiles empalhats sota lei teulissas de la comuna, ò aqueste que floteja sus lo drapèu ambé son paumier son pas dessenhats parier, sensa parlar d'aqueste que se nega dins la fònt, plan dau mercat. Mai çò que m'espanta aíci es que lo gau portugués demòra... coma dire?... estandardisat! D 'en pertot parier! Es-ti quauqua-ren de sacrat? Qu'es lo mistèri dau gau portugués?
E, fin finala, qu'es l'importància? A! Me fau acabar mon bestiari! E l'escritura de mon bestiari me confla! Siáu en vacanças e me faudriá-ti pas laissar meis ambicions de contaire au país? Me fau pensar a quicòm mai? M'arrèste dins lo Centre d'Art Modèrn José de Azeredo Perdigão. Perdigão. Perdigau? Gau? Gau? Gau? A! Vaquí que me tòrna! Evidentament lei tablèus deis annadas 30 me fan pas oblidar aquel imatge de gau que me treva. Gau roge e negre. Me demande se siáu pas malaut.
Es ansin que faguère lo rescòntre çò mai important de ma vida. S'arrèsta, pròche de ieu, davans lo retrach dau poèta Fernando Pesso, un marin sensa atge. Lo tricòt regat coma fau e un bonet de lana. Aquel òme de la pèu maurela, pron balés, lo pèu blanc, lei trachs marcats coma lei camins d'un portulan, pren la paraula en fixant una pintura cubista:
-Ieu que nasquère me remente pas quora, sus una nau, a un endrech, en mar, aprenguère de legir dins lei pensadas de l'autre mai sabe a de qué pensatz...
Anem! Un còp de mai, un caluc. Me pòdon pas laissar solet ambé ma solesa? Se viatge solet es pas per èstre emmerdat!
-Òc! Ieu que travèrsere l'istòria dei mars, sabe francament a çò que pensatz.
Fugisse. Vire l'esquina e parte per lo pas agachar. Aquò l'arresta pas, e sempre tancat a son tablèu tòrna prene la paraula. Siam solets dins lo musèu:
-E sabe qu'es lo gau! Que siatz marcat per lo mistèri dau gau portugués! Que volètz l'oblidar aqueste gau mai resta dins l'esperit vòstre! Ben, ieu, l'ai coneguda son origina e vos vau dire, coneisse meme l'originau! Creguère lo manjar meme!
Qu'auriatz fach vosautres? Mon mestier es-ti pas d'ecriure d'istòrias? Aqueu falord sarà benlèu una sòrga segura. Es una reserva per l'imaginacion que desfauta. En cas... E ambé una istòria tradicionala necita pas de pagar de dechs d'autor. Encara mens ambé lei messòrgas d'un marin vièlh que repapia. Pòde faire son istòria mieuna. Li dirai pas.
Nos vaicí sus Lo Rossio a glopejar un café. La lutz arange dau soleu dança drecha e doça sus lei teulissas. Lo marin a lei pòcas traucadas. A pas un sòu. Es surament un sdf. Dòrm-ti dins lei carrieras? Reluca mon café. Me demanda se pòu manjar mon Speculòs ® e lo sucre sus la sieta. En escambi dau manjar e dau beurre, me prepausa son racònte (pecaire, li pagarai un pastéis do Bélém se fau...)
« -Devètz vos pausar de questions. Vos demandar quau siáu per vos parlar coma aquò dins la carriera e mai que mai per devinar lei pensadas. E mai d'aquò me trobatz vielh... Mai vos vau dire quauqua-ren: siáu immortau. Sabe pas perque lo temps m'empacha de morir. Coneisse pas la mòrt e traverse lei sègles. Es-ti un don ò un sortilègi? Enfin.. Brèu... ai dos poders: lo de pas morir e lo de legir lei pensadas. Es ansin. Mai tornem au racònte dau gau que vos interessa. Perque l'ai viscut. Es un racònte vertadier. Vau assajar de recampar mei sovenirs. Pense que se passava a l'atge mejan. A la fin de l'atge mejan, puslèu. Aquò fa qu'an aqueste periòd ère ja vièlh, tornave de Galicia e mon batèu s'èra arrestat dins lo barri de Braga. Marin, aviáu multiplicat lei mestiers de la mar. Sabiáu totei lei faire! Pescaire, capitani, pirata e meme corsari... Mai dau temps que vos parle, èra una passa que fasiáu lo modèste pescaire. Aviáu pas brica d'argent (come uei) e ère vengut prepausar mon peis au rei de Barcelos, dins lo barri de Braga. Lo rei de Barcelos èra conegut per sa larguesa. Longtemps aviá aculhit lei trobadors occitan en fugida ò en exili dins son reiaume, es per aquò que respectava lei femnas coma s'èran de dieus. Òc, es d'aicí que veniá sa larguesa. E cadun, dins son país podiá aimar a son biais. De mai, respectava totei lei religions e aculhissiá quau lo desirava dins son reiaume. Paure ò ric.
De me veire tan migós e miserable, ambé mei rets, e en causa justament de sa larguesa, lo rei me prenguèt dins son reiaume quauquei temps. Ò! Seis idèas belas agradavan pas en totei. E fòrça de sei conselhiers (mai que mai son gròs magistrat) aurián ben copat la lenga ai femnas e escampats totei lei paures dau país dins la fòssa comuna!
Quora arribère lo promier còp au reiaume, que se disiá tanben « lo reiaume dau plaser », lo rei me demandèt de me lavar. Sei servicialas me balhèron de banhs en tombant lo sabon negre dins l'aiga cauda, me balhèron quauquei plasers que reviscolèron mei remembres de lop de mar puei, un còp secat dins de toalhons doçs, me faguèron la lectura per s'assegurar de mon bòn sòm. Lo rei m'offrissiá lo dormir, lo manjar, l'aimar e lo saber.
En escambi fuguère encargat de tornar cada jorn sa racion de merluça que fasiáu secar en bacalhau. De mai, en vesent mon amor grand per lei dònas tan polidas de son reiaume demandèt ai doas interessadas, sensa lei forçar, se volián conèisser lo saupre-faire d'un avi, de me rejónher dins ma cambra. Lei doas dònas èran Maria e Melia. Una blonda e una bruneta, fachas totei doas coma fau onte fau (te vau pas dessenhar lo portulan.) Un ser mentre qu'aimave Melia (lei convidave, cada ser, una après l'autra, lo temps de reviscolar dins de pausicions disparieras. Ai de vièlhs òs mai la carn viva) ausiguère un crit dins la cort dau castèu. Un crit agut e penible. Un crit de femna.
Veguère lo lume de la torn mai nauta. La torn dau rei. Lo rei bòn cridèt:
-Quauqu'un vòu lo mau ais estajantas de ma vila! Mei femnas! Mei femnas! Mei femnas tan aimadas! Mei femnas tan protegidas! Sordats! Sordats!
E, pecaires, lei sordats trobèron la Melia, mòrta, defòra, a ma pòrta, la boca de sang rajant au sòu. De la paur, Maria, a pron pena vestida, fugiguèt de la cambra e s'escondèt dins la cròta dau castèu. Aguère pas lo temps d'alenar que dos sordats me prenguèron de fòrça dins lo liech:
-Sota l'òrdre dau rei de Barcelos! Vos arrestam! »
Lo vielh arrèsta son racònte. M'agacha, drech dins leis uelhs:
-Ai lo ruscle. Ai fam fam fam.
Li crompe un pastisson. Un pastéis do Bélém. Demande un segond café. Lo ser tomba. Lo freg se fa sentir sus Lo Rossio.
Contuha l'istòria:
« -Arribèt lo rei majestuós que li agradava pas lo conflicte, seguit de sei sordats e de son magistrat. Lo pòble, lei sordats, leis òmes, lei femnas, lei vielhs e leis enfant en boneta de nuech ò en camisas de cambra escotèron sei paraulas. Diguèt: « deman, papet, te menarem a la poténcia! E es en public que te coparem lo còu! »
Lo veguère ieu, qu'aquò li fasiá mau, au rei, de donar aquest òrdre au papet qu'ère. Nòstreis agachs s'escambièron e veguère qu'aviá pietat. Seis uelhs, banhats de lagremas, disián: « lo pòde pas creire, ieu, que me siáu enganat sus ton sòrt, tu, l'òme brave que me noirissiás de ta pesca. »
Alòr, brava e coratjosa, Maria sortiguèt de sa cròta. La paureta tremolava dins sa rauba de nuech. Sei popas, dau freg, ponchejavan:
-Es pas eu, me podètz creire. Me donava de plaser quora s'ausiguèt lo crit de la mòrt. Se nos volètz pas creire, resta lo pes de nòtrei còs entraucat dins lo liech! E l'odor carnala dins lei linçòus!
Lo bòn rei vouguèt pas verificar, tan fasiá fisança a sei servicialas ensinhadas e tan voliá pas que son amic, ieu, lo vièlh pescaire se faguèsse tugar.
E me desliurèt tot d'una. Sobrava lo mistèri de la Melia mòrta au trepador. Un sordat cubriguèt leis espalas de Maria per la protegir dau freg.
Es alòr lo magistrat que prenguèt la paraula:
-Ara, pòde parlar! Se fau acusar un estrangier, ne coneisse un...
-Parla magistrat! »
Lo vièlh cala. Me ditz:
-Lo pastisson dau Bélém, basta pas!
-Qué vòls?
Li comande un bife à portuguesa. E contunha l'istòria. Lei toristas, ambé de flashs se prenon en fòto pròche de la fònt.
Lo marin perseguis:
Lo magistrat devistèt son public:
-Ò! Mon rei! Avètz-ti demandat son avejaire au mendicant de Galicia que vos venguèt visitar lo còp passat?
Alòr, dins lo negre de la nuech, s'ausiguèt la votz de l'estrangier:
-Òc, siáu ieu, l'estrangier de Galicia. Es se fau un copable, e se fau que sigue un estrangier, alòr... perqué luchar? Ambé vòstrei fòrças armadas anarai pas luenh!
-Degun te demanda ren, l'estrangier! E ren ditz pas que siás lo tugaire de la paura Melia... L'estrangier fa pas lo tugaire!
Alòr lo magistrat pesuc de la cort, pensava pas que de manjar coma ieu uei mai que pensava diferent se sarrèt dau rei e a la chut-chut:
-Escotatz rei. Tota la vila de Barcelos espèra un òrdre franc de vòstra part. Lo pòble e lei sordats vos veguèron plorar davant lo vielh, avètz escotat leis consèus d'una... d'une... femna! A mai una serviciala! Se condamnatz degun, deman vòstra autoritat sarà en dangier. E perdrem la fisança dau mond que pensan pas sempre coma vos. Vòstra larguesa vos perdrà.
Lo rei, qu'èra influençable, perdut dins leis idèas dau poder, dau ben faire e dau ben plaire, pertocat en plen còr per aquela marrida lenga, ordonèt d'una votz fòrta e mascla que faguèt
tremolar lei parets:
-Arrestatz l'estrangier! Deman! A la poténcia!Zo!
E lo pòble, e lei sordats, e leis òmes e lei femnas, e lei vielhs e leis enfant, en bonetas e en camisetas de nuech, enfin urós d'ausir una tan bòna nòva, e perque s'anonciava, un còp de mai, l'espectacle de la sang cridèron:
-Arrestatz l'estrangier! Deman! A la poténcia! Arrestatz l'estrangier! Deman! A la poténcia!
Lo magistrat prenguèt la paraula:
-Deman, mentre que manjarem totei, vos balharem l'espectacle de la mòrt! E lo repais sarà a gratis!
-Visca lo rei de Barcelos! Visca lo rei de Barcelos! L'espectacle de la sang e lo repais a gratis! »
Lo vielh m'agacha. Leis estelas dançan dins l'aiga dau pòrt:
-Pòde pas contunhar. Ai set.
Li comande un pòrto blanc. Fa durar son gòt e se decidis de contunhar l'istòria:
« -Me remente. Lei portugués èran per òrtas. Jorn especiau: anavan totei manjar ensems a l'entorn de la poténcia! Lo lendeman sortiguère doncas ambé mei doas femnas d'amor. Eriam dins un país larg! Una a cada braç! Ėre ben socitós de saupre coma l'istòria s'anava acabar. Fasiá bòn. Fasiá soleu. E sentiáu la doça odor dau galinier que virava dins la lenha en banhant lo sòu de son chuc de sang e d'òli.
De grandei e lònguei taulas blancas èran alestidas a l'entorn de la poténcia. E la paura còrda, coma un decòr de tiatre au platèu nus anonciava l'espectacle de la mòrt au mitan dei sietas, dei gòts, dei platèus de fruchas dau país. Lo mond esperavan la coregrafia de la mariòta desmembrada. E crese que meme ieu, botat per l'estrambòrd ambient, crese qu'aviáu enveja d'i participar... »
Cala lo marin. Es pas per demandar un gòt de mai, nani. S'arrèsta perque sosca. Leis uelhs dins lo vuege. E tòrna dire lei darnierei frasas que l'espevantan:
-...òc, crese qu'aviáu enveja d'i participar.
Se tòrna prene:
« - Lo rei nos aviá gardats tres plaças a sei costats. Ieu e mei doas femnas. Eu, a costat de la sieuna. E son fraire, a costat de son marit que s'èran maridats fa gaire. Larguesa! Larguesa! Lo magistrat rosigava ja una coissa de polet de la man drecha mentra que sa man gaucha e graça d'òli e de chuc de carn carreçava l'autra coissa d'una dòna de companhiá per arribar, benlèu, a un endrech precis.
Es un òme rossèu, de la talha d'un enfant, que se sarrèt au mitan de la plaça, ambé son tambornàs, e que faguèt lo silenci en quilant:
-Rantanplanplan! Rantanplanplan!Rantanplanplan!Agachatz bravei gents! Agachatz lo bel espectacle! Uei! Agachatz doncas! E comprendretz la larguesa dau rei de Barcelos! E comprendretz sa larguesa! Rantanplanplan! Rantanplanplan!Rantanplanplan!
-Visca lo rei de Barcelos! Visca lo rei de Barcelos!
L'estrangier intrèt en scèna. Aviá pas paur. Nani. Se vesiá ben. Èra un òme bèu. D'un trentenat d'ans. Seis uelhs maurèus, son pèu lòng, sa cara blanca, sa capa e seis vestits negres forçavan lo respècte.
-Qu'es ta darniera volontat estrangier? Rantanplanplan!
-Pòde m'adreiçar a monsur lo magistrat?
-Segur, s'es ta darniera volontat! Rantanplanplan!
Alòr lo silenci se faguèt. Lo pòble èra pegat a sei bregas.
-Monsur lo magistrat, gramaci de m'aculhir ambé vòstrei gaus rostits!
-Tu siás a morir e parlas de manjar? Parlas de mei gaus rostits? Es una galejada? En mai d'èstre estangier, siás caluc... a! aurem rason de te tugar! A!A!A!A!
Lo gròs magistrat cacalassa. La fola cacalassa. Cacalasse. Mei femnas cacalassan. Lo fraire e son marit cacalassan. Lo bòn rei, vesent leis autres rire cacalassa mai forçat. Li agrada pas la violéncia e lei penas de mòrt.
Alòr d'una votz de tragedian l'estrangier ditz:
-Se siáu innocent aqueste gau cantarà au moment onte me prendretz!
E zo mai! De cacalassar. Dau rire, lo magistrat s'escana e escupís quauquei bocins de polet que rintran e sòrton per sei dents negras. E laissa tombar sa coissa de polet e tapa sus la coissa nusa de la vesina en oblidant d'arribar a l'endrech precis.
-Ai! Crida la femna.
-A! A! A! A! Ritz lo magistrat.
Alòr? M'anatz pas creire... lo borrèu prenguèt l'estrangier per lo braç que se laissèt faire. Puei l'estrangier laissèt lo borrèu darrier, anèt a la mòrt, solet brave coma un taur que saup que tot es finit quand l'arena s'aubora. Lo mai bèu fuguèt sa marcha lentosa sus leis escaliers. Comencèt de montar, plan planet e majestuós, la capa fretant doça au sòu, espossant la torba de possas de terra jauna coma s'èra d'aur. Plan planet. Plan planet.
Ma tèsta me virava dau vin agre e deis odors de polets, e de l'odor de susor de mei doas femnas que me quichavan e me pessugavan, l'odor de lor carn mesclada au perfum fòrt de l'aiga de ròsa mesclat a l'urèia de lor transpiracion. Totei aquelei sentors agromolidas anonciavan la minuta d'avans la mòrt.
Regardave aqueste gau que negrejava, que virava sus l'aste, negre, cramosit, la boca entra duberta per lo vise que lo traucava fins au quieu, leis uelhs que blanquejavan virats cap au cèu. Alòr lo borrèu arribèt sus l'empont. Nosèt, còp sec, la còrda au còu de l'estrangier. Puei davalèt per accionar la trapa que lo fariá penjar.
Subte l'espaventa me prenguèt. Creguère de racar tan la vision qu'aguère fuguèt violenta e subrenaturala! An aqueste moment veguère lo gau tornar de l'infèrn. Seis uelhs virèron vers ieu mentre que coisiá e fumava encara. E craòu! D'un còp de bec copèt lo vise que s'espetèt dins lei flamas. Alòr lo gau, sensa plumas, nus coma un vèrme, s'escapèt dau fuòc cramant e lo morcèu de lenha au quieu comencèt de cantar, sautejant per amorçar lei darnierei cramaduras dei brasas que sentiá encara sota sei patas.
Lo rei bòn s'auborèt:
-Canta! Canta! Es-ti pas meravilhós? Lo podèm desliurar! Lo pod...
Mai... crac... tròp tard! La trapa s'accionèt. Urosament, lo penjat aguèt pas lo temps de bandar, coma per magia quora lo gau se meteguèt de cantar, lo nos s'èra desfach solet coma una serp que s'escapa de la paur dau baston.
Alòr lo rei faguèt ordonar dei suenhs a l'estangier, li reservèt sa cambra mai bela e li donèt. Li faguèt meme bastir una estatua onte se recampan leis aucèus nafrats. Puei l'estrangier se marridèt ambé una boiera que sentiá fòrt la vaca mai que jogava de musica e presava lei bòns vers.
Lo magistrat partiguèt en Galicia. Trobava que lo reiauma correspondiá plus a seis idèas. E se neguèt en mar.
Quant a ieu, après la granda festa que faguèt donar per la larguesa de son reiaume que s'espandiguèt a tot lo portu-gau (gau, gau, gau), laissère mei doas femnas après una lònga nuechada d'amor en assajant de ne trobar tres autras.
Lo vielh agacha lo fons de son gòt. Se sent l'umide dau pòrt. La luna es plena.
-Ara, sabètz lo perque dau gau dau Portugau.
-Lo pòrt dau gau, sensa dobtes...
-Se l'aviáu pas viscut, m'auriatz pas cregut!
Risèm d'un rire leugier. Puei lo marin s'aubora sensa faire de bruch. Lo serviciau nos fa signe qu'es l'ora de partir. Ai pas temps de me revirar qu'es pas plus qu'una siloèta dins lo negre de la nuech, lo vielh. Coma un Corto Maltesse envolat. Lo tornarai veire un jorn?
Alòr me vau perdre dins lo bairo alto, cercant tres femnas, beguent de gins tonics en tubant quauquei galesas. Oblide enfin l'istòria dau gau. Mai me remente dau marin qu'a viscut sabe pas quant de vidas.
Publié par Tam à l'adresse 10:57:00 p. m. Cap comentari:
dimecres, 26 de desembre de 2012
monard entaulat a s'Angkor Vat
Publié par Tam à l'adresse 9:48:00 p. m. Cap comentari:
dimarts, 25 de desembre de 2012
chiendent
Publié par Tam à l'adresse 10:52:00 a. m. Cap comentari:
dilluns, 24 de desembre de 2012
diumenge, 23 de desembre de 2012
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
Cosswiller
Koßweiler en alemannisch (Cosswiller en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Cosswiller S'un vilatge #que se situa a aperaquí 26 km de Estrasburg.
La jamai granda vila limitrophe se Wasselonne, a 3.5 km.
Cosswiller A environat de bòscs al sud.
Cosswiller est un village qui se situe à environ 26 km de Strasbourg.
La plus grande ville limitrophe est Wasselonne, à 3.5 km.
Cosswiller est entouré de forêts au sud.


text:
La Calandreta
En occitan, la Calandreta es un lauseta pichona o un jove gafet qu’es d’aprene.
Las Calandretas son d’establiments escolars bilingües (occitan-francés), que seguisson lo programa de l’Educacion nacionala e practican la pedagogia de Celestin Freinet.
Las Calandretas son d’establiments escolars associatius e laïcs. Fan part d’un malhum d’escòlas e collègis de la meteissa mena, gropats en federacions departementalas e regionalas, capeladas per una confederacion.
La primièra Calandreta foguèt creada a Pau en 1979. Uèi son 60 escòlas e 3 collègis ( Montpelhièr, Pau e Tolosa ) qu’aculhisson 3471 escolans a la dintrada de 2014. Avèm lo projècte de clavar lo segond gra en fargar lo licèu. De temps de rescontras al dintre del movement permeton d’escambiar e de far caminar nòstre projècte educatiu.
Tièra de las Calandretas
La tièra de las calandretas e sas coordenadas son disponiblas sul siti de la confederacion.
« Bilinguisme 1 + 1= mai que 2 ! D’aver apresas doas lengas (lo francés e una lenga regionala o estrangièra), un enfant es mai capable de n’aprene una tresena e de ne melhorar las doas primièras. »
Joan-Loís Blenet – president de las Calandretas
En mai d’èsser bilingües, nòstres enfants son tanben dubèrts cap a las autras culturas. S’apuèjan sus lors basas culturalas per partir a la descobèrta del mond. I porgissèm d’espleches per desvolopar lor dobertura d’esperit. Los collegians practican tre la seisena l’occitan, lo francés, l’espanhòl e l’anglés.
Una remesa a nivèl permet d’aculhir en cors d’escolaritat d’escolans que mestregen pas una o l’autra d’aquelas lengas.
Descobrissètz l’occitan amb locongres.org, un siti de referéncia qu’acampa las institucions qu’emplegan l’occitan.


text:
Picatz sul ligam per aver la mapa en mai bèl. Perqué cal pas oblidar que nos fasèm enganar per la nucleocracia francesa a prepaus del nuclear.
Lo document indica qu’es de piège en piège, l’espandiment dels territ♫9ris impròpri a la vida s’espandíscan, en companhai d’una contaminacions de las aigas e de mantunas populacions contaminadas, e de dròlles sacrificats.
Senon lo nuclear es encara segur dins l’Estat francés, segon la nucleocracia al poder.
Mapa de la contanimnacion japonesa, mapa terrestra, a qué cal apondre lo Pacific.
Es çaquelà una mapa que questiona, per qué una frontièra tant clara dedins lo Japon ?


text:
Goa es un Estat d'Índia, situat sus la còsta sud oèst. La region foguèt una part de las colonias portuguesas d’Índia, formant amb Daman e Diu e laadra e Nagar Haveli, l’Estat Portugués de l'Índia. La capitala regionala es Panaji o Panjim. Aprèp 450 ans de preséncia portuguesa, Goa foguèt tornat pres per las tropas indianas jos Jawaharlal Nehru lo 19 de decembre de 1961. Separat de Daman e Diu e de Dadra e Nagar Haveli que demorèron territòris, Goa venguèt Estat de l'Union lo 30 de mai de 1987.
L'Estat de Goa s'estend sus 3702 km² entre 14° 53' 54" e 15° 48' 00" de latitud nòrd e 73° 40' 33" e 74° 20' 13" de longitud èst. L'Estat es ribejat per la mar d'Arabia sus 101 km. Goa bòrda l'Estat del Maharashtra al Nòrd e l'Estat del Karnataka al Sud e a l'Èst.
Lo Sonsogor es lo ponch mai naut amb 1167 m.
L'Estat es devesit en dos districtes, Nòrd Goa et Sud Goa.
Es tropical : fa caud tota l'annada a Goa, i a pas de sason freda. Las temperaturas pus nautas son relevadas en mai (maximalas entre 30 °C e 39 °C) amb una umiditat fòrça granda. La monson tomba entre junh e setembre. Los meses pus agradables son decembre e genièr amb de temperaturas entre 20 °C minimum e 30 °C maximum sus la còsta.
Lo torisme es la principala font de revengut de Goa. De toristas del monde entièr venon profeitar de las plajas ensolelhadas. Los Indians tanben i demòran per escapar a la calor de l'estiu. L'industria toristica es subretot presenta lo long de la còsta, son importància es pus limitada a l'interior de las tèrras.
En mai de sas plajas idillicas, fòrça excurcions toristicas son possiblas a Goa : glèisas dels sègles XVI e XVI, en particular la Basilica del Bon Jèsus de Goa. Dins las tèrras : risièras. Al Sud, selvas verges e cascadas.


text:
- E quora ne siás tornat d'Argentina?
dilluns, 30 de maig de 2016
Tròç de vida 018
- E quora ne siás tornat d'Argentina?
- Ièr passat!
I èra en estagi per validar son diplòma d'engenhaire.
Li an pas reactivat sa linha de telefonet doncas se passarà una setmana sens telefonet, un biais de se desintoxicar. Ne profiècha, que sap que dins una setmana tornarà, telefonet empeutat a la man, a checkar d'un biais compulsiu sos SMS, son Whatsap, son Facebook, sos e-mails. La libertat d'èsser pas contactable dins l'immediat. Tornar a una slow communicacion.
Son autre estagi a l'estrangièr o faguèt a las Filipinas, ont fasiá l'animator per de dròlles.
Per de dròlles que vivián dins una preson.
Per de dròlles que vivián dins una preson de dròlles.
Alai, los dròlles que rabalan per carrièra, los botan en preson en espèra que los parents los vengan quèrre, mas los parents venon pas jamai.
Un pauc aquí coma los chins que la polícia fot a la forrièra. Forrièra, SPA, eutanasia.
"Preson d'enfants".
Tòrni dire l'expression esglaianta.
Silenci dins l'auto.
Cap comentari:
Subscriure's a: Comentaris del missatge (Atom)


text:
Partit Socialista Obrièr Espanhòl
Lo Partit Socialista Obrièr Espanhòl (Partido Socialista Obrero Español) o PSOE es un partit politic espanhòl de esquèrra sociala democrata membre del Partit socialista europèu e de l'Internacionala socialista.
Al poder d'octobre de 1982 fins a març de 1996, es a dire pendent mai de tretze ans, lo PSOE tornèt governar Espanha de març de 2004 a decembre de 2011. Per las eleccions legislativas espanhòlas de 2008, lo partit ganhèt mai grand nombre de vòtes jamai obtengut amb 11 288 698 vòtes alara que patiguèt de sa mai granda desbandada electorala dempuèi la transicion democratica espanhòla pendent las eleccions generalas de 2011.
Lo secretari general actual, José Luis Rodríguez Zapatero, que foguèt President del Govèrn d'Espanha de 2004 a 2011.
Lo PSOE govèrna actuelament las comunautata autonòmas d'Andalosia e de la Comunautat Autonòma Basca e participa al govèrn de las Canàrias e de la Comunautat Forala de Navarra. Dirigís tanben de vilas coma Vigo, Soria e Saragossa.
A prèp de 550 000 membres, atal es lo segond partit politic d'Espanha pel nombre d'aderents aprèp lo Partit popular


text:
Tant atacar còp sec e dubrir las pòrtas ubertas, setz sus lu cibercaier d’un banturle, per legir dau beu, dau ben, dau benaise, vos fau pichatz aquí (>òc). Non pas que vau dire dau mau dau libre, aquò non, mas coma iò disset l’autre « reddite ergo quae sunt Caesaris, Caesari et quae sunt Dei, Deo ».
« Pas aisada la vita » es un libre dau Rolland Berland, un brave libre, quasiment ne’n doas partidas.
A la desbuta, i a las istòrias dau Liunard, un d’aquilhs personatges coma n’i a d’enquera dins quauques vilatges o quartiers de las vilas, pense aquí a ma veisina qu’es mai d’una vetz un pauc despassada per lu temps que passa.
Atenci’, dise aquò mas la prene pas per ‘na tònia contrarament ad un tipe dins un immòble que 3 jorns de temps confusionet lu boton de l’alarme incendia coma lu boton de la lum « qu’es estranh, i a pas la lum mas quò chanta, comprene pas perque ! ». E quò vòta aquò !
Lu Liunard se fai de la bila per un res de las vetz, per son tracasson o sa tre-tre coma qu’es ditz dins lu libre, la televicolha numerica, l’ascençor… mas entau fasent, lu Berland denonça nostre monde e quauquas metòdas per vendre pauc franchas. I a pas forcadament de legir los chauses numeriques per s’esmangonhar contre lu monde moderne, un tau libre iò fai aisadament.
‘Queu personatge me faguet pensat ad una p’ita vielha dins mon vilatge. Una tipessa passava far lu jornau, perdon, passava la ‘massar, ela mai un’autra, los ‘mercres, per anar far las perveci’s. Dins ‘queu temps, a Sant Junian, i a aviá gaire que lu Leclerc per acontentar nos besonhs consumerairs, que tots biais, dins l’autra granda surfaça apres sautar de terra, ‘las se serián perdudas per tot jamai.
Afè, totjorn es-t-ilh que ‘quela p’ita vielha poguet jamai dire centre Luclar coma la seconda femna* non, ela eriá anava au centre nuclear
í. Qu’es entau. Un jorn ‘quela p’ita vielha faguet mesma tornar ne’n vila la femna per balhar 1 franc 50 a la caissièra perque ‘quela-quí s’eriá entraupada dins la moneda.
E vos parle pas aquí coma ela contava sa descenta d’organes perque ‘queu cibercaier tascha d’estre ben tengut.
Faça a la modernitat de las ondas, daus « oge-emes » o dau besisilh** desmodulator, lu Liunard, l’ai pas trobat tant Jan-Badaud qu’aquò, mesma se quò me faguet rire.
Pense aquí ad mon paubre pair que la prumiera vetz ‘queu viguet ‘na disqueta 5″¼*** creguet jamai que quò poguesse estre autra chausa que dau carton. E mon cosin que se faguet insurtat tot l’apres mieijorn d’aicí l’aperitife, perque per mon pair, ‘na disqueta deviá estre nonmas una amelioraci’ daus papierons coma dins l’orga de barbaria o, pus pròpche se son trabalh, ‘quò semblava aus cartons « per programar » los mestier per tissar.
Apres, manca de legir ‘quò que daus medecins digueten sus lu tren dins los jornaus dau sègle XIX o çò que dissen d’enquera daus religiòs sus la bicicleta per las femnas. La modernitat fai totjorn un pauc paur a los que voudrian servar lur pitit poder sus los autres o las autras ne’n los e las daissan dins la maussaubuda, coma se qu’eriá daus blestons**** sens censena.
- Per ne’n comprener mai sus la linga maternela qu’es beleu pas la linga mairala, fau escotar lu Jean Claude Ameisen aquí (>fr)
- Obludetz pas de legir la Lison (>lm) o Perdilhota (>lm)
Los 4 darniers racontes, la seconda partida, son sus una tonalitat un pauc pus grava. Es entau que comprenem quò qu’estre un contor vòu dire. Lu tipe vos trapa per lu bot dau nas e vos mena ente eu vòu vos menar. Las chausas son dichas, sens grandas manieras, coma l’istòria de la vita, e que la vita pòt estre plasenta mas mai d’un còp ela pòt aver daus biais tarribles. Vau pas ‘catar que lu purar me trapet totas las vetz e que iò rencure pas.
Per ne’n ‘chabar mai ‘queu libre e finir sus una nòta jòïosa : la linga usada. Aquò fai plaser de veire de las variaci’s, de las erplicaci’s sus tau o tau mòt… V-òc-es, ne’n fase d’afís coma disetz.
I auria mai de libres entau farjats, pense aquí mens « blos », mens freds, mens « normaus », que marchatz saber, beleu los lectors, los legidors, las lectritz e las legidoiras, serián un pauc mai nombrós-a-s, sauv a estre aüròs de viure dins la secta de l’occitanologia.
- Per legir e escotar lu Rolland Berland, fau picar aquí (>òc). Atenci’ amics e amijas occitan-a-s, qu’es dau Lemosin 🙂
Libre de comandar chas : Éditions de l’Esperluette – Le Loubanel – 19260 Treignac
per 13€00 mai 3€00 per lu portatge.
_____
* d’enquera vivanta, ‘la vai sus sos 95 ans, mas pus tres viva.
** n’autres l’am chas nos per « bitoniot ».
*** Quevin, Maëlineta, vaquetz escotar tonton Robert que vai vos parlar daus temps ancians : dins lu temps, lu monde enregistrava daus teistes informatiques o quauquas fichiers o una diesena de fotografia sus de las disquetas. Un besilh de plastique carat protejava un pitit disque manhetique. Au jorn d’aüei, forçament pòdetz pas saber mai vos piuses electronicas de 64 Go.
Des disquettes de moins de deux mégas « On peut mettre jusqu’à 10 fichier word dessus mec »
**** daus eschavaus de lana.
WordPress:
J'aime chargement…


text:
Je persiste..... et je signe
La crosada arribèt lo 11
de setembre a Murèth. Tre ara los evesques quitèron pas de
demandar al rei d'Aragon de se sometre a la lei d' Innocent III, e d'
abandonar lo conhat , es a dire RamonVI, qu'èra parei un pauc tròp
amistadós ambe los catars .
La velha los tolosencs
avian gaireben pres la vila vièlha . Mas lo rei d' Aragon los
arrestèt e lor demandèt de quitar la ciutat . Que voliá d'una luta
leiala entre de cavalièrs.
Cal dire qu'un còp èra,
los fantassins participavan pas gaire a la batèsta se que non per
despolhar los mòrts.
Lo 12 de setembre
Montfòrt se levèt . Se diguèt que teniá benlèu un plan del bon.
Diguèt als companhs ,
qu'avia soscat tota la nuèch, e que vesiá pas d'autres biais que
de caminar sus un sendièr estrech al mitan, de las sanhas per tombar
drechament dins lo camp reial, ( pròba que d'unes l'aconselhavan
polidament) ... Qu' aital avia la possibilitat de vencir. Mas
que se sortissiá pas del camp, lo rei, per venir luchar, alara lor
caldriá partir aviat cap a Auvilar ( un fòrt amic del costat de
Moissac)
Tota la matinada los
tolosencs tornèron ataquar la pòrta de Tolosa, mas capitèron pas
de dintrar coma i arribèron lo onze.
Tota la matinada un
evesque venguèt pregar lo rei de quitar Raimon VI e d'obedir al
pus jove papa de l'istòria (Innocent III Papa sens esser sonque
vengut abat drechament nomenat archidiacre per son oncle, qu'es de la
familha de Senhi que donèt mai de set papas a la Cristianitat).
Lo rei n' ajèt un brave confle de l'escotar prechar ).
Tenguèt conselh ambe sos
aligats . Raymon VI diguèt que se calia afortir dins son camp,
esperar la butada dels crosats a l'abric, ambe l'ajuda dels
arcbalestièrs , e las maquinas de guèrra. Mas fin finala Raimon
VI se calèt e diguèt e que fariá coma o voldriá
lo rei.
E lo rei voliá sa batalha
de cavalièrs dins una prada polida , ambe un brave public ( 25000
tolosencs estrambordats a 'idèa de la jota...)
Cal saupre que cada
cavalièr met un punt d'onor de mostrar sas colors , sa bandièra,
subretot se i a una bèla que lo finta far la pròba de sa valentisa
.
Son armura sola fa mai
de 30 quilograma pareis, cubrís lo pitre , las ancas , las cambas
los pès, mas i a encara lo heaume , l'espasa , e l'aparament del
caval encara mai pesuc. Un còp arnescat òme e bèstia te fan
gaireben un centenat de kilo de mai.
Detalh que compta dins
l'istòria que cal una mièja ora per se preparar.
Autre detalh:
normalament los cavalièrs enemics se meton cap a cap, se causisson
per reng de noblesa, o de valor . Aquò's l'esperit de la cavalariá
.
Arriba lo moment de la
batèsta. La carga se debana sus un espandi pron cort . A la debuta
lo cavalièr s' avança al pas, cap a l'enemic causit, puèi lo
caval passa al tròt, puèi al salòp, enfin arriba la carga (sul
dos cents darrièrs mètres ).
Que tant l'òme que lo
caval son tròp cargats per i tornar tota la jornada .
Lo rei d'
Aragon vòl una batèsta aital , entre cavalièrs .
Tota la matinada los
evesques que comandan a Monfòrt parliquèjan.
A miègjorn , un «espion»
ven ensenhar Montfort que lo rei dina. ( dixit Mathieu de
Paris) , Montfort respond que li portarà lo primièr plat. Pròba
que qualqu'un sap ont se tròba lo rei , ....
Se vira cap als evesques,
e lor ditz que cal quitar de rasonar lo rei, e que tot aquò pòrta
ren de bon ...
Los evesques dison de òc:
-
primièra rusa : fan
mina de partir , de se retirar , fan quitament arnescar los cavals
coma s'èra a mand de caminar cap a Autariva... Sortís per la
pòrta de Salles ( ostal de retirada actual),
puèi monta al long del valat de las alèias Niel dusca a una
pichona plaça. ( ont totes pòdon veire ont se tròba la tenda
ont lo rei dina.
-
Mas torna dins
Murèt, al luòc de passar lo pont , pren per la giberna ,
arriba a l'ostal de comuna actual, passa la Loja al pont vièlh de
Loja , a l'abric de la Tòrre Prima de 50 mètres d'auçada.
Remembrem nos qu' en fàcia
son partits manjar. Un fum de tolosencs, qu'an pas ren ausit de
çò qu'arriba , se faràn chaplar pels crosats en tornant de
manjar. L'evesque Folques lor dirà de cridar cèba , que lo rei
es mòrt, pròba que de la torre Prima podián tot veire , e pròba
encara que tot aquò se debanèt al ras de Murèth ( disèm
entre la rota de Lamasquèra , lo cementèri , lo camin de la
Pradeta e lo baloard de Peyramon (VI )
-
Montfort ribejan
d'escondon Loja costat esquèrra , e montan lo penjal cap als
peirièrs tolosencs ( n'i avia en fàcia de la cascada actuala de
loja e encara a la securitat sociala). Puèi enquilhan la rota de
Lamasquera . Mas aquí tombèron sus la sanha granda daissada per
lo lièch ancian de Lotja, per çò qu'antan la ribièra passava
a quicòm pròcha al nivèl del camin de fèrre. ( Se pòt retrovar
lo lièch larg a la ZA de Joffrery) . La destornèron per aparar la
vila a l'entorn de 1150
-
Imaginèt
la susprèsa del camp reial .
-
Prenguèron un trassa
de caminòl ( desconegut? ) que travèrsa la sanha ( ensenhat
probable per l' envejat que portava lo capèl e la paraula de
l'archavesque de Narbona o lo d' Amaury lo legat del Papà ) camin
que mena drech sus la tenda ont lo rei manja e se descansa ( d'una
nuèch d'amor dison d'unes), mas solide, qu'a quitament
pas lo temps de se passar l' armura reiala, de las colors reialas)
e va s' apara de la primièra armura que tròba . Puèi i a aquel
cavalièr qu' arriba e qu'a passat la famosa armura del rei , mas
que se vei lèu que sap pas se batre . En realitat cossí
comprendre sa venguda ( amistosa ? Volguda? ), tot compte fach
faguèt pas que mostrar ont lo rei anisèt lo temps d'un dinar .
-
Lèu lo rei , poguèt
pas demorar escondut , se desvela coma un vertadièr cavalièr e
ditz : soi ieu lo rei.
S'i avia pas qu'un fach
per mostrar l'embuscada, e per provar qu'i aguèt pas a Murèth
de batèsta vertadièra , enfin ren que poirà semblar una lucha
leiala entre cavalièrs.
Lo rei de la Reconquista ,
un cavalièr vertadièr coma Peire d'Aragon, causís pas de
s' amagar o de fugir ,
non òm se bat pas aital, quant òm es cavalièr e rei coma el.
El causís
de morir puslèu que de viure sens onor.
E los dos cavalièrs que
se sonavan De Roucy e Flourens de Villes (mas se parlan
encara d'una autre cavalièr que se sonava Jean de Barres)
lo trobèron e lo tuèron coma se l'èran promés.
Doncas la suspresa foguèt
totala. La traïson tanben , e la batèsta foguèt pas qu'un chaple
òrre coma lo de Besièrs , de Lavaur, e tantes e maites, mentre la
Crosada ....
Lo 26 de genièr en fasent
la dictada de Murèth , al licèu Peire II D' Aragon de Murèth sala
Alize, a 1 ora e mièja , ensajarem de nos remembrar un pauc lo
coratge d'aquel rei , d'un rei fòrça valent, e del jorn ont tuèron
Paratge , per nos donar
l' Inquisicion, es a dire
l' infèrn sus aquela Tèrra d'òc, al sens dels Catars .
Alan Fabre sorgas La
Bataille de Muret J Anglade, Wikipedia, Archives municipales.
E autras ....
Me soveni
Je me souviens


text:
.NET (Microsoft)
.NET (prononciat sovent a l'anglesa, "dòtnet") es un ensems de compausants logicials que pòdon èsser aponduts comprés dins lo Sistèma operatiu Windows de Microsoft. Es l'entorn per la creacion, distribucion e execucion de totas las aplicacions que supòrtan aquel entorn. La tecnologia .NET foguèt introducha en 2000 per Microsoft. Al començament foguèt concebuda coma alternativa a Java, de l'entrepresa Sun Microsystems.
Lo concèpte de la tecnología .NET de Microsoft, entre d'autras, ofrís la possibilitat que logicial modèrn poscatz èsser executat en un sistèma de manièra independenta al material (Per exemple a sus un PDA o d'aparelhs mobils).


text:
Google.org
Google.org es una branca de tòca filantropica de la societat americana Google.
La tòca es de lutar e d'ajudar dins un ensems de domenis : la pauretat dins lo mond, las energias e l'environament. Lo finançament de Google.org es realizat amb los beneficis de la societat Google. Un percentgate qu'es pel moment de 1% dels beneficis de la societat. L'un del primièr projècte es de crear una veitura ibrida que fonciona amb d'etanòl, d'electricitat e d'esséncia e que consoma un galon per 100 milas[1], es a dire 3,78 litres per 160,93 km.


text:
Petròni
Petròni, C. ou T. Petronius Arbiter en latin, seriá naissut devers 30 aparentament a Palèrme ò Marselha e moriguèt alentorn de 66 a Cuma. Es un escriveire latin, que li es generalament atribuit lo Satiricon.
Biografia[modificar | modificar la font]
Visquèt dau temps deis Emperaires Glaudi e Neron. Foguèt bèu premier procònsol roman en Bitinia, puei foguèt anomenat cònsol. Maugrat qu'aquela foncion aguèsse perdut fòrça de la sieuna importància an aqueu moment, mòstra pasmens l'influéncia que ne'n gausissiá Petròni. Tacit lo descriu ja coma òme de plaser, dorment de jorn e s'espaçant en d'afars de nuech. Venguèt puei sòci de Neron.
La bòna astrada de Petròni suscitèt puei de gelosiá. Tigellin, prefècte dau pretòri, lo faguèt acusar d'aver participat a l'esconjuracion de Pison de 65. Èra d'efiech Petròni collèga d'Escaevinus, un deis esconjuraires. Sachent qu'èra clavat son sòrt, se trenquèt lei venas en 66 mentre que fasiá ribòta ambé seis amics, dau temps qu'èra a Cumes ambé la cort. Avans que de morir, atrobèt de temps per escriure son testament qu'adreicèt a Neron e que recapitulava lei tòrts qu'arreprochava a l'Emperaire. Aquela biografia a un caractèr largament ipotetic e tant se porriá que l'autor dau Satiricon foguèsse un autre Petronius
Anecdòta[modificar | modificar la font]
Se pensèt un temps que Petròni seriá naissut a Marselha. Un passatge dau Satiricon uei perdut se debanava dins la Ciutat Focèa. Probable tanben que se i naissèt pas, i passèt quauquei temps dins sa joinessa.


text:
Conéisher, compréner la lenga
PARTICIPI PRESENT E GERONDIU
Dens lo numèro 839 de Reclams, que parlèm deu participi passat, deu son foncionament corrent e de las construccions especificas ; dens aqueste, que vam parlar deu participi present e deu gerondiu. Com l’infinitiu, los dus que son fòrmas impersonaus deu vèrbe, çò qui vòu díser que ne càmbian pas en foncion de la persona ; tad ac amuishar, que sufeish de balhar quauques exemples : L’òmi, sortint de casa, que’m vienó a l’endavant. – Las venedoras, passant enter los taulèrs, qu’espiavan tà véder si tot èra dispausat com cau. La persona, lo genre e lo nombre deu subjècte deu vèrbe principau qu’an cambiat mes lo participi present qu’ei demorat invariable. Que n’ei atau tanben deu gerondiu : Qu’ei sortit deu bar en shiulant. – Que son sortidas deu bar en cantant. Aquiu tanpòc, en despieit deu cambiament de persona, de genre e de nombre deu subjècte deu vèrbe conjugat, la fòrma deu gerondiu n’a pas cambiat.
Cliquez ici pour vous abonner et bénéficier de l'intégralité des contenus de la revue