text:
La volontat d'un papa o la naissença de
França sus las roïnas occitanas
Bon, soi d' acòrdi sul subjècte de
l'amenaça que representava la butada del catarisme dins Occitania e
sul punt que l' Innocent III se sentiguèt forçat de copar las alas
als eretges que nasejavan suls territòris dels comtes de Tolosa e de
Trencavèl. Mas tot aquò es un pauc cort, e resumís mal la fam de
poder d'un òme de gleisa, avesque entre los avesques del monde crestian,
e que decidiguèt de se levar contre lo poder del emperador
germanica . Aquel avesque que se sonava Gregori , èra un avesque
"putschiste" , que refusèt de prene sa placa, e ren que sa placa dins
la ierarquia ortodòxa.
D'en primièr cal saupre que Roma un
còp èra vendiá las cargas de glèisa coma uèi se vend una liçença
(franquesa) per una granda marca. Per exemple un òme que voliá
venir un avesque , deviá far lo viatge de Roma , ambe fòrca argent
dins la borsa , que dempuèi lo sulhet de la fortalèsa , fins a la
pòrta d'un cardinal, deviá pagar de longa e mostrar pata blanca,
per s'arrapar dins los estatges de l'immòble papal . Lo viatge
èra long , l'escalada tanben , a quicòm pròcha tres a quatre
meses per encapar de rescontrar lo secretari del papa o d'un
responsabla . Fin finala après quatre meses de patiràs , lo
candidat archavesque d' Auch o de Nimes se'n tornava ame una mena de
franquesa signada , que li donava lo drech d' «espleitar» un
territòri plan bòrnat e la pratica que s'i trobava. Pareis que
logava los bastiments , quitament la glèisa , la catedrala, las
capèlas fasian l'objècte d'autres contraches ...
Mantuns còps s'agissiá de pausar sa
candidatura, que lo titular del pòste èra pas encara mòrt.
Un pauc coma se l'Estat francés avia
per costuma de vendre los pòstes de prefèctes , mas sens lo
lotjament , lo parcatge , l'òrt , lo carri, tot al detalh , mas avans
la mòrt del titular.
En avanci la glèisa non? Al nivèl de
la pensada liberala !
Mas çò qu'arribava dins Provença e
Tolosa e tèrra d'Argença èra fòrça grèu.
Cal comprene qu'èra una entrepresa
comerciala la religion , (coma totas las religions) , que deviá
èsser rendabla . Mas vist que lo catarisme denonciava lo luxe, veire
la luxúria dels «princes avesques» e prechavan per una vida de
santa pauretat , de trabalh, se trobèt que los candidats avesques o
arquevesques , un còp tornat, dintravan pas dins son argent, quora
tornavan de Roma ambe lo contrach en règla . Los crestians donavan
pas ren pus. Solide que los crompaires de franquesa se trobèron sus
la palha , e quitèron pas de bramar contra los catars e per la
crosada , subretot que Roma i perdiá tanben , tocava pas mai lo
dèime, siá dètz del cent de totas las recèptas de quistas , de
perdons, de messas, d'absolucions , de bilhets de favor ,
d'indulgéncias de tota mena.
A mai de la dolor morala de se veire
contradich dins sa fe , la dolors materiala de gasanhar pas ren pus ,
lo futur avesque se retrobava dins una glèisa voida...
Ara ne cal passar a una autra rason que
desencadenèt la ràbia del paure Innocent III. Li venguèt de son
oncle , lo papa Gregòri lo que prechèt l'idèa clara e neta , que
la glèisa teniá lo drech divenc de comandar al monde , als pòbles
e als reis sus la Tèrra coma al cèl. .
Èra pas encara papa qu' aquel paure
Innocent III , ajèt la dolor de veire montar una revòlta grèva
al Nòrd , dins Anglatèrra. Òc figuratz vos que los angleses
decidiguèron totes sols, de pas cap pagar lo dèime e quitament de
se passar de l'avís de Roma. Ja començava aquel pòble fals de far
de son cap.
Un autre eveniment encara mai
catastrofic desturbelèt l'eiretièr de la familha dels Senhi (
familha que donèt al mens set a uèch papas al monde , mentre que lo monde ne demandava pas ges ) disi eiretièr
que Inocent III foguèt lo mai jove del papa elegit a Roma , que
sarrava trenta un ans quand montèt sul tròna de Sant Pèire ) emai
de tot aquò çò que pròba plan l'engenh italian, i arribèt sens
èstre sonque curat , puèi qu'èra pas qu'un paure diague es a
dire un laïc , tot juste bon passar la balaja dins la sacristia
après la messa grand.
Son oncle Senhi lo papa Gregòri ,
nascut d'unas proprietats que se trobavan a vint quilomètres de
Roma, que li veniá de sos aujòls , de patricians romans fòrça
rics , que tutejavan l'emperador quora demorava encara a Roma.
Patricians que se remetèron pas jamai del despart de Constantin vèrs
Constantinopòli .
Aquel Papa Gregòri qu'èra pas a la
debuta qu'un avesque , «entre totes los avesques» a Roma , a l'egal
dels autres avesques de la Tèrra , ni mai ni mens , mas que lo
Gregòri s' acapricèt de denonciar lo poder de l'emperador
germanica de nomenar los avesques. D'un costat aquel emperador
teniá lo drech fondamental , drechament de son aujòl es a dire
l'emperador Constantin , e que se fasiá aital dempuèi de sègles
quand s' èran convertits al crestianisme .
Mas que pel Papa Gregòri, tot aquò passava
l'òsca.
Per comprene la posicion de
l'emperador germanic , cal comprene que l' avis de l'avesque de Roma
èra tant important per el , que lo de son muòl .
I aguèt doncas la batèsta, l'embolh
, la guèrra de las envestiduras : que pausèt la question
fondamentala de saber cal a lo drech de nomenar los avesques es a
dire de qual comanda aicí bàs ?
D'en primièr l'emperador perdèt e
cadun se remembra de Canòssa. Es a dire que demorèt pareis tres
nuèches a esperar dins la frescura jos la fenèstra del papa lo
drech de dintrar per demandar perdon. Mas aquel emperador germanica
se tenguèt pas per batut . Èra caput.
L'abadiá de Cluny foguèt tre la
debuta del costat del Gregòri. Aviá tot a i ganhar los monges .
Existissián pas . Podián pas qu'i ganhar. Lo coflèron : vai i
mostra lor . La paraula de Dieu deu mestrejar l'univèrs e
los reis . Gregòri se'n remembrèt . Es per aquò qu'envejèt
lo joine Senhi far l' estage a Paris , escotar las leiçons afogadas
de R. de Corbeil, un predicaire famos. Lo futur Innocent III foguèt traumatisat de
veire son oncle mespresat , el l'eiretièr de Sant Pèire, enfin pas
encara, que l'eiretièr vertadièr n'èra l'emperador germanica, e
que lo Gregòri representava pas que Roma , una vila roïnada,
mai pichona e fòrça mens rica que Bizanci (que lo paguèt car) pus tard que foguèt saquejada , sus
òrdre del papa mentre una crosada, per ne finir ame los «ortodòxas»
que viviàn dins un luxe pus bèl encara.
Alara quora montèt estudiar a Paris lo
futur papa , jovenet, rescontrèt los presicaires francimands,
qu'èran los «ulemas» d'un còp èra, que lo coflèron a fons e
li mostrèron que son ròtle èra de tornar establir lo poder de
Dieu sus la Tèrra, poder que se trobava entre las mans del papa de
Roma, sens cap de dobte possible .
Tre que tornèt a Roma , venguèt
archidiacre , es a dire qu'èra secretari del papa e totjorn pas
membre de la glèisa . Foguèt nomenat Papa a trenta un ans tal
un messias a l'unanimitat , que lo concile de l'epòca èra fòrça
redusit , a pro pena un trentenat de membres al tres quarts de monde
dels Senhi . Aquò revèrtèt un pauc, la nominacion d'un filh de
dictator, rapòrt al cridal unanime de l' acampada al moment de l' "eleccion" .
Bon s' endevenguèt fòrça amic ambe
los fondamentalistas clunisians , mas lo rei de França èra pas
qu'un rei pichon, que se tenguèt luènh de l'afar , que se mesfisava
de l'estrambòrd d'un futur papa jovenèl . Que renhava sus un territòri grand coma un
despartament que compreniá pas sonque Paris, un sembla estat ,
estirat entre Reims et Orleans . Lo rei de Borgonha , lo duc d'
Anjou sens parlar del rei Angles que teniá Aquitània e Normandia
es a dire la mitat oèst de Franca actuala. Sens parlar del comte de
Tolosa un rei sens corona . Totes èran mai poderós qu' el .
Podèm cercar de tot costat mas se
tròba que lo rei França al sègle XIII pesava pas grand causa .
Li caliá a cada còp que sortissiá de sa tuta se far coronar un
còp mai, e reconéisser per de vassals que se trufava de son poder .
Representava ren. Un pet de lusèrp.
A mai, èra pas qu'un eiretièr
usurpator capetian , una familha que veniá de prene la plaça dels
merovingians, sabètz los que se passejavan aconsomits ,sus de carris
de fen traches per de buòus tal que nos l'ensenhèron los ussards
negres de la republica de J Ferry , dins la dralha de Michelet ...
Lo paure Inocent III , que Dieu me
perdona , que deu brutlar dins los infèrns, se diguèt qu'aviá
besonh d'una poténcia fòrta al nòrd per téner l'anglés e l
'alemand . Los monges de Cluny l'encoratjavan.
L'eretgia catar arribèt al mitan
d'aquela disputa de las envestiduras e la volontat anglesa de se
«passar» de la proteccion de la glèisa .
D'un l'argent dintrava pas mai d'aquel
pais occitan , dos l' angles, lo german devián baissar lo cap
davant la cròssa papala .
Donèt lo miègjorn , l'Innocent III,
es a dire Occitània, un pais ric, a un rei piètre, en escambi
d'una politica de «manten e l'òrdre» li bastiguèt un pais
central , d'ont se poiriá contrarotlar aisidament l'Euròpa del
nòrd. Lo rei de França envejèt Simon de Montfòrt sens o dire,
que lo rei de Franca foguèt meteis escomenjat dos o tres còps per una vida de bigamia .
E los barons del nòrd que lor
agradavan melhor morir, que de viure paures ganhèron a Murèth
.
La seguida la coneissèm...
Foguèt lo pilhatge ,
l'Inquisicion , la despossession...
Puèi i aguèt la longa tièra dels
cardinals que bastiguèron l'istòria Franca ame l'ajuda financièra
de la familha dels Medicis .
Un malastre papal escartairèt
Occitània qu'avèm pas finit de pagar uèi .
Franca es la filha ainada de la
glèisa.... Sens ela seriá venguda coma los Pais Bas, un pais a pro
pena mai grand que la nòva region Occitania Catalonha qu'es en
passa de florir. Region AOC ( Apelacion Òc Catalonha (contrarotlada)) qu'aurà pas la libertat de se causir son nom.
Una pròva ? Aquò's que lo catarisme
italian fòrça poderós , benlèu mai poderós que l'occitan foguèt
exterminat pus tard , ben pus tard après lo brasal de
Montsegur.
Pròva que Innocent III aviá un autra
tòca , que l' urgéncia èra ben , per el d' entrepachar las
veleïtats anglesas, e subretot de matar la poderosa Germania.
Aital França nasquèt de las mans d'Innocent III. Aquò marchèt un
moment fins al sègle dètz e uèch... Puèi la monaca escapèt al
mèstre, al papa.
Mas l'istòria es curiosa! Uèi la question tòrna . Alemanha a
per vocacion de dominar Euròpa ? Anglatèrra a per vocacion d'èstre
liura e de partir tre qu'un poder estrangièr l'amenaça ? França a per vocacion
de far plegar los autres paises dins l'encastre d'un novèl poder, per exemple lo de
l'OTAN aqueste còp?
L'istòria pròba que França contunha
de se creire cargada d'una mission planetària e divenca . Benlèu
qu'es passat dins los gènes....
Que me pareis important d' ensajar de
tornar situar lo malastre occitan e la crosada dins l'encastre
europenc d'un còp èra . L'eretgia èra pas la sola causa de la
crosada . La crosada resulta plan de la volontat papala de fabricar
un estat es a dire Franca , qu'èra ren al despart , e doncas que li
deuriá tot , per impausar sa volontat als paises del nòrd,
subretot Anglatèrra e Alemanha.
Autra pròba; qu' a pro pena papa , nomenèt
un amic anglés de l'universitat de Paris, coma arquevesque de
Westminster , (que la glèisa anglicana volguèt pas adobar).
Sorga : la Glèisa , Roma e l'argent ,
libre rar que còsta mai de 200 euròs sus Amazone e que tròbi pas mai levat a la bibliotèca . Istòria de la
crosada eca ....


c: text/html

text:
80 cantaires s’acampèron dissabte de ser a Ibòs per festejar lo cant e ajudar a finançar la Calandreta deu Pais Tarbes. En Occitan o en Francés, los enfants e los ancians se succediguèron sus la scèna de la sala dels espòsrts d’Ibòs.
A l’iniciativa dels organizators de la Hestejada, la serada aviá per objectiu una bona causa : ajudar l’escòla associativa Calandreta a renovar sos locals. E son justament los escolans qu’entamenèron lo torn de cants ponctuat de mantuns moments magics. Totes los cantaires s’acampèron a la fin de l’espectacle per cantar en còr lo Se canta davant las qualques 200 personas vengudas profechar de l’espectacle.
Tarbes7.fr / 29 de mai de 2017.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sent Soupise las Chams
Sent Soupise las Chams (oficialament en francés Saint-Sulpice-les-Champs) es una comuna occitana, situada dins lo departament de Cruesa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- Lo nom de Sent Soupise es lo d'un evesque de Borges, o dos segon los autors, aus segles VI e VII [1],[2]. En toponimia, se rencontra la fòrma sabenta de son nom (Sulpici) o de fòrmas d'evolucion populara (Soplesi, Soplèsi, Somplesi, Sepise, Supesis, Soupise, etc), o tanben de fòrmas d'evolucion populara influenciadas per la fòrma sabenta, generalament utilizada en francés. Sèm aici dins lo segond cas.
- Las Chams es un mot que ven deu bas latin calmis e que seriá derivat deu pre-indoeuropèu *Kal-, « pèira, ròc ». Lo sens es d'una nautura desnudada, chauva, que sèrv mai que mai de pastura [3],[4]. Dins lo Massís Centrau, correspond a deus replanats, deus planetges mai o mens planiers, mai o mens arredondits.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra canton; es aura dau canton d'al Buçon.
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2013 : 377 abitants (17 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Ancian estanh assechat de 'Ventenac (Ventenat en francés).
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 629
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 132, a Calm
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 277, paragrafe 828


text:
04/11/2017
Lo diable de La Fortoniá
Jean-Claude Dugros nous livre la version occitane de « Le diable de la Fourtonie », collecté à Lanouaille par Claude Seignolle, dans « Contes populars de Perigòrd», livre bilingue occitan français aux éditions Novelum IEO.
Quò fai una centena d’annadas – dau temps de mon grand-pair – lo diable demorava au chasteu de la Fortoniá, en delai de la Ribairiá, en Perigòrd.
Quò era un diable trabalhaire. Empleiava sas nuechs a tota sòrta de pretzfachs(1). Entau, chasque matin, lo bordier(2) trobava las béstias sonhadas, lo palhat tornat far e pro de pastura dins la minjadoira(3). Que se levesse a doas oras o bentot a cinc oras, l’òbra era ‘chabada.
Per contra, lo diable ne’n fasiá un pauc tròp e quò era daus uns còps desplasent, perque quò tucava a la meschantisa. Entau, chasque matin, un tornava trobar sus lo balcon chabranlant de las gròssas peiras que riscavan de tombar e de tuar quauque passant.
I aviá ren de far : las gitar per terra o bentot las menar a l’autra riba dau país, totjorn lo diable las tornava montar en naut dins la nuech.
Contat a Senta Aulàia (Dordonha).
(1) labeurs, projets (2) métayer(3)mangeoire
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Nicolas Peuch nos informan que la convidada de l'emission dau diumenc 5 de novembre 2017 sur França Blu Perigòrd sera Fanny Lartigot, redactriça en chap dau jornau La Setmana.
De veire : http://lasetmana.fr/index.php/fr/
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Per escotar l'emission en directe o en redifusion, clicar sur lo ligam: França Blu Perigòrd
Veiqui lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
e los ligams vers lo sites de Nicolas Puech: www.nicolaspeuch.com e anemtrio.com e facebook.com/nicolaspeuch


text:
Seguit dels ligams
Entrar un nom de pagina per veire las modificacions faitas recentament sus de paginas ligadas dempuèi o cap a aquesta pagina (per veire los membres d’una categoria, entratz Categoria:Nom de categoria). Las modificacions de las paginas de vòstra lista de seguiment son en gras.
- N
- Aquesta modificacion a creat una pagina novèla (veire tanben la lista de las paginas novèlas).
- m
- Aqueste cambiament es menor
- b
- Aqueste cambiament es estat efectuat per un bòt.
- D
- Modificacion de Wikidata.
- (±123)
- La talha de la pagina a cambiat d'aqueste nombre d’octets.
18 mai de 2018
- (dif | ist) . . m Modèl:Comunas de la Marna ; 08.37 . . (+18) . . Vargenau (Discussion | contribucions) (Étréchy (Marna))


text:
Er’agression ideologica dera reaccion qu’ei constenta, qu’ei partida tota deth poder e a tot moment que’s manifèsta a travèrs votacions, articles de prensa, declaracions ens mèdias. Que i a quauquas setmanas que s’ei manifestada ena fòrma der’instrumentalizacion der’antisemitisme. Dus hèits que’n son eths simbèus. Qu’an d’estar notats ací. Dus hèits guaires tractats pera prensa qui ei en man deth poder. E no’n devem pas estar estonats. Qu’ei pr’amor d’aquerò que i a de hèr conéisher aths legedors de presas de posicion d’ua importància grana, dab consequéncias en mestior de politica internacionau, dab era patz com enjòc. Ua politica occitanista progressista non pòt pas desconéisher tanpòc aqueths hèits.
Lavetz, dus hèits qui son: ua votacion per’Union Europèa ubèrtament ostila ath pòple palestinian en tot hicar a despart per principi tota critica possibla dera politica israeliana dab eth acús se non d’antisemitisme. E era commemoracion peth president Macron dera gaherada deth Vel’d’hiv dab er’envit ad aqueth parat deth ministre prumèr israelian Benjamin Netanyahou.
Aqueths dus hèits que prenen un relhèu particular dab eth moment navèth d’andada de susmautas palestinianas contra ua politica deth governament israelian qui hè tostemps enas opression e arrepression hastiaus. Que i a susmautas despuish eth 14 de julhet ar’entorn der’esplanada deras Mosquèas a Jerusalèm tà protestar contra detectadors de metaus installats pera polícia israeliana. En protèsta eths palestinians que prègan peras carrèras adjacentas. Qu’ei tanben protèsta e arrefús de tostemps mes de conta-ròtles policièrs e militaris. 8 Palestinians e 3 Israelians qu’estón tuats enas aqueras susmautas. En aquera situacion eth ministre prumèr qu’ei estat obligat de hè arrèrpè en tirar eths detectadors. Mes, davant era volentat de perseguir conta-ròtles dab installacion de cameras d’arreconeishença biometrica, era consigna de boicòt der’endret que’s persegueish. Atau acaraments que contunhan en tot hèr 13 herits costat palestinian. E pendent tot aquerò era politica de colonisacion n’ei pas arrestada. Atau ath par d’aqueths eveniments eras declaracions europèas com francesas meilèu que d’apatzar que hornian e qu’empachan er’ubèrtura de negociacions tan necèras. Que son fautas politicas deras grèvas.
Lavetz eth hèit prumèr de notar ací qu’ei era votacion der’Union Europèa qui hica a despart tota critica possibla dera politica israeliana. Un grop d’intellectuaus que’s son lhevats tà hèr enténer ua auta votz (adreça eth 5 de julhet /Blòg Les invités de Mediapart) ar’Union Europèa titolada : « Non ar’instrumentalizacion dera luta contra antisemitisme ». Qu’ei importent ací de’us nomentar pr’amor d’un acte politic, en contèxte de uei, coratjós e plen de dignitat (*). Ath darrèr qu’atz aquera adreça qui s’amerita donc d’estar publicada :
« Eth 1èr de junh de 2017, eth Parlement europèu qu’adoptè ua resolucion sus ua causa essenciau e qui s’amerita un tractament seriós : luta contra antisemitisme. Adonc, aquesta resolucion, qui torna préner ua deras proposicions depausadas, era deths grops conservadors (PPE), liberaus (ALDE) e socialistas (S&D), que pausa problèmas seriós. Que s’empara, en efèit, sura definicion d’antisemitisme perpausada per’Alliança internacionau tàra memòria deth olocaust, eth International HYPERLINK "https://www.holocaustremembrance.com/" \t "_blank" Holocaust Remembrance HYPERLINK "https://www.holocaustremembrance.com/" \t "_blank" Alliance (IHRA), que’th grèu defaut ei d’escartà’s deth sué objècte en multiplicar eras arreferéncias ath Estat d’Israèl... E’th tèxte deth IHRA n’ei pas brica ua arreferéncia indiscutibla. … que hica suth madeish nivèu quate exemples de perpaus hainós, estereotipats, fantasmats o negacionistas qui depenen d’antisemitisme incontestablament e sèt auts qui pòrtan suth Estat d’Israèl, era sua « politica actuau » e eras suas « accions ».
« Qu’ei aquera definicion d’antisemitisme per’IHRA que’ra resolucion votada peth Parlament europèu envita d’adoptar e aplicar eths Estats membres, eras institucions e agéncias der’Union. Adonc, se’s pòt considerar qu’existesca en cèrtas atacas formuladas contra Israèl derivas antisemitas, eras criticas dera politica deths governaments israelians non pòden pas brica estar assimiladas ad antisemitisme shens hèr tòrt tot d’un còp ath combat contra antisemitisme e contra racisme, e ara libertat d’opinion necessària ath foncionament deras nostas democracias.
« Qu’ei çò d’exprimit ath Parlament europèu peths deputats d’esquèrra e ecologistas (GUE/NGL et Verts/ALE) qui arrefusan aquesta instrumentalizacion dera luta contra antisemitisme e que desiran inscríver aquesta en combat, essenciau e universau, contra totas eras fòrmas de racisme e de discriminacions.
« Òc, que’s pòt lutar contra antisemitisme e deféner eths drets de Palestinians. Òc, que’s pòt lutar contra antisemitisme tot en condamnar era politica de colonisacion deth governament israelian. Era luta contra racisme, antisemitisme e’ras discriminacions no’s divideish pas. »
Drin a drin Macron que’s revèla ena sua politica neocolonialista e imperialista. Ath darrèr deths efèits de comunicacion, ua presa de posicion, ua declaracion, que hèn aparéisher un president mes que james engatjat ena politica ostila aths pòples. Que vienem de n’aver un exemple deths importents dab era commemoracion dera gaherada deth Vel d’hiv. Un parat tà préner ua posicion politica justa, aplomada, intelligenta, un parat mancat qui ns’a amuishat un Macron, eth qui s’arreclama de De Gaulle totun, en aqueth contèxte internacionau de tensions alinhat dab eth ministre prumèr israelian e’ra extrèma-dreta israeliana. Atau qu’adereish tanben completament ar’ofensiva ideologica sionista galharda deth sosten der’imperialisme american e de Trump en particular.
En silenci dera fòrças d’« esquèrra » e qui’s disen progressistas, democratas o encara alternativas, quauquas consciéncias que’s hèn enténer. Que l’am vist dab er’adreça contra era resolucion der’Union Europèa e encara ací dab er’interpellacion de Macron peth istorian israelian Shlomo Sand ( HYPERLINK "https://blogs.mediapart.fr/edition/les-invites-de-mediapart" Les invités de Mediapart). En publicar tot sancèr aquera interpellacion qu’ei ua faiçon de hèr òbra d’internacionalisme en sosténguer tot d’un còp eths pòples palestinians e israelians e per-delà tots eths pòples en luta contra imperialisme e reaccion mondiau.
« En tot commençar de leguir eth vòste discors sura commemoracion dera gaherada deth Vel’d’hiv, qu’avoi arreconeishença tà vos. En efèit ath par d’ua longa tradicion de gavidaires politics, de dreta com d’esquèrra, qui, ath passat com ath present, que’s descartèn per ço qui ei dera participacion e dera responsabilitat de França ena deportacion deras gents d’origina judiva entàths camps dera mort, qu’avetz pres ua posicion clara e shens ambigüitat : òc França qu’ei responsabla dera deportacion, òc que i avó vertaderament un antisemitisme, en França, abans e après era segonda guèrra mondiau. Òc que i a de contunhar de combàter totas eras fòrmas de racisme. Qu’èi vist aqueras posicions com en continuitat dab era vòsta coratjosa declaracion hèita en Argeria, segon era quau colonialisme que constitueish un crimi contra umanitat.
« Per èster tot a fèit franc, qu’avoi agaçament meilèu pr’amor deth envit de Benjamin Netanyahou, qui ei incontestablament de hicar ena categoria deths opressors, e n’averé pas de s’amuishar en arrepresentent deras victimas de ger. Cèrtas, que coneishi que i a bèth temps er’impossibilitat de desseparar memòria de politica. Lhèu qu’amuishatz ua estrategia sofisticada, non revelada encara, tà contribuir a un compromés equitable, per Pròche-Orient ?
« Qu’arrestèi de’vs compréner quan en vòste discors, que declaratz que :
« Antisionisme… qu’ei era fòrma reinventada d’antisemitisme ». Aquesta declaracion qu’èra tà plàser ath vòste envitat, o qu’èra shens condicion ua merca d’incultura politica ? A leguit tan pòc de libes d’istòria eth ancian estudiant en filosofia, eth assistent de Paul Ricœur, tà’n desconéisher que hèra de judius, o de descendents de filiacion judiva que son tostemps opausats a sionisme shens, per tant, que sian antisemites ? Que hèi ací arreferéncia a quasi tots eths ancians grans rabins, mes tanben, aras presas de posicion d’ua partida deth judaïsme ortodòxe contemporanèu. Que’m brembi tanben de personalitats com Marek Edelman, un deths gavidaires subervivent der’insurreccion deth ghetto de Varsovia, o encara eths communistas d’origina judiva, arresistents deth grop Manouchian, qui perín. Que pensi tanben ar’amic e professor : Pierre Vidal-Naquet, e a d’auts grans istorians o sociològs com Eric Hobsbawm e Maxime Rodinson de qui eths escriuts e’th sovièr que’m son cars, o encara a Edgar Morin. Enfin, que’m demandi se, sincèrament, qu’esperatz deths Palestinians que non sian pas antisionistas !
« Que supausi, totun, que n’estimatz pas particularament eras gents d’esquèrra, ni lhèu Palestinians, lavetz, en tot saber que tribalhètz ara banca Rothschild, que liuri ací ua citacion de Nathan Rothschild, president der’union deras sinagògas en Grana-Bretanha, e judiu prumèr nomentat Lòrd deth Reiaume Unit, de que devengó tanben governaire dera banca. En ua lettra, de 1903, a Théodore Herzl, eth talentuós banquièr qu’escriu : « Que’vs at disi francament : qu’èi paur ar’idea dera fondacion d’ua colonia judiva en plen sens deth tèrmi. Ua tau colonia que devengueré un ghetto, dab tots eths prejutjats d’un ghetto. Un petit, tout petit, Estat judiu, devòt e non liberau, qui arregeterà Crestian e estranger. » Rothschild que s’ei borrat, lhèu, ena sua profecia, mes ua causa qu’ei segura, totun : n’èra pas antisemite !
« Que i a avut e que i a de segur antisionistas qui son tanben antisemites, mes que sòi tanben segur que’s tròba antisemites peths turiferaris de sionisme. Que’vs pòdi tanben assegurar un tropèth de sionistas que sòn racistas que’r’estructura mentau non difèra pas dera de perhèits judeofòbs : qu’arrecèrcan shens estanc un ADN judiu (aquerò, dinc ar’universitat a on ensenhi).
« Tà clarificar çò qui ei un punt de vista antisionista, qu’impòrta, totun, de començar per convénguer dera definicion, o ath mensh, d’ua seria de caracteristicas deth concèpte : « sionisme », çò a qué, que voi emplegà’m eth mes brac possible. En prumèr, sionisme n’ei pas judaisme, contra eth quau que constitueish quitament ua susmauta radicau.
« Pendent sègles, eths judius pietadós qu’an avitat ua pregonda fervor entàra tèrra santa, mes particularament Jerusalèm, mes que’s tengón ath precèpte talmudic qui intimava d’i non pas emigrar collectivament, abans era venguda deth Messias. En efèit, era tèrra n’aparten pas aths judius mes a Diu. Diu que dè e Diu que tornè préner, e quan at volha, qu’enviarà eth Messias tà tornar. Quan aparescó sionisme, que tirè deth sué sieti eth « Tot Poderós », tà’u sustituir eth subjècte uman actiu.
« Cadun de nosauts non pòt pas prononciar suth punt de saber s’eth projècte de crear un Estat judiu exclusiu sus un tròç de territòri ultra majoritàriament poblat d’Arabes, ei ua idea morau. En 1917, Palestina que comptava 700.000 musulmans et crestians arabes e de cap a 60.000 judius deths quaus era mieitat èran opausats a sionisme. Dinc alavetz, eras massas deth pòple yiddish, en voler huéger eths pogròms der’empire rus, qu’avèn preferit emigrar entàth continent american, que dus milions juntèn efectivament, en tot escapar atau aras persecucions nazias (e aras deth régime de Vichí).
« En 1948, que i avè en Palestina : 650 000 judius e 1,3 million de musulmans e crestians arabes deth quau 700.000 devengón arrefugiats : qu’ei sus aqueras basas demograficas que vadó eth Estat d’Israèl. A maugrat d’aquerò, e’n aqueth contèxte der’exterminacion deths judius d’Euròpa, hèra d’antisionistas que concludín se’s non vòu pas crear d’autas tragedias, que i a de considerar eth Estat d’Israèl com un hèit complit irreversible. Un mainat vadut d’un viòl qu’a vertaderament eth dret de víver, mes qué’s passa s’aqueth mainat marcha suras traças de sa pair ?
« E que vengó er’annada de 1967 : despuish que senhoreja Israèl sus 5,5 milions de Palestinians, privats de drets civics, politics e sociaus. Que son assubjectits per Israèl a un conta-ròtle militari : per ua partida deths, en ua espècia de « resèrva d’Indians » en Cisjordania, mentre que d’auts son embarrats en ua « resèrva de barbelats » a Gaza (70% d’aquestes que son arrefugiats o descendents d’arrefugiats). Israèl, qui n’arrèsta pas de proclamar eth desir de patz, que considèra eths territòris conquesits en 1967 com hent integraument partida d’« era terra d’Israèl », e que s’i compòrta segon eth bon vóler : dinc adara, 600 000 colons israelians judius qu’i sòn installats….e aquerò n’ei pas acabat !
« Ei aquerò eth sionisme de uei ? Non ! Que responeràn eths amics der’esquèrra sionista qui n’arrèsta pas d’estretí’s, e que diseràn que i a d’acabar era dinamica dera colonisacion sionista, qu’un petit Estat palestinian estret que dèu èster constituit a costat deth Estat d’Israèl, que er’objectiu de sionisme èra de fondar un Estat on eths judius exerciràn era sobiranetat sus si madeish, e non pas de conquesir ena totalitat « er’antica patria ». E eth mes dangerós en tot aquerò, tàd eths : er’annexion deths territòris aucupats que constitueish ua miaça tàd Israèl com Estat judiu.
« Ara qu’ei vengut eth moment d’explicà’vs perqué vos escrivi, e perqué, que’m presenti com non-sionista, o antisionista, shens per autan devénguer antijodiu. Eth vòste partit politic qu’inscriu, en intitulat : « La République », qu’ei pr’amor de que presumi que siatz un fervorós republican. E devossi estonà’vs : qu’ei tanben eth men cas. Lavetz, en tot estar democrate e republican, non pòdi pas, com at hèn tots eths sionistas shens excepcion, de dreta com d’esquèrra, sosténguer un Estat judiu. Eth Ministèri der’Interior israelian qu’arrecensa 75% deths ciutadans com judius, 21% com musulmans e crestians arabes e 4% com « auts » (sic). Adonc, segon er’esprit deras leis, Israèl n’aparten pas ar’ensem deths Israelians, mes aths judius deth mond sancèr qui n’an pas er’intencion d’i vénguer víver. Atau, per exemple, Israèl qu’aparten hèra mes a Bernard Henry-Lévy e a Alain Finkielkraut qu’a eths mens estudiants palestino-israelians qui s’exprimeishen en ebrèu, a còps miélher que jo madeish ! Israèl qu’espèra tanben qu’un dia venga on totas eras gents deth CRIF, e eths « suportaires » i emigraràn ! Que coneishi quitament francés antisemites aquera perspectiva qu’encanta ! Per contra, que s’ei podut enténer dus ministres israelians, pròches de Benjamin Nétanyahou, eméter er’idea que’s déu encoratjar eth « transfèrt » d’Israelians arabes, shens qu’arrés n’aja hèit era demanda que demissionen deras foncions.
« Qu’ei pr’amor d’aquerò, Mossur eth President, non pòdi pas èster sionista. Que sòi un ciutadan qui vòu eth Estat en eth quau e viu sia ua Republica israeliana, e non pas un Estat comunautari judiu. Descendent de judius qui an tan sofèrt de discriminacions, non voi pas víver en un Estat, qui, pera sua autodefinicion, hè de jo un ciutadan dotat de privilègis. Ath vòste avís, Mossur eth Président : hè de jo un antisémite aquerò ? (Shlomo Sand, historien israélien. Tradusit der’ebrèu per Michel Bilis) »
(*) Bertrand Badie, Etienne Balibar, Fethi Benslama, Sophie Bessis, Rony Brauman, Alice Cherki, Suzanne Citron, Sonia Dayan-Herzbrun, Michel Dreyfus, Ivar Ekeland, Jeanne Favret-Saada, Marcel-Francis Kahn, Catherine Lévy, Gilles Manceron, Gustave Massiah, Elise Marienstras, Fabienne Messica, Edgar Morin, Véronique Nahoum-Grappe, Emmanuel Naquet, Jacques Rancière, Bernard Ravenel, Carole Reynaud Paligot, Michel Rotfus, Elisabeth Roudinesco, Shlomo Sand, Enzo Traverso, Michel Tubiana, Dominique Vidal.
Alan Sibé


text:
-264
Aquesta pagina concernís l'an -264 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Crisi diplomatica e militara majora a l'entorn de la vila de Messina onte de soudats mutins desbarquèron e ocupèron la vila inicialament tenguda per una garnison cartaginesa. Cartage preparèt una repòsta militara e s'alièt ambé Siracusa per reprimir l'insureccion e arrestar leis incursions dei mutins dins l'illa. Pasmens, de son caire, Messina mandèt una ambaissada ai Romans per demandar una ajuda militara. Aquò foguèt acceptat e una armada romana desbarquèt en Sicília entraïnant lo començament de la Premiera Guèrra Punica.


text:
Era Corsa Aran per sa lengua arribe en 2017 ara sua edicion 24, eth dia 30 de junhsèga de 2017 tamb eth madeish format de cada an. Es participants dera corsa pòden escuélher de gésser de Montgarri o de Les tàs 12:00 ores de meddia o passar eth Pòrt de Vielha, era ora de gessuda , aciu, ei liura.
Eth collectiu Lengua Viua premanĂs entara dimenjada 27 e 28 de junhsèga diuèrses activitats tĂ hestejar era vintau Corsa âAran per sa Lenguaâ,
Eth dissabte 27 i aurĂ jòcs e condes tara mainadera ena plaça deth Conselh ath long deth maitin . Aguestes activitats se desvoloparĂ n segontes era edat des mainatges. Ena vrespada dâaqueth madeish dia, ei previst que sâi represente tanben, ena madeisha plaça, ua òbra de teatre ena lengua pròpria dâAran.
Â
Lengua Viua vos convide ara XVIIIau. edicion dera Corsa Aran per sa Lengua.
Participa-i e gaudis-ne!!!
Â
Liegetz-ne mès: XVIII au. Corsa Aran per sa lengua 31 de junhsèga 2011
Â
Lengua Viua vos convide ara XIXau. edicion dera Corsa Aran per sa Lengua.
Participa-i e gaudis-ne!!!
Â
Liegetz-ne mès: XIX au. Corsa Aran per sa lengua 29 de junhsèga 2012
Era Corsa Aran per sa lengua arribe en 2017 ara sua edicion 24, eth dia 30 de junhsèga de 2017 tamb eth madeish format de cada an. Es participants dera corsa pòden escuélher de gésser de Montgarri o de Les tàs 12:00 ores de meddia o passar eth Pòrt de Vielha, era ora de gessuda , aciu, ei liura.
Eth passat 21 de deseme de 2016, era Fondacion Privada Musèu Etnologic dera Val d'Aran recuelhec eth IVau Prèmi Robèrt Lafont autrejat pera Generalitat de Catalonha a mans deth Conselhèr de Cultura Santi Vila.


text:
Chantau (Corresa)
Chantau (oficialament en francés Chanteix) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Lemosin.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Se las atestacions ancianas, sens font e sovent sens data, fornidas per l'article francés (Cantedunus en 916, Canteduno devers 1084-1091, puei Cantau, Chantau, Chantahu, Chantueu, Chantehu, Chantheu en 1315) son exactas, l'interpretacion que lo Dauzat postula emb una granda incertitud, *Cantilium (fundum), dau nom d'òme gallo-roman *Cantilius [1], es a escartar. Chantau seriá un compausat de la basa oronimica pre-indoeuropèa *can (cf. Canas) espandida en *can + t (cf. lo Cantal)[2], emb lo mot gallés (latinizat) plan conegut dunum, qu'a lo sens de pueg e tanben de fortalesa. Lo sens es compatible emb la situacion dau borg sus un terme de 395-400 m, que domina de 10 a 40 m lo champestre a l'entorn.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- D'aicí a 1995, la comuna èra dau canton de Selhac. Aura, es dau canton de Seilhac-Monédières (en francés) o benleu Selhac-Monedieras en occitan.
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2013 : 580 abitants (30 ab/km²)


text:
Sasquatch
Lo Sasquatch (de l'halkomelem sésq̓əc[1], "cabelut gigant" [2]) escaissat en anglés Big foot (Pè grand) es una creatura simiesca legendària que seriá presenta mai que mai per las regions nòrd-oèst de l'America del Nòrd. Son existéncia es pas provada, mas es un dels criptids mai famoses amb lo monstre del lac Ness e lo Ieti.
La comunitat scientifica considera que las pròvas existentas son pas pro convencentas e las considèran generalament coma lo resultat de mitologia, folclòr o d'una identificacion erronèa. Fòrça professionals e universitaris afirman que los estudis addicionals son una pèrda de temps, mas los partidaris de la siá existéncia pensan que l'evidéncia actuala pòt èsser escassa e qu'a de s'avalorar objectivament a mesura que se presenta. D'unes autres, en inclusent una subcultura activa, compausada generalament per d'aficionats, contunhan d'investigar e considèran a l'ora d'ara l'existéncia del sasquatch coma possible descendent del Gigantopithecus.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) Merriam-Webster dictionary
- ↑ Miller, Carey (1977) - Tout sur les monstres, Pierre Bordas et fils.


text:
Cultura
Aguest dissabte teatre tà tota era familha en Vielha
30/01/2018
S'aguesta dimenjada vòs gaudir d'un espectacle culturau en familha non te pòs pèrder "La Pere Llimonera", era naua actuacion teatrau de Vielha en Scena.
Er espectacle aurà lòc aguest dissabte, 3 d'hereuèr, tàs 18:00 ores ena Sala Era Audiovisuau de Vielha e eth prètz dera entrada serà de 5 euròs.
Er espectacle aurà lòc aguest dissabte, 3 d'hereuèr, tàs 18:00 ores ena Sala Era Audiovisuau de Vielha e eth prètz dera entrada serà de 5 euròs.
Clara Villar


text:
Dins sa revista d'octobre e novembre de 2017 la region Occitània comunica en occitan sus los mejans d'apréner la lenga occitana.
Apréner la lenga d'òc
La transmission de l’occitan es l’enjòc de nòstre temps : la lenga es dins una situacion dificila dins un mond ont, cada jorn, la pluralitat lingüistica es mesa a mal. Cal plan realizar que (segon l’UNESCO) una lenga desapareis cada doas setmanas e que, se fasèm pas res, 90 % de las lengas van probablament s’escafar avant la fin del sègle.
Podèm, aquí, en trabalhant a la salvagarda de l’occitan, obrar contra aquel apauriment de la riquesa culturala mondiala.
Es evident que la subrevida de la lenga passarà per l’ensenhament. Aquel periòd d’entrada escolara es l’escasença de tornar sus l’oferta variada per poder apréner lo lengatge de l’amor. Podèm començar « a rebors » amb l’Universitat ont existisson un cursus complèt de licéncia, master, doctorat, una preparacion al Capes d’occitan e despuèi aquest an : una Agregacion en lenga d’òc. Las Universitats de Montpelhièr e de Tolosa propausan aquel ensenhament especialista o opcional, en presencial o a distància.
Es tanben possible de passar un concors especific de professor de las escòlas en occitan. La lenga d’òc es tanben ensenhada al licèu (opcion, LV2, LV3), al collègi (opcion mas tanben ensenhament bilingue public o Calandreta), al primari (en iniciacion o en bilingue public o en Calandreta). Las situacions son plan divèrsas sul territòri regional e lo trabalh es encara enòrme per installar un ensenhament equilibrat e coerent.
Esitètz-pas de demandar un ensenhament en occitan quand es absent de l’establiment, de vos entresenhar alprèp de las associacions coma la FELCO (Federacion dels Ensenhaires de Lenga e de Cultura d’Òc) o Calandreta (las escòlas associativas occitanas).


text:
Smermesnil
Smermesnil es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Smermesnil Es laModèl:2 e ponch çò de mès d'elevat de Seine-Maritim situat sul scenari entre la vallée de la Eaulne e de la Yères.
Smermesnil est le 2en point le plus haut de Seine-Maritime situé sur le plateau entre la vallée de l'Eaulne et de l'Yères.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria de Smermesnil es estretament ligada a aquela de lo sieu castèl. Orphelinat Dempuèi la fin de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, centra De contunh ménager rurala, ven Licèu catolic d'ensenhament polivalent otelièr e dels servicis a partir d'ans 1980. La siá istòria es retracée amb precision en la labor de Rolande Niel.
Lo vilatge a #èsser desservi per la linha de camin de fèrre secondaire Amians - Aumale - Envermeu de 1906 a 1947.
Pendent la Segonda Guèrra mondiala, un bombardement en lo marc del operacion Crossbow lo data|23|de
fach 14 victimas[1],Error de citacion : Clausura
omesa per la balisa
,[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
|2006=343 |2007= 366 |2008= |2009=400 |cassini= |senscomptesdobles=1962}}
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Modèl:Labor
- ↑ Error de Lua a Mòdul:Biblio/Comun a la línia 326: utilizacion d'una variabla globala, director.


text:
La paroisse Notre Dame des Trois Vallées regroupe 23 communes : Barzy-sur-Marne, Celles-lès-Condé, Charmel (le), Chartèves, Condé-en-Brie, Connigis, Courboin, Courtemont-Varennes, Crézancy, Dhuys et Morin-en Brie**, Jaulgonne, Mézy-Moulins, Mont-Saint-Père, Monthurel, Montigny-lès-Condé, Montlevon, Pargny-la-Dhuys, Passy-sur-Marne, Reuilly-Sauvigny, Saint-Eugène, Trélou-sur-Marne, Vallée en Champagne*
* Fusion des communes de Baulne-en-Brie, la Chapelle-Monthodon et Saint-Agnan.
** Fusion des communes de Artonges et des communes de la paroisse Vals et Coteaux Saint-Martin (La Celle-sous-Montmirail, Fontenelle-en-Brie et Marchais-en Brie).
Les acteurs de la paroisse
Aumônerie de l’enseignement public
Lycée agricole de Crézancy : S’adresser au curé de la paroisse


text:
"L'Escoutaïre" dans sa production nombreuse a aussi donné dans le vaudeville & la satyre politique... Qu'aurait-il dit de la situation politique actuelle de son cher Clapas ???
Le texte comique est quelque chose de vraiment temporel, l'évolution de ce dernier, surtout dans les temps récents tourne à la grossièreté, voire, presque à la vulgarité... Les textes d'alors peuvent nous sembler , légers, téléphonés ou mêmes pathétiques, mais ils firent rire un public qui allait au contact des oeuvres... De nos jours, l'audiovisuel fait l'opinion avec un standard du rire qui a tendance à se mondialiser...
Heureusement que certaines comédies cinématographiques ou théâtrales, fraîches, & provenant des lieux les plus inattendus, nous transportent dans cet état qui fait tant de bien à l'espèce humaine & qui nous sort des rires de convenance ou de bienséance...
Mr CHIBOULIT, Mr COUCOUMELLA
Mr Coucoumella. — Me sembla que fasès pas pitanceta, nimai magre, prou de trufas as fesans ! Chaval de boussut ! De trufas. Negras ? negras ?
Moussu. — Saique ! Aven be prou manjal de trufas blancas, de tuferas, dau tems qu'èren escoubilhaires.
Mr Coucoumella. — Ses estats escoubilhaires ! (regarda autour d'el). Chaval, ma miga ! es un mestiè que dèu être bon ! mes lou fasiès en gros, proubablament, ères escoubilhaire en gros ?
Moussu. — No ! èren escoubilhaires emé la pala à la man e l'escouba de bruc à l'autra. Ai mai embalat de poussièira que vous de discours destimbourlats ! Aven fach un eritage, e ma fenna vòu que devèngue députât per poudre mètre sus sas cartas de visita : M. et Madame Chiboulit, député, mercredi.
Mr Coucoumella. — Metrà pas aco couma aco, mès vese dequ'es. Ebé vous vau rendre capable de roumpli mai que ben voste rolle. N'aurai prou de cent liçous à vint francs l'una. Es moun pus juste, mercandejés pas, levevarai pas res.
Moussu. — Per lou pris reglarés emé la fenna, mes aimarièi mai vint, liçous à cent francs l'oura, aco anariè pus vite per iéu e sérié lou même benefice per vous.
Mr Coucoumella.— Couma voudrés, anan coumencà.
Moussu. — Coumeneças ! (se mes dins un fautul). Amai barre lous iols, fagués pas atencioun. vou'n sachés pas mau, es antau qu'escouie lou milhou.
Mr Coucoumella. — Ma prumieira liçou serà counsacrada as debés dau députât vis-à-vis de sous eletous. Lou pruinié debé d'un députât es una coumplasença sans fin vis-à-vis de l'eletou de sa fenna, de sa bena-maire, de sous coumisses, de soun chival, de soun cat, de soun chi, de sous porcs e de sous pijouns. Tout candidat qu'a pas prou d'estoumac per estrelhà sa bella-maire e embrassa lou mourre de soun pus poulit porc, es pas digne d'aquel litre sublime! Escusàs. Crese que me troumpe, es estrelhà soun chival e embrassà sa bella-maire que voulièi dire. - Moussu Chiboulit ! Oui ? e crese que dourmis lou bardot ! ebé s'a pas e pèu a de toupet, me dis que barra l'iol per milhòu escoutà e pioi fai sa dorma ! tè ! Ausissès lou que rounca couma un biplan ! Moussu Chiboulit ! Moussu Chiboulit !
Moussu (à mitat endourmit).— Savès jougà à la manilha?
Mr Coucoumella. — Save jougà toutes lous Jocs ! Mes sièi estounat, ajent pas jamai après l'ipnoutisme. d'endourmi tant vite mous ausïguèiras.
Moussu. — Voulès que vous hou digue, couma es, Moussu Coucoumella, vous e ma femma m'aves f... ficat en caire.
Mr Coucoumella. — Alors aquel titre sublime de deputat ?
Moussu. — Sublime, tus mèmes, andoulha de Coucoumella ! m'en jaute couma dau calos de ma prumièira escouba de bruc !
Mr Coucoumella. — Voulès pas prene de liçous de poulitica?
Moussu. — Ah ! foutre no ! ne volé pas prene ! mès ie serai be fourçat, car Madama Chiboulit s'hou es mesa dins la tèsta e quand a plantat banas...
Mr Coucoumella. — Es testuda?
Moussu— Mai que ma miola Porthos e de segu n'es pas pau dire !
Mr Coucoumella. — Ah ! pecaire, Mousu Chiboulit, a quau parlàs ? i'a trop de fennas couma aco ! Vosta fenna vòu que prengués de liçous. Ma fenna vòu que iéu n'en baile. Vaudrièi mai que nous entendèssen.
Moussu. — Demande pas qu'aco.
Mr Coucoumella. — I'a res qu'à trouba lou bon biai.
Moussu. — Es pas difficile, pourtarés un joc de cartas dins vosta servieta e à loga de poulitiquejà, jougaren à la manilha.
Mr Coucoumella. — Mous apouentaments marcharan quand mèmes ?
Moussu. — Madama vous pagarà ço qu'es counveng'ut, e iéu de moun arjent de pocha i'ajustarai l'estrena. Mès m'aprendrés la manilha voulanta.
Mr Coucoumella. — Amai la manilha rampanta, Moussu Chiboulit ! lou ciel nous aviè créats per nous faire rescofintrà, !
Moussu. — Las pèiras van as clapasses, l'aiga vai à la mar, las mountagnas se reincontroun pas, mes lous galabontems s'endeyènoun. Nostas liçous seran pas desagreablas.
Mr Coucoumella. — Seran de bellas ouras de bon tems...
Moussu. — E metre à la tribuna quaucas boutelhas de Beneditina, de Tarragouna, de Frountignan, emé de veirous de cristal.
M. Coucoumella, — Nàni ! Moussu Chiboulit de grands veires, de veires parlamentàris. Séren lias oublijats de lous roumpli. -
Moussu. — Oi d'aquel brigand de Coucoumella !
Mr Coucoumella. — Oi d'aquel bougre de Chiboulit ! (Se picoun sus lous ventre, o dansoun pautudament, Madama intra sans que la vejoun).
Moussu. — Ah ! vièl rèinard de députât !
M. Coucouniella. — Gros dégourdit d'escoubilhaire !
Moussu. — Ah ! vièl roublardàs de quinze mila !
Mr Coucoumella. — Ah ! crespinat de milhounàri !
.


text:
Julhet de 2013 Claudi Assemat, secretari del CREO de la Talvera, comunica :
Lo 22/07/13 lo CREO de la Talvera a mandat doas letras, l'una al ministre de l'Ensenhament e l'autra a la ministra de la Cultura e de la Comunicacion.
Lo 15 de julhet de 2013 Rémi Caron balhava a Aurélie Filippetti, ministra de Cultura et de la Comunicacion, un rapòrt sus las lengas parladas sul territòri francés.
La comuna de Tolosa adoptèt lo 23 de març de 2012 un Carta municipala per la lenga e la cultura occitanas.
Çai-jos lo tèxt occitan :
Un article del Jornal del conselh general de Tarn : AtoutTarn numèro 92 - octobre-novembre de 2012 - p29 :
Tarn adòpta son "Esquèma departamental de desvolopament de l’occitan 2012-2018"
L’Esquèma departamental de desvolopament de l’occitan 2012-2018 es estat adopat a l’unanimitat pel Conselh general del Tarn lo 21 de Junh de 2012. Cercant a una estructuracion eficienta e duradissa de la politica departamentala en matièra d’occitan, l’Esquèma ofrís una sintèsi de las accions menadas pel Conselh general e de las mesuras que se pòdon realizar per la promocion de la lenga e de la cultura occitanas.
Cronica occitana Al Canton (Jornal del conselh general d'Avairon, mai de 2012).
Desvolopament durable
Lo desvolopament durable se vòl respectuós del patrimòni natural e cultural. L’innovacion e la creacion, portairas d’un avenidor melhor per l’Umanitat, devon prene en compte las consequéncias, a cort e a long tèrme, per l’environament, la qualitat de vida e la diversitat naturala (biosfèra) e culturala.
Lo projècte de creacion de la collectivitat territorala d'Alsàcia foguèt adoptat lo 24 de novembre de 2012 amb una majoritat larga per las tres assembladas d'Alsàcia amassadas en congrès (conselh general 67 + conselh general 68 + conselh regional d'Alsàcia).
Après las eleccions del 25 de novembre de 2012, los independentistas son majoritaris al parlament de Catalonha - Sobeiranistas : 87 - Non sobeiranistas : 48. Un referendum sus l'independéncia es anonciat.
Ligams : [nouvelobs] - [lojornalet] - [elpuntavui] - [lavanguardia]
Lo 22 de novembre de 2012 a Estrasborg d'unes deputats se son amassats per discutir de la lenga occitana, a l'iniciativa de Catherine Grèze [+] eurodeputada.
Las lengas son dins lo debat : lo Parti québécois (PQ) e Québec solidaire (QS) vòlon tornar far la lei 101 per afortir la preséncia de la lenga Francesa. Al 28/08/2012 lo parit independentista del PQ demòrava en tèsta dels sondatges.
08/2012 - Claudi Assemat secretari del CREO de la Talvera, ven de reçaupre, en seguida d'una sollicitacion del collectiu parisenc d'associacions occitanas, una responsa del ministèri de la cultura.
Lo govèrn sembla d'aver pres consciéncia de l'importància, al nivèl educatiu mas tanben cultural, al l'escala europèa, del plurilinguisme. Los occitans de la region parisenca se regaudisson d'aquesta avançada. Lo collectiu d'associacions demòra actiu, e espèra un melhorament de l'ofèrta d'ensenhament per la lenga nòstra.
Page 9 of 12


text:
Cissé (Vinhana)
Cissé es una comuna francesa del departament de Vinhana e de la region de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Ja citat l'an 989 jol nom de cisiacos, #que découle del nom d'un proprietari gallo-romain, Cissé se situa al sud de Neuville-de-Peitau.
Déjà cité en 989 sous le nom de cisiacos, qui découle du nom d'un propriétaire gallo-romain, Cissé se situe au sud de Neuville-de-Poitou.


text:
Catedrala Sant Alexandre Nevski
La Catedrala Sant Alexandre Nevski es una catedrala ortodòxa de Sòfia d'estil neobizantin qu'es la glèisa catedrala dau Patriarcat de Bulgaria. Es la pus importanta de la region balcanica e una dei glèisas pus importantas de la planeta. Pòu tenir 10 000 personas. Es inscricha au Patrimòni Mondiau de l'UNESCO. Sa bastida — en onor dei soudats rus tuats durant la guèrra turcorussa de 1877-1878 que permetèt l'independéncia de Bulgaria — acomencèt en 1882 e s'acabèt en 1912.


text:
Mont-Ormel
Mont-Ormel es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
- La municipalitat se situa en lo país de Auge.
- Lo relief culmini a Unitat|262|m}} al mont Ormel.
- La commune se situe dans le pays d'Auge.
- Le relief culmine à 262 m au mont Ormel.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- 21 d'agost 1944 : clausura de la Pòcha de Falaise al mont Ormel e fin de la batalha de Normandie.
- 21 août 1944 : fermeture de la Poche de Falaise au mont Ormel et fin de la bataille de Normandie.


text:
(Tradicionau)
Quan eth primtemps torna tà casa,
Quan ei eth prat tot plen de flors,
Dab eth sorelh hèit entà plàser
E'r'asolet cargat de ros.
Arrepic :
Valents aulhèrs dera montanha,
Se'n cau anar dab eth tropèth
Dab l'asolet e dab 'ra canha
Tau ras deths pics au blanc capèu.
Eths peisheders der'arribèra
Per vos de uei s'an a privar,
Que peisheràn ièrba navèra,
Sus eth penent la van trobar.
Tà lèu que torne'ra pujada
Que cau partir t'aciu delà,
Dab eras oelhas esqueradas
Solet au som deth cujalar.
Dab eth truvèrs e dab era sancha,
Tà'us tirar lèit maitin e ser,
Un tròç de pan dab drin de trancha
Qu'ei tar'aulhèr un gran plaser.
Fermer


text:
Purina
La purina es un compausat organic biciclic (format de dos anèls jonches entre els). Se nomenan purinas los compausats derivats de la purina. Doas de las basas azotadas dels acids nucleïcs, adenina e guanina son de purinas. Dins l'ADN aquelas basas, a travèrs de ligams idrogèn se jonhon amb sas complementàrias las pirimidinas; la timina e la citosina. Dins l'ARN, la complementària de l'adenina es l'uracil e pas la timina.
Quand las purinas son metabolizadas produsisson d'acid uric que se cristalliza dins las articulacions, pòt provocar la gota. La pèrda de guanina o d'adenina per l'eliminacion del ligam glucosidic entre la basa e la desoxiribòsa, es una lesion de l'ADN nomenada despurinizacion.


text:
Acid ribonucleïc
L'acid ribonucleïc (abreujat ARN) qu'ei ua macromolecula de la familha deus acids nucleïcs. Com la molecula d'ADN, l'ARN qu'ei un polimèr de nucleotids (qui son donc los monomèrs de l'ARN). Cada nucleotid qu'ei compausat d'un acid fosforic (de formula H3PO4), d'un glucid pentòsa (la ribòsa qui balha lo son nom a l'ARN) e d'ua basas azotadas enter quate possiblas, sia ua de las duas purinas, l'adenina e la guanina, sia ua de las duas pirimidinas, la citosina e l'uracil (véder l'estructura quimica deus acids nucleïcs).
Com dens l'ADN, los nucleotids de l'ARN que's ligan per ligams fosfodieters ; la molecula d'ARN qu'ei asimetrica e polarizada dab ua extremitat aperada 3' e ua auta 5' (aquestas extremitats deus acids nucleïcs que son aperadas atau per'mor deus carbònis de las loas pentòsas, la ribòsa dens lo cas de l'ARN). Fin finala, que cau mencionar que l'ARN que s'enrolla en eliç com ua coda de pòrc o un tiratap.
Be i a diferentas tracas d'ARN, cadua assegurant foncions hèra diferentas (mes, totun, totas viradas de cap a la sintèsi de las proteïnas) dens lo metabolisme, lo desenvolopament, lo manteniment de l'estructura de la cellula, l'utilizacion e la transmicion deu son cabau genetic : acid ribonucleïc messatgèr (ARNm), acid ribonucleïc de transferiment (ARNt) e acid ribonucleïc ribosomic (ARNr). En çò deus retrovirus (com lo VIU, responsable deu SIDA) l'ARN que joga lo ròtle de depositari deu cabau genetic (ròtle jogat per l'ADN dens las cellulas vivas) ; que's parla alavetz d'ARN genetic (ARNg).
Foncions deus diferents ARN[modificar | modificar la font]
L'ARNm qu'ei ua copia d'un tròç de la sequéncia nucleotidica de l'ADN. Aqueth tròç qu'ei interpretat, entà hargoar proteïnas, dens un sos organet aperat ribosòma e compausat d'ARNr associat dab proteïnas. Dens lo ribosòma, los aminoacids (qui son las moleculas qui, encadenadas en coda li sega) que son carrejats peus ARNt qui cadun e sap associar cada aminoacid dab un triplet de nucleotids que sap reconéisher suber l'ARNm. Aquesta capacitat qu'ei possibla mercés a la proprietat de complementaritat de las basas (l'adenina que's pòt associar sonque dab la timina e l'uracil no's pòt associar pas sonque dab la citosina). Mercés a la regla d'apariment de las basas, los ARNt que poden donc "léger" lo còde genetic escrivut suus ARNm e qui balha l'òrdi d'encadenament deus aminoacids, tant vau díser la composicion de las proteïnas de la cellula qui asseguran la soa estructura e las soas foncions metabolicas.
Diferéncias enter las moleculas d'ADN e d'ARN[modificar | modificar la font]
L'ADN qu'ei ua molecula compausada de duas cadenas de nucleotids enrotladas en eliç dobla. L'ARN, au contre qu'ei ua eliç simple dab ua sola cadena de nucleotids.
Lo glucid de l'ADN qu'ei la ribòsa mentre qu'ei la desoxiribòsa dens l'ARN (que i manca un grop idroxil : OH).
En lòc de la timina, l'ARN qu'utiliza l'uracil.
Transcripcion[modificar | modificar la font]
L'ARN qu'ei produsit au cap d'un procès aperat transcripcion de l'ADN. La transcripcion qu'ei efectuada per un complèxe (un ensems) enzimatic aperat ARN polimerasa. Enter los enzims qui ne hèn partida, las elicasas qu'an per mission de desenrotlar l'eliç dobla d'ADN entà poder obrir aquesta molecula en desseparar las soas duas cadenas nucleotidicas en bèth perméter atau la lectura d'ua de las duas (aperada per aquò la cadena codanta).


text:
Tot va plan de prèssa. Hè un an escriuíem un petit manifèst de bones intencions e aué ja mos semble caducat, frut dera vielha politica. Eth creishent desprestigi des diuèrses institucions merite quauquarren mès que paraules recurrentes. Totun, non sonque de pan viu er òme, encara qu’ara còste mès d’aquerir-le. Sense trabalh ne benestança, damb ua amendrida politica publica de proteccion, era injustícia, era indignitat e tanben era indiferéncia des amonedadi se daurissen pas de forma insolita. Es (mali) valors metudi en crisi, coma er individualisme e era competitivitat extrèms, sagen de perpetuar-se sistemicament en tot mudar-se ena pèth coneishuda dera libertat privatizada e es trampes contra es causes de toti. Es cambis se succedissen, mès eth sistèma que voleríem transformar demore impavid. Com concretar es principis modèrns dera libertat, era igualtat e era fraternitat ena societat d’ara?, mos preguntàuem ena prumèra jornada deth procès participatiu que prebotge Unitat d’Aran damb eth nòm Compromís per Aran. Prumèr cau cambiar es valors entà cambiar era societat e desterrar d’un còp era “competitivitat” feròç entà substitusir-la pera “cooperacion” armonica, responie un òme comprometut. Higie de forma originau: En lòc der “autoritarisme” (verticau), fomentem eth “federalisme” (orizontau). Ua gojata defenie era “economia deth ben comun” entà qu’era politica recupère eth sòn sens, ei a díder, eth sòn “radicalisme” laguens d’un procès de “regeneracion”, completaue un aute interlocutor. D’acòrd damb era sintèsi de dus auti, ei ora de plantejar ua “alternativa de futur” entà un “benèster” equitatiu. D’ençà d’un petit cornèr de món, començam atau ua reflexion dubèrta, umila e incisiva entà un prètzhèt tan immens coma tanplan urgent.
(DIARI SEGRE, 4 de mai de 2013)


text:
Gigantopithecus
Eth Gigantopithecus (deth grec gigas, gegant, e pithecus , mona), ei un genre de mona que demorèc enter 9 milions d'ans e sonque 100.000 ans. Açò vò díder que tant Homo erectus coma Homo neanderthalensis coma Homo sapiens sapiens l'an conegut (1) (2).
Vivèc ena China, Índia e Vietnam. Es fossils diden qu'era espècia aperada Gigantopithecus blacki siguèc ua des mones mes gròsses de toti es temps damb 3 metres e 540 Kg (4).
Somari
Fossils[modificar | modificar la font]
Es trobalhes de Gigantopithecus sigueren descrites en 1935 peth paleontològ Ralph Von Koenigswald en ua botiga d'apotecari chinesa. Aguesti uassi fossili son sovent hèts povora e utilizadi coma elements basics dera medicina tradicionau chinesa (5). Von Koenigswald aperèc aguesta naua espècia Gigantopithecus (6).
Dempui alavetz que plan d'uassi de Gigantopithecus qu'an estat descorbits. Se n'an trapat en apotecaris chinesi mès tanben ena bauma de Liucheng, en Liuzhou, China (3). D'autes trobalhes mostren qu'eth territòri de Gigantopithecus èra tot eth sud-est asian.
En 1955 47 dents de Gigantopithecus blacki sigueren trapades en un enviament d'uassi de drac tara China. Damb aguesti aussi se trapèc tanben ua dentadura plan gròssa. En 1958 se traparen tres dentadures e mes de 1.300 dents. Es sues trobalhes s'an trapat en lòcs coma Hubei, Guanxi e Sichuan en botigues e tanben en baumes. Toti es uassi no son dera madeisha epòca e es uassi de Hubei son mes tardèrs qu'era rèsta d'uassi chinesi. Tanben son mes gròssi.
Caracteristiques[modificar | modificar la font]
Com caminaua Gigantopithecus enqüera ei pas cert pr'amor que cap d'òs pelvic a estat trapat. Se cre que caminaua a grapes (7) coma eth gorilla e eth chimpanzé. Totun, tanben i a opinions favorables ara locomocion bipeda, era mes soslinhada qu'ei era de Grover Krants. Era cresença dera majoritat ei que se ua bèstia coma aguesta caminaua a grapes aurie mes estrés.
Dieta[modificar | modificar la font]
Es dentadures de Gigantopithecus son gròsses e primes e podien mastegar causes plan dures. Es premolars que son amples e son semblantes as molars. Es ulhals son pas ponchadissi. Açò hè véder qu'era bèstia minjaua (8) apais de filandres e auia de mastegar plan. Es dents auien tanben uns horats coma es des pandes gigants que minjen plan de bambó (7).
Eth Gigantopithecus que minjaua tanben d'autes hruts a mes deth bambó (3).
Espècies[modificar | modificar la font]
I a tres espècies de Gigantopithecus, toti escandides;
º Gigantopithecus blacki
º Gigantopithecus bilaspurensis
º Gigantopithecus giganteus
Eth prumèr que s'a trapat en baumes deth sud-est asian. Es dentadures que son mes gròsses qu'es de gorilla mès que i a pas d'autes trobalhes. Se cre que visquèc enter un milion e 100.000 ans ena madeisha epòca qu'es Homo erectus e Homo sapiens sapiens.
Morfologia[modificar | modificar la font]
Se cre que heia enquia tres metres e pesaua 540 Kg (1)(3)(4) e pesauen de dus a tres viatges mes qu'es gorilles e cinc còps mes qu'eth orangotan. Es mascles auien ua longor de braces de 3,6m. Era espècia qu'era sexualment dimorfica e es hémies pesauen sonque era mitat qu'es mascles. Quauqu'uns disen qu'èra plan mes petit (1,8m).
Aguesta espècia visquèc en Àsia en bòsqui de bambós. Es sòns uassi que se trapen tostemps ath costat des der ancessor deth panda. Minjaua de plantes.
Ei possible que siguèc gròs coma un gorilla e sociau. Mès quauques cercaires disen qu'era meslèu coma un orangotan (9). Èra tant gròs qu'auia pas d'enemics coma adulte. Totun, bèsties feblas o vielhes podien auer estat aucides per tigres, pitons, crocodils, macairodonts, ienes, uassi e tanben per Homo erectus. Gigantopithecus bilaspurensis se coneish per quauque trobalhes hetes ena Índia. Visquèc enter 6 e 9 milions d'ans en eth Miocèn. Gigantopithecus giganteus, finauments, èra ua espècia desseparada que visquèc en eth nòrd dera Índia e dera China. Ena region de Guanxi, ena China, s'an descorbèrt dents sues en formacions de hang a Daxin e Wuming, en eth nòrd de Nanning. Maugrat eth nom èra era mitat de gròs que Gigantopithecus blacki (3) (4). Èra una gran erbivòr que minjaua bambó e erbes.
Referéncies[modificar | modificar la font]
1.- ^ a b c Christmas, Jane (2005-11-07). "Giant Ape lived alongside humans". McMaster University. Retrieved 2007-12-06.
2.- ^ a b c Ciochon, R.; et al. (1996). "Dated Co-Occurrence of Homo erectus and Gigantopithecus from Tham Khuyen Cave, Vietnam" (PDF). Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 93 (7): 3016–3020. doi:10.1073/pnas.93.7.3016. PMC 39753. PMID 8610161. Retrieved 2007-12-06.
3.- ^ a b c d e Coichon, R. (1991). "The ape that was – Asian fossils reveal humanity's giant cousin". Natural History 100: 54–62. ISSN 0028-0712. Retrieved 2007-12-06.
4.- ^ a b c d e Pettifor, Eric (2000) [1995]. "From the Teeth of the Dragon: Gigantopithecus Blacki". Selected Readings in Physical Anthropology. Kendall/Hunt Publishing Company. pp. 143–149. ISBN 0-7872-7155-1. Retrieved 2008-01-30.
5.- ^ "How Gigantopithecus was discovered". The University of Iowa Museum of Natural History. Archived from the original on 2007-10-12. Retrieved 2007-12-06.
6.- ^ a b Relethford, J. (2003). The Human Species: An Introduction to Biological Anthropology. McGraw-Hill. ISBN 978-0-7674-3022-7.
7.- ^ a b Poirier, F.E.; McKee, J.K. (1999). Understanding Human Evolution (fourth ed.). Upper Saddle River, New Jersey: Prentice Hall. p. 119. ISBN 0130961523.
8.- ^ Olejniczak, A.J.; et at (2008). "Molar enamel thickness and dentine horn height in Gigantopithecus blacki". American Journal of Physical Anthropology 135: 85–91. doi:10.1002/ajpa.20711. PMID 17941103.
9.- ^ [The Primata, 2007. Subfamily Ponginae. A Taxonomy of Extinct Primates. Accés lo 21 de heurèr de 2013.]
Libes tà léger[modificar | modificar la font]
º Park, Michael Alan. Biological Anthropology. Mayfield Publishing Co., 1996, ISBN 1-55934-424-5
Pagines web externes[modificar | modificar la font]
º (en) article suu Gigantopithecus qu'inclutz descobèrta, mòde de vida e extincion, e tanben una reconstruccion visuau e ua estimacion de sa talha, http://www.prehistoric-wildlife.com


text:
Rai atomic
Lo rai atomic es la mitat de la distància que separa los nuclèus de dos atòms contigús dins un solid o dins una molecula.
Aquesta longor, mesurada amb l'ajuda d'un difractomètre de rais X, permet de determinar d'un biais aproximatiu la talha d'un atòm, quitament se los nívols d'electrons dels dos atòms se mesclan.
Quand se compara d'atòms isovalents, se los electrons se situan totes sul meteis jaç çò de cada atòm, l'atòm qu'a lo mai de protons (doncas lo pus pesuc) serà lo mai pichon perque l'atraccion es mai granda.
Quand se compara d'atòms isoelectronics, la meteissa logica s'aplica, l'atòm qu'a lo mai de protons aurà lo mai pichon rai atomic perque lo nuclèu exercirà una atraccion màger suls electrons.
Quand se compara d'atòms isoprotonics, cal agachar lo nombre d'electrons. Mens i a d'electrons dins l'atòm, mai la fòrça d'atraccion del nuclèu exercida sus cadun serà granda e mai lo rai atomic serà pichon.
Dins un tablèu periodic, mai se va cap a drecha sus un meteis periòde, mai lo rai atomic es pichon.
Mai se va cap aval sus una meteissa colomna, mai lo rai atomic es grand.


text:
657
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 657 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Calakmul[modificar | modificar la font]
Presa de Tikal per l'armada de Yuknoom lo Grand e de seis aliats. Pasmens, lo rèi de la ciutat, Nuun Ujol Chaak, capitèt de s'escapar.
Tikal[modificar | modificar la font]
Après una desfacha novèla còntra lei fòrças de Calakmul e de seis aliats, Tikal foguèt ocupada per l'armada de Yuknoom lo Grand e son rèi Nuun Ujol Chaak deguèt provisòriament abandonar la cituat. Pasmens, aquela ocupacion foguèt mau segura car lo senhor de Dos Pilas, membre de l'ostau reiau de Tikal e aliat de Calakmul, foguèt pas proclamat rèi e demorèt dins la sieuna vila.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Rachidun[modificar | modificar la font]
Après la batalha saunosa de l'an precedent (→ 656), la guèrra civila contunièt au sen dau Califat entre lei partisans d'Ali e aquelei dei caps insurgents (a l'origina per venjar la mòrt dau quatren califa, Uthman, assassinat en 656). Aguent reünit la màger part de sei fòrças, lei dos partits s'afrontèron lòng dei ribas d'Eufrates pròche la vila de Raqqa. Murtrier e indecís, lo combat entraïnèt la dubertura de negociacions e lo suenh d'arbitrar lo conflicte foguèt finalament fisat a Abu Musa al-Ash'ari e Amr ibn al-'As (→ 658).


text:
Gasconha Plus
Estil : Trad
Domeni d'activitat : Grop
Lenga : Bilingue Occitan-Français
Membres : Dany Madier-Dauba : danse, chant, violon,, Joan-Luc Madier : chant, Alexandra Lacouchie : violon,, Lucas Thébaut : accordéon
Airal lingüistic : Gasconha
Dos d'entre eles an jogat dins mai d'un grop occitan e venon far una nòva aligança amb dos musicians que s'en coneis ja lo talent !!
Dany Madier-Dauba dança, canta, e jòga de violon, Joan Luc Madier es cantaire, Alexandra Lacouchie jòga de violon, Lucas Thébaut es acordeonista.
Gasconha Plus dona a aquela musica especifica a la dançar, a l'encòp una autenticitat pregonda de la musica tradicionala, una granda musicalitat, tant plan coma una interpretacion gaujosa...
Prepausan :
-
Un bal amb de danças especificas de l'airal gascon (rondèus, congòs, branlos, sauts, danças en parelh, eca...), mas tanben de danças d'autras regions occitanas (borreias lemosinas, avant-dos peitavins...).
-
D'estagis de danças gasconas : lo repertòri repausa essencialament suls rondèus, danças plan collectivas que Dany collectèt en Gasconha, mas tanben sus las danças en parelh que fan l'esséncia del bal gascon. Las nombrosas formas de congòs (a 4 lo mai sovent) pòrtan jòia e festivitat a aquel repertòri. L'aprendissatge se pòt far apuejat de documents vidèos.
-
D'estagis de cant pels quals Joan Luc posa dins l'airal gascon e lengadocian (Sude de França). Mèna los cantaires a far de recèrcas suls besonhs de l'interpretacion e de ritmes vocals que van servir d'apuèg als dançaires, mas tanben a aquesir una tecnica vocala axada suls besonhs de l'interpretacion e de la fonccion del repertèori. Far profieitar los estagiaris de sa coneissença e de son interpretacion precisas dels cants de trobadors occitans (9en-14en sègles)
-
D'estagis de violon : a partir de documents reculhits alprèp de violonaires de Lemosin, Alexandra prepausa un trabalh especific sus l'arquet e l'ondrament dins lo jòc del violon a dançar.
-
D'estagis d'acordeon : Lucas fa descobrir los sistèmis d'acòrd que van permetre d'acompanhar los cants, las baladas e las musicas de dançar.


text:
Colleret
Colleret es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Colleret Es lo segond vilatge en superficie del Val de Sambre just après la vila de Feignies. Se compausa d'un masatge caseriu en se nomenant Ostergnies (veire aicí-dessous la galariá fòtos d'aquel bourg). Sus la municipalitat de Colleret se tròba lo fòrt de Cerfontaine, vilatge vesin.
Colleret est le deuxième village en superficie du Val de Sambre juste après la ville de Feignies. Se compose d'un hameau se nommant Ostergnies (voir ci-dessous la galerie photos de ce bourg). Sur la commune de Colleret se trouve le fort de Cerfontaine, village voisin. ==Istòria==
Lo Capítol e los Chanoinesses
Se manca ne creire una labor escricha l'an 1646 pel paire Potier, sacerdòt montois, e intitulat " la Noblesa santa e reiala de Sant WALBERT e de santa BERTILLE", Colleret existissiá ja a la s-|VI|e}} e fasiá partida del domeni d'aquel poderós senhor.
En 663, santa Aldegonde #legar per testament Colleret a lo sieu monastèri, tanben lo Chapître de Maubeuge n'i aguèt de totes tempses la distincion féodale e i #exercir en tota la siá plénitude los dreches seigneuriaux. Colleret I aviá comprés en la prévôté de Maubeuge. Lo prévôt de Maubeuge èra lo governador de la vila e l'administrador de la justícia, nomenat pel comte de l'Enaut ; èra lo sieu representant en tot lo ressort de la siá prévôté ; deviá, abans de dintrar en foncion (coma lo comte e lo grand bailli de l'Enaut) prestar serment entre las mans del mayeur héréditaire de la vila e davant lo grand autar de la glèisa de Santa Aldegonde. Maubeuge I aviá tanben lo sieu governador militar #qu'assegurava la seguretat dels pòbles vesins. En 1340, Wallerans, sire de Fauquemont (luòc-dich de Colleret) aviá aquela plaça.
A aquela epòca ("barbara" dixit Z. Pierart) Ont la fòrça sola constituissiá sovent lo drech, los abbayes de femnas podián pas exercir los sieus dreches féodaux e conservar los sieus bens #qu'a l'ajuda de la proteccion de qualques poderoses senhors #que, jol nom de confés o vidame, asseguravan lo sieu repaus e defendián los sieus interèsses. Aquela espècia de tutelle i aviá pagat per un don o una redevance #que se li donava a el lo nom de avouerie. Lo comte de l'Enaut èra "l'òme" del Capítol a Colleret. En los registres dels comptes, se vei que la majoritat de las intradas an partejat per mitat entre lo comte de l'Enaut e lo Capítol.
Los dreches seigneuriaux del Capítol de Colleret èran : elevada, mièja e bassa justícia : lo Capítol aviá aqueles dreches dins sièis pòbles de la prévôté de Maubeuge #que Colleret. La justícia del Capítol n'a un auditoire e un trasplantació, una preson #que consistissiá en un caveau illuminat per una pichona fenèstra en donant sus la carrièra (l'establiment dels Chanoinesses de Colleret dispausava de la siá pròpria preson). Mòrta man o melhor Cattel (mòble) : a la mòrt del cap de familha, lo Capítol podiá prene lo mòbli melhor #que se trobava dins l'ostal. Se tròba a aquel afar de las nòtas coriosas : "En 1411, Colart De detlo'Motte, per una guéniche (génisse) venduda a la granja —14 jos— pel Comte de l'Enaut e tant pel Capítol". Aquel drech #que i èra vengut odieux a las populacions e #que l'exercici ne suscitava tota mena de embarras al Capítol #èsser, dempuèi lo commencement de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle racheté per las comunitats moyennant una redevance annala. Rendas e de sòus : la majoritat d'aquelas rendas avián segut sus bens en avent antany apertengut al Capítol e qu'aquel darrièr i aviá cedits als abitants de Colleret pels metre en cultura o per i bastir de las abitacions. A banalité : èra un drech d'un senhor de Colleret d'aver un molin, un pressoir, una cerveseria (#que se situava sus la localizacion actuala de la marida n°15 carrièra Pierre e Ostal Curie), un forn, un brau banal e d'obligar los sieus vassaux moyennant pagament a moldre-i los sieus grands, a i far las siás bevendas, a i còder lo sieu pan, a i portar las siás vacas. Los dimes (essencialament suls récoltes) : los proprietaris assujettis a aquel drech devon al Capítol una redevance annala per jornada.
Lo Capítol i aviá agut de la mantenença del chœur e de las campanas de la glèisa de Colleret. Lo Capítol nomenava coma mayeur e échevins #que voliá, designava d'individus per aquel dever e aqueles podián èsser estrangièrs a la localité. Es aital coma sièis bourgeois de Maubeuge son, en un acte, échevins de Colleret. Lo Capítol i aviá de sergents dels bòsques, portavan un capèl galonné de sòus, una abitud e un abric. Los èra n'indigne atribuit una part de las multas e dels dreches de pennage (paisson de las bèstias en los bòsques de Colleret). Lo Capítol de Maubeuge possedissiá doncas a Colleret la màger part del territòri que # espetava sus el doas grandas granjas; aquela de Fauquemont (sus la rota de Cousolre) e sustot la Casdel'cors (Tribunal Sant Aldegonde, carrièra dels Chanoinesses).
Le Chapitre et les Chanoinesses
S'il faut en croire un ouvrage écrit en 1646 par le père Potier, prêtre montois, et intitulé " la Noblesse sainte et royale de Saint WALBERT et de sainte BERTILLE", Colleret existait déjà au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle et faisait partie du domaine de ce puissant seigneur.
En 663, sainte Aldegonde légua par testament Colleret à son monastère, aussi le Chapître de Maubeuge en eut-il de tous temps la seigneurie féodale et y exerça dans toute leur plénitude les droits seigneuriaux. Colleret était compris dans la prévôté de Maubeuge. Le prévôt de Maubeuge était le gouverneur de la ville et l'administrateur de la justice, nommé par le comte du Hainaut ; il était son représentant dans tout le ressort de sa prévôté ; il devait, avant d'entrer en fonction (comme le comte et le grand bailli du Hainaut) prêter serment entre les mains du mayeur héréditaire de la ville et devant le grand autel de l'église de Sainte Aldegonde. Maubeuge avait aussi son gouverneur militaire qui assurait la sécurité des villages voisins. En 1340, Wallerans, sire de Fauquemont (lieu-dit de Colleret) tenait ce poste.
À cette époque ("barbare" dixit Z. Pierart) où la force seule constituait souvent le droit, les abbayes de femmes ne pouvaient exercer leurs droits féodaux et conserver leurs biens qu'à l'aide de la protection de quelques puissants seigneurs qui, sous le nom d'avoué ou vidame, assuraient leur repos et défendaient leurs intérêts. Cette espèce de tutelle était payée par un don ou une redevance à laquelle on donnait le nom d'avouerie. Le comte du Hainaut était "l'homme" du Chapitre à Colleret. Dans les registres des comptes, on voit que la plupart des revenus sont partagés par moitié entre le comte du Hainaut et le Chapitre.
Les droits seigneuriaux du Chapitre de Colleret étaient :
- haute, moyenne et basse justice : les Chapitre avait ces droits dans six villages de la prévôté de Maubeuge dont Colleret. La justice du Chapitre a un auditoire et un greffe, une prison qui consistait en un caveau éclairé par une petite fenêtre donnant sur la rue (l'établissement des Chanoinesses de Colleret disposait de sa propre prison).
- morte main ou meilleur Cattel (meuble) : à la mort du chef de famille, le Chapitre pouvait prendre le meilleur meuble qui se trouvait dans la maison. On trouve à ce sujet des notes curieuses : "En 1411, Colart Del'Motte, pour une guéniche (génisse) vendue à la ferme —14 sous— pour le Comte du Hainaut et autant pour le Chapitre". Ce droit qui était devenu odieux aux populations et dont l'exercice suscitait toute sorte d'embarras au Chapitre fut, dès le commencement du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle racheté par les communautés moyennant une redevance annuelle.
- rentes et argent : la plupart de ces rentes étaient assises sur des biens ayant autrefois appartenu au Chapitre et que ce dernier avait cédés aux habitants de Colleret pour les mettre en culture ou pour y construire des habitations.
- a banalité : était un droit d'un seigneur de Colleret d'avoir un moulin, un pressoir, une brasserie (qui se situait sur l'emplacement actuel de la maison n°15 rue Pierre et Marie Curie), un four, un taureau banal et de contraindre ses vassaux moyennant paiement à y moudre leurs grains, à y faire leurs boissons, à y cuire leur pain, à y mener leurs vaches.
- les dimes (essentiellement sur les récoltes) : les propriétaires assujettis à ce droit doivent au Chapitre une redevance annuelle par journée.
Le Chapitre était tenu de l'entretien du chœur et des cloches de l'église de Colleret. Le Chapitre nommait comme mayeur et échevins qui il voulait, il désignait des individus pour ce devoir et ceux-ci pouvaient être étrangers à la localité. C'est ainsi que six bourgeois de Maubeuge sont, dans un acte, échevins de Colleret. Le Chapitre avait des sergents des bois, ils portaient un chapeau galonné d'argent, un habit et un manteau. Il leur était en outre attribué une partie des amendes et des droits de pennage (paisson des bêtes dans les bois de Colleret). Le Chapitre de Maubeuge possédait donc à Colleret la majeure partie du territoire sur lequel il exploitait deux grandes fermes; celle de Fauquemont (sur la route de Cousolre) et surtout la Casdel'cours (Cour Sainte Aldegonde, rue des Chanoinesses).


text:
Per Anthony Walker
Nota: Aqueste conte foguèt escrich i a fòrça annadas. Encuei, compreni mielhs los detalhs de la revolucion Meiji – car èra una vertadiera revolucion sociala e economica – e son caractèr original.
Au Japon, la revolucion borgesa foguèt pas facha per la borgesia, mai per un nombre de clans samurais, inquietats pr’amor del poder militar e l’influéncia dels Occidentals seguida a l’arribada de las naus de guèrra Americanas ais annadas 1850. La revòlta samurai foguèt, de fach, reaccionària e feudalista. Mai, en metent fin al feble shogunat en 1868, la revòlta, dicha de restauracion, avia l’efiech de dubrir la pòrta a la borgesia nativa – classa fòrça mespresada pels samurais, que se trobèron alavetz expropriats e reduchs ais rangs del proletariat, classa creada per las condicions novèlas seguida a la revòlta.
Valent a dire, los motius feudalistas que balhi a mon eròi Maniemon lo plaçarián puslèu ambé los rebels qu’ambé lo shogunat. (Aquò èra lo cas del pus famós d’aquestes, Saigo Takemori, per torn samurai pro-Meiji en 1868, mai rebel feudalista contre Meiji en 1876!)
En ofrissent ais lectors mas escusas per ma naivetat a l’epòca de la compausicion, espèri que lo conte los agradarà).
Maniemon
Maniemon amava la forèst. Las faulas de sa mameta, de demònis e de fadas abitent los bòscs, luenh de l’espaurir e de l’avertir d’evitar los mistèris de la forèst, inspiravan lo pichon de l’explorar d’avantatge. Sa maire s’èra fòrça carcanhada pels jòcs forestièrs de son filh, mai lo paire se regolava de son ernha, e li disiá que lo filh d’un samurai deu esser sens paur. En tot cas, diguèt, En Renart protegiriá Maniemon come protegissiá totes los mainatges que jogavan dins la forèst – car èra una forèst amistosa ont los pichons èran totes benvenguts, e En Renart (O-Kitsune Sama) èra son sénher. Car Inari-Bosc èra lo domeni d’En Inari, lo sénher divin d’Izumo, e lo renart èra son vassal. Entre los mainatges lo renart d’En Inari èra lo dieu el-meteis, e En Renart aviá son temple a Matsue, lo ciutat principal. Aqui los mainatges, Maniemon tanben, fasián lors orasons davans En Renart per lo pregar perdon per lors pecats quand èran estats marrits, e lo pregar son ajuda e sa proteccion per la bona santat de lors parents e per la prosperitat de la culhida (car En Inari èra tanben lo dieu dels camps).
Atal èra Maniemon laissat de jogar dins la forèst come voliá. Lo filh d’un dels ministres del Shogun, sos amics, filhs de samurais mens importants, esperavan sa proteccion e sabián que Maniemon los protegiriá de tot dangier dins la forèst. Mai la forèst èra vertadiera una forèst amistosa, e los pichons èran jamai en dangier. Rescontravan jamai ni demònis ni fantaumas marridas, car En Renart los n’aviá expulsats i aviá annadas. Enterin, I restavan mantas cavas, ont avián ancianament abitats los demònis; cavas abandonadas despuei los sègles, exceptat pels animals de totas sorts, los amics dels mainatges e benvenguts per En Renart.
Maniemon e sos amics respectavan la vida de cadun dins la forèst, come l’om los aviá instruch. Los mainatges e lors parents manjavan jamai la carn, e per consequent la lèbre e lo singlar avián pas paur d’eles.
Los mainatges cercavan jamai de bleisar las bestias, e ni lezard ni serp ne los mossegavan ges. Las bestias de la forèst reciprocavan lo respect que se li acordava, e la forèst èra un luòc meravilhos e plen de vida. … Benlèu i avián tanben los demònis e los dracons … s’o volián … car l’imaginacion dels mainatges èran tan rica e meravilhosa come la forèst ela-meteissa.
Maniemon deveniá jove e foguèt instruch dins las vertuts dels samurais. Om l’apreniá l’importància de la veritat e la sinceritat, del respect de cadun, uman o bestia, e de l’onestat sens excepcion. Estudièt la caligrafia, la poesia, la musica e la dansa. Estudièt la pintura, e foguèt instruch dins los arts martials. Aquestes èran mantenguts malgrat lo fach que lo Japon èra estat pasible despuei dos sègles. Enterin ara ren n’èra segur, despuei que l’American, lo Commodor Perry, ambé sos « naus negres », èra paregut dins lo barcares d’Edo per impressionar lo Shogun ambé lo poder militar dels estrangiers. La joinessa de Maniemon sucombèt a-n-aquesta nivol negra tre qu’èra asses adult per son paire li ne’n informar :
« Calrà la guèrra, mon filh », diguèt son paire. Maniemon sabiá alavetz que son enfansa foguèt finida. Puei sa maire, pendent aquestes jorns de nervositat, donèt naissensa a una filheta, Ritsuko. Maniemon amava sa pichota seror e avodèt , el, que protegiriá la familha, a costat de son paire e lo sénher d’Izumo, quand lo calga.
Lo caliá tre l’an novel 1868. Lo paire e lo filh se presentèron ambé lor vassals per servir dins l’armada shogunada tre que las novèlas foguèron recebudas que los domenis de Choshu e de Satsuma revoltavan contre Edo e avián l’intencion de metre fin as Tokugawas, qu’avián renhats en Japon despuei l’an 1604. Los revolucionaires volián sosmetre lo pais as depredacions dels estrangiers al nom del comerci.
« Eles an trach lor vot de samurai e tota moralitat, diguèt lo senher d’Izumo, e se son legats ambé mercadiers e banquiers. Volon far del Japon un grand mercat per l’acumulacion de lucre. An ges de camin dins la vida exceptada l’acumulacion finansala. Son, eles, demònis de l’abis! »
Maniemon cavalava a costat de son paire e los altres cavaliers de l’armada del daimyo. Ambé son caval, Uma Chan, èra devengut primier un jove e enfin un òme. Uma Chan aviá partejat aquest desvolopament – lo meteis camin de la vida – ambé son jove mestre. Era un bel caval de guèrra mai, quand l’armada aprochava l’enemic, Maniemon preguèt son paire de laissar Uma Chan tornar en çò d’eles al luòc d’esser bleisat o tuat.
« Laissa ges lo caval, respondèt lo paire. Benleu te salvarà la vida!
– Preferirái esser ieu-meteis tuat, que de veire bleisat Uma chan!
– E cui protegiriá la teua maire e seror? »
I aviá ges lo tems d’acabar la discutida. Las bombas s’esclatèron al torn d’eles , e tot s’avaliguèt dins lo fum. Maniemon perdèt coneissensa.
S’esparpelèt as cridas d’agonia d’òmes e de cavals. Uma Chan s’aprochèt. Lo caval foguèt ges bleisat, mai foguèt cubrit de baldra. Puei veguèt Maniemon son paire, lo vis desformat de dolor. Espandiguèt sa man vers la man de son filh, e puei, abans de poder mot dire, foguèt mort. Lo mort aviá ges de cambas. Los cadavers de cavals e d’òmes èran pertot. S’aprochèt un sordat a Maniemon.
« Senher, salvatz vos! » cridèt.
Maniemon , incapable de recampar sas emocions, montèt Uma Chan e seguiguèt los pases dels altres fugidis.
Lo Shogun abdiquèt lo poder e un novel govèrn s’establiguèt. Edo foguèt renomat Tokio. Los capitalistas japoneses festèron la victòria. Al Japon sorgiguèron las fabricas, las bancas, los camins de ferre, los postels telegrafics. Un drapel nacional foguèt adoptat : un solelh rog sus fons blanc. L’Emperaire foguèt transferit de Kyoto a Tokio e fach lo novel cap d’estat del novèl Japon.
Lo vertadier poder, so èra lo capital!
Las consequencias de la desfacha esitavan ges d’espandir fins a Izumo. Pertot foguèron los samurais despossedits. Foguèron per la màger part despossedits per la pauretat – lo novèl govèrn sasissent lors fiefs, los crompent per qualques peças de moneda, que los samurais avián tost perdudas pr’amor de lor ignorància del mond finansal dels capitalistas. … Mai precis, so èra lor manca de criminalitat, l’avaricia e l’oportunisme que fa d’un òme del mond de nostres jorns un òme de succés. L’oportunisme e l’avaricia èran ges partida de la moralitat dels samurais. Eran las novèlas vertuts del capitalisme. Atal, Maniemon , come los altres de sa classa, se trobava destitut. Caliá dire sos adius a Uma Chan.
Lo novèl proprietari del fief de la familha de Maniemon, Yamamoto, ofriguèt de l’argent per menar Uma Chan al boquier. Furiós, Maniemon refusèt mesme respondre. Acompanhèt Uma Chan a Inari-Bosc per lo laissar corir en libertat. Mai cada cop Uma Chan tornava, e l’òme realisava que so èra inutil. Pregèet lo dieu Inari Sama de protegir lo caval, e l’ofriguèt a un estable d’equitacion, dins l’esper que siegue ben suenhat.
Sens altre recors, Ritsuko, la pichota, foguèt mesa a trabalh dins la novèla fabrica dels Yamamoto. Maniemon trobava lo trabalh ont podiá. Atal la familha podiá manjar d’un jorn al propdan.
Yamamoto veniá d’una familha mercadiera de Tokio. Los Yamamoto trobavan la prosperitat gracias a la desfacha del shogunat, e lo jove Yamamoto s’enrotlèt dins l’armada imperiala, ont ganhava una reputacion com un scelerat abans de devenir eretier del capital immense de son paire. Dins la desfacha dels samurais vesiá l’oportunitat de s’enriquir d’avantatge. Mants samurais èran compulsats per pauretat de mandar a Yamamoto lor mainatges per trabalhar dins sa fabrica. Per mejan de l’esclavatge d’aquestes pichons, Yamamoto acumulava de grands profièchs, pendent que sos trabalhadors devenián d’un jorn a l’altre mai febles e mai malauts.
Yamamoto se liurava tanben as altras entrepresas , I compresa la novèla industria de carn, emplegant d’altres trabalhadors venent de la classa dels samurais. Los samurais avián totjorn un grand mesprés pels boquiers, qu’èran totes , as uelhs dels samurais, criminals. L’industria de carn èra una industria estrangiera. Los estrangiers avián l’abitud de manjar las bestias pels millions. Los pescaires èran gaire melhors, mai, al mens, èran Japoneses, e avián perseguit lor mestier a travers los sègles. Mai l’industria de carn èra qualquaren absoludament novèl e atròç. Maniemon refusava tot trabalh dins aquela, e quand caliá sostenir la vida, om lo podiá trobar dins las carrieras, ont encantava los mainatges per mejan de sos talents musicals e donava las leiçons de la lectura e la caligrafia as joves e pichons per un pauc de norridura.
Yamamoto, pendent aquest tems, aviá tanben un filh, eròi de la guèrra sino-japonesa. A son retorn, aquest filh se vantava de sos esplechs en Corea, ont èra comandant d’un camp de presoniers de guèrra – presoniers que lo jove amava tan sosmetre as dolors espovantas, e totas per la glorificacion de la nacion. Yamamoto èra fòrça fier e admirant de son filh.
Atal passavan las annadas. La vielha forèst, Inari-Bosc, èra sovent vesitada per Maniemon, el-meteis vielhit. Preniá son plaser , quand podiá, as cansons dels aucels, lo brusament dels esquirols e de las lèbres; la tranquilitat qu’i renhava encar – come res aviá cambiat. Quand en quand vesiá un renart, qu’esgardava Maniemon crentosament, escondut darrier un boisson. Aquò aportava las lagremas as uelhs del vielhard. Se sosveniá de son enfansa e del bonur dels tems passats. Sa maire foguèt ja morta, abans lo conmensament de la guèrra sino-japonesa. Foguèt sonhada fins a la finala jornada per son filh. Ara, tròp paure per se maridar, Maniemon aviá que la filha, Ritsuko sa sorre, per l’acompanhar.
La joventa vesiá jamai lo solelh. Per se norrir, ela e son fraire, trabalhava tota la jornada dins la fabrica dels Yamamoto. Era ja febla e bossuda, son cors senon son esperit trencat per las longas oras de trabalh repetitiu pels usurpaires.
Lo jove Yamamoto èra format per son paire per la contraròtle de la fabrica e de las tèrras dels Yamamoto. Copèt los salaris dels trabalhadors al minimum absolut e plantèt entre eles los espius dins l’esper de descobrir los socialistas e anarquistas. Tokio èra plen d’aquestes, que demandavan los drechs pels obriers de las novèlas industrias. La responsa del govern foguèt « la policia de pensada » – una novèla institucion per suprimir tota possibilitat de revòlta.
… Ritsuko èra socialista. …
Era impossible d’esser quicom mai se l’om trabalhava dins la fabrica dels Yamamoto!
*
Tre que la cauma se manifestava, Yamamoto paire e filh gaspelhèron ges de tems. Apelèron sus l’armada imperiala, e los obriers, e Ritsuko tanben, foguèron avertits que caliá liurar los menors car las caumas èran fors de la lei. Quand los caumaires refusavan, los sordats obriguèron as cops de fuòc. Una bala piquèt Ritsuko al sen; una altra al cap. Ela tombèt.
*
Maniemon s’aprochava a l’Inari-Bosc. Voliá son final luòc de repos esser ambé las bestias, los aucels, e los arbres de la forèst. Jos son bras portava un colis. Dedins èra la rauba blanca qu’aviá gardat specificament per un tal jorn. I èra tanben lo ponhal sacrificial de sa maire. Un paisan o dos de la granja vesina remarquèron lo vielhard que vesitava, com èra son abitud, son luòc favorit; mai çò èra un còp ont i auriá ges de retorn.
La vida del bòsc bavardava al torn d’el. Lentament se vestiguèt a la rauba blanca immaculada d’una altra epòca e s’assetèt al pes d’un arbre, esquiròls bavardent e aucels cantent al dessus. Se preparent, reposèt lo ponhal as sos genolhs e ofriguèt son orason a Inari Sama:
« Venja nos, Sénher.
Venja nos! »
La lama intrèt facilament al ventre abans que la dolor conmençava. Possèt una crida dins l’esfòrç de repossar l’agonia. Puei una votz simpatica respirèt a l’aurelha. Son sang tacava crimson l’èrba, e Maniemon, los uelhs plens de lagremas, vegèt un espectre de color roge o arange, passent son vis, e puei sentiá la calor d’un abrasament, amistós, a pel. Qualquaren lo bresava, com una maire son filh.
« O-Kitsune Sama!
pantaisèt Maniemon abans de morir …
En Renart! »
*
Yamamoto lo paire aviá las cachavielhas. Cada matin deveniá mai feble, mai fol, convensut qu’un samurai ferotge l’atacava la nuech, lo perseguissent d’una espasa trencanta com un rasor, l’interdisent lo som. Era necessari de legar lo vielhard la nuech per l’interdire de corir fins a subir una crisa cardiaca. Fins finala, foguèt incarcerat dins una asila psiquiatra – la melhora que lo Japon podiá ofrir. Mai èra inutiu. Cada jorn vesiá una crisa mai afrosa e, un matin, om lo trobèt, mort al liech, son vis gelat de terror extrèma.
Yamamoto lo filh espandissiá son empiri finansal fins a la Manchuria mesme, ont èra un fornidor principal dels materials e de carn a l’armada imperiala. L’esclavatge chinés fasiá plan de profièchs pels Yamamoto. Pus tard, Yamamoto lo filh se trobèt interessat per una altra industria plan novela: la guèrra biologica.
… Puei, el tanben commencèt d’aver las cachavielhas. …
FIN
Dessenhs : Anthony Walker