text:
jeudi 11 juin 2009
MGMT-Kids (clip oficial)
Valiá lo còp de b'esperar aquel.
Publié par beni.b à 05:11 Aucun commentaire: Liens vers cet article
samedi 2 mai 2009
E per deman, as previst quicòm?
Plan vengut dins un dimenge après-mièjorn pluvios.
Un espaci intemporal, o puslèu una pausa dins lo temps vodada a la nostalgia e a la contemplacion. Una experiéncia intima; un viatge al fial dels sons e dels mots. Defòra plòu e tot es tampat. Sètz demorats a l'ostal amb de te e de pastissons. Ara, sentatz-vos e degustatz. Sol, o acompanhat.
TRACKLIST:
Intro
Avril 14th - Aphex Twin
John Wayne Gacy Jr - Sufjan Stevens
April Come She Will - Simon & Garfunkel
Feeling Good - My Brightest Diamond
Black Milk - Massive Attack
La Maison des Morts - Guillaume Apollinaire
Dirty Trip - Air
Don't Look Back - Spleen
Jimmy - Moriarty
Bird Gerhl - Antony & The Johnsons
Don't Get It - Lil Wayne
El Mañana - Gorillaz
Adam Lives in Theory - Lauryn Hill
C'est Fini - Numéro#
Avril 14th - Aphex Twin
John Wayne Gacy Jr - Sufjan Stevens
April Come She Will - Simon & Garfunkel
Feeling Good - My Brightest Diamond
Black Milk - Massive Attack
La Maison des Morts - Guillaume Apollinaire
Dirty Trip - Air
Don't Look Back - Spleen
Jimmy - Moriarty
Bird Gerhl - Antony & The Johnsons
Don't Get It - Lil Wayne
El Mañana - Gorillaz
Adam Lives in Theory - Lauryn Hill
C'est Fini - Numéro#
Download un dimanche après-midi pluvieux aquì (zshare)
Publié par beni.b à 06:08 1 commentaire: Liens vers cet article
Libellés : contemplation, crise, diplodocus
mardi 13 janvier 2009
Tartare de tarasca
Découvrez Dean Martin!
Cresi que lo jorn que m'agrada lo mai es lo dimenge. Tot i es possible, levat çò qu'es en rappòrt direct o indirect amb la moneda (faire las comissions, anar al C.R.O.U.S. o tot dins tot edifíci administratiu). Lo Dimenge es lo jorn de l'anti-materialisme. Dins un Dimenge, se parla pas d'argent puèi que la moneda entraina totjorn a la crompa. Óc, tot es possible un dimenge! Se pòt soscar en çò qu'advendriá de Denver s'èra teleportat a sa vertadièra epòca, amb los autres dinosaures. Se pòt tanben tornar faire la coregrafía de My Love sus la taula de la cosina, convidar d'amics a beure lo te e charrar pendent d'oradas de subjectes tan variats coma PBLV o la situacion politica en Urugai. Mas ieu, çò que preferissi lo dimenge, son los pichòts rituals. N'avem totes. Ai tot un programa que me fa plaser de seguir quand n'ai la possibilitat. Escotar Panique au Mangin Palace, legir tot çò que pòdi en compania de Michel Drucker, agachar Ripostes en sonant de mond per saupre los devers pel lendeman.
Totas aquelas causas son pas gaire possiblas dins lo demai de la setmana. E quand ba son, an pas la meteissa significacion. Lo Dimenge, aquelas causas tan banalas, pauc epicas, simplas, quasi insignifiantas, en aquel jorn benesit ne venon essencialas, belas, inoblidablas, imortalas.
Publié par beni.b à 08:56 Aucun commentaire: Liens vers cet article
mardi 6 janvier 2009
Rock'n'Dròllas
Découvrez Ramones!
Ara es acabat. Ai ganhat la guerra contra la coalicion fondada per la paressa, los estupefiants e la semi-depression pel contròla del blòg e de la mieuna inspiracion en general. 2.0.0.9 comença coma un jorn nòu, lo solelh de la jòia embuluga mon còs tot entier(e mai se Cathy Labòrda se fa maire Foetarda en aqueste moment, ai matunas causas que fan plaser per doblidar aquò: los clips de Kanye West, èsser breçolat per lo 99.3 e sa pòp intemporala o tanben agachar lo jornal de Florença Dauchez) . Aquesta annada se dubrís sus una vision de fruchas, de projectes cinematografics (si, si, vertat), de dròllas dins l'èrba, d'escritura, tot çò que fa que soi torna mai amoros 15 còps per jorn.
Alavètz Good Morning.
Publié par beni.b à 06:48 Aucun commentaire: Liens vers cet article
lundi 10 novembre 2008
Baracketa
Découvrez Lil Wayne!
Soi tornat al Clapàs. Amb tot çò que me passa per lo cap (l'eleccion de Barack Obama, la descubèrta de Facebook, la guèrra dels gangs, la malautiá, lo freg, los aniversaris, la retirada fins als 70, la cRRRRisi, ta participacion a la Nòva Star, Tha Carter III , la pèta de rire olandèsa, lo concèrt de Capleton qu'arriba sus la sia nivol de weed...), soi pas mai amorós 15 còps per jorn. Preni consciéncia d'aquela error en caminant jos la plèja a 3oras del matin sens umbrellà elà elà hé. Tot sol, pas pus de lum per carrièras. Urosament, Lil'Wayne es aquí per me reconfortar.
L'enveja de véser de poesia e d'aventuras meravilhosas tornarà lèu dins ma vida. Ne soi segur.
Publié par beni.b à 08:33 1 commentaire: Liens vers cet article
lundi 13 octobre 2008
Crunk de Gaulle
Après una jornada que tot virava a l'entorn de ieu. Monti enfin dins aquela brava e confortabla veitura. Aprèp un viatge mai long que lo dels Crosats, arribam en cò de Maria-Clauda (o Maclò coma aimi la sonar) que nos regala d'un repais de las valors.
L'endeman de tantossada, a la seguida d'una ensalada d'avocats al fromatge de cabra cevenòla acompanhada del vin de la cava personala de Maclò, decidissèm de faire un penequet. Darrièr, Fred (Chopin, pas Berlatier) jòga un aire que me dona enveja de realizar un road-movie. Lo solelh me vòl traucar los uèlhs mas ai mon armadura de fuèlhas. Coma dins un clip d'Au Revoir Simone.
La recèrca de las castanhadas acompanhats per un gat pauruc que te seguís coma un gos; lo desjunar a 11oras e lo dinnar a 12oras e mièja amb lo mercat per la digestion entre los dos; los legums "a l'indiana" del cosin.
Una dimenjada PER la mangiscla.
(Perdonatz-me per la pana d'inspiracion, i a de còps ont marcha pas coma ba voldriái, benlèu que, coma qualques escrivans, me cal èsser dins un estat segond per aver lo fuòc literari que ven cramar mon esperit e enlusir mas ideias.)
L'endeman de tantossada, a la seguida d'una ensalada d'avocats al fromatge de cabra cevenòla acompanhada del vin de la cava personala de Maclò, decidissèm de faire un penequet. Darrièr, Fred (Chopin, pas Berlatier) jòga un aire que me dona enveja de realizar un road-movie. Lo solelh me vòl traucar los uèlhs mas ai mon armadura de fuèlhas. Coma dins un clip d'Au Revoir Simone.
La recèrca de las castanhadas acompanhats per un gat pauruc que te seguís coma un gos; lo desjunar a 11oras e lo dinnar a 12oras e mièja amb lo mercat per la digestion entre los dos; los legums "a l'indiana" del cosin.
Una dimenjada PER la mangiscla.
(Perdonatz-me per la pana d'inspiracion, i a de còps ont marcha pas coma ba voldriái, benlèu que, coma qualques escrivans, me cal èsser dins un estat segond per aver lo fuòc literari que ven cramar mon esperit e enlusir mas ideias.)
Publié par beni.b à 05:15 1 commentaire: Liens vers cet article
Libellés : elections usa, Sarah Palin, sexe gratuit
lundi 6 octobre 2008
Pilo Intergalactic
Découvrez Numéro!
Sentissi totes los pèls de mon còs se dreissar. Fa un frèg que pèla. Soi nut sus un ròc, dins la forèst. Lo vent es tarrible, e mai los arbres son frèges. Dubissi los uèlhs. Soi en cò tieu. As daissada la fenèstra duberta e as presa la covertura sonque per tu. Tot s'explica, levat cossi soi arribat dins ton lèit. Cal anar a la fac. Sauti dins mos vestits e partissi. Defòra la vila se desrevelha: los estudiants son a esperar lo tram, las meninas se'n van al mercat, los amoros son al cafè... E ieu, soi encara dins la quaterna dimension. Lo temps sembla aver perdut sa continuitat. De còps que i a, sembla passar amb l'alura d'un trin, e d'autres, es molàs coma un episòdi de Derrick.
Arrivi enfin a la fac. Comprèni pas rès de çò que conta Maria-Joana. Me dona enveja de revirar aquela polida cançon de Peter Sarstedt. (d'ailleurs), ba vau faire:
Parlas coma Marlene Dietrich
E danças coma Zizi Jeanmaire
Tos vestits son totes faits per Balmain
E i a de diamonds e de perlas dins ton pèl
Demòras dins un polit apartament del barrì St Michel
Ont i a de disques dels Rolling Stones
E un amic de Sacha Distel
Mas ont vas mon amor
Quand sès sola dins ton lèit
Diga me los problemas qu'as
Vòli veire dins ton cap
Vegèri las tieunas
E danças coma Zizi Jeanmaire
Tos vestits son totes faits per Balmain
E i a de diamonds e de perlas dins ton pèl
Demòras dins un polit apartament del barrì St Michel
Ont i a de disques dels Rolling Stones
E un amic de Sacha Distel
Mas ont vas mon amor
Quand sès sola dins ton lèit
Diga me los problemas qu'as
Vòli veire dins ton cap
Vegèri las tieunas
La votz de Maria-Joana me rapela a l'òrdre. Fin de l'instant nostalgia boemica. Me'n foti, farài de kuduro dins doas minutas.
Publié par beni.b à 08:58 1 commentaire: Liens vers cet article
Libellés : bio, bourse, chantal goya
Inscription à : Articles (Atom)


c: text/html

text:
Jardres
Jardres es una comuna francesa del departament de Vinhana e de la region de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Abans la Revolucion, Jardres i aviá ligat a la archiprêtré de Mortemer, e fasiá partida de la châtellenie, de la sénéchaussée e de l'eleccion de Peitieus. Lo prieuré-curació de Sant-Hilaire dépendait del abbaye de Sant-Séverin (en Charanta-Maritim). Per çò qu'es del fief, aperteniá al capítol de la glèisa catedrala de Peitieus dempuèi lo Modèl:XVe sègle e levava de la châtellenie de Touffou. Lo fief del Torn e Motte levava del duché de Châtellerault[1].
Pendent la Segonda Guèrra mondiala, la linha de démarcation traversava la comuna[2], del 22 de junh de 1940 al 1er Modèl:En març 1943, en daissant çò cap de-luòc en zòna ocupada.
En lo moment de la siá supression lo 1er Modèl:En març 1943, los principals ponches de passatge an conservat per l'Alemanda nazie, #qu'un a Jardres sus la nacionala[3].
Avant la Révolution, Jardres était rattaché à l'archiprêtré de Mortemer, et faisait partie de la châtellenie, de la sénéchaussée et de l'élection de Poitiers. Le prieuré-cure de Saint-Hilaire dépendait de l'abbaye de Saint-Séverin (en Charente-Maritime). Quant au fief, il appartenait au chapitre de l'église cathédrale de Poitiers depuis le Modèl:XVe siècle et relevait de la châtellenie de Touffou. Le fief de La Tour et Motte relevait du duché de Châtellerault[4].
Pendant la Seconde Guerre mondiale, la ligne de démarcation traversait la commune[5], du 22 juin 1940 au Modèl:1er mars 1943, laissant le chef-lieu en zone occupée.
Lors de sa suppression le Modèl:1er mars 1943, les principaux points de passage sont conservés par l’Allemagne nazie, dont un à Jardres sur la nationale[6].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Luòc de la comuna de Jardres : http://pagesperso-orange.fr/Club.jpt86/
- ↑ Modèl:30questions-OccupationVienne, mapa p 5
- ↑ Modèl:30questions-OccupationVienne, p 13
- ↑ Site de la mairie de Jardres : http://pagesperso-orange.fr/club.jpt86/
- ↑ Modèl:30questions-OccupationVienne, carte p 5
- ↑ Modèl:30questions-OccupationVienne, p 13

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Filantropia
Sortida del grèc philos (amic), e anthropos (òme), la filantropia es la filosofia o doctrina de vida que plaça l'umanitat en primièr plan de las siás prioritats. Un filantròp cèrca de melhorar l'avenidor de sos semblables per dons en argent, la fondacion o sosten d'òbras, etc, d'un biais desinteressat. La filantropia s'opausa a la misantropia.
Somari
Causas e motivacions de la filantropia[modificar | modificar la font]
- causas religiosas: importància del don dins nombrosas religions
- Lo puritanisme protestant encoratja l'ascetisme e refusa lo luxe. A mai insistís sus la valor del trabalh.
- la filantropia permet al donaire de daissar son nom per la posteritat: als Estats Units per exemple, de nombroses bastiments universitaris e galariás dins los musèus pòrtan lo nom d'un filantròp.
- la filantropia permet de constituir una ret de relacions e de ganhar notorietat dins lo mond dels afars.
Vision filosofica de la filantropia[modificar | modificar la font]
La filantropia es pas vista de contunh coma un ben universal. La filantropia pòt menar l'òme cap a un estat de passivitat.
Vision politica de la filantropia[modificar | modificar la font]
La concepcion dominanta de la filantropia es un solidarisme liberal: cadun es liure de s'engatjar, d'ajudar autrú sens cap de contrencha. La Glèisa ten una plaça importanta dins aquesta mena d'accion, pasmens los laïcs s'engatjan tanben.
Los govèrns sostenon sovent las accions filantropicas. Dins mantun país, las personas que donan argent benefician d'una demesida de talhas.
Qualques filantròps famoses[modificar | modificar la font]
- Baron Taylor (1789-1879). Grand viatjaire, dessenhaire, literator, inspector de las Bèlas Arts, administrator de la Comèdia Francesa... Aguèt un ròtle pionièr dins lo movement mutualista francés. Protector incansable de las arts e de las letras, mantuna societat de socors mutual se fondèt a partir de son iniciativa, qu'amassa escrivans, musicians, pintres, inventors industrials, e tanben membres de l’ensenhament public e privat.
La primièra d'aquelas associacions es l’Associacion dels Artistes dramatics, societat de socorses mutuals, creada en 1840. L’associacion es formada a l'encòp per organizar una caissa de socors eficaça per portar ajuda als actors necessitós e per constituir una caissa de retirada.
- John Davison Rockefeller (1839-1937), que foguèt un magnat del petròli american, creèt en 1913 la Fondacion Rockefeller, qu'a per tòca de promòure lo progrès scientific dins totes los païses del mond. En aquel temps aquesta permetèt de desvolopar las escòlas de las populacions negras dins lo sud dels Estats Units. La division "Umanitats" fondada en 1928 encoratja la preservacion dels archius.
- Andrew Carnegie, un celèbre industrial american d'origina escocesa faguèt don al començament del sègle XX de mai de 380 milions de dolars a fondacions divèrsas.
Creèt aproximativament 2500 bibliotècas publicas gratuïtas als Estats Units que an son nom, las ditas Carnegie Libraries (Bibliotècas Carnegie, la mai famosa es la New York Public Library). A mai financèt 65 bibliotècas annèxas dins la vila de Nòva York. Portèt ajuda tanben a las institucions culturalas (musèus, Carnegie Hall, California Institute of Technology, etc.), a las glèisas e als parcs publics.
- L'american Bill Gates a decidit de consacrar 95% de sa fortuna per la luta contra las malautiás e l'analfabetisme dins los Païses del Sud. La fondacion Gates, que se creèt en 2000, a despensat ja 9,26 miliards de dolars, subretot pr'amor de vaccinar 55 milions d'enfants.
- Warren Buffett anoncièt lo dimenge 25 de junh de 2006 son intencion de donar 37 miliards de dolars, valent a dire 29,6 miliards d'èuros, a d'organizacions caritativas dirigidas per son amic Bill Gates e per de membres de sa pròpria familha. Aquela decision, que pòrta sus mai de 80% de sa fortuna, constituís la donacion individuala mai importanta jamai réalisée als Estats Units rèiredavant los autres filantròps de l'istòria..
- Richard Branson, patron de Virgin
- Pierre Omidyar, fondaire d'eBay, favoriza lo microcredit en Bangladèsh.
Donacions per païses[modificar | modificar la font]
- Segon lo departament d'Estat dels Estats Units d'America, los dons dins aquel país abastèron la soma de 260 miliards de dolars en 2005 que 77 % sont lo fach dels particulars amb 122,8 miliards de dolars d'ajuda exteriora. La filantropia representa 1 % du PIB estatsunian, çò es mai del doble de la mejana europèa[1]. Existisson 1,14 milions d'associacions de but non lucratiu als Estats Unis e lo secteur non mercantil representa 8,5 % del PIB (contra 4,2 % en França, per exemple...)[2]. Los américans donan cada annada 250 miliards de dolars[2] a las associacions de but non lucratiu e aquels dons sont liures d'impòstes. 5,4 % d'aquels dons van a la cultura (id sunt 13 miliards de dolars)[2]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ A. Kaspi, F. Durpaire, H. Harter, A. Lherm, La civilisation américaine, Paris, PUF, 2004, (ISBN 2130543502), p.214
- ↑ 2,0, 2,1 et 2,2 Frédéric Martel, De la culture en Amérique, Paris, Gallimard, 2006, (ISBN 2070779319), p.307


text:
Déservillers
Déservillers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Déservillers A situat a una altitud compresa entre 611 mètres e 866 mètres, sul rebord del segond scenari del #Jurar, a l'èst de Besançon, en lo Doubs. Cap a l'Oèst, la vista es impressionnante e ressòrt lo ponhat bisontin situat a unitat|30|km {{}}. A l'Èst, per polit temps, la siloeta del Mont Blanc penchena una longa sèria de crêtes anticlinales alongadas en fus. Lo finage del vilatge es a caval divèrs terroirs complémentaires : lo vilatge sul pli-manque ont emergent las fonts, lo terroir de scenari calcaire (trucat scenari de Amancey) #que porg los céréales (blat e òrdi uèi, mas tanben avoine en lo passat), plateaux shuts karstiques amb avens, gouffres, gargamèlas a l'èst del pòble en ofrint los pâturages communaux (trucats los Crêtes), aital coma dels prés humides (Prés nòus, Prés de la Vièlha fòla, la Enquaderna)sus qualques ruscas marneuses d'edat secondaire, mai humides e fòrça espetats tanben en aquela region de ramaderia. La municipalitat compti, evidentament, dels bòsques mixtes de feuillus e résineux, de proprietats privadas e communales.
Aquela complémentarité es aquela de totes los pòbles del pli-manque #que cor de l'anautita vallée de la Loga fins a Salins-los-Bains (accident trucat ponhat salinois pels géologues). Explica en partida l'orientacion cap a activitats de ramaderia dempuèi la Mièja Edat, la possibilitat d'alimentar de gròssas comunitats e la mesa en marcha d'una cultura fromagère précoce, las "vachelins" #que vendràn mai tard las meules de gruyère, designadas dempuèi un sègle coma del « fromage de Comtat ».
Déservillers Se enorgueillit de possedir la mai anciana cooperativa fruitière coneguda dins lo mond. La siá creacion a testificat per chartes de comèrci possedit per la granda familha de Chalon, #que possedissiá un castèl a Montmahoux. Crompava del fromage pel exporter en las regions ont s'i èra agut de besonh de produchs pas périssables pels viatges al long cors, en particular los navigadors espanhòls e portugueses dempuèi la fin de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle. Mas lo comèrci es tanben testificat amb l'Itàlia a la Mièja Edat.
1273 es la data de fondacion d'aquela fruitière[1].
La geografia karstique del jos-sòl de Déservillers es plan coneguda. Antany, Los paysans se servissián d'aqueles gouffres (aquel dels Biefs Boussets, per exemple) per i depausar los cadavres de los sieus vièlhs cavals, #çò qu'explica la contaminacion #que i aguèt eradicat mercés a aquelas missions de spéléologie e l'installacion d'una station de épuration en los ans 1990, en tractant tanben las aigas de la fromagerie. Los cinc gouffres son las duberturas sul onzième ret sosterranha de França, lo Verneau sosterranh, #que la résurgence se'n tròba a Nans-jos-Santa-Anne, a 8 quilomètres d'ailà. Mai de 33 quilomètres de galariás an #èsser explorées e cartographiées (situacion l'an 2001). Del 5 al 9 de genièr de 2008, sièis spéléologues an #èsser coincés per la pujada de las aigas a causa d'un redoux entre los Biefs Boussets e Nans-jos-Santa-Anne. Continuament a la dangerosité de la traversada (e dels còstes elevats dels sauvetages), una autorizacion es necessària per efectuar la traversada.
Lo climat del pòble es pas pas especific a la municipalitat, mas es continentala coma en tota la region : d'estius fòrça cauds (la jornada solament), ivèrns freds, fòrça freds sustot abans lo periòde de la reescalfament climatica #qu'a començat en la region al mièg dels ans 1990 e ont lo mercuri davalava facilament a mens 20 °C. En los ans 1960 e 1970, cèrts ivèrns èran òc freds que las fonts congelavan e las paysans lor caliá far fondre de la nèu per abreuver las bèstias a la étable. Aqueles problèmas son d'ara endavant resolguts pel adduction de las aigas dempuèi l'Anautita-Loga.
Déservillers est situé à une altitude comprise entre 611 mètres et 866 mètres, sur le rebord du deuxième plateau du Jura, à l'est de Besançon, dans le Doubs. Vers l'Ouest, la vue est impressionnante et dépasse le faisceau bisontin situé à 30 km. À l'Est, par beau temps, la silhouette du Mont Blanc coiffe une longue série de crêtes anticlinales allongées en fuseau. Le finage du village est à cheval plusieurs terroirs complémentaires : le village sur le pli-faille où émergent les sources, le terroir de plateau calcaire (appelé plateau d'Amancey) qui fournit les céréales (blé et orge aujourd'hui, mais aussi avoine dans le passé), plateaux secs karstiques avec des avens, gouffres, gorges à l'est du village offrant les pâturages communaux (appelés les Crêtes), ainsi que des prés humides (Prés neufs, Prés de la Vieille folle, la Broche)sur quelques couches marneuses d'âge secondaire, plus humides et très exploités aussi dans cette région d'élevage. La commune compte, évidemment, des forêts mixtes de feuillus et résineux, propriétés privées et communales.
Cette complémentarité est celle de tous les villages du pli-faille qui court de la haute vallée de la Loue jusqu'à Salins-les-Bains (accident appelé faisceau salinois par les géologues). Elle explique en partie l'orientation vers des activités d'élevage depuis le Moyen Âge, la possibilité de nourrir de grosses communautés et la mise en place d'une culture fromagère précoce, les "vachelins" qui deviendront plus tard les meules de gruyère, désignées depuis un siècle comme du « fromage de Comté ».
Déservillers s'enorgueillit de posséder la plus ancienne coopérative fruitière connue au monde. Sa création est attestée par des chartes de commerce possédées par la grande famille de Chalon, qui possédait un château à Montmahoux. Elle achetait du fromage pour l'exporter dans les régions où l'on avait besoin de produits non périssables pour les voyages au long cours, en particulier les navigateurs espagnols et portugais dès la fin du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle. Mais le commerce est aussi attesté avec l'Italie au Moyen Âge.
1273 est la date de fondation de cette fruitière[2].
La géographie karstique du sous-sol de Déservillers est bien connue. Jadis, les paysans se servaient de ces gouffres (celui des Biefs Boussets, par exemple) pour y déposer les cadavres de leurs vieux chevaux, ce qui explique la pollution qui fut éradiquée grâce à ces missions de spéléologie et l'installation d'une station d'épuration dans les années 1990, traitant aussi les eaux de la fromagerie. Les cinq gouffres sont les ouvertures sur le onzième réseau souterrain de France, le Verneau souterrain, dont la résurgence se trouve à Nans-sous-Sainte-Anne, à 8 kilomètres de là. Plus de 33 kilomètres de galeries ont été explorées et cartographiées (situation en 2001). Du 5 au 9 janvier 2008, six spéléologues ont été coincés par la montée des eaux due à un redoux entre les Biefs Boussets et Nans-sous-Sainte-Anne. Suite à la dangerosité de la traversée (et des frais élevés des sauvetages), une autorisation est nécessaire pour effectuer la traversée.
Le climat du village n'est pas spécifique à la commune, mais il est continental comme dans toute la région : étés très chauds (la journée seulement), hivers froids, très froids notamment avant la période du réchauffement climatique qui a commencé dans la région au milieu des années 1990 et où le mercure descendait facilement à moins 20 °C. Dans les années 1960 et 1970, certains hivers étaient si froids que les sources gelaient et les paysans devaient faire fondre de la neige pour abreuver les bêtes à l'étable. Ces problèmes sont désormais résolus par l'adduction des eaux depuis la Haute-Loue.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo scenari de Amancey a #èsser poblat al edat del bronze e dels registres a Modèl:La s- testifiquen d'una preséncia a Déservillers (bracelets de bronze, arracades). Lo arqueologia facha mencion d'una villa romaine a l'actuala localizacion de la granja del Bòsc, entre Bolandoz e Déservillers.
Après 1850, Déservillers dintre en un periòde faste. Lo 28 de genièr de 1871, una division de l'armada de Bourbaki fa halte dins lo pòble. La comunitat patís dos incendis, lo un o 14 de decembre 1853 (#que arruïna tot lo nòrd del pòble amb 52 larèrs), l'autre lo 30 d'octòbre de 1905 #que se localiza al Sud e destruit 11 ostals, #que qualques unas ne son magnifiquement pintadas, amb scènas ruralisantes en evocant un semeur a lo-dessus #que se'n podiá legir : « #Erosa #çò que, d'aluenhadas questions, conrea tranquil·lament lo camp que lo sieu paire ludut a daissat ». Lo pòble pèrd 27 òmes (majoritairement joves) al cors de la Primièra Guèrra mondiala, #çò qu'es considerabla. La populacion queiguda dels dos tèrces e lo artisanat desapareis lentament (lo darrièr cordonnier e lo darrièr ferrièr arturan las siás activitats en los ans 1980).
Le plateau d'Amancey a été peuplé à l'âge du bronze et des fouilles au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle attestent d'une présence à Déservillers (bracelets de bronze, boucles d'oreille). L'archéologie fait mention d'une villa romaine à l'actuel emplacement de la ferme de la Forêt, entre Bolandoz et Déservillers.
Après 1850, Déservillers entre dans une période faste. Le 28 janvier 1871, une division de l'armée de Bourbaki fait halte dans le village. La communauté subit deux incendies, l'un le 14 décembre 1853 (qui ruine tout le nord du village avec 52 foyers), l'autre le 30 octobre 1905 qui se localise au Sud et détruit 11 maisons, dont certaines sont magnifiquement peintes, avec des scènes ruralisantes évoquant un semeur au-dessus duquel on pouvait lire : « Heureux celui qui, éloigné des affaires, cultive tranquillement le champ que son père lui a laissé ». Le village perd 27 hommes (majoritairement jeunes) au cours de la Première Guerre mondiale, ce qui est considérable. La population chute des deux tiers et l'artisanat disparaît lentement (le dernier cordonnier et le dernier forgeron arrêtent leurs activités dans les années 1980).
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://deservillers.chez-alice.fr/Comte1.htm modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant
- ↑ « Déservillers, ses habitants, son histoire - Si le comté n'était conté »


text:
U.E.
Bossòst 2 – U.S.
SaliesMane III 1
Victòria
cuerta mès important era artenhuda aguest darrèr dissabte pera U.E. Bossòst. Mos
enfrentàuem ath darrèr classificat en un camp plan tendre e que dificultèc un
sinhau eth jòc. Domini e bones oportunitats dera U.E. Bossòst que non artenhie
eth gol enquiara mieja ora de jòc en ua bona jogada per banda de José Ramón que
centraue e Soufi remataue des de laguens der àrea. Ère eth 1-0. Eth nòste
delantèr Jonathan non auec ua bona serada e enquia tres viatges se presentèc
dauant deth portèr francès e non poguec mercar en cap jogada. Eth SaliesMane sajaue de profitar es jogades a pilota
arturada entà portar eth perilh en àrea aranesa. Damb eth 1-0 s’arribaue ath
descans.
Ena dusaua mietat mès domini dera U.E. Bossòst que se
concretèc damb un dusau gol: Javi se presentaue dauant deth portèr e lo
driblaue entà mercar a porta ueda. Tornèrem a auer 2-3 oportunitats enes botes
de Jonathan que tot solet dauant deth portèr Tremouille non podec mercar : le
guanhèc totes es accions. Ath finau, coma passe tostemp eth SaliesMane profitèc
ua fauta laterau entà que Copin d’un cop de cap reduisse distància en mercador.
Er equip s’acabèc aculant ena nòsta àrea entà defensar era avantatja en
mercador.
Ath finau 2-1, victòria que mos plaçe ena zona tranquilla
dera classificacion de moment. Ara, auram dus partits ara seguida dehòra de
casa damb es nosti vesins de Larboust e Luchon en que sera important continuar
sumant punts.
Eth pròplèu partit, jogam d’açi dues dimenjades en OÔ eth
dimenge 7 de hereuèr tàs 14 :30 ores contra er equip deth F.C. Larboust-OÔ.
U.E. Bossòst: Jhosue, Salva, José Ramón, Felipe, Àlex, Paba,
David, Charles, Ignasi, Jonathan, e Soufi. Remplaçants:
Borja, Moha, Javi.
Trainer: Xavi.
Tarjetes auriòles :
Charles.
U.S. SaliesMane III :
Tremouille, Lagrange I, Millet, Bamard, Soulier, Buffalan, Casse, Roumagnac,
Roca, Vergojeanne, Copin. Remplaçants : Lagrange II, Garnier.
Trainer : Riviere Franck.
Tarjetes auriòles :
Millet.
Gols : 1-0 Soufi (30’), 2-0 Castet (65’), 2-1 Copin (80’).
Arbitre: Toulouse Vincent.


text:
Moràvia del Sud
La region de Moràvia del Sud (en chèc, Zlínský kraj) es una region e entitat autonòma de la Republica Chèca creada lo 1èr de genièr de 2000 jol nom de Region de Brno. Prenguèt lo sieu nom actual en 2001. Abans 2000 existissiá una region del meteis nom, mas mai espandida.
Sa capitala es Brno.
Somari
Division[modificar | modificar la font]
Districtes[modificar | modificar la font]
La region se compausa de 7 districtes : Blansko, Brno-ciutat, Brno-campèstre, Břeclav, Hodonín, Vyškov e Znojmo.
Administracion locala[modificar | modificar la font]
Dempuèi lo 1èr de genièr de 2003 existís pas mai d'administracion al districte, qu'es vengut una unitat estadistica. L'administracion locala se fa dins de comunas de la responsabilitat espandida (obcí s rozšířenou působností) que son las 7 ancianas capitalas de districte emai aquelas comunas : Boskovice, Bučovice, Hustopeče, Ivančice, Kuřim, Kyjov, Mikulov, Moravský Krumlov, Pohořelice, Rosice, Slavkov u Brna, Šlapanice, Tišnov, Veselí nad Moravou, Židlochovice.
Govèrn local[modificar | modificar la font]
Lo governador es Michal Hašek.
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Charles Manson
Charles Milas Manson (Cincinnati, Ohio, 12 de novembre de 1934 - died 19 November 2017), musician e fondator d'un grop d'ideologia hippy conegut coma la familha que realizèt diferents assassinats en 1969, coma aquel de Sharon Tate, la femna del director de cinema Roman Polanski.[1]
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Enfància e adolescència[modificar | modificar la font]
Manson èra filh de Kathleen Maddox, una adolescenta de 16 ans, e de paire desconegut. Pauc après sa naissença, Katheleen se maridèt amb William Manson, lo qual transmetèt son nom de familha a Charles.
En 1939, Katheleen e son fraire, foguèron condemnats per assaut e vol dins una estacion servici. Katheleen qu'èra alcoolica, ensagèt quitament de cambiar lo sieu filh Charles contra de bièrra e cerquèt mai tard d'ostals d'acuèlh per el. Fin finala, Manson acabèt a la Gibault School for Boys a Terre Haute, dins l'estat d'Indiana. S'escapèt après un an e tornèt amb sa maire, que lo refusèt. Manson, Comencèt alara a viure per las carrièras fins a 1951, après qualques arrestacions e fugidas, s'installèt a Califòrnia ont foguèt de nòu arrestat e internat a la National Training School for Boys a Washington DC. Diferents especialistas en psiquiatria diagnostiquèron a çò de Manson de problèmas de conducha antisociala, parallèlament, aquel meteis an sequestrèt un mainat, fach que lo portèt a èsser empresonat en Virgínia e Ohio fins a sa la liberacion provisòria en 1954.[2]
Joventut[modificar | modificar la font]
Un còp en libertat, Manson contunhèt en cometre de delictes totjorn mai grèus, fins a de viòlament. En Genièr de 1955 se maridèt amb Rosaline Jean Willis, amb que s'installèron en Califòrnia. Just après lo maridatge, Manson panèt una veitura e foguèt arrestat, alara qu'en abril d'aquel an, Willis venguèt emprenhada. Alara qu'èra en libertat condicionala, Manson la perdèt se presentant pas a l'agent de la condicionala a la data prevista. Pauc après èsser encara arrestat, Willis donèt naissença Charles Milas Manson, Jr e fugiguèt amb lo mainat e un conductor de camions. Charles Milas Manson, Jr se suicidèt en 1993.[2][3]
Manson faguèt d'intrada e sortida de preson fins al 21 de març de 1967, quand de nòu foguèt daissat en libertat provisòria. Sa primièras paraulas en libertat foguèron: Oh, no, I can't go outside there... I knew that I couldn't adjust to that world. (Ò non... Pòdi pas sortir... Sabi pas cossí m'adaptar al mond).[4]
Manson aviá qualques amics entre de musicians gaireben coneguts, coma Dennis Wilson membre del grop californian The Beach Boys.[5]
Los assassinats[modificar | modificar la font]
Creacion de la familha[modificar | modificar la font]
Après son experiéncia de la preson, Charlie Manson comencèt a atraire un grop de seguisseires, subretot de gojatas amb de problèmas emocionals, que volián viure en rebellion al respècte dels parents e de la societat en general.[1]
La familha viviá al camp, près de la vila de Los Angeles, dins d'una comuna hippie ont se presicava l'amor liure e una educacion basada sus la comunitat e ont los mainatjes èran pas educats pels parents per evitar qu'aqueles transmetan l'egoïsme e l’egocentrisme pròpri a la relacion paires filhs.[6]
La familha, viviá en esperant lo Helter Skelter, una apocalipsi qu'auriá coma font de conflicte la tension raciala entre blancs e negras. L'idèa del Helter Skelter, veniá d'una interpretacion personala que Manson aviá fach de la cançon dels The Beatles del meteis nom e qu'es tanben un pargue d'atraccions. L'idèa de Manson èra que la familha serà salva, doncas que quand se debanarà lo Helter Skelter, eles serián al desèrt.[1]
Per precipitar l'apocalipsi blanca negre, Manson ordenèt als membres de familha que cometèsse una seria d'assassinats perque sián atribuits a de grops de defensa dels dreches dels afroamericans, coma las pantèras negras.[7]
Afar Tate[modificar | modificar la font]
La nuèch del 9 d'agost de 1969, Manson envièt 4 membres de la familha Charles "Tex" Watson, Patricia Krenwinkel, Susan Atkins e Linda Kasabian. Anèron l'anciana residéncia del productor de musica Terry Melcher e assassinèron a totes los qu'èran dins l'ostal. Segon çò que foguèt descobèrt al jutjament, d'autres membres de la familha desiravan tanben anar cometre los assassinats, mas capitèron pas a caber dins la veitura. I a pas de pròvas que lo assassins avián agit jols efièches de drògas, ni que cap d'aqueles ensagèron de contradire los òrdres de Manson.[8]
Vèrs mièjanuèch, los 4 membres arribèron al jardin de l'ostal del director de cinema Roman Polanski e de sa femna Sharon Tate. Polanski èra a Londres per trabalhar sus un film e demandèt a diferents amics del coble que demorèron amb Tate, qu'èra emprenhada de uèit meses e mièg. Abans d'intrar dins l'ostal, los membres de la familha assassinèron Steven Parent un jove de 18 ans amic del jardiner de Sharon Tate, que foguèt atacat e tuat alara que s'anava de proprietat.[8]
De totes los atacants, Linda Kasabian exprimiguèt son orror per la mòrt del jove e li foguèt ordenat de susvelhar los entorns de l'ostal, alara los autres tres i intrèron e amassèron totes los presents dins la sala de manjar de la residéncia. Alara, demandèron qual aviá de sòus, e après respondre afirmativament, Abigail Folger foguèt menada dins la cambra perque voide lo pòrtamoneda. Après, tornèron totes a la sala de manjar, ont aumentèt l'agressivitat dels atacants. Jay Sebring qu'èra amic de Sharon Tate, ensagèt la defendre pendent una ataca fisica, que Watson garcèt de còps de ponh e tustèt la fàcia de mai d'un còps. Wojciech Frykowski e Abigail Folger fugiguèron fins al jardin de l'ostal, ont foguèron atrapats pels atacants. Wojciech Frykowski recebèt 51 còps de cotèl e dos còps fuòc, alara qu' Abigail Folger recebèt 28 còps de cotèl. Sharon Tate demorèt al cenador e supliquèt per la vida de lo sieu filh de nàisser. Pendent lo jutjament Susan Atkins testimonièt qu'a las suplicas de Tate, respondèt "Escota, salòpa, me'n foti. Me preocupi pas s'es al punt d'aver un filh, moriràs e ai pas sentiment per tu" e mai tard la trauquèt fins a la mòrt. Abans de daissar l'ostal, Atkins escriguèt amb la sang de Sharon Tate la paraula PIG (Pòrc) sus la pòrta.[9]
Afar LaBianca[modificar | modificar la font]
La nuèch del 10 d'agost de 1969, sonque una nuèch après la mòrt de Tate e sos amics, los membres de la familha tornèron a agir dins lo quartièr de Los Angeles conegut coma Los Feliz. Dins aquel cas, lo proprietari d'un supermercat Leno LaBianca e sa femna Rosemary foguèron assassinats en çò d'eles pels membres de la familha (Charles "Tex" Watson, Patricia Krenwinkel, Susan Atkins e Leslie Van Houten). Semblariá que dins aquel cas Manson anèt dins l'ostal just abans los assassinats e auriá calmat las victimas assegurant que se cooperavan los arribariá pas res. Quitant l'ostal auriá ordenat als autres que s'acarniscan contra las victimas.[1]
Los gojats donèron 41 còps de cotèl a Rosemary LaBianca, 20 d'aqueles còps alara que la femna èra ja mòrta. Après se carguèron del senhor LaBianca. E mai, amb una forqueta escriguèron sul ventre del mòrt lo mòt"GUÈRRA" e tanben "REVÒLTA" e "MÒRT ALS PÒRCS" sus las parets e "HEALTER SKELTER" sul refregidor.[1]
I aviá un ligam fòrt entre lo dos assassinats: lo meteis cervèl Charles Manson, los dos principals assassins (Watson e Krenwinkel) e foguèron jutjats dins un meteis procès e pel meteis procuraire, Vincent Bugliosi qual tanben se cargariá de l'afar Manson.[6]
Autres assassinats[modificar | modificar la font]
De membres de la familha son responsables de la mòrt de Gary Hinman, un mèstre de musica que se voliá pas tornar d'argent que Manson li exigissiá. En practica, Bobby Beausoleil foguèt arrestat per aquel crime pauc de jorns abans los assassinats de Tate e LaBianca. Mai tard, Susan Atkins avoèt la seuna participacion al crime.[1]
Lo 16 d'agost de 1969, una davalada de polícia prenguèt la majoritat de membres de la familha sospechada d'aver panat una seriá de veituras pasmens que lor foguèsse imputat los assassinats, nimai èran sospechats.[6]
Un dels membres de la familha, Donald "Shorty" Shea, expliquèt a la polícia las activitats delictuosas de la familha. Per aquel motiu Manson ordenèt lo seu assassinat. Lo còrs foguèt trobat sonque en 1977.[3]
Enquèsta e projècte[modificar | modificar la font]
L'enquèsta policièra dels assassinats de la familha Manson foguèron pas plan encaminats, subretot per la rivalitat entre las doas equipas d'enquèsta encargadas caduna dels afars. L'equipa de l'afar Tate (Tate Team) èra contra lo fach qu'ambedós cases èran connectats. Alara, foguèt lo procuraire Vincent Bugliosi que s'encarguèt d'obténer las pròvas necessàrias per trobar los colpables e los portar a procès.[1]
Ronald Hughes, un jove avocat coneissent plan lo movement de la contracultura dels ans 1960, foguèt aquel que, après diferents avocats remanda per Manson o que d'espereles demissionèron, s'ocupèt de la defensa de Manson e de Leslie Van Houten. Quin que siá, lo quita Hughes convenquèt a Manson perqu'accèpte un autre avocat, Irving Kanarek, e qu'el pòsca defendre Van Houten. La seuna defensa se basèt dins lo fach que lo seu client aviá agit jos l'influéncia de Manson, esperant que la jurada prenga aquel fach coma una circonstància atenuanta. A fins de novembre de 1970, alara Hughes passava unes jorns de campatge a Sespe Hot Springs, desapareguèt. Lo seu còrs descompausat apareguèt en febrièr de 1971. Se pòt pensar que de membres de la familha l'assassinèron en represalha per aver inculpat Manson pels crimes.[10]
Pendent lo procès, Manson e los seguisseires ensagèron atraire los mejans de comunicacion. Alara que, Manson apareguèt amb una cicatritz en forma d'X que s'aviá fach d'esperel amb un cotèl sul front. Mai d'un còp, pendnet lo jutjament, se tornèt far aquel acte que siá lo quite Manson o de seguissières. Tanben cambièron l'X en esvastica fins que a Manson li demorèt la cicatritz.[1]
En un autre assag d'atraire l'atencion: Manson se talhèt totes los pels, atal o faguèron los seus. Totjorn mai interrompián lo procès e foguèron sovent expulsats de la sala pel jutge Charles Older. Qualques còps, Manson ensagèt d'arrapar tant lo jutge coma lo procuraire.
Los membres de la familha, ensagèron de persuadir Barbara Hoyt, una anciana de la familha, perque testimònie pas contra Manson. Per aquò paguèron a Barbara Hoyt un viatge cap a Hawaii e un amburgués amb LSD. L'intencion èra d'assassinar Hoyt amb una sobredòsi de LSD, doncas avián la cresença falsa qu'una fòrta quantitat fòrça d'aquela substància podiva tuar de la gojata. Barbara Hoyt foguèt trobada per las carrièras d'Honolulu, espitalizada e identificada coma testimòni al procès. Lo seu viatge a Hawaii amb LSD faguèt de la seuna declaracion un testimòni encara mai fisable e credible davant la jurada.[11]
Linda Kasabian, qu'aviá cometit pas cap de mòrts, recebèt l'immunitat pendent lo procès se testimoniariá contra la familha. Lo seu testimòni foguèt clau per la condemnacion de Manson. A lo véser, Kasabian diguèt a Manson "M'agrada pas, mas pòdi pas te tuar".
Pasmens que Manson èra pas present pendent las tuariás dins los afars Tate/LaBianca, foguèt declarat colpable de 7 còps d'assassinat e d'un de conspiracion per assassinat lo 25 de genièr de 1971, e d'una per aver ordenat los assassinats lo 29 de març de 1971 e la pena foguèt la mòrt.
Susan Atkins e Patricia Krenwinkel foguèron condemnadas per las meteissas causas, tot coma Charles "Tex" Watson, a de datas diferentas a causa de problèmas d'extradicion. Totes foguèron condemnats a mòrt. La pena capitala, mas, foguèt automaticament comuda en 1972 per empreisonament a perpetuitat quand lo tribunal superior de Califòrnia anullèt la pena de mòrt dins l'estat e comudèt totas las condemnacions a mòrt en pena de prison a perpetuitat. Quand se demandèt als colpables se se repentirián de los lors actes respondèron que pas.[1]
Fin finala, la familha foguèt acusada de 35 assassinats, que la majoritat foguèron pas jutjats per manca de pròvas o perque los colpables èran ja condemnats a mòrt o a prison a perpetuitat per l'afar Tate/LaBianca.
Charles Manson coma musician[modificar | modificar la font]
En1970, Manson sortiguèt l'album Lie: The Love & Terror Cult que serviguèt a finançar sa defensa. Entre autras cançons n'i a una qu'èra interpretada de per abans per The Beach Boys.[5]
Charles Manson es un musician qu'a compausat diferentas cançons interpretadas per diferents cantaires o grops coma Guns N' Roses e que donèt lo nom a de grops celèbre coma Marilyn Manson.[12]
Venguèt lo prisonièr dels EUA que recep mai de correspondéncia e far partida de la simbologia de la cultura pop americana.
Discografia[modificar | modificar la font]
- Albums
- Lie: The Love & Terror Cult.
- White Rasta (MC)..
- Poor Old Prisoner Boy : The 55th Anniversary Album (LP, Remote Contraròtle Remembres).
- Sa Of Man (LP, 1992).
- Live At San Quentin (CD, Grey Matter, 1993).
- Charles Manson (CD, Grey Matter, 1993).
- Commemoration (CD, White Devil Remembres, 1994).
- Manson Speaks (2CD, White Devil Remembres, 1995).
- The Way Of The Wolf (CD, Pale Horse, 1998).
- Unplugged 9.11.67 Volume 1 (CD, Archer C.A.T. Productions Inc.).
- A Tastatz of Freedom (CD-R, 2000(?)).
- All The Way Alive (CD, People's Temple Remembres, 2003).
- One Mind (CD, FamilyJams.Cossí, 2005).
- Sings (CD, ESP Disk, 2006).
- Singles
- "E'm Ont Fire" (a.K.A. "My Feelings Begin Ton Growing") / "The Hallways of Always" (7", White Devil Remembres).
- "Look At Your Game, Girl" / "Your Òme Is There You're Happy" (7", White Devil Remembres)
Filmes[modificar | modificar la font]
- Manson Documentari dirigit per Robert Hendrickson e Laurence Merrick (1973)
- Charles Manson Superstar documentari dirigit per Nikolas Schreck
- The Manson Massacre dirigit per Kentucky Jones (1972)
- Helter Skelter dirigit per Tom Gries
- The Book of Manson Dirigit per Raymond Pettibon (1989)
- Merry Christmas Charlie Manson!, South Park Sason dos (1998)
- The Manson Family Dirigit per Jim Van Bebber (2003)
- Manson Family Moviás escricha, dirigida e produsida per John Aes-Nihil (2003)
- Live Freaky! Die Freaky! Dirigida per John Roecker (2003)
Referéncies[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0, 1,1, 1,2, 1,3, 1,4, 1,5, 1,6, 1,7 et 1,8 Bugliosi, Vincent; Curt Gentry.
- ↑ 2,0 et 2,1 Seifert, Kathryn.
- ↑ 3,0 et 3,1 «Biography:Charles Manson» (en anglès).
- ↑ Abellán, Francisco Pérez.
- ↑ 5,0 et 5,1 Holcomb, Mark.
- ↑ 6,0, 6,1 et 6,2 Guinn, Jeff.
- ↑ Guinn, Jeff. «7 Things You Didn't Know About Charles Manson (PHOTOS)» (en anglès).
- ↑ 8,0 et 8,1 King, Greg.
- ↑ editor, Vickie Jensen,.
- ↑ Ellis, Derek.
- ↑ Encyclopedia of Assassinations More than 400 Infamous Attacks that Changed the Course of History. (en anglès).
- ↑ Considine, J.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Andrew Toney, l'estranglaire de Boston
- Jacques Mesrine, assassin francés


text:
Diluns, 2 de julhet de 2018, 03h00 Escòla,Internacional,Politica
D’escolans se quilhan tornarmai davant l'obligacion de passar los examens en francés. Aqueste còp, son de collegians del Bascoat que o fan de biais massís. Aquí lor es permés de redigir las espròvas de matematicas e d'istòria, mas pas las sciéncias, e ongan los 179 escolans de 3a dels collègis de Seaska an escrich lor examen de sciéncias en lenga basca al risc d'obténer un zèro, ja que lo rectorat menaça de corregir pas las còpias, çò rapòrta France Bleu.
L'an passat, aguèt luòc la meteissa causa, jos las meteissas menaças, mas finalament lo rectorat decidiguèt de corregir las còpias d'SVT redigidas en basco.
A la mièja jornada manifestèron davant los très collegis de Cambon, Cibore e Larzabale.
Brevet : Seaska réclame le droit de rédiger l'épreuve de sciences en basquehttps://t.co/3xvQAvNKgR pic.twitter.com/yaSSVpf4kE— Mediabask INFO (@MediabaskInfo) 29 de juny de 2018
Què es pot esperar de la Macona e son regim imperial francès per colhons.
Òsca, que son pas de fedas ta lo masèl, bascos e bretons!
Son leis enfants que fan vèire lo camin! Quora es que leis adultes farèm parier?
Encara una bona iniciativa. Quant mai n'i aurà, valdrà mai per totes.


text:
Manuel Valls presentèt tre soninvestitura son idèa de partir en dos lo nombre de regions. Curiosa idèa ponduda per qualques foncionaris parisencs sens cap de concerta cion ! Dins los autres pa ïses d’Euròpa las regions son dessenhadas sus de basas istoricas e jògan un ròtle politic màger. Al contrari, las regions francesas an pas gaire de poder e, logicament, la granda majorita t de la populacion se’n chauta completament !
En Occitània en particulièr, son los departaments que son en primièra linha. Possedisson budgectes importants e la clausa de competéncia generala lor permet de se mesclar de tot. S’i ajustan las comunas, pichon a pichon remplaçadas per las comunautats de comunas o d’aglomeracion.
Avèm aital ç ò que s e ditz lo « milafuèlha francés » ont cada nivèl emplega de foncionaris per far lo meteis trab alh, o per contrar otla r lo trab alh dels autres ! Exemple recent : debuta de 2014 lo conselh General de T… anóncia qu’a elaborat 5 classadors que recampan totas las informacions e proceduras de seguir per l’entreten d’un collègi. Lo president d’aquel C.G. explica fièrament qu’an pagat doas personas pendent dos ans per far aqueste trabalh. Çò que sap pas es que lo conselh regional aviá ja fach exactament lo meteis trabalh pels liceus !! Poiriam multiplicar los exemples d’aquela mena e demostrar lo degalhatge de moneda publica que representa lo « milafuèlha ».
Lo milafuèlha al revèrs
Mas la r ef òrma lançada per Manuel Valls pren lo problèma del « milafuàlha » al revèrs. Per far d’estalvis, auriá calgut s’atacar a las tres « fuèlhas » que son tòcatocantas : la comuna, la comunautat de comunas e lo departament. Es a quí, dins un moca dor, que l’empilatge es vengut complement obsolet. Per rason de proximitat ambe los ciutadans, cal a tota fòrça servar la comuna e las comunautats de comunas.
Es logicamant lo departament qu’es de tròp. Çaquelà la supression del departament que totes los obs erva tors sa bon nec essà ria es remandada a 2020 ! Es una error de la s bèlas. Lo president de la Republica en volent preservar los pòstes dels elegits locals socialistas, fa passar l’interès de qualques unes abans l’interès del país.
Auretz remarcat que la just if icac ion es sencia la d’a ques ta r efòrma es financièr a. Jama i l’interès del ciutadan es mes en a vant . Se parla pas brica de far avançar la democracia, de simplificar la vida dels usatgièrs en raprochant los luòcs de decision. Nani, de tot aquò se’n parla pas. Sèm davantuna decision pensa da dempuèi París ambe dins l’idèa de baissar las dotacions de l’Estat a las collectivitats locala s. En clar, l’Estat balha rà mens d’a rgent per las regions occitanas.
Mas es plan segur que fusionar doas regions permetrà de far d’estalvis ? Pas evident ! Organizar lo raprochament de doas administracions va al contrari demandar plan d’energia e de moneda. La mesa a nivèl dels salaris se farà totjorn dins lo sens lo mai avantatjós pels foncionaris. Doncas, los fraisses de foncionament van créisser. E caldrà tanben pagar de campanhas de comunicacion per far conéisser la region novèla.
De regions òc, mas quinas regions ?
Lo talhage prepausat pel govern (veser mapa 1) amputa Occitània de doas regions istoricas : Lemosin e Auvernha.
Lo Lemosin seriá restacat a una region Centre giganta qu’aniriá fins a tocar París ! Cos sí existir dins aqueste encastre ? E sustot cossí manténer son identitat occitana ?
Idem per Auvernha que se veiriá a bsorbida per la potenta region leonesa. Nombroses son los occitanis tas qu’an denoncia t aquela situacion.
Lo Partit Occitan a tanb en reagit dins un comunicat : « Tout regroupement devait respecter la logique occitane. Ce n’est pas le cas et nous refusons catégoriquement le démantèlement de l’Auvergne et du Limousin. ».
Autre cambiament per Occitàn i a : la fusion entre Lenga dòc Rosselhon e Miègjorn-Pireneus. E perqué pas ! Seriá torna r a un Lengadòc grand, las doas regions an ja de ligams importants, e son c omplementàr ias dins plan de domenis . L’enjòc pel moviment occitanista serà de s’organizar sus aqueste megà territòri per renfortir las accions en favor de la lenga e de l’identitat occitanas.
Enfin doas regions de pes veson pas cambiar sas frontièras : Aquitània e Provença. Vos prepausam enfin una ma pa de las regions occitanas talas coma la vei lo Partit Occitan (véser mapa 2). I trobaretz quatre regions que correspondon a ls grands b ass ins de vida del monde de uèi, tot en prenent en compte las basas istoricas e tanben dialectalas de l’occitan.
Aquela causida permetriá a Auvernha e Lemosin de desvolopar lor territòri e lors vilas capitalas (Lemòtges e Clarmont) e escapar aital al risque de relegacion e de desoccitanizacion.
Jordil


text:
Dissabte 8 d’octobre de 2016 : 14h15, Cèus (92), sala del primièr, cinèma Le Trianon, 3bis, rue Marguerite Renaudin. Conferéncia subre Pierre Devoluy (Colonel Paul Gros-Long, 1862-1932), politecnician, oficièr del Genia, poèta simbolista, Capolièr del Felibritge de 1901 a 1909 après son eleccion al majoralat en 1900 (Cigalo de Seloun), autor d'una Istòri naciounalo de la Prouvènço e dóu Miejour di Gaulo, per Pierre Fabre, rèire capolièr.
La conferéncia es organizada amb los Miegjornals de Cèus e la Velhada d’Auvernha.
Dissabte 19 de novembre de 2016 : 14h30, sala 110, facultat de drech París-Panteon (12, plaça del Panteon 75005 París), amassada generala : rapòrt moral e rendut compte financièr, conselh d’administracion de renovelar.
En segonda partida de la sesilha, Valeria Rosso, doctoranta, evocarà l’influéncia dels trobadors a la cort dels Reis de Sicília al sègle XIII.
Dissabte 10 de decembre de 2016 : 14h15 Cèus (92), sala del primièr, cinèma Le Trianon, 3bis, rue Marguerite Renaudin. Dins l'encastre de la fièra dels santons, la majorala Peireta Bérengier parlarà del Felibritge dins las trencadas (1914-1918).
A la fin de la sesilha, tastarem, coma de costuma, los tretze dessèrts provençals. Serà tanben remesa la cigala de Mèstre d’òbra, que li foguèt atribuida a la Santa Estela de Niça, a la nòstra clavairitz, Suzanne Odin, que li disèm òsca !


text:
I a ua frase dera escriptora francesa Margerite Yourcenar que ditz: “Mès enlà dera alegria, mès enlà deth dolor, i a era dignitat d’èster”. Dignitat. Aguesta ei era prumèra emocion que voleria transméter. Era dignitat de poder díder ben clar quin a estat eth resultat d’aguesti 8 ans de govèrn de quèrres. Creigui qu'ei eth moment d'auer eth cap ben naut e explicar clarament quina a estat era òbra deth govèrn deth president Montilla e comparar-la damb es 23 ans de govèrn de convergéncia. E non cau anar massa luenh, quedem-mos en Aran: er Institut d'Aran, era
Entà jo existissen fòrça motius entà votar PSC eth dia 28 de noveme.Totun vos vau a díder dues des mies rasons entà dar supòrt ath projècte deth PSC:
Era prumèra rason ei que coma hemna non sabi trapar un partit ne uns candidats que defenen e prebotgen es politiques d’igualtat, era igualtat d’oportunitats coma ac a hèt aguest partit, non n’i a cap! En tot escotar es paraules deth senhor Duran i Lleida en un acte de campanha de CiU enes que didec qu'ua des accions que vòlen amiar a tèrme ei era de "potenciar era natalitat autoctona", en tot dar incentius as hemnes catalanes entà qu'agen "hilhs catalans", pr'amor que se non sonque auie hilhs es hemnes inmigrants e atau metiem data de caducitat a Catalonha.
Francament, me preocupen afirmacions coma aguestes, enes qu'eth papèr dera hemna quede relegat ath de procrear e ath delà dividís as ciutadans entre "boni" e "mali" catalans....o "boni e mali aranesi", que tanben n'auem en casa des que pensen atau. E jo me demani: “s’aguesta gent, se CiU artenh a governar en Catalonha…qué va a passar damb era igualtat d’oportunitats? Jo voi ua societat ena qu'es mèns hilhs e hilhes poguen créisher sense pensar que i a ciutadans de prumèra o dusau classe e qu'es hemnes auem es madeishes oportunitats qu'es òmes . Non voi ua societat classista , damb ua mentalitat mès pròpria de cinquanta ans endarrèr.
E era dusau rason entà votar PSC vo’la plantegi coma aranesa. 23 ans de govèrns convergents en Catalonha, 12 ans de governs nomentadi nacionalistes en Aran, d’aqueri que s'emboliquen ena bandèra e se vanten d’èster nacionalistes, de deféner era lengua e era cultura coma elements d’identitat exclusiva, aguesti aueren 23 ans entà protegir, amparar e promocionar era nòsta lengua pròpria…totun….a estat aguest govèrn, en
Sigue coma sigue, quauquarrés ei capable de trobar ua melhor manèra de reconéisher a un pòble coma eth nòste qu’eth de reconéisher ,per lei, era sua lengua? E encara vau a anar mès enlà…eth simbolisme dera aprovacion d’aguesta lei ei tremendament important. Era lengua d’un pòble ei eth sòn signe d’identitat mès prigond, ei aquerò qu’estaque as persones damb eth sòn entorn. Parlar de lengua, parlar d’aranés, deth nòste occitan en aguest cas, vò díder parlar de sentiments, des sentiments des persones d’aguest país, des sues emocions, des sòns sònis e ilusions…un aute còp es persones per dauant. E parlar de lengua vò díder tanben parlar d’identitat, parlar de coesion sociau, de voler bastir ua societat integradora, a on era identitat sigue quauquarren que some, non pas que rèste. Non dividim, coma eth sr. Duran Lleida, entre catalans, en aguest cas aranesi, e non aranesi, non credem ena discriminacion ne enes classes sociaus.
Er enemic a combàter en aguestes eleccions non ei CiU, non ac creigui, auem era rason de costat, e tà jo un enemic ei aqueth que, aumens, se trape enes madeishes condicions que tu e que per tant pòt competir damb tu, e aqueth non ei eth cas, ja’c auem explicat. Er enemic d’aguestes eleccions ei era abstencion. Per tant jo vos demani qu'eth pròplèu 28 de noveme anegatz a votar.
Coma ditz era cançon, que siguec himne deth movement occitanista “Volem viure al país”, coma ditz: “que seram çò que bastiram”. E ei atau, aguestes paraules segurament se desbrembaran, mès eth resultat deth 28 de noveme condicionarà eth nòste futur, eth futur d’Aran e d’aqueth resultat, de toti nosati depen que poscam seguir garantint progrès entà Catalonha, progrès entà Aran o ben tornar endarrèr dera man dera dreta. Per tant, ànims, auem era rason de costat!


text:
Lo Comte de Monte-Cristo qu'ei un roman d'aventura de l'escrivan creòl francés Alexandre Dumas. Amassa dab Los tres Mosquetaris qu'ei considerat com un deus romans màgers d'Alexandre Dumas.
Que ho publicat en 1844 e que conta la venjança d'un marin, Edmond Dantès, contra tres òmis qui l'an hèit empresoar injustament durant mantuas annadas : lo pescador catalan Fernand (amorós de la nòvia de Dantès), lo procuraire deu rei Villefort (qui vòu har desaparéisher Dantès per'mor d'estar lo sol testimòni de las simpatias bonapartistas deu son pair) e lo comptable deu vaishèth de Dantès, lo Faraon (per simpla gelosia e rancuna). En preson Dantès que hè la coneishença d'un prèste italian hèra saberut e sapient, l'abat Faria, qui completa la soa educacion e qui'u ditz on trobar un gran tresaur qui balharà au marin lo parat de's venjar. Dantès que s'escapa deu la soa preson (lo castèth d'It) en se bèth préner la plaça de l'abat dens lo son linçòu de mort. Un còp liure que's pòt vodar a recompensar los qui ensagèn de l'ajudar (lo son armator Morrel) e a castigar los tres mentidors.
L'accion que's passa en Provença (Dantès qu'ei de Marselha), Italia, França e a l'Orient Mejan.


text:
Axiòma
Un axiòma (dem grèc a,ancian aEιwua/axioma, « considederat coma digne, convenable, evident en se » — el meteis derivat de aEιoς (axios), « digne ») designa una proposicion indemontrabla utilizada coma fondament d'un rasonament.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Antiquitat[modificar | modificar la font]
Per Euclides e unes filosòfs grècs de l’Antiquitat, un axiòma èra una afirmacion que consideravan coma evidenta e que se'n caliá pas far la pròva. Teofrast definís atal l’axiòma: es una formula que concernís en partida las causas del meteis biais, s’i a analogia de l’una a l’autra, en partida totas las causas indistinctament.
Descripcion[modificar | modificar la font]
Epistemologica[modificar | modificar la font]
En epistemologia, un axiòma es una veritat evidenta en se sus que una autra coneissença pòt s'aparar, autrament dich pòt èsser bastida[1]. Cal presisar que totes los epistemològs admeton pas que los axiòmas, dins aquel sens del tèrme, existisson. Dins de corrents filosofics, coma l'objectivisme, lo mot axiòma a una connotacion particulara. Un enonciat es axiomatic s'es impossible de le nigar sens se contradire. Exemple: « Existís una veritat absoluda » o « Lo lengatge existís » son d'axiòmas.
Matematicas[modificar | modificar la font]
En matematicas, lo mot axiòma designava una proposicion qu'es evidenta en se dins la tradicion matematica dejs Elements d’Euclides. L’axiòma es utilizat ara, en logica matematica, per designar una veritat primièra, a l'interior d'una teoria. L'ensems dels axiòmass d'una teoria es nomenada axiomatica o teoria axiomatica. Aquela axiomatica deu èsser non contradictòri; es sa sola constrencha. Aquela axiomatica definís la teoria; çò que significa que sus l'axiòma se pòt pas tornar al quita l'interior d'aquela teoria, se dich alara qu'aquela teoria es consistenta. Un axiòma representa donc puslèu un punt de partença dins un sistèma de logica e pòt èsser causit arbitrariament. La pertinéncia d'una teoria depend de la pertinéncia dels seus axiòmas e de son interpretacion. En realitat, es de la non coeréncia de son interpretacion que ven la refutacion de la teoria non contradictòria e, per via de consequéncia, de son axiomatica. L'axiòma es donc a la logica matematica, çò qu'es lo postulat a la fisica teorica. D'axiòmas servisson de basa elementària per tot sistèma de logica formala. Per exemple, se pòt definir una aritmetica simpla, comprenent un ensems de « nombres » e una lei de composicion, +, intèrne a aquel ensems, pausant (s'inspirant un pauc de Peano):
- un nombre notat 0 existís
- tot nombre X a un successor notat succ(X)
- X + 0 = X
- succ(X) + Y = X + succ(Y)
Fòrça de teorèmas pòdon èsser demontrats a partir d'aqueles axiòmas.
Utilizant aqueles axiòmas, e definissent los mots usuals 1, 2, 3, e tanben de seguida per designar los successors de 0: succ(0), succ(succ(0)), succ(succ(succ(0))) respectivament, podèm demontrar çò que seguís:
- succ(X) = X + 1 (axiòma 4 e 3)
e
Tot resultat que podèm destruire d'axioòmas a pas besonh d'èsser un axiòma. Tota afirmacion que pòt pas èsser deduita dels axiòmas e que la negacion tampauc se pòt deduire d'aqueles meteisses axiòmas, pòt rasonablament èsser aponduda coma axiòma.
Benlèu lo mai ancian e mai celèbre sistèma d'axiòmas es aquel dels 5 postulats d'Euclides. Aqueles se mòstran pro incomplèts, e fòrça mai d'axiòmas son necessaris per caracterizar completament la geometria d'Euclides (Hilbert n'utilizèr 26 dins son axiomatica de la geometria euclidiana).
Lo cinquien postulat (per un punt fòra d'una drecha, passa exactament una parallèla a aquela drecha) foguèt suspectat d'èsser una consequéncia dels 4 primièrs pendent gaireben dos millenaris. Fin finala, lo cinquen postulat se confirmèt èsser independent dels quatre primièrs. En efièt, podèm supausar que cap de parallèla passe per un punt situat fòra d'una drecha, o qu'exista una unica parallèla, o encara que n'existís une infinitat. Cadunas d'aquelas causida dona diferentas formas alternativas de geometria, ont las mesuras dels angles interiors d'un triangle s'apondon per donar una valor inferiora, egala o superiora a la mesura de l'angle formada per una drecha (angle plan). Aquelas geometrias son conegudas coma geometrias elliptica, euclidiana e iperbolica respectivament. La relativitat generala afirma que la massa dona a l'espaci una corbadura, es a dire que l'espaci fisic es pas euclidian.
Lo fach que de formas alternativas de geometria podavan existir preoccupa fòrça los matematicians del sègle XIX e dins de desvelopaments semblables, per exemple en algèbra booleana, fasián mai sovent d'esforces per deduire los resultats dels sistèmas d'aritmetica ordinària. Galois montrèr que totes aqueles esforces èran en granda partida degalhats, e que los desvelopaments parallèls dels sistèmas axiomatics podavan èsser utilizats coma cal, del metais biais que resòlv algebricament fòrça problèmas de geometria classica.
Fin finala, las similituds abstrachas existisson entre los sistèmas algebrics foguèron percebut coma mai importantas que los daralhs: atal nasquèt l'algèbra modèrne.
Al sègle XX, le teorèma d'incompletud de Gödel pròva que cap lista explicita d'axiòmas sufisenta per deduire lo principi de recuréncia suls entièrs poirián pas èsser complèta (cada proposicion pòt èsser demontrada o refutada a l'interior del sistèma) e consistenta (pas cap de proposicion pòt èsser a l'encòp demontrada e refutada).
Referéncia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Robert Blanché, L’Axiomatique — 1955, éd. P.U.F. coll. Quadrige, 112 p.
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
(en) Metamath axioms page


text:
24. Porto ville jeune – Un restaurant le soir du trente-et-un – La carte mystérieuse.
Les pas des jeunes soulèvent les flaques lourdes d’eau qui éclaboussent comme les vagues de l’Océan. Ils dansent sous la pluie. Les calades montent. Les calades descendent. L’eau éclate de rire. Dehors les marchants chinois dins la lumière forte et très blanche des boutiques vendent des parapluies qui ne tiennent pas le coup. Ce sont les derniers commerçants de la nouvelle société esclavagiste des pays d’Orient. Les jeunes se bousculent à chaque endroit. Porto est une ville étudiante. Mais les jeunes n’ont pas l’argent pour sortir. Comme des chauves-souris ils sortent en bloc, en équipe. Ils boivent et se soûlent dans des verres en plastique achetés à l’épicerie de nuit. Ils ne peuvent faire la fête, hélas, dans les petites guinguettes privées où tu ne peux entrer si tu ne t’inscris pas. La majorité d’entre eux se contente de boire dans des bouteilles d’eau minérale où se mêlent les alcools forts. Le pastis de la jeunesse européenne.
Josette regarde les fesses des garçons, les visages des hommes forts qui rient dans leurs barbes brunes et tendres, virils et forts. Une envie. Elle cherche le métis brésilien. Mais Bru lui fait remarquer le regard noir de leurs jolies compagnes jalouses. La Mouche regarde ses pieds, honteuse. Pour une femme de son âge, il est l’heure d’aller souper.
Le couple se voit refusé dans les petits bars qu’ils choisissent. Les voilà proche du Douro dans un restaurant prétencieux, une entrée sur le port, une sortie sur la vieille ville, quai Estiva, Restaurante Vinhas d’Alho, le menu à quatre-vingt euros où chaque plat décline de l’entrée au dessert avec des variations de Porto. Foie gras, rôti, poisson, fromage, dessert. Ça gonfle. Confétis et langues de belles-mères, petits chapeaux et cotillons, une horreur. Ils ne voient pas le moment de quitter la table. Puis c’est le trente-et-un décembre et le trente-et-un-décembre, ça se fête. Le Saphir s’emmerde, c’est peu dire. Mais quand elle rencontre le regard de Bru elle se sent rassurée. Ce doit être cela vivre à deux. De toute façon, elle se contentera désormais de cette vie sécurisée. Elle a tout fait pour le comprendre et l’avoir. A son habitude Bru reste serpent. Mais dans son regard, elle voit la vie tranquille.
Tout est prévisible dans ce mauvais restaurant portugais pour touristes. Restaurante Vinhas d’Alho. Un côté sur la rue. Un côté sur le port. Leis japonais du fond prennent tout en photo quand une jolie famille, une table de blacks, bien habillés, beaux comme des astres, partagent le moment avec un sens très cérémoniel et conservateur de la fête. Le père de famille, très costaud avec de grandes mains, chapeaute la table et convoite Josette avec envie, sous les yeux humiliés de sa propre femme silencieuse. Josette, sensuelle, répond au clin d’œil de l’inconnu. A la table voisine, deux Français, deux retraités, s’amusent comme des fous avec les accéssoires du restaurant. L’homme lorgne les seins de sa femme. Deux belles poires roses. Agréables pour une branlette espagnole. Début d’une liaison non autorisée. Ils rient comme des adolescents. L’homme commence à fouiller dans la poitrine avec sa langue pour récupérer les confettis perdus dans les tours jumelles. Ils n’ont pas le temps de reconaître l’actrice… Que veux-tu… Avec les cheveux collés fortement de gomina personne ne voit qui sont ces artistes français, habillés comme des pingouins, qui commencent à dormir à la table d’à côté en tirant doucement la nappe.
Horreur. Minuit sonne. Nos héros sursautent et se réveillent. On éteint le restaurant. Chaque étranger, chaque mangeur s’embrasse dans l’obscurité. Bru fai l’hypocrite et parvient à se détâcher de l’exercice quand La Mouche, très courageuse, essaie une photographie, sans flash, avec le nouveau Nokia Lumia. Voici Bru sur la terrasse où les clients déjà embrassés attendent un feu d’artifice sur le pont Dom-Luís. La pluie s’interrompt pour l’occasion mais le premier froid de janvier pique les joues.
La pluie, rebelotte. Avant de retourner dans la grande salle du restaurant un serveur tend un papier à Bru. Il lit : « Monsieur, je suis un fanatique de vos éditions et de la grande Josette Kroner. J’en suis un nouveau et fidèle ami. Je vous suis depuis la France. Vous ne m’avez pas remarqué mais j’étais à la table du fond. N’ayez pas crainte, je ne vous veux aucun mal. Je veux juste vous avertir : vous êtes en danger. Un journaliste français vous a vus au restaurant et comme moi, il vous suit depuis le début de cette aventure et veut mettre fin à l’anonymat de Josette. C’en est fini du bonheur. J’ai les moyens de vous cacher ici et l’empêcher de parler. Venez vite me rencontrer sous le marché couvert. Entrez par le portillon B. N’en parlez pas à l’actrice. Sinon, il en sera fini de sa vie. Un ami qui vous veut du bien. » Sous cette écriture serrée sur une carte de visite du restaurant, l’auteur a dessiné un plan au stylo bille. Mercado do Bolhão. Bru décide d’agir seul. Pour l’amour de sa dame. Il disparaît côté port pour rejoindre le centre ville.
23. Porto vila jova - Un restaurant lo ser dau 31- La carta misteriosa.
Lei pas dei joves sotalevan lei flacas pesugas d’'aiga que gisclan coma leis èrsas de l’Ocean. Dançan sota la pluèia. Lei caladas montan. Lei caladas davalan. L’aiga cacalassa. Defòra lei mercants chinés dins lo lume fòrt e blancàs dei botigas vendon de parapluèias que tenon pas lo còp. Son lei radiers comerçants de la novèla societat esclavagista dei país d’Orient. Porto es una vila estudianta. Mai lei joves an pas lei sòus per sortir. Coma de ratapenadas sortisson tot d'una, en chorma. Son a beure e a se bandar dins de gòts de plastics crompats a l'epiçariá de nuech. Pòdon pas festejar, pecaires, dins lei menas de guitonas privadas, que pòs pas rintrar se te siás pas fach marcar. La máger part d’elei s'acontentan de beure dins de botilhas d’aiga minerala onte se mesclan d’alcòus fòrts, colorats e gaire cars, raubats a l'ostau ò crompats a l’espiçariá. Lo pastis colorat de la joventut europenca de dos-mila-tretze.
Joseta reluca lei quieus dei dròlles, lei caras dei omenàs que rison dins sei barbas maurelas e tendras, mascles e fòrts. A enveja. Cerca lo metis brasilian. Mai Bru li fa remarcar l’agach negre dei polidei companhas gelosas. La Mosca agacha sei pès, vergonhosa. Per una femna de son atge es ora de sopar, ara.
Dins lei pichòts estanquets que causisson, lo parèu se vei refusat. Lei vaquí pròches de Douro dins un restaurant pretenciós, una intrada sus lo pòrt, una sortida sus la vièlha vila, cais Estiva, Restaurante Vinhas d'Alho, lo menu a 80 euròs onte cada plat declina de l’intrada au dessèrt ambé de variacions de vin de Porto. Fetge gràs, rostit, peis, fromatge, dessèrt. Aquò confla. Confetis e lengas de belamaires, pichòts capèus e cotilhons, un orror. Lo parèu veson pas lo moment de laissar la taula. Mai an ja pagat. Puei es lo 31 de decembre e lo 31 de decembre se festeja. Joseta Kroner se fai cagar que se non pòu dire. Mai quora rescòntra l’agach de Bru se sentís rassegurada. Dèu èstre aquò viure a dos. De tot biais s’acontentarà desenant d’aquela vida securizada. A tot fach per lo comprene e l’aguer. A son abitud Bru demòra serp. Mai dins son agach, Joseta crei cromprene que vòu una vida plan planeta.
Tot es previsible dins aquest marrit restaurant portugués per toristas. Restaurante Vinhas D'alho. Un costat sus la carriera. Un costat sus lo pòrt. Lei japonés dau fons prenon tot en fòto quora una polida familha, una taulejada de negròtis, ben vestits, polits coma d’astres, partejan lo moment amb un sens fòrça ceremoniau e conservator de la festa. Lo paire de familha, un balés ambé de mans bèlas, baileja la taulejada e reluca Joseta amb enveja, sota leis uelhs umiliats de sa pròpria femna silenciosa. Joseta, sensuala, respond a l’agach de l’inconegut. A la taula vesina, dos Francés, dos retirats s’amusan coma de fadòlis ambé leis accessòris dau restaurant. Per elei, es una causa rara d’anar au restaurant e son fieròts de se pagar la serada. L’òme agacha lei popas de sa femna. Doas polidei peras ròsas. Agradivas per un branle espanhòu. La debuta d’una ligason non autorizada. Rison coma de jovents. L’òme comença de furnar dins lei popas d’ambé sa lenga per recuperar lei confettis perduts dins lei tòrres bessonas. An pas temps de reconéisser l’actritz. De tot biais… Ambé sei pèus pegats fòrts ambé de gòmina degun vei pas quau son leis artistas francés, vestits coma de pingoin, que començan de dormir a la taula d’a costat en tirant doçameneta la napa.
Orror. Mieja nuech tinda. Nòstreis eròis sautan de la paur e se desrevelhan. Òm amorça lo restaurant. Cada estrangier, cada manjaire se dèu faire lo poton dins l’escur. Bru fa l’ipocrit e capita de resquilhar a l’exercici quora Joseta, braveta que non sai, assaja una fotografia, sensa flash ambé lo novèu Nokia Lumia. Vaicí Bru sus la terrassa onte lei practicas adeja potonejadas esperan un fuòc d’artifici sus lo pònt Dom-Luís. La pluèia cala per l’escasença mai lo promier freg de janvier pica lei gautas.
La pluèia tòrnamai. Avans de se rendre dins la sala bèla dau restaurant un serviciau ten un papier a Bru. Legís : « Sénher siáu un fanatic de vòstreis edicions e de la granda Joseta Kroner. Ne’n siáu un grand e fisèl amic. Vos seguisse dempuei França. M’avètz pas vist mai ère a la taula dau fons. Aguetz pas crenta vos vòle pas de mau. Vos vòle just avisar : siatz en dangier. Un jornalista francés vos a vist au restaurant e coma ieu, vos seguís dempuei la debuta dins aquela aventura e vòu metre fin a l’anonimat vòstre. Finit lo bonur. Ai lei mejans de vos escondre aicí e de l’empachar de parlar. Venètz lèu me rescontrar sota lo mercat cubèrt. Intratz per lo portilhon B. Ne’n parletz pas a l’actritz. Se que non, ne’n sarà acabat de sa vida. Un amic que vos vòu ajudar. » Sota aquela escritura esquichada sus una carta de vesita dau restaurant, l’autor a dessenhat un plan au bilògraf. Mercado do Bolhão. Bru decidis d’agir solet. Per l’amor de sa dòna. Desapareis costat pòrt per jonher lo mitan de la vila.


text:
Viennay
Viennay es una comuna peitavina, situada dins lo departament de las Doas Sèvras e la region de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Municipalitat prèpa de Parthenay.
Commune proche de Parthenay.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Flor Envèrsa
Des oeuvres étrangères traduites en occitan par des auteurs qui aiment cette langue et qui nous offrent à lire de la prose, de la poésie connus ou non. D’òbras estrangièras reviradas en occitan per d’autors, de personas qu’aiman la lenga e que nos balhan a legir de pròsa o de poësia d’endacòm mai, famoses o non.
Traduit en languedocien par Pierre Beziat, né à L’Eissagador, sur la commune de Vabre (Tarn), en 1954. Il est à présent retraité et demeure à Ferrières (Tarn) où il a passé la plus grande partie de son existence. Traduccion en lengadocian per Pèire Beziat : nascut en 1954 a L’Eissagador, comuna de Vabre dins Tarn, Pèire Beziat es adara retirat e demòra a Ferrièras (Tarn) ont a passat la màger part de sa vida.
Tèxtes causits : revirada de las principalas aventuras de Dòn Quichòt de la Mancha.
Livre en occitan traduit de l’espagnol


text:
Dimenge, 7 d'octòbre de 2018, 03h00 Internacional,Politica,Societat
Rafif Al Yaseri
Rasha Al Hasan
Suad Al Ali
Tara Fares
En Iraq, quatre femnas conegudas foguèron assassinadas a la fin de l'estiu passat. Se tracta de la cirurgiana plastica Rafif Al Yaseri, de Rasha Al Hasan, qu’es proprietària d’un salon de beutat, de l’activista pels dreches umans Suad Al Ali e de l’influenciaira Tara Fares.
Las quatre victimas avián revendicat l’autonomizacion de las femnas. Lors assassinats poirián èsser estats comeses per de grops radicals qu’accèptan pas l’emancipacion de las femnas, dins l’encastre d’una societat, qu’après un periòde longàs de guèrra, a reculat devèrs l’ultraconservatisme.
Lo canal d’informacions de la Television de Catalonha 3/24 ne publica un rapòrt amb una petita biografia de caduna de las femnas tuadas.
Tara Fares, influenciaira
Los rets socials mòstra d’indignacion davant aquelas mòrts. Mai que mai, per la mòrt de Fares, l’influenciaira qu’aviá mai de 2,5 milions de seguidors suls rets socials. Un influenciaire es una persona que ten una cèrta credibilitat pr’amor de sa preséncia e de son influéncia suls rets socials, e pòt quitament arribar d’èsser un grand prescriptor per cèrtas marcas e de crear de tendéncias de la mòda.
Fares aviá 22 ans e foguèt fusilhada la setmana passada quand circulava per las carrièras de Bagdad en menant una veitura de luxe. I a d’imatges d’aquel moment tragic ont se pòt veire dos òmes en mòto a venir devèrs sa veitura. Ela foguèt Miss Bagdad e participèt a un fum de programas de television. Aviá un canal sus YouTube e mai de dos milions de seguidors sus Instagram.
Dr. Rafeef Al Yasiri and Rasha Al Hassan pic.twitter.com/4kY1SyEkGV— Rasha Al Aqeedi (@RashaAlAqeedi) 25 d’agost de 2018
Acò es lo qu' han portat los iencos, morts, misèria, mafias, paramilitars, explotacion dels recursos naturals....Non cal dire que la poblacion vivia milhor amb Sadam Hussein.
Respècte a totas aquelas femnas que lutan per la libertat din pais totalitaris.
Al contrari, soi triste de véser que lo model occidental de libertat e d'emancipacion resta "barbie" o "Kim Kardashian". Lo monde va mal....
E lo tot dins un silenci mediatic generau assordissent !


text:
Ermès amb Dionís enfant
Ermès amb Dionís enfant es una escultura grèga de marbre. Atribuida a l'escultor Praxíteles del periòde classic fin o plan, segon autres autors, a una còpia del sègle E d'un original del meteis artista del 350-330 aC. Foguèt descobèrta lo 1877 a las roïnas del Temple de Hera e es a l'ora d'ara expausada al Musèu Arqueologic d'Olímpia. La siá nautor es de 213 centimètres. Los concèptes de perfil grèc, nas grèc e corba praxitelica son passats a èsser un modèl de beutat classica.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'estat grèc signèt amb Alemanha, lo 1874 un acòrdi pel exploracion arqueologica a Olímpia. Las catacions realizadas per una equipa alemanda comencèron lo 1875 jos la direccion de Ernst Curtius. Lo 8 de mai de 1877 foguèt trobada, a las ruïnes del meteis temple d’Heraeum ont o vegèt Pausànies.[1] S'agissiá d'una escultura corpòria nusa (cap, tronc, cueishas e braç esquèrre) que representa un jove apiejat en un tronc d'arbre cobèrt amb un mantèl. Se trobava protegit per una espessa capa d'argila, tot èra dins un estat de conservacion excepcionala.
Se faguèron, encara, d'autras sièis descobèrtas desparièras, fins a arribar al grop escultòric coma se tròba uèi expausat. A Hermes li mancava lo avantbraç drech, dos dits de la man esquèrra, las doas cambas a comptar dels genolhs, lo pè esquèrre e los atributs sexuals; a l'enfant Dionís li mancavan los braces (a l'excepcion de la man drecha que la a en pausant sus l' espatla de Ermès) e la punta del pè drech. Fin finala, se localizèron pas granda part de l'arbre e lo pedestal.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Pijoan, José (1966) pàg.191


text:
Dimècres, 5 de novembre de 2014, 03h00 Politica,Lenga
Euroregion Pirenèus-Mediterranèa
L’occitan es ja lenga oficiala de l’Euroregion Pirenèus-Mediterranèa. Aital ven d’o comunicar un corrièr electronic de Gérard Onesta, vicepresident dels afars europèus, de las relacions internacionalas, de la cooperacion descentralizada e de la reflexion sul futur de las regions de Miègjorn-Pirenèus.
“A causa de l’actualitat tragica de Sivens, qu’ocupa tant la nòstra agenda locala (e globala), ai tardat a vos comunicar una informacion un pauc mai sorisenta. Diluns passat [27 d’octòbre] a Palma (Malhòrca), dins l’encastre de las ceremònias del 10n anniversari de l’Euroregion Pirenèus-Mediterranèa, aguèri lo plaser de menar una revendicacion que portavi dempuèi quatre ans”, çò ditz lo corrièr d’Onesta.
“En apondent ma signatura, en nom de ma region, suls nòus estatuts d’aqueste agropament europèu de cooperacion territoriala, ai fach actar que l’occitan es, d’ara endavant, amb lo catalan, lo francés e lo castelhan, la quatrena lenga oficiala de l’Euroregion”, çò conclutz.
“Es istoric per nosautres”
Lo president de Convergéncia Occitana, Joan-Francés Laffont, a manifestat sa jòia a Jornalet. “Es istoric per nosautres, es lo primièr còp que l’occitan es oficial dins una institucion que França n’es partenària”.
Laffont nos a contat qu’amb la celebracion dels dètz ans de l’Euroregion, an cambiat los estatuts, e aquò a permés d’introduire l’oficialitat de l’occitan. Al delà, tant que l’Euroregion es partenària de la Comunautat de Trabalh dels Pirenèus, qu’emplega ja l’occitan dins sas comunicacions, veirem las publicacions dins las quatre lengas.
Una vièlha revendicacion occitana sostenguda per Catalonha
Arunan, lo 15 de novembre de 2015, lo Parlament catalan manifestèt son sosten a l’Euroregion Pirenèus-Mediterranèa, demandèt per eles mai d’autonomia e de finançament e manifestèt sa volontat que l’occitan ne foguèsse lenga oficiala.
De fach, ja en abril de 2012, Antònia Sabartés, secretària generala de l’Euroregion Pirenèus-Mediterranèa, o aviá anonciat a Jornalet. Dins aquel temps, Sabartés manifestèt la volontat de las quatre regions per cambiar los estatuts de l’Euroregion e i apondre l’occitan coma lenga oficiala; declarèt que totes los ciutadans ja se podián adreiçar en occitan als organismes de l’Euroregion sens “cap de problèma”, e avancèt que lo sit Internet seriá lèu tanben en version occitana.
ES UNA GRAN NOTICIA QUE LA NOSTRA LLENGUA GERMANA SIGUI OFICIAL A LA REGIO PIRINEUS-MEDITERRA. EL SOMNI SERIA QUE TINGUESIM UNA GRAMATICA COMUNA.
#7 De fet, es la nostra llengua mare
A língua ocitana ganha status de língua oficial numa região politicamente organizada.
Assim ela passa a ser utilizada pelo governo, na imprensa,nas artes,na ciência,nas igrejas,nos esportes etc. É símbolo de uma civilização nobre que expressa através de sua língua seus modos e costumes: culinária,moda,poesia,jornalismo,arte,profissionalismo.O povo ocitano(provençal)se faz mais forte,mais nobre e orgulhoso,parabens!
Question ninòia : es que l'occitan es ja lenga cooficiala de las regions occitanas ? Se non — çò que supausi — devèm, legalament, aquela oficializacion a las gents nòstras de Val d'Aran e a Catalonha… Rason de mai de sosternir, nosautres, Aran e Catalonha.
Oc ben aquò's un eveniment. Estar reconegut, la bona partença per existir a de bon.
Ja pensava que acò de l'Euroregió no havia servit de res. I sempre havia pensat que ja era oficial l'occità. Un poc tart, però ben vengut sia. Ara cal la televisió terrestre ,l'oficialitat a les dues regions llenguadoc rosselló i migdia pirineus; al Rosseló també el català. A tota Occitania, a l'estat francès, i a Europa.
l'occità, és una nostra, també llengua germana que cal potenciar i això és una molt gran noticia.
mol bona noticia,s'ha fet justícia
#4 100% d'acòrdi! :-)
#3 Soi optimista, es atal! E benlèu que serem suspreses per qualques elegits! Benlèu pas per de longas parladissas a la debuta (cresi pas que sian nombroses los occitanofons), mas benlèu per qualques salutacions, frasas de conclusion, per marcar l'originalitat del territori que representan. Balhar oficialament la possibilitat es excepcional! Agèsses una tala possibilitat, l'utilisarias pas? Ara a nautres de convéncer los elegits capables d'emplegar la lenga! Al trabalh!


text:
Dissabte quasi d'ostiu. Dimenge e deluns de tardor.
Eth dimenge 7, serà embromat damb probabilitat de precipitacions, sustot pendent era tarde e darrères ores. Còta de nhèu ath torn des 2000 m encara que puntuauments poderie descéner cap as 1700 m. Acumulacions de 5 a 10 cm en còta 2500. Vents deth nòrd damb quauqua bohada moderada.
Fòrta descenuda des temperatures diürnes (7°/14° en Vila; 5°/12° en Salardú).
Eth deluns 8, contunharam damb nivolositat abondiua, encara que pera tarde se dauriràn quauqui clari que mos deisharàn veir es cims nheuadi. Pas s'escarte bèra fèbla precipitacion. Vents fèbles deth nòrd.
Temperatures similares ara jornada anteriora encara que damb descenuda des minimes (5°/15° en Vielha; 4°/13° en Salardú).


text:
« Aquela ciutat portuari istorica a longtemps estat una crosiera entre lei continents »
que ditz lo jornau National Geographic, per premiar Marselha entre lei « Ciutats en riba de mar de visitar ».
Dins aqueu « top dètz » dei vilas litoralas dau monde, Marselha es classada cinquena, après l’israeliana Tel Aviv, l’estoniana Tallinn, la canadiana St-John’s, e la californiana San Diego ; alòr que resta davant leis australianas Perth e Brisbane, la sud africana Durban, la russa Vladivostok e l’americana dau Maine Portland. « Aqueu classament de referéncia ven guierdonar
lo trabalh de valorisacien de la riba de mar que complissèm despuei d’annadas »
qu’a trompetat lo president de la Comunautat urbana de Marselha, Guiu Teissier.
Mai a legir lei resons de la revista de l’organisme geografic american, podèm s’ espantar
de sei critèris. En veritat la politica locala es per ren dins aqueu prèmi, bòrd qu’es lo Mucem qu’a vertadierament atrivat l’agach de National Geografic.
Sus son site web
, aqueu precisa que l’illustracien d’aquela qualitat de crosiera entre civilisaciens es « lo magnific novèu musèu dei civilisaciens europencas e mediterraneanas, una boita giganta cubèrta de treliç. Sa teulissa permete una vista sus lo corredor de passatge dei yachts que s’envan sus la mar ».
E pas mai. Un musèu nacionau pagat per l’Estat, que laissa un miramar dei bèus… Lei còlas politicas localas an pas aquí de qué cridar « òsca ! »


text:
29/04/2017
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l'emission dau diumenc 30 d' abriu 2017 a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera Sebastian Girard, encharjat de mission per la lenga e la cultura occitana au Conselh Departamentau, emb daus jòunes dau CDJ ( Conselh Departamentau Jòunes) que trabalhan coma se sur la lenga d'òc.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
Les commentaires sont fermés.


text:
Vielha, 29 de deseme de 2017.- Per dusau an consecutiu eth Conselh Generau d’Aran, a trauès deth Servici de Gestion de Residus dera Val d’Aran e era enterpresa concesionaria deth servici Romero Polo, apòsten pera recuelhuda dera fraccion organica des grani productors en tot méter en foncionament era recuelhuda pòrta a pòrta d’aguesta lordèra de manèra separada.
Enguan era campanha compde damb era implicacion deth Grèmi d’Ostalaria dera Val d’Aran e ua responsa fòrça activa des sòns sòcis. Aguesta ei ua mòstra mès des desirs des empresaris aranesi entà anar tostemp un pas per deuant e non deishar de comprometer-se damb eth país coma destinacion toristica diferenciada e de referéncia. Aguestes accions singulares de sensibilizacion mieiambientau permeten ena Val d’Aran auançar cap a un nau modèl de desvolopament toristic basat enes principis dera sostenibilitat, era diuersitat culturau e era responsabilitat sociau.
Eth servici se metec en foncionament eth darrèr dia 26 de deseme e contunharà enquia finalizar era sason d’iuèrn.
Era campanha se dirigís as grani productors (Otèls e Restaurants) de fraccion organica des zònes de Naut Aran e de Vielha e Mijaran.
Eth servici se preste cinc dies ara setmana, de deluns a diuendres.
Es accions que s’amien a tèrme pendent era campanha an estat possibles grácies ara estreta collaboracion entre eth Grèmi d’Ostalaria dera Val d’Aran, era Agéncia de Residus de Catalonha deth Departament de Territori i Sostenibilitat dera Generalitat de Catalonha e eth Conselh Generau d’Aran.
Per d’auta part cap destacar era implicacion de totes es persones que collabòren e hèn er esfòrç de trèir endauant aguesta iniciatiua.
Entà mès informacion o dobtes pòden dirigir-se a: residus@aran.org


text:
Lenga
Una lenga es un sistèma evolutiu de signes lingüistics, vocals, grafics o de gèstes, que permet la comunicacion entre individús.
Somari
- 1 Definicions
- 2 Tipes de lengas segon la practica
- 3 Lengas del mond
- 4 Vejatz tanben
Definicions[modificar | modificar la font]
La definicion classica: lenga e lengatge, lenga e paraula[modificar | modificar la font]
Segon la lingüistica classica, una lenga es un sistèma de signes lingüistics vocals (e accessoriament gestuals o escriches) que permet la comunicacion entre los individús.
Es un sistèma de signes doblament articulats, es a dire que la construccion del sens se fa a dos nivèls d'articulacion.
- Lo primièr nivèl d'articulacion es lo de las entitats significantas (morfèmas [o monèmas] e lexèmas) formant los enonciats.
- Lo segond nivèl d'articulacion es lo de las unitats distintivas de basa (fonèmas) formant las unitats significantas.
Aqueles dos nivèls d'articulacion determinan los primièrs nivèls de la descripcion lingüistica :
- Primièr nivèl:
- morfèmas (o monèmas, unitats significants de basa) -> morfologia
- lexèmas (o mens exactament "mots", combinason de morfèmas per far d'unitats significantas pus complèxas) -> lexicologia
- òrdre dels morfèmas e lexèmas dins los enonciats -> sintaxi.
- Segond nivèl: fonèmas (elements de basa per construire los morfèmas) -> fonologia (e tanben: sons -> fonetica)
André Martinet precisa que l'òrdre de descripcion es necessariament invèrs de l'òrdre de percepcion o d'usatge de la lenga : la descripcion comença per lo segond nivèl d'articulacion (los fonèmas) per anar vèrs lo primièr (la combinason de las unitats significantas).
Se destria generalament la lenga (sistèma de signes) e lo lengatge (facultat umana mesa en òbra al mejan d'un tal sistèma).
Se destria tanben, dempuèi Ferdinand de Saussure, la lenga (lo sistèma de signes) e la paraula (es a dire l'utilizacion efectiva d'aquel sistèma pels locutors, dins de situacions concretas de comunicacion). Vejatz lenga e paraula.
La definicion en foncion de la variacion: lenga e dialècte[modificar | modificar la font]
[en cors de redaccion]
Tipes de lengas segon la practica[modificar | modificar la font]
S'apèla lenga mairala d'una persona la(s) lenga(s) qu'aquesta persona a apresa(s) dins son enfança al cors de son aprentissatge del lengatge.
Se la granda majoritat de las lengas parladas dins lo mond son de lengas naturalas, que se son formadas espontanèament a partir d'estats de lenga anteriors, existís çaquelà tanben de lengas artificialas o lengas construchas, coma l'esperanto, lo volapük, l'ido l'interlingua, lo lojban, o encara lo klingon, que son estadas creadas conscientament per d'individús.
Una lenga es dicha viva quand es utilizada oralament per de personas que n'es la lenga mairala, o per una comunautat sufisentament nombrosa — e de biais sufisentament intensiu — per permetre una evolucion espontanèa de la lenga (cas de l'esperanto).
S'apèla lenga mòrta o atudada una lenga qu'es pas mai practicada oralament coma lenga mairala, mas que pòt èsser encara utilizada dins cèrts domenis (coma la religion). La coneissença de las lengas mòrtas, en permetent l'estudi dels tèxtes ancians, es utila especialament a la lingüistica istorica, e mai a l'istòria e a sas disciplinas annèxas. Las doas lengas mòrtas pus importantas de la cultura occidentala son lo latin e lo grèc ancian. L'expression « lenga mòrta » es fòrça sovent contestada per los que las practican. Se preferís alara lenga anciana. Es possible de « ressuscitar » de lengas mòrtas, coma o mòstra l'exemple de l'ebrieu.
Una lenga viva es rarament un sistèma unifòrme e rigid, varia generalament segon lo luòc geografic (dialèctes), lo mitan social (sociolèctes) e los individús (idiolèctes) e, plan segur, segon lo temps, çò que fa que, considerada a un moment donat, una lenga es totjorn en evolucion e conten mai d'un estat. Per exemple, lo sistèma fonologic de las lengas es en evolucion constanta, çò qu'estúdia la fonetica istorica.
Lengas del mond[modificar | modificar la font]
Es impossible de determinar amb precision lo nombre de lengas parladas dins lo mond, en rason de la dificultat de traçar de frontièras precisas entre las lengas, e particularament de diferenciar las lengas dels dialèctes. Segon las estimacions, existiriá uèi entre 3000 e 7000 lengas vivas.
Desparicion de las lengas[modificar | modificar la font]
Un dels problèmas essencials que se pausan per las lengas del mond es lo de la preservacion de la diversitat. Dins un entreten pel quotidian Le Monde del 31 de decembre de 2005, la lingüista Colette Grinevald declara qu'environ 50% de las lengas desapareisseràn d'aquí a 2100. Dins cèrtas regions, aquò poiriá èsser de l'òrdre de 90% (coma en Austràlia e en America).
S'estima qu'en 2100, las lengas majoritàrias seràn :
- l'anglés, coma lenga universala, en particular pel comèrci e los escambis scientifics
- l'espanhòl, en America del Sud
- l'arabi
- lo chinés e l'indi, en Asia
- lo swahili e lo wolof, en Africa
Lo francés se deuriá portar plan, mas los francofòns seràn obligats de practicar lo bilingüisme (amb l'anglés), e mai lo multilingüisme. Çò que deuriá èsser practicat per totas las personas que vòlon preservar lor lenga tradicionala.
Una lenga es considerada coma menaçada s'a pas mai de locutors d'aquí a la fin del Sègle XXI. Una lenga que pareis solida, car utilizada per de milions de personas, pòt èsser en dangièr. Es per exemple lo cas de las lengas quíchoa en America del Sud, perque i a fòrça pauc de joves que l'aprenon.
Dempuèi la mondializacion dels escambis, aquesta disparicion s'accelèra. Una de las causas es l'exòde rural, que fa que las tradicions se pòdon pas perpetuar e l'usatge de las lengas que l'acompanha. Sovent, la pression sociala fa que los locutors de lengas minoritàrias (coma los amerindians mas tanben fòrça lengas dichas regionalas, coma en França amb los bretons durant las annadas 1950) consideravan que de parlar una lenga tradicionala es un andicap per l'integracion dins la societat e per trobar de trabalh. La pression exercida per cèrts Estats, que considèran que la lenga es un dels ciments de la societat, es tanben un factor de disparicion de la diversitat lingüistica.
La disparicion d'aquestas lengas entraïna amb ela la disparicion de cèrts pans de la cultura tradicionala de cèrts grops. La disparicion d'una lenga tradicionala e l'apprentissatge marrit de la lenga dominanta ocasiona un malaise en cèrtas personas, per manca d'integracion perque se reconeisson pas dins cap de cultura.
Internet jòga un ròtle ambivalent, es d'un costat un accelerator de la disparicion de las lengas, per l'uniformizacion dels mejans de comunicacions. Mas es tanben un biais de preservar aquestas lengas, per l'establiment de comunautats parlant de lengas tradicionalas.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Lista de lengas del Mond
- Lengas per familha
- Lenga e paraula — paraula
- Dialècte
- Gramatica
- Lengatge
- Lengas regionalas de França
- Parlar dins lo mond
- Sociolingüistica
- Lingüistica
- Criptolècte
Multilingüisme e traduccion[modificar | modificar la font]
Lenga escricha[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Noam Chomsky, The Architecture of Language, Oxford University Press,
- (en) Noam Chomsky, Syntactic Structures, The Hague,
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Lo concèpte de lenga
- Repertòri de cors gratuits en linha
- Escotar las lengas
- Totes los logicials d'aprentissatge de las lengas
- Aprendre en autonomia amb un partenari


text:
Colesteròl
Lo colesteròl (var. colesteròu), es un lipid, mai precisament un esteròl (una combinason d'esteroïde e d'alcòl), que se trapa dins las membranas cellularas de tots los teissuts del còs uman, e qu'es carrejat dins lo plasma sanguin de tots los animals.
Lo nom de colesteròl ven del grèc ancian chole (bila) e de stereos (solid), d'efièch, es excretat per la bila e foguèt descobèrt jos forma solida dins de calculs biliars en 1769 per François Poulletier de la Salle.
A çò dels eucariòtas, lo colesteròl es un element constitutiu fondamental de las membranas cellularas que ne'n assegura la rigiditat en s'intercalar entre las cadenas de fosfolipids. Es present dins lo fetge d'ont es transportat per la sang fins a las cellulas mai que mai per las LDL (Low Density Lipoproteines). Las fraccions inutilizadas que venon de la degradacion de las cellulas tornan al fetge amb las HDL (High Density Lipoproteines).
Es lo precursor de la màger part de las ormonas esteroïdianas. Lo colesteròl en excès se pòt depausar dins los teissuts, sus las parets de las artèrias e provocar l'ateroescleròsi.


text:
Bovièras
Bovièras (Bouvières en francés) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Bouvières es situat a aperaquí 50 km a l'èst de Montélimar, a 25 km de Nyons, a 22 km de Dieulefit e a 14 km de Sant-Nazaire-lo-Desèrt.
Bovièras est situé à environ 50 km à l'est de Montélimar, à 25 km de Nyons, à 22 km de Dieulefit et à 14 km de Saint-Nazaire-le-Désert.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]