text:
Sant-Jord-Grehan
Sant-Jord-Grehan en breton ( Saint-Georges-de-Gréhaigne en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La parròquia de Sant-Georges-de-Gréhaigne fasiá partida del doyenné de Dòl en levant del évêché de Dòl e èra jol vocable de sant Georges
Abans que los polders barran pas progressivament l'accès a la mar, dels vaissèls podián atracar al pòrt del Passatge a la Bœuf. Un cèrt movement li caliá existir doncas qu'un #cometre-greffier del amirauté de Sant-Malo i èra en foncion.
La paroisse de Saint-Georges-de-Gréhaigne faisait partie du doyenné de Dol relevant de l'évêché de Dol et était sous le vocable de saint Georges
Avant que les polders ne ferment progressivement l'accès à la mer, des bateaux pouvaient accoster au port du Pas au Bœuf. Un certain mouvement devait exister puisqu'un commis-greffier de l'amirauté de Sant-Maloù|Sant-Maloù y était en fonction.


c: text/html

text:
Actes del congrès toponimia de 2007 a Aush
En 2007, l’Institut d’Estudis Occitans organizèt un congrès a Aush (32) titolat Toponimia occitana e senhalizacion bilingua. Los actes del congrès son ara accessibles a la lectura per cadun.
Per poder consultar los actes complets
Presentacion del congrès d’Aush de 2007
Aqueste congrès a per tòca de valorar l’enjòc que representa la toponimia, sa conservacion, sa modernizacion e son usatge public per l’avenidor de la lenga occitana. S’agís de metre en plaça los mejans practics per permetre als toponims occitans d’èsser salvagardats, reconeguts, utilizats e que faguèsson partida d’un ensem qu’es una politica lingüistica a favor de l’occitan. A l’imatge de çò qu’existís dins d’autras regions d’Euròpa e dins qualques departaments franceses, desiram que sus las rotas se veja los noms de vilas occitanas, per que los que vivon en Occitània posquèsson aver accès a aqueste capital istoric, cultural e lingüistic. Desiram sortir d’aquestas jornadas amb los elements juridics, tecnics e financièrs que permeton de publicar un document que será mes a disposicion de los que vòlon metre en plaça un senhaletica en occitan, coerenta a basada sus de trabalhs d’especialistas.
Aquestes documents foguèron puèi realizats. Son accessibles sus aquesta pagina.
Lo programa d’aqueste congrès que se debanèt en novembre de 2007 se pòt veire aicí.
Los actes son a descargar pel ligam en debuta d’article o en fichièrs deseparats pels fichièrs çai sota.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aimats fraires: malgrat las cridas a l'unitat de classa internacionalista, totes sabèm que las contradiccions entre trabalhadors de divèrsas nacions existisson (remembram la guèrra d'Algèria) e que la primièra solidaritat es dins la Familha. Las familhas se pelejan sovent, totun comença ara mièg an que pòt portar a la desliurança d'una part de la pàtria cataloccitana. Los Catalans avèm besonh de la solidaritat internacionalista (qu'es abitualament pichona) mas, per lo dessús de tot: lo supòrt de la familha, dempuèi Bordèu a Niça e a Guardamar, es un supòrt a l'ensems, perque la desliurança de Catalonha serà la desliurança d'una part de totes nosautres: la primièra nacion liura de la futura cataloccitània liura.
MANEL


text:
Aquò d'Aquí - Quouro se debana lou carnava de vitrolo ?
Marie-Hélène Brancato (Escolo Municipalo d'Art Plastique) - Lou carnava de Vitrolo se debana, lou 25 mars à dos ouro piquanto. Lou despart se fai à dos ouro e miejo.
Coume s’endraira ?
Lou passo-carriero s’endraiara despièi la plaço de la novo mediateco.
Quau participo à l’organisacioun ?
Li que participon à l’organisacioun soun l’escolo di Pinchinado, Valbacol e l’Escolo Municipalo d’Art Plastique.
Quet soun li pais representa ?
Li pais representa soun li Antilles, Rio, Venise, Barranquilla, Dinkerke e Lyon. Mai l'i seran representa pèr d'assouciacioun de Bèrro.


text:
M'esmaronhe per qué i a dau « foutage de gueule » darrièr quela anóncia, e qu'es pas contre Godolin
mas contra l'orga emplejaira
Pensatz au nombre d'assos qu'aguèren los nèrvis de veire queu local reservat 4 ans a durmir. Que s'auviren dire que seria fin finala pas 'na botica mutualisada comuna a tots los produches prepausats per lo monde mas ren-mas la quela de l'IEO despartimentau. Sens parlar de la pertinènça de l'endrech, jamai tornada mesa en question quora se descubriguèt que l'escalier ne'n anava minjar la meitat. Quilhs que son pas costumiers de Malcosinat auran benlèu dau mau d'entendre.
Si de non, quora legisse bien :
Segut de l'amainatjamen
- Seguit, coordinacion e mesa en òbra de l'amainatjament de l'espaci
t, fau installar la botica ? bastir las pòsts que l'i aura los libres ? Dempuèi 2006, l'IEO 31 a pausat son veto sus quela part de Malcosinat e d'enguerras a l'estiu 2008, apreniá qu'esperavan daus sòus en mai per far l'amainatjament. Qu'era tròp complicat de fonçar en prioritat sus la possibilitat de vendre los libres e dintrar un pauc daus sòus puslèu que d'entrenèr mantuns emplejats sus daus pòstes administratius ?
- Seguit e gestion de las comandas deus produits venuts,
- Seguit de la comptabilitat,
- Tienguda de l’espaci de diffusion culturau, e tenguda de stand de venta dens les hèiras e los salons.
Segre las comandas e los stock, OK quò me sembla en coerença amb lo demai. Èsser presents sus los salons quò es lo mesme job, sèm d'accòrd.
Èsser associat a la mesa en plaça d'un programe culturau
- Participacion a la coordinacion e a la mesa en plaça d’ua programacion culturau entà desvolopar aqueste espaci de difusion artistic,
l'eideia podria èsser bona mas charche d'enguerras qué vòu dire. Quò vòu dire 'nar querre los eveniments ente tèner un estand ? e los metre dins lo catalògui Occiranhanhanha de la davalada ? per qué lo JP Becvòrt se ne'n puchèsse pretendre director artictic ? Quò es jà pus un trabelh de vendeire/gestionari mas un de desmarchaire.
creacion de 'na platafòrma d'e-commerce
- Creacion e gestion de la platafòrma d’e-comèrci de l’IEO 31.
(i-comèrci, sus la telaranha, que s'agacha dins lo finestron…
) quò es la melhora, fauguèt 4 ans per se decidir a pagar la persona que vend los libres (benlèu per qué la Domenja Blanchart ò vòu pus far a gratis…) e aura fau a l'encòp zo far sus l'internet. En un còp de dets ! Qu'es pas seriós.
Siá lo site de venda en linha es jà en plaça, dins queu cas entende que lo vendeire a mas de ò metre a jorn , siá se passa 'na comanda a 'na agencia de webdesign (design coma conçaubcion, pas deco) un còp passat lo primièr pas de l'installacion de la botica en dur.
Ò davant mas pas a l'encòp, e pas per la mesma persona.
- Mestria de l'occitan parlat e escriut (coneishenças d'aute lenga planvenguda)
Ne'n parlèrem jà, qu'es pas quò que geina.
- Bonas coneishenças de la creacion culturau occitana
blah blah blah pfiouuuuuuuuuuut, l'imensa creacion culturala que se deu d'enlutzir lo monde de sa sciença estèrla…las nhòrlas de la Catinon. Quin besunh de querre quelas formulacions ditirambicas.
- Bonas coneishenças de l’informatica e des las aisinas de l'e-comèrci
l'informatic, quela bestia estranha que permet tant de jugar a Warcraft coma de gerir lo Nasdaq
- Bonas coneishenças de las aisinas e deus mejans de comunicacion dens lo domèni de la promocion culturau,
qu'es pas exactament lo parrièr que las quelas per vendre dau pastis de friton mas totparrièr…
- Experiéncia dens lo domèni deu comèrci de produits culturaus (libràrias, discaires…) desirada


text:
Tença
Tença[1] (Tence en francés) z-es una comuna occitana, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Tence Es una municipalitat del nòrd del Vivarais, réputée per los sieus rius a truites : lo Lignon, la Sérigoule (o Cérigoule) e lo ruisseau dels Mazeaux.
Tence est une commune du nord du Vivarais, réputée pour ses rivières à truites : le Lignon, la Sérigoule (ou Cérigoule) et le ruisseau des Mazeaux.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Tence Es un bourg environat de fortificacions amb la fin de resistir, pendent lo Mièja Edat, als atacs dels pilleurs e dels bandolers. Mai tard, serviràn tanben pendent las guèrras de religion. Demòra pas mai que qualques murs formants dels torns e de las douves en remembrar d'aquelas guèrras.
Dos periòdes an fòrtament @frapper la bourgade tençoise: los guèrras de religion e la Revolucion de 1789.
L'arribada del tren en 1901 a tanben #èsser un évènement #que #aumentar lo èxode rural al benefici de Sant-Étienne. (Vidèo del pichon tren)
L'origina de lo sieu nom es pas pas cèrta mas existís una ipotèsi: vendriá de la paraula latin Tencianensis, lududes quitament derivat del grop de paraulas Tenti Loci #que significa "luòcs viscuts escampilhats".
Tence est un bourg entouré de fortifications afin de résister, pendant le Moyen Âge, aux attaques des pilleurs et des brigands. Plus tard, elles serviront aussi pendant les guerres de religion. Il ne reste plus que quelques murs formants des tours et des douves en souvenir de ces guerres.
Deux périodes ont fortement frappé la bourgade tençoise: les guerres de religion et la Révolution de 1789.
L'arrivée du train en 1901 a aussi été un évènement qui augmenta l'exode rural au bénéfice de Saint-Étienne. (Vidéo du petit train)
L'origine de son nom n'est pas certaine mais il existe une hypothèse: il viendrait du mot latin Tencianensis, lui même dérivé du groupe de mots Tenti Loci qui signifie "lieux habités dispersés".
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Luòcs, basa de donadas de toponimia occitana Comission Toponimica Occitana de l'Institut d'Estudis Occitans, IEO.


text:
Pontfaverger-Moronvilliers
Pontfaverger-Moronvilliers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Pontfaverger, antany orthographié Pont Faverger, a adoptat lo nom de la municipalitat vesina, destruida pendent la primièra guèrra mondiala, de Moronvilliers per obténer lo sieu nom actual de Pontfaverger-Moronvilliers.
La zòna roja
Es sul luòc de Moronvilliers #qu'a bastit uèi un dels centres mai importants del CEA, en protegint la maquina Airix, pèira angular del programa de simulacion de la defensa nacionala francesa. Après 50 ans de tirs aerianes e sosterranhes amb matiéres classificadas hautement tòxiques e cancérigénes tala que la uranium, lo béryllium ..., Aquel centre de expérimentation nuclear present de las traces de contaminacion mas ressòrton pas pas las nòrmas en vigor seguent los analisas fachas per la en espetant (font Basol).
La fin dels expérimentations nucleares programada
Lo programa de simulacion de la defensa nacionala en essent uèi desvolopat n'estrecha collaboracion amb lo Reialme Unit, es de manièra versemblant en una preocupacion d'economia que lo govèrn francés a recentament decidit de reagrupar divèrsas installacions del CEA amb la fin d'en optimiser las operacions. Es aital coma lo pont-fabriciens an apreses l'an 2010 que lo centre atomic de Moronvilliers va fin finala e progressivament déménager en la region de Dijon, entre 2012 e 2016. Las associacions de defensa mieiambientala se réjouissent evidentament d'aquela decision mas soslinhan tanben #que còlportaira, lo CEA daissa un terren immens e contaminat, #que convendrà de reabilitar correctement.
Pontfaverger, autrefois orthographié Pont Faverger, a adopté le nom de la commune voisine, détruite pendant la première guerre mondiale, de Moronvilliers pour obtenir son nom actuel de Pontfaverger-Moronvilliers.
La zone rouge
C'est sur le site de Moronvilliers qu'est construit aujourd'hui un des centres les plus importants du CEA, abritant la machine Airix, pierre angulaire du programme de simulation de la défense nationale française. Après 50 ans de tirs aériens et souterrains avec des matiéres classées hautement toxiques et cancérigénes tel que l'uranium, le béryllium ..., ce centre d'expérimentation nucléaire présente des traces de pollution mais ne dépassent pas les normes en vigueur suivant les analyses faites par l'exploitant (source Basol).
La fin des expérimentations nucléaires programmée
Le programme de simulation de la défense nationale étant aujourd'hui développé en étroite collaboration avec le Royaume-Uni, c'est vraisemblablement dans un souci d'économie que le gouvernement français a récemment décidé de regrouper plusieurs installations du CEA afin d'en optimiser les opérations. C'est ainsi que les pont-fabriciens ont appris en 2010 que le centre atomique de Moronvilliers va finalement et progressivement déménager dans la région de Dijon, entre 2012 et 2016. Les associations de défense de l'environnement se réjouissent évidemment de cette décision mais soulignent aussi qu'en partant, le CEA laisse un terrain immense et contaminé, qu'il conviendra de réhabiliter correctement.


text:
A lire aussi le communiqué de L’UAT: aqui
Communiqué de Libertat! (Òc e fr)
La manifestacion de Tolosa qu’estó ua escaduda sus numerós punts. Totun, d’autas hèitas vienen ennegrir aquera jornada e un còp mei los identitaris nos muishèn la lor cara e la lor vision sectària e retrograda de l’Occitània qu’emparan ! Atau, a maugrat de l’arrefús de l’organizacion de’us véder dens lo cortègi, los identitaris ne s’estanquèn pas d’ensajar d’i accedir, en van !
Benlèu decebuts pr’amor de l’unitat deus occitans dens la volontat de deféner ua Occitania obèrta, mestissa e toleranta, los identitaris que volón har mòstra de la lor violéncia e de la lor hasti en tot atacar lo barri cosmopolita de Naut Bernard. Mes la resisténcia sus plaça èra plan presenta, e los identitaris e lor ideologia pudenta qu’estón hòrabandits deu barri e “menats” dinc au lor repèra.
Totun, la polícia, aparelh de l’estat francés, a causit, un còp mei, de préner partit peus identitaris, e çò a maugrat de las numerosas provocacions d’aqueths : que son plan militants antifascistas qu’estón contraròtlats e per daubuns interpellats, l’un d’entre eths sorteish d’aulhors a pena de guarda a vista, e çò a maugrat deu hèit que los identitaris ajan deishat un òmi a tèrra (es totjorn a l’espitau) dens lo barri Naut Bernart.
Brembam que l’Occitània es e serà totjorn mestissa. Pr’amor de son istòria, pr’amor de sa situacion actuau, Occitània ne’s pòt pas conjugar dab valors racistas e demorarà ua tèrra d’arcuelh e de paratge ! Ne deisharam pas los identitaris raubar los sons simbèus, la soa identitat, ni desvirar las soas valors.
A LIBERTAT !denonciam donc aqueth faus-semblant de « justícia ».
Tanben, LIBERTAT ! que crida clarament la soa solidaritat dab l’Union Antifascista tolosana , los companhs vienuts d’Occitània tota e mei enqüèra dab lo companh arrestat ! Que pensam hòrt ad eth uei, e que’u portam tot lo nòste sosten en tot esperar ua fin melhora, mes sustot mei logica ad aquera situacion completament capvirada cap a las hèitas atau com estón viscudas !


text:
Se sarran Calendas, lo temps de fèsta a l’entorn de Nadal e del solstici d’ivèrn. La cultura occitana se i manifèsta plan, amb los repaisses en familha, de recèptas tradicionalas, los tretze dessèrts, lo cachafuòc o la soca de Nadal, las pastoralas, los nadalets, la decoracion de l’ostal e los tradicionals preseps tanben nomenats presepis, betlèms o grépias.
Per tant, Jornalet organiza ongan un concors de grépias, que lo ganhant recebrà de polits presents. Pendent aqueste mes de decembre, e fins al 6 de genièr, mandatz-nos las fotografias del vòstre presep o presepi o betlèm o grépia. Publicarem los vòstres imatges regularament sus aquesta galariá e aital totes poirem veire cossí los autres amics del jornal vivon las fèstas.
En 2012 faguèrem un concors similar que nos permetèt de descobrir cossí se passan Calendas en cò dels legeires de Jornalet. Dins aquela ocasion ganhèt lo concors Quentin Willaume pel presep qu’el meteis faguèt en representant un vilatge dels Alps de Provença.


text:
Blat
Plantum de blat
Espècias de reng inferior
- Triticum aestivum (blat tendre)
- Triticum aethiopicum
- Triticum araraticum
- Triticum boeoticum
- Triticum carthlicum
- Triticum compactum
- Triticum dicoccoides
- Triticum dicoccon
- Triticum durum (blat dur)
- Triticum ispahanicum
- Triticum karamyschevii
- Triticum macha
- Triticum militinae
- Triticum monococcum
- Triticum polonicum
- Triticum sinskajae
- Triticum spelta
- Triticum sphaerococcum
- Triticum timopheevii
- Triticum turanicum
- Triticum turgidum
- Triticum urartu
- Triticum vavilovii
- Triticum zhukovskyi
Lo blat (reg. horment, hroment) es un tèrme generic que designa divèrsei cerealas apertenentas au genre Triticum. Son de plantas annalas de la familha dei graminèas o poacèas, cultivadas dins de país nombrós. Lo tèrme de blat designa egalament lo gran (cariopsi) produch per aquelei plantas. Es un grand amb lo milh e lo ris. Se produtz annalament 600 milions de tonas de blat, la tresena per l'importància mondiala, après lo ris, la mai consomada per l'òme. Lo blat es, dins la civilizacion occidentala e en Orient Mejan, un compausant centrau de l'alimentacion umana. Es estat domesticat en Mesopotamia.


text:
Eth maitin d'Aran 20/10/17
Aué, en Eth maitin d'Aran mos a acompanhat eth baile der Ajuntament de Vielha, Juan Antonio Serrano, qu'a hèt balanç d'aguesti dus ans de legislatura. E en collòqui de politica an intervengut Juan Antonio Serrano, Javier Rivas e Hug de la Rosa. Coma tostemp vos auem aufrit eth mot horaviat dera setmana, es espòrts, e un shinhau d'agenda. Avui, a "Eth maitin d'Aran" ens ha acompanyat l'alcalde de l'Ajuntament de Vielha, Juan Antonio Serrano, que ha fet balanç d'aquests dos anys de legislatura. I al col·loqui de política hi han intervingut Juan Antonio Serrano, Javier Rivas i Hug de la Rosa. Com sempre, us hem ofert el "mot horaviat" de la setmana, els esports, i una mica d'agenda.


text:
965
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 965 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Perseguida deis operacions bizantinas en Cilícia. En revènge, revirada de l'expedicion de Sicília.
Escòcia[modificar | modificar la font]
Per lo premier còp de l'Istòria d'Escòcia acomencèt un conflicte regardant la succession reiala. D'efèct, franc dau periòde d'usurpacion de 878 a 889 per lei co-rèis Giric e Eochaid, lo poder èra tengut alternativament per doas brancas eissidas de la mema dinastia. Aqueu sistèma foncionèt sensa conflicte fins a la contestacion de la legitimitat dau rèi Dubh, fiu de Malcolm Ièr, per Culen, fiu d'Indulf e eiretier dau reiaume. Una guèrra civila acomencèt e s'acabèt per la victòria de Dubh. Un nombre important de partisans de Culen foguèron tuats sus lo prat batalhier de Duncrub.


text:
Bocanhera
Bocanhèras[1],[2],[3] o Bocanhera[4] (oficialament en francés Boucagnères) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània, situada dens lo departament de Gers e la region de Occitània .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de Gascogne situada en la airal urban de Auch, aquela vila aperten al costat de Auch-Sud-Es-Seissan.
Commune de Gascogne située dans l'aire urbaine d'Auch, cette ville appartient au canton d'Auch-Sud-Est-Seissan.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Veser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- ↑ « Grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon » del siti oficial del departament de Gers. (fr)
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Paginas utilizant de ligams magics ISBN
- Wikipèdia:esbòs
- Modèl departament de França e bandièra
- Modèl de Gasconha
- Ortografia de verificar
- Portal:Gasconha/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Comuna de Gers
- Comuna de Gasconha
- Comuna d'Occitània


text:
Istòria de Còsta Rica
Còsta Rica foguèt un dels centres mai importants de l'America Centrala per la metallurgia de l'aur (d'aqui li ven son nom). Abans Cristòl Colomb produguèt una escalpradura de pèira fòrça interessanta, especialament las estatuetas antropomòrfas trobadas a Las Mercedes e las mòlas adornadas de la peninsula de Nicoya. La ceramica, plan divèrsa segon las regions, apareguèt gaire abans lo començament de nòstra èra (sètis de La Concepción e d'Aguas Buenas).
Cristòl Colomb descobriguèt la region durant son quatren e darrièr viatge en America, en 1502. Aviá una populacion escampilhada. Foguèt explorat e conquistat a partir de 1522.
Tres sègles après, en 1821, se declarèt independent, puèi faguèt partida, de 1824 a 1839, de la Federacion de las Províncias Unidas d'America Centrala. En 1849 devenguèt una republica. Aquel encaminament vers un regim democratic s'acompanhèt d'un espandiment economic gràcias al vam de la cafeïcultura e, mendrament, de la cultura del cacao e de l'elevatge dins l’encastre de bòrias pichonas. En 1878, lo general Tomàs Guardia acordèt una concession a la United Fruit Company per la cultura de las bananas mejançant la construccion de la linha de camin de fèrre fins a Puerto Limón.
Durant los sègles XIX e XX, la vida democratica espeliguèt sens entrambi fins a 1948. L'eleccion trucada que balhèt lo poder a Otilio Ulate foguèt seguida d'una corta guèrra civila e de la mesa en plaça d'un govèrn revolucionari provisòri que faguèt fòrças refòrmas : abolicion de l'armada, legislacion sociala avançada, nacionalizacion de las bancas, drech de vòte acordat a las femnas. Considerada coma la « Soïssa de l'America Centrala », la Còsta Rica deguèt pasmens afrontar la crescuda constanta de la desobrança e un agreujament de la paurièra. Decidit de redreiçar la situacion economica, José Maria Figueres, elegit president en mai de 1994, metet en òbra una politica destinada a favorizar l'implantacion dels investidors estrangièrs especialament en bastissent de fabrigas de nauta tecnologia e en desvolopant lo torisme. Marcadas per un taus d'abstencion pro naut (29 %), las eleccions de febrièr de 1998 placèron a la tèsta de l'Estat Miguel Angel Rodriguez, cap del partit de l'Unitat sociala-crestiana. En 2002, foguèt tornarmai un candidat conservator, Abel Pacheco, que li succediguèt.


text:
En Ondas de Domenja Lekuona dimèrcs 30 a 9h lo ser, dijaus 31 de genèr 8h lo ser e dimenge 3 de heurèr a 11h.
Las musicas d’En ondas
* Joan Francés Tisnèr Transpòrts Tisnèr SA En camion rondeu en cadena irregular
* Jan Mari Carlòtti Linhana Poemas Sus Tres Danças (Pecot)
* Oswaldo Hernandéz Tierra De Un Pueblo Lejano
* Natacha Atlas Ana Hina La Shou El Haki
* Ba’al Polcatek (demo 2008)
* D’en Haut (un disc per viéner en heurèr ce’s shiula)
Like this:
Like Loading...
En Ondas de Domenja Lekuona dimèrcs 23 a 9h lo ser, dijaus 24 a 8h lo ser e dimenge 27 de genèr a 11h.
-
Ciberaccion la numèro 517 Ua question au govèrn a perpaus d’un avion auherit au president deu Nigèr
-
Criirad comunicat : Duas filialas d’Areva au Nigèr e la gestion de herralhas (1600 tonas) dont ua part radioactiva remesas en lo circuit deu maine public
-
Projècte de refòrma de l’escrutin de las eleccions locaus : l’analisi de Régions et peuples solidaires
-
E n’ètz d’avís, la cronica d’En Ondas, aqueste còp : los usatges de la brasa (part 1)
-
Lo libe Dia per Dia d’un qui estó (e qui lhèu e serà tornar) un deus collaboradors benevòles de Ràdio País Hubèrt Dutech, efemerid, armanac a l’encòp que’u ve podetz guaitar cada dia e cada dia qu’apreneratz quauquarren
-
Soviéners d’Imbabura poèma de Gerard Loison (lectura)
Las musicas d’En ondas
* Pink Floyd Atom Heart Mother Atom Heart Mother Suite
* Guillaume Lopez Lo que camina La complanta de Mandrin (complenta)
* Feiz Noz Moc’h disc eponim Distro Korentina (Dañs Tro 1)
* Violons Barbares disc eponim Sedenki
* Charanga cakewalk Belleza (Froots compil n° 24)
Like this:
Like Loading...
Brigalhas de letras Per Noste Anne Thiollier.
La cronica E n’ètz d’avís ? quauques idèas que vos pòden inspirar tà ua vita mei simpla ; en tota causa estar tranquille, ténder a… e non pas hà’s un imperatiu d’ac realizar. Aqueste còp arrecaptar l’aiga.
Francesc Serés i Guillen que vadó en 1972 a Saidí, a la franja aragonesa catalanofòna. De Francesc Serés, arrevirat deu catalan per François-Michel Durazzo La force de gravité Federop 2011, dètz-e-sèt novèlas, quate nòtas, illustracion de cobèrta Lo pòrt de barcelona per l’autor, 270p. 17,50 euros.
Las musicas d’En ondas
* Kate Bush Aerial sky of honey Aerial
* Chin Na Na Poun Au cabanon Lo parisien
* Joan Francés Tisnèr Sorrom Borrom Aiga 3
* Tom Waits Mule variations Cold water
Like this:
Like Loading...
Polyphonie ds les Pyrénées Gasconnes JJ Casteret
En Ondas de Domenja Lekuona seria navèra dimèrcs 9 a 9h lo ser, dijaus 10 a 8h lo ser e dimenge 13 de genèr a 11h.
-
Actualitat editoriau : anóncia parucion JJCasteret Polyphonie dans les Pyrénées Gasconnes
Ua Vengença Jan Victòr Lalana
-
Au Japon… un opausant a disseminacion nucleara arrestat
-
Calams 2013 aviada
-
Complenta deu progrès : presents
-
Don de dus poèmas de Gerard Loison
-
Las musicas d’En ondas
* Wax Tailor Where My Heart’s At (Ft. The Others)
* Joni Mitchell The beginning of survival Lakota
* Boris Vian chante Boris Vian Complainte du progrès
* Laurie Anderson Bright Red Speak My Language
* Luccio Dalla Cambio Attenti Al Lupo
Like this:
Like Loading...
M. Batbie-Castell & G. Souche
© D. Lekuona
En Ondas
de Domenja Lekuona dimèrcs 2 a 9h lo ser, dijaus 3 a 8h o ser e dimenge 6 de genèr a 11h lo pòdcast ací
Eric Battut Com lo lop blanc en çò de Per Noste
CRIIRAD emission ràdio e estagis
Parucion multimèdia e per episòdis, de l’autora joenessa Terèsa Pambrun, Lo casau de Colau a l’entorn de las practicas ligadas a Marteror, Totsants o – de mòda uei – Halloween
En linha per episòdis suu blog de l’autora http://poriqueta.canalblog.com. Lo tèxte tot en linha suu site de l’equipa occitan : http://pedagogie.ac-toulouse.fr/occitan65 ; question o acompanhament : jlavit@ac-toulouse.fr
Peticion letra obèrta aus Ministres : OGM santat publica
Lo 27 de julh a l’Estivada l’entrada e escalèrs combles a la maison comuna de Rodés entà « País… paisatges « , la mustra de fotografias (tanben multimèdia) que Georges Souche realizè sus poèmas en occitan. Ua mustra animada, transmetuda per l’autor, Maria-Joana Verny de l’Universitat Paul Valèry de Montpelhièr e Muriel Batbie-Castell a la votz : cantada o parlada deus poèmas (en occitan e francés). Entervistats G. Souche & Maria Joana Verny.
Las musicas d’En ondas
* Sam Karpiena Extatic Malanconia
* Miquel Gil Katà Fenix
* Battles Mirrored Snare hanger
* Muriel Batbie-Castell Quan òm ès en autrui poder
* Audemard / Rouquette Rasims de Luna Un vèspre
* Rogelio Botanz cantaire canario e basco Tiempo + … puntos suspensivos Sirinoque al sol
Sonaus de Joan Francés Tisnèr Crane airways deu disc Transpòrts Tisnèr S.A. e lo remix de Francés Dumeaux tà sortir de l’emission.
Like this:
Like Loading...


text:
Bellange (Mosèla)
Bellange es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Importanta activitat templière jos la proteccion dels ducs de Lorraine : bastiment d'una glèisa romane.
- Los #dire de la municipalitat #tornar al abbaye de Neumunster fins a Modèl:La s, de contunh als comtes de Nassau e, a Modèl:La s, a la collégiale Sant-Etienne de Vic.
- Déclin E diminucion démographique dempuèi la Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle.
- Importante activité templière sous la protection des ducs de Lorraine : construction d'une église romane.
- Les dîmes de la commune revinrent à l'abbaye de Neumunster jusqu'au Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle, puis aux comtes de Nassau et, au Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle, à la collégiale Saint-Etienne de Vic.
- Déclin et diminution démographique depuis le Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle.


text:
Aranés (parlar)
Er aranés ei eth nom dera modalitat d'occitan parlada ena Val d'Aran, on ei lengua cooficiau. Er aranés apartien ath grup sud-orientau deth gascon (damb eth naut-comengés e eth coseranés) e siguec oficializat coma lengua occitana ena Val d'Aran (en 1990) e en Catalonha (a partir de 2006).
Segontes es donades dera darrèra Enquèsta d'Usatge Lingüistics, realizada en 2013 pera Generalitat de Catalonha, ei era lengua pròpia de 20,85% dera populacion d'Aran, donques segona darrèr er espanhòu qu'ei lengua mairau de 44,10% des abitants dera Val.
Somari
Era oficialitat der aranés
Tamb era aprovacion dera lei 16/1990, de 13 de junhsèga, sus eth règim especiau dera Val d’Aran, er aranés siguec reconeishut coma lengua oficiau. Era Lei 1/1998 de 7 de gèr, de politica lingüistica, en sòn article 7 hè referéncia ara proteccion der aranés.
Tamb era aprovacion deth nau Estatut d'Autonomia de Catalonha er an 2006, er aranés siguec reconeishut coma lengua oficiau de Catalonha. Er article 6.5 ditz eth següent: "Era lengua occitana, nomentada aranés en Aran, ei era lengua pròpria d'aguest territòri e ei oficiau en Catalonha cossent damb eth que establissen aguest Estatut e es leis de normalizacion lingüistica"
Caracteristiques der aranés
Era separacion politica der aranés avó consequéncies sus era evolucion de la lenga, com ac muisha Aitor Carrera [1].
Abantes d'aquera separacion, er aranés ère part deth gascon pirenenc que n'a es trets evolutiu a partir deth latin vulgar:
- Pas de F latina a H: FERRUM> hèr
- Queiguda de N intervocalica: FARINA> haria
- Aparicion de A- protetica deuant de R iniciau, en tot doblar-se atau era R: ROTA> arròda
- Evolucion de LL latina interiora o finau a TH: VITELLU> vedèth
- LL intervocalica passe a R: BELLA> bèra
- Cap de L finau de sillaba a U semivocau: SAL> sau
- Metatèsi de –R: VENTRUM> vrente
- Article pirenenc eth/era
Es sòns trets particulars son:
- Era aspiracion dera H non se hè capmès en Aran (totun, se pòt encara sénter un shinhalon a Canejan e Bausen).
- Prononciacion /a/ dera -a atòna finau (tret comun tamb es parlars de Luishon e de bères vaths de Bigòrra (Asun, Ador, etc) e, en Bearn, dera Hauta Vath deth Gave de Pau.
- Eth /b/ intervocalic passa a /w/ grafiat u: deuant, víuer sauv Pujòlo. Aqueth biaish de prononciar ei frequent en gascon, mès la grafia la nòte tostemp v en gascon der estat francés.
- Passatge en posicion finau deth diftong -ÈI a -È: tornarè deman. Qu'èi un tret frequent en grup sud-orientau deth gascon (Comenge, Coserans) e en d'auti parlars gascons tanben.
- Passatge en posicion finau deth diftong - ÒU a -Ò (tret compartit damb bèris parlars gascons, mès que mès de Bigòrra e deu grop sud-orientau).
- Article plurau definit epicèn (qu'a era madeisha fòrma ath masculin e femenin): es .
- Plurau en -es des noms en -a: es pèires, coma en luishonés.
- Plurau en -i des determinants, pronoms e de quauqui noms e adjetius: aguesti, toti. Aqueth tret qu'a ua origina lengadociana antiga.
- AVER qu'ei eth solet auxiliar: a estat.
Quadre comparatiu tamb d’autes lengües romaniques
Normativizacion der aranés
Er aranés ei normativizat segon era nòrma classica e unitària der occitan, definida iniciaument per Loís Alibèrt. Es nòrmes deth Conselh de la Lenga Occitana son reconegudes oficiaument peth Conselh Generau d'Aran (e donques pera Oficina de Foment e Ensenhament der Aranés) despús 1999.
Mès bèri detalhs dera adaptacion d'aquera normativa ar aranés divergissen der usatge preferenciau des autes varietats gascones: es particularitats araneses son en teoria aplicables tanben en autes varietats de gascon, mès en practica non s'utilizen sonque en aranés, ja qu'era rèsta deth gascon preferís solucions mès unitàries. Essenciauments se tracte:
- dera forma deth plurau femenin en -es en lòc dera grafia -as qu'ei mès unitària e englobanta (ja que pòt prononciar-se [es/ɔs/as] segon es parlars). Ex: hemnes araneses en lòc de hemnas aranesas.
- de u entre dues vocales en lòc dera grafia v qu'ei mès unitària e englobanta (poguent prononciar-se [w/B] segon es parlars). Ex: auer en lòc d'aver.
Segon era normativa occitana, en absolut, arren non impedís qu'er aranés utilize es formes grafiques mès unitàries coma -as e v.
Era normativa de l'occitan, aplicada ar aranés e a quauques parlars gascons vedins, nòte bères particularitats morfologiques coma es pluraus sensibles masculins en -i (es aranesi "eths aranés") e es articles pirinencs (eth, era, es; aquí es qu'ei era varianta aranesa per eths, eras).
Francismes en aranés
L’aranés dispòsa d’un bon nombre de francesismes. Quauques gallicismes més o mens tipics de l’occitan local apareishen simptomaticament en eth lexic de l’ensenhament e son facilment substituibles per fòrmes autoctònes, mès ara tanben an de competir tamb ispanismes recents.
Es principals francesismes son: *creion o *craion (gredon, que pòt competir tamb *lapis), *caièr (quadèrn, quasèrn, que pòt competir tamb *libreta), *estilò (estilo, que pòt competir tamb *bolígraf), *boèta ( (boita, b(r)óstia), *maishina (maquina), *retrèta ('retirada), *grèva (cauma), ...
Autres francesismes, o almens fòrmes suspèctes d'o èster, son pro ancians e an pro extension per èsser acceptats normativament, si cau en occitan o gascon generas: pompièr (serie pompèr en gascó), botjar (bolegar), possar (botar/butar), jaune (cròç; pròpri de tot eth terçon des Quate Lòcs e egemonic en occitan), sièta o sètia (plat), shivau (que bethlèu calrie considerar d'escriure damb ch-, com autres casi tamb un fricatiu prepalatal iniciau d’importacion), palai (palais, o palatz arcaisme), carròta (pastanaga), sanglièr (sanglar en aranés autentic), blu (blau. blu es egemonic en occitan), ...
Ispanizacion der aranés
Pr'amor dera sua pertanhença ar estat espanhòu, er aranés ei sometut a influéncies pesugues deth castelhan e deth catalan. Atau er aranés a incorporat aquestes darrères decades un arramat de neologismes meridionaus coma actuar (vs. agir), empresa (vs. entrepresa), increment (vs. aumentacion), jubilacion (vs. retirada), laborau (vs. professionau), matrícula (vs. inscripcion), oficina (vs. burèu, totun burèu ei un francesime) ath sòn vocabulari tecnic.
I a tanben de deformacions de paraules coma abantes (abans) o despuès (dempús), e er ús d'ispanismes coma hasta (enquia).
Usatge dera lengua
Ena escòla
Er aranés qu'ei era lengua d’aprenedissatge des escolans de 3 a 7 ans e era lengua veïculara en toti es centres d’educacion infantila e primària ena Val d'Aran. Eth curriculum der aranés ei eth conjunt d'objectius, contenguts, metòdes pedagogics e critèris d'avaluacion de cadun des nivèus, etapes, cicles, grads e modalitats deth sistèma educatiu que guiden era accion docent. Eth Conselh Generau d'Aran qu'aprovèc per unanimitat eth curriculum der aranés der ensenhament obligatòri en session plenària deth 13 de hereuèr de 1998.
Vejatz tanben
Ligams intèrnes
Ligams extèrnes
- Pagina de la Generalitat de Catalunya sobre l'aranés
- Normes ortografiques der aranés
- Ressorsas en aranés e sobre l'aranés
- Corsi d'aranés en linha deth conselh generau d'Aran
- Cens linguistic der aranés de 2001. Grafics damb es principaus resultats
- Curriculum der aranés der ensenhament obligatòri
- Lista de servicis de traduccion automatica en línia occitan aranés-catalan e occitan aranés-castelan
- Traductor automatic catalan-aranés e aranés-catalan
- Diccionari catalan-occitan (inclutz las formas aranesas) de Patrici Pujada e Claudi Balaguer
- Pagina sobre l'aranés, amb un extens lexic aranés-castelan-catalan-francés (oc)
- Vocabulari basic aranés, Conselh Generau d'Aran
- Abracat de gramatica aranesa, Joan Francés Blanc
- Diccionari infantil catalan-aranés
- Lexic aranés-catalan per Aitor Carrera
- Mai de Lexic aranés-catalan per Aitor Carrera
Referéncias
- ↑ Aitor Carrera. "L’occità de la Vall d’Aran davant dels parlars gascons veïns.Implicacions lingüístiques de la separació política", La reintegració de la Vall d'Aran a Catalunya, Barcelona: Institut d'Estudis Catalans. Secció Històrico-Arqueològica, 2015, pp. 63-96
- ↑ (ca) Cens lingüístic de l'aranès de 2001


text:
Recentament escriviái a La Setmana per parlar de la causida del candidat a la presidenciala ; La Setmana a titolat «Lo candidat francés modèl ?». Aquesta causida se podrà far de manièra collectiva, en foncion de la lenga de cadun o de la nacion de cadun. Mas tanben se podrà far transversala, en foncion de la comunautat d’apartenença, borgés, professor, postièr, etc., que es pas brica collectiu, nimai nacional. Uèi un exemple es aparegut dins l’actualitat.
La colèra de l'Inter-LGBT encausas las promessas non tengudas per l'UDF e l'UMP.... A l’esquerra s'esperava aquò, i sem. L'Assemblèa Nacionala a gaitat lo projècte de lei de finanças 2007 e a daissat de caire aqueste maitin los dos amendaments socialistas que visávan de donar un regime fiscal per las successions en vigor per lo PACS suls coplas maridats.
«Rien ne justifie en effet qu'au moment du décès, le partenaire pacsé survivant ait des droits inférieurs à ceux des époux. Dans le cadre d'un pacs, le niveau de l'abattement et les taux appliqués sur la succession ne permettent par exemple pas au survivant de conserver un appartement de valeur moyenne. Pour les couples de même sexe à qui le mariage est refusé, c'est une discrimination insupportable.» explica l'Inter-LGBT dins un comunicat que capita de difusar. Tal coma lo Centre Gai & Lesbic de Paris pron actiu sul subjècte, l'interassociativa LGBT a cridat la majoritat parlementària de notar las declaracions del Nicolas Sarkozy que, al meteis moment refusa la dubertura de la via parlamentària pel maridatge per coplas del meteis sèxe e que se declara favaorable a una «égalité des droits successoraux, sociaux et fiscaux ».
Parier tòrna dire l'Inter, François Bayrou s'èra engatjat ambe clartat de sosténer, al moment del debat budgetari, tota iniciativa que bota una finala a aquesta discriminacion. «Alors qu'un consensus aurait pu réunir l'ensemble des députés de l'hémicycle, l'UDF et l'UMP ont finalement rejeté ces amendements ce matin. De bonne foi, l'Inter-LGBT avait pourtant alerté tant les présidences des groupes parlementaires que les directions de ces deux partis, et de nombreux citoyens avaient répondu à son appel en écrivant au député de leur circonscription.» alara malcontenta, s’explica l'Inter.
Lo cinisme o ironia, se sap pas, vòl que aqueste quite govèrn, al moment de las precedentas discussions sus mantunes aspèctes civils ligats al PACS, aviá demandat que les mesuras que an una incidéncia dinerièra siaguèsse reportadas al debat budgetari ; aital l'Inter-LGBT exprimís «sa consternation et sa colère» e espèra l'examèn del tèxte al Sénat en demandar a «François Bayrou et Nicolas Sarkozy (à) faire la preuve que derrière leurs promesses, il reste des convictions».
Aqueste afar es pron important per veire coma lo caminament per una lei per las lengas de França seriá tanben desvirat a l'Assemblèa Nacionala e al Sénat. E l'ipocrisia politica es atanplan granda per l'occitan en França, i a mantunes nacionalistas e imperialistas franceses que vèlhan atanplan ben que mantunes conservadors, son tanben sovent dins lo meteis camp.
Puèi dins lo camp de l’occitanisme politic mantunes pensaràn que cal pas mesclar la defensa d’un lenga –que es pas comunautarisme, e perqué ne seriá pas ?- ambe la defensa d’una comunautat de biais de viure sexual. Aquí, cal dire que la comunautat dels eleits que nos govèrna estima plan de nos botar los uns contra los autres, per damorar al poder. Car es ben una comunautat d’eleits que nos govèrna, coma dels tempses dels nòbles, que, per argusias financiaras, son damorat al poder dinca 1789, dinca quand los eleits de la finança republicana damoraràn al poder ? Mantunes explícan que cal redusir lo mandat dels elegits a un an pels deputats, mas qui votarà la lei ? Los deputats se sábon votar leis per empruntar als banksters, mas sábon tanben damorar sus la branca del poder, sense la resegar. Lo comunautarisme dels deputats e senadors es ben comprès de faiçon collectiva e amagada, lor umús es lo partit politic francés.
Es vertadierament lo problèma de la democràcia que, dins cap país o Estat, es natre del punt de viste de cadun… Se pausa sempre lo problèma del modèl que cal aver per la democràcia occitana, pensi que cal un modèl que cambièsse cada cinquanta ans e aquò radicalament ; çò que es vertat per Occitània, l’es tanben per França. E soi pas segur que lo cambiament de modèl se fasquèsse sempre dins la patz e la bonastrada.


text:
Ostau de Tucumán
L'Ostau de Tucumán (en castelhan Casa de Tucumán) o l'Ostau Istoric de l'Independéncia (Casa Histórica de la Independencia) qu'ei lo lòc on ua majoritat de representants de las províncias de l'anciana Vicereiautat de l'Arriu de la Plata promulguèn la loa independéncia de l'Empèri Espanhòu. Que's tròba a San Miguel del Tucumán.
Lo bastiment originau, d'estil coloniau ondrat de 2 colomnas salomonicas e dab hèr a las frinèstas que devó estar avalit en 1903 per'mor deu mau estat de conservacion (que's conservè totun lo salon de la signatura).
Que ho tornat bastir a l'identic e dab los medish materiaus en 1941.
En Buenos Aires qu'exiteish un ostau dab la medish façada imitada de l'ostau de Tucumán.
Istòria deu bastiment[modificar | modificar la font]
Que's tracta d'un ostau deu sègle XVIII qui los proprietari mei ancians coneguts èran los Bazán e que ho eretada per la loa hilha Doña Francisca Bazán esposa d'un certe Migule Laguna. Sia prestat per aquesta dauna o sia logat (mei probablement segon las recèrcas istoricas) l'ostau qu'acessó la signatura de la declaracion d'independéncia per Congrès de Tucumán en 1816. En 1874 l'ostau que ho crompat a la familha de Zavalía decendents deus Laguna-Bazán. L'ostau originau que ho avalit en bèth conservar lo salon e ua façada d'estil neoclassic que remplacè la façada originau. L'ostau que ho ua vegada mei avalit en 1904 per'mor deu mau estat e un aute bastiment (aperat el templete) qu'emparè un còp mei lo salon. En 1916 un terrenh tanhent qeu ho dat mes dab la condicion d'i bastir quauquarren au cors de 100 ans (en 2009 arren n'èra pas estat hèit) si non que tornare a la familha donanta. En 1941 que's decidè de tornar bastir l'ostau a l'identic, çò qui ho hèit devath la direccion de l'arquitècte Mario J. Buschiazzo e acabat en 1943. Que ho declarat Monument Istoric Nacionau.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- Museo Casa Histórica de la Independencia (paja suu musèu)


text:
La lei es intrada en vigor lo primièr d'agost de 2017. Aquò's una primièra per Euròpa ont cap de cadre juridic existissiá pas dusca ara al subjècte de las ressorsas minièras espacialas.
Luxemborg se vòl motor al nivèl del continent al subjècte de l'esplechacion d'aquelas ressorsas e aviá ja en mai de 2016 comunicat sus aquel punt.
Aquela lei balha lo drech a las entrepresas basada al Luxemborg d'esplechar de ressorsas extraterrèstras : materials aiga...
Lo primièr article precisa « Las ressorsas espacialas pòdon far l'objècte d'una apropriacion en conformitat amb lo drech internacional ». Rapòrt als tractats en vigor la lei assaja calarament de precisar lo drech, senon de lo far evoluïr, lo Tractat de l'Espaci de 1967 prevei qu'una nacion non se pòt pas apropriar de l'espaci al nivèl de la sobeiraniá.
Mas los Estats Units an ja promulgat de leis dins lo sens pres recentament per l'Estat de Luxemborg sens provocar cap de reaccions de la comunautat internacionala. Los que defendon aqueles tèxtes considèron que i a aquí apropriacion de las ressorsas e non pas de l'espaci.
Lo projècte (spaceresources.lu) desvolopat pel país a per tòca d'atraire las entrepresas del sector. Quatre son ja presentas : Deep Space Industries, Planetary Resources (doas entrepresas minièras), Ispace (especializada en robotica) e Blue Horizon (que vòl desvolopar la vida dins l'espaci).
Demai Luxemborg prevei de crear una agéncia espaciala e un fons d'investiment dedicat.


text:
Wikipèdia:Demanda de supression immediata
Somari
- 1
- 2 Utilizacion de la pagina
- 3 Requèstas tractadas
- 4 Messagerie instantanée
- 5 Sid Vicious
- 6 Discussion Wikipèdia:La tavèrna
- 7 Vandalisme
- 8 Categoria:Departament d'Aude
- 9 Wikipèdia:Presa de decision/Medalha Utilizaire Hegibeltz
- 10 Escafament dei categorias vuejas
- 11 Escafament de la pagina Baba
- 12 supression immediata Wikipèdia:Imatge_del_jorn/1_d&
- 13 Alan_broc
- 14 Omonimia enganarèla (una de mai)
- 15 Bjork
- 16 Islandesa
- 17 Categories de ponts vuedes
- 18 Modèl:TUN
- 19 Willemsplein ()
- 20 Jessica parker kennedy
- 21 Fichièr:Lurte.jpg
- 22 Utilizaire:Pbm/temp2 and Utilizaire:Pbm/temp
- 23 Réclame
- 24 Categoria:Pagina prepausada a la supression
- 25 Nikki Haley
Aquesta pagina a per tòca de demandar una supression immediata d'una pagina per un administrator. Podètz efectuar una autra requèsta dins las paginas especializadas.
D'ont mai la demanda es clara, d'ont mai la responsa serà rapida. Sonhatz doncas la presentacion de vòstra demanda. Sapiatz çaquelà, qu'una demanda pòt èsser refusada.
Utilizacion de la pagina
Pòdon figurar dins aquesta seccion solament :
- Creacion manifèstament aberranta (tèst, vandalisme, gag, etc.) facha per autrú.
- Pagina creada per error pel demandaire e que n'es lo sol contributor.
- Demanda de supression validada per la comunautat sus paginas de suprimir.
- Redireccion que sa cibla es estada suprimida precedentament sus "paginas de suprimir", sens que siá possible de definir una cibla alternativa.
- Redireccion creada per un renomenatge corregissent una fauta d'ortografia pauc correnta.
- Nòta : s'aquesta demanda concernís una categoria, pensatz de verificar, abans de prepausar a la supression immediata, 1° que los ligams suls autres wikis son estats corregits, 2° que la categoria prepausada a la supression es pas ligada « en dur » per una pagina (ligam Paginas ligadas dins la boita d'espleches).
- Demanda de supression d'una sospagina personala d'un utilizaire, per el-meteis.
Se la pagina es una pagina d'article (pas una pagina de discussion o una pagina d'utilizaire), podètz vos contentar de la blanquir en indicant la rason dins la boita de resumit.
Per totas las autras requèstas, mercé de listar las demandas de supression sus Wikipèdia:Paginas de suprimir (o Wikipèdia:Imatges de suprimir) ; seràn pas tractadas aicí.
Requèstas tractadas
- Las requèstas classadas çai-jos son estadas tractadas per un administrator.
- Las requèstas refusadas o pausant problèma son archivadas.
Messagerie instantanée[modificar la font]
Pagina dau títol en francés, que son contengut es quasi vuege. Vivarés 22 d'abril 2006 à 15:47 (UTC)
Tornarmai : pagina dau títol en francés, que son contengut es quasi vuege. Vivarés 26 jun 2006 à 17:24 (UTC)
Suprimit! Mercé! Cedric31 30 jun 2006 à 11:42 (UTC)
Sid Vicious[modificar la font]
Vandalisme. Vivarés 29 d'abril 2006 à 14:03 (UTC)
Article suprimit : Vandalisme. Cedric31 1 mai 2006 à 16:38 (UTC)
Discussion Wikipèdia:La tavèrna[modificar la font]
Vandalisme --Manu bcn 6 mai 2006 à 17:19 (UTC)
Vandalisme[modificar la font]
- Discutir:Danemarc
- Guèrra civile de Còsta d'Evòri
- Constitucion europenca
- Debat sul tractat constitucional europenc
- Wikipèdia:Citacion e reutilisacion del contengut de Wikipèdia
- Wikipèdia:Pagina protegida
- Prèmi Nobel de Fisica
- Tèrra
- Niçard
- Wikipèdia:Projècte/Mantenença
--Manu bcn 6 mai 2006 à 21:36 (UTC)
Categoria:Departament d'Aude[modificar la font]
Ai creat una categoria Departament d'Aude mas aquesta categoria ja existiá jos lo títol de [[Categoria:Aude]]. Pensi que deuriam renomenar aquesta categoria Aude en Aude (departament) o Departament d'Aude, títols que me sémblan mai precís. --ThierryM 16 de març de 2007 a 19:58 (UTC)
Wikipèdia:Presa de decision/Medalha Utilizaire Hegibeltz[modificar la font]
I a d'autres afars pus importants. Coralament, Hegibeltz 27 de set de 2007 a 08:24 (UTC)
- ScArf 27 de set de 2007 a 11:12 (UTC)
Escafament dei categorias vuejas[modificar la font]
Per de rasons divèrsas (tipografia o ortografia dau nom en generau), ai remplaçat quauquei categorias, e lei categorias remplaçadas (vuejas) son dins la Categoria:Pagina prepausada a la supression. Tant que i rèstan, lei liames interwiki se pòdon pas restablir vèrs la novèla categoria; per exemple, vèni de m'avisar qu'après l'escafament recent (lo 2 de febrier) per Cedric de la Categoria:Feodalitat, lei liames deis autrei wikipèdias vèrs la Categoria:Feudalitat son estats restablits aquest vèspre.
Ai sistematicament explicat dins l'istoric la rason dau remplaçament de la categoria, e lo nom de la categoria nòva. Se i vesètz pas d'inconvenient, faudriá escafar lei categorias vuejas. Coralament, Vivarés (d) 3 febrièr de 2010 a 23.53 (UTC)
Escafament de la pagina Baba[modificar la font]
Ai recentament renomenat l'article Baba, qu'es vengut l'article Larva (ai explicat perqué aicí). Demandi l'escafament de la pagina Baba per que lei liames interwiki deis autrei wikipèdias sián dirigits vèrs Larva. Coralament, Vivarés (d) 4 febrièr de 2010 a 11.37 (UTC)
- Sembla qu'es ja fach. --Jfblanc (Joan Francés Blanc) (d) 12 abril de 2010 a 07.59 (UTC)
supression immediata Wikipèdia:Imatge_del_jorn/1_d&[modificar la font]
Wikipèdia:Imatge_del_jorn/1_d& «Pagina creada per error pel demandaire e que n'es lo sol contributor.» Correjon (d) 20 març de 2010 a 18.41 (UTC)
- --Jfblanc (Joan Francés Blanc) (d) 12 abril de 2010 a 07.58 (UTC)
Alan_broc[modificar la font]
Pagina creada per una IP, claufida de decas e sens font. --Jfblanc (Joan Francés Blanc) (d) 12 abril de 2010 a 08.04 (UTC)
- Sembla fòrça d'autopromocion. Vivarés (d) 13 abril de 2010 a 10.27 (UTC)
Omonimia enganarèla (una de mai)[modificar la font]
Actualament, la pagina Viena es una pagina d'omonimia. Es la causa de desenau d'errors, que se crei legitimament qu'es la pagina onte se parla de la capitala d'Àustria. Existís una pagina de redireccion Viena (omonimia) que remanda a Viena, autra marrida idèa.
Demandi l'escafament de Viena (omonimia); coma aquò se poirà renomenar Viena en Viena (omonimia). Vivarés (d) 18 abril de 2010 a 11.43 (UTC)
- Fach ! --Jfblanc (Joan Francés Blanc) (d) 19 abril de 2010 a 12.49 (UTC)
Bjork[modificar la font]
Redireccion cap a Björk sens cap d'utilitat. --— J. F. B. (me´n parlar) 30 abril de 2010 a 21.40 (UTC)
Islandesa[modificar la font]
Redireccion cap a Islàndia sens cap d'utilitat. --— J. F. B. (me´n parlar) 30 abril de 2010 a 21.41 (UTC)
Categories de ponts vuedes[modificar la font]
La Categoria:Pont francés e la categoria:Pont occitan son vuedes e cal les suprimir. I avia un article mai lo ai mogut a las categorias de pont en Occitània e pont en França.--Pere prlpz (d) 2 abril de 2011 a 17.28 (UTC)
- Fach ! Cedric31 (d) 9 octobre de 2011 a 20.56 (UTC)
- Mercès.--Pere prlpz (d) 10 octobre de 2011 a 11.33 (UTC)
Modèl:TUN[modificar la font]
Aqueste modèl es un doble de Modèl:Tunisia e cap de pagina conten pas de ligam cap a Modèl:TUN. -- SLV100 (d) 7 de junh de de 2012 a 14.16 (UTC)
- Redireccion. --Martssnail (d) 20 julhet de 2013 a 20.21 (UTC)
Willemsplein ()[modificar la font]
Erreur du bot. --Martssnail (d) 20 julhet de 2013 a 20.07 (UTC)
Jessica parker kennedy[modificar la font]
Vejatz: Jessica Parker Kennedy. --Martssnail (d) 24 julhet de 2013 a 13.11 (UTC)
Fichièr:Lurte.jpg[modificar la font]
Fichièr:Lurte.jpg is now on Wikimedia Commons, c:File:Lurte.jpg. --UAwiki (d) 5 octobre de 2014 a 03.58 (UTC)
Utilizaire:Pbm/temp2 and Utilizaire:Pbm/temp[modificar la font]
Used for testing. Pbm (d) 28 novembre de 2015 a 19.00 (UTC)
- Done. --Nicolas Eynaud (d) 28 novembre de 2015 a 20.25 (UTC)
Réclame[modificar la font]
Article est une publicité ou une réclame - il y a aucune contenu. Some Gadget Geek (d) 25 febrièr de 2016 a 20.57 (UTC)
Categoria:Pagina prepausada a la supression[modificar la font]
Bonjour,
Est-ce que quelqu'un peut supprimer les pages de la catégorie Categoria:Pagina prepausada a la supression ?
Merci
Vargenau (d) 6 decembre de 2016 a 11.18 (UTC)
Nikki Haley[modificar la font]
Non-Occitan page. I created it. I want it deleted.Mr. Guye (d) 13 setembre de 2017 a 01.48 (UTC)


text:
Cercar :
Darrièras companhiás ajustadas
Darrièrs espectacles ajustats
Darrièrs enregistraments d'espectacles ajustats
Las companhiás e los contaires
15 companhiás correspondon a vòstra recèrca
Art Cie - tropa de teatre, Montpelhièr (34)
Blancament vòstras - tropa de teatre, Pesenàs (34)
Centre dramatique occitan - tropa de teatre, Tolon (83)
Clamenç - umorista, Montpelhièr (34)
Comèdia occitana tolzana - tropa de teatre, Tolosa (31)
Gargamela - tropa de teatre, Saint Hippolye Du Fort (30)
La Loue - tropa de teatre, Narbona (11)
La Rampe - TIO - tropa de teatre, Montpelhièr (34)
Lisa Gròs - contaire, Nimes (30)
Los comelodians - tropa de teatre, Sault De Navailles (64)
Lou Rodou Nissart - tropa de teatre, Niça (06)
Monica Burg - contaire, Dordonha (24)
Padena - umorista, Puèg Laurenç (81)
Théâtre des origines - tropa de teatre, Pesenàs (34)
-
Théâtre niçois de Francis Gag - tropa de teatre, Niça (06)
1
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
dissabte, 15 d’octubre de 2011
Un blòg vos manca e tot es despoblat
12 comentaris:
- merike ha dit...
-
Estic molta contenta que podem llegir el blog de la Mela de nou!!! Tinc problemes amb gmail, els comentaris després el meu comentari no arriven però no puc fer res. No sé com s'escriu una queixa. Bon cap de setmana!
- 15/10/11 11:48
-
-
a quand wordpress?
- 15/10/11 11:59
- Mail del Monta Mameta ha dit...
-
Entre los mails recebuts, n'i a un del Monta Mametas http://monta-mametas.blogspot.com/ que lo vos meti, perque lo Monta Mametas es tròp fòrt, ne soi fan fan fan :
"
Òu Mela,
despacha-te de petaçar tos embolhs amb Gogòl-que-descocona que ma vida sens
tu es un infèrn coma per de miliassadas de legeires melano-dependents! Sèm
en manca.
As deguda escriure una conariá de las bèlas per èstre censurada. Capelada,
respècte total, ensagi mas pecaire ai pas ton talent, i ai pas encara
capitat.
Çò positiu es que sabèm qu'a cò de Gogòl legisson l'occitan, te fa un polit
consolamentum non?
Almens que i agèsse quauque ganèl dins tos fans per portar lo paquet ont èra
pas esperat.
Coratge dins aquela espròva"
- 15/10/11 12:06
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
Javayolès,marrida adaptacion franco-occitana de Javayoles, adaptacion valenciana de Jabayolas, nom d'un borg aragonés deu costat de Teruel. E es pas Sergi, es Sèrgi. D'aquí l'ipotèsi que Javaloyès vòl dire Pontoise, mas aquò es pas segur. Welcome back, darling!
- 15/10/11 17:52
-
-
Es pas Javayolés, es javaloyés, marrida adaptacion franco-occitana de Javaloyes, adaptacion valenciana de Jabaloyas, nom d'un borg aragonés del costat de Teruel. E non, Jabaloyas vòl pas dire Pontoise, N'impòrta qué. Me vau plànher a Google.
- 15/10/11 18:18
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
En tot cas, Jabaloyas (85 poblants) es conegut per sas broissas qui cavalcan sus d'escobas en davalar dempuèi lo cim del pic Jabalon, o Javalon, que domina lo borg. La legenda conta qu'una d'aquestas broissas jabaloyanas se faguèt biarnesa en causa del nòstre Sèrgi. Un jorn, li diguèt: Se m'aimas pas, te'n balançi un, mas al moment d'acabar sa frasa, un tron tarrible faguèt tremolar lo parçan e degun ausiguèt pas la fin de la frasa, e lo poble, impressionat per l'escena epica, balhèt lo nom de Ten- Balansun al vilatge, ara Balansun (because one is enough).
- 15/10/11 18:38
- omidelafotografia ha dit...
-
Ouffff ! Èra tristona la blogosfèra shens tu !
Pensi pas qu'i aja un aute blòg au monde on se posqui légir una digression atau sus un escrivan biarnés de lenga occitana director d'un institut regionau e gessit de la comunautat tornada d'Africa del Nòrd. Es ponchut !
- 15/10/11 23:17
-
-
Bon retorn dins lo mond dels sòmis ! Te mandèri un corrièl que l'as pas degut recebre, fa pas res : anam sortir l'aniseta del frigò !
- 16/10/11 11:34
- Mela ha dit...
-
Mirelha : Mercés! Non, ai pas recebut de corrièr tieu. REspondèri a totes los que me demandèron de qué se passava.
Melablanquetofre, sona pas tan plan, non?
Òmi: mercéees :) Espèra, Java legís mon blòg e me'n parla. Caliá ben plaçar l'eveniment a un moment :D
JdP: crentavi que la lexicografia t'aguèsse fach perdre lo sens de l'umor mas non. of! La bruèisha, es pas una qu'a un blòg en franchimand e qu'imita la cabra qu'a besonh del boc?
Merike: mercés!
Pomponeta: jamai de la vida, tròp complicat, ai pas mon c2i.
- 16/10/11 11:39
-
-
I a una cançon : «Rosalie, elle est partie… »
Ne pòdes far una amb Melania
Melania èra partida
Se la rescontras
Diga li que torne !
coneissi pas que lo repic
Doas possibilitats o mai :
Ton darrièr blog emplega los mots : apero, cagar, beure, bòça, figa…
Manifestament, tot aquò es escatologic ; un encoratjmaent a beure dins los comuns, o de publicitat clandestina per las becendas alccolizadas… o una manca de gost complèt : an pas jamai vist una figa beure un apero
Las maquinas nòtan pas que los mots e, com ton blòg es pas interdit als mens de 18 ans…
La segonda rason me sembla mai grèva : pedofilia e racisme amb : Lo blòg dels pichons
e los títols dels blògs ajudan pas :
granhòta : qu'es aquela petita grana ?
la bediga : parlas de curats…
bouriqueto : bouri s'escriu "qui" en Tajikistan… veses ?
basanet : tipe qu'a una color de pèl diferenta… siás contra la diversitat culturala
M'arresti que es a se demandar çò qu'as fach per o tornar aver ton blòg !
Per acabar, vaquí çò qu'arribèt a David Grosclaude quand èra director de L Stmna e que ancèt la revista Papagai.
Foguèt convocat pels servicis prefectorals que ne volián saber mai sus aquela revista "Papà gai"
Mèfi donc ! los gendarmas de la Tela te velhan
Content de de tornar legir pr'aquò
- 16/10/11 16:01
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
A mèrda, broisha no's ditz pas broissa, es brueissa...puta de dialècte! Be nse'n sortiram pas jamés! Aquò rai. Òc, qu'a un blòg qui franchimandeja. Que sap escríver, la beròia. Pecat que n'ac hè pas en biarnés, lo plaser que'n seré doble.
L'imitacion de la craba? Ah non, que deves confóner ;-)...
- 16/10/11 18:32
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
A totun, qu'èi oblidat d' i hicar las meas referéncias bibliograficas. qu'ei ua vergonha, aquò. Bon, aquiu que las avetz:
http://jms32.eresmas.net/Leyendas/leyen02/leye0201.html
- 16/10/11 19:07


text:
Una Oveja Negra Al Poder Pepe Mujica La Politica De La Gente A Black Sheep I N Power Pepe Mujica A Different Kind Of Politician
Télécharger Una Oveja Negra Al Poder Pepe Mujica La Politica De La Gente A Black Sheep I N Power Pepe Mujica A Different Kind Of Politician Livre Gratuit
- Title: Una Oveja Negra Al Poder Pepe Mujica La Politica De La Gente A Black Sheep I N Power Pepe Mujica A Different Kind Of Politician
- ASIN/ISBN: 8499925766
- Una Oveja Negra Al Poder Pepe Mujica La Politica De La Gente A Black Sheep I N Power Pepe Mujica A Different Kind Of Politician PDF
- Una Oveja Negra Al Poder Pepe Mujica La Politica De La Gente A Black Sheep I N Power Pepe Mujica A Different Kind Of Politician EPUB
- Una Oveja Negra Al Poder Pepe Mujica La Politica De La Gente A Black Sheep I N Power Pepe Mujica A Different Kind Of Politician MOBI


text:
Bascoat
Lo Bascoat[1] o lo País Basco o lo País Basc (Euskal Herria en basco) es lo país del sud-oèst d'Euròpa ont se parla lo basco o basc. Se parteja entre los dos estats de França (part del departament dels Pirenèus Atlantics) e d'Espanha (part de la Comunautat Autonòma Basca e de la Comunautat Forala de Navarra).
Lo gentilici es basco basca o basc basca (o fòrça rarament bàscol basca).
Províncias[modificar | modificar la font]
Lo Bascoat a sèt províncias istoricas o tradicionalas (en basc lurraldeak), tres al nòrd e quatre al sud.
- Dins lo Nòrd (en basco Iparralde), partida situada en França, en jaune sus la mapa:
- (1) Labord (en basco Lapurdi)
- (2) Sola (en basco Zuberoa)
- (3) la Bassa Navarra (en basco Nafarroa Beherea)
- Dins lo Sud (en basco Hegoalde), partida situada en Espanha:
- (4) Comunautat Forala de Navarra (Nafarroako Foru Erkidegoa en basc), en verd sus la mapa
- dins la Comunautat Autonòma Basca, en malva sus la mapa:
- (5) Biscaia (en basco Bizkaia)
- (6) Guipuscoa (en basco Gipuzkoa)
- (7) Alaba (en basco Araba).
- Treviño o Trebiñu es una enclava en Alaba qu'aperten oficialament a la region de Castelha e Leon e a la província de Burgos. Una part de la populacion e dels elegits locals e tanben los movements basquistas considèran qu'es una part del Bascoat, donc demandan son incorporacion a la província d'Alaba.
-
"Mapa de las sèt províncias bascas mostrant la delimitacion actuala de la lenga basca e sa division en dialèctes, sosdialèctes e varietats" deguda al prince Loís Lucian Bonaparte
-
-
-
Percentatge actual de bascofòns (lenga mairala)
-


text:
Dijòus, 10.5.2018 03h00
Lo monde dals burèls es un monde necite dins una societat que lo sector terciari se desvolopa de mai en mai, coma la nòstra. Mas sovent, aquela vita qu’engimbra una sociabilitat de burèl entraina de comportaments de tota mena.
Avèm de segur besonh dals burèls, publics (administracions) o privats (entrepresas), mas vos prepauso de parlar d’autres aspèctes de la “tecnoburelocracia” qu’es pròcha de nosautres e non aquela de Brussèls. Encara qu’ailí dèu èstre parier.
Sabo ren se partajatz coma io lo fach d’aver passat uech oras de vòstras jornaas de setmanas a trabalhar dins de burèls. En soma, s’avètz conoissut lo mitan embarrat de servicis.
Vos vau far partejar lo costat obscur dals servicis. Aquels que los utilizators vèion quasi jamai, e qu’imaginarián manco. Io coma usatgier, imaginavo ren tot ce que se poliá passar darrier un burèl. E de còups malastrosament dessota.
Per exemple, començam per la localizacion. Lo burèl lo mai marrit en rapòrt dals autres (en foncion de son exposicion al solèlh, de sas dimensions... tot es bòn per marcar las diferenças) serà per lo darrier arribat o lo mai cagant penalizat per lo cap. La ròda vira espèra alora aquela persona. Mas de còups es coma “èstre dins l’armari” per un moment fins a vos metre en depression.
Quora arribatz dins un servici, lo monde vos obsèrva. I a los simpatics que vos explican ce que cal far, i a que se’n fòton. E i a los que gàrdian ben ce que fètz sensa ren dire per criticar violentament lo biais qu’o fètz. E de segur, i es que lo sieu de biais qu’es lo bòn.
I es encara mai viciós. La persona que fa aveaire de vos ajuar mas qu’al final vos dona de faussas informacions per fin que vos tanquessiatz e apareissessiatz coma un nul.
Pòl i aver de clans. E lo grand juec entre los diferents grops es de far de fachendas a l’autre. De blagas de “licean” (que sovent aquel que las fa, li agrada ges qu’un li fague parier) o relevar las errors de l’autre al cap.
Dins las variantas d’aquel juec, es possible d’escondre las informacions per fin que lo monde pèrde son temps a las cercar e se mete donc en retardi dins son trabalh en rapòrt d’aquel(s) que saup/ sabon. L’ideal es d’arribar a far perdre fisança en se la persona en faça per fin de minimalizar sas competenças.
Aquò pòl permetre a la(s) persona(s) de dire que la persona es incompetenta e de la far desplaçar o de la betre fòra per fin de plaçar sos amics.
Un autre juec es de se repassar lo trabalh. E va a l’invèrse de las responsabilitats.
Sota pretèxte que l’inferior es inferior e que dèu obeïr al superior, lo superior li passa de trabalh qu’el signarà coma fach. Lo superior a lo drech de vos gardiar e de vos parlar coma una mèrda. E òc, polètz ren dire, subretot s’es el qu’es consultat per far una evaluacion de vòstas capacitats sus lo pòste.
I es la persona qu’es amiga dal cap e que per aquel fach se sente intocabla e agisse diferentament dals autres. Va blagar sovent dins lo sieu burèl. Quora es incompetenta, cèrca de s’enrodar de conoisseires per lor chucar lo trabalh e signar de lor nom.
Se pòl quitament permetre de se fotre dals usatgiers/ clients. Per exemple quora un demanda coma se passa e que l’encostumat li respònde: “se passa ansin en cò de McDo!”.
I es la persona qu’inventa de rumors sus los uns e los autres per semenar la discòrdia e far passar un autre per aquel qu’es a l’origina de la rumor inventaa. E coma o ditz lo provèrbi: “Rumor, rumor, ne’n rèsta sempre qualqua ren. Quitament s’es faussa”.
E cómol dal poler d’un burèl, i es lo monde qu’es costosit per d’autras entitats. Conviar lo cap a manjar fòra, far de regals per las fèstas (botelhas de champagne, manjars fins...). Lo tot es de far creire a l’autre qu’es important e de li far lo bèlbèl per fin que sente que sètz una persona digna de recèbre un retorn d’ascensor de sa part.
Se cal gaire metre en davant denant los autres per ren crear de gelosias. Mas al meme temps cal saupre se metre en valor davant las personas necitas per esperar de puar de grade. L’ideal es de saupre escondre sas incompetenças.
Bòn, vaicí que qualques exemples. Los ai totes viscuts d’un biais o d’un autre. Es pron pessimista e formator a l’encòup. Mas que penibilitat. Imaginatz tot ce que cal passar per enfin respòndre a la demanda d’un usatgier/client e aiçò d’un biais corrècte...
Plan vist e .... mau viscut !
Atau qu'èren eths mens darrèrs ans en eras administracions de cultura e patrimòni en aqueth parçan de Bigòrra. A huger entà ua arretirada auançada, ua naua vita aon arrès mès non me critica eth accent, e de parlar "patois" ath telefone, ni tampòc de cap beuer eth cafè dera "machine", e de non me shautar deth ahèrs personaus deths uns e deths autis ;-)
Tot aquerò d'escrit deths burèus en comtat de Niça, qu'arreuerta ath punt çò deths burèus dera B... Legir la seguida
Polida satira! La comedia umana.
Es pas segur qu'aquò tòque pas que las gents de rens dels burèus dels servicis publics...
En d'en-naut de l'escala sociala, la concurréncia es de las feròças.


text:
Augusto Roa Bastos
Augusto Roa Bastos (Asunción, lo 13 de junh de 1917 e lo 26 d'abriu de 2005) que ho un deus escrivan màgers de Paraguai. En 1989 qu'arrecebè lo Prèmi Cervantes.
Vadut a Asunción, la capitala, que passè ua bona partida deu son temps de mainatge a Iturbe dens un contèxte bilingue castelhan e guaraní. Qu'arrecebó ua bona educacion intellectuau dens lo son mitan de classa mejana e auprès d'un onco bisbe.
A 15 ans, que serví com infirmièr durant la Guèrra deu Chaco, coneguent atau ua mena violenta de batejament deu huec.
Qu'entrè dens la vita activa com emplegat de banca puish com jornalista dens El País. Atau, que viatgè a Euròpa en bèth entervistar Charles De Gaulle e tanben en tot assistir au Procès de Nurembèrg.
En 1947 que s'exilè en Argentina per'mor de la oposicion a la dictatura de Stroessner. Lo còp d'estat qui marquè la debuta de la Dictatura Militara Argentina que l'obliguè ad exilhà's ua segonda vegada, aqueth còp entà França on e ho jornalista e professor de castelhan e de guaraní a l'Universitat de Tolosa.
L'òbra de Roa Bastos qu'ei de segur ua de las màgers dehens lo corpus literari latinoamerican e paraguaian deu sègle XX. Ua de las soas originalitats, qu'ei la plaça qu'autreja (com ac hèi tanben Paraguai com nacion) a la cultura e a la lenga guaraní. En 1974 que publiquè Yo el supremo, un roman considerat com lo son cap d'òbra e ua de las òbras màgers de la literatura latinoamericana ; qu'ei basat sus un monològ imaginari d'un cap d'Estat emblematic e autoritari de Paraguai : José Gaspar Rodríguez de Francia.


text:
Màfia
Una màfia es una organizacion criminala fòrça organizada e estructurada qu'es caracterizada una estructura e de reglas intèrnas partejadas per sei membres (certanei an d'institucions quasiment similaras a aquelei d'un estat), per una utilizacion de la violéncia per s'enrichir e per protegir l'organizacion gràcias a de tacticas d'intimidacion, per un ròtle sociau important (certanei membres pòdon aver de situacions importantas dins la vida politica, economica ò sociala), per un ancoratge territòriau poderós, per una coexisténcia d'activitats legalas ò illegalas e per de liames importants ambé leis institucions politicas ò nacionalas. Aquò permet d'estructurar de rets fòrça desvolopats e de limitar ò d'alentir leis enquistas dirigidas còntra l'organizacion.
A l'origina, aqueu tèrme designava solament lei mafias dau sud italian probablament aparegudas dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XIX. Pasmens, a l'ora d'ara, designa totei leis organizacions criminalas simiilaras dins d'autrei país.


text:
Azerbaitjan
Azerbaitjan (nom complèt : Republica d'Azerbaitjan, en azèri: Azərbaycan, sovent transcrich Azärbaycan, nom complèt en azèri: Azərbaycan Respublikası, sovent transcrich Azärbaycan Respublikası) es un país a las confinhas d'Asia e d'Euròpa, al sud de Caucàs; es la pàtria del pòble azèri e de la lenga azèri e forma un estat. Confronta Iran al sud, Armenia e Georgia a l'èst e Russia al nòrd. Es limitat per la mar Caspiana a l'èst. Possedís l'enclava de Naxçıvan entre Armenia, Turquia e Iran.
La capitala es Bakó.
Lo gentilici es azèri (masculin e femenin).
L'Azerbaitjan istoric e cultural despassa l'estat d'Azerbaitjan e englòba tanben una zona vasta al nòrd-oèst d'Iran, a l'entorn de Tabriz.
Somari
- 1 Geografia
- 2 Istòria
- 2.1 La formacion dau pòble azèri
- 2.2 Lo partiment d'Azerbaitjan
- 2.3 L'Azerbaitjan independent dempuei 1991
- 3 Cultura
- 4 Liames intèrnes
- 5 Bibliografia
- 6 Nòtas e referéncias
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Situat au nòrd de Mesopotamia e de Pèrsia, lo territòri de l'Azerbaitjan actuau foguèt abitat per l'èsser uman d'un biais precòç. Son apelacion es eissida de la deformacion dau nom dau satrapa Atròpates que se refugièt dins la region dins lo corrent dau periòde d'Alexandre lo Grand. Annexat per l'Empèri Sassanida au sègle III ap. JC, lo país passèt sota contraròtle arabi vèrs 650. Pasmens, s'i interessèron gaire e au sègle X, la region aviá un poblament fòrça complèx qu'èra la consequéncia dei movements de populacions dei periòdes precedents. Au centre e au sud, se trobavan d'etnias iranianas, a l'oèst dominavan leis Armènis e lei Curds e au nòrd, èran installats divèrsei pòbles ancians originaris dei montanhas. La formacion dau pòble azèri acomencèt a partir dau sègle XI ambé l'arribada de nomadas turcs venguts de l'estèpa eurasiatica.
La formacion dau pòble azèri[modificar | modificar la font]
Leis invasions turcas e mongòlas[modificar | modificar la font]
L'origina dau pòble azèri se troba dins leis invasions turcas d'Orient Mejan e d'Iran que comencèron dins lo corrent de la premiera mitat dau sègle XI. Son iniciator principau foguèt una tribü de Turcs Seldjokides, dirigida per Toghrul Beg, que conquistèt pauc a pauc Pèrsia a partir de 1040. Quinze ans pus tard, ne'n contraròtlava la màger part e son cap poguèt i fondar lo Sultanat dei Grands Seldjokides. Aquel estat, inspirat dei principis de poder centralizat dei pòbles sedentaris dau Platèu Iranian, èra inicialament estrangier ai Seldjokides e l'abandon dau mòde de vida nomada suscitèt de tensions.
Menats per Arslan Israil, lei partisans dau mantenement dei tradicions nomadas se dirigiguèron vèrs l'oèst. Dichs Turcomans, aquelei Turcs tradicionalistas participèron ai guèrras dei Seldjokides còntra l'Empèri Bizantin. Après la batalha de Manzikert (1071), plusors grops de Turcomans intrèron en Anatolia Centrala onte fondèron rapidament un estat sedentari dich Sultanat de Rom. En revènge, aquela evolucion aguèt pas luòc en Anatolia Orientala e en Azerbaitjan onte lo nomadisme demorèt la nòrma per lei pòbles turcs.
En 1221, Azerbaitjan foguèt atacat per de Mongòls que decidèron de s'i installar. Un trentenau d'annadas pus tard, foguèron jonhats per leis òrdas de Hulegu. Après la destruccion de Bagdad en 1258, lei Mongòls fondèron l'Ilkhanat. Azerbaitjan ne'n venguèt lo còr e lo poblament turc de la region foguèt renforçat car lei soudats turcs èran fòrça nombrós au sen dei fòrças de Hulegu. Pasmens, aquela importància demografica aguèt pas d'efèct politic car fins a la disparicion de l'Ilkhanat en 1335, lo poder demorèt entre lei mans de l'aristocracia mongòla.
Lei Turcomans dau Moton Negre e dau Moton Blanc[modificar | modificar la font]
La fragmentacion de l'Ilkhanat, devesit entre quatre estats rivaus a partir de 1335, e lei campanhas militaras timuridas de 1380-1405 entraïnèron de cambiaments prefonds dins l'estructura politica de la region. Lei nomadas turcomans ne'n foguèron lei beneficiaris principaus après la mòrt de Tamburlan. Azerbaitjan passèt sota lo contraròtle de la Confederacion tribala dau Moton Negre que dominèron lo territòri azèri e la Mesopotamia Auta fins a 1467-1468.
Foguèron remplaçats per lei Turcomans dau Moton Blanc que conquistèron l'Iran Orientau, lo rèsta de Mesopotamia e una partida de l'Anatolia Orientala. Azerbaitjan èra alora lo còr dau territòri turcoman ambé Tabriz coma capitala. La decision d'Uzun Hasan d'adoptar la legislacion islamica en plaça de la lèi mongòla — ja ben modificada — entraïnèt de revòutas au sen de mai d'una tribü de la confederacion. Afeblit, lo Moton Blanc foguèt finalament vencut per lei Safavidas entre 1502 e 1508.
L'emergéncia dau pòble azèri[modificar | modificar la font]
Originari d'Azerbaitjan, la dinastia safavida unifiquèt tornarmai Pèrsia. Azerbaitjan venguèt lo centre politic de l'empèri novèu e demorèt un centre economic. Au començament dau sègle XVI, de revòutas turcomanas dirigidas en Anatolia còntra l'Empèri Otoman e sostengudas per lei Safavidas entraïnèt una guèrra entre lei dos empèris. Batuda a Chaldiran en 1514, Pèrsia perdiguèt la màger part de l'Anatolia Orientala.
Egalament vencuts, leis insurgents turcomans deguèron se refugiar en Pèrsia. S'installèron principalament en Azerbaitjan onte venguèron majoritaris. I impausèron pauc a pauc sa cultura e sa lenga ai minoritats de la region. Aqueu procès entraïnèt la formacion progressiva dau pòble azèri modèrne e la lenga turcomana evolucionèt a cha pauc per formar l'azèri. Lei populacions localas adoptèron tanben lo chiisme coma religion tant en causa de sa promocion activa per lei Safavidas que per afirmar son ostilitat ais Otomans sunitas.
L'autra consequéncia majora de la batalha de Chaldiran foguèt lo transferiment dei centres de poder iranians vèrs l'èst per leis alunchar de la frontiera. Azerbaitjan perdiguèt ansin son importància politica mai gardèt un ròtle important per la defensa de Pèrsia. Mai d'un còp, foguèt atacat per lei Turcs Otomans (e brèvament ocupat de 1590 a 1608) fins a l'afondrament de la dinastia safavida en 1722.
Lo partiment d'Azerbaitjan[modificar | modificar la font]
Leis avançadas russas en Caucàs e la division d'Azerbaitjan[modificar | modificar la font]
Au començament dau sègle XIX, l'expansionisme Rus en Caucàs modifiquèt l'equilibri regionau entre l'Empèri Otoman e Pèrsia. D'efèct, après l'annexion per l'armada dau tsar de Karabagh (1803), de Chirvan (1803), de Bakó (1806) e de Derbent (1806), lei Pèrsas reagiguèron entraïnant una guèrra que durèt de 1804 a 1813 e que s'acabèt per la victòria de Russia. Pèrsia deguèt reconóisser leis annexions russas e lo nòrd d'Azerbaitjan passèt sota contraròtle rus.
Pasmens, Pèrsia refusèt d'acceptar aquela desfacha e foguèt a l'origina d'una guèrra novèla en 1826-1828. Tornarmai vencuda, foguèt obligada d'abandonar la region d'Erevan e Nakhitchevan aumentant ansin la preséncia russa en Azerbaitjan. La frontiera definida a l'eissida d'aqueu conflicte es totjorn en vigor a l'ora d'ara e marca totjorn la separacion entre lo nòrd d'Azerbaitjan (uei independent) e l'Azerbaitjan Iranian.
Dins lo corrent dau rèsta dau sègle XIX, Azerbaitjan demorèt ansin devesit entre Russia e Pèrsia. Au sud, èra totjorn la region pus rica dau país e, tradicionalament, lo prince eiretier n'èra lo governador. Sa Cort se situava a Tabriz que sa populacion èra comparabla a aquela de Teheran. Pasmens, la societat, tant au nòrd qu'au sud evolucionèt gaire.
De transformacions acomencèron a partir de 1871 quand apareguèt l'industria petroliera de Bakó. Lei besonhs de man d'òbra entraïnant l'imigracion d'un grand nombre d'estrangiers e la formacion d'un proletariat obrier, d'idèas novèlas e, de còps, revolucionàrias, emergiguèron. Se difusèron rapidament a la region de Tabriz gràcias ai movements deis Azèris d'un costat e d'autre de la frontiera. Son influéncia i venguèt importanta, çò que pòu observar per la participacion activa deis Azèris a la Revolucion Constitucionala Persana (1905-1911). En particular, en 1908, una insureccion prenguèt lo contraròtle de Tabriz après la suspension de la constitucion per lo chah. L'annada seguenta, aquelei trèbols entraïnèron una intervencion russa per restablir l'òrdre mai leis idèas revolucionàrias dispareguèron pas. Au contrari, se formèt en 1911, dirèctament en Azerbaitjan Rus, un partit revolucionari e nacionalista dich Mussavat.
L'Azerbaitjan independent de 1918-1920[modificar | modificar la font]
La Premiera Guèrra Mondiala aguèt de consequéncias importantas per Azerbaitjan car entraïnèt l'afebliment de Russia, en causa de la Revolucion de 1917, e de Pèrsia, en causa de l'ocupacion anglorussa dau país que minèt l'autoritat dau poder centrau. Aquò favorizèt la presa dau poder per lei nacionalistas azèris.
En Russia, lei jaciments de petròli azèris atisèron lei cobesiás deis Otomans, dei Britanics e de divèrsei faccions russas, especialament lei bolchevics que contraròtlavan Bakó gràcias au sostèn deis obriers locaus. De son caire, lo Mussavat participèt a la creacion de Transcaucàsia e, après la dissolucion d'aquela federacion en mai de 1918, formèt un govèrn independent a Gandja.
Lei nacionalistas azèris se raprochèron lèu deis Otomans ambé la signatura d'un tractat militar lo 4 de junh. En reaccion, lei Britanics s'alièron ambé lo soviet bolchevic de Bakó. Aquò empachèt pas la presa de la vila per lei Turcs lo 25 de julhet maugrat una còntra-ataca britanica dins lo corrent de setembre. En parallèl, de combats opausèron Armènis e Azèris qu'èran la consequéncia de l'ostilitat entre aquelei pòbles a prepaus dau contraròtle de Karabagh e de Nakhitchevan e per l'òdi còntra la borgesiá armèni de Bakó. En particular, aperaquí 20 000 Armènis foguèron tuats a Bakó.
Dins aquò, lo succès otoman foguèt brèu car l'Empèri foguèt vencut sus totei leis autrei frònts. Lo 30 d'octòbre, deguèt signar l'armistici de Mudros e abandonar Azerbaitjan. Lo país foguèt alora ocupat per lei Britanics mai lo govèrn azèri demorèt en plaça. Londres assaièt d'arrestar lei combats e impausèt son arbitratge ais Azèris e ais Armènis. Lei premiers obtenguèron la region armenia de Karabagh e lei segonds la region azèri de Nakhitchevan. En aost de 1919, l'òrdre britanic semblava pron solide per permetre un retirament dei tropas en novembre. En genier de l'annada seguenta, lo govèrn azèri obtenguèt de facto la reconóissença de son independéncia per leis Aliats.
Pasmens, lei basas de l'Azerbaitjan independent èran en realitat feblas e lo país resistiguèt gaire a una ofensiva bolchevica que comencèt a la fin de genier de 1920. Lei Bolchevics intrèron sensa combat dins Bakó e, lo 28 d'abriu, poguèron proclamar la creacion de la Republica Socialista Sovietica d'Azerbaitjan.
L'Azerbaitjan Sovietic[modificar | modificar la font]
En 1920-1921, de negociacions entre Turcs e Sovietics permetèron de reglar lei desacòrdis frontaliers en Caucàs fins a la fin deis annadas 1980. Au Tractat de Kars (21 d'octòbre de 1921), lei Sovietics acceptèron lei demandas turcas d'integrar Karabagh e Nakhitchevan au sen de la RSS d'Azerbaitjan.
L'Azerbaitjan Sovietic èra una associacion de dos ensems fòrça diferents. Sa capitala, Bakó, èra un centre industriau favorable ais idèas comunistas. En revènge, lo rèsta dau país èra demorat relativament arreirat e l'influéncia dei grands proprietaris terrencs dau periòde imperiau èra encara importanta. Lei premiereis annadas dau periòde sovietic veguèron un desvolopament culturau de la societat azèri que s'acabèt ambé lei purgas ordonadas per Estalin, la collectivizacion fòrçada e la repression violenta dei movements nacionalistas. Pasmens, Azerbaitjan foguèt tanben l'objècte d'investiments importants de part de Moscòu per desvolopar sei capacitats industrialas.
Durant la Segonda Guèrra Mondiala, l'Azerbaitjan Sovietic foguèt tornarmai utilizat coma basa per una ocupacion comuna d'Iran ambé lo Reiaume Unit. En 1945-1946, Estalin sostenguèt brèvament leis independentistas azèris iranians avans de retirar sei fòrças dau territòri iranian sota la pression de Londres e de Washington. Après la guèrra, la RSS d'Azerbaitjan declinèt pauc a pauc a mesura de la demenicion de son importància au sen de l'industria petroliera sovietica (de 75% en 1946 a 2% en 1989).
A la fin deis annadas 1980, lo declin de l'Union Sovietica entraïnèt una resurgéncia de la question de Karabagh qu'èra totjorn revendicat per leis Armènis. Après la demanda oficiala deis Armènis d'Aut Karabagh d'èsser restacats a la RSS d'Armenia en mai de 1988, de tensions vivas opausèron tornarmai leis Azèris e la minoritat armenia d'Azerbaitjan. Moscòu assaièt de restablir l'òrdre mai lei trèbols s'agravèron. En decembre, un Frònt Popular (anticomunisme) se formèt en Azerbaitjan e de grèvas importantas bloquèron Bakó en aost-setembre de 1989. A la fin de l'annada, l'armada sovietica intervenguèt per restaurar l'autoritat azèri en Aut Karabagh mai de violéncias novèlas aguèron luòc còntra leis Armènis en Bakó dau 13 au 15 de genier de 1990. Aqueu còp, lei militars sovietics intervenguèron per restaurar l'òrdre dins la capitala azèri (600 mòrts). Puei, lo PC Azèri, dirigit per Aizaz Mutalibov ganhèt d'eleccions organizadas en setembre-octòbre de 1990.
Pasmens, aquela demonstracion de fòrça resistiguèt pas a l'afondrament dau poder centrau sovietic. Lo 29 d'aost de 1991, lo Parlament Azèri proclamèt l'independéncia d'Azerbaitjan. Aizaz Mutalibov foguèt elegit a sa tèsta dins lo corrent de setembre mentre que la guèrra entre Armènis e Azèris acomençava dins lo sud-oèst.
L'Azerbaitjan Iranian dempuei 1917[modificar | modificar la font]
Dins lo corrent dau sègle XX, l'Azerbaitjan Iranian conoguèt una vida politica agitada ambé doas insureccions independentistas. La premiera se debanèt en 1917 après la partença dei tropas russas. Lo 7 d'abriu de 1920, un movement nacionalista menat per Mohammad Khiabani (1880-1920), que s'inspirava de l'exemple donat per l'Azerbaitjan dau Nòrd, prenguèt lo poder a Tabriz. Lo 23 de junh seguent, formèron lo govèrn d'Azadistan e revendiquèron una autonòmia e un estatut per la lenga azèri dins l'encastre d'una republica iraniana. Pasmens, Teheran reprimiguèt l'insureccion per fòrça e lei rebèls foguèron vencuts en setembre.
La segonda insureccion se debanèt en 1945-1946 quand lei Sovietics sostenguèron lo projècte dau Partit Democratic d'Azerbaitjan de Jafar Pishevari (1893-1947) d'establir un govèrn autonòm. Pasmens, sei metòdes violents suscitèron l'ostilitat d'una gròssa partida de la populacion e foguèt abandonat per Moscòu en abriu de 1946. En decembre, sei fòrças foguèron definitivament vencudas e Teheran restaurèt tornarmai son poder dins la region.
Après 1946, l'Azerbaitjan Iranian e l'Azerbaitjan Sovietic evolucionèron d'un biais separat. L'adopcion d'un modèl pluriculturau per lo govèrn iranian favorizèt l'integracion deis Azèris Iranians. Pasmens, la decision dei Pahlavi de suprimir l'usatge de l'azèri dins leis escòlas, leis institucions localas e la premsa suscitèt un fòrt maucontentament. La Revolucion Iraniana de 1979 foguèt ben aculhida e plusors caps religiós ò òmes politics azèris jogan un ròtle important. Per exemple, lo Guida Suprèm Ali Khamenei fa partida deis Azèris Iranians. Dins aquò, de problemas existisson encara e lei tensions pòdon rapidament aparéisser tornarmai coma lo mostra d'esmogudas en 2006. Existís tanben totjorn un corrent autonomista fòrt qu'es representat per l'aiatòllah Kazem Shariatmadari.
L'Azerbaitjan independent dempuei 1991[modificar | modificar la font]
En 1991, la RSS d'Azerbaitjan venguèt la Republica d'Azerbaitjan. Deguèt rapidament de faciar de dificultats importantas, especialament una guèrra còntra Armenia a prepaus de la question d'Aut Karabagh. Lo conflicte durèt fins a 1994 e s'acabèt per una victòria armenia e de pèrdas importantas au sen d'una armada azèri gaire motivada.
La sucession de desfachas entraïnèt rapidament de trèbols intèrnes e Aizaz Mutalibov foguèt obligat d'abandonar lo poder en mai de 1992. Abulfaz Elchibey lo remplacèt mai foguèt reversat en 1993 per Heydar Aliyev, un ancian cap dau PC Azèri. Instaurèt un regime autoritari e se raprochèt de Turquia e deis Estats Units d'America. Redreiçèt tanben l'industria petroliera dau país. A sa mòrt en 2003, foguèt remplaçat per son fiu e Premier Ministre Ilham Aliyev que contunièt sa politica.
Dempuei la fin deis annadas 2010, la question d'Aut Karabagh es tornarmai regularament evocada per lo govèrn azèri qu'a adoptat una importanta politica de rearmament. Lei negociacions amb Armenia, sostenguda per Russia, son totjorn blocadas e Aut Karabagh es totjorn militarament ocupat per leis Armènis.
Cultura[modificar | modificar la font]
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ The International Population Day, The demographic situation in Azerbaijan, The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan, 11 July 2011
- ↑ Lo Reialme Unit inicièt lo periòde necessari per la sortida de l'EU


text:
Vaux (Mosèla)
Vaux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Vali se nomenava Vallis a l'epòca gallo-romaine. A Modèl:La s-, lo vilatge es una possession de las abbayes messines de Sant-Symphorien e de Santa-Glossinde. Lo vilatge a fortificat. Lo anciana enceinte possedissiá cinc pòrtas #que la pòrta de la Noue e aquela de Champé.
N'es los luòcs d'una celèbra batalha entre las mila-doas-#cent Écorcheurs #que #voler traire la vila e #fracassar e los abitants de la vila de Mètz en 1444. Lo glèisa Santa-Rémy a atacat e dévastée en 1325, 1429, 1434, 1448 ; servissiá de fortalesa e de refugi. Gotic, fortificada, compòrta un torn cairat de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, lo chœur e la nef remontan a la s-|XV|e}}, los basses-costats an #èsser aponduts l'an 1878. Las vidrieres datan de 1959 e son de Chapuis.
Un ostal fòrt de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle protegís una capèla. Lo pòble compti de nombroses ostals vigneronnes ancianes amb inscripcions e soscaves voûtées ; e una lòtja, #que la réfection previst ne preten lududes retre la siá foncion. Ancian pòble viticole, s'i produsís del vin de Moselle (uèi, AOC).
Lo vignoble vallois es tanben lo miroir de l'istòria de còps tragique de la region. Los soscaves del castèl, en remontant a la s-|XIII|e}}, produsisson un crémant #que, en lo moment del periòde alemand de 1870-1918, es celèbre jos la marca Schloss Vali e a distribuit en tota la Alemanha. En decembre 1918, los proprietaris, coma fòrça d'Alemands alavetz, an expulsat de Alsace-Lorraine. Eles recréent un vignoble en la part alemanda de las còstas de Moselle, en espetant la meteissa marca[1]. Existís doncas dos vignobles del castèl de Val, lo un a Alemanha e l'autre a França[2]. Lo Castèl e lo vignoble de Val son progressivament restaurats, a partir de 1981, per un messin, Jean-Marie Diligent. Represes l'an 1999 per un coble de œnologues, lo domeni es en plena reestructuracion : qualques vins AOVDQS Moselle an produsit sus onze ectaras de coteaux surplombant la Moselle.
Vaux se nommait Vallis à l'époque gallo-romaine. Au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, le village est une possession des abbayes messines de Saint-Symphorien et de Sainte-Glossinde. Le village est fortifié. L’ancienne enceinte possédait cinq portes dont la porte de la Noue et celle de Champé.
C’est le lieux d’une célèbre bataille entre les mille-deux-cent Écorcheurs qui voulurent enlever la ville et échouèrent et les habitants de la ville de Metz en 1444. L’église Saint-Rémy est attaquée et dévastée en 1325, 1429, 1434, 1448 ; elle servait de forteresse et de refuge. Gothique, fortifiée, elle comporte une tour carrée du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, le chœur et la nef remontent au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, les bas-côtés ont été ajoutés en 1878. Les vitraux datent de 1959 et sont de Chapuis.
Une maison forte du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle abrite une chapelle. Le village compte de nombreuses maisons vigneronnes anciennes avec inscriptions et caves voûtées ; et une halle, dont la réfection prévue vise à lui rendre sa fonction. Antique village viticole, on y produit du vin de Moselle (aujourd’hui, AOC).
Le vignoble vallois est aussi le miroir de l’histoire parfois tragique de la région. Les caves du château, remontant au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, produisent un crémant qui, lors de la période allemande de 1870-1918, est célèbre sous la marque Schloss Vaux et est distribué dans toute l’Allemagne. En décembre 1918, les propriétaires, comme beaucoup d’Allemands alors, sont expulsés d’Alsace-Lorraine. Ils recréent un vignoble dans la partie allemande des côtes de Moselle, exploitant la même marque[3]. Il existe donc deux vignobles du château de Vaux, l’un en Allemagne et l’autre en France[4]. Le Château et le vignoble de Vaux sont progressivement restaurés, à partir de 1981, par un messin, Jean-Marie Diligent. Repris en 1999 par un couple d'œnologues, le domaine est en pleine restructuration : des vins AOVDQS Moselle sont produits sur onze hectares de coteaux surplombant la Moselle.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Modèl:De Ligam Modèl:Web
- ↑ http://www.chateaudevaux.com/ modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant
- ↑ (de) « Site du Schloss Vaux »
- ↑ « Site du château de Vaux »


text:
1264
Aquesta pagina concernís l'an 1264 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Anglatèrra[modificar | modificar la font]
Respònsa dau rèi de França Loís IX (1226-1270) a la demanda d'arbitratge dau rèi d'Anglatèrra e dei caps de l'insureccion de la noblesa. Lo rèi francés prenguèt lo partit d'Enric III (1216-1272) e annulèt lei Provisions d'Oxford. Pasmens, l'aristocracia auta dirigida per Simon V de Montfòrt — fiu de Simon IV de Montfòrt — refusèt de se sometre e contunièt de combatre per lo mantenement dei limits instauradas a l'autoritat reiala. Leis insurgents ganhèron la batalha de Lewes (14 de mai) e Enric III foguèt obligat d'acceptar lei revendicacions dei Grands dau Reiaume e de liurar son fiu coma ostatge. Dins aquò, coma son fiu capitèt de s'enfugir rapidament dau camp enemic, poguèt annular sei decisions e reprendre lo combat.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Song[modificar | modificar la font]
Mòrt de l'emperaire Lizong (16 de novembre). Son nebòt Duzong li succediguèt.


text:
Oun polit lièit la novia qu’a
Se l’a ganhat dab son bien har ;
Dab son bien har e dan l’amor
Atau hèn la hilhas d’aunor.
Amasse, nôvia, tos cotilhons
Te serviràm de borrassons,
Amassa, nôvia, tos davantaus,
Te serviran de cabedaus.
Espia, nôvia, ton lièit partir :
Doman te’u calerà seguir.
Espia, nôvia, ton lièit on va :
Doman t’i calerà cochar.
Bèth coishin e bèth matalàs:
Es domatge qu’anguetz on vatz.
Tôca tos buèus , boèr diligent,
Tot çô que pôrtas vau argent.
Tôca tos buèeus, bôir délicat,
Tot çô que portas es pagat.
Obris la porta, nôvi d’enguan
Aci lo lièit que te portam,
E linçôus blancs coma papèr
Portam entà tu bandolèr,
Bandolèr, vei ço que portam :
Un lièit tant bèth, linçôus tan blancs
Lo pair deu nôvi demandam
Per que recèpia çô que portam,
Obrissètz pôrtas, contravents,
Que vos portam de bèths presents
Lo lièit es de viuletas
E de ròsa musquetas,
Lo torn deu lièit :
Nôvia, tas amoretas pèrdes anueit
Sortissètz donc los ahumats
Veiratz passar los bien cohats.
Fermer


text:
Membrana plasmica
La membrana plasmica o membrana cellulara qu'ei ua bicapa lipidica semipermeabla qui entorneja lo citoplasma de las cellulas. Los sons lipids que son polars : aquò que vòu díser qu'an un cap idofil e un aute idrofòb e atau, que forman ua membrana en virant las caras idrofilas de cap a l'exterior (lo mitan aqueós) mentre qui las caras idrofòfas e s'isoplan. La membrana plasmica qu'embarra lo citoplasma en lo desseparan deu mitan exterior ; qu'assegura los escanvis enter los dus mitans ; qu'assegura la comunicacion celulara en ostendent moleculas qui las autas cellulas e poden reconéisher.


text:
Tout a coumença vertadieramen en 2011, quand la Coumuno d’Ansouis demando à Felipe Franceschi d’alesti un councert de Nouvé. Aquel ome es proufessour de cant courau au CFMI de l’Universita à z-Ais, beilejo deja uno couralo, Antequiem, e es cap de cor, d’escasenço, per la colo de Rouland Hayrabedian, Musica 13.
Aqui arribo Deidié Maurell. Aquéu proufessour certifia de lengo d’O, li laissan la paraulo. « Deja avian canta ensèn dins uno couralo que fasié premié de cant baroque. Avèn oubra ensèn per mounta lou prougramo d’Ansouis, ounte rèsto Felipe, e en un mes pas mai, avian un repertòri, que s’es afourti pièi. A la fin de l’estiu seguènt, avian un prougramo de vint cansoun de Nouvé…e dous jouine que nous avien rejougnu ».
Aquéli soun dous fraire de Partus : Vincèns e Sebastian Cladère, de musician de pas manco vint an qu’estudiavon mé nòsti cantaire. Em’éli aquéli cant de Nouvé fuguèron prepausa en Ate, à Pourriero, La Roco d’Anteroun, e lou proumié de febrié, saran à Vernego. « Aro noste repertòri es en trin de chanja »,
countùnio lou Deidier Maurell, « e, per eisèmple, dins la toco d’alesti un prougramo per lei fèsto de San-Jan, travaie sus un tèste de Louis Malbos, l'ancian counservatour dóu Musèu sestian Granet. »
Mai lou repertòri ven tambèn de Joan Ive Royer e de Daidié Maurell himself.
Que nous dis : "soun mes en musico dins un biais tradiciounau mai emé un esperit de vuei."


text:
Lo 17-02-2013
Guillaume Lopez ven de sortir un CD titolat "Celui qui marche". Es un torn de cant en quatre lengas : occitan, catalan, francés e castelhan. Pòblan l'univèrs musical entre trad, musica del mond, jazz e cançons que Guillaume Lopez n'es costumièr. Per aquel disc, a demandat a d'autors coma Eric Fraj, Claudi Marti, Rotland Pecot o Bernard Cauhapé d'escriure de tèxtes. E es acompanhat per los musicians Thierry Roques, Camille Raibaud, Pascal Celma e Pierre Dayraud.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Acós
Acós (Accous en francés) qu'ei ua comuna bearnesa dera Vath d'Aspa. Qu'ei traucada peth gave d'Aspa. Qu'ei ligada ath sovier de l'escrivan bearnés deth sègle XVIII Ciprian Desporrins.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Paul Raymond[1] nòta qu'era municipalitat comptava una abadia laïca, vassau de la vescomtes de Bearn. En 1385, s'i comptava 74 fuòcs. Acós qu'èra eth caplòc dera vath d'Aspe.
Comunas tanhentas[modificar | modificar la font]
Bedós, Aidius, Leas e Atàs, Cèta e Eigun, Bòrça e Laruns.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Acós qu'ei ua vila agricòla e pastorala on òm produseish hromatges deus Pirenèus. Ua usia Toyal qu'i ei establida e qu'i ei ua hont de revienguts dab lo pagament de la taxa profecionau ; la soa mudança en Bearn mes mei capvath que ho l'encausa d'ua grèva de hami deu deputat Joan Lassala au cap de la quaua l'empresa japonesa e s'engatgè a non pas partir.
Galeria[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
Raymond.


text:
Almòdis de la Marcha
Almòdis de la Marcha, vaduda en 1020 (?), morta lo 1èr de noveme de 1071, hilha de Bernat I, comte de la Marcha, e d'Amèlia e sòr de Lúcia de la Marcha, qu'estó comtessa de Tolosa e Barcelona per maridatge.
Maridatges[modificar | modificar la font]
1-Vèrs 1038 dab Uc V de Lusinhan, dab qui avó:
- Uc VI de Lusinhan (1039-1101), senhor de Lusinhan.
Lo maridatge qu'estó anullat per rasons de consanguinitat.
2-Lo 1040 dab Ponç III de Tolosa, dab qui avó:
- Guilhèm IV de Tolosa.
- Raimon IV de Tolosa.
- Almòdis de Tolosa, maridada lo 1066 dab Pèire I de Melguèlh, comte de Melguèlh.
3-Lo 1052 dab Raimon Berenguièr I de Barcelona, dab qui avó:
- Raimon Berenguièr II (1053-1082), comte de Barcelona.
- Berenguièr Raimon II (1053-1097), comte de Barcelona.
- Agnès de Barcelona (vèrs 1056-1071), maridada lo 1070 dab lo comte Guigo VII d'Abon.
- Sança de Barcelona (vèrs 1057-1095), maridada vèrs lo 1069 dab Guilhèm I de Cerdanha, comte de Cerdanha e Berga.
Biografia[modificar | modificar la font]
Quan èra enqüèra la hemna de Ponç, lo 1052 huejó a Barcelona desempuish Narbona dab l'ajuda d'ua flòta enviada per l'emir de Tortosa, tà's maridar dab Raimon Berenguièr de Barcelona. Los dus esposats qu'apareishen dab sons hilhs bessons hens ua carta l'an seguent. Lo papa Victor II los escomengè a causa d'aqueth maridatge dinc en 1065.
Lo maridatge dab lo comte de Barcelona que balhè a Raimon Berenguièr drets sus Lengadòc e hasó mei hòrtas las relacions enter la Casa de Barcelona e los territòris occitans. Almòdis que conservè tanben bons contactes dab los sons diferents marits e los sons nombrós mainatges; lo 1066, que la podem véder a Tolosa per lo maridatge de la soa hilha.
Raimon Berenguièr I qu'avèva un hilh, Pèire Raimon, d'un maridatge anterior, qu'èra lo lor eretèr. Almòdis qu'assagè de'u remplaçar peus lors dus hilhs bessons; Pèire Raimon que l'assassinè en 1071. Aqueste, donc, qu'estó deseretat e exiliat peu crime. Quan Raimon Berenguièr I morí en 1076, Barcelona qu'estó governada per Raimon Berenguièr e Berenguièr Raimon, tots dus hilhs d'Almòdis.