c: text/html

text:
Dos libres dau David Safier (>fr-pocket), dos libres sus la vita de tots los jorns, sus la mòrt maitot, dos libres per rire, e fau pas aver paur de rire dins lu temps que vivem, quò costa res, per aura.
La vacha que desirava pas ‘chabar ‘charpida – conta la vita de Lol, ‘na vacha qu’un jorn troba son amoròs apres jugar au doctor mai una autra. Esmalida de la situaci’, ela vòu morir de’n prumier, puei se ravisa e desira viura la vita d’una vacha dins un prat, aures. Un jorn, ela compren çò que los umans esperan de las vachas, mai que tot de las pus grassas. Conselhada per un margaud que li parlet de l’Inda, un païs que la gent prenen las vachas per de las divas, un pauc coma la Vacha Cosmica, Lol s’enfugís mai sas amijas.
Lu monde es pas ‘na permenada aisada per una tropelada « soquesada ».
‘Tenci’, que lu rire vos prenha pas aisament, que pensatz que rire fai venir de las marcas autorn daus uelhs o qu’aiatz de las consideraci’s grandas sus çò qu’es la literatura deu estre, subretot, dubrissatz pas ‘queu libre. Eu vos semblará mau escrich, leugier-leugier e i a tant d’autres chausas de far dins la vita, perdatz pas vòstre temps.
Meschaënt karma – conta la vita d’una animatritz dau montra-colhon, la Kim Lange, afe, conta sa mòrt, esbolhada per… vos daisse descubrir l’afar. Una vetz mòrta, ela encontra lu Budhā sos la fòrma d’una formiga, veiquí l’afar, per quitar lu cicle de la reïcharnaci’ ne’n formiga, fau ‘meliorar son karma…
Karma es un mòt de la linga devanagari – कर्म – que vòu dire accion.
Los eimatges son tirats dau site de Pocket
- Lu site de l’autor (>de)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Portal:Lemosin
Somari
Portau de Lemosin [ modificar ]
Lemosin es una region istorica d'Occitània. Correspond a la ciutat antica dau pòble gau daus lemoviç. Uei correspond aproximativament aus departaments de Cruesa, Nauta Vinhana e Corresa e a la Charanta Lemosina.
Sa capitala istorica es Lemòtges (o Limòtges).
Lo gentilici es lemosin -a.
L'escut ancian (Ostau de Combòrn) es d'aur a cinc (o sieis) cotisas de gules. L'escut moderne (Ostau de Dreux-Bretanha) es d'ermina, bordat de gules.
Segon Juli Cesar dins los Comentaris sus la Guerra de las Gàllias, la tribú daus lemoviç aguet un grand ròtle dins la resisténcia galla. Lor capitala era l'oppidum de Durotincum (actuau Vilatjobert, situat a Sent Deunis). 'Quilha vila era lo punt d'encontre d'itineraris economics nombrós, en fach, los lemoviç eran coneguts per lor produccion d'aur esplechat dins las minas a ciau dubert que i eran nombrosas. D'autres sites avián lor importància coma lo pueg d'Eissandon, Aiun, Usercha o encara Sent Gençan.
Lo territòri daus lemoviç comencet de se romanizar en 52 avans lo Crist, data de sa conquesta per Cesar. Las vilas fugueren desplaçadas per fin de facilitar lo contraròtle de las rotas comercialas e daus autoctòns per l'autoritat romana. Aitau, la capitala daus lemoviç fuguet transferida a Augustoritum, la futura Lemòtges, ciutat creada entierament per los romans vers 10 avans lo Crist per fin de facilitar lo viatge per la ribiera de Vinhana.
Lemosin possedissiá de las ciutats segondàrias coma Briva Curretia (Briva) sus la rota Lion-Bordèu, Acitodunum (Aiun) sus la rota Borges-Clarmont. D'autres sites mai religiós, qu'òm ne serva daus vestigis, fugueren creats o romanizats, coma Cassinomagus (Chassanom) per sos termes, Tintinhac a Navas emb un santuari ente se remarca un temple e un teatre, e tanben Los Cars a Sent Merd.
Daus riches proprietaris que vivián dins de vilas esplechavan las champanhas lemosinas. La toponimia a servat lo remembre de 'quilhas esplechas agricòlas e quauques còps de lor proprietari. Daus vilatges que lor nom s'achaba en -ac son d'ancianas vilas, coma Flavinhac (vila de Flavinius), Solenhac (Solemniacum, vila de Solemnius). Se son trobats daus vestigis arqueologics coma los Convents a La Chapela, la vila de Peira Bufiera, o la vila galloromana e los termes de Brachaud, au nòrd de Lemòtges.
Lutz sus... [ modificar ]
Geografia e natura [ modificar ]
Eraudica
Parçans
- Auta Marcha - Bassa Marcha - País de Borgon Nuòu - País de Briva - Cofolentés - Combralha - Dordonha Lemosina - País Dunés - Montanha Lemosina - Nontronés - Sentria - País de La Sotarrana - País de Tula - País d'Usercha - País d'Ussèl - País de Vinhana
Divisions istoricas
- Vescomtat de Ventadorn - Vescomtat de Limòtges - Vescomtat de Combòrn - Vescomtat de Torèna - Vescomtat dau Buçon - Comtat de la Marcha - Vescomtat de Tula - Vescomtat de Segur - Ducat d'Aquitània - Reiaume d'Anglaterra - Emperi Angevin
Regions naturalas
- Replanat de Miuvachas - Monts de Blom - Reserva Naturala Nacionala de l'Estanh de las Landas - País daus Fulhardiers - Las Monedieras - Monts d'Embasac - Marcha - Gòrjas de Dordonha - Monts de Chasluç - Pargue Naturau Regionau de Perigòrd-Lemosin - Causse de Martèl
Vilas
- Garait - Belac - Cofolents - Aus Gletons - Sent Liunard - Nontronh - Usercha - Ussel - Borgon Nuòu - Briva - La Sotarrana - Tula - Limòtges - Argentat
Ribieras
Arquitectura religiosa [ modificar ]
Patrimòni Mondiau de l'Umanitat
D'autres sites religiós
- Abadiá d'Aubapeira
- Abadiá d'Obasina
- Abadiá daus Alòdis
- Abadiá de Bon Luec
- Abadiá de Bona Aiga
- Abadiá de Bona Sanha
- Abadiá de Fromentau
- Abadiá de Mostier d'Aiun
- Abadiá de Prat Benesit
- Abadiá de Sent Andrieu de Maismac
- Abadiá de Sent Marçau de Limòtges
- Abadiá de Sent Peire de Visoas
- Abadiá de Senta Maria de la Regla
- Abadiala de Senta Valèria
- Abadiá de Solenhac
- Abadiala de Bel Luec
- Catedrala de Sent Estève de Limòtges
- Chapela de Sent Aurelhan de Limòtges
- Chartrosa dau Glandier
- Collegiada de Sent Peire dau Daurat
- Collegiada de Sent Junian
- Egleisa de Sent Micheu daus Lions
- Egleisa de Sent Peire dau Cairoi
Arquitectura civila [ modificar ]


text:
24/02/2018
Uros coma Gascon en Perigòrd
Alban Garros, 31 ans es professor d'occitan au collegi Alienor d'Aquitaine de Brantòsme mai au liceu Alcide Dusolier de Nontron.
Nascut à La Reule, en Gironda, nos parle queste anuech de son parcors, de son mestier d'ensenhant e de son amor de la lenga occitana.
DG : Alban Garros, onte avetz apres la lenga occitana ?
L'ai auvida parlar per mon pairin, dins sa version gascona de Bazas. Aprep, ai seguit l'opcion au collegi e au liceu de la Reula. Quo es a queu moment qu'ai apres coneisser Marçau Peironi, que fuguet l'un de mos professors. Estudii l'istòria a la fac de Bordeu, passi lo Capes e en mesme temps un certificat de lenga en occitan. Quò fai que , aura, sei professor d'istòria mai d'occitan.
Onte avetz començat de l'ensenhar ?
Ai començat dins lo Cantal, sur quatre establiments, onte ensanhava l'istòria e l'occitan dins sa version nòrd-lengadociana. Quò era bien per una debuta, mas la tòca era de tornar en Aquitania. Laidonc, quand cercheren quauqu'un per remplaçar Marçau Peironi a Brantòsme e me l'an perpausat, dissi de òc.
Arribar a Brantòsme, dins un daus collegis los mai actius en Dordonha, quò es pas tròp aisat...
E ben òc, que a Brantòsme, i a una filiera bilinga completa, dempuei la mairala jusc'a la tresiesma. Avem 98 eslevas de marcats en occitan sur 250 au totau, valent a dire un tiers, que son plan motivats e de plan bon niveu. Coneissia bien Marçau e m'a bien ajudat per mon integracion perigòrda. En mai de quò, segue los talhiers de lenga de Joan Ganhaire e Micheu Chapduelh. E venem de drubir lo liceu Alcide Dusolier de Nontron, en seconda, valent a dire que los eslevas pòden aura continuar lor cursus apres lo collegi.
Qualas autras activitats fasetz mercés a l'occitan?
E ben, mercés a un estagi qu'ai fach coma Laurenç Labadia de Pixel'òc, fau dau doblatge de films d'animacion per Conta'm. Coma sabe perlar l'occitan en mai d'un dialecte, quò ajuda bien. Per exemple, la votz de « Senher Ram » ( Monsieur Bout de Bois) en occitan, qu'es io ! Quo es plan plasent de far.
E coma se sent un Gascon en Perigòrd ?
Me sente aqui un pauc coma chas daus cosins. Aqui, la lenga es plan viva, lo monde sont motivats per la far viure. De mai, los gascons, aqui, son mai d'un! Mas, migretz-pas, tòrne en Gironda pro sovent !
Denis Gilabert.


text:
Eth Plen tanben apròve eth padron de crubament dera taxa deth servici de remassada de lordères e era aplicacion der increment deth 1% enes retribucions deth personau deth sector public deth Conselh Generau d’Aran
Vielha 22 de hereuèr de 2016.- Eth Plen deth Conselh Generau d’Aran damb es vòts a favor deth Govèrn d’Aran e era abstencion deth rèste de grops, a aprovat iniciar er expedient entara modificacion en regim de gestion deth servici d’emergéncies, prevencion e escandilhament de huecs, rescats de montanha e proteccion civila.
Eth sindic d’Aran Carlos Barrera, a soslinhat que “era societat actuau ei cada viatge mès exigenta en çò que tanh ara demanda de prestacion des servicis d’emergéncies e era Val d’Aran non ei ua excepcion, per açò ei de besonh ua naua estructura entara gestion e era prestacion deth servici d’emergéncies”.
Barrera, a ahijut que “mès de 80% d’aguesta demanda ei de transpòrt e emergéncia sanitària. Era aprobacion dera naua Lei d’Aran a contunhat, permet iniciar eth procès cap ath modèl unic de gestion integrau deth servici d’emergéncies, damb çò qu’ei d’acòrd eth 99% deth collectiu qu’actuauments preste aguest servici”. Eth sindic d’Aran, tanben a explicat que “aguest nau modèl ei compatible damb er esperit de volontariat deth rèste dera estructura d’emergéncies, donques cau arrebrembar qu’ena Val d’Aran, enquia qu’eth Conselh Generau d’Aran artenhec eth traspàs de competéncies en transpòrt sanitari, era responsa des emergéncies les assumie era estructura de volontaris des parcs de pompièrs de Les, Bossòst e Vielha e Mijaran. En nau modèl, a cabuda ath rèste deth collectiu de volontaris, que contunhe en tot èster era colomna vertebrau der equip uman dera gestion des emergéncies”. Fin finala Carlos Barrera, a ahijut que “se estudiaràn formules entà activar e promòir entre es joens dera Val d’Aran, er esperit de formar part dera estructura d’emergéncies der Aran”.
Eth Plen celebrat aué deluns 22 de hereuèr de 2016, ena Casa deth Senhor d’Arròs, tanben a aprovat eth padron de crubament dera taxa deth servici de remassada de lordères e eth sòn tractament entad an 2016; e era aplicacion der increment retributiu deth 1% entath personau deth sector public deth Conselh Generau d’Aran.


text:
Nòrd-italian
Lo nòrd-italian o italian septentrionau (var. -al) o padan (nom recent), o cisaupenc/cisalpenc (nom d'usatge mens frequent) es una lenga apertenent ai lengas romanicas. Se parla dins tot lo nòrd d'Itàlia e dins de regions vesinas (Tecin e Grisons en Soïssa, Ístria en Croàcia e Eslovènia, Mónegue e Sant Marin). Lo nòrd-italian recep de definicions contradictòrias:
- Def. 1: Es un grop de dialèctes de la lenga italiana, segon la lingüistica romanica tradicionala (Per ex. Gian Battista Pellegrini[1] e Jacme Alhèras[2]). Maugrat aiçò, perque aquela definicion siá valida, cau comprene per lenga italiana, coma dins leis òbras dau lingüista alemand Gerhard Rohlfs[3], [4], l'ensems dei dialèctes romanics d'Itàlia (e fins a aquelei de Corsega), que se ne destaca la lenga italiana literària e oficiala, que proven dau dialècte florentin de Dante, Boccaccio e Petrarca.
- Def. 2: Es una lenga romanica, distinta de l'italian, segon certanei lingüistas coma Heinrich Schmid[5], Andreas Schorta[6] e, sustot, Geoffrey Hull.[7],[8]
- Def. 3: Existisson de revendicacions localas que dison que cada dialècte dau nòrd-italian seriá una lenga distinta, vejatz lo classament de Ethnologue.[1] Aquesta opinion es gaire admesa entre lei lingüistas de l'escòla tradicionala, levat de còps per lo piemontés pr'amor de son dinamisme particular. Per çò qu'es de l'usatge dins la vida quotidiana, lo venèt es, a l'ora d'ara, lo qu'es pus usat e que resistís melhor a la pression de la lenga italiana literària e oficiala.
Somari
Distribucion geografica e estrats lingüistics[modificar | modificar la font]
Lo domeni lingüistic nòrd-italian correspònd a la gròssa a l'Itàlia dau Nòrd o Padània.
Lo limit sud, entre lo nòrd-italian e l'italian au sens estrech, se sòna la "linha La Spezia-Rimini" o pus exactament la linha Massa-Senigallia. La separacion entre lei lengas romanicas marcada per aquela linha lei dividís en dos grands grops: la Romania occidentala (quitament l'italian septentrionau) e la Romania orientala (quitament l'italian dau Centre-Sud). Lo grop galloitalic es a l'encòp separat d'autrei grops romanics dau Nòrd-èst (Venèt, Trentin, Friuli, Sud Tiròl) per una linha que cor au sud-èst de Bolzano/Bozen e per la còsta orientala dau Lac de Garda au nòrd de Màntoa e lo riu Pò.
Lo limit nòrd, entre lo nòrd-italian (e lo retoromanic) e d'autrei lengas (romanicas, germanicas o eslavas), correspònd ai frontieras politicas entre lei divèrs pòbles germanics dominants après leis invasions barbaras, entre lei quaus Lombards, Visigòts, Burgondis e Bavars, que son rebatudas dins lo superstrat lingüistic dei lengas romanicas actualas:
- Nòrd-italian (alevat lo romanhòu: Romanha aperteniá a l'Empèri Bizantin) : lenga dei Lombards [2](en catalan); [3](en francés);
- Occitan: lenga dei Visigòts (Reialme visigòt de Tolosa);
- Arpitan: lenga dei Burgonds [4] (cat.); [5](fr.);
- Francés: lenga dei Francs [6](cat.); [7](fr.)
Vèrs lo nòrd, lo nòrd-italian (e lo retoromanic) limitan amb l'aut alemand soís, derivat de la lenga deis Alamans [8] (cat.); [9] (fr.) e a l'aut alemand bavarés, derivat de la lenga dei Bavars [10] (cat.); [11] (fr.) e parlat a l'ora d'ara en (Àustria e en Sud-Tiròl). Dins aquela zòna, Romania submersa, i aguèt substitucion lingüistica dau retoromanic.
Vèrs l'èst, lo nòrd-italian (e lo friolan retoromanic) fan de limit a l'ora d'ara amb doas lengas eslavas: eslovèn e croat.
Classificacion e Taula comparativa[modificar | modificar la font]
Lei dialèctes (o lengas) dau nòrd-italian se classifican ansin (una error frequenta es de confondre lo galloitalic - amb substrat lingüistic gallés e ligur antic - amb tot lo nòrd-italian):
Segon Pèire Bèc[9], dins lo passat, deguèt existir quauque tipe d'unitat diacronica entre lo nòrd-italian e lo retoromanic: romanch en Soïssa e ladin e friolan en Itàlia. Aqueu laç estrech e evident es estat mes en examen en màger prigondor per lingüista australian Geoffrey Hull ja citat, en o portant a la conclusion evocada anteriorament (definicion 2).
La classificacion de l'istriòta es dificila e controversiada.[16] (en it.)
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Pellegrini, G.B. (1975) “I cinque sistemi dell'italoromanzo”, Saggi di linguistica italiana (Turin: Boringhieri), pp. 55-87
- ↑ Allières, Jacques (2001), Manuel de linguistique romane, coll. Bibliothèque de grammaire et de linguistique, París: Honoré Champion
- ↑ Rohlfs, Gerhard (1937) La struttura linguistica dell’Italia, Leipzig: s.n.
- ↑ Rohlfs, Gerhard 1966-69 Grammatica storica della lingua italiana e dei suoi dialetti. (3 vol: Fonetica. Morfologia. Sintassi e formazione delle Parole), Einaudi, Torino.
- ↑ Schmid, Heinrich (1956) Über Randgebiete und Sprachgrenzen", Voz Romanica, XV, pp. 79-80
- ↑ Schorta, Andrea (1959) "Il rumantsch - grischun sco favella neolatina", Annalas da la Società Retorumantscha, LXXII, pp 44-63).
- ↑ Hull, Geoffrey (1989) Polyglot Italy:Languages, Dialects, Peoples, CIS Educational, Melbourne
- ↑ Hull, Geoffrey (1982) The linguistic unity of Northern Italy and Rhaetia, tèsis doctoralas, University of Western Sydney.
- ↑ Bec, Pierre (collab. Octave NANDRIS, Žarko MULJAČIĆ) (1970-71), Manuel pratique de philologie romane, Paris: Picard, 2 vol, vol 2, p.316


text:
IEO de GARD
L’IEO 30 es una association loi 1901. Sa tòca es d’assegurar la promocion e la continuitat de la cultura e de la lenga occitanas. Participa ais acamps mesadièrs de l’IEO Region Lengadòc /Rosselhon.
Aquela associacion prepausa :
* De conferéncias : Cicle « Charradissas »
* Un cicle « Pergamins per camins »: rescontres entre autors e legeires.
* D’animacions per leis enfants deis escòlas onte es ensenhat l’occitan.
* D’espectacles ò de concerts per enfants ò adultes (ajuda a la creacion)
* D’accions de valorisacion de la lenga : senhalisacion, emissions de television e de radiò.
L'IEO 30 es una associacion a tòca non lucrativa, pòt viure gràcias als escotissons de sos aderents e a las subvencion de las collectivitats localas que mercejam : Vila de Nimmes, Conselh general de Gard, Region Lengadòc-Rosselhon.
Escotisson: 30 € individual e 38 € cople
Associations e persona morala : 38 €
Redusit : 12 €
amb l' abonament a la revista "Anem ! Occitans"
L'IEO Occitania Pirenèus Mediterranèa prepausa son jornal LO DIARI en linha e version papièr sus abonament : legir lo Diari
Per aderir a l'associacion :
I.E.O. 30-Institut d'Estudis Occitans de Gard
Caire d'Òc,
MARPOC-Maison pour l'Animation et la Recherche Populaire Occitane
Caire d'Òc,
ADREICA
Caire d'Òc,
4 rue Fernand Pelloutier
30900 Nîmes
04 66 76 19 09
Fax : 04 66 36 71 01
ORARIS
Dimarç 9h - 12h e 14h - 17h
Dimècres 9h - 12h e 14h - 17h
Dijous 9h - 12h e 14h - 18h
Divendres 9h - 12h e 14h - 17h
Vous voulez devenir membre ? C'est très simple : utilisez notre formulaire de contact pour obtenir davantage d'informations. Nous vous attendons avec impatience !


text:
25 avril 2012
Calandreta, 30 ans de creacions pedagogicas
Calandreta, 30 ans de creacions pedagogicas Un còp de mai, vòli parlar de Calandreta, aquel malhum d’escòlas associativas bilingüas occitanas, que compren uèi mai d’un cinquantenat d’escòlas escampilhadas per l’Occitania tota, dos colègis e compta un pauc mai de 3000 dròlles escolarizats (vesètz las chifras). Cerquèri deja pel passat de far nàisser una discussion sul bilanç linguistic d’aquesta experiéncia, e i tornèri en francés, aprèp la lectura... [Lire la suite]


text:
Erratum : un plan menciona lo Chivalet de Cornonterralh mai s’agís dau Chivalet de Montpelhièr, de l’asso La Garriga ! Entre lo fum d’eveniments carnavalencs, nòstra còla causís de vos presentar lo “Carnavau occitan de Montpelhièr o la fèsta dau monde a l’envèrs”. La manifestacion es organizada per lo collectiu INTER’CAL, que recampa tres calandretas e la ciutat escolària Leon Cordas. Implica entre autrei un molonàs de calandrons e d’artistas, amb una preparacion de sièis mes en amont. Au còr de Montpelhièr sòna lo còr d’un passa-carrièira qu’interagís amb lei passejaires. Una tantossada colorada e brusenta que nos met sus lo camin de la prima. Un reportatge d’Amada Cròs
Lenga d’Òc : Lo Carnaval occitan de Montpelhièr 2018


text:
Antimatèria
S'admet generalament que l'antimatèria se compausa de particulas de la meteissa massa e espin qu'una particula de matèria, mai amb una carga opausada (simetria C, de carga).
Somari
Ais originas, l'equacion de Dirac[modificar | modificar la font]
L'equacion de Dirac, una equacion de mecanica quantica relativista, foguèt descubèrta per Paul Dirac en 1928. Aquesta equacion descriu lei particulas d'espin 1/2, coma l'electron. Compatibla entierament amb la mecanica quantica, e largament compatibla amb la teoria de la relativitat especiala presenta de solucions per la natura de l'espin dei particulas, e per l'existéncia d'antiparticulas. Encara que originariament foguèt formulada per l'electron, aquesta equacion se pòt aplicar tanben en d'autrei particulas d'espin 1/2, coma lo neutrin, lo proton e lo neutron. Dirac utilizèt la vertadiera forma de l'equacion:
E = mc2
Doncas:
E2 = p2c2+m2c4
Aquesta equacion a doas solucions: una correspondenta a l'energia positiva, e una autra a la negativa. La solucion d'energia negativa, l'antiparticula, es soventei fes interpretada coma un trauc dins una mar de Fermi, valent a dire l'abséncia d'una particula. En teoria quantica dei camps es tanben interpretada coma una particula que va a l'envèrs dins lo temps, ja que lo formalisme matematic fa vertadierament pas la diferéncia entre aquelei doas possibilitats.
Pròvas experimentalas[modificar | modificar la font]
Aquesta teoria es entierament compatibla amb çò que s'es observat en laboratòri, en fach lo positron foguèt descubèrt experimentalament per Carl Anderson en 1932. En 1996 au CERN capitèron a formar un antiatòm d'antidrogèn de vida fòrça corta compausat d'un antiproton e d'un positron, experiment melhorat en 2010 embé una vida d'aperaquí un desen de segonda.
L'avenidor de l'antimatèria[modificar | modificar la font]
Un domeni onte l'estudi de l'antimatèria a un avenidor particularament interessant es la cosmologia. En efèt vesèm dins nòstre univèrs un desequilibri entre matèria e antimatèria : l'antimatèria es esquasi absenta, mentre que se lei quantitats de matèria e d'antimatèria èran identicas, se serián desintegradas una ambé l'autra.
Dau vejaire dei fisicians dei particulas, aquesta question es ligada a la violacion de simetria CP per l'interaccion forta, determinada per lei coeficients de la matritz CKM e/o per una nòva fisica, tanben dicha fisica enlai dau modèl estandard (BSM physics).


text:
31/10/2013
"Lo sannhapòrc" per Nadau Rebeyrol
Voici une contribution émise par Nadau Rebeyrol, l'un des élèves du cours pour adultes de Mussidan animé par Jean-Claude Dugros. A cette occasion, nous créons une nouvelle rubrique sur ce blog présentant les créations des 31 ateliers d'occitan pour adultes en Dordogne.
°°
Quo era lo mes de decembre, la setmana avant Nadau. Chas Casqueta decideren de tuar la treuia, la luna lo permetiá.
Faugut avertir los vesins, daus òmes solides, car deviá far dins los dos cents quilòs.
‘Neren querre en prumier lo tuaire Lacour ; per la tuar es abituat e zo ‘dòba ben.
Madama Barricon per ‘massar lo sang e son òme mai los autres tau que Rasteu, Culòta, Piau, e lo Barbut.
Lo jorn arribet e tot queu monde apres aver cassat la crota decideren de passar au sannhapòrc, chascun a prendre sa plaça.
Fauguet preparar lo banc. Doas gròssas buschas, l’eschala, la pòrta de l’estable qu’era voidat dessús. Quo es lo Barbut que rentret dins l’estable per la ‘trapar au nas emb-d’una còrda e la surtir defòra, e la menar sus lo banc aveque l’aida de Piau e los autres. Un còp ben tengut Lacour aveque son coteu sannha la treuia, Madame Barricon fasiá son trabalh.
Vos dise pas, queu paubre animau credava que los vesins se disián : que se passa chas Casqueta ? deu tuar un pòrc.
Tot era suau, d’un còp ne’n passa una secoduda. Veiquí que la treuia tomba dau banc e tot queu monde, Lacour de ventre, Piau de cuòl, Barricou a rodelar, au passatge ‘massa Rasteu d’eschina, Casqueta de testa, Culòta dins la fanha, Madama Barricon, lo Barbut plen de sang.
Tots se torneren ‘massar mai la trueia.
Fau totjorn se tener sus sas gardas quand sannhatz lo pòrc.
Nadau, lo 19/09/2013
Les commentaires sont fermés.


text:
Oligocèn
L'Oligocèn (del grèc oligos, 'paucs', e xainos, 'recent') es la tresena etapa del periòde Paleogèn de l'Èra Cenozoïca. Comencèt fa 33,9 ± 0,1 milions d'ans (ma) e s' acabèt fa 23,03 ma. Lo nom fa referéncia a l'escassetat d'aparicion de nòus mamifèrs modèrns après la bufada d'evolucion de l'Eocèn.
Lo començament de l'Oligocèn es marcat per un grand eveniment d'escantiment ligat a la casuda d'un meteorit dins la Baia de Chesapeake als Estats Units, e/o una autra en Siberia, e una substitucion de la fauna d'Euròpa per aquela d'Asia, levat per las familhas endemicas de rosegaires e de marsupials, coneguda coma Grande Coupure de Stehlin. Lo limit Oligocèn-Miocèn es pas marcat per un eveniment tan facilament identificable, mas puslèu per de limits regionals entre l' Oligocèn tardiu pus caud e lo relativament fred Miocèn.


text:
Categoria:Escrivan occitan deu sègle XVII
Autors
Auvèrnhe : Cordat
Bearn : Fondevila
Gasconha : Adèr • Astròs • Giraud Bedot • Dugay • Bertran Larada • Andriu du Pré
Lengadòc : Godolin • Francés de Corteta
Provença : Brueis • Zerbin • Micolau Sabòli • Pèire Chabèrt • Joan de Cabanas • Tronc de Codolet
Obras
Teatre : La Pastorala deu Paysan
Poesia : Lo Ramelet Mondin • Lo Gentilhòme gascon • La Margalida Gascoa
Articles dins la categoria « Escrivan occitan deu sègle XVII »
Aquesta categoria conten los 12 articles seguents.


text:
Villampuy
Villampuy es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure et Loir e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
- La Baujum a situat sus la RD 955 (ex RN 155) #que connècta Châteaudun a Orléans.
- Pareau Es un masatge caseriu situat sus la rota de Varize.
- Dessainville Es un caseriu situat sus la rota de Bazoches-en-Dunois.
- Juvrainville Es un caseriu situat sus la rota de Membrolles.
- La Folie est située sur la RD 955 (ex RN 155) qui relie Châteaudun à Orléans.
- Pareau est un hameau situé sur la route de Varize.
- Dessainville est un hameau situé sur la route de Bazoches-en-Dunois.
- Juvrainville est un hameau situé sur la route de Membrolles.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
O L'ALMANAC DE LA ROQUETIA.
Per dire tot çò de mancar pas dins lo rèire país clapassièr e endacòm mai, una pagina occitana que serà çò que ne faretz.
Nòvas de segur, mas tanben contes de ma grand-la-bòrnia, sornetas de ma tanta Nina de Niana, galejadas e bajocadas, pròsas e poesias, opinion, fòtos o vidèos,...
Acabatz de mandar.
cercle.occitan.max.roqueta@gmail.com
samedi 10 mars 2018
Telh e rovre
Telh au ras de l'ostau, pichòt tilhòl en flor,
Dormissent e balhant l'ombra de ton amor
A lei paisanetas qu'i trian lei rasims
Au grand solèu d'agost, quand la vèspa bronzís,
Tei branquetas crespadas, nolentas coma mèu,
Non se pòdon partir de lei de l'aubre bèu,
Lo rovre l'abraçant per tostemps lo sentir,
Mesclant dins lo fulham leis aucèus a venir.
Quand èran mortaus vièlhs, l'òme e la tendra femna
Balhèron i miserós çò que lor demorava :
Darrièr rodau de fuòc, darrièra bona auqueta.
Mas lei cocha-vestits se vestiguèron a l'auba
D'argent, d'aur e de lutz, qu'èran totei dos dieus :
Ermès lo Viatjaire e dau Cèu lo grand Zèus.
Filemon e Baucís, en aubres an tresmudats
Per empachar la Mòrt de lei desseparar.
Maria Cristina Bourgade
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


text:
Dans un triangle délimité par le Rhône, les Alpilles et la Durance une vingtaine de communes vous proposent de découvrir les commerces, entreprises et artisans qui dynamisent ce territoire.
Les communes qui composent le territoire Rhône Alpilles Durance : Aureille, Barbentane, Boulbon, Cabannes, Châteaurenard, Eygalières, Eyguières, Eyragues, Fontvieille, Graveson, Lamanon, Le Paradou, Les Baux-de-Provence, Maillane, Maussane-les-Alpilles, Mollégès, Mouriès, Noves, Orgon, Plan d’Orgon, Rognonas, Saint Andiol, Saint Etienne du Grès, Saint Rémy de Provence, Saint-Pierre-de-Mézoargues, Sénas, Tarascon, Verquières situées en Rhône Alpilles Durance
- Commune de Rognonas
- Commune d'Eyguières
- Commune de Maussane
- Commune d'Eygalières
- Commune de Saint Rémy de Provence
- Commune de Châteaurenard


text:
Eugèni Garcin
Eugèni Garcin (en francés Eugène Garcin; Alens, 31 de decembre de 1831 - Anthony (Isla de França), febrièr de 1909) foguèt un jornalista e escrivan occitan.
Biografia[modificar | modificar la font]
Eugèni Garcin nasquèt dins una familha modèsta, son paire èra manescau. Faguèt d'estudis que li donèron un nivèu pron bòn per s'endralhar devèrs l'escritura e lo jornalisme. Escriguèt dins sa joventut de poesias en occitan que foguèron publicadas per Romanilha en 1851 dins l'òbra collectiva Lei Provençalas. Participèt au Romavatge dei Trobaires d'Ais de Provença en 1853. Venguèt amic de Mistral e dei primièrs felibres e escriguèt sovent dins l'Armanac Provençau. Se n'anèt a París e en 1861 se maridèt amb una directritz dau pensionat ont trabalhava. Comencèt sa carrièra jornalistica e venguèt en 1868 un dei collaboradors dau jornau marselhés Le Peuple. Quand se proclamèt la Republica, foguèt causit coma sos-prefècte de Mureth. Un pauc mai tard laissèt aqueste trabalh per venir jornalista a Tolosa. Capitèt de venir director dei jornaus L'Émancipation e puèi de L'Avenir du Gers e a l'encòp corriá lo país per espandir leis ideaus revolucionaris.
Aprèp que Mistral publiquèsse Calendau, Garcin se faguèt remarcar d'un biais vesedor quand ataquèt l'escrivan de Malhana dins son libre Les français du Nord et du Midi e declarèt que leis idèas e concèptes de l'òbra èran separatistas. Quand se faguèt lo còp d'estat lo 16 de mai de 1876 se n'anèt en Belgica. En 1895, comencèt a frequentar lei felibres parisencs e venguèt puèi vicepresident d'aquela associacion. Se pretendèt qu'èra un dei sèt felibres qu'aviá fondat lo felibritge e que son nom èra estat cambiat per lo de Joan Brunet. Publiquèt la revista La Provence a la debuta del sègle XX.


text:
Arenas de Nimes
Leis Arenas de Nimes son un anfiteatre roman que se situa dins lo centre de la vila de Nimes, en Lengadòc. Amb l'Ostau Cairat e lo Temple de Diana es un dei testimònis mai importants dau passat roman de la vila. Lo monument es repertoriat dins lei monuments istorics dempuèi 1840. En 1863 foguèt remodelat pr'amor d'i poder far d'activitats taurinas. Actualament lo monument aculhís mai que mai de corridas o d'eveniments relatius a la bovina e tanben de concèrts.
Somari
Descripcion[modificar | modificar la font]
L'anfiteatre mesura 133 mètres de lòng, 101 mètres de larg e 21 mètres d'aut. L'ais grand dau monument mesura 69 mètres mentre que l'ais pichon ne mesura 38. Leis Arenas avián una capacitat de 24 000 espectadors qu'èran repartits dins quatre zònas e trenta quatre tribunas.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'anfiteatre foguèt bastit en 60 après Jèsus Crist, en s'inspirar dau Colisèu de Roma, per divertir la populacion de Nimes, una dei vilas mai influentas e pobladas dau país, e deis environas. Quand arribèt lo periòde de grandeis invasions l'airau foguèt transformat en vilatge fortificat, e leis abitants se refugiavan dins l'encencha deis Arenas. Constituiguèt puèi un barri a partir de l'Edat Mejana e fins au sègle XIX, amb de carrièiras e de botigas.
Leis Arenas a partir de l'epòca dei visigòts[modificar | modificar la font]
Après que s'enibiguèsson lei combats de gladiadors en 404, lei visigòts transformèron leis Arenas en fortalesa. Per se protegir de las atacas, frequentas durant los periòdes d'invasion, las gents s'amassavan dins l'endrech fins que finalament venguèt un vilatge fortificat. Aqueste arribèt a comptar doas glèisas, 220 ostals e mai una pichona fortificacion. La preséncia umana continua provoquèt evidentament divèrsas degradacions del monument sens comptar las pèiras qu'i foguèron raubadas per bastir d'autras abitacions.
La recuperacion deis Arenas[modificar | modificar la font]
Lòng dei sègles l'anfiteatre èra vengut un endrech que s'i èra implantat una part de la populacion nimesenca, çò qu'empachava de veire la beutat dau monument e mai lo deteriorava constantament. Quand passèt per Nimes lo filosòf Jean-Jacques Rousseau, s'indignèt de l'abandon deis Arenas e comparèt l'estat òrre del monument nimesenc amb lo circ de Verona mens polit e mai pichon mas en ben melhor estat. Leis autoritats lengadocianas ensagèron de metre en plaça divèrsei mesuras per restaurar lo monument coma en agost de 1786 quand leis Estats de Lengadòc s'adrecèron au rei de França e que foguèt edictat un arrèst dau conseu d'estat de Loís XVI, que disiá que la monarquia prestava la quantitat de 150 000 francs a l'entitat lengadociana. Foguèt sonque tre 1810 que s'ordenèt la demolicion deis ostaus e la neteja de l'anfiteatre.
Leis Arenas, centre de l'espectacle[modificar | modificar la font]
Dempuèi sa remodelacion l'anfiteatre es vengut un endrech apreciat per i organizar tota mena d'espectacle. A la fin del sègle XIX aculhiguèt d'òbras de teatre e actualament es subretot emplegat per lei corregudas de buòus (mai que mai corridas) e de concèrts. La tauromaquia i es venguda talament presenta que davant leis Arenas se pòt veire l'estatua en bronze del matador Nimeño II.


text:
Bon, coma degun a començat, benleu que n'i a enquera que s'en son pas remes, sabe pas, vau començar, en tant que cò-adjudant (e sol present alai) a far mon bilanç a io de l'Estivada 2008.
Franchament, sei content, ai rencontrat un fum de monde que coneissiá pas, mai que mai daus tipes interessants (especiala dedicaça a "Volem Viure Au Palis" e tota la còla dau campatge), dau monde que vese pas tròp sovent (quitament se n'i a que demòren pas tròp luenh de io...), fòrça de monde dau forum qu'aviá jamai vist (perdon Kagola per la botelha de vin que t'ai tuada... ), mai d'autres, que m'an promes d'i venir.
Me sembla justament que lo forum a 'gut un bon succes, ai vist trainar daus japissons (eran mai "professionaus" que los de l'an passat) un pauc d'en pertot, un fum de monde n'an pres, ai auvit de monde n'en parlar, avem jeitat daus ponts entre de las personas que s'i son rencontradas e que ara se coneissen...mielhs (me damande enquera se pas crear una AGENCIA MATRIMONIALA dins lo forum... )
E me son vengudas quauquas ideias per lo forum, aurai lo plaser de vos en tornar parlar en setembre, lo temps de laissar madurar.
Costat programacion, ai pas trobat qu'era un "grand cru", mas ai tot parier trobat mon bonhur, entre los Eslamaires, Tres A Cantar, Solexcitant, Occitan'iss, Sauvaigo, Los Mourres de Pòrc, Familha Artus, Gric de Prat, Original Occitana, Sol I Serena, Lu Rauba Capeu e Le Comité. Parle per çò qu'ai vist.
M'a semblat que i aviá dau monde (mai que mai en debuta de setmana), rasonablament.
Dos pitits punts negres tot parier : un ambient que virava un pauc a l'estranh a quauques moments (sabe pas se 'quò a fach 'quò a quauqu'un d'autre ?), e una gròssa incertituda sus l'avenidor de 'quela festa...
E los autres, que n'avetz pensat ?
Danís


text:
Carlisme
Lo carlisme foguèt un movement politic legitimista de caractèr antiliberal e antirevolucionari sorgit en Espanha al sègle XIX que preteniá l'establiment d'una branca alternativa de la dinastia borbonesa dins lo tròn espanhòl, e que dins sas originas defendiá la vòlta a lo Regim Ancian.
Los carlistas èran los partisans de Carlos María Isidro de Borbón, lo fraire de Ferrand VII d'Espanha. Ferrand VII d'Espanha, sens cap d'enfants, decidèt en 1829 que son fraire Carlos seriá l'eiretèir del tròn d'Espanha. Mas en 1830, Ferrand VII aguèt una filha : Isabèl. En 1833, après la mòrt de Ferrand VII, Isabèl foguèt reina d'Espanha malgrat la contestacion de sos dreches pels partisans de son oncle.
Al sègle XX una partida del carlisme evolucionèt cap al socialisme autogestionari (lo Partit Carlista), mas apuèi se produsiguèt una escisión del sector tradicionalista conservador, que formèt la Comunion Tradicionalista Carlista. Los dos movements an un supòrt electoral residual.
Guèrras Carlistas[modificar | modificar la font]
Las Guèrras Carlistas (sonadas tanben popularament carlistadas) foguèron tres guèrras qu'aguèron luòc en Espanha al sègle XIX. Foguèron l'origina del movement politic carlista o carlisme. Pendent lo Triènni Liberal (1820-23), los sectors absolutistas organizèron las partidas reialistas, que dispausèron d'un supòrt grand dins las comarcas interioras de Catalonha. L'insurreccion reprenguèt amb la Guèrra dels Malcontents (1827). A la mòrt de Ferran VII comencèt la Primièra Guèrra Carlista (1833-1839). Aquel conflicte afrontèt los carlistas, partisans dels dreches dinastics de Carles Maria Isidre, fraire del monarca defunt, e los isabelins o cristins, partisans dels dreches de sa filha Isabèl, coma resultat de la proclamacion de la Pragmatica Sancion (1830), qu'aviá abolit la lei salica dels Borbons, *segon *la *quala la succession èra d'èsser sempre masculina. La Segonda Guèrra Carlista (1846-1849), aguèt luòc en Catalonha, qu'i s'apelèt tanben Guèrra dels Matiners. Pendent la Tresena Guèrra Carlista (1872-1876), las fòrças carlistas ocupèron mai d'una ciutat de Catalonha interiora. Isabèl II èra a l'exili e lo rei Amadèu I, monarca dempuèi 1871, èra pas de popular. Carles VII, filhastre de Carles Maria Isidre de Borbon, prometèt a catalans, valencians e aragonesi lo retorn dels fòrs de las constitucions qu'èran estadas abolidas per Felip V.


text:
Cauna de Lombrives
La cauna de Lombrives es la pus granda d'Euròpa. Se dobrís dins la val nauta d'Arièja, a Ornolac e Ussat, al sud de Tarascon d'Arièja, en Lengadòc, dins lo País de Fois e lo departament d'Arièja.
Caracteristicas fisicas[modificar | modificar la font]
L'aiga d'Arièja i a format un sistèma carstic de 39 km amb 7 nivèls subrepausats. Globalament, aquel sistèma se desvolopa dels dos costats d'Arièja entre lo vilatge de las Cabanas ont se situa lo dren pus al sud (nivèl 7) e Tarascon d'Arièja ont se situa l'exsurgéncia de las aigas (cauna de Savart). La cauna de Nhaus constituís un dren que ven de la val de Vic de Sòs.
Aquel extraordinari sistèma carstic se compausa quasiment de 200 intradas. Mantuna sala a un volum immens. La « sala de la catedrala », a 250 m de l'intrada es coma Nòstra Dòna de París; la « sala de l'empèri de Satan », situada a 4 km de l'intrada, es 3 a 4 còps pus granda. Ofrís de concrecions nombrosas, de minerals rars, de variats païsatges sosterranhs e un ric passat preïstoric e istoric.
Lo tipe de ròc es calcari e la temperatura a l'interior es de 13 °C.
Istòria[modificar | modificar la font]
Al cors dels sègles lo site a abrigat l'òme preïstoric neolitic, de brigands, d'ermitas, de leproses, de simples pastres, de falses monedaires... Auriá servit de refugi a l'evesque catar Amièl Aicard après la casuda del castèl de Montsegur en 1244. Abriguèt de prèires e de nòbles durant la Revolucion francesa, puèi republicans durant lo Primièr Empèri. L'inscripcion pus anciana (vèrs 1578) menciona Enric IV alavetz rei de Navarra, sens que aquò atèste una visita del monarca.


text:
DEMOCRACIA OCCITANA DOXA UMANISTA OCCITÀNIA LIBERTAT FRANÇA - occitan Democracy Doxa Humanist Occitania Freedom France - Okcitanish Democratie Doxa Humanist Okcitania Freiheit Frankreich - Occitània Democracia Doxa Libertad Umanista ...
20080114
La monarquia s'installa en França
Pel liberalisme anglés lo problèma es sempre lo pus feble, lo caumaire, pel monarquisme bonapartista francés de Neuilly/Seine es lo meteis problèma. E coma gausan pas dire en faça aquò als electors franceses, zo fan dire en francés per Tony Blair.
Benlèu que cal exilhar los bonapartistas franceses a Londres per èstre tranquille e puèi se cal pausar la question perqué tant d'angleses vènon viure en França !


text:
Categoria:Confession crestiana
Son classats aicí los articles portant sus las religions e movements que reconeisson Jèsus Crist coma Sénher, quin que siá lo sens qu'i balhan, e quina que siá l'opinion dels autres gropes sus aquesta reconeissença. Mas de còps lo limit es pas clar.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 4 soscategorias, sus un total de 4.
C
- ► Catarisme (1 C, 29 P)
- ► Catolicisme (17 C, 10 P)
O
- ► Ortodoxia (2 C, 1 P)
P
- ► Protestantisme (10 C, 13 P)
Articles dins la categoria « Confession crestiana »
Aquesta categoria conten l'article seguent.


text:
Douarnenez
Douarnenez en breton ( Douarnenez en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Douarnenez A situat a Unitat|600|km}} a l'oèst de París, 250 km al nòrd-oèst de Nantas e a Unitat|25|km {{}} al nòrd-oèst de Kemper, al fons de la baia de Douarnenez.
Particularité De la vila, la isla Tristan #que se situa a Unitat|50|mètres}} aperaquí de la còsta. Es accessible a pè, a marée bassa. Un solar, un phare e una fòrça s'i tròban.
Lo pòrt, abans de venir Douarnenez, en 1541, s'i èra trucat masatge caseriu de Sant-Michel de contunh bourg del isla Tristan, en 1520.
La vila, nichée al fons d'una baia harmoniosament incurvée, desplega las siás façadas acolorides e pittoresques #qu'an sedusit de nombroses artistas tales Auguste Renoir, Eugène Boudin, Emmanuel Lansyer...
Douarnenez est situé à 600 km à l'ouest de Paris, 250 km au nord-ouest de Nantes et à 25 km au nord-ouest de Quimper, au fond de la baie de Douarnenez.
Particularité de la ville, l'île Tristan qui se situe à 50 mètres environ de la côte. Elle est accessible à pied, à marée basse. Un manoir, un phare et un fort s'y trouvent.
Le port, avant de devenir Douarnenez, en 1541, s'était appelé hameau de Saint-Michel puis bourg de l'île Tristan, en 1520.
La ville, nichée au fond d'une baie harmonieusement incurvée, déploie ses façades colorées et pittoresques qui ont séduit de nombreux artistes tels Auguste Renoir, Eugène Boudin, Emmanuel Lansyer...
S'agís a l'encòp d'un important pòrt pesquer e esportiu. Lo gentilici de los sieus abitants es, en francés Douarnenistes, e mai se los s'autreja egalament lo subernòm (mai que mai a las femnas) de Penn sardine, en fasent referéncia a la còfia que pòrtan las femnas e que se sembla a un cap de sarda (penn significa cap en breton). La comuna s'agrandiguèt lo 1945, en se fusionant amb las comunas vesinas de Ploaré, Pouldavid-sud-Mèr e Tréboul.
Es tracta alhora d'un important port pesquer i esportiu. El gentilici dels seus habitants és, en francès Douarnenistes, encara que se'ls atorga igualment el sobrenom (especialment a les dones) de Penn sardine, fent referència a la còfia que duen les dones i que s'assembla a un cap de sardina (penn significa cap en bretó). La comuna es va ampliar el 1945, fusionant-se amb les comunes veïnes de Ploaré, Pouldavid-sud-Mer i Tréboul.
Istòria[modificar | modificar la font]
La preséncia de cuves a garum a las Plomarc'h testifica de l'antiquitat del luòc #que se tròba èsser un dels luòcs melhor conservats d'Euròpa. Lo garum dels Plomarc'h, condiment en semblant a la nòstra nuoc-mâm, i aguèt produsit entre lo primièr sègle de lo nòstre ère e 276. Aqueles ans #veire la còsta oèst del Armorique estrossejada per de nombrós raids de piratas en venent del nòrd de l'Euròpa. Lo primièr Douarneniste conegut es d'en un autre luòc un romain, Caius Varénius Varus, probablament issu de la Narbonnaise. Lo sieu nom a inscrich sus una stèle votive conservada al Musèu départemental breton de Kemper. Es de Pouldavid que las teles (telefonadas « Olonnes ») de Locronan partissián a l'exportacion. Lo nom de Pouldavid, escrich de divèrsas manièras, figura d'en un autre luòc sus nombre de mapas marinas medievalas. Designava lo luòc ont venián fornir-se cèrtas bastissas.
Segon la legenda de la vila de Ys, una vila prospère e insoumise i auriá #èsser bastida antany en la baia, abans d'èsser engloutie per l'ocean en guise de punition divina. Aquela legenda, ponduda en forma a Modèl:La s-, recrée un passat mythique a la Cornouaille en se basant en dels personatges istorics en avent marcat la region abans l'an mil e l'epòca de las invasions scandinaves.
Al començament del Sègle XII, l'avesque de Cornouaille, Robert, fa don de l'isla de Sant Tutuarn al monastèri de Marmoutier (près de Tors en Indre-e-Loire). Aquela isla a #èsser identificada amb la isla Tristan e lo sieu nom ancian, #que fa referéncia a sant Tudy, poiriá èsser a l'origina del nom de la vila. Una autra explicacion étymologique correnta es #que Douarnenez venga de la déformation del breton « douar an enez » #que significa « la tèrra de l'isla »[1]. L'acte de donation indica #qu'una glèisa existissiá ja, mai lèu un pichon monastèri #qu'una glèisa paroissiale. Per çò qu'es del don, sembla aver-i agut coma objectiu un renouveau en la vida religiosa del diocèse.
A l'epòca de las Guèrras de Liga (1576-1598), lo bandit Guy Éder de la Fontenelle aprofècha de la situacion per brigander la Bretanha e mai particularament la Cornouaille e la region de Douarnenez. Lo ile Tristan es un moment la siá basa. Lo consensus de ponduda a la fin de las guèrras de religion o vei se far quitament confiar la gouvernance de l'isla. Fin finala convencut d'intelligéncia colpabla amb los espanhòls e sens #que i aja desbrembat lo remembre de las siás massacres, #èsser roué en luòc de Cauma en setembre 1602. A l'epòca de Louis XIV, la municipalitat i aguèt conegut per faches ligats a la Revòlta de las Casquetas Rojas(1675).
En 1902, lo en comandant Barthélemy-Emmanuel Lo Roy Ladurie, pepin de l'istorian Emmanuel Lo Roy Ladurie, i aguèt destituit de lo sieu grade per i aver refusé de barrar las escòlas agudas per congrégations catolicas a Douarnenez.
En 1921, Douarnenez ven la primièra municipalité comunista de França amb l'eleccion de Sébastien Velly.
En 1924, la cauma de las Penn Sardin, las sardinières de Douarnenez conegut una ressonància nacionala[2].
La présence de cuves à garum aux Plomarc'h atteste de l'antiquité du site qui se trouve être un des sites les mieux conservés d'Europe. Le garum des Plomarc'h, condiment ressemblant à notre nuoc-mâm, fut produit entre le premier siècle de notre ère et 276. Ces années virent la côte ouest de l'Armorique ravagée par de nombreux raids de pirates venant du nord de l'Europe. Le premier Douarneniste connu est d'ailleurs un romain, Caius Varénius Varus, probablement issu de la Narbonnaise. Son nom est inscrit sur une stèle votive conservée au Musée départemental breton de Quimper. C'est de Pouldavid que les toiles (appelées « Olonnes ») de Locronan partaient à l'exportation. Le nom de Pouldavid, écrit de diverses manières, figure d'ailleurs sur nombre de cartes marines médiévales. Il désignait le site où venaient s'approvisionner certains bâtiments.
Selon la légende de la ville d'Ys, une cité prospère et insoumise aurait été construite jadis dans la baie, avant d'être engloutie par l'océan en guise de punition divine. Cette légende, mise en forme au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, recrée un passé mythique à la Cornouaille en se basant sur des personnages historiques ayant marqué la région avant l'an mil et l'époque des invasions scandinaves.
Au début du Sègle XII, l'évêque de Cornouaille, Robert, fait don de l'île de Saint Tutuarn au monastère de Marmoutier (près de Tours en Indre-et-Loire). Cette île a été identifiée avec l'île Tristan et son nom ancien, qui fait référence à saint Tudy, pourrait être à l'origine du nom de la ville. Une autre explication étymologique courante est que Douarnenez vienne de la déformation du breton « douar an enez » qui signifie « la terre de l'île »[3]. L'acte de donation indique qu'une église existait déjà, plutôt un petit monastère qu'une église paroissiale. Quant au don, il semble avoir eu comme but un renouveau dans la vie religieuse du diocèse.
À l'époque des Guerres de Ligue (1576-1598), le bandit Guy Éder de La Fontenelle profite de la situation pour brigander la Bretagne et plus particulièrement la Cornouaille et la région de Douarnenez. L'ile Tristan est un moment sa base. Le consensus de mise à la fin des guerres de religion le voit même se faire confier la gouvernance de l'île. Finalement convaincu d'intelligence coupable avec les espagnols et sans que soit oublié le souvenir de ses massacres, il fut roué en place de Grève en septembre 1602. À l'époque de Louis XIV, la commune fut connue pour des faits liés à la Révolte des Bonnets Rouges(1675).
En 1902, le commandant Barthélemy-Emmanuel Le Roy Ladurie, grand-père de l'historien Emmanuel Le Roy Ladurie, fut destitué de son grade pour avoir refusé de fermer les écoles tenues par des congrégations catholiques à Douarnenez.
En 1921, Douarnenez devient la première municipalité communiste de France avec l'élection de Sébastien Velly.
En 1924, la grève des Penn Sardin, les sardinières de Douarnenez connu un retentissement national[4].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.geobreizh.com/breizh/fra/villes-ficha.asp?insee_Vila=29046 modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant
- ↑ La cauma de las Penn Sardin
- ↑ « Douarnenez » (consultat en mes invalid (mars))
- ↑ La grève des Penn Sardin
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Pagina del modèl Ligam web comportant una error
- Pagina utilizant lo modèl data amb una sintaxi erronèa
- Ortografia de verificar
- Paginas amb ligams de fichièrs copats
- Portal:Bretanha/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Comuna de Bretanha
- Comuna de Finistèrra


text:
Bettange
Bettange es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Vilatge de la distincion de Bérus en lo duché de Lorraine.
- Dépendait Del abbaye de Bouzonville a partir de la Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle ; en 1472 la municipalitat i aguèt partejat entre los senhors de Eltz e los senhors de Koeler.
- Los templiers alemands i possedissián de bens.
- Guirlange (Gerildinges Al XIIe) annèxa de la parròquia de Bettange, ligada juridicament a la municipalitat de Gomelange, i aviá partejat entre los abbés de St Nabor, de Villers-Bettnach e los chevaliers teutoniques #que las armas ne figuran al blason de la comuna. En 1836, a comptat fins a 159 abitants.
- Village de la seigneurie de Bérus dans le duché de Lorraine.
- Dépendait de l'abbaye de Bouzonville à partir du Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle ; en 1472 la commune fut partagée entre les seigneurs d'Eltz et les seigneurs de Koeler.
- Les templiers allemands y possédaient des biens.
- Guirlange (Gerildinges au XIIe) annexe de la paroisse de Bettange, rattachée juridiquement à la commune de Gomelange, était partagée entre les abbés de St Nabor, de Villers-Bettnach et les chevaliers teutoniques dont les armes figurent au blason de la commune. En 1836, elle a compté jusqu’à 159 habitants.


text:
Sent Arroman (Nauts Pirenèus)
Creatz (exemple detalhat) la sospagina qu'assegurarà lo seguiment del processús de traduccion en clicant sus Projècte:Traduccion/Sent Arroman (Nauts Pirenèus).
Sent Arroman (oficialament en francés Saint-Arroman) qu'ei ua comuna gascoa, situada dens lo departament des Nauts Pirenèus e la region de Mieidia-Pirenèus .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1307 un censier deu prieuré de Sarancolin cite le village de Gayan . En 1348 fuyant devant la peste noire les habitants de Gajan fondent le village de Sent Arroman. Gajan devient alors un quartier de Saint Arroman.[1]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ « Le village de Saint Arroman », Pyrenea.fr


text:
Energia
En fisica, era energia ei ua quantitat escalar contenguda en quinsevolh sistèma fisic. Era energia d'un sistèma fisic tanben ei era sua capacitat entà realizar un trabalh. En Sistèma Internacionau, se mesure en joules.
Quinsevolh causa qu'estongue en tot trabalhar està a en tot gastar energia. Per açò, quinsevolh causa qu'estongue en disposicion a trabalhar possedís energia. Quan eth trabalh se realize i a ua transferéncia d'energia, parièra qu'eth subjècte pèrd energia. En realitat, era energia càmbie cap a un aute objècte, sus eth quau se realize eth trabalh.


text:
Enteropneusta
La classa dels enteropneustes (Enteropneusta) sembla la dels anelids (vèrms). Còmpta d'individús que pòdon aténher fins a 2,50 m de long. Se pòdon desplaçar sus de longas distàncias; çaquelà, son capables de s'amagar dins los sediments per escapar als predators. La reproduccion se fa sus las plajas e la ponta se fa en mar. S'obten alara de larvas planctonicas pelagicas. La proboscis secreta un mucus que blòca las predas, çò que permet apuèi de las engolir.
Lista de las familhas[modificar | modificar la font]
Referéncias extèrnas[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : Enteropneusta (fr) (+ version anglesa (en))
- Referéncia Animal Diversity Web : Enteropneusta (en)
- Referéncia NCBI : Enteropneusta (en)


text:
11/06/2016
Una bèstia a vapor, per Micheu Chapduelh
Vos vòle uei parlar d’una bèstia dispareguda. Une sorte de dinosaure, quoi. Mais un dinosaure moderne. Quela bèstia era mostruosa ! Aviá mestier de dos tipes per li donar minjar a la pala. Beviá a ne’n eissurir un plen chasteu d’aiga . E bufava a vos far paur ! Son bufar era negre coma la suja. D’alhors quo era un bufar de suja. Onte se pausava, salopava tot, tot çò que tucava, z’auriatz dich passat au ciratge. E quo es ben normau perque quela bèstia se nurrissiá de charbon.
Son nom ? A òc, l’apelavan la locomotivavapor. Fau precisar « a vapor », perque de las locomotivas n’i a enquera, mas son vengudas netas, clean disen uei. E mudas malurosament.
E òc, quo es que la vielha locomotiva, maugrat son biais de diplodocus, sabiá parlar. Ò ! quo era pas variat. Tot lo long dau chamin, quand vos menava en permenada, vos disiá : « Trempa sopa, trempa sopa, trempa sopa… » Quo es per quò que lo monde marendavan totjorn dins lo tren : quò lur donava fam.
Au moment de se ’restar disiá, en francés queste còp : « Faut que je pisse, piss piss psss. » E estiflava un bon còp. Boirava sovent entau lo francés e l’occitan.
Au sodard que preniá lo tren per tornar en permission chas se, disiá : « Polet rostit, salsifis frits, polet rostit, salsifis frits… » E quand lo tornava a la caserna : « Rutabagas, rutabagas. »
N’i a un qu’era artilhur a Metz. Quand tornava chas eu a Dacs, la locomotiva, de Metz a Bordeu li parlava francés : « J’te ramène, j’te ramène… » De Bordeu a Dacs, la linha era electrifiada e disiá : « Cap a casa, cap a casa… » Quò, quo es de l’occitan gascon e quò vòu dire : tot drech a la maison.
Micheu Chapduelh
10:46 Publié dans Cultura e literatura en òc, La Vita en òc ( archivas DL papier) | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
(D'après Nadau)
Enten, enten l'acordeon,
Dus pas de dança, ua cançon,
Eth huec, eth huec qu'ei alugat,
Sent Joan, Sent Joan, se n'ei tornat.
Arrepic :
Sent Savin, cap deth Lavedan,
Luenh de tu que'm cau partir,
Sent Savin, cap deth Lavedan,
Luenh de tu que'm vau morir.
Era passejada un ser d'estiu,
E quin te va ? Adiu, adiu !
Un tròç de pan, un còp de vin,
Parlar deth temps dab eth vesin.
Eths cueires lusen sus eth bufet,
Tots sovenirs ena paret,
Non se pòt estancar eth temps,
Sent-Savinés tostemps, tostemps.
Tornar pujar dinc ara nhèu,
Un darrèr còp eth cap en cèu,
Setiat dessùs eth gran calhau,
Guardar eth sorelh en gran portau.
Amics d'Adast, Lau, Balanhans,
De Sent Savin e d'Arcisans,
Planhatz-vos plan deu praube Joan
Qui a estimat eth Lavedan.
Fermer


text:
dijous, 25 de febrer de 2016
Sardenha jorn 3
Tot comencèt quand me desrevelhèri a 8h del matin. Pas gaire en forma.
Plan fatigada, mal de cap missant.
Decidi que val mai pas prene l'auto per far de camin (3h per anar a Mamoiada, parièr per tornar) e tòrni al lièch amb l'esper qu'aquò me passarà.
Me desrevelha a 10h30 una telefonada de la vesina (conassa!) per me dire que lo vesin es partit a l'espital, o sabiái ja, que los enfants m'o avián dich sus facebook.
Demòri al lièch una oreta mai.
Me lèvi, preni una aspirina perimida amb l'esper qu'aquò anarà melhor.
Decidi que uèi serà una jornada tranquillòta per poder anar deman a Mamoiada.
Charri amb l'ostessa e la femna que neteja que ela parla catalan. La femna que neteja es la maire de la patrona de l'ostal, de l'esclavagisme dels vièlhs.
Dejuni.
Passi a la botigòta d'a costat per crompar d'iranges qu'ai acabat las que crompèri ièr. E charri amb la botigaira. En catalan. Del còp, me vend mièja botiga.
Puta que son vendeiras a l'Alguer! Puta que soi influenciabla! Non mas aquesta recuècha fumada, èra subrebona! Preni lo temps d'aver lo temps e charri amb la femna, de la vida aquí, de la toristalha, de la quantitat de botigòtas que i a, que nosautres n'avèm pas mai. Dintra una clienta mai, una vesina tanben e parlam totas tres en catalan. An un catalan estranh, devon pensar çò mème del mieu.
"A mos reveure".
Passi a la cambra daissar la crompa e me'n vau cap al centre.
Vòli tornar a la botiga de disques crompar un parelh de disques mai e a la librariá.
Passi primièr a la librariá, que i voliái comprar un libre de Grazia Deledda, prèmi Nobèl de Literatura en 1926 que sabiái solament pas son existència fa una setmana. E a costat, los aviái ja vistes ièr que me fasián lingueta i a lo Diccionari català de l'Alguer de Josep Sanna e un diccionari del sard. A la caissa amb mon libre de Grazia Deledda, tòrni enrè e preni lo diccionari català de l'Alguer. O sabi, n'ai pas de besonh, puèi i a un sit en linha, mas i pòdi pas res, m'agradan los diccionaris. Lo diccionari del sard, i aguèsse agut una gramatica dedins, l'auriái pres, mas non, èra un diccionari monolingue, costava un braç e pesava un ase mòrt.
Puèi charri un moment amb lo librari , enfin es mai que mai el que charra. M'explica un molon de causas e me mòstra, qu'es pas luènh de sa polida librariá, la "bibliotèca catalana", ara es barrada, i tornarai aquest aprèpmiègjorn.
D'aquí me'n vau cap a la botiga de disques, mas que coma avèm plan charrat amb lo librari, e ben es tancada. Dinni a Lu Furat e tasti la fainè, un plat pas sard a basa de farina de cese, ne farai a l'ostal. Preni en dessert una seada qu'es una pasta genre la de las aurelhetas, amb dedins de formatge fondut e tot aquò banhat de mèl, tras que bon, 150 000 calorias.
Ne sortissi al marrit moment: plòu. Qu'en alguerés dison "prou" :D.
Fa pas res, son pas quatre gotas que me van arrestar.
Trona. La pluèja se transforma en granissa.
Me preni sul morre tota la pluèja de la mar vista ièr.
Benesissi lo librari que m'a mes los libres dins una saca de plastic. Maudisi los que m'an dich qu'a l'Alguer plòu pas jamai.
Constati que sèm plan en Mediterranèa: coma al país, aquò tomba fòrt e las carrièras venon rius.
Arribi a l'ostal qu'ai lo jean e las sabatas trempes e quita de plòure.
Çò qu'es emmerdant, que per un viatge tan cort e un solet bagatge cabina, ai pas pres de cambi .
Ah ah ah.
Del temps que seca, legissi Topolino sul lièch.
Me desrevelhi 3h mai tard que fa quasi nuèch.
Lo jean es encara trempe.
Me sentissi pas completament en forma, me bevi una tisana al gengibre.
Sequi los afars amb lo secador qu'ai trobat dins la sala de banhs.
Deman serà un autre jorn.
La fuckin' marrida novèla del jorn : Ryanair tanca la linha Girona-L'Alguer.
Mas cossí farai per tornar ?!?
2 comentaris:
- 賈尼 ha dit...
-
Fainè e seada, o as comprés tot a la cosina algueresa :-)
Çaquelà lo ligam que balhas ditz que la linha per Girona serà pas trencada: salvo invece il Girona-Barcellona (mès es pas fòrça clar se parla de l'aeropòrt de l'Alguer o de lo de Castèl [Càlher]).
- 26/2/16 17:21
- Mela ha dit...
-
çò qu'es clar es que las vendas de bilhetas Ryanair Girona- L'algher son disponiblas fins a fin de març...
Es plan per aquò que venguèri ara, pooguèri pas prene de bilhetas per las vacanças d'abrial
Es estonanta aquela decision de Ryanair, lo librari me disiá que tre Pascas, cada dimenjada, i aviá de catalans a boooodre per carrièras.
:( :(
- 26/2/16 19:46


text:
Destacada
Morís un excursionista per ipotérmia dempús d'èster rescatat en Colomèrs
13/09/2017
Eth joen de 28 ans naturau d'Israel moric en Espitau Arnau de Vilanova de Lhèida e anaue acompanhat per ua israeliana que tanben siguec evacuada
Aguest dimars, un joen excursionista d'Israel, de 28 ans, a morit en Espitau Arnau de Vilanova de Lhèida, a on siguec ingressat en estat critic dempús d'èster rescatat per ipotérmia. Era victima, amassa damb ua auta joena israeliana de 26 ans, sigueren rescatats en circ de Colomèrs, mentre realizauen era rota Carros de Foc, e des de dissabte passat s'auien perdut.
Ath tor des 3 dera tarde, es Bombers dera Generalitat receberen er avís. Era gojata podec avisar a diuèrsi pagesi que i auie pera zòna. Enquiath lòc der eveniment s'i desplacèren equipes de rescat des Pompièrs d'Aran, Mossos d'Esquadra e Bombers dera Generalitat. Eth joen excursionista un viatge rescatat, siguec trasladat en elicoptèr deth SEM, en estat critic, enquiar Espitau Arnau de Vilanova de Lhèida, a on fin finau moric.
Era gojat siguec trasladada en ua ambulància deth SEM enquiar Espitau Val d'Aran de Vielha tanben damb simptòmes d'ipotérmia, mès eth sòn estat non ère pas autant de grèu. Segontes comentèc era pròpia excursionista, aurien estat en tot dromir des de dissabte en ua zòna damb temperatures de -1,5 grads.
Ath tor des 3 dera tarde, es Bombers dera Generalitat receberen er avís. Era gojata podec avisar a diuèrsi pagesi que i auie pera zòna. Enquiath lòc der eveniment s'i desplacèren equipes de rescat des Pompièrs d'Aran, Mossos d'Esquadra e Bombers dera Generalitat. Eth joen excursionista un viatge rescatat, siguec trasladat en elicoptèr deth SEM, en estat critic, enquiar Espitau Arnau de Vilanova de Lhèida, a on fin finau moric.
Era gojat siguec trasladada en ua ambulància deth SEM enquiar Espitau Val d'Aran de Vielha tanben damb simptòmes d'ipotérmia, mès eth sòn estat non ère pas autant de grèu. Segontes comentèc era pròpia excursionista, aurien estat en tot dromir des de dissabte en ua zòna damb temperatures de -1,5 grads.
Manu Moga


text:
divendres, 7 de setembre de 2007
Dissabte 8 de seteme comence eth campionat de Liga sason 2007-2008
Cau dider que era U.E. Bossòst non joguec eth son partit de Copa de França contra Landorthe per ua reclamacion deth MontepanFigarol per alineacion d'un jogador sancionat. Eth partit ac finau lo joguec eth Montespan ja que eth Comite de Litiges le dec la rason ena sua reclamacion.
Eth passat dimars se joguec un partit amistos en Bagneres de Luchon damb victoria dera U.E. Bossòst per 0-4 gols de Moha (2), Campaneta, Peir.
Demanam ara nosta aficion en son suport entà aguesta naua sason en tot demora que sigue millor en lo que respecte ac campionat e que sigui lo madeish respecte ara competicion de Copa de Comminges.
Cap comentari:
Publica un comentari a l'entrada


text:
Titanosaurus
Titanosaurus (grèc. "reptil titanic") es un genre representat per de divèrsas espècias de dinosaures sauropòdes titanosaurian que visquèron a la fin del periòde cretacèu fa aperaquí 83 a 65 milions d'ans, entre lo Campanian e Maastrichtian. L'olotipe se trobèt dins la Formacion Lameta en Índia, mas d'autras espècias foguèron presentas en America del Sud, Euròpa e Madagascar. Sas placas ossosas provoquèron una confusion pel classament de l'exemplar trobat en Índia al sègle XIX. Gràcia a de trobalhas mai recentas d'autres genres ligats, los scientifics s'avisèron que los rèstes d'una armadura ossosa trobada a proximitat apertenián tanben a aqueste dinosaure.


text:
Heired e possibles cambis a miei termini
Eth deluns peth maitin serà pro assolelhat; pera tarde aumentarà era nivolositat.
Temperatures heiredes (-3°/5°).
Eth dimars calerà èster atenti ara borrasca que se plaçarà entre Menorca e Sardegna. En principi auram alternancia de bromes e clari pendent eth maitin. Pera tarde aumentarà era nivolositat tamb quauqua fèbla nheuada a darrères ores; còta de nhèu ath torn des 800 m.
Temperatures iuernaus (-4°/4°).
Eth dimars pera net e eth dimèrcles, mos calerà seguir atentaments era evolucion d'aguesta baisha mediterranèa, qu'en principi va a provocar nheuades fòrça importantes ena zòna de Núria e Vallter. S'era depression se placesse quauqui quilomètres ath nòrd poderie provocar quauqua nheuada mès ena nòsta zòna. Seguiram era situacion puntuauments.


text:
Quand ton chin crèba, siás trist, mas quand son tos dos chins, es la catastròfa.
Metèri de temps a me'n tornar metre e me sembla que la causa es pas reglada. Enfin, deman, farà solelh.
Aqueles dos monstres, los prenguèri a la SPA
, Gino aviá un an e Bulle dos. Èran mièg educats e la causa se passava plan. Me regalavi de los passejar, de los educar, de jogar amb eles, de me passejar dins lo vilatge e de veire coma lo mond cambiava de trepador. uhuhu.
Puèi, moriguèron.
Voliái pas tornar prene de chins abans que mon ostal siaguèsse Guantanamo. Rai, aquò me mancava. Quand as dos monstres a l'ostal que t'empachan de dormir e que te fan levar lo cuol de ta cadièra, e ben quand i son pas mai, i a coma un vuèg. Enfin, ieu ne voliái pas mai.
Puèi, un jorn, me telefonèron. Una dròlla del vilatge que donava sa gossa., un animal perfièch segon ela. Alara, segur, las questions prejutjats arriban. E perqué la dòna sa gossa se l'aima tant?. Un apartament pichòt, un nenet d'un an e un segond en preparacion, pas mai lo temps, pas mai l'energia de se n'entrevar de la gossa, puèi, amb 2 enfants, pas mai de plaça ni dins l'autò ni dins l'ostal ni dins la vida per una chinòta de 40 kgs. Alara, vaquí. Puèi, ieu ai de plaça, sabi faire, e ai pas d'enfants, e... e...
Alara, l'anèri veire la canhòta que ne volián pas mai.
E me sautèt dessús, e me portèt sa bala, e se fretèt a ieu tant e mai...
ben ieu poguèri pas resistir. "ok, me la gardi".
2 jorns aprèp, me la portèron a l'ostal. Amb totas las recomandacions, amb lo mòde d'emplec (assis, couché, pas bouger, pas toucher, lache, allume la téle, descends la poubelle) e "plorarà pendent quauques jorns, mas es normal s'acostumarà".
E ben non, plorèt pas. Dempuèi quasi 2 meses LaRòta me daissa pas faire un metre sola, plora coma una malurosa quand me'n vau sens ela, rauba mos afars per i dormir dessús e qué que faga m'agacha amb sos uèlhs de RòtaBlonda guècha.
E ieu soi contenta.
Mas ai l'ànsia.


text:
Le Jutje : VAN DE LAS MESSOURGOS Universitat del CAMMAS
Defenço : HUBERT DE TARTARIN Barrot de POUMAIRAC
Acusaciou : M° POURCATIER que la familho ven d'un avesque apelat, en franciman : COCHON Barrot del PAGES
Testimonis :
acusaciou : Brigito LALAIE que es gardo-casso
Defenço : Zefirin BARTASSIE-PICOLOU, Président de la caço de Lèuc
Borrèl: CREMOTOUT especialisto de l'alumèto»
L'acusado es MARCASSINO, Rèïno dels cassaïres
Arribi aïci un cop de maï : la coumuno es capbirado. Que es aquèl
bourdèl ? Le Mairo es debariat ; les gendarmes tenoun uno pou tarriplo
e voloun pas arribar jusqu'os a Leuc ; cops de fusil pertout e Léa BARONI
m'a dit qu'un cassaïre a près le lustre de la salo a manjar per
un perdigal t'i fouten las candèlos pel sol ; de tipes que se proumenoun
ambe, escrit sur l'esquino que Tonton crebo de talen ; e encaro ba disi pas
tout. ! . Es aquelo MARCASSINO que n'es la caouso ? Me ba faretz pas creîre
! Tanben, aben apelat un Tribunal "de choc", coumo disoun en franciman
e me cal le présentar :
Coumenci per ieou :
VAN de las MASSOURGOS, nascut en Suisso mes eï fait las estudos a l'Universitat del CAMMAS, counescudo dins le mounde entier ;
Mestre PORCATIER del barrot del PAGES e dins sa familho, dins sa pourcatièro countoun un famus avesque, l'avesque COCHON, que vivio i a bravomen de temps, counescut per foutre al foc les coundamnats, . .. surtout las femnos ; -paretz que crèmoun milhour. Atenciou a sus acusacious : es pas de merdo de gat !
Mestre Hubert de TARTARIN, del barrot de POUMAIRAC, se cargará de la defenço e .. tendra plan de trabalh ! En d'abord, ausissets l'acta d'acusacio.
Marcassine est accusée:
- d'avoir encouragé la divagation des chiens dans Leuc pour effrayer
les sangliers
- d'avoir engagé pour la battue, deux célèbres tireurs d'élite qui se sont avérés n'être que des tireurs de litres
- d'avoir fait de la propagande pour que les poubelles viennent à Leuc, sans avertir les propriétaires de la future décharge
- d'avoir abusé de ses charmes auprès de deux chasseurs de Leuc pour avoir les meilleurs morceaux du sanglier qu'ils venaient de tuer (C'est à dire tout)
- d'avoir laissé croire que Tonton a faim alors qu'en fait Tonton a soif
- d'avoir donné une salle aux jeunes et de constater qu'ils ne font rien pour la laver
- d'avoir voulu concurrencer Esclarmonde avec un restaurant du coeur
- d'avoir voulu scier la branche sur laquelle elle était assise
- d'avoir semé de la garance dans toutes les vignes de Leuc pour la vendre comme plante médicinale
- d'avoir dit que les chasseurs à poil ne devaient pas se rhabiller
- d'avoir tout dernièrement mis le feu au château pour nettoyer le parc
Eh bé, aven pas acabat de la nèït ! Qu'es aquelo histouèro de caço ?
M. le Jutje, savetz que les singlas nos chapon tout dins la coumuno : avem agut la jalado, e d'uno ! Demandatz aïs proupriétaris -que sour. tanben caçaïres- coussi soun las vignes ; si encaro les singlas s'i metoun, crebaren de talen. E, de maï, cant te fasqueron courre les gousses a Sant Hilari, toutis les singlas d'abal fugisque- ron cap a Lèuc»
Co que cal entendre ! Te disi que cal daîssar aquelos bestios tranquilos ; sios pas brico ecologisto tu. Aquelos bestios fan pas de mal a digus : as entendut dire que calqu'un es mort, estrissat per un singla ? Que nani !
Coumpren pas res, aquel amori. Te disi que cal daîssar fa les ca^aïres ; saboun ço que fan Les cal daîssar sourtir cant ne tenoun l'ambeïjo : pas de permis, de timbres, de jorns sans caço. Aqui le remèdi : vel'ras que les singlas clarejaran» E la MARCASSINO ten plan rasoun : battues, traquanars, gousses deforo touto l'annado. Es per aco que la CHALUMEAU venguet a Leuc : cal daîssar la caço libro,
Aqui cresi que vas un paouc leng Si te promenes amben un pantaloun nègre, te faras ploumbar le numéro matriculo».
L'escoutetz pas M. le Jutje. La fricassèo de CHAUVET e sustout les veïrats de vin t'i trebouloun las idèos. Aquelo mandro de MARCASSINO entustèjo les cassaïres. E coumo tenoun pas trop d'idéa, vendran caçar jusqu'os dins las carrieros de Leuc, Savetz pas que cant tenes un fusil, sabes pas ount soun las limites ? Te ven tuar un singla ja ount cal pas : tenetz, le darnièr cop, fousqueron fourçats de le parlajar just sus la frountièro : le daban per la gardo-caço, e soulomen la cougo per les caçaîres. Plan faît !
Aco es juste. Mes, macarel, un troc de singla es pas michant ambe un arpat de fabols...
M. le Jutje, aqui en pas a taulo... La lengo es per parlar. Disi que cal esterminar aquels porcs salvages. Cal daîssar libres les caçaîres ; per las limites proposi que, cant soun las vacanços e que l'escolo es libre, de courses de topographie ambe cartes e boussoles sioguen organisats. Avant l'ouverture les proufesors amenaran les cassaïres deforo per la pratico. E, per que prendron pas le fusil ?
Aquel cop, nous la foutes bèlo ! Sios toumbat sul cap ? Demando tanben que les maïnatges, en trabalh manuel, te fasquen las cartoujos ! leou disi que cal limitar la caço ; tene un gardo dins la coumuno e un plan rete ,
Plan rete..., benleou sera uno femno ! Sera dificile !
Je ne comprends pas .... Que voulez-vous dire par là ?
Res ! Doublar la subvenciou a la S. P.A. Atal tout sera countroulat.
Cailho-te penjolum ! Sabes ço que douno la coumuno a ço que dises, la SPA ? Dous milliouns ! Cresi que es plan prou per aquelis emmerdurs., E la Marcassino que en proufito. Es pas acabat : disoun que semeno per tout de garanço aquelo planto que te grimpo a las soucos per las faire crevar Paretz que en fa de tisano e maî que la ven als farmaciens !
Aqui es trop ! M. le Jutje, teni aqui un témoin que vous va esclaïrar : es Zefirin BARTASSIE PICOLOU, le Président de la Caço. Es un orne de calitat plan tranquille e savantas. Es le milhour e le maï plaçât per en parlar.
Qu'on amène le témoin, sans ses armes
Iéou, Zéfirin BARTASSIE PICOLOU, Président de l'aca..quicom de Lèuc teni a dire ço que vous disi aro e soun prest a mètre la man sur la cousinièro si mentissi : Trobi que MARCASSINO a plan faït de faire la caço als singlas : aquelos pûtes de bestios va chapoun tout ; conclusion : a nostre tour, les cal pasar a la casserole. A pas brico semenat de garanço dins las vinhos : aquelo salouparie buto plan proun touto soulo ; les vignerons an qu'a croumpar de garlon ; en vendi, La MARCASSINO toco pas un sou de la subvenciou a la SPA ; cresi que la Coumuno pot bailhar encaro maï d'argents Aqui sera plan plaçât e la Brigitte BARDOT nous felicitara. La caço es sacrât : cal respetar les règlements si soun pas faît per d'amoris que i comprenoun rès ; si que noun, les cassaïres s'en cargaran e anira milhour ; les gardos t'empachoun de caçar. Que les metoun a faïre de dentèlo si volun : le trabalh sera maï aïgit. Cresi que teni pas maï a dire. Si calqu'un es pas countent ... que vire le tioul al bent !
Es aquel jeanfoutre que as trapât per dire tant de counardisos ? Urousomen que le Jutje enten pas gran caouso, si que noun t'el foutio deforo, M. le Jutje ! Tout aco vol pas res dire e, si voletz de testimonis, en teni un que es pas picat dels vers. Aquelo ven pas pea? pasar le temps. E... es uno gardo-caco, asermentado siouplèt,
Vous avez dit "UNE" ?
E que si ! E, encaro maî poulidèto que les cassaïres se mancoun batre per t'i presentar le permis : courisson per 1 eser le premier» S'apèlo Brigitte LALAlE
Quel nom bien choisi et quelle classe ! Madame, vous avez la parole,
Je m'appelle Brigitte LALAIE et je viens témoigner au bénéfice de l'accusation contre cette MARCASSINO ; elle est venimeuse, altière, bornée, inintelligente, acariâtre, médisante, bourrue et malfaisante...
Aco es envoyât... pesco vot per les caîssals !
C'est elle qui a organisé la, dernière battue. Elle vient tuer les sangliers sous ma fenêtre et mes oreilles en bourdonnent encore, C'est vous .dire ! Je suis garde-chasse car on me l'a demandé gentiment. Mais devant les agissements de cette créature, je tiens à dire que je le suis pour 7 ans ; je fais ce que je veux dans le cadre de mes fonctions et, si on n'est pas contents, il fallait se présenter à ma placeo Je pense que, devant la prolifération des sangliers, il convient de mettre en place un plan de chasse raisonnable et écouler la viande par exemple dans un restaurant du coeur à ouvrir à Leuc ; ce serait -âne saine concurrence vis à vis des restaurants en place, destinés à une clientèle aisée et triée sur le volet» Je peux lui donner un conseil : que MARCASSINO ne s'avise pas de se présenter aux élections municipates car les gens ne sont pas dupes : trompant la population en plantant trois pieds de sauge, deux de verveine, elle en est, en ce moment à des hectares de garance.. chez les autres et ... sans leur permission. Que je sache, la Guerre de 14/18 est finie et on n'a plus besoin de teindre les braies de nos soldats couleur garance. Quant à cette affaire de sangliers, je pense tout simplement qu'il s'agit d'un poisson d*avril qu'elle a détourné à son profite N'est-ce pas suffisant pour qu'on lui inflige une peine exemplaire.
Qu'aco es plan dit ; si abion coumençat per aqui, sarion al leît.
Consideren :
-que la MARCASSINO nous fout le bourdel ambe sas idèos sur les singlas
;
-que biro le cap a toutis les cassaîres e a toutis les omes ;
-que aven pas besonh de charivari avant las eleccious ;
-que la garanço que semeno nous tuo toutos las soucos ?
-que cal pas daïssar la Brigitte BARDOT mètre les pès a Leuc , la MARCASSINO sera cremado aqui sur la plaço»
Borrèl ! Foc al tioul e ... l'aïgo leng !
Retour à la page 1995
Et les autres


text:
Estoril
Estoril es una freguesia (parròquia civila) de la vila de Cascais, al districte de Lisbona. La còsta de Estoril es près de Lisbona, la capitala de Portugal. Comença a 15 km d'aquela vila, a Carcavelos e arriba fins a la plaja de Guincho.
La vila aculhiguèt divèrses expatriats famoses, coma Joan de Borbon e la siá familha o lo regent d'Ongria, Miklós Horthy.
Espòrts[modificar | modificar la font]
Estoril es famosa per lo sieu autodròm, que i se disputèron de corsas de Formula 1 fins l'an 1997. Aculhís actualament d' espròvas del campionat de motociclisme (mòto GP) e d'autras competicions motorizadas.
Es tanben famosa per lo sieu casinò e pel sieu Festival de Jazz, que comencèt en l'an 1971.
S'i debana tanben una competicion de tennis, la Estoril Open, que fa partida de la virada europèa de prima sus tèrra batuda.


text:
Per Patric
I avià un pichonet navìri (bis)
Qu’avià pas ja-ja jamai navigat (bis) ohé ohé
Ohé ohé matalòt matalòt barqueja sus los flòts (bis)
Faguèt un bèl e longàs viatge (bis)
Sus la mar luènh luènh luènh de son grand pòrt (bis) ohé ohé
Al cap de cinq a sièis setmanas (bis)
Lo manjar ven ven venguèt a mancar (bis) ohé ohé
Tirèron a la corta palha (bis)
Per saupre quaù quaù quaù serà manjat (bis) ohé ohé
Aquò tombèt sus lo mai jove (bis)
A mai se fo-fo foguèt pas espès (bis) ohé ohé
Se demandèron a quina sauça (bis)
Lo paure enfant fan-fan serià manjat(bis) ohé ohé
Un disià que lo calià coire (bis)
L’autre volià lià-lià lo far rostir (bis) ohé ohé
Pendent que lo mond charravan (bis)
El montèt sus sus-sus lo mast mai grand (bis) ohé ohé
Faguèt al cèl una pregària (bis)
En implorant ran-ran l’immensitat (bis) ohé ohé
O nòstra Dama ò ma patrona (bis)
Ieù vòli pas pas-pas estre manjat (bis) ohé ohé
La Viergi faguèt lo miracle (bis)
Dabant lo mon-mon mond estabosits (bis) ohé ohé
Un millierat de peis sautèron (bis)
Dins lo navi-vi-viri pichonet (bis) ohé ohé
Atal mangèron la fricassa (bis)
E lo pichòt chòt-chòt foguèt sauvat (bis) ohé ohé
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Solidificacion
La solidificacion es l'operacion (mai o mens reversibla) pendent que un liquid passa a l'estat solid.
Aquò pòt se far per refrigerar (cas mai corrent), per aument de la pression, par cristallisacion, per catalisi o alara per una combinason d'aqueles fenomèns. La congelacion pòt tanben permetre la solidificacion d'unes fluids (l'aiga per exemple).
La solidificacion de l'aiga pura se fa a una temperatura de 0 0 °C.
Somari
Enjòcs industrials[modificar | modificar la font]
I a fòrça enjòcs e aplicacions industrials de bona compreneson e mestresa dels fenomèns de solidificacion: colada de contunh d'acièr, creissença del Si per l'electronica, motlatge d'implants dentaris...
La solidificacion se fa mai sovent per precipitacion o cristallizacion a partir de la formacion de gèrmes de fasa solida al sen del liquid (germinacion, nucleation en Anglés) puèi creissença d'aqueles gèrmes; amb donc una distribucion novèla d'elements quimics (quand la matèria es pas monoelementària).
A pression constanta, la solidificacion dels còrs purs se fa a temperatura constanta, la calor liberada per la solidificacion (calor latenta de fusion) compensa la calor perduda pel refregiment. Los transferiments termics son d'espereles modificats pels cambiaments de proprietat de la matèria associats al cambiament de fasa[1].
Dins lo cas d'una mescla de còrs purs, la temperatura bassa en general pendent la solidificacion (levat dins lo cas dels eutectics).
Subrefusion[modificar | modificar la font]
La corba de refregiment es en realitat leugièrament diferenta. La temperatura del liquid passa en dejós de la temperatura de fusion, puèi torna pujar subte per formar un replan. Aque se nomena la subrefusion.
La subrefusion se deu a l'energia d'interfàcia solid-liquid (tension superficiala). De biais simplificat, se pòt considerar que los pichons gèrmes de solid sont instables que son dissolguts pel revolum termica, cal esperar que lo liquid siá « mai calme » per que pòscan se formar. De biais mai rigorós, a vejaire termodinamic, l'energia liberada per la solidificacion (calor latenta de fusion) compensa pas l'energia gastada per crear l'interfàcia solid-liquid. Lo liquid contunha donc a se refrigerar sens solidificar.
Quand lo ganh d'energia sufís per compensar la creacion de l'interfàcia, los gèrmes se crean fòrça rapidament, e la calor liberada fa tornar pujar la temperatura. Puèi, los gèrmes creissopn lentament, çò que correspond al replan.
Lo ganh d'energia ven sufisent quand:
- la temperatura es sufisentament bassa;
- una impuretat ven diminuir l'energia d'interfàcia; es lo celèbre exemple dels cavals del lac Ladoga contada per Malaparte (1942).
Bilanç energetic[modificar | modificar la font]
Consideram un gèrme esferic de rai r. I a un volum V de 4/3·π·r3, çòque correspond a la solidificacion d'una massa m = p·V sa p es la massa volumica del solid. L'energia EV liberada es donc, L designant la calor latenta de fusion EV = -L·m = -L·p·4/3·π·r3.
Aquel gèrme a una superfícia S = 4·π·r². Per lo crear, cal donc passar una energia ES que val σ·S, ont σ es la tension superficiala. Avèm donc ES = σ·4·π·r²
La creacion del gèrme es possible sonque se lo sistèma diminuís son l'energia, es a dire se EV + ES < 0 siá -L·p·4/3·π·r3 + σ·4·π·r² < 0 e donc se Modèl:Retrait
Coma σ diminuís amb la temperatura, los pichons gèrmes serán estables a bassa temperatura. Quand lo sistèma a just la temperatura de fusion, lo rai minim es tròp grand per qu'un gèrme pòsca se formar. Aquel rai critic pòt diminuir sonque se σ diminuís, donc o per l'arribada d'una impuretat, o per la diminucion de la temperatura. L'impuretat pòt tanben se conduire coma un pregèrme de rai sufisent.
Per favorizar la solidificacion, se pòt tanbne introduire un floculant (impuretat), o alara crear de mancas dins la paret del recipient (per exemple deos raias o de las asperitats).
Solidificacion d'un sistèma binari[modificar | modificar la font]
Solidificacion a l'equilibri[modificar | modificar la font]
Consideram un sistèma binari, es a dire una mescla de dos còrs purs A e B. Lo diagrama binari d'aquel sistèma permet de predire lo biais que la solidificacion va se passar. Prenèm per simplificar lo cas d'un sistèma de solucion solida unica.
Prenèm un liquid compausat de 100-C0 % de fasa A e de C0 % de fasa B (s'utiliza mai sovent de concentracions massicas).
Supausam aicí qu'a tot instant, tot le solid es a l'equilibri amb lo liquid, çò que significa entre autre que lo solid es omogenèu. En practica, aquò significa que la solidificacion es lenta, e que la difusion en fasa solida permet d'omogeneïzat lo solid (la conveccion permet d'omogeneïzar la fasa liquida).
Se plaça un liquid dins un motle, e se daissa la mescla refregir. A la temperatura T1 definida per l'interseccion entre lo liquid e la drecha verticala correspondent a C0, lo primièr gèrme solid se forma; se forma contra la paret del recipient qu'est la partida mai freja.
Aquel primièr gèrme es un solid a l'equilibri amb de liquid a T1; se trapa donc sul solid, e a une concentracion C1; remarcam que C1 val gaireben 0, es de còrs A gaireben pur.
A una temperatura donada T2, la drecha orizontala correspondent a aquela temperatura copa lo solid a una concentracion C2s e lo liquid a una concentracion C2l. A aquela temperatura, lo solid a una concentracion 100-C2s de A; lo solid essent mai ric en A que la mescla iniciala, lo liquid s'apauriguèt e conten mai que 100-C2l % de A.
A la fin de la solidificacion, lo solid a un taus 100-C0 en A. Aquò determina la temperatura de fin de fusion T3. La darrièra gota de liquid de solidificar a un taus 100-C3l en A, fòrça fèble, es gaireben de B pur; coma lo solid es encara leugièrament mai ric en A que la mescla iniciala, aquela gota acaba de « diluir » A.
Règla dels palfèrs[modificar | modificar la font]
Quand la solidificacion se fa a l'equilibri, lo diagrama de fasa permet de saber quina es la proporcion de mescla que solidifiquèt e quina proporcion demora liquida.
Per una temperatura T2 donada, los cristals formats an una concentracion C2s en A, e lo liquid a une concentracion C2l en A. La proporcion de matèria jos forma liquida e solida es donada per la règla dels palfèrs:
Règle dels palfèrs — Consideram lo segment orizontal T = T2 jonhent lo solid e lo liquid; aquel segment es trencat per la drecha verticala C = C0, çò que forma dos segments de longor l1 e l2. Lo rapòrt de las longors dels segments l1/l2 atal definits dona lo rapòrt de las proporcions de liquid e de solid.
Es coma s'avèm une balança que le pivot es pas al centre del flagèl, un dels platèus portant lo liquid, l'autre lo solid (d'ont la refréncia al moment d'una fòrça).
Solidificacion fòra de l'equilibri[modificar | modificar la font]
Ara, consideram que la solidificacion es tròp rapida per que la difusion permeta l'omogeneïzacion del solid. Alara, sola lo jaç superficial del solid al contacte amb lo liquid es a l'equilibri; la partida del solid jos aquel jaç superficial es isolat del liquid e contribuís donc pas a l'equilibri de solidificacion. Es coma se la concentracion C0 evoluava pendent la solidificacion; en efièch, lo liquid s'apaurit en A e s'enriquit en B.
Coma precedentament, lo primièr gèrme es un solid a l'equilibri amb de liquid a T1; se trapa donc sul soloid, e a una concentracion C1; remarcam que C1 val gaireben 0, es de còrs A gaireben pur. Aqueles primièrs gèrmes se forman sus la paret del motle (la partida mai freja).
Lo liquid s'apaurit en A amb lo temps. Per una temperatura donada T2, es pas lo solid en entièr qu'a una concentracion C2s, mas sonque los gèrmes formats a aquel moment.
Lo liquid contunha a s'apaurir pendent la solidificacion, e los darrièrs gèrmes formats, que se trapan al centre del motle, son fòrça rics en B pur; la temperatura de fin de fusion T3 es alara inferiora a la temperatura de solidificacion a l'equilibri.
Se vei que la pèça formada es eterogenèa; es la rason que los glaçons am de botiòlas a la mitat (l'aiga pura gèla suls costts e rebuta l'aire dissolgut cap al centre, fins al moment ont i a d'aire pur). Aquel fenomèn es nomenat segregacion.
Estructura cristallina[modificar | modificar la font]
Dins lo cas ont lo solid format es cristallin, l'estructura del lingòt es mai sovent la seguenta:
- just al bòrd, i a una prima zona d'estructura equiaxe, nomenada « pèl » (chill zone): los cristals son simetrics e isotròps (sens orientacion preferenciala) ;
- puiè se fa una estructura colonària, nomenada « basaltica »: los cristals son alongats, perpendiculars a la paret, i a una orientacion cristallina preferenciala (texture);
- dins de cases, s'obsèrva de dendritas;
- al centre, una estructura equiaxe: los cristals son simetrics e isotròps (sens orientacion preferenciala).
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Korti A (2013) Étude expérimentale et développement d'un simulateur des phénomènes de transfert thermique dans les métaux en voie de solidification (thèse de Doctorat, spécialité énergétique, soutenue à l'université de Tlemcem).
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant


text:
Un creòl es una mena de lenga normala que se transmet de generacion en generacion, mai qu'es nascuda a partir d'una anciana lenga intermediarària e instabla (un "pidgin") qu'au començament se transmetiá pas entre lei generacions. Lei lengas creòlas an un foncionament completament naturau: son tan ricas, tan complèxas e tan foncionalas coma leis autrei lengas.
La màger part dei lengas creòlas (pas totei, ça que la) son aparegudas vèrs lei sègles XVII e XVIII, dins de societats compausadas en majoritat d'esclaus transplantats per leis europèus dins de colònias: leis esclaus avián d'originas lingüisticas divèrsas e deguèron trobar un mejan de comunicar entre elei. Aquelei lengas creòlas se compausan d'una gramatica pròpria e d'un lexic que ven sustot de la lenga europèa dei colonizaires. Ansin i a de creòls de "basa lexicala" espanhòla, anglesa, portuguesa o francesa. Pasmens, i a ges d'intercompreneson entre una lenga creòla e la lenga europèa que li a fornit son lexic. Lei lengas creòlas contenon tanben d'elements lexicaus e gramaticaus que provenon dei lengas d'origina deis ancians esclaus.


text:
Es sempre susprenent una afica de campanha electorala que parla d'internacional quand l'objectiu es ben elegir deputat representatiu de nòstra region europenca, de mai es encara susprenent qu'un partit que s'aucupa negativament de la preséncia de l'occitan dins las escòlas de Sijan de vóler s'aucupar de la Turquia e del Curdistan ... Disem còp sec als militants curdes d'Occitània, lo NPA los va enganar.
La guèrra es dubèrta entre nacionalistas d'esquèrra per las aficas d'aquesta campanha, entre lo FdG e lo NPA ; mas al reialme de l'ipocrisia politica, reialme jules ferry e republican, avem lo NPA que refusa las escòlas qu'ensenhan l'occitan a Sijan, Calandreta a defaut d'aver una politica per l'escòla publica (lo NPA dins l'Aude es representat pel regent de l'escòla publica de Sijan ...) e lo NPA dins la region-circonscripcion del Sud-Ouest vòl informar sul Curdistan ... QUINA IPOCRISIA !
L'ipocricia es sanciera quand la França del nacional-egemonisme bonapartista franchimand vòl explicar a la Turquia quines son los camins democratics per respectar las minoritats e dintrar, aital, melhor dins l'Union Europèa... en respectar los tractats que França respecta pas.
De l'extrèma-esquèrra francesa a l'extrèma-dreita francesa lo discors es lo meteis, lo nacional-expansionisme francés es prioritat pel mercat de la francofonia dels regents de la republica, lo netejament lingüistic de l'E.N. sembla talament a las armadas turcas, far morir los locutors se pòt far fisicament o lingüisticament.
Quina ipocrisia dels militants en Occitània del NPA !! Pareis que son l'avenidor de l'esquèrra, .... mouais ?!?!?! Es que ne podem dobtar ?


text:
Maurice Scève
Maurice Scève (Lion, ca. 1500 - 1564) que ho un poeta francés tanhent de l'escòla de Lion e de la poetessa Pernette du Guillet. La soa òbra màger qu'ei Delie, object de plus haulte vertu (Delia, objècte de la vertut mei hauta).
Gessit de la borgesia juridica lionesa, que ganhè en 1535 lo concors de blasons organizat per Clément Maror. En 1540 que ho l'organizator principau de l'entrada deu rei Enric II de França.
Qu'ei considerat, dab lo son biais de tractar l'amor, com un continuator de Patrarca e un precurssor de La Pléiade.


text:
Cambrian
Lo Cambrian es lo primièr dels sièis de periòdes o serias de l'Èra Paleozoïca, dicha tanben Èra Primària; comencèt fa 542,0 ± 1,0 milions d'ans, a la fin de l'Eon Proterozoïc e finiguèt fa unes 488,3 ± 1,7 milions d'ans, per daissar plaça a l'Ordovician.
Aqueste periòde recep la siá denominacion del nom Cambria qu'es la forma latinizada de Cymru, tèrme que los galeses utilizan per nomenar sa tèrra: lo País de Galas. Foguèt justament en Galas que s'identifiquèron los primièrs rèstes geologics del Cambrian.


text:
Eth Conselh Generau d’Aran a facilitat un menu entàs 40 alumnes der INS d’Aran que non an pogut arribar as sòns larèrs peth talh ena carretèra N-230.
Des dera direccion deth centre an comunicat ara conselhèra, Anna Diaz, que demoraràn amassa damb es alumnes en institut enquiara redubertura dera carretèra.
Eth Conselh Generau d’Aran abilitarà un servici d’autobús entath retorn des alumnes entàs sues cases.
Era directora d’Era Escòla Garona tanben s’a metut en contacte damb es familhaus des quate alumnes de primària de Les e Canejan.


text:
Era setmana deth 13 ath 18 de seteme, eth Departament d’Agricultura, Ramaderia e Medi Naturau deth Conselh Generau d’Aran organize un an mès es X Jornades Micologiques dera Val d’Aran amassa damb era Societat Catalana de Micologia e damb era collaboracion dera Escòla d’Ostalaria de Les.
Enguan i auràn tres gessudes de camp entà apregondir en mon dera micologia a cargue der equip docent Societat Catalana de Micologia (es dies 15, 16 e 18 de seteme); tanben i aurà un talhèr de gastronomia sus misharnons eth dijaus 15 ena escòla d’Ostalaria de Les damb Marc Nus (chef deth restaurant d’Era Coquèla); ath delà, eth eth dissabte 17, tàs 18:00 ores en Conselh Generau d’Aran se realizarà ua jornada sus es oportunitats en desvolopament deth micoturisme a cargue de Fernando Martínez (Centro de Investigación y Tecnología Agroalimentaria de Aragón) e Joaquin Latorre (Programa de Micologia de Castilla y León, MICOCYL-CESEFOR) e tanben era visita ara exposicion de misharnons e espaci infantil que serà plaçada ena escòla d’Ostalaria de Les era dimenjada deth 17 ath 18 de seteme.
Poderatz degustar tanben un pinxo pote de misharnons enes bars dera Val d’Aran: eth dimars, 13 de seteme en Vielha; eth dijaus, 15 de seteme en Bossòst; e eth diuendres, 16 de seteme en Les.
Mès informacion e inscripcions: c.madruga@aran.org o telefonant ath Conselh Generau d’Aran, tel. 973 64 18 01, e demanar per Cristina Madruga.
Vielha, 9 de seteme de 2016
Conselh Generau d’Aran: Núria Sanjuan


text:
Guèrra Civila d'Irlanda del Nòrd
La Guèrra Civila d'Irlanda del Nòrd, tanben dicha Conflicte Nòrd Irlandés o Lei Trebols, se debanèt deis annadas 1960 a 1998 dins leis illas britanicas e en Irlandia. Opausèt lei Republicans irlandés, partisans de l'unificacion de l'illa d'Irlanda ais autoritats britanicas, sostenguts per lo govèrn irlandés dau sud de l'illa, e ai movements partisans dau mantenement de l'union entre lo nòrd d'Irlàndia e lo Reiaume Unit. Coma lei Republicans èran generalament eissits de la minoritat catolica dau nòrd d'Irlanda e leis unionistas de la majoritat protestanta, la guèrra aguèt tanben una dimension religiosa importanta. S'acabèt en 1998 après una tièra d'acòrds entre lei tres camps per formar una entitat autonòma au sen dau Reiaume Unit. Pamsens, au començament dau sègle XXI, certanei faccions republicanas o unionistas contunièron la guèrra mai lei mejans d'aquelei movements son, a l'ara d'ara, tròp limitats per menaçar lo foncionament deis institucions formadas après 1998.