text:
Avricourt (Mosèla)
Avricourt es una comuna francesa administrada per lo departament de Mosèla de la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Vilatge de la distincion de Réchicourt.
La partition de Avricourt en 1871 :
Lo anciana comuna de Avricourt fasiá partida del departament de la Meurthe, en lo arrondissement de Sarrebourg e lo costat de Réchicourt-lo-Castèl.
I aguèt arribat a pel camin de fèrre en 1852 amb la creacion d'una estacion éponyme, la ponduda en servici en la siá totalitat de la linha París-Estrasburg en essent la œuvre de la companhiá de l'Èst. En 1864, Avricourt #venir una estacion d'embrancament per la ponduda en servici de la linha a via normala e unica de 18 km en prenent Dieuze (Meurthe) per l'espleitacion de salines (d'ont la appellation de « linha de las salines »), espetada per la companhiá de l'Èst. En 1870 #èsser ponduda en servici (fins en 1969) la linha a via unica e normala de Avricourt a Blâmont e a Cirey-sus-Vezouze, espetada per la companhiá privada ABC (Linha de Avricourt a Blâmont e a Cirey).
En 1871, en lo moment del annexion del Alsace-Lorraine, continuament a la signatura del Tractat de Frankfurt lo 10 de mai de 1871, la nòva frontièra li caliá inclure la arrondissement de Sarrebourg (Meurthe) en l'Empèri alemand, i #comprene Avricourt e Igney. L'estacion d'embrancament e la linha ferroviaire ABC (en partida) se trobavan doncas a Alemanha. Continuament a las doléances francesas, los Alemands #acceptar de modificar, per una convencion additionnelle signada a Berlin lo 12 d'octòbre de 1871, lo traçat de la frontièra: l'Alemanda retia a la França las municipalitats de Raon-lès-Leau (Meurthe) e de Raon-sus-Plana (Vòges) al pè del Donon en exclusent las tèrras apertenentas dins l'estat, aital coma la municipalitat de Igney e la part de Avricourt al sud de la via ferrée. La nòva frontièra anava doncas èsser fixada sus sièis quilomètres la quita longitud de la via ferrée unica ABC e d'aquela a via dobla de París-Estrasburg costat Lunéville. Las porcions de vias aicí-dessus, las installacions de l'estacion de Avricourt (#que pren lo nom de Igney-Avricourt) redeviennent francesas.
La municipalitat de Avricourt #èsser doncas scindée. Lo bourg de Avricourt #venir alemand e se #trucar Deutsch-Avricourt, nom germanisé l'an 1915 en Elfringen, la municipalitat de Igney #demorar francesa.
En escambi de la cession de las municipalitats, la convencion exigait del govèrn francés de finançar lo bastiment d'una estacion termierèra en territòri alemand, #que i aguèt acabat l'an 1875 a 1,3 km de l'estacion francesa e a 800 m de la nòva frontièra.
Levat de per lo Orient-Exprés creat l'an 1883, los trens franceses (Companhiá de l'Èst) en circulant a esquèrra en procedéncia de Lunéville e Nancy avián per terminus l'estacion de Deutsch-Avricourt #que totes los afichas n'avián escrich n'alemand en escritura gotica e degun en francés. Los passatgièrs avián desembarcat e sulpic lo tren francés partissiá a void stationner n'estacion de Igney-Avricourt. Los passatgièrs, après aver-i afranquit los contraròtles alemands de polícia e de doanas, esperavan la ponduda a quai del tren alemand (companhiá Elsass-Lothringen) #que partissiá en circulacion a drecha amb signalisation alemanda per Sarrebourg e Estrasburg.
En 1919, en lo moment de la restitution de la Alsace-Lorraine a la França, la creacion del departament de Meurthe-e-Moselle a mantengut aquela division en creant doas comuna còsta-a còsta, una en cada departament, en Moselle e en Meurthe-e-Moselle. L'estacion de « Deutsch-Avricourt » es vengut « Nòu Avricourt ».
Lo 7 de novembre de 2004, a Avricourt, lo militant antinuclear Sébastien Briat, màger de 21 ans, morís una camba sectionnée per una locomotora al cors d'una temptativa de blocage d'un transpòrt ferroviaire de déchets radioactifs (veire Movement antinuclear#En marge del movement antinuclear a Euròpa).
- Village de la seigneurie de Réchicourt.
La partition d'Avricourt en 1871 :
L'ancienne commune d'Avricourt faisait partie du département de la Meurthe, dans l'arrondissement de Sarrebourg et le canton de Réchicourt-le-Château.
Elle fut atteinte par le chemin de fer en 1852 avec la création d’une gare éponyme, la mise en service dans sa totalité de la ligne Paris-Strasbourg étant l’œuvre de la compagnie de l’Est. En 1864, Avricourt devint une gare d’embranchement par la mise en service de la ligne à voie normale et unique de 18 km rejoignant Dieuze (Meurthe) pour l’exploitation de salines (d’où l’appellation de « ligne des salines »), exploitée par la compagnie de l’Est. En 1870 fut mise en service (jusqu'en 1969) la ligne à voie unique et normale d’Avricourt à Blâmont et à Cirey-sur-Vezouze, exploitée par la compagnie privée ABC (Ligne d'Avricourt à Blâmont et à Cirey).
En 1871, lors de l'annexion de l'Alsace-Lorraine, suite à la signature du Traité de Francfort le 10 mai 1871, la nouvelle frontière devait inclure l'arrondissement de Sarrebourg (Meurthe) dans l'Empire allemand, y compris Avricourt et Igney. La gare d’embranchement et la ligne ferroviaire ABC (en partie) se trouvaient donc en Allemagne. Suite aux doléances françaises, les Allemands acceptèrent de modifier, par une convention additionnelle signée à Berlin le 12 octobre 1871, le tracé de la frontière: l'Allemagne rendait à la France les communes de Raon-lès-Leau (Meurthe) et de Raon-sur-Plaine (Vosges) au pied du Donon en excluant les terres appartenant à l'état, ainsi que la commune d'Igney et la partie d'Avricourt au sud de la voie ferrée. La nouvelle frontière allait donc être fixée sur six kilomètres le long même de la voie ferrée unique ABC et de celle à voie double de Paris-Strasbourg côté Lunéville. Les portions de voies ci-dessus, les installations de la gare d’Avricourt (qui prend le nom d'Igney-Avricourt) redeviennent françaises.
La commune d'Avricourt fut donc scindée. Le bourg d’Avricourt devint allemand et s'appela Deutsch-Avricourt, nom germanisé en 1915 en Elfringen, la commune d’Igney resta française.
En échange de la cession des communes, la convention exigait du gouvernement français de financer la construction d’une gare frontalière en territoire allemand, qui fut terminée en 1875 à 1,3 km de la gare française et à 800 m de la nouvelle frontière.
Sauf pour l'Orient-Express créé en 1883, les trains français (Compagnie de l'Est) circulant à gauche en provenance de Lunéville et Nancy avaient pour terminus la gare de Deutsch-Avricourt dont tous les panneaux étaient écrits en allemand en écriture gothique et aucun en français. Les passagers étaient débarqués et aussitôt le train français repartait à vide stationner en gare d'Igney-Avricourt. Les passagers, après avoir franchi les contrôles allemands de police et de douanes, attendaient la mise à quai du train allemand (compagnie Elsass-Lothringen) qui partait en circulation à droite avec signalisation allemande pour Sarrebourg et Strasbourg.
En 1919, lors de la restitution de l'Alsace-Lorraine à la France, la création du département de Meurthe-et-Moselle a maintenu cette division en créant deux communes côte-à côte, une dans chaque département, en Moselle et en Meurthe-et-Moselle. La gare de « Deutsch-Avricourt » est devenue « Nouvel Avricourt ».
Le 7 novembre 2004, à Avricourt, le militant antinucléaire Sébastien Briat, âgé de 21 ans, meurt une jambe sectionnée par une locomotive au cours d'une tentative de blocage d'un transport ferroviaire de déchets radioactifs (voir Mouvement antinucléaire#En marge du mouvement antinucléaire en Europe).
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


c: text/html

text:
Lo Puèi de Velai
Lo Puèi de Velai (IPA: [luˈpœj ðə vəˈlaj]), e sa forma classica Lo Puèi Nòstra Dòna (oficialament en francés Le Puy-en-Velay), es la capitala de la region istorica de Velai (Occitània) e lo chapluòc delh departament delh Naut Léger dins la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Sos abitants se dison los ponòts, las ponòtas (rarament los pogés/las pogesas).
Somari
- 1 Geografia
- 2 Istòria
- 3 Eraldica
- 4 Administracion
- 5 Demografia
- 6 Quartièrs e charrèiras delh Puèi
- 7 Especialitats
- 8 Personalitats ligadas amb la comuna
- 9 Liam extèrne
- 10 Nòtas
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo Puèi de Velai se situa alh centre delh departament delh Naut Léger, la vila se trapa a 135 km de Lion, 130 km de Clarmont d'Auvèrnhe e a 76 km de Sant Estève. Adoncas, es ben isolada de la rèsta d'Auvèrnhe e a mai de relacions ambe Sant Estève qu'ambe Clarmont d'Auvèrnhe : es religada a la promèira ambe una autorota e nonmàs per la rota a la segonda).
Es la capitala delh país istoric de Velai que faguèt istoricament partida de Lengadòc e qu'ocupa la màger part delh departament delh Naut Léger (aiara dins la region administrativa d'Auvèrnhe Ròse Aups).
Istòria[modificar | modificar la font]
Antiquitat : un siti ja religiós[modificar | modificar la font]
Lo siti extraordinari del Puèi foguèt occupat au mens dempuèi lo Paleolitic (recèrcas arqueologicas en la bauma delh "Ranc delh Barri" amont de la vila). Lo "Puèi" (delh latin Podium o latin popular Podiu , que venguèt Puèi en occitan) èra lo plan d'un latz delh ranc Cornelha, qu'es ara lo plan del Fòr. I foguèt situat un dolmen, que venguèt la "peira de las febras", qu'es tojorn dins la catedrala.. Lo luòc venguèt un sanctuari gallo-roman per la divinitat Adidon, que se nomenat tanben Anis e qu'es beleu lo contrapar d'Appolon : lo nom latin de la vila èra Anicium. Lo terrador èra qu' un locus : la ciutat capitala del Velai èra Ru-essio (Sant Paulian).
Nauta Edat Mejana : naissença de la vila[modificar | modificar la font]
A partir del sègle IV, lo culte es marial. L'avescat quitèt Sant Paulian per lo Puèi beleu alh sègle VI. Lo nom qu' erá entre Lo Puèi e Anicium/ Anis es Lo Puèi al sègle XII. Es la capitala del Velai alh sègle X.
Dison que la verge nèira del Puèi foguèt donada per Sant Loís.
Edat Mejana : desvolapement[modificar | modificar la font]
La vila se bastiguèt alh sègle XIII (muralhas e tors, fònt de la Bidoira ). Es un de los pus grands centres de pelerinatge. Lo punt de despartida delh chamin vers Sant Jaume de Compostèla bailèt son nom a la Via Podiensis. Dos capdòbras de l'art romanic i fogueron bastits: la catedrala et la chapèla Sant Michial d'Agulha.
Es tanben un grand centre intelectual d' Occitània : los trobadors s 'encontran a la "cor delh Puèi' e l'universitat Sant Maiòl i èra famosa. Peire Cardenal ne's sortit.
Sègles XVI a XVIII : l'atge d'aur de la vila[modificar | modificar la font]
La vila es d'importança: mai de 15000 abitants (coma uèi!), una de las pus grandas d'Occitània. La richessa de la vila se vei amb força ostalas d'aquelh temps.Grandas fèiras, mestièrs delh cuer e de la dentèla fon la fama de la ciutat. Èra tanben un grand país de vinha, çò qu'es dificil d'imaginar uèi (mès la toponomia i fai pensar).
Força testimònis escrits son gardats sobre aquela epòca :
- las cronicas d’ Estiène Mètge (dit “ de Médicis”), Joan Burel, A. Jacmon bailan una descripcion au jorn lo jorn de la vida de la ciutat (epidemias, visita reila ou autres, facts de justiça,...) .
- las comedias en occitan e francés d’Antòni Clet montran lo monde de la vila vès 1750 : cònsol “content” d’èstre estat eligit, eposa o maire que n’ an pro, cirurgians sobretot amaturs de cabaret, bolongièra que “cranha pas”, vinhairon malin e mesme un abat qu'a perdut lo cap...
En 1794, la verge nèira es cremada per Guyardin, un ancian abat sortit de la Marna vengut revòlucionari, davant que d'achabar sa corsa coma "chabalièr de l'Empèri".
Sègles IXX e XX: lo chapluòc delh Naut Léger[modificar | modificar la font]
Lo chapluòc delh departament delh Naut Léger s'espandit. De novels monuments son edificats : l'estatua Nostra Dama de França (1860) a l'estetica discutada e sobretot lo musèu Crosatièr (1868), un delhs plus grands de França en 1900. La vila es dinamica mès pas pro per retrobar son prestigi d'autres còps.
La vielha vila es renovada remarcadoirament dins las annadas 1970-1980.
Eraldica[modificar | modificar la font]
Blasonament : d'azur semenat de floralís d'aur ambe l'agla d'argent delh vòl abaissat brochant.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Quartièrs e charrèiras delh Puèi[modificar | modificar la font]
Lo plan :[modificar | modificar la font]
Una de las plaças majoras delh Puèi. En francés "place du plot" : que vòl dire "plan delh plan" ! Èra beleu lo "cardò" de la vila galloromana e es d'aquí que los pelegrins parton ves Sant Jaume de Compostèla.
Lo plan èra alh sègle XVI lo plan de la Fruta : un mercadal. I a tojorn lo mercat los dissabtes. Es d'una arquitectura miegjornala. D'un latz, la comuna foguèt bastida en 1762. La font de la Bidoira alh mièg de la plaça es de 1246 e se disan qu'es "alquimica".
Lo Clausèl e lo Martoret[modificar | modificar la font]
De l'autre latz de la comuna, doas plaças tocat-tocantas. Lo clausèl èra un cimentèri a l'estat mejan. Lo martoret èra l'endreit ont los condemnats èran pendolats puèi guilhotinats (pendant la Revolucion)..La famosa "verge nèira" de la catedrala delh Puèi i foguèt cremada per los revolucionaris en lo 8 de junh 1794.
Lo quartièr del Collègi[modificar | modificar la font]
Entre lo Clausèl e lo Potzaròt. S'appelaba charrèira de Sabatariá-Velha dempuèi lo sègle XIV. Era lo quartièr lo mai poblat e populari de la ciutat amb los òmes e femnas dels mestièrs del cuèr, de la dentèla amai los orfevres..Antòni Clet i tenià sa librariá/estampariá. Lo collègi foguèt fondat per los jesoistes (que se dison "joistes" al Puèi) dins las annadas 1580. Aviá 1200 escolans en 1712. Venguèt lo licèu "imperial", lo licèu "de garçons" davant de devenir a l'ora d'ara lo collègi La Faieta.
Lo potzaròt[modificar | modificar la font]
Un barri qu'èra fòra las muralhas de la ciutat e ont i aviá un potz de ròda... Ara es un polit vilatge alh mièg de la vila modèrna, mas qu'èra lo quartièr delh "petit monde" delh Puèi.
La cola de basquet de la vila ten son antièna d'un vielh chant delh quartièr:"Anem,anem e' bachàs Potzaròt/Carnaval appròcha/Aqu'es aquò, la farça i sará".
Charrèira Panassac[modificar | modificar la font]
Alh cap, la tor Panassac,mas la sola conservada de las muralhas de la ciutat. Alh mièg d'un barri ont èra descargat lo granatge e ont los sacs èran panats...I a de polits ostalàs que montran la richessa de la ciutat alh sègle XVII.
Charrèira delh cossolat (consolat)[modificar | modificar la font]
L'ostau delhs consols i èra a l'edat mejana. Lo contrabandièr Lois Mandrin i ataquèt lo depaus de tabat en octòbre de 1754.
Especialitats[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Pèire Cardenal (1180- 1218) : trobador
- Gilbèrt dau Motier de La Faieta (1757-1834) : general, òme politic
- Antòni Clet (1705-1785) : estampaire, escrivan occitan
- Simone Weil (1909-1043) : filosòfa
- Marion Bartòli (n1984), jogaira de tennis
Liam extèrne[modificar | modificar la font]
- (fr) Le Puy en Velay
Nòtas[modificar | modificar la font]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Esparnhe
L'esparnhe (o estalvi) es l'accion de separar una partida de l'intrada mensuala qu'obten una persona o entrepresa amb la fin d'o gardar per un futur, se pòt utilizar per qualque despensa importanta que s'aja, qualque imprevist o emergéncia economica1 . En de tèrmes de teoria economica l'estalvi se fa referéncia a la part de la renda o intrada pas consacrada a consum, mas a d'autras fins e es un concèpte economic important. Existisson de divèrsas modalitats d'estalvi aital coma de divèrses instruments financièrs destinats per incrementar l'estalvi que se preten realizar.


text:
Halstroff
Halstroff es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait Del ancià archevêché de Trèves.
- Vièlh domeni del abbaye de Rettel.
- Fief lorrain A Modèl:La s a las Valcourt, Sierck, Moncler.
- Totalament destruit l'an 1635.
- Etait Encara abandonat l'an 1681.
- Dépendait de l'ancien archevêché de Trèves.
- Vieux domaine de l'abbaye de Rettel.
- Fief lorrain au Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle aux Valcourt, Sierck, Moncler.
- Entièrement détruit en 1635.
- Etait encore abandonné en 1681.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Après la decision de la societat HTT de s'installar a Tolosa per desvolopar un sistèma de transportacion iperlop, es lo grop canadian TransPod que manifèsta son interés per la region Occitània.
Son basats carrièra dels Briquetiers a Blanhac, al còr de l'Aerospace Valley, d'aquí desvolopan lors projèctes per la region.
Exactament la societat, segon los dires de son cofondator Sébastien Gendron publicats pel jornal La Dépêche (13/09/17), projècta una ligason entre las vilas de Montpelhièr e de Tolosa. Calriá alara vint minutas per anar de l'una a l'autra a 1 200 km/h.
Pel moment, en setembre de 2017, ne son a definir sa factibilitat. An pres contact amb la region e lo ministèri dels transpòrts.
Un tal projècte, segon los dire de Sénher Gendron, podriá abotir al torn de 2022 un còp las constrenchas tecnicas e administrativas levadas.
En Canadà, modestament, ne son a assajar de bastir una pista d'ensag de 4 a 10 km de long a Calgary.


text:
U.E. Bossòst : Monchi, Jaime, Cuny, Felipe, J. Carlos, Liaño, Jorge, Adrian H., Alex, Ignasi e Pèir. Tanben joguèren ena dusaua mietat Marcos, Eduardo, Chapo, Borja, Ariel, Javi Iglesias, Sergio, Adrian R., Ruben e Andres.
U.E. Lleida: Joel, Gabernet, Galiano, Pau, Dani Marin, Urrea, Becerra, Miki, Sellarés, Adrià e Figerola. Tanben joguèren ena dusaua mietat Borja, Bagué, Jaume, Imaz, Pla e Rejas.
Arbitre: Rafael Navarro.
Gols: 0–1 Sellarés (min 1), 0-2 Sellarés (min 2), 0-3 Adrià (min 25), 1-3 Pèir (min 44), 1-4 Imaz (min 67), 2-4 Jorge (p. min 89).
Derròta fòrça digna dauant era U.E. Lleida ( equip de 2ª B ). Aquerò qu’eth partit comencèc fòrça mau ja que en dues jogades a pilota arturada Sellarès aprofitaue era sua estatura entà rematar de cap e arténher un 0-2 sonque enes prumèrs dues minutes. Era U.E. Bossòst non deishèc de lutar enes 90 minutes e ena primera mietat eth nòste portèr Monchi non auem d’arturar cap de shut. Lèu dera mieja ora en ua auta jogada a pilota arturada , Adrià marcaue eth 0-3. Enes darrères minutes dera primera mietat se veiguèc qu’era U,E. Bossòst s’apropaue ara rea de Joel, atau un shut d’Ignasi ère arturat tamb bèra dificultat. Apròp deth descans Pèir ena milhor jogada deth partit dempús de driblar a dus jogadors deth Lleida, shutaue tamb era sua cama quèrra e marcaue eth 1-3, un gran gol entà arribar ath descans.
Ena dusaua mietat fòrça cambis enes dus equips. Non siguèrem tamb ben en aspecte de que deishèrem shutar fòrça as jogadors deth Lleida. S´ac vau qu´ eth nòste portèr Marcos arturèc toti es shuts en ua gran dusaua mietat. Non podèc arturar eth shut d’Imaz que lèu dera minuta 70 marcaue eth 1-4. Quan semblaue qu´aguest serie eth resultat definitiu ena darrèra jogada deth partit, Jorge siguèc derribat clarament peth portèr deth Lleida, penalty clar qu’eth madeish Jorge marcaue entà deishar eth marcador en definitu 2-4.
En resum, fòrça bon resultat eth artenhut dauant un equip profesionau que tostemp mos marcaue un pialèr de gols e nosati casi jamés non artenhíem cap. Era unica nota negatiua siguèc eth temps que non mos acompanhèc bric aguest polit partit.


text:
Los aviam daissats orfanèus e desemparats a la dintrada dempuèi que Ràdio País los aviá metuts sul trepador. Cal dire que patissiam per elses a los escotar cada matin, cambas e buffe copats. Avèm mème cresegut los perdre ! La quasi desaparicion d’aquel emission aviá fach grand brut e bravament esmogut.
E aqui que dempuèi la setmana passada, l’emission de Ràdio Occitània « Good Morning Occitània » a tornat prene colors, presque reviscolada. Clamenç Pech es arribat de La Setmana per tractar de l’informacion e entrevistar de monde, l’Alex Chiavasse a daissat son cat e aprés l’occitan per partajar l’animacion ambe Guilhèm e nos fa la meteo. Bon d’acòrdi es pus sage e mens descabestrat que lo Jordan Tisner mas a fat de camin. E puèi quauquas cronicas son arribadas… Pas encara de que far doblidar la matinala de l’an passat, ni mai far arrestar lo cafè al Guilhèm, mas aquò valiá ben un reportatge !
Reportage France 3 Edicion Occitana : S. Tijani, D. Hémardinquer, M. Blasco, M. Delaunay
good morning par france3midipyrenees
Lo Benaset


text:
Pendent la meitat del sègle XIV l’Empèri roman oriental ja èra prèp de la siá fin. Dempuèi fasiá de sègles luchava per la siá supervivéncia, en tot pèrdre lo sieu territòri pauc a cha pauc Atanben per de divisions intèrnas e pressions dels estats maritims italians. Las victòrias de Roger de Flor e la siá Companhia Catalana a començament de sègle foguèron un dels darrièrs moments d’aquel empèri. Atal, quora los bizantins podèron luchar e capitar contra lo sieu principal enemic, los turcs otomans ja avián desvolopat son estat a la region occidentala d’Anatòlia , una region nomentada Bitinia.
Ailà èran estats arribats en d’aperaquí l’an 1296, quand lo fondador de la dinastia otomana, Osman I, conquistèt la zòna mai pròcha a la quita capitala bizantina – Constantinòble. De crosadas anterioras avián podut escrassar lo dangièr Seljucida, ( los primièrs turcs qu’arribèron a Anatolia pendent lo sègle XI ). Mas podèron pas ganhar contra lors successors en aquela peninsula. E entre aqueles los turcs otomans aguèron de mai en mai preeminéncia. Lo nuclèu de lors intereses politics e economics èra situat a l’airal dels estrechs dels Bosfòr e Dardanèls, a l’epòca jos contraròtle bizantin.
Lo terratrèm de 1354 donèt una escasença unica als otomans de començar encerclar lo còr de l’empèri bizantin. Los murs de la vila de Calipolis patiguèron de dans e los turcs decidiguèron alara de l’atacar. Atal dintrèron per primièr còp a Euròpa. L’estat mai fòrt dels Balcans a l’epòca èra pas l’empèri bizantin mas l’estat d’Stefan Dusan, l’emperaire dels sèrbis qu’atanben possedissiá fòrça vilas dins la Grècia d’uèi lo jorn e pròchas a las nòvas conquistas turcas.
Malurosament, moriguèt en 1355 e poguèt respondre plan a los turcs. Las luchas dels eretièrs faguèron mai flac en aquel moment l’estat de Sèrbia. Set annadas mai tard los turcs conquistèron Adrianopolis (l’Edirne actuala) a la region de Tràcia e la vila venguèt la nòva capitala turca.
Mai e mai prèp de Constantinòble
Aital podèron arribar a solament qualqu’unes quilomètres de la quita Constantinòble dempuèi l’occident de la vila. Las doas batalhas que se debanèron al riu Maritsa, la primièra en 1364 e la segonda en 1371 foguèron una desfacha per la noblesa sèrbia. La majoritat de Macedònia venguèt territòri otoman e los turcs, ara èran ja en direccion a la mar egea mas tanplan vèrs la mar adriatica e Albania.
A mai, amb la conquista de la vila de Plovdiv, los turcs arribèron tanben al sud de Bulgaria. Las poténcias crestianas veguèron alavetz lo perilh. Lo dangièr èra passolament per la glèisa orientala mas atanben per los reialmes catolics. Lo quite rei d’Ongria, Loís I, de l’ostal Anjou, envièt una armada d’ajuda als sèrbes, bulgars e bizantins.
Aprés la mòrt d’Uroš lo Flac, la dinastia sèrba Nemanjić dessapareiguèt per via paternala. Apuèi d’annadas de luchas intèrnas l’empèri se trinquèt sens solucion e Lazar Hrebeljanović demorèt coma lo nòble sèrbe mai poderós. Maridèt Militsa, de la familha Nemanjić, e gràcias a aquò poguèt demandar lo drech al tròn sèrbe. La Glèisa ortodoxa li balhèt son supòrt mas poguèt pas aver l’amistat de la nauta noblesa sèrba. Del temps qu’aquò arribava los otomans poguèron consolidar lo sieu poder en Tràcia e Macedònia, e volguèron premanir un còp decisiu en la lucha per l‘egemonia als Balcans.L’escasença arribèt lo 15 de junh de 1389. Una armada dirigida per lo meteis sultan Murad I dintrèt al Camp de Kosovo (Kosovo Pole), en un luòc pròche a la vila de Priština.
Una batalha decisiva
L’armada de Lazar esperava ja la siá arribada en aquel luòc per arrestar l’avanca turca dins lo territòri d’un vassal de Lazar, Vuk Brankovič. Divèrsas versions de la batalha son contràrias. Es vertat que los dos comandants, Lazar e lo sultan turc moriguèron en la lucha. Segon la tradicion foguèt lo nòble Miloš Obilić, qu‘auciguèt lo quite sultan aprés dire que voliá luchar amb los otomans. Atal poguèt arribar a Murad. Mas los turcs demorèron pas sens comandament. Lèu aprés la mòrt de son paire, Bayezid venguèt lo nòu sultan. L’armada turca aviá un sens nombre de genissièrs o soldats turcs d‘origina crestiana, d’esclaus que s‚aparavan directament jo lo quite sultan.
La resulta de la batalha foguèt pas la fin dirècta de l’estat sèrbe Lazarevic. Los turcs se retirèron sens conquistar territòri kosovar. Mas pauc aprés amassèron de nòvas fòrças e una nòva armada per conquistar la region. Lo sèrbes, totun, perdèron una partida importanta de la sieuna armada e podián pas se premanir lèu. Alara arribèt d’ajuda a la veuda de Lazar e regenta dels reialme: Segismond de Luxemburg, lo rei d‘Ongria e lo futur rei de Boèmia mas atanben lo quite Emperaire del Sant Empèri Roman Germanic. La paradoxa foguèt que Militsa venguèt, maugrat aquò, vassala dels otomans en tot cercar d‘aparatge politic dins l’esfèra politica musulmana.
Del temps qu’aquò arribava lo sultan Bayezid dintrava per Bulgaria fins al Danuvi, pr’amor qu’aviá un nòu aliat ; l’ereutièr de Militsa e Lazar-Stefan Lazarević, que l’ajudèt en las campanhas contra Valàquia e Bulgaria. La batalha de Rovine en 1395 foguèt una desfacha per los otomans e lors vassals sèrbes. Maugrat aquò un an puèi podèron arrestar una crosada dirigida de Segismond de Luxemburg.
Lo monarca ongrés dirigissiá una armada internacionala pr’amor que i èran de cavalièrs franceses, angleses o d’italians. Mas aquò atanben foguèt causa de problèmas. I aguèt una granda descoordinacion militara e la victoria foguèt per los turcs. Segismond poguèt se sauvar solament aprés fugir a travèrs Danubi enlà e a travèrs de territòri turc e fins la mar adriatica.
Solament l’astre poguèt empedir un espandiment mai grand de l’empèri otoman. En 1402 l‘armada de Tamerlan, successor de Gengis Khan, arribava a Anatolia en tot provocar una desfacha giganta dels otomans en Ankara. Bayezid foguèt fach presonièr pels timurids. Lo sultan turc moriguèt lèu après e dins l’empèri comencèt una guèrra de succesion que finiguèt en la batalla de Çamurlu en 1413. Apuèi, son filh Mehmed I, poguèt èsser lo nòu sultan, e consolidar son poder en Rumelia e en Anatolia. Lars fòrças crestianas profiechèron pas l’escasença e lo poder otoman a Euròpa demorèt pendent de sègles. La resulta ne seriá lèu la casuda de Constantinòble: Èra una question de temps e pro. Res la podiá ja sauvar.
* Michal Čukan
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.


text:
Província d'Anvèrs
La província d'Anvèrs, situada dins l'angle format per la bassa Escalda e la termièra neerlandesa, cobrís una superfícia de 2 867 km2 e sa populacion es de 1 600 000 abitants. Son mèstre‑luòc es Anvèrs (Antwerpen en neerlandés), sei vilas importantas son Leira e Malinas (respectivament Lier e Mechelen en neerlandés).
Lo territòri de la província d'Anvèrs es larjament dominat per la metropòli, que son complèxe portuari ocupa la part mai granda di polders anversés (lo pòrt d'Anvèrs e son complèxe industriau son l’emplegador caporau de la província); mas es atanben una region de transit dei merças, d'una banda per lo pòrt d'Anvèrs, d'autra banda per lei relacions entre Belgica e Païses Basses.
Vers l'èst s'espandís la Campina ambé sei landas de brugas sobre de dunas continentalas (a Kalmthòut, per exemple); l'orticultura i es estada desvolopada ambé de culturas especializadas (particularament de majofas e de tomatas a Hoogstraten); al sud‑oèst, la region de Malinas a la pus granda cridada de merchat legumièr del país (Sint‑Kateljine Waver). La província a tanben quauques industrias repartidas sus l'ensemble del territòri, coma l'industria quimica e la construccion automobila a Anvèrs, Malinas e Westerlo.
Las 70 comunas e vilas de la província d'Anvèrs[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Abans de venir lo departament francés de las Doas Nèthas, puèi una província bèlga en 1831, aquel territòri fasiá partida del ducat de Brabant. Una de sei vilas principalas, Malinas, celèbra per sas dentèlas e sas tapissariás, es, despuèi 1559, la residéncia del primat de Belgica. Malinas foguèt a l'epòca de Margarida d'Àustria la capitala di Païses Basses. Pas lònh de la vila se quilha lo fòrt de Breendonk, que, de 1940 a 1944, foguèt mudat per lis Alemands en camp de concentracion.
Presentacion pel viatjador[modificar | modificar la font]
La legenda ditz qu’un gigant se teniá al mièg d'Escalda (de Schelde) e que talhava la man di marinièrs que podián pas pagar lo peatge. Un jorn, un dròlle valent, Brabo, lo vencet per audàcia e per adreça, e li talhet a son torn la man, qu’escampèt dins lo flume. D’aquí vendriá lo nom de la vila « Hand werpen » (« man escampada »). Sobre lo feirau, un monument sobre la calada, regolant d’aiga, celèbra l’espet legendari.
Li saberuts aiman pas lei legendas e dison qu’en fait lo nom ven de « Werf » (« coltada »), e que n’i aviá una a l’emplaçament de l’actual « Steen ». Es aquí qu’acostèron al sègle VII li sants missionaris : Alòi, Amant e Willibròrd, que venián catequizar lei Flandras. Tot escàs nascuda, Anvèrs foguèt devastada per li Normands, e se trobèt pas mai res après lor passatge, sonque de roïnas, e, arrapada a la brincha d’un aubre, una estatua pichona de la Verge, la famosa « onze Lieve Vrouw op’t stockxen » (« nòsta chara Dòmna dei bròcas »), que venguèt la patrona de la vila, e en l’onor de quau bastiguèron puèi la glèisia-catedrala.
Plan situada sobre la melhora via navigabla per religar l’Empèri Alemand ais Illas Britanicas, Anvèrs veniá lèu un pòrt d’escala important. Dison que « la vila deu son flume a Dieu, e tot lo restant a Escalda ». Mas li chauguèt pasmens resistir a la concurréncia de Malinas e Bruja qu’avián la nalta proteccion di comtes de Flandras e de grands privilègis.
Anvèrs deu sa fortuna als Portugueses. Quand descobriguèron una niòva rota deis Índias, chambièron la cara del monde e desplacèron li corrents comerciaus. Anvèrs sabèt captar la favor di grands negociants en espécias e di joieliers portugués, que venguèron nombrós s’establir sobre lei ribas d'Escalda e qu’i faguèron fortuna. Anvèrs en Euròpa del Nòrd, Lisbona en Euròpa del Sud, venguèron li dos grands feiraus del pebre, de la canèla, de la giròfla. Un pauc aperabans un jove anversés, Luis Berken, en luòc d’anar estudiar lei Bèlas Letras a París, coma o desiravan si parents, se chautèt d’inventar d’esplechas per talhar las pèiras preciosas. Ganhèt la fisança de Carles lo Temerari que li fisèt tres gròs diamants. Li trabalhèt tant plan que lo grand duc d’Occident li donèt en prèmi tres mila ducats, porgiguèt un di diamants al papa, e n’aute al rèi de França Loís XI qu’èra inquèra son amic. Lo tresen, lo duc lo gardèt, e serviguèt per identificar son cadabre gelat, de la cara chapada per li lops dins li fossats de Nancí. Luis Berken transmetèt son saber a de discípols, e se fondèt lèu fòrça obradors de talha e de polissatge que farián d’Anvèrs lo grand centre de l’industria diamantària.


text:
Dijòus, 11 d'octòbre de 2018, 03h00 Economia,Politica,Societat
Los collectius “Oui au train de nuit” e “Back on Track” que tornan aviar duas setmanas d’accions entà deféner la Paloma Blua, qu'ei a díser lo trin de nueit Hendaia-París
© L\'Humanité
Qu’èran dejà en accion l’auta setmana a l’Alternativa de Baiona, e que van donc seguir. Que seràn en gara de Pau dissabte 13 d’octobre a 11h30
Mobilizacion: los collectius Òc au Trin de Nueit e Back on Track que tornan aviar duas setmanas d’accions entà deféner la Paloma Blua, qu'ei a díser lo trin de nueit Hendaia-París. Qu’èran dejà en accion l’auta setmana a l’Alternativa de Baiona, e que van donc contunhar. Que seràn en gara de Pau dissabte 13 d’octobre a 11h30.
Dens lo lor darrèr comunicat, que bremban l’importància d’aqueth mòde de transpòrt, tant au nivèu territoriau com ecologic. En efèit, on desapareishen los trins de nueit qu’aumenta lo trafic aerian, mei polluent, e qui ns’estrama deus engatjaments environamentaus pres au parat de la COP 21 de París. Totun, lo 22 de seteme passat, la ministra deus transpòrts qu’ac disè qu’avèn un aviéner los trins de nueit e qu’avè anonciat 30 milions d’èuros entà renovar las darrèras duas linhas. Tanben, la region qu'a pres lo nom d'Occitània qu’ei a negociar entà mantiéner la linha París-Portbou.
Alavetz, se los militants deus trins de nueit que’s pòden atribuir ua partida d’aqueras victòrias, que vòlen totun contunhar. Au programa donc adara, sauvar la Paloma Blua, qui hesè París-Hendaia, mes tanben d’autas linhas transversaus. Entà clavar l’argumentari, que prenen l’exemple d’Àustria qui tornè préner l’an passat los trins de nueit alemands, jutjats tròp costós, e qui au cap d’un an sonque, ne tirè dejà profieits.
N’ac sabem pas enqüèra s’aquera escaduda e serà parièra en França, mes los militants eths, qu’ac creden, e que seràn donc en gara Pau dissabte a 11h30 t’ac har saber.
Ràdio País
Sembla que las linhas coma tamben la de Portbou que permeten d'anar de la frontera fins qualsevol lloc de França estassin deissadas de la man de Diéu, coma se non haguessin interés per lo govern centralista.
Lo trin de nueit qu'ei un deus mensh cars, qu'ei un miejan entaus praubes de poder viatjar. Qu'ei tanben practic per'mor viajtjar de nueit que permet de passar la jornada en la vila on viajtjam.
Quiò, que'u cau deféner.
Qu'utilisi la linha Parìs - La Tor de Caròl, de còps! Qu'a ua correspondéncia per Lion e qu'ei plan practic.


text:
Dissabte, 28.1.2017 03h00
Amics occitans, benlèu avètz cantat, un jorn, la chanson Kerfank 1870 de Tri Yann. Mas sabètz qu’aquesta cançon fa referéncia a un episòdi pauc conegut de la guèrra de 1870 entre França e Prússia? Episòdi pauc conegut mas per de rasons politicas, per de rasons d’estat.
Octòbre 1870: la guèrra entre França e Prússia es a son cimèl. Après la desfaita de Sedan, Napoleon III abdica e la Republica es proclamada. L’occitan Leon Gambetta (naissut a Caors) es nomenat ministre de la guèrra. Aquel republican-jacobin a de sang dins las venas e vòl menar “la guèrra a otrança” contra Guilhèm Ir e Otto Von Bismarck. Mas tot aquò torna al desavantatge dels francés. Lo 19 de setembre, París e lo govèrn èran assetjats, Gambetta descarrèt en balon.
Le general breton Emile de Kératry es un amic de Gambetta. Son carn e ongla totes dos. Lo breton a las mans que pruson, en octòbre forma l’armada de Bretanha amb 50 000 òmes. Totes volontaris. Venon dels 5 departaments bretons, los recrutaires lor avián dit que se los prussians ganhan la batalha de París, arribaràn dusca en Bretanha e violaràn lors femnas e faràn passar lo gost del pan als autres.
Per recebre los bretons, Keratry fa bastir un camp en Sarthe, entre Bretanha e París, a Conlie. Los vòl armar amb de fusilhs de la Guèrra de Secession americana. Sus los quèpis èra cosut l’ermina bretona. Lo drapèl era lo drapèl de la Bretanha ducala (amb l’ermina).
Kerfank
Mas los òmes arriban prèstament (los primièrs regiments son de las Còstas del Nord) e los barracaments son pas encara bastits. I a pas que de tendas. Al gròs de l’ivèrn, plòu a ferradats, fa de nèu. I a una tombada de mond a Conlie e lo terren ven una mar de bolha. Los basses-bretons li dison “Kerfank”, la “vila de la bolha”. Los òmes garalhan e de fial en cordura arribaràn de malautiás: fèbre tifoïda, picòta, dissentariá. Los volontaris crèban de mala mòrt. Kératry manda fòrça messatges a Gambetta per far evacuar lo camp. Mas Gambetta refusa. Pauc a cha pauc, la vertat se tira a lutz: Gambetta e lo govèrn francés vòlon pas veire aquela “Armada de Bretanha” sortir de “Kerfank”! An paur que los bretons tornen lors armas contra França. An paur que sián de chouans e de separatistas. Vòl pas liurar de bagatges cauds, ni de palha ni quitament de recipients per anar quèrre d’aiga potabla. Gambetta escriu a son amic Kératry : “Vos prègui d’oblidar que sètz breton!”. Pasmens, Kératry se demetrà de sa carga vist que la situacion es desastrosa sul terren. 131 bretons son mòrts dempuei doas mesadas e 2000 son malauts. D’unes son engolats dins la bolha après un auratge.
D’ar gêr, d’ar gêr!
Marivault es botat a sa plaça. Mentre qu’inspècta las tropas, de basses bretons vòlon descampar e cridan “D’ar gêr Jeneral, d’ar gêr” (a l’ostal general, a l’ostal!) mas Marivault que parla pas breton compren çò contrari e s’escrida: “Aquestes coratjoses bretons, e mai se son rafanèla, se vòlon anar batre!”
Ça que la, Marivault s’avisa de la catastròfa e escota pas pus Gambetta. En mai d’aquò, los jornalistas escrivon sus Conlie. Una partida dels òmes son repatriats en Bretanha. Mas tornar arriban los prussians dins lo país del Mans. Cal organizar la defensa! Lo General Chanzy pren l’armada de Bretanha e bota los bretons en... primièra linha! Amb de vièlhs petadors, de cartochas avariadas e de la polvera banhada. Los fusilhs petan a la gola, o o fan pas. Los bretons son decimats. De milièrs morisson o son estropiats.
Après la guèrra i aurà una comision parlamentària sus Conlie e un rapòrt aclapant per Gambetta mas i aurà pas de plaça per los martirs bretons dins aquesta 3a Republica que sòmia de “revenge” e de “recobrar Alsàcia e Lorena”.
Uèi lo jorn i a una estèla a Conlie quilhada en 1913 per de bretons, mas pas res dins los corses d’istòria a l’escòla.
Amics occitans, se passatz dins lo país de Sarthe, remembratz-vos los bretons mòrts a Conlie. Mòrts a causa de França! A causa de Gambetta!
E aquò me fa soscar al chaple dels 3000 presonièrs turcs escotelats a sant Joan d'acre per lo rei "Richard coeur de lion". Era en 1090 se me sovèni plan !


text:
Lexic occitan-francés de la restauracion escolara (gascon-bearnés) / Sèrgi Javaloyès, Jean-Brice Brana, Maurici Romieu
Javaloyès, Sèrgi (1951-....)
Romieu, Maurice
Brana, Jean-Brice
Aqueth Lexic de la restauracion escolara, de mei de quate cents tèrmis, qu'estó hèit peu pòle Lenga & Societat de l'InÒc Aquitània, a la demanda deu Departament deus Pirenèus Atlantics, dont los servicis e balhèn lo còrpus francés entà que los establiments escolars dont ei encargat, los collègis, e podossen afichar menuts bilingües francés-occitan.


text:
Lo Lòto : recuèlh de mots e expressions per animar un lòto en occitan
Centre interrégional de développement de l'occitan (Béziers, Hérault)
Lo pichon recuèlh de mots e expressions çai jonch se pretend pas exaustiu. Es la resultanta de trabalhs de collectatge entrepreses per diferents enquestaires de las annadas 1940 a uèi, aquí sintetisats per lo CIRDÒC. Podètz contribuir en daissant un messatge de comentari çai jos
.
L'ensemble dels mots e expressions occitans dels lòtos constituís un repertòri en perpetuala creacion, a variacion geografica e istorica. La crida dels numèros es sovent acompanhada d'epitèts en occitan qu'animan las fasas de jòc. La significacion d'aquelas expressions es ligada a la simbolica del numèro, a la sonoritat de son enonciat, o a son grafisme.


text:
General Motors
General Motors Compay, coneguda tanben coma GM o GMC, es una constructor automobila american basat al Renaissance Center de Detroit, Michigan. L'entrepresa foguèt fondada en 1908 a Flint, Michigan.
General Motors vend los sieus veïculs al nivèl mondial jos las marcas seguentas: Buick, Cadillac, Chevrolet, Daewoo, GMC, Holden, Hummer, Opel, Pontiac, Saab, Saturn e Vauxhall. General Motors es l'accionari majoritari de GM Daewoo de Corèa del Sud amb 50,9% e a joint venture amb desparièras fabricantas en tèmas de fabricacion e tecnologia, coma la SAIC de la Republica Populara de China.
GM Parts e d'accessòris se vendon jos las marcas GM Performance Parts, GM Goodwrench e ACDelco als concessionaris General Motors a travèrs de GM Service and Parts Operations. Motors e de transmissions son provesits per GM Powertrain. GM A tanben una seccion comerciala que dona de credits e d'asseguranças a travèrs de GMAC Financial Services; ofrís tanben un servici de seguretat, informacion e seguretat a travèrs de la siá filiala OnStar. GM Lidera a totes los fabricants d'automobilas en la Strategic Vision's Totala Quality Index (TQI) del 2006.[1]
Es actualament lo segond fabricant d'automobilas a nivèl mondial, amb fabricas d'automobilas dins 30 estats dels Estats Units e dins 33 païses. Lo sieu principal mercat es los Estats Units, seguit pels mercats de China, Canadà, Reialme Unit e Alemanha.


text:
596
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 596 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Sassanida[modificar | modificar la font]
Gràcias au sostèn dei tropas dau prince armèni Smbat IV Bagratuni, lo rèi Cosrau II (590-628) poguèt finalament enregistrar un succès decisiu còntra la rebellion de son oncle Vistahm. D'efèct, foguèt tuat dins lo corrent d'una batalha que se debanèt dins la region de Qumis. Pasmens, lei tropas rebèlas capitèt de rebutar l'armada reaiala e una darriera expedicion foguèt necessària per lei destrurre.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Dimars, 1 de novembre de 2016, 03h00 Espòrt
Lo Trofèu de las 4 Nacions en jòc entre Escòcia, Anglatèrra, la Nòva Zelanda e Australia
Aquesta darrièra dimenjada tretzista d’octòbre se placèt jol signe dels tombats decisius, marcats per dos jogaires de tria, tant a Huddersfield coma a Carcassona.
E Shaun Johnson ensaca lo tombat de la victòria
Las 4 Nacions comencèron divendres per l’oposicion entre Austràlia e Escòcia sus l’estadi d’Hull. Los Cangorós l’emportèron aisidament 54-12.
La partida de dissabte a Huddersfield, ont demorava pas una plaça de liura, entre angleses e neozelandeses foguèt al contrari plan disputada. Los locals marquèron d’en primièr doas penalitats mas l’ensag de l’alièr Rapana, transformat per Jordan Kahu, balhava l’avantatge als Negres a la pausa: 6-4. Tre la represa, lo mesclanha Shaun Jonhson interceptava una passa anglesa e anava pausar la palma darrièr la linha aprèp 70 mètres de corsa: l’alièr Mac Gilvary replicava la 48a minuta e Widop transformava: 12-10 pels neozelandeses. L’alièr Rapana tornava marcar (56ena), mas Hall acabava una ataca anglesa darrièr la linha. Widop ajustava la transformacion del canton: 16-16. A la 65a, Shaun Johnson esperava pas lo cinquen tengut per ensajar e encapar lo tombat que fariá la diferéncia decisiva: victòria 17-16 pels Kiwis que prenon atal una opcion per la finala del dimenge 20 de novembre a Liverpool.
Segonda jornada dissabte amb las 2 partidas sus l’estadi de Coventry: Anglatèrra-Escòcia e Austràlia-Nòva Zelanda (de seguir sus BeInSport).
Dins los torneges qualificatius per la Copa del Mond de 2017, l’Irlanda (sens pietat per Russia: 70-12 ) e Galas (victòria justeta sus Itàlia: 20-14) se qualifican per la competicion. Darrièra plaça europèa en jòc amb lo barratge Itàlia-Russia aqueste divendres 4 de novembre a Leigh.
Lo tombat de Maxime Gressèque regaudís Carcassona
En Elèit 1, la jornada de dissabte foguèt favorabla a las formacions que se desplaçavan: victòria dels U23 Catalans a Tolosa: 50-22, de Lesinhan a Albi: 22-10 e d’Avinhon a Vilanòva: 12-8.
Dimenge, Palau coneguèt gaire de dificultat per distanciar 32-8 los Orses de Sent Gaudenç.
Tota autra foguèt l’oposicion entre Carcassona e Limós a Domèc. Alexis Escamilla dobrissiá la marca pels Canaris (6a). A la 21a minuta, Gressèque tustava a seguir per el meteis e puntava l’ensag qu’Akim Miloudi transformava. Los limosencs respondián amb un ensag en fòrça del davant Yesa, mas Sobeiràs tornava marcar sus l’autra ala e Herrero encapava la transformacion e, tanben, una penalitat abans la còrna de la pausa: 18-6 pels locals. Mas, a la represa, los Roge e Negre traucavan dos còps la defensa palficada de Ciutat: Barbaza (44a) e Amine Miloudi (46a; bon, cal saupre que los dos fraires Miloudi èran sus la pelena: l’un coma arrièr de Carcassona e l’autre coma arrièr de Limós). Amb las transformacions, Limós tornava a nautor a 18-18, puèi passava davant amb una penalitat, mas Akim Miloudi marcava per Carcassona. Limós replicava dos còps de seguida (65a e 68a) pel mesclanha Alan Toreilles: amb las transformacions, Limós menava 32-24. Akim Miloudi tornava marcar (71a) un ensag que Maxime Gressèque transformava abans d’entornar las doas esquipas a egalitat 32-32 (penalitat, a la 74a). Cardiacs s’absténer: a la 78a, lo meteis Maxime Gressèque mandava la palma del tombat entre los pals e balhava la victòria als locals: 33-32!!!
Lo XIII es magic! (croniqueta occitana, in XIII-Magazine d’octobre de 2016)
“La sason d’Elèit 1 s’es dobèrta en aquesta fin de setembre a Brutus per una brava Dimenjada Magica.
La Dimenjada Magica (en francés: lo Magic Week-end), aquò es una idèa de primièra de la Superliga: recampar sus dos jorns, dins lo meteis estadi, totas las esquipas en competicion per una granda fèsta del jòc e lo rescontre convivial de totes los afogats. Aprèp… se se veson causas supèrbas sus la pelena, a la fin de las fins, la magia ten un gost amar per las formacions batudas. Atal, ongan, pels Dragons catalans, la Dimenjada Magica virèt a la Dimenjada Malefica.
La Dimenjada magica, en tèrra catalana, a permés de passar en revista las dètz formacions que van córrer darrèr lo bloquièr del Max-Rousié. Èra solament la debuta de la magia annala: lo Campionat e, de còps, la palma s’escapèt de las mans dels jogaires coma un conilh que sauta del capèl d’un magician.
Mas cal pas faire las causas a mièjas: per nosautres, una Dimenjada Magica es pas pro, volèm de magia tot lo temps. Magia dins los moviments ofensius, magia dels gèstes per passar la palma, magia del pè del tustaire per enquilhar los pals, magia del planchòt que marca la victòria de ton esquipa, magia de las estrategias elaboradas pels entraïnaires, magia dels còps de beure a l’estanquet a la fin de la partida, magia dels sòmis dels rescontres a venir...”
Alan Roch
Lo president de la Federacion, Marc Palanques, es lo convidat de Radio-Marseillette aqueste divendres 4 de novembre, de 6 a 7 oras del vèspre : www.marseillettefm.com


text:
1526
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1526 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Espanha[modificar | modificar la font]
Expulsion dei musulmans dau Reiaume d'Aragon.
Empèri Otoman[modificar | modificar la font]
Lo 29 d'aost, se debanèt la batalha de Mohács entre lei fòrças turcas e aquelei dau reiaume d'Ongria. S'acabèt per una desfacha grèva deis Ongrés que perdiguèron entre 14 000 e 20 000 tuats, compres son rèi Loís II, sus lo prat batalhier. Après aquela victòria, l'armada otomana intrèt dins Buda lo 10 de setembre e lo reiaume d'Ongria s'afondrèt e foguèt partejat après d'annadas de guèrra entre Àustria e l'Empèri Otoman.
Asia[modificar | modificar la font]
Sultanat de Delhi[modificar | modificar la font]
L'armada dau rèi afgan, intrada dins lo sultanat en novembre de 1525, contunièt son avançada. Conquistèt Lahore en febrier de 1526 puei se dirigiguèt vèrs Delhi onte Ibrahim Lodi reüniguèt son armada. Lo rescòntre entre lei doas fòrças se debanèt en julhet a Panipat. Fòrça impopular au sen de son aristocràcia que foguèt tanben descoratjada de luchar per l'artilhariá dei tropas de Babur, Ibrahim foguèt abandonat per sei soudats e moriguèt sus lo prat batalhier. Aquò foguèt la fin dau sultanat remplaçat per l'Empèri Mogòl fondat per lo venceire.
Empèri Mogòl[modificar | modificar la font]
Intrat dins lo sultanat de Delhi en novembre de 1525, Babur contunièt sa campanha. Conquistèt Lahore en febrier de 1526 puei se dirigiguèt vèrs Delhi onte lo sultan Ibrahim Lodi reüniguèt son armada. Lo rescòntre entre lei doas fòrças se debanèt en julhet a Panipat. Fòrça impopular au sen de son aristocràcia que foguèt tanben descoratjada de luchar per l'artilhariá dei tropas de Babur, Ibrahim foguèt abandonat per sei soudats e moriguèt sus lo prat batalhier. Aquò foguèt la fin dau sultanat remplaçat per l'Empèri Mogòl fondat per Babur.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Matematicas[modificar | modificar la font]
Invencion dau signe "√" per l'Alemand Christoff Rudolff.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- Rafael Bombelli, matematician italian.
- Taqi al-Din, engenhaire e sabent turc.
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Juan Sebastián Elcano, navigaire espanhòu.


text:
Resisténcia a l'aire del temps
Lenga : Bilingue Occitan-Français
Airal lingüistic : Limousin
Annada de parucion : 2017
Creator: Jan dau Melhau
PRESENTACION
Jan dau Melhau, objector, refractari l'es abans tot al regne de la tecnica. Plaçat jol signe de l'oblit e de la confusion, nòstre temps pren la maquina per un otís, l'emplec per un mestièr, la megalopòli per una ciutat, l'espleitaire agricòla per un païsan, la mobilitat per un caminament, l'ecran per la realitat.
Melhau, n'es demorat a las ancians autonomias de pichonas comunautats vilatgesas, a la transmission orala, al son acostic e, pels amainatjaments lo mai recents, a l'escritura cursiva e a la tipografia, a l'adreça postala. Sa calligrafia es traçada de bona man, sa memòria ten tota dins son còrs.
Fa part de los non connectats qu'an pas paur de la nuèit ni mai del silenci, o de la solesa.
Es aquela sensibilitat, aquela manièra de veire, sos refuses, sa colèra qu'illustrarà de qualques-unes de sos tèxtes, en occitan e en francés.
DE L'AUTOR SUS AQUELES SUBJÈCTESCronicas dau saubre-viure (cronicas radiò). [Saint-Paul] : L. Souny, 2002
Mon dictionnaire ou Mais qu'est-ce que je fous dans ce merdier ? [S.l.] : J. dau Melhau, 2002
Letra au darrier pacan dau Lemosin si non es desja mòrt. Royer (87380 Meuzac)] : Jan dau Melhau, 2008
Ma lenga. [Roier (87380 Meusac)] : Jan dau Melhau, 2012


text:
1155
Aquesta pagina concernís l'an 1155 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Comtat de Trípol[modificar | modificar la font]
Fin de la regéncia de Hodierna de Jerusalèm.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Eble II de Ventadorn, trobador occitan e vescomte de Ventadorn.


text:
Fabriquée en acier finition nickel satiné.
Poignée pour meubles Orlando de 12 mm de diamètre et 320 mm de long.
Poignée pour meubles Orlando de 12 mm de diamètre et 256 mm de long.
poignée pour meubles Orlando de 12 mm de diamètre et 192 mm de long.
Poignée pour meubles Orlando de 12 mm de diamètre et 128 mm de long
poignée pour meubles Orlando de 12 mm de diamètre et 160 mm de long.
Poignée pour meubles Orlando de 12 mm de diamètre et 224 mm de long.
Poignée pour meubles Orlando de 12 mm de diamètre et448 mm de long.
-Poignée de meubles.
-poignée de meuble.
-Lot de 20 poignées de meuble.
-Lot de 20 poignées de meubles.


text:
RENDU-COMTE DE LA COUMESSIOUN ENSIGNAMEN – FORUM D’OC – SANT-MEISSEMIN – 14 d’abriéu 2018
RENDU-COMTE DE LA COUMESSIOUN ENSIGNAMEN
Demié li participant de la Coumessioun Ensignamen tres soulamen avien deja agu de liame em’un pargue regiounau : moussu Bernat Vaton que travaiè ‘mé lou pargue regiounau di Barounié (qu’es en deforo de nosto regioun) ; moussu Alan Brunaud que prenguè lengo emé lou pargue de Port-Cros (mai tóuti dous an parla dóu gaire d’interès de la part dis elegi). Moussu Reinié Raybaud enfin que nous diguè que l’Escolo felibrenco la Madalenenco de Sant-Meissemin èro assouciado au pargue de la Santo-Baumo.
Moussu Bernat Vaton sugeriguè de marca tóuti li vilajoun di pargue regiounau que soun escolo primàri es estado supremido pèr prepausa i maire de i’stala uno « Calandreto ».
Li participant s’acordon pèr dire que pèr faire quaucarèn fau uno voulounta di poudè publi quente que siegue soun nivèu (dóu maire d’un vilajoun fin-qu’au presidènt de la Regioun) ; souvèton que la letro de moussu Crestian Estrosi fague boulega lis elegi de la Regioun.
Li participant sugerisson que li Pargue Regiounau prevegon d’ativeta periscoulàri (à gratis) e qu’en demai meton sus soun site de ressourço bilengo sus lou bestiàri, lou plantun, l’agriculturo dóu relarg, etc.
Madamo Gineto Decroocq d’Aubagno e moussu Reinié Raybaud de Sihoun-Font-d’Argèns fan remarca à-n-aquéu moumen que coume que vague fau privilegia l’ourau qu’es essenciau. Fau faire parla li pichot, lis enfant, qu’uno lengo es subre-tout un mejan de coumunicacioun.
D’ùni demandon la creacioun d’OcBi, assouciacioun de parènt d’escoulan que sa toco es la proumoucioun dóu bilenguisme francés-óucitan dins l’ensignamen publi.
Pèr acaba, es ramenta i mèmbre de la Coumessioun ensignamen que lou prouchan coungrès dóu Forum d’oc se debanara à Niço lou 17 de nouvèmbre 2018 e que faudrié que chascun chifrèsse sus lou tèmo : « Viéure en diversita dins la Regioun, quente role pèr l’óucitan-lengo d’o ? » e coume respondre à-n-aquelo questioun dins lou doumàni de l’ensignamen, coume crea la moutivacioun dis escoulan, coume douna de sèns à l’aproupriacioun de la lengo, coume n’en faire un óutis pèr basti uno persounalita regiounalo duberto en tóuti.
Lou respounsable de la Coumessioun
Gile Desecot
Laisser un commentaire
Vous devez être connecté pour publier un commentaire.


text:
lundi, 03 mai 2010
Crida de las estacions de ràdios amb publicitat locala, contra la concentracion parisenca
Las ràdios localas privadas son un succès d'audiéncia... E aiçò agrada pas a las estacion parisencas ancianas. Donc van assajar de trabalhar lo govèrn jacobin per ajudar aquestas ràdios parisencas -pauc adaptadas a l'auditorat- per la concentracion dels mejans de produccion e de comercializacion.
Las ràdios localas privadas son autofinançadas per la publicitat locala (pels mejans d eproduccion qu'an actualament), mas pòdon pas accedir aviat al novèl sistèma de difusion radiofonica, RNT (Radio Numerica Terrestra). Las gròssas ràdios parisencas ne vòlon aprofieichar per las minjar ... e decidar encara un còp los mèdias a París. De mai, la majora partida d'aquestas ràdios parisencas son del maine militarista francés.
09:00 Publié dans Actualités | Lien permanent | Commentaires (0) | Tags : mèdia, ràdios, concentracion | Facebook


text:
02 novembre 2017
L’occitan (lo basc e lo peitavin santongés) de Novèla-Aquitania
L’occitan lemosin es pas al programa ! Aquí en Limosin, ara qu’existissèm pas mai, lo jornal de la Region que recebèm dins nòstras bòstias a lètras se sona Nouvelle-Aquitaine. Enfin, lo recebon solament los qu’an pas pegat un « no pub » (ai botat un « pas de reclama », mas lo factor sembla de pas voler comprene !), si que non, i an pas dreit ! Aqueste jornal, coma èra lo cas per la Lettre du Limousin, es reservat als bon ciutadans qu’acceptan, ara dos còps la setmana, lo tapon de... [Lire la suite]
04 mars 2007
Una visita a Expòlengas
Aquel article es estat escrich pel jornal la Setmana (que lo passèt perqué volia evitar una "polemica esterila" çò ditz amb Couleitiéu Prouvènço) [Se volètz una version francesa mai clicatz aquí ] Dins lo metrò parisenc d’afichas convidavan lo monde a vistalhar Expòlengas, Pòrta de Versalhes. I anèri lo jorn de la dubertura, lo 24 de genièr passat, per veire un pauc de que se trachava. Me cal confessar que pòdi pas balhar de responsa clara sul sicut, perque las tòcas de la manifestacion m’an pas sembladas pro claras.... [Lire la suite]


text:
Izpura
Izpura (basco), Ispoure (francés), qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, situada dens lo País de Cisa.
Lo gentilici qu'ei izpurar.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas tòcatocantas[modificar | modificar la font]
- Ossés au nòrd
- Jatsu au nòrd-èst
- Sent Joan lo Vielhh a l'èst
- Azkarate a l'oèst
- Sent Joan Pè de Pòrt e Uhart de Cisa au sud
Economia[modificar | modificar la font]
L'agricultura qu'ei la basa economica de la comuna, on se produtz vin d'Irulegi.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
De véder[modificar | modificar la font]
- Glèisa de Sant Laurenç
- Palais Larrea
- Ostau Laustania
- Bastiment Faustin Bentaberri, on s'organizan espectacles e creacions artisticas (teatre, dança...)


text:
Serpentes
Las sèrps (o pus rarament serpents) son de reptils de sang freja que forman l'òrdre Squamata.
Lo sens de l'ausida de las sèrps[modificar | modificar la font]
De per sas caracteristicas anatomicas, s'es considerat sovent que las serps son sordas. Las darrièras recèrcas dels erpetològs, an revelat que las sèrps an una capacitat auditiva comparabla a la dels lusèrts.
Ten la sèrp d'estructuras situadas de cada costat del cap que li permeton d'ausir. La pèl e un teissut muscular de cada part del cap, protegisson un osset mobil, sonat columèla, que fa de pichòts desplaçaments en responsa a las ondas sonoras. Lo movement de la columèla es transferit a travèrs d'estructuras intermediàrias a la coclèa, ont se produsisson de senhals electrics dins sas cellulas pilosas que correspondon a las ondas de son, relativas al reng de frequéncia determinada, que permet a son sistèma auditiu de percebre, e transferidas al cervèl.
Fin finala, contràriament a çò que se pensa abitualament, las sèrps an una ausida per percebre los sons transmeses a travèrs de l'aire. D'un autre caire, i veson pas e son ausida es preparada per percebre de sons de bassa frequéncia. Aqueles sons, segon d'estudis recents, se situan dins una frequéncia entre 200-300 Hz, mentre que per l'òme lo reng maximal d'audicion se situa entre 15 000-20 000 Hz.
Son, doncas, pas sordas mas ausisson sonque los sons grèus e dins una gamma plan limitada dins las bassas frequéncias; entre 200-300 Hz e totes los sons que son ensús o enjós d'aquesta frequéncia los pòdon pas ausir. Segon d'estudis de l'Universitat de Las Palmas de Granda Canària, l'ausida de las sèrps manca de partida (o ausida) extèrna. Presentan un ausidor intèrne e un mejan sens cap de timpan.
Es, probable, per encausa d'aquesta limitacion auditiva, qu'an desvolopat un autre sistèma per poder percebre las vibracions del sòl o de tota mena d'objècte que i pòdon èsser en contacte. Las vibracions del sòl passan a travèrs dels muscles del ventre a de receptors especials situats dins tota l'esquina e son transmesas al cervèl.


text:
1764
Aquesta pagina concernís l'an 1764 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Corsega[modificar | modificar la font]
A la demanda dei Genoés menaçats per la pression dei tropas còrsas, desbarcaments importants de tropas francesas dins l'illa (San Fiurenzu, Aiacciu, Calvi, Bastia e Algajola). Au contrari de 1756, leis unitats desbarcadas èran capablas de menar d'operacions ofensivas a l'entorn d'aquelei vilas. Pasquale Paoli mandèt de protestacions diplomaticas e assaièt de trobar d'aliats. Pasmens, sei temptativas mau capitèron e foguèt obligat de laissar sei pòrts sota contraròtle francés.
Africa[modificar | modificar la font]
Sultanat de Sennar[modificar | modificar la font]
Execucion de l'èx-sultan Badi IV (1724-1762) qu'èra estat invitat e capturat a la Cort per son fiu usurpator Nasir (1762-1769) en 1762. Pasmens, coma lo rituau de l'execucion d'un sultan foguèt pas corrèctament respectat, aquò entraïnèt un escandòl que foguèt utilizat per leis adversaris de Nasir dins lo corrent dau còp d'estat de 1769.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 13 de març - Charles Grey, 2nd Comte Grey, primièr ministre del Reialme Unit (m. 1845)
- 19 de junh - José Gervasio Artigas, patriòta uruguaian (m. 1850)
- 19 de julhet - Juan José Castelli, patriòta argentin (m. 1812)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 30 de març - Pietro Locatelli, violonista e compositor barròc italian (n. 1695)
- 15 d'abril - Marquesa de Pompador, mestressa de Loís XV de França (n. 1721)
- 12 de setembre - Jean-Philippe Rameau, compositor francés (n. 1683)
- 26 de setembre - Benito Jerónimo Feijoo, escrivan espanhòl (n. 1676)
- 2 d'octobre - William Cavendish, 4en Duc de Devonshire, primièr ministre del Reialme Unit (n. 1720)
- 22 d'octobre - Jean-Marie Leclair, compositor e violonista francés (n. 1697)


text:
Una rega
quotidiana entre Lille e Marselha per lei marchandisas que vènon en trin per lo Pòrt de Marselha-Fòs serà – enfin – dubèrta en decembre venènt pèr l’operator ferroviari T3M. Devriá transportar l’equivalent de 45 conteneires maritims chasque jorn entre lei doas ciutats, passant per Avinhon per l’i despachar de produchs.
Partent de la gara marselhesa dau Canet, arribarà a Lille sege oras après. « Lo trin baissarà leis emissiens de C02 de 85% (mens 83000 tonas l’an) e la consomacien energetica de 57% rapòrt a la rota » que ditz Joan-Claudi Brunier, lo president de T3M.
Aqueu auriá ben entamenat son projèct tre lo començament de 2016 mai li faliá dispausar de 850 m en linha per agençar sei cais au Pòrt de Marselha. E la SNCF a pas poscut li durbir un corredor ferroviari de tota l’annada per faire passar sei trins. Finalament serà possible per de trins que circularàn de nuech.
Lo Pòrt de Marselha cèrca de desvelopar lo repòrt modau dau transpòrt de sei marchandisas, qu’a aumentat de 29% despuei 2013, mitat-mitat entre ralh e Ròse. Mai 82% passan encara per la rota.


text:
Canejan (Val d'Aran)
Canejan ei un municipi dera Val d'Aran, en eth terçon de Quate Lòcs.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Municipi dera Val d'Aran, plaçat ena val de Toran, dempús der arribatge dreit dera Garona enquias nautors der estanh e des rasi de Liat.
Era part septentrionau deth tèrme, damb es elevacions des tucs de se Pans, d'era Pica e de Crabera, ei termierèra damb Comenge. Es terrens non conreats son aucupadi per prats e bòsqui. Ath delà des prats, que i son preponderants, òm i cotiva forment, segal, uerdi, milhòc, truhes, legums e bèri arbes frutèrs. Era ramaderia n'ei era principau hònt de riquesa (bestial bovin).
I a jadiments de blenda e de zinc, e tanben de hèr e plomb, coma era Harga de Güerri. I a dues centraus electriques. Era de Pònt deth Rei profite es aigües der arriu de Toran e dera Garona ath limit damb França. Era de Toran profite es der arriu omonim.
Era vila ei plaçada, elevada e escartada, sus era confluéncia der arriu de Toran e era Garona. Era glèisa parroquiau de Sant Joan d'Agost ei òbra dera s XIX. S'i conserven cases d'interès, coma era de Saurat (tor quarrada dera s XVI) e era de Benosa, damb ua capèla romanica.
Eth folclòre ei encara, plan que diminuent, d'ua grana riquessa e varietat. Laguens eth tèrme i a es vilatges de Bordius, Campespin, era Cassenhau, eth Pradet, Porcingles, Sestrèr, era Mòla e Pujolà-ne-lèg, e eth pòble e santuari de Sant Joan de Toran.
Vilatges e masatges[modificar | modificar la font]
Es vilatges son :
- Bordius (inabitat)
- Campespín (inabitat)
- Canejan (75 abitants)
- Cassenhau, era (inabitat)
- Moron e era Mòla (19 abitants)
- Pontaut (1 abitant)
- Porcingles (6 abitants)
- Pradet, eth (6 abitants)
- Sant Joan de Toran (inabitat)
Politica[modificar | modificar la font]
Eleccions de 2015:
Eleccions de 2011:
Demografia[modificar | modificar la font]
Era poblacion ei de 100 abitants (2015).
Eraldica[modificar | modificar la font]
Blasonament: De sinòple, ua glèisa, d’argent, dubèrta, de sable. Timbrat damb corona dubèrta deth sègle XIV des reis d’Aragon.[2]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncies[modificar | modificar la font]
- ↑ Lista des alcades suth site Municat
- ↑ Angel Claveria Aner, "Es escuts deth Terçon de Quate Lòcs", Miscellanèa en aumenatge a Melquíades Calzado de Castro “Damb eth còr Aranés”. Vielha: Institut d’Estudis Aranesi, 2010


text:
Canal del Miègjorn
Lo Canal del Miègjorn, es un canal que religa Garona a la mar Mediterranèa. Amb lo canal lateral a Garona forma una via navegabla entre l'ocean Atlantic e la mar Mediterranèa. Lo Canal del Miègjorn passa per Carcassona, Seta Besièrs e Tolosa. Es perlongat pel canal de Ròse a Seta.
Istòria[modificar | modificar la font]
August, Neron, Carlesmanhe, Francés 1er, Charles IX e Enric IV i pensèron. Loís XIV que paguèt los qui bastivan lo canau. Foguèt bastit per Pèire Pau Riquet al sègle XVII, entre 1666 e 1681, per lo comèrci del blat.
Que i avè bonas condicions de tribalh per l'epòca : qu'ès pagat tanben quand ès malaut, que son mantuns a tribalhar suu chantièr. Los utisses qu'èran prestats e los obrèrs que'us devèn guardar en bon estat. Qu'a emplegat mei de 12 000 personas per lo realisar. La barca de pòste qu'èra ua gabarra qui transportava personas de Tolosa a Besièrs.
Uei lo dia[modificar | modificar la font]
Es a l'ora d'ara lo pus ancian canal d'Euròpa en foncionament.
Dempuèi 1996 es marcat sus la lista del Patrimòni Mondial de l'UNESCO.
Mei frequentat que Sèina, que representa a eth sol un cincau deu torisme fluviau francés. 80% deus touristas sul canal son etrangèrs.
Lo lac de la Ganguisa serveish a tornar emplir lo canal en perioda seca e a lo voeitar quand i a tròp d'aiga.


text:
Quand lo liberalo capitalisme pluma los galinons
Dempuèi lo temps qu'i fasia Maria ; que disia a son tendre de se metre dins l'aire del temps, de crompar un ordenator , de cercar de longa quicòm de nòu, de s'adaptar al biais moderne . Que lo secret de la capitada dins nòstre mond mondialisé èra simple ; se plegar , se flexibilisar , se contorsionar de longa . Coma aièr nos mostrèron lo secret de la baissa dels prètz dins las grandas susfacias alemandas.
Nos diguèron sus la 6 . En Fancia l'obrador , la caissièra , lo maçon son tròp cars pagats . I a pas de segret . Si lo monde es mens pagat , e ben las causas de vendre seran mens caras . E si lo mond trabalha encara mai sens èstre pagar mai que çò que tocavan davant d'o far , e ben las prètz van baissar.
D'unes diron qu'ambe los beneficis del sol CAC 40 ... i pas pus de deficit , de la secu ... de l'estat..... de las caissas de retiradas . Mas aquò's pas la question? Son pas que renegaires e companhia ....
Aital parlava Maria. E d'un biais son espos que sonava Riton , i venguèt a las idèas novèlas .
Ambe las pichonas economias qu'avian estalviadas entre cinquante ans de trabalh , crompèron d'accions . Aquò se debanava a la debuta de Genièr. Ne'n crompèron per 10000 euro .
Maria se trufava de Riton afogat de las corbas. Tot montava . Dusca quatre jorns passats.
Ajèron pas lo temps de vendre que sabian consi far.
Al cap de la setmana ne demorava pas que la mitat. E lo lendeman i avia pas res pus.
Maria li diguèt qu'èra pas gaire aluserpit . E Riton o prenguèt mal. Sortiguèt lo fusilh... E tuèt la Maria. El que l'aimava e qu'auria donat la sia vida , mas suportèt pas quand l'insolentèsse...
Tot aquò faguèt un bel article dins la Despacha que parlèt d'un drama de la demencia senil...
Es per aquò que lo Riton cal far plan atencion de pas li parlar de borsicotar. Que senon ven missant...


text:
Sant Bartomieu (illa)
Sant Bartomieu (en francés Saint-Barthélémy o informalament Saint-Barth) es una illa deis Antilhas, en America. Forma oficialament la "collectivitat de Sant Bartomieu" (en francés collectivité de Saint-Barthélémy) dempuei 2007; avans èra una part dau departament de Guadalope.
La populacion es de 9 171 abitants en 2011 (9 035 sens comptes dobles).
Lo capluòc es Gustavia.
Lo còdi INSEE es 977.
Los còdis ISO 3166 son BL, BLM e 652.
Lo domeni internet es .bl.
Divisions[modificar | modificar la font]
L'illa es una collectivitat de la comuna unenca (del còdi 977 01).
Es pasmens devesida en 2 parròquias (Jol vent a l'oèst, Al vent a l'èst) e 40 borgadas.


text:
Lo navèth numèro de La Setmana qu'ei sortit
- Escriut per Setmana
- Publicat dens La semaine en videos
Lo navèth numèro de La Setmana qu'ei sortit divés passat. Au somari : la cronica ESPIAR d'Alan Sibé sus la vita deu filosòfe e sociològue alemand Carles Marx, a dus mes de l'Universitat Occitana d'Estiu (UOE) de Nimes, lo president deu Marpoc, Jòrdi Peladan que hè un istoric e que presenta la navèra edicion suu tèma « Tresaurs populars e universals d'aicí e de pertot ».
Lo mitan occitan qu'arriba a un punt de rompedura. La moneda que manca, qu'ei mauaisit d'estructurà's e de vàder autonòme. Joan-Nadau Commères qu'encontrè au gavidaire de la mèrca Adishatz, Joan-Luc Lagrave, « Lo parallèle enter l'anar deu comèrci e lo de la lenga qu'ei susprenent ». Joan-Ives Casanòva que hè aumenatge a l'escrivan catalan Jep Gouzy qui vien de morir a Pau (64), « Grand amic deis Occitans, laissa una òbra importanta. Es tot segur après Jordi Pere Cerdà, lo mai grand escrivan catalan de Catalonha nòrd ».
Lo pertrèit de La Setmana qu'ei consacrat au Christophe Rulhes. Aqueth antropològue qu'a creat la companhia GdRA dab lo coregrafe Julien Cassier. Dens cada espectacle que meten en scèna, lo collectatge qu'a un ròtle màger, tà incorporar testimoniatges vertadèrs e lo tèma de la transmission de la lenga qu'ei recurrent.
Bona lectura e mercés deu vòste sostien.


text:
Aisinas en mai
Las ressorças
Nòstre estacament a defendre de lengas e de culturas minoritàrias plan ignoradas nos buton a diversificar nòstras activitats per anar diferentament sus aquelas problematicas, las presentar al mai grand nombre. Trobaratz aqui de ressorças, que botam a dispausicion, notadament una mapa d’Occitània e lo famós Guida de Subrevida en Mitan Occitan. Après i aver getat un uèlh, podrètz pas mai dire : “Qu’es aquò l’occitan ?”Amai se disètz aquò après aver legit tot en òc, es, coma dire, un pauc...colhon... Mas non, l'ai pas dich. Aqui podrètz tanben cabussar dins los arquius, los sovenirs del festenal Estivada, en fòtos e videòs.
Picatz las vinhetas per accedir a las ressorças indicadas.


text:
En dirècte de l’Estivada, Manaset vos desinforma al moment de tot çò que se passa al festenal.
Aqueste matin a 11 oras, l’escrivan Paul Coulage a presentat a l’espaci edicion son darrièr roman titolat Roman Otrenegre. La particularitat d’aquel roman es de presentar pas que de paginas negras.
Paul Coulage fisa a nòstre enviat especial: « L’otrenegre dins l’escritura permet a l’escrivan d’anar al delà del negre, que los autors americans an fait lo torn d’aquesta forma romanesca. Per ieu, aquel biais d’escritura permet de cabuçar mai prigond dins la negror, lo desesper e la fatalitat. Cada lector se farà sa lectura pròpria en foncion de son estat depressiu del moment. Demai, l’avantatge per l’autor es la disparicion de la paur de la pagina blanca. »


text:
Cronica VISCA LA LENGA LOCALA — L'alemand en Belgica
- Escriut per Setmana
- Publicat dens Chroniques
La comunautat germanofòna se situa dins l’èst de Belgica, en Region valona e mai precisament en Província de Lèuge. La Constitucion bèlga autoriza la comunautat a obténer l’exercici de competéncias regionalas per las reglar ela meteissa (l’emplec, los monuments e sites del patrimòni). Gavin Porter nos esclaira sus la situacion dels germanofònes de Belgica.
L’alemand es la lenga mairala de 77 000 Bèlgas qu’abitan la Belgica de l’ouèst dins un pichon parçan qu’es limitròf a Belgica, Païses Basses e Alemanha al nòrd, a Alemanha a l’èst e a Luxemborg al sud. La region cobrent 854 km2 es dins la província Lüttich de la region valona. Lo parçan se ditz « Ostbelgien », un mot alemand qu’es emplegat dins las autras regions de Belgica. Es pas revirat en francés o flamenc. Ostbelgien a son pròpri Parlament - Der Parlament Der Deutschsprächigen Gemeinschaft (Lo Parlament de La Comunautat Parlant Alemand) – qu’a fòrça autonomia. Es responsable de l’educacion e formacion, de la politica del comèrci, de la cultura, santat, familha e seguretat sociala. Tanben contraròtla lo finançament dels departaments. A gaireben lo meteis estatut que los dos Parlaments de la Comunautat Flamenca e de la Comunautat Valona. Eupen es lo sèti del Parlament e i a vinte- cinc membres que son elegits totes los cinc ans.
L’istòria d’Ostbelgien
Lo Congrès de Viana decidiguèt, en 1815 qu’Ostbelgien devriá devenir una partida de Prussia. A l’unificacion d’Alemanha en 1871 Ostbelgien venguèt una partida del Reialme Alemand (Deutscher Kaiserreichs). Belgien anexèt Ostbelgien de l’Alemanha en 1920 pel Tractat de Versalha concluent la Primièra Guèrra mondiala. Negociacions entre Alemanha e Belgica de 1925 a 1929 per consentir lo transferiment d’Ostbelgien a Alemanha an pas capitat pr’amor l’oposicion feròça de França. Aprèp l’ocupacion alemanda de Belgica pendent la Segonda Guèrra mondiala, Alemanha anexèt Ostbelgien lo 18 mai 1940. 8 800 òmes èran forçats de servir dins l’armada alemanda. La Conferéncia de Potsdam decidiguèt, qu’Alemanha devriá aver lo territòri de 1937, ço que voliá dire, qu’Ostbelgien venguèt encora bèlga en 1945. Un programa oficial de denazificacion arribèt e de ciutadans perdèron lors drets civics. Lo jorn de la Comunautat es 15 novembre, quand se celèbra « La Fèsta dels Reis » - un jorn de fèsta. Fòrça concèrts an lòc. En 2017, i avián una presentacion de « Las espròvas dels soldats de la Primièra Guèrra mondiala », un dialòg ambe lo President de la Comission Europenca, Jean- Claude Junker, de jòcs esportius e de vidèas de competicions esportivas.
Lo prèmi del Parlament per una òbra editada
Totes los ans dempuèi 1976 lo Parlament decernís un prèmi per una òbra editada dins la region. I a fòrça subjèctes possibles ; la literatura, biografia, arquitectura, art, istòria de la region, lei, economia, estudis umanistas, afars comercials e l’estudi de las lengas. L’òbra deu aver un tèma que tracta de la comunautat parlant alemand. La literatura es una excepcion ont la condicion es que l’autor es bèlga o abita Belgica. Las òbras devon èstre escrichas en alemand mas, se s’agís de la politica, pòdon èstre en francés, flamand o anglés. En 2017, Fréderic Bouhon, Christopher Neissen e Min Reuchamps ganhèron lo prèmi per la politica. Lor òbra en francés « La Comunautat Germanofona Aprèp La Seisena Reforma De L’Estat –, Estat dels Lòcs, Debats e Perspectivas » descriu l’avenidor de la comunautat. Per la planificacion regionala Nathalie Bodarwé, Heinz Winters e Jeergen Verbeek ganhèron lo prèmi per un estudi del païsatge e de la cartografia de las comunautats Amel, Bütgenbach, Burg- Reuland e Saint Vith. L’òbra explica l’influéncia del païsatge e de l’istòria d’aqueles parçans sus lor desenvolopament. Malurosament cap de prèmi foguèt pas balhat pels contes. En 2013 Franz Josef Heinen e Edie Kremer ganhèron lo prèmi ambe lor libre « Lo Parlar De Totes Los Jorns En Ostbelgica ». La radio BRF diguèt : « Tot lo mond sap que dins Ostbelgica se parla un alemand diferent. Heinen e Kremer an culhit de nombrosas expressions e las an editadas dins un libre. Aquel libre es comol de mots e locucions idiomaticas que s’entendon cada jorn dins la comunautat, ont se parla alemand. » Tres dialèctes se parlan ; Niederfränkischen, Ripuarischen e Moselfränkischen.
Lo ròtle del sol jornal en alemand
Grenz Echo (L’Ecò de la Frontièra) es lo sol jornal en alemand editat en Belgica. Heinz Warny, l’ancian cap redactor del jornal, descriguèt son ròtle en aquestas paraulas : « Perqué “ Grenz Echo ” es lo sol jornal en alemand de Belgica, nos cal raportar totes los eveniments politics e cal tractar totes los partits del Parlament parièrament. Clarament editam pas cada mot que los politicians dison. Cal distinguir ço qu’es important e ço que l’es pas. Ensajam d’èstre objectius mas d’autras personas an una idèia diferenta de l’objectivitat. » « Las informacions al subjècte de la Belgica s’editan en francés o en flamenc. Doncas devèm revirar aquelas informacions e cal confirmar ço que las informacions vòlon dire. De còps que i a una revirada literala es enganaira. Lo ròtle del jornal es de tractar las questions e los problèmas de la vida vidanta qu’interèssan la comunautat parlant alemand. Lo jornal encoratja l’adopcion de las initiativas per resòlvre aqueles problèmas. » En Ostbelgien, los mainatges aprenon lors leçons en alemand. Tanben los foncionaris trabalhan en emplegant l’alemand e los jutjaments dels cors son esprimits en alemand. Se vei que la lenga alemanda va plan aicí.
Gavin Porter
Fòto : Lo sèti del govèrn de la comunautat germanofòna a Eupen. (Jedadesign)


text:
Decembre de 2012. Lo veïcul Curiosity ven d'acabar sa primièra analisa complèta d'escapolons del sòl marcian.
Per aquesta primièra analisa lo site Rocknest es estat causit. En aquel lòc lo sòl es compausat essencialament de sabla, un material que los otisses embarcats sus Curiosity pòdon aisidament palejar e manipular.
Istoric de la mission Mars Science Laboratory, veïcul Curiosity
Novembre-decembre de 2012 : primièra analisa detalhada del sòl. D'unas traças d'elements carbonats son registradas. L'experiéncia confirma lo bon foncionament del material embarcat. De mai, lo govèrn american anóncia la preparacion d'una novèla mission per 2020, sus la basa de la mission Curiosity en cors (veïcul robotizat d'exploracion scientifica) e confirma sa volontat de mandar d'umans sul planeta Mars vèrs la annadas 2030.
The New York Times publica una edicion numerica del libre de Charles Darwin The Origin of Species (edicion originala de 1859) amb nòtas e comentaris de cercaires - [ligam]
La NASA e General Motors an desvolopats ensems una nòva generacion de robòts umanoïds : los Robonaut-2. An per foncion d'ajudar los trabalhadors dins las tacas fisicament pesugas, repetitivas o dangièrosas.
Page 8 of 8


text:
Grappling
Lo grappling (de l'anglés "lucha") designa l'ensèms dei tecnicas de contraròtle, projeccion, immobilizacion e somission d'un adversari dins un combat de drech o au sòu, sensa arma. Lei tecnicas de somission incluson lei luxacions e estranglaments. Lo concèpte de grappling s'opausa generalament a aqueu dei tecnicas de percussion (còups de ponhs, pès...), e si distinguisse d'espòrts, règlas o sistèmas marciaus particulars (lucha grèga-romana, judo...).
Lo grappler o grapplaire es un practicant qu'utiliza principalament de tecnicas de grappling. S'opausa a-n un striker, qu'eu utiliza de tecnicas de percussion coma de còups de ponhs e de pès.
Lo grappling si pòu practicar en posicion drecha (stand-up grappling) o au sòu (ground grappling), mai es lo combat au sòu que li dién mai sovent "grappling".


text:
23/03/2013
Canal-U TV : Entretiens avec nos auteurs- Intervista coma nos autors
Si voletz ne'n saber enquera mai sur los autors occitans, Canal U TV de l'Universitat dau Miralh de Tolosa vos perpausa de las intevistas filmadas en occitan , menadas en generau per Joelle Ginestet.
Podetz trobar lo film , la transcription, la revirada e totplen d'autras informacions plan utilas. Un trabalh plan professionau !
Vos recomande los invervistas de Micheu Chapduelh e Joan Ganhaire , plan interessantas. Puei, podretz navigar sur los sites e trobar de las invervistas d'autres autors occitans de pertot.
Podetz clicar sur : Canal-U.TV
10:19 Publié dans Cultura e literatura en òc | Tags : canal-u.tv, joelle ginestet, michel chadeuil, jean ganiayre | Lien permanent | Commentaires (0)


text:
Eth Conselh Generau d’Aran, per miei deth Servici d’Informacion e Atencion ara Hemna (SIAH), commemòre eth Dia Internacionau contra era violéncia de genre damb diuèrsi actes, qu’auràn lòc es pròplèu dies. Entà daurir es actes commemoratius, enquiath 9 de deseme, eth Palai de Gèu de Vielha aufrís un cors d’autodefensa a on er objectiu ei descurbir es recorsi naturaus de defensa personau, en tot conéisher esturments psicologics, era relacion entre emocions e intuicion, es esturments corporaus e es punts vulnerables entara pròpia proteccion.
Eth dimèrcles, 25 de noveme, entàs 12:00 ores, era plaça deth Conselh Generau d’Aran acuelherà era lectura deth manifèst en commemoracion deth Dia Internacionau contra era violéncia de genre a cargue dera conselhèra de Salut e Benéster d’Aran, Anna Díaz.
Eth madeish dia 25, entàs 20:00 ores ena sedença deth Conselh Generau, aurà lòc era projeccion deth documentau “La maleta de Marta”, a on se mòstre era luta d’ua hemna mautractada e de quaiqui òme qu’an estat agressors e seguissen un programa de reabilitacion. Ara seguida e entà barrar es actes commemoratius, en Conselh entàs 21:15 ores, i aurà informacion sus eth Protocòl d’intervencion dera Violéncia de Genre ena Val d’Aran.


text:
(J.P. Sabatier, lo 15 de Març de 1882) - retranscrit-
L'autre matin l'aura bofava
coma dau temps de las meissons;
èra chaudeta e perfumava
com' au temps de las fenasons.
Quò èra aquèl’ aura chauda e douça,
que ven dau país dau meijorn,
que fai verdir lo blat que possa
e que fai espelir la flor.
Lo solelh lusiá de bòn' ora,
lo Ròse èra clhar coma un riu,
au ceal li aviá pas una borra,
aquò èra com' un jorn d'estiu.
E l-òm veiá verdear las branchas
daus grands pibons, e l'ametlièr
voirava sas floretas blanchas
coma un morcelon de papièr.
La premèira eironda arribava,
e coma entre març e abrial
lo cocut se mariar, chantava,
coma dison amont, a plen fial.
Tot vai florir ! tot serà fèsta !
serem d'abòrd au mes de Mai
e contarem sus nòstra tèsta,
mon Loís, un printemps de mai.
Jean-Paul Sabatier naissèt lo 11 de Novembre de 1848, vès Sant Voi e moriguèt lo 24 de Marš de 1884 vès Lion onte fasiá lo professor.
Ròse
Rhône
eironda
hirondelle
espelir
éclore
pibon
peuplier
ametlièr
amandier


text:
Fòs Amfós
Fòs Amfós (oficialament en francés Fox-Amphoux) es una comuna de Provença administrada per lo departament de Var dins la region de Provença Aups e Còsta d'Azur .
Lo territòri de la comuna es una fònt de recèrcas e de descobèrtas de fossiles e es en particular lo lòc onte se trobèt restas dau variraptòr.
Somari
Personalitats liadas ambé la comuna[modificar | modificar la font]
- Pau Barràs : òme politic francés d'origina provençala de l'epòca de la Revolucion Francesa.
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Hangeul
L'hangeul (nomenat Chosŏn'gŭl en Corèa del Nòrd) es l'alfabet pròpri de la lenga coreana, de distinguir del sistèma logografic sinocorean hanja.[1] Es lo sistèma d'escritura oficial de la Corèa del Nòrd, de la Corèa del Sud e de la Prefectura coreana autonòma Yanbian de China.
L'hangeul es un alfabet fonemic organizat en blòts sillabics. Cada blòt es constituït almens de doas de las 24 letras hangeul (jamo), amb almens una de las 14 consonantas e 10 vocalas. Aquestes blòts sillabics se pòdon escriure tant orizontalament d'esquèrra cap a dreita coma verticalament d'amont cap aval, en colomnas de la dreita cap a l'esquèrra.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo rei de Corèa Sejong lo Grand (1397 - 1450) creèt l'alfabet hangeul en veire que los seus subjèctes sonque podián comunicar oralament amor que los caractèrs chineses de l'hanja èran pas adaptats a la fonetica coreana e pas capables d'exprimir los termes coreans en particular pels pensaments e sentiments .[2][3]
Lo sistèma d'escritura hanja utilizat a aquesta epòca èra fòrça complicat, e sonque èra a la portat dels òmes privilegiats de l'aristocracia, qu'avián l'educacion e lo temps necessaris per se poder dedicar al seu aprendissatge e, aital, de poder legir e escriure amb fluiditat.[4]
Sejong, doncas, creèt l'hangul coma un sistèma simple de lectura e d'escritura per combatre lo nivèl enauçat d'analfabetisme del seu pòble . L'Hangeul encontrèt d'en primièr una fòrta oposicion en particular dels elèits universitaris e literaris, coma Choe Manri e d'autres universitaris confucians dins los ans 1440. Pasmens, l'hangeul dintrèt dins la cultura populara, utilizat mai que mai per las femnas e los escrivans de ficcions popularas. Mas en 1504 après èsser estat trufat e criticat en hangeul, lo desen rei YeonsangunIt enebiguèt l'estudi e l'utilizacion de l'alfabet de Sejong e lo forabandiguèt dels documents. En 1506 lo rei Jungjong aboliguèt lo ministèri Eonmun (언문청 諺文廳), institucion governamentala vodada a la recèrca en Hangul.
Caldrà esperar lo sègle XIX, amb la pujada del nacionalisme corean fàcia a la menaça japonesa per que lo hanguel siá considerat pauc a pauc coma un simbòl nacional. Aital en 1894, foguèt adoptat pel primièr còp dins los documents administratius, pauc abans que Japon ocupa Corèa . Uèi, lo 9 d'octobre, jorn de la commemoracion de la publicacion del hangeul (한글날), es jorn feriat en Corèa del Sud; son equivalent en Corèa del Nòrd es "lo Jorn del Chosŏn gŭl" (조선글날), lo 15 d'octobre.
Los jamos[modificar | modificar la font]
L'hangeul es un sistèma alfabetic que compren 51 letras, apeladas jamos (자모, hanja : 字母, los caractèrs maires). Aquestes jamos son devesits en mai d'una categoria :
- 14 consonantas de basa (jaeum):ㄱ, ㄴ, ㄷ, ㄹ, ㅁ, ㅂ, ㅅ, ㅇ, ㅈ, ㅊ, ㅋ, ㅌ, ㅍ, ㅎ.
- 5 consonantas doblas (ssang jaeum): ㄲ, ㄸ, ㅃ, ㅆ, ㅉ.
- 11 grops de consonantas (bok jaeum): ㄳ, ㄵ, ㄶ, ㄺ, ㄻ, ㄼ, ㄽ, ㄾ, ㄿ, ㅀ, ㅄ.
- 10 vocalas de basa (moeum) : 6 vocalas simplas :ㅏ, ㅓ, ㅗ, ㅜ, ㅡ, ㅣ e 4 vocalas palatalizadas (iotacion), semiconsonantas-semivocalas :ㅑ, ㅕ, ㅛ, ㅠ.
- 11 diftongas (ssang moeum): ㅐ, ㅒ, ㅔ, ㅖ, ㅘ, ㅙ, ㅚ, ㅝ, ㅞ, ㅟ, ㅢ.
Çai jos un tablèu classant totas aquelas letras.
Dins la primièra colomna los jamos.
Dins la segonda colomna, los noms dels jamos.
Dins la tresena colomna, la romanizacion revisada.
Dins la quatrena colomna, la pronóncia segon l'alfabet fonetic internacional.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.wdl.org/en/item/4166
- ↑ A history of writing, libre escrit per Steven Roger Fischer (en) [1]
- ↑ Brèva explicacion de l'hangeul (es) [2]
- ↑ Origina de l'hangul a la Wikipèdia anglesa (en) [3]


text:
Saint-Judoce
Sant-Yuzeg en breton ( Saint-Judoce en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La parròquia de Sant-Judoce, enclavée en lo évêché de Sant-Malo fasiá partida del doyenné de Bobital en levant del évêché de Dòl e èra jol vocable de sant Josse[1].
Lo Abbaye La nòstra-Madama del Tronchet possedissiá lo bailliage d'aquela parròquia, mas la li aviá facha aliéner[2].
La paroisse de Saint-Judoce, enclavée dans l'Sant-Maloù faisait partie du doyenné de Bobital relevant de l'évêché de Dol et était sous le vocable de saint Josse[3].
L'Abbaye Notre-Dame du Tronchet possédait le bailliage de cette paroisse, mais l'avait fait aliéner[4].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Sant Josse sul luòc Nominis, consultat lo 3 de julhet de 2010.
- ↑ de Declaracions de 1685 & 1790.
- ↑ Saint Josse sur le site Nominis, consulté le 3 juillet 2010.
- ↑ Déclarations de 1685 & 1790.


text:
Paulhac (Naut Léger)
Paulhac[1] (oficialament en francés Paulhac) z-es una comuna occitana, situada administrativament dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Paulhac z-es actualament un vilatjòt de 684 abitants (censament de 2007) que se tròba a 476 mètres d'altitud. Z-es envirat de las comunas de Bèumont, Sant Laurenç Chabreujas e Briude. Se situa a aperaquí 50 km de Cornon d'Auvèrnhe, la vila mai granda de l’airal. Z-es pròche del parc natural regional del Liuradés e Forés a una distància vesina de 9 km.
Istòria[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Lo chastèl de Paulhac.
- La glèisa del sègle.
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Luòcs, basa de donadas de toponimia occitana Comission Toponimica Occitana de l'Institut d'Estudis Occitans, IEO.


text:
Los autbòis occitans
Centre occitan des musiques et danses traditionnelles Toulouse Midi-Pyrénées-Conservatoire occitan
ACCEDIR A L'EXPOSICION
Instrument espandit del sègle 13 al sègle 17, l'autbòi foguèt aprèp pauc a pauc marginalizat, al mens en França.
Cambiaments d'estetica, oposicion de mai en mai marcada entre musicas sabentas e popularas, cambiaments politics contribuiguèron a aquela regression. Dins los mitans populars, la practica de l'autbòi se mantenguèt dins qualques regions, mas a despart de Seta, a mancat de desaparéisser fa qualques decennias.
En Bretanha e en Catalonha, lo retorn de l'autbòi foguèt propulsat per los movements identitaris.
Dins las regions occitanas, las recèrcas e los esfòrces de musicians apassionats an permés de tornar lançar la fabricacion de mantun modèls d'autbòi, que los musicians actuals s'aproprian e meton en valor dins d'estils musicals fòrça variats.


text:
E.F.C. Aurignac 3 – U.E. Bossòst 2
Partit tipic d’eliminatòria de Copa damb
alternatiues en marcador e fòrça ben disputat pes dus equips, non se notèc bric
la diferencia de categoria entre es dus equips. Era U.E. Bossòst començèc auem
es milhors ocasions, en un shut de Juanka eth portèr francés realitzèc ua bona
arturada ; en un lançament de fauta d’Alex ere rematat per Felipe de cap e
era pilota era arturada peth portèr Schiavon. Er Aurignac sajaue de sorprene en
contraatac e atau ena menuta 25 se produie era jogada que mos anaue a deishar
damb 10 jogadors quan eth nòste portèr Marcos derribaue clarament a Alves dehòra
der àrea. Era clara expulsion comportèc que Paba se metese de portèr a partir d’alavetz.
Ena menuta 40 er Aurignac daurie eth marcador en quedase Sanchez solet dauant
deth portèr e marcar eth 1-0 resultat en que s’arribaue ath descans.
Ena
dusaua mietat en 15 menutes anauem a remontar eth resultat. Ena menuta 50 dempús
d’un cornèr shutat per Alex ere rematat de cap per Soufi ara esquaira dera
porteria. Ere et 1-1. Ath quart d’ora Jonathan Daugrois jogador francés fitxat
aguest an, sorprenéc ath portér francés desde eth miei deth camp damb un shut
qu’acabaue entran ena porteria. Ere eth 1-2. Encara quedaue mieja ora de joc e
estauen damb 10 jogadors, er equip der Aurignac mos dominaue sense aue moltes
clares ocasión. Ena menuta 80 en un cornèr en cuert non arribauem a tapar eth
shut de Lestrade qu’entraue a tocar deth garròt ena porteria aranesa. Ere eth 2-2. Quan semblauem qu’arribauem
ara prorroga ena menuta 90 ua entrada de Paba ath jogador Fontan siguéc fiulada
coma penalty. Eth dubtos penalty siguéc shutat peth madeish jogador e marcaue
eth 3-2. Encara auerem talents entà auer ua darrera ocasion més eth shut deth
delantér aranés siguéc desviat peth portér.
Ath finau eliminacion injusta, domatge d’auer
de jogar mes d’ua ora damb 10 jogadors. Cau campar era part positiua der esforç
e era luita en partit que mos a d’ensehar eth camin entà repetir açò madeish
pendent es partits deth campionat de Liga.
E.F.C. Aurignac: Shiavon, Mallet, Aouam,
Arnould, Fumery, Berthon, Lestrade, Sanchez, Fontan, Guezenec, Alves. Remplaçants:
Cazenave, Lapuyade.
Trainer: Garrigues Jerome.
Tarjetes auriòles: Lapuyade.
U.E. Bossòst: Marcos, Abraham, Juanka,
Miquel, Felipe, Uri, Alex, Soufi, Paba, David, Jonathan. Remplaçants: Jose Ramon, Cabezas, Xavi.
Trainer: Xavi.
Tarjetes auriòles: Uri, Paba.
Tarjeta vermelha : Marcos.
Gols : 1-0 Sanchez (40’), 1-1 Soufi (50’), 1-2 Jonathan (60’), 2-2 Lestrade (80’), 3-2 Fontan (90’ p.).
Arbitre : Stefani Serge.
Liniers : Loubet Marc, Pensarini
Serge.


text:
Dimars, 2 de setembre de 2014, 03h00 Espòrt
Aprèp la desfaita pietadosa a Salford e la mesa a l’escart de Leon Pryce, del temps que Leeds s’emportava la Cup, los Dracs agèron dreit a doas setmanas d’entraïnament intensiu per tornar trapar solidaritat e sistèma de jòc. L’escasença de constatar la qualitat del trabalh fait se presentava aqueste darrièr dissabte d’agost amb la venguda dels paures London Broncos (una sola victòria dins la sason) a Brutus. Dijòus de ser, sus sa pelena, Warrington tornèt de 23-6 a una egalitat a 24 pertot amb los Gigants d’Huddersfield. Divendres, Saint Helens confirmèt definitivament sa primièra plaça amb una victòria sul fial 13-12 a Leeds, que resistiguèt una orada a dotze contra tretze.
Widnes aviá pas tremolat per prene lo pas sus Wigan: 24-10 mentre qu’Hull KR comprometiá quasi definitivament son eventuala qualificacion per las pelhòfas amb una desfaita pivelanta cò del vesin d’Hull FC: 28-0.
Los Dracs prenguèron la partida del bon costat: una defensa solidària e solida, sosten al portaire de pauma, la bona complementaritat del novèl parelh de mièges Bòsc-Williams, un bon jòc al pè. Vincenç Duport se faguèt traucadefensa e los Dracs en fisança marquèron sièis ensages dins lo primièr temps; Morgan Escarré ne profeitèt per ne rajustar tres dins sa saqueta e tornar atal a nautor dels melhors marcaires de la sason de Superliga. Tomàs Bòsc enquilhèt cinc de las sièis transformacions: 34-0 a la pausa. Coma plan sovent dins las partidas d’aquela mena, l’intensitat demorèt al vestiari e los Dracs baissèron de ritme dins lo segond temps. Las aproximacions apareguèron. London ne profeitèt per signar un ensag en cap de linha. Los Dracs tornèron quichar sus l’accelerador en fin de partida per marcar dos ensages suplementaris per Taia e Milard. Victòria finala: 46-0.
Los Dracs sèrvan atal la setena plaça al classament: 25 punts e +26 a la diferéncia de punts. Widnes es oiten amb 25 punts e –104; Hull KR se trapa a quatre punts: 21 punts e –44, en companhiá de Wakefield: 21punts, –165.
Los Dracs serián plan inspirats d’anar quèrre un resultat positiu dimenge de vèspre cò d’Hull KR per validar definitivament la bilheta de la qualificacion catalana per las pelhòfas. A la meteissa ora, los Vikings seràn a Bradford. En cap de classament, doas partidas bèlas son al programa: Saint Helens-Warrington dijòus e Wigan-Leeds divendres.
En Austràlia, lo darrièr torn de classament serà decisiu: matematicament, sièis esquipas son encara en corsa per las quatre darrièras qualificacions per las fasas finalas. En avantast d’aquelas fasas finalas, un prometeire Pols-Lapinons aqueste dijòus a Sydney, una partida de tria.
Al país, dissabte de vèspre, lo Tolosa Olimpic ganhèt lo Trofèu Aillères amb una victòria contra l’FC Lesinhan 22-0 dins un mièg temps de mièja ora. Los lesinhaneses presentaràn la formacion novèla verda e blanca aqueste divendres en fin de vèspre al Palais del las Fèstas de la capitala de laas Corbièras. Dissabte, a 5 oras e mièja del vèspre, l’AS Carcassona jogarà una partida amicala a Palau, una esquipa catalana que tornarà trapar la setmana seguenta sus la meteissa pelena pel compte de la primièra jornada del campionat. Dimenge a miègjorn, jogaires, dirigents e sostens son convidats a una granda paella a l’Estanh de la Cavalhèra per refortir los ligams de totas las compausantas del club.
Un libre bèl sus la tornada legendària de 1951 en Austràlia
De senhalar la publicacion d’un libre bèl sus la virada legendària de 1951 en Austràlia, libre escrit a partir de la correspondéncia mandada a sa familha pel segonda linha de Carcassona: Edoard Ponsinet. L’istòria comptada de l’interior del grop. Un libre prigondament esportiu, prigondament uman…
Lo titol de l’obratge: Édouard Ponsinet raconte 1951, la tournée héroïque de l’équipe de France de rugby à XIII en Australie et Nouvelle-Zélande (ed. Edilivre).
Alan Roch
Roosters-Rabbitohs dijòus de matin 11h40 sus BeInsports :
https://www.sportchoc.tv/sport/breve/nrl/9803-casty-de-retour-jeudi-contre-south-sydney-et-en-direct-sur-bein
Remy Casty dins los 17 !