text:
Alzing
Alzing es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge se situa en lo País de Nied, près de la vila de Bouzonville, cap de-luòc del costat.
Le village se situe dans le Pays de Nied, à proximité de la ville de Bouzonville, chef-lieu du canton.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'aucupacion del luòc es fòrça anciana, coma ne testifica la descobèrta de vestigis archéologiques en bòsc communale amb tumuli.
L'occupation du site est très ancienne, comme en témoigne la découverte de vestiges archéologiques en forêt communale avec des tumuli.


c: text/html

text:
Òdi
L'òdi es un sentiment de repulsion intensa. Consistís en definitiva en un desir de destruccion d'un objècte (èsser o causa) determinat. Es un sentiment negatiu, contrari de l'amor. Ça que la, mantun còp l'amor se transforma en òdi, e vicevèrsa. L'òdi se pòt basar sus la paur, e es generalament lo prefaci (l'antecedent) de la violéncia. Lo racisme consistís en l'òdi vèrs d'autres pòbles o etnias. Al contrari la xenofòbia, en tant que fòbia, es un tresvirament psiquiatric que se manifèsta subretot dins la paur vèrs las personas estranhas o estrangièras.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Duns Scotus
Duns Scotus (vèrs 1266 - 1308) foguèt un teologian e un filosòf escocés franciscan. Aguèt una influéncia importanta sus Guilhèm d'Occam e fondèt l'escòla escolastica scotista qu'anava per la seguida s'opausar regularament a l'escòla tomista desvolopada a partir de l'òbra de Tomàs d'Aquin.
Sa doctrina es basada sus lo concèpte d'essent que se dís dau meme biais per totei lei causas que son, compres Dieu. La diferéncia entre Dieu e lei creaturas es donc pas una diferéncia d'èsser coma per Tomàs d'Aquin ò Mèstre Eckhart. Es definida per lo fach que Dieu sigue infinit e la creatura finida, sus un meme plan ontologic. Sa teoria etica donèt una importància particulara a la volontat personala e a la caritat.


text:
Boulogne-Billancourt
Boulogne-Billancourt es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Nauts de Sèina e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Çò futur Boulogne es a la Nautor Mièja Edat una campanha verda e boisée ont se lèva cap a 630, lo pont de Sant-Cloud e a l'entorn de 841, lo gibet reial. A partir de 1109, un masatge caseriu de bûcherons de la parròquia de Auteuil, Los Menuls-lès-Sant-Cloud, se transforma dins vilatge viticole, en illustrant la renaissance capétienne #qu'exalta en 1260 lo bastiment sus lo sieu terren communal per Santa Isabelle de la abbaye de Longchamp, futur centre de la vida culturala de la aristocratie parisienne, e #que culmini localement en 1330 per la érection a la siá lisière sud del glèisa La nòstra-Madama per Philippe la Longitud. Aquel segond bastiment de prestige se redobla de l'institucion segon la volontat del défunt Philippe lo Polit, paire del rei, de #çò que vendrà lo principal pélérinage dels parisencos e del accession aquel meteis an a l'estatut de parròquia independenta : Boulogne La Pichona.
Le futur Boulogne est au Haut Moyen Âge une campagne verte et boisée où se dresse vers 630, le pont de Saint-Cloud et autour de 841, le gibet royal. À partir de 1109, un hameau de bûcherons de la paroisse d'Auteuil, Les Menuls-lès-Saint-Cloud, se transforme en village viticole, illustrant la renaissance capétienne qu'exalte en 1260 la construction sur son terrain communal par Sainte Isabelle de l'abbaye de Longchamp, futur centre de la vie culturelle de l'aristocratie parisienne, et qui culmine localement en 1330 par l'érection à sa lisière sud de l'église Notre-Dame par Philippe le Long. Cette seconde construction de prestige se redouble de l'institution selon la volonté du défunt Philippe le Bel, père du roi, de ce qui deviendra le principal pélérinage des parisiens et de l'accession cette même année au statut de paroisse indépendante : Boulogne La Petite.


text:
Pablo Picasso
Pablo Ruiz Picasso (Malaga, lo 25 d'octòbre de 1881-Mogins, lo 8 d'abrial de 1973) es un pintor, dessenhaire e escultor espanhòl.
Aguèt maites periòdes :
- lo Periòde blau
- lo periòde ròse
- lo periòde d'influéncia africana
- los dos periòdes cubics
- lo periòde classic e
- lo periòde surrealista.
L'òbra siá n'es tan longa e variada pr'aquò que n'es gaireben del tot impossible la se classar segon d'unas semblanòrmas "periodicas" levat la simpla e mèra cronologia que vegèt son espelison. Un dels sos quadres mai importants es Guernica, la representacion del bombardament de Guernica per l'aviacion alemanda del temps de la Guèrra d'Espanha (1936-1939).
Somari
la Vida[modificar | modificar la font]
l'Òbra[modificar | modificar la font]
Pintura[modificar | modificar la font]
Dessenh[modificar | modificar la font]
Escultura[modificar | modificar la font]
los Caps d'Òbra[modificar | modificar la font]
Las Domaisèlas d'Avinhon[modificar | modificar la font]
Guernica[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
-
-
- Cerqui pas cap, trobi [1]
- Quand ai pas de blau, lai boti de roge.
- Ne pinti pas cap çò que vesi, me ne pinti çò que pensi.
-
- Pas res ne pòt èsser fach dins la soletat.
- Los mòrts nòstres ne contunhan de se far vièlhs amb nosautres.
- Dins cada mainadòt i a un artista.Lo problèma es de saber cossí demorar un artista en tot créisser.
- Es dins lo trabalh d'una vida que residís la seduccion vertadièra.
- Tot çò que ne pòt èsser imaginat es real.
- L'escultura es l'art de l'intelligéncia.
- Balhatz-me un musèu e lo m'emplenarai.
- Ben ne cal qu'existe natura per la se poder forçar.
- Lo mestièr es çò que s'apren pas cap.
- L'art es la messorga que nos permet de comprene vertat.
- Me n'agrada viure paure... mas amb un fum d'argent.
- L'art negre? Coneissi pas cap.
- Un quadre ne viu sonque per aquel que l'agacha.
- Qual se vei la figura umana del biais pus condrech? Lo fotograf, lo miralh,o lo pintre?
- Un quadre èra una soma d'adicions.Amb ieu, un quadre es una soma de destruccions]
- N'evoluïssi ges, soi.
- N'i a, en art, ni passat ni futur.L'art qu'es pas dins lo present ne serà pas jamai.
- Dins cada èsser uman, lai viu una colonia entièra.
- Amor es una ortiga que la nos cal segar tot instant se ne volem far prangièra colcadets a son ombra.
- La pintura es ges facha per decorar los apartaments.Es un instrument de guèrra ofensiva contra l'enemic.
- I me passèri tota la vida a saber dessenhar coma un mainat.
- Es perilhós lo succès.Ne comença l'òm de se copiar se-meteis e se copiar se-meteis n'es encara piéger que non pas se copiar los autres... esterlhàs que n'es.
- L'art nos lava l'arma de la polsa de çò quotidian.
- Me n'ensagi sempre de far aquò que sabi ges far, es aital que m'espèri aprene a o far.
- Tot acte de creacion es d'en primièr un acte de destruccion.
- La pintura es pas cap copiar Natura mas aprene a o far coma ela.
- La joventut es lo periòde que se ne desguisam, qu'amagam la nòstra personalitat.Es un periòde de messorga sincèra.
- Se ne sap l'òm exactament çò que fa, per de qué alavetz o far?
- I aguèsse una sola vertat, ne poiriam pas far cent telas sul meteis sicut.
- D'unes pintors se transfòrman lo solelh en punt jaune; d'autres se transfòrman un punt jaune en solelh.
- Totes los imatges qu'avèm de Natura los nos devèm als pintors.Es per eles que lo's percebem.Sonqu'aquò los nos deuriá considerar de bon sospiechar.
- Per de qué soi comunista? Es pro simple: ai un miliard e lo me vòli servar.
- Los ordenadors son inutils.Ne sabon balhar sonque responsas.
- Se ne cal pintrar çò que i a sus una cara? Çò que i a dins una cara? O çò que i a darrièr una cara?
- Si se ne sap exactament de qué va far l'òm, per de qué o far?
- Quand çò ne dison que soi tròp vièlh per far quicòm, sul pic que o fau.
- La qualitat d'un pintor depen de la quantitat de passat que tras el se trigòssa.
- La pintura es mai fòrta que non pas ieu, que sempre ne capita ela que faga ieu çò que vòl.
- L'inspiracion existís mas la te deves rescontrar en tot trabalhar.
- Un pintor es un òme que pinta çò que vend.Un artista, per contra, es un òme que vend çò que pinta.
- Lo gèni es de personalitat amb cinc sòuses de talent.
- Un pintor es un òme que pinta çò que vend.Un artista, per contra, es un òme que vend çò que pinta.
- L'inspiracion existís mas la te deves rescontrar en tot trabalhar.
Museografia[modificar | modificar la font]
Catalògs rasonats e ca[modificar | modificar la font]
-
- Christian Zervos: Catalogue raisonné des oeuvres de Pablo Picasso (éduitions Cahiers d'art]] París 1978
- Piere Daix & Joan Rosselet: Le cubisme de Picasso ... catalòg rasonat de l'òbra pintada 1907-1916... Ides et Calendes 1979 (& 2000 378 pp
-
-
- Musèu Picasso de Barcelona... catalòg... Editorial Escudo de Oro Barcelona
-
-
- Collectiu: Picasso, Form und Graphik/Sammlung Ludwig Köln VG Bild Kunst Bonn 1996
Filmografia[modificar | modificar la font]
- 1955: Le Mystère Picasso de n' Henri-Georges Clouzot... Documentari (b&n/c 78')
- 1996: Surviving Picasso / Subrevivent Picasso d'en James Ivory... ficcion biografica amb n'Anthony Hopkins... (c/125')
- 2011: La femme qui pleure au chapeau rouge / La femna que plora amb capèl roge... d'en Jean-Daniel Verhaeghe ... telefilme evocator amb en Thierry Frémont & n' Amira Casar... (c/97')
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Jaime Sabartés & Wilhem Boesch: Picasso Flammarion París 1955 (en francés)
- Robert Maillard & Frank Elgar: Picasso Fernand Hazan id 1955 (idem)
- Brassai: Conversations avec Picasso Gallimard id id 1964 (reedicion en 1997...) 400 pp (id)
- Cesareo Rodríguez Aguilera: Picasso de Barcelone ... (revirat de l'espanhòl per Robert Marrast...) éditions du Cercle d'art id 1975 (id)
-
- Pierre Cabanne: Le Siècle de Picasso , 4 tòmes: I/ La Naissance du Cubisme... II/ L'Époque des métamorphoses... III/ La Guerre... IV/ La Gloire et la Solitude... éditions Denoël id 1975 (id)
-
- Pierre Daix: La Vie de peintre de Pablo Picasso... Éditions du Seuil id 1977 414 pp (id)
- William Rubin: Picasso et Braque.L'Invention du cubisme Flammarion id 1990 (id)
- Élisabeth Lièvre-Crosson: Du cubisme au surréalisme... coll. ''Les Essentiels'' num.20 ed.Milan id (id)
- Léo Steinberg: Trois études sur Picasso... (coll. Arts et Esthétiques num.9 éd. Carré id (id)
- Ingo F. Walther: Picasso... Taschen (id)
- Jean Clair: Picasso.Sous le soleil de Mithra Fondacion Pierre Gianadda Martigny (id)
- Anne Baldasssari(directritz...):Picasso surréaliste Flammarion París 2008 (id)
- Philippe Dagen Picasso Hazan id (id)
- Pierre Daix: Picasso ... biografia... Hachette littérature (id) 622 pp (id)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (es) Fondacion Picasso, musèu de l'ostal de naissença a Malaga, Andalosia...
- (es) (en) (fr) Sit oficial de la succession Picasso
- (es) Musèu Reina Sofia...
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ o Cercar ne significa pas res en pintura.Çò que compta es trobar.


text:
Lo tutorial Primièrs pas vos permet de comprendre las basas per poder contribuir a Wikimedia Commons. Se sètz familièr amb un dels subjèctes çaijós, podètz legir dirèctament la pagina que vos interèssa :
- A qué servís Commons
- Dobrir un compte d'utilizaire dins Commons
- Importar de fichièrs :
- Cossí importar un fichièr dins Commons
- Causir la bona licéncia (drech d'autor)
- Qualques exemples de tipes d'illustracion que pòdon èsser importats dins Commons
- Conselhs utils :
- Seleccionar e descriure los fichièrs coma cal
- Catalogar los fichièrs
- Vos facilitar lo trabalh
- Qualques logicials utils
- Utilizacion :
- Reütilizar lo contengut de Commons


text:
Bouzincourt
Bouzincourt (Sonme) en picard ( Bouzincourt en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
thumb|left|Posicion de la municipalitat de Bouzincourt sus una mapa vèrge de la Soma
La municipalitat se tròba al nòrd-oèst de Albert (Ordena), sul ancià traçat de la rota nacionala 338 (actuala RD 938) e sul scenari surplombant la vallée de la Ancora (riu).
La commune se trouve au nord-ouest d'Albert (Somme), sur l'ancien tracé de la route nationale 338 (actuelle RD 938) et sur le plateau surplombant la vallée de l'Ancre (rivière).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat #èsser lo luòc de combats pendent la Batalha de la Soma.
La commune fut le lieu de combats durant la Bataille de la Somme.


text:
Lista dels presidents d'Àustria
Lo president es lo cap d'Estat d'Àustria. Aquesta es la lista dels presidents d'Àustria, de 1919 (aprèp l'extincion d'Àustria-Ongria) fis a uèi.
Somari
Presidents de la Primièra Republica d'Àustria (1918 fins a 1938)[modificar | modificar la font]
De 1938 fins a 1945 Àustria devenèt integrada a l'Alemanha nazi.
President de la Segonda Republica Austriaca (1945 fins a uèi)[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ L'an 1998 Klestil recebut lo supòrt d' SPÖ, ÖPV e FPÖ.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


text:
Scherwiller
Scherweiler en alemannisch (Scherwiller en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat se situa sus la rota dels vins a una altitud d'Unitat|185|mètres {{}}. Scherwiller Se situa al débouché dels vallées de Sant-Ostal-a las-Minas a l'èst, e de Villé al nòrd, a cinc quilomètres a l'oèst de Sélestat, en Alsace central e a Unitat|3.5|km {{}} de Châtenois cap al sud. La municipalitat fa partida del costat de Sélestat e del arrondissement de Sélestat-Erstein. Los abitants an nomenat los Scherwillerois. Lo sieu nom a mencionat de bona ora jos la forma de "Sceravillare" o Scerwiller", en designant çò caseriu sus las près de la Scheer, nom donat antany a la riu #que travèrsa lo pòble, venguda uèi, la Aubach. Scherwiller A implantat al encreuament de doas vias romaines importantas, sus l'ais oèst-es, la rota de la sal en venent de la vallée de Villé e sus l'ais nòrd-sud sus una rota romaine #que se'n pòt encara admirar doas hitas milliaires repérables sus la quita municipalitat. Aquela situacion estrategica explica la preséncia del castèl del Ortenbourg al cors del Sègle XII. Situat en plena cœur del Alsace, lo vilatge a bastit al centre d'un vignoble de 300 ectaras, en s'estendent sus coteaux en contrebas dels prestigioses castèls del Ortenbourg e del Ramstein.
La commune se situe sur la route des vins à une altitude de 185 mètres. Scherwiller se situe au débouché des vallées de Sainte-Marie-aux-Mines à l'est, et de Villé au nord, à cinq kilomètres à l’ouest de Sélestat, en Alsace centrale et à 3,5 km de Châtenois vers le sud. La commune fait partie du canton de Sélestat et de l'arrondissement de Sélestat-Erstein. Les habitants sont nommés les Scherwillerois. Son nom est mentionné de bonne heure sous la forme de "Sceravillare" ou Scerwiller", désignant le hameau sur les bord de la Scheer, nom donné autrefois à la rivière qui traverse le village, devenue aujourd'hui, l'Aubach. Scherwiller est implanté au carrefour de deux voies romaines importantes, sur l'axe ouest-est, la route du sel venant de la vallée de Villé et sur l'axe nord-sud sur une route romaine dont on peut encore admirer deux bornes milliaires repérables sur la commune même. Cette situation stratégique explique la présence du château de l'Ortenbourg au cours du Sègle XII. Situé en plein cœur de l'Alsace, le village est bâti au centre d'un vignoble de 300 hectares, s'étendant sur des coteaux en contrebas des prestigieux châteaux de l'Ortenbourg et du Ramstein.
Istòria[modificar | modificar la font]
Scherwiller En alsacien, Scherviller en roman, es un domeni entre plana alsacienne e rebord de la montanha vosgienne, en principi a la confluence de la via romaine de piémont en venent de Châtenois o de Dambach e de divèrses camins gallo-romaines. Probablament reconstruit al cors del Bas-Empèri e preservat pels abitants de Sélestat, un diverticule de la via salinaria a promu Scherviller a l'epòca carolingienne en nœud de comunicacion.
Scherwiller en alsacien, Scherviller en roman, est un domaine entre plaine alsacienne et rebord de la montagne vosgienne, d'abord à la confluence de la voie romaine de piémont venant de Châtenois ou de Dambach et de divers chemins gallo-romaines. Probablement reconstruit au cours du Bas-Empire et préservé par les habitants de Sélestat, un diverticule de la voie salinaria a promu Scherviller à l'époque carolingienne en nœud de communication.


text:
Cucçac de Cabardés
Cucçac de Cabardés ( Cuxac-Cabardès en francés) es una comuna lengadociana de Lengadòc en Cabardés, situada dins lo departament d'Aude e de la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Santa Ceselha sus la Dura (828), venguèt aprèp Vila de Santa Ceselha (950), puèi Santa Ceselha de Cucciaco (1249), abans de prendre son nom actuel. Cucçac visquèt son epòca de mai trebolum pendent las guèrras de religion (de 1563 a 1595), que foguèt, presa quora pels uganauds venguts de Tarn quora per las tropas reialas.
Lo castèl feudal, un dels mai fòrts barris del mont, èra edificat a l'entorn de la plaça e foguèt demolit jol reialme de Loís XIV de França, en 1711; uèi sola demòra sola una torre pichona.
La glèisa de Santa Ceselha, edifici gotic, coneguèt diferentas transformacions dins los sègles.
La Manufactura Reiala de la Bonda foguèt creada jos Colbert e fabricava los Draps de la Montanha.
La fabrica de Bertranda (uèi collègi public) èra d'en primièr una molina de grans, transformada en 1746 en manufactura de papièr e de carton. Una empresa de filatura continuèt de foncionar un pauc aprèp la fin de la Granda Guèrra.
Demografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
.


text:
Dorsala (geologia)
Una dorsala, o zòna de divergéncia, es un fenomèn geologic caracterizat per doas placas que s'escartan pauc a pauc. Aquò amenusa l'espessor de la litosfèra e causa una remontada de magma entre lei doas placas. Aquela demenicion d'espessor entraïna tanben una baissa de la pression que permet la fusion parciala dei materiaus dau mantèu e la formacion de magma. Puei, aqueu magma en fusion pòu contuniar son camin en direccion de la superficia gràcias ai falhas causadas per la divergéncia dei dòas placas.
Lei dorsalas pòdon se formar dins lei regions oceanicas o continentalas. Pasmens, son pus frequentas au fons deis oceans onte l'espessor de la crosta terrèstra es pus febla. Ansin, existisson 64 000 quilomètres de dorsalas oceanicas activas còntra solament 6 000 situadas sus un continent. Lei principalei son situadas au fons de l'Ocean Atlantic, au fons de l'Ocean Pacific, au fons de l'Ocean Indian e dins lei regions orientalas d'Africa.
Lo volcanisme dei zònas de divergéncia es generalament de tipe efusiu.


text:
944
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 944 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Après una campanha militara novèla de pilhatge dirigida còntra lei regions dei vilas d'Alèp e d'Edessa, l'emir locau acceptèt de negociar e de cedir lo Mandylion ai Bizantins en cambi de 200 presoniers. Una ceremonia trionfala foguèt organizada a Constantinòple per lo « retorn » de la relíquia perduda dins lo corrent dei conquistas aràbias.
A la fin de l'annada, lei dos fius de Roman, inquiets deis intensions de son paire qu'aviá cambiat tornarmai l'òrdre de succession au profiech de Constantin VII, organizèron un complòt. Lo 16 decembre, Roman foguèt arrestat e exilat sus una illa onte venguèt monge (moriguèt de mòrt naturala en 948). Estève Lecapé e Constantin Lecapé li succediguèt ambé Constantin VII coma coemperaire fins a l'annada seguenta.
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Perseguida de la revòuta menada per lo teologian ibadista Abu Yazid que capitèt d'enceuclar Mahdi, la capitala dau Califat. Pasmens, la vila e sei defensors veguèron l'arribada de renfòrç importants e poguèron resistir.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Fin dei combats començats en 942 entre lei Hamdanides sirians e lo generau turc Tuzun qu'èra lo cap de Bagdad. Lo califa s'installèt a Raqqa sota la susvelhança dei Hamdanides. I demandèt l'ajuda deis Ikhchidides per restaurar son poder que li prepausèron de venir s'installar en Egipte. Pasmens, Al-Muttaqi refusèt de se sometre a la tutèla dei Hamdanides ò deis Ikhchidides. Foguèt donc laissat a Tuzun que decidèt de lo despausar per lo remplaçar per son cosin Al-Mustakfi.
Après la mòrt de Tuzun que se debanèt dins lo corrent de l'annada, Al-Mustakfi decidèt de demandar l'ajuda dei Hamdanides per alunchar la pression dei Buyides e dei princes iraquians sus Bagdad. Dins aquò, lei Hamdanides, menaçats per lei Rus' e leis Ikhchidides poguèron pas intervenir entraïnant la nominacion d'un Buyide coma emir de la vila en 945.


text:
Pernambuco
Pernambuco es un estat situat dins lo centre de la Region Nòrd-Èst brasilièra. Confronta los estats de Paraíba al nòrd, Ceará al nòrd-oèst, Piauí a l'oèst, e Bahia e Alagoas al sud. A l'èst es bordat per l'Ocean Atlantic.
Istòria[modificar | modificar la font]
La principala colònia de sucre foguèt atacada per una flòta olandesa de 67 vaissèls e 7000 òmes comandats per Hendrick Corneliszoon Loncq en febrièr de 1630. Los colons de la Companhiá Olandesa de las Indias Occidentalas, governats per Theodor van Waerdenbuch vivián en sètge constant, malgrat la preséncia a Recife de Maurice de Nassau coma governador. La revòlta lusobrasilièra contra lo domeni Olandesas acabèt amb la pèrda olandesa de las colònias brasilièras lo 1654.
Geografia[modificar | modificar la font]
Sa superfícia totala, 98 937,8 km², es pus granda que la de Portugal e dos còps mai granda que la de la region francesa de Miègjorn-Pirenèus.
Lo clima predominant es tropical, amb de variacions de precipitacions dins caduna de las diferentas regions. La region del sertão a un clima semiarid. Sul litoral lo nivèl de las pluèjas pòt despassar los 1500 mm annals.
Economia[modificar | modificar la font]
L'economia se basa sus l'agricultura (cana de sucre, maniòc), e l'elevatge , e mai sus l'industria (alimentària, quimica, metallurgia, electronica, textila). Al començament de la colonizacion, l'arbre apelat baston de Brasil (Caesalpinia echinata) despertèt la cupiditat dels europèus e mai benlèu avans la descobèrta de Brasil.
L'economia de Pernambuco, après un periòde d'estagnacion durant lo "decenni perdut" de 1985 a 1995, cresquèt rapidament de la fin del sègle XX fins al començament del sègle XXI. En 2000, lo PIB per tèsta èra de R$ 3673,00, totalizant un acreissement de mai de 40% en aqueste periòde, e mai de 10% per an.
- Agricultura
Despuèi lo començament de la colonizacion portuguesa, l'estat foguèt mai que mai agricòla, metent en abans la produccion nacionala de cana de sucre en rason del clima e del sòl fertil. Dins los darrièrs decennis, pasmens, aquesta cultura quasi exclusiva, facha per la produccion de sucre e d'alcòl, desapareguèt. Es estada ensajada recentament l'esplecha d'autres produches vegetals, coma la floricultura e tanben la produccion irrigada de fruches - quasi totalament destinada a l'exportacion - al long del riu São Francisco e concentrada dins la vila de Petrolina, mercé a son aeropòrt internacional, e la granda capacitat dels avions cargòs. La municipalitat de Gravatá es lo segond productor de flors del país, darrièr São Paulo.
- Industria
Las industrias modèrnas se concentran pròche del pòrt de Suape, installat en 1979. Las principalas industrias son alimentàrias, quimicas, de materials electrics, de comunicacions, metallurgicas e de minerals non metallics.
Torisme[modificar | modificar la font]
Dins las darrièras annadas, una de las grandas font de revengut de l'estat es estada lo torisme, gràcias als atots naturals, istorics e culturals de l'estat. Aquesta creissença atira las grandas rets internacionalas d'ostalariá e a menat a la modernizacion e lo desvolopament de l'aeropòrt de Recife.
Los atots toristics son:
- las vilas balneàrias: Recife, Olinda, Jaboatão dos Guararapes, Itamaracá, Ipojuca (ont i a lo famós districte de Porto de Galinhas), Serrambi.
- l'ecotorisme e las plajas: sus l'illa de Fernando de Noronha.
- los monuments istorics: lo Recife Antiguo, lo centre istoric de Olinda, lo Forte Orange (fortalesa bastida per los olandeses sus l'illa d'Itamaracá) e autras.
- las fèstas tradicionalas: lo Carnaval d'Olinda e Recife amb sos blòts de frevo, e las Fiestas Juninas (celebracion dels sants populars catolics al mes de junh) dins la vila de Caruaru son las principalas.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Censo 2010: População do Brasil é de 190.732.694 pessoas. www.ibge.gov.br


text:
Anizy-le-Château
Anizy-le-Château es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Donat per Clovis a sant Remi, #que lududes-quitament lo #donar al évêché de Laon. Comtat erigit l'an 1397 per Charles VI en favor de Texans de Roucy, avesque de Laon. Aqueles avesques i avián un poderós castèl, reconstruit a Modèl:La s- pel cardinal de Borbó, remanié a Modèl:La s- per Mgr|de Modèl:Rochechouart, #que #far egalament paver tota la vila.
Donné par Clovis à saint Remi, qui lui-même le donna à l'évêché de Laon. Comté érigé en 1397 par Charles VI en faveur de Jean de Roucy, évêque de Laon. Ces évêques y avaient un puissant château, reconstruit au Modèl:S- par le cardinal de Bourbon, remanié au Modèl:S- par Modèl:Mgr, qui fit également paver toute la ville.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
Modèl:Portal Arrondiment de Laon


text:
Poecilia reticulata
Lo Guppy (Poecilia reticulata) es una espècia de peisses d'aiga doça tropicala. Primièra importacion en Euròpa en provenença de Barbados : 1861, E.A. Von Tremezzo; en Alemanha: 1908, Carl Siggelkow, Amborg. (o en 1860, pel doctor Robert John Lechmere Guppy (?).
Originas[modificar | modificar la font]
Es originari d'America del Sud (Brasil, Veneçuèla, Guaianas), America Centrala : Trinidad, Illa Leeward, Barbados. Uèi se tròba dins gaireben totas las aigas caudas de la planeta ont es estat introduit per lutar contra lo paludisme en se noirissent de las larvas de moissals, vectors de la malautiá.
Descripcion[modificar | modificar la font]
Talha adulta : 2,5 a 4 cm (mascle) 6 a 8 cm (femèla). De forma fòrça variable. Lo còs a una basa argentada, mas se colora sovent segon la varietat. Las caudalas son verdas, blavas, rojas, multicoloras, mai o mens alongadas o en plumacho. Femèla brun-jaunàs. Las formas amb de velas seleccionadas per Paul Hahnel, a Nòva York, son estadas mostradas en 1954, a l'ocasion de la primièra exposicion internacionala de Guppies d'Anòvra. Lo Guppy salvatge es pas gaire colorat, amb de nadarèlas cortas.
Dimorfisme sexual : Femèla 2 a 3 còps mai granda e netament mens colorada que lo mascle, amb una marca de gestacion escura a l'arrièr de l'abdomèn. Gonopòde (nadarèla anala modificada en organ copulatòri) pel mascle.
Reproduccion[modificar | modificar la font]
ovovivipar (falsament apelat vivipar): i a pas de ligam (cordon ombilical) entre la maire e los pichons que tiran lors substàncias vitalas de lor sac vitellin. Reproduccion fòrça aisida entre 24 °C e 28 °C. Un mascle per 3 o 4 femèlas. Lo peis garda sos uòus dins una pòcha especiala de son abdomèn e fa nàisser fins a 250 (generalament de 50 à 100) pichons entièrament formats e pron gròsses aprèp 4 a 6 setmanas de gestacion ; a 24 °C, dura 30 jorns ; es pus rapida amb una elevacion de la temperatura. Los espermatozoïdes demòran qualques jorns vivents dins los oviductes de la femèla, aquò li permet d'aver mai d'una portada sens rencontrar cap de mascle. Preveire una vegetacion densa (Cabomba, Myriophylle, Ceratophyllum) per far d'abrics als peissonets o utilizar un pondeiròl per evitar que los pichons sián manjats. Los peissonets manjan d'aliments fins, vivents, artificials e vegetals al cap d'una quinzena de jorns. Maturitat sexuala a 3 meses.
Installacion en aqüari[modificar | modificar la font]
Zònas d'aiga plena per la nada liura. 30 litres minimum.
Aiga : Doça a mièja dura 7-17° TH; pH 7-8; 20-28 °C (optimum: 23 °C). Li agrada l'aiga leugièrament salada (1 culhierat a cafè de sal per 10 litres d'aiga). Pòt viure en aiga saumastra.
Noiridura : Omnivòr. Viventa, congelada, flòcs liofilizats. Li agrada las artemias, e sustot las larvas de moissals. Apòrts vegetals de temps en temps.
Compòrtament : Viu en grop. Es un peis viu, totjorn en movement.
Compatibilitat : Peis fòrça pacific. Aqüari d'ensemble acceptat. S'acòrda amb totas las espècias se lor servís pas de preda...
Particularitats : Sa nada es maladreita a causa de l'ipertrofia de sa caudala. La femèla pòt fa nàisser fòrça portadas aprèp una sola inseminacion. Existís diferentas varietats : coa redonda, coa de lira, espasa nauta o espasa bassa, delta vela, coa de vela.
Longevitat : dos ans.
Basas taxinomicas[modificar | modificar la font]
- Referéncia Aqua-Passion.com : Poecilia reticulata (fr)
- Poecilia reticulata dins www.aquabase.org (fr)
- Referéncia Catalogue of Life : Poecilia reticulata Peters, 1859 (en)
- Referéncia Fauna Europaea : Poecilia reticulata (en)
- Referéncia GISD : espèce Poecilia reticulata (en)
- Referéncia ITIS : TSN 165903 Poecilia reticulata Peters, 1859 (en)
- Referéncia World Register of Marine Species : espècia Poecilia reticulata Peters, 1859 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Poecilia reticulata (en)
- Referéncia NCBI : Poecilia reticulata (en)


text:
Mortefontaine (Oise)
Mortefontaine es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A la Mièja Edat, la distincion de Mortefontaine dépendait de l'importanta châtellenie de Montmélian. En 1146, i aguèt cedit al abbaye de Chaalis #que i #condicionar étangs a usatge de viviers.
La châtellenie de Montmélian, proprietat de la abbaye de Sant-Denis dempuèi 1284, s'organizava a l'entorn d'un bourg d'una cèrta importància del mièja edat fins en la Renaissance; lo un dels mai importants mercats dels environs s'i aviá e lo pelegrinatge per la glèisa La nòstra-Madama contribuissiá egalament a la siá prospérité economica. Après la destruccion del solar cap a la fin del Sègle XVI en lo contèxt de las guèrras de religion, lo senhor de Mortefontaine, François Hotman, aquerís la châtellenie lo 9 de junh 1599 sens doncas reconstruire lo solar. En 1652, Montmélian passa a Senhor lo Coigneux e lo domeni i aguèt erigit en marquisat l'an 1654 per acte de Louis XIV, passa de contunh a la familha Lo Peletier, granda familha de parlamentàrias e de financièrs, en 1680. Aqueles cambiaments successius de senhors influisson pas en res lo destin del bourg: Délaissé per los sieus senhors, se despobla en corrent inexorablament la primièra mitat del Sègle XVII en favor de Plailly e Mortefontaine. La parròquia de Montmélian, #que Mortefontaine i n'aviá dépendu, a suprimit, e demòran pas que qualques larèrs[1].
Joseph Bonaparte #crompar lo domeni de Mortefontaine en 1798. S'i #signar, en 1800, lo tractat d'amistat entre la França e las Estats Units d'America dicha Tractat de Mortefontaine e s'i #celebrar los matrimònis de Caroline e Pauline Bonaparte. En 1827, lo darrièr prince de Condé, paire del pòrti de Enghien, recebut Mortefontaine per la baronne de Feuchères, la siá mèstra, #qu'en #eretar a la siá mòrt en 1830. Aquela darrièra, #que #morir en 1840, #legar Mortefontaine a la siá filleule, Sophie Thanaron (†1901)[2]. En 1894, una ampla part del domeni i aguèt vendut al pòrti de Gramont #que i #far bastir lo castèl de Vallière en estil néogothique e néorenaissance. Modèl:Veire tanben
A la mòrt de Madame Acorbaissen, en 1901, lo castèl de Mortefontaine #passar a las siás filhas, la baronne de Meyronnet-Sant Marc e la comtesse Amelot de la Roussille. Lo baron de Sant Marc #èsser cònsol de Mortefontaine de 1884 a 1921, an de defalhiment de la siá esposa. #Prene la siá jubilacion sus la siá proprietat de Aix-en-Provence e #vendre lo castèl de Mortefontaine al comte Louis-René de Gramont cap a 1928. Après la guèrra, tròba pas mai los mejans de la manténer correctement e lo cedís al Tèrces-Òrdre dels Dominicans en 1949. Las religiosas bastisson un prieuré en lo parc e llauren una escòla dins lo castèl. Amb lo bastiment de nòvas bastissas, lo castèl es pas lèu mai necessari e ven vacant, abans de trobar un acquéreur en 1985[3]. Lo « Institut Sant-Dominique » (amb escor, collègi, licèu) acuèlh uèi mai de 1 100 escolans del AQUEL2 a la terminal. Modèl:Veire tanben
Au Moyen Âge, la seigneurie de Mortefontaine dépendait de l'importante châtellenie de Montmélian. En 1146, elle fut cédée à l'abbaye de Chaalis qui y aménagea des étangs à usage de viviers.
La châtellenie de Montmélian, propriété de l'abbaye de Saint-Denis depuis 1284, s'organisait autour d'un bourg d'une certaine importance du moyen âge jusque dans la Renaissance; l'un des plus importants marchés des environs s'y tenait et le pèlerinage pour l'église Notre-Dame contribuait également à sa prospérité économique. Après la destruction du manoir vers la fin du Sègle XVI dans le contexte des guerres de religion, le seigneur de Mortefontaine, François Hotman, acquiert la châtellenie le 9 juin 1599 sans pour autant reconstruire le manoir. En 1652, Montmélian passe à Monsieur le Coigneux et le domaine fut érigé en marquisat en 1654 par acte de Louis XIV, puis passe à la famille Le Peletier, grande famille de parlementaires et de financiers, en 1680. Ces changements successifs de seigneurs n'influent en rien le destin du bourg: Délaissé par ses seigneurs, il se dépeuple inexorablement courant la première moitié du Sègle XVII en faveur de Plailly et Mortefontaine. La paroisse de Montmélian, dont Mortefontaine avait dépendu, est supprimée, et ne restent que quelques foyers[4].
Joseph Bonaparte acheta le domaine de Mortefontaine en 1798. On y signa, en 1800, le traité d'amitié entre la France et les États-Unis d'Amérique dit Traité de Mortefontaine et on y célébra les mariages de Caroline et Pauline Bonaparte. En 1827, le dernier prince de Condé, père du duc d'Enghien, acquit Mortefontaine pour la baronne de Feuchères, sa maîtresse, qui en hérita à sa mort en 1830. Cette dernière, qui mourut en 1840, légua Mortefontaine à sa filleule, Sophie Thanaron (†1901)[5]. En 1894, une large partie du domaine fut vendue au duc de Gramont qui y fit construire le château de Vallière en style néogothique et néorenaissance. Modèl:Voir aussi
À la mort de Madame Corbin, en 1901, le château de Mortefontaine passa à ses filles, la baronne de Meyronnet-Saint Marc et la comtesse Amelot de La Roussille. Le baron de Saint Marc fut maire de Mortefontaine de 1884 à 1921, année de décès de son épouse. Il prit sa retraite sur sa propriété d'Aix-en-Provence et vendit le château de Mortefontaine au comte Louis-René de Gramont vers 1928. Après la guerre, il ne trouve plus les moyens de l'entretenir correctement et le cède au Tiers-Ordre des Dominicains en 1949. Les religieuses construisent un prieuré dans le parc et ouvrent une école dans le château. Avec la construction de nouveaux bâtiments, le château n'est bientôt plus nécessaire et devient vacant, avant de trouver un acquéreur en 1985[6]. L' « Institut Saint-Dominique » (avec école, collège, lycée) accueille aujourd'hui plus de 1 100 élèves du CE2 à la terminale. Modèl:Voir aussi
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Cf. Abbé Chagny, Lo Tuc de Montmélian. La siá istòria réligieuse. Lo Pelegrinatge La nòstra-Madama, Eveché de Beauvais, 2e edicion 1944, 34 pàg.
- ↑ Sophie Thanaron èra a priori la nièce de Sophie Dawes, sens #que se'n siá cèrtament cèrt. Es pas exclús n'efièch #que Sophie i aja #èsser filha naturala d'un prince de Orléans. I aguèt per tuteur lo ancià ministre Odilon Barron de contunh épousa en 1850 Henri René Acorbaissen, prefècte de l'Aisne.
- ↑ Cf. Modèl:Labor ; pàg. 78-87.
- ↑ Cf. Abbé Chagny, La Colline de Montmélian. Son histoire réligieuse. Le Pèlerinage Notre-Dame, Eveché de Beauvais, 2e édition 1944, 34 p.
- ↑ Sophie Thanaron était a priori la nièce de Sophie Dawes, sans qu'on en soit tout à fait certain. Il n'est pas exclu en effet que Sophie ait été fille naturelle d'un prince d'Orléans. Elle eut pour tuteur l'ancien ministre Odilon Barrot puis épousa en 1850 Henri René Corbin, préfet de l'Aisne.
- ↑ Cf. Mazel, (ISSN 02240475) ; p. 78-87.


text:
Lista dels primièrs ministres de Bielorussia
Lo primièr ministre es lo cap de govèrn de Bielorussia. Aquesta es la lista de primièrs ministres de Bielorussia, de 1918 fins a uèi.
Caps del secretariat del pòble[modificar | modificar la font]
- Jazep Varonka (21 de febrièr fins a mai 1918)
- Jan Sierada (junh fins a agost 1918)
- Raman Skirmunt (agost fins a octobre 1918)
- Anton Luckevich (octobre fins a 11 d'octobre de 1918)
Caps del Conselh de Ministres[modificar | modificar la font]
- Anton Luckevich (octobre de 1918 fins a 13 de decembre de 1919)
- Vaclau Lastouski (13 de decembre de 1919 fins a 1920)


text:
Matsuo Bashō
Matsuo Bashō (en japonés : 松尾 芭蕉 ; 1644 – lo 28 de noveme de 1694) que ho un deus escrivans màgers de l'Epòca Edo au Japon e un deus gan mèste deu haiku (lo genre poetic originari de Japon e caracterizat per la soa brevetat).
Los sons poemas que son hèra famós au Japon, a còps qu'ondran parets de monuments. qu'arrecebó ua reconeishença de las granas durant la soa vita, mes, enlòc de prohèitar d'ua vita cortesana, que s'estimè mei de caminar e viatjar de cap en cap de Japon entà hargar la soa inspiracion dab las experiéncias immediatas qui hèn vàder un haiku.


text:
169
Gabriéu Brun.
Etudes Comtadines.
Lou mestié de glòri.
Couvivènço Msicalo.
Jan-Pèire Monier.
Lou tourna de Cesar...
Pèire Mazodier.
ForrOccitània.
L’Astrado.
169
Dicho e raconte en terro de bouvino.
Etudes Comtadines.
Ensignadou Nòstis emissioun Prouvèrbi.
L'endeman d’eleicioun.
Editouriau Lou dèute.
L’atualita en image.
L’Evenamen.
Aveni di Lengo de Franço?
Trin di Fèsto e Manifestacioun Prouvençalo.
Carreto ramado, Carreto, Cavaucado
36en Festenau Prouvençau
Massugo
Gardian de sant Jòrgi
Sivèstre Clap.
Vièsti coumtadin
Santo-Estello.
Estage
Jouine de Prouvènço.
Lou mestié de glòri.
Nouvèu disque de Counvivènço Musicalo.
La Brigo en fèsto
Paumarés de la Mirèio d’Or e di Jouine de Prouvènço.
Lou municipe de Pamparigousto.
Prouvèrbi toucant lou bestiàri (fin).
Emilo Bonnel un pouèto de noste tèms.
Lis Esperita dóu Mount-Tabor.
Lou tourna de Cesar...
Tradicioun de la Sant-Bàqui.
Lis espacejado dóu barrulaire à velò. E la primo s’acampè!
Lou cantoun d’Estève dóu Mas de Grichaud
Paroles d’ici.
ForrOccitània.
L’Astrado.
Dicho e Raconte
En Aigo-Morto, lou Ciéucle Lengo d’O dóu cantoun a un presidènt, Gabriéu Brun, que gaubejo dóu bon biais lou prouvençau. Après Moun pantai, Lesco de Vido, Pèr la fe di biòu e l’Amour de la Lengo, nous a fa teni un nouvèu recuei qu’a pèr titre : Dicho e raconte.
Es un libre qu’evoco emé fidelita aquelo terro de bouvino, uno terro que, emé si chivau, si biòu, si tradicioun, sèmblo, urousamen, coumpletamen en deforo dóu tèms de fadòli que sian, es de dire d’aqueste siècle vint-e-unen.
Au fiéu di pajo, retrouban lis Espelli, Founfono Guilherme, La Damo di Gardian, sujèt dóu filme de Francés Di Luca, li Reinaud, manadié de trìo, la Fèsto vierginenco, Jan Matiéu, rèire-presidènt e presidènt d’ounour de l’Assouciacioun di gardian de mestié, Felipe Chabanoun.
Uno mencioun especialo dèu èstre facho pèr quatre raconte. Gabriéu Brun, d’abord, ramento que la lucho pèr nosto Lengo mespresado dato pas de vuei : es l’óucasioun de reproudurre un doucumen, en prouvençau, espandi pèr li legislativo de 1936. I’es afierma : Voutaren pèr aquéli qu’auran avans tout lou soucit de garda à la Prouvènço tout ço que fai sa glòri e sa bèuta! Voutaren pèr aquéli que nous aduran l’òli d’óulivo de la bono poulitico e noun l’òli de grano de la marrido pouliticaio! Or, la bono poulitico es aquelo que respèto li dre e li liberta di païs vengu, un à un, à tèms o tard, coustituï la Franço.
Pièi, vaqui li tèms d’abrivado en Aigo-Morto, quouro li carreto bluio fasien lou round. E que li gardian fasien passa si biòu dins la gaso dóu Bourgidou, obro de trìo bord que falié pas perdre de bèstio e, qu’es devengudo aro un espetacle. Acabaren emé Sultan, un conte camarguen de Pèire Aubanèu, revira au prouvençau pèr l’ami Brun que, fin finalo, counjugo emé passioun dicho, proso e pouèmo en lengo nostro, uno lengo que tèn de si gènt.
1086869


text:
Gaelic d'Irlanda
Lo gaelic d'Irlanda es una de las lengas cèltas mai vivas actualament. Malgrat aquò es minoritària dins son quite país.
Situacion de la lenga[modificar]
La lenga irlandesa se tròba dins una situacion precària en defòra del Gaeltacht (veire paragraf seguent). A sovent mai una foncion onorifica qu'una plaça solida dins la societat. Es parlada d'un biais natural dins las regions mai ruralas del país. Se crei que i deu aver actualament entre 20.000 e 30.000 locutors nadius de gaelic mentre que quand se creèt l'estat irlandés n'i aviá aperaquí 250.000.
Lo Gaeltacht[modificar]
Lo Gaeltacht (que se pronóncia [ˈɡeːɫ̪t̪ˠəxt̪ˠ]; plural Gaeltachtaí) es un mot irlandés que designa una region ont se parla majoritàriament l'irlandés. Dins la Republica d'Irlanda, The Gaeltacht, o An Ghaeltacht, s'aplica a caduna de las regions ont lo govèrn reconeis que lo gaelic d'irlanda es la lenga dominanta, valent a dire, la lenga vernaculara que se parla a l'ostal. Aquelas regions foguèron reconegudas oficialament pel primièr còp pendent las annadas early de l'Estat Liure Irlandés, aprèp la Gaelic Revival, coma part de las politicas del govèrn pr'amor de restaurar l'irlandés.
La lenga[modificar]
L'irlandés es


text:
Vanessa Paradis
Vanessa Paradis (nascuda lo 22 de decembre de 1972 a Saint-Maur-des-Fossés) es una actritz e cantaira francesa.
Familha e amor[modificar | modificar la font]
Es la sòr de l'actritz francesa Alysson Paradis e la neboda de l'actor Didier Pain.
Foguèt la nòvia del cantaire Florent Pagny e del cantaire Lenny Kravitz, mas dempuèi 1998 viu amb l'actor Johnny Depp. An dos mainatges : Lily-Rose Melody (nascuda lo 27 de mai de 1999) e Jack John Christopher III (nascut lo 9 d'abrial de 2002). Demòran entre França e los Estats Units. An un ostal en França, un ostal a Hollywood e una isla dins las Bahamas.
La cançon[modificar | modificar la font]
Lo primièr còp que cantèt en public foguèt lo 3 de mai de 1981 dins l'emission de television L'école des fans qu'animava Jacques Martin. Cantèt Émilie Jolie, cançon extracha del conte musical de Philippe Chatel.
En 1985, cantèt la cançon La magie des surprises-parties. Aqueste "45 tours" capitèt pas.
En 1987, sa carrièra comencèt vertadierament amb la cançon Joe le taxi d'Étienne Roda-Gil. Als 14 ans, Vanessa Paradis foguèt al cap del Top 50 pendent 11 sematnas.
En 1990, Serge Gainsbourg li compausèt l'album Variations sur le même t'aime.
En 1992, anèt als Estats Units ont trabalhèt amb Lenny Kravitz qui compausèt un album qui s'apelava Vanessa Paradis. La jovena Vanessa cantèt en anglés pel primièr còp e capitèt. Faguèt fòrça concèrts, dont dètz a l'Olympia.
En 2000, faguèt l'album Bliss.
En 2007, sortiguèt son 5en album, Divinidylle, realizat amb -M- (Matthieu Chedid).
En 2009, sortiguèt son 1e album best of amb 3 novas cancons.
Discografia[modificar | modificar la font]
- 1988 : M&J.
- 1990 : Variations sur le même t'aimede Serge Gainsbourg.
- 1992 : Vanessa Paradis.
- 1994 : Vanessa Paradis Live de Lenny Kravitz.
- 2000 : Bliss de Matthieu Chedid.
- 2001 : Vanessa Paradis au Zénith.
- 2007 : Divinidylle de Matthieu Chedid.
- 2009 : Il y a (best of)
Lo cinèma[modificar | modificar la font]
En 1989, Vanessa Paradis joguèt lo ròtle de Mathilde dins lo filme Noce blanche de Jean-Claude Brisseau, ont Mathilde es una filha drogada qu'aima son professor de filosofia. Ganhèt lo César du meilleur espoir féminin e lo Prix Romy Schneider.
En 1991, faguèt la publicitat pel perfum Coco de Chanel.
En 1994, joguèt lo filme Élisa amb Gérard Depardieu. Es l'istòria d'una filha que cèrca son paire. Lo filme es un omenatge a Serge Gainsbourg, mòrt tres annadas abans, e qu'aviá escricha la cançon Élisa.
Filmografia[modificar | modificar la font]
- 1988 : Noce blanche de Jean-Claude Brisseau, amb Bruno Cremer.
- 1995 : Élisa de Jean Becker, amb Gérard Depardieu, Clotilde Courau e Philippe Léotard.
- 1997 : Un amour de sorcière de René Manzor, amb Jean Reno e Jeanne Moreau.
- 1998 : 1 chance sur 2 de Patrice Leconte, amb Alain Delon e Jean-Paul Belmondo.
- 1999 : La fille sur le pont de Patrice Leconte, amb Daniel Auteuil.
- 2004 : Atomik Circus, le retour de James Bataille de Didier et Thierry Poiraud, amb Benoît Poelvoorde.
- 2005 : Mon ange de Serge Frydman.
- 2005 : Pollux, le manège enchanté (Votz) de Jean Duval.
- 2007 : La Clef de Guillaume Nicloux.


text:
Leucata
Leucata (Leucate en francés) es una comuna lengadociana de Lengadòc situada dins lo departament d'Aude e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
- 1 Geografia
- 2 Istòria
- 3 Produches
- 4 Luòcs e monuments
- 5 Personnas ligadas a la comuna
- 6 Bibliografia
- 7 Notas e referéncias
- 8 Ligams extèrnes
- 9 Geografia
- 10 Istòria
- 11 Administracion
- 12 Demografia
- 13 Luòcs e monuments
- 14 Personalitats ligadas amb la comuna
- 15 Véser tanben
- 16 Ligams extèrnes
- 17 Nòtas
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada dins las Corbièras prèp del mar, amb los lòcdiches toristics de:
- La franqui
- Leucata vilatge
- Leucata plaja
- Pòrt Leucata
Leucata es al tèrme d'Occitània e Catalonha
Istòria[modificar | modificar la font]
Plaça fòrta estrategica, ligada amb lo poder reial, Leucata aparava las marchas d'Espanha. Tenguèt un ròtle fòrça important en 1590 e 1637 resistanta e victoriòsa dels Espanhòls. Lo castèi foguèt destruit en 1664. Pasmens demòran néanmoins rèstes intéressants. Francesa de Cezelli, que l'estatua es erigida sus la place del vilatge e n'es l'eroïna. Esposa de Joan de Borsièr, governador de la plaça de Leucata, resistiguèt als Espanhòls qu'executèron lo seu espòs davans ela. Enric IV la carguèt de governar la plaça fins a la majoritat del seu filh ainat.
Produches[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Monuments[modificar | modificar la font]
Prèp de la riba de l'estanh de Leucata, i a mai d'una dintrada anant cap a un malhum tòrt negat(120m de long, -34m)[1].
- L'Ancian Fanal dich la Redota de la Franqui
- L'ancian Fòrt
Imatges[modificar | modificar la font]
- Leucata Vilatge
- Leucata Plaja
- Cap Leucata
- La Franqui
Personnas ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- Francesa de Cezelli
- Henry de Monfreid, aventurièr e escrivan
- André Héléna (1919-1972), autor de romans policièrs
- Jacques Hiron, cronicaire de l'istòria e de la geografia regionala, escrivan
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Lucien Bayrou, Entre Languedoc et Roussillon : 1258-1659 fortifier une frontière ?, publié par les Amis du Vieux Canet.
- (fr)Nöel Hautemanière et Jacques Hiron, Leucate : plein cadre : livre de photographies, Toreilles, 2004, ISBN 2-9516053-3-1
- (fr)Jacques, Hiron, Il était une fois Leucate, Leucate, Édition du Cap Leucate, 2005 (réimpression de l'édition de 1998)
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
.


text:
Lenhièr
Lo lenhièr es una forma de pena de mòrt consistent a cremar vivent un condemnat, ligat a un pal plantat, amb de lenha que s'i apond a vegada d'autres combustibles (palha, fen, cadavres de pòrcs o de cats, pega).
Los còrs dels eretics èran sovent ofèrts al Sant Esperit. Al sens religiós, lo lenhièr èra concebut coma una « flama benita » avent un aspècte purificant.
Causas de la mòrt[modificar | modificar la font]
Quand lo fuòc èra grand (per exemple, quand un grand nombre de presonièrs èran executats ensens) la causa de mòrt sovent èra l'intoxicacion per monoxid de carbòn abans que las flamas causen de mal al còrs. Se lo fuòc èra petit, alara, lo condemnat cremava pendent un temps fins a que la mòrt a causa d'un ipertermia, choc, perda de sang o, simplament, la termolisi de las partas vitalas del còrs.
Istòria[modificar | modificar la font]
Segons Juli Cesar, los raubaires cèltas èran executats e los presonièrs de guèrra tirats al fuòc; se nomenèron "homes de vímet".
Los indians nòrd americans sovent utilizavan la cremada coma una forma d'execucion, contra los membres d'autras tribus o contra los colons blancs dins los sègles XVIII e XIX.
Jos l'Empèri Bizantin, la cremada èra un castig pels zoroastristes desobeiessents, a causa de la cresença qu'aqueles adoravan lo fuòc. L'emperador bizantin Justinian I (527 - 565) ordenèt que la mòrt per lenhièr, la succession ab intestat e la confiscacion de totes los bens per l'Estat èra lo castig per l'eretgia contra la fé Cristiana dins lo seu Codex Iustiniani.
En 1184, la Glèisa Catolica Romana legiferèt que la cremada seriá lo castig oficial per eretgia. Aquel descret foguèt mai tard confirmat pel Concili del Lateran IV en 1215, lo Sinòde de Tolosa en 1229 e per fòrça líders del sègle XVII. Las autoritats civilas cremavan de personas consideradas eretjas jos Inquisicion medievala, coma Giordano Bruno. La Glèisa considerant la cremada d'un còrs entièr coma condicion per la resureccion, èra una dobla pèna, temporala e esperitala. A l'Edat Mejana, contra los Albigeses o per l'Inquisicion, que brutlava eretics e brueissa, Josieus e omosexuals. Tomas de Torquemada (1420 - 1498) demòra une figura majèra de l'Inquisicion espanhòla. Mas, se brutlèt mai al sègle XVI e a la Renaissença qu'a l'Edat Mejana.
En 1790, Sir Benjamin Hammett introduguèt un projècte de lei al Parlament Britanic per metre fin a la practica de la mòrt per lenhièr. La lei foguèt fin finala aprovada pel Parlament e l'assentiment reial foguèt donat pel rei Jòrdi III.


text:
Yehudi Menuhin
Yehudi Menuhin (Nava York, lo 22 d'abriu de 1916 - Berlin, lo 12 de març de 1999) que ho un deus màgers violonistas deu sègle XX. Neishut nòramerican, que vadore soís puis britanic. Que hore tanben annoblit peu Reiame Unit en bèth vàder Lord Menuhin.
Yehudi Menuhin que vadó a Nava York dens ua familha judiva d'origina russa (dens çò qui ei uei lo Belarús). La soas sòr qu'èra pianistas. Aus 3 ans Menuhin que comencè l'estudi deu vriulon, que muishè hèra talentuós e aus 7 ans que dè lo son purmèr concèrt dab lo San Francisco Symphony.Qu'estudiè dab Louis Pesinger (ua mèste qui èra estat eslhèva d'Eugène Ysaÿe puish dab George Enescu. En 1929 que joguè los conertos de Johann Sebastian Bach devath la direccion deu cap d'orquèstra alemand Bruno Walter.
Durant la Segonda Guèrra Mondiau que joguè entaus aligats e, dab lo compositor Benjamin Britten, dens lo camp de concentracion de Bergen-Belsen arron la soa liberacion.
En 1947, que ho lo purmèr musician judiu renomat a jogar dab lo Berlin Philharmonic Orchestra devath la direccion d'un cap d'orquèstra aleman.
En 1962 que creè la soa Yehudi Menuhin School a Stoke d'Abernon dens la region anglesa deu Surrey e, en 1983 que creè lo Concors Internacionau Yehudi Menuhin per Joens Violonistas (ganhat, enter autes, per Julia Fischer).


text:
Forest-l'Abbaye
Fèr-l'Abbie en picard ( Forest-l'Abbaye en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge del Ponthieu situat a unitat|12|km {{}}. Al nòrd de Abbeville, a unitat|18|km {{}} de la Baia de Soma e a la orée de la bòsc de Crécy.
A situat près del anciana RN1 (actuala RD 1001) e es facilament accessibla per la sortida Modèl:Sofr de la autoroute A16.
Village du Ponthieu situé à 12 km. au nord d'Abbeville, à 18 km de la Baie de Somme et à l'orée de la forêt de Crécy.
Il est situé à proximité de l'ancienne RN1 (actuelle RD 1001) et est aisément accessible par la sortie Modèl:Sofr de l'autoroute A16.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge #èsser desservi per un camin de fèrre secondaire de 1892 a 1951. S'agissiá dels Camins de fèrre départementaux de la Soma #qu'espetavan sustot doas linhas, la linha Abbeville a Dompierre-sus-Authie #que se enllaçava dins lo vilatge a la linha Noyelles a Forest-la Abbaye[1].
Le village fut desservi par un chemin de fer secondaire de 1892 à 1951. Il s'agissait des Chemins de fer départementaux de la Somme qui exploitaient notamment deux lignes, la ligne Abbeville à Dompierre-sur-Authie qui se raccordait dans le village à la ligne Noyelles à Forest-l'Abbaye[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}. Consultat lo 6 de julhet de 2008
- ↑ Christophe Schanen, « L'ancienne voie ferrée ». Consultat lo 6 juillet 2008


text:
Collectivitat de Sant Martin
La collectivitat de Sant Martin (en francés collectivité de Saint-Martin) es una zona de l'estat francés qu'ocupa la partida sud de l'illa de Sant Martin, dins leis Antilhas, en America. Forma una "collectivitat d'otramar" dempuei 2007 (avans èra una part dau departament de Guadalope).
Lo sieu capluòc es Marigot. Sa populacion legala es de 36 992 abitants en 2 011 (36 286 abitants sens comptes dobles).
Lo nòrd de l'illa nomenat Sint Maarten es un dels estats dels Païses Basses.


text:
Guillerval
Guillerval es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Modèl:Fonts Lo nom de Guillerval a aparegut per las primièras fes en la charte de 635 — a aquela data la localité a mes a la abbaye de Sant-Denis. Mai tard, Guillerval a erigit en « anautita châtellenie ». Mas lo abbaye de Sant-Denis li cal partejar lo sieu territòri e de grands fiefs son alavetz creats. Qualqu'uns lèvan del abbaye de Sant-Denis, d'autras dels comtes de Étampes, d'unas autras encara de desparièras suzerains. Cap als ans 1105, lo territòri es afar a conflictes entre senhors vesins, Jean de Étampes e un chevalier de Pithiviers. Lo abbé Suger fa referéncia a aquel conflicte en cèrts escrits. Al cors de la Modèl:S- Guillerval lèva del poder del bailli de Étampes. En precision Modèl:Necessària, lo bourg patís la guèrra civila e lo pillage. La region coneis la terror pendent 6 setmanas. La peste #que se truca "la contagion" se declara. Suls 300 abitants #que compta lo pòble, 150 son répertoriés de mòrts. Sant Vincent de Paul prodigui los sieus suenhs als desgraciats.
L'economia locala a #èsser sustot dominada per la cultura tot a la longitud dels sègles. Las tèrras agricòlas èran pas pas ricas en la vallée e las coteaux, aiçò èra la "Beauce pouilleuse". Sul scenari, la tèrra èra de melhor qualitat, ja las Romains la conreaven. Uèi, amb la mecanització e las tecnicianas nòvas de cultura, Guillerval compta pas mai que cinc granjas. Qualques activitats nòvas se son desvolopadas sus las doas zònas d'activitats. Al començament de la Modèl:S- Guillerval a tanben vist nàisser e se desvolopar lo aviation a Mondésir. Lo aérodrome de Mondésir #que #èsser militar a uèi una vocacion civila essencialament touristique amb 80 000 movements per an.
Modèl:Sources Le nom de Guillerval est apparu pour la première fois dans la charte de 635 — à cette date la localité est remise à l'abbaye de Saint-Denis. Plus tard, Guillerval est érigée en « haute châtellenie ». Mais l’abbaye de Saint-Denis doit partager son territoire et de grands fiefs sont alors créés. Certains relèvent de l'abbaye de Saint-Denis, d'autres des comtes d'Étampes, d'autres encore de différents suzerains. Vers les années 1105, le territoire est sujet à des conflits entre seigneurs voisins, Jean d'Étampes et un chevalier de Pithiviers. L'abbé Suger fait référence à ce conflit dans certains écrits. Au cours du Modèl:S- Guillerval relève du pouvoir du bailli d'Étampes. En Modèl:Précision nécessaire, le bourg subit la guerre civile et le pillage. La région connaît la terreur durant 6 semaines. La peste que l'on appelle "la contagion" se déclare. Sur les 300 habitants que compte le village, 150 sont répertoriés morts. Saint Vincent de Paul prodigue ses soins aux malheureux.
L'économie locale a été surtout dominée par la culture tout au long des siècles. Les terres agricoles n'étaient pas riches dans la vallée et les coteaux, c'était la "Beauce pouilleuse". Sur le plateau, la terre était de meilleure qualité, déjà les Romains la cultivaient. Aujourd'hui, avec la mécanisation et les techniques nouvelles de culture, Guillerval ne compte plus que cinq fermes. Des activités nouvelles se sont développées sur les deux zones d'activités. Au début du Modèl:S- Guillerval a aussi vu naître et se développer l'aviation à Mondésir. L'aérodrome de Mondésir qui fut militaire a aujourd'hui une vocation civile essentiellement touristique avec 80 000 mouvements par an.


text:
Kay McNulty
Kathleen McNulty Mauchly Antonelli, mai coneguda coma Kay McNulty (Creeslough, Irlanda, 12 de febrièr de 1921 – Wyndmoor, Pennsilvània, 20 d'abril de 2006) foguèt una programadora irlandoamericana que trabalhèt a la programacion de l'ENIAC, lo primièr ordinador electronic digital.
Biografia[modificar | modificar la font]
Kathleen Rita McNulty nasquèt en 1921 a Creeslough, un vilatjòt situat dins lo Gaeltacht del Comtat de Donegal. La nuèch de sa naissença, son paire, James, qu'èra un oficièr de l'Armada Republicana Irlandesa, foguèt arrestat e empresonat a Derry Gaol ont demorèt durant 2 ans. Qualque temps aprèp que foguèsse liberat, en octobre de 1924, la familha emigrèt cap als Estats Units e s'implantèt en Pennsylvania. Ailà James McNulty creèt una entrepresa de picapeirièr que foncionèt plan. Durant son enfància Kathleen parlava sonque lo gaelic e sabiá pas encara parlar anglés.


text:
Fons Monetari Internacional
Lo Fons Monetari Internacional o FMI (var. Fons Monetari Internacionau, Hons Monetari Internacionau) es una institucion internacionala multinacionala regropant 186 païses, que son ròtle es de « promòure la cooperacion monetària internacionala, de garantir l'estabilitat financièra, de facilitar los escambis internacionals, de contribuir a un nivèl elevat d'emplec, a l'estabilitat economic e de far recular la pauretat. »[1]
Lo FMI a atal per foncion d'assegurar l'estabilitat del Sistèma Monetari Internacional e la gestion de las crisis monetàrias e financièras. Pr'amor, autreja de crèdits als païses que coneisson de dificultats financièras fins a que meton en perilh l'organizacion governamentala del país, l'estabilitat de son sistèma financièr (bancas, marcats financièrs), o los flux d'escambis del comèrci internacional amb los autres païses.
Pendent una crisi financièra, per evitar qu’un país siá en desrota (es a dire qu'aquel país pòt pas mai remborsar sos creditors, e quitament pas mai pagar sas despensas correntas), lo FMI li prèsta d’argent lo temps que la fisança dels agents economics tòrne. Lo FMI condiciona l'obtencion de prèstes amb l'obligacion de far cèrtas reformas economicas dins un biais general de melhorar la gestion de las finanças publicas e una creissença economica equilibrada de tèrme long.
L'institucion foguèt creada en 1944 e aurà degut al començament garantir l'estabilitat del Sistèma Monetari Internacional, que la falhida al moment de la Crisi economica de 1929 amb sos efèits catastrofics dins l’economia mondiala. Aprèp 1976 e la disparicion d’un sistèma de cambi fixe, lo FMI ereta d’un ròtle nòu fàcia al deute dels païses en desvolopament e a las crisis financièras.
Somari
- 1 Creacion
- 2 Lo FMI dins lo quadre del sistèma de Bretton Woods
- 3 De 1976 fins ara
- 4 Criticas del FMI
- 5 Los dirigents
- 6 Nòtas e referéncias
- 7 Vejatz tanben
Creacion[modificar | modificar la font]
Lo FMI foguèt creat en julhet de 1944 al moment de la Conferéncia de Bretton Woods per ensajar de garantir l'estabilitat del Sistèma Monetari Internacional de l’aprèp Segonda Guèrra Mondiala. L'objectiu essent d'empachar las grandas economias mondialas de se tornar trobar dins la situacion de las annadas 1930, ont las devaluacions de las monedas e las decisions de politica economica unilateralas agravèron las tensions internacionalas.
Lo nòu ordre economic prepausat pel representant american Harry Dexter White foguèt basat sus tres règlas :
- Cada Estat deviá definir sa moneda a respièch del’aur, o del dolar american, el meteis convertible en aur. Atal cada moneda aviá una paritat oficiala en aur o en dolar (sistèma dich d’« escandalh de cambi aur » o « gold exchange standard »).
- la valor de las monedas sul marcat de cambi deviá variar que dins un marge de 1 % a respièch de lor paritat oficiala.
- cada Estat foguèt encargat d'aparar aquela paritat en velhant a equilibrar sa balança dels pagaments.
Lo ròtle del Sistèma Monetari Internacional es doncas de promòure l’ortodoxia monetària per mantenir un contèxte favorable al desvolopament del comèrci mondial, e mai en acordant de prèstes a de païses en dificultats dins lo contèxte de la construccion d’aprèp guèrra. Lo FMI es mai o mens complementari de las autras grandas institucions economicas creadas a la meteissa epòca : la BIRD (Banca Internacionala per la Reconstruccion e lo Desvolopament, agéncia de la Banca Mondiala) e lo GATT davancièr de la OMC signat gaire de temps apuèi.
Pendent las estipulacions de Bretton Woods, lo representant britanic, l'economista John Maynard Keynes, desirèt la creacion d’una institucion ben mai importanta, una vertadièra Banca Centrala Mondiala destinada a emetre una moneda internacionala, lo « Bancor ». Aquela proposicion foguèt pas acceptada. Auriá implicat pels Estats Unis d'America una pèrda de sobeiranetat cap a una institucion internacionala e los auriá empachats de profeitar de la posicion dominanta del dolar american.
Lo FMI dins lo quadre del sistèma de Bretton Woods[modificar | modificar la font]
Son foncionament[modificar | modificar la font]
Lo ròtle del FMI foguèt de temptar de garantir lo bon foncionament del sistèma monetari de Bretton Woods. Quand d'uns païses se revelèron incapables de mantenir la valor de lor moneda dins lo marge dels 1 % previst pels acòrdis de 1944, podiá provocar de devaluacions o reevaluacions. Se lors ajustaments foguèron superiors a 10 %, deurián alara de per abans obtenir l'acòrdi de l’organizacion.
Per temptar d’evitar aquela situacion, lo FMI a un ròtle d'intermediari financièr entre los Estats membres. Per aquò cada Estat deu pagar a l’organizacion una cèrta soma, nomenada « quotitat » e que son montant se determina par sa poténcia economica, ela meteissa mesurada per son PNB e per l'importància de son comèrci exterior. 25 % d'aquela quotitat devon èsser pagats en aur, lo rèsta en moneda nacionala. En cas de desequilibri de sa balança dels pagaments riscant d'amenaçar l'equilibri monetari sul mercat dels cambis, cada país membre pòt obtenir automaticament 25 % de sa quotitat (« drech de tiratge »), li permetent de sostenir, al comprar, sa moneda nacionala. Se lo FMI jutja aquò necessari, pòt prestar a aquel país fins a 125 % de sa quotitat. Sos prèstes son destinats a permetre a las bancas centralas de defendre lor moneda sul mercat dels cambis.
L’autreg d'aqueles crèdits es somés a de condicions e lo país demandaire se deu engatjar dins una politica d'ajustament conselhada per l’organizacion per remediar a las causas de la despreciacion de sa moneda.
Lo FMI fonciona d'autra banda amb un sistèma d'eleccion a la majoritat, ont los vòtes son ponderats pel montant de la « quotitat ». Atal a sa creacion, Estats Units d'America a 25 % dels vòtes e mai es sòl a dispausar del drech de vèto.
Se pòt remarcar que dins un tal sistèma, unicament los Estats Units d'America an pas besonh de s'ocupar, a priori, del cors de sa moneda perque a lo ròtle d'escandalh. Atal los Estats Units d'America podiá s'autrejar d’importants deficits sens èsser somés a de remarcas del FMI.
Primièras proposicions de reforma[modificar | modificar la font]
Dins lo quadre del sistèma de Bretton Woods, cada banca centrala nacionala deuriá poder cambiar en aur o en dolar tota soma de sa moneda nacionala que li seriá presentada per un deteneire estrangièr (principi de la convertibilitat extèrna). Es a dire qu'una banca nacionala coma la Banca de França deuriá, s'un alemand possessor de francs li o demandava, li cambiar contra de dolars americans o d'aur. A partir de las annadas 1950, los deficits americans faguèron del dolar una moneda abondanta. En 1959, qualques païses demandèron als Estats Units d'America la conversion de lors dolars en aur, çò que provoquèt una primièra crisi del sistèma. Per passar aquela crisi, l’economista bèlga Robert Triffin (L’aur e la crisi del dolar, 1960) proposèt una reforma del FMI. Segon aquel lo sistèma monetari de Bretton Woods foguèt confrontat a un dilèma, uèi nomenat lo dilèma (o paradòxa) de Triffin perque :
- los Estats Units d'America devon fornir al rèsta del monde fòrça quantitat de dolars per permetre lo desvolopament del comèrci mondial, que los reglaments se fan amb aquela moneda ;
- dins lo meteis temps, an de mantenir la valor del dolar a respièch de l’aur, e per aquò devon limitar l'emission monetària.
Pel Robert Triffin, los manlèus autrejats pel FMI son pas sufisents per permetre a las bancas centralas en dificultat de mantenir la paritat oficiala de lor moneda sul mercat dels cambis. Desiran doncas un enforçament del ròtle de l'organizacion en autrejant de prèstes, pas dins la moneda nacionala, mas dins una unitat de compte comuna e pròpria al FMI. Dins un tal sistèma, totes los païses deurián depausar una proporcion unifòrma de lors resèrvas monetàrias. Aqueles depauses se comptabilizarián dins una unitat comuna que seriá pas lo dolar mas que seriá tanben convertibla en aur. Aquela nòva unitat de compte jol contraròtle del FMI permetriá l'estabilitat del Sistèma Monetari Internacional, e resolvriá la contradiccion consequenta del ròtle preponderant del dolar american. Aquela proposicion celèbra foguèt pas acceptada, pr'amor lo diagnostic de Robert Triffin se revelèt vertadièr.
Creacion dels dreches de tiratge especials[modificar | modificar la font]
Una crisi similara a aquela de la fin de las annadas 1950 se produguèt a la fin de las annadas 1960. Los especulators joguèron autre còp contra lo dolar. Los detentors de la moneda americana demandèron sa conversion en aur, çò que provoquèt en març de 1968 la suspension de la convertibilitat extèrna del dolar, mesura visant a limitar la sortida d’aur dels cofrets americans. En 1969, a causa de l'incapacitat del dolar a jogar son ròtle, lo FMI crèet una nòva moneda, totjorn actuala, lo drech de tiratge especial).
Lo drech de tiratge especial es alara una moneda definida per una paritat en aur ; foguèt mai d'un còp autrejada als diferents païses membres, segon lor quotitat, per crear de novèlas liquiditats internacionalas. Ara definit a respièch d'un panièr de monedas (las 5 pus importants), lo Drech de tiratge especial es subretot utilizat per las bancas centralas (e per usatges fòrça pontuals : servís par exemple de moneda de compte als operators telefonics pel reglament de las taxas d'interconnexions internacionalas).
La fin del sistèma de Bretton Woods[modificar | modificar la font]
En genièr de 1976, los membres del FMI signan los acòrds de Jamaica que permeton la fluctuacion de las monedas. Lo ròtle primièr e principal del FMI de garantir l'estabilitat dels tausses de cambi dins un marge de 1 %, tombèt.
De 1976 fins ara[modificar | modificar la font]
Objectius, ara[modificar | modificar la font]
Dempuèi 1976, le ròtle del FMI consistís en primièr a sostenir los païses coneissent de dificultats financièras. Quand un país es confrontat a una crisi financièra, lo FMI li autreja de prèstes per garantir sa solvabilitat e d’empachar qu'arriba una crisi financièra semblable a la que toquèt los Estats Units d'America en 1929.
L'article I dels estatuts del FMI ne fixa los buts : « Encoratjar la cooperacion monetària internacionala; aisinar l'espandiment e lo creissement armoniós del comèrci mondial; promòure l'estabilitat dels cambis; ajudar a establir un sistèma multilateral dels pagaments; metre temporàriament, mejançant de garantidas puntadas, sas ressorsas generalas a la disposicion dels Estats membres qu'afrontan de dificultats de balança dels pagaments. Pus generalament, e en conformitat amb sos autres buts, lo FMI a per responsabilitat d'assegurar l'estabilitat del sistèma financièr internacional. » Lo FMI es en aquel biais, lo responsable finalament de la liquiditat del sistèma financièr internacional, per evitar lo blocatge dels escambis e la contaminacion a tot lo sistèma (risc sistemic) de problèmas momentanèus de solvabilitat d'un país o d'una banca centrala donada. Es coma la banca centrala de las bancas centralas e tresaurs publics ».
Dins lo quadre dels prèstes qu'autreja, lo FMI deu garantir al prèp de sos contribuidors la bona utilizacion dels fons alogats a un país quin que siá. S’agís pas solament de retardar la crisi per l’autreg d’una ajuda monetària temporària, mas de profeitar del relambi acordat pel prèst per corregir las causas estructuradas de las dificultats economicas. Atal lo FMI exigís dels manlevaires que metan en plaça las politicas economicas que preconiza : las politicas d'ajustament estructural]] ». Fin finala les tres grandas missions del FMI son :
- d'acordar de prèstes auls païses en dificultat financièra
- de conselhar los Estats membres sus lor politica economica
- de portar una assisténcia tecnica e d'ofrir de formacions als Estats membres dins lo besonh.
Foncionament e ressorsas[modificar | modificar la font]
Lo FMI es governat par sos 185 païses membres, cadun avent un vòte ponderat per sa participacion financièra a l'organizacion (sa « quotitat »). Pren fòrça decisions en concertacion amb la Banca Mondiala al sen del « Comitat de Desvolopament ». Sa gestion correnta es fisada a un conselh d'administracion compausat del president de l'organizacion e de 24 administrators representant cadun una nacion. Uèch d'aquelas an un representant permanent (Estats Units d'America, Reialme Unit, França, Alemanha, Japon, Republica Populara de China, Russia e Arabia Saudita), los 16 autres son elegits pels païses membres.
Gaireben totas las decisions se prenon de facto a l'unanimitat. Pasmens, segon las modalitats de presa de decision al sen del FMI, que supausan una majoritat qualificada correspondent a 85 % dels dreches de vòte, los Estats Units d'America, o l'Union Europèa dins son ensemble, dispausan de fach d'un drech de vèto sus las decisions del FMI perque dispausan cadun de mai de 15 % dels dreches de vòte. I a que, los païses de l'UE son pas totjorn coordenats.
Las ressorsas del FMI ligadas a las quotitats son de prèp de 210 miliards de Dreches de tiratge especials (o 300 miliards de dolars americans), a que s'apond la possibilitat pel FMI de recorrir a de manlèus a las grandas poténcias economicas (aqueles crèdits son de prèp de 50 miliards de dolars). pendent lo som del G20 de Londres lo 2 d'abril de 2009 foguèt decidit d'aumentar las ressorsas del FMI cap a 1000 miliards de dolars per reglar melhor la crisi economica mondiala de 2008-2009.
Lo FMI compta prèp de 2700 emplegats.
La sola lenga oficiala del FMI es l'anglés.
Politicas preconizadas[modificar | modificar la font]
Ont interven, lo FMI, amb l’ajuda d’autras organizacions internacionalas autrejan de prèstes (coma la Banca Mondiala), negòcia doncas de plans diches d’Ajustament estructural. Consistisson en general a melhorar las condicions de produccion e d'ofèrta via la promocion dels mecanismes del mercat. Demest las mesuras concrètas sovent exigidas, se tròba la dubertura del país als capitals estrangièrs e al comèrci internacional, la liberalizacion del mercat del trabalh e la reduccion del pes de l'Estat, es a dire la privatizacion de fòrça entrepresas. L’economista american John Williamson regropèt l’ensemble d'aquelas idèas jol tèrme de consensus de Washington, en precisant que son partejadas per gaireben totas las grandas organizacions internacionalas (Fons Monetari Internacional, Banca Mondiala, OMC…) que lor sèti es a Washington.
Aqueles plans preveson pas de baissas d'impòstes, mas en general de baissas de despensas conjugadas a d'auças d'impòstes per restablir l'equilibri bugetari dels estats amb problèma. Par exemple, en Cameron, lo plan d'ajustament provoquèt d'auças de la fiscalitat fins que l'agropament del patronat demandèt una « pausa fiscala » de dos ans per poder pagar los impòstes novèls.
L’encoratjament a la desregulacion del mercat del trabalh[modificar | modificar la font]
La desreglamentacion del mercat del trabalh es una idèa sovent avançada pel FMI per sostenir la creissença economica. Lo FMI utiliza per aquò l'indici de proteccion de l'emplec (creat per l'Organizacion de Cooperacion e de Desvolopament Economics (OCDE)), per cada país, e encoratja sa diminucion[2].
Par exemple, lo FMI estudièt lo cas de França[3],[4] e encoratja lo govèrn a lutar contra las rigiditats sul mercat del trabalh[5]. Encoratgèt lo govèrn a pas revalorizar lo SMIC, e limitar los fenomèns de passatgièr clandestin e coma aquò evitar revenguts d'inactivitat.
Dempuèi las annadas 1980[modificar | modificar la font]
Pels païses en desvolopament, l'analisi dels expèrts del FMI es simpla. Dempuèi la fin de la Segonda Guèrra Mondiala, los païses que causiguèron una creissença introvertida, coma longtemps la Republica Populara de China e Índia, coneguèron pas de reüssida economica, alara que d’autres, coma los « dragons asiatics », aprofeitèron de lors avantatges, una man d'òbra abondanta en particular, per se dubrir al comèrci internacional e prosperar. Lo FMI cèrca doncas generalament d'obligar los païses en desvolopament a se dubrir al comèrci exterior.
Pendent las annadas 1980, lo FMI prenguèt un novèl ròtle fàcia a l'esclatament de la crisi del deute del Tèrç Mond e impausèt sas politicas economicas d’ajustaments estructurals e de luta contra la pauretat a fòrça païses d'Africa e de l'America Latina.
Lo començament de las annadas 1990 es marcat par l'esclatament del blòc sovietic e la necessitat pel FMI d'organizar lo sistèma monetari dels païses de l'Euròpa de l'Èst e de Russia visant una integracion dins lo sistèma financièr mondial e una melhora transicion d'aquelas economias cap a l'economia de mercat.
Los financièrs internacionals tornèron lançar lors prèstes a Mexic dins un contèxte de reforma del mercat visant a liberalizar l'economia. Pasmens a la fin de 1994, los mercats financièrs cambièron sul còp lor apreciacion de la situacion mexicana, per paur d’aver prestat mai que lo país podiá remborsar. La crisi financièra seguent aquela sauta d'umor dels mercats obliguèt una remontada sul còp dels investidors pel FMI e la Resèrva Federala dels Estats Units d'America (Fed). La crisi foguèt lèu susmontada. Per cèrts analistas, la remontada rapida de Mexic es pas causada pel FMI mas al ròtle dels crèdits comercials americans e a l'integracion del país dins la novèla ALENA (Acòrdi de Libre Escambi Nòrd-American).
La crisi financièra asiatica toquèt en primièr Indonesia en 1997 ont lo FMI impausèt una politica d'austeritat monetària e de rigor budgetària, malgrat l'instabilitat sociala e etnica del país. Plusors bancas foguèron tancadas, aquò provoquèt segon qualques analistas un agravament de la crisi. Los païses d'Asia adoptèron de posicions diferentas sus las politicas preconizadas pel Fons Monetari Internacional. Qualques païses coma China evitèron la crisi en adoptant de politicas d'espandiment economic (lo contrari de las recomandacions del FMI). Malàisia seguèt pas los conselhs de l’institucion e prenguèt de mesuras coma lo contraròtle dels movements dels capitals; aquò provoquèt de repròches del FMI. Pasmens d’autres païses coneguèron una remontada rapida en adoptant en partida las mesuras preconizadas pel FMI. Es lo cas de la Corèa del Sud, mas qu'adoptèt pas totas las mesuras prepausadas. Pendent la crisi asiatica qualques païses foguèron d'autra banda fòrça critics sus la gestion de la crisi pel FMI. Japon, fasent pas de criticas dubèrtas sus l'institucion, pasmens prepausèt la creacion d’un Fons Monetari Asiatic que se declarèt prèst a i contribuir per 100 miliards de dolars.
Segon Joseph Stiglitz (Quand lo capitalisme pèrd lo cap), las ajudas acordadas pel Tresaur american e lo FMI contribuiguèron a reünir las condicions d'una crisi en Argentina. Segon aquel, los manlèus concedits a aquel país permetèron als prestadors d’acordar de prèstes sens se preocupar de la condicion economica reala dels manlevaires : pensavan que totjorn serián pagats pel FMI. D'autra banda los manlevaires faguèron un rasonament similar; aquò fin finala destabilizèt la situacion financièra del país en alimentant l'especulacion. Los Estats Units d'America, via lo FMI, tanben impausèron una liberalizacion dels fluxes de capitals e una desreglamentacion del sistèma bancari. Qualques païses de l'America Latina, en particular Argentina e Chile mostrèron coma exemples de la bona aplicacion dels principis del « consensus de Washington ». Se ambedós païses reüssiguèron, fin finala l'economia d'Argentina se desroïguèt en 2001. Aprèp, es al contrari en aplicant pas las recomandacions del FMI que l’economia del país remontèt[6]. Chile continua d'esperel son desvolopament amb un plan bon ritme de creissença.
Dempuèi 2005, los crèdits acordats pel FMI an demenit drasticament, a causa de la bona santat economica del monde e dels païses de l'America Latina en particular[7].
Segon Daniel Cohen, lo FMI que preconizèt pendent un temps un liberalisme fòrça ideologic (pendent las annadas 1990), passèt dempuèi a une situacion de « pragmatisme absolut »[8].
Criticas del FMI[modificar | modificar la font]
Vòte censitari e parcialitat[modificar | modificar la font]
Los Estats Units d'America son lo contribuidor principal del FMI, e possedisson atal 16,79 % dels dreches de vòte[9]. L'Union Europèa possedís 32,1 % dels dreches de vòte. Los 10 primièrs païses, que representan mai de 50 % del PIB mondial, an la majoritat dels dreches de vòte alara que lo FMI compta 185 païses membres. Per aquò dison criticaires del FMI qu'es un instrument al servici dels grands païses, que finançarián lo FMI per impausar las vistas economicas de l'organizacion suls païses que causiguèron d’aver recors als finançaments del FMI. Aquel sistèma de vòte censitari es criticat, subretot pels partisans de la mondializacion democratica.
Segon una règla tacita, lo director del FMI es un europèu (Euròpa causís un candidat capable de reculhir l'aprovacion del conselh d’administracion), alara que lo president de la Banca Mondiala es un american. Uns dirigents dels païses en desvolopament s'insurgisson contra aquela practica, coma lo president de la Comission de l'Union Africana Alpha Oumar Konaré que volriá ne finir definiment amb[10]. Foguèt tanben criticada pel ministre rus de las Finanças, Aleksei Kudrin, qu'estima qu'aquel sistèma de seleccion es tanben injust pels autres grands païses del monde coma Brasil, Índia o China[11].
La reparticion dels dreches de vòte pausa per d'unes la question de l'equitat del FMI : dins La Granda Desillusion, l'economista american Joseph Stiglitz fa per exemple del FMI una institucion al servici de son accionari principal, los Estats Units d'America. Sa critica met regularament en lutz la parcialitat del FMI que risca de provocar lo declin d'aquela institucion : {{cita|se l'analisi dels desequilibris mondials pel FMI es pas equitabla, se lo Fons identifica pas los Estats Units d'America coma lo principal colpable, se concentra pas son atencion sus la necessitat de reduire lo deficit budgetari american per d'impòstes pus elevats pels ciutadans pus rics e de despensas pus flacas en matèria de defensa, la pertinéncia del FMI risca fòrt de declinar pendent lo sègle XXI[12].
Politica considerada marrida pels païses en desvolopament[modificar | modificar la font]
De criticas an per font las organizacions altermondialistas e venon tanben d'economistas reputats liberals (cf. Friedman…) o de la Banca Mondiala. Considèran que las intervencions del FMI, pasmens que permetan una ajuda momentanèa dels païses del Tèrç Monde que los accèptan, agravan la pauretat e los deutes en suprimissent o demenissent la capacitat d'intervencion d'aqueles Estats, aquò los empacharián de reglar melhor lors problèmas. L'argument principal se basa sul fach que lo FMI preconiza las meteissas recomandacions economicas e mai o mens los meteisses plans d'ajustament estructural (privatizacions e duberturas del mercat interior) a tot país demandaire d'ajuda, sens analisar en prigond l'estructura de cadun. Sus la basa del « Consensus de Washington », preconizariá lo pus sovent una pus granda duberturas als capitals, als servicis e bens mondials, la privatizacion de las entrepresas publicas coma l'austeritat budgetària. Se pòt prendre coma exemple Argentina, qu'èra considerada coma un país modèl pel FMI, mas que coneguèt una grava crisi economica en 2001, provocant lo caòs (amb cinc presidents en dètz jorns en 2001).
Sus aquel subjècte, l'american Joseph E. Stiglitz desvolopèt aquelas criticas, subretot per lo periòde 1990-2000, dins son libre La Granda Desillusion (2002). Al subjècte de l'intervencion del FMI dins los païses asiatics, coma Indonesia, l'economista liberal Milton Friedman, tanben declarèt que « sens lo FMI, auriá pas lo problèma d'Asia. Auriá benlèu de cases isolats, coma Tailàndia, mas i auriá pas una tan granda crisi a travèrs Asia ». La direccion de la Banca Mondiala tanben se mostrèt distanta a respièch de la posicion del FMI e renfortiguèt l'impression que los doas institucions parlan pas mai totjorn d'una meteissa votz. M. James Wolfensohn noven president de la Banca Mondiala, dins son discors del 6 d'octobre de 1998, declarèt « que caldriá que los programas de salvament financièr donèsson mai d'importància a las preocupacions socialas (coma lo caumatge) e que lo FMI insistiguèt tròp d'autra banda sus l'estabilizacion de las monedas ».
Dins son libre The Globalisation of Poverty, Michel Chossudovsky imputa al FMI l'esclatament de la Federacion Iogoslava, que « es dirèctament religada al programa de restructuracion macroeconomica impausat al govèrn de Belgrad per sos prestaires de l'exterior. Adoptat en plusors estapas dempuèi 1980, aquel programa contribuiguèt a provocar l'afondrament de l'economia nacionala que menèt cap a la desintegracion del sector industrial e al desmantelament gradual de l'Estat providéncia. Las tendéncias separatistas alimentadas per las divisions socialas e etnicas justament prenguèron vam pendent un periòde d'apauriment brutal de la populacion iogoslava. » [13]
Las populacions pòdon èsser fòrça criticas fàcia a las politicas d'ajustament estructural. Par exemple, la populacion senegalesa comprenguèt pas perqué aquel país deuriá privatizar sos camins de fèrre, que provoquèt la supression de la linha, privatizar l'Ofici Nacional Veterinari, que provoquèt l'auça dels prèses dels produits veterinaris, entraïnant un desvolopament de las epidèmias e dels parasites e condusent a decimar los tropèls, baissar la qualitat sanitària dels animals, e empachant las exportacions del bestial. La situacion en Guinèa e en Ghana[14] es lo meteissa fin finala. En Mauritània, la supression de la proprietat collectiva tradicionala de la tèrra entraïnèt una concentracion de la proprietat fonzièra entre las mans de transnacionalas agroalimentaris.
Lo problèma pòt èsser ligat d'una banda a una marrida coneissença del terren pel FMI, e d'una autra a una marrida comunicacion de sa part.
Fin finala, lo FMI subiguèt un segond revèrs en America Latina, subretot en Argentina, que lo president Néstor Kirchner tornèt escalonar d'esperel lo deute amb prestaires privats, tot en escamotant 75 % d'aquela. Aprèp que tornèt trobar dempuèi 2003 de tausses importants de creissença (prèp de 9 %), finalament decidiguèt en 2005 de remborsar tot son deute d'un biais anticipat previst per 2007, aquò per evitar l'estranglament de son economia pels interèsses, e qu'aviá condusit a la crisi financièra segon Néstor Kirchner. Amb lo remborsament de son deute de 9,6 miliards de dolars al FMI, « Argentina comença de construire son independéncia », diguèt M. Kirchner[15].
Los retiraments de païses[modificar | modificar la font]
- Polonha se retirèt del FMI en 1950 jos pression de l'URSS, e tornèt en 1986.
- Checoslovaquia foguèt forçada de se retirar en 1954, abans de tornar en 1990.
- Cuba se retirèt en 1964.
- Indonesia se retirèt pendent dos ans, de 1965 a 1967.
- Lo 1èr de mai de 2007, lo president de Veneçuèla, Hugo Chávez anoncièt son intencion de retirar son país de la Banca Mondiala e del Fons Monetari Internacional,[16] amb aqueles mots: "Es melhor que nos sortam abans que siam pilhats".E aprèp en 2006 de la totala devolucion del deute extèrne de Veneçuèla, lo 30 de junh de 2007, aquela retirada èra pas efectiva. [17]
Los païses non membres del FMI al 1èr de genièr de 2010 son : Andòrra, la Corèa del Nòrd, Cuba, Liechtenstein, Mónegue, Nauru, Swaziland, e Vatican.
Critica de las condicions dichas d'ajustament estructural[modificar | modificar la font]
Los critics pensan que las condicions negociadas amb lo FMI, entitat supranacionala, jos forma de plans d'ajustament estructural limitan la sobeiranetat de las economias nacionalas en enquadrant cèrts aspèctes de la politica de l'Estat.
Critican tanben l'impacte d'aqueles plans sus l'economia. De lor ponch de vista, l'accion suls salaris demenís tant que lo poder d'aquit nominal, la privatizacion de las entrepresas publicas redusís la capacitat de l'Estat d'intervenir. E mai l'aumentacion de las importacions sovent prejudiciariá las economias localas dels sistèmas de produccion tradicionals.
Los dirigents[modificar | modificar la font]
Dempuèi 1946, foguèron nomenats coma director general del FMI:
- 1946 a 1951 - Camille Gutt,
- 1951 a 1956 - Ivar Rooth,
- 1956 a 1963 - Peter Jacobsson,
- 1963 a 1973 - Pierre-Paul Schweitzer,
- 1973 a 1978 - H. Johannes Witteveen,
- 1978 a 1987 - Jacques de Larosière,
- 1987 a 2000 - Michel Camdessus,
- 2000 a 2004 - Horst Köhler,
- 2004 a 2004 - Anne Krueger,
- 2004 a 2007 - Rodrigo Rato,
- Dempuèi lo 1 èr de novembre de 2007 - Dominique Strauss-Kahn[18]
Remuneracion[modificar | modificar la font]
En 2007, la remuneracion del director general del FMI foguèt de 495 000 $ nets per an[19].
Una pension de 60 000 € es tanben atribuida tres ans aprèp la fin de la presidéncia.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)guide : qu'est-ce que le Fonds monétaire international ?, p. 6, site oficial
- ↑ Bulletin del FMI, Cas d'Alemanha, 30 de genièr de 2006, p. 28
- ↑ França — Consultacions de 2005 al títol de l'article IV Conclusions de la mission
- ↑ bulletin del FMI de febrièr de 2007, cas de França, p. 46
- ↑ Lo FMI aprovèt lo Contrat nouvelle embauche e encoratgèt a generalizar son aplicacion
- ↑ (fr)Lamia Oualalou, On achève bien le FMI !, revista Marianne, n° 550, setmana del 3 al 9 de novembre de 2007, p 56-57
- ↑ bulletin del FMI, 4 de junh de 2007, p. 130
- ↑ (fr)« Pòt DSK salvar lo FMI? », emission amb l'economista Daniel Cohen, sul site del jornal Libération.
- ↑ Cf. liste sul site del FMI.
- ↑ Designacion de Strauss-Kahn al FMI : Konaré « pas d'acòrdi » sus aquela question, AFP, 30 d'agost de 2007
- ↑ (fr)Moscòu crea la suspresa en presentant un candidat al cap del FMI, Le Monde, 23 d'agost de 2007}}
- ↑ Les Échos, 5 de junh de 2006
- ↑ La « terapia de tust » del FMI e la recolonizacion dels Balcans
- ↑ Vejatz lo documentari (fr)Mondializacion, Quand lo FMI fabrica la misèria
- ↑ Le Courrier, 22 de decembre de 2005, [1]
- ↑ (fr)Chavez abandona la Banca Mondiala e lo FMI , Le Soir , 1èr de Mai de 2007
- ↑ Donadas de membres financièrs
- ↑ Lo Francés Dominique Strauss-Kahn es candidat de França puèi de l'Union Europèa ; malgrat una autra candidatura, aquela del Chèc Josef Tosovsky, sostengut per Russia (mas pas per son pròpri país), e malgrat un editorial del quotidian economic britanic Financial Times lo 28 d'agost de 2007 fòrça critic (Not Strauss-Kahn Dominique Strauss-Kahn es oficialament designat coma novèl director de l'institucion per cinc ans
- ↑ FMI: Lo salari de Strauss-Kahn conegut
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)Site oficial del FMI
- (fr)Estatut del FMI
- (fr)Banca Mondiala, FMI e desvolopament - article de la documentacion francesa
- (fr)Exemple d'encoratjament a la desreglamentacion del mercat del trabalh dins las diferentas zònas economicas del monde: Perspectives de L'économie mondiale, setembre de 2005, p. 33, 37 ,57 et 90
- (fr)La crisi indonesiana e lo ròtle del FMI, sul siti del Naut Conselh de la Cooperacion Internacionala


text:
Pèire Vidal
Pèire Vidal (fin del sègle XII - començament del sègle XIII) èra un trobador de Tolosa. Èra lo filh d'un pelissièr. Foguèt lo protegit del comte Ramon V de Tolosa, o foguèt mai tard de Barral dei Baus e tanben d'Anfós II d'Aragon. Viatjèt per Palestina, Itàlia, l'Euròpa centrala e Malta. Auriá participat a la tresena crosada. Es descrit coma un personatge erratic, maliciós, qu'aimava de malparlar. Daissèt quaranta e cinc cançons que de dotze ne'n demora la melodia.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Les poésies de Peire Vidal, Ed. Josèp Anglada, Librairie Honoré Champion éditeur, (les classiques du moyen-âge) París, 1913.


text:
Mediolanum Capta Est
Mediolanum Capta Est qu'ei un disc deu grop de black metal Mayhem. Qu'ei un album "live" enregistrat a Milan en Itàlia. L'illustracion de la pocheta que representa lo cantaire, Maniac, en trin de s'escarificar sus l'empont. En escotant los tròç qu'i sentim ua grana energia, pas tostemps mestrejada. Quauquas partidas que son mèma pro pagalhosas e lo cantaire que sembla, quauques còps, d'aver desbrombat las paraulas e de cridar borgorigmes shens popas ni cuu. Qu'emplega, en mei deus sons crits comstumèrs, un timbre de votz clar e drin teatrau, çò qui èra hòrt reale a l'epòca dens lo black metal.


text:
Le Marais-la-Chapelle
Le Marais-la-Chapelle es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
En cobrint 242 ectaras, lo territòri del Marais-la-Capèla es lo mens estendut del costat de Morteaux-Coulibœuf.
Couvrant 242 hectares, le territoire du Marais-la-Chapelle est le moins étendu du canton de Morteaux-Coulibœuf.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1823, Lo Marais (164 abitants l'an 1821) absorbeix La Capèla-Fouquet (154 abitants)[3] a l'èst de lo sieu territòri. La municipalitat aital creada pren lo nom de « Lo Marais-la-Capèla ».
En 1823, Le Marais (164 habitants en 1821) absorbe La Chapelle-Fouquet (154 habitants)[4] à l'est de son territoire. La commune ainsi créée prend le nom de « Le Marais-la-Chapelle ».
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 16 de mai 2010 e ficha ligada (La Capèla-Fouquet)
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « Notice communale - Le Marais-la-Chapelle », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 16 mai 2010 et fiche liée (La Chapelle-Fouquet)


text:
IJsselmeer
L'IJsselmeer («Lac IJssel» en neerlandés) es un estanh artificial dels Païses Basses, environat per las províncias d'Olanda Septentrionala, Frisa e Flevoland, resultat del barrament l'an 1932 de l'ancian Zuiderzee (Mar del Sud, per oposicion a la Mar del Nòrd dempuèi una perspectiva de las islas Frisas) per l'Afsluitdijk, (levada de barrament) que jonh lo nòrd d'Olanda Septentrionala amb Frisa.
Objectius[modificar | modificar la font]
- Redusir la longor de còsta a protegir dels dels còps de mar (amb un estalvi consequent en basteson de levadas) e aumentar la seguretat de totas las populacions (sovent expausadas als aigats) de l'anciana Zuiderzee (objectiu principal).
- Augmentar la superfícia agricòla per la basteson de poldèrs. Aiçò foguèt realizat solament en partida, en particular amb la construccion de la província de Flevoland, mas una oposicion ecologista creissenta n'empachèt la realizacion totala originalament prevista.
- Dispausar d'una immensa resèrva d'aiga doça.
- Melhorar las comunicacions entre Olanda e Frisa (per la construccion d'una autopista que travèrsa la levada).
Idrologia[modificar | modificar la font]
Ten una superfícia de 1.100 km². Situat dins una zòna de dèlta, es fòrça pauc prigond: la prigondor maximala es de 5,5m, a Urk. Es alimentat per entre d'autras los rius IJssel e Utrechtse Vecht (ambedós braces de Ren), Eem e Amstel.
L'aiga es evacuada cap a la Mar de Wadden per dos complèxes de resclausas, un près de Den Oever e l'autre a Kornwerderzand. Ambedós permeton en mai lo passatge de vaissèls. L'evacuacion de l'aiga s'a de far amb marèa bassa a mar dubèrta, de sòrta que lo nivèl al dintre del lac siá pus naut e que calga pas pompar l'aiga. Pasmens amb lo futur cambiament climatic se prevei que lo nivèl mejan de la mar de Wadden s'augmente 25 cm, causa que menariá a un doblamment de la quantitat d'aiga a evacuar e complicariá lo procèssus, portant benlèu a reconsiderar las actualas resclausas.