text:
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Musica tradicionala
Aller à la page : 1, 2
1 Musica tradicionala le Jeu 4 Oct - 21:42
Yellow
En Preson !
2 Re: Musica tradicionala le Jeu 4 Oct - 21:48
joan_cavalier
Trobador !!
Yellow a écrit:Es-ti per vautrei compatible, un tipe que parla l'òccitan, que s'interessa a la lenga, mai a cu li agrada pas la musica tradicionala occitana?
Non per ieu es incredible, es la mena de persona amb la cal podria pas res escambiar o al pieger podria pas venir proche d'aquela mena de persona
Cedric
3 Re: Musica tradicionala le Jeu 4 Oct - 21:57
Yellow
En Preson !
joan_cavalier a écrit:Yellow a écrit:Es-ti per vautrei compatible, un tipe que parla l'òccitan, que s'interessa a la lenga, mai a cu li agrada pas la musica tradicionala occitana?
Non per ieu es incredible, es la mena de persona amb la cal podria pas res escambiar o al pieger podria pas venir proche d'aquela mena de persona
Cedric
Exactament la respònsa qu'esperavi! Lei gents coma aquelei deurian pas existir, tant coma lei que si dién occitans e que pòrtan Nike e jeans baggy!
L'òccitan vertadiér liège Joan Bodon e Mistrau en esclòps, e dança li bello danso de prouvènço!
4 Re: Musica tradicionala le Jeu 4 Oct - 21:57
Yellow
En Preson !
5 Re: Musica tradicionala le Jeu 4 Oct - 22:32
Le Guilhèm
Occitan Warrior
6 Re: Musica tradicionala le Jeu 4 Oct - 22:40
Yellow
En Preson !
7 Re: Musica tradicionala le Jeu 4 Oct - 22:41
Le Guilhèm
Occitan Warrior
8 Re: Musica tradicionala le Jeu 4 Oct - 22:46
Le Guilhèm
Occitan Warrior
Yellow a écrit:joan_cavalier a écrit:Yellow a écrit:Es-ti per vautrei compatible, un tipe que parla l'òccitan, que s'interessa a la lenga, mai a cu li agrada pas la musica tradicionala occitana?
Non per ieu es incredible, es la mena de persona amb la cal podria pas res escambiar o al pieger podria pas venir proche d'aquela mena de persona
Cedric
Exactament la respònsa qu'esperavi! Lei gents coma aquelei deurian pas existir, tant coma lei que si dién occitans e que pòrtan Nike e jeans baggy!
lo milhor es de metre Nike, jean baggy amb un polit berret.
9 Re: Musica tradicionala le Jeu 4 Oct - 22:51
joan_cavalier
Trobador !!
Yellow a écrit:
lo milhor es de portar Nike, jean baggy amb un polit berret.
òc un beret Reebook
Alavetz en charran de trad, t'agradet la suspresa?
Cedric
E.A: Ma pausicion sul trad....veire Lou Dalfin "I Virasolelh" Pista 12
10 Re: Musica tradicionala le Jeu 4 Oct - 23:15
Yellow
En Preson !
Lo Guilhèm a écrit:que sap ???
Es malaisit. Lo tipe que deman vòu far de rap si dèu descompleissar dei Jésus Sicre, Massilia vò Mauresca, e portar un deliri que sigue pas aissat sus l'emboliga òccitana, si que non demorara anonim. Aviéu un jorn lo projècte d'escriure e de prepauvar cavas en òccitan, evoquèri aquò emé d'autrei, un fum m'an dich "Vò, es ben, mai ti fau i apondre una dimensien tradicionala dins la musica, que lenga e cultura populària son ligadas"... Lo problèma es que, en Hip Hop pòs pas demorar aqui dessus. Es un afar de tradicien cèrtas, mai de tradicien urbana. Fòra Marsilha, viéu pas una vila ente si posque crear un rap en òccitan que siguesse prés au serios. (Pensi aqui au tròç Laurentgerresc de Nadau "Hip Hop, as pres los esclòps?" )
Tanbén una autra cava, evitar d'evocar lei trobadors e tot aquò, es ja fach e ti metra son que l'etiqueta "sota Massilia" sus lo disco... Problèma tanbén: si fas de musica "per joines" en òccitan, ti vas far recuperar per lo moviment occitanista, e aqui siés mort. Quand de còps veguèri Mauresca jugar per la Marpoc a Nîmes, davans un partèrra de vièlhs que comprenian ren au reggae mai que leis avian convidats bòrds qu'èran joines e que fasian cavas en òccitan.
Tresen punt, e punt important. Lo Hip Hop es pas son que lo ritme poumpoum tchak e lo wikiwah, lo Hip Hop es tanbén l'escritura, lo flow, la tecnica. Si ti sòrti deman un tèxte en òccitan (n'ai un sonque, pausat e tot), vòli estre dau nivèu de Ill vò Hifi, pas lo de Diam's vò Sinik...
11 Re: Musica tradicionala le Jeu 4 Oct - 23:19
Yellow
En Preson !
joan_cavalier a écrit:
Alavetz en charran de trad, t'agradet la suspresa?
Cedric
Geniau! Sas qu'un jorn ameritarias que passe tot ce que m'as mandat, e que done l'adreiça dau myspace de Joanda ais auvidors? Bensai a la nòstra venenta emicien (aparentament l'a una que si prepara )
An tant de vòtz que Rihanna estei dròllas...
12 Re: Musica tradicionala le Jeu 4 Oct - 23:20
joan_cavalier
Trobador !!
Yellow a écrit:Lo Guilhèm a écrit:que sap ???
Es malaisit. Lo tipe que deman vòu far de rap si dèu descompleissar dei Jésus Sicre, Massilia vò Mauresca, e portar un deliri que sigue pas aissat sus l'emboliga òccitana, si que non demorara anonim. Aviéu un jorn lo projècte d'escriure e de prepauvar cavas en òccitan, evoquèri aquò emé d'autrei, un fum m'an dich "Vò, es ben, mai ti fau i apondre una dimensien tradicionala dins la musica, que lenga e cultura populària son ligadas"... Lo problèma es que, en Hip Hop pòs pas demorar aqui dessus. Es un afar de tradicien cèrtas, mai de tradicien urbana. Fòra Marsilha, viéu pas una vila ente si posque crear un rap en òccitan que siguesse prés au serios. (Pensi aqui au tròç Laurentgerresc de Nadau "Hip Hop, as pres los esclòps?" )
Tanbén una autra cava, evitar d'evocar lei trobadors e tot aquò, es ja fach e ti metra son que l'etiqueta "sota Massilia" sus lo disco... Problèma tanbén: si fas de musica "per joines" en òccitan, ti vas far recuperar per lo moviment occitanista, e aqui siés mort. Quand de còps veguèri Mauresca jugar per la Marpoc a Nîmes, davans un partèrra de vièlhs que comprenian ren au reggae mai que leis avian convidats bòrds qu'èran joines e que fasian cavas en òccitan.
Tresen punt, e punt important. Lo Hip Hop es pas son que lo ritme poumpoum tchak e lo wikiwah, lo Hip Hop es tanbén l'escritura, lo flow, la tecnica. Si ti sòrti deman un tèxte en òccitan (n'ai un sonque, pausat e tot), vòli estre dau nivèu de Ill vò Hifi, pas lo de Diam's vò Sinik...
D'acordi amb l'argumentari aquò dit, consi faire de rock sense venirde Puysserguer, Roquebrun o Caraglio
13 Re: Musica tradicionala le Jeu 4 Oct - 23:21
Yellow
En Preson !
joan_cavalier a écrit:Yellow a écrit:Lo Guilhèm a écrit:que sap ???
Es malaisit. Lo tipe que deman vòu far de rap si dèu descompleissar dei Jésus Sicre, Massilia vò Mauresca, e portar un deliri que sigue pas aissat sus l'emboliga òccitana, si que non demorara anonim. Aviéu un jorn lo projècte d'escriure e de prepauvar cavas en òccitan, evoquèri aquò emé d'autrei, un fum m'an dich "Vò, es ben, mai ti fau i apondre una dimensien tradicionala dins la musica, que lenga e cultura populària son ligadas"... Lo problèma es que, en Hip Hop pòs pas demorar aqui dessus. Es un afar de tradicien cèrtas, mai de tradicien urbana. Fòra Marsilha, viéu pas una vila ente si posque crear un rap en òccitan que siguesse prés au serios. (Pensi aqui au tròç Laurentgerresc de Nadau "Hip Hop, as pres los esclòps?" )
Tanbén una autra cava, evitar d'evocar lei trobadors e tot aquò, es ja fach e ti metra son que l'etiqueta "sota Massilia" sus lo disco... Problèma tanbén: si fas de musica "per joines" en òccitan, ti vas far recuperar per lo moviment occitanista, e aqui siés mort. Quand de còps veguèri Mauresca jugar per la Marpoc a Nîmes, davans un partèrra de vièlhs que comprenian ren au reggae mai que leis avian convidats bòrds qu'èran joines e que fasian cavas en òccitan.
Tresen punt, e punt important. Lo Hip Hop es pas son que lo ritme poumpoum tchak e lo wikiwah, lo Hip Hop es tanbén l'escritura, lo flow, la tecnica. Si ti sòrti deman un tèxte en òccitan (n'ai un sonque, pausat e tot), vòli estre dau nivèu de Ill vò Hifi, pas lo de Diam's vò Sinik...
D'acordi amb l'argumentari aquò dit, consi faire de rock sense venirde Puysserguer, Roquebrun o Caraglio
En tot cas si pas sonar "Faydits"(e vlan!)
14 Re: Musica tradicionala le Jeu 4 Oct - 23:22
Yellow
En Preson !
15 Re: Musica tradicionala le Jeu 4 Oct - 23:22
joan_cavalier
Trobador !!
Yellow a écrit:
En tot cas si pas sonar "Faydits"(e vlan!)
O Joan-da (e revlan )
16 Re: Musica tradicionala le Jeu 4 Oct - 23:24
joan_cavalier
Trobador !!
Yellow a écrit:Justament Cedric, saria ben de postar lo tròç de Nadau. E perque pas de ne far un clip, entre nautrei per la galaxia Dailymotion???
Escota, lo còp que ven que passi a Montpelhier (sabi pas cora) podem estudiar consi trapar lo bon endreit per filmar....benleu del can de la fac de sciencia)
17 Re: Musica tradicionala le Jeu 4 Oct - 23:25
Yellow
En Preson !
joan_cavalier a écrit:Yellow a écrit:
En tot cas si pas sonar "Faydits"(e vlan!)
O Joan-da (e revlan )
En outsita si diss pass "revlan" mas "tournobla" (una escòla per deman)
Lo problèma es que son talaments susceptibles qu'ausi pas donar de nòms...
E mèrda, ten!
la cosconilha ( e
18 Re: Musica tradicionala le Jeu 4 Oct - 23:26
Yellow
En Preson !
joan_cavalier a écrit:Yellow a écrit:Justament Cedric, saria ben de postar lo tròç de Nadau. E perque pas de ne far un clip, entre nautrei per la galaxia Dailymotion???
Escota, lo còp que ven que passi a Montpelhier (sabi pas cora) podem estudiar consi trapar lo bon endreit per filmar....benleu del can de la fac de sciencia)
Est-ce que tu viens pour les vacances?
Moi je n'ai pas changé d'adresse
Je serai je pense
Un peu en avance
Au rendez-vous de nos promesses
19 Re: Musica tradicionala le Jeu 4 Oct - 23:27
joan_cavalier
Trobador !!
Yellow a écrit: Sas qu'un jorn ameritarias que passe tot ce que m'as mandat, e que done l'adreiça dau myspace de Joanda ais auvidors? Bensai a la nòstra venenta emicien (aparentament l'a una que si prepara )
Mèfi Yellow se continuas aital nos va caler revendicar e cabussarem per "premeditacien"
20 Re: Musica tradicionala le Jeu 4 Oct - 23:31
Yellow
En Preson !
joan_cavalier a écrit:Yellow a écrit: Sas qu'un jorn ameritarias que passe tot ce que m'as mandat, e que done l'adreiça dau myspace de Joanda ais auvidors? Bensai a la nòstra venenta emicien (aparentament l'a una que si prepara )
Mèfi Yellow se continuas aital nos va caler revendicar e cabussarem per "premeditacien"
Comprèni pas monte ce que vòs dire...
21 Re: Musica tradicionala le Jeu 4 Oct - 23:32
joan_cavalier
Trobador !!
Yellow a écrit:
Comprèni pas monte ce que vòs dire...
Benleu la responsa traparas...dins lo can media jove padawan
22 Re: Musica tradicionala le Ven 5 Oct - 9:53
Danís
Adjudant
E per senhalar que per exemple Joan-Pau Verdier aima pas lo trad (manca Tisner qu'es son amic), pertant, fai de musica occirtana e degun zo contestará. Mas sa basa es mai moderna, ven de las anadas setantas, pas mai.
23 Re: Musica tradicionala le Ven 5 Oct - 13:33
joan_cavalier
Trobador !!
Danís a écrit:Quò vai ? Vos desrenje pas tròp ? Non, passava 'qui nonmas per veire...
E per senhalar que per exemple Joan-Pau Verdier aima pas lo trad (manca Tisner qu'es son amic), pertant, fai de musica occirtana e degun zo contestará. Mas sa basa es mai moderna, ven de las anadas setantas, pas mai.
A lo lemosin a trapat miegjan de nos tornar menar lo Verdier... aprep sabi pas se Walt (Tisner) far vertadierament de trad
Amistats
Cedric
24 Re: Musica tradicionala le Ven 5 Oct - 14:08
Yellow
En Preson !
joan_cavalier a écrit:Danís a écrit:Quò vai ? Vos desrenje pas tròp ? Non, passava 'qui nonmas per veire...
E per senhalar que per exemple Joan-Pau Verdier aima pas lo trad (manca Tisner qu'es son amic), pertant, fai de musica occirtana e degun zo contestará. Mas sa basa es mai moderna, ven de las anadas setantas, pas mai.
A lo lemosin a trapat miegjan de nos tornar menar lo Verdier... aprep sabi pas se Walt (Tisner) far vertadierament de trad
Amistats
Cedric
Son enspiracien es pasmens clara, tot dau mens dins la causida deis enstruments. Per ièu si fau clarament decompleissar a raport d'aquo, la cabrèta es pas necita dins un troç que si vou far de musica occitana, avèm pas besonh d'aquo. E mesme si de grops incluisson un samplaire dins sa configuracien en mai de sa vièla, pensi pas que siague un simbèu de modernitat. Subretot quand lo grop canta de cançons de segadors que corepondon pas a la realitat dau sègle XXI, e non pas mai a la mieuna. Siéu pas lo centre dau monde e a la cauvida de ce qu'escoti, mai ma manca d'afeccien per la musica "occitana" ven dau fach que mi senti pas concernat per lei tèxtes, a quauqueis eccepciens prochis, coma lo Cor de la plana, (e va diéu en tota senceritat ), Massilia Sound System vo meis amics de Mauresca... Mai constati un fantasma de la cultura rurala, que pou esplicar la stagnacien de la musica occitana. E mesme, de cops, quand viéu que Joanda a incluit una vièla a roda dins d'unei versiens de sei troces per occitanisar mai sa musica, mi sembla pas judicios...
Mai bon, n'en fau per toei lei gosts coma si ditz en occitan blos...
25 Re: Musica tradicionala le Ven 5 Oct - 15:24
joan_cavalier
Trobador !!
Yellow a écrit:Mai constati un fantasma de la cultura rurala, que pou esplicar la stagnacien de la musica occitana.
Es pas aquò que continuan de bufar dins lo cuòl d'una cabra crevada, aprep a cadun sos "gosts" i'a pas fòtò (coma disan tanben en occitan que remonta a las calendas grecas, calendas grecas
Cedric
26 Re: Musica tradicionala le Ven 5 Oct - 15:32
OstauPM
Steack Cathare
Yellow a écrit:joan_cavalier a écrit:Danís a écrit:Quò vai ? Vos desrenje pas tròp ? Non, passava 'qui nonmas per veire...
E per senhalar que per exemple Joan-Pau Verdier aima pas lo trad (manca Tisner qu'es son amic), pertant, fai de musica occirtana e degun zo contestará. Mas sa basa es mai moderna, ven de las anadas setantas, pas mai.
A lo lemosin a trapat miegjan de nos tornar menar lo Verdier... aprep sabi pas se Walt (Tisner) far vertadierament de trad
Amistats
Cedric
Son enspiracien es pasmens clara, tot dau mens dins la causida deis enstruments. Per ièu si fau clarament decompleissar a raport d'aquo, la cabrèta es pas necita dins un troç que si vou far de musica occitana, avèm pas besonh d'aquo. E mesme si de grops incluisson un samplaire dins sa configuracien en mai de sa vièla, pensi pas que siague un simbèu de modernitat. Subretot quand lo grop canta de cançons de segadors que corepondon pas a la realitat dau sègle XXI, e non pas mai a la mieuna. Siéu pas lo centre dau monde e a la cauvida de ce qu'escoti, mai ma manca d'afeccien per la musica "occitana" ven dau fach que mi senti pas concernat per lei tèxtes, a quauqueis eccepciens prochis, coma lo Cor de la plana, (e va diéu en tota senceritat ), Massilia Sound System vo meis amics de Mauresca... Mai constati un fantasma de la cultura rurala, que pou esplicar la stagnacien de la musica occitana. E mesme, de cops, quand viéu que Joanda a incluit una vièla a roda dins d'unei versiens de sei troces per occitanisar mai sa musica, mi sembla pas judicios...
Mai bon, n'en fau per toei lei gosts coma si ditz en occitan blos...
E lo Dalfin que ne'n penses ? Perqué per ieu es bessai lo grope occitan actuau que lo mai m'agrada. E quora escoti de gropes coma lei dropkicks Murphys e lo succés que pòdon aver en America (emé lei bodegas e tot aquò hè), ai pas l'impressien que lo Dalfin siegue fòra subjecte. Au contrari, serián mesme en avança sus d'aqueu ponch.
Après, es coma tot, fau un pauc de tot. Mai, justament, a rapòrt de la preséncia efectiva de l'occitan dins la vida vidanta, la qualitat e la diversitat de sa musica es dei bèlas.
E, coma l'as dich, es una questien de gost.
27 Re: Musica tradicionala le Ven 5 Oct - 20:15
Gavach
Occitan Warrior
Perque ieu e lo ROC (Radicala Oposicion a la Cabreta) sèm prèste d'ajudar tota iniciativa dins aquel sens. D'exemple seabètz que los instruments tradicionals se copan lèu? Un còp de pè dins una vièna e lo grop pòt malurosament pas pus cantar de tres meses. O una cervesa versada, malastruc que soi!, sus un diatonic e al musician li calrà annular lo concert. Enfin bon son d'idèas...
28 Re: Musica tradicionala le Ven 5 Oct - 20:18
joan_cavalier
Trobador !!
Gavach a écrit:Es aquí ont se pòt escupir sus la musica dicha tradicionala?
Perque ieu e lo ROC (Radicala Oposicion a la Cabreta) sèm prèste d'ajudar tota iniciativa dins aquel sens. D'exemple seabètz que los instruments tradicionals se copan lèu? Un còp de pè dins una vièna e lo grop pòt malurosament pas pus cantar de tres meses. O una cervesa versada, malastruc que soi!, sus un diatonic e al musician li calrà annular lo concert. Enfin bon son d'idèas...
A d'aquel subecte, esperi totjorn ma camiseta del ROC
29 Re: Musica tradicionala le Sam 6 Oct - 9:55
Tiston
Occitan Warrior
joan_cavalier a écrit:Yellow a écrit:Mai constati un fantasma de la cultura rurala, que pou esplicar la stagnacien de la musica occitana.
Es pas aquò que continuan de bufar dins lo cuòl d'una cabra crevada, aprep a cadun sos "gosts" i'a pas fòtò (coma disan tanben en occitan que remonta a las calendas grecas, calendas grecas
Cedric
i'en a ben que ne'n son demorats a Iron Maiden e Metallica...
30 Re: Musica tradicionala le Sam 6 Oct - 11:55
Gavach
Occitan Warrior
Iron Maiden e Metallica...
Aiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii...Sentissi los problèmas.
Contenu sponsorisé
Aller à la page : 1, 2
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


c: text/html

text:
Arabia Saudita
L'Arabia Saudita (oficialament Reiaume d'Arabia Saudita) es lo principal país de la Peninsula Aràbia, a l'Orient Mejan. Confronta Iraq, Jordania, Kowait, Oman, Qatar, los Emirats Arabis Units e Iemèn e es bordada per la mar Roja e lo golf Persic. Amb una superficia d'aperaquí 2 250 000 km², es lo segond país arabi per òrdre de talha après Argeria. Sa populacion es estimada a 27 milions d'abitants que 9 milions son d'estrangiers.
Fondant en 1932 après divèrsei guèrras d'unificacion de la Peninsula Aràbia, lo país prenguèt una importància novèla dins l'economia mondiala après la descubèta de resèrvas fòrças importantas de petròli en 1938. Dempuei 1945, es un aliat pròche de los Estats Units d'America e son territòri assosta unei basas estatsunidencas. Arabia Saudita tèn tanben un ròtle religiós major car lo país assosta los dos luòcs sants principals de l'Islam a La Mècca e a Medina. Ansin, dempuei 1986, lei sobeirans dau país an per titól oficial « Gardian dels Luòcs Sants » e lo romavatge anual dels musulmans vèrs La Mècca es un eveniment important de la vida d'Arabia Saudita.
Somari
- 1 Geografia
- 2 Istòria
- 3 Cultura
- 4 Liames intèrnes
- 5 Bibliografia
- 6 Nòtas e referéncias
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Preïstòria[modificar | modificar la font]
Lo poblament uman de la Peninsula Aràbia sembla relativament ancian e foguèt l'òbra de grops d’Homo erectus que s'installèron dins lei regions occidentalas a partir d'Africa. La preséncia d’Homo sapiens sembla datar de 20 000 ans. Tres migracions principalas i a 17 000 ans, 10 000 ans e 5 000 ans foguèron a l'origina de la formacion d'una populacion de caçaires culheires qu'establiguèt de liames ambé lei civilizacions de Mesopotamia a partir de 2 500 av. JC.
Antiquitat[modificar | modificar la font]
Lo testimòni pus ancian de l'existéncia dei pòbles arabes es un document mesopotamian dau sègle IX av. JC. Èran alora installats dins la Peninsula Aràbia e dins lo desèrt de Siria. En fòra de quauqueis oasís pron drudas per permetre lo desvolopament de l'agricultura sedentària, formavan un ensems de tribüs e de clans nomadas que contraròtlavan lo comèrci caravanièr de sa region e que menavan d'incursions regularas còntra leis estats sedentaris vesins. Dins lo corrent dau milleni I av. JC, s'estendèron a cha pauc en direccion dau sud de la Peninsula Aràbia onte la lenga araba s'impausèt au detriment dei lengas localas. A l'origina d'una literatura orala rica, aquela lenga venguèt lo principau factor d'unitat dei pòbles de la peninsula.
Au nòrd, lo contacte ambé lei rets comerciaus de la Rota de la Seda favorizèt la formacion de reiaumes que venguèron l'enjòc de luchas entre lei grandei poissanças de l'Antiquitat (Empèri Roman puei Bizantin a l'oèst, Empèri Part puei Sassanida a l'èst). D'aqueu temps, la religion majoritària entre lei pòbles arabis èra un politeïsme dich demonisme. Mau conegut, teniá un panteon ric dominat per de divinitats coma Hubal. Cada annada, de ceremònias importantas se debanavan en La Mèca qu'èra lo centre d'um important romavatge. Pasmens, en causa dei contactes ambé l'Empèri Roman, lei religions monoteïstas progressèron pauc a pauc, especialament dins lei regions occidentalas de la peninsula. En particular, lo crestianisme venguèt influent dins lei tribüs meridionalas e lo judaïsme s'estendèt a Medina.
Aqueu contèxte foguèt, au milleni I av. JC, a l'origina dau desvolopament de La Mèca qu'èra alora un sanctuari religiós neutre situat lòng d'un itinerari marchand entre Iemèn e Mediterranèa. Gràcias a son estatut de neutralitat, la zòna venguèt un luòc de rescòntre entre lei tribüs e de pausa per lei marchands, çò que li donèt una influéncia mai e mai importanta. Pauc a pauc, la tribü dei Quoraichites, inicialament cargada de la proteccion dau sanctuari, signèt una tiera d'acòrdis ambé leis autrei tribüs aràbias e venguèt ansin l'actor centrau dau comèrci peninsular.
L'aparicion de l'islam e l'expansion aràbia[modificar | modificar la font]
Nascut vèrs 570, Maomet fasiá partida de la tribü dei Quoraichites e èra sota la proteccion d'un oncle influent au sen de la tribü. A partir de 610, aquò li permetèt de professar una religion novèla dicha islam. Après la mòrt de son protector, deguèt quitar la vila e s'exilar. Ambé quauquei desenaus de partisans, s'installèt en Medina qu'adoptèt rapidament la religion novèla. Aquò li permetèt de reünir una armada e de secutar La Mèca que mau capitèt de lo sometre. En 630, a l'eissida de negociacions lòngas regardant principalament lo mantenement de l'estatut de sanctuari religiós de la ciutat, La Mèca acceptèt de se rendre e laissèt lei tropas de Maomet intrar e destrurre leis idòlas demonistas. En cambi, venguèt lo centre principau de la religion musulmana.
A la mòrt dau Profèta en 632, sa succession foguèt organizada per lei musulmans que designèron Abu Bakr (632-634) per li succedir ambé lo títol de califa. Brèu, son rèine foguèt marcat per la revòuta dei tribüs aràbias vassalas de Maomet qu'assaièron sensa succès de reconquistar son independéncia. Aquela revirada permetèt ai dos califas seguents, Omar (634-644) e Othman (644-656), de menar una politica d'expansion militara en direccion d'Africa, d'Anatolia e d'Asia. L'afebliment deis Empèris Bizantin e Sassanida, minats per un conflicte lòng e saunós de 602 a 628 e per de divisions religiosas, favorizèt leis armadas musulmanas que conquistèron la màger part de Siria (634-638), la totalitat de l'Empèri Sassanida (632-641), Egipte (annadas 640), lo litorau nòrd-african, la Peninsula Iberica e menacèron mai d'un còp Constantinòble.
La conquista foguèt favorizada per una politica d'amaisament ambé lei pòbles autoctòns. Leis aristocracias localas qu'acceptèron la dominacion aràbia demorèron en plaça e lei tèrras dirèctament tenguts per lo poder bizantin ò sassanida èran pron importantas per contentar lei soudats musulmans. Dins aquò, de tensions apareguèron au sen de la direccion dau Califat a prepaus de la reparticion deis impòsts ò de la succession dei califas. Après l'assassinat d'Othman, la situacion se desgradèt e entraïnèt una guèrra civila entre lei partisans d'Ali, cosin de Maomet, e Mu'awiyya, governador de Damasc, eissit dau meteis clan d'Othman e tenent lo sostèn dei Quoraichites. Lo conflicte se doblèt de desacòrdis religiós entre lei dos camps car Ali desvolopèt una tiera de tèsis en favor de l'egalitat entre lei musulmans e d'una reduccion dau ròtle dau califa ais afaires religiós. En particular, lei partisans d'Ali èran opausats a la transformacion dau califa en sobeiran temporau. En 657, lo conflicte venguèt militar. Per resòuvre la crisi, Ali acceptèt de se sometre a un arbitratge exterior. Aquò afebliguèt pauc a pauc sa posicion fins a son assassinat en 661. En causa de la manca de sostèn, son fiu ainat li succediguèt pas e Mu'awiyya venguèt lèu califa.
La marginalizacion de la Peninsula Aràbia[modificar | modificar la font]
A partir de 661, lo Califat se transformèt en monarquia que son cap s'installèt en Damasc. Aquò alunchèt la Peninsula Aràbia dei centres politics dau mond musulman e la marginalizèt pauc a pauc. La region demorèt teoricament una partida dau Califat mai l'esfòrç militar necessari per sometre lei tribüs localas venguèt pauc a pauc tròp important. Dins lo corrent dau sègle IX, la peninsula èra tornarmai independenta e, au sud, lei populacions d'Ièmen e d'Oman comencèron de formar lei sieus estats.
En parallèl, dins lo corrent dau sègle X, un eiretier de la tribü dei Quoraichites foguèt nomat protector (cherif) de La Mèca. Fòrça autonòms, lei cherif reconoguèron dins lo corrent dei sègles seguents la senhoriá — sovent nominala — dei dinastias musulmanas dominantas : Fatimidas en 975, Seldjokides en 1070, Aiubides vèrs la mitat dau sègle XII, Mamelocs vèrs 1250, Otomans en 1517.
La conversion dei Sauditas au wahhabisme[modificar | modificar la font]
En 1745, lo senhor Muhammad Ibn Saud, cap d'una tribü installada en Nedjd, se convertiguèt au wahhabisme, un corrent religiós fòrça conservator favorable a la restauracion de la puretat originala de l'islam. En particular, èra opausat au culte dei sants musulmans, au sofisme e ai reformas aparegudas après lo periòde de Maomet. Aquelei tèsis se turtèron a l'islam popular mai permetèron a Muhammad Ibn Saud de reünir una armada pron importanta per sometre la màger part dei tribüs arabas dei regions centralas de la peninsula. En 1773, la conquista de Riyad permetèt a sa dinastia d'acomençar l'estructuracion d'un estat unificat. Après aquela victòria, lei Sauditas conquistèron Hasa (1793), obtenguèron la somission de Qatar (1794) e pilhèron Karbala onte lei luòcs sants dau chiisme foguèron destruchs (1802). En 1803, conquistèron La Mèca e enebiguèron ai musulmans dau nòrd, acusats de practicas non islamicas, de participar ai romavatges anuaus.
Aquò entraïnèt una reaccion de l'Empèri Otoman que demandèt au governador d'Egipte Mehemet Ali, de facto independent, d'intervenir per restablir l'òrdre. Divèrsei guèrras entraïnèron l'ocupacion de Nedjd per leis Egipcians en 1818-1824 e en 1837-1840. Lei Sauditas perdiguèron la màger part de sei conquistas mai gardèron lo contraròtle dei regions centralas. Contunièron d'èsser la buta de l'ostilitat otomana que favorizèron la dinastia dei Chammar installada en Hail. Dins lo corrent deis annadas 1880, aquela politica d'afebliment dei Sauditas aguèt un succès important car Riyad e sa region deguèron reconóisser la senhoriá dei Chammar.
L'expansionisme saudita e la formacion de l'Aràbia Saudita[modificar | modificar la font]
En 1902, lo Saudita Abd al Aziz Ibn Saud, exilat en Kuweit, capitèt de conquistar Riyad. Après una guèrra lònga còntra lei Chammar e leis Otomans, ocupèt la totalitat de Nejdj e de Hasa en 1913. Per i renfòrçar son autoritat, i creèt de colonias de bedoïns sedentarizats wahhabistas dichs ikhwan que venguèron la basa de l'expansion dau territòri saudita. Après aquelei succès, assaièt de negociar un acòrdi ambé lei Britanics per legitimar mai sa posicion. Pasmens, Londres èra gaire desirosa d'afeblir un Empèri Otoman ja en crisi e refusèt. Au contrari, Britanics e Turcs signèron un tractat definissent lei zònas d'influéncias respectivas dei dos país dins la region. Ibn Saud foguèt donc obligat de trobar un acòrd ambé leis Otomans e, fin finala, una solucion provisòria foguèt trobada ambé la nomicacion d'Ibn Saud coma governador ereditària de Nedjd en mai de 1914.
La Premiera Guèrra Mondiala (1914-1918) cambièt aquela situacion après la declaracion de guèrra entre lo Reiaume Unit e l'Empèri Otoman en novembre de 1914. Tre 1915, Londres comencèt de discussions ambé lei caps arabis de la peninsula per entraïnar una revòuta dins la region. Aquò permetiá ai Britanics de renfòrçar lei defensas dau canau de Suèz e dau Golf Persic. Donèron ansin una ajuda militara a Muhammad al-Idrisi, emir d'Asir, au cherif de La Mèca (que prenguèt la tèsta de la principala revòuta aràbia en junh de 1916 e se proclamèt rèi de Hedjaz) e a Ibn Saud. Aqueleis estats aprofichèron la situacion per venir totalament independent de l'Empèri Otoman.
Lo conflicte renforcèt Hedjaz e Nedjd que s'opausèron rapidament. Lo premier èra sostengut per lei Britanics mai lo segond podiá se fisar au dinamisme deis ikhwan. Tre 1919, de colonias ikhwan foguèron creadas en Hedjaz que perdiguèt pauc a pauc sa supremàcia dins lei regions occidentalas de la peninsula. Leis ikhwan se dirigiguèron pereu ambé succès vèrs lo nòrd. I conquistèron la mitat de Kuweit (1920), l'emirat de Chammar (1921) e s'avancèron en direccion d'Iraq e de Transjordània onte foguèron unicament arrestats per l'aviacion britanica (1922). Ibn Saud deguèt alora acceptar de definir de frontieras entre son reiaume e Iraq e Transjordània.
Pasmens, l'eveniment decisiu de l'unificacion de l'Aràbia Saudita se debanèt quand Hussein de Hedjaz refusèt de participar a una conferéncia reünida per lei Britanics per reglar la situacion. D'efèct, en causa d'aqueu refús, perdiguèt lo sostèn anglés. D'aost de 1924 a decembre de 1925, una tiera d'atacas sauditas entraïnèt l'afondrament de Hedjaz que foguèt totalament conquistat per lei Sauditas. En genier de 1926, Ibn Saud foguèt ansin proclamat rèi de Hedjaz e sultan de Nejdj. Puei, lo títol de rèi d'Aràbia Saudita foguèt creat en 1930.
Après aquela victòria, l'expansionisme saudita s'interessèt ai darriereis estats encara independents de la region. Tre 1926, l'emirat d'Asir venguèt un protectorat saudita avans d'èsser annexat en 1930. Aquela annexion entraïnèt una rebellion dirigida per l'emir al-Idrisi. En 1933, obtenguèt l'ajuda d'Iemèn que sei fòrças ataquèron la region. Dins aquò, l'ofensiva foguèt arrestada per lei Sauditas e leis Iemenitas foguèron vencuts en 1934. Lo tractat de Taef donèt Asir e lei vilas de Djizan e de Nadjam a l'Aràbia Saudita.
Dins lei regions orientalas de la peninsula, la situacion foguèt pus malaisada car leis estats litoraus èran protegits per lei Britanics. Pasmens, i aviá ges de frontieras terrèstras, çò que permetèt ais ikhwan de s'avançar pauc a pauc. Agantèron l'oasís de Buraïmi en 1925 que venguèt lo còr d'un conflicte entre Abu Dhabi, Oman e l'Aràbia Saudita. Aquelei tensions e lo besonh de definir d'un biais precís lei limits dau reiaume en causa de l'atribucion dei premierei concessions petrolièras entraïnèron la fin de l'expansionisme saudi. Maucontent, lo movement ikhwan se revoutèt sensa succès entre 1929 e 1930.
Lo reiaume petrolièr[modificar | modificar la font]
A partir deis annadas 1940, l'industria petrolièra comencèt de venir una activitat importanta. En 1944, foguèt fondada l'Aramco (Arabian America Company) per ne'n assegurar l'esplecha. Lo país venguèt una region estrategica e, en 1951, un acòrd de defensa foguèt signat ambé leis Estats Units d'America. Aqueu tractat venguèt la basa de la diplomacia e de la defensa saudita e lei dos país son totjorn d'aliats pròches.
La mòrt d'Ibn Saud en 1953 entraïnèt de divisions entre lei doas tendàncias principalas de la Cort. La premiera, dirigida per lo novèu rèi Saud, èra principalament desirosa d'utilizar lei revenguts petrolièrs per s'enriquir. La segonda, dirigida per son fraire Faysal, èra en favor d'una politica d'investiment destinada a bastir un país modèrne. En 1964, Faysal s'impausèt e remplacèt son fraire coma rèi. Bastiguèt un estat fòrça centralizat, conservador e autoritari que son economia es totalament tenguda per la dinastia saudita. Pasmens, capitèt d'aumentar lo nivèu de vida de la populacion e lo país fa d'ara endavant partida deis estats rics.
Pasmens, l'autoritarisme dau regime entraïna de contestacions importantas, especialament dempuei la Revolucion Iraniana en 1979. Premier, la minoritat chiita de Hasa es regularament agitada per de trèbols. De mai, regardant leis afaires religiós, lo regime dèu faciar l'aparicion de movements islamistas fondamentalistas ò fòrça conservadors que s'opausan a la politica de la dinastia, de còps per la violéncia. Enfin, pertocant leis afaires estrangiers e la defensa, la posicion de primautat de l'Aràbia Saudita dins la region es regularament menaçada per la poissança iraniana e la guèrra de 1991 còntra Iraq a mostrat la vulnerabilitat militara dau país.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tarabast'☆, fanfara d'Occitània compausada de 8 musicaires audencs prepausa sus l'empont do per carrièra un repertòri festiu a l'entorn dels aires tradicionals occitans adobats per l'escasença per Jean-Michel Pelegrin (adobaire e professor al conservatòri de Nabona) dins un estile dançadís. Tot es mes en scèna amb umor dins un esperit de fèsta que regaudirà totis los publics.
Lo repertòri es completat per de represas d'aires plan coneguts e incontornables dins lo Sud, empruntats als gropes Sangria Gratuite, los Astiaous... mas tanben per de tròces contemporan ont s'apondon de paraulas en occitan.


text:
56-Plumalhon
puzzle
astronautas
BD Jep e Fidel : lo drac
- Lo drac de TV
l’aiga, un ben de tots
Que’n cau har cas, am pas le dret de la desperdiciar
Organisacion Mondiau de la Santat
questionari : resèrva d’aiga doça, l’aiga correnta, percentatge en lo nòste còs, la planèta blava, aiga minerala, aiga bevedera
jòcs
mots mesclats : astronauta, atmosfèra, cèu, espaci, estela, fusada, galaxia, interplanetari, lunar, planeta, tèrra, univèrs, viatge
las 7 diferéncias
a la conquista de l’espaci
engibnas per quitar l’atmosfèra (jaça fina de gas) : Von Braun e las fusadas V2, missiles nuclears
1957 : Spotnik
1961 : Gagarine
1969 : Neil Amstrong
missions abitadas, naveta espaciau
NASA : objectiu Marts
La rata-penada
lo rinolòfe o soritz-cauva : mamifèr nueitau, utile, protegit, signe d’un bon equilibri ecologic
alimentacion : insèctes volaires
envejan ultra-sons, dont perceben lo reclam dab las aurelhas
dits longs per desplegar las alas
ivèrna de novème a març, drom lo cap a baish
los camparòus
de tot escantilh
los comestibles : lo cèth de Bordèu (boletus edulis) e la lecassina iranjada (cantharellus cibarius)
los toxics o mortaus : lo cèp hòu o arraujós (boletus satanas), l’amanita falloïda e l’amanita escanamoscas dab son capèth roge pigalhat de blanc
règlas de seguir
noms petits regionaus
bascos : Peio, Kaïet, Antton, Joana, Arantxa, Laida
bretons : Ninog, Yann, Maina, Tugdwal, Maiwenn, Gweltaz
còrses : Petru, Orsu, Lia, Stella, Ghjuvanna, Severiu
occitans : Sanz, Aileric, Savin, Gençana, Aicelina, Isaura
jòcs
religapunts : esctraterrèstres
laberint : cosmonauta e husada
lo guardarriu
vola com un eslambrec, com una sageta
pescaire : s’abboreish dens l’aiga com un cailhau
nit en un horat suu cantèr de l’arriu
la mainadeta de la hont
lo hantaume de Marc’harid
cosina
flan de castanha
BD la vop : LAPLUMA


text:
Aquelei que consideron que lo Nissart es pas un sota dialeite dau provençau maritime e que lo Provençau es pas un dialèite de l'Occitan son servits.
Lo parlar rocabrunenc a tant de particularitats que lo nissart e dins aquel encastre dei multiplicaciens dei lengas aurié sa plaça (pèr la multiplicacien dei pans convèn de si rèndre en riba dau lau de Tiberiada). Au mieu si dis "ente var, que far, que dier?" Dins una mema frasa ai agut ausit "va cresi" e "m'ou cresi". Siam lei champions de la multiplicacien dei pronoms. Pèr aguer lo drech de bastir sa lauva sus lei muralhas dau Pater Noster convèn d'aguer lo consentiment dau vesque de son diocèsi.
Vau demandar. M'agradarié d'anar pegar la lauva "Roquebrunois" au Pater Noster, n'avèm lo drech.
Au contrari dei parlars d'Oc, lo Norvegian a una soleta lauva damont e pasmens li a doas lengas òuficialas, lo Bokmal e lo Nynorsk, en Norveja.
Au Pater Noster siam en territòri francés e si compren que la coerenci siguèt pas prioritari. Fan pagar 8 nis (2 euròs) pèr participar a l'entreten de l'endrech mai una gròssa part dei recètas vèn drech en pòcha d'aquelei qu'encaisson lei sòus sènsa donar de tiquets.
Lo Pater Noster es mau entretengut, si meritarié un còp d'escoba.
Ai viscut doas semanas en Terra Santa e mi sieu pas contentat de rogasons sus lo Mont deis Ouliviers. Mon camin de Crotz si faguèt pas un divèndres per carriera de Jerusalem. Lo faguèri a Hebron, en Cisjordanié, ente 600 colons sota la protecien de 2500 sordats juegon a "leva ti que me li meti" dins la zòna H2.
Ai darniers jorns de mon romavagi, ai rescontrat lo Generau dei Carmes descauç vengut de Roma en visita au mostier de sa congregacien a Haifa, ente èri aubergat. Dau temps de sa joinessa, Padre Saverio avié estudiat lei cançons dau trobador Pèire d'Alvernha.
Li parlavi rocabrunenc, mi comprenié.


text:
30/08/2011
Agòst de 2011
• Vergonha a Bachar el Assad que contunha de tirar sus son pòble reguitnaire.
• Vergonha a la mòrt qu'a pres Annette Charles, Henri Tisot, Francesco Quinn, Jean-Claude Bajeux, Nancy Wake, François Cacheux, Allain Leprest, Pierre Quinon, Raoul Ruiz, Michel Mohrt, Gilles Courtemanche e Jean Tabary.
• Vergonha a David Cameron, prumièr ministre anglés, per sa gestion de la crisi dels salvatjons de Londres. Coma ditz Charlie Hebdo, es la delocalizacion de la justicia chinesa en GB.
• Òsca a Anna Hazare, pacifista indian, qu'a fach plegar son governament e impausat una lei contra la corrupcion.
• Òsca al pòble libian qu'a capitat a sortir la clica Kadhafi.
• Vergonha al tustassal qu'a pres Ali Farzat, caricaturista sirian (li an brigadas las mans). Ibrahim Gashoush, cantaire, a ajut mens d'astre, es estat amassat mòrt, las còrdas vocalas desrabadas.
• Vergonha a la politica fiscala francesa : los rics se veson oblijats de demandar de pagar mai. I a quicòm que truca. Vergonha al president dels rics.
24/08/2011
Pichon plaser personal
Coma mon portable (que datava del Neolitic) èra a escupir son arma e que Bouygues m'emmerdava, cambière per anar a cò de SFR que m'ofrissiá un altre portable. Ara, pague mens car que de davant e ai un portable del sègle XXI. Ai doncas descobèrt las aplicacions. Perdon... las aplís. Podètz far tot amb aquò (levat netejar l'ostal). Gaireben tot. Mas ieu, çò que m'agrada lo mai dins mon portable novèl, es de reçaupre de sms. Es lo cant (nuèchenc) d'un mèrlhe que m'anoncia que qualqu'un m'escriu. Avètz ja pres lo temps d'escotar los mèrlhes la nuèch ? Pichon plaser personal. E coma desrevelhador, ai metut "Hallelujah” de Léonard Cohen. Coma aquò, me crese al Paradís cada matin.
Ai rescontrat lo terrorista kurde del Larzac
Coma cad'an, me pòde pas empachar de montar sul Larzac per anar passar una serada a tornar far lo monde. Per çò qu'un altre monde es possible. Segur. De costuma, anam a Montredond, a cò de Bové, per çò que i a de monde que coneissèm mas atanben per çò que i a... la librariá. Es important, per ieu, la librariá. Mas, aquest'an, avèm decidit de cambiar un pauc e sèm anats a Potensac, a cò de Maillé. Meteissa causa : un mercadon per crompar per manjar e per beure e un espaci per s'assetar e tornar far lo monde. Mas aquí, pas cap de librariá. Sníf. Coma a Montredond, i a de monde, e es aquí qu'ai rescontrat lo terrorista kurde. Boooooooo ! Sai pas se vos sovenètz mas, en 2008, i aviá, sul Larzac, un camp d'entrainament de terroristas kurdes. E dels missants, encara. Urosament, un collectiu s'èra montat a l'epòca per sosténer l'amic Alí, lo kurde que viviá aquí e qu'èra acusat de jogar a Ben Laden. S'aquò vos interressa, picatz "terroristas kurdes + Larzac" dins Google. Veiretz un pauc cossí la premsa se pòt enganar. Enfin bon, ara lo daissan tranquille. Avèm discutit e, quand li diguère que trabalhave per la cultura occitana, lo vegère particularament interessat. E per causa : me contèt que lo sistèma de las calandretas l'aviá talament apassionat quand arribèt sul Larzac que montèt la meteissa causa dins son país, en Turquia, per la lenga kurda. M'agradèt encara mai, aquel terrorista.
22/08/2011
18/08/2011
17/08/2011
10/08/2011
Inscription à : Articles (Atom)


text:
Arc de Trionf d'Aurenja
L'Arc antic d'Aurenja[1] o Arc de Trionf d'Aurenja[2],[3] es un arc monumental roman del començament del sègle Ièr, que marca la dintrada nòrd d'Arausio (uèi Aurenja) sus la Via Agrippa.
L'arc d'Aurenja foguèt inscrich sus la primièra lista dels monuments istorics de França (1840)[4] e figura dempuèi 1981 sus lo Patrimòni Mondial de l'Umanitat[5].
Somari
- 1 Istòria
- 2 Descripcion
- 3 Dedicacion
- 4 Nòtas e referéncias
- 5 Vejatz tanben
Istòria[modificar | modificar la font]
L'arc benlèu foguèt bastit entre los ans 20 e 25, per remembrar las victòrias de Germanicus, mòrt en 19, e probablament « restituit » a Tibèri en 26/27, segon l'interpretacion que se fa de la dedicacion aponduda a aquela data sus las doas faciadas del monument[6].
A l'Edat Mejana, lo monument foguèt fortificat per servir de bastion avançat, a la dintrada de la vila.
Estudis, escavaments e restauracions[modificar | modificar la font]
L'arc foguèt restaurat dempuèi los ans 1820 per l'arquitècte Auguste Caristie[7], [8], que comença per desencombrar los barris e aponduts medievals, abans de procedir a una reconstitucion non agressiva del monument, remplaçant las partidas inutilizablas o mancantas d'un biais identificable e s'empachant lo recors a l'imaginacion, tan frequenta dins las restauracions dels arquitèctes del sègle XIX.
Descripcion[modificar | modificar la font]
L'arc de tres pòrtas es format de grands blòcs de pèiras montadas a sec, mantengudas per de crampons de fèrre e de plomb. Presenta la particularitat unica d'aver un segond atic format de pedestals de estatuas monumentalas (desparegudas), assubjectits e religats entre eles per formar un ensemble maçonat sens discontunhar. L'arc mesura 19,57 m de long e 8,40 m de larg. Atenh una nautor de 19,21 m. Son estructura compòrta de voides intèrnes, abituals dins aquel tipe de monuments[9].
Decòrs de las faciadas[modificar | modificar la font]
Panèls d'armas[modificar | modificar la font]
Quatre panèls situats juste en dessús de pichons arcs, mostrant un amoncellement decoratiu de casques, lanças, boclièrs, dispausats sus quatre plans. Aqueles boclièrs pòrtan de noms: Sacrovir, Decurdus, Mario, que pòdon èsser aqueles dels escultors o d'armadurièrs de renom[10].
[modificar | modificar la font]
Aqueles quatre panèls son dispausats just en dessús dels panèls precedents. Lo mielhs conservat es aquel del nòrd-èst: se pòt veire proas de naus, ancoras, tridents, rems, rems governalhs. Prosper Mérimée ne soslinha l'excellenta factura dins sas Notes d'un voyage dans le Midi de la France. Aqueles elements apartenon a la marina romana e remembran doncas sa superioritat, subretot aprèp la batalha d'Actium[11].
Frisas de l'entaulament[modificar | modificar la font]
La frisa es contunha sus las quatre faciadas del monument. Mòstra, en bas relèus de contorns cenchas, de Romans e de Galleses pelejant, los Romans vestits de tunicas e a vegadas de cuirassas, los Galleses nus, del pel long, armats de boclièrs. La factura de l'ensemble es pro grossièra, amb de pès e de mans desproporcionats[12].
Relèu de l'atic superior[modificar | modificar la font]
Lo sòcle central de l'atic superior, que deguèt suportar un grand grop equèstre, presenta sus las doas faciadas de l'arc de panèls centrals en bas relèus mostrant la confusion d'una batalha, ont totes pelejan fòrça. S'identifica la IIa legion per son emblèma, lo capricòrne, representat sul boclièr d'un oficièr, a l'esquèrra sus la faciada nòrd[13]. Las nombrosas mortaisas a l'entorn dels dos panèls devon correspondre als tenons per fixar de decòrs de bronze uèi perduts[14].
Trofèus dels pichons costats[modificar | modificar la font]
Las pichonas faciadas de l'arc son decoradas de panèls escultats de naut relèu, delimitats per de colomnas corintianas mièg engatjadas. Lo costat oèst es gaireben lo tornèt bastir tot Auguste Caristie, que tornèt pas far las esculturas, mas simplament las suggeriguèt per d'esbòsses.
Cadun dels sièis panèls foguèt decorat d'un trofèu compausat d'un supòrt mostrant de vestits, de cascos, d'ensenhas, de trompetas, e al pè son representats dos captius encadenats[15].
Dedicacion[modificar | modificar la font]
Primièra lectura de la dedicacion per Pierre Herbert (1862)[modificar | modificar la font]
Una primièra lectura, realizada per l'estudi de las mortaisas de sagelament, foguèt prepausada en 1862 per Pierre Herbert[16] :
- IMP CAIO I CÆ AVGVSTO DIVI I FIL ÆGYPT TRP XI COMAT TRIBVT GERMANIA VICTA
- COH XXXIII VOLVNT COLONIA ARAVS I SECVNDAN HVNC ARC DED PVBLICE[17]
o :
- Imp(eratori) Caio I(ulio) Cæ(sari) Augusto divi I(ulii) fil(io) Ægypt(o) Tr(ibunicia) P(otestate) XI comat(a) tribut(aria) Germania victa
- Coh(ors) XXXIII volunt(ariorum) (et) colonia Araus(io) I(ulia) secundan(orum) hunc arc(um) ded(icavit) publice[18]
- Al filh de Juli Cesar, a l'emperaire Caius Juli Cesar August, exercissent per l'onzen còp lo poder tribunician, la XXXIIIa coòrta dels volontaris e la vila d'Arausio Julia, colonia de la segonda legion, an, en sovenir d'Egipte, de la Gàllia peluda somesas al tribut, de la Germania vencida, elevat e dedicat aquel arc, al nom de tot lo país .
Per Pierre Herbert, l'inscripcion indica clarament que l'arc foguèt dedicat a August, per l'onzen an de son poder tribunician, o l'an -12 [19]. La vila, Arausio Colonia Julia Secundanorum foguèt fondada per de veterans de Cesar, tot coma Avinhon[20]. Titus Livi rapòrta que en -12, Drusus parvenguèt a vencre los Germans, aprèp que de soslevaments galleses foguèron reprimits per las legions d'August en -18.
Segon Herbert[21], la mencion d'Egipte remembra la victòria d'Actium contra Marc Antòni e Cleopatra, en -31; Drusus ganhèt sas victòrias suls Germans al nom d'August en -12; August se gandís a Lugdunum e l'arc d'Aurenja foguèt bastit en -10; per finir, August passèt jos l'arc en -10. Los relèus de l'arc d'Aurenja son tanben en rapòrt dirècte amb las victòrias ganhadas per August, qualques fòrças recentas: se pòt veire los tèmas de la batalha navala e de la somission dels pòbles de la Gàllia peluda e de la Germania[22].
Lectura actuala de la dedicacion[modificar | modificar la font]
Una lectura fòrça diferenta de la precedenta foguèt prepausada dempuèi: sembla uèi acceptada de totes los comentators, mas la fin de l'inscripcion demòra incertana[23], [24] :
- TI • CAESAR • DIVI • AVGVSTI • F • DIVI • IVLI • NEPOTI • AVGVSTO • PONTIFICI • MAXI
- POTESTATE • XXVIII • IMPERATORI • IIX • COS • IIII • RESTITVIT • R • P • COLONIAE (o RESTITVTORI • COLONIAE)
o:
- Ti(berio) Caesar(i), divi Augusti f(ilio), divi Iuli nepoti, Augusto, Pontifici Maximo, [Tribunicia]
- Potestate XXVIII Imperatori IIX Co(n)s(uli) IIII restituit R(es) P(ublica) coloniae (o: restitutori coloniae)
- Per Tibèri Cesar, filh del divin August, felen del divin Juli, August, grand pontife, dins sa 28a poténcia tribuniciana, imperator pel 8n còp, cònsol pel 4n, restituida a aquel per l'administracion de la colonia (o refondator de la colonia)[25].
Se pòt doncas retenir la data de 26/27 per aquela restitucion de tèrras per Tibèri, o per una estranja restitucion de l'arc a aquel emperaire. L'emplaçament d'aquela dedicacion aprèp còp es pas mens singulara, sus una benda fòrça estrecha pas destinada a aquel usatge, decorada de nervaduras, daissant pauc de plaça a las doas linhas de tèxte que deurián aparéisser fòrça ceradas[26].
Los comentators modèrnes admeton que l'arc poiriá èsser estat començat vèrs 20 e acabat vèrs 25, bastit en l'onor de Germanicus, filh adoptiu de Tibèri e general de la IIa legion Augusta, mòrt en 19, per remembrar sas grandas victòria, que i participèt la ciutat d'Arausio, que balhava aquela legion[27].
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ "bm" Fiche sur la Base Mérimée, ministère de la Culture
- ↑ id:"bm"
- ↑ "lpm" Fiche de la liste du Patrimoine mondial, Unesco
- ↑ id: "bm"
- ↑ id: "lpm"
- ↑ id: "MEB"
- ↑ Auguste Caristie, Notice sur l'état actuel de l'arc d'Orange et des théâtres d'Arles et d'Orange, 1829, obratge citat dins Notice biographique de la Grande encyclopédie, inventaire raisonné des sciences, ..., 1885-1902, p. 429.]
- ↑ id: "MEB"
- ↑ id: "MEB"
- ↑ id: "MEB"
- ↑ id: "MEB"
- ↑ id: "MEB"
- ↑ id: "MEB"
- ↑ id: "MEB"
- ↑ id: "MEB"
- ↑ "ph6" Pierre Herbert, Inscripcion de l'arc de trionf d'Aurenja, p. 6
- ↑ id: "ph6"
- ↑ id: "ph6"
- ↑ Herbert, p. 17
- ↑ Herbert, p. 26
- ↑ Herbert, p. 41-44
- ↑ id: "ph41"
- ↑ "MEB" Michel-Édouard Bellet, Orange antique, Guides archéologiques de la France, Imprimerie nationale, 1991, p. 44-60
- ↑ "AP" André Piganiol, L'inscription de l'arc de triomphe d'Orange, Comptes renduts de las séances de l'Académie des inscriptions et belles-lettres,1954, volum 98, n° 1, p. 20-21
- ↑ id: "MEB"
- ↑ id:"MEB"
- ↑ id: "MEB"
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Augustin-Charles d’Aviler, Dictionnaire d’architecture civile et hydraulique, article Arc de triomphe, París, 1755
- Adrien de Gasparin, Istòria de la vila d'Aurenja e de sas antiquitats, Aurenja, 1815, p. 30-62
- Auguste Caristie, Monuments antiques à Orange : arc de triomphe et théâtre, Didot, 1856, 156 p. - CD-Rom
- F. Artaud, L'Arc d'Orange, Aurenja, 1840
- Pierre Herbert, L'inscripcion de l'arc de trionf d'Aurenja, París 1862, 102 p.
- André Piganiol, L'inscription de l'arc de triomphe d'Orange, Comptes renduts de las séances de l'Académie des inscriptions et belles-lettres, 1954, volume 98, n° 1, p. 20-21
- Pierre Gros, « Une hypothèse sur l’arc d’Orange », Gallia, 44-2, 1986, p. 191-201 Ligit en linha sus Persée
- Michel-Édouard Bellet, Orange antique, Guides archéologiques de la France, Imprimerie nationale, 1991. ISBN 2-11-081111-0
- Michel-Édouard Bellet, Orange antique, Guides archéologiques Monum, 2000. ISBN 2-85822-437-4
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Los panèls escultats de decòrs maritims de l'arc d'Aurenja, estudi sus la marina romana antica
- Arc de triomphe, ofici de torisme d'Aurenja
- (fr)Los monuments antics: l'exemple d'Aurenja, archiu du Vaucluse
- (fr)Aurenja: teatre antic e arc de trionf
- (fr)Arc roman d'Aurenja, in Structurae
- (fr)Imatge de la faciada nòrd, in Panoramio
- (fr)Timbre: Arc de trionf d'Aurenja, 1938, filatelia


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dissabte, 21 de setembre de 2013
Aumiatge tà un blogaire gascon: "Georges dou Cadet"
Uei, que'm hè gai de deishar la paraula au noste decan Jòrdi deu Cadet :
dilluns, 16 de setembre de 2013
De las classificacions respectivas deu gascon e deu panda gigant.
Non cau pas mesclar las causas ni jogar dab los mots. Lo gascon qu'ei la lenga deus gascons com lo catalan ei la lenga deus catalans e lo francés la lenga deus francés. Aquò n'empacha pas que lo francés sia un parlar o un dialècte de la lenga d'òil. De qu'ei la lenga d'òil? Ua rubrica de classificacion lingüistica, pas arren mei. La question de la lenga gascona com a occitana o pas, aquerò qu'ei tanben ua question de classificacion. E la classificacion que depen deus critèris causits. E, malurosament, en aqueth ahar de gran sensibilitat ideologica, qu'ei sovent la fin qui justifica la validitat deus critèris causits, mentre qu'auré d'estar lo contrari, qu'ei a díser qu'aurén d'estar los critèris qui justifiquèssen la conclusion. La classificacion deu gascon repècte a l'occitan qu'ei arbitrària, en realitat ideologica, pr'amor los critèris qui los linguistas e poderén har servir tà concludir non son pas briga plan definits, ni quantificables, ni acceptats e compartits per tots.
Ja sabetz que soi scientific de formacion, biologista e naturalista. Dongas que'm permeteratz ua analogia simpla, de bon compréner. Quan èri joen, los sistematicians n'èran pas tots d'acòrd sus la classificacion d'aqueth mamifèr simpatic qui ei lo panda gigant (Ailuropoda melanoleuca). La gran majoritat deus sistematicians que'u classificavan hens la medisha familha que l'aute panda, lo petit panda o panda ros o panda arroi (Ailurus fulgens), qui vedetz sus las dusau e tresau fotos.
Com jo non sèi pas los critèris qui'm permeterén de decidir se lo gascon ei occitan o pas, que'm guardarèi plan de préner posicion sus l'ahar de la classificacion deu gascon. A mei, que'm guardarèi plan de créder qui que sia, especialistas o non, en abséncia de critèris clars e quantificables. Qu'èi aprés, com a biologista, que los sistematicians e's pòden enganar per coupa de critèris mau causits o mau definits e que pòden cambiar d'opinion quan los critèris e vaden clars e acceptables per tots. Per çò qui tanh a la relacion deu gascon dab l'occitan, n'i èm pas briga. De critèris clars, definits, quantificables e admissibles per tots non n'i a absoludament pas nat aquiu. Sequenon, tot aqueth beròi monde de la lingüistica que s'aurén podut botar d'acòrd sus ua solucion o l'auta. N'ei pas briga lo cas.
E lo men agnosticisme qu'ei partatjat per d'especialistas arreconeishuts deu gascon com lo professor Thomas Field (lingüista occitanista e gasconista de l'Universitat de Maryland, USA) e lo lingüista bigordan (e locutor naturau de gascon) Jean-Louis Massourre. Totun, Th. Field que'ns rapèra que, per de romanistas de reputacion internacionau com Achille Luchaire, Edouard Bourciez o mei recentament Gerhard Rohlfs e Kurt Baldinger, tots quate grans especialistas deu gascon, lo gascon qu'ei ua lenga distinta de l'occitan. Au centre deus arguments qui sostienen aquera opinion, que i trobam l'auta question, simetrica de la nosta, a saber se lo catalan ei ua lenga distinta o non de l'occitan. Tà resumir, lo rasonament qu'ei com segueish: se lo catalan a d'estar considerat com a lenga distinta de l'occitan, que non com un deus sons dialèctes, alavetz lo gascon qu'a d'estar considerat tot parièr com a lenga distinta de l'occitan, pr'amor las diferéncias qui separan lo gascon de l'occitan e son mei granas que non pas las qui separan lo catalan de l'occitan (que podetz léger aqueth tèxte deu prof. Th. Field, au demiei d'autes autant interessants, en picar aquiu). Lo romanista britanic Max W. Wheeler qu'estima la distància qui separa lo gascon de l'occitan n'ei pas mei petita que la enter arpitan e occitan. (Wheeler, Max (1988), "Occitan", in Harris, Martin; Vincent, Nigel, The Romance Languages, New York: Oxford University Press, pp. 246–278).
aquiu (mapa en anglés) o clicatz sus la mapa que vedetz a l'esquèrra (en catalan). Aquera mapa qu'illustra los articles de wikipèdia en anglés e en catalan sus las lengas romanicas (romance languages en anglés, llengües romàniques en catalan). Que la trobaratz tanben en rus, en ongarés e en d'autas lengas.
Lo gascon qu'ei tanben arreconeishut com a lenga vertadèra per l'UNESCO. Qu'ac cau soslinhar e tornar díser. Los lingüistas de l'UNESCO non pòden pas estar acusats de parcialitat o de desir de "separatisme". Aquera institucion de l'ONU n'ei pas briga ua sucursala de l'Institut Bearnés e Gascon.
Per jo, qui èi recebut ua educacion scientifica, lo problèma deus critèris que demora sancèr e shens nada arresponsa satis·hasenta. Quin se pòt quantificar la distància d'ua lenga o d'un parlar tà ua auta o tà un aute? Mistèri. Lo copacap que'm sembla enqüèra mei bèth quan e sabem que i a parlars de transicion qui son autant lengadocians com gascons (o vice-versa), o autant catalans com lengadocians (o vice-versa), o autant catalans com aragonés (o vice-versa), etc. Francament, pelejà's per de questions de classificacion deus parlars que'm hè pensar a las guèrras completament absurdas de lasquaus Gullivèr estó lo testimòni en la novèla de Jonathan Swift. Los parlars que son las lengas vertadèras. La rèsta non ei pas sonque convencions, sovent alimentadas per lo nacionalisme o per d'autas rasons non lingüisticas, quan non son pas desirs de dominacion o de substitucion lingüistica.
Com ac podetz véder, n'i a pas nada rason tà tirar la pèira sus los qui afirman que lo gascon n'ei pas occitan. E que cau arrestar de hicar au medish nivèu la question deu gascon versus l'occitan e la deu valencian versus lo catalan (òc, que soi estat tractat de "blavèr", figuratz-vos). La problematica n'ei pas briga la medisha. Lo valencian n'ei pas arreconeishut per nat romanista com a lenga distinta deu catalan. Lo valencian que resulta de l'evolucion deu catalan aportat peus colons au país valencian arron la reconquista. La lenga valenciana qu'ei un aute estandard catalan, en vigor en la comunautat qui'u correspon. Las diferéncias enter catalan principatin (catalan deu Principat de Catalonha) e valencian au nivèu de la lenga escriuta que son petitonetas, que concerneishen mei que mei punts de conjugason. Mantuas d'aquestas diferéncias que i estón provocadas per las causidas normativas deu quite Pompèu Fabra. N'existivan pas abans. Per exemple las desinéncias verbaus deu subjonctiu en -i , caracteristicas deu catalan orientau (parlat a Barcelona, Palma, Perpinhan etc) e adoptadas com a fòrmas normaus per Fabra, qu' èran consideradas d'autscòps com dialectalismes d'evitar en la lenga escriuta, quitament per los quites catalans deu Principat e deus Comtats deu Nòrd. Lo valencian, qui n'a pas aqueras desinéncias en -i, ni en la lenga parlada, ni en l'escriuta, qu'ei demorat fidèu a la tradicion deu catalan classic. D'aqueth punt de vista, qu'ei lo catalan principatin qui s'ei aluenhat de la nòrma deu catalan classic, que non lo valencian. Lo gascon, eth, que resulta de l'evolucion deu latin parlat au territòri deus Aquitani e mei d'un romanista seriós e reputat considera lo gascon com a lenga distinta de l'occitan. Quant a la lenga aranesa, qu'ei un estandard gascon, lo en vigor en Aran, pro diferent de lo qui soi a emplegar aciu. L'aranés estandard o lenga aranesa qu'ei basat suu parlar de Vielha e Mijaran (que i son uèit parlars gascons distints a la Val d'Aran) e qu'ei oficiau en Aran e au principat de Catalonha.
Dongas, tà resumir, la lenga d'aqueth blòg qu'ei plan gascona, totòm qu'ac pòt constatar e arrés no'm contradiserà. Que sia o non occitana, qu'ac poderatz decidir vosauts medishs s'ac voletz, cars lectors. Jo n'ac harèi pas, pr'amor los critèris qui cau aplicar tà poder arrespóner ad aquera question, jo no'us sèi pas. A l'evidéncia, aqueths critèris n'existeishen pas, o en tot cas pas de manèira objectiva, hidabla, quantificabla e universaument arreconeishuda. E, fin finala, jo n'èi pas a decidir se lo gascon a d'estar classificat o non com a occitan. La classificacion deu gascon, que me'n chauti com d'un calhau sus la lua o com de saber si lo panda gigant e seré un procionid o un ursid. Jo ne soi pas a deishar la lenga gascona a dormir hens un calaish (ua tireta) dab ua etiqueta classificaira hicada dessús, com s'estosse un parpalhòu esplingat laguens ua bòstia de colleccionaire o d'un musèu. Jo que m'esfòrci de har víver la lenga gascona en tot har víver aqueth blòg. E, que jo sàpii, a la lenga gascona pas mei qu'au panda gigant, no 'us hè pas briga hrèita nada classificacion tà poder víver e estar emparats de l'extincion abans que sia tròp tard.
dissabte, 14 de setembre de 2013
La dusau edicion deu Tot En Gascon
Pèir Mòra qu'a hèita ua òbra mei qu'utila tà la vitalitat de la lenga nosta.
Hargar un diccionari n'ei pas ua tasca aisida. Aquò que demanda un tribalh dessenseat, encaborrit, ua motivacion shens deca, dab, a la hèita fin, nada esperança d'ua arreconeishença quina que sia, senon sonque criticas e mei criticas. Hens un diccionari, que son los mots qui lugrejan, que non los autors.
D'aulhors, pocs lingüistas que s'i son hicats. E que'n coneishi qui critican los nostes lexicografes en tot exprimir lo degrèu qui'us causa lo hèit qu'aqueths e son amators e non pas lingüistas diplomats de l'Universitat. Segur, amators qu'èran P. Guilhemjoan, M. Grosclaude e G. Narioo, quan e harguèn lo diccionari francés-gascon, pareishut en 2003, seguit d'ua version corregida en 2004. Totun, amator non vòu pas díser ignorant. Que n'èran de saberuts a mei de motivats. Que'us an arreprochat de non pas estar lingüistas diplomats de l'Universitat. Aquò n'ei pas grèu. N'i a pas nada pròva que de lingüistas diplomats en mestior d'occitanisme sian capables de hargar un diccionari de mei bona qualitat ni quitament capables de'n hargar un de gascon. Que'u demoram enqüèra, lo diccionari gascon elaborat per de lingüistas diplomats : non n'an pas hargat nat en mei de seishanta ans! Ni jamei. Dongas, la critica d'amatorisme, que se la pòden guardar on vòlen.
Ua causa qu'ei segura: shens aqueth diccionari en dus volumes de Per Noste, aqueth blòg n'auré pas jamei podut existir. Jo que'n soi hilh d'aqueth diccionari. Quan entinoèi aqueth blòg, non sabèvi pas alinhar dus mots de gascon ni d'occitan. Urosament que l'aví, aqueth diccionari de Per Noste, ja! Uei lo dia, au cap de tandas annadas de blòg en gascon, ne'u consulti pas tan sovent; de fèit, meilèu rarament. No'm hèn pas mei hrèita las neurònas de la francofonia tà escríver en gascon. L' aute circuit neuronau, mei joenòt e drin valent, lo de la gascofonia, qu'a podut préner la relhèva. Mission accomplished, mercés aus sénhers Narioo e Guilhemjoan e au praube Grosclaude e a tota l'equipa de Per Noste. Que'us serèi arreconeishent envèrs eths dinc au darrèr sumsit.
Uei lo dia, au cap de tandas annadas, o anadas com m'ac caleré escríver tà hicà'm a la mòda gascona, las neurònas gasconofònas que m'ahiscan a seguir lo Tot en Gascon. Que'm hè gai de horucar en bèth huelhetar aqueth diccionari, que i soi a casa, que m'i senteishi plan. Que soi com un chin -perdon, com un shin- qui ei a descobrir la soa lenga. Evidentament, qu'ei possible de recuperar la lenga gascona. E qu'ei possible per un gascon qui que sia o ua persona quinsevolha d'alindar-se-la. Los utís que i son tots. La lenga gascona, produit de l'evolucion deu latin parlat peus Aquitani qui èran los davancèrs deus gascons e deus bascos d'Iparralde, que representa l'esséncia de la cultura gascona, de l'amna gascona, deus País Gascons. N'i a pas lenga mei fina e mei beròia que lo gascon e arrecuperà'u que's pòt e que cau.
La navèra edicion deu Tot en Gascon que s'assembla hòrt a la passada, totun dab un hèish de correccions, quauques mots de mei e...un prètz qui a baishat de manèra significativa. Non discutarèi pas de la causida de bèras fòrmas ni deus accents sus tau mot o un aute, non soi pas lingüista, Diu me'n guarde. Per contra, que i a mots qui'm mancan e qui jo i aurí hicat (per exemple: ahíger, ahur, ahurar, avalòt, etc...). Lhèu n'i auré d'autes (pas guaire) qui n'i aurí pas hicat o en tot cas pas sonqu'en mencionar que son manlhèus recents de l'occitan non-gascon (onguesismes, com e m'agrada de'us aperar) , com vam com a sinonime d'arsec o d'estrambòrd, capitar dab la significacion d'escàder-s'i, o mena com a sinonime de traca, escantilh... enter autes..Totun, aquò qu'ei causa negligibla, considerant que i son dejà mei de 30000 mots qui deven representar, a vista de nas, mei d'un tèrç deu lexic generau de la lenga gascona contemporanèa.
Aqueth diccionari que compren los mot mei corrents e mei utiles. Qu'espèri qu'un jorn e poderam publicar o botar en linha la seguida deu Tot en Gascon: un diccionari de 50 000 mots, en demorar lo de lhèu 100 000, en tot continuar l'excellent e meritòri tribalh de Pèir Mòra.
diumenge, 8 de setembre de 2013
La videoneta dab Henri Darteyre
Lo praube Henri Darteyre qu'èra un gemèr retirat a Sent Lobert, deu costat de Lengon. Que's morí en 2012, a l'atge de ueitanta-nau ans. Com ac digó eth medish hens aquera video, lo son prumèr contacte dab lo francés qu'estó a l'escòla. No'n sabèva pas nat mot abans. Que l'agradava de cantar, en gascon com en francés.
Henri Darteyre (Sent Lobert) cantas gasconas per garrocs
S'encontratz problèmas tà espiar la video qu' amuishi amont, que la podetz véder dirèitament e mei aisidament suu site de dailymotion en clicant aciu.


text:
sei personaument en tren de legir de dietzenats de libres chaptats chas de boquinistes o sus de merchats lemosins (armanacs, recuelhs de nhorlas dau segle 19 eca) e figuratz-vos que sei ben content de descubrir, gracia a la grafia patoesa, la prononciacion "autentica" de mots que sia ai jamai auvit dins la bocha de mos contemporaus, sia "deformats" per lu temps e lor mau empleg...
e v'autres, 'quo vos riba daus cops?
bon de segur la grafia classica es ben mai aisida de legir, mas la grafia patoiesa permes de tornar descubrir de mots vielhs pus usitats nimai auvidats e que prene plaser a tornar empleiar...


text:
1463
Aquesta pagina concernís l'an 1463 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Empèri Inca[modificar | modificar la font]
Reorganizacion de la direccion de l'Empèri. Pachacutec fisèt lo comandament deis operacions militaras a son fiu Tupac Yupanqui per se concentrar sus un programa ambiciós de construccion (Temple dau Soleu, Sacsayhuamán e Machu Picchu).


text:
Bernaville
Bérnaville en picard ( Bernaville en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Bernaville Es una municipalitat situada en lo departament de la Soma (region Picarde). Es çò cap de-luòc de costat de Bernaville e aperten al arrondissement d'Amians. La superficie es d'unitat|17.4|km|2 {{}}. Bernaville Se situa géographiquement a una altitud de 148 mètres aperaquí.
Bernaville est une commune située dans le département de la Somme (région Picarde). Elle est le chef-lieu de canton de Bernaville et appartient à l'arrondissement d'Amiens. La superficie est de 17,4 km2. Bernaville se situe géographiquement à une altitude de 148 mètres environ.


text:
Merri Franquin
Merri Jean Baptiste Franquin (Lançon, lo 19 d'octobre 1848 - 1934) que ho un cornetista, trompetista e buglista provençau e un professor d'aqueths instruments au Conservatòri de París. Que ho eslhève deu famós Jean-Baptiste Arban.
Que comencè a estudiar lo cornet sol adolescent abans de començar ua carrièra de musician a Marselha. A parir de 1872 qu'estudiè dab Jean-Baptiste Arban au Conservatòri de París.
Com professor au Conservatòri de París qu'avó Engène Foveau (qui hore tanben professor dens la medisha institucion) com eslhève.
Suu plan musicau que ho determinant dens l'imposicion de la trompeta en Ut dens las orquèstras sinfonicas.


text:
Qu’eriá la darnièra sesilha, la darnièra de la darnièra dau cine-club. 59 ans d’una porgramacion que sens ‘queu monde beleu 90 % daus filmes serián jamai estats passats dins las chambras negras de la ciutat, quau que siàia l’epòca, mesma quante lu cinemà eriá pas contrecarrat per lu montra-colhon.
La darnièra porgramada de l’associacion, la desbuta d’una fòrma de bilanç mentau sus lu coma se faguet l’encontra tras un festivau de corts metratges, puis las seradas de l’animacion, de filmes eisperimentaus — e fau tener a la vuda d’un film embarrat dins una topina de deserbant desempui las annadas 1970, o un filme passat dins ‘na machina per coder las biaças de grun — o sus lu trabalh d’un jòune cineaste farjat dins ‘na preison.
La darnièra programacion es l’enchaison d’ubrir la pòrta per ‘nalisar las rasons que fagueten que la durada es de las belas, mas dau mesma biais, 2 regents dins lu mesma temps, quò sembla Lemòtges mai sos 3 mèras ne’n 100 ans… La fòrma eriá beleu un pauc vielhòta dins sa persentacion, pauc duberta per far daus noveus aderents en defòra daus pròfs…
Lu regent se moriguet en desbut d’annada, adonc, aquela darnièra seança eriá de prener coma ‘na fòrma d’omenatge e dau mesma biais, coma son testament tant personau que associatiu.
Lu cort se passava dins ’n’usina ente los borriers son desboirats. Los utilhs, las machinas fan coma ‘na musica e un tipe se met de chantonar…
Lu long eriá « It’s a Wonderful Life », la vita es bela. Qu’es un filme american dau Frank Capra, realisat ne’n 1946. Eu es mai d’una vetz montrat lu temps de las festas de fin d’annada.
L’istòria se passa dins ‘na p’ita vila de l’estat de la Nuòu-Esgolesme, la velha de Nadau. Dins totas las meijons i a de la gent per prejar e dressar las laus dgun òme, lu George Bailey. Mas veiquí qu’un afar ‘ribet dins la societat de queu-quí, un afar prò greu per que vouguesse ne’n ‘chabar mai la vita.
Dins los ciaus, mai que tot dins los racontes de Nadau, i a totjorn quauqu’un per escotar las p’itas votz. Un angeu vai beleu estre envoiat sus la terra apres ‘ver ‘vieisar la vita dau George, eu pòt l’aidar e entau fasent ganhar sas alas, o pas…
De veire mas beleu pas d’interpretar coma un testament gietat a la faça dau monde dins l’estile « atz vuts çò que seriá la vita que fuguesse, o fuguessem, pas aquí ! », mas de dire aquò, ne’n dise prò.


text:
Villard
Villard en arpitan (Villard en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Villard Se situa en la vallée Verda. La municipalitat a vorejat per la Menoge, #que servís de limit territorial amb la municipalitat de Burdignin.
Es un pichon vilatge plàcid #que se tròba a aperaquí 15 min de Annemasse. Se situa entre doas magnificas montanhas. La reünion de la municipalitat se tròba a la despunta de Miribel.
Villard se situe dans la vallée Verte. La commune est bordée par la Menoge, qui sert de limite territoriale avec la commune de Burdignin.
C'est un petit village paisible qui se trouve à environ 15 min d'Annemasse. Il se situe entre deux magnifiques montagnes. Le sommet de la commune se trouve à la pointe de Miribel.


text:
Era Nocturna torne damb era sua cincau edicion enes carrèrs de Vielha. Enguan eth programa compde damb diuèrses carrères de diferentes distàncies.
Era carrèra infantila que se realizarà as 19.00 ores; era caminada populara ara 20.00ores; era carrèra de 5km e 10km as 21.00ores e entàs 22:30ores se realizarà eth liurament de prèmis.
Entà qu’era pròva se realize sense cap inconvenient, des der Ajuntament de Vielha e Mijaran realizam eth talh de bèri carrèrs que demoraran barrades ath trafic pendent eth transcors d’Era Nocturna.
Eth Passeig dera Libertat demorarà barrat de 16.00 ores a 00.00 ores.
Era Av Maladeta, Av deth Pas d’Arró, carrèr Sarriulera e bèri carrèrs deth centre de Vielha demoraran barrades ath trafic de 19.00 ores a 22:30 ores.
Hònt: Ajuntament de Vielha e Mijaran


text:
Delphine Castaing - Obrader de lenga a Samatan
Los Podcasts
L'Associacion Savés en Gasconha que s'i hè tà mantiéner viva la practica deu gascon ! Ràdio País qu'èra diluns ser a l'obrader de lenga de Samatan. Gavidat per Delphine Castaing, qui ei tanben professora d'occitan au collègi de la vila, l'activitat qu'arcuélha ua majoritat de retirats, locutors tà la màger part, qui s'arretròban tà devisar en lenga, mes tanben tà appregondir lo son usatge e ne tornar descobrir lo riquèr. E a còps, qu'ei la professora qui's pensa aprenenta... Delphine Castaing.


text:
Ais de Diés
Ais de Diés (oficialament en francés Aix-en-Diois) es una comuna occitana situada dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Ais de Diés es a 8 km de Diá.
Istòria[modificar | modificar la font]
Possession dels comtes de contunh dels avesques de Die al Sègle XII, de contunh dels princes d'Iranja e fin finala de la familha Lo Torn del Pi al Sègle XVII.
Possession des comtes puis des évêques de Die au Sègle XII, puis des princes d'Orange et enfin de la famille La Tour du Pin au Sègle XVII.


text:
Neuilly-en-Thelle
Neuilly-en-Thelle es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La vila #èsser desservie de 1879 a 1948 per un camin de fèrre secondaire a via métrique, lo camin de fèrre de Hermes a Beaumont.
La ville fut desservie de 1879 à 1948 par un chemin de fer secondaire à voie métrique, le chemin de fer de Hermes à Beaumont.


text:
La causa es simpla, aparentament, es simplament per l’inauguracion dels jòcs del Pacific, ara la ràdio oficiala presenta en directe aqueles jòcs, se sona Nouvelle Calédonie 1er (grope public RFO) ; es la ràdio oficiala, los jòcs son sempre un supòrt de nacionalisme d’expansions parisencas.
Coma es evident, lo passatge dins las províncias, la visita a mobilizat la polícia en nombre, NS es popular, mas li cal vagons de policièrs per sa proteccion, mai que tot autre president de la republica francesa ; i a segurament rasons.
Me soi pausat la question de saber de que ne pensan los vesins australians, per exemple ABC.
Es clar per aver informacion independenta, coma entre 1939/45, cal passar las mars granas per aver la paraula aisida e non censurada, aital ABC… per la visita en Kanaky d’un president colonialista francés, republican e laïc que díson en mai los nacional-expansionistas.
French colonies = Nouvelle Calédonie.
Quantes/as Occitans, Occitanas, Bretons, Bretonas, Alsacians, Alsacianas, Còrses, Còrsas, Catalans, Catalanas, Bascos, Bascas, Flamands, Flamandas, etc. I particípan, i collabòran ? An pas vergonha d’associar pòbles colonizats aquí a un colonialisme ailà ?
Son ciutadans de l’Estat lo mai centralista del monde, sobre aquesta escala tant pichona, mas sábon çò que se pòt passar se lo poder central li agrada pas d’aver opinion anti colonialista.
La repression es clarament una règla en Espanha contra las opinions e las votacions contra lo poder central. Lo “poble” en catalan es un vilatge o una vila ; lo pòble en occitan es la populacion concernida pel discors, territorializat o comunautat d’interès. Èstre dins la lista nègra, es non pus recebre subvencion de l’Estat, mas an l’obligacion d epagar los impòsts, es donc plan una decision discriminatòria caracteristica d’una repression politica.
I a moton pertot, aquí lo messatge es arribat dels Pirinèus… ambe un afar d’ors qu’auriá minjat de la feda pirinenca, remborsada a còp de subvencion europèa (es pas una metafòra).


text:
Wildenstein
Wildenstein en alemannisch ( Wildenstein en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Wildenstein Es lo vilatge mai elevat de la vallée de la Thur. Las abitacions se aglutinen la longitud de la carrièra principala, estrechas per las pendentas abruptes de la Altenberg a l'oèst (1197 m) e del Batteriekopf a l'èst (1311 m). Un tròç de la rota de las Crêtes empiète sul territòri communal sens #que i i aja un accès dirècte dempuèi lo centre. Lo caulet de Bramont (965 m) permet de prene la vila vosgienne de La Bressa.
Malgrat la siá denominacion, lo lac de Wildenstein es pas pas a Wildenstein mas se situa sul territòri de la municipalitat de Kruth e sus una pichona part de la municipalitat de Fellering.
La Resèrva naturala nacionala del Massís del Grand Ventron se situa en partida sul ban communal.
Wildenstein est le village le plus élevé de la vallée de la Thur. Les habitations s'agglutinent le long de la rue principale, enserrées par les pentes abruptes de l'Altenberg à l'ouest (1197 m) et du Batteriekopf à l'est (1311 m). Un tronçon de la route des Crêtes empiète sur le territoire communal sans qu'il y ait un accès direct depuis le centre. Le col de Bramont (965 m) permet de rejoindre la cité vosgienne de La Bresse.
Malgré sa dénomination, le lac de Wildenstein n'est pas à Wildenstein mais se situe sur le territoire de la commune de Kruth et sur une petite partie de la commune de Fellering.
La Réserve naturelle nationale du Massif du Grand Ventron se situe en partie sur le ban communal.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge de Wildenstein i aguèt creat de totas pèças l'an 1699 per mèstres-verriers sollicitats pel abbé de Murbach per espetar lo bòsc d'aquel fons de vallée. Aqueles verriers #bastir lo sieu forn e las siás cabanas en bòsques, ganhant de las tèrras cultivables per la abattage intensiu dels arbres.
Lo masatge caseriu se nomenava a la s-|XVIII|e}} die Glasshütte hinter Wiltenstein (la verrerie darrièr de Wildenstein), Wildenstein en designant alavetz lo nom del rocher sièis a l'oèst de Kruth que # se levava sus el las ruïnes del castèl éponyme.
Jos l'Ancian Regim, Wildenstein, tot coma Kruth e Fellering, dépendait de la paroise catolica de Oderen. De la Revolucion a 1836, abans de dispausar de lo sieu pròpri luòc de culte, Wildenstein dépendait de la parròquia catolica de Kruth.
Le village de Wildenstein fut créé de toutes pièces en 1699 par des maîtres-verriers sollicités par l'abbé de Murbach pour exploiter la forêt de ce fond de vallée. Ces verriers bâtirent leur four et leurs cabanes en bois, gagnant des terres cultivables par l'abattage intensif des arbres.
Le hameau se nommait au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle die Glasshütte hinter Wiltenstein (la verrerie derrière Wildenstein), Wildenstein désignant alors le nom du rocher sis à l'ouest de Kruth sur lequel se dressait les ruines du château éponyme.
Sous l'Ancien Régime, Wildenstein, tout comme Kruth et Fellering, dépendait de la paroise catholique d'Oderen. De la Révolution à 1836, avant de disposer de son propre lieu de culte, Wildenstein dépendait de la paroisse catholique de Kruth.


text:
La Parola : abandonar
12309
definicion : -
nota : abandonar, j'abandôno ; môlar (peu répandu), capotar (pas général) abandonné abado, a (la) bada abandonner son nid (poule couveuse) dèpitar / dèpetar (+ pron.) (pas gén.)
- Francês : abandonner
- Italien : abbandonare
- Italien : lasciare
- Italien : piantare
- Gramatica : vèrbo 1 a [-ar : chantar]
- Varianta : abandonar (Pie)
- Varianta : abandonàr (Pie)
- Varianta : abandonar (Trt)
- Varianta : abandonar (Dfn)
- Frâsa : La cllosse at dèpitâ (abandonâ son nid).
- Frâsa : Céls-ce plles grôs de mè m'ant conselyê de quitàr perdre les dèssins du/des bouye/bouyes boa que seyont uvèrtes ou cllôtes, et de m'entèrèssiér plletout a la g·eografia, a l'histouère, u(x) carcul(s) et a la gramère. 'L est parèly que j'é abandonâ, a l'âjo de siéx ans, una magnifica carriére de pintro. J'éro étâ dècoragiê de l'ensuccès de mon dèssin numèrô 1 et de mon dèssin numèrô 2. Céls-ce plles grôs de nos compregnont jamés ren de per lœr, et 'l est lagnês, pœr les menâts, de falêr tojorn lyé èxpllicàr les bagues.
- Frâsa : Lo payisan que vêt que l'égoua l'envérone,
Fât sortir son bètiâly, lo chace, l'abandône;
La gouârda du Canon, lo moniér de Canèl
Montont sur lo cuvèrt, tot coma chantarèl.
- Sinonimo : lèssiér
- Sinonimo : môlar²
- Sinonimo : capotar
- Sinonimo : acantonar


text:
De qué son aqueles imatges poirits ? Es un omenatge a un grop occitan. Per ieu l'un dels mai grands que i agèt :Tric Trac. Los mai joves coneissètz pas aquel a desaparegut mas dins las nòstras memòrias es totjorn viu. Aquest matin en recaptant dins ma cambra (m'arriba de còps) ai trobat los dos albums del grop e vertadièrament me regali de tornar escotar. De rock agricòl Made in Arieja, mai qu'n grop, un mite.
Ieu fau lo sòmi de veire un jorn un "best of" Tric Trac.
Lèu metrai en linha de tròces d'aquel grop e los que coneisson, pensi que ne ploraràn, los ancians tanben.
Remember : "J'suis un paysan et j'en suis fier / j'pisse au bord des champs, dans les bruyères / et quoique je fasse y a rien à faire / j'serai toujours un gars de la ferme".


text: En 1933, lo jornal l’Express du Midi consacra qualques linhas necrologicas a un cèrt Léon Géry, « qui, sous le nom de Garrélou, se fit autrefois une petite notoriété dans les faubourgs toulousains, où il jouait des farces de sa composition en dialecte populaire… Son nom et son œuvre n’étaient-ils plus qu’un lointain souvenir ». D’aquí comença una longa enquèsta menada pels bibliotecaris del CIRDÒC en cèrca d’aquel personatge mesconegut de l’istòria teatrala occitana, autor de mai de vint pèças e que coneguèt un succès popular incredible a la fin del sègle XIX.


text:
Del 11 al 15 d'agost : Venètz celebrar los 20 ans del Vilatge occitan !
Publicat lo 21 julhet per Sandra Juan, CIRDÒC propausat per Lo Camèl de Fuòc
Al còr de la Fèria de Besièrs, organizat pel Camèl de Fuòc e las Calandretas besierencas, lo Vilatge occitan ofrís als festejaires un espaci dedicat a la descobèrta de la cultura occitana per la musica, la dança, de talhièrs d'iniciacion e tot çò que fa la convivialitat ara plan coneguda del Vilatge. Pendent las festivitats, venètz tanben descobrir una mòstra retrospectiva que prepausa una immersion dins 20 ans de concèrts e de rencontres. Sus la plaça del 14 de Julhet, una seleccion d'afichas istoricas de doas decennias de festivitats, vos convidaràn a descobrir en linha, dins lo quadre d'Occitanica.eu, una galariá virtuala dels temps fòrts del Vilatge.
Descobrir lo programa jorn aprèp jorn :
- Dijòus 11 d'agost- Divendredi 12 d'agost- Dissabte 13 d'agost- Dimenge 14 d'agost- Diluns 15 d'agost


text:
Ceará
Ceará es un estat de Brasil. Es bordat per l'Ocean Atlantic al nòrd, e confronta los estats de Rio Grande do Norte e Paraíba a l'èst, Pernambuco al sud, e Piauí a l'oèst. Sa capitala es Fortaleza. Sa superfícia totala es un pauc inferiora a la de Nepal.
Istòria[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo clima tropical predomina dins tot l'estat, amb de variacions de precipitacions dins diferentas regions. Dins la region de sertão lo un clima es semiàrid.
Lo relèu presenta de punts mai nauts als limits amb Piauí (Serra de Ibiapaba e Serra Grande) e Pernambuco (Chapada do Araripe). Los rius Jaguaribe e Acaraú son los principals de l'estat.
Economia[modificar | modificar la font]
Las principalas activitats economicas de l'estat son l'elevatge de bovins, l'agricultura (mongeta, milhòc, ris, coton), l'industria (aliments, textil e cauçaduras, metallurgia) e lo torisme (principalament en las plajas de Fortaleza, Canoa Quebrada, Jericoacoara, Aracati, e autres).


text:
Villes et mairies du District de Évora
Liste des communes
Évora
Ville d'Évora, localité du Portugal de 55 000 habitants.
La mairie d'Évora a une adresse e-mail et un site Internet.
Montemor-o-Novo
Ville de Montemor-o-Novo, localité du Portugal de 18 000 habitants.
La mairie de Montemor-o-Novo a une adresse e-mail et un site Internet.
Estremoz
Ville d'Estremoz, localité du Portugal de 15 000 habitants.
La mairie d'Estremoz a une adresse e-mail et un site Internet.
Vendas Novas
Ville de Vendas Novas, localité du Portugal de 11 000 habitants.
La mairie de Vendas Novas a une adresse e-mail et un site Internet.
Reguengos de Monsaraz
Ville de Reguengos de Monsaraz, localité du Portugal de 11 000 habitants.
La mairie de Reguengos de Monsaraz a une adresse e-mail.
Vila Viçosa
Ville de Vila Viçosa, localité du Portugal de 8 700 habitants.
La mairie de Vila Viçosa a une adresse e-mail et un site Internet.
Borba
Ville de Borba, localité du Portugal de 7 500 habitants.
La mairie de Borba a une adresse e-mail et un site Internet.
Arraiolos
Ville d'Arraiolos, localité du Portugal de 7 300 habitants.
La mairie d'Arraiolos a une adresse e-mail et un site Internet.
Portel
Ville de Portel, localité du Portugal de 7 000 habitants.
La mairie de Portel a une adresse e-mail.
Redondo
Ville de Redondo, localité du Portugal de 6 900 habitants.
La mairie de Redondo a une adresse e-mail et un site Internet.
Alandroal
Ville d'Alandroal, localité du Portugal de 6 200 habitants.
La mairie d'Alandroal a une adresse e-mail.
Viana do Alentejo
Ville de Viana do Alentejo, localité du Portugal de 5 600 habitants.
La mairie de Viana do Alentejo a une adresse e-mail et un site Internet.
Mora
Ville de Mora, localité du Portugal de 5 400 habitants.
La mairie de Mora a une adresse e-mail.
Mourão
Ville de Mourão, localité du Portugal de 3 300 habitants.
La mairie de Mourão a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Jacobus Henricus van 't Hoff (n. 30 d'agost de 1852 - m. 1 de març de 1911) foguèt un quimista neerlandés. Recebèt lo primièr Prèmi Nobel de Quimia en 1901.
Nasquèt lo 30 d'agost de 1852 dins la vila de Rotterdam filh d'un mètge. Dempuèi jove s'interessèt per la sciéncia e, en contra dels desirs de lo sieu paire, estudièt quimia al Delft Polytechnical Institue e successivament a l'Universitat de Lèida; Bonn, ont coincidiguèt amb Friedrich Kekulé; e l'Universitat de París, ont estudièt amb Charles Adolphe Würtz; e fin finala a l'Universitat d'Utrecht, ont obtenguèt lo doctorat l'an 1874.
Foguèt posteriorament professor a las universitats de Amsterdam e Berlin, ont moriguèt la 1 de març de 1911 .
Interessada en la quimia organica, es considerat un dels precursors de l'estereoquimia, amb la fin d'explicar las doas formas isomeras de l'acid tartaric e d'autres cases de isomeria optica. L'an 1874 prepausèt, al meteis temps que lo quimic francés Joseph Achille Le Bel, l'ipotèsi del carbon tetraedric asimetric.


text:
occitan. Lo BLOG TOT EN OC du pays Occitan.Langue occitana.Occitan occitanie, occitanesque. Diversite de l'Occitanie culturelle. Differentes formes dialectales.Peintures logiciels informatiques, nouvelles. Commentaires de la mode de l'actualite defini par les mass medias dominants.Poesie. coups de coeur. Politique et diversite. l'unesco e la diversite en France. Hypocrisie de droite et de gauche. Le cancer jacobin. croisade e cathare. Grands massacres.
lundi 4 février 2008
dictada2008
La dictada es passada . Lo temps èra bèl e frèsc. Son venguts nombroses
, mai que l'an passat, los que volontan de sauvar lo simbòl de nòstra cultura.
Compte tengut del trabalh fach, los quites organisators , dison qu'es una mièga capitada. Mas que benlèu cal milhor èstre "100 volontaris que mila badaires".
Lo mot de dictada faria paur? Lo mot occitan seria tant copat de la realita ordinaria que faria paur tanben? Es que cal cercar l'ajuda d'un mossur comunicacion : punt còm? Es que devèm èstre mens gromand, davalar l'orgulh e nos amagar jos la capa del "païs occitan"?
Solide que sortir de çò sèu , per far una dictada , qu'es pas gaire una idèa vesina bessona de plaser per la majoritat del ancians escolans de la laïca que sem. E se restacar a la bandièra occitana, alara que se'n parla pas, pauc o pron, jamai a la television es un acte politic.
Uèi la pratica es reina. La pratica pòd escupir al vendor . E l'oferta culturala es venguda per la gracia d'aquel capitalisme bombissent un produch coma los autres. Per ieu çò que vivem.
Cal pas se descorar mas pulèu soscar que los mostraires de spectacles , se tarufan de longa per trapar de monde. Pagan de publicitat. Fan los faiòts prèp de jornalistes per qué parlan del libre , del film , del spectacle . Tot es vengut una afar de publicitat.
Que deman , a la vèlha d'una fèsta occitana , se'n parlèsse a la tele, sus lo Monde , o Liberacion , o sus FR3 o Match. Qu' auriam mila badalucas que vendrian oc , mas per jutjar se tot aquò val lo còp, sens sentir res. E que nosautres , per o mens dire aquò's pas lo cas . Cercam pas lo "maous"
Cò qu'òm vei uèi es que lo spectacle artistica , coma lo "show" politic an pauc o pron perduts lor poder d'enfachilièrar lo mond. Trapan de mens en mens de mond. Tot se demesis. Tot trescola. Sem a la boca del cambiament de societat. Lo mond crei plus de ren.
Lo mond paga e ne'n vòl per son argent.
Lo mond es mens nèci qu'èrem. Cò qu'es benlèu es una astrada.
Levat qu'es benlèu la debuta de la fin mas pas que per nosautres.


text:
La Lònda dei Mauras
La Lònda dei Mauras ( La Londe-les-Maures en francés) es una comuna de Provença administrada per lo departament de Var dins la region provençala de Provença Aups e Còsta d'Azur .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo terraire se nomenava lei Bormetas fins que, en 1678, un aristocrata normand, Antoine Lemonnier, senhor de La Londe, crompèsse de tèrras e se bastiguèsse un castèu que nomèt castèu de La Londe. Un vilatge s'agromelèt au torn dau castèu, e venguèt parròquia en 1788, en demorar dins la comunautat, puèi dins la comuna d’Ièras.
En 1901, La Lònda devenguèt comuna, ambe lo sufixe les Maures (dei Mauras) per la destriar dei nombrosas La Londe en Normandia.


text:
Ièr, a sièis oras, anèri a mon burèu
de vòte assistir al despolhament.
Èra lo primièr còp de ma vida que i
anavi.
Dins mon burèu, èran uèch personas a
despolhar e doas per comptar las envelopas. Las envelopas èran dins
d'envelopas mai grandas que caduna conteniá cent envelopas.
Lo baile del despolhament, un jove
pròpre sus el, vuèja la primièra granda envelopa sus la taula
granda. Aprèp, dubrisson las envelopas pichonas, sortisson lo butletin de cada envelopo, lo desplegan e los amolonan los butletins en quatre molons, que i aviá
quatre tièras.
Una coregrafia de braces e mans que se crosan e que
pausan lo butletin sul molon correspondent.
E al cap de pauc, te
trachas que i a un molon plan mai gròs que los autres e lo veses
montar lo molon e te làguias.
Puèi comptan los molons. Lo jove
pròpre sus el compta lo molon del-que-se-cresiá-qu'auriá-la-comuna
e bufa un “22” desesperat... e apond sul pic “bon, es pas que
la primièra envelopa” e comprenes que lo jove pròpre sus el es de
l'UMP. L'UMP aqueste partit que normalament l' aimi pas gaire, mas
fin finala, dempuèi ièr, sèm dins la meteissa galèra. Lo
socialista que surfava sus sa bona reputacion al conselh general pren
una bofa a mens de 20%. Lo Front d'Esquèrra a 6%. E l'extrèma
drecha a 45%.
Foguèt aital per las nòu envelopas de
mon burèu de vòte.
Lo mond que despolhavan èran de
representants de las quatre listas. Sabi pas cossí fan per pas far
de comentaris, mas ne faguèron pas. Comprenguèri que lo conàs
rossèl de la mostachòta èra d'extrèma drecha (aimi pas los
mostachuts!) e que la magra magra tanben que disiá “ai pas que
d'Aboud ieu” e lo jove pròpre diguèt “ben, donatz-me-los”
Ne sortiguèri desesperada... mas la
vesina coco que despolhava me diguèt, “mas espèra, cal veire los
autres burèus!”. Anèri doncas veire los dos autres burèus dins
ma carrièra. Òc, ai d'astre ieu, ai tres burèus dins la carrièra.
Los autres burèus avián un biais de
far completament diferent. A l'entorn d'una taula bèla, un tipe
dubrissiá las envelopas pichonas (totjorn per 100), ne sortissiá lo
butletin, lo donava a un autre, un vièlh encarvatat sinistre e
parlaponchut que bramava lo nom del cap de lista, doas personas
notavan per comptar, un susvelhava tot e dos autres notavan las
resultas finalas. Lo sinistre de sa votz asirosa cada cinc segondas
bramava:
“Menard”
“Menard”
“Menard”
“Menard”
“Menard”
“Aboud”
“Menard”
“Menard”
“Menard”
“Menard”
“Aboud”
“Menard”
“Menard”
“Menard”
“Menard”
“Menard”
Lo descompte de la davalada als
infèrns maurèls.
Dins los dos autres burèus de vòte,
l'extrèma drecha èra a mai de 50%.
Amb la vesina, montèrem al local del
Front d'Esquèrra, aquò me permetèt de sopar, d'aver las resultas,
totjorn sinistrassas, per cada burèu de la vila e d'agachar las
resultas a la television, que ieu n'ai pas a l'ostal.
Vaquí, las resultas son tombadas, lo
candidat d'extrèma drecha fa 45% sus la vila, un elector sus dos.
Agachèri de resultas mai sus internet
mai que mai per una vila que l'aimi fòrça, que s'i presentava un
òme que l'aimi fòrça, lo François Liberti a Seta. A fach segond.
Espèri que lo còp que ven farà primièr e escamparà lo conse
actual a las escobilhas de la conariá que jamai de la vida n'auriá
degut sortir.
Anèri al lièch un pauc tard e
capitèri pas de m'endormir. A soscar a tot aquò e a las
possibilitats sus la vila. Quinas que sián las aliganças, podèm
far mai que quasi un sus dos?
Capitèri pas de trapar la sòm.
Aqueste matin, me lèvi. Vòli pas anar
trabalhar. Vòli pas far cors als pichons. Pòdi pas aver lo vam,
l'estrambòrd, la bona umor, la disponibilitat. Es impossible.
Soi completament ensucada.
Una mena de flotament oniric, nos anam
totes desrevelhar e sortir d'aquel fangàs.
Mas non.
Lo sentiment es pièger que per las
presidencialas de 2002.
Aqueste matin, a la gara, lo rossèl
mostachut me volguèt donar son tract.
Espompit.
“A NON!”
M'aviá reconeguda.
L'aviái reconegut.
E son risolet.
Uèi de matin sul cai de la gara, ai
plorat.


text:
Societat
Eth Conselh amiarà a tèrme un estudi mediambientau sus eth pas de camions ena N-230
Aguest estudi informarà sus era emission de gas e era contaminacion acustica
Eth Conselh Generau d’Aran s’a metut en contacte damb eth departament de Qualitat Ambientau dera Generalitat de Catalonha entà que se pugue amiar a tèrme un informe sus er impacte qu’a ena Val d’Aran era emision des gasi e de tapatge pera circulacion de camions pesats ena Nacionau 230. Aguest informe tractarà era contaminacion acustica actuau entre era Boca Nòrd deth Tunèl de Vielha e era termièra francesa en Pònt de Rei, dempús dera pòca circulacion que i a arrïtz dera proïbicion des camions pesadi a compdar de Saint-Beat.
Des dera Val d’Aran ja hè fòrça ans que se trebalhe ena reduccion deth transpòrt pesat pera Nacionau 230, en tot auer-se proïbit ja era sua circulacion pendent fòrça sasons der an, e quan manque pòc temps entà qu’eth Ministeri de Foment informe sus eth nau projècte de milhora dera circulacion en aguesta via, qu’a de perméter milhorar-ne era seguretat, pr’amor que cada an ei er epicentre de fòrça accidents.


text:
António Egas Moniz
António Caetano de Abreu Freire Egas Moniz (n. en 1874, m.1955) foguèt un biologista portugués. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1949.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nasquèt lo 29 de novembre de 1874 a la pichona circonscripcion d'Avanca, municipalitat d'Estarreja, situada al districte d'Aveiro, Portugal. Estudièt medecina a l'universitat de Coïmbra, ont se especilizèt en anatomia e fisiologia. Après agrandir d'estudis a Bordèu e París, dempuèi 1902 foguèt professor en aquela universitat, e lo 1911 foguèt transferit a la recenta creada facultat de medecina de l'Universitat de Lisbona, ont ocupèt una cadièra de neurologia fins la siá jubiliacion l'an 1944.
Moriguèt lo 13 de decembre de 1955 a la siá residéncia de Lisbona.
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Portal:Biologia/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Portal:Sciéncias/Articles ligats
- Portal:Portugal/Articles ligats
- Biologista portugués
- Laureat del Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
- Prèmi Nobel portugués
- Naissença en 1874
- Decès en 1955


text:
occitan. Lo BLOG TOT EN OC du pays Occitan.Langue occitana.Occitan occitanie, occitanesque. Diversite de l'Occitanie culturelle. Differentes formes dialectales.Peintures logiciels informatiques, nouvelles. Commentaires de la mode de l'actualite defini par les mass medias dominants.Poesie. coups de coeur. Politique et diversite. l'unesco e la diversite en France. Hypocrisie de droite et de gauche. Le cancer jacobin. croisade e cathare. Grands massacres.
vendredi 30 septembre 2011
critica occitana
mercredi 28 septembre 2011
Sisson
lundi 26 septembre 2011
Perdigal un jorn de dobertura
samedi 24 septembre 2011
Las maletas , las valisas , las caissas, las biaças, las sacas
jeudi 22 septembre 2011
En cagant
mardi 20 septembre 2011
Deman, la vertadièra democracia
- volètz lo TGV?
- volètz encara de nuclear
- volètz lo bilinguisme?
- Volètz ajudar l'emplèc en prioritat .
- Volètz encara l'esclairatge de nuèch las carrièras ont i a pas cap de mondevolètz la santat , l'ensenhament, la securitat, de vira-l'ase
dimanche 18 septembre 2011
Lo pè de pòrc
- il aurait fallu que je le susse...
- alara piucèls l'avètz trobada la moneda?
vendredi 16 septembre 2011
fugir fugir fugir
lundi 12 septembre 2011
ròbòt
Per dire qué?
Ges .
Mas per cantar quicòm benlèu? O dire sa paraula?
Non , que soi voidat coma la galina , per rostir... respondèt
Mas de que vòls 'lara? Siatz colha?
Ren... fasiai pas qué de passar. respondèt
Mas alara nos farà cagar de longa?
E non , que òc....
Te vai t'en .... pauc val.
E li escampèt un cd al ròbòt....
Lo rosiguèt dins la cor dabant lo pòtz e entamenèt: 'qu'òs la lutja finala , levatz vos e deman , l'Internacionala serà lo genre uman .... Òsca a Joan Bodon
Alara afiguratz vos qu'un piòt i anètz tanben.... Lo repic. Mas li faltava un uèlh e una colha que sonava la sòrre de Lenine. Un gal encara doblèt lo coblet . Mas lo mèstre de la bòria lor fotèt dos pets al cuols , amb lo fusil de dotze , e lo robot , pas con, entamenèt lo Deu Profondis....
E tot s'apasimèt.
Mas que de totas las bòrias a l'entorn , un fum de pitres i tornèron ... Serà lo genre uman....
Lo pages amaguèt lo fusilh e se sieguèt soscos : la racalha i torna?
S'aprometèt de sonar lo riton.
dimanche 11 septembre 2011
Jornalistas lèca cuols...esclaus d'empiri
samedi 10 septembre 2011
Jornalistas lèca cuols... e torns bessonas
I aguèt dempuèi maites milions de mòrts de pertot dins lo mond. Subretot lo chaple del Rwanda , et d'autres tant e mai .Tsunami al Sri Lanka , Congò, fam dins bana de l'africa ece....
E nosautres sem a l'escota de tot çò que fan los americans per ondrar sos mòrts. Qué son lors mòrts . Mas pas los nòstres .
Una provà de mai que nòstre govèrn e las nòstras elitas son pas qu'una banda de lèca cuols .
La pròva que sem venguts un païs esclau...
Cò que nos empesca pas de saludar los òmes e las femnas de l'iscla de Manhatan que perdèron qualqu'un de la sia familha . Mas que paura nos'n demandavan pas tant. S'en chautan .
Mas nosautres , fòra la television, que faran per AZF , 50 morts e 1000 nhafrats , sords ,avugles , falords?
jeudi 8 septembre 2011
Lo non ren dusca la mort
mardi 6 septembre 2011
una istòria de grafia
-Ah! sa, Polito, diet la tata Mannou, tan bal couro que bous desides , toutes bous aben coundannat et Moussu Cabaniol pus fort que toutes; bous cal counta à bostro faisou per aqueles mainajes- nautres atabe ne faren proufit- so pus prensipal de la bido de Nostre Senhe.
L'ouncle Polito respoundet à la tata Mannou:
-Ai souscat aqui mai d'un cop et li serio pas reguergue se m'en cresio capable; soulomen que pauro Manneto , bous dirai toujoun so que vbous ai dij : la bido de Nostre Senhe se counto pas couma las couquinieiros del rainal ou las farsos de Boudouli; cal estre pus saben et pus brabe que nou soui ièu per toucade questius ta relebados.
Aisi Peire , lou Pipi da la Planco, prenguet la paroulo: