text:
Sèm contents de tornar vèire los amics d’Albi perquè avèm sovenirs d’autres còps que son difíciles d’oblidar.
Pel CAOC, Albi es una vila que garda vièlhs amics, vielhas amistats, grandas festas i tanben moments tristes coma l’enterrament de Cristian Laus, l’amic dels catalans.
Mas en una ciutat ont i a tantes amics dels catalans sempre ne demòran per los rencontrar en cada viatge e sempre ne rescontram de novèls.
Lo CAOC es pas novèl, es una associación que lo 2 de genièr farà son 30 aniversari.
Aquò es pas gaire dins l’istòria generala, mas fòrça important en las relacions occitano-catalanas qu’an estat jamai gaire aisidas e gaire durables.
Los estats espanhòl e francès nos an empachat d’aver relacions culturalas e mens encara lingüísticas e politicas.
La repression de las nòstras lengas, dels nòstres dos pòbles an estat fòrtas e constants. Quand Catalonha podiá avançar amb la Renaixença, Occitania reculava sota la pression implacable de l’escòla francesa de Jules Ferry que faguèt inviable l’accion del Felibritge e l’exemple catalan.
Quand Catalonha viu e sofrís la guerra civila e la repressión franquista, Occitania ensaja d’avançar amb la creación de l’Institut d’Estudis Occitans mas son model catalan l’IEC es interdit en Catalonha. Sèm copats un autre còp.
Quand Catalonha recupera l’Estatut d’Autonomia es governada per un govèrn trop preocupat per fer avançar lo país, mas qu’oblida l’autonomia de la Val d’Aran mai de 12 ans e fa res per Occitania. De l’autre costat l’Estat francés ajusta l’article 2 a la seuna Constitución per empachar la subrevivença de las autras lengas de l’estat e l’Union Europea permet a França non ratificar la Carta de las Lengas europencas. Malgrat restar encara copats, lo CAOC fa çò que fa degun, mas amb insufisentas ressorsas economicas e mancat de subvencions.
Lo novèl govern de Catalonha se presenta ara amb un novèl fait politic important representat per l’oficialitat de l’occitan en Catalonha, segon lo recent Estatut d’Autonomia. Aquó sembla indicar un cambiament de la política vèrs Occitania, mas de moment a representat una forta davalada de las subvencions al CAOC. Es una contradicción imposible de comprèner.
Sèm al 30 anniversari e sabèm pas se lo CAOC poirà contunhar totas las activitats annadièras consolidadas, per exemple la DICTADA OCCITANA amb los prèmis pels ganhaires, la collaboracion a l’EOE, la Pujada al Pòrt de Salau, los Aplecs de Montsegur e un fum d’activitats ancianas e novèlas. Ongan i a lo 800 aniversari de la naissença del rei Jaume a Montpelhièr e tanben la venguda de Mistral a Barcelona e encara mai de causas. Tot es en perilh.
Lo CAOC resistirà, mas la nostra vocación es avançar, volèm pas recular.
Amb aquesta voluntat sèm venguts a Albi a rescontrar fòrça morala per afortir nòstra lucha per avançar cap a l’independència de Catalonha que nos permetrà ajudar mai aisidament Occitania per poder recobrar sa lenga, sa cultura e sa libertat coma un poble dedins Europa.
Visca Catalonha
Visca Occitania


c: text/html

text:
Moammar al-Gaddafi
Moammar al-Gaddafi[1] (en arabi معمر القذافي, Muʿammar Al-Qadhāfy[2]), nascut lo 19 de junh 1942 a Qasr Abo Hadi e mòrt lo 20 d'octòbre de 2011 a Sirte, comunament apelat Colonel Gaddafi o Fraire Guida, èra un militar e politican libian.
Biografìa[modificar | modificar la font]
Moammar al-Gaddafi es lo pus jove enfant d'una familha de bedoïns del clan de Ghous, un clan de la tribú de Kadhafa. En 1962 estudièt lo dret e l'istòria a l'Universitat de Libia, mas la daissèt per far una educacion militara a Benghazi e tanben al Reialme Unit per tal d'acabar son entraïnament oficial.
Lo 1èr de setembre de 1969, Gaddafi faguèt un còp d'estat contra lo rei Idris Sanossi, qu'èra alara en Turquia per un tractament medical. Son nebot prince Hassan Reda foguèt enviat en preson. Entre 1969 e 2011 Gaddafi foguèt lo cap de l'estat libian. D'aquel temps escriguèt Lo libre Verd, que i explica sas idèas politicas. Conten d'elements socialistas e panarabismes, un movement nacionalista arabi. Mentre son regne, Gaddafi sostenguèt divèrsas organizacions terroristas, coma la RAF, l'IRA o l'ETA, çò qu'isolèt Libia diplomaticament dins lo mond. En 1986 las fòrças de l'intelligéncia libiana botèron una bomba dins la discotèca La Belle a Berlin, dos soldats americans e una femna moriguèron. En 1988 un ataca terrorista contra un avion de linha american (Pan-Am Flight 103) dessubre Lockerbie en Escòcia tuèt 270 personas. Après aqueste atemptat, los Estats Units bombardèron Tripoli e Benghazi.
Entre 1990 e 2000 Gaddafi restabliguèt las relacions diplomaticas amb los païses occidentals. En 2002 Gaddafi formèt l'Union Africana, successora de l'Organizacion de l'Unitat Africana. En 2008 Libia e Soïssa aguèron una disputa politica quand Hannibal al-Gaddafi foguèt arrestat, acusat de maltractança dels servents dins una ostalariá de Genèva. En responsa, Gaddafi mantenguèt dos comerçants soïsses coma ostatges.
En 2011 lo pòble libian se revòltèt contra lo regim dictatorial de Gaddafi. Après la guèrra civila, Gaddafi foguèt retrobat a Sirte. Lo 20 d'octòbre de 2011 foguèt tuat dins de condicions mal conegudas.
Familha[modificar | modificar la font]
Gaddafi es estat maridat dos còps. Aguèt un filh amb sa primièra molher e sèt enfants amb sa segonda Safaja Farkash.
- Mohammad al-Gaddafi (1970): Es lo filh ainat de Moammar al-Gaddafi.
- Saïf al-Islam al-Gaddafi (1972): Es lo filh qu'aviá mai d'influéncia politica.
- Al-Saadi al-Gaddafi (1973 - 2011): fotbolaire professional en Libia e Itàlia.
- Motasim-Billah al-Gaddafi (1975 - 2011): Es mòrt amb son paire en Sirte.
- Hannibal al-Gaddafi (1977): Son Arrestacion foguèt la rason de las disputas politicas entre Libia e Soissa.
- Saïf al-Arab al-Gaddafi (1982 - 2011): Moriguèt dins un bombardament a Tripoli en Abril de 2011.
- Xamis al-Gaddafi (1983 - 2011): 7ra lo commandant d'una brigada elitari.
- Aïsha al-Gaddafi (1976): èra avocat al procès de Saddam Hossain.
- Hana al-Gaddafi (1985), adoptat.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wikiccionari:Benvenguda e benvengut al Wikiccionari
Lo Wikiccionari, o diccionari occitan d'Internet, la version occitana del wiktionary anglosaxon, es un projècte qu'i podètz contribuir totes. Es fondamentat sul principi de la wiki, çò que significa que podètz modificar cada pagina. Vos demandam pas d'èsser d'especialistas de lingüistica, sonque de mostrar d'enveja de participar e de far progressar l'aisina. Existisson tot un fum de causas que podètz far, d'unas mai pichonetas coma crear de categorias e d'autras plan mai complicadas coma crear la dintrada en occitan amb totas las reviradas. Amb lo temps progressaretz e podretz passar d'una tasca a una autra sens cap de problèma. Comptam sus ta participacion que sèm pas gaires nombroses e te balharem un còp de man se cal e amb plaser, vèni!
Somari
- 1 Lo Wikiccionari, qu'es aquò?
- 2 Quines son los autres wikiccionaris?
- 3 Quinas son las contribucions que pòdi portar?
- 4 I compreni pas res a la sintaxi wiki e a l'utilizacion dels botons
- 5 Mèfi!!!
- 6 L’avenidor del Wikiccionari
- 7 Vejatz tanben
Lo Wikiccionari, qu'es aquò?[modificar]
Lo Wikiccionari es la partida occitanofòna del projècte Wiktionary de diccionari liure e universal menat per un ensemble d'internautas e al qual podètz contribuir.
La tòca[modificar]
Aqueste diccionari occitan a per tòca de descriure en lenga d'òc totes los mots de totas las lengas.
A tanben per objectiu de donar las reviradas d'aquestes mots de l'occitan vèrs totas las autras lengas e dels mots estrangièrs cap a l'occitan. Mai generalament, permet de donar, per totes los mots occitans e estrangièrs (e per las lengas mòrtas), una descripcion en lenga occitana, e mai una traduccion, mas tanben de donar son etimologia, sa prononciacion, sos sinonims, antonims, omofòns, las expressions e locucions associadas, los mots parents e derivats, etc.
Vos convidam per mai de precisions a legir la pagina A prepaus del Wikiccionari.
L'estatut actual[modificar]
Actualament, diluns 28 de mai 2018, son aperaquí 43 352 los mots occitans e forastièrs descriches en lenga occitana.
Quines son los autres wikiccionaris?[modificar]
Se pòt citar en particular lo Wiktionary anglés que seguís lo meteis objectiu qu'aqueste Wikiccionari nòstre, mas en anglés. N'existisson ara fòrça autres wikiccionaris ; los podètz trobar a la pagina des autres wikiccionaris o a la pagina multilingue del projècte per accedir a una tièra mai generala.
Quinas son las contribucions que pòdi portar?[modificar]
Tot aquò depend de vòstre perfil e de vòstre temps. Dins totes los cases, vos cal ensajar de seguir lo guida d'estil, en far servir las divèrsas paginas d'ajuda que generalament son ricas e precisas:
Parlaires d'occitan[modificar]
- Vos cal venir escriure d'articles sus de mots occitans que son pas encara marcats (veire aquí).
- Vos cal legir los articles, e de pas corregir las errors se per cas ne vesètz.
- Pels articles existents, i podètz apondre d'informacions que fan sofracha (coma l'etimologia, o la prononciation, de precisions amb los sinonims o mai d'imatges.
Autras lengas conegudas[modificar]
- En cas qu'un mot que seriá pas occitan foguèsse pas encara descrich dins lo Wikiccionari, lo podètz anar pescar amb sa descripcion suls autres wikiccionaris, per exemple.
- A mai i podètz apondre d'exemples d'utilizacion dels mots en lenga estrangièra:
Per ich, un alemand o una persona que ten una coneissença pro corrècta de l'alemand pòt apondre:
- Ieu.
- Ich bin Berliner. — Soi berlinés.
- Ieu.
- Vist que s'agís de la part occitanofòna del projècte, es pas mestièr de metre una seccion de traduccions dins los articles que son pas occitans, que la quita definicion a aquesta tòca.
Vos remembram que totas las contribucions al Wikiccionari se devon far en occitan.
Se pòdon trobar d'informacions complementàrias dins la pagina Wikiccionari:Qué far?
I compreni pas res a la sintaxi wiki e a l'utilizacion dels botons[modificar]
La pagina Cossí editar una pagina e tanben la pagina Basas de la sintaxi del Wikiccionari solide vos podràn ajudar. Per mai d'entresenhas, podètz consultar la pagina d'ajuda del Wikiccionari.
Podètz anar far d'ensages sul Nauc de sabla; pas cap de rason de trantalhar, es estat bastit amb aquesta tòca!
Mèfi!!![modificar]
Ja que s'agís d'una wiki, las informacions dels articles pòdon tenir de decas (e d'unes còps que i a per malastre es estat fach intencionalament, veire Wikiccionari:Vandalisme). Aital doncas cal saber prendre amb precaucion las informacions donadas, coma las de la Wikipèdia o de tota autra mena de mejan de comunicacion generalament.
Los Wikidemicians que i contribuisson en general fan de braves esfòrces per fargar d'articles qualitadoses, particularament en far servir de referéncias lingüisticas. La tendéncia actuala es de marcar aquestas referéncias al bas de la pagina. Pr'aquò un còp encara, a mai se pòdon semblar una garantia de qualitats las referéncias, cal servar de longa un agach critic cap a las dintradas del Wikiccionari, subretot se son emplec vòl aténher una tòca seriosa.
Lo Wikiccionari pòt pas en consequéncia servir de referéncia solida, subretot a aqueste estadi pas gaire avançat del projècte. Podrà venir pasmens de segur una aisina plan utila a flor e mesura de son evolucion. E podètz a mai ajudar lo projècte a créisser en qualitat: trantalhetz pas de contribuir, i a un fum de causas diferentas de far.
Enfin, vist qu'es publicat jos las condicions de la licéncia GFDL, lo contengut del Wikiccionari es liurament reutilizable, dins lo respècte de cèrtas condicions simplas (consultar Wikiccionari:Reutilizacion del contengut del Wikiccionari a aqueste prepaus).
L’avenidor del Wikiccionari[modificar]
A mai de las amelioracions e apòrts constants per çò qu'es de la lingüistica, son previstas qualques evolucions importantas a mai long tèrme.
Una autra evolucion de las mai importantas es lo cambiament cap a una basa de donadas mai adaptada au contengut d’un diccionari, qu'amassariá tanben totes los wikiccionaris de totas las lengas ja existentas. Aqueste projècte sonat OmegaWiki es encora en desvolopament e deuriá prendre de temps abans de veire lo jorn. Un prototip se pòt visualizar a l’adreça http://www.omegawiki.org/.
Vejatz tanben[modificar]
- La pagina d'acuèlh generala per un accès mai aisit al contengut del Wikiccionari
- La pagina d'acuèlh de la comunautat per contribuir al projècte
- La pagina d'ajuda per una multitud d'informacions utilas
- Las particularitats del Wikiccionari per los que coneisson ja lo principi del Wiki, notament per Wikipèdia
- La dintrada Wikiccionari dins lo Wikiccionari


text:
Es ce que ditz dins una entrevista a La Marseillaise d’aqueu diluns 3 de febrier 2014.
E s’acontentarà pas de faire lo mut am’aquela paraula maudicha. Vòu encara la batèsta e la garrolha amé nòstrei vesins Italians, Alemands o Espanhòus que ne’s lo modèle.
En veritat, levat de la França e de la Grècia, se trobariá pas en Union Europenca autra causa qu’aqueu federalisme que lo president Vauzelle tèn en tal òdi.
A ben lo drech de lo pensar.
Mai aqueu principi personau l’empacha benleu de vèire coma se podrián faire leis evolucions de la Provença deman. Es dich tanben, vòu pas entendre parlar d’un ensems territoriau mai larg que "Paca".
Pasmens, dins una aligança amé nòstrei vesins, gitariam bèn a la mar per lo laissar negar aqueu sigle qu’entraïna la question fatala de tot estrangier : « ont es Paca ? me podètz far vèire sus la carta ? E coma dison a seis abitants ? Lei Pacalians ? »
Puei, se fau demandar se son avís es ben argumentat – « es una comunautat de destin despuei leis Aups jusqu’au Ròse », que nos ditz, « una bèla entitat fòrta d’una mema cultura, de la lenga « provençala ».
Alòr que se demanda : « onte seriá d’alhors la comunautat de destin entre Perpinhan e Niça ? »
Se s’èra un pauc assabentat de la lenga de son país, segur que lo president regionau saupriá que la lenga « provençala » l’es jamai qu’entre Arle e Canas, Marselha e Sisteron. Vesèm dejà se dreiçar lei peus sus lo suc de nòstreis amics aupencs que parlan de Vivarò-aupenc. E tanben nòstreis autreis amics niçards, qu’auçaràn seis ussas, e se pensaràn que, segur, vaquí un provençau que podriam dire niçard.
E passat lo Ròse, nòstreis amics dau Gard se pensaràn elei : « e nosautres, lo parlam pas benleu lo provençau ? !» Mai elei, segur auràn una comunautat de destin amé Perpinhan…. que s’es imaginada a Marselha.
Fòra de la lenga occitana, podretz totjorn cercar aquela ligason culturala qu’auriam amé leis uns e pas amé leis autres. Auretz totjorn tot faus. E tras que faus.
Se pòu d’alhor questionar perqué Michel Vauzelle, i a gaire, es pas anat votar per que lei lengas de França siegon aparadas per la Charta Europenca dei Lengas Regionalas ? Perqué seriá donar quitus an aquelei marrits Europencs federalistas ?
Una autra empacha qu’entraïna la posicion tant tancada dau president pacalian, es que Provença Aups e Costa d’Azur devrà jamai s’aligar a d’autrei regions dins una Euròpa onte, justament, lei Regions son l’avenir.
Miegjorn Pireneus regarda vèrs Barcelona, e Lion manjariá la Provença, que nos ditz… chausiriá « pusleu de nos adreissar a París ». Ata ! Podràn li dire totei lei cataus aparisenquits qu’imaginan pas de decidar au sieu.
Li a pasmens dins aqueu rasonament un polit rodage gripat. Niça, ela, regarda vèrs la Liguria…
Partisan d’una metropòla marselhesa qu’entamenarà pas lei prerogativas regionalas, nòstre president a benleu organisat son avejaire segon lo poder que pòu esperar, e pas mai. Direm alòr que regarda pas ben luenh.
Adonc laissem lo a sei contradiccions, e ramentem pusleu ce que disiá dau destin miegjorau un òme que justament vesiá luenh, que celebrarem en 2014 lo centenàri de sa mòrt, e que seis idèas son pasmens encara drudas.
« Eh ! bèn, nàni ! despièi Aubagno,
Jusqu'au Velai, fin-qu'au Medò.
La gardaren riboun-ribagno,
Nosto rebello lengo d'O ! »


text:
Castellers de la Vila de Gràcia
Los Castellers de la Vila de Gràcia son un grop de castellers de la Vila de Gràcia fondat l'an 1996. La color de la siá camisa es la blava marina.
Lo primièr 4 de 8 (4 personas per nivèl, 8 nivèls) fait per los graciencs foguèt lo 17 d'agost de 2003 a la Plaça de la Vila de Gràcia, a l'ocasion de la Vòta de Gràcia.
La melhora prestacion de la siá istòria es: 4 de 8, 3 de 8 (c), 5 de 7. Fins l'an 2010, los Castellers de la Vila de Gràcia son estats en 5 escasenças al Concors de castells, que se celèbra cada dos ans a Tarragona (lo 2002, 2004, 2006, 2008 e 2010).
Popularament òm los coneis com la colla dels blaus, per la color de la siá camisa, o la colla dels estudiants, a causa de la joinessa dels sieus membres.
Los Castellers de la Vila de Gràcia apareisson brèvament al filme L'auberge espagnole de Cédric Klapisch.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Repeticions
- 3 D'autres activitats
- 4 Participacion al Concors de Castèls de Tarragona
- 5 Los Castellers de la Vila de Gràcia al mond
- 6 Los cap de colla (directors del grop)
- 7 Los presidents
- 8 Primièrs castèls obtenuts
- 9 Bibliografia especifica
- 10 Ligams externes
Istòria[modificar | modificar la font]
Los castells a Gràcia no son pas una causa nòva en aqueste quartièr de Barcelona, mas que i a de referéncias istoricas que datan ja de la fin del sègle XIX e fins al començament dels ans trenta del sègle XX. Devèrs 1890 se constituiguèt un grop format de gents venent del Camp de Tarragona que migrèron a causa de la crisi de la filloxèra, los nomenats Xiquets de Gràcia. Possiblament, aqueles nòus graciencs trobèron en l'ambient popular de la Vila de Gràcia l'atmosfèra propícia per i desvolopar l'activitat castellera coma grop local. Avèm de constància que aquela còla agiguèt almens dempuèi lo decenni dels 80 del sègle XIX, entre 1900 e 1910 e dens lo segond decenni del sègle XX. La majoritat d'accions las realizèron pendent la Vòta de Gràcia.
Los començaments[modificar | modificar la font]
Çaquelà, l'istòria dels actuals Castellers de la Vila de Gràcia comencèt a inicis de las annadas 90 del sègle XX, quand un grop de joves de la ret associativa de Gràcia, passionats dels castells, comencèron de parlar de la possibilitat de crear una còla castellera. Aquela idèa començèt de prendre còrs quand se decidiguèron far la primièra reünion en octobre de 1996 e començar de far córrer tanben las primièras votz. Aital, setmanas dempuèi, se convoquèt la primièra repeticion per lo 23 de novembre d'aquel meteis an a la Plaça del Sol de Gràcia, la quala amassèt ja un trentenat de personas.
La primièra aparicion publica de la nòva còla gracienca foguèt en febrièr de 1997 en motiu de la jornada castellera de Santa Eulàlia a la plaça de Sant Jaume de Barcelona, ont i levèron dos pilars de 4 (1 persona per nivèl, 4 nivèls). La primièra accion a la Plaça de la Vila de Gràcia, considerada coma la plaça pròpia d'aqueste grop, foguèt lo 4 de març de 1997; aquesta accion convoquèt una seishantena de castelaires e's realizèron diferents pilars e castèls de cinc nets (sens pinya, la basa del castèl).
Los primièrs castells[modificar | modificar la font]
La presentacion oficiala foguèt lo 4 de mai de 1997. Pairinats per los Castellers de Terrassa, los Castellers de Sants e los Castellers de Sant Andreu de la Barca ja descarguèron (“descargar” significa far lo castèl sens tombar) los primièrs castèls de 6 nivèls. Aquesta primièra temporada foguèt una epòca de montadas e devaladas importantas, encara que lo trabalh realizat tot l'an donèt finalament los fruchs ambe lo bastiment d'un castèl de set nivèls, lo 4 de 7, en motiu de la Jornada de la còla lo 23 de novembre.
Lo pas dels castèls de 7 nivèus als castèls de 8[modificar | modificar la font]
Las annadas seguentas lo grop de Gràcia anèt evolucionant positivament consolidant-se coma còla de 7, fins que lo 6 d'octobre de 2002, en motiu del XIX Concors de castells de Tarragona, carguèron lo primièr 4 de 8 de la siá istòria dempuèi d'aver descargat, tanben, lo primièr 2 de 7 (castèl de maxima dificultat) al torn anterior. Tre lo 2002, los Castellers de la Vila de Gràcia n'an pas daissat de bastir lo 4 de 8 cap annada. Uèi, comença a se consolidar coma còla de 8 nivèls e coma un dels 15-20 melhors grops del panorama castelaire actual.
La còla de Gràcia a tanben dempuèi los primièrs mesos d'existéncia un grop de grallers pròpri, que's a l'encòp una escòla de gralles per totas aquelas personas qu'an enveja de jogar la gralla dens las divèrsas activitats dels castellers.
L'an 1999 concediguèron als Castellers de la Vila de Gràcia la Medalla d'Honor de Barcelona. Tanbén son membres de las Colles de Cultura Popular de Gràcia.
Repeticions[modificar | modificar la font]
Los Castellers de la Vila de Gràcia dempuèi 2002 repetisson los sieus castèls a l'Escola Reina Violant (c. Trilla,18 de Gràcia). Las repeticions son tots los dimarts e divendres de 20:00 a 23:00.
D'autres activitats[modificar | modificar la font]
Dempuèi l'an 1998 los Castellers de la Vila de Gràcia produson l'emission del programa de ràdio de contengut casteller "Terços amunt!", dens las ondas de Ràdio Gràcia (107.7 FM). Aquel programa de ràdio s'a emetut sens interrupcion fins uèi. Terços amunt recebèt lo 2010 lo Premi Vila de Gràcia a la melhor iniciativa comunicativa.
Mas l'activitat extracastellera mai importanta que realizan los Castellers de la Vila de Gràcia es l'organizacion, dempuèi l'an 2001, de la garnidura de la Plaça de la Vila dens la celebracion de la Vòta de Gràcia.
Participacion al Concors de Castèls de Tarragona[modificar | modificar la font]
Los Castellers de la Vila de Gràcia an participat en quatre edicions del Concors de Castèls de Tarragona. A continuacion se citan los concors ont an participat los de Gràcia, los castèls realizats e, entre parentèsi e caractèr gras, la posicion finala:
- XIX Concors de castells de Tarragona (2002): 2 de 7, 4 de 8c, 5 de 7 (13)
- XX Concors de castells de Tarragona (2004): 4 de 8i, 4 d 8c, 5 de 7, 4 de 7a (14)
- XXI Concors de castells de Tarragona (2006): 2 de 7c, 4 de 8c (16)
- XXII Concors de castells de Tarragona (2008): 5 de 7, 4 de 8c, 4 de 7a (15)
- XXIII Concors de castells de Tarragona (2010): 4 de 8, 2 de 7, 5 de 7 (11)
Los Castellers de la Vila de Gràcia al mond[modificar | modificar la font]
Accions realizadas defòra dels Païses Catalans:
- Marselha (2001)
- Carcassona (2002)
- Sevilha (2005)
Accions realizades als Païses Catalans (defòra del Principat)
- País Valencian
- Catalonha Nòrd
- Illas Balearas
- Sant Francesc, Formentera (2010)
- Vila d'Eivissa, Isla d'Eivissa (2010)
Los cap de colla (directors del grop)[modificar | modificar la font]
Los presidents[modificar | modificar la font]
Primièrs castèls obtenuts[modificar | modificar la font]
Bibliografia especifica[modificar | modificar la font]
- Albert Musons, Quim Perelló, Jordi Ràfols i Miquel Sendra: Xiquets ahir, castellers per sempre: Vila de Gràcia (1876-2002), Col·lecció "La Font de l'atzavara" del Taller d'Història de Gràcia, 111 pag., Barcelona.
- Carles Gallardo: Blau, fraternitat i castells: Castellers de la Vila de Gràcia (1997-2001), 126 pag., publicat per los Castellers de la Vila de Gràcia.


text:
Ferrières-en-Gâtinais
Ferrières-en-Gâtinais es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat en lo Gâtinais, al nòrd de la bòsc domaniale de Montargis, a 13 km al nòrd de Montargis, 81 km al nòrd-es de Orléans e 98 km al sud de París. Al nòrd, lo territòri de la municipalitat es limitrophe del departament de Seine-e-Marna. Lo afluent del Loing, lo Cléry travèrsa la comuna.
La commune est située dans le Gâtinais, au nord de la forêt domaniale de Montargis, à 13 km au nord de Montargis, 81 km au nord-est d'Orléans et 98 km au sud de Paris. Au nord, le territoire de la commune est limitrophe du département de Seine-et-Marne. L'affluent du Loing, le Cléry traverse la commune.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Jol Ancian Regim, la parròquia Santa-Éloy de Ferrières dépendait, en l'òrdre hiérarchique creissent, del doyenné o chrétienté de Ferrières, de contunh del archidiaconé del Gâtinais e fin finala del archevêché de Sens.
S'anòta la preséncia de tanneries dins la bassa vila jos l'Ancian Regim, preséncia ligada al cors d'aiga, lo Cléry, #qu'environa la vila.
Sous l'Ancien Régime, la paroisse Saint-Éloy de Ferrières dépendait, dans l'ordre hiérarchique croissant, du doyenné ou chrétienté de Ferrières, puis de l'archidiaconé du Gâtinais et enfin de l'archevêché de Sens.
On note la présence de tanneries dans la basse ville sous l'Ancien Régime, présence liée au cours d'eau, le Cléry, qui contourne la ville.


text:
Succès de participacion dera Wikimaraton sus Enric Prat de la Riba
Era delegacion dera EAPC en Lhèida harà 35 activitats formatives eth prumèr semèstre de 2018 e n'organizarà 3 mès en Naut Pirenèu e Aran
Bon Nadau e erós an nau
Infografia commemorativa deth centenari dera mòrt d'Enric Prat de la Riba
Era Escòla hè balanç deth prumèr semèstre ath Conselh Rector e presente es linhes principaus d'accion peth futur
Era Escòla, CCOO e UGT arriben a un acòrd sus era formacion des trabalhadors publics
Era EAPC inaugure eth sòn espaci en web en occitan
Era Escòla artenh un acompliment deth 40% des objectius enes cinc prumèrs mesi de 2017
#SolidaritatEAPC
Mès pressupòst, mès formacion e melhor servici!


text:
Jurisprudéncia
S'entend per jurisprudéncia las interpretacions reïteradas que fan los tribunals dins las resolucions de las normas juridicas, e pòt constituir una de las Fonts del Drech, segon lo país. Tanben se pòt considerar l'ensems de decision de justícia fèrmas e uniformas dictadas pels organs jurisdiccionals de l'Estat. Aquò significa que per conéisser lo flux contunh de las nòrmas existissentas se deu considerar coma essent aplicada sistematicament.
L'estudi de las variacions de la jurisprudéncia dins lo temps es lo melhor biais per conéisser las evolucions dins l'aplicacion de las leis, pòt èsser mai precisa que lo simple examen de las diferentas reformas del Drech positiu perque dins qualques cases las nòrmas capitan pas a s'aplicar vertadièrament malgrat la promulgacion oficiala.
Dins lo Drech anglosaxon es una font de primièr òrdre, a causa del fach que los jutges devon motivar los decisions o senténcias mejans un estudi minuciós dels precedents.
Dins lo Drech continental, la jurisprudéncia es tanben una font formala, pasmens varia substancialament en valor e la fòrça constrenhenta en acòrdi amb las legislacions localas de cada país. Atal, las senténcias de certans tipes de tribunals superiors son d'aplicacion obligatòria pels cases equivalents dins los tribunals inferiors; dins d'autres, las decisions d'instancias jurisdiccionalas similaras son pas una règla constrenhenta pels jutges inferiors, levat lo cas de certanas circumstancias especificas quand s'agís d'unificar de critèris d'interpretacion uniforma sus de questions determinadas de drech (coma es lo cas de las senténcias plenarias dins lo drech argentin). Fin finala, e coma alternativa mai espandida dels Estats que mantenon aqueles sistèmas juridics, es possible que las decisions de nivèl superior jamai son obligatòrias pels autres tribunals, pasmens pretendon aver plan sovent una importanta fòrça dogmatica quand i a de preveire las futuras decisions e establir los fondaments d'una demanda determinada facha pels tribunals inferiors.
En tot cas, l'estudi de las senténcias nos dona la mesura exacta de la realitat del Drech perque sovent, e per divèrsas rasons, las senténcias son pas complidas o aplicadas.
Es lo cas especialament quand lo poder judiciari dintra en collision amb los autres poders de l'Estat, coma lo executiu e lo legislatiu, e fòrça engatjat dins lo principi de la separacion dels poders, es un fenomèn que se pòt pas ignorar completament per elaborar una teoria del Drech, quita a se qu'aparesca totalament separada de la realitat juridica e sociala.


text:
Bi repetità
Traduccion politica : l'administracion francesa de l'ensenhament de la lenga occitana es un problèma grèu, e farà cap esfòrç per completar lo contracte signat ! L'Estat francés engana sempre, en companhiá dels sindicats de professors, d'OCBI e de la comunista FELCO ; son los enganaires de primièr nivèl per ajudar al desvolopament de l'ensenhament de l'occitan, de mai, pregar d'aver un administracion d'Estat -que fins ara èra modelada per destrusir la lenga-, de li demandar de far lo contrari, es antinomic e contra productiu per la moneda publica, donc per la moneda de totes. I a urgéncia d’aver una lei qu’enlèva l’ensenhament de la lenga occitana a l’administracion francesa, e que rendèsse obligatòria una politica dels Conselhs Regionals d’Occitània.
Es pas lo primièr còp qu’indiqui aiçò aquí ; es pietadós de veire que soi legit per explicar que la politica menada es luènh d’èstre sufisenta e eficaça en foncion de la moneda prepausada, mas sempre es un tractament per dessús l’espatla dels actors professorals que son puslèu ambe la volontat de gardar lo mercat d’ensenhament e las subvencions, o los títols d’universitat, puslèu que de pensar a l’eficacetat de la politica prepausada per èstre segur d’aver una lenga occitana viventa dins vint ans.
Non podèm que regretar lo circ politic e administratiu que l’administracion francesa jòga ambe l’occitan, e la ciutadanetat militanta occitanista :
- 1 – en signar document que sábon perfeitament impossible d’arténher, per incompeténcia e fauta de volontat de las direccions administrativas francesas (lentor per installar d’escòlas dins Tolosa, “inocéncias” e ipocricia del sistèma politic francés –partidocracia-, inocéncia dels militants occitanistas, fauta de plan real per desvolopar l’ensenhament sul modèl quebequés pel francés)
- 2 – en aver un sistèma politic que fa sonque fisença a l’administracion francesa per desvolopar una politica lingüistica ; es urgent de bastir un sistèma pròpri a la region administrativa per crear enfin una eficacetat per salvar l’occitan ; I A URGÉNCIA ! I A URGÉNCIA d’aver una administracion dels Conselhs regionals que prenguèssen directament en man l’ensenhament de l’occitan, e primièr lo sortir de trauc cultural que li an botat ; dèu èstre una prioritat per totes los servicis.
- 3 – en pensar qu’una lei d’Estat ajudarà a l’in-organizacion en personal de l’administracion francesa en Occitània, de l’universitat a las escòlas. La diplomacia ambe l’Estat francés es de temps perdut.
Lo comunicat es puslèu una bona causa, pròba que lo dosier es seguit, mas la volontat politica fauta clarament.
Quora se sap que per dubrir una escòla per immersion lingüistica en lenga alemanda, a Colomiers, cal 4 meses, per dubrir una classa en occitan cal 4 annadas (plus un vòt del conselh municipal), e las escòlas son jà una particularitat d’equitat lingüistica per la fòrça de las incompeténcias sindicalas professoralas e del contentament de la seuna administracion sul tèma, mai es lentàs mai es eficaça l’expression del nacionalisme francés dedins l’administracion del Jules Ferry contra l’occitan ; sèm dins un sistèma d’administracion del colonialisme lingüistic francés, contra un ensenhament digne de las lengas, occitan comprès.
Çò fauta es un president de Conselh Regional, o un president d’aglomeracion qu’imposèsse una via politica sul tèma, e que la via bretona per aver un ensenhament fosquèsse de destrusir l’imperialisme administratiu de l’Éducation Nationale (la nacion aquí es la francesa, de lenga francesa), e los coorporatismes sindicals (mai que tot comunista o del FdG), per lo remplaçar per l’eficacetat dels Conselhs Regionals, o de la supausada eficacetat de l’aglomeracion o la comuna.
Manifestar a Rodés es alara encara un còp, dins la seguida, per la conclusion !
-°-
-°-
Apondon important.


text:
Un esquème l’explica fòrt plan, aquí :
I a encara d’occitanistas que pensan que los modèls ancians son los bons … pensi que non. e o ai explicat mantunas vagadas, aquí sobre l’unic blòg que se podrà legir, enfin, una critica balançada de l’occitanisme e en lenga occitana.
Se cal recordar que, en 1984, damorava encara professors sortits del militantisme, e que sabián quin èra lo COMBAT dedins l’administracion francesa. L’enemic èra l’administracion francesa ; anuèch, a Montpelhièr una professora nos faguèt saber que «França a salvat las lengas regionalas», Estivada 2013. E coma es indicat sul document, lor cal colloquejar encara a París per explicar, explicar, explicar … benlèu qu’aquestes professors que fan collòqui anuèch a Lhèida, son benlèu sense aisina per veire que lo sistèma politic francés es sord e avugle, o benlèu que lor fan encara fisença…
Lo sistèma universitaris francés de las letras occitanas a volgut far oblidar tot aiçò, per legitimisme. la resulta es aquí. La paura Magalí Bardou, segurameent fresca elegida, i crei encara a l’universitat per salvar l’occitan !!!
La causa es pas acabada, vist lo contengut de las formacions universitàrias francesas en Occitània. Per astre, pensavi : «i a plan Lhèida», mas semblan que fauta de moneda per desvolopar una formacion de qualitat, e malgrat l’oficialitat de l’occitan (causa establida per l’Esquèrra Republicana Catalana), formacion de la qualitat que cal pel reviscòl.
Del costat del Piemont (Valadas occitanas d’Itàlia) es pas melhor : i a res.
Per las escòlas d’estiu, jamai una farà un cicle de sciéncias politicas, nimai per explicar de faiçon segura quines son los elements que fan l’occitanisme, malgrat tot los desfauts (existís).


text:
Massís Central
Lo Massís Central o Massís Centrau es un massís ercinian qu'ocupa lo centre d'Occitània. Fòra Occitània, tanben lo Massís Central se prolonga un pauc al nòrd amb los monts de Lionés e Morvan. S'espandís sus una superfícia de 85 000 km².
Las regions occitanas que se tròban dins lo Massís Central son Lemosin, Borbonés, Auvèrnhe, Velai, una granda part de Guiana (èst de Peiregòrd, nòrd de Carcin, Roergue), lo nòrd de Lengadòc (Albigés, la Montanha Negra, las Cevenas) e Vivarés.
Nom[modificar | modificar la font]
A d'epòcas pus ancianas, i aviá pas ges de besonh particular de designar clarament aquel ensems montanhòl. Lo nom de Massís Central es una creacion recenta de la geografia de l'Edat Contemporanèa. La nocion apareis tre 1841 subre las mapas geologicas de Pierre-Armand Dufrénoy e Elie de Beaumont. Es lo geograf occitan Pau Vidal de la Blacha, un autor de mapas muralas escolaras, que bateja en 1903 en francés Massif Central aquel "grop de tèrras autas"[1]. Aquel nom se referissiá a la posicion de la montanha al centre (en realitat al centre-sud) de l'estat francés, pr'aquò aquel nom indica tanben la plaça centrala de la montanha en Occitània.
Dins lo renaissentisme occitan, lo lingüista Loís Alibèrt prepausèt de renommar aquel ensems Massís Septentrional dins l'introduccion de sa Gramatica Occitana (1935), pr'amor que pensava que se poiriá inclure los Païses Catalans dins Occitània, çò qu'auriá plaçat lo massís al nòrd de l'ensems.
Ça que la, dins los limits d'Occitània admeses abitualament (sens los Païses Catalans), lo massís ocupa una plaça verament centrala, bòrd que s'espandís entre l'extrèm nòrd d'Occitània (Montanha Borbonesa) e lo sud prigond d'Occitània (Montanha Negra). Lo nom de Massís Central doncas se justifica plan en occitan.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Odile Faure (2005) Le Massif central, coll. Itinéraires de découvertes, Rennes: Ouest-France


text:
Per l’annada de commemoracion de la mòrt de l’escrivan lexicograf Malhanés, lo Dirçòc, ifonotèca® nacionala occitana potarà sa pèira e l’edifici.
Avèm rescontrat son Director-Conservator-Administrator-Ieufautor lo Sénher Caganís Çayest.
Manaset : Caganís, qu’avètz previst coma trabalh en tecnologias de l’informacion e de la comunicacion sus l’òbra de Mistral?
Caganís Çayest : Avèm un trabalh dels gròs; totas nòstras equipas son mobilizadas nuèit e jorn que lo pretzfait es grandaràs: resumir lo TDF en dos Tweets, siá 140 caractèrs. Çò fasent, metrem a dispausicion dels joves occitans una aisina modèrna e actuala.
M: Interessant. D’autres projèctes ?
CC: Òc. Volèm prepausar sul site Occitanique totas las cançons del trobador Guiraut Riquier jos la forma de sonariás de telefonilhet.
M: Segur qu’aquò agradarà als joves. Mas qu’anatz faire dels libres que son estocats dins los locals del Dirçoc?
CC: Qué ?? A ! Los libres. Aquò interessa pas los joves, i pas que los occitanistas vièlhs que legisson encara de libres. L’avenidor es l’Ifòn®, l’Ipad®, quitament los utilizaires d’ordenador, per ieu, son de dinosaures.
M: Alara, los libres, que van devenir?
CC: Avèm començat de n’escampar un molon que nos caliá de plaça.
M: Per qué faire?
CC: Una partida de la plaça ganhada servís per rengar las tengudas de las Dirçoquetas.
M: Las qué?
CC: Las Dirçoquetas. Son aquelas dròllas que vesètz dins totes los eveniments occitans faire la promocion del Dirçòc amb de tengudas diferentas cada jorn.
M: E lo demai de la plaça?
CC: Aquò es per metre de costat l’argent de las subvencions que dintran a rajòls e qu’es impossible de las despensar totas.
M: De bruches circulan que lo bastiment del Dirçoc va portar un nom de personalitat coma la mediatèca André Malraux.
CC: Òc, avèm pensat a ifonotèca® Raimon Trencavel.
M: Nos podètz desvelar lo programa d’animacions a venir?
CC: Non pas que deu demorar secret. Vos pòdi fisar quicòm se demòra entre nautres: Les Bombes de Bal faràn pas partida d’aquesta programacion.


text:
Modèl:Traduire/Documentacion
Aquesta pagina es la sospagina de documentacion del modèl {{Traduire}}.
Aqueste modèl permet una boita desenrotlanta dins un article, per traduire en occitan de porcions de tèxt dempuèi una autra lenga (generalament de l'anglés) dempuèi un autre projècte Wikimèdia. Per trobar de porcions d'articles de traduire, vejatz aquesta pagina.
Somari
Sintaxi[modificar la font]
Traduccion dempuèi l'anglés[modificar la font]
Vaquí la sintaxi d'utilizar dins lo cas d'una traduccion de l'anglés cap a l'occitan.
{{Traduire | tèxte original = | traduccion = }}
This english text is a portion of an article witch is very interresting, tòca too short to go through a "translation project" process. In this particuliar situation, the "translate template" is very useful for translating only a little portion of text. If you have translations capacities in english, you are pleased to translate this portion of text in occitan language.
Traduccion del tèxte anglés :
Aqueste tèxte anglés es una porcion d'article qu'es fòrt interessant, mas tròp cort per un procèssus del "projècte de traduccion". Dins aquesta situacion particulara, lo "modèl traduire" es fòrt util per traduire solament una pichona porcion de tèxt. S'avètz de capacitats de traduccions en anglés, sètz convidats a traduire aquesta porcion de tèxt en lenga occitana.
Traduccion dempuèi tota autra lenga[modificar la font]
Un paramètre "còde de lenga" pòt èsser apondut per especificar una autra lenga que l'anglés, cap a l'occitan.
{{Traduire | còdi de lenga =   | tèxte original = | traduccion = }}
Das deutsche Text ist ein Teil eines Artikels Hexe ist sehr interessant, aber zu kurz, um durch eine "Übersetzung". In diesem particuliar Situacion, die "übersetzen Vorlage" ist sehr nützlich für die Übersetzung nur einen kleinen Teil des Tèxtes. Wenn Sie Übersetzungen Kapazitäten in den Sprachen Deutsch, Sie sind froh, zu übersetzen, diesen Teil des Tèxtes in occitanischer Sprache.
Traduccion del tèxte alemand :
Aqueste tèxt alemand es una porcion d'article qu'es fòrt interessant, mas tròp cort per un procèssus del "projècte de traduccion". Dins aquesta situacion particulara, lo "modèl traduire" es fòrt util per traduire solament una pichona portion de tèxt. S'avètz de capacitats de traduccions en alemand, sètz convidats a traduire aquesta portion de tèxt en lenga ocitana.
Este texto español es una parte de un artículo de brujas es muy interesante, pero demasiado corto para ir a través de un "proyecto de traducción'". En este particuliar situación, el "traducir la plantilla" es muy útil para traducir sólo un poco porción de texto. Se usted tiene lo capacidad de las traducciones en español, usted es el placer de traducir esta parte de texto en idioma occitán.
Traduccion del tèxte espanhòl :
Aqueste tèxt espanhòl es una porcion d'article qu'es fòrt interessant, mas tròp cort per un procèssus del "projècte de traduccion". Dins aquesta situacion particulara, lo "modèl traduire" es fòrt util per traduire solament una pichona porcion de tèxt. S'avètz de capacitats de traduccions en espanhòl, sètz convidats a traduire aquesta porcion de tèxt en lenga occitana.
ЭTo pycckий TekcT пpeдcTaBляeT coбoй чacTb cTaTbи BeдbM oчeHb interresting, Ho cлишkoM kpaTko-и пpoйTи чepeз "пepeBoд пpoekTa" пpoцecca. B эToM particuliar cиTyaцию, "пepeBecTи шaблoH" oчeHb пoлeзHa для пepeBoдa лишb HeMHorиM чacTb TekcTa. Ecли y Bac ecTb BoзMoжHocTи пepeBoдa Ha pycckoM языke, Bы paды BoплoTиTb эTy чacTb TekcTa Ha фpaHцyзckoM языke.
Traduccion del tèxte rus :
Aqueste tèxt rus es una porcion d'article qu'es fòrt interessant, mas tròp cort per un procèssus del "projècte de traduccion". Dins aquesta situacion particulara, lo "modèl traduire" es fòrt util per traduire solament una pichona porcion de tèxt. S'avètz de capacitats de traduccions en rus, sètz convidats a traduire aquesta porcion de tèxt en lenga occitana.


text:
Agéncia Espaciala Europèa
L'Agéncia Espaciala Europèa (European Space Agency, ESA) foguèt creada en l'an 1975. Es una organizacion intergovernamentala consacrada a l'exploracion de l'espaci. Actualament 18 Estats participan al projècte, e lo seu sèti es a París, França. L'agéncia a un personal de 1900 trabalhadors, sens comptar las entrepresas jos contractes, e un budgèt de 3 000 000 000 èuros (2005).
- La plataforma de lançament de l'ESA es lo Centre espacial de Guaiana a Kourou, Guaiana Francesa, un luòc causit pr'amor de la proximitat amb l'Eqüator, dempuèi ont se pòt accedir pus facilament a las orbitas comercialas. Pendent l'èra d'Ariane 4, l'ESA ganhèt la posicion de cap del mercat, e es actualament lo competitor mai important de la NASA per exploracion de l'espaci.
- Las missions scientificas de l'ESA an una basa a l'ESTEC de Noordwijk, Païses Basses,
- las missions d'observacion de la Tèrra son a l'ESRIN a Frascati, Itàlia,
- lo contraròtle de missions (ESOC) es a Darmstadt, Alemanha,
- lo Centre Europèu d'Astronautas (EAC), qu'entrena los futurs astronautas es a Colonha, en Alemanha.
- l'ESAC, lo Centre Europèu d'Astronomia Espaciala, localizat a Villanueva de la Cañada, Madrid, Espanha es lo centre ont se menan a tèrme las operacions scientificas de las missions d'astronomia e planetàrias de l'ESA, en mai de la recompilacion, l'archivatge e la distribucion de las donadas obtengudas per la comunitat scientifica
Membres[modificar | modificar la font]
L'ESA es formada de las organizacions espacialas e autras entitats de 18 païses:
- Alemanha,
- Àustria,
- Belgica,
- Danemarc,
- Espanha,
- Finlàndia,
- França,
- Grècia,
- Païses Basses,
- Irlanda,
- Itàlia,
- Luxemborg,
- Norvègia,
- Portugal,
- Reialme Unit,
- Suècia,
- Soïssa,
- Chequia.
Se prevei l'arribada d'autres païses que se son jonches recentament a l'Union Europèa.


text:
Testicul
Los testiculs son caduna las gonadas masclas, productors d'espermatozoïdes e d'ormonas sexualas masculinas (androgènas), subreot la testosterona. Son d'organs glandulars que fòrman partit de l'aparelh reproductor masculin.
Somari
Anatomia[modificar | modificar la font]
L'estructura del testicul es formada pels compausents seguents:
- Albuginia: sisa fibrosa de teissut conjonctiu qu'envolopa lo testicul e l'epididim.
- Conduches semininals: conduches productors de l'esperma.
- Conduches excretòris de l'esperma: lo semèn al sortir dels conduches seminals passa per:
Situacion[modificar | modificar la font]
Los testiculs son situats jol penís, entre las doas cuèissas, dabans lo perinèu. Sont envolopats per un ensems de sisas amb forma de borsa, nomenada escròt. Las doas gonadas ocupan pas lo meteis nivèl, per la majoritat dels òmes lo testicul esquèrra baissa un pauc mai que lo drech. Son suspenduts al tèrme inferior pel cordon espermatic e son desprovesits d'aderéncias dins la mai granda partida de la seuna superfícia exteriora, de tal biais que demòran fòrça mòbils en totes los sens, podon demenir e pujar cap a l'anèl inguinal.
Migracion[modificar | modificar la font]
Per l'òme coma los mai mamifèrs, los testiculs venon de l'interior de la cavitat abdominala, a drecha e esquèrra de la colomna lumbara, al costat dels rens. Cap al tresen mes del desvolupament fetal, los testiculs abandonan aquela region e davalan pel conduch inguinal, travessant la paret abdominala, menan amb el las borsas que los envolòpan fins a la posicion definitiva. La davalada incomplèta del testicul es coneguda coma criptorquidia.
Nombre[modificar | modificar la font]
Los testiculs son dos, un al costat drech e l'autre al costat esquèrra. Anormalament pòt existir un sol testicul per abséncia del desvolopament de l'autre, que, quand tanben manca l'epididim e lo conduch deferent, se dich monorquidia. Quan mancan los dos testiculs se dich d'anorquidia.
Grandor[modificar | modificar la font]
Pels mainats la grandor dels testiculs es plan pichona (de 2 a 3 cm de long). A la pubertat creisson fins a aténher entre 8 e 18 cm de longitud i entre 2 i 3 cm d'ample. Aquesta grandor demòra mas o mens la meteissa pendent tota la vida, encara qu'a vegadas arriba una leugièra atrofia dins la vièlhessa o un leugièra aumentacion de grandor a causa de la presa d'esteroïdes. La grandor desmesurada dels testiculs es deguda en majoritat de las ocasions a una idrocèla (acumulacion de liquid disn la tunica serosa del testicul).
Color, forma e consisténcia[modificar | modificar la font]
Los testiculs son de color blanc blavenc, a vegadas roge quand son remplits de sang. Lo testicul a una forma d'ovoïde plan dins lo sens transversal. A una consisténcia dura e leugièrament elastica a causa de la sisa fibrosa que l'envolòpa.
Vascularizacion[modificar | modificar la font]
- Artèrias: los testiculs son irrigats per las artèrias espermaticas, l'artèria deferenta e l'artèria funiculara.
- Venas: las venas espermaticas asseguran lo drenatge sanguin. Quand s'obstruisson produson lo varicocèl.
- Tanben s'i tròban de venas limfaticas.


text:
Per Patric
Se me siòi levat de matin s’ai
corregut lèu sul camin
S ’ai desrevelhat lo vesin e se per lo mond ai cantat
Es que tuam los pòrcs deman
S’ai fach amb la Marion un pas de dansa e un poton
S’ai apelat los paisans per dire de daissar sos camps
Es que tuam los pòrcs deman
S’ai fach la campana tindar s’ai fach lo tamborn redolar
Se disi que cal festejar se cal de vin a se’n negar
Es que tuam los pòrcs deman
S’ai vist la prima abans son temps e s’ai ausit cantar los vents
Se sabi mon pòble content se lo pòdi faire cantar
Es que tuam los pòrcs deman
Se pòdi faire mon amor tantas promessas aquèl jorn
Se te pòdi prène las mans se pòdi t’aimar per mila ans
Es que tuam los pòrcs deman
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Avolsheim
Avolsheim en alemannisch (Avolsheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Avolsheim Es una municipalitat francesa, situada en lo departament del Bas-Rhin e la region Alsace.
A situat a unitat|1.6|km}} de Wolxheim, 1,8 km de Soultz-los-Bains, 2,5 km de Dachstein, 2,8 km de Ergersheim-sus-Bruche, 3 km de Molsheim e 31 km de Estrasburg.
Avolsheim A una superficie d'unitat|1.83|km|2 {{}} e una densitat d'unitat|381|abitants/km|2 {{}}.
Avolsheim est une commune française, située dans le département du Bas-Rhin et la région Alsace.
Elle est située à 1,6 km de Wolxheim, 1,8 km de Soultz-les-Bains, 2,5 km de Dachstein, 2,8 km d' Ergersheim-sur-Bruche, 3 km de Molsheim et 31 km de Strasbourg.
Avolsheim a une superficie de 1,83 km2 et une densité de 381 habitants/km2.


text:
18 de juny 2013
En Ondas que perpausa un encontre dab Florian Vernet entà Fin de partida, novèlas que sòrten de paréisher a l'IEO Lengadòc
En Ondas de Domenja Lekuona dimèrcs 19 a 9h lo ser, dijaus 20 a 8h lo ser e dimenge 23 de junh a 11h.
En ondas que'vs perpausa un encontre dab Florian Vernet,novelista. Entenut escrivan d'istòrias bracas on s'i hèn de contunh pas de costat dens lo deliri, la fantasia o lo hòra temps.
Las musicas d'En Ondas
* Vath d'Aspa Montanha sacrata Mon diu quina sofrença Joan Jacme Lacòsta
* Meredith Monk Mercy Urban march (Shadow)
* Meredith Monk Mercy Shark
* Wax Tailor Que serà Live from earth
* Björk Volta Pneumonia
Sonaus de Joan Francés Tisnèr Crane airways deu disc Transpòrts Tisnèr S.A. e lo remix de Francés Dumeaux tà sortir de l'emission.
Publicat per LEKUONA Domenja a l'adreça 18.6.13
Libellats : Fin de partida, Florian Vernet, IEO Lengadòc, novèlas
Subscriure's a: Comentaris del missatge (Atom)


text:
Aspèth
Aspèth[1],[2],[3] (Aspet en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge situada en departament de la Nauta Garona e en region d'Occitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada ath pè deths Pirenèus en Comenge, Aspèth qu'ei plaçada a 15 km ath sud-èst de Sent-Gaudenç e ath pè deth pic de Cagiri que senhoreja sus la vath a 1 912 m.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Cultura locau e patrimòni[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Glèisa Sant-Martin.
- Capèra de Miejacòsta, dedicada ara Verge Maria.
En Aspèth, las tralhas d'aquera temporada que son escassas. Au sègle XIVau probable, la vila qu'estó embarralhada dab clausuras e tanben tres pòrtas, de las quaus la dita Pòrta Sant-Martin. Lo campanar de la glèisa qu'ei en suspart de la Pòrta qu'endosta un carrilhon famós de 16 campanas. Au darrèr deu capcèr actuau de la glèisa, que vedem engüèra uei la capèra senhorau, d'estile gotic, que la clau de vòuta ei emberogida de las armas de la familha de Coarrasa.
Uns saberuts locaus qu'assolidan engüèra uei, la tor deth Shucau, qu'ei en suspart de la vila, e seré ua « tor de senhalizacion ». A pròva de la lor tèsi, que s'emparan sus ua seria d'articles vielhs de Maurici Gourdon, publicats en 1910, 1911 e 1912 a la Revista de Comenge. Pasmens, l'ipotèsi aquesta, emetuda per Maurici Gourdon, que'n ei l'encausa, qu'ei beròi injustificada : aquera teoria ne s'empara pas sus arren. Ailàs, cada brocadura toristica que la torna condar. Segon Mondon e Gourdon, que seré estada edificada enter lo sègle XIIau e lo sègle XIVau. Adonc que l'atribuishen a l'Edat Mejana centrau o autanplan a l'Edat Mejana baisha shens que sia segura la causa. D'aquí endavant, la question de la soa datacion n'ei pas reglada e las Cartas d'Aspèth que son mudas cap e tot aquiu dessus. Que l'aperan tanben — dab tòrt — « tor sarrasina ».
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
Véder tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.


text:
International Union for Conservation of Nature and Natural Resources
L'Union Internacionala per la Conservacion de la Natura (UICN), tanben coneguda jol nom anglés International Union for Conservation of Nature and Natural Resources (IUCN), es la principala ONG dedicada a la causa de la conservacion de la Natura.
La mission de l'UICN es d'influenciar, d'encoratjar e d'assistir las societats dins lo mond entièr, dins la conservacion de l'integritat e de la diversitat de la natura, e mai de s'assegurar que l'utilizacion d'aquestas ressorsas naturalas es facha d'un biais equitable e durable.
Foguèt fondada lo 5 d'octobre de 1948 en seguida d'una conferéncia internacionala tenguda a Fontainebleau ; son nom èra a l'origina International Union for the Protection of Nature (IUPN); es estada rebatejada jos son nom actual en 1956. Son sèti es localizat a Gland en Soïssa. Acampa 48 Estats, 114 agéncias governamentalas, mai de 800 ONG e mai de 10 000 experts e de scientifics de mai de 180 païses. Publica sus son sit Web una lista roja de las espècias menaçadas. Emplega un milierat de personas trabalhant a travèrs lo mond a aperaquí 500 projèctes.
L'UICN definís d'airals protegits coma essent de zònas terrèstras o marinas especificament dedicadas a la proteccion e a la conservacion de la diversitat biologica, e mai qu'a las ressorsas naturalas e culturalas associadas.
La lista roja[modificar | modificar la font]
E, particular, l'UICN met a jorn una lista roja destinada a repertoriar las espècias animalas o vegetalas en perilh dins lo mond.
Caduna de las espècias fa l'objècte d'una evaluacion e d'un seguit quand las donadas concernent aquestas son en quantitat sufisenta.
Podètz consultar la lista de las categorias e dels critèris utilizats per l'UICN :


text:
Miralh
Un miralh (var. mirau) o rarament espelh es una superfícia reflectiva pro clara per formar un imatge. L'exemple pus simple es lo miralh plan que fòrça gents an en cò sieu. L'exemple pus ancian es l'aiga tranquilla, ont abans l'invencion del miralh las gents s'agachavan.
Dins un miralh, un fais de lutz parallèl pòt cambiar de direccion entièrament e contunhar en essent parallèl, en podent produsir aital un imatge virtual d'un objècte en la siá grandària e forma reala. Existisson tanben de miralhs concaus, ont un fais de lutz parallèl es convertit en convergent, en trobant interseccion al fòcus del miralh e distorsionant l'imatge rebatut. Los miralhs convèxes son aqueles de corbadura invertida a aquela d'un miralh concau, los que provòcan un efièch opausat.
Los primièrs miralhs consistissián en una placa polida de metal, normalament d'argent. Los miralhs modèrnes son constituits d'un jaç prim d'alumini depausat sus una placa de veire que protegís l'alumini e permet al miralh de durar mai de temps.
Istòria[modificar | modificar la font]
Los miralhs coma utisses de tocador e objècte manual foguèron fòrça emplegats dins las civilizacions egipciana, grèga, etrusca e romana. S'elaboravan totjorn amb metal brunit, generalament "crubatz", argent o bronze, a aquel procès lo se coneis pel nom de plateig. Avián forma de placa redonda o ovala, ornada ordinàriament amb gravaduras o relèus mitologics al revèrs. D'aqueles miralhs se ne consèrva encara fòrça exemplars dins qualques musèus arqueologics. Pendent la nauta Edat Mejana l'usatge del miralh èra estranha, fins qu'al sègle XIII s'inventèt la fabricacion dels de veire e de cristal de ròca sus lama metallica, sens ne quitar de bastir los de solament metal fins al sègle XVIII. Lo miralh, coma mòble d'abitacion o cambra, comença al sègle XVI, doncas que malgrat que pendent los dos sègles anteriors se citen qualques exemplars istorics èra pas fòrça coneguts e lo sieu usatge èra pauc corrent. Dins aquel sègle se presenta coma marca d'elegància e gost artistic e ocupa una plaça de tria al salon coma objècte mobil e de dimensions redusidas. Cap al sègle XVII las fabricas venecianas arriban a bastir de miralhs de granda mesura e ne servisson ençà coma objèctes singularament decoratius en salons, qu'ocupan un luòc destacat.
Lo miralh dins la cultura[modificar | modificar la font]
Lo miralh ocupa una plaça importanta dins la mitologia e las supersticions de fòrça pòbles. L'imatge que s'i rebat s'identifica sovent amb l'arma o l'esperit de la persona: d'aicí per exemple que los vampirs, còrses sens arma, s'i rebaton pas. Quand qualqu'un es a mand de daissar aquel mond, se sòl cobrir los miralhs, de paur que l'arma de l'agonizant i demòre barrada. Lo miralh s'interprèta coma una fenèstra dins lo mond dels esperits. La legenda urbana de Veronica aprofècha exemplarament aquela vision. Totun, lo mond dels esperits tend a s'imaginar coma una contrapartida especulara del dels vius. Lewis Carroll desvolopa magistralament l'idèa del miralh coma entrada dins un mond envèrs en la segonda part de las aventuras d'Alícia. Lo miralh es tanben objècte frequent de consulta: lo jutjan capable de mostrar d'eveniments e d'objèctes distants dins lo temps o l'espaci. Dins lo conte de Blancanèu, lo miralh a la facultat de parlar e respond a las questions que li pausa la mairastra. John Ronald Reuel Tolkien repren amb lo sieu celèbre miralh de Galadriel la tradicion del miralh capable de mostrar lo futur. Dins lo roman de Harry Potter e la pèira filosofala, de J.K. Rowling, apareis lo miralh OESED, que rebat pas l'imatge de qui lo contempla, mas los sieus desirs pus prigonds.


text:
L’Estancabra ocupa actualament l’ancian Estanquet de la Portièra, al 42 carrièira dels Blanquièrs, dins lo barri Sant Pèire de Tolosa. Sèm obèrts totes los divendres (19h-2h) e dissabtes (19h-3h) fins a junh de 2017. Passada aquela data…e ben s’avètz de pistas, fasètz-nos virar aquò !
Vos perpausam de bevendas de tota borra, e tanben d’assietas per crostejar, e d’aurelhas a l’espèra. Tantplan, esitatz pas d’emplegar la lenga, comprenem pas totes, mas ensajam !
Situacion : Centre
42 Carrièira dels Blanquièrs
31000 TOLOSA
Mètro / Tram a proximitat :
Capitòli


text:
Villers-Faucon
Villers-Faucon es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Villers-Faucon Es un bourg picard del Vermandois, situat a Unitat|13|km {{}} al nòrd-es de Péronne, facilament accessible pel anciana Rota nacionala 17 (actuala RD 917) e las autoroutes A1, A2 e A26
Villers-Faucon est un bourg picard du Vermandois, situé à 13 km au nord-est de Péronne, aisément accessible par l'ancienne Route nationale 17 (actuelle RD 917) et les autoroutes A1, A2 et A26
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A la XIXen sègle, Henry Emile Victor Vion, alavetz proprietari e en espetant de la Granja de Leuilly, se lança en la transformacion de la remolatxa a sucre. Installa lo sieu pròpri doç-distillerie sus las siás tèrras, près de la siá espleitacion sul tuc dich Mont de Leuilly. La siá entrepresa es un succès, e dona del trabalh a la populacion de las alentours, e aquel de la cultura fins a la transformacion de la remolatxa. Aquel personatge serà fòrça influiscan sul desvolopament economic del costat e jouira d'una granda notoriété e d'un grand per çò qu'es de l'escalièr local. Se farà bastir lo sieu castèl, en illustrant lo sieu succès e la siá prospérité, al se del perimètre de lo sieu complèxe en comprenent lo doç e la Granja de Leuilly. Nomenarà la siá urbanizacion Santa-Émilie del nom de la siá filha cadette Emilie Vion, compromesa en los òrdres, e aquel en dépens del appellation istoric del luòc.
Lo vilatge #èsser gaireben-totalament destruit l'an 1916, en lo moment de la Primièra Guèrra mondiala. N'efièch, pendent un retrach de las tropas alemandas a l'entorn de las linhas dichas de Hindenburg, los abitants aguèron deslotjat cap al Nòrd (en lo sector de Denain), de las cargas de dynamite aguèron mes a l'entorn de totas las bastissas de la comuna (i compreses lo Doç de Santa-Émilie), los arbres talhats, de manièra a daissar lo camp liure en prevision de la enfocament de las tropas. Lo vilatge i aguèt aniquilat, totun lo cementèri de la municipalitat lududa i aguèt respectat.
Al continuament del conflicte, démarra una fasa de reconstruction, #que durarà gaireben un deceni, portada per una cooperativa de reconstruction, en administrant la perception dels dreches de guèrra.
Au XIXen siècle, Henry Emile Victor Vion, alors propriétaire et exploitant de la Ferme de Leuilly, se lance dans la transformation de la betterave à sucre. Il installe sa propre sucrerie-distillerie sur ses terres, à proximité de son exploitation sur la colline dite Mont de Leuilly. Son entreprise est un succès, et donne du travail à la population des alentours, et ce de la culture jusqu'à la transformation de la betterave. Ce personnage sera très influent sur le développement économique du canton et jouira d'une grande notoriété et d'un grand respect à l'échelle locale. Il se fera construire son château, illustrant sa réussite et sa prospérité, au sein du périmètre de son complexe comprenant la sucrerie et la Ferme de Leuilly. Il nommera son urbanisation Sainte-Émilie du prénom de sa fille cadette Emilie Vion, engagée dans les ordres, et ce en dépens de l'appellation historique du lieu.
Le village fut quasi-totalement détruit en 1916, lors de la Première Guerre mondiale. En effet, durant un retrait des troupes allemandes autour des lignes dites d'Hindenburg, les habitants furent évacués vers le Nord (dans le secteur de Denain), des charges de dynamite furent posées autour de tous les édifices de la commune (y compris la Sucrerie de Sainte-Émilie), les arbres coupés, de manière à laisser le champ libre en prévision de l'approche des troupes. Le village fut anéanti, néanmoins le cimetière de la commune lui fut respecté.
À la suite du conflit, démarra une phase de reconstruction, qui durera presque une décennie, menée par une coopérative de reconstruction, administrant la perception des droits de guerre.


text:
Estrech de Malaca
L'estrech de Malaca es un long corredor maritim del sud-èst d'Asia situat entre la peninsula Malaisa e l'Illa Indonesiana de Sumatra, e religant la mar d'Andaman, mar bordièra de l'ocean Indian, a la mar de China Meridionala, al sud.
L'estrech es long de gaireben 800 km, s'espand del sud-èst cap al nòrd-oèst e es d'una largor compresa entre 50 km e 320 km. Fa solament 2,8 km de larg dins son punt pus estrech, l'estrech de Philips dins l'estrech de Singapor. Plusors illas se tròban dins sa partida meridionala.
Prenguèt una importància estrategica de primièr ordre, essent la rota principala del provesiment en petròli de dos dels principals consomators mondials, Japon e China. Los pus grands pòrts son Malaca (Malàisia) e Singapor.
Importància geoestrategica[modificar | modificar la font]
L'estrech de Malaca es una de las pus importantas vias de navigacion del mond, e coneis un trafic equivalent a aquel del canal de Suèz. Constituís una de las principalas vias de passatge entre l'ocean Indian e l'ocean Pacific, religant quatre dels païses pus poblats al mond: Índia, Indonesia, Japon e China. Qualques chifras o mòstran:
- mai de 50 000 naus i passan cada an;
- entre 20 e 25% del transpòrt maritim mondial i passa cada an;
- la mitat del comèrci maritim del petròli i transita (mai d'11 milions de barils en 2003, o 1 700 000 m³), e aquel trafic es en aumentacion constanta.
Aquel important trafic e son estrechor ne fan una zona privilegiada per la piratariá e una cibla potenciala del terrorisme. La piratariá es venguda un problèma major dempuèi un decenni, lo nombre d'atacas passant de 25 en 1994 a 220 en 2000, abans de redescendre a 150 en 2003, o lo tresen de la piratariá mondiala. S'estima que en 2004, lo recòrd de l'annada 2000 se deuriá aténher. Qualques especialistas estiman que sola una mitat de las atacas fa l'objècte d'un rapòrt. Las marinas malaisa, indonesiana e singaporiana an aumentat lors patrolhas a partir de julhet de 2004 mas la geografia de l'estrech lo rend quasiment impossible de securizar : separa Malàisia d'Indonesia, conegudas per aver de relacions dificilas, çò que complica encara un pauc mai las questions de securitat. Segon l'Organizacion Maritima Internacionala (OMI), 135 naus foguèron atacadas, 44 sasiments e 600 marins pres en ostatge e cambiats contra rescat en 2008. Larg de 320 km a son embocadura septentrionala, l'estrech se redusís fins a 2,8 km vèrs son extremitat meridionala. Es semenat de centenats d'illas inabitadas envasidas per de mangròvas qu'ofrisson fòrça rescondudas pels criminals.
Un atemptat terrorista poiriá, en colant una granda nau, a causa de la flaca prigondor dels fons (25 m al mens prigond), tapar vertadièrament lo trafic, amb fòrça consequéncias sul comèrci mondial.
Contornaments[modificar | modificar la font]
Tailàndia a elaborat plusors plans per reduire l'importància economica de l'estrech de Malaca. Prepausèt plusors projèctes de canal a travèrs l'istme de Kra, evitant atal 600 milas de navigacion entre Africa o l'Orient Mejan e lo Pacific.
Pasmens, aquel canal copariá Tailàndia en dos, en isolant las províncias del sud, que Narathiwat, Pattani e Yala de la minoritat musulmana, de la rèsta del país. E mai, son còst proïbitiu daissa pensar qu'aquel canal se bastirà pas abans longtemps, malgrat los desirs dels òmes politics tailandeses.
Un autre biais de contornar l'estrech seriá de construire un oleoducte a travèrs l'istme, çò que permetriá de transportar lo petròli cap a de naus esperant de l'autre costat, per un còst de 50 cents lo baril.
Aquel projècte d'oleoducte lo concurréncia un autre projècte a travèrs Birmania, o dirèctament per Xinjiang (en China continentala), que sa construccion comencèt en octobre de 2004.
A costat d'aqueles projèctes de canal e d'oleoducte, existís doas rotas maritimas alternativas:
- per l'estrech de la Sonda;
- per l'estrech de Lombok e l'estrech de Makassar.
Aquelas doas rotas son tanben expausadas a la piratariá e al terrorisme. E mai, l'estrech de la Sonda es tròp pauc prigond per permetre lo passatge de las naus de tipe Malaccamax.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)Le détroit de Malacca : porte océane, axe maritime, enjeux stratégiques, per Nathalie Fau


text:
Après lo primièr viatge del breton Jacques Cartier a tèrras de Quebèc, un occitan arribèt a çò que seriá nomentat pendent sègles coma coma Nòva França per i bastir la primièra colònia europèa. Maugrat l’intencion, la tòca de l’occitan Joan Francés de la Roca de Roberval foguèt pas una capitada e un an e miei après, la colonizacion d’aquel territòri d’America del Nòrd seriá arrestada fins l’arribada en 1608 de Samuel de Champlain.
Aqueste episodi desconegut de l’istòria de Quebèc foguèt tant singular coma la personalitat de de la Roca, amic del rei, protestant, governador, despòta, e pirata. Maugrat tot, la literatura del sègle XVI e après reculhiguèt amb divèrsas òbras lo pas d’aqueste occitan per tèrras quebequesas. Dempuèi 1535, la corona de França sabiá ont èra aquela tèrra mas poguèt pas la colonizar fins fòrça temps après.
De la Roca serà, totun, lo primièr europèu que dintrèt dins lo riu de Sant Lorenç fins mai enlà e la vila iroquesa d’Stadacona e encara mai en tot explorar lo riu Ottawa. Mas la fam, las malautiás e lo fred aital coma las atacas dels iroqueses permetèron pas que la fondacion de França-Rei aguèsse contunhetat.
Èra l’an 1542 e l’occitan Joan Francés de la Roca arribava a tèrras nòrd-americanas amb lo títol de Primièr Loctinent del Reialme. La sieuna autoritat èra sus tres batèls, e mai de 100 colons, e tanben las nòvas tèrras descobèrtas. Fins e tot Jacques Cartier ( batejat Jakez Karter en breton) aviá de seguir las sieunas òrdres. Mas o faguèt pas. Se trobèron fàcia a la còsta de Tèrra Nòva e Cartier decidiguèt se’n tornar cap a França amb d’aur e diamants trobats (qu’èra de pririta e quars realament).
Cossí que siá, e amb las mapas cartograficas de Cartier, de la Roca arribèt al reialme de Sagueney en tot esperar descobrir lo mitic passatge del Nòrd-Oèst. Pendent la traversada pel Sant Lorenç laissarà a una sieuna familiara, Margerita de la Roca, amb lo sieu aimant e un pichonèt filh en l’Illa dels Demònis pr’amor del pecat comés – èran pas maridats-.
Pauc aprés, arribèron al luòc apelat per Cartier Charlesbourg-Royal, prèp del pichon riu uèi apelat Cap Roi. De la Roca cambièt lo nom e inicièt la rebastida de la nòva colònia –trobada pels arqueològs en 2006 en la màger descobèrta de la colonizacion europèa en Canadà dempuèi la trobalha del siti viking de l’Anse-aux-meadows- . Mas l’arribada de l’ivèrn ajudèt pas. Fred, fam e escorbut provoquèron fòrça mòrts entre los colons.
Quan arribarà la prima, de la Roca encara a enveja de voler trobar lo pas del Nòrd-Òest. E marcharà fins lo riu Ottawa. Mas, serà pas el lo primièr europèu en i arribar. Joan Alfons de Santonja , un portuguès al servici del rei de França, i arribarà pauc après mas foguèt al servici de de la Roca en aquesta entrepresa. Aital, en d’aperaquí 1545 arribarà fins l’estrech de Davis, la vertadièra dintrada del Nòrd-Òest, mas pas del pas, qu’existiguèt jamai.
Las atacas contunhas dels iroqueses – enrabiats per lo raubament del sieu cap Donnacona e la sieuna familha per Cartier en tot los menar a França e tornar pas jamai a los veire – ajudèt pas brica en la consolidacion de la nòva colònia. De mai, la religiositat severa de de la Roca (quèra protestant) tanben provoquèt divèrses problèmas.
Quand una nòva flota arribèt en setembre de 1543, de la Roca decidiguèt que ja n’i aviá pro e totes abandonèron la primièra colonia europèa d’America del Nòrd (fondada per Cartier en 1541 amb mai de 500 colons e situada prèp de la granda vila iroquesa d’Stadacona). Aquesta foguèt una de las darrièras accions de Joan francés de la Roca de Roberval, occitan de Carcassona e primièr governador de Quebèc.
Una vida fòrça polemica
Nascut en 1500 a Carcassona e mòrt a Paris en 1560, la vida de Joan Francés de la Roca foguèt un exemple de temeritat e aventuras sens fins. De paire occitan e maire peitavina, aguèt una prigonda amistat amb lo rei de França Francés I lèu lèu. Amb el farà la guèrra en Itàlia e caçaràn ambedós amassa al castèl de Roberval. Quan recebèt la mission del sieu amic lo rei de colonizar las nòvas tèrras descobèrtas per Cartier, d’espandir la fe catòlica ( e el èra protestant mas amic del rei ) e trobar lo pas del Nòrd-Òest per arribar mai lèu a China, decidiguèt aver primièr de tot, argent per la mission. Cossí ? En tot atacar baissèls angleses amb la piratariá. E aquò gaireben provoquèt una guèrra amb aquel país e l’enrabiada del rei.
Amb l’argent necessari marchèt a Quebèc, mas una dicussion amb Cartier provoquèt la sieuna fugida pendent la nuèch fàcia a Tèrra Nòva e l’abandonament d’aqueste de la nòva colonia. La severitat de las sieunas idèas religiosas menadas a l’extrèm tanpauc ajudèron en la ja malaisida entrepresa de colonizacion de las nòvas tèrras. E la mission, fin finala, capitèt pas.
Après tornar a Euròpa, l’occitan contunhèt las sieunas accions piratas en tot atacar, aquest còp òc amb la permission reiala pr’amor que i aviá guèrra entre los dos estats, divèrsas vilas americanas espanhòlas. Aital ataquèt e saquejèt las vilas de Rancherías e Santa Marta en 1543 e en 1544 arribèt a atacar Cartagena d’Índias.
Lo rei volguèt l’apasimar e pendent la fin d‘aquel an lo trobam en tot bastir las fortificacions de París. Puèi, en 1546, ataquèt amb una flota de corsaris las vilas de Baracoa e l’Avana. Après aquò laissèt definitivament la piratariá e tornèt a demorar a Occitània.
Maugrat las missions reialas, la sieu patrimoni familhar foguèt pas un succés e foguèt a mand de perdre las sieunas possessions coma nòble. En 1555 es totalament roïnat e lo sieu castèl ipotecat. Tanben foguèt fòrça conegut per èsser un òme fidel a la sieuna religion e per èsser una de las primièras víctimas protestantas de las guèrras de religion. En 1560, en tot sortir d’una amassada ugonota, foguèt atacat e mòrt der de catolics.
Uèi, divèrsas òbras testimònian lo pas de l’occitan pel Quebèc. Raymond Bock e d’autres n’an parlat amb lors romans e la vila de Roberval en Quebèc remembra la sieuna arribada a aquelas tèrras. Pòt èsser estonant o pas, mas cossí que siá, lo primièr governador de Quebèc foguèt un occitan nascut a Carcassona que s’apelava Joan Francés de la Roca de Roberval. E aquò tanben es istòria.
Christian Andreu*
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.


text:
Notz muscada
La notz muscada o notz de muscada es l'albumen de la grana del fruch ovoíd del muscadièr (Myristica fragrans), un arbre tropical de la familha de las Myristicaceae naut de dètz a quinze mètres. Lo clòsc de la notz muscada n'es lo tegument.
Particularitats[modificar | modificar la font]
La notz muscada es la grana interiora de la planta Myristica fragrans. L'aril o membrana traucada roja a l'entorn la notz es comercializad coma a una espècia de cosina separada, lo macís. Mas, la notz muscada es mai coneguda.
Es un condiment de granda tradicion dins la cosina del sud-èst asiatic. Se dich qu'arribèt a Euròpa pels Sarrasins, mai es probable que l'introduccion siá mai anciana, perque los temples romans la notz muscada ja èra un dels ingredients brutlats coma l'encens dins las ceremonias religiosas.
La notz muscada conten una òli essenciala e es apreciada tanben coma producte medicinal dins la medicina ayurvedica e fòrças autras medicinas tradicionalas. Dins l'actualitat s'utiliza dins l'industria farmaceutica, subretot coma perfum dins la fabricacion de pasta de dents e coma ingredient dels siròps contra la tos.
Gastronomia[modificar | modificar la font]
S'utiliza seca e raspada en pichonas quantitats per aromatizar bevendas caudas, dessèrts, compòstas e d'autres fruchs cosinats e cocas. Es tanben un ingredient per de salsas coma la bechamèl.
Es un dels ingredients de qualques tipes de curri d'Índia e de qualques plats de la cosina del Levant, subretot en Turquia, Siria e Liban.
Vejatz tannben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Shulgin, A. T., Sargent, T. W., & Naranjo, C. (1967). Chemistry and psychopharmacology of nutmeg and of several related phenylisopropylamines. United States Public Health Service Publication 1645: 202–214. (en)
- Gable, R. S. (2006). The toxicity of recreational drugs. American Scientist 94: 206–208. (en)
- Devereux, P. (1996). Re-Visioning the Earth: A Guide to Opening the Healing Channels Between Mind and Nature. New York: Fireside. pp. 261–262. (en)
- Milton, Giles (1999), Nathaniel's Nutmeg: How One Man's Courage Changed the Course of History(en)


text:
5 de jul. 2011
En Ondas de Domenja Lekuona lo dimèrcs 6 a 21h, lo dijaus 7 a 14h e lo dimenge 10 de julh a 11h : en navèra difusion l'emission deu 18 de març de 2009
En Ondas de Domenja Lekuona lo dimèrcs 6 a 21h, lo dijaus 7 a 14h e lo dimenge 10 de julh a 11h : en navèra difusion l'emission deu 18 de març de 2009 suu disc "Esquiç seguit d'Auròst" que Christian Vieussens a realizat en collaboracion dab l'mmense poèta e grafista qui èra Bernat Manciet. Ua entervista de Christian Vieussens .
Tranga, sobèrna, dus de la mar grana o de la deus pins, Bernat Manciet e Christian Vieussens . En çò deu Cirma
Tranga, sobèrna, dus de la mar grana o de la deus pins, Bernat Manciet e Christian Vieussens . En çò deu Cirma
Publicat per LEKUONA Domenja a l'adreça 5.7.11
Libellats : Bernat Manciet, Christian Veussens, Domenja Lekuona, En Ondas
Subscriure's a: Comentaris del missatge (Atom)


text:
Joan Escilitzes
Joan Escilitzes (vèrs 1040 - mòrt au començament dau sègle XII) foguèt un istorian bizantin dau sègle XI.
Sa vida es mau coneguda. Originari d'Anatolia, èra un foncionari important durant lo rèine d'Alexis Comnèn (1081-1118). Foguèt l'autor d'una cronica dicha Synopsis historiôn que va de 811 a 1057 e conta leis eveniments dei periòdes amaurian e macedonian. Son trabalh es una fònt majora per lo sègle XI. Ne'n existís una version famosa illustrada de 574 miniaturas dicha cronica de Joan Escilitzes de Madrid que foguèt realizada en Sicília dins lo corrent dau sègle XII. Es l'unica cronica illustrada bizantina conservada.


text:
L’Amassada Generala de 2016 es a Tolosa
Un messatge mai que briu per vos significar que l’Amassada Generala de 2016 de l’Institut d’Estudis Occitans se debanarà a Tolosa, Garona Nauta, la dimenjada dels 23 e 24 d’abril que ven.
Doblidatz pas, per participar an’aquela Amassada Generala, cal ésser a jorn de la vòstra escotisson !
L’AG se debanarà a la sala municipala San Subra, 2-4 carrièra San Subra, 31300 Tolosa.
Au sortir del mètro (linha A, estacion Sant Çubran - Republica), la sala es indicada.
Informacions sus los transpòrts en comun : www.tisseo.fr
GPS : 43.599249 / 1.433906
Per se parcar, preferir los parcatges exteriors (P+R), al ras de las linhas A et B del mètro.
Agachatz la mapas aicí-dejos :


text:
Remesa dels prèmis de literatura
Lo divendres 30 de julhet a 18 oras sus l’espaci de l’IEO a l’Estivada de Rodés, seràn remeses los prèmis als dos ganhants del concors de literatura per adolescents.
Amorçat en julhet de 2009 per l’IEO, aquel prèmi a per tòca de balhar de vam a la creacion literària per adolescents.
Dempuèi lo desvelopament de l’ensenhament bilingue e immersiu, un public de legeire es apareiçut, mas los adolescents entre 10 e 16 ans an gaire de que legir dins la lenga a l’ora d’ara. Los participants al concors an degut anar cercar los còdis novèls necessaris a aquel genre especial.
Collegians de classas de tresena e de cinquena an legit e debatut a l’entorn de 15 òbras per ne reténer sonque doas. Los joves lectors èran enquadrats per una jurada compausada de representants de la premsa, del libre, de l’ensenhament e de l’Institut d’Estudis Occitans.
Joan-Loís Lavit, President de la jurada e Pèire Brechet, President de l’Institut d’Estudis Occitans balharàn lors prèmis als dos autors ganhants.
Remesa dels prèmis :
Divendres 30 de julhet a 18 oras,
Espaci IEO
Estivada de Rodés (12).
Articles ligats :
IEO a l’Estivada
Jurada del concors
Reglament del prèmi


text:
HORAIRES DES MESSES
Azay-le-Ferron
Horaires des messes de l'église Saint Nazaire d'Azay-le-Ferron
Lingé
Horaires des messes de l'église Saint Sulpice de Lingé
Martizay
Horaires des messes de l'église Saint Etienne de Martizay
Mézières en Brenne
Horaires des messes de l'église Sainte Marie Madeleine de Mézières en Brenne
Obterre
Horaires des messes de l'église Saint Laurent d'Obterre
Paulnay
Horaires des messes de l'église Saint Etienne de Paulnay
Saint Michel en Brenne
Horaires des messes de l'église Saint Michel de Saint Michel en Brenne
Saulnay
Horaires des messes de l'église Saint Martin de Saulnay
Villiers
Horaires des messes de l'église Saint Maurice de Villiers


text:
Era Fondacion Privada deth Musèu Etnologic dera Val d’Aran dedique era exposicion d’enguan as “pèires que parlen”, ei a díder, ad aqueri elements arquitectonics qu’an podut supervíuer ath pas deth temps e, sustot, ara vitesa constructiva imposada pera modernitat e eth progrès materiau des darrères decades. Son testimònis fòrts e contundents dera istòria e tanben dera volentat estetica des aranesi de toti es tempsi. Pèires qu’an mercat era casa e er auviatge, e an deishat constància dera sua epòca e estil en forma de simbèu, dita, escut, masca. Bèra ordenança municipau a demorat, e tot, inscrita ena solidesa d’ua pèira. Egregis lumedans decorats presidissen es entrades mès nòbles, mentre mos retròbe eth mistèri per saber ce qué deuien sénter e pensar aqueri aranesi, com ère era sua vida, intima sustot, ath laguens des sòns larèrs, un còp trauessat eth lumedan. Semble qu’alavetz era vida ère fòrça compartida e era intimitat, atau com la coneishem ara, auie encara de nèisher damb fòrça romantica. Impossible prètzhèt, totun, eth de descurbir eth sòn pensament, pr’amor que ne ara èm capables de saber ce qué pensen es òmes e es hemnes dera societat actuau. Es pèires, silentes, mos parlen, se les volem escotar. Mos ac avertís Angelina Cases, presidenta dera fondacion: ei desirable qu’es pèires non queiguen en desbrembe ne que “cap d’aire nau” non les hèsque a desaparéisher. Rebrembi alavetz eth títol d’ua cronica de Carlo Levi sus es sòns viatges tà Sicília: “Es paraules son pèires”, se ditz er escrivan, coma s’es paraules, en contra dera idèa qu’er aire se les empòrte, demorèssen fèrmes e impenetrables, perque, ja se sap, era vida passe, mès çò que demore ac fonden es poètes, artesans des paraules, fòrtes coma es pèires.
(Diari Segre, 16 de junhsèga de 2011)


text:
Dempuèi lo 16 de decembre, lo camp de Nadal anima la plaça Jean Jaurès, a costat de l’ostal del Paire Nadal animada per l’Uciac.
A l’iniciativa del camp de Nadal, los parents de l’associacion Belugueta sostenon l’escòla Calandreta Pic aucel, que s’installèt, i a gaire, al Puèg de la « Joie », sus las auturas de Caramaus. «Belugueta es una associacion culturala. Tot lo mond s’i pòt marcar», ditz Marine, secretària de l’associacion.
Amb Marine, Florent, Stéphanie, Karine, Nathalie, Solène, Aline, Mélisande, Joris, Emene, Olivier «e d’autres parents qu’òbran dins l’escurina» afrontan lo temps mornarós per animar lo camp e los diferents taulièrs.
Venda de vesc e de grífol, d’objèctes fargats pels enfants e pels parents, coma aquestas polidas manjadoiras de fusta pels aucels, cabana per la lectura e lo conte, jòcs de fusta, la practica pòt tanben presar lo canton restauracion bastit a l’entorn d’un fuòc de lenha amb la sopa del formatge e las saucissas grasilhadas. Lo dissabte, lo camp aculhís un vilatjòt d’artesans, tornièr sus fusta, fargaire de veirals, borralièr, faure, creator de lampas de fusta, e tanben lo CLAE JBC e Yucca edicions.
Quilhat sus son sòc dins l’espèra de son sòcle de pèira, l’arbre dels vòts de Nadal «La ciutadana», òbra omenatge a Jean Jaurès, se cobrís cada jorn de lausas que cadun pòt clavelar sus la rusca en tot fasent un vòt, jos l’uèlh atentiu de Florent : «Un còp cobèrt de lausas, lo faure i metrà a la cima lo veiral « l’astre de nèu », que representa una crotz occitana roja e aur…»
Adaptacion de l’article publicat dins « la depêche » lo 22 de decembre de 2017


text:
Ors de Kodiac
L' ors de Kodiak (Ursus arctos middendorffi) es la subespècia mai gròssa de l'ors brun. Los mascles adults pesan près 500 kg e las femèlas un 20 o 30 % mens. Es omnívor: manja de vegetals e de cadavres d'animals mòrts en l'ivèrn (après l'ivernacion), salmons (a partir de mai) e d'autres peissons, baias, algas, invertebrats e, dins una mendra mesura, de cèrvis, alces e d'autras romiants.[1] Demòra en las islas de l'Archipèla Kodiak al sud d'Alaska. En 2005 es estimada la poulacion a 3.500 individus.


text:
NON REGIONALISTA, donc d'esperit dubèrt. Democracia, perqué es aital que podèm participar, sense demandar un qualificatiu positiu a la democracia.
Occitània, perqué es lo meu país e que cal debutar a trabalhar aquí abans de pensar als autres pòbles, e jà aqueste trabalh es una solidaritat ambe los autres pòbles. Bilhet INDEPENDENT e escrit dempuèi Occitània.
Lo 9 de decembre avèm entrevistat Gui Bonnet, cantaire e compositor provençal ; es una entrevista faita car nos sèm barrutlat al costat d'Avinhon, l'entrevista me semblava normala ; Gui Bonnet festeja per aquela fin d'annada 2016, los 40 ans de sa profession de compositor e cantaire en Provença.
L'avèm entrevistat dins lo seu estúdio de la ciutat d'Avinhon.
Gui Bonnet es difusat per Radio Coupo Santo e Ràdio Planèta Occitània. Son estacions dedicadas caduna a sa manièra a la promocion e dignitat per la cançon e musica occitana, donc a la difusion tanben de las creacions de Gui Bonnet.
Es un pauc nòstre present de Nové (coma díson en Provença), es lo present de Nadal ! Nové es la version d'Avinhon transformada del Noël francés, mas en realitat se dís tanben Nadau en Provença coma en Gasconha ; aquelas diferéncias semantica frena pas la discutida, la pròva l'entrevista qu'avèm agut ambe Gui Bonnet.


text:
Per Esta
Sovent qu'enderi lo vent qui s'en va, qui s'envòla
Sovent lo vent que m'aprend com un regent d'escòla
Qu'a tant viadjat l'airolet, qu'a traucat las termièras
Quand torna gahar l'alet s'en hè un torn de tèrra
Estossi jo auseron que't seguirèi peu monde
Que'n serèi ton companhon qu'encharam dentz la ronda
Que'm haràs véder lo só, los peirs l'aiga pregonda
Lo sequèr e la calor, lo hred... la lua blonda
Que ganharam lo camin peu bèth miei de la bruma
Serèi l'ausèth arlequin que'm pintrarèi la pluma
Que prenerèi las colors de la gent de la flòra
E beròi serei urós de córrer peu dehòra
Ailàs
no sò auseron n'èi pas nada plumeta
Lo còr clavat en preson que plori mainadeta
Quand t'endengui a bohar embarrat en cujòla
Que'm vieneràs desliurar la libertat que vòla
{jumi [_pagesaure/cancons_meteisart.php]}
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
dilluns, 26 de setembre de 2011
dimecres, 21 de setembre de 2011
dimarts, 20 de setembre de 2011
dimecres, 7 de setembre de 2011
LA CRISI DELS ASES
Un òme encravatat arribèt un jorn dins un vilatge.
Trinchat sus una caissa, bramèt que voliá comprar sul pic 100 euros l’un tot l'asum del vilatge. Los païsans trobavan aquò un pauc estranh mas lo prètz èra interessant e los qu’avián fait lo pache tornavan lo pòrtamoneda plan cargat e la gauta risolièra. Tornèt l’endeman e balhava ara 150 euros, e aquí encara mantun païsan vendèt sa bèstia. Tornèt encara per prepausar 300 euros, e los qu’avián pas vendut vendèron. Coma sabiá que se ne’n demorava pas cap, faguèt dire que tornariá la setmana venenta amb un prètz a 500 euros e partiguèt del vilatge.
L’endeman, daissèt lo tropèl a l’associat e lo mandèt dins lo vilatge per prepausar las bèstias a 400 euros. A l’idèa de far un benefici de 100 euros la setmana venenta, totes tornèron comprar lor ase quatre còps mai car que l’avián vendut e per aquò far anèron manlevar a la banca.
Çò que deviá arribar arribèt, los dos òmes d’afar prenguèron de vacanças plan ganhadas, dins un paradís fiscal e totes los compraires se trapèron amb d’ases sens valor, completament endeutats, arroïnats.
De badas ensagèron de los tornar vendre per pagar los deutes. Lo cors de l’ase s’engrunèt. Las bèstias foguèron logadas pel banquièr als ancians proprietaris. Aquel banquièr anèt véser lo conse e se plorèt que, se dintrava pas dins sos comptes, anava far quincanèla el tanben e que caliá lo pagament sul pic de totes los deutes de la comuna.
Per escapar a la catastròfa, lo conse, allòc de balhar de moneda als estatjants per pagar çò que devián, la donèt al banquièr, qu’èra tanben per talastre son amic e primièr adjunt. Mas aquel, après aver requinquilhat la tresaurariá, faguèt pas res per adobar los afars dels estatjants, ni mai los de la comuna.
Coma sa notacion riscava d’èsser degalhada e coma èra escanada pels tauses d’interés, la comuna demandèt ajuda a las comunas vesinas, mas aquelas diguèron que podián pas, pr’amor avián conegudas las meteissas misérias.
Suls consèlhs senats e desinteressats del banquièr, las comunas decidiguèron de demesir las depensas : mens de moneda per las escòlas, per los programas socials, los camins, la polícia comunala … Se remandèt l’atge de partença a la retirada, se suprimiguèt pòstes d’emplegats comunals, se baissèt los salaris e tanben s’enaucèt las talhas. Disián que se podiá pas far autrament mas prometèron de moralizar aquel comèrci escandalós dels ases.
Fin finala, lo banquièr e los dos sacamands son fraires e vivon sus una isla de las Bermudas, comprada a la susor de lor trabalh. Se sonan los fraires Mercats.
Plan generoses, an promés de pagar la campanha electorala dels ancians futurs conses.
Pasmens, aquela istòria es pas acabada que sabèm pas encara çò que faguèron los estatjants.
E vosautres, de qu’auriatz fait ? De qué faretz ?
dimarts, 6 de setembre de 2011
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
Christopher Clavius
Christopher Clavius (25 de març de 1538 - 6 de febrièr de 1612), èra un jesuista aleman, matematician, astronòm e un grand gnomonicista. Se pòt considerar coma un dels primièrs promotors del Calendièr gregorian. A la fin de sa vida èra l'astronòm fòrça respectat en Euròpa e los seus libres de tèxte foguèron difusat per las universitats dins lo monde pendent de temps, que d'unes son considerats coma d'autenticas enciclopedias del saber. Clavius foguèt nomenat de còps qu'i a coma l'Euclides del sègle XVI .
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Clavius nasquèt a Bamberg lo 25 de març de 1538. Se sap pauc sus son enfança, per exemple la data exacta de naissença es gaire segura seriá entre 1537 o 1538. Lo seu nom vertadièr es tanpauc pas conegut e l'origina es degut a que los seus collègas de l'epòca lo nomenavan Christoph Clau o Klau e segon la prononciacion dins l'Alemanha de l'epòca poiriá sonar coma "Clavius", mas tanben poiriá èsser lo mot "Schlüssel" (mot alemand per a "clau") e latinizat (prenent lo mot latin "clavis"). Pasmens la paraula clau indica qu'èra pres per una persona intelligenta capabla d'obrir e resòlvre los problèmas mai ocults.
Clavius integrèt dins l'òrde dels Jesuistas en 1555. Foguèt escolan a l'Universitat de Coïmbra al Portugal ont aguèt lo clèbre matematician portugués Pedro Nunes (Petrus Nonius) coma professor. Aprèp s'anèt en Itàlia i estudiar la teologia al Collegio Romano (ara Pontificia Universitat Gregoriana), institucion pedagogica fondada pels jesuistas a Roma. Demorèt al Collegio Romano e alá donèt de classas de matematicas.
Se pòt dire que levat los periòdes que vitjèt a Nàpols, en 1596, e la visita que faguèt en Espanha en 1597, Clavius demorèt professor de matematicas al Collegio Romano pendent lo resta de sa vida. En 1579 foguèt dessignat pel Vatican per calcular las basas de la reforma del calendièr amb l'objècte de donar una solucion al constant desplaçament de las fèstas religiosas cristianas lo long dels ans. Bastiguèt una solucion que fin finala foguèt adoptat en 1582 dins lo païses catolics per òrdre del papa Gregòri XIII e qu'ara encara es utilizat dins la majoritat del mond, lo conegut Calendièr gregorian.
La prepausa de Clavius èra que lo dimècres 4 d'octobre de 1582 (Calendièr julian) seriá seguit pel dijòus 15 d'octubre de 1582 (Calendièr gregorian). Prepausant en mai que los ans bisèsts sián los ans divisibles per quatre, levat d'aqueles que lor chifra sont acabats per 00 e que sián divisibles per 400. Aquela règla foguèt aprovada e ara encara se contunha de l'aplicar, nos donent atal un calendièr estable per milanta ans.
L'idea de Clavius foguèt pas sostenguda sul còp, de matematicians coma Viète mostrèron una grand oposicion e se disputèt amb lo matematicians del Papa Gregóri, indicant en tot moment que aquel cambi de calendièr èra pas qu'una granda conspiracion papala per raubar 11 jorns al calendièr. La disputa arribèt a de nivèls personals fins a vegadas cap a l'insult personal, a Clavius li cridèt Vièlha bota Alemanda allusion a la seuna corpuléncia. Contra aquela resisténcia Clavius escriguèt sa celèbra letra Novi Calendarii romani apologia (1595) que justificava l'usatge d'aquel nòu calendièr se defendent atal dels atacs.
Al subjècte de l'astronomia èra clar per el que la Tèrra èra al centre de l'univèrs, foguèt un defensor afogat de la teoria geocentrica, s'opausant a tot moment als nòus corrents que defendavan la Teoria eliocentrica sostenguda pel seu contemporanèu Galileo Galilei.
Quand Galileu començava amb las seunas observacions astronomicas mejans lo seu telescòpi Clavius ja èra pro edat, mas encara en activitat. Vesiá pas mal çò que mòstrava Galileu dins las seuna observacions, mas estava pas d'acòrdi amb las interpretacions que fasián. Per exemple, Estava ges d'acòrd amb l'interpretacion que las tacas que Galileu vesiá sus la Luna èran de muntanhas e vals. Lo paradoxal es que alara que cresiá pas en eles, ara un dels cratèrs de la Luna pòrta son nom.
Daissèt fòrça libres (que foguèron publicats en d'edicions fòrça espandidas e ara encara se pòt adquirir de las seunas òbras originalas) e tanben faguèt de dissipòls coma Matteo Ricci que donèt una traduccion de las seunas òbras en Chinés, donant una escasença a la China de coneisser de tèxts d'Euclides. L'influéncia de Clavius es evidenta encara vesent l'importenta correspondéncia epistolara encara preservada dins diferents fichièrs de l'Universitat Gregoriana a Roma. Se compta 291 letras (que d'unas pòdon èsser de vertadièrs tractats).
Quand Clavius atenguèt 73 ans la seuna santat l'obliguèt a abandonar los seu trabalhs e moriguèt pauc aprèp lo 12 de febrièr de 1612.
Òbras astronomicas, matematicas e gnomonicas[modificar | modificar la font]
- In Sphaeram Ioannis de Sacro Bosco commentarivs (Roma 1570): es un comentari de l'òbra d'astronomia de Sacrobosco, foguèt publicat pel primièr còp en 1570. Es un dels libres mai influents de Clavius dins l'airal de l'astronomia. D'aquel libre se faguèt d'edicions nòva en 1581, 1585, 1593, 1607, e 1611. Lo libre conten grand quantitat de referéncies a son estudi prealabla sus elements d'Euclides. Aquel libre foguèt fòrça important dins las Universitats de l'epòca per tota Euròpa e tornèt èsser estampat aprèp la mòrt de Clavius en 1612. Se pòt considerar del punt de vista astronomic coma una presentacion d'una vision de la cosmologia Ptolemaïca.
- Evclidis elementorvm libri XV. Accessit XVI (Roma, apud Vicentium Accoltum 1574)
- Gnomonices Libris VIII (Roma, apud Franciscum Zanettum 1581): se pòt considerar una òbra enciclopedica (mai de 800 paginas amb fòrça illustracions, editada mai d'un còp) se descriu e se mòstra geometricament cada una de las possibilitats de bastir una mòstra de solelh e cita los principis per la mesura del temps. Per qualques savents aquel llibre és una de les explicacions més extenses de la Gnomònica i per a altres es tracta d'un larg e complèxe ensems de demostracions dificil de legir. Jean-Étienne Montucla diguèt dins lo se clèbre libre de l'istòria de la matematica, qu'es preferible d'inventar la gnomonica que seguir las demostracions de Clavius). Lo fach es que tracta totes los problèmes plantat a l'epòca e conta lo biais de los resòlvre mejans la geometria.
- Epitome Arithmeticae practicae (Roma, apud Dominici Basae 1583)
- Theodosii Tripolitae Sphaericorum libri III (Roma, apud Dominici Basae 1586)
- Fabrica et usus instrumenti ad horologiorum descriptionem peropportuni (Roma, apud Bartholomaeum Grassum 1586)
- Novi Calendarii romani apologia , (Roma, apud Sanctius 1588)
- Astrolabium, (Roma, apud Bartholomaei Grassi 1593)
- Elenchus et castigatio calendarii Gregoriani, (Roma, apud Aloysium Zanettum 1595)
- Computus ecclesiasticus per digitorum articulos, & tabulas traditus, (Roma, apud Aloysium Zanettum 1603)
- Romani calendarii a Gregorio XIII. P. M. restituti explicatio, (Roma, apud Aloysium Zanettum 1603)
- Geometria practica , (Roma, apud Aloysii Zanetti 1604)
- Tabulae Astronomicae, (Roma, apud Aloysii Zanetti 1605)
- Tabulae Sinuum, Tangentium et Secantium, (Maguncia, apud Ioannis Albini 1607)
- Algebra, (excudebat Stephanus Gamonetus 1609)
- Opera Mathematica (Roma, apud Antonii Hierat 1611)
Curiositat[modificar | modificar la font]
Dins lo filme 2001, una odissèa de l'espaci de Stanley Kubrick (scenari d'Arthur C. Clarke), la base de la Luna ont se tròba lo celèbre monolit, pòrta lo nom de Basa Clavius.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en)Gregorian reform of the calendar: proceedings of the Vatican Conference to commemorate its 400th anniversary, 1582-1982 [1], ed: G. V. Coyne, Michael A. Hoskin, Olaf Pedersen (eds.), Pontificia Academia Scientiarum, Roma
Lo libre descriu amb detalh l'apòrt de Clavius de la reforma Gregoriana.
- (fr) Eberhard Knobloch, Sur la vie et l'œuvre de Christophore Clavius (1538-1612) [2], pub: Revue d'histoire des sciences, Vol. 41, Num. 3-4, 1988, p:331-356, issn 1969-6582, doi 10.3406/rhs.1988.4100
- (en)James M. Lattis, Between Copernicus and Galileo: Christopher Clavius and the collapse of Ptolemaic Astronomy [3], 1994, ed:The University of Chicago Press, Chicago,isbn 0-226-46929-8
Se tracta d'una font pro complèta de tèxts tradusits en anglés.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Enciclopèdia Catòlica
- (en)James M. Lattis. Clavius, Christoph. Complete Dictionary of Scientific Biography. 2008. Encyclopedia.com.


text:
Primieras estatisticas de la produccion editoriala occitana
Lo CIRDÒC ven de publiar las primieras estatisticas de la produccion editoriala occitana. Quò es un internauta que li lor demandet dins la rubrica questions-responsas dau sit Occitanica. Coma lo produccion en lenga nòstra es repartida sus diferents país e regions, e que n’i a pas de donadas compiladas per lenga, l’organisme a degut trabalhar a partir de sa basa documentària.
Lo CIRDÒC a una mission de biblioteca publica de referéncia per çò de la lenga d’òc e es un pòl associat de la Biblioteca nacionala de França. Aitau, aquerís la produccion d’expression occitana tota, quau que siá lo país de publicacion. An compilat 15 annadas de donadas per obténer quelas estatisticas.
Aitau, se publia 166 libres per an, mai que mai de la literatura (51 %) e daus ensais (30 %). La produccion literària se repartís a pus pres equitablament entre los romans e novelas (35 % ), la poesia (30 %) e los contes e faulas (25 %). Per çò daus ensais, las doas tematicas principalas son la linguistica (34 %) e la literatura (32 %). Quelas chifras son establas sus lo periòde de 2000 a 2014.
Seriá intéressant que lo CIRDÒC contunhe de publiar quelas chifras mai que mai per ne veire las evolucions eventualas.