text:
1682
Aquesta pagina concernís l'an 1682 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Mòrt dau negus Yohannes Ièr (1667-1682). Son rèine marquèt lo començament dau declin de l'autoritat centrala dei negus minada per l'autonòmia creissenta de l'aristocracia. Foguèt remplaçat per son fiu Iyasu Ièr (1682-1706).
Oyo[modificar | modificar la font]
Començament d'una tièra de campanhas militaras expansionistas en direccion dau sud-oèst vèrs lo Golf de Guinèa.
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Enebiment de la prostitucion e de divèrsei produchs de luxe per lo shogun Tokugawa Tsunayoshi. Son objectiu èra d'aumentar lo nivèu de vida deis abitants mai aquò favorizèt subretot lo desvolopament de la contrabanda.


c: text/html

text:
National Aeronautics and Space Administration
La National Aeronautics and Space Administration (NASA) (fondada en 1958) es l'agéncia governamentala responsabla als Estats Units d'America del programa espacial e de la recèrca espaciala.
Son istòria[modificar | modificar la font]
La corsa espaciala[modificar | modificar la font]
Lo programa espacial sovietic lancèt lo primièr satellit artificial del mond (Spotnik 1) lo 4 d'octobre de 1957, çò que portèt los Estats Units a s'esforçar de desvolopar tanben mai prigondament aqueste domeni. Lo Congrès dels Estats Units percebèt aquela capitada coma una menaça per la seguretat americana e lo President Eisenhower amb sos conselhièrs aprèp una tièra de debats que durèron de meses acordèron de bastir una novèla agéncia federala que dirigiriá tota l'activitat espaciala pas militara.
Lo 29 de julhet de 1958, lo President Eisenhower signèt l'Acte fondaire de la NASA que comencèt a foncionar tre lo 1 d'octobre de 1958 amb quatre laboratòris e aperaquí 8000 emplegats. Los primièrs programas de la NASA consistiguèron a metre una nau espaciala amb son equipatge en orbita e se faguèt per encausa de la pression de la competicion entre los Estats Units e l'URSS dins çò que foguèt sonat corsa espaciala que se debanèt pendent la Guèrra Freja. Lo programa de Mercuri, s'entamenèt en 1958, e la NASA començava lo camin d'exploracion de l'espaci amb la tòca de descobrir se l'òme podiá subreviure dins l'espaci exterior. Lo 5 de mai de 1961, l'astronauta Alan B. Shepard Jr. foguèt lo primièr american dins l'espaci e pilotava la nau Libertat 7 dins un vòl suborbital de 15 minutas. John Glenn, lo 20 de febrièr de 1962, venguèt lo primièr american que demorèt en orbita a l'entorn de la Tèrra pendent un vòl de cinc oras amb la nau Amistat 7 que virèt tres còps a l'entorn de la Tèrra.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) Sit de la NASA

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Es la « rentrada » coma fau iò dire, afè « l’escriure » perque la gent disen la « rintrat », mas sabem tot-a-s que fau chamjar lu pòple, lu mau lu pus grand que siàia que lu pòple que vòu pas voler parlar « l’occitan blos » e l’i prefera un « baragoin » (sabe d’ente ven lu mòt) lemosin coma ‘quò se fai d’annadas.
Traïdorizinators ! (→ òc)
Mai seriosament, es lu prumier bilhet de la rintrad’, n’autres n’am pas nos fleunar per quauques bilhets escrits per quauques professors o professosas qu’obligueten, l’estiu ‘ribat, de se surtir los dets dau fisson per petar un còp.
Lu titre d’aqueu bilhet es entau escrit a l’espres per far sonjar ad un autre titre, lu dau « Zen and the Art of Motorcycle Maintenance »1, que se mesma eriá ‘na ressuçada dau « zen dans l’art chevaleresque du tir à l’arc »2. Lu titre d’aqueu bilhet porta lu mòt zen, queraque pas dins lu sens de la propaganda o de la televicon, non.
Vau taschar de far un bilhet per mes sus « lu zen per l’eisemple », veiquí lu prumier (revirat librament d’un teiste trobat sus la tiala) :
Sonjatz vos montat-ada sus ‘na bicicleta. Setz sus ‘na p’ita rota de la Charenta que raja la Viena Nauta ; de segur, es lu canton lu mai bra’e d’Euròpa.
V’autres setz ‘quí mai lu vent dins los piaus, los auseus dins los aubres, e sabetz que passat la virada, i a la prada dau pair P. puei coma es pertit, a la cima dau tuquet, quò se poriá be que « un benaise grand coma ‘na fòrma d’eistasa zen » vos prenguesse.
Màs, mas, nonmàs que i a un quauquares que sembla vos trainar.
Desplaçatz vòstra atenci’ sus la roda de darrier e avisatz que ‘la es crebada. Davalatz de la bicicleta, descrochetatz la pompa per tornar glonfar lu peneu ; sauv que quò gonfla res de res. Bufetz pas, la roda es ben crebada e atz res, p’un utilhs, p’una besonha per reparar ‘quela birolha de roda crebada.
Ne’n mai d’aquò, obludetetz vòstre còla-aurelha ! Vos fau tornar chas vos « a pautas » e esperar que quauqu’un se ‘resta per vos menar, mas, sem lu quinze d’aost, e ‘quò monta brun.
10 Km ne’n semblan faciladament 20 quante ‘quò la vida, murirem pas per aquò e la propchana vetz ‘quò se passará pas entau.
Pensatz vos apres bicicletar dins un chamin de Charenta-Lemosina. Coma dins los dessenhs animats dau Disney© i a daus auseus pertot, los aubres s’escartan lu long dau chamin, los parpalhons viran autorn de vos. Atz pres ‘na còsta que monta e vira, vira e monta, e passat la virada vos vos vesetz « aërò-ciclitejat au mitan dau mai doç perfum dau monde » !
I a màs un chause que vos traina. Vòstra atenci’ se pòrta sus la roda de darrier e ‘visatz que ‘la es copada ad un endrech.
Desbicicletatz e ‘questa vetz, avant de pompar, desmontatz lu peneu mai vos utilhs, charchatz lu trauc per l’aigar màs, màs, màs, la còla vòu pas surtir dau topinot ; ‘la jaspet lu bochon dins lu dosilhon e atz grán res per far un cròs.
I a que de rintrar d’a pè. Am be estre lu 20 d’aost, i a gaire de monde sus la ròta fòra quauques païsans que trabalhan, ilhs. Vos fau far 20 Km e quand be mesma quò ne’n faguesse una, setz pas de glaça e lu mijet3 es mes de chaufar dins lu refrigerator. I a aura pas de tresena vetz, segur de segur.
Eimaginatz vos apres far de la bicicleta un apres mieijorn de la desbuta de setembre. Un pitit vent mena las darnieras pouveras de las metivas, la sentor daus fens e l’odor dau godron de los de la DDE© que petaçan la rota. Seretz vista passat e desjà lu solelh dins los ciaus balha aus aubres la color dau Budhā, los auseus pialhan tant fòrt coma ‘na pola que troba un costeu, vos sembla i estre…
Frau ! Vòstra roda de darrier es esbolhada un còp de mai. ‘Quò fai res, atz ‘na gulha per far colar la còla, màs, màs, lu trauc es gaire grand. Es beleu un cròc de ‘pina blancha secha o un esclat d’un bocin de calhau daus de la DDE. Afè, v’autres atz pas de bassina mai de l’aiga per bonhar la chambra, atz pas pro de saliva… Vos fau vos entornar meijon la bicicleta d’espanla.
Ò ! Dins vostre malur, crosaratz lu car dau despartament de la Charenta, lu chaufor compren be vòstra istòria, mas eu es pas abilitat per passar la linha administrativa 3615·kzb8x32 alineada 5, e entau fasent eu a pas lu dreit de vos menar ne’n Nauta-Vinhana, la vita daus fonccionarís es entau facha, alaidonc, veiquí vos apres marchar e eimaginatz un autre monde.
‘Queu jorn de fin setembre,
apres ‘ver crebat un còp, puei ‘na seconda vetz,
apres aver esbolhat la chambra, lu peneu mai la roda,
apres aver apres a eschivar las rondras, las peiras, los traucs e los bocins de veire,
apres ‘ver aprengut a far fure los chins, las vachas, los chavaus e ‘pres ‘ver apres de fugir los quóads…
‘Queu jorn de setembre, es la prumiera permenada de la davalada e comptatz be ne’n aprofeichar avant que los chastenhs perdessen lurs pelons.
Setz ‘quí apres far de la bicicleta. V’autres atz atelats un chareton per portar de las rodas, ‘na tenta, daus telefones satelites, daus GPS mai los utilhs per montar e desmontar tot aquò, e quò es pas tot, darrier lu chareton atz ‘telats un tracasson per menar de l’aiga, daus uòus, de la farina de blat negra, ‘na galetiera e un camping-gaz©… sabem jamai, de las vetz.
Setz ‘quí, entau esquipat e filatz lu long d’un vielh chamin. Setz uròs, suau.
Lu vent porta las fuelhas davant vos, los escuròus fan los mòrts davant vos, i a de las pomas Sent Jan e dins ‘na serva un simón bufa la fin de l’estiu.
Setz benaise !
Sabetz que i a daus vargiers de peiras dins lu monde, que la circularitat daus calhaus aquí dedins se cala sus las estalas e que tot aquò fai de vos mai las rodas de vòstra bicicleta, un coma lu ‘nivers.
E… E quò que deu ‘ribar arriba, la roda de darrier eschapa a tot contròle.
Estranjament, eriatz apres vos pensar dins l’univers e alaidonc perseguetz vòstra meditaci’, la roda de darrier eschapa a tota volontat de contròtle ; crebar fai pertit dau voatge, la plueja es ‘na pertida dau viatge, coma los chins, los auseus, los bocins de veire o lu vent.
Aura, sabetz que podetz destelar e continuar vòstre chamin perque ‘quelas esprovas vos grandisseten.
Aura, i a pus d’aquilhs pitits problemís qu’encontran quilhs que fan de la bicicleta, v’autres los atz despassatz ; v’autres passatz davant tot aquò e fasetz de la bicicleta.
E quauqu’un sus ‘na bicicleta es forçadament bra’e.
Quauqu’una sus ‘na bicicleta es forçament genta.
Es entau e pas autrament.
_____
Nòtas :
1) dau Robert M. Pirsig balhe lu nom dau libre dins sa linga originala perque sembla que la revirada francèsa, la que legissí tant iò dire, siàia pas fòrça bona.
2) dau E. Herrigel, revida dau teiste alemand.
3) la trempina.


text:
Que son cristaus qui’s son fabricats per evaporacion de l’aiga mesclada dab sau o bicarbonate…
Negre e Blanc, qu’èran las colors de carnaval augan!
Que’n profieitèm tà tribalhar la tecnica a la mòda de Vasarely
Procès de Sent Pançard, classa de CP/CE1, 30 de genèr de 2018
Sent Pançard
Arrèsta de har pollucion
Arrèsta de panar tèrras au monde
Arrèsta de har mau aus mainatges
Arrèsta de díser mots lèds
Arrèsta d’alucar huecs aus pompièrs
Arrèsta de minjar tròp, los praubes n’an pas mei arren a minjar
Arrèsta de tirar lo men pantelon, qu’ei casi cadut
Arrèsta, la mea mamà qu’ei morta
Arrèsta, Titoan n’ei pas mei lo men amic
Arrèsta de hicar un potèu de foot tà me tumar
Arrèsta d’interdir d’anar en classa verda
Arrèsta d’aver tuat 5 mainats per accident de trin
Arrèsta, qu’as tuat la mea mamia
Arrèsta de’m har càder en bicicleta
Arrèsta, la mea grana sòr qu’ei morta
Arrèsta de panar la clau de la maison
Arrèsta de’m har càder
Arrèsta, la mea mamà qu’ei malauda
Arrèsta, la mea sòr qu’ei partida au Chili
Per tot aquò, COPABLE !
canta creòla de la Reunion
Kèl koko ?
– koko do lo !
Kèl do lo ?
– do lo la rivyèr !
Kèl rivyèr ?
– Rivyèr Sin Jan !
Kèl Sin Jan ?
– Sin Jan Batis !
Kèl Batis ?
– Batis koko !
Kèl koko ?
– Koko do lo !
…
La mamia d’Ulysse que viu a La Reunion. Que viengó en classa tà’ns parlar creòle, léger l’istòria de Ti Jan, apréner la canta de Kèl Koko e nse parlar deus volcans de l’isla.
Qu’avem hèit l’experiéncia deu volcan dab vinagre e bicarbonate de soda.
L’espectacle de Pèir Petit que ns’a hèra agradat.
Qu’avèvam lejut l’istòria en classa.
L’espectacle qu’èra ua pèça de teatre : que vòu díser que son comedians qui hèn la comedia.
Jogar la comedia, qu’ei har semblants.
Que i avè tanben videòs : qu’èran imatges vertadièras de la 1èra guèrra mondiau e tanben de la 2au guèrra mondiau.
Un decorator qu’a fabricat tot lo decòr : lo manètge, la guirlanda, l’establit…
Un marionetista qu’a hèit lo personatge de Pèir Petit.
Los musicians qu’an imaginat la musica.
Qu’avem vist un presentator, un mossur de la securitat.
Dens la regia tecnica, que i avè un tecnician qui s’aucupava deu son e de las lutz.
En 2018,
que disem adiu,
adishatz
entà’t pregar,
mercés,
dab plaser,
Quin te va?
Tribalha plan a l’escòla !
Avisa’t aus autes !
Passa un bon dia !
Dinc au ser !
Bona annada, plan granada,
e acompanhada de hèra d’autas…
Bona annada
aus Ors blancs e
Negres
bona sAntat
aus pArents,
aus maiNats,
a las maiNadas.
Agradivas hèstas
Dab
Amics.
2 pès tà dançar
0 uelh tà plorar
1 boca tà cantar
e 8 amics tà jogar, anar tau cinemà, rotlar, nadar…


text:
Manifestacion per l’ensenhament de l’occitan: sosten e crida del malhum IEO!
Al Peiron de Montpelhièr lo dissabte 16 de febrièr a 14h, se manifestaràn per carrièras per una vertadièra inclusion de las lengas regionalas dins la refòrma de l’escòla publica
Per deféndre l’occitan a l’escòla! Pel respècte de las promessas fachas!
L’IEO Lengadòc, seccion regionala de l’IEO, se laguia de veire pas cap d’avançada al plan legislatiu per las lengas regionalas. Ni per las promessas del candidat F. Hollande, ni per las asseguranças balhadas a Tolosa al mes de març passat davant 30 000 personas per JP Bel Président del Senat, ni per las promessas tornadas fa gaire per la ministra de la Cultura Aurelia Filipetti, res es pas anonciat que passe lo nivèl de la bona intencion, sens cap d’engatjament precís, sens cap de calendièr, sens esbòç de tèxte. La lei de refondacion de l’escòla presentada pel ministre Vincenç Peillon desconeis del tot la plaça de las lengas regionalas dons l’ensenhament public. Nos avisam un còp de mai que lo mond politic parisenc desconeis – emai vòl pas reconeisser - la part del patrimòni nacional marcada dins la Constitucion de la Republica.
Al plan nacional, l’IEO federal a escrich als parlementaris per los avisar del problèma de l’escòla. L’IEO Lengadòc s’es adreiçada ela, alsparlementaris de la Region.
L’IEO Lengadòc crida lo mond motivats per la salvagarda de las lengas regionalas, de manifestar sa volontat de veire las promessas tengudas. Un recampament es previst a Montpelhièr lo dissabte 16 de febrièr per maitas organizacions occitanas. Rendetz-vos al Peiron lo tantòst a 2 oras.
(Crèdit fòto: © Wikipedia, Arnaudinvictus)


text:
Publié : 2008-12-07
Fica de lectura : “lo darrièr daus lobaterras”
de joan ganhaire
1) Lo quadre
« Lo darrièr daus lobaterras », roman de l’autor peiregòrdin contemporanèu Joan Ganhaire, fuguèt escrich en 1987.
L’avantprepaus e la pòstfaci serven de quadre al retrait : a la dubertura e a la barradura, quò es l’autor que parla directament : « que ieu me venguès establir medecin » ( son mestier).
Aloga lo luòc en Peiregòrd, onte viu e que coneisse dumpei longtemps, a costat del priorat de Merlanda e de son cementeri. Cerca aïtal a balhar una tonalitat fòrça realista.
Fa semblant de balançar a dire son secret, per trapar l’atencion del legeire. Decide enfin de z’o dire : a trobat daus parjamins dins lo cementeri.
L’autor presenta Joan de l’Arribiera, queu qu’a escrich tot lo recit seguent. A la fin de l’avantprepaus, lo legeire es ja plan interessat per tot quel mistèri.
2)los luòcs
o narrator, en focalisacion intèrna, es lo Joan de l’Arribiera : l’accion s’aloga sus lo meteis luòc presentat en prumièr per l’autor : a costat del Priorat, i aviá un vilatge a la fin del sègle XII, Lobaterra, que n’existis pus uèi.
Insistis en prumièr sus la forèst a l’entorn, que es un lòc pro important, per que los òmes s’i baten per desbosigar e cultivar la terra. Las descripcions de la forèst ne balhen pas l’image d’un luòc maudich ; quò es la présencia dels lops que la renda malefica : es descricha d’un biais objèctiu, sens adjèctiu negatiu, manca qualques castanhs bescornuts.
Trobem aital un unitat de luòc dins la prumièra partida : l’accion se debana dins lo vilatge e dins la forest, lo mai sovent defòra dins la natura salvatga.
Dins la segonda partida del retrait, l’accion montra lo viatge en Orient , per las crosadas. Entre la mar e lo sable, vesèm un autre natura salvatga tanben, nuda e violenta.
Lo retorn al vilatge a la fin del roman marca lo cèucle que se tòrna barrar, coma l’istòria.
3) lo temps
L’accion se debana a la fin del sègle XII e quò es l’istòria d’una vita dins sa cronologia.
Lo narrator escriu a la fin de sa vita : l’istòria comença abans sa naissança, del temps del grand paire d’Arnaud, lo companh de Joan.
Lo Joan parla d’un secret « tròp pesant » que li cal escriure. Raconta çò que los vielhs dison dins lo païs sus la orrors comesas per los lops e tots lo mond que an tuats. Sèm enquera dins la presentacion.
Lo temps fòrt es l’enfança de Joan e Arnaud : la scèna de la descobèrta del libre secret e la disparicion d’Arnaud.
L’autre moment important es lo viatge en orient que dura dos ans : Joan e son amic an alora vint ans.
La fin del retrait pòrta sus la mòrt d’Arnaud son retorn e dura una nuèch.
L’atge adulte es un pauc escafat.
Joan insistis a la fin sus sa dificultat a viure tot lo restant de sa vita.
Los temps utilisats son d’abord l’imparfait, lo passat simple, lo passat compausat e lo plus que perfach.
4) lo raconte
l’intriga es dins la malediccion portada sus Arnaud qui se trasforma en lop : lo narrator manten lo suspens tot lo long parlant de secret, de misteri, d’orror sans desvelar lo fon. Sèm dins un’òbra fantastica ont lo diable e l’òme cambian de ròtles.
Vesèm un tèma de progression constante : las orrors comesas per los lops reporgissent lo diable : quò tòrna mai que mai dins lo roman ; los còrs minjats, la paur son de tèmas recurents que manténen la tension.
5 ) Los personatges
lo narrator es un dels personatges del roman : manca quora conta de las legendas, Joan es dins l’accion (intradiegetic) : emplega lo “ieu” tot lo temps ; obsèrva tanben las situacions d’endefòra e ne sembla pas devinar còp-sec çò que arriba a son ami.
Avèm nonmas lo punt de vista de Joan ; quò es per son biais que vesèm çò que Arnaud o los autres pensan : pòt èsser omniscient, mas sovent ne compren pas lo comportament de son amic
Joan s’adreiça sovent a l’Arnaud dins un estil indirèct : “t’aviá tornat sus ton liech”, subretot dins las scènas ont se trasforma en lop.
Aital, los dos amics comunican pauc e semblan sovent estrangièrs l’un a l’autre, çaquelà lor amigança è vertadièra. Arnaud sembla mai que mai estrangièr als autres.
Los dialògs entre los personatges son demesits al minimum. Joan mèna un monològ tot lo long del raconte.
Quò es sovent daus gropes que actan : los gropes dels caçaires, dels lops, dels sodards, dels vilatgeses.
L’éroi è Arnaud que pòrta la malediccion.
lo grand lop gris è tanben un personatge segondari plan important, reporgissant l’image del diable, e que pareis d’un biais recurrent.
Lo paire d’Arnaud è plen de saviesa e reporgis la patz.
Lo monge pòrta lo saber, lo secret e reporgis lo simbòl religiós en oposicion amb lo diable e la malediccion dels lops.


text:
Yellow a écrit:
e lo mitan occitanista es pasmens criticable, aprèp si son de cavas de pas dire, ben lo dirai pas, mai n'en pensi pas mens...
Concepte interessant e de fotre en òbra en radio es una idea de las bravas de faire de radio sense diser ço que pensam o criticar que que siaguesse....
Bon va caler trapar de que diser: los catars (problematic i'a un messatge qu'es pas laic e se i'a calandrons qu'estan van voler jogar amb lo fuòc) los trobadors (fenhassas, son elis qu'an inventat lo show-business: a un periode ont totun cavavia la terra per ganhar-se la crosta, elis se fasian pagar per faire de musica e de viatgar tot temps, soi segur que son elis qu'an menat la droga), Castan (dangeros, ancian comuniste), Fontan (dangeros, d'unes dison qu'estimavia los òmes)
Bon, per la charadissa es complicat, rai farem de musical, çaquelà qual passar pas que de cantaires politicaments correctes (Gui Bonnet (non es un vendut, es estat candiat a l'Eurovision), Plantevin canta Perret en Provençau(mmmm Perret es coquinas, veire pornografic) , Bombes de Bal (i'a quitament que de femnas dessus, pas de Girl Power), mmmm Patric (non tròp politisat), Faydits (non trop punks amb una cara pariera, devon fumar de gispet aqueles), Joanda...(non trop sexual, es un boçin lo Justin Timberlake occitan).....Zucchetto (non far bruches estranhs, benleu i'a de subliminal dadins).....
Rooohhh es complicat, ieu cresi que vau continuar de faire coma fau es mai simple...
Cedric, que sense trufar-se s'estima de riser de tot (mas coma disia Desproges...).


text:
Carling
Carling es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Carling Es una pichona vila francesa, situada en lo departament de la Moselle e la region de Lorraine. A localizat en la region naturala del Warndt e en la conca de vida de la Moselle-es. Los sieus abitants an trucat los Carlingeois e Carlingeoises. La municipalitat s'estend sus unitat|2.7|km|2}} e compte 3 730 abitants (darrièr recensement de la populacion de 2007). La densitat de la siá populacion es de 1 397 abitants per km².
Environada per las municipalitats de L'Espital, Diesen, Porcelette, Sant-Avold, Creutzwald e Lauterbach, Carling a situat a 7km al Nòrd-Es de Sant-Avold la mai granda vila a proximitat aital coma d'una importanta plataforma chimique e industriala. La vila, environada de bòsques, es prèp del parc natural regional de Lorraine a aperaquí 24km. Lo ruisseau del Lauterbach es lo principal cors d'aiga #que travèrsa la municipalitat de Carling. Lo sieu sòl es sablonneux, en resultant de l'alteracion de grès triasiques #que recobren de prigondas ruscas charbonneuses antany espetadas, coma ne testifica l'existéncia d'un ancià terril situat en centre vila e compausat de schistes carbonifères. L'altitud mièja de Carling a comprés entre 228 a 267m d'altitud.
Lo climat de Carling es océanique degradat a influéncia continentala. Las estacions an contrastat e plan marcadas mas en foncion dels vents dominants pòdon se succedir del jorn a l'endeman dels periòdes de precipitacions (influís océanique) o de fòrta amplitude termica (influéncia continentala).
Carling est une petite ville française, située dans le département de la Moselle et la région de Lorraine. Elle est localisée dans la région naturelle du Warndt et dans le bassin de vie de la Moselle-est. Ses habitants sont appelés les Carlingeois et Carlingeoises. La commune s'étend sur 2,7 km2 et compte 3 730 habitants (dernier recensement de la population de 2007). La densité de sa population est de 1 397 habitants par km².
Entourée par les communes de L'Hôpital, Diesen, Porcelette, Saint-Avold, Creutzwald et Lauterbach, Carling est située à 7km au Nòrd-Est de Saint-Avold la plus grande ville à proximité ainsi que d'une importante plate-forme chimique et industrielle. La ville, entourée de forêts, est proche du parc naturel régional de Lorraine à environ 24km. Le ruisseau du Lauterbach est le principal cours d'eau qui traverse la commune de Carling. Son sol est sablonneux, résultant de l’altération de grès triasiques qui recouvrent de profondes couches charbonneuses autrefois exploitées, comme en témoigne l'existence d'un ancien terril situé au centre de la ville et composé de schistes carbonifères. L'altitude moyenne de Carling est comprise entre 228 à 267m d'altitude.
Le climat de Carling est océanique dégradé à influence continentale. Les saisons sont contrastées et bien marquées mais en fonction des vents dominants peuvent se succéder du jour au lendemain des périodes de précipitations (influence océanique) ou de forte amplitude thermique (influence continentale).


text:
Barnay
Barnay es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1595, lo Pòrti de Biron, Maréchal de França met lo luòc e lo sieu senhor jos la proteccion del Rei Henri IV, per la dispensar del lotjament de las gents de guèrra[N 1].
En 1595, le Duc de Biron, Maréchal de France met la place et son seigneur sous la protection du Roi Henri IV, pour la dispenser du logement des gens de guerre[N 2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
Error de citacion : La balisa
existís per un grop nomenat « N », mas cap de balisa
correspondenta pas trobada


text:
relòtge
Somari
Occitan
Etimologia
Del latin horologium, que ven del grèc ancian ὡpoλόYιov (hōrológion).
Prononciacion
[reˈlɔd͡ʒe]
Sillabas
re | lòt | ge (3)
Nom comun
relòtge masculin
- Instrument destinat a mesurar lo temps e a indicar lo compte de las òras.
- Lo relòtge èra al fons del lièch : una caissa nauta e estrecha sens cap de veire, un quadrant grisós sens coire. — Joan Bodon, Lo libre de Catòia, Lo Libre occitan, coll. Pròsa d'uèi, 1966, p. 17)
Derivats
Variantas dialectalas
- arrelòtge (gascon)


text:
LO FÈTUS JA DISTINGÍS LA LENGA
Lo ritme cardiac d’un fètus càmbia segons la lenga utilizada per la maire. Una còla scientifica de l’Universitat de Kansas, Estats Units, a fach de pròvas amb doas lengas amb de fètus e es estat confirmat qu’aqueles pòdon distingir entre las desparièras lengas ja dins l’utèrus. La descobèrta dubrís la pòrta a d’autres estudis lingüístics mai prigonds.
Aital, se totjorn, s’es dit que la lenga mairala es lo principal factor per determinar l’estructura cerebrala d’un enfant, l’estudi a demostrat mai encara: la lenga de l’enfant serà totjorn la mairala e aquel distingís ja entre la lenga mairala e d’autres quand es solament un fètus. Es la conclusion d’un estudi fach sus un dotzenat de femnas prens. Las lengas utilizadas son estadas l’anglés e lo japonés.
L’estudi es estat publicat al jornal NeuroReport per de recercaires del departament de Lingüistica de l’Universitat de Kansas e son estadas utilizadas tecnicas pas invasivas e soslinha que los fètuses mòstran desparièrs ritmes cardíacs en tot escotar una lenga o una autra. La confirmacion scientifica arriba quora lo ritme del fètus càmbia pas en tot escotar la lenga mairala mas òc una autra.
Ritmes cardiacs desparièrs segon la lenga
“La recèrca soslinha que lo desvolopament uman de la lenga comença fòrça abans – çò diguèt Utako Minai, cap de l’estudi -. Nenons amb paucs jorns ja avián mostrat de diferéncias ritmicas cardiacas desparièras segon la lenga, mas aquò va mai enlà encara. Abans de nàisser los fetus ja distinguisson entre una lenga e una autra”.
La discriminacion lingüistica, segon Minai, començariá plan abans de néisser. Los sons qu’arriban al fètus an d’interferéncias, mas lo ritme de la lenga es çò que permet lo fètus distingir entre doas lengas coma l’anglés – qu’a un ritme coma se foguèsson sons de morse – e lo japonés -, fòrça mai pausada -.
L’estudi es fach amb una nòva tecnologia apelada MCG, qu’a permés identificar los cambis ritmitcs cardiacs dels fetuses. Kathleeen Gustafson, del Departament de Neurologia del Centre d’Imaginacion Cerebrala Hoglund, n’a confirmat la tecnologia utilizada . “Aviam un dels dos unics biomagnetomètres fetals que i a uèi lo jorn als Estats Units – çò soslinhèt Gustafson. E amb aquò avèm pogut estudiar los pichons camps magnetics que i a al torn del fètus dins lo ventre mairal. Aquò compreniá ritme cardiac, alend e movements corporals”.
Aital, lo cervèl fetal se forma lèu e maugrat que i a un environament intrauterin amb de distorsion, lo fètus escota plan los sons mairals e tanben los que i a a l’exterior. Sens aquò, dison los scientifics, lo cortex poiriá pas se desvolopar plan. E aquel desvolopament es restacat amb la lenga. Los fetuses cambièron lo ritme cardiac en tot escotar lo japonés – pas la lenga mairala – e cambiavan pas en tot escoutar l’anglés – lenga mairala-.
“Las estadisticas o an demostrat – çò confirmèt Minai -. Lo desvolopament lingüistic del cervèl uman comença ja en l’utèrus. Los umans ja escotan plan la lenga mairala abans de nàisser”. Aquesta sensibilitat pre-natala a los cambis ritmics d’una lenga balharàn a l’enfant un dels primièrs espleches per parlar aprés. “Es una descobèrta susprenenta – çò diguèt Nimai –“. Nosautres tanben o cresèm.
Christian Andreu*
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.


text:
dimecres, 30 de setembre de 2009
bilanç dei palhassas
Li avié Parpalhon, Julieta (la capolièra palhassa), Na Loyal, Roseta Alalh, l'Administrativa, e ieu. Eriam la chormeta de faire lo bilanç de la nostra segonda representacion a un café de la vila de Tam esponsorizat per lo jornau MESCLUM. Avèm decidit d'una aficha. Evidentament, lo solet palhassa que remarcam pas: siéu ieu. Sus la fotografia, Parpalhon leva lo braç e ma cara es esconduda per sei grossei patas. Polida aficha. De cops que i a me demande s'existisse vertadirement. O se me congoste pas de pas d'aparèisser un cop l'autre. Coma un clinhotant. Coma la lenga d'oc. Brèu... Alara, parlam de la formula. Disèm qu'es encara bordelic. M'agrada que siegue bordelic. Siéu lo secretari de l'acamp. Prene de notas sus l'ordenador barrutlaire de Julieta, l'ordenador cala, contunhe au quasèrn. La cervèsa es traç que bona. E me ponha la tèsta. Leni Cravitz que brama dins lei nauts parlaires mono de la terrassa. Un café de senèstra. Leni Cravitz - aquèste que biquèt la bobo Paradis - es-ti de senèstra? Tot ara li avié Manu Chao. Se compren... mai un cantaire dau Top 50 dins un endrech obrier de la vila d'Agradà????... Ma fista.... Lei palhassas contunhan de charrar. Sus l'impro qu'an mancat. Sus lei cagants que faguèron de bruch pendent lei lecturas dei contaires.... Sus lei gents e lei proches que fau mens convidar se que non, Tam a mai la caganha que de costuma e l'olor ajuda pas a la bona contunhacion de l'espectacle. Verai que quora veguèt son paire après l'espectacle amé lo sonrire d'un Michel Sardou, se diguèt que son paire èra pas encara lest de lo veire comedian. Fa mens serios que emplegat dins una agéncia de viatge. Verai que quora la maire mediterrana quichèt lei mans dei Palhassetas e que bramèt que son fiu èra lo mai polit de l'espectacle, Tam aguèt la cara de sa vida. Mei gents m'avian menat un present. Te dise pas. Un burèu pichonet per botar dins lo liech quora regaches l'ordenador per agantar pas leis ondas negativas. Avisa te. Sabiéu pas qu'existissié aquo. Lo sabiés tu? En plena fin de l'espectacle, t'arriban amé un present dau papier present blu que li a marcat dessus dau nom dau magasin"La cadièra longa". Auriam dich qu'èra nové. E ma maire de se desplaçar dins la satla mentre que recaptave la scèna: "Onte siés parcat? Onte siés parcat? " amé son gros colis. Ma maire va a la mala. Torna amé lo colis. "Ta mala dubris pas. Perqué ta mala dubris pas? Es ta clau? Aquela qu'ai negada dins lo linge amé ton jean Levis? Es per aquo? E perqué marcha pas aquela mala?". E torna a la mala en quichant dessus, au defora. Lo paire, plantat coma un santibèlli, lo present gigantàs entre lei mans. Au dedins, leis autrei palhassas fan mina de desmontar a uech la gelatina roja d'un projector sens dire mot. Fin dau Flash-Back. Julieta, la capolièra palhassa me demanda s'ai tot ben notat per l'espectacle qu'arrriba e lo ben colectiu de la tropa. Diguère de oc. Mai pas tot. Que fariéu una sintèsi. E que se li avié pas tot de notat es qu'èra la fauta de Leni Kravitz, de la cervèsa e de ma maire.
Publié par Tam à l'adresse 6:52:00 a. m. 1 comentari:
Libellés : rire
crisi de la crisi
Per tornar a ma vertadièra vida de sindicalista, a l'agéncia de viatge onte trabalhe: ara lo problèma es que lei collègas de burèu se volon pas plus sindicar. Me trapan ben polit amé mei pega-solets e meis afichas. Es una rossèla que menèt mielhs que ieu la contèsta; faguèt en comitat redusit de mocions per lei consèus d'administracion en dire qu'èra pas plus possible d'adobar de projèctes en divisant lei personaus. Faguèt signar lo monde. E ieu, penos, siéu a correr après leis adesions dei socis. Leve la voés proche de la maquina de café. Es la maquina que romega dins un silènci geinat. Lei luchas aqui son marginalas, individualas. E capitan. Lo cop que ven cercarai un trabalh de mai au pole de l'emplec: ravi dins la pastorala Maurèu.
Publié par Tam à l'adresse 6:44:00 a. m. Cap comentari:
Libellés : vilo de Tam
dimarts, 29 de setembre de 2009
crisi
De tot biais n’en faliá ben un. L’agéncia de viatge a cambiat de patrona. Autoritaria gorgona. La man moligassa que resquilha de susor quora gausa te dire de bonjorn. Badant de longa e se curant lei dents amé son gredon per passar lo temps. D’òrdres militars. De paraulas d'amarum a còps de leis, de decrets e de leis. Pas de paraulas, justament. De letras dins lo casier de cadun. Per nos rampelar a l’òrdre. Dempuèi qu’es arribada, lo burèu vira l’esquina a la fenèstra e lei cortinas demòran de lònga barrada. Coma lei cortinas dins lei filmes de Scorcèse, entre dubèrtas per pas laissar veire çò que chauchilha la Mafia. Patrona Arpiana plora pendent lei consèus administratius. A paur de son personau. E quora pòu articular doas frasòtas bretoneja : « la lei es la lei, la lei es la lei ». Puta ! Me demande s’es pas lo cònse de la vila de Tam que me l’a recrutada aquèsta. Coneis lei chifras pas lei mòts. La conjugason dau vèrbe aguer e pas aquela dau vèrbe èstre. De tot biais n’en faliá un de delegat sindicau a l’agéncia de viatge. Es com’aquò que me siáu engatjat.
Publié par Tam à l'adresse 7:26:00 a. m. 1 comentari:
Libellés : vilo de Tam
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
Oton II (emperaire roman germanic)
Oton II (vèrs 955 - 7 de decembre de 983) foguèt un emperaire dau Sant Empèri Roman Germanic que reinèt coma coemperaire ambé son paire a partir de 967 e solet de 973 a 983. Èra lo successor d'Oton Ièr (936-973) e foguèt remplaçat per Oton III (983-1002). En fòra de son títol imperiau, èra tanben rèi de Francia Orientala e d'Itàlia.
Durant son rèine, Oton II adoptèt una politica similara a aquela de son paire e assaièt de renfòrçar l'Empèri e d'aumentar sei territòris italians. Pasmens, deguèt faciar divèrsei revòutas e sei campanhas en França e dins lo sud d'Itàlia s'acabèron per de reviradas. A sa mòrt, son eiretier èra un enfant e una crisi se debanèt a prepaus de la succession imperiala.


text:
Arlatenco, Arlaten, genti reino, cars ami,
Volé vous conta uno istori, pas uno istori de ma grand la borgno, noun , un conte. Un conte de fado.
Tout coumencè un bèu matin de juliet, i’a 20 an. Jousiano e Andriéu soun venu li parènt urous d’uno chatouneto adeja proun faroto.
Es à quatre an que fuguère ma proumiero pegoulado emé aquèu pichot bounet que rènd touti lis enfant adourable.
A parti d’aqui chasque an fuguè lou meme rituau : alesti aquèu pichot abit pèr la fèsto di gardian, la pegoulado e la fèsto dou coustume.
Es à vuech an que l’envejo d’aprendre à dansa coume lis autri pichot, me prenguè.
Li group fouclouri, en quau devèn quand meme rendre un oumenage, soun li crousou di tradicioun.
E es bèn segur dins un d’aquéli group qu’ai fa mi proumié pas de danso e qu’ai canta en prouvençau mi proumiéri cansoun.
Aro, ère segur, fasié partido de la grando famiho.
Lou tèms passo, ai dès an, enfin pode metre la couifo blanco de Mirèio, un pantai. Emé l’eso negro e lou fichu blanc me vaqui chatouno pariero à mis einado, pariero à Jouseto, aquelo femo que, emé soun gaubi tant requist, m’a tramés soun goust pèr lou coustume d’Arle.
Aquèu jour d’aqui, la segenco Rèino me faguè un poutoun tant gènt que n’en fuguè trevirado touto la journado. Gramaci Sabino car à parti d’aqui ma passioun venguè rasoun de viéure.
Ma vido es cadenciado pèr li galoubet e li tambourin que me menon, jouiouso e galoio à la fèsto vierginenco.
De chatouno vène chato, aubourant fiero lou riban blu de sis aujoulo. Au noum de touti li vièrginenco passado o à veni voudriéu gramacia la nacioun gardiano qu’à sachu counserva aquelo fe pèr lou coustume , la memo qu’avié Moussu Frederi Mistral.
Un chapitre nouvèu vai s’escriéure, lis esponton e li revirado van m’aprendre à èstre encaro mai coutarello e van me moustra que fau toujours crèire dins l’acoumplimen de si raive.
Gramaci à mi gènt, à ma famiho de m’agué soustengudo emé amour sus la draie de ma passioun.
Moun conte de fado countunié, gramaci au coumitat di fèsto e à soun présidènt que me retenguè pèr participa a l’eleicioun que chanjo la vido de sèt jouini-fiho.
Lou revoulun di vesito, preparacioun, seleicioun coumenço alor toujours que mai rapide.
Tout aco me faguè prendre counsciènci, se lou falié encaro, que lou role de Rèino d’Arle èro quaucarèn de serious e impourtant .
Lou vint d’Abriéu sian plus que sèt. L’aventuro se perseguis. Moun pantai es à mita coumpli.
Lou proumié de mai la jurado nous espèro , amable e atenciounado.
Gramaci Moussu Yonnet d’èstre esta un Presidènt atentiéu.
Gramaci Moussu Ayme, arderous mantenèire de nosto lengo. Li dès-e-nou Roso d’Abrièu oublidaran jamai voste discours.
Garmaci Dono Enrieto Bon quatrenco Rèino d’Arle de vosto graço e voste gentun.
Gramaci Dono Serena e Dono Dervieux pèr tout ço que nous avais après sus li rite, li legèndo, li moble e li coustume que nous pivèlon tant.
Enfin gramaci Dono Lambert-Verdeilhan e Moussu Soulié de trasmetre nosto lengo dins la vido-vidanto.
Nosto lengo, lindo e blouso, es lou simbèu de la culturo nostro.
A l’ouro de la moundialisacioun e de l’unifourmisacioun devèn èstre counscient que sian pasta de noste passat mai que devèn faire avans sus lou camin de l’aveni.
Lou proumié de mai lou bescaume de la coumuno s ‘es dubert pèr leissa passa sèt chato ligado pèr lou meme amour d’Arle, dou coustume e de la lengo.
Mai de que sarié en Arle lou proumié me mai sènso la fèsto di gardian ?
Gramaci à la counfrarié de nous pourgi sa fèsto coume escrin à nosto eleicioun.
Aro, es tèms, cars ami, de vous presenta mi sièis coumpliço dins aquesto bello aventuro :
- A un sourire, un carisme, uno joio de vièure que pretocon tout lou mounde.Vous presente Eloudio Bretagne.- Es nascudo e résto dins lou pais de Marcèu Mailhan. Toujour un pau rejouncho e meme sounjarello mai sa persounalita es forço atrivanto.Vous presente Paulino Faget.- Es uno chato discrète, meme un pau crentouso mai vou toujour n’apprendre mai.Sa persounalita es tranquilo e desalassanto.Vous presente Anais Marquis.- Amo li courso de biou. Es un aparairis de la lengo nostro que parlo forço bèn.Sa messioun es de la trasmetre i pichot.Vous presente Magali Nouveau.- Chato d’Arle a chausi un mestié ounte fau se counsacra is autre, e aco ié vai bèn.Vous presente Lauro Novelli.- Sa gracie e sa bèuta n’en fan uno arlatenco di mai bello, lou coustume e li tradicioun soun sapassioun.Vous presente Marioun Pitras.
Touti li sèt avèn la memo toco : trasmetre la culturo nostro, dire i plus jouino d’èstre fier de soun istori, escouta li plus vièi qu’an encaro tant de bèlli causo à nous racounta.
« SIAN QU’UNO POUGNADO », disié Folco de Baroncelli.
Alors escouten-lou, recampen-se, liogo de s’esparpaia, liogo de se garrouia.
Pèr aco, nautri, avèn que de segui lou camin que nous an draia Natalio, Erminio, Emelino, Sara, Couralio, Lisa e Marjourio.
Gramaci à touti li sèt de nous agué moustra lou camin de l’amista, doumaci à vosti counsèu, à voste gentun acoumençan noste reinage emé sereneta.
Lou nouvèu chapitre de moun conte sara escri pèr 7 chato touti afougado pèr l’amour de soun pais.
7, chifro simbouli e misti. Mai pèr iéu aquelo eleicioun es estado marcado pèr la chifro vint.
D’efèt, siéu estado seleiciounado un 20 d’abriéu, siéu estado elegido vintenco Rèino d’Arle l’annado de mi vint an. N’i a que van dire que soun li 20 centimètre que me mancon, iéu dise que soun vint an de passioun que vous proumete de tripla dins lis annado à veni.
Bord que n’en sian i simbole, voudriéu vous dire que lou coustume blanc que porte vuei es esta brouda pèr nautri sèt, fin de simboulisa nosto unita maugrat nosti diferènci.
Gramaci à vous mi sièis amigo d’agué acoumpli un de mi souvèt.
Mai ai encaro quaucarèn à vous demanda, pèr aco j’appelle Lisa, Faustine, Pauline,Marie,Estelle et Paloma.
L’autre jour quand Natalio m’a remès ouficialamen li bijout ufanous de dono Colcombet, la medaio de Sant-Jorge de Dono Castanet, la Coulano de Moussu Ledesma e lou clavié de Dono Angèlo Vernet, ai realisa qu’avian la grando chanço, nautri li rèino, de nous passa bèn mai qu’un titre. Se passan au travès di beloio un tros de l’istori nostro.
Vaqui perqué souvete que li damisello d’ounour tambèn poscon se trametre uno belori simbole de soun apartenènci à l’istori nostro.
Alor Eloudio, Paulino, Anais, Magali, Lauro e Marioun, aquéli chatouneto, que saran belèu à nosto plaço un jour, vous porjon, en moun noum, uno espingolo de riban.
Moun souvèt es que, à voste tour, dins très an, la pourgias à sièis autri damisello d’ounour.
Ansin aurés uno istori vostro emé de simbole vostre.
Gramaci à vous de vous engaja à moun coustat pèr li très an à veni.
Acabarai ma dicho emé li vers de Federi Mistral :
« la couifo estrecho, mirèio la pourtè,Sa man adrecho, n’en couneissié l’esté.Se voulès triounfla, chato, counservas-la,E voste pur velout, O Rèino, gardas-lou ! » .


text:
16.05.2018. Nòva
Lo 9 de mai passat, trobèron lo cadavre d'una joventa negra dins Durença près
14.05.2018. Nòva
An denonciat lo govèrn d’Itàlia a la Cort Europèa dels Dreches Umans (CÈDU)
2.05.2018. Nòva
Aperaquí sièis cents migrants sortits de Guatemala, del Salvador e sustot d’Honduras,
2.05.2018. Nòva
La ministra de l’Interior del Reialme Unit, Amber Rudd, voliá considerar illegals los descendents
1.05.2018. Nòva
Una corsa solidària de 1400 quilomètres dins los passes dels migrants de Ventemilha
25.04.2018. Nòva
La solidaritat amb los migrants a vencut la xenofobia. Venguts del Daufinat e de las Valadas, d’occitans
23.04.2018. Nòva
De militants ultradrechistas del grop Generacion Identitària an grimpat lo còl de l’Eschala
21.04.2018. Nòva
En julhet 2016, lo conselh departemental de la Nauta Garona declarèt que delegariá a un
5.04.2018. Nòva
Un vidèo publicat sus Facebook lo 27 de març passat mòstra l’arrestacion violenta
20.03.2018. Nòva
Las autoritats italianas an confiscat preventiment la nau Open Arms de l’organizacion umanitària
21.11.2017. Nòva
De migrants de Nigèria, Nigèr, Mali e Ghana son venduts a l’enquant coma esclaus
24.09.2017. Nòva
Aperaquí cent personas serián mòrtas aquesta setmana davant la còsta libiana
26.07.2017. Nòva
An detengut pel seisen còp Cédric Herrou, e mai un centenat de migrants que l’acompanhava.n
2.05.2017. Nòva
Lo primièr ministre d’Ongria, Viktor Orbán, anoncièt divendres passat que
8.03.2017. Nòva
Lo parlament ongrés aprovèt ièr una lei discutida que permet la detencion dels migrants
6.03.2017. Nòva
Qualques activistas umanitaris se son dochats per carrièras, al centre vila de Calais, e an distribuit
3.03.2017. Nòva
Lo govèrn de David Cameron aviá acceptat lo mes de mai passat lo nomenat emendament Dubs,
6.01.2017. Nòva
Cédric Herrou passèt dimècres passat, 4 de genièr, davant lo tribunal correccional
3.12.2016. Nòva
An lançat en Catalonha una campanha per l’aculhença dels migrants e dels refugiats
21.11.2016. Nòva
Lo nombre de personas que son mòrtas en Mediterranèa dins lor assag de cercar una vida
6.11.2016. Nòva
Lo 23 de novembre que ven, dos abitants de la Val de Ròia, Cédric Herrou e Pierre Alain,
5.11.2016. Nòva
Lo conselh regional de la region de Provença, presidit per Christian Estrosi, aprovèt lo
4.11.2016. Nòva
Segon lo darrièr bilanç de l’Organizacion Internacionala per las Migracions (OIM),
25.10.2016. Nòva
Comencèt ièr diluns los trabalhs d’evacuacion del campament de migrants e refugiats
25.10.2016. Nòva
Doas associacions besierencas, “Esprit Libre” e “Cultures Solidaires”, exigisson
24.10.2016. Nòva
A Perpinhan (Catalonha), an reüssit d’empedir l’expulsion d’una familha armènia
17.10.2016. Nòva
Lo Front Nacional de Limós (Rasés) organizèt dissabte passat una manifestacion per
12.10.2016. Nòva
Dempuèi lo matin d’aqueste dimars, la vila de Besièrs es semenada d’afichas
25.09.2016. Nòva
Lo secretari per l’egalitat, las migracions e lo ciutadanatge del govèrn de la Generalitat
23.09.2016. Nòva
Tornarmai una tragèdia en Mediterranèa. Un batèl amb aperaquí 600 migrants
31.08.2016. Nòva
Divèrses vaissèls de la Marina Italiana poguèron salvar de milièrs de naufragièrs
21.07.2016. Nòva
Las autoritats de Bulgaria an detengut 45 immigrants qu’ensajavan de traversar la frontièra
5.07.2016. Nòva
Aperaquí 2900 personas son mòrtas dins las aigas de la Mar Mediterranèa pendent
4.07.2016. Nòva
Un tribunal d’Ongria a condemnat dètz migrants a una pena d’entre un e tres ans de
9.06.2016. Nòva
Lo nombre d’enfants que travèrsan la Mar Mediterranèa cap a Euròpa s’es
7.06.2016. Nòva
Lo pòrtavotz del Creissent Roge en Libia, Jamis al Bosaifi, a confirmat dimenge passat qu’aquestes
26.02.2016. Nòva
Lo tribunal administratiu de Lilla refusèt, ièr dijòus, lo recors presentat per
28.01.2016. Nòva
Lo Parlament danés aprovèt amb una majoritat granda la reforma de la lei d’asil que
30.10.2015. Nòva
Almens sèt personas mòrtas, dont cinc enfants, es lo bilanç del naufragi d’una
23.10.2015. Nòva
En Euròpa sèm esglasiats per las tragèdias que se passan ben sovent en la Mediterranèa,
8.09.2015. Blòg de Joan-Marc Leclercq
Es amusant, mes tanben inquietant de véser a quau punt los mèdias nos poden “véner” la vision
2.09.2015. Nòva
La dura e complicada marcha dels milièrs de refugiats per l’Euròpa de l’èst,
28.08.2015. Nòva
Cinquanta una personas mòrtas dins la cala d’un vaissèl Trobèron
26.08.2015. Nòva
De milièrs de refugiats venent de Siria, Iraq e Afganistan avançan cap a Serbia e Macedònia
23.08.2015. Nòva
Lo nombre de personas immigradas o refugiadas qu’an traversat la Mediterranèa en cèrca
3.08.2015. Nòva
A mesura que lo solelh se colca a Calais, las tancas de fil d’aram se retalhan amb la lutz del
22.06.2015. Nòva
Aperaquí dos cents personas que dançavan lo sirtaki (una dança grèga), s’amassèron
15.06.2015. Nòva
Aperaquí dos centenats de migrants son blocats a la frontièra politica francoitaliana,
9.06.2015. Nòva
L’Eqüator quita de considerar los immigrants coma “illegals”. Una nòva


text:
Eth procès parlamentari totun s'encetèc ager damb eth refús dera cramba ara esmenda ara totalitat que presentaue eth PPC e que compdèc damb eth vòt favorable de Ciutadans. Dera postura des populars ne parlarè enes pròplèu dies, totun òc que voleria poder díder ara, que non me susprenec era sua argumentacion: era dreta s'ampare, per n-èssim viatge enes drets e enes libertats individuaus en tot díder, per exemple, qu'es familhes poguen escuélher era lengua d'escolarizacion des sòns hilhs. Demagògia de baisha volada, sustot quan en Aran era escòla aranesa, qu'ei plurilingüe (es nòsti mainatges aprenen aranés, catalan, castelhan, anglés e francés) hè 25 ans que practique era immersion lingüistica damb uns resultats que l'avalen e la justifiquen, sense cap de dubte.
En tot cas, auem encetat un camin d'esperança entar aranés, entath nòste occitan, qu'a de portar-mos un shinhau mès enlà. Voi per tant, arregraïr qu'eth govèrn catalan age dat aguest pas, un pas que pendent vint ans de govèrns convergents en Barcelona non s'auie ne plantejat. Auançam donc.


text:
Per Joan-Claudi Puech Lei fenèstras s’èran alandadas. Una ventolada probable, e eu se n’èra pas manco avisat, d’aitant mai que la matritz, l’ordinator que teniá d’a ment l’intendéncia de l’ostau, aviá ren senhalat. Li aviá faugut de temps per sentir l’aire novèu, frescolet un pauc, vivificant. D’en premier, siguèt pas qu’un murmur luenchenc, testard, que … Legir la seguida de La nèu dau cocut
Sciéncia Ficcion
«Qu’ei lo noste monde esmanglat per un genre d’efòrç mentau de l’autor, qu’ei lo noste monde transformat en çò que n’ei pas o pas enqüèra. Aqueste monde que’s deu distinguir d’un biaish au mensh d’aqueth qui ns’ei dat, e aqueste biaish que deu estar sufisent entà perméter hèitas qui ne’s pòden pas produsir dens la nosta societat – o en nada societat coneishuda presenta o passada. Qu’i deu aver ua idea coherenta implicada en aquera dislocacion ; aquò vòu díser que la dislocacion que deu estar conceptuau, e non pas simplament triviau o estranha – b’ei aquò l’esséncia de la sciéncia ficcion, ua dislocacion conceptuau dens la societat d’un tau biaish qu’ua navèra societat qu’ei produsida dens l’esperit de l’autor, pausada suu papèr, e en partir du papèr que produseish un acarament convulsiu dens l’esperit deu lector, l’acarament produsit per un troble de la reconeishença. Be sap que ne lei pas un tèxte suu monde vertadèr. »
— Philip K. Dick, letra deu 14 de mai de 1981
Willy e sué can au ras de la mar
Per Flore Fredigo e Lea Yedra En 2019, au ras de la mar Mediterranea, que vivèva Willy e lo sué can. Un après-dinnar, Willy e lo sué can qu'èran partits hèr plogea sos-marina. En cabussant dens l'aiga blua, Willy que's tumè lo cap a ua arròca. Lo sué can que'u tirè dinc a la plaja e Willy que's desvelhè arron mantuas minutas. Quan Willy tornè a casa dab lo can, que hasèva neits. Suu camin deu tornar, que'u semblè que la vila avèva cambiat mes pas … Legir la seguida de Willy e sué can au ras de la mar
Un mestièr tròp vielh
Per EL HOCINE YOUNES, EL HOCINE CHAIMA e MELLET EMMA DE 4°6-4°5 deu collègi Victor Hugo de Tarba Un còp èra, a Tolosa, un panissèr a qui ne l'agradava pas tròp lo sué mestièr permor la sua panisseria qu'èra vielha e shens tròp d'informatica. Un dia, que decidè de barrar la soa botiga. Coma per escàs, ua mesada mes tard, lo panissèr que ganhè a la loteria. Que decidè alavetz d'arrenavir la sua panisseria. Pendent dus mes que s'i botè a trabalhar neit e dia. Qu'avèva arretrobat l'espèr. … Legir la seguida de Un mestièr tròp vielh
La poma
Per Goncalves Lana, At Audrey, Varrin Maud. Qu'èm en 2018. Qu'ei un diluns vrèspe deu mes de mai, que hè beròi e doç. Qu'ei l'òra deu vrespalh. Que'm prengui ua poma verda en la man entà minjar-la . Que nhaqui dehens. Mes qu'a un gost entranh, qu'ei moda. Que passi davant lo gran miralh deu salon. Que vegi qu'èi un problèma aus uelhs més qu'ei plan vertat ! La mia man, los miés caishaus que son vajuts verds coma la … Legir la seguida de La poma
Laboratòri
Per Camille Roman, Eva Esquerre, Camille Vignes e Kateri Arrous-Bordes. Classa de 4au au Collègi Victor Hugo de Tarba. Nicolas, un joen òmi de 24 ans que tribalhava en un laboratòri scientific de Tarba. Un còp per mes qu'arretrobava Jeff e Steeven los sués mes bons amics entà ensajar medicaments darrèrament fabricats. D’autes còps, Nicolas qu'èra marchand de herutas sus un … Legir la seguida de Laboratòri
L’istòria d’Alèxia
Per Maïlís Lacoustette-Benterou, Eloïse Souriac e Léa Fontan en classa de 4au au collègi Victor Hugo de Tarba. La dròlla que s'aperava Alèxia e que vivèva a Tarba en 5040. Qu'avèva lo peu long e ros. Qu'avèva tanben los uelhs verds. Los parents qu'èran partits permor que i avèva avut ua guèrra nucleara entre la Nacion de … Legir la seguida de L’istòria d’Alèxia
Enquèsta sus Tèrra
Per Matias Camapna-Mouly, Lou Ladevèze, Noha Bournebede, Amelie Vignes, eslhèves de 4au au Collègi Victor Hugo de Tarba En 2130, qu'i èran dus astronautes, Pom e lo generau Spok dens ua estation espatiau dens laquau i èra ua intelligéncia artificiau, Tiri, qui geriva tota l'estacion. Los dus astronautes que vienèvan deu planeta Naarox. Que devèvan … Legir la seguida de Enquèsta sus Tèrra


text:
Respectar la cultura dels pòbles de França es pas aver un nègre al 20:00 de la primièra cadena de television privada de França.
La cultura es fondada en doás partidas : - la primièra es sovent oblidada en França (culturas), car es pas forçadament francofòna, - la segonda es monopolistica pertot, dins los mèdias e dins la boca dels politics e de las institucions parisencas (Kulturé).
La cultura es l'Èstre (culturas) e l'Aver (Kulturé).
1 - Èstre
Cada ciutadan e cada ciutadana a oblidat que portava una cultura ontologica per sa faiçon de viure e de se dire o descriure, e d'èstre sus aquesta planeta, es normal car l'Estat a mestièr de formatatge, d'uniformizacion [l'Estat a preparat lo terrenh a la mondializacion de las culturas e dubèrt la pòrta a l'americanizacion de las culturas de França], car lo nòstre Estat [francés] èra pas pur e lingüisticament unenc, èra normal (quin escandal!); cada Estat centralista -ambe la violéncia-esséncia dels Estats prefectoralistas e bonapartistas- a agut interès de destrusir las culturas dels pòbles, lo fenomèn se sona minorizacion abans eliminacion [colonizacion lingüistica e culturala], car cada lenga apondrà ambe la cultura populara un èime especial dins la vida umana sus la planeta e per la planeta, sovent pron mai en simbiosi ambe l'environament animal e vegetal, car cada lenga apondrà una cultura populara que foncionarà pas a còp de subvencions o de tecno-estructuras, mas ambe un sistèma educatiu en simbiosi ambe lo pluralisme lingüistic de l'ensemble dels pòbles de França, çò que es pas ganhat ambe l'Éducation Nationale ! Las televisions e las radios parisencas mátan la cultura populara dels pòbles de França, a París e en regions. Totes los mèdias pòdon tanben èstre una bèla aisina per aquestas culturas popularas, e se dèvon èstre unas obligacions d'existéncia per sobreviure. Es peraquò que cal manifestar a Besièrs lo 17 de març de 2007 ; atencion la cultura e la lenga pòdon pas èstre objèctes de sentimentalisme politic per sobreviure, es malastrosament aital que los politics l'exprimísson : cal dignitat per las culturas dels pòbles de França. L'Èstre cultural es la cultura ciutadana (de la ciutat-comuna) e païsana (del país-de l'espaci de vida del pòble de la nacion).
2 - Aver
Aver es per cada ciutadan e cada ciutadana la possibilitat d'accès a la creacion culturala ; la creacion culturala es l'expulsion del popular dins l'esfèra publica de l'acte cultural (personal o collectiu), es Uzèste en Occitània, Fabulós Trobador, MSS, Gulamask'a, Jan-Maria Carlòtti, Nadau, Los Pagalhós, Joan-Pau Verdièr, Ardalh, e la literatura, la poësia, e la pintura, e l'arquitectura, etc. Es la cultura que los franceses e los bonapartistas estíman, es evidentament la cultura que los politics e lo public estíman tanben car se i valorízan dedins, a mendre engatjament, mens que dins la primièra version de l'Èstre cultural; lo desvolopament de l'importança de la cultura populara e de la presa de consciéncia dels pòbles d'aquesta importança se dèu far ambe l'ajuda publica sobretot quand lo poder centralista a semiat dels OGMs de la creacion uniformizatritz, Prefectura e DRAC and Co. Ajudar la creacion dins TOTAS las lengas de França es essencial per l'imatge de França a l'exterior e per la confiança que los pòbles de França pòdon aver per desvolopar projèctes que pèsan dins l'economia e lo social. La cultura vist de Paris se dèu pas transformar çaquelà en una cultura parisenca al país occitan o còrse, alsacian o martiniqués, savosian o breton, flamand o guadelopean, reünionés o kanak, etc. Cal servar la localizacion de la "kulturé" a París (tot en favorizar lo seu cambiament de perspectiva, per ela meteissa e per per exportar en província), e permetre a las culturas en regions de se desvolopar en armonia ambe totes los vesins aprosmats, o totes las populacions (quitament las que son vengudas del colonialisme d'oltra-mar francés), a l'Èst, l'Oèst, al Nòrd-Oèst, al Sud, al Sud-Oèst, al Sud-Èst, al Nòrd-Èst e al Nòrd, etc. La creacion culturala se dèu centrar en region tanben, per l'eficacetat internacionala de las culturas de França. Aqueste "Aver cultural" còsta, mas mens que l'armada francesa : love vs war. L'Aver cultural es la cultura de creacion, de la vision individuala que trapar ressons dins lo collectiu, e que lo collectiu podrà far seu, sense ajuda administrativa (mas es pas lo liberalisme cultural tanpauc). L'Aver cultural es una ofèrta d'invencion pels pòbles.


text:
La definicion de la nacion es aquela del dreit aplicat a las personas que vívon dins lo territòri administratiu francés. Mas aquelas personas devon aver un títol de residéncia europèa o d’oltra-mar, e èstre acceptat per l’ensemble administratiu francés, levat per los que son nascuts sul territòri, coma ieu que refusi d’èstre indicat de «nationalité française», vist que soi de «citoyenneté française» (vòti e respecti las leis) e de nacionalitat occitana (soi nascut en Occitània, gestion République Française. La populacion venguda de l’imperialisme francés son dins un bordèl que sol los balançes reals dels comptes colonialistas franceses podràn far, e es pas per doman.
La nacionalitat del FN es aquela de basa la seuna expression politica nacionalista francesa e d’expansion en Occitània. Es la meteissa nacionalitat del Ernest Renan e del Maurice Barrès, es lo problèma francés de la manipulacion de las definicion de sciéncias politicas, e aiçò dempuèi La Terreur, moment istoric que los pòbles de França an perdut la revolucion contra un sistèma equivalent a lo que La Terreur a installat. La nacionalitat del FN es la nacionalitat que parlan totes los partits franceses, es per aiçò que lo FN es sonque l’experssion extrèma del nacionalisme expansionista francés ; Marine Le Pen explica plan que lo sistèma francés es per assimilar las populacions : vòli veire qu’una sola tèsta que parla francés, «en France on parle français», e la constitucion explica, sonque, dempuèi 1992 que lo vòt dels socialistas es estat primordial, l’article 2 que lo francés es la SOLA lenga de la republica (l’unica lenga vòl dire netejament lingüistic, netejament de la ciutadanetat per forçar los pòbles de França de parlar la lenga de l’administracion, es de l’assimilacion).
Donc, quora crida lo FN sobre aquel tèma :
Me sembla que cal protestar, non pas perqué lo sistèma administratiu francés es nacionalista (perqué o seriá pas) e contunha l’assimilacion forçada (expansionisme), mas perqué es encara una engana francesa de non pas aver reglar los balançes (far los comptes reals) de l’imperialisme d’oltra-mar francés, e tanben en Occitània, tèrra d’arcuèlh de las populacions enganadas pels nacionalisme francés d’oltra-mar.
L’idèa de respectar la lei, es una idèa, generosa, que lo FN es pas lo sol partit a demandar, de populacion que la respectaràn jamai, vist que lo sistèma politic francés respecta pas los pòbles, los indigènes (mai de vint ans d’installacion suls territòris annexats dempuèi mai de dos cents ans), o los recents venguts (per rasons politicas francesas e colonialas, o pas).
Lo problèma, ara, es coma se desfar del nacionalisme d’expansion parisenca pertot en França, e tanben de quina manièra explicar aiçò als novèls venguts e que lo sistèma istoric e legal local o pòdon pas conéisser…. vist que fRANÇA e la santa République Française n’an fabrícat l’omertà politica.
Lo FN jòga d’aquela omertà politica, la sedimentacion dels problèmas non resolguts per la santa République Française, fabrica un vòt FN docil e fabricat sus l’umús de l’ignorança politica francesa, de l’extrèma dreita, coma de l’extrèma esquèrra.
Es interessant de veire la situacion de Sarajevo d’abans-ièr per la commemoracion de l’assassinat orquestrat per l’estremista anarquista e sèrb Princip. Las doblas interpretacions de la commemoracion per rapòrt a l’Union Europèa, a l’Euròpa e a las diversitats d’identitat. i a un fum d’anarquistas (modèl CUP) que son e serián estats dins lo camp de Princip, e ara, al XXIen sègle, los nacionalistas sèrbs lo vòlon recuperar… per li donar una explicacion colonialista autriaca (çò qu’èra una realitat tanben, es aquò lo mai grèu problèma : quin balanç ne podèm far, soi pas segur de trobar la solucion). La guèrra 14/18, en seguida, es estada una granda manipulacion dels imperialismes contra d’autres imperialismes ; dins totes los cases, son los pòbles qu’an suportat la guèrra primièra del XXen sègle, jamai los qu’an pensat los conceptes politics que vòlon imposar. Un anarquista, o supausat aital, assassina un capolièr d’un Estat monarquista e federal, la guèrra debuta contra un Estat de Serbia qu’es agressat, e una federacion que se vòl purificatriça d’un legitimisme de govèrn autriaco-ongarés. Los autres imperialismes europèus vendrà a l’ajuda de Serbia, las amistats germanicas ajudaràn l’aligança de l’impèri autriaco-ongarés ambe las poténcias prussiana e turca.
Vesèm a Barcelona, tot l’interès que la CUP a per crimi racista, crimi que cal comdamnar, mas que la CUP assaja d’instrumentalizar.
Dins l’extremisme, la causa primièra es de quina manièra recuperar los mesprezats … Los elegits del FN jògan plan d’aquel discors, levat quora un pòble sotmetut es dins l’airial de poder administratiu francés, aquel expansionista qu’amaga lo seu apartheid lingüistic e republican ; los elegits de la CUP tanben. Los mesprezats son alara sovent los mens aisinats politicament per acarar aquela manipulacion, en Occitània, Aran comprès.
Fins finala, lo FN dèu pensar que la dobla nacionalitat es un pauc coma lo dobla jòc politic ? Res es clar, levat lo biais potencial d’arribar al poder.


text:
Après una interrucion de quauques meis, avei le numre 417 tòrna pareisser "Ousitanio Vivo
", ex jornal dau MAO e unìcque jornal emprimat encuei que fase referença a totas las valeias occitanas dessot jurisdicion italiana (la lhi a una serìa d'autras revistas e publicacion mas avei un caractère plus local: "La Valaddo" per las valeias de la Dueira, dau Cluson e San Martin, nosautres de "La Rafanhauda" praticament macque per l'auta valeia de la Dueira e "Lou temp nouvel. Quaderno di studi occitani alpini" que, mai se vòl far referença a totas las valeias occitanas aupencas, en pratica limita son analisis a la val Varaita).
La bona novella l'ei que, a partir d'aicest numre peina pareissut, "Ositanio Vivo" deurià tornar a sortir chacque meis. Veicì los titres de quauques articles pareissuts sus le numre de mai:
- Ritornare alle Comunità Montane de Dino Matteodo,
- Dal Seminari a la prizoun, ensemo a Dante, entervista de Diego Anghilante, direitor dau jornal, a Valter Giordano de Vinai,
- La Baìo dal Besé es retournà de Pierin Fina,
- I granet di un suonatore della Baìo de Silvio Peron,
- Il voto occitano alle presidenziali francesi de Dino Matteodo,
- Nasce il Mouv' in Valle d'Aosta de Alessandro Strano,
- Questions de lenga. Articoulou de Luco Coualho de Luca Quaglia.
Creiem que "Ousitanio Vivo", au deilà de las posicions politicas preisas que quauques còps pòion resultar pas condivisiblas (coma la capìta per chacque jornal), siè una realitat que la venta apujar e sostener. Invitem tots nòstres amics a s'abonar e a sostener l'unìcque jornal occitan de nòstras valeias. Per los que vogueisson s'abonar, l'abonament anual a "Ousitanio Vivo" (11 numres) la fai 22€ per l'Italia e 35€ per l'ester (versament sus le CCP n. 001025228113 intestat a Lou Soulestrei Casella Postale 12020 Vensasca).


text:
Dijòus, 17 de mai de 2018, 03h00
Michel Feltin-Palas, cap-redactor deu servici regions de L’Express, cronicaire a France info, que lança ua letra consacrada a totas las lengas de França. Aquesta letra que serà ... +
Diluns, 14 de mai de 2018, 03h00
Gràcias a la tecnica 3D, ara podèm veire cossí èra lo castèl de Niça a son epòca d’esplendor maximala, çò rapòrta Nice-Matin. ... +
Divendres, 11 de mai de 2018, 03h00
Era Direccion Generau dera Politica Lingüistica deth Departament de Cultura a dubèrt, a compdar deth 8 de mai, eth limit de sollicitacion entà subvencions de promocion dera coneishença ... +
Dijòus, 10 de mai de 2018, 03h00
Lairac (Brulhés) a fach un pas important vèrs la recuperacion dels noms de sas carrièras dins la lenga del país. La Quinzena Occitana, que finiguèt dissabte passat, a ... +
Dimenge, 6 de mai de 2018, 03h00
La segonda edicion del Forum Cultural Euroregional se sarra. Après lo succès de fa dos ans a Castèlnòu d’Arri, ara es lo Pont de Gard (Costièra de Nimes) qu’aculhirà ... +
Dissabte, 5 de mai de 2018, 03h00
Durant lo festenal de cinèma de Canas (Vencenc), ongan val la pena d’assistir a las sesilhas de cinèma a la plaja, que se tròba a dos passes del Palais del festenal: son d’efièch ... +
Dissabte, 5 de mai de 2018, 03h00
Ongan i aurà pas de prèmi Nobel de literatura. O anoncièt ièr divendres l’Acadèmia Suedesa en seguida de la polemica per las denóncias d’abuses sexuals ... +
Dijòus, 3 de mai de 2018, 03h00
Lengadòc > Lengadòc Naut > Tolosan
Lo forum ciutadan occitan pausarà sas valisas a Tolosa lo 22 de setembre 2018. Mas quinas seràn las tematicas ongan? Començam d’i véser mai clar! Lo comitat de pilotatge ... +
Dimècres, 2 de mai de 2018, 03h00
Qualques meses après l’aparicion de «L’ADN occitan», un imne mancat en francés per la region qu’a pres lo nom d’Occitània, Michel Fenasse-Amat presenta, ... +
Diluns, 30 d'abril de 2018, 03h00
Lemosin > Lemosin > País de Tula
Se tendrà del 26 de mai al 2 de junh la quatrena edicion del festenal Balad’òc Tula, qu’après lo succès de las annadas precedentas, arriba amb mai de vam que jamai. ... +
Diluns, 30 d'abril de 2018, 03h00
Guiana > Carcin > Limarga e Segalar Carcinòl
Lo festenal Escambis se consolida coma eveniment de cultura occitana de referéncia en Carcin. Après quatre ans de reüssidas, se prepara ara la cinquena edicion qu’ongan se tendrà ... +
Dimenge, 29 d'abril de 2018, 03h00
Abba torna. Lo grop suedés pus popular de l’istòria es a enregistrar un novèl album 35 ans après sa dissolucion, e ne farà la presentacion dins una virada virtuala. Los ... +
Diluns, 23 d'abril de 2018, 03h00
La lenga ditz qu’après la mòrt d’un soldat roman, sa femna e lor enfant se n’anèron demorar dins la vila de Lydda —actualament Lod— en Judèa. Aquí, ... +
Dissabte, 21 d'abril de 2018, 03h00
Gasconha > Val d'Aran > Castièro
Es sortit, e descargable en linha, lo darrièr album d’Alidé Sans amb Paulin Courtial entitolat Henerècla. La cantadoira aranesa, acompanhada del guitarrista roergàs, ... +
Dimècres, 18 d'abril de 2018, 03h00
Gasconha > Lanas e Labrit > Senhans
Lo dissabte 21 d’abriu, la Societat de Bordà-Patrimòni de las Lanas que tienerà la soa amassada mesadèra a Onessa e Laharí (14h30, sala de las hèstas). En ... +
Dimars, 17 d'abril de 2018, 03h00
La segona edicion de la Jornada Balèti, consagrada a difusar la cultura occitana a Malhòrca, foguèt una reüssida de las bèlas. L'eveniment se tenguèt a Palma ... +


text:
Opus africanum
L'opus africanum es una tecnica de construccion utilizada en Africa del Nòrd pendent l'Antiquitat, de l'epòca punica fins a l'epòca romana.
Dins aquel aparelh d'armadura, de parets de pèira o de cairons alternant en cedana amb de pilars plan talhats e dispausats verticalament. S'utiliza de pèiras, que son plaçada a distància brèva las unas de las autras e que l'espaci intermediari es emplit de cairons pichons o de bricas, es tipic d'origina punica. En efièt, se ne trapèt sul site arqueologic de Kerkouane e son usatge contunhèt pendent un periòde long. D'exemples bèls demoran a Dougga en Tunisia.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
La basilica de Sant Sarnin es un dels edificis religioses mai importants d'Occitània, e subretot lo mai emblematic de Tolosa (Lengadòc). Es un santuari bastit per recaptar las relíquias de Sant Sarnin, avesque de Tolosa, martirizat en 250. La carrièra del Taur que mena de la plaça del Capitòli a la basilica tira d'efièch son nom de las circonstàncias del martiri, Sarnin essent estat trach per un taure furiós per çò qu'èra una rota sortissent de la vila. L'edifici sèrva 260 capitèls romanics[1] e es lo simbòl de l'arquitectura romanica occitana. Tolosa recebiá la visita de nombroses romieus pel Camin de Sant Jaume de Compostèla, o venguts onorar las relíquias de Sant Sarnin. Sant Sarnin foguèt puèi un dels centres de pelegrinatge pus importants de l'Occident medieval. Venguèt monument istoric en 1840 e es estada inscricha al Patrimòni Mondial de l'UNESCO en 1998.
- 1 Pòrta dels Comtes
- 2 Arcossòli dels Comtes
- 3 Portal de l'anciana abadiá
- 4 Pòrta Mièjavila
- 5 Portal occidental
- 6 Emplaçament de las ancianas clastras
- 7 Capèla de Sant Pèire
- 8 Sacristia
- 9 Capèla del Crucifix
- 10 Capèla de las armas del Purgatòri
- 11 Capèla de l'Immaculada Concepcion
- 12 Capèla de Sant Jòrdi
- 13 Capèla del Sant Esperit
- 14 Capèla de Sant Marçal, Sant Ciergue e Santa Julieta
- 15 Capèla de Santa Silvia
- 16 Capèla de la Verge
- 17 Capèla de Sant German
- 18 Autar màger
- 19 Pintura romanica: Noli me tangere
- 20 Cicle de la Resurreccion
- 21 Pintura representant Sant Agustin
- 22 Rèstas de pinturas: la crucifixion
-
-
-
-
Costat de pòrta Mièjavila
-
-
-
-
- ↑ Georges Duby, Jean-Luc Daval, La sculpture, ..., pagina 276


text:
Cherbourg-Octeville
Tchidbouo en normand ( Cherbourg-Octeville en francés, Cheraborg en gascon, [1]) es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Atestat en 1386 ved. R. Cierbide & J. Santano Coleccion diplomatica de documentos gascones de la Baja Navarra (siglos XIV-XV). Archivo General de Navarra. In fuentes documentales medievales del PAIS VASCO, N°59, SAN SEBASTIAN 1990-1995


text:
Chastèlperron
Chastèlperron (Châtelperron en francés) z-es 'na comuna de Barbonés situada dinc lo departament d'Alèir.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo primèir possessor conegut de la tèrra de Chastèlperron saguèt Guichard de Castro Petri que la reconeissiá detenir dau senhor de Beaujeu en 1132. En 1215, Estève, filh de Reinèir de Chastèl Perron, z-èra vassau dau senhor de Borbon.
En 1220, Vilhelmus de Castro Petri o Castropertis, z-èra senhor de Sant Leon, Vau Mas, Liernolles e Lenax.
En 1329, Chastèlperron saguèt restachat, per lo maridatge d'Isabèla de Chastèlperron a Robèrt Dauphin de Jaligny, a la tèrra de Jaligny. Demorará aitau entrò au començament dau sègle XV e, aprèp èstre estat quauques ans proprietat de Claude Montaigu, será vendut a Jacme I de Chabanas, senhor de La Paliça, lo 17 de mai de 1443, per « 9 300 escuts d'aur vièlh ».
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Bauma de las Fadas, que ne ven lo nom de Chastèlperronian, cultura arqueologica dau Paleolitic Superior.
- Glèisa de Sant Pèire de Chastèlperron.
- Chastèl de Chastèlperron.
- Chastèl de Chassimpierre (sègles XV e XIX).
- Las Escuras[1], maison fòrta de Joan lo Bon: vestigis de la chapèla e 'na pèira heraudica talhada amb las armas de Joan I de Borbon, aprèp son maridatge amb Joana de França, filha de Charles VII, e de Charles III, conestable de Borbon.
- Demòras daus sègles XVIII e XIX (Les Gondeaux, Bellevue... ).
- Peirèiras de marbre: lor espleita, començada a l'epòca romana, durèt entrò a 1924. Z-èran espleitadas a ciau dubèrt aus sites de « la lòtja granda », « lo colombèir », « la nautor nèira »[2]. S'utilizèt per la construccion de la façada dau teatre daus Champs Elisèus. Segon la tradicion locala, saguèt tanben emplegat per las chaladas dau còr de la catedrala de Nòstra Dòna de París e las colomnas de la glèisa de la Magdalena. L'autar màger e l'aigasenhau dinc la glèisa de Sant Pèire e lo monument aus mòrts de la comuna son tanben de marbre blanc de Chastèlperron. En 1925, se dubriguèt 'na peirèira de porfir nèir.
Galariá[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ La senhoriá de las Escuras s'esteniá sus Pontcharrau, la Torre dau Bòsc, Gincay, Brulle, l'Esparra, la Verneda, Plasença, Sauzat, la Vivère, Marcellange, Reray, Prat Bilhard.
- ↑ La Grande Loge, Le Colombier, Le Tureau noir.


text:
En aguest espaci trobaratz informacion sus er accès ath web gencat, era sua istòria des deth 1995 enquiara actualitat, damb es cambiaments de dessenh e de contenguts. Tanben vos poderatz assabentar des responsables des contenguts deth web, er equip editoriau. Ath madeish temps, trobaratz un apartat dedicat as prèmis e mencions qu'a arrecebut eth web enes darrèri ans, e un accès as diferenti webs dera Generalitat de Catalonha.
Ei eth web oficiau dera Generalitat de Catalonha, eth punt de referéncia entara gent de Catalonha e deth mon que vò informar-se sus es organismes, es accions e es servicis dera Generalitat.
Ath delà, permet localizar rapidament informacion practica de víuer e conéisher melhor eth país des der encastre politic, sociau e culturau.
Se voletz mandar-mos es vòsti suggeriments o planhs e ajudar-mos a melhorar eth web, vos convidam a emplegar era boèta de contacte. Gràcies pera vòsta collaboracion.
4 de seteme de 1995
Nèish gencat. Emergien en hilat espanhòu es prumèrs lòcs web.
11 de seteme de 2002
Prumèra renovacion grafica deth web de gencat, era pagina d’inici e es principaus seccions, atau coma es webs des departaments.
En Octobre 2005
Impuls entà un nau dessenh, acompanhat d'ua reorientacion vèrs eth web 2.0. Er accent se met ena organizacion tematica e logica (non solament administrativa) deth contengut, era accessibilitat, era interactivitat e era participacion des usatgèrs, era sindicacion de contenguts, es servicis entà diferenti dispositius (mobils, eca.), eth multimèdia...
En seteme 2014
Quatau renauiment deth web tant per çò qu'ei dera organizacion dera informacion coma eth dessenh grafic. Era escomesa de gencat ei entara mobilitat, damb un web damb dessenh adaptatiu (responsive). Era informacion e es servicis se mòstren ara ciutadania independentament deth dispositiu qu'utilizen, ja sigue un ordenador, ua tauleta o un mobil.
Er equip editoriau deth web gencat.cat ei plaçat ena Direccion Generau d'Atencion Ciutadana, en Departament dera Presidéncia. Aguest equip ei responsable dera gestion des contenguts corporatius deth portau gencat, dera mantenença des seccions transversaus (Tèmes, Tramits, Generalitat, Actualitat e Contacte) atau coma des estruments (cercaires, directòris, eca.) e webs especiaus tematics creadi per motius d’actualitat.
Cada departament deth Govèrn, organisme, empresa publica o consòrci que produsís contenguts entath portau ei responsable dera exactitud e vigéncia des sues pròpries informacions. Era Generalitat de Catalonha non ei responsabla dera veracitat dera informacion provenenta d'autes persones fisiques o juridiques que cònste en lòc web o dera que cònste en d’auti lòcs web as quaus remete mejançant ligasons.


text:
Salamanca
Salamanca es la capitala de la província de Salamanca dins la comunautat autonòma espanhòla de Castelha e Leon.
Somari
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
La vila vièlha de Salamanca es sus la lista Patrimòni de l'Umanitat de l'UNESCO en 1988.
Plaças e espacis publics[modificar | modificar la font]
- La Plaza Mayor: d'estil barròc, dessenhada pels arquitèctes Alberto e Nicolás Churriguera.
- Campo de San Francisco: Primièr jardin public de la vila suls terrens de l'ancian convent de San Francisco el Real.
- L'Òrt de Calixto y Melibea (Salamanca): jardin prèp de las catedralas, amb de rèstas dels barris romans.
- La Plaza del Corrillo: pichona plaça annèxa de la Plaza Mayor. A l'entorn la glèisa romanica de San Martin e una seria d'ostals amb d'arcadas formadas de colomnas de pèiras que representan los jorns de la setmana.
Edificis religioses[modificar | modificar la font]
- La Capèla de la Vertadièra Crotz, Abriga d'òbras d'art.
- Catedralas: Salamanca a doas catedralas, la Catedrala vièlha, del sègle XII e d'estil romanic, e la Catedrala nòva, fòrça mai granda, començada al sègle XVI d'estil gotic e acabada al sègle XVIII. Se jonchan amb lo Patio Chico.
- La Clerecía: actualament sèti de l'Universitat Pontificala.
- Lo Collègi de Calatrava
- Lo Convent de las Agostinas e Glèisa de la fòrça Pura
- Lo Convento de las Dueñas (sègle XV):
- Lo Convent de las Isabèlas
- Lo Convent de San Antonio el Real
- Lo Convent de San Esteban
- Lo Convent de l'Anonciacion
- Lo Convent de la Trinitat
- L'Ermitatge de Nòstra Dama de la Misericòrdia
- La Glèisa de San Martin
Edificis universitaris[modificar | modificar la font]
- Universitat: ensemble d'edificis constituissent l'Universitat de Salamanca, amb Escuelas Mayores, Escuelas Menores e Hospital de Estudio (rectorat actual). Se situan a l'entorn de la plaça nomenada Patio de Escuelas.
- L'Ostal musèu de Unamuno (Sègles XVIII e XVIII): ancian ostal dels rectorats de l'Universitat.
- Lo Colegio Mayor de Santiago el Zebedeo
- Lo Colegio de San Ambrosio.
- Lo Collègi Trilingüe
- Lo Palais de Anaya
- Lo Collègi Santa Crotz de Cañizares
- Lo Collègi de Sant Palai
Palais[modificar | modificar la font]
- L'Ostal dels Clòscs
- L'Ostal de Don Diego Maldonado
- L'Ostal de doña María la Brava
- L'Ostal Lis
- L'Ostal dels Mòrts
- L'Ostal del Regidor Ovalle
- L'ostal de Santa Terèsa
- L'Ostal de la Tèrra
- L'Ostal de las Vièlhas
- Fonda Veracruz
- Lo Palais de Arias Corvelle
- Lo Palais de Castellanos
- Lo Palais de Garci Grande
- Lo Palais de Monterrey
- Lo Palais d'Orellana
- Lo Palais de Rodríguez de Figueroa
- Lo Palais de la Salina
- Lo Palais de San Boal
- Lo Palais de Solís
- La Torre de l'Aire
- La Torre del Clavero
- La Torrèla dels Anayas


text:
Lista dels presidents de Guatemala
Lo President de la Republica de Guatemala es lo cap d'Estat de Guatemala e exercís las foncions de l'Organisme Executiu per mandat popular. L'actual President de la Republica de Guatemala es lo militar Otto Pérez Molina.
Aquesta es la lista dels presidents de Guatemala dempuèi 1839, quand lo país devenguèt independent de las Províncias Unidas d'America Centrala.
Presidents dempuèi l'adopcion de la Constitucion de 1985[modificar | modificar la font]
Actualament lo president es eligit dal pòble per un periòde de 4 ans. Vaquí la lista dels presidents après lo restabliment de la democracia.


text:
Cantharellus cibarius
Aurelhetas
Cantharellus cibarius (del latin Cantharellus diminutiu de kántharos: copa; cibarius: comestible) es un tipe de campairòl excellent comestible e fòrça recercat.
Somari
Noms en occitan[modificar | modificar la font]
aurelheta, bochingon, bochinguela, boli(n)gola,cabrilha, escrabilha, escaravilha, (es)caramilh, caramilha, cassena, charliste, cresta de gal, creston de gal, galhistron, (d)orlhon, foseta, fosilon, girodela, giralon, girondela, girboleta, girela, giròla, girgola, jaunet, jauneta, lecacina/lecassina/lacassina (" iranjada), lecacendres, mossairon, musselina, rojarís, tinterilha, tantarilha, tornabòus...
Dins las Valadas se ditz garibola (Val d'Ols), garítola o garita (Val Sant Martin, Lo Vilar de Pèlis), ulheta a Salbertrand, la gratolina o jalineta a Cartinhan, la cacaròta a Montrós, l'aurelhina [ourihina] o la boleïna a Vernant e a Rocavion.
Descripcion[modificar | modificar la font]
Es pron massís e de color jaune-daurat o iranjat, mas lo pè es mai atenuat a la basa. Lo capèl, de 4 a 10 cm., d'en primièr es convex, après aplanat-deprimit e finalament en forma d'embut; lo sieu marge es ondulat. Fa una odor agradiva, fruitada, e lo sieu gost es doç.
Las gerilhas an la particularitat de pas s'envermenar jamai e se pòdon culhir fòrça jorns après la siá naissença. Quora se fa vièlh, negreja a las puntas del capèl e lo jaune ven marron.
Abitat[modificar | modificar la font]
Se tròba als bòsques de planifolis (eusièras, siuredas, fagedas, castanhedas e rovièras) e coníferes, dempuèi la prima fins a la tardor, segon la pluèja.
Gastronomia[modificar | modificar la font]
Se pòt preparar dins de plats cosinats e es bon per secar o salar. Se pòt tanben manjar cru.
Perilh de confusion[modificar | modificar la font]
I a dos bolets que se semblan a la gerilha amb una coloracion similara. Aqueles son, la falsa gerilha (Hygrophoropsis aurantiaca), qu'es comestible amb prudéncia, e la girgola d'olivièr (Omphalotus olearius), qu'es toxica.


text:
Farina
La farina es una polvera obtenguda trissant e molinat de cerealas o d'autres produchs alimentaris solids, sovent de granas. La farina eissida de cerealas contenent du glutèn, coma lo blat, es un dels elements màger de l'alimentacion d'unes pòbles del mond. Es la basa de la fabricacion dels pans, de las pastas, dels pescajons, de las pastisserias e d'autres plats preparats.
L'activitat de fabricacion de la farina se nomena la molinariá o Minotariá. Lo molinièr es aquel que la realiza.
La grana de blat se constituís de tres partidas (l'amètla, lo gèrme e l'envelopa); lo gèrme o grelh es desgalhat o mesclat a l'envelopa per far de brens utilizats pel pan de bren o pan complèt. La farina de blat (tipe 55) ven del còr de la grana del blat, l'amètla. L'espotissent lo molinièr obten una farina blanca que li fa d'aponds per modificar sa qualitat.
Somari
Tipes de farinas[modificar | modificar la font]
Farinas alimentàrias[modificar | modificar la font]
- Farina de céser
- Farina de blat ordinari
- Farina de blat dur
- Farina de canèla
- Farina de castanha
- Farina de nham
- Farina d'espelta pichona
- Farina d'espelta
- Farina de favas
- Farina de mongeta
- Farina de lach
- Farina de lentilha
- Farina de lin
- Farina de kamut
- Farina de milh
- Farina de malt
- Farina de nhòc
- Farina de matza
- Farina de milhet
- Farine cocò
- Farina de trufa
- Farina de quinòa
- Farine de ris
- Farina de blat negre
- Farina de segal
- Farina de sòja
- Farine d'òrdi
- Farina d'urad
- Farina de lupin
Farinas de subrevida[modificar | modificar la font]
La farina ven pas sonque de las cerealas e de granas. Se pòt consomir per exemple de ruscas comestiblas o de raices. Aqueles son pas utilizadas dins los païses del Nòrd e pas vendudas sul mercat.
Autras farinas[modificar | modificar la font]
Classificacion de las farinas[modificar | modificar la font]
Las farinas son classificadas segon lo taus en matèrias minerala (en bren), o taus de cendre, exprimida en percentatge, après coseson a mai de 600 °C, al respècte de la massa primièra.
Pel blat:
Pel segal:
Produccion[modificar | modificar la font]
La farina es realizada per trissatge de las ceralas entre de mòlas de pèira o de cilindres d'acièr. Uèi, quand se diche que la farina foguèt facha « sus pèira », aquò significa mai sovent que la grana foguèt molinada entre una pèire de ròdament e una autra immobia, al vertical o a l'orizontal, la grana passan entre ambedoas. Fòrça pichons molins expleitan encara aquel procediment, unes amb manivèla e d'autres electrics. Lo fregadís de las mòles de pèira mena marginalament a una erosion del material. La segurtat d'aquel aspècte foguèt pas verificat, mas las recercas sus las denticion dels esquelètas mena a una usura excessiva de las dents. Los molins amb de rotlèu d'acièr an pas aquel problèma. Mas, a causa de la rapiditat de lor rotacion, caufan de tròp la farina, destrusent al passatge las vitaminas sensiblas.
Idratacion[modificar | modificar la font]
- Per una farina de tipe 55, s'idrata a ≈62 % d'aiga es a dire 620 g d'aiga per kg de farina.
- Per una farina de tipe 65, s'idrata a ≈66 % d'aiga, 660 g d'aiga per kg de farina.
- Per una farina de tipe 150, s'idrata a ≈70 % d'eau, 700 g d'aiga per kg de farina.
- Per una farina de tipe 175, s'idrata a ≈ 85 % d'aiga, 850 g d'aiga per kg de farina.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Lo pan, las pastas, fòrça còcas, e plan d'autres aliments son realizats a basa de farina. La farina de blat es tanben utilizada en cosina per fa un Ros.
Riscs e qualitat sanitaris[modificar | modificar la font]
Inflammabilitat[modificar | modificar la font]
La posca de farina en suspension dins l'aire es explosiva[1]. Dins los talhièrs de Edat Mejana, las candèlas, las lampas, e autras fonts de fuòc èra enebidas. D'explosions devastatriças se produguèron dins los molins de farina, coma Washburn A MillModèl:Lien, (Minneapolis), en 1878[2] que faguèt 18 mòrts.
Contaminacions[modificar | modificar la font]
La farina pòt donar o prene un gost desagrable quand foguèt parcialament consomida per de larvas d'insèctes (arna per ex.). Pòt èsser font d'empoisonament alimentari, per exemple en cas de produccion a partir de blat moisit, damatjat per la corna del segal cornut) o per de bacterias. Mai pòt èsser font d'intoxicacion greva se conten de traças de pesticids fòrça toxics, a basa de mercuri per exemple (uèi interdits, mas font d'una epidèmia d'intoxicacion mercuriala en Iraq en 1972.
Galariá[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ modèl {{Ligam web}} : paramètre «
url» mancante paramètre «
titre» mancant
- ↑ modèl {{Ligam web}} : paramètre «
url» mancante paramètre «
titre» mancant


text:
EmbreadaEmbreada tiene 8 letras
Definición de embreada aquí
Resultados de búsqueda:
Resultados de imágenes:
Youtube: embreada
Nube de palabras :
- embreada wmbreada smbreada dmbreada rmbreada 4mbreada 3mbreada enbreada ekbreada ejbreada emvreada emnreada emhreada emgreada embeeada embdeada embfeada embteada emb5eada emb4eada embrwada embrsada embrdada embrrada embr4ada embr3ada embrezda embresda embrewda embreqda embreasa embreaxa embreaca embreafa embreara embreaea embreadz embreads embreadw embreadq


text:
Stevie Ray Vaughan
Stephen Ray Vaughan, mai conegut coma Stevie Ray Vaughan (Dallas, 3 d'octobre de 1954 – East Troy, Wisconsin, 27 d'agost de 1990) foguèt un musician e cantautor american. Se faguèt conéisser mai que mai coma fondador e menaire de la formacion Double Trouble. Èra un guitarrista famós conegut que son estil de predileccion èra la musica blues e un virtuós de la guitarra electrica. La revista Rolling Stone lo classifiquèt seten sus sa lista dels "100 guitarristas mai importants". Moriguèt dins un accident d'elicoptèr en 1990 quand aviá tot bèl just 36 ans.
Discografia[modificar | modificar la font]
- Texas Flood (1983)
- Couldn't Stand the Weather (1984)
- Soul to Soul (1985)
- In Step (1989)
- Family Style, amb son fraire Jimmie Vaughan jol nom de "The Vaughan Brothers" (1990)
- In Session amb Albert King, enregistrat en 1983, (1999)


text:
Burdignin
Bôrdegnin en arpitan (Burdignin en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Burdignin Se situa en la Vallée Verda. La municipalitat a vorejat per la Menoge #que servís de limit territorial amb la municipalitat vesina de Villard.
Burdignin se situe dans la Vallée Verte. La commune est bordée par la Menoge qui sert de limite territoriale avec la commune voisine de Villard.


text:
Valse perduda
Per Castanha e Vinovèl
Ai dins lo cap una cançon
Qu’ara me’n torna lo resson
La murmusava la mamà
Me fa plaser de la cantar
Jamai saupèri de que disiá
Vaqui ço que ieu ausissiài
Arizumaï ço qu’aspetouan
Segur qu'es pas en occitan
Per navigar au clar de luna
Quale infortuna quale infortuna
Per navigar au clar de luna
Quale infortuna per navigar
Mas amors las vegèri filar
Al fial de l'aiga davalar
I a sus lo flume de mon passat
Lo sovenir de çò qu'ai daissat
Sovent cambièri de bastiment
Per me n'anar dins lo corent
Tròp dur per ieu de me rengar
Soi condemnat a navigar
5 cançons del meteis grop :


text:
Per restaurar las glèisas lingüisticas goticas que son las lengas, qu'es la lenga occitana, s'espèra una politica francesa, fau pregar a la virtuala glèisa République Française ; pel moment fRança a res previst, cap linha de programa, cap politica lingüistica, cap partit clarament volontari sul tèma ; es çaquelà patrimòni segon la constitucion a la linha 75/1 mas la realitat sul terrenh es francesa e pietadosa.
RFI infòrma sul tèma : Ligam de legir
Se fau alara questionar de l'interès de l'article 75/1 de la santa constitucion republicana francesa, article votat pels deputat UMP6UDI ambe l'ajuda de totes los socialistas. Aquel article parla de patrimòni immaterial per las lengas de fRança, mas concretament cap comission de deputats es estat veire l'uititat d'aquel article per la salvagarda de las lengas, per contra se la catedrala de Paris tomba o veiràn e la populacion castigarà los deputat qu'auràn pas votat per la seuna salvagarda, malgrat la lei sus la laïcitat !
E se la lenga occitana es pas salvagardada serà coma una catedrala francesa, una roïna de la santa republica francesa, una immaterialitat lingüistica que la lenga francesa n'es la seuna preson semantica (vist los emprunts que li faguèt, o fau dire los panatòris que la lenga occitana aguèt se suportar de la part de la lenga imperialista de l'edicte de Villers-Cotterêts e seguidas) ; benlèu qu'entendrèm que l'occitan es pas causa laïca, vist que la primièra lenga vulgara qu'a tradusit la Bíblia del grèc antic, gràcia als Catars o Bons Cristians que los poder franceses an percaçats per èstre maissant cristian coma l'explicava la santa glèisa de Roma. Tot es possible per bastir mentida del costat jacobin, e pauc impòrta los regimes, republican o reial, jacobin de dreita o d'esquèrra, en caminar o en far res ; la tòca finala del sant esperit francés es de netajar lingüisticament lo patrimòni lingüistic de l'Estat, per daissar la plaça a la santa lenga reiala francesa (en mesclar la ciutadanetat e la nacionalitat, es jà un grèu problèma que debuta dempuèi 1792).
Donc aurèm de suportar los jòcs olimpics, e los pagar tanben, puèi tanben la santa catedrala de Paris !
Lo desert cultural es fabricat per Paris, e l'importacion de la lenga francesa cámbia res al problèma, al contrari, assegura una sotmission CULturala granda a las idèas « bonas e santas » dels Parisencs, d'una casta d'intellectuals que ara son republicans, mas que son estats legitimistas e/o reialistas ; res a cambiat.
Dins un bilhet venent vos donarai la rason que l'Assemblée dita Nationale es un poder sense utilitat, a la seguida d'un programa de fRance CULture que presentava la « frabique du pouvoir », la farlabica del poder en realitat.


text:
En Itàlia los reis etruscs avián conquistat la confederacion que se sonava Latium – los tribús dels latins, que s’èran consolidats en tot establir la vila de Roma, nomentada aprep l’eròi mitic, Romulus. Los latins se revoltèron contra los Etruscs, e victorioses, establissián, primièr un reialme latin e puèi una republica. Menaçats per las ciutat-estats ja ben establidas e amb un poder considerable, coma Cartago, prèp de la modèrna Tunis dins Africa del nòrd, los Romans creavan un poder militar plan formidable a lor torn.
Contrarotlada per una oligarquia aristocratica, la republica romana devenguèt pus que jamai dependenta sus sos esclaus per son existéncia.
Las tèrras dels paisans liures de la peninsula italiana foguèron compradas per l’aristocracia, qu’introdusiá los esclaus – captius de guèrra – per cultivar los camps. Los paisans liures migravan a la vila de Roma, ont devenguèron una populacion parasitica, en tot viure de l’aristocracia, e en tot constituir un grand e dangierós problèma social, e una electorat paure e indolent.
Los paisatges dins las mans dels grands plantièrs aristocratics, las tèrras cultivadas pels esclaus, los fermièrs despossedits e devenguts la majoritat de la populacion ciutadana, la preocupacion de la republica – e mai tard dels emperaires – era cossí amusar aquesta granda populacion dangierosa e prevenir las crisis politicas. En esperar, tot trabalh èra fach pels esclaus: trabalh manual, educacion, arquitectura, carrièras, medecina, agricultura, eca. Los Romans liures devenián de mai en mai indolents e volián pas sostenir tanpauc las legions, qu’èran a lor torn ramplidas d’estrangièrs.
Mas l’esclavatge ancian èra gaire racista. Los romans e las autras civilizacions ancianas fasián esclaus de tot lo monde, i comprés los romans eles meteisses. La color de la pel èra pas ap partida de la psicologia anciana. Lo racisme èra l’invencion del capitalisme mercantil del segle XVIen e existissiá pas abans.
L’esclavatge animal mens convenent que lo salariat
L’esclavatge animal, pas coma aquel qu’es salariat, crèa de grands problèmas pel proprietaire. Un esclau “animal” sap qu’es esclau. Es una menaça. La revòlta d’Espartac pendent las annadas finalas de la republica èra tan greva per la classa nauta que lo nom contunha de nòstres jorns d’atirar los oprimits, e es conegut de pertot dos mil annadas puèi.
L’esclavatge salariat es preferit pels proprietaires. L’obrièr salariat imagina qu’es liure. Son mèstre es pas obligat de lo noirir , vestir o suenhar. Lo salariat es convenablement susceptible d’èsser vendut, e n’es tanben totjorn preparat, tanben, de se sacrificar pels proprietaires quand la guèrra o exigís.
Lo supervivéncia de l’Empèri Roman foguèt menaçada al còp en fronts divèrses. Dependent sus sons esclaus; e tròp extenuat geopoliticament; atacat sus sas frontièras per las populacions migrantas de l’Asia centrala via germania, los gòts, los vandals, e los huns. E tanben, entre los cultes asiatics se mesclavan amb aqueles dels romans un culte en particular, lo cristianisme, que los esclaus trobavan plan agradiu.
Es ara cregut qu’èran d’efièch los crestians que brutlavan Roma, e non l’emperaire Neron, coma òm cresiá abans. Es pas alavetz paradoxal qu’èra l’emperaire lo mai just, tolerant e filosòf, Marcus Aurelius, que punissiá orrament, per necessitat, los crestians. Car los romans èran absoludament tolerants sul subjècte de la religion. Totes los cultes estrangièrs èran benvenguts e integrats dins la vida romana. Los crestians, solets, en tot atirar los esclaus plens de ferocitat e d’òdi per l’Empèri, refusavan la toleráncia e consideravan gloriós lo martiri (Veire Edward Gibbon, Declin e Casuda de l’Empèri Roman).
Anthony Walker*
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.


text:
La vila judaïca de Tel Laquish demorèt coma la segonda mai granda vila del reialme de Juda après Jerusalèm fins al sègle VIII a.C., quand foguèt destrucha pels assirians. Ara una còla d’arqueològs israelians n’a trobat las pòrtas e las cambras vesinas. Las pèiras ancianas tornan parlar.
Las pòrtas de Tel Laquish fan 24,5 x 24,5 mètres e son, fins a uèi lo jorn, las mai grandas jamai descobèrtas del periòde israelian dels Primièrs Temples. Las meteissas pòrtas e las cambras vesinas trobadas an balhat un fum d’informacion arqueologica en tot confirmar la guèrra que Juda aguèt amb lo rei assirian Sennaquerib, ja soslinhada dins la Bíblia.
“Las mesuras de las pòrtas confirman çò que ja coneissiam arqueologicament sus Tel Laquish – çò diguèt Sa’ar Ganor, director de l’Autoritat d’Antiquitats d’Israel -. Aquela vila èra la mai granda de tot lo reialme e tanben la mai granda après Jerusalèm. Près d’ela tot se debanava; ancians, jutges, governors, reis o oficièrs la vesitavan sovent per melhor saber çò que se teniá dins la vila”.
Una estructura religiosa
Al costat de las pòrtas los arqueològs an descobèrt fins a sièis cambras que parlan –pels espleches descobèrts– d’ofrendas religiosas e tanben de recipients de bevenda e manjar dels oficials reials: divèrsas gèrlas pòrtan lo sagèl Imlk hbrn (qu’aperteniá al rei d’Hebron) e d’autres Inhm aradi (un grand oficièr pendent lo regne d’Ezequias, lo tretzen rei de Juda).
Las gèrlas trobadas parlan tanben d’una guèrra entre lo rei de Juda e Sennaquerib, rei d’Assiria, a la fin del sègle VIII a.C. E lo cap de la vila demòra representat per divèrses espleches trobats tanben près de las pòrtas de Tel Laquish. De sagetas e de lançaires de pèiras mòstran un combat còrs a còrs que se debanèt a las meteissas pòrtas de la vila.
L’arqueologia pòt ara doncas confirmar scientificament çò que ja se sabiá solament per la Biblia. Als capitols de Reis 18 e Cronicas 32 se parla d’aquela ataca. Divèrses relèus descobèrts al palais de Ninive del rei Sennaquerib tanben descrivián la conquista d’aquesta vila judaïca pels assirians. Ara tot es, fin finala, provat.
La Redaccion
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet , lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.


text:
E n’ètz d’avís ? Ideas e experiéncias de simplicitat volontària de partatjar sus Ràdio país per Domenja Lekuona
Difusion lo divès a partir de 10h12 e lo dissabte a 5h lo vrèspe
Aquesta setmana : Idratatz-ve e bevetz… aiga (2/2) !
Like this:
Like Loading...
En Ondas
de Domenja Lekuona
dijaus lo 29 de mai a 8h lo ser e dimenge lo 1èr de junh a 11h.
Eric Fraj qu’ei cantaire, professor, d’abòrd de las escòlas, professor d’espanhòu, d’occitan e de filosofia. Perseguida de l’encontre dab eth tà qui cantar ei vitau.
« Quin occitan per deman : lengatge e democracia”, en çò de Reclams edicions, n° 1 de la colleccion Clams “Quin occitan per deman ? : lengatge e democracia”, bilingüe de 219 p., 10 euros. http://www.reclams.org
Las musicas d’En Ondas
* Gotan project Tango.3 Peligro* Eric Fraj Pep El Mal L’unic reialme* Eric Fraj Pep El Mal Doble jòc* Eric Fraj Pep La cavala* Eric Fraj Pep Coma tu* Eric Fraj Chante Lorca en Occitan Romance De La Luna* Artús Artús Lo tuat de Labrit
Like this:
Like Loading...
Jòclong numèro 30 29/05/2014
Joan Francés Tisnèr • Transpòrts Tisnèr S.A..
Difusion e presentacion de musicas non trobaderas en ràdio (quitament sus Ràdio País
) : espectacles concèptes, enregistraments en integralitato espectacles en viu, principaument de musica occitana.
A 2h lo vrèspe lo dijaus e 4h lo vrèspe lo dissabte.
Produccion e presentacion Domenja Lekuona.
Like this:
Like Loading...
En Ondas de Domenja Lekuona dijaus lo 22 a 8h lo ser e dimenge lo 25 de mai a 11h sus Ràdio País.
Eric Fraj en entervista. Un purmèr numèro d’En Ondas consacrat au libe proclam “Quin occitan per deman ? : lengatge e democracia”, pareishut ençò de Reclams Edicions. 2013. Coll. Clams 1. 219p. 76 nòtas 10€
Las musicas d’En Ondas
* Artús Artús Lo plumion negre
* Eric Fraj Pep El Mal Palabra-vida
* Eric Fraj Chante Lorca en Occitan Romance Somnambul
* Eric Fraj Pep El Mal El que conec
* Eric Fraj Pep El Mal Ciutat d’Alcoi
Like this:
Like Loading...
Difusion e presentacion de musicas non trobaderas en ràdio (quitament sus Ràdio País) : espectacles concèptes, enregistraments en integralitato espectacles en viu, principaument de musica occitana.
A 2h lo vrèspe lo dijaus e 4h lo vrèspe lo dissabte.
Produccion e presentacion Domenja Lekuona.
Like this:
Like Loading...
E n’ètz d’avís ? Ideas e experiéncias de simplicitat volontària de partatjar sus Ràdio país per Domenja Lekuona
Difusion lo divès a partir de 10h12 e lo dissabte a 5h lo vrèspe
Aquesta setmana : Idratatz-ve e bevetz… aiga (1/2) !
Like this:
Like Loading...
E n’ètz d’avís ? Ideas e experiéncias de simplicitat volontària de partatjar sus Ràdio país per Domenja Lekuona
Difusion lo divès a partir de 10h12 e lo dissabte a 5h lo vrèspe
Aquesta setmana : Passatz au vent com a El Hierro en Canarias !
Like this:
Like Loading...
En Ondas de Domenja Lekuona dijaus lo 15 a 8h lo ser e dimenge lo 18 de mai a 11h.
Sol e unic subjècte a l’encòp un bal a las votz e las percussions e ua entervista de las de MONACAS : Audrey Ceccato, Lucie Longué e Sonia Lagoardille.
Qu’èm a St Pèr de Lèren au Primtemps de l’Arribèra edicion 2014.
« Monacas Barbarellas » : las bendas d’imatges originaus cultes de Jean-Claude Forest (scenarista e dessinator 1930-1988) que son remarcablas per l’imaginacion shens limit que’n trescola, lo trèit qu’ei afirmat, escarp e sensuau, shens parlar deu sex-appeal de sciéncia-ficcion de las eroïnas.
Jòc : cercatz qui ei, dens Monacas, Marie-Mathématique, Hypocrite, Barbarella o Bebe Cyanure ?
Las musicas d’En Ondas
* Branlo Ua filheta qui I avè en França
* Pòlca Los caulets
* Au ton cuenh
* Valsa Cantem en Allegressa
* Seria de Sauts
* Leon L’ariçon (tube de St Pèr)
* Masurca La Dauna de París Matiu Dufau
* Rondèu de fin de bal
Like this:
Like Loading...