text:
Yin e Yang
Dins la filosofia chinesa, lo yin (chinés tradicional: 陰, simplificat: 阴); e lo yang (chinés tradicional: 陽, simplificat: 阳), son doas categorias complementàrias, que se pòdon trobar dins totes los aspèctes de la vida e de l'univèrs. Aquela nocion de complementaritat es pròpria a la pensada orientala que pensa puslèu la dualitat jos forma de complementaritat.
Lo simbòl del Yin e del Yang, lo tàijí tú (sovent enrodat de 8 trigramas) es plan conegut dins lo monde occidental dempuèi la fin del sègle XX. Lo yin representa entre autres, lo negre (o sovent lo blau), lo femenin, la luna, l'escur, lo fred, lo negatiu, eca. Lo Yang, el, representa entre autres lo blanc (o sovent lo roge), lo masculin, lo solelh, lo clarum, la calor, le positiu, eca. Aquela dualitat es tanben associada a fòrça autras oposicions complementàrias.
Somari
Cosmologia chinesa[modificar | modificar la font]
Dins la cosmologia chinesa, Yin e Yang son doas entitats que seguisson lo buf original qi en òbra dins totas causas.
Per exemple, pels caractèrs chineses simplificats:
- lo caractèr yin (阴) es associat a la Luna (月) que representa la part femenina de la natura;
- lo caractèr Yang (阳) es associat al Solelh (日) que representa la part masculina de la natura.
Per contra pels caractèrs chineses tradicionals, tanben utilizats dins lo japonés, lo corean e abans en vietnamian :
- Lo caractèr yin (陰) es associat al Nòrd del puèg (partida nivosa yin (侌), del puèg fù (阜), simplificat en 阝 per l'omogeneïzacion dels caractèrs).
- Lo caractèr yang (陽) es associat al Sud del puèg (partida brilhanta yang (昜), del puèg fù (阜)).
Dins ambedós cases, la partida nivosa e brilhanta, a un ròtle de construccion fonetica del caractèr. China essent dins l'Emisfèri Nòrd, lo solelh i es totjorn al Sud.
Segon lo Shuowen jiezi, diccionari de la dinastia Han, lo sens de yin es: « escur, [coma] lo sud de l'aiga o lo nòrd de la montanha »[1]; aquel de yang es « fòrta brilhança » [2].
Se prepausèt que los tèrmes yin e yang venián dels mots sanskrits linga e yoni. Pasmens, apareguèron abans l'introduccion du bodisme (veïcul de la cultura indiana) en China. Se tròban en efècte al capítol 42 del Dao De Jing : « Lo Dao dona naissença a l'un, l'un al dos, lo dos al tres, lo tres a las dètz mila causas e èssers, las dètz mila causas e èssers supòrtan lo yang e empachan lo yin » [3].
Lo simbòl yin-yang, nomenat en China « peis yin e yang » [4], forma la pus espandida del tàijítú dels taoïstas e dels neoconfucianistas, representa lo Tao resultant de la dinamica d'aqueles dos principis, l'unitat al delà del dualisme.
Caracterizacion[modificar | modificar la font]
Los punts de colors opausats, nomenat biaoli dins la medecina chinesa, remembran qu'ambedós concèptes son ligats, que se succedisson l'un l'autre e qu'un existís mercé a l'autre.
A partir de l'apròcha analitica, que consistís a considerar separadament lo Yin, puèi lo Yang, lo biaoli sufís a caracterizar la pensada confucianista, e son avantatge especific - l'amistiat – a respècte del dualisme çò a que tròp sovent es redusit dins la cultura occidentala, e sas apròchas crestiana o cartesiana – autre dualisme, font de dobla constrencha.
Lo biaoli significa tanben que dins tot çò qu'es blanc i a de negre, e lo contrari; qu'existís pas de negre total o de blanc immaculat; e qu'atal, degun se pòt considerar coma entierament marrit o bon.
L'amistat (entre de punts de vistas o entre de mejans fisics) es lo principi que permet a d'entitats (moralas o fisicas) opausadas de comunicar entre elas.
Simbòls presents dins la taula unicode:
- Tàijítú :☯ (position : U+262F);
- Yin : 陰 e 阴 (respectivament code U+9670 e U+9634);
- Yang : 陽 e 阳 (respectivament code U+967D e U+9633);
- Qi : 氣 e 气 (respectivament code U+6C23 e U+6C14);
Relacions entre lo yin e lo yang[modificar | modificar la font]
Se poiriá descriure en tèrmes de yin e yang, tot çò que se tròba:
- en relacion d'oposicion, tot en sabent que, coma o mòstra lo taijitu, cadun pòrta en el lo gèrme de l'autre;
- en relacion d'interdependéncia, l'un se concep pas sens l'autre; l'excès o la manca d'un dels dos provòca de consequéncias sus l'autre e un desequilibri del tot;
- en relacion d'engendrament e de mutacion de l'un en l'autre, per exemple quand lo jorn fa plaça a la nuèch;
Lo yin e lo yang pòdon cadun se subdevesir en soselements yin e yang; atal, se distinguissèm pas que doas categorias dins lo concèpte de temperatura, lo fred es yin e la calor yang, mas es possible de subdevesir la nocion de calor en dos segon un critèri quin que siá (tolerància per exemple), e de distinguir una calor yin e una calor yang...
Qualques correspondéncias yin-yang[modificar | modificar la font]
S'agís pas de correspondéncias absoludas, perque son atribuidas sonque a l'interior d'una amistat d'opausats.
De fach, se pòt pas vertadièrament dire qu'una causa es Yin, qu'una autra es Yang. Seriá pus exacte de dire qu'una causa es mai Yin a respècte de l'autra qu'es mai Yang. Per exemple, lo movement de la pujada es Yang a respècte del movement de la davalada, qu'es Yin. Dins tota causa i a de Yin e de Yang, coma o illustra lo famós simbòl del Tai Ji, perque es l'interaccion de las doas fòrças que provòca lo movement, lo Qi, l'energia.
Divisibilitat infinida[modificar | modificar la font]
Existís un autre aspècte de l'inter-relacion Yin e Yang: la divisibilitat infinida. Coma los savis Taoïstas l'esprimiguèron dins lors simbòls del Tai Ji pel punt blanc (roge a l'origina) e negre al sen de la color complementària, i a totjorn del Yin al sen del Yang, e lo contrari. Per aquò, dins tota causa o tota situacion, seriá possible de trobar a l'encòp lo Yin e lo Yang. Prengam per exemple un pendul que se considerarà jols aspèctes de l'energia cinetica (Yang) contra l'energia potenciala (Yin). Lo moment que lo pendul es en naut, prèp de tornar davalar, seriá lo moment Yin del movement del pendul. Tota l'energia es alara potenciala, prèsta a èsser largada. Al moment que lo pendul torna davalar, aquela energia potenciala se transforma en energia cinetica. I a alara transmutabilitat, creissença del yang al sen del Yin. Al contrari, quand aquel pendul torna pujar, aquela energia cinetica se transforma tornarmai en energia potenciala, pendent la pujada. L'energia potenciala, Yin, existís alara sonque perque una fasa d'energia cinetica existissiá. Aquela energia cinetica seriá estat possibla sonque perque d'energia potenciala s'es acumulada. Aquel exemple celèbra que dins tota causa Yang, i a de Yin, e lo contrari. Aquelas meteissas fasas del movement de pendul se poirián regardar jos un autre angle, çò que cambiariá tot. Poiriam per exemple considerar lo movement (yang) contra l'immobilitat (Yin), o encara lo punt mai naut qu'atenh aquel pendul (Yang) contra lo punt mai bas (Yin). La reflexion seriá alara tota autra.


c: text/html

text:
Rota de la Seda
La Rota de la Seda èra un malhum de rotas comercialas entre Asia e Euròpa que s'estendiá per mai de 8 000 km dempuèi Chang'an (actualament Xi'an) en China, Antiòquia en Siria e Constantinòble (actualament Istambol, Turquia) entrò las pòrtas d'Euròpa. Deu son nom a la merça pus prestigiosa que i circulava, la seda, que sa fabricacion èra un secret conegut dels sols chineses, e mai que los romans ne foguèsson grands amators abans lo començament de la nòstra èra. Fòrça autres produches transitavan per aquestas rotas: pèiras e metals precioses, talas de lana o de lin, ambre, evòri, laca, espècias, veire, coralh, etc.
Al mitan del sègle XIX, lo geològ alemand Ferdinand von Richthofen foguèt lo primièr a nomenar Rota de la Seda la trama de vias de comunicacion que connectavan l'immensitat de la zona eurasiatica.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Er Evaluador ei un instrument complementari dera Escala de Classificacion deth Terren de Lauegi entà planificar es gessudes. Era finalitat der Evaluador ei condusir ar usatgèr ena eleccion objectiva e sistematica dera gessuda adequada ath terren (mejançant era ATES) e as condicions actuaus de nhèu e perilh de lauegi (mejançant eth Bulletin de Perilh de Lauegi). Damb aguest instrument, er usatgèr combine es dues informacions e obten coma resultat un conjunt de recomanacions adequades ath sòn nivèu d’entrenament e d’experiéncia en terren de nhèu e lauegi entà poder gestionar ben eth perilh de lauegi en ues condicions e un tipe de terren determinadi.
RECOMANACIONS
NON SE RECOMANE circular pera montanha ena zòna de color ròi sense coneishements de nivèu professionau o expèrt en nhèu e lauegi. Condicions pròpries entà que i age accidents per lauegi.
Cau auer PRECAUCION ÈXTRA ena zòna de color auriò. Es lauegi son possibles per causes umanes o naturaus, e es accidents son freqüents. Se requerís un nivèu auançat d’interpretacion deth perilh de lauegi existent.
Es condicions ena zòna verda son adequades entà circular per terren de lauegi e es accidents non son freqüents. Cau auer PRECAUCION, saber reconéisher eth perilh e auer es abilitats de circulacion damb seguretat e de rescat.


text:
I a la glèisa catolica que los parla « del pòble de Dieu », vist que lo pòble e Dieu es unic, tot es logic. Lo verbiatge aquel es lo verbiatge de la santa republica francés, coma del regime anterior (l'ancian regime d'abans 1789, que lo Dieu èra unic, l'ecclesia tanben, lsa lenga èra latina, e lo rei lo representant de Dieu sus tèrra aviá tanben sa lenga unica). Dins los regimes bonapartistas modèl francés, o republican modèl IIIena republica, la representacion del cap-d'Estat donava al cap d'Estat lo ròtle del rei per la representativitat de dieu sus tèrra, d'aquí se donava la pensada francofòna del rei coma sacrada, traduccion, la sola realament valabla per la pensada umana, la pensada politica sus tèrra, dinca l'arribada de las frontièras (modèl Vauban). tot cadidat a la pensada diferenta, anava en preson.
NON REGIONALISTA, donc d'esperit dubèrt. Democracia, perqué es aital que podèm participar, sense demandar un qualificatiu positiu a la democracia. Occitània, perqué es lo meu país e que cal debutar a trabalhar aquí abans de pensar als autres pòbles, e jà aqueste trabalh es una solidaritat ambe los autres pòbles. Bilhet INDEPENDENT e escrit dempuèi Occitània.
dimarts, de març 14, 2017
Quand lo pòble es unic, la pensada tanben
I a la glèisa catolica que los parla « del pòble de Dieu », vist que lo pòble e Dieu es unic, tot es logic. Lo verbiatge aquel es lo verbiatge de la santa republica francés, coma del regime anterior (l'ancian regime d'abans 1789, que lo Dieu èra unic, l'ecclesia tanben, lsa lenga èra latina, e lo rei lo representant de Dieu sus tèrra aviá tanben sa lenga unica). Dins los regimes bonapartistas modèl francés, o republican modèl IIIena republica, la representacion del cap-d'Estat donava al cap d'Estat lo ròtle del rei per la representativitat de dieu sus tèrra, d'aquí se donava la pensada francofòna del rei coma sacrada, traduccion, la sola realament valabla per la pensada umana, la pensada politica sus tèrra, dinca l'arribada de las frontièras (modèl Vauban). tot cadidat a la pensada diferenta, anava en preson.


text:
Dissades 24 de feurier a Limòtges, la manifestacion de sosten au pòple guinean e contra las exaccions perpetradas per lo regime au poder a amassat a l’entorn de 250 personas.
Quela mobilizacion organisada a Limòtges per l’Associacion daus Estudiants Guineans aviá reçaugut lo sosten dau Collectiu daus Sens Papiers e de beucòp d’associacions de defensa daus drechs umans e d’organizacions politicas*.
Qu’es a la credada de "Conté a L’Aia" que quela manifestacion s’es dirigida dau parvis de la mediateca vers la prefectura en far referéncia a las exaccions cometudas en Guinea per lo regime a l’encontre de la populacion engatjada dins lo movement sociau.
S’agissiá maitot de denonciar lo ròtle jugat per la França qui en tot que cerchava a sauvar sos interès economics en Africa cluca los uelhs sus las violacions daus drechs umans dins un silenci eissordissent.
La mendra de las decisions seria que la França e l’Union Europea exigen la levada immediata de l’estat de sieti decretat per Lassana Conté, que permes a las fòrças armadas de cometre de las violencias a l’encontre de la populacion.
La situacion en Guinea e sos cinquanta ans de regimes dictatoriaus illustran tanben la necessitat, a Limòtges, de contunhar de sostener los guineans sens papiers dins lor damanda de regularizacion.
Los manifestants presents an saludats mai que mai la preséncia de Fofana Aboubacar surtit dau centre de retencion de Bordeu en seguda a ’na decision dau tribunau administratiu de Bordeu cassant l’arrestat de menada a la frontiera presa per lo prefect de Vinhana Nauta. Es pas possible de pas s’insurjar contra lo governament frances que vòu menar un jòune de 19 ans dins un país en estat de sieti !
Veire tanben sus lo site de la MDH :
http://mdh.limoges.free.fr/support/...
* CGT Culture, CGT Education, LCR, LDH, l’Indicible Frontière, Lutte Ouvrière, MDH, MJS 87, PCF 87, RESF 87, Sud Education, U.D. CGT 87, U.R. CFDT, Les Verts.
La manifestation dans les rues de Limoges


text:
Fresne-Cauverville
Fresne-Cauverville en normand (Fresne-Cauverville en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquela municipalitat es sortida de la fusion de La nòstra Madama de Fresne e de Cauverville en Lieuvin l'an 1844.
Cette commune est issue de la fusion de Notre Dame de Fresne et de Cauverville en Lieuvin en 1844.


text:
Tais (animal)
Tais es un tèrme que designa d'espècias de mamifèrs apartenent a la familha dels Mustelids. Aquel nom correspond pas a un nivèl precís de la classificacion scientifica de las espècias. Es donc un nom vernacular que lo sens es ambigú en biologia e designa d'espècias distinctas de las Melinae (taisses eurasiatics) o las Taxidea (tais d'America).
Caracteristicas comunas[modificar | modificar la font]
Los animals designatss jol nom de tais sont de mamifèrs carnivòrs de talha mejana, de còs massís, de patas cortas e morre long. La forradura espesa e rufa es bicolòra, negra o gris brun, amb mai sovent de largas bendas blancas anant del cap fins al col o l'esquina, selon las espècias.
Notas e referénciass[modificar | modificar la font]


text:
Samoa
Samoa es un estat del sud de l’Oceania que forman la part occidentala de l’archipèla de las illas Samoa.
Lo gentilici es samoan, -a.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria de Samoa comencèt quand d’immigrants de las islas Lau a l'èst de Fiji arribèron fa aperaquí 3500 ans e de s'establiguèron aicí en la rèsta de la Polinesia. Lo contacte amb los europèus comencèt al sègle XVIII, mas se va pas intensificar fins a l’arribada dels comerçants e missionaris britanics en las annadas 1830.
Al long del sègle XIX, lo Reialme Unit, l’Empèri Alemand e los Estats Units reclamèron de parts del reialme de Samoa, e establiguèron comptadors de comèrci.
La part occidentala de l’archipèla venguèt alemanda (Samoa Alemanda 1900-1914) mas la desfacha de la metropòli coloniala la faguèt passar jos contaròtle neozelandés. Lo nom cambièt en Samoa Occidentalas (en samoan Samoa e Sisifo). En 1997, l’estat independent cambièt lo nom en abandonant l'adjectiu «occidental», per far véser sa volontat de veire tot l'archipèla amassat jos una unica sobeiranetat.
Politica[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- ↑ « The World Factbook » (consultat en 2012)


text:
Termodinamica
La termodinamica es una disciplina de la fisica qu'estúdia lei transferiments de calor e lei relacions entre aquelei transferiments e l'energia e lo trabalh dins lei sistèmas fisics macroscopics (es a dire leis objèctes « grands » e non lei moleculas o leis atòms). Per aquò, definís divèrsei variablas macroscopicas coma la temperatura, l'entropia, l'energia intèrna o la pression que permeton de caracterizar l'evolucion dau còrs estudiat e donc, indirèctament, lo comportament dau grand nombre de compausats microscopics que lo compausan.
A l'ora d'ara, lei domenis d'aplicacion de la termodinamica son fòrça nombrós e es una disciplina majora au sen dei sciéncias modèrnas e, subretot, au sen de l'engenhariá gràcias a sei liames ambé la quimia. D'efèct, es capabla de preveire lo foncionament d'un motor de combustion, lei transicions de fasa entre leis estats de la matèria, lo debanament corrècte o optimau d'una reaccion quimica, l'evolucion d'una matèria somés a una temperatura auta... etc[1]. De mai, dempuei la fin dau sègle XX, se desvolopa d'aplicacions dins lo domeni de la medecina e de la biologia[2].
Lo tèrme foguèt inventat e popularizat dins lo corrent dau decenni 1850 quand la termodinamica acomencèt d'aparéisser coma un camp d'estudi scientific novèu. Lo fisician britanic William Thomson (1824-1907), dich lord Kelvin, es sovent creditat de son invencion en 1849[3] [4] e son adopcion per la comunautat scientifica foguèt rapida. Aperavans, la disciplina èra estada fondada per lo Francés Sadi Carnot (1796-1834) qu'estudièt au començament dau sègle XIX lei transferiments de calor d'una maquina de vapor bastida per l'Anglés Thomas Newcomen (1663-1729) en 1703.
Somari
- 1 Istòria de la termodinamica
- 1.1 Lei trabalhs precursors de Sadi Carnot (1824)
- 1.2 L'equivaléncia entre trabalh e calor (1840-1845)
- 1.3 La definicion de la temperatura (1848)
- 1.4 La descubèrta dei principis de la termodinamica (1852-1906)
- 1.5 La formalizacion de la teorica cinetica dei gas (annadas 1860-1870)
- 1.6 L'aplicacion de la termodinamica a la quimia (1876)
- 1.7 L'aparicion de la termodinamica estatistica (vèrs 1880)
- 1.8 L'aparicion de la termodinamica de non equilibri (sègle XX - uèi)
- 1.9 La multiplicacion dei camps d'aplicacion de la termodinamica (a partir de 1940)
- 2 Lèis principalas de la termodinamica
- 3 Lei sistèmas termodinamics e lei grandors tipicas de la termodinamica
- 4 Liames intèrnes
- 5 Liames extèrnes
- 6 Bibliografia
- 7 Nòtas e referéncias
Istòria de la termodinamica[modificar | modificar la font]
Lei trabalhs precursors de Sadi Carnot (1824)[modificar | modificar la font]
Sadi Carnot (1796-1834), fiu dau scientific e revolucionari francés Lazare Carnot (1753-1823), foguèt lo premier qu'estudièt lei transferiments de calor d'una maquina de vapor e lei cicles dau motor au començament dau sègle XIX. Descurbiguèt lo segond principi de la termodinamica e formulèt son premier enonciat. Per aquò, es considerat coma lo « paire de la termodinamica ». Sei trabalhs foguèron publicats en 1824 dins l'obratge Reflexions sus la poissança motritz dau fuòc (en francés : Réflexions sur la puissance motrice du feu). Èran devesits entre cinc partidas principalas tractant de la calor e la poténcia motritz, dau cicle ideau d'un motor perfèct (d'ara endavant dich cicle de Carnot), de la reversibilitat d'aqueu cicle, deis aplicacions de sei descubèrtas a la fisica dei gas e enfin de la possibilitat de crear un motor d'èr. Pasmens, maugrat una presentacion positiva a l'Academia dei Sciéncias per Pierre-Simon Girard (1765-1835), gaire de scientifics èran capables de comprendre la portada de son òbra.
L'equivaléncia entre trabalh e calor (1840-1845)[modificar | modificar la font]
Après la publicacion de l'òbra de Sadi Carnot en 1824 e sa mòrt en 1832, lei recèrcas sus la termodinamica conoguèron un periòde de pausa fins ais annadas 1840 e la descubèrta dau principi de l'equivaléncia entre trabalh e calor. Dos scientifics, l'Alemand Julius Robert von Mayer (1814-1878) e lo Britanic James Prescott Joule (1818-1889) realizèron en parallèl una tièra d'experiéncias que van permetre de formular aqueu principi entre 1840 e 1845[5] e d'acomençar la definicion dei principis generaus de la termodinamicas dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XIX.
Lo premier capitèt d'aplicar lo principi de la conservacion de l'energia — nocion fondamentala de la fisica modèrna que foguèt formulada en 1847 — a la termodinamica. Demonstrèt la possibilitat de transformar una forma donada d'energia en calor. Per aquò, capitèt de caufar d'aiga (produccion de calor) gràcias a de vibracions (energia cinetica qu'èra lo trabalh fornit au sistèma). Publiquèt sei resultats en 1842 dins un jornau alemand. Puei, assaièt de calcular la valor de l'equivaléncia mecanica de la calor. En 1845, trobèt 365 kgf.m.kcal-1 que foguèt finalament corregida a 425 kgf.m.kcal-1 (valor modèrna : 426,6 kgf.m.kcal-1 siá 4,184 kJ.kcal-1).
Lo segond, ja conegut per sei resultats dins la recèrca sus l'electricitat, obtenguèt de resultats similars que foguèron publicats a partir de 1843. Capitèt de mostrar la conservacion de l'energia ambé d'experiéncias sus l'aiga coma Meyer. Pasmens, capitèt tanben d'estendre lo camp de sei recèrcas sus la produccion de calor a partir d'una forma d'energia mecanica (compression d'un gas). La mesurèt egala a 4,42 kJ.kcal-1. En 1845, poguèt presentar sei resultats a Cambridge e atacar lei teorias desvolopadas dins leis annadas 1830 per Emile Clapeyron a partir dei trabalhs de Sadi Carnot.
Aquelei publicacions quasi simultanèas entraïnèron un debat de prioritat entre lei dos òmes que deguèron tanben faciar divèrseis oposicions au sen de la comunautat scientifica[6]. Pasmens, a partir de la fin deis annadas 1840, lei premierei formulacions dau principi de la conservacion de l'energia van permetre de confirmar lor teoria. Pus important, vèrs 1847, un discors de Joule per presentar sei resultats va atraire l'atencion de William Thomson (1824-1907) que va perseguir sei recèrcas e utilizar lo principi de l'equivaléncia entre trabalh (energia fornida) e calor per definir la temperatura e pausar lei basas fondamentalas de la termodinamica.
La definicion de la temperatura (1848)[modificar | modificar la font]
Lo concèpte de temperatura apareguèt au sègle XVII ambé l'invencion dei premiers termomètres e dos escalas de temperatura — aquelei de Fahrenheit e de Celsius — èran fòrça populars au sen de la comunautat scientifica mai permetián solament una mesura relativa de la temperatura. Òr, aquò èra gaire compatible ambé la nocion de temperatura termodinamica que necessitava la definicion d'una temperatura absoluda que foguèt la premiera òbra en termodinamica de Kelvin en 1848.
Aquela nocion necessita d'introdurre lo concèpte de zèro absolut. Aquela idèa èra estada ja imaginada per Guillaume Amontons (1663-1705) e per Sadi Carnot mai Kelvin capitèt de'n formular la premiera definicion complèta e creèt una escala de temperatura novèla basada sus aqueu principi. Per aquò, Kelvin prenguèt lo zèro absolut coma ponch de réferéncia unic de son escala e creèt lo gra Kelvin[7] coma unitat de mesura a partir de la fraccion 1/273,16 dau ponch triple de l'aiga.
La consequéncia d'aquela definicion foguèt de permetre lo desvolopament de grandors novèlas, dichas termodinamicas, liadas a la temperatura. Ansin, la conoissença d'aquelei grandors permet de calcular la valor de la temperatura e inversament. Aquò va permetre d'estructurar aquela sciéncia novèla dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XIX a l'entorn de la formulacion dau premier ensems de teorias de basa de la termodinamica.
La descubèrta dei principis de la termodinamica (1852-1906)[modificar | modificar la font]
La formulacion dei tres premiers principis de la termodinamica se debanèt en doas etapas de 1852 a 1906. La premiera veguèt la definicion dei dos premiers per Kelvin e la segonda aquela dau tresen principi per Walther Nernst (1864-1941). Lei trabalhs e leis experiéncias de Carnot, de von Meyer e de Joule foguèron utilizats utilizats coma basa per Kelvin per la formulacion dei dos premiers principis. Lo tresen foguèt entraïnat per lei progrès dins l'estudi dei gas e dei temperaturas bassas. En 1931, un principi zèro foguèt apondut per servir de basa matematica a la termodinamica. La formulacion d'aquelei lèis permetèt de definir lei principalei grandors utilizadas per la termodinamica coma l'energia intèrna, la calor, lo trabalh e l'entropia.
La formalizacion de la teorica cinetica dei gas (annadas 1860-1870)[modificar | modificar la font]
L'idèa d'una teoria cinetica dei gas èra ja una idèa anciana au començament de la segonda mitat dau sègle XIX . Sa premiera evocacion se debanèt en 1620 dins lei trabalhs de Francis Bacon (1561-1620) e, au sègle XVIII, Daniel Bernoulli (1700-1782) e Benjamin Thompson (1853-1814) acomencèron de desvolopar lei premierei nocions d'aquela teoria. En 1820, foguèt formulada la premiera teoria cinetica mai son autor, John Herapath (1790-1863), s'enganèt sus la definicion de la temperatura.
La premiera teoria cinetica dei gas pròche dei teorias modèrnas foguèt publicada per John James Waterston (1811-1883) en 1843 mai son trabalh demorèt desconegut. Serà necessari d'esperar leis annadas 1860 per veire lei premiers succès gràcias ais òbras de Rudolf Clausius (1822-1888), de James Clerk Maxwell (1831-1889) e subretot de Ludwig Boltzmann (1844-1906). Capitèron de formular pauc a pauc aquela teoria que permetèt d'obtenir divèrsei resultats importants a partir deis annadas 1860 e 1870 : distribucion de Maxwell-Boltzmann (1859-1871), equacion de Boltzmann (1872), equacion de Van der Waals (1873)...
Lo desvolopament d'aquela teorica aguèt divèrsei consequéncias importantas. De'n premier, permetèt de trobar lei definicions microscopicas o macroscopicas de divèrsei grandors fondamentalas de la termodinamica. Per exemple, foguèt lo cas dau concèpte macroscopic de l'entropia introduch en 1965 per Clausius. Permetèt tanben de melhorar la conoissença de la nocion de pression. Enfin, permetèt de crear d'otís novèus que van favorizar l'aplicacion de la termodinamica a la quimia e l'aparicion de la termodinamica estatica.
L'aplicacion de la termodinamica a la quimia (1876)[modificar | modificar la font]
La descubèrta dei basas de l'aplicacion de la termodinamica a la quimia foguèron l'òbra dau fisician estatsunidenc Josiah Willard Gibbs (1839-1903) de 1873 a 1876[8]. Son objectiu èra d'estudiar e de desvolopar l'analisi grafica dei procès termodinamics, compres lei reaccions quimicas. Per aquò, estudièt l'evolucion de divèrsei grandors coma l'energia, l'entropia, lo volum, lo potenciau quimic, la temperatura e la pression de sistèmas termodinamicas per determinar lo debanament espontanèu d'un procès[9]. Per la seguida, son trabalh foguèt contuniat e completat per Pierre Duhem (1861-1916)[10], Gilbert Lewis (1875-1946), Merle Randall (1888-1950)[11] e Edward Guggenheim (1901-1970)[12]. Van permetre de fondar la termoquimia que permet de preveire lo sens dei reaccions e la composicion deis equilibris quimics e que venguèt una branca fòrça utilizada de la termodinamica gràcias a seis aplicacions industrialas.
L'aparicion de la termodinamica estatistica (vèrs 1880)[modificar | modificar la font]
La termodinamica estatistica permet d'explicar e de determinar lo comportament e l'evolucion de sistèmas fisics compausats d'un grand nombre de particulas (atòms, ions, moleculas...). Coma la termoquimia, es una branca fòrça utilizada per lei cercaires e leis engenhaires. Son aparicion foguèt permesa per la formulacion de la teoria cinetica dei gas que permetiá d'estudiar leis interaccions dei particulas entre elei. La premiera formulizacion foguèt realizada en 1902 per Gibbs. Per la seguida, la disciplina conoguèt d'evolucions importantas ambé son extension ai transicions de fasa dins lei materiaus solids presa en compte de la mecanica quantica a partir deis annadas 1920 e 1930.
L'aparicion de la termodinamica de non equilibri (sègle XX - uèi)[modificar | modificar la font]
La termodinamica de non equilibri foguèt la darriera branca majora de la termodinamica desvolopada avans la multiplicacion deis aplicacions a partir deis annadas 1940. Au contrari dei brancas precedentas regardadas solament per lei sistèmas a l'equilibri, s'interessa a de sistèmas termodinamics qu'an pas agantat un estat d'equilibri termodinamic. Per exemple, de sistèmas dubèrts alunchats de l'estat d'equilibri que representan la màger part dei sistèmas presents dins la natura que son rarament a l'equilibri. Rayleigh (1842-1919) foguèt lo premier de s'interessar au problema tre 1873[13]. Dins aquò, lei trabalhs importants acomencèron ambé Lars Onsager (1903-1976) a partir deis annadas 1930 e son estudi dei procès termodinamics irreversibles[14].
En causa de l'abséncia d'equilibri, lei lèis classicas son plus sufisentas per depintar lo sistèma. En particular, en causa dei cambis qu'existisson entre lo sistèma e l'exterior, es fòrça malaisat de definir certanei grandors coma l'entropia. Ansin, la termodinamica de non equilibri necessitèt e necessita totjorn lo desvolopament d'otís novèus. Per exemple, foguèt lo cas dau concèpte d'equilibri termodinamic locau que permet d'aplicar localament lei principis classics. Un nombre important de Prèmis Nobel son estadas atribuits per de descubèrtas sus aqueu subjècte : Lars Onsager en 1968 e Ilya Prigogine (1917-2003) en 1977.
La multiplicacion dei camps d'aplicacion de la termodinamica (a partir de 1940)[modificar | modificar la font]
A partir dau decenni 1940, e en fòra dei recèrcas sus la termodinamica de non equilibri, lo nombre de domenis d'aplicacion de la termodinamica conoguèt una multiplicacion importanta. La màger part son situats a l'interfàcia entre la termodinamica e una autra disciplina qu'es generalament liada a la quimia, la fisica o la biologia. Lo desvolopament d'aplicacions novèlas contunia a l'ora d'ara e, en 2002, lei principalas èran :
- la termodinamica biologica (1957).
- la termodinamica deis ecosistèmas (1959).
- la termodinamica dei sistèmas pichons (decenni 1960).
- la termodinamica relativista (1965).
- la termodinamica quantica (1968).
- la termodinamica dei traucs negres (decenni 1970).
- la termodinamica geologica (decenni 1970).
- la termodinamica de l'evolucion biologica (decenni 1970).
- la termodinamica geoquimica (decenni 1980).
- la termodinamica atmosfèrica (decenni 1980).
- la termodinamica dei sistèmas naturaus (decenni 1990).
- la termodinamica dei terratrèms (2000).
- la termodinamica dei sistèmas farmaceutics (2002).
Lèis principalas de la termodinamica[modificar | modificar la font]
Lo principi zèro de la termodinamica[modificar | modificar la font]
Lo principi zèro de la termodinamica permet de definir la nocion d'equilibri termic coma una relacion d'equivaléncia. Sa formulacion pus frequenta es : « S'un objècte A e un objècte C son en equilibri termic amb un objècte B, A es tanben en equilibri termic ambé C ».
Lo premier principi de la termodinamica[modificar | modificar la font]
Lo premier principi de la termodinamica foguèt formulat per lo premier còp per Rudolf Clausius (1822-1888)[15]. Es una version termodinamica de la conservacion de l'energia que son enonciat es : « Dins lo corrent d'una transformacion quina que siegue d'un sistèma sarrat, la variacion de son energia es egala a la quantitat d'energia escambiada ambé lo mitan exterior, sota forma d'energia termica o sota forma de trabalh ».
Se pòu tradurre ambé la relacion seguenta :
- es la variacion d'energia totala.
- es la variacion d'energia intèrna.
- es la variacion d'energia cinetica a l'escala macroscopica. Es nulla se lo sistèma es immobil, ço qu'es lo cas pus frequent.
- es la variacion d'energia potenciala a l'escala macroscopica. Es nulla se lo sistèma es immobil, ço qu'es lo cas pus frequent.
- es lo trabalh cambiat ambé lo mitan exterior.
- es la quantitat d'energia cambiada per transferiment termic.
Lo segond principi de la termodinamica[modificar | modificar la font]
Lo segond principi de la termodinamica, tanben dich principi de Carnot, a conegut divèrsei formulacions dins lo corrent dau sègle XIX definidas per Émile Clapeyron (1834), Rudolf Clausius (1850), Kelvin (1851), Ludwig Boltzmann (1873) e Max Planck (1878). Permet de depintar la variacion de l'entropia durant una transformacion segon la relacion seguenta :
- es la variacion globala de l'entropia.
- es l'entropia creada dins lo corrent de la transformacion.
- es la variacion de l'entropia dau sistèma estudiat.
- es la variacion de l'entropia dau mitan exterior.
Lo tresen principi de la termodinamica[modificar | modificar la font]
Lo tresen principi de la termodinamica, o principi de Nernst, foguèt formulat per lo premier còp en 1906. Permet d'aver una valor determinada de l'entropia. Son enonciat pus frequent es : « L'entropia d'un cristau perfèct a 0 K es nulla ».
Lei sistèmas termodinamics e lei grandors tipicas de la termodinamica[modificar | modificar la font]
La nocion de sistèma termodinamic[modificar | modificar la font]
Lo sistèma termodinamic es la porcion de l'Univèrs regardada per un estudi termodinamic. Es definit d'un biais arbitrari per l'autor de l'estudi e es separat dau rèsta de l'Univèrs qu'es alora dich lo mitan exterior. La separacion entre lo sistèma e lo mitan exterior es dicha encencha. Sa natura e sei proprietats permeton de definir lo tipe de sistèma termodinamic format :
- un sistèma dubèrt es caracterizat per la preséncia de cambis de matèria e d'energia entre lo sistèma e lo mitan exterior. Per exemple, es lo cas d'un organisme vivent.
- un sistèma sarrat permet solament de cambis d'energia entre lo sistèma e lo mitan exterior sota la forma de calor o de trabalh. Per exemple, es lo cas d'una pila electrica.
- un sistèma isolat es caracterizat per l'abséncia de cambis entre lo sistèma e lo mitan exterior. En realitat, i a ges de sistèma isolat vertadier dins la natura car i a totjorn de cambis d'energia a travèrs de l'encencha. Pasmens, existís de sistèmas que sei cambis d'energia son fòrça limitats e que pòdon donc èsser considerats coma isolats. Per exemple, es lo cas d'una botelha isotèrma.
L'equilibri termodinamic[modificar | modificar la font]
Un sistma es a l'equilibri termodinamic quand es simultanèament en equilibri termic, mecanic e quimic. Au nivèu energetic, es caracterizat per lo minimum d'un potenciau termodinamic coma l'energia liura de Helmholtz e l'entalpia liura de Gibbs. Au nivèu locau, l'estat dau sistèma es determinat per lei valors de sei paramètres intensius coma la pression o la temperatura. En fòra de la termodinamica de non equilibri, la màger part dei lèis termodinamicas s'interessan solament ais estats d'equilibri.
Lei variablas e lei grandors principalas de la termodinamica[modificar | modificar la font]
La termodinamica utiliza certaneis unitats de mesura d'un biais preferenciau car son fòrça adaptadas ai sistèmas estudiats e qu'es possible de faire un liame entre de pareus d'unitats, dichas variablas conjugadas, e que son utilizats per definir lei grandors termodinamicas principalas. Lei pareus principaus son :
- la pression p e lo volum V que permeton de depintar lei paramètres mecanics.
- la temperatura T e l'entropia S que permeton de depintar lei paramètres termics.
- lo potenciau quimic µ e lo nombre de particulas N que permeton de depintar lei paramètres materiaus.
A partir d'aquelei sièis unitats, existís cinc grandors principalas que son :
- l'energia intèrna :
- l'energia liura :
- l'entalpia :
- l'entalpia liura :
- lo grand potenciau :
Leis equacions d'estat[modificar | modificar la font]
Una equacion d'estat d'un sistèma a l'equilibri termodinamic es una relacion entre diferents paramètres fisics, dichs variablas d'estat, que determinan son estat. Per exemple, es una relacion entre sa temperatura, sa pression e son volum. A partir d'una equacion d'estat caracteristica d'un sistèma fisic, es possible de determinar la totalitat dei quantitats termodinamicas depintant aqueu sistèma e de preveire sei proprietats.
Leis equacions d'estat an generalament un domeni de validitat qu'es limitat a un comportament o a de fenomèns fisics precís. Ansin, un còrs donat pòu aver mai d'una equacion d'estat regardant, per exemple, son estat magnetic o son estat termodinamic. Segon sa temperatura o sa pression, pòu tanben aver unei equacions d'estat termodinamicas. Per exemple, se pòu utilizar per un gas l'equacion dei gas perfècts a l'equilibri termodinamic globau — generalament dicha lèi dei gas perfècts — o l'equacion de Van der Waals en foncion de la temperatura dau sistèma.
Lei procès termodinamics particulars[modificar | modificar la font]
Certanei procès termodinamics son caracterizats per l'existéncia d'una paramètre, normalament variable coma la temperatura, la pression o lo volum, que demòra constant. L'estudi d'aqueu tipe de procès es generalament considerat coma preferible car lei calculs son pus aisats. Ansin, l'objectiu de la definicion d'un sistèma termodinamic es sovent d'obtenir un procès amb un paramètre fixe :
- un procès isobaric es caracterizat per una pression constanta.
- un procès isocoric es caracterizat per un volum constant.
- un procès isotèrme es caracterizat per una temperatura constanta.
- un procès adiabatic es caracterizat per l'abséncia de transferiment termic.
- un procès isentropic es un procès adiabatic que son entropia demòra constanta.
- un procès isentalpic es caracterizat per una entalpia constanta.
- un procès isolat es caracterizat per l'abséncia de cambis de matèria o d'energia ambé lo mitan exterior.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
- Fisica.
- Quimia.
- Energia.
- Temperatura.
- Estat de la matèria.
- Vuege.
- Sistèma Internacionau d'Unitats.
- Sadi Carnot (1796-1834).
- Julius Robert von Mayer (1814-1878).
- James Prescott Joule (1818-1889).
- William Thomson, Lord Kelvin (1824-1907).
- Ludwig Boltzmann (1844-1906).
Liames extèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) M. Bailyn, A Survey of Thermodynamics, Nòva York, American Institute of Physics Press, (ISBN 0-88318-797-3)
- (en) D. Kondepudi e I. Prigogine, Modern Thermodynamics. From Heat Engines to Dissipative Structures, John Wiley & Sons, (ISBN 0-471-97393-9)
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) J.M. Smith, H.C. Van Ness, M.M. Abbott, Introduction to Chemical Engineering Thermodynamics, Edicions Mc Graw Hill (2005), ISBN 0-07-310445-0, OCLC 56491111.
- ↑ (en) Donald T. Haynie, Biological Thermodynamics, Edicions Cambridge University Press (2001), ISBN 0-521-79549-4, OCLC 43993556
- ↑ (en) Willian T. Kelvin, An Account of Carnot's Theory of the Motive Power of Heat – with Numerical Results Deduced from Regnault's Experiments on Steam, Transactions of the Edinburg Royal Society, XVI (1849).
- ↑ Sembla tanben que James Prescott Joule sigue de còps creditat de l'invencion dau tèrme.
- ↑ Lo Danés Ludwig August Colding (1815-1888) realizèt tanben una tièra d'experiéncias similaras de 1840 a 1843 e aguèt de resultats similars. Pasmens, sei trabalhs foguèron publicats solament en danés e demorèron desconeguts en fòra de son país.
- ↑ Lei trabalhs e lo succès de Kelvin, qu'èra britanic coma Joule, entraïnèron pauc a pauc la demembrança de Meyer.
- ↑ La definicion oficiala dau gra Kelvin foguèt adoptada en 1954. Lo tèrme « gra » foguèt retirat en 1967 per marcar una diferéncia entre la temperatura absoluda mesurada en kelvins e lei temperaturas relativas mesuradas en gra Celsius o gra Fahrenheit.
- ↑ (en) J. Willard Gibbs, Transactions of the Connecticut Academy, III, pp. 108–248, Oct. 1875 – May 1876, and pp. 343–524, May 1877 – July 1878.
- ↑ J. Willard Gibbs, The Scientific Papers of J. Willard Gibbs, Volume One: Thermodynamics, Edicions Ox Bow Press (1993). ISBN 0-918024-77-3.
- ↑ (fr) Duhem, P.M.M. (1886). Le Potential Thermodynamique et ses Applications, Hermann, Paris.
- ↑ (en) Lewis, Gilbert N.; Randall, Merle (1923). Thermodynamics and the Free Energy of Chemical Substances. McGraw-Hill Book Co. Inc.
- ↑ (en) Guggenheim, E.A. (1933). Modern Thermodynamics by the Methods of J.W. Gibbs, Methuen, London.
- ↑ (en) Strutt, J. W. (1871). "Some General Theorems relating to Vibrations". Proceedings of the London Mathematical Society s1–4: 357–368.
- ↑ (en) Onsager, L. (1931). "Reciprocal relations in irreversible processes, I". Physical Review 37 (4): 405–426.
- ↑ (de) R. Clausius, Ueber die bewegende Kraft der Wärme und die Gesetze, welche sich daraus für die Wärmelehre selbst ableiten lassen, Annalen der Physik und Chemie (Poggendorff, Leipzig, 1850), 155 (3): 368-394.


text:
Francés Totsants Gròs
Francés Totsants Gròs (en francés: François Toussaint Gros; Marselha, 1698 - Lion, 1748) foguèt un poèta provençau.
Biografia[modificar | modificar la font]
Estudièt a Marselha au collègi de l'Oratòri e entrèt gaireben dins leis òrdres sensa fin finala pronociar seis vòts. Amic de la marquesa Pauline de Simiane (felena de la Marquesa de Sévigné que demorava as Ais de Provença), dedicatriz de quauquei vèrs sieus, visquèt fòrça annadas a París onte se maridèt e aguèt d'enfants ; assagèt de faire de vèrs en francés. Puei, restèt a Lion onte aguèt una foncion administrativa de fermier e onte moriguèt.
Extrach dau prològ au public[modificar | modificar la font]
[...] Vau respòndre a vòstra charrada.
Vos mespresatz lo provençau,
E mesme me tractatz fòrt mau
De ce qu'augi ne'n faire usatge,
Sachetz que parli lo lengatge
Qu'au brèç ma maire m'a ensenhat,
Que cada lenga a sa beutat ;
Ne'n tròbi sovent dins la mieuna
Qu'un autre porriá pas exprimar dins la sieuna.
Ansin tau la crètz paura, e la ditz un jargon
Que sa prevencion es ben granda,
E son orguelh sensa rason,
Au rèsta, sabètz ti qu'es la Lenga Romanda
Anciana, respectada e maire en mesme temps
De tots lei diferents lengatges
Deis orientaus europencs:
L'espanhòu, l'italian li devon seis omatges,
Tot de mesme que lo francés.
Aqueu francés, dont la doçor vos flata,
Qu'a fòrça d'escurar fan venir bèu coma es
De ma lenga es una sagata.
Lo provençau se parlava autrei fes,
Ai cors d'Anglatèrra e de França,
En Provença s'es fach la premiera aliança
Dau grèc, dau latin, dau gaulois.
Es aquí que la rima es estada inventada.
Tant i a cu tractarà ma lenga de patois
Ieu li farai la petarrada.[...]
Liames extèrnes vèrs d'edicions en linha[modificar | modificar la font]
Autors
Bearn : Pèir d'Esbarrebaca • Ciprian Desporrins • Teofil de Bordèu
Lengadòc : Mondonvila • Abat Fabre• Fabre d'Olivet
Roergue : Peiròt
Provença : Còia • d'Agevila • Germain • Gròs • Pelabon
Velai : Clet
Obras
Roman : Istòria de Joan-l’an-pres
Opèra : Dafnís e Alcimadura
Teatre : Lo Nòvi parat • Manicla
Sermon Burlesque : Lo Sermon deu Curé de Vidèren
Antologia e critica
J.F. Achard : Lo Boquet provençau


text:
Bèlpuèg (Lauragués)
Bèlpuèg (oficialament en francés Belpech) es una comuna occitana de Lengadòc en Lauragués situada dins lo departament d'Aude e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Segon Dauzat e Rostaing, que citan l'atestacion Belpoi (1085), Bèlpuèg ven de l'adjectiu «beau» (sic, comprene de l'occitan bèl) e del derivat del latin podium[1], dont los resultats toponimics van delà la rara de la lenga d'òc, fins à Léger.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'origina de Bèlpuèg es fòrça anciana, lo site foguèt abitat dempuèi l'epòca galloromana.
Èra una vila fòrça importanta que patiguèt de las guèrras de religion e de grands encendis (97 ostals en 1791). Foguèt dominat dominée pel Castelar, bastit al sègle XI sul puèg dominant l'actual vilatge, e que s'i pòt encara véser de rèstas de domnon.
Le Monastèri de N.D de Garnicia, fondat al sègle XIV, èra situat al sud del castèl.
En 1630, la pèsta se declarèt; los abitants anèran als camps e i bastiguèron de cabanas. La pèsta tornèt encara en Agost de 1654 e fins al mes de Novembre seguent.
En 1835, la comuna comptava 2452 abitants, e èra famosa per sas fabricas de draps.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984


text:
Unifòrme
L'unifòrme es un vestit reglamentari, que totes los membres d'un grop devon portar segon de règlas dictadas. Es una tradicion que ven de l'Empèri roman.
Vejatz taben[modificar | modificar la font]
- Unifòrme militar: Es lo vestit du militar. Es confeccionat segon lo teissit, la forma e la color. Son caractèr militar e nacional es afirmat per d'atributs e signes plan definits;
- Unifòrmes escolaris;
- Unifòrmes professionals non utilitaris (distinctius): unifòrmes de polícia, de prisonièrs...
- Unifòrmes professionals utilitaris: blòda dels infirmièrs, faudal de maselièr...
- dins l'alfabet ràdio, Unifòrm es la letra U


text:
Lo 6 Octòbre, lo primièr ministre de França (alora Manuel Valls) anonciava son plan per bastir 33 nòvas presons en França. Dins la region francèsa PACA, una segonda preson deu èstra bastit a Marselha e un nòu centre de detencion dins lo Comtat (en Vauclusa). Lo prefècte deviá far una proposicion concrèta per lo ministèri … Contunhar la lectura
Category Archives: Français
Un projèct de Parc regionau dau Ventor contestat
Lo projèct d’un parc regionau dau Mont Ventor es pendent. Lei residents e leis elegits son dividits. Lo projèct d’un parc regionau au Ventor se tròba encara en debat. Per quauqu’uns es lo futur dau sector, per d’autras non es pas un vertadièr besonh. Aus mans dau Consèu Regionau, lo projècte foguèt presentat aquela prima … Contunhar la lectura


text:
Una bona novèla pels Occitans, podràn escotar sus la ràdio publica anglesa BBC3 un programa consacrat al musician occitan (d'Auvernhe), Canteloube.
Considerat coma « compositor francés » es çaquelà promòugut coma :
... e de lenga occitana ! Ambe l'illustracion que sabèm plan a Tolosa ont se trapa vist que la signaletica es dins la lenga istorica de Tolosa, lenga que fabrica aital la promocion d ela vila mondina, causa que los elegits jacobins tolzans an gaire elements per comprendre perqué es melhor per la promocion de Tolosa, a la BBC3 de London !
Ambe lo piulet transmetut pels amics catalans sabèm l'interès que l'occitan a en Euròpa, causa qu'es pauc conegut pels neurònes politics de Tolosa, e de totes los candidats al sistèma politic jacobin, e totes los elegits o elegidas de Tolosa, Bordèu, Lemòtges, Guarat, Tula, Briva, Clarmont 'Auvernhe, Aurlhac, Lo Puèg de Velai, Privat, Vilanuèva d'Òlt, Marmanda, Lengon, Arcaishon, Valençi, Monteleimar, Avinhon, Gap, Niça, Draguinhan, Peirigüers, Brageirac, Pau, Dacs, Baiona, Lo Mont, Tarba, Lorda, Aush, Albi, Agen, Cáurs, Rodés, Castras, Blanhac, Ramonvila, Labèja, Murèth, Lanamejan, Sant-Guirons, Sant-Gaudens, Milhau, Montpelhièr, Nimes, Besièrs, Narbona, Seta, Ales, Marselha, Tolon, Canas, etc.


text:
Una maid en manhattan
Guia de Capitulos: Una maid en manhattan
- Una maid en manhattan Capitulo 167
- Una maid en manhattan Capitulo 166
- Una maid en manhattan Capitulo 165
- Una maid en manhattan Capitulo 164
- Una maid en manhattan Capitulo 163
- Una maid en manhattan Capitulo 162
- Una maid en manhattan Capitulo 161
- Una maid en manhattan Capitulo 160
- Una maid en manhattan Capitulo 159
- Una maid en manhattan Capitulo 158
- Una maid en manhattan Capitulo 157
- Una maid en manhattan Capitulo 156
- Una maid en manhattan Capitulo 155
- Una maid en manhattan Capitulo 154
- Una maid en manhattan Capitulo 153
- Una maid en manhattan Capitulo 152
- Una maid en manhattan Capitulo 151
- Una maid en manhattan Capitulo 150
- Una maid en manhattan Capitulo 149
- Una maid en manhattan Capitulo 148
- Una maid en manhattan Capitulo 147
- Una maid en manhattan Capitulo 146
- Una maid en manhattan Capitulo 145
- Una maid en manhattan Capitulo 144
- Una maid en manhattan Capitulo 143
- Una maid en manhattan Capitulo 142
- Una maid en manhattan Capitulo 141
- Una maid en manhattan Capitulo 140
- Una maid en manhattan Capitulo 139
- Una maid en manhattan Capitulo 138
- Una maid en manhattan Capitulo 137
- Una maid en manhattan Capitulo 136
- Una maid en manhattan Capitulo 135
- Una maid en manhattan Capitulo 134
- Una maid en manhattan Capitulo 133
- Una maid en manhattan Capitulo 132
- Una maid en manhattan Capitulo 131
- Una maid en manhattan Capitulo 130
- Una maid en manhattan Capitulo 129
- Una maid en manhattan Capitulo 128
- Una maid en manhattan Capitulo 127
- Una maid en manhattan Capitulo 126
- Una maid en manhattan Capitulo 125
- Una maid en manhattan Capitulo 124
- Una maid en manhattan Capitulo 123
- Una maid en manhattan Capitulo 122
- Una maid en manhattan Capitulo 121
- Una maid en manhattan Capitulo 120
- Una maid en manhattan Capitulo 119
- Una maid en manhattan Capitulo 118
- Una maid en manhattan Capitulo 117
- Una maid en manhattan Capitulo 116
- Una maid en manhattan Capitulo 115
- Una maid en manhattan Capitulo 114
- Una maid en manhattan Capitulo 113
- Una maid en manhattan Capitulo 112
- Una maid en manhattan Capitulo 111
- Una maid en manhattan Capitulo 110
- Una maid en manhattan Capitulo 109
- Una maid en manhattan Capitulo 108
- Una maid en manhattan Capitulo 107
- Una maid en manhattan Capitulo 106
- Una maid en manhattan Capitulo 105
- Una maid en manhattan Capitulo 104
- Una maid en manhattan Capitulo 103
- Una maid en manhattan Capitulo 102
- Una maid en manhattan Capitulo 101
- Una maid en manhattan Capitulo 100
- Una maid en manhattan Capitulo 99
- Una maid en manhattan Capitulo 98
- Una maid en manhattan Capitulo 97
- Una maid en manhattan Capitulo 96
- Una maid en manhattan Capitulo 95
- Una maid en manhattan Capitulo 94
- Una maid en manhattan Capitulo 93
- Una maid en manhattan Capitulo 92
- Una maid en manhattan Capitulo 91
- Una maid en manhattan Capitulo 90
- Una maid en manhattan Capitulo 89
- Una maid en manhattan Capitulo 88
- Una maid en manhattan Capitulo 87
- Una maid en manhattan Capitulo 86
- Una maid en manhattan Capitulo 85
- Una maid en manhattan Capitulo 84
- Una maid en manhattan Capitulo 83
- Una maid en manhattan Capitulo 82
- Una maid en manhattan Capitulo 81
- Una maid en manhattan Capitulo 80
- Una maid en manhattan Capitulo 79
- Una maid en manhattan Capitulo 78
- Una maid en manhattan Capitulo 77
- Una maid en manhattan Capitulo 76
- Una maid en manhattan Capitulo 75
- Una maid en manhattan Capitulo 74
- Una maid en manhattan Capitulo 73
- Una maid en manhattan Capitulo 72
- Una maid en manhattan Capitulo 71
- Una maid en manhattan Capitulo 70
- Una maid en manhattan Capitulo 69
- Una maid en manhattan Capitulo 68
- Una maid en manhattan Capitulo 67
- Una maid en manhattan Capitulo 66
- Una maid en manhattan Capitulo 65
- Una maid en manhattan Capitulo 64
- Una maid en manhattan Capitulo 63
- Una maid en manhattan Capitulo 62
- Una maid en manhattan Capitulo 61
- Una maid en manhattan Capitulo 60
- Una maid en manhattan Capitulo 59
- Una maid en manhattan Capitulo 58
- Una maid en manhattan Capitulo 57
- Una maid en manhattan Capitulo 56
- Una maid en manhattan Capitulo 55
- Una maid en manhattan Capitulo 54
- Una maid en manhattan Capitulo 53
- Una maid en manhattan Capitulo 52
- Una maid en manhattan Capitulo 51
- Una maid en manhattan Capitulo 50
- Una maid en manhattan Capitulo 49
- Una maid en manhattan Capitulo 48
- Una maid en manhattan Capitulo 47
- Una maid en manhattan Capitulo 46
- Una maid en manhattan Capitulo 45
- Una maid en manhattan Capitulo 44
- Una maid en manhattan Capitulo 43
- Una maid en manhattan Capitulo 42
- Una maid en manhattan Capitulo 41
- Una maid en manhattan Capitulo 40
- Una maid en manhattan Capitulo 39
- Una maid en manhattan Capitulo 38
- Una maid en manhattan Capitulo 37
- Una maid en manhattan Capitulo 36
- Una maid en manhattan Capitulo 35
- Una maid en manhattan Capitulo 34
- Una maid en manhattan Capitulo 33
- Una maid en manhattan Capitulo 32
- Una maid en manhattan Capitulo 31
- Una maid en manhattan Capitulo 30
- Una maid en manhattan Capitulo 29
- Una maid en manhattan Capitulo 28
- Una maid en manhattan Capitulo 27
- Una maid en manhattan Capitulo 26
- Una maid en manhattan Capitulo 25
- Una maid en manhattan Capitulo 24
- Una maid en manhattan Capitulo 23
- Una maid en manhattan Capitulo 22
- Una maid en manhattan Capitulo 21
- Una maid en manhattan Capitulo 20
- Una maid en manhattan Capitulo 19
- Una maid en manhattan Capitulo 18
- Una maid en manhattan Capitulo 17
- Una maid en manhattan Capitulo 16
- Una maid en manhattan Capitulo 15
- Una maid en manhattan Capitulo 14
- Una maid en manhattan Capitulo 13
- Una maid en manhattan Capitulo 12
- Una maid en manhattan Capitulo 11
- Una maid en manhattan Capitulo 10
- Una maid en manhattan Capitulo 9
- Una maid en manhattan Capitulo 8
- Una maid en manhattan Capitulo 7
- Una maid en manhattan Capitulo 6
- Una maid en manhattan Capitulo 5
- Una maid en manhattan Capitulo 4
- Una maid en manhattan Capitulo 3
- Una maid en manhattan Capitulo 2
- Una maid en manhattan Capitulo 1
Sinopsis
Llega a telemundo una historia que comenzo muy lejos de aqui, con una maleta llena de sueños y la ilusion de una vida mejor, donde una larga travesia llevara a Marisa a la capital del mundo y sera aqua donde comience la bella historia de una mujer cuyo trabajo era pasar desaparecida. Hasta que marisa se pone la ropa de una de las huespedes del hotel donde ella trabajaba como camarera, sigue a marisa en esta divertida telenovela que por cierto me hace recordar mucho a la pelicula progratonizada por jenifer lopez..
Título Amor sin final
Título original Una maid en manhattan
Interprete Litzy
Pais Estados Unidos
Canal Telemundo
Estado Finalizado
Reparto Eugenio Siller , Jorge Eduardo García , Litzy , Vanessa Villela


text:
Le port de Pont-de-Vaux
Situé au PK 96 de la Saône (96 km de la confluence à Lyon), le canal et le port de Pont de Vaux sont situés au nord du département de l'Ain, entre Bresse et Bourgogne.
La vallée de la Saône vous emmène au coeur de la Bourgogne avec près de 1200 km de voies navigables : canal du Centre, canal de Bourgogne, canal du Rhône au Rhin, canal de Champagne en Bourgogne, canal du Nivernais, canal latéral à la Loire... les parcours ne manquent pas.
Le canal de Pont de Vaux long de 4 km, vous amène au coeur de la ville de Pont-de-Vaux.
Les commerces sont nombreux et un marché se tient tous les mercredis matins.


text:
Taron, Sadirac e Vièlanava
Taron, Sadirac e Vièlanava (Taron-Sadirac-Viellenave en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- Taron. Las atestacions que son : Taroo, en 1385, Taro, en 1538, Taron, sus la mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII. La prononciacion qu'ei [ta'rõ] (resonància nasala leugèra de la vocala finala; qu'ei estat impossible de reprodusir los caractèrs emplegats per Grosclaude). Dauzat donava com explica lo nom d'òmi gallés o pre-gallés Tarus, dab referéncia aus tarusates, e sufixe -onem, çò qui Grosclaude accèpta, en precisant qu'ei un nom d'òmi aquitano-roman. Grosclaude que refuta totun l'afirmacion de Paul Raymond qui hasèva de Taron la capitau deus tarusates, per manca de pròvas. Com lo lexic basco ancian avèva pas de t- a l'iniciau, lo nom de Taron e deus tarusates (com tanben lo deus tarbelli) que supausa per eth ua deformacion s'aqueths noms son aquitans [1],[2]. Aqueth rasonament que supausa pr'aquò ua identitat absoluda énter aquitanic e protobasco, identitat mesa en causa per Joan Claudi Dinguirard dens son interpretacion de las dotze latinitats de Virgilius Grammaticus : Dinguirard que supausava qui avèva en Aquitània d'autas lengas en mèi deu protobasco [3].
- Sadirac. Las atestacions que son : Sadirag, au sègle XII, Sedirac, au sègle XIII, Sadiracum e Sediracum, en latin, en 1286, Sedirac, en 1385, Sediragues, en 1402 (comprene Sediragués, país de Sedirac, véder a Vièlanava), Siderac, en 1546, Sadirac, sus la mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII. Sadirac que vien d'un nom latin d'òmi Satirus, dab lo sufixe -acum [4],[5], latinizacion deu sufixe gallés -aco(n). Sadirac qu'èra probablament ua anciana grana proprietat antica qu'avèva per mèste Satirus.
- Vièlanava. Lo nom deu vilatge qu'ei atestat en 1402, vielenave de Sediragues [Sediragués = país de Sadirac], en 1542, Vialanava, e sus la mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII, Viellenave [6]. Vièlanava qu'ei ua formacion romanica e lo mot qu'ei format d'un nom, vièla, deu latin villa, gran domeni vengut vilatge, e d'un adjectiu, nava. Los mots deu tipe villa nova qu'an lo sens d'ua aglomeracion navèra, creada a l'Edat Mejana per un senhor o una abadia, shens que de franquesas sian precisadas, a la diferéncia de las Vilafrancas [7]. La prononciacion qu'ei ['biɛlɔ'naBɔ] (Michel Grosclaude escriu [bièlonava] mès l'error qu'ei evidenta per la fin deu mot, pas transcrit en fonetica) [8].
Istòria[modificar | modificar la font]
Taron annexè Vièlanava énter 1790 e 1794, puèi Vièlanava tornè venir comuna énter 1795 e 1800. En 1822, Taron tornè annexar Vièlanava e mèi Sadirac [9].
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Garlin; qu'ei adara deu canton de Terres des Luys et Coteaux du Vic-Bilh (en francés).
Demografia[modificar | modificar la font]
- Taron annexè Vièlanava énter 1790 e 1794, puèi Vièlanava tornè venir comuna énter 1795 e 1800. En 1822, Taron tornè annexar Vièlanava e mèi Sadirac.
[modificar | modificar la font]
- En 1793, Vièlanava qu'èra annexada per Taron; En 1806, qu'estó recensada dab ua auta comuna (Taron, probable)
- Las donadas de la dreta deu grafic, plaçadas automaticament, que son las de la comuna sancèra de Taron, Sadirac e Vièlanava
Demografia Sadirac[modificar | modificar la font]
- En 1806, Sadirac qu'estó recensada dab ua auta comuna (Taron, probable)
- Las donadas de la dreta deu grafic, plaçadas automaticament, que son las de la comuna sancèra de Taron, Sadirac e Vièlanava
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Michel Grosclaude, Dictionnaire toponymique des communes du Béarn, Escòla Gaston Febus, 1991, p. 111-112
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 669
- ↑ Jean-Claude Dinguirard, « Notes Aquitaines », Via Domitia n°27, 1982
- ↑ Michel Grosclaude, Dictionnaire toponymique des communes du Béarn, Escòla Gaston Febus, 1991, p. 110
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 581
- ↑ Michel Grosclaude, Dictionnaire toponymique des communes du Béarn, Escòla Gaston Febus, 1991, p. 113
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 723
- ↑ Michel Grosclaude, Dictionnaire toponymique des communes du Béarn, Escòla Gaston Febus, 1991, p. 113
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=37100


text:
Encuei, 16 de mai, le redatour de notro revisto Valerio Coletto (en chamoussin Valíer mas mandat Leiou quouro, da jouven, ou jouavo a baloun dins l'equipo de Chaumount) ou l’o coumplit 75 ans.
I tenem a fetar e a lhi pausar touttes notres felicitaciouns (e a las exprimar mai ici publicament) en quant per nousautres Velerio ou l'ei un exemple a seggre: un lummen de la defenço de notro culturo.
Nous pouiem pas lou definir macque coumme un simple redatour de notro revisto: en efeite l’ei le veritabble foundatour de "La Rafanhaudo" dins le 1986 e l’ei itat le President de la prumiero assouciacioun que i l’o ouperat entre 1986 e 1992, en pourtant praticament anant tout le bitin que la ventavo far. Encaro encuei, "La Rafanhaudo" seriò pas la meimo senso sa countribucioun, l'ei encaro la roccho de la redacioun e dou proujette que pourtem anant.
Fetam Valerio mai per soun impenhe per Chaumount (l'ei itat quauques ans counselhier comunal) e per la defenço de soun vilatge, derant quouro i l'an batit l'autoroutto, après euiro que voroun batir le TAV.
Fetam Valerio per soun impenhe per l'ouccitan e l'Ouccitanìo, pas macque dins sa proumoucioun de "La Rafanhaudo" mas mai per sa coulabouracioun, dins le passat, avei d'autres revistes coumme "Novel temp" e "Valados Usitanos" e, plus recentament, avei sa participacioun aus caiers que chacque an venoun prestats dins lous counvenhes a Laus en val Clusoun.
Dins l’esperanço de pougueire leire encaro un cuchoun d’articles e d’eicrits sourtits da ta plummo, boun aniversari e bouno sandat! E encaro tant travalh per l'ouccitan, per l'Ouccitanìo e per Chaumount dins toun avenir!
Lous Amis e le Direitiou de l'Assouciacioun


text:
Leopoldo la Hoja
2016-11-28 09:03:43 UTC
PermalinkQu'arribesso al poudé "trou du c' " prumiè , president del "fion", aurèn lèu la rebouluciou , e soun castel ba crema. Aquel arganhol nous ba manda dins la paret a la bitesso del councorde ; cal pas èsse douctour en ecounoumio per bà coumprene!
Raw Message
Dus punt de TVA de mai, 500 000 founciounari de mens en 5 ans es 100 000 de mens per an en mouièno, aumentaciou del tens del trabal dusco a 48 ouro legalo, retreto a 65 ans ( en realitat dounco mai de 70 ans), lou caumatge ba espeta passa de 6 a mai de 10 miliou, destruciou de la securitat soucialo, = la counsoumaciou ba cabussa coumo jamai bist, mai que mai amb les Estats units que ban barra lour frountièros amb Trump (elis bà podon sou auto-sufisent en tout de l'agriculturo al petrole, a la tecnoulougio, mino, armado, mounedo de referenço) . Lous estats units es nostre 2ème mercat d'export e prumiè mercat ecounoumique moundial.
La Franço es un estat mièg-coumunisto de mercat!
Passa del coumunisme a l'ultra-liberalisme subte , d'un cop, on sap ount aco meno : la Rebouluciou!
Cresi que Le Pen aro deben un candidat pla mens dangièirous qu'aquel falourd!


text:
Amalfi
Amalfi es una comuna dins la província de Salèrne dins la region de Campània en Itàlia. La Còsta amalfitana foguèt inscricha en 1997 sus la lista del Patrimòni Mondial de l'Umanitat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Amalfi se situa dins lo golf de Salerne dins la mar Tireniana. La còsta amalfitana es subretot constituida de bauces. La vila s'esperela es implantada sus las parets e al fond d'una gòrja dubrissant sul pòrt e dominada pel mont Cerreto (1 315 m).
Istòria[modificar | modificar la font]
Amalfi foguèt un dels principals pòrts d'Euròpa del sègle IX al sègle XII.
Las primièras mencions d'Amalfi remontan al sègle VI. La vila venguèt lèu una poténcia maritima fasent lo comèrci de las cereales, de sal e d'esclaus, exportant de fusta cap a Egipte e Siria e important en occident las sedas de l'Empèri Bizantin. Los marins d'Amalfi, los primièrs d'Occident a utilizar la bossòla, faguèron la fortuna de la vila. Al sègle IX, los marcands amalfitans utilizavan ja una moneda d'aur alara que la mai granda partida d'Itàlia encara practicava una economia d'escambis.
Las relacions d'Amalfi amb l'Orient son encara illustrada a l'ora d'ara per la catedrala que las pòrtas foguèron fondudas a Constantinòple en 1066 e menadas fins aquò pel mar. Tanben a la mitan del sègle XI (vèrs 1070[1]), de marcands Amalfitans establits a Jerusalèm foguèron a l'origina de la fondacion de l'Òrdre de Sant Joan de Jerusalèm.
La Republica maritima independenta d'Amalfi atenguèt una populacion de prèp de 70 000 personas quand en 1131, foguèt conquerida pel rei Rogièr II de Sicília. La vila passèt en 1137 jos la dominacion de Pisa e comencèt a declinar rapidament. Pasmens, las Taulas amalfitanas, que fuguèron lo primièr còde maritim, serviguèron a reglar la navigacion dins tota Mediterranèa fins a 1570.
Pertout, demòran de testimòni de l'edat d'aur d'Amalfi entre lo sègle X e XII, quand aquela Republica maritima comerçava amb l'Orient, coma un campanil moresc, un plan urban calcat sul modèl arabia e un Duomo d'inspiracion bizantina. Totes los quatre ans, una corsa sus la mar es organizada per remembrar que los dògas de la ciutat rivalizèron amb aqueles de Venècia, Gènoa e Pisa pel contraròtle de la Méditerranèa[2].
Torisme[modificar | modificar la font]
Amalfi es una vila fòrça toristica. La beutat del site natural, lo dedal de carrieròlas miègjornala e la mescla particular d'influéncia culturalas vengudas de tota Mediterranèa ne faguèron une vila classificada al Patrimòni Mondial de l'Umanitat de l'UNESCO dempuèi 1997.
Economia[modificar | modificar la font]
Amalfi es coneguda per sa produccion de citrons de qualitat e son papièr fach man.
Frazione[modificar | modificar la font]
Lone, Pastena, Vettica, Pogerola, Tovere
Annèxes[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Michel Henry, Les ordres militaires en Lorraine. Éditions Serpenoise, 2006. page 8. (ISBN 2-87692-706-3)
- ↑ GEO N°398 d'avril 2012 p.79


text:
dilluns, 30 d’abril de 2012
Escambis secrets
Es l'impact, la beutat e la joventut dei collectaires que pivela leis ancians. Lor curiozitat e lor frescor leis espantan. La vergonha vai, la transmicion resta. Leis ai laissats de consinhas. Subran lo grop demesis. Sabe pas onte passan. Onte van s'escondre e se perdre per la charradissa intima. Lo nom dei camins, dei bosquets e dei casas onte son recebuts sens crenta. Se van tastar lo gost des especialitats localas, caudas, frescas, sucradas, saladas, dins l'escurina dei membres unencs. Lei vese despareisser. Quauqueis uns, una mapa a la man sus un pergamin, de terra. Quetei son lei paraulas causidas, lei tocars-manetas, coma s'organizan? Dins lo despart subran que leis abriva, comprene. Me vaqui, guida. Simpletament, guida. Me sobra pas que d'anar beurre un veire, solet. Esperarai d'oradas, ensucat per l'azur. Lei cameras e lei micros desvelan lei secrets. Manca la mangia dau moment. I ai pas drech. Es son afar, ara.
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
dissabte, 3 de maig de 2014
La vida secreta deis objèctes
Mòstra au cccb de Barcelona.
Metamofosis presenta l'òbra de 4 figuras essencialas dau cinèma d'animacion: lo pionier polonés: Ladislas Starewitch, lo chèc Jan Svankmajer e lei bessons Quais de Pennsilvania. Paisatge inquietant, poetic e lucid. Cinèma de resisténcia còntra lei convencions narrativas: lo cònte de fadas, fantastic, lo mond dei sòmis, lo gabinet dei curiositats, eça... La mòstra cita Grandville:
"Un autre mond... Transmudacions, visions, encarnacions, ascencions, locomocions, exploracions, pelegrinatges, excursions, estacions, cosmogonias, fantasmagorias, fantasiás, (...) capricis, metamofosias, zoomorfosias, litomorfosias, metempsicosias, apoteosias e quicòm mai"
Publié par Tam à l'adresse 9:39:00 a. m. Cap comentari:
Libellés : negre e blanc
dimarts, 29 d’abril de 2014
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
Lo cap redactor de Le Figaro, un certan Mougeotte, a plaçat aquela frasa en primièra pagina :
L’objectiu del messatge oficial es de far páur pel vòt Hollande, e de la futura aligança ; aquò’s rassegura donc.
Mas concretament l’emplec del futur, es una assegurança pel futur, per l’avenidor ; donc Sarkozy serà pus president al segond torn, serà pas un sondatge que l’aurà dich, mas la primièra pagina de Le Figaro, lo divendres abans lo primièr torn.
Cal notar que pendent aquesta campanha, lo jornal del militant-elegit UMP Dassault, e que lo cap redactor es l’ancian de TF1 Mougeotte, aurà titolat a mai de 80 % del temps ambe la páur de l’arribada de François Hollande e dels chars de las finanças mondialistas lo lendeman de l’eleccion del socialista, en França.
Nos podèm alara questionar d’aquel futur per l’entrevista de lo lor candidat, coma L’Humanité entrevista Mélenchon, Le Figaro entrevista Sarkozy, mas aquel futur… dins lo titol e en primièra pagina !


text:
Antonin lo Pietós
Antonin lo Pietós (19 de setembre de 86, Lanuvium - 7 de març de 161, Lorium) foguèt un emperaire roman dau 11 de julhèt de 138 a sa mòrt. Succediguèt a Adrian e foguèt remplaçat per lei coemperaires Lucius Verus e Marc Aurèli.
Per la màger part deis istorians, lo rèine d'Antonin lo Pietós marca l'apogèu de l'Empèri Roman en causa de l'abséncia de guèrras exterioras o interioras importantas, de sa politica de renfòrçament dei finanças e dei defensas de l'Empèri e de l'estabilitat intèrna deis institucions imperialas.


text:
CANT / CHANT
Es un talhièr puslèu qu’una corala : l’objectiu es de descobrir e d’aprene lo mai de cançons occitanas de tota mena e de las restituir simplament, en general a l’unisson, per ajudar a lor perenisacion. Al delà, s’agís d’utilizar e de viure la lenga dins una activitat que permet una socializacion aisida e comunicativa. / C’est un atelier, pour la joie d’apprendre de nombreuses chansons, de les chanter, à l’unisson très souvent, de vivre ainsi l’Occitan.
Concretament, lo talhièr fonciona cada dimècres a 17 oras 1/2, e son activitat se perlonga siá dins las activitats ponctualas del COR, siá dins de sortidas, al moment de Nadal (amb un repertòri de nadalets) o dins l’estiu a l’escasença d’animacions divèrsas. / Des sorties chant se font en hiver (Noëls), en été……
Cliquatz per escotar lo Nadalet « Despèi que l’anja nos crida… »
Cliquatz vèire la pagina dels Nadalets de Busca 81
La cançons causidas pòdon èsser de cançons populàrias tradicionalas o modèrnas, mas tanben de cançons doblidadas, de totas epòcas : cançons d’autors occitans coneguts (Estiu, L. Paulin, Mistral, Forés, Gras, Riu….) o desconeguts, dels sègles XX, XIX, XVIII, XVII o tanplan dels sègles XII o XIII (mai o mens adaptadas, que sèm pas especialistas de res !).
Es un talhièr viu, en cèrca d’inovacions, coma per exemple amb la re-interpretacion dels cants del manuscrit de cançons de l’Amiral Ròcaguda.
Es un talhièr que permet l’acuèlh de monde que tanplan conéisson pas tròp la lenga e que la pòdon aital mestrejar l’espaci d’una cançon : aital, la musica de la cançon ven un vector per l’aquisicion de la musicalitat de la lenga.. / C’est un atelier qui permet d’accueillir des gens qui ne savent pas bien parler et qui retrouvent en chantant les mots, la syntaxe, la musicalité de la langue.
E per acabar… / Et pour finir avec le sourire, Cliquatz sul ligam blu de Youtube per escotar la repeticion del Rap del Curat (sus « Joan Joanet s’en va a la vinha…. ») inspirat per la serada de Lescura e que los saberuts restacan -de luènc quand mèmes – al Curat Pèire Clergue – descobert a « Montaillou village occitan ».
Passèt pel trauc de la gatonièra ont passava lo gròs gat
De que fa tu la mia femna amb Monsur lo curat
Ièu confessi la vostra femna qu’a plan besonh de confessar
Environ 36 setmanas nasquèt un pichon curat
Avia la clòsca pelada los colhons rabastinadas
Li carguèran la sotana e l’anguèran lo batejar
Del temps que lo curat lo salava lo pichon cridèt « Papa »!


text:
Mandòla
Ua mandòla qu'ei un instrument de còrdas puntejadas jogat au mejan d'un plèctre ; qu'ei tanhenta de la familha de la mandolina e tot estar mei grana.
A cordada ua quinta mei baisha(de la còrda mei grèu dinc a la mei aguda : Do, Sol, Re, La) que 's racta d'ua mandòla alto qu'ei donc a la mandolina çò que lo vriulon alto (acordat com la mandòla alto) b' ei au vriulon (acordat com la mandolina).
Se lo son acòrd qu'ei ua octava devath deu vriulon (Sol, Re, La, Mi mei grèu) que's tracta alavètz d'ua mandòla tenor (lo vriulon octava qu'exiteish e qu'espelí bèth temps a ua estona de las tempsada barròcas).
Aquò que vòu díser tanben que las tres còrdas mei agudas de la mandòla alto (la, re, sol) que son acordadas com las tres còrdas mei grava de la mandolina en i bèth hornir ua còrda mei grava (un do) ; per çò qu'es de la mandòla tenor, cadua de las soas còrdas qu'es la medisha nòta de la madolina, mes grèu.
Com ac ei lo lo cas entà la mandolina, la mandòla que pòt variar dens la soa apariéncia. Que pòt ostentar ua fòrma de laüt con se hosse ua mena de mandolina napolitana de las granas, que pòt seguir un deus dessenh d'Orville Gibson qui en he uas eth medish, que pòden aver ua caisha plata en ametla o mei aplatida com ac son las mandolina irlandèsas e portuguesas, e mantuas autas varaiantas.
- Intruments ancians : cistre • mandòra
- Familha de l'arpa : arpa classica • arpa celta
- Familha de la mandolina : mandolina • mandòla • mandoloncèl • mandobaisha • mandolina bluegrass • banjolina
- Familha de la guitarra : guitarra barròca • vihuela • guitarra • guitarra baisha •
- Familha deu laüt : laüt • archilaüt • teorba
- Familha deu clavecin : espineta • clavecin
- Monde arabomusulman : ud
- Euròpa
- America
- America Latina :
- America deu Nòrd : autoarpa • banjo • dulcimer


text:
D’unes auràn remarcat que la Val d’Aran s’es distingida al moment de las eleccions regionalas en Catalonha per la minoritat del vòte independentista (30% contra 48% dins la rèsta de Catalonha) e la progression dels partits unionistas. Le sol deputat elegit es quitament pas occitanofòn. Mai qu’una volontat de pòble d’Aran de demorar amb Espanha, lo vòt aranés se pòt sustot explicar per la manca d’una representacion pròpra als araneses, que respondria a lors besonhs, que respectarià sas particularitats, que fa qu’ara se reconeis pas completament dins lo procés engatjat per Junts pel Sí.
Demest les unionistas, los vòtes pel PSOE en Baish-Aran s’explican per l’enrasigament fòrt de Paco Boya dins aquel parçan. La CUP, partit d'esquèrra, ecologic, per l'equilibri territorial e davancièr dins la batèsta pel drèit a decidir passa de 1,34% en 2012 a 6,33%. La pròva benlèu qu’una representacion occitana, de proximitat permetrà als araneses de se retrobar dins le camp politic.
Lo Partit Occitan rappèla son sosten al procés democratic iniciat per Junts pel Sí e soeta per Aran la presa en compte de sos interés pròpres, que pòdon converjar a tèrma amb los d’una Catalonha independenta, al sen de la quina aquel tròç d’Occitània aurià la man sus sa destinada.


text:
Arròs e Vila
Arròs
ARRÒS
Aguest pòble deth Miei Aran aubèrge un des tresaurs istorics mès apreciadi dera Val: eth sòn archiu public. Er archiu deth Conselh Generau d’Aran ei integrat per documents publics que son amassadi en Çò deth Senhor d’Arròs, ua des cases pairaus que hèn part der auviatge arquitectonic aranés.
VILA
Eth pòble ei plaçat a un nivèu un shinhau mès naut qu’Arròs, en madeish vessant dera montanha de Mariagata, près deth barranc de Sant Martin. Aufrís un conjunt tipic, e ua polida panoramica deth bòsc de Baricauba, Montcorbison e es cims dera Entecada. Hège part der ancian municipi de Arròs e Vila mès qu’en 1970 s’incorporèc ath de naua creacion de Vielha - Mijaran.


text:
Un pitit bilhet per festejar las 3 annadas de `queu joèb°.
Tres ans e un chamin realisat coma auriá pas pogut pensar ne’n percórrer un, acostumat de prener las escorchièras que sei. Tres annadas ente dès la debuta, podetz `nar verifiar, las grandas tematicas erián picadas dreitas coma lu fisson de la beca per vos purir l’estiu :
Savinhava desjà dins un jorn-lu-jorn estraordinaria per contar, me contar maitot, me la racontar subretot, per far de las fautas (mai las son pas totas boissadas), tornar las far (i tornaras ben marcha), per passar de 5 linhas d’una linga mai-que-mai conhada sabe pas ente entre mon embonilh, qu’es ben sechat desempuèi lu temps, e mon cuòu, coma se l’aviá erpausat `na sola vetz aquí, `na linga boifada de quauques libres, de las legidas trobadas un còp aquí, un còp alaï, la linga daus cors dau collègi maitot, « l’occitan blos » fòrça desparrièra de la mia linga mairala, usada coma `na lechariá dau benaise.
Breu tres ans, trenta-sieis mes, v-onze cent jorns qua’iment, vos laisse comptar las segondas se v’autres atz ren de mai de far…
1 bilhet, puèi 2, 7, 11, 15, `quò es ma grilha per jugar a la lotariá ; 19 comentaris, 23 comentaris, limeròs daus despartaments dau Lemosin (sens obludar lu 87), mai los 66, 171 e veiquí los limerós de mon compte banc… `na conaria de mai, perdon 🙂
Per contra, `na sola encontra dins la vita vertadièra, aquela de darrier lu fenestron daus 0 mai 1, a Carcassona, afè a Tolosa, encontrí lu Maime e la Clara son amija, dins la gara mesma per tot dire. Prenguetem `na biera, emai « los salvatges diguèsson : una cervesa », per ma perra… Segur qu’auriá melhor caracter fuguesse `nat cridar dins la vila coma los autres `queu jorn, e `guesse benleu encontrat la Mela, la Patricia, lu Jacmes, lu Joan, la Lutz e iò sabe pas me, benleu lu pitit prince, marchatz saber, se ma tanta…
Purèia 3 ans, coma iò disset l’autre. Ebè, vau vos parlar de las mias aventuras per `chaptar `na montra dins un esperit de simplicitat volontaria.
Au chap de l’an, comencí un « minjar çò d’aquí », `n’autre biais dau « challenge » es de se chamjar un pauc maitot, laidonc, quante `na merda nucleara s’esbolha, tant la tornar remplaçar per un quauquaren de mai « responsable ». A la debuta de feurier, 15 jorns avant mon anniversari, veiquí que mon revelh-mandin bancuet dau costat borrier de la vita. Voliá pas lu chamjar per un autre nuclearisat, per un monstre mecanic nimai, me veiquí pertit sus la pista d’una montra relòtge.
Despuèi mai de 20 ans, mas montras son totas mecanicas e automaticas, donc pas mestier de las remontar los sers. Ne’n mai d’aquò la voliá `questa vetz munida d’una soneta, fabricada en Euròpa e sens passar los 300,00 euròs ; fau dire qu’una montra me fai 7 ans e sabe pas dins la setesma annada, l’esbolhe, tombe dins un eschalier, tombe de bicicleta, `la tomba tota sola de la taula, sei pas un brisa-barraca pertant, es entau e pas autrament, los margauds an ben 9 vitas, perquè ma montra seriá pas dostada de la vita après 7 ans.
Charchí sus la tiala, ne’n trobí gran dins un prumier temps ; per `quò, i a de las chinesas pas char, de las soïssas que valan tant que las richessas dau Lemosin sus 50 ans, e puèi, vei-me-quí `ribat sus `quela pagina. Fau dire qu’au jorn d’auèi, i a daus fòrums per los reis-presidents, Citroën, Occitània, Lemosins maitot, paubre, emb lur internet, i a pus mestier de far daus afars suau-suau dins son cuenh, aaaaa `quò non, tapa un mòt dins un motor chachardor e « g**g*l te montre la pòrta, quò es a te la dubrir ».
Me veiquí, me mai mon descriptiu de montra, après fusinar chas los relòtgiers d’Orleans. Paubre, paubra, coma me faguí insurtar, que venia d’un autre sègle, me fau viure coma mon temps (`la es bona aquela per un tipe que lu trabalh es de vendre dau temps)… Un second, un treseme entau, e contra tots mos principis, de debuta d’annada, me veiquí de jugar a la merchanda sus la tiala per `chaptar un relòtge assemblat dins l’Union (Alemanha) a pertir de pèças fabricadas en Russia, un relòtge sens pila au mercura, mas pas automatica `questa vetz, `laidonc me fau sonjar la remontar, un bra’e afar portat de ma pita persona a la vita de la planeta.
`Na montra que lu dint-dau, los mandins, es `quí après dire :
Leva-te, despecha-te, tira-te dau liech ! !
V’autres setz enquera `quí ? Avetz ben dau coratge ! Vos laisse pertant sens obludar de vos tornar remarcejar un còp de mai.
Per tornar a la montra, segur, la soneta es pas aquesta, qu’un tipe dau fòrum `pela son « graal » : la « Credor Spring Drive »
- De legir `na presentacion d’aquela miraudia sus `queu bilhet ne’n francés.


text:
Per Patric
Lo dimenge au mercat de Lunèu
Pesca-luna a portat son capèu
A son braç la polida Muriel
Li demanda de crompar de mèu
Pesca-luna es au “Marselhès”
I demòra lo temps de la messa
Pesca-luna es pas un borgès
Lo trobaretz au mercat de Lunèu
A la fièra de Rovièra
Pesca-luna a crompat un anhèu
Mai pecaire a Beucaire
Pesca-luna a perdut son capèu
Lo dijòus au mercat d’Avinhon
Marca-mau a crompat un moton
Per l’ofrir a la bèla Marion
En volent que li fague un poton
Marca-mau es au cafeton
I demòra lo temps de la messa
Marca-mau es pas un colhon
Lo trobaretz au mercat d’Avinhon
Lo divendres au mercat de Montfrin
Manja-cèba a crompat un lapin
Per l’ofrir a la bèla Fanny
Per i faire fugir lo chagrin
Manja-cèba es au bar deis amics
I demòra lo temps de la messa
Manja-cèba es pas luènh d’aqui
Lo trobaretz au mercat de Montfrin
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Eth geòleg deth Conselh Generau d’Aran, Jordi Gavaldà, amassa damb es tecnics der Institut Cartografic e Geologic de Catalonha an visitat er esbauçament deth passat dissabte, 12 de mai, se produsic ena ribèra de Valarties. Es pròplèus setmanes relizaràn visites complementàries ara fin de poder hèr un estudi entà esclarir es causes der esbauçament,…
Eth sindic d’Aran, Carlos Barrera, s’a amassat damb era equipa de Govèrn deth Conselh Generau d’Aran e damb eth geòleg deth Conselh Generau d’Aran, Jordi Gavaldà, entà parlar sus er estat dera pista dera ribèra de Valarties dempús der esbauçament deth passat dissabte, 12 de mai. Era pista ja se dauric eth deluns, 13…
Eth 12 e 13 de mai era pista de gèu deth FC Barcelona tornèc a acuélher un classic deth calendari per excel•lència, que cada an amasse as melhors patinadors deth moment. Era cita metec punt finau ara 27au Liga Catalana de Patinatge Artistic sus Gèu. Pòdiums tàs aranesi deth CEGVA: Berta Feixas, Telmo Ripa, Daniel…
• Ei era quatau participacion d’“Es Fradins de Vielha” ena mòstra qu’organize ADIFOLK despús de participar er an 2015 en Turín (Itàlia), en 2013 en Verona (Itàlia) e en 2001 en Copenhaguen (Dinamarca). Era passada dimenjada, der 11 ath 13 de mai, eth grop de dances araneses “Es Fradins de Vielha” participèren ena…
Era EMD de Gessa, conscient dera importància de mantier e preservar eth patrimòni arquitectonic deth sòn pòble collaborarà economicament damb eth finançament d’aguesta actuacion. Eth sindic d’Aran, Carlos Barrera, e eth president dera Entitat Menor Descentralizada (EMD) de Gessa, Marcos Amiell, an signat un convèni entath finançament des òbres deth campanau dera glèisa…


text:
Lachaussée-du-Bois-d'Écu
Lachaussée-du-Bois-d'Écu es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge rural del scenari picard, situat près de la RN1 (venguda RD 1001), facilament accessibla per las sortidas Modèl:Sofr o Modèl:Sofr de la autoroute A16.
Village rural du plateau picard, situé à proximité de la RN1 (devenue RD 1001), aisément accessible par les sorties Modèl:Sofr ou Modèl:Sofr de l'autoroute A16.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
[[Fila:DESCONEGUT - La CHAUSSEE DEL BÒSC De ECU - L'Estacion.JPG|thumb|left|Lo vilatge èra desservi de 1891 a 1953 per una linha de camin de fèrre secondaire a via métrique, la linha Estrées-Sant-Denis - Froissy - Crèvecœur-çò de-Grand]] La via romaine en connectant Caesaromagus (Beauvais) a Samarobriva (Amians) passava a la Cauçada, es sens dobte a l'origina del nom del pòble.
Lo castèl i aguèt destruit l'an 1592[1].
La voie romaine reliant Caesaromagus (Beauvais) à Samarobriva (Amiens) passait à La Chaussée, elle est sans doute à l'origine du nom du village.
Le château fut détruit en 1592[2].


text:
As de te rendre a l'Atenèu balin balan, granda bibliotèca patrimoniala de Barcelona ont se pòu destoscar de libres vièlhs, istorics, meme en occitan de segur coma lo Ramelet Mondin que costeja un molonàs d'autrei libres antics, en francés soventei-fés tanbèn, d'archius de totei menas, de criticas litterarias o socialas... L'Atenèu amb sa sala de cònversa e son jardin en pati que te fai un recapti agradiu a l'ombrum per evocar la lirica occitana dei Trobadors amb ton òste universitari medievista qu'a travalhat sus lei vidas dei sants. Siam au bèu mitan dau barri gotic. Eu es un d'aquelei cercaires qu'a respondut de vòc a ton apèu per lo projècte d'un film documentari sus l'eròs e lo drech neiènt dei trobadors. Aguer drech de ciutat aquí a l'ombrum dau pati, l'i dijunar es un pauc un onor dei grands, lo ròdol es reservat ai sòcis de la còsta plena ce que siás pas lol... Ta tòca es d'estigansar un documentari didactic, tant diràs un pauc saberut per balhar quauquei claus a prepaus dei cançons trobadorencas. -Farai un vers de drech neiènt...- Reprendre tanben aquesta idèa de non-ren, de vuètge que te sembla ben d'actualitat. -En raison de l'indifférence générale, demain sera annulé- coma èra estat escrich sur lo trepador de la carrièra Consolat en plen còr de Marselha. Un film de bastir, valent a dire te fau trobar un ostau de pròd, una cadena per difusar... Film-poèma de non-ren, bastit de negativitat, dau maucòr dau mond occidentau ; ren saber de mai, pausar una assercion que serà desfacha tot d'una, desfaire, desmontar lo reau, ne'n rire : dire de non au fach, a la dama, au luèc de l'amor e negar l'amor de l'absenta, astrada formulada en vacuitat e sentes que pron lèu te faudrà dire de non au film lol... Dins aqueu moment de flaquitge colectiu, coma interessar lo mond a n'aquelei qu'an mes lo fuèc poètic an 'un grand pam de l'Euròpa a l'Edat Mejana, l'i a un pauc mens de mil ans ? Coma trobar la sintaxi de realizacion, obrar -amb jòi- per reprendre lo mot de Guilhem 9 d'Aquitania e représ per Pasolini ?
Dire ce que non es, lo neiènt, lo non-ren coma fasián aquelei trobadors apasturats de teologia negativa, l'avans-garda dau segle 11 coma ditz l'exegeta... Aquesta idèa de vuètge de segur te questiona e te fai costejar lei ribas de l'absurde fin qu'au folastritge. Es coma lançar a la cantonada una devinalha, èra de biais de còps dins la lirica medievala. Es tanbèn en rèire-plan la cèrca de la Frema desconeissuda, esconduda e pasmens aimada. De segur perduda, lost in translation...
L'i a un leugier reviscolar a l'entorn de l'occitan a Barcelona d'aquesta passa, es clar, un bar ven de nasejar a Gracia, -Jan Petit-, qu'es dedicat a la cultura nòstra : se l'i pòu retrobar de cantaires apassionnats de cultura d'òc, se l'i pòu tastar de carn salada e chimar un bòn gòt de Jurançon, legir de libres en occitan tanbèn. Emai d'aquò, cada diluns, de mond s'acampan pròche, totjorn a Gracia dins un espaci convidaire ras d'un musèu etnografic per cantar la lenga en polifonia, es plen d'estrambòrd, ren de va dire, de vòlha e de gaug.
Te fai de ben de trobar una lenga tant pròcha de l'occitan a l'onor, la retrobas dins lei panèus dei grands musèus, siás espantat, l'afrairament entre occitan e catalan camina : lei lengas son encara quasi bessonas !
-Santa Llúcia davant el cònsol Pascasi ; Immobilitat de Santa Llúcia. Arrencament del pits-
E es un plaser de privilegiar aquesta lenga amb son er colèga dins ta lectura sensa èstre oblijat de contunh de te referenciar a l'anglés dins lei mòstras e musèus e a Barcelona, fan pas fauta. Estre occitanista a Barcelona au bèu mitan d'aquesta flòta de toristalha, de segur qu'es se sentir un pauc astruc, meme privilegiat, un còp fai pas puta e promier quora de catalans occitanizats te lançan tot bèu just aquest mot de -toristalha- coma per te convidar de sautar de l'autre costat dei confinhs sensa t'assimilar a l'infame groüm de toristas que senhoreja onte que siegue...
Ara, se Barcelona es capitala culturala amb lo catalan escrich qu'a pres seis aises d'en pertot sus lei placas dei carrièras, se tot aquò a de que faire pantaiar, se sentís tanbèn que l'arma catalana resquilha fin qu'a èstre engolida dins lo garagai de l'ofèrta e de la demanda mercanda... De segur que fai gaug de descurbir una granda ciutat de Mediterranèa amb tant d'envams, d'iniciativas... e tant de pragmatisma perèu. Un fais de causas te fan miranda e meme de ser, siás estabosit de crosar, quilhadas sus son camionàs, de jovei fremas que ramassan lei bordilhas de la ciutat. Jamai vist a Marselha, e aquò te fai chifrar. Benlèu qu'ai bordilhiers de Marselha, li donarián un pauc de vòlha per acabar l'obratge se ne'n recrutan un jorn. La paritat ultima, lo bot dau tunèu de fin'amor serà de s'emporcassar, mascles e femas toteis ensems, fin qu'a agantar sus tot son cadabre l'aspra pudentor dei bordilhas ? Boai !
Fugir lei ròdols venduts a la toristalha, dau biais dei Bauç en Provença, ven una necessitat sobeirana : lei Ramblàs, la Plaça de Catalunya, lo Gotic, lei grands musèus de totei fustas e pasmens tant interessants, leis ostaus meravilhós de Gaudi... Plaça Reial, pecaire, as pas mancó pogut comandar tres tapàs au bar sensa bèure quauqua ren, beligaudàs que siás, pas lo drech de pas aver la pebida, lo serviciau nòs-parpalhon (quand fau figurar, figuram !) t'a pregat de rascar lèu : aquí quau dinna, bèu ! Fòrabandit coma un caraca que siás ! Sus la Plaça, de joglars dau pitre nus s'afanan, gais e usclats, leis acrobates. Fan lo bèu-bèu davant de toristas desencantats, badaires rababèus dei carnavèlas anequelidas, lessivadas d'aver benlèu vist tant de belugas ufanosas dins sa vida : leis artistas d'esperelei mandan lo lèc en picant dei mans après son nr sensa que l'i ague qunte ressòn d'encoratjament que siegue, de badas. Se ne'n garçan d'aquelei joglars, lei toristas ! Es que son estatut sociau a vertadierament cambiat despuèi l'Edat Mejana ? Joglar ! Joculatore ? Es aqueu que deu divertir coma l'evòca la racina dau mot. D'istrions, aquí, sautan, fan de vira-vòutas, s'auboran leis uns sus leis espatlas deis autrei. Songes a n'aquelei dançaires, magicians, musicaires, acrobates d'un autre temps, lo temps dau film... Tre lo segle 9, la glèisa leis aviá atacat. Acabèt per enebir ai clercs lei ribòtas onte èran convidats lei joglars. Avián ges de plaça a l'epòca dins l'ostau de Dieu. Es que n'an encar un pauc a la Plaça Reial ? Tant gaire... Se au segle 12, lo trobador Gueraud de Cabreira a demandat a bel esprèssi a sei joglars de sacher faire lo piu- piu de l'aucelilha, de juegar ai marionètas, de sautar a travers de cercèus e de jonglar, se conei ben que meme a l'Edat Mejana, la libertat e la dignitat d'aqueleis artistas anavan pas de se, èran de conquistar.
Cambiament de cap. Gran de Gracia : meme se la pichòta plaça pròcha ma pension es clafida de mond, verai qu'es trevada mai que mai de barcelonés, un banh de jovença. Mai torista, escapas pas ais autrei toristas ! A prepaus, aièr, dins ton hostal onte l'i a jamai degun per recebre quau que siegue e onte es un vertadier calvari de se faire balhar lei claus, mentre qu'ères dins la cambra, subran, òm a sonat. Un còp, dos còps, tres... Dinda que dindaràs ! As dubert la pòrta per faire recepcion e te vaquí davant un parèu, de viatjaires d'un pauc mai de 20 ans que braman seis ases : se planhon qu'avián reservat per lo oèb, vòlon dintrar quand e quand. Expliques que siás viatjaire coma elei e en ren lo patron, qu'an de telefonar per se faire adurre lei claus... T'avisas lèu que sa mestresa de l'anglés es inversament proporcionala a son grat de colera, una aussa que monta a còntra suberna . -D'onte venètz ? Meme aquò, l'i sembla pas de bòn comprendre mai fin finala, te dison Turquia e coma an ges de telefòne que fonciona, qu'an pas mancó lo bòn nr e que capitan gaire de se faire comprendre, as enveja de li prestar ajuda... Es pas tant simple : per dire lo verai, capitan gaire nimai de parlar sensa s'esbramassar. D'orientaus desorientats a bèus uelhs vesents que t'avisas lèu que serà dificile de leis ajudar quand te cridan que van cercar la flicalha se li durbes pas la pòrta tot d'un temps. Sentes que, pecaire, son pas encara madurs per lo grand viatge occidentau e qu'es ben pecat tant as enveja tu d'un destin entrebescat entre Orient e Occident e puèi l'i a tant gaire de joves orientaus que viatjan ansin. En Espanha, tu que siás aquí per preparar un film sus lei trobadors amb ta consciéncia fonsa de l'eiretatge orientau dempuèi lo segle 10, faire rebuta ansin a n'aquelei jovents, de turcs, que vergonhassa... Te pensas que vaquí mil ans que s'es espandida en Espanha sota l'influéncia dei conquistaires arabis, una idèa de l'amor tant idealizada e aquí, siam au picar de la dalha. La realitat de la vida vidanta te secuta... As ren pogut faire per elei mentre qu'auriás pogut lei menar au locutario per telefonar, li balhar lo bòn nr, bèure un còp amb elei en esperant son òste tot en parlant de Capadocce... Non, tornaràs a ta tòca d'estigansar aquest casting per ton film tot en chifrant a n'aquesta lirica araba qu'èra pas aquela carrejada dins l'erotica popularia, feminina meme se l'i a de causas comunas, que caup de temas poètics saberuts que venon de totei lei partidas dau mond islamic emai d'aquò qu'èra associada a l'èime aristrocratic. Lo vèrb -entrebescar- tant present dins la lirica trrobadorenca e sensa equivalent en francés (per dire lo poton onte lei lengas deis amants s'entremesclan) es tot un simbòle d'una erotizacion eissida de l'Orient amb en rebat l'estetica remirabla d'aqueleis adornaments arabis tot en corbas ai motius polidament entremesclats. Fas caça a l'Orient ? Impossible, l'orient te fai fauta, copyright lei Trobadors !
Igor Prelhniavkosky.


text:
Monsieur Mundiya Kepanga à l’Ecole Pech Mary
Ce diaporama nécessite JavaScript.
Lo gabian de la Calandreta de Ciutat
La festeja Nada 2016
C’est la deuxième année que la Calandreta propose dans le cadre de la Magie de Noël une après-midi placée sous le signe de la tradition occitane.
Le mercredi 7 décembre, 140 personnes sont venues partager cet agréable moment à la salle Joe Bousquet.
Alan Roch a conté de belles histoires tantôt en français, tantôt en occitan, dans lesquelles il a transmis un message de paix sous le regard attentif des enfants.
Les calandrons ont ensuite chanté les traditionnelles chansons de Noël. Les spectateurs ont enfin savouré les 13 desserts de Noël en toute convivialité.
Journée tambourin à Béziers
Coma escòlas i aviá, Besièrs, Carcassona, Narbona, Sijan e Agde ! I aviá mai de 280 calandrons !
Avèm començat per de partidas de qualificacion per poder jogar las fasas finalas.
Dins lo tornèg dels CM, la còla Pech Reial arribèt en mièja finala. Dins la còla i aviá, Alex, Zacharie, Carlòta, Charleen, Margaux e Arthur. La còla Pech Clan arribèt ela en quart de finala. Aquí i aviá, Sahel, Célian, Lison, Lyla, Célia e Amandine. La còla Palheta capitèt pas de se qualificar per las fasas finalas. I aviá Saël, Lola, Adrien, Charlyne, Nil e Marie. Cada còla se deviá causir un nom. Del temps de la jornada se joguèt pas qu’al tambornet ! I aviá tanben d’autras activitats. I aviá uèit jòcs gigants de boès. Quatre jòcs amb d’elastics, que la tòca èra de faire limpar amb la man un pion de boès dins lo camp de l’adversari. Cadun aviá quatre punts. Caliá tibar l’elastic e faire passar lo pion d eboès dins un trauc. Lo primièr dels dos jogaires qu’a fait passar sos quatre pions dins lo camp de l’autre a ganhat. Cal doncas èsser rapid e precís ! I aviá tanben de « hockey » sus taula, un lança bola e un autre jòc ont caliá faire passar un pion en boès dins un trauc central ! a l’entorn del trauc i aviá de bocins de boès que fasián rebonbir lo pion ! Lo mai pròche del trauc ganhava ! I aviá una darrièra taula ont caliá faire limpar los pions dins de casas a punts. En mai del tambornet e dels jòcs de boès se passava tanben de causas al dintre del CIRDOC. Lo CIRDOC es una bibliotèca giganta amb plen d’animators ! Lo Nicolas es vengut nos quèrre per nos prepauzar un KARAOKE tot en occitan a prepaus de la natura ! Avèm plan rigolat ! Dins un second temps nos faguèt gaitar un dessenh animat totjorn en occitan. La termatica èra totjorn la natura. La classa dels CM1 e CM2 felicita las doas còlas de la classa del Pèire qu’arribèron en finala del tornèg dels CE ! Lo trofèu es ara en bona plaça dins la classa ! La classa dels CM1-CM2
La mare s’anime
La prima es tornada !
La prima es tornada ! Le printemps est revenu ! Lo divendres 15 d’abril de 2016 sèm montats al vergièr. Avèm observat de plantas e d’arbres en flors puèi las primièras fruchas ! Los abric a reptiles son eficaces que vegèrem tanben de lausèrts. A l’abric a insèctes las formigas èran de sortida acompanhadas de qualques curaurelhas ! Dins lo pesquièr un molon de capgròs nadan al mièg de la vegetacion del temps que las aranhas d’aiga e los bambaròts limpan sul miralh de l’aiga ! Los nenufars an butat coma totas las plantas a l’entorn ! De segur, la prima es plan tornada !
Le vendredi avril 2016 nous sommes montés au verger. Nous avons observé des plantes et des arbres en fleurs puis les premiers fruits ! Les abris à reptiles sont efficaces dans la mesure où nous avons observé des lézards. A l’abri à insecte les fourmis étaient de sortie en compagnie de quelques pince-oreilles ! Dans la mare une multitude de têtards nagent au milieu de la végétation pendant que les araignées d’eau et les hannetons glissent sur le miroir de l’eau ! Les nénuphars ont poussé comme toutes les autres plantes autour ! C’est certain, le printemps est revenu ! La classa dels CM1 e CM2La prima es tornada !.pdf