text:
Cicle 2
Nosautes qu’èm los calandrons de Lescar. Qu’èm a costat de Pau. Qu’ei ua vila mejana en talha. Qu’ei un drin luenh de vosautes. Qu’èm juste a costat deus Pirenèus e pas luenh de l’ocean Atlantic. Qu’èm au Sud-Oest de França.
Dens la classa, qu’èm sheis Granas seccions, tretze CP e cinc CE1. Qu’èm 24 escolans en tot.
Dens la nosta classa, qu’avem escargòlhs, qu’avem bancs e afichatge au canton.
A costat de l’entrada, qu’avem jòcs. Qu’avem libes, un lector CD e 3 tablèus.
En classa que hèm matematicas, arts-plasticas, Anglés, espòrt, piscina, dança.
Nosautes qu’avem mestièrs : lo factor, obrir las frinèstas…
Dens l’escòla, qu’avem un casau e quate classas. Qu’avem ua cantina. Qu’avem tanben ua cabana dens la parquia. A costat de l’escòla, que i a un terrenh de fot, un de rugbí e de tenís.
Dens la parquia, que jogam a « lop-glaçat », a l’escargòlh e a la patineta. Tanben au gat, a escon-escon, a papà e mamà, a gaha-gaha, a las cosias, a Colin-Malhard e a Mac-Donald.
Questions :
•Quin vs’aperatz ?
•Quins s’apèra la vòsta escòla Calandreta ?
•Quant ètz dens l’escòla ?
•Etz trenta ? etz vint ?
•Quin ei la vòsta parquia ?
•E i a jòcs plan dens la vòsta escòla ?
•Ei aisida l’escritura dens la vòsta classa ?
•Qué hètz com mestièrs ?
•Quin s’apèra lo vòste regent ?
•Quin atge a lo vòste regent ?
•E parlatz en Anglés o en Espanhòu ?
Los Calandrons de Lescar
- Détails
- Catégorie : Cicle 2
-
- Détails
- Catégorie : Cicle 2
-
- Détails
- Catégorie : Cicle 2
-
Los mainatges de cicle 2 qu'anèn passar tres dias en classa astronomia a Pont de Camps. Lo parat tà tots de descobrir o apregondir las lors coneishenças suus planètas o las estelas.
Mercés a l'associacion Germea que's poscon servir de materiau professionau tà espiar la nueit las estelas, compréner los moviments deus planètas. Que fabriquèn tanben fusadas, mes ne se son pas escaduts d'enviar a arrés sus la lua.
- Détails
- Catégorie : Cicle 2
-
- Détails
- Catégorie : Cicle 2
-


c: text/html

text:
Vriulon barròc
Un vriulon (o tot aute instrument de la soa familha - vriulon alto, violoncèl- ) qu'ei aperat vriulon barròc (var. violon barròc) quan e ostendeish las caracteristicas que possediva aqueth instrument abans qu'aquesosse las soas caracteristicas modèrnas (haut o baish de cap a las darrèras decadas deu sègle XVIII). Tan vau díser que poden estar barròc los vriulons fabricats abans lo sègle XIX (dab la condicion que non hossin pas jamei estats transformats ni tanpauc adaptats a las nòrmas modèrnas) o los vriulons mei recents fabricats com copias autenticas deus instruments barròcs. En mei d'aquò, un instrument barròc que deu estar montat con tau : qu'ei a díser que lo musician e lo laütièr be deven har la causida de cambiar (quan at calha) las còrdas e lo pontet dab senglas versions barròcas.
Un vriulon barròc que's jòga dab un arquet barròc e qu'ei acordat dab un la dat per un deus diapasons de la tempsada barròca. Tot aquò que cambia la tecnica e lo son de l'instrument, alevetz mens poderós, mei hosc e mei leugèr.
Los instruments barròcs que son recercats entà, teoricament, poder interpretar la musica barròca com e 's hasèva alavetz.
Las caracteristicas deu vriulon barròc que son :
- Ua barra d'armonia mei corta.
- Un pontet mei pesuc, mens vòutat (mei plat) e de fòrmas desparièras au pontets modèrnes.
- Un jòc de còrdas hèit principaument dab tripas d'aulhas (au lòc de l'acèr utilizat uei lo dia).
- Ua tòca mei corta.
- Un manjo generau perpendicular a la caisha d'armonia e qui non marca pas l'angle d'inclinason de la tòca, puish qu'ei la tòca era medisha (dita compensada) la qui marca l'angle que forma dab l' eish orizontau manjo - caicha d'armonia.
- A còps l'emplec d'ua mei grana varietat de husta (sustot per la tòca, lo boton e las cavilhas) e ua ondradura mei rica.
De segur, durant los tres sègles de fabricacion deus instruments qui son aperats barròcs uei lo dia, cada laütièr, cada escòla o cada ciutat qu'a, a còp, desenvolopat las soas nòrmas pròpias e aquestas caracteristicas que coneishen ua pièla de variantas. En mei d'aquò, com los instruments ancians be hon tostemps recercats per'mor de la qualitat deu lor son, mantuns deus géncers que hon mutilats entà ne har vriulons modèrnes: aquò qu'ei, per exemple, lo cas de la grana majoritat deus vriulons stradivarius jogats peus màgers musicians de uei lo dia.
Que cau soslinhar tanben que las còrdas de tripas d'aulhas be hon ampliament emplegadas dinc aus sègles XIX e XX abans d'estar quasi sistematicament remplaçadas per còrdas metallicas. Tant vau díser que non son teoricament pas ua caracteristica especifica de l'epoca barròca.
Instruments famós[modificar | modificar la font]
Vriulon de Nicolò Amati
Stradivarius "Gould", "tornat" entà l'esta barròc en 1975
Jacob Stainer demorat e montat barròc
Estradivari Palatin modernizat (Madrid, Palatz Reiau]]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- [1] Interpretacion de L'estiu de las Quate Sasons de Vivaldi per Giuliano Carmignola dab un vriulon un arquet e ua orquèstra barròcs.
- Compositors italians : Albinoni • Caccini • Corelli • Dall'Abaco • Frescobaldi • Gabrielli • Geminiani • Locatelli • Manfredini • Marcello • Monteverdi • Pergolesi • Popora • Sammartini • A. Scarlatti • D. Scarlatti • Tartini • Torelli • Uccellini • Vivaldi • Zipoli
- Compositors alemans : Bach • Buxtehude • Fasch • Händel • Pachelbel • Pezel • Quantz • Schütz • Telemann • Pepusch
- Compositors occitans : Barrièra • Bosinhac • Camprat • Mondonvila • Moret • Santa-Coloma
- Compositors francés : Boismortier • Couperin • Charpentier • Chédeville • Hotteterre• Leclair • Lully • Marin Marais • Rameau
- Compositors anglés : Clarke • Purcell
- Compositors àustriac : Georg Christoph Wagenseil
- Instruments de la musica barròca : Vriulon barròc • Viòla d'amor • Viòla de gamba • Clavecin • Espineta • Trompeta barròca • Teorba • Laüt • Guitarra barròca • Flabuta barròca
- Caracteristicas generaus : arquet, pontet, barra d'armonia, amna, colofònia
- Ajòus : Rebec • Lira da braccio • viela
- Familha deu vriulon : vriulon • vriulon piccolo • vriulon alto • vriulon tenor • violoncèl • violoncèl piccolo
•Vriulon barròc •Pochette •Vriulon de Stroh •Norvègia : Hardingfele •Vriulon de Stroh
- Viola pomposa
- Arpeggione
- Familha de la viòla de gamba
- Contrabassa • octobassa
- Bariton
- Trompeta marina
- Sonsaina

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lo Congrès que desvolopa aplicacions lingüisticas occitanas : lo dicod'Òc, diccionari occitan-francée e francés-occitan en linha, lo verb'Òc, conjugator automatic occitan, lo top'Òc, diccionari toponimic occitan, lo term'Òc, basa de donadas terminologica occitana, e l'express'Òc, diccionari d'expressions occitanas.
Qu'an per prètzhèit de contribuir a la vitalitat e au desvolopament de l'occitan e de la soa coneishença. Que son creadas en respècte deus principis deu Congrès : respècte de l'unitat e de la diversitat de l'occitan, estabilitat, cooperacion.


text:
En remembre d’Ives mon fraire
PlanHaut de page
Texte intégral
1Es amb aqueles mots de tendresa qu’Ives me dedicacèt L’Escriveire public, e me sembla, a tornar legir tota son òbra qu’escriu cent còps per ieu en se fasent la paraula de nosautres totes. E ieu,
d’ont mai va, d’ont mai m’espiant dins la glaça
me trapi semblant a mon fraire enanat
e d’ont mai agachi fotografiada sa cara
ai bèl cercar quauqua traça de semblança amb ieu
d’ont mens ne trapi
Quand, traça, li demandavan qual semblava,
aviá respòst que se semblava a el
Empacha pas que quand li demandavan de qual èra
— Dels Roqueta del Pont, disiá.
E ieu de Confolèus
(Poèmas per Ives, inédit)
Enfanças parallèlas o entrecrosadas, puslèu
Gavachons de la montanha
2Èrem nascuts a Seta totes dos, el en 1936 e ieu dos ans pus tard en 38. En febrièr, el lo 29, e ieu lo 13. Aquò fa que sos anniversaris tòmban totjorn après los meunes, mas cada quatre ans, las annadas bissextilas. Arribi totjorn çaquelà dos ans après el, amb los sovenirs que sa pluma a raubats a la meuna, e qu’ai totjorn dins mon tenchièr.
3Es aital que, dins L’ordinari del mond, Ives parla del grand amor de nòstre papà,
[…] la paura Fernanda, mòrta de Ftisia galopanta en metent al jorn un enfant mascle e dejà mòrt. […] Es que mon paire se n’es consolat el ? A ma femna diguèt que nani, pas jamai a de bon. L’aviá dins sa cambra, aquel imatge, tot lo temps que visquèt veuse. La paura mamà aviá Fernanda en amistat, quand èran jovas totas doas. Gardèt la fotografia. L’agèri dins ma cambra ont dormissiam, mon fraire e ieu. E encara aicí, dins l’ostal ont escrivi, n’i aviá una, la mèma, en dessús de mon lièch. E abans de me jaire, ma grand me fasiá pregar que velhèsse sus ieu. Era, disiá, la mamà qu’aviái al cèl.
Cantan encara sa paura glòria, los aucèls pels garrics, la tartana al mitan de cèl e, lo rèc quand carreja, los bartasses en flors, los cabròls que japan dins la castaneda. Sa glòria de filhona. De filha escolarizada pas gaire ; de jove plaçada per serviciala a còç d’un medecin jamai sadol de femnas e que mon paire l’asirava e la tirèt de sas manassas ; de la femna facha qu’ajudava, dintrat de la gara, a cordurar a la maquina de pepetas de petaç. (Letras d’òc, 2009, 69)
4Quand legissi los Dieusses Primièrs, mònti totjorn los dos estatges de l’ostal ont madomaisèla Carrèra aviá fach de levandièira a la mamà, per Ives e per ieu, e me ven aquel soslèu que nos ten luòc a totes dos del gost de la magdalena de Prost :
Çò que perdura, quand la memòria s’anequelís e que l’oblit ganha, aquò’s l’odor dels èssers e de las causas […] La tanben, a far venir lo vòmit, qu’emplissiá los escalièrs del numerò cinc de la placeta a Seta quand la maire Capèla fasiá còire una sopa de tripalha de buòu per sos cans. E encara la dels mòrts qu’òm tarda a entarrar. (Cap l’Òc, 2013, 65)
5Mas aquel recòrd es pus tard, après la guèrra, quand tornèri de l’Avairon quauques meses abans mon fraire e que lo curat Bringuièr lo prenguèt tanben après ieu coma clèrgue e que portant, qui la crotz darrièr lo catafalc, qui l’encensièr, podiam diagnosticar a sa flaira de dequé lo mòrt èra mòrt. Avèm dos ostalses, la Glèisa amb l’ordinari de la Messa recitat de tèsta, e al cap del corredor, ont lo papà emplegat de gara a montada la bicicleta, l’apartament estequit, ont i a pas qu’un fornet de marca Faunus qu’òm aluca pas que quand lo freg es aquí o que i a quauque rostit a faire, quauqua tarta, o un flan.
A l’ostal coma a la Glèisa, es en francés qu’òm parla a Dieu […] E en latin per li parlar dels mòrts : de profundis. […] L’ainat a dotze ans (ço ditz L’Ordinari del Mond II, d’un doble poëtic d’Ives), lo segond dètz (aquò’s ieu), la filha (la pichòta sòrre qu’avèm pas avuda) uòch » […] arche d’or, arche d’alliance […] En francés tornarmai […] Lo pus vièlh es pro grand per trapar dins aqueles vocables lo resson de la poësia sens parièira per el, que ven de descobrir dins lo psaume que ditz : montes exultaverunt ut arietes et colles sicut ani ovium. Es al collègi. Dempuèi dos ans fa de latin. (Letras d’òc, 2015, 99)
L’eròi de Lengadòc Roge me remanda l’imatge del papà dins del fons de son miralhet :
Agafèt lo rasor dins lo tirador del bufet, tirèt sa cencha, (es d’aquela cencha que nos amenaçava quand escotavem pas) l’acroquèt a l’espanholeta de la fenèstra per la bocla e se metèt a polir la lama abans de se la passar dins la man. Gaires èran los òmes qu’avián un rasor a l’ostal. Se sabonèt amb de sabon negre e dins un flòc de miralhet redond penjat a costat del bufet començava a se copar la barba. (I.E.O., 1984, 314)
6E i a ges de dobte, l’Antòni de « L’Antipetiserpentigraf » dins La Paciéncia es plan el, e ieu Danís. Me soveni plan de sa malautiá qu’aviá fach de mon fraire un èstre a part de ieu, inaccessible dins çò que i legissi coma son secret. Cossí podiá èstre estat gelós de ieu ?
Antòni servava lo recòrd d’un ostal ont Micon teniá ges de plaça, coma s’aviá pas existit… Èra malaut. La mamà l’aviá pres dins son lièch. E lo papà dormissiá dins la cambra de darrièr, sa cambra d’Antòni que preniá jorn sus la cambra de la mamà per un fenestron naut plaçat e destrech que la nuòch lo daissavan dubèrt per en cas que cridèsse… Se soveniá pas d’aver cridat jamai. Mas voliá pas garir. Garir seriá estat deure tornar aval, a dos passes de la cambra negra ont l’embarravan quora fasiá l’aissable. Seriá estat pèrdre la calor mofla de la mamà, lo plaser de se frelhar contra ela, maissas barradas, uòlhs cutats, quand lo matin lo tirava del sòm, poder pas pus niflar l’odor ispra un briconèl — una odor de lach e de lenha, de citronèla, e de farda — la que mamà totjorn carrejava sus ela.
Garir ? Antòni ne risiá. Aviá garit. Se vesiá tornar de l’escòla — la saqueta que trucava los botelhs, la jòia de traversar lo mercat — passava pel canton dels fruches, fai lèu, e dels peisses, fai lèu, ganhava lo canton dels legums. Aquí, entre favaròls e caulets, davant los rafes e los naps, las panièras d’espinarcs, de lachugas, de bleda, d’agreta, d’escorsonèras o de trufas, aimava que l’agantèsse coma una mena de vertigi, coma quora los uòlhs vos dòlon endedins d’aver tròp longtemps agachat tombar l’aiga d’una palsièira o lo solelh dins lo folhum. (I.E.O., 1968, 55)
7Es qu’es aquò possible que mon futur mèstre en occitanisme foguèsse estat gelós de ieu quand, occitan sens o saber, declaravi en patés — non pas davant la sopa, coma o cònta dins Lo Poëta es una vaca, mas davant las islas nadairas de la crèma de la mameta — « Aquò’s plan bon ! » Me raubèt ben la sovenença que m’empusavan ieu, pus magrostin, e non pas el, pel trauc del vaissèl per brossar la rausa de la darrièra vendémia !
Mon fraire, perqué benlèu es mai pichon, patís mens a faire son trauc dins aquel jòc entre doas lengas ont sembla admés un còp per totes que se parla òc entre adultes e francimand amb los mainatges. Quand a finit sa sopa, mòstra sa sieta e ditz : ‘Aquò’s plan bon’ e tot lo mond rison. E ma mameta lo pren per la barbicha : ‘Morre pichon !’ Ieu non. M’agradariá. Mas al moment de dire qué que siá i a quicòm que se nosa dins ma garganta. La vergonha m’emponha e tòrni al francimand. I a pas qu’amb Estòqui. Parli òc e aquò sembla pas l’estomagar, ni per de rire, ni autrament. Ai passat lo cap per la trapèla del vaissèl nòstre que nos l’es vengut netejar e disi : ‘Quant de rausa, macarèl ! Quant de rausa !’ (Cap l’Òc, 2013, 22).
8Del Pont, me venguèt veire un jorn a Confolèus, ont lo tonton Gabrièl e la tatà Germèna avián desbarrassat la mameta de la Sèrra del capdèt que passava son temps a se targanhar amb l’ainat. Vegèt alara la paret tristoneta de la glèisa per la fenèstra del membre ont tornèt reconstituïr la pacha que, del grand qu’aviam pas conoscuts, faguèt lo paire de l’ainada bastarda de mamà, tatà Loïsa, sòrre Maria Magdalena de Jèsus. Un secret de familha que cerquèri pas jamai a de mon band a lo saber :
A Confolèus i aviá mon fraire Joan, mon oncle Gabrièl e la tatà Germèna, e la mameta que dempuèi d’ans quitava pas lo lièch e que blanca sus fons dels lençòls e de las cortinas, a ieu, me fasiá paur […] Los teulats del vilatge a l’auçada de mos uòlhs s’embarravan dins sas montanhas, gris de la lausa sul gris-negre dels bòsques, lo vilatge ont mon fraire Joanet s’èra trapat tan lèu al sieu, a ieu me demorava barrat… Mon oncle se perdíá en grands rasonaments : Petain, Verdun… Enlà dins Confolèus i aviá pas aquel grand flòc de cèl que la capòta d’Estòqui empegava sul roge de la tèrra. Vira-revira, m’embestiavi. A Confolèus tot èra estequit.
[…] la granda bòria de Rozairós a caval entre dos païses, lo nòstre roge e verd, tot estripat de planas, tot flocat de bòsques pichons, de randalhas, de vinhas, tot traucat de jaças, de bòrias, lo cèl a cinc cents diables, naut, larg e redond, en cabucèla, e lo païs d’enamont, de la mamà, de Joan, d’Estòqui plan longtemps, gris e negre, tot en plans verticals, sarrat contra lo cèl, falguièras e sapins, desertat, angoissós, nimai per l’aiga que pertot rajava, a cada plec de tèrra, a cada tombada de còsta en fonts o en rècs pichonèls ont voliái totjorn m’amorrar. (Cap l’Òc, 2013, 54)
9Quand escriguèt aquò, èra ja lo sol mèstre a la Sèrra. Contèt cossí dins Erbas baujas. Aviá dètz e nòu ans. Ieu demorarai « Joan sens tèrra ».
Setòris de la Placeta
10Èrem doncas dintrats a Seta. Mas pas a l’escòla sant Vincenç de las sòrres de sant Maur ont un còp m’èri cagat dins las bralhas e que de la vergonha auriái pas gausat agandir l’ostal s’Ives i m’aviá pas pres per la man. Al Pont èri pus fièr. Ives èra a cò dels fraires, e carrejava dins sa saqueta lo dinnar per nautres dos. M’avián mes ieu a la Santa Familha, e las religiosas s’estabosissián de mon repertòri de pregàrias e de cantics. Cal dire que, se d’un band sortissiái a penas d’aquela passa ont encari tetavi, me’n soveni, dins l’abric josterran de la placeta pendent las alèrtas, d’un autre band sabiái ja legir coma un grand. M’èra arribat çò que cònta — de sa maire — Armand Miquèl :
Mon paire ensagèt ben tota una passa de li mostrar las letras de jornal, las gròssas mai que mai. S’aviái sachut, ço ditz, quand ton paire me voliá ensenhar… (Lengadòc Roge, I.E.O., 1984, 107)
11Mas ieu aviái sachut, e, aviái quatre ans. Ives ne faguèt un jorn davant ieu lo calcul per tatà Joana. Voliái pas res aprene a l’escòla, disiá ela, « e se son fraire o aviá pas dich a l’ostal… » seriái encara un ase. « Es vrai ? m’aviá dich lo papà ? » Aquò’s doncas aital que sus sos genolhs pairals aviái deschifrat l’alfabet dins las paginas del Miegjorn Liure (qu’apelavan encara l’Éclair). E quand me placèron a Confolèus, fasiái l’admiracion del vilatge en presicant als autres enfants sus la plaça.
12Lengadòc Roge s’inspirarà encara de ieu quand lo narrator se contenta pas de se vantar de recitar de tèsta lo « suscipiat » mas m’emprunta lo raconte de ma vocación :
‘T’agradariá d’èstre rector pus tard ?’ me demandava ma maire. Òc, m’agradariá […] M’es arribat de jogar, quand èri pus pichon, a dire la messa amb las filhas del quartièr, de montar de processions coma las fan per las rogasons. (I.E.O., 1984, 37)
13Se soveniá sai que de mos pròpris sovenirs confolèusòls, qu’aviái transcriches dins La Boca a la Paraula. (Òbra Poëtica, I.E.O., 1986, 232).
14Legissi « Fin de Jornada, 1943 ». Es que li ai contat cossí, ausissent a Confolèus de dins un prat penjolut los avions que passan dins lo cèl e lo bruch del bombardament de Seta, aviái corregut plorar dins lo davantal de Germèna ? « Papà es mòrt », ço fasiái. Probable. Mas dins la version qu’es la seuna, ont se dòna dètz ans al luòc de sèt (L’Ordinari del mond, Letras d’òc, 2009, 98), Ives plora pas, el !
15Empacha pas que me rauba sens cilhar l’onor qu’agèri ieu a Seta, « la velha del primièr nadal, de portar l’enfant Jèsus de l’autar a la grépia » (I.E.O., 1984, 42). Un onor que reveniá al pus traça. Rapatriat abans el èri vengut lo primièr enfant de còr d’aprèp la guèrra (– « De qual es aquel pichon ? » – « De ieu. » – « Lo me prestatz ? » aviá dich a mamà lo curat Bringuièr).
16Ara, amb los dos ans qu’aviá el de mai que ieu, e una annada d’avança, èrem totes dos a l’Institucion sant Josèp de Seta. Auriái poscut contar a sa plaça quant de còps anèrem ajudar Fernand lo sacrestan, amb una pèça de cinc francs d’alara pels entarraments, e quant de còps l’anavem quèrre bandat coma tres asclas a l’assucador de la carrièra Frederic Mistral (L’Ordinari del mond, II, Letras d’òc, 2015, 86). Auriái poscut narrar per mon compte los sovenirs qu’Ives prèsta a Armand Miquèl dins Lengadòc roge. Son regent s’apelava al Pont Monsur Negre, a Seta Monsur Lauriòl, e a travèrs Morgues son companh de classa vesi ieu Descreaux mon amic d’aquel temps :
Corrissi a l’escòla. I arribi trempe coma un rat, mièg-ora abans los autres, qu’es mon torn ambé Morgues d’alucar lo fornèl, balajar lo pelsòl, passar la pelha, levar la polsa de las taulas, fretar lo tablèu, asclar los soquets de garric que serviràn per la jornada. […] Çò primièr tirar las cendres. Lo fornèl es un « Godin » que lo mèstre faguèt crompar l’an delà […] Tirar las cendres. Las metre de costat que serviràn per la bugada e per portar a l’òrt del mèstre lo potassium, lo calcium, lo magnesium… (I.E.O., 1984, 367-368)
Quand dins Argerianas, parla de Seta a la Liberacion, i me vesi, ajudant la mamà :
Totas las canalizacions èran estadas emmonnadas pels bombardaments ; i aviá pas d’aiga als robinets de cap d’ostal ; solament a las fonts de las plaças una orada lo matin, una orada lo vèspre e las coas s’alongavan davant caduna ; de femnas e d’enfants, tot còp d’òmes, amb de ferrats, d’arjòls, de dorgas, de tinòlas, de pegals, d’olas. (Gai Saber, n° spécial, 1994, 17)
17I a, dins L’Ordinari del mond, lo lach que distribuissián als J 1, J 2, J 3 e que cèrqui encara s’a lo meteis gost cada còp que ne cròmpi dins los super-mercats.
La guèrra ven de finir. Et tot, praquò, de manca es, encara : lo pan, la carn, lo lach, lo burre. Cada matin, a ora dicha, las escòlas se voidan. Los mèstres menan los enfants al teatre municipal beure son quart de lach american, manjar sos bescuòches vitaminats […] arriban los iranges d’Espanha. […] e la mamà nos pren, lo frairòt e ieu, a nòu oras lo dijòus, après l’escòla los autres jorns, e nos trapam, quauques detzenats, a triar, a tirar al cotèl çò poirit. […] Es, apuèi, lo jus d’irange a cada repais […] Los borgesòts de l’escòla n’an pas autant. (Letras d’òc, 2009, 88)
18Los Marchand, per exemple, Xavièr, Ives que serà cònsol de la vila, e Brunon lo caganís, que se farà jesuita. Quand Ives conta dins « L’Antipetitserpentigraf » lo carnaval de Niça, Micon, aquò’s plan ieu Micon, que l’Antòni lo « cèrca » :
— E gaita de pèrdre pas lo frairon, aviá dich la mamà en l’apegant contra la parabanda. La parabanda èra de fusta pintada de blanc e ponchuda. E mai riscavava pas res que lo perdèse son fraire l’Antòni. Li aviá clavat lo ponhet dis sa man e aquí : quicha que quicharàs. E quora lo pichon reguitnava, zo, un còp de pè, sus l’òs de la camba, sens dire ren, sens quitar de l’agach lo cortègi. E lo sorire als pòts. Per un còp que l’Antòni lo podiá satonar sens crentar de prene un carpan, per un còp que se podiá passar los nèrvis sens que sa maire escampèsse las mans, ne profiechava. (La Paciència, I.E.O., 1968, 53)
19Las expressions d’Alienòr — « De qu’ai fach al bon Dieu per aver d’enfants tan penibles » son ben las de la mamà a prepaus de Danís qu’èra ieu, e mai se lo ton èra pas totjorn a l’ostal lo de la galejada (« Monsur Roqueta, vos escoti pas pus », fasiá amb l’accent setòri la vièlha Peroneta, la vesina de l’estatge en dessús, en fàcia de Rogièr Capèla, e dejost los sols cagadors de l’immòble, aquí ont mamà montava lo ferrat. Tot es vertat e tot es faus, dins « La Maleta ». Èra pas vertat qu’Ives foguèsse lo darrièr a l’escòla, mas Tatà Loïsa es plan Tatà Loïsa, emai se me cal imaginar Puget Tenièrs e Menton al Mans, qu’Ives a fach d’un sol viatge familial doas novèlas. Lo raconte m’es dedicat — Per Joan Larzac, en sovenir de Menton, del papà e de la mamà qu’al lièch parlavan òc e que los entendiam del nòstre. (I.E.O., 1968, 67)
20Contunhàvem de passar las vacanças a la Sèrra — ont nos trufàvem de la tatà quand recitava las litanias dels sants e non pas del sant nom de Jèsus coma lo narrator de Lengadòc roge (202) crei d’o se rapelar — « pié pou nou », « pié pou nou ». Era lo temps qu’Ives, al colègi, fasiá ja a dotze ans lo professor d’occitan per remplaçar Robèrt Lafont, e a quatòrze, a la Savoyarde, lo monitor que ieu reguitnavi quand me comandava, e qu’en nos contant d’istòrias amb lo talent fòl qu’aviá pres de l’abat Beceda, lo director de la colonia, apreniá son art de contaire. Lo badavi, marronant de lo veire me daissar luònh en rèr, e m’escapar, coma a la barraqueta de Madama Delàs quand fasiam a nos amagar.
21Mas lèu nòstras dralhas, parallèlas e entremescladas, enrègan una autra istòria, dins l’accion occitanista e la fe en Dieu totjorn retrobada dins la fe encara mai dificila dins l’òme, l’istòria dels fraires Roqueta e de Maria Roanet. Dins A cada jorn son mièg lum, Ives, me cita pel primièr còp retrospectivament, e pel darrièr còp dins son òbra, jos lo nom de Larzac :
O de Larzac : ‘Doça memòria de ton Nom. Siás aquí invisible. Doça memòria de ton nom. I a pas qu’una ora dins lo monde’. (Letras d’òc, 2015, 27)
22Es un adieu tanben a Max Roqueta, que li faguèt descobrir a Silvanés çò que sentissiá dempuèi longtemps, pregant amb las paraulas de Claudel o de Max, e, lo citi :
Un temps per lo desir. L’autre es l’etèrne. E portam ta memòria. (« Sola Deitas », Òbra Poëtica, I.E.O., 1986, 31).
Fraires, e fraires dins la lucha coma en poësia
Del ventre e de la tèrra
23Es de l’epòca que nos metèrem a parlar pas qu’en òc al papà e a la Mamà, Loïs e a Maria, que dati lo terminus a quo de nòstra novèla frairetat. S’èra cercada tot un temps, mas èrem venguts bessons. I aviá pas pus dos ans de decalatge entre lo calendari d’Ives e lo meune.
24Los camins qu’aviam preses nos desseparavan pas pus. Un còp ieu, un còp el, nos relançàvem. Coma quand un jorn l’anèri quèrre pels camins de Sant Clar, qu’aviá quitat l’ostal sus una scena amb la familha e qu’aviái paur que tornèsse pas. O coma quand, apiejats a las pèiras del Mòl, fàcia a la mar, assolidèt ma vocacion, quand trastegèri a la darrièra virada. Èri estat enfant de còr abans el, a St Josèp de Seta, ont ma maire m’aviá ramenat de la montanha, a la fin de la guèrra. Ara me sarrava d’el, descobèrta que la li deviái, mon occitanitat.
25En remembre d’Estòqui (1956) es la resurreccion d’un verd paradís perdut, vengut a l’estat d’Erbas baujas (1954) : « Mon enfància partissiá a bocins », e lo païs tanben. « Aquelas espingadas » son l’adieu a l’enfància. E la Barta floriguèt, per Molin. Mas per Ives ? E ieu ? Aviái 18 ans, el 20. Èra la guèrra d’Algeria.
26Ives aviá Lo mal de la tèrra (1959), e lo del cèl. Qual sap s’èra a la capèla del pichon Licèu de Montpelhièr, o ja de Sant Bonet de Galaura ? Aviá interromputs sos estudis de letras classicas que menava cotria amb de cambaradas occitans (Crestian Laus) o africans (Malikité). Una experiéncia mistica, que tornarà viure dins la contemplacion carnala de Maria, sa femna :
E ieu t’espii. E tot d’una / aquò’s coma se « lo gas èra baissat tot blu / se, d’escondons, del dormitòri èri sortit / e que tota la nuèch agèssi pregat / dins la capèla del collègi / lo Crist palle e vermelh, lo filh / de la maire de las dolors » (Lo Cant dels millenaris, Cap l’Òc, 2013, 25).
27Dins del Grand Semenari d’as Ais, ont amaduravi ma vocacion de prèire, e ont aviái tornat fondar un « Rodelet Provençau » escantit dempuèi lo temps de l’abat Petit, seguissiái son caminament occitanista e amorós. Ives aviá represa e capitada sa licéncia, amb son professor genial de grèc, Rossèl, qu’èra tant anticlerical coma sa filha venguèt integrista. Es el que m’aviá fach passar l’oral al bac en 56 (reconeissiá que los escolans del canonge Pedrico del pichon semenari èran los pus fòrts). E me carpinhèri pus tard amb Elena, « la Rossèla », qu’aviá fondat Una voce.
28En 58, partiguèri al grand semenari de St Sulpici… Pensi a çò que deguèt sentir lo papà, e qu’Ives ne farà un poèma :
Quand son enfant prenguèt lo trin / de 21 oras 14 cap a París via Lion aquò’s el que donèt la via e passèt la despacha al pòste 1 de La Peirada per dire a Gaston / que tot èra normal… / ni pel mal / que li veniá pel ventre a causa de la bòria qu’aviá quitada tanben / per trapar de trabalh / a Seta a la companhiá / trenta ans aperabans (Los negres siam pas sols, 4 Vertats, 1972, 3).
29Dins de París, servissiái tot còp de segretari a Ives, que sachèt pas jamai picar a la maquina, coma ieu sachèri pas jamai menar. De dècas que nos fasián tot còp dependre un de l’autre. Me soveni d’aver dactilografiat son diplòma d’Estudis Superiors sul Païsan de París, d’Aragon (1961), e son Josèp Sebastian Pons, per las edicions Seghers (1963).
30Anava devenir en 62 cap-redactor d’Òc, que li aviá l’an d’abans refusat un article : « Comment vont les études occitaniennes ? - Très bien, c’est tout le reste qui va mal. » De mon band, en 61, dins una automobila que m’aviá pres en estòp entre Seta e Montpelhièr un jorn de vacàncias, aviái « encloscat » lo menaire, que se trapèt èsser un representant de las P.U.F, sus l’existéncia de la literatura d’oc, e m’aviá prepausat de n’escriure una per la colleccion Que Sais-je ? Foguèt lèu bataclada, entre los corses a l’Institut Catolic ont fasiá propedeutica e la caminada de N.D. de la Gara, dins lo XIIIen, ont animavi los joves de la parròquia (ten, me tòrna que ma sotana negra me valguèt croac sul camin del metrò !). Ne recebèri l’an d’apuèi un exemplar a Ghazir — e un de Sola Deitas, mon primièr recuèlh de poèmas, - « sans valeur », aviá marcat Ives a l’intencion de la dogana.
311962, es la fin de la guèrra d’Algeria, qu’aviái esperada per partir al Liban coma professor de pichon semenari. D’aqueles dos ans, quand recuperarai ma correspondéncia amb mamà que Maria Roanet ven de destoscar dins un tirador de la Sèrra, poirai sai que retrobar lo fial de ma recèrca espirituala, parallèla a la de mon fraire. L’èri anat veire amb Maria e Laurençon, a Ancenis, ont èra estat nommat professor e militava a l’Accion Catolica obrièra — una experiéncia que li valguèt d’escriure « Mèrda a Vauban » (editat en 65, dins Made in France. Tot legissent La Paciéncia, escrich en 61-62, poguèri comparar amb l’abat Ricard e l’abat Florent d’aquel primièr recuèlh de pròsas, los prèires qu’Ives e ieu aviam coneguts (e s’i mesclavan los amics pintres), coma èran, o transfigurats dins sa recèrca d’una Glèisa renovelada. La del Concili que Joan XXIII aviá convocat.
32L’abat Dejean de nòstre temps d’enfants de còr e del temps de l’adolescéncia d’Ives coma « federal » del Movement Catolic de l’Enfància aviá celebrat en 59 a Besièrs son maridatge amb Maria Roanet. A fauta de veire Ives prene lo camin del semenari, i m’aviá mandat ieu. Planhi que mon fraire aja pas poscut coma ieu seguir son viratge d’una teologia pre-conciliària rigida a la de Vatican II. Sas relacions amb el se refriguèron quand las meunas se rescaufavan. Mai que mai quand, aumornièr del carmèl de Seta, se dobriguèt a la critica biblica e a la teologia de la liberacion. Quand fau lo compte, es de milions que donèt a « Offre-joie », per m’ajudar a faire jogar ensems los enfants musulmans e crestians, e, quand agèron grandit, a li faire rebastir las arroïnas del Liban. Un jorn, li ofrirai un calici que me cedèt Mossa, lo facteur-cheval del païs del Cèdre.
33Mas tornem justament al Liban, en 1962. En agost, aviái entraïnat Pèire Emmanuel a l’estagi de Bedarrius. Èrem en plenas discutidas sus Occitania amb Domenach de la revista Esprit, e ne deviá venir parlar amb ieu al Liban. Es coma s’èra ièr. Daissi Ives cap a la crinca de la Sèrra, e davali de l’autre band, tot sol, cap a Dordon e al molin de Laur. A drecha lo camin escala cap a Confolèus. A esquèrra, la primièra veitura que passarà me menarà cap a Mediterranèa. Embarcarem a Genova, e lo batèu va mancar taular entre Caribda e Scylla.
34De Ghazir, escambiarai amb mon fraire tota una correspondéncia ont posèt aquela meditacion sus La mòrt del Crist que publiquèt dins Letras d’òc en 1966. Aviái totjorn dins ma cambra lo Crist marin, de Pèire Francés, coma una icòna que i cremava davant un pichon calelh. Quand li escriguèri tot destimborlat que somiavi la nuòch de rasigas indo-europencas, me rassegurèt, fòrt d’èstre passat per aquí : « As ton certif dins la pòcha ! ».
35De son adolescéncia setòria e de sas aventuras bartassièras en defòra del mitan parroquial, aviái partejat amb el son que las partidas a la baraqueta de Masèl. Aracil, lo filh del roge espanhòl… “Albèrt e Pèire èran pintres…” (Lo Mal de la tèrra, 1959) Era tot un mond que veniá cap a ieu a travèrs l’amistat de Pèire e sa recèrca artistica que lo fasiá se sarrar, galòi e tragic, del sacrat.
36Acabat nòstre temps de « destacats militars » al Liban, l’armada nos volguèt far far tres meses de classas en junh 64. Mon fraire m’aviá ensenhat lo biais qu’aviá trapat de se far passar capbord, coma Pèire, çò que faguèri al Val de Gràcia. Me marquèron en « congé libérable », e en esperant me deguèri presentar regularament a la casèrna de Seta, ont Pierrot Francés me menava dins sa 2 CV lo temps de signar sens saludar degun, que sabiái pas reconèisser un oficièr d’un segonda classa. Laurençon, el, que m’èran venguts presentar a mon arribada del Liban a la gara de Seta, sabiá ja reconóisser totas las marcas de veitura, e li aviái ensenhat a dire « Allah o akkbar » en passant lo chipelet a la mòda orientala.
371964 foguèt l’annada de la crisi a l’I.E.O. entre los “culturalistas” e los “politisaires”. Lafont aviá butat Ives contra Castan e Manciet, puèi s’èra desconflat, e Ives donèt sa demission. Lafont çai demorava en sota-man, en ieu prenent lo Sector Literari e Jaurion e Danisa Imbèrt fasent virar lo Sector Pedagogic.
38L’I.E.O. anava èstre privat de sa revista, Òc, recuperada pels culturalistas. Aviam avut lo grand prèmi de las letras occitanas, Ives e ieu, en 62 : ieu per Sola Deitas (publicat en 63 amb revirada en francés d’Ives Roqueta), e el per La Paciéncia, que lo jury aviá preferit al Libre dels grands Jorns. Mas Ives abans de quitar Òc faguèt passar en primièr l’edicion del cap d’òbra de Bodon, e La Paciéncia deguèt pacientar fins a 64. Consacrèri de mon band dos importants articles, sus Bodon en 65 (Viure n° 1, 1965, reeditat a l’iniciativa d’Ives Roqueta dins J. Larzac, Bodon mai que jamai, C.I.D.O.-Gavaches, 1995), e sus Manciet. Ives e ieu escriviam desenant dins Letras d’òc. E dins Viure, qu’aviam fondat en 64 amb Lafont. Trabalhàvem dempuèi 62 al Comitat Occitan d’Estudis e d’Accion. Aviái dins l’ase de far tornar Ives a l’I.E.O., çò que capitarai en 68.
39Encara un an de teologia a Sant Sulpici, e foguèri ordonat prèire en 65. Pèire aviá dessenhats mos imatges d’ordinacion. Ives aviá pas avuda de son Academia la permission de çai venir d’Ancenís, qu’auriá obtenguda s’al luòc de me far curat lo convidavi a mas nòças. Mas nos èrem poscuts trapar a l’entarrament de la « mameta de las cocòtas », coma disiá Laurençon, a La Folhada ont fasiá la cosina de l’escòla liura. Nòstre oncle Pèire, clèrgue de sant Viator, n’èra lo director. Me tòrna aquela certitud que m’èra venguda dins lo trin, pendent lo viatge dins de París : lo que me manjarà, aviá dich Jèsus, morirà pas per totjorn. E fasiái lo compte de quantes de còps aviá comuniat, e ieu a costat d’ela !
401965 : Cal legir dins « Einfürung in di Florida » (Obradors, n° 2, 1969, 45-94) aquel afar del crime de Seta qu’Ives ne faguèt lo prelud al « desmainatjament del territòri ». Ives parlava de l’Occitania coma bronza-cuol d’Euròpa. « Tot es invencion pura. O juri, e mai ieu ». Tant val dire que tot èra testimoniatge ocular — e mai ieu, « un companh d’Ives que dison qu’es curat. » Encara una pròsa qu’auriái poscuda escriure, mas èri pas a sa plaça, amb son estilò dins quauqua circonvolucion de sa cervèla : « Perqué sas l’alemand ? demandèri. - Un briconèl aital. Es vengut indispensable de saber l’alemand se vòls saber far de teologia. — Cresiái, ditz Ferdin, qu’aquò se fasiá en latin. — De davant, mas ara es mai que mai en Alemanha que se fan las recèrcas, se fas pas d’alemand, siás cocut ».
41Èrem ataulats sul bòrd del canal… Es que pensèri a aquel autre cafè, a La Sala, après la desbranda de l’I.E.O. ? « Paura femna, paure curat ! » fasiá Bodon. E de me contar que me metriá dins son novèl roman. Mas aqueste còp, i me deviái pas reconóisser, au mens dins lo curat de Fontcotut. Qual sap ? Lo Libre dels Grands Jorns (1965) es que seriá pas estat lo d’un sòmi avortat ? Dins Lo Poèta es una vaca (1967), lo notari finís qu’o manja tot de las bòrias a l’entorn de la Sèrra d’Ives.
42Téner fins a 1968 ! « Lo Vietnam es luònh, disiá » (Roërgue, si, Letras d’òc, 2009, 57). E ieu en 1967 : « Ai pres lo drapèl roge a l’òme de la gara. Saupèri pas ont lo quilhar / al còr de mon enfància… V coma Vietnam, V coma Victòria ». (« Creacion a Tolosa », Òbra Poëtica, I.E.O., 83-84). Dins l’Òda a sant Afrodisi, Ives sòna totes los anticolonialistas a la rescorsa, de son amic Malikité a « aquel grand salòp de Damato que dempuèi mai de quatra ans m’a pas jamai escrich quand seriá qu’una sola letra » e totes los occitanistas de bric o de bròc, — « e Joan Larzac qu’es dos còps mon fraire ». Pas que dos còps ? Es vertat que siam maites fraires dins la lucha. I a Max Roqueta, tanben, e pensi a la visita que ieu li faguèri a son burèu de medecin de la securitat sociala per lo remetre en corsa. Una « occitanoterapia » del poèta, — mas Ives pensa benlèu a Lafont, lo teorician que me soveni pas aver vist pegar d’afichas amb nautres : « Un jorn siam montats dins sa cambra / l’avèm pres per la man, l’avèm fach davalar, pels escalièrs, coma los grands malautes / l’avèm fach sortir per la pòrta / e rescontrar un fum de gents / li avèm aprés a parlar clar… » (Los negres siam pas sols, 1972, 6). Dempuèi 68, Ives èra tornat a l’I.E.O. en pòste de responsabilitat, e ieu, dins Messatges e dins 4 Vertats, te’n sovenes, Miquèla ? recampavi tant los possibles poètas coma los biaisses de dire occitans dusca dins l’argòt en espèra de drech a la paraula.
Ja ençabàs los flumes de Babilona los jovents son aiga la menan pels prats sens pas cap de respièch per nòstres cants d’exilh (Roërgue, si, 1969 ; reed. Letras d’òc, 2009, 80) :
L’estrangièr del dedins (4 Vertats, 1968) s’escriviá a quatre mans.
Prèga, frairòt, rapèla-ié lo temps qu’èrem per sa justícia, fa pas jamai qu’un an. (« Orate Fratres », Messa pels pòrcs, 1972 ; reed. Letras d’òc, 2009, 21)
… es coma se disiá, ja : « … l’an que ven farà pas que cent ans… ». Lo temps aviá virat, e nautres amb el.
43Lo Petit Livre de l’Occitanie, e mon article dels Temps Modernes, « décoloniser l’Histoire », avián pas paregut en 71 que ja s’amodavan de novèlas despartidas, entre los nacionalistas de l’I.E.O. e de Volèm Viure al Païs, — los fraires Roqueta tractats de populistas, e los regionalistas de Lucha Occitana, tractats de sucursalistas que volián impausar la rega de R. Lafònt a un I.E.O. d’intellectuals marxistas. Lafont s’excluïguèt de l’I.E.O. e despleguèt a partir de l’universitat de Montpelhièr en 1981 la telaranha de l’A.I.E.O (Associacion internacionala d’Estudis Occitans). Aviam totes fach la pre-campanha de Lafont per las presidencialas de 74. Ives aviá lançat en 77 la peticion per l’occitan lenga nacionala, e Maria Roanet aviá desrabada sa signatura a Mitterrand. En 81, faguèrem campanha per el. Ne foguèt pus jamai question. Lafònt se vesiá venir son ministre de las regions. Los occitanistas obtenguèron de pòstes, lo militantisme crompèt un chut. « Comment va d’èstre vestit de rebellion ». Ives nos vesiá « vestits de lusèrna, verds de colèra, en armas coma de « castanhièrs ». Vestits de lusèrna, per tornar nàisser ? Mas aquel poèma datava de Roërgue, si, del temps de mon « Refús d’entarrar ». Nàisser dos còps coma a Seta se morís dos còps… « del ventre e de la tèrra » ? O fumar las mauvas, coma Nèlli en 81 ?
Lo fuòc es al cementèri
44Boti als cimèls de nòstra poësia aquel « entarrament a Carcassona », lo de Renat Nèlli : Lo Cementèri dels Inocents (1982), marca per Ives e per ieu lo començament d’una vida après la mòrt de nòstre occitanisme. Un Refús d’entarrar (Ardouane, 4 Vertats, 1970).
– Es fach, diguèri.
– Es pas jamai fach, cridèt Joan. […]
– A supausar que li agèsson fach quauque monument de quicòm, ont estimatz que lo caldriá plaçar ? En vila ? A l’entrada del bòsc ? (« Lo cementèri dels Innocents », L’Escritura publica o pas, I.E.O., 1988, 273 et 281)
Per ieu, « lo » bòsc pòt pas èstre que lo bòsc comunal, o lo de nòstra sèrra, al Pont.
– Fàcia a la Glèisa, diguèt Jòrdi. El dedins. (Ibid., 281)
45Siái ieu qu’aviái fach l’entarrament a la glèisa, coma tantes n’ai faches o ne farai d’occitanistas amics. De Còrdas, en 87. De Xavièr Azemà en 2011. E de de Ressaire, l’an de davant, a l’escapada, al cementèri, après los sermons dels francs-maçons, a la demanda de sa veusa, a Banhòus ont los aviái maridats.
46Nèlli o aviá volgut aital. Nos èrem un pauc mai afrairats, dins lo temps qu’adobavi l’edicion a cò de Messatges de son Òbra Poëtica. E coma Ives, son disciple ben aimat, a travèrs la profession de fe catara, m’aviá desacaptat una fe crestiana que cercava son espandi. L’aviái acompanhat dins son encaminament, coma aviái acompanhat los darrièrs jorns sus la tèrra d’Enric Espieut en 1971. Enric que dins son deliri vesiá una granda fèsta en l’onor d’Ives, plena d’armonias angelicas…
– Totes los poèmas dison la mèma causa : Es plan mòrt / Joan del pòrc. Mas me fa pas pus paur.
– Non, entendèri dins mon esquina. Lo qu’aviá cridat èra un jove que veniá de passar just la pòrta… Non, diguèt, l’escotetz pas, los escotetz pas, cap ! O vos vau dire ieu çò que dison sos poèmas a totes, e sos poèmas d’el, e las sornetas dels vièlhs, e las cançons e las musicas sens paraulas de sas femnas. De poèma, aqueste a rason, n’i a pas qu’un. Lo que quauqu’un aviá escrich en letras grandas amb de cauç, sus la paret d’un autre cementèri, al ras de la rota granda. Teniá en doas paraulas !- Occitanie Libre. — Òc, en francés, coma se lo qu’o aviá escrich [Jaume Ressaire, justament] lo vos aviá volgut escriure a vautres mai que non pas als seus. Mas nos èra plan egal a nautres. Tant trapèrem aquel estiu de papièr, de murs, de quitran de rota, de plumas, d’estilòs a bilha, de gredons, de tencha, de cauç, de color, de sang, de pissa o de fotre… — Me soveni, diguèt l’òme — Tant de còps o calligrafièrem, dins nòstra lenga e dins la de l’autre… Lo jovent s’èra mes a tustar sus son pitre de sos punhs barrats — Escotatz : Occitanie libre. Occitania liura… L’idèia me venguèt que d’enlà de pels ostalses anava montar sul ritme donat pels joves, lo bruch dels pades entretustats de las pobèlas trucadas per de bacinas coma de caissas claras lo crit dels autres. Mas venguèt pas. (Ibid., 284-287)
47En 82, justament, per quitar la plaça a de pus joves, Ives e ieu demissionèrem, Ives de President de l’I.E.O., e ieu de Vice-President del Sector literari. Per ieu foguèt l’entarrament dins l’oblit, la damnatio memoriae. Ieu qu’aviái publicat tant d’autors degun m’a pas encara ofèrt de publicar lo segond tòme de mon Òbra occitana, que s’es espessit de recuèlhs inediches, l’equivalent del primièr (1986). En 88, faguèri passar encara L’escritura, publica o pas, d’Ives, dins la metèissa colleccion. Lo C.I.D.O., qu’aviá fondat a Besièrs en 74, après l’exposicion Mila Ans de Literatura Occitana, l’ocupava desenant. I aviái presa ma part, e nos donava l’escasença de novèlas collaboracions, duscas a mon exposicion sus Mila ans d’Art Occitan en 89. Aital contunhavi de m’arrestar a son ostal a Besièrs coma dempuèi 1965 en montant de Montpelhièr per rejónher los joves de l’aumornariá a sant Ponç, qu’èran tanben lo grop de V.V.A.P. Mas tre 1988, marcat de tres viatges, al Brasil de Dòm Herder Camara, en Palestina annexada per Israël ont retrobèri mon companh de Sant Sulpici Elias Chacor, e al Liban en plena guèrra civila, mon orizont foguèt lo Mejan Orient : un darrièr camp amb los joves del Somalh, e tres colonias de vacanças pels enfants musulmans e crestians reünits, que finançarem gràcia a un apèl al ancians dels camps « Soleil et Joie ». Un jorn mon nebot Francés, testimòni del trabalh de reconstruccion operat per « Offre-joie », e i entraïnarà Ives a çai venir veire mas frèscas de Tripòli : « Es Mère Teresa ! », disiá en parlant de son oncle. Èra en 2005, l’annada de l’assassinat d’Hariri.
48Aviam perdut lo papà en febrièr 85, al Pont de Camarés. O aviam pas dich a la mamà, qu’aviái plaçada a cò de las pichòtas sòrres, a dos passes del Centre sant Guilhèm, mon Q.G. occitanò-teologic del Clapàs, mentre que se sonhava son òme a l’espital vesin. Li aviái dich solament qu’aniriá pas plan luènh. « Ieu tanben », m’aviá fach, coma s’o aviá tot comprés. Era a la velha de Totsants 84. E Ives que l’aviá velhada aquel jorn me i èra vengut dire al pichon matin qu’aviá passat. Una sòrre vietnamiana s’extasièt a son entarrament, ausissent dins la capèla de l’ospici, « O Magali ma tant aimada » en guisa de Libera-me. La mòrt e l’entarrada del papà al Pont, en febrièr, Ives l’a contada dins Après lo paire (1985). I parla d’ieu, encara. Balha sa version. Tot es vertat, poëtizat a pena :
Dins l’uèlh de mon fraire Joan passa coma una jòia : ‘Encara ièr mangèt, beguèt, parlèt / Se volguèt levar per tastar al pan e als evangèli, per reglar sos afars tanben. / Ara que çai siás (mon fraire ritz / lo rire li va plan) / l’agulhaire / sap que pòt donar la via.’ / Sul fuòc, grand bolh, la sopa de miègjorn / desparla tanben, per son compte […] El, del fons de las tubas / ont es dintrat, sul pic : ‘Fai-me pissar’, me tòrna. Mas res es pas vengut. / A li prene la man (pel bòsc passar) me siái sentit lo primièr de ma raça / amb pus fòrta que tot / l’enveja d’engendrar […] Te mentigas pas. Sos raufèls son l’anóncia per tu tanben / d’un desastre sens nom. […]
E ieu, e ieu, e ieu ?
A la glèisa, mon fraire ditz / las formulas del grand passatge. Sa paraula me mena en plen mitan de ieu / aquí ont mon paire / s’abança coma un rèc […] Ela es aquí. Siái mai dins l’òrt. Me’n vòli de tot çò / que nos siam pas dich / Te’n vòli de totes los saupre-fars que te gardères.
E ieu cossí !
Siái ara lo pus vièlh de la raça.
49E ieu dempuèi qu’Ives me quitèt tot sol, sens autra descendéncia que los que Dieu de mas paraulas a la vida eternala. L’òrt, es lo del matin de Pascas, amb Magdalena… Noli me tangere. Mas vai-te’n dire a mos fraires que monti cap a mon Paire e al vòstre de Paire. O me tòrni dire, ara que lo pus vièlh de la raça siái ieu.
50Ai una autra version de la mòrt de nòstre papà. Mas es tròp tard. Daissi a la version d’Ives sa plaça de vertat poëtica, de version oficiala. La meuna es pus banala. Fasiái un cors de teologia quand mon paire me telefonèt (o me faguèt telefonar per tatà Joana, sa garda-malaut) que venguèssi, qu’èra al pus mal. « Non, pas sul pic. Deman matin. » Coma se caliá qu’Ives posquèsse li dire en camin, dins sa clòsca — pas que lo subre-lendeman, quand o aprendriá a son torn : « Garda ton buf, espèra-me. ». Un meune estudiant, Georges Thomàs, s’èra prepausat per me menar al Pont en veitura. Quand arribèri, papà me mandèt efectivament a cò del notari, a la Pòsta. « A quina ora vòls que digui la messa ? — A quatre oras. Vai-te’n o dire a « las vesinas ». Dinnèrem. Quand agèrem totes comuniat, declarèt : « Ara tot es reglat, al temporèl e a l’espirituèl ». E puèi : « Sòna Ives, diga-li que venga deman d’ora ».
51Lo demai, Ives l’a escrich, es pas pus de faire. Mas çò que pòdi ajustar es que per ieu — o contèri cent còps quand l’amistat permet las confidéncias e que tomba sus la mòrt que nos espèra totes — « lo pus bèl jorn de ma vida foguèt lo de la mòrt de mon paire ». Desenant, coma la femna d’un meu amic occitanista en fasa finala, empetegat dins lo pauc que sabiá de catequisme, e que li demandava : « Cossí òm fa per morir ? » poiriái afortir : « As pas res a far, es tot simple, diguèt : i aurà tot lo comitat d’acuèlh ». Ieu sabi que i aurà papà. E Françon. E Ives.
52M’aviá dedicada aquela pagina. Mas legiguèri totas las que me mandèt apuèi coma se m’èran dedicadas : un dialòg espiritual e dins lo sègle. Ives retrobava amb Nasreddin, e Armistici, lo ton que tant agradava a Nèlli, lo de « L’Antipetitserpentigraf » e de Lo peis de boès dins lo metrò e « La Maleta » (Made in France, 1970), mas aprigondissiá de mai en mai son « tan pauc de fe » que siaguèsse. Mina de res, tre 85, dins Lo Filh del Paire, nos ofrissiá una teologia ja pòst-catara. Coma s’aviá legit los pus modèrnes teologians de la mòrt de Dieu que questionavan ma pròpria poësia (Requiem per lo suicidi d’una idèia) e ma recèrca bíblica : « Dieu ne podiá pas mai : ‘Bogre d’angèl, espetèt. Bogre d’ase ! bogre de pur esperit ! comprendràs donc pas jamai ren ? Èsser juste dins, per e amb mon filh, aquò càmbia tot ! Aquò càmbia la fàcia del monde !’, tornant prene son alenada : ‘Aquò me cambia ieu, del tot al tot. Arrèsti pas de cambiar, e i ganhi !’« .
53En 88 i agèt Dels dos principis. Et quibusdam aliis, ai ajustat alara en biais de responsa, dins un poèma meune, inedich. Mas citavi ja Cathares (1991) dins mon cors sus Le Christ, l’Esprit et les religions du monde, en 1998 :
« Es que se pòt èstre quicòm mai que catar ? » demandava Josèp Delteil a Ives Roqueta. La question del mal tòrna en fòrça al s. XX, e òm se desbarrassa pas tan lèu de l’ipotèsi dualista que se poguèt faire al s. XIII en impausant per lo mal (l’inquisicion) la doctrina que lo mal existís pas realament, qu’es pas imputable qu’a la corrupcion de la volontat dins la creatura se desvirant del ben […] Òm saupriá pas pus s’acontentar de disculpar Dieu d’una creacion imperfacha se l’agach portava pas sus l’avenidor per un pus grand ben. […]
Lo Paire anonciat per lo Crist es Autre que lo que presidís als jòcs estonants de la matèria. Es lo Paire dels esperits que son amor es tal que pòt pas qu’adoptar coma sos filhs totes los esperits embarrats dins un còrs, en exili.
54Li mandèri mon cors de 2002, sul « Desliura-nos del mal ? » e lo de 2005, « Segon las Escrituras ». Dempuèi 1996, Ives e Maria s’èran fixats a la Sèrra. Nos vesiam mens sovent. Los enfants qu’aviam carrejats a las manifestacions sul Larzac avián grandit. Laurenç fasiá son torn del mond a la vèla quand papà moriguèt.
55L’amistat del poèta francés Gil Jouannard nos val encara de nos anar passejar, Ives al Maghreb, e ieu pus tard a Baghdad en 2002, per far una conferéncia sul folklòr occitan e los mits babilonians, quauquas setmanas abans la segonda guèrra del Gòlf. Faguèri escala a Praga. Ai notat sus mon guida toristic aquela convèrsa amb un Israelian que parlava un francés quasi impecable : « Es que faretz la patz ? li disi. — Òc, a la fin. — Mas lo problèma de las colonias ? La tèrra es pas d’eles, es nòstra. — Volètz descaçar totes los Palestinians ? — Solid. — Auretz lo mond contra vosautres. — C’est nous qu’on domine le monde (verbatim), aquò’s pas vautres. O doblidetz pas ».
56Aviái pas doblidat qu’Ives, el, dins Argerianas (1994), nos fasiá part tre 1993 de sos escambis entre berbèrs e occitan sus l’eime dels colonizats. E mai que mai de sa descobèrta de l’Islamisme radical, qu’èra pas incompatibla encara amb la tolerància pel crestianisme :
Sètz pas coma los Josius qu’eles solhan la tèrra […]
Mon fraire, mon fraire, mon fraire… Lo chèfe es tornat, me pren sus la terrassa.
– Supausi que mon collaborator vos a dich que quand seriam un estat islamic, o abrasucarem tot.
– Totes los signes del cristianisme, de la romanitat, de la paganitat, òc, òc, o m’a dich. — E ben, sabètz ara un pauc melhor ont ne siam, e quane trèrra-tremol nos risca d’arribar. (Gai Saber, 1994, 65 e 74)
57En 1999 Ives actualiza tragicament son Òda a sant Afrodisi : aquò dòna Lo Cant dels Millenaris que tèni per lo poèma pus fòrt del sègle XX. I anticipa — e i despassa — Dieusses primièrs. Mas s’arrèsta davant l’entre-devoriment universal de l’amor que Deltelh lo paleolitic engolissiá amb delícia ferocitat :
Alara, diga-me :/ del nom de quana fauta, del nom de quana lei violada / l’èrba, la fuòlha e lo ramèl / crussissián dejà jos la dent / dels dinosaures e la carn e los òsses / dels chapaires d’èrba cricavan / jols caissals dels manjaires de carn ? (Cap l’Òc, 2013, 11)
58Lo despassa, remontant dins la regression fins en deçà dels sauts qualitatius entre la consciéncia malurosa, lo sang, la saba e lo mineral, dusca a la naissença de Dieu, sa rara co-eternala — l’origina es al cap del camin — amb lo futur, amb Jèsus.
Anem, bota, Joaneta / sòrre de Lazara / fai la cosina, vai… per ton òme e tos tres filhs, aprèsta lo repais / son eles Lo de Nazaret / que per eles, sus la taula, vas metre / lo pan de la necessitat / lo vin que nos tòrna lo sovenir / dels bonurs que los aviam perduts. (Cap l’Òc, 2013, 23)
‘E me lèvi’, Ives ditz a Maria, ‘ambe / l’eternitat al ventre / qu’aquò’s per tu, amb tu e en tu / e a causa de tu, e a causa / d’aqueles dos, de filhs / per tu donats, que me fan paire / Mon bonur fa pas qu’agusar / mon talent d’un totjorn ont siam / onte siam totes emplonsats’. (Cap l’Òc, 2013, 27)
59Aital transpausa la doxologia al nivèl de « l’amor / tant talament terrèstre » qu’es lo signe sacramental de l’autre…
E pr’aquò çò pus dur / nos demòra de far / un puèi l’autre, un puèi l’autre / e duscas al darrièr : / Nos va caler aprene — escrich tres còps, en majusculas — / a desesperar pas nòstres filhs. (Cap l’Òc, 2013, 39)
60Èra tanplan d’aquò que ieu tanben voliái parlar, quand escriviái, sus la fin del primièr tòme de mon Òbra poëtica :
Tot faire per tu / e tot èsser dins tu / traversar l’invisible / te veire / e regretar / — ara pas alara — / pas qu’una causa / d’o poder pas dire / a mos frairons (I.E.O., 1984, 425)
Reires solelhs bessons
Esclòps despariats per esperar Nadal
61Mon Occitania es lo mond serà lo titol del darrièr recuèlh de ma plèga d’inediches, escrich après la destruccion de la novèla torre de Babèl, a Manhattan, en 2001. Mon rèire-solelh. Per Ives, au mens, una entre-lusida. En 2005, m’expedia Lemosin’s Blues, dedicat a Jean Dubernard, amb aquel ajust manuscrit : « E a tu, Joan. Suspresa. Mandi lo poèma en traduccion francesa a La Pòrta. Publicat. E son edicion a Eygun… Me demanda lo tèxte en òc… Lo publica. Es que n’auriam finit tu e ieu amb l’ostracisme ? T’embraci. Ives ».
62Faguèrem encara dos viatges ensemble, en Occitania italiana. Nos i espigolèron a totes dos, a el primièr, en 2010, puèi a ieu en 2013, la crotz de Tolosa, en aur, qu’onorava « una vida per l’Occitania » ; 2010, l’annada de la mòrt de Franceson ; 2013, l’annada de la parucion de ma revirada occitana de l’Ancian Testament, a cò d’Eygun. E de Dieusses primièrs, amb una citacion de ieu, la que Pèire Emmanuèl aviá presa tanben en exèrg de La Face Humaine : « I a pas que Dieu al mond e Dieu i es pas ». Es qu’agèt paur per ieu ? Es que li passèt pel cap, coma a Bodon, la temptacion de m’imaginar en vièlh canonge que serai pas jamai, l’exegèta en fin de recèrcas de l’Ordinari del monde e non pas de la messa ?
63Al canton del fuòc, a la Sèrra, parlàvem sovent totes dos de Dieu, de mas recèrcas, coma parli totjorn amb Maria, sovent al telefon, de l’Evangèli, de la Glèisa de l’endrech, plan arreirada. Fins a l’arribada novèla d’un curat engatjat, del Pradò, practicavan a l’abadiá reviscolada pel Paire Andrieu Gozes. M’aviá avut demandat una revirada dels Psaumes de Laudas e de Vèspras, per la metre en musica. Aviá compausada una « Messa de Silvanés », e Ives faguèt los solòs dins lo disc. Es la que cantèt la corala, lo jorn de son entarrada. Ives Capòni — un setòri — la menava. Celebravi amb a mon costat Andrieu, qu’èra de Bruscas sus Sanctus. Nos escriviam dempuèi mon temps de semenari, son temps de noviciat a cò dels dominicans. Nòstra familha, costat mairal, èra sortida de Blanc sus Sanctus, pus en amont, cap a Confolèus. Èra pas de la banda revolucionària a Cardonèl, qu’aviái mes dins lo còp de « Realitat e Crestianisme » a Montpelhièr, del temps qu’Ives a Besièrs se fasiá dels francescans contestataris. Mas d’èstre vengut la cocolucha dels còrs liturgics l’aviá pas empachat desempuèi de butar dins la règa d’una concepcion declericalizada de la Glèisa. Es la qu’experimentavan tanben los nòstres amics de la Bòria nòbla, del temps que Chanterelle, la femna de Lanza del Vasto, que foguèt la primièra a enregistrar los trobadors, e que son òme, Lanza del Vasto aviá menat un june per sosténer los del Larzac. I avián montat en espectacle o puslèu en « mistèri » lo Filh del Paire.
64Es a l’espital de Montpelhièr ont m’avián operat, qu’aviái mes Ives dins lo còp de mas ipotèsis sus sant Pau. Es al Pont que parlèrem e parlèrem de l’istòria de las sensibilitats qu’an fach la diversitat e malurosament las oposicions de las Glèisas. Apreciava mai que mai en bas de las paginas las nòtas de l’Ancian Testament ont la sensibilitat occitana, trucada per un imatge de Dieu, me fasiá marcar las distàncias que separàvan encara l’Ancian Testament e la revelacion del Dieu jove que meravilhava Deltelh. Quauquas setmanas a penas abans sa mòrt, a l’espital de Sant Africa, passèri tota una matinada a li explicar tot çò que sap ara melhor que ieu de las originas dels Evangèlis e dels corrents entremesclats de la Glèisa primitiva.
65De Dieusses Primièrs, aviái ieu retengut de mon band que Dieu es non pas doble, mas coble, sus la rara de la consubstanciala sofrença… de per son l’Aligança matrimoniala amb l’Umanitat en formacion, dins lo comun emmòtle de l’Amor.
66Ara Ives e ieu siam pas pus bessons. Ai ja dos ans de mai que mon ainat quand moriguèt. E se mesura pas en temps real l’eternitat ont la mar se voja dins la mar e s’emplís de la mar.
67Omelia de la Messa d’A Dieu a Ives Roqueta,
al Pont de Camarès, lo dimècres 7 de genièr de 2015, lo jorn de l’atemptat de Charlie Hebdo (sus l’Evangèli de Marc, 5, 21, 24)
Talithà, qom ! (Filhona, lèva-te !)
68L’Evangèli se soven que Jèsus parlava patés, coma Maria a Bernadeta.
69Tos enfants, Ives, doblidaràn pas jamai ta votz d’aicí, rocalhuda e tendra. Quand parlavas coma Jèsus — amor, colèra o revòlta — aviás pas besonh de quichar sus ta votz. E el tanben quitava pas d’anar d’esbleugiment en esbleugiment, davant aquel mond qu’es una meravilha, dins lo gelibre transfigurat de lum d’aubièira, e mai encara dins la dignitat dels umils e son atissament a viure de faire viure.
70Sabi, Maria, qu’as causit aquel evangèli de la resurreccion de la filha de Jaïre a causa d’aquela frasa que la te siás poscuda dire coma per Franceson, l’autre an : « Ara servís pas pus a ren de desrengar lo Mèstre ».
71Per ausir Jèsus te dire : « Crentes pas. Ajas fe solament ! »
72Lo papà, la mamà, lo fraire, que totara disián : « Veni la prene per la man, per que moriga pas, per que visca ! » ausisson totas aquelas votzes a l’entorn : « Ara de qu’as a desrengar lo Mèstre. Es finit. »
73« Sabi ben, me disiás, Maria, que seriá tròp demandar ». Mas tu aviás enveja de l’ausir te dire, a las aurelhas de ton còr : « Perqué tot aquel rambalh, aqueles plors ? Es pas mòrt, dormís » :
Ò, cossí voldriái qu’Aqueste se siaguesse pas trompat, que nos agèsse pas mentit ! E tu, ma femna, mon amor… (Lo Cant dels millenaris, Cap l’Òc, 2013, 23)
74L’espèras, e l’esperam, e el l’espèra, aquel Talithà qom ! N’i a tantes a nòstre entorn que se trufan de nòstra fe, o puslèu que l’envejan, dusca dins sa negacion… Jèsus los faguèt sortir, per que los que l’acompanhavan, Pèire, Jaume, Joan, lo papà e la mamà, siaguèsson dins lo secret del miracle e lo tengan secret dusca a sa pròpria Resurreccion. Mas, ara que Jèsus es ressuscitat, metèm pas pus degun defòra, lo Papa Francés i nos convida. E d’aicí a la Glèisa d’Hanòi ont Loïs es a la messa, a la periferia de la fe, que dintren, totes, los que aiman, e los que aiman fins a aborrir, car, coma Ives o sabiá, aborrir es encara aimar. « Los que aiman conoisson Dieu. » Lo sabon benlèu pas nommar. Pòdon pas dire coma Ives « Siái de sa banda. » Mas son de son costat. E sentisson Dieu quand davalan dins las caunhas pus amagadas del còr ont i a un briconèl d’amor per quauqu’un.
75Es per aquela rason qu’Ives a refusat tot panegiric a la glèisa. Voliá l’Evangèli, « pas que l’Evangèli », e que son entarrada siaga « un moment d’evangelizacion », de « Bona Novèla » portada a los que quitèt pas de far se quilhar dreches : « Al païs d’Occitania, los òmes ont son ? »
76Talithà, qom ! La filheta se podiá pas desrevelhar qu’en ausissent Jèsus li parlar dins sa lenga.
- 1 3ena estròfa de Mirèio.
Tu, Senhor Dieu de la patria que nasquères dins la pastrilha, enfuòca mas paraulas e dona-me d’alen !1
77Al païs ont totes morisson, ont te se morís, ont tantes de negadisses veiràn pas la tèrra fèrma de Lampedusa mas la lachetat de los que los abandonan a la mar de l’egoïsme collectiu e assassin, tu disiás, Ives, « levatz-vos ! »
78Ont siatz, los òmes de la banda a Jèsus ? Ont siás, Ives ? Ont a ressontit per tu aquel Talithà qom ?
79Son al cèl. « Prègui pas per eles. Los prègui coma prègui los sants de las litanias. Son de santons », los de l’Epifania de 2015, « de sants ordinaris qu’avèm pas saput veire sa lutz ». Sants tanben los que coma tu remaumiavem contra eles nòstras decepcions, sachent pas encara perdonar coma Jèsus perdonava. E n’aviam de còps contra tu, te’n voliam d’aquela teuna rason que desmontava talament las mecanicas del malur al luòc de nos’n tirar. Mas siás « d’aqueles que son venguts sants pel movement imperceptible de l’anma, los enfants prodigues de la fe, los cresents de la darrièra minuta. Pas solament perdonats, mas convidats, vestits d’una novèla rauba blanca, preses per la man e menats cap a la taula eternala ».
80Dins d’amont, Ives, ò ! que sentigam que nos prenes per la man, totes, ta femna, tos enfants, tos pichons enfants, tos companhs de lucha e d’esperança. Vosautres, e ieu, cents còps ton fraire. « Cossí voler quicòm mai… que çò qu’aurai ? »
Dieu èra barbalanc coma los mèstres de las escòlas d’un còp èra.
– Tòrna dire après ieu : Cresi a la re-sur-reccion de la carn.
– Cresi…
– I siás, li diguèt Dieu.
– Aquò’s luènh, ditz lo poèta.
– Non pas cèrtas, grand colhon, diguèt Dieu. Espia un pauc. (Le bel aujourd’hui ? humeurs, chroniques de « La Dépêche du Midi », Castelnau-le-Lez, Climats, 2001, 25 amb en dedicàcia manuscrita « Ton besson », 122).
Dieu s’èra retirat sus la poncha dels artelhs, e quora lo poëta tornèt levar los uòlhs, vegèt que tot èra coma èra abans. (Anthologie de la Poésie religieuse occitane, Toulouse, Privat 1972, 130)
Notes
1 3ena estròfa de Mirèio.Haut de page
Pour citer cet article
Référence papier
Joan Larzac, « En remembre d’Ives mon fraire », Revue des langues romanes, Tome CXXI N°2 | 2017, 525-550.
Référence électronique
Joan Larzac, « En remembre d’Ives mon fraire », Revue des langues romanes [En ligne], Tome CXXI N°2 | 2017, mis en ligne le 01 février 2018, consulté le 20 octobre 2018. URL : http://journals.openedition.org/rlr/467Haut de page
Droits d’auteur
Haut de page
La Revue des langues romanes est mise à disposition selon les termes de la Licence Creative Commons Attribution - Pas d'Utilisation Commerciale - Pas de Modification 4.0 International.


text:
La catedrau de l’Assompcion de Lescar qu’ei, dab la catedrau d’Auloron, ua de las duas catedraus de Bearn. La soa bastida qu’estó començada per l’avesque Gui de Lons en 1120. Sacamadejada peus iconoclastas protestants de Jana III de Labrit qu’estó restaurada aus sègles XVIIau e XVIIIau çò qui permetó de sauvar partidas deu còr on podem véder mosaïcas deu sègle XIIau. Qu’ei lo lòc on son enterrats los reis de Navarra despuish Francés Febus dinc a Enric II de Labrit. Per la Glèisa Catolica que vadó, en 1801, simpla glèisa despuish la disparicion de l’avescat de...N'en legir mai
Cherchar per mots-claus
Los barrutlaires
Darrieras barrutlas
Darriers vejaires
- wanou catarina, lo 1 novembre 2016 a 22h46 sus Sent James
- Pitit Lemosin, lo 27 abril 2016 a 13h46 sus Chasteu de Chalusset
- Pitit Lemosin, lo 19 decembre 2015 a 15h41 sus Los Cars
- Danís, lo 16 decembre 2015 a 12h55 sus Nòstra Dòna de la Gàrdia


text:
Penélope comencèt de pichona en fasent de modèl, de dançaire e de presentairitz de programas de television. Estudièt durant nòus ans en lo Conservatòri Nacional de Madrid (quatre ans d'interpretacion corporala e tres ans de balet espanhòl). Assistiguèt tanben a classas de dança jazz.
La siá carrièra comencèt amb qualques ròtles segondaris que recebèron de criticas favorablas, coma lo qu'interpretèt en l'estranh film de Bigas Luna, Jamón, jamón (1992), pel qu'atenguèt un prèmi Goya, e en lo film de Pedro Almodóvar nomenat a un BAFTACarne trémula (1997). La siá estela contunhèt ascendent en trabalhant de nòu amb Almodóvar a Todo sobre mi madre (1999). Aquel ròtle li porgiguèt una mai granda reconeissença del public, doncas que lo film atenguèt l'Oscar a la Melhor Pellicula de Parlar Pas Anglés.
Es coneguda mondialament per la siá facieta cinematografica, en participant a pelliculas realizadas en francés, italian, castelhan, anglés e d'autres idiòmas, amb las qu'a atengut unes succèsses importants. Lo sieu estil crus e ingenu de crear de personatges, en combinacion amb la siá agradiua beutat latina, captèron l'atencion de Hollywood e li assegurèron tot una serie de significants ròtles segondaris que la emparellaren en la pantalha amb qualques unas de las estelas masculinas mai importantas de la siá indústria, talas coma Tom Cruise a Vanilla Sky (2001), Johnny Depp a Blow (2001), Nicolas Cage a Captain Corelli's Mandolin (2001).
Foguèt la primièra actritz espanhòla en èsser candidata als Oscar e als Glòbs d'Aur en la categoria de melhor actritz per lo sieu ròtle en la pellicula espanhòla Volver. Aquelas nomenacions se vegèron recompensadas lo 2009 en recebre l'estatueta de l'Academia per lo sieu ròtle de María Elena a la co-produccion catalana de Woody Allen, Vicky Cristina Barcelona, que li valguèt la Oscar a la melhor actritz segondària çò 22 de febrièr del 2009.
Malgrat del succès coma actritz, los sieus ròtles a Hollywood son estats mai lèu discrètes, foguèt lo sieu romance amb Tom Cruise lo primièr que cridèt l'atencion del public nòrd-american, e pas la qualitat de lo sieu trabalh.


text:
dijous, 30 d’octubre de 2008
Aire de Prima
Aire de Prima, anti deprima (èra aisida, o sabi). Cantan plan, lo piano es limit rag time, lo violon e l'acordeon petan plan... un plaser! E sabètz que ? I a una cançon tradicionala de La Gàrdia!
Una autra cançon que te fa bolegar sus ta cadièra..., un aire tradicional, e de paraulas de Diego Anghilante (lo filh de Masino Anghilante)
Languissi de los veire divendres 7 de novembre que faràn un concert per la fin d'Occitània a pè. E òc, i serai! E amb Mon celebrissim AmorósMaiContent.
See you alai!
Sèm mai de prima - Masino Anghilante
Chanta l’arsinhòl lo matin grí
amont s’la rama e n’estís pus luenh
na canarina enamoraa respond
e lo solelh qu’esponcha aut
nos eschauda lhi còrs
e ‘n pauc nos fai ‘sperar
al novèl temp
que portarè a tuchi nos
lo ben, la patz.
La neu, si ponchas vai fondent,
l’erbeta verda vai creissent,
la ceresiera s’es vestia
di primas fuelhas e primas flors,
la fontaneta chanta mai,
après l’uvèrn bo tot siu gel,
sem mai de prima e tuchi nos
chantem, chantem contents.
dilluns, 27 d’octubre de 2008
L'escòla, que la barran!
La posicion del Govèrn italian sus lhi contenguts de la reforma de l’escòla:
“Degun trucharè las pichotas escòlas de montanha, fòra que aquelas ambe menc de 50 escolars”.
La posicion de Lido Riba, President de L’UNCEM Piemont (Union Comunitats de Montanha dal Piemont):
“Lhi a 41 escòlas de montanha ambe menc de 12 escolars, que serèn destinaas a despareisser!!”
La posicion de Mercede Bresso (Presidènta Region Piemont) e de l’Assessora Regionala a l’istruccion Gianna Pentenero:
“Dins lo periòde brèu las escòlas de montanha serèn resparmiaa, mas après, ambe l’aplicacion del plan operatiu complèt, lhi aurè 180 Comunas piemontesas de montanha que perderen l’escòla maternala o elementara”
Fin finala, l’operacion portaré a la clausura de 220 escòlas de montanha sus las 260 que existon ara.
L’atac de la ministra Gelmini a l’escòla publica e, en particolar, a l’escòla de montanha es ben grèu. En aquest moment dificil per tota l’escòla italiana, mas sobretot per l’escòlas occitanas de las Valadas, chal far auvir nòstra vòutz, , per defendre la cultura e la civiltat alpina.
Lo 30 d’otobre tuchi a Coni a 9 oras dal matin en Plaça Europa ambe cartèls en lenga nòstra, nòstras bandieras e nòstra musica!!
Lo Quequejaire me manda un mp3 . "l'escòla qu'ei barrada" que podètz escotar e legir las paraulas çai-sota.
"l'escòla qu'ei barrada"
escrichaa per Bourguinat
cantada per Bourguinat e Poychicot au Hestau de Siròs de 1985
tirada del CD 40 ans deu Hestau de Siròs
L’ escòla qu’ei barrada
Arrepic :
- L’ escòla qu’ei barrada ;
On vau anar mamà ?
- Ne te’n hès pas, mainada !
Doman que s’aubrirà.
Mainadeta, abans dia,
Qu’atenderés lo car.
E lo ser, quina vita,
Tornarés hèra tard !
Montanhas shens mainatges
Qu’ei com un pòt shens flors.
Que haràn los vilatges
Shens las vòstas gaujors ?
Centralisme de mèrda,
Adara que n’i a pro.
Qu’èm pescuts com la gèrba
Dinc a la darrèra flor.
Au lòc d’aidar la vita
A s’estar aquiu-haut,
Per totas las combinas
Que la’n vòlen tirar.
Que cau aidar las montanhas
Que cau aidar los paisans.
Tot aquò son promessas ;
Que nse’n tractan com cans.
Puish a que taus har créder,
Que’us cau har drin lo mus,
Adar’ que ns’i van véder :
Avisatz-v’i monsurs
A Hauze1 barrèn l’escòla
Mes que caló aubrir
Sinon lhèu tots los bascos
Que’s serén esmalits.
A noste que n’i a de braves
Que n’i a tanben de hardits.
Per Bion non son pas ladres,
Vòlen pas aubedir.
mercés al Quequejaire per lo mp3
dissabte, 25 d’octubre de 2008
A lèu!
divendres, 24 d’octubre de 2008
Intoxicacion alimentària
Levat que ne mangèri un qu'aviá pas bon gost, èra poirit o dins lo genre. Coma i aviá de monde, lo volguèri pas escupir e per far passar lo gost, ne mangèri lèu lèu tres o quatre de mai.
De vespre, rakèri mas tripas. Ai dormit de 20h10 a 07h00 e ara soi malauta.
VDM.
dijous, 23 d’octubre de 2008
E lo mai polit es ....
Mas vòli pas parlar dau país, uèi parlarem linguistica. Òc.
Anam faire un défilé linguistic.
Mas vau resumir.
Mon tòp 3 dels parlars mai polits de la lenga d'òc:
- lo cevenòl
- lo brageiragués
- lo roergat
(tòrni prene los noms donats dins la mapa de la Gramatica d'Alibèrt)
me pensi qu'es rapòrt a mon istòria personala:
- lo cevenòl es lo parlar de la familha, mièg provençal, mièg lengadocian. Cevenas es tèrra de rebelion, emai en linguistica es rebèla :)
- lo brageiragués perque me lo calguèt faire meu per ensenhar alai. me regalavi d'escotar lo mond parlar.
- lo roergat, perque passèri totas mas vacanças alai, sul segalar, dins una bòria que tot lo mond i parlava occitan. (e òc, èra alai lo famós Rieupeirós...)
Escotatz un pauc... lo primièr extrach es una femna del vilatge de Joan Bodon, Ida Cròs, que demòra a Rodés e lo segond es un papet qu'ai doblidat son nom e que parla sus un DVD sus la castanha que podètz crompar al musèu de las Cevenas de Sant Joan de Gard. Pel parlar de Peiregòrd, n'ai pas sus aqueste ordenador, alara anatz escotar lo Verdier dins Meitat Chen Meitat Pòrc.
Se n'i a qu'aquò interessa, podètz ausir de roergats dins los 4 DVDs de collectatge prepausats per l'Institut Occitan d'Avairon o dins los collectatges de La Talvera. Ne podètz ausir tanben s'anatz dins lo país, qu'es encara çò melhor :)
Per Cevenas, pas gaire de collectatge de bon trobar, podètz anar veire mon papet se volètz ( o un autre papet, vos en voldrai pas) :)
Pel parlar de Peiregòrd, podètz anar rescontrar de mond a Sarlat, entre los toristas, i a de mond que parlan occitan!
Alara, la question del million, i a-ti un parlar que m'agrada pas? Òc. N'i a un que tròbi pas polit, laidàs, berk berk berk .Quin? Ben vos o dirai pas, que se vos o disi, vau perdre una part de mon lectorat (es que en mai d'aver un parlar pas polit, son susceptibles...) :P
Putan, uei ai fach de chauvinisme, marcatz-lo sul calendièr, akò m'arriba pas gaire!;)
dimecres, 22 d’octubre de 2008
Meitat Chen Meitat Porc , la cançon de Peiraguda
Lo títol, es una cançon de Peiraguda, aquí l'avètz:
Peiraguda, es un grop mai vièlh que ieu. Es de totes los vièlhs (Nadau, Marti, Patric, and co), son los melhors.
Urosament que me mandèron dins lo Far West, akò me permetèt de conéisser Peiraguda.
"lo camin es long que monta a nòstre ostal, dempuèi lo vent de mai al solelh d'abrial, si fasèm çò que cal, i farem carnaval, tut tu ttutuut tu tuututututututuuuuuuuuuuuuu"es una autra cançon... que m'agrada fòòòòòòòòòòrça
dimarts, 21 d’octubre de 2008
MonAmorósMaiContent
Los catalans son los josieus de la romanitat (quand serai mòrta e famosa, n'auretz tot plen de citacions meunas de plaçar dins las dissertacions).
E MonAmorósMaiContent es un pauc josieu.
(L'avantatge amb el es que legís pas lo blòg, alara pòdi dire qué que siá, vos poiriái dire qu'a la quequeta tòrta que se n'avisariá pas.)
MonAmorósMaiContent es un pauc josieu. M'expliqui. Quand li pausi una question, me respond per una autra question e akò, o supòrti pas. I a lo classic
"- Quina ora es?
- Perqué? As pas de relòtge?"
(e precisi qu'a pas la quequeta tòrta)
E n'ai a bodre d'exemples...
- Dins quina carrièra es la librariá?
- Ara, ont siás?
- Sus la plaça del mercat
- Mas dabans lo mercat o d'esquina al mercat?
- DINS QUINA CARRiÈRA ES LA LIBRARIÁ , Macarèl!!!
(de tot biais, la quequeta de monamorósmaicontent vos interessa pas, lo primièr o la primièra que s'interessa a la quequeta de monamorósmaicontent es fòrabandit del blòg)
L'autre jorn:
- M'agradariá arribar als 1000 messatges pels 3 ans del blòg.
E sa replica:
- Ne fas mai de 300 per an.
De còps que i a, l'asiri.
.
dilluns, 20 d’octubre de 2008
Lo primièr còp...que ************ (censurat)
1999.
Wanadoo modem, 50 oras per mes de conexion, pas illimitat, mas quasi! 50 oras... quin luxe!.
Es la granda mòda del tchat. Ieu chategi en espanhòl, perque i a de causas que sabi pas faire en francés. Alara, rabali mas pelhas sus de chats espanhòls. Òc, fa d'annadas que recruti sus internet e vos emmerdi, permet de planificar las epilacions. Non, perque, imagina, rescontras un tip al supermercat que t'agrada grèu "venes beure un còp a l'ostal?" "non, soi pas depilada". La mèrda. Sus internet, pòdes dragar en te gratant la pachòla e en te curant lo nas. Es practic.
Chatear.com
lo chat se dubrís amb un Java que blokeja tot un còp sus 4, me soveni pas de la tièra de canals, mas me soveni que n'i aviá un que se disiá "cibe*r*s*e*x**o" e qu'aquò, lo primièr còp que lo legiguèri, mankèri de morir de rire.
De qu'èra son pseudo a aqueste dròlle? me'n soveni pas. Ja, per me sovenir de son pichòt nom, me calguèt faire una experiéncia de flashback psicologic dins ma memòria coma Charlotte dins Plus Belle la Vie. Enfin, ela la faguèt son experiéncia amb un medium perque perdèt la memòria en seguida d'un truc violent, ieu perdi pas la memòria en causa d'un truc violent, es que ai una memòria de peisson roge.
Brèu.
M'arriba una conversacion privada:
"hola, ¿k tal?"
respondi
"hola, muy bien y tu?"
e me'n vau faire kikòm mai. Perque a l'epòca per chatejar, entre cada frasa, e ben aviás lo temps d'anar cagar e de tornar que la responsa del tipe èra pas arribada. Èra l'epòca daurada del modem telefonic que fasiá un bruch d'ataca intergalactica. Ara, se siás a MSNejar e que vòls cagar, e ben t'o cal dire "espera, me'n vau cagar, tòrni dins un brieu", sequenon lo mond, quand respondes pas sul pic, o se fan de lagui perque pensan qu'as agut una crisi
Brèu.
Se ditz Quico, es de Figueres e me tròba tras que simpatica ( e las aviá pas encara vistas mas popas). Me dona son telefon, li doni lo meu.
Se telefonam.
A l'epòca, Françatelecon fasiá 30% de reduccion per telefonar en Espanha. Ara amb la livebòx es illimitat per 7€/mes a Euròpa e a Estats Units.
Vau a Figueres amb ma CLItO grisa. Es un polit dròlle, blond, d'uèlhs blaus, musclat musclat de'n pertot. wow.
Me pòrta a Girona amb sa twingo jauna. Genial, vau a Girona. Non, me fa pas visitar lo barri josieu ni la catedrala, non, fasèm pas una passejada romantica long de l'Onyar, dinnam al Burger King, me parla de son tatoatge al botelh, a la conversacion d'una ustra, levat que las ustras an pas de botelhs per s'i faire de tatoatges laids. Non, soi missanta, èra fòrça simpatic. Anam faire la "siesta" dins un parc de Girona que quitament lo pelenc i creis pas. Aprèp la "siesta", decidís de me portar a Palamós. Twingo Jauna, bota la caisseta. Estopa acaba de sortir son disc, a una caisseta qu'es una maqueta d'avans lo disc, me'n brandi ieu de sa maketa de mas colhas
por la raaaaaajaaaaaaa de tu faldaaa yo tuve un siniestro con un seat pandaaaaaaaa
Potons a Palamós, passejada suls ròcs, la mar, los gavians. Palamós qué.
Ok. Mas quora bicam? te creses que soi venguda fins aquí per passejar dins ta Twingo jauna?!?!
El a pas gastat 10 000 pesetas de telèfon (e òc vos parli d'un temps que l'èuro èra pas encara arribat!) per me passejar dins sa twingo jauna per escotar una maketa d'Estopa d'abans lo disc.
Prenèm la veitura.
Sentissi lo plan simca 1000.
Anam dins una zòna industriala. Una zòna industriala lo dimenge, es la causa mai glauque del mond. Aimi pas los plans simca 1000. Es pas confortable, El asiento no se echa para atrás y la postura a buscar tiene dificultad.
Mas Quico a una twingo jauna.
E las Twingos, akò fa lièch (e pas las Simca 1000).
Desplega sa Twingo lièch dins la zòna industriala. (putan, mas i a de causas que m'arriban pas qu'a ieu). Galeram. Sèm malbiaissuts tant un coma l'autre.
- Bon, me confla, ensajarem mai tard
- ok, mas chuca-me
- ben non
- pk?
- pk ai pas enveja
- aneeeeeeeeeeeeeem chuca-me, anem, es pas grand causa.
- non, ai dich de non, e non es non
- anem, nonmas un pauqueton?
N O N. Putan, sètz pesucs los tipes quand avètz una idèa pel
Plega sa twingo lièch en Twingo normala que s'i pòt escotar Estopa, e tornam partir.
Ostalariá lux(ur)osa gironina.
Ai drech a totas las posicions
e regularament:
- chuca-me
- non
Aviái de principis ieu: chuqui pas lo primièr ser.
Paure Quico qu'aurà pas agut sa pipa.
Paure Quequejaire que s'es engolit aqueste tèxt longàs e qu'aurà pas agut la responsa a sa question...
diumenge, 19 d’octubre de 2008
Moussu T a la ràdio
Me sembla qu'es la sola emission de ràdio en occitan qu'escoti sens m'emmaliciar, sens renar, sens faire "pfffffffffff", me regali, vaquí.
Uèi, avián Moussu T al telefòn. Putan, aqueste tip es genial.
L'avián al telefòn perque es la sortida de son darrièr disc, Home Sweet Home.
Me lo vau crompar aquesta setmana. Ausir un disc novèl de Moussu T, aquò te bota de bona umor, aquò te fa cuolejar, aquò te fa picar del pè, aquò te fa rire e sas pas perqué, e ieu aquò me balha enveja de faire l'amor. Moussu T, ne soi convençuda, es mandat per las fòrças escuras d'Occitània per faire bicar lo mond e tornar poblar lo país.
Dins 20 ans, dins las escòlas del país, aurem de pichòtas que se diràn "Marselha", "Polida", "Ciotat", "Serena" e de pichòts que se diràn "Tatou", "Eli", "Jovent", "Gabian".
dissabte, 18 d’octubre de 2008
Regg'lyss lo clip
Enjoy
Regg'lyss, l'emocion del país
( oaf oaf oaf)
un divendres de ser dins mon lièch
Lo libre, lo legiguèri fa d'annadas e me'n soveniái pas gaire, n'aviái un bon sovenir mas sens gaire detalhs.
Me regalèri de veire lo film e de tornar descrubir l'istòria en me dire qu'es pas un libre de bon adaptar al cinèma e tota la primièra partida es fòrça polida e plan capitada. Quand Grenouille es a descubrir lo mond, i a tot plen d'erostisme, d'imatges polits, de movement de camera o de zoom que nos fan capir çò que se passa dins lo nas e lo cap de l'eròi. Es quand meme un pauc longuet lo film, e la darrièra mièja-ora, n'aviái mon confle...
En tot cas, un film de bon veire un divendres de ser tota sola dins mon lièch.
dijous, 16 d’octubre de 2008
Lo primièr còp... que veguèri lo primièr clip de Mauresca Fras Dub
Beni B, qu'es pas un grop de rap auteilneuillit passyt, mas un polit dròlle audenc ne vòl saber mai sul primièr còp que veguèri lo clip de Mauresca...
Ai una pagina sus My Space que i vau tant coma sus la de Facebook, es a dire un còp per mes, quand ai lo tampax que me fa mal (bota sèla bota sèla)
Vau sus myspace e vesi que parpaleja sus l'icona de Mauresca Fracas Dub l'anóncia que me fa montar la pression arteriala (Dr Houuuuuuseeeee) “Clip en linha”. "enfin”, l'ànsia e la jòia. .
L'ànsia de la curiositat “cossí serà?” e la jòia de lo descobrir “cossí serà?”
Clicar lèu per lo descubrir.
Esperar lo cargament de la video. Pffff, k'akò's leeeeeeent.
Sentir lo gong incial (si si i a un gong a la debuta)“, Mauresca Fracas Dub, Seta, Gallarguas, Marselha” e sentir montar la jòia, risolet als pòts
Veire l'ecran negre e dire “mèrda, marcha pas”.
Veire aparéisser lo Chab en gròs plan. “ah geniaaaaaaal”
Apreciar lo costum “mmm, aquò li va plan. Qu'es sexyyyyyyyy coma akòooo”
Cantar amb el. Putan, coma an degut galerar per faire que boleguèsse pas. Ten pas jamai en plaça. Lo paure, a degut patir pel registrament.
Esperar un cambiament.
E ben? es tot?
Putan, se son pas escagassats.
Rire quand apareis Benezet
Benezet l'espatlut
Quand es lo Drac que canta, akò cambiarà.
A ben non, es parièr.
Es polit lo Drac, dau mai va, dau mai es polit. E coma lo vin se melhora amb l'atge. Li van fracament plan aquelas besiclas.
A ten, Inti
Turlututuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuu
E ben, es tot?
I aviá pas mai de budgècte o qué?
Ò la mèrda. E perqué i a aquò e pas kikòm mai? E perqué i a pas de movements? E perqué i a pas mai de violéncia? [Anam lor fotre dins lo morre als franchimands inside]
Bon, tòrni agachar.
Putan qu'es leeeeeeeent de cargar las videos.
Se pòt metre sul blòg? Bon la metrai sul blòg. Wow, fa tres oras qu'es en linha. An d'astre los legeires de mon blòg, lor disi las causas abans tot lo mond. Se n'avisan quitament pas.
Quand meme akò peta.
Tòrni tòrni agachar.
Finala, l'agachèri 6 o 7 còps seguits. E akò peta, e la causida estetica, i aderi d'a fons ara. Pròva n'es qu'es bona :)
E ara, braves legeires, agachatz lo clip sens lo son.
dimecres, 15 d’octubre de 2008
un pauc de cultura
E 20 ans aprèp me disi qu'es francament pas bona aquesta reclama.
E 20 ans aprèp contunhi de cantar "allez hop on y va , en route pour l'aventure"... Per astre, lo mond que coneissi coneisson pas la referéncia...
puèi...
dimarts, 14 d’octubre de 2008
lo primièr còp .... que faguèri cors
Mon primièr cors.
Anem, fau la puta... Mon primièr cors coma escolana? Lo primièr cors qu'èri la professora quand aviái quicòm coma 18 ans? Lo primièr cors oficial post-capes? Los dos primièrs me'n soveni pas brica, alara vos parlarai del tresen. E coma lo Camelon e son òdi pel professorat, los coneissi, e ben sabi qu'es d'aquela caganha que vòl que parle.
Contextualizacion:
Aquela puta de CAPES, l'aguèri que m'i esperavi pas. L'annada d'estagi se farà dins l'acadèmia de Tolosa, aquò o sabiam ja, dempuèi que i a quatre miserables pòstes al capes d'occitan, los estagis se fan dins l'acadèmia de Tolosa. Jòia per ieu que quand èri pichòta, las vacanças las passavi a Riupeirós (cercaretz sus la mapa). Crentavi quand meme, voliái pas anar a Too Lose, la ciutat, aquò's pas per ieu, soi una rurala ieu. E mai que mai crentavi que l'administracion de l'educacion nacionala que de còps que i a es un pauc cona me mandèsse en país gascofòn... Cachavièlha! Ba, me preniái pas gaire lo cap de tot l'estiu que sabi que soi un cameleon, m'adapti a tot! E òc, m'èri preparada psicologicament per parlar amb de “que” e de “h”, aviái telecargat l'integrala de Nadau (pensaviatz pas que los anava crompar los disques quand meme! ) e aviái comprat un camisòt Adishatz que lo tròbi pas mai (ne coneisses de mond que perdon sos afars a son ostal?), èri armada per que l'avion Educacion Nacionala m'escampèsse en Gasconha.
28 d'agost. Telefoni al sénher inspector d'occitan de l'acadèmia de Tolosa (a quin òoome!! , sabiái pas que un jorn badariái quauqu'un que se ditz coma lo cantaire del Sunlight des Tropiques). L'òme en question me ditz que soi a Salviac. Glop. Salviac, aquò fa “-ac”, coma Armanhac, puta de dieu, me mandan en Gasconha. Mas tot aquò li diguèri pas a l'inspector. Me contentèri d'un “ont es?”. “a costat de Gordon”. “ e ont es Gordon?” Ieu dins mon cap, me fasiái una autra conversa genre “òu, arrèsta de jogar a me dire totes los vilatges de ton acadèmia, e explica-me ont es macarèl!”. Precisi :”dins quin departament” dins mon cap los neons Las Vegas fasián parpalejar “Gers” (puta de gascons)... e l'òme me ditz “Òlt”. “Aaaaaaaa, geniaaaaaaaaaaaal”. Lo tipe me cresiá pas: Mas sètz contenta? Ben òc!! Puèi m'expliquèt ont èra. Al limit de Dordonha, que me caldriá adaptar al parlar, que parlan coma Peiraguda, coneissètz Peiraguda? Mmm non, coneissi pas Peiraguda, mas m'i metrai, pas de problèmas.
Viamichelin.fr. Where is Salviac?. O putaaaaaaan, qu'es luènh, es lo trauc del cuol del Far West d'Occitània, çò cridi dabans mon ecran.
Pagesjaunes.fr per trobar lo nom del collègi , telefoni, lo principal me respond. M'i cal èsser lo 1èr de setembre. No soucy coma diriá Ophély.
Tròbi un ostal sus internet (mas cossí fasián lo mond quand internet existissiá pas????). Meti dins la Twingo tota ma vida e çò qu'aurai de besonh per subreviure al Far West, a la gròssa, i amoloni: l'ordenador, los libres, los vestits cargables dabans d'escolans, una sièta (pas besonh de doas, soi tota sola), una ola, una padèla, de qué manjar (i aurà ti un supermercat per faire la crompa?). E fai abans!
Lo 31 d'agost, passi la frontièra. “Le Lot, une surprise à chaque pas”.
M'installi dins lo git qu'ai logat sus internet qu'es al bèl mièg d'un prat de vacas que quitament lo telefonet i marcha pas.
Lendeman, lo 1èr de setembre es l'acamp dels professors. Rescontrarai mos collègas e aurai mon emplec de temps e las tièras dels escolans. Es la jornada mai esperada dins la vida d'un professor. La velha de la dintrada dels professors, es lo jorn que lo professor se pausa mai de questions: cossí seràn los collègas? N'i aurà-ti un que m'agradarà (e que li agradarai)? Trabalharai lo diluns a 8 oras? E de qu'aurai coma classas? Eça.
Lo 1èr de setembre. Dintri dins la sala dels professors.
Me cagui dessús. Soi timida. Son grands, vièlhs, rison fòrt, se coneisson totes, cadun sap tot de l'autre. E ieu coneissi pas degun, e m'aimaràn? E son braves? E se ne vòlon pas de l'occitan? E se me mandan cagar? E se vòlon pas èsser mos amics?
“bonjorn, soi Melania, soi la professora d'occitan” Son simpatics, me parlan occitan e tot! E òc soi dins un país que la lenga i es plan parlada!
Lo cap presida l'acamp. M'asseti. A costat de ieu, s'installa un vièlh ventrut, lo que ritz mai fòrt. A una camisa florida (genre Antoine dins la reclama per sai pas quin optician) e lo must de l'andòlfi: sandalas e caucetas. Perque lo mond meton de caucetas amb las sandalas? Comprendrai pas jamai e akò's per ieu es una pròva de conariá e lo mond que meton de caucetas amb las sandalas e ben los parli pas, perque ja, sonque de los veire me pensi que son colhons. E aqueste con arrestava pas de me parlar. Es professor de matematicas (m'estonas, ten...). (precisi que, urosament, ai evoluit e jutgi pas mai lo mond sus son biais de vestir o de cargar las sabatas... ).
Ai doas classas de 6ena, una classa de 5ena, una classa de 4ena e una classa de 3ena.
Veirai mos primièrs escolans, la classa de 5ena, lo dimars 6 de setembre de 2005, jorn de mos 25 ans.
E contunharai mai tard, perque quand es tròp long, legissètz pas.
NOn, èra una galejada....
Dimars 1èr de setembre. 10 oras. Sala dels professors abans d'anar quèrre los escolans dins la cort. Aquò tinda. I cal anar. Meme pas peur.
Me meti a l'endrech que los escolans i deurián èsser. “5ºA?” “òòoooooooooc” “rangez-vous”. Autoritat. Se n'avisaràn mai tard que soi (tròp) brava. "Rangez-vous, c'est rangé ça?" Un an de susvelhança dins un collègi, aquò servís!. S'installam dins la sala (de matematicas, la sala). “e i a pas besonh de faire tant de bruch per s'installar”. Fau la crida. Tot se passa plan, soi tròp fòrta. Semblan bravets! Comenci de parlar per veire çò que sabon ja. Trucan a la pòrta. Es lo professor de tecnologia. Se son enganats dins los grops, deu prene la classa entièra e mon gropet deu anar en sala de tecnologia. “Te geina pas? Ben non! Anem, anatz en tecnologia amb mossur lo professor de tecnologia, recaptatz los afars e a diluns!”.
A, Camelon, mon primièr cors...
Èra lo jorn de mos 25 ans e durèt un quart d'ora.
Las borsas (akò fa pas partida de la rubrica Star Wars)
tirat de son sit L'actu en Patatas
dilluns, 13 d’octubre de 2008
oaf oaf oaf
Sai pas perqué me manda akò a ieu, de qu'es aquesta associacion d'idèas?
diumenge, 12 d’octubre de 2008
E cric...
Se passatz sus l'autorota que va de Girona a Barcelona un dissabte o un dimenge, sortissètz a la sortida 11 "sant celoni montseny", prenètz a esquèrra la direccion Santa Maria de Palautordera, puèi Sant Esteve de Palautordera, puèi vos caldrà seguir los panèus roges "circ", o regretaretz pas, o vos disi!!
Tortell Poltrona, en mai d'aver luchat tota sa vida per un circ catalan, es lo fondator de Palhassos sens frontièras. Vos regalaretz e faretz una bona accion. Qué demanda lo pòble?
MonTamonet, aquò's per tu :)
Zo, videos:
primièr, lo reportatge de Vilaweb:
Lo Tortell en pista:
Los ligams:
- Lo Circ Cric
- Pallassos sense fronteres
dijous, 9 d’octubre de 2008
los primièrs còps: la rubrica!
Una rubrica "mos primièrs còps".
Donatz d'idèas, pausatz de questions... "conta-nos lo primièr còp que mangères una banana al nutella" (es un exemple).
Lach'té kom' coma disiá l'autre.
dimecres, 8 d’octubre de 2008
mos primièrs còps
Regg'lyss, lo 1èr grop que ne foguèri fan: aviái fach un quasernòt que i pegavi los articles de Midi Libre sul grop, mankèri de m'estavanir quand lo cantaire, lo mitic Roland Ramade, me faguèt un poton, agachavi cada jorn lo jornalet M6 de Montpelhièr perque i parlavan de longa del grop, somiavi d'anar a un concèrt a Mimi la Sardine, sala montpelhierenca desapareguda abans que i anèsse cuolejar...
Mas primièras règlas e ben las aguèri a un concèrt de Regg'lyss, òc deu èsser un signe... vau pensar a l'idèa de crear un grop sus Face book "ai agut mas primièras règlas a un concèrt de Regg'Lyss"...e a Fabrègas lo concèrt! (òc, anavi als concèrts a Fabregas e vos emmerdi) (e doni de detalhs gòres se vòli, es mon blòg :P).
Çò triste dins l'istòria, es que ai perdut lo 1èr album dedicaçat per tot lo grop, èra lo primièr CD qu'aguèri.
Aviái 12 ans.
Boomp3.com
divendres, 3 d’octubre de 2008
L'anhèl de Christopher Moore
Anem, zo, quauques extraches:
An installat dins la vila l'estatua d'un dieu grec... Biff, Joshu (=Jesus) e Maggie (Maria Magdalena) lo vòlon josivar...
Je suppose que j'aurais dû y réfléchir à deux fois avant d'embarquer Maggie dans notre aventure. Je veux dire par là qu'il y a une sacrée différence entre la circoncision d'un bébé d'une semaine et celle d'une statue de dieu grec de trois mètres de haut.
- Bon dieu, c'est impressionnant! fit Maggie en découvrant le pénis de marbre de la statue.
- N'exagérons rien , murmura Joshua.
Bien qu'il n'y eût que la lueur de la lune pour nous éclairer, je vis qu'il rougissait.
- Au boulot! dis-je en sortant un petit burin de fer de ma sacoche
(...)
[Joshua] plaça l'extrémité tranchante de mon burin sur le prépuce d'Apollon et frappa un petit coup sec avec le maillet. Un minuscule éclat de marbre vola.
- Frappe un bon coup, dis-je
(...)
- Et si je lui arrache toute l'extrémité?
- Il pourrait se le permettre, fit Maggie.
Nous nous retournâmes vers elle, bouches bées.
- Enfin... je crois, ajouta-t-elle. Dites les garçons, vous sentez pas comme une odeur?
Nous sentîmes le Romain avant de l'entendre et nous l'entendîmes avant de le voir. Il faut vous expliquer que les Romains avaient pour habitude de s'enduire le corps d'huile d'olive avant d'aller au bain, ce qui fait que si vous étiez sous le vent vous pouviez les repérer à trente pas. En plus de l'huile d'olive dont ils s'enduisaient le corps, les Romains mangeaient de l'ail et de la pâte d'anchois avec de l'orge.Quand les légions romaines étaient en marche, on se serait cru chez Pizza Hut... si les pizzas avaient existé en ce temps-là, bien évidemment.
Joshua donna un bon coup sur le maillet et le burin ripa, sectionnant une bonne partie de l'intimité d'Apollon, qui atterrit dans la poussière avec un bruit sourd.
- Merde, dit le Sauveur
- Chut, fis-je.
Joshua sortís tot vestit de la mikhveh (la banhadoira gròssa o piscina pichòta per se purificar)
Joshua s'était dit qu'il pourrait faire d'une pierre deux coups: se purifier et laver sa tunique.
- Je gèle, fit-il. Il tremblait et dansait d'un pied sur l'autre comme s'il eût marché sur des charbons ardents.
- Je gèle, répétait-il
- Tu ferais mieux de venir chez moi, suggérai-je. Ma mère aura préparé le petit déjeuner, tu pourras te réchauffer.
Joshua essora les pans de sa tunique et l'eau ruissela le long de ses jambes.
- Et comment je vais faire pour justifier mon état?
- Tu n'auras qu'à dire que tu avais commis un péché et que ça urgeait que tu te purifies.
- Un péché? A l'aube? Quel péché aurais-je pu commettre à l'aube?
- Le péché d'onanisme par exemple.
Joshua me jeta un regard interrogateur.
- Ne me dis pas que tu as commis le péché d'onanisme, fit Josh
- Qui? Moi? Non, jamais. Mais j'y pense depuis un certain temps, répondis-je
- Tu me vois en train d'expliquer à ta mère que j'ai commis le péché d'onanisme?
- Tu as encore le temps de t'y mettre avant qu'on rentre.
- Mais c'est donc vrai, fit Jean, tu peux guérir.
- Bof, le rhume, c'est facile, répondit Joshua. Une petite muqueuse de rien du tout ne peut pas lutter contre la puissance du Seigneur.
- Et ça t'embêterait de jeter un coup d'oeil à ça? fit Jean en soulevant sa tunique et en exhibant ses parties intimes, toutes couvertes de bobus purulents et de croûtes verdâtres.
- Cache-ça, hurlai-je, cache ça!
- C'est vraiment déguelasse, commenta Joshua.
- Ça veut dire que je suis impur? (...)
(Je crois pouvoir dire ici que c'était la première fois que Miriam, la petite soeur de Joshua, voyait l'intimité d'un gars. Elle avait six ans à l'époque. Ce qu'elle vit ce jour-là lui fit tellement peur qu'elle ne se maria jamais de toute sa vie. La dernière fois où quelqu'un a entendu parler d'elle, elle portait les cheveux à la garçonne, des vêtements d'homme et partait vivre sur l'île grecque de Lesbos. Mais c'était bien après sa rencontre avec Jean. )
- Tente ta chance, Josh, dis-je. Fais-lui l'imposition des mains et guéris-le.
Joshua me jeta un regard noir, puis il regarda son cousin Jean, les yeux emplis de compassion.
- Ma mère a du baume pour les trucs comme ça, fit-il, essayons d'abord le baume.
- J'ai déjà essayé le baume, dit Jean.
- C'est ce que je craignais, répliqua Joshua.
- Tu as essayé de frotter avec de l'huile d'olive? demandai-je. Ça ne te guérirait pas mais après t'y penserais peut-être moins.
- Je t'en prie, Biff, ajouta Joshua, Jean souffre beaucoup.
- Excuse-moi
- Viens ici, Jean, intima Josh.
Mais ça ne va? dis-je à JOsh. Tu ne vas quand même pas tripoter ça? Il est impur, il n'a plus qu'à aller crever chez les lépreux.
Joshua posa les mains sur la tête de Jean...
disponible en cò de Folio Policier (sai pas perqué, es pas un policièr...)- Dis-moi Josh, tu ne te serais pas fait sodomiser par Balthazar?
(...)
- mais moi je pense que sodomiser le Fils de Dieu est déjà en soi très, très sérieux.
Lo pòdi prestar a los que me crosan sovent!
dijous, 2 d’octubre de 2008
Star Wars: a de qué servís lo chivre de plastic?
La question?
A de qué servís lo chivre de plastic qu'avètz en fòto çai jos?
La responsa:
A pas res Mila dieus de mila dieus! i a pas mai de pilas!!!
dimecres, 1 d’octubre de 2008
Manjar blaugrana
Geek
Ai vergonha. O sabiatz vosautres?


text:
Ai agut legit que dins la lenga medievala i aviá tant de mots amb la « e » de sosten coma de mots sense aquela « e ». Plan segur. Non sèm nosautres que direm lo contrari, quitament se los exemples fan un pauc sofraita per la segonda afirmacion. Direm simplament que l’aparicion de la « e » de sosten acompanha un fenomèn doble, l’arribada de mots sabents (pel latin) e l’evolucion fonologica. Sèm alavetz al s. XIII e nos acaminam de l’occitan ancian cap a l’occitan modèrne (al sègle seguent, las Leis d’Amor prepausaràn a l’encòp « pedagoc » e « majordome »). Ne trobam de testimònis dins la literatura amb los trobadors de la resisténcia e l’anonime de la Cançon de la crosada (*), d’autors que non pòdon èsser suspectats d’escambis culturals assidús amb los crosats - puèi qu’aqueste « malaür » seriá degut a l’influéncia del francés. Non soi brica segur tanpauc que foguèssen los ribauds franceses qu’importèron los mots sabents e influencièron l’occitan per l’escriptura. E mancam de pròvas per supausar, après lo desplaçament de l’accent tonic, una estapa « *prodig » dins la mutacion pròdig → prodigue. Las doás darrièras son de certituds, la primièra una ipotèsi que non s’adapta melhor al païsatge que las torres neomedievalas de Carcassona.
Adonc, la lenga anteriora al s. XIII ! Es aquí que tot s’esclaira. Aquí la clau e lo desnosador. Aquí la referéncia e lo modèl privilegiats pel CLO, que considèra Pèire Cardenal coma un irresponsable « antinormista ». Aquí l’origina dels assemblatges o sorgiments estranhs *conservador per conservator, *ordenador per ordinator, *pacificaire per pacificator, *normalizaire (!) per normalizator…. E, mai clar encara, la causida d’un certan vocabulari dins la pròsa de sos sòcis : *feusal per feudal ; *eissilh per exili ; *fiseltat per fidelitat… Sentissi una aura freda, l’ostal seriá trevat ?
J. P.
(*). « E tant bon colp ferit sus elmes de Pabia… » ; « E.l castelas e.n Joris e n’Alcelmes aizitz… ».