text:
15 h place Malherbe
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça)
1 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) le Mer 17 Sep - 10:03
Barbet
Occitan Warrior
15 h place Malherbe
2 Re: 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) le Mer 17 Sep - 10:48
lo julien vertadier
Pintaire
3 Re: 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) le Mer 17 Sep - 11:01
lo julien vertadier
Pintaire
4 Re: 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) le Mer 17 Sep - 11:11
Danís
Adjudant
5 Re: 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) le Mer 17 Sep - 13:40
Cerièra de Mai
Trobador !!
6 Re: 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) le Mer 17 Sep - 13:43
Joan Peiroton
Guelha de bonda
7 Re: 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) le Mer 17 Sep - 14:02
Cerièra de Mai
Trobador !!
8 Re: 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) le Mer 17 Sep - 14:35
Joan Peiroton
Guelha de bonda
Cerièra de Mai a écrit:Tolosa/Barcelona en 2 oras… sus un còp de cap, partir per una jornada de crompetas, e tornar a l'ostal… amb de fruches exotics del mercat…
E òc! Encara melhor se lo bilhet es a gratis (sequenon, te disi pas lo prètz de la manga e de l'ananàs lol)...
9 Re: 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) le Mer 17 Sep - 15:10
Cerièra de Mai
Trobador !!
Cal pas somiar…Joan Peiroton a écrit:E òc! Encara melhor se lo bilhet es a gratis
L'ananàs se troba pertot aicí, mas aquò, l'aviái jamas vist avans !!(sequenon, te disi pas lo prètz de la manga e de l'ananàs lol)...
(se qualqun ne coneis lo nom…)
10 Re: 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) le Mer 17 Sep - 15:14
Einucent
Occitan Warrior
11 Re: 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) le Mer 17 Sep - 15:19
Cerièra de Mai
Trobador !!
E ieu, per tornar a ma romegada d'aquel estiu, vòli sonque anar de Caors a Rodès sens passar per Tolosa…
E cresi que le pòdi esperar tanben…
12 Re: 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) le Mer 17 Sep - 15:21
Joan Peiroton
Guelha de bonda
Einucent a écrit:Ieu vèole un "pendolino" (de tecnologia italiana, dobat a relèu de montanha) melhor qu'un TGV (françès) per far Limòtges-Turin. Quant-ben de temps cresetz que lo pòde esperar
En vertat, en vertat, t'o disi: quand seràs mòrt, l'esperaràs pas mai.
13 Re: 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) le Mer 17 Sep - 15:23
Cerièra de Mai
Trobador !!
Joaaaan, Joaaaan, d'ací vesi ton ostal !Joan Peiroton a écrit:En vertat, en vertat, t'o disi
14 Re: 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) le Mer 17 Sep - 15:32
zetofre
Festenalièr
L'ananàs se troba pertot aicí, mas aquò, l'aviái jamas vist avans !!(sequenon, te disi pas lo prètz de la manga e de l'ananàs lol)...
(se qualqun ne coneis lo nom…)
Es pas una "figue de barbarie"? es una frucha amb de picons?
15 Re: 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) le Mer 17 Sep - 15:38
Joan Peiroton
Guelha de bonda
Cerièra de Mai a écrit:Joaaaan, Joaaaan, d'ací vesi ton ostal !Joan Peiroton a écrit:En vertat, en vertat, t'o disi
Lutz, me sembla que ja t'ai dit de pas fumar tant (sens tabac) e de dormir un briconel mai en lòc de mudar de sit en plena nuèit. Que comença d'èster fatigant d'aver de seguir totes aquestes blogaires (o puslèu totas aquestas blogairas) que mudan de sit cada jorn o gaireben!
Aquò dit, la revelacion, aquò se discutís pas...T'agrada, l'ostal, aumens?
16 Re: 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) le Mer 17 Sep - 15:45
LaurençD
Occitan Warrior
_________________
http://lacabraelolop.canalblog.com/
17 Re: 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) le Mer 17 Sep - 15:45
Joan Peiroton
Guelha de bonda
La manga es una fruta exotica que se manja de la fin cap a la debuta, per çò que ven del Japon, coma tot lo mond o sap. As pas de picons, es pas coma la figa que ven de Barbarialand!!!
zetofre a écrit:L'ananàs se troba pertot aicí, mas aquò, l'aviái jamas vist avans !!(sequenon, te disi pas lo prètz de la manga e de l'ananàs lol)...
(se qualqun ne coneis lo nom…)
Es pas una "figue de barbarie"? es una frucha amb de picons?
18 Re: 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) le Mer 17 Sep - 15:53
Cerièra de Mai
Trobador !!
Paure de tu ! Ès plan maluros !!Joan Peiroton a écrit:Que comença d'èster fatigant d'aver de seguir totes aquestes blogaires (o puslèu totas aquestas blogairas) que mudan de sit cada jorn o gaireben!
Melania, cresi pas que ne siaga… defòra, los pics fan coma de boclas…
19 Re: 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) le Mer 17 Sep - 15:54
Joan Peiroton
Guelha de bonda
LaurençD a écrit:A ieu m'agradaria un TGV Tula-Valença, ambe una gara a Langonha, tot sos-terran per espaurugar pas las vachas (perdon, las vacas, de còps que i a mon nòrd-occitan pren la man)
Ah! Mas alara las vachas pòdon pas agachar los TGVs que passan per la jara !!! euh...gara!!!
20 Re: 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) le Mer 17 Sep - 15:57
Joan Peiroton
Guelha de bonda
Cerièra de Mai a écrit:Paure de tu ! Ès plan maluros !!Joan Peiroton a écrit:Que comença d'èster fatigant d'aver de seguir totes aquestes blogaires (o puslèu totas aquestas blogairas) que mudan de sit cada jorn o gaireben!
Melania, cresi pas que ne siaga… defòra, los pics fan coma de boclas…
Doncas, simple: es una figa de moro que s'a pagat una visita en çò del peluquièr.
21 Re: 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) le Mer 17 Sep - 16:00
LaurençD
Occitan Warrior
Pecaire, lo TGV va tròp lèu per las vacas, es chajant (eee... cagant)Joan Peiroton a écrit:LaurençD a écrit:A ieu m'agradaria un TGV Tula-Valença, ambe una gara a Langonha, tot sos-terran per espaurugar pas las vachas (perdon, las vacas, de còps que i a mon nòrd-occitan pren la man)
Ah! Mas alara las vachas pòdon pas agachar los TGVs que passan per la jara !!! euh...gara!!!
_________________
http://lacabraelolop.canalblog.com/
22 Re: 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) le Mer 17 Sep - 16:01
Cerièra de Mai
Trobador !!
23 Re: 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) le Mer 17 Sep - 16:49
Joan Peiroton
Guelha de bonda
24 Re: 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) le Mer 17 Sep - 17:01
Barbet
Occitan Warrior
25 Re: 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) le Mer 17 Sep - 17:33
lo julien vertadier
Pintaire
Ieu prepausi un TGV de Marselha-Périer cap a la Luna, a gratis. Cu di milhor ?
26 Re: 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) le Dim 28 Sep - 17:47
Barbet
Occitan Warrior
Totei leis infos aicí : http://lemechanttgvpaca.free.fr/actualites%20lgv%20tgv%20paca%20cote%20azur.htm
27 Re: 2 manifs còntra lo TGV "PACA" (Paris-Niça) Aujourd'hui à 23:31
Contenu sponsorisé
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


c: text/html

text:
Aegypius monachus
Aegypius monachus es una espècia de voltor (var. vutre) es a dire un rapaç diürne carraunhaire qu'aparten a la familha dels Accipitridae, que ne demòra pas que tres populacions, relictualas, en Euròpa ont es ara protegit.
Es la sola espècia del genre Aegypius. Lo Voltor oricon (Torgos tracheliotus) es rarament inclús dins aquel genre jol nom de Aegypius tracheliotus.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias taxonomicas[modificar | modificar la font]
- Aegypius monachus dins Ciconiiformes dins la Lista d'Alan P Peterson (en)
- Aegypius monachus dIns Avibase (fr) (Vejatz mapa de reparticion)
- Referéncia Fauna Europaea : Aegypius monachus (en)
- Referéncia ITIS : TSN 175494 Aegypius monachus (Linnaeus, 1766) (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Aegypius monachus (en)
- Referéncia NCBI : Aegypius monachus (en)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Arthur Rimbaud
Jean Nicolas Arthur Rimbaud (Charleville-Mézières, lo 20 d'octòbre de 1854 - Marselha, lo 10 de novembre de 1891) foguèt un poèta francés. Ben que brèva, la densitat de son òbra poetica fa d'Arthur Rimbaud una de las figuras primièras de la literatura francesa.
Somari
- 1 Biografia
- 2 L'òbra
- 3 Los caps d'òbra
- 4 Òbras
- 5 Bibliografia generala
- 6 Discografia
- 7 Filmografia e documents audiovisuals
- 8 Ligams extèrnes
- 9 Ligams videografics
- 10 Nòtas & referéncias
Biografia[modificar | modificar la font]
Vida a Charleville-Mézières[modificar | modificar la font]
Nasquèt d'una familha de la classa mejana rurala de Charleville-Mézières, Ardenas. A l'edat de quinze ans, aviá recebut fòrça prèmis e aviá compausat de vèrses originals de granda qualitat e de dialògs en latin.
Cap a la poesia amb Verlaine[modificar | modificar la font]
En 1870, son mèstre, Georges Izambard, venguèt son primièr mentòr literari, e sos vèrses en francés aqueriguèron rapidament una qualitat superiora. Fugiá sovent e fòrça possiblament, en una d'aquelas fugidas, participèt brèvament a la Comuna de París, en 1871, çò que li inspirarà lo poèma L'Orgie parisienne o Paris se repeuple (L'Orgia parisenca o París se repòbla).
Foguèt probablament victima d'una ataca sexuala de la part de soldats bandats. Son poèma Le Cœur supplicié (Lo còr supliciat) o suggerís. Alara venguèt anarquista e comencèt de beure. Tornèt a París a la fin de setembre de 1871 davant l'invitacion de l'eminent parnassian Paul Verlaine (prigondament impressionat per la lectura de l'òbra mèstra de Rimbaud: Le bateau ivre - Lo batèl èbri).
Rimbaud visquèt pauc temps aprèp dins l'ostal de Verlaine. Aquel poèta, d'orientacion bisexuala, s'enamorèt rapidament d'aquel naut adolescent, d'uèlhs blaus e de pèl bruna e menant vida dissolguda, bandats amb aussent e ashish. Escandalizèron aital l'elèit literari parisenc, indignat particularament pel comportament de Rimbaud, l'arquetipic enfant terrible. Al cors d'aquel periòde, contunhèt d'escriure los sos vèrses modèrnes visionaris, en superant son mèstre, Charles Baudelaire.
La relacion omosexuala turbulenta entre Rimbaud e Verlaine los condusiguèt a Londres en 1872, en abandonant Verlaine, son esposa e son filh.
En julhet de 1873, aprèp una brega particularament violenta a la gara de Brussèlas, Verlaine tirèt sus Rimbaud. Verlaine foguèt arrestat e somés a un umiliant examen medicolegal. Lo jutge foguèt implacable e malgrat que Rimbaud retirèsse la denóncia, Verlaine foguèt condemnat a dos ans de preson.
Rimbaud tornèt a Charleville e acabèt Une saison en enfer (Una sason en infèrn), amplament considerada coma una de las òbras pionièras del simbolisme
En 1874 tornèt a Londres amb lo poèta Germain Nouveau amb lo qual fa una ruptura amb Illuminations (Illuminacions), en i comprenent los primièrs dos poèmas en rima liure en francés... (cal pas oblidar pr'aquò que los trobadors occitans s'èran agut inventat lo vèrs liure o estramp mai de cinc sègles abans...).
Rimbaud e Verlaine se retrobèron per lo darrièr còp en 1875, en Alemanha, quand Verlaine recuperèt la libertat après sa falsa conversion al catolicisme. Alavetz Rimbaud aviá abandonat l'escritura e aviá optat per una vida establa de trabalh, alassat de la salvatja existéncia anteriora.
Vida d'aventurièr[modificar | modificar la font]
Contunhèt de viatjar extensament per Euròpa, sovent a pè. A l'estiu de 1876 s'enrotlèt coma soldat dins l'armada neerlandesa per viatjar gratuitament a l'illa de Java, (Indonesia), ont desertèt rapidament, e tornèt posteriorament en França en batèl. Viatgèt a Chipre e, en 1880, s'establiguèt fin finala a Aden (Iemèn), coma trabalhador de cèrta importància a l'Agéncia Bardey. Aguèt ailà divèrsas amants nadivas e pendent un temps visquèt amb una abisínia.
En 1884 daissèt aquel trabalh e se convertiguèt en mercand per son compte pròpri a Harar, dins l'actuala Etiopia. I faguèt una pichona fortuna coma traficant d'armas fins a que desvolopèt una sinoviti al genolh drech que degenerèt en carcinòma, çò que lo forcèt de tornar en França lo 9 de mai de 1891, ont de paucs après jorns li calguèt amputar la camba. Moriguèt fin finala a Marselha, lo 10 de novembre, a l'edat de 37 ans.
L'òbra[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
Los caps d'òbra[modificar | modificar la font]
Una sason en infèrn (1873)[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Illuminacions (1872-1875)[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Òbras[modificar | modificar la font]
-
- Une saison en enfer(1873)... Una sason en infèrn
- Illuminations (1872-1875, publicats en 1886)... Illuminacions
- Reliquaire, poesias (1891)... Reliquari
- Poésies complètes (1895)... Poesias complètas
- Lettres, Égypte, Arabie, Éthiopie (1899)... Letras, Egipte, Arabia, Etiopia
- Œuvres, vers et proses (1912)... Òbras, vèrses e pròsas
- Les Mains de Jeanne-Marie (1872)... Las Mans de Joana Maria
- Stupra (publicat en 1923 dins la revista surrealista Littérature, mas compausat fin 1871)... idem
- Un Cœur sous une soutane (1870)... Un Còr jos una sotana
- Sensation (1870)... Sensacion
- Le dormeur du val (1870)... Lo dormeire del val
- Lettres de la vie littéraire (1870-1874)... Letras de la vida literària
- Ma Bohème (1870)... Ma Boèmia
Bibliografia generala[modificar | modificar la font]
edicions originalas e compilacions[modificar | modificar la font]
a l'entorn del poèta[modificar | modificar la font]
a l'entorn de l'òme[modificar | modificar la font]
generalitats[modificar | modificar la font]
traduccions[modificar | modificar la font]
-
- Arthur Rimbaud: Òbra en Vèrs 1870 - 1872, presentada e traducha en lenga d'òc per J.F. David Delhomme, colleccion Flor Envèrsa... Institut d'estudis occitans I.E.O Edicion 1991
- Arthur Rimbaud: Une saison en enfer - Denboraldi bat infernuan, edicion, presentacion e traduccion en euscar d' en Mikel Lasa, Erein, Donostia - Sant Sebastian 1991
Discografia[modificar | modificar la font]
Filmografia e documents audiovisuals[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) THE QUIET LIFE A collection of photos and drawings of Arthur RİMBAUD Edited by Beyaz Arif AKBAS Yalnizgoz BOOKS/Edirne 2011 USA ISBN-13: 9781468018011
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]

- Portal:Literatura/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Naissença en 1854
- Decès en 1891
- Decès a Marselha
- Arthur Rimbaud
- Aventurièr francés
- Enfant prodigi
- Laureat del Concors general
- Naissença a Charleville-Mézières
- Omosexualitat dins la literatura
- Poèta francés del sègle XIX
- Escrivan francés del sègle XIX
- Escrivan francés de lenga latina


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Marin en arpitan (Marin en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
La vila de Marin es una municipalitat situada en lo Chablais francés.
La ville de Marin est une commune située dans le Chablais français.
Marin
Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !


text:
Me pele Danís e sei de Lemosin, es coma 'quò qu'escrirai sus lo fòrum (sens lo brave accent que fai la particularitat de mon parlar, trobarem quauquarren mai per los que 'quò interessa...).
Coma "Liconeta" sei en segonda annada d'òc a la fac Bordalesa (quala coïncidencia...) e ensaie coma pòde de far viure l'associacion MED'OC (moviment daus estudiants d'Occitan(ia)).
Es plan que jòves que parlan pas tròp venguessen ensaiar de s'exprimir, coma tu Stephaliyah, aqui sem pas preissats e sustot esita pas se as de questions, benlèu t'eschivará (evitará) de sortir lo diccionari...
Dernière édition par le Mar 27 Mar - 20:12, édité 2 fois


text:
1921
Aquesta pagina concernís l'an 1921 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Espanha[modificar | modificar la font]
Dins lo corrent de l'estiu, l'armada cargada de conquistar lo nòrd de Marròc se turtèt a la revòuta de la region. Entre julhet e aost, aperaquí 17 000 soudats espanhòus foguèron tuats ò capturats a l'entorn d'Anoal entraïnant la pèrda d'un armament important (200 canons e 400 mitralhièras) e de la màger part de la region.
URSS[modificar | modificar la font]
Contuniacion de la Guèrra Civila Russa a l'avantatge notabla dei Bolchevics que son poder foguèt d'ara endavant fòrça ben establit a Moscòu. D'efècte, maugrat la persisténcia de movements armats blancs en Siberia, poguèron jamai representar una menaça vertadiera e deguèron, au contrari, recular en fàcia deis avançadas deis armadas rojas. Pasmens, lo sistèma de comunisme de guèrra contunièt de causar una crisi economica grèva e la famina apareguda a la fin de 1920 causèt de milièrs de mòrts suplemtaris. En març, aquelei dificultats entraïnèron la revòuta dei marins de la basa de Kronstadt (2 - 17 de març) que foguèt reprimima après dètz jorns de combats acarnats e saunós. L'agitacion agantèt d'autrei regions e decidiguèt Lenine d'adoptar una politica novèla dicha NEP autorizant una liberalizacion economica limitada, especialament dins lo domeni agricòla. Lei requisicions de la guèrra foguèron tanben remplaçat per un impòst feble en natura. Aquò permetèt d'amaisar la situacion.
Asia[modificar | modificar la font]
Pèrsia[modificar | modificar la font]
Retirada dei tropas britancas au començament de l'annada. Lo 22 de febrier, lo coronèu Reza Pahlavi ocupèt la capitala ambé sei tropas e i prenguèt lo poder. A son iniciativa, se formèt un govèrn novèu. I venguèt Ministre de la Guèrra.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Medecina[modificar | modificar la font]
Desvolopament dau vaccin BCG còntra la tuberculòsi per lei biologistas Francés Albert Calmette (1863-1933) e Camille Guérin (1872-1961).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 1 de genièr - Cesar Baldaccini, escultor occitan (m.1998)
- 19 de genièr - Patricia Highsmith, escrivan americana (m.1995)
- 4 de febrièr - K. R. Narayanan, president d'Índia (m.2005)
- 11 de març - Ástor Piazzolla, musician argentin (m.1992)
- 12 de març - Gianni Agnelli, industrial italian (m.2003)
- 25 de març - Simone Signoret, actritz francesa (m.1985)
- 6 d'abril - Cacilda Becker, actritz brasilièra (m.1969)
- 14 d'abril - Thomas Schelling, economista american, Prèmi Nobel d'Economia
- 16 d'abril - Peter Ustinov, actor e director de cinèma american (m.2004)
- 21 d'abril – Yitzhak Navon, president d'Israèl
- 5 de mai - Arthur Leonard Schawlow, fisician american, Prèmi Nobel (m.1999)
- 21 de mai - Andrei Sakharov, fisician e activista politic sovietic, Prèmi Nobel (m.1989)
- 21 de mai - Jack Steinberger, fisician alemand, Prèmi Nobel
- 4 de julhet - Gerard Debreu, economista francés, Prèmi Nobel (m.2004)
- 14 de julhet - Geoffrey Wilkinson, quimista anglés, Prèmi Nobel (m.1996)
- 15 de julhet - Robert Bruce Merrifield, quimista american, Prèmi Nobel (m.2006)
- 18 de julhet - John Glenn, astronauta american
- 19 de julhet - Rosalyn Sussman Yalow, fisician american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
- 23 d'agost - Kenneth Joseph Arrow, economista american, Prèmi Nobel
- 19 de setembre - Paulo Freire, pedagòg brasilièr (m.1997)
- 30 de setembre - Deborah Kerr, actritz escocesa (m.2007)
- 13 d'octobre - Yves Montand, actor e cantaire francés (m.1991)
- 22 d'octobre - Georges Brassens, cantaire e compositor francés (m.1981)
- 3 de novembre - Charles Bronson, actor american (m.2003)
- 27 de novembre - Alexander Dubcek, òme politic chèc (m.1992)
- Pèire Bèc, escrivan gascon
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 1 de genièr - Theobald von Bethmann Hollweg cancelièr d'Alemanha (n.1856)
- 5 de mai - Alfred Hermann Fried, pacifista e escrivan austrian, Prèmi Nobel (n.1864)
- 13 de julhet - Gabriel Lippmann, fisician francés, Prèmi Nobel de Fisica (n. 1845)
- 2 d'agost - Enrico Caruso, tenòr italian (n.1873)
- 4 de novembre - Hara Takashi, primièr ministre de Japon (n.1856)
- 14 de novembre - Princessa Isabel de Brasil (n.1846)
- 21 de decembre - Marcellin Albèrt, menaire de la revòlta de 1907 (n. 1851)


text:
353
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 353 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Sassanida[modificar | modificar la font]
Començament d'una guèrra sus la frontiera orientala de l'Empèri ambé lei nomadas kidarites.


text:
Nery Pumpido
Nary Pumpido (Monje, Santa Fe, Argentina, lo 30 de julh de 1957) qu'ei un portèr de fotbòl e un entrenaire argentin.
Que comencè de lo club Unión de Santa Fe abans de passar a River Plate.
Que participè dab la Seleccion Nacionau argentina de fotbòl aus tornéis a la Copa deu Monde de fotbòl de 1982 (com remplaçant) e a la Copa deu Monde de fotbòl de 1986. Durant la segonda que ho alebat durant ua partida contre Union Sovietica e remplaçat per Sergio Goycochea (qui èra jà lo son remplaçent a River) qui's revelè estar lo miélher portèr deu campionat.


text:
Bernard de Ventadour—Conortz, era sai eu be
Conortz, era sai eu be Que ges de me no pensatz, Pois salutz ni amistatz Ni messatges no m'en ve. Trop cuit que fatz lonc aten, Et er be semblans oimai Qu'eu chasse so c'autre pren, Pois no m'en ven aventura.
Bels Conortz, can me sove Com gen fui per vos onratz E can era m'oblidatz, Per un pauc no.n mor desse Qu'eu eis m'o vauc enqueren Qui.m met de foudat em plai, Can eu midons sobrepren De la mia forfaitura.
Per ma colpa m'esdeve Que ja no.n sia privatz, Car vas leis no sui tornatz Per foudat que m'en rete. Tan n'ai estat lonjamen Que de vergonha qu'eu n'ai, Non aus aver l'ardimen Que i an, s'ans no m'asegura.
Ilh m'encolpet de tal re Don me degra venir gratz. Fe qu'eu dei a l'Alvernhatz, Tot o fi per bona fe. E s'eu en amar mespren, Tort a qui colpa m'en fai, Car, qui en amor quer sen, Cel non a sen ni mezura .
Tan er gen servitz per me Sos fers cor, durs et iratz, Tro del tot si' adoussatz Ab bels dihz et ab merce! Qu'eu ai be trobat legen Que gota d'aiga que chai, Fer en un loc tan soven, Tro chava la peira dura.
Qui be remira ni ve Olhs e gola, fron e faz, Aissi son finas beutatz Que mais ni menhs no i cove, Cors lonc, dreih e covinen, Gen afliban, conhd' e gai. Om no.l pot lauzar tan gen Com la saup formar Natura.
Chansoneta, ar t'en vai A Mo Frances, l'avinen, Cui pretz enans' e melhura
E digas li que be.m vai, Car de Mo Conort aten


text:
Lido (Venècia)
Lo Lido de Venècia es un fin cordon litoral que s’espandís sus una dotzena de quilomètres entre la lòna de Venècia e la mar Adriatica dins la region de Venèt en Itàlia del nòrd.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo Lido s’espandís entre lo pòrt de San Nicolò e le pòrt de Malamocco, ligada a la ciutat de Venècia e la tèrra fèrma per de ligams fluvials ferry-boat e vaporetti. Es una de las raras illas de la laguna que de carrièras carretalas son presentas.
Lo cordon litoral[modificar | modificar la font]
La lòna de Venècia comprend, del nòrd al sud, lo Lido de Jesolo, Cavallino-Treporti, lo Lido de Venècia, Pellestrina, Sottomarina e Isola Verde.
Istòria, art e cultura[modificar | modificar la font]
L’illa es caracterizada per de construccions del sègle XVIII, coma los « murazzi », òbras de defensa de la laguna contra la mer, que s’espandís garreben fins a l’esplanada del Casino e del Palais del Cinèma, bastits dins los ans 1930, e lo site que la Bienala de Venècia organiza, entre autres d'eveniments culturals, lo concors internacional d’art cinematografic de Venècia.
Dins le centre de l’illa, l’arquitectura s’enrequit d’edificis d'estil « liberty » e de zonas de verdas coma lo Granviale, la carrièra larga e bordada d'arbres qui travèrsa l’illa perpendicularament e que possedís d'edificis e ostals del sègle XIX.
De l’esplanada, dempuèi lo monuments als mòrts de la Primièra Guèrra mondiala, la Ribièra San Nicolò es una longa passejada lo long la laguna e mena fins a San Nicolò, que se trapa la mai granda fortificacion de l’illa e la glèisa bastida nòvament al sègle XVII. Es aquí que lo Dijòus de l'Ascension se celèbre la « fèsta de la Sensa » (maridatge de la mar).
Se l'autre costat de la Glèisa, le cementèri israelita de 1389, restaurat, se visita. Sus la partida oposada, una autra larga passejada lontja la mar sus tota la longor de l’illa.
La plaja[modificar | modificar la font]
La plaja del Lido qu'es renomada per las montilhas naturalas d'arena fina e daurada, e per l'aiga clara e calma, es aparada per las doas levadas de San Nicolò al nòrd e d’Alberoni al sud, e d'autras levadas intermediàrias perpendicularas al cordon litoral.
Lo pòrt[modificar | modificar la font]
Al nòrd se trapa lo pòrt del Lido, larg de 800 m e prigond de 12, separa la quita illa d'aquela de Cavallino-Treporti. Lo canal, viá d’accès al pòrt de Venècia, es en cors d'òbra de defensa contras las marèas dins l'ecastre del Projècte Mose.
Al sud se trapa lo pòrt de Malamocco, via d’accès de las naus grossas e petrolièrs cap a pòrt de Marghera e Mestre (Venècia).
Centres abitars[modificar | modificar la font]
- San Nicolò, pòrt de partença/arribada dels ferry-boat per/de la tèrra fèrma
- S.Maria Elisabetta, pòrt de partença/arribada de las naus per/de Venècia e la tèrra fèrma
- Città Giardino
- Ca’Bianca
- Malamocco
- Isola degli Alberoni
- Faro Rocchetta, pòrt de partença/arribada de las naus de ligam per l'illa de Pellestrina e Chioggia
Esports[modificar | modificar la font]
A Città Giardino son presents un estadi de rugbi e una patinadoira (concors internacionals) e a Alberoni i a un grand terren de gòlf. A Ca’Bianca se trapa una piscina olimpica. En mai, coma dins las autras localitats de la laguna son presentas de societats de navigacion per practica la rama, lo canoè. Son tanben praticticadas la pèsca esportiva e le sotada.
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (it)Vista aeriana de l’intrada del Pòrt del Lido
- (it)Site de la laguna e del projècte Mose
- (it)ACTV : Site dels ligams per nau e servicis publics
- (en)Organizacion NO MOSE
- (it)Municipalitat de Lido-Pellestrina


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement de Lörrach (336)
Liste des communes
Lörrach
Ville de Lörrach, localité de l'Allemagne de 48 000 habitants.
La mairie de Lörrach a un site Internet.
Rheinfelden
Ville de Rheinfelden, localité de l'Allemagne de 32 000 habitants.
La mairie de Rheinfelden a un site Internet.
Weil-am-Rhein
Ville de Weil-am-Rhein, localité de l'Allemagne de 29 000 habitants.
La mairie de Weil-am-Rhein a un site Internet.
Schopfheim
Ville de Schopfheim, localité de l'Allemagne de 18 000 habitants.
La mairie de Schopfheim a un site Internet.
Grenzach-Wyhlen
Ville de Grenzach-Wyhlen, localité de l'Allemagne de 14 000 habitants.
La mairie de Grenzach-Wyhlen a un site Internet.
Steinen
Ville de Steinen, localité de l'Allemagne de 10 000 habitants.
La mairie de Steinen a un site Internet.
Efringen-Kirchen
Ville d'Efringen-Kirchen, localité de l'Allemagne de 8 100 habitants.
La mairie d'Efringen-Kirchen a un site Internet.
Kandern
Ville de Kandern, localité de l'Allemagne de 8 100 habitants.
La mairie de Kandern a un site Internet.
Zell im Wiesental
Ville de Zell im Wiesental, localité de l'Allemagne de 5 900 habitants.
La mairie de Zell im Wiesental a un site Internet.
Schliengen
Ville de Schliengen, localité de l'Allemagne de 5 300 habitants.
La mairie de Schliengen a un site Internet.
Todtnau
Ville de Todtnau, localité de l'Allemagne de 4 800 habitants.
La mairie de Todtnau a un site Internet.
Maulburg
Ville de Maulburg, localité de l'Allemagne de 4 000 habitants.
La mairie de Maulburg a un site Internet.
Bad Bellingen
Ville de Bad Bellingen, localité de l'Allemagne de 3 800 habitants.
La mairie de Bad Bellingen a un site Internet.
Kleines Wiesental
Ville de Kleines Wiesental, localité de l'Allemagne de 2 900 habitants.
La mairie de Kleines Wiesental a un site Internet.
Binzen
Ville de Binzen, localité de l'Allemagne de 2 800 habitants.
La mairie de Binzen a un site Internet.
Inzlingen
Ville d'Inzlingen, localité de l'Allemagne de 2 400 habitants.
La mairie d'Inzlingen a un site Internet.
Eimeldingen
Ville d'Eimeldingen, localité de l'Allemagne de 2 400 habitants.
La mairie d'Eimeldingen a un site Internet.
Schwörstadt
Ville de Schwörstadt, localité de l'Allemagne de 2 400 habitants.
La mairie de Schwörstadt a un site Internet.


text:
Clamenç V
Raimond Bertrand de Got[1] (Vilandraut, 1264-Ròcamaura, 1314) vasot papa devath lo nom de Clamenç V (var. Clement V).
Biografia[2][modificar | modificar la font]
En 1264, vasut a Vilandraut (dens l'actuau departament de Gironda), que n'èra lo senhor. Hasut sos estudis primaris a Vasats apui sos estudis segondaris au mostèir de Benedictins de Defés dens la diocèsi d'Agen. Estudièt lo dret a las universitats d'Orleans, mèi de Bolonha on rencontrèt lo papa Bonifaci VIII. En 1289, estut ordonat prèste e nomat canonge sacriste de Sent Andriu de Bordèu e de Sent Seurin. De 1291 a 1295, estut vicari generau a Lion, lavetz que son frair Beraud vingut archavesque d'aquesta vila en 1341. En 1296, a 32 ans sonque, vingut avesque de Sent Bertran de Comenge e lo damorèt pendent quate ans ; aquí a una relacion damb Brunissanda de Foish, sa capdeta de dotze ans. En 1300, estut nomat archivesque de Bordèu e hasut bastir la catedrala de Sent Andriu.
Lo purmèr papa d'Avinhon[modificar | modificar la font]
Estot elegit papa lo 15 de junh 1305 au concili de Perosa, pr'amor qu'èra considerat com neutre enter los francés e los italians. En camin de cap a Roma, decidèt de's har coronar a Lion pr'amor de la situacion a Roma. En sortent de la glèisa de Sent Just on estut consacrat, Clamenç V tombèt de shivau, tombada causada per una paret que s'aclaupèt devath lo pes daus espectators. Lo duc de Bretanha e Galhard de Gòt, frair dau pape, esturen tuats. Fau tanben notar que Clamenç V estut lo prumèir e unic papa gascon; l'istòria a d'alhurs retingut una frasa d'eth en gascon : Ziste, zèste, un jorn s'rèi pape d'Usèsta ! En 1306, hasut bastir lo castèth de Vilandraut e la collegiada d'Usèsta, que serà consacrada lo 15 d'aost 1313 per Guilhèm Arnaud, ancian avesque de Sentas mudat a Vasats. En 1307, damorèva a Pessac. En 1309, arribat a d'Avinhon, installèt la papautat dens la Comtat, possession deths estats de la Glèisa dempuish 1209. De 1311 a 1312, presidèt lo concili de Vièna que dissolut los Templèirs[3] ; a la medissa epòca, encoratgèt los estudis ebraïcs e arabs, amèi fondèt cinc collègis per los estudis de las lengas orientalas e envia avesques en China.
Malautia e mort[modificar | modificar la font]
Malaut d'un càncer[4], decidèt de tornar a Vilandraut, mes morigot en camin lo 21 d'abriu de 1314, au castèth de Ròcamaura. Son còrs estut transportat a Carpentràs on damorèva lavetz la Cort de Roma. Mès la glèisa on lo despausèren estut bluhada la nuit sheguenta, e la part inferiora dau cadavre cremada dau baish-vente dincas a las extremitats. Ei enterrat a Usèste, dens un mausolèu on se tròba dempui 1898, après frem de peripecias.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ En francés de Goth o de Gouth
- ↑ Serge BANCHERAUD, Petite histoire de l'Aquitaine et de la Gironde, Langon, 2004.
- ↑ Lo Grand Mèste daus Templèirs, Jacques Molai, burlat en 1314, s'escridèt avant de morir : Clamenç, jutge inic e crudèu borrèu, t'ajorni a comparéisher dens quaranta jorns davant lo tribunau dau Sobiran jutge !
- ↑ Sivant d'autas honts, seré mòrt d'un ulcèr o d'una disenteria.


text:
Esquay-sur-Seulles
Esquay-sur-Seulles es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat se situa en lo Bessin, a sièis quilomètres de Bayeux e de Creully, en la vallée de la Seulles.
La commune se situe dans le Bessin, à six kilomètres de Bayeux et de Creully, dans la vallée de la Seulles.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Dempuèi lo sègle XIX, s'espeta en las carrièras de Esquay lo sable dicha de Bayeux.
Depuis le sègle XIX, on exploite dans les carrières d'Esquay le sable dit de Bayeux.


text:
Illa de Pascas
L'Illa de Pascas (var. Illa de Paschas) (en maòri: Rapa Nui, en espanhòl: Isla de Pascua) es una illa polinesiana del sud-èst de l'Ocean Pacific, situada al punt sud-èst del triangle polinesian. L'illa es un territòri especial de Chile. Rapa Nui es famosa per sas estatuas monumentalas, sonadas moai (AFI: [moʊ.aɪ]), creadas per lo pòble Rapanui. Fa partida del Patrimòni Mondial de l'Umanitat e una granda part de l'illa es protegida per lo Pargue Nacional de Rapa Nui
L’illa se tròba a 3700 km de las còstas chilenas e a 4000 km de Tahiti; l’illa abitada pus pròcha es Pitcairn a mai de 2000 km a l’oèst. L’illa de forma triangulara, d'aperaquí 23 km dins sa pus granda dimension, cobrís 162 km². La populacion comptava 3304 abitants en 2002 [1].
Lo sieu capluòc es Hanga Roa.
Foguèt visitada pel primièr europèu, lo navigaire neerlandés Jakob Roggeveen, lo jorn de Pascas, lo 5 d'abril de 1722, e comptava alara aperaquí 4000 abitants. Foguèt annexada per Espanha en 1770 e venguèt una possession chilena en 1888.


text:
Lucheux
Loucheux en picard ( Lucheux en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat es vesina de #Saber-Sant-Leugièr[1] pel -Calava. A traversat pel riu Grouche, afluent del Authie.
La commune est voisine de Sus-Saint-Léger[2] dans le Pas-de-Calais. Elle est traversée par la rivière Grouche, affluent de l'Authie.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo castèl a pres pel capitani en protestant Cocqueville en 1568 (tresena guèrra de religion).
Es egalament assiégé e preses en 1595, en lo moment d'una operacion annèxa del banc de Doullens, pels Espanhòls de Hernando Teillo de Porto Quadrar (huitième e darrièra guèrra de religion).
Le château est pris par le capitaine protestant Cocqueville en 1568 (troisième guerre de religion).
Il est également assiégé et pris en 1595, lors d’une opération annexe du siège de Doullens, par les Espagnols d'Hernando Teillo de Porto Carrer (huitième et dernière guerre de religion).
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Associacion del Sant-Leugièr, « {{{Títol}}} ». Consultat lo 28 d'abril de 2008
- ↑ Association des Saint-Léger, « Sus-Saint-Léger - 62 ». Consultat lo 28 avril 2008


text:
Bourscheid (Mosèla)
Bourscheid es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Ancià fief Del évêché de Mètz. Al Sègle XIII., Los Lutzelstein i #far bastir un castèl fòrt, destruissi totalament al sègle XIX. .
- Ancien fief de l'évêché de Metz.
- Au Sègle XIII., les Lutzelstein y firent bâtir un château fort, détruit entièrement au sègle XIX. .


text:
Sant Andrieu de Sangònis
Sant Andrieu de Sangònis (oficialament en francés Saint-André-de-Sangonis) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Lo gentilici es : santandrivenc, santandrivenca
L'escais dels abitants de Sant Andrieu èra los pòrcs negres.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats[modificar | modificar la font]
- Aimat Agussòl (1875-1907), escrivan felibrenc.
- Carles Còsta (1830-1887), mètge e escrivan felibrenc.
- Ernest Gaubert (1881-1945), jornalista, poèta e escrivan. Fondador de l'Aube méridionale en 1894.
- Dàrius Nogaret, escrivan felibrenc.


text:
1494
Aquesta pagina concernís l'an 1494 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Luchant còntra d'incursions musulmanas còntra son territòri, lo negus Eskender (1471-1494) foguèt tuat per un arquier enemic. Foguèt remplaçat per son fiu Amda Seyon II que reinèt solament sièis mes. Foguèt reversat per un còp d'estat organizat per son oncle Naod (1494-1508). Lo negus novèu capitèt de signar la patz ambé lo Sultanat d'Adel, agotat per la guèrra santa acomençada en 1471. Pasmens, deguèt faciar d'incursions organizadas per l'emir de Harrar que foguèt aisament vencut.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Matematicas[modificar | modificar la font]
A Venècia, publicacion e impression de Summa de arithmetica, geometria, de proportioni et de proportionalita escrich per lo matematician italian Luca Pacioli (vèrs 1445-1517). Èra un resumit de l'ensems dei conoissenças matematicas dau periòde, especialament en algèbra, e conoguèt un succès important. Inaugurèt tanben la comptabilitat.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- Georgius Agricola, sabent alemand.
- Francesco Maurolico, matematician e astronòm italian.


text:
Lenape
Los Lenape (pus tard nomenats Indians Delaware pels europèus) èran al sègle XVII, un ensems de grops organizats d'americans natius amb de caracteristicas culturalas e lingüisticas comunas.
Foguèron los primièrs abitants de çò qu'es uèi l'estat de Nòva Jersey, de las ribas del riu Delaware en Pensilvània, del nòrd de l'estat de Delaware, de la bassa val d'Hudson e de New York Harbor a Nòva York, a l'epòca de l'arribada dels colonizaires europèus als sègles XVI e XVII — e d'unes contunhan d'i viure uèi. Lor lenga algonquina es coneguda tanben coma Lenape o "Delaware".
Los Lenape practicavan l'agricultura a granda escala per fin de far viure una societat mobila de caçaire-culheire dins la region a l'entorn del riu Delaware, l'aval del Riu Hudson, e l'oèst del estuari de Long Island Sound. Los Lenape èran un pòble largament sedentari mas qu'ocupavan de camps sasonièrs, dins la tòca de seguir lo caçum que poblava la region: peisses, aucèls, frucha de mar e cèrvi . Desvolopèron de tecnicas de caça sofisticadas tot en gerir sas ressorsas. A l'arribada dels europèus, los Lenape cultivavan sos camps amb la tecnica de l'artiga, que melhorava la produccion. Recampavan tanben de quantitats bèlas de peisses e crustacèus per las baias de la region[1]; las clauvissas èran recampadas tot l'an pel sud de Nòva Jersey.[2] La capitada d'aquestes metòdes permetèt a la tribú de manténer una populacion pus importanta que çò qu'una societat nomada sonque caçaira culhaira auriá pogut suportar. S'estima qu'al temps de l'installacion europèa i aviá aperaquí 15 000 Lenape en tot per aproximativament 80 sits de poblament situats a l'entorn de çò qu'es uèi l'airal metropolitan de Nòva York, [3] Son de Lenape en canòts qu'encontrèron Giovanni da Verrazzano, lo primièr explorador europèu de dintrar dins New York Harbor, en 1524.


text:
1087
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1087 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Almoravides[modificar | modificar la font]
Mòrt d'Abu Bakr ibn Umar durant una campanha militara dins lo sud de Sahara. Sei territòris foguèron partejats entre sei fius e sei nebòts. Pasmens, sa disparicion marquèt la fin dau periòde de division acomençat en 1072 car Yusuf ibn Tashfin poguèt establir sa primautat sus l'ensems almoravide après son retorn d'Al Andalús (→ 1086).


text:
Solidaritat
La solidaritat es un ligam d'engatjament e de dependéncia recipròcs entre de personas caduna tenguda a l'autres, sovent de membres d’un meteis grope ligats per una comunautat de destin (familha, vilatge, profession, entrepresa, nacion, etc.).
En drech, la solidaritat dels debitors significa que lo creditor pòt demandar de pagar a qui que siá de la societat dels debitors.
Somari
Nocion juridica[modificar | modificar la font]
En drech, se fa referéncia a la solidaritat quand un ensems de personas an una obligacion en comun, que siá d'un deute eissit d'un contracte, d'un delicte, quasidelicte o ligada a la possession comuna d'una causa o d'un drech (per exemple pels membres d'una indivision). La nocion de solidaritat es donca ligada a aquela de societat, que siá de drech o de fach.
Sens larg[modificar | modificar la font]
Dins lo sens larg, la solidaritat caracteriza de personas que causisson o se senton una moralitat per assistir una autra persona e lo contrari. La solidaritat se distinguís de l'altruisme: l'altruista pòt pas desirar d'ajudar autrú sens se sentir tocat per çò que viu, e al contrari se pòt venir solidari d'autrú simplament per interès plan comprés (escambi de reciprocitat) e non per altruisme.
Plan sovent, se torna d'un biais positiu de formas de solidaritat mai ambiguas:
- una mena d'escambi mutual, ont un membre del grop es solidari dels autres perque los autres vengan solidari d'el. Es doncas un calcul (economic) e non una intervencion generosa (vejatz ajuda mutuala) ;
- una mena de solidaritat impausada, ont cada membre es obligat d'aderir al grope per que pèrda pas un nombre de beneficis (còsts de coproprietat,...), quitament jos la menaça de sancions (partida socializada du salari, impòsts, conscripcion).
Expression de la solidaritat[modificar | modificar la font]
La solidaritat al dintre d'una societat s'exprimís en particular cap als mai paures. Pòt consistir en una ajuda financièra, un sosten moral, o una ajuda en natura (provisions).
Utilizacion politica del tèrme[modificar | modificar la font]
L’Estat organiza una redistribucion obligatòria dels revenguts e de las riquesas que los politics elegits justifican, segon lor tendéncia politica, per un « dever de solidaritat » entre los membres d'una meteissa societat, perque una aumentacion de las inegalitats socialas menaçant la coesion sociala, o per una espoliacion de las riquessas produchas pel trabalh al profèit del capital, obligant a una redistribucion de las riquesas. Segon los pus liberals, economicament, aquela practica mena cap a l'assisténcia e l'espoliacion etatica.
Qualques organizacions se revendican de la valor positiva de solidaritat, fins a se considerar coma en practica l'incarnation de la solidaritat:
- las organizacions non governamentalas (que se vòlon associacions independentas dels govèrns) coma Mètges Sens Frontièras ;
- fòrça Associations sens tòca lucrativa
- de sindicats de salariats.


text:
Ramón María del Valle-Inclán
Ramón María del Valle-Inclán (vadut Ramón José Simón Valle Peña' ; Vilanova de Arousa, Galícia lo 28 d'octobre de 1866 - Sant Jacme de Compostèla, lo 5 de genèr de 1936. Foguèt un dels principals escrivans modernistas d'Espanha. Son roman pus conegut es Luces de Bohemia.
Que vadó dens ua familha d'origina nòbla de Galícia Lo son pair, Ramón del Valle Bermúdez, qu'èra escrivan e liberau e la soa mair que s'aperava Dolores de la Peña y Montenegro. Que ho batejat Ramón José Simón Valle Peña (que cambiore lo son nom en Valle-Inclán en referéncia a un ajòu son aperat Francisco del Valle-Inclán.
Qu'estudiè au licèu de Pontevedra e, arron d'arrecéber lo bachillierato en 1885, que comencè estudis de dret a l'Universitat de Sant Jacme de Compostèla. Durant aquesta tempsada que dè quauques classas particularas entà ganhà's la vita. En 1888 que comencè estudis d'art tanben. Durant aquestas annadas que comencè tanben a escríver e que publiquè en 1889 un conte titolat A media noche (qu'ei a díser A mieja nueit). Qu'abandonè los estudis de dret a la mort deu son pair en 1890 e que tornè a Pontevedra. Que viatgè a Madrid puish, a partir de 1992 au Mexic (on publiquè dens jornaus locaus) e a Cuba.
En 1893 que tornè a Pontevedra e en 1894 que publiquè ua garba de contes devath lo títol femeninas. Que comencè tanben a hargoar lo son estil vestimentari dab la soa capa e la soa barba qui lo poèta famós Rubén Darío nicaraguan be'n escrivore un poèma.
En 1896 que s'installa a Madrid on e participa a mantuas tertulias (grops de discussions literàrias) ; que coneish atau escrivans famós com Gómez Carrillo, Pío y Ricardo Baroja, Azorín, Benavente, González Blanco, Villaespesa, Mariano Miguel de Val. En 1897 que publica Epitalamio (Historias de amores). En 1899 qu'ei herit accidentaument au braç au cors d'ua discussion dab lo jornalista Manuel Bueno e l'infeccion que hè necessària l'amputacion.
Que viu praubement durant las purmèras annadas deu sègle XX.
A partir de 1902 que publiquè la seria de las soas Sonatas qui seràn adaptadas au teatre e ua de las interprètas, l'actriz Josefina Blanco, que vaderà la soa molher en 1907. Qu'auràn tres hilhs : Joaquín María (1914), Carlos Luis (1917), Jaime (1921).
En 1907 tanben que publica Águilas de blasón , Aromas de leyenda, Versos en loor de un santo ermitaño e El marqués de Bradomín. Simpatizan deu carlisme, en 1908 que publica Los cruzados de la causa, El resplandor de la hoguera e Gerifaltes de antaño sus aquesta tematica.
En 1910 que viatgè en Argentina e que'n prohèitè entà vesitar los país vesins (Chile, Bolívia, Paraguai e Uruguai. Durant la Purmèra Guèrra Mondiau que vesitè lo front en França.
En 1920, dab l'òbra teatrau Lutz de boèmia (Luces de boemia) qu'estreè un genre navèth : l'esperpento (hèit d'imatge absurde vodat a refletar la realitat en la bèth deformar).
Politicament que s'opausa au regim dictatoriau deu generau Miguel Primo de Rivera e que sostienerà la Republica Espanhòla anat dinc a simpatizar dab l'Union Sovietica. En 1935, que's morí d'un càncer e que ho sepelit shens ceremonia religiosa, com ac demandè.
Ligam intèrne[modificar | modificar la font]
- Paginas amb ligams copats
- Portal:Literatura/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Ramón del Valle-Inclán
- Naissença en 1866
- Decès en 1936
- Escrivan galèc
- Poèta espanhòl
- Escrivan espanhòl del sègle XIX
- Escrivan espanhòl del sègle XX
- Dramaturg espanhòl
- Jornalista espanhòl
- Literatura espanhòla
- Escrivan de lenga espanhòla


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Auvers-sous-Montfaucon es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarthe e la region dels Païses de Léger.
Auvers-Jos-Montfaucon es un vilatge sarthois del costat de Logat situat a 20 km a l'oèst del Mans.
Auvers-sous-Montfaucon est un village sarthois du canton de Loué situé à 20 km à l'ouest du Mans.
Auvers-sous-Montfaucon
Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !


text:
-211
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -211 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Esparta[modificar | modificar la font]
Mòrt dau rèi Licurg que foguèt remplaçat per son fiu Pelops. Pasmens, coma èra un enfant, lo poder passèt rapidament au tiran Machanidas. Sostengut per lei Romans, adoptèt una politica ostila ais adversaris de Roma, especialament la Liga Aquèa.
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Segonda Guèrra Punica còntra la Republica Romana. En Itàlia, lei Romans conquistèron Capoá en despiech d'una diversion d'Annibal Barca qu'anèt ambé sa cavalariá dins la region de Roma. Pasmens, sensa armas de sètge, lo generau cartaginés poguèt pas atacar la capitala romana. En revènge, en Espanha, l'armada romana de Publius Cornelius Scipio e de Gnaeus Cornelius Scipio Calvus foguèt quasiment anientada a la batalha de Betis (22 000 mòrts e presoniers) per Hasdrubal Barca. D'autrei fòrças cartaginesas poguèron se retirar sus lo continent african.


text:
Villes et mairies du District de Gäu (62)
Liste des communes
Oensingen
Ville de Oensingen, localité de la Suisse de 4 500 habitants.
La mairie de Oensingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Egerkingen
Ville de Egerkingen, localité de la Suisse de 2 800 habitants.
La mairie de Egerkingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Wolfwil
Ville de Wolfwil, localité de la Suisse de 2 000 habitants.
La mairie de Wolfwil a une adresse e-mail et un site Internet.
Neuendorf
Village de Neuendorf, localité de la Suisse de 1 800 habitants.
La mairie de Neuendorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Oberbuchsiten
Village de Oberbuchsiten, localité de la Suisse de 1 800 habitants.
La mairie de Oberbuchsiten a une adresse e-mail et un site Internet.
Kestenholz
Village de Kestenholz, localité de la Suisse de 1 600 habitants.
La mairie de Kestenholz a une adresse e-mail et un site Internet.
Härkingen
Village de Härkingen, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de Härkingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Niederbuchsiten
Village de Niederbuchsiten, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Niederbuchsiten a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Ramadan
Ramadan o Ramadam (en arabi رَمَضَان, ramadan, ramaḍān) es lo noven mes del calendièr musulman qu'a 30 jorns. S'utiliza indiferentament lo mot de ramadam per designar aquel mes e, per metonimia, lo june especial (sawm) que se passa pendent aquel periòde, e que constituís un dels cinc pilars de l'islam. Lo mot de ramadan ja èra lo nom del noven mes dins la cultura aràbia anteriora a l'arribada de l'islam; la paraula deriva de la raiç aràbia rmḍ, que fa referéncia a « calor intensa » e « secada ».
Pendent tota sa durada, los musulmans (salvat los malauts, las femnas emprenhadas o que alachan, los enfants pichons, los vièlhs o tot autra persona per la quala aquel june estricte poiriá amenaçar la santat) devon ingerir o introduire pas res dins son còrs dempuèi l'alba fins al crepuscul, es a dire pas manjar ni beure pas res, e a mai s'absténer de fumar, de se perfumar e d'aver de relacions sexualas, durant las oras del jorn. Cada vèspre, la rompedura del june quotidian a un caractèr festiu, ocasion de reünions de familha, de lecturas partejadas de l'Alcoran o de far caritat pels paures. Lo mes pren fin amb l'Id al-fitr, la fèsta de la rompedura del june, que comença lo primièr jorn del mes seguent, xawwal, e qu'es ocasion de grandas festivitats.
Pendent lo mes del ramadan se celèbra la Nuèit del Destin (Làylat al-Qadr). Segon la tradicion, seriá durant aquela nuèit que lo Coran seriá estat revelat per l'àngel Gabrièl al profèta Maomet.
Datas de senhalar[modificar | modificar la font]
- 02 de ramadan, revelacion de la Torà a Moïses (tradicion del chiisme).
- 10 de ramadan, mòrt de Khadija, la primièra esposa de Maomet.
- 12 de ramadan, revelacion evangelica a Jèsus (tradicion del chiisme).
- 15 de ramadan, naissença de l'imam al-Hàssan ibn Alí.
- 17 de ramadan, victòria dels musulmans a la batalha de Badr.
- 18 de ramadan, revelacion del Libre dels Salmes a Dàvid (tradicion del chiisme).
- 21 de ramadan, mòrt del califa Alí ibn Abi-Tàlib.
- 23 de ramadan, revelacion del Coran a Maomet (tradicion del chiisme)
- Nuèit del 26 al 27 de ramadan, Nuèit del Destin quand, segon la tradicion sunnita majoritària, la revelacion del Coran a Moamet.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Mareu-Cœubert en picard ( Mareuil-Caubert en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Mareuil-Caubert Se situa just al Sud de Abbeville, sul marge esquèrre de la Soma.
Mareuil-Caubert se situe juste au Sud d'Abbeville, sur la rive gauche de la Somme.
Mareuil-Caubert
Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !


text:
Gunstett
Gunstett en alemannisch (Gunstett en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Gunstett A situat en la region Alsace, al nòrd del Bas-Rhin. Aquel vilatge es Modèl:A unitat de Woerth e lo parc Didiland de Morsbronn-los-Bains es près de la sortida del pòble.
Gunstett est situé dans la région Alsace, au nord du Bas-Rhin. Ce village est à 5 km de Woerth et le parc Didiland de Morsbronn-les-Bains est à proximité de la sortie du village.
Istòria[modificar | modificar la font]
Gunstett I aguèt conegut en lo moment de la guèrra de 1870. Lo camp francés e lo camp prussien avián separat per la Sauer a la Brückmühl ont i i aviá un molin. Un Francés i èra anat cercat de l'aiga al riu e los Prussiens an cregut qu'aiçò èra una embuscade. La batalha i aviá doncas esclatat mai d'ora que previst. Gunstett #Èsser tanben conegut per las siás minas de petròli. Las primièras minas de petròli aguèron espetat a partir de 1740 a Merkwiller-Pechelbronn de contunh una mina a #èsser dobèrta après la sortida cap a Surbourg : Lo Potz III. Las darrièras minas an #èsser barradas l'an 1964 del temps que demòra uèi encara del petròli en lo jos-sòl. Las galariás #qu'an #èsser creusées jos Gunstett menaçan dempuèi effondrer e de parlar de damatges dins las abitacions.
Gunstett fut connu lors de la guerre de 1870. Le camp français et le camp prussien étaient séparés par la Sauer à la Brückmühl où il y avait un moulin. Un Français était allé cherché de l'eau à la rivière et les Prussiens ont cru que c'était une embuscade. La bataille avait donc éclaté plus tôt que prévue. Gunstett fut aussi connu pour ses mines de pétrole. Les premières mines de pétrole furent exploitées à partir de 1740 à Merkwiller-Pechelbronn puis une mine a été ouverte après la sortie vers Surbourg : Le Puits III. Les dernières mines ont été fermées en 1964 alors qu'il reste aujourd'hui encore du pétrole dans le sous-sol. Les galeries qui ont été creusées sous Gunstett menacent de s'effondrer et de causer des dommages aux habitations.


text:
Lengas altaïcas
Las lengas altaïcas son essencialament parladas en Eurasia, de l'Euròpa de l'Èst a l'Asia Orientala, en passant per l'Asia Centrala. L'origina de son nom es la cadena de montanhas de l'Altai, en Asia Centrala.
Caracteristicas gramaticalas[modificar | modificar la font]
An doas caracteristicas comunas:
- al nivèl gramatical, son de lengas aglutinantas : las foncions de sintaxi son indicadas individualament per d'afixes que son aglutinats en posicion pòstradicala als morfèmas lexicals.
- al nivèl fonetic, la preséncia de fenomèns d'armonia vocalica : l'esquèma vocalic de las unitats lexicalas simplas pòt pas comportar doas vocalas qu'apartenon a doas classas opausadas (per exemple : vocalas anterioras e vocalas posterioras) .
Classificacion[modificar | modificar la font]
Las lengas altaïcas comprenon 3 familhas de lengas e 3 lengas (corean, japonés e aino) que l'afiliacion es mai o mens contestada:
-las lengas turcas
-las lengas mongòlas
-las lengas tongozas
-lo corean (discutit)
-lo japonés (discutit)
-l'aino (en general l'afiliacion es plan contestada)


text:
Crèma solara
Una crèma de proteccion solara es una emulsion, locion, gèl, esprai o un autre produch quin que siá d'usatge topic que servís a evitar o demenir las cremaduras degudas a l'exposicion al solelh.
E mai eviten las cremaduras, los protectors solars ofrisson pas una proteccion totala. Per aquò qualques dermatològs pòdon arribar a desconselhar l'usatge de protectors perque quand son utilizats demoram pus longtemps al solelh.
L'ideal seriá d'utilizar lo fotoprotector e demorar pas mai de temps que s'o fariá sens fotoprotector. Tanpauc se recomanda de s'expausar pas dirèctament al solelh, mas d'aquerir lo bronzatge al meteis temps que se realiza una activitat al solelh.
Normalament, la probabilitat de desvolopar un càncer de la pèl es superiora per las personas qu'an de granda quantitat de panas. Segon un estudi se deduguèt que las personas qu'utilizavan mai de fotoprotector an mai de panas, de tal biais qu'es probable que desvolopan mai de càncers de la pèl.
Tipes[modificar | modificar la font]
I a dos tipes de protectors solars:
- Filtres fisics: tanben son nomenats ecrans totals. Reflectisson totalament la radiacion del solelh enebissent qu'aquela penètre dins la pèl e produga rojor, cremaduras, etc. Las cal aplicar en sisa d'espessor que siá gaireben pas vesedoira. Son fachas de dioxid de titani.
- Filtres quimics: agisson en absorbir la radiacion solara e la transformant en un autre tipe d'energia que siá pas nociva per la pèl. Se mesuran amb los factors de proteccion solara (FPS).
Un bon filtre solar deu reünir las qualitats seguentas:
- Bona capacitat d'absorcion de las radiacions ultravioletas.
- Resisténcia als agents extèrnes: susor, aiga ...
- Causar pas d'irritacion de la pèl.
- Èsser estable al solelh.
- Èsser inodòr e insipid.
- Èsser compatible amb totas les substàncias de la formula.
Factor de proteccion solara[modificar | modificar la font]
Lo SPF (sigla anglesa per - Sun Protection Factor) es la mesura de laboratòri de l'eficacitat amb la quala un protector solar protegirà nòstra pèl - mai naut es lo SPF, majora proteccion serà ofèrta al protector solar contra los rais UV-B (la radiacion ultravioleta qu'es la causa de las cremaduras del solelh).[1]
Lo SPF es la quantitat de radiacion UV necessària per causar de cremaduras de solelh a la pel amb la crèma protectritz solara aplicada, en relacion amb la quantitat de radiacion UV necessària per causar la meteissa cremadura sens la proteccion. Pasmens, en utilizant un protector solar amb SPF 50, la pèl se crema pas fins que siá estada expausada 50 còps a la quantitat d'energia solara que normalament fariá que patís d'una cremadura. La quantitat d'energia solara a la quala s'expausa la pèl depend non solament de la quantitat de temps qu'es expausada al solelh, mas tanben de l'ora del jorn que i es expausada. Aquò es degut a çò que de matin e de vèspre, la radiacion venent del solelh, a de traversar un jaç mai grand de l'atmosfèra de la Tèrra abans d'arribar a la superfícia (e a la pèl quand es expausada al solelh). En practica, la proteccion d'una crèma depend de factors coma:
- Lo tipe de pèl de la persona.
- La quantitat aplicada de protector e la frequéncia d'aplicacion.
- Las activitats realizadas pendent l'exposicion al solelh (per exemple, de nadar mena a la pèrda del protector de la pèl en un temps mendre).
- La quantitat de protector que la pèl absorbís.


text:
Cornilh e Bernat
Cornilh e Bernat es un dessenh animat francés de 52 episòdis de 13 minutas. Contan l'istòria de Cornilh, un chin que parla e de son garda-chin, Bernie Barges. L'emission es estada distribuida per Millimages e originalament difusida sus la chadena France 3, dau 11 de novembre 2003 au 1er de genier 2004. Es estada difusida sus Canal J de 2004 à 2009 e actualament sus Gulli. La seria es estada doblada en occitan en 2012 per l'associacion Conta'm.
Istòria[modificar | modificar la font]
Cornilh es un chin excepcionau. Sap parlar, legir e jugar dau violon ! Mas a pas jamai fach veire çò que sap far, de paur que venguessa un subjècte d'experiéncia scientifica. Quand sos mestres prenen coma garda-chin un jòune, Bernat, la vita suava e mofla de Cornilh ne'n es tota desvirada.
Difusion en occitan[modificar | modificar la font]
L'associacion Conta'm doblet dos DVDs de la seria dins los parlars gascon, lengadocian e lemosin. Lo primier, « Panica a bòrd », conten 9 episòdis. Lo segond, « Una vida de can », es compausat de 8 episòdis. Un autre DVD de quela seria deuriá èstre doblat en 2013, «Doble Jòc».
Distribucion[modificar | modificar la font]
- Ives Durand : Cornilh
- Laurenç Labadia : Bernat, Joe
- Cecila Chapduelh : Beth, Jenny
- Olivier Pijeasson : John, Herbie, Oncle Ricò
- Maria-Odila Dumeaux : Dauna Martin
- Monica Burg : Dauna Solo


text:
Bòsnia e Ercegovina
Bòsnia e Ercegovina, o en abreujat Bòsnia (en bosnian, croat e sèrbe Bosna i Hercegovina = БocHa и XepцeroBиHa), es un país del sud d'Euròpa que confronta Croàcia al nòrd, a l'oèst e al sud, Serbia a l'èst e Montenegro al sud. Son litoral ten una extension de 20 km.
Sa capitala es Sarajevo.
Lo gentilici es bosniac -a (o bosnian -a).
Somari
- 1 Istòria
- 1.1 Bòsnia e Ercegovina fins a 1918
- 1.2 Lo periòde iogoslau
- 1.3 Lei guèrras de Iogoslavia
- 1.4 Bòsnia e Ercegovina dempuei 1995
- 2 Politica
- 3 Geografia
- 4 Cultura
- 5 Liames intèrnes ==
- 6 Bibliografia
- 7 Liames extèrnes
- 8 Nòtas e referéncias
Istòria[modificar | modificar la font]
Bòsnia e Ercegovina fins a 1918[modificar | modificar la font]
De l'Antiquitat a Tvrtko Ièr[modificar | modificar la font]
Centre de la cultura neolitica de Butmir, Bòsnia foguèt poblada per d'Indoeuropèus vèrs 1300 av. JC. Au sègle V av. JC, de pòbles cèltas s'installèron lòng de Sava rebutant leis Indoeuropèus (principalament d'Ilirians) dins lei montanhas. Lei Romans s'installèron dins lo sud au sègle II av. JC mai ocupèron pas la totalitat dau territòri bosniac avans 33 ap. JC. La romanizacion entraïnèt l'evangelizacion dau país.
Au començament dau sègle VI, leis Eslaus aprofichèron l'afondrament de la poissança romana dins lei Balcans per s'installar en Bòsnia. L'eslavizacion i foguèt rapida. Au sègle IX, la region foguèt partejada entre lei Croats (a l'oèst) e lei Bulgars (a l'èst). Fins au sègle XII, foguèt un enjòc dei luchas entre Croats, Bulgars, Bizantins e Ongrés. Finalament, lo Reiaume d'Ongria ne prenguèt lo contraròtle en 1180 mai sei rèis deguèron respectar l'autonòmia de certanei senhors de Bòsnia coma Matej Ninoslav (vèrs 1233-1250).
Au sègle XIV, sota lei rèines d'Estève II Kotromanic (1322-1353) e de son nebòt Tvrtko I{{èr} (1353-1391), un principat de Bòsnia de facto independent se formèt entre la Mar Adriatica e la vila de Soli (uei Tuzla). Tvrtko I{{èr} se proclamèt rèi en 1371 ò en 1377 (mai mantenguèt la ficcion d'una senhoriá ongresa) e desvolopèt l'economia gràcias au comèrci adriatic e ais exportacions minieras. Pasmens, après sa mòrt, sei successors mau capitèron de mantenir l'òrdre. De mai, lo reiaume foguèt tocat per una grèva crisi religiosa entre catolics (sostenguts per lo rèi e lo papa) e bogomiles (sostenguts per l'aristocracia). Afeblida, Bòsnia comencèt de se fragmentar e venguèt tributària dei Turcs Otomans en 1435. Puei, dins lo sud, lo senhor Stefan Vukcic assegurèt son independéncia en 1448 ambé lo títol de duc (herceg que foguèt a l'origina dau tèrme « Ercegovina »).
Lo periòde otoman[modificar | modificar la font]
Aprofichant lei divisions entre lei senhors dei Balcans e lo declin ongrés, leis Otomans conquistèron Bòsnia en 1463. En revènge, aguèron mai de dificultats per sometre Ercegovina que resistiguèt fins a 1482. L'arribada dei Turcs entraïnèt la conversion d'una partida de la populacion a l'islam, probablament en causa de l'interès dei senhors feudaus bosniacs de gardar sei fèus e dau besonh turc de tenir d'aliats dins una region estrategica[1]. Aquò menèt a un partiment de la region entre catolics, ortodòxs e musulmans.
A partir de 1739, après lei guèrras austroturcas dau començament dau sègle XVIII, Bòsnia venguèt una region frontaliera de l'Empèri Otoman e declinèt pauc a pauc maugrat lei temptativas de reformas dau sègle XIX. D'efèct, leis Otomans se turtèron a l'oposicion de l'aristocracia que se revoutèt regularament per gardar sei poders e son autonòmia. En 1850, lo generau d'origina sèrba Omer Pacha restabliguèt l'òrdre. Pasmens, en 1862 e en 1875, d'insureccions novèlas se debanèron e prenguèron rapidament un aspèct religiós. Ansin, en 1878, Àustria-Ongria ocupèt la region — « au nom dau sultan » — per i restablir la patz e i protegir lei crestians.
Lo periòde austrian[modificar | modificar la font]
En 1908, dins l'encastre de la crisi causada per l'independéncia de Bulgaria, Àustria-Ongria annexèt Bòsnia. Aquò entraïnèt una crisi novèla ambé Serbia que revendicava la region au nom dau panslavisme. En particular, lei nacionalistas sèrbes e seis aliats croats e bosniacs favorables a la formacion d'un estat gropant totei leis Eslaus dau Sud foguèron ulcerats per aquela situacion. Ansin, lo 28 de junh de 1914, organizèron un atemptat a Sarajevo onte Gavrilo Princip assassinèt lo prince eiretier austroongrés. Aquel incident foguèt a l'origina de la Premiera Guèrra Mondiala.
Lo periòde iogoslau[modificar | modificar la font]
Lo Reiaume de Iogoslavia[modificar | modificar la font]
Bòsnia e Ercegovina foguèron annexadas per Iogoslavia en 1918. Lo Reiaume reconoguèt ges de particularisme musulman e l'administracion foguèt principalament fisada a de foncionaris sèrbes. Dins aquelei condicions, lo desvolopament de l'economia bosniaca èra pas la prioritat dau govèrn reiau e la region demorèt sustot un centre agricòla (maugrat l'esplecha de quauquei minas). Coma dins lo rèsta de Iogoslavia, lo poder venguèt pus autoritari a partir de 1929.
La Segonda Guèrra Mondiala[modificar | modificar la font]
En 1941, Iogoslavia foguèt aisament ocupada per lei fòrças de l'Axe après una brèva campanha (6-17 d'abriu). Lo rèi Pèire II e son govèrn s'enfugiguèron a Londres. Leis Alemands especèron lo reiaume e creèron un estat croat aliat a l'Axe a partir de Croàcia (franc de Dalmàcia), de Bòsnia e d'Ercegovina. Dins aquò, maugrat sa desfacha, lo país resistiguèt e Bòsnia venguèt lo teatre de combats entre movements de resisténcia e fòrças d'ocupacion.
Fòrça saunós, aquelei combats opausèron leis Ustachis croats (sostenguts per leis Alemands), lei Cheniks (movement sèrbe reialista) e lei comunistas de Tito (sostenguts per lei Britanics). En particular, lei Croats menèron una guèrra d'exterminacion còntra lei Sèrbes de Bòsnia e assaièron sensa succès vertadiers de ganhar lo sostèn dei Musulmans[2]. En parallèl, una segonda guèrra opausèt lei Cheniks e lei comunistas. En 1944-1945, leis avançadas de l'Armada Roja permetèron ai partisans de Tito de formar una armada vertadiera e de liberar Serbia e la màger part de Bòsnia. Puei, l'estat croat deis Ustachis dispareguèt ambé la capitulacion dau IIIen Reich.
Lo periòde titista[modificar | modificar la font]
Après la Segonda Guèrra Mondiala, Tito dotèt Iogoslavia d'una constitucion federala. Bòsnia e Ercegovina venguèron ansin una republica constitutiva de la Federacion de Iogoslavia e lo regime titista donèt una plaça relativament privilegiada ai Musulmans per equilibrar leis influéncias croata e sèrba. Per exemple, una nacionalitat musulmana foguèt reconeguda (en 1971), un nombre important de mosquetas foguèron bastidas e l'ensenhament teologic foguèt sostengut. En mai d'aquò, una politica de desvolopament industriau foguèt mesa en plaça ambé la creacion dei centres industriaus de Tuzla e de Zenica. Relativament eficaça, aqueu procès permetèt a mai d'una companhiá bosniaca de rivalizar ambé sei concurrentas occidentalas en Orient Mejan (a partir deis annadas 1960).
L'emergéncia dei nacionalismes[modificar | modificar la font]
Après la mòrt de Tito en 1980, Iogoslavia foguèt dirigida per una presidéncia viranta dirigida d'un biais alternatiu per lei presidents de cada republica constitutiva. Pasmens, aqueu sistèma mau foncionèt e foguèt rapidament afeblit per d'escandòls financiers. De mai, dins leis annadas 1980, l'economia iogoslava conoguèt una crisi importanta marcada per una inflacion fòrça importanta. Dins aqueu contèxte, lei nacionalismes reprimits per Tito tornèron aparéisser au detriment dei comunistas e dei movements non etnics.
En 1990, lo regime foguèt obligat d'organizar d'eleccions liuras après una tiera de manifestacions dins lo país. En Bòsnia e Ercegovina, lei partits nacionalistas ganhèron largament l'escrutinh ambé 86 deputats per lo Partit d'Accion Democratica (SDA, musulman) d'Alija Izetbegovic, 70 per lo Partit Democratic Sèrbe (SDS) de Radovan Karadzic, 45 per l'Union Democratica Croata de Bòsnia e Ercegovina (HDZ) de Stjepan Kljujic e solament 37 per leis autrei partits. Lei tres venceires formèron un govèrn anticomunista.
Lei guèrras de Iogoslavia[modificar | modificar la font]
En junh de 1991, la Federacion Iogoslava comencèt de se fragmentar entraïnant la division dei diferentei comunautats de Bòsnia e Ercegovina. D'efèct, lei nacionalistas croats e sèrbes volián pas èsser annexats dins un país estrangier. Lo SDS comencèt donc de preparar l'integracion dei regions sèrbas au sen de Serbia mentre que lei Croats e lei Bosnicas preparèron l'independéncia de la republica. Lo 3 de març de 1992, a l'eissida d'un referendum boicotat per la populacion sèrba, Bòsnia e Ercegovina venguèron ansin independentas. Lo 7 d'abriu seguent, aquò entraïnèt la proclamacion d'una Republica Sèrba de Bòsnia dins lei regions tengudas per lo SDS.
Dins l'encastre de la Guèrra de Croàcia qu'èra a opausar Croàcia a Serbia, la question de la definicion dei frontieras entre lei diferentei comunautats de Bòsnia e Ercegovina entraïnèt una guèrra violenta qu'anava causar la mòrt d'aperaquí 100 000 personas e lo desplaçament de dos milions de refugiats. Dirigits per Radovan Karadzic e lo generau Radko Mladic, lei Sèrbes de Bòsnia, ajudats per l'armada federala dominada per lei Sèrbes, comencèron una politica de « netejatge etnic » per s'assegurar una continuitat territòriala ambé lo nòrd de Bòsnia e lei regions sèrbas de Croàcia. Lei Musulmans ne foguèron lei victimas principalas maugrat la formacion de zònas de seguretat per lei Nacions Unidas en mai de 1993.
Pasmens, la multiplicacion deis atrocitats sèrbas, especialament lo chaple de Srebrenica (7 000 a 10 000 mòrts), entraïnèt una reaccion de l'OTAN en 1995. Gràcias au sostèn logistic e aerian dei país occidentaus, lei Croats e lei Musulmans poguèron infligir una tiera de desfachas ai fòrças sèrbas de Bòsnia. Ansin, la guèrra s'acabèt en decembre de 1995 ambé l'acceptacion generala dau Plan de Dayton.
Bòsnia e Ercegovina dempuei 1995[modificar | modificar la font]
Leis Acòrds de Dayton[modificar | modificar la font]
Leis Acòrds de Dayton devesiguèron lo país entre doas entitats (la Federacion de Bòsnia e Ercegovina e la Republica Sèrba de Bòsnia) que sei limits correspondon mai ò mens ai linhas de frònt d'octòbre de 1995. Cada entitat tèn lei sieunas institucions (constitucion, govèrn, parlament, fòrças armadas...) e lo govèrn centrau es solament en carga deis afaires comuns (diplomacia, banca centrala, moneda...). La presidéncia dau país es collegiala e assegurada per un representant de cada pòble. Enfin, un representant de l'ONU deviá aver un ròtle de mediator entre lei diferentei comunautats e de fòrças internacionalas de l'OTAN demorèron dins lo país per defugir una represa dei combats.
Lo renfòrçament de la tutèla internacionala[modificar | modificar la font]
En despiech de la fin de la guèrra e dau restabliment de la patz, la creacion d'un país vertadier mau capitèt. D'efèct, en 1996, d'eleccions liuras veguèron la victòria dei partits nacionalistas (SDA musulman, SDS sèrbe]] e HDZ croat) que trobèron ges d'acòrd comun per reglar lei problemas liats a l'après guèrra (afondrament de l'economia, retorn dei refugiats, procès dei responsables de crimes de guèrra ò de crimes còntra l'Umanitat...) ò per permetre lo foncionament deis institucions (blocatge dei sistèmas collegiaus...).
En consequéncia, lo representant de l'ONU se transformèt rapidament en cap d'Estat e son administracion remplacèt lo govèrn bosniac oficiau. Aquò permetèt de resòuvre mai d'una question en balanç (moneda, drapèu, destitucion d'elegits tròp opausats ais acòrds de patz...) mai transformèt Bòsnia e Ercegovina en protectorat internacionau. En mai d'aquò, encoratjèt pas lo raprochament entre lei doas entitats formant lo país que foncionan coma dos estats distints.
La persisténcia dei divisions etnicas[modificar | modificar la font]
Dempuei la fin dau sègle XX, la situacion a gaire evolucionat maugrat la democratizacion deis institucions. D'efèct, lei divisions etnicas contunian de formar la basa de la vida politica dau país e totei lei partits, majoritaris ò d'oposicion, son eissits de vòtes etnics. Per exemple, en 2002, la victòria dei partits d'oposicion permetèt pas de reglar lei questions liadas au blocatge deis institucions collegialas. En mai d'aquò, l'independéncia de Kosova donèt d'espèrs novèus ais independentistas de cada pòble. Ansin, lo país es totjorn de facto dirigit per lo representant dei Nacions unidas.
Politica[modificar | modificar la font]
Bòsnia e Ercegovina se partatja en tres entitats autonòmas:
- la Federacion de Bòsnia e Ercegovina,
- la Republica Sèrba (Republika Srpska)
- lo district de Brchcò, administrat pel naut representant.
Bòsnia e Ercegovina demòran jos la tutèla d'un naut representant de la comunautat internacionala, qu'a lo drech d'anullar tota decision del poder executiu o legislatiu, entrò l'acabament de sa mission. Las condicions pas encara respectadas per la fin de la mission son aquelas:
- solucion del problèma de la proprietat de l'estat
- solucion del problèma de la Defensa Nacionala
- solucion de l'afar de Brchcò
Geografia[modificar | modificar la font]
Cultura[modificar | modificar la font]
Liames intèrnes ==[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Liames extèrnes[modificar | modificar la font]
- Burèu del naut representant en Bòsnia e Ercegovina
- Presidéncia de Bòsnia e Ercegovina
- Govèrn de la Federacion de Bòsnia e Ercegovina
- Portal de la Republica Sèrba
- Amassada del districte de Brčko
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ L'ipotèsi d'una conversion dei populacions bogomilas èra aperavans frequenta per explicar la rapiditat dei conversions. Pasmens, sembla uei mens probabla car la Glèisa Bogomila foguèt destrucha au començament dau sègle XV e existiá plus en 1460.
- ↑ En Bòsnia, lei Musulmans son considerats coma un pòble e lo tèrme prèn donc una majuscula.


text:
Bregadas internacionalas
Lei Bregadas internacionalas foguèron d'unitats militaras que participèron a la Guèrra Civila Espanhòla dins lo camp republican de 1936 a 1938. Èran compausadas de volontaris antifaissistas venent de cinquanta-e-tres país diferents. Utilizadas coma fòrça militara d'elèit per la Republica, poguèron alinhar 20 000 òmes a lor apogèu e participèron ai batalha de Madrid, de Jarama, de Guadalajara, de Brunete, de Belchite, de Teruel, d'Aragon e de l'Ebra. S'estima qu'entre 32 000 e 35 000 i serviguèron e qu'aperaquí 10 000 foguèron tuats au combat. La dissolucion dei Bregadas se debanèt en setembre de 1938 après la signatura d'un acòrd sus l'evacuacion dei fòrças estrangieras d'Espanha.


text:
Fonzes pròpris
Lo tèrme de fonzes pròpris o capitals pròpris (var. fons pròpris; capitaus pròpris) se referís a mai d'una nocion segon que s'agís d'una accepcion correnta o d'una nocion comptabla.
- La nocion correnta: los fonzes pròpris (en anglés: ownership equity) es la soma que botan los entrepreneires, valent a dire los futurs proprietaris, que montan una entrepresa.
- La nocion comptabla: los capitals pròpris (en anglés: equity capital) correspondon a las ressorsas establas de l'entrepresa. Se compausan del capital social, de las sèrvas, del repòrt e dels resultats de l'exercici.
Fonzes pròpris dins l'immobiliari anglosaxon[modificar | modificar la font]
Dins un contèxte anglosaxon los particulars fan correntament referéncia a çò que li dison "the equity" de lor ostal. Calculan la diferéncia entre lo montant que poirián vendre lor ostal uèi (prètz corrent o valor mercanda) e lo montant que lor demòra de pagar de lor prèst. En Anglatèrra coma als Estats Units utilizan aquela nocion per manlevar d'argent, mentre qu'en França, fins ara, las bancas pòdon prestar sonca en foncion del revengut del manlevaire. Se l'immobiliari monta considerablament, los proprietaris pòdon utilizar lor "equity" per consomar, viatjar, investir dins l'art o tornarmai dins l'immobiliari. D'aquí un trin de vida que pòt estonar: veituras esportivas, residéncias segondàrias, viatge del torn del mond. Pasmens se l'immobiliari s'esfondra, l'equity pòt venir negativa (en anglés: negative equity) e corron lo risc de veire lor ostal vendut per la banca (en anglés: forclosure).


text:
Egipcian
L'egipcian es una lenga parlada en Egipte dempuei lo Neolitic fins a uei, amb de formas fòrça divèrsas segon leis epòcas: i se destria mai que mai l'egipcian ancian (de l'Edat Antica e de l'epòca dei faraons) e lo còpte, qu'es una varietat pus recenta apareguda amb lo cristianisme e practicada uei solament coma lenga liturgica.
L'egipcian ancian s'escriviá amb leis ieroglifs, lo còpte s'escriu amb un alfabet derivat de l'alfabet grèc: l'alfabet còpte.
La lenga egipciana forma una familha autonòma dins la superfamilha dei lengas afroasiaticas.
Cau pas confondre l'egipcian amb lo dialècte arabi d'Egipte (l'arabi es la lenga dominanta en Egipte dempuei l'islamizacion dau país a l'Edat Mejana).


text:
Juan Manuel de Rosas
Juan Manuel de Rosas (vadut Juan Manuel José Domingo Ortiz de Rozas y López de Osornio a Buenos Aires, lo 30 de març de 1793; † Southampton, Anglatèrra, lo 14 de març de 1877, tanben conegut com lo brigadièr generau Juan Manuel de Rosas, lo Restaurador de las leis - castelhan Restaurador de las leyes - o simplament lo Restaurador) que ho un militar e un òmi politic argentin governador de Buenos Aires. Après la soa victòria suber lo generau Juan Lavalle en 1828, que gavidè la Confederacion Argentina. Après la soa des.hèita de la batalha de Caseros lo 3 de heurèr de 1852, lo son regim federau qui avèva perdut los sostien d'autes capdaus federaus com Justo José de Urquiza, que cadó e Rosas qu'avó d'acabar la soa vita en Anglatèrra en exili.
Qu'ei ua figura hèra polemica per'mor que governè durant lo conflicte enter unitaris e federaus. Peus sons detractors que ho un dictator deus sanguinaris opausat au progrès, enemic deus intellectuaus, xenofòb e qui isolè lo país en tot impausar la terror dab la soa milícia aperada la Mazorca ; aquesta vision que ho desenvolopada per l'escrivan e president Domingo Faustino Sarmiento. Peus sons partisans, au contre, Rosas que dehenó los interès deu país contre los capitaus francés e anglés ; que tractè dab los indians de la pampa enlòc deus exterminar sistematicament, çò qui'u èra facilitat per la soa pregonda coneishença de l'araucan de la pampa (qui n'escrivó ua gramatica e un diccionari), mentre qui los sons enemics unitaris, après la desh.èita deu Restaurador en mei de començar de préner lo poder en tot executar centeas de partisans deu Restaurador, que perpetrèn un genocidi indians au cors de la campanha au desèrt gavidada peu generau Julio Argentino Roca e qu'impausèn un sistèma chic democratic (dab eleccions trucadas e shens cap vòte secret) au servici deus capitaus estrangèrs e deus interès d'ua oligarquia virada de cap a Euròpa e qui mespresava Argentina ; aquesta dehensa deus interès estrangèrs qu'aniré dinc har participar Argentina a la destruccion sistematica de Paraguai, hèra industrializat alavetz e donc tròp concurrenciau per Anglatèrra dens la region.
La legenda negra de Rosas qu'ei donc sovent aisidament capvirada en legenda arroseta peus sons partisans en bèth comparar sa moralitat dab los actes deus sons opausants. Que ho atau pro reabilitat au cors deu sègle XX e uei, eth, atau com son enemic Sarmiento que figuran suus bilhets de la moneda argentina.
Somari
Vita[modificar | modificar la font]
Temps de mainatge[modificar | modificar la font]
Que ho batejat e qu'èra lo hilh deu militar León Ortiz de Rozas e de la proprietària de tèrras Agustina López de Osornio. Mainatge qu'estudiè dens un collègi privat abans de servir dens lo còs deus Migueletes on e pelegè durant las Invasions anglesas de l'arriu de la Plata. Après que viscó dens la provícia de Buenosa Aires, a despart de Buenos Aires e de las soas hèitas politicas. La vita alavetz qu'i èra marcada per un isolament deu grans e condicions de vita mauaisidas.
Carrièra com proprietari de tèrras[modificar | modificar la font]
En 1813 qu'esposè Encarnación Ezcurra qui seré la mair deus son tres mainatges : Juan, Maria (morta mainada) e Manuelita.
Bon administrador de tèrras mercés a la soa experiéncia deu terrenh e a la soa autoritat, que s'emancipè de la soa familha e que he fortuna dab la carn salada.
Debuta de la soa carrièra politica[modificar | modificar la font]
A partir de 1820 que's consacrè cada còp a ua carrièra de militar e d'òmi d'estat en bèth participar dab eficacitat militara e diplomacia au conflicte enter Buenos Aires e la Província de Santa Fe gavidada peu caudillo Estanislao López. Que participè tanben a la campanha "au desèrt" en bèth mesclar ofensiva militara sanhosa e diplomacia (ajudada per la soa coneishença de la lenga araucana).
En 1828 lo generau unitari Juan Lavalle que capvirè lo governador de Buenos Aires Manuel Dorrego. Rosas e Lòpez qu'ajudèn aqueth darrèr mes, fin finala, Dorrego que ho près per Lavalle e fesilhat. Lavalle que comentó tanben mantuas exaccions contre los federaus abans d'estar vençut per Rosas au cap d'un procès qui acabaré dab la nominacion de Rosas com governador de Buenos Aires dab lo títol de Restaurador de las Leis.


text:
Chaperona
En biologia cellulara, ua chaperona qu'ei ua proteïna qui ajuda ua auta proteïna a plegá's correctament e donc a aquesir ua forma correcta dens l'espaci.
Certas chaperonas que son aperadas Hsp (de l'angles Heat shock protein "proteïna de truc de calor") qui emparan las proteïnas deus daumatges causats per la calor (que las proteïna be'n son hèra sensiblas). Que hon las purmèras chaperonas descobertas per'mor que n'i a qui son sintetizadas peu bacteri Escherichia coli (èstes vius lo miélhers estudiats peu l'òmi)
D'autas chaperonas que's ligan dab las proteïnas de tira arron la loa sintèsi entà empachar cap mau plegament. Ua soscategoria de chaperonas que son las chaperoninas que, dab un ceucle dobla, b'emparan las proteïnas en las embarrar.


text:
Olimp
Lo mont Olimp (en grèc ancian Ὄλuuπoς / en Latin Ólympos, en grèc modèrne Όλuuπoς / (Ólimbos) es lo mont mai naut de Grècia, amb un suc a 2 917 mètres. Fa partit de la cadena del meteis nom. Olimp es tradicionalament lo domeni dels dieus de la mitologia grèga. Es dins l'un dels dètz pargues nacionals de Grècia.
Somari
Etimologia[modificar | modificar la font]
L'etimologia es pas fixada existís mai d'una:
- La primièra, se basariá sonque sus d'elements d'origina Indoeuropèus. Atal los tèrmes grèc ancian: ollumi (« copar », « rasar », « destruire »), oloos (« destructor », « mortal ») o oulē (« copadura », « talhada ») permet de pausar un tèma olu- significant : « copar », « talhar », « dalhar », « rasar ». E la finala -mpos, aquel sufixe es atestat dins mai d'una lengas indoeuropèas dins d'adjectius indicant una situacion, una posicion o una orientacion. Doncas Olumpos auriá podut significat d'en primièr: « situat en posicion talhada » o « copant lo passatge ». Se sap que l'Olimp èra gaireben pertot impassable e aquel mont longtemps foguèt considerat pels Ancians coma èssent una frontièra separant la Tessalia de la Macedònia o, melhor, la Grècia antica del continent europèu mai septentrional[1].
- La segonda, seriá qu'« Oulumpos » (coma per Omèr) vendriá de l'indoeuropèu e seriá constituit de las racinas *wel- (« tornar », « s'enrotlar » – a l'origina, per exemple, de l'alemand Wolke : « nívol »,) e *ombh- (« causa redonda », « suc » – vejatz per exemple lo latin « umbo » designant la partida bombuda d'un boclièr). Lo sens de Olympos seriá aquel de « mont que los nívols s'enròtlan a l'entorn del suc ». Lo mot vendriá del Protoindoeuropèu *wol-*omb e seriá estat desformat en Olumpos pels Grècs quand adoptèron aquel mot.
- Une origina comuna amb « cèl » (oc) o una autra amb « holy » (ang) e « heilig » (all) = « sant » son tanben possibles.
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo mont Olimp s'espand al nòrd de Grècia prèp de la còsta Egèa, al tèrme de Tessalia e de Macedònia. L'Olimp es un mont d'aparéncia massissa, se levant subte en mai d'un luòc e bordada de grands vabres. Fòrça boscat suls penjals inferiors, son vaste som rocasut es cobèrt de nèu la majora partida de l'an.
La primièra pujada coneguda se faguèt en 1913 per D. Baud-Bovy, F. Boissonas et K. Kakalos.
Mitologia[modificar | modificar la font]
Perque lo seu som demòra amagat als mortals pels nívols, l'Olimp es atal un luòc de vacanças que los dieus grècs aviá elegit per demorança per passar lor temps a festejar (lor bevenda favorita es lo celèbre nectar e consomavan l'ambrosia que los fasiá imortals) e a contemplar lo mond.
Omèr descrit aquel luòc coma ideal e pasible, isolat de los temperis coma la pluèja, la nèu o lo vent, que los dieus podavan viure dins un parfècte bonaür. Aqueles i avián causit lo domicili aprèp aver rebutat los Titans, Ofion e Tifon.
Als Olimpians de la primièra generacion, Zèus, Poseidon, Ades, Demetèr, Estia e Èra, s'apondèron sièis autres dieus de la generacion segeuenta que descendon de Zèus, subretot per d'unions extraconjugalas. Malgrat que la tradicion compta los Olimpians al nombre de dotze, quatorze dieus an, segon las versions, èran d'aquel grop, jol contraròtle de Zèus. S'explica per exemple aquelas variacions del fach qu'Ades podava pas demorar sus l'Olimpe perque regnava sul monde sosterren dels Enfers. Efèst, Dionís, Poseidon e a vegadas Ermès s'absentèron torn a torn de la liste.
Cal pas confondre amb lo sanctuari d'Olimpia, situat dins lo Peloponés.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Dictionnaire des noms de lieux – Louis Deroy e Marianne Mulon Le Robert, 1994) (ISBN 285036195X)


text:
Coulanges (Alèir)
Coulanges es una comuna francofona, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat se situa al limit de la Saône-e-Loire. Se tròba en los Bassas Caminas del Bourbonnais.
La commune se situe à la limite de la Saône-et-Loire. Elle se trouve dans les Basses Marches du Bourbonnais.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al luòc-dich Talenne, suls bòrds de la Loire, a luòc dempuèi la XIVen sègle la fièra de Talenne.
Au lieu-dit Talenne, sur les bords de la Loire, a lieu depuis le XIVen siècle la foire de Talenne.


text:
Marxelin
Occitan Warrior
Nombre de messatges : 789
Localisacion : Lengadòc
Dialècte : Mai d'un dialècte
Nivèl de Lenga : Parli plan, fau sonque de pichòtas dècas
Dins OCCITANIA !!, demòri a costat : de l'Estanguet
Date d'inscription : 18/07/2008
Lo famós grop catalan "Inadaptats" se ven de reformar recentament jos un novèl nom :Eina. Retrobam lo vam de la banda del Penedés.
De descobrir lo primièr clip sus You tube :
http://fr.youtube.com/watch?v=01uR0RYjfZs
Una pichona causa :dins los drapèls i pas la de Catalunya (pas plan).


text:
Macedonian (eslau)
Lo macedonian o eslavomacedonian (nom autoctòn: MakeдoHckи = Makedonski) es una lenga eslava fòrça pròcha del bulgar que se parla mai que mai dins la Republica de Macedònia e dins de zonas adjacentas de Grècia. Es la lenga oficiala de la Republica de Macedònia. S'escriu en alfabet cirillic.
A l'origina, lo macedonian es una varietat regionala del bulgar e plan longtemps lo considerèron aital. Mas a partir de 1944, l'estat de Iogoslavia li donèt una codificacion que divergiguèt amb lo bulgar e aital faguèt del macedonian una lenga per elaboracion. Las populacions eslavas de Grècia trantalhan encara entre l'identificacion amb lo macedonian e l'identificacion amb lo bulgar.
Cal pas confondre lo macedonian actual, qu'es una lenga eslava, amb lo macedonian antic, qu'es radicalament distint.


text:
Ballinglass Incident
L'Incident de Ballinglass (Ballinglass Incident) designa una expulsion de païsans irlandés durant la Granda Famina (1845-1849).
Despuei l'Acte d'Union de 1800, Irlanda s'integrava dedins lo Reiaume Unit, e la màger part dei tèrras en Irlanda apartenián a de grands proprietaris anglés. Lei païsans irlandés èran de logataris que produsián de cerealas, de tartiflas e de bestiau. Mai sobrava que lei tartiflas per manjar per aquestei païsans ; leis autres produchs servián per pagar lo loguier e s'exportavan d'Irlanda vèrs Anglatèrra. Aqueleis exportacions contunièron e mai quand la recòlta de tartiflas de 1845 siguèt desastrosa. De païsans que podián pas pagar lo loguier en aquela situacion si faguèron expulsar de seis ostaus e de sa tèrra. De desenaus de miliers d'entre elei si faguèron expulsar durant la famina.
Lei 300 abitants dau vilatge de Ballinglass dins la Comtat de Galway èran relativament "riches" e podián pagar lo loguier. Maugrat tot, totei si faguèron expulsar lo 13 de març de 1846 perque la proprietària, una frema dau nom de Gerrard, voliá establir una bastida de pasturgatge an aquel endrech. Leis ostaus de Ballinglass siguèron demolits per l'armada e la polícia. Lo premier vèspre, leis abitants durmèron dins lei roïnas mai l'endeman, la polícia e l'armada revenguèron per leis expulsar definitivament.


text:
Basc
Lo basc o basco[1], en estil erudit euscar (euskara en basc), es una lenga d'Euròpa Occidentala; se parla dins la region apelada País Basc o Bascoat que se situa per una part en França e per una autra part, la màger, en Espanha. En França lo País Basc cobrís una part del departament dels Pirenèus Atlantics.
Somari
Classificacion e istòria[modificar | modificar la font]
Lo basc fa pas partida del grop indoeuropèu. S'es fach plan ipotèsis per lo restacar a d'autres grops lingüistics d'Asia coma d'Africa. Una de las mai recentas d'aquelas ipotèsis fasiá del basc un parent del berbèr.
Una autra ipotèsi recenta, que comença de recebre una cèrta audiéncia dins la recèrca internacionala (J.D. Bengtson, Meritt Ruhlen), prepausa de far del basc una branca de la superfamilha de las lengas dené-caucasencas (las autras brancas del dené-caucasenc, aparentadas al basc, serián lo nòrd-caucasenc en Caucàs, l'ienisseian en Siberia, lo burushaski en Cashmir, lo nahali en Índia, lo sinotibetan en Extrèm Orient e lo na-dené en America del Nòrd).
Lo lingüista Michel Morvan, el, a temptat recentament de mostrar de ligams ancians e concrets entre lo basco e divèrsas familhas non-indoeuropèas d'Eurasia, coma l'oralic o l'altaïc, e mai s'interèssa a l'ipotèsi dené-caucasenca, mas el prepausa pas de fixar una familha de lengas precisa[2].
Gramatica[modificar | modificar la font]
Lo basc presenta d'estructuras plan diferentas de las autras lengas d'Euròpa, mai que mai dins son sistèma verbal: lo vèrbe basc càmbia pas de forma solament segon lo subjècte coma dins las lengas indoeuropèas mas tanben segon çò que correspond, en occitan per ex., a de complements: etxe bat dut, ai un ostal, vs.etxeak ditut, ai d'ostals. Per contra, al nivèl lexical lo basc a manlevat fòrça mots al latin e a las lengas amb las qualas es o foguèt en contacte, l'espanhòl, l'occitan gascon, e lo francés.
Espandiment e estatut del basc[modificar | modificar la font]
- En Espanha, lo basc se parla dins los territòris d'Araba, Bizcaia, Gipuzkoa e Nafarroa.
Dins los tres primièrs, que forman la Comunitat Autonòma basca, es a se menar aprèp de sègles de recul un procèssus rapid de recuperacion lingüistica (un 23 % de bascofònes vèrs 1980, un 30 % ara). Lo basc es ensenhat mas es tanben la lenga de l'ensenhament dins la mieitat de las escòlas primàrias e mai del 40 % de las escòlas segondàrias (chifras 2003). Lo basc es fòrça present dins la vida vidanta gràcias a la senhalizacion (bilingüa e sovent monolingüa basca fòra de las mai grandas vilas), una cadena de television publica unicament bascoparlanta, un diari... Pasmens, la recuperacion lingüistica avança mai viste en Gipuzkoa, qu'èra ja la província mai bascoparlanta en 1980, qu'en Biscaia e subretot Alaba, gaireben complètament desbasquizada a aquela data. En Navarra, lo govèrn regional es pas favorable a la normalizacion de l'usatge del basc e se se manten dins lo nòrd de la província, a pas recuperat cap d'anciana posicion dins la region de la capitala Pampalona. I podriá a tèrme recular.
- En França, la situacion del basc es a pauc près la de las autras lengas regionalas.
Los poders publics menan una politica en favor de la lenga basca dins l'ensenhament (bilingüisme dins d'unas escòlas) e la cultura (Institut Cultural Basc), mas l'abséncia del basc dins los mèdias e la vida publica a pas sufit fins ara a enraiar son aflaquiment.
Dialèctes (segon la classificacion tradicionala)[modificar | modificar la font]
Aezkoan, bas-navarrés (oriental e occidental), biscaïn, guipuscoan, naut-navarrés (septentrional e meridional), labordin, roncalés, salacenc, soletin.


text:
Isabèl II d'Espanha
Isabèl II de Borbon (Madrid, lo 10 d'octòbre de 1830 - París, lo 9 d'abrial de 1904), foguèt reina d'Espanha après 1833. Èra la filha de Ferrand VII d'Espanha e de Maria Cristina de Nàpols e la maire d’Anfós XII.
Carlos María Isidro de Borbón, l’oncle d’Isabèl, èra l'eiretèir del tròn d'Espanha, mas en 1833, après la mòrt de Ferrand VII, Isabèl foguèt reina d'Espanha malgrat la contestacion de sos dreits pelhs partisans de son oncle (qui se 'pelavon carlistas-veire Guèrra Carlista). Isabèl Z-aviá tres ans. Maria Cristina de Nàpols foguèt regenta taiqua 1840. En 1840, alhs tretze ans, Isabèl foguèt reina d’Espanha taiqua 1868. Après la Revolucion de 1868, se sauvèt a París. Son successor foguèt Amadèu Ièr d'Espanha.
Se casèt embe Francés de Borbon, son cosin. Lo monde disiá qu’èra omosexual. Mai Isabèl aguèt mantun enfant, entre los quenhs Isabèl de Borbón y Borbón, Anfós XII, María de la Paz de Borbón e Eulalia.