text:
Enid Blyton
Enid Mary Blyton, tanben coneguda coma Mary Pollock (East Dulwich, Londres, 11 d'agost de 1897-Londres, 28 de novembre de 1968) foguèt una escrivana anglesa, especialista del genre de literatura per enfants. Escriguèt mai de 600 romans e un de sos personatges mai famoses es Noddy. Es dels autors mai revirats mondialament segon l'Index Translationum e sos libres son estats venduts a mai de 600 milions d'exemplars. Demest los autres personatges famoses creats per l'escrivana figuran The famous five, d'enfants que forman un grop de quatre joves e un gos.
Biografia[modificar | modificar la font]
Enid Blyton nasquèt en 1897 dins lo barri d'East Dulwich de Londres. Èra l'ainada de Thomas Carey Blyton, un cotelièr del país, e de Theresa Mary Blyton (nascuda Harrison). De 1907 a 1915, anèt a l'escòla St. Christopher a Beckenham ont mostrèt sas capacitats intellectualas e capitèt d'èsser de longa la primièra de sa classa. S'interessava ja a l'espòrt e a la literatura mas èra pas atirada per las matematicas. Faguèt tanben de musica e aprenguèt a tocar lo piano, mas malgrat que semblava d'aver un cèrt talent per l'instrument, aguèt d'abandonar los estudis musicals pr'amor de seguir una formacion d'ensenhaira.
Foguèt nomenada a Bickley e Surbiton ont demorèt cinc ans. Durant aquel temps s'avodava a escriure e aital publiquèt son primièr libre, un recuèlh de poèmas Child Whispers en 1922. Aprèp la Primièra Guèrra Mondiala, en 1924 se maridèt amb Hugh Alexander Pollock, un eròi de la guèrra. Aprèp lo conflicte, aqueste èra vengut responsable de colleccion dins un ostal d'edicion fondat per George Newnes. Amassa se partiguèron installar dins lo Buckinghamshire] e finalament se crompèron una proprietat sonada Green Hedges a Beaconsfield.


c: text/html

text:
Juan de Ayala
Juan Manuel de Ayala (Osuna, Sevilla, 28 de desembre de 1745 - 30 de desembre de 1797) siaguèt un oficièr de la marina espanhòla qu'aguèt un ròtle preponderant dins l'exploracion de Califòrnia per las poténcias europèas. Amb son equipatge del San Carlos siaguèron los primièrs exploradors que dintrèron dins la baia de San Francisco.
Ayala dintrèt dins la marina espanhòla lo 19 de setembre de 1760, e dapasset arribèt fins a ne venir capitani en 1782. A la debuta del decenni de 1770, las autoritats espanhòlas ordenèron que comencèssa l'exploracion de la còsta septentrionala de Califòrnia per "verificar se i aviá d'implantacions russas sus la còsta de Califòrnia e per examinar lo pòrto de San Francisco". Fernando Rivera y Moncada aviá indicat qu'existissiá la possibilitat de realizar una mission dins çò qu'es ara San Francisco e aviá ja mandat una expedicion per la tèrra per establir la sobeiraniá espanhòla sus aquel país jos lo comandament de Juan Bautista de Anza. Ayala, qu'èra pas que sargent en aquel temps, siaguèt una de las personas causida per menar l'expedicion navala.
Ayala arribèt a Veracruz en agost de 1774 e s'encaminèt daus la vila de Mexic per i recebre los òrdres del vicerei, Fray Antonio María de Bucareli y Ursúa. Bucareli lo mandèt a San Blas ont prenguèt lo comandament de la goleta Sonora, que fasiá partida d'una flòta dirigida pel general Bruno de Heceta (que comandava la fregata Santiago). La flòta partiguèt de San Blas a la debuta de 1775. Pr'aquò, quand aviá tot bèl just laissat San Blas, lo comandant del paquebòt San Carlos, Miguel Manrique, tombèt malaut, e mai se quauques fonts dison que venguèt baug. Ayala recebèt l'òrdre de menar lo lenh, e aguèt de tornar a San Blas per i pausar Manrique e aprèp quauques jorns tornèt rejónher la rèsta de la flòta.
Ayala siaguèt designat per passar a travèrs de l'estrech e explorar lo territòri del temps que los lenhs Santiago e Sonora contunhavan son camin daus lo nòrd. Lo vaissèl San Carlos carguèt de viures a Monterrey, e se n'anèt de la vila lo 26 de julh en se dirigir daus lo nòrd. Ayala passèt a travèrs de l'airal conegut actualament jol nom de Golden Gate lo 5 d'agost de 1775 amb un pauc de dificultat e fòrça atencion a causa de las marèas. Ensagèron d'i ancorar los lenhs mantuna vegada, mas aguèron d'o far finalament en fàcia de l'ilha Ángel (al centre de la baia de San Francisco), pr'aquò arribèt pas a contactar lo grop dirigit per Anza. Lo San Carlos remanguèt dins la baia entrò lo 18 de setembre, e puèi tornèt a San Blas vía Monterrey.
Lo rapòrt d'Ayala al vicerei compreniá d'informacion detalhada a prepaus de la geografia de la baia, e i fasiá remarcar los avantatges de l'endrech coma pòrt (particularament "l'abséncia de las nèblas enujosas qu'apareisson quotidianament a Monterrey, que la nèbla a San Francisco tot escàs atenhiá la dintrada del pòrt e una vegada dins son interior lo temps es clar", e a l'encòp l'amabilitat dels abitants de l'airal).
Ayala prenguèt la retirada lo 14 de maç de 1785.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1028
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1028 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Ducat d'Aquitània[modificar | modificar la font]
En fàcia de la multiplicacion dei cas d'eresia dualista — belèu de precursors dau catarisme — dins sei fèus, lo duc d'Aquitània Guilhèm V reüniguèt un concili per estudiar lei mejans permetent de luchar còntra lo desvolopament d'aqueleis eresias[1].
França[modificar | modificar la font]
Conflicte entre lo rèi e lei canonges de la glèisa de Chartres entraïnat per lo refús dau candidat reiau a l'evescat de la vila. Lei canonges assaièron sensa succès de demandar lo sostèn de l'arquevescat de Tors mai lo rèi capitèt finalament d'impausar son candidat.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Nominacion d'Ali bin Ahmad Jarjarai coma visir. Favorizèt la restauracion de l'economia egipciana afeblida per lei trèbols intèrns dau Califat dempuei la mòrt dau califa Al-Hakim bi-Amr Allah en 1021.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr) Michel Roquebert, L'épopée cathare - I. L'Invasion 1198-1212, Editions Perrin (2006), p. 49.


text:
Categoria:Personalitat militara dels Estats Units
Las personalitats militaras dels Estats Units d'America concernisson de guèrras fòrça diferentas : intèrnas (Guèrra de Secession, guèrra contra los indians, etc.) o extèrnas (Mexic, Espanha, Segonda Guèrra Mondiala contra Alemanha, Itàlia e Japon, l'illa de la Grenada, Afganistan, guèrras contra Iraq, etc.)
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 2 soscategorias, sus un total de 2.
G
- ► General american (4 P)
M
Articles dins la categoria « Personalitat militara dels Estats Units »
Aquesta categoria conten los 3 articles seguents.


text: Destutt de Tracy (1754-1836) èra un filosòf francés celèbre per aver desvolopat lo concèpte d'ideologia. Membre de l'aristocracia e d'ascendéncia escocesa, èra en favor de la separacion dels poders e de las libertats individualas. Defendava una cosmovision materialista, pròcha a las posturas d'Étienne Bonnot de Condillac, que las facultats de l'esperit apareisson a partir dels sentiments (per atal rebutva qu'existís una disciplina coma la psicologia, tròp abstracha e amb de connotacions idealistas). Definiguèt tanben de concèptes de basa per l'economia, coma per exemple l'intercambi coma motor de creissença, una idèa que se trobará presenta dins l'òbra de Karl Marx. Pels seus apòrts venguèt membre de l'Académie française e aguèt d'emplecs d'onor dins divèrsas societats de pensaires de las Luses.


text:
Dobrodja
La Dobrodja (Дoбpyджa en bulgar, Dobrogea en romanés, es un territòri cobrissent l’èst de Romania e lo nòrd èst de Bulgaria, siá a pauc près del sud del bas Danubi cap a la mar Negra. En Romania, la Dobrodja se divisa en dos departaments comprenent un pòrt de la mar Negra : Constança (dins lo județ de Constança), e lo dèlta de Danubi (dins lo județ de Tulcèa); en Bulgaria, aquela region es considerada coma lo « granièr de blat » del país.
La Dobrodja es ara una region agricòla e toristica, que las principalas vilas son los pòrts de Constança (350 000 abitants) e Tulcèa (95 000 abitants) en Romania, e las vilas de Silistra, Dobritch e Baltchik en Bulgaria. Sa superfícia es de 23 100 km2 e sa populacion de prèp de 1 300 000 abitants que 1 000 000 dins la Dobrodja romanesa e 360 000 dins la Dobrodja bulgara.
Populacion[modificar | modificar la font]
- 1 Compresas las personas comptadas coma Valacs al recensament bulgar de 2001
Agricultura[modificar | modificar la font]
La Dobrodja romanesa (al nòrd), que los sols son loessics, es una tèrra de pastura d'ovins (fedas Merinos), de vergièrs e de vinhas (vins de Murfatlar). La plana de la Dobrodja bulgara (sud) es plantada de vastas parcèlas de cerealas, de mai de cent d’ectaras caduna e avent la particularitat d’èsser separadas per de barranhas de 10 a 20 mètres de larg que foguèron plantadas a la fin de l’epòca comunista per lutar contra l’erosion dels sols. Malgrat una agricultura totjorn mai intensiva, que los nitrats contaminan las aigas superficialas, aquelas barranhas an une foncion importanta d’acuèlh e de refugi per la fauna utila a l’agricultura. Pasmens, encara existís de rèsta de selvas d'euses, en Romania e en Bulgaria.
Environament[modificar | modificar la font]
La fauna de Dobrodja es rica malgrat las catastrofas environamentalas de l’epòca comunista (regim que promoviá « la luta de l’Òme contra la Natura »). La region mai rica es al nòrd: es lo dèlta de Danubi, qu'abriga encora fòrça aucels aquatics e una fauna ictiologica en diminucion dempuèi la privatizacion dels dreches de pesca, alara qu’una fòrta urbanizacion de lésers.
La Dobrodja coneguèt la gripa aviara en 2005.
En Dobrodja, a la frontièra romanesabulgara mas costat romanés, se trapa la espeluga de Movile, totalament isolada del monde exterior dempuèi un mièg milion d’ans e abrigant una fauna endemica unica al monde, adaptada a la manca de lutz et d’oxigèn, e que la subrevida es fondada sus la proliferacion de bacterias se noirissent de las matièras en suspension dins l’aiga.
Istòria[modificar | modificar la font]
La Dobrodja es abitada dempuèi lo paleolitic, e las culturas neoliticas d'Hamangia en Dobrodja romanesa, e calcolitic de Varna-Durankulak en Dobrodja bulgara (millenari IV AbC), son mondialament conegudas per lors esculturas, lors construccions ja de pèira e lors tombas ricas d'aur.
La region èra poblada dins l’Antiquitat per las tribús Daces o Gètas fasent partida de l’ensemble trace. La populacion locala, pauc a pauc ellenizada, faguèt de comèrci amb las colonias grègas de la mar Negra (Callatis, Istria, Tomis) fins a la conquèsta romana (Roma contrarotlava la Mesia pendent sèt sègles, seguida per l’Empèri Bizantin), puèi patiguèt de las invasions dels pòbles migrators eslavas e turcofòns (Uns, Avars, Bulgars, Ozes, Petchenègs, Comans, Tatars).
La Dobrodja foguèt integrada al Primièr Estat bulgar de 681 a 971, tornèt venir romana (bizantina) de 971 a 1186, puèi faguèt partida del segon reialme bulgar, (Regnum Bulgarorum et Valachorum (la)), fondat sul bas Danubi per la dinastia valaca Assen, de Tarnovo. En 1205, lo papa Innocenci III dins une correspondéncia amb lo rei Caloian (1197-1207) lo qualifica de (la)rex Bulgarorum et Blachorum (rei dels Bulgars e dels Valacs).
En 1325 la Dobrodja es mencionnada pel primièr còp coma despotat independent, avent coma prince Balică ou Balko de Dobritch, amb per Kaliakra prèp de Karvona (uèi Kavarna). En 1346, sos filhs, Dobrotitch e Teodòr, s’impliquèron dins las rivalitats dinasticas de l’Empèri Bizantin coma aligats de l’imperatritz Ana de Savòia. En represalhas, en 1347, l’emperaire Joan V Paleològ envièt una de sas naus, l’emir turc Baod d’Umur, en expedicion contra la Dobrodja. Balică e Teodòr perdèron la vida dins le naufragi de lor nau almirala e Dobrotitch demorat a tèrra venguèt lo nòu despòta.
Poblat (segon las cronicas genoesa) de Bulgars, de Valacs (Romaneses), de « Romeeses » (Grècs), de Josieus ievanics (« Romaniòtas ») e d’Armenians (« Ermins »), aquel despotat s’espand sul bas Danubi dempuèi los bòcas del flum al cap Emina al sud de Varna. Las lengas lmai parladas son lo bulgar, lo grèc e lo valac. Los portulans genoeses lo descrivon o coma un despotat grèc ((la) terra graecorum ), o coma una « pichona Valaquia » ((la) Velacia minor), o coma una « tresena Bulgaria » ((la) Bulgaria tertia, las doas autras Bulgarias essent los Tzarats de Vidin e de Tarnovo). Se dubriguèt a las marcants genoeses que n'asseguran la prosperitat, li fornissent naus e armas, e installan los establiments de San Giorgio (Giurgiu, Djurdjevo), Dorostolo (Silistra), Barilla (Brăila, Ibrahil), Caladda (Galați), Licovrissi (Oblucița, Izmail), Licostomo (Periprava prèp de Chilia Veche), Constanza (Constança, Kustendje), Carvona (Kavarna), Danissa (Baltchik) e Odessa (uèi Varna; lo nom modèrne d’Odessa, en Ucraïna, ven d'aquí, mas l’Odessa modèrna foguèt fondada al sègle XVIII.
Entre 1352-1359, la potencia dels Tatars de la Chormalha d’Aur declinant, un segond despotat apareguèt prèp de la bòca du Danubi, governat pel prince Demetrios, que se metèt jos la proteccion de la Valaquia: dempuèi aquela s'espand sa dominacion sul Bas Danubi (Galați, actual Boudjak, Chilia).
En 1357, Dobrotitch perdèt Messembria (uèi Nesebăr) e Anhialos (uèi Pomorje) al profèit de l’emperaire Joan V Paleològ, mas en 1359, prendèt a Demetrios las ciutats de Vicina e de Chilia qu'expulsèt las Genoeses que gardèron pas que le pòrt de Licostomo. Iacint, arquevecat de Vicina, passèt en Valaque que ne venguèt lo primièr metropolit. En 1366, Jean V Paleològ s'anèt Budapèst e a Roma, per cercar de finançaments per sa campanha contra la Dobrodja e contra los Turcs otomans que s'intallèron en Euròpa dempuèi 1354: los obtenguèt e al sètge de Kaliakra foguèt capturat. Dobrotitch apareguèt alara coma un aligat dels Otomans. Amedèu VI de Savòia faguèt sul còp campanha contra la Dobrojja amb l'ajuda genoesa. Dobrotitch negocièt, liberèt l’emperaire bizantin, e se faguent son compaire maridant sa filha a Miquèl Paleològ.
En 1369, Dobrotitch s’aliguèt a Vladislav I de Valaquia per restaurar lo tròn del tsar bulgar Ivan Stracimir de Vidin. En 1379, una guèrra comerciala opausada debans Constantinòple los Genoeses a una flauta valaca, bulgara e dobrodjana: l’afar se concluguèt per un compromés.
Dobrotitch moriguèt en 1386 e daissèt son tròn a son filh Ivanko o Iancon, alara que los Otomans comencèron ja la conquèsta dels Balcans e l’enrodamement de Constantinòple. Ivanko faguèt la patz amb lo sultan otoman Morad I e signe tanben un tractat amb Gènoas. Mas en 1388 lo grand visir otoman Çandarli Ali Pacha ataquèt de nòu e Ivanko foguèt tuat al combat: Bulgaria tomba jos la dominacion turca per prèp de cinc sègles, alara que la Dobrodja passèt jos sobeiraneitat valaca per qualques decennias.
Mas la Valaquia a son torn deguèt plegar debans los sultans otomans qu'occupèron la Dobrodja entre 1421 e 1878 n'i colonisant de fòrça tatars e turcs musulmans. La Dobrodja es integrada dins l’Özi Eyaleti, província turca govenada pels pachas de Silistra, alara que sas abitants crestians relèvan de l'exarchat del Proïlavon qu'aguèt per sèti Brăila e incluguèt los territòris otomans a majoritat crestiana entre Varna e l’estuari de Dniestr.
Pendent la guèrra russoturca de 1877-1878, la Dobrodja foguèt revendicada tant per Romania que per la Bulgaria novelament independantas de l’Empèri Otoman. Ambedós païses son d’acòrdi sul principi d’un partatge, mas Romaneses e Bulgars foguèron mesclats (als Turcs e als Tatars) dins tota la Dobrodja: onte plaçar la frontièra? Los Romaneses essent mai nombroses al nòrd e los Bulgars al sud, una comission austroalemanda attribuiguèt a Romania los dos tresens nòrd e a Bulgaria lo tresen al sud. La frontièra va de la sortida èst de la vila de Silistra e s'acaba entre los dos massatges de pescaires grècs e turcs d’Ofidaki (Yilanlik en turc, Vama-Veche ara) e de Limanaki (Durankulak en turc, e Mlaștina en romanés) sus la Mer Negra.
En 1913 Romania profeitèt de las dificultats de Bulgaria alara de la Segonda Guèrra balcanica, per li arancar la Dobrodja del Sud: la Dobrodja venguèt alara una poma de discòrdia entre ambedós païses. Bulgaria prend sa revancha als costats dels Alemands pendent la Primièra Guèrra Mondiala, en ocupant tanben tota la Dobrobja. La patz de 1918 la tornèt donar tota a Romania, mas un arbitratge d'Hitler, en 1940, tornèt al partatge de 1878 (tractat de Craiova sul fond de tractat entre lo Tresen Reich e l’Union sovietica (pacte germanosovietic). La frontièra de 1878 e de 1940 es ara plan reconeguda per Romania e Bulgaria. Ambedós Estats essent membres de l’Union europèa dempuèi 2007, la frontièra es pasmens venguda ara permeabla.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) Grigore Dănescu, Dobrogea (La Dobroudja). Estudi de Geografia fisica e etnografica, ed:Imprimerie de l'Indépendance, Bucarèst, 1903.
- (fr) Ion Barnea & Ștefan Ștefănescu, Byzantins, roumains et bulgares sur le Bas-Danube; serias: Din Istoria Dobrogei, v.3, 1971; ed: Editura Academiei Române, București.
- (de) Sallanz, Josef (ed.) (2005): Die Dobrudscha. Ethnische Minderheiten, Kulturlandschaft, Transformation; Ergebnisse eines Geländekurses des Instituts für Geographie der Universität Potsdam im Südosten Rumäniens. (= Praxis Kultur- und Sozialgeographie; 35). 2., durchgesehene Auflage. Potsdam. Universitätsverlag Potsdam, ISBN 3-937786-76-7 .
- (de) Sallanz, Josef (2007): Bedeutungswandel von Ethnizität unter dem Einfluss von Globalisierung. Die rumänische Dobrudscha als Beispiel. (= Potsdamer Geographische Forschungen; 26). (en résumé français) Potsdam. Universitätsverlag Potsdam, ISBN 3-939469-81-5.
- (fr) Adrian Rădulescu; Histoire de la Dobrogée, ed: Editura Ex Ponto; Constança; 1998; ISBN 9789739385329.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Segon le recensament romanés de 2002 pels departaments de Constança et Tulcèa, dins Structura Etno-demografică a României, ed: Centrul de Resurse pentru Diversitate Etnoculturală le=2 mai 2007.
- ↑ Segon lo recensament bulgar de 2001 pels oblasts de Dobrich e Silistra, dins HaceлeHиe kъM 01.03.2001 r. пo oблacTи и eTHичecka rpyпa [1].


text:
Glèisa de Jesucrist des Sants des Darrèri Dies
Era Glèisa de Jesucrist des Sants des Darrèri Dies (var. Glèisa de Jèsus Crist dels/dei/daus Sants dels/dei/daus darrièrs jorns o Glèisa de Jèsus Crist deus Sants deus Darrèrs dias) o Glèisa Mormona, ei era organizacion mès grana deth movement deth mormonisme, ua denominacion restauracionista deth cristianisme. Era sedença dera glèisa se tròbe a Salt Lake City, Utah, as Estats Units. Siguec fondada per Joseph Smith çò 6 d'abriu, 1830 a Fayette, Nòva York. Dempús dera persecucion qu'experimentèren, era sua percaça der estat de Missorí, e er assassinat de Joseph Smith a Illinois, Brigham Young dirigic a un grop de pionèrs mormons ara region de Utah, a on s'establiren permanentaments. Aué era glèisa a entre 8 e 10 milions de membres arreu deth mon. Es membres dera Glèisa de Jesucrist des Sants des Darrèri Dies se considèren crestians, mès diden non apartier a cap tradicion ortodoxa, catolica o en tot protestar. Eri cren qu'era glèisa mormona ei era restauracion dera glèisa originau establida per Jesucrist. Bères glèises crestianes non considèren eth mormonisme ua denominacion crestiana, donques que i a fòrça diferéncies substanciaus es es credences sus era natura de Diu e de Jesucrist.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
La Glèisa de Jesucrist dels Sants dels Darrièrs Jorns aguèt los sieus inicis quand lo jove José Smith (nascut lo 23 de decembre de 1805 en Sharon, comtat de Windsor, estat de Vermont als Estats Units) a l'edat de 14 ans, viviá en Palmyra (Nòva York, Estats Units). Smith relata qu'après aver legit a Santiago 1:5-6; "E se qualqu'un de vosautres a fauta de sabença, demandatz-la a Dieu, lo que dona a totes abundantment e sens retrach, e li serà donada. Mas demande amb fe, en dobtant pas brica; perque lo que dobte es semblable a l'onda de la mar, qu'es rosigada pel vent e tirada per una banda a una autra"; e d'aver-lo meditat en lo sieu còr, aucèt una oracion a Dieu, que reporta aver agut una vision celestial de Dieu Pari après el e Jesucrist, que ne diguèt:
« Vegèri una colomna de lum, mai brilhant que lo sol, dirèctament naut de lo mieu cap; e aquela lutz gradualment descenèt fins a pausar sus mi. (...) En reposant sus mi la lutz, vegèri en l'aire naut de ieu a dos Personatges, lo fulgor qu'e glòria n'admeton pas descripcion. Un d'eles me parlèt, en me cridant per lo mieu nom, e diguèt, en soslinhant a l'autre: Aquel es lo mieu Filh Aimat: Escota'l!" »
Lo jove Smith indiquèt que, en la siá vision, coneguda coma "La Primièra Vision":
« "Se me respondèt que li caliá pas me jónher a cap, perque totas èran en error; e lo personatge que me parlèt me diguèt que totes los sieus credos èran una abominació a la siá vista; que totes aqueles professors s'èran pervertits; qu'amb los sieus pòts m'aunoran, mas lo sieu còr es luènh de ieu; ensenhan coma doctrinas los manaments dels òmes, en avent aparència de pietat, mes en negant l'eficacitat d'ela". »
En lo cors dels ans que seguiguèron la primièra vision, Smith comencèt a predicar qu'aquela e una sèria addicionala de teofanies li instruirien a organizar la glèisa de Jèsus en epòcas modèrnas. Lo 21 de setembre de 1823, Smith referiguèt que se li foguèt indicat ont trobar unes ancians registres escriches en planxes d'aur, lo contengut que ne seriá un compendi de la preïstòria d'America. S'afirma en lo libre, qu'un profèta cridat Mormó faguèt un compendi cap a l'an 385 dC fòrça registres dels descendents d'un grop d'immigrants provenentes dempuèi l'ancian reialme d'Israèl, qual arribèron navigaire a America aperaquí 600 ans abans de Crist, e qu'aurián donat origina en partida als poblants amerindis trobats ailà pels colonizadors Europèus.
Tot aquel compendi d'istòrias, generacion après generacion de las istòrias e cresenças religiosas dels susdits immigrants, foguèt reculhit en un sol libre, conegut uèi coma Lo Libre de Mormó. Moròni, lo filh de Mormó, amagariá lo libre cap a l'an 421 dC en un pujol, a l'ora d'ara coneguda coma montarà Cumorah, dins l'Estat de Naua Yòrk. En 1823, Moròni, ja un èsser ressuscitat, en forma d'àngel, se li apareguèt al jove Joseph Smith e li diguèt que Dieu voliá que tradusiguèsse los ancians registres. Lo Libre de Mormó conten tanben lo relat de la visita que Jesucrist realizariá a America après la siá resurreccion.
A junh de 1829 Joseph Smith tramitèt los dreches d'autor del libre e amb l'ajuda de Martin Harris, Oliver Cowdery e David Whitmer, lo libre se publiquèt pel primièr còp al començament de 1830 en anglés e cap a 1886 en espanhòl e d'autres idiòmas.
Mission[modificar | modificar la font]
La mission de la Glèisa de Jesucrist dels Sants dels Darrièrs Jorns es convidar las personas a venir a Crist e se perfeccionar en El. Aquela mission a tres fasas qu'ajudan als membres e qu'o li son a el pas, a progressar mai en la siá vida tant de manièra temporala coma esperitala e son lo fondament de las tradicions e costums de la Glèisa:
- Primièr: "Proclamar l'Evangèli"; dempuèi la siá origina la glèisa es estada coneguda per los sieus programas missionals. Dempuèi mainat los se persuadeix e incentiva als membres de la glèisa perque serviscan una mission entre los 19 e 25 ans. Aqueles joves sòrton de las siás vilas natalas per prestar lo sieu temps e lo sieu esfòrç pas remunerat per dos ans predicant l'evangèli, en cobrint cada missioner la despensa de lo sieu servici. Aquela despensa pels missioners nòrd-americanes sòrt de los sieus fons personals, del temps que los missioners de fòrça autres païses emplegan lo fons de la mission locala, lo que retribuïxen a la fin de las siás missions.
- Segond: "Perfeccionar als sants", nom que li donan als sieus membres; aquela mission conta amb multiples programas, coma l'orientacion familiala, que los membres de la glèisa se visitan unes a unes autres amb l'objectiu de fortificar l'esperit e sarrar a la glèisa que se li son separats a el d'ela. Autre programa es la nuèch de larèr, establida oficialament dins la glèisa los diluns a la nuèch, ont los parents en una reünion amb la familha ensenhan l'evangèli en los sieus larèrs.
- Tresen: "Redimir als mòrtes", cridada òbra vicaria, importanta dempuèi los inicis de la Glèisa e exclusivitat entre lo cristianisme, compren lo baptisme pels mòrtes. Aquela doctrina dona importància a provesir d'ordenanças que li moriguèron a el ja sens la coneissença de Crist. L'esfòrç a la recèrca d'ancestres es primordiala dins d'aquela Glèisa (per los sieus membres), e es lo fondament de la contribucion genealogica internacionala de la Glèisa. Autras ceremònias en favor dels mòrtes, coma lo matrimòni etèrne, arriban en los temples de la Glèisa.
Es escritures mormones[modificar | modificar la font]
Era doctrina mormona establís era revelacion contunhe, ei a díder, çò canon des Escritures Sagrades ei daurit, e non solaments conten ara Bíblia, mès ath Libre deth Mormó, era Doctrina e es Pactes, era Pèrla de Gran Prètz, e es Articles dera Fe. Aguestes escritures conformen les Òbres Estandard dera Glèisa Mormona. Maugrat açò, quina declaracion que sigue des autoritats generaus, particularaments dera presidéncia dera glèisa son escritures sagrades non canonitzades. Es membres dera glèisa mormona les cau acceptar aguestes declaracions coma escritura sagrada contemporanèa. Cossent ara doctrina mormona, principauments obtenguda deth Libre deth Mormó, Jèsus visitèc enes pòbles de Nòrd-America entà predicar er evangèli dera salvacion. Eth libre declare que i aueren dues granes civilizacions en America, ua representada pes jaredites que i arribèren dempús dera confusion des lengües ena Tor de Babel, e er aute gessec de Jerusalèm eth 600 a.C., E se separèc era dues nacions, es nefites e es lamanites. Dempús de mil ans, es civilizacions sigueren destruïdes, a excepcion des lamanites, quali sigueren es antecessors des amerindis nòrd-americani. Non i a, mès, evidéncia istorica ne arqueologica sus era existéncia d'aguestes civilizacions en America.
Teologia dera deïtat[modificar | modificar la font]
Ua diferéncia principau dera teologia mormona ei era doctrina dera deïtat, era oposicion ara doctrina tradicionau dera trinitat. Cossent as mormons, Diu, Jesucrist e er Esperit Sant son tres persones separades que conformen era deïtat. Es tres membres dera deïtat son etèrni e egalaments divini, mès an papèrs diferenti. Diu a un quite còs, e Jesucrist tanben a un quite còs distint ath còs de Diu Pari. Es tres, mès, constituïssen ua deïtat, "un Diu" er es auti sensi possibles, principauments junhudi era intencion. Eth mormonisme hemna es madeishi atributs as membres dera deïtat qu'era rèsta des denominacions crestianes dan ara trinitat: omnipotència, omnisciència, benevolència, eternitat, immutabilitat, immortalitat, immanència er eth univèrs, mès non an transcendéncia sus er univèrs: Diu ei er organizador dera matèria, mès tota era matèria a tostemp existit e tostemp existirà. Era immutabilitat de Diu sonque afècte es sues creatures e eth sòn estatus futur, mès non eth sòn estatus passat, donques que, cossent as escrits de Joseph Smith (encara que non se considère part dera escritura canonitzada), Diu Pari ei un òme qu'a estat exaltat ar estatus de Diu. Es mormons tanben crotzen, encara qu'aguesta doctrina non ei canonica, que Diu ei eternament maridat damb ua Mair Celestial, era quau ei atau coma eth Pair er estatus. Era sua identitat, mès, a estat protegida er anonimat, peth Pair Celestial, e per açò, arrés non coneish eth sòn nòm. Atengut que i a granes diferéncies era era doctrina mormona e era rèsta des denominacions crestianes, fòrça protestants e catolics non considèren eth mormonisme ua glèisa crestiana, e mès que mès considèren qu'era sua doctrina dera deïtat ei politeïsta. Es mormons, pera sua banda, se considèren henoteistes o monolatrístics. Bèri mormons tanben crotzen era era existéncia d'auti dius o sers divini que non an importància era era salvacion der òme. Mès ne l'adoració, es mormons crotzen er un Diu, cossent ara descripcion dada peth Libre deth Mormó. A diferéncia d'aguesta doctrina, es glèises protestants, anglicanes, catoliques e ortodòxes cren que Diu ei un èster (ousia) e simultanèaments tres persones (hypostases).
Eth matrimòni e era poligàmia[modificar | modificar la font]
Fin finau, ua auta caracteristica unica dera doctrina mormona siguec era practica dera poligàmia, nomentada pes membres dera glèisa "matrimòni plurau". Joseph Smith, Briham Young e d'auti caps sigueren maridadi damb mès d'ua hemna, mès dempús dera declaracion d'eth "Manifèst" peth president Wilford Woodruff çò 1890, es membres les calie aubedir es leis matrimonials deth país. Dempús deth Manifèst es membres mormons de Mexic e deth Canadà contunhèren de practicar eth matrimòni plurau. Eth 1904 se proclamèc eth "Dusau Manifèst" qu'establiren damb eth que cap membre dera glèisa mormona li cau auer mès d'ua hemna, en tot dar fin ara doctrina dera poligàmia. Aué, es matrimònis pòden èster sageradi per tota era eternitat (ei a díder, es persones contunhen maridades dempús dera mòrt); ua veuda pòt maridar-se un autre viatge, mès a estat sagerada damb un solet òme.
Oracions[modificar | modificar la font]
Las oracions publicas e son dirigidas a "Paire Celestial", ofriguèt lo nom de Jesucrist, e seguit Amén. Quand la pregària se fa en public, es abitual que los participants dison "de mai" a la fin de l'oracion. Los membres de parlar anglés son benvenguts a utilizar "the", "thou", "thy" e "thine" (tu), quand se dirigisson a Dieu coma una forma de familiaritat e respècte. Los membres que parlan d'autres idiòmas utilizar lo familial per çò qu'es d'una sintaxi similara a l'oracion. La majoritat de las oracions son improvisades e se pòt far de genolhs, de pè o segut o d'autras. Inclinar lo cap e doblar los sieus braces pendent la pregària es comuns e fomentar.
Organizacion[modificar | modificar la font]
Era glèisa, restaurada eth 6 d'abril de 1830, afirma èsser era restauracion de la Glèisa originala qu'a existit en totas es epòques dera tèrra e que demorèt en apostasia dempuèi eth martiri des apostòls de Jesucrist. Era Glèisa es dirigida per ua organizacion qu'afirma èsser istoricament semblabla a era daissada pes apostòls de Jesucrist, amb profètas e apostòls en presidint a'ra glèisa. En tal respècti José Smith, Filh (Joseph Smith Jr., 1805-1844), e es autres profètas que li an succedit son de considerats profètas, cadun aconselhat per un quòrum de dotze òmes considerats apostòls.
Umanitaris[modificar | modificar la font]
La Glèisa de Jesucrist dels Sants dels Darrièrs Jorns crei que lo servici umanitari es una part essenciala de la siá mission (Faches 10:38). L'ajuda umanitària de la Glèisa de Jesucrist dels Sants dels Darrièrs Jorns se dona a aqueles qu'o an de besonh, ailà ont viscan e siatz quina siatz la religion, la siá raça, l'etnia o lo sieu sistèma politic. Los fons pel foncionament d'aquelas organizacions dependon de volontaris e de donacions dels membres de dejun de la Glèisa.[1]
La Societat de Socors[modificar | modificar la font]
Lo 1842, José Smith organizèt la Societat de Socors, amb l'objectiu de porgir alleugeriment als membres de la glèisa qu'o an de besonh. La Societat de Socors contunha de complir amb la mission d'uèi, del temps que la Glèisa a agrandit las siás activitats umanitàrias.[2]
En los primièrs ans de la Glèisa après la siá fondacion lo 1830, l'accion umanitària foguèt se va sistematicament desaccelerar a causa de la pèrda de membres e de las persecucions en cors. Permanent de la glèisa la primièra organizacion umanitària foguèt establit lo 1955 a la Brigham Young University (BYU).
Centre Umanitari[modificar | modificar la font]
Bastit lo 1991 als entorns de Temple Square, près del Temple de Saut Lake a Saut Lake City, lo Centre Umanitari de la Glèisa de Jesucrist dels Sants dels Darrièrs Jorns (LDS Humanitarian Center) es destinat a respondre a situacions de la vida d'emergéncia e per sosténer dins los programas de la Fondacion SUD (Fondacion dels Sants dels Darrièrs Jorns).[3]
La se nomena tanben Plaça de Benestar.
Fondacion LDS[modificar | modificar la font]
La Fondacion dels Sants dels Darrièrs Jorns (LDS Foundation), tanben conegut coma LDS Charities es una de las brancas de la Glèisa de Jesucrist dels Sants dels Darrièrs Jorns. Aquela organizacion a coma objectiu ajudar las familhas pauras dins lo mond mejançant l'aument de la siá autonomia, la siá salut e l'educacion, e prestar assisténcia en situacions d'emergéncia causada per guèrras o desastres naturales. Ajuda se concedís a aqueles qu'o an de besonh, ailà ont viscan e siatz quina siatz la religion, la siá raça, l'etnia o lo sieu sistèma politic. Los fons pel foncionament de la Fondacion dels Sants dels Darrièrs Jorns, basat en lo volontariat, arribèt lo present dels membres de dejun de la Glèisa.
Lo magasèm de l'avesque[modificar | modificar la font]
A nivèl local, la botiga es dins lo programa de supòrt de l'avesque de parents de la Glèisa de Jesucrist dels Sants dels Darrièrs Jorns. Se beneficia las familhas de la glèisa qu'o an de besonh. Un magasèm de l'avesque (tanben conegut coma lo "magasèm del Senhor '), a la glèisa de Jesucrist dels Sants dels Darrièrs Jorns se fa referéncia generalament a una basa de recorses utilizats pels avesques de la Glèisa per porgir de bens als besonhs. Las existéncias de magasèm de neurituds basicas e articles domestics essenciales.
La botiga de l'expression "de l'avesque" se pòt tanben utilizar en sens figurat per designar tot lo temps, talents, servicis de coneissenças tecnicas, equipas, compassiu, e de recorses financièrs dels membres de la glèisa disponibla per lo sieu usatge servir als besonhs.[4]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Servicis humanitaris de L'Església de Jesucrist dels Sants dels Últims Dies
- ↑ (en) Els mormons:esforços humanitaris (video)
- ↑ Latter-day Saint Humanitarian Center
- ↑ LDS Church (2004). Providing in the Lord's Way: A Leader's Guide to Welfare p. 8.


text:
Enric Martin (pintre)
Enric Martin (Tolosa, 5 d'agost de 1860 - La Bastida del Vèrn, Carcin, 12 de novembre de 1943) foguèt un pintre occitan.
Biografia[modificar | modificar la font]
Martin efectuèt son aprendissatge e l’Escòla de las bèlas arts de sa vila mairala de 1877 a 1879, dins lo talhièr de Jules Garipuy. Amb una borsa municipala, anèt a París ont venguèt lo discípol de Jean-Paul Laurens. Foguèt lo mèstre e collaborator de Henri Doucet. En 1885, percorriguèt Itàlia e i estudièt los primitius en companhiá d’Edmond Aman-Jean e d'Ernest Laurent.
Aquel viatge marquèt un cambiament dins son art per s'orientar cap a une inspiracion poetica. Sa tecnica s’alunha dels modèls academics, al profèit d’un divisionisme original que revèla l’influéncia dels neoimpressionistas mas d’un biais pus espontanèu que teorizat: de tòcas cortas, separadas e parallèlas i construson las formas e la lutz, dins un cromatisme idealizat e capable de provocar lo sòmi.
Lector de Poe, de Dante, de Byron, de Baudelaire e de Verlaine, Enric Martin expausa d'òbras de tèmas simbolistas, coma Cadun sa quimèra de 1891 o Cap a l’abisme de 1897 ; e de païsatges nebloses poblats de figuras melancolicas e intemporalas, encara que jamai haguèt recors a la morbiditat e a las pulsions refrenadas de qualques des simbolistas.
Participèt, en 1892, als salons de la Rose-Croix de Joséphin Péladan. Foguèt un dels artistas favorits de la IIIa Republica, ornant lo Capitòli de Tolosa (que sa sala centrala pòrta son nom) amb sas amics artistas Paul Pujol, Joan Andreu Rixens o Paul Gervais, la Sorbona en 1908, l’Ostal de vila de París, un cabinet del Palais de l'Elisèu en 1908, le Conselh d’Estat en 1914-1922, l'ostal del Vn arrondiment en 1935.
Enric Martin, tot en s’alunhanèt dels tèmas simbolistas, demorèt totjorn dins la poesia misteriosa de las actituds, l’atmosfèra secrèta e difusa dels païsatges e coma una espiritalizacion de las formes banhadas per la serenitat de las figuras tradicionalas, de l’allegoria. Sa natura prigonda lo mena cap a una expression pacificada d’un monde idealizat dins un puntilhisme de tòcas largas[1][2].
Installèt son talhièr a La Bastida del Vèrn en Carcin, ont moriguèt.
En 1896, recebèt la Crotz de la Legion d'Onor e, en 1914, foguèt nomenat Comandaire. Foguèt elegit, lo 24 novembre de 1917, membre titular de l'Acadèmia de las Bèlas Arts (seccion de pintura), al sèti de Gabriel Ferrier.
Lo Musèu de Caors presenta fòrça òbras del pintre e de fòrça exposidions se debanan dins le monde entièr coma al Japon ont lo pintre es plan presat.
Las parets d'un grand escalièr de la prefectura d'Òlt, a Caors, son ornats de sas pinturas que lo tèma es lo trabalh dels camps e las vendémias en Carcin.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr) de l’impressionnisme à l’art moderne : la Belle-Époque par Jean-Jacques Lévêque, ACR éditions
- ↑ (fr) Les Peintres de l’âme, le Symbolisme idéaliste en France par Jean-David Jumeau-Lafond, catalogue de l’exposition au musée d’Ixelles en 1999.
(fr) Nòta sus la vida e las òbras d'Enric Martin (1860-1943) per Gustave Louis Jaulmes, Institut de França, 1946-37
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)Biografia sul site de l'Institut de França
- (fr)La sala Enric Martin al Capitòli de Tolosa
- (fr)Òbras d'Enric Martin dins la Sala dels illustres (Capitòli de Tolosa)
- (fr)La legenda de Tolosa, colleccion privada


text:
Tariq ibn Ziyad
Tariq ibn Ziyad (arabi:طارق بن زياد), defuntat en 720) foguèt un general berbèr musulman que dirigiguèt la conquista islamica de l'Ispania visigotica en 711 A.D. Es considerat per èsser un dels pus importants comandant militar de l'istòria d'Iberia. Jols òrdres del calif omeia Al Walid I menèt una armada granda de la còsta nòrd de Marròc, e refortiguèt sas tropas sus un grand puèg nomenat uèi Gibartar. Lo nom de "Gibartar" es la derivacion espanhòla del nom arabi Jabal Tāriq (جبل طارق), que significa "montanha de Tariq".


text:
Providence
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
- Providence es una ciutat del Rhode Island als Estats Units.
- Providence es un filme francosoís realizat per Alain Resnais en 1977 e dedicat a Howard Phillips Lovecraft.
- Providence es un filme americanocanadian realizat per David Mackay en 1991.
- Providence es una seria televisada americana, ont joga Melina Kanakaredes
- Providence es lo títol del tresen tòme de la seria de benda dessenhada Le Pouvoir des innocents.
- Providence es un single del grop Sonic Youth
Autre sens[modificar | modificar la font]
- New Providence es una illa de l'archipèla de las Bahamas.


text:
Rio de Janeiro
Rio de Janeiro es la segonda vila de Brasil per la populacion. Compta 6 094 183 abitants (estimacion de 2005), e son airal metropolitan, 11 milions d'abitants (los cariocas).
Es una vila toristica famosa dins lo mond entièr, e tanben un centre important de comèrci e servicis, portuari, aeroportuari (lo segond aeropòrt de Brasil en movement de passatgièrs) e tanben industrial (aliments e bevendas, textil, rafinariá de petròli, construccion de vaissèls, etc).
Lo mètro de la ciutat a 42 km d'extension, 2 linhas e 38 estacions.
Es estada designada lo divendres 2 d'octobre de 2009, sèti dels Jòcs Olimpics d'estiu de 2016 per lo CIO , Comitat Internacional Olimpic.
Istòria[modificar | modificar la font]
La Baia de Guanabara (pròcha de la ciutat) foguèt descobèrta lo 1èr de genièr de 1502. Lo nom de Rio de Janeiro foguèt lo resultat d'una confusion de la baia amb un riu.
Los Franceses comandats per Nicolau Durand de Villegaignon ocupèron l'illa de Serigipe (actuala illa de Villegaignon) mas foguèron expulsats pels portugueses. En 1711, lo corsari francés René Duguay-Trouin temptèt una novèla invasion, amb 7 vaissèls e 3200 òmes, mas abandonèt la ciutat aprèp un acòrdi.
La ciutat venguèt capitala de la colonia portuguesa de Brasil en 1763. La vila contunhèt d'èsser capitala coloniala fins l'an 1808, an que la familha reiala e fòrça nòbles de Lisbona se transportèron a Rio de Janeiro per fugir l'invasion napoleonenca de Portugal. La capitala del reialme de Portugal foguèt transportada a Rio, en venent l'unica capitala europèa situada en defòra del continent. Coma en aquela epòca i aviá pas d'espaci fisic ni d'estructura urbana per la residéncia dels centenats de nòbles qu'èran arribats subitament, fòrça abitants foguèron desapropriats.[1]
Quand lo prince Pèire proclamèt l'independéncia de Brasil en l'an 1822, decidiguèt de contunhar amb Rio de Janeiro coma capitala del sieu nòu empèri. Rio demorèt coma capitala del país quand en 1889, la monarquia foguèt remplaçada per la republica.
Fins als primièrs ans del sègle XX, la vila compreniá solament l'actual centre istoric e lo districte financièr, just a la boca de la Baia de Guanabara. Alavetz, lo centre de gravitat de la vila se transportèt cap a çò qu'es conegut uèi coma Zòna Sud, quand se bastiguèt lo primièr tunèl per dejós las montanhas que separan lo quartièr de Botafogo del nòu quartièr de Copacabana. La beutat naturala de la plaja, aital coma la reputacion aquerida per l'otèl Copacabana Palace, un grand otèl de luxe de l'America dels ans 30, ajudèron Rio a ganhar una brilhanta reputacion que serva encara uèi lo jorn.
Los plans per desplaçar la capitala de la nacion al centre territorial del país comencèron de se discutir al mitan del sègle XX e quand Juscelino Kubitschek foguèt elegit president en 1955 avancèt la promessa de bastir una nòva capitala[2]. Solament lo 21 d'abril de 1960 amb l'inauguracion de Brasília, la vila abandonèt lo pòst de capitala brasilièra.
La vila venguèt capitala de l'estat de Rio de Janeiro lo 15 de març de 1975.
Relèu[modificar | modificar la font]
La vila ocupa lo marge occidental de la baia de Guanabara e qualques unas de las siás respectivas illas (coma Governador e Paquetá), e se desvolopèt sus estrechas planas alluvialas comprimidas entre montanhas e monts pichons. La Sèrra de la Mar, bordant l'Ocean Atlantic, se lèva nòrd-oèst, distant de près de 40 quilomètres del litoral.
Lo sieu litoral a 197 quilomètres d'extension, compren mai de 100 illas qu'ocupan 37 km²,en tres parts,a l'entorn de la baia de Sepetiba, a l'Ocean Atlantic e a la baia de Guanabara. Lo litoral de la baia de Sepetiba a coma unic accident geografic d'expression la Restinga de Marambaia, compausada de sorra, bassa e pauc retalhada. Lo litoral de la baia de Guanabara es retalhat, bas, e an fòrça illas (coma del Governador, de 29 km², e a l'Aeropòrt Internacional del Galeão) e, en los sieus marges, se situan lo centre comercial e las banlègas industrialas.
Lo punt pus naut de la vila es la montanha Pico da Pedra Branca, amb 1024 mètres d'altitud. D'autras montanhas importantas son lo Pic de Tijuca (1022 m), lo Pic del Papagaio (975 m), la Pèira d'Andaraí (900 m), la Pèira de la Gávea (842 m), e lo Corcovado, amb 704 mètres d'altitud, famós per lo monument al Crist Redemptor.
Punts toristics mai coneguts[modificar | modificar la font]
- Lo Crist Redemptor (en portugués Cristo Redentor) es un simbòl de la vila de Rio de Janeiro e una de las set nòvas meravilhas del mond. L'estatua mesura 39,6 mètres de la basa fins al cap. Es situada a la cresta del Mont Corcovado, amb unas vistas privilegiadas de la vila. Foguèt inaugurada lo 12 d'octobre de 1931, après 9 ans d'òbras. L'an 2003 s'inaugurèt l'accès mecanizat a la cresta de la cantierada, amb ascensors panoramics e d'escalièrs mecanics, qu'evitan la pujada dels 220 esglaons de l'escalièr que portavan al pè de l'estatua.
- La montanha del Pan de Sucre
- L'estadi de Maracanã
- Las plajas de Copacabana, Ipanema, Leblon, e Barra da Tijuca
- Los edificis istorics del centre de la ciutat
- Musèus: Musèu Nacional (dins lo parc Quinta da Boa Vista), Musèu Nacional de Belas Artes, Musèu de Arte Moderna, lo Musèu da República, etc.
- La Vila del Samba (Cidade do Samba) es la darrièra atraccion toristica de la vila en ocupant un airal de 114 000 mètres carrats, situada dins lo districte del pòrt, dins la zòna centrala. Es lo local ont venon las desfiladas del Carnaval de la vila.
Fòtos[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Familha Reiala a Rio - tèxt en portugués
- ↑ Juscelino Kubitschek e la vila de Rio de Janeiro - tèxt en portugués


text:
Lautaro
Lautaro (deformacion espanhòla deu mapundungun Leftaru) que ho un indian araucan mapuche hilh d'un capdau qui ho hèit presoèr peus conquistadors espanhòls de Pedro de Valdivia. Durant la soa captivitat que s'amigalhè dab eths (o au mens que he com se hosse atau) e un dia que s'escapè e dab totas las coneishenças tecnicas suu manejament de las armas e deus chivaus après auprès d'eths, que gavidè los mapuches contre los conquistadors en bèth remportar granas batalhas e quitament virar se las entà'us horabandir deu terrotòri deus mapuches. Fin finala que ho des.hèit e aucit, mes que demorèr com un simbòl de resisténcia revindicat sègles après peur libertadores latino-americans com Bernardo O'Higgins, membre de la famosa Lòtja Lautaro.


text:
Qatar
Qatar (en arab قطر, Qaṭar) es un país situat dins l'èst de la Peninsula Aràbia. Confronta al sud los Emirats Arabis Units, e a l'òest las aigas territorialas de l'Arabia Saudita e Bahrayn. Sa capitala es Doha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Poblada per de tribüs aràbias dempuei l'Antiquitat, la peninsula qatariana foguèt vassalizada per l'Empèri Otoman durant lo sègle XVII. Pasmens, lo declin de la poissança turca permetèt ai Britanics de desvolopar son influéncia dins la region au sègle XIX. A partir de 1820, impausèron una tiera de tractats que permetèron de renfòrçar lo poder de la dinastia deis Al Thani e placèron a cha pauc la peninsula sota lo protectorat de Londres.
L'esplecha dei jaciments de petròli acomencèt en 1949 e permetèt lo desvolopament economic dau país dins lo corrent deis annadas 1960. En 1971, lei Britanics se retirèron e Qatar venguèt oficialament independent. Passèt pasmens rapidament sota la proteccion de Washington. En 1974, lo govèrn prenguèt possession dei companhiás petrolieras presentas sus lo territòri. Aquò li permetèt rapidament d'obtenir de ressorsas financieras fòrça importantas.
Coma leis autrei monarquias petrolieras d'Orient Mejan, Qatar desvolopa una politica estrangiera autonòma dempuei leis annadas 1980 en cèrca de sostèns poderós per se protegir còntra leis ambicions de sei vesins. En fòra deis Estats Units d'America, lo país se raprochèt donc dei poissanças occidentalas (França, Reiaume Unit... etc.) e assaièt de normalizar sei relacions ambé leis autreis estats arabis. En particular, capitèt de reglar un desacòrdi frontalier ambé Bahrayn en 2001. Qatar es tanben vengut un sostèn important dei movements islamistas coma lei Fraires Musulmans. Ansin, participèt au reversament dau regime libian de Gaddafi ò sostèn una partida de l'oposicion armada a Bashar al-Assad. Pasmens, aqueu sostèn acomença de suscitar de criticas de part de seis aliats occidentaus en guèrra còntra d'insureccions islamicas.
En parallèl, la societat qatariana evoluciona gaire. D'efèct, se per contentar seis aliats occidentaus, lo govèrn s'engatja dins d'experiéncias de democratizacion limitada, aquò modifica pas la natura absoluda de la monarquia. Ansin, en despiech dau sostèn qatarian a plusors movements liats a la Prima Aràbia, lei manifestants demandant de reformas intèrnas son l'objècte de campanhas de repression.


text:
1520
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1520 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Otoman[modificar | modificar la font]
Mòrt de Selim Ièr que foguèt remplaçat per Soliman lo Magnific.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Arribada d'una ambaissada portuguesa dins lo país. L'objectiu dei Portugués èra d'organizar una ataca còntra La Mèca ambé l'ajuda etiopiana. Pasmens, lo negus Dawit II (1508-1540) èra pas desirós de formar una tala aliança e refusèt de s'engatjar. En revènge, laissèt l'ambaissada reünir divèrseis informacions sus Etiopia fins a sa partença en 1526.
America[modificar | modificar la font]
Civilizacion astèca[modificar | modificar la font]
Partença de Cortés de Tenochtitlan ambé la màger part de sei tropas per luchar còntra l'expedicion dau conquistador rivau Panfilo de Narvaez desbarcat amb una armada importanta. Gràcias a la corrupcion, Cortés capitèt d'obtenir lo sosten d'una partida dei soudats de de Narvaez e lo poguèt capturar après una ataca sospressa contra son camp. Poguèt tanben renforçar sei forças amb lei soudats de de Narvaez e tornar a Tenochtitlan.
Pasmens, d'aqueu temps, dins lo corrent d'aquela abséncia, leis Astècs se revoutèron contra la garnison espanhòla que foguèt blocada dins un palais de la capitala. Lei renfòrç dirigits per Cortés intrèron dins Tenochtitlan lo 24 de mai e foguèron tanben pres a la leca dins lo palais d'Axaycatl. Incapables de resistir, leis Espanhòus capitèron de s'enfugir de nuech lo 30 de junh mai sofriguèron de pèrdas importantas. Dins aquò, la còntra-ofensiva astèca foguèt arrestada lo 7 de julhet de 1520 a la batalha d'Otumba. Cuitlahuac venguèt lo cap novèu deis Astècs après la mòrt, dins de circonstàncias mau conegudas, de Moctezuma II. Après aquela batalha, leis Espanhòus poguèron se retirar vèrs Tlaxcala onte formèron una armada novèla ambé seis aliats locaus. De mai, una epidemia de vairòla s'estendèt importada dins la reigon per leis Europèus. Causèt la mòrt de miliers d'abitants e afebliguèt fortament l'Empèri Astèc. Ansin, lo 7 de decembre de 1520, Cuitlahuac moriguèt de la malautiá e son cosin Cuauhtémoc li succediguèt.
Civilizacion maia[modificar | modificar la font]
Formacion d'una aliança entre lei Maias Kaqchikels e leis Espanhòus, belèu après un avertiment mandat per Moctezuma II a prepaus dau perilh representat per Espanha per lei pòbles mesoamericans. Aquela aliança permetèt ais Espanhòus d'intervenir dins leis afaires maias a partir de 1523 e d'acomençar la lònga conquista de la peninsula de Yucatan.
Reiaume Tarasc[modificar | modificar la font]
Arribada d'una epidemia de vairòla, malautiá importada per leis Espanhòus, que causèt unei milièrs de victimas dins la populacion. Aquò afebliguèt lei Tarascs avans lo començament de la guèrra còntra Espanha en 1522. D'autra part, mòrt dau cazonci Zuangua que foguèt remplaçat per Tangáxuan II.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Moctezuma II, emperaire astèc.
- Martin Waldseemüller, cartograf alemand.


text:
Sinclair Lewis
Harry Sinclair Lewis (1885-1951) foguèt un escrivan e autor de teatre american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Literatura en 1930.
Biografia[modificar | modificar la font]
Naissèt lo 7 de febrièr de 1885 dins la vila de Sauk Centre, situada a l'estat nòrd-american de Minnesòta. Dempuèi jove va afeccionar-se per la lectura, e a cuerta edat comencèt a escriure un jornal. Als 13 ans reüsiguèt pas en fugir d'ostal dels parents, per enrotlar-se coma tabal de l'armada en la Guèrra ispano americana. L'an 1908 se licencièt a l'Universitat de Yale, en iniciant posteriorament la siá carrièra en escrivent poesia romantica, seguida de roman romantica sus cavalièrs e damas. Lo sieu primièr libre publicat foguèt Hike and the Aeroplane (Hike e l'avion), qu'apareguèt l'an 1912 jol pseudonim de Tom Graham. L'an 1921 comptava ja amb sièis romans publicats.
L'an 1928 se maridèt amb la jornalista Dorothy Thompson, considerada una de las femnas pus influentas del sègle XX als Estats Units d'America.
Lewis moriguèt lo 10 de genièr de 1951 dins la vila de Roma (Itàlia) pels efièches de l'alcolisme.
Òbra literària[modificar | modificar la font]
Las siás òbras destacan per la siá prigonda e critica vision de la societat nòrd-americana e de las valors capitalista, ont destacan las fòrtas caracterizacions de la femna trabalhadora modèrna aital coma per lo sieu compromís racial. Lo sieu estil es, de còps, umorístic, satíric, malgrat que tanben comprensiu.
Unas de las siás òbras mai famosas son Main Street (1920) e Babbitt (1922). L'an 1926 li foguèt concedit lo Prèmi Pulitzer per la siá òbra Arrowsmith, un prèmi mas que refusèt. Lo succès li tornèt a arribèt amb Elmer Gantry, l'istòria d'un evangelista oportunista e charlatan, òbra enebida a Boston e dins autras vilas dels Estats Units, censura que li arribèt posteriorament tanben amb las siás òbras Main Street, Babbitt, Kingsblood Royal e Cass Timberlane.
Lewis viatgèt fòrça pendent lo decènni del 1920, en establint contacte amb autras artistas dins lo quartièr de Montparnasse de París, ont foguèt fotografiat per Man Ray. La siá darrièra granda òbra foguèt It Can't Happen Here ("Aiçò pòt pas passar aquí", 1935), una ficcion especulativa sus l' eleccion d'un president fascista als Estats Units.


text:
1810
Aquesta pagina concernís l'an 1810 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Reiaume Merina[modificar | modificar la font]
Mòrt dau rèi Andrianampoinimerina que foguèt remplaçat per son fiu Radama Ièr. Son rèine aviá permes d'unificar la màger part de l'illa sota l'autoritat dau sobeiran unic. Lo rèi novèu contunièt la politica de son caire e se concentrèt sus lo renfòrçament dau Reiaume en fàcia de la poissança de França e dau Reaiume Unit, poissanças principalas dau sud-èst african.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Quimia[modificar | modificar la font]
Publicacion dau resultat d'estudis de mèsclas de gas per lo Francés Gay-Lussac (1778-1850). I establiguèt l'existéncia de reaccions quimicas simplas explicant lei variacions de pression e de composicion.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 27 de genièr - Tomás Gomensoro, president d'Uruguai (m. 1900)
- 1 de març - Frédéric Chopin, compositor polonés (m. 1849)
- 2 de març - Papa Leon XIII (m. 1903)
- 7 de març - Vincent Cordoan, pintor tolonenc (m. 1893)
- 10 d'agost - Lorenzo Batlle y Grau, president d'Uruguai (m. 1887)
- 29 d'agost - Juan Bautista Alberdi, òme politic argentin (m. 1884)
- 11 de decembre - Alfred de Musset, compositor francés (m. 1857)
- Félix Pyat, personalitat de la Comuna de París (1871) (m. 1889)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 24 de febrièr - Henry Cavendish, scientific britanic (n. 1731)
- 25 de julhet - Jacques de Liniers, nòble francés (n. 1753)


text:
743
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 743 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Contuniacion de la guèrra civila e dau sètge de Constantinòple per Constantin V. A la prima, la manca de viure venguèt un problema grèu per Artavasde e lei temptativas de sei fius per lo desblocar mau capitèron. Au contrari, Constantin capitèt de leis esquichar d'un biais definitiu vèrs Nicomèdia. Enfin, lo 2 de novembre, una ataca suspresa li permetèt de conquistar la capitala, de capturar son rivau e de venir l'emperaire unic de l'Empèri Bizantin. Artavasde e sei dos fius foguèron emborniats e estremats dins un monastèri. Pasmens, Constantin V adoptèt una politica de reconcialicion e la repression còntra lei partisans d'Artavasde foguèt fòrça limitada.
Lo thema de l'Opsikion, basa dau poder d'Artavasde, foguèt devesit entre unei themas novèus. D'autrei decisions permetèron d'organizar una armada permanenta de 18 000 òmes (devesits en sièis divisions) basada a l'entorn de Constantinòple.
Wessex[modificar | modificar la font]
Après tres annadas de combats (→ 740), fin de la guèrra entre Cuthred (740-756) e Ethelbald de Mèrcia (716-757). L'eissida dau conflicte èra indecisa e lei dos camps èran menaçats per lei Galés. Concluguèron donc una aliança per faciar leis incursions de son enemic comun.
America[modificar | modificar la font]
Calakmul[modificar | modificar la font]
La desfacha d'El Péru còntra Tikal causèt la pèrda d'un aliat major de la ciutat.
El Péru[modificar | modificar la font]
Desfacha definitiva d'El Péru còntra Tikal.
Tikal[modificar | modificar la font]
Victòria de Tikal còntra lei fòrças d'El Péru que foguèt definitivament somesa a la ciutat. Calakmul, rivala istorica de Tikal, i perdiguèt un aliat important que l'empachèt de reformar son ret d'alianças.


text:
Villes et mairies du District de Gösgen (66)
Liste des communes
Trimbach
Ville de Trimbach, localité de la Suisse de 6 000 habitants.
La mairie de Trimbach a une adresse e-mail et un site Internet.
Niedergösgen
Ville de Niedergösgen, localité de la Suisse de 3 700 habitants.
La mairie de Niedergösgen a une adresse e-mail et un site Internet.
Lostorf
Ville de Lostorf, localité de la Suisse de 3 500 habitants.
La mairie de Lostorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Erlinsbach
Ville de Erlinsbach, localité de la Suisse de 2 900 habitants.
La mairie de Erlinsbach a un site Internet.
Obergösgen
Ville de Obergösgen, localité de la Suisse de 2 000 habitants.
La mairie de Obergösgen a une adresse e-mail et un site Internet.
Winznau
Village de Winznau, localité de la Suisse de 1 600 habitants.
La mairie de Winznau a une adresse e-mail et un site Internet.
Stüsslingen
Village de Stüsslingen, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Stüsslingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Kienberg
Village de Kienberg, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Kienberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Wisen
Village de Wisen, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Wisen a une adresse e-mail et un site Internet.
Hauenstein-Ifenthal
Village de Hauenstein-Ifenthal, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Hauenstein-Ifenthal a une adresse e-mail et un site Internet.
Rohr
Village de Rohr, localité de la Suisse de -100 habitants.
La mairie de Rohr a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
1158
Aquesta pagina concernís l'an 1158 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Conclusion d'un acòrd de maridatge entre lo fiu ainat d'Enric II d'Anglatèrra e la tresena filha de Loís VII. Aquò permetiá au rèi d'Anglatèrra de preparar un projècte de reünion futur dei domenis francés, anglés e aquitans.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Medecina[modificar | modificar la font]
Acabament per la religiosa alemanda Hildegarda de Bingen (1098-1179) de sei libres sus la medecina e la botanica que tractavan en particular de la farmacopèa.


text:
72
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 72 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
En Judèa, perseguida de la Premiera Guèrra Judeoromana ambé l'acomençament dau sètge de Massada per lei tropas de Lucius Flavius Silva. La fortalesa, situada a la cima d'un pic rocassós, èra venguda la basa principala de la resisténcia josieva còntra lei Romans. Coma ocupava una posicion defensiva fòrça favorabla a la garnison, lei Romans deguèron començar d'importants trabalhs de terralhatge.


text:
Viarmes
Viarmes es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val d'Oise e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom de Viarmes proven del provençal olm o olme, derivat del latin ulmus, orme, #qu'èra l'arbre sagrat dels Bellovaques, vilatge gaulois del Beauvaisis. Una autra origina evocada es via armorum, rota de las armas, perque Viarmes i aviá situat sus la rota dintre Lutèce e lo camp militar de Jules César situat a Gouvieux. A la fin del Sègle XI, la parròquia a donat per Renaud de Clermond al prieuré de Sant-Martin-de detlos-Camps de París. Distincion de las La Fontaine en 1525, lo vilatge ven la proprietat de Jean-Baptiste Élie Camus de Pontcarré, prévôt dels vendeires de París, en 1758 #que #far reconstruire lo castèl lo meteis an e #que #far perforar en 1763 la carrièra de París a Viarmes. La linha de camin de fèrre Montsoult-Luzarches a inaugurat en 1880, amb una estacion en la comuna.
-
Fila:Viarmes, square Halbout e ranquejar de la glèisa.jpg
Lo square Halbout, redond-ponch sus l' avenguda Georges-Clemenceau, amb lo campanal de la glèisa en posteriora-plànol.
-
Fila:Viarmes, luòc Pierre Salve costat es.jpg
Lo luòc Pierre-Salve (segon l'ancian senador e cònsol de Viarmes), près del castèl e al nòrd de la glèisa. Es aicí #que s'an los mercats setmanièrs.
-
Fila:Viarmes, Mestièr de torisme, carrièra de París.jpg
Lo Burèu del Torisme, carrièra de París, al nòrd del bourg.
-
Fila:Viarmes, encreuament Charles-de-Gaulle.jpg
Lo encreuament Charles-de-Gaulle al nòrd de la vila, ont desbocan sièis carrièras. Las linhas de beguts s'arturan egalament aicí.
-
Le nom de Viarmes provient du provençal olm ou olme, dérivé du latin ulmus, orme, qui était l'arbre sacré des Bellovaques, peuple gaulois du Beauvaisis. Une autre origine évoquée est via armorum, route des armes, car Viarmes était situé sur la route entre Lutèce et le camp militaire de Jules César situé à Gouvieux. À la fin du Sègle XI, la paroisse est donnée par Renaud de Clermond au prieuré de Saint-Martin-des-Champs de Paris. Seigneurie des La Fontaine en 1525, le village devient la propriété de Jean-Baptiste Élie Camus de Pontcarré, prévôt des marchands de Paris, en 1758 qui fit reconstruire le château la même année et qui fit percer en 1763 la rue de Paris à Viarmes. La ligne de chemin de fer Montsoult-Luzarches est inaugurée en 1880, avec une gare dans la commune.


text:
Corneilla del Vercol : A visiter absolument !
Forteresse de Salses (Salses le Château, 23,1km de Corneilla del Vercol), c'est un site touristique inscrit au Patrimoine Mondial de l'UNESCO.
A faire durant votre séjour à Corneilla del Vercol
En plein AirCentre équestre à AmÉlie Les Bains (29,1km du centre de Corneilla del Vercol).Anchois Desclaux à Collioure (11,2km du centre de Corneilla del Vercol).Ferme pédagogique La Ferme aux Anes à Torderes (18,2km du centre de Corneilla del Vercol).Jardin exotique Digue Orry à Perpignan (9,3km du centre de Corneilla del Vercol).Sentier de promenade dans la Forêt Domaniale des Albères Coll'Ouillat Commune de Laroque des Albères à Laroque Des Alberes (12,5km du centre de Corneilla del Vercol).
A découvrirCloître d'Elne à Elne (4,0km du centre de Corneilla del Vercol).Cloître de Saint Génis des Fontaines à Saint GÉnis Des Fontaines (10,3km du centre de Corneilla del Vercol).Forteresse de Salses à Salses (22,5km du centre de Corneilla del Vercol).Hospice d'Ille sur Tet à Ille Sur Tet (27,2km du centre de Corneilla del Vercol).
Villes et villages a visiter non loin de Corneilla del VercolClassée Ville d'Art et d'histoire Perpignan vous propose un grand nombre d'activités et de visites. (7,8km du centre de Corneilla del Vercol).
A parcourir durant votre voyage à Corneilla del VercolLe Tropique Du Papillon à Elne (3,9km du centre de Corneilla del Vercol).Jardin Des Plantes De Capellans à Saint-Cyprien (7,2km du centre de Corneilla del Vercol).Arboretum Du Mas Roussillon (Cceame) à Canet-en-Roussillon (9,4km du centre de Corneilla del Vercol).Prieuré Du Monastir Del Camp à Passa (11,6km du centre de Corneilla del Vercol).Fort Saint-Elme à Collioure (17,4km du centre de Corneilla del Vercol).Muséum d'Histoire Naturelle à Perpignan (8,2km du centre de Corneilla del Vercol).Musée du Castillet Casa Pairal à Perpignan (8,5km du centre de Corneilla del Vercol).Musée Archéologique de Ruscino à Perpignan (8,5km du centre de Corneilla del Vercol).Musée Hyacinthe Rigaud à Perpignan (8,6km du centre de Corneilla del Vercol).Musée Joseph Puig à Perpignan (9,2km du centre de Corneilla del Vercol).Musée d'Art Moderne - Fonds Peskè à Collioure (16,8km du centre de Corneilla del Vercol).Musée d'Archéologie Sous-Marine à Port-Vendres (18,1km du centre de Corneilla del Vercol).Musée départemental d'Art Moderne à Ceret (23,3km du centre de Corneilla del Vercol).Musée de Tautavel à Tautavel (26,2km du centre de Corneilla del Vercol).
Carte touristique, les principaux sites touristiques à Corneilla del Vercol et dans les environsCliquer sur l'icone de la carte touristique pour voir le détail, utilisez les boutons de zoom + et - pour étendre ou réduire la vue
Il manque un lieu ou un hébergement ? Complétez nos données, ou si il figure dans nos données Ajoutez des images et une description, c'est libre et gratuit et cela aidera les internautes.
Logement saisonnier à Corneilla del Vercol
Sinon en Gîte ?
- Gîte de l'Arbre Blanc à Argeles Sur Mer, Gîte de MM. Boutroux et Le Henuset qui est à 7,5km de Corneilla del Vercol.
- Gite Le Domitia à Perpignan, Gîte de Mme Sylvie Guillot qui est à 8,6km de Corneilla del Vercol.
- Meublés de Tourisme Houchot Lelièvre à Saint AndrÉ, Gîte de M. Houchot Lelièvre qui est à 9,9km de Corneilla del Vercol.
- Gîte Bleu à Sorede, Gîte de Mme Lugimbuhl qui est à 11,9km de Corneilla del Vercol.
- Gîtes ruraux du Mas de Flos gîte le Galliner à Thuir, Gîte de M. Deprade qui est à 15,9km de Corneilla del Vercol.
- Gîte du Mas Saragosse à Millas, Gîte de Mme Pascal qui est à 20,8km de Corneilla del Vercol.
- Gîte Couleur du Sud à BouleternÈre, Gîte de M. Ferres qui est à 29,8km de Corneilla del Vercol.
En chambre d'hôte
- Chambres d'hôtes Les Vignes à Saint AndrÉ (9,6km de Corneilla del Vercol), Chambre d'hôte de M. Lacreu.
Corneilla del Vercol, trouver un Office de tourismeOffice de Tourisme de Perpignan à Perpignan (7,6km du centre de Corneilla del Vercol).Office de Tourisme de Saint André à Saint AndrÉ (9,2km du centre de Corneilla del Vercol).Office de Tourisme d'Argeles sur Mer à Argeles Sur Mer (11,8km du centre de Corneilla del Vercol).Office de Tourisme à Port Barcares (18,6km du centre de Corneilla del Vercol).Office de Tourisme de Banyuls-sur-Mer à Banyuls Sur Mer (22,5km du centre de Corneilla del Vercol).


text:
Villes et mairies du District d'Aarau (107)
Liste des communes
Aarau
Ville de Aarau, localité de la Suisse de 15 000 habitants.
La mairie de Aarau a une adresse e-mail et un site Internet.
Suhr
Ville de Suhr, localité de la Suisse de 9 000 habitants.
La mairie de Suhr a une adresse e-mail et un site Internet.
Oberentfelden
Ville de Oberentfelden, localité de la Suisse de 7 100 habitants.
La mairie de Oberentfelden a une adresse e-mail et un site Internet.
Gränichen
Ville de Gränichen, localité de la Suisse de 6 300 habitants.
La mairie de Gränichen a une adresse e-mail et un site Internet.
Buchs
Ville de Buchs, localité de la Suisse de 6 200 habitants.
La mairie de Buchs a une adresse e-mail et un site Internet.
Küttigen
Ville de Küttigen, localité de la Suisse de 5 100 habitants.
La mairie de Küttigen a une adresse e-mail et un site Internet.
Unterentfelden
Ville de Unterentfelden, localité de la Suisse de 3 500 habitants.
La mairie de Unterentfelden a une adresse e-mail et un site Internet.
Erlinsbach
Ville de Erlinsbach, localité de la Suisse de 3 400 habitants.
La mairie de Erlinsbach a une adresse e-mail et un site Internet.
Muhen
Ville de Muhen, localité de la Suisse de 3 200 habitants.
La mairie de Muhen a une adresse e-mail et un site Internet.
Rohr
Ville de Rohr, localité de la Suisse de 2 800 habitants.
La mairie de Rohr a une adresse e-mail et un site Internet.
Hirschthal
Village de Hirschthal, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie de Hirschthal a une adresse e-mail et un site Internet.
Biberstein
Village de Biberstein, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de Biberstein a une adresse e-mail et un site Internet.
Densbüren
Village de Densbüren, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Densbüren a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Populacion
La populacion d'una zona geografica es lo nombre d'individús d'una meteissa espècia vivent dins una zona definida.
La populacion umana es estudiada per la demografia, la sociologia e la geografia umana. En biologia, una populacion es un ensemble d'individús d'una meteissa espècia se perpetuent dins un territòri donat. Las populacions son alara estudiadas per la biologia de las populacions — una branca de l'ecologia e la "genetica de las populacions", branca de la biologia de l'evolucion.
Òm atribuís, a una porcion de territòri, una capacitat d'acuèlh (carrying capacity) que limita la creissença de la populacion. Cèrts observators de las societats umanas estiman que la nocion de capacitat d'acuèlh se deu aplicar tanben a las populacions umanas, e qu'una creissença incontraròtlada de la populacion umana poiriá provocar una catastròfa maltusiana. D'autres especialistas s'opausan, eles, categoricament a aquesta tèsi.
Descriptor de populacion[modificar | modificar la font]
La descripcion de las populacions se pòt far:
- Amb l'ajuda de variablas dichas descriptors (aquestes concernon la talha, l'edat, lo taus de natalitat, lo sex-ratio…) .
- Per la genetica (estimacion de la freqüéncia dels gèns)
- Per la dinamica (natalitat, mortalitat, declin…)
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Demografia
- Populacion mondiala
- Populacion de França e chifras de populacion en França
- Populacion de Japon
- Populacion de Mexic
- Demografia istorica


text:
Sant Bonet de Champsaur
Sant Bonet[1] (oficialament en francés Saint-Bonnet-en-Champsaur) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups. Dempuèi lo 1èr de genièr de 2013, Sant Bonet de Champsaur a fusionat amb Benevent e Charbilhac e Infornats per formar una sola comuna.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situat a la sortida de la vau del Drac naut sus la granda via de circulacion de Gap a Grenòble (rota Napoleon) e confrontant lo parc nacional dels Escrinhs, Sant Bonet se situa a 15 quilomètres de Gap pel pas Baiard e a 90 de Grenòble.
Lo Borg se situa a 1025 mètres d'altitud.
La comuna forma un triangle que la basa es delimitada per Drac e la poncha per lo pic de Cairèl.
Le paisatge es majoritàriament compausat de bocatge de montanha que fai l’originalitat e la riquessa environamentala dau territòri. En montar vèrs lo pic Cairèl, las pradas bassas fan pauc a pauc plaça als pasquiers en altitud.
Erautica[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Çò abbaye De Sant-Victor de Marselha, hereva en ben dels cases d'aquela de la Novalaise #que i aviá évangélisé l'anautita vallée del Dragon, #fondar, a Modèl:La s-, sus la rota #que, de Gap, condusissiá a La Mure, un prieuré dédié a Santa Casqueta[ref. necessària], #qu'es a la basa del bourg actual. Aquel ostal religiós #prene una cèrta importància al cors del Mièja Edat, mas las siás bastissas aguèron arruïnat pendent los guèrras de Religion. Lo Dauphin possedissiá Santa-Casqueta dempuèi laModèl:X e o la Modèl:S- ; i #metre un châtelain de contunh, en 1611, un vibailli #que ressortissaient las vint-e-una parròquias del Champsaur. Lo bourg de Santa-Casqueta #venir alavetz una pichona vila environada de murs, defenduda per un fòrt torn. Totas aquelas fortificacions #desaparéisser a Modèl:La s-. La familha de Bòna, champsaurine, #començar a crompar los dreches del Dauphin sus Santa-Casqueta dempuèi lo començament de la Modèl:S-, e se #trobar proprietària de tot lo domeni delphinal a la XVIen ; en 1611, quand i n'aguèt creat lo duché de Lesdiguières, Santa-Casqueta en #venir la capitala.
En los ans 1700, los remparts aguèron destruit per permetre al bourg de créisser. A aquela epòca, lo bourg de Santa-Casqueta comptava mai d'un centenat de familhas.
Lo vilatge #portar lo nom de Casqueta Liura pendent la Revolucion.
Santa-Casqueta-en-Champsaur guarda de nombrosas traces lo sieu passat : los « andrones » (carrerons estreches), los « tounes » (ostals sus voûtes), las vièlhas pòrtas en noguera massiva, la lòtja, èca.
Coma dins totes los pòbles moyenâgeux, los ostals an estrech las unas als autres, e forman una ronda a l'entorn del prieuré, de la glèisa e del cementèri, en daissant pas #que pauc de luòc als carrerons e als luòcs.
Se percep encara, uèi, en lo vièlh Santa-Casqueta de las pèiras mesas la longitud de las façadas, las « buttarodes », las buttes-ròdas #qu'empedissián las moyeux de las ròdas de carretes de deteriorar las façadas dels ostals. Sus cèrtas façadas es encara possibla d'observar las annelles #que s'utilizava per ligar los cavals. La majoritat de las carrièras e luòcs del vilatge an una istòria, e fòrça sovent los sieus noms encara uèi simbolizan aquel passat : carrièra dels Maréchaux(-ferrants), luòc Grenette (luòc als grands), luòc del Chévreril (luòc del mercat a las cabras), èca.
L’Marselha, héritière dans bien des cas de celle de la Novalaise qui avait évangélisé la haute vallée du Drac, fonda, au Modèl:S-, sur la route qui, de Gap, conduisait à La Mure, un prieuré dédié à Saint Bonnet[ref. necessària], qui est à la base du bourg actuel. Cette maison religieuse prit une certaine importance au cours du Moyen Âge, mais ses bâtiments furent ruinés pendant les guerres de Religion. Le Dauphin possédait Saint-Bonnet depuis le Xen ou le Modèl:S- ; il y plaça un châtelain puis, en 1611, un vibailli duquel ressortissaient les vingt-et-une paroisses du Champsaur. Le bourg de Saint-Bonnet devint alors une petite ville entourée de murs, défendue par une forte tour. Toutes ces fortifications disparurent au Modèl:S-. La famille de Bonne, champsaurine, commença à acheter les droits du Dauphin sur Saint-Bonnet dès le début du Modèl:S-, et se trouva propriétaire de tout le domaine delphinal au XVIen ; en 1611, lorsque fut créé le duché de Lesdiguières, Saint-Bonnet en devint la capitale.
Dans les années 1700, les remparts furent détruits pour permettre au bourg de grandir. À cette époque, le bourg de Saint-Bonnet comptait plus d’une centaine de familles.
Le village porta le nom de Bonnet Libre pendant la Révolution.
Sant Bonet garde de nombreuses traces son passé : les « andrones » (ruelles étroites), les « tounes » (maisons sur voûtes), les vieilles portes en noyer massif, la halle, etc.
Comme dans tous les villages moyenâgeux, les maisons sont serrées les unes aux autres, et forment une ronde autour du prieuré, de l’église et du cimetière, ne laissant que peu de place aux ruelles et aux places.
On aperçoit encore, aujourd’hui, dans le vieux Saint-Bonnet des pierres posées le long des façades, les « buttarodes », les buttes-roues qui empêchaient les moyeux des roues de charrettes d’endommager les façades des maisons. Sur certaines façades il est encore possible d’observer les annelles que l’on utilisait pour attacher les chevaux. La plupart des rues et places du village ont une histoire, et très souvent leurs noms encore aujourd’hui symbolisent ce passé : rue des Maréchaux(-ferrants), place Grenette (place aux grains), place du Chévreril (place du marché aux chèvres), etc.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Toponimia Occitana e Senhalizacion bilingüa. Actas del Congrés d'Aush, 2007, publicat pel CROM, mapa aparegut a la pagina 77


text:
Endò Shusaku
Endò Shusaku es un escrivan japonés (Tòquio, 1923 — Tòquio, 1996). Batejat tanleu l’atge d’onze ans, exprimís dins tota son òbra, influenciada per sa coneissença de Bernanos, Mauriac e Claudel, la problematica de la fe crestiana en Japon, país fòrça alonhat de l’ideia del monoteïsme. Sis estudis literaris a Lion, de 1950 a 1953, li fornisson l’enquastre de son primier roman, l’Òme blanc (1955), pel quau obten lo Premi Akutagawa. Fa part de son experiéncia occidentala dins Estudis en tèrra estrangiera (1965). Li temas del mau e del pechat ambe la responsabilitat se retròban dins la Mar e la Poison (1957; traduch en francés en 1979), qu'evòca leis experiéncias scientificas que menèron de metges japonés sobre de presoniers de guèrra americans. Puei, son òbra sec dos encaminaments parallels. Dins de racontes istorics, despinta lo destin di crestians japonés del segle XVII dins Silenci (1966), onde s’interròga sobre lo sens del martiri, e ambe lo Samorai (1980), que barra aquel diptic sobre la fe e lo sacrifici. Utiliza tanben la ficcion contemporanèa, amb umor, coma dins Un neci remirable (1959; traduch en francés en 1981), s’afana de decelar dinc la societat la coardesa e la paur de l’amor. Son escritura sòbria mescla ficcion e confession intima en tot se demefiant del patetic, coma dins Escande (1986), que faguèt tot bel just escande en Japon. Amai s’es non-conformista, Endo fa partida de l’establiment literari. Es membre de l’Acadèmia dis Arts, foguèt president del Pen‑Club de 1985 a 1989 etc… Son darrier libre, lo Flume sagrat (1994), es una quista religiosa sobre lo fons d’un viatge en Índia. Pareguèt en França en 1996, l’annada de sa mòrt.


text:
Vouiquipèdia
Vouiquipèdia ([wikipe'dja], [vikipe'dja] ou ben [vwikipe'dja]) est una enciclopèdia en legne univèrsâla et multilinga[1]. El est en cors de rèdaccion colaborativa sur lo Malyâjo avouéc la tècnologia vouiqui. Vouiquipèdia at por principo de semondre un contegnu abado, netro et controlâblo.
Somèro
Vouiquipèdia en arpetan[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Avance du projèt[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Quârques dâtes que mârcont la côrta histouère de Vouiquipèdia en arpetan :
- 24 de mârs 2006 : dâta « oficièla » de la crèacion de la Vouiquipèdia arpetana.
- 18 d’avril 2006 : premiére pâge de reçua cognua.
- 22 d’avril 2006 : y at 100 articllos dens la Vouiquipèdia arpetana.
- 4 de mê 2006 : y at 500 articllos dens la Vouiquipèdia arpetana.
- 17 de mê 2006 : los 1 000 articllos sont avengiês.
- 20 d’avril 2010 : y at 2 095 articllos dens la Vouiquipèdia arpetana.
Una cronologia dètalyêe pôt étre consultâ dens la pâge consacrâ a l’historico de la Vouiquipèdia arpetana, et un mouél d’enformacions sont consultâbles dens Sitemap.
Notes et rèferences de l’articllo[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
- La lista de les Vouiquipèdies, sur lo seto de Wikimedia, recensâve 253 vèrsions lo Modèlo:1ér d’oût 2007, que 70 ont més de 10 000 articllos.


text:
Neil Alden Armstrong (nascut lo 5 d'agost de 1930, mòrt lo 25 d'agost de 2012) foguèt pilòt d'ensages, astronauta e subretot lo primièr èsser uman que pausèt lo pè e caminèt sus la Luna.
Armstrong nasquèt a ras de Wapakoneta, Ohio, e faguèt son servici pendent la Guèrra de Corèa. En 1950, foguèt enviat en Corèa ont volèt sus 78 missions de combat dempuèi lo pòrtaavions USS Essex dins un Grumman F9F Panther. Recebèt la Medalha de l'Aire e doas Estelas Dauradas. Anèt a l'Universitat de Purdue ont se diplomèt en engenhariá aeronautica en 1955. Estudièt mai tard un mastèr d'engenhariá aeroespaciala a l'Universitat de Califòrnia del sud.
Armstrong venguèt alara pilòt d'ensages de la NACA (National Advisory Committee for Aeronautics), l'entitat predecessora de la NASA a l'estacion de vòl de nauta velocitat del Centre de Recèrca de Vol Dryden, situat sus la basa de las fòrças aerianas d'Edwards en Califòrnia. Armstrong realizèt un total de sèt vòls dins lo prototipe North American X-15, e atenguèt una nautor de 207 500 pès (mai de 63 km) e de velocitats Mach 5,74 (mai de 7000 km/h) dins lo X-15-1. Partiguèt del Centre de Recèrca de Vòl amb un total de 2450 oras de vòl dins mai de 50 menas d'aeronaus.
De 1960 a 1962 trabalhèt coma pilòt dins lo programa de planaire orbital X-20 Dyna-Soar.
Aprèp lo seu viatge, demorèt a l'escart de la vida publica, refusant las entrevistas, aviá decidit de signar pas mai d'autografs, escandalizat pel trafic provocat a causa de las importantas somas d'argent promesas.
Al començament d'agost de 2012, Neil Armstrong foguèt operat del còr. Lo 25 del meteis mes, aprèp de complicacions cardiovasculàrias dugudas a aquela operacion, moriguèt a l'edat de 82 ans.


text:
Day-trading
Lo day-trading es un mot anglés que significa « especulacion en jornada » o « especulacion en sesilha ». La disciplina dau day-trading consistís a faire d'anar-venir especulatius en sesilha solament. A cada fin de sesilha, totei lei posicions presas dins dins la jornada son clausas. Ansin, un jorn o l'autre (o puslèu despuei la fin d'una sesilha fins lo començament d'una autra), se possedís ges d'engatjament e lo capitau demòra completament disponible per l'endeman. Gràcias ai nòvei tecnologias, lo day-trading a agut tendéncia aquelei darriereis annadas a se vulgarizar.
Lo Day trading es la practica de crompar e de vendre de produchs financiers pendent una sesilha borsiera ambé l'esper que tot dau lòng de la jornada, lo prètz anarà sempre que pus aut o que pus bas. Lei fluctuacions dau cors dau títol permeton ansin de beneficis o de pèrdas rapidas. Lei produchs mai escambiats incluson leis accions, leis opcions, lei contractes a tèrme e de devisas. Aquò pòu èstre de fòrça bòn profiech; pòrta pasmens una risca significativa.


text:
simplament…
Lo 24 d’octòbre se debanarà una manifestacion
en favor de la lenga occitana a Carcassona. Doas manifestacions d’aquela mena
foguèron jà organizadas pel comitat Anem Òc (Institut
d'Estudis Occitans, Felibrige, FELCO, Calandreta, Oc-bi) a Carcassona en 2005
(12000 manifestants) e a Besièrs en 2007 (20000 participants).
Per aquela novèla manifestacion, lo comitat Anem Òc recèrca de bonas volontats per
l’elaboracion de l’aficha que li servirà d’apèl. Lo comitat organizator dispausa
de cap bugdècte per aquò. Las bonas volontats seràn doncas tanben benevòlas.
Benlèu qu’auretz enveja de far una prepausicion d’aficha, pr’aquò !
De qué botar sus aquela aficha ?
- luec :
CARCASSONA
- data : 24
d'octòbre de 2009, a 14h
- eslogan : Anem
Òc ! per la lenga occitana !
- preséncia de la crotz
occitana, mai discreta...
- Debàs un espaci
per marcar lei coordonadas :
" Coordinacion Anem Òc!" :
Institut d'Estudis Occitans, Felibrige, FELCO, Calandreta, Oc-bi.
www.manifestarperloccitan.com / comitat.anem-oc@club-internet.fr
La prepausicion es de presentar per l’amassada venenta del
comitat, valent a dire que la cal remetre ABANS LO 4 DE FEBRIÈR.
Se la vòstra prepausicion es retenguda, serà declinada jos
diferents, supòrts : afichas, desplegants, camisets, pegasolets… e auretz en
contrapartida, s’es pas la fortuna, serà la glòria d’aver participat a un
eveniment occitanista dels bèls !
La vòstra prepausicion es de mandar
a l'adreiça seguenta:
comitat.anem-oc@club-internet.fr
Bona
soscadissa!


text:
Manca lo nòrd deis Aups de Provença Auta e bòna part deis Aups Maritimas... que fin finala lo provençau e lo niçard li son parlats que sus la costiera. Es çò que sonam aicí lo "gavòt", lenga fòrça arcaica que si podriá sarra dau lengadocian dins mantei ròdols. (ges de vocalisacien, "r" rotlat, pluraus marcats e pluraus silabics, á = [o], "r" de l'infinitiu prononciat, oclusivas finalas...)
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Ne manca...
1 Ne manca... le Sam 23 Juin - 14:49
Barbet
Occitan Warrior
Manca lo nòrd deis Aups de Provença Auta e bòna part deis Aups Maritimas... que fin finala lo provençau e lo niçard li son parlats que sus la costiera. Es çò que sonam aicí lo "gavòt", lenga fòrça arcaica que si podriá sarra dau lengadocian dins mantei ròdols. (ges de vocalisacien, "r" rotlat, pluraus marcats e pluraus silabics, á = [o], "r" de l'infinitiu prononciat, oclusivas finalas...)
2 Re: Ne manca... le Mar 26 Juin - 12:33
Danís
Adjudant
Per çò qu'es dau gavòt, fau ren per lo moment, mas se quauqu'un me damanda un seccion especiala per i botar daus cors, zo farai.
3 Re: Ne manca... le Mar 26 Juin - 16:05
Barbet
Occitan Warrior
4 Re: Ne manca... le Mar 26 Juin - 18:20
Danís
Adjudant
5 Re: Ne manca... Aujourd'hui à 1:24
Contenu sponsorisé
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
Araneae
Las aranhas o araneids (òrdre dels Araneae) son d'artropòdes de la classa dels aracnids, amb uèch patas, sens alas ni antenas, d'uèlhs simples, e que tipicament produson de seda. L'estudi scientific de las aranhas se nomena l'araneologia. La paur irracionala de las aranhas se nomena l'aracnofobia, una de las fobias pus comunas.
Aquel òrdre Aranae se devesís en subòrdres: Mygalomorfae (aranhas primitivas), Araneomorphae (aranhas modèrnas) e Mesothelae (sonque en Àsia)
Maitas aranhas fan de trapèlas amb de telaranhas (o rantelas) per caçar los insèctes. Las telaranhas son fachas amb una substància sedosa plan resistenta que sortís de l'abdomèn de l'aranha.
Las aranhas tenon 8 pautas e son còrs es devesit en cefalotorax e abdomèn. Son esqueleta extèrna se compausa subretot de quitina. Possedisson normalament 8 uèlhs simples e pedipalps que son dos segments a ras de la boca que las ajudan a manjar. Dins lo cas dels mascles dins l'acoblament.
Qualques aranhas injèctan de verin a sas presas e la tarantula possedís ela de pels urticants sus son abdomèn.
La metamorfòsi de l'aranha compren tres estadis: l'estadi embrionari, larval e ninfoimaginal (adulte)
Los rituals d'acoblament sovent son plan elaborats; dins lo cas de l'aranha coneguda coma la veusa negra Latrodectus mactans aquesta tua e se manja lo mascle après l'acoblament.
Las aranhas segon son espécia pòdon viure un an o mai.
-
Pisaura mirabilis o Pisaura remirabla.
-
-
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia Fauna Europaea : Araneae (en)
- Referéncia ITIS : Araneae (fr) (+ version anglesa (en))
- Referéncia Animal Diversity Web : Araneae (en)
- Referéncia NCBI : Araneae (en)
- Veire un esquèma detalhat de la morfologia e de l'anatomia intèrna d'una aranha
- Deutsche Arachnologische Gesellschaft e. V. - Societat Alemanda d'Aracnologia Associacion legala [FR/DE]
- Las telaranhas dins totes lors estats (estructura, proprietats, construccion) : las telaranhas.
- Macrophotographie - Fòtos d'aranhas


text:
Le Corbusier
Charles-Édouard Jeanneret, mai conegut coma Le Corbusier (La Chaux-de-Fonds, Soïssa, 6 d'octobre de 1887 - Ròcabruna Cap Martin, 27 d'agost de 1965) foguèt un arquitècte e un dessenhador francosoïs que revolucionèt l'arquitectura amb un estil modèrn, e qualificat tanben d'"internacional", fach de formas geometricas. Es considerat coma un dels principals representants del movement modèrn, amassa amb Ludwig Mies van der Rohe, Walter Gropius, Alvar Aalto o Theo van Doesburg demest mantun autre.
Amb una carrièra professionala que se perlonguèt sus mai de cinc decadas, Le Corbusier se situèt demest los pionièrs dins l'estudi del melhorament de las condicions de vida dels abitants de las vilas grandas. Construsiguèt de bastiment dins mantun continent, que siá en Euròpa, en Índia, en Russia o en America.


text:
Bibliotèca
Una bibliotèca es un airal qu'i se tròba una colleccion de libres o de documents e que permet l'emmagazinatge ordenat de libres ancians e modèrnes. Las bibliotècas publicas permeton la consulta e lo prèst de libres als usatgièrs de la bibliotèca. Lo nom de bibliotèca ven del grèc biblion (libre) e tekes (caissa), ont la paraula "caissa" se compren generalament coma bastissa o cambra.
Uèi las bibliotècas emmagazinan d'autras menas de documents, pas solament de libres, mas tanben qual mejan multimèdia que siá. Se parla puslèu de Mediatèca.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
L'existéncia de bibliotècas pròpiament dichas data dels tempses lunchencs de l'Empèri Assirian (mai de 30 sègles a. J-C) segon las exploracions arqueologicas en Mesopotamia, principalament a Larsa, Uruk, Ur, Sippara, Kalah e Niniva, que de lors roïnas foguèron extraches per milièrs los famoses malons cobèrts d'inscripcions. La màger part d'aqueles fan uèi la riquesa del British Museum. La bibliotèca mai celèbra de totas foguèt descobèrta a Koyundjik dintre de las roïnas del palais de Senaquerib, fondada o agrandida per Assurbanipal .
Egipte e Grècia[modificar | modificar la font]
Son escassas las informacions sus las bibliotècas, que los istorians ofriscan o que las exploracions scientificas ajan reveladas. Diodòr de Sicília fa referéncia a la d'un faraon que nomava Osymandyas (probablament, Ramsès II) e que se trobava dins la vila de Tebas, que los exploraires Champolion e Wilkinson i descobriguèron d'unas traças d'una bibliotèca que deguèt existir catòrze sègles abans J-C. Ça que la, la mai coneguda entre totas èra la bibliotèca grecoegipciana d'Alexandria, que capitèt de possedir mai de 700 000 volums. Per ela, Ptolomèu II (285 a. J-C) faguèt tradusir la Bíblia Sacrada dels josieus, de l'ebrèu al grèc, traduccion coneguda coma Version de la Setanta. Aquel centre foguèt destrusit per la conquista araba de la vila en 641 al dire dels istorians, e mai se ja al temps de Juli Cesar, patiguèt d'una autra destruccion per part dels soldats del meteis. Èra tanben celèbra la Bibliotèca de Pèrgam que comptava d'unes 200 000 volums abans d'èsser transportada per Octavi August a Alexàndria.
Roma[modificar | modificar la font]
La primièra bibliotèca publica de Roma foguèt fondada a l'Atrium libertatis sul mont Aventin. L'Emperaire Octavi August fondèt la segonda al temple d'Apollon sul mont Palatin. Abans la creacion de las bibliotècas publicas, i aviá de colleccions privadas que los nòbles romans crompavan a grand prètz o que fasián portar de las vilas grègas conquistadas. E aquel afar contunhèt activament pendent los autres sègles de l'Empèri. La primièra colleccion foguèt la de Pau Emili, en 160 abans J-C. Al sègle IV, Roma aviá 29 bibliotècas publicas que l'invasion dels barbars destruiguèt gaireben completament, e sens dobte que dins d'autras vilas romanas se trobavan tanben de colleccions magnificas de libres pr'amor qu'a Herculanum per exemple, ne foguèt descobèrta una amb mai de 1800 pèças de papirus que deguèron compausar d'unes 800 rotlèus.
Quand los crestians poguèron se consacrar a las letras, fondèron tanben lors bibliotècas pròprias.
Tot aquò, sens comptar las colleccions de volums sacrats que totas las Glèisas possedissián. L'Emperaire Constantin amassèt mai de 6900 volums dins la bibliotèca que fondèt a Constantinòple, bibliotèca que comptava 1 000 000 volums a la mòrt de l'Emperaire Teodòsi, mas foguèt cremada en 477.
Edat Mejana[modificar | modificar la font]
A partir de l'invasion barbara, las sciéncias e las letras se refugiguèron dins los monastèris e las catedralas que venguèron los centres unics del saber d'aquela epòca, e cal doncas anar dins aqueles per trobar de bibliotècas en Euròpa Occidentala fins a la fin de l'Edat Mejana. Los documents dels sègles IX, X e XI parlan frequentament de las colleccions de libres que los evesques daissavan per testament a las bibliotècas de glèisas e de monastèris. E notòria es la sollicitud que los monges desplegavan per las conservar e las enriquesir. Mas de talas bibliotècas comptavan en general pas gaire d'exemplars. La primièra mencionada en Espanha foguèt la de sant Martin de Braga dins lo sieu monastèri de Dumis (uèi part de Portugal) a l'entorn de l'annada 560 ; seguiguèron pendent lo sègle VII la d'Isidòr de Sevilha e la de Brauli de Saragossa. Al sègle XIII prenguèron d'importància las bibliotècas dels palais de reis e magnats, aquò contunhava de crèisser de sègle en sègle, e foguèron celèbras las de Alfons X de Castelha, de Jaume II d'Aragon e de sos successors.
Edat modèrna[modificar | modificar la font]
Tre l'invencion de l'estampariá lo nombre e l'agrandiment de las bibliotècas es anat en aument. Pas res qu'a París al moment de la Revolucion Francesa i aviá mai de 1000 bibliotècas publicas.
Edat contemporanèa[modificar | modificar la font]
Aprèp 1789 se fondèron un grand nombre de bibliotècas dins cada país. A l'ora d'ara, fòrça d'aquelas bibliotècas pòdon èsser consultadas a travèrs d'Internet.
Font[modificar | modificar la font]
- (ca) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en catalan intitolat « Biblioteca ».
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
- lo CIRDOC, Centre Interregional de Desvolopament de l'Occitan, situat dins lo centre de Besièrs.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- (oc) (fr) Site oficial del CIRDÒC
- (oc) (en) (fr) Occitanica, la mediatèca virtuala occitana
- (oc) Lo blòg de la Bibliotèca del Departament d'Occitan de l'Universitat Montpelhièr III


text:
Gres (ceramica)
Lo gres es un material ceramica caracterizat per una duretat fòrça granda e una resisténcia excellenta a las agressions quimicas o climaticas.
Somari
Istoric[modificar | modificar la font]
Lo gres apareguèt en China jos la dinastia Shang e la dinastia Han[1],[2],[3]. S'arribèt a la perfeccion aprèp lo sègle X amb los celadons dels Song.
Lo gres foguèt introduch en Occident al sègle XIV. Es fabricat amb una argila silicoargilosa donant una pasta de teissura fina cuècha a nauta temperatura, vitrificada e non porosa. L'estanquitat dels greses lor permetèt lèu de far l'estocatge dels liquides.
En Euròpa, la produccion iniciala se faguèt dins los païses renans, las regions de l'èst de França e de Beauvais. Al sègle XIX, lo vam per las produccions en gres menèt d'autras regions a desvolopar de manufacturas.
Las argilas pel gres[modificar | modificar la font]
Las tèrras de gres son d'argilas segondàrias o sedimentàrias, plasticas e de fòrta taus en silici e que lor vitrificacion s’efectua a l'entorn de 1 200 °C a 1 300 °C.
Los greses son en general reconeissables per lor color que va del gris mai o mens clar a brunenc. En efèit las argilas de gres prenon una color escurenca a la coseson[4] alara que las terralhas abitualas son de color clar, rosenc o rogenc, a causa d'una coseson en atmosfèra oxidanta.
Las tèrras de gres vàrian fòrça dins lor plasticitat e lor temperatura de coseson e se distinguís gaire entre las tèrras de fuòc o de gres. En fach, la classificacion dels tipes d’argila repausa mai sus lor utilizacion ceramica e pas sus lor vertadièra natura quimica o fisica o sus lor origina geologica.
La meteissa argila pòt al meteis còp servir coma tèrra refractària per far de bricas de fuòc e per la fabricacion de gres cosent a nauta temperatura, lo sol limit essent la preséncia de compausats quimics que favorizan la fusion a aquel nivèl de temperatura.
Los pichons telièrs del començament del sègle XX, que produsián de terralha d'aisina, emplegant d’abitud una tèrra de gres extracha a l'entorn e preparada sens gaire d'apondís.
Los greses (greses comuns e greses fins[5]) son generalament gris o brun amb de grans negres o bruns, de piritas, d'agregats de fèrre o d’un autre metal, vesibles sul fons blanc de la ceramica de Santa Usa.
Lo gres cerame[modificar | modificar la font]
L'apellacion grès-cérame, foguèt introducha per Brongniart al sègle XIX per distinguir lo material ceramic del mineral natural. Aquela denominacion s'aplica pels greses industrials, coberturas dels sòls e parets largament espandits al sègle XIX. Lo gres fin e lo gres cerame son realizats a partir d'argila plastica, de caolin, de sable feldspatic e de feldspat. Los feldspats jògan lo ròtle de fondent per far aparéisser una fasa vitrosa. Aqueles greses son generalament blancs e son utilizats per la vaissèla, los malons e las pèças sanitàrias.
- Los malons de gres colorats dins l'espessor èran produits per motlage dins un mòtle amb compartiments formats de fins bugets de laton e remplits de polveras coloradas. Las polveras èran versadas dins los motius per un masca estampon, diferent per cada color. Aprèp retrach dels bugets, lo malon èra pressat e cuèch a nauta temperatura. Gaireben inalterables, aqueles malons èran produits per de manufacturas. La complexitat de lor realizacion e la limitacion dins los motius reservèron lor utilizacion pels sòls.
- Los malons de gres esmaltat recebián aprèp coseson un decòr imprimit a basa d'oxides metallics e un jaç d'esmalt transparent vitrificable. Una segonda coseson de temperatura mendre fixava lo decòr. Malgrat lor granda resisténcia, los malons produits amb aquel procèssus èran damatjats pels passatges intensius. Anavan fòrça plan per las decoracions de las parets per que las tèrras cuèchas o faienças esmaltadas èran tròp fragilas.
Utilizacion dels greses[modificar | modificar la font]
Aprèp la porcelana vertadièra, lo gres ocupa la segonda plaça dins la produccion de terralhas de nauta temperatura, longtemps consideradas coma pus nòblas que la tèrra cuècha.
Lo gres es emplegat dempuèi l'Antiquitat, e uèi totjorn d'un biais industrial per la produccion de tudèls, subretot per l'assaniment. Per aquela utilizacion, es considerat coma un material pus durable que las matèrias plasticas o la fonda, mas es un pauc mai dificil de plaçar, e es pas adaptat a la fòrtas pressions.
Dins lo bastiment, lo gres estirat o pressat s'utiliza per realizar de malons pel sòl. Lo gres pressat, tintat dins la massa, es fòrça mai dur e resistent que lo gres esmaltat.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ He Li, Chinese Ceramics: A New Comprehensive Survey, Rizzoli International Publications, New York, 1996, p. 39
- ↑ Daniel Rhodes, Stoneware and Porcelain: The Art of High-Fired Pottery, Chilton, Philadelphie, 1959, p.7
- ↑ Ibid, p. 8
- ↑ Quand l'aire es en quantitat insufisenta per balhar tot l'oxigèn demandat per la coseson, se fa una atmosfèra reductritz que càmbia la natura e l'aparéncia de la tèrra e dels esmalts.
- ↑ (fr)Edouard Charton, Le magasin pittoresque, Paris, 1839, « Los greses fins se fabrican subretot en Anglatèrra. Es a Wedgwood qu'Anglatèrra deu aquela terralha. Lo vertadièr inventor n'es Bœttcher, que s'imaginèt, ..., d'aver trobat la porcelana en fabricant una terralha de gres fin. Alara que, al Japon, se'n fabricava dempuèi de temps los mai alunhats »