c: text/html

text:
Bèuluec de Mar
Bèuluec de Mar[1] (Beaulieu-sur-Mer en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Bèuluec de Mar se tròba sus la Còsta d'Azur, entre Niça e Mónegue, en riba de la mar Mediterranèa sus la rota dau litorau. La vila es situada a l'èst dau Cap Ferrat. Confronta leis aglomeracions de Vilafranca de Mar, Sant Joan de Cap Ferrat e Esa. Bèuluec de Mar faguèt administrativement partida de la comuna de Vilafranca de Mar fins en 1891.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Piedicroce
Pedicroce en còrs (Piedicroce en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega e la region de Corsega.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Piedicroce Èra la piévanie de la anciana pieve de Orezza, situat al quite còr de la Castagniccia, region cargada d'istòria, e #que de tot temps #jogar un papièr fòrça important en l'istòria de l'isla de Corsega.
La municipalitat de Piedicroce portava anciennement lo nom de Piedicroce de Orezza
La pieve ven en 1789, lo costat de Piedicroce. En 1954, Piedicroce (303 abitants l'an 1954)[1], èra çò cap de-luòc del costat compausat amb las municipalitats de Brustico, Campana, Carcheto, Carpineto, Monaccia de Orezza, Nocario, Parata, Piazzole, Piedicroce, Piedipartino, Pè’Orezza, Rapaggio, Stazzona, Valle de Orezza e Verdese.
En 1973 a creat lo costat de Orezza-Alesani amb la fusion impausada dels ancians costats de Piedicroce e Valle de Alisgiani.
Piedicroce était la piévanie de l'ancienne pieve d'Orezza, situé au coeur même de la Castagniccia, région chargé d'histoire, et qui de tout temps joua un rôle très important dans l'histoire de l'île de Corse.
La commune de Piedicroce portait anciennement le nom de Piedicroce d'Orezza
La pieve devient en 1789, le canton de Piedicroce. En 1954, Piedicroce (303 habitants en 1954)[1], était le chef-lieu du canton composé avec les communes de Brustico, Campana, Carcheto, Carpineto, Monaccia d’Orezza, Nocario, Parata, Piazzole, Piedicroce, Piedipartino, Pied’Orezza, Rapaggio, Stazzona, Valle d’Orezza et Verdese.
En 1973 est créé le canton d'Orezza-Alesani avec la fusion imposée des anciens cantons de Piedicroce et Valle d’Alisgiani.


text:
Viana (Maranhão)
Viana es una comuna de Brasil, situada dins l'estat de Maranhão.
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de Brasil, Viana se tròba a la latitud 03° 13' 12" S e a la longitud 45° 00' 14" O. Viana a una populacion estimada en 2007 a 47 466 abitants per 1 162 494 km² (densitat de 39,5).
Al dintre de l'estat de Maranhão, fa partida de la mesoregion del Nòrd (Norte Maranhense) e de la microregion de la Baixada Maranhense[1].
Es dempuèi 1962 lo sèti d'una diocèsi catolica que depend de l'archidiocèsi de São Luís do Maranhão.[2]
Istòria[modificar | modificar la font]
La colonizacion comencèt a l'arribada del paire jesuista Pedro Pedrosa que menava un grop d'amerindis Guajajara en 1683. La mission se nomenava Nossa Senhora da Conceição do Maracu, puèi São Bonifácio. La comuna de Viana foguèt creada lo 8 de julhet de 1757 pel governador Gonçalo Pereira Lobato e Sousa. En 1768, lo governador Joaquim de Melo e Póvoas, dins un raconte de son viatge dins sa capitanariá, informèt lo govèrn portugués de l'excellenta situacion de Viana, provesida d'una "bona glèisa" e tanben d'una escòla de maites enfants que d'unes "escrivon ben". En 1820, la vila aviá 843 abitants dont 400 amerindians "domesticats". La lei provinciala n° 377 del 30 de junh de 1855 elevèt la comuna al reng de ciutat. Dempuèi lo 1èr de genièr de 1958, la comuna compren pas qu'un districte.[3]
Administracion[modificar | modificar la font]
La cònsol (prefeito) de Viana es Rivalmar Luis Gonçalves Moraes.[4]
Personalitats[modificar | modificar la font]
Nasquèron a Viana[5] :
- Antônio Bernardo da Encarnação e Silva (1799-1848), professor
- Celso Magalhães (1849-1879), poèta, romancièr, critic e magistrat, un dels precursors dels estudis folclorics de Brasil
- Antônio Lopes da Cunha (1889-1950), magistrat, professor, jornalista e poèta
- Raimundo Lopes da Cunha (1894-1941), naturalista e etnograf


text:
Montreal
Montreal es la segonda pus granda vila de Canadà e se situa dins lo sud de la província de Quebèc, que n'es la principala metropòli[1]. Sa populacion es tres còps pus importanta que la de Quebèc, la capitala de la província . En 2011, la vila comptava 1 649 515 abitants, e son aira urbana prèp de quatre milions. En 2006, aperaquí 53 % de sa populacion èra de lenga francesa, 13 % èra de lenga anglesa e 34 % d'una autra lenga[2],[3], ne fasent una de las vilas pus cosmopòlitas del monde[4].
L'Agéncia Espaciala de Canadà i a son sèti social.
Toponimia[modificar | modificar la font]
Es l'explorador breton Jacques Cartier, pendent son segond viatge en America, que baptisèt la montanha que domina la vila. Dins son raconte de viatge, ditz : "Et au parmy d'icelles champaignes est scituee et assise la ville de Hochelaga pres et joignant une montaigne qui est alentour d'icelle labouree et fort fertille de dessus laquelle on veoyt fort loing. Nous nommasmes icelle montaigne le mont Royal". ("E entre aquelas campanhas es situada e assetada la vila d'Ochelaga al ras d'una montanha als alentorns laurats e fertils e ont òm vei fòrça luenh. Nomenèrem aquela montanha lo Mont Reial.")
Pasmens la forma del toponim Montréal en luòc d’un *Mont Royal esperat, es atestada tre 1575 a cò de François de Belleforest, gentilòme originari d'Occitània. D'efièch, lo tipe toponimic Montreal, commun en Occitània, es principalament caracteristic de la lenga d'òc, mentre qu'es escàs dins lo domeni d'oïl (exemples isolats). Le terme mont en francés (e en occitan) es eissit del galloroman MONTE (sortit de l'acusatiu montem, del latin mons « montagne »), aviá tanben lo sens de « nautor, elevacion, puèg » en francés ancian[5], colline essent un manlèu del sègle XVIen a l'italian. Réal representa generalament la forma occitana francizada (occitan modèrn reial, reiau) corespondenta al francés ancian royal qu'es atestat tre l'Edat mejana.
E mai que lo primièr establiment francés sus l'illa pòrte lo nom de Ville-Marie, es lo nom Montréal que venguèt l'apellacion de facto de la vila a partir del sègle XVIIen; mai d'una mapas ne testimònian[6].
Le nom venguèt oficial lo 31 de març de 1831, data de l'incorporacion de la Vila de Montreal.
Istòria[modificar | modificar la font]
Ochelaga[modificar | modificar la font]
De pròvas arqueologicas mòstran que las Primièras Nacions ocupavan l'illa de Montreal 4000 ans i a.[7] Cap a l'an mila, comencèron de cultivar de milh. I a qualques centenas d'annadas, bastiguèron de vilatges fortificats.[8] Los Iroquoians del Sant Laurenç, un pòble distinct de la nacion iroquesa que viviá alara en la Nòva York actuala, establiguèron lo vilatge d'Ochelaga al pè del Mont Reial dos sègles abans l'arribada dels franceses. Los arqueològs an trobats de pròvas de sas abitacions ailà e dins d'autres endreches de la val, al mens dempuèi lo sègle XIV.[9] L'explorador francés Jacques Cartier visitèt Ochelaga lo 2 d'otobre de 1535, e estimèt la populacion locala a "mai de mila personas".[9]
Quora Samuel de Champlain explorèt le fluvi en 1603, près de 70 ans mai tard, los Iroquoians ocupava pas pus l'illa de Montreal e lo país bassòl de Sant Laurenç. Ochelaga, lo vilatge descrit per Cartier aviá desaparegut ; los istorians poguèron pas jamai conéisser son emplaçament exact[10].
En 1611, Champlain establiguèt un pòst de negòci de forradura sasonièr sus l'illa de Montreal, en un luòc que nomenèt Place Royale (uèi Pointe-à-Callière). Deguèt l'abandonar en seguida de las atacas dels guerrièrs Mohawks[11].
Ville-Marie[modificar | modificar la font]
La colonizacion francesa de Montreal comencèt vertadièrament amb l’establiment de la Société Notre-Dame de Montréal e la fondacion de Ville-Marie, una colonia missionària creada per evangelizar los pòbles natius, lo 17 de mai de 1642[12]. La societat es dirigida per Jérôme Le Royer, sieur de La Dauversière, Jean-Jacques Olier, Paul Chomedey de Maisonneuve e Jeanne Mance, una missionària que fondèt l’espital Hôtel-Dieu de Montréal[13].
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Charte de la Ville de Montréal sur Publications du Québec
- ↑ Certaines tendances relatives aux données pour Montréal (V) Data quality note(s) for Montréal, recensements de 2006, 2001 et 1996 sur www.statcan.ca
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ Direction de la diversité sociale, Montréal:Ville interculturelle, Ville de Montréal, juin 2011 consulté en ligne le 1er août 2011
- ↑ Site du CNRTL : étymologie de mont [1]
- ↑ Québec, Commission de toponymie, « Montréal » sur Commission de toponymie du Québec. Consultat lo 30 de juilh de 2011
- ↑ Centre d'histoire de Montréal. Le Montréal des Premières Nations. 2011. P. 15.
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ 9,0 9,1 Tremblay, Roland (2006). The Saint Lawrence Iroquoians. Corn People.. Montréal, Québec, Canada: Les Éditions de l'Homme.
- ↑ Linteau 1992, p. 13
- ↑ Linteau 1992, p. 16-17
- ↑ Linteau 1992, p. 22
- ↑ Bibliothèques Montréal : Jeanne Mance, cofondatrice de Montréal


text:
Oloturia
Una oloturia es un animal invertebrat, del còrs mòl e oblong, de simetria radiala, de la pèl rugosa, possedissent un cercle de tentaculs altorn de la boca. Tanben es apelada congombre de mar.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : TSN 158140 Holothuroidea de Blainville, 1834 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Holothuroidea (en)
- Referéncia NCBI : Holothuroidea (en)


text:
Trois-Fontaines-l'Abbaye
Trois-Fontaines-l'Abbaye es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La dissolucion del Conselh municipal a #èsser prononciada en lo moment del Conselh dels Ministres del 1er en setembre 2010[1].
La dissolution du Conseil municipal a été prononcée lors du Conseil des Ministres du 1er septembre 2010[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Decrèt del 1er en setembre 2010 en portant dissolucion del conselh municipal de la municipalitat de Tres-Fontaines-lo Abbaye (Marna sus legifrance.gouv.fr
- ↑ Décret du 1er septembre 2010 portant dissolution du conseil municipal de la commune de Trois-Fontaines-l'Abbaye (Marne sur legifrance.gouv.fr


text:
Angevillers
Angevillers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La mai anciana mencion escrich en relacion amb Angevillers data de 926 jol nom de Ansheresvilla, mas qualques pèças de monedas romaines, dels cavòts mérovingiennes pondudas al jorn l'an 1966-67 e una meule ne rusca basaltique testifiquen d'una aucupacion mai anciana.
Lo vilatge de Answeiler — nom del vilatge mai corrent fins a Modèl:La s- — es luxembourgeois coma tota la region de Diedenhofen fins en 1659. Un dialècte luxembourgeois s'i es d'en un autre luòc mantengut fins als nòstres jorns, principalament en las personas los mai màgers.
Lo pòble èra fief dels senhors de Bassompierre de la Modèl:S- a Modèl:La s-. La distincion a vendut a Jacques-Antoine Lecomte, gendre de Rodolphe de la Ròca-Hullin, proprietària de las forges de Hayange. Una dolenta gestion dels bens l'obligat a vendre los forges a Jean-Martin Wendel. Pel continuament los sieus eretièrs revenen la distincion al baron de Bergh #que s'installa mai durablement dins lo castèl. Los sieus eretièrs revenen la distincion a Dominique Elminger, mèstre dels Aigas e Bòsques de Diedenhofen. La nuèch del 4 d'agost de 1789 met final als privilègis dels nòbles e la familha Elminger a inscrich sus las listas dels emigrats de la Revolucion. Refugiada a Mètz, tempta de far valer los sieus dreches. Lo castèl passa en las mans d'un notaire #que lo reven pèira per pèira. Lo enceinte del castèl existís totjorn e estrenh uèi doas granjas bastidas al mièg de la Modèl:S-.
En 1817, i i aviá 395 abitants repartits dins 59 ostals.
Lo començament de l'espleitacion de la mina #contribuir a la essor démographique de la comuna. Dempuèi 1880, un afflux de populacion transformèt radicalement lo pichon mond d'agricultors e d'artesans. Una primièra vila de minèrs, « la colònia de la nautor », a bastit en los ans 1890 seguida de « la colònia del bas » cap a 1914.
Lo camp de Angevillers a #èsser bastit en los ans trenta per protegir las tropas de fortalesa de las labors de la linha Maginot de las labors de Molvange e de Rochonvillers.
La plus ancienne mention écrite concernant Angevillers date de 926 sous le nom d'Ansheresvilla, mais quelques pièces de monnaies romaines, des tombes mérovingiennes mises au jour en 1966-67 et une meule en lave basaltique attestent d'une occupation plus ancienne.
Le village d’Answeiler — nom du village le plus courant jusqu'au Modèl:S- — est luxembourgeois comme toute la région de Thionville jusqu'en 1659. Un dialecte luxembourgeois s'y est d'ailleurs maintenu jusqu'à nos jours, principalement chez les personnes les plus âgées.
Le village était fief des seigneurs de Bassompierre du Modèl:S- au Modèl:S-. La seigneurie est vendue à Jacques-Antoine Lecomte, gendre de Rodolphe de la Roche-Hullin, propriétaire des forges d'Hayange. Une mauvaise gestion des biens le contraint à vendre les forges à Jean-Martin Wendel. Par la suite ses héritiers revendent la seigneurie au baron de Bergh qui s'installe plus durablement au château. Ses héritiers revendent la seigneurie à Dominique Elminger, maître des Eaux et Forêts de Thionville. La nuit du 4 août 1789 met fin aux privilèges des nobles et la famille Elminger est inscrite sur les listes des émigrés de la Révolution. Réfugiée à Metz, elle tente de faire valoir ses droits. Le château passe dans les mains d'un notaire qui le revend pierre par pierre. L'enceinte du château existe toujours et enserre aujourd'hui deux fermes construites au milieu du Modèl:S-.
En 1817, il y avait 395 abitants répartis dans 59 maisons.
Le début de l'exploitation de la mine contribua à l'essor démographique de la commune. Dès 1880, un afflux de population allait transformer radicalement le petit monde d'agriculteurs et d'artisans. Une première cité de mineurs, « la colonie du haut », est construite dans les années 1890 suivie de « la colonie du bas » vers 1914.
Le camp d'Angevillers a été construit dans les années trente pour abriter les troupes de forteresse des ouvrages de la ligne Maginot des ouvrages de Molvange et de Rochonvillers.


text:
Olomouc (region)
La region d'Olomouc (en chèc, Olomoucý kraj) es una region e entitat autonòma de la Republica Chèca creada lo 1èr de genièr de 2000.
Sa capitala es Olomouc.
Somari
Division[modificar | modificar la font]
Districtes[modificar | modificar la font]
La region se compausa de 5 districtes :
Administracion locala[modificar | modificar la font]
Dempuèi lo 1èr de genièr de 2003 existís pas mai d'administracion al districte, qu'es vengut una unitat estadistica. L'administracion locala se fa dins de comunas de la responsabilitat espandida (obcí s rozšířenou působností) que son las 5 ancianas capitalas de districte emai aquelas comunas :
Govèrn local[modificar | modificar la font]
Lo governador es Martin Tesařík.


text:
San Telmo
San Telmo qu'ei un ancian quartièr de Buenos Aires plan preservat au miei d’ua ciutat qui conegó mantua tranformacion. Que s’i poden observar ostaus coloniaus, carrèras pavadas, o glèisas ancianas con San Pedro. Aquestes ostaus ancians que son generaument hèra pregonds (dab corts e correders) a maugrat de n'acpas tan semblar per la largor de las loas façadas. Òm troba justament a San Telmo l'ostau lo mei estret de Buenos Aires.
Qu'ei un quartièr hèra toristics dab artistas d'arruas, musicians e botigas. Ua de las atraccions qu’ei la hèra d’antiquitats qui’s debana suber la plaça Dorrego.
En rason deus son atge de la proximitat deu pòrt e de l'estretessade las sa carrèras anciana qu'ei un quartièr associat dab lo tango e qu'acesa lo Viejo Almacén, un deus grans emponts istorics deus d'aquesta musica.


text:
Georges Méliès
Georges Méliès (8 de deceme de 1861, París – 21 de gèr de 1938) siguec illusionista e un des pionèrs dera creacion cinematografica. Revolucionèc eth mon deth setau art damb es sues pellicules enronades de detalhs singulars e tecniques innovadores. Siguec eth prumèr en emplegar efèctes especiaus. Es sues òbres an devengut autentics classics e an condicionat agudament era evolucion deth cinèma.
Somari
- 1 Afogat deth dessenh, eth teatre e er illusionisme
- 2 Com hec dera magia era sua profession
- 3 Proprietari e director deth teatre Robert Houdin
- 4 Eth magician Méliès, director de cinèma
- 5 Era des·heta
- 6 Era vida damb Charlotte Faës
- 7 Filmografia
- 8 Ligams extèrnes
- 9 Arremèrques e referéncies
Afogat deth dessenh, eth teatre e er illusionisme[modificar | modificar la font]
Neishec en numèro 45 deth boulevard Saint-Martin, ath tresau districte de París (França), en sen d'ua familha dardenosa. Eth sòn paire se dedicaue ara indústria deth cauçat. Des de pichonet mostrèc interès e abilessa en dessenh e ère un apassionat deth teatre. Damb husta, relhetes, ròba, cordilh e pintures bastic un teatret de mariòtes. Pendent es vacances d'ostiu, s'entretieja aufrint as sòns amics espectacles damb mariòtes qu'eth madeish fabricaue. S'atelantaue pera magia e des de es dètz ans anaue soent tà veir es espectacles d'illusionisme que realizaue eth magician Robert Houdin en un petit teatre de París. Tanben s'interessèc pera fotografia, era pintura ar òli, era escultura, escriuie poèmes,... Bensè, ère un verai artista.
Com hec dera magia era sua profession[modificar | modificar la font]
As dètz-e-nau ans siguec cridat ath servici militar, que realizèc en Blois pendent un an. En 1881 anèc tara Anglatèrra entà perfeccionar eth sòn anglés. Delà profitèc entà apréner era art der illusionisme ar Egiptian Hall, regentat peth reputat magician John Nevil Maskelyne. En tornar a París er an 1882, sagèc d'entrar ara Escòla de Beres Arts, mès se veiguec obligat a dedicar-se ath negòci familhar e non realizèc aguesti estudis. S'encarguèc dera reparacion dera maishinària dera entrepresa, en tot aquerir es adreties mecaniques que posteriorament li resultarien tan utils. Dus ans dempús, comencec a hèr espectacles de prestidigitacion ath Musèu Grevin e ara Galeria Vivienne. As vint-e-quatre ans, se maridèc damb Eugenie Génin, damb qui auec ua hilha.
Proprietari e director deth teatre Robert Houdin[modificar | modificar la font]
Quan eth sòn pair se retirèc deth negòci, Méliès se neguèc a contunhar-lo. Damb era sua partida deth capitau deth negòci crompèc en 1888 eth teatre de Robert Houdin, ont freqüentaue plan. Damb eth teatre, toti es sòns objèctes, decorats e vestits passèren a èster proprietat sua.
Georges Méliès ère un trabalhador inesquintable : compaginaue eth pretzhèt de director deth teatre damb faenes de jornalista e dessenhaire en jornau satiric La Griffe, on eth sòn cosin Adolphe exercie coma cap de redaccion. Tanben hèja d'artista en sòn pròpri teatre : trabalhaue ena elaboracion des decorats e realizaue espectacles de magia.
En 1891 fondèc era Académie de Prestidigitation, que devenguec un centre de referéncia pes magicians de toti es endrets.
Eth 28 de deceme de 1895, Méliès assistic, convidat pes frairs Lumière, ara prumèra representacion deth cinematograf. Quedèc tant meravilhat per çò qu'auie vist, que de tira decidic crompar era maishina as Lumière, mes non li volgueren véner. Alara, optèc per construsir, a partir d'auti enginhs, era sua pròpria maishina. Certanament, eth sòn pair sagèc de trèir-li era idèa deth cap perque, coma auta gent dera epòca, credia qu'eth cinèma ère ua simpla nauetat e non resultarie ua bona inversion. Totun, Méliès amièc endeuant eth sòn cogit.
Eth magician Méliès, director de cinèma[modificar | modificar la font]
Quand es espectadors èren dejà alassadi de totes pelliculetes sus era natura, es persones que passen peth carrèr, es trins en movement e tot de tèmes quotidians, eth magician Méliès entrèc en mon deth cinèma. Eth 5 d'abriu de 1896 projectèc es sues prumères pellicules en sòn teatre Robert Houdin. En aguestes prumères i copsam era influéncia deth cinèma des frairs Lumière, pr'amor que representauen eth sòn modèl mès immediat. Ath madeish temps i començam a veir ues caracteristiques que devieran clau ena sua produccion cinematografica. Ath començament, portaue era camèra en carrèr e enregistraue çò qu'i passaue. En realitat ère çò que se hèja : totes es pellicules dera epòca èren causes banaus que passauen ara aira liura e non auien cap de planificacion. Eth cinèma se trapaue en ua crisi creatiua e açò l'impusèc tà innauar eth sòn estil.
Partida de cartes[modificar | modificar la font]
Era prumèra pellicula que presentèc siguec Partie de cartes (1896) (Partida de cartes). Ei ua mòstra des sòns prumèrs experiments. A ua durada d'ua menuta e ena scèna aparéishen tres senhors jogant a cartes ar exterior d'un bar. En un moment entre era crambèra.
Aguesta pellicula ei similar a ua naua pellicula des frairs Lumière, es sòns principaus influents. Andues versions dera Partida de cartes vòlen da movement a ua scena que pintèc Pau Cesana (1839-1906) on vedem dus òmes jogant a cartes en ua tavèrna. Aguest quadre, ath sòn torn, a un antecedent en es Soldadi en tot jogar a cartes de Louis Le Nain (1593-1648).
Se considère importanta per dues arrasons : ei un reflèisse des costums dera epòca e represente un traspàs de dimensions artistiques, de pintura tà cinèma.
Escamotatge d'ua dauna ath teatre Robert Houdin[modificar | modificar la font]
Dempús se dediquèc a enregistrar es sòns espectacles d'illusionisme e açò atreiguie era gent. A Escamotage d'une dame au théâtre Robert Houdin (1896) (Escamotatge d'ua dauna ath teatre Robert Houdin) reprodusís un truc popularizat peth magician Buatier de Kolta. Capera ua hemna damb un mocader, la hè desaparéisher e la convertís en un esquelèt : magia, hum, desaparicions, objèctes susprenents, tot ua seria d'elements qu'acabaran envirolant era sua produccion. Sèmble qu'aguesta pellicula auec ua escaduda formidable, çò que l'encoratgèc a contunhar.
Méliès siguec eth prumèr que realizaue pellicules planificades. Introdusic ath cinèma era magia, era dança e eth teatre. Siguec coma reportar çò que hèja ath scenari tath grand ecran.
Er òme orquèstra[modificar | modificar la font]
Un maitin der an 1896, mentre rodaue ua scèna en carrèr, se le bocèc era pellicula ena camèra. Ues menutes après, artenhèc apraiar eth desperfècte que contunhèc enregistrant. Quand campèc er enregistrament, era suspresa siguec majuscula : es imatges se susbotauen. Acabaue de descorbir eth trucatge fotograma a fotograma, era basa deth cinèma d'animacion. Aguesta constitusís ua des sues aportacions mès arremarcables ath mond deth cinèma. Gràcies a açò, obtenguie eveniments susrealistes coma era desaparicion d'objèctes, era suberposicion de faces umanes en objèctes e era presència multipla deth madeish personatge en madeish moment. Ena pellicula L'homme-orchestre (Er òme orquestra) (1900) apareishen diuèrses cagires dreçades frontaument en linha ont joguen uns musicians que, susprenentament, toti son Georges Méliès.
En 1897, as trenta cinc ans, placèc ua granda quantitat de sòus ena creacion deth prumèr estudi de cinèma, en un espaci dubèrt dera comuna de Montreuil, a pròp de París. Era bastissa ère espaiosa e hèta damb murs de veire, de manèra qu'i poguèsse entrar fòrça lum. I trabalhaue fòrça gent, damb shantièrs ben repartidi e organizadi. Non i auie precedents d'aguesta manèra de hèr es pellicules tant semblanta ara actuau..
Era Cendroseta[modificar | modificar la font]
Méliès gessie en lèu totes es sues pellicules. Preferie, ath delà, qu'es actors siguessen persones coneishudes : son basicament familhars, amics e, autanplan, vesins. Realizèc prèp de sies-cents viatges a trauèrs der impossible : ues istòries charmantes, misterioses e fantastiques. Tanben construsic episòdis belics e representèc ahèrs d'actualitat coma er ahèr Dreyfus en L'Affaire Dreyfus (1899).
Es sues pellicules son cuertmetratges de pògues menutes, coma es autes que se hègen ena epòca. Quauques duren ua menuta o quate, e tanben ne pòden durar sèt o o dotze, mès non suberpassauen jamès es quinze. Non serà enquia environ deth 1920 qu'es pellicules auran ua durada mès longa. Certanament, Méliès auie eth desir de hèr-les mès longues, mès ath començament li calie respóner as demandes des consumidors, que s'acontentauen damb pellicules mès lèu cuertes. Cau compréner eth pas que representèc Er Ahèr Dreyfus.
Eth madeish an estreèc Cendrillon era prumèra adaptacion cinematografica deth conde dera Cendroseta. Siguec era pellicula mès longa que auie hèt enquia alavetz : tres menutes e dètz segons. Era cinta mesura 60 mètres de longada. Aquiu mos hè descorbir er apassionant mond dera color e des possibilitats qu'a era tecnica de pintar era pellicula fotograma a fotograma. Méliès agarrèc era cinta fotografica e pintèc cada fotograma a man damb aquarelles. En pòc temps anèc perfeccionant era sua tecnica e presentèc pellicules completament acolorides.
Er ahèr Dreyfus[modificar | modificar la font]
Damb L'Affaire Dreyfus Méliès da un pas mès e hè un prumèr temteg entàs pellicules longues. Aguest ei un prumèr punt que la hè diferent des autes. Entath director, coma ei comprensible, representèc un risque perque non sabie se ua pellicula d'aguesta durada aurie bona acuelhuda. Mès Méliès volie hèr bèra causa naua, hèr ua pausa enes tèmes imaginatius e presentar ua istòria reau. Atau madeish, volie explicar damb rigor e eth maxim realisme çò que se debanèc. En diferenti scenaris e multitud d'actors arrepresente es hèts, era detencion e eth procès judiciau.
Viatge ara Lua[modificar | modificar la font]
A Voyage dans la Lune (Viatge ara Lua) (1902) adaptèc es novel·les omonimes de H.G. Wells e Jules Verne. Aguesta pellicula mos pòrte tà un mond de fantasia ont era metuda en scèna e er ambient acurat la hèn capitau ena istòria deth cinèma.
Méliès dissenhèc desguisaments molt diuèrsi, passant pes vestits des viatjaires enquia es astres e es estatjants dera lua. Es imatges de hons non son reaus, les dessenhaue eth madeish entà crear un airau imaginari.
Ena sua òbra a tocat tèmes coma es viatges, era fantasia, era natura, era magia, era astronomia, eth crim, era istòria, eca.
Era des·heta[modificar | modificar la font]
Eth còst des pellicules resultaue de mès en mès eleuat. Ath delà, eth monopòli dera indústria deth cinèma creat per Thomas Alva Edison e Charles Pathé li dificultèc plan eth sòn negòci de cinèma. Méliès se trapaue en ua situacion economica extremadament malaisida. En 1913, as quaranta-un ans, perdec era sua hemna e arturèc totes es sues activitats cinematografiques entà tostemp. Er an següent esclatèc era Prumèra Guèrra Mondiau e era policia ordenèc barrar eth teatre Robert Houdin des d'era debuta des ostilitats. Ac auie perdut tot, sonque li restaue era magia. En 1915 reprenec es sòns espectacles de magia en sòn estudi cinematografic. Es sues creacions cinematografiques cadèren en desbrembe.
En 1923, perseguit per un creditor, se vedec obligat a véner era sua proprietat de Montreuil damb tot eth sòn estudi e totes es cintes. Un dia, en un atac de rauja, bruslèc totes es pellicules que li restauen. Sabem que, un viatge solatjat, se'n pentic. De tota era sua produccion, pògues an arribat as nòsti dies.
Era vida damb Charlotte Faës[modificar | modificar la font]
En 1925 retrapèc ua des sues actritzes principaus, Jeanne d'Alcy, qu'eth aperaue Fanny mès eth sòn nòm verai ère Charlotte Faës. Lèu se maridèren e trabalhèren amassa en ua botigueta de lecaries e joguets dera gara de Montparnasse.
Es susrealistes redescorbiren era sua òbra e li autregèren eth prèmi Legion d'Aunor en 1931. Er an següent, era Societat Cinematografica li autregèc un estatge vitalici ath Castèth d'Orly. En 1938 patic un [[càncer] que le desarraïcsèc era vida en tres mesi que passec tostemp a costat dera sua hemna. Ei acogat en cementèri de Père-Lachaise (París).
Pòc abans dera sua mòrt, Henry Langlois, creador dera Cinémathèque française, recopilèc e restaurèc totes es pellicules de Méliès que podec. Segontes era legislacion vigenta, es dreits d'autor des pellicules de Méliès an caducat perque an passat setanta ans dera sua mòrt[1]. Dempús eth prumèr de gèr de 2009 son de domeni public. Ara qu'an desapareishut es dreits d'autor ei quand gessen ara lum fòrça pellicules dera epòca que se considerauen perdudes, pr'amor que se cèrquen enes archius e bibliotèques. Per exemple, Cleopatra, que se creiguie perduda, se trapèc en París er an 2005, mès encara non s'a hèt publica.
Dempús 1946 eth prèmi Méliès corona cada an era mielhor pellicula francesa. Eth 13 de març de 1961, la Pòsta francesa emetec un sagèth per valor de cinquanta centims damb era imatge deth cineasta. Siguec retirat dera venta eth 14 d'octobre de 1961 dempús d'un tiratge de 5 270 000 exemplars[2].
En tota era sua trajectòria creèc ua granda quantitat de pellicules, bères hònts parlen de cinc centes, d'autres de quate mil. An fòrça importància perque son es prumères en emplegar moltes des tecniques qu'encara servissen ena actualitat. Eth cineasta D.W. Griffth diguec de Méliès « li degui tot », en çò que mès tard Charles Chaplin ahigerà « ère er alquimista dera lutz ». Fòrça cineastes son d'acòrdi que Méliès ei er inventor deth cinèma de divertiment.
Filmografia[modificar | modificar la font]
- 1896 : Partie de cartes (Partida de cartes)
- 1896 : Seance de prestigiditation (Session de prestidigitacion)
- 1896 : Plus fort que le maître o Leçon de bycyclette (Pus fòrt qu'eth mèstre o leçon de biciclèta)
- 1896 : Jardinier brûlant des herbes (Jardinièr en tot cremar èrbes)
- 1896 : Les chevaux de bois (Es shivaus de husta)
- 1896 : L'arroseur (Er adaiguaire)
- 1896 : Les blanchisseuses (Es lauadores)
- 1896 : Arrivée d'un train à la gare de Vicennes (Arribada d'un trin ara gara de Vicennes)
- 1896 : Escamotage d'une dame au théâtre Robert Houdin (Escamotatge d'ua dauna ath teatre Robert Houdin)
- 1896 : Défence d'afficher (Defensa der afichatge)
- 1896 : Le manoir du diable (Er auviatge deth diable)
- 1896 : Une nuit terrible (Ua net terrible)
- 1897 : Faust et Marguerite
- 1897 : L'hallucination de l'alchimiste (L'allucinacion der alquimista)
- 1897 : L'auberge ensorcelée (Era aubèrja embrueishada)
- 1898 : Un homme de têtes (Un òme de caps)
- 1898 : La tentation de Saint-Antoine (Era temptacion de Sant Antòni)
- 1898 : La Damnation de Faust (Eth damnatge de Faust)
- 1898 : Guerre de Cuba et l'explosion du maine à La Havane (Guèrra de Cuba e era explosion dera canoada en La Avana]]
- 1898 : Le magicien (Eth magician)
- 1899 : L’impressionniste fin de siècle (Er impressionista ara fin deth sègle)
- 1899 : Cendrillon (Cendroseta)
- 1899 : L'affaire Dreyfus (Er ahèr Dreyfus) dividit en 9 scènes
- 1899 : Cléopâtre
- 1900 : Nouvelles luttes extravagantes (Naues lutes lhòques)
- 1900 : L'homme-orchestre (Er òme orquestra)
- 1900 : Le malade hydrophobe (Eth malaut idrofòbic)
- 1901 : L'homme à la tête de caoutchouc (Er òme deth cap de cauchó)
- 1901 : Barbe-bleue (Barba blua)
- 1902 : Le voyage de Gulliver à Lilliput et chez les géants (Eth viatge de Gulliver a Lilliput e damb es gigants)
- 1902 : Le voyage dans la lune (Eth viatge ara lua)
- 1903 : Illusions funambulesques
- 1903 : Le puits fantastique (Eth putz fantastic)
- 1903 : Le Revenant (Eth retorn)
- 1903 : Le mélomane (Eth meloman)
- 1903 : Le chaudron lunfernal (Eth cauhader lunfernau)
- 1903 : Le cake-walk infernal (Era còca lunfernau)
- 1903 : La flamme merveilleuse (Era ahlama meravilhosa)
- 1903 : Le royaume des fées (Eth reiaume des hades)
- 1903 : Le monstre (Eth mònstre)
- 1903 : L'Auberge du Bon Repos (Era Aubèrja Bona Jadilha)
- 1903 : La lanterne magique (Eth candelh magic)
- 1903 : Le rêve du maître de ballet (Eth sòmni deth mèstre de balhet)
- 1903 : Faust aux Enfers (Faust as lunferns)
- 1904 : Les Cartes vivantes (Es cartes víues)
- 1904 : Le thaumaturge chinois (Eth taumaturc chinés)
- 1904 : Le bourreau turc (Eth borrèu turc)
- 1904 : Le juif errant (Eth judiu errant)
- 1904 : Le roi du maquillage (Eth rei deth maquilhatge)
- 1904 : Le voyage à travers l'impossible (Eth viatge a trauès der impossible) dividit en 2 parts
- 1905 : Le tripot clandestin (Eth salon recreatiu clandestin)
- 1905 : Les affiches en goguette (Es afiches deth banh)
- 1905 : Le palais des mille et une nuits (Eth palai des mila e ua nets)
- 1905 : Le raid Paris-Monte Carlo en 2 heures (Eth laironici Paris-Monte Carlo en 2 ores)
- 1905 : Les Chevaliers du chloroforme (Es shivalièrs deth clorofòrm)
- 1906 : Les 400 farces du diable (Es 400 enganhifes deth diable)
- 1906 : L'alchimiste Parafaragamus ou La cornue infernale (Er alquimista Parafaragamus o Era cornuda lunfernau)
- 1907 : L'éclipse du soleil en pleine lune (Er eclipse de solei en plea lua)
- 1907 : La prophétesse de Thèbes (Era profetessa de Tèbes)
- 1907 : 20 000 lieues sous les mers (20 000 legues jos era mar)
- 1908 : Le rêve d'un fumeur d'opium (Eth sòmni d'un humador d'òpi)
- 1908 : Tartarin de Tarascon
- 1908 : La fée libellule (Era hada libelula)
- 1909 : Le locataire diabolique (Eth logatièr diabolic)
- 1909 : Le mousquetaire de la reine (Eth mosquetièr de la reina)
- 1910 : Le secret du médécin (Eth secret deth mètge)
- 1910 : Les hallucinations du baron de Münchausen (Es allucinacions deth baron de Münchausen)
- 1912 : À la conquête du pôle (Ara conquista deth pòl)
- 1912 : Le Chevalier des neiges (Eth shivalièr des nhèus)
- 1912 : Cendrillon ou La pantoufle mystérieuse (Cendroseta o Era simbossa misteriosa)
- 1913 : Le voyage de la famille Bourrichon (Eth viatge dera familha Capvirat)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Documentari : Era origina deth cinèma, Georges Méliès (es)
- Documentari : Georges Méliès, eth paire des efèctes especiaus (en)
- Georges Méliès, eth paire des trucatges cinematografics. Eth magician raconte experiéncies personaus damb eth cinèma e mos explique com trabalhe (fr)
- DVDToile. Filmografia completa de Méliès (fr)
- Musèu Méliès, Colleccion privada Méliès (en)
- Sit oficiau de Georges Méliès (fr)
- Sit Georges Méliès (fr)
- Basa de donades des pellicules de Méliès (en)
Arremèrques e referéncies[modificar | modificar la font]
- ↑ Vianney Aubert, « Le patrimoine du cinéma se découvre sur Internet », Le Figaro deth 14 d'agost de 2008
- ↑ Sagèth damb era imatge de Méliès http://www.phil-ouest.com/Timbre.php?Nom_timbre=Melies_1961


text:
Flash (DC comics)
Flash es un títol donat a una seria de supereròis de DC Comics. Creat per lo scenarista Gardner Fox e l'artista Harry Lampert, lo Flash original apareguèt dins Flash Comics #1 (1940).
Flash possedís una "super-velocitat", que compren la capacitat de córrer e de se bolegar extrèmament lèu, de far servir sos reflèxes subreumans e de violar cèrtas leis de fisica. Fins ara, quatre diferents personatges de ficcion, que cadun obtenguèt d'un biais o d'un autre lo poder de "super-velocitat", an assumit l(identitat de Flash: Jay Garrick (de 1940-fins ara), Barry Allen (de 1956 a 1986), Wally West (de 1986 a 2006), e Bart Allen (de 2006-fins ara).
La segonda incarnacion de Flash es generalament considerada coma lo primièr eròi de l'Edat d'argent dels comics e aqueste supereròi es demorat fins uèi un dels personatges mai populars de DC. Cada version de Flash es estada un membre clau de la Societat de Justícia d'America e de la Liga de Justícia.
La version del personatge de Barry Allen dins la seria de television en 1990, foguèt interpretada per l'actor John Wesley Shipp.


text:
Equacion de Drake
L'equacion de Drake (a vegadas nomenada equacion de Sagan) es una formula prepausada per l'astronòm britanic Frank Drake, amb per tòca d'estimar la quantitat de civilizacions dins la galaxia nòstra, la Via Lactèa, susceptiblas de difusar d'emissions de radiofrequéncia detectablas per nosautres. Foguèt concebuda en 1961 per Drake quand trabalhava a l'Observatòri Nacional de Radioastronomia de Green Bank, Virgínia Occidentala (Estats Units d'America).
L'equacion de Drake identifica los divèrses factors especifics que se crei aver un ròtle important dins lo desvolopament de las civilizacions. Pasmens es una estimacion e la valor dels factors qu'i participan es en granda partida indeterminada; la comunitat scientifica l'acceptèt coma una aisina comòda per examinar aqueles factors e las conclusions que se'n derivan. L'equacion se pòt exprimir de mai d'un biais, segon los factors que se considèron mai pertinents; una formulacion possibla es la seguenta:
- N es lo nombre de civilizacions que poirián ipoteticament comunicar amb nosautres dins la galaxia nòstra.
- R* es lo ritme de formacion d'estelas dins la galaxia (nombre d'estelas per an).
- fp es la fraccion de las estelas qu'an de planetas en orbita.
- ne es lo nombre de las planetas que se tròban dins l'ecosfèra de l'estela (la zona de l'espaci qu'una planeta es pas tròp freda nimai tròp cauda per la vida).
- fl es la fraccion de las planetas que la vida realament se desvolopèt.
- fi es la fraccion de las planetas que la vida donèt luòc a la vida intelligenta.
- fc es la fraccion de las planetas que la vida intelligenta desvolopèt la tecnologia per poder comunicar amb ondas electromagneticas.
- L es lo temps de vida d'una civilizacion tecnologica (ans).
Un fach remarcable de l'equacion de Drake es que en introdusent de valors aparentament plausiblas per cadun dels paramètres, lo resultat obtengut per N es abitualament >> 1. Aquel fach donèt fòrça al projècte SETI. Pasmens, aquò entra en contradiccion amb lo fach observat que N = 1, una sola civilizació tecnologica en tot l'univèrs (nosautres). Aquel conflicte se nomena sovent «paradòxa de Fermi», e suggerís que las estimacions aparentament prudentas en realitat son tròp optimistas o ben qu'existís d'autres factors en jòc per enebir lo desvolopament de civilizacions tecnologicas.
Valors possiblas dels paramètres e resultat de l'equacion[modificar | modificar la font]
L'equacion dona de resultats fòrça diferents segon las valors dels paramètres utilizats, la majoritat de que son simples especulacions, basadas en partida en l'unica experiéncia qu'avèm de las civilizacions tecnologicas: la nòstra. De contunh presentam qualques arguments emplegats per estimar las valors dels diferents paramètres e, amb las valors pus pessimistas e pus optimistas poirem obtenir una estimacion minimala e una autra de maximala per N.
- R* - Pasmens que lo percentatge de formacions d'estelas convenables siá gaireben segur per la granda majoritat concernissent la galaxia nòstra, encara se pòt veire d'estelas de naisser. Existisson nombrosas pròvas de «gardariás estellaras» dins fòrça zonas de la galaxia (p. ex. dins la nebulosa d'Orion e a la nebulosa de l'Agla), que de grands nívols de gas s'esfondran per formar las estelas. Las estimacions per aquela formacion d'estelas es entre 10 e 30 per an. R = 10 – 30.
- fp - fòrça dels nívols de formacion d'estelas son en rotacion. Quand s'esfondra, lo nívol pren de la velocitat a cada torn. Aquò provòca que lo nívol es en forma de disc gasós plan. Dins lo centre, se forma l'estela principala. Gaireben mai alunhats, de pichons grops pòdon formar de planetas. Fins fa pauc, existissiá pas de pròva de planetas fòra del Sistèma Solar nòstre; dempuèi 1995, pasmens, divèrsas equipas d'astronòms an anonciat la descobèrta de planetas a l'entorn d'estelas pròchas (actualament se'n coneisson mai de 100). Aquel descobriment aumenta la probabilitat de planetas a l'entorn de fòrça estelas. Podèm estimar, amb prudéncia, que la mitat de las estelas forman de sistemas planetaris. fp = 0,5.
- ne - Aquel factor es un pauc mai complicat. Las estelas pichonas son fredas e rojas. Las planetas deurián orbitar fòrça prèp per èsser dins sa «zona de vida» o ecosfèra, que seriá força prèp, sens tròp d'espaci entre las planetas. Las planetas qu'orbitan fòrça prèp de sas estelas abitualament son fortament atrachas e presentan totjorn una meteissa fàcia cap a l'estela. L'atmosfèra d'una planeta atal seriá gelada dins la fàcia opausada a l'estela, e aquò favoriza pas la vida. Per las grandas estelas blavas, an una ecosfèra mai granda. Per comptat, lo fasèm amb nòstre Sistèma Solar per escandalh, las planetas son pus espaciadas seguisson s'alunhar de las estelas, de biais que una ecosfèra mai granda es compensada per aquel efècte. Aquelas estelas grandas tanben creman mai de combustible e duran pas gaire. Normalament aquel brèu periòde dona pas la possibilitat que s'i desvolope la vida abans que se càmbie en una nova o una supernova e destrugan tot lo sistèma. Dins nòstre Sistèma Solar, amb nòstra estela jauna de talha mejana, i a doas planetas (Tèrra e Mart), o benlèu tres (s'inclusèm Vènus) dins l'ecosfèra. Un calcul prudent del nombre de planetas dedian la «zona de vida» es de sonque un. ne = 1 – 2.
- fl - Aquel factor es encara mai complicat. Lo problèma es qu'avèm pauc d'exemples de planetas amb de condicions corrèctas per que se desvolope la vida. Coma se diguèt, Vènus, Tèrra e Mart ne poirián aver, lo meteis temps, las condicions adeqüadas. Sabèm que la vida se desvolopèt sus Tèrra, e evaluam a pro penas las pròvas de la vida primitiva sus Mart fa de milions d'ans. Un calcul prudent per aquel nombre seriá 0,2 (cada cinc planetas amb de condicions per que la vida se desvolope); en 2002, Charles H. Lineweaver e Tamara M. Davis estimèron fl en superior a > 0,33 utilizant d'arguments estatistics basats sul temps que la vida prenguèt per se desenvolopar sus Terra. fl = 0,1 – 0,4.
- fi - Quinas planetas desvoloparàn una vida intelligenta? D'unes afirman 100%: la vida intelligenta es un resultat natural de l'evolucion, alara que mai afirman que l'intelligéncia es sonque una dentre la fòrça formas possiblas de subreviure e a pas cap d'avantatge especial al respècte de las autras formas d'adaptacion. D'en primièr Drake considerava una valor de 0,01 (un 1%); actualament los sistèmas solars amb nivèls de radiacion galactica tan basses coma dins nòstre Sistèma Solar se considèran fòrça mai rares, amb una valor de fi de 10-7. fi = 10-7 – 0,05
- fc - Quantas d'aquelas espècias intelligentas desvoloparàn de tecnologia e l'utilizaràn per comunicar? S'observam la Tèrra, vesèm que los umans o faguèron, mas tanben vesèm balenas e dalfins que possedisson un nivèl moderat d'intelligéncia mas desenvolopèron pas de tecnologia. Drake estima aquel paramètre a 0,01. fc = 0,01 – 0,1
- L - Aquel paramètre es lo nombre d'ans qu'una civilizacion tecnologica e que comunica perdura. Nosautres sonque sèm dins aquela fasa de la nòstra evolucion dempuèi un centenat d'ans (dempuèi 1938, data de la construccion del primièr radiotelescòpi). Se destruiguèron de civilizacions avançadas pauc aprèp la descobèrta de la tecnologia per i capitar? O resolvèron totes sos problèmas abans que capitèron? Dins un article de Scientific American, Michael Shermer estima L a 420 ans, dempuèi la durada de las seissentas civilizacions istoricas. Amb las 28 civilizacions pus recentas que l'Empèri Roman, se calcula una chifra de 304 ans per de civilizacions «modèrnas». Cal remarar, pasmens, que dins lor casuda las civilizacions, en general, destruguèron pas lor tecnologia, e foguèron seguidas per d'autres qu'utilizèron la meteissa tecnologia, de biais que los calculs de Shermer se pòdon considerar pessimistas. L = 100 – 100 000
Amb aquelas estimacions podèm introduire la valor dins l'equacion e obtenir una estimacion pessimista e una optimista, totjorn remembrant que de totes los paramètres aquel que podèm conéisser melhor es lo primièr, los autres son simplament d'estimacions basadas sus d'idèas fòrça vagas e generalas:
- N (pessimista) = 10 × 0,5 × 1 × 0,1 × 10-7 × 0,01 × 67 = 0,33×10-7 = 0,000000033
- N (optimista) = 30 × 0,5 × 2 × 0,4 × 0,05 × 0,1 × 100 000 = 6000
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) The E.T. Equation, Recalculated - Article de Frank Drake in Wired, decembre de 2004.
- (en) Beyond the Drake Equation - Explicacion fòrça detalhada, amb calcul de N en linha.
- (en) Article de gener de 2002 a space.com sus l'estimacion de planetas extrasolaras.
- (en) Preprint de Lineweaver i Davis estimacion de fl > 0,33.
- (en) Pagina en Flash per modificar las valors de l'equacion e veire çò que se passa.


text:
Chondrichthyes
La classa dels condrictians (Chondrichthyes), (del grèc chondros « cartilatge » e ichthys « peis »), o peisses cartilaginoses, recampa los peisses que possedisson una esqueleta cartilaginosa, e una pèl recobèrta d'escatas placoïdas (en forma de dents). Lors dents son d'escatas placoïdas transformadas que son renoveladas de longa. Cada branquia a una dobertura pròpria. Lor tube digestiu possedís una valva espiralada.
Se tròba dins aquesta classa las diferentas espècias de làmias, de raias e de quimèras.
Contràriament als osteictians los condrictians possedisson pas o fòrt pauc d'òsses pericondrals (òs que remplaça lo cartilatge e se forma al cors del desvolopament dins los osteictians) per contra presentan un jaç de cartilatge calcific prismatic a la periferia de lors pèças esqueleticas cartilaginosas. Tanpauc an pas de sacs aerians que son presents dins los osteictians (los condrictians utilizan l'òli de lor fetge per assegurar lor flotabilitat) mas que cèrts scientifics ne supausan la preséncia dins los gnatostòmes.
Lista de las classas[modificar | modificar la font]
- sosclassa Elasmobranchii -- làmias e raias
- superòrdre Euselachii
- sosclassa Holocephali -- quimèras
Plaça dins lo règne animal[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : TSN 159785 Chondrichthyes (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Chondrichthyes (en)
- Referéncia NCBI : Chondrichthyes (en)


text: Kurt Donald Cobain (1967-1994) foguèt un musician e cantaire american. Foguèt lo cantaire e lo menaire del grop rock Nirvana, que marquèt prigondament l'istoria del rock durant los ans 1990. Sembla que Kurt Cobain aguèt pas una existéncia fòrça urosa e venguèt lèu dependent de l'eroïna. Se maridèt amb Courtney Love e aguèron una dròlla qu'el veguèt pas créisser fòrça temps. L'encausa oficiala de la mòrt de Kurt Cobain es lo suicidi. Se tirèt una bala de pistolet dins lo cap. Simbòl d'una generacion malgrat el, cercant de fugir lo succès, Kurt Cobain a rejonch lo club de las estelas del rock mòrtas a 27 ans coma Janis Joplin, Jim Morrison e Jimi Hendrix.


text:
Categoria:Teoria deis ensembles
La teoria deis ensembles sèrve de fondament a la pus granda part dei matematicas actualas, e mai a la logica matematica e a l'informatica teorica. Ansin quasi tot article matematic se poiriá retrobar dins aquesta categoria. Pasmens i fasèm figurar unicament leis articles correspondent ai nocions especificas a aquesta teoria e ai nocions, au contrari, talament generalas qu'an finalament lor plaça qu'aicí.
Articles dins la categoria « Teoria deis ensembles »
Aquesta categoria conten los 17 articles seguents.


text:
Anus
L’anus[1] es l’orifici par que lo cular, la partida terminala de l'intestin gròs), mena a l’exterior del còrs. L’anus es dotat d'esfinctèrs li permetent, en temps normal, de demorar tancat e de gardar las matièras fecalas a l’interior del cular. Se dubrís pendent la defecacion.
Patologias[modificar | modificar la font]
Mai exactament nomenada inflamacion emorroïdària e tocant lo sistèma venós e arterial de l'esfèra anorectala, aquela patologia de las emorroïdas atenh al mens quaranta per cent dels adultes[2].
L’incontinéncia fecala es una malautiá, tocant mai sovent las personas d'edat, que se caracteriza per de pèrdas de matèrias involontàrias, a la seguida d'un manca tonus muscular dels esfinctèrs anals.
L’abscès anal es une infeccion purulenta e dolorosa del paret anal exodermic. Las causas d’un tal abscès pòdon venir dels parasits intestinals (Teniá o vèrm solitari, metondoha vulgari…), un erpès genital de tipe 2 o una fendilha anala.
La fendilha anala es una degradacion de la pel a l'entorn de l’anus, aprèp l’introduccion d’objèctes contondent (coloscopia sens las mesuras d’igièna necessàrias, practicas sexualas riscadas: fistfucking, sodomia sens lubrificant eca). Dins qualques cas, la fendilha pòt èsser emorragica se tòca lo sistèma emorroïdari, provòca tanben granda dolors.
Lo càncer de l’anus, que se deu pas confondre amb lo càncer del cular, es un càncer rare. Se desvelòpa dins lo canal anal e apareis en general per las personas d'edat, tocan mai las femnas que los òmes.
Practicas sexualas[modificar | modificar la font]
A causa de la preséncia de fòrça nèrvis, l’anus permet des practicas sexualas coma la sodomia, l’anulingus o le fisting. Aquelas practicas son percebudas coma agradables pels òmes que las practican a causa de l'estimulacion de la prostata.
La region anala es una de las zonas erogènas del còrs. Mas l’anus es pas tan espontanèament erogèn que los organs genitals, e cal a vegada faut practicar regularament las estimulacions per desrevelhar la sensibilitat arogèna de la region anala. Per un tèrç dels individús que practican regularament las estimulacions analas, aquelas pòdon provocar l’orgasme[3].
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Los mots latins en -us vòlon l'accent tonic sus l'avantdarrièra sillaba. Se pronóncia tipicament anus = [ˈanys].
- ↑ "BAUMANN et MEYER" (fr)[1] Patologia de l’anus : emorroïdas e fendilhas analas; R. BAUMANN & Ch. MEYER; 2002 sul site de la Facultat de Medecina D'Estrasborg [pdf]
- ↑ "wunsch2007" (fr) WUNSCH Serge, Thèse de doctorat sur le comportement sexuel [pdf] EPHE-Sorbonne, París, 2007.


text:
Pablo Picasso
Pablo Ruiz Picasso (Malaga, lo 25 d'octòbre de 1881-Mogins, lo 8 d'abrial de 1973) es un pintor, dessenhaire e escultor espanhòl.
Aguèt maites periòdes :
- lo Periòde blau
- lo periòde ròse
- lo periòde d'influéncia africana
- los dos periòdes cubics
- lo periòde classic e
- lo periòde surrealista.
L'òbra siá n'es tan longa e variada pr'aquò que n'es gaireben del tot impossible la se classar segon d'unas semblanòrmas "periodicas" levat la simpla e mèra cronologia que vegèt son espelison. Un dels sos quadres mai importants es Guernica, la representacion del bombardament de Guernica per l'aviacion alemanda del temps de la Guèrra d'Espanha (1936-1939).
Somari
la Vida[modificar | modificar la font]
l'Òbra[modificar | modificar la font]
Pintura[modificar | modificar la font]
Dessenh[modificar | modificar la font]
Escultura[modificar | modificar la font]
los Caps d'Òbra[modificar | modificar la font]
Las Domaisèlas d'Avinhon[modificar | modificar la font]
Guernica[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
-
-
- Cerqui pas cap, trobi [1]
- Quand ai pas de blau, lai boti de roge.
- Ne pinti pas cap çò que vesi, me ne pinti çò que pensi.
-
- Pas res ne pòt èsser fach dins la soletat.
- Los mòrts nòstres ne contunhan de se far vièlhs amb nosautres.
- Dins cada mainadòt i a un artista.Lo problèma es de saber cossí demorar un artista en tot créisser.
- Es dins lo trabalh d'una vida que residís la seduccion vertadièra.
- Tot çò que ne pòt èsser imaginat es real.
- L'escultura es l'art de l'intelligéncia.
- Balhatz-me un musèu e lo m'emplenarai.
- Ben ne cal qu'existe natura per la se poder forçar.
- Lo mestièr es çò que s'apren pas cap.
- L'art es la messorga que nos permet de comprene vertat.
- Me n'agrada viure paure... mas amb un fum d'argent.
- L'art negre? Coneissi pas cap.
- Un quadre ne viu sonque per aquel que l'agacha.
- Qual se vei la figura umana del biais pus condrech? Lo fotograf, lo miralh,o lo pintre?
- Un quadre èra una soma d'adicions.Amb ieu, un quadre es una soma de destruccions]
- N'evoluïssi ges, soi.
- N'i a, en art, ni passat ni futur.L'art qu'es pas dins lo present ne serà pas jamai.
- Dins cada èsser uman, lai viu una colonia entièra.
- Amor es una ortiga que la nos cal segar tot instant se ne volem far prangièra colcadets a son ombra.
- La pintura es ges facha per decorar los apartaments.Es un instrument de guèrra ofensiva contra l'enemic.
- I me passèri tota la vida a saber dessenhar coma un mainat.
- Es perilhós lo succès.Ne comença l'òm de se copiar se-meteis e se copiar se-meteis n'es encara piéger que non pas se copiar los autres... esterlhàs que n'es.
- L'art nos lava l'arma de la polsa de çò quotidian.
- Me n'ensagi sempre de far aquò que sabi ges far, es aital que m'espèri aprene a o far.
- Tot acte de creacion es d'en primièr un acte de destruccion.
- La pintura es pas cap copiar Natura mas aprene a o far coma ela.
- La joventut es lo periòde que se ne desguisam, qu'amagam la nòstra personalitat.Es un periòde de messorga sincèra.
- Se ne sap l'òm exactament çò que fa, per de qué alavetz o far?
- I aguèsse una sola vertat, ne poiriam pas far cent telas sul meteis sicut.
- D'unes pintors se transfòrman lo solelh en punt jaune; d'autres se transfòrman un punt jaune en solelh.
- Totes los imatges qu'avèm de Natura los nos devèm als pintors.Es per eles que lo's percebem.Sonqu'aquò los nos deuriá considerar de bon sospiechar.
- Per de qué soi comunista? Es pro simple: ai un miliard e lo me vòli servar.
- Los ordenadors son inutils.Ne sabon balhar sonque responsas.
- Se ne cal pintrar çò que i a sus una cara? Çò que i a dins una cara? O çò que i a darrièr una cara?
- Si se ne sap exactament de qué va far l'òm, per de qué o far?
- Quand çò ne dison que soi tròp vièlh per far quicòm, sul pic que o fau.
- La qualitat d'un pintor depen de la quantitat de passat que tras el se trigòssa.
- La pintura es mai fòrta que non pas ieu, que sempre ne capita ela que faga ieu çò que vòl.
- L'inspiracion existís mas la te deves rescontrar en tot trabalhar.
- Un pintor es un òme que pinta çò que vend.Un artista, per contra, es un òme que vend çò que pinta.
- Lo gèni es de personalitat amb cinc sòuses de talent.
- Un pintor es un òme que pinta çò que vend.Un artista, per contra, es un òme que vend çò que pinta.
- L'inspiracion existís mas la te deves rescontrar en tot trabalhar.
Museografia[modificar | modificar la font]
Catalògs rasonats e ca[modificar | modificar la font]
-
- Christian Zervos: Catalogue raisonné des oeuvres de Pablo Picasso (éduitions Cahiers d'art]] París 1978
- Piere Daix & Joan Rosselet: Le cubisme de Picasso ... catalòg rasonat de l'òbra pintada 1907-1916... Ides et Calendes 1979 (& 2000 378 pp
-
-
- Musèu Picasso de Barcelona... catalòg... Editorial Escudo de Oro Barcelona
-
-
- Collectiu: Picasso, Form und Graphik/Sammlung Ludwig Köln VG Bild Kunst Bonn 1996
Filmografia[modificar | modificar la font]
- 1955: Le Mystère Picasso de n' Henri-Georges Clouzot... Documentari (b&n/c 78')
- 1996: Surviving Picasso / Subrevivent Picasso d'en James Ivory... ficcion biografica amb n'Anthony Hopkins... (c/125')
- 2011: La femme qui pleure au chapeau rouge / La femna que plora amb capèl roge... d'en Jean-Daniel Verhaeghe ... telefilme evocator amb en Thierry Frémont & n' Amira Casar... (c/97')
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Jaime Sabartés & Wilhem Boesch: Picasso Flammarion París 1955 (en francés)
- Robert Maillard & Frank Elgar: Picasso Fernand Hazan id 1955 (idem)
- Brassai: Conversations avec Picasso Gallimard id id 1964 (reedicion en 1997...) 400 pp (id)
- Cesareo Rodríguez Aguilera: Picasso de Barcelone ... (revirat de l'espanhòl per Robert Marrast...) éditions du Cercle d'art id 1975 (id)
-
- Pierre Cabanne: Le Siècle de Picasso , 4 tòmes: I/ La Naissance du Cubisme... II/ L'Époque des métamorphoses... III/ La Guerre... IV/ La Gloire et la Solitude... éditions Denoël id 1975 (id)
-
- Pierre Daix: La Vie de peintre de Pablo Picasso... Éditions du Seuil id 1977 414 pp (id)
- William Rubin: Picasso et Braque.L'Invention du cubisme Flammarion id 1990 (id)
- Élisabeth Lièvre-Crosson: Du cubisme au surréalisme... coll. ''Les Essentiels'' num.20 ed.Milan id (id)
- Léo Steinberg: Trois études sur Picasso... (coll. Arts et Esthétiques num.9 éd. Carré id (id)
- Ingo F. Walther: Picasso... Taschen (id)
- Jean Clair: Picasso.Sous le soleil de Mithra Fondacion Pierre Gianadda Martigny (id)
- Anne Baldasssari(directritz...):Picasso surréaliste Flammarion París 2008 (id)
- Philippe Dagen Picasso Hazan id (id)
- Pierre Daix: Picasso ... biografia... Hachette littérature (id) 622 pp (id)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (es) Fondacion Picasso, musèu de l'ostal de naissença a Malaga, Andalosia...
- (es) (en) (fr) Sit oficial de la succession Picasso
- (es) Musèu Reina Sofia...
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ o Cercar ne significa pas res en pintura.Çò que compta es trobar.


text:
Jòcs Olimpics d'ivèrn de 1960
Los Jòcs Olimpics d'ivèrn de 1960 (Jòcs de la 10ena Olimpiada) se debanèron a Squaw Valley Estats Units ( 18 - 28 de febrièr de 1960 ).
Somari
- 1 Genèsi
- 2 Delegacions
- 3 Debanar
- 4 Espets e endevenenças
- 5 Programa
- 6 Medalhièr general
- 7 Bibliografia
- 8 Vejatz tanben
- 9 Ligams extèrnes
- 10 Ligams videografics
- 11 Nòtas & referéncias
Genèsi[modificar | modificar la font]
Delegacions[modificar | modificar la font]
665 atlètas de 30 païses prenguèron part a aicestes segonds jòcs d'ivèrn nòrdamericans.
Debanar[modificar | modificar la font]
Espets e endevenenças[modificar | modificar la font]
Programa[modificar | modificar la font]
Espòrts e espròvas[modificar | modificar la font]
Biatlon[modificar | modificar la font]
Bobsleigh[modificar | modificar la font]
Esqui alpenc[modificar | modificar la font]
Esqui nordic ( Combinat nordic / Esqui de fons / Saut amb esquis )[modificar | modificar la font]
Oquei gèl[modificar | modificar la font]
Patinatge artistic[modificar | modificar la font]
Patinatge de velocitat[modificar | modificar la font]
Medalhièr general[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- sus YouTube... mai de 108 documents subre Squaw Valley 1960 en picar coma clau Winter Olympic Games 1960


text:
Cerdanha
Cerdanha (catalan: Cerdanya; francés: Cerdagne; espanhòl: Cerdaña) es una region de l'èst dels Pirenèus devesida entre los estats francés e espanhòl e que istoricament foguèt un comtat catalan.
Dempuèi lo Tractat dels Pirenèus (1659), es devesida entre :
- l'Auta Cerdanha en Catalonha del Nòrd, es a dire, los territòris administrats per França: aperten al departament dels Pirenèus Orientals e a la region de Lengadòc-Rosselhon.
- La Bassa Cerdanha que forma una part de la Catalonha del Sud, es a dire, dels territòris administrats per Espanha e la Generalitat de Catalonha, que ara son devesits en las províncias de Girona e Lhèida.


text:
Biologia moleculara
Al crosament de la genetica, de la bioquimia e de la fisica, la biologia moleculara es una disciplina scientifica que l'objècte n'es la compreneson dels mecanismes del foncionament de la cellula al nivèl molecular. Lo tèrme « biologia moleculara » designa tanben l'ensemble de las tecnicas de manipulacions d'acides nucleïcs (ADN, ARN), nomenadas tanben « tecnicas del gèni genetic ».
S'abreuja l'expression biologia moleculara en "biò mòl" o "BM".
La biologia moleculara apareguèt al sègle XX, en seguida de l'elaboracion de las leis de la genetica, la descobèrta dels cromosòmas e de l'identificacion de l'ADN coma supòrt quimic de l'informacion genetica.
Après la descobèrta de l'estructura en dobla eliç de l'ADN en 1953 per James D. Watson (1928- ), Francis Crick (1916-2004), Maurice Wilkins (1916-2004) e Rosalind Franklin (1920-1958) la biologia moleculara coneguèt de desvolopaments importants per venir un esplech essencial de la biologia modèrna a partir de las annadas 1970.


text:
Senaide
Senaide es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Senaide Es a l'extrèm sud-oèst del departament, a Unitat|6|km {{}} de Bourbonne-los-Bains, 13 km de Lamarche, 18 km de Monthureux-sus-Saône e 19 km de Jussey.
Senaide est à l'extrême sud-ouest du département, à 6 km de Bourbonne-les-Bains, 13 km de Lamarche, 18 km de Monthureux-sur-Saône et 19 km de Jussey.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
De 1822 a 1859 (o 1856 ?), Senaide #Protegir lo primièr pichon séminaire dels Vòges d'après la Revolucion. #Èsser de contunh transferit a Autrey.
De 1822 à 1859 (ou 1856 ?), Senaide abrita le premier petit séminaire des Vosges d'après la Révolution. Il fut ensuite transféré à Autrey.


text:
Sept-Vents
Sept-Vents es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'existéncia de la distincion de Sevans[3] A testificat dempuèi lo Sègle XIII e poiriá i aver #èsser proprietat de la distincion de Beaujeu en Bourgogne[4]. Al començament del Sègle XVI, levava del rei e aperteniá a Geoffroy de Grimonville de contunh al marques de Longaunay al Sègle XVIII[5].
L'existence de la seigneurie de Sevans[6] est attestée depuis le Sègle XIII et pourrait avoir été propriété de la seigneurie de Beaujeu en Bourgogne[4]. Au début du Sègle XVI, elle relevait du roi et appartenait à Geoffroy de Grimonville puis au marquis de Longaunay au Sègle XVIII[7].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée
- ↑ Modèl:Google Libres, Impremta de Baudoin, 1805.
- ↑ 4,0 4,1 Modèl:Google Libres, Anselme de Sant-Ostal, Aunorat Calha Del Fourny & Angel de Santa-Rosalie, companhiá de las libraires, 1730, pagina 85.
- ↑ Modèl:Google Libres, Louis Alexandre Expilly, 1770.
- ↑ Modèl:Google Livres, Imprimerie de Baudoin, 1805.
- ↑ Modèl:Google Livres, Louis Alexandre Expilly, 1770.


text:
-124
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -124 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Egipte[modificar | modificar la font]
Fin de la guèrra civila entre Ptolemèu VIII, Cleopatra II e Cleopatra III acomençada dins leis annadas 140 avC.


text:
Donate/Transparency/oc
Transparéncia de la Fondacion Wikimèdia
Wikipèdia es gerit e sostengut per la Fondacion Wikimèdia, una organizacion caritativa que beneficia de l'statut 501(c)(3) d’exempcion fiscala e basada a San Francisco en Califòrnia. Als Estats Units, podètz dedusir vòstres dons de vòstre revengut taxable al plan federal.
En tant qu’organizacions de tòca non lucrativa amb una valor fondamentala de transparéncia, la Fondacion Wikimèdia es resolguda a comunicar amb nòstres volontaris, donators, e personas interessadas d’un biais dobert, responsable e precòç.
Declaracion de mission de la Fondacion Wikimèdia
La mission de la Fondacion Wikimèdia es de formar e engatjar de personas a l'entorn del mond per collectar e desvolopar de contenguts educatius plaçats jos una licéncia liura o dins lo domeni public, e d'o escampilhar efièchament e a l’escala mondiala.
En collaboracion amb una ret d’associacions localas, la Fondacion provesís l’infrastructura essenciala e un encastre organisacional de trabalh pel sosten e lo desvolopament de projèctes wiki multilingües e d’autres esfòrces que pòdon servir a aquesta mission. La Fondacion rendrà e mantendrà gratuitas las informacions utilas obtengudas per sos projèctes disponibles sus l’Internet, a perpetuitat.
Rapòrt annadièr 2007–2008
A partir de l’annada fiscala 2007–2008 (del 1èr de julhet de 2007 al 30 de junh de 2008), la Fondacion Wikimèdia publica un Rapòrt annadièr al subjècte de sas tòcas, activitats complidas, e objectius. Podètz telecargar de còpias dels rapòrts çaijós.
Tanben publicam de rapòrts financièrs detalhats, coma las declaracions financièras auditadas e nòstre plan annadièr per cada annada fiscala.
D'unas associacions localas publican lors rapòrts pròpris ; consultatz las paginas Web de las associacions respectivas per mai d’informacions.
- Rapòrt annadièr 2007–2008


text:
Alentejo
La Region d'Alentejo es una region portuguesa, que compren integralament los districtes de Portalegre, Évora e Beja, e la mitat sul del districte de Setúbal. Limitada al nòrd amb la Region Centre al nòrd-oèst amb la Region de Lisbona, a l'èst amb Espanha, al sud amb Algarve e a l'oèst amb l'Ocean Atlantic.
Superfícia: 31 551,2 km². Populacion (2007): 760 933, (estimacions de (2009), 820 000). Compren 5 sosregions:
Alentejo compren 59 concelhos e 376 freguesias.
Las vilas pus grandas d'Alentejo son: Beja, Elvas, Évora, Portalegre, Sines, Vila Nova de Santo André e Montemor-o-Novo.
Aquela division coïncidís pas amb l'anciana region tradicionala d'Alentejo que se constituiguèt per la reünion de las províncias de l'Alto Alentejo e Baixo Alentejo (un pauc mens granda que l'actuala: amb los districtes de Évora e Beja, practicament tot lo districte de Portalegre e la mitat sud d'aquel de Setúbal : Alcácer do Sal, Grândola, Santiago do Cacém e Sines).
Question d'Olivença[modificar | modificar la font]
Olivença, municipalitat apertenent de facto a la comunitat espanhòla d'Extremadura, es revendicada per Portugal dempuèi lo sègle XIX.


text:
Ruminantia
Los Romiaires son de mamifèrs cetartiodactils del clad dels cetongulats. Es determinat coma romiaire un animal que sa digestion a totalament o parcialament luòc al travèrs d'un procediment de remasticacion de l'alimentacion aprèp son ingestion.
Demest los romiaires mai coneguts, se tròban los bovins (la vaca), los ovins e los caprins que lors quatre pòchas dels estomacs lor permeton un estocatge temporari dels aliments consumats, en particular l'èrba, puèi una regurgitacion qu'autoriza una segonda fasa de masticacion que fa plenament partida del cicle de la digestion.


text:
L’Orsalhèr
L'Orsalhèr qu'ei un filme en occitan, realizat per Joan Flechet en 1980. Eth filme qu'obtiengó eth "Gran premi de Public deth Festenau de Grenòble" en 1983. Er escrivan Leon Còrdas participèc hòrtament dens era escritura deth filme.
Istòria[modificar | modificar la font]
Que conta eth caminament de Gaston Sentein hilh d'ua familha de boscatèrs ariegesi d'Èrce, qui dens eths ans 1840 deisha era soa prometuda e eth son vilatge entà partir suus camins har er orsalhèr.
Eths actors[modificar | modificar la font]
Demest era distribucion apareguèren divèrses persones conegudes laguens er occitanisme com Marcèu Amont, Rosina de Pèira, Leon Còrdas e mei Ives Roqueta.


text:
Nascut al Palais Reial de Drottningholm, près d'Estocòlme, lo jorn 16 de junh de l'an 1858, filh del futur rei Òscar II de Suècia e de la princessa Sofia de Nassau. En naissent li foguèt autrejat lo títol de pòrti de Värland. Gustau èra felen de la part de paire del rei Òscar Ièr de Suècia e de la princessa Josefina de Leuchtenberg, e per linha mentre mairala del grand pòrti Guillem I de Nassau e de la princessa Paulina de Württemberg.
Lo 20 de setembre de l'an 1881 se maridèt a Estocòlme amb la princessa Victòria de Baden (Sophie Marie Viktoria von Baden). La princessa Victòria èra filha del grand pòrti Frederic I de Baden e de la princessa Luïsa de Prússia e doncas èra felena del kàiser de l'unificacion alemandaGuillem Ièr de Prússia. Lo coble aguèt tres filhs:
SAR Lo rei Gustau VI Adòlf, nascut a Estocòlme en 1883 e mòrt en 1973. Se maridèt en primièras nòças amb la princessa Margarida del Reialme Unit que n'aveusèt l'an 1920. Tres ans après amb lady Louise Mountbatten.
SAR Lo prince Guillem de Suècia, nascut a Estocòlme en 1884 e mòrt dins la capitala escandinava en 1965. Se maridèt l'an 1914 amb la granda duquessa Maria de Suècia, que se ne divorcièt quatre ans après.


text:
Ramadan
Ramadan o Ramadam (en arabi رَمَضَان, ramadan, ramaḍān) es lo noven mes del calendièr musulman qu'a 30 jorns. S'utiliza indiferentament lo mot de ramadam per designar aquel mes e, per metonimia, lo june especial (sawm) que se passa pendent aquel periòde, e que constituís un dels cinc pilars de l'islam. Lo mot de ramadan ja èra lo nom del noven mes dins la cultura aràbia anteriora a l'arribada de l'islam; la paraula deriva de la raiç aràbia rmḍ, que fa referéncia a « calor intensa » e « secada ».
Pendent tota sa durada, los musulmans (salvat los malauts, las femnas emprenhadas o que alachan, los enfants pichons, los vièlhs o tot autra persona per la quala aquel june estricte poiriá amenaçar la santat) devon ingerir o introduire pas res dins son còrs dempuèi l'alba fins al crepuscul, es a dire pas manjar ni beure pas res, e a mai s'absténer de fumar, de se perfumar e d'aver de relacions sexualas, durant las oras del jorn. Cada vèspre, la rompedura del june quotidian a un caractèr festiu, ocasion de reünions de familha, de lecturas partejadas de l'Alcoran o de far caritat pels paures. Lo mes pren fin amb l'Id al-fitr, la fèsta de la rompedura del june, que comença lo primièr jorn del mes seguent, xawwal, e qu'es ocasion de grandas festivitats.
Pendent lo mes del ramadan se celèbra la Nuèit del Destin (Làylat al-Qadr). Segon la tradicion, seriá durant aquela nuèit que lo Coran seriá estat revelat per l'àngel Gabrièl al profèta Maomet.
Datas de senhalar[modificar | modificar la font]
- 02 de ramadan, revelacion de la Torà a Moïses (tradicion del chiisme).
- 10 de ramadan, mòrt de Khadija, la primièra esposa de Maomet.
- 12 de ramadan, revelacion evangelica a Jèsus (tradicion del chiisme).
- 15 de ramadan, naissença de l'imam al-Hàssan ibn Alí.
- 17 de ramadan, victòria dels musulmans a la batalha de Badr.
- 18 de ramadan, revelacion del Libre dels Salms a Dàvid (tradicion del chiisme).
- 21 de ramadan, mòrt del califa Alí ibn Abi-Tàlib.
- 23 de ramadan, revelacion del Coran a Maomet (tradicion del chiisme)
- Nuèit del 26 al 27 de ramadan, Nuèit del Destin quand, segon la tradicion sunnita majoritària, la revelacion del Coran a Moamet.


text:
Aliatge
Un aliatge es una mèscla omogenèa de dos o maites elements, qu'al mens un deu èsser un metal. Lo compausat resultant presenta de propietats fòrça diferentas d'aqueles dels elements constitutius quand èran separats, e de vegadas basta d'apondre una fòrça pichona quantitat d'un element per que se realizen. La tecnica de l'aliatge s'utiliza per melhorar qualques propietats dels metals purs, coma la resisténcia mecanica, la duretat o la resisténcia a la corrosion. Atal, l'acièr es fòrça mai dur que lo fèrre, a que s'apond de carbòni. Mas, de propietats fisicas coma la densitat, la reactivitat, lo modul elàstic o la conductivitat termica e electrica de l'aliatge diferéncian gaire d'aquelas dels elements primaris. D'entre los aliatges comuns i a lo laton, fach amb de coire e zinc, o lo bronze, fach amb de coire e d'estam.
Lo aliatges se forman mai sovent per la fusion dels seus compausants e aprèp la mèscla se solidifica.
Existís, en mai, un metòde de produccion d'aliatges nomenat aliatge mecanic que se basa sul trissatge dels compausents meses ensebles. Lo material es somes a una seriá de moviments e de friccions que provòcan la formacion de dissolucions solidas deguda, entre autres, a la reduccion de la talha dels seu cristals.
Somari
Solucion silida[modificar | modificar la font]
De biais analòg a las solucions liquidas, tanben exitís de solucions solidas metallicas que son formadas per una matritz d'atòms (solvent) qu'inclusís, en posicion de substitucion o intersticiala, d'autres atòms d'un segon element (solutat). La quantitat maximala de solutat que pòt èsser present al solvent en condicions d'equilibri es çò que se nomena solubilitat.
Per qu'un element metallic aga una solubilitat elevada a la malhum cristallin d'un autre metal cal la concurréncia de qualques condicions (las règles d'Hume-Rothery):
- Lo radi atòmic del solutat pòt pas diferir mai del 15% d'aquel del solvent.
- L'estructura cristallina dels dos elements deu èsser similar, melhor se son identics.
- L'electronegativitat deu èsser la meteissa pels dos elements o lo mai similar possible. Se la diferéncia es tròp granda, los metals tendon a formar de compausats intermetallics e non de solucions salidas.
- La valencia del solutat e solvent deu èsser lo mai similar possible. La mai granda solubilitat se fa quand ambedoas an la meteissa valéncia. Los metals amb una valéncia pichona tendon a dissòlvre los metals amb una valéncia superiora.
Tipes d'aliatges segons las seunas propietats[modificar | modificar la font]
- Aliatge dur: Se dich de l'aliatge de duretat fòrça elevada utilitzat. Son aliatges especialament adaptat a al talha dels metals, per de matrials e per de pèças que demandan una granda resisténcia a l'abrasion mecanica.Per exemples son: los acièrs rapids, los aliatges nomenats Stellite a basa de cobalt, cròme e tungstèn, e los carburs aglomerats, constituits subretot per de carbur de tungstèn (amb addicions de carbur de titani, de tantal e de niòbi) aglomerat amb de cobalt.
- Aliatge fusible: se dich de l'aliatge de punt de fusion fòça bas (denominacion sovent aplicada als aliatges que se fondan jos 230 °C). Son subretot aplicats en fusibles, per la creacion de mòtles, fondaria, entre d'autre. Coma principals compausents i a: lo bismut, lo plomb, l'estam e lo cadmi.
- Aliatge refractari: A diferéncia del precedent, l'aliatge refractari pòt èsser utilizat a de temperaturas elevadas (de l'òrdre de 900 °C o mai).
- Antifriccion: Se dich dels aliatges destinats a d'aplicacions que cal de resisténcia la friccion. Per aquela aplicacion abutualament durs, per reduire la friccion, plastics, per minimizar l'eventualitat de la rompadura del sistema mecànic, e devon mantenir una bona conductibilitat termica
Exemples d'aliatges[modificar | modificar la font]
Aliatges de coire[modificar | modificar la font]
- Bronze : coire + estam
- Laton : coire + zinc
- Billon : coire + argent; utilizat per frapar la pèça de moneda dins las epòcas de raretat de metals nòbles o de devaluacion monetària.
Aliatges de fèrre[modificar | modificar la font]
- Fonda : fèrre + carbòni (de 2,1% a 6.7% de carbòni)
- Acièr : fèrre + carbòni (mens de 2,1% de carbòni)
- Acièr inoxidable : fèrre + niquèl + cròme, e a vegadas molibdèn o vanadi
Altres aliatges[modificar | modificar la font]
- Aur nordic: coire, alumini, zinc e estam segon las proporcions seguentas: Cu89Al5Zn5Sn1.
- Aliatge de plomb e estam : utilizat per la sòudadura de compausents en electronica.
- Amalgama: mercuri + un altre metal, per exemple aur, coire, cadmi, eca.
- Argentan o argent alemand o maillechort o alpaca: coire + zinc + niquèl
- Metal de Babbitt: estam o plomb + antimòni
- Peltre: estam + coire (+ plomb + antimòni)
- Zamak: zinc + alumini + magnesi + coire
Referencias[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (es)William Callister, Introducción a la ciencia e ingeniería de los materiales, vol. I


text:
Buzz Aldrin
Lo colonèl Edwin Eugene Aldrin, Jr. escaissat Buzz Aldrin, (nascut lo 20 de genièr de 1930) es un pilòt d'ensag, astronauta estatsunidenc e lo segond èsser uman que pausèt lo pè e caminèt sus la Luna (aprèp Neil Armstrong) pendent la mission Apollo 11.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Jovença[modificar | modificar la font]
Edwin Aldrin nasquèt a Montclair, Nòva Jersey, EUA. Foguèt diplomat de l'Escòla Superiora de Montclair e capitèt a la tresena plaça de promocion de l'Acadèmia Militara de West Point, Nòva York. Aldrin foguèt promogut lòctenent segond e serviguèt coma pilòt de caça a las Fòrças Aerianas estatsunidencas pendent la Guèrra de Corèa, que volèt dins 66 missions de combat amb un F-86 Sabre. Aprèp que daissèt Corèa, Aldrin foguèt instructor d'artilhariá aeriana a la basa Nellis, e assistent del degan de facultat a l'Acadèmia de las Fòrças Aerianas dels Estats Units. Aprèp aquel destin, Aldrin volèt amb F-100 Super Sabres coma comandant de vòl a Bitburg, Alemanha.
Carrièra militara[modificar | modificar la font]
Aldrin daissèt lo servici militar per estudiar a l'Institut de Tecnologia de Massachusetts (Massachusetts Institute of Technology, MIT) a Cambridge, Massachusetts ont obtenguèt un doctorat en astronautica. Sa tèsi de doctoral foguèt "orientacion per l'apròcha orbitala abitada". Aprèp lo MIT, tornèt a las fòrças aerianas, foguèt enviat al burèu d'objectius Gemini de la division del sistèmas espacials de las fòrças aerianas, a Los Angeles, Califòrnia, e aprèp a l'escòla dels pilòts d'ensag de las fòrças aerianas a la basa Edwards, Califòrnia. En març de 1972, Aldrin se retirèt del servici actiu aprèp 21 ans.
Carrièra d'astronauta[modificar | modificar la font]
Aldrin foguèt seleccionat dins lo tresen grop d'astronautas de la NASA en octobre de 1963. Foguèt fòrça implicat dins lo dessenh de las missions Gemini, mas jamai foguèt pas sus la lista dels equipatges. La mòrt de l'equipatge principal de Gemini 9 promoguèt Aldrin coma equipatge de remplaçament. La principala mission de Gemini 9 foguèt l'apròcha e acoblament de la capsula amb un veïcul objectiu, mas al fracàs d'aquel darrièr Aldrin improvisèt una manòbra eficaça per s'aprochar a de coordenadas determinadas de l'orbita terrèstra. Alara foguèt confirmat coma pilòt de Gemini 12, darrièra mission Gemini e darrièra possibilitat de testar las activitats extraveïcularas o EVA. Aldrin utilizèt de tecnicas revolucionàrias pendent los exercicis d'entraïnament per la mission. Aquelas, encara son utilizadas actualament.
Aldrin aviá fòrça mai exposicion publica que Neil Armstrong, e deviá èsser lo que originalament deviá davalar lo primièr sus la superfícia de la Luna. Aldrin tanben es conegut pel son costat místic, essent francmaçon, e recebèt la comunion per la superfícia lunara.
Retirada[modificar | modificar la font]
Aprèp que daissèt lo servici actiu, Aldrin tornèt a las fòrças aerianas dins un pòst administratiu, mas patiguèt de problèmas personals. Dins son autobiografia "Retorn sus Tèrra", Aldrin relata sos problèmas amb l'alcoolisme e la depression aprèp aver daissat la NASA. Aldrin contunhèt a promòure l'exploracion espaciala e produguèt alara un jòc d'ordinador "Buzz Aldrin's Race into Space" en 1992.


text:
Los Secrets dau Diable
Los Secrets dau Diable contats en patoàs per un Paludèir de Begla es libre anonime en gascon bordalés en [b] (orientau), datant probable dau XIX° siègle. Es excepcionau per mantas rasons : lo hèit que sigue escriut en pròsa (la majoritat daus autors bordalés escrivent en vèrs) ; sa longor ; son vocabulari rishe contrastant damb las òbras de Mèste Verdièr.
La permèira partida, intitolada Los Secrets dau Diable, se desrotla a Virambits, dens la comuna de Begla. Conta las aventuras e los turments dau Crestaire, sorcièr e volur, amorós de la Brutlòta, una auta sorcièra. Un pilòt de personatges son mis en scèna, tots damb shafres tau coma Grenguilha, Shiulachòc, Gautavoita... A la fin, lo Crestaire s'empoisona e, dens son testament, torna los bens qu'a darraubats au curè en hadent creire que los a recaptats autament - lo considèran lavetz coma un sent - ; la Brutlòta esposa Shiulachòc.
La segonda partida, intitolada La Galipòta, se desrotla a Cauderan. Lo marquís de Ratapont es hèit cornard per mossur Polidòre mès un aut es mauhidat. Una istuèra on se mèilan tanben la politica e lo surnaturau.