text:
Planificacion urbana
Generalitats[modificar | modificar la font]
La planificacion urbana recuerbe per una part bèla çò qu'es anomenat lo drech de l'urbanisme. Aqueu drech es qu'una aisina que caupe d'autres drechs, coma aqueu de la domanialitat, de l'environament, des collectivitats territorialas e pòu cambiar segons leis estats. La planificacion urbana vai largament mai luench que son estrict encastre juridic. Emai siegue obligatòria dins de nombrós estats, se basa d'en premier sus una intencion que s'apuèja sus d'un diagnostic deis fòrças e feblessas d'un territòri, seis atots, lei mejans e constrenchas relatius a l'espaci, tot aquò dins un contèxte que pòu èstre fòrça larg (pais (dins sa significacion geografica), recampament de comunas, aglomeracions, area urbana, metropòli, departament, region, estat...
Existís plusiors nivèus de planificacion urbana segon l'espandi concernit, la temporalitat mai tanben dins lo nivèu de detalhs (amenatjament generau d'un espandi larg fins a la definicion d'un cairat d'ostau ò d'una parcèla). L'apròcha « macro » es anomenada planificacion estrategica. D'unei documents coma leis SCOTs (eSquèmes de COeréncia Territoriala en França fan de prospectiva a 30 annadas
Documents d'urbanisme[modificar | modificar la font]
Dins le domèni de l'Amenatjament dau territòri, lei documents d'urbanismes son de documents publics, plànols, equèmes, programas e mapas qu'encastran l'amenatjament e l'urbanisme a l'escala d'un territòri ò d'un país.
Caupon soventei-fes un rapòrt de presentacion, un diagnostic territoriau, un argumentari, un estudi environamentau, una reglementacion e d'anèxas graficas (cartografias, cadastre) ò escrichas. Aquelei documents son mes a jorn d'un biais periodic dins l'encastre de la lei.
Segon lei cas, devon èstre en compatibilitat, en conformitat ò prene en còmpte lei documents de nòrmas superioras, e son oposables juridacement d'un biais mai ò mens fòrt per lei documents de nòrma inferiora. Per exèmple, en França, un PLU deu èstre en conformitat amb lo document supra-comunau dau SCOT, quora existís, lo quau deu èstre en conformitat amb leis orientacions nacionalas coma lei SDAGEs (eSquème Director d'Amenatjament e de Gestion deis Aigas), la Lei Litorau ò lei Plànol de Prevencion dei Riscas, quora coexiston sus lo territòri.
Encuei, assajan d'integrar mièlhs la desenvolopament durable, per la creacion d'eco-quartiers, la mesa en plaça de nòrma environamentala dins la construccion de bastiments, lo desenvolopament dei rets de transpòrts collectius,...
Planificacion urbana en França[modificar | modificar la font]
En França, le plànol locau d'urbanisme (PLU) es lo principau document d'urbanisme de planificacion de l'urbanisme au nivèu comunau ò, de còps, intercomunau (PLU-I). Ven remplaçar lo plànol d'occupacion dei sòus (POS) despuei la lei relativa a la solidaritat e au renovelament urban dau 13 de decembre de 2000, anomenada tanben lei SRU.
LO PLU es codificat per leis articles L. 123-1 e seguents e R. 123-1 e seguents dau Còde de l'urbanisme.
Lei pichòtei comunas se pòdon dotar de còps d'una carta comunala, segon seis interés. Una comuna pichòta mai somesa a n'una fòrta pression fonciara, coma per exèmple dins de zònas coma lo litorau occitan, ò una comuna se trobant dins un espaci somés a d'enjuecs paisatgier e arquitecturaus fòrts (apartenéncia a n'un Pargue Naturau Regionau, per exèmple) aurián puslèu interés de se dotar d'un PLU. La carta Comunala es definida ais articles L 124-1 e seguents, R 124-1 e seguents dau Còde de l'urbanisme .
Lei comunas aguent pas de document d'urbanisme, generalament lei mai pichòtas e amb d'enjuecs redusits son somesas au Reglament Nacionau d'Urbanisme, codificat ais articles R. 111-1 à R. 111-27 dau Còde de l'urbanisme.


c: text/html

text:
Categoria:Primièr ministre de França
Lo títol de primièr ministre es una creacion de la Cinquena Republica. Jos las autras Republicas la direccion del govèrn es assegurada per un President del Conselh. Vejatz tanben Lista dels caps de govèrn francés e Istoric dels govèrns de França
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa pas que de la soscategoria seguenta.
P
- President del Conselh (1 C, 1 P)
Articles dins la categoria « Primièr ministre de França »
Aquesta categoria conten los 14 articles seguents.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Anfós Daudet
Anfós Daudet (Alphonse Daudet en francés; Nimes, 13 de mai de 1840- París, 16 de decembre de 1897) foguèt un escrivan, poèta, contaire e autor dramatic occitan qu'escriguèt son òbra en francés.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Anfós Daudet nasquèt a Nimes en 1840 dins una familha de classa mejana, mas pro amonedada que son paire fasiá negòci de seda. La familha Daudet èra reialista e catolica dins un encastre pro favorable al protestantisme e a las idèas republicanas. Per encausa de sa santat fragila, lo jove Anfós passèt la màger part de son enfància a Besoça, un vilatjon situat al nòrd de la granda vila ont aprenguèt l'occitan, lenga que son paire mespresava. Après que seguiguèt lei cors d'una escòla religiosa "Les frères de la Doctrine Chrétienne" (tre 1846) e puèi de l'institucion Canivet a Nimes (tre 1848), intrèt en seisena au licèu Ampère. En 1855 leis estudis d'Anfós se deguèron arrestar abans lo bachilierat per encausa de la ruina de son paire. Venguèt puèi mèstre d'estudis au collègi d'Alès. Aquela experiéncia pesuga li inspirèt lo primièr roman, Le Petit Chose en 1868. Dins aquest roman, s'i trovan faits reals e inventats, coma la mòrt de son fraire. Daudet rejonh puèi son fraire a París e i fa una vida bohèmia. Publica lo 1859 un reculh de verses, Les Amoureuses. L'an seguent, rescontrèt Frederic Mistral, qu'admirava fòrça dempuèi qu'aviá legit Mirèlha, que veniá far la promocion de son òbra a París. Los dos escrivans venguèron amics e l'an seguent Daudet passèt l'estiu en cò de Mistral. Daudet èra un abituat de quauques salons literaris, collaborèt a mai d'un jornau, coma per exemple Paris-Journal, L'Universel e Le Figaro.
En 1861, venguèt secretari dau duc de Morny (1811-1865), lo frairastre de Napoleon III e president dau Còs Legislatiu. Aquel trabalh li laissèt fòrça temps liure, que empleguèt per escriure contes e cronicas. Pasmens lo duc se moriguèt subran en 1865: l'eveniment marquèt un cambiament decisiu dins la carrièra d'Anfós.
Aprèp aqueste eveniment, Daudet s'avodèt a l'escritura, pas que coma cronicaire dau jornal Le Figaro mas tanben coma romancièr. Puèi, aprèp aver fait un viatge en Provença, Anfós comencèt a escriure lei primièrs tèxtes que seràn part dei Lettres de mon moulin. Coneguèt son primièr succès en 1862-1865, amb la Dernière Idole, pèça montada à l'Odéon e escricha en collaboration amb Ernest Manuel - lo pseudonim d'Ernest Lépine. Mai tard, obtenguèt, per lo director dau journal L'Événement, l'autorizacion de las publicar coma fulheton durant tot l'estiu de 1866, sos lo títol de Chroniques provençales.
Cèrtes de sei racontes dei Lettres de mon moulin son demorats demest leis istòrias mai popularas de la literatura francesa, coma La Chèvre de monsieur Seguin, Les Trois Messes basses o L'Élixir du Révérend Père Gaucher. Lo premier vrai roman d'Alphonse Daudet foguèt Le Petit Chose qu'escriguèt en 1868. Es un roman autobiografic per Anfós que i evòca son passat de mèstre d'estudi au collègi d'Alès. Lo 1874 Alfós decidiguet d'escriure romans de mœurs coma: Fromont jeune et Risler aîné mas tanben Jack (1876), Le Nabab (1877) – del que Morny seriá lo "modèle" – les Rois en exil (1879), Numa Roumestan (1881) o L'Immortel (1883). Durant aquests travalhs de romancièr e de dramaturg (escriguèt dètz-e-sèt pèças), oblidèt pas pasmens son prètzfach de contaire: escriguèt en 1872 Tartarin de Tarascon, que foguèt son personnage mitic. Contes du lundi (1873), un recuèlh de contes sus la Guèrra Francoprussiana, testimonia tanben de son estrambòrd per aqueste genre e per lei racontes meravilhós. '
Puèi Daudet patiguèt las premièras atacas d'una malautiá incurable de la mesolha espinala, lo tabes dorsalis, una complicacion neurologica de la sifilis. Contunhèt pr'aquò de publicar de libres fins a 1895. Defuntèt lo 16 de decembre 1897 a París, a l'age de 57 ans. Foguèt enterrat au cementèri dau Père-Lachaise a París.
Òbras premieras[modificar | modificar la font]
Romans[modificar | modificar la font]
- Le Petit Chose. Hetzel, 1868. [1]
- Tartarin de Tarascon, 1872. [2]
- Le Nabab. Charpentier, 1877
Recuelh de contes e de nòvas[modificar | modificar la font]
- Les Lettres de mon moulin (Lei letras de mon molin o Li letro de moun moulin), 1870. [3]
- Les Contes du lundi (Lei Còntes dau diluns), 1873
Nòvas[modificar | modificar la font]
- "Promenades en Afrique". Le Monde illustré, 27 de decembre de 1862.
- "La mula de Cadi". Le Monde illustré, 3 e 10 de genier de 1863
- "Le Bon Dieu de Chemillé qui n'est ni pour ni contre" (legenda de Torena). L'Événement, 21 de julhet de 1872. Texte en ligne
- "Le Singe". L'Eveniment, 12 d'aost de 1872. [4]
- "Le père Achille". L'Eveniment, 19 d'aost de 1872. [5]
- "Salvette et Bernadou". Le Bien public, 21 de genier de 1873. [6]
- "Le Cabecilla". Le Bien public, 22 d'abriu de 1873. [7]
- "Wood'stown" (conte fantastique). Le Bien public, 27 de mai de 1873. [8]
Teatre[modificar | modificar la font]
- La Dernière Idole, drama en un acte e en pròsa, amb Ernest Lépine. París, Teatre de l’Odeon, 4 de febrier de 1862. Pèça dintrada au repertòri de la Comédie-Française en 1904.
- Les Absents, musica de Poise. París, Opera-Comic, 26 d'octobre de 1864.
- L'Œillet blanc, amb Ernest Lépine. París, Théâtre-Français, 8 d'abriu de 1865.
- Frère aîné, amb Ernest Lépine. París, Teatre dau Vaudeville, 19 de decembre de 1867
- Lise Tavernier. París, L'Ambigu, 29 de genier de 1872.
- L'Arlésienne (l'Arlatenca), pèça de teatre en tres actes, d'après la nòva de Daudet, musica de Georges Bizet. París, Teatre dau Vaudeville, 1er d'octobre de 1872
- Fromont Jeune et Risler Aîné, adapt. dau roman de Daudet per Daudet e Belot. París, Teatre dau Vaudeville, 16 de setembre de 1876
- Jack, d'après lo roman de Daudet. París, Teatre de l'Odeon, 11 de genier de 1881.
- Le Nabab. París, Teatre dau Vaudeville, 30 de genier de 1880.


text:
Francourville
Francourville es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure et Loir e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Pichon vilatge de Beauce. En Genièr 2012 lo vilatge a pres Chartres Metròpoli, la comunitat de comunas de la region de Chartres.
Petit village de Beauce. En Janvier 2012 le village a rejoint Chartres Métropole, la communauté de communes de la région de Chartres.


text:
Morville-sur-Nied
Morville-sur-Nied es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Franc-alleu del país messin, ancian domeni del abbaye de Sant-Arnoul de Mètz #que los consagrats n'èran los Bacourt e los Salm.
- Franc-alleu du pays messin, ancien domaine de l'abbaye de Saint-Arnoul de Metz dont les voués étaient les Bacourt et les Salm.


text:
18
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 18 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Probablament en causa de son inquietud regardant la popularitat de son fiu adoptiu e eiretier Germanicus, l'emperaire Tibèri li ordonèt d'anar en mission dins lei províncias orientalas per l'alunchar de Roma. Lo Senat li donèt l'imperium proconsulare maius sus aquelei regions. Coma Tibèri aviá ges de fisança en Germanicus, nomèt Gnaeus Calpurnius Piso, un òme de fisança qu'èra estat cònsol amb eu en 7 av. JC, governador de la província de Siria per susvelhar son eiretier. D'òrdres secrèts foguèron tanben probablament donats a Piso per defugir una guèrra còntra lei Parts.


text:
Saint-Jean-Rohrbach
Saint-Jean-Rohrbach es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait De l'anciana província de Lorraine, lo comte de Sarrewerden èra lo consagrat ; fief dels senhors de Créhange, de Salm e de Puttelange.
- Dépendait de l'ancienne province de Lorraine, le comte de Sarrewerden était le voué ; fief des seigneurs de Créhange, de Salm et de Puttelange.


text:
1919
Aquesta pagina concernís l'an 1919 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 11 de genièr - Romania annèxa Transilvània
- 3 de febrièr - Ocupacion d'Ucraïna per de tropas de l'Union Sovietica
America[modificar | modificar la font]
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Adopcion dau drech de vòte femenin (4 de junh).
Mexic[modificar | modificar la font]
Assassinat d'Emiliano Zapata qu'entraïnèt la fin de son movement. L'insureccion de Pancho Villa demorèt alora l'unica fòrça rebèla importanta sus lo territòri mexican.
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Adopcion de mesuras de restriccion dau comèrci maritim per limitar l'arribada de la gripa espanhòla sus lo territòri japonés. Se lo succès foguèt totau (aperaquí 258 000 mòrts), l'epidemia demorèt pus febla que dins leis autrei país amb un taus de mortalitat de solament 0,425% (còntra una mejana mondiala de 3 a 5%).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 1èr de genièr - J. D. Salinger, escrivan american (m. 2010)
- 15 de genièr - George Cadle Price, primièr ministre de Belize
- 5 de febrièr - Andreas Papandreou, primièr ministre de Grècia (m. 1996)
- 5 de febrièr - Eva Gabor, actritz americana (m. 1995)
- 17 de març - Nat King Cole, cantaire american (m. 1965)
- 1 d'abril - Joseph Murray, mètge american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
- 8 d'abril - Ian Smith, primièr ministre de Rhodèsia (m. 2007)
- 22 d'abril - Donald J. Cram, quimista american, Prèmi Nobel de Quimia
- 24 d'abril - Glafkos Klerides, primièr ministre de Chipre
- 1 de mai - Mohammed Karim Lamrani, primièr ministre de Marròc
- 7 de mai - Eva Perón, femna de Juan Domingo Perón (m.1952)
- 9 d'agost - Joop den Uyl, primièr ministre dels Païses Basses (m.1987)
- 28 d'agost - Godfrey Hounsfield, inventor britanic, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (m.2004)
- 26 de setembre - Matilde Camus, es una poetessa espanhòla (m. 2012)
- 3 d'octobre - James M. Buchanan, economista american, Prèmi Nobel d'Economia
- 8 d'octobre - Kiichi Miyazawa, primièr ministre de Japon (m.2007)
- 17 d'octobre - Zhao Ziyang, primièr ministre de la Republica Populara de China (m. 2005)
- 18 d'octobre - Pierre Elliott Trudeau, primièr ministre de Canadà (m.2000)
- 18 d'octobre - Anita O'Day, cantaira americana (m.2006)
- 22 d'octobre - Doris Lessing, escrivana britanica, Prèmi Nobel de Literatura
- 26 d'octobre - Mohammad Reza Pahlavi, rei d'Iran (m.1980)
- 9 de decembre - William Lipscomb, quimista american, Prèmi Nobel de Quimia
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 4 de genièr - Georg von Hertling, cancelièr d'Alemanha (n.1843)
- 6 de genièr - Theodore Roosevelt, president dels Estats Units d'America (n.1858)
- 15 de genièr - Karl Liebknecht, dirigent comunista alemand (n.1871)
- 15 de genièr - Rosa Luxemburg, dirigenta comunista alemanda (assassinada) (n.1870)
- 16 de genièr - Francisco de Paula Rodrigues Alves, president de Brasil (n.1848)
- 27 de genièr - Endre Ady, poèta ongrés (n.1877)
- 4 d'abril - William Crookes, quimista e fisician anglés (n.1832)
- 30 de junh - John William Strutt Rayleigh, fisician britanic, Prèmi Nobel de Fisica (n.1842)
- 15 de julhet - Hermann Emil Fischer, quimista alemand, Prèmi Nobel de Quimia (n.1852)
- 8 d'agost - Ernst Haeckel, biologista e filosòf alemand (n.1834)
- 11 d'agost - Andrew Carnegie, industrial e filantròp britanic (n.1835)
- 13 d'octobre - Karl Adolph Gjellerup, escrivan danés, Prèmi Nobel de Literatura (n.1857)
- 15 de novembre - Alfred Werner, quimista soís, Prèmi Nobel de Quimia (n.1866)
- 3 de decembre - Pierre-Auguste Renoir, pintor francés (n.1841)


text:
1911
Aquesta pagina concernís l'an 1911 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 19 de març: Se celèbra pel primièr còp lo Jorn Internacional de la Femna. Un milion de femnas participan a una manifestacion en Euròpa.
- 22 de març - Fondacion de l'Universitat del Porto, en Portugal.
- 21 d'agost - Portugal adòpta sa primièra constitucion republicana.
- 29 de setembre : Itàlia ataca l'Empèri ottoman per conquistar Libia.
Mond[modificar | modificar la font]
- Octobre - decembre - la dinastia manchu es desrocada en China e Sun Yat-sen proclama la republica.
- 14 de decembre - L'expedicion dirigida pel norvegian Roald Amundsen es la primièra en dralhar lo Pol Sud.
America[modificar | modificar la font]
Mexic[modificar | modificar la font]
Après sa temptativa mancada d'arrestar son adversari politic Francisco Madero, Porfirio Diaz abandonèt lo poder. Madero trobèt alora d'aliats au sen dau movement revolucionari mexican coma Pancho Villa ò Emiliano Zapata e organizèt lèu una revòuta dei províncias meridionalas. I installèt un govèrn provisòri e capitèt de negociar un acòrd ambé lo grop dei cientificos — un grop de tecnocratas partisans d'un regime centralizat amb un partit unic destinat a enquadrar lei practicas diferentas dau periòde Diáz — e lo desarmament de seis aliats. Una eleccion foguèt organizada que li permetèt de venir president. Pasmens, en causa de l'afondrament dau sistèma Diáz, lo poder de l'Estat demorèt feble e lei trèbols contunièron.
Arts[modificar | modificar la font]
- 20 de novembre - estrea postuma de Das Lied von der Erde (La cançon de la tèrra) de Gustav Mahler, a Munic.
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Arqueologia[modificar | modificar la font]
Redescobèrta de la ciutadèla inca de Machu Picchu (Peró) per Hiram Bingham lo 24 de julhet.
Fisica[modificar | modificar la font]
Publicacion dau modèl de Rutherford de l'atòm a partir dei resultats de l'experiéncia de Rutherford realizada en 1909. Son modèl prepausèt per lo premier còp l'existéncia d'un nuclèu, concentrant la màger part de la matèria, enviroutat per d'electrons en orbita a l'entorn dau nuclèu.
Quimia[modificar | modificar la font]
Descubèrta de la supraconductivitat per lo fisician olandés Heike Kamerlingh Onnes (1853-1926) a partir de l'estudi de mòstras de metaus refrejats a quauquei gras kelvin.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 11 de genièr - Zenko Suzuki, primièr ministre de Japon (m. 2004)
- 16 de genièr - Eduardo Frei Montalva, president de Chile (m. 1982)
- 17 de genièr - George Joseph Stigler, economista american, Prèmi Nobel (m. 1991)
- 22 de genièr - Bruno Kreisky, cancelièr d'Àustria (m. 1990)
- 26 de genièr - Polykarp Kusch, fisician alemand-american, Prèmi Nobel (m. 1993)
- 6 de febrièr - Ronald Reagan, president american (m. 2004)
- 8 de febrièr - Elizabeth Bishop, poetessa americana (m. 1979)
- 12 de febrièr - Cearbhall Ó Dálaigh, president de la Republica d'Irlanda (m. 1978)
- 12 de febrièr - Silvestre Antonio Guzmán Fernández, president de la Republica Dominicana (m. 1982)
- 12 de març - Gustavo Díaz Ordaz, president de Mexic (m. 1979)
- 20 de març - Alfonso García Robles, diplomata e òme politic mexican, Prèmi Nobel (m. 1991)
- 24 de març - Joseph Barbera, dessenhaire american (m. 2006)
- 26 de març - Tennessee Williams, (n. Thomas Lanier), autor american de teatre (m. 1983)
- 26 de març - Bernard Katz, biofisician alemand, Prèmi Nobel (m. 2003)
- 6 d'abril - Feodor Lynen, bioquimista alemand, Prèmi Nobel (m. 1979)
- 7 d'abril - Hervé Bazin, actor francés (m. 1996)
- 8 d'abril - Melvin Calvin, quimista american, Prèmi Nobel (m. 1997)
- 8 d'abril - Emil Cioran, filosòf romanés (m. 1995)
- 27 de mai - Vincent Price, actor american (m. 1993)
- 31 de mai - Maurice Allais, economista francés, Prèmi Nobel (m. 2010)
- 3 de junh - Paulette Goddard, actritz americana (m. 1990)
- 8 de junh - Edmundo Rivero, cantaire argentin de tango (m. 1986)
- 13 de junh - Luis Walter Álvarez, fisician american, Prèmi Nobel (m. 1988)
- 19 de junh - Dudley Shelton Senanayake, primièr ministre de Ceylon e Sri Lanka (m. 1973)
- 24 de junh - Juan Manuel Fangio, pilòt argentin de Formula 1 (m. 1995)
- 24 de junh - Ernesto Sabato, escrivan argentin (m. 2011)
- 25 de junh - William Howard Stein, quimista american, Prèmi Nobel (m. 1980)
- 30 de junh - Czesław Miłosz, escrivan polonés, Prèmi Nobel (m.2004)
- 5 de julhet Jòrdi Pompidor, president de la França (m. 1974)
- 9 de julhet - John Archibald Wheeler, fisician american (m. 2008)
- 16 de julhet - Ginger Rogers, actritz americana (m. 1995)
- 6 d'agost - Lucille Ball, actritz americana (m.1989)
- 9 d'agost - William Alfred Fowler, fisician american, Prèmi Nobel (m. 1995)
- 12 d'agost - Cantinflas, actor mexican de comèdias del cinèma e del teatre (m. 1993)
- 9 de setembre - Manuel Sanchis i Guarner, escrivan valencian (m. 1994)
- 9 de setembre - John Gorton, primièr ministre d'Austràlia (m. 2002)
- 19 de setembre - William Golding, escrivan american, Prèmi Nobel (m. 1993)
- 24 de setembre - Konstantin Chernenko, cap de l'Union Sovietica (m. 1985)
- 13 d'octobre - André Navarra, violoncelista e professor de violoncèl francés (m. 1988)
- 14 d'octobre - Le Duc Tho, òme politic e general del Vietnam, Prèmi Nobel (m. 1990)
- 26 d'octobre - Mahalia Jackson, cantaira americana (m. 1972)
- 2 de novembre - Odysseas Elytis, escrivan grèc, Prèmi Nobel (m. 1996)
- 3 de decembre - Nino Rota, compositor italian (m. 1979)
- 10 de decembre - Naguib Mahfouz, escrivan egipcian, Prèmi Nobel (m. 2006)
- 13 de decembre - Trygve Haavelmo, economista norvegian, Prèmi Nobel (m. 1999)
- 22 de decembre - Álvaro Cunqueiro, escrivan espanhòl (m. 1981)
- 23 de decembre - Niels Kaj Jerne, mètge e scientific danés, Prèmi Nobel (m. 1994)
- Rogièr Barta, escrivan, ensagista e filològ occitan (m. 1981)
- Silvan Tolze, poèta e escrivan occitan (m. 1993)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 3 de genièr - Alexandros Papadiamantis, escrivan grèc (n. 1851)
- 15 de genièr - Carolina Coronado, escrivana espanhòla (n. 1820)
- 17 de genièr - Francis Galton, antropològ, explorator, geògraf, eugenista e inventor anglés (n. 1822)
- 1 de març - Jacobus Henricus van 't Hoff, quimista neerlandés, Prèmi Nobel (n. 1852)
- 18 de mai - Gustav Mahler, compositor alemand (n. 1860)
- 29 d'octobre - Joseph Pulitzer, editor ongrés (n. 1847)
- Pau Marieton, escrivan occitan (n. 1862)


text:
Rijeka
Rijeka, tanben coneguda jol nom italian de Fiume, es una vila e una municipalitat situada dins la baia de Kvarner, dins lo Comitat de Primorje-Gorski Kotar, en Croàcia. Al sens de 2001, la municipalitat comptava 144 043 abitants, que 80,39 % de Croats, 6,21 % de Sèrbes e 1,92 % d'Italians e la vila sola comptava 143 800 abitants. Es la principala vila portuària del país.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Una vila istoricament contestada[modificar | modificar la font]
Los seus abitants son a l'ora d'ara subretot Croats mas una comunautat italiena importanta a visquèt a Rijeka/Fiume fins a 1945. Gaireben totes la quitèron aprèp la cession de la vila a Iogoslavia e son nomenats en italian Esuli (« exiliats »). De 1919 a 1920, Gabriele D'Annunzio ocupèron la vila que fasián pas partida d'Ístria annexada per Itàlia e a creèt l'efemèra Regéncia italiana de Carnaro, seguit per l'Estat liure de Fiume. La vila foguèt annexada per l'Itàlia en 1924 aprèp la signatura d'un tractat amb Iogoslavia.
A la fin de la Segonda Guèrra mondiala la vila foguèt presa per las tropas iogoslavas de Josip Broz Tito. L'annexion a Iogoslavia foguèt formalizada pel tractat de París lo 10 de febrièr de 1947. Las execucions somàrias de ciutadans pròche del fascisme, de militaris mas tanben de civils (al mens 650 Italians foguèron tuats juste aprèp la fin de la guèrra[1]), forcèt la majoritat dels 40 000 Italians (70 % de la populacion residenta abans de 1945) e quitat la vila.
Malgrat las persecucions exercidas pel regime de Tito, una pichona minoritat italiana i demòra encora. A l'ora d'ara i a entre 6 000 e 8 000 Italians. Dispausan de quatre escòlas fondamentalas (primari + collègi) e d'un licèu. Dempuèi mai de 60 ans es publicat le quotidian en lenga italiana La Voce del Popolo fondat en 1885.
Significacion del toponime[modificar | modificar la font]
- Lo toponime croat « Rijeka » significa « riu » en croat.
- En eslovèn, lenga eslava fòrça pròcha, la vila se nomena « Reka », mòt qu'a lo meteis sens (forma identica en sèrbe - qu'utiliza la forma « Rijeka » per la vila - e dins de dialèctes croats, qu'utilizan tanben Rika).
- Lo toponime italian « Fiume » es identic al nom comun fiume, significa « riu » e ven du latin flumen.
- Lo toponime alemand « Sankt Veit am Flaum » (o « Sankt Veit ») signifie « Saint-Guy sur le Flaum », que « Flaum » ven tanben del latin flumen.
- En ongrés, la forma « Szentvit » foguèt remplaçada per « Fiume » dempuèi lo sègle XIX.
Localitats[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Rijeka compta doas localitats: Rijeka e Sveti Kuzam.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ "Study" (it) (Sh) Le vittime di nazionalita italiana a Fiume e dintorni (1943-1947) / Žrtve talijanske nacionalnosti u Rijeci i okolici (1939.-1947.) - Società di Studi Fiumana, Roma / Hrvatski Institut za Povijest, Zagrèb, Roma 2002 (ISBN 88-7125-239-X) : Tablica ubijenima od 2. svibnja 1945. do 31. prosinca 1947: "Statistički podaci", stranice 206 i 207] [pdf]
Annèxes[modificar | modificar la font]
Article connèxe[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) (it) (Hr) www.rijeka.hr
- (en) Pòrt de Rijeka Authority


text:
Loís XII de França
Loís XII (castèth de Bles, lo 27 de junh de 1462 - París, lo 1 de gener de 1515), chafrat lo Pair deu pòble que ho rei de França. Qu'èra lo hilh hilh deu poeta Charles d'Orléans e l'arrèr arrèr hilh deu rei Carles V de França. Orfanin aus 3 ans, que ho adoptat peu rei Loís XI qui l'obliguè a esposar, en 1476, la soa hilha (Joana de França) diforma, esterila e metaument debila. Un còp vadut rei, Loís XII que he anullar lo maridatge. Joanna que fondè alavetz l'òrdi eligiós de l'anonciada e que hore canonizada en 1950.
En 1498 que succedó au rei Carles VIII (hilh de Loís XI) e qu'èra lo cosin e lo sògre de Francés I puish qu'aqueth darrèr e avèva esposat la soa hilha (la reina Clauda).
Durant lo son regnat que gavidè las guèrras d'Italia e lo rei d'Aragon que prengó la Baisha Navarra au rei de Navarra (lo bearnés Enric de Labrit).


text:
Néris-les-Bains
Nerís (Néris-les-Bains en francés) es una comuna occitana de Borbonés, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
A 8 quilomètres al sud-es de Montluçon, la municipalitat se situa sus la départementale 2144, #que connècta Clermont-Ferrand a Borges per Montluçon e #que repren lo traçat de l'anciana via romaine.
A 352 mètres d'altitud, la vila se situa suls primièrs contreforts del Massís central e mai particularament del scenari dels Combrailles (o Combraille).
À 8 kilomètres au sud-est de Montluçon, la commune se situe sur la départementale 2144, qui relie Clermont-Ferrand à Bourges par Montluçon et qui reprend le tracé de l'ancienne voie romaine.
À 352 mètres d'altitude, la ville se situe sur les premiers contreforts du Massif central et plus particulièrement du plateau des Combrailles (ou Combraille).


text:
Insureccion Zapatista
L'Insureccion Zapatista se debanèt se debanèt dau 1èr au 12 de genier de 1994 entre l'Armada Zapatista de Liberacion Nacionala (EZLN) e l'armada mexicana. Foguèron entraïnada per la crisi sociala e economica dei populacions indigenas dau sud de Mexic qu'èran menaçadas de pauretat après la signatura de l'acòrd fondant l'ALENA per lo govèrn mexican. Ben organizada e entraïnada, l'EZLN capitèt de conquistar divèrsei vilas dau sud de Mexic, compres San Cristóbal de las Casas (200 000 abitants). Sospresa, l'armada mexicana mandèt una contraofensiva lo 3 de genier e reconquistèt lei vilas perdudas. Pasmens, la guerilha capitèt de se retirar dins de zonas d'accès malaisat de la region de Lacandon. Lo 14 de genier de 1994, un alta-au-fuòc foguèt signat e l'EZLN gardèt lo contraròtle dei zonas encara ocupadas. Un acòrd politic foguèt signat en 1995, especialament per assegurar lei drechs deis indigèns e lo desvolopament economic dau sud, entre lei dos camps mai son aplicacion demora complexa e leis escaramochas entre fòrças mexicanas e EZLN son pas rars.


text:
Milhau
- Per la comuna de Gard veire : Milhau (Gard)
Milhau[1][2] (Millau en francés) es una comuna roergassa situada en Roergue (Guiana). Es una comuna situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus. A 21 339 estatjants. Lo gentilici es milhavés -esa o milhagués -esa.
La vila a 3 flors al concors de vilas e vilatges florits e es fòrça toristica mercé al viaducte de Milhau dobèrt despuèi 2004, mas mercé tanben a d'autras causas coma lo sauvatèrra de Milhau o lo Musèu de Milhau e sa situacion dins lo Pargue Natural Regional dels Grands Causses.
Somari
Administracion[modificar | modificar la font]
- Pages using duplicate arguments in template calls
- Pages with script errors
- Comuna francesa
- Portal:Roergue/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Portal:Guiana/Articles ligats
- Comuna de Roergue
- Vilas e vilatges florits
- Comuna d'Avairon
- Comuna dels Grands Causses
- Ancian caplòc de districte
- Sosprefectura
- Comuna membre del Pargue Natural Regional dels Grands Causses


text:
Primo Levi
Primo Levi (פרימו לוי en ebrieu) (Turin, 31 de julhet de 1919-11 d'abril de 1987) foguèt un escrivan italian d'origina josieva, autor de memòrias, de relats, de poèmas e de romans. Foguèt un resistent antifaissista, subrevivent de l'Olocaust. Es conegut subretot per las òbras que escriguèt per donar testimoniatge sus l'Olocaust, particularament lo relat de l'an que foguèt prisonièr dins lo camp d'exterminacion d'Auschwitz. Son òbra S'aquò es un òme es considerada coma una de las mai importantas de la Literatura del sègle XX.
Biografia[modificar | modificar la font]
Levi nasquèt a Turin en 1919 dins d'una familha liberala josieva. Licenciat de Quimia de l'Universitat de Turin en 1941. En 1943 el e sos camaradas anèron al camp per tal de s'unir a la resisténcia antifaissista italiana. Foguèt arrestat per la milícia faissista que lo mandèt a l'armada d'ocupacion alemanda pe'amor qu'èra josieu. Foguèt deportat a Auschwitz en 1944, un [[camp d'exterminacion situat en Polonha, qu'èra ocupada pels nazis, e i passèt dètz meses abans que lo camp fòsse desliurat per l'Armada Roja. Dels 650 josieus italians de sa "remetuda" al camp, Levi foguèt un dels 20 subrevivents. Quand tornèt en Itàlia, Levi exerciguèt de quimista industrial dins la factoria quimica SIVA a Turin. Comencèt alavetz d'escriure sas experiéncias dins lo camp e son retorn en Italia a travèrs d'Euròpa de l'èst, que se convertiguèron en sas doas memòrias classicas: S'aquò es un òme (Se questo é un uomo) e La trèva (La tregua). Escriguèt tanben doas memòrias fòrça apreciadas, Moments d'indult (suls personatges qu'observèt pendent son empresonament) e Lo Sistèma Periodic (una colleccion de pèças cortas, majoramanet d'episòdis de sa vida mas tanben dos relats corts, totes ligats a d'elements quimics). Lo roman S'ara non, quand?, qu'explica l'istòria d'un grop de partisans josieus en Russia e en Polonha pendent la Segonda Guèrra Mondiala, ganhèt los prèmis Viareggio e Campiello après èsser publicada en Itàlia, doncas, Levi venguèt internacionalament conegut. Levi se retirèt de sa posicion coma gestor de SIVA en 1977 per se dedicar a escriure a temps complèt. Lo mai important de sos darrièrs trabalhs foguèt son libre final, Los naufragats e los salvats, sus sa experiéncia del camp de concentracion..
Levi moriguèt, aparentament per suicidi, l'11 d'abril de 1987, encara que mai d'un amic e biograf a questionat aquela circonstància pr'amor que Levi, que son escritura se caracterizava per l'escuror e l'optimisme, daissèt pas de nòta de suicidi.
Òbras[1][modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Lista incomplèta


text:
Castejón
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Aquesta pagina d'omonimia repertòria los diferents subjèctes e articles del nom identic.
- Castejón (Navarra) – un municipi de la Comunautat Autonòma espanhòla de Navarra.
- Castejón (Cuenca) – un municipi de la província espanhòla de Cuenca dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
- Castejón de Alarba – un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma de Aragon.
- Castejón de las Armas – un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma de Aragon.
- Castejón de Henares – un municipi de la província espanhòla de Guadalajara, e de la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
- Castejón de Monegros – un municipi de la província espanhòla d'Òsca dins la Comunautat Autonòma de Aragon.
- Castejón del Puente – un municipi de la província espanhòla d'Òsca dins la Comunautat Autonòma de Aragon.
- Castejón de Sos – un municipi de la província espanhòla d'Òsca dins la Comunautat Autonòma de Aragon.
- Castejón de Tornos – un municipi de la província espanhòla de Terol dins la Comunautat Autonòma de Aragon.
- Castejón de Valdejasa – un municipi de la província espanhòla de de Saragossa dins la Comunautat Autonòma de Aragon.


text:
Munster
Munster (gaelic irlandés, An Mhumhain [ənˈvuːnʲ]) es la pus meridionala dei províncias istoricas d'Irlanda. Es formada per lei comtats de Clare, Cork, Kerry, Limerick, Tipperary e Waterford. La populacion estimada en 2002 èra de 1 101 266 abitants.
Lo nom de la província deriva de la deessa cèlta Muma. Èra devesida en tres reiaumes: Ormond a l'èst, Desmond au sud e Thomond au nòrd, representats sus la bandièra per lei tres coronas. La vila mai granda dau territòri es Cork, qu'es tanben actualament la segonda ciutat de la Republica per òrdre d'importància.
Munster es tanben lo nom dau dialècte dau gaelic irlandés originari d'aquesta part de l'illa.


text:
169
Gabriéu Brun.
Etudes Comtadines.
Lou mestié de glòri.
Couvivènço Msicalo.
Jan-Pèire Monier.
Lou tourna de Cesar...
Pèire Mazodier.
ForrOccitània.
L’Astrado.
169
Dicho e raconte en terro de bouvino.
Etudes Comtadines.
Ensignadou Nòstis emissioun Prouvèrbi.
L'endeman d’eleicioun.
Editouriau Lou dèute.
L’atualita en image.
L’Evenamen.
Aveni di Lengo de Franço?
Trin di Fèsto e Manifestacioun Prouvençalo.
Carreto ramado, Carreto, Cavaucado
36en Festenau Prouvençau
Massugo
Gardian de sant Jòrgi
Sivèstre Clap.
Vièsti coumtadin
Santo-Estello.
Estage
Jouine de Prouvènço.
Lou mestié de glòri.
Nouvèu disque de Counvivènço Musicalo.
La Brigo en fèsto
Paumarés de la Mirèio d’Or e di Jouine de Prouvènço.
Lou municipe de Pamparigousto.
Prouvèrbi toucant lou bestiàri (fin).
Emilo Bonnel un pouèto de noste tèms.
Lis Esperita dóu Mount-Tabor.
Lou tourna de Cesar...
Tradicioun de la Sant-Bàqui.
Lis espacejado dóu barrulaire à velò. E la primo s’acampè!
Lou cantoun d’Estève dóu Mas de Grichaud
Paroles d’ici.
ForrOccitània.
L’Astrado.
ForrOccitània
Signalan à nòsti legèire aqueste CD que vèn d’espeli. Es forço óuriginau bord que reünis de cant e de musico .dóu pople nostre e dóu Nordèste dóu Brasil. Li tèmo en pourtugués e en óucitan se mèsclon emé bonur. Ié trouban la voues de Silvério Pessoa e retrouban aquelo de Celino Ricard, emé lis acord de Daniè Loddo qu’emé Silvério n’assegurè la direicioun musicalo. Avès aqui 74 minuto d’ausido, em’ un chale, un estrambord qu’es pas de dire. Tout de long dóu disque lis artisto dialogon, se respondon, en musico e en cansoun dins de targo musicalo e pouëtico. Es un disque ounte s’afiermon dos resistènci que fan boulega li pèd e lis auriho.
1121363


text:
genièr
Somari
Occitan
Etimologia
Del latin Januarius mensis, es a dire mes de Janus, dieu de las pòrtas e dels passadisses.
Prononciacion
[(d)ʒe'njɛ]
Sillabas
ge | nièr (2)
Nom comun
genièr masculin
Reprovèrbis:
Tronada de genièr, gelada d'abrial.
Quand genièr es boièr, n'es pas ni març ni febrièr.
En genièr amassa las socas, las cremaràs en febrièr.
Se genièr es un lauraire, febrièr es pas son fraire.
Se genièr fa lo pecat, març serà acusat.
Se trona al mes de genièr, i aurà de blat a plens sestièrs.
Quand en genièr trona, prepara granièrs e cava.
Gibre d'abans Nadau, cènt escuts nos vau; Gibre de genièr, vau pas un denièr.
Val mai un raubaire al granièr, qu'un bèl jorn en genièr.
Variantas dialectalas
- gèr gascon


text:
Cristallografia de rais X
La cristallografia de rais X es una tecnica que consistís a far passar un fais de rais X a travèrs d'un cristal de la substància subjècta a estudi. Lo fais s'escinde en de divèrsas direccions a causa de la simetria de l'agropacion d'atòms e, per difraccion, dona luòc a un patron d'intensitats que se pòt interpretar segon la posicion dels atòms dins lo cristal, en aplicant la lei de Bragg. La cristallografia de rais X exerciguèt un rotle essencial dins la descripcion de l'eliç dobla de la molecula d'ADN (Vejatz tanben: Rosalind Franklin, James D. Watson, Francis Crick). Aquesta tecnica s'utiliza largament dins la determinacion d'estructuras de proteïnas.


text:
Província de Buenos Aires
La Província de Buenos Aires (en castelhan Provincia de Buenos Aires) qu'ei ua província argentina desseparada de la Ciutat Autonòma de Buenos Aires. Qu'ei devesida en sosunitats administrativas aperadas partits qui amassan mantuas vilas e los lors territòris. La província que's compausa de partits de qui forman lo Gran Buenos Aires (autament dit, la grana banlèga autorn de Buenos Aires) e deus partits dits de l'"interior", qu'ei a díser los parçans de la campanha.
Au nòrd la província de Buenos Aires que costeja l'arriu de la Plata, puish, mei au sud, qu'ei bordada per l'ocean Atlantic on e cabussa l'arriu de la Plata. Mar del Plata, l'estacion balneària màger d'Argentina que's troba donc au sud de Buenos Aires e de La Plata.
Istòria[modificar | modificar la font]
Istoricament, la ciutat de Buenos Aires e la soa província qu'avón que chic d'importància dinc a la creacion de la Vicereiautat de l'Arriu de la Plata en 1776 qui dè lo parat a la ciutat de desenvolopar mentre qui la província bemuishava ua grana diferéncia enter lo son territòri revindicat oficiaument e administrativament (qu'ei a díser tot las tèrras cap au sud, tant vau díser la pampa e Patagònia) e lo territòri efectivament contrarollat (puish que la màger part de la pampa e de la Patagonia qu'eran en vertat contrarollats per diferents grops d'indians nomadas). La província que ho creada lo 16 de heurèr de 1820. L'enjòc estrategic deu sègle XIX que ho la conquesta d'aqueths territòris au mejan de la bastida de hortalessas e d'operacion militara qui la mei importanta b'ei coneguda com la campanha deu desèrt gavidada peu futur president Julio Argentino Roca. Enter 1853 e 1862, per'mor d'un conflicte interne argentin, la Província de Buenos Aires que's declarè independenta de la Confederacion Argentina dab lo nom de Territòri de Buenos Aires. Aquesta situacion que s'acabè arron la batalha de Pavón e la victòria deu president Bartolomé Mitre qui marquè la reintegracion de la província dens la Confederacion Argentina e la soa separacion de la ciutat de Buenos Aires, vaduda capitala federau e la causida de La Plata coma navèra capitala de la província de Buenos Aires. En 1884, las províncias de La Pampa, Neuquén, Chubut, Santa Cruz e Tèrra deu Huec que vadón suu gran territòri revindicat per la Província de Buenos Aires.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Howard Martin Temin (n. en 1934, m. en 1994) foguèt un cercaire american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1975, amb Renato Dulbecco e David Baltimore per son trabalh sus la transcriptasa invèrsa.
Nasquèt lo 10 de decembre de 1934 dins la vila de Filadèlfia, situada a la estat nòrd-american de Pensilvània. Estudièt biologia a l'Universitat de Swarthmore, ont se graduèt lo 1955, e se doctorèt a l'Institut Tecnologic de Califòrnia de Pasadena lo 1959 jos la direccion de Renato Dulbecco. Foguèt posteriorament nomenat professor a l'Universitat de Wisconsin.
Cap de las campanhas antitabac moriguèt lo 9 de febrièr de 1994 dins la vila de Madison, situada dins l'estat de Wisconsin, a consequéncia d'un càncer de palmon sens aver jamai fumat.
Influenciat inicialament per Max Delbrück e Renato Dulbecco durant lo sieu sojorn al Caltech, estudièt lo virus del sarcoma de Rous, que foguèt identificat coma lo primièr retrovirus conegut.
La descobèrta de la transcriptasa invèrsa de la part de David Baltimore lo permetís observar coma aquela es la enzim centrala en divèrsas malautiás umanas, coma per exemple lo VIH e lo Epatiti B.


text:
Fritz Kreisler
Fritz Kreisler (Viena, lo 2 de heurèr de 1875 – Nava York, lo 29 de genèr de 1962) que ho un deus violonistas màgers deu sègle XX. Vadut a Viena en Àustria d'ua pair judiu e d'ua mair catolica, qu'estudiè au Conservatòri de la soa ciutat nadau dab mèste deus famós : Anton Bruckner, Léo Delibes, Jakob Dont, Joseph Hellmesberger hilh, Joseph Massart, e Jules Massenet.
Alebat durant la Purmèra Guèrra Mondiau que ho desmobilizat. Que viscó a Berlin puish a París abans d'abandonar Euròpa en miei de la pujada deu nazisme. Que s'installè a Nava York on passè la resta de la soa vita.
Que compausè mantuas pèças de musica en ensajar d'imitar l'estil de mèstes classics e barròc e en bèth publicar devath los lors noms ; quan revelè l'engana e lo jòc que ho criticat ; ua d'aquestas peças totun (lo Praeludium und Allegro faussament signat de "Gaetano Pugnani") qu'ei uei ua de las pèças màgers deu repertòri deu vriulon.
Kreisler que pateishó dus accidents de circulacion : trucat per un camion a Nava York en 1941 que demorè dens lo coma per ua setmana ; la segonda vegada, de cap a la fin de la soa vita, un accident d'auto que'u deishè sord e cèc.
Que ho lo possessor d'un gran nombre d'instruments de mèstes laütièrs deus màgers (Antonio Stradivari, Pietro Guarneri, Giuseppe Guarneri, Carlo Bergonzi e Jean-Baptiste Vuillaume) ; gaireben tot que pòrtan uei lo son nom.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- [1] Sus youtube.com, interrpetacion de La Gitana per Fritz Kreisler.
- [2] Sus youtube.com, Pugnani Kreisler: Praeludium und Allegro per Guido Rimonda e la soa Camerata Ducale.


text:
Arhantsusi
Arhantsusi (basco), Arhansus (francés), qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra. Administrativament, que's tròba dens lo departament deus Pirenèus Atlantics.
Lo gentilici qu'ei arhantsusar.
L'arriu de Bidosa que passa per la vila.
Las comunas tòcatocantas que son Uhart de Micse au nòrd, Òstavath-Asme au nòrd-oèst e Pagòla e Jutsi au sud.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
De véder[modificar | modificar la font]
- Un site hortificat protoistoric au lòcdit Gaztelu zahar ('castèth vielh').
- Glèisa de Sant Estève, deu sègle XIV.
- Ostaus deu sègle XVIII.


text:
Pelican
Los pelicans (Pelecanidae) son una familha d'aucèls pelicaniformas formada per un unic genre, Pelecanus, que compren uèit espècias. An una bòça caracteristica sus lo bèc, ont recuèlhon e emmagazinan los peisses mentre caçan. Sos peses son membranats.
Los pelicans son gregaris e nisan en colonias: lo mascle balha lo material e la femèla balha una estructura simpla. Los cobles son monagams pendent cada sason d'apariament, mas solament al bòrd de la zòna de nidificacion.
Taxonomia del grop[modificar | modificar la font]
- Genre Pelecanus:
- Pelecanus occidentalis
- Pelican del Pero, Pelecanus thagus
- Pelecanus erythrorhynchos
- Pelican vulgar, Pelecanus onocrotalus
- Pelican cresp, Pelecanus crispus
- Pelican ròsa, Pelecanus rufescens
- Pelecanus philippensis
- Pelican australian, Pelecanus conspicillatus
Lo pelican dins la cultura[modificar | modificar la font]
Lo pelican venguèt un simbòl de l'Eucaristia a l'Edat Mejana, las legendas disián que se sacrificavan e donavan sa pròpria carn a sos pichons per qu'aguèsson pas talent se mancava d'aliment. Per aquel motiu los pelicans apareisson dins fòrça veirials e esculturas gotics, sobretot dins lo nòrd d'Euròpa, e son lo senhal del servici irlandés de transfusions.


text:
Salvador Dalí
Salvador Domènec Felip Jacint Dalí i Domènech, marqués de Dalí de Púbols (Figueres, 11 de mai de 1904 - Figueres, 23 de genièr de 1989) foguèt un important pintre e escultor mas tot parièr dessenhaire e escrivan espanhòl ( de Catalonha... que n'escriguèt tanben - mai que tot dins sa joventut - dins la lenga d'en Joan Miró o'n Joan Salvat-Papasseit!!! ) del movement surrealista figuerenc, catalan, espanhòl e universal... inter... gala... ctic... sideral !!!
Faguèt amistat amb l'istorian e scientific n' Alexandre Deulofeu, tanben empordanés coma el. Dalí foguèt un personatge ambigú dins mantun aspècte coma lo financièr que son interès per la moneda li valguèt l'escais tirat d'una anagrama d'"Avida Dollars" e subretot per sa relacion de complicitat amb lo regim franquista.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Salvador Dalí nasquèt en 1904 a Figueres, la capitala del Naut Empordan, dins una familha de notables de la vila. Son paire, Salvador Dalí i Cusí, èra un notari e avocat originari de Cadaqués, sa maire Felipa Domènech i Ferrés èra sortida d'un mitan comerciant, son paire èra librari e sa grand teniá una botiga d'artesanat tradicional. Lo jove Dalí estudièt a l'Institut Ramon Muntaner de Figueres, ont participèt a l'elaboracion de la revista Studium. Foguèt ailà que recebèt sa primièra formacion artistica amb lo professor Juan Núñez. En 1916 descobriguèt la pintura modèrna del temps d'un sojorn estivenc a Cadaqués amb la familha de Ramon Pichot, un artista local que viatjava sovent a París. En 1919, Dalí expausèt pel primièr còp dins l'encastre d'una exposicion collectiva publica al Teatre Municipal de Figueres.
Òbra[modificar | modificar la font]
Òbras màgers[modificar | modificar la font]
Pintura[modificar | modificar la font]
Escultura[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
-
- (...) es curiós, a ieu me n'interèssa fòrça mai parlar o èsser en contacte amb la gent que pensa çò contrari d'ailò que ieu pensi, que non pas d'aqueles que pensan çò meteis que ne pensi ieu.
- Las sagnosas osmòsis del sòmi e de l'amor se n'ocupan del tot la vida de l'òme.
- Te n'ocupes ges d'esser modèrne. Es l'unica causa que per malastre e qué que faguèsses, o te poiràs pas jamai defugir.
- M'emplegui los mots que m'as ensenhat. Se significan pas res, ensenha-me-ne d'autres. O daissa-me que me cale.
- Qual sap degustar ne beu jamai pus de vin mas se tasta un secret.
- Los bals melhor capitats son los dels que se ne parla mai sens pas cap lai èsser anats.
- Dormir es un biais de morir o d'almens morir a la realitat, e melhor encara es la mòrt de la realitat.
- Cada matin, tot bèl just davant me levar, sentissi un plaser extrèm: lo d'èsser Salvador Dalí.
- La gelosiá dels autres pintors n'es sempre estat lo termomètre de mos succèsses.
- Lo secret del miu prestigi ne demorarà un secret.
- Lo dessenh es la sinceritat dins l'art. I a pas cap possibilitat de lo s'enganar. O es bèl o lag qu'es.
- Crentetz pas de vos abastar Perfeccion, pas jamai o capitaretz.
- Me ne penhi pas jamai un retrach que semble lo modèl, es puslèu lo modèl que deuriá semblar lo retrach.
- La lei morala deu aver d'originas divinas, vist qu'abans las Taulas d'en Moses ja ne cabissián dins las espiralas geneticas.
- Es pas una molecula d'ADN garantida d'immortalitat? N'es ela - çò li'n disiá a Descartes un pauc abans de morir - la cellula monarquica per excelléncia. Cadascuna de sas doas mitats n'es exactament unida a l'autra mitat, de la meteissa manièra que Gala e ieu... Tot se dubrís e se tampa e s'entrerelaciona amb precision.L'eiretatge depen d'un mecanisme sobeiran e la vida es lo produch del poder absolut de l'acid desoxiribonucleïc.
- Picasso es pintor.Ieu tanben. Picasso es espanhòl. Ieu tanben. Picasso es comunista. Ieu tanpauc.
- L'unica causa que lo mond n'aurà pas jamai pro es l'exageracion.
- Val melhor petar per tuar lo temps que non pas malparlar, far de panflets o de vèrses marridasses.
- Lo que uèi vòl far carrièra deu èsser un pauc canibal.
- Lo que ne vòl interessar los autres los se deu sempre provocar.
- Cresi que ne soi melhor escrivan que pintor. Per aquò soi coma mon paire. Çò important dins mon escritura es pas cap l'estil ni la sintaxi ni los recorses discursius: çò important dins mon escritura es simplament çò que disi, e aquò s'escairà lo jorn que serà acceptat.
- Lo canibalisme es una de las manifestacions mai evidentas de la tendresa.
- Lo mal gost es creatiu.Es lo senhorejar d'aquò biologic subre ailò de l'intelligéncia.
- Aquela tragedia grandiosa que li ne disèm art modèrne.
- Lo pintor vertadièr es lo qu'es capable de pintar de scènas extraordinàrias en pel mièg d'un desèrt vuejàs.
- Lo pintor vertadièr es lo qu'es capable de pintar pacientosament una pera entornejat pels revolums de l'istòria.
- Uèi lo dia lo gost pel defaut es tal que solas ne semblan geniosas las imperfeccions e subretot laidetat. Quand una Vènus reverta un grapald, los semblaestètas contemporanèus se n'exclaman: Es fòrt, uman qu'es!
- Es evident qu'existisson d'autres monds, d'aquò segur; mas, e coma ja o diguèri mantun còp, aqueles autres monds son dintre lo nòstre, se n'estan sus tèrra e precisament en dil centre de la copola del Musèu Dalí, ont es tot lo novèl mond insospiechat e allucinant del surrealisme.
- Als mius sièis ans ne voliái èsser cosinièr. Als sèt voliái èsser Napoleon. Mon ambicion n'a puèi fach marrés que créisser, ara ne vòli èsser sonque Salvador Dalí e res pus. D'un autre band es plan dificil aquò, n'estant que, a mesura que me ne vau sarrant de Salvador Dalí se ne va el alunhant de ieu.
- Per se comprar mos quadres cal èsser criminalament ric coma los nòrdamericans.
- De cap biais ne tornarai ieu a Mexic. O me suporti ges èsser dins un país mai surrealista que mas pinturas.
- La Revolucion Russa es la Revolucion Francesa qu'arriba tard, per colpa del freg.
- L'anóncia de Watson e Crick subre l'ADN es per ieu la pròva reala de l'existéncia de Dieu.
- La geologia a una tristor espantosa que pas jamai se ne poirà ela desfar. Aquela tristor ne proven de l'idèa que lo temps trabalha contra se-meteis.
- Me ne consideri amor coma l'unica actitud digna de la vida de l'òme.
- Crengatz pas jamai de vos abastar perfeccion, pas jamai o capitaretz.
- Te n'ocupes pas d'èsser modèrne o n'èsser pas. Es l'unica causa que per malastre e qué que faguèsses, te ne poiràs pas jamai defugir d'èsser.
- Çò important es que parlen de tu, e mai ne siaga de ben.
- L'esnobisme çò ne consistís a se ne poder sempre engulhar dins los endreches que los autres los se pòdon pas jamai abastar.
- Las errors an sempre un caractèr sagrat. Ensagetz pas jamai de las corregir.
- La critica es quicòm sublim.Es digna sonque dels gènis.
- La desgràcia màger de la joventut actuala es de çò ne far tu pus cap partida d'ela.
- Las doas astradas que ne pòt aver un pintor son d'èsser espanhòl e de se ne dire en Dalí. Ambedoas astradas aquelas aguèri.
- Lo temps es una de las paucas causas importantas que nos sòbran.
- Entre los cinc senses n'es l'odorat, l'olfacte, lo que pus absoludament te ne dona maita idèa d'immortalitat.
- Moltas personas se n'abastan pas cap los ochanta ans per çò que n'assajan tostemps de se demorar als quaranta.
- Çò mendre que li ne podèm demandar a una escultura es que se bolegue cap.
- Serai un gèni e me n 'admiraràn lo mond. Benlèu serai mespresat e incomprés mas serai un gèni, un grand gèni, per çò que ne soi segur d'aquò. [2]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Catalòg rasonat de las òbras[modificar | modificar la font]
Òbras literàrias d'en Salvador Dalí[modificar | modificar la font]
-
-
- Òbras complètas editadas per las edicions Destino e la Fondacion Gala-Salvador Dalí:
-
A l'entorn de l'artista e de l'òbra[modificar | modificar la font]
- Ignacio Gomez de Llano: Dali... Albin Michel 1983 (en francés)
- Robert Descharnes: Dali.L'oeuvre et l'homme... Edita sa - Éditions des Trois Continents Lausana Soïssa 1984 (idem)
- Robert Descharnes & Gilles Néret: Salvador Dalí 1904-1989... ed. Taschen 1998, 2004, 2006... (id)
- Gilles Néret: Dali... Taschen 2000 (id)
- Robert Descharnes & Gilles Néret: Dali: l'oeuvre peint Coffret 2 volumes Tome 1: 1904-1946. Tome 2: 1946-1989... ed. Taschen 2001, 2004... (id)
- Robert Descharnes: Dali.L'héritage infernal... 2002 (id)
- Robert Descharnes & Nicolas Descharnes: Dali.Le dur et le mou.Sortilège et magie des formes Sculptures et Objets... Eccart 2003 (id)
- Amanda Lear: Mon Dali... éd. Michel Lafon 2004 (id)
- Michel Nuridsany: Dali... éd. Flammarion 2004 (id)
- Jean-Christophe Argillet:Le Siècle de Dalí... éd. Timée 2004 (id)
- Catherine Millet: Dali et moi... 2005 (id)
- Jordi Puig & Sebastià Roig: Dali, le triangle de l'Ampourdan... Triangle Postals 2004 (id)
- Mark Planellas-Witzsch: Dalí Silenciat DUX Barcelona 2005 (en catalan)
- Jean-Gabriel Jonin: Jours intimes chez Dali... Rafael de Surtis-Editinter 2006 (en francés)
- Astrid Ruffa, Philippe Kaenel & Danielle Chaperon: Salvador Dali à la croisée des savoirs... Éditions Desjonquères París 2007 (idem)
- Jean-Pierre Thiollet: Carré d'Art (Salvador Dali)... Annagramme Ed. 2008 (idem) ISBN 2-35035-189-6
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (ca) (es) (en) (fr) Lo Musèu de Salvador Dalí a Figueres
- (en) (fr) (nl) Lo Musèu Salvador Dalí de Brojas Belgica
- (en) Lo Musèu Salvador Dalí de Sant Petersburg Florida EUA
- (fr) Entrevistas amb en Salvador Dalí subre la television francesa
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- sus YouTube... mai de 11 500 documents subre en Salvador Dalí en picar coma clau Salvador Dali
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ o (?!!?) L'unica diferéncia entre un fòl e ieu, es que lo fòl crei que n'es pas cap, mentre ieu o me sabi plan que ne soi.
- ↑ Escrich als sius 15 ans...
- ↑ Quand los de París lo s'expulsèron d'al movement surrealista...


text:
Club de Gimnasia y Esgrima La Plata
Lo Club de Gimnasia y Esgrima La Plata es un club de fotbòl de la vila de La Plata en Argentina. Fondat lo 3 de junh de 1887, es lo club mai ancian entre los qui jògan en primièra division.
Son estadi es l'Estadi Juan Carmelo Zerillo (21 400 plaças), mai conegut com l'Estadi del Bòsc (en castelhan : Estadio del bosque) pr'amor d'èsser prèp del bòsc de La Plata. Per aquesta rason lo club foguèt chafrat El Lobo ("Lo Lop'").
Las soas colors eraldicas son d'argent a facha d'azur.
Las rescontras amb son rival Estudiantes de La Plata (l'autre grand club de fotbòl de la capitala de la província de Buenos Aires) es un classic del fotbòl argentin : lo Clásico Platense.
Gimansia y Esgrima foguèt campion d'Argentina de primièra division en 1929 e de segonda division en 1944, 1947 e 1952. ganhèt tanben la Copa Centenario organizada nacionaument per l'AFA en 1994.
Es un dels clubs qui an jogadas mai de sasons cumuladas en primièra division.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Gimnasia y Esgrima La Plata foguèt fondat lo 3 de junh de 1887 vodat a las doas activitats de son nom. Devenguèt mai tard lo famós club de fotbòl.
Durant son istòria cambièt de nom : foguèt batejat tornar Club de Esgrima per una brèva estona de l'annada 1897 e Club Gimnasia y Esgrima de Eva Perón en 1952 quand La Plata foguèt egalament tornada batejada Eva Perón a l'escasença del decès de la primièra dòna argentina. Aqueste nom foguèt cambiat a la casuda del regim del general Juan Domingo Perón e remplaçat per Club Gimnasia y Esgrima de La Plata amb un de que foguèt levat en 1964 per li tornar lo nom actual.
Fins a l'annada 1930 Gimnasia y Esgrima (coma mantuna còla argentina a despart del Racing Club) joguèt lo campionat amator. Enter 1905 e 1915 daissèt de practicar lo fotbòl. Es durant aquesta pausa (en 1912) que foguèt fondat son rival Estudiantes de La Plata per qualques uns de sos ancians membres.
En 1915 entrèt en primièra division e posquèt jogar pel primièr còp en 1916 contra son rival (amb una victòria de 1 a 0).
Lo 27 d'abrial de 1924 inaugurèt son estadi. Gimnasia y esgrima foguèt campion nacional de primièra division en 1929.
La còla de 1933, qui menèt una polida campanha, foguèt chafrada El Expreso e un jogador Arturo «El torito» Naón i espelèt e venguèt famós dins l'istòria del club.
La campanha de 1962 donèt l'escais de Lop al club pr'amor de la proximitat del bòsc de La Plata e tanben pr'amor de la rapiditat e de la rusa dels sons jogadors.
Clásicos Platenses[modificar | modificar la font]
Los Classics de La Plata son las rescontras entre Gimnasia y Esgrima e lo club Estudiantes de La Plata.
Lo primièr se joguèt en 1916 ganhèt 1 a 0 amb un gòl contra son camp de Pastor.
En 1931 joguèron los dos dins los campionats organizats per l'AFA e en 147 rescontras: Estudiantes de La Plata emportèt 51 victòrias amb 217 gòles ; Gimnasia y Esgrima ganhèt 45 partidas amb 196 gòles ; i aguèt en 51 partidas nullas.
En 1992 José Perdomo de Gimnasia y Esgrima marquèt lo "Gòl del Terratrem" contre Estudiantes, un gòl enregistrat pel sismograf de La Plata (véser lo paragraf "Curiositat").
Presidents[modificar | modificar la font]
Gimnasia y Esgrima aguèt 55 presidents. Lo primièr e fondator foguèt Saturnino Perdriel. L'actual president es Walter Gisande.
Lo president es elegit pels membres associats del club.
Véser Lista dels presidents del Club de Gimnasia y Esgrima La Plata
Estadi[modificar | modificar la font]
L'estadi de Gimnasia y Esgrima se tròba a La Plata a l'interseccion entre l'avienguda 60 e la carrièra 118. Es apelat oficialment Estadio Juan Carmelo Zerillo e es tanben conegut coma l'Estadi del Bòsc (Estadio del Bosque en castelhan) pr'amor de la proximitat del Bòsc de La Plata. Es situat dins lo quartièr El Mondongo. Sa capacitat es de 21 500 plaças abilitadas.
Foguèt bastit en 1923 per èsser inaugurat en1924. Mai tard, recebèt lo nom d'un dels presidents del club : Carmelo Zerillo.
Foguèt barrat en 2006, 2007 e una partida de 2008 per una question de nòrmas abans de tornar aubrir.
Escaisses[modificar | modificar la font]
Los suportaires de Gimnacia y Esgrima pòrtan mantun escais mai o mens istorics:
- Los Triperos dens las annadas 1920 en referència al fach de vénguer de la ciutat de Ensenada e de Berriso e de trabalhar dins lo matadèr.
- La 22 d'origina incerta (dilhèu en referéncia a la carta 22 deu taròt : lo fòl).
- Los Basureros (los "bordilhaires"), durant las annadas 1970, en referéncia al fach que lo president alara, Oscar Venturino, èra tanben president d'una entrepresa e collècta d'orduras.
- El Lobo ("Lo Lop") en referéncia al Bòsc de la Plata e a las qualitats d'aquesta bèstia : astúcia e agilitat.
Malhòts[modificar | modificar la font]
Unifòrme actual[modificar | modificar la font]
Evolucion del malhòt[modificar | modificar la font]
Curiositats[modificar | modificar la font]
- Gimnasia y Esgrima es lo club de fotbòl lo mai ancian entre los qui jògan en primièra division en Argentina.
- Foguèt lo primièr club argentin de fotbòl a jogar en Euròpa (1931).
- Marquèt lo gòl lo mai lèu de l'istòria dels campionats argentins de primièra division : après 5 segondas, de Carlos Dantón Seppaquercia, contre Club Atlético Huracán, lo 18 de març de 1979.
- Lo 5 d'abriu a l'escasença del Classico platense Gimasia y esgrima marquèt un gòl fetejat pels suportaires d'un biais que faguèt bolegar lo simograf de La Plata. Foguè conegut coma lo "Gòl del Terratrem" (lo Gòl del terremoto)
- Lo 5 de mai de 1996, Gimnasia y Esgrima faguèt patir lo Club Atlético Boca Juniors una de las majoras umiliacions a domicili de son istòria en ganhant 6 a 0 a l'escasença de la reïnauguracion de son estadi (La Bombonièra) qui èra estat barrat per èsser adobat.
- En 2009 lo club de Gimnasia y Esgrima foguèt lo tema d'un filme sobre la vida vidanta de sons suportaires dins lo contèxte del risque durant aquesta sason de cabussar en segonda division. Es lo filme titolat La Pasión del realizator Alejandro Encinase sortiguèt en salas.
Imne[modificar | modificar la font]
L'imne de Gimnasia y Esgrima foguèt compausat en 1915 amb paraulas de Délfor Méndez e musica de Juan Serpentini. Foguèt interpretat per primièra vegada lo 9 de julh (diada de l'independéncia)a l'escasença d'una rescontra amb lo club uruguaian River Plate Football Club (de non pas con.honer amb dos autres clubes respectivament uruguain e argentin e apelats Club Atlético River Plate).
Festejemos nuestros triunfos, con canciones varoniles, armoniosas, y febriles, como los ritmos del mar.
Festejemos nuestros triunfos, con las sanas intenciones, de llegar a ser campeones, solamente, solamente por llegar.
En las luchas deportivas, siempre fuimos, vencedores, defendiendo los colores, de la insignia nacional.
Embriagados de entusiasmo, satisfechos, de alegría, derrochamos valentía, con nobleza, con nobleza sin igual.
Sin enconos ni altiveces, siempre fuertes, siempre unidos, por mens sana conocidos, lucharemos sin cesar, pues sin luchas no hay victorias, y nosotros las queremos, porque siempre padecemos, hondo anhelo, hondo anhelo de triunfar!
Véser son interpretacion dins los ligames extèrnes.
Entrenaires[modificar | modificar la font]
En fotbòl Gimnasia a avuts un mantun entrenaire al long de son istòria amb qualques noms mai marcants coma per exemple :
- Emerich (Emérico en castelhan) Hirschl, chafrat "Lo Magician" (El Mago), d'origina ongresa, foguèt lo primièr entrenaire estrangièr en Argentina. Entrenèt Gimnasia y esgrima entre 1932 e 1934.
- Nito Veiga faguèt tornar pojar lo club en primièra division en 1984.
- Amb Roberto Perfumo lo club ganhèt la Copa Centernario en 1993.
- Carlos Timoteo Griguol (lo "Vielh" o lo "Mèstre" - el Maestro, El Viejo - ) menèt lo club a 3 títols de vicecampion.
L'actual entrenaire es Diego Cocca.
Véser : Lista dels entrenaires de Gimnasia y Esgrima La Plata
Jorn del suportaire de Gimnasia y Esgrima[modificar | modificar la font]
Lo 10 de decembre es estat causit per ésser la Jornada Mondiala del suportaire de Gimnasia y Egrima ; es l'escadença d'acamp e de le celebracions, mai que mai dins l'Estadi del Bòsc ; en 2006 mai de 10 000 s'acampèron atal[1].
Palmarés[modificar | modificar la font]
- Epòca amator :
- Epòca professionala :
- Tomèis nacionals oficials :
- Copa Centenario de l'AFA.
- Tornèis amical internacional:
- Copa Gobernador Alende 1960.
Equipament e esponsòr[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Videos de youtube.com[modificar | modificar la font]
- [15]Himne de Gimnasia y Esgrima.
- [16] Lo Gòl del Terratrem.
- [17] La presidenta de la Republica Cristina Fernández de Kirchner devisant de sa passion per Gimnasia y Esgrima e ostentant lo malhòt en preséncia de son espós, ancian president e suportaire del Racing Club de Avellaneda.
Estadi : Estadi del Bòsc - El Expreso - Clásico Platense - Jogadors
- Portau d’Argentina
-
- ↑ [1] Olé, 2006
- ↑ 2,0 2,1 El Día [2] accedit lo 13 de heurèr de 2009
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 Gimnasia [3] Accedit lo 13 de heurèr de 2009
- ↑ Radiografía Tripera[4] Accedit lo 13 de heurèr de 2009
- ↑ El Día [5] Accedit lo 13 de heurèr de 2009
- ↑ El Día [6] Accedit lo 13 de heurèr de 2009
- ↑ Cielo Sports [7] Accedit lo 13 de heurèr de 2009
- ↑ [8] Accedit lo 13 de heurèr de 2009
- ↑ El Día [9] Accedit lo 29 de genèr de 2009
- ↑ El Día [10] Accedit lo 29 de genèr de 2009
- ↑ El Día [11] Accedit lo 29 de genèr de 2009
- ↑ El Día [12] lo 13 de heuèr de 2009
- ↑ El Día [13] lo 13 de heurèr de 2009
- ↑ El Día [14] lo 13 de heurèr de 2009


text:
Portal:Actualitats e eveniments
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Actualitats e eveniments
- 30 d'octobre de 2014: Filipe Nyusi es elegit president de Moçambic.
- 28 d'octobre de 2014: Morís lo president de Zambia Michael Sata.
- 26 d'octobre de 2014: Dilma Rousseff es tornar elegida presidenta de Brasil.
- 26 d'octobre de 2014: Eleccions legislativas en Ucraïna.
- Nuèch del 25 al 26 d'octobre de 2014: Afrontaments sus la Restanca de Sivens, qu’i morís Rémi Fraisse.
- 23 d'octobre de 2014: Alaska reconeis 20 lengas autoctònas coma lengas oficialas en mai de l’anglés.
- 20 d'octobre de 2014: Joko Widodo ven president d’Indonesia.
- 16 d'octobre de 2014: Jean Denat ven president del Conselh general de Gard.
- 14 d'octobre de 2014: Gérard Vandenbroucke ven president dau Conseu regionau de Lemosin.
- 11 d'octobre de 2014: Charles Michel ven primièr ministre de Belgica.
- 9 d'octobre de 2014: Ioriï Qoqov ven president de la republica de Cabardobalcaria.
- 7 d'octobre de 2014: Brian Gallant ven primièr ministre de la província de Nòu Brunsvic.
- 6 d'octobre de 2014: Se demanda a Theo Heyliger de formar un govèrn novèl a Sint Maarten.
- 4 d'octobre de 2014: Lo corredor de montanha catalan Joel Jaile se ganha la corsa d'ultratrail mai longa d'Euròpa, la Goldsteig Projekt500, començada lo 28 de setembre en correr 661 km amb 18.160 mètres de montada al cap de 7 jorns e 2 oras.
- 2 d'octobre de 2014: Stefan Löfven ven primièr ministre de Suècia.
- 1èr d'octobre de 2014: Gianfranco Terenzi e Guerrino Zanotti venon capitanis regents de Sant Marin.
- 29 de setembre de 2014: Ashraf Ghani ven president d'Afganistan.
- 29 de setembre de 2014: Damien Alary es elegit president de la region de Lengadòc e Rosselhon.


text:
Bretanha (Bretagne en francés, Breizh en breton, Bertaèyn en galò) es una region de França idem l' estat francés. Es tanben lo territòri istoric del pòble breton, un pòble celtic installat dins aquel país dempuèi lo sègle X. Veniá de l'illa de Bretanha, nom ancian de Grand Bretanha e arribèron sus las còstas d'Armorica, embandits per las invasions successivas del lor país d'origina, devèrs l'an 900 ap.C.
La siá capitala istorica es Renas (fòrma populara occitana atestada pertot) (Roazhon en breton, Rennes en francés). Se tròba dins lo departament d'Ille et Vilaine (35) que n'es lo caplòc. Tres autres departaments fan part de la Region de Bretanha (Rannvro Breizh). S'agís de las Còstas d'Arvòr (22), Finistèrra (29) e Morbihan (56). Las autras vilas importantas de la region administrativa de Bretanha son Kemper (Kemper en breton, Quimper en francés) e Brèst, pòrt comercial e militar important de la ribièra d'Atlantic.
Tres lengas son istoricament parladas sus son territòri, çò es a saber: lo breton (brezhoneg en breton), lenga celtica de granda cultura literària e umana..., lo galò, lenga romanica eissida d'al latin que lo sieu nom ven del mot breton "galo", çò es "francés"..., e lo francés, lenga administrativa de l'estat omonim. Sola aicesta a un estatut oficial mas ambedoás las autras se ne tenon de luchadas per aparar la lor cultura e la lor idiosincrasia demercé moltas associacions e organizacions que luchan dins aquela amira, aquela tòca e aquel prètzfach amor d'aparar la lor identitat.
La cançon e la musica bretonas son famosas en pel mond entièr (n' Alan Stivell, en Glenmor, e l'arpa celtica, los Fest-noz...), la siá literatura ( en Per Jakez Helias, autor egrègi e epic de Lo caval d'orguèlh, relat del - amai d'al... - país bigoden, e Ar Mên Du (La Pèira Negra), tròbas de màger qualitat...) es fòrça rica e anciana.Existís tanben un teatre popular en galò fòrça ancorat dins l'èime del sieu pòble e que ramosa a l'entorn sieu molts espectators afogats.


text:
Aplicacion (matematicas)
En matematicas, lo concèpte d'aplicacion formaliza l'idèa intuitiva de dependéncia determinista entre dos elements qu'un d'elei (la valor de l'aplicacion) es entierament determinat per l'autre (la variabla de l'aplicacion).
D'un biais informau, una aplicacion f es la donada :
- de dos ensembles X, Y (que supausarem non vueges)
- d'un biais d'associar a cada element x de l'ensemble X un element unic y de l'ensemble Y, sonat imatge de x per f, o valor de f en x, e notat f(x)
Se ditz alora que f es una aplicacion de X dins Y (o de X vèrs Y ) e s'escriu .
Per indicar qu'un element x de X a per imatge l'element y de Y, se pòt notar : .
Exemple : l'esquèma çai sus (o diagrama sagitau) representa una aplicacion particulara d'un ensemble X de 3 elements (notats 1, 2, 3) dins un ensemble Y de 5 elements (notats a, ... , e). Se pòt interpretar X coma un ensemble de 3 objèctes destriables (son numerotats) e Y coma un ensemble de 5 boitas destriablas (son tanben "numerotadas"). Amb aquela interpretacion, cada aplicacion de X dins Y pòt èsser vista coma un dei biais de plaçar leis objèctes dins lei boitas : a cada objècte, l'aplicacion associa la boita ont es plaçat ; dins lo cas representat, leis objèctes "1", "2", "3" son plaçats respectivament dins lei boitas a, c, d.
De segur, i a d'autrei biais de lei plaçar (n'i a 53 = 125 en tot) : per exemple, se seriá poscut metre lei 3 objèctes dins la boita b, çò que seriá estat representat per l'aplicacion g de X dins Y tala que
- g (1) = b, g (2) = b, e g (3) = b.
Remarca terminologica : s'emplega sovent lo mot foncion per sinonim d'aplicacion de valors numericas (realas o complèxas). Ansin, una foncion es una aplicacion , ont Y es un sosensemble de (l'ensemble dei reaus) o de (l'ensemble dei complèxes).
Per exemple, en geometria, l'aira a d'un carrat es una foncion de la longor dau costat :
- ;
la dependéncia entre e a se representa per l'aplicacion (l'ensemble dei reaus positius se nòta ).
Somari
- 1 Definicions
- 2 Imatge dirècte
- 3 Imatge invèrs
- 4 Composicion d'aplicacions
Definicions[modificar | modificar la font]
- Formalament, una aplicacion f d'un ensemble X dins (o vèrs) un ensemble Y es un triplet onte es un sosensemble dau produch cartesian X x Y satisfasent la condicion seguenta :
per tot element x de X, existís un element unic y de Y tau que .
- L'element y ansin definit (dich associat a x) se nòta f(x) : es l'imatge de x per l'aplicacion f, o la valor de f en x.
- S'escriu (que se liège : « f (es una) aplicacion de X dins Y »).
- Se ditz que l'ensemble X es lo domeni de f o l'ensemble de definicion de f.
- Se ditz que l'ensemble Y es lo codomeni de f o l'ensemble d'arribada de f.
- L'ensemble es un sosensemble dau produch cartesian X x Y : es un graf. Se ditz qu'es lo graf de l'aplicacion f. Per definicion :
- ;
- autrament dich :
Aplicacion identica d'un ensemble X[modificar | modificar la font]
Es l'aplicacion de X dins X, notada , qu'a cada element x de X associa lo meteis element x.
- ; autrament dich : per tot x dins X.
Lo graf de l'aplicacion identica de X es l'ensemble seguent (sonat diagonala dau carrat cartesian de X) :
- ; autrament dich :
Aplicacion constanta sus un ensemble X[modificar | modificar la font]
Se ditz qu'una aplicacion es constanta s'existís un element (fixat) de Y tau que per tot element x de X : es una aplicacion tala que la valor de f en un ponch x siá independenta de x (totei leis elements de X an lo meteis imatge per f ; dins l'interpretacion ja donada, totei leis objèctes son plaçats dins la meteissa boita).
Egalitat de doas aplicacions[modificar | modificar la font]
Segon la definicion supra, doas aplicacions e son egalas se e solament se :
- , çò qu'equivau a :
Autrament dich, lei doas aplicacions e son egalas, çò que s'escriu , se e solament se, simultaneament :
- an lo meteis domeni, notat aicí X
- an lo meteis codomeni, notat aicí Y
- per tot element x de X
Ensembles d'aplicacions[modificar | modificar la font]
L'ensemble deis aplicacions de X dins Y se nòta indiferentament o (coma una poténcia) .
Imatge dirècte[modificar | modificar la font]
Siá una aplicacion .
Imatge d'una aplicacion[modificar | modificar la font]
Un element y de Y es una valor de f se e solament s'existís (aumens) un element x de X tau que f(x) = y. Se sòna imatge de l'aplicacion f l'ensemble dei valors de f ; es un sosensemble dau codomeni Y que se nòta . Per definicion :
- ;
- autrament dich :
Exemples[modificar | modificar la font]
- Dins l'exemple representat sus la figura en tèsta d'article, . En interpretant f coma un biais particular de plaçar lei 3 objèctes dins lei 5 boitas, l'imatge de f es l'ensemble dei boitas que contènon aumens un objècte.
- Siá l'aplicacion . A per imatge , l'ensemble dei nombres reaus positius. Aquò se demòstra per inclusion dobla :
- Se y es dins l'imatge de , existís un reau x tau que , donc y es positiu, çò que pròva l'inclusion .
- Reciprocament, se y es un reau positiu, se pòt definir ; alora , donc y es dins l'imatge de ; aiçò pròva l'inclusion .
- Siá l'aplicacion . A per imatge (demostracion analòga).
Aquesteis exemples mòstran que, segon lei cas, l'imatge e lo codomeni d'una aplicacion pòdon èsser diferents o egaus : fau a priori s'avisar de pas confondre lei doas nocions. Se ditz qu'una aplicacion es subrejectiva se son imatge coïncidís amb son codomeni (cada boita contèn aumens un objècte). Segon aquesta definicion, es subrejectiva, e lei doas autreis aplicacions o son pas.
Remarca : leis aplicacions an lo meteis domeni e lo meteis graf , mai son diferentas, qu'an pas lo meteis codomeni : la segonda es subrejectiva e la premiera o es pas.
Generalizacion[modificar | modificar la font]
Estent un sosensemble (o partida) A de X, se definís l'ensemble :
- ;
- autrament dich :
Se ditz que es l'imatge dirècte de A per l'aplicacion f. Es un sosensemble dau codomeni de f.
- En particular, .
Imatge invèrs[modificar | modificar la font]
Siá una aplicacion .
Estent un sosensemble (o partida) B de Y, se definís l'ensemble :
Se ditz que es l'imatge invèrs de B per l'aplicacion f. Es un sosensemble dau domeni X de f.
Composicion d'aplicacions[modificar | modificar la font]
Es una nocion essenciala. Compausar doas aplicacions consistís a leis encadenar. Estent e d'aplicacions talei que lo codomeni Y de la premiera siá lo domeni de la segonda, se pòt, per cada element x de X, determinar son imatge y = f(x) per f, qu'es un element de Y, puei l'imatge z = g(y) de y per g, qu'es l'element de Z :
L'aplicacion de X dins Z qu'en tot element x de X associa l'element z de Z ansin definit es sonada compausada deis aplicacions f, g (dins aquest òrdre). Se nòta .
- ; autrament dich : per tot element x de X,
Remarca : còmpte tengut dei notacions, dins l'escritura , la succession deis aplicacions se liège de la drecha vèrs la senèstra.
Associativitat de la composicion d'aplicacions[modificar | modificar la font]
Estent tres aplicacions , e talei que lo codomeni Y de caduna dei doas premieras siá lo domeni de la seguenta. Alora :
D'efècte, lei dos membres son d'aplicacions qu'an lo meteis domeni X, lo meteis codomeni W, e tot element x de X a lo meteis imatge per aquelei doas aplicacions, çò que pròva l'egalitat.
Se ditz que la composicion d'aplicacions es associativa. Se pòt alora notar l'aplicacion compausada de f, g, h sensa parentèsis :
Compausada d'una aplicacion amb una aplicacion identica[modificar | modificar la font]
Siá una aplicacion . Alora (ben s'avisar de l'òrdre):
Per exemple, se pòt verificar ansin la premiera d'aquelei doas relacions :


text:
Tòquio
Tòquio (en japonés: 東京 Tōkyō, "capitala de l'èst") es la capitala de Japon (o mai precisament la prefectura de Tòquio es la capitala de Japon). Es localizada al centre èst de l'illa d'Honshū, dins la la prefectura de Tòquio, dins la region de Kantō.
Sa populacion èra estimada a 8 483 050 abitants, en 2006, çò que ne fa una de las principalas ciutats del mond. Sa superfícia totala es de 621 km².
Es lo principal centre bancari, de comèrci e servicis de Japon, e un dels centres principals del mond. Grandas bancas e entrepresas an lors sètis socials dins la ciutat.
Lo mètro de la ciutat ten 286,2 km d'extension e 13 linhas. La primièra linha foguèt inaugurada en 1927.
Lista dels 23 arrondiments especials formant la vila de Tòquio:
•


text:
Monceaux-l'Abbaye
Monceaux-l'Abbaye es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Cantieradas-lo Abbaye se situa al extremitat oèst del departament de l'Oise, en bordure dels departaments de la Seine-Maritima.
La commune de Monceaux-l'Abbaye se situe à l'extrémité ouest du département de l'Oise, en bordure du départements de la Seine-Maritime.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 917, la vila se truca Monticelli.
En 917, la ville s'appelle Monticelli.


text:
Congrier
Congrier es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mayenne e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat en sud-Mayenne.
La commune est située en sud-Mayenne.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Jol Ancian Regim, lo fief de la baronnie angevine de Craon dépendait de la sénéchaussée principala d'Angieus e del país d'eleccion de Castell-Gontier.
Sous l’Ancien Régime, le fief de la baronnie angevine de Craon dépendait de la sénéchaussée principale d'Angers et du pays d'élection de Château-Gontier.


text:
742
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 742 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
A la prima de 742, represa de la guèrra civila entre Artavasde e Constantin V. Una ofensiva dei fòrças d'Artavasde foguèt batuda dins la region de Sardes e Constantin se dirigiguèt en direccion de Constantinòple. En aost, la batalha saunosa de Modrine permetèt a Constantin de començar lo sètge de Constantinòple ont Artavasde foguèt totalament isolat après la captura d'un convòi d'avitalhament vèrs Abydos.


text:
Sent (Bretanha)
Sent en breton (Sains en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La parròquia de Sans fasiá partida del doyenné de Dòl en levant del évêché de Dòl e èra jol vocable de sant Pierre. Antany Se sonava sants ! Los abitants son en realitat las saintois !
La paroisse de Sains faisait partie du doyenné de Dol relevant de l'évêché de Dol et était sous le vocable de saint Pierre. Autrefois elle s'appelait saints ! les habitants sont en réalité les saintois !


text:
Ribonucleasa
Las ribonucleasas, o RNasas, son d'enzims (nucleasa) que catalizan l'idrolisi de l'ARN dins de compausats mai pichons. Se pòdon dividir en endonucleasas e exonucleasas, e comprenon divèrsas sosclassas dins las classas d'enzims EC 3.1.
Las ribonucleasas son extrèmament comunas, çò que resulta que los ARN an de periòdes de vida fòrça corts dins un mitan non protegit. Un mecanisme de proteccion, per l'ARN, es l'inibidor de la ribonucleasa (ANAR), lo quau abasta una fraccion relativament granda de las proteïnas cellularas (0.1%) e se jonh a cèrtas ribonucleasas (RNAsas) amb una afinitat màger que quina que siá autra interaccion proteïna-proteïna; la constanta de dissociacion (Kd) pel complèxe ANAR-RNasa A es 20 fM jos las condicions fisiologicas. L'ANAR s'utiliza dins la majoritat dels laboratòris qu'estúdian l'ARN per protegir las mòstras de la degradacion de la part de las RNasas del mitan.


text:
Athies (Somme)
Athie (Sonme) en picard ( Athies en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Athies Es un vilatge picard del Santerre, situat en la vallée de la Omignon e traversat pel ancià traçat de la rota nacionala 37 (actuala RD 937).
Athies est un village picard du Santerre, situé dans la vallée de l'Omignon et traversé par l'ancien tracé de la route nationale 37 (actuelle RD 937).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Vilatge dotat, al Mièja Edat, d'una charte de comuna.
- Village doté, au Moyen Âge, d'une charte de commune.


text:
Maximin I
Maximin Ièr (vèrs 173 - abriu de 238) foguèt lo premier emperaire roman de l'« Anarquiá militara » romana dau sègle III. Succediguèt a Sever Alexandre lo 20 de març e reinèt fins a son assassinat. Foguèt remplaçat per Maxime Pupien e Balbin.
De 235 a 236, capitèt de replegar de temptativas d'invasions dins lei regions de Ren e de Danubi. Pasmens, en 238, deguèt faciar l'ostilitat dau Senat que reconoguèt l'autoritat de Gordian Ièr e de son fiu Gordian II proclamats emperaires dins lei províncias africanas. Aquela insureccion foguèt esquichada mai entraïnèt a Roma la proclamacion de dos coemperaires novèus a Roma, Maxime Pupien e Balbin. Situat vèrs Danubi durant aqueu periòde, Maximin Ièr decidiguèt de reconquistar la capitala e acomencèt lo sètge d'Aquilèa. Pasmens, en causa de la manca d'avitalhament, sei soudats organizèron un complòt e l'assassinèron.


text:
Còn
Un còn es un còrs solid generat dempuèi la revolucion d'un triangle, l'aixe de revolucion es un costat del triangle.
Tanben se pòt explicar coma essent lo solid limitat per una superfícia conica qu'a per directriu una circonferéncia e per un plan que copa la superfícia conica en totas los seus generatrius. La figura delimitada dins aquel plan es una circonferéncia o una ellipsa (segon se lo plan es perpendicular o oblic a l'axe), a lo centre sus l'axe, e se nomena basa.
Se representa en coordenadas cartesianea per l'equacion:
L'aira A de la superfícia conica del còn drech de basa circulara amb radi r e nautor h es (l es la longor de la generatriu):
Lo volum del còn drech de basa circulara amb radi r e nautor h es:
L'interseccion d'una superfícia conica amb un plan general una corba conica de diferent tipe segon l'inclinason del plan al respècte de l'axe o la generatriu. A 1 fàcia de circomferéncia, 1 vertèx e 0 arèstas.


text:
1071
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1071 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Annexion de la vila de Corbie au domeni reiau. D'autra part, per renfòrçar son prestigi e son autoritat, Felip Ièr foguèt tornarmai coronat dins la catedrala Nòstra Dama de Laon (25 de decembre).
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Ofensiva bizantina vèrs lei regions orientalas d'Anatolia aprofichant l'interès d'Alp Arslan per lei regions tengudas per lei Fatimidas. Pasmens, lo sultan seldjokide defendiguèt sa frontiera e foguèt venceire lo 26 d'aost a Manzikert. Roman IV Diògenes foguèt capturat e rapidament liberat. Pasmens, durant sa captivitat, Miquèu VII Doukas se proclamèt emperaire. Aquò entraïnèt una guèrra civila dins l'Empèri. Desfach, Roman IV acceptèt de reconóisser l'emperaire novèu en cambi de sa vida. Pasmens, foguèt arrestat , grèvament mutilat e estremat dins un monastèri onte moriguèt avans la fin de l'annada. Aquò entraïnèt la rompedura de la trèva amb Alp Arslan e lo renfòrçament de la menaça seldjokida sus lei frontieras orientalas en causa de la demenicion dei garnisons bizantinas dins lo corrent de la guèrra civila. De mai, durant aquela annada, lei Bizantins perdèron sei darrierei possessions dins lo sud d'Itàlia ambé la pèrda de Bari que foguèt ocupada per lei Normands.
Asia[modificar | modificar la font]
Sultanat Seldjokide[modificar | modificar la font]
Lo 26 d'aost, victòria seldjokida de Manzikert còntra lei Bizantins e captura de l'emperaire Roman IV Diògenes. Aquò entraïnèt una crisi de succession a Constantinòple e permetèt d'eliminar la menaça bizantina sus la frontiera occidentala dau sultanat.


text:
castèl
Somari
Occitan
Etimologia
Del latin castĕllum, forma diminutiva de castrum.
Prononciacion
[kas'tɛl]
Sillabas
cas | tèl (2)
Nom comun
castèl masculin
- Edifici fortificat generalament situat sus un puèg.
- Fortalesa.
- Ostal bèl senhoral.
- Un senhor de la Vaunaja, en se retirant un ser a son castèl, ausiguèt, a dis cents passes davant el, un òme que s’escanava en cantant, e en repetissent a tot moment, « La bona aventura ! ve ! la bona aventura ». (Joan Baptista Fabre, Istòria de Joan-l’an-pres, adaptacion a la grafia classica per Patric Sauzet, 1988, CRDP Montpelhièr)


text:
Semiotica
La semiotica o semiologia (en grèc: Enueιwtιkn, semeiotikos - "observador de signes") es la sciéncia de la foncion dels signes e dels simbòls dins la comunicacion umana, pas sonlament en lengatge mas tanben amb l'ajuda de divèrs mejans non lingüistics. La semiotica a tres brancas:
- la sintactica - concernís las relacions formalas o gramaticalas dels signes;
- la semantica - concernís la significacion dels signes;
- la pragmatica - concernís la relacion dels signes a sos utilizators idem usuaris.
La semiotica ne comencèt a partir del comentari del lingüista soís Ferdinand de Saussure segon lo qual cap mot (e cap autre signe) ne son innadament juntats en acòrdi amb la seuna significacion. Apuèi, la semiotica se desvolopèt coma una disciplina scientifica, particularament gràcias a Claude Lévi-Strauss e a Rotland Bartas. S'es combinada amb l' estructuralisme per explorar la "produccion" de significacion en lengatge e autres sistèmas de signes e sotlinhar atal la natura convencionala d'aquesta produccion.


text:
Cristina Branco
Cristina Branco (nascuda en decembre de 1972 a Almeirim, Portugal) es una cantaira portuguesa.
Cristina Branco s'interessèt subretot al jazz, al blues o a la bossa nova e a de formas de musica contemporanèa, quand son grand paire li ofriguèt, per sos detz-e-uèit ans, un disc d'Amália Rodrigues. Descobriguèt l'emocion del fado.
S'acompanha sovent al piano. Dins sus disques coma en concèrt, beneficia gaireben totjorn de la prestacion de Custódio Castelo a la guitarra portuguesa. Branco e Castelo compausan tanben, pèças a l'encòp resolgudament modèrnes e prigondament ancorats dins la tradicion.
Citacion[modificar | modificar la font]
« Lo fado, es la vida. Vesi pas aquela musica coma lo destin. Lo destin, es çò que fasèm d'el, es pas una causa qu'arriba par azard. Cresi pas en aquela nostalgia. Pensa que lo fado parla de la vida, d'aquela qu'existiguèt dins las annadas 1940 e 1960, mai tanben qu'existís en 2003. S'agís pas mai de parlar dels topics de la societat portuguesa, de la mar, dels marins, dels descobreires que partiguèron e de las femnas demoradas solas plorant. Lo fado representa fòrça mai qu'aquel, es parlar d'uèi, de la guèrra se o cal. »[1]
Discografia[modificar | modificar la font]
- Murmúrios (1999)
- Post-Scriptum (2000)
- O Descobridor: Cristina Branco Canta Slauerhoff (2000)
- Corpo Iluminado (2001)
- Sensus (2003)
- Ulisses (2005)
- Live (2006)
- Abril (2007)
- Kronos (2009)


text:
Lozzi
Lozzi es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega e la region de Corsega.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lozzi Es la una dels cinc comunas del Niolu e la una dels dotze comunas del Costat de Niolu-Omessa. Fa partida del « territòri de vida » Niolu del Parc natural regional de Corsega #que n'es adherent.
Lozzi est l'une des cinq communes du Niolu et l'une des douze communes du Canton de Niolu-Omessa. Elle fait partie du « territoire de vie » Niolu du Parc naturel régional de Corse dont elle est adhérente.


text:
Capitèl
En arquitectura, un capitèl (var. capitèu, capitèth) es un element de forma alargada que corona una colomna e li transmet las cargas que deu portar. D'un punt de vista decoratiu, es lo coronament, la partida superiora d'un postèl, d'una colomna, d'un pilastre, d'un pilar, etc.
Los òrdres arquitecturals classics se reconeisson aisidament per sos capitèls: òrdre toscan, òrdre doric, òrdre ionic, òrdre corintian e òrdre composit.
Galariá[modificar | modificar la font]
-
Capitèl de fuèlhas d'aiga caracteristic de las Abadiás cistercianas, Abadiá de Senhanca, provença.
-
Capitèl de l'abadiá de Moissac.
-
-
-
Capitèl de l'abadiá de Concas.
-
Capitèl ionic de Bulla Regia Tunisia.
-
Capitèl de las clastras de Cuixà, The Cloisters, Nòva York.
-
Capitèl policròm de l'Abadiá de Viana, Carcin.
-
-
-
Dessenh d'un capitèl al musèu de Tolosa.
-
Capitèl de la pòrta dels comtes de la Basilica de Sant Sarnin de Tolosa
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)J. Justin Storck, Le Dictionnaire Pratique de Menuiserie, Ebénisterie, Charpente, 1900, réimpr. éd. Vial 2006.


text:
Sètge de Carcassona (1209)
Lo sètge de Carcassona de 1209 se debanèt dau 1èr au 15 d'aost de 1209 durant la Crosada deis Albigés. Opausèt l'armada crosada ai tropas de Ramon Rogièr Trencavel. Après sa victòria de Besièrs, la Crosada enceuclèt Carcassona que manquèt rapidàment de manjar e d'aiga. Trencavel acceptèt de negociar sa capitulacion e foguèt capturat dins de circonstàncias mau conegudas : capitulacion oficiala, arrestacions pendent lei negociacions ?. Quin cas que sigue, la batalha s'acabèt per lo succès dei Crosats que poguèron conquistar la vila. Puei, en consequéncia deis edictes papaus de predicacion de la Crosada, lei tèrras Trencavel foguèron confiscadas e donadas a Simon IV de Montfòrt per lo legat dau papa.
Aquela decision va cambiar prefondament lo caractèr de l'expedicion que seis objectius van venir subretot politic e non religiós. D'efèct, vengut senhor legitim segon lo drech canonic, Simon de Montfòrt aviá lo drech de conquistar lei fèus Trencavel mentre que lei vassaus ancians de Ramon Rogièr Trencavel que resistiguèron venguèron de rebels. Lei combats seguents de la guèrra foguèron donc fòrça acarnats entre lei partisans de Montfòrt desirós de conquistar de fèus personaus dins lo país e lei senhors occitans refusant d'abandonar sei castèus.


text:
-163
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -163 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Republica Romana[modificar | modificar la font]
Intervencion d'una fòrça militara en Egipte per restablir lo faraon Ptolemèu VI qu'aviá perdut lo poder l'annada precedenta en causa d'un còp d'estat organizat per son fraire Ptolemèu VIII. Pasmens, Ptolemèu VI adoptèt pauc a pauc una politica independenta e lei Romans acomencèron donc en parallèl de sostenir son fraire. Dins totei lei cas, aquò confirmèt l'influéncia romana sus leis afaires intèrnes egipcians.
Africa[modificar | modificar la font]
Egipte[modificar | modificar la font]
Fin dau partiment dau poder entre Ptolemèu VI, Ptolemèu VIII e Cleopatra II après una intervencion romana per restablir Ptolemèu VI. Ptolemèu VI demorèt faraon e Ptolemèu VIII rèi de Cirenaïca. Una amnista permetèt de pacificar lei relacions entre lei diferentei faccions. Pasmens, lei relacions entre lei dos fraires demorèron la fònt de conflictes fins a 154 av. J.C..


text:
Metòde scientific
S'apela metòde scientific l'ensemble dels canons guidant o devent guidar lo procediment de produccion de las coneissenças scientificas, que sián d'observacions, d'experiéncias, de rasonaments, o de calculs teorics.
Lo metòde scientific constitu lo estudi sistematic, controlat, empiric e critic de proposicions hipoteticas sus presuntas relacions entre varis fenómens naturals e es lo mecanism utilizat dins las sciéncias experimentalas per convalidar o invalidar una teoria, per medi de la experimentacion o de la observacion.
Son duas los piar basics del metòde scientific. Lo primièr d'elhs es la reproducibilidade, es dire, la capacitat de repetir un determinat experiment dins cualquier luòc e per cualquier persona. Aquesta pila emplea per lor practica, esencialament, la comunicacion e la publicitat dels resultats obtenidos.
Lo segond piar es la falsabilidade. Es dire, que tota proposicion sciéntifica a qu'aver la posibilitat d'èsser falsada. Est implica que si pòdon disenhar experiments que dins lo cas de dar resultats distintos als predichs negarián l'ipotèsi posta la pròva.
Dins la actualitat los resultats de la recèrca scientifica son publicats en revistas scientificas especializadas tras criticas o comentaris d'autres experts, correccions per partida dels autors e aún verificacion dels experiments per autres equips de recèrca. Al misme temps, es comenzant a èsser usual que si publiquen dins la red (internet) al temps que dins las revistas scientificas o exclusivament.


text:
Nautor
La nautor (var. hautor) a de significacions que se presisan seguent lo domeni en question.
Somari
Metrologia[modificar | modificar la font]
En metrologia (sciéncia de las mesuras):
- La nautor es la distança verticala entre un punt (o un objècte assimilat a un punt) e un nivèl de referéncia especifiat. O encara la dimension d'un objet, presa dins le sens vertical. Vejatz Sistèma Internacional d'Unitats.
- En altimetria e geografia, la nautor es nomenada « altitud » quand mesura l'altitud (h) d'un punt terrèstre al repècte d'un nivèl de referéncia (qu'es mai sovent un Ellipsoíd de referéncia o Datum). La cal pas confondre amb l'elevacion (H) d'un punt terrèstre, que se calcula dempuèi lo Geoíd (nivèl mejan de las mars) de tal biais que se trapa segon la region estudiada.
Geometria[modificar | modificar la font]
- La nautor es un segment de drecha perpendicular que passa per un vertèx d'un poligòn, d'un cilindre o d'una piramida fins a la basa.
- La nautor d'un triangle es la drecha eissida d'un vertèx e qu'es perpendiculara al costat opausat. Exemple: Dins un triangle ABC, la nautor H eissida del vertèx A es perpendiculara al costat [BC].
Astronomia[modificar | modificar la font]
En astronomia, la nautor es l'angle que fa la direccion visada al repècte a l'orizontala; es lo complement de la distància zenitala. La nautor e l'azimut constituisson lo sistèma de coordonadas orizontalas.
[modificar | modificar la font]
- La nautor d'aiga es l'amplitud atenguda per la marèa a un instant donat; se détermina per un calcul de marèa. Aponduda a la sonda indicada sus la mapa de marina, permet de coneisser la prigondor efectiva a aquel instant (lo nivèl de referéncia de las mapas de marina - zèro de las cartas - essent aquel de las mars mai bassas).
- La nautor d'un objècte recobèrt per la marèa es comptada tanben dempuèi lo zèro de las mapas e precisada sus la mapa per una chifra soslinhada.
- la nautor d'un punt de reperi, d'una balisa, del fogal d'un far o du taulièr d'un punt es indicada sus las mapas de marinas dempuèi lo nivèl atengut per las plenas mars de coefficient 95.
[modificar | modificar la font]
- La nautor[1] es la distància verticala entre un punt e lo sòl. La cal pas confondre amb l'altitud o un nivèl de vòl.
- L'altitud es la distància verticala entre un punt e lo nivèl de la mar. La nautor e l'altitud son doncas egalas al dessus de la mar.
- Lo nivèl de vòl (o FL = Flight level) es una superfícia isobara. Es egal a l'altitud quand la pression atmosferica es de 1013 hPa al nivèl de la mar e que la temperatura al nivèl de la mar es de 15 °C. Es sonque dins aquela condicion e al dessus de la mar que nautor = altitud = nivèl de vòl.
Musica[modificar | modificar la font]
En musica, la nautor es la frequéncia d'un son musical, d'una nota de musica.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Parachutisme - Notions de base - Du premier saut au brevet B - FFP documentation - (ISBN 2-908-161-11-9)


text:
Lily Allen
Lily Rose Beatrice Cooper (nascuda Allen), mai coneguda coma Lily Allen (Hammersmith, Londres, 2 de mai de 1985), es una cantaira, compositora e actritz anglesa. Foguèt a partir del succès de sa cançon "Smile" que se situèt a la cima de las cançons mai popularas en julh de 2006, que se faguèt conéisser internacionalament. Son primièr album Alright, Still aguèt una bona recepcion e se vendèt a mai de 2,6 milions d'exemplars mondialament, çò que faguèt qu'Allen foguèsse nominada als Grammy Awards, als BRIT Awards e als MTV Video Music Awards.
Biografia[modificar | modificar la font]
Lily Allen nasquèt en 1985 a Hammersmith, un barri de l'oèst de Londres dins una familha d'artistas. Es la filha de l'actor galés Keith Allen e de la productora anglesa, Alison Owen; es la filhòla de la cantaire Angela McCluskey, membre del grop american Wild Colonials. Mudèron mai tard per s'installar dins l'arrondiment d'Islington, dins lo nòrd de la capitala anglesa. A una sòrre mai granda qu'ela, Sarah, un cabdet, Alfie Allen e mai una autra sòrre cabdeta, Rebecca. A mai a tanben mantun mièg fraires e sòrres que sos parents divorcièron quand èra joveneta. Aprèp la separacion Lily Allen visquèt amb sa maire e son companh, lo comedian Harry Enfield.
En 1988, a l'edat de tres ans, Lily Allen faguèt una brèva aparicion dins la sèria de television The Comic Strip Presents..., dins l'episòdi The Yob que son paire aviá coescrich. L'an seguent quand Lily aviá pas que quatre ans, son paire partiguèt de l'ostal. La futura cantaire demorèt alara amb la maire e visquèt dins un HLM durant son enfància. Faguèt pasmens son escolaritat dins divèrsas escòlas privadas de las mai caras del Reialme Unit. Fin finala, Lily Allen foguèt escolarizada dins 13 establiments diferents, que las mai famosas son Hill House School, Montreux sus las ribas del Lac Léman, Millfield e Bedales School. Ne foguèt expulsada mai d'un còp per aver begut o fumat.