text:
Margaret Mitchell
Margaret Mitchell (8 de novembre de 1900 – 16 d'agost de 1949) foguèt una escrivana estatsuniana, que guanhèt lo Prèmi Pulitzer en 1937 per son roman Amb l'aura envolat (Gone with the Wind). Aquel roman es un dels mai populars de totes los temps avent vendut mai de 30 milions d'exemplars. Se faguèt una adaptacion cinematografica en 1939 amb Clark Gable coma a actor masculin qu'es un dels filmes mas populars de totes los temps.
Margaret Mitchell nasquèt a Atlanta, dins l'Estat de Georgia (Estats Units d'America). Lo seu paire èra avocat e la seuna maire sufragista d'originas catolicas irlandeses que moriguèt en 1918 victima de l'epidèmia de gripa. Dins l'enfança escotava des recits de veterans participants de la guèrra civila nòrdamericana.
Escriviá una cronica dins un jornal The Atlanta Journal-Constitution jol pseudonim de Peggy Mitchell. Entre autres faguèt un entrevista de celèbre actor Rodolfo Valentino e faguèt de biografias de generals de la guèrra civila americana. En 2000 se publiquèt una seleccion dels seus articles.[1]
Se maridèt dos còps en 1922 e 1925.
Moriguèt d'un accident d'automobila, es enterrada al cementèri d'Oakland a Atlanta.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en)Obituary, NY Times, August 17, 1949 Miss Mitchell, 49, Dead of Injuries
- (en)New Georgia Encyclopedia (biographical entry)
- (en)Margaret Mitchell timeline
- (en)Bio of Margaret Mitchell prepared by the Margaret Mitchell House and Museum
- (en)Biography of Margaret Mitchell - Books & Writers website
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Mitchell, Margaret. Margaret Mitchell, Reporter. Edited by Patrick Allen (Athens, GA: Hill Street Press, 2000) [1]


c: text/html

text:
1924
Aquesta pagina concernís l'an 1924 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Union Sovietica[modificar | modificar la font]
Mòrt de Lenine lo 21 de genier. Fòrça malaut dempuei 1921, foguèt pas dirèctament remplaçat e lei caps principaus de la Revolucion luchèron entre elei per sa succession. Premier, un grop format de Stalin, Zinoviev e Kamenev prenguèt l'avantatge e preparèt la lucha còntra lei partisans de Trotsky.
D'autra part, fin dei purgas acomençadas en 1921 au sen dau Partit. Au contrari deis operacions similaras menadas dins lo corrent dau periòde de Stalin, lei motius politics èran encara segondaris e lei purgas de 1921-1924 foguèron subretot destinadas a eliminar lei sòcis passius, oportunistas ò corromputs. Pasmens, aquò entraïna una reduccion important deis efectius que passèron de 750 000 militants en 1921 a 412 000 tres ans pus tard. Pasmens, sota la direccion de Stalin, una campanha novèla de recrutament acomencèt permetent de restaurar rapidament leis efectius. Fòrça favorables a Stalin, lei militants novèus anavan tenir un ròtle important dins la lucha de succession.
Pertocant l'organizacion de l'Estat, una constitucion foguèt adoptada lo 31 de genier. Cada republica èra teoricament autonòma mai laissèt en fach la màger part dei decisions politicas importantas (defensa, diplomacia, moneda, finanças...) a l'autoritat centrala. Aquela darriera èra formada dau Congrès dei Soviets de l'Union cargat d'elegir lo comitat centrau executiu. Pasmens, la reünion d'aqueleis institucions èra rara e lo poder vertadier èra fisat a un Praesidium, a Sovnarkom e a la direccion dau Partit.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Fisica[modificar | modificar la font]
Sostenença de tèsi de Louis de Broglie (1892-1987) onte foguèt prepausat per lo premier còp d'associar una onda a cada particula (teoria confirmada per l'experiéncia de Davisson-Germer en 1927) marcant la fondacion de la mecanica ondulatòria a l'origina dau formalisme modèrne de la mecanica quantica. De Broglie obtenguèt lo Prèmi Nobel de Fisica 1929 per aquelei trabalhs.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 1 de genièr - Francisco Macías Nguema, president de la Guinèa Eqüatoriala (m. 1979)
- 3 de genièr - André Franquin, autor de benda dessenhada bèlga (m. 1997)
- 9 de genièr - Sergei Paradjanov, cineasta armeni-sovietic (m. 1990)
- 11 de genièr - Roger Guillemin, neuroendocrinològ francés, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
- 19 de genièr - Jean-François Revel, jornalista francés (m. 2006)
- 19 de genièr - Walter Kaufmann, escrivan germanoaustralian
- 21 de genièr - Benny Hill, comic, actor e cantaire britanic (m. 1992)
- 21 de febrièr - Robert Mugabe, president de Zimbabwe
- 21 de febrièr - Thelma Estrin, informaticiana e engenhaira americana
- 23 de febrièr - Allan McLeod Cormack, fisician sud-african, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (m. 1998)
- 26 de febrièr - Noboru Takeshita, primièr ministre de Japon (m. 2000)
- 29 de febrièr - Carlos Humberto Romero, president de Lo Salvador
- 3 de març - Tomiichi Murayama, primièr ministre de Japon
- 7 de març - Kobo Abe, escrivan japonés (m. 1993)
- 8 de març - Georges Charpak, fisician francés, Prèmi Nobel (m. 2010)
- 8 de març - Abderrahmane Youssoufi, primièr ministre de Marròc
- 27 de març - Sarah Vaughan, cantaira de jazz americana (m. 1990)
- 3 d'abril - Marlon Brando, actor american (m. 2004)
- 12 d'abril - Raymond Barre, primièr ministre de França (m. 2007)
- 16 d'abril - Henry Mancini, compositor american (m. 1994)
- 20 d'abril - Pèir Tucoo-Chala, universitari e istorian occitan
- 28 d'abril - Kenneth Kaunda, president de Zambia
- 11 de mai - Antony Hewish, radioastronòm american, Prèmi Nobel de Fisica
- 16 de mai - Dawda Kairaba Jawara, president de Gambia
- 22 de mai – Charles Aznavour, cantaire armèni-francés
- 27 de mai - Jaime Lusinchi, president de Veneçuèla (m. 2014)
- 3 de junh - Torsten Wiesel, bioquimista suedés, Prèmi Nobel
- 12 de junh - George H. W. Bush, president dels Estats Units, paire de George W. Bush
- 15 de junh - Ezer Weizman, president d'Israèl (m. 2005)
- 20 de junh - Chet Atkins, guitarrista e productor musical american (m. 2001)
- 23 de junh - Ranasinghe Premadasa, primièr ministre e president de Sri Lanka (m. 1993)
- 1 de julhet - Antoni Ramallets, fotbolaire catalan (m. 2013)
- 3 de julhet - Sellapan Ramanathan, president de Singapor
- 14 de julhet - James W. Black, farmacològ escocés, Prèmi Nobel (m. 2010)
- 1 d'agost - Georges Charpak, fisician ucraïnés, Prèmi Nobel
- 2 d'agost - Carroll O'Connor, actor e productor de television american (m. 2001)
- 10 d'agost - Jean-François Lyotard, filosòf francés (m. 1998)
- 17 d'agost - Muhammad Zia-ul-Haq, president de Paquistan (m. 1988)
- 19 d'agost - Gene Roddenberry, autor e realizator de television (m. 1991)
- 19 d'agost - Willard Boyle, fisician canadian, Prèmi Nobel (m. 2011)
- 23 d'agost - Robert Solow, economista american, Prèmi Nobel
- 24 d'agost - Ahmadou Ahidjo, president de Cameron (m. 1989)
- 2 de setembre - Daniel arap Moi, president de Kenya
- 4 de setembre - Vicent Andrés Estellés, poèta, escrivan e jornalista valencian (m. 1993)
- 13 de setembre - Maurice Jarre, compositor francés (m. 2009)
- 16 de setembre - Lauren Bacall, actritz americana (m. 2014)
- 28 de setembre - Marcello Mastroianni, actor italian (m. 1996)
- 30 de setembre - Truman Capote, escrivan american (m. 1984)
- 1èr d'octobre - Jimmy Carter, èx-president dels Estats Units
- 4 d'octobre - Charlton Heston, actor american (m. 2008)
- 13 d'octobre - Roberto Eduardo Viola, president d'Argentina (m. 1994)
- 21 d'octobre - Celia Cruz, cantaira cubana (m. 2003)
- 24 d'octobre - Piet Roozenburg, economista e jogaire de damas neerlandés (m. 2003)
- 27 d'octobre - Alain Bombard, biologista francés (m. 2005)
- 1 de novembre - Süleyman Demirel, president de Turquia
- 6 de novembre - William Auld, poèta esperantista escocés (m. 2006)
- 10 de novembre - Russell Johnson, actor american (m. 2014)
- 17 de novembre - Leonid Kogan, violonista ucraïnés (m. 1982)
- 19 de novembre - Edward Frederick Mutesa, o tanben Mutesa II de Buganda, rei de Buganda e primièr president d'Oganda (m. 1969)
- 20 de novembre - Benoit Mandelbrot, matematician francés-american (m. 2010)
- 21 de novembre - Christopher Tolkien, universitari e editor anglés
- 22 de novembre - Geraldine Page, actritz americana (m. 1987)
- 27 de novembre - Nina Cassian, escrivana, poetessa, ensagista, critica cinematografica e traductritz romanesa (m. 2014)
- 7 de decembre - Mário Soares, president de Portugal
- 10 de decembre - Michael Manley, primièr ministre de Jamaica (m. 1997)
- 25 de decembre - Moktar Ould Daddah, president de Mauritania (m. 2003)
- 25 de decembre - Atal Bihari Vajpayee, primièr ministre d'Índia
- 25 de decembre - Rod Serling, scenarista, productor de television e narrador american (m. 1975)
- 28 de decembre - Milton Obote, president d'Oganda (m. 2005)
- decembre - Girma Wolde-Giorgis, president d'Etiopia
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 21 de genièr - Vladimir Ilich Ulianov, (Lenin), dirigent de l'Union Sovietica (n. 1870)
- 3 de febrièr - Woodrow Wilson, president dels Estats Units (n. 1856)
- 17 de febrièr - Oskar Merikanto, compositor finlandés (n. 1868)
- 13 de març - Francisco Echagüe, general espanhòl (n. 1860)
- 15 de març - Wollert Konow (SB), primièr ministre de Norvègia (n. 1845)
- 31 de març - Nilo Peçanha, president de Brasil (n. 1867)
- 15 de mai - Paul-Henri-Benjamin d'Estournelles de Constant, diplomata francés, Prèmi Nobel de la Patz (n. 1852)
- 3 de junh - Franz Kafka, escrivan chèc (n. 1883)
- 13 de julhet - Alfred Marshall, economista anglés (n. 1842)
- 3 d'agost - Joseph Conrad, escrivan anglés (n. 1857)
- 24 de setembre - Manuel Estrada Cabrera, president de Guatemala (n. 1857)
- 29 de setembre - Eduardo Arolas, bandoneonista e compositor argentin (n. 1892)
- 12 d'octobre - Anatole France, escrivan francés, Prèmi Nobel de Literatura (n. 1844)
- 4 de novembre - Gabriel Fauré, compositor francés (n. 1845)
- 29 de novembre - Giacomo Puccini, compositor italian (n. 1858)
- 2 de decembre - Kazimieras Būga, lingüista e filològ lituanian (n. 1879)
- 29 de decembre - Carl Spitteler, escrivan soís, Prèmi Nobel de Literatura (n. 1845)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Quirguiz
Lo quirguiz (kыprыз Tили, kыprызчa, kyrgyz tili, kyrgyzça, قىرعىزچا, قىرعىز تىلى) es una lenga turquesa parlada en Quirguizstan. Es ligat en particular al cazac. Es la lenga oficiala de Quirguizstan amb lo rus.
Somari
Situacion demografica de la lenga[modificar | modificar la font]
Quirguizstan: dominacion demografica del quirguiz[modificar | modificar la font]
En 1999, èra la lenga mairala de mai de 65,2% de la populacion[1] en Quirguizstan e una lenga segonda per 4,8% (especialamant los ozbècs) siá 70,0%.
Lo rus demòra ben practicat demest los quirguizes (49,2% lo parlan).
La lenga quirguiza fòra Quirguizstan[modificar | modificar la font]
Es tanben una lenga minoritària parlada dins qualques païses, en Russia, China, Cazacstan, Ozbequistan, etc., per 500 000 personas al pus mai.
Lo quirguiz e las autras lengas de Quirguizstan[modificar | modificar la font]
Lo rus[modificar | modificar la font]
Lo rus èra la lenga mairala de 14,7% en 1999 e la lenga segonda[2] de 31,8% siá 46,5%.
Lo rus gaudís d'un prestigi que fa sofracha al quirguiz e, en 1999, èra encara una lenga largament coneguda dins lo país. Es tanben la segonda lenga oficiala.
En 1999, 49,2% dels quirquizes parlavan rus. Per comparason, sonque 2,3% dels russes parlavan quirguiz.
L'ozbèc[modificar | modificar la font]
L'ozbèc es una lenga importanta, localament majoritària dins lo sud e la lenga de la minoritat[3] mai nombrosa del país (14,33%).
En 1999, èra la lenga mairala de 14% de la populacion e la lenga segonda per 3,5%, siá un total de 17,5%. Es la lenga majoritària de la region d'Osh (55% d'ozbècs) e la primièra lenga mairala (31,9%) de la region de Jalal-Abad. 98,4[4]% dels ozbècs avián l'ozbèc coma lenga mairala e 18,9% dels ozbècs parlavan quirguiz (36,4% parlavan tanben rus).
Per comparason, 3,4% dels quizguizes e 0,4% dels russes de Quirguizstan podián parlar ozbèc.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.demoscope.ru/weekly/2005/0197/analit04.php
- ↑ Recensament de 1999
- ↑ Recensament de 2009
- ↑ Donadas de 1999


text:
156
Les Alpilles.
Lou vièsti en Auto-Prouvènço
Gui Bonnet e Eloudìo Minard
Lou Bausset à passa tèms
Lou camin percoula
Lou Coudounié
Canton li Troubadou...
Racino coumtadino
Lis Armana
156
Lou vièsti en Auto-Prouvènço
Vaqui un libre que, de segur, defautavo. S’agis de l’oubrage de referènci d’Eliano Michel, presidènto de Parlaren Lis Aup, sus lou vièsti tradiciounau prouvençau dins l’Auto-Prouvènço. Es esta escri pèr uno Prouvençalo, touto embugado de soun terraire, e vèn adurre uno mount-joio di bello dins la memòri bas-aupino.
A pèr titre Le vêtement en Haute Provence (brève histoire du textile bas-alpin, 1830-1920).
En mai de 400 foutò, qu’en maje part vènon de l’ufanouso espousicioun de 2007 à Sisteroun, lou legèire à drech à-n-uno escourregudo sus li routo serpentouso d’antan, que lou menaran dins la Vau de Durènço e jusqu’en Ubaïo.
Emé li temouniage precious d’ancian sauprés tout de l’endustrìo dóu teissut bas-aupin, dis óutis pèr travaia la lano, lou canebe e la sedo, autambèn que di mestié, uno endustrìo que fasié viéure de mounde e que prouvesissié touto uno poupulacioun fièro de si vièsti asata à soun èime, à sa vido e à soun climat.
Descurbirés, segur, tóuti aquéli vièsti femenin e masculin, emé la raubo de la nòvio, li vièsti pèr li pichot, sènso óublida li faudau, li couifo, la taiolo, li braio, li capèu, li caussaduro e li beloio.
Lou libre d’Eliano Michel nous porge, tambèn, tout un fube de patroun emé tóuti lis esplico necito. Es recoumanda pèr la Soucieta Scientifico e Literàri dis Aup d’Auto-Prouvènço. Se pòu croumpa vers l’autour.
À l’ouro que d’ùni voudrien escafa nòsti memòri poupulàri, acò douno de soulas de vèire qu’au nostre, en Prouvènço, li femo de noste pople se groupon à manteni si bèlli tradicioun vestimentàri. JGR
29626


text:
Fantauma
Un fantauma (var. hantauma) (dau grèc φάvtaσua 'aparicion'), dins la mitologia populara de fòrça culturas, es un esperit o una arma que se manifèsta entre lei vius d'una maniera perceptibla (per exemple, en prenent una aparença visibla, en produsent de sons o d'odors o en desplaçant d'objèctes). La cresença en fantaumas es ja documentada dins lei primiers tèxts escrichs sumerians e egipcians. Leis estudis recents indican que fòrça personas creson en lei fantaumas e en la vida après la mòrt. En Occident, lei fantaumas son sovent d'armas en pena que pòdon pas trobar de repaus après sa mòrt e demòran entre lo mond dei vius e dei mòrts. La causa d'aquela impossibilitat respònd a un prètzfach que lo defunt a laissat en suspens o inacabat: antau, se pòt tractar d'una victima que reclama de revenja o d'un criminau. Segon divèrsei confessions crestianas, lei fantaumas demòran dins lo limb, un luòc entre lo cèu e l'infèrn, onte van leis armas dei mainatges sens batejar. Dins lei civilizacions orientalas (coma la chinesa) fòrça gent crei en la reïncarnacion. Dins la majoritat dei culturas, leis aparicions de fantaumas son causa de paur. Quauquei teoricians de l'Èra Novèla racionalizan la cresença tradicionala en afirmant que lei fantaumas son de cumuls d'energia negativa.


text:
Consistòri del Gai Saber
Lo Consistòri del Gai Saber (tanben escrivut Consistori del Gay Saber dens la soa forma arcaïca) qu'ei ua de las purmèras acadèmias deu mòn occidentau, fondada a Tolosa en 1323 entà dehéner las letras occitanas.
Creat per 7 borgés mondins que ho per ua brèva estona aperat Consistori dels Sept Trobadors o Sobregaya Companhia dels Set (VII) Trobadors de Tolosa.
Lo Consistòri qu'instaurè ua competicion aperada Jòcs Floraus e, entà definir las exigéncias literàrias e linguisticas, que hargoè la purmèra gramatica occitana : las Leis d'Amor (redigidas per Guilhem Molinièr enter 1328 e 1337).
En 1471 totun, Pèire de Janilhac qu'arrecebò la vrioleta per ua composicion francesa dab la mencion "n'ostan qu'el fos Frances, per so que dictec el lengatge de Tholosa" ; a partir de 1513 lo Consistòri que vadó Collège de rhétorique et de poésie françaises e que hore tornat batejat Acadèmia deus Jòcs Floraus (Académie des Jeux floraux en francés) en 1694.
Enter los grans escrivans francés, Pierre Ronsard e Victor Hugo que horen premiats aus Jòcs Floraus.


text:
Castèth de Bètlòc
Lo castèth de Bètlòc qu'ei ua hortalessa bearnesa de capvath bastida peu vescomte Gaston VII de Bearn au ras deu gave de Pau enter 1250 e 1280. Aquesta hortalessa qu'ostentava ua fòrma de quadrilatèr dab quate tors. Ua bastida (qui vadore la vila de Bètlòc) que ho fondada alentorns un còp lo castèth acabat.
En 1370, Gaston Febus que'u fortifiquè enqüèra mei entà emparar la soa termièra septentrionau potenciaument miaçada per Anglatèrra e Armanhac.
Bètlòc que ho a còps residéncia reiau d'Enric II de Labrit e de la soa hilha Joana de Labrit.
Durant las guèrras de religion, que ho aucupat peus catolics de Terride e que resistè victoriosament aus assauts de las òsts protestantas de Gabriel de Montgomery. En 1620 Loís XIII que'u he cremar entà que non podosse pas estar près ni utilizat peus protestants.
Que ho classat monument istoric en 1925 e monument de França en 1997.
Uei, lo castèth de Bètlòc qu'ei entornejat de vinhas qui produseishen Bearn e arroset de Bearn.


text:
Muhlbach-sur-Bruche
Mühlbach an der Breusch en alemannisch (Muhlbach-sur-Bruche en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge se tròba en la vallée de la Bruche, près del bòsc del Hahnenberg, una reünion de las Vòges mièjas en culminant a 645 m.
A implantat al bòrd d'un ais viari important, lo anciana rota nacionala 420 en connectant Épinal a Molsheim, descatalogada en 2006 per venir la RD 420. Totun, lo tràfec es important : en 2004, se dénombrait en mejana 13 400 veïculs per jorn a la nautor de Muhlbach[1]. Lo vilatge fa partida del costat e del arrondissement de Molsheim.
Le village se trouve dans la vallée de la Bruche, à proximité du bois du Hahnenberg, un sommet des Vosges moyennes culminant à 645 m.
Il est implanté au bord d'un axe routier important, l'ancienne route nationale 420 reliant Épinal à Molsheim, déclassée en 2006 pour devenir la RD 420. Néanmoins, le trafic est important : en 2004, on dénombrait en moyenne 13 400 véhicules par jour à la hauteur de Muhlbach[2]. Le village fait partie du canton et de l'arrondissement de Molsheim.
Istòria[modificar | modificar la font]
A l'origina lo pòble fa de partits domenis dels comtes de Eguisheim-Dabo. Cap a 1150 çò abbaye de Neuwiller i possedís proprietats, de meteissa que çò monastèri de Neubourg #que possedís una tribunal domaniale. En demorant jos la dependéncia de las senhors de Girbaden, #lo que possedisson un castèl en la vallée de la Magel, lo pòble parteja lo destin amb lo bailliage de Schirmeck. A partir de 1504, lo avesque d'Estrasburg compromet los sieus bens en la region a divèrsas familhas, a las Rathsamhausen zum Stein de contunh a las Rohan de 1719 fins a la Revolucion. En dependent del archiprêtré de Obernai, Mulhbach es una filiala de la parròquia de Lutzelhouse fins en 1742. Integrat en 1790 al costat de Rosheim, arrondissement de Sélestat, la municipalitat a amassat al costat de de Molsheim per decrèt del 10 de julhet 1928. A Modèl:La s çò costat coneis un essor mercés al industrialisation de la vallée de la Bruche. Dos tissages mecanica, de meteissa #qu'una scierie an installat. Setanta per #cent del territòri communal a ocupat pel bòsc.
À l'origine le village fait partie des domaines des comtes d'Eguisheim-Dabo. Vers 1150 l'abbaye de Neuwiller y possède des propriétés, de même que le monastère de Neubourg qui possède une cour domaniale. Demeurant sous la dépendance des seigneurs de Girbaden, lesquels possèdent un château dans la vallée de la Magel, le village partage le destin avec le bailliage de Schirmeck. À partir de 1504, l'évêque de Strasbourg engage ses biens dans la région à plusieurs familles, aux Rathsamhausen zum Stein puis aux Rohan de 1719 jusqu'à la Révolution. Dépendant de l’archiprêtré d'Obernai, Mulhbach est une filiale de la paroisse de Lutzelhouse jusqu'en 1742. Intégré en 1790 au canton de Rosheim, arrondissement de Sélestat, la commune est réunie au canton de de Molsheim par décret du 10 juillet 1928. Au Sègle XIX le canton connaît un essor grâce à l'industrialisation de la vallée de la Bruche. Deux tissages mécaniques, de même qu'une scierie sont installés. Soixante-dix pour cent du territoire communal est occupé par la forêt.


text:
Lòt
Lòt (en ebrieu: לוט - [lōṭ]; en arabi: لوط - [lūṭ]) es un patriarca de la Bíblia e de l'Alcoran. Es lo filh d'Aran e lo nebot d'Abraam.
Dins la Genèsi[modificar | modificar la font]
Aprèp que daissèt Ur en companhiá d'Abraam, Lòt arribèt sus las ribas de Jordan. Se separèron: Abraam demorèt dins lo país de Canaan e Lòt davalèt amb sos tropèls cap a la plana de Jordan al tèrma de que èra Sodòma[1]. Pendent las guèrras entre los reis locals, Lòt foguèt pres. Abraam li venguèt al secors e le tornèt a Sodòma[2]. Dieu revelèt a Abraam sa decision de destruire Sodòma e Gomòrra que venguèron luòcs de pervercion. Abraam comencèt alara a intercedir après Dieu per evitar aquela destruccion. « Abraam s'aprochèt e diguèt: « Faràs tanben perir lo juste amb lo maissant? Benlèu i a cinquanta justes dins la vila. Los faras perir tanben? Pardonaràs pas a la vila a causa dels cinquanta justes que son al mitan d'aquela ? » »[3]
L'intercession s'arrèsta sul nombre de dètz justes per salvar Sodòma de la destruccion[4].
Dos ángels arribèron alara a Sodòme, foguèron aculhits per Lòt a çò d'aquel. Los Sodomitas, qu'avian entendut parlar de dos estrangièrs recentament arribats, frapèron a la pòrta de Lòt per ne far encontra amb l'idèa d'aver des relacions sexualas amb aqueles. Lòt aparèt los ángels fins en prepausant sas filhas verges a lors plaça. Demorant a Sodòma, Lòt avertiguèt son pòble del castig que riscava a causa de sa practica de las turpituds e de la sodomia. Son pòble lo foragetèron e lor ciutat deuriá èsser deroïda. Los ángels aduguèron Lòt, sa femna e sas doas filhas fòra de la vila abans sa destruccion. Se refugièron de matin dins una vilòta nomenada Tsòar. Los ángels ordenèron de pas se tornar cap a Sodòma pendent qu'èra deroïda. Malgrat aquò, l'esposa de Lòt mirèt enrè e foguèt cambida en estatua de sal. Ambedoas vilas de la plana foguèron deroïdas. Lòt e sas filhas se refugièron dins una balma del mont[5]. L'istòria de la femna de Lòt, cambiada en estatua de sal per aver regardar enrè, fa pensar als blocs salins de formas estranhas ribejant la mar Mòrta.
Aprèp aver fugit Sodòma, Lòt demorèt doncas sol dins una balma amb sas doas filhas : « L'ainada diguèt a la mai jove: « Lo paire nòstre es vièlh; e i a pas mai d'òmes a l'entorn, per venir cap a nos autres, segon l'usatge de totes los païses. Ven, fasèm beure de vin al paire nòstre, e colcam amb el, per que conservem la raça del paire nòstre ».
« Doncas faguèron beure de vin a lor paire aquela nuèit; e l'ainada anèt colcar amb son paire. El s'apercebèt pas quand se colquèt e quand se levèt. L'endeman, l'ainada diguèt a la mai jove: « Si-fat, colquèri la nuèit passada amb lo meu paire; fagam-li beure du vin encara aquela nuèit, e va colca amb el, per que conservem la raça del paire nòstre. » ».
« Encara faguèron beure de vin a lor paire aquela nuèit; e la cabdèta colquèt amb el. El s'apercebèt pas quand se colquèt e quand se levèt. Las doas filhas de Lòt foguèron emprenhadas de lor paire. L'ainada enfantèt d'un filh, que nomenèt Moab. Es lo paire dels Moabitas, fins a uèi. La mai jove tanben enfantèt d'un filh, que nomenèt Ben-Amil. Es lo paire dels Amonitas, fins a uèi[6]. »
Lòt dins l'Alcoran[modificar | modificar la font]
Es tanben citat dins l'Alcoran coma un sant profèta.
La situacion de Lòt dins l'Alcoran es gaireben la meteissa que dins la Gènesi.
« E Lòt, quand diguèt a son pòble: « Vos liuratz a aquela turpitud que degun, dins los mondes, cometèt abans vos autres[7]? » » « Rai, satisfatz vos desirs carnals amb los òmes al luòc de las femnas ! Sètz un pòble plan otrancièr[8]. »
Dieu envia de messatgièrs solament per avertir del castig terrible per un pòble. « E fasèm pas perir de ciutat abans qu'aguèt d'avertiments[9]. »
Sa femna avent denonciat l'arribada dels invitats (ángels) als abitants e essent complice podèt pas escapar al castig.
« Alara [los òstes] diguèron: « Ò Lòt, siam vertadièrament los emissaris de ton Senhor. Jamai poiràn t'aténher. Partís amb ta familha dins un moment de la nuèit. E que degun de vosautres se torna enrè. Excepcion facha de la teuna femna que serà tocada per çò que pertocarà los autres. Çò que los menaça s'acomplirà a l'alba. Es pas prèpa l'alba? » Sa femna e los abitants foguèron exterminats pels ángels per causa dels actes omosexuals qu'exerciguèron entre ele coma mejan de plaser e de distraccion, anant fins a violar los novèls venguts de lor vila[10]. »
De notar que l'istòria de la balma es pas contada dins l'Alcoran.


text:
Andinomys edax
Lo genre Andinomys compòrta pas qu'una sola espècia, un rosegaire de la familha dels murids :
- Andinomys edax, apelat Andean mouse (mirga dels Andes) pels anglofòns.
Se rencontra aquesta espècia en America del Sud : en Argentina, Bolívia, Chile e a Peró (IUCN).
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Andinomys edax dins Mammal Species of the World (MSW) (en)
- Andinomys edax dins Tree of Life we project (en)
- Referéncia ITIS : TSN 633075 Andinomys edax Thomas, 1902 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Andinomys edax (en)
- Referéncia NCBI : Andinomys edax (en)
- Referéncia IUCN : espècia Andinomys edax Thomas, 1902 (en)


text:
Dragonadas
Las dragonadas que hon operacions de repression de las autoritats reiaus francesas contre los protestants a partir de la promulgacion de l'Edicte de Fontainebleau (qui sancionava la "revocacion" de l'Edicte de Nantas) ; entà obtiéner la conversion deus protestants, aquestes qu'avevan la penibla obligacion d'ostalar en çò son los sordats catolics francés en mission dens lo lor parçan shens poder empachar ni obtiéner reparacion deus abús qui conterén.
Las dragonadas que's perlonguén durant ua bona partida deu sègle XVIII e qu'avón com consequéncia conversions forçadas e exilis.


text:
1000
Aquesta pagina concernís l'an 1000 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Incendi d'Angieus.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Dins lo corrent de l'ivèrn 999-1000, lei negociacions ambé lei Fatimidas permetèron de signar un tractat de patz de dètz annadas. Aquò permetèt ai Bizantins de se concentrar sus lo frònt bulgar. Permetèt tanben ai Bizantins de menar una campanha còntra leis emirs musulmans de Caucàs après l'assassinat dau rèi d'Ibèria. Una campanha aisada li permetèt d'obtenir la somission dei vassaus dau reiaume d’Ibèria que foguèt oficialament annexat en cambi de la distribucion d'unei títols e pòstas importants ai membres de l'aristocracia de la region.
Norvègia[modificar | modificar la font]
En setembre, batalha de Svold entre la flòta d'Olafr Tryggvason e lei flòtas coalizadas de Danemarc, de Suècia e dei jarls de Lade. S'acabèt per la destruccion ò la captura dei naviris d'Olafr e sa mòrt. Après aqueu resultat, Norvègia foguèt partejat entre lei diferents venceires sota la senhoriá dei rèis danés e suedès. Aquò marquèt l'aplant dei temptativas d'unificacion de Norvègia a l'entorn d'un prince crestian fins a l'assai d'Olaf II.
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Fin de la regéncia de l'eunuc Bardjawan que foguèt executat per lo califa Al-Hakim bi-Amr Allah qu'assegurèt d'ara endavant la direccion de l'estat. Adoptèt una politica de moralizacion e de propagacion dau chiisme au sen dau Califat Fatimida onte lo sunisme èra majoritari.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Medecina[modificar | modificar la font]
Vèrs aquela data en Al Andalús, publicacion per lo fisician e mètge arabi Abu al-Qasim al-Zahrawi (936-1013) dau Kitab at-Tasrif (Lo Metòde de la Medecina en occitan). Èra una enciclopedia gropant lei coneissenças regardant la medecina generala e la cirurgia. Aguèt una influéncia importanta sus lo desvolopament d'aquelei sciéncias.
D'autra part, de documents mostran l'usatge frequent de la variolizacion en Asia Orientala, premiera tecnica d'immunizacion coneguda còntra una malautiá. Èra basada sus l'innoculacion volontària de la variòla a un individú per l'immunizar. Fòrça perilhosa, aquela tecnica foguèt utilizada sus la planeta fins ai trabalhs de Jansen sus la vaccinacion en 1796.


text:
Louhans
Louhans es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Louhans A situat al sud-es del departament de Saône-e-Loire en Bressa a 25 km de Lons-lo-Saunier, 35 km de Chalon-sus-Saône, 85 km de Dijon e 150 km de Lion o Genève. La vila a situat près de grands aisses de comunicacion autoroutier (A39), via ferrée o ret départemental.
La Seille trauèssa en plena cœur la vila.
La Bressa louhannaise es una region a fòrta identitat rurala, en possedint un patois fòrça marcat e encara pro practicat, aital coma una fòrça fòrta cultura gastronomique, a l'entorn, dintre d'autras, del pol de Bressa.
Louhans est située au sud-est du département de Saône-et-Loire en Bresse à 25 km de Lons-le-Saunier, 35 km de Chalon-sur-Saône, 85 km de Dijon et 150 km de Lyon ou Genève. La ville est située à proximité de grands axes de communication autoroutier (A39), voie ferrée ou réseau départemental.
La Seille traverse en plein cœur la ville.
La Bresse louhannaise est une région à forte identité rurale, possédant un patois très marqué et encore assez pratiqué, ainsi qu'une très forte culture gastronomique, autour, entre autres, du poulet de Bresse.
Istòria[modificar | modificar la font]
[ref. necessària]Mercés a una politica seigneuriale illuminada, Louhans ven a la s-|XIII|e}} un centre important de redistribution comercial entre la Champagne e lo #Jurar. En 1269, la vila recep una charte de franchise. Cap a 1330, los ponts, la granda-carrièra, las lòtjas e las auberges an modernizat. Lo essor de las fièras de Champagne e dels ducs de Bourgogne s'acompanha d'aquel de la vila.
Jos la Revolucion francesa, la municipalitat, alavetz autonòm, de Châteaurenaud #portar provisoirement lo nom de Beaulieu[1].
En 1973, Louhans fusiona continuament a la lei Marcellin amb las municipalitats vesinas Branges, Châteaurenaud e Sornay per venir Louhans. Sièis ans mai tard, Branges e Sornay sòrton de l'associacion[2].
[ref. necessària]Grâce à une politique seigneuriale éclairée, Louhans devient au Modèl:S- un centre important de redistribution commerciale entre la Champagne et le Jura. En 1269, la ville reçoit une charte de franchise. Vers 1330, les ponts, la grand-rue, les halles et les auberges sont modernisés. L'essor des foires de Champagne et des ducs de Bourgogne s'accompagne de celui de la ville.
Sous la Révolution française, la commune, alors autonome, de Châteaurenaud porta provisoirement le nom de Beaulieu[1].
En 1973, Louhans fusionne suite à la loi Marcellin avec les communes voisines Branges, Châteaurenaud et Sornay pour devenir Louhans. Six ans plus tard, Branges et Sornay sortent de l'association[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 8 d'agost 2012
- ↑ 2,0 2,1 EHESS, nòta communale, Cassini, consultada lo 25 de julhet de 2012


text:
Donatus Magnus
Donatus Magnus, tanben dich Donat lo Grand (mòrt vèrs 355, èra un evesque esquimatica d'Africa dau Nòrd que sei partisans foguèron dichs donatistas. A partir de 305, causèt de tensions prefondas dins la Glèisa d'Africa en refusant d'admetre dins la comunion lei traites, es a dire aquelei qu'avián liurats lei libres o leis objèctes sacrats ais autoritats durant lei persecucions de Diocletian. Puei, totjorn per aquela rason, refusèt de reconoisser l'eleccion de l'eleccion de l'evesque de Cartage causant l'esquisme entre sei partisans e lo rèsta dei crestians de la region. Excomunicat per lo papa en 313, se revoutèt entraïnant divèrsei guèrras civilas entre lei comunautats crestianas d'Africa sota lei rèines de Constantin Ièr e de sei successors.


text:
Saint-Martin-le-Vinoux
Nom desconegut en arpitan (Saint-Martin-le-Vinoux en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Viscut dempuèi lo mejan age Un document testifica en 1044 de l'existéncia de Sant Martin lo Vinoux lo nom vinoux es caractéristique d'un terren ric en vignobles[1].
Habité dès le moyen age Un document atteste en 1044 de l'existence de Saint Martin le Vinoux le nom vinoux est caractéristique d'un terrain riche en vignobles[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Istòria de las municipalitats del Isère 1988 Reboul impremta E S B N 2-7171-0945.X
- ↑ Histoire des communes de l'Isère 1988 Reboul imprimerie I S B N 2-7171-0945.X


text:
Balmaseda
Balmaseda qu'ei ua comuna de Biscaia situada dens la comarca d'Encartaciones.
Qu'estó fondada en 1199 peu senhor de Bortedo dens l'arribèra de Cadagua, suber ua anciana cauçada romana enter Herrera de Pisuerga e Castro-Urdiales. Qu'avó hèra importància comerciau e artesanau.
De véder[modificar | modificar la font]
- lo pont vielh o de La Muza, d'origina medievau, au quau e s'ajustè ua grana tor au sègle XVau;
- la glèisa de Sant Severin, (sègle XVau) e la soa capèra deus Urrutia (sègle XVIau);
- l'ancian espitau (sègle XVIau);
- la comuna;
- e nombroses bastiments nòbles e populars.


text:
1046
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1046 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Una revòuta dei senhors de Normandia Bassa obliguèt lo duc de Normandia, Guilhèm, de se retirar a la Cort de França onte demandèt e obtenguèt l'ajuda francesa per restaurar son autoritat.


text:
941
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 941 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Dins lo corrent de l'estiu, ataca suspresa d'una flòta dei Rus' de Kiev que desbarquèron dins la region de Constantinòple (40 000 òmes e 1 000 naviris leugiers). Aprofichant l'abséncia dei tropas e de la flòta ocupadas per la preparacion de la campanha anuala còntra leis Arabis, poguèron pilhar la region. En revènge, una pichona flòta de naviris bizantins — vièlhs mai armats dau fuòc grèc — capitèt de leis empachar d'intrar dins la capitala (11 de junh). Puei, de fòrças terrèstras permetèron ai Bizantins de defugir una ataca dirècta còntra lei fortificacions de Constantinòple. Enfin, l'arribada de l'armada d'Orient permetèt de chaplar lei Rus' qu'èran dispersats per leis operacions de pilhatge. Obligats de se retirar, foguèron tanben atacats per una flòta bizantina e perdiguèron unei naviris suplementaris entraïnant la revirada quasi totala de l'incursion.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Mòrt dau generau Bajkam tuat per de rapinaires curds dins lo corrent d'una caça. Sa disparicion entraïnèt l'acomençament d'un periòde novèu de caòs politic a Bagdad. Aprofichant la situacion, lei Hamdanides annexèron la totalitat de Siria. Puei, intrèron dins la capitala dau Califat. S'i turtèron a l'ostilitat dei soudats turcs e deguèron se retirar tre 942.


text:
Bouillonville
Bouillonville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
- La localité a situat al nivèl del confluisson del Rupt de Mad e de lo sieu afluent, la Madine.
- Vilatge semi troglodytique, curieusement implantat en fèrre a caval suls marges del Rupt de Mad
- La localité est située au niveau du confluent du Rupt de Mad et de son affluent, la Madine.
- Village semi troglodytique, curieusement implanté en fer à cheval sur les rives du Rupt de Mad.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Preséncias gallo-romaine e franque.
- Présences gallo-romaine et franque.


text:
1792
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1792 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 20 d'aost : L'armada prussiana pren la vila de Verdun.
- 20 de setembre : Victòria francesa de Valmy.
- 29 de setembre - 8 d'octòbre : Sètge de Lilla per leis Austrians d'Albert de Saxe-Teschen. Lei Francés resistisson e l'armada austriana se replega.
- 19 - 21 d'octòbre : l'armada francesa de Custine pren Mayence après un sètge de tres jorns.
- 6 de novembre : Victòria francesa de Jemappes contra leis Austrians.
- 19 de novembre - 1èr de decembre : Sètge e presa de Namur per lei Francés.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Perseguida dei trèbols intèrns liats a l'afondrament dau poder imperiau en 1768-1769 ambé divèrsei cambiaments d'alianças entre lo negus, lei pretendents au tròne e lei senhors principaus de l'Empèri. Au començament de l'annada, lo negus Hezqeyas se raprochèt de l'abuna Yosab e d'Ichege Wolde Iyasus per formar una coalicion comuna còntra lo ras Aligaz vengut lo senhor pus poderós d'Etiopia dempuei lo reversament de Tekle Giyorgis Ièr. Pasmens, foguèron desfachs dins la region de Gondar. Enterin, lo senhor Haile Wand Bewossen liberèt l'èx-negus Tekle Giyorgis Ièr qu'èra estremat dempuei doas annadas a Emakina. Aquò entraïnèt un raprochament novèu entre Hezqeyas e lo ras Aligaz sota l'egida dau dejazmach Haile Eshte.


text:
Dreadnought
Lo Dreadnought foguèt un tipe de naviri de guèrra cuirassat de la premiera mitat dau sègle XX. Son nom vèn dau naviri britanic HMS Dreadnought qu'intrèt en servici en 1906 e que representèt una revolucion majora dins lo domeni de la guèrra navala. Èra equipat de doas evolucions que venguèron la nòrma dei classas seguentas de naviris militars. La premiera èra una artilhariá principala d'un calibre unic e la segonda èra l'adopcion d'una propulsion basada sus un motor de vapor permetent d'aumentar la velocitat dau naviri. Son introduccion entraïnèt una corsa ais armaments novèla entre lei poissanças mondialas deis annadas 1900, especialament entre Alemanha e lo Reiaume Unit.


text:
Comunôtât ôtonoma d’Aragon
L’Aragon (en castilyan et en aragonês Aragón, en catalan Aragó) est una comunôtât ôtonoma situâ dens lo nord de l’Èspagne. El est bordâ u nord per la France, u levant per la Catalogne et la Valence, u sud per la Castilye-La Mange, u ponant per la Castilye-et-Lion et la Navarra. La règ·ion nord de l’Aragon consèrve la lengoua aragonêsa. La règ·ion orientâla consèrve l’usâjo de la lengoua catalana dens la via de tôs los jorns. Actuèlament, lo castilyan y est la solèta lengoua oficièla.


text:
Catalisi
La catalisi es lo procès a travèrs de que creis la velocitat d'una reaccion quimica. Lo procès de catalisi implica la preséncia d'una substància que constituís una part del sistèma en reaccion, que pasmens se pòt menar a tèrme sens ela. Aquesta substància se sona catalisador. Un catalisador es una substància qu'aumenta la velocitat d'una reaccion, en reagissent, se regenerant e que pòt èsser recuperada a la fin de la reaccion (lo catalisador se fragmenta en particulas pichonas per accelerar lo procès). Se retarda la reaccion, se sona inibidor.
Natura del procès[modificar | modificar la font]
La velocitat de reaccion depend de las velocitats de las etapas del mecanisme. La foncion del catalisador es simplament de porgir un mecanisme addicional (rota diferenta) per anar dels reactius als produches. Aqueste mecanisme alternatiu a una energia d'activacion mendre que lo mecanisme en abséncia de catalisador; d'autra part, normalament lo Factor de Frequéncia A -vejatz tanben Cinetica e mecanismes de reaccion- es parièr per la reaccion pas catalisada e la catalisada. D'aicí que la constanta de velocitat de la reaccion catalisada siá màger que la pas catalisada.
En biologia, los catalisadors mai importants son los enzims, biomoleculas que regulan la velocitat d'un grand nombre de reaccions dins los d'èssers vivants, en inclusent tot lo metabolisme. Vejatz, per exemple, l'ADN polimerasa.


text:
Hilary Hahn
Hilary Hahn (Lexigton, Virgínia, lo 27 de noveme de 1979) qu'ei ua violonista americana.
Que comencè a estudiar lo vriulon au Peabody Conservatory de la Johns Hopkins University de Baltimore dab lo metòde Suzuki. Dinc a 1989 qu'estudiè a Baltimore dab Klara Berkovich e, en 1990, au Curtis Institute of Music a Filadelfia dab Jascha Brodsky.
En 1991 que debutè dab l'Orquèstra Filarmonica de Baltimore. En 1995 que he la soa debuta internacionau en Alemanha dab l'Orquèstra Sinfonica de la Ràdio de Bavirèra.
Desempuish qu'a continuat ua carrièra de las màgers com concertista e interpreta d'enregistraments.
Lo son vriulon qu'ei ua òbra deu mèste francés Jean-Baptiste Vuillaume.


text:
Revèst d'Aubion
Revèst d'Aubion (Revest-du-Bion en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situat sul scenari de Albion, lo vilatge a situat a 960 mètres d'altitud[1]. Establit sus una leugièra butte e anciennement fortificat, es montagnard per la siá altitud.
Situé sur le plateau d'Albion, le village est situé à 960 mètres d’altitude[1]. Établi sur une légère butte et anciennement fortifié, il est montagnard par son altitude.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
La_Torre.


text:
Odobenus rosmarus
Odobenus rosmarus
especimen de la sosespècia tipe,
bacin de Foxe, Canadà
La mòrsa (Odobenus rosmarus) es un grand e placid mamifèr vivent dins lo nòrd de l'Atlantic e del Pacific (mar de Bering). Las mòrsas vivon dins las mars articas sus d'icebergs e d'illas.
Las defensas de la mòrsa se compausan d'evòri e fòrman una arma fòrça dissuasiva. Lor servisson tant plan de pic de glaç coma de pigassa.
Las mòrsas se noirisson sustot de peissum, de molluscs e d'autres invertebrats marins.
Somari
Descripcion fisica[modificar | modificar la font]
Pes[modificar | modificar la font]
Talha de las defensas de la mòrsa[modificar | modificar la font]
- Lo mascle : 1 m.
- La femèla : 50 cm.
Talha[modificar | modificar la font]
- Lo mascle mesura entre 2,90 e 3,20 m.
- La femèla mesura entre 2,50 e 2,70 m.
Reproduccion[modificar | modificar la font]
Los mascles dominants constituisson d'arèms constituits de mantuna femèla, que susvelhan gelosament. Lo mascle es alara fòrt territorial. Tota temptativa d'un autre mascle de penetrar sus son territòri entrainarà un combat, de còps que i a violentàs.
Los acoplaments e las jacinas an luòc sus la tèrra ferma o sus una banquisa. Lo periòde de gestacion es de 15 meses çò la mòrsa e la sason de reproduccion va de decembre a març.
Las mòrsas atenhon lor maturitat sexuala vèrs l'edat de sièis ans. A partir d'aquesta edat, la femèla dona generalament naissença a un pichon cada tres ans. Las naissenças an luòc a la prima.
Los pichons pesan en mejana 55 kg a la naissença, e mesuran 1,2 m. Son gris argentat, mas prenon rapidament lor color bruna definitiva.
Noiridura[modificar | modificar la font]
Las mòrsas se noirisson sustot de peisses, de mollusques e autres invertebrats marins. Excepcionalament, de mòrsas son estadas vistas tuant e manjant de fòcas[1]. Dins l'estomac de certanas, s'es retrobat las rèstas de congenères pus pichons[2].
La preferéncia de las mòrsas pels invertebrats explica qu'abiten sustot d'aigas costièras pauc pregondas. La mòrsa es a aqueste títol plan mens pelagica que d'autras espècias de pinnipèdes, coma l'elefant de mar, per exemple.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Filmat dins un documentari alemand de Sigurd Tesche, produch en 2005.
- ↑ D'aprèp un documentari alemand de Sigurd Tesche, produch en 2005.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Odobenus rosmarus dins Mammal Species of the World (MSW) (en)
- Referéncia ITIS : TSN 180639 Odobenus rosmarus (Linnaeus, 1758) (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Odobenus rosmarus (en)
- Referéncia NCBI : Odobenus rosmarus (en)
- Referéncia IUCN : espècia Odobenus rosmarus (Linnaeus, 1758) (en)
- Referéncia CITES : espècia Odobenus rosmarus (Linnaeus, 1758) (fr+en) (sul sit de l'UNEP-WCMC)
- reparticion : Odobenus rosmarus (Linnaeus, 1758) (fr+en)


text:
803
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 803 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Après la rompedura dei relacions de l'annada precedenta, un tractat dich Pax Nicephori permetèt de restablir la patz ambé Carlesmanhe. Pasmens, Constantinòple refusèt de reconóisser lo títol imperiau dau Carolingian.
En julhet, lo generau Bardanes Tourkos, cargat de menar una armada còntra una incursion aràbia novèla en Anatolia, se revoutèt e se dirigiguèt vèrs Constantinòple per reversar l'emperaire. Dins aquò, Nicèfor Ièr foguèt capable de suscitar de traïsons au sen dei fòrças de son advèrsari que poguèt pas passar leis Estrechs. Bardanes negocièt finalament sa capitulacion em cambi de sa vida e foguèt estremat dins un monastèri. De mai, lei caps principaus de la revòuta perdiguèron sei cargas mai la repression foguèt finalament relativament limitada. L'incursion aràbia s'arrestèt rapidament en causa de combats intèrnes au Califat Abbassida e lo pagament d'un tribut simbolic permetèt ai Bizantins de restaurar la patz.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Un complòt organizat per lo califa Harun ar-Rachid li permetèt d'eliminar lei vizirs poderós de l'Ostau dei Barmecides, especialament Jafar ben Yahya que foguèt decapitat. Fins a sa mòrt, l'autoritat dau califa foguèt plus contestada au sen de sa Cort. D'autra part, dins lo corrent de l'annada, cinquen e darrier romavatge dau califa Harun ar-Rachid a La Mèca (après 793, 795, 797 e 802).


text:
Chanteloup-les-Vignes
Chanteloup-les-Vignes es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Yvelines e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situat a 30 km de París al centre d'una sivella de la Seine dicha « sivella de Chanteloup », entre Poissy e las vilas nòvas de Cergy-Pontoise e Sant-Quentin-en-Yvelines. Orientat nòrd-sud, lo territòri de la municipalitat de Chanteloup, d'una superficie de 332 ectaras pòt èsser dividit en quatre entités especifics :
- al nòrd lo massiu boisé del Hautil que # se appuie una zòna pavillonnaire moyennement dense,
- lo « vilatge », amassat a l'entorn de la glèisa e de la comuna, a l'entorn #que se'n estend una zòna pavillonnaire dense,
- en contrebas, entre lo vilatge e la via ferrée, la ZAC de la Noé, quartièr de abitat sociala constituit de grands amassa de immeubles collectius,
- e la plana de Chanteloup en se estendent dempuèi la via ferrée Apòstes-de Flaçadas fins al limit sud de la municipalitat, compausada al nòrd d'una zòna d'activitat acollidor una cinquantena de entrepresas e al sud de qualques terrens agricòlas.
Se desservie
- per una parca (Chanteloup-las-Vinhas) de la linha París - Flaçadas per Conflans (Modèl:Transilien/correspondéncias amb intitulada).
- Per la RD 22, nomenada successivament carrièra del Hautil, avenguda del General-Leclerc, avenguda de Poissy, #que constituissi lo unic ais nòrd-sud desservant los sieus quatre composantes,
al èst, per la RD55, al sud, pel avenguda Charles-de-Gaulle #que jouxte la via ferrée Apòstes-de Flaçadas e connècta la RD55 al pont de Triel.
Lo bòsc Del Hautil se estend sus las municipalitats de Triel-sus-Seine, Andrésy, Boisemont. A enebit als promeneurs dempuèi divèrses ans en rason de la preséncia de nombrosas carrièras sosterranhas, antany espetadas per la extraction del gypse. En remontant la còsta de Chanteloup, carrièra Paul-Méyan, se pòt veire de divèrsas intradas de ancians ostals (destruidas dempuèi divèrses ans), enebidas de accèsses. Dempuèi Una quinzena de ans, dels fontis jamai o mens importants apareisson al jorn en cèrtas parts de la vila (carrièra del Capítol en particular). Una persona a quitament desaparegut lo an 1991 e a passatge jamai #èsser amassada. Un nòu fontis a aparegut en jamai 2008, al intrada del camin en en portant en lo bòsc, ne nautor de la còsta de Chanteloup. La municipalitat li a calgut enebir lo accès en metent dels afichas grillagés.
Situé à 30 km de Paris au centre d'une boucle de la Seine dite « boucle de Chanteloup », entre Poissy et les villes nouvelles de Cergy-Pontoise et Saint-Quentin-en-Yvelines. Orienté nord-sud, le territoire de la commune de Chanteloup, d’une superficie de 332 hectares peut être divisé en quatre entités spécifiques :
- au nord le massif boisé de l’Hautil sur lequel s’appuie une zone pavillonnaire moyennement dense,
- le « village », rassemblé autour de l’église et de la mairie, autour duquel s’étend une zone pavillonnaire dense,
- en contrebas, entre le village et la voie ferrée, la ZAC de la Noé, quartier d’habitat social constitué de grands ensembles d’immeubles collectifs,
- et la plaine de Chanteloup s’étendant depuis la voie ferrée Paris-Mantes jusqu'à la limite sud de la commune, composée au nord d’une zone d'activité accueillant une cinquantaine d’entreprises et au sud de quelques terrains agricoles.
Elle est desservie
- par une gare (Chanteloup-les-Vignes) de la ligne Paris - Mantes par Conflans (Modèl:Transilien/correspondances avec intitulé).
- par la RD 22, nommée successivement rue de l’Hautil, avenue du Général-Leclerc, avenue de Poissy, qui constitue l’unique axe nord-sud desservant ses quatre composantes,
à l’est, par la RD55, au sud, par l’avenue Charles-de-Gaulle qui jouxte la voie ferrée Paris-Mantes et relie la RD55 au pont de Triel.
La forêt de l'Hautil s'étend sur les communes de Triel-sur-Seine, Andrésy, Boisemont. Elle est interdite aux promeneurs depuis plusieurs années en raison de la présence de nombreuses carrières souterraines, autrefois exploitées pour l'extraction du gypse. En remontant la côte de Chanteloup, rue Paul-Méyan, on peut voir plusieurs entrées d'anciennes maisons (détruites depuis plusieurs années), interdites d'accès. Depuis une quinzaine d'années, des fontis plus ou moins importants apparaissent au jour dans certaines parties de la ville (rue du Chapitre en particulier). Une personne a même disparu en 1991 et n'a jamais été retrouvée. Un nouveau fontis est apparu en mai 2008, à l'entrée du chemin menant dans la forêt, en haut de la côte de Chanteloup. La commune a dû interdire l'accès en mettant des panneaux grillagés.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La primièra carrièra de còsta del mond se #desenrotllar sus las pendentas de Chanteloup lo 27 de novembre de 1898. I aguèt organizat per Paul Méyan, Director de La França automobila. Lo nom de la carrièra actuala pòrta lo sieu nom. Un pichon monument es visible ne nautor de la còsta.
La première course de côte du monde se déroula sur les pentes de Chanteloup le 27 novembre 1898. Elle fut organisée par Paul Méyan, Directeur de La France automobile. Le nom de la rue actuelle porte son nom. Un petit monument est visible en haut de la côte.


text:
Batalha de Mentana
La batalha de Mentana se debanèt lo 3 de novembre de 1867 dins lo corrent dei guèrras d'unificacion d'Itàlia. Opausèt lei volontaris de Josèp Garibaldi desirós de conquistar Roma per l'integrar au Reiaume d'Itàlia proclamat en 1861 a una coalicion formada per França e leis Estats Pontificaus. La preséncia francesa èra motivada per la defensa dau catolicisme menada per Napoleon III. S'acabèt per una victòria aisada dei fòrças francovaticanas, numericament inferioras mai ben entraïnadas e equipadas, que permetèt de mantenir l'independéncia deis Estats Pontificaus.


text:
La Guiòla (cotèl)
Lo La Guiòla es un cotèl plegant tradicional originari de la region de La Guiòla en Aubrac (Roergue). Se caracteriza per sa forma afilada particulara e son margue fach de còrna, de fusta, d'òs o d'evòri ondrat d'una abelha de metal.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo La Guiòla seriá nascut al sègle XIX; a aquesta epòca, los òmes de las bòrias del replanat d'Aubrac partissián la sason d'ivèrn en Catalonha per i trabalhar sovent coma ressaire de long. D'ailà tornèron amb la navaja, cotèl tradicional d'inspiracion araboispanica que lor serviguèt de modèl per fargar lo La Guiòla, sus la basa del capusador, ancian cotèl primitiu d'Aubrac format d'una lama drecha margada sus un tròç de fusta.


text:
Lasa
Lasa (basco), Lasse (francés), qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra.
Lo gentilici qu'ei lasar.
L'arriu d'Arnegi e los sons afluents los arrivets de Pagolako, de Landarreta e d'Ontzoroneko que traucan la vila.
Qu'ei un punt de partença de cap a las montanhas Adartza (1250 m) e Munhoa (1021 m).
Somari
Comunas tòcatocantas[modificar | modificar la font]
- Azkarate au nòrd
- Uhart de Cisa a l'èst
- Anhauze a l'oèst
- Arnegi au sud-èst
- Banka au sud-oèst
- Luzaide dens la Comunautat Forala de Navarra au sud.
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La parròquia de Lasa qu'ei mencionada en 1266. Que s'i tròba mencion, en 1333, de la comandaria de Mokosail (adaptacion basca de « bon conselh »), dependent de Roncesvaus, puish deu capítol de Baiona, qui arcuelhiva los pelegrins deu Camin de Sant Jaume.
Economia[modificar | modificar la font]
L'agricultura qu'ei la principau activitat economica de la comuna, on e's produtz vin d'Irulegi.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
De véder[modificar | modificar la font]
- Ostaus tradicionaus bascos Etxartea (sègle XVII), Harginaenea (fin deu sègle XVII) e Laskorria (sègle XVIII), a la manièra de Meriategia.
- Glèisa de Sant Martin, deu sègle XIX.


text:
Epfig
Epfig en alemannisch (Epfig en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Çò Pòble de Epfig se tròba al pè de la tuc del Ungersberg en lo costat de Barr e lo arrondissement de Sélestat-Erstein. La municipalitat s'estend sus formatnum:2200 {{}} ectaras, #que 560 plantats de vinha, #çò que ne'n fa la mai granda municipalitat viticole de Alsace. Los abitants an conegut jol nom dels Epfigeois. Epfig Dispausa n'indigne la una dels mai importants cultura céréalière e de prada del departament. Lo vilatge se situa a Unitat|6|km}} al sud-es del costat de Barr.
Le village d'Epfig se trouve au pied de la colline de l'Ungersberg dans le canton de Barr et l'arrondissement de Sélestat-Erstein. La commune s'étend sur 2 200 hectares, dont 560 plantés de vigne, ce qui en fait la plus grande commune viticole d'Alsace. Les habitants sont connus sous le nom des Epfigeois. Epfig dispose en outre l'une des plus importantes culture céréalière et de prairie du département. Le village se situe à 6 km au sud-est du canton de Barr.
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquel bourg en remontant a la mai anautita antiquitat a #èsser ocupat per populacions cèltas e germaniques. Jos l'empèri romain, la vila i aviá conegut jol nom de Epiacum (#que la forma Apica n'es probablament una cacographie). Las tropas romaines i aurián plantat, dempuèi lo començament de la siá preséncia, los primièrs plants de vinhas. Dels immigrants alamans se barrejan pauc a pauc a las populacions localas gallo-romainès originelles e lo bas latin a remplaçat per un dialècte alémanique.
A partir del Sègle XII, los avesques d'Estrasburg #que i possedissián un castèl, #que ne demòra pas mai #qu'una part d'un torn e de las soscaves voûtées, dominan la vila. Epfig Es entièrament arruïnat en 1439, en lo moment de las primièras incursiós del partit Armagnacs. Es unas segondas fes destruit en 1632 en lo moment de la guèrra de Trenta Ans. Dintre lo XIe e lo Sègle XIV a erigit una capèla romaine en portant lo nom de Santa Marguerite #que possedís un porche unic en Alsace e un ossuaire #que la majoritat de las ossements ne proven de la destruccion del pòble desaparegut e vesin de Kollwiller. Al XVIIIe çò cardinal de Rohan fa bastir una residéncia a costat del donjon. A aquela epòca lo pòble de Epfig possedissiá 60 potz e un calvaire de tres crotz.
Ce bourg remontant à la plus haute antiquité a été occupé par des populations celtes et germaniques. Sous l'empire romain, la cité était connue sous le nom d' Epiacum (dont la forme Apica est probablement une cacographie). Les troupes romaines y auraient planté, dès le début de leur présence, les premiers plants de vignes. Des immigrants alamans se mêlent peu à peu aux populations locales gallo-romaines originelles et le bas latin est remplacé par un dialecte alémanique.
À partir du Sègle XII, les évêques de Strasbourg qui y possédaient un château, dont il ne reste qu'une partie d'une tour et des caves voûtées, dominent la ville. Epfig est complètement ruiné en 1439, lors des premières incursions du parti Armagnacs. Il est une deuxième fois détruit en 1632 lors de la guerre de Trente Ans. Entre le XIe et le Sègle XIV est érigée une chapelle romaine portant le nom de Sainte Marguerite qui possède un porche unique en Alsace et un ossuaire dont la plupart des ossements provient de la destruction du village disparu et voisin de Kollwiller. Au XVIIIe le cardinal de Rohan fait construire une résidence à côté du donjon. À cette époque le village d'Epfig possédait 60 puits et un calvaire de trois croix.


text:
Maria I d'Anglatèrra
Maria Ièra d'Anglatèrra (18 de febrier de 1516 - 17 de novembre de 1558) foguèt una rèina d'Anglatèrra e d'Irlanda de la dinastia Tudor que reinèt de 1553 a 1558. Après la mòrt d'Edoard VI (1547-1553), prenguèt lo poder après un complòt còntra Jane Grey. Foguèt remplaçada per sa sòrre Elisabeta Ièra (1558-1603). Durant son rèine, assaièt sensa succès de restablir l'influéncia de la religion catolica dins lo país e ordonèt divèrsei mesuras de repression còntra lei Protestants e leis Anglicans.


text:
Fouta Djalon
Lo Fouta Djalon, de còups que i a escrich Fouta Djallon especialament per leis anglofòns, es un massís montanhós que si situa en Guinèa, subrenomat « lo castèu d'Africa de l'Oèst » per qué l'i naisson de corrents d'aiga importants de l'Oèst african : Tinkisso (afluent de Nigèr), Senegau, Gàmbia, Koliba. Amb una superficia de 81 952 km2, e una altitud mejana de 1 000 m, lo Fouta Djalon es un ensems de planas e còlas que son ponch mai aut es lo mont Loura (1 515 m). D'efèct, coneis una pluviometria importanta, e lei dos fluvis principaus de la region, Gàmbia e Senegau, l'i an son sorgent. Lei planas consistisson en una formacion espessa de gres que recuèrbe la ròca granitica dau sota-sòu. L'erosion per la plueia e lei fluvis a cavat de gòrgas prefondas e de valadas dins lo gres.


text:
Cuy (Yonne)
Cuy es una comuna francesa administrada per lo departament d'Yonne de la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Ciutat l'an 833 : "Cersiacus".
Donat per Clotaire II al monastèri #que vendiá de fondar près de de Sens (Yonne) en l'onor de santa Colombe. Lo castèl de Noslon #èsser la residéncia seigneuriale de las archevêques.
Cité en 833 : "Cersiacus".
Donné par Clotaire II au monastère qu'il venait de fonder près de Sens (Yonne) en l'honneur de sainte Colombe. Le château de Noslon fut la résidence seigneuriale des archevêques.


text:
President de la Republica Francesa
La Presidéncia de la Republica es la mai nauta foncion de l'organ executiu de la Republica Francesa. La Republica Francesa s'es dotada d'un president pas qu'a partir de 1848 (II Republica). Dempuèi, i aguèt 22 presidents.
Somari
Cinquena Republica[modificar | modificar la font]
La presidéncia dins la Cinquena Republica es la pus nauta foncion de l'Estat. Ça que la, contràriament als Presidents de la Tresena Republica, los quals èran ailà, segon l'expression consacrada, que per inaugurar los crisantèmes, lo President de la Vena Republica dispausa de poders espandits, e la practica del poder fa d'el, fòra periòde de coabitacion, un quasi-monarca republican. Lo President dispausa en efièch de prerogativas importantas, coma la dissolucion, o de poders constatats per la practica, coma la nominacion del govèrn dins son integralitat o encara la conducha dels afars de l'Estat en fasent del Primièr ministre un "vicepresident". Aqueles poders son pas contrapesats dins lo jòc institucional per una responsabilitat quina que siá davant lo Parlament (es a dire per la possibilitat per las doas Cambras de renversar lo President), mas per una responsabilitat de fach davant lo Pòble.
Dempuèi 1958, la durada del mandat del president èra de 7 ans (septenat) mas l'acorchiguèron en 2000 e lo president es d'ara endavant elegit per 5 ans (quinquenat). Dempuèi un referendum de 1962, lo president de la republica es elegit al sufragi universal dirècte, uninominal, de dos torns.
En cas d'impossibilitat, constatada pel Conselh Constitucional, d'exercir sas foncions presidencialas, l'interim es assegurat pel president del Senat. Fins ara, sol Alain Poher a degut assumir aquel prètzfach dos còps.
Lo cap de l'Estat es :
- lo detentor del poder executiu
- lo cap de las armadas francesas
- lo mai naut magistrat de França
- lo grand mèstre de la Legion d'Onor (la pus nauta autoritat de l'òrdre)
- un dels dos coprinces d'Andòrra.
Lo president nomena lo Primièr Ministre que dirigís lo país amb son govèrn. Coma l'Assemblada Nacionala pòt demetre (per una mocion de censura) lo govèrn, lo president es forçat de nomenar un Primièr ministre sostengut per l'Assemblada Nacionala. Se la majoritat parlamentària es opausada a la del president, aquò mena a una coabitacion politica. Al revèrs, se la majoritat parlamentària sosten l'accion del president, lo Primièr Ministre nomenat se contentarà de seguir las causidas e decisions del President.
Per mai de detalhs vejatz Article 49 (Constitucion de la Cinquena Republica francesa) e Istoric dels govèrns de França
Los presidents de la V Republica, los sols qu'an detengut un poder fòrt, son :
- Charles de Gaulle (1958-1969)
- Jòrdi Pompidor (1969-1974)
- Valèri Giscard d'Estanh (1974-1981)
- François Mitterrand (1981-1995)
- Jacques Chirac (1995-2007)
- Nicolas Sarkozy (2007-2012)
- François Hollande (2012-)
Prerogativas constitucionalas actualas[modificar | modificar la font]
Las prerogativas del President de la Republica pòdon èstre distinguidas entre las de sas prerogativas que son dispensadas del contrasenh del Primièr Ministre (sovent abusivament apelats poders pròpris) en vertut de l'article 19 e las qu'i son somesas en vertut del meteis article.
Prerogativas dispensadas del contrasenh[modificar | modificar la font]
- Nominacion del Primièr Ministre, acceptacion de sa demission (Article 8, alinèa 1).
- Referendum, sus proposicion del Govèrn o proposicion conjunta de las doas assembladas, relatiu a una lei o a la ratificacion d'un tractat (Article 11). Lo resultat del referendum liga lo President.
- Dissolucion de l'Assemblada Nacionala (Article 12). Pòt pas dissòlver tornarmai dins l'an que seguís.
- Poders especials de l'Article 16.
- Drech de messatge a las Assembladas (Article 17).
- Sasina del Conselh Constitucional en contraròtle de constitucionalitat d'una lei (Article 61) o de compatibilitat d'un tractat (Article 54).
- Nominacion de tres membres del Conselh Constitucional e causida de son president (Article 56)
Prerogativas somesas e contrasenh[modificar | modificar la font]
- Nominacion e revocacion dels membres del Govèrn sus proposicion del Primièr Ministre (Article 8, alinèa 2).
- Presidéncia del Conselh dels Ministres.
- Promulgacion de las leis, possibilitat de demandar al Parlament una deliberacion novèla d'una lei o de cèrtas de sas disposicions, li pòt pas èstre refusada (Article 10).
- Poder reglamentari e de nominacion als emplecs civils e militars per atribucion (poder general atribuit al Primièr Ministre) (Article 13).
- Cap de la diplomacia: acreditacion dels diplomatas, diplomatas estrangièrs acreditats al prèp d'el (Article 14)
- Cap de las armadas, presidéncia dels conselhs superiors de la Defensa Nacionala (Article 15).
- Drech de gràcia (Article 17).
- Dobertura e clausura de las sessions extraordinàrias del Parlament, fòra los cases ont aquel s'acampa de plen drech (Article 30).
- Negociacion dels tractats, ratificacion d'aqueles quand una lei es pas exigida en vertut de l'Article 53 (Article 52).
- Presidéncia del Conselh Superior de la Magistratura (Article 65)
- initiativa de la revision de la Constitucion sus proposicion del Primièr Ministre (Article 89)
Autras informacions[modificar | modificar la font]
La residéncia oficiala e burèu del president es lo Palais de l'Elisèu, situat a París, carrièra del Faubourg Saint-Honoré.
Demest las autras residéncias presidencialas, se compta :
- Lo Fòrt de Bregançon, en Provença (Occitània), actual luòc de vacanças oficial.
- L'Hôtel de Marigny, al costat del Palais de l'Elisi, luòc d'acuèlh dels representants estrangièrs.
- Lo Castèl de Rambouillet, abitualament dobèrt als vesitaires e de temps en temps sèti de reünions oficialas.
- Lo Domeni Nacional de Marly-le-Roi, abitualament dobèrt als vesitaires e de temps en temps sèti de reünions oficialas.
- Lo Domeni de Souzy-la-Briche, una simpla residéncia privada.
Lo President de la Republica Francesa es Canonge onorari de la basilica-catedrala de Sant Joan de Latran a Roma.


text:
Bananièr
Los bananièrs forman lo genre Musa. Son de plantas monocotiledonas vivaças de la familha de las Musaceae que lo fruch mai sovent es la bananas.
Lo bananièr, al contrari de las apréncias, es pas un arbre mas una planta erbacèa. Se dich abitalamant que seriá « la mai granda èrbe del mond ».
Lo genre compren prèp de seissenta espècias, dins la zonas tropicalas, que fòrças son cultivadas per la produccion de bananas. Qualques espècias an un interès ornamental e son cultivadas en sèrras dins los païses temperats.
Lo mot de « bananièr » pòt tamben èsser utilizat per d'espècias que son pas del genre Musa. Las espècias del genre Ensete coma la « banana » falsa (Ensete ventricosum) son restacat al grop jol tèrme de « bananièrs ».
Somari
- 1 Descripcion
- 2 Distribucion e abitat
- 3 Classificacion botanica
- 4 Cultura
- 5 Importéncia economica
- 6 Civilizacions
- 7 Nòtas e referéncias
Descripcion[modificar | modificar la font]
Los bananièrs pòdon montar a sèt mètres (fins a 15 mètres per Musa ingens) mas an pas de pè al sens botanic. Lor tija sosterrana semble a un bulb fòrt de que naisson las fuèlhas. Se vei sonque un desvolopament en nautor a la basa massissa dels peciòls de grandas fuèlhas inseridas en espirala. De grandas fuèlhas logament pecioladas se quilhan o penjan (fins a tres mètres de long e 60 centimètres de larg). Pel seu cicle biologic, lo bananièr es una espècia monocarpica (possedís pas qu'un borron terminal) e monoblastic (lo vegetal morrís aprèp la florason)
Quand lo bananièr produguèt entre 25 e 30 fuèlhas, al còr d'aquelas se desvelopa un borron floral venent inflorescéncia penjant fòra per fòrças espècias. L'inflorescéncia, en pampa, es formada d'una seria d'espatas (fuèlhas coloradas) dispausadas en espirala que portan a laa base de flors femes que produsont las bananas e al tèrme de flors masclas.
La florason se fa aprèp de sèt meses e los fruchs maduran quatre meses mai tard. Enseguida, la tija morrís.
Distribucion e abitat[modificar | modificar la font]
La region d'origina de la banana se trapa entre l'Índia e las illas melanesianas del Pacific en passant per Indonesia e la Nòva Guinèa. Ara, la banana es cultivada per totas las ragions tropicalas de la planèta coma per exemple Colómbia o Honduras.
Lo bananièr viu dins los païses tropicals, jos un clima caud e umid.
La banana de cultura foguèt introducha dins las Americas al començament de la colonizacion europèa vèrs 1500.
Classificacion botanica[modificar | modificar la font]
Abans 2002 le genre Musa èra divizat en cinq seccions: Eumusa, Rhodochlamys, Callimusa, Australimusa, Ingentimusa.
En 2002 d'estudis genetics mermèron a tres segon la numeracion cromosomica: seccion Eumusa gropant Rhodochlamys x = 11, seccion Callimusa gropant Australimusa x = 10, seccion Ingentimusa x = 7 per la sola espècia M. ingens.
Seccion Eumusa (inclusissent Rhodochlamys)[modificar | modificar la font]
- Musa acuminata Colla
- Musa angcorensis
- Musa aurantiaca
- Musa banksii
- Musa balbisiana Colla
- Musa basjoo
- Musa cavendishii
- Musa cheesmanii
- Musa ensete
- Musa flaviflora
- Musa griersonii
- Musa itinerans
- Musa laterita
- Musa mannii
- Musa nagensium
- Musa ochracea
- Musa rubra
- Musa sanguinea
- Musa schizocarpa
- Musa siamea
- Musa sikkimensis
- Musa thomsonii
- Musa ×paradisiaca L.
- Musa velutina H.Wendl. & Drude
- Musa sp. 'Burmese Blue'
- Musa sp. 'VN1-054'
Section Callimusa (inclusissent Australimusa)[modificar | modificar la font]
- Musa alinsanaya
- Musa bauensis
- Musa beccarii
- Musa boman
- Musa borneënsis
- Musa bukensis
- Musa campestris
- Musa coccinea
- Musa exotica
- Musa fitzalanii - (atuda)
- Musa flavida
- Musa gracilis
- Musa hirta
- Musa insularimontana
- Musa jackeyi
- Musa johnsii
- Musa lawitiensis
- Musa lolodensis
- Musa maclayi
- Musa monticola
- Musa muluensis
- Musa paracoccinea
- Musa peekelii
- Musa pigmaea
- Musa salaccensis
- Musa splendida
- Musa suratii
- Musa textilis Nee
- Musa troglodytarum L.
- Musa tuberculata
- Musa violascens
Cultura[modificar | modificar la font]
La majoritat de las bananas consomadas pel mond es eissida de varietats cultivadas venent de crosaments intraespecifics entre diferentas sosespècias de M. acuminata e/o de crosaments interespecifics entre M. acuminata e M. balbisiana. Lo processus dich de domesticacion de las bananas auriá començat fa 7000 ans dins lo sud èst asiatic ajudat per las migracions umanas dins diferentas illas e la seleccion umana per far capitar d'ibrids sans granas, partenocarpics (produccion de fruchs sens fecondation de l'ovul) que se produson per multiplicacion vegetativa mejans de rebrots[1]. Aqueles ibrids pòdon èsse diploíds mas mai sovent, son triploíds[2]. Ara, l'istòria avolutiva e las modalitats des processus de domesticacion son estat de precision, subretot mejans d'estudis moleculars utilisant las nòvas tecnologias de biologia moleculara.
Dins la quita seccion Eumusa, existís d'ibríds de distribucion restrencha eissits de M. schizocarpa. La seccion Callimusa donèt de varietats cultivadas sonque en Polinesia amb l'espècia M. troglodytarum L. (grop Fe'i) e qualques ibríds d'autras espècias (per exemple M. jackeyi) de la meteissa seccion e tanben M. textilis, cultivada a las Filipinas per la produccion de fibras.
Lo M. basjoo o bananièr japonés, originari de las montanhas de China, a una tolerança al fred plan nauta; la soca dins le sol resistís a de temperaturas podent èsser inferioras a -12 °C. Lo fruch es granelós e es pas comestible.
Descobèrt recentament, l' 'Helen's Hybrid' un ibrìd M. sikkimensis e M. 'Ney Poovan' produch de fruchs comestibles amb de granas e a una soca que resistís a des temperaturas inferioras a -12 °C. (M. sikkimensis seriá tan resistent al fred coma basjoo)
De varietats de M. cavendishii an una nautor de maduretat inferiora a 2 m e se pòt cultivars en pòts. Son sovent prepausats coma bananièrs d'interior (temperatura minimala, 5 °C).
Tipologia[modificar | modificar la font]
Existís fòrça varietats de bananas comestiblas formant tres grops d'usatge diferents:
- Banana dessèrt: la banana fruch classica, sucrada, es consomada cruda coma un fruch. La mai granda majoritat de las bananas exportadas venon d'una monocultura d'un clòn nomenat Cavendish eissit de crosaments entre 3 sosespècias M. Acuminata. Aquel clòn triploíd (es a dire dispausant 3 versions de genòm M. acuminata) represente d'esperel gaireben totes los escambis comercials mondials e prèp de 50 % de la produccion mondiala [3]. Aquela monocultura representa un risc important e majoral per la produccion mondiala fàcia a l’adaptacion dels patogèns e de las malautiás especificas coma la cercosporiòsi negra [4] e lo fungi responsable de la fusariòsi [5].
- Banane de còire: Mai grossa e mai longa que la banana dessèrt. La popa es un pauc rosada, mai paure en sucre e mai rica en amidon, çò que la fa mai mai ferma, aquò fa que ten plan a la cosesson. Es utilizada coma un legum. Las bananas de còire son triploïdas e eissidas de crosaments entre de sos-espèces M. acuminata e l'espècia M. balbisiana.
- Banane de bièra: comprenen de varietats pichonas, amerencas. Se fan rebolir, sevisson per far de bièra o de vin.
Autras utilizacions[modificar | modificar la font]
Una espècia, l'abaca (Musa textilis), es cultivada a las Filipinas per produire de fibras amb que se fa de còrdas, la mai duradissa dela fibras naturalas.
Dins fòrça regions, las fuèlhas de bananièr an d'usatges domestics: teulats, embalatge, aisina, fibras trenadas, eca. D'autras espècias an una utilizacion ornamentala.
Parasits[modificar | modificar la font]
Los bananièrs patisson del trabalh dels vèrms nematòds, coma Radopholus similis, Helicotylenchus multicinctus, Meloidogyne, eca. que gastan las racinas.
Importéncia economica[modificar | modificar la font]
Las bananas alimentárias[modificar | modificar la font]
Es a la fin del sègle XIX que la cultura de la banana se desvelopèt a las Antilhas puèis en America Centrala per venir una cultura industriala contrarotlada per doas grandas firmas nordamericanas : Dole e Chiquita.
La banana representa un aliment de basa vital per des milions de personas dins los païses en via de desvolopament e èra en 2011 lo fruch mas consomit al mond amb una produccion mondiala de mai de 100 milions de tonas (Produccion 2011, Donadas de FAOSTAT (FAO)). Es la la 4a produccion mondiala per l'alimentacion umana aprèp las 3 cerealas ris, blat et mailh. Los principals païses productors son en America del Sud : Brasil, Colómbia, Eqüator, Veneçuèla, e en America Centrala : Honduras, Panamà, Mexic, en Asia : China, Índia, Filipinas, Indonesia, Tailàndia, Vietnam o en Africa : Burundi, Tanzania.
Lo comèrci internacional de la banana donèt un conflicte a l'Organizacion Mondiala del Comèrci (OMC) entre l'Union Europèa e los païses productors d'America, a causa dels acòrdis preferencials (contengents e drechs de doanas redusits) que ligavan l'Union als païses ACP (Africa Caribas Pacific).
Le comèrci de la banana es atipic per que prèp de 90 % de la produccion es consomada in situ (dins lo país productor). Índia, China e Brasil que cson dins las 5 des païses productors mágers expòrtan gaireben pas ges lor produccion de bananas. Lo comèrci de la « banana d'expòrt » es gaireben tot realizat per 3 societats americanas que Chiquita Brands International (anciana United Fruit Company). Las principalas zonas exportatriças son l'Africa, las Filipinas e l'America Centrala e latina alara que las zonas importatriças son subretot l'America del Nòrd e Euròpa.
Civilizacions[modificar | modificar la font]
Lo bananièr es la planta al còr de la vision indoa del paradís perdut datant al mens del sègle sièis AbC. Boda faguèt del bananièr lo simbòl de la vanitat dels bens, de la fragilitat e de l'instabilitat de las causas, per que sa partida aeriana morrís aprèp aver fructificat.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)Perrier, X. et al. Multidisciplinary perspectives on banana (Musa spp.) domestication. Proc. Natl Acad. Sci. USA 108, 11311–11318 (2011)
- ↑ (en)Simmonds, N. W. The Evolution of the Bananas 101–131 (Longman, 1962)
- ↑ Lescot, T. The genetic diversity of banana in figures. FruiTrop 189, 58–62 (2011)
- ↑ De Lapeyre de Bellaire, L., Fouré, E., Abadie, C. & Carlier, J. Black leaf streak disease is challenging the banana industry. Fruits 65, 327–342 (2010)
- ↑ Dita, M. A., Waalwijk, C., Buddenhagen, I. W., Souza, M. T. & Kema, G. H. J. A molecular diagnostic for tropical race 4 of the banana fusarium wilt pathogen. Plant Pathol. 59, 348–357 (2010)


text:
Waville
Waville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Waville Es una municipalitat en se situant en la Vallée del Rupt de Mad a 25 km de Mètz en lo parc natural regional de Lorraine.
Waville est une commune se situant dans la Vallée du Rupt de Mad à 25 km de Metz dans le parc naturel régional de Lorraine.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Vilatge de l'anciana província de las Tres-Évêchés.
Village de l'ancienne province des Trois-Évêchés.


text:
Partit Socialista Obrièr Espanhòl
Lo Partit Socialista Obrièr Espanhòl (Partido Socialista Obrero Español) o PSOE es un partit politic espanhòl de esquèrra sociala democrata membre del Partit socialista europèu e de l'Internacionala socialista.
Al poder d'octobre de 1982 fins a març de 1996, es a dire pendent mai de tretze ans, lo PSOE tornèt governar Espanha de març de 2004 a decembre de 2011. Per las eleccions legislativas espanhòlas de 2008, lo partit ganhèt mai grand nombre de vòtes jamai obtengut amb 11 288 698 vòtes alara que patiguèt de sa mai granda desbandada electorala dempuèi la transicion democratica espanhòla pendent las eleccions generalas de 2011.
Lo secretari general actual, José Luis Rodríguez Zapatero, que foguèt President del Govèrn d'Espanha de 2004 a 2011.
Lo PSOE govèrna actuelament las comunautata autonòmas d'Andalosia e de la Comunautat Autonòma Basca e participa al govèrn de las Canàrias e de la Comunautat Forala de Navarra. Dirigís tanben de vilas coma Vigo, Soria Saragossa.
A prèp de 550 000 membres, atal es lo segond partit politic d'Espanha pel nombre d'aderents aprèp lo Partit popular


text:
Avent
Dins la religion cristiana, se nomena avent lo periòde de decembre precedissent Nadal. Dura quatre setmanas que caduna se pòt marcar d'una candela. Es la preparacion esperitala per una de las fèstas mai importantas del calendièr crestian.
Pendent aquel periòde se dona a manjar al Cachafuòc. Dins la tradicion anglosaxona que s'impausa, i a de calendièrs infantils amb de chocolats per manjar cada jorn.
Somari
Etimologia[modificar | modificar la font]
La paraula d' avent ven del latin e significa arribada; e la frasa adventus Redemptoris vòl dire arribada del Redemptor. Dins la religion crestiana, avent s'associa amb l'arribada de Nadal, que correspond a la naissença de Jesucrist.
Significacion crestiana[modificar | modificar la font]
L'avent dura de 21 a 28 jorns, alara que se celebran los quatre dimenges mai pròche de Nadal. Marca lo començament de l'anada liturgica dins gaireben totas las confessions crestianas. Pendent aquel periòde, los parroquians comencan de se preparar a celebrar la commemoracion de la naissença de Jesucrist e per tornar trobar l'esperança dins la segonda Venguda del Crist Jèsus, a la fin dels temps.
Tradicions[modificar | modificar la font]
Nadalet[modificar | modificar la font]
En Lengadòc, Nadalet o Novelet designa lo periòde de uèit jorns abans Nadal, temps que s'i fa cada vèspre sonar las campanas[1] .
Corona d'avent[modificar | modificar la font]
Pendent l'avent, dins d'unas culturas se prepara dins cada lar o glèisa una corona de flors, nomenada corona de l'avent, amb quatre candelas, una per a cada dimenge d'avent. Qu'a caduna s'assigna una vertut qu'a de se melhorar dins aquela setmana, per exemple: la primièra, l'amor; la segonda, la patz; la tresena, la tolerància; e, la quatrena, la fe.
Candelas[modificar | modificar la font]
Al sègle XIX, a Bavièra (Alemanha), pendent los jorns d'avent, cada jorn, se remenbrava l'arribada de Nadal amb de candelas, objèctes de gèis manufacturats o decorant los jorns del calendièr amb de decòrs de nadal.
Calendièr de l'avent[modificar | modificar la font]
Lo primièr calendièr de l'avent conegut es de 1851[2] qu'èra pintat a la man. En 1908, Gerhard Lang editèt lo primièr calendièr de l'avent imprimat, qu'obtenguèt grand vam. Conteniá vint e quatre estampas, coma de pichonas cartas postalas, ont'i aviá un personatge religiós dessenhat: sants, la Maire de Jèsus, eca., que cada jorn se despegava del calendièr.
Mai tard, aprèp las annadas 1920, s'incorporarèron dins los calendièrs d'avent 24 fenèstrons, una per cada jorn, darrièr los quals s'amagavan un chocolat.
Temps d'avent[modificar | modificar la font]
- Començament: L'Avent es lo començament de l'an liturgic, e comença lo dimenge seguent la fèsta de Jèsus.
- Fin: Avent ven d' "adventus", o siá, venguda, arribada, pròche del 30 de novembre e s'acaba lo 24 de decembre. Forma una unitat amb Nadal e l'Epifania.
- Color: La liturgia dins aquel temps lo violet.
- Sens: Lo sens de l'avent es avivar a çò dels cresents l'espèra del Senhor.
- Durada: Dura 4 setmanas.
- Partidas: Se pòt parlar de 2 partidas dins l'avent:
- dempuèi lo primèr dimenge al 16 de decembre, qu'es marcat per una caractèr escatologic, mirant la venguda del Senhor al final dels temps;
- dempuèi lo 17 de decembre al 24 de decembre, se nomena "Setmana Santa" de Nadal, e s'orienta a preparar mai explicitament la venguda de Jèsucrist, dins l'istòria de Nadal.
- Personatges: Las lecturas biblicas d'aquel temps d'avent son presas sobretot del profèta Isaïas (primièra lectura), tanben se lison los passatges mai profetics de l'Ancian Testament sus l'arribada del Messias. Isaïas, Joan Batista, e Maria de Nazaret son los modèls de cresents que la Glèsia ofrís als fidèls per preparar la venguda de Jèsus.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Frederic Mistral, Lou Tresor dóu Felibritge (Mab-O, pagina 392)
- ↑ (en) Leonard Greenspoon, Rites of Passage: How Today's Jews Celebrate, Commemorate, and Commiserate, p.123


text:
Adjib
Adjib que ho un faraon de la Ièra dinastia egipciana durant lo periòde tinita. que ho lo successor deu long regnat deu rei Den. Com lo son predecessor que celebrè ua hèsta Sed (ua mena de jubilèu - justificat dens aqueth cas per la soa etat - destinat a reviscolar lo rei e a provar la soa vigor).
Nicolas Grimal que situa lo son regnat enter : -2995 e -2960.
Dens la Lista Reiau d'Abidòs qu'apareish dab lo son nom de Sa-Ra Merbiap :
Honts[modificar | modificar la font]
- Grimal, Nicolas. Histoire de l'Egypte ancienne. París : Fayard, 1988.
- Shaw, Ian. The Oxford History of Ancient Egypte. Oxford : Oxford University Press, 2000.


text:
Neftis
Divessa de l'Egipte antica hilha Not, divessa deu cèu e de Geb, diu de la tèrra; adonc qu'ei tanben la sòr s'Isis, d'Osiris e de Seth. Deu medish biais qu'Osiris esposè la soa sòr Isis, Neftis que's maridè dab Set. Totun qu'avó un hilh dab Osiris: lo diu Anubis deu cap de chacal. Qu'ei representada potant lo ieroglif qui vòu díser "ostau" suu cap com un capèth. Com la divessa Bastet, qu'ei associada au sistre (instrument de musica de pecussion). Qu'èra mei que mei venerada a Eliopòlis e qu'èra considerada au còp protectriça (e mai que mai protectriça deus faraons estant qu'avèva emparat lo diu Òrus mainatge) e terribla.


text:
Notre-Dame-de-l'Isle
Notre-Dame-de-l'Isle en normand (Notre-Dame-de-l'Isle en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Es a aquel endroit que Richard Cœur de Leon, pòrti de Normandie, #erigir la fòrta dicha de Boutavent per defendre la siá frontièra contra Philippe Auguste. Fin finala, aquela labor i aguès rasat quand aquel darrièr #emprene la conquista de la Normandie dempuèi 1202.
C'est à cet endroit que Richard Cœur de Lion, duc de Normandie, érigea le fort dit de Boutavent pour défendre sa frontière contre Philippe Auguste. Finalement, cet ouvrage fût rasé quand ce dernier entreprit la conquête de la Normandie dès 1202.


text:
Rombas
Rombas es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La vila a situat en la bassa vallée de la Adorna, sus lo sieu marge drech, sus doas regions naturalas : lo scenari lorrain e los plateaux calcaires de Lorraine o de còstas de Moselle.
La ville est située dans la basse vallée de l’Orne, sur sa rive droite, sur deux régions naturelles : le plateau lorrain et les plateaux calcaires de Lorraine ou côtes de Moselle.


text:
Hasparn
Hazparne / Hasparren
Hasparn (Hazparne en basco, Hasparren en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region d'Aquitània.
Las comunas tòcatocantas que son Briscós e Urt au nòrd, Cambon, Haltsu, Jatsu e Moguerre a l'oèst, Makea, Mendiondo e Bonlòc au sud, e Aiherra e La Bastida de Clarença en Baisha Navarra a l'èst.
Suber la paret de la soa glèisa que i a ua estèla deu sègle III, de l'epòca romana, qui marca la neishença de la província romana aquitana de Novempopulània. L'inscripcion latina que ditz:
- Flamen item dumuir quaestor pagiq. magister
- Verus ad Augustum legato munere functus
- pro novem optinuit populis seiungere Gallos
- Urbe redux genio pagi hanc dedicat aram
qui's pòt arrevirar atau:
- «Flamine (« prèste deu culte imperiau »), e tanben duumvir (« membre d'un collègi de dus magistrats qui dirigivan la ciutat »), questor (« perceptor »), e administrator deu districte (« literalament deu pagus, o país, subdivision d'ua ciutat romana »),
- Verus, cargat d'ua ambassada devant August (« l'emperaire »),
- qu'a obtengut per los nau pòbles d'estar separats deus galleses;
- de retorn de la Vila (« Roma »), que dedica aqueth autar au Gèni deu país (aqueth medish districte o pagus, subdivision de la ciutat antica, en l'ocurréncia shens dobte lo vilatge a l'origina de l'actuau Hasparn[ref. necessària]).[1].»
Durant l'Edat Mejana qu'estó ua arrestada deu Camin de Sant Jaume emparat peus castèths de Zalduzahar (1125) e de Zalduberri (1310).
-
Glèisa de Sant Joan Baptista.
-
Ostau deu sègle XVIII.
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Somari
Demografia[modificar | modificar la font]
Evolucion demografica
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
.


text:
Aumâtre
Aumate en picard ( Aumâtre en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
François Bernard Brunel, chevalier de la prévôté de Aumâtre, plaidejat del rei, compareisserà a las assembladas electoralas de la noblesa d'Amians en 1789.
François Bernard Brunel, chevalier de la prévôté d'Aumâtre, avocat du roi, comparaîtra aux assemblées électorales de la noblesse d'Amiens en 1789.


text:
Neiva (homonymie)
Neiva peut désigner :
- au Brésil (homonymie partielle) :
- João Neiva, municipalité située dans l'État d'Espírito Santo :
- en Colombie :
- au Portugal :
- Neiva, paroisse civile de la municipalité de Viana do Castelo, située dans le district de Viana do Castelo et la région Nord ;
- Abade de Neiva, paroisse civile de la municipalité de Barcelos, située dans le district de Braga et la région Nord ;
- Castelo do Neiva, paroisse civile de la municipalité de Viana do Castelo, située dans le district de Viana do Castelo et la région Nord ;
- la Neiva, petite rivière prenant sa source dans la serra de Oural et se jetant dans l'océan Atlantique sur le territoire de la paroisse de Castelo do Neiva ci-dessus.


text:
Nousseviller-lès-Bitche
Nousseviller-lès-Bitche es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Çò Pòble de Nousseviller se situa en lo nòrd del Bitscherland, a sièis quilomètres e mitat de la frontièra alemanda, sus la expedís de Bitche a Volmunster. Situat sus un scenari al relief pauc accidentat, lo pòble e la siá annèxa de Dollenbach possediscan lo un dels mai pichons bans del país de Bitche, en comptant solament 474 ectaras.
Près de la bordure orientala del país descobèrt, lo pòble a pauc evolucionat dempuèi lo mièg del Sègle XVIII, a l'epòca ont la Atlàs topographique del comtat de Bitche a establit, en 1758. Destinat a avalorar las riquesas forestal de la region, presenta ostals pas jointives, dispausadas en òrdre la longitud de la sola carrièra del aglomeracion. Los jardins vorejades per barralhas an representat per hachures esquissées a tecles leugièras. Per çò qu'es dels entèrras labourables, an simbolizat per hachures alternant amb ponches e los pradas per touffes de èrba. Comparada a las mapas actualas e en particulara al cadastre, lo document apareis fisable en lo sieu ensems mas lo relief, retut per ombrejas, demòra pro approximatif.
Le village de Nousseviller se situe dans le nord du Bitscherland, à six kilomètres et demi de la frontière allemande, sur la route de Bitche à Volmunster. Situé sur un plateau au relief peu accidenté, le village et son annexe de Dollenbach possèdent l'un des plus petits bans du pays de Bitche, comptant seulement 474 hectares.
À proximité de la bordure orientale du pays découvert, le village a peu évolué depuis le milieu du Sègle XVIII, à l'époque où l'Atlas topographique du comté de Bitche est établi, en 1758. Destiné à évaluer les richesses forestières de la région, il présente des maisons non jointives, disposées dans ordre le long de la seule rue de l'agglomération. Les jardins bordés par des haies sont représentés par des hachures esquissées à touches légères. Quant aux terres labourables, elles sont symbolisées par des hachures alternant avec des points et les prairies par des touffes d'herbe. Comparée aux cartes actuelles et en particulier au cadastre, le document apparaît fiable dans son ensemble mais le relief, rendu par des ombres, reste assez approximatif.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Çò Pòble a mencionat per las primièras fes en 1298 jos la forma Nussiwilre, del nom d'òme germanique Nosso e del substantiu vilare, weiler, lo pòble. Lo pòble actual remonta pas pas al delà de la fin del Sègle XVII, los primièrs abitants en essent immigrantas luxembourgeois.
Le village est mentionné pour la première fois en 1298 sous la forme Nussiwilre, du nom d'homme germanique Nosso et du substantif vilare, weiler, le village. Le village actuel ne remonte pas au-delà de la fin du Sègle XVII, les premiers habitants étant des immigrants luxembourgeois.


text:
Tropic del Càncer
Lo Tropic del Càncer es un dels cinc parallèls principals indicats sus las mapas terrèstras. Es lo parallèl de 23° 26' 22" de latitud nòrd, la latitud pus septentrionala ont se pòt apercebre lo Solelh dirèctament al zenit, al solstici de junh.
Dominacion[modificar | modificar la font]
Lo Tropic del Càncer pòrta aquel nom perque, fa gaireben 2000 ans, lo Solelh dintrava dins la constellacion del Cancèr al solstici de junh.
A causa de la precession dels equinòccis, lo Solelh se situa uèi dins la constellacion dels Geminis al moment d'aquel solstici.
Païses traversats[modificar | modificar la font]
Lo Tropic del Càncer copa subretot d'oceans. Pasmens lo nombre de païses traversats e la distància maritima traversada pel Tropic del Càncer son mendres pel Tropic del Capricòrne.
Los païses que travèrsa son, en partissent de 0° de longitud cap a l'Èst, son :
- Argeria
- Nigèr
- Libia
- Chad : lo punt pus septentrional del país es definit pel Tropic del Càncer
- Libia encara
- Egipte
- Arabia Saudita
- Emirats Arabis Units
- Oman
- Índia
- Bangladèsh
- Índia encara
- Birmania
- China
- Taiwan
- Lo tropic passa al sud de las illas japonesas de Ryūkyū e Ogasawara
- Hawaii (Estats Units d'America, pas de tèrra traversada : lo Tropic passa entre Nihoa e l'illa Necker)
- Mexic
- Lo Tropic passa al nòrd de Cuba
- Bahamas
- Sahara Occidental (territòri contestat administrat per Marròc)
- Mauritània
- Mali