text:
Aphrodite Terra
Aphrodite Terra es un dei dos continents de la planeta Vènus. Es situat au sud de l'eqüator sus quasi 15 000 quilomètres. Son altitud mejana es egala a 3000 m. Se compausa de tres regions principalas e d'una quatrena, geologicament liada :
- Ovda Regio qu'es una region de 5000 km a l'oèst. Presenta lei terrens pus auts dau continent ambé de tesserae tenent quauquei fragments de planestèus.
- Thetis Regio qu'es una region de 3000 km a l'èst dau continent. Es similara a Ovda Regio.
- Artemis Corona es una region amb un relèu fòrça complèxe organizada a l'entorn dau volcan en corona pus important de Vènus.
- Atla Regio es una region au nòrd-èst dau continent que travèrsa una region ambé de volcans en corona similars a Artemis Corona per arribar a la region volcanica comportant lo Maat Mons.


c: text/html

text:
Aigla
Una Aigla (var. agla) es comunament lo nom vernacular donat a de grands aucèls rapaces planaires diurnes. Totes apartienon a la famillha dels Accipitridae. Qualques espècias son apagada.
Somari
Etimologia[modificar | modificar la font]
Lo nom ven del latin aquila que designa ara le genre biologic
Caracteristica[modificar | modificar la font]
Las aiglas son de grands rapaces planaires diurnes am qu'emigran fòrça, çò que los distria dels Falconidae (falcons, esparvièrs). Son mai grandas que las busas e ont de tarsas amb plumas.
Los aiglas possedisson de grandas arpias per sasir lor presas e de patas posereosa. An tanben una vista aguda lor permetant de localizar la presa de luènh.
Lista d'aiglas[modificar | modificar la font]
- Aigla cridarèla
- Aigla comuna
- Aigla iberica
- Aigla imperiala
- Aigla reiala
- Aigla botada
- Aigla deis estèpas
Aiglas dins la cultura[modificar | modificar la font]
Simbolisme[modificar | modificar la font]
L'aigla es lo simbòl de fòrça organismes e nacions. Representa las idèas de beutat, de força e de prestigi. Los Romans l'utilizavan coma emblèma per lors armadas.
L'aigla, capabla de s'auçar al dessús dels nívols e de fixar lo solelh, es universalament considerada coma un simbòl a l'encòp celèst e solar.
Es dins l'antiquitat classica, l'aucèl de Zèus, e qu'aquel podava s'indentificar al quite aucèl; son ròtle de rei del cèl es tanben explicita pels chamans siberians. Son identificacion al solelh, font e rai de la lutz, es subretot pels Amerindians que, portant de plumas d'aigla, s'identifiquèron a aquel rai. Las plumas e lo fuilet en òs d'aigla son utilizats dins la dança qu'agacha lo solelh. Meteissa identificacion pels Astècs, e tanben al Japon : lo « Kami » que lo messatgièr o lo supòrt es un aigla es nomenat Aigla del solelh celèst. En Grècia, las aiglas partidas del tèrme del mond, s'arrèston, çò dichà, a la verticala de l'Omphalos de Dèlfes: atal seguisson lo camin del solelh, de l'auçada al zenit, que correspond amb l'axe del mond.
L'aigla fixant lo solelh, es tanben lo simbòl de la percepcion dirècta de la lutz intellectiva. Angelus Silesius escriguèt « L'aigla agacha sens paur lo solelh en fàcia; e tu l'esplendor eternala, se ton còr es pur ». Simbolisme de contemplacion que liga l'atribucion de l'aigla a sant Joan e a son evangili. Qualques òbras d'art del Edat Mejana l'identifican al quita Crist, que significa l'Ascension e a vegada la Reailtat. Aquela segonda interpretacion es una transposicion del simbòl roman de l'Empèri. Los psaumes ne fan un simbòl de regeneracion esperitala, coma lo fènix.
Lo simbòl de l'aigla a tanben un aspècte malefic. La capvirada del simbòl de Crist ne fa un imatge de l'Antecrist: l'aigla es lo rapaç crudel, la raubadora. Es tanben a vegadas simbòl d'orgulh e d'opression (aquò es ligat al poder imperial). Es la perversion de son poder.
Iconografia[modificar | modificar la font]
Dans l'art[modificar | modificar la font]
L'aigla apareis sovent dins las arts plasticas. Dins l'art grècoroman, es un dels atributs de Jupitèr, que prenguèt sa forma per raubar Ganimèda, e apareis dins las representacions de Prometèu suppliciat. Dins l'iconografia crestiana, es lo simbòl o l'atribut de Sant Joan Evangelista (d'escai l'Aigla de Patmos).[1]. L'aigla en efècte s'ataca a las sèrps, simbòl du mal dempuèi lo primièr Libre biblic: la Genèsi; s'auça dins los nauts del cèl coma lo Crist al moment de l'ascension. L'aigla es tanben l'emblèma de las legions romanas, utilizat per Napoleon que ne faguèt un simbòl imperial.
En eraldica[modificar | modificar la font]
L'aigla se trapa dins los escuts de fòrça païses, coma aquela d'Alemanha, de Mexic, d'Egipte, d'Albania, de Polonha o d'Àustria.
L'« aigla » qu'es lo simbòl american es en fach un pigarg, o aigla pescadora: lo Pigarg de cap blanc.
-
Vexillum amb l'aigla e l'acronim de l'Empèri roman
-
Raube de Ganimèda, Miquèl Àngel
-
Aigla de sant Joan l'evangelista, St.Georg in Taisten
-
Bartolomeo Pinelli, L'Aiglon, 1811
-
L'« Aigla » american (cartèl ,1941).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ongla
Las onglas (o unglas), en anatomia, son d'estruturas compausadas de queratina (de natura cornèa) que servisson per revestir e protegir la partida terminala cap dels dets d'una part màger dels vertebrats terrèstres. Son producidas per de glandas que secretan de gròssas capas de queratina..
Los umans avèm vint unglas, a la fin de cada dit, aitant de las mans coma dels pès. Las onglas creisson a una mejana de 0,01 cm cada jorn, doncas una ongla se renovèla entièrament.
Las onglas tenon de formas e foncions diferentas segon las divèrsas espècias animalas. Jos la forma d'arpas, servisson per cavar o agafar um substrat o un aliment. Jos la forma de bata, absorbisson l'impacte dels membres pendent la correguda e tanben lo pes de l'animal. Per çò qu'es dels umans e de fòrça primats, las onglas son menudas e redondas, çò que permet d'aver de precision per manipular d'objèctes amb lo cap dels dets.


text:
Lo Boisson de Cadonh
Lo Boisson de Cadonh[1] (Le Buisson-de-Cadouin en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Peiregòrd, administrada pel departament de Dordonha e la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna de Lo Boisson de Cadonh es bordada per Dordonha.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Defuntat en foncions


text:
Sean Connery
Sir Thomas Sean Connery nasquèt lo 25 d'agost de 1930 a Edimborg en Escòcia). Es un actor (e ocasionalament productor) fòrça conegut mondialament per son interpretacion de James Bond. Foguèt recompensat amb un Oscar per sa trajectòria cinematografica.
Sean Connery es conegut per son accent particular plan caracteristic (accent escocés plan marcat) e son apariéncia atletica e carismatica. Foguèt mai d'un còp causit coma un dels òmes mai atractius per mantuna revista, a mai foguèsse plan mai vièlh que los autres sex simbòls.
Engatjament politic[modificar | modificar la font]
Connery es estat dempuèi un brave brieu pròche del Partit Nacional Escocés (Scottish National Party), partit favorable a l'independéncia d'Escòcia. Contribuís financièrament a la causa coma dins sas intervencions dins las entrevistas.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dimarts, 19 de febrer de 2013
Lo doble instrument de Wilson Cruz
Un legedor que'm demandè de qué èra exactament aqueth instrument doble qui lo joen Wilson Cruz e jogava en acompanhar Alfredo Coca. Qu'ei ua charanga. La charanga, ua invencion deu lutièr bolivian René Gamboa, qu'ei hèita d'ua guitarra e d'un charango qui comparteishen ua soleta caisha, atau lo jogaire que pòt passar de la guitarra au charango durant un trocet, shens cambiar d'instrument.
Que n'avetz un bon exemple dab aqueras pòlcas paraguaianas:


text:
Durban de las Corbièras
Durban de las Corbièras (oficialament en francés Durban-Corbières) es una comuna lengadociana, situada dins lo parçan de las Corbièras dins lo departament d'Aude e a la region d'Occitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de las Corbièras sus la Bèrra e a l'anciana rota nacionala 611 entre Tesan de las Corbièras e Vilanòva de las Corbièras.
Istòria[modificar | modificar la font]
Las originas de Durban remontan al mai prigond passat de la region de las Corbièras. Etimologicament, lo nom vendriá del gal "Duro" (fortificacion) e "ban" (bana). La region foguèt ocupada a la preïstòria.
Lo castèl es del sègle XI. La siá tor cairada es estada classificada als monuments istorics pel Ministèri de Cultura Francés lo 28 d'abril de 1926 en lo classificant coma rèstas d'un castèl càtar.[1] 42° 59′ 40″ N 2° 48′ 56″ E / 42.99442, 2.8156
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
L'an 2013, la comuna comptava 659 abitants. L'evolucion del nombre d'abitants es coneguda a travèrs dels recensaments de populacion efectuats dempuèi 1793. A comptar del sègle XXI, los recensments reals de las comunas de mens de 10.000 abitants se fan cada cinc ans, contràriament a las autras comunas qu'an una enquèsta per sondatge cada an.[nota 1][nota 2]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Henri Boudet, sacerdòt del 1 genièr de 1862 al 16 de junh de 1862.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrns[modificar | modificar la font]
- Durban-Corbières sur le site de l'Institut géographique national
- Site officiel de la communauté de communes
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Al començament del sègle XXI, las modalitats de recensament son estats modificadas per la lei pas 2002-276 del 27 de febrièr de 2002, dicha «lei de democracia de proximitat» relativa a la democracia de proximitat e sustot lo títol V «de las operacions de recensament», amb la fin de permetre, après un periòde transitòri corrent de 2004 a 2008, la publicacion annadièra de la populacion legala de las desparièras circonscripcions administrativas francesas. Per las comunas que la populacion n'es superiora a 10 000 abitants, una enquèsta per sondatge es efectuat cada an, la totalitat del territòri d'aquelas comunas es pres en compte al tèrme del meteis periòde de cinc ans. La primièra populacion legala posteriora a aquela de 1999 e que s'inscriu en aquel nòu dispositiu es dintrat en vigor lo 1èr de genièr de 2009 e reven al recensament de l'an 2006.
- ↑ Dins l'encastre dels recensaments e lo grafic, per convencion en Wikipédia, lo principi a èsser retengut, per las populacions legalas posteriors a 1999 de n'anonciar en lo quadre dels censes e lo grafic que las populacions correspondent a l'an 2006, primièra populacion legala publicada calculada conformament a los conceptes definits en lo decrèt pas 2003-485 del 5 de junh de 2003, e los ans en correspondent a una enquèsta exaustiva de censes per los comuns de mens de 10 000 abitants, e als ans 2006, 2011, 2016, èca. per las municipalitats de mai de 10 000 abitants, aital coma la darrièra populacion legala publicada per la Insee per l'ensems de las municipalitats.
References[modificar | modificar la font]
- ↑ Les restes du château : inscription par arrêté du 28 avril 1926 (fr), consultat el 15 d'octubre de 2016.


text: Autres villes proches de CHAMBREY : Château salins, Vic sur seille, Champenoux, Brin sur seille, Réméréville, Moncel sur seille, Moyenvic, Sornéville, Bioncourt, Pettoncourt, Laneuveville en saulnois, Mazerulles, Arracourt, Hampont, Fresnes en saulnois, Bezange la grande, Salonnes, Hoéville, Athienville, Jallaucourt, Vaxy, Bey sur seille, Amelécourt, Malaucourt sur seille, Manhoué, Lanfroicourt, Morville lès vic, Fonteny, Gerbécourt, Xanrey, Attilloncourt, Grémecey, Erbéviller sur amezule, Lemoncourt, Juvrecourt, Puttigny, Aboncourt sur seille, Oriocourt, Lubécourt,


text:
Biografia
Una biografia (del grèc bios ("vida") e graphein ("escriure"), es un genre de la literatura (o d'autres mejans, coma lo cinèma) basat sus la narracion escricha d'un personatge. Generalament, s'emplega lo mot biografia per de narracions sus de personatges pas fictius. Una biografia escricha sul quite autor se sona una autobiografia.
Una biografia es quicòm mai qu'una recopilacion de donadas (naissença, educacion, trabalh, etc.) o un curriculum vitae. Normalament, evòca tanben las emocions e los sentiments de la persona de cap a las experiéncies de sa vida.
Las biografies mai ancianas que se conescan son las qu'escriguèron los escribes de l'Antiquitat (Egipte anciana, Mesopotamia, divèrsas biografias de l'Ancian Testament e, mai avant, las biografias de la Grècia Anciana e los evangèlis, que contavan la vida de Jèsus de Nasaret. En general, la rigor istorica d'aquelas biografias es pro limitada.
Pendent l'Edat Mejana, los escrivans principals de biografias son los monges, qu'escrivon mai que mai sus de personatges religioses. Per çò qu'es de las tèrra occitanas conven citar las Vidas, biografias escrichas a prepaus dels trobadors. Es tre lo sègle XVII que s'entamena l'escritura de las biografias modèrnas suls personatges illustres. Uèi la biografia es un genre plan popular, tant en literatura coma al cinèma.


text:
Panneaux Mistral triangles
Retrouvez la gamme complète Panneaux Mistral triangles - Panneaux de chantier Mistral sur le site Signals : triangle Mistral risque d'accident, triangle Mistral dos d'âne...
-
Panonceau pour triangle Mistral DistanceA partir de 43,00 €
-
Panonceau pour triangle Mistral Distance et flèchesA partir de 43,00 €
-
Panonceau Indications diverses pour triangle MistralA partir de 43,00 €
-
Panneau triangle Mistral Chaussée GlissanteA partir de 154,00 €
-
Panneau triangle Mistral TravauxA partir de 61,70 €
-
Panneau triangle Mistral AttentionA partir de 61,70 €
-
Panneau triangle Mistral FeuxA partir de 61,70 €
-
Panneau triangle Mistral Dos d'âneA partir de 61,70 €
-
Panneau triangle Mistral Chaussée rétrécieA partir de 61,70 €
-
Panneau triangle Mistral Risque de bouchonsA partir de 61,70 €
-
Panneau triangle Mistral Risque de brouillardA partir de 154,00 €
-
Panneau triangle Mistral AccidentA partir de 61,70 €


text:
1918
Aquesta pagina concernís l'an 1918 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Perseguida e fin de la Premiera Guèrra Mondiala sus divèrsei frònts :
- sus lo frònt de l'Oèst, la fin de la participacion russa au conflicte permetèt ais Alemands de mandar de renfòrç importants. A la fin de la prima, mai d'una ofensiva obliguèt lei Francés e lei Britanics de recular lòng dau frònt, especialament dins lo sector de Marne (Segonda batalha de Marna, 27 de mai - 6 d'aost) e dins la region d'Amians. Pasmens, leis Aliats capitèron de tenir lo frònt fins a l'arribada dau còrs expedicionari estatsunidenc que permetèt de donar un avantatge numeric decisiu a l'Entenduda. Lo 8 d'aost es generalament considerat coma lo jorn decisiu de la desfacha alemanda car totei leis atacas acomençadas dins la jornada mau capitèron totalament. Puei, acomencèron una tiera de còntra-ofensivas aliadas qu'entraïnèron lo recul progressiu deis Alemands vèrs l'èst. Conjugat ambé lei victòrias aliadas sus leis autrei frònts, aquò obliguèt leis Alemands de demandar un armistici que foguèt signat lo 11 de novembre marcant la fin de la guèrra.
- sus lo frònt italian, participacion dau còrs expedicionari francés a l'ofensiva generala deis Italians que capitèron d'intrar en Àustria-Ongria.
- sus lo frònt balcanic, lei Francosèrbes dirigits per lo generau Franchet d'Espèrey capitèron de rompre lo frònt bulgar a la batalha de Dobro Pole (14-19 de setembre). L'armada bulgara s'afondrèt alora totalament en causa d'un nombre important de desercions e Bulgaria demandèt un armistici lo 26 de setembre. Son armada, que representava una fòrça de 25-30 divisions alemandas, foguèt eliminada de la guèrra e leis Alemands poguèron mandar solament 7 divisions per la remplaçar. Aquò laissèt quasi liure lo flanc èst d'Àustria-Ongria e lo flanc oèst de l'Empèri Otoman. En consequéncia, aqueleis estats foguèron rapidament obligats de demandar a son torn un armistici — subretot qu'èran en parallèl durament desfachs per leis Italians e lei Britanics.
Lei condicions de l'armistici permetèron a França de reconquistar lei regions d'Alsàcia-Lorena perdudas en 1871 e d'ocupar una partida d'Alemanha. França foguèt tanben designat per acuelhir lei conferéncias de patz destinada a reglar la Premiera Guèrra Mondiala. Dins aquò, lo país èra afeblit maugrat sa victòria en causa de la destruccion de la màger part dei regions dau nòrd-èst de son territòri e d'un dèute important. Lei pèrdas umanas (1,7 milions de militars ò de civius tuats siá 4,29% de la populacion e 4,3 milions de bleçats) èran tanben un problema grèu qu'anava aver de consequéncias importantas sus la politica francesa de l'entre doas guèrras.
De mai, au començament d'octòbre, l'arribada de l'epidemia de gripa espanhòla en França dempuei lo territòri estatsunidenc aumentèt lo nombre de mòrts. D'efèct, l'epidemia durèt fins a 1919 e tuèt aperaquí 408 000 personas. En causa de la guèrra, l'importància e lo perilh de la malautiá foguèron gardats secrèts per lo govèrn, çò qu'agravèt l'epidemia. De mai, en causa dei movements de tropas, la gripa ganhèt lei país vesins tre la mitat dau mes e Alemanha au començament de novembre.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Alemanha[modificar | modificar la font]
Perseguida e fin de la Premiera Guèrra Mondiala que s'acabèt per una desfacha alemanda e per l'afondrament dau regime imperiau instaurat en 1871 :
- sus lo frònt de l'Èst onte l'afondrament rus contunièt. Aquò permetèt ais Alemands, ais Austrians e ais Ongrés d'avançar vèrs l'èst e d'impausar de condicions duras au govèrn bolchevic qu'èra au poder dempuei novembre de 1917 (Tractat de Brest-Litovsk signat lo 3 de març). De mai, aquela victòria permetèt a l'Estat Major Alemand d'orientar una partida de sei fòrças orientalas vèrs lo frònt de l'Oèst.
- sus lo frònt de l'Oèst onte se debanèt lei batalhas decisivas de la guèrra. Après sa victòria a l'Èst, l'armada alemanda assaièt de rompre leis armadas francobritanicas. A la prima, d'ofensivas alemandas rompèron lei linhas aliadas mai mau capitèron d'anientar lei fòrças de l'Entenduda qu'èran a esperar l'arribada dau còrs expedicionari estatsunidenc. Aquela arribada aguèt luòc d'un biais progressiu e permetèt de donar ais Aliats un avantatge numeric decisiu. Dins lo corrent de l'estiu, una novèla ofensiva d'amplor d'Alemanha s'acabèt per una desfacha a la segonda batalha de Marne (15-20 de julhet). Puei, a partir dau 8 d'aost, lei còntra-ofensivas aliadas acomencèron e l'armada alemanda deguèt pauc a pauc se retirar vèrs son territòri.
- sus lo frònt balcanic, lei Francosèrbes capitèron de rompre lei linhas germanobulgaras a la batalha de Dobro Pole (14-19 de setembre). Bulgaria, que sa populacion e sei soudats èran lassats per quatre annadas de guèrra, se retirèt dau conflicte (26 de setembre). Aquò entraïnèt tanben la represa de la guèrra per Romania. Sus lo frònt sud-èst, leis Alemands avián d'ara endavant pas pron de divisions per curbir la region e foguèron obligats de se retirar en direccion de son país.
- sus lo frònt italian, lei soudats alemands conoguèron una situacion similara. D'efèct, l'agitacion revolucionària austriana entraïnèt l'afondrament de l'armada austro-ongresa qu'èra en mai d'aquò minada per de pèrdas catastroficas dempuei l'acomençament de la guèrra. Lei desfachas de Piave (10-25 de junh) e de Vittorio Veneto (24 d'octòbre - 3 de novembre) que s'acabèron per la pèrda de 280 000 òmes suplementaris precipitèron la desfacha finala. Lo 4 de novembre, Àustria-Ongria signèt un armistici e acceptèt de dissòuvre son armada — plusors unitats avián pas esperat aquel òrdre per se dispersar totalament — laissant lo flanc sud d'Alemanha sota la menaça d'una ataca aliada.
Menaçat per l'afondrament de seis aliats, lo govèrn alemand assaièt de negociar un retorn au statu quo ante bellum entraïnant l'afondrament dau morau dei soudats e dau regime. En novembre, de revòutas e de mutinariás entraïnèron la fugida dau kaiser ai País Bas e l'instauracion d'un govèrn republican que signèt un armistici ambé leis Aliats lo 11 de novembre. Lo tèxte èra la consequéncia de la desfacha militara alemanda. Pasmens, la màger part dei fòrças alemandas avián gardat sa combativitat e son organizacion en despiech dei desfachas infligidas per leis Aliats. Ansin, nasquèt lo mite de la traïson de l'armada per lei revolucionaris e lei republicans alemands qu'anava tenir un ròtle important durant lo periòde de la Republica de Weimar.
Lei condicions d'armistici foguèron la desmobilizacion de la màger part de l'armada, lo liurament de la màger part deis armaments pesucs e l'abandon de certanei regions frontalieras, especialament Alsàcia-Lorena reconquistada per França. Dins lei regions orientalas, Polonha èra a se revòutar e a reconquistar son independéncia. En cinc annadas de guèrra, Alemanha aviá perdut 2,46 milions de militars e de civius (3,8% de sa populacion de 1914) e la gripa espanhòla faguèt son aparicion dins lo país en novembre. La malautiá i demorèt fins a l'annada seguenta e faguèt de centenaus de milièrs de mòrts. Sus lo territòri alemand eu meme, divèrsei movements revolucionaris mai ò mens radicaus ò moderats assaiavan de prendre lo poder e lo país finiguèt l'annada dins lo caòs.
Àustria[modificar | modificar la font]
Proclamacion de la Republica d'Àustria Alemanda lo 12 de novembre après l'abandon dau poder per l'emperaire Carles. Lo país novèu assaièt d'èsser integrat au sen d'Alemanha (11 de novembre) e revendiquèt totei lei regions poblats d'Alemands de l'anciana partida austrian de l'Empèri (22 de novembre). Pasmens, franc dau còr germanofon d'Àustria, poguèt pas s'opausar ai revendicacions territòrialas d'Itàlia, d'Iogoslavia e de Checoslovaquia. De mai, lo caòs politic a Berlin empachèt sa reünion amb Alemanha (idèa que començava tanben de suscitar l'oposicion deis autrei venceires, especialament de França).
Àustria-Ongria[modificar | modificar la font]
Perseguida e fin de la Premiera Guèrra Mondiala que s'acabèt per una desfacha alemanda e per l'afondrament dau regime imperiau instaurat en 1871 :
- sus lo frònt de l'Èst onte l'afondrament rus contunièt. Aquò permetèt ais Alemands, ais Austrians e ais Ongrés d'avançar vèrs l'èst e d'impausar de condicions duras au govèrn bolchevic qu'èra au poder dempuei novembre de 1917 (Tractat de Brest-Litovsk signat lo 3 de març). De mai, aquela victòria permetèt a l'Estat Major Alemand d'orientar una partida de sei fòrças orientalas vèrs lo frònt de l'Oèst. Pasmens, l'arribada dau còrs expedicionari estatsunidenc donèt un avantatge numeric ais Aliats e permetèt ai Francés e ai Britanics de mandar de tropas suplementàrias sus leis autrei frònts.
- sus lo frònt italian, l'armada austro-ongresa conoguèt una annada catastrofica ambé lei desfachas de Piave (10-25 de junh) e de Vittorio Veneto (24 d'octòbre - 3 de novembre) que s'acabèron per la pèrda de 280 000 òmes. Aquò precipitèt l'afondrament dau regime imperiau e de l'Empèri d'Àustria-Ongria. Checoslovaquia declarèt son independéncia lo 28 d'octòbre, Croàcia lo 29 e Ongria lo 31. En novembre, lei regions polonesas se revoutèron.
Après l'afondrament austrian sus lo frònt italian, lo govèrn austrian signèt l'armistici de Villa Giusti (4 de novembre) que marquèt la fin de la guèrra per l'Empèri. Foguèt obligat de dissòuvre son armada — una partida deis unitats non austrianas avián ja començat de se dispersar ò d'obeïr ai sieunas autoritats nacionalas — e lo 12 de novembre, l'emperaire Carles (1916-1918) abandonèt lo poder. Aquò marquèt la disparicion d'Àustria-Ongria.
Belgica[modificar | modificar la font]
Perseguida e fin de la Premiera Guèrra Mondiala. L'armada bèlga contunièt de participar ai combats sus lo frònt de l'Oèst onte foguèt esparnhat per leis ofensivas alemandas de la prima e de l'estiu. Puei, participèt a la liberacion de son país. A respèct deis autrei participants a la guèrra, Belgica aviá perdut « solament » 1,4% de sa populacion (105 000 mòrts sus una populacion de 7,4 milions en 1914) mai una partida importanta de son territòri èra estada destrucha per lei combats.
Bulgaria[modificar | modificar la font]
Perseguida e fin de la Premiera Guèrra Mondiala ambé l'afondrament de la volontat de la populacion de contuniar lo conflicte. D'efèct, per perseguir son esfòrç de guèrra, Bulgaria deviá mobilizar de ressorsas umanas e militaras desrasonablas en comparason de sei capacitats e la populacion èra fòrça lassa. Ansin, en junh, la novèla de la victòria deis Empèris Centraus còntra Russia e Romania suscitèt ges de regaudiments. Au contrari, leis abitants foguèron maucontents de la perseguida dei combats dins lei Balcans. Au sen de l'armada, lo morau èra tanben feble e lei desercions se multiplicavan car lei soudats entendián de rumors inquietantas a prepaus de la vida de sei famihas. Ansin, lei fòrças bulgaras s'afondrèron a la batalha de Dobro Pole (14-19 de setembre) e lo país se retirèt de la guèrra lo 26 de setembre. Per sauvar la monarquia menaçada per de movements revolucionaris, lo tsar Ferrand abdiquèt en favor de son fiu Boris III (3 d'octòbre) que s'èra opausat a l'intrada en guèrra bulgara en 1915. De 1915 a 1918, 187 500 Bulgars èran mòrts siá 3,4% de la populacion de 1914 (e 152 000 militars èran estats bleçats).
Checoslovaquia[modificar | modificar la font]
Aprofichant l'afondrament d'Àustria-Ongria e lo sostèn diplomatic deis Aliats, especialament de Washington, Checoslovaquia proclamèt son independéncia lo 28 d'octòbre. Lo principi d'un estat gropant Boèmia, Moràvia, la Silèsia Austriana e Eslovaquia foguèt confirmat dos jorns pus tard e lo 14 de novembre, lo país novèu chausiguèt de venir una republica. Tomáš Masaryk ne'n venguèt president e Karel Kramář cap dau govèrn.
Danemarc[modificar | modificar la font]
Independéncia d'Islàndia que venguèt un reiaume independent (1èr de decembre). Son sobeiran demorèt lo rèi de Danemarc segon un sistèma d'union personala entre lei dos reiaumes.
Estònia[modificar | modificar la font]
Lo 3 de març, la totalitat d'Estònia foguèt ocupada per l'armada alemanda e lo tractat de Brest-Litovsk prevesiá lo mantenement d'Estònia au sen de Russia. Pasmens, lei partisans d'un estat balte unic sota tutèla alemanda s'agitèron e capitèron d'obtenir una modificacion dei clausas de Brest-Litovsk en favor d'una annexion d'Estònia per Alemanha. L'ocupacion alemanda durèt fins a novembre e l'annulacion dau tractat de Brest-Litovsk. La retirada alemanda entraïnèt de pilhatges importants. Pasmens, lei germanofons gardèron lo poder e executèron aperaquí 2 000 bolchevics e nacionalistas estonians per assegurar sa posicion. Fondèron un Conseu Nacionau (Landesrat) que prepausèt a l'emperaire Guilhèm II de crear un grand ducat reunissent la totalitat dei país baltas. Dins aquò, aqueu projècte mau capitèt en causa de l'afondrament alemand a la fin de l'annada. Lei germanofons deguèron alora abandonar lo poder e lo laissar ai nacionalistas estonians de Konstantin Päts. Una guèrra civila acomencèt alora entre nacionalistas estonians, milicians germanofons dau sud e bolchevics situats a l'èst.
Finlàndia[modificar | modificar la font]
En causa de l'afondrament de Russia, la societat finlandesa conoguèt una tiera de dificultats grèvas : divisions politicas entre partisans dau tsar ò dau conservatisme e revolucionaris de divèrsei movements, afondrament de l'economia en causa de la fin de la demanda russa, problema d'avitalhament alimentar, aumentacion dau chaumatge, aumentacion dei prètz... etc. Aquò foguèt agravat per l'afondrament deis institucions estaticas, especialament la polícia e leis unitats militaras de garnison, e de combats acomencèron entre Roges e Blancs tre genier. Gràcias au sostèn militar de l'armada alemanda qu'aviá ocupat lei regions baltas, lei Blancs foguèron venceires en mai après una guèrra saunosa que causèt 37 000 mòrts e destruguèt lo rèsta de l'economia finlandesa. Pasmens, lei tendàncias moderats dei dos camps capitèron de trobar un compromes per redreiçar a cha pauc lo país que poguèt ansin mantenir son independéncia.
Georgia[modificar | modificar la font]
Au començament de l'annada, Georgia faguèt partida de la Republica Democratica Federativa de Transcaucàsia que proclamèt son independéncia lo 24 de febrier. Pasmens, aquel estat intrèt rapidament en crisi en causa de la manca de cooperacion entre lei pòbles diferents de la federacion. Lo 26 de mai, Georgia proclamèt son independéncia e foguèt imitada per Armenia e Azerbaitjan dos jorns pus tard entraïnant la disparicion de Transcaucàsia. Georgia passèt alora sota la proteccion deis Empèris Centraus fins au mes de novembre puei sota la proteccion de l'Entenduda après la victòria aliada. De tropas estrangieras foguèron desbarcadas per assegurar aquela proteccion.
En parallèl d'aqueleis eveniments, lei tropas russas se retirèron ambé l'afondrament dau regime imperiau. En causa de la manca d'avitalhament dei soudats de l'armada imperiala, aquò entraïnèt de pilhatges importants. Pasmens, permetèt tanben ai nacionalistas georgians de prendre lo contraròtle d'armas e de municions abandonadas e d'acomençar l'organizacion d'una fòrça militara locala.
Grècia[modificar | modificar la font]
Participacion de Grècia ai combats de la Premiera Guèrra Mondiala ambé la mobilizacion de 9 divisions. Aquelei fòrças participèron a la victòria aliada de Skra-di-Legen (30 de mai). Puei, en setembre, faguèron partida dei tropas que progressèron vèrs lo nòrd après la rompedura dei linhas bulgaras. Pasmens, l'armada grèga mau capitèt d'intrar en Bulgaria après sa desfacha de Doiran (18-19 de setembre). Enfin, d'unitats grègas foguèron mandadas en Serbia per accelerar la liberacion dau país e menaçar lo sud d'Àustria-Ongria.
Lei pèrdas grègas de la guèrra foguèron de 176 000 mòrts (150 000 civius e « solament » 26 000 militars) siá 3,4% de sa populacion de 1914. Pasmens, Atenas aviá capitat de desfaire Bulgaria e l'Empèri Otoman qu'èran sei dos adversaris principaus.
Iogoslavia[modificar | modificar la font]
Formacion dau Reiaume d'Iogoslavia dins lo corrent de la fin de l'annada après la reünion d'un Conseu nacionau deis Eslovèns, dei Croats e dei Sèrbes a Zagrèb (6 d'octòbre). L'afondrament d'Àustria-Ongria a la fin d'octòbre accelerèt lo procès. Lo 29 d'octòbre, lo Sabor, parlament tradicionau de Croàcia que teniá un estatut d'autonòmia larga dins l'Empèri Habsborg, declarèt son independéncia e la creacion d'un Estat deis Eslovèns, dei Croats e dei Sèrbes. Un Comitat Iogoslau foguèt format per lo representar a l'estrangier.
L'estat novèu deguèt faciar doas dificultats importantas dins lo corrent de novembre. Premier, leis Italians èran a avançar per annexar lo maximom de territòris après la desfacha de l'armada imperiala e sa dissolucion. Puei, de desacòrdis importants apareguèron au sen deis Eslaus dau sud partisans d'un estat centralisator format a l'entorn de Serbia e aquelei qu'èran en favor de la creacion d'una federacion. Lo reglament se faguèt sota la pression militara italiana. D'efèct, Belgrad menacèt de laissar Croàcia en fòra d'Iogoslavia e de pas sostenir son vesin còntra leis ambicions d'Itàlia. Òr, Zagrèb aviá pas lei mejans militars de s'opausar a l'armada italiana e Croàcia foguèt donc obligada d'abandonar sei projèctes independentistas e d'intrar au sen de l'estat iogoslau en formacion. Un compromes decidèt de fisar la definicion de la fòrma de l'estat a una assemblada cargada de redigir la constitucion dau Reiaume que foguèt oficialament lo 1èr de decembre. Lo rèi sèrbe Pèire Ièr ne'n venguèt lo sobeiran.
A sa formacion, Iogoslavia èra compausada de la Serbia de 1914, de Croàcia, d'Eslovènia, de Montenegro que sa populacion sostenguèt l'integracion dau principat dins l'estat novèu còntra la volontat de son rèi, de Voivodina e de Bòsnia e Ercegovina. De tensions frontalieras apareguèron rapidament ambé sei vesins e acomencèron de preocupar la diplomacia dau país.
Islàndia[modificar | modificar la font]
Independéncia d'Islàndia que venguèt un reiaume independent (1èr de decembre). Son sobeiran demorèt lo rèi de Danemarc segon un sistèma d'union personala entre lei dos reiaumes.
Itàlia[modificar | modificar la font]
Perseguida e fin de la Premiera Guèrra Mondiala que s'acabèt per una victòria e l'afondrament totau deis enemics d'Itàlia, especialament l'Empèri d'Àustria-Ongria. D'efèct, l'armada italiana ganhèt doas batalhas importantas lòng de Piave (10-25 de junh) e dins la region de Vittorio Veneto (24 d'octòbre - 3 de novembre) qu'entraïnèron de pèrdas grèvas dins l'armada austriana (aperaquí 280 000 mòrts). Après lei pèrdas catastroficas deis annadas precedentas e lei perspectivas marridas de la perseguida d'un conflicte mau engatjat dempuei lei reviradas alemandas sus lo frònt de l'Oèst, aquò precipitèt l'afondrament dau regime imperiau e de l'Empèri d'Àustria-Ongria. Checoslovaquia declarèt son independéncia lo 28 d'octòbre, Croàcia lo 29 e Ongria lo 31. En novembre, lei regions polonesas se revoutèron. L'armada imperiala se dispersèt e Viena signèt un armistici lo 4 de novembre. Enfin, Àustria-Ongria dispareguèt definitivament lo 12 de novembre.
Pasmens, en despiech de sa victòria, lo país èra durament afeblit en causa de la mòrt de 651 000 soudats e de 589 000 civius, siá un totau de 3,5% de sa populacion de 1914, e de la desorganizacion totala de l'economia. A la fin de l'annada, leis unitats italianas contunièron d'avançar en direccion dau nòrd-èst per assaiar d'ocupar lo maximom de territòris d'annexar.
Letònia[modificar | modificar la font]
Au començament de l'annada, lo país foguèt totalament ocupat per lei tropas alemandas. Aprofichant la situacion, leis elèits germanicas de Letònia demandèron son annexion a l'Empèri Alemand (ò au mens, la creacion d'una entitat sota la senhoriá alemand). Semblèron obtenir contentament mai l'afondrament alemand en novembre cambièt la situacion e lei rapòrts de fòrça. Dos govèrns, un organizat per lei bolchevics e un organizat per leis elèits tradicionalas, proclamèron la formacion d'una republica de Letònia.
Lituània[modificar | modificar la font]
Ongria[modificar | modificar la font]
Montenegro[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Premiera Guèrra Mondiala e participacion de l'armada de Montenegro a la victòria aliada sus lo frònt balcanic. Pasmens, lo reiaume passèt sota lo contraròtle de Serbia e foguèt integrat au Reiaume d'Iogoslavia que se formèt a la fin de l'annada. Montenegro perdiguèt son independéncia fins a 2006 mai gardèt una autonòmia importanta.
Empèri Otoman[modificar | modificar la font]
Polonha[modificar | modificar la font]
Lo 3 de novembre, proclamacion de son independéncia per l'anciana partida russa de Polonha. Gràcias a l'afondrament d'Alemanha e d'Àustria-Ongria dins lo corrent d'octòbre-novembre, aquò foguèt completat lo 11 de novembre per la proclamacion d'independéncia deis autrei regions polonesas, çò que marquèt la restauracion d'aquel estat 123 ans après sa disparicion en 1795. Pasmens, lo traçat de sei frontieras èra totalament fosc e lo país fisèt a Józef Piłsudski l'organizacion de fòrças armadas per defendre l'independéncia e conquistar l'ensems dei territòris revendicats per lei Polonés (11 de novembre) avans de lo nomar cap de l'Estat (14 de novembre). A l'èst, de combats — encara limitats mai qu'anavan se generalizar rapidament — acomencèron còntra l'Armada Roja Sovietica.
Portugal[modificar | modificar la font]
Reiaume Unit[modificar | modificar la font]
Romania[modificar | modificar la font]
Russia[modificar | modificar la font]
Serbia[modificar | modificar la font]
Transcaucàsia[modificar | modificar la font]
Ucraïna[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Libèria[modificar | modificar la font]
En guèrra — sensa intencion vertadiera de participar ai combats — còntra Alemanha dempuei lo 5 de mai de 1917 per melhorar sei relacions ambé leis Estats Units d'America, Libèria foguèt atacat per un sosmarin alemand lo 10 d'abriu. Lo naviri menèt una incursion dins lo pòrt de Monròvia onte destruguèt aisament l'unic naviri de la marina dau país e bombardèt la capitala per i destrurre leis estacions de ràdio e de telegraf.
America[modificar | modificar la font]
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Armament[modificar | modificar la font]
Dins l'encastre de la Premiera Guèrra Mondiala e de la recèrca d'armaments novèus, de progrès importants foguèron realizats dins lo corrent de l'annada :
- invencion dau premier canon anticarri per l'armada alemanda que modifiquèt de canons de velocitat auta per rompre lei blindatges dei carris aliats.
- desvolopament e intrada en servici dau premier veïcul de transpòrt de tropas (lo Mark IX britanic). Pasmens, l'utilizacion d'un tau veïcul demorèt limitada fins a la Segonda Guèrra Mondiala.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 15 de genièr - João Baptista Figueiredo, president de Brasil (m.1999).
- 15 de genièr - Gamal Abdel Nasser, president d'Egipte (m.1970).


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement de Regen (276)
Liste des communes
Regen
Ville de Regen, localité de l'Allemagne de 11 000 habitants.
La mairie de Regen a une adresse e-mail et un site Internet.
Zwiesel
Ville de Zwiesel, localité de l'Allemagne de 9 700 habitants.
La mairie de Zwiesel a une adresse e-mail et un site Internet.
Viechtach
Ville de Viechtach, localité de l'Allemagne de 8 200 habitants.
La mairie de Viechtach a une adresse e-mail et un site Internet.
Kirchberg im Wald
Ville de Kirchberg im Wald, localité de l'Allemagne de 4 200 habitants.
La mairie de Kirchberg im Wald a une adresse e-mail et un site Internet.
Bodenmais
Ville de Bodenmais, localité de l'Allemagne de 3 300 habitants.
La mairie de Bodenmais a une adresse e-mail et un site Internet.
Rinchnach
Ville de Rinchnach, localité de l'Allemagne de 3 200 habitants.
La mairie de Rinchnach a une adresse e-mail et un site Internet.
Bischofsmais
Ville de Bischofsmais, localité de l'Allemagne de 3 100 habitants.
La mairie de Bischofsmais a une adresse e-mail et un site Internet.
Kollnburg
Ville de Kollnburg, localité de l'Allemagne de 2 800 habitants.
La mairie de Kollnburg a une adresse e-mail et un site Internet.
Teisnach
Ville de Teisnach, localité de l'Allemagne de 2 800 habitants.
La mairie de Teisnach a une adresse e-mail et un site Internet.
Frauenau
Ville de Frauenau, localité de l'Allemagne de 2 700 habitants.
La mairie de Frauenau a une adresse e-mail et un site Internet.
Prackenbach
Ville de Prackenbach, localité de l'Allemagne de 2 700 habitants.
La mairie de Prackenbach a une adresse e-mail et un site Internet.
Lindberg
Ville de Lindberg, localité de l'Allemagne de 2 300 habitants.
La mairie de Lindberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Drachselsried
Ville de Drachselsried, localité de l'Allemagne de 2 300 habitants.
La mairie de Drachselsried a une adresse e-mail et un site Internet.
Geiersthal
Ville de Geiersthal, localité de l'Allemagne de 2 200 habitants.
La mairie de Geiersthal a une adresse e-mail et un site Internet.
Zachenberg
Ville de Zachenberg, localité de l'Allemagne de 2 100 habitants.
La mairie de Zachenberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Kirchdorf im Wald
Ville de Kirchdorf im Wald, localité de l'Allemagne de 2 100 habitants.
La mairie de Kirchdorf im Wald a une adresse e-mail et un site Internet.
Arnbruck
Ville d'Arnbruck, localité de l'Allemagne de 2 000 habitants.
La mairie d'Arnbruck a une adresse e-mail et un site Internet.
Ruhmannsfelden
Ville de Ruhmannsfelden, localité de l'Allemagne de 2 000 habitants.
La mairie de Ruhmannsfelden a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Villes et mairies du District de Thierstein (71)
Liste des communes
Breitenbach
Ville de Breitenbach, localité de la Suisse de 3 200 habitants.
La mairie de Breitenbach a une adresse e-mail et un site Internet.
Nunningen
Village de Nunningen, localité de la Suisse de 1 900 habitants.
La mairie de Nunningen a une adresse e-mail et un site Internet.
Büsserach
Village de Büsserach, localité de la Suisse de 1 900 habitants.
La mairie de Büsserach a une adresse e-mail et un site Internet.
Kleinlützel
Village de Kleinlützel, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de Kleinlützel a une adresse e-mail et un site Internet.
Himmelried
Village de Himmelried, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Himmelried a une adresse e-mail et un site Internet.
Erschwil
Village de Erschwil, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Erschwil a une adresse e-mail.
Bärschwil
Village de Bärschwil, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Bärschwil a une adresse e-mail et un site Internet.
Meltingen
Village de Meltingen, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Meltingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Fehren
Village de Fehren, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Fehren a une adresse e-mail.
Zullwil
Village de Zullwil, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Zullwil a une adresse e-mail et un site Internet.
Grindel
Village de Grindel, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Grindel a une adresse e-mail et un site Internet.
Beinwil
Village de Beinwil, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Beinwil a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Mélecey
Mélecey es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Membre de la Comunitat de municipalitats del país de Villersexel (CCPV), lo vilatge se situa en una cuvette environada de tucs, al pè de la Motte de Grammont (540 m).
Las municipalitats vesinas son Fallon, Georfans, Grammont e Villargent.
Membre de la Communauté de communes du pays de Villersexel (CCPV), le village se situe dans une cuvette entourée de collines, au pied de la Motte de Grammont (540 m).
Les communes voisines sont Fallon, Georfans, Grammont et Villargent.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Mélecey dépendait De la distincion del prieuré de Marast.
Mélecey dépendait de la seigneurie du prieuré de Marast.


text:
TGV
Lo TGV (en francés, abreviacion de Train à Grande Vitesse) es un Tren de Granda Velocitat d'origina francesa que circula a de velocitats superioras a 320 km/h. Es expleitat per la SNCF e dessenhat e construit per la division de transpòrts de la societat Alstom.
Lo tèrme de TGV s'utiliza per designar totas las compausantas del sistèma que permet d'ofrir un servici de tren de granda velocitat. Aqueles elements constituisson un ensems de trens concebuts especialament per aquela fin (Los trens especials TGV) e un malhum de vias especialas, las LGV, o Linha de Granda Velocitat que permeton als trens d'aténher las prestacions optimalas.
Lo malhum de trens TGV es dobèrt exclusivament al servici dels viatjaires, levat los tres trens postals, los TGV-La Poste, que son expleitats per La Pòsta dins un servici especial de corrièr urgent entre París e Lion.
Al començament la sigla TGV voliá dire Velocitat Fòrça Granda (Très Grande Vitesse), per nomenar lo primièr prototipe de turbotren, lo TGV 001. L'objectiu era de marcar una novèla etapa, despassant los 200 km/h sul malhum convencional (1967).
Actualament TGV es una marca enregistrada per la SNCF. Lo Logotipe, d'aspecte metallic, evòca la fluiditat, la poténcia e la velocitat del tren. Encara, dins una interpretacion diferenta, lo dessenh inversat d'un caragòl evòca l'eslogan: TGV, prenètz le temps d'anar aviat.
Cronologia del TGV[modificar | modificar la font]
- 1938: naissença de la SNCF.
- 1954: se realizèron d'ensags de velocitat amb lo material rodant. Captian una la velocitat de 243 km/h amb traccion electrica.
- 28 de març de 1955: doas locomotivas electricas (la CC 7107 e la BB 9004) fixèron lo nòu recòrd de velocitat a 331 km/h.
- 1967: s'organizèt lo primer servici regular a 200 km/h sus la linha Tolosa-París.
- Decembre de 1966: naissença del projècte C03, amb l'objectiu de ligar París e Lion amb un servici de turbotrens a una velocitat de 250 km/h.
- 4 d'abril de 1972: primièr ensag amb lo TGV-001, un prototipe propulsat per una turbina aeronautica de gas.
- 1973: la consequéncia de la crisi petrolièra de 1973 la SNCF decidiguèt de desvolopar la traccion electrica per lo futur TGV.
- Febrièr de 1976: la SNCF faguèt una primièra comanda de 90 trens TGV-Sud-Èst a ALSTOM, per mantenir un servici a una velocitat comerciala de 280 km/h.
- 26 de febrièr de 1981: lo TGV depassèt la velocitat de 380 km/h, ganhant lo recòrd de velocitat sus linha ferrada.
- 22 de setembre de 1981: François Mitterrand inaugurèt los 417 km de la linha TGV entre París e Lion.
- 18 de mai de 1990: ina unitat del TGV-Atlantique circula a 515 km/h, fixant un nòu recòrd mondial de velocitat que demorèt pendent 17 ans.
- 28 de novembre de 2003: avián circulat 1000 milions de viatjaires per arribar a 2000 milions de passatgièrs en 2010.
- 14 de febrièr de 2007: una composicion especiala (la V-150) del TGV-Duplex, de dos estages, atenguèt 553 km/h sus la linha París-Estrasborg, pendent los ensags qu'avián per objectiu d'aténher 570 km/h e atal ganhar un nòu recòrd oficial de velocitat.
- 3 d'abril de 2007: la V-150 atenguèt 574 km/h sus una partida de la linha París-Estrasborg, despassant de 59 km/h lo recòrd oficial de velocitat existissent, establit en 1990 per un autre tren francés.[1] [2]


text:
Flurac (Perigòrd)
Flurac[1] (Fleurac en francés es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo luòc es atestat al sègle XIII jos la fòrma de Floyracum, simpla latinizacion d'un nom qu'èra probablament *Floirac (la fòrma latina condreita seriá estada Floriacum, atestada endacòm mai). Se ne cresèm l'atestacion, l'origina seriá lo nom latin d'òme Florius ambe'l sufixe -acu(m)[2], latinizacion del sufixe gallés -aco(n), puslèu que Florus, dont Florius es un derivat, qu'explicariá pas lo iòd de l'atestacion, e -acu(m) [3]. Cossí que siá, Flurac èra una anciana granda propietat antica que son mèstre èra probablament Florius.
Empacha pas que l'evolucion a partir d'un *Floirac supausat pausa problèma. Se poiriá explicar una francizacion administrativa en Fleurac qu'auriá influenciat lo nom local (-eu- francés es totjorn adaptat en -u- perqué los occitans lo sabián pas prononciar), o puslèu una evolucion *Floirac > *Fluirac (efècte barrant de -i-), seguda de l'absorpcion de -i- per -r-, donc *Fluirac > Flurac. La finala -ac donèt -at (atestacion Fleurat en 1760 [4]) coma dins tot lo Perigòrd, abans amudiment de la consonanta finala.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton d'Al Buga; es ara del canton de la Vallée de l'Homme (en francés), donc La Val de l'Òme.
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2013 : 242 abitants (11 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ [1]
- ↑ Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984
- ↑ Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000


text:
Crolles
Crolles es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat a vint quilomètres al nòrd-es de Grenòble e a quaranta quilomètres de Chambéry, sul marge drech del Isère a la cœur de la vallée del Grésivaudan.
Fa partida del Parc natural regional de la Chartreuse aital coma de la airal urban de Grenòble.
La commune est située à vingt kilomètres au nord-est de Grenoble et à quarante kilomètres de Chambéry, sur la rive droite de l'Isère au cœur de la vallée du Grésivaudan.
Elle fait partie du Parc naturel régional de la Chartreuse ainsi que de l'aire urbaine de Grenoble.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Crolles a situat en la vallée del Grésivaudan, vallée creusée pel érosion glaciaire entre lo massís calcaire de la granda Chartreuse e lo massís de granite de Belledonne. Lo vilatge a #èsser bastit al pè dels coteaux de la Granda Chartreuse perque en aquela part de la vallée la aprovisionament n'aiga èra possibla e las matériaux de bastiment a proximitat. Lo terren èra doncas favorable al bastiment de las vias de circulacion e de las culturas.
En aquela vallée, los primièrs résidants coneguts son los Allobroges , #que s'i son installats a partir de la Modèl:S- abans la nòstra ère. A Modèl:La s- sègle abans J-Crist, Roma annèxa la region e i establís las siás colònias. A partir de la v sègle, lo poder rèsta a las mans del clergé malgrat las grandas invasions. De nombrosas luchas féodales a la Mièja-edat entre la Savoie e lo Dauphiné #destruir una part de la comuna.
La municipalitat a #èsser lo domeni de la familha de Montfort, un castèl en datant de 1261 en testifica encara. Antany, Los Crollois èran majoritairement d'agricultors, vignerons e éleveurs. Las plantacions avián situat fòrça anautit suls coteaux perque lo marais retia la cultura delicada. Del mièg de la Modèl:S- sègle fins a Modèl:La s- sègle las condicions climaticas son fòrça malaisidas : d'ivèrns fòrça rigoroses, canicule en #èsser, de multiple famines fan amendrir la populacion. La populacion a trobat una llémena décroissance : 964 abitants l'an 1946 de contunh lo movement d'urbanizacion s'es accentuat dempuèi 1968. En 2008 la municipalitat compti 8 601 abitants. Uèi la municipalitat fa partida del centre d'animacion vallée del Grésivaudan.
La commune de Crolles est située dans la vallée du Grésivaudan, vallée creusée par l’érosion glaciaire entre le massif calcaire de la grande Chartreuse et le massif de granite de Belledonne. Le village a été construit au pied des coteaux de la Grande Chartreuse car dans cette partie de la vallée l’approvisionnement en eau était possible et les matériaux de construction à proximité. Le terrain était donc favorable à la construction des voies de circulation et des cultures.
Dans cette vallée, les premiers résidants connus sont les Allobroges , qui s’y sont installés à partir du Modèl:S- avant notre ère. Au Modèl:S- siècle avant J-Christ, Rome annexe la région et y établit ses colonies. À partir du v siècle, le pouvoir reste aux mains du clergé malgré les grandes invasions. De nombreuses luttes féodales au Moyen-âge entre la Savoie et le Dauphiné détruisirent une partie de la commune.
La commune a été le domaine de la famille de Montfort, un château datant de 1261 en témoigne encore. Autrefois, les Crollois étaient majoritairement agriculteurs, vignerons et éleveurs. Les plantations étaient situées très haut sur les coteaux car le marais rendait la culture délicate. Du milieu du Modèl:S- siècle jusqu’au Modèl:S- siècle les conditions climatiques sont très difficiles : hivers très rigoureux, canicule en été, de multiple famines font diminuer la population. La population a rencontré une lente décroissance : 964 habitants en 1946 puis le mouvement d’urbanisation s’est accentué depuis 1968. En 2008 la commune compte 8 601 habitants. Aujourd’hui la commune fait partie du centre d’animation vallée du Grésivaudan.


text:
Quierzy
Quierzy es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Etymologie
Charisilittae En 236, de contunh Carisiacus, Kiriacus, Chirisiacus, Karisy, Kerzy, Chérisy, Kierzy e fin finala Quierzy tirariá lo sieu nom de Charisius, fondator o proprietari de la villa gallo-romaine.
- Etymologie
Charisilittae en 236, puis Carisiacus, Kiriacus, Chirisiacus, Karisy, Kerzy, Chérisy, Kierzy et enfin Quierzy tirerait son nom de Charisius, fondateur ou propriétaire de la villa gallo-romaine.


text:
1864
Aquesta pagina concernís l'an 1864 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Perseguida de l'expedicion en Mexic. Lei Francés capitèron d'estendre sa zòna d'ocupacion dins lo centre e poguèron proclamar la creacion d'un Empèri de Mexic dirigit per Maximilian de Habsborg (10 d'abriu). Dins aquò, lei republicans mexicans contunièron de combatre dins lo nòrd e, en fòra dei tropas francesas, Maximilian aviá solament lo sostèn dei tropas pauc eficaças dei conservadors e d'un nombre limitat de volontaris venguts de l'Empèri d'Àustria.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Rus[modificar | modificar la font]
Victoriós de la batalha d'Opatów (21 de febrier), lei Rus prenguèron l'avantatge còntra l'insurreccion polonesa començada en 1861. Après aquela desfacha, lo movement foguèt pauc a pauc esquichat fins a la prima de 1865.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Enebiment de l'islam en Etiopia. D'autra part, lassat d'esperar una respònsa britanica a sa prepausicion d'aliança, lo negus Tewodros II ordonèt d'arrestar divèrseis Europèus presents sus son territòri entraïnant una crisi diplomatica que s'agravèt en 1866.
Reiaume Merina[modificar | modificar la font]
Vengut fòrça impopular per la violéncia de sa politica de restauracion de l'òrdre après l'assassinat dau rèi Radama II, lo Premier Ministre Rainivoninahitriniony foguèt obligat de laissar son pòste de comandant de l'armada a son fraire Rainilaiarivony (→ 1865).
America[modificar | modificar la font]
Mexic[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Guèrra de Mexic. Incapables de s'opausar dirèctament ai tropas francesas que renforcèron sa preséncia dins lo centre dau país ambé divèrsei campanhas victoriosas li permetent d'ocupar lei vilas principalas, lei Mexicans fidèus au govèrn de Benito Juárez se retirèron vèrs lo nòrd e lei regions isoladas per i formar de guerilhas que secutèron lei Francés e seis aliats. De son caire, Napoleon III capitèt de convéncre Maximilian de Habsborg, fraire de l'emperaire d'Àustria, de venir emperaire de Mexic. L'Empèri de Mexic foguèt proclamat lo 10 d'abriu en Mexico. Pasmens, l'estat novèu mancava de sostèn en fòra dei tropas francesas e de certanei grops conservadors. De mai, Àustria mandèt solament una ajuda limitada a l'emperaire novèu.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Après l'ivèrn, començament d'una tièra d'ofensivas còntra Nanquin que foguèt enceucla marcant lo començament d'un sètge murtrier en causa de la manca d'avitalhament dins la vila. Lo 1èr de junh, moriguèt Hong Xiuquan après una intoxicacion alimentara. Puei, lo 19 de julhet, lei fòrças Qing capitèron de destrurre lo barri de la vila e lei tropas e partisans taiping i foguèron chaplats (au mens 100 000 mòrts). Aquò marquèt la fin deis operacions majoras de la Revòuta Taiping mai de guerilhas contunièron de se batre fins a 1871.
Una partida dei subrevivents de l'armada taiping jonhèt tanben la Revòuta dei Nian que sei fòrças conoguèron un redreiçament important de sei capacitats dins lo corrent de l'annada. Li permetèt en particular de reformar son infantariá anientada per leis ofensivas menadas leis annadas precedentas per l'armada imperiala.
Arts[modificar | modificar la font]
Arquitectura[modificar | modificar la font]
Acabament d'una òbra importanta de restauracion de la Catedrala de Nòstra Dama de París dirigits per l'arquitecta Viollet-le-Duc. Donan son aspèct actuau au bastiment.
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Armament[modificar | modificar la font]
Premiera utilizacion d'un sosmarin per atacar e aprefondar un naviri per la Confederacion (17 de febrier). Lo sosmarin utilizat èra de propulsion manuala e foguèt tanben destruch dins l'explosion de sa buta.
Fisica[modificar | modificar la font]
Publicacion per lo fisician estatsunidenc per James Clerk Maxwell (1831-1879) de la sintèsi de son estudi de generalizacion dei trabalhs de Michael Faraday (1791-1867) et André-Marie Ampère (1775-1836) regardant l'electricitat e lo magnetisme. Presentèt lei quatre equacions dichas equacions de Maxwell depintant lo comportament e lei relacions dau camp electromagnetic e demostrèt la natura ondulatòria e electromagnetica de la lutz. Aquò marquèt la fin dau periòde de fondacion de l'electromagnetisme que faguèt d'ara endavant partida dei camps importants de la fisica modèrna.
Transpòrt[modificar | modificar la font]
Intrada en servici dau Pilot que foguèt lo premier brisa-glaça vertadier. D'efèct, l'idèa de renfòrçar un naviri per rompre la banquisa existiá dempuei lei premiereis expedicions polaras mai aqueu naviri, d'origina russa, èra lo premier especialament concebut per durbir de passatges dans la banquisa.


text:
Vermelles
Vermelles es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada sus la riu çò Surgeon #que lo nom ne ven de "adversum mellum", la mèl contra la adversité. Aquel lèma fach referéncia al temps de l'aucupacion espanhòla, periòde que # las Vermellois an fach pendent el fugir los espanhòls en lâchant sus eles dels essaims d'abelhas que lo sacerdòt del vilatge elevava. Es possible qu'aquel toponyme venga del flamenc vermeulen, lo molin del encreuament, de mai, la municipalitat a citat en las grandas cronicas de Flandres. La granja Rutoire, près del vilatge de Rojas i aguèt incendiat après la batalha de Courtray en 1302, doncas Rojas existissiá plan abans l'aucupacion espanhòla.
Commune située sur la rivière le Surgeon dont le nom vient de "adversum mellum", le miel contre l'adversité. Cette devise fait référence au temps de l'occupation espagnole, période durant laquelle les Vermellois ont fait fuir les espagnols en lâchant sur eux des essaims d'abeilles que le prêtre du village élevait. il est possible que ce toponyme vienne du flamand vermeulen, le moulin du carrefour, de plus, la commune est citée dans les grandes chroniques de Flandres. La ferme Rutoire, près du village de Vermelles fut incendiée après la bataille de Courtray en 1302, donc Vermelles existait bien avant l'occupation espagnole.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al limit géographique de la plana de las Flandres e dels tucs d'Artés, aquela municipalitat apareis pauc en l'Istòria, marécageuse, boisée e isolada, ofrissiá pauc d'interès. Una villa gallo-romaine èra indentificable al limit de la municipalitat, mas lo terren a ocupat dempuèi qualques ans per un lotissement de Noyelles lez Rojas. Degun enregistra a pas #èsser entrepresa malgrat rèsta de ceramica facilament indentificables en superfícia. L'investigacion es malaisida perque lo territòri de la municipalitat #èsser prigondament trastocat pendent la primièra guèrra mondiala, de violentes combats s'i an desenrotllat e tot trabalh de terrassement risc de dégager de las rèstas umanas... La municipalitat compren de divèrses cementèris militars del Commonwealth regularament visitats per Britanics. Las linhas de tranchées èran encara discernables en superfícia fins a las remembrement dels ans 1970. La rota dicha de Hulluch, en traversant lo luòc dich del Val es considerable pels talus incultes isolats en enquadrant la rota. Aqueles talus son d'ancianas posicions de artillerie de la Primièra Guèrra Mondiala e indican clarament l'anciana linha de tèsta. Lo cementèri militar de la carrièra C. Beugnet Es una anciana plaça de auxili britanic de la batalha de Loos en Gohelle, se tròba qualques cavòts franceses e 2 o 3 cavòts de soldats desconeguts alemands. Lo sieu castèl i aguèt destruit en lo moment de las batalhas de decembre 1914 dintre alemands e angleses e de franceses. Rojas sembla i aver #èsser poblat de Francs Saliens dempuèi la Modèl:S-, un grand cementèri franc se situava a Grenay près del terril principal, i aguèt enregistrat per Terninck, de contunh destruit, los vestigis de armements revenuts als ferrailleurs locales. Lo toponyme Rojas pòt èsser françique o flamenc, es malaisit a determinar perque la primièra mencion istoric segura de la comuna data de la Modèl:S-. Las grandas cronicas de Flandres afirman que la granja Rutoire del pòble de Rojas i aguèt incendiat en lo moment d'una ofensiva dels Flamencs cap al Sud, après la batalha de Courtray de 1302, mas lo pòble de Rojas i aguèt estalviat. Meulen En flamenc significa molin al plural, en explicant benlèu lo plural del nom del pòble. Ver Indusís una idèa de movement o un encreuament. Vermeulen = Los molins del encreuament? Rojas réapparaît en l'Istòria jos Louis XIV, a figurat, fòrça marécageux e boisé, sus las mapas del banc de Béthune per las armadas francesas. Rojas, municipalitat rurala vei la siá importància créisser a Modèl:La s- amb l'espleitacion de las minas de carbon, de contunh aquel pòble plen de encant es totalament destruit l'an 1914-18. La carrièra de Montpellier en portant al Surgeon es interessant pel fach #que i aguèt cristianat aital del nom de la vila #qu'a apadrinat la reconstruction de Rojas en 1918-1920. Lo luòc verd del Grand Marais es interessant (passejada, persec, nombroses ausèls) e pròpri. Lo Vermellois es acollidor e aima partejar aquel #que sap de lo sieu pòble, merceja qualques ancians per las informacions #que m'an transmesas.
S'i organiza la fèsta de la citrouille en octòbre.
À la limite géographique de la plaine des Flandres et des collines d'Artois, cette commune apparaît peu dans l'Histoire, marécageuse, boisée et isolée, elle offrait peu d'intérêt. Une villa gallo-romaine était identifiable à la limite de la commune, mais le terrain est occupé depuis quelques années par un lotissement de Noyelles lez Vermelles. Aucune fouille n'a été entreprise malgré des débris de céramique facilement identifiables en surface. La recherche est difficile car le territoire de la commune fut profondément bouleversé durant la première guerre mondiale, de violents combats s'y sont déroulés et tout travail de terrassement risque de dégager des débris humains... La commune comprend plusieurs cimetières militaires du Commonwealth régulièrement visités par des Britanniques. Les lignes de tranchées étaient encore discernables en surface jusqu'aux remembrement des années 1970. La route dite d'Hulluch, traversant le lieu dit du Val est remarquable par les talus incultes isolés encadrant la route. Ces talus sont d'anciennes positions d'artillerie de la Première Guerre Mondiale et indiquent clairement l'ancienne ligne de front. Le cimetière militaire de la rue C. Beugnet est un ancien poste de secours britannique de la bataille de Loos en Gohelle, on trouve quelques tombes françaises et 2 ou 3 tombes de soldats inconnus allemands. Son château fut détruit lors des batailles de décembre 1914 entre allemands et anglais et français. Vermelles semble avoir été peuplé de Francs Saliens dès le Modèl:S-, un grand cimetière franc se situait à Grenay près du terril principal, il fut fouillé par Terninck, puis détruit, les vestiges d'armements revendus aux ferrailleurs locaux. le toponyme Vermelles peut être françique ou flamand, c'est difficile à déterminer car la première mention historique sûre de la commune date du Modèl:S-. les grandes chroniques de Flandres affirment que la ferme Rutoire du village de Vermelles fut incendiée lors d'une offensive des Flamands vers le Sud, après la bataille de Courtray de 1302, mais le village de Vermelles fut épargné. Meulen en flamand signifie moulin au pluriel, expliquant peut-être le pluriel du nom du village. Ver induit une idée de mouvement ou un carrefour. Vermeulen = les moulins du carrefour? Vermelles réapparaît dans l'Histoire sous Louis XIV, il est figuré, très marécageux et boisé, sur les cartes du siège de Béthune par les armées françaises. Vermelles, commune rurale voit son importance grandir au Modèl:S- avec l'exploitation des mines de charbon, puis ce village plein de charme est entièrement détruit en 1914-18. La rue de Montpellier menant au Surgeon est intéressante par le fait qu'elle fut baptisée ainsi du nom de la ville qui a parrainé la reconstruction de Vermelles en 1918-1920. Le site vert du Grand Marais est intéressant (promenade, pêche, nombreux oiseaux) et propre. Le Vermellois est accueillant et aime partager ce qu'il sait de son village, je remercie quelques anciens pour les informations qu'ils m'ont transmises.
On y organise la fête de la citrouille en octobre.


text:
Periòde Tinita
Lo periòde tinita qu'ei ua tempora de l'istòria de l'Egipte antica qui precedèish l'Ancian Empèri.
Durant aqueth periòde qui's debanè enter -3100 e -2700, que's succedín la Ira dinastia (enter -3100 e -2900) e la IIau (enter -2900 e -2700). Aqueth temps que s'apèra periòde tinita per'mor de la ciutat de Tinis, au ras d'Abidòs, d'on e vienèvan los reis d'aquestas dinastias e qui, segon l'istorian grèc Maneton, e seré estada la purmèra capitala.
Lo faraon Narmer qu'obrèish aqueth temps en tot unificar la Hauta e la Baisha Egipte. Aquesta hèita qu'ei representada suber la Paleta de Narmer. Menfis (au còp pròcha de la Baisha e de la Hauta Egipte) que vadó capitala. Durant aqueth periòde qu's bastín los purmèrs mastabas.
De véder:
- Peus testimoniatges arqueologics: Paleta de Narmer,


text:
Megadermatidae
Los megadermatids (Megadermatidae) son una familha de quiroptèrs del sosòrdre dels Microchiroptera. Es la familha dels « falses vampirs ».
Demest los falses vampirs, se tròba lo nas en còr (Cardioderma cor). Aquesta espècia viu en Africa. Longtemps òm a cregut que se noirissiá de sang. En realitat, aqueste vampir pretendut de 30 cm es sustot un insectivòr. Li arriba çaquelà de completar son repais amb de pichons rosegaires e de lausèrts.
Genres[modificar | modificar la font]
- Cardioderma Peters, 1873
- Lavia Gray, 1838
- Macroderma Miller, 1906
- Megaderma E. Geoffroy, 1810
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : TSN 631246 Megadermatidae H. Allen, 1864 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Megadermatidae H. Allen, 1864 (en)


text:
Fortificacion
La fortificacion designa l'art militar de renfòrçar una posicion ò un luòc per d'obratges defensius per lo protegir d'una ataca enemiga. Per extension, lei fortificacions designan l'ensems deis obratges e dei bastiments destinats a la defensa militara d'un territòri.
Lei vestigis de fortificacion pus vièlhs descubèrts per leis arqueològs datan de la Preïstòria (esperon barrat). Èran probablament inicialament destinadas a la proteccion còntra la fauna fèra. Pasmens, l'aparicion dei premierei guèrras e lo desvolopament dei societats umanas sedentàrias aumentèron rapidament lo nivèu de complexitat dei fortificacions que venguèron d'infrastructuras majoras dei vilas anticas e medievalas. En parallèl, apareguèron de fortificacions pus leugieras utilizadas sus lo prat batalhier ò durant una campanha militara. L'aparicion de l'artilhariá e de la pouvera entraïnèron d'evolucions importantas dins la concepcion e de la bastida dei fortificacions que deguèron d'ara endavant faciar la poissança dei projectils deis armas de fuòc picant a sa basa. L'autor deis obratges defensius demeniguèt e l'utilizacion de trencadas se desvolopèt a l'entorn dei barris. L'introduccion d'obús explosius causèt d'evolucions novèlas ambé l'aparicion de construcions de betum armat. Dempuei lei doas guèrras mondialas, l'aumentacion de la mobilitat introduch per lo desvolopament dei veïculs militars, lo melhorament de la precision deis armas e l'aumentacion de la poissança de fuòc an fòrça demenit l'eficacitat dei fortificacions desvolopadas dempuei la fin dau sègle XIX (trencadas, casamatas, linhas de fortificacions...). Per exemple, lei Linhas Maginot ò Bar-Lev s'afondrèron rapidament en 1940 ò en 1973. Pasmens, maugrat aquel interès pus feble, lei fortificacions demoran fòrça utilizadas per leis armadas actualas car son totjorn un mejan de proteccion util e aisat de bastir.
-
-
-
Barris de l'esperon barrat de l'oppidum de Sant Blasi (sègle V avC).
-
Fortificacions romanas dau sètge d'Alèsia (sègle I avC).
-
Paret d'Adrian roman (sègle II avC).
-
-
Tor de la Granda Muralha de China (sègle III avC - sègle XVII).
-
-
Castèu de Spis (sègles XI-XVII).
-
Castèu de Malborg de l'Òrdre Teutònic (sègle XIII).
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Fortificacion d'una basa estatsunidenca d'Afganistan (annadas 2000).


text:
Indridae
La familha dels Indrids o Indridae es una de las cinc familhas actualas de primats lemurifòrmes originaris de las zònas de bòsques de Madagascar. Aquesta familha compta 7 espècias repartidas en 3 genres. 5 genres an desaparegut uèi, i a relativament pauc de temps (qualques milièrs o quitament qualques centenats d'annadas), probablament jos l'accion de l'òme.
Classificacion[modificar | modificar la font]
- Genre Indri amb una sola espècia:
- Indri indri, l'indri
- Genre Propithecus los sifakas amb tres espècias:
- Propithecus diadema, lo sifaka coronat
- Propithecus tattersalli, lo sifaka de Tattersall recentament identificat coma espècia novèla
- Propithecus verreauxi, lo sifaka de Verreaux
- Genre Avahi, los avahis amb una de tres espècias:
- Avahi laniger, l'avahi lanós
- Avahi occidendalis, l'avahi occidental (sosespècia del precedent ?)
- Avahi unicolor, l'avahi lanós unicolòr recentament reconsiderat coma espècia a part entièra perque descrich per Gmelin en 1788
- Avahi cleesei Thalmann & Geissmann, 2005, l'Avahi lanós de Cleese o Lemurian lanós de Cleese


text:
2007
Aquesta pagina concernís l'an 2007 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
- 25 d'abriu - 11 de julhet : Batalha de Thoppigala e victòria importanta de l'armada srilankesa contra lei Tigres de Desliurança de Tamil Eelam .
- 7 - 15 de junh : Guèrra civila entre lei movements Hamas e Fatah. Lo Hamas pren lo poder dins lo territori de Gaza.
- 15 - 19 de junh : Batalha de Chora entre la Coalicion e lei Talibans durant la Segonda Guèrra d'Afganistan. Una ofensiva dei Talibans contra la garnison olandesa dau vilatge de Chora capita mau.
- 28 d'octobre, Argentina : Cristina Fernández de Kirchner elegida presidenta de la Republica.
- 7 - 12 de decembre : Batalha de Musa Qala entre l'armada afgana e lei Talibans durant la Segonda Guèrra d'Afganistan. Lei fòrças dau govèrn centrau de Kabol reprenon la vila.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Capitada de la mesa en orbita de la sonda espaciala estatsunidenca Dawn a l'entorn de l'asteroïde Vesta onte demorèt fins a 2011. Lei mesuras e leis observacions permetèron de descubrir un còrs craterizat mai amb una estructura diferenciada e una superficia remodelada per un procès geologic actiu dins lo corrent de la formacion de l'asteroïde.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 4 de genièr - Marais Viljoen, president d'Africa del Sud (n. 1915)
- 7 de febrièr - Alan MacDiarmid, quimista neozelandés, Prèmi Nobel (n. 1927)
- 23 de febrièr - Pascal Yoadimnadji, primièr ministre de Chad (n. 1950?)
- 25 de març - Andranik Margarian, primièr ministre d'Armenia (n. 1951)
- 27 de març - Paul Lauterbur, biologista american, Prèmi Nobel (n. 1929)
- 23 d'abril - Borís Ieltzin, president de Russia (n. 1931)
- 27 d'abril - Mstislav Rostropovich, violoncelista sovietic (n. 1927)
- 14 de junh - Kurt Waldheim, cancelièr d'Àustria e Secretari general de las Nacions Unidas (n. 1918)
- 11 de julhet - Alfonso López Michelsen, president de Colómbia (n. 1913)
- 19 de julhet - Roberto Fontanarrosa, autor e dessenhaire argentin (n. 1944)
- 23 de julhet - Ernst Otto Fischer, quimista alemand, Prèmi Nobel (n. 1918)
- 30 de julhet - Michelangelo Antonioni, cineasta italian (n. 1912)
- 3 de setembre - Gaston Thorn, primièr ministre de Luxemborg (n. 1928)
- 6 de setembre - Luciano Pavarotti, cantaire italian (n. 1935)
- 16 de setembre - Pepita Caubet Delseny, escrivan aranesa (n. 1930)
- 26 d'octobre - Arthur Kornberg, cercaire american, Prèmi Nobel (n. 1918)
- 9 de novembre - Luis Herrera Campins, president de Veneçuèla (n. 1925)
- 10 de novembre - Norman Mailer, escrivan american (n. 1923)
- 12 de decembre - Ike Turner, cantaire e musician american (n. 1931)
- 27 de decembre - Benazir Bhutto, primièra ministra de Paquistan (n. 1953)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Albert Fert e Peter Grünberg
- Prèmi Nobel de Quimia : Gerhard Ertl
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Mario Capecchi, Oliver Smithies e Martin Evans
- Prèmi Nobel de Literatura : Doris Lessing
- Prèmi Nobel de la Patz : Al Gore e lo GIEC
- Prèmi Nobel d'Economia : Leonid Hurwicz, Eric Maskin e Roger Myerson


text:
Fourches
Fourches es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Extrach de Modèl:Labor[2] : Modèl:Cita blòc
Extrait de [3] :
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée
- ↑ Veire tèxt intégral sus Ligam Modèl:Web
- ↑ Voir texte intégral sur Historique (site non officiel de Fourches)


text:
Betelèm
Betelèm (o pus rarament Betleèm) és una vila de Palestina a 8 km au sud-oèst de Jerusalèm.
La populacion actuala es de 30 000 abitants, que la majoritat son crestians.
Au sègle IV l'emperaire roman Constantin i contruguèt la basilica de la Nativitat qu'es lo luòc religiós e toristic de la ciutat.
Amb Nazaret, es lo luòc supausat de la naissença de Jèsus Crist. Aquesta vila pren una importància dei bèlas dins la cultura occitana perque es lo luòc obligat dei pastoralas e dei betlèms, que celèbran la naissença de Jèsus dins un decòr occitanizat (betlèm ven de "Betelèm").


text:
Eqüator celèst
En astronomia, l'eqüator celèst es un grand cercle traçat sus l'esfèra celèsta qu'es la projeccion de l'eqüator terrèstre sus aquela.
Proprietats[modificar | modificar la font]
Per causa de l'enclinason de l'axe de la Tèrra, l'eqüator celèst es enclinat de 23° 26' a respièch del plan de l'ecliptica. L'eqüator celèst copa l'ecliptica en dos punts opausats, qu'un es lo punt Gama, e l'autre es lo punt Omega.
En coordenadas eqüatorialas, los punts de l'eqüator celèst son (per definicion) los qu'an una enclinason egala a 0°.
S'un observator se tend sus l'eqüator terrèstre, apercep l'eqüator celèst coma un semicercle passant pel zenit e copant son orizont a l'Èst e a l'Oèst. Se va cap al Nòrd, l'eqüator celèst sembla de s'enclinar cap a l'orizont sud. Pasmens, per que l'eqüator celèst es una projeccion sus una esfèra celèsta e qu'aquela es situada infinidament luènh, las extremitats del semicercle son totjorn situadas a l'èst e a l'oèst sus l'orizont. Relativament a l'esfèra celèsta, l'axe de rotacion de la Tèrra es de còps nomenat l'axe del Monde, e copa l'esfèra celèsta en dos punts opausats que son los pòls de l'eqüator celèst.
Constellacions[modificar | modificar la font]
L'eqüator celèst travèrsa las constellacions seguentas :
- Peisses
- Balena
- Taure
- Eridan
- Orion
- Unicòrn
- Pichon Can
- Idra
- Sextant
- Leon
- Verge
- Sèrp
- Ophiuchus
- Agla
- Aqüari


text:
Triaize
Triaize es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendèa e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Triaize A situat entre Luçon e Sant-Michel-en-lo Herm. Aquel vilatge a situat al sud-oèst de la Vendée.
Triaize est situé entre Luçon et Saint-Michel-en-l'Herm. Ce village est situé au sud-ouest de la Vendée.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Origina del nom : del celte triacia « endroit ont una causa es tripla.
Istoric : En l'antiquitat, la mar banhe Luçon e Triaize compta pas que tres islas del gòlf dels Pictons. Lo Ile del bourg, que # an descobèrt sus el una pigassa en pèira educada e doas silex del tipe Grand Pressigny, es la mai estenduda. L'isla Lo Vignaud es la mai pichona e la mens anautita e l'isla de la Dune, situada al sud-oèst del bourg, es la mai elevada abans la siá reduccion per l'espleitacion d'una carrièra de pèira a Modèl:La s-. A partir de la Modèl:S mini-, los fraires del abbaye de Luçon emprenon lo dessèchement dels marais, pauc a pauc comblés pels depauses marines e fluviatiles. Eles édifient dics e canaux e bastisson una glèisa. La creacion de la évêché de Luçon en 1317 càmbia pas pas la situacion. Après un concordat amb Regnaud de Thouars e la cession de las tèrras per la évêché al capítol, aquel darrièr pas cessa de engrandir las siás possessions presas sus la mar. Las guèrras de religion meton un fren a la conquista de las tèrras, mas Triaize arribat a malgrat aiçò una superficie de 4 018 ectaras a l'epòca de Richelieu. Fins a la Revolucion, la distincion de Triaize constituissi lo darrièr grand domeni del capítol de Luçon, #que participa a la vida religiosa locala, sustot per la creacion d'una escòla cap a 1769. Triaize Es una municipalitat essencialament agricòla amb las siás nombrosas cabanas o granjas, un artisanat e dels comèrcis ligats a aquela agricultura. La populacion passa de 1 606 abitants a 956 abitants entre 1866 e 1990. Dempuèi 1863, la municipalitat a conegut per las siás carrièras asines e chevalines » aital coma per la fèsta de la bouse, ne remembrar de l'epòca ont los abitants utilizavan de la bouse secada coma mejan de chauffage.
Triaize, Aital coma de Gruas e Sant-Denis-de detlo-Pairé, èran antany d'islas d'ont lo nom de l'escòla : Las tres islas. Cossí dicha lo dicton, Triaize país dels ases ont ne passan pas mai #que ne demòran pas.
Origine du nom : du celte triacia « endroit où une chose est triple.
Historique : Dans l’antiquité, la mer baigne Luçon et Triaize ne compte que trois îles du golfe des Pictons. L’Ile du bourg, sur laquelle sont découverts une hache en pierre polie et deux silex du type Grand Pressigny, est la plus étendue. L’île Le Vignaud est la plus petite et la moins élevée et l’île de la Dune, située au sud-ouest du bourg, est la plus élevée avant sa réduction par l’exploitation d’une carrière de pierre au Modèl:S-. À partir du Modèl:S mini-, les moines de l’abbaye de Luçon entreprennent le dessèchement des marais, peu à peu comblés par les dépôts marins et fluviatiles. Ils édifient digues et canaux et construisent une église. La création de l’évêché de Luçon en 1317 ne change pas la situation. Après un concordat avec Regnaud de Thouars et la cession des terres par l’évêché au chapitre, ce dernier ne cesse d’agrandir ses possessions prises sur la mer. Les guerres de religion mettent un frein à la conquête des terres, mais Triaize atteint cependant une superficie de 4 018 hectares à l’époque de Richelieu. Jusqu’à la Révolution, la seigneurie de Triaize constitue le dernier grand domaine du chapitre de Luçon, qui participe à la vie religieuse locale, notamment par la création d’une école vers 1769. Triaize est une commune essentiellement agricole avec ses nombreuses cabanes ou fermes, un artisanat et des commerces liés à cette agriculture. La population passe de 1 606 habitants à 956 habitants entre 1866 et 1990. Depuis 1863, la commune est connue pour « ses courses asines et chevalines » ainsi que pour la fête de la bouse, en souvenir de l’époque où les habitants utilisaient de la bouse séchée comme moyen de chauffage.
Triaize, ainsi que Grues et Saint-Denis-du-Pairé, étaient autrefois des îles d'où le nom de l'école : Les trois îles. Comme dit le dicton, Triaize pays des ânes où ils n'en passent plus qu'ils n'en restent.


text:
Dròt
Dròt es un riu prenent sa sorça a Cap Dròt, en Dordonha, traversant la partida septentrionala d'Òlt e Garona e se gitant dens Garona a Caudròt, en Gironda.
Istòria [1][modificar | modificar la font]
A l'epòca pre-romana, la valèia dau Dròt èra puplada de Cèltes (Petrocores en Peirigòrd, Nitiobriges en Agenés, e d'"Aquitans" (Vasates en Haut Entre Duas Mars). Aquesta estructura ternària serà conservada per Roma (civitates), per la Glèisa (diocèses), etc. Anuit encara tres departaments (Dordonha, Òlt e Garona, Gironda) se partatjan la valèia.
Dinc au cap de la Guèrra de cent Ans (1453), l'istòria de la valèia participarà de las istòrias d'aqueras tres partidas, un còp apartenent a de las entitats desparèiras, a còp hondudas dens la hauda d'un grand Estat.
Donc una istòria complèxa mès tanben una istòria fòrt risha, dau fèit de tres factors :
- Caractère independent daus Gascons : pendent lo prumèir milenari de nòsta èra, los puples establits entre Garona, Pirinèus e Mar Granda ("Aquitans" apui Vascons, aperats après "Gascons") reïterèren la sequença "annexion o conquèsta, revòltas-repressions, autonomia o independença de fèit". Lo Haut Entre Duas Mars estent un país gascon, l'istòria de la valèia en avath de Duràs es estreitament ligada damb l'istòria de Gasconha.
- Apartenença de l'Agenés e dau Peirigòrd a l'Aquitània, tèrme designent sivant las epòcas dau prumèir milenari los territòris anent daus bòrns de Loire aus Pirinèus e daus contrafòrts orientaus dau Massiu Centrau e de las Cevènas a la Mar Granda, o mèi porcions pus o mens estendudas e esbrigalhadas d'aqueths territòris. L'istòria de la valèia en amont de Duràs es a cercar dens l'istòria d'Aquitània.
- Posicion estrategica dau Dròt entre Peirigòrd e Agenés, termièra que Ch. Higounet qualifiquèt de "termièra de tension". Aqueth factor es fondamentau aus XIII° e XIV° siègles que vesen s'afrontar los puishents Comtes de Tolosa, los Rèis d'Anglatèrra-ducs d'Aquitània, mèi los Rèis de França Capecians (en predators finalament vencurs). L'istòria de la valèia aus XIII° e XIV° siègles entra dens l'istòria de França.
Quauques molins[modificar | modificar la font]
- de la Baissa
- de Falgueirars
- de la Faja Hauta
- de l'Artiga
- de Pèira Levada
- de la Sauvetat
- de la Barta


text:
Roppe
Roppe es una comuna francesa, situada dins lo departament del Territòri de Belfòrt e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a situat sus la rota N 83 en connectant Belfòrt a Mülhausen a 6km de Belfòrt. Ja a l'epòca romaine una via d'importància secondaire en venent de Offemont e se dirigenta vèrs Leval o Rougemont traversava lo territòri de la comuna. Aquel darrièr s'estend sus 743 ectaras a una altitud compresa entre 355 e 511m (fòrt de Roppe). A traversat pel Autruche, un ruisseau #que pren naissença en lo massís forestal en s'estendent al nòrd del vilatge ont se retarda per formar lo étang del Autruche.
Al 1er en genièr 2006, la N 83 a #èsser descatalogada en RD 83. Fins alavetz @dénommer Rota nacionala en la traversada de la municipalitat, a rebatejat avenguda del General de Gaulle.
Le village est situé sur la route N 83 reliant Belfort à Mulhouse à 6km de Belfort. Déjà à l’époque romaine une voie d’importance secondaire venant d’Offemont et se dirigeant vers Leval ou Rougemont traversait le territoire de la commune. Ce dernier s’étend sur 743 hectares à une altitude comprise entre 355 et 511m (fort de Roppe). Il est traversé par l’Autruche, un ruisseau qui prend naissance dans le massif forestier s’étalant au nord du village où il s’attarde pour former l’étang de l’Autruche.
Au 1er janvier 2006, la N 83 a été déclassée en RD 83. Jusqu'alors dénommée Route nationale dans la traversée de la commune, elle est rebaptisée avenue du Général de Gaulle.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Roppe (Rotbach O Roppach, coma se o tròba nomenat antany), es un dels pòbles citats en los mai ancians documents relatius dins aquelas tèrras de la Pòrta de Bourgogne. A mencionat en tant que camina en una charte datada de 792 e en 828 la abbaye de Masevaux possedissiá de bens en la camina de Roppe. Pendent la Guèrra de Trenta Ans, lo castèl de Roppe i aguèt pres per las tropas suedesas e #venir un repaire per mercenaires croatas #qu'estrossejavan los environs. I aguèt représ e meses a sac per las tropas del comte de la Suze en setembre 1635, qualques meses abans qu'aquel s'apodera pas de la vila de Belfòrt. Sul plànol religiós Roppe fa partida de la parròquia de Phaffans, La Baroche e possedissiá pas #qu'una simpla capèla castrale #que, en 1592, èra dédiée a Sant Lop. Pel continuament, en l'archiu, se detla amassada consagrada a Santa Catherine o Santa Marguerite.
Ja al Sègle XVII lo minaré de fèrre, #que n'es ric lo jos-sòl (jurassique superior) de Roppe e dels pòbles vesins (Eguenigue, Phaffans...), A #èsser espetat en carrièra e a l'ajuda de potz-galariás per èsser foguèsse en los foguets de Belfòrt o de Masevaux La produccion de minaré en grandas en contenent 30 a 40% de fèrre arribat a un nivèl de 72 mètres-cube per meses. En 1785 una inondacion fa cessar la extraction en prigondor. Una temptativa d'espleitacion en utilizant una maquina a vapor i aguèt luòc al XIXe sègle mas se #tustarrar a la competéncia del fèrre lorrain melhor mercat.
Començament en novembre 1870 #debanar una batalha entre tropas prussiennes e de francesas #que #virar a l'avantatgi dels primièrs, la tèsta i aguèt mantengut mas lo luòc fòrt de Belfòrt i aviá delimitat. Après la signatura del Tractat de Frankfurt #que daissava Roppe a la França, l'autoritat militar #decidir de refortilhar la proteccion de Belfòrt per una linha de fortificacions #qu'un element important i n'aguèt bastit entre 1874 e 1887 sus la reünion mai anautita del territòri de la comuna. La linha Belfòrt-Lachapelle-jos-Rougemont del Camin de fèrre d'interès local del Territòri de Belfòrt traversava Roppe abans de contunhar cap a Denney e Phaffans.
Roppe A coneguda una espleitacion de carbon.
Roppe (Rotbach ou Roppach, comme on le trouve nommé autrefois), est un des villages cités dans les plus anciens documents relatifs à ces terres de la Porte de Bourgogne. Il est mentionné en tant que marche dans une charte datée de 792 et en 828 l’abbaye de Masevaux possédait des biens dans la marche de Roppe. Pendant la Guerre de Trente Ans, le château de Roppe fut pris par les troupes suédoises et il devint un repaire pour des mercenaires croates qui ravageaient les environs. Il fut repris et mis à sac par les troupes du comte de la Suze en septembre 1635, quelques mois avant que celui-ci ne s’empare de la ville de Belfort. Sur le plan religieux Roppe fait partie de la paroisse de Phaffans, La Baroche et ne possédait qu’une simple chapelle castrale qui, en 1592, était dédiée à Saint Loup. Par la suite, dans les archives, on la rencontre consacrée à Sainte Catherine ou Sainte Marguerite.
Déjà au Sègle XVII le minerai de fer, dont est riche le sous-sol (jurassique supérieur) de Roppe et des villages voisins (Eguenigue, Phaffans...), a été exploité en carrière et à l’aide de puits-galeries pour être fondu dans les fourneaux de Belfort ou de Masevaux La production de minerai en grains contenant 30 à 40% de fer atteint un niveau de 72 mètres-cube par mois. En 1785 une inondation fait cesser l’extraction en profondeur. Une tentative d’exploitation utilisant une machine à vapeur eut lieu au XIXe siècle mais elle se heurta à la concurrence du fer lorrain meilleur marché.
Début novembre 1870 eut lieu une bataille entre troupes prussiennes et françaises qui tourna à l’avantage des premiers, le front fut maintenu mais la place forte de Belfort était encerclée. Après la signature du Traité de Francfort qui laissait Roppe à la France, l’autorité militaire décida de renforcer la protection de Belfort par une ligne de fortifications dont un élément important fut construit entre 1874 et 1887 sur le sommet le plus élevé du territoire de la commune. La ligne Belfort-Lachapelle-sous-Rougemont du Chemin de fer d’intérêt local du Territoire de Belfort traversait Roppe avant de continuer vers Denney et Phaffans.
Roppe à connue une exploitation de charbon.


text:
02/04/2016
Raibe negre 17 per Gilbert Borgés
Beve. Beve per obludar. Sabe pus çò que voliá obludar : ai begut.
Mon grand-pair beviá maitot. Benleu per obludar la guerra que l'aviá entrainat a pas vint ans. Benleu per obludar que son pair -mon reir-grand-pair- beviá. Era tornat alcolique de la guerra, la prumiera, la granda, la de 14.
Television. Un tipe parla d'attentats. E de guerra. Chamjament de presentator. Una presentairitz. Parla de la poliça e de l'armada que patrolhan dins las ruas. Imatges de contròles. De la gent de la peu sorna. Se laissan far. Testa clinada. Retorn dau presentator. Estat d'urgença. L'estat e la poliça se passan de l'esvis daus jutges. Me tòrne siervir un viatge.
Autra chadena. Imatges de gents mòrts dins la granda aiga d'aver volgut fugir una guerra de religion moderna. Un chefe de la drecha extrema ven parlar dau programi de son partit. Pas la pena de votar per ilhs. Lo programi es desjá en marcha. Me sierve enquera un còp.
Beve. Per obludar l'estat islamic. Per obludar l'estat etilic.
Gilbert Borgés
07:53 Publié dans Cosina dau Perigòrd, Raibes negres e Istòrias minuta de Gilbert Borgés | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Magrèb
Magrèb (en arabi Maghrib, "Oèst") es una region vasta d'Africa, al nòrd-èst, entre Nil, la mar Mediterranèa, l'ocean Atlantic e l'Africa Negra. Englòba Berberia (lo territòri de la cultura berbèra) e correspond tanben a la region culturala occidentala dels Païses Arabis. Ne fan partida los estats actuals de Mauritània, del Sahara Occidental, de Marròc, Argeria, Tunisia e Libia.
Lo gentilici es maugrabin -a.
Dins l'amira dels Païses Arabis, la nocion de Magrèb (en arabi Maghrib, « Oèst ») s'opausa a aquela de Mashrèc (Mashriq, « Èst »).


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Jean de La Fontaine (1621-1695) foguèt un escrivan e poèta francés del sègle XVII, membre de l'Acadèmia Francesa. Es autor de faulas e de contes.
Existís pauc d'informacions suls ans de formacion de La Fontaine. La mai anciana es de 1641 que dintrèt a l'Oratoire. Mas en 1642 abandonèt la seuna carrièra religiosa.
La Fontaine es conegut per las seunas fablas, reculhida de la tradicion de diversas culturas e escrichas en verses. Los autors que l'inspirèron mai son Esòp, Fedre e los contes del Pañchatantra


text:
-264
Aquesta pagina concernís l'an -264 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Crisi diplomatica e militara majora a l'entorn de la vila de Messina onte de soudats mutins desbarquèron e ocupèron la vila inicialament tenguda per una garnison cartaginesa. Cartage preparèt una repòsta militara e s'alièt ambé Siracusa per reprimir l'insureccion e arrestar leis incursions dei mutins dins l'illa. Pasmens, de son caire, Messina mandèt una ambaissada ai Romans per demandar una ajuda militara. Aquò foguèt acceptat e una armada romana desbarquèt en Sicília entraïnant lo començament de la Premiera Guèrra Punica.


text:
Planta utila
Las plantas utilas recensan totas las espècias de plantas utilizadas per l'òme per d'usatges multiples : se noirir, se caufar, se vestir, s'abrigar e se lotjar, se moblar, se sonhar e se protegir de las malautiáss e dels insèctes, embelir son quadre de vida, luchar contra l'erosion e favorizar l'assecament de las sanhas, se maquilhar e se perfumar, adorar sos dieus, s'embriagar e se drogar, o quitament per tuar sos semblables... Un recensament exaustiu indicariá sens dobte de milierats d'espècias, mas finalament pauc, relativament a las qualques 300 000 espècias vegetalas recensadas.
Somari
Mòdes d'utilizacion[modificar | modificar la font]
A l'origina, lo primièr mòde d'utilizacion de las plantas èra la colhida. Uèi, las plantas utilas son per l'essencial de plantas cultivadas.
Tipes d'utilizacion[modificar | modificar la font]
Partidas utilizadas[modificar | modificar la font]
Las partidas, e los organs, de las plantas utilizadas son fòrt variadas segon las espècias e segon las utilizacions. S'utiliza en efièch :
- las fuèlhas : alimentacion umana (ensaladas e legums-fuèlhas), alimentacion animala (pasturatges) ;
- las tijas : sucre (canas de sucre), usatges divèrses (bambós)
- las raices : alimentacion umana e animala (carròtas, naps, bledarabas, etc.) ;
- los tuberculs : alimentacion umana e animala (patana, topinambors, etc.) ;
- los fruches : fruches e legums alimentaris ;
- los grans : cerealas, leguminosas, grans oleaginoses... ;
- la fusta e la lenha : totas esséncias forestièras ;
- las flors : totas plantas ornamentalas ;
- las antèras : safran
- la rusca : canellièr (espècia), garric-siure (siure) ;
- las fibras : plantas de fibras textilas (coton, lin, juta, sisal...) ;
- la saba : auseral de sucre (siròp de lauseral) ;
- lo latèx : Evèa (cauchó natural).
Palmarès mondial de las plantas cultivadas[modificar | modificar la font]
Produccion mondiala en 2004, en milierats de tonnas segon las estatisticas publicadas per la FAO
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Lista de las plantas utilas
- Arbre fruchièr
- Esséncia forestièra
- Legum
- Oleaginós
- Planta medicinala
- Planta mellifèra
- Planta ortenca
- Planta psicotròpia
- Planta tintoriala


text:
Reanimacion cardiopulmonara
La reanimacion cardiopulmonara (RCP) qu'ei un ensemble de manòbras lo but de las quaus ei de sauvar ua vita en assegurant l'oxigenacion deus organs quan la circulacion sanguina e s'ei arrestada.
Lo procediment que's debana en duas etapas.
La purmèra etapa que consisteish en arreconéisher l'arrèst. Si'vs trobatz devant d'un pacient esvanit, que cau n'aprochar e ne mautar de las espatlas en dise'u : « E'vs trobatz plan? » « Qué'vs passa? ». Si parlèsse, s'obrisse los uelhs o si's mautèsse, fenitz la vòsta intervencion o, si calèsse, demandatz ajuda. Si non responèsse pas, cridatz tà demandar ajuda. Abans d'arreconéisher l'arrèst, que cau verificar lo pacient que respira. Metent la man mei pròcha deu cap deu pacient suu front, b'enclinatz lo cap a l'endarrèr. Eslhevatz lo menton de la victima dab l'estrem deus dits de l'auta man. Dab la via respiratòria obèrta valoratz la respiracion durant 10 segondas. Observatz si lo torax e's mauta, escotatz los sons respiratòris e sentetz l'aire aledat sus la vòsta gauta. Si respira normalament, que cau metre lo pacient en posicion laterala de seguretat, shens pas jamei deishar-lo sus l'esquia. Si la victima non respirèsse pas normalament o si respirèsse dab aledadas tapatjosas, que's deu forçadament aperar lo 112 en mei de realizar un massatge cardiac.
La dusau etapa que consisteish en realizar lo massatge cardiac. Si lo pacient non respira pas, qu'ei indispensable d'efectuar compressions toracicas. En tot meter lo talon d'ua man suu center deu torax e lo talon de l'auta dessús de la purmèra, hètz pression dab los braç estenuts suber l'esternum deu pacient en tot en·honsar-lo 4 o 5 cm haut o baish. Non hètz pas pression sus la partida superiora de l'abdomèn o l'estrem inferior de l'esternum. Arron de cada compression, arrestatz-vse de prémer suu torax shens retirar las mans. Que cau la compression e la descompression que duren lo medish temps. Qu'ei oportun çò de realizar respiracion artificiau (boca a boca). Dens aqueste cas que's harà duas insuflacions cada 30 compressions. Contunhatz la reanimacion dinc a l'arribada de l'ambulància, que la victima torna aledar o si'vs estareishetz.
La desfibrilhacion precòça associada a la reanimacion cardiopulmonara qu'aumenta hòrtament las possibilitats de subervivença d'ua persona en arrèst cardiorespiratòri qui presenta ua fibrilhacion ventriculara, causa principau de mort subita de l'adult.


text:
Michael Spindelegger
Michael Spindelegger (nascut lo 21 de decembre 1959) es un politic austriac. Serviguèt dins lo gabinet del cancelièr Werner Faymann coma Ministre de l'Exterior d'Àustria de 2008 a 2013 e coma Ministre de las Finanças entre 2013 e 2014. En mai el foguèt vice-cancelièr entre 2011 e 2014. Spindelegger foguèt tanben dirigent del Partit del Pòble Austrian (ÖVP) de 2011 a 2014. Lo 26 d'agost de 2014 renoncièt inesperadament a totas las cargas politicas. Dempuèi març de 2015 Spindelegger es estat director de l'Agéncia per la Modernizacion d'Ucraïna (AMU).[1]


text:
Marcus Claudius Tacite
Marcus Claudius Tacite[Marc Claudi Tacit?] (vèrs 200 - junh de 276) foguèt un emperaire roman dau 25 de setembre de 275 a sa mòrt. Succediguèt a Aurelian e foguèt remplaçat per Florian.
Venguèt emperaire après l'assassinat d'Aurelian e l'incapacitat de l'armada de li trobar un successor car lei generaus pus famós èran en campanha o gaire desirós d'acceptar una foncion fòrça perilhósa. Ansin, l'armada demandèt finalament au Senat d'elegir un emperaire que foguèt son president Marcus Claudius Tacite. Durant son rèine, assaièt de restaurar l'autoritat dau Senat, de melhorar lei finanças publicas e d'organizar una campanha còntra lei Gòts. Lei circonstàncias de sa mòrt (malautiá, assassinat ?) son mau conegudas.