text:
Gigantopithecus
Eth Gigantopithecus (deth grec gigas, gegant, e pithecus , mona), ei un genre de mona que demorec enter 9 milions d'ans e sonque 100.000 ans. Açò vò díder que tant Homo erectus coma Homo neanderthalensis coma Homo sapiens sapiens l'an conegut (1) (2).
Demorec ena China, Índia e Vietnam. Es fossils diden qu'era espècia aperada Gigantopithecus blacki siguec ua des mones mès granes de toti es temps damb 3 metres e 540 Kg (4).
Somari
Fossils[modificar | modificar la font]
Es trobalhes de Gigantopithecus sigueren descrites en 1935 peth paleontològ Ralph Von Koenigswald en ua botiga d'apotecari chinesa. Aguesti ossi fossilitzats son sovent het pols e utilizadi coma elements basics dera medicina tradicionau chinesa (5). Von Koenigswald aperec aguesta naua espècia coma Gigantopithecus (6).
Des d'alavetz que plan d'ossi de Gigantopithecus qu'an estat descurbits. Se n'an trapat en apotecaris chineses mès tanben ena bauma de Liucheng, en Liuzhou, China (3). D'autes trobalhes mos diden qu'eth territòri de Gigantopithecus erá tot eth sud-est asian.
En 1955 47 dents de Gigantopithecus blacki sigueren trapades en un enviament d'ossi de drac tara China. Damb aguesti ossi se trapec tanben ua dintadura plan grana. En 1958 se traparen tres dintadures a més de 1.300 dents. Es sues trobalhes s'an trapat en lòcs coma Hubei, Guanxi e Sichuan en botigues atau coma baumes. Non toti es ossi son dera madeisha epòca e es ossi de Hubei son mès tardièrs qu'era resta d'ossi chinesi. Tanben son mès grani.
Caracteristiques[modificar | modificar la font]
Com caminaua Gigantopithecus enqüera ei pas cert pr'amor que cap d'os pelvic a estat trapat. Se cre que caminaua a grapas (7) coma eth gorilla a eth chimpanzé. Totun, tanben i a opinions favorables ara locomocion bipeda, era més soslinhada qu'ei era de Grover Krants. Era cresença dera marjoritat ei que se ua bèstia coma aguesta caminaua a grapas aurie mès estress.
Dieta[modificar | modificar la font]
Es dintadures de Gigantopithecus son grans e primes e podien mastegar causes plan dures. Es premolars que son amples e son pareishuts as molars. Es ulhals son pas ponchadissi. Açò arremerca qu'era bèstia minjaua (8) apais de filandres e auia de mastegar plan. Es dents auien tanben uns horats coma es des pandes gegants que minjen plan de bambó (7).
Eth Gigantopithecus que minjaua tanben d'autes fruites a més deth bambó (3).
Especies[modificar | modificar la font]
I a tres especies de Gigantopithecus, toti escandides;
º Gigantopithecus blacki
º Gigantopithecus bilaspurensis
º Gigantopithecus giganteus
Eth prumèr que s'a trapat en baumes deth sud-est asian. Es dintadures que son mès granes qu'es de gorilla mès que i a pas d'autes trobalhes. Se cre que visquec enter un milion e 100.000 ans ena madeisha epoca qu'es Homo erectus e Homo sapiens sapiens.
Morfologia[modificar | modificar la font]
Se cre que heia enquia tres metres e pesaua 540 Kg (1)(3)(4) e pesauen de dus a tres viatges més qu'es gorilles e cinc còps més qu'eth orangutan. Es mascles auien ua longada de braces de 3,6m. Era espècie qu'era sexualment dimorfica e es hemelles pesauen sonque era mitat qu'es mascles. Quaqu'ns disen qu'era plan més petit (1,8m).
Aguesta especie visquec en Asia en bosqui de bambós. Es sòns ossi que se trapen tostemps ath costat des der ancessor deth panda. Minjaua de plantes.
Ei possible que siguec gran coma un gorilla e social. Mès quauques cercaires disen qu'era mès ben coma un orangotan (9). Tant gran erá qu'auia pas d'enemics coma adulte. Totun, bèsties debils o vielhes podien auer estat occides per tigres, pythons, crocodils, machairodonts, hienes, ossi e tanben per Homo erectus. Gigantopithecus bilaspurensis se coneish per quauque trobalhes hetes ena Índia. Visquec enter 6 e 9 milions d'ans en eth Miocen. Gigantopithecus giganteus, finauments, eia ua espècia desseparada que visquec en eth nòrd dera Índia e dera China. Ena region de Guanxi, ena China, s'an discurbert dents sues en formacions de hang a Daxin e Wuming, en eth nòrd de Nanning. Maugrat eth nom erá era mitat de gran que Gigantopithecus blacki (3) (4). Erá una gran ervibòr que minjaua bambó e erbes.
Referències[modificar | modificar la font]
1.- ^ a b c Christmas, Jane (2005-11-07). "Giant Ape lived alongside humans". McMaster University. Retrieved 2007-12-06.
2.- ^ a b c Ciochon, R.; et al. (1996). "Dated Co-Occurrence of Homo erectus and Gigantopithecus from Tham Khuyen Cave, Vietnam" (PDF). Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 93 (7): 3016–3020. doi:10.1073/pnas.93.7.3016. PMC 39753. PMID 8610161. Retrieved 2007-12-06.
3.- ^ a b c d e Coichon, R. (1991). "The ape that was – Asian fossils reveal humanity's giant cousin". Natural History 100: 54–62. ISSN 0028-0712. Retrieved 2007-12-06.
4.- ^ a b c d e Pettifor, Eric (2000) [1995]. "From the Teeth of the Dragon: Gigantopithecus Blacki". Selected Readings in Physical Anthropology. Kendall/Hunt Publishing Company. pp. 143–149. ISBN 0-7872-7155-1. Retrieved 2008-01-30.
5.- ^ "How Gigantopithecus was discovered". The University of Iowa Museum of Natural History. Archived from the original on 2007-10-12. Retrieved 2007-12-06.
6.- ^ a b Relethford, J. (2003). The Human Species: An Introduction to Biological Anthropology. McGraw-Hill. ISBN 978-0-7674-3022-7.
7.- ^ a b Poirier, F.E.; McKee, J.K. (1999). Understanding Human Evolution (fourth ed.). Upper Saddle River, New Jersey: Prentice Hall. p. 119. ISBN 0130961523.
8.- ^ Olejniczak, A.J.; et at (2008). "Molar enamel thickness and dentine horn height in Gigantopithecus blacki". American Journal of Physical Anthropology 135: 85–91. doi:10.1002/ajpa.20711. PMID 17941103.
9.- ^ [The Primata, 2007. Subfamily Ponginae. A Taxonomy of Extinct Primates. Accessed 21 February 2013.]
Libes tà léger[modificar | modificar la font]
º Park, Michael Alan. Biological Anthropology. Mayfield Publishing Co., 1996, ISBN 1-55934-424-5
Pàgines web externes[modificar | modificar la font]
º Online article about Gigantopithecus including discovery, lifestyle and extinction, as well as visual reconstruction and size estimates, prehistoric-wildlife.com


c: text/html

text:
Léning
Léning es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge de Léning a situat sul marge drech del Albe près de la rota de Dieuze a Sant-Avold, a 5 km a la N. O. De Albestroff e a 37 km a la N. E. De Castell-Salins.
Le village de Léning est situé sur la rive droite de l'Albe près de la route de Dieuze à Saint-Avold, à 5 km au N. O. d'Albestroff et à 37 km au N. E. de Château-Salins.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge de Léning a situat en Lorraine alemanda pas luènh de la frontièra linguistique mosellane.
Le village de Léning est situé en Lorraine allemande non loin de la frontière linguistique mosellane.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Santa Eulàlia (Sainte-Eulalie en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Una de las fonts d'un afluent de Léger, se tròba a Santa Eulàlia, pas luenh de la font oficiala situada al pè del Mont Gerbier de Joc.
Santa Eulàlia
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !


text:
Toet
Toet[1] (Touët-de-l'Escarène en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia[modificar | modificar la font]
A 23 km de Niça. Prene la 2204. Linha SNCF Breil-sus-Roya - Niça.
Istòria[modificar | modificar la font]
Situat sus la rota del caulet de Braves, en lo posterior país niçois, Toet a escalonat sul flanc d'un tuc, a lo-dessus d'un riu chantante, lo Paillon, en un entorn tranquil e bucolique a desir.
Toet es un vilatge medieval, dins las carrièras pavées; vos encantarà amb los sieus passatges cobèrts voûtés, los sieus lavoirs e fontaines, los sieus vièlhs ostals de pèira biscornues e las siás façadas défraîchies … E la siá glèisa repeinte pròpiament en jauna esblancossida, #que lèva cap al cèl lo sieu polit campanal als tuiles vernissées.
Carrerons tortueuses, Cantons e recoins, pujada de las "Espaiem" o carrièra del Forn, una envoûtante ambiance medievala impregna aquel sympathique pòble.
De mai, tot a la longitud de l'an an organizat de divèrsas manifestacions culturalas (loto, bals, eleccion de Miss e Mister Touët, de seradas pan-bagnat, brochettes, èca...)
Çò festin çò de mès taxat Del vilatge es aquel del Sant Louis fin en agost. Modèl:Caissa déroulante


text:
Adam Mickiewicz
Adam Mickiewicz de Poraj (Novogrodek, Polonha, 24 de decembre de 1798- Constantinopla, 26 de novembre de 1855) foguèt un poèta e patriota polonés, l'òbra que ne marca lo començament del Romanticisme dins lo sieu país.
Al cors de la siá vida lutèt per l'independéncia de Polonha per çò qu'es de Russia, ont foguèt exiliat dempuèi 1824 per las siás activitats revolucionàrias pendent la siá epòca d'estudiant. Capitèt a s'escapar de Russia, en s'establint en Lausana. Los sieus poèmas abòrdan tèmas nacionalistas poloneses e presentan una image eroïca, se plan melodramatica, de l'arma umana, e una vision byroniana de la libertat e l'eroïsme. Las siás òbras son estadas tradusidas a la majoritat de las lengas europèas. Entre las tradusidas al espanhòl se tròban los poèmas epics Grażyna (1823) e Pan Tadeusz (1834), lo drama Dziady (Los ancessors, 1823), e lo poèma istoric Konrad Wallenrod (1828), qu'es lo relat d'una venjança patriotica, a resultas del coma li calguèt abandonar Russia e s'establir a París.
- Pan Tadeusz (fragment):
Litva! Lo mieu país, sètz vos coma la salut, vos avalorar sol o pòt dire quala vos aja perdut.
Òbra en espanhòl[modificar | modificar la font]
- Antonio BENÍTEZ BURRACO, trad., Sonetos De Crimèa - Farys d'Adam Mickiewicz, Valhadolid, Universitat de Valhadolid, Secretariat de Publicacions e Escambi Editorial, 2007. ISBN 978-84-8448-418-9.
Bibliografía[modificar | modificar la font]
- Jean-Xerris Gille-Maisani: Adam Mickiewicz, poète national de la Pologne. Étude psychanalytique Te caractéreologique, Bellarmin, Montreal, 1988


text:
Guèrra dei Ducats
La guèrra dei Ducats se debanèt dau 1èr febrier au 30 d'octòbre de 1864 entre la Confederacion Germanica (magerament Prússia e Àustria) e Danemarc dins lo sud de la peninsula danesa. S'acabèt per una victòria de la Confederacion Germanica e l'annexion dei ducats de Holstein e de Schleswig.
La causa de la guèrra foguèt l'estatut especiau dei ducats de Holstein e de Schleswig qu'èran partida de la Confederacion Germanica mai dirigits en union personala per lo rèi de Danemarc. Lo premer èra unicament poblat per de populacions alemandas mai lo segond teniá una minoritat danesa importanta. Aquela dominacion danesa èra mau acceptada per lei nacionalistas alemanda e ja, en 1848, la dieta revolucionària alemanda de Francfort aviá demandat au rèi de Prússia de conquistar lei dos ducats. Pasmens, la resisténcia danesa e una menaça d'intervencion britanica còntra lei Prussians aviá entraïnat la dubertura de negociacions. En mai de 1852, una conferéncia organizada a Londres ordonèt lo retorn au statu quo ante : lei ducats de Holstein e de Schleswig èran dirigits per lo rèi danés en union personala e l'integracion d'aquelei territòris dins lo reiaume de Danemarc èra defenduda. Òr, lo 30 de març 1863, Frederic III aprofichèt lei dificultats intèrnas prussianas per proclamar l'integracion dei dos ducats dins son reiaume. Pasmens, sa mòrt sensa eiretier dirèct lo 15 de novembre seguent i entraïnèt una crisi de succession. Segon lo tractat de Londres, son successor deviá tanben gardar lo títol de duc de Holstein e de Schleswig mai lei populacions alemandas dei dos ducats sostenguèron la candidatura dau prince liberau Frederic d'Augustenborg.
Per Otto von Bismarck, cancelier prussian desirós de realizar l'unificacion d'Alemanha a l'entorn de Prússia, aquela crisi èra l'occasion d'annexar lei dos ducats au reiaume prussian. Pasmens, per aquò, deguèt contornejar l'oposicion dau rèi de Prússia gaire favorable au projècte, deis Austrians e de la màger part dau rèsta de la Confederacion Germanica. Establiguèt donc un plan per escondre seis intencions vertadieras e ganhar l'aliança de Viena. D'en premier, prepausèt donc au govèrn austrian de formar una aliança conservatritz per empachar l'arribada au poder d'un prince liberau. Un ultimatum foguèt donc mandat au rèi de Danemarc per restablir lo statu quo. Aquela demanda moderada permetèt tanben d'empachar una repòsta importanta de Reiaume Unit.
Lo 23 de genier de 1864, lo refús danés permetèt d'acomençar una guèrra. Pus nombrós, lei Prussians e leis Austrians prenguèron pauc a pauc l'avantatge e ocupèron militarament lei ducats. Lo 30 d'octòbre de 1864, Danemarc acceptèt sa desfacha e la sobeiranet sus lei ducats foguèt balhada a Prússia e Àustria. Lo reglament dau sòrt dei territòris conquists va alora venir un problema diplomatic grèu entre lei dos venceires. La degradacion dei relacions entre lei dos va entraïnar una guèrra novèla en 1866 entre Prússia e Àustria.


text:
-44
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -44 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Egipte[modificar | modificar la font]
Assassinat de Cesar que permetèt a Cleopatra VII de se desbarrassar de sa tutèla per contuniar sei projèctes de redreiçament de la poissança egipciana. En particular, èra desirosa de restaurar la preséncia egipciana dins l'illa de Chipre. A son retorn en Egipte, s'ocupèt donc de renfòrçar sa posicion ambé l'assassinat probable de son fraire Ptolemèu XIV. Aquò li permetèt de dirigir soleta lo país au nom de son fiu Ptolemèu XV Cesarion.


text:
Constantin II
Constantin II (7 d'aost de 314, Arle - abriu de 340, Aquilèa) foguèt un coemperaire roman, proclamat Cesar per son paire Constantin Ièr en 317, que reinèt ambé sei fraires Constant Ièr e Constanci II de 337 a 340.
A la mòrt, participèt ambé sei fraires a l'assassinat de sei cosins e au partiment de l'Empèri. Ansin, obtenguèt Gàllia, Hispania e Bretanha. Pasmens, sei relacions ambé Constant Ièr venguèron rapidament marridas entraïnant una guèrra civila per lo contraròtle d'Itàlia. Constantin II foguèt tuat en abriu de 340 durant la batalha d'Aquilèa.


text:
Chavanhac de La Faieta
Chavanhac de La Faieta[1] (Chavaniac-Lafayette en francés) z-es una comuna occitana, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna se situa a 92 km al sud-èst de Clarmont d'Auvèrnhe, entre Briude (24 km) e Lo Puèi de Velai (30 km),
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La comuna foguèt creada en 1880, amb lo nom de Chavanhac, per scission de la comuna de Saint-Georges-d'Aurac. La Faeita foguèt apondut en 1884 en onor de Gilbèrt dau Motier de La Faieta.
Administracion[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Base de donadas toponimicas de l'Institut d'Estudis Occitanas: Chavanhac de La Faieta


text:
Tragedia de Superga
La tragedia de Superga que ho un accident d'avion escadur lo 4 de mai de 1949 e qui ei famosa per'mor d'aver dalhadas las vitas deus membres de l'equipa (coneguda dab lo nom de Grande Torino) del Torino Football Club qu'i s'escagassè contre ua muralha de la Basilica de Superga.
L'equipa que tornava d'ua partida amistosa jogada en Portugal dab lo Benfica Lisbona en omatge au jogador Francisco Ferreira.
La FIFA que domandè ua minuta de silenci dens lo monde snacèr a l'escadença de las partidas de fotbòl. Deu son costats, l'equipa Argentina de River Plate que joguè dab lo malhòt deu club italian (qui hè partida ara deus sons malhòts istorics tornats emplegar regularament) e que joguè un par de partidas au prohèit de las veudas e deus orfanins deus defunts.


text:
Cançon de Rotland
La Cançon de Rotland (var. la Chançon de Rotland) es un poèma epic medieval qu'a una version en occitan e una autra en francés.
Lo Rotland occitan[modificar | modificar la font]
Existís una version en occitan que son manuscrit es parcialament desaparegut mas que daissa mantun tèxte coma Rotland a Saragossa e Ronçasvals [1] e de testimoniatges dins d'autres documents medievals.
Lo Rotland francés[modificar | modificar la font]
Existís tanben una version en francés, pro celèbra, de divèrses milièrs de vèrses, escricha a la fin del sègle XI en francés ancian, atribuida a un monge normand, Turold, que son nom apareis dins lo darrièr e enigmatic vèrs: "Ci falt la geste que Turoldus declinet". Ça que la, la significacion de decliner dins aqueste vèrs es pas clara: pòt significar "compausar" o benlèu "transcriure", "copiar". Es la Cançon de gèsta pus anciana d'Euròpa. Lo tèxt de l'apelat Manuscrit d'Oxford escrich en anglonormand (cap a 1170) es constituit de 4002 vèrses decassillabs, distribuits en 291 estròfas de longors diferentas.
Las Cançons de gèsta[modificar | modificar la font]
Las Cançons de gèsta son de poèmas escriches per èsser recitats en public, amb una o mai d'una melodia simpla. Lo mot latin gesta significa "fachs soslinhats". Son, doncas, de fachs memorables, eroïcs. França e Espanha an una importanta tradicion epica medievala. Coma totas las Cançons de gèsta, la Cançon de Rotland es anonima.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Gerard GOIRAN & Robert LAFONT (1991) = Gérard GOUIRAN & Robèrt LAFONT Le Roland occitan, París: Christian Bourgois


text:
450
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 450 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman d'Orient[modificar | modificar la font]
Mòrt accidentala de l'emperaire Teodòsi II lo 28 de julhet. Foguèt remplaçat per sa sòrre Pulchèria sostengut per lo generau Aspar. Per assegurar e legitimar mai son poder, Pulchèria se maridèt rapidament ambé Marcian, un generau vièlh, que demostrèt de capacitats diplomaticas e administrativas fòrça importantas (25 d'aost). Lo govèrn novèu refusèt de perseguir lei negociacions ambé lei Huns regardant lo pagament d'un tribut. Per mostrar sa volontat, Marcian ordonèt tanben l'execucion de l'eunuc Chrysaphius qu'èra estat l'artesan principau de la politica de tributs pagats ai Huns dins lo corrent deis annadas 420-440.
America[modificar | modificar la font]
Teotihuacan[modificar | modificar la font]
Data generalament adoptada per marcar la fin de l'apogèu de la vila e lo començament de son declin progressiu.


text:
Jacques Lefèvre d'Étaples
Jacques Lefèvre d'Étaples (egaument aperat en latin Faber Stapulencis - ca 1455 - 1536) que ho un umanista francés pròche de Guillaume Briçonnet e per aquesta rason membre deu Cenacle de Meaux qui considerava que caleva reformar la Glèisa Catolica. Que tradusí la Vulgata au francés ; aquò que'u dè mantuas cuentas dab los sons contemporanèus catolics; ua partida de las soas òbras que hon condemnadas per eretgia e qu'avó d'exilià's, mes que gaudí totun de la proteccion deu rei Francés Ièr de França.
A la fin de la soa vita, Margarida de Navarra que l'envitè a la júnher dens la soa cort de Nerac.
A maugrat de las soas posicions en favor d'ua reforma de la Glèisa Catolica, que demorè eth medish catolic durant tota la soa vita.


text:
Polaroid
Un polaroid o filtre polarizant, es una fuèlha de matèria sintetica emplegada per polarizar la lutz.
« Polaroid » es una marca depausada de l'entrepresa estatsuniana Polaroid Corporation. Pr'amor qu'existisson d'autres fabricants de fuèlhas polarizantas endacòm mai.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo material d'origina, brevetat en 1929 e melhorat en 1932[1] per Edwin H. Land, se compausa de fòrça cristals microscopics de sulfat d'iodoquinina (erapatit) incorporats dins un filme transparent de polimèr de nitrocellulòsa. Los cristals acicularis[2] (es a dire en forma d'agulhas) son alinats pendent la fabricacion del filme per estiratge o aplicant de camps electric o magnetic. Los cristals essent alignats, la fuèlha es dicroïc: tend d'absorbar la lutz qu'es polarizada parallelament a la direccion de l'alinhment dels cristals, mas transmet la lutz qu'es polarizada perpendicularament a ela.
Las fuèlhas Polaroid son utilizadas dins d'ecrans de cristals liquids, de microscòpis optics, de lunetas estereoscopicas, e, amb una orientacion diferenta dels filtres, de lunetas de solelh qu'an la proprietat de tancar la lumièretz venent del naut, e los rebats venent del bas.
La marca Polaroid es tanben utilizada coma apellacion comerciala per una varietat de produchs venduts par Polaroid Corporation, que lunetas de solelh, mas subretot de filmes e aparelhs fotografics de desvelopament instantanèu.
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Brevet
- ↑ (fr) Definicions lexicograficas e etimologicas de aciculaire del CNRTL.


text:
Bosguérard-de-Marcouville
Bosguérard-de-Marcouville en normand (Bosguérard-de-Marcouville en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Sembla que lo castèl fòrt de Marcouville aperteniá als poderoses senhors del Thymerais. D'après los tèxtes[1], la fortalesa aperteniá a Gervais E, senhor de Châteauneuf-en-Thymerais. Los sieus fils Hugues II, #que i aviá épousé Abérée, filha de Robert, comte de Meulant i aviá abraçat los interèsses de Guillaume Cliton. I aguèt de faches presoèrs en lo moment de la batalha de Bourgtheroude en 1124.
Comuna formada l'an 1844 de la reünion de Marcouville e de Sant-Denis-de detlo-Boscguérard.
Il semble que le château fort de Marcouville appartenait aux puissants seigneurs du Thymerais. D'après les textes[2], la forteresse appartenait à Gervais I, seigneur de Châteauneuf-en-Thymerais. Son fils Hugues II, qui avait épousé Abérée, fille de Robert, comte de Meulant avait embrassé les intérêts de Guillaume Cliton. Il fut fait prisonniers lors de la bataille de Bourgtheroude en 1124.
Commune formée en 1844 par la réunion de Marcouville et de Saint-Denis-du-Boscguérard.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Memòrias istoricas sus la vila de Alençon e sus los sieus senhors, Volum E, pàg. 167 per Pierre Joseph Olodant-Desnot
- ↑ Mémoires historiques sur la ville d'Alençon et sur ses seigneurs, Volume I, p. 167 par Pierre Joseph Olodant-Desnot


text:
Montoneros
Montoneros que ho ua organizacion de guerrilla argentina gessida de l'esquèrra peronista. Que comencè las soas accions contre lo govèrn de facto deus president Onganía, Lewingston e Lanusse dinc au retorn de Juan Domingo Perón mercés a la victòria electorau deu son vailet politic Héctor Cámpora.
L'activitat armada deus montoneros que s'estanquè durant la presidéncia de Perón abans de tornar ûjar a la soa mort e durant lo mandat de la soa molhèr María Estela Martínez de Perón. Las soas activitats que hon presas com justificacion per ua junta militara entà capvirar lo govèrn constitucionau, dab un còp d'Estat e instaurar la Dictatura.


text:
Sant Bartomieu (illa)
Sant Bartomieu (en francés Saint-Barthélémy o informalament Saint-Barth) es una illa deis Antilhas, en America. Forma oficialament la "collectivitat de Sant Bartomieu" (en francés collectivité de Saint-Barthélémy) dempuei 2007; avans èra una part dau departament de Guadalope.
La populacion es de 9 171 abitants en 2011 (9 035 sens comptes dobles).
Lo capluòc es Gustavia.
Lo còdi INSEE es 977.
Los còdis ISO 3166 son BL, BLM e 652.
Lo domeni internet es .bl.
Divisions[modificar | modificar la font]
L'illa es una collectivitat de la comuna unenca (del còdi 977 01).
Es pasmens devesida en 2 parròquias (Jol vent a l'oèst, Al vent a l'èst) e 40 borgadas.


text:
Sent Salvi de Carcavés
Sent Salvi de Carcavés[1][2] (Saint-Salvi-de-Carcavès en francés) es una comuna de Lengadòc en Caunés situada dins lo departament de Tarn e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanen[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Arc de Sant Martin
L'arc de Sant Martin o arc del cèl es un fenomèn optic que consistís en far visiblas, dins lo cèl, totas las colors de l'espèctre de la lutz (roge, Irange, jaune, verd, blau, indigòt e violet) quand aquela se refracta e se rebat per las gotas d'aiga en suspension dins l'atmosfèra.
La refraccion se produís dins d'angles variables, mas a l'entorn de 138º (un pauc mens per la lutz de color roja e un pauc mai per la color violèta) e aquò fa qu'es possible de lo veire aisidament, perque s'èra rebatida dins un angle mai grand, la possibilitat de lo veire seriá mendre més. Atal, un rebat amb angle de sonque 180º poiriá èsser apreciat se l'observador èra en linha dirècta entre lo sol e la gota d'aiga. La valor de 138º implica que l'arc de Sant Martí sonque se pòt apreciar se l'observador es situat entre lo Sol e las gotas d'aiga que rebatan la seuna lutz. Aquel angle de reflexion foguèt descobèrt per René Descartes en 1637.
E mai, la talha de las gotas d'aiga fa que la refraccion de la lutz las travèrsa es pas totjorn egual, produsent de distorsions. La combinason de fòrça nombres gotas d'aiga de talhas diferentas, en moviment continú, provòca una dispersion de la lutz refractada en forma d'arc al cèl.
Un rai de lutz cambia de direccion tres còps en travessant la gota d'aiga e forman la refraccion visible que se nomena arc de Sant Martin (o arc primari), mas se las reflexions son quatre (se produís dins qualques rais de lutz) se fòrma un autre arc (nomenat arc segondari) amb un angle de 130º. Aquel arc segondari es fòça mens visible, de colors mais difusas e situats en òrdre invèrse a l'arc primari, es a dire amb la lutz de color roja cap a l'interior de l'arc.
Se las reflexions son cinc o sièis, l'angle de reflexion ja es fòrça inferior e atal fa que sián invisibles per l'observador.
Mai bassa es la situacion del sol mai grand se veu l'arc de Sant Martin. Dins las observacions fachas dempuèi la tèrra es improbable de veire un arc de mai de 180º, peque la vision totjorn demorará limitada per l'orizont e lo mai normal es de veire d'arcs d'uns 120º. Sembla que dempuèi un avion seriá possible de veire d'arcs que serián un cercle complet.
Aquel fenomèn optic interpelèt l'atencion dels òmes dempuèi l'antiquitat, li donant interpretacions mai divèrsas. Mas, sonque en 1611 se formulèt la Teoria Elementala (Antonius Demini), que serviguèt de basa a René Descartes per las seunas conclusons. Isaac Newton aportèt les seunas trobalhas sus la decomposicion en colors de la lutz blanca del Solelh e als primièrs ans del sègle XIX Thomas Young formulèt la Teoria Complèta.
Dins la cultura[modificar | modificar la font]
A causa de sa forma, sovent foguèt interpretat coma un pont entre lo cèl e la Tèrra, atal apareis en divèrses mitologias (la divessa grèga Iris, la sèrp irisada australiana, l'Indra indoa...) Lo simbolisme foguèt tornat pel cristianisme, lo consideran coma un signe de patz e aliança amb Dieu.
Coma signe de patz, apareis dins la Bandièra de la fòrça popularizada dins las manifestacions contra la guèrra d'Iraq; dins la nau de Greenpeace (Rainbow Warrior, en anglés, Guerrièr de l'Arc de Sant Martin) e dins la bandièra gai coma revendicacion del moviment LGBT. Tanbe es present dins la bandièra inca.
Los bodistas nomenan Arc de Sant Martin dins l'estadi mental atengut al nirvana, simbolizant la jòia suprèma (per la reünion de totas las colors). Per contra, pels japoneses es un simbol de mal astra, un presagi, per la similitud a la seuna forma amb una sèrp, animal maldich.


text:
Wiki
Un wiki ei un site web que sas pajas e son modificaderas per tots los visitaires o per ua part d'aqueths. Atau permet l'escritura e l'illustracion collaborativas de documents. Lo purmèr wiki estot creat en 1995 per Ward Cunningham ende realizar la seccion d'un site sus la programacion informatica.
Lo wiki mei conegut ei la Wikipèdia.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Autes wikis en occitan:
- Oisquipèdia, parodia de Wikipèdia (Aute version)
- Romanz Wiki, wiki en occitan ancian
- Lengas Bastidas, site sus las lengas construchas


text:
Exposicion universala de 1873
L'Exposicion Universala de Viena (1873) (en alemand: Wiener Weltausstellungse) se debanèt de l'1 de mai al 31 d'octobre de 1873 a Viena, Empèri Austroongrés.
Lo tèma d'aquela exposicion foguèt "Cultura e educacion". Demest los bastiments nombroses que foguèron construïts per l'exposicion, dins lo parc vienés de Prater, se remarcava la Rotunde, una construccion emblematica qu'aviá la copòla mai granda del mond durant aquela epòca.
Grelh de l'exposicion[modificar | modificar la font]
Tre 1857 se publiquèron divèrses documents per botar en plaça l'estructuracion d'una exposicion industriala per tal de ne promòure l'aspècte economic. A partir de 1862, s'integrèron a l'estructura organizativa l'Associacion de de Comèrci e la Cambra de Comèrci e d'Industria de la Bassa Austria. Los expausaires que who could already show some success soslinhèron los beneficis immenses que podriá portar l'eveniment. De resolucions imperialas per afavorir l'organizacion foguèron publicadas entre 1866 e 1868, pasmens los problèmas que causèt la guèrra en 1866 emperilhèt la realizacion de l'exposicion.


text:
Erich Honecker
Erich Honecker (Neunkirchen, 25 d'aost de 1912 - Santiago de Chile, 29 de mai de 1994) foguèt un òme politic de la Republica Democratica Alemanda. Coma secretari generau dau Partit Socialista Unificat d'Alemanha (SED) e president dau Conseu d'Estat de la RDA, dirigiguèt l'Alemanha de l'Èst de 1976 a 1989. Adoptèt una economia de « consomacion socialista » e aguèt un ròtle important dins lo raprochament entre la RFA e la RDA. Pasmens, deguèt pauc a pauc faciar de dificultats economicas en causa de la manca de modernizacion de l'economia dau país e refusèt de sostenir la politica de dubertura iniciada per Mikhaïl Gorbachov. Per aquò, foguèt reversat per la direccion dau partit en 1989. En 1991, foguèt arrestat per son ròtle dins la repression estatica menada per leis autoritats de la RDA e rapidament liberat en causa de la malautiá. S'exilèt au Chile onte moriguèt.


text:
Guèrra de la Liga d'Augsborg
La Guèrra de la Liga d'Augsborg foguèt lo segond conflicte major dau rèine de Loís XIV de 1688 a 1697. Opausèt França, aliada ai Jacobitistas e a l'Empèri Otoman, a una coalicion europèa gropant lei Províncias Unidas, Anglatèrra, Espanha, lo Sant Empèri Roman Germanic, Suècia, Savòia, Portugal e Escòcia. Lei combats principaus aguèron luòc sus lei frontieras francesas e dins lei mars europèas mai d'operacions se debanèron tanben en Irlàndia e dins leis empèris coloniaus francés e anglés.
La causa de la guèrra foguèt la volontat francesa de renfòrçar la frontiera dau nòrd-èst dau reiaume per conquistar d'un biais definitiu lei territòris ocupats durant la Guèrra dei Reünions. Pasmens, la temptativa de Loís XIV de passar la linha de Ren entraïnèt una reaccion dau rèsta d'Euròpa e la formacion d'una coalicion fòrça importanta còntra París. Lei combats sus lo continent foguèron a l'avantatge de l'armada francesa que conquistèt un nombre important de vilas en Flandra. En revènge, sus lo teatre britanic, Guilhèm d'Aurenja capitèt de prendre lo contraròtle d'Anglatèrra e de replegar leis aliats de França.
En 1696, una crisi economica grèva en França, en Anglatèrra e dins lei Províncias Unidas entraïnèron lo començament de negociacions. La desfacha de Savòia que deguèt signar una patz separada ambé França renforcèt lo procès que s'acabèt per la patz de Ryswick. Sei consequéncias principalas èran l'annexion d'Alsàcia per lei Francés e la reconóisser de Guilhèm III coma rèi d'Anglatèrra. Pasmens, en causa de la mòrt de Carles II d'Espanha, aquela patz foguèt solament provisòria e una guèrra novèla acomencèt tre 1701 a prepaus de la succession dau reiaume espanhòu.


text:
Sant-Marzh-ar-C'houenon
Sant-Marzh-ar-C'houenon en breton ( Saint-Marc-sur-Couesnon en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant-Marc-sus-Couesnon a situat a 35 km al nòrd-es de Roazhon e a 43 km al sud del mont Sant-Michel dins lo país de Fougères.
Las municipalitats limitrophes son Sant-Hilaire-de detlos-Lanas, Sant-Salvador-de detlos-Lanas, La Capèla-Santa-Aubert, Sants-Texans-sus-Couesnon, Mézières-sus-Couesnon e Sant-Ouen-de detlos-Alleux.
Saint-Marc-sur-Couesnon est situé à 35 km au nord-est de Rennes et à 43 km au sud du mont Saint-Michel dans le pays de Felger.
Les communes limitrophes sont Saint-Hilaire-des-Landes, Saint-Sauveur-des-Landes, La Chapelle-Saint-Aubert, Saint-Jean-sur-Couesnon, Mézières-sur-Couesnon et Saint-Ouen-des-Alleux.


text:
Rotangy
Rotangy es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Rotangy Es un vilatge del scenari Picard, #que se tròba sus la linha de parteja d'aigas entre la conca de la Seine e aquel de la Soma
Rotangy est un village du plateau Picard, qui se trouve sur la ligne de partage des eaux entre le bassin de la Seine et celui de la Somme
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat dispausava d'una halte de camin de fèrre sus la linha Beauvais - Amians #que transpòrta los viatgèrs de 1876 a 1939.
La commune disposait d'une halte de chemin de fer sur la ligne Beauvais - Amiens qui transporta les voyageurs de 1876 à 1939.


text:
Ceirèsta
Ceirèsta (Céreste en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Protegida al nòrd pels monts del Vaucluse, e al sud per la cadena del Luberon, Céreste es dins la frontièra entre la Bassa e l'Anautita Provence, sus la anciana via Domitia, a unitat|370|m {{}} d'altitud[1].
Protégée au nord par les monts du Vaucluse, et au sud par la chaîne du Luberon, Ceirèsta est à la frontière entre la Basse et la Haute Provence, sur l'ancienne via Domitia, à 370 m d’altitude[1].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
La_Torre.


text:
Navés
Navés[1][2] ( Navès en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament de Tarn e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geograpfia[modificar | modificar la font]
Navés es una pichona comuna rurala a prèp de 5 km de Castras.
Lo vilatge es en fàcia de la Montanha Negra.
Histoire[modificar | modificar la font]
Segon un estudi de Barrière Flavy las traças del territòri dintran dins l'istòria al sègle XIII. Suls territòris de:
- Navés
- Salapiusson
- Montespieut
Dempuèi la mitat del sègle XIII fins a la mitat del sègle XVI, l'abitat suls diferents territòris sembla pas aver cambiat fòrça: qualques fòrts e bòrias dispersadas e benlèu dos luòcs d'abitats massats: Salapiusson e Barginac. Lo sègle XVI se bastiguèron ostals nòus per de juristas protestants destacat de Castras. (los juristas catolics èran eles destacats del Parlament de Tolosa). L'abitat ven mai densificat e ben lèu se bastiguèt lo castèl nòu Montespieut. Al sègle XIXe se faguèt de grands cambiaments: creacion de la novèla comuna de Navés amb la construccion de la glèisa, l'escòla e l'ostal de vila. Lo darrièr tèrç del sègle XX se bastiguèt fòrça coma s'èra jamai conegut. La populacion qu'èra estabilizada dempuèi de sègles a 400 abitants a gaireben doblat uèi. [3].
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Castèl de Montespieut
- Castèl de Navés (demorança de Georges Prêtre)
- Castelet de Galhard e son colombièr classat.
- Camins d'excursions.
Personas ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- Lo cap d'orquèstra Georges Prêtre.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ [1], Istòria per Alain Pauthe.


text:
Mandres-aux-Quatre-Tours
Mandres-aux-Quatre-Tours es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a situat al Nòrd de la bòsc de la Reina.
Le village est situé au Nòrd de la forêt de la Reine.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Preséncia gallo-romaine.
Lo castèl, mencionat a partir de la Modèl:12e sègle, #aperténer successivament de la Modèl:13e sègle a Modèl:La 16e sègle als comtes de Apremont, als ducs de Bar e als comtes de Blâmont. I aguèt destruit sus òrdre de Richelieu.
Guitèras-a los-Quatre-Tors a #èsser represes a las fòrças alemandas al començament del mes de setembre 1914, après un combat a la baïonnette, pel 15e Regiment de Infanterie partit de Albi çò 7 aout 1914. Aquel regiment fasiá partida de la 16e Còs d'Armada jol commandement de la generala Tavèrna. I aviá participat lo 20 aout 1914 a la batalha de Sarrebourg e lo 25 aout 1914 a aquela de Rozelieures. Aquel regiment, associat a las fòrças anglesas, li caliá patir de pesadas pèrdas en lo moment de la batalha del en sortint de Ypres al començament del mes de novembre 1914.
- Présence gallo-romaine.
- Le château, mentionné à partir du Modèl:12e siècle, appartint successivement du Modèl:13e siècle au Modèl:16e siècle aux comtes d'Apremont, aux ducs de Bar et aux comtes de Blâmont. Il fut détruit sur ordre de Richelieu.
- Mandres-aux-Quatre-Tours a été repris aux forces allemandes au début du mois de septembre 1914, après un combat à la baïonnette, par le 15e Régiment d'Infanterie parti d'Albi le 7 aout 1914. Ce régiment faisait partie du 16e Corps d'Armée sous le commandement du général Taverna. Il avait participé le 20 aout 1914 à la bataille de Sarrebourg et le 25 aout 1914 à celle de Rozelieures. Ce régiment, associé aux forces anglaises, devait subir de lourdes pertes lors de la bataille du saillant d'Ypres au début du mois de novembre 1914.


text:
-587
Aquesta pagina concernís l'an -587 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Babilònia[modificar | modificar la font]
Perseguida deis operacions en Palestina-Siria còntra Egipte e lei rèis insurgents de la region. Au començament de l'annada, lei Babilonians deguèron i levar lei sètges organizats còntra unei vilas (Jerusalèm, Tir, Lakish..) per faciar una ofensiva egipciana. Pasmens, lei fòrças dau faraon Apriès foguèron durament desfachas per lei tropas dau rèi Nabucodonosòr II. Aquò permetèt ai Babilonians d'acomençar tornarmai lo sètge dei principalei vilas de la region que foguèron pauc a pauc conquistadas franc de Tir que resistiguèt fins a 572 avC. En particular, Jerusalèm foguèt presa a la fin dau mes de julhet. Lo rèi Sedecias foguèt capturat e executat e lei darrierei resisténcias en 586 avC. La màger part de l'aristocracia e deis elèits dau reiaume ebrieu foguèron desportadas vèrs Babilònia per lei venceires.


text:
Catarina de Borbon
Catarina de Borbon, (París lo 7 de heurèr de 1559 - lo 13 de heurèr de 1604) duquessa de Labrit e comtessa d'Armanhac, que ho regenta deu reiaume de Navarra e deu país sobeiran de Bearn deu temps qui Noste Enric, lo son hrair, b'èra en dehòra de las soas possessions navarresas e bearnesas. Qu'èra la hilha de Joana de Labrit, regina de Navarra e d'Antòni de Borbon, prince de sang. Au contre deu son hrair que demorè hidèu durant tota la soa vita a la religion calvinista a maugrat d'ua conversion forçada a l'escadença de la Sent Bertomieu.
Segond l'istorian bearnés Pèir Tucoo-Chala que ho un deus sobeirans bearnés qui impausè lo francés suber l'occitan dens la vita politica bearnesa e tot adressà's au Parlament de Navarra pas sonque en francés. Que conservam totun d'era ua letra en bearnés.
Que marquè hèra de las soas transformacions lo Castèth de Pau e la vila medisha qui èra a vàder deu temps de las soas regéncias.
Amorosa deu Comte de Soisson (gessit d'un arram deus Borbons) no'u podè pas esposar per'mor de l'ostilitat de Noste Enric qui cranhèva que tau maridat e dessi pretencions dinasticas o politicas au Comte.
Ligam intèrne[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Tucoo-Chalaa, Pèir. Catherine de Bourbon, une calviniste exemplaire. Anglet : Atlantica, 2003.
- Portal:Literatura/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Literatura occitana
- Escrivan occitan
- Literatura gascona
- Escrivan gascon
- Escrivan bearnés
- Personalitat protestanta occitana
- Personalitat protestanta
- Ostal de Borbon
- Ostal de Borbon-Vendôme
- Istòria de Lorena
- Naissença en 1559
- Decès en 1604


text:
AGA (Amiga)
Lo chipset AGA, coma Advanced Graphic Architecture, es un chipset proprietat de Commodore International que fuguèt installat sus la darriera familha deis ordinators personaus Amiga.
Aqueu chipset avia per particularitat d'augmentar d'un biais significatiu la capacitat grafica deis Amigas, per posquer rivalizar ambé lo format SVGA dei PCs de l'epòca.
- 256 ò 262000 colors en mesme temps sus d'una paleta de 16 milions
- resolucion anent de 320*200 fins a 800*600
- compatibilitat amb lei mòdes grafics OCS e ECS
L'Amiga 1200 e l'Amiga 4000 foguèron lei solets ordinators de la familha Amiga d'aguer aqueu chipset. La consòla de videjuec Amiga CD32, basada sus l'arquitectura d'un Amiga 1200 l'aguèt tanben.


text:
Atlàs (omonimia)
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Aquesta pagina d'omonimia repertòria los diferents subjèctes e articles del nom identic.
- Dins la mitologia grèga, Atlàs es un Titan.
- En referéncia a aquel :
- Atlàs es lo nom d'un massís montanhós d'Africa del Nòrd,
- Atlàs es lo nom d'una de las lunas de Saturne,
- En geografia, un atlàs designa un recuèlh de mapas geograficas,
- En anatomia, l'atlàs es la primièra vertèbra cervicala, nomenada atal per Théophile Gelée en 1612 perque es la primièra vertèbra que supòrta lo pes del cran,
- Atlàs es un personatge mitologic que, segon Platon, èra l'ainat del dieu Poseidon e de la ninfa Clito e primièr rei de l'Atlantida.


text:
Escritura automatica
L'escritura automatica es un biais de far sorgir lo subconscient. Consistís a situar lo gredon sul papièr e començar d'escriure, en daissant vagar las pensadas sens cap de censura morala, sociala ni de cap de tipe. Es un metòde aparat e utilizat principalament per André Breton e los surrealistas, dins la primièra mitat del sègle XX, en considerant que d'aquela manièra lo ieu del poèta participa en una manifestacion liura de que repression que siaga e en daissant créisser lo poder creator.
La seuna intencion es de véncer la censura que s'exercís sus l'inconscient, mercé a d'actes creatius non programats e sense sens immediat per la consciéncia, qu'escapan a la volontat de l'autor. Compausa alavetz dirèctament l'inconscient, liberat de la censura.


text:
Beaune-la-Rolande
Beaune-la-Rolande es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Beaune-La-Rolande se situa a 98 km al sud de París, 51 km al nòrd-es de Orléans, 26 km al nòrd-oèst de Montargis e 19 km al sud-es de Pithiviers.
La vila se tròba a la extremitat oèst del Gâtinais, près de la bòsc de Orléans e del limit es de la Beauce.
Lo territòri de la municipalitat compren fòrça pauc de relief se se exceptua l'interior de la vila e lo luòc-ditz « La Montanha » al sud.
Lo riu Rolande #que pren la siá font a qualques quilomètres travèrsa la vila abans de se tirar en Lo Fusain a Corbeilles-en-Gâtinais.
Beaune-la-Rolande se situe à 98 km au sud de Paris, 51 km au nord-est d'Orléans, 26 km au nord-ouest de Montargis et 19 km au sud-est de Pithiviers.
La cité se trouve à l'extrémité ouest du Gâtinais, à proximité de la forêt d'Orléans et de la limite est de la Beauce.
Le territoire de la commune comprend très peu de relief si l'on excepte l'intérieur de la ville et le lieu-dit « La Montagne » au sud.
La rivière Rolande qui prend sa source à quelques kilomètres traverse la ville avant de se jeter dans Le Fusain à Corbeilles-en-Gâtinais.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
De las traces d'un abitat neolític an #èsser testificades en los environs de la vila. Beaune-La-Rolande se tròba de contunh en lo territòri de la tribu gauloise de las Sénons. Segon cèrtas ipotèsis poiriá s'agir de Vellaunodunum, vila assiégée per Jules César (benlèu tanben Montargis o Castell-Landon). La localizacion actuala de la vila a viscut dempuèi l'epòca gallo-romaine (descobèrta de esquelets, poteries e d'objèctes metallics) e se tròba près de la Via César #que connectava Sentit (capital dels Sénons) a Cenabum (Orléans). Los registres consecutius al bastiment de la autoroute A19 an revelat una aglomeracion gallo-romaine d'una desena d'ectaras, de nombrosas bastissas en possedint soscaves en s'alinhant la longitud d'una carrièra en possedint voreres e caniveaux. Una installacion thermale a tanben #èsser enregistrada a l'intrada de l'aglomeracion.
Vila fortificada al Mièja Edat, subsisteix encara uèi de nombroses vestigis del mur de enceinte (divèrses torns, pans de mur).
La Mois invalide (de novembre)M se #desenrotllar a Beaune-la-Rolande, una batalha de la guèrra franco-prussienne de 1870 ont #èsser aucit sustot lo pintor Frédéric Bazille : lo Prince Charles de Prusse #batre lo General de Aurelle de Paladines (en comandant çò armada de la Loire).
En lo moment de la Segonda Guèrra mondiala, Beaune-la-Rolande #protegir, près de lo sieu centre vila, un camp de internement e de transit, jos commandement francés, #que viu passar, amb aquel de Pithiviers, près de 18 000 josieus, #que la mai granda majoritat n'èran mainats. La majoritat d'aqueles josieus #èsser de contunh déportés cap a Auschwitz per i èsser maselès. Doas pelliculas francesas se son inspiradas d'aquel ancian camp : La Rafle (2009) e Se sonava Sarah (2010).
Des traces d'un habitat néolithique ont été attestées dans les environs de la ville. Beaune-la-Rolande se trouve ensuite dans le territoire de la tribu gauloise des Sénons. Selon certaines hypothèses il pourrait s'agir de Vellaunodunum, cité assiégée par Jules César (peut-être aussi Montargis ou Château-Landon). L'emplacement actuel de la ville est habité depuis l'époque gallo-romaine (découverte de squelettes, poteries et objets métalliques) et se trouve à proximité de la Voie César qui reliait Sens (capitale des Sénons) à Cenabum (Orléans). Les fouilles consécutives à la construction de l'autoroute A19 ont révélé une agglomération gallo-romaine d'une dizaine d'hectares, de nombreux bâtiments possédant des caves s'alignant le long d'une rue possédant trottoirs et caniveaux. Une installation thermale a aussi été fouillée à l'entrée de l'agglomération.
Ville fortifiée au Moyen Âge, il subsiste encore aujourd'hui de nombreux vestiges du mur d'enceinte (plusieurs tours, pans de mur).
Le se déroula à Beaune-la-Rolande, une bataille de la guerre franco-prussienne de 1870 où fut tué notamment le peintre Frédéric Bazille : le Prince Charles de Prusse battit le Général d'Aurelle de Paladines (commandant l'armée de la Loire).
Lors de la Seconde Guerre mondiale, Beaune-la-Rolande abrita, près de son centre ville, un camp d'internement et de transit, sous commandement français, qui vit passer, avec celui de Pithiviers, près de 18 000 juifs, dont la plus grande majorité étaient des enfants. La plupart de ces juifs furent ensuite déportés vers Auschwitz pour y être exterminés. Deux films français se sont inspirés de cet ancien camp : La Rafle (2009) et Elle s'appelait Sarah (2010).


text:
Quíchoa
Lo quíchoa (tanben aperat quéchoa e Runasimi dens aquesta lenga - de runa, "òmi" e simi, "lenga") qu'ei ua lenga amerinda andina parlada dens ua petita partida deu sud de Colómbia, Eqüator, Peró, Bolívia, lo nòrd de Chile e lo nord-oest d'Argentina (dens las províncias de Jujuy, Salta e Santiago del Estero).
Lo quíchoa que coneish variantas dialectalas pro diferentas, au punt de tornar l'intercompreneson hèra mauaisida enter locutors d'Eqüator e locutors deu Cusco (Peró). Au contre, lo quíchoa meridionau deu Cuzco qu'ei de bon compréner au sud d'aquesta vila, e aquò dinc a Santiago del Estero (Argentina).
Duas importantas caracteristicas deu quíchoa que son, d'un punt de vista fonologic, las triplas serias de consonantas oclusivas (q, g, ch, e t qui tanben be poden estar glotalizadas o aspiradas), e d'un punt de vista gramaticau, l'estructura aglutinanta mercés a l'utilizacion de sufixes qui's pòden amassar e apielà's ; per exemple [1]:
- Llaqta que vòu díser "vilatge"
- Llaqta-y : "lo men vilatge" (y qu'ei la marca deu possessiu singular de purmèra persona)
- Llaqta-y-manta : "que vien deu men vilatge" (manta que marca l'origina)
- Llaqta-y-manta-wan : "que vien deu men vilatge tanben" (wan, "tanben", hornit au cap d'ua paraula que marca l'ipseïtat)
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo quíchoa qu'ei sovent associat dab l'Empèri Inca a maugrat qui aqueth n'aja pas avut qu'ei istòria de las brèvas (per tant gran qui hosse estat lo son endom). Se los Incas que participèn de segur a la soa espandida, la lenga qu'existiva abans e qu'èra utilizada com mejan de comunicacion dens los Andes. En mei d'aquò, la colonizacion espanhòu, a despart deu son aspecte repressiu d'un punt de vista religiós, sociau, economic e culturau que favoritzè, a còps, l'utilizacion deu quíchoa, en bèth evangelizar dens aquesta lenga. Diferentas classas sociaus que l'empleguèn dinc au dia de uei, despuish l'Inca Garcilaso de la Vega (escrivan perovian deu XVIau sègle descendent, au còp, de las noblessas inca e espanhòu) dinc a las comunautats indigènas e a l'oligarquia qui l'utilizava entà comandar los sons vailets quechoaofòns. Aquesta utilizacion ampla deu quíchoa que hè que libes be hon estampats de d'òra dens aquesta lenga (desempuish lo sègle XVI) qui presenta la paradòxa d'estar amplament parlada (de cap a 10 000 000 de locutors) en tot estar miaçada per l'avançada deu castelhan.
Grafia[modificar | modificar la font]
Los purmèrs tèxtes estampats en quíchoa que hon escivuts per religiós espanhòus qui empleguèn l'alfabet deu castelhan. Desempuish mei de quate sègles, mantuns alfabets be hon ensajats dinc au dia de uei. Ua de las dificultats per escríver lo quíchoa qu'ei pausada per la tripla seria d'oclusivas (simplas, aspiradas o glotalizadas), a còps notada au mejan d'apostròfas o dab "h", per exemple :
- "q" peu son [k] simple
- "qh" (o "q'") peu son aspirat
- "q'" (o "q") peu son glotalizat
Alfabet: A, Ch (com en occitan), Ch (glotalizat), I, J (com la jota deu castelhan), k (com la c de l'occitan), k' (glotalizada), Kh (aspirada), Ll (Lh de l'occitan), M, N, Ñ (Nh de l'occitan), P (com en l'occitan), P' (glotalizada), Ph (aspirada), Q (velara), Q' (glotalizada), Qh (aspirada), R, S (com [s]), Sh (com en gascon), T (com en occitan), T' (glotalizada), Th (aspirada), U (com la Ó de l'occitan), W (Ó semiconsonanta) e Y (I semiconsonanta).
Exemple deu quíchoa de Jujuy [2][modificar | modificar la font]
Accentuacion[modificar | modificar la font]
Com en occitan, las paraulas, en quíchoa, be son accentuadas suber l'avantdarrèra sillaba. L'ajustèr d'un o de mantuns sufixes aglutinats que desplaça l'accent entà que torni càder tostemps suber l'avantdarrèra sillaba. Per aquesta rason, l'accent tonic que pòt estar marcat com ua ajuda, mes b'ei pas brica necessari ni pas tanpauc obligatòri.
Pronoms personaus[modificar | modificar la font]
Ua grana particularitat pronominala deu quíchoa qu'ei l'existéncia de duas purmèras personas pluraus diferentas : ua inclusiva (on l'interlocutor b'ei supausat pertànner au grop deus "nos" o deus "nosauts") e l'auta exclusiva (on l'interlocutor e demòra en dehòra deu grop deus "nos" o deus "nosauts").
- Purmèra persona deu singular : ñúqa (var. ñóqa, occitan : "jo")
- Segonda persona deu singular : qán (var. qám, occitan : "tu")
- Tresau persona deu singular : páy (occitan: : "eth", "era")
- Purmèra persona inclusiva deu plurau : ñuqánchij (occitan : "nosauts - e tu tanben" -)
- Purmèra persona exclusiva deu plurau : ñuqáyku (occitan : "nosauts - mes pas tu" -)
- Segonda persona deu plurau : qankúna (occitan : "vos", "vosauts" - kúna qu'ei la marca deu plurau)
- Tresau persona deu plurau : paykúna (occitan : "eths", "eras", var. "els", "elas")
Conjugason[modificar | modificar la font]
Lo verb quíchoa que's troba estremat a la fin de la soa proposicion.
A l'infinitiu, que s'acaba dab ua "y", per exemple : rimay ("parlar").
Per formar lo present, que cau remplaça la y de l'infinitiu per las desinéncias : -ni, nki, -an, -nchij, -yku, -nkíchij, -nku (respectivament per la purmèra persona deu singular, la dusau deu singular, la tresau deu singular, la purmèra inclusiva deu plurau, la purmèra exclusiva deu plurau, la segonda deu plurau, la tresau deu plurau).
Exemple:
- Rimáni ("que parli")
- Rimánki ("que parlas")
- Ríman ("que parla")
- Rimánchij ("que parlam - e tu dab nosauts -")
- Rimankíchij ("que parlam - tu qu'es a despart -")
- Rimánku ("que parlan")
Sufixes possessius[modificar | modificar la font]
Lo quíchoa qu'ei conegut per non pas conéisher lo verb "aver". La possession qu'ei donc exprimida sia mercés au sufixe yoj (qui implica l'idea d'estar provesit d'ua certa causa : qán warmíyoj = "qu'as ua hemna" - warmi = "hemna" -), sia mercés aus sufixes possessius -y, -yki, -n, -nchik, -yku, -ykíchik, -nku (qui replaçan los nostes pronoms possessius) ; per exemple, dab llaqta ("vilatge") :
- Llaqtáy : "lo men vilatge"
- Llaqtáyki : "lo ton vilatge"
- Llaqtán : "lo son vilatge"
- Llaqtánchik : "lo noste vilatge (a tu e a nosauts)"
- Llaqtáyku : "lo noste vilatge (pas lo ton)"
- Llaqtaykíchik : "lo voste vilatge"
- Llaqtánku : "lo lor vilatge"
Sufixes corrents[modificar | modificar la font]
- -kuna : marca deu plurau ; exemple : llaqtakuna ("los vilatges")
- -man : "de cap a", "en direccion de" ; exemple Jujuyman rini ("Que vau de cap a Jujuy").
- -manta : "que vien de", "qu'ei originari de" ; Qosqomanta kani ("Que soi deu Cuzco")
- -pi : "a" (locatiu) ; exemple : Boliviapi ("qu'ei en Bolívia").
- -paq : "per aquesta persona" o "per aquesta causa", "destinat a", "dens l'interest de" ; exemple : Oqsitaniapaq (per Occitània).
- -wan : "tanben", "dab" ; llaqtakunawan ("dab los vilatges" o "los vilatges tanben")
- -cha : diminutiu ; exemple : llaqtachakunawan (los vilatjòts tanben o dab los vilatjòts)
- -yoj : possesiu, "que possedeish", "qu'ei proprietari de" ; Sumaq wasiyoj ("qu'a ua beròi ostau" - sumaq = "beròi")
Per'mor d'estar ua lenga aglutinanta, lo quíchoa que permet d'amassar e d'apielar mantun sufixe (en tot respectar un certe òrdi) ; exemple :
Llajtachakunaankupajwan takini ("que canti peus lors vilatjòts tanben"; takiy = cantar))
Pronoms demonstratius[modificar | modificar la font]
Kay : "aqueste/a" - Wak, Chay : "aqueth/ra"
Nombres[modificar | modificar la font]
1: júj - 2: ískay - 3: kínsa - 4: táwa - 5: phíshqa - 6: sújta - 7: qánchis - 8: púsaj - 9: jísqon - 10: chúnka -
A partir de 11, la numeracion qu'emplega lo possessiu -yoj: 11: chúnka ujníyoj - 12: chúnka iskayníyoj.
Las detzeas que son mentavudas abans la paraula chúnka ("detz"): 23: ískay chúnka kinsáyoj - 99: jísqon chúnka jisqónyoj.
100: páchaj.
1 000: waránqa.
1 000 000: júnu.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Itier, César. Parlons quechua, la langue du Cuzco. Condé-sur-Noireau : L'Harmatan, 1997.
- Lara, Jesús. Diccionario, qheshua - castellano, castellano - qheshua. La Paz : Los Amigos del Libro, 1991.
- Paleari, Antonoi. Jujuy, Diccionario General. San Salvador de Jujuy : Libro de Edición Argentina, 1992.
- Valderrama, Ardón Yaranga. El tesoro de la poesía quechua, Hawarikuy Simipa Illan. Madrid : Ediciones de la Torre, 1994.
- Willka, Wanka. Método para enseñar y aprender el quechua. San Salvador de Jujuy : Instituto Quechwa Jujuymanta, 1996.


text:
Durfòrt (omonimia)
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
(Redirigit dempuèi Durfòrt)
Aquesta pagina d'omonimia repertòria los diferents subjèctes e articles del nom identic.
- Durfòrt, comuna del País de Fois en Agarnagués
- Durfòrt, comuna de Lengadòc dins la Montanha Negra
- Durfòrt, comuna de Gasconha
- Castèl de Durfòrt, un castèl catar prèp de Vinhavièlha dins las Corbièras.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Durfòrt e Sent Martin de Sossenac, comuna de Lengadòc en Cevenas
- Durfòrt e la Capeleta, comuna de Carcin


text:
Vitteaux
Vitteaux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A la cœur del Auxois, traversada per las aigas de la Brenne, la pichona vila de Vitteaux conserva dels vestigis de fortificacions, testimònis d'un passat belliqueux, e de polits ostals medievales e Renaissance, agropadas a l'entorn lòtjas del Sègle XIII. L'ostal Bellime, visible dempuèi lo luòc, ofrís un fòrça polit exemple d'arquitectura medievala amb las siás fenèstras géminées e la siá caminada massiva. Tota tanben charmante, l'ostal a pans de bòsc sul luòc acuèlh lo mestièr de torisme. Cal abandonar la granda carrièra e pas vacil·lar a se comprometre en los carrerons o a flâner la longitud de la Brenne per s'impregnar de la encant d'aquel bourg. Lo sieu caractèr dètz tanben fòrça al païsatge vallonné #que la environa de totas parts.
Lo luòc de Vitteaux a totjorn sabut se mostrar acollidor cap a l'òme #que la a modelat al fil dels sègles. En testifica lo scenari de Myard, a lo-dessus de Vitteaux, #que garda la traça d'abitats fortificats pels òmes, i a 6000 ans. De meteis, de nombroses objèctes trobats als environs testifiquen de la preséncia de l'òme pendent lo periòde Gallo-romaine.
Au cœur de l’Auxois, traversée par les eaux de la Brenne, la petite ville de Vitteaux conserve des vestiges de fortifications, témoins d’un passé belliqueux, et de belles maisons médiévales et Renaissance, groupées autour des halles du Sègle XIII. La maison Bellime, visible depuis la place, offre un très bel exemple d’architecture médiévale avec ses fenêtres géminées et sa cheminée massive. Toute aussi charmante, la maison à pans de bois sur la place accueille l’office de tourisme. Il faut quitter la grande rue et ne pas hésiter à s’engager dans les ruelles ou à flâner le long de la Brenne pour s’imprégner du charme de ce bourg. Son caractère doit aussi beaucoup au paysage vallonné qui l’entoure de toutes parts.
Le site de Vitteaux a toujours su se montrer accueillant envers l’homme qui l’a modelé au fil des siècles. En témoigne le plateau de Myard, au-dessus de Vitteaux, qui garde la trace d’habitats fortifiés par les hommes, il y a 6000 ans. De même, de nombreux objets retrouvés aux environs attestent de la présence de l'homme durant la période Gallo-romaine.


text:
Colombey-les-Deux-Églises
Colombey-les-Deux-Églises es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Limitrophe Del departament del Alba, a situat sus la D 619 #que connècta Chaumont (22,6 km al sud-es) a Tròias (60,8 km a l'oèst).
Lo sud de la municipalitat a ocupat per la bòsc dels Dhuits, #que se situa en lo prolongement oriental del grand bòsc de Clarasvals.
Lo General de Gaulle a consagrat a Colombey las darrièras paginas de las siás Memòrias de guèrra, tèxt vengut classic : Modèl:Començament citaVastes, frustes e de tristes orizonts ; bòsc, prés, culturas e friches malenconioses ; relief d'ancianas montanhas fòrça usadas e résignées ; pòbles tranquils e paucs afortunats #que res, dempuèi millenaris, n'a pas cambiat l'arma, ni lo luòc...Modèl:Final
Modèl:Començament citaVièlha Tèrra, escurada per las edats, rabotée de pluèjas e de tempèstas, apurada de vegetacion, mas escarrabilhada, indéfiniment, a produsir aquel #que manca perque se succedisson los vivants ! Vièlha França, esclafada d'Istòria, magolada de guèrras e de revolucions, actiu e en venent sens dessarra de la grandeur al déclin, mas redreçada, de sègle dins sègle, pel enginy del renouveau ! Vièlh òme, recru de pròvas, desligadas entrepresas, en sentint venir lo fred etèrn, mas jamai las de lucar en l'ombra la lueur de l'esperança.Modèl:Final cita
Limitrophe du département de l'Aube, elle est située sur la D 619 qui relie Chaumont (22,6 km au sud-est) à Troyes (60,8 km à l'ouest).
Le sud de la commune est occupée par la forêt des Dhuits, qui se situe dans le prolongement oriental de la grande forêt de Clairvaux.
Le Général de Gaulle a consacré à Colombey les dernières pages de ses Mémoires de guerre, texte devenu classique : Modèl:Début citationVastes, frustes et tristes horizons ; bois, prés, cultures et friches mélancoliques ; relief d'anciennes montagnes très usées et résignées ; villages tranquilles et peu fortunés dont rien, depuis des millénaires, n'a changé l'âme, ni la place...Modèl:Fin citation
Modèl:Début citationVieille Terre, rongée par les âges, rabotée de pluies et de tempêtes, épuisée de végétation, mais prête, indéfiniment, à produire ce qu'il faut pour que se succèdent les vivants ! Vieille France, accablée d'Histoire, meurtrie de guerres et de révolutions, allant et venant sans relâche de la grandeur au déclin, mais redressée, de siècle en siècle, par le génie du renouveau ! Vieil homme, recru d'épreuves, détaché des entreprises, sentant venir le froid éternel, mais jamais las de guetter dans l'ombre la lueur de l’espérance.Modèl:Fin citation
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Charles de Gaulle, fondator e lo cap dei fòrças francesas liuras pendent la Segonda Guèrra Mondiala, cap dau Govèrn Provisòri de la Republica de 1944 a 1946, fondator de la Cinquena Republica Francesa e President de la Republica de 1958 a 1969. Es enterrat dins lo cementèri de la comuna.


text:
Província de Chubut
Chubut (Espanhòl: Provincia del Chubut, Nom autoctòn: Talaith Chubutis) qu'ei ua província austrau d'Argentina en Patagònia. Que forma un quadrilatèr delimitat a l'est, per ua termièra andina dab Chile, a l'oest per la soa còsta sus la mar d'Argentina, au nòrd per la província de Rio negro e au sud per la província de Santa Cruz. Qu'ei hèra rica d'un punt de vista ecologic e qu'acessa ua fauna sauvatge divèrsa dab, notament, importantas populacions de balenas, pingoïns, leons de mar, lops de mar, elefants de mar e ausèths de tots escatilhs com, per exemple, los goelans e los petrels sus la còsta e condors o guanacos dehens las tèrras. Au nòrd de la província, la peninsula Valdés que constitueish ua importanta reserva peu mitan ecologic marin de Chubut.


text:
Serans (Oise)
Serans es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Serans Es una municipalitat del Vexin francés situada a 6 km de Magny-en-Vexin, a 12 km de Chaumont-en-Vexin e a 13 km de Gisors.
Lo sentier de grand randonnée GR 125 travèrsa la comuna.
Serans est une commune du Vexin français située à 6 km de Magny-en-Vexin, à 12 km de Chaumont-en-Vexin et à 13 km de Gisors.
Le sentier de grande randonnée GR 125 traverse la commune.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Serans Portava lo nom de Serans-lo-Boutillier al començament del Sègle XIX.
Serans portait le nom de Serans-le-Boutillier au début du Sègle XIX.


text:
Gestars
Gestars (Jeztaze en basco e Gestas en francés) qu'ei ua comuna de la província tradicionau de Sola.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo territòri de Gestars que fòrma ua enclavada soletina en Bearn. Uei lo dia, que hè partida deu canton de Sent Palai qui ei autament un canton situat sus l'ancian territòri de Baisha Navarra. Que's tròba sus l'arriba dreta deu gave de Mauleon, au jusan de Ribahauta.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lengas[modificar | modificar la font]
Gestars qu'ei ua comuna occitanofòna de la província basca de Sola. Lo basco qu'ei tanben conegut e parlat per ua part deus abitants qui son donc trilingües.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Gestars qu'ei la comuna de naishença de l'escrivan Jan deu Sabalòt (1896-1981).