text:
Organizacion Internacionala de Normalizacion
L'Organizacion Internacionala de Normalizacion o International Organization for Standardization en anglés (ISO per la forma abreujada) es una organizacion internacionala, creada en 1947, compausada de representants dels organismes de normalizacion nacionals d'aperaquí 150 païses, que produtz de nòrmas internacionalas dins de domenis industrials e comercials. Lo secretariat central de l'ISO es situat a Genèva, en Soïssa. Assegura als membres de l'ISO lo sosten administratiu e tecnic, coordena lo programa descentralizat d'elaboracion de las nòrmas e procedís a lor publicacion.
I a diferentas categorias de membres :
- lo comitat membre de l'ISO : l'organisme nacional « mai representatiu de la normalizacion dins son país »
- lo membre correspondent pels païses qu'an pas encara d'organisme nacional representatiu
- lo membre abonat pels païses que lor economia es limitada
Pels païses francofòns, los membres son : l'AFNOR (França), l'IBN (Belgica), le SNV (Soïssa), lo SCC (Canadà), etc.
L'ISO coopèra amb la Comission Electrotecnica Internacionala (CEI), responsabla de la normalizacion d'esquipaments electrics.
Una error frequenta es de creire qu'ISO significa International Standards Organization mentre qu'ISO es pas un acronim: lo tèrme ven del mot grèc ίσoς iso, significant egal. L'usatge d'un acronim auriá agut per consequéncia l'utilizacion de l'acronim IOS en anglés, OIN en occitan e atal successivament dins las autras lengas, çò qu'explica perqué los fondadors de l'organizacion an causit la denominacion comuna corta ISO.


c: text/html

text:
Espingardas de caça em O comércio global
Espingardas de caça de Garnizon
Espingardas de caça de Promtehnologiya
Espingardas de caça de Kopchuk
Espingardas de caça de Orlan-Ukraina
Espingardas de caça de Karabin
Espingardas de caça de Izhevskij mehanicheskij zavod
Espingardas de caça de Oruzhejnyj dvor streleckij-Lyubercy
Espingardas de caça de Magazin pnevmaticheskogo oruzhiya Valiron
Espingardas de caça de Oruzhejnaya kompaniya GOU
Espingardas de caça de TD Sport-Aktiv (Centr)
Espingardas de caça de Russkaya ohota
Espingardas de caça de Oruzhejnaya liniya
Espingardas de caça de Russkaya ohota
Espingardas de caça de Senim 93
Espingardas de caça de Oruzhie
Espingardas de caça de Mir Rybolova i Ohotnika - Internet-magazin
Espingardas de caça de Carskaya ohota
Espingardas de caça de Territoriya

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nadau (grop)
Nadau o, deu son purmèr nom, Los de Nadau, qu'ei un grop Bearnés de musica hèra famós fondat en 1973 qui a produsit nau àlbums (dont quate disques compactes) e jogat dus còps a l'Olympia a París. La soa cançon L'immortèla qu'ei la mei famosa de las soas e qu'ei cantada en mantuas aucasion en Bearn. A travèrs deus ans, Nadau qu'a jogat un ròtle màger dens los combats tà sostiéner la lenga occitana en Bearn, per las soas escòlas calandretas e peu bearnés a la ràdio.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo grope neish a la fin de 1973 a Tarba de la rencontra de Miquèu Maffrand, Jacme Roth e Ninon Paloumet. Miquèu Maffrand, professor de matematicas, se bota a d'apréner l'occitan damb Gilabèrt Narioo.
La novèra cançon occitana existís dejà, damb Martí, Patric, Delbeau, Verdièr. Après 1968, epòca de l'eslogan Volem viure al país, fòrt de junes se reviran decap a lurs rigadas. Las salas son plenhas. Lo prumèir disque sòrt a l'estiu de 1975. Son titre : Mossur lo regent. Son cançons revendicativas mès tanben cançons d'amor. Los de Nadau acompanha las lutas viticolas e obrèiras, quò's l'epòca de la cançon engatjada. Sòrten La venta a las enchèras en 1976 apui L'immortèla en 1978... L'immortèla, vinguda l'imne deus Biarnés.
En 1980 neish a Pau la prumèira Calandreta. Serà totjorn sostinguda per Nadau dens son combat per la lenga occitana. Lo grope s'implica tanben dens las prumèiras radiòs libras.
Lo 20 de mai 2000, granda data : Nadau hèi sala combla a l'Olympia de París. Rebelòta lo 7 de mai 2005.
Nadau hèi pus o mens quaranta concèrts per an.
Los membres[modificar | modificar la font]
- Miquèu MAFFRAND : cant, acordeon diatonic, boha.
- Ninon MAFFRAND : cant, clavèirs.
- Sèrgi CABOS : cant, guitarra electrica/acostica, baisha.
- Jan-Pèir MEDOU : cant, guitarra electrica/acostica, baisha.
- Fabrice MANCONI : bateria.
- Cédric PRIVÉ : vialon.
- Michaël TEMPETTE : boha, bodega, pifre.
- Olivier ROBERT : regissaire son.
- Stephane LABORDE : tecnician.
- Alain GREGORY : regissaire lutz.
- Christophe PALAY : tecnician.
Discografia[modificar | modificar la font]
- 1975 : Monsur lo regent
- 1976 : La venta a las enchèras
- 1978 : L'immortèla
- 1982 : T'on vas
- 1986 : Qu'èm ço qui èm
- 1991 : De cuu au vent
- 1994 : Pengabelòt
- 1995 : S'aví sabut (compilacion)
- 1996 : Nadau en companhia (concèrt en viu au Zénit de Pau)
- 1999 : Plumalhon
- 2003 : Saumon
- 2005 : Nadau a l'Olympia (concèrt en viu)
Videografia[modificar | modificar la font]
- 1993 : Nadau en companhia
- 1996 : Nadau en companhia
- 2000 : Nadau a l'Olympia
- 2002 : Nadau en companhia
- 2005 : Nadau a l'Olympia


text:
Embèrt
Embèrt z-es 'na comuna d'Auvèrnhe (Occitània) e una de las quatre sosprefecturas dau departament dau Puèi Domat de la region d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Eraldica[modificar | modificar la font]
Blasonament : d'azur ambé la crotz d'argent cantonada de quatre trèfles d'aur
Istòria[modificar | modificar la font]
A l'Edat Mejana Embèrt z-èra aparada ambé de fortificacions ambé bien de tors.
Embèrt fuguèt un grand centre de fabricacion de papièr fach ambé de teissuts e z-aviá bien de molins per pressar lo chanvre e lo lin.
Durant las Guèrras de Religion Embèrt fuguèt victima d'atrocitats comesas per l'armada Uganauta dau Capitani Merle en 1574.
Administracion[modificar | modificar la font]
Patrimòni[modificar | modificar la font]
Embessonatges[modificar | modificar la font]
- Alemanha : Annweiler (Renània-Palatinat), dempuèi 1988.
- Itàlia : Gorgonzola (Lombardia), dempuèi 2002.
- Japon : Saitama, dempuèi 1989.


text:
Bustanico
Bustanicu en còrs (Bustanico en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega e la region de Corsega.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Bustanico es una municipalitat d'Unitat|11.52|km² {{}} situat a una vintena de quilomètres de la vila de Corte, a la cœur de las montanhas còrsas. Es al orée del bòsc de la Castagniccia ("châtaigneraie" en francés) e ne fa partida llaurant-se sus un panorama e una vista sus las montanhas còrsas.
Es sus la municipalitat de Bustanicu #que pòdon èsser observats, en grand nombre, los mai vièlhs châtaigniers de tota la Castagniccia.
Lo terren i es escarpé perque lo vilatge se tròba a la charnière entre la Corsega schisteuse e granitique, la una en daissant luòc a païsatges décharnés e l'autre a un bòsc dense.
Bustanico est une commune de 11,52 km² située à une vingtaine de kilomètres de la cité de Corte, au cœur des montagnes corses. Il est à l'orée de la forêt de la Castagniccia ("châtaigneraie" en français) et en fait partie en s'ouvrant sur un panorama et une vue sur les montagnes corses.
C'est sur la commune de Bustanicu que peuvent être observés, en grand nombre, les plus vieux châtaigniers de toute la Castagniccia.
Le terrain y est escarpé car le village se trouve à la charnière entre la Corse schisteuse et granitique, l'une laissant place à des paysages décharnés et l'autre à une forêt dense.
Istòria[modificar | modificar la font]
Bustanicu I aguèt una importància màger en l'Istòria de l'isla de beutat tot entièra doncas qu'aquel #èsser d'aquel pòble #que #partir e que # se #desencadenar l'insurreccion corse de 1729, contra la republica de Gènoa e #que #portar 50 ans mai tard a la venta de l'isla a la França per las Génois.
Lo 30 d'octòbre de 1729[1], es lo pòble de Bustanicu #qu'es lo berceau de la guèrra #que #abocar la proclamacion de l'independéncia de la Corsega portada per Pascal Paoli. Alavetz jos domeni génoise, la Corsega durement malmenée per la Republica italiana se vei obligada de verser un nòu impòst, dicha de las dui seini. A Bustanicu, lo tinent génois Giovanbattista Gallo, cargat de la récolte d'aquel impòst, se mòstra partial amb un ancià del nom de Cardone (cf. Personalitats). Los villageois prenon alavetz la siá defensa e caçan las officiers génois, obligats de rebrousser camin e de recuperar Corte. Las campanas de la glèisa sonan a la volada e la revòlta ganha pauc a pauc los pòbles de contunh los pievi vesinas. Oppressées E exasperades per una administracion génoise fòrça dura, las populacions dels pòbles de l'interior dintran alavetz en guèrra contra la preséncia génoise a Corsega. Aquel évènement a reconegut coma l'element déclencheur de la revòlta de la Corsega #qu'abocarà l'independéncia de l'isla.
Bustanicu eut une importance majeure dans l'Histoire de l'île de beauté tout entière puisque ce fut de ce village que partit et dans lequel se déclencha l'insurrection corse de 1729, contre la république de Gênes et qui mena 50 ans plus tard à la vente de l'île à la France par les Génois.
Le 30 octobre 1729[2], c'est le village de Bustanicu qui est le berceau de la guerre qui déboucha sur la proclamation de l'indépendance de la Corse menée par Pascal Paoli. Alors sous domination génoise, la Corse durement malmenée par la République italienne se voit obligée de verser un nouvel impôt, dit des dui seini. À Bustanicu, le lieutenant génois Giovanbattista Gallo, chargé de la récolte de cet impôt, se montre partial avec un vieillard du nom de Cardone (cf. Personnalités). Les villageois prennent alors sa défense et chassent les officiers génois, obligés de rebrousser chemin et de regagner Corte. Les cloches de l'église sonnent à la volée et la révolte gagne peu à peu les villages puis les pievi voisines. Oppressées et exaspérées par une administration génoise très dure, les populations des villages de l'intérieur entrent alors en guerre contre la présence génoise en Corse. Cet évènement est reconnu comme l'élément déclencheur de la révolte de la Corse qui débouchera sur l'indépendance de l'île.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Dòn Gaï, La tragique istòria de las Còrsas", SAPRA, París, 1951
- ↑ Don Gaï, La tragique histoire des Corses", SAPRA, Paris, 1951


text:
Categoria:Noms comuns en anglés
Aquesta categoria a per tòca d'acampar la gramatica en anglés.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 4 soscategorias, sus un total de 4.
- ► Formas de noms comuns en anglés (89 P)
A
- ► Animals en anglés (77 P)
L
- ► Locucions nominalas en anglés (1 P)
P
- Plantas en anglés (1 C, 2 P)
Articles dins la categoria « Noms comuns en anglés »
Las 200 paginas seguentas figuran dins aquesta categoria, sus un total de 848.(200 precedentas) (200 seguentas)(200 precedentas) (200 seguentas)


text:
Remake
Remake en anglés significa literalament "refar", "tornar far", valent a dire qu'una nòva version d'un filme ancian es estada filmada mai. D'un biais se poiriá parlar del refilmatge d'un filme ja estrenat. En occitan lo tèrme anglés s'es socializat mai que mai dins los domenis cinematografic, audiovisual e multimèdia.
Cinèma[modificar | modificar la font]
En cinèma un remake es una nòva version d'un filme vièlh. Per exemple, lo filme de 2001 Ocean's Eleven es un remake del filme de 1960 del meteis nom.
Television[modificar | modificar la font]
En television se ditz remake de la nòva version d'un programa vièlh, o a una version locala d'una seria estrangièra.
Jòcs vidèo[modificar | modificar la font]
Dins lo domeni dels jòcs vidèo se ditz de la nòva version d'un jòc vidèo vièlh.


text:
Woignarue
Woignarue es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Station balnéaire picarde Situada entre la desbocadura de la Bresle e la Baia de Soma, #que lo bourg n'es a 3 km de la riba de la Mange.
Station balnéaire picarde située entre l'embouchure de la Bresle et la Baie de Somme, dont le bourg est à 3 km du rivage de la Manche.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
De nombrosas traces gallo-romaines an #èsser d'amassadas sul territòri communal.
De nombreuses traces gallo-romaines ont été retrouvées sur le territoire communal.


text:
Hiermont
Hièrmont en picard ( Hiermont en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge picard situat 6 km al sud de Auxi-lo-Castèl, desservi pel ancià traçat de la rota nacionala 41 (actuala RD 941)
Village picard situé 6 km au sud d'Auxi-le-Château, desservi par l'ancien tracé de la route nationale 41 (actuelle RD 941)
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- S'i es descobèrt de vestigis préhistoriques e anciana
- Anciana vila fortificada telefonada alavetz Mont-Sagrat, #recebre una charte communale l'an 1192.
- Recorreguda de nombrós sosterranhes, los muches, ont los abitants se refugiavan dins lo cas d'invasion, #èsser dévastée pels Espanhòls l'an 1636 e lo sieu castèl démoli[1].
- On y a découvert des vestiges préhistoriques et antiques
- Ancienne ville fortifiée appelée alors Mont-Sacré, elle reçut une charte communale en 1192.
- Parcourue de nombreux souterrains, les muches, où les abitants se réfugiaient en cas d'invasion, elle fut dévastée par les Espagnols en 1636 et son château démoli[2].


text:
Nirvana (grop)
Nirvana es un grop de musica rock american originari d'Aberdeen, una vila a costat de Seattle. Aquel grop es consirat coma lo lider del movement grunge.
Biografia[modificar | modificar la font]
Fondat en 1987, lo grop desapareguèt en 1994 amb la mòrt del cantaire, guitarrista e compositor Kurt Cobain. Nirvana deven un grop popular en 1991, amb la cançon Smells like teen spirit del disc Nevermind. Aquel succès foguèt sobte e intens. Lo grop, qu'èra estat una formacion de rock alternatiu al mièg de fòrça autras, se retrobèt celèbre quasiment del jorn a l'endeman. En mai, lo public se focalizèt fòrça sus la cançon "Smells Like Teen Spirit", çò que creèt un decalatge enter Nirvana e sos fans novèls : al cap d'un moment foguèron lasses de jogar aquela cançon e comencèron de se trufar del public en la jogant en playback o en fasent d'autras cançons a la plaça dins d'emissions de telé. Lo tresen album, In Utero, es mai sorne que Nevermind e tanben pus experimental. A l'epòca, Kurt Cobain disiá que fòrça fans de Nirvana anavan daissar d'escotar lo grop, qu'anavan pas aimar aquel disc e ne semblava plan content. Es lo darrièr disc que lo grop publiquèt, puèi que Kurt moriguèt pauc de temps après.
Discografia[modificar | modificar la font]
- 1989 :Bleach
- 1991 :Nevermind
- 1992 : Incesticide
- 1993 : In Utero
- 1994 : MTV Unplugged in New York
- 1995 : Singles
- 1996 : From the Muddy Banks of the Wishkah
- 2002 : Nirvana
- 2004 : With the Lights Out
- 2005 : Sliver: The Best of the Box


text:
Hestroff
Hestroff es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Heruwinivilla (960), Harewainville (1212), Hernedorp (1224)
- Dépendait del Duché de Lorraine.
- Possession de la abbaye Sant-Pierre de Mètz, en partida racheté per las cisterciens de Villers-Bettnach.
- Heruwinivilla (960), Harewainville (1212), Hernedorp (1224)
- Dépendait du Duché de Lorraine.
- Possession de l'abbaye Saint-Pierre de Metz, en partie racheté par les cisterciens de Villers-Bettnach.


text:
Orient Mejan
L'Orient Mejan (tanben nomenat Pròche Orient) es constituit pels païses d'Orient que son lo pus pròches d'Euròpa (Occident), per oposicion a l'Extrèm Orient o Orient Luenchenc. Lo nom d'Orient Mejan s'utiliza per influéncia de l'expression anglesa Middle East, que se referis a una division de l'Orient antic, e qu'après la casuda de l'Empèri Otoman a començat d'èsser pus utilizada en anglés e traducha dins divèrsas lengas.
Fòrça factors an fach qu'aquesta zona es una de las mai conflictualas del mond, e en particular lo despartiment de las possessions otomanas après la Primièra Guèrra Mondiala, moment ont se va predeterminar lo traçat de las frontièras e la naissença de l'Estat d'Israèl. Un autre factor segurament s'auria de trobar dins las sieunas riquesas naturalas, subretot lo petròli.
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquesta tièra es una interpretacion larga de l'Orient Mejan:
- Estats al Sud de Caucàs
- Orient Mejan (Mar Mediterranèa):
- Còsta de la Mar Roja
- Estats del Golf Persic
Istòria[modificar | modificar la font]
Coneissèm l'istòria d'aquesta region subretot pels escrits de l'Ancian Testament e dels istorians grecs, e per los escavaments que i faguèt l'arqueologia dempuèi lo sègle XIX. La zona es poblada dempuèi 8000 aC, coma o pròvan las rèstas de Jerico.
Al long de l'istòria, los païses d'aquesta partida del mond an sovent experimentat los meteis cambiaments. Per exemple, las conquistas de l'Empèri persan, d'Alexandre lo Grand e de l'Islam. Mai tard formèron una partida de l'Empèri Otoman e de las colonias britanicas.
Aquesta zona es una de las zonas que foguèron las mai conflictualas del sègle XX. Pendent aqueste sègle, l'Orient Mejan a viscut sièis conflictes (quatre guèrras araboisraelianas, la guèrra entre Iraq e Iran e la Guèrra del Golf), una guèrra civila en Liban, e la revolucion islamica de Khomeini en Iran amb d'importantas repercussions per tot lo mond musulman.
Situacion actuala[modificar | modificar la font]
Actualament, aquesta region es a predominança islamica. La produccion de petròli i es fòrça importanta. Los Estats Units an ocupat mantun païses. Un dels conflictes mai importants de l'Orient Mejan es entre Israèl ei los païses arabis.
Lo processus de patz del conflicte araboisraelian, lançat a Madrid en 1991, dobriguèt una pichona porta a l'esperança per la region.


text:
Gara de Tolosa Matabuòu
La Gara de Tolosa Matabuòu es la principala gara ferroviària per viatjadors de Tolosa e de la region de Miègjorn-Pirenèus. Es l'element central del malhum ferroviari de Tolosa.
Somari
Situacion[modificar | modificar la font]
Dins Tolosa[modificar | modificar la font]
Se situa al centre de la vila, en bordadura nòrd-èst del centre istoric e del canal del Miègjorn, lo long del baloard Pierre-Sémard.
Amb l'estacion de mètro Marengo – SNCF e la gara rotièra, se tròba al centre dels transpòrts collectius.
Al centre del malhum ferroviari[modificar | modificar la font]
Tolosa Matabuòu es lo centre d'una « estela » ferrovària de sièis brancas, constituidas per las linhas seguentas (dins lo sens de las agulhas d'una mòstra dempuèi lo nòrd):
- de Tolosa cap a Montalban (fins Montalban, Agen e Bordèu, puèi Paris), linha a doble via electrificada amb 1500 V ;
- de Tolosa cap a Sant Sulpici (fins a Albi puèi Rodés, o fins a Vilafranca de Roergue puèi Capdenac, o fins a Castras puèi Masamet), linha a via unica, non electrificada ;
- de Tolosa cap a Narbona (fins a Perpinhan o Marselha puèi Lion o Niça e l'Itàlia), linha a doble via electrificada amb 1500 V ;
- de Tolosa cap a Fois (fins a La Torre de Querol e l'Espanha), linha a via unica electrificada amb unité 1500 V ;
- de Tolosa cap a Tarba (fins a Lorda, Pau, Baiona e l'Espanha), linha a doble via electrificada amb unité 1500 V ;
- de Tolosa cap a Colomièrs (fins a Aush), linha dobla non electrificada dins l'aglomeracion tolosenca puèi a via unica.
Complèxe ferrovària connèxe:
- immediatament al nòrd, lo talhièr de Toulouse Rainal
- costat èst de la gara, lo depaus de Tolosa Periòla ;
- aperaquí quinze quilomètres al nòrd, lo triatge de Sant Jòri.
Istòria[modificar | modificar la font]
Durant la primièra mitat del sègle XIX, lo biais pus rapid per anar de Bordèu a Seta èra de prene la diligéncia de Bordèu a Tolosa, en 18 oras, puèi de seguir lo canal del Miègjorn : total 28 oras.
A aquela epòca, Tolosa foguèt en retard sus la revolucion industriala, e fòrça blaimèron lo cònsol Joseph de Villèle per aver refusat lo camin de fèrre al començament del sègle.
En 1853, Émile Pereire e Isaac Pereire fondèron la Companhiá dels Camins de Fèrre del Miègjorn. Dubriguèron tres ans pus tard la linha Agen - Tolosa, lèu completada par la linha Bordèu - Seta, en 1857. Per evitar tota concurréncia, la Companhiá compra los dreches d'expleitacion del canal del Miègjorn.
L'edifici de la gara Matabuòu foguèt construit solament entre 1903 e 1905. Lo nom del quartièr Matabuòu ont la gara foguèt erigida fa referéncia a l'ancian masèl de la vila de Tolosa (Mata buòu...).
L'edifici pels viatjaires qu'òm coneis uèi foguèt dessenhat per l'arquitècte tolonenc Marius Toudoire, e foguèt realizat en pèiras de Santonge. Las 26 principalas vilas servidas de Bordèu a Seta tenon lor blason sus la flaçada.
En 1938, la Companhiá dels Camins de Fèrre del Miègjorn es fusionada e nacionalizada amb las quatre autras grandas Companhiás nacionalas dels camins de fèrre (Companhiá dels Camins de Fèrre del Nòrd, Companhiá dels Camins de Fèrre de l'Èst, Companhiá dels Camins de Fèrre de París a Orleans, Companhiá dels Camins de Fèrre de París a Lion e a la Mediterranèa) per formar la SNCF.
L'edifici foguèt restaurat en 1983, avans d'èsser declarat monument istoric.
Dempuèi 1990, recapta los TGV venent de la LGV Atlantica, per reduire lo temps Tolosa – París a 5 h 30, contra 6 h o 7 h per la linha istorica passant per Orleans e Limòtges.
En 2004, la gara venent lo terminus nòrd de la Linha D del malhum de transpòrts en comun de Tolosa, una linha TER de Miègjorn-Pirenèus foguèt cadenciada cap a Murèth en collaboracion amb Tisséo.
En 2005, foguèt trevada per 8 000 000 viatjaires, siá 22 000 viatjaires quotidians.
Desserta[modificar | modificar la font]
nacionala[modificar | modificar la font]
- TGV Tolosa - Gara de París Montparnasse.
- TGV Tolosa - Gara de Lilla-Euròpa.
- TGV Tolosa - Gara de Lion Part-Dieu.
- TGV Tolosa - Gara de Dijon.
- TGV Tolosa - Gara de Marselha Sant Carles.
- Trens Téoz : Gara de Bordèu Sant Joan - Gara de Tolosa Matabuòu - Gara de Narbona - Gara de Montpelhièr Sant Ròc - Gara de Marselha Sant Carles - Gara de Niça Vila
- Trens Téoz : Gara de Tolosa Matabuòu - Gara de Montalban Vila Borbon - Gara de Caors - Gara de Limòtges Benedictins – Gara d'Orleans Les Aubrais - Gara de París Austerlitz
- Trens Téoz : Gara de París Austerlitz - Gara de Tolosa Matabuòu - Gara de Narbona - Gara de Perpinhan - Gara de Cervera
Regionala[modificar | modificar la font]
TER de Miègjorn-Pirenèus[modificar | modificar la font]
Vesètz TER de Miègjorn-Pirenèus
Linha D[modificar | modificar la font]
Vesètz Mètro de Tolosa
Matabuòu – Gara SNCF En 2004, ven lo terminus nòrd de la Linha D del malhum de transpòrts en comun de Tolosa, una linha TER de Miègjorn-Pirenèus cadenciada cap a Murèth en collaboracion amb Tisséo. Coma la Linha C del malhum de transpòrts en comun de Tolosa cap a Colomièrs, se deuriá integrar a la tarificacion Tisséo, mas o es pas encara.


text:
LGBT
LGBT es lo sigle de « Lesbian, Gay, Bisexual and Transgendered people » que s'adaptariá en occitan per « Lesbianas, gais, bisexuals e transgenres ». Es avegada completat per la letra I per intersexuats, e/o, encara mai rarament, par la letra Q per queer .
Permet per un tèrme mai inclusiu qu'omosexual, de designar un gropa mai larg d'institucions, d'organizacions e d'individus fòrça divèrses, obrant dins lo meteis sens.
Somari
Significacion de cada tèrme[modificar | modificar la font]
Cada letra del sigle es emplegada per se raportar a un grop e a la comunautat culturala qui l'entorna. Cal pas comprendre « comunautat » dins lo sens de « grop avent una vida sociala semblabla », mas simplament dins le sens de « grop d'individus subissent une pression sociala similara ».
Lesbianisme[modificar | modificar la font]
Lo lesbianisme se referís a des femnas afectivament e sexualament atiradas per de femnas.
Gai[modificar | modificar la font]
Gai se referís als òmes exclusivament atirats afectivament e sexualament per d'autres òmes, e doncas mai generalament a la comunautat omosexuala masculina.
Dins l'utilizacion corenta del tèrme, pòt tanben qualificar las femnas atiradas afectivament e sexualament per d'autras femas.
Bisexual[modificar | modificar la font]
Bisexual se referís a las personas que son atiradas afectivament e/o sexualament per las femnas e pels òmes.
Transgenre[modificar | modificar la font]
Lo préfixe Trans- es generalament emplegat coma tèrme generic per designar las « gents qu'estiman que lo genre que foguèron assignats (abitualament a la naissença) es una descripcion falsa o inacabada d'eles meteisses ».
Dins aquela definicion se tròban nombra de soscategorias coma los transsexual(a)s, los transgenres e a vegada los genderqueers (veire tanben travestiment).
Tanben, quitament se l'identitat de nombre de personas intersexuadas correspond pas als estereotipes tradicionals en matèria de sèxe e de genre, fòrça personas intersexuadas rebutan fòrça tota assimilacion de lor forma d'identitat a la forma « trans »..
Istòria[modificar | modificar la font]
fins a que se debane la revolucion sexuala dels ans 1960, i aviá cap tèrme largt conegut per descriure las personas d'aqueles grops mai que los tèrmes derogatòris emplegats per la comunautat eterosexuala.
Alara que los movements començavan a s'organizar per los dreches dels omosexuals, lo besonh se faguet sentir d'encontrar un tèrme mai positiu e d'autodesignacion per se liberar de las normas eterosexualas.
Alara que las femnas omosexulas se fabreguèron lor pròpia identitat a l'entorn del tèrme « lesbianas », los omosexuals masculins volgavan se destacar d'aquela apellacion que l'imatge èra negativa e medicala e lo remplacèron doncas per « gai » (subretot dins los païses anglosaxons e dins lo rèsta d'Euròpa pendent la segonda mitat dels ans 1990).
Los tèrmes « gais » e « lesbianas » avent agut alara una influéncia per la reconeissença d'aquelas categorias, volguèronne profeitat los transsexuals e los bisexuals. Mas fòrça omosexuals (òmes e femnas) rebutèron los transexuals e bisexuals, accusant los primièrs de desjogar los estereotips e los segonds d'èsser d'omosexuals tròp espaurits per far lor sortida.
Se parlèt de « comunautat Lesbiana, Gai, Bi e Trans » unificada sonque dins los an 1990, un còp trobada lo respècte mutual entre las comunautats.
Lo tèrme « LGBT » venguèt alara mai en mai comun e foguèt adoptat per la majoritat dels grops lesbiens, gais, bisexuals, e transexuals, mas tanben pels mejans de comunicacion e qualquess institucions.


text:
Samuel Hahnemann
Christian Friedrich Samuel Hahnemann (10 d'abril de 1755 a Meißen, - 2 de julhet de 1843 a París) foguèt un mètge alemand que fondèt l'omeopatia. Hahnemann es tanben creditat de l'introduccion de la practica de la quarantena pendent son trabalh amb lo duc de Anhalt-Köthen.
Un monument a Washington, D.C. commemòra la vida e l'òbra d'Hahnemann.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Versuch über ein neues Prinzip zur Auffindung der Heilkräfte der Arzneisubstanzen, nebst einigen Blicken auf die bisherigen, (Hufelands Journal der practischen Arzneykunde, 1796)
- Organon der Heilkunst (1810) explica la teoria de l'omeopatia. Hahnemann publiquèt la 5ena edicion en 1833; e la 6ena edicion pas acabada foguèt descobèrta aprèp sa mòrt mas pas publicada fins a 1921.
- Materia Medica Pura es una compilacion de pròvas omeopaticas, publicada en sièis volums pendent las annadas 1820 (vol. VI in 1827.)
- Malautiás cronicas (1828) tracta de l'origina e del tractament de las malautiás cronicas amb una compilacion de pròvas omeopaticas, publicat en cinc volums dins las annadas 1830.


text:
Cadena de las Cascadas
La cadena de las Cascadas (en anglés Cascade Range o Cascade Mountains) es una cadena de montanhas que s'estend sus la còsta oèst de l'America del Nòrd, entre los estats de Califòrnia, d'Oregon e l'Estat de Washington als Estats Units e la província de Colómbia Britanica en Canadà. Compren una part de l'arc volcanic de las Cascadas en particular los volcans del mont Rainier, trescòl de la cadena amb 4 392 mètres que domina la vila de Seattle, e del mont Saint Helens que dintrèt en erupcion en 1980. Aquest arc volcanic, totjorn actiu, comencèt sa formacion fa 36 millions d'ans en seguida de la subduccion de la placa Juan de Fuca jos la placa nòrd americana. Los risques ligats al volcanisme i demoran importants.
Lo flume Columbia constituís la principala discontinuitat topografica de la cadena e la travèrsa d'èst en oèst, son bacin cobrisssent una granda part de sos pendisses. Lo relèu orientat del nòrd al sud opausa una empacha a las influéncias oceanicas doças e umidas vengudas de l'ocean Pacific. Amb l'altitud, las precipitacions importantas se traduison per des quantitats de nèu considerablas, coma al mont Baker, qu'alimenta lo pus grand systèma glaciari dels Estats Units fòra Alaska. Sul penjal oriental de la cadena, las precipitacions son fòrça mens importantas e lo clima es continental amb d'escarts pus grand de temperaturas jornalièrs e sasonièrs.
La cadena es poblada dempuèi al mens 11 000 ans pels los amerindians que desvolopèron nombroses mites e legendas suls volcans. Los europèus la descobriguèron cap a la fin del sègle XVIII. foguèt batejada durant l'expedicion de Lewis e Clark, en 1806, amor dels rajòls presents dins la gòrja del riu Columbia.


text:
Lista dels comtes de Forcalquièr
Las règlas de succession del comtat de Provença volián que los filhs d'un còmte li succediguèssen amassa e regnèssen sul comtat d'un biais indivis. Lo còmte Folc Bertran possediguèt tanben en pròpri lo castèl de Forcalquièr.
La familha comtala de Provença s'atudèt en 1093 e tres familhas se pertegèron puèi Provença, l'Ostal de Tolosa, lo de Barcelona e lo d'Urgèl. Los conflictes d'interèsses entre aquelas familhas permetèron pas de manténer l'indivision sul comtat e a l'eissida de las guèrras baucencas lo comtat foguèt partejat entre los tres ostals.
Los còmtes de l'Ostal d'Urgèl, descendenta de Folc Bertran e que possedissián doncas Forcalquièr avián pres lo títol de comte de Forcalquièr.
1019-1051 : Folc Bertran († 1051), comte de Provença, filh de Guilhèm II, comte de Provença
- maridat a Ildegarda
1051-1063/7 : Guilhèm V Bertran, comte de Provença, filh ainat del precedent
- maridat a Terèsa d'Aragon, puèi a Adelaïda de Cavenez
1051-1065 : Jaufré II, comte de Provença, filh ainat de Folc Bertran
- maridat a Ermengarda
1063/7-1129 : Adelaïda († 1129), filha de Guilhèm V e d'Adelaïda de Cavenez. S'intitula comtessa de Forcauquier
- maridada a Armengòl IV († 1092), comte d'Urgèl
Ostal d'Urgèl[modificar | modificar la font]
1129-1129 : Guilhèm III d'Urgèl († 1129), filh dels precedents
- maridat a Gersenda d'Albon, filha de Guigues III d'Albon, dalfin de Vienés
1129-1149 : Guigues d'Urgèl, filh del precedent
1129-1144 : Bertran Ièr d'Urgèl, fraire del precedent
- maridat a Josseranda de Flòta
1144-1207 : Bertran II d'Urgèl († 1207), filh del precedent
- maridat a Cecília de Besièrs
1144-1209 : Guilhèm IV d'Urgèl († 1209), fraire del precedent
- maridat a Adelaïda de Besièrs
Ostal de Sabran[modificar | modificar la font]
1209-1222 : Garsenda de Sabran (1180 † 1242), filha de Ranièr Ièr de Sabran († 1224), senhor de Cailar, e de Garsenda d'Urgèl, ela meteissa filha de Guilhèm IV
- maridada a Anfós II d'Aragon, còmte de Provença
Lor filh Raimon Berenguièr IV de Provença acampa alara definitivament lo comtat de Forcalquièr al comtat de Provença


text:
Sidney Bechet
Sidney Bechet (lo 14 de mai de 1897 – lo 14 de mai de 1959) que ho un clarinetista, un saxofonista soprano solista e tanben un compositor de jazz de Loïsiana.
Que vadó dens ua familha borgesa de Nava Orleans e qu'avó atau lo parat d'estudiar la clarineta e se bèth muishar dotat per aqueth instrument. que joguè dens bendas musicau de la soa ciutat nadau abans de perseguir la soa carrièra musicau a Chicago en 1917 on joguè dab Freddie Keppard e Joe "King" Oliver.
Après que viatgè en Euròpa on e's virè de cap au saxofòn soprano. Au son retorn aus Estats Units qu'enregistrè mantuas pèças e en 1924 e 1925 qu'enregistrè dab lo famós trompetista Louis Armstrong.
Que tornè en euròpa on participè a la Revista Negra de Josephine Baker. Ua peleja enter musicians que'u miè per un par de mes de cap a las càcer en París en 1935.
Après ua tempsada aus Etats Units que s'installè definitivament en França a partir de 1949, país on vadore lo son hilh e on e's morí lo dia deus son pròpi aniversari.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
[1] solo de Bechet sus youtube.com.


text:
Jèsus hilh d'Ananias
Jèsus hilh d'Ananias qu'èra un bordèr plebeian qui apareish brèvament dens la Guèrra deus judius de Flavi Josèp com un deus presagis de la caduda de Jerusalèm. Quauques annadas abans la Purmèra Guèrra Judèoromana, qu'anava per Jerusalèm anonciant de contunh la destruccion de la ciutat e deu Temple. Puishque Jèsus e emplegava lo son temps a maladíser Jerusalèm, las autoritats judivas que'u liurèn au procurador roman qui'u hasó flagelar. Qu'estore tuat per ua catapulta pendent lo sièti de Jerusalèm (70).
- « Mes ací lo mei terrible de tots los presagis: un Jèsus, hilh d'Ananias, de condicion umbla e estatjant deu campèstre que s'enanè quate ans abans la guèrra, quan la vila e gaudiva d'ua patz e d'ua prosperitat hèra granas, a la hèsta on tots usan de quilhar tendas en l'aunor de Diu e que's metó subte a cridar dens lo Temple: "Votz de l'orient, votz de l'occident, votz deus quate vents, votz contra Jerusalèm e contra lo Temple, votz contra los nòvis e las nòvias, votz contra tot lo pòble!" E qu'anava cridant nueit e dia aqueras paraulas, dens totas las carrèras. Quauques ciutadans notables, furiós per aqueths dísers de mau auguri, que'u gahèn e que'u truquèn sevèrament. Mes eth, shens nat mot de defensa, shens ua suplicacion adreçada ad aqueths qui'u trucavan, que contunhava de har los medish crits qu'au davant. Los magistrats, credent a bon dret que l'agitacion d'aqueth òmi avèva quauquarren de subernaturau, que'u mièn davant lo governador roman. Aciu, esquiçat a còps de hoet dinc aus òs, non suplicava pas, non plorava pas mes qu'arrespondèva a cada còp, de la votz mei lamentabla qui podèva modular: "Praube de Jerusalèm!" Lo governador Aubin que'u demandè quin s'aperava, d'on èra, perqué prononciava aqueras paraulas; l'òmi non responè pas arren mes non deishè de díser aqueth planh sus la vila, doncas Aubin, en jutjà'u hòu, que'u liberè. Dinc au començament de la guèrra, n'avó pas nada relacion dab los sons conciutadans; òm non lo vedó pas jamei parlar a nat d'eths, mes cada dia, com ua pregària apresa, que tornava díser son planh: "Praube de Jerusalèm!". Non maladisèva pas aqueths qui'u trucavan quotidianament ni arremerciava pas aqueths qui'u balhavan quauque neuritud. La soa responsa a tots qu'èra aqueth presagi funèst. Mei que tot, que cridava atau au moment de las hèstas. Durant sèt ans e cinc mes, que perserverè dens lo son díser, e la soa votz non vadó pas enraucada ni cansada; fin finala, pendent lo sièti, vedent confirmà's lo son presagi, que's carè. E mentre qui dava lo torn au barri, que cridè hòrtament: "De nau, praubes de la vila, deu pòble e deu Temple", en ajustant fin finala: "Praube de jo", e autanlèu ua pèira de catapulta que'u tustè mortaument. E que rendó l'amna en repetent los medish mots »
- — Flavi Josèp, Guèrra deus judius


text:
Saint-Félix (Oise)
Saint-Félix es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Sant-Félix es un vilatge situat la longitud del Thérain, al sud-es de Beauvais, a una quarentena de quilomètres al nòrd de París, #que se trucava antany Bourg-Lançon.
Saint-Félix est un village situé le long du Thérain, au sud-est de Beauvais, à une quarantaine de kilomètres au nord de Paris, qui s'appelait autrefois Bourg-Lançon.


text:
Chocolat
Lo chocolat o chicolate[ref. necessària] es un aliment sucrat produch a partir de la fava de cacau. Aquesta es fermentada, torrada, trissada, fins a formar una pasta de cacau liquid que se'n trai la matèria grassa dicha burre de cacau. Lo chocolat es constituit de la mescla, dins de proporcions cambiadissas, de la pasta de cacau, del burre de cacau e de sucre ; s'i pòt apondre tanben d'espècias, coma la vanilha.
Istòria[modificar | modificar la font]
La majoritat dels pòbles mesoamericans coma los astècas e los maias, l'utilizavan dins una beguda dicha xocolātl, mot nahuatl que significa «aiga amarganta». Las granas de cacau tenon un gost amargant fòrça prononciat, e an d'èsser fermentadas per tal de desvolopar son aròma.
Lo chocolat s'espandiguèt fòrça mai tard en Euròpa amb la revolucion industriala. Al sègle XXI, es consomat solid (chocolat negre) o liquid amb de lach (chocolat caud) e es present dins nombroses dessèrts, còcas, pastissariás e preparacions culinàrias. Es fòrça presat a l'ocasion de las fèstas de Nadal e de Pascas mai que mai.
Lo chocolat conten d'alcaloïdes coma la teobromina e la fenetilamina, qu'an d'efièches fisiologics sul còs. Existís un ligam entre sa consomacion e los nivèls de serotonina dins lo cervèl.


text:
Belém (Lisbona)
Belém es un quartièr de Lisbona situat a 6 km a l'oèst del centre actual de la vila e a 2 km a l'oèst del pont del 25 d'abrial. Lo seu nom ven d'una deformacion al cors del temps de « Betleèm ». Correspond a una parròquia de Lisbona, la parròquia de Santa Maria de Belém.
Belém es conegut coma lo luòc d'ont partiguèron fòrça grands exploradors portugueses. En particular, es lo luòc d'ont partiguèt Vasco de Gama cap a las Índias en 1497. Es tanben lo quartièr del palais de Belém, anciana residéncia reiala dels sègles XVII et XVIII uèi ocupada pel president de Portugal, e tanben del palais Ajuda començat en 1802 e jamai acabat.
Uns dels monuments celèbres del quartièr, la torre de Belém, es del mai conegut, que son imatge es sovent representat dins las publicacions toristicas.
Un autre edifici istoric major de Belém es lo monastèri dels ieronimitas que, amb la torre de Belém, aguèt un ròtle defensiu. L'arquitectura del monastèri es un exemple de l'estil manuelin.
Lo monument contemporanèu pus conegut de Belém es lo Padrão dos Descobrimentos (monument dels descobridors), malon vertical de beton de 52 mètres de naut erigit en 1960 per commemorar lo 500en aniversari de la mòrt d'Enric lo Navigador; a la forma de la proa d'una nau que sus ela se trapa un grope d'estatuas representant Enric lo Navigador seguit pels grands exploradors. Atentenant a aqueste monument, i a una plaça ont es reprodusida al sòl una mapa del monde e los itineraris dels exploradors portugueses.
Al còr de Belém se trapa la Praça do Império : jardins centrats a l'entorn d'una granda font. A l'oèst del jardin i a l'impausant Centro Cultural de Belém que regropa d'institucions dedicadas a l'art: entre elas lo Museu do Design de Belém, lo Museu Colecção Berardo dins un musèu d'art modèrne e contemporanèu.
I a encara d'autres musèus a Belém, fòrça creats per Salazar per l'exposicion de Belém de 1940 : lo Museu da Electricidade, lo Museu do Centro Científico e Cultural de Macau, lo Museu de Arte Popular e lo Museu Nacional dos Coches.
Lo celèbre club esportiu lisboèta Belenenses es situat a Belém.
La carrièra principala de Belém es la rua de Belém ont i a una pastissariá qu'existís dempuèi 160 ans; se i pòt manjar los celèbres pastéis de Belém.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Encyclopaedia Britannica Standard Edition CD ROM, 2002.
- Hancock, Matthew. The Rough Guide to Lisbon, Rough Guides Ltd, London, 2003. ISBN 1-85-828906-8
- Weimer, Alois & Weimer-Langer, Britta. Portugal, GeoCenter International Ltd., Basingstoke, UK, 2000. ISBN 3-82-976110-4


text:
Braç (anatomia)
Lo braç es la region anatomica qu'entorn lo còrs de l'umèrus. Qu'es limitat en haut per l'estrem baish deu gran pectorau en avant e deu gran dorsau endarrèr, son units per l'aponeuròsi de la basa de l'eishèra. En baish es limitat pe'u plec deu cobde. En haut trobam los espacis axillars e en devath de la peth, se tròba ua aponeuròsi circulara, lo facia braquiau qui es en continuitat dab l'opneuròsi de la basa de l'eishèra. De cada costat de l'umèrus, lo septe intermuscular mediau e laterau limitan las lòtjas anteriora e posteriora deu braç.
Somari
Òs[modificar | modificar la font]
Lo còrs de l'umèrus
Espacis axillars[modificar | modificar la font]
Entre l'escapula e l'umèrus se tròba l'espaci escapuloumerau, limitat en haut pe'u petit rond e en baish pe'u gran rond. Es devesit en dus pe'u long capdau deu tricèps braquiau.
espaci axillar mediau[modificar | modificar la font]
artèria sosescapulara
espaci axillar laterau[modificar | modificar la font]
artèria circonflèxa umerala
Lòtja anteriora deu braç[modificar | modificar la font]
- plan superficiau soscutanèu:
las veas soscutanèas, son la vea cefalica e la vea basilica
nèrvis soscutanèus
- plan superficiau:
- lo muscle bicèps braquiau, capdau long e brac.
- lo canau braquiau: s'i tròba; l'artèria braquiau, las veas braquiaus, lo nèrvi median, lo nèrvi ulnar, lo nèrvi cutanèu mediau deu braç e lo nèrvi cutanèu mediau de l'avant-braç
- plan honsut:
- lo muscle coracobraquiau
- lo muscle braquiau
Lòtja posteriora deu braç[modificar | modificar la font]
lo nèrvi radiau


text:
Ricard Ièr d'Anglatèrra
Ricard Còr de Leon (var. Richard Còr de Leon e Lo Rei Richart d'Anglaterra dins la koiné arcaïca dels trobadors), tanben conegut coma Ricard I d'Anglatèrra (var. Richard I d'Anglatèrra), filh d'Enric II d'Anglatèrra e d'Alienòr d'Aquitània, foguèt rei d'Anglatèrra al sègle XII. Éra escaissat Òc e non amor de son umor cambiadissa.[1] Èra tanben trobador e compausava sas cançons en occitan, ja que visquèt pro longtemps en Occitània, dins lo ducat d'Aquitània. Ricard participèt a la Tresena Crosada. Es mòrt a Chasluç lo 6 d'abril de 1199.
D'el conservam aumens un tèxte en occitan (Ja nuls hom pres non dira sa rason) e en vers escriut durant sa captivitat qu'es una mena de messatge a sos vassals per dire que seriá una vergonha se demorèsse mai de dos ivèrns en preson. Coma una version existís en francés, demòran qualques dobtes sobre lo fach que lo rei d'Anglatèrra siá l'autor dels dos tèxtes. Segon Martín de Riquer, las diferéncias entre los dos mòstran que lo tèxte francés es anterior mas tanben que i a d'especificitats dins lo tèxte occitan que fan pensar de qu'es plan original e de la man del rei d'Anglatèrra.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Riquer, Martín de. Los trovadores, historia lietaria y textos. Planeta : Barcelona, 1975.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Jean Flori, Richard Cœur de Lion - Le roi chevalier, 1999, p. 49
ÈÒ
- Carta grafica pas indicada
- Portal:Literatura/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Monarca d'Anglatèrra
- Plantagenèsts
- Comte d'Anjau
- Comte de Maine
- Comte de Peitieus
- Duc de Normandia
- Duc d'Aquitània
- Mòrt a la guèrra
- Istòria de Peitau
- Òme crosat
- Omosexualitat dins l'istòria
- Naissença en 1157
- Trobador
- Decès en 1199


text:
Bruyères
Bruyères es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Bruyères A situat en lo massís vosgien a Unitat|27|km {{}} de Épinal, a Unitat|26|km {{}} de Sant-Dié-de detlos-Vòges e a Unitat|23|km {{}} de Gérardmer.
La vila ocupa un scenari #que fa mestièr de caulet entre los vallées de la Vologne al sud e de la Mortagne al nòrd. A dominat a l'èst per una primièra éminence del massís dels Vòges, lo Avison, #que lududes servís de còps de simbòl.
Çò toponyme Bruyères testificat l'an 1295 indica una brugariae en latin medieval, siatz una contrée de landes, un païsatge vast de landes e de pichons bosquets a éricacées o bruyères a l'epòca gallo-romaine. Las siás divèrsas graphies amassadas successivament en l'archiu son : Brueris, Bruierium, Bruyeris (1144), Bruières (Sègle XIII), Bruyeres (1295), Bruyerre (1444), Brouyères (1473).
Bruyères est situé dans le massif vosgien à 27 km d'Épinal, à 26 km de Saint-Dié-des-Vosges et à 23 km de Gérardmer.
La cité occupe un plateau qui fait office de col entre les vallées de la Vologne au sud et de la Mortagne au nord. Elle est dominée à l'est par une première éminence du massif des Vosges, l'Avison, qui lui sert parfois de symbole.
Le toponyme Bruyères attesté en 1295 indique une brugariae en latin médiéval, soit une contrée de landes, un paysage vaste de landes et de petits bosquets à éricacées ou bruyères à l'époque gallo-romaine. Ses diverses graphies trouvées successivement dans les archives sont : Brueris, Bruierium, Bruyeris (1144), Bruières (Sègle XIII), Bruyeres (1295), Bruyerre (1444), Brouyères (1473).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo luòc de Bruyères a conegut una aucupacion sus la reünion del tuc del Avison dempuèi lo Modèl:IIIe sègle o Modèl:IVe sègle. Bruyères Es lo cas typique del ancià bourg castral, coma se'n tròba de nombroses exemples en Lorraine. Lo castèl i aguèt fondat pel pòrti de Lorraine al Sègle X sus las tèrras essartées del domeni de Camp, après qu'aquel es vengut consagrat del capítol de Remiremont, #que comandava aqueles défrichements en la vallée de la Vologne. La vila s'es de contunh desvolopada en contrebas del tuc en sostenent dins lo castèl ; se n'a una primièra mencion en l'archiu del capítol romarimontain cap a 1189 jol nom de Brueriis amb la mencion d'una donation facha a una abbaye lorraine per "Gerardus de Brueriis". L'emperaire Henri VIN séjourna dins lo castèl en 1196, aital coma lo pòrti Mathieu II de Lorraine en los ans 1230-40, mas lo bourg comença a prene vertadièrament de l'importància cap al mièg del Sègle XIII quand la duchesse régente Catherine de Limbourg i establís un tonlieu; ven una autentica vila quand lo pòrti Transbordador III, de fils d'aquela darrièra, lo met, amb Arcs jol còp de la lei de Beaumont.
Del 26 al 30 d'octòbre de 1944, Bruyères #èsser çò teatre de combats #que #opausar lo 442 RCT (442nd Regimental Combat Team), còrs american constituit de nippo-americanes procedentes de Hawaii e de Califòrnia, e de las tropas alemandas. Aquela unitat i aviá recebut per mission de liberar un bataillon american delimitat dempuèi lo 24 d'octòbre. A la fin de la batalha, se dénombra en aquela unitat 800 victimas, siatz gaireben la mitat de l'efectiu. Ne remembrar d'aqueles combats e de la desliurança de la vila, las vilas de Bruyères e de Honolulu #èsser jumelées en 1961[1]. La vila a #èsser decorada de la Crotz de guèrra 1939-1945.
Anecdote : pendent la Segonda Guèrra mondiala, l'actuala escòla Santa-Jeanne-d'Arc protegissiá un espital ont François Mitterrand #èsser sonhat.
Le site de Bruyères a connu une occupation sur le sommet de la colline de l'Avison dès le Modèl:IIIe siècle ou Modèl:IVe siècle. Bruyères est le cas typique de l'ancien bourg castral, comme on en trouve de nombreux exemples en Lorraine. Le château fut fondé par le duc de Lorraine au Sègle X sur les terres essartées du domaine de Champ, après que celui-ci est devenu voué du chapitre de Remiremont, qui commandait ces défrichements dans la vallée de la Vologne. La ville s'est ensuite développée en contrebas de la colline supportant le château ; on en a une première mention dans les archives du chapitre romarimontain vers 1189 sous le nom de Brueriis avec la mention d'une donation faite à une abbaye lorraine par "Gerardus de Brueriis". L'empereur Henri VI séjourna au château en 1196, ainsi que le duc Mathieu II de Lorraine dans les années 1230-40, mais le bourg commence à prendre véritablement de l'importance vers le milieu du Sègle XIII lorsque la duchesse régente Catherine de Limbourg y établit un tonlieu; il devient une véritable ville lorsque le duc Ferry III, fils de cette dernière, le met, avec Arches sous le coup de la loi de Beaumont.
Elle fut chef-lieu de district de 1790 à 1795.
Du 26 au 30 octobre 1944, Bruyères fut le théâtre de combats qui opposèrent le 442 RCT (442nd Regimental Combat Team), corps américain constitué de nippo-américains originaires de Hawaii et de Californie, et des troupes allemandes. Cette unité avait reçu pour mission de libérer un bataillon américain encerclé depuis le 24 octobre. À la fin de la bataille, on dénombra dans cette unité 800 victimes, soit presque la moitié de l'effectif. En souvenir de ces combats et de la libération de la cité, les villes de Bruyères et de Honolulu furent jumelées en 1961[2]. La ville a été décorée de la Croix de guerre 1939-1945.
Anecdote : pendant la Seconde Guerre mondiale, l'actuelle école Sainte-Jeanne-d'Arc abritait un hôpital où François Mitterrand fut soigné.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Veire lo luòc del Mestièr de Torisme de Bruyères
- ↑ Voir le site de l'Office de Tourisme de Bruyères


text:
Boris Vian
Boris Vian (nascut a Vila d'Avray idem Ville-d'Avray, Sèina e Oise, ara Nauts de Sèina lo 10 de març de 1920, defuntat d'un infart sobte e letal, folzejat, lo 23 de junh de 1959 a París, França) es un escrivan (romancièr, novelista, poèta, autor de cançons, dramaturg, libretista d'opèra, cronicaire, ensagista, critic, traductor e autor de lenga anglesa), inventaire de neologismes acceptats per la societat, umorista, cantaire (sovent politicament engatjat), musician (trompetista de jazz e jogaire de cornet), scenarista de cinèma e actor, pintre, engenhaire de l'Escòla Centrala, inventaire, noctambul santgermanopratenc, glòria del Tout Paris, conferencièr, çò es un òme Protèu, e 'patafisician, Grand Satrap de l'Òrdre, et Pornoscriptor e ca, un òme d'engèni màger, arquièr multicòrdas, un gèni, francés.
Somari
- 1 La Vida
- 2 L'Òbra
- 2.1 romans e nòvas cortas
- 2.2 poesia e cançons
- 2.3 Umor
- 2.4 varia
- 3 Los caps d'Òbra
- 4 L'òme Protèu
- 5 Lo 'Patafisician
- 6 Citacions
- 7 text um va ri ab il i s...
- 8 TR oU BA D O U R
- 9 Ã
- 10 Òbras
- 11 Bibliografia generala
- 11.1 manuscrits
- 11.2 edicions originalas
- 11.3 reedicions, compilacions, antologias e florilègis
- 11.4 Bibliografia a l'entorn de l'òbra e de l'escrivan
- 11.5 Bibliografia a l'entorn de l'òme sencer
- 11.6 generalitats
- 11.7 traduccions
- 12 Discografia
- 13 Filmografia
- 14 Documents audiovisuals
- 15 Vejatz tanben
- 16 Ligams extèrnes
- 17 Ligams videografics
- 18 Nòtas
La Vida[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
- ..... Ne morirai d'un càncer a las carbas
Ne serà per un vespre orràs
Clar, caud, perfumat, sensual
e morirai del poiriment
De d'unas cellulas pauc conegudas
Ne morirai d'una camba desrabada
Per un ratàs gigant sortit d'un traucàs gigant
Ne morirai de cent copaduras
Me ne serà lo cèl tombat dessús
Qu'aquò se trenca coma una vitra pesuga
Ne morirai d'un resclac de votz
Que me ne foradarà ausidors e aurelhas
Ne morirai de blaçaduras sordas
Infligidas a las doas oras de matin
Per de sicaris indecises e cappelats
Ne morirai sens me ne mainar
Que morissi ne morirai
Sebelit jos las roïnas secarudas
De mila mètres de coton escrotlat
Ne morirai negat dins l'òli de cambiament d'òli
Trepejat per d'unas bèstias indiferentas
E, just après, per de bèstias diferentas
Ne morirai nus o vestit de tela roja
O cordurat dins un sac amb de lamas de rasor
Ne morirai benlèu sens me calcinar
Tot plen de vernís als artelhs
Amb de lagremas las mans plenas
Amb de lagremas las mans plenas
Ne morirai quand descolaràn
Mas parpèlas jos un solelh enrabiat
Quand a la chut-chut me ne diràn
Causas marridas a boca d'aurelha
Ne morirai de me véser borrelar los pichons
Amai d'òmes estonats e blaimes
Ne morirai rosegat viu
Per de vermes, ne morirai amb las
Mans estacadas jos una cascada
Ne morirai cremat dins un incendi trist
Ne morirai un chic, fòrça,
Sens passion, mas amb interès
e puèi quand ne serà tot finit
Morirai.
-
- trach d'a Ne voldriái cap crebar... (... Je voudrais pas crever)
L'Òbra[modificar | modificar la font]
romans e nòvas cortas[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
poesia e cançons[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
-
- LAS ARANHAS
Per n'Odette Bost
- LAS ARANHAS
Dins los ostals que lai morísson los pichons
S'adintra de mond fòrça vièlh
S'assetan dins l'entredós
Amb la lor cana entre los sius genolhs negres
E n'escotan, en tot capejar.
A cada còp que tussís lo pichon
Las siás mans s'arrapan als sius còrs
E ne fan coma d'aranhassas jaunas
E s'esquiça la tos a l'angle de cada mòble
En tot s'enlairar, moligassa atal un parpalhon blasit
E se truca al plafon pesuc.
Te n'an d'unes risolets vagues
E s'aplanta la tos del pichon
E las aranhassas jaunas
Se pausan, en tot tremolar,
Sus las manadas de bois lis
De las canas, entre los genolhs durs.
Que puèi, d'un còp mòrt lo pichon
Se ne lèvan, amai se'n van endacòm mai...
-
- trach d'a Cantilènes en gelée
Umor[modificar | modificar la font]
tròbas cortas[modificar | modificar la font]
(...)[modificar | modificar la font]
Cantilènas en gelarèa[modificar | modificar la font]
Ora n'es[modificar | modificar la font]
-
- ORA N'ES
- Ora n'es qu'un tèxte de lei
Se ne paire los editors de sos dreches
Perque se ne fot en càrcer los alcavòts ordenaris
Que d'eles... almens... las loras poesas los s'aiman.
........................................................................................................
La vida es coma un caissal[modificar | modificar la font]
-
- LA VIDA ES COMA UN CAISSAL
- La vida, es coma un caissal
D'en primièr i pensèt pas l'òm
E mastega que mastegaràs
Que lèu lèu se ne gasta l'òs
E vos dòl, e la carís l'òm
L'òm la suènha plen de lanha
E per n'èsser de verai garit,
Desrabar la vos cal, la vida.
°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°
N'ai pus ca tròu enveja[modificar | modificar la font]
-
- N'AI PUS CA TRÒU ENVEJA
- N'ai pus ca tròu enveja
D'escrieure de pouèmas
Foguèsse coum abans
Ne feriái mai sovent
Mas ne soi a me far vièlh
A me ne far pro serioset
A me ne far consciencioset
A me ne far pigrosiet
!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
Milanta còps ja o diguèron[modificar | modificar la font]
-
- MILANTA CÒPS JA O DIGUÈRON
- Milanta còps ja o diguèron
Plan de melhor que non pas ieu
Atal quand ieu escrivi vèrses
Me ne divertissi
Me ne divertissi
Me ne divertissi amai a la rega vos pissi
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
Un poèta[modificar | modificar la font]
-
- UN POÈTA
- Un poèta
Es un èsser unic
De molts exemplars
Que ne pensa vèrses
Tot musiquejant
En sicuts variats
De roges de verds
Sempre magnifics.
((((((((((((((((((((((..................)))))))))))))))))))))))))))))))))))))))
varia[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Los caps d'Òbra[modificar | modificar la font]
L' écume des jours (1946)[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
L'arrache-coeur (1947-1951 )[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
Je voudrais pas crever (1951-1959)[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
Le deserteur (1954)[modificar | modificar la font]
Cançon dirigida d'en primièr contra l'accion (e las accions, venidoiras, que ja se ne solfinavan e solpre e mitralha futurs...) de l'estat francés en Argeria, que n'èra tot just a mand de debutar la siá guèrra de liberacion nacionala, ne foguèt aicesta cançon tre la siá sortida, un escàndol pels unes mas glòria màger per molts.
En ne refudar atal, en plena actualitat, d'anar tuar de pauvres gens, balhava a la societat francesa e d'en primièr parisenca de l'epòca, una dignitat e un coratge sovent perduts en pels meandres meandrasses tan zigazaguejaires, ziziquejaires e d'a vegadas pro torçuts, de la vie parisienne...
Òme public e reconegut (mas pas per totes, que la siá libertat existenciala fonsala ne fasiá romegar mai d'un...)[1], se n'aprofiechèt d'aicesta posicion amor de s'engatjar dins una causa rèirebona que fòrça o gausavan o gausèron pas.
N'aguèron pas ni lo fetge ni l'engèni nimai lo còr per çò far.
Ne foguèt sul pic un succès, e lo primièr franc en Boris (d'aquel paure Boris, que 10 ans aprèp la siá mort ne cantarà d'un biais tras que pertocant e pertinent en Jean Ferrat, en 1969... aprèp un cert mai lutecian..., que ne vòl el amb el cremar la Borsa amai lo Panteon..., pour voir si ça tuerait les mythes qui nous dévorent tout du long...) a la tornar cantar, va èsser en Marcel Mouloudji.
Ne seguiguèron molts e moltas, d'a, forra-borra, na Joan Baez (en francés, sioplet !!! Thanks for him, na Joan...) fins a'n Serge Reggiani (idem ma anche in italiano, Il disertore, en 1971...), Peter, Paul and Mary (The Deserter...), n'Hugues Aufray, en Leny escudero, en Joan Isaac (rèirebona version, en catalan, El desertor, Senyor governador... i ca), e'n Santo Catanato (d'una version remirabla, en italian...Questa lettera qui, Egregio Presidente...) e molts autres, en pel mond entièr... Ne foguèt quitament cantada en aleut, pels inuits...
Mai recentament e darrièra, en Renaud.[2]
Mas d'unes que i a la se degeliguèron pas encara aicesta cançon d'empachaire e entrepachaire de virar redond, ges carrat... (id est una autra dimension de l'òme Protèu...).
Una directritz d'escòla de Montluçon ( de vas Montluçon... la nòstra ultima Thule occitana, coma çò li'n diguèt en Micheu Chapduelh) foguèt suspenduda per la vida de tota foncion dins l'administracion publica per aver fach cantar per dos dels sius escolans Le déserteur lo 8 de mai de 1989, per tal de ramentar la capitulacion de l'Alemanha hitleriana lo 8 de mai de 1945.[3]
Publiquèt la cançon per primièra vegada, lo 7 de mai de 1954, lo jorn de la batalha de Dien Bien Phu...
Lo siu messatge (ja me n'ausissi a craïnar los que la paraula messatge los fa sul pic cacalassar, mas es rire d'una sola gauta, lo rire pèc dels endecats umans...) foguèt pas oblidat que, començat amb la Guèrra d'Argeria, ne foguèt tanben un dels imnes de la resisténcia a la Guèrra de Vietnam o la del Golf de tan marrida membrança, per tot l'encloscatge mediatic que foguèt, e tanben la d'Afganistan... (To be continued... ailàs!)
Tant que i aurà de guèrras e tant que i aurà d'òmes sus Tèrra ...From here to Eternity... ne serà son messatge e totjorn, actual.
Lo desertor[modificar | modificar la font]
-
- LO DESERTOR
- LO DESERTOR
Monsur lo President
Vos fau ara una letra
Que legiretz benlèu
Se n'avètz temps e léser
Me recebèri uèi
Los papièrs de l'armada
Per n'anar a la guèrra
Davant mècres que ven
Monsur lo President
La vòli pas cap far
Que ne soi ges sus tèrra
Per tuar d'innocents
Vos vòli ges macar
Mas ara o vos cal dire
Que ja o decidèri
Ieu me'n vau desertar
Que dempuèi que naissèri
Se me moriguèt lo papà
Se me n'anguèron los frairòts
Se me plorèron los pichons
La mamà ne patiguèt tant
Que ja n'es ela dins lo siu clòt
E se ne trufa de las bombas
E se ne vira del groüm
Quand èri preisonièr
Me raubèron la femna
Me raubèron mon arma
E tot lo miu passat
Deman e subre d'ora
Ieu tamparai ma pòrta
Ciao leis annadas mòrtas
E per mila camins n'anirai
Quistarai per la miá vida
En per las estradas de França
D'a Breizh o Elsass entrò Provença
E çò li ne dirai al mond
Refusètz d'obesir
Refusètz de la far
Anètz pas a la guèrra
Refusètz de partir
Se cal balhar de sang
Anatz donar lo vòstre
Ne sètz bon presicaire
Bon sénher President
E se me secutatz
Prevenètz los gendarmas
Que ieu aurai pas d'arma
E que poiràn tirar
....... en Boris Vian (1954)
Citacions[modificar | modificar la font]
e, de subremal o quitament impossible traduire:
e ca
L'òme Protèu[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
Lo 'Patafisician[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
aforismes & pensadas[modificar | modificar la font]
- " Ai, quantes volums n'escriuriam, se ne volguèssem denonciar los degalhs causats per l'absoluda conariá. "
- " Evolucion ineluctabla que, d'un biais parallèl al grand brivent aquel que partís d'a l'òme per n'abastar al monin, partís d'a l'òme per s'abastar l'imbecille. "
- " Los mots amb los pets an aquò en comun que ne son de volums d'aire que sortisson d'a las extremitats del tube digestiu. "
òbra poetica[modificar | modificar la font]
-
- Un jorn
Un jorn
I aurà quicòm mai que lo jorn
Quicòm mai franc que li ne diràn de Jodel
D'un quicomet encara, translucid coma l'arcanson
Que lo s'encastarem dins l'uèlh amb un gèst elegant
I aurà l'auralha, mai crusèl
Lo volutin, mai deglende
Lo comol, mens sempiternal
Lo bauf, que sempre ennevat
I aurà lo chalamondre
L'iurunini, lo baroïc
E tot un plantat d'alanonhas
Las oras seràn diferentas
Pas parièras, sens resultat
Inutil de ne fixar ara
Lo detalh precís d'aquò tot
Una certitud ne demòra: un jorn
I aurà quicòm mai que lo jorn.
-
- ... trach d'a Cantilènes en gelée
text um va ri ab il i s...[modificar | modificar la font]
pornoscriptor[modificar | modificar la font]
'[(°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°
-
- UN POÈTA
U n po eta
es un ès ser u,nic
D'un molon d'exemplars pastat
Que ne pensa son qu'en ver...me...s
amai n'esc riu son k hein mu si k
Sub re de sic ut s di vèrs es
de rog es a mai de verd s
mas tos te mp s ma g ni fi qu és.
____________________________________
-
- fO GUeSSI POU E TO
Fou gue ss i pou et o
sari ai ibr ou nho
aur i ai un na s rou j
un a gran da bos t ia
que l ai fou tria i
ma i de ce nt on net s
on temp ila ri ai
mou nobr con plait t
_______________________________________________________
-
- UN ÒM NUSADET CAMINAVA
Un òm nusadet camin a va
Amb l'ab it en ma ns
L'ab it en ma ns
Es be n lè u pa s ma l in
Ma s sa m fe r ir e
L' ab it al am ai n
La bi ta l a ma in
aiaiaiaiaiaiai
@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@
-
-
- VÒLI UNA VIDA EN FORMA D A R ET
-
Vòli una vida en forma d ar et
Su s un as i et b la va
al fo ns du na da qu os
so let on
vo li un av id en fo rm de sor ra
di ns de ma ns
en forma de pan verd o de cruga
en forma da savata mòla
en forma de faridondaina
de ramonaire o de l il lac
de teera plena de calhaus
de perruquièrr salvatge o d'edredon fol
voli una vida en forma de te
e lai mas na i pas ja ma i pro
ne soi pas jamai content.
TR oU BA D O U R[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
-
- UN DE MAI
Un de mai
Un sens rason
Mas perque los autres
Se plantejan-ti lou perdequé delhs autres
Li ne tornan res ponça ambe los mots dels auts
De qué ne far autre
qu'esc ri u re, los autres
ne t ran talh e ja r
mai ne tor na r díser
ne torn a r cerc ar
t orna r rec er car
a ma i pa s trob a r
se ne far cag a r
a mai se ne dir d'arre n no n serv eish
Que valdriá melhor se ga(sa)nhar la ton(ha
Mas ma vida l'ai ieu que l'ai mi bido
me n'es cap besonh la me ga(sa)nhar
Es cap cap problèma a de cap
Çò so l(quai)si-be me sab i
tot es ja lo's plant e gèr on
Tot i s se n'inter roguèron
Suls mai piti sicudotet s
La vetz a iéu de qué me'n sòb ra
Me prenguèron tot
lu mots com ò de s
lei mò pouli per fer dau verb
los grumoses los cau's lei grossets
Eths cèus astram lei lanternonas
e las putas ersassas molassas put as sa s put assatz
qu'en rabia da s se ros i go nhan Roc am ro i
E s tot fosc or es tot es tot crida r s
es com o l de sang me i de sex
De vent os ona s ma i ròb in s
A l èra io de qué me'n sòb ra
Se o 'm cal sen s brut de man d ar
E s s en s esc ri u re e s se n s dorm ir
Se ne cal que cercquèssi ta jo
sens mot mutar quit a ment tu
A l na n et qu'm cor jo l pos t am
Al pape t aire hens my pòcha
ni al q rat de ma tir et a
Se cal se fau be'n cau e i cal (fòtimoussu
que mes cand alh e
sol et on et sen s sur tor i èra
que vo'n gaha la bic ona et a el a
mai vos cot el e ja as a cop
emb na lanç o net a de va s e li na
E mai emai
Me ne sac èsser al a càrce r
Ne sob ra rà
pro na serv ela
e ma i ne venc gès si raj a r ls mi us mot s
se minte r roguèron tot es
Ai pus cap lod rec he par l ar
Me pan èron tot es ai la mon au t
se n instal l er on tot es lo s que brilh avan
Amb e de lir as pedal e tas
am be del iras vapor e tas
amb e delir as de u e ch soc s
E de pec gasis re act o r s
ai pas lo men drena sic dot
ai son que los mots pus planòts
tot e s lo s mot s co n i fl e t s mo l e da s pom p i lh s
ai son que me ie u lo la la s<br< Ai son que de do n t de que e s qu o ra c a l
De qu' e s, e la e e l, son qu el es nos aut res vo s si no n
Cos si ne vol e t qu efa guès si
D'un pou è mo a m bak aile mol la h
e ben, maganha, ne farai gis.
((^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^.......¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨]]
-
- M' AI MA RI Á I
-
-
-
-
-
- M' ai mar i ai
- M' ai mar i ai
-
-
-
-
M'aima r i ai
Ven ir un gr an tro ba d or
Que la g en t me bot ar iá i
D un f um del aur ièr su lca p
Mè vo alà
Ai p as
Pr ogo st per la lib ralha
Qu e ne son git ro p aviu re
Am ai pen si tr o p ala ge n t
Pe r es er sempre con ten t
Demesc ri ure son que ven t.
¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨¨^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^....................;
Ã[modificar | modificar la font]
-
- LA VIDA EN ROG E
- Las mamàs vos fan en sangnar
- E vo'n tenon tota la vida
- Amb un riban de carn rèireviva
- Ne sem abalits dins de gàbias
- Ne vivem en mastegar sobralhas
- De pitres desrabats en sangnar
- Que los penjam a l'òrle del breç
- Avem de sang sus lo còs tot
- Ne vivem en mastegar sobralhas
- Ne sem abalits dins de gàbias
- E com a n'ai ma pas o vei re
- Amb un riban de carn rèireviva
- Fa sem raj ar lo del sau tres
- Un jorn i n'aurà pas mai
- E vo'n tenon tota la vida
......................( kody escret . )............................................. ++ 44444 vòli far pisson mamanona 44444++
-
- TAST & GOST &MAI COLOR UM
I a d'unes sèxes cort et on s
Mai d'au tres que penjan als gin olhs
Rai a ts de jaune o v riu let
com a l'om br a tra v ers lar elha
E las fem na s dequ'una s
ne
nòlon
a bolhonet
caldo de papas
o concentrat de conilh sauvatjonetonel chic hèras(
Lo bolhonet de conilhet salv atge
quo's
bon
amb
pan et
tosta das
_______________________MISSION: P O S S I B L E
Agent 00...................................................................e tà vos ben acabat qu'ei!!!
f u c k u ))))))))))))))))))))))))))))))]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]]
Òbras[modificar | modificar la font]
Romans e nòvas cortas[modificar | modificar la font]
- Boris Vian: Contes de fées à l'usage des moyennes personnes, roman inacabat... Contes fadets per mejanas personas (data d'elaboracion: 1943)
- Boris Vian: Vercoquin et le plancton, roman, 1946 (data de primièra edicion...)... Vercoquin e lo plancton (1943-1945)
- Vernon Sullivan: J'irai cracher sur vos tombes, roman policièr, 1947... Vos escupirai lei tombèus
- Boris Vian: L'écume des jours, roman, id... La gruma dels jorns (1946)
- Boris Vian: L'Automne à Pékin, roman, id... L'autonada a Pequin (1946)
- Vernon Sullivan: Les morts ont tous la même peau, roman policièr, id... Lei mòrts an toei la mèma codena
- Vernon Sullivan: Et on tuera tous les affreux, roman policièr, 1948... Se crebarem toei leis afrós
- Boris Vian: Les Fourmis, nòvas cortas, 1949... Las Formigas (1944-1947)
- Boris Vian: L'Herbe rouge, roman, 1950... L'Èrba roja (1948-1949)
- Vernon Sullivan: Elles se rendent pas compte, roman policièr, 1950... Se ne rendoun ges còmpte (1948-1950)
- Boris Vian: L'arrache-coeur, roman, 1953... Lo desraba-còr (1947-1951)
- Boris Vian: Trouble dans les Andains, roman, 1966, edicion postuma... Trebolèri en pels Andains (1942-1943)
- Boris Vian: Les Lurettes fourrées, nòvas cortas, 1969 id... Las Bèlaspausasa forradas (1948-1949)
- Boris Vian: Le loup-garou, nòvas cortas, 1970 id... Lo Leberon
- Boris Vian: Écrits pornographiques, nòvas cortas e poesias, 1980 id... Varia pornographica (1947-1958)
- Boris Vian: Le Ratichon baigneur, nòvas cortas, 1981 id... Lo Ratonàs banhaire
Poesia e cançons[modificar | modificar la font]
- Boris Vian: Barnum's Digest, poèmas, 1948... Barnum's Digest (1947)
- Boris Vian: Cantilènes en gelée, cantilènas, 1949... Cantilènas en gelarèia (1946-1949)
- Boris Vian: Le temps de vivre, poèmas, 1954... Lo temps de viure
- Boris Vian: Le déserteur ... Lo desertor... Ze Song!!
- Boris Vian: Je voudrais pas crever, poèmas, 1962, edicion postuma (sic)... Ne voldriái cap crebar (1951-1959)
- Boris Vian: Textes et chansons, 1966 id... Tèxtes e cançons
- Boris Vian: Cent sonnets, manuscrit ... Cent sonets (1940-1944)
Particions[modificar | modificar la font]
- Boris Vian: 83 chansons et poèmes, particions amb tèxtes, P/N/G, edicions Capte Note, 2006, edicion postuma... 83 cançons e poèmas
Teatre[modificar | modificar la font]
- Boris Vian: L'équarissage pour tous, pèça d'un acte, 1950... L'escarissatge per totes (1947)
- Boris Vian: Les bâtisseurs d'empire ou le Schmürtz, pèça de tres actes, 1959... Los bastidors d'empèri o lo Schmurtz (1957)
- Boris Vian: Le Goûter des généraux, pèça de tres actes, 1962, edicion postuma... L'Espertin dels generals (1951)
- Boris Vian: Le Dernier des métiers, pèça, 1965 id... Lo Darrièr dels mestièrs (1951)
- Boris Vian: Tête de méduse, pèça, 1971 id... Testa de carnmarina (1951)
- Boris Vian: Série blême, pèça , id id... Seria blaima (1954)
- Boris Vian: Le Chasseur français, pèça, id id... Lo Chasseur français (1955)
Opèra e comèdia musicala[modificar | modificar la font]
- Boris Vian: Fiesta, libret d'opèra, 1958... Fiestà
- Boris Vian: Le Chevalier de neige (... o Les Aventures de Lancelot), libret d'opèra, 1974, edicion postuma... Lo Cavalièr de nèu (... o Las aventuras de Lançalòt) (1952-1955)
- Boris Vian: Opéras... Le marquis de Lejañés - Fiesta - Arne Saknussen - Lily Strada - Le mercenaire, librets d'opèra, 1982 id... Opèras... Lo marqués de Lejañés - Fiestà - Arne Saknussen - Lili Strada - Lo mercenari
- Boris Vian: Mademoiselle Bonsoir seguit de La Reine des garces, librets de comèdias musicalas, 2009 id... Domaisèla Adieu-siatz id La Reina de las garçanièras
Scenaris de filmes[modificar | modificar la font]
- Boris Vian: Rue des ravissantes et dix-sept autres scénarios, scenaris, 1998, edicion postuma... Carrièra de las polidonas mai dètz-e-sèt autres scenaris
Ensages e cronicas[modificar | modificar la font]
- Boris Vian: Manuel de Saint-Germain-des-Prés, ensag, 1951... Manual de Saint-Germain-des-Prés
- Boris Vian: En avant la zizique... et par ici les gros sous, ensag, 1958... Endavant la zizica... los picalhons per ieu
- Boris Vian: Derrière la zizique, ensag, 1997, edicion postuma... Darrièr la zizica
- Boris Vian: La Belle Époque (variétés), cronicas, 1998 id... La Bèla Epòca (varietats)
- Boris Vian: Traité de civisme, ensag filosofic, 1999 id... Tractat de civisme
- Boris Vian: Chroniques du menteur, cronicas, id id... Cronicas del messorguièr
Òbras en anglés[modificar | modificar la font]
- Boris Vian: Jazz in Paris, cronicas en anglés, 1998, edicion postuma... Jazz in Paris
Bibliografia generala[modificar | modificar la font]
manuscrits[modificar | modificar la font]
- Boris Vian: Cent sonnets, recuèlh de 112 poèmas, dont sièis sonets en forma de balada, escriches entre 1940 e 1944, illustrat de dessenhs en colors per en Peter Gna (idem Pierre Léglise)...
edicions originalas[modificar | modificar la font]
- Boris Vian: Vercoquin et le plancton, roman, colleccion La plume au vent, cò en Gallimard, París, 1946
- Vernon Sullivan: J'irai cracher sus vos tombes, roman policièr, " traduit de l'américain par Boris Vian ", edicion illustrada de 15 dessenhs per en Jean Boullet, Editions du Scorpion, id 1947
- Boris Vian: L'écume des jours, roman, cò en Gallimard, id id
- Boris Vian: L'Automne à Pékin, roman, Editions du Scorpion, id id
- Vernon Sullivan: Les morts ont tous la même peau, roman policièr, " traduit de l'américain par Boris Vian ", id id
- Vernon Sullivan Et on tuera tous les affreux, roman policièr, " traduit de l'américain par Boris Vian ", id id 1948
- Boris Vian: Cantilènes en gelée, cantilènas, illustrat per na Christiane Alanore, cò en Rougerie, Paris, sd (1949)
- Boris Vian: Les Fourmis, nòvas cortas, Editions du Scorpion, id 1949
- Boris Vian: L'Herbe rouge, roman, cò en Toutain, sd (1950)
- Boris Vian: L'Equarissage pour tous, pèça d'un acte, precedida per un Salut à Boris Vian d'en Jean Cocteau, id id (id)
- Vernon Sullivan: Elles se rendent pas compte, roman policièr, " traduit de l'américain par Boris Vian ", Editions du Scorpion, París id
- Boris Vian: L'Arrache-coeur, roman, far assaber d'en Raymond Queneau de l'Académie Goncourt, cò en Vrille, id sd (1953)
- Boris Vian: En avant la zizique... et par ici les gros sous, ensag, edicions Le livre contemporain, id 1958
- Boris Vian: Les Bâtisseurs d'empire ou le Schmürtz, pèça de 3 actes, in Dossiers du Collège de 'Pataphysique, numèro 6 , 29 gueules 86 (idem 23 de febrièr de 1959)
- Boris Vian: Le Goûter des généraux, pèça de tres actes, in Dossier du Collège de 'Pataphysique, num. 18-19, 1962... (escrich en 1951, edicion postuma)
- Boris Vian: Je voudrais pas crever, poèmas, cò en Jean-Jacques Pauvert, París id (ed. postuma)
reedicions, compilacions, antologias e florilègis[modificar | modificar la font]
- Boris Vian:L'écume des jours, seguit de Un Langage-univers per en Jacques Bens, roman, collection 10 18 numèro 115, Union Générale d'Éditions, París, 1963 (amb moltissimas reedicions)
- Boris Vian: L'automne à Pékin, roman, seguit de Avant de relire L'automne à Pékin per en François Caradec, coll. 10 18 nums 208-209, id id 1964 (amb moltas reedicions)
- Boris Vian: Textes et chansons, tèxtes e cançons, causits, ordenats e anotats per en Noël Arnaud, coll. 10 18 num. 452, id id 1970 (quid de las reedicions?)
- Boris Vian: Les fourmis, nòvas cortas, coll. 10 18 num. 496, id id id (id)
- Boris Vian: Troubles dans les Andains, roman, coll. 10 18 num. 497, id id id (?)
- Boris Vian: Cantilènes en gelée, cantilènas, coll. 10 18 num. 517, id id id (pronas reedicions)
- Vernon Sullivan: Et on tuera tous les affreux, roman policièr, coll. 10 18 num. 518, id id id (id)
- Boris Vian (... coucou le revoilou...): Théâtre 1: Le dernier des métiers - L'équarissage pour tous - Le goûter des généraux, pèças de teatre, coll. 10 18 nums 525-526, id id 1971 (id)
- Boris Vian: Théâtre 2: Tête de méduse - Série blême - Le Chasseur français, pèças de teatre, tèxtes establits per en Noël Arnaud, coll. 10 18 nums 632-633, id id id (plan mensas reedicions)
- Boris Vian: Chroniques de jazz, cronicas musicalas, tèxtes establits e presentats per en Lucien Malson, coll. 10 18 nums 642 a 644, id id id (?)
- Vernon Sullivan(... Ze retorn...): Elles se rendent pas compte, roman policièr, coll. 10 18 num. 829, id id 1974 (?)
- Boris Vian (d' al diable Pauvert tornat...): Cinéma/Science-Fiction, cronicas cinematograficas, amb prefaci e nòtas d'en Noël Arnaud, coll. 10 18, num. 1404, id id 1980 (?)...
(Aquí " tot ", es pas la Pléiade mas li n'esta fòrça mai "ais endòrsas" 10 18 que non pas la Pleiada al nòstre e si cher amic santgermanopratenc... )
-
- Fòra 10 18, dins Le Livre de Poche::
-
- Boris Vian: L'herbe rouge, roman, seguit de Les lurettes fourrées, nòvas cortas, colleccion Le Livre de poche numèro 2622, París, 1969 (pronas reedicions)
- Boris Vian: Derrière la zizique, cronicas musicalas, edicion revista e aumentada, establida, prefaciada e anotada per en Georges Unglik, coll. LLdP num. 14269, id 1997 (?)
- Boris Vian: Rue des ravissantes et dix-sept autres scénarios, scenaris, amb prefaci e notas d'en Noël Arnaud, coll. LLdP num.14369, id 1998 (?)
- Boris Vian: La Belle Époque (variétés), cronicas musicalas, coll. LLdP num. 14432, id id (id)
- Boris Vian: Le Chevalier de Neige, opèra de 3 actes, seguit d' Opéras, cinc opèras d'1 acte... Le marquis de Lejañés - Fiesta - Arne Saknussen - Lily Strada - Le mercenaire, amb prefacis e nòtas d'en Noël Arnaud, coll. LLdP num. 14432, id id (id)
- Boris Vian: Jazz in Paris, cronica musicala en anglés, edicion bilingüa, tèxt establit e revirat, amb prefaci, nòtas e indèx d'en Gilbert Pestureau, mai discografia d'en Claude Rameil, coll. LLdP num. 14555, id id (id)
- Boris Vian: Traité de civisme, ensag filosofic, amb presentacion, notas e comentaris d'en Guy Laforêt, coll. LLdP num. 14662, id 1999 (id)
- Boris Vian: Chroniques du menteur, cronicas, tèxtes establits e presentats per en Noël Arnaud, coll. LLdP num. 14737, id id (id)
- Boris Vian: Mademoiselle Bonsoir, comèdia musicala de catorze tablèus (sic), seguit de La Reine des garces id de 3 actes, ineditas, amb prefaci de n'Ursula Kübler-Vian e M. d'Déé, e proèmi de na Nicole Bertolt, coll. LLdP num. 31611, id 2009 (id)
(... aquí " tot " tornarmai... e idem per LLdP que per 10 18... lei pleiadas s'escantísson... parai?)
-
- ... endacòm mai:
-
- Boris Vian: Vercoquin et le plancton, roman, nrf, cò en Gallimard, París, 1969 (quid de las reedicions?)
- Boris Vian: Le loup-garou, seguit per dotze autras nòvas cortas, tèxtes establits per en Noël Arnaud, cò en Christian Bourgois éditeur, id 1970 (id)
- Vernon Sullivan (...d'aqueu desertor, desertaire e desertador... amai quitament desertur...): J'irai cracher sur vos tombes, roman policièr, cò en Christian Bourgois éditeur, id 1973 (id)
Bibliografia a l'entorn de l'òbra e de l'escrivan[modificar | modificar la font]
- Jean Clouzet: Boris Vian, colleccion Poètes d'aujourd'hui, numèro 150, edicions Pierre Seghers, París, 1971 (en francés)
- Henri Baudin: Boris Vian humoriste, colleccion Actualité-Recherche, Presses Universitaires de Grenoble, Grenòble, 1973 (id)
Bibliografia a l'entorn de l'òme sencer[modificar | modificar la font]
- Noël Arnaud: Les vies parallèles de Boris Vian, colleccion 10 18, numèros 453 a 455, Union générale d'Editions, Paris, 1970... l'òbra, remirabla e indefugibla amor de conéisser en Boris Vian, l'òme Protèu (en francés)
- Françoise Reanaudot: Il était une fois Boris Vian, cò en Seghers, id 1973 (id)
- Philippe Goggio: Boris Vian, cò en Flammarion, 1993 (id)
- Marc Lapprand: V comme Vian, Premsas de l'Université de Laval, Quebèc, 2006 (id)
- Claire Julliard: Boris Vian, Folio Biographie, cò en Gallimard, París, 2007 (id)
generalitats[modificar | modificar la font]
traduccions[modificar | modificar la font]
traduccions d'en Boris Vian[modificar | modificar la font]
- Raymond Chandler: Le grand sommeil 1948 (d'a l'òbra originala The Big Sleep)
- Raymond Chandler: La dame du lac id (id The Lady in the Lake)
- A.E. Van Vogt: Le monde des Ā Hachette & Gallimard Le rayon fantastique 1953 (id The World of Null-A)
- A.E. Van Vogt: Les joueurs du Ā colleccion J'ai Lu numèro 397, 1957 (id The Players of Null-A)
traduccions de l'òbra de Boris Vian[modificar | modificar la font]
L'écume des jours[modificar | modificar la font]
- Boris Vian: Het schuim der dagen, traduccion en neerlandés de n'Han Meyer, Grote ABC, numèro 94, 1967
- Boris Vian: Egunen aparra, amb illustracion de tampa d'en Marc Chagall, traduccion en euscar d'en Ramon Etxezarreta, Elkar S.A., erdal literatura-elaberria, Donostia - Sant Sebastian, 1988... Un libre ja magic dins una lenga magica... tà happy fews... dilhèu fews mes hèra happy!!
Discografia[modificar | modificar la font]
en Boris Vian cantaire[modificar | modificar la font]
- Boris Vian:
- Le déserteur
- Fais-moi mal Johnny
- Les joyeux bouchers
- Cinématographe
- La java des bombes atomiques
- Je bois
- Juste le temps de vivre
- Le petit commerce
- Je suis snob
- La java martienne, (musica sola)
- Complainte du progrès
- On n'est pas là pour se faire eng...
- Bourrée de complexes..., amb lo prodèl de na Magali Noël per Fais-moi mal Johnny e d'en Philippe Clay per Juste le temps de vivre, orquestracions d'en Jimmy Walter,n' Alain Goraguer e n'André Popp, disc 33 torns vinil, amb nòta d'en Jòrdi Brassencs, distribucion Phonogram, Philips sd (Parigi?)
en Boris Vian cantat[modificar | modificar la font]
- Arthur où t'as mis le corps
- Le régiment des mal-aimés
- Valse dingue
- Je bois
- Sermonette
- Sans blague
- J'ai pas d'regrets
- Fugue
- Le déserteur
- De velours et de soie
- Dernière valse
- Que tu es impatiente la mort
amai (dins la version CD):
- Envole-toi
- L'amour en cage
- Ta peau contre ma peau
- Il oublia d'oublier
, disques Jacques Canetti, París, 1965 (ref.: 48805)
Filmografia[modificar | modificar la font]
actor[modificar | modificar la font]
- Notre Dame de Paris, filme d'en Jean Delannoy (c / 115'), França - Itàlia 1956... (...que lai çò ne fa el del Cardenal de París... d'un liucet !!!)
- Les liaisons dangereuses (Las apariadas perilhosas), filme d'en Roger Vadim (b&n / 105'), França 1959... (... ròtle plan mai important de Prévan)
- Le bel âge (L'edat polida), filme d'en Pierre Kast (b&n / 100'), França 1960... (...ròtle de Boris, sic... sortit aprèp lo siu decès)
autor de l'òbra originala font[modificar | modificar la font]
- J'irai cracher sur vos tombes (Vos escupirai lei tombèus), filme d'en Michel Gast, (blanc & negre - ja wohl, mein Freund, Kamerad! - / 100'), França 1959 (... d'un filme pas tan marrit e traite coma se ne diguèt...)
... mas subretot...:
-
- L'écume des jours, filme d'en Charles Belmont, amb (qu'o s'ameritan, que non sai!) n' Annie Buron: Chloé, na Marie-France Pisier dins lo ròtle de n' Alise ... in Wonderland!!, en Jacques Perrin dins lo de Colin, en Sami Frey dins lo de Chick, en Bernard Fresson dins lo de Nicolas, n' Alexandra Stewart dins lo de n' Isis, en Sacha Pitoeff dins lo del farmacian... amai en Claude Piéplu id mètge, en Sacha Briquet, en Jean-Louis Chauffart id librari , na Martine Ferrière, na Moune de Rivel, en Jacques Rispal, en Jim Wilsam, en Simono eca... e n' Ursula Kübler-Vian dins lo ròtle d'una religiosa... amai na Delphine Seyrig, votz de la narratritz..., scenari (rèirefidèl...) d'en Pierre Pelegri, en Philippe Dumarçay e'n Charles Belmont, decòrs (espectacloses e actors...) de n'Auguste Pace, musica (tostemps en armonia amb çò de mai e actritz...) de n' André Hodeir, fotografiat per en Jean-Jacques Rochut, (color (- en Eastmancolor - Franscope, colors que tot colorum, remirablas, e actrises...- / 115'), produccion Chaumiane , distribucion Rank, França 1967-1968 ...
- (e òc, Mai de 1968 que s'abrandèt e ne passèt del tot inapercebut o quasi... Un filme, una òbra, d'absolut e rèiremeritat redescubrir... Ça s'impose !!!!!!!)... E amb lo Pianocktail !!!... e las nimfèas...
fins a las cellulas del moriment
..... un filme rar... excepcional... d'excepcion
... mag... ic... mag... enc...
Tot Mai... E Magia... excellent
Documents audiovisuals[modificar | modificar la font]
- Philippe Kohly: Boris Vian, la vie jazz, telefilme documentari (b&n/c / 59'), Camera Lucida Productions, França 2009
- e moltas actualitats o documents d'epòca que, tot bèl just, en Philippe Kohly s'utilizèt fòrça pel siu ensag biografic.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) (en) Sit oficial de la Cohérie en Boris Vian
- (fr) Lo quasèrn pichon de l'immens Boris
- (fr) Boris Vian idem Vernon Sullivan: J'irai cracher sur vos tombes... Sit conferéncia del Hall de la Cançon
- (fr) Discografia en imatges d'en Boris Vian
- (it) (en) Le déserteur: dins 48 lengas... amb istòria detalhada de la cançon en italian e anglés, amb tèxt original & videos... Un sit excepcional... segon lo sit Cançons contra la Guèrra (Canzoni contro la Guerra / Anti-war Songs)
- (fr)(en) Boris Vian sus l'Internet Movie Database
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
- + de 1940 videos de o subre en Boris Vian sus YouTube... vertadièr portal videografic alandat subre las siás cançons ( cantadas per el mas tot parièr dins un molon de versions o de lengas...) & un santfum d'autres documents per descubrir...
En dintrar coma clau Boris Vian dins lo lor sistèma de recèrca...
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ ... un Favalleli per exemple, e corsegue pr'aquò...
- ↑ veire ligam extèrne: sit Cançons Contra la Guèrra
- ↑ veire quotidian L'Humanité: Une directrice suspendue à Montluçon...
- ↑ ... Totes tèxtes revirats per en Patric Sans, trobador multifoncions abertzale occitalan
- Pages with script errors
- Portal:Literatura/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Portal:Musica/Articles ligats
- Escrivan francés del sègle XX
- Naissença en 1920
- Decès en 1959
- Poèta francés del sègle XX
- Patafisician
- Trompetista de jazz
- Ancian escolan de l'Escòla centrala París
- Òbra de Boris Vian
- Naissença en Sèina e Oise
- Cantaire
- Poèta
- Trompetaire
- Pintor
- Traductor
- Dramaturg
- Jornalista
- Escrivan
- Compositor de cançons
- Musician
- Compositor


text:
Tomino
Tominu en còrs (Tomino en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega e la region de Corsega.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Tomino Es una municipalitat del littoral oriental del Cap de Corsega, situada al nòrd-es del cap de Sacrum de Ptolémée. Comuna d'unitat|5.8|km|2 {{}} aperaquí, es la mai pichona del Cap.
Tomino est une commune du littoral oriental du Cap Corse, située au nord-est du cap Sacrum de Ptolémée. Commune de 5,8 km2 environ, elle est la plus petite du Cap.


text:
Unitat astronomica
L’unitat astronomica (UA o ua) es una unitat utilizada per mesurar las distàncias, subretot entre los objèctes del Sistèma Solar. Es istoricament basada sus la distància entre la Tèrra e lo Solelh.
Una annada lutz val aproximativament 63 241 ua.
En anglés, e dins qualques autras lengas, s'emplega lo simbòl « AU » o « au ».
Somari
- 1 Precision de la definicion
- 2 Utilizacion
- 3 Distàncias a l'interior del Sistèma Solar
- 4 Nòtas e referéncias
- 5 Vejatz tanben
Precision de la definicion[modificar | modificar la font]
En primièra aproximacion (en supausant la massa de las planetas negligibla davant aquela del Solelh), la Tèrra a una orbita elliptica a l'entorn del Solelh, que sa lei temporala es contenguda dins las leis de Kepler ; per mai de precision, se ten compte de las interaccions entre planetas e de las fòrças exercidas per las planetas sul Solelh. Apareis doncas que la Tèrra es pas a una distància constanta del Solelh.
Per obtenir una valor fixa, foguèt, a l'origina, definida coma lo semiaxe major de l'orbita terrèstra, que correspond a la mejana temporala de la distància Tèrra-Solelh (mejana de las distàncias sus una durada definida).
En 1976, foguèt definida coma la distància al Solelh d'una particula de massa negligibla[note 1] sus una orbita non perturbada e qu'auriá un periòde orbital de 365,256 898 3 jorns (una annada gaussiana).
Dempuèi 1996, la constanta gravitacionala eliocentrica es definida coma valent : (0,017 202 098 95)2ua3/d2 [1].
Valor numerica actuala[modificar | modificar la font]
Aquelas definicions, combinadas amb d'observacions radar e seguidas de las sondas espacialas, permetèron d'avalorar l'unitat astronomica a (149 597 870,691 ± 0,030) km.
Per vulgarizacion, se considèra qu'una unitat astronomica mesura a pauc près 150 milions de quilomètres.
Aquò representa la correguda d'una durada d'un pauc mai de uèit minutas a la velocitat de la lutz.
Aumentacion seculara[modificar | modificar la font]
Los astronòms Georgij A. Krasinsky e Victor A. Brumberg metèron en evidéncia, per de mesuras radiometricas de la distància entre la Tèrra e las planetas del Sistèma Solar, una aumentacion de la valor de l'unitat astronomica, de prèp de 15 mètres per sègle[2].
Utilizacion[modificar | modificar la font]
D'una part, l'unitat astronomica s'utiliza per exprimir las distàncias dins lo Sistèma Solar o dins de sistèmas planetaris. D'autra part, en rason dels metòdes utilizats per mesurar la distància de las estelas alunhadas, l'unitat astronomica interven dins la definicion del parsec, definit coma la distància ont una unitat astronomica sosten un angle d’una segonda d'arc. Es una unitat en defòra del Sistèma Internacional (SI), mas en usatge amb aquel.
Distàncias a l'interior del Sistèma Solar[modificar | modificar la font]
Distància mejana de las planetas del Sistèma Solar al Solelh[modificar | modificar la font]
- Mercuri : 0,38 ua
- Vènus : 0,72 ua
- Tèrra : 1 ua
- Mart : 1,52 ua
- Jupitèr : 5,21 ua
- Saturne : 9,52 ua
- Uranus : 19,16 ua
- Neptun : 30,11 ua
(aquela valors son arredondidas al centen prèp)
Autras distàncias al Solelh[modificar | modificar la font]
- Pluton : de 29 a 49 ua
- Sonda Voyager 1 : 113 ua (lo 17 d'abril de 2010)
- Sonda Voyager 2 : 92 ua (lo 17 d'abril de 2010)
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- Nòtas
- ↑ L'expression de « massa negligibla » correspond a un cas limit del problèma dels dos còrs ont una sola de las doas massas exercís una fòrça sus l'autra.
- Referéncias
- ↑ Convencions del SIRT (Servici Internacional de la Rotacion de la Tèrra e dels Sistèmas de Referéncia), D. D. McCarthy éd., Note technique 21, Observatòri de París, julhet de 1996.
- ↑ * G. A. Krasinsky and V.A. Brumberg, Secular Increase of Astronomical Unit from Analysis of the Major Planet Motions, and its Interpretation Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy 90: 267–288, (2004)


text:
Omosexualitat
L'omosexualitat designa l'amor entre doas personas del meteis sèxe segon una perspectiva empirica o conductivista, denomada orientacion sexuala dins lo camp psicologic o sociologic.
Segon los periòdes e las culturas, l'omosexualitat es mai o mens acceptada o reprimida. Dins las societats occidentalas, la tendéncia va cap a l'acceptacion fins a l'obtencion dins d'unas regions d'un estatut legal (pariatge civil o maridatge amb dreches cambiadisses). Malgrat aquestas avançadas, l'omosexualitat es condemnada dins 88 païses (principalament en Africa e Orient Mejan) per de penas anant de l'empresonament fins a la pena capitala.


text:
Saint-Fuscien
Saint-Fuschien en picard ( Saint-Fuscien en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La Picardie pòt èsser subdivisée en dètz-e-uèch regions naturalas o pichons païses. Sant-Fuscien se tròba en lo Amiénois. Situat sul scenari sud d'Amians, la municipalitat se situa a una distància d'unitat|6|km {{}} al sud de Amians, capital départementale e capital regional picarde. Sant-Fuscien es un bourg residencial de mai de 900 abitants. Lo vilatge fa partida del District del Grand Amians, vengut pel continuament Amians Metròpoli.
D'un punt d'enguarda géologique, la municipalitat es sul scenari picard format al crétacé superior (terrens secondaires o mésozoïque); es un scenari crayeux recobert de limon. La rusca de limon pro prima quita de de còps aflorar la craie. Pendent longtemps, la region a #èsser un país de pichonas tèrras #qu'èran malaisidas a conrear e aiçò obligava las paysans parcellaires a trobar un segond mestièr pendent l'ivèrn. Fins a Modèl:La s-, las coupeurs de velours e las culottières an trabalhat dins abitança pel texil amiénois. A present, los remembrements e la modernizacion de las granjas permeton una espleitacion mai facila de las tèrras agricòlas jos forma de polyculture e de ramaderia[1].
La region es largament ocupada al cors de l'an per massas d'aire humides e frescas vengudas de l'Atlantic nòrd, réchauffées malgrat aiçò per las aigas mai tièdes de la deriva nòrd-atlantic. N'ivèrn, es generalament mai humide que freda e se situa en limit oèst de las avançadas d'aire polar continental fred e shut.
La Picardie peut être subdivisée en dix-huit régions naturelles ou petits pays. Saint-Fuscien se trouve dans l’Amiénois. Situé sur le plateau sud d'Amiens, la commune se situe à une distance de 6 km au sud d'Amiens, capitale départementale et capitale régionale picarde. Saint-Fuscien est un bourg résidentiel de plus de 900 habitants. Le village fait partie du District du Grand Amiens, devenu par la suite Amiens Métropole.
D’un point de vue géologique, la commune est sur le plateau picard formé au crétacé supérieur (terrains secondaires ou mésozoïque); c'est un plateau crayeux recouvert de limon. La couche de limon assez mince laisse parfois affleurer la craie. Pendant longtemps, la région a été un pays de petites terres qui étaient difficiles à cultiver et ceci obligeait les paysans parcellaires à trouver un second métier durant l'hiver. Jusqu'au Modèl:S-, les coupeurs de velours et les culottières ont travaillé à domicile pour le textile amiénois. À présent, les remembrements et la modernisation des fermes permettent une exploitation plus aisée des terres agricoles sous forme de polyculture et d'élevage[2].
La région est largement occupée au cours de l’année par des masses d’air humides et fraîches venues de l’Atlantique nord, réchauffées cependant par les eaux plus tièdes de la dérive nord-atlantique. En hiver, elle est généralement plus humide que froide et se situe en limite ouest des avancées d’air polaire continental froid et sec.


text:
Lamenay-sur-Loire
Lamenay-sur-Loire es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lamenay-Sus-Loire a situat en lo sud de la Nièvre, près de Decize.
Lamenay-sur-Loire est situé dans le sud de la Nièvre, près de Decize.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquel pichon vilatge a un encant cèrt, degut en particular al pittoresque dels ostals. Bastit al Sègle XVIII, lo vilatge a resistit a la Guèrra, #èsser d'en un autre luòc un centre de resisténcia importanta pendent la Segonda Guèrra mondiala, #çò que justifica benlèu la visita del General de Gaulle en 1958[ref. necessària].
Ce petit village a un charme certain, dû en particulier au pittoresque des maisons. Construit au Sègle XVIII, le village a résisté à la Guerre, il fut d'ailleurs un centre de résistance important pendant la Seconde Guerre mondiale, ce qui justifie peut-être la visite du Général de Gaulle en 1958[ref. necessària].


text:
Art marcial
Un art marcial es un estil de combat, amb frequència orientat cap a la defensa personala. Dins l'us comun, lo tèrme se referís als sistèmas de combat desvolopats en pel mond sencer.
Lo concèpte d' art marcial apareguèt per primiera vegada en anglés dins l'edicion de 1920 del Takenobu's Japanese-English Dictionary coma una traduccion del tèrme bu-gei o bu-jutsu que significa "art o resolucion dels afars militars".
Somari
Introduccion[modificar | modificar la font]
En mots simples, los arts marcials son de sistèmas de lucha.
I a fòrça escòlas e estils d'arts marcials, mas totes compartísson un meteis objectiu: la defensa personala.
D'unes, coma lo taiji quan tanben se ne pòdon emplegar per melhorar la santat e la fòrma coma rajòls del qi.
Dequ'unes arts marcials naissèron pas en Asia. La savate, per exemple, espeliguèt en França e los movements atletics de la capoeira venon de Brasil.
Fòrça arts marcials incluson còps de punh (bòxa, karate), còps de pè (taekwondo, kick-boxing, karate), agafars divèrses (judo, jujutsu, lucha), armas (iaijutsu, kendo, kenjutsu, naginatado, escrima) o qualqua combinason d'elements ja mencionats (mantun estil de jujutsu).
Los arts marcials se devesísson en dos grands ensembles: los nomenats "arts marcials durs" coma lo karate e lo kick-boxing, que s' enfatizan l'ataca per derrotar l'adversari e los "arts marcials suaus" coma lo judo e l'aikido, que s'abòrdan l'opausant de biais mens agressiu, en emplegar la fòrça de l' autre per lo sometre o lo descorar.
Es malaisit de comparar l'efectivitat de las divèrsas fòrmas d'arts existents.
Recentament, se desvolopèron de competicions coma l'Ultimate Fighting Champions als Estats Units d'America o lo Pancraci a Japon, que tanben se conéisson coma "arts marcials mixtes" o torneges d'AMM. Si-ben encara es per veire lo succès o lo fracatge comercial d'aquestas practicas.
Definicion[modificar | modificar la font]
Los arts marcials se definísson d'aqueste biais: a través de l'istòria, al soldat sul prat batalhièr, l'unica causa que l' importava èra de poder derrotar l'enemic qu'afrontava.
Qu' un estil siá suau o dur o quantes punts s'obtenguèssen amb un còp son detalhs e tèmas de discussion que surgísson sonqu'en temps de patz, quand èran alara combats còs e còs, d'a vegadas fins a la mòrt d'un o dels dos adversaris.
Los arts marcials son los arts de la guèrra. Se l'objectiu principal dins una competicion consistís a obténer de punts en favor de qualqu'un, alavetz sèm pas davant un art marcial mas un espòrt.
L'istòria dels arts marcials es molt espandida. Lo desvolopament dels sistèmas de lucha data de quand l'òme foguèt capable de transmetre la coneissença, cotria amb las estrategias de guèrra.
Bona part del material escrich mai ancian sul tèma data del sègle XV en Euròpa e los autors ne son d'unes mèstres pro notables, coma Hans Talhoffer e George Silver. Tanben abastèron a l'epòca nòstra d'unas transcripcions de tèxtes encara mai ancians, un dels quals es un manuscrit nomenat I.33, que data de la fin del sègle XIII.
Los artistas marcials diferísson segon la mena de competicions.
D'unes arts, coma la bòxa o lo muay Thai, prèstan atencion a las practicas de luchas e a participar a de competicions, pendent que las mai frequentes d'aikido e krav maga rebutan las competicions.
Las rasons que sosténon aquestes punts de vista son divèrsas.Un molon d'arts competitius argumentan que las competicions fan plaça a d'amelioracions e son de tecnicas mai eficaças.
Çaquelà qualques estils non competitius sosténon que las règlas amb las qualas se desvolòpan aquestas competicions afectan l'art e son ges representativas de çò que se pòt escaire dins una situacion reala.
Dins las darrièras annadas, se temptèt de reviscolar d'unes arts marcials considerats istorics.
Exemples dels bons d'aquesta reconstruccion istorica dels arts marcials son lo pankration e l' escòla Shaolin, qu'a pas cap tradicion contunha.
Arts marcials asiatics[modificar | modificar la font]
- Bornèo
- Birmania
- Corèa
- Filipinas
- Indonesia
- Japon
- Tailandia
- Bòxa tailandés o Muay Thai o Thai boxing
- Vietnam
- China - totes los arts marcials chineses nomenats kung-fu, wushu, chuan fa o kuntao.
- Estils intèrnes: neijia.
- hsing yi (hsing Y)
- pakua quan
- taiji quan
- Estils intèrnes: neijia.
Arts marcials d'autres païses[modificar | modificar la font]
- Alemanha
- Brasil
- Egipte
- tahtib o escrima de barròts egipcian
- Espanha
- Estats units
- hoja contact
- Jeet Kune Do
- kempo karate
- França
- Grecia
- lucha grecoromana
- pancraci o pankration
- Israel
- Polonha
- Rusia
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- sus YouTube... mai de 76 700 documents subre los arts marcials en picar coma clau Martial arts