text:
Dimars, 14 de julhet de 2015, 03h00 Espòrt
Rendètz-vos decisiu pels Dracs aqueste dissabte 18 de julh a Perpinhan, fàcia als Gigants d’Huddersfield
Los afogats del XIII an recebut aqueste dimècres un present de primièra: lo debanar de la tresena partida dels Estats d’Origina. Queensland aviá ganhat primièr, 11-10; La Nòva Galas del Sud s’èra ganhat lo segond acte, 26-18. La bèla se joguèt al Suncorp de Brisbane, plen coma un uòu: 52 500 espectators, la contenença maximala de l’estadi e 117 païses retransmetián la partida!
Aprèp un temps d’observacion, concretizat per una penalitat de part e d’autra, los Violets de Queensland prenguèron la volada a l’entorn d’un ais magic: lo talonaire Cameron Smith, lo mesclanha Cooper Cronk e lo dobertura Jonatan Thurston en ajustant Greg Inglis , aqueste còp arrièr, coma quatren mosquetari. S’ocupèron a accelerar lo jòc, a diversificar los còps de pè, a escartar las palmas sens relambi. Atal, tres ensages transformats e una penalitat portèron l’avantatge dels locals a 22-2 a la pausa.
Tre la represa, los Blaus pachaquèron una palma que se transformèt sul pic en un novèl ensag de Queensland: 28-2. La messa èra dita. A 40-2, Jennings interceptèt una passa per marcar la sola realizacion de son grop de la serada. Dos ensages de mai completèron la victòria de Queensland. Thurston qu’aviá tot encapat —sèt transformacions e doas penalitats— daissèt lo centre Hodges ensacar la darrièra transformacion per sa 23a e ultima participacion a l’afrontament: 52-6 a la fin. E de trabalh per la Nòva Galas del Sud per contrastar tre l’an que ven l’empresa de Queensland (nòu sèrias ganhadas dempuèi 10 ans, levat la de 2014).
Los Dracs son al pus mal!
Los Dracs partiguèron a Widnes sens Carney encara nafrat e Zeb Taia, sason acabada per Yaha tocat a l’espatla... Laurenç Fraissinós faguèt rampèl als jogaires dels Dragonets Sigismeau e Margalet e tanben al dobertura dels U19, Lucàs Albèrt (lo calandron que n’avèm ja parlat).
Los Dracs ataquèron coma cal la partida e marquèron dos ensages per Anderson e Whitehead que Scott Dureau transformèt: 12-0. E aquí coneissètz ja e tròp plan la seguida: los Dracs se faguèron ragantar puèi despassar abans la pausa 18-12. Dins lo segond temps, i aguèt encara quicòm per empachar lo contraròtle del jòc pels catalans. Quand se trapèron menats 29-12, los Dracs plantèron dos ensages per Whitehead e Escarré dins las cinc darrièras minutas per tornar a 29-22 http://www.catalansdragons.com/articles-9/109-3393-les-dragons-sinclinent-a-widnes/ , de punts que serviràn se la qualificacion se jòga a la diferéncia de punts http://www.superleague.co.uk/matchday/league_table .
E dissabte, contra Huddersfield, a Brutus (6 oras del vèspre), la qualificacion passarà necessàriament per la victòria. Tota autre resultat poiriá remandar los Dracs, jos la pression de las doas formacions d’Hull, dins la pola espaventabla que decidirà qual jogarà en Superliga l’an que ven. Ven al public catalan e occitan de jogar lo catorzen òme: totes a Brutus dissabte!
Son de notar las victòrias dins las darrièras segondas amb una penalitat de Wigan sus Leeds 26-24 e amb un tombat de St. Helens sus Huddersfield: 35-34!
Pensar ja a la sason venenta
Los Dracs an tornat faire signar Julian Bosquet, Jason Baitieri e Loís Anderson. An engatjat ferme Tòni Gigòt e faràn venir d’Austràlia l’alièr irlandés experimentat Pat Richards que faguèt lo bonaür de Wigan d’ans e d’ans e lo mesclanha de Warrington Richie Myler, per remplaçar lo menaire de jòc Scott Dureau que tornarà en Austràlia coma Zeb Taia.
Intersason plan complicada al pè de Ciutat
Lo temps de la represa d’entraïnaments collectius es vengut per las formacions d’Elèit. Los Dragonets se son ja recampats.
A Albi, la represa es per aqueste diluns 13. L’esquipa que torna trapar l’Elèit 1 se contentarà pas de faire de figuracion: a fait signar l’avinhonenc Djamel Remok, l’escurian Benaset Rigal, los tolzans Emine Bouzada, Quentin Henrion e Carles Niez e se fa venir de l’emisfèri sud lo pilar Brendab Horwood, Zach Friend, lo mièg neozelandés Freddie Robinson e lo tres quarts o arrièr fijian Sakeo Debeci. Demorarà a l’entraïnaire de faire la mescla amb 14 jogaires qu’an permés a Albi d’èsser campion d’Elèit 2.
A Carcassona, lo primièr rendètz-vos es fixat al diluns 20 de julh, mas quins jogaires seràn presents? L’abans Bastian Canet es partit per Austràlia prene part a la fin de sason aval cò dels Blayne Bears RLFC , una esquipa del campionat regional de la Nòva Galas del Sud, puèi anarà probable a Tolosa. Amar Sabri parla de rejónher Saddaoui e Guiraud a Limós. Anderson, Barrau e Roanet prenon la direccion de Lesinhan. L’intersason es plan complicada al pè de Ciutat.
La Federacion ven de rendre public lo calendièr de las primièras fasas dels campionats d’Elèit que reprendràn la dimenjada dels 12 e 13 de setembre.
Alan Roch


c: text/html

text:
Guanhèrem eth trofeig Memoriau Manuel Huguet que servic entà presentar es nauetats der equip. En prumèr lòc eth nau Trainer: Adrian Hernandez que debutèc tamb victòria e que remplace a Jordi Delaurens dempús de tretze sasons.
Era presentacion deth nau sponsor Bar Delseny, amassa tamb es naui joenis jogadors sigùeren er auta nauetat.
En quant eth partit siguèc fòrça igualat e non se notèc bric era diferencia de categoria, cau rebrembar qu'er Aurignac jogue en ua categoria de + era Promocion Liga. Artenhèc er Aurignac eth prumèr gol en ua badada defensiua. Tamb eth 0-1 s'arribaue ath descans. Ena dusaua mietat debuteren es nauis jogadors. Un d'aguesti jogadors Javi Castet siguèc agarrat pera camiseta laguens der àrea e per tant un penalty qu'eth madeish jogador shutaue entà marcar eth 1-1. Quan s'arribaue ara fin deth partit Pèir de cap marcaue eth 2-1 resultat que serie definitiu.
Eth plòplèu compromis amistos ei aué dijaus contra er equip de Port d'Agré der Aveyron qu'està en Luchon d'stage.
Eth prumèr partit oficiau aguesta dimenjada, dissabte 21 d'agost en Valentine contra er equip locau, pumèra eliminatòria dera Copa de França.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Curis-au-Mont-d'Or
Curis-au-Mont-d'Or es una comuna francesa situada dins la Metropòli de Lion e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de l'aglomeracion nòrd de Lion, a situat en los Monts d'Or, sul marge occidental de la Sòna, en cara de Neuville-sur-Saône. La superficie de la comuna es solament de 310 ectaras, mas la siá populacion es n'aument regular : aperaquá 950 abitants l'an 2001, çò que representa un doblement dempuèi la fin de la Segonda Guèrra mondiala.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Tunèl de Malpàs
Lo tunèl de Malpàs es un tunèl cavat en 1679 jol puèg d'Ausseruna dins Erau (Lengadòc), per i far passar lo canal del Miègjorn. Es lo simbòl de l'obstinacion de Pèire Pau Riquet. Es lo primièr tunèl cavat per i far passar un canal.
Quand l'òbra del canal atenguèt lo puèch d'Ausseruna, la decepcion foguèt granda. Jos qualques mètres d'un sol fòrça dur i aviá una montanha de gres fòrça copadís, portada als esbudèls. Lo primièr ministre Colbert foguèt lèu alertat de la situacion, e faguèt interrompre las òbras. Los opausants de Riquet pareisson d'aver capitar: la galariá foguèt tapada, e l'òbra èra estada desplaçada. Lo projècte dins son ensemble foguèt menaçat, e Colbert anoncièt la visita dels comissaris reials per decidir de l'avenidor del canal. Riquet manquèt de pèrdre son pari: aviá preferit de traucar aquel puèg puslèu que de seguir los conselhs del cavalièr de Clerville, arquitècte de Loís XIV, que prepausèt de traversar Aude. La traversada del flum foguèt un andicap major, perque demandava d'interrompre lo trafec.
Victime d'una dangeirosa cabala, Riquet demandèt al mèstre maçon Pascal de Nissan de perseguir en secret los trabalhs, malgrat los risques d'afondraments. En mens de 8 jorns, lo tunèl foguèt traucat, sostengut per una vòuta de ciment tot lo long. Long de 165 mètres, aquel tunèl permet d'evitar una esclusa de mai sul traçat del canal.
Jol tunèl de Malpàs i a dos autres tunèls que lors traçats se crosan (a de nivèls diferents), una galariá del sègle XIII que foguèt pertusada per permetre l'assecament de l'estanh de Montadin e un tunèl ferroviari del sègle XIX per far passar la linha de tren Besièrs-Narbona.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- (fr)Le tunnel de Malpas
- (fr)La percée de Malpas
- (fr)Tunnel du Malpas (canaldumidi.com)
- (fr)Le Tunnel de Malpas (decouverte34.com)


text:
Non vos copetz pas lo cap. Se non sètz del sieu ròdol, non l’avètz pas coneguda, o benlèu l’avètz crosada cent còps sense la veire per las manifestacions occitanistas. Un element per aquò : èra l’autora de la mai bèla fotografia (non signada) de Joan Bodon. Ara i sètz ! La sola benlèu que li semblava vertadièrament. Era sul Larzac : un element de mai. Mas non cerquetz pas. Era d’un temps ont los occitanistas pagavan de lor temps, de lor persona e de lor (magre) argent. Lo militantisme, aquò fa sorire. E lor granda victòria foguèt quand comencèron a obténer de pòstes dins los departaments, las regions. Non, non vos enganetz pas ! Pas de pòstes per eles, de pòstes per d’autres. D’autres qu’èran occitanistas… non, pas afogats-afogats, mas occitanistas, que rodavan pel mitan, disponibles, mas pas a quin prètz que siá.
E ara i son. Vos parlèri fa qualque temps de las demandas de subvencions del Collègi d’Occitania (declarat d’utilitat publica despuèi prèp d’un sègle) a la region Miègjorn-Pirenèus. Ara jògan l’acte dos : coma lo Collègi non es totjorn pas enfeudat al Congrès permanent de la lenga occitana (que jamai aqueste non prenguèt contacte amb el, mas non es pas la question), l’encargat de mission fa son enquèsta (« de polícia » me dison los interessats) per trobar lo mejan de dire fin finala que « non es possible ». Perqué pas dire « non » sul pic ? Los òrdres ? Siam positius : benlèu una rèsta de vergonha. E es aital : un president qu’a darrièr el cinquanta ans de militantisme de cada jorn escota pacientosament los « rasonaments » d’un « tecnocrata foncionarizat que s’espompís e braceja ». Joseta B. es mòrta.
J.P.


text:
Colonias Mejanas
Las Colonias Mejanas (Middle Colonies) es un ensems comprenent quatre de las Tretze Colonias situada al centre de la possessions de l'Empèri Britanic de l'America del Nòrd. Una granda partida de l'airal èra una partida del New Netherland fins a que los britanics capitèron lo contraròtle de la region. Lo reialme de França prenguèt lo contraròtle de la zona dins una guèrra amb los olandeses de 1664, e la mojoritat de la tèrras conquerridas venguèron la Província de Nòva York. Lo Duc of York e lo Rei d'Anglatèrra venguèron mai tard proprietaris de tèrras e venguèron la Província de Nòva Jersey e la Província de Pensilvánia. Mai tard la colonia del Delaware se separaèt de Pensilvánia.
Las Colonias Mejanas an un sol ric, çò que permetèt a la zona de venir exportador de blat e d'autras granas. Las industrias fustièras e navalas i prosperavan a causa de l'abondéncia forestala, e Pensilánia aguèt qualques successes dins l'industria textila e metallurgica. Las Colonias Mejanas se poblèron d'una granda diversitat etnica e religiosa, amd de migrants venent de per tot Euròpa. Amb los trebolums dins la societat civila dins l'Euròpa del sègle XVIII lo forabendits d'alá desbarquèron subrertot dins aquel region qu'aviá legiferat en favor de la libertat religiosa çò qu'èra pas corrent a l'epòca e dins las autras colonias nordamericanas.
Istòria[modificar | modificar la font]
Las Colonias Mejanas foguèron exploradas per Henry Hudson dins un viatge pel Riu Hudson e la Baia d'Hudson en 1609. Los olandeses lèu reclamèron aquela tèrra. Los suedeses e los olandeses se batèron per aquela tèrra dins los ans 1930 fins a que los olandeses la reperèron la nomenant New Netherland.[1] In the 1660s, the English largely conquered this land from the Dutch, renaming the area New York after the Duke of York, James II.[2][3] Las tèrras de la colonia èra regularament balhadas e repartidas entre diferents proprietaris dempuèi la Província de Nòva York a la província de Pensilvánia.
Geografia[modificar | modificar la font]
La partida non glacificada de las Colonias Mejanas gausisson d'un sol fertil plan diferent de las mejancièras colonias de Nòva Anglatèrra, compausadas d'un sol rocassut. A causa de l'exportacion massissa de granas butant d'aquel sol fertil, las colonias èran alara conegudas coma lo granièr de cereales (Bread Basket) de las Colonias nordamericanas. Pensilviána venguèt primièr per exportar lo blat, milh, segal, cambe, e lin ne fasent lo líder dins la produccion de noiritura dins las colonias, e mai tard los estats nordamericans, entre las annadas 1725 e 1840.[4] De rius largs e de cors suave coma lo riu Susquehanna River, lo riu Delaware River, e lo riu Hudson River balhèron d'activitats divesificadas. Los caçaires de pel de salvatgina se desplaçavan per aquels rius, e i aviá pro de corrent per que s'establescan de molinas.
Las colonias mejanas comprenon:
- la Província de Nòva York, que venguèt los estats de Nova Yòrk e Vermont
- la Província de Nòva Jersey, que venguèt l'estat de Nòva Jersey
- la Província de Pennsylvania, que venguèt l'estat de Pensilvània
- la Colonia de Delaware, que venguèt l'estat de Delaware


text:
1438
Aquesta pagina concernís l'an 1438 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Perseguida dei discussions regardant la reünificacion dei Glèisas d'Orient e d'Occident. Permetèron la signatura d'un acòrd en 1439.
America[modificar | modificar la font]
Empèri Inca[modificar | modificar la font]
Desfacha grèva de Viracocha Inca e de son armada en fàcia dei Chancas. Foguèt obligat d'abandonar Cuzco e de se replegar dins lei montanhas onte sa traça se pèrd. Son fiu Yupanqui — lo futur Pachacutec — capitèt de reorganizar lei fòrças incas. Sa còntra-ofensiva li permetèt de ganhar lei batalhas de Jaquixahuana e de Yahuarpampa qu'entraïnèron de pèrdas importantas dins lei rengs chancas (benlèu la mitat de sei combatants i foguèt tuada). L'amplor de la desfacha li permetèt de reconquistar Cuzco e entraïnèron l'afondrament rapide dau Reiaume Chanca que foguèt integrat a l'Empèri Inca.


text:
Périmètre du site "Haute vallée de la Seugne en amont de Pons et affluents"
Le périmètre du site Natura 2000 "Vallée de la Seugne en amont de Pons et affluent" atteint 4341 ha avec :
- 3790 ha en Charente-Maritime
- 551 ha en Charente
67 communes sont concernées, dont 58 en Charente-Maritime et 9 en Charente :
Agudelle, Allas-Bocage, Allas-Champagne, Baignes-Sainte-Radegonde, Barbezieux-Saint-Hilaire, Barret, Belluire, Berneuil, Brie-sous-Archiac, Champagnac, Chatenet, Chaunac, Chepniers, Clam, Clion, Condéon, Fléac-sur-Seugne, Fontaines d'Ozillac, Guimps, Guitinières, Jazennes, Jonzac, Léoville, Lussac, Marignac, Mérignac, Meux, Mirambeau, Miongs, Montchaude, Montlieu-La-Garde, Mortiers, Mosnac, Neuillac, Neulles, Nieuil-le-Virouil, Ozillac, Le Pin, Polignac, Pommiers-Moulons, Pons, Pouillac, Réaux, Reignac, Roufignac, Saint-Ciers Champagne, Sainte-Colombe, Saint-Denis de Saintonge, Saint-Georges-Antignac, Saint-Germain de Lusignan, Saint-Germain de Vibrac, Saint-Grégoire- d'Ardennes, Saint-Hilaire du Bois, Saint-Léger, Saint-Maigrin, Saint-Maurice de Tavernole, Saint-Médard, Saint-Sigismond de Clermont, Saint-Simon de Bordes, Soubran, Sousmoulin, Tâtre, Tugeras Saint-Maurice, Touvérac, Vibrac, Villars en Pons, Villexavier.
Carte de situation, cliquez ci-dessous
(source : IGN SCAN 100)


text:
1739
Aquesta pagina concernís l'an 1739 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Mogòl[modificar | modificar la font]
Ocupacion e pilhatge de la capitala per lei tropas pèrsas de Nadir Chah.
Pèrsia[modificar | modificar la font]
Tièra de succès diplomatics e militars per Nadir Chah que capitèt d'obtenir la retirada dei tropas russas dei zònas ocupadas dempuei 1722, d'obtenir la vassalizacion dei khanats ozbècs e de menar una campanha victoriosa còntra l'Empèri Mogòl que sa capitala foguèt pilhada.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Armament[modificar | modificar la font]
Intrada en servici dau Terrible dins la marina militara francesa. Premier vaissèu de 74 canons, representèt una evolucion importanta dins l'arquitectura militara navala en causa de sa poissança de fuòc, de sei capacitats de manòbra, de sa rapiditat de construccion, de son còst e de sei besonhs en equipatge que permetián d'optimizar lei capacitats dei poissanças navalas dau periòde. Aqueu tipe de naviri s'impausèt donc pauc a pauc coma lo naviri principau dei flòtas majoras fins a l'aparicion dau cuirassat dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XIX.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Montbernard
S.C. 0 – U.E. Bossòst 3
Victòria
clara era artenhuda aguest passat dissabte en terren deth Montbernard dauant er
equip locau. Ena prumèra
mietat mos costèc arribar damb ocasions clares ena porteria francesa. Eth
Montbernard auec ua clara ocasion damb un shut en garròt dera porteria aranesa.
Tanben Luis shutèc ras e era pilota anaue a tocar eth garròt dera porteria. Lèu
deth descans, profitàuem un cornèr entà daurir eth mercador quan ath portèr
Shiavon s´ac escapaue era pilota que siguec rematada per Cabezas entà mercar
eth 0-1 resultat damb eth que s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat era diferéncia siguec mès grana entre es
dus equips e er equip aranés marquèc dus gols mès; eth prumèr dempús d’ua bona
jogada ena que ath finau Àlex deishaue era pilota as pès de Miguel que damb un
gran shut damb era sua cama esquèrra plaçaue era pilota ena esquaira dera
porteria, e eth dusau siguec en un centre de José Ramón que Àlex remataue de
volea. Auérem diverses ocasions sustot enes shuts de Miguel e Paba que gessíem
per molt pòc desviadi entà dehòra. Eth Montbernard sajèc de profitar bèra
contra, mès eth portèr aranés Pol arturèc es pòques ocasions que aueren. Enes menutes finaus er arbitre
deishèc de fiular un clar penalty que li heren a Pipe.
Ath finau, passam ronda sense patir cap de blessura e non
ensenhà-mos cap de tarjeta.
Eth plòplèu partit ei eth 19 de seteme tàs 20 :00 ores
en Mane contra er equip deth SaliesMane 3.
Montbernard S.C: Shiavon,
Cazeneuve, Bonnecharre, Ousset, Drex, Vicente, Peioroques, Clermont, Barthe,
Lourde, Brune. Remplaçants : Alvin, Daneau, Castex.
Tarjetes auriòles : Lourde.
Trainer : Drex Gerard.
U.E. Bossòst: Pol, Sergio, José
Ramón, Felipe, Peiró, Uri, Luis, Àlex, Paba, Cabezas e Miguel. Remplaçants: David,
Miquel, Pipe.
Trainer: Xavi.
Gols : 0-1 Cabezas (40’), 0-2 Miguel (50’), 0-3 Àlex (75’).
Arbitre: El Mahraoui Monsif.


text:
1346
Aquesta pagina concernís l'an 1346 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
- 26 d'aost - Batalha de Crécy : l'armada anglesa d'Edoard III bat lei Francés dau rèi Felip VI. Lei pèrdas francesas son fòrça importantas.
- 4 de setembre - Començament dau sètge de Calais per l'armada anglesa.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra civila acomençada en 1341. Joan VI Cantacuzèn contunièt de renfòrçar sa posicion en fàcia de la regéncia e acomencèt lo blocus de la capitala. Dins la vila, de desacòrdis entre Ana de Savòia e Joan XII Kalekas empachèron d'organizar de còntra-atacas. De mai, l'afondrament d'una partida de la Catedrala Santa Sofia demeniguèt lo prestigi de la regéncia.


text:
Còla de Lura
La Còla de Lura[1] [2] (mens localament Montanha de Lura), o simplament Lura, es una montanha dei Preaups dau Sud en Occitània, en Provença situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença.
Es delimitada au sud per lo bacin de Forcauquier, e au nòrd per lo massís dei Baroniás e la vau de Jabron. A l'oèst s'estend vèrs Ventor per lo Plan d'Aubion ; a l'èst es copada per la vau de Durença. Es una montanha calcària, culminant a 1827 m, orientada segon un axe oèst-èst coma lo Mont Ventor.
Una pichona estacion d'esquí es situada, en montant au Pas de la Gralha, sus la comuna de Sant Estève deis Òrgues. Maugrat sa talha modèsta, foguèt la premiera qu'establiguèt de montadas mecanicas dins leis Aups dau Sud a partir de 1935.
Es lo luòc, implicit o explicit, de fòrça òbras de l'escrivan Joan Giono. I organizèt un acamp literari au Contador : lei Rescòntres dau Contador de 1935 a 1939.
Flòra e fauna[modificar | modificar la font]
La montanha es coneguda per sa flòra rica en espècias mai rara sus lei cimas.
Es poblada de singlars, cabròus, cèrvis, taissons, rainards, vipèras aspics, chamoç, voutors fauves, lausèrts o encara de lèbres.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ J. T. Avril (1839) Dictionnaire provençal-français. Audoard Cartier, Ate. A l'article   (p. 43) se legís :
- ↑ Leon de Berluc-Perussís (1920)  . Edicions Sextia, Ais de Provença. [1] Extrach de   :


text:
Congelacion
Se nomena congelacion tota tecnica visant a far passar un produch a l'estat solid per de tecnicas de refregiment forçat. Se parla congelacion subretot per l'aiga e los produchs que'n contenon. La congelacion es una tecnica de conservacion dels produchs biologics. A vejaire domestic s'agís subretot dels aliments mas la congelacion es tanben utilizada per conservar de cellulas viventas coma las gamètas (ovuls e espermatozoïdes) o los embrions. Aquela tecnica consistís a baissar la temperatura del produch e a la mantenir en dejós de la temperatura de fusion del glaç 0 °C) per suprimir tota activitat biologica (que depend de la preséncia d'aiga jos forma liquida) veire quimica e enzimatica (per las fòça bassas temperaturas).
Somari
Conservacion alimentària[modificar | modificar la font]
Paramètres[modificar | modificar la font]
La congelacion dels aliments permet d’aumentar la durada de conservacion dels aliments tot mantenent lors caracteristicas sensorialas (subretot color, sabor e textura). La valor nutricionala de la denadas es aparada per la congelacion. S'agís de la tecnica mens destructritz de totas, a condition d'èsser realizada coma cal: la congelacion deu èsser rapida, e la temperatura de conservacion deu èsser sufisentament bassa[1]. Après descongelacion, l'objectiu es d'obtenir un produch d'una qualitat tan pròche que possible d'aquela del produch original, quitament se per las crèmas glaçadas, la congelacion ven lo quita procediment texturant.
La temperatura de congelacion domestica, pels aliments es definida a -26 °C alara que la tecnica de subregelacion utilizada pels industrials de l'alimentacion repausa sus de temperaturas d'exposicion anant de -35 °C a -196 °C. Sols los congelators domestics quatre estelas pòdon congelar un aliment avent la facultat de produire una temperatura de −26 -26 °C.
Los produch atal congelats o subregelats devon èsser tengut a una temperatura de sèrva de -18 °C.
Factors[modificar | modificar la font]
Dos factors principals contribuisson que la congelacion siá un metòde de conservacion: la temperatura bassa que redusís la cinetica de fòrça reaccions bioquimicas e la fèble activitat de l'aiga per exemple per sa cristallizacion (pauc liure coma solvant e mitan de difusion dels solutats). La congelation destrusís donc pas los micro-organismes (per exemple las bacterias) responsables de la degradacion dels aliments; fa pas qu'arrestar lor desvelopament pendent lor sèrva a -18 °C; coma las reaccions enzimaticas son pas qu'alentidas, es util abans la congelacion d'esperbolir los aliments e eventualament d'apondre d'agents enebitors.
La formacion de cristals de glaç dins lp produch es sovent font de damatge, subretot de la textura uand i a fòrça aiga e pauc de cellulòsa.
Conselhs pratics[modificar | modificar la font]
Per congelar los aliments en tota seguretat a l'ostal se recomanda de seguir los conselhs seguents[2]:
- Las grossas pèças de vianda se conservan mai longtemps que las pichonas;
- desgrassar la vianda al maxim;
- assasonar pas los aliments;
- pelar, talhar e esperbolir 2-3 minutas lo legums, secar e daissar refregir abans de congelar;
- tot aliment de congelar deu èsser fresc;
- cal jamai tornar congelar un produch descongelat, las bacterias (possiblament patogènas) subrevivon a la congelacion trapan de condicions de multiplicacion idealas pendnet las descongelacions–congelacions successivas[3];
- los temps de congelacion dels aliments son donats a títol indicatiu,pòdon variar segon la natura precisa del produch congelat: la durada mejana de conservacion dels produchs congelats a l'ostal es en mejana de 1 mes pel pan, de 1 a 6 meses per la pastisserias, de 3 meses pels peissons grasses e los crustacèus, de 6 meses pels peissons magres, de 6 a 8 meses pel pòrc, l’anhèl e lo vedèl (segon la talha dels tamlhs), de 8 a 10 meses pels formatges, de 8 a 10 meses pels fruchs e legums e de 12 meses pel buòu, la polalha e las presas. Pels plats cosinats (fricòts) la durada es entre 2 e 3 meses.
Conservacion de cellulas e autres produchs biologics[modificar | modificar la font]
La conservacion de produchs biologics, subreot de cellulas viventas, demanda de temperaturas mai bassas e de tecnicas un pauc plus sofisticadas per evitar lor destruccion pendet las fasas de refregiment e de caufament. Per exemple le recors a d'antigèls coma lo gliceròl o lo trempatge dins de l'azòt liquid evitan la formacion de cristals susceptibles de traucar de membranas cellularas.
Las temperaturass de conservacion son mai sovent -20 °C (congelator estandard), -80 °C (correspond a una mescla carboglaç etanòl) o -196 °C (azòt liquid).
Criopreservacion dels ovocits: Per aparar lo declin de la fertilitat ligat a l'edat, de femnas se fan levar e congelar d'ovocits espérant poder aver un o mai emprenhament(s) tardiu(s). En 2012, l' American Society for Reproductive Medicine anoncièt voler cercar quin es lo melhor priòde per levar los ovuls dins la vida d'aquelas femnas per que la escasenças de fecondacions sián mai nautas après descongelacion de las gamètas e per que l'ensemble de las operacions sián mens costosas. Segon una modelizacion basada suls tauses naturals de concepcion, dels dossièrs medicals, de registres e enquèstas suls emprenhaments e los tractaments de fertilitat, e se basant sus de modèls de decision aplicats a aquelas donadas, la congelacion d'ovul dona mai d'« interés » (al respècte de la fecondacion naturala o in vitro) al subjècte descongelacion se fa après un periòde de 7 ans. L'interés es pauc significatiu per las femnas de mens de 32 ans (car la fertilitat naturala femna es encara nauta a aquel edat). L'avantatge semblariá en teoria mai naut pels cases d'ovuls congelats vèrs l'edat de 37 ans (amb un aument de la probabilitat de naissença viventa a 44 ans passant alara de 21,9% a 51,6%), mas las escasenças de succès son pasmens fòrça influenciadas per l'edat dels ovuls al moment del prelèvament. Amb aquel factor, l'edat ideal seriá de 31 - 33 ans[4].
Tecnica de purificacion[modificar | modificar la font]
Utilizant las diferéncias d'afinitat per d'impuretats en fasa solida e fasa liquida, se pòt purificar un produch quimic per una succession de fusions-congelacions. Es principi de la congelacion fraccionada qu'una de las aplicacions es la purificacion dels semiconductos pel metòde de la zona fonduda.
Congelacion dels sols e engenh civil[modificar | modificar la font]
La congelacion dels sols es una tecnica d'engenh civil a vegada utilizada per escavar de tunèls dins de sossols instables. Se pòt tanben utilizar per de foratges, petrolièrs o gasièrs subretot, per las meteissas rasons.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr) Institut International du froid e Bøgh-Sørensen Leif, Recommandations pour la préparation et la distribution des denrées congelées, París, Institut international du froid, , 200 p. (ISBN 9782913149649, OCLC 493628570)
- ↑ modèl {{Ligam web}} : paramètre «
url» mancante paramètre «
titre» mancant
- ↑ modèl {{Ligam web}} : paramètre «
url» mancante paramètre «
titre» mancant
- ↑ Emily DeMarco (2015), Brève intitulée How long should a woman wait to freeze her eggs? , sur le site internet de Science magazine ; 13 May 2015, DOI:10.1126/science.aac4587, consulté 2015-05-14
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant


text:
Nosautes, sòcis deu movement mondiau tau desvolopament de l’Esperanto, qu’adreçam aqueste clam a tots los govèrns, organizacions internacionaus e a las personas de bona volentat. Que declaram la nosta intencion de tribalhar hrem a las fins ací definidas e que convidam totas las organizacions e personas a ligà’s au noste esfòrç.
Apareishuda en 1887 com projècte de lenga auxiliara entà la comunicacion internacionau, qu’a evoluada lèu, entà vàder ua lenga plea de vita e rica en nuanças, l’Esperanto que fonciona despuish mei d’un sègle entà unir las personas per delà de las barralhas lingüisticas e culturaus. Pendent d’aquò los objectius deus sons emplegaires ne s’an pas perdut ni importància ni actualitat. Ni l’utilizacion de nadas lengas nacionaus ni lo desvolopament de las tecnicas de comunicacion ni la tròba de navèths metòdes d’ensenhament de lengas, ne portaràn pas a tèrme los principis seguents que consideram essenciaus entà un just e eficaç ordi lingüistic.
Democracia. Un sistèma comunicatiu qui privilegia tostemps quauques ciutadans, mes qui exigeish deus autes que consenten annadas d’esfòrçs entà aténher un grad mei baish, aquò qu’ei fondamentaument antidemocratic. Ja que com cada lenga, l’Esperanto ne sia pas perfèct, que despassa dab escaduda tots los sons rivaus com mejan de comunicacion mondiau egalitar. Qu’afirmam qu’ua inegalitat lingüistica qu’ocasiona ua inegalitat comunicativa a tots los nivèus, tanben au nivèu internacionau. Qu’èm un movement en favor d’ua comunicacion democratica.
Educacion transnacionau. Cada lenga etnica qu’ei ligada a ua nacion e a ua cultura definidas. Per exemple l’eslhève qui estudia l’anglés, qu’apren tanben la cultura, la geografia e la politica deus país anglofòns, principaument deus Estats Units e de Gran Bretanha. L’eslhève qui estudia l’Esperanto qu’apren tanben un monde shens termièras, on cade país e’s presenta dab las soas particularitats. Qu’afirmam que l’educacion peu mejan d’ua lenga etnica, qu’ei ligada a ua perspectiva definida deu monde. Qu’èm un movement entà l’educacion transnacionau.
Eficacitat pedagogica. Sonque un petit percentatge de’us qui estudian ua lenga estrangèra e la mestrejan. La plea possession de l’Esperanto qu’ei possible, tanben autodidacticament. Mantuns estudis qu’an muishat la soa utilitat a l’aprenedissatge d’autas lengas. L’Esperanto qu’ei tanben arrecomandat com element centrau deus cors de sensibilisacion lingüistica deus eslhèves. Qu’afirmam que la dificultat de las lengas etnicas que presentaràn tostemps un trebuc entà un sarròt d’eslhèves, qui harén totun abonde en conéisher ua dusau lenga. Qu’èm un movement entà un ensenhament lingüistic eficaç.
Plurilingüisme. La comunitat esperantofòna qu’ei ua de las rialas comunitats lingüisticas a escala mondiau, qui los sòcis e son shens excepcion bilingües o tanben plurilingües. Cadun que va acceptar lo prètzhèit d’apréner, au mensh ua lenga estrangèra dinc au nivèu orau. En numerósas ocasions que conduseish a la coneishença e a l’amor de totas lengas e en generau, a un orisont personau mei gran. Qu’afirmam que los locutors de totas las lengas, granas e petitas, e deverén poder dispausar d’ua oportunitat vertadèra entà d’apréner ua dusau lenga dinc a un haut nivèu de comunication. Qu’èm un movement entà l’autrejada d’aquesta oportunitat.
Drets lingüistics. La distribucion desparièra de poder enter las lengas qu’ei un motiu entà ua constanta inseguretat e ua opression lingüistica directa tà ua màger part deus poblans deu monde. En la comunitat esperantofòna los locutors de lengas granas o petitas, oficiaus o non pas, que s’amassan sus un terrenh neutrau, mercés a la volentat recipròca de compromés. Aqueste equilibri enter drets e responsabilitats lingüisticas que da un precedent entà har evoluar e avaloar solucions autas a l’inegalitat e aus conflictes lingüistics. Qu’afirmam que las granas diferéncias de poder enter las lengas que pòrtan tòrt a las guarantias, exprimidas en tant documents internacionaus, de tractament egalitari, shens destriada de lenga. Qu’èm un movement entaus drets lingüistics.
Diversitat lingüistica. Los govèrns nacionaus que tenen a considerar la grana diversitat de las lengas en lo monde com ua barralha a la comunicacion e au desvolopament. Tà la comunitat esperantofòna, totun, la diversitat lingüistica qu’ei ua permanenta e indispensabla hont de riquessa. Atau, cada lenga, com cada espècia vivanta, qu’ei portadora de valor e digna de proteccion e de sostien. Qu’afirmam que las politicas de comunicacion e desvolopament, se ne son pas apitadas suu respècte e suu sostien de totas las lengas, e condamnan a mort la majoritat de las lengas en lo monde. Qu’èm un movement entà la diversitat lingüistica.
Emancipacion umana. Cada lenga que’s libera e que s’entrava tot parièr los emplegaires en dà’us lo poder de comunicar, mes en empechà’us la comunicacion dab autes. Hèit com un instrument de comunicacion universau, l’Esperanto qu’ei un deus grans projèctes tà l’emancipacion umana que va, un projècte tà permeté’s a cade ciutadan la participacion com individú en la comunitat umana, en guardà’s los arradits pregonds a l’indentitat locau, culturau e lingüistica, mes non pas limitat per eth. Qu’afirmam que l’usatge exclusiu de lengas nacionaus, que pausa inevitablament barralhas de cap a las libertats d’expression, de comunicacion e d’associacion. Qu’èm movement entà l’emancipacion umana.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Joseph "Nathan" Lane (Jersey City, 3 de febrièr de 1956) es un actor de teatre, cinèma e television american, gannhant en doas ocasions del Prèmi Tony e del Prèmi Emmy. Es conegut principalment pels seus ròtles de Mendy dins The Lisbon Traviata, Albèrt dins The Birdcage, Max Bialystock dins The Producers, Ernie Smuntz dins MouseHunt, Nathan Detroit dins Guys and Dolls, Pseudolus dins A Funny Thing Happened on the Way to the Forum; e pel seu doblatge dins The Lion King e dins Stuart Little. En 2006 recebèt una estela al Hollywood Walk of Fame, e en 2008 foguèt admés al American Theatre Hall of Fame.


text:
Aguest dimenge auent disputat eth prumèr partit deth campionat. Era vertat ei qu'ere estranh jogar en casa tàs 3 dera tarde tant poc public ( a mès era Vuelta Espanha arrivaue en Pla de Beret). Eth partit siguèc bastant dolent dauant un equip de Labarthe-Inard qu'ac finau s'emportèc lo que volguèc, non gesse perdedor d'aguest partit. Nosati non estèrem bric ben, ac contrari deth darrèr partit, eth jòc siguèc fòrça lent e molt previsible tant poqui tocs dera pilota e quasi sense qu'es portèrs auesent de parar cap de pilota. Mos adelantèrem ena minuta 20 en un centro de Pèir qu'Ignasi aprofitèc era badada dera defensa entà marcar eth 1-0. Tamb aguest resultat s'arrivèc ath descans. Ena dusaua part tot igual, mès tot cambièc enes darreres 10 minutes. Prumèr Labarthe-Inard mos empatèc en ua jogada que eth nòste portèr e era defensa non s'enteneren e eth jogador Essaoui marcaue a porta bueda eth 1-1. Faltauen 10 minutes eri patiren era expulsion d'eth son capitan e nosati marcauen eth 2-1 en un polit remat de cap d'Ignasi. Quedauen 5 minuts, eri tornauem a patir era expulsion de un aute jogador. Semblaue tot controlat e qu'era victòria non se mos escaparie més ena darrèra jogada un jugador de Labarthe-Inard se tirèc ena nòsta area, agarrant un jogador nòste e er arbitre fiulèc un penalty totalment injust que Pellegrin transformèc entà empatar a 2. E atau s'acabèc aguest prumèr partit, qu'ac finau siguèc bastant "bronco" tant fòrça tarjetes. Demorem qu'er equip le servisque d'experiència entà plòplèus partits.
Eth plòplèu partit ei eth dissabte 20 de seteme tàs 20:00 contra er Aurignac en Boussan.
Huelha deth partit:
U.E. Bossòst 2 - Labarthe-Inard 2
U.E. Bossòst: Monchi, Eric, Viló, Felipe, Fran, Jorge, Tito, Alex (60' J.Carlos), Pèir (60' Cuny), Ariel (45' Moha) e Ignasi.
Trainer: Jordi
Labarthe-Inard: Lavayssiere, Serrano, Saaf, Varela, Esparbes, Chaks, Feth, Pellegrin, Pailloux, Saurrat. Remplaçants: Essaoui, Racca, Saurat.
Trainer: Serrano Michel
Arbitre: Dasque J. Charles
Gols: 1-0 Ignasi (20'), 1-1 Essaoui (80'), 2-1 Ignasi (85'), 2-2 Pellegrin (90' penalty).
Tarjeta auriòla: Jorge (20'), Viló (32'), Pailloux (35' e 80'), Essaoui (54' e 85'), Filloy (70'), Eric (76'), Ariel (87'), Tito (90').
Tarjeta vermelha: Pailloux (80'), Essaoui (85').


text:
Sant Benesech de Carmauç
Sant Benesech de Carmauç[1],[2],[3] (oficialament en francés Saint-Benoît-de-Carmaux) es una comuna lengadociana en Segalar situada dins lo departament de Tarn e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Es dins l'unitat urbana de Carmauç.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Quartièrs : Rauquilhos, Fontgranda, Ciutiat Mosellana, Ciutat Joan Jaurés, Còsta de Ginestet, Rieissas, Las Cureias.
- La ciutat de Fontgranda. Aquel vilatge de minaire foguèt creat entre 1919 e 1929 per lotjar los nòus trabalhaires polonés, italians e espanhòls. Totes aqueles remplacèron los minaires del Nòrd de França que, exiliats pendent la Primièra Guèrra Mondiala, venguèron trabalhar dins las minas de Carmauç. Aprèp la guèrra, deguèron tornar dins lors regions. D’una arquitectura tipica dels ans 1920 – 1930, cada ostal prepausa dos lotjaments simetrics e un ortalet. I a tanben un grop escolar (1930).
- La glèisa de Sant Benesech.
- L'ancian ostal de vila (uèi ostal de las associacions).
- Estatuas : A la terre d'Alfred Boucher (Ciutat Joan Jaurès) ; Maternité de Paul Dubois.
- Pargues : Pargue Robespierre ; Pargue de la Planqueta.
A la terre (Alfred Boucher)
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams externes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.


text:
Arriba una notícia mai qu’alarmanta d’Africa Centrala. Un nòu estudi confirma un declin mai grand del 81% de l’elefant de bòsc dins lo Pargue Nacional de Minkébé, en Gabon. Segon aquestas donadas, mai de 25.000 elefants de bòsc aurián estat tuats pels braconaires e en dètz ans. Aquò fa preveire la desaparicion totala d’aquela espècia al Gabon – amb mai del 50% de la populacion totala de l’espècia – abans de 2027.
L’estudi es estat realizat per una còla de l’Universitat de Duke amb John Poulsen, professor d’ecologia tropicala coma cap. E las donadas son inquietantas. La populacion d’elefants de bòsc – la tresena mai pichona espècia d’elefant african – auriá patit un declin d’entre 78% e 81% al pargue Minkébé de Gabon. Aquò balha fòrça pauc temps per la subrevivenca de l’espècia. Un fach alarmant.
“Avèm pogut confirmar que mai de 25.000 elefants de bòsc son estats mòrts per de braconaires al Pargue Nacional de Minkébé – çò diguèt John Poulsen -. La populacion actuala d’aquela espècia representa mai del 50% de la sieuna populacion totala en Africa Centrala. Demora fòrça pauc temps se volèm pas la sieuna desaparicion”.
L’estudi tanben a pogut destapar qual es lo secrèt dels braconaires en aqueste pargue. Aital, e après restacar las populacions d’elefants de bòsc entre 2004 e 2014 en tot analizar las donadas, an pogut descobrir cossí se fa lo chaple. Aqueste pargue auriá dos fronts: al sud – situat a 58 quilomètres d’una rota principala – i an agut d’elefants mòrts mas paucs. Al nòrd, totun, situat a 6,1 quilomètres d’una rota nacionala de Cameron, la tuariá es estada fòrça mai granda.
Pr’aquò ara se pensa que far de rotas ajuda los braconaires a tuar los elefants de bòsc e transportar l’evòri illegal cap a Douala, la vila mai granda de Cameron, un centre actual del comèrci illegal d’evòri a nivèl mondial.
“Dempuèi 2011 lo govèrn de Gabon a agafat consciéncia del problèma. An protegit mai encara los elefants de bòsc del pargue, an balhat fòrça mai argent per lo finançament d’aqueste e an començat brutlar tot l’evòri capturat. Un fach qu’a pas precedents en Africa – çò diguèt Poulsen -. E maugrat que lor cal aplaudir aqueste esfòrç, demòran mens de 10 ans per l’extincion totala de l’espècia d’elefant de bòsc al Cameron -.“
A la recèrca de projèctes multinacionals
Per ansin, los scientifics qu’an fach aquel estudi, demandan mai airals amb proteccion geridas a nivèl multinacional e una nòva lei internacionala per seguir melhor los braconaires. Tot aquò se encara se vòl sauvar aquela espècia d’elefant. Lo temps que demora es cuert, dison. Un declin d’un 80% en mens de dètz ans es un fach estonant. E benlèu ja no i auràn d’elefants de bòsc en mens de dètz ans, predison los scientifics.
Las caracteristicas biologicas d’aquela espècia – que pòt arribar a far solament 2,5 m de nautor e 2,7 tonas – l’elefant de savana arriba als 4 mètres e pòt arribar a far 6 tonas de pes – a una autra problematica de mai. La sieuna biologia permet pas aver filhs solament un còp cada 3 o 4 annadas. Aquò fariá una espècia amb un indàx de recuperacion fòrça lent.
E mai, un estudi fach en 2016 sus lo sieu ADN demostrèt qu’es familha de Paleoxodon antiquus, l’elefant europèu ja escandilhat e qu’aquesta espècia e la de l’elefant de sabana s’aurián desseparat biologicament fa entre 2 e 7 milions d’ans. L’elefant pigmèu del Congo – mai pichon encara – ne seriá una varianta de la meteissa espècia.
Al delà, demòran en grops plan redusits – solament entre 3 e 5 especimèns – e començan la maduretat sexuala als 12 ans, pas abans. Aver un pichon après 22 meses de gestacion tanpauc ajudariá l’espècia pr’amor qu’aquela solament creisseriá un 5% cada an en condicions idealas. Minja rusca d’arbre e frucha e es conegut per èsser l’animal que mai ajuda en la dispersion de granas de tota l’Africa.
Maugrat qu’ara los vigilants del pargue an d’equipas de comunicacion, vidèo-cameràs e un mai grand entrainament, – 12 soldats angleses arribèron al pargue en 2013 per los entraïnar – un estudi fach en aquela an confirmava que poiriá èsser una espècia totalament escantida en mens de 10 ans.
Amb la pèrda de l’elefant de bòsc, Africa perdriá una de las sieunas imatges mai caracteristicas de la jungla. Uèi lo jorn, poirián aver ja mens de 100.000 especimèns e una taxa de 25.000 mòrts en 10 ans son de chifras òrres. Lo relòtge de la siesena extincion ja a començat. Cal veire ara se lo poirem arrestar o pas.
Christian Andreu*
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.


text:
Simbòl
Un símbòl (var. simbèu) es una representacion d'una idèa de tal biais qu'aquela pòsca èsser percebuda per certans dels sens; es una realitat que n'evòca d'autras dins nòstre esperit per mejan de processus d'analogia. Lo simbòl tanben pòt representar un sentiment. Segon Charles Sanders Peirce, un simbol es un tipe de signe especial.
L'etimologia del mot deriva del grèc ancian σύuBoλov ('simbolòn'), que vol dir aproximativament "lançar amb" o "jòner amb", es a dir, lo simbòl mena a la lutz una autra realitat sens desaparéisser el meteis, mas combinant las doas, coma dins la metafòra. Lo simbòl es abitualament polisemic a causa de la connotacion, que l'enriquís.
Los simbòls pòdon èsser de diferents tipes: materials (una crotz es lo simbòl del cristianisme), visuals (la color roge es lo simbòl del movements socialistas), verbals (tot mot es un simbòl), numerics, sons...
La semiotica es la disciplina qu'estúdia los simbòls, presents dins la religion, la psicologia o l'art, entre autres.


text:
Franz Liszt
Creatz (exemple detalhat) la sospagina qu'assegurarà lo seguiment del processús de traduccion en clicant sus Projècte:Traduccion/Franz Liszt.
Liszt Ferenc (en ongrés), mai conegut coma Franz Liszt (nascut lo 22 d'octobre de 1811 – mòrt lo 31 de julhet de 1886) èra un pianista virtuós ongrés e un compositor pendent lo periòde romantic. Èra un jogaire famós dins tota Euròpa pendent lo sègle XIX, conegut mai que mai per sas performanças musicalas e sa granda dexteritat sul clavièr. Uèi, se considèra en general que foguèt un dels pianistas màgers de l'istòria, malgrat lo fach qu'existisca pas cap d'enregistrament de sas interpretacions. En vertat, Liszt es freqüentament considerat coma un redefinidor del jòc de piano propriament dich, e son influéncia se pòt veire encara uèi. Contribuiguèt tanben bèlament al romantisme en general, e se li atribuís l'invencion del poèma sinfonic.
Liszt estudièt e joguèt a Viena e a París e pendent la primièra part de sa vida adulta virèt per tota Euròpa en i far de concèrts. Se considèra qu'es lo paire de l'invencion del recital de piano modèrne, que sa virtuositat li faguèt ganhar l'aprobacion dels compositors e dels musicians a l'encòp. Sa granda generositat per çò qu'es del temps e de l'argent a beneficiat a fòrça personas: las victimas de desastres, los orfanèls e los nombroses estudiants als quals ensenhava la musica gratuitament. Contribuiguèt a mai tanben al fons memorial Beethoven.
Un bèl nombre de sas composicions de piano son estadas inscrichas dins lo repertòri estandard, coma per exemple las Rapsodias Ongresas, sas Annadas de Pelegrinatge, sa Sonada per Piano en B menor, e dos concèrts per piano. Compausèt a mai de nombrosas transcripcions d'opèras per piano, de sinfonias famosas, los Capricis de Paganini (que son entre las òbras mai dificilas del repertòri del violon), e de Lieder de Schubert. Mantas de sas composicions per piano son demest las mai dificilas tecnicament de son repertòri. Lo quite Liszt èra un compositor de lieder e de corala, de poèmas sinfonics e d'autras òbras orquestralas. Sas composicions per orguena son glorificadas e ben establidas entre los repertòris per orguena.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Liszt nasquèt dins lo vilatge de Doborján, a ras de Sopron, en Ongria, (ara Raiding, en Àustria). Son certificat de bateg, escrich en latin, dona son primièr nom coma Franciscus. Empleguèt de longa a l'escrich la forma alemanda Franz, e pas jamai la version ongresa Ferenc.
Franz èra un enfant flac e malautís, e foguèt environat dempuèi nenon per la musica. Son paire, que trabalhava a la cort del Comte Esterházy, èra tanben pianista e violoncelista (soliá jogar dins l'orquèstra d'estiu d'Esterházy a Eisenstadt); organizèt de seradas de musica de cambra amb de musicians non professionals dels vilatges vesins, que sos vièlhs amics d'Eisenstadt i participavan ocasionalament.
Son paire li donèt sas primièras leiçons de musica quand aviá pas que sièis ans. Ferenc demostrèt lèu lèu un talent impressionant, en legir aisidament las particions mai dificilas que podiá trobar, e d'unes còps en legir mai d'una portada a l'encòp. L'aristocracia locala remarquèt son talent e li permetèt de viatjar a Viena e pus tard a París amb sa familha.
A Viena son professor foguèt Carl Czerny, un discípol de Beethoven, que deviá èsser lo sol professor de piano professional que Liszt aguèt. Son paire l'aviá menat d'en primièr a Johann Nepomuk Hummel per que l'ensenhèsse, mas lo prètz de las leiçons d'Hummel èra tròp elevat. Antonio Salieri li aprenguèt la tecnica de la composicion e formèt lo gost musical del jove Liszt.
Se faguèt rapidament amic de Frédéric Chopin; pr'aquò totes dos venguèron rivals per encausa d'una competicion ferotja. Demorèt amic sa vida tota de Camille Saint-Saëns e aquel darrièr consacrèt sa Sinfonia nº 3 en La Menor a Liszt.
A mai se Liszt se considerèt de longa fièr s'èsser ongrés, aprenguèt pas jamai a parlar del tot ongrés; sas darrièras letras e sos jornals mòstran que o regretava prigondament. Una de sas letras a sa maire comença amb un ongrés trantalhadís, e aprèp s'èsser desencusat contunha en francés (sa lenga preferida).
Lo 13 d'abril de 1823, Liszt donèt un concèrt.
Las annadas de pelegrinatge[modificar | modificar la font]
Liszt laissèt Viena en 1823 per partir de viatge. A París, estudièt la composicion amb Ferdinando Paer e Anton Reicha. Lo 22 d'avril de 1832, assistiguèt al concèrt del violonista virtuoso Paganini and became motivated de venir lo pianista mai greatest de son temps. Sovent s'embarrava dins sa cambra, e se ditz que d'unes l'ausiguèron practicar son art pendent mai de 10 oras cada jorn. En 1832 escriguèt la Grande Fantaisie de Bravoure sur La Clochette de Paganini ("Grand Bravura Fantasy on Paganini's La Campanella"). Una pèça mai corta que teniá lo meteis contengut tematic foguèt inclusa dins los Etudes d'Execution Transcendante d'apres Paganini (Studies of Transcendental Execution inspired per Paganini) de 1838. Compausèt tanben pendent aqueste periòde los 12 Grandes Etudes (Liszt las reescriguèt mai tard e las sonèt los 12 Transcendental Etudes en 1851).
S'èra amistançat amb los composidors mai importants de son epòca coma Frédéric Chopin, Hector Berlioz, Robert Schumann, e Richard Wagner, aqueste darrièr se maridèt mai tard amb la filha de Liszt Cosima. Èra a mai plan erudit en filosofia, art e literatura e frequentava a mai lo pintor Ingres e los autors Heine, Lamennais, Hans Christian Andersen, e Baudelaire, que dediquèt son poèma en pròsa "Le thyrse" a Liszt.
En 1840-1841 Liszt participèt a doas viradas of the British Isles arranged pel jove musician e conductor Lewis Henry Lavenu, en companhiá del frairastre de Lavenu Frank Mori, doas cantairas e John Orlando Parry, an all round musician, cantaire e entertainer (who vividly recorded the tour dins son jornal personal). Entre lo 17 d'agost e lo 20 de setembre, passsegèron 50 concèrts dins Anglatèrra tota qu'en general foguèron pas una capitada, amb un public mejan flac de 140 personas. La segonda virada que passava per Liverpool, Irlanda e Escòcia a partir de novembre de 1840 fins a genièr de 1841 foguèt un brin mai successful, amb de publics de mai de 1.200 personas dins Dublin. Pasmens aquela virada representèt un fracàs financièr, e Liszt waived his promised fee de 500 guinèas per mes.
Aprèp 1842, quand la "Lisztomania" s'espandiguèt dins tot lo continent europèu, los recitals de Liszt venguèron demandats d'un biais espectacular e excessiu. Sos admiradors praised e courted him, e las femnas se carcanhavan per obtenir sos mocadors e sos gants de seda verda coma remembres d'el, e sovent luchavan d'un biais talament ferotge qu'aqueles objèctes èran estrifats en bocinons. Some de contemporanèus de Liszt saw this kind of worship as vulgar and inappropriate, e eventually came to despise Liszt per encausa de tot aquò.
Pendent las annadas qu'aparaguèt regularament en public, èra reconegut e considerat gaireben universalament (e tanben pels mai conservadors musicalament que s'estimavan pas sas composicions) coma lo pianista the foremost piano performer. His main rival dins l'estima del public coma virtuós èra Sigismond Thalberg, especializat dins la musica de salon, especialament operatic fantasies. La reputacion de Thalberg has faded, and in current opinion, only Chopin es comparably significant demest los pianistas romanticas.
Liszt e Weimar[modificar | modificar la font]
En 1847, Liszt quitèt de far de representacions publicas al piano e l'annada seguenta acceptèt fin finala l'invitacion de Maria Pavlovna de Russia de s'installar a Weimar en Alemanha, ont foguèt appointed Kapellmeister Extraordinaire en 1842, remaining there fins a 1861. During this period he acted as conductor at court concerts and on special occasions al teatre, donèt de leiçons to a number de pianistas, including lo grand virtuoso Hans von Bülow, que se maridèt amb la filha de Liszt Cosima en 1857 (abans que se maridèsse amb Wagner). Escriguèt tanben d'articles championing Berlioz e Wagner, and produced those orquestral e choral pieces upon which sa reputacion as a composer mainly rests. Sos esfòrces on behalf de Wagner, qu'èra en aquel temps exiliat en Suïssa, culminated dins la primièra performància de Lohengrin en 1850.
Las composicions belonging al periòde de sa residéncia a Weimar comprise dos piano concertos, in E flat e in A, the Totentanz, the Concerto pathetique for two pianos, the Piano Sonata in B minor, sundry Etudes, fifteen Rhapsodies Hongroises, twelve orchestral Poemes symphoniques, Eine Faust Symphonie, and Eine Symphonie zu Dantes Divina Commedia, the 13th Psalm for tenor solo, chorus and orchestra, the choruses to Herder's dramatic scenes Prometheus, and the Graner Fest Messe. Much of Liszt's organ music comes from this period, including the Prelude and Fugue on B-A-C-H (later arranged for solo piano).
Also en 1847 Liszt met Princess Carolyne zu Sayn-Wittgenstein. La Princess was an author, whose major work was published in 16 volumes, each containing over 1.600 paginas. Her longwinded writing style had some effect on Liszt himself. Sa biografia de Chopin e sa cronologia e analisi de la musica Gypsy (which later inspired Béla Bartók) were both written in the Princess's loquacious style. The couple had intended de se maridar en 1860, but since the Princess had been previously married e son marit èra encara en vida, the Roman Catholic authorities would not approve the wedding, eventually intervening in dramatic fashion only moments before the couple were to take their vows. Although Liszt and Princess Carolyne remained friends, the stress of trying to persuade the Church authorities to let them marry, only to have their efforts eventually be in vain, proved an emotional blow from which neither completely recovered.
En 1851 publiquèt una version revisitada de sos 1838 Twelve Studies titolada ara Etudes d'Execution Transcendante, e mai tard aquela meteissa annada the Grandes Etudes de Paganini (Grand etudes after Paganini), the most famous of which is La Campanella (The Bell), a study in octaves, trills and leaps.
De retirada[modificar | modificar la font]
Liszt partiguèt cap a Roma en 1861, en anticipar son maridatge a la Princessa Sayn-Wittgenstein. En 1865, recebèt la tonsure e quatre Minor Orders de la Glèisa Catolica (concrètament, Porter, Lector, Exorcist e Acolyte). A partir de 1869, l'abat Liszt devesiguèt son temps entre Roma, Weimar e Budapest where during the summer months contunhèt de recebre d'escolans gratuitament, including Alexander Siloti. Pendent aquel periòde, sa relacion amb Wagner venguèt mai strained. Sa filha Cosima (see previous section) left Bülow for Wagner in 1869. Devout Catolic that he was, he was deeply hurt per la conversion de sa filha daughter's al protestantisme upon son maridatge a Wagner, and for a number d'annadas, Liszt did not correspond with either, even while championing la musica of his new son-in-law. Mai tard, they were reconciliacion e Liszt subsequently attended the Bayreuth Festival.
De 1876 fins a sa mòrt ensenhèt pendent mantes meses cada annada al Hungarian Conservatoire de Budapest. Se moriguèt a Bayreuth lo 31 de julhet de 1886 en seguida d'una pneumonia qu'aviá he contracted del temps del Festival de Bayreuth hosted per sa filha Cosima. A la debuta, foguèt surrounded by some of his more adoring pupils, including Arthur Friedheim, Siloti e Bernhard Stavenhagen, but they were denied access a sa cambra per Cosima shortly before que se moriguèsse a 23 h 30. Foguèt enterrat al Bayreuth Friedhof.
Estil musical e influéncia[modificar | modificar la font]
La part màger de las composicions de piano de Liszt son pròva de sa prodigiosa virtuositat; èra a mai un compositor prolific; es aital que works at several nivèls de dificultat, some being accessible to intermediate- (and even beginner-) level pianists. Abschied (Farewell) e Nuages Gris son d'exemples clars d'aquel estil mens virtuosic, as are at least some of the sièis Consolations.
Dins sas òbras mai popularas e advanced, he is the archetypal compositor romantic composer. Liszt foguèt pionièr dins la tecnica de transformacion tematica, un metòde de desvolopament qu'èra ligat a both the existing variation tecnica and to the new use of the leitmotif per Richard Wagner. He also largely inventor del poèma sinfonic, o tone poem, dins una tièra d'òbras single-movement orchestral compausadas pendent las annadas 1840 e 1850. Sos poèmas totes espeliguèronall de la literatura classica, including "Ce qu'on entend sur la montagne," based sus un poèma de l'escrivan francés Victor Hugo amb meteis títol, e"Les preludes" de Lamartine. La "First Mephisto Waltz" de Liszt se fondamentèt sul Faust de Lenau, e compausèt una segonda valsa del poèma en 1881.
Other pieces se fondamentan sus las òbras de Lord Byron, Goethe e Dante. Los poèmas sinfonics de Liszt, although successes, foguèron criticats vist qu'èran pas Absolute music. Sas transcripcions met with less critica. As a transcriber of even the most unlikely e complicated orchestral works, creèt d'arranjaments de piano que stood on their own merits; many other pianist-composers seguiguèron aqueste exemple sieu.
Mentre que sas Hungarian Rhapsodies are widely recognized, sa understanding of form, expression e use of virtuosity for musical effect are more apparent elsewhere.
Later works del composer coma per exemple Bagatelle sans tonalité ("Bagatelle sens Tonalitat") foreshadow composers qu'explorarián puèi mai prigondament lo concèpte modèrne d'atonalitat. Son òbra mèstra thoroughly revised, Années de Pèlerinage ("Annadas de Pelegrinatge"), arguably includes sas pèças mai provocativas e stirring. This set de tres suites ranges from the pure virtuosity of the Suisse Orage (Storm) to las visualizacions subtilas e imaginativas de artworks de Miquelàngel e de Rafaèl dins la segonda set. Années conten some pieces which are loose transcripcions de Liszt's own earlier compositions; the first "year" recrèa his early pieces d'Album d'un voyageur, mentre que lo libre segond includes a resetting de sas own song transcriptions once separately published as Tre sonetti del Petrarca ("Three sonnets of Petrarch"). The relative foscor de the vast majority de sas òbras may be explained by the immense number of pieces he composed.
To Franz Liszt's honor, ajudèt a fondar l'Escòla Liszt de Musica Weimar [1], que pòrta son nom. Besides the Liszt Ferenc Académia de Musica a Budapest, a escòla de musica e a concert hall foguèron tanben named after him.
His piano works have always been well represented pendent los programas de concèrt e recordings per de pianistas dins lo mond entièr. Many de sas òbras son estadas enregistradas a multitude of times. However lo solet pianista who has recorded l'integralitat de son òbra pianistica es l'australian Leslie Howard. This massive undertaking included a number of premiere recordings.
La virtuositat de Liszt e sas reformas tecnicas[modificar | modificar la font]
Las interpretacions de Liszt èran descrichas coma teatralas e vesedoiras, e totes aqueles que lo vegèron him perform were stunned de son domeni sens rival del clavièr. Perhaps the best indication of Liszt's piano-playing abilities comes from his Transcendental and Paganini Studies, written in 1838-39, and described by Schumann as "playable at the most, by ten or twelve players in the world". To play these pieces, un pianist must connect with the piano as an extension of his own body (Walker, 1987).
Liszt disiá aver passat dètz o dotze oras per jorn practicing scales, arpègis, trills e repeated notes pr'amor de melhorar sa tecnica e son endurància. Totas aquelas tecnicas de piano èra frequentament aplicadas dins sas composicions, often resulting una musica de dificultat tecnica extrèma (son Estudi Transcendental No.5 "Feux follets" n'es un example). He would challenge himself and his immaculate fingering by presenting random problems to his playing.
Pendant las annadas 1830 e 1840 — las annadas de l'"execucion transcendentala" de Liszt — revolucionèt la tecnica de piano dins gaireben totes los aspèctes. De personatges illustres coma Anton Rubinstein, Ignacy Jan Paderewski e Sergei Rakhmaninov descobriguèron a travèrs la musica de Liszt las leis que govèrnan los clavièrs.
A mai son estil foguèsse revolucionari e plan espectacular, las interpretacions de Liszt èran pas sonque beluguejairas e acrobaticas. Se ditz tanben que jogava amb una prigondor e noblesa de sentiments que fasián tombar de lagremas a d'òmes .
Recital de piano[modificar | modificar la font]
La paraula "recital" foguèt emplegada d'en primièr per Liszt pendent son concert a Londres lo 9 de junh de 1840, a mai s'aqueste mot li foguèsse estat suggerit per l'editor Frederick Beale..
Los recitals de Liszt traversèron Euròpa tota, dempuèi los Orals fins a Irlanda. Sovent jogava davant d'audiéncias importantas que podiá aténher tres mila personas. Foguèt lo primièr solista de piano que joguèsse de programas complets per còr, e tanben lo primièr a jogar amb lo piano en angles dreches sus la scena, amb la cobèrta dobèrta, per mandar lo son dins l'auditòri.
Òbras[modificar | modificar la font]
- (1822) Variation on a Theme by Diabelli (S/G147, R26)
- (1826) Etude in Twelve Exercises, including No. 10 in F Minor
- (1832) Grande Fantasie de Bravoure sur La Clochette, variations (S/G420, R321)
- (1833) Arrangement of "March to the Scaffold" from Berlioz, Symphonie Fantastique (S/G470, R136)
- (1833) Divertissement on the Cavatina "I tuoi frequenti palpiti" from Pacini's La Niobe (S/G419, R230)
- (1841) Feuilles d'album ('Album Leaves'), (S/G165)
- (1841) Réminiscences de Don Juan, (S/G418)
- (1845-48) Ballade No. 1 in D flat : Ballade No. 1 in Des-dur
- (1848) Three Concert Etudes (French: Trois Études de Concert); No. 3, Un Sospiro ("A sigh"), Etude No. 39 (piano solo) (S/G144, R5)
- (1848-53) Années de Pèlerinage: Première Année — Suisse; Deuxième Année — Italie - Venezia e Napoli; Troisième Année
- (1848-61) Twelve Symphonic Poems
- Ce qu'on entend sur la montagne (also known as Berg-Symphonie), (1848-9) (after Victor Hugo)
- Tasso: lamento e trionfo, (1849) (after Byron)
- Les préludes, after Lamartine (1848, rev. before 1854)
- Orpheus, (1853-4)
- Prometheus, (1850)
- Mazeppa, (1851)
- Festklänge, (1853)
- Héroïde funèbre, (1849-50)
- Hungaria, (1854)
- Hamlet, (1858)
- Hunnenschlacht, (1857)
- Die Ideale (1857), after Schiller
- (1849) Piano Concerto no. 1 in E-flat Major (S/G124)
- (1849) Piano Concerto no. 2 in A Major (S/G125) (revised 1861)
- (1849) Harmonies Poétiques et Religieuses, (S/G173) a collection of solo piano pieces, including the often-performed No. 7, Funérailles
- (1849) Totentanz ('Dance of death') (S/G126ii), for piano and orchestra. (revised 1853-1859)
- (1850) Liebesträume No. 3 ("Dreams of Love") in A-flat Major (piano solo) (S/G541, R211)
- (1851) Grandes Etudes de Paganini, including No. 3, "La Campanella"; and No. 5, "La Chasse" (Composed 1838, revised 1851)
- (1851) Transcendental Etudes (Prelude, Molto Vivace, Paysage, Mazeppa, Feux Follets, Vision, Eroica, Wilde Jagd, Ricordanza, Allegro Agitato Molto, Harmonies du soir, and Chasse-niege. Known well for being technically difficult, notedly Mazeppa and Feux Follets) (S/G139, R2B), Composed 1837 (based on the 1826 studies), revised 1851)
- (1851) Nineteen Hungarian Rhapsodies (S/G244, R106) - Rhapsody No. 2 became famous in the modern day as a popular piece for accompaniment of animated cartoons, during the golden age of animation; Rhapsody No. 19 in D Minor (1885) is also of note.
- (1851) Polonaise No. 1 in C minor
- (1852) Valse-Impromptu, (S/G213)
- (1853) Piano Sonata in B minor (S/G178, R21)
- (1853) Ballade No. 2 in B minor:Ballade No. 2 in H-Moll
- (1854) Faust Symphony
- (1855) Prelude and Fugue on B-A-C-H for organ, rev. 1870
- (1857) Dante Symphony
- (1860) Mephisto Waltz No. 1 (piano solo) (S/G514, R181)
- (1866) Christus (S/G3)
- (1877) Dem Andenken Petőfis
- (1881) Nuages Gris ('Grey clouds') (S/G199, R78)
- (1885) Bagatelle sans tonalité (S216a)
Òbras literàrias[modificar | modificar la font]
Escriguèt sus mantun subjècte, coma: una necrologia de Paganini; la situacion de la musica en Itàlia; Robert Schumann e Clara Schumann; Frédéric Chopin; Robert Franz; "Fidelio" de Ludwig van Beethoven ; "A Midsummer Night's Dream"de Felix Mendelssohn ; la fondacion Johann Wolfgang von Goethe a Weimar; Lohengrin e Tannhäuser de Richard Wagner; la musica dels gitans ongreses; las nocturnas de John Field e mai. Sas letras e sos ensages musicals son estats publicats en 6 volums.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- The Franz Liszt Site with timeline
- Piano Society - Liszt - A short biography and various free recordings in MP3 format.
- The Love Affairs of Great Musicians, Volume 2 by Rupert Hughes, full-text from Project Gutenberg
- Franz Liszt Project - A comprehensive Liszt site with searchable databases.
- Modèl:Musicbrainz artist
- Letters of Franz Liszt
- Concert programme for September 16, 1840 at The Centre for Performance History
- Liszt cylinder recordings, from the Cylinder Preservation and Digitization Project at the University of California, Santa Barbara Library.
- International Franz Liszt Piano Competition - official page
- Catalogue of the Complete Liszt Recording by Leslie Howard
- Demko Miroslav: Franz Liszt compositeur Slovaque, L´Age d´Homme, Suisse, 2003.
Enregistraments[modificar | modificar la font]
- catalòg MP parcial de Liszt - Free Liszt Recordings from the Scandinavian Liszt Society
- Kunst der Fuge: Franz Liszt - (Live) MIDI files
- Liszt at Magnatune MP3 Creative Commons recordings


text:
Concas (Aude)
Concas (oficialament en francés Conques-sur-Orbiel) es una comuna lengadociana de Lengadòc situada dins lo departament d'Aude e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada dins l'airal urban de Carcassona sus (l') Orvièlh e (la) Trapel (nom francés).
Toponimia[modificar | modificar la font]
Oficialament, Conques venguèt Conques-sur-Orbiel sonque en 1962 [1] e se sap pas s'aquel càmbiament a una influéncia sus l'usatge occitan.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Atemptat de Barcelona : encara i a de questions
- Escriut per Setmana
- Publicat dens International
Mièg an après los atemptats en Catalonha, encara i a d'arrestacions mentre que creisson las sospièchas sul restacament del cap del comando e los servicis secrets.
Lo 20 de febrièr passat arrestèron, près de Nimes e d'Albi, tres personas restacadas amb los atemptats que los patiguèron Barcelona e Cambrils lo 17 d'agost passat. Solament un dels detenguts es estat acusat, los autres dos son en libertat. Lo detengut es un òme nascut en 1986, l'arrestèron près d'Albi e es acusat de conspiracion criminala e de terrorisme. El seriá ligat dirèctament amb Driss Oukabir, l'òme que loguèt la camioneta que se roncèt sus la molonada dins la Rambla de Barcelona. Oukabir es ara en preson. Mièg an après lo chaple, l'escàndol arriba quan se sospiècha cada còp mai que lo cap del comando terrorista èra restacat amb los servicis secrets espanhòls.
La guèrra bruta de l'Estat contra l'independentisme catalan
La guèrra bruta de l'Estat espanhòl contra l'independentisme catalan poiriá èsser restacada amb l'atemptat terrorista que patiguèron Barcelona e Cambrils lo 17 d'agost passat, segon una tièra de fiuladas qu'a publicadas sus Twitter Mireia Boya. L'èx-deputada occitana del Parlament de Catalonha pressent que l'encarceracion del ministre regional de l'Interior de Catalonha, Joaquim Forn, e la destitucion del cap de la polícia catalana, Josep Lluís Trapero, an quicòm a veire. Boya se demanda perqué Forn es totjorn en preson, e respond qu'es a causa de la gestion que faguèt dels atemptats. Dins una sèria d'onze fiuladas, Boya relata una guèrra intèrna entre la ministra espanhòla de la defensa, María Dolores de Cospedal, e la vicepresidenta del govèrn espanhòl, Soraya Sáenz de Santamaría. D'autre caire, la politiciana aranesa critica l'informacion polemica que la bandiguèt un jornal : aqueste assegurava « en exclusivitat » que la polícia catalana aviá recebut d'entresenhas dels servicis secrets dels Estats Units. Se tractava d'una informacion que publicava una « nòta originala » de la CIA, que curiosament èra redigida en un anglés fòrça marrit e clafit de decas. Enfin, Boya assolida que l'encarceracion de Forn es « un servici a Cospedal » que li fa lo jutge Llarena, del Tribunal Suprèm espanhòl, qu'instrutz lo procès contra los independentistas catalans. De soslinhar que la gestion que faguèron Forn e Trapero foguèt remirabla e aquestes capitèron a desactivar la cellula jihadista en pauques jorns, en tot evitar d'atemptats fòrça pus sagnoses. En seguida d'aquò, la polícia espanhòla e la Gàrdia Civila planguèron qu'aquela gestion mostrèsse l'imatge « d'un Estat catalan autosufisent ».
L'escandalosa relacion de l'imam de Ripoll amb lo CNI
De fach, Boya es pas la primièra a presentar aquela sospiècha, e mai s'ela o a fach net e clar. Lo mes passat, los deputats d'ÈRC e PDECat del Congrès dels Deputats espanhòl demandèron la compareissença del ministre de l'Interior, Juan Ignacio Zoido, per qu'esclarisquèsse los ligams de l'imam de la vila de Ripoll, Abdelbaki Es Satty — cervèl d'aqueles atemptats— e lo CNI, es a dire lo servici d'entresenha e contraespionatge espanhòl.
Segon qualques informacions destapadas en novembre passat, Es Satty foguèt informator del CNI almens los ans 2010 e 2014. En mai d'aquò ara, sièis meses après l'atemptat, mai d'un elegit a demandat d'explicacions a l'estat espanhòl per las relacions entre l'imam e lo CNI, dont la consolessa màger de Barcelona, Ada Colau, los cònsols màgers de Cambrils e Ripoll e tanben lo president de la Generalitat de Catalonha en exili, Carles Puigdemont. D'efièch, Puigdemont demandèt publicament a l'Estat espanhòl fa qualques jorns dins una entrevista a Catalonha Ràdio : « A quicòm per explicar ? Amaga qualque mena d'informacion ? Que faguèt lo CNI amb l'imam de Ripoll pendent totes los ans precedents ? ». En mai d'aquò, plusors operacions antijihadistas dels Mòssis d'Esquadra son estadas entrepachadas après que « los terroristas foguèron avertits prèviament per d'informators » , coma ben precisèt lo deputat catalan Feliu Guillaumes quand demandèt la compareissença de Zoido.
L'IEA-AALO avertís que l'occitan en Aran es en perilh de desaparicion
Lo Conselh Permanent de l'Institut d'Estudis Araneses – Academia Aranesa de la Lenga Occitana (IEA-AALO) avertís que « sense un tractament de preferéncia, sense proteccions pariones, que compensen eth desequilibri existent, respècte des autes dues lengües oficiaus, era lengua pròpria d'Aran ei menaçada de rapida desaparicion ». Es çò qu'emana del comunicat de l'institucion aranesa que condemna e planh la decision del Tribunal Constitucional espanhòl qu'aquesta setmana a anullats los articles de la Lei de l'Occitan que declaravan la lenga nòstra preferenciala en Aran. L'IEA-AALO critica « un incompliment der estat espanhòu respècte des disposicions dera Carta Europèa des Lengües Regionaus e Minoritàries (ratificada per Espanha eth 2 de heurèr de 2001) » e remarca qu'« era lengua occitana ei un patrimòni internacionau qu'er Estat compartís damb tres estats europèus mès e qu'aurie d'èster objècte de major reconeishement e promocion ». Enfin, l'acadèmia aranesa , en avalorar la senténcia del TC que declara inconstitucional lo mot « prefencial » de la Lei 35/2010 de l'occitan, sollicita de las institucions catalanas e aranesas qu'aquela anullacion de la preferéncia lingüistica de l'aranés li servisca a el coma motor per aumentar la preséncia de l'aranés e sos refortiment e promocion tant en Val d'Aran coma Catalonha. Segon l'Institut, s'es fach aital pen—dent los darrièrs 40 ans malgrat que la lenga occitana en Aran patisca una situacion « d'anormalitat lingüistica e de desequilibri » a respècte del catalan e de l'espanhòl.
Ferriòl Macip
Fòto : Panèl rotièr en omenatge a las victimas de l'ataca. (ZarlokX)


text:
900 124 124
14/09/2018
Rafael Ribó, qu’en Aran exercís eth sòn cargue coma proòm, a daurit ua actuacion d’ofici deuant es informacions apareishudes ena premsa
A sollicitat informacion ara Confederacion Idrografica der Ebre e tanben as administracions d’Aran
Eth proòm a demanat informacion ara Confederacion Idrografica der Ebre, en relacion damb es actuacions qu’aguest organisme a previstes entà evitar es efèctes derivadi der esbauçament produsit ena Garona.
Segontes es mejans de comunicacion, es darrèrs mesi an agut lòc divèrsi esbauçaments de tèrra ena Garona que pòden comportar grèus afectacions ecologiques.
Atau, eth Proòm a demanat informacion ara Confederacion Idrografica der Ebre sus es trabalhs d’inspeccion qu’er organ a d’amiar a tèrme, atengudes es sues competéncies, entà garantir era viabilitat der ecosistema. Tanben a sollicitat èster informat des resultats dera inspeccion e des mesures urgentes que s’adoptaràn entà evitar alteracions ena reproduccion des espècies de peishi que demoren enes aigües afectades.
Fin finau, a sollicitat informacion as administracions deth territòri entà determinar quines afectacions pòt comportar aguest esbauçament; concrètament, s’a adreçat tath Conselh Generau d’Aran e divèrsi ajuntaments dera zòna.Rafael Ribó, qu’en Aran exercís eth sòn cargue coma proòm, a daurit ua actuacion d’ofici deuant es informacions apareishudes ena premsa, a partir des quaus s’a hèt resson qu’eth Conselh Generau d’Aran s’a metut en contacte damb era Confederacion Idrografica der Ebre e li a sollicitat ua intervencion
26/07/2018
Es problèmes mès exposadi an estat tèmes de consum, servicis sociaus, urbanisme e miei ambient
Eth sindic de grèuges, Rafael Ribó, cargue qu’en Aran exercís damb eth nòm de Proòm, a pogut verificar de prumèra man aguest dijaus 26 de junhsèga bères des problematiques que mès preocupen as aranesi.
Ribó, que s’a desplaçat tà Vielha, a atengut ua desena de persones, que li an presentat detz queixes e dus consultes sus diuèrsi tèmes. Es mès destacadi an estat consum, servicis sociaus, urbanisme e miei ambient.
Pendent eth 2017 eth Proòm recebec 16 queishes e 5 consultes, era màger part relacionades damb administracion publica e tributs (42,86%), seguidi de politiques territoriaus. En çò que hè ara distribucion de queishes per sèxe, en Aran s’invertissen es donades deth conjunt de Catalonha, ja qu’en Catalonha ei majoritària era preséncia de hèmnes que presenten queishes, especiaument en encastre de politiques sociaus, mentre qu’en Aran er an 2017 eth 75% des queishes an estat presentades per òmes, e en encastre des politiques sociaus, eth 66,7%.
Totes aguestes donades se pòden consultar en Informe annau dedicat ar Aran, coma se decidic en un acòrd der an 2008. Er acòrd establie eth compromís deth Proòm d’emplegar er aranés enes sues comunicacions e materiau de difusion, e d’elaborar un informe sus es actuacions amiades a tèrme en Aran. Aguest acòrd se reforcèc damb era signatura er an 2012 d'un convèni de supervision singularizada.
01/03/2018
En cas de lengües en situacion de vulnerabilitat, cau qu’es autoritats les autregin un plus de preséncia e visibilitat
Tant era Carta de drets fondamentaus dera Union Europèa com era Carta europèa des lengües minoritàries e eth madeish tractat dera UE imposen enes païsi membres era obligacion de preservar er usatge e es coneishences des lengües minoritàries
Dempús d’analizar era recenta senténcia deth Tribunau Constitucionau (TC) contra er usatge preferent der aranés en encastres publics, eth Sindic (Proòm d’Aran) sollicite as administracions estatau, aranesa e catalana qu’assumisquen era responsabilitat de garantir e respectar era diuersitat lingüistica e culturau d’acòrd damb çò qu’establissen diuèrsi tractadi europèus. Eth Sindic recomane as autoritats qu’adopten mesures entà difóner e promoir er usatge der aranés.
Tant era Carta de drets fondamentaus dera Union Europèa com era Carta europèa des lengües minoritàries e eth madeish tractat dera UE imposen enes païsi membres era obligacion de preservar er usatge e es coneishences des lengües minoritàries. En cas de lengües en situacion de vulnerabilitat, coma er aranès, calerà qu’es autoritats les autregin un plus de preséncia e visibilitat.
Deuant era argumentacion deth TC qu’eth caractèr de lengua pròpria non pòt determinar ua preferéncia en usatge per part des poders publics en detriment deth castellan e deth catalan, e qu’es mesures adoptades entà garantir eth respècte e era proteccion der occitan (aranés en Aran) non pòden traspassar eth limit constitucionau der equilibri entre lengües cooficiaus, auran d’éster es poders publics es qui agen d'autrejar aguest plus. S’aguests non n'actuen coma promotors e defensors, dificilament se poirà preservar er usatge des lengües en situacion de vulnerabilitat.
Eth TC s’a pronunciat aguest mes de heureuèr de 2018 en relacion damb eth recòrs interposat contra determinadi articles dera Lei 35/2010, d'1 d'octobre, der occitan, aranés en Aran. En concrèt, a declarat era nullitat des referéncies ath sòn usatge preferent, coma lengua oficiau en Catalonha e pròpia der Aran, enes institucions, especiaument deth Conselh Generau d'Aran, ena Administracion locau e es entitats que ne depenen, enes mejans de comunicacion, ena ensenhança e ena toponimia.
18/07/2017
Coma hè cada an dempús deth 2008, eth sindic de grèuges de Catalonha, Rafael Ribó, s’a desplaçat tà Vielha entà atier es queishes des vesins. Eth sindic, cargue qu’en Aran exercís damb eth nòm de Proòm, a pogut veir aguest dimars 18 de junhsèga quines son es problematiques que mès preocupen es aranesi.
En totau, a atengut 11 visites, que s’an tradusit en 11 queishes e 2 consultes. Bères exposauen problèmes de convivéncia a causa dera contaminacion acostica e tanben s’an tractat es conflictes urbanistics, es males practiques de procediment administratiu, es tèmes de consum e era memòria istorica.
Pendent tot eth 2016, eth pròom recebec 12 queishes e 3 consultes procedentes d’Aran, coma recuelh er informe annau dedicat a l’Aran en vertut d’un acòrd der an 2008. Er acòrd establie eth compromís deth Proòm d’emplegar er aranés en es sues comunicacions e materiau de difusion, e d'elaborar un informe sus es actuacions amiades a tèrme en Aran. Aguest acòrd se reforcèc damb era signatura er an 2012 d'un convèni de supervision singularizada.
18/07/2017
Coma hè cada an dempús deth 2008, eth sindic de grèuges de Catalonha, Rafael Ribó, s’a desplaçat tà Vielha entà atier es queishes des vesins. Eth sindic, cargue qu’en Aran exercís damb eth nòm de Proòm, a pogut veir aguest dimars 18 de junhsèga quines son es problematiques que mès preocupen es aranesi.
En totau, a atengut 11 visites, que s’an tradusit en 11 queishes e 2 consultes. Bères exposauen problèmes de convivéncia a causa dera contaminacion acostica e tanben s’an tractat es conflictes urbanistics, es males practiques de procediment administratiu, es tèmes de consum e era memòria istorica.
Pendent tot eth 2016, eth pròom recebec 12 queishes e 3 consultes procedentes d’Aran, coma recuelh er informe annau dedicat a l’Aran en vertut d’un acòrd der an 2008. Er acòrd establie eth compromís deth Proòm d’emplegar er aranés en es sues comunicacions e materiau de difusion, e d'elaborar un informe sus es actuacions amiades a tèrme en Aran. Aguest acòrd se reforcèc damb era signatura er an 2012 d'un convèni de supervision singularizada.


text:
Luminescéncia
La luminescéncia es una emission de lutz dicha « freja » en oposicion a l'incandescéncia que se dich « cauda ». La lutz emesa per luminescéncia resulta d'interaccions entre particulas electricament encargadas. Dins los cases mai frequents, son de transicions electronicas se debanant dins d'atòms, de las moleculas o de cristals que provòcan l'emission de fotons. L'energia liberada jos forma de lutz pendent la transicion pòt èsser d'en primièr balhada jos forma electrica, quimica, mecanica o luminosa. Se destria diferents tipes de luminescéncia segon lo biais d’excitacion inicial.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo tèrme luminescéncia foguèt inventat pel fisician alemand Eilhard Wiedemann (filh de G.H. Wiedemann) en 1888[1], a partir del mot latin lumen, significant lutz. Se lo fenomèna es conegut dempuèi l'Antiquitat e dins diferentas civilizacions, caldrà esperar las òbras de John Herschel, Edmond Becquerel e George Gabriel Stokes au milieu du la mitat de lor origina del fenomèn de biais scientific. Caldrà enseguida esperar los ans 1920-30, per destriar de biais concrèt la fluorescéncia de la fosforescéncia mercés a las òbras dels fisicians Jean e Francis Perrin[2] e l'introduccion del diagrama de Jabłoński pel fisician polonés Alexandre Jabłoński:
Tipes[modificar | modificar la font]
Segon lo biais d'excitacion, existís mai d'un tipres de luminescéncia.
- L'electroluminescéncia (excitacion electrica (camp electric)), utilizada dins los diòds LED, las televisions;
- La fotoluminéncia (excitacion per absorpcion de fotons), per exemple dins los tubs luminescents, los colorants fluorescents, los azurants optics;
- La fluorescéncia, fotoluminescéncia rapida (de 10-9 a 10-6 segondas per la majoritat de las moleculas organicas);
- La fosforescéncia, fotoluminescéncia lenta (de 10-3 a 10 segondas per la majoritat de las molecules organicas[3]);
- La fotoluminéncia (excitacion per absorpcion de fotons), per exemple dins los tubs luminescents, los colorants fluorescents, los azurants optics;
- La quimiluminescéncia (excitacion a la seguida d'une reaction quimica), utilizada per exemple dins los pals luminoses o se realizan al nivèl de la flama blava de difusion o de premescla (metan o butan de brutlaire d'una gasinièra, d'un briquet).
- La bioluminescéncia, (reaccion enzimatica), utilizada per las lusertas;
- La cristalloluminescéncia (excitacion a la seguida d'una modificacion estructurala cristallina), se debanar de la cristallizacion d'una solucion o de la dissolucion d'unes cristals;
- La termoluminescéncia e la crioluminescéncia, per exemple dins la datacion arqueologica d'objèctes;
- La mecalumenescéncia:
- La catodoluminescéncia (excitacion per collision electronica), se provòca una collision accelerent d'electrons amb de camps electrics, per exemple dins lo tub cathodic;
- La triboluminescéncia (excitacion a la seguida de la trencadura de ligams quimiqcs dins un solid), per exemple dins lo sucre trissat;
- La sonoluminescéncia (excitacion per absorpcion de fonons), per exemple d'una cambaròtas;
- La radioluminescéncia (excitacion a la seguida d'una irradiacion par RX o radioactivitat a, B, Y), per exemple dins los ecrans de radiografia X ;
- eca.
- La quimiluminescéncia (excitacion a la seguida d'une reaction quimica), utilizada per exemple dins los pals luminoses o se realizan al nivèl de la flama blava de difusion o de premescla (metan o butan de brutlaire d'una gasinièra, d'un briquet).
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ [[#BV|]], p. 12.
- ↑ Bernard Valeur et Mário N. Berberan-Santos, « L'énigme de la photoluminescence », Pour la science, no 40, (legir en linha)
- ↑ N. Turro, Molecular Photochemistry, W.A. Benjamin Inc., New York, 1965
Annèxes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant


text:
Fèlix III
Fèlix III (mòrt lo 25 de febrier de 492) foguèt lo 48en papa de la Glèisa Catolica Romana dau 13 de març de 483 au 25 de febrier de 492. Succediguèt a Simplice (468-483) e foguèt remplaçat per Gelasi Ièr (492-496).
Aristocrata roman, son pontificat foguèt marcat per una tièra de dificultats e de crisis. D'efèct, foguèt elegit gràcias au sostèn dau rèi d'Itàlia Odoacre (476-493. Pasmens, aviá una personalitat decidida que li permetèt de gardar son independéncia e de protegir lo prestigi de la papautat. A partir de 488, deguèt faciar la crisi militara italiana entraïnada per la conquista de la peninsula per leis Ostrogòts de Teodoric lo Grand. En parallèl, deguèt sostenir lo clegat d'Africa menaçat per lei persecucions dei Vandals arians. Aqueu problema foguèt rapidament agravat per la question dei crestians aguent abjurat per defugir lei persecucions mai desirós de se retractar.
Pasmens, l'afaire pus important de Fèlix III foguèt la rompedura entre Roma e Constantinòble en 484. D'efèct, l'emperaire Zenon, sota l'influéncia dau patriarcat de Constantinòble, assaièt de reglar lo conflicte entre monofisisme e ortodòxia. Publiquèt un tèxte dich Henotikon (Acte d'Union en occitan) qu'èra una temptativa de compromés entre lei doas tendàncias. Se turtèt au refús de Fèlix que denoncièt l'influéncia tròp importanta dau monofisisme dins lo document. Un anatèma foguèt prononciat còntra lo patriarcat de Constantinòble e, en retorn, lo nom de l'evesque de Roma foguèt suprimida dei diptics liturgics, çò qu'èra equivalent a una excomunicacion. Aquela crisi foguèt reglada en 519 solament.


text:
Despuish 1994, lo centre de formacion deu CFPÒC que dispensa cors de lenga e de cultura occitanas a aprenents e professionaus suu territòri occitan. Ua navèra generacion d’aprenents que’s vedó recéber los certificats deu nivèu A2 dinc au C1 au moment d’ua ceremonia solemna au Parlament de Navarra de Pau, miei seteme. Despuish 23 ans, lo Centre de Formacion Professionau en lenga e cultura occitanas que formeish a la lenga nosta dab cors setmanèrs e estagis intensius en occitan. Que va de las formacions professionaus qualificantas entà vàder formator en lenga e cultura occitanas o catalanas e formacion en occitan taus futurs regents de Calandreta, a la formacion de tecnician d’arcuelh toristic « opcion acompanhament ». Qu’ei tanben possible de conéisher lo son nivèu de lenga e de mesurar los progrès en lenga dab las certificacions que perpausa lo CFPÒC, deu nivèu « Escapolaire » B2 dinc au nivèu lo mei haut, lo C1, dit « nivèu autonòme ». Aqueth, que permet a l’aprenent de compréner d’exprimí’s espontanèament e correntament, d’utilizar la lenga dens la soa vita sociau, professionau o academica e de compréner d’autes parlars occitans.
90 aprenents diplomats
La ceremonia de remesa deus certificats deu CFPÒC que’s debanè au Parlament de Navarra de Pau lo 20 de seteme. Un lòc istoric per un moment drin solemne entà recompensar lo tribalh hornit pendent l’annada per un 90at d’aprenents, dont 59 adultes diplomats. Augan, qu’estó un recòrd peu nombre de validacion deu C1, 6 aprenents deu medish cors que l’obtienón. Ua politica de qualitat de la lenga dont se regaudeish la direccion deu centre de formacion. Lo CFPÒC d’Ortès (64) que hè passar lo diplòma C1 cada tres ans, arron Besièrs e Tolosa, los dus autes pòles. « Lo C1 qu’ei un apròchi diferent. Que cau estar assabentat de las informacions, l’actualitat, de la politica. Que cau tanben saber redigir, ua competéncia mei. Quan lo B2 ei d’un nivèu Bac, lo C1 qu’ei d’un nivèu d’universitat », çò precisè la formatora Clàudia Labandés. Laure Cadaux, tanben formatora au CFPÒC que hè partida deus 6 urós diplomats : « Que passèi lo nivèu B2 e que voloi anar dinc au hons e que validi adara lo C1. Qu’èi tostemps enveja de melhorar la lenga entà poder apréner ua lenga mei bona aus aprenents », çò digó lo ser de la ceremonia au micrò de Ràdio País. Lo joen bearnés Remèsi Bòi, formator en occitan, que validè lo diplòma mei haut per rasons personaus e professionaus : « Qu’avoi la hami de passar lo C1 pr’amor quan arribam a un nivèu de lenga, a un moment dat, que volem anar tostemps mei luenh, qu’ei normau. Vertat, qu’avoi la volontat de vertadèrament mestrejar la lenga e compréner los autes dialèctes tanben. Pr’amor quan comprenem los autes dialèctes tanben, que podem mestrejar mei lo son ». Los dus formators que s’acòrdan tà díser que vòlen passar lo diplòma entà valorizar la lenga. Pendent la ceremonia de remesa deus certificats, lo Departament deus Pirenèus-Atlantics qu’estó representat, atau com la Region Navèra Aquitania dab la conselhèra e presidenta de l’OPLO, Charline Claveau-Abbadie. La mairina d’aquera edicion qu’estó Domenja Lekuona, anciana formatora, « quauqu’un qui cred a çò qui hè e qui hè çò qui cred, ua hemna de cultura qui s’interèssa a tot », segon los mots deu president deu CFPÒC Navèra Aquitania, Joan Breç Brana.
Desfís tà 2018
Lo president que hè un bilanç meilèu possitiu dab mei de 200 aprenents cada annada plan despartits suu territòri en Bearn e au sud de las Lanas. Que felicita tots los ensenhaires permanents e los vacataris qui s’i hèn au CFPÒC. « Qu’avem adara hèra de desfís. Qu’avem obèrt un site qui a la medisha estructura que los autes CFPÒC de Mieidia-Pirenèus / Lengadòc-Rosselhon. Que contunham de har vàler la causa e que i a causas a har sustot tà la formacion professionau. Aquiu que i a un vertadèr enjòc d’estar reconeishuts per la Region com centre de formacion professionau, pr’amor çò qui arribam a gahar ei sus la linha budgetària “ Politica lingüistica ”. Que tribalham tà gahar las linhas budgetàrias tà la formacion professionau com los autes centres de formacion », çò nse digó. Lo Centre de formacion que vòu que sia deishat lo tèrme de « cors deu ser », pr’amor qu’an la tòca d’obrir cors enter mieidia e dus, un orari qui pòt correspóner a la vita de uei lo dia, segon lo sénher Brana. Entà obrir ua classa, que cau qu’i aja au mensh 4 o 5 inscripcions, ua chifra qui sembla derisòria mes qui per manca d’informacions, empacha pertant nombrosas personas a poder formà’s en lenga occitana dens la lor vila. Lo CFPÒC que contunha lo son tribalh d’obertura de cors de lenga e qu’ei actuaument en relacion dab l’IEO Gironda e Lemòtges entà poder desvolopar formacions.


text:
Dimars, 18 de setembre de 2018, 03h00 Espòrt
Pel Tolosa Olimpic, l’espèr (magrinèl) de montada en Superliga la sason venenta passa per una victòria fàcia a Hull KR aqueste dissabte 22 de setembre a Blanhac
Trucs e patacs a Wakefield
Es amb una esquipa formada en rason de l’abséncia de qualques nafrats que los catalans joguèron divendres de ser a Wakefield. Una partida sens gaire d’enjòc per las doas formacions mas que s’acabèt als trucs e patacs amb 2 generalas, 2 cartons jaunes pels angleses e lo roge pel pilar catalan Simon. Victòria de Wakefield: 34-22.
Dijòus, Castleford escartèt definitivament los Gigants d’Huddersfield de la perspectiva de las mièjas finalas: 44-12. Divendres, partida sarrada entre Wigan e Warrington: 8-6 a 5 minutas de la fin quand Wigan passèt la subremultiplicada per marcar tres ensages e ganhar 26-6. En batent Hull FC 38-12, Saint Helens s’assegurèt lo Bloquièr que recompensa la formacion que finís en cap de fila la fasa de classament.
Los Dragons Catalans rescontraràn Hull FC dissabte en Anglatèrra.
Tolosa èra pas luènh
Dins los 8-del Mitan, Tolosa jogava una partida decisiva a Toronto. La resulta es plan amara: un tombat encaissat a tres minutas de la fin e los occitans plegan de gaire 13-12. Demòran per l’ora en cinquena posicion e gardan la possibilitat de jogar la partida de barratge. Aquò vòl dire en primièr que cal batre Hull KR aqueste dissabte de vèspre a Blanhac. Hull KR, coma Leeds e Salford, son en camin de se manténer en Superliga la sason venenta.
Format cambiat
Las formacions de Superliga an decidit de cambiar la formula de la competicion l’an que ven, per balhar de vam a la competicion, çò dison. Fin del Super-8. Dotze formacions participaràn a la competicion: jogaràn 29 rescontres de classament: los 22 anar e tornarr, la Dimenjada Magica e 6 autres rescontres (Que seràn designats cossí? Mistèri per l’ora). Los primièrs 5 jogaràn las fasas finalas amb un sistèma (de mal explicar) qu’elimina una formacion a cada torn. Sol, lo darrièr davalarà automaticament en Championship. Serà remplaçat pel primièr d’un Championship que recamparà 14 esquipas.
NRL: De l’importància del tombat
En Austràlia, èra lo segond torn de las pelhòfas. S’i vegèt l’importància d’aquel pichon mespresat que val un sol punt: lo tombat, mas que pòt faire las diferéncias bèlas entre lo jorn e la nuèit, entre la qualificacion e l’eliminacion. Divendres, las Làmias de Cronulla menèron 18-2; las Pantèras de Penrith tornèron a egalitat 20-20 e un tombat de Chad Townsend assegurèt la victòria de Cronulla.
Dins la segonda partida, los Lapinons e los Dragons de Sant Jòrdi Illawarra èran a egalitat a 5 minutas del tèrme: 10-10. Lo dobertura dels Lapinons passèt un tombat, los Dragons repliquèron per una penalitat mas dos novèls tombats de Reynolds, lo darrièr a 20 segondas del tèrme, qualifiquèron los Lapinons que rescontraràn los Polets en mièja finala. L’autre rescontre farà s’arrapar Melbourne e Cronulla.
En mièja finala, divendres, lo campion 2017 reçauprà lo campion 2016: Cronulla e dissabte, novèla edicion del grand classic de Sydney: Polets contra Lapinons.
L’Elèit 2 repren
Al país, aquesta dimenjada, vei la represa de las competicions dels juniors e de l’Elèit 2.
En junior, la competicion comença per de grops qualificatius abans lo campionat bèl.
En Elèit 2, Tolon e Pià prendràn part a una competicion de 12 esquipas que lo club de Vilagalhenc-Argon aimariá plan de mestrejar per contunhar sul camin del doblat Copa-Campionat de l’an passat. De mai, cada formacion sómia de faire un percors bèl en Copa Lòrd-Derby. Per entamenar lo campionat, lo VARL reçauprà Lion aqueste dissabte de vèspre.
Alan Roch


text:
Etoile du Cagire 2 - U.E. Bossòst 1
Prumèr
desplaçament e prumèra derrota en un dia calurós e un terren de jòc sec que
perjudiquèc eth jòc des dus equips. Er Etoile du Cagire gessec milhor en partit e s’apropaue
en área aranesa. Ara U.E. Bossòst le
costaue combinar en miei deth camp entà poder arribar en àrea francesa. En ua
jogada sense aparent guaire perilh, era defensa aranesa hec a quèir a Garnier e
er arbitre fiulèc penalti que siguec transformat per Marigo: ère eth 1-0. Es
causes se complicauen quan patíem era expulsion de 10’ per tarjeta blanca de
Sergio. En jogar damb 10 jogadors er equip aranés, lo aprofitèc molt ben er
equip francés entà her ua jogada pera dreta de Garnier que centraue e Marigo
tot solet en dusau garròt shutaue entà mercar eth 2-0. Damb aguest resultat s’arribaue
ath descans.
Ena dusaua mietat cambiauen es causes donques eth
jòc dera U.E. Bossòst siguec fòrça milhor e caushigàuem er àrea damb fòrça
perilh. En ua jogada indicidua deth joen
jogador Oriol, aguest siguec derribat laguens der área e eth clar penalti lo
transformaue Felipe entà mercar eth 2-1. Quedaue encara fòrça temps entà remontar eth
partit. Eth madeish Oriol auec dues bones ocasions entà empatar: ena prumèra, eth
sòn shut anaue a tocar en garròt dera portería francesa e ena dusaua ocasion, eth
passe d´Aitor non arribèc per molt poc entà poder mercar a porta ueda. Er
Etoile du Cagire quasi non arribaue en área contraria e sajaue de profitar es
lançaments de fautes. En ua fauta,
Laplagne anaue a auer era milhor ocasion quan shutaue en garròt dera portería de
Pol. Enquiath finau sajèc era U.E. Bossòst d’empatar, mès non siguec aguest
viatge posible.
Prumèra
derròta dauant un equip que coneishem hè fòrça ans. Prenérem massa ventaja en
mercador ena prumèra mietat. Si que milhorèrem fòrça ena dusaua mietat mès ja siguec
un shinhau tard.
Eth
pròplèu partit jogam Copa d’Occitania en Cierp, un derby deth Portilhon contra
eth nau equip deth B. Luchon-Cierp diuendres 28 de seteme tàs 20 :30.
Etoile du Cagire : Domench I, Domench II,
Gavalda, Roux, Bresquignan, Laplagne, Garnier, Cluzet, Marigo, Magnese, Bares.
Remplaçant : Nadal
Trainer : Laplagne Jean Michel.
Tarjetes auriòles : Domench II, Brequignan,
Bares.
U.E. Bossòst: Pol, Salva, Aitor, Felipe, Héctor,
Sergio, Àlex, Pau, Ignasi, Oriol, Marco . Remplaçants: Jaime, Pipe, Uri.
Trainer: Uri.
Tarjetes auriòles: Felipe
Gols :
1-0 Marigo (p.20’), 2-0 Marigo (35’), 2-1 Felipe (p.55’).
Arbitre: Lefevre Julien.
Liniers : Lompech Antoine, Smara Mathieu.


text:
Saint-Souplet
Saint-Souplet es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant Souplet-Escaufourt a situat sus la rota départementale 115. Fa partida del costat del Cateau-Cambrésis, a 6 km del Cateau, 30 km al sud-es de Cambrai e a 86 km de Lille.
Situat al sud del Cateau-Cambrésis e al lindal del Avesnois, lo vilatge de Sant-Souplet a environat pels païsatges naturales del Enaut : de pradas vorejades de barralhas bocagères e vastes estendudas de camps conreats. S'estend la longitud de la Selle, riu #que pren la siá font a Molain en la Aisne e serpente sus près de 50 quilomètres en lo Departament del Nòrd. De nombrosas espècias de arbres son presenta sus los sieus marges, #que domina lo glèisa de briques del pòble.
Saint Souplet-Escaufourt est située sur la route départementale 115. Elle fait partie du canton du Cateau-Cambrésis, à 6 km du Cateau, 30 km au sud-est de Cambrai et à 86 km de Lille.
Situé au sud du Cateau-Cambrésis et au seuil de l'Avesnois, le village de Saint-Souplet est entouré par les paysages naturels du Hainaut : prairies bordées de haies bocagères et vastes étendues de champs cultivés. Il s'étend le long de la Selle, rivière qui prend sa source à Molain dans l'Aisne et serpente sur près de 50 kilomètres dans le Département du Nord. De nombreuses espèces d'arbres sont présentes sur ses berges, que domine l'église de briques du village.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]