c: text/html

text:
Punt cardinal
En geografia, un punt cardinal (var. ponch cardinal, ponch cardinau, punt cardinau) es una de las quatre principalas direccions d'una bossòla sus un plan: nòrd, Èst, Sud e Oèst.
En Mediterranèa, las direccions son nomenadas d'un biais diferent, s'apuejant sus lo nom dels vents correspondents: Tramontana, Levant, Miegjorn e Ponent. Aquestas designacions son totjorn emplegadas dins la navegacion maritima actuala dins aquesta mar[1].
Ròsa dels vents[modificar | modificar la font]
Los punts cardinals son presentats sus las mapas per una ròsa dels vents; lo nòrd es generalament senhalat, per exemple en alongant o en colorant la punta de la ròsa que l'indica. Gaireben totjorn, lo naut d'una mapa indica lo nòrd, lo bas lo sud, la drecha l'èst e l'esquèrra l'oèst.
En mai dels quatre punts cardinals, es possible de dessenhar de punts intermediaris (o punts intercardinals) :

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Viefvillers
Viefvillers es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge del scenari picard, desservi per la RD 930 (anciana Nacionala 30 en connectant Roan a La Capelle), a 5 km de la sortida Modèl:Sofr de la autoroute A16
Village du plateau picard, desservi par la RD 930 (ancienne Nationale 30 reliant Rouen à La Capelle), à 5 km de la sortie Modèl:Sofr de l'autoroute A16
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat a dépendu antany de la municipalitat del Saulchoy.
La commune a dépendu autrefois de la commune du Saulchoy.


text:
Guèrra de Botan
La Guèrra de Botan foguèt un conflicte de la colonizacion britanica d'Índia que se debanèt de 1864 a 1865. Opausèt Reiaume Unit a Botan. Après una guèrra civila intèrna botanesa, lei Britanics mandèron una mission diplomatica que sei prepausicions foguèron pas acceptadas per lo govèrn novèu. En novembre de 1864, lo govèrn britanic decidiguèt donc de declarar la guèrra au Botan que teniá pas d'armada regulara ni d'armament modèrn. Pasmens, maugrat aqueu desequilibri, lei combatents botanesas capitèron de resistir cinc mes e lei Britanics foguèron desfachs mai d'un còp. La guèrra s'acabèt per lo tractat de Sinchula : Botan perdèt una partida d'Assam, de Bengala e de Dewangiri mai demorèt independent.


text:
1564
Aquesta pagina concernís l'an 1564 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Medecina[modificar | modificar la font]
En França, lo mètge Ambroise Paré (1510-1590) publiquèt un obratge de cirurgia basat sus son experiéncia empirica dei prats batalhiers. Dich Traité e escrich en francés, prepausèt de proceduras novèlas permetent d'operacions novèlas, una demenicion de la dolor dau pacient ò lo tractament deis amputacions sensa cauterizacion.


text:
Samuel Beckett
Samuel Barclay Beckett (Dublin, 13 d'abril de 1906 - París, 22 de decembre de 1989) foguèt un autor de teatre (teatre modèrn e teatre de l'absurd) e tanben poèta e novelista irlandés. Recebèt lo Prèmi Nobel de Literatura en 1969. Encara qu'escriguèt majoritàriament en anglés, aprèp 1945 una part considerabla de sa produccion literària foguèt escricha en francès. Es considerat fòrça sovent coma un dels escrivans mai influents del sègle XX e tanben coma un dels darrièrs autors modernistas. Recebèt del president d'Irlanda lo títol de Saoi, que decernís l'associacion Aosdána, en 1984.
Biografia[modificar | modificar la font]
Samuel Beckett nasquèt en 1906 dins lo barri residencial de Foxrock a Dublin dins una familha borgesa de confession protestanta. Son paire, William Frank Beckett èra metraire e sa maire, Maria Jones Roe, èra infirmièra. Visquèt e cresquèt a Cooldrinagh, l'ostal familial que son paire aviá construch en 1903, un bastiment bèl que teniá un jardin e un cort de tennis, qu'apareis d'un biais recurrent dins las òbras de l'escrivan coma tanben las environas de l'endrech.
Òbras[modificar | modificar la font]
Òbras de teatre[modificar | modificar la font]
- Human Wishes (cap a 1936; publicat en 1984)
- Eleutheria (dins los ans 1940; publicat en 1995)
- Waiting for Godot (1953)
- Act Without Words I (1956)
- Act Without Words II (1956)
- Endgame (1957)
- Krapp's Last Tape (1958)
- Rough for Theatre I (fin dels ans 1950)
- Rough for Theatre II (fin dels ans 1950)
- Happy Days (1961)
- Play (1963)
- Come and Go (1965)
- Breath (1969)
- Not I (1972)
- That Time (1975)
- Footfalls (1975)
- Neither (1977) (Una "opèra", musica de Morton Feldman)
- A Piece of Monologue (1980)
- Rockaby (1981)
- Ohio Impromptu (1981)
- Catastrophe (1982)
- What Where (1983)


text:
Zòo de Buenos Aires
Lo Zòo de Buenos Aires (Zoológico de Buenos Aires en castelhan) qu'ei situat dens lo quartièr de Palermo e mei precisament suber la plaça Italia toca tocant dab lo Jardin Botanic. Qu'acesa de cap a 2500 animaus de 89 espècias de mamifèrs, 49 de reptils e 175 d'ausèths.
A la debuta, lo Zòo que ho estreat dens la parc 3 de Febrero ; aqueth parc, que ho creat peu president Domingo Sarmiento ; lo son nom que vòu díser "3 de heurèr" en occitan, la data de la batalha de Caseros qui marquè la caduda deu governador Juan Manuel de Rosas ; qu'ei justament suber la tèrra de Rosas e un còp destrusit lo son ostau, que's trobava aqueth parc inaugurat l'11 de noveme de 1875 dab ua seccion zoologica. En 1888 l'estat que'n dè la prorietat a la municipalitat de Buenos Aires qui lo son cònsol Antonio Crespo e creè un zòo desseparat deu parc en tot nomar Eduardo Holmberg purmèr director. Durant aquesta tempora, lo zòo qu'ostalava de cap a 650 animaus dens espaci adobats mei que mei dab critèri estetic segon la loa origina geografica (los elefants, per exemple dens un bastiment imitant un temple indó) Per aquesta rason, lo Zòo que ho declarat Monument Istoric Nacionau en 1997. Lo Zòo de Buenos Aires que vedó a néisher lo purmèr elefant d'Asia en captivitat.
A la fin deu sègle XX, lo Zòo que començava d'estar mau entretiengut e lo govern deu president Carlos Saúl Menem que decidí deu privatizar e hidant aquesta mission ad un deu son tanhents politics de la television, Gerardo Sofovich, qui venó lo zòo a ua entrepresa qui 'n èra partprenent.
Durant la dimenjada, que's pòt véder e gahar los mateos (las veituras ipomobilas tradicionaus de Buenos Aires) a l'entrada deu zòo.


text:
Liverieg
Liverieg en breton ( Liffré en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Liffré A situat a 17 km de Roazhon, a 28 km de Fougères, a 20 km de l'estacion TGV de Roazhon, e a 30 km de l'aeropòrt de Roazhon. Una connexion de transpòrt en comun per beguts a assegurat totes los jorns en direccion de Roazhon e de Fougères. La municipalitat a traversat pel autoroute dels Estuaires A84 (échangeurs 26 Liffré-centre e 27 Liffré-Beaugé).
La municipalitat s'estend sus 6 686 a, #que 3 985 li cal de bòsques (bòsc domaniale de Roazhon e bòsc domaniale de Liffré). Del punt d'enguarda de la riquesa de la flore, Liffré fa de partidas municipalitats del departament en possedint en los sieus desparièrs biotopes un nombre important de taxons (espècias), siatz 510 per una mejana communale de 348 taxem e un total départemental de 1 373 taxem (118 familhas). Mai qu'aquel nombre, cal considerar 48 taxem a fòrta valor patrimoniala (totala de 207) ; 18 taxem protegits e 36 apertenent a la lista roja del Massís armoricain (total départemental de 237) [1].
La municipalitat compòrta 2 431 lotjaments #que 147 en immeubles collectius e 219 lotjaments locatifs socials.
Liffré est située à 17 km de Rennes, à 28 km de Felger, à 20 km de la gare TGV de Rennes, et à 30 km de l'aéroport de Rennes. Une liaison de transport en commun par bus est assurée tous les jours en direction de Rennes et de Fougères. La commune est traversée par l'autoroute des Estuaires A84 (échangeurs 26 Liffré-centre et 27 Liffré-Beaugé).
La commune s'étend sur 6 686 ha, dont 3 985 ha de forêts (forêt domaniale de Rennes et forêt domaniale de Liffré). Du point de vue de la richesse de la flore, Liffré fait partie des communes du département possédant dans leurs différents biotopes un nombre important de taxons (espèces), soit 510 pour une moyenne communale de 348 taxons et un total départemental de 1 373 taxons (118 familles). Plus que ce nombre, il faut considérer 48 taxons à forte valeur patrimoniale (total de 207) ; 18 taxons protégés et 36 appartenant à la liste rouge du Massif armoricain (total départemental de 237) [2].
La commune comporte 2 431 logements dont 147 en immeubles collectifs et 219 logements locatifs sociaux.
Istòria[modificar | modificar la font]
La descobèrta de pèças de monedas ancianas sul territòri testifica de l'aucupacion gallo-romaine. La parròquia ne nais al continuament de la ponduda en valor del bòsc de Roazhon. Coma La Bouëxière e Sant-Sulpice-lo-Bòsc al Modèl:XIIe sègle, Liffré, Sérigné e Sant-Aubin-de detlo-Cormier se son constituits mercés als défrichements del Modèl:XIIIe sègle. Terren de caça de predileccion dels comtes de Roazhon e dels ducs de Bretanha, la parròquia se situa sus lo sieu domeni ducal. La parròquia de Sérigné es rapidament ligada al territòri de Liffré ; divèrses prieurés s'i installan jos la proteccion dels ducs. En beneficiant d'una situacion privilegiada sus l'ais de comunicacion Roazhon - Fougères, lo sieu desvolopament apareis lent mas contunh. Liffré A ocupat, coma lo abbaye de Sant-Sulpice, per las tropas francesas #que menaçan Roazhon en 1491, per obligar la duchesse Anne al matrimòni amb lo rei de França. A la Revolucion, Liffré ven çò cap de-luòc de costat e lo sieu desvolopament se prossegueix, sustot mercés a l'espleitacion de las forges de Sérigné, de las carrièras de pèira e a la populacion obrièra del bòsc.
En 1691, lo recteur de Liffré, Thomas Constance, #retre confession al rei per nòu molzuts de dîme #qu'el jouissait en la siá parròquia, saber : lo Bourg, lo Breil, Launay, la Martouais, Colleray, Mordrée, la Plardaye, Fouillard e Champgiron. Lo sieu successor, lo Sr. Bazin, #Declarar que los sieus #dire ne valián 1 590 libres de renda e #qu'el jouissait en mai de la chapellenie de la Benazerie, en valent 80 libres[3].
La populacion de la municipalitat es favorabla als cambiaments aportats per la Revolucion francesa, sustot après la fin de la Terror. La principala celèbra revolucionària es aquela en celebrant l'anniversari del execucion de Louis XVI, acompanhada d'un serment d'òdi a la royauté e a la anarchie, celebrada a partir de 1795[4].
En 1794, pendent la guèrra de Vendée, lo compte Joseph de Puisaye alavetz en clandestinité continuament a la Revolucion, es en rota per Vitré e la Gravelle e #arribar al bourg de Liffré al cap de 6 a 700 royalistes. Aquela tropa royaliste i aguèt desfach lo 5 de junh de 1794 a Liffré per las companhiás republicanas, Puisaye se #escapar a caval[5],[6].
Al XIXena sègle, los transpòrts ferroviaires secondaires aparescan ; Liffré coneis pas #qu'un fòrça leugièr fléchissement de la siá populacion al en virant del sègle. A partir d'ans 1970, la municipalitat coneis una explosion démographique importanta amb l'estenduda de l'aglomeracion de Roazhon sus la primièra corona.
Lo masatge caseriu de Fouillard dépendait antany de la parròquia de Liffré. Mas dempuèi 1866, los abitants del caseriu demandan lo sieu rattachement a Thorigné, #çò que los a concedits per decrèt de la Lua error in Module:Data at line 198: attempt to call field 'erreur' (a nil value).. La municipalitat pren alavetz lo nom de Thorigné-Fouillard.
Lo nom de la vila vendriá del nom germanique Liutfred.
La découverte de pièces de monnaies anciennes sur le territoire témoigne de l'occupation gallo-romaine. La paroisse naît à la suite de la mise en valeur de la forêt de Rennes. Comme La Bouëxière et Saint-Sulpice-la-Forêt au Modèl:XIIe siècle, Liffré, Sérigné et Saint-Aubin-du-Cormier se sont constituées grâce aux défrichements du Modèl:XIIIe siècle. Terrain de chasse de prédilection des comtes de Rennes et des ducs de Bretagne, la paroisse se situe sur leur domaine ducal. La paroisse de Sérigné est rapidement rattachée au territoire de Liffré ; plusieurs prieurés s'y installent sous la protection des ducs. Bénéficiant d'une situation privilégiée sur l'axe de communication Rennes - Fougères, son développement paraît lent mais continu. Liffré est occupé, comme l'abbaye de Saint-Sulpice, par les troupes françaises qui menacent Rennes en 1491, pour obliger la duchesse Anne au mariage avec le roi de France. À la Révolution, Liffré devient le chef-lieu de canton et son développement se poursuit, notamment grâce à l'exploitation des forges de Sérigné, des carrières de pierre et à la population ouvrière de la forêt.
En 1691, le recteur de Liffré, Thomas Constance, rendit aveu au roi pour neuf traits de dîme dont il jouissait en sa paroisse, savoir : le Bourg, le Breil, Launay, la Martouais, Colleray, Mordrée, la Plardaye, Fouillard et Champgiron. Son successeur, M. Bazin, déclara que ses dîmes valaient 1 590 livres de rente et qu'il jouissait en plus de la chapellenie de la Benazerie, valant 80 livres[7].
La population de la commune est favorable aux changements apportés par la Révolution française, surtout après la fin de la Terreur. La principale fête révolutionnaire est celle célébrant l'anniversaire de l'exécution de Louis XVI, accompagnée d'un serment de haine à la royauté et à l'anarchie, fêtée à partir de 1795[8].
En 1794, pendant la guerre de Vendée, le compte Joseph de Puisaye alors en clandestinité suite à la Révolution, est en route pour Vitré et la Gravelle et arriva au bourg de Liffré à la tête de 6 à 700 royalistes. Cette troupe royaliste fut défaite le 5 juin 1794 à Liffré par les compagnies républicaines, Puisaye s'échappa à cheval[9],[10].
Au XIXena siècle, les transports ferroviaires secondaires apparaissent ; Liffré ne connaît qu'un très léger fléchissement de sa population au tournant du siècle. À partir des années 1970, la commune connaît une explosion démographique importante avec l'extension de l'agglomération de Rennes sur la première couronne.
Le hameau de Fouillard dépendait autrefois de la paroisse de Liffré. Mais dès 1866, les habitants du hameau demandent leur rattachement à Thorigné, ce qui leur est accordé par décret du Lua error in Module:Data at line 198: attempt to call field 'erreur' (a nil value).. La commune prend alors le nom de Thorigné-Fouillard.
Le nom de la ville viendrait du nom germanique Liutfred.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Louis Diard, La flore de Ille-e-Vilaine, Atlàs floristique de Bretanha, Roazhon, Siloë, 2005, mapa pàg. 170.
- ↑ Louis Diard, La flore d'Ille-et-Vilaine, Atlas floristique de Bretagne, Rennes, Siloë, 2005, carte p. 170.
- ↑ Archiu départementales de Ille-e-Vilaine e de la Loire-Inferiora.
- ↑ Louis Dubreuil, « Fèstas revolucionàrias en Ille-e-Vilaine », in Anals de Bretanha, volum 21, tome 4, 1905, pàg. 398-399
- ↑ Alphonse Beauchamp, Istòria de la guèrra de Vendée e de las Chouans, Tome tresena, París, Giguet e Michaud, 1806, pàg. 70. [1]
- ↑ França militar, Istòria de las armadas francesas de tèrra e de mar de 1792 a 1837, Tome segonda, París, Delloye, 1838, pàg. 2, [2].
- ↑ Archives départementales d'Ille-et-Vilaine et de la Loire-Inférieure.
- ↑ Louis Dubreuil, « Fêtes révolutionnaires en Ille-et-Vilaine », in Annales de Bretagne, volume 21, tome 4, 1905, p. 398-399
- ↑ Alphonse Beauchamp, Histoire de la guerre de Vendée et des Chouans, Tome troisième, Paris, Giguet et Michaud, 1806, p. 70. [3]
- ↑ France militaire, Histoire des armées françaises de terre et de mer de 1792 à 1837, Tome deuxième, Paris, Delloye, 1838, p. 2, [4].


text:
Usain Bolt
Usain St.Leo Bolt (nascut a Sherwood Content, Tilawni Parish, Jamaica, lo 21 d'agost de 1986) es un atlèta jamaican especialista de l'abrivada o esprint, multicampion olimpic e deteneire de mantun recòrd del mond d'atletisme.
Somari
Lo fenomèn[modificar | modificar la font]
Ja revelat tre las categorias de cabdet e junior, deten los recòrds del mond del 100 m en 9 s 58 (en tot batre lo sieu pròpi recòrd dels Jòcs Olimpics d'estiu de Pequin 2008..., en lo far progressar de 11 centens de segonda, performància inausida e inedicha dins una especialitat tan corta coma lo 100 m...) e del 200 m en 19 s 19 (idem lo sieu pròpi recòrd tot parièr...), totas marcas aquelas realizadas a Berlin en agost de 2009, als XIIens Campionats del Mond d'atletisme de l'IAAF o Federacion Internacionala d'Atletisme.
Ja triple campion olimpic a Pequin en 2008 (100, 200, e 4x100), que lai batèt pel primièr còp los recòrds mondials (çai-sus mencionats), deten tanben lo del relai 4 x100 en 37 s 10 , cotria amb los sieus coequipièrs jamaicans Nesta Carter, Michael Frater e Asafa Powell (ex-deteneire aiceste del recòrd mondial del 100 m en 9 s 72...)
Èra atal, e fòrça temps aprèp, lo tresen atlèta de l'istòria dels Jòcs Olimpics d'estiu a èsser triple campion olimpic dels 100, 200 e 4x100 m, aprèp lo legendari e mitic esprintaire nòrd-american Jesse Owens als Jòcs Olimpics d'estiu de Berlin 1936 (qu'aiceste, a de mai, ajustèt lo títol de saut de long a l'espet) e lo sieu compatriòta estatsunian Carl Lewis... idem pel saut de long) als Jòcs Olimpics d'estiu de Los Angeles 1984.
Triple campion del mond tanben a Berlin, en 2009, èra ja estat doble medalhat d'argent als XIens Campionats del Mond d'atletisme d'Osaka a Japon, en 2007, sus 200 m e al relai 4x100.
En 2008, es estat designat Melhor Atlèta de l'annada per l'IAAF, guerdon partejat amb la sautaira de perga russa Yelena Isinbayeva.
Es lo primièr atlèta de tota l'Istòria de l'atletisme fins ara a èsser passat sot las 9 s 70 e 9 s 60 al 100 m.
Es escaisnomat Lightning Bolt, çò es Liuç, Beleg, per encausa de la siá velocitat de segur, mas tanben de las mimicas e del gèst que fa sempre al despart de sas corsas, lo d'un arquièr que manda la siá sageta cap al cèl.
Es rèirerepresentatiu ademai de l'atletisme caribenc, de totas las Antilhas, pesquièr excepcional d'atlètas de nivèl mondial, dins totas las especialitats de velocitat de l'atletisme (100, 200, 400 m, 100 m, 110 m baranhas & 400 m baranhas e relais) mas tot parièr dels concorses de destenda (saut de naut, saut de long, triple saut)...
Los començaments[modificar | modificar la font]
Als 15 ans, en 2002, e encara cabdet, corrissiá ja lo 100 m en 10 s 20.
Ganhèt la medalha d'aur del Campionat del Mond d'atletisme de la joventut de Kingston, cò sieu o quasi, en 2002, sul 200 m (en 20 s 61) e tornèt començar als de Sherbrooke, Quebèc, en 2004.
Lo meteis an, foguèt lo primièr atlèta junior, als Carifta Games o Jòcs Caribs, disputats a las Bermudas, a passar sot la barrièra de las 20 s sul 200 m, amb un temps de 19 s 93, qu'es encara lo recòrd del mond.
Palmarès[modificar | modificar la font]
Als Jòcs Olimpics :
- Pequin 2008:
- AUR , 100 , 200 e 4x100 m
Als Campionats del Mond d'Atletisme :
- Osaka 2007:
- ARGENT, 200 e 4x100 m
- Berlin 2009
- AUR , 100, 200 e 4 X 100 m
- Daegu 2011
- AUR , 200 e 4 X 100 m
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Documents audiovisuals[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
-
- Atletisme
- Istòria de l'atletisme
- Jòcs Olimpics
- Istòria dels Jòcs Olimpics
- Atletisme als Jòcs Olimpics
- Pequin 2008 - Atletisme
- Campionat del Mond d'atletisme
- Campionat del Mond d'atletisme de 2007
- Campionat del Mond d'atletisme de 2009
- Campionat del Mond d'atletisme de la joventut
- Recòrds del mond d'atletisme
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- Carta grafica pas indicada
- Atletisme
- Campionat del Mond d'atletisme
- Atlèta jamaican
- Correire de 100 mètres
- Correire de 200 mètres
- Relaiaire (atletisme)
- Campion olimpic jamaican
- Campion olimpic en atletisme
- Detentor d'un recòrd del mond d'atletisme
- Atlèta als Jòcs Olimpics d'estiu de 2004
- Atlèta als Jòcs Olimpics d'estiu de 2008
- Naissença en Jamaica
- Naissença en 1986


text:
Mesnil-Clinchamps
Mesnil-Clinchamps es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat en lo Bocage virois. Lo sud del territòri a traversat per la RD 524 (anciana RN 24bis) dintre Vire e Sant-Sever-Calvados (limitrophe a l'oèst). Lo bourg, suls marges de la Brévogne (afluent de la Vire), es excentré al nòrd-oèst, a 3 km de la RD 524. Se situa a Unitat|5|km}} a l'èst de Sant-Sever-Calvados e a Unitat|8.5|km {{}} a l'oèst de Vire.
La commune est située dans le Bocage virois. Le sud du territoire est traversé par la RD 524 (ancienne RN 24bis) entre Vire et Saint-Sever-Calvados (limitrophe à l'ouest). Le bourg, sur les rives de la Brévogne (affluent de la Vire), est excentré au nord-ouest, à 3 km de la RD 524. Il se situe à 5 km à l'est de Saint-Sever-Calvados et à 8,5 km à l'ouest de Vire.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat se trucava Sant-Martin-de detlos-Camps abans la Revolucion[3]. #Prene alavetz lo nom de Clinchamps fins en 1924, de contunh Mesnil-Clinchamps per la diferenciar de municipalitats homonymes[4].
La commune s'appelait Saint-Martin-des-Champs avant la Révolution[5]. Elle prit alors le nom de Clinchamps jusqu'en 1924, puis Mesnil-Clinchamps pour la différencier des communes homonymes[6].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée
- ↑ {{{Títol}}}. Consultat lo 9 de març de 2009
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 11 de decembre 2008
- ↑ ouest-france.fr - Pierre Brison reçoit la médaille de maire honoraire - Mesnil-Clinchamps. Consultat lo 9 mars 2009
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « Notice communale - Mesnil-Clinchamps », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 11 décembre 2008


text:
Dvaravati
La civilizacion de Dvaravati se desvolopèt dau sègle VI au sègle XI dins lo centre de Tailàndia e lo sud de Birmania. Se saup pas encara se lo tèrme « Dvaravati » regarda una ciutat, un reiaume, un ensems geografic o una cultura.
La destruccion de l'Empèri de Funan a partir dau sègle III, après una tièra de guèrras còntra lei Chinés, permetèt d'establir divèrsei reiaumes. Dvaravati èra un d'aquelei reiaumes. Èra constituit de Mons, populacion bodista de la peninsula d'Indochina. De relacions comercialas foguèron establidas amb Índia e la cultura indiana intrèt dins la region de Dvaravati.
Au sègle X, Dvaravati venguèt vassau de l'Empèri Khmer. Situats entre leis estats khmer, birman e tai, la pression militara de sei vesins entraïnèt sa disparicion entre 1050 e 1200. Una partida dei Mons migrèt vèrs lo nòrd de la Tailàndia modèrna per fondar lo reiaume Haripunchai. Pasmens, Davaravati aguèt una influéncia gròssa deis estats seguents de la region.


text:
Guilhèm de Gellona
Guilhèm de Gellona (n.vèrs 768 - m.18 de mai de 812), foguèt comte de Tolosa, duc d'Aquitània, marqués de Septimània e sant de la Glèisa Catolica (canonizat en 1066). Conegut en França coma Guillaume d'Orange, mercé a un cicle de cançon de gèsta que n'es l'eròi.
Filh de Teodoric, comte d'Autun e duc de Borgonha, èra per sa maire Aula (o Alda), felen de Carles Martèl e doncas cosin de Carlesmanhe, que li transmètet lo comtat de Tolosa amb títol de duc, en 781 quand creèt lo ducat d'Aquitània. Après 781 foguèt conselhièr de Loís lo Piós. La region tolosana s’espandissiá al sud dels Pirenèus fins a Septimània e Gotia, que dins las annadas seguentas tombèron jos la dominacion dels francs. Portava doncas lo títol de duc, mas tanben lo de marqués per las tèrras frontalièras. En 785 ajudèt a la a la conquista de Girona e d'autres endreches de Gotia. En 790 succediguèt a Corson coma comte de Tolosa e cediguèt l'administracion d'unes comtats al seus filhs: Rasés e Conflent a Berà, Rosselhon a Gaucèlm e probablament d'autres comtats a Adalem. En 791 combatèt los bascos. En 793 foguèt derrotat pels arabis sus Orbièl, mas aquestes darrièrs se deguèron retirar fins en Cerdanha. En 801 participèt a la conquista de Barcelona, amb Ademar de Narbona, Berà e d'autres.
De son primièr maridatge amb Cunegonda d'Austràsia nasquèron:
D’un segond maridatge amb Guitborga naisseràn
- Adalelm,
- Gaucelm de Rosselhon,
- Bernat de Septimània,
- Heribert comte,
- Teodoric (comte d'Autun per delegacion de Bernat),
- Guitgari,
- Guarner,
- Roslinda o Rottind Helinbruc (comtessa consort de Corbie).
En 804 se retirèt al monastèri d'Aniana, puèi en 806 fondèt l'abadiá de Gellona, a l'ora d'ara Abadiá de Sant Guilhèm dau Desèrt.


text:
La Folia
La Folia qu'ei un aire de musica ancian e dilhèu originari de la Peninsula Iberica e qui inspirè a mantuas vegadas un gran nombre de compositors e, mei que mei, Arcangelo Corelli, Antonio Vivaldi, Marin Marais, Jean-Baptiste Lully e, mei recentament, Vangelis.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- [1]Interpretacion de La Folia de Corelli per Nathan Milstein.
- [2]Interpretacion de La Folia de Vivaldi.
- [3]Las Holias d'Espanha de Jean-Baptiste Lully.
- [4]Conquets of Paradise de Vangelis escrit dab los acòrds de La Folia.


text:
L’Academia Occitana se dona per prètzfait de defendre e promòure la lenga occitana coma lenga de cultura, de communicacion e de creacion.
Elabòra los espleits necessaris a sa coneissença, son aprendissatge e sa difusion.
Entend recampar totas las competéncias per menar aquela òbra màger, dins lo respècte de la tradicion istorica e la rega dels grands actors de nòstra respelida.
Al cap d’aquela escorreguda dins lo temps per seguir l’evolucion de la pensada lingüistica occitanista, avèm pogut constatar an après an una tendéncia totjorn accentuada a tòrcer la realitat prigonda de la lenga dins los domenis de la morfologia e de la fonologia. Los caractèrs especifics dels mots de formacion sabenta, descrits e analisats per L. Alibèrt dins sa Gramatica, son estats denegats coma tròp vesins del francés e remplaçats per de « solucions » catalanas inspiradas del castelhan !...


text:
Luigi Pirandello
Luigi Pirandello (n. en 1867, m.1936) èra un escrivan italian dels mai importants. Compausèt fòrça poesias, de comédias e tanben de romans. Recebèt lo Prèmi Nobel de Literatura en 1934.
Poesia[modificar | modificar la font]
Pirandello compausèt de poesias pendent gaireben trenta annadas, dempuèi 1883 fins a 1912. Sas òbras liricas se pòdon pas encabir dins cap de movement literari de son temps, mas presentan en fach de moduls expressius e de formas metricas tradicionalas.
Lo primièr recuèlh Mal Giocondo (1889), que Pirandello n'aviá ja entamenat l'escritura a setze ans, exprimís l'encontre entre l'armonia classica e lo present illusòri e dissolut. Los autres recuèlhs son: Pasqua di Gea (1891); las Elegie Renane (1895) modeladas sus l'influéncia de lad Elegie Romane de Goethe e la Zampogna (1901). Lo darrièr recuèlh es Fuori di chiave amb de tèmas umoristics.


text:
Ananke (satellit)
Ananke (del grèc ancian: ἈvάYkn) es un satellit petit e irregular de Jupitèr. Foguèt descobèrt per l'astronòm american Seth Barnes Nicholson dempuèi l'Observatòri de Mount Wilson (Califòrnia) en 1951. Li foguèt donat lo nom d'Ananke, un personatge de la mitologia grèga, amanta de Jupitèr e maire d'Adrastèa. Anteriorament a 1975, abans que recebèsse aqueste nom oficial, èra denominat Jupitèr XII.
Es una luna menuda, d'un diamètre mejan de sonque 28 km, pasmens malgrat sas dimension es lo còs mai grand del grop dich d'Ananke. S'agís d'un ensems de 16 lunas retrogradas que orbitan a de distàncias d'entre 19,3·106 km e 22,76 km de Jupitèr, amb d'inclinacions de 150°.


text:
Villes et mairies du Canton de Sélestat
Liste des communes
Sélestat
Ville de Sélestat, commune de France de 19 000 habitants.
Chef-lieu d'arrondissement.
La mairie de Sélestat a une adresse e-mail et un site Internet.
Présence de monuments historiques et d'activités sur la ville.
Marckolsheim
Ville de Marckolsheim, commune de France de 4 200 habitants.
La mairie de Marckolsheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Châtenois
Ville de Châtenois, commune de France de 4 100 habitants.
La mairie de Châtenois a une adresse e-mail et un site Internet.
Présence de monuments historiques sur la ville.
Scherwiller
Ville de Scherwiller, commune de France de 3 100 habitants.
La mairie de Scherwiller a une adresse e-mail et un site Internet.
Présence de monuments historiques sur la ville.
Hilsenheim
Ville de Hilsenheim, commune de France de 2 600 habitants.
La mairie de Hilsenheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Ebersheim
Ville d'Ebersheim, commune de France de 2 300 habitants.
La mairie d'Ebersheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Présence de monuments historiques sur la ville.
Wittisheim
Ville de Wittisheim, commune de France de 2 000 habitants.
La mairie de Wittisheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Muttersholtz
Ville de Muttersholtz, commune de France de 2 000 habitants.
La mairie de Muttersholtz a une adresse e-mail et un site Internet.
Sundhouse
Village de Sundhouse, commune de France de 1 700 habitants.
La mairie de Sundhouse a une adresse e-mail et un site Internet.
Kintzheim
Village de Kintzheim, commune de France de 1 600 habitants.
La mairie de Kintzheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Présence de monuments historiques et d'activités sur le village.
Mussig
Village de Mussig, commune de France de 1 100 habitants.
La mairie de Mussig a une adresse e-mail.
Présence de monuments historiques sur le village.
Baldenheim
Village de Baldenheim, commune de France de 1 100 habitants.
La mairie de Baldenheim a une adresse e-mail.
Présence de monuments historiques sur le village.
Bindernheim
Village de Bindernheim, commune de France de 1 000 habitants.
La mairie de Bindernheim a une adresse e-mail.
Ohnenheim
Village d'Ohnenheim, commune de France de 1 000 habitants.
La mairie d'Ohnenheim a une adresse e-mail.
Artolsheim
Village d'Artolsheim, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie d'Artolsheim a une adresse e-mail.
Elsenheim
Village d'Elsenheim, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie d'Elsenheim a une adresse e-mail.
Mackenheim
Village de Mackenheim, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Mackenheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Présence de monuments historiques sur le village.
Bootzheim
Village de Bootzheim, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Bootzheim a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Gronard
Gronard es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Gronard Se situa en Thiérache en una plana anautita, a 37 km al Nòrd-Es de Laon e 6 al sud de Vervins.
Gronard se situe en Thiérache dans une plaine élevée, à 37 km au Nòrd-Est de Laon et 6 au sud de Vervins.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A Modèl:La s-, la localizacion de Gronard èra pas #qu'un desèrt ont #venir se retirar Sant Théodulphe, vulgairement trucat Sant Thiou[1]. Lo villatge pas se #formar #que fòrça mai tard, perque sembla resultar d'una charte de Philippe, comte de Flandres e de Vermandois, que # #donar en 1174, a la abbaye de Isle de Sant-Quentin[1], lo sieu molin de Gronard per un cens de 100 muids de blat, mesura d'aquela vila, #que i i aviá pas alavetz en aquel luòc autre causa qu'aquel molin.
Per apressar lo creissement dels mainats, los s'immergissiá en una fontaine qu'aquel sant i auriá fach per el jaillir de tèrra amb lo sieu baston.
Au Modèl:S-, l'emplacement de Gronard n'était qu'un désert où vint se retirer Saint Théodulphe, vulgairement appelé Saint Thiou[1]. Le village ne se forma que beaucoup plus tard, car il semble résulter d'une charte de Philippe, comte de Flandres et de Vermandois, par laquelle il donna en 1174, à l'abbaye d'Isle de Saint-Quentin[1], son moulin de Gronard pour un cens de 100 muids de froment, mesure de cette ville, qu'il n'y avait pas alors en ce lieu autre chose que ce moulin.
Pour hâter la croissance des enfants, on les plongeait dans une fontaine que ce saint aurait fait jaillir de terre avec son bâton.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Diccionari istoric del departament de l'Aisne, Tome E per Maximilien Melleville, 1865, pagina 431 Error de citacion : Invalid
tag; name "max" defined multiple times with different content


text:
Puègsiuran
Puègsiuran (oficialament en francés Pexiora) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d' Occitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Capèla de la Comandariá de Puègsiuran (en francés, Puysubran), Glèisa parroquiala de Sant Blasi, començada de bastir al sègle 14.
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Bernard Cadenat, cònsol de Marselha de 1910 a 1912, nascut a Puègsiuran lo 2 de genièr de 1853.


text:
- Abbaye Saint-Victor
-
Cette page d’homonymie
répertorie les différents édifices religieux partageant un même nom.
Plusieurs abbayes ont été placées sous le vocable de Saint-Victor, d’après le martyr marseillais :
Wikimedia Foundation.
2010.
Contenu soumis à la licence CC-BY-SA. Source : Article Abbaye Saint-Victor de Wikipédia en français (auteurs)
Regardez d'autres dictionnaires:
-
Abbaye Saint-Victor de Marseille — Pour les articles homonymes, voir Saint Victor. Abbaye Saint Victor de Marseille … Wikipédia en Français
-
Abbaye Saint-Victor de Paris — 48° 50′ 47″ N 2° 21′ 21″ E / 48.8465, 2.35573 … Wikipédia en Français
-
Abbaye De Saint-Victor De Marseille — Abbaye Saint Victor de Marseille Pour les articles homonymes, voir Saint Victor. Abbaye Saint Victor Vue gé … Wikipédia en Français
-
Abbaye de Saint-Victor — Abbaye Saint Victor de Marseille Pour les articles homonymes, voir Saint Victor. Abbaye Saint Victor Vue gé … Wikipédia en Français
-
Abbaye de Saint-Victor de Marseille — Abbaye Saint Victor de Marseille Pour les articles homonymes, voir Saint Victor. Abbaye Saint Victor Vue gé … Wikipédia en Français
-
Abbaye de Saint Victor — Abbaye Saint Victor de Marseille Pour les articles homonymes, voir Saint Victor. Abbaye Saint Victor Vue gé … Wikipédia en Français
-
Abbaye de saint-victor de marseille — Abbaye Saint Victor de Marseille Pour les articles homonymes, voir Saint Victor. Abbaye Saint Victor Vue gé … Wikipédia en Français
-
Saint-Victor de Marseille — Abbaye Saint Victor de Marseille Pour les articles homonymes, voir Saint Victor. Abbaye Saint Victor Vue gé … Wikipédia en Français
-
Saint-Victor de Paris — Abbaye Saint Victor de Paris Plan de l abbaye Saint Victor de Paris. Extrait du Civitates Orbis Terrarum publié à Cologne en 1572. Saint Victor est une ancienne abbaye de chanoines réguliers (augustins), fondée au XIIe siècle par Guillaume de… … Wikipédia en Français
-
Abbaye Saint-Vincent de Senlis — Vue d ensemble depuis le nord est Présentation Culte Catholique romain Type … Wikipédia en Français


text:
Torisme
Lo torisme es la practica, l'accion de las personas que viatjan e visitan d'endreches divèrses per léser, per de motius de coneissença personala e se divertir.
Definicion del torisme[modificar | modificar la font]
Una de las darrièras definicions del torisme es estada balhada per l'economista Austriac Hermann Von Schullard en 1910. Lo definiguèt coma, "total de la soma d'operacions, principalament d'una natura economica, que son dirèctament ligadas a l'entrada, sejorn e movement dels estrangièrs interior e exterior dins un cèrt país, ciutat o region."
En 1976 la Tourism Society of England a definit aquò atal, "Torisme es lo movement temporari e de corta durada de personas vèrs de destinacions fòra dels luòcs ont demòran e trabalhan normalament. E tanben las activitats d'aquestas personas durant lo temps que demòran dins los luòcs visitats. Aquò inclutz de movements de personas jos una motivacion quina que siá."
En 1981 l'AIEST (Associacion Internacionala d'Expèrts Scientifics en Matèria de Torisme) a definit lo torisme en tèrmes d'activitats particularas causidas per tria e entrepresas en defòra de l'environament familial.
Lo torisme a dos aspèctes: cultural e economic. Dins qualques païses e regions, las activitats toristicas son una font significativa de revengut, de còps la pus importanta activitat economica.


text:
Loxòr
Loxòr (en arabi: الأقصر ) es una vila del sud de la Nauta Egipte e la capitala del governorat d'Al Uqsur, de populacion d'aperaquí 200 000 personas. Coma luòc ont se situava abans la vila de Tebas de l'anciana Egipte, Loxòr es estada descricha frequentament coma lo "musèu a l'aire liure mai grand del mond", las ruinas dels complèxes temple a Karnak e Luxor standing a l'interior de la vila modèrna. Immediatament en direccion opausada, en passar lo Nil, son los monuments, temples e tombas de la Necropòli de la Riba Oèst, que compren la Val dels Reis e la Val de las Reinas. De milierats de toristas internacionals arriban cada annada per tal de visitar aqueles monuments e sa venguda representa una part importanta de las fonts economicas de la vila modèrna. En consequéncia, Loxòr representa una basa excellenta per visitar la Nauta Egipte, e es una destinacion populara per las vacanças, a l'encòp interessanta de per se o tanben coma ponch de partida o d'arribada d'una passejada sul Nil.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Per tal de ne saber mai sus l'istòria anciana de Loxòr, veire Tebas.
Economia[modificar | modificar la font]
L'economia de Loxòr, coma la de fòrça autras vilas egipcianas, depend en bèla partida del torisme. De nombres importants de gents trabalhan tanben dins l'agricultura.
Infrastructura[modificar | modificar la font]
Transpòrt[modificar | modificar la font]
Loxòr possedís un aeropòrt internacional, Luxor International Airport.
Fa pas gaire foguèt bastit un pont, qualques quilomètres mai amont de la vila de Loxòr, pr'amor de ligar la Riba Èst a la Riba Oèst.
Pasmens tradicionalament, las traversadas del flum èran estadas reservadas a d'unes servicis de ferry. Lo que se sona popularament lo 'ferry local' contunha de foncionar a partir d'un ponch d'embarcament del costat opausat al Temple de Loxòr. En anar d'un costat e de l'autre, las felocas seguisson la riba èst de Nil tota la jornada, e fornisson un viatge economic e agradiu cap a l'autre costat.
Per çò qu'es de poder viatjar en seguir lo Nil, existís un servici ferroviari que fonciona dos còps per jorn. Se pòt viatjar en tren (de matin o de nuèch) a partir de la gara situada aperaquí 1500 m del Temple de Loxòr. Aquesta linha establís de ligams entre qualques destinacions principalas, coma Lo Caire al nòrd e Assoan al sud.
Sits a visitar del Loxòr modèrne[modificar | modificar la font]
- Riba èst
- Riba oèst
- Val dels Reis
- Val de las Reinas
- Medinet Habu (memorial temple de Ramsés III)
- The Ramesseum (memorial temple de Ramsés II)
- Deir al-Madinah (vilatge dels obrièrs)
- Tombas dels Nòbles
- Deir el-Bahri (temple de Hatshepsut, etc.)
- Malkata (palais d'Amenophis III)
- Colossi of Memnon (memorial temple d'Amenophis III)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) The Luxor Area
- (en) Theban Mapping Project: Sit consacrat a la Val dels Reis e a d'autres sits dins la Necropòli tebana
- (en) Luxor Travel Photo De fotografias de Loxòr publicadas jos Creative Commons License
- (en) A tourist's insider guide to Luxor - Extrageographic Magazine
- (en) Informacion toristica de Loxòr


text:
Mirèlha
Mirèlha o Mirèio[1], es una òbra en provençau publicada en 1859 per l'escrivan Frederic Mistral. Es un poèma en dotze cants que cònta lo desesper d'una joventa provençala que li dison Mirèlha.
Somari
Quauquei jutjaments en 1859[modificar | modificar la font]
« Lei vièlhs de M. Mistral an la grandor dei vièlhs d'Omèr. » (Jules Canonge, L'Opinion du Midi)
« L'idiòma armoniós dau Miegjorn a trobat son Virgili. Provença tota entiera tòrna viure dins lei cants inspirats de Mistral. » (Jean-Baptiste Gaut, Le Mémorial d'Aix)
« M. Mistral es un verai trobador, que trobador vòu dire aqueu que tròba. » (Paul d'Ivoi, Le Messager de Paris)
« Lo chale e lo pretz inestimable [de Mirèlha] los fan sa riquesa, l'exactitud e la veritat dei tablèus ont se presentan a de reng totei leis aspèctes de la natura provençala. » (Armand de Pontmartin, L'Union)
« Aqueu poèma que s'i tròba de beutats de premier òrdre (...) es escrich dins la lenga dau Miegjorn, qu'apelarem pas patois, per acipar degun, mai solament una lenga mòrta. » (Clément Caraguel, L'Opinion nationale)
« Escriu pas per lei pastres, mai per leis artistas. La traduccion a vivament agantat lei critics, lo tèxt provençau es pas totjorn comprés, dise pas solament dei gents dau pòble, mas pereu deis òmes pus abils per manejar aqueu lengatge. » (Saint-René Taillandier, Revue des Deux Mondes)
« La granda poesia es defenduda a aqueleis idiòmas imperfècts o degenerats que li dison ambé fòrça rason de patois. » (J. M. Guardia, Revue de l'Instruction publique)
L'istòria[modificar | modificar la font]
Lo subjècte de l'òbra es un maridatge refusat, e una mòrt per amor.
Dins lo país dei Bauç, en Provença, Mirèlha, filha dei païsans rics dau Mas dei Falabregas, e Vincenç, un paure jove panieraire coma son paire, mèstre Ambròsi, s'enamoran un de l'autre. Lei dos panieraires van de mas en mas adobar lei banas e s'arrèstan au Mas dei Falabregas onte son aculhits. A la demanda dei rafis dau mas e sustot de Mirèlha, mèste Ambròsi canta un cant sobre sa jovença e sei combats navaus sota leis òrdres dau baile Sufren. Puei, Mirèlha demanda a Vincenç de contar lei causas que vei dins sei viatges. Entre d'autrei causas, lo panieraire cònta de miracles dei Santas e li explica que quand òm es dins un besonh lei fau anar veire e tocar sei santas relíquias. Mirèlha es pivelada per Vincenç e ditz que porriá demorar tota sa vida a l'escotar. (cant I, Lo mas dei Falabregas)
Un autre jorn, Mirèlha cuelh de fuelha d'amorier per lei manhans dau mas quand Vincenç passa e l'ajuda. Li parla de sa sòrre Vinceneta que li dona d'er mas lo panieraire ditz a Mirèlha qu'es fòrça mai polida. Lei dos joves tròban un nis de pimparrins, signe d'un maridatge dins l'an, puei se confèssan son amor. Mai sembla qu'òm leis aja vists. (cant II, La culida)
A l'escasença de la descoconada, la discussion entre chatas comença subre lei manhans, per passar a l'amor ; las chatas galejan e se trufan de Mirèlha ; una premiera allusion geinanta es facha a Mirèlha que tròba lo pretèxte d'anar quèrre una fiòla per sortir. La discussion contunha en son abséncia e quand tòrna li demandan çò que pensa de l'amor ; coma es evasiva, Norada ne profiecha per dire que l'a vista amb Vincenç. Leis autras se trufan d'ela pr'amor d'estar un paure mai la masca Taven lei repotega en li disent que sabon pas veire ont es la valor d'un òme e en contant l'istòria d'un pastre que venguèt se confessar a un ermitan per aver accidentalament tuat un aucèu ; lo cresent nèci, l'ermitan li demandèt d'anar pausar son mantèu subre una verga onte i aviá ren qu'un rai de soleu ; o faguèt mai per miracle lo mantèu demorèt platant subre lo rai mostrant a l'ermita son engana e la santetat dau pastre. E totei comprenon son error e se botan a cantar Magalí. (Cant III, La descoconada)
Tres pretendents (Alari lo pastre, Orriàs lo tocador e Veran lo gardian) vènon demandar Mirèlha a son paire mai ela s'es ja declarada a Vincenç (Cant IV, Lei demandaires). Orriàs rescòntra lo panieraire e lo provòca ; lei dos se garrolhan, Vincenç maugrat la fòrça de son adversari es vencedor e furiós, aqueu lo nafra amb son trident e l'abandona (Cant IV, La batèsta). Trobat per tres porquiers, Vincenç es portat au mas dau paire de Mirèlha que lo pòrta dins la bauma de la masca Taven per lo garir (Cant VI, La masca).
Vincenç parla de son amor recipròc ambé mèstre Ambròsi e ambé lo sosten de Vinceneta, sa sòrre, lo convençon de ne'n parlar a mèstre Ramon ; o fa sensa dire que l'amorosa es Mirèlha e Ramon li conselha de pas far cas d'aquelei sentiments de jove ; Mirèlha, alara, confèssa son amor e sa maire e Ramon, furiós (subretot que Mirèlha a regetat tres bòns partits) insultan Ambròsi que respònd que maugrat sa pauretat, es estat un brave marin qu'a luchat per França (Cant VII, Lei vièlhs).
Mirèlha, desesperada, fugís son ostau, traversant Camarga per arribar ai Santei Marias de la Mar per implorar lei Santas que sei parents acceptan sa decision.
En camin, a causa de la calor aganta una insolacion. Sei parents parton a sa recèrca vèrs Lei Santas (Cant IX, L'assemblada). A la fin dau camin, lei Santas li apareisson, li explican lor istòria (Cant XI, Lei Santas) e li fan veire la felicitat de l'autre mond. Au mitan dei sieus que la tròban, mòr, fisançosa e serena (Cant XII, La mòrt).
Lei personatges[modificar | modificar la font]
I a doas sòrtas de personatges : lei vièlhs e lei joves [2].
- Lei vièlhs : Ramon (lo paire de Mirèlha), Ambròsi (lo paire de Vincenç), Joana-Maria (la maire de Mirèlha), la masca Taven.
- Lei joves : Mirèlha/Mirèio, Vincenç, Vinceneto (la sòrre de Vincenç), lo pastre Alari, lo gardian Veranet, Orriàs lo Valabregan, Andrelon.
Lei cants[modificar | modificar la font]
Lei dotze cants pòrtan lei títols seguents:
- Cant premier : Lo mas dei Falabregas, ambé sa famosa dubertura:
- Cante una chata de Provença.
- Dins leis amors de sa jovença,
- A travèrs de la Crau, vèrs la mar, dins lei blats,
- Umble escolan dau grand Omèra,
- Ieu la vòle seguir. Coma èra
- Ren qu'una chata de la tèrra,
- En fòra de la Crau se n'es gaire parlat.
- Cant segond : La culida
- Cant tresen : La descoconada
- Cant quatren : Lei demandaires
- Cant cinquen : La batèsta
- Cant sieisen : La masca
- Cant seten : Lei vièlhs
- Cant uechen : La Crau
- Cant noven : L'assemblada
- Cant desen : La Camarga
- Cant onzen : Lei Santas
- Cant dotzen : La mòrt
A l'entorn de l'òbra[modificar | modificar la font]
- Mistral e Mirèlha fuguèron presentats au public parisenc e francés per Alphonse Lamartine, que qualifiquèt l'òbra de cap d'òbra. Lo libre fuguèt rapidament revirat dins d'autras lengas.
- Lo compositor francés Charles Gounod, pivelat per l'òbra de Mistral se n'inspirèt per compausar l'opèra Mireille en 1863.
- Fuguèt tanben l'inspiracion d'una revista de poètas marselhés (Mireille) qu'espeliguèt en 1884.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Mistral, Frederic. Mirèio. París : Fasquelle, 1968.
Liames extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Mirèio es lo nom en grafia mistralenca per "Mirèlha" ; Mirèlha es la forma dau nom en grafia classica.
- ↑ analisi de Robèrt Lafont


text:
Terrug
Terrug en breton ( Telgruc-sur-Mer en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada al sud-es de la presqu'isla de Crozon e al nòrd de la baia de Douarnenez.
Située au sud-est de la presqu'île de Crozon et au nord de la baie de Douarnenez.
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquela municipalitat a citat a l'escasença de la revòlta de las Casquetas Rojas sobrevinguda a Bretanha en 1675.
Cette commune est citée à l'occasion de la révolte des Bonnets Rouges survenue en Bretagne en 1675.


text: Verse: D5 ... Theme: A5 F5 G5 A5 A5 F5 G5 G5 Verse: D5 Bb5 C5 C5 A5 D5 Theme: A5 F5 G5 A5 A5 F5 G5 G5 Verse: D5 ... D5 Bb5 ... Theme: A5 F5 G5 A5 A5 F5 G5 G5 Ai vis lo lop Lo rainard, l?bre Ai vis lo lop Rainard dancar Totei tres fasi?n lo torn de l`aubre Ai vis lo lop, lo rainard, la l?bre Totei tres fasi?n lo torn de l`aubre Fasi?n lo torn dau boisson folhat Aqui triman tota l`annada P?r se ganhar quauquei so?s R?n que dins una mesada Ai vis lo lop, lo rainard, la l?bre Nos i fot?m tot pel cuol Ai vis lo l?bre, lo rainard, lo lop (lyrics found on magistrix)


text:
Daniel Defoe
Daniel Defoe (Londres, 1660 - ibidem, 21 d'abril de 1731) foguèt un jornalista escrivan anglés, considerat coma lo fondador de la novèla realista al Reialme Unit. Nascut amb lo nom Daniel Foe, i apondèt posteriorament lo "De" 'aristocratic. Es l'autor del celèbre roman Robinson Crusoe.
Òbras[modificar | modificar la font]
Principalas[modificar | modificar la font]
Après aver passat una granda part de sa vida coma jornalista, en tres ans publiquèt las tres òbras literàrias que l'an fait celèbre, e mai que n'esgriguèsse mai de 500.
- "Las aventuras de Robinson Crusoe", (1719), considerada coma la primièra novèla anglesa.
- "Las aventures de Moll Flanders", (1722), novèla picaresca.
- "Jornal de l'an de la pesta" (en anglés A journal of the plague year of 1665), (1722), que narra l'epidemia de pesta que i aguèt a Londres aquest an. Es considerat coma un dels primièrs reportatges jornalistic de l'istòria.
Autras òbras[modificar | modificar la font]
- La vida del Capitani Singleton
- Colonel Jack
- Roxana
- Memoirs of a Cavalier
- The Complete English Tradesman
- London, the Most Flourishing City in the Universe


text:
Vaira e Monton
Vaira e Monton (prononciat [ˈvɛiro‿e‿muˈtu]) [1][2](Veyre-Monton en francés) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi Domat e la region de la region d'Auvèrnhe.
Lo vilatge se compausa de doas parts distinctas :
- Vaira : en bas dau puèi de Monton;
- Monton : situat sus lo puèi de Monton , au pè de la Verge, lo centre istoric dau vilatge amb d'ostaus ancians, pichòtas andronas e charrèiras. Òm i tròba la comuna, una bibliotèca, l'escòla e la glèisa.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Atestat Vaira dins los Comptes daus Cònsols de Montferrand. (comptes de l'annada 1286–1287
- ↑ Revista Parlem! vai-i qu'as paur! n°70, pagina3, paragraf 1c. Atestat Vaira en 1303


text:
Ensenhament superior
Las expressions educacion terciària, educacion superiora e ensenhament superior se referisson al proces, los centres e las institucions d'ensenhament que venon aprèp l'educacion segondària o mejana.
En general, lo requisit d'ingres es d'aver acabat l'educacion segondària, e doncas tan tanben candidats basados dins lo rendimient escolar de la secundaria o unos examens de seleccion. Segon lo país, aqueles examens pòdon èsser faches a nivèl estatal, local o universitari. Dins d'autres sistèmas, pasmens, existís pas cap de mena de seleccion.
Cada còp mai d'institucions d'educacion terciària animan l'ingres de las personas adultas sens que ajan tenut necessàriament éxit dins l'educacion segondària, especialament a las universitats abiertas.
La preparacion que ofrece l'educacion terciaria es de tipe profesional o academica. Se distingue entre estudios de grad (per exemple, Diplomatura e Licenciatura) e postgrau (Màster e Doctorat) segon lo sistema de titulacion profesional e grads academics.
Los bastiments de educacion terciaria son estats tradicionalament las universitats, mas además se consideran otros centres educatius coma instituts, escòlas professionalas o escòlas tecnicas, centres de formacion del professorat, escòlas d'art dramatic, conservatòris, etc.
Autras funcions[modificar | modificar la font]
Una foncion importanta, aparte de l'ensenhament, dins l'educacion terciaria son las activitats d'investigacion (especialament dins las universitats) dins los diferents nivels del conocimient. Atalmismo, autra foncion son las activitats d'extension, dins que se procura la participacion de la poblacion e se le comunican los resultados.


text:
Tremeven-Kemperle
Tremeven-Kemperle en breton ( Tréméven en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Tréméven Es una pichona municipalitat situat près de la vila de Quimperlé. Lo territòri communal a estrech entre los corses del Isòla e del Ellé.
Tréméven est une petite commune située à proximité de la ville de Quimperlé. Le territoire communal est enserré entre les cours de l'Isole et de l'Ellé.


text:
Villes et mairies du Canton de Vaud
Liste des communes
Lausanne
Ville de Lausanne, localité de la Suisse de 120 000 habitants.
La mairie de Lausanne a une adresse e-mail et un site Internet.
Yverdon-les-Bains
Ville de Yverdon-les-Bains, localité de la Suisse de 25 000 habitants.
La mairie de Yverdon-les-Bains a une adresse e-mail et un site Internet.
Montreux
Ville de Montreux, localité de la Suisse de 23 000 habitants.
La mairie de Montreux a une adresse e-mail et un site Internet.
Renens
Ville de Renens, localité de la Suisse de 18 000 habitants.
La mairie de Renens a une adresse e-mail et un site Internet.
Nyon
Ville de Nyon, localité de la Suisse de 17 000 habitants.
La mairie de Nyon a une adresse e-mail et un site Internet.
Présence d'activités sur la ville.
Vevey
Ville de Vevey, localité de la Suisse de 17 000 habitants.
La mairie de Vevey a une adresse e-mail et un site Internet.
Pully
Ville de Pully, localité de la Suisse de 16 000 habitants.
La mairie de Pully a une adresse e-mail et un site Internet.
Morges
Ville de Morges, localité de la Suisse de 14 000 habitants.
La mairie de Morges a une adresse e-mail et un site Internet.
Gland
Ville de Gland, localité de la Suisse de 11 000 habitants.
La mairie de Gland a une adresse e-mail et un site Internet.
Prilly
Ville de Prilly, localité de la Suisse de 10 000 habitants.
La mairie de Prilly a une adresse e-mail et un site Internet.
La Tour-de-Peilz
Ville du Tour-de-Peilz, localité de la Suisse de 10 000 habitants.
La mairie du Tour-de-Peilz a une adresse e-mail et un site Internet.
Écublens
Ville de Écublens, localité de la Suisse de 10 000 habitants.
La mairie de Écublens a une adresse e-mail et un site Internet.
Lutry
Ville de Lutry, localité de la Suisse de 8 900 habitants.
La mairie de Lutry a une adresse e-mail et un site Internet.
Payerne
Ville de Payerne, localité de la Suisse de 8 000 habitants.
La mairie de Payerne a une adresse e-mail et un site Internet.
Épalinges
Ville de Épalinges, localité de la Suisse de 8 000 habitants.
La mairie de Épalinges a une adresse e-mail et un site Internet.
Aigle
Ville de Aigle, localité de la Suisse de 7 900 habitants.
La mairie de Aigle a une adresse e-mail et un site Internet.
Bussigny-près-Lausanne
Ville de Bussigny-près-Lausanne, localité de la Suisse de 7 800 habitants.
La mairie de Bussigny-près-Lausanne a une adresse e-mail et un site Internet.
Crissier
Ville de Crissier, localité de la Suisse de 7 200 habitants.
La mairie de Crissier a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Galò
Lo galò o britoromanic (nom autoctòn: galo [ga'lɔ]) es una de las lengas pròprias de Bretanha, amb lo breton. L'estatut de "lenga" del galò èra discutit: èra considerat siá coma una lenga romanica del grop de las lengas d'oïl, siá pus tradicionalament coma un dialècte del francés (en admetent alavetz que "francés" e "lenga d'oïl" son sinonims). L'Institut d'Estudis Galò Maézoe lo considèra coma lenga diferenta del francés, e la lenga es estada reconeguda per la region de Bretanha dempuèi 2004 e coma lenga de França en 2008.
Se parla dins la mieitat orientala de Bretanha (la Nauta Bretanha). Las vilas mai importantas del domeni galò son Rennes e Nantas, respectivament en galò Resnn e Nantt.
Lo galò es pròche del normand mas amb mai d'influéncias celticas e bretonas. Auèi es en grèu perilh d'extincion davant lo francés, pr'amor qu'a pauca literatura escricha, maldespièch que foguèt la lenga de la cort dels ducs de Bretanha fins a son incorporacion a França. Se coneis pauc d'ela, pr'amor qu'es estada pauc estudiada, levat de l'estudi de Paul Sébillot, e tanpauc es pas emplegada dins los mèdias de comunicacion, encara que darrièrament i a agut de temptativas de la far tornar a la vida vidanta, coma lo grop Les Amis du Parler Gallo, associacion fondada en 1976, qu'a engendrat puèi los movements Bertaèyn Galeizz e Maézoe.
Lo vocabulari del galò, encara qu'aja agut plan d'influéncias del breton, contunha d'èsser basicament latin.
Demest las formas dialectadas es important lo mitaw, varianta parlada entre Léger e Vilaine (sa partida orientala), entre Nantas, Rennes, Châteaubriand e Redon.
Exemples[modificar | modificar la font]
Exemples[modificar | modificar la font]
Dan qi qe tu sonj ? - En qui pensas ?
Je sae d'agrae o tai- Soi d'acòrdi amb tu
D'eyó qe t'es nasqi ? - Ont sès nascut ?
Pari qe n-i arae la presse séi Pelo ad'saïr? - I aurà plan de gents aqueste vèspre en cò de Pèire, pas 'rai?
Je sae periae a la pilleriy de pllase. - Soi invitat a la fèsta
Artistas[modificar | modificar la font]
Movement associatiu[modificar | modificar la font]
- 1976 : Les Amis du Parler Gallo (après Bertaèyn Galeizz)
- 1978 : Maézoe
- 198? : Association des Enseignants de Gallo
- 2003 : A-demórr
- 2004 : Lez emóleriy au sórgarr


text:
Indústria
L'indústria (o industria)[1] es l'ensems de las activitats umanas dirigidas vèrs la produccion en seria de bens e de servicis. Compren las caracteristicas seguentas:
- Division del trabalh, contràriament a l'artisanat ont la meteissa persona assegura teoricament l'ensems dels procèsses: l'estudi, la fabricacion, la comercializacion, la gestion.
- Nocion d'escalièr. Se parla de «quantitats industrialas» quand lo nombre de pèças atenh una valor determinada
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Los parlars occitans pauc influenciats per lo francés, coma lo cisalpenc e l'aranés, accentuan indústria coma dins lo mot latin d'origina e coma dins la màger part de las lengas romanicas. La forma industria s'alinha sus l'accentuacion del mot francés industrie. La nòrma classica de l'occitan es pas explicita sus aqueste ponch.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Reflexions sobre les causes de la llibertat i de l'opressió social (Simone Weil, 1934) (revirat al catalan)
- La racionalització (Simone Weil, 1937) (revirat al catalan)


text:
Votz off
La votz off es un recors narratiu del cinèma e del teatre. Es la situacion qu'un narrador explica l'istòria sens i participar e sens que se mòstra (d'aquí lo nom, es solament una votz). Equival al narrador omniscient de la literatura escricha. Pasmens la votz off pòt èsser un personatge de la trama, explica los fachs fòra de l'accion e equival pas al personatge qu'actua dins la trama (en termes de narratologia, aquel recors se nomena narrador extradiegetic). Aquel narrador situa l'istòria dins lo temps e l'espaci, mena los personatges e pòt servir de transicion entre las accions.


text:
Villes et mairies du District de Neuchâtel (160)
Liste des communes
Neuchâtel
Ville de Neuchâtel, localité de la Suisse de 32 000 habitants.
La mairie de Neuchâtel a une adresse e-mail et un site Internet.
La Tène
Ville de la Tène, localité de la Suisse de 4 700 habitants.
La mairie de la Tène a une adresse e-mail et un site Internet.
Le Landeron
Ville d'Landeron, localité de la Suisse de 4 300 habitants.
La mairie d'Landeron a une adresse e-mail et un site Internet.
Saint-Blaise
Ville de Saint-Blaise, localité de la Suisse de 3 100 habitants.
La mairie de Saint-Blaise a une adresse e-mail et un site Internet.
Hauterive
Ville de Hauterive, localité de la Suisse de 2 500 habitants.
La mairie de Hauterive a une adresse e-mail et un site Internet.
Cressier
Village de Cressier, localité de la Suisse de 1 900 habitants.
La mairie de Cressier a une adresse e-mail et un site Internet.
Cornaux
Village de Cornaux, localité de la Suisse de 1 400 habitants.
La mairie de Cornaux a une adresse e-mail et un site Internet.
Lignières
Village de Lignières, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Lignières a une adresse e-mail et un site Internet.
Enges
Village de Enges, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Enges a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Cagó
Lo cagó (atanben 'perat Rhynochetos) quo-es un aucèl qui viu en Nòva Caledònia. Son crit es particular per ço que japa coma un chin.
Referéncia[modificar | modificar la font]
- Rhynochetos jubatus dins Gruiformes dins la Lista d'Alan P Peterson (en)
- Rhynochetos jubatus dIns Avibase (fr) (Vejatz mapa de reparticion)
- Referéncia ITIS : TSN 176405 Rhynochetos jubatus Verreaux et DesMurs, 1860 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Rhynochetos jubatus (en)
- Referéncia IUCN : espècia Rhynochetos jubatus Verreaux et Des Murs, 1860 (en)
- Referéncia CITES : espècia Rhynochetos jubatus Verreaux Des Murs,1860 (fr+en) (sul sit de l'UNEP-WCMC)
- reparticion : Rhynochetos jubatus Verreaux Des Murs,1860 (fr+en)


text:
Anglet
Anglet (Angelu en basco, Anglet en francés) qu'ei ua vila d'Occitània, o de Bascoat , situada dens lo parçan deu Baish Ador e la província tradicionau de Labord. Qu'ei administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region d'Aquitània.
Las comunas tòcatocantas que son Baiona e Biàrritz dab las quaus forma ua conurbacion e lo parçan deu Baish Ador.
Lo gentilici qu'ei anglòi -òia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Chifras de l'INSEE


text:
Padena
Una padena o padèla (var. padèra, paila) o una sartan es una aisina de cosina, utilizada per fregir, generalament dins d'òli o de burre. Es constituida d'un recipient metallic de bòrds bas e dobèrts amb una ponhada generalament de plastic (baquelita) per l'agantar. A l'ora d'ara son sovent cobèrtas de teflon antiaderent, que facilita fòrça la coiseson o la fregidura dels aliments.
Los materials mai comuns de fabricacion de padenas son:
- Alumini. Es un material leugièr que permet una distribucion optimala de la calor. Ça que la, es pas indicat per la cosina d'induccion.
- Acièr sens aliatge. Es apropriat per totes tipes de cosinas.
- Acièr inoxidable. Pòt presentar de problèmas per las cosinas d'induccion.
Tradicionalament en Occitània e en Catalonha se fan a la tardor (per Totsants) de brasucadas de castanhas o castanhadas. Per aquelas castanhadas, s'utiliza un tipe de padenas especialas apeladas "risolièiras" que son traucadas e amb un margue long, per tal de poder far graselhar las castanhas sus un fuòc de lenha.


text:
Denis Diderot
Denis Diderot (Langres, lo 5 d'octobre de 1713 - París, 31 de julhet de 1784) foguèt un escrivan, filosòf e enciclopedista francés del sègle XVIII. Escriguèt Jacme lo Fatalista (Jacques le fataliste), Letra suls cècs (Lettre sur les aveugles), La paradòxa del comedian (Le paradoxe du comedien), Lo filh natural (Le fils naturel), lo Nebot de Rameau (Le neveu de Rameau), de La Religiosa, creèt una revista de critica d'art (Salons), e foguèt coautor de l'Enciclopèdia.
Dirigiguèt de 1751 a 1772 la redaccion de la primièra enciclopèdia universala editada en França (la segonda del mond occidental, doncas que lo anglés Ephraim Chambers faguèt lo meteis en 1729), jol nom de L'enciclopèdia, o diccionari rasonat de las sciéncias, arts e mestièrs (Lo encyclopédie, uòu Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers, 28 volums, 71 818 articles, 2885 illustracions). I participèron Voltaire, Montesquieu, Jean-Jacques Rousseau e Jaucourt entre d'autras.
Biografia[modificar | modificar la font]
Denis Diderot nasquèt lo 5 d'octobre de 1713 a Langres (França). Comencèt la siá educacion en lo collègi jesuista, en atenhent èsser mèstre d'arts en gra de filosofia als 19 ans (1732).
Estudièt de leis, en contra de l'opinion del sieu paire, que voliá que lo sieu filh dintrèsse en lo clericat. Quand, als 21 ans (1734), Diderot li parlèt al sieu paire del sieu desir d'èsser escrivan, aquel o refusèt e Denis comencèt una vida boèmia que deviá durar 10 ans.
Als 30 ans (1743), Diderot se maridèt amb Antoinette Champiom, una modista fòrça catolica. A causa de la classa sociala que li aperteniá a el la femna, lo ligam foguèt considerat inadequat, doncas de mai Champion aviá pauca educacion e mancava de dòte. Malgrat aiçò, Diderot e Antoinette aguèron una filha: Angelique Diderot.
Quand la sòr monja de Diderot moriguèt, l'opinion d'aquel sus la religion se vegèt afectada. Malgrat aiçò, foguèt reconegut per las siás òbras e foguèt elegit membre de l'Academia Francesa. S'enriquiguèt pas per las siás òbras, pròva d'aiçò es que li calguèt vendre la siá bibliotèca per li poder ofrir un dòte a la siá filha Angelique. Foguèt Catarina II de Russia, una activa escrivana de cartas a Madame Geoffrin, qualas comandèt crompar la bibliotèca quand coneguèt las dificultats economicas de Diderot a causa qu'avián un amic en comun: Grimm.
Foguèt empresonat en 1749 dins lo castèl de Vincennes, ont corregiguèt l'enciclopèdia e poguèt manténer correspondéncia amb los sieus companhs de trabalh.
En l'ivèrn de 1773, amb 60 ans, Diderot foguèt convidat a la cort de Sant Petersborg. Passèt ailà divèrses meses coma conselhièr de la tsarina Catarina II de Russia. Ela declarèt un còp que «acabi las miás convèrsas amb el amb las cueishas maceradas e negras de cardenals. De sòrta que me soi vist obligada a plaçar una taula entre el e ieu».
Diderot moriguèt a París (França) lo 31 de julhet de 1784. Aviá 70 ans.
- Naissença a Langres
- Filosòf francés
- Filosòf del sègle XVIII
- Filosòf atèu
- Dramaturg francés del sègle XVIII
- Critic d'art
- Teorician del teatre
- Enciclopedista
- Adversari de la pena de mòrt
- Acadèmia de Berlin
- Ancian estudiant de l'Universitat de París
- Denis Diderot
- Naissença en 1713
- Decès en 1784
- Escrivan francés del sègle XVIII
- Filosòf de las Luses


text:
Colleville-Montgomery
Colleville-Montgomery es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a compausat de tres zònas : Colleville-Plaja, Collevillette e Colleville-Bourg.
La commune est composée de trois zones : Colleville-Plage, Collevillette et Colleville-Bourg.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La gèsta de Michel Cabieu es de còps localizat (a fauta) a Colleville-Montgomery per cèrtas labors.
L'exploit de Michel Cabieu est parfois localisé (à tort) à Colleville-Montgomery par certains ouvrages.


text:
Zoroastrisme
Lo Zoroastrime es una religion monoteïsta basada sus la doctrina de Zoroastre.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Tèxtes fondators, principis e rituaus
- 3 Difusion contamporanèa
- 4 Nòtas e referéncias
- 5 Bibliografia
Istòria[modificar | modificar la font]
La religion prezoroastriana[modificar | modificar la font]
Avans l'aparicion dau zoroastrisme, lei cultes de la region presentavan ja un nombre important de trachs qu'aquela religion va gardar o transformar. Lei principaus regardan lei divinitats veneradas d'un caire e lei concepcions a prepaus de la lutz e dau fuòc de l'autre. D'en premier, se fau notar l'existéncia dins lo centre d'Asia, magerament de lòng dei fluvis de la region vèrs lo periòde 2200-1700 avC, d'una cultura que teniá un culte dau fuòc coneissent de concepcions de la lucha entre la lutz e lei tenèbras e de la lucha entre la vida e la mòrt. Aqueleis idèas serán la basa dei religions indo-iranianas dei periòdes seguents. Ansin, dins lei territòris iranians contemporanèus, la religion dau periòde prezoroastrian d'Iran e la religion indiana avián una divinitat quasi comuna dicha Mitra qu'ocupava lei foncions de divinitat solara. Dins lo rèsta de Pèrsia, la religion mazdeana aviá egalament evolucionat e e leis abitants veneravan tant Ahura Mazdā que Mitra, i comprés lei populacions grègas que consideravan Ahura Mazdā coma l'equivalent de Zeus.
L'aparicion dau zoroastrisme[modificar | modificar la font]
Zoroastr auriá començat sa vida coma prèire dau culte d'Ahura Mazda. Après una tièra de visions, acomencèt de predicar una reforma d'aquela religion segon quatre principis majors :
- la venguda dau Reiaume de Justicía, la cooperacion a l'òbra de Dieu (Ahura Mazda) sota pena de castigament totau.
- lo dieu Ahura Mazda es lo dieu suprèm dau panteon.
- la critica dei practicas de la religion tradicionala magerament lo culte de Mitra e sei sacrificis d'animaus.
- la condamnacion de bevendas enebriantas.
Coma la religion tradicionala èra magerament sostenguda per l'aristocràcia guerriera, leis arguments de justicía e de conscéncia personala acipèron lei classas au poder e Zoroastr deguèt s'exilar en Asia Centrala. Obtenguèt la proteccion dau rèi de Bactres que se convertiguèt au zoroastrisme e obliguèt lo rèsta de sei subjèctes d'adoptar la religion novèla. A partir d'aqueu territòri, lo zoroastrisme s'espandiguèt pauc a pauc en Pèrsia e lei Parts li donèron d'institucions eclesiasticas ambé la creacion de la casta dei Modabs que son influéncia subre leis afaires de l'Estat èra granda.
Lo zervinisme[modificar | modificar la font]
Lei fondaments d'aquela escòla son contenguts dins l'ensenhament de Zaratostra qu'afirmèt que leis Espèrits Bon e Marrit èran gemèus. Es una doctrina filosofica tenhuda de mites. Se dís que Zurvan, lo dieu primitiu, realizava de sacrificis dins l'esperança d'aver un fiu. Coma seis espèrs foguèron pas satisfachs, Zurman aguèt dobtança de l'utilitat vertadiera d'aquelei sacrificis. Ansin, quand obtèn finalament un fiu dich Ahura Mazdā o Ohrmazd, sei dobtes entraïnèron la naissança d'un gemèu dich Ariman o Angra Mainyu. Durant la jacina, Ariman sortiguèt en premier mai èra sorn e pudent. Son paire reconoguèt solament per fiu Ahura Mazdā qu'èra sortit après mai qu'èra luminós e suau. Pasmens, coma Ariman èra l'ainat, poguèt dominar lo monde e Ahura Mazdā deguèt luchar còntra eu. Se pensava que sa victòria auriá luòc après 9 000 ans.
La teologia zervanista es coneguda per de tèxtes coma lo Bundahishn e per de testimoniatges d'Aràbis. Existiá un grop de divinitats creadas per la Lutz que Zurvan èra lo premier d'entre elei. En fòra de Zurgan, lei principaus èran Ashōqār (la virilitat), Ashōqār (l'esclat) e Zarōqār (lo vielhum).
Periòdes achemenida e grèc[modificar | modificar la font]
Cir II lo Grand e la màger part dei sobeirans de Pèrsia antica assaièron gaire d'impausar lor religion durant sei conquistas. Au contrari, an generalament sei subjèctes chausir liurament sei religions. Lo zoroastrisme poguèt donc se desvolopar. De mai, la religion dei caps de l'Empèri Pèrs sembla èstre fòrça similara au zoroastrisme ambé la veneracion de la divinitat Ahura Mazdā e l'adopcion de concepcions dualistas. En revènge, aquela situacion cambièt après la conquista de la region per Alexandre lo Grand. L'incendi d'unei bibliotecas entraïnèt la pèrda de divèrsei tèxtes zoroastrians meme s'un nombre important de tractats scientifics o filosofics foguèron sauvats.
Periòde sassanida[modificar | modificar la font]
Lo periòde sassanida marquèt l'apogèu dau zoroastrisme que venguèt oficialament religion d'Estat. Lei prèires superiors èran dichs mobadh segon la casta creada per lei Parts. Éran lei caps d'una unitat territoriala religiosa e dirigits per lo mōbadhān mōbadh. Au reng inferior, se situan lei mōgh. Lei mōghān mōgh èran lei caps dei temples importants. Lo nom mōgh será a l'origina dau latin magus puei de l'occitan e dau francés mage. Lo zoroastrisme aguèt alora una influéncia decisiva sus leis afaires de l'estat e tanben subre la vida quotidiana de la populacion.
Arribada de l'islam[modificar | modificar la font]
Vèrs la mitat dau sègle VII, lei desfachas sassanidas còntra leis armadas aràbias entraïnèt la conquista de Pèrsia e sa conversion progressiva a l'islam. Maugrat un estatut protegit dins l'islam[1], lo zoroastrisme declinèt pauc a pauc e lo nombre de sei fidèus representa au sègle XXI una minoritat fòrça febla de la populacion iraniana. Dins aquò, lo zoroastrisme aguèt una influéncia importanta subre lo desvolopament de la cultura iraniana contemporanèa. Per exemple, lo calendièr iranian a d'originas zoroastrianas.
Tèxtes fondators, principis e rituaus[modificar | modificar la font]
Lei principis[modificar | modificar la font]
Zoroastr se considerava pas coma un profèta e donava solament de direccion de recèrca espirituala. Ansin, lei zoroastrians pensan que lor dieu a pas besonh d'adoracion ni d'intermediaris. Dins la doctrina zoroastriana, cada persona respond de seis actes en vertut de la natura de son « Fravahr », l'equivalent dau karma indoïsta. La doctrina se resumís donc per la maxima « Bònas Pensadas, Bònas Paraulas, Bònas Accions ». Lei rites e lei sacrificis tradicionaus de la religion pèrsa anciana foguèron condamnats e Zoroastr gardèt solament lo culte dau fuòc.
Lo dieu Ahura Mazda es la poissança a l'origina de la creacion dau monde e dei quatre elements (fuòc, tèrra, aiga e èr). Aquelei quatre elements son fòrça venerats per lei zoroastrians coma òbra dirècta d'Ahura Mazda. L'òme es estat creat ambé lo franc arbitri per chausir entre lo ben e lo mau. Aquelei doas tendéncias existisson dins cada èstre uman. Après la mòrt, lei zoroastrians admeton l'existéncia d'una vida e d'un jutjament deis armas en foncion de sei meritis. Se leis accions bònas son superioras ais accions marridas, leis armas son mandadas vèrs l'Ostau dei Cants onte son esperadas per Ahura Mazda. Dins lo cas contrari, son mandadas vèrs l'Ostau dau Druj.
L'Avesta[modificar | modificar la font]
L'Avesta es lo tèxte sacrat dau zoroastrisme e tèn un nombre important de partidas d'epòcas diferentas. Lei partidas pus vièlhas serián estadas escrichas per Zoroastre espereu sota la direccion d'Ahura Mazda. Durant la conquista d'Alexandre lo Grand, divèrsei tèxtes sacrats zoroastrians foguèron cremats per lei tropas grègas per destrurre la pensada zoroastriana. Dins aquò, lei partidas regardant d'aspècts scientifics foguèron presas per lei Grècs. Un premier assai per restaurar aquelei tèxtes foguèt realizat pendent lo rèine de Valax de la dinastia Arsacis e aquela òbra foguèt acabada per lo prèire Tansar durant lo periòde sassanida. Puei, lo rèi Shapur I capitèt de mandar de prèires per localizar lei troç tenguts per lei Grècs.
Durant lo règne de Shapur II, Arderbad Mahrespandand foguèt cargat de revisar lo caractèr ortodòx dei tèxtes restaurats e pendent lo rèine de Khosrow I, l'Avesta foguèt traduch en palavi. La compilacion dei tèxtes ancians foguèt finalament acabada durant lo rèine deis emperaires sassanidas. Pasmens, en causa dei guèrras menadas dins la region, la màger part d'aquelei tèxtes es estada perduda. A l'ora d'ara, lei tèxtes subrevivents son lei Gathas, lo Yasna, lo Visperad e lo Vendidad.
Se fau notar l'existéncia de divèrsei tèxtes datant dei sègles IX e X. Son considerats coma de tèxtes secondaris mai tènon una influéncia importanta subre lei fidèus contemporanèus.
Lei rites[modificar | modificar la font]
Lei rites de la religion zoroastriana son relativament limitats. D'efèct, son pas mencionats dins lei Gathas e son pas obligatòris. Lei rites principaus de la vida quotidiana son de pregar cinc còps cada jorn per se remembrar que lo Ben es una causa bòna, de faire una fèsta un còp cada mes mai cinc jorns per preparar l'annada novèla e se purificar per manjar.
Per leis enfants, i a ges de rite especiau per la naissança. Lo ninet se pòu presentar au temple per una ceremonia per son premier anniversari mai es pas obligatòri. En revènge, es pas lo cas de la ceremonia dicha naojota que deviá èstre realizada avans lo quinzen anniversari. Marca l'intrada de l'enfant dins la comunautat deis adults.
Per lei Parsis, lo maridatge es obligatòri e l'esterilitat es considerada coma una malediccion. Lei maridatges an luòc solament entre Parsis. Aquò èra ja lo cas dins l'Empèri Sassanida onte un zoroastrian deviá pas esposar un non-zoroastrian. De mai, lo contacte ambé d'infidèus es una font d'impuretat. Lo manjar preparat per un non-zoroastrian necessita tanben de rites de purificacion.
Enfin, coma la vida es considerada coma un don dAhura Mazdā, la mòrt es una orror que necessita divèrsei rituaus car se pensa que la descomposicion dau còrs es l'òbra d'un demon. Lei Parsis tènon donc una casta cargada de menar lei mòrts dins de Tors dau Silenci, dichas dakhmā. L'arma dau mòrt es supausada i demorar tres jorns. Lo quatren jorn, la quitèt e dèu alora passar un pònt. Durant aqueu passatge, l'arma es jutjada en foncion de seis actes. La practica dau descarnament dei còrs es una tracion fòrça vièlha que se rescòntra encara dins certanei vilatges de Tibet.
Difusion contamporanèa[modificar | modificar la font]
Au començament dau sègle XXI, lo zoroastrisme tèn aperaquí 250 000 fidèus dins lo monde, magerament en Índia, en Iran, en Afganistan e dins de diasporas ais Estats Units e au Reiaume Unit. Lo declin d'aqueu nombre contunièt de demenir especialament en causa d'un nombre feble de naissanças.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Coma lei Crestians e lei Josieus, lei Zoroastrians son generalament considerats coma de Gens dau Libre. An donc lo drech de gardar lor religion en cambi dau pagament d'un impòst especiau e de divèrsei limitacions, magerament dins la predicacion.


text:
Quilograma
Lo quilograma (simbòl: kg) es l'unitat de basa de massa del Sistèma Internacional d'Unitats (SI). Lo quilograma se definís coma la massa del prototipe internacional del quilograma[1][2] qu'es gaireben identica a la massa d'un litre d'aiga. Es l'unica unitat de basa de l'SI que pòrta un prefixe a son nom. Tanben es l'unica unitat de l'SI qu'encara se definís en relacion a un artefacte.
Definicion[modificar | modificar la font]
Lo quilograma es l'unica unitat de basa de l'SI qu'encara se definís en relacion a un artefacte material, e pas amb de constantas fisicas.
Originalament, un quilograma se definissiá coma la massa d'un litre d'aiga pura a la temperatura de 4 gras Celsius e a la pression atmosferica estandard. Aquela definicion èra pauc practica, perque la densitat de l'aiga depend de la pression, e que las unitats de pression incluson la massa coma unitat de basa, del biais que s'introdusiá una dependéncia circulara dins la definicion.
Per evitar aqueles problèmas, se tornèt definir lo quilograma en referéncia a un objècte qu'auriá la massa aproximativa exprimida dins la definicion originala. Dempuèi 1899, lo prototipe internacional del quilograma es una barra cilindrica d'un aliatge que se tròba al Burèu Internacional dels Peses e Mesuras. Tanben n'existisson de còpias oficialas, que se comparan amb lo prototipe cada 10 ans. Aquelas comparasons permetèron d'establir que l'error dins la reproductibilitat de la definicion actuala es aproximativament de 2 microgramas. De fach, sembla que lo prototipe original perdèt aperaquí 50 microgramas dins los darrièrs 100 ans, sens que se ne sàpia la causa.
Los problèmas de la definicion actuala fan que se trabalha en la recèrca d'alternativas basadas en qualques constantas fisicas.
Multiples[modificar | modificar la font]
S'utilizan divèrses prefixes per melhorar multiples o sosmultiples del quilograma.
L'unitat equivalenta a 1000 kg nomenada megagrama s'utiliza gaire se li preferissèm utilizar la tona (t).
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo grama foguèt introduch al temps de l’unificacion de las mesuras regionalas decidida pendent la Revolucion Francesa per la lei del 18 germinal an III (lo 7 d'abril de 1795). Es un dels elements de la triada « longor-massa-volum » : decimètre-(quilo)grama-litre d'aquela unificacion.
Lo grama foguèt inicialament definit coma la massa d’un centimètre cubic d’aiga a la temperatura de 4 °C, que correspond a un maximum de massa volumica.
Lo 22 de junh de 1799, un escandalh en platin d’un quilograma (lo nom a l'origina foguèt lo grave), o la massa d’un decimètre cubic d’aiga, foguèt depausat (e mai un escandalh del mètre) als Archius de França, gràcias als precedents trabalhs de divèrs sabents, en particular Lavoisier.
Aquel escandalh venguèt per definicion la representacion d'un quilograma per la lei del 10 de decembre de 1799.
Foguèt solament en 1875 que l’unitat de massa tornèt èsser definida coma « quilograma », venent atal la sola unitat de l'SI inclusent un prefixe multiplicator[3].
Un novèl escandalh en platin iridiat de massa gaireben identica al Quilograma dels Archius foguèt realizat dempuèi 1875, mas la colada foguèt refusada per çò que la proporcion d’iridi, 11,1 %, se trobava al delà de los 9 - 11 % especificats. E solament en 1889 lo Quilograma dels Archius foguèt remplaçat pel quilograma « internacional », conservat dempuèi al pavillon de Breteuil.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]

Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Le Bureau International des Poids et Mesures
- (en) Conversion d'unitats de massa e pes
- (en) National Physical Labratory
- (en) Balança de Watt
- (en) projècte Avogadro
- ↑ (en) http://www.bipm.org/en/CGPM/db/1/1/ Resolution of the 1st CGPM (1889)
- ↑ Tanben conegut per son nom en francés Le Grand K.
- ↑ (fr) (en) « Le kilogramme », sul site del BIPM, bipm.org


text:
Cors Mirabèu
Lo Cors Mirabèu, o lo Cors, es la principala carriera dau centre d'Ais de Provença
Lòng de 440 m e larg de 42 m, lo Cors es un dei luecs mai famós e animats de la vila.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo Cors foguèt bastit de 1649 a 1696 a la demanda dau Parlament de Provença. Venguèt un luec important de la vila amb l'amainatjament dau quartier sud de la vila per l'Arquevesque Mazarin, onte foguèron bastits d'ostaus particulars nombrós. Lo cors devenguèt lèu un luec de passejada e de fèstas.
Lo Cors prenguèt lo nom de Mirabèu en 1876 per autorizacion dau President Patrice de Mac-Mahon.
Lei Quatre fònts dau Cors[modificar | modificar la font]
Foguèron bastidas quatre fònts:
- la fònt dei Chivaus Marins, despareguda en 1777
- la fònt dei Nòu Canons, ancianament l'abeurador dei motons
- la fònt d'Aiga Cauda, l'aiga cauda que raja vèn de la fònt dei Banhiers
- la fònt dau Rei Rainier, bastida per David d'Angieus au sègle XIX
La Plaça de la Rotonda[modificar | modificar la font]
La Plaça de la Rotonda es a l'entrada oèst dau cors Mirabèu, onte se tròba au mitan la Fònt de la Rotonda.
La plaça foguèt establida en 1777, e venguèt un luec important liant lei camins de Marselha e Avinhon serviguèt d'entrada nòbla per lo cors.
La fònt de la Rotonda foguèt bastida en 1860 per M. de Tornadra. Es la fònt pus granda e pus prestigiosa de la vila.