text:
Punt d'exclamacion
Lo punt d'exclamacion (var. ponch d'exclamacion; tanben nomenat punt/ponch d'admiracion) es un signe de pontuacion.
Usatges[modificar | modificar la font]
Lo punt d'exclamacion s'utiliza
- per marcar l'emocion dins una frasa
- per indicar que se parla dins un ton naut
- per atirar l'atencion del lector sus una demanda (dins aquel sens es fòrça utilizat per la publicitat)
- pòt metre l'accent sus una frasa a l'imperatiu
- indica un clic postalveolar en transcripcion fonetica
- sus un panèl o cartèl indica un avertiment sus un dangièr potencial
- representa la factoriala en matematicas
- dins qualques lengatges de programacion equival a una negacion
Originas[modificar | modificar la font]
Lo simbòl vendriá de l'exclamacion de joia « interjectio » en latin, que foguèt abreujada d'un i en dessús d'un o.


c: text/html

text:
La premsa nos remembra que coma cada an un cors intensiu d’iniciacion a l’occitan se debanarà aqueste estiu a Barcelona. Serà del 26 de junh al 27 de julhet. Aquesta iniciativa es reconeguda coma una activitat permanenta del professorat pel Departament d’Ensenhament de la Generalitat de Catalonha.
Sèm plan reconeissents a nòstres amics catalans e los mercejam per l’ajuda que nos vòlon portar per la defensa de nòstra lenga, mas nos pausam una question : quina lenga es ensenhada a Barcelona ?
L’occitan comencèt sa lenta formacion tre la latinizacion sus de substrats lingüistics divèrses - Ausòni celèbra encara al s. IV los pòbles « tan diferents de costuma e de lengatge » - de la Gàllia transalpina, venguda la Narbonesa jos l’emperador August. La rompedura de compreension entre lo latin (lingua latina) e la lenga populara (lingua romana) intervenguèt entre 800 e 850...
Al cap d’aquela escorreguda dins lo temps per seguir l’evolucion de la pensada lingüistica occitanista, avèm pogut constatar an après an una tendéncia totjorn accentuada a tòrcer la realitat prigonda de la lenga dins los domenis de la morfologia e de la fonologia. Los caractèrs especifics dels mots de formacion sabenta, descrits e analisats per L. Alibèrt dins sa Gramatica, son estats denegats coma tròp vesins del francés e remplaçats per de « solucions » catalanas inspiradas del castelhan !...
Cossí se fa que lo quite editor de la Gramatica d’Alibèrt en 1973 aja publicat en 1983 amb lo títol de « *collaborador » [collaborator] de las publicacions pedagogicas de l’Institut d’Estudis occitans, un obratge personal amb aquel omenatge al mèstre que traïssiá...
L’edicion anciana de l’Assimil occitan, L’occitan sans peine, datat de 1975 (ara en linha), èra dedicat a la memòria de Frederic Mistral e de Loís Alibèrt, e Carles Camprós n’aviá escrit lo prefaci. Se compren doncas qu’una edicion novèla èra necessària, per una mesa al gost del jorn a l’ora del trionfe de la farlabica. Serà doncas, en tota simplicitat, L’occitan, paregut en 2016, òbra de Nicolas Quint, director de recèrca al CNRS...
Quin occitan per deman ? d’Eric Fraj (2015).
Car Eric Fraj,
Me soveni un còp qu’èrem a una « mesadièra » a Tolosa, amb un vintenat d’occitanistas, te faguèri remarcar que cap d’eles non parlava un occitan « eretat » mas totes un « occitan d’occitanistas », fait de tròces e de bocins, e fatalament claufit de fautas nombrosas quitament s’èran convengudas...
Lo Lemosin de Bernat de Ventadorn e de Josèp Ros non coneguèt de temptativa de normalizacion lingüistica « felibrenca » coma la Provença e la Gasconha, e cal reconéisser, dins la seguida de nòstra passejada, que foguèt puslèu una bona causa. Aital, lo « Diccionari d'usatge occitan/français (Limousin, Marche, Périgord) » d'Yves Lavalada, publicat en 2010, a lo meriti d'expausar los problèmas sense tròp de « solucions tradicionalas » a far valer...
En 2011, dins la seguida dels trabalhs e de las publicacions del CLO, Josiana Ubaud publica son Diccionari ortografic, gramatical e morfologic de l’occitan, una òbra importanta - preciosa dins sa part scientifica e las correccions aportadas al diccionari d’Alibèrt -, recampant 109 000 intradas. Malaürosament aqueste se ressent de l’influéncia catastrofica de l’organisme en question. Coma plan d’autres, a retenguda l’idèa d’un « relativisme » dins lo sistèma gramatical de l’occitan : se pòt dire aital, mas se pòt dire tanben autrament e sustot autrament...
En 2007, se publiquèt las « Preconizacions del conselh de la lenga occitana », un document de sintèsi preparat per Domergue Sumien, vicepresident e secretari del Conselh de la Lenga Occitana, amb un avantdire de Patric Sauzet, President del meteis organisme. Abotiment d’un corrent qu’avèm mostrat serpejant despuèi la desaparicion de Loís Alibèrt, lo CLO, creat en 1996, acabava aital una activitat d’un decenni ont aviá menat amb una facilitat susprenenta ladita lenga occitana sus un camin que non èra lo sieu. Son influéncia demòra viva dins las universitats e lo mond barrat - òrb e sord - de l’occitanisme contemporanèu...
Se cal remembrar aquí una evidéncia : dins son libròt La langue occitane (1963), nòstre amic Pèire Bèc s’èra estacat a descriure las caracteristicas teoricas de cada varietat de l’occitan, e doncas de l’occitan gascon. Aital : filha → hilha, flor → hlor ; luna → lua, esquina → esquia ; rasim → arrasim, riu → arriu ; bèl → bèth, bèla → bèra ; camba → cama ; tondre → tóner ; quatre → qüate ; quand → qüan ; sal → sau. Mas cal saber que totas aquelas realizacions non son generalizadas sul territòri, que se ditz plan mai la flor que non pas la hlor...
Entre los « provençalistas » pseudo-mistralians e los partidaris fanatics d’un pseudo-purisme, non sembla i aver en Provença la mendre plaça per una reflexion serena sus la lenga. E s’ajustam qu’una de las dificultats màgers de l’occitan provençal ven de Mistral, una autra d’Alibèrt…
A la seguida de son Diccionari de mila mots (1992), Jacme Taupiac publica en 2001 L’occitan modèrne. Aital l’autor del Pichon diccionari de 1977, precisa e corregís son analisi de la realitat de la lenga per delà las farlabicadas. Aquela mesa al punt èra necessària...
Coma Rodgièr Barta, Cristian Laus èra un occitanista disciplinat e son diccionari francés-occitan paregut en 1997- en defòra d’un trabalh personal de valor sul vocabulari general - es lo rebat fidèl de la « teoria » linguistica oficiala de l’Institut d’Estudis Occitans, se se pòt definir aital sa traïson dels principis màgers d’Alibèrt e son « catalanisme » dessenat...
Abans de parlar del CLO qu’intrarà dins aquela cronologia, se tròba qu’ai l’escasença de respondre a un article talhafòc d’un de sos fondators, Domergue Sumien. Aquí çò que ditz dins Lo Jornalet (18/10/16) :
« La nòrma classica actuala de l’occitan data de 1935 amb la Gramatica occitana de Loís Alibèrt. Foguèt pro ben respectada e difusada fins en 1975 ».
Fals...
En 1980, uèit ans après la publicacion de son lexic occitan-francés, Rodgièr Barta ne fa paréisser una seconda edicion. Modificada. Après una vida de fidelitat a l’òbra d’Alibèrt, aquel òme disciplinat aviá manjat son capèl coma li èra recomandat, e ara se torna arborar...
En 1977, Jacme Taupiac publica son « Pichon diccionari francés-occitan ». Lo diccionari es pichon (16300 mots) mas lo projècte benlèu tròp grand per l’epòca (e encara a l’ora d’ara per d’occitanistas sense consciéncia ni sinceritat) : es un diccionari de « l’occitan comun » (diriam ara « estandard »), lo bèl primièr. Es tanben lo diccionari d’una lenga que « tòca tèrra », en adeqüacion amb la fonologia de la lenga viva, quicòm que sembla paradoxalament mai extraordinari encara...
En 1976 se publica una reedicion de la Gramatica occitana de Loís Alibèrt. Dins un « assaber » a la debuta de l’edicion novèla, « realizada pel Centre d’Estudis Occitans (Universitat de Montpelhièr) », se ditz que sa « mesa al punt se [limita] a qualques correccions de detalhs, a l’integracion dels addenda dins lo tèxt (sic), e a la modificacion de l’accentuacion segon la solucion adoptada per L. Alibèrt meteis en 1950 »...
Un simpatizant del Congrès permanent de la lenga occitana pren la pena de nos escriure per nos dire son desacòrd amb l’Academia occitana :
« Las causidas [de l’Academia occitana] son desparièras de las del CPLO: per exemple vosautres preferissètz "Academia", "Occitania", fòrma", lo CPLO "Acadèmia", "Occitània", "forma", etc. »
Que siá mercejat per sa preciosa contribucion.
Es lo mot « preferissètz » que nos sembla particularament plan causit.
Robèrt Lafont publica en 1971 son preciós libròt "L’ortografia occitana. Sos principis". Aquí analisa tanben las preconizacions d’Alibèrt, las completa, las corregís.
De correccions benvengudas per « gardar » la « e » de sosten.
p. 69 : En oposicion a Alibèrt, l’autor reconeis que « Los grops finals /lm/ e /rm/ pòdon èsser sostenguts per /e/, se non son simplificats ». Adonc, se comprenèm plan, *olm → olme, *vèrm → vèrme e *palm → pam.
N’es parièr per fèrre a costat de fèr, de morre a costat de mor, de carri a costat de car, de torre a costat de tor.
Se confòrma doncas a la realitat de la lenga (çò qu’es la mendre de las causas).
Mas…
En 1970, quatre ans après la publicacion del diccionari d’Alibèrt, espelís lo lexic francés-occitan de Rodgièr Barta. A la seguida, en 1972, vendrà son lexic occitan-francés. Aquestes nos donan a la data una fotografia fidèla de la question lingüistica, tant val dire del progrès de l’anti-nòrma...

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Metropòli de Lion
La metropòli de Lion (en francés : métropole de Lyon) es una collectivitat de l’estatut especific de França dins la region Auvèrnhe Ròse Aups, creada lo 1èr de genièr de 2015 a partir de la comunautat d’aglomeracion del Grand Lion. Lo caplòc es Lion.
L’estatut es especific que la metropòli es desenant separada del departament de Ròse. Los limits ancians d’arrondiment d’aquel departament son modificats per far correspondre, pels servicis de l’Estat, l’arrondiment de Lion amb la metropòli.
L’INSEE atribuís a la metropòli lo còde 69M.[1] I a pas de cambiament per la pòsta que garda lo còde 69 per la metropòli e pel Ròse « novèl ».
La populacion de la metropòli es de 1 354 476 abitants[2].
Per la metropòli, la collectivitat territoriala es nomenada conselh metropolitan. Aquel serà elegit, a partir de 2020, per circonscripcions[3].
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Code officiel géographique. Communes de la métropole de Lyon
- ↑ INSEE chifras legalas per 2014.
- ↑ "Ordonnance n° 2014-1539 du 19 décembre 2014 relative à l'élection des conseillers métropolitains de Lyon", Journal officiel de la République française, n°0294, 20 de decembre de 2014, p. 21558


text:
Quebèc
Quebèc (Québec en francés, Quebec en anglés, conegut tanben coma « la Bèla Província ») es una província canadenca amb una populacion de 8,2 milions d'abitants. La majoritat dels quebequeses parlan francés, çò que fa de Quebèc lo sol territòri majoritàriament francofòn de l'America del Nòrd, amb l'archipèla francés de Sant Pèire e Miquelon, e qualques autres luòcs d'America.
La capitala de Quebèc es la vila de Quebèc. La vila pus poblada de Quebèc es Montreal, segonda ciutat francofòna del mond per òrdre d'importància.
Somari
Geografia de Quebèc[modificar | modificar la font]
Quebèc es situat a l'èst de Canadà, environat per la província d'Ontàrio e la baia d'Hudson a l'oèst, per las províncias de Tèrranòva e Labrador e de Nòu Brunswick a l'èst, los Estats Units (los Estats de Maine, Nòu Hampshire, Vermont e lo de Nòva York) al sud e l'Ocean Artic al nòrd.
Quebèc es la província pus estenduda de Canadà ; es un vast territòri, aproximativament 2,8 còps lo territòri francés, que sa màger part es pauc poblada. Mai de 90% de la superficia de Quebèc fa partida del bloquièr canadenc, un grand territòri que, istoricament, se disiá la region d'Ungava. Del temps de la Nòva França, Quebèc consistissiá en una franja de tèrra abitabla de qualques desenats de quilomètres de larg que costejava las doas ribas del fluvi de Sant Laurenç. Es aquí que los primièrs colons franceses s'installèron per cultivar la tèrra, aprèp l'aver desbosigada.
En 1912, un grand tròç de la region canadenca d'Ungava foguèt levat dels Territòris del Nòrd-Oèst e integrat a Quebèc en seguida d'una lei del Parlament de Canadà aprovada per Londres. Aquesta vasta region del nòrd, gaireben inabitada, faguèt de Quebèc l'enòrma província que se coneis uèi. Aqueste ajust compreniá la baia de James, ont se tròban qualques uns dels projèctes idroelectrics pus importants de Quebèc.
Lo territòri quebequés es extrèmament ric en ressorsas naturalas gràcias als bòsques de conifèrs, als lacs e als rius. Lo papièr, la fusta e l'idroelectricitat figuran coma las industrias mai importantas de la província. L'extrèm nòrd de Quebèc es format per una region subartica nomenada Nunavik, la tèrra dels Inuits.
La val del fluvi de Sant Laurenç es una region fertila ont se cultivan fruchs e cerealas e mai los produchs lachièrs, lo siròp d'aserau (que Quebèc n'es lo productor mai important del mond), e s'abarís de bestial.
Lo clima presenta de diferéncias importantas a causa de la granda extension territoriala. La zona sud e la val del fluvi de Sant Laurenç an un clima continental, es a dire, un ivèrn freg e un estiu caud. La partida centrala de Quebèc a un clima subartic caracterizat per d'ivèrns mai longs e mai fregs. La partida septentrionala de Quebèc a un clima artic. Finalament, a las illas de la Magdalena la mar a una gròssa influéncia sus lo clima.
Las regions administrativas de Quebèc[modificar | modificar la font]
Quebèc es devesit en 17 regions administrativas :
- 01 Bas-Saint-Laurent
- 02 Saguenay-Lac-Saint-Jean
- 03 Capitale-Nationale
- 04 Mauricie
- 05 Estrie
- 06 Montreal
- 07 Outaouais
- 08 Abitibi-Téminscamingue
- 09 Côte-Nord
- 10 Nord-du-Québec
- 11 Gaspésie-Îles-de-la-Madeleine
- 12 Chaudière-Appalaches
- 13 Laval
- 14 Lanaudière
- 15 Laurentides
- 16 Montérégie
- 17 Centre-du-Québec
Istòria de Quebèc[modificar | modificar la font]
Lo primièr explorator europèu de Quebèc foguèt lo francés Jacques Cartier que plantèt una crotz a Gaspé l'an 1534 e que naveguèt pel fluvi de Sant Laurenç en 1535. En 1608, Samuel de Champlain donèt naissença a la Nòva França en fondant sus la riba nòrd del fluvi de Sant Laurenç, a un endrech nomenat Kébec ("destrech") pels aborigèns, la vila de Quebèc que venguèt lo punt de partença de l'exploracion francesa de l'America del Nòrd. A partir de 1627, lo rei de França Loís XIII concediguèt lo monopòli de la colonizacion als catolics. La Nòva França venguèt una colonia reiala en 1663, sota lo reine de Loís XIV.
Los franceses e los canadencs s'aliguèron amb los urons, contràriament als iroqueses qu'èran aliats als angleses. La Guèrra de Sèt Ans (1756–1763) entre Anglatèrra e França coneguèt un episòdi decisiu en America del Nòrd amb la desfacha en 1759 de l'armada de Loís Josep de Montcalm per l'armada del general anglés James Wolfe a la Batalha de las Planas d'Abraam, prèp de la vila de Quebèc. La Nòva França foguèt, atal, perduda definitivament per França. Canadà, la colonia pus granda de Nòva França, comptava solament 55 000 abitants al començament de la guèrra, mentre que la populacion de Nòva Anglatèrra èra de gaireben un milion de colons. A l'epòca, la populacion amerindiana de l'immens territòri de la Nòva França representava aperaquí 600 000 personas.
La Grand Bretanha prenguèt possession de la Nòva França en seguida del Tractat de París, en 1763. Loís XV e sos conselhièrs aimavan mai de conservar l'illa de Guadalope, productritz de sucre, que Quebèc, donat qu'aqueste èra considerat com un grand territòri glaçat sense cap d'importància per lo Reialme de França. Malgrat aquò, França perdèt l'empèri colonial qu'aviá bastit en America del Nòrd.
En responsa a las agitations de las colonias americanas, la corona britanica instaurèt l'Acte de Quebèc en 1774, que restablissiá lo còde civil francés e lo sistèma de proprietat territoriala, garantissiá la practica del catolicisme, mas manteniá lo còde criminal anglés. Durant la revolucion americana, la vila de Montreal foguèt presa e los revolucionaris americans ensagèron de ganhar los Canadencs a lor causa. Aquestes darrièrs restèron puslèu neutres durant lo conflicte, seguent las recomandacions de la Glèisa Catolica que se declarèt en favor dels Britanics.
Aprèp l'independéncia americana, los qu'avián sostengut la causa anglesa s'installèron en Quebèc. Insatisfaches dels privilègis nombroses concedits als Canadencs, demandèron de reformas, e obtenguèron çò que volián amb l'acte constitucional de 1791 que devesiguèt la província de Quebèc e creèt lo Naut Canadà (l'Ontàrio actual) e lo Bas Canadà (lo Quebèc actual). Las doas populacions descobriguèron lo parlamentarisme britanic e se mainèron, fòrça rapidament, dels limits d'aqueste sistèma colonial.
Las grandas idèas del liberalisme de l'epòca finiguèron que provoquèron un soslèvament armat al Bas Canadà e al Naut Canadà en 1837 ; la revòlta s'amodèt aprèp lo refús de Londres de prendre en consideracion las peticions del Partit dels patriòtas de Louis-Joseph Papineau.
Cultura quebequesa[modificar | modificar la font]
Article principal : Cultura quebequesa


text:
Potz Arthur-de-Buyer
Lo potz Arthur-de-Buyer (o potz n°11) es un dels potz principals de las carbonièras de Ronchamp. Es situat sul territòri de la comuna de Magny-Danigon, dins la region francesa de Franca Comtat. Foguèt cavat tre 1894 pr'amor d'assegurar l'avenidor de la companhiá que se trobava en aquel temps dins una situacion financièra malastrosa. Lo projècte foguèt portat per Léon Poussigue, lo director de las houillères dempuèi 1891. Èra cargat de dirigir las òbras de cavatge, de concebre los bastiments e d'installar cada maquina. Le siège foguèt batejada amb lo nom del president Arthur de Buyer, que gerissiá la societat dempuèi 1876 e partiguèt en retirada tre que la fòssa foguèt mesa en activitat.
Lo potz foguèt en activitat de 1900 fins a la debuta de las annadas 1950. Sa prigondor es de 1.010 mètres, çò que fasiá d'el lo potz de mina mai prigond de l'estat francés al començament del sègle XX, e lo primièr a passar la fonzor simbolica de 1.000 mètres. Aprèp que s'i explotèt la houille durant gaireben un mièg sègle e que s'ensagèsse d'i explotar d'urani aprèp la Segonda Guèrra Mondiala, s'i debanèron mantuna temptativa de reconversion, per finalament acabar en ruina a la debuta del sègle XXI. Un projècte d'installacion d'una centrala solara fotovoltaïca es a èsser estudiat per la municipalitat dempuèi junh de 2012.


text:
Granda Barrièra de Coralh
La Granda Barrièra de Coralh (en anglés Great Barrier Reef) es l'escuelh de coralh pus grand de la planeta. Formada per mai de 2.900 escuèlhs individuals e 900 illas en una franja de mai de 3.000 quilòmetres subre un airal d'aperaquí 348.000 quilomètres carrats. L'escuèlh es situat dins la mar del Coralh, sus la còsta de l'estat de Queensland al nòrd-èst d'Austràlia.
La Granda Barrièra de Coralh se pòt veire de l'espaci exterior e es l'estructura mai granda del mond fargada per d'organismes vius. L'estructura de l'escuèlh es compausada de milions d'organismes pichon nomenats polips de coralh. Se podon trobar mai de 400 espècias de coralh, d'unas microscòpicas e d'autras qu'arriban als 2 metres de long. La Granda Barrièra de Coralh es lo sèti d'un granda diversitat biologica, e foguèt seleccionada coma Patrimòni Mondial de l'Umanitat en 1981. Entre los escuèlh s'i troban mai de 1.500 espècias de peisse e crustacèus.


text:
Sètge d'Alèsia
A la vila galla d'Alèsia (en francés Alésia, en latin Alesia, uei Alise-Sainte-Reine en Borgonha), lo sètge d'Alèsia se debanèt en 52 avC entre lei fòrças dei tribus cèltas de la revòuta de Vercingetorix e aquelei dau generau roman Juli Cesar. S'acabèt per una victòria romana. Rompèt la darriera resisténcia importanta de Gàllia a la conquista romana que venguèt definitiva l'annada seguenta.
Foguèt entraïnat per l'abandon de la politica de la tèrra cremada per Vercingetorix après sa victòria au sètge de Gergòia en abriu de 52 avC. Lo generau arvèrne assaièt d'esquichar lei legions romanas en retirada vèrs lo sud. Pasmens, sa cavalariá foguèt batuda au mes d'aost e Vercingetorix se deguèt retirar vèrs l'oppidum d'Alèsia amb una armada de 80 000 òmes. Decidiguèt de demorar dins l'oppidum per esperar l'arriba de renfòrç e Cesar aprofichèt l'occasion per enceuclar la vila e començar son sètge amb 72 000 òmes. Doas linhas de fortificacions foguèron bastidas per lei Romans per blocar l'armada de Vercingetorix dins l'oppidum e per empachar la rompedura dau sètge per lei renfòrç qu'arribèron a la fin de setembre.
Après dos assauts cèltas mancats, l'ataca decisiva còntra lei Romans se debanèt lo 26 de setembre. Après d'oras de combat, lei legionaris capitèron de replegar lei combatents cèltas que se deguèron retirar amb de pèrdas importantas durant la perseguida. L'endeman, Vercingetorix e son armada capitulèron e venguèron presoniers de l'armada de Cesar.


text:
Beatritz Ièra de Bigòrra
Beatritz Ièra († 1095) es una comtessa de Bigòrra de 1080 a 1095, e filha de Bernat II, comte de Bigòrra, e de Clamença.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Succediguèt a son fraire Raimon II en 1080 e uniguèt atal Bigòrra a Bearn, per son maridatge amb lo vescomte Centolh V de Bearn. L’union durèt pas que dètz ans, perque Centolh foguèt assassinat a Tena en 1090. Gaston IV, filh d’un primièr maridatge de Centolh, li succediguèt dins Bearn, mentre que Beatritz venguèt regenta de Bigòrra al nom de son filh ainat, Bernat III
Deguèt luchar contra los abitants de Barèjas, que cerquèron de lor interdire l'accès a la valada, mas perveguèt a matar la rebelhon.
Maridatge e enfants[modificar | modificar la font]
Esposèt cap a 1079 Centolh V, vescomte de Bearn († 1090), e donèt naissença a :
- Bernat III († 1113), comte de Bigòrra.
- Centolh II († 1129), comte de Bigòrra aprèp son fraire.
Annèxe[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Abbé Colomez, {{Obratge}} : paramètre
titremancant, Lafitte Reprints, (reïmpr. 1978)
- Foundation for Medieval Genealogy : Centulle V de Béarn
- Biografias medievalas : Centolh V de Bearn


text:
Lo preni d'ora a la gara de Besièrs.
Quand parla, se vei que l'escòla, i es
pas gaire anat.
Me ditz qu'es militar.
L'equacion QI = 0 s'aficha.
Es de sai pas quin territòri d'oltra
mar.
A fach militar perque son fraire fasiá
militar.
A pas degun a Besièrs mas son fraire a
un apartament a Besièrs per i daissar de rambalh, mas i viu pas. Ai
pas ben comprés del còp perqué es vengut aquí. Ai pas res comprés
a l'embrolha e cèrqui pas de comprene.
Puèi dormís.
Tot de long.
Fins a Montpelhièr.
Me demanda de lo daissar a la gara.
Ben non, a la gara i passi pas, al
centre de la vila i passi pas. Aquò èra marcat sus l'anóncia.
E bim! Un con de mai que legís pas las
anóncias!
Tròp brava, davali lo baloard
Clémenceau e al fuòc, li expliqui qu'a 200 mètres a pè, i a la
gara.
Me crei pas.
Li tòrni explicar.
Que de lo daissar juste davant la gara,
me fariá far de torns e de virs que vòli pas far.
Putan, es un conàs de soldat e pòt
pas caminar 200 mètres ?
Sortís de l'autò.
Ditz ni mercés ni adieu.
Antimilitarisme : +1


text:
Qual avenidor per l’Estivada ? (Collectiu de Sosten a l’Estivada)
La fin de l’Estivada 2015 aviá daissat en suspens un nombre cèrte de questions e d’interrogacions, dins lo public, los partenaris, los organizators del festenal, dins la prensa, de questions a las qualas degun èra sul moment en mesura de respondre. Zo podèm far ara, al mens en partida, fòrts d’una “nòva libertat retrobada”, segon la tarribla e consagrada perifrasa. E vòl plan dire çò que ditz abitualament : aprèp l’edicion de l’Estivada 2015, la Vila de Rodés, per la votz de son conse e dins una letra tant oficiala que se pòt, exprimiguèt sa volontat de tornar veire la mestresa d’òbra del festenal e d’en tornar prene l’organizacion en regia directa, valent a dire en intèrne. L’associacion Org&Com, qu’assegurava lo supòrt administratiu del festenal dempuèi 10 ans, tant plan coma la còla tota, salariada o pas, que trabalhava sul festenal e qu’o sabiá far, paran doncas la maquina e l’activitat.
A aqueste cambiament radical dins la vida del festenal, cap de motiu foguèt particularament avançat, sonque de rasonetas budgetàrias, dins un borbolh economic que coneissèm totes e que tòca lo monde de la cultura dins son ensemble. Mas i a, plan segur e coma dins cada rompadura, de rasons, que fargan un fialat nogat fin-fin de causas e de consequéncias a las originas de còps foscas e trebolas. Çò segur, e que podèm dire, çò que devèm quitament dire respècte als benevòls e als publics que portèron e acompanhèron fins aquí lo festenal, es que l’estat actual de las causas raja de las marridas relacions e dels problèmas de comunicacion entre la Vila de Rodés e la còla en carga de l’organizacion del festenal, tant plan coma d’un contèxte politicò-economicò-cultural mai global.
Siguem onèstes : l’Estivada èra pas un festenal perfièch (mas es que n’i a solament un ?), d’aquí lo besonh de cada an sul mestièr tornar metre l’obratge, aquò dins de condicions plan sovent malaisadas. Perque òc, las condicions d’organizacions foguèron malaisadas, e s’aclapèron progressivament dempuèi d’eleccions de 2008 que vegèron arribar un novèl director, lo darrièr en data, aquel que capitèt, a la fin finala, de far “melhor amb mens”, per un festenal bracejat al ritme de baissas de subvencions en partida provocadas per un contèxte economic tristós. En partida sonque.
Sens brica de volontat de polemicar, a l’ora que l’estacament a l’Estivada se fa desinteressat, podèm pas far sens agachar coma la degradacion seriosa de las relacions minèt lo festenal. Una degradacion generala, patida per totes los actors del territòri rodanés e belament constatada de còps que i a : de las pichonas incomprenesons de cada jorn entre faseires e decideire als anaments fastigoses, longaruts e inutiles al moment d’avançar d’elements concrets, en passant per de sostens defalhents, de vertadièras crisis de desfisança, la manca d’enveja, de nhaca, las desconeissenças pregondas del fach e dels dorsièrs culturalas aplombadas amb assegurança, las pesuguesas administrativas e las leugierats executivas, e de biais general un calendièr politic plan tròp eslonhat del pichon agenda de l’accion concrèta, tot aurà menat a l’installacion d’un climat deletèri.
Diguem-zo francament : lo mai sovent la maquina virava void. La còla de l’Estivada aurà pauc tastat la reconeissença politica locala del trabalh menat, del desvolopament, de la vida portada al territòri o de sa capacitat a, sus un temps cortet, l’animar. Pièger : amb lo temps un vertadièr dialòg de sords se serà installat, renforçat per la transparéncia o l’abséncia dels interlocutors, la desaparicion o l’abandon progressiu dels darrièrs sostens afirmats al dintre del conselh municipal, la manca d’acompanhament e d’interès del “dorsièr Estivada” per las elegidas successivas a la cultura e l’installacion d’un autòcratisme e d’una fòrça d’inercia absoluts a totes nivèls. Tant d’elements responsables de la precarizacion del festenal, forma efemèra se n’es, e tanben de totes sos salariats e partenaris. Indecisions, frejolum, atissada legitima davant de besucariás debatudas tròp longtemps, tot aurà contribuit a dreiçar d’entravadisses que mascavan lo perpaus e lo sens del festenal, lo condemnant a l’estagnacion, dins l’incapacitat de se porgir los mejans de son necessari desvolopament.
Son pas que d’elements de constat concrets, mas nos gardarem plan de nos replegar sus de regrets. Çò qu’es fach es fach, e sauriá pas èsser desfach. Non, çò que nos anima uèi son de plan realas inquietuds. Las solas valablas : aquelas que concernisson un avenidor comun. Rendem-nos compte un momenton de çò que representa l’Estivada : a l’ora actuala lo sol espaci-temps de cultura e de lenga occitana, lo sol en tot cas qu’amasse tantes partenaris, artistas, associatius, idèias, proposicions…en ofrissent als estatjants del territòri lor pròpi festenal, dins lor vila. Compte tengut de la situacion actuala de l’occitan, compte tengut de la situacion actuala de Rodés, l’importància d’un eveniment coma l’Estivada es vitala. Mai que sa sola subrevida, sa vida dèu èsser guidada per una ambicion e una energia incommensurabla. E tot aquò crentèm d’o veire pas pus. Que la Vila de Rodés tòrne prene lo cordèl, rai. En esperant plan segur qu’aquò li balhe lo vam d’interès que manifestèt pro pauc fins ara. En esperant que desplegue los mejans justes, a la nautor de çò qu’es e dèu èsser l’Estivada. En esperant que capite d’esvitar los escuèlhs inconscientament ligats a la “cultura occitana” e, d’en primièr, la folclorizacion. En esperant qu’age enveja d’aqueste raionament interregional, transfrontalièr, que l’eleve al-delai de Rodés en tot i gardar de raices seguras. En esperant que lo portatge dirècte per de servicis tecnics d’una municipalitat arribe a s’afranquir de sos pròpes limits en tèrmis de realizacion, de decision, d’organizacion. En esperant lo respècte degut als professionals de la cultura, als artistas, als tecnicians que fan fòrs e mòrs de mestièrs vertadièrs, malgrat las rumors persistentas. En esperant que l’Estivada siá e demòre lo festenal de la lenga e de la cultura occitana. En esperant…
De tot aquò, n’avèm a l’ora d’ara pas la coá d’una garantia quitament aprèp qu’una candidata a las eleccions regionalas aja clamat que “l’Estivada demorariá un festenal interregional a Rodés”, una simpla declaracion extracha d’una mar de promesas.
Es per aquò que rampelam totes los ciutadans estacats a l’Estivada, lo festenal interregional de las culturas occitanas, a far valer lors dreches al prèp de la Vila de Rodés, e a manifestar lor sosten amb fòrça e conviccion, en formulant amb nosautres aquestas questions : Qual avenidor per l’Estivada ? Qual contengut ? Qual(s) budget(s) ? Quala ambicion ? Qual projècte ?
Las inquietuds que fasèm valer, e que pensam tanben èsser las vòstras, dèvon menar de responsas claras del monde politic, que deurà assumir sa posicion sus l’avenidor del festenal en tèrra rodanesa e mai generalament sus aquel de la lenga e de la cultura occitana. Serèm atentius, e convidèm tot lo monde a o èsser, a totas las dralhas dobèrtas sus una o de seguidas, a una represa d’aquel projècte, que siá menat a demorar a Rodés, a reviscolar alhors o, perque pas, a se pluralizar.
Desiram que que ne siá lo bon coratge al novèl pòle en carga de l’Estivada a la Vila de Rodés.
Collectiu de Sosten a l’Estivada


text:
Segon
la dreita espanhòla, pòst franquista, Chávez es un extremista
perqué es d'esquèrra, o fabrica una politica etiquetada a esquèrra.
Bon,
perqué pas cadun sas incompeténcias dins l'etiquetatge politic ; es
una etiqueta donada per un jornal d'opinion dit La
Razón,
que de rason n'a gaire.
La
pròva ?
La
seguida, La
Razón excriu
"Hasta
en las cartas de los restaurantes",
dinca escriure las cartas de menús en valencian, lo valencian, o
catalan de totes a Valéncia, Elx, Alacant !
Soi
segur que fau lo torn de la còsta que los restaurants devon aver
escrit en anglés, alemand, francés o espanhòl, las cartas dels
menús, dins lengas dels toristas del País Valencian, normal non ?
Donc,
escriure un menú dins la lenga d'un país de lenga pròpria e
mesprezada, segon La
Razón,
es un «acte d'extremisme», un acte de terrorisme que se gausèm nos
diràn que val los atemptats d'ETA !
Ieu,
questioni : quí es terrorista ? Los restaurants que fan los menús
en lenga locala, e dins totas las lengas qu'an mestièr, o La
Razón
que val per sos escrits un extremista d'esquèrra.... modèl Chávez
!
Es
aquel extremisme que fabrica Espanhòls que refúsan de veire las
bandièras independentistas e que s'en van dels òtels quora la veson
a Andòrra.
Quina
idèa estranha ! Se fabricar menú en occitan, valencian (lo catalan
de totes a Valéncia), basco, galician, sard, còrse, breton,
alsacian, arpitan, flamand en Flandras, creòl dins las Isclas
d'Oltra-Mar de la santa republica francesa, en berbèrs a las
Canàrias, ... es una idèa estranha car quora aquel mitan politic
pensa en lenga de fusta, o fa sense cremar las efigia del
generalíssim Franco, mas en los brandir coma exemple de netejament
lingüistic, devath l'idèa simplassa : «en España se habla
español» (modèl franquista), e sabèm nosautres qu'avèm l'equivalent jacobin : «en
France on parle français», puèi en «Itàlia se parlariá
l'italian», puèi en «Belgica se parlava lo belge», coma se en
«Confédération Helvetique certains parlaient le
confederationhelvetiquois» (mantunes «lingüistas» estanusians son a la recèrca, per nos montar un polit article en anglés, sense aver daissat lo burèu universitari d'oltra-atlantic) o dins «l'ex-URSS, on parlait
l'ex-URSSien» !
Es
clar que lo problèma qu'an aquel tipe de concepte politic, es de
pensar subre l'ignorança de la diversitat umana en se basar sus la
coneisséncia del sègle XIXen al XXIen ! Es una pensada que considèra un Estat = una lenga, etnisme. Son estupiditats del sègle XIXen, aquelas que faguèron la basa ideologica dels Nazis.
Aquela
ideologia avança en recuolar, mas coma nos vòlon enbicar tot en nos
far pensar que son idèa d'abans-guarda ?
La
question pausada per l'Internauta («per què les cartes dels restaurants no estan en valencià» alara que totes los politicans del Partido Popular se díson valencians e díson far una politica pel valencian, ça díson), la question es çaquela intelligenta : perqué o
son pas, los menús en valencian, los qu'el a la costuma de veire ? - per abséncia de politica
lingüistica (pro sovent en PV, tot especialament tanben en Occitània), - per ignorança del restaurant sul tèma
lingüistic en zòna toristica o pas (perqué un torista li agradariá pas d'aver lo menú en occitan de Tolosa, Bordèu, Niça, Marselha o Avinhon, o catalan de Castelló, Valéncia, Alacant, Elx ?), - per incompeténcia
gastronomica e formacion dins las escòlas professionalas mal
adaptadas al mercat que respecta pas las diferéncias cosinièras.
E
sobre totas aquelas ignoranças, l'extremisme regionalista
d'expansion madrilenca, o parisenca, se plaça aisidament.
La Razón trabalha son òrt expansionista espanhòl.


text:
Vitalian (vèrs 600 - 27 de genier 672) foguèt lo 76en papa de la Glèisa Catolica Romana dau 30 de julhet de 657 a sa mòrt. Succediguèt a Eugèni Ièr (655-657) e foguèt remplaçat per Adeodat II (672-676).
Vengut papa cinc annadas après l'arrestacion de per lei Bizantins, demorèt fòrça prudent dins sei relacions ambé leis autoritats imperialas de Roma. Ansin, prenguèt ges de posicion clara sus la question dau monotelisme e adoptèt lei posicions de Constantinòble e de l'emperaire Constant II sus mai d'un subjècte. Aquò permetèt lo desvolopament de bònei relacions entre Roma e la capitala de l'Empèri. Pasmens, Constant II favorizèt l'esquisme de l'archevesque de Ravena partisan de la somission de la Glèisa Latina au Patriarcat de Constantinòble. Conjugat ai consequéncias de l'esquisme d'Aquilèa e a la persisténcia de l'eresia ariana en Itàlia, aquò afebliquèt la posicion de la papautat dins la peninsula.
D'autra part, aguèt un ròtle important dins l'organizacion de la Glèisa Occidentala. De'n premier, i generalizèt l'utilizacion de la musica pendent leis oficis religiós e l'adopcion de campanas per lei glèisas. Puei, dins leis annadas 660, sembla tenir un ròtle important dins l'establiment e la definicion dau rite crestian irlandés ò l'organizacion de missions d'evangelizacion deis Illas Britanicas. Enfin, au sen de la Glèisa Occidentala.


text:
Vinhal
Un vinhal (var. vinhau), es un terrenh, o un territòri, plantat de vinhas.
Un terrenh o un territòri plantat de vinhas presentant d'aptituds especificas per la produccion d'un vin tipat (sol, clima, saber-far codificat...). Los vinhals dependon de sistèmas d'apelacions que s'unifican e respèctan de reglamentacions escritas, (vejatz AOC)
Dimension del vinhal[modificar | modificar la font]
La superfícia totala del vinhal mondial representava 7,886 milions d'ectaras en 2000, dont :
- Euròpa : 62,7 % (França 11,6, Itàlia 11,5, Espanha 14,9).
- Asia : 19,2 % (China 3,3)
- America : 11,9 % (Estats Units d'America 5,2, Argentina 2,7, Chile 2,2).
- Africa : 4,3 (Africa del Sud 1,5).
- Oceania : 1,9 % (Austràlia 1,8).
La part d'aquela d'Euròpa demenís (a perdut 4 punts dempuèi 1996) alara qu'aquela dels autres continents aumenta.
Impactes sul mitan[modificar | modificar la font]
Dempuèi qualques decenias, los vinhals son estats o son encara una font importanta de pollucion dels sòls e de l'aiga (superficiala o sosterranha) e de l'ecosistèma pels pesticidas e en particular par l'arseniat de plomb (abans) e pel coire dempuèi qualques decenias, dos produits que son pas biodegradables). D'autres pesticidas (deserbants, fongicidas, insecticidas) pòdon daissar fòrça rèstas e moleculas mai o mens toxicas dins lo sòl, l'aiga o l'aire.
Lo programa MEDALUS mostrèt que dins lo sud de l'UE, en zòna arida, los vinhals contribuissián lo mai a la degradacion e l'erosion dels sòls (las olivedas mièg naturalas l'aparan lo melhor)
Los risques pausats par las experimentacions o projèctes de vinhas transgenicas son encara objècte de polemica.
Vegetacion[modificar | modificar la font]
Se tròba dins lo vinhal qualques espècias patrimonialas o remarcablas que
- Allium vineale L.
- Ornithogalum umbellatum L.
- tulipa salvatge (Tulipa sylvestris L. ssp sylvestris)
- Muscari (Muscari neglectum Guss. ex Ten. & Muscari comosum L.)
- Gagea villosa M. Bieb.
- Calendula arvensis L.
- Physalis alkekengi L.
- Aristolochia clematitis L.


text:
Gaetano Pugnani
Giulio Gaetano Gerolamo Pugnani o Gaetano Pugnani (27 de noveme de 1731 – 15 de julhet de 1798) que ho un compositor e un violonista virtuòse italian deu periòde classic. Qu'avó Giuseppe Tartini com mèste.
Au sègle XX lo violonista Fritz Kreisler que compausè e publiquè ua importanta pèça dehens lo repertòri deu vriulon (lo Praeludium und Allegro) devath lo nom de Pugnani, çò qui tornè enqüèra mei de fama ad aqueste nom. Uei l'òbra qu'ei generaument signada Pugnani Kreisler.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Pugnani Kreisler, Praeludium und Allegro per Guido Rimonda e la soa Camerata Ducale.
- Trio de la sonata No 6.
- Particions a gratis suu site de l'International Music Score Library Project.


text:
A Pisa ma paraula , te seriás cregut a
la protèsta: ANEM ÒC, des bandièras occitanas de pertot , al long
de la carrièra , ambe a mai un messatge de benvenguda a Francesco ,
sabètz lo papa novèl elegit, simpatica, que nos càmbia de JP Two .
Sul moment cregueri qu'èra una mena de
messatge occitan subrenatural, un senhal tombat del cèl, benlèu una
engana neurologica de ma cervèla cansada , fruch de l' imaginacion
treblada pel repais asaigat de Chianti de mala qualitat, bisulfitat
(de tròp), mas que , en sarrant los uèlhs, coma òm sarra las
patèrlas, quora un lusèrp t'arrapa pel pompilh, puèi la cuèissa
per anisar, descubriguèri que la tòrre de Pisa ela tanben èra
coronada per la bandièra occitana.
Pel còp me metèri de parlar
lengadocian a totes los molons d'asiaticas , en fasent de gèstes ,
per explicar que tot aqueles drapèus èran lo de l'Occitània Mas
m'escotavan pas , que se fasián fotografiar totes , ambe la man
apiejada a la torre ....En semblant.
Meravilhós .... De veire çai jos...


text:
« Mos chars blancs », una comedia americana dau Justin Simien (USA).
Coma estre negre dins un monde de blancs ?
Veiquí quatres pertrachs d‘estudians negres dins una granda universitat de l‘America de l‘Obama. Un ser, una serrada populara mas sus una tematica « scandalosa » vai farjar una polemica.
Un bon filme, que pausa de las questions, mesma a la societat europeèna, sus la repersentaci‘ de l‘autre, coma estre uman, mai sas marcas identitairas, mai las que li jaspissem dessus. Sem, quau que siàia, luenh d‘una analisa de la societat coma una dau Bourdieu per balhar un nom.
I a de prener, de laissar maitot, e pus que tot, de rire, perque lu filme es estat fach per aquò.


text:
Diluns, 13 de febrièr de 2017, 03h00 Societat,Politica,Internacional
A l’espectacle, entitolat “Volèm aculhir”, participèron un cinquantenat d’artistas dont qualques unes plan coneguts
© Europa Press Catalunya
La societat civila de Catalonha se mobilizèt un còp de mai dissabte passat per exigir una solucion immediata a la crisi umanitària dels refugiats. Dins l’encastre de la campanha nomenada “Casa nostra, casa vostra” (cò nòstre, cò vòstre), divèrsas vilas del país an organizat mai d’una activitat dins las darrièras setmanas, e dissabte que ven se tendrà una manifestacion a Barcelona que se prevei multitudinària.
Un macroconcèrt revendicatiu
De soslinhar lo concertàs revendicatiu que se tenguèt dissabte passat al Palais Sant Jòrdi de Barcelona, una encencha esportiva qu’èra tota comola de mond per un concèrt que sas intradas s’èran agotadas qualques jorns après la mesa en venda.
A l’espectacle, entitolat “Volèm aculhir”, participèron un cinquantenat d’artistas dont qualques unes plan coneguts coma Lluís Llach, Joan Manuel Serrat, Manolo García, Sílvia Pérez Cruz, Txarango, Marina Rosell, Paco Ibáñez, Farruquito, Amaral, Los Chichos... E mai i testimonièron qualques refugiats e prenguèron la paraula de volontaris que son sus plaça per ajudar e salvar de vidas, mai que mai en Grècia. Tanben i participèron quatre grops de “castellers”. L’eveniment foguèt retransmés en dirècte per TV3 e Catalonha Ràdio.
La tòca de l’espectacle èra d’encaissar d’argent per ajudar las personas refugiadas. Pasmens venguèt un clam revendicatiu per denonciar, d’un biais ferme e clar, los govèrns europèus, exigir l’aculhença immediata dels refugiats e lo cessament de la complicitat amb la guèrra de Siria.
Dos còps mai de volontaris que de refugiats
La campanha “Casa nostra, casa vòstra” amassa a l’ora d’ara mai de 62 000 sostens de particulars e de mai de 900 d’associacions e, delà lo concertàs, a organizat divèrses eveniments mediatics coma de mosaïcs revendicatius dins d’estadis de fotbòl.
De soslinhar las mai de 1200 personas que se son inscrichas per èsser de “mentòrs” dels refugiats.
A l’ora d’ara, en Catalonha, i a dos còps mai de volontaris que de refugiats.
De donadas vergonhosas
Aquela campanha mediatica a coincidit amb las donadas vergonhosas que ven de publicar l’Union Europèa, que meton en evidéncia que los estats membres de l’union an solament acceptat sus lor territòri una part infima dels refugiats que s’èran engatjats a aculhir.
A l’ora d’ara, los estats de l’UE an solament recebut 11 960 refugiats que provenon de Grècia e d’Itàlia, e mai se s’èran engatjats a n’acceptar 160 000. Aquela donada es clarament insufisenta se se pren en compte que pendent l’an 2016 arribèron 181 436 personas sonque en Itàlia.
Euròpa al caireforc
Sembla pas que la situacion siá a se melhorar dins los meses avenidors. Ongan i a d’eleccions dins los principals estats de l’UE, ont los partits xenofòbs e d’ultradrecha son a créisser, encara mai après lo Brexit e la victòria de Donald Trump als Estats Units.
Lo 15 de març que ven, i aurà d’eleccions als Païses Basses, ont lo xenofòb Partit per la Libertat de Geerd Wilders pòt venir la primièra fòrça. Lo 23 d’abril se tendrà lo primièr torn de la presidenciala francesa, ont Marine Le Pen pòt èsser la candidata pus votada —e los occitans n’aurem una bona part de responsabilitat—. Dins las eleccions alemandas de setembre, Alternativa per Alemanha pòt venir la tresena fòrça. En mai d’aquò, lo Reialme Unit començarà lo Brexit, qu’a centrat sa campanha sul contraròtle de l’immigracion.
Los resultats electorals pòdon marcar l’avenir d’Euròpa. Un sondatge de Chatham House, un dels thinktanks mai reconeguts, assegurava que lo 55% dels europèus èra en favor d’arrestar l'immigracion musulmana. Lo gra d’acòrdi a l’enebicion de lor l’intrada èra mai que mai naut en Polonha (71%) e en Ongria (64%), d’estats que participan pas mai a l’aculhença dels refugiats. Tanben èra de manièra inquietanta majoritari en Àustria (65%), Alemanha (53%) e Itàlia (51%).
Cal remarcar qu'a l'ora d'ara solament lo 7,6% de totes los refugiats del Mond se tròban dins l'UE, e que lo milion que i son arribats representa solament lo 0,2% de la populacion europèa. Dels 65,3 milions de refugiats e desplaçats del Mond, l’87% se tròba dins de païses en desvolopament, e la chifra es creissenta que, fa dètz ans, la proporcion èra del 70% contra lo 30%. Los estats qu’aculhisson mai de refugiats son Jordania, Paquistan, Iran, Etiopia, Kenya, Liban, Chad e Turquia.
#16 Sèm d'acordis. (per ieu tenir la caissa es pas pejoratiu)
#15 Se me lisètz plan, critiqui pas la pereqüacion. Rapèli simplament que, un còp manlevat çò qu'es l'ajuda als autres, EN MAI D'AQUÒ, lo govèrn central tòrna pas als catalans çò que lor reven. Quant a l'expression mespresenta "téner la caissa", ieu estimi mai gerir l'impòst, los bascs o fan: son eles que manlèvan las talhas e ne daissan un 15% a Madrid. E aquò me sembla fòrt corrècte. N'i a pro de voler far passar los catalans per d'egoïstas e balhar sempre rason als profitai... Legir mai
#14 Lo meteis sistèma se fa en l'UE, e contunharà si Catalonha i demora. Es pas escandalos lo sistèma de perequacion, lo problèma es que Madrir refusèt a Barcelona de tenir la caissa, es un afar de dignitat, "soi ieu que pagui, e pas l'autre que me pren". Quitament s'a la fin lo compte es lo meteis.
#13 Madrid paga amb l'argent panat als catalans... se es que paga! Lo govèrn central tòrna jamai a Catalonha çò que li reven de las talhas e aquò après la "pereqüacion" que permet de quitar a Catalonha per balhar a d'autres al nom de la solidaritat. La solidaritat se pòt comprene mas se gardar en sus una part de çò que li reven als catalans es de panatòri.
Cossí faràn per trobar de trabalh a tot aquel mond ? Pel moment, Madrid ne paga un tròç, mas apuèi ?
Que derrotin l'EI e que a Siria torne la patz.
Adiu Franc. T'ai plan legit e ai pas res a ajustar. Res de çò que contas m'estona pas.
Me sembla qu'ai justament ensajat de generalizar pas (çò que seriá ridicul).
Per contra me sembla qu'es una deca de voler pas veire lo racisme qu'es al nòstre entorn (en Catalonha coma en Occitània) e de far creire que totes los occitans an de Paratge plen lo cap coma los catalans. Podèm dire (coma o legissi sovent) que los que pensan o que dison aquò son pas de catalanistas o d'occitanistas vertadi... Legir mai
#5 Dins mon vilatjòt occitan (que parla fòrça tròp francés) un quart dels electors vòta F.N. Son racistas, dins mon vilatge ? Benlèj, unes… Fa çaquelà 3 electors sus 4 que non vòtan F.N. !
#3 Mai d'un escrivan catalan (e catalanista) que coneissi personalament an d'originas castelhanas e mai anadalosas. Son catalanistas, tant coma o vendràn tot probable los futurs refugiats que Catalonha
prendrà a sa carga. Assitiguèri personalamanent a d'encontres entre escrivans e artistas que lo unes i parlavan casstelhan, los autres catalan, e mai dos que i parlavan occitan. Aiçò, si qu'es Catalonha, coma l'ai viscuda, coma l'ami, coma la defendi ; res a veire amb lo replèc pseudo-iden... Legir mai
#7 Vos daissi comentar e imaginar mon estat de desinformacion.
M'estoni del nombre de punts verds pel comentari 2. Sia tot lo monde sosten aqueste messatge mesurat, sia soi lo sol a i veire un pecic d'ironia.


text:
Ligny-le-Ribault
Ligny-le-Ribault es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Ligny-Lo-Ribault es una comuna solognotte situada suls marges del Cosson, a 10 quilomètres de la la Ferté-Sant-Cyr, 15 quilomètres de La Ferté-Sant-Aubin, 30 quilomètres de Orléans e 40 quilomètres de Bles.
Es limitrophe del departament de Loir-e-Doncas que.
Ligny-le-Ribault est une commune solognotte située sur les rives du Cosson, à 10 kilomètres de la la Ferté-Saint-Cyr, 15 kilomètres de La Ferté-Saint-Aubin, 30 kilomètres d'Orléans et 40 kilomètres de Blois.
Elle est limitrophe du département de Loir-et-Cher.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Una estacion de las tramvias de Sologne se situava en la comuna.
Une gare des tramways de Sologne se situait dans la commune.


text:
Quora la mai granda riquessa d’Occitània es atacada, cal mercejar Le Monde de nos informar, dins las paginas economias... Puèi cal informar los mèdias de tot escantilh, que la nocion de «château» es una traduccion del(s) famós(es) Castèth(s) del Ducat d’Aquitània, etiqueta(s) d’origina qu’assegurava(n) una riquessa al comèrç de Bordèu, la ciutat-pòrt d’exportacion cap a Bretanha (quora yèra independenta, e Vordel es alara la sol ciutat fòra Bretanha de portar un nom breton), puèi Anglatèrra e per fin los Estats hanseatics. A la finala es devengut lo vin mondialament conegut e apreciat. Anuèch es lo vin, mai tanben l’escòla enologica de Bordèu que fabrica referéncia, e una platafòrma mondiala de cotacions dels vins en botelha bordalesa. Es la perla de la riquessa d’Occitània. Coma Occitanista, es evident que non podèm daissar desgalhar aiçò per una tecnocracia legalista qu’es sempre de mai en mai luènh de las realitats occitanas.
Es normal que lo títol de «Château» fosquèsse protegit, mas es que las autoritats francesas o son pus ? Es que las autoritats europèas o seràn ? Fins finala, es que val pas melhor aver autoritats politicas localas per se-medish (coma díson a Bordèu) se prendre en carga.
E encara melhor, assegurar que lo nom «Château-Castèth-Castèl» fosquèsse plan lo nom de referéncia pertot al mond, en servar la lenga istorica del Ducat d’Aquitània abans 1453, e donc al moment de la mai granda riquessa de la ciutat ducala.
Aital en servar tot l’ensemble de las nominacion presentas, antropologicas, lingüisticas e passadas, Bordèu probariá d’anterioritat, l’istoricietat dels vins aqueths (coma díson a Bordèu), e donc l’assegurança d’èstre bravament diferent dels autres vins ! sense aver mestièr de quemendar a Brussèls o paris, un dreit que se farà sonque jorn quora los dreits del Ducat serà tornat a Bordèu, quora l’autoritat de Bordèu tornarà.
Benlèu que cal pensar al camin que los Catalans an sabut prendre dempuèi un sègle sul subjecte del dreit catalan e de la dignitat, per non pus quemendejar, benlèu qu’i cal soscar seriosament.


text:
Le Soir, jornal en Belgica, a agut l’aunor de tractar un subjecte jornalistic pron interessant, un subjecte que se barrutla un pauc pertot sul net, l’insulta. Que melhor que la vulgaritat per manejar l’insulta ?
Vaquí l’article, al mièg d’aqueste article podèm legir citacions en foncion de las lengas, per determinar una causa que sabèm, totes los qu’an mantunas lengas en boca, las insultas son lo rebat de la civilizacion qu’es portada per la lenga ; se lo subjecte èra estat tractat per un Parisenc o de las letras parisencas (Les Lettres françAIses), las lengas causidas serián «lengas de cultura», es de dire lenga dels Estats independents, car de lengas ambe grandas literaturas (veire la vídeo sul costat del blòg, vídeo d’un tròç de programa de France Culture), donc pas dins los patois que las elitas francesas an decidit la mòrt…. dempuèi 800 annadas, e que la Francofonia assaja de perseguir l’òbra anti-umana, e talament valorizada a totes los nivèls de las classas socialas o las castas, veire coorporatismes.
Vaquí l’article :
Al mièg donc mantunas lengas son presas en referéncia :
Ambe la grafia emplegada se podrà dire qu’es de la dicha grafia mistraliana, puèi que la citacion es quitament nissarda. Nissarda ? Lo jornal belga s’engana pas e marca : occitan !
Ai notat en sotalinhar la citacion de mai granda dimension, la grafia dicha classica o occitana. Vesèm qu’i a pas granda diferéncias, mas la grafia occitana facilita lo pont lingüistic ambe d’autras lengas latinas, catalan, espanhòl, aragonés, galego-portugués, portugués del Brasil, espanhòl de Mèxic o d’Argentina, benlèu tanben l’espanhòl dels Estats-Units d’America del Nòrd. l’occitan es pas una langue régionale, mas zo serà ambe la grafia emplegada per Le Soir. Es qu’es èstre separatista d’exprimir aiçò ? I a mantunes provincialistas, provincialistas tanben, qu’o díson, benlèu que Le Soir n’a consciéncia e que valoriza la grafia en referéncia al separatisme neerlandés en Belgica ?
Podèm tanben confirmar que lo jornal belga aviá listat de citacions en swahilí, espanhòl, sicilian, toareg (dirèm amazigh). Donc èra pas una pensada de classificacion en foncion dels Estats, mas en foncion de l’estranhetat de la citacion.
Lo títol de l’article «Je t’aime, je t’insulte», sabi pas coma devèm prendre aquesta frasa ; quora un Francés o una Francesas dís, «arrête de parler patois et de cracher par terre» o «soit propre parle français» o «vous n’allez pas qu’en même écrire en patois les guides» dels musèus de Tolosa (frasa dicha per una professora de l’universitat de Toulous’1), nos dèu estimar fòrça, nosautres locutors de las lengas mesprezadas, nosautres lectors en lengas mesprezadas ? En tot cas, zo sabèm qu’estíman los Occitans sobretot suls camps batalhièrs de 14/18, per èstre los primièrs rengs que devon morir, per decorar los monuments als mòrts melhor que dins lo nòrd francofòne.
E alara podèm dire coma lo defuntat Georges Frêche :
QUINES SHMETS AQUESTES OCCITANS !
E coma zo sabètz pas, la lenga occitana l’ai apresa ambe unas gròssas dòsis de volontat (alara quora vesi locutors d’occitan refusar de parlar me fa dòl, e tristum), e mantunas annadas de demandas familhialas de refús de transmission lingüistica, alara prepausi als internautas occitans de me mandar suls comentaris, totas las insultas que sábon, dins als grafias que lor agrada (soi generós), serà una formacion en occitan qu’ai pas en cap, fins ara. E se n’ai pron, farai segurament una licéncia d’occitan per desvolopar un gente biais de viure occitan qu’a res d’esperar de las insultas francesas.
E vòles encara los pials de mon cuòl ? (a vosautres d’escriure …)


text:
313
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 313 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Dos ans après l'edicte de Sardic, adopcion de l'edicte de Milan per lei dos emperaires Constantin e Licinus. Es un edicte de tolerància religiosa important car laissèt la libertat de culte a totei lei religions e permetèt ai crestians de pas observar lo culte imperiau. Marquèt ansin oficialament la fin dei persecucions anticrestianas.


text:
Pecat
Dins lo contèxtes abraamicas, lo pecat es l'acte de violacion de la lei divina.[1][2][3][4] Se pòt tanben fa referéncia a la violacion de la relacion ideala entre l'individú e Dieu, o quina que siá desviacion de l'òrdre ideal de la vida umana. Pecar se definit coma "mancar la cibla".[5]
Lo tèrme pecat compren una granda varietat d'accions, dempuèi la pichona mòstra de vanitat fins a l'assassinat. Lo catolicisme fa referéncia als pecats menors coma de pecats venials, que fan partit de la vida umana e compòrtan de consequéncias sus tèrra, e sens repenténcia, perlongan lo purgatori après la mòrt, per que la persona pòsca arribar al cèl. Al subjècte del "Purgatori", "la màger partida dels primièrs Paiures de la Glèisa parlan d'un fuòc purificator, pasmens se se pòt pas dire s'a un de fuòc real o esperital". Per contra, los piègers pecats se nomenan de pecats mortals e an per consequéncia d'anar a l'lnfèrn s'i a pas una contricion perfiècha o son confessats coma cal. Los pecats d'una vida inchalhenta se considèran destructors e son de pecats màgers.[6] Amb lo concèpte pecat original los crestians fan referéncia a la tendéncia inevitabla dels umans a pecar, que passa de generacion en generacion perque Adam e Èva an pecat.[7] Lo Cristianisme se neteja parcialament amb lo baptisme. Per l'indoisme un pecat es quina fauta que siá que crèa un marrit estat de karma. Lo judaïsme distinguís tres tipe de pecats: una fauta non intencionada, una fauta per emocion incontrolabla mas sens intencion d'otratjar Dieu e un pecat amb intencion expressa de s'aluenhar de la lei divina. Los musulmans veson lo pecat coma que siá qu'ane contra los comandaments de Dieu.
L'origina del mont es lo latin (peccātum) e pasmens lo precedent concèpte reconegut es lo grèc (hamartia) venent que la Bíblia se traduguèt del grèc al latin e del latin. En grèc vòl dire literalament ‘mancar la cibla’ o simplament error.
Pecat segon lo Cristianisme[modificar | modificar la font]
La tradicion judeocrestiana, amb la Bíblia coma font fondamentala, compren lo pecat, en tèrmes generals, coma l'alunhament de l'òme de la volontat de Dieu.
Segon lo Tanakh o l'Ancian Testament, aquela volontat es representada per la lei, precèptes e estatuts donats per Dieu al pòble d'Israèl, e registrats en los libres sagrats.
Uèi encara, pel judaisme existís pas un pecat generic definissent la natura dels actes dels òmes, mas solament de transgressions objectivas e concrètas (pas pensadas o intencions del còr) que se cometon volontàriament. Per contra, segon lo Nòu Testament, e la tradicion del cristianisme, i a una natura pecaira de l'èsser uman, eritada de la primièra transgression d'Adam. Aquela natura pecaora de l'òme afècta tant sos actes coma sas pensadas, e se pòt pas passar sonque amb l'esfòrç de seguir la Lei de Dieu, mas mejançant lo sang de Jesucrist, qu'es çò que pòt expiar aquelas fautas individualas. Aquela expiacion ven valida per la persona mejans la fe en Jesucrist e la regeneracion esperitala mejans la novèla naissença mencionat dins l'Evangèli segon Joan 3:3-8 e 1Pere 1:3.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Action and Person: Conscience in Late Scholasticism and the Young Luther Michael G. Baylor - 1977, "defined sin, in an objective sense, as contempt of god" page 27
- ↑ The Theology of the Oral Torah: Revealing the Justice of God Jacob Neusner - 1999, Page 523
- ↑ The fall to violence: original sin in relational theology Marjorie Suchocki - 1994 Page 29
- ↑ Five Views on Sanctification - page 188, Melvin Easterday Dieter, Stanley N. Gundry - 1996 "The other is 'deliberate violation of God's known will"
- ↑ Agustin d'Ipòna segon la controvèrsia pelagiana definiguèt lo pecat coma çò qu'arriba al còr endurit, la pèrda de l'amor de Dieu, una disposicion del coòr per se separar de Dieu per un amor excessiu a se meteis (vejatz Agustin On Grace and Free Will a Nicene and Post-Nicene Fathers).
- ↑ http://www.holyspiritinteractive.net/features/thesevendeadlysins/thesevendeadlysins.asp
- ↑ http://www.newadvent.org/cathen/11312a.htm#I


text:
Eth paisatge ei er espaci conformat pes elements der entorn disposadi coma fisionomia, morfologia o expression formau deth territòri ara vision intima dera persona e era societat. Mès qu’ua simpla geografia: en paisatge creat, er uman s’i pòt recrear, pr’amor que (s’)i reconeish, ath delà, diuèrsi tipes de paisatges, coma eth naturau o eth culturau, e laguens d’aguest, tanben er urban configurat pes nòsti vilatges, en simbiòsi damb eth miei naturau a on s’i an arraïtzat. Vision romantica era mia, dilhèu, mès qu’ei era que, totun, mos pòt dar, encara, cèrta relevància coma destinacion aluenhada e plaçada en aguest encastre deth Pirenèu encara per redescurbir, aumens fòrça des sòns cornèrs. M’i hè a pensar, en aguesta redescubèrta deth paisatge, ua senhora tanplan educada e arridolenta d’Alacant, encamardada dera Val e era sua “tranquillitat”, en aguest començament de sason dilhèu massa tranquil, talament, entath nèrvi toristic que la sosten. Paisatge naturau des montanhes e bòsqui, paisatge urban des carrèrs e places empeirades, paisatge culturau des glèises e es manifestacions pròpries d’ua val damb identitat plurau e compartida, pren era votz entà èster suenhat e susvelhat, damb era concertacion d’aguest collectiu qu’i sage de demorar, segontes tròbi ena Introduccion ara estetica de Hegel, en tot “obedir es exigéncies dera sua rason, que, en tant qu’universau, sage de trobar-se ad a era madeisha ena Natura e rebastir atau era esséncia intima des causes qu’era existéncia sensibla d’aguestes non revèle dirèctament”.
(DIARI SEGRE, 27 de junh de 2015)


text:
País de Fois
Lo País de Fois, que tanben se sona istoricament lo Comtat de Fois (pron.: [ˈfujs], o localament [ˈfujʃ][1]), es una pichona region d'Occitània que s'intègra dins la granda region culturala de Lengadòc, e mai se foguèt longtemps una província distinta de Lengadòc (s'èra constituit al començament per la fusion del comtat de Carcassona amb la senhoriá de Fois). Foguèt un comtat occitan independent creat al sègle X per lo comte Bernat Rogièr de Fois, que venguèt après província dins l'organizacion francesa del Regim Ancian. Uèi es entièrament dins lo departament d'Arièja.
Lo País de Fois tanben se pòt considerar coma un gròs parçan que fedèra sièis pichons parçans: Agarnagués, Donasan, lo País de Fois-Seron, Pedagués, Savartés e lo Vic de Sòs.
La capitala es la vila de Fois.
Lo gentilici es foissenc -a.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ L'ortografia oficiala e englobanta es Fois segon la nòrma d'Alibèrt, e non pas Foish.


text:
Directiva (UE)
Una directiva es un acte normatiu pres per las institucions de l'Union Europèa. Amb los reglaments e las recomandacions, las directivas comunautàrias fan partida del drech derivat de l'Union Europèa.
A la diferéncia d'un reglament comunautari que s'aplica totalament e dirèctament, una directiva dona d'objectius a aténher pels païses membres, amb un delai. Aquel delai permet als govèrns nacionals de s'adaptar a la novèla reglamentacion.
Somari
- 1 Presentacion
- 2 Procèssus d'elaboracion d'une Directiva
- 3 Transposicion
- 4 Mesa en òbra
- 5 Drech europèu e drech nacional
- 6 Aprèp lo Tractat de Roma
- 7 Valor juridica de la directiva non transpausada
- 8 Vigiléncia juridica de las entrepresas
- 9 Nòtas e referéncias
- 10 Vejatz tanben
Presentacion[modificar | modificar la font]
Segon l'article 288 del Tractat de fusion de las Comunautats Europèas[1], « La directiva liga tot Estat membre destinatari quand al resultat a aténher, tot en daissant a las instàncias nacionalas la competéncia sus la forma e los mejans ». Es a dire que, la directiva es un tèxte adoptat per las institucions de l'Union Europèa que fixa de règlas que los Estats membres devon inclure dins lor drech intèrne (se dich « transposicion » en drech nacional), entre autre per d'actes legislatius o reglementaris. Los Estats dispausan per o far d'un delai de transposicion.
La directiva fixa doncas una tòca d'aténher, mas daissa als Estats la causida dels mejans per i capitar. Al contrari dels reglaments, las directivas son pas d'applicacion dirècta dins lo drech intèrne; demandan una intervencion dels Estats, mas aquela intervencion es pas assimilabla a una mesura de recepcion, coma en drech internacional.
En França coma dins los autres Estats membres, la lei a per objècte d’aplicar una disposicion comunautària dins 60 a 70 % dels cases per de nòu textes[2]. Aquel percentatge deu pasmens provocar d'error. En efècte, la forma de donar a aquela transposicion demòra, segon l'article 288, de la competéncia dels Parlaments e de las autoritats nacionalas. S'agís doncas pas d'una simpla traduccion de normas elaboradas per las institucions comunautàrias e inscritas tal coma son dins lo drech intèrne. Las directivas son de « leis-encastres », segurament obligatòrias sus la tòca perque ligan los Estats membres al subjècte del resultat a aténher, mas son las autoritats nacionalas que definisson la forma d'aquela tòca en drech intèrne.
Procèssus d'elaboracion d'une Directiva[modificar | modificar la font]
Pasmens que la Directiva en definicion siá un acte normatiu del Conselh de l'Union Europèa, las seunas elaboracion e adopcion prenon de temps e son marcadas per mai d'una estapas. Mai d'una institucions intervengan dins aquel procèssus e entre lo "triangle institucionnel" :
Las règlas e las proceduras de decision al sen de l’UE son definidas dins los tractats fondators[3]. En principi, aparten a la Comission de prepausar de nòus actes legislatius europèus e al Parlament e al Conselh de los adoptar. La Comission e los Estats membres se cargan enseguida de los aplicar. La Comission vigila a lor respècte.
Proposicion[modificar | modificar la font]
La Comission Europèa, composada dels comissaris nomenats pels Estats membres, elabora e adopta una proposicion de directiva que somet al Conselh de l'Union Europèa e al Parlament Europèu.
Elaboracion[modificar | modificar la font]
La proposicion de la Comission segís alara en general, doas vias parallèlas per que siá presentada al Conselh de l'Union Europèa d'un costat e del Parlament Europèu d'autre costat.
- La via del Conselh: un grop de trabalh, compausat de representants dels païses membres o de lors ministèris, prepara lo tèxte. Enseguida es estudiada pel Comitat dels representants permanents o COREPER abans d'èsser inscrit a l'òrdre del jorn de la reünion del Conselh de l'Union Europèa.
- La viá del Parlament: una de las comissions del Parlament estudia la proposicion de la Comission. Un rapòrt es redigit per un raportaire e lo tèxte es inscrit a l'òrdre del jorn del Parlament.
Adopcion[modificar | modificar la font]
Eventuelament pel Parlament europèu[modificar | modificar la font]
Alara que la Directiva es un acte normatiu del Conselh de l'Union Europèa, seguent lo domèni tractat, lo Parlament Europèu, compausat dels representants dels ciutadans de l'Union, a mai o mens de poder d'intervencion dins l'adopcion d'una directiva. Las tres principalas proceduras a disposicion son:
- la consultacion: lo Parlament pòt adoptar, rebutar o demandar l'amendament de la proposicion de la Comission;
- l’avís conforme: la Parlament pòt adoptar o rebutat en blòc la proposicion de la Comission mas pòt pas demandar d'amendament;
- la codecision: lo Parlament fan mai que donar son avís mas es associat al Conselh dins l'elaboracion del tèxte. Malgrat la mesa en plaça de la procedura de codecision, lo Conselh dels ministres, compausat dels ministres dels govèrn dels Estats membres, demòra l'organ decisionari suprèm de l'Union.
Sistematicament pel Conselh de l'Union Europèa[modificar | modificar la font]
Lo Conselh de l'Union Euromèa, compausat de ministre de cada Estat membre, examina lo tèxte que li es prepausat. Seguent lo domèni tractat e la procedura seguida, pòt o deu prene compte de l'avís del Parlament. Un còp adoptat pel Conselh, lo tèxte ven una Directiva europèa al sens pròpri del tèrme.
L'estapa seguenta es la transposicion.
Transposicion[modificar | modificar la font]
En general, la directiva fixa lo delai al tèrme que la legislation transpausada deu èsser adoptada. La transposicion e l'aplicacion (implementacion) devon pas èsser confondudas. L'implementacion visa pas sonque la transposicion formala mas toras las mesuras que concorrisson a la mesa en òbra efectiva de la directiva (informacion, formacion, incitacion, mesa en òbra de sanccions administrativas, civilas e penalas, eca.).
Las mesuras nacionalas devon èsser notificadas a la Comission dins los delais requesits. Una procedura especiala de Notificacion Assistada per Ordinator foguèt mesa en plaça a aquel efècte.
Los retards de notificacion an un impacte negatiu sus l'armonizacion de las leis, la realizacion del marcat unic, la proteccion dels ciutadans e de l'environament la legislacion transpausada tòca a l'òrdre public. De fach, lo retard o l'abséncia de transposicion d'una directiva permet entre autres als requerents privilegiats (institucions e Estats membres) d'engatjar un recors en caréncia o en responsabilitat contra de l'Estat mancant.
La manca d'armonie de la legislacion transpausada amb la directiva es sanccionada per las jurisdiccions europèas coma fasent prejudici a l'objectiu perseguit per la directiva. Aquò concerna subretot la liura circulacion dels produichs e servicis, per que de diferéncias de legislacion amagant sovent d'« obstacles als escambis ». Dins l'avís 3/2005[4], la Cort dels Comptes Europèa nota que la transposicion d'una directiva será incorrècta s'es pas conforma a la directiva d'origina: « Quitament s'aquel objectiu foguèt atengut per gaireben totas las modificacions prepausadas, la Cort observa que, sus mai d'un punts, la transposicion de la directiva manca de coeréncia, entre autre pel fach:
- de l’utilizacion de tèrmes o de definicions diferents d'aqueles figurant dins la directiva, e aquò sens cap de justificacion;
- d’una transposicion incomplèta de qualques disposicions;
- d’una transposicion erronèa de la directiva;
- de l’introduccion de tèrmes o d’elements que son pas prevists dins la directiva;
- d’una transposicion efectuada sens que lo contèxte comunautari siá pres en consideracion;
- de contradiccions dins la quita directiva. »
S'un Estat membre adopta pas una legislacion compatibla, la Comission Europèa pòt pledejar contra el. La sanccions pòdon costat car e son frequentas. Al 1èr de mai de 2008, èra 1 298 las proceduras d'infraccion dubertas contra los Estats membres (voir le Marcas del Mercat interior.
Mesa en òbra
Un còp mesas en vigor, se sap que las leis son pas totas aplicadas de biais satisfasent. Est la rason que las directivas mai recentas ensajan d'enonciar d'indicators mesurablas e escalonats dins lo temps per assugurar lar mesa en òbra efectiva. Aquela practica es plan remarcabla dins lo domèni de l'environament.
Per aténher aqueles objectius, los Estats membres son confrontats al problèma du còdt de la legislacion per lor economia. La conformitat presenta mai sovent d'avantatges plan superiors als inconvenients mas de diferéncias d'eficiéncia dins l'aplication de las leis existentas. Atal s'obsèrva que lo còst d'implementacion de las leis varia sensiblament d'un Estat a l'autre. Segon la Comission, lo còst annadièr d'implementacion als Païses Basses pòt èsser considerat coma representatiu (3,5 % del PIB - Com 2006 - 691).
Per melhorar la situacion e escampilhar las melhoras practicas, la Comission lancèt lo programa « legiferar melhor » que se prepausa de mermar sensiblament los còsts d'implementacion non justificats: « Gaireben totes los còsts preovocats per la legislacion pòrtan suls investiments (per exemple installacion d'équipament de seguritat) necessaris per se conformar a la lei. Mas existís d'autres còsts de caractèr administratiu, coma aqueles provocats per l'obligacion de far rapòrt sus tala o mai activitat. Aqueles còsts devon èsser mermats pasmens sens comprometre la realizacion dels objectius de la legislacion. L'experiéncia dels Estats membres mòstra que las autoritats publicas pòdon far fòrça per mermar las cargas administrativas injustificadas degudas a la legislacion – s'estima que los beneficis economics d'una tala accion correspondent a un augment del PIB podent aténher 1,5 %, o fins a 150 miliard d'èuro » (Com 2006 -689). La Comission es assignada l'objectiu ambiciós de mermar d'un quart aquelas despensas injustificadas d'aquí 2012. Aquel objectiu aviá estat enonciat abans la Crisi de 2008. Per gaireben totes los decidaires europèus, es clar a l'ora d'ara qu'aqueles objectius devos èsser despassadas e que la question de la melhorar dels procèssus de decision e de mesa en òbra ven una prioritat de primièras.
Drech europèu e drech nacional
L’Union eissida dels tractats, juridicament parlant, fa pas de leis e los seus actes an de valor legala qu’un còp transpausada o mesa en òbra per las institucions nacionalas. En efècte, seguent la lettra dels tractats, una directiva comanda a d'institucions (de l'Union o dels Estats membres) e non pas als individús (ròtle de la lei), en fixant d'« objectius » que ligam los Estats membres « suls resultats a aténher ». Nombre de directivas establisson pasmens a l'ora d'ara de règlas en detalh, concebudas per èsser dirèctament transpausada dins la lei nacionala.
Mas, la natura juridica de l’Union europèa cambièt progressivament. Se factors convergèron per afirmar la primautat del drech comunautari sus aquel dels Estats membres.
Cap de jurista pòt tornar sus la primautat de las constitucions nacionalas suls tractats aprèp los dos arrèsts Van Gend en Loos e Costa contra ENEL de la Cort de Justícia Europèa afirmant que « la comunautat constituís un novèl òrdre juridic de drech internacional, al profèit que los estats an limitat, pasmens que dins de domènis restrenchs, lors drechs sobeiran »[5] e que « l'article 12 du tractat instituent la CEE produch d'efèctes imediats e provòa pel compte dels justiciablas de drechs individuals que las jurisdiccions intèrnas devon salvagardar ». Seguèt aprèp una abséncia de reaccion dels Estats membres, dins un contèxte europèu que la question aviá encora pauc de portada practica. Puèi en 1998 (arrèst Sarran[6]), lo Conselh d'Estat francés afirmava la primautat de la constitucion francesa[7]. Pasmens, l'article 88-1 de la [[constitucion francesa|Consticution dispausa que « La Republica participa a las Comunautats europèas e a l'Union europèa, constituidas d'Estats qu'an causits liurament, en vertut dels tractats que los an instituidas, d'exercir en comun calcunas de las seunas competéncias », e l'article 55 afirma que « Los tractats o acòrdis regularament ratificats o aprovats an, dempuèi lor publicacion, una autoritat superiora a aquela de las leis, levat, per cada acòrdi o tractat, de la seuna applicacion per l'autre partida. » Atal, lo Conselh constitucional jutja que « la transposicion en drech intèrne d'una directiva comunautària resulta d'una exigéncia constitucionala que poiriá pas èsser fach obstacle sonqu'en rason d'una disposicion expressa »[8] contrari de la Constitucion »[9]. E, dins une decision mai tardièra, declara: « la transposicion d'una directiva sauriá pas anar contra una règla o un principi inerent a l'identitat constitucionala de França, levat a çò que lo constituent i aja consentit »[10]. Enseguida, lo Conselh d'Estat declara dins una decision de 2007 qu'est del seu ressòrt dins l'encastre de la contestacion d'una directiva « d'examinar dirèctament la constitucionalitat de las disposicions reglamentàrias contestadas »[11] dins lo cas o cap de legislacion comunautària aparava ja las disposicions e principis defenduts per la Constitucion francesa, invocats per contestar la directiva.
Dins aquel cadre incertan, se pòr s'interrogar sus l'autoritat juridica d'una directiva europèa al respèste de la quita constitucion, la superioritat al respècte de la lei essent aquerida. En efèxte, en França, las directivas europèas trapant lor legitimitat dirèctament al sen de la constitucion (lor donant atal un estatut potencialament constitucional), que se passeriá se de clausulas d'una directiva dintran en contradiccion amb de disposicions constitucionalas? Aquò despendriá de la natura d'aquelas disposicions, « expressas »[12] o non, o encora dels principeis inerents a l'« identitat constitucionela de França »?
Aprèp lo Tractat de Roma[modificar | modificar la font]
L'article 288 TFUE dispausa que « la directiva liga tot Estat membre destinatari sul resultat a aténher tot en daissant a las instàncias nacionalas la causida sus la forma e los mejans ». S'agís d'una vertadièra obligacion de resultat, qu'es pas totjorn respectada pels Estats membres. La Cort de Justícia de l'UE reconeis alara que las directivas an un « efècte dirèste ». Presas pel Conselh o la Comission, las directivas devon èsser publicadas al Jornal oficièl de l'UE (JOUE)[13].
Valor juridica de la directiva non transpausada[modificar | modificar la font]
Las directivas venent totjorn mai precisas se pausèt la question de la valor juridica al delá de letra dels tractats. Los particulars pòdon ne beneficiar s'aquelas 4 condicions sont reünidas:
- lo delai de transposicion es passat;
- que la trasposicion siá marrida;
- la directiva compòrta de disposicions claras, precisas e incondicionalas (segon la CJUE);
- es invocada per un particular contra l'Estat (efècte dirècte ascendant).
Posicion de la CJUE[modificar | modificar la font]
La Cort de Justícia Europèa comencèt per creisser lor valor juridica en admetent lor efècte dirècte amb los seus arrèsts Franz Grad c/ Finanzamt[14] e Van Duyn[15]. Tanben admetèt que los justiciables pòscan se ne prevaler en l'abséncia de transposicion (o aprèp une directiva mal transpausada) jos qualques conditions:
- la directiva deu d'en primièr èsser clara, es a dire que pausa une obligacion de far o de far pas (arrèst),
- enseguida, deu èsser precisa, es a dire que necessita pas de règlament d'applicacion,
- Fin finala, deu tanben èsser incondicionala es a dire que será pas dirèctament invocable qu'al tèrme del delai de transposicion.
Posicion del Conselh d'Estat francés[modificar | modificar la font]
La jurisprudéncia Cohn-Bendit[modificar | modificar la font]
Lo Conselh d'Estat refusèt aquela evolucion amb l'arrèst Cohn-Bendit del 22 de decembre de 1978 en decident que las directivas comunautàrias « pòdon pas èsser invocadas al sosten d'un recors dirigit contra un acte administratiu individual levat tota contestacion sus la legalitat d'aquelas mesuras reglementàrias presas per se conformar a aquela directiva »[16].
Enseguida nuancièt fòrça la seuna decision en admetent l'efècte dirècte de la directiva dins fòrça ipotèsas, per finir per trobar (en contradiccion amb la jurisprudéncia Cohn-Bendit) la possibilitat pel justiciable de se prevaler de las disposicions d'una directiva non transpausada[17].
Los temperaments[modificar | modificar la font]
Le Conselh d'Estat distrièt segon la natura de l'acte atacat, reglementari o individual.
Pels actes reglamentaris[modificar | modificar la font]
- Se pòt prendre d'actes contraris als objectius de la directiva abans l'expiracion del delai,
- L'absencia de transposidion dins los delais es illegala,
- Aquela abséncia de transposicion engatja la responsabilitat de l'Estat (arrèst SA Arizona Tobaco Products del Conselh d'Estat del 28 de febrièr de 1992[18] que seguís l'arrèst Andréa Francovich c/ Italie del 19 de novembre de 1991 de la CJUE[19]).
Pels actes individuals[modificar | modificar la font]
- L'Estat francés pòt se prevaler d'una directiva non transpausada (arrèst Lilly france del Conselh d'Estat[20]).
- La jurisprudéncia Cohn Bendit[21] refusèt l'invocabilitat d'una directiva non transpausada contra un acte individual. Mas en aplicant la teoria de l'excepcion d'illegalitat, lo Conselh d'Estat annula pasmens en se fondant sus l'acte reglamentari sul fondament que foguèt pres l'acte individual. Tanben foguèt aplicada aquela teoria en l'abséncia del tèxte, en sanccionant un estat del drech o una jurisprudéncia.
Lo cambi de la jurisprudéncia Perreux[modificar | modificar la font]
Per un arrèst del 30 d'octobre de 2009[22] , lo plen del contencós del Conselh d'Estat decidiguèt que « tot justiciable pòt se prevaler, amb lo sosten d’un recors dirigit contra un acte administratiu non reglementari, de las disposicions precisas e incondicionalas d’una directiva, quand l'Estat a pas pres, dins los delais impartits per aquela, las mesuras de transposicion necessàrias. »
Vigiléncia juridica de las entrepresas[modificar | modificar la font]
Las entrepresas europèas fan generalament una vigiléncia regulara sus las directivas en cors o a venir.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
References[modificar | modificar la font]
- ↑ Ancian 249 TCE
- ↑ Chifra estimat pel secretariat general del govèrn [PDF] « À armes égales », rapòrt al Primièr ministre, julhet de 2006, p. 29.
- ↑ (fr) Traitat sus l'Union Europèa, Tractat instituent la Comunautat europèa, Tractat instituent la Comunautar europèa de l'energia atomica.
- ↑ (fr)Tèxte integral
- ↑ O encara: « lo transferiment operat pels estats, de lor òrdre juridic intèrne al profèit de l'òrdre juridic comunautari, dels drech e obligacions correspondent a la disposicions del tractat, provòca doncas una limitacion definitiva de lors dreches sobeirans contra que sauriá pas prevaler un acte unilateral ulterior incompatibla amb la nocion de comunautat ».
- ↑ Consultar sus (fr) Conselh d'Estat, Legifrance o Conselh Constitucional
- ↑ « Considrrant que se l'article 55 de la Constitucion dispausa que los tractats o acòrdis reguliarament ratifiicats o aprovats an, dempuèi lor publicacion, una autoritat superiora a aquela de las leis levat, per cada acòrdi o tractat, de son aplicacion pdr l'autra partida, la supremacia atal conferida als engatjaments internacionals s'applica pas, dins l'òrdre intèrne, a las disposicions de natura constitucionala ».
- ↑ dispExpresse" Es a dire citadas clarament e explicitament dins la Constitucion, la jurisprudéncia del Conselh essent exclusa, cf. (fr)comentari, [PDF] quasèrn n°17 del Conselh constitucional
- ↑ Decisions n°2004-496 DC del 10 de junh de 2004 (Legifrance) e n°2004-498 DC del 29 de julhet de 2004 (Legifrance)
- ↑ Conselh Constitucional o Legifrance
- ↑ Conselh d'Estat o Legifrance
- ↑ "dispExpresse"
- ↑ art. 297 TFUE
- ↑ Tèxte sus EUR-Lex
- ↑ Tèxte sus EUR-Lex
- ↑ name="CE11604" CE, ass., 22 déc. 1978, Min. int. c/ Cohn-Bendit : Rec. CE 1978, p. 524 / Decision n°11604 sus Conseil d'État ou Legifrance
- ↑ "CE298348" CE, ass., 30 oct. 2009, n°298348, Modèl:Mme / Consultar sus Conselh d'Estat o Legifrance
- ↑ Decision n°87753 sus Conselh d'Estat o Legifrance
- ↑ Arrèst sus EUR-Lex
- ↑ Consulter sur Conselh d'Estat o Legifrance
- ↑ "CE11604"
- ↑ "CE298348"
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) EUR-Lex, basa de donadas del drech europèu


text:
Província d'Espanha
Espanha es devesida en 17 comunautats autonòmas e doas ciutats autonòmas (Ceuta e Melilla) que benefician d'un cèrt nivèl d'independéncia.
Espanha compren tanben 50 províncias. Las províncias pòrtan en general lo meteis nom que la capitala de la província. Solament Mérida (Extremadura), Sant Jacme de Compostèla (Galícia), Vitòria, Bilbao e Sent Sebastian (Comunautat Autonòma Basca) pòrtan pas lo meteis nom que la província que ne fan partida.
Sèt comunautats autonòmas son pas compausadas que d'una sola província : Astúrias, Illas Balearas, Cantàbria, La Rioja, Madrid, la region de Múrcia e Navarra. Son senhaladas en gras dins lo tablèu çai-jos.