text:
Er ostiu de 1313, ara hè 700 ans, siguec fòrça moigut entath pòble aranés. D’acòrd damb era relacion istorica recuelhuda en web der Archiu Generau d’Aran, podem confirmar qu’eth 25 de junhsèga, es conselhèrs amassadi ena glèisa de Sant Miquèu de Vielha dan instruccions as deputats entà que balhen fidelitat ath rei Jaime II en Lhèida, a cambi dera confirmacion des furs, privilègis e libertats. Eth 12 d’agost, es sindics e procuradors li prèsten jurament en Palai Reiau dera madeisha vila, en tot reconéisher-le coma “rei e senhor naturau”. E en un dia com ager, 23 d’agost, deth nomentat an, eth monarca autrege era Querimònia en Lhèida, vila que, mès ara man dera aluenhada Val (ara e mès alavetz), torne a èster scenari deth devier d’aguesta istòria singulara, qu’amasse en aqueth moment es usi e costums que ja regien era governabilitat deth país. Damb aguest motiu, convertit en simbèu dera identitat aranesa, era Paeria a dedicat ara Val eth sòn An d’Occitània, per mor tanben dera coneishuda efemeride de Murèth. Ei tot un esfòrç imaginar com deuie èster er Aran d’aqueri tempsi, laguens dera societat pirenènca dera baisha Edat Mejana, a despièch que, damb toti es obstacles des sègles de distància, es istoriaires ac poderien illustrar damb quauqui tasti documentaus. Mès facil ei intuir eth cambi que d’ençà d’alavetz a experimentat eth país, basat ena actualitat en ua economia toristica, fonamentaument de servicis. Er ostiu s’i manifèste coma ua sason que reclame compde de resultats, acusat enguan per ues expectatives negatives en començament (damb eth desbordament de Garona includit), es fruts des quaus s’an reviscolat en agost damb cèrta moderacion. Quauquarren demore, totun, d’ençà deth hons deth temps: eth combat entà que, de forma collectiva, pogam hèr d’aguesta ua tèrra un shinhau mès abitabla. Tan senzilh, e tan dificil.
Auien decidit, de forma espontanèa, dinar ena Bassa d’Arres. “Pujam?”, preguntèc Pèir, eth mès escarrabilhat de toti, ath mès estordit, Gaston. “Me’n pòrti a Ròsa damb eth sòn gojat”, higec. E Gaston, qu’acabaue alavetz era jornada laborau, se’n mostrèc d’acòrd. Era prèssa diadera, aguesta vida trepidanta, non les deishaue arturar-se un moment entà aumens conéisher eth beròi paisatge d’a on èren hilhs. Mès, ara fin, aueren ua bona pensada e ua melhor volentat: passar era vrespada amassa. Ròsa, eth gojat e eth mès decidit solien demorar dehòra dera Val. Era sajaue de trabalhar; eth sòn gojat urbanita, autant; e Pèir corsaue un màster, damb era idèa de partir tath país germanic en quau i hadien cap fòrça des sòns compatriòtes. Eth cas ei qu’eth dia s’auie lheuat soleienc, sense cap de broma shordanta. Calie profitar aguest mes d’agost abantes non tornèssen eri tres tara grana ciutat, en tot deishar a Gaston ena val. Era calor ère pro suportabla, encara mès aquiu naut, ena bassa. Guaire hè que non i anauen? Dilhèu d’ençà de ben petits. Es aigües solatjades, com eth sòn nòm indique, son susvelhades pera vèrge dera capeleta auçada ath cant, ena que constituís ua des estampes mès fotografiades deth parçan. Es toristes ja auien ocupat totes es taules e es cashires der airau recreatiu. Es amics se placèren en tèrra, uscladi peth solei agradiu e dirècte, erosi de compartir ua estona ath torn dera vianda ara brasa e eth vin deth morralet. E un veire acompanhe ar aute. Un còp de vin, un còp d’arrir. Solei e gent marchauen. Ròsa e eth gojat ja planejauen era pròplèu escapada, toti amassa. Pèir sonque les aurie d’ahiscar. Mentretant, Gaston, er estordit, persutaue en calar-se ena aigua refrescanta, enquia qu’eth solet dèc eth pas, se desvestic e s’i comencèc a banhar. Ròsa, pensatiua (le rebrembaue paradòt e descuedat), descurbie un nau Gaston, desinibit e de bon veir. Ja trapaue de mens era Val d’Aran.
Un Papa que no juzga a los gais, defiende una teología de la mujer, apuesta por la laicidad del Estado, pide cambios en la Iglesia y clama contra la exclusión social. Éste es el papa Francisco, un « callejero de la fe », obispo de los pobres y los excluidos, el pastor que huele a oveja y sale al encuentro de su rebaño, pasto de la « globalización de la indiferencia », de la « cultura del descarte » y del « clericalismo » autorreferencial, acurrucado en « cobertizos de ideologizaciones o en pertenencias parciales y limitadas », como ha dicho de la Iglesia latinoamericana, aunque aplicable también a muchas de nuestras comunidades.
¡Cuántos cristianos de base le esperábamos sin conocerlo! De ahí nuestro entusiasmo, que no queremos enfriar, porque Jesús es nuestro centro, como recuerda Bergoglio a los jesuitas con los que celebró misa el día de San Ignacio. A muchos nos pasa que, en efecto, « no podemos seguir a Cristo sino en la Iglesia y con la Iglesia », pueblo de Dios, comunidad de fe viva, a pesar, eso sí, de actitudes y jerarquías que en ocasiones se muestran muy poco evangélicas. Pero, al fin, como suele decirse, todos (comunidad de creyentes) somos Iglesia.
Su viaje apostólico a Río de Janeiro (a la « periferia »), con motivo de la Jornada Mundial de la Juventud, ha sido revelador, como cabía esperar. Sus mensajes son claros y precisos, a la vez que profundos e interpelantes, porque, en continuidad con la vieja tradición cristiana, pone el acento en cuestiones que, últimamente, la Iglesia había descuidado o cuidado muy mal. Jesús también se expresaba con lenguaje sencillo para el cometido al que todos los cristianos estamos llamados: lafraternidad universal. Aquí radica la dimensión que este Papa ha querido darle a su viaje y parece que también a todo su pontificado, empezando por la cruzada necesaria a favor de la igualdad como hermanos que somos al compartir la condición filial para con Dios Padre/Madre (como proclamaba el Evangelio del domingo pasado) y, por tanto, contra la exclusión (« ¡no se dejen excluir! »), con especial atención a los jóvenes y los ancianos.
Francisco ha aseverado que « un pueblo tiene futuro si cuenta con los jóvenes y los ancianos », lamentando el elevado desempleo que padece la juventud por causa de este capitalismo neoliberal que favorece la « cultura del descarte ». Este sistema « se ha pasado de rosca » por su culto al dios Dinero, insiste ante los jóvenes argentinos en un memorable discurso que hemos enlazado encima. Y repite en su cuenta de Twitter: « La altura de una sociedad se mide en el trato que da a los más necesitados, a quienes no tienen más que su pobreza ». Para él, la opción cristiana se resume en un eje programático esencial (o « programa de acción »): « las Bienaventuranzas y Mateo, 25 », es decir, caridad y esperanza en el Reinado de Dios (meollo del proyecto de Jesús) para los que no tienen ni una ni otra, porque después de todo seremos juzgados según nuestro trato para con ellos. San Gregorio Nacianceno (s. IV) lo resume muy gráficamente: « Fueron condenados porque no cuidaron a Cristo en la persona de los pobres ».
Por eso, el Papa nos incita a armar jaleo o, en expresión suya, « hacer lío », para que la Iglesia salga afuera, a la calle, porque la fe es revolucionaria y la Cruz un escándalo. ¿Qué mayor escándalo puede haber que el de un Dios hecho hombre (« uno de nosotros »), además pobre y, para más INRI, asesinado como un delincuente callejero? ¿En qué cabeza cabe? ¿Estos cristianos se han vuelto locos adorando a un Dios crucificado? « ¡Hagan lío! ». Claro, no otra cosa podemos hacer, si profesamos nuestra fe en Cristo, pues Jesús la lió y ¡cómo! Francisco no es quizá un revolucionario, pero confía absolutamente en la revolución de la fe, de donde brota la justicia definitiva para las víctimas y los humillados de la historia.


c: text/html

text:
Adishatz,
Las darrièras setmanas foguèron plena de rebombidas. Vos anam contar aquò!
Dempuèi la debuta, lo projècte Positive Energy Tour es fach d’encontres e aqueste còp avèm l’astre de trabalhar amb la Comission de l’Ocean Indian sul tèma de las energias renovelables. Se trachan d’un fum de projèctes comuns a la region. Una de lors tòcas es de sensibilizar lo mond de la region de l’Ocean Indian a las possibilitats e al foncionament de las energias renovelables, que son pas pro desvolopadas en aqueles luòcs mentre que i a un bèl potencial de produccion d’energia solara per exemple.
Per participar a lor objectiu, la Comission de l’Ocean Indian nos demandèt fa qualquas setmanas de menar nòstre tandèm sus las islas de Maurici, Seychelles, Comòras e Madagascar per anar al davant d’escòlas, lor mostrar cossí fonciona e quines son los avantatges de l’energia solara… Nos demandèron d’organizar aquò amb eles pel mes d’octobre perque sus l’isla Maurici las vacanças pels escolans començan en novembre e en genièr comença la temporada dels ciclònes. Nos caliá doncas i anar lèu lèu per aver lo temps d’anar sus cada isla e de tornar en decembre. Nos sèm doncas arrestats de viatjar fa tres setmanas per preparar aquò : verificar la possibilitat logistica d’un tal projècte e organizar las causas amb la Comission de l’Ocean Indian.
Es un vertadier desfís de menar lo tandèm sus cada isla mas avèm comprés cossí fonciona lo transpòrt d’afret e avèm començat las requèstas administrativas.
Fin finala, las autorizacions oficialas per intervenir dins las escòlas son pas encara validadas e i a una epidèmia de pèsta pulmonara plan virulenta a Madagascar que nos empacha de far lo torn de las islas ara. Aprèp serà la temporada dels ciclònes alavetz aqueste projècte se farà puslèu en abril 2018. Aital aurem lo temps de preparar pel menut las animacions amb los professors de cada escòla per que sián lo mai adaptat possible als dròlles. Aquesta escasença es una plan bona oportunitat pel nòstre projècte de contunhar las animacions pedagogicas dins la region de l’Ocean Indian ont i a una demanda vertadièra de sensibilizacion a las energias renovelables.
Ara que tot aquò es planificat, podèm contunhar nòstre torn de França direccion la Normandia. Partença dins qualques jorns, esitatz pas a nos escruire se volètz nos encontrar, podèm encara adaptar l’itinerari. 🙂
A lèu !
La còla SolaR’hythm

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tornam publicar çai jos un extrach del libre Temps tres de Robèrt Lafont publicat a cò de Trabucaire en 1991. Lo tèxt aquí presentat debuta pagina 198.
L'autor torna sus l'accion occitanista en Provença en 1991 e suls ans 1976-1981 que vei l'occitanisme dintrar dins lo famòs « temps tres » ont l'accion de professionals de l'ensenhament e de la cultura ven remplaçar lo militantisme associatiu. Los títols son de Òc París.
La situacion en Provença
La situacion en Provença es per contra catastrofica. Un accident d'istòria foguèt qu'entre 1850 e 1854 la recuperacion, plan avançada, de la nòrma escricha, foguèt non pas sonque aplantada, mas si-ben reversada : lo Felibritge adoptèt una grafia de tipe francés que rendiá invisiblas la continuitat lingüistica dins la quita Provença e la plaça dels parlars provençals dins la dialectalitat occitana. La celebritat de l'òbra de Mistral, escricha dins aquel sistèma, sagelèt l'auvari. Encafornats après 1876 dins lor mistica pròpria, descargats de responsabilitats o de pensaments socials, los felibres acampèron dins l'aparament de l'identitat de Provença aital falsejada una carga enòrma d'emotivitat. Se podiá creire, fa detz ans encara, que los progresses de l'occitanisme esclairarián Provença sus sas tradicions autenticas e sus son avenir lingüistic. Mas ara lo conjonch d'empacha es gròs : a l'inexisténcia radicala d'una analisi istorica en çò dels felibres, a lor causida patrimoniala, ruralista, arcaïzanta e folklorizanta, s'ajustan lo non-engatjament dels poders publics, l'isolament relatiu de la region PACA (Provença-Alps-Còsta d'Azur) dins la prospectiva del Grand Sud, e naturalament la situacion ultra-minoritària dels autoctòns dins las ciutats grandas. Objectivament, la causa de l'aparament a rejonch l'evolucion demografica dins la fasi de liquidacion del provençal. Òm pòt pas s'estonar se dins l'occitanisme de Provença, el-meteis, nasejan las temptacions de replegament felibrenc, de localizacion de la nòrma. Coma totas las autras fasas de la diglòssia, aquesta finala tròba sas convenenças ideologicas dins lo camp dels « manteneires ».
D'una amira pus larga, lo retard (o lo fracàs) del procès renaissentista al Miègjorn de França se rebat dins una immaturitat (n'i a pas gaire d'exemple comparable en Euròpa) de la consciéncia de recuperacion lingüistica. Mentre qu'en Catalonha e a las Illas, la nòrma catalana escricha e oralizada es ara plan establida, en dialòg positiu amb l'eiretatge dialectal e qu'a Valéncia una solucion transaccionala es estada trobada, los occitanistas trastejan encara. Lo sistèma grafic alibertin foguèt espandit dins las tres darrièras decadas, mas la seleccion morfologica que lo completa demòra en granda part una « letra mòrta ».
La despresa militanta de ans 1976-1981
Lo ponch sensible de la despresa militanta sus la societat lingüistica, es plan aquí ont en logica se deu trobar : dins los ans 1976-1981. En aquela entremièja estrecha, la pojada de nacionalisme e de populisme patetics afavorís dins lo quite IEO la desestabilitzacion de la nòrma e de replegaments localistas acronics, e mai fantasmatics. Lo gramatic se capita a l'encòp trabalhat d'un virus de regression e despossedit per d'escrivans tant apassionats coma incompetents, qu'intervenon al nom d'un « pòble » mitic.
Lo projècte occitanista èra a la risca de cabussar coma lo felibrenc, i aguèsse pas agut un fach nòu a partir de 1982 : la despossession dels militants en lor torn pel petit aparelh professional d'ensenhament e d'accion culturala que creavan l'ajuda ambigüa de l'Estat a las « lengas regionalas » e la pus declarada, lèu, de las regions.
Robèrt Lafont


text:
Dimars, 6 d'octòbre de 2015, 03h00 Espòrt
Los Vaquièrs de North Queensland ganhan la “Grand Final NRL”. L’eròi de la finala, Jonathan Thurston, ponh levat, es just a dreita del trofèu
Una fin de setmana tretzista de tria per aqueles qu’an pas paur de sentir patacar coma una batucada lor còr!
NRL: Thurston, rei d’Austràlia
Queensland s’èra desplaçat en massa a Sydney, malgrat los cambiaments d’ora e la montada subita dels prèses d’avion!!! Los Broncos èran los primièrs en accion: passavan una penalitat per Parker (6a) e marcavan un ensag per Corey Oates (transformat per Parker a la 7a): 8-0. Mas los Vaquièrs replicavan tre la 10a amb un ensag de Justin O’Neill (transformacion: Thurston) abans de prene l’avantatge per James Tamou (transformacion Thurston, a la 25a): 12-8. A la 34a minuta, Thurston perdiá (o se fasiá arrancar?) una palma que Jake Reed transformava en ensag (transformat per Kahu). Atal, a la pausa, los Broncos menavan 14-12.
A la represa, ajustavan una penalitat per Kahu e la marca anava demorar atal 16-12 pendent quasi 40 minutas. Las atacas dels Vaquièrs se trucavan a la cortina defensiva de Brisbane, la palma cremava las mans a de moments decisius e Brisbane se lançava dins la gestion del jòc. Mas, sul darrièr balon e aprèp lo cinquen tengut, Thurston reversava lo jòc e Morgan d’una chistèra mandava l’alièr Feldt puntar dins lo canton mentre que la còrna restontissiá. Thurston preniá tot son temps per ensacar la transformacion de la victòria, la palma preniá la bona direccion, mas trucava los pals. Ne caliá venir a la prolongacion. Lo mesclanha de Brisbane Hunt mancava la recepcion de la palma d’engatjament. Los Violets retardavan la conclusion en montant coma de fadurlas sus Thurston que podiá pas temptar lo tombat sus la sortida de mesclanha, mas sul quatren tengut, lo dobertura dels Vaquièrs tustèt lo tombat victoriós: 17-16. S’èra plan meritat d’anar brandir lo trofèu amb sos collègas!
Superliga: Wigan-Leeds en finala
En Superliga, dijòus, Wigan se ganhèt la plaça en finala en dominant los Gigants d’Huddersfield 32-8. Divendres, la partida foguèt mai indecisa, mas Leeds finiguèt que faguèt plegar los campions sortents de Saint Helens: 20-13 http://www.superleague.co.uk/report/12048 . L’aficha de dissabte a Old Trafford (7 oras del vèspre, ora occitana) serà doncas Wigan-Leeds. Los Rinocèros ensajaràn de se ganhar lo doblat per saludar las retiradas de las pelenas tretzistas de Sinfield e Peacock.
Dissabte, en barratge, los Gats Fèrs de Wakefield se gardèron la plaça en Superliga fàcia als Braus de Bradford: 24-16.
Elèit: Palau, mèstre de Catalonha
Se Tolosa fàcia a Avinhon (44-9), Carcassona a Albi (40-20) e Lesinhan al Molin amb un 72-10 passat a Vilanuèva coneguèron gaire de dificultats per s’impausar, tot autra foguèt la batèsta catalana a Sant Estève entre Dragonets e Palau. E, suspresa, la victòria revenguèt als vesitaires: 28-16.
Dissabte, Avinhon recebrà Lesinhan (17h), Tolosa jogarà a Carcassona (18h45) e los Dragonets a Vilanuèva (20 h). Dimenge, a l’Agulha, Limós recebrà Albi (15h30).
Diluns 12, los jogaires retenguts per representar los Blaus en campionat europèu se recamparàn per preparar la recepcion d’Irlanda a Albi lo dissabte 17 d’octòbre .
Alan Roch


text:
mercredi 1 juillet 2015
La Saucissa-pride
Es de mòda ara, dempuòi que los Occitans que sèm an mes sul mercat internacional son « Ten te fièr », totes còpian e fan sa pride. Pride d’aicí, pride d’ailà, a tu te vòle, a tu te vòle pas !...
E l’autra prima, a París, èra la veggie pride, valent a dire la manif de la fiertat vegetariana, los manjaires de pastura per las carrièiras dau grand vilatge escanaire.
E doncas per rasonar un pauc e se montar la carrèla sus l’accion brosenta dels brostaires d’ensaladas, vejatz-aquí vòstre Montamametas afavorit atacar aquela còrda, pas que per lo plaser de pachaquejar e de dire de mau dau vesin. Encara que lo vesin, colesterolizat dusca a las galhas, siague un carnassièr de la còsta plena e puslèu carnuda, de l’esquipòt plan tibat, un cantoral de la rebola florida que fai gaug de veire.
Primièirament e deontologicament, coma un bon Montamametas que se respiècha, s’assabentar per saupre de qué ne vire. E, coma qualificar en lenga nòstra aqueles erbivòrs d’un genre novèl ?
« Mistral, Mistral-lo-bèl, diga-me Ò grand Mistral la paraula que conven ! »
Canta Manon ! L’ enciclopedic Tresor dóu Felibritge demòra mut coma una sarda e boca barrada aquí dessús, ne parla solament pas. E de rasonar. A beles uòlhs vesents, ges de mots dins nòstra lenga per qualificar aquela practica modèrna, inimaginabla per nòstre Prèmi Nobèl e, o cau reconóisser, de mal concebre per nautres ! Ges de mots per dire un concèpte encara mai fumós que la mecanica quantica, lo caòs original o lo boson de Higgs que, en s’esquichant un pauc la comprenèla e en se despegant los neurònis, se pòdon, en comparason, entendre aisidament, e mai per las borronas demest vosautres qu’an derrabadas mai d’èrbas d’agram que de rasigas cairradas.
Nos contentarem doncas per los qualificar de seguir los diccionaris modèrns que, tornant a la sorga, qu’aquela idèa caluga nos ven, se cau pas estonar, de l’Anglatèrra Victoriana, optan totes per vegetarian. Podèm pebrar un bricon la salça, fai mestièr, en parlant de Brostaires de jolverd, de Mastegaires de roqueta, de Romiaires de sòja, de Cogolertofils, de Pissan-verd o Cagan-mòl, o mai leugièr, de Vent-los-empòrta. Ne vòs, n’as. Ne traparètz, ne siái segur, a semaladas.
Amusat e, o me cau confessar, un chic admiratiu davant tant de privacions que s’impausan aquel mond, agachave lo desfilat de la manif sus l’internet, quand, atupit e macat, comprenguère en legissent los eslogans, que, non contents de manjar pas de carnifalha, volián pas que los autres se ne congostèsson. Chabal de boçut, aquò passa l’òsca !
Lor vòle doncas rementar qu’es al moment, dins lo temps que Bèrta fialava e benlèu un pauc abans, que l’omo erectús a manjat de carn que la diminucion de son cais a daissat 30% de plaça en mai per son cervèl e qu’es vengut, mercé las proteïnas, intelligent. Cau, de segur, relativizar mas las grandas maissas, que nòstre pòble n’es claufit, nos en pòrtan, ailàs, pròva cada jorn. E, se cau un exemple, pas qu’un, citarai lo baug mai bèl que la tèrra aja jamai portat, Itlèr, l’oncle Adòlf, que s’adonava al vegetarisme. No coment coma dison ara en bon francés.
Me siái daissat dire tanben que d’autres estanciurs de la meteissa farina nos vòlon faire manjar deman formigas, sautarèlas, prègadieus, cigalas provençalas o grelhs roergasses !!! M’agrada mai a ieu de tutar lo grelh a l’anciana puslèu que de ne faire d’astilhas grasilhadas, tugar lo verm e m’encigalar d’un autre biais !
L’ora dau rampèl, de la crida per una contra-manifestacion me sembla d’aver picat. Montarem pas a París per rendre l’omenatge segon l’usatge ancian mas treparem la vila santuari per totes los Occitans de nauta grana, La Cauna. La manif partirà dau restaurant de « la Panolha Comola », plan planet, aprèp lo penequet dau dinnar e prendrà l’avenguda qu’es en penda doça e a l’ombra, fins l’ostau de salason Milhau que s’i tendrà la minuta de silenci. Arribada prevista davant lo secador trionfant e tasta dau Cambadjon-Plan-Conogut per l’aperitiu dau sopar.
Per totas entresenhas, podètz contactar lo CAC, Comitat d’Aparament de la Carnsalada, qu’afortís que la santat passa per lo bonaür e que lo bonaür es d’engolir, al minimum, 5 carnsaladas diferentas per repais. Matin, miègjorn, e ser. E lo dimenge, podètz faire quatre oras !
CAC - 40, baloard dau Fricandèu - 81230 LA CAUNA.
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


text:
La Dintrada, encontre de l’occitanisme.
La Dintrada es un encontre de l’occitanisme que serà lo rebat de nòstra implicacion e de nòstre engajament per la causa occitana.
L’objectiu d’aquela Dintrada, les 5 e 6 de setembre de 2015 a Port-Leucata, es doble : amassar les militants occitans per elaborar en comun un projècte global per Occitània, far causa comuna amb de membres de la societat civila que partejan las nòstras preocupacions, o que devèm encara convéncer.
La causa occitana se poirà apuèjar sus la Dintrada se ne fasèm un eveniment marcant, motor de cambiament e creator de reconeissença
Le desfís uèi, es d’amassar a l’entorn dels nòstres punts comuns e far converjar les promotors d’una transicion ont Occitània se dèu afirmar coma un motor.
Per que la Dintrada agèsse l’efècte que voldriam, nos cal nos mobilisar tots per debatre, s’exprimir, e causir ensèms le nòstre avenidor.
Se volètz coma nos, prene las causas en mans, nos podètz ajudar tre ara !
Vos convidam a prene un pauc de temps per far conèisser la Dintrada als vòstres pròches.
Mai d’informacions: www.ladintrada.eu
Tirat de La Dintrada


text:
Narcís
Narcís es un genre d'erbacèa vivaç de la familha de las Amaryllidaceae, o de las Liliaceae segon la classificacion classica. La classificacion filogenetic prepausa de classificar aquel genre d'entre la sosfamilha de las Amaryllidoideae, de la familha de las Amaryllidaceae.
Descripcion[modificar | modificar la font]
Lo nom Narcís es d'origina persana: es ligat a l'istòria de nargessa (l'uèlh). En grèc, foguèt transposat en vάpkισσoς (flor de narcís), puèi en latin narcissus. Dins la mitologia grèga Narcís èra un dels mai bèls òmes de Grècia, mas los dieus avián decidit que jamai poiriá mirar lo seu rebat. La ninfa de las fonts Ecò, qu'aviá estat condamnada per Eras a poder dire al seus interlocutors pas laque la fin des frasas que voliá prononciar, s'enamorèt de Narcís. Foguèt rebutada per la vanitat de Narcís, e per se venjar, Ecò demandèt als dieus de lo punir. Per castig, faguèron que Narcís visqua lo seu rebat e en alara s'enamorèt. Demorèt alara fijat, fàcia a l'aiga que rebatia lo seu roste. Ecò, per desesper, se jetèt del naut d'un mont: s'aquí ven lo mot d'ecò, e Narcís foguèt transformat en planta. Aquela planta pòrta lo seu nom, a causa de clinat de las flors cap a l'aiga.
Los narcises son des plantas de bulbe, de fuèlhas basalas e de tijas craucas, portant una o mai flors. Los flors an sèis tepals petaloíds. Las etaminas, al nombre de sièis, son inseridas dins una corona o paracorola en forma de copa o de trompeta. Lo fruch es una capsula trilobada contenent fòrça granas.
Los narcises son de plantas de bulbe que la beutat es très pron amada dins los jardins. Existís fòrça espècias e varietats orticolas. Son de plantas toxicas, que, comma los galanthus, contenon de la galantamina. La florason se fa de març a junh, las flors essent de color blanca o jauna segon las espècias. Lor odor fòrta pòt donar la mal de cap. Unas espècias pasmens, coma Narcissus serotinus e Narcissus viridiflorus, son de florason automnale.
Lista d'espècias[modificar | modificar la font]
- Narcissus ×abilioi Fern.Casas
- Narcissus ×araniensis Fern.Casas
- Narcissus assoanus Dufour
- Narcissus ×bakeri K.Richt.
- Narcissus bertolonii Parl.
- Narcissus bicolor L.
- Narcissus bulbocodium L.
- Narcissus ×buxtonii K.Richt.
- Narcissus dubius Gouan -
- Narcissus ×incomparabilis Mill.
- Narcissus ×intermedius Loisel.
- Narcissus jonquilla L. -
- Narcissus ×laetus Salisb.
- Narcissus ×magnenii Rouy
- Narcissus ×medioluteus Mill.
- Narcissus minor L.
- Narcissus ×odorus L.
- Narcissus papyraceus Ker Gawl.
- Narcissus poeticus L.
- Narcissus provincialis Pugsley
- Narcissus pseudonarcissus L.
- Narcissus serotinus L.
- Narcissus ×souliei Guétrot
- Narcissus tazetta L.
- Narcissus ×tenuior Curtis
- Narcissus triandrus L.
Galeriá[modificar | modificar la font]
Tapis printanier de Narcissus tazetta au pied du Mont Sagayama (Japon)
Un narcisse d'Asso (Narcissus assoanus), une plante qui aime les sols arides
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


text:
Escatologia
L'escatologia (del grèc ἔσxatoς "ultim") tracta del destin del monde, la vida aprèp de la mòrt, l'eternitat o las esperanças de cada religion, es a dire, de l'ensem de las cresenças e coneissenças que transcendon los limits temporals pels umans.
Somari
Mitologia e escatologia[modificar | modificar la font]
I a divèrsas referéncias escatologicas dins la mitologia egepciana, grèga, romana e escandinava en çò que se dona mai importància a l'òme que a l'univèrs, coma l'existéncia del Jutjament Darrièr, Lo cèl e l'infèrn. Cada religion a sa pròpria vision escatologica.
L'escatologia bodista[modificar | modificar la font]
Dins lo bodisme se crei que los ensenhaments del mèstre desapareisseràn 5000 ans aprèp la predicacion e que l"umanitat cairà dins una seguida de mals que provocaràn sa destruccion fins qu'un nòu boda restaure las causas, començant un cicle novèl. Aquela concepcion es coerenta amb lo retorn eternal oriental e amb lo cicle de las reencarnacions de l'èsser uman.
L'escatologia zoroastrista[modificar | modificar la font]
Dins lo monde religiós del zoroastrisme, Zaratostra descriguèt amb fòrça detalh l'arribada del jutjament darrièr amb l'ultim afrontament entre Ahura Mazda (Lo Ben) e Angra Mainyu (Lo Mal), que provocarà de grandas Catastròfas e accelerarà l'arribada d'un salvador, descendent de la linhada de Zaratostra el meteis, que vendrà encargat de portar la victòria a las fòrças del Ben.
Dins lo jutjament final se decidirà lo destin de l'umanitat e la reconciliacion entre una partida d'aquela e (lo Ben), que menarà a la fin del Mal. Mas serà pas efectuada la condemnacion eternala dels pecaires, mas pas qu'aprèp d'un castig de tres jorns, las plagas del monde desapareisseràn dintrant dins un periòde sens pauretat, talent, dolor, o òdi... e la Tèrra vendrà una mena de paradís.
Escatologia ebrieva[modificar | modificar la font]
Lo pòble ebrieu crei que son istòria èra dirigida per Dieu YHWH per capitar a la promesa facha a Abraam. Mejans de fachs istorics coma l'Exòde (lo retorn cap a la Tèrra promesa dempuèi l'exili a Egipte) o la Diaspora (l'exili provocat per l'invasion romana).
Los eveniments de la fin del monde son los meteisses dins lo judaïsme e lo cristianisme: la destruccion del Temple de Jerusalèm, la nòva creacion, lo jutjament darrièr e lo govèrn divin, qu'inclusís l'arribada del Messias.
L'escatologia cristiana[modificar | modificar la font]
Es resumida al libre de l'Apocalipsi que proclama allegoricament la fin del monde. La data es pas clara e aquò provoquèt l'aveniment de divèrses grops e sèctas que calculan quora se deu passar e exortan a la penedença collectiva o a la mòrt avançada per veire pas las orrors profetizadas. Dins aquel darrièr moment arribarà la parosia o la segonda venguda de Jèsus, que causirà definitivament aqueles que seràn salvats per l'eternitat (amb la resurreccion dels cosses) e aqueles que seràn condemnats a l'infèrn. Aquela escatologia se referís l'ensems de las personas e tanben amb una autra individuala onte cadun es jutjat a la fin de la vida per decidir se se merita o non lo paradís.
L'escatologia indoa[modificar | modificar la font]
L'indoïsme tanben crei dins un temps ciclic e eternal, perque jamai lo monde s'acabarà, mas viurà una epòca plan corrompuda fins que un novèl avatar tòrna als òmes a l'autentic camin de vertut. Al nivèl individual, se la persona se comportèt ben pòt gausir d'un certan temps dins lo paradís fins a que torna a se reencarnar, o es castigada segons lo karma. Per interrompre lo cicle eternal de reencarnacions, se pòt cremar lo còs just aprèp de la mòrt.
L'escatologia musulmana[modificar | modificar la font]
L'islam predica la fin del monde d'un biais fòrça semblant a l'Apocalipsi crestiana, mas amb un ròtle predominant dels esperits malignes Gog e Magog, qu'eliminaràn tota l'aiga de la Tèrra. Alara Jèsus e lo Mahdin (un guerrièr sagrat de Maomet) los combatràn amb l'ajuda divina. Jèsus se maridarà, portarà de decennis de patz (qualques simbolics quaranta ans) fins que morisca e arribe l'autentica fin del monde. Alara un vent levarà los autentics cresents per los menar al paradís, pendent que la Tèrra serà destruida pel fuòc.


text:
Chaspaires de maneta, picanhaires de botons, balhaires de jòia a stick e esportius de canapè, adiussiatz !
De còps que i a, lo mitan del vidèojòc es segotit per una gròssa enveja comuna, e vai t’en saupre perqué. Del meteis biais que, a un moment, prenguèt l’idèia als òmes de la Tèrra tota de bastir de piramidas sens concertacion prealabla, dempuèi pauc de temps una tematica sorgís de biais gaireben simultanèu dins totes los videòjòcs del Monde. S’agís d’un ancorament dins un contèxte istoric pro pauc utilizat fins aquí : la Preistòria. Una question prealabla a la quala soi ben incapable de respondre, mas que nos devèm çaquelà pausar es lo « perqué » d’aquesta mòda preistòfila. Obèrtura de Las Caus 4, invasion ciutadenca de boscatièrs barbassuts chafrats d’un gutural e barbar « hispter » o encara candidatura de Trump, non, sabi pas explicar aquela aparicion espontanèa d’una fòga per un passat luechenc e salvatge.
Çò que sabi, a vista de nas al mens, es qu’apareguèt massivament amb ARK : Survival Evolved, un jòc de subrevida jogat en linha longtemps avant sa sortida oficiala, en « betà-test » coma se ditz, e coma se fa de mai en mai suls ordinators. Pas d’istòria pichona per ARK, e de torcidas bèlas a l’Istòria granda, en fasent coabitar òmes primièrs e dinosaures sus una iscla tropicala. Mas las mecanicas permesas per aquesta marca preistorica i son, en tornant far lo camin de las primièras invencions e avançadas de l’Òme : lo fuòc, l’adomerguiment de las bèstias, la confeccion d’armas simplas, etc…
Tot aquò es tanben dins lo jòc que nos interessa uèi, sortit un pauc après ARK : Far Cry Primal. Cinquen opús de la seria Far Cry, que se passa normalament a una epòca contemporana, Primal ne tòrna prene las mecanicas generalas de jòc, un jòc d’accion e de tir a la primièra persona, e una mena de fial roge, comun a sos 4 aujols : una mesa en scèna de la folia e de la barbariá dels òmes. Comprendrem qu’aquò tròba una plaça de tria en un temps ont començan juste d’aparèisser timidament un sistèmi e de règlas moralas, una refleccion sus la mòrt, los primièrs sepeliments, lo respècte de la vita animala, mas tanben las arts, e lo lengatge modèrne. Ubisoft a plan causit son epòca, a l’entorn de 12000 avant Tòca-Maneta, çò que dison lo Mesolitic, o l’Atge de Pèira, quitament se pels besonhs del jòc an botat en subre-abondància de bèstias qu’èran ja a mand de disparèisser. Çaquelà la vision, qu’es jamai qu’interpretativa, de la Preistòria es puslèu bona, sens jamai quitar d’èsser un Far Cry : la caça (del tais al rinò lanut en passant pels tigres a dents de sabre) e la culhida i son al centre, tantplan coma las garrolhas finalament plan estèrlas amb las autras tribús. N’i a tres dins lo jòc e caduna ditz de causas sus la vision qu’es menada : los Udam son los gorrins, manjaires d’òmes pas tròp evoluats, que mestrèjon a pro pena lo fuòc, los Izila son partatjats entre lor sciéncia e lors supersticions, doás causas que se maridan pas forçadament plan, e los Wenja, mai equilibrats, bòtan l’òme al centre de lor refleccion, cavan de tombas, evoluisson a lor justa plaça dins un environament ostil. Plan segur lo personatge que jogatz es un Wenja, e se ditz Takkar. Aquò me permet de vos far un punt sus la lenga emplegada dins lo jòc, qu’es completament jos-titolat e doblat en…protò-indò-european, la maire de totas las lengas ! Amb una sintaxa e una gramària simplas mas abotidas e un son, un ritme, que nos semblaràn finalament pro familièrs a nòstras aurelhas, a tal punt qu’acabarem per comprene sens aver besonh del jos-titolatge, es plan aquò que fa la fòrça e l’èime preistoric de Far Cry Primal.
Pel demai, demòra un Far Cry e tròp pauc de causas seràn en mesura de destimborlar los que coneisson la seria. Per aquò, e compte tengut que Far Cry Primal es sortit en plen dins lo mitan d’aquesta èrsa preistofila, nos caldrà esperar de jòcs encara a venir, completament novèls, e en capacitat sul papièr de sublimar aquesta epòca preistorica per prepausar una aventura salvatja dins las limbas videòludicas. Pensi entre autres a Horizon Zero Dawn, e sa concepcion d’un futur regressiu ont l’òme es tornat a sa condicion naturala de caçaire-culheire mas ont las bèstias foguèron emplaçadas per de maquinas, o encara a Wild, del francés Michel Ancel, viatge chamanic e espiritual dins las relacions de l’Òme e de la Natura.
Sus aquò vos daissi, i a Winnie, mon orsàs de bauma aprivasat qu’es en trin de se far un mamot tot sol per tornar de carn al vilatge, li vau benlèu anar donar la man…o la sagaia puslèu.


text:
Microbiologia
La microbiologia es la sciéncia qu'estúdia los microorganismes.
Los microorganismes constituisson un grop fòrça variat; existisson a l'estat de cellula isolada o en grop e son de talha pichona.
Cossí distinguir las cellulas microbianas de las plantas o dels animals? Las cellulas animalas e vegetalas son incapablas de viure a l'estat isolat dins la natura; son sempre a l'estat multicellular. Los virus son pas de microorganismes pr'amor que son pas autonòms, e se pòdon pas reproduire sens utilizar la maquinariá cellulara d'un autre individú.


text:
L’armada de la Crosada, amassada a Liyon[1], inicièt la siá rota lo 24 de Junh de 1209, en seguint lo cors del riu Ròse. Lo comte Ramon de Tolosa se jonguèt, d’acòrdi amb lo sieu jurament a Sant Gèli, amb l’armada crosada a Montelimar. L’adesion del comte, e mai que aportèt pas soldats, provoquèt que l’armada crosada se dirigiguèsse en direccion cap a las tèrras de lo sieu nebot, lo vescomte de Besièrs e Carcassona, Ramon Rogièr de Trencavèl.
La primièra vila que queiguec foguèt Puèg-la-ròca, que dispausava pas de defensa. Destruiguèron après Gontand e panèron a Tonens. Cassanuèlh resistiguèt pendent cinc jorns, e coma represalha per la siá resisténcia, una cinquantena de cresents foguèt executada al fuòc, après d’una engana de jutjament.
Après la casuda de Montpelhièr lo 20 de Julhet, après d’una granda resisténcia e l’execucion tanben de cresents, Ramon Rogièr volguèt dialogar amb los caps de la Crosada per arturar la massacre, mas foguèt pas recebut e li calguèt fugir per paur a èsser capturat amb los cinc cavalièrs que l’acompanhavan.
Ramon Rogièr tornèt a Besièrs, ont esperavan de notícias de qualque sòrta de trèva, mas la responsa del nòble foguèt clara: Besièrs li caliá se preparar e defendre d’un grand atac. Davant l’ofrida facha als josieus e als Bons Òmes de fugir, ambedoas comunitats s’opausèron. Lo jove vescomte partiguèt amb autres cavalièrs per avertir las vilas vesinas e a la recèrca de renfortiments, acompanhats d’una vintena d’ancians josieus que preferiguèron abandonar la vila. Besièrs demorariá jol govèrn dels consols municipals.
Besièrs se preparèt per la defensa, malgrat las dimensions de l’armada enemiga. Arribats los crosats e establits a la riba esquèrra del riu Òrb, Renaud de Montpeirós, l’avesque catolic de Besièrs, acompanhat per dos clèrgues e montat en un ase, se dirigís als abitants. Portavan en pergamins escrichas las condicions de la rendicion. L’avesque gaudissiá d’una image d’òme “venerable, per la siá edat, vida e sciéncia”, segon Pierre de Vaux-de-Cernay.
Image del Besièrs medieval uèi: el riu Òrb e la catedral de Sant Nasari
Lo govèrn municipal amassèt la populacion a la glèisa romanica, bastida pel mèstre Gervasi, per decidir se la vila se rendiá. L’avesque Renaud los prepausèt la salvacion se liuravan los 222 “erètges” comptabilizats als crosats (segurament fòrça d’eles de bons ostals) o se los catolics partissián temporàriament de Besièrs en daissant la vila solament amb los “erètges”, mas los abitants de Besièrs se volguèron pas liurar los sieus vesins. Volián pas traïr los sieus vesins, benlèu qualques familiales sieus. Segon explican las cronicas, los abitants afirmèron “que se daissarián estofar en la mar salada abans de consentir a aquelas proposicions. Preferissèm morir eretics que pas viure coma crestians”.
Lo cortègi crosat partiguèt de la vila, davant los crits dels abitants. Arnaud Almeric de Citeaux s’enforisquèt en conéisser la responsa dels abitants de Besièrs, e prometèt qu’arrasariá tota la vila. Lo 22 de Julhet, unes centenats d’òmes armats sortèt de la vila, benlèu per demostrar que Besièrs se rendriá pas sens batalha, o benlèu per ganhar temps a l’espèra dels renfortiments que cercava lo vescomte. Autras versions explican que crosats e besierencs comencèron a s’insultar e qu’aqueles abitants sortèron per s’afrontar amb los crosats e auciguèron un dels “ribalds” al “Pont Vièlh”, o que foguèt una confonduda operacion de reconeissença del terren.
Pauc organizats, quand lo sieu capitani vegèt que vendiá la primièra linha dels crosats, ordenèt lo retorn a la vila, mas la manca de coordinacion provoquèt que las pòrtas se poguèsson pas barrar abans que dintrèsson qualques soldats crosats. Si que non s’aguès produsit aquela imprudenta accion, segurament Besièrs auriá pogut resistir unas setmanas, per la fortalesa de las siás muralhas e auriá pogut benlèu recebre de renfortiments. Los meteisses caps de la Crosada temián un sètge long e benlèu qu’arribèsse ajuda exteriora, e aprofechèron aquela oportunitat.
Dempuèi las muralhas, comencèt una pluèja de pèiras, flechas e òli en borint, mas malgrat patir fòrça bassas, los crosats resistiguèron amb los sieus escuts e las siás proteccions. Al ser, la vila ja èra estada conquistada e los sieus abitants s’avián refugiat a la catedrala. Davant la question sus cossí podián distinguir los catolics dels “erètges”, Arnaud Almeric de Citeaux respondèt la famosa senténcia: “Aucissètz-los a totes, que Dieu distinguirà los sieus.”, segon explica Caesarius zum Heisterbach a “Dialogus miraculorum”, escricha unes quinze ans après los eveniments.
Glèisa de Santa Magdalena, uèi
Guillermo de Tudela, a la “Canso de la Crosada”, explica que
“Les barnatges de Fransa e sels devas Paris
E le clerc e li laic, li princeps els marchis
E li un e li autre an entre lor lempris
Que a calque castel en que la ost venguis
Que nos volguessan redre entro que l’ost les prezis.
Qu’anezon a l’espasa e qu’om les aucezis,
E pois no trobarian qui vas lor se tenguis
Per paor que aurian e per ço que auran vist.”[2]
La conquista de Besièrs foguèt una tuada ordenada per la Glèisa catolica jamai pas vista. Las chifras de victimas vàrian entre uèch mila e vint mila segon las versions. Foguèron pas respectats ni de mainats, ni de femnas, ni d’ancians ni de malauts. Tanpauc ni la catedrala ni las autras glèisas de la vila ni los meteisses capelans catolics, malgrat que sortèron per las carrièras amb los sieus vestits de sacerdòts catolics e crucifixes a las siás mans en demandant cleméncia e respècte al drech d’asil als temples. Fòrça personas volguèron se protegir en dintrant a la Glèisa de la Magdalena. Teoricament, las glésias èran de bastissas protegidas ont se podiá pas ni capturar ni assassinar. Mas tanpauc ailà foguèron respectats.
Totes los ostals foguèron destruits a la recèrca de sòus o jòias. Quitament, s’emportèron los crucifixes e los objèctes religioses dels temples catolics. Coriosa actitud d’unes soldats que pretenián defendre la fe catolica, e que nos mòstra lo vertadièr caractèr de la Crosada. Se preteniá segurament que totes poguèsson observar qué passarián a las autras vilas que volguèsson pas se rendre.
De contunh, amb tesas los soldats cremèron tota la vila. Qualques versions explican que, l’incendi, foguèt una responsa dels “ribalds” quand los soldats e los cavalièrs los arranquèron tot aquò qu’avián pres coma sautèri e los expulsèron dels ostals de la vila. Tot foguèt redusit a cendres (quitament las campanas de la catedrala se fondèron) e las muralhas queigueren. Arnaud Almeric de Citeaux escriguèt, plen d’orgulh e sens cap de sòrta de pietat ni de misericòrdia, al Papa Innocenci III:
“Los nòstres valents soldats an pas respectat ni categoria militar, ni sèxe. Tanpauc l’edat. Jos las siás espasas de justícia son mòrts près de vint mila erètges. Fin finala, la vila infècta foguèt panada e cremada. La venjança divina a resultat una meravilha!!!”
Lo trobador Guilhèm Figueira
L’impacte per la massacre foguèt fòrça fòrta a tota Euròpa. Lo trobador occitan Guilhem Figueira escriguèt un sirventés fòrça significatiu l’an 1226, en criticant la Glèisa Catolica, “D’un sirventes far en est son que m’agenssa”:
“Roma, ben ancse a hom auzit retraire
Que’l cap sem vos te, per que’i faitz soven raire,
Per que cug e cre qu’ops vos auria traire,
Roma del cervel,
Quar de mal capel.
Etz vos e Cistel,
Qu’a Bezers fezetz faire mout estranh mazel.”[3]
Après la destruccion de Besièrs, los soldats croats demorèron tres jorns a las pradas prèpas, abans de contunhar lo sieu periple.
[1] En arpitan o francoprovençal, Lyon en francés.
[2] Traduccion e adaptacion a l’occitan modèrn: “Los barons de França e dels environs de París, clèrgues e laics, de princes e de marqueses, totes e cadun, convenguèron entre eles que dins tota vila que volguèsse pas se rendre davant l’armada, totes, dempuèi lo moment en qué (las vilas) foguèsson ocupadas, serián passats per l’espasa e mòrts. Aital auriá pas degun que volguèsse pas se rendre, per la paur qu’aurián”.
[3] Traduccion e adaptacion a l’occitan modèrn : “Far un sirventes amb aquela melodia me conven”: “Roma, serà totjorn escotat, que lo vòstre cap es vuèg perque vos sètz confonduts. Es per aquò que pensi e cresi que vos caldriá vos trincar lo cervèl, perque vosautres e lo Cister portatz una corona d’infamia, perqu’a Besièrs avètz ordenat una òrra massacre.”


text:
Fleury-devant-Douaumont
Fleury-devant-Douaumont es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena. Lo vilatge foguèt destruit en 1916 durant la batalha de Verdun e foguèt pas rebastit. Dempuèi, lo site de la comuna es vengut un luòc de memòria inabitat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna se tròba dins lo bòsc de Verdun, a qualques quilomètres al nòrd-oèst de la vila eponima.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Abans la Primièra Guèrra mondiala, Fleury-davant-Douaumont èra un vilatge amb 422 abitants l'an 1913. Viviá principalament de l'agricultura céréalière e del trabalh del bòsc.
Los principals conflictes #que s'an desenrotllat en la region, guèrras revolucionàrias e d'empèri, guèrra de 1870 an pas pas arribat dins lo pòble, situat sus nautors boisées. Après 1870, una via ferrée a bastit entre Verdun e Douaumont #que passa per Fleury. Un cèrt nombre de labors defensivas veson lo jorn en lo sector (L'empèri alemand dempuèi 1871 s'estend alavetz sus una part de la Lorraine, la frontièra en se situant d'ara endavant a una quarentena de quilomètres a l'èst de Fleury) : la tem de Souville, los fòrts de Tavane e de Froideterre e divèrsas labors annèxas. La municipalitat vei alavetz passar nombre de soldats e d'obrièrs. N'en agost 1914, los regiments de Verdun passan per Fleury per retre's en la plana de la Woëvre. Amb la batalha de la Marna, en setembre 1914, la tèsta se fixa a qualques quilomètres al nòrd-es del pòble. Pendent l'an 1915, fa partida de la zòna fortificada de Verdun e de nombroses soldats i acantonen.
Lo 21 de febrièr de 1916 debuta la batalha de Verdun. Lo pòble a desvelhat pels tirs de artillerie préparatoires al assaut alemand. L'òrdre a donat de deslotjar lo pòble, jos la nèu. Lo 25 de febrièr çò fòrt de Douaumont cavòt a las mans dels Alemands, #que lor cal ara endavant una vista sul pòble bombardat. Lo 7 de junh, lo fòrt de Val cavòt a lo sieu torn. La linha de tèsta passa d'ara endavant per la municipalitat e Fleury, entre Souville e Froideterre, ven una posicion clau #que pòt permetre als Alemands de perçer en direccion de Verdun. De junh en agost, lo commandement alemanda lança divèrsas ofensivas sus aquela part de la tèsta. dins dos mes, lo pòble i aguèt pres e represes 16 fes per Franceses e Alemands. Lo 23 de junh los Alemands lançan de divèrses milièrs de obus sul pòble, #que qualqu'uns al gas, bombardement seguit per una ofensiva de las melhoras tropas imperialas, la Guarda bavaroise e la Alpenkorps. Per aver la posicion, lo 121e bataillon de chasseurs a pè se'n sacrifica. Los Franceses temptan egalament de conténer l'atac en comprometent lo sieu aviation #que procedís a mitraillages al sòl. La 260e brigada a preses la lèva e de aspres de combats se desenrotllen pendent divèrses jorns sus qualques ectaras solament. Lo pòble a pres lo 23 pels Alemands, represes l'endeman pels Franceses e de nòu lo surlendemain pels Alemands.
Lo 11 de julhet, los Alemands atenhon a prene la Poudrière, un depaus de munitions avançat enterré #que i aviá destinat a alimenter los fòrts environnants. Cèrts soldats alemands arriban fins al Centre D, una pichona labor de defensa cavada. Aquel ponch marque l'avançada alemanda maximala en direccion de Verdun.
Del 13 de julhet al 5 d'agost, de intenss combats se desenrotllen a l'entorn del pòble en ruïnes. En la nuèch del 17 al 18 d'agost de 1916, lo regiment de infanterie coloniale del Marròc lança un assaut e repren definitivament lo pòble. Amb los zouaves e las tirailleurs de la 38e division de infanterie, combatián dempuèi 10 jorns sul territòri de la comuna .
Situat sul sector de Verdun, lo pòble desapareisserà totalament jol acharnement dels pilonnages dels obus franceses e alemands.
En 1918, lo pòble a declarat « Mòrt per la França ». Es lo un dels nòus pòbles destruits en lo moment de la Batalha de Verdun. Lo relief tormentat del sòl de la municipalitat testifica encara de l'enòrma quantitat de obus recebuda.
La municipalitat normande de Fleury-sus-Adorna se trucava Alemanda fins en 1916. A cambiat lo sieu nom en l'onor del pòble destruit. Divèrses pòbles de Bavière an una carrièra nomenada Fleury, nom donat en l'onor dels soldats de la Guarda bavaroise queigudi en lo moment dels assauts sul pòble.
Avant la Première Guerre mondiale, Fleury-devant-Douaumont était un village avec 422 habitants en 1913. Il vivait principalement de l'agriculture céréalière et du travail du bois.
Les principaux conflits qui se sont déroulés dans la région, guerres révolutionnaires et d'empire, guerre de 1870 n'ont pas atteint le village, situé sur des hauteurs boisées. Après 1870, une voie ferrée est construite entre Verdun et Douaumont qui passe par Fleury. Un certain nombre d'ouvrages défensifs voient le jour dans le secteur (L'empire allemand depuis 1871 s'étend alors sur une partie de la Lorraine, la frontière se situant désormais à une quarantaine de kilomètres à l'est de Fleury) : la redoute de Souville, les forts de Tavane et de Froideterre et plusieurs ouvrages annexes. La commune voit alors passer nombre de soldats et d'ouvriers. En août 1914, les régiments de Verdun passent par Fleury pour se rendre dans la plaine de la Woëvre. Avec la bataille de la Marne, en septembre 1914, le front se fixe à quelques kilomètres au nord-est du village. Durant l'année 1915, il fait partie de la zone fortifiée de Verdun et de nombreux soldats y cantonnent.
Le 21 février 1916 débute la bataille de Verdun. Le village est réveillé par les tirs d'artillerie préparatoires à l'assaut allemand. L'ordre est donné d'évacuer le village, sous la neige. Le 25 février le fort de Douaumont tombe aux mains des Allemands, qui ont désormais une vue sur le village bombardé. Le 7 juin, le fort de Vaux tombe à son tour. La ligne de front passe désormais par la commune et Fleury, entre Souville et Froideterre, devient une position clé qui peut permettre aux Allemands de perçer en direction de Verdun. De juin à août, le commandement allemand lance plusieurs offensives sur cette partie du front. En deux mois, le village fut pris et repris 16 fois par Français et Allemands. Le 23 juin les Allemands lancent plusieurs milliers d'obus sur le village, dont certains au gaz, bombardement suivi par une offensive des meilleures troupes impériales, la Garde bavaroise et l'Alpenkorps. Pour tenir la position, le 121e bataillon de chasseurs à pied se sacrifie. Les Français tentent également de contenir l'attaque en engageant leur aviation qui procède à des mitraillages au sol. La 260e brigade a pris la relève et d'âpres combats se déroulent pendant plusieurs jours sur quelques hectares seulement. Le village est pris le 23 par les Allemands, repris le lendemain par les Français et de nouveau le surlendemain par les Allemands.
Le 11 juillet, les Allemands réussissent à prendre la Poudrière, un dépôt de munitions avancé enterré qui était destiné à alimenter les forts environnants. Certains soldats allemands parviennent jusqu'au Centre D, un petit ouvrage de défense terrassée. Ce point marque l'avancée allemande maximale en direction de Verdun.
Du 13 juillet au 5 août, d'intenses combats se déroulent autour du village en ruines. Dans la nuit du 17 au 18 août 1916, le régiment d'infanterie coloniale du Maroc lance un assaut et reprend définitivement le village. Avec les zouaves et les tirailleurs de la 38e division d'infanterie, ils combattaient depuis 10 jours sur le territoire de la commune .
Situé sur le secteur de Verdun, le village disparaîtra totalement sous l'acharnement des pilonnages des obus français et allemands.
En 1918, le village est déclaré « Mort pour la France ». C'est l'un des neuf villages détruits lors de la Bataille de Verdun. Le relief tourmenté du sol de la commune témoigne encore de l'énorme quantité d'obus reçue.
La commune normande de Fleury-sur-Orne s'appelait Allemagne jusqu'en 1916. Elle a changé son nom en l'honneur du village détruit. Plusieurs villages de Bavière ont une rue nommée Fleury, nom donné en l'honneur des soldats de la Garde bavaroise tombés lors des assauts sur le village.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Dijòus, 26 de junh de 2014, 03h00 Politica,Internacional
Lo Front de Liberacion Nacionala de Corsega (FLNC) anoncièt dimècres passat son intencion de depausar las armas “sens condicions”. Dins un comunicat publicat per qualques mèdias, que publicam tanben en un fichièr çai jonch, lo grop independentista fa una crida als elegits de l’illa per “l’instauracion d’un nòu estatut negociat amb l’estat francés” e per la resolucion de l’afar dels diches “presonièrs e recercats politics”.
“Nòstra organizacion a decidit unilateralament d’aviar un procès de desmilitarizacion e una sortida progressiva de la clandestinitat”, çò ditz l’FNLC, que precisa pas cossí se debanarà aquel procès.
Lo comunicat, de 14 paginas e autentificat per la publicacion mesadièra Corsica, apond que tre lo moment de la divulgacion, los integrants refusaràn las accions militaras dins “lo territòri còrs e francés”.
L’FNLC se fondèt en 1976 per revendicar l’independéncia de Corsega. De sa creacion enlà, se consagrèt a l’extorsion en exigissent lo dich “impòst revolucionari” als franceses continentals que vivián en Corsega, e tanben als pènegres, los repatriats d’Argeria qu’entre los ans 1958 e 1970 s’èran installats dins la planura orientala de l’illa.
L’FNLC considèra que lo govèrn francés practica en Corsega, dempuèi 250 ans, una “gestion purament coloniala”, en fasent una politica basada sul nepotisme.
De fach, la politica democratica de l’illa ten tanben un braç de fèrre amb l’estat francés. L’assemblada de Corsega demandèt un cambiament institucional que singularizèsse lo país dins la republica e que li donèsse d’autonomia, en començant per la cooficialitat del còrs e per un estatut de resident. París o refusa en disent qu’es “impossible”.
E l'estat francés, quita las armas, el tanben ? Del costat del Hedars, per exemple, a Pau ?
E l'estat francés quita leis entrepachas devèrs lei còrs ?


text:
L’Estivada de Rodés, un festenal coma cap autre
Del 22 al 25 de julhet 2015
Reconegut coma lo festenal occitan de referéncia per sa pluridisciplinaritat e sa singularitat de festenal interregional de las culturas occitanas, l’Estivada ensaja, per sas perpausicions artisticas e culturalas coma per sa pratica, de copar las representacions “folcloristas” tròp sovent estacadas a las lengas e culturas dichas regionalas.
Tota la programacion de l’Estivada es doncas fargada a l’entorn de la lenga occitana, la lenga minoritària de tota la mitat Sud de França, tant plan coma de qualquas regions dels paises vesins.
Èstre occitan es una causida, una conviccion pregonda, qu’es la nòstra, e que permet pas la neutralitat : l’Occitan es encara una lenga “sens-papièrs” e Occitània existis sonque se, a cada generacion, d’òmes e de femnas se reconeisson occitans. Luènh d’impausar que que siá, l’Estivada prepausa als esperits dobèrts de novèlas lecturas de las lengas, de las culturas, de la societat, per que cadun posca en plen consciéncia se reconèisser, se tornar trobar, descobrir, partatjar..
En mai de la musica e de las autras disciplinas artisticas, del grand nombre d’espectacles, totes plan diferents, d’encontres facilitats amb los artistas, de moments inedichs que se tòrnan pas produïre alhors, l’Estivada es un ambient, una atmosfèra unenca.
Un uèlh sul programa!
Per ne saber de mai: Siti Estivada
Tèxt tirat de: Estivada de Rodés


text:
Dimècres, 17 d'octòbre de 2018, 03h00
L’escrivan francés Éric Zemmour, conegut per sos prepauses racistas, sexistas e omofòbs, donava diluns passat una conferéncia a Pau, ont trobèt una cinquantena ... +
Divendres, 12 d'octòbre de 2018, 03h00
Lo 6 d’octobre passat, a la sala Robert de Lacaze a Vilhèra (Palés), un centenat de personas qu’an responut presents a la serada solidària organizada peu collectiu Des ... +
Dijòus, 11 d'octòbre de 2018, 03h00
Mobilizacion: los collectius Òc au Trin de Nueit e Back on Track que tornan aviar duas setmanas d’accions entà deféner la Paloma Blua, qu'ei a díser lo trin de nueit ... +
Dissabte, 6 d'octòbre de 2018, 03h00
“Planvenguts a noste”. Es atal, en occitan bearnés, que lo collectiu Des hommes avant tout (Òmes abans tot) dona la benvenguda als migrants. Uèi, aquel collectiu organiza ... +
Divendres, 5 d'octòbre de 2018, 03h00
Dissabte passat, 29 de setembre, lo CDR de Pau e Libertat manifestèron davant lo consolat d’Espanha de la capitala bearnesa per commemorar l’anniversari del referendum del 1r d’octòbre ... +
Dimècres, 3 d'octòbre de 2018, 03h00
Los parents d’escolans, sostienuts per l’associacion Òc-bi Aquitània, que lutan entà obtiéner un pòst mei per la classa bilingua francés-occitan deu ... +
Divendres, 21 de setembre de 2018, 03h00
Dissabte passat que’s tienè a Cezerac (Seuvestre) la dusau amassada gascona, manejada peus creators de la pagina Facebook Esprit Gascon. Lo prètzhèit qu’èra simple: ... +
Dijòus, 20 de setembre de 2018, 03h00
Gasconha > Bearn > Vath d'Aspa
E la batèsta que contunha! En vath d’Aspa, mensh d’un mes après l’accident de camion sus l’RN 134, qui causè la mort deu conductor e qui polluí lo gave ... +
Dimècres, 12 de setembre de 2018, 03h00
Dissabte passat, qualques centenats de personas manifestèron a Pau contra la manca de pòstes novèls de regents en Ikastola. Los militants per l’escòla immersiva en basco ... +
Dissabte, 8 de setembre de 2018, 03h00
Après la manifestacion deus ensenhaires d’Ikastola davant l’inspection academica de Pau lo 31 d’aost passat e la deus parents per la rentrada au dehens de las escòlas, tots ... +
Dissabte, 11 d'agost de 2018, 03h00
Òc Tèle ven de publicar lo reportatge complet de La Passem, la primièra corsa per la transmission de la lenga occitana que se tenguèt en Bearn del 25 al 27 de mai passat. ... +
Dissabte, 4 d'agost de 2018, 04h00
La vila de Pau aculhirà entre los 17 e 19 d’agost lo festenal Hestiv’Òc. La musica, la dança, los espòrts, lo cinèma, lo teatre, las tradicions, los jòcs, ... +
Dijòus, 19 de julhet de 2018, 03h00
La societat cooperativa Vistedit, que publica dempuèi 23 ans lo setmanièr La Setmana, e las revistas pels pus joves Papagai e Plumalhon, ven d’anonciar sa liquidacion. Aquela fin d’activitat ... +
Dimècres, 11 de julhet de 2018, 03h00
Cinc personas mòrtas es lo tragic bilanç d'un drama familial que lo patiguèt ièr dimars la vila de Pau. Un òme tuèt sa femna, son enfant de dos ans e sos sògres ... +
Dissabte, 30 de junh de 2018, 03h00
La prumèra edicion de La Passem, la corsa per la transmission de la lenga, qu’estó donc ua escaduda de las bèras. L’associacion Ligams, qui gavidè ... +
Dissabte, 26 de mai de 2018, 03h00
La primièra corsa per la transmission de la lenga occitana es partida. Nomenada "La Passem!", la correguda comencèt ièr a 14h a Bidaishe (Gramont) e percorrerà Bearn ... +


text:
Categoria:Vegetarian
La tòca d'aquesta categoria es essencialament de recampar las personalitats contemporanèas o istoricas qu'an optat per una dièta vegetariana per de rasons de : santat, etica o ecologia.
Veire egalament[modificar | modificar la font]
- La lista de vegetarians celèbres lista l'ensemble de las personalitats vegetarianas o supausadas l'èsser e mai una seria de citacions.
- l'article sul vegetarisme.
Articles dins la categoria « Vegetarian »
Aquesta categoria conten los 6 articles seguents.


text:
18/12/2016
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que l'emission dau diumenc 18 de decembre 2016 a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera consacrada a daus extrachs de films doblats en occitan per Conta'm, coma Lo hussard su lo teit, L’ors Paddington, Ernest e Celestina.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
Les commentaires sont fermés.


text:
17/05/2016
L'invité, lo convidat de Meitat-chen, meitat-pòrc dau 22 de mai 2016
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que las convidadas de l'emission de diumenc 21 de mai a 11 oras sur França Blu Perigòrd seran Alicia e Gwanaëlle Delage, liceanas en terminala au liceu Arnaut Daniel de Rabeirac , per nos parlar de lor amor per la lenga d’òc.
Alicia serà reina de la Felibrejada questa annada a Senta Eulalia.
De veire lo site: http://www.felibree-2016-saintaulaye.fr/
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
07:24 Publié dans Actualitats, actualité, Associacions, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (1)
Commentaires
Alicia et Gwanaelle DELAGE sont lycéennes au lycée ARNAULT DANIEL de RIBERAC !!!!! cordialement J-Pierre
Écrit par : DURIEUX | 17/05/2016 | Avertir le modérateur
Les commentaires sont fermés.


text:
Vocala semibarrada anteriora non arredondida
La vocala semibarrada anteriora non arredondida es una vocala, que se tròba dins qualques lengas parladas. Son simbòu dins l'alfabet fonetic internacionau es ⟨e⟩. Son equivalent X-SAMPA es e. Dins las lengas qu'emplegan l'alfabet latin, se representa generalament per una "e". Pasmens, dins qualques lengas se pòt escriure diffentament, coma en francés ont s'escriu é.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
- Son degràs d'apertura es semibarrat, valent a dire que la lenga es a dos tièrs dau camin entre una vocala barrada e una vocala centrala.
- Son punt d'articulacion es anterior, çò que significa que la lenga es plaçada tan luònh en avant dins la boca coma possible.
- Son caractèr de redondetat es non arredondit, es a dire que las labras son pas arredondidas.
En Occitan[modificar | modificar la font]
En occitan, la "e" se tròba dins totes los dialèctes. En lengadocian, provençau, lemosin, vivaroaupenc e gascon, es representada per una "e". Pasmens, dins mai d'un parlar, en provençau la "e" se pòt prononciar [i]. En lemosin, auvernhat e vivaroaupenc de l'oèst, la "è" fa tanben lo sòn [e].
Dins las autras lengas[modificar | modificar la font]
exemples:
- Alemand : Seele [ˈzeːlə] « arma/amna »
- Francés : beauté [bote]
- Ongrés : hét [heːt] « setmana, sèt »
- Neerlandés : één [eɪ̯n] « un »
- Suedés : spel [speːl] « jòc »
- Vietnamian : tê [tē] « engrepesit »
- Occitan : set [set]


text:
Nòvaglèisa
Nòvaglèisa (oficialament en francés Neuvéglise) es una anciana comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Dempueis lo 1èir de genèir 2017, es comuna delegada e chapluòc de la comuna novèla de Nòvaglèisa de Trueire amb Cerièrs, Orador e La Vàstria.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Perimètre delh territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son Vicaria de Nova Ecclesia, en latin, en 928, Parrochia Nove Ecclesie Sancti-Floris, en latin, en 1492, Novesglizes, en 1494, Nouvegleisa, Nouveglize, en 1508, Dicta Nova Gleysa, en 1510, Neuf Véglize, en 1598, Neufvesglize, en 1630, Neufveglize, en 1636, Nove-gleise-ès-Planèse, en 1659, Novesglize, Novogleyse, en 1668, etc [1]. Nòvaglèisa es citat en 928, Nova Ecclesia.[2] Lo sens es clar. La prononciacion es ['nɔvɔ'glɛjzɔ] per una informatritz de Larnhac naissuda a La Bàstria, ['naßɔ'glɛjzɔ] a Cerièrs, limitròfe, ['nœve'glɛjzə] (o ['nœvə'glɛjzə] ?) a Lastiguet, a mai de 30 km [3]. La grafia atestada pus conservatritz es Nòvaglèisa. NB. Pelh successor d'ecclesia, Cristian Omelhièr escriu gleisa/glheisa, sens accent.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra delh canton de Sant Flor-Sud; es ara delh canton de Nòvaglèisa (chapluòc)
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496860AzQHPE
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 493
- ↑ enquèsta Sivadon junh 2018


text:
Monument als mòrts pacifista escalprat per Paul Darde. Sus l’esplanada a Lodèva....
Monument a Marcela Delpastre
La granda escrivana lemosina Marcela Delpastre, mòrta en 1998, aguet drech a un monument omenatge, dins un parc d’Aissa (Nauta Vinhana), fach per l’esculptor Marc Petit e inaugurat en 2001. Queu bronze se ditz « L’Òrt ». N’um l’i veirà un deportat, un anjol tombat, un diableton, un Jesus, un mòrt que dança, dins tots los cas, quela granda estatua torturada es impressionanta en viu. Representa en tot cas una part de l’eime lemosin, rendut dins la literatura de Delpastre. la chara de l’escrivana se vei dins lo sòcle de...
La mustra de Bernat Cauhapè « Soi d’aici » a l’Estivada de Rodés de...
Art public
Art public
Art public


text:
Degun nos ditz s’es perqué despuèi un an leis anóncias li son fachas en occitan, mai lo Trin dei Pinhas, que religa Niça a Dinha, ves créisser sa frequentacien. Au mes de junh 2012, per exèmple, li aurà agut 6000 viatjaires de mai que per lo meme mes en 2011. Es arribat mai que d’un còp de vèire de monde se tenir drech tant lei plaças assetadas mancavan. E, ara fau s’avisar de reservar sa plaça, subretot en partença de Niça.
Lo brave trin que liga lei doas ciutats e subretot lei comunas sus lo camin, enclavadas coma es pas possible, auriá poscut desaparéisser fa quauqueis annadas, avans que lo Consèu Regionau endraïa un programa màger de chantiers de reviscolaments, tròç de draia per tròç de draia. N’i a agut per 48M€ en 2011, mai solament la mitat èra prevista per 2012.


text:
La Diada, o melhor dit la Diada Nacionala de Catalonha, es la fèsta de la nacion catalana. Se fa cada 11 de setembre e es un jorn sense trabalh al Principat.
La fèsta nacionala de Catalonha foguèt la primièra lei aprovada pel Parlament de Catalonha en 1980. La Jornada Nacionala (cat. Diada Nacional) commemòra l'actitud de resisténcia activa contra l'opression e l'espèr d'una totala recuperacion nacionala pendent la Guèrra de Succession Espanhòla, que comportèt la pèrda de las libertats de Catalonha lo meteis jorn de 1714, après lo Sètge de Barcelona e sa presa per Felip V d'Espanha.
Las celebracions ligadas a la Diada, ambe la montada de l'independentisme en Catalonha, prenon d'importància. Aital, la Diada de 2012 foguèt marcada per una manifestacion sobeiranista geganta a Barcelona ambe mai d'un milion de participants. La Via Catalana, que se debanèt l'11 de setembre de 2013 e comptèt mai d'un milion e mièg de personas, marquèt una etapa importanta pel futur de Catalonha.


text:
Divendres, 19 de genièr de 2018, 03h00 Politica,Lenga,Internacional
La lenga còrsa es ara presenta dins la senhaletica de trafec de Bastia. I es arribada gràcias al projècte Lingua 2020 de la Collectivitat de Corsega, çò rapòrta Corsica Oggi.
La tòca dels panèls es de promòure l’usatge e la normalizacion de la lenga del país. Es previst de n’installar 170 abans l’estiu, e 100 son ja installats.
#14 Al Sénher Bardòu,
L'Academia occitana es una institucion occitanista tipica de tota academia, amb sas qualitats e defauts, sostenguda per las collectivitats localas, e barrada del monde dels usatgièrs naturals, que son ça-que-la de contribuables.
Les arbitratges en mestior de normalizacion escriuta (l'oral se normaliza pas) deurian far l'objècte de consultacions alprèp dels usatgièrs ordinaris, per exemple dins Jornalet.
La convergéncia de las variantas se realiza dins l'ortografi... Legir mai
#14 me referent encara al TdF de Mistral, tocant la "x", las entradas en "eis" (le prefixe) correponden a las en "ex":
Eisemple, eisigir...que se ditz tanben eishemple, eishigir....
Lo Cors damunt e lo francès daval en los panels. Lo bilinguisme es atal: sus la lenga propia e dejos la lenga invasora.
I tot hauria d'estar escrit únicament en Cors, doncs es la llengua natural del País.
Es sensill d'entendre oi!?
Visca la Terra...Lliure!
L'Ernest, "El Tàrrega".
#14 -iss#ish
Le cople citat es una mudason de tres etimologias, se m'engani pas...
- "sc": coma nàisser, disparéisser, Aush...faiss
- "x": laxare. Buxus, taxus, saxum,... Foish
- Ss: baiss/baix qu'es estranh.
L'occitanisme es tradicionalista, elitista e literari, se coòpta e manca sovent de dobertura populara.
Es un microcòsme simpatic mès...
#14 E ben, fòrt plan!
La ixa de laxar es etimologica...
Mercé de pensar gascon-langadocian, amb le melhor dels dus, e de mos téner informats...
#12 L'occitan estandard es en talhèr, e i trabalham de contunh, a l'Academia Occitana, per las rasons fòrça pragmaticas qu'indicatz aicí. Mas non emplegarà pas aquesta "x" curiosa qu'emplegatz dins *laxatz, que legiriam [latsatz]…
#12 a! Les roje-clicaires! Conneissètz Tolosa a cabalhons sus Garòna, entre Gasconha e Lengadòc?
#10 concretament les còrses an un tablèu de correspondéncia francés - còrs dels panèls, segond la lenga-teit del còrs, totas variantas inclusas.
D'aquí la necessitat d'un estandard-teit occitan, car se pòt pas pensar per una collectivitat locala de gérer mantun parlar en fonccion de la carta dialectala, o de la mixitat dialectala.
Prenguem l'exemple de Tolosa, gascona/langadociana, amb "cédez le passage", "lasciate u passu".
Sia en grafia inclusiva: laissatz/daissatz lo/le passatge.
... Legir mai
#5 seriá possible de mandar una tièra bèla de fòtos de panèls e segnaletica trilingua de Baiona e las mandar per las metre dins la rubrica fòtos de Jornalet.com?


text:
Reherrey
Reherrey es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge se tròba al bòrd de la Verdurette, un pichon cors d'aiga #que se tira en la Vezouze, un afluent de la Meurthe.
A environat de pâturages.
Le village se trouve au bord de la Verdurette, un petit cours d'eau qui se jette dans la Vezouze, un affluent de la Meurthe.
Il est entouré de pâturages.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Èra pas la primièra Crosada convocada, mas èra la primièra de crestians contra autres crestians, e que se desvolopava en territòri de l’Euròpa occidental. La circonstància que los enemics foguèsson crestians, empediguèt que los cavalièrs templièrs, un dels mai importants òrdres militars de l’epòca, intervenguèsson en la disputa, perqué los sieus ideals los empedissián prene las armas contra autres crestians, encara que foguèsson siatz declarats d’“erètges”.
Los beneficis pels participants èran semblables als d’autras crosadas anterioras al Pròche Orient. La Glèisa catolica perdonava los pecats comeses, prometiá lo Paradís en morir, se produsissiá la paralizacion del pagament dels deutes e credits e se repartiriá lo patrimòni dels erètges. Aqueles crosats qu’aguèsson promés anar a Tèrra Santa, podián cambiar la siá promesa per aquela autra Crosada.
Mas en aquela escasença, los crosats lor caldriá pas viatjar a travèrs de milièrs de quilomètres, en traversant la mar e lo desèrt, perque se produsiriá a la meteissa Euròpa, a paucas setmanas de viatge, e amb una climatologia fòrça mai favorabla. Nos cal pensar qu’a las Crosadas dins Tèrra Santa, fòrça combatents morissián pel camin pels longs viatges, la manca de neurituds, la climatologia extrèma o los atacs enemics abans d’arribar al destin.
Mas qui integrava l’armada de la Crosada contra los Albigeses?
Las chifras càmbian segon las fonts, e son entre vint mila e cinquanta mila. Guillermo de Tudela, autor navarrenc de la primièra “Canso de la Crosada”, explica que “aviá vint mil cavalièrs armats de tota sòrta e mai de dos cents mila abitants de pòbles e de paisans, sens comptar los capelans e los abitants de las vilas.”. Sabèm uèi que la chifra èra fòrça inferiora, encara que la crida del Papa Innocenci III obtenguèt fòrça adesions.
En aquela epòca, èra pas possible de mobilizar un contingent tan nombrós. Malgrat l’incertitud de la quantitat, la descripcion de Guillermo de Tudela nos ajuda conéisser la composicion del contingent. Nos cal prene en compte qu’en aquel periòde existissián pas d’armadas organizadas, coma posteriorament. Solament los monarcas e los senhors feudals dispausavan de pichons contingents professionals, Quan començava una guèrra, s’aumentavan amb las òsts, nòvas agropacions de cavalièrs e de vassals mobilizats pontualament,
La maximala autoritat de la Crosada contra los Albigeses foguèt Arnaud Almaric de Citeaux, de l’òrdre del Cister e nomenat dirèctament pel Papa. Innocenci III auriá preferit que foguèsse lo meteis rei Felip II August de França qui dirigiguèsse las operacions, mas de divèrses motius estrategics mantenguèron inicialament lo monarca francés defòra de l’operativa. Lo rei francés lutava al nòrd contra Anglatèrra e podiá pas dobrir una segonda linha de batalha al sud.
Aquela actitud iniciala del rei Felip se deuriá tambén segurament per l’objectiu de ganhar de temps e daissar clar al Papa que l’iniciativa militara seriá reiala e pas papala. E que los beneficis economics e territorials que s’atenguèsson, serián per la monarquia. Autres opinan que benlèu los ligams familiars entre lo monarca francés e lo comte de Tolosa (èran de cosins) frenèt Felip. O esperava benlèu a veire coma evolucionavan los evenements. Degun podiá pas assegurar qu’aquela operacion acabèsse plan. Malgrat aquela actitud, lo monarca francés enebiguèt pas als sieus nòbles d’anar a la Crosada. E dempuèi lo mes d’Agost de 1209, foguèt Simon de Montfort la maximala autoritat en tèrmes militars.
Coma totas las Crosadas, la noblesa, acompanhada de las siás armadas particularas, dirigidas per sergents e integradas per de cavalièrs, de portaires, de bloquièrs…totes eles vassals de lors fèus, dirigissiá l’armada. Poiriam pensar que totes los nòbles aderits a la Crosada èran originaris de las tèrras d’oïl, mas tanben s’amassèron de nòbles de las tèrras d’òc.
Entre totes aqueles nòbles, aperaquí de cinc cents, trobam lo pòrti Eudes III de Borgonha, lo comte Hervé IV de Donzy, lo comte de Saint Pol Gaucher de Chatillon, Pierre de Courtenay, Thibaud de Bar, Guichard de Beaujeu, Gauthier de Joigny, Guy de Lévis, lo senescal d’Anjou Guillaume de Rocher, Azemar de Peitieus, lo vescomte d’Andusa, los comtes d’Auvèrnhe, e un còp començada la Crosada qualques nòbles occitans, en veire la barbariá de l’armada crosada, s’apondèt als agressors.
Qué cercavan los nòbles participants? Podèm pas dobtar que pretenián d’obténer de compensacions economicas de la siá participacion, coma de tèrras, de castèls o de títols, sustot per part d’aqueles nòbles paures o sens possessions. O los nòbles occitans participants, per paur de pèrdre las siás possessions o amb desir de poder recebre las tèrras dels autres nòbles occitans qu’avián aculhit e defendut erètges. Mas se movián tanben fòrça d’eles per conviccions religiosas. Lo meteis Simon de Montfort es un exemple evident.
I anèron tanben fòrça membres importants de la Glèisa catolica, coma los arquevesques de Sens, Rouen, Reims e los avesques de Nevers, Bayeux, Lisieux, Chartres e Autan, entre d’autres. E en lo cas eclesiastic, i aviá pas de diferéncias entre lo nòrd e lo sud, perque tot l’estament catolic voliá maselar l’”eretgia”. L’arquevesque de Bordèu o los avesques de Clarmont e d’Agen acompanhèron tanben los crosats. E fòrça capelans del ”bas clergat” faguèron partida tanben del cortègi.
Los mercenaris, nomenats “routiers” o “ribalds”, èran contractats e se movián pas per de principis religioses, mas per lo prèmi obtengut mejançant lo sacatge de las vilas ocupadas. Avián convertit la guèrra en un mestièr e qualqu’uns d’eles se fasián acompanhar de las siás familhas de manièra nomada. Acostumavan a mostrar una cruseltat fòrça mai anaudita, e l’assassinada e la violacion èran de procediments abituals pendent las siás accions. Èran originaris de fòrça reialmes e territòris europèus coma Aragon, Navarra, Brabant e las tèrras d’oïl, entre autres.
Fin finala, los òmes del “póble bas”, qu’èran los piègers armats, abitualament combatián pas e èran los encargats de transportar totes los objèctes que integravan lo campament, amb d’armas, d etendas de campanha, de neurituds…Aqueles òmes paures sabián que las possibilitats d’obténer de grandas compensacions èran redusidas, e se movián abitualament per de conviccions religiosas.
En aquelas mobilizacions èran tanben presentas de femnas per codinar, cóser, ruscar la ròba… e tanben trobam de prostituidas.
Sens desbrembar las atrocitats que los crosats cometèsson en lo sieu sanguinari periple, avèm pas de desbrembar tanben que la preséncia d’aquela armada significava un caòs per las vilas per ont passavan, pr’amor que los abitants devián provesir de neurituds als soldats. E los abuses de tota sòrta frequents entre la populacion civila. Vertadièrament, lo pas d’un cortègi militar d’aquelas caracteristicas èra una sangarrèra per quina vila que siá que se trobès al sieu camin.
Las tacticas e las armas utilizadas en los desparièrs conflictes medievals cambièt pas tròp al cors dels sègles e l’ais fondamental de l’armada èra la cavalariá, fòrça mai efectiva en l’atac. Los cavalièrs èran acompanhats (e protegits) amb d’estrechas filas ont los cavalièrs mens protegits se situavan davant, seguits pels vassals amb d’armadura e los sergents. Èra fòrça important que l’infantariá e la cavalariá foguèsson plan coordinadas. L’infantariá iniciava l’atac, en preparant lo terren per l’atac de la cavalariá…
Un article de de Francesc Sangar
L’entrevista tota la trobarètz dins Territòri de Catars, lo primièr numeric en linha de lenga occitana sus lo catarisme, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion. Podètz legir l’article entièr aicí.
Comment(1)
-
Una croada molt sospitosa de pobles germànics (francs) contra perillosíssims heretges cristians i pacifistes, igualitaristes, místics des de la senzillesa. La noblesa de l’entorn cultural de l’imperi de Carlemany no podia pair que gascons, llenguadocians o provençals pogueren deixar aquell entorn de la mítica germano-romana, i impediren per les armes la construcció d’una Occitània que probablement podria haver-se anomenat Aragó o Corona d’Aragó. Una noblesa que simpatitzava amb el ‘heretges’ càtars, i que no veien com un perill, i una terra rica i culta, van esdevenir un imant per als croats, que van assassinar impunement i van cometre salvatjades i tot tipus de crims contra la població civil. La provocació donaria peu a reaccions, i una noblesa catòlica, que veia violada la seua terra ancestral en la persecució d’innocents, donà peu a la guerra contra la croada, que per mor d’una jugada estratègica -un colp de sort també; la mort de Pere I el catòlic a Muret- porta la victòria a les mans dels croats, que es repartiren ràpidament terres i propietats dels nobles occitans. La salvatge edat mitjana del nord entrava en la culta i cavalleresca Occitània a sang i foc, quan només la sort no posa la sort en mans dels de Tolosa, Catalunya i Aragó


text:
Una naua analisi des donades dera mission dera NASA Galileo confirme qu’en ua des lues de Jupitèr, Euròpa, i aurie vapor d’aigua. Es donades sigueren recuelhudes pendent er an 1997 mès es scientifics ac aurien descorbit ongan. Eth nau estudi siguec publicat ena pagina web Nature Astronomy.
“Es donades dan supòrt ara idèa qu’era lua Euròpa a geisèrs – çò diguec un des coautors der estudi, Xianzhe Jia, dera Universitat de Michigan -. Ei un mistèri qu’a demorat annades mès ara podem díder damb seguretat que n’i a “.
Es donades son eth resultat d’ua revision hèta as qu’era sonda Galileo auec pendent era sua orbita ath torn de Jupitèr entre 1995 e 2003. Euròpa, era quatau lua mès grana dera planeta, siguec fòrça estudiada. E suggerien era idèa que jos era capa de glaç dera superfícia i auie un ocean prigond d’aigua liquida. A mès, en 2012 diuèrses donades deth Telescòpi Hubble Space confirmèren que i auien nautes concentracions d’idrogèn e oxigèn en son emisfèri sud, un senhau d’aigua lançada ar espaci a trauèrs de geisèrs.
Un estudi fòrça prigond
Es donades que balhèc era sonda Galileo en tot passar sus Euròpa ja auien recuelhut diuèrses imatges de vapor d’aigua en 1997 e enquia siguec detectat un geisèr. Mès era sciéncia non a podut confirmar aqueres imatges enquia aué. Ara Jia e es sons collègues an hèt un nau analisi des imatges obtengudes a solament 206 quilomètres dera superfícia d’Euròpa per Galileo. I auien cambiaments en son camp magnetic que solament pogueren èster explicadi a trauèrs dera preséncia de geisèrs. Es imatges son deth madeish lòc on Huble descorbic vapor d’aigua en 2014.
Totun, era sonda Galileo non trapèc nat mès preséncia de vapor d’aigua en d’auti lòcs d’aquera lua. Açò hè pensar qu’es geisèrs poden èster relatiauments petiti e que non arriben a mès de 200 quilomètres sus era superfícia dera planeta. Tanpòc es sabut se son constants o solament lancen aigua de tant en tant.
Era còla d’astronoms qu’a hèt era descobèrta trabalhe ara en dues proplèus missions sus Jupitèr: en 2022 i arribarà JUICE dera Agéncia Espaciau Europèa e dempús EURÒPA dera NASA. Aguesta volarà a solament 25 quilomètres sus era superfícia dera lua Euròpa e poirie ajudar mès encara en aguesta descobèrta espaciau.
Diuèrsi scientifics, coma Cynthia Phillips, dera NASA, ja an confirmat qu’aguest nau analisi d’aqueres imatges d’Euròpa ei “excitant e susprenent pr’amor qu’an utilizat naues tecniques en d’imatges vielhes”.
“Pendent eth vòl dera sonda Galileo sus Euròpa ja auíem detectat que i auie quicòm de misteriós, quicòm estranh – çò confirmèc Phillips -. Ei ua bona notícia auer ja aqueres imatges qu’ac confirmen. Totun, ara ne cau auer d’autes”.
Era Redaccion
Aguest article ei publicat gràcies a un acòrdi de cooperacion damb www.aranes.club, era pagina web entà apréner aranés de forma gratuita


text:
Diluns, 18.12.2017 03h00
I a un grand consens per defendre la lenga en respectant sos dialèctes. O vòl lo public interessat per l’occitan. Per tant, los normalizaires de la lenga s’acòrdan, gaireben totes, per un modèl pluricentric: un occitan estandard amb d’adaptacions dialectalas moderadas, geriblas.
Los rars individús qu’an volgut prepausar una estandard uniforme e rigid, totjorn se son isolats del movement occitanista. A l’opausat, los localistas qu’an paur de l’estandard prepausan pas ges de solucion tecnica per difusar la lenga vèrs de milions de gents.
Un occitan difusat a escala larga, dins un futur melhor, se confrontariá a diferentas regions e territòris. Quin dialècte cal per quina region?
Se sap que los dialèctes occitans correspondon pas exactament a las regions istoricas o administrativas.
— Lo gascon se parla en Gasconha e Bearn (administrativament, se tròba en Nòva Aquitània, dins la Region de Tolosa e en Aran-Catalonha).
— Lo lemosin se parla en Lemosin, Engolmés oriental e Peiregòrd Nòrd (administrativament se tròba en Nòva Aquitània e dins lo Centre-Val de Léger).
— L’auvernhat se parla en Borbonés Sud, Auvèrnhe, Velai Oèst e Lemosin Èst (administrativament se tròba en Auvèrnhe-Ròse-Alps, dins lo Centre-Val de Léger e en Nòva Aquitània).
— Lo lengadocian se parla en Lengadòc, País de Fois, Vivarés Sud, Roergue, Carcin, Agenés, Peiregòrd Sud e dins un tròç d’Auvèrnhe vèrs Orlhac (administrativament se tròba en Nòva Aquitània, dins la Region de Tolosa e dins un tròç d’Auvèrnhe-Ròse-Alps).
— Lo vivaroalpenc se parla dins una frenja de Forés, en Velai Èst, en Vivarés Nòrd, en Dalfinat Sud, en Auta Provença alpenca, dins las Valadas, dins l’Aut País Niçard e fins al País Mentonasc (administrativament se tròba Auvèrnhe-Ròse-Alps, en Provença-Alps-Còsta d’Azur e en Piemont).
— Lo niçard, coma varietat destacada del provençal, se parla a Niça e dins los entorns immediats del Bas País Niçard (administrativament se tròba en Provença-Alps-Còsta d’Azur e a Mónegue; Mónegue es ja en zòna de transicion vèrs lo vivaroalpenc).
— Lo provençal se parla en Bassa Provença —sens la partida alpenca—, en Comtat Venaicin e dins la zòna de Nimes en Lengadòc (administrativament se tròba en Provença-Alps-Còsta d’Azur e dins la Region de Tolosa).
Remarca — Lo dialècte roiasc-brigasc, fòrça pauc estendut e gaire codificat, fa la transicion extrèma entre occitan e ligur. Sos defensors locals s’autodefinisson coma occitans. Lo País de Ròia es escambarlat entre lo País Niçard e las Valadas (administrativament se tròba a la joncion de Provença-Alps-Còsta d’Azur, Ligúria e Piemont).
Coma aquò, i a 9 regions o entitats politicas de proximitat que cobrisson la lenga occitana.
(1) lo Centre-Val de Léger
(2) la Nòva Aquitània
(3) la Region de Tolosa
(4) Catalonha e Aran
(5) Auvèrnhe-Ròse-Alps
(6) Provença-Alps-Còsta d’Azur
(7) Piemont
(8) Ligúria
(9) Mónegue.
La campanha recenta de l’IEO, que ditz qu’“Occitània es 4 regions”, mòstra de grèus deficits de calcul e de compreneson del país.
Nòstres 9 territòris an gaireben totes, dins lors frontièras respectivas, de dialèctes pro divèrses de gerir. En supausant que fagan totes, un jorn o l’autre, de politicas favorablas a l’occitan, totes deuràn gerir la diversitat dialectala. A fortiori, deuràn gerir mai de diversitat se fan de politicas interregionalas e coordenadas en favor de l’occitan.
Resultat: es impossible de planificar un usatge ambiciós de l’occitan se i a pas una estandardizacion globala, coordenada e pluricentrica.
Ara per ara, los organismes oficials o semioficials encargats de l’occitan se pausan pas aquela question concreta. Son encara dins una preïstòria conceptuala. S’ocupan pas de planificacion lingüistica (language planning)
ni de sociolingüistica.
Quand fan de causas modèrnas, fan solament de sits web de grand debit, de collòquis sus las nòvas tecnologias, de logotipes impecables, d’audits costoses. Fan de gadgets modèrnes e polits, si ben, mas fan pas de lingüistica modèrna aplicada.
Aquel voide conceptual, aquel ecran de fum, aquela sornura que scintilla, aquela tecnocracia que va enluòc: vaicí un aspècte de la crisi actuala de l’occitanisme.
Comentaris
24 de decembre 12.33h
Abséncia de plan (estrategia)
La lingüistica descriptiva es pas neutra sus la lingüistica prescriptiva a la base d'una estrategia.
La consciéncia d'una unitat passa per l'identificacion d'una origina comuna e d'un còrs comun actual en lenga populara e culta, e de variantas geograficas eissudas de l'evolucion istorica.
Çò que val al nivèl occitan, val al nivel global de la latinitat, ambe l'avantatge d'inclùser totas la lengas oficialas e minorizadas, sens imperialisme nimai d'oposicio... Legir la seguida
Valora aquest comentari: 2
0
23 de decembre 20.41h
#37 Mercé fòrça :)
Valora aquest comentari: 3
0
23 de decembre 17.34h
#37 Es d'efièch un article de tria, que la revista Lingüistica Occitana publiquèt dins son numèro 7:
http://revistadoc.com/?page_id=244
Valora aquest comentari: 3
0
23 de decembre 15.07h
Soi plan d'acòrdi ambe vos.Me referi al vòtre estudi suls dialèctes occitan de 2009.
Valora aquest comentari: 3
0
21 de decembre 19.44h
#35 pasmens pas d'explicacion sus la censura deus comentaris de gèir...
Valora aquest comentari: 2
1
21 de decembre 14.47h
#33 Aguèrem d'escambis violents, e o planhi fòrça, mas vos asseguri que parli sens conscendéncia ni mesprètz. Lo director de Jornalet, Ferriol Macip, a totjorn volgut la diversitat d'opinions dins aqueste jornal.
Valora aquest comentari: 6
4
21 de decembre 08.30h
Question de lenga e articles d'opinion
Les articles d'opinion obèrts als comentaris pòrtan un esclaratge util e permeten de de far una opinion.
Deuriá seguir una sintèsi corta del debat e un sondatge per saber l'estat de l'opinion dels legeires de Jornalet. Aquò cambiariá dels sondatges consensuals costumièrs.
Òm pòt pas s'acontentar d'un debat sens consultacion.
Dins tota formacion d'opinion democratica, la linha se definís per una consultacion aprèp debat, e las causas demoran pas ... Legir la seguida
Valora aquest comentari: 5
0
21 de decembre 06.11h
#32 #31 mercés per la vòsta condescendéncia ; per çò qu'es de trabalhar damb jornalet pensi qu'èi dejà explicat perqué n'i volèvi pas mei tastar.
pasmens trapi hòrt pelut de quitar tots los mens comentaris sus aqueth article shens nada justificacion. e èran insultants, racistes, violents, menaçants, anti-occitans ? çò qu'avèn que justifiqui de'us tirar quand deishatz pagina sancèira a tipes que s'opausan quitament a l'existéncia d'Occitània ?
encara una pròva de la clartat ... Legir la seguida
Valora aquest comentari: 11
2
20 de decembre 18.30h
#30 Sénher PJM, personalement, ieu vos encoratgi a exprimir vòstras idèas, e mai quand son contràrias a las mieunas. Avètz fòrça idèas, podètz dire fòrça causas. Vos suggerissi de prepausar d’articles d’opinion (o d’informacion) dins Jornalet.
Valora aquest comentari: 5
7
20 de decembre 17.30h
#30 Se volètz, vos entrevistarem amb plaser, Sénher Masdiset.
Valora aquest comentari: 7
4
Comenta
Lo comentari es estat mandat corrèctament


text:
Amb aquela edicion critica nòva Joan-Ives Casanòva rend omenatge a Robert Ruffi, òme de letras marselhés de la fin del sègle XVI e de la debuta del sègle XVII, que los importants estudis istorics, gaireben desconeguts, e los escriches poetics an pas reçauput la renommada que meritavan. Sas òbras literàrias foguèron pas l’objècte d’una publicacion especifica del temps de sa vida, mas dos de sos sonets apareisson totun dins las pèças liminaras de l’edicion des las Obros e Rimos de Belaud de la Belaudiera en 1595. Robert Ruffi daissa dos manuscrits, qu’un es poetic e l’autre istoric1. Joan-Ives Casanòva a causit d’editar aquí las òbras poeticas. Aquelas avián ja fach l’objècte d’una edicion en 1894, mas èra pas que parciala e demandava doncas un trabalh d'edicion critica.
Una version abreujada d’aquesta edicion a paregut jos lo títol Contradiccions d’Amor en 2000 a las edicions Atlantica a Biàrritz.
Nascut en 1957, Joan-Ives Casanòva es Professor a l’Universitat de Pau e dels païses de l’Ador dempuèi 1996 e especialista de la poesia baròca occitana. Es l’autor d’estudis de referéncia sus d’autors coma Jean de Nostredame (1507?-1577), Belaud de la Belaudiera (1533?-1588) o encara Robert Ruffi (1542-1634).
Es tanben l’un dels especialistas màgers a l’ora d’ara de l’òbra d’autors coma Victor Gelu e Frederic Mistral2. Joan-Ives Casanòva es estat tanben President del Pen-Club de Lenga d’Òc.
Véser la bibliografia de Joan-Ives Casanòva : ici
-----------------------------------------
1. Conservats al Musée Paul Arbaud, los dos manuscrits pòrtan respectivament las còtas de MQ111 e MQ112.↑
2. Véser son obratge L’Enfant, la mort et les rêves. Trabucaire, Perpignan, 2004, 418 pp↑
Taula redonda amb Maria-Joana Verny, Felip Gardy e Joan-Ives Casanova enregistrada lo 7 de julhet de 2010 a l'escasença de la 34ena Universitat Occitana d'Estiu de Nimes, qu'aviá per tèma annadièr Creacion e Occitanitat e dont aquela jornada foguèt consacrada a l'omenatge de Robert Lafont.


text:
Era Generalitat ei eth sistèma institucionau en qué s’organize politicament er autogovèrn de Catalonha.
Parlament
Represente eth pòble de Catalonha e a foncions legislatiues, electives e de contraròtle.
Administracion locau
Coma s’organizen es comarques, es municipis e d’autes entitats locaus e supramunicipaus, coma airaus metropolitans o mancomunitats.
Administracion dera Generalitat
Organizacion qu'exercís es foncions executives qu'a atribuïdes era Generalitat. S’organize en departaments e en d’auti estruments (empreses publiques, organismes autonòms...).


text:
Canton de Graubünden
Li Canton de Graubünden es un del 26 cantones del Confederation Svissia. Li Canton de Graubünden es situat in li sud-ost. Li oficial lingues in li Canton de Graubünden es german, italian e retoroman. It es li unic cantones del Confederation Svissia quel have tri oficial lingues. Li Canton de Graubünden devenit membre del Confederation Svissia in li annu 1803.
Li cité capital e max grand cité del Canton de Graubünden es Chur. Li Canton de Graubünden es situat totalmen in li Alpes e li max alt mont del Canton de Graubünden es li Piz Bernina quel es 4049 metres alt.
Li Canton de Graubünden have 195.000 (2014) habitantes e un area de 7105 quadrat-kilometres. Li abbreviation por li Canton de Graubünden es GR. Li nómine del canton es derivat del grisi union, quel esset un union inter diferent municipies.


text:
Discussion Portal:Cultura
- Supression -
- Neutralitat -
- Drech d'autor -
- Article de qualitat -
- Bon article -
- Lutz sus -
- De far -
- Archius -
- Traduccion
"Arborescéncia" dei disciplinas[modificar la font]
De metre lei sciéncias dins la cultura es una bòna idèa. Mai dins la lista dei disciplinas, vesi en particular : geografia, istòria, matematicas, sciéncias : lei doas premieras son dins lei sciéncias umanas, qu'es un domeni dei sciéncias, e lei matematicas tanben son dins lei sciéncias (sovent dichas exactas). Doncas, aquelei tres disciplinas deurián pas aparéisser aicí, mai a un autre nivèu (pus "bas") de l'arborescéncia. --Vivarés 8 de junh de 2008 a 17:33 (UTC)


text:
Pujant pera escala deth temps, tot un seguit de fotografies e figures transpòrten ath visitant enquia dus mil ans endarrèr, quan Isona ère ua importanta ciutat romana der interior de Catalonha.
Era sala dedicada as romans permet hèr un recorrut cronologic dera evolucion dera ciutat romana d’Aeso, era actuau Isona. Comence era visita damb era explicacion deth precedent iberic e era posteriora installacion d’un campament militar roman, ath torn deth 120 aC, e continue damb era fondacion dera ciutat entre er an 100 aC e eth 80 aC, era quau anarà evolucionant enquia qu’a inicis deth sègle ii dC a eth sòn moment maxim d’esplendor. A compdar de darreries deth sègle iii dC comence era sua devarada, enquia desaparéisher pendent eth sègle v dC.
Destaquen eth gran nombre de labades epigrafiques romanes que s’an trobat ena zòna. Ua d’eres parle de Luci Emili Patern, un aesonenc illustre. Neishut en ua rica família d’Aeso enes darreries deth sègle i dC, Luci se’n va dera vila plan joen, entà seguir era carrèra militar. Ans dempús subergés en sòn ofici enquia arribar a ocupar importants cargues, com ara eth de centurion en diuèrses legions, e participe en campanhes militares en Dàcia, actuau Romania, e en Pàrtia, ath nòrd der Iran. Er emperador Trajan lo condecòre diuèrsi viatges pera grana valor e fidelitat demostrades enes sues accions.


text:
Política
Eth Conselh de Bailes da supòrt ara candidatura des Jòcs Olimpics d'Iuèrn Pirinèus-Barcelona
Era darrèra session ordinària deth Conselh de Bailes a agut coma tematica centrau era aprobacion deth supòrt ara candidatura des jòcs olimpics d’Iuèrn Pirinèus-Barcelona 2026-2030. Aguest supòrt a estat frut d’ua votacion ena que toti es present s’i an manifestat a favor.
Aguesta aprobacion arribe dempús de qu’eth consultor deth Comité Olimpic Internacionau, Gilbert Felli, visitèsse era Val d’Aran pendent aguest ostiu passat.
Ues modalitats veteranes ena estacion aranesa de Baqueira/Beret que des deth Conselh Generau d’Aran se sajarà de méter en valor enes pròplèus contactes damb eth Comité Olimpic Internacionau.
Un manifèst unanim qu’arribarà ath Comitè Olimpic Internacionau, ara Secretaria Generau der Espòrt e ara Federacion Espanhòla d’Espòrts d’Iuèrn.
A mès d’aguest punt, en Conselh de Bailes tanben s’a amiat a tèrme era presentacion deth projècte Des Tic en Institut d’Aran o eth debat sus eth sistèma de remassada de voluminosi.


text:
e de pausar totas las questions que volètz
vendredi 20 septembre 2013
Planvengut al collègi
Lo dissabte lo 28 de setembre de 2013,
lo collègi Calandreta Leon CÒRDAS
festeja sos novèls locals!
Sètz totes los planvenguts a partir de 12h00 per partejar aquel moment fòrt amb nosautres !
Aperitiu ofèrt per l’associacion del collègi
Repais tirat de la saca (cadun preparar quicòm de partejar amb tot lo monde
Visita dels locals novèls
Serà tanben l’escasença per vosautres de descobrir lo collègi
e de pausar totas las questions que volètz
e de pausar totas las questions que volètz
Vos esperam nombroses al
657 carrièra de la Crotz Verda
Pargue Euromedecina
34090 MONTPELHIÈR
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


text:
Dimars, 24 de novembre de 2015, 03h00 Espòrt
Aqueste dimenge 29 de novembre, lo Truc dels Gigants: Carcassona-Limós
Lo temps vai e ven e vira e rebomba coma una palma ovala: las partidas anar de la primièra fasa del campionat son plegadas e los Dracs an représ l’entraïnament en vista de la sason novèla de Superliga!
Un campionat desequilibrat
Fasiá pas bon rescontrar una formacion audenca aquesta dimenjada. Tre dissabte, Lesinhan montava per se tornar faire lo moral a Albi e ganhava 50-10. Dimenge, Limós èra pas inquietat per Vilanuèva: 48-4. A Domèc, l’AE Carcassona aviá de faire amb una partida mai fòrta: la jove e jogaira formacion d’Avinhon qu’atacava lo rescontre amb plan de vam per marcar dos ensages dins las dotze primièras minutas. Mas Carcassona se rebecava per menar 22-10 a la pausa. Cada esquipa marquèt puèi dos ensages per passar a 34-22, abans que los locals s’envolèsson dins lo darrièr quart d’ora: 60-22 . La victòria de Palau sus Tolosa, 26-22, completa los resultats de la jornada. E nos trapam atal a la fin d’aquesta fasa anar, amb las tres formacions audencas en cap de classament: Carcassona se trapa cap de fila amb 7 victòrias en 7 partidas, mentre que li demòra de ratrapar la partida remesa a Vilanuèva. Seguisson Limós e Lesinhan.
Truc de gigants a Carcassona
Atal, lo rescontre Carcassona-Limós de dimenge, a Domèc, serà una partida a la cima. Sovengam-nos qu’a l’Agulha, vaquí dos meses, la decision se faguèt dins la darrièra sason. Los Canaris profièitan de l’escasença per montar una operacion “L’AÈC dins la vila”, long de la semana, amb la participacion d’un quarantenat de comèrcis e per convidar (participacion: 30 €) a un caçolet bèl tre miègjorn dimenge.
Al programa de la jornada, dimenge, trapam tanben los afrontaments: Lesinhan-Palau, Vilanuèva-Albi e lo rescontre de las doas resèrvas: Dragonets-Tolosa Broncos.
Sus la pelena de Brutus
Aqueste diluns 16 de novembre, èra la represa dels entraïnaments collectius a Brutus pels Dracs catalans, ancians e novèls (coma Paul Aiton, Justin Horo, Glenn Stewart, Dave Taylor, Richie Myler, Pat Richards o Jodie Broughton). Vincenç Dupòrt torna trapar la pelena aprèp una sason blanca e Casty n’acaba amb lo temps de reeducacion de son genolh. Aitant dire que la campanha d’abonaments es plan lançada. Los Dracs an mes al programa dos rescontres amicals en genièr: lo dissabte 9 a Carcassona contra los Chivalièrs Catars e lo dissabte 23 en Anglatèrra.
Alan Roch


text:
La dintrada de l'aperitiu occitan a París, l'Aper'Òc, se farà lo dimars 12 de setembre de 2017.
Los oraris e lo luòc càmbian pas : de 19 a 21 oras, 44 carrièra Gabriel-Lamé, París 12en, M° cours St Emilion, sala Maurice Solignac.
L'Aper'Òc : un cors de lenga, de discutidas, de cançons, l'estudi de tèxtes, del vocabulari, de lecturas...
Sètz totes benvenguts per aprene la lenga occitana.
Demai, lo 19 de setembre se tendrà una reunion per aprestar l'eveniment del 14 d'octobre : pel desen anniversari de la creacion de l'Aper'Òc e lo 70en anniversari de l'IEO de París una pichona fèsta serà organizada.