text:
Vive la nation !
Es una exclamacion pron francesa e pron d'actualitat, aquí negarai sa singularitat, e malgrat totas las pression, aquí, cromparai pas la tri-colorada-bandièra e cantarai pas l'imne de guèrras europèas que se sona La Marseillaise.
La nacion que serà definida serà l'occitana en contra-punt de la francesa, per esclarir l'afar francesa, lo problèma francés en Euròpa es ben aquesta mescla que i a en França entre nacion e ciutadanetat. França e sos concèptes politics son problèmas per las nacions de França.
L'escrit aqueste es fait sus la basa següenta, i a una ancion occitana e un occitan podrà èstre de ciutadanetat francesa e europèa, l'anciana, matadoira e vièlha francesa e la modèrna e apatzimadoira europèa (la meuna causida es clara : soi per la patz, e los franceses per esséncia institucionala e concèptes politics jamai).
La recenta polemica suls propauses de Na Ségolène Royal sus la sobeiranetat del Quebèc demostra que lo subjècte de la nacion, e lo simbòl d'aquesta Estat-nacion, damora sempre pron sensible. Çaquelà, se aquestas paraulas èran maladreitas al nivèl diplomatic, s'en damoran pron fondada sul tèma nacionalisme francés, un nacionalisme d'expansion, costumièr e istoric per França : se podrà alara demandar se una nacion, quina que siaguèsse, posquèsse capitar de donar sempre a la sobeiranetat se lo pòble seu zo vòl e donc se i a referèndum. Mas aquí, e coma sempre, l'esquerra francesa considera lo dreit a l'autodeterminacion dels pòbles limitat a la volontat de l'expansionisme nacional francés, limitat a las "frontières naturelles" francesas, primièr es lo nacionalisme francés, per exemple quand se parla d'un departament "pays-basque" se pensa pre-auto-determinacion del pòble basco per França, aital un dangièr per l'unitat de França; Woodrow Wilson fa páur e sa teoria trapa alara unes frens sense cap possibilitat de discutida e d'ataulament per parlar e discutir de modalitat d'evolucion del sistèma de pression politica francesa en Euskadi, Corsèga, Savòia, Bretanha, etc.
Abans d'anar mai luènh, cal totum definir clarament çò que es la nacion vist de França, l'hymne e la bandièra comprèsa.
Nacion à la française, nacion a l'alemanica
Doás visions de la nacion s'opáusan :
- la concepcion alemanda, segon que la nacion se definís per la seuna istòria, la seuna cultura, la seuna lenga (Herder parla de Volksgeist, "gènium nacional", la teoria es adaptada per l'etnisme de Francés Fontan, mas se cerca encara de gènis occitan per se despertar.). La definicion alemanda es çaquelà l'istorica, la que farga lo mot latin, e l'occitan es ben una lenga latina.
- la concepcion francesa, venguda dels pensaires dels Lumières, bazada sus la volontat d'èstre ensemble, d'associacion ; aital, Emmanuel-Joseph Sieyès, l'un dels grands arquitèctas de la Révolution Française, fargava en 1789 dins "Qu'est-ce que le Tiers-État ?" la nacion tala "un corps d'associés vivant sous une loi commune et représentés par la même législature"
En practica, las concepcions son mens trancadas qu'aquò : los Franceses comprendràn lèu que la melhora volontat possibla d'union pòt pas foncionar qu'ambe al mens un minínum d'istòria comuna ; los Alemanics, longtemps estacats al dreit de la sang (la nationalitat se transmetent de parent a enfant, un estrangièr nascut en Alemanha podiá pas devenir Alemand), acabèran per introdusir un dreit del sòl quand son estats forçats d'aver una fòrta immigracion extra-europèa (qui èra donc de cultura e d'istòria sancierament diferenta). Mas cadun perseguís, auèi encara, per defendre la seuna vision de la nacion.
La definicion d'en Ernest Renan
Ernest Renan, escrivan e filosòfe francés del XIXen sègle, foguèt primièr, tal zo dís Alain Finkielkraut dins "La défaite de la pensée" (1987, Gallimard), de los que criticávan los Lumières e la vision francesa de la Nacion.
Mas se debana alara un eveniment important : l'anexion de l'Alsàcia-Lorena per l'Alemanha, aprèp la guèrra Franco-Alemanda de 1870, la desfaita de Sedan [coma que las teorias an ben a veire ambe lo moment istoric de lor desvolopament ideologic]. De per la lora lenga e la lora istòria, los Alsacians son alemanics de vertat, e francés per expansion del nacionalisme francés ; es çaquelà peraquò que aquestes darrièrs, los considèran tal coma èran jamai sortit de l'esfèra alemanda, e l'anexion sembla normala per els. Mas los Alsacians, aprèp aver viscut dos sègles dins França, e per rasons evidentas de proximitat ambe d'autres alemanics que son en Suïssa, son pas mai alemands que los Suïsses de Basel, e donc mantunes an preferits damorar Franceses : crídan alara, per la votz de los lors representants, "le droit des Alsaciens de rester unis à la terre française". Aquò faguèt capvirar las conviccions de Renan, que descobrissiá los limits d'una concepcion bazada sus mantunes caractèrs sonque culturals e lingüistics, e prenguèt aital l'importança de la volontat per èstre d'una nacion, alara que èra puslèu de l'Estat francés que desirávan, mai democratic que l'Alemand dels tempses aquestes.
Renan acabarà per dire un discors intitolat "Qu'est-ce qu'une nation ?" en 1882, un títol sonava aital una responsa al "Qu'est-ce que le Tiers-État ?" de Sieyès (prèp d'un sègle mai d'ora). Aquel discors es damorat famós car es sense dobte pels Franceses lo que definirà la nacion "à la française".
Quals son los critèris que fan la nacion francesa ? Renan refusa successivament la raça [concèpte vièlh e de mòde d'aquestes tempses, se parlava de raça latina per oposicion a l'alemanica], la lenga e la religion. Puèi, tot en remembrar la necessitat d'una certana istòria similara ("un riche legs de souvenirs"), enfortiguèt sul "le désir de vivre ensemble"[se recordarem ensemble e aital lo "désir d'avenir" de Na Ségolène Royal], declarant que "l'existence d'une nation est un plébiscite de tous les jours". Mas en 1992, lo Parlament francés de majoritat socialista a integrat la lenga francesa dins la Constitution... E avem cambiat de nacionalisme en França, èra ben una nacionalisme d'expansion lingüistica, l'etnia francesa imposava a l'Estat sa vision del monde.
Lengas, geografia e nacion
La question de las lengas baila l'avantatge a la nocion francesa.
Una unitat de lenga es èla sinonim de nacion unida ? Non, vesètz los Estats-Units d'America del nòrd e lo Reialme-Unit : los colons, que avián a la debuta la meteissa cultura e lenga que los Angleses, per los de Londres, an acabat per crear lor pròpri Estat nacional, lor pròpria cultura, de l'autre costat de l'ocean. Aital podem pensar parier per Algèria, se los europèus d'Argèria avián participat a la basteson de l'Estat novèl, e aviá pas causit lo vièlh continent europèu.
Dins l'autre sentit, se i pòt aver una diversitat de las lengas dins una meteissa nacion ? La nacion es aquí un Estat ; Oui, la Confederacion Elvetica, o Suïssa, n'en es lo melhor exemple. Mas la volontat d'èstre ensemble es ontologica als pòbles de la Confederacion Elvetica. Lo cas de la Belgica es particular car l'Estat es volgut per poténcias foranas, Reialme-Unit per exemple. E la volontat francofòna se vesiá aital imposar als neerlandeses de Belgica un poder lingüistic que aviá pas capitar ambe las Províncias Unidas ancianas...
Per Renan, la geografia pòrta "una partida considerabla dins la division de las nacions". Los 2 exemples zo demóstran d'aprèp el : se pòt far la separacion d'una nacion en causa de la distança [causa que es negada ambe lo fait dels DOM-TOM franceses actual, e son pas las multiplas visitas politicas de la campanha electorala de 2007 que m'ajudaràn pas], o crear una nacion multilingüa gràcia a la proximitat [l'exemple oblidat es l'exemple destrusit per la guèrra de 14/18 e la doctrina de Woodrow Wilson, l'Empèri Austriac e Ongarés èra a man d'èstre un exemple de federacion de nacions, tal l'UE de uèi].
Segon Renan, coma se pòt dire qu'un Estat multilingüe farga una sola nacion nation (aital la Confederacion Elvetica o Suïssa) o mantunas nacions (aital Belgica o Espanha modèrna) ?
L'un dels principals critèris es la manièra que se mescla la vida politica ambe las comunautats lingüisticas [çò que es pas lo cas en Euskadi que la nacion basca a refusat en Euskadi e per referèndum las institucions democraticas madrilencas, me sembla que èra en 1975] : los ciutadans serián representats o non en foncion de lor lenga ? Es pas lo cas en Suïssa, los partits politics s'adreiçan a totes los Elvèts. Es lo cas al Canadà, al nivèl dels francofònes del Québec, mas realament car i a tanben francofònes endacòm mai que al Quebèc. Èra pas lo cas brica en Belgique, dinca las annadas 1970, que los partits se son alara separats en doás brancas francofònes e neerlandofònes (mai tanben germanofònes), un trencadura que es una consequéncia de la federalizacion de l'Estat sus las basas lingüisticas, en seguida de fòrtas revendicacions lingüisticas del pòble neerlandés de Belgica que èra mesprezat pels Franceses (sovent nauts borgeses, e sovent los mai grand cantaires èran d'una arrogància francesa tarribla, escotar Jacques Brel cantar dels flamengants). Belgica es devengut l'Estat e tres nacions son nascudas : la partida francesa o Wallonie ambe un tròç germanofòne e de la partida neerlandofòna, o Flandra.
Estats-Nacions
Un dreit generalament admetut al nivèl international, dempuèi 1918 [Woodrow Wilson], es lo dreit dels pòbles de se dire d'els-meteisses ("pòble" dèu èstre comprès aicí tal quicòm que fa referéncia a una nacion, pas a una religion o una origina etnica). Cada pòble pòt decidir de mesclar sa nacion dins una autra, o al contrari de revendicar d'èstre una nacion sancièra. Se se vòl èstre una nacion, dèu siá acceptar de participar a un Estat multinacional, siá se revendicar d'èstre un Estat-nation. Un pòble pòt per exemple botar de costat las seunas revendicacions nationalas per s'aligar dins un Estat ambe un autre Estat pus ric e sobretot potent, car i a pas realament aligança de sentiment positiu, l'aligança es la mòrt d'una nacion febla. [informacion mai importanta www.ciemen.org]
Un Estat pòt èstre uninacional e unilingüe (França per la fòrça de l'ensenhament e del poder central e de l'esperit collaborador dels politicians dels pòbles dominats), uninacional e multilingüe (la Confederacion Elvetica o Suïssa), multinacional e relativament unilingüe (lo Reialme-Unit o Espanha). Mas un Estat multilingüe es pausat coma instable per Renanistas ? Belgica es alara l'exemple donat que i cal apatzimar las tensions ditas "communautaires" en passant per l'òrre Estat binacional, òrre car destrusís lo simbòl de l'unitat factiça establida per Belgica, de faiçon extèrna e ges ontologica de l'union belga : sols "le roi, l'équipe de foot, certaines bières" serián tot çò que damora en comun als Belgües, caldrà remarcar que aquò es sovent vertat quand l'istoric e lo geografic son pus una necessitat demandada per l'educacion dins los Estats. E aital i auriá pus de fraternitat entre Wallons e Flamands, alara que fargan ensemble l'Union Europèa.
Se la lenga es pas un critèri per definir una nacion, pòt donc çaquelà ajudar a l'elonhament de doás nacions, aital pels Sèrbes que párlan la meteissa lenga que los Croats, lo serbo-croat, e çaquelà se faguèran una guèrra europenca pendent dètz ans a la fin del XXen sègle, sense intervencion de l'Union Europèa.
Nationalismes, pòst-nationalisme e supra-nationalisme
Cal primièr èstre prudent ambe lo mot "nacionalisme", car serà emplegat de doás manièras diferentas : tal la volontat de liberacion nacionala, o tala una idèa segon que la seuna nacion dèu dominar d'utras (l'expansion, es lo nacionalisme francés de vertat), o tala una idèa segon que la seuna nacion dèu ne dominar d'autras, la primièra es la valorizacion de la dignitat d'una nacion, la segonda es condemnabla, car es causa de guèrra e de destruccion de la diversitat d'expression umana. Se conven atanben de destriar sus quina concepcion de la nacion se pausa lo nacionalisme : la nacion-expansion à la française, o la nacion-etnia a l'alemanda (la primièra a creat los problèmas de vesinats que an fargat totes los problèmas europèus del XXen sègle, la segonda a resistir e per extrèma resisténcia a annexar l'Alsàcia-Lorena e l'Àutria, mas pas un o l'autre a annexar la Confederacion Elvetica). Cam sotalinhar que los nacionalismes (ambe l'accepcion xenofòbe) son alonhat d'èstre mantunes modèls de patriotisme (per la segonda Guèrra Mondiala, la majoritat l'extrèma-dreita francesa odiava talament çò que èra França que a preferit la collaboracion ambe lo regime nazi ; e de l'autra banda, avem un Napoleone Buonaparte que nega a Corsèga la republica de Pascula Pauli, donc la democràcia).
En reacion per tot aiçò, notament dins lo corent pacifista, s'es desvelopat una pensada anti-nacions : dins aquesta vista, la nacion es forçadament sorga de nacionalisme (e donc de guèrra), cal donc abolir las frontièras e n'èstre que "citoyens du monde", se designa aquò per lo mot de "pòst-nacionalisme". Aquesta vision pòt èstre vista coma libertaria, e puèi donc liberala : pas mai de frontièras per las personas que pels capitals. De mai, s'acara a la realitat : los Franceses d'origina extra-europèas crídan d'èstre considerats tal Franceses e semblan se ne fotre d'èstre "citoyens du monde".
Enfin, i a mantunes projèctes supra-nacionals, tela que l'Union Europèa. Los supòrters d'aquesta union pòdon lèsêtre per mantunas rasons pron mescladas : per pòst-nacionalisme, per volontat d'unir mantunas nacions per fin que aguèssen pus cap risc de s'escarnar, o per mantunas rasons estrictament economicas. I a çaquelà ara un problèma de defnicion, entre los mai vièlhs membres que vòlon bastir una Euròpa politica, e los darrièrs, enganats pel R.-U. que son interessats per sol aspèct economic. Aquò pausa çaquelà un problèma als pòbles tal los de França, que acceptan de perdre de la lora sobeiranetat per bastir una union europèa politica, mas beucòp mai dolent quand an l'impression que n'es sonque qu'una union economica per las multinacionalas (e que alara an perdut una partida de la lora sobeiranetat sense cap retorn utile per la ciutadanetat), çò que a fargat que una bonapartida de l'esquerra francesa a votat non a un Tractat Constitucional, sovent orientat per èstre pron-nacionalista per una familha politica vièlhament retrograda coma M.Aznar e lo PP.
Nacion, nacionalitat e ciutadanetat
Lo mot "nacionalitat" es lo que èra emplegat a la revolution francesa per dire la diversitat dels pòbles de França, cal escriure que lo primièr 14 de julhet èra la fèsta de la federacion, puèi es devengut la fèsta nacionala ; lo mot es alara devengut pron ambigut, coma sol los franceses sábon far de la politica, car sembla pus definir lo fait d'èstre de la nacion, mas lo de l'Estat (se dirà aital que un Québecois es de nationalité canadienne). La ciutadanetat, per èla, es un estatut que baila mantunes dreits e mantuens devers particulars, en particular lo dreit de votar per participar al debanament de la vida politica. Es l'embrolhaminís francés, coma de costuma.
Per me, la diferéncia es çaquelà clara, soi de nacionalistat occitana e de ciutadanetat francesa.
Un Estat francés pòt donar la nacionalitat sens sempre bailar la ciutadanetat (Aital lo republicanisme colonial es estat desvolopat, dins un sistèma democratic, o aficat aital : es França e las seunas ipocrisias), çò que es discriminatòri, mas atanben accordar la ciutadanetat sense passar per la nacionalitat (francesa ben segur)(es lo càs dels Estats que bailan lo dreit de vòt als forans). França, a l'encòp nacion (per netejament lingüistic) e Estat (per organizacion bonapartista e donc militara) (e donc nacionalitat : on est de nationalité française si on appartient au peuple français - e l'article 2 ajuda bravament a la purificacion lingüistica de l'Estat), confond parier nacionalitat e ciutadanetat ; l'engana politica francesa es bravament aquí, e pausa un problèma per bastir una Union Europèa per la patz.
L'Union Européenne considèra tal ciutadan europèu tota persona que a la nacionalitat d'un dels Estats-membre. Aital, per un Francés, la ciutadanetat europèa se subtitua a la ciutadanetat francesa.
La nacion francesa, jacobinisme e integracion/assimilacion
Dins la vision francesa, la nacion arriba abans l'unitat [causa que es faussa istoricament per França, es lo mite francés], dins aqueste faussa vision se dèu de crear lo melhor per bastir condicions d'aquesta unitat (puisque celle-ci ne va pas de soi), aquò es pas un astrada se la paraula fraternité fa partit de la devise de la République Française. Aquò es l'assimilation que es estada etiquetada intégration (en imposar lo sol francés coma lenga de la republica, coma se la republica podiá pas viure ambe una o doás autras lengas, lo Ducat d'aquitània perlèt doás lengas de 950 a 1470, arribada dels franceses e del monoteïsme lingüistic reial, une referéncia per l'esquerra francesa en 1992, segon M.Morrouy a l'Assemblée Nationale), mas sobretot al nivèl politic, a travèrs lo centralisme -devengut democracti ambe los sovietics- que data de Loís XIIIen e puèi finalizat per la Révolution Française. França, l'unitat passa pel rei e sa religion, puèi la suposada égalité entre los seus membres, al nivèl del dreit, quand lo ciutadan podrà se pagar un avocat o que lo sistèma li aurà pas negar totas possibilitat d'aver una justícia equitabla, par exemple.
L'égalité, autre mòt-engana de la devise de la République, es çaquelà çò que recláman los Occitans quand demándan que l'administracion lor parla la lora lenga, per fin d'èstre comprès melhor, o quand los Franceses d'origina extra-Europèa demándan d'èstre considerats de la mesma manièra que los autres Franceses.
Çaquelà, l'integracion es realament assimilacion francesa e per lor far plaser e per aver la patz, los non-francofònes se son calats fins ara, donc los Franceses an l'impression que i a integracion, quand es reala assimilacion car las lengas e la diversitat lingüistica umana es destrusida. De cultures totalament diferantas, los francés es lo matador oficial de la diversitat dels pòbles de França ; l'etnia francesa nega los autres pòbles en los matar en docina, dinca instrumentalizar las religions per mesclar los problèmas qu'an los Franceses ambe la mescla tanben entre las paraulas respècte e tolerança.
E per negar l'assimilacion se parla alara de "régionalismes pseudo-nationaux" en França.
Los "régionalismes pseudo-nationaux" en França
S'entendrà aital los estonaments quand se compara lo Québec o la Wallonie als problèmas franceses en Bretanha, de l'Alsàcia, País basco (Euskadi del nòrd), Occitània o Corsèga. la mau-coneissença sus aqueste terrenh es totala del costat francés, coma èra incomprès lo fait que lo partit Comunista podiá èstre d'Argèria, e ges francés en Argèria d'abans 1962... Las mentalitats e la volontat de coneissença an pas ges cambiadas a la debuta del XXIen sègle, e çaquelà los partits de las dignitats dels pòbles de França se son multiplicats e pas forçadament sus las basa del concèpte francés de "régionalista" o europèu de "nacionalista", o del concèpte esquerrista de "cosmopolitista".
La coneissença errada se basa sul fait breton, sovent fòrt limitat ... mas perqué se limitar a la Bretanha ? Es benlèu lo fantasme francés de la celtitud ? E tanben la talvera de la collaboracion ambe los Alemands-nazis es sovent valorizada sense cap de proporcion istorica, sobretot quand se compara ambe França e la seuna pròpria collaboracion, en pensar al parlament a Bordèu que a votat los plen-poders a Marescal Pétain, 1939...
Alara la question es jamai pausada per las eleccions de la volontat d'èstre diferent politicament, es lo cas breton que es preposat car es lo cas que foncionarà mal, mas jamai lo cas còrs o basco, polinesian o kanak, martiniqués o etc...
Alara en cas de volontat d'un pòble francés ontologic a l'espaci del pòble concernit de la libertat nacionala, lo que demanda l'aplicacion del dreit internacional, lo dreit de Woodrow Wilson, se li pausa sistematicament lo dreit socialista e parisenc de 1992 d'aprèp la Constitution : son monde que párlan francés e donc son franceses (l'etnisme alemand aplicat en realitat per çò que èra negat per Ernest Renan e sa definicion, es lo problèma de Kossòva e Sèrbia, es tanben lo fenomèn rus en Lituània) e per aquesta rason son integrables aquestes pòbles fellons, e los bretons an de se calar (punt), puèi se lor prepausa quitament pas l'aplicacion del dreit internacional sus las minoritats que l'UE impausa a tot Estat que se vòl integrar a l'Union.
Cal remarcar que en Suïssa tanben párlan francés e son pas integrat a l'Estat parisenc, perqué los franceses de Bretanha podrián pas èstre ciutadans de nacionalitat bretona dins l'Union Europèa ? Parier en Occitània, Euskadi, Corsèga, Catalonha, Elsàcia, Flandra, Picardia, etc. ?
Alara se nega lo fait en minorant l'objècte la nacion minorizada, en tractant lo pòble e sa volontat de "regionalisme", la region es çaquelà un espaci de poder, coma França l'es per e dins l'Union Europèa ; es que lo nacional-expansionisme francés es pas un regionalisme europèu ? Mas es un vertadièr e istoric regionalisme guerrièr, donc dangierós per la patz.
Las nacions existísson en França, es pas la Fête de la Nation del 14 de julhet de 1791 que podrà negar la pluralitat de las nacions en França, e la dignitat de França es d'emplegar la ciutadanetat coma ciment per un Estat reformat e de patz entre las nacions, per l'Union Europèa e per la fin dels extremismes dreitans o esquerristas franceses.


c: text/html

text:
Inuit
Los Inuits (Inuktitut: ᐃᓄᐃᑦ, "lo monde") son un pòble abitant las regions arcticas de Groenlàndia, Canadà, Estats Units, e Russia. Inuit es nom plural; lo singular es Inuk. La lenga inuit aparten a la familha dela lengas esquimaudas-alèutas.[1]
Al Estats Units, lo tèrme Eskimo es comunament usat per nomenar aqueles grops, amor qu'inclutz a l'encòp los Yupik d'Alaska e los Inupiats per los quals "Inuit" es pas apropriat o acceptat. Existís pas cap de tèrme collectiu autre que "Eskimo" per nomenar ambedós pòbles . Pr'aquò, los nadius de Canadà e Groenlàndia considèran aquel nom coma pejoratiu e "Inuit" es vengut pus comun.[2] En Canadà, las seccions 25 e 35 del Constitution Act of 1982 nomena los "Inuits" coma un grop distinctiu dels amerindians canadencs que son pas inclús dins las Primièras Nacions o los Mestís.[3]
Los Inuits vivon dins las zonas articas e subarticas canadencas de la província de Nunavut; "Nunavik" dins lo terç nòrd de Quebèc; "Nunatsiavut" e "Nunatukavut" en Labrador; e per divèrsas parts dels Territòris del Nòrd Oèst, mai que mai a l'entorn de l'Ocean Artic. Aqueles airals se dison en Inuktitut "Inuit Nunangat".[4][5] Als Estats Units, los Inupiats vivon sus la còsta nòrd d'Alaska e l'illa de la Diomeda Pichona. En Russia, vivon sus l'illa de la Granda Diomeda. Los inuits de Groenlàndia son los descendents de migracions vengudas de Canadà e son estatjans de Danemarc, mas pas de l'Union Europèa.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ « The Hunters of the Arctic », bambusspiele.de (consultat lo 7 genièr 2008)
- ↑ The American Heritage Dictionary of the English Language: Fourth Edition
- ↑ « Canadian Charter of Rights and Freedoms », Department of Justice Canada
- ↑ « Maps of Inuit Nunaat (Inuit Regions of Canada) », Itk.ca, (consultat lo 25 febrièr 2011)
- ↑ « Aboriginal Peoples in Canada in 2006: Inuit, Métis and First Nations, 2006 Census: Inuit », 2.statcan.ca, (consultat lo 24 genièr 2011)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tasmania
Tasmania es una illa e un Estat d'Austràlia; es situada a 240 km de la còsta sud-èst del continent australian que n'es separada per l'estreit de Bass. Sa superfícia es de 90 758 km² (aiga e tèrra) ; sa populacion èra de 493 300 abitants en 2007.
Hobart n'es la vila principala e la capitala.
Tasmania foguèt descobèrta en 1642 per Abel Janssen Tasman, olandés, que l'apelèt Tèrra de Van Diémen, del nom d'Antonio van Diemen, governador.
Se pensa que l'illa es estat ocupat pels aborigèns 40,000 ans abans la colonizacion britanica. Los aborigèns tasmanians serián estat separat dels grops del continent aproximadament fa 10,000 ans quora la mar pugèt per formar l'estrech de Bass. La populacion aborigèna foguèt estimada a entre 3,000 e 7,000 personas del temps de la colonizacion, mas foguèt gaireben avalida en 30 ans per una combinason de conflicte de guerrilha violenta amb los colons dita Guèrra Negra (Black War), de conflictes intertribals, e après 1820, l'espandiment de malautiás contagiosas per las qualas avián pas cap immunitat. Aquel conflicte, qu'atenguèt son paroxisme entre 1825 e 1831 e menèt a mai de tres ans de lei marciala, costèt la vida de gaireben 1100 aborigèns e colons. La quasi destruccion de la populacion aborigèna de Tasmania foguèt descrita per d'unes istorians coma un acte de genocidi pel britanics.
L'estat foguèt creat en 1803 coma colonia penala per l'Empèri Britanic per prevenir las revendicacions territorialas del Primièr Empèri Francés del temps de las Guèrras Napoleonencas; aperaquí 75,000 prisonièrs foguèron envejats en Tèrra de Van Diemen abans que la deportacion cessa en 1853.[1] L'illa faguèt d'en primièr partit de la Colonia de Nòva Galas del Sud, mas venguèt puèi una colonia autogovernada separada amb lo nom de Tèrra de Van Diemen (nomenada d'après Anthony van Diemen) en 1825. En 1854 la Constitution actuala de Tasmania foguèt adoptada e l'an seguent l'estat recebèt la permission de cambiar son nom en Tasmania. En 1901 venguèt un estat de la federacion d'Austràlia.
Geografia[modificar | modificar la font]
La superfícia de l'Estat de Tasmania es de 68 401 km² amb 64 519 km² per l'illa principala[2] . L'illa principala , se tròba a 42°Sud e 147°Èst, sul passatge dels Quarantas bramaires. L'illa es enrodada pels oceans Indian e Pacific e separada del continent australian (qu'es al nòrd-oèst) per l'estreit de Bass.
Al sud-èst de Tasmania, las còstas son descopadas. Lo relèu es montanhós, modelat pels glacièrs e fòrça accidentat ; la region pus montanhosa es la dels Massís Centrals, qui cobrís lo centre oèst de l'Estat. Los Midlands que se tròban al centre èst, son pron plans e son principalament utilizats per l'agricultura, e mai qu'aquesta siá escampilhada dins tot l'estat. La pus nauta montanha de Tasmania es lo mont Ossa amb sos 1614 mètres. Se tròba al centre del parc nacional de Cradle Mountain-Lake St Clair[3].
La màger part de Tasmania es densament boscada, amb lo parc nacional del Sud-Oèst mas tanben amb lo pus grand bòsc umid temperat al mond, Tarkine, que situat al nòrd-oèst, cobrís aperaquí 3 800 km²[4].
- ↑ « Convicts and the British colonies in Australia », sur australia.gov.au, Commonwealth of Australia (consultat lo 31 decembre 2015)
- ↑ « area-of-australia-states-and-territories » (consultat lo 9 octobre 2016)
- ↑ http://tourtasmania.com/content.php?id=ossa modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant, Tour Tasmania (consultat lo 1èr genièr 2009)
- ↑ http://www.tarkine.com.au/ modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant (consultat lo 1èr genièr 2009)


text:
La segonda ven d’un constat que fasèm totes. Siam esparpilhats, e nieus dins tròp de movements divèrses que trabalhan pas pro ensems. Al fons, quina es nòstra preocupacion fondamentala? Parlar la lenga, trobar de means per la transmetre e li garentir encara un pauc de vita. Vos ai agut parlat, çò’m par, dal collectiu Parlemu Corsu.
E ben, penso que nos poiriam unir darrier un collectiu Parlem Occitan, non pas per suprimir las organizacions existentas ni mai ne crear una nòva. I a benlèu mai d’organizacions occitanistas que de militants... Non, çò que me preocupo es de coordenar las accions que cèrchen lo mantenement e lo desvolopament de la lenga nòstra dins la societat. Lo nom dal collectiu Parlemu Corsu es al centre de sa mapa mentala: i a una tòcha clara, parlar la lenga; aüra a l’entorn d’aquela tòcha centrala, chal pensar a totas las accions possiblas per aténher aquel objectiu. Per nosautres, far créisser la pression sociala en favor de l’occitan, organizar d’activitats immersivas, far ressonar la lenga nòstra en public, promòure un ensenhament generalizat e eficaç, metre en plaça de manifestacions, intensificar l’activisme o, çò qu’es sensa dobte la basa de tot, connectar entre elas las familhas e las personas que transmeton la lenga.


text:
Territòri del Nòrd
Lo Territòri del Nòrd (en anglés, Northern Territory) es un territòri federal d'Austràlia.
En 2002, aqueste territòri comptava 198 000 abitants.
Las cinc regions del Territòri del Nòrd son:
- Darwin (capitala): 111 300 abitants, al bòrd del Pacific.
- Alice Springs: 26 500 abitants, a 1500 km al sud de Darwin.
- Katherine: 10 000 abitants, a 350 km al sud-èst de Darwin.
- Tèrra d'Arnhem - Nhulunbuy
- Barkly - Tennant Creek
Lo tèrme de Top End es correntament emplegat per designar lo centre e lo nòrd d'Austràlia - inclusent Darwin e la Tèrra d'Arnhem.
Luòcs toristics:
- Uluru (Ayers Rock)
- Kakadu
- King's Canyon
- Katerine Gorges


text:
Dimars, 5 de mai de 2015, 03h00 Espòrt
L'aficha de la finala del campionat
Aqueste còp i sèm: la finala del campionat d’Elèit se debanarà aqueste dissabte 9 de mai a 3 oras del vèspre a Colomièrs. Fàcia a fàcia, los detentors del trofèu, lo Tolosa Olimpic, e l’AE Carcassona. Es de mal dire quala de las doas esquipas soslevarà lo bloquièr Max-Rousié. Se los Canaris renovèlan lor partida de la mièja finala contra los Dragonets, es segur que poiràn faire fèsta dissabte de ser sus la Plaça de las Èrbas. Mas Tolosa comptarà un còp de mai amb sas individualitats (Ford, Keirallah, Hulme...) per faire la diferéncia.
En dobertura, los juniors de Limós e d’Avinhon se disputaràn lo trofèu de la categoria.
Se podètz pas anar a Colomièrs (mas seriá plan pecat), vos rapelam que France 3 Sud retransmetrà en dirècte la partida. Tanben podètz gaitar los imatges a la television e escotar la retransmission de la partida en occitan sus Ràdio Lenga d’Òc Narbona.
Los Tigres-Moissals fissan los Dracs
La jornada de Superliga comencèt dijòus de ser per una egalitat entre Huddersfield e Leeds 24-24. Divendres, Hull FC batiá Salford 24-20 mentre que St. Helens dominava aisidament Wakefield 44-4 e que Wigan èra sens pietat per Hull KR: 60-0.
Dimenge, vèrs la fin, Warrington ganhèt contra Widnes, 22-20, mercé un ensag de l’alièr Monaghan sus la còrna.
A Castleford, los Dracs, sens Carney encara nafrat, trapèron pas lo biais de lutar contra los Tigres-Moissals. Se daissèron despassar dins lo primièr temps pels contras assassins dels locals. Foguèron menats 20-0 abans de marcar just abans la pausa: lo primièr ensag en Superliga per Foad Yahà. Dins lo segond temps, Garcia marquèt dos còps: 20-18 pels Tigres que tornèron marcar. Los Dracs repliquèron. Los Sang e Aur vendemièron un dos contra un e concediguèron dos novèls ensages: 36-24. L’ensag sus la còrna, lo tresen de la vesprada, per Benjamin Garcia cambiava res a l’afar: 36-28.
Dissabte, a 6 oras del vèspre, los Dracs recebràn a Brutus los campions St.Helens. Se pòt regretar (mas atal va tròp sovent lo mond tretzista!) la concurréncia amb la finala del campionat! D’aitant mai que los Dracs auràn besonh d’un sosten bèl del pòble tretzista occitan e catalan.
Los Kiwis, numèro 1 de la planeta
A Brisbanw, l’ANZAC Test entre Cangorós e Kiwis se joguèt pas divendres coma previst: la pluèja aviá interdita la circulacion sus las autoestradas! Calguèt esperar dimenge per veire Shaun Johnson faire de misèrias als Verds e Jaunes. Los neozelandeses menèron 26-6 a la pausa e resistiguèron dins lo segond temps per ganhar: 26-12. Una victòria que lor i permet de prene, pel primièr còp, lo cap de fila del classament de la Federacion Internacionala!
Dins los autres rescontres internacionals: victòria de Fiji —amb Millard, èx-Drac; Vunakece, ex-TO; Sadrau, ex-ASC— contra Papoasia, 22-10; victòria de Samoa contra Tònga, 18-16; l’Africa del Sud pòt res contra l’illa de Niue: 48-4. A la diferéncia dels ainats, los juniors australians baton los joves neozelandeses: 22-20.
En Elèit 2, finala entre vesins
Aprèp las mièjas finalas d’aqueste dimenge a Sant Gaudenç, la finala d’Elèit 2, que se jogarà lo 17 de mai a Montpelhièr, serà una oposicion tarnesa entre Albi (venceire de Vilafranca 51-14) e l’Escura (qu’a ganhat contra Baó 38-20).
Alan Roch


text:
Dimars, 23 de febrièr de 2016, 03h00 Espòrt
Lo Daily Telegraph (22/02/16) conta la victòria dels Vaquièrs australians
Res de nòu, mas tot es tan bèl, sus la planeta tretzista: los mai fòrts son los australians..
Jonathan Thurston solèva lo trofèu mondial
En tres seradas, las oposicions de las World Clubs Series, entre las melhoras formacions anglesas e australianas, an virat largament a l’avantatge dels jogaires dels Antipòdes. Es un pauc l’istòria de la cabra d’En Seguin, levat que lo lop espèra pas l’alba per chapar la bèstia banuda: just “onze oras de la nuèit” (entre la vintena e la trentena minuta) o las “2 oras del matin” (a la represa de la partida) per faire la diferéncia.
Atal, divendres St. Helens prenguèt un 38-4 signat pels Polets de Sydney. Dissabte, meteis sicut erat: serviguèt a res als Combatents de Wigan d’èsser valents, 42-12 al planchòt pels Broncos de Brisbane. Dimenge, a Leeds, èra l’afrontament bèl entre los campions d’NRL: los Vaquièrs del Queensland del Nòrd e los campions de la Superliga, los Rinocèros de Leeds que jogavan sus lor pelena e jos la pluèja, portats per 20 000 afogats dins un estadi ont per l’ora la majoritat de las plaças son dreitas. Los espectators arriban d’ora, vestits del malhòt local, fan montar d’un biais astronomic la chifra d’afars del comèrci de cervesa e cantan, cantan e recantan al sosten dels jogaires blaus e jaunes! Portats per aquel estrambòrd, Leeds tenguèt fins a la pausa: 4-4. A la primièra candela de la represa, una fauta de man dobrissiá lo temps del patiment pels angleses que s’acabèt sus un 38-4: tròp aviat, tròp fòrt, tròp precís... lo Vaquièr! Lo capitani australian Thurston, designat òme de la partida, balhèt o lancèt cada besonha aprèp sos còps de pè de transformacion e faguèt present a son acostumada de son casco a un jove espectator... D’estelas dançavan dins los uèlhs del public a la fin d’aquela partida de tria.
D’òbra pels Dracs...
E es aquesta formacion plan en cambas de Leeds que los Dracs van recebre aqueste dissabte 27 de febrièr a Brutus (18h) per una partida entre los dos... darrièrs actuals de la competicion! Los catalans se devon faire perdonar la pietadosa partida jogada contra Hull FC! La vesprada serà istorica, amb en dobertura (15 h) la primièra partida del grop catalan dels U19 dins la competicion anglesa dels joves contra tanben... Leeds.
Lo molinièr prèsa las astetas de canaris!
Al país, se tenián los quarts de finala de la Copa. Dissabte de ser, al sopar del CF Lesinhan, se podiá manjar de magret de tiron. Mas los jogaires locals tastèron de vèspre las astetas gostosas de canaris! Carcassona ataquèt a fum ratum e menèt lèu 14-0, mas los Verds e Blancs tornèron faire lo retard per menar 22-14 a la pausa e contrarotlar lo sòrt de la partida e la qualificacion: 34-26.
Las autras partidas vegèron las victòrias aisidas de Limós sus Vilanuèva 66-28, dels Dragonets a Carpentràs 66-4, e la formacion de Nacionala 1 de Ferrals poguèt pas seguir lo ritme dels Tigres d’Albi: 10-56. Las mièjas finalas se debanaràn la dimenjada dels 20 e 21 de març.
Segonda fasa en campionat
Aquesta dimenjada marcarà la debuta de la segonda fasa del campionat d’Elèit 1. Tres partidas son al programa dimenge: Lesinhan-Limós (pola 1), Avinhon-Albi (pola 2) e l’afrontament entre Broncos: Palau-Tolosa (pola 3). Per sa part, aqueste dissabte 27 de vèspre, contra los Wath Brow Hornets, l’esquipa primièra de Tolosa dintrarà en Cup abans d’entamenar la competicion de League One.
Lo bon numèro
Aquí la cronica occitana pareguda dins lo numèro de febrièr de XIII Magazine.


text:
Un article de Joan Fourié dins la revista Lou Felibrige novembre/decembre de 2010.
Agait sus Joan-Ives Casanòva
A la fin de 2009 las edicions Jorn publiquèran un recuelh de tèxtes poetics de Joan-Ives Casanòva atal nomenat ... enfra lei trèus... (limbs). N'avèm parlat dins aquesta revista. Le solaç estivenc me balhèt l'ocasion d'anar mai al rescontre d'aquel autor a travèrs doas autras de sas òbras paregudas en decembre de 2007 : A l'esperduda dau silenci e Trèns per d'aubres mòrts. Una descobèrta que daissa pas de vos far perpensar e de solicitar tan l'intelligéncia que la sensibilitat prigonda de l'arma umana.
Penetrar la cosmogonia poetica de Joan-Ives Casanòva relèva d'una vertadièra aventura interiora, una mena d'ascèsi, de viatge cerebral ont tota la fòrça interpretativa del lector, sens debrembar son poder imaginatiu e l'espandida de sa sensibilitat, se trapan questionats, per dire pas carcinats. Una mesa a l'espròva, una davalhada dins un univers intelectual d'una rigor sens deca.
« L'abséncia trèva totei lei libres... » e Joan-Ives Casanòva nos en afiermís la vertat quitament minerala dins una lenga d'una bèla clartat, un debanadís argumentat a còp d'images, de reflexions, de demostracions, de desvelopaments agulhonats per una intelligéncia totjorn aluserpida, movedissa, agusada e ponhenta.
Joan-Ives Casanòva aima los racontes, las istòrias, la dialectica, la causa dita e escrita. Sos Trèns ne son un exemple remirable. E totjorn aquela puretat clinica de la lenga e de la sintaxi, enfachinament verbiós que decessa pas de nos peltirar, de nos aspirar, de nos menar dins una autra dimension. Una « eternitat pantaiada » tal que l'autor nos la porgís dins son umanitat inagotabla e dins son poder encantator. Segur, Joan-Ives Casanòva se legìs pas d'aise mas la rescompensa es a la cima de la rega, al viradís de la pagina, a la prigondor de l'òbra...
Majoral Joan Fourié
Faulas dau fabulós Esòp - Adaptacion de Gui Matieu
IEO-CREO Provença - 2016 - 46 paginas - 10 èuros
ISBN : 978-2-9530712-5-2
Lo CREO-Provença presenta una adaptacion de las Faulas d'Esòp.
Quatrena de cobèrta : Amb sei fablas Esòp en Grècia durbiguèt una draia que de molons de bablejaires anavan segre e seguisson totjorn 2500 ans après. Autors deis isopets de l'Atge-Mejan e poètas mai tardiers coma La Fontaine pesquèron dins aquelei tèxts moraus que nos vènon d'un temps que lei bèstias parlavan.
Un article de Cristian Rapin. Sorsa : Lo Lugarn numèro 82.
Le couteau sur la langue de Renat Merle es un roman escrit, coma lo títol o revèla, en francés. Es un bon roman, rondament menat, de bon legir que s’apièja sus de donadas vertadièras e que las utiliza amb umor.
En bon coneisseire de l’istòria de l’occitanisme politic, l’autor s’apièja sus de tròces d’istòria viscuda.
Dins sa revista numèro 7 dels meses de mai e junh de 2017 lo conselh regional de la region Occitània
presentava lo festenal Total Festum.
En junh de 2017, Total Festum (la fèsta de la catalanitat e
de l’occitanitat) festejarà sos 12 ans. Tot comencèt en 2006,
dins l’anciana region Lengadòc-Rosselhon, amb una volontat
politica de crear un eveniment fòrt, regulièr : un rendez-vos
annadièr per la mesa en valor de las lengas del territòri
regional. La data de la sant Joan es estada causida coma
simbòl de renaissença e de jovença.
Un pauc d'istòria. Dins la revista Lo Lugarn numèro 69 (automne de 1999) Ives Roqueta balhava qualques unes de sos remembres. Torna sus qualques tempses fòrts, coma las garrolhas al dintre de l'IEO, los primièrs libres editats. Aquelas nòtas, anecdòtas, uèi nos assabentan sus l'occitanisme dels tres decennis que van de 1950 entrò a 1980. De legir per melhor comprene las posicions de cadun.
13/01/17 - Fernand Vedel sul site de l'ADEO presenta lo problèma de la resisténcia bacteriana als antibiotics. Resisténcia venguda amb lo temps una vertadièra menaça per la santat.
L'autor definís sucessivament las familhas d'antibiotics e la nocion d'antibioresisténcia bacteriana, abans de donar la posicion, fàcia al problèma, d'un organisme coma l'ONU.
12/05/17 - Lo Centre Espacial Universitari de Montpelhièr (CSU) ven d'èsser seleccionat per l'ESA (European Space Agency) per rejónher lo sieu programa Fly your Satellite.
La candidatura de l'ISAE-Supaero de Tolosa es pas estada retenguda.
Lo Partit Occitan presenta sos candidats e los candidats que sosten per las eleccions legislativas de 2017.
Aquí çai sos la lista amb lo nom dels relevaires, la circonscripcion e lo departament.
Comunicat de premsa : Lo Partit de la Nacion Occitana presenta Jeròni Picas coma candidat a las eleccions legislativas del 11 e 18 de junh de 2017 dins la 8ena circonscripcion de Nauta Garona amb coma relevaira Dominique Darrozes.


text:
Ferrièiras de Possaron
Ferrièiras de Possaron (Ferrières-Poussarou en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- Ferrièiras es atestat en 940, Feireras. Es format del latin ferrum, « fèrre, fèr », amb lo sufixe -aria, o lor resultat. Lo nom es motivat per de fargas o de minas de fèr [1],[2].
- Possaron
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton d'Olargues; es ara del canton de Sant Ponç de Tomièiras
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 286
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 308


text:
Manaset es lo sol jornal numeric occitan de vertadièra falsa informacion. Totes sos articles son falses (fins a pròva del contrari) e redigits dins una mira umoristica. Amb lo professionalisme que los caracteriza, sos jornalistas recopan pas jamai lors sorsas e verifican pas cap lors informacions.
Manaset es estada creada lo 1èr d’abrial de 2014, en secession amb los autres jornals occitans que balhavan eles d’informacions vertadièras.
Manaset se vòl imparciala e irreprochabla. La màger part de las personas citadas dins los faits divèrses son imaginàrias. Tota semblança amb de personas qu’existisson o qu’an existit es siá accidentala, siá parodica, e l’utilizacion de noms de personalitats o d’entrepresas a una tòca purament satirica.


text:
Ath bèth mieg dera zòna classificada deth vilatge de Seish, Juntant eth çò qu’èra eth presbitari e era capèra de Nòsta Dòna dera Pietat,eth ,eth casau deth rictor,tengut peths volontaris dera nòsta associacion que torna dubrir enath public.Que’s poirà visitar entiá la rentrada escolària que venc !
En un cadre campestrau e florit ja vos cau prénguer eth léser de i espiar era diversitat dera natura, flors, arbrilhons, legumis…
Per delà eras parets de pèira paisatges polits e ath ras deth presbitari ua volta de ròsas d’un còp èra.
Aqueth casau qu’amaga ua vita permanenta : l’anar e tornar deths auçèth,eth bronzinar grèu deras papòlas concentradas a butinar corallas de flors.Eras passejadas furtivas deras sernalhas e deth escarabats que tornan e viran cada dia demest eras peira deras paret desjuntadas pera èdra.
Que i hè bon badar a plaser, ena espiar cada causòta o demandar aths benevòls se qualas son eras proprietats de quauquas plantas observadas.
Se vos vaga, ja poiretz passar pera mostra dedicada ath lin ena pèça de baish deth presbitari.
Après aquera estoneta de patz se vos hèr plaser de crompar un quicomet enaths amics, vos desbrembetz de passar pera botiga.
Aquiu madèish, ja vos prepausam tanben un espaci museau dedicat aths utisses e saber hèr deth temps vielh.
Enà acabar perqué pas ua visita dera capèra Nòsta Dòna dera Pietat qu’èm a reabilitar.Solide qu’eth sièu retaule barròc d’estatura descomunala o eths confessionaus deth sègle XVIII s’ac ameritan.
Vengetz donc, que mos haram une plaser de vos recéber en aqueth lòc encantador.


text:
Adissiatz a totis !
Fa bèl temps qu’escriguèri pas res aicí, per manca de temps per me mainar d’aquel blog. Passèri una brava part de la devalada e de l’ivèrn sul chantièr de mon apartament, que ne podètz seguir l’avançament sul blog del Marçau. El a le coratge de redigir mai o mens regularament quicòm aquí-dessus, ieu, manca per un article o dus, non ! ^^
Ara qu’es plan avançat bufi un pauc. Urosament, pr’amor que pensavi aver acabat tot e poder viure dedins pel començament de la fac en febrièr, e qu’es pas le cas, soi encara en çò del Marçau ! Bon, ara tot es pas acabat mas le sòl es pausat dins le salon, qu’o vau lèu poder amenajar, e dins qualques jorns prendrem nòstres « quartièrs d’estiu » se le temps o vòl ben.
La fac ? Descubriguèri aquel mitan estranh, qu’a sas costumas pròprias ! :p (e son quite parlar particular). Me fa de trabalh, que de còps me sembla completament nèci. Vesi pas, per exemple, çò qu’una traduccion d’un autor francés ven far dins un cors de Civilisacion (occitana, normalament, s’es per aprene la cultura francesa, mercés plan, ai ja un Bac L !) Tròbi nèci tanben de far d’exercicis de conjugason del condicional amb « sus la fòrma : s’aviái d’argent, te ne donariái, conjugatz… » per aprene 2 setmanas aprèp que fin finala per aquela mena de frasa, çò que vos ai dit es falç, cal un imperfait del subjonctiu ! (sens desconar !) De causas atal me fan venir cabra ! Senon, i a de causas interessantas çaquelà, tot es pas marrit a la fac, disi pas aquò ! En « civi » quand avèm de tèxtes de grafia patesantas de legir, e de ne far una transcripcion en grafia classica ieu m’agrada fòrça, dins aquelis tèxtes avèm la prononciacion dels vièlhs, çò que nos manqua (de referéncias de prononciacion) quand aprenèm la lenga. Aprèp, vist qu’a la fac soi gaireben la sola d’aver enveja d’aprene de sud-lengadocian (a Tolosa òc, s’apren una mescla de sabi-pas-d’ont-es-aquel-occitan, m’es estat dit d’escriure pas « digús » pr’amor qu’èra une forma tròp localisada !), farai aquò (la transcripcion) amb çò que trobarai de tèxtes d’autors d’aquí, pel benefici d’aquel exercici per mon dialecte. Senon, en lenga (e òc, cresiái pas avec de corses de lenga dins una UE de Civi, mas si !) avèm dus orals de far, suls subjèctes que volèm, e aquò es mai qu’agradiu ! 🙂 La setmana passada, lor faguèri una pichòta presentacion del sorcelum en occitània, subjècte que me tenta ben d’aprigondir, fau de recercas personalas, a mon ritme (tranquila qué !) dempuèi qualques meses ! Vos postarai aquò dins un bilhet aquí lè-lèu !
Like this:
Like Cargament...


text:
28/11/2013
Questa dimenjada sur "Meitat chen, meitat pòrc" ...
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l'emission dau diumenc 1er de decembre sera:
Jean-Jacques Gillot per son libre « Chroniques des années de guerre en Périgord »,éditions de Borée
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras 30 sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
19:06 Publié dans Actualitats, Cultura e literatura en òc, Musica e chançon | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Dissabte, 23 de novembre de 2013, 03h00 Espòrt
Aqueste dissabte de vèspre, l’estadi de Wembley es prèst per la recepcion de las doas mièjas finalas d’aquesta edicion de 2013 de la Copa del Monde de XIII.
Un Wembley, dins sa version novèla (dobertura en 2007) qu’es un luòc cargat d’istòria en çò que concernís l’espòrt anglés e mondial mas tanben pel XIII.
L’estadi, dins sa primièra version, s’inaugurèt en 1923. S’i organizèt los Jòcs Olimpics de 1948 e la finala de la Copa del Monde de fotbòl de 1966 qu’Anglatèrra ganhèt.
L’estadi, bastit dins lo nòrd-oèst de la capitala anglesa per èsser provisòri, tenguèt lo còp mai d’80 ans. L’inauguracion demòra dins totas las memòrias. Èra una finala de la Copa d’Anglatèrra de fotbòl entre Bolton e West Ham. Se vendèt 126 047 bilhetas, mas se parla d’un public entre 150 000 e 200 000 personas! Tenguèron pas dins las tribunas, alara envasiguèron la pelena! La polícia a caval capitèt a desliurar la pelena. Lo policièr George Scorey faguèt un trabalh de primièra amb son caval blanc Billie: dempuèi se parla de la Finala del Caval Blanc. Mas una part del public demorèt al ras de las linhas e un espectator se faguèt assucar per un balon reçauput en plen morre!
La primièra finala de la Cup de XIII que se debanèt a Wembley foguèt la de 1929: victòria de Wigan fàcia Dewsbury, 13-2. Las esquipas d’Anglatèrra e de la Grand Bretanha an jogat fòrça partidas a Wembley que recebèt de finalas de la Copa del Monde en 1992 e 1995.
Dins l’estadi ancian, se vegèt de partidas de cricket, de fotbòl gaelic, de fotbòl american, d’hurling e quauquas partidas de XV. I aviá tanben una pista per las corsas de lebrièrs.
Fòrça artistas joguèron dins l’estadi coma The Rolling Stones, Madonna, U2, Pink Floyd, Genesis, AC/DC, Oasis, Tina Turner o Michael Jackson (per 16 concèrts en 1988). Òm se soven del Live Aid de 1985 o d’un concèrt en omenatge a Nelson Mandela en 1988.
Wembley lo Vièlh barrèt sas pòrtas en 2000 e foguèt desrocat en 2003. I agèt una discussion bèla per saupre se se gardariá las Torres Bessonas qu’èran un imatge simbolic de l’estadi: fin finala, foguèron pas servadas.
L’estadi novèl, proprietat de la Federacion Anglesa de Fotbòl, dobriguèt en 2007 amb 90 000 sètis, totes cobèrts. Sol lo Camp Nou de Barcelona es mai grand. En tresplomb de l’estadi, se bastiguèt una arca de 133 m de nautor. L’inauguracion oficiala se faguèt per la finala de la Cup de fotbòl entre Manchester et Chelsea lo 19 de mai (89 826 espectators). Al mes d’agost, los Dracs catalans i disputèron la finala de la Cup (perduda fàcia a St. Helens: 30-8) davant 84 241 espectators. Aquela chifra fa del club tretzista catalan la formacion francesa dels espòrts collectius qu’a jogat amb una mai granda assisténcia! Mas la chifra mai bèla per una finala de Cup aperten a l’estadi dins sa version anciana: 99 801 espectators per la finala de 1985 entre Wigan (encara!) e Hull.
Dins los recents concèrts, de notar aquel de Bruce Springsteen en junh passat. Aprèp fòrça discussions, la direccion de l’estadi a acceptat qu’unas partidas de la Copa del Monde de XV de 2015 se joguèssen a Wembley.
Mas, per l’ora, plaça al Big Hit/Grand Còp. Sul site de l’estadi, d’espectators pausan de questions angoissadas: “Serai obligat de me setar a costat d’un espectator d’una autra nacion?” (aquel deu pas èsser acostumat als estadis tretzistas) o “Quant còsta un esclopal de cervesa?”
S’avètz pas lo temps d’anar a Londres, las doas mièjas finalas se poiràn seguir en dirècte sus BeIn Sport. I deu plan aver un cafè pròche de l’ostal per se recampar entre tretzistas e esportius per seguir l’eveniment.
Alan Roch


text:
Era Administracion permet era reutilizacion des contenguts e des donades per tot eth mon e sense cap tipe de limitacion temporau ne restriccion ath delà des condicions basiques establides en article 8 dera Lei 37/2007 (citacion dera hònt, non alteracion ne desnaturalizacion dera informacion e especificacion ena darrèra data d’actualizacion), e tostemp que non se contradigue damb era licéncia o avís que pogue auer ua òbra e qu'ei era que prevau.
Era Llei 37/2007, de 16 de noveme, sus reutilizacion dera informacion deth sector public, que transpòse era Directiva 2003/98/CE deth Parlament Europèu e deth Conselh, e modificada pera Lei 18/2015, de 9 de junhsèga (qu’ath sòn torn transpòse era Directiva 2013/37/UE), regulen era reutilizacion dera informacion publica que ne dispòsen es administracions e organismes en qué participen majoritariament, ei a díder, eth dret de toti es agents potenciaus deth mercat ena reutilizacion dera informacion des instàncies publiques. Cossent damb aguesta normativa, era Administracion permet era reproduccion, era distribucion e era comunicacion publica dera òbra e, ath delà, era transformacion dera òbra entà hèr-ne òbres derivades, per tot eth mon e sense cap limitacion temporau, e tostemp que non se contradigue damb era licéncia o avís que pogue auer ua òbra e qu'ei era que prevau.
Entà reutilizar era informacion, cau seguir es condicions següentes:
- a) Non desnaturalizar eth sens dera informacion.
- b) Citar tostemp era hònt dera informacion.
- c) Mencionar era data dera darrèra actualizacion dera informacion.
Cau citar tostemp er autor o eth titular des drets: Generalitat de Catalonha. Departament de [nòm departament]. [Organisme autonòm, empresa publica].
En aguesta ligason trobaratz es adreces des departaments dera Generalitat e des sòns organismes depenenti.
Atau madeish, era reutilizacion se pòt limitar peth tutolatge d'auti bens juridics prioritaris, coma era proteccion des donades personaus, era intimitat o es drets de proteccion intellectuau de tresaus. Era reutilizacion d'òbres protegides pera proprietat intellectuau se pòt formalizar mejançant er usatge de licéncies de difusion dubèrta, coma es de Creative Commons, que cedissen determinadi drets d'explotacion des òbres. Enes contenguts a on s'aplique aguest tipe de licéncies, se permet era reutilizacion enes condicions que s'i establisquen.
Non s'autorize en cap cas er usatge de logotips, mèrques, escuts e simbèus distintius dera Generalitat de Catalonha en publicacions e webs que non siguen participadi o patrocinadi per aguesta institucion. Aguesti elements d'identitat grafica corporativa son proprietat exclusiva dera Generalitat de Catalonha e son protegidi pera legislacion en vigor aplicabla.
Era Generalitat de Catalonha garantís era confidencialitat des donades personaus que se faciliten a trauès des pagines d'aguest web enes tèrmes establidi pera Lei organica 15/1999, de 13 de deseme, de proteccion de donades de caractèr personau (LOPD), en tot implementar es mesures de seguretat de besonh e adequades ath tipe de donades personaus, cossent damb eth Reiau decrèt 1720/2007, de 21 de deseme, per quin s'apròve eth Reglament de desvolopament dera LOPD. Es donades que se requerisquen seràn es estrictament de besonh, adaptades e apertientes entara fin pera quau s'arrecuelhen e seràn sometudes a un tractament automatizat.
En cada pagina que contengue formularis qu'arrecuelhen donades de caractèr personau, s'informarà, de manèra exprèssa, dera existéncia d'un fichèr o tractament de donades de caractèr personau, dera fin dera sua recuelhuda e des persones destinatàries dera informacion, des possibles cessions de donades, dera identitat e adreça deth responsable deth fichèr, atau coma dera possibilitat d'exercir es drets d'accès, rectificacion, anullacion e oposicion sus aguestes donades e era manèra d'exercir-les. En cas qu'en bèth formulari qu'arrecuelhe donades de caractèr personau non s'expliciten aguesti drets o era manèra d'exercir-les, podetz comunicà'c a:
Era Direccion Generau d'Atencion Ciutadana, plaçada ena Via Laietana, 14, 3r, 08003 Barcelona. Aguest organ notificarà era incidéncia ara unitat responsabla dera pagina en question entà qu'ac esmende e dongue responsa ara vòsta peticion.
Totun, se voletz exercir es drets d'accès, rectificacion, anullacion e oposicion sus bèra ua des vòstes donades personaus (includides imatges o enregistrament de votz), que podessen aparéisher en bèra pagina informativa des portaus dera Generalitat de Catalonha, que non sigue un formulari, vos podetz adreçar ath departament o organisme dera Generalitat de Catalonha que sigue responsable dera pagina. En aguest ligam trobaratz es adreces des departaments dera Generalitat e des sòns organismes depenenti.
D'auta banda, es galetes (cookies) s'utilizen unicament damb fins estadistiques, donques que proporcionen informacion considerabla as responsables deth portau entà melhorar eth servici ara ciutadania.
Amb el concepte reutilització de la informació generada pel sector públic ens referim a l’ús que en poden fer persones, empreses i organitzacions per crear nous productes i/o serveis per a altres públics o destinataris. Consultatz es termes d’usatge e licéncies


text:
10/06/2016
L’autona au primtemps?O cronica dau DCL, per Joan Ive Agard
Qué se debanava dins la nuech dau 28 au 29 dau mes de mai 2016 ? :
Una desvirada dau glòbe terrenau …
La planeta blúia coalevet sens zo dire : lo cuòu en jardòla ?
L’aisse terrestre se torilhonet de l’autre biais sens prevenir ?
Queraque la meteò parisiana l’aviá plan dich : « questa nuech podrián subrevenir de las chavanas e daus auratges subreviolents ! ».
Mas delai a tremolar l’ordre eternau « Septentrïon // Miegjorn »… quò es un autre afar…
Aprep ma desvelhada un pauc pertubada, ai cherchat de comprener un tau fenomene.
Es lo resultat de l’eschauradís climatic ? Non, pas enquera… Segur qu’es l’afar de 20 ans.
Es la consequença de l’accelaracion de l’espaci temps ? Non gran ! La teoria es pas confirmada per l’academia scientifica.
Es lo contracòp de l’inovacion de l’EUROVISION 2016 que acceptet l’Australia de se far portar coma candidada de l’autre emisferi a la competicion ? Pas mai, per çò que an pas ganhat « lo song contest » europenc !
Dins lo dobte, aüei me fau verifiar :
Si lo Perigòrd se troba pas aura dins lo ranvers de Joanesborg ?
Si Nontronh es pas rasís Lo Cap de Bona Esperança ?
Si Moissídan vai pas jugar au rugbí contra Santiagò del Chile ?
En carcular plan, las consequénçias son espandidas e imperiosas… Per exemple, las novelas limitas de la region Aquitánia van èsser trebladas tanben. La bela Occitània anirá, ela, de Peitius a Ussuaià ? De Limòtges a Camberrà ? De Sent Marciau de Valeta a Soetò ?
Me fau avoar que còp sec, de mai dau Gasconh, dau Provençau, dau Lengadocian, lo Joan-Loís L., lo Olivier P. e lo Joan G. van nos oblijar d’aprener daus noveus dialectes… E de’n tot prumier lo Mapuchòc !
Gei-Oai © # Testadinslospès »
Totparier las pròvas son aquí ; Trobaretz en peça-junta, lo marcaire irrefutable dau beu desvirament d’arser : daus botareus negres (daus « champanhòus » per los Nontronhs) dins lo mes de mai es tan de creire que la dubertura d’esperit chas un « frontista ».
Les commentaires sont fermés.


text:
Le ravaudeur n'a pas collecté toutes les pièces du puzzle. Le ravaudeur ravaude, j'entends par là qu'entre les morceaux de sa peine il suture, et que suturant il renonce à l'unité de ce qu'il rassemble et sa tâche c'est de faire tenir ensemble, et son travail un manteau d'Arlequin.
samedi 7 mai 2016
Ce qui fait retour
Je n'ai plus le temps mais je le prends pour toi, je lance mes filets dans ce passé où je peine à me pencher, ce que j'en ramène c'est peu, j'en fais ce que j'en peux, et je pense aux tableaux de feutrine où le père du père collait à la Sécotine des coquillages avec rigueur, à la façon des vitrines des vieux musées d'histoire naturelle.
1 commentaire:
Se maufisar dau soleuRépondreSupprimer
Tornar a Vannes, t'i tornar trobar pas, es picar lo luec d'irrealitat. Ta chambra, lo jardin, lei carriera dei barris de pèiras tremolant de polipòds, lei renglòras grisas e lei renglòras vèrdas, lo pòrt enavau, lei ressons dau bagad, Philippe, lei pichòts, tot te subreviu, lo gòu indiferent, te subrevive, sabe pas coma. Lei sabors an pas cambiat, la lutz parèis eternala que raja sus leis isclas ont nos agradava de caminar, lei plajas ben escondudas ont t'agradava tant de denedar, ont, te maufisent dau soleu - se cau maufisar dau soleu - demoravas jamai longtemps. Corpatàssie l'incambiat, verifique, incredule, ton abséncia, e aqueu sentiment insensat que siás pas tu que siás mòrta, mai que lo mond t'escond e me mentís, coma me mentís lo mond en t'escondent, coma lo soleu t'escafa, coma son crudèus lei rires dei pichòts sota lei barris de Vannes ont de tu me languisse d'a fons.
(traduction en Oc de Stéphane Lombardo)


text: La classa de 5au qu’anè passar dus dias a Tolosa. Autanlèu sortits deu metrò, qu’estón arcuelhuts peus collegians de 5au deu Collègi del País Tolzan tà anar partatjar lo repaish dens lo lor collègi. Puish, qu’anèn visitar la vila ròsa en passar peu Capitòli, la basilica Sent Sernin, la Garona, lo pont nau e lo Casau Japonés on hasón ua pausa glaça e jòcs plan meritada. Lo ser, que’s despartín tà dromir dens las familhas deu collègi occitan. Lo lendoman qu’estó dedicat a descobrir la Ciutat de l’Espaci.


text:
Eth cristianisme conten tostemp quauquarren d’excessiu, enquiath punt que se hè plan dificil païr un trocet dera sua vertat, mentre eth sòn procès de mondanizacion se presente imparable. Tot ei crestian, ei a díder, ja arren. Nadau, per exemple: tan excessiua pòt èster era encarnacion que l’auem amagat jos eth beròi mant d’un mistèri. Tan misteriós que se diluís ena banalitat dera vida: e tot ei hestiua felicitacion. Tanben eth vielh arrianisme pren forma en naues ramificacions que non reconeishen en Crist era condicion divina, coma ensenhèc, aguesta setmana, eth reportatge Déu, amb accent, de TV3. Mès, ei enes mistèris, inagotables, a on sauvam era nòsta fe, coma diderie Rahner, tà qui era encarnacion ei “eth cas irrepetiblament suprèm dera realizacion essenciau dera realitat umana”. Biblicament, eth Lògos se hèc carn (Rahner se decante peth tèrme òme; er originau grèc parle de sarx, ei a díder, carn). Diu deven carn. Non pas en un sens filosofic, coma còs en oposicion a anma, senon coma condicion reau dera persona: coma carn, coma creatura: er òme (o era hemna) ena sua concrecion absoluta: un òme de carn e uassi. Aguesta hemna ei era que Diu presente a Adam, que, en veder-la, exclame: “Aguesta òc qu’ei uas des mès uassi e carn dera mia carn!”. Coma Adam dauant d’Eva, atau mos sentem dauant d’aqueth que s’encarne en un mainatjon. E açò mos semble impossible, e per tant, o ac negam o ac reservam en mistèri: perque eth qu’ei Infinit se hè finit, coma un diu que va a mens. Alavetz, dilhèu mès qu’era grandesa, era majestat e era omnipoténcia, aquerò que mos agace de Diu ei era sua umiliacion, era sua impoténcia, era sua petitesa, era sua forma de hèr-se carn dera nòsta carn en èster d’un praube nenon que non a qui le pogue deféner.
(DIARI SEGRE, 27 de deseme de 2014)


text:
per Felibre d'Auvernho
Lou Califat o ina doublo toco :
- Soubre lou plan territouriau : alargi l'estat islamique soubre tout esh-Sham ( = Surìo amm' Iraq) mai lou Liban e Israël.
- Soubre lou plan guerrier mai generau : tusta lou "Dàr el 7arb" = lou païs de la guerro ( = li païs nou-musulmans ) ounde podou.
Li païs li mai facils de tusta sou la Franço e la Belgico à causo de lours enormos poupulacious musulmano e del sousté que recebou de la part del Front de Gauche, di trotskystos, di coumunistos, di ecolòs e de Sarkozy (Libio, Counselh Francés del Culte Musulman CFCM).....
Pel moment aun pas previst de restaca la Franço e la Belgico al Califat.
C'est prévu pour la génération suivante.
commenter cet article


text:
Dissabte, 30 de novembre de 2013, 03h00 Espòrt
Cangorós o Kiwis, per quals la Copa?
A la Copa del Monde, lo trofèu ofèrt per l’esperasanés Paul Barrière, de causir s’anirà tornar a Auckland o se prendrà pel desen còp lo camin de Sydney! Decision aqueste dissabte de vèspre al tèrme d’una partida que s’imagina dantesca sus la pelena d’Old Trafford entre australians e neozelandeses.
Malaisit de faire un pronostic que los melhors jogaires de la planeta tretzista seràn jols uèlhs dels 70 000 espectators.
Una granda part de la conclusion de l’afrontament se farà amb la melhora direccion de jòc que seràn capables de balhar los mièges, siá Jonhson-Foran d’un costat, siá Cronk-Thurston de l’autre. Los paquets d’avants son balèses-balèses dels dos costats. Sonny Bill Williams, designat melhor jogaire tretzista de l’an, demòra totjorn en capacitat de faire la diferéncia sus una o doas accions de tria. Se sap pas, a l’ora ont escrivèm aquestas linhas, se lo Billy Slater reïntegrarà la plaça d’arrièr cò dels australians, mas Greg Inglis lo remplacèt de primièra a Wembley. L’afrontament entre los alièrs e las linhas de tres quarts valdrà lo còp, entre doas cordeladas de caçaires d’ensags: Jarrayd Haine (Austràlia) a marcat ja 9 ensags, Roger Tuivasa-Sheck (NZ) 8 e Brett Morris (Austràlia) 7!
Aquesta finala serà la vertadièra apoteòsi de la competicion. Alara, s’avètz pas vòstra bilheta per l’estadi bèl de Manchester, aqueste dissabte una sola solucion: la television, a 3 e mièja del vèspre, sus BeIn Sport 2 (redifusion a dètz oras de la nuèit sus BeIn Sport1)! Auretz de bavarilhas pels uèlhs!
Rebombs de pauma
- Tornarai. Greg Bird, lo segonda linha australian, a dit als responsables dels Dracs que comptava plan tornar a Perpinhan a la fin de son contracte amb la Gold Coast (NRL). Es a dire dins... quatre ans!
- Vestits. Dins lor botiga de Brutus, aqueste dissabte, los Dracs presentan la colleccion 2014 dels vestits del club: malhòts, vèstas, casquetas...
Alan Roch
Jogarí meilèu sus Australia, mès sus un encontre, podèm pas díser gran causa a l'avança ...


text:
Volètz far de regent a Calandreta?
Ajudaretz los calandrons per que parlen occitan, portaretz als mainatges una cultura de la dobertura e del respècte de l’autre e lor donaretz tot çò que poiretz per qu’aprengan çò que lor farà mestièr de saber…
Qual se pòt venir formar?
Lo mond qu’an una licéncia de l’Universitat, que practican l’occitan oral e escrich e que se sentisson l’enveja d’ensenhar.
Una formacion completa en tres annadas
Jurada: Los candidats acceptats a la jurada per una federacion regionala de las Calandretas venon de “calandrins” e intran en primièra annada.
Lo CFPO de Besièrs s’entracha, demercé l’ajuda financièra del Conselh Regional de Lengadòc e Rosselhon, de la primièra annada de formacion: Los calandrins participan a dètz estagis teorics a Besièrs e partejan trenta setmanas de practicas professionalas en classa amb un regent.
Per mai d’entresenhas a prepaus de las tres annadas de formacion


text:
Sent Somplesi
Sent Somplesi[1][2] (Saint-Sulpice-sur-Lèze en francés) es una comuna lengadociana (Lengadòc) del parçan de Volvèstre situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Es una comuna de l'Airal urban de Tolosa
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom de Sent Somplesi es lo d'un avesque de Borges, o dos segon los autors, als sègles VI e VII[3],[4]. En toponimia, se rencontra la fòrma sabenta de son nom (Sulpici) o de fòrmas d'evolucion populara (Soplesi, Soplèsi, Somplesi, Sepise, etc), o tanben de fòrmas d'evolucion populara influenciadas per la fòrma sabenta, generalament utilizada en francés. Sèm aicí dins lo segond cas.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Carbona; es ara del canton d'Autariba.
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2013 : 2049 (147 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 629
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007


text:
Dimars, 12 de novembre de 2013, 03h00 Espòrt
Los jogaires de Tonga, contents mas eliminats
Sièis esquipas n’an acabat amb l’edicion 2013 de la Copa del Monde. Doas auràn pas plan de camin de faire per s’entornar a l’ostal: Irlanda e Galas. Per Irlanda, la competicion se joguèt sus la partida contra Fiji e perdèt. Per Galas, avèm ja escrit aicí qu’es la decepcion bèla de la competicion: l’esquipa manquèt d’èime de longa. Tresena formacion europèa eliminada: Itàlia, levat qu’amb lo sistèma de qualificacion èra compausada quasi exclusivament d’australians, pichons filhs d’emigrats. Aquò pausa un problèma: es qu’ajuda lo desvolopament del XIII dins la Peninsula? Es que la Copa del Monde pòt èsser una competicion interNRL dels païses d’origina dels jogaires? Per Papoa-Nòva Guinèa, la qualificacion se joguèt sus la penalitat mancada fàcia a França. La formacion s’apiejava sus un cèrt nombre de jogaires del campionat nacional. PNG anirà pas mai luènh se contunha de prepausar un jòc estequit e morrut. Las Illas Cook prepausèron un jòc plasent: de segur, caldriá mai de rigor e un menaire de jòc eficaç, mas lo romantisme es plan agradiu. Demòra Tònga que passèt pas plan luènh de la qualificacion e que fa pròva d’un bèl estrambòrd sus la pelena.
Las formacions eliminadas an totas jogat lo jòc: cap abordèt los rescontres en victima e permetèron de seguir de partidas plasentas e engatjadas.
Demòran sèt partidas per conéisser lo campion del XIII: los quatre quarts de la dimenjada, las mièjas finalas de Wembley (dissabte 23) e la finala bèla de Manchester (dissabte 30 de novembre).
Lo campionat de retorn
Mas, al país, tre la dimenjada que ven, ne serà acabat de la pausa del campionat Elèit.
Son al programa per dissabte 16: Tolosa-Limós (16h) e Avinhon-Palau (16h30); e per dimenge 17: Dragonets-Vilanuèva (15h30) e Carcassona-Lesinhan (16h). Los Dragonets an ja doas partidas de retard que se disputaràn del temps de Nadal contra Tolosa (dimenjada del 22/12) e contra Lesinhan (dimenge 29/12). Es que faràn tornar jogar lo fait qu’an mai de 3 seleccionats per demandar un novèl remandadís? Aquò complicariá lo debanament e lo calendièr de la competicion. Carcassona coneis unes guirguilhs intèrnes aprèp la desfaita a Palau e 4 jogaires son indisponibles per l’an. Al pè de Ciutat, s’espèra l’arribada (mas quand totes los papièrs seràn reglats e la moneda trapada per pagar la quatrena licéncia d’estrangièr —10 000 euros —...) dels papós: lo polivalent Dan Aiye (autor d’un ensag contra lo Kiwis) e lo pilar Mark Mexico. A miègjorn, jol tibanèl de Domèc, una taulejada “medievala” metrà los espectators en forma!
Alan Roch
Èi vist lo dusau mieitemps de França-Samoa.
Demorava 10 mn e los comentaires de BeIn TV (Lo famós Rodòlfe !) pensavan qu'èra enqüèra possible de marcar dus ensais entà tornar pegar a l'escòre, lavetz que la realitat èra : quin se'n pas prénguer dus de mei ?
Me soi regalat de véser jogar los Samoans çaquelà, los Blaus que's son castigats eths-medish per dècas de mans e autas.
L'ensai de l'endarrèr de Samoa èra de non pas créser !!
Decepcion a Brutús : França : 6 - Samoa : 22
Los Blaus en quart disssabte contra Anglatèrra.
Fiji-Samoa dimenge.


text:
23/10/2016
Daus òmes que tomban, episòde 13, per Joan Ganhaire
Pertant, aus Tamaris, i ‘viá aparentament degun que responde a queu sinhalament, e pas mai a l’ostelariá de las Ersas. Marcatz bien que aqui, avem pas bien ‘gut lo temps de far coneissença. Laidonc, misteri. Quò li en copa la prumiera de Bruckner, au Gaëtan. E las prumieras nòtas de la cinquiema de Beethoven que estufla son pas signe de brave temps, malaise, incomprenason, dangier benleu. E veiquí nòstre patron que se bòta a la nuech, fasent crasenar las dents, recoquilhonat dins sas tres cubertas, embarrat dins la chalor de son radiator electric e dins la lentor mortuaria dau second movament de l’ Emperor. Quante es entau d’umor i a pus nonmas lo laissar bonhar dins la melancolia. Franciscò e io, nas au vent, colem la rua daus Fossats Sent Bernat, riebem a la Sena, vam plan trobar quauquaren a chaunhar, nos sietem a la terrassa d’un estanquet au cuenh dau baloard Sent German e dau quai de la Tornela. Chocrota. Ba ! Quò nos chamjara dau bon minjar de Ròsa.
Franciscò trapa un jornau, edicion dau ser, espofidada, espia me quò, Carambolatge Monstre sus lo Periferic, Quauques Nafrats Leugiers, enquera urós, Subrebeus Desgats Materiaus. Lo rei de la perseguida, l’as dau volant, lo menaire falord a enquera tustat. Pareis que cherchen una lonja limosina negra que seriá, per imprudéncia a l’origina de l’accident. Quauqu’un auriá relevat los numeròs. Franciscò a desjà chamjat las placas e surtit lo noveu juòc de papiers. ‘Na vielha ‘bituda. (de segre)
Joan Ganhaire.
14/10/2016
Daus òmes que tomban, episòde 12, per Joan Ganhaire
Queu monde son plan onestes, que vodrían pas que quela persona se siaiá facha dau mau, que vodrián pas laissar en França una meschanta ideia de l’Empire dau Solelh Levant. Ai pas tot comprès, mas ben pro per taschar moien de’n saber un pauc mai sus quela dicha persona que porriá plan èsser l’aromaire de mon comissari.Quauques gestes un pauc disconvenients sus un biais interrogatiu m’assabenten que la personna esversada sembla èsser una femna, mas quo es tot çò que nòstras coneissenças recipròcas de la lenga de l’autre me permeten de descrubir. Laisse queu comissariat de desvirats ‘vancès que quauqu’un se sovene qu’un pitit tipe magre s’interessava un pauc tròp au comissari Clunhac, que, justament, venem de trobar matrassat dins son bureu. Serenada plena d’imprevist ! Un pitit vent tebie que josleva un pauc de pouvera e quauque retrum ven me placar a la chamba un bocin de papier chafrolhat. Me creiretz si voletz, mas quo es una lista de noms, de plaças e de datas, a tots los còps, quo es lo trabalh de Clunhac per Caüsac.
Plasent coma ‘na codena mau rasclada, lo Gaëtan. Avem viste fait lo torn dau problema. Quauqu’un a saubut que ‘viam comandat queu trabalh a Clunhac, quauqu’un que voliá pas que quò nos tombe entre las mans, que a fait lo viatge de Paris, a prengut la pena de venir aromir lo comissari, mas que sa fugida s’entraupet dins la banda nipona, que a perdut son preciós papelon, que l’asard a fait que m’es tornat tombar entre las mans, vòle dire las chambas. Prumiera deduccion, quo es quauqu’un, una femna, d’après, que a auvit o escotat la conversacion telefonica coma Clunhac, que comprend nòstra lenga, que vòu copar la rota a nòstra chercha, a saber quauqu’un que vòu protegir Natalena Daumonteil-veuva Fleury-veuva de Gueranda-segurament veuva Quauqu’un Mai.(de segre)
Joan Ganhaire.
14:34 Publié dans Joan Ganhaire, Daus òmes que tomban, La Vita en òc ( archivas DL papier) | Lien permanent | Commentaires (0)
09/10/2016
Daus òmes que tomban, episòde 11, per Joan Ganhaire
Aprofechí un movement de fola degut a l’arribada d’un grope de japonès sens novelas de l’autòcar que los ‘viá pausats plaça dau Pantéon per me raletar dins lo corredor que menava au prifond dau comissariat. Quauques bureus vitrats voides a questa ora, manca un ente un paubre tipe aviá l’aer de passar un meschant moment entre dos inspectors en braç de chamisa. Coratge, camarada, subretot, avoa ren, pas un mot, silenci, as ren fait, se son trompats de tipe, creu un vielh de la vielha que a conegut quò sap pas quant de còps. !
Passat los pissadors d’aisat coneitre a l’odor, quauquas pòrtas barradas, a, una ente i a marcat comissari Clunhac, desrengetz pas. Sei plan cortès, tuste dos còps, ren. Benleu es pas quí, finalament. Drube la pòrta. Degun. A si es plan, dos pès que passen jos lo bureu, ‘na chadiera esversada. Riscava pas me respondre, lo comissari. Es esplamit contre lo mur, e fai ‘na bona siesta. Ne’s pas mòrt, mas si s’esvelha, aura segurament un brave mau de testa, que d’aqui, vese la brava fendassa que a au mitan dau front. L’estatua en bronse que li a fai quò jai pas luenh. Risque dos pas, per cas que sus lo bureu i auriá dau corrier per Gaëtan. Ren. A pas bien ‘gut lo temps de trabalhar per nautres que quauque arcandier mau content dau comissari es vengut li tornar sa monuda. Delicatament, tòrne surtir, boisse d’un mochenas pas tròp pròpe la ponhada de la pòrta, mancariá pus nonmas de quò que me fase massar per aver estordir queu dich Clunhac que vene de veire per lo prumier còp.
Dins lo al dau comissariat, quò vai pas en se dobant. Los japonès an pas tornat trobar lor car, mas an tornat trobar lo menaire eslonjat jos un portau de la rua de l’Estrapada emb una brava massaròta sus la clòsca. Fau creire que i a quauque meschant vent que bufa de ser dins lo V°. Demai, un que parle un pauc lo francès, es trapat e explicar a fòrça de molinadas de braç, que, en ‘ribar au comissariat, quauqu’un s’es foitat en galopar dins lor grope, es tombat per terra, s’es relevat e a tornat fugir sens dire fava.(de segre).
Joan Ganhaire.
10:15 Publié dans Joan Ganhaire, Daus òmes que tomban, La Vita en òc ( archivas DL papier) | Lien permanent | Commentaires (0)
30/09/2016
Daus òmes que tomban, episòde 10, per Joan Ganhaire
Tot a fet plasent coma endret. Doas pitas femnas, de las sòrs si comprene bien, tenián la botica, e nos troberen de las chambras que donavan sus lo dernier, luenh daus bruchs de la circulacion. Nautres, coma lo Franciscò, nòstra periòda parisenca, quò se passava pas emperaquí, mai pus leu dau costat dau XIX°. Restavam rua de Crimea, entre l’avenida de Flandra e lo canau de l’Orcq. Eram tranquilles, quí. Trabalhavam laidonc per Jò de Montsoris, especialitat agencias postalas e forgons blindats, a ! Quaus sovenirs, te rapelas quante ‘viam restat los tipes de la Brinks Baloard Mac Donald e los de Cash Service rua d’ Aubervilliers, e la pòsta de la Pòrta de Pantin ! E la de la rua de Tanger ! Quau domatge que Jò aie degut restar sas activitats. Tres balas en plen pitre, de la part de Simon Piau de Chen, pas tròp urós de veire nòstra equipa lo chaupir aprep lo còp de la rua Ordener. Marcatz bien que quò li portet pas bonur, au Simon, que eu e dos de sos aracandiers bonheren pro longtemps dins lo canau Sent Martin. Franciscò ne’n a jamai tròp parlat, mas me damande si una nuech ente era pas de tròp bona umor, era pas ‘nar passar sos nervs sus la banda de maufasents dau XVIII°.
Quo es per quò que dins la serenada, aní sens grand dangier de me far trasconeitre aus rensenhaments au commissariat de la rua Cardinau-Lomonge ente lo nommat Clunhac deviá aver començat d’amassar los rensenhaments si gentament damandats per son ancian colega. Aime pas tròp rentrar dins quilhs establiments que me fan tròp pensar a daus punhets un pauc tròp sarrats, a daus barreus un pauc tròp solides, a de las sarralhas un pauc tròp barradas. Me faguí enquera mai pitit que natura, a penas visible demest los beus brigons en unifòrme, los inspectors en manteus de plòia, las vessas massadas baloard Sent German, un pilòt d’estudiaires esmalits contre quauqua refòrma de l’ensenhament, cinc o sieis negres que un benleu aviá fait quauquaren, un coble de toristas que venián de se far raubar lo pòrtafuelha, una dròlla qu’aviá nonmas retrobat de sa bicicleta l’antivòl sonhosament estachat ad’un luminier de la rua Cuvier. Sens granda reüssida, damandí aprep lo comissari Clunhac, daus còps era pas quí, daus còps era tròp ocupat, daus còps, que li voletz au comissari Clunhac, quo es personau...(de segre).
Joan Ganhaire.
06:59 Publié dans Joan Ganhaire, Daus òmes que tomban, La Vita en òc ( archivas DL papier) | Lien permanent | Commentaires (0)
25/09/2016
Daus òmes que tomban, episòde 9, per Joan Ganhaire
Lai, crese que la memòria li tornet au comissari dau 5°, que Caüsac poguet copar la comunicacion tranquille. Auriá sos rensenhaments l’endoman, mai benleu dins la serenada. Eissaiet segurament de far la mesma comanda a d’autres ancians colegas, mas sa meschanta umor nos assabentet que quò s’era pas passat dau mielhs, dos daus ancians eran partits a la retirada, un autre era mòrt,e lo darrier deviá aver la consciéncia bra’ment tranquille que aviá envoiat Caüsac se far fotre en dire qu’aviá pas mau d’autras chausas a far que farfolhar dins lo retrum de i aviá trente ans. Faudriá se contentar de la contribucion dau comissari Clunhac que Caüsac semblava tot a fet bien coneitre.
Franciscò ne’n unlava de plaser. Cent vint a l’ora li semblava rasonable coma vitessa e lo periferic coma airau de juec, un fai pas mielhs per lo rei dau volant, famós dins tot lo país per escartar las veituras de flic, mai totas badantas e luquetantas, per engulhar las pitas ruas e los sens interdichs sens una esvirolada, per menar en seguretat tota l’equipa e sa ganha. Sus lo sieti de dernier, Gaëtan era tornat d’umor plasenta e de sos auvidors, s’eschapava quauquaren comà Prelude Aflaquit per un Chen. Tres goiats dins una vielha cacunha que fumava de pertot, nos passeren en far un det d’onor. O ! Goiats ! Que avetz fait ! Franciscò levet las cilhas, apuiet legierament sus quauqua pedala, faguet quatre o cinc recrochetatges, tornet a lor nautor, e d’un pitit còp de volant los forcet de tucar las glisseras de proteccion. I aguet una nauta gerba de lutas, un cuinament de pneumatics que refrenen a mòrt, tres o quatre rebombadas contre de las veituras que ‘vián pas pogut eschivar la cacunha. Fau pas far chiar Franciscò. E quo es plen d’una vigor novela que engulherem la Pòrta d’ Italia, la Plaça de mesma nom, l’Avenida daus Gobelins e la rua Monja, per ‘mor de trobar una pita ostalariá que coneissiá Gaëtan e que donava sus lo vergier de las Arenas.
(De segre). Joan Ganhaire.
10:50 Publié dans Cultura e literatura en òc, Joan Ganhaire, Daus òmes que tomban | Lien permanent | Commentaires (0)
18/09/2016
Daus òmes que tomban, episòde 8, per Joan Ganhaire
L’ostelariá de las Ersas era ‘na bona maison. Recomandada per la patrona daus Tamaris. Una chambra per chacun, que fòra sason, fasián daus pretz, e la de Caüsac subrechaufada per un radiator electric. S’i era embarrat emb sos auvidors, e en ‘nar veire si tot ‘nava bien, si ‘viá de que beure e pissar, aviá conegut Tres Bocins en Fòrma de Pera, çò que es chas se lo fin dau fin dau plaser de la chaça anticipada. Queu ser, aguí nonmas a cherchar sus internet quauques numeròs de telefòne, genre comissariat dau 5°, dau 6°, dau 13° e dau 11° arondissaments, ente Caüsac deviá ‘ver quauquas vielhas coneissenças, e a li enregistrar sus son telefonet, prestes a far fuòc lo lendoman matin. Franciscò e io tornerem surtir per veire un pauc mielhs lo país, mas ne’n aguí leu mon fais de las ruas negras e voidas, dau long baloard foetat per lo vent ploiau e de comptar las eslausiadas daus quatre o cinc fares que luquetavan dins la nuech, e laissi Franciscò contunhar sa chenada, sole, nas au vent, plen d’esperança. A l’auvir petonar quante tornet, pense que era estat fanit.
Demest los comissaris que coneissiá Caüsac, deviá ne’n aver per lo mens un de chas nos, que, tras lo mianadís, podiá segre la converascion, au mens çò que disiá Gaëtan. Finalament, quo era pas talament complicat, era nonmas question de far lo recensament de totas las mòrts brutalas per tombada dins los eschaliers, o per las fenestras, o daus aubres, que aurián pogut ‘ribar a Paris entre las annadas 60-70, epòca probabla de la preséncia de Natalena dins la capitala, a e puei tanben, las victimas serián segurament dau monde de la nauta, daus manca-de-ren, daus purits de sòus. Pas la pena de perdre son temps coma los creba-la fam e los traina-biassa. Quò deviá pas se passar tot sol a l’autra riba dau fiau que Caüsac deguet far parlar los bons sentiments, los sovenirs te rapelas lo còp de man que te doní per lo misteri dau Museum ? E per lo tuaire de la Contrescarpa ? E per lo doble assassinat de la rua Moftar ? L’autre deviá pas se sovenir, que fauguet passar a las esmanciadas, e tots quilhs pitits paquets de podra que gardavas per tu, te’n sovenes ? E la rantela de macareus que me demande si tu ne’n fasias pas partida… (De segre).
Joan Ganhaire.
09:54 Publié dans Cultura e literatura en òc, Joan Ganhaire, Daus òmes que tomban | Lien permanent | Commentaires (0)


text:
27.07.2017. Nòva
De ribairencs d’un quartièr residencial de Semiac (País de Tarba) an començat
7.07.2017. Nòva
L’Organizacion Mondiala de la Migracion (OMM), restacada a l’ÒNU, a anonciat qu'ongan
23.06.2017. Nòva
Cédric Herrou, lo païsan de la Val de Ròia qu’es vengut lo simbòl de
21.06.2017. Nòva
De grops ultradrechistas, dont lo francés Generacion Identitària, son a empedir que las
14.06.2017. Nòva
La rota centrala mediterranèa contunha d’èsser un camin plen de tombas e patiment
26.05.2017. Nòva
Trenta cinc personas mòrtas, dont fòrça enfants, es lo tragic bilanç del
15.05.2017. Nòva
Portugal a ganhat ongan lo concors d’Eurovision en tot rompre los clichats. La cançon ganhanta,
11.05.2017. Nòva
Dissabte passat, mentre que qualques milions d’occitans preparavan lors bilhetas de vòte
5.05.2017. Nòva
An començat una campanha a Barcilona de Provença (Ubaia) per demandar que s’expulse
27.03.2017. Nòva
Abbas, Pasha, Zana e Khalid, son quatre joves refugiats curds de l’estat iraquian, qu’arribèron
20.03.2017. Nòva
Almens 42 personas mòrtas, dont fòrça femnas e enfants, es lo tragic bilanç
8.03.2017. Nòva
Lo parlament ongrés aprovèt ièr una lei discutida que permet la detencion dels migrants
6.03.2017. Nòva
Qualques activistas umanitaris se son dochats per carrièras, al centre vila de Calais, e an distribuit
3.03.2017. Nòva
Lo govèrn de David Cameron aviá acceptat lo mes de mai passat lo nomenat emendament Dubs,
24.02.2017. Nòva
Lo govèrn dels Estats Units establiguèt dimars passat las nòvas directivas per expulsar
20.02.2017. Nòva
De centenats de milièrs de personas manifestèron dissabte passat a Barcelona per l’aculhença
13.02.2017. Nòva
La societat civila de Catalonha se mobilizèt un còp de mai dissabte passat per exigir una
7.02.2017. Nòva
A l’ocasion del Jorn Mondial de l’Exili e de la Deportacion, lo govèrn de la Generalitat
10.01.2017. Nòva
L’èrsa de freg que patisson lo centre e l’èst d’Euròpa a tuat
6.01.2017. Nòva
Cédric Herrou passèt dimècres passat, 4 de genièr, davant lo tribunal correccional
4.01.2017. Nòva
Detenguèron en Grècia, lo 27 de decembre passat, los activistas bascos Mikel Zuloaga e
20.12.2016. Nòva
La vila carcinòla de Realvila aculhís dempuèi lo començament de novembre
18.12.2016. Nòva
Lo Conselh Europèu publiquèt dimècres passat de ser un vidèo per explicar,
3.12.2016. Nòva
An lançat en Catalonha una campanha per l’aculhença dels migrants e dels refugiats
4.11.2016. Nòva
Segon lo darrièr bilanç de l’Organizacion Internacionala per las Migracions (OIM),
27.10.2016. Nòva
La còla del programa Panorama, de la cadena britanica BBC, a enquestat sus qualques usinas de
25.10.2016. Nòva
Doas associacions besierencas, “Esprit Libre” e “Cultures Solidaires”, exigisson
25.10.2016. Nòva
Comencèt ièr diluns los trabalhs d’evacuacion del campament de migrants e refugiats
18.10.2016. Nòva
Gaireben un milion de civils poirián abandonar Mossol quand començarà l’operacion
17.10.2016. Nòva
Lo Front Nacional de Limós (Rasés) organizèt dissabte passat una manifestacion per
5.10.2016. Nòva
Lo candidat ultranacionalista francés a la presidenciala, Nicolas Dupont-Aignan, del movement
4.10.2016. Nòva
Lo burèu electoral ongrés a invalidat lo referendum sus l’aculhença dels refugiats,
25.09.2016. Nòva
L’ÒNU presentèt arunan lo documentari Clouds over Sidra, qu’explicava l’istòria
23.09.2016. Nòva
Tornarmai una tragèdia en Mediterranèa. Un batèl amb aperaquí 600 migrants
23.09.2016. Nòva
“I a mai de gents que jamai en movement. N’i a que fugisson la guèrra, n’i a
31.08.2016. Nòva
Divèrses vaissèls de la Marina Italiana poguèron salvar de milièrs de naufragièrs
29.08.2016. Nòva
Norvègia es a bastir una barrièra d’acièr sus sa luenchenca frontièra
24.08.2016. Blòg de Eric Roulet
Dens lo monde sancèir, o au mens dens los mediàs francés, se parlava sonque d’aquò... Enfin
19.08.2016. Nòva
Lo rei Abdullah II de Jordania assegura que son país es arribat a son limit a causa dels milièrs
4.08.2016. Nòva
Qualques organizacions europèas exigisson lo cessament immediat de l’acòrdi entre
28.07.2016. Nòva
Gioiosa Ionica es un vilatge calabrés, a qualques 200 Km al sud de La Gàrdia, que
21.07.2016. Nòva
Las autoritats de Bulgaria an detengut 45 immigrants qu’ensajavan de traversar la frontièra
5.07.2016. Nòva
Aperaquí 2900 personas son mòrtas dins las aigas de la Mar Mediterranèa pendent
4.07.2016. Nòva
Un tribunal d’Ongria a condemnat dètz migrants a una pena d’entre un e tres ans de
22.06.2016. Nòva
Las guèrras e las persecucions an causat lo desplaçament de 65,3 milions de personas en
14.06.2016. Nòva
Un esquipa de refugiats serà ongan en competicion dins los jòcs de la XXXI olimpiada, que
10.06.2016. Nòva
D’enfants sirians refugiats a la vila turca d’Antiòquia fan los unifòrmes dels
9.06.2016. Nòva
Lo nombre d’enfants que travèrsan la Mar Mediterranèa cap a Euròpa s’es
7.06.2016. Nòva
Lo pòrtavotz del Creissent Roge en Libia, Jamis al Bosaifi, a confirmat dimenge passat qu’aquestes
31.05.2016. Nòva
Lo camp de refugiats d’Eidomeni es ja completament evacuat, segon çò que raportavan
29.05.2016. Nòva
Human Rights Watch a elaborat un grafic amb los dètz païses qu’an recebut mai de refugiats,
25.05.2016. Nòva
Joan Punyet i Miró, felen del pintor catalan Joan Miró, organizèt dijòus
25.05.2016. Nòva
Las autoritats grègas an començat ièr l’expulsion dels refugiats del camp
25.05.2016. Nòva
Un òme sens domicili fixe desfisèt una manifestacion de neonazis a Madrid. “Sètz
15.05.2016. Nòva
Save The Children, l’ONG que defend los dreches dels enfants, a publicat aquesta setmana lo segond
7.05.2016. Nòva
Un atac aerian contra un camp de desplaçats intèrnes de la guèrra civila siriana
3.05.2016. Nòva
Lo sit web “15 years”, fach per The migrant’s files, documenta dempuèi l’an
18.04.2016. Nòva
Après vesitar lo camp de refugiats de Moria, a l’illa grèga de Lèsbos, lo
18.04.2016. Nòva
Lo musician catalan Jordi Savall vesitèt dissabte lo camp de refugiats de Calais. Acompanhat d’un
13.04.2016. Nòva
Lo primièr ministre grèc Alexis Tsipras a criticat durament lo govèrn de Macedònia
12.04.2016. Nòva
Dimenge passat de matin, de centenats de refugiats del camp d’Eidomeni ensagèron de passar
9.04.2016. Nòva
Un grop de nèrvis del partit grèc neonazi Chrysi Avgi (Alba Daurada) a atacat amb fòrça
7.04.2016. Nòva
Txarango es un grop catalan de musica qu’en Occitània lo coneissèm ben, mai que mai
7.04.2016. Nòva
Lo papa Francés vesitarà dins los jorns venents l’illa de Lèsbos. Segon d'informacions
5.04.2016. Nòva
Ièr, d’ora de matin, l’Union Europèa faguèt las primièras expulsions
21.03.2016. Nòva
Un quarantenat de manifestacions pertot en Euròpa se debanèron dissabte passat. Protestavan
19.03.2016. Nòva
Los lidèrs europèus se son amassats per ratificar lo preacòrdi amb Turquia per i
18.03.2016. Nòva
La CJUE asseguraque lo drech comunautari permèt als estats membres l'expulsion “a un
16.03.2016. Nòva
Las autoritats de Macedònia an deportat a Grècia sèt centenats de refugiats provenents
15.03.2016. Nòva
La cap del Partit Verd Europèu, Ska Keller, faguèt la setmana passada un discors fòrça
9.03.2016. Nòva
L’acòrdi de l’UE amb Turquia es illegal, çò o anoncièt ièr
8.03.2016. Nòva
La crisi dels refugiats dins l’Union Europèa es cada jorn mai grèva, mai que mai
6.03.2016. Nòva
Lo jornal The Washington Post a realizat un reportatge interactiu del viatge perilhós que fan
2.03.2016. Nòva
Qualques milièrs de refugiats que se tròban atrapats en Grècia ensajan dempuèi
2.03.2016. Nòva
La polícia francesa comencèt diluns d’expulsar de personas del camp de migrants e
29.02.2016. Nòva
En seguida de la grèva crisi dels refugiats que se viu en Euròpa dempuèi l’an
28.02.2016. Nòva
L’artista e activista chinés Ai Weiwei a cobèrt las cinc colomnas de la faciada del
26.02.2016. Nòva
Lo tribunal administratiu de Lilla refusèt, ièr dijòus, lo recors presentat per
24.02.2016. Nòva
Belgica a anonciat arser, per suspresa, que barra sa frontièra amb França e que i desplega
23.02.2016. Nòva
Alemanha ven de viure l’alarma politica e l’indignacion generala après dos incidents
9.02.2016. Nòva
L’exòde de ciutadans sirians que fugisson la guèrra s’arrèsta pas. Los
8.02.2016. Nòva
Danemarc es pas lo sol país ont se confisca oficialament l’argent e los afars dels refugiats,
1.02.2016. Nòva
Dimenge, los fotbolaires de doas esquipas grègas de la segonda division protagonizèron
28.01.2016. Nòva
Lo Parlament danés aprovèt amb una majoritat granda la reforma de la lei d’asil que
21.01.2016. Nòva
Los estats de l’Union Europèa (UE) an solament reïnstallat 322 refugiats dels 160 000
13.01.2016. Nòva
La vila alemanda de Colonha, que lo 1r de genièr los mèdias ne parlavan a causa de desenats
1.01.2016. Nòva
Giorgos Moutafis es un ciutadan grèc qu’a dich adieu a l’an 2015 amb un vidèo
23.12.2015. Nòva
La vila de Calais protegirà los graffitis de Banksy. Lo mai remarcable es fach dins un campament
23.12.2015. Nòva
Lo Naut Comissiariat de las Nacions Unidas pels Refugiats (NACNUR) a avertit que i a ja 60 milions de
2.12.2015. Nòva
La familha d’Alan Kurdi, l’enfant que trobèron mòrt sus una plaja de Bodrum,
24.11.2015. Nòva
Lo freg de l’ivèrn es arribat, e arriba la sason mai marrida per las personas sens domicili
10.11.2015. Blòg de Joan-Marc Leclercq
La guèrra deus mots se decabestra. Es pas navèth. Los que tenguen las manetas de l’informacion se
30.10.2015. Nòva
Petra László, la jornalista ongresa que foguèt filmada quand fasiá la cambeta
30.10.2015. Nòva
Almens sèt personas mòrtas, dont cinc enfants, es lo bilanç del naufragi d’una
20.10.2015. Nòva
Angela Merkel ditz ara qu’Alemanha poiriá quitar de s’opausar a l’intrada dels
19.10.2015. Nòva
Dins l’èrsa de refugiats sirians qu’ensajan de traversar mièja Euròpa
19.10.2015. Nòva
O aviá anonciat e o a fach. Lo govèrn d’Ongria barrèt dissabte passat la frontièra
14.10.2015. Nòva
Muhammad (Paquistan) Ditz Muhammad que, se dobrisson de botigas, lor fan pagar d’argent.
26.09.2015. Nòva
Lo 25 de setembre de 1985 de ser, fa exactament 30 ans, la vila de Baiona (Bas Ador / Baish Ador) visquèt
25.09.2015. Nòva
Quatre ans e mièg après la guèrra, de desenats de milièrs de sirians an començat
24.09.2015. Nòva
Los ministres de l’interior de l’Union Europèa son finalament convenguts uèi
18.09.2015. Nòva
Lo Parlament Europèu a votat d’urgéncia, aqueste dijòus passat, la proposicion
18.09.2015. Nòva
La tension aumenta de mai en mai sus la frontièra entre Ongria e Serbia, a Roszke. La polícia
17.09.2015. Blòg de Lo repotegaire
Un drollet mòrt sus una plaja faguèt miranda qualques jorns a. Perqué? Aquí un dels mistèris que
16.09.2015. Nòva
Ongria a barrat sas frontièras als refugiats. De milièrs de refugiats se tròban
15.09.2015. Nòva
Los ministres de l’interior dels païses de l’Union Europèa decidiguèron
14.09.2015. Nòva
Christian Troadec, primièr cònsol de Karaez (Bretanha), a anonciat que sa vila aculhís
8.09.2015. Nòva
“França es dispausada a prene sa part, aculhirem 24 000 personas. O farem”, çò
8.09.2015. Nòva
Qualques centenats de britanics se son mobilizats, al marge de lor govèrn, e per lor compte, per
7.09.2015. Nòva
Àustria e Alemanha son a aculhir, dempuèi dissabte, de refugiats que fujon la guèrra
5.09.2015. Nòva
Aylan Kurdi es l’enfanton de tres ans que dimècres passat lo trobèron mòrt
5.09.2015. Nòva
De milièrs de refugiats comencèron ièr una multitudinària marcha a pè
4.09.2015. Blòg de Terric Lausa
Quand èri mainatge aviam pas que la TV en negre e blanc a l’ostal e en consequéncia sovent anavi
4.09.2015. Nòva
Las scènas dramaticas contunhan d’èsser abitualas tocant la crisi de refugiats provenent
4.09.2015. Nòva
1. Lo viatge Aquesta mapa publicada per rescue.org documenta los passes que los tròba
3.09.2015. Nòva
La comuna del Vigan (Cevenas) aculhirà e albergarà de refugiats sirians dins de lotjaments
2.09.2015. Nòva
La dura e complicada marcha dels milièrs de refugiats per l’Euròpa de l’èst,
31.08.2015. Nòva
Aperaquí cinc mila personas —mila segon la polícia— manifestèron dissabte
28.08.2015. Nòva
Cinquanta una personas mòrtas dins la cala d’un vaissèl Trobèron
26.08.2015. Nòva
De milièrs de refugiats venent de Siria, Iraq e Afganistan avançan cap a Serbia e Macedònia
23.08.2015. Nòva
Lo nombre de personas immigradas o refugiadas qu’an traversat la Mediterranèa en cèrca
17.08.2015. Nòva
Almens quaranta mòrts dins la cala d’un vaissèl Almens un quarantenat de
15.06.2015. Nòva
Aperaquí dos centenats de migrants son blocats a la frontièra politica francoitaliana,
26.02.2015. Nòva
Amnestia Internacionala (AI) denóncia de violéncias policièras e la practica del
16.10.2013. Nòva
Lo cap del Naut Comissariat de las Nacions Unidas pels Refugiats (NACNUR), Antonio Guterres, reclamèt
13.09.2013. Nòva
Lo Naut Comissiariat de las Nacions Unidas pels Refugiats (NACNUR) se creèt lo 14 de decembre
3.09.2013. Nòva
La Glèisa dels Minims de Clarmont-Ferrand, al centre de la vila, es venguda tre diluns passat
26.08.2013. Nòva
La setmana passada, las Nacions Unidas publiquèron una donada espantanta: la mitat dels dos milions
5.07.2013. Nòva
Dimècres de matin, un seissantenat de ciutadans somalians foguèron expulsats d’un
4.06.2013. Nòva
Lo Chambon de Linhon (Velai) ven d’inaugurar un musèu del remembre a la memòria dels
13.03.2013. Nòva
Dins qualques jorns farà dos ans que comencèt lo conflicte en Siria. Dins aqueles 24 meses,


text:
05 juillet 2015
Faulas, contes e legendas piemontesas
Faulas, contes e legendas piemontesas L’ivèrn passat soi estat qualques jorns a Turin. Ai plan escotat, mas de piemontés n’ai pas brica ausit. Es un pauc coma cercar d’ausir d’occitan a Tolosa per las carrièras. La diferéncia amb la vila mondina es que, en mai d’aquò, la lenga i es fòrça mens visibla. Ai trobada pr’aquò una libraria, pas lenh del musèu del Sant Suari (que, entre parentèsas, val la pena d’èsser vist per sa museografia pseudo-scientifica vintage) que vendiá de libres e de disques en piemontés. Ai... [Lire la suite]


text:
Cecil Frank Powell
Cecil Frank Powell (Tonbridge, Kent, 5 de decembre de 1903 - Bellano, Milan, 9 d'agost de 1969) foguèt un fisician britanic. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisica en 1950. Sas contribucions li valguèron de recebre la Medalha Reiala en 1961.
Biografia[modificar | modificar la font]
Cecil Frank Powell nasquèt en 1903 dins la vila anglesa de Tonbridge. Estudièt fisica al Sidney Sussex College de l'Universitat de Cambridge. L'an 1928 venguèt assistent de recèrca al Laboratory Henry Herbert Wills de l'Universitat de Bristol, en venent professor de fisica en aquela universitat en 1948 e puèi director del laboratòri en 1964.
Moriguèt dins la vila de Milan lo 9 d'agost de 1969.
Recerca scientifica[modificar | modificar la font]
Sas recercas, realizadas en 1947 amb Giuseppe Occhialini e César Lattes, a l'entorn de la fotografia per ensajar d'enregistrar de traças de rais cosmics permetèron de descobrir lo pion, una particula subatomica pesanta. Lo pion se revelèt èsser la particula ipotetica prepausada en 1935 pel fisician japonés Hideki Yukawa dins l'encastre de sa teoria de fisica nucleara.