text:
Ziphiidae
Los zifiids son de cetacèus de dents (Odontocèts) que semblan de dalfins grandasses. Aquestes animals discrets, que s'obsèrva pro rarament en mar, son çaquelà d'una talha plan mai impausanta (de 4 m fins a 12,8 m per la balena de Bird per un pes de 1 a 10 tonas). S'apèla generalament aquestes animals balenas de bèc perque an un ròstre.
Aquesta familha se compausa de mantun genre :
- Berardius Duvernoy, 1851
- Hyperoodon Lacépède, 1804
- Indopacetus Moore, 1968
- Mesoplodon Gervais, 1850
- Tasmacetus Oliver, 1937
- Ziphius G. Cuvier, 1823
Compòrtament[modificar | modificar la font]
Las balenas de bèc se noirisson essencialament de calamars e de qualques peisses de nauta mar. Vivon en nauta mar dins totes los oceans del glòbe, abitualament solas o en gropes de doas o tres, mas arriba que cèrtas circulen en tropas de 25 a 40.
Anatomia[modificar | modificar la font]
Las balenas de bèc son, amb los dalfins d'aiga doça, los cetacèus actuals jutjats mai primitius. Lo bèc que los caracteriza es format per l'alongament de las doas maissas e varia d'una espècia a l'autra : long e ponchut pel tasmacèt de Shepherd (genre Tasmacetus), cort e rabassòt per las espècias del genre Mesoplodon. En rason de lor regim alimentari constituit gaireben exclusivament de cefalopòdes, la màger part dels genres (Hyperoodon, Ziphius e Mesoplodon) an pas que doas dents sus la maissa inferiora. Los Berardius n'an dos parelhs e lo tasmacèt de Shepherd n'a de nombrosas a cada maxillar.
Se pòt determinar l'espècia, l'edat e lo sèxe d'una balena de bèc gràcias a sas dents: lor nombre e lor emplaçament dins la maissa indican l'espècia (vejatz pus naut), las dents que la cavitat n'es emplenada indican qu'apartenon a un especimèn adulte, las que pòrtan de traças d'usança e que son sortidas de la gengiva apartenon a un mascle e enfin, las que son netas e que la pulpa n'es emplenada apartenon a una femèla.
Lo front dels mascles vièlhs presenta sovent un enflament prononciat que pòt blanquir amb l'edat per cèrtas espècias (coma l'iperodon artic).
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : TSN 180493 Ziphiidae Gray, 1850 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Ziphiidae (en)
- Referéncia NCBI : Ziphiidae (en)
- Referéncia CITES : familha Ziphiidae (fr+en) (sul sit de l’UNEP-WCMC)
- Ficha e Fòtos de Balenas de Bèc


c: text/html

text:
Amians
Anmien en picard ( Amiens en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme es la capitala de la region de Picardia. Amians es conoissuda per sei robinas, leis ortilhonatges, que li vauguèron l'escais de Venecieta dau Nòrd, e per sa catedrala, una dei mai bèlas de França.
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo flume Somme atravèrsa la ciutat d'èst en oèst e li dona sa topografia particulara, ambé sei vièlhs quartiers bastits sus de rieux, mena de biau que rejonhon lei dos braç de Somme qu'atravèrsan Amians.
Istòria[modificar | modificar la font]
Conoissuda sota l'Empèri Roman coma Samarobriva, literalament lo Pònt subre Somme, Amians prenguèt puei lo nom de la populacion gaulesa locala, leis Ambiani, devèrs lo sègle IVen, au moment que la ciutat deven un sèti episcopau.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ahraga e chocolat
Ahraga e chocolat (var. Fraga e chocolat), en castelhan Fresa y chocolate, qu'ei ua coproduccion cinematografica mexicana, espanhòla e cubana deu famós realizator cuban Tomás Gutiérrez Alea assistit de Juan Carlos Tabío; que s'estreè en 1993. A maugrat d'estar ua òbra considerada com critica de la societat cubana e deu regim politic castrista, que ho subvencionada en partida per l'estat cuban e qu'arrecebó mantuns prèmis, au dehens com au dehòra de l'isla caribenca.
Argument[modificar | modificar la font]
L'accion que s'escad a l'Avana de cap a 1979. Lo filme que conta la rescontra enter Diego (interpretat per Jorge Perugorría), un omosexual qui tribalha dens lo mitan artistic e David (interpretat per Vladimir Cruz), un estudiant hèra estacat au socialisme cuban. Diego qu'ensaja de'u sedúser en tot li perpausar libes de mau trobar e fotografias d'eth e que l'envita en çò d'eth. A la debuta David que mes·hida de Diego e que'u denóncia a un camarada politic qui l'encoratja a investigar las activitats de Diego qui pòden escóner contactes dab estrangèrs anticubans. En vertat, Diego que vòu apitar ua mòstra d'esculturas d'un amic son qui son hèra subversivas e pas au grat de las autoritats cubanas. Chic a chic, totun, Diego e David que vaden amics shens cap ambigüitat e Diego qu'adoba ua relacion amorosa enter David e la soa vesia (ua prostituïda qui practica lo mercat negre e qui ei tanben ua amiga a maugrat de'u susvelhar au medish temps per'mor de pertànher au comitat de vigilància). Que l'explica tanben qu'aima Cuba e qu'ei estat socialista mes que sent exclús per'mor d'estar omosexuau. Fin finau, las autoritats cubanas que perpausan ua auhèrta hèra interessanta a l'escultor emparat per Diego en lo bèth domandar de'n tirar las esculturas mei polemicas (çò que hè) e, devant l'obstinacion de Diego de demorar dens la soa postura provocatriz e hèra critica, que'u soman de's cercar un mestièr en dehòra deu mitan culturau. Per aquesta rason que deisha Cuba dab l'ajuda d'ua embaishada estrangèra.


text:
Cors Mirabèu
Lo Cors Mirabèu, o lo Cors, es la principala carriera dau centre d'Ais de Provença
Lòng de 440 m e larg de 42 m, lo Cors es un dei luecs mai famós e animats de la vila.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo Cors foguèt bastit de 1649 a 1696 a la demanda dau Parlament de Provença. Venguèt un luec important de la vila amb l'amainatjament dau quartier sud de la vila per l'Arquevesque Mazarin, onte foguèron bastits d'ostaus particulars nombrós. Lo cors devenguèt lèu un luec de passejada e de fèstas.
Lo Cors prenguèt lo nom de Mirabèu en 1876 per autorizacion dau President Patrice de Mac-Mahon.
Lei Quatre fònts dau Cors[modificar | modificar la font]
Foguèron bastidas quatre fònts:
- la fònt dei Chivaus Marins, despareguda en 1777
- la fònt dei Nòu Canons, ancianament l'abeurador dei motons
- la fònt d'Aiga Cauda, l'aiga cauda que raja vèn de la fònt dei Banhiers
- la fònt dau Rei Rainier, bastida per David d'Angieus au sègle XIX
La Plaça de la Rotonda[modificar | modificar la font]
La Plaça de la Rotonda es a l'entrada oèst dau cors Mirabèu, onte se tròba au mitan la Fònt de la Rotonda.
La plaça foguèt establida en 1777, e venguèt un luec important liant lei camins de Marselha e Avinhon serviguèt d'entrada nòbla per lo cors.
La fònt de la Rotonda foguèt bastida en 1860 per M. de Tornadra. Es la fònt pus granda e pus prestigiosa de la vila.


text:
Macaon (parpalhòl)
Lo macaon (Papilio machaon Linaeus 1758), es un insècte lepidoptèr de la familha dels papilionids.
Es present dins Euròpa tota mas sembla que se rarificar en Euròpa Centrala.
Aquela espècia possedís un airal de reparticion vast que cobrís practicament tot l'emisfèri nòrd temperat. Mai de cent sosespècias son estadas descrichas.
- Envergura : fins a 90 mm.
- Periòde de vòl : març a fin de setembre, d'una a tres generacions en foncion de la latitud.
- Abitat : pradas floridas, almens fins a 1800 m.
- Plantas-òstas : fenolh, divèrsas ombellifèras, Citrus.
Fonts[modificar | modificar la font]
- D.J. Carter & B. Hargreaves, Guide des chenilles d'Europe, Delachaux & Niestlé Lausanne, 1988
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Papilio machaon sus eol.org.


text:
Ostal d'Occitània de l'Union
L'Ostal d'Occitània de l'Union es una associacion segon la lei de 1901, creada en 1998 a l'Union (31240), qu'a per tòcas d'avalorar e de promòure la lenga e la cultura occitanas.
Sas intervencions son divèrsas, tant dins lo domeni de la transmission del patrimòni lingüistic, coma dins lo de la practica de la lenga viva, o encara dins lo domeni de l'expression culturala o artistica. Atal, prepausa : De corses de lenga e de civilizacion occitana, cada dijòus al Castèl de Malpagat de l'Union, De visitas e de sortidas pedagogidas, en occitan e en francés, per anar a la descobèrta del patrimòni occitan, al nivèl arquitectural, economic o cultural, De manifestacions artisticas, de velhadas, d'espectacles, de concèrts, de fèstas, d'estagis de dança, de balètis occitans, amb d'artistas occitans de granda qualitat coma Claudi Martí, Joan Pèire Lafita, Padena, Rosina de Pèira, lou Dalfin, Las Bombes 2 Bal...
Coordenadas[modificar | modificar la font]
Ostal d'Occitània de l'Union
Mairie de l'Union,
6 bis, avenue des Pyrénées, BP 39
31242 L'UNION Cedex


text:
Pastre
Un pastre (o una pastra) (dim. pastron o pastrilhon) (var. pastor, -a, -essa ; aulhèr, -a ; oelhèr, -a) es la persona que se consagra a far venir, guidar e gardar lo bestiar a l'aire liure. Especialament referit a las fedas, tanben s'aplica a las cabras e vacas dins l'elevatge extensiu. Abitualament, per l'exercici de son trabalh lo pastre es acompanhat de cans que, dirigits per son mèstre, menan lo tropèl, pel que dichs cans se nomenan cans de pastre.
Ancianament los pastres, per exemple al Bascoat, podián pas aver de teules subre lors cabanas, pr'amor que lo teule representava la proprietat.


text:
Villers-Saint-Christophe
Villers-Saint-Christophe es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Origina gallo-romaine ; Distincion dels Sans, de contunh dels Bucy.
Vilatge destruit en lo moment de la primièra guèrra mondiala.
Origine gallo-romaine ; Seigneurie des Sains, puis des Bucy.
Village détruit lors de la première guerre mondiale.


text:
Denominacion d'Origina Protegida
Una Denominacion d'Origina Protegida (DOP) es, segon la reglamentacion de l'Union Europèa, l'indicacion geografica d'una region, localitat o país, que designa un produch agricòla o alimentari originari del luòc en question, la qualitat o caracteristicas que ne son degudas exclusivament o essencialament al mitan geografic ont se produsís compreses los factors naturals e los factors umans. La produccion, l'elaboracion e la transformacion del produch se devon realizar dins la zòna geografica delimitada.
La reglamentacion es similara a la Denominacion d'Origina, mas s'excluson los vins e las bevendas espirituoses, a l'excepcion del vinagre de vin, car an la siá pròpria reglamentacion europèa coma VQPRD e Denominacion Geografica, respectivament. Entre los produches protegits se tròban: de formatges, carn e derivats, fruches, verdugalhs, granatges, pastissariá, òlis e olivas, espècias, mèl e de bevendas non espirituosas.
Autras categorias d'indicacions geograficas ligadas a la DOP son:
- Indicacion Geografica Protegida (IGP), quand solament part de las qualitats son atribuïblas a l'entorn geografic.
- Especialitat Tradicionala Garantida (ETG), quand se garantís un produch o un procès tradicional, mas pas la siá origina.


text:
Revolucion Culturala
La Revolucion Culturala foguèt un periòde de l'istòria de China que se debanèt oficialament de 1966 a 1976. Pasmens, sei consequéncias politicas ultimas se debanèron au començament deis annadas 1980. Foguèt la contuniacion de temptativas precedentas de la part de Mao Zedong de reconquistar lo poder a partir de la fin deis annadas 1950 còntra lei faccions jutjadas tròp prochas dau « revisionisme sovietic »[1]. Sa buta majora foguèt lo Partit Comunista e sa burocràcia qu'èran, segon Mao, leis otís principaus dei revisionistas e un perilh per una Revolucion Chinesa vujada de son sens en causa de son institucionalizacion. La purga dau Partit entraïnèt donc l'eliminacion d'un nombre gròs de quadres e la destruccion de la màger part de seis organs de poder de 1966 a 1967.
De 1967 a 1969, la màger part dau país passèt sota lo contraròtle de partisans de la Revolucion Cultura magerament recrutats dins lo sistèma escolar (movement dei Gardes Roges) e dins la classa obriera. Pasmens, Mao foguèt pas capable de crear d'institucions popularas e democraticas per permetre ai massas de contraròtlar lo sistèma productiu en plaça de l'anciana burocràcia. De mai, lo contraròtle dau govèrn centrau de Mao sus lei revolucionaris foguèt pas complèt entraïnant divèrsei desòrdres. En 1968, la revirada de la Revolucion Cultura èra donc consumada e un intens esfòrç de propaganda permetèt pauc a pauc au govèrn de reprendre lo contraròtle de la situacion. Dins aquò, dins certanei regions, lei revolucionaris refusèron de se sometre a aquela decision entraïnant de combats ambé l'armada.
En 1969, lo IXen Congrès dau Partit enregistrèt la revirada de la Revolucion e lo reculament dei faccions d'extrema esquèrra au sen dei comunistas chinés. Fins a la mòrt de Mao en 1976, aquela revirada va causar de crisis prefondas dau regime e de la societat chinés. Au nivèu politic, lo periòde foguèt caracterizat per lo declin dau maoïsme. Ansin, entre 1976 e 1978, lei caps pus radicaus dau Partit Comunista foguèron rapidament eliminats au profiech dei partisans d'una liberalizacion economica.
Somari
- 1 Lo contèxte chinés e lei causas de la Revolucion Culturala
- 1.1 La creacion d'un regime novèu e son institucionalizacion
- 1.2 Lo Grand Bomb en Avans e la rompedura sinosovietica
- 1.3 Lo redreiçament economic e l'oposicion entre lo Partit Comunista e Mao
- 2 Leis atacas còntra l'òrdre de la societat chinesa
- 3 La presa dau poder per lei revolucionaris
- 4 Lo restabliment de l'òrdre
- 5 La fin dau maoïsme
- 6 Nòtas e referéncias
- 7 Bibliografia
Lo contèxte chinés e lei causas de la Revolucion Culturala[modificar | modificar la font]
La creacion d'un regime novèu e son institucionalizacion[modificar | modificar la font]
La presa dau poder per lei comunistas chinés foguèt la conclusion d'una lònga guèrra civila que s'acabèt en 1949 e qu'entraïnèt de destruccions economicas fòrça importantas. Ansin, maugrat sa victòria, la posicion dau Partit Comunista Chinés (PCC) èra encara precària quand la formacion d'un estat chinés novèu acomencèt. Leis institucions d'aquel estat foguèron donc bastidas segon de principis d'unitat, de renfòrçament e d'institucionalizacion generalament inspirats per lo modèl sovietic.
La premiera etapa foguèt l'adopcion d'institucions politicas e la definicion dau ròtle dau Partit Comunista. De 1949 a 1954, leis institucions foguèron provisòrias. Aquò permetèt divèrseis assais e lo desvolopament d'un poder solid que son organizacion foguèt finalament fixada per la Constitucion de 1954. Se creèt un ret de ministèris poderós e fòrça ierarquizats per assegurar lo contraròtle dau govèrn au nivèu locau. Totjorn per assegurar aqueu contraròtle, l'armada chinesa, qu'èra sota lo comandament dei caps comunistas chinés, foguèt tanben cargada de crear e de sostenir divèrseis administracions regionalas. Ansin, s'aqueu sistèma permetèt de consolidar lo poder dei venceires de 1949, entraïnèt la marginalizacion progressiva de certaneis escalons locaus dau Partit qu'èran en concurréncia ambé l'administracion.
D'efèct, dins aqueu sistèma, lo ròtle dau PCC èra de definir leis orientacions de la revolucion, de donar l'impulsion ai ministèris e de contraròtlar l'aplicacion de sei directivas. Per aquò, en fòra de la sieuna administracion, tèn divèrsei prolongaments dins lo societat chinesa gràcias a d'organizacions de massa coma lei sindicats obriers, l'Associacion dei Fremas o la Liga de la Jovença. Segon la Constitucion, tèn donc un ròtle centrau dins leis institucions mai dèu pas se substituir ais institucions dau govèrn ni venir una buròcracia. Òr, la marginalizacion deis escalons locaus dau Partit, especialament dins leis afaires economics e militars, va rapidament menaçar aquel equilibri. Va tanben alunchar de la basa pauc a pauc lei caps dau Partit qu'èran pròches deis institucions dau govèrn.
Una particularitat dau PCC foguèt tanben son besonh d'unitat per renfòrçar sa posicion. Aqueu principi èra fondamentau au sen deis organs superiors. Maugrat divèrseis oposicions intèrnas importantas, especialament a prepaus de l'organizacion economica, lei desacòrds s'acabavan fòrça rarament per d'oposicions dubèrtas. Aquelei que respectavan pas aquela regla èran excluchs dau Partit e eliminats de la vida politica dau país. Per exemple, foguèt lo cas en 1954 dins lo corrent de l'afaire Gao Rao. La consequéncia d'aqueu sistèma de consensus foguèt l'aparicion de faccions que sei contorns èran foscs e podián entraïnar de cambiaments d'alianças frequents entre caps dau Partit segon lei tematicas politicas o lei circonstàncias. Òr, après lei reviradas economicas de Mao a la fin deis annadas 1950, aquò va favorizar la politica dei partisans de la liberalizacion dau regime — pròches dei ministèris, dei planificators e de l'administracion — e aumentar la tendància « burocratica » dau Partit.
Enfin, la darriera caracteristica dei premiereis annadas dau regime comunista chinés foguèt l'adopcion dau sistèma sovietic de collectivizacion. Au contrari de l'URSS, se debanèt sensa dificultat importanta. Un sistèma d'indemnitats basat sus lo capitau[2] investit permetiá tanben de redurre l'oposicion de la borgesiá e lei païsans rics. L'objectiu èra de gardar lo contraròtle sus la borgesiá qu'èra gaire nombrosa mai ben educada e formada. Conjugat ambé l'estabilizacion politica e lo retorn de la patz, aquò permetèt de redreiçar l'economia chinesa e de legitimar lo govèrn novèu. Permetèt tanben, gràcias au sostèn dau blòt sovietic, de rompre l'isolament dau país causat per sa participacion a la Guèrra de Corèa.
Lo Grand Bomb en Avans e la rompedura sinosovietica[modificar | modificar la font]
Leis annadas 1958-1960, caracterizadas per la politica economica dau Grand Bomb en Avans e la rompedura sinosovietica, an una importància gròssa dins l'istòria de la Republica Populara. Lo Grand Bomb foguèt la premiera temptativa de Mao de luchar còntra la buròcracia dau Partit e sei tendàncias economicas liberalas. Va s'acabar per un desastre economic. Lo segond foguèt la consequéncia d'una tièra de conflictes diplomatics e ideologics entre China e l'URSS. La rompedura entre lei dos país foguèt un procès lòng e progressiu qu'acomencèt a partir de 1956-1957 e que venguèt visible a partir de 1959.
La revirada dau Grand Bomb en Avans e l'isolament de Mao[modificar | modificar la font]
Lo but dau Grand Bomb èra de mobilizar la populacion per aumentar lei produccions o realizar de trabalhs publics fòrça importants. Leis objectius fixats èran ambiciós coma l'aumentacion de la produccion de cerealas de mens de 200 milions de tonas a mai de 400 milions. Per aquò, de mejans excepcionaus foguèron organizats per assegurar la mobilizacion de la populacion. Una politica de descentralizacion permetèt tanben de donar un poder fòrça important ais escalons locaus dau Partit vengut responsable dau debanament corrèct dau projècte de Mao. Permetiá tanben de liberar lo Partit de sa buròcracia. Pasmens, s'aquela politica obtenguèt quauquei resultats en 1958, escagassèt rapidament la populacion e tirèt fòrça sus l'indústria e l'agricultura. Tre la fin de l'annada, lo desastre èra quasi totau e l'economia s'afondrèt en 1959-1960 entraïnant una famina giganta de 1958 a 1962[3]. Dins l'indústria, la produccion aumentèt mai la qualitat demeniguèt. Per exemple, una partida de la produccion d'acièr, especialament aquela producha per d'installacions pichonas bastidas per lei païsans, èra pas utilisabla.
En fàcia d'aquela crisi, Mao foguèt pauc a pauc isolat a partir de la prima de 1959 e sa politica criticada per la drecha dau Partit. Aquela darriera prepausèt d'abandonar la mobilizacion de la populacion, leis objectius non realistas e de tornar venir au modèl dau pichon tenement familiau per l'agricultura segon un esquèma similar a la NEP sovietica deis annadas 1920. Afeblit, Mao deguèt acceptar aquelei posicions e foguèt remplaçat coma cap de l'estat chinés per Liu Shaoqi en abriu de 1959.
La crisi sinosovietica e la rompedura de l'aliança entre lei dos país[modificar | modificar la font]
Dins leis annadas 1950, l'aliança sovietica èra una necessitat per Pequin qu'èran isolats au nivèu internacionau en causa de la participacion chinesa còntra l'ONU e leis Estats Units durant la guèrra de Corèa (1950-1953). Lo tractat signat ambé Moscó permetiá a China d'obtenir d'ajudas militaras, tecnicas o economicas e lo sostèn de l'URSS dins leis institucions internacionaus. Leis annadas 1953-1956 veguèron l'apogèu d'aquela relacion. Pasmens, en causa de son istòria e de sa poissança, la posicion de China dins lo blòt socialista èra ambigua : tròp poderosa per constituir un satellit suplementari de l'Union Sovietica mai tròp febla per obtenir una direccion partejada d'aqueu blòt.
La destanilizacion foguèt lo premier ponch de tension. Lei caps dau PCC i veguèron una critica dau culte de la personalitat de Mao e lo principi d'unitat dau Partit entraïnèt una condamnacion de la politica sovietica. La coexistència pacifica èra tanben refusada per Pequin car China desirava conquistar Taiwan protegida per la flòta estatsunidenca. Òr, sensa sostèn sovietic, una invasion de l'illa aviá gaire de possibilitats de s'acabar per una victòria. Puei, en 1959, de tensions intèrnas au PCC apareguèron entre partisans, ben implantats dins l'armada[4], e advèrsaris de l'aliança sovietica. En 1959 e 1960, divèrsei conferéncias entre partits comunistas mostrèron l'isolament chinés au sen dau blòt sovietic e Moscó ordonèt lo retirament sospressa de sei tecnicians de China. Es possible que l'objectiu vertadier d'aquela decision sigue d'obligar lo govèrn chinés d'adoptar una actitud pus concilianta. Pasmens, dins lei fachs, la rompedura venguèt definitiva e divèrsei combats frontaliers se debanèron dins leis annadas 1960.
Per China, lei consequéncias d'aquela rompedura foguèron un isolament diplomatic quasi totau e lo començament d'una reflexion, menada per Mao, sus la formacion dei quadres dau Partit e lo desvolopament d'estrategias novèlas.
Lo redreiçament economic e l'oposicion entre lo Partit Comunista e Mao[modificar | modificar la font]
La politica dau Grand Bomb s'acabèt en 1960 per un desastre economic e uman e l'adopcion d'una politica pragmatica e pus liberala sota la direccion d'ancians aliats de Mao, coma Liu Shaoqi o Deng Xiaoping, o de membres de la drecha dau PCC coma Zhou Enlai o Chen Yun. Lo sistèma adoptat per aqueu grop s'inspirèt de la NEP sovietica e capitèt de redreiçar pauc a pauc l'economia de 1961 a 1963. Mao demorèt lo cap dau PCC e son culte de la personalitat demeniguèt gaire. Dins lei fachs, lei caps vertadiers dau país faguèron pas cas de son opinion ni de son oposicion. De mai, segon lo principi d'unitat de la direccion dau Partit, aquelei dissensions demorèron limitadas a seis institucions superioras.
Aquela oposicion regardava magerament lo contraròtle dau Partit sus lei massas popularas, la supression o lo mantenement de la ierarquia, lo ròtle dei trabalhs manuaus e intellectuau e la formacion de la generacion seguenta de revolucionaris chinés. La liberalizacion parciala de l'economia restaurèt tanben una partida de la pichona borgesiá e aumentèt lei criticas d'una partida de l'esquèrra dau Partit còntra lei tendàncias « borgesas » de la direccion. De 1962 a 1965, Mao assaièt de desvolopar un « Movement d'Educacion Socialista » per restaurar l'afogament revolucionari de la populacion e « rectificar » lo Partit. L'objectiu èra de renfòrçar lo contraròtle dei quadres per lei massas e lo contraròtle dei quadres sus l'economia locala. Ansin, divèrsei purgas regionalas se debanèron en 1963-1964. Puei, assaièt de l'estendre a totei lei domenis politics, economics, sociaus e ideologics. Lei tematicas desvolopadas foguèron identicas a aquelei de la Revolucion Culturala e se prepausèron de luchar còntra la tendància « capitalista » de certanei caps dau Partit. De mai, assaièt de trobar de sostèns dins lei domenis culturaus e educatius.
Pasmens, l'oposicion dei caps dau Partit ai comandas dau país e lei limits impausats per lo mantenement de son unitat de façada entraïnèron la revirada d'aqueu movement. Ansin, leis organs de propaganda dau PCC mostrèron una ardor fòrça limitada per participar ai purgas. Lo mitan culturau adoptèt tanben una actitud de resisténcia passiva ais iniciativas de Mao. Enfin, maugrat quauquei purgas regionalas, lei criticas au nivèu nacionau prenguèron subretot un aspèct tecnic. Gaire de ceremònias de denonciacion publica de fautas se debanèron marcant la revirada nacionala de Mao. Son unic sostèn foguèt l'armada qu'èra magerament sota lo contraròtle de sei partisans. En 1965, la revirada dau Movement d'Educacion Socialista èra donc visibla e aquela politica s'arrestèt. Sa consequéncia principala per leis institucions superioras dau Partit èra lo renfòrçament de l'isolament de Mao. Ansin, per contuniar sa politica, aqueu darrier deguèt adoptar de mesuras pus ofensivas, gràcias au sostèn de l'armada, que van entraïnar la Revolucion Culturala a partir de 1966.
Leis atacas còntra l'òrdre de la societat chinesa[modificar | modificar la font]
La preparacion de la Revolucion dins lei mitans culturaus[modificar | modificar la font]
La Revolucion Culturala acomencèt d'un biais discrèt dins lei mitans culturaus e intellectuaus chinés en setembre de 1965 quand Mao Zedong demandèt la purificacion de certanei domenis de la literatura. En particular, critiquèt la pèça La Destitucion de Hai Rui de Wu Han qu'èra una critica de la destitucion dau manescau Peng Dehuai per lei maoïstas[5]. Pasmens, sa buta vertadiera èra Peng Zhen lo protector de Wu Han. Aqueu periòde s'acabèt per una revirada parciala de Mao a la prima de 1966 que va l'obligar d'adoptar una estrategia novèla e d'amplificar lo movement.
D'efèct, sa temptativa de purga se turtèt a la politica dei liberaus au poder dempuei la revirada dau Grand Bomb. Incapables de s'opausar dirèctament a Mao, capitèron de l'enquadrar e de la limitar. Wu Han realizèt son autocritica — moderada — e Peng Zhen capitèt de far adoptar un tèxte, dich « lei Tèsis de Febrier ». Aquelei tèsis limitavan la Revolucion Culturala ai mitans intellectuaus e modificavan son aplicacion segon una politica inspirada per leis advèrsaris de Mao.
Aquela estrategia enraièt la Revolucion Culturala fins au mes de mai de 1966. Per la contornejar, Mao obtenguèt lo 16 de mai lo vòte per lo Comitat Centrau dau Partit d'un document annulant lei Tèsis de Febrier, ordonant la destitucion de Peng Zhen e fondant un grop dich Grop de la Revolucion Culturau sota lo contraròtle dei maoïstas. Fòrça violent, lo tèxte denoncièt lei « revisionistas infiltrats » dins lo PCC, lo govèrn o l'armada e va entraïnar lo començament dau movement popular dins leis universitats e leis escòlas.
La Revolucion dins leis universitats e leis escòlas[modificar | modificar la font]
La circulara maoïsta dau 16 de mai de 1966 produguèt sei premiers efècts entre leis estudiants de Pequin. Maugrat una novèla temptativa infructuosa dei liberaus per limitar seis efècts, entraïnèt rapidament un movement violent còntra lei possessors de l'autoritat que va donar naissença au movement dei gardas roges e s'estendre au rèsta dau país.
Lo 25 de mai, una jova professora de filosofia de la capitala afichèt una critica dau president de l'Universitat de Pequin. Èra accusat de favorisar l'elèit, de se fisar de la sciéncia estrangiera e donar una importància tròp granda ai resultats escolars. Mao aprovèt oficialament lo contengut d'aquela denonciacion favorizant la mobilizacion deis estudiants en favor de la Revolucion Culturala. Sostengut per la premsa oficiala, leis estudiants ataquèron lei representants de l'autoritat (professor, administrators e membres dau Partit) dins leis universitats e leis escòlas.
Lo govèrn assaièt de limitar leis efècts d'aqueu movement. L'estrategia adoptada èra similara a aquela de Peng Zhen au començament de l'annada : utilizar lei mejans tradicionaus dei revolucionaris chinés per limitar l'amplor de la politica maoïsta. Ansin, de « grops de trabalh » foguèron mandats dins leis universitats per enquadrar la purga. Pasmens, lo ròtle vertadier d'aqueleis unitats èra de la limitar e de la desviar vèrs de butas segondàrias. Foguèron donc rapidament combatuts per lo Grop de la Revolucion Culturala e deguèron se retirar lo 24 de julhet. Certanei caps d'aquelei grops foguèron arrestats e, fin finala, l'intervencion dei grops de trabalh s'acabèt per una aumentacion dau caòs dins la capitala e per la revirada dei liberaus per arrestar lo movement. Au contrari, la Revolucion Culturala va d'ara endavant s'estendre au país e amirar dirèctament leis advèrsaris politics de Mao gràcias au movement dei gardas roges e ai solevaments obriers.
Lo movement dei gardas roges[modificar | modificar la font]
Lo premier grop de gardas roges se formèt tre lo 29 de mai. Foguèron mandats per Mao e sei partisans per luchar còntra lo Partit e sa burocràcia. Per lei sostenir, Mao realizèt un important trabalh de propaganda e demandèt a l'armada chinesa d'ajudar lei grops de gardas roges de s'organizar. Lo movement se desvolopèt dins lo corrent de l'estiu de 1966 e va rapidament s'estendre dins lei províncias entraïnant un caòs immens e la presa dau poder per lei revolucionaris dins certaneis endrechs.
Lo movement venguèt important a partir d'aost de 1966. Compausats d'un gròs nombre de grops autonòms e sovent rivaus, lei gardas roges organizèron divèrsei recampaments sus la plaça Tian'anmen fins a novembre. Lei critèris de recrutament èran variables segon lei grops. Inicialament, èran solament compausats de partisans de la politica de Mao cargats de luchar còntra lo Partit e leis autoritats « revisionistas » dins tot lo país. Gràcias au sostèn o a la neutralitat de l'armada — contraròtlada per lei maoïstas — capitèron rapidament d'ocupar lo país e d'atacar lei quadres regionaus dau PCC o leis autoritats localas. Pasmens, la rivalitat entre lei grops diferents entraïnèt tanben d'afrontaments entre gardas roges. De mai, aqueu caòs aumentèt quand lei subrevivents de la ierarquia dau Partit decidiguèron d'organizar lei sieus movements de gardas roges per se protegir.
Ansin, a partir de la fin de 1966, una partida importanta de la ierarquia dau Partit o deis autoritats localas èran destruchas mai lo movement aviá perdut son unitat politica. De mai, lo caòs aviá acomençat de desorganizar la produccion e certaneis endrechs èran menaçats per la guèrra civila en causa dei tensions entre gardas roges rivaus. Pus important, lo Partit — fòrça afeblit — assaièt de reprendre lo contraròtle de la situacion gràcias a la lucha còntra la caòs. En fàcia d'aquelei limits, Mao Zedong decidiguèt donc d'encoratjar la participacion de la classa obriera e dei fòrças armadas a la Revolucion Culturala.
La presa dau poder per lei revolucionaris[modificar | modificar la font]
Se lo movement dei gardas roges èra estat una menaça importanta per leis advèrsaris de Mao, la classa obriera e l'armada chinesas èran de fòrças autrament poderosas. Ansin, lei solevaments obriers entraïnèron l'afondrament deis autoritats localas dins certanei regions, especialament a Shangai. A Pequin, Mao èra pron renfòrçat per atacar dirèctament seis advèrsaris e leis institucions dau Partit dispareguèron fins au periòde de redreiçament de l'autoritat en 1967. Pasmens, la presa dau poder per lei revolucionaris partisans de Mao mau capitèt de limitar lo caòs e de crear d'institucions novèlas. En particular, l'armada, cargada de sostenir lo movement revolucionari, s'enfonsèt dins lo ret de rivalitats localas e son unitat foguèt pauc a pauc menaçada per de divisions intèrnas que van menar vèrs la fin de la Revolucion Culturala.
La Comuna de Shangai e lei limits dau movement obrier[modificar | modificar la font]
La participacion de la classa obriera chinesa donèt un vam novèu a la Revolucion Culturala e entraïnèt l'afondrament totau deis institucions dins certaneis endrechs. Lo vuege foguèt alora comolat per lei revolucionaris. L'exemple principau d'aqueu tipe de situacion foguèt la vila de Shangai onte una Comuna foguèt proclamada en genier de 1967 segon lo modèl de la Comuna de París. Pasmens, se Mao acceptèt de sostenir aquela evolucion, la fondacion de comunas èra opausada a sei concepcions dau poder basadas sus lei massas, lo Partit e l'armada. Ansin, a partir dau començament de 1967, Mao espereu acomencèt d'assaiar de frenar l'onda revolucionària menada per leis obriers.
Lo movement revolucionari de Shangai se formèt durant la segonda mitat de 1966. Rapidament, la vila foguèt devesida entre divèrsei faccions de gardas roges enemigas. Dins un sistèma d'alianças efemeras, una partida dei gardas se reclamavan de la pensada mentre que l'autra èra decidida de protegir lo consòl. Per prendre l'avantatge, lei dos camps assaièron de trobar d'aliats dins leis usinas localas aumentant lo caòs locau. Pasmens, aqueleis alianças novèlas entraïnèron pas de cambiament decisiu dins l'equilibri entre lei doas fòrças. Ansin, lo consòl assaièt de comprar de partisans suplementaris gràcias a una politica d'aumentacion generalizada dei salaris.
Lei consequéncias foguèron desastrosas per lei finanças e l'economia locala e dins lo corrent de la fin de decembre, l'administracion municipala s'afondrèt e dispareguèt sensa combat. Après una tièra de grèvas e de menaças sus l'avitalhament de la ciutat, lei rebèls decidiguèron de'n prendre oficialament la direccion e de formar un govèrn inspirat per la Comuna de París lo 6 de genier de 1967. Aqueu govèrn locau èra dirigit per Zhang Chunqiao que formèt una aliança ambé la garnison militara de Shangai per restablir l'òrdre e eliminar certanei faccions entre lei pus radicalas. Shangai èra pas la premiera vila d'adoptar lo modèl de la Comuna en causa de la mesfisança dei revolucionaris regard dei quadres dau Partit o dei tecnicians.
Dins aquò, se Mao decidiguèt d'utilizar l'exemple de la Comuna de París per sa propangada, èra opausat a l'adopcion vertadiera d'un modèl fòrça alunchat de sa vision de l'organizacion de la societat. De mai, au començament de 1967, l'afondrament deis autoritats localas a entraïnat un caòs generau dins tot lo país. Ansin, Mao deguèt acceptar de frenar l'envam de sei partisans. Per aquò, ordonèt l'intervencion de l'armada per restaurar l'òrdre.
L'intervencion dei fòrças armadas chinesas[modificar | modificar la font]
L'intervencion de l'armada chinesa dins la Revolucion Culturala foguèt oficialament ordonada lo 28 de genier de 1967. Inicialament, regardèt solament lei fòrças regionalas. Lei tropas plaçadas sota comandament nacionau foguèron mobilizats per la seguida quand lei dificultats venguèron tròp importantas per leis unitats regionalas. Lei soudats chinés avián dos objectius de cumplir. Lo premier èra de protegir leis infrastructuras e lei mejans de produccion pus importants. Lo segond èra d'ajudar lei « bòns » revolucionaris d'eliminar lei revolucionaris « marrits » per restaurar un poder locau sota la forma de Comitats Revolucionaris.
La premiera mission — ròtle tradicionau de l'armada chinesa — necessitèt un nombre important de soudats mai se debanèt sensa dificultat vertadiera. En revènge, la segonda foguèt fòrça problematica car lei caps militars èran pas necessàriament formats per destriar lei revolucionaris « bòns » e « marrits ». Pasmens, leis oficièrs èran pus pròches de la ierarquia anciana dau Partit. D'efèct, avans lo començament de la Revolucion, lei comandaments civius e militaras èran generalament estrechament mesclats. Ansin, dins lei conflictes locaus, l'armada favorizèt generalament lei movements de proteccion formats per lei quadres dau PCC. De combats aguèron donc luòc entre certaneis unitats militaras e de faccions radicalas.
En fàcia d'aquela revirada, Mao deguèt se resòuvre d'ordonar l'intervencion dei fòrças nacionalas. Per limitar lo risc d'entenduda entre lei caps militars e lei rèstas de la burocràcia dau PCC, ordonèt tanben de desplaçar lei còrs d'armadas dins de regions alunchadas de sei centres de garnison. Pasmens, lo poder dei militars foguèt tanben limitat e la designacion dei butas de l'armada foguèt d'ara endavant realizada per lo govèrn centrau. Sus lo terren, aqueu reculament de Mao entraïnèt una multiplicacion deis afrontaments entre soudats e revolucionaris.
Lei problemas de l'intervencion de l'armada[modificar | modificar la font]
En fòra dei questions militaras (combats còntra lei faccions pus radicalas... etc.), l'armada chinesa deguèt rapidament faciar lo problema pus grèu de sei divisions intèrnas. D'efèct, l'unitat dei fòrças armadas èra assegurada tant que demoravan en fòra dei conflictes. La participacion ais eveniments locaus entraïnèt l'emergéncia de divisions que va causar la fin de la Revolucion Culturala e la restauracion de l'òrdre.
L'incident decisiu se debanèt en julhèt a Wuhan, vila devesida entre una faccion revolucionària e una faccion conservadora dirigida per de quadres dau Partit ambé lo sostèn dei fòrças militaras regionalas. Ansin, quand lo 14 de julhèt de 1967, lo govèrn ordonèt l'eliminacion dei conservadors, la garnison locala refusèt aquela decision. Lo risc de guèrra civila foguèt solament limitat per una ofensiva rapida dei fòrças nacionalas. Fins au mes d'aost, aquò entraïnèt una tièra de purgas dins l'armada a l'iniciativa dei radicaus que poguèron s'equipar gràcias ais armas capturats. Pasmens, l'alèrta èra tròp grèva per pas empachar un redreiçament dei faccions pus conservadoras dau Partit. En fàcia de l'extension dei combats dins lo corrent dau mes d'aost entre soudats e radicaus, Mao foguèt finalament obligat d'acceptar la restauracion de l'òrdre per l'armada.
Lo restabliment de l'òrdre[modificar | modificar la font]
Lo restabliment de l'òrdre se debanèt de 1967 a 1969. Sa premiera etapa foguèt la denonciacion oficiala dei tendàncias d'extrema esquèrra de la Revolucion Cultura. Aquò foguèt lo començament de la repression dei gardas roges per l'armada que va s'acabar solament en 1969 après de combats durs. Enfin, lo IXen Congrès dau Partit en 1969 foguèt l'occasion d'abandonar oficialament la Revolucion.
La denonciacion de l'extrema esquèrra[modificar | modificar la font]
La denonciacion de l'extrema esquèrra foguèt la premiera etapa de la restauracion de l'òrdre e de la repression de la Revolucion Cultura. Mao deguèt l'acceptar après l'afaire de Wuhan. Permetèt a la drecha dau Partit de tornar prendre la paraula e d'eliminar certanei caps radicaus dau Partit coma Wang Li. Pasmens, l'objectiu vertadier d'aquela denonciacion èra de legitimar lo ròtle e la posicion de l'armada per l'utilizar dins la repression armada dau movement.
Se debanèt lo 5 de setembre de 1967. L'armada chinesa recebiguèt tornarmai lo drech, suprimit après lo començament de l'intervencion deis unitats nacionalas, de se protegir còntra leis atacas e deguèt arrestar de sostenir lei faccions rivalas de gardas roges. Per assegurar l'execucion corrècta d'aquel òrdre, lei còrs d'armadas foguèron tornarmai desplaçats dins lo país per rompre lei solidaritats localas formadas dempuei febrier de 1967. Enfin, sota lo contraròtle dei militars, foguèt renfòrçada la creacion dei Comitats Revolucionaris per restaurar una forma d'autoritat locala. L'armada i tenguèt la màger part dei pòstes (53%). Lo rèsta foguèt partejat entre quadres dau Partit (25%) e rebèls (21%).
La somission dei gardas roges[modificar | modificar la font]
La creacion dei Comitats Revolucionaris s'accelerèt a partir de la fin de 1967. Pasmens, dins certanei regions, especialament dins lo sud de China, un nombre important de gardas roges refusèron d'acceptar la fin de la Revolucion Cultura e de remetre lo poder ai militars. Dins aqueu cas, la somission dei gardas roges necessitèt l'utilizacion de la fòrça e divèrsei batalhas acarnadas se debanèron en 1968.
La somission dei gardas roges a l'òrdre èra una dimension majora de la restauracion de l'òrdre. Per aquò, lo govèrn ordonèt ai gardas de quitar lei vilas e de se dispersar dins lei campanhas chinesas. Pasmens, a partir de març, la resisténcia s'organizèt e de combats seriós comencèron en junh de 1968. Per exemple, dins la província de Guangxi, l'armada deguèt demandar un sostèn d'artilhariá e d'aviacion per rompre lei defensas dei gardas roges rebèls. A la fin de la batalha, lei presoniers foguèron executats e lo cap d'aquela repression foguèt publicament felicitat per Mao en julhet. A la fin de l'estiu, lei centres principaus de la resisténcia èran destruchs e vint milions de joves èran estats desportats vèrs la campanha. Lei darriers combats se debanèron en 1969. Pasmens, tre l'ivèrn de 1968-1969, lei fòrças de la Revolucion Culturala èran definitivament anientadas e lo Partit poguèt se reünir per adoptar son abandon.
Lo IXen Congrès dau Partit Comunista e lo bilan de la Revolucion Cultura[modificar | modificar la font]
Lo IXen Congrès dau Partit Comunista Chinés se debanèt dau 1èr au 24 d'abriu de 1969 a Pequin. Sota lo contraròtle e la susvelhança de l'armada, lo Partit adoptèt d'estructuras novèlas e l'abandon de fach de la Revolucion Culturala. Pasmens, en fòra dei consequéncias umanas e economicas grèvas causadas per lo caòs e lei combats, leis objectius de Mao èran pas agantats.
D'efèct, après la destruccion dei gardas roges, lo Partit èra sota la direccion d'una coalicion, desirosa de restablir l'òrdre e de gardar lo poder, qu'èra formada de grops fòrça diferents (militars, maoïstas, liberaus...). Per faire de plaça a totei lei plaças, lo nombre de pòstes dins la ierarquia foguèt aumentat. Pasmens, lei militars, que representavan 75% dei delegats, ocupèron la màger part deis institucions dau Partit.
Per lei maoïstas, lo bilan immediat de la Revolucion èra pas tròp negatiu. D'efèct, se la drecha dau Partit existiá encara, èra fòrça afeblida e aviá perdut lo poder. De mai, lei partisans de Mao èran pron poderós au sen de l'armada per gardar una influéncia sus lo sistèma de decision dau Partit. Pasmens, l'aparelh dau Partit — e lei condicions de creacion d'una novèla burocràcia — èra restaurat. Autre problema, leis annadas seguentas mostrèron l'isolament progressiu dei maoïstas qu'èran opausats ai liberaus de la drecha dau PCC e menaçats au nivèu ideologic per lei faccions radicalas de son esquèrra. Enfin, après lei reviradas successius dau Grand Bomb e de la Revolucion, la màger part de la populacion chinesa (païsans, obriers, quadres, joves... etc.) èra venguda mesfisanta a respèct dei maoïstas. En 1978, perdèron definitivament lo poder solament dos ans après la disparicion de Mao.
La fin dau maoïsme[modificar | modificar la font]
Après l'abandon de la Revolucion Culturala, leis annadas 1969-1978 veguèron la contuniacion de la lucha entre lei maoïstas e la drecha dau Partit. Pasmens, après lei reviradas deis annadas 1950 e 1960 e la malautiá de Mao, l'influéncia de sei partisans demeniguèt pauc a pauc. Una tièra de crisis marquèt un periòde de trebols dins leis institucions superioras dau Partit caracterizat per d'oscillacions entre l'esquèrra e la drecha dau PCC. Aquela crisi de la direccion dau país se debanèt en parallèl d'una crisi de la societat chinesa que sei classas principalas (obriers, joves, intellectuaus...) èran fòrça afeblidas. Ansin, la màger part deis abitants sostenguèron lei faccions liberalas que capitèron finalament de prendre lo poder après una lònga lucha de succession marcant la fin dau maoïsme.
Lo reculament de l'influéncia dei radicaus[modificar | modificar la font]
Après lo IXen Congrès dau Partit, la direccion èra devesida entre maoïstas eissits dau Conselh de la Revolucion Culturala, que representavan un tèrç dei membres, e una coalicion gropant d'ancians quadres e de caps militars. Pasmens, l'equilibri entre lei dos camps èra precari car una consequéncia importanta dei combats de 1966-1969 foguèt lo remplaçament de la fidelitat ideologica per la fidelitat personala au sen dau Partit. Òr, aquelei solidaritats èran pas necessiàrament en favor dei maoïstas. Enfin, la malautiá lònga de Mao a partir de 1969 va entraïnar una multiplicacion deis intrigas entre maoïstas e va tanben permetre ai coalizats d'eliminar certaneis advèrsaris.
Ansin, tre 1970, una premiera crisi intèrna entraïnèt l'eliminacion d'un cap radicau, Cheng Boda, e d'un cap de la coalicion, Lin Biao, qu'èra tanben l'eiretier designat de Mao. Lei condicions d'aquelei purgas, especialament leis intencions de Mao, son mau conegudas. Pasmens, lei consequéncias foguèron diferentas per lei dos camps car Cheng Boda èra una personalitat importanta dau camp maoïsta. En revènge, la posicion de Lin Biao èra contestada, compres dins lo sieu camp. Ansin, sa disparicion permetèt de contentar divèrseis ambicions.
A partir deis annadas 1970, lei campanhas de restauracion de l'aparelh regionau dau Partit s'acabèron tanben per de resultats negatius per lei maoïstas. D'efèct, maugrat una campanha de purgas menada entre 1972 e 1973, l'armada gardèt sei posicions dominanta dins leis institucions nacionalas e predominantas dins lei províncias.
Enfin, dins lo domeni economic, l'influéncia dei maoïstas demeniguèt rapidament en fàcia dei liberaus. D'efèct, la politica de represa adoptada au començament deis annadas 1970 entraïnèt la disparicion de divèrseis estructuras creadas per la Revolucion Cultura. Sostenguts per leis organs de propaganda dau Partit e lo contraròtle de seis organizacions de massa, lei maoïstas assaièron de s'opausar ai reformas mai poguèron solament lei frenar. En 1973, lo Xen Congrès marquèt la division prefonda entre lei doas tendàncias economicas e un renfòrçament de la drecha gràcias a la reintegracion d'un vintenau de quadres ancians dins leis institucions de direccion. A partir d'aquela data, lo poder dei maoïstas foguèt donc fòrça menaçat e divèrseis oscillacions politicas van entraïnar de cambiaments rapids de 1973 a 1978.
La crisi dau regime[modificar | modificar la font]
La crisi dau regime se debanèt de 1973 fins a la mòrt de Mao en setembre de 1976. Se podriá tanben estendre fins a 1978 e l'eliminacion finala dei maoïstas. Foguèt caracterizat per leis esfòrçs dei radicaus, fòrça devesits entre elei, de gardar lo poder gràcias a la proteccion de la vièlha icòna en agonia. Pasmens, se turtèron a l'oposicion dei liberaus e a la volontat de cambiaments de la populacion. Tres etapas principalas jalonan aqueu periòde.
La premiera foguèt la campanha de critica de Confucius organizada per lei maoïstas còntra la politica de Zhou Enlai en 1973-1974. D'efèct, aqueu darrier, Premier Ministre e cap major dau Partit, aviá pres la direccion de l'economia dau país e adoptèt una politica inspirada per la NEP sovietica. Au nivèu internacionau, èra tanben favorable, au contrari dei maoïstas, a la destenduda entre l'URSS e leis Estats Units. Pasmens, vèrs la fin de 1973, Zhou Enlai e sei conselhiers capitèron de prendre lo contraròtle d'aquela campanha e de la desviar vèrs Lin Biao, ja condamnat durant lo periòde precedent. Puei, a partir de la prima de 1974, poguèt l'utilizar per servir seis objectius de modernizacion e de desvolopament economic.
La segonda etapa foguèt l'adopcion e lo començament de la campanha de Modernizacion de 1975. Son contraròtle foguèt fisat a Deng Xioping qu'èra un fidèu dau Premier Ministre. Deng capitèt de rompre la resisténcia dei maoïstas dins leis instàncias dau Partit. Pasmens, aquelei darriers mobilizèron la jovença deis universitats de la capitala a la prima de 1975. La mòrt de Zhou Enlai en genier de 1976 privèt Deng Xioping de sa proteccion politica e va entraïnar son rebutament.
Lo periòde entre genier e de setembre de 1976 marquèt la fin de la crisi dau regime entraïnant per l'agonia de Mao. Tre la mòrt de Zhou Enlai, leis equilibris entre lei faccions dau Partit venguèron fòrça precaris. La disparicion dau cap de la drecha dau Partit permetèt ai radicaus de l'entorn de Mao de reconquistar una partida dei sieunas posicions. Ansin, au començament de 1976, lei faccions trobèron un acòrd per nomar Hua Guofeng a la direccion dau govèrn. Aqueu darrier èra un maoïsta moderat gaire conegut que semblava pas menaçar leis interés dei caps principaus dau PCC. Rapidament, deguèt faciar de movements de populacion favorables ai partisans de Zhou Enlai e la mesfisança dei militars ostils ai maoïstas. Deguèt tanben tenir còmpte de l'influéncia dei radicaus gropats a l'entorn de la frema de Mao.
La crisi de la societat chinesa[modificar | modificar la font]
Lei treviraments dau Grand Bomb e de la Revolucion Culturala aguèron de consequéncias negativas per la populacion e per la societat chinesas. En fòra dau nombre de victimas fòrça important, lei dificultats economicas e la repression entraïnèron la disparicion de la fervor ideologica deis annadas 1950 au profiech d'un retorn dei faccions localas e deis interés materialistas. Certanei classas, coma la jovença, leis intellectuaus o lei quadres locaus dau Partit, foguèron severament leis efècts dei desportacions dins lei campanhas e leis atacas còntra l'autoritat.
La premiera consequéncia foguèt lo retorn d'una criminalitat importanta en causa de l'afebliment dei poders locaus. D'efèct, se l'armada èra cargada de la restauracion de l'òrdre, teniá pas pron d'efectius per remplaçar la polícia. De mai, lei quadres dau Partit, que tenián un ròtle important avans la Revolucion, avián perdut la màger part de sei poders. Aquela situacion malaisada èra pus grèva dins lei zonas ruralas que dins lei vilas. Per faciar aqueu problema de seguritat, la populacion se gropèt segon un sistèma de faccions de proteccion.
La segonda consequéncia foguèt la desintegracion de la societat entre sei classas diferentas (obriers, quadres, jovença, intellectuaus...). De mai, de divisions apareguèron entre lei grops superiors e inferiors d'aquelei classas. Per exemple, lei revendicacions deis obriers dei companhiás d'Estat èran fòrça diferentas d'aquelei deis obriers mens qualificats. Ansin, lei premiers èran generalament pròches dei liberaus e lei segonds dei radicaus. Sensa lo contraròtle dau Partit, lei revendicacions obrieras esclatèron liurament entraïnant de trebols importants dins certanei vilas e l'intervencion de l'armada. Per la jovença, la situacion èra pus encara pus malaisada car lo sistèma educatiu èra totalament desorganizat e un gròs nombre de joves demorèron desportats a la campanha durant d'annadas. Enfin, lei purgas avián totalament romput leis intellectuaus e la produccion culturala deis annadas 1970 demorèt fòrça limitada.
L'eliminacion dei radicaus[modificar | modificar la font]
Après la mòrt de Mao Zedong lo 9 de setembre de 1976, leis annadas 1976-1978 veguèron la fin de la lucha d'influéncia entre maoïstas e liberaus per la direccion dau govèrn. Se debanèt en doas etapas principalas que foguèron l'eliminacion de l'extrema esquèrra dau Partit per Hua Guofeng puei l'eliminacion d'aqueu darrier per lei liberaus.
La premiera partida de la transicion se debanèt entre la mòrt de Mao e lo 7 d'octòbre de 1976. Durant aqueu periòde, dos grops diferents assaièron de prendre lo poder. Lo premier èra menat per de Hua Guofeng que teniá lo sostèn dei militars e dei liberaus. Lo segond èra dirigit per la « Banda dei Quatre » qu'èra compausada dei caps pus radicaus dau Partit. Sensa la proteccion de Mao, foguèron arrestats lo 6 d'octòbre. L'endemans, una reünion dau Burèu Politic elegiguèt Hua Guofeng coma cap dau Comitat Centrau e de la Comission deis Afaires Militars.
Pasmens, s'après aqueu succès, Hua Guofeng èra teoricament vengut lo mèstre dau país, capitèt pas de trobar un compromes ambé lei liberaus. De mai, eiretier de la Revolucion Culturala, Hua Guofeng e seis aliats poguèron pas criticar totalament lei reviradas de la politica de Mao. De mai, per conclure leis alianças necessàrias a la presa dau poder, deguèron acceptar la reintegracion de Deng Xiaoping. De 1977 a 1978, lei liberaus poguèron donc criticar lei limits de la modernizacion acomençada per Hua Guofeng e obtenir pauc a pauc lo sostèn de l'armada e de la populacion. Ansin, dau 18 au 22 de decembre de 1978, lo XIen Congrès dau Partit Comunista Chinés s'acabèt per la desfacha politica de Hua Guofeng e la presa de poder de Deng Xiaoping. Fins a 1981-1982, lei posicions dei maoïstas foguèron pauc a pauc eliminadas au sen dau Partit marcant lo començament de la desmaoïzacion.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Durant la Guèrra Freja, la nocion de « revisionisme comunista » regarda lei govèrns comunistas sospichats de s'alunchar dei tèsis marxistas leninistas. Se desvolopèt a partir dau rapòrt « secrèt » de Nikita Khrushchov sus lo stalinisme en febrier de 1956.
- ↑ Se l'estimacion d'aqueu capitau èra generalament fòrça sota-estimada, certaneis indemnitats representavan de gròssas somas que lo pagament foguèt assegurat fins a la Revolucion Cultura.
- ↑ Lo nombre de victimas es estimat a quinze milions per lo govèrn chinés. D'autreis estimacions pòdon agantar mai de quarante milions. Dins certanei regions, de dificultats d'avitalhament aguèron luòc fins a 1968.
- ↑ Plaçada sota lo contraròtle dau Partit, l'armada èra un enjòc estrategic dau poder en China. A la fin deis annadas 1950, èra en cors de professionalizacion e de modernizacion gràcias a l'ajuda sovietica. Pasmens, Mao èra gaire favorable a aquela politica car preferiá una armada semiprofessionalizada mai fòrça politizada amb un budget reduch.
- ↑ Peng Dehuai èra un partisan de la modernizacion e de la professionalizacion dei fòrças armadas. De mai, aviá criticat la politica maoïsta dau Grand Bomb.


text:
Selva pluviala
La Selva pluviala, bòsc umid o selva umida, es un biòma caracterizat per de precipitacions abondantas durant tot l'an, amb de minimalas compresas entre 1750 e 2000 mm, e un clima amb de temperaturas enauçadas. Aquestes tipes de bòsques son caracterizats per la preséncia d'arbres nauts e espés, amb una granda diversitat d'espècias. La zòna de convergéncia intertropicala, a un ròtle significatiu, pr'amor qu'en granda part es la responsabla de la creacion d'aquestes tipes de biòmas de la Tèrra.
Aperaquí 40 a 75% de totas las espècias de la Tèrra son nadivas de la selva.[1] S'es calculat que mantun milions d'espècias de plantas, d'insèctes, e de microorganismes, encara son a descobrir. Las selvas pluvialas son nomenadas las "joias de la Tèrra", e la "farmacia mai granda del mond", pr'amor que s'i es descobèrt mai d'un quart dels medicaments naturals.[2] Las selvas produson 28% d'oxigèn per fotosintèsi a partir de dioxid de carbòni.
La vida dins lo sotabòsc d'una selva pluviala se tròba restrencha en fòrça airals e se redutz a l'existéncia d'organismes descompausaires de fuèlhas pr'amor de la manca de lutz al nivèl del sòl. Aquò fa que siá possible de caminar pel bòsc. Se lo fulhatge del brancatge es destruit o degalhat, la tèrra es d'aviat colonizada per un dens embolh vegetal en creissença, arbusts e arbrilhons.
Somari
- 1 Ecologia
- 2 Desboscament
- 3 Vegetacion
- 4 Tipes de selvas pluvialas
- 5 Véser tanben
- 6 Referéncias e Nòtas
- 7 Bibliografia
- 8 Ligams extèrnes
Ecologia[modificar | modificar la font]
S'estima que mai de 40% de l'oxigèn produit e utilizat sus Tèrra proven d'aquestes espacis vegetals, e mai que coma o avèm dit, lo bilanç net siá aproximativament de zèro. Pasmens, son estats objècte de aclaridas e talhas non discriminadas dempuèi mai d'un sègle, çò que reduguèt rapidament son aira pel mond entièr. Dins lo decenni de 1990, s'estima que i aguèt una reduccion annadièra de 58 000 km2; 14% de la superfícia de la Tèrra èra cobèrta de selvas primàrias, a l'ora d'ara, aqueste percentatge s'es reduit sonque a 6% e al ritme actual de desforestacion, aquestas auràn desaparegut d'aicí 40 ans. Las selvas primàrias son reemplaçadas per una vegetacion segondària de creissença rapida mas d'un interès menor del punt de vista de la conservacion dels ecosistèmas. Los biologistas considèran qu'una granda quantitat d'espècias son condemnadas a l'extincion — benlèu mai de 50 000 l'an — pr'amor de l'eliminacion del sieu abitat.
Lo bilanç de CO2 e O2 d'Amazonas sens perturbacion es nul, mas quand talham e cremam la fusta, aqueste equilibri se romp, absorbent de grandas quantitats d'oxigèn e desliurant d'enòrmas quantitats de CO2. S'estima que la selva amazonica conten 1,1 · 1011 tonas de carbòni absorbit de l'atmosfèra.
Podriam resumir las caracteristicas de la vegetacion de selva per:
- Clima: caud umid (Af dins la nomenclatura de Köppen).
- Temperatura mejana annadièra: oscilla entre 27 e 29 °C, e mai a 400 m d'altitud o un chic mai.
- Altitud: se tròba normalament al nivèl de la tèrra cauda. Se se tròba a d'estatges superiors, se deu parlar de selvas montanhosas o selvas anivoladas.
- Precipitacions mejanas annadièras oscillant entre 1500 a 2 000 mm e 3 000 mm o mai. Dins lo cas del limit inferior cal precisar qu'aquestas pluèjas devon èsser fòrça plan repartidas tot l'an, çò que fa referéncia sonque a de climas amb una localizacion fòrça especifica.
Desboscament[modificar | modificar la font]
Las selvas tropicalas e temperadas son estadas somesas a de talhas severas e a l'agricultura durant lo sègle XX e l'aira cobèrta per las selvas a l'entorn del mond son en diminucion continuala. Los biologistas an calculat que lo nombre de grandas espècias que se son estenchas son possiblament mai de 50 000 l'an; a aquesta proporcion, ditz E. O. Wilson d'Harvard University, un quart o mai de tota las espècias de la Tèrra se podrián exterminar dins 50 ans que venon pr'amor de la supression d'abitat amb la destruccion de las selvas.
Un autre factor que provòca la pèrda de selva es l'expansion dels airals urbans. La Selva litorala que creis al long d'airals costièrs d'Austràlia orientala es ara rara pr'amor del creissement linear per aculhir la demanda del torisme de solelh e de plaja.
Los bòsques s'essent destruits a un ritme rapid, gaireben 90% de la selva d'Africa Occidentala es estada destruida dempuèi l'arribada d'umans fa 2000 ans, Madagascar a perdut dos tèrçes de sa selva pluviala originala. Amb los indèxes actuals las selvas tropicalas en Indonesia desapareisseràn en 10 ans e en Papoa-Nòva Guinèa en 13 a 16 ans.
En divèrses païses, en particular en Brasil, la desforestacion foguèt declarada una urgéncia nacionala. La desforestacion d'Amazonia aumentèt de 69% entre 2007 e 2008 en dotze meses, segon las donadas oficialas del Govèrn. La desforestacion podriá destruire o damatjar grevament gaireben 60% de la selva amazonica en 2030, segon un nòu rapòrt de WWF.
Pasmens, lo 30 de genièr de 2009, dins un article del New York Times se declarèt: "Per una estimacion, per cada acre de selva tropicala perdut cada an, mai de 50 ectaras de nòus bòsques creisson jol tropic ..." Lo nòu bòsc inclutz los bòsques segondaris en tèrras d'ancianas culturas e los bòsques degradats.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
La totalitat d'aquestas zònas representan aproximativament 17 milions d'ectaras de forèst, valent a dire a l'entorn de 20% del total mondial. Aqueste biosistèma es compausat per una granda quantitat d'espècias vegetalas e animalas. S'establisson de relacions de concurréncia per la lutz que constituís lo principal factor limitant per aquò aquestas selvas son ricas en epifits e lianas parasitas. Fòrça arbres an de contrafòrts. La temperatura mejana sempre supera los 20 grases Celsius, la variacion de las temperaturas jornadièras es major que l'interanuala e la pluviometria generalament compresa entre 1500 e 4000 litres. Una de las caracteristicas principalas es la biodiversitat vegetala e animala. A l'entorn de 60% de totas las espècias del planeta se tròban en aqueste ecosistèma extremament amenaçat.
Vegetacion[modificar | modificar la font]
Lo sòl, aqueste ecosistèma conten 70% de las espècias vegetalas conegudas. La sieuna vegetacion, caracterizada per l'estratificacion verticala, es nautament dominada per las plantas, subretot las espècias de flors e los arbres. Se pòdon trobar entre 80 e 200 espècias d'arbres per ectara pels bòsques tropicals madurs. Pasmens, trobarem rarament mai que dos individús de la meteissa espècia per ectara. Mai d'una o doas espècias podràn pas èsser dominantas, levat dins de sectors especifics coma los paluns.
Las fuèlhas an en general las extremitats fòrça alongadas que permeton d'accelerar l'evacuacion de l'aiga amor que l'aiga estancada priva de las foncions respiratòrias e assimiladoiras de l'arbre e afavorís las plantas epifitas. I a paucs brotons amor que i pas de mala sason a superar. Quand existisson, son protegits per de pèls, fuèlhas segondàrias.
Epifit[modificar | modificar la font]
Lo tèrme de planta epifita se referís a tota planta que creis subre un autre vegetal, l'utilizant solament coma supòrt, mas que lo parasita pas. Aquestas plantas son nomenadas de còps "plantas aerianas", pr'amor que rasigan pas sus lo sòl. Malgrat aquò, existisson fòrça espècias d'algas, inclusent las marinas, que son epifitas sobre d'autras espècias aqüaticas (angiospèrmes).
Las epifitas utilizan la fotosintèsi per se porgir d'energia e (las que son pas aqüaticas) obtenon l'umiditat de l'aire o de la pluèja que se depausa subre la superfícia del seu amfitrion. Las rasics se pòdon desvolopar primariament per adesion e las estructuras especializadas (coma las esquamas e copas) son las que recuèlhon e mantenon l'umiditat.
Las plantas epifitas parasitan pas lo sieu anfitrion, mas creisson independentament en l'utilizar unicament coma supòrt físic. L'avantatge mai evident respècte a las autras èrbas restrenchas a la tèrra es que recebon mai de lutz dins los ecosistèmas de bòsques ombroses e se mantenon luènh dels erbivòrs. Malgrat aquò se pòdon desvolopar amb tanta densitat que arriban a damatjar la planta amfitriona.
Las epifitas pus conegudas son las mofas, los liquèns, las orquidèas, las falguièras e las bromeliacèas (coma la famosa Tillandsia), e mai que se pòscan trobar dins totes los grops principals del regne vegetal. Las acumulacions de grandas epifitas se fan pus abondantament dins las selvas umidas tropicalas e bòsques temperats plujoses, mas tant liquens coma mofas se tròban pertot ont i a d'arbres.
Las epifitas son una de las sièis subdivisions de las formas vitalas de Raunkjaer.
Tipes de selvas pluvialas[modificar | modificar la font]
Existisson diferents tipes de selvas pluvialas: la selva tropicala, que se pòt diferenciar en equatoriala e subtropicala; e la selva pluviala temperada.[3]
La pluviïsilva equatoriala (o tropicala) es localizada en zònas prèpa de l'eqüator. Se caracteriza per un clima unifòrme amb temperaturas sempre nautas e precipitacions abondantas durant tot l'an amb un grand excedent d'aiga. Los arbres son nauts e son fòrça jonchs de tal biais qu'an pas de brancas en la part inferiora e los brancatges son contunhós projectant una ombra fòrça espessa.
La pluviïsilva tropicala (o subtropicala) es localizada al litoral de subrevent entre 10° e 25° de latitud, on existís un cicle annal de pluèjas amb una longa sason umida qu'altèrna amb una aura de pluèjas escassas e de temperatura mai freda. Lo bòsc es similar a l'equatorial mas amb mens d'espècias e mens de lianas. Per contra, son abondants los epifits, las plantas aderidas als troncs, brancas e fuèlhas.
La pluviïsilva temperada se caracteriza per de condicions climaticas pus moderadas, mas unifòrmas durant tot l'an. Aquestas condicions son presentas en zònas equatorialas e tropicalas a granda altitud, pels litorals orientals entre 25° e 40° de latitud, e pels litorals occidentals entre 35° e 55°. Lo bòsc diferís dels anteriors en que i a relativament paucas espècias, los arbres son mens nauts amb un gra de cobèrtura mens dens, e amb una vegetacion desvolopada dins l'estrat inferior.
Temperada[modificar | modificar la font]
Los bòsques temperats cobrisson una granda part del mond mas los de tipe umid (las selvas pluvialas temperadas) apareisson solament dins paucas regions.
La majoritat se tròban dins de climas oceanics umids:
- Bòsques temperats umids del Pacific: del sud-oèst d’Alaska a la Califòrnia centrala.
- Bòsques Valvidian temperats umids e bòsques magallanics subpolars umids del sud de Chile e adjacent d'Argentina.
- Retalhs de bòsques temperats umids d’Euròpa del sud: de Norvègia al nòrd d’Espanha.
- Bòsques temperats umids del sud-èst d’Austràlia, de Tasmania e l'estat australian, de Victòria e l’illa sud de Nòva Zelanda, còsta occidentala.
Autres presents en climas subtropicals umids:
- En Sud-Africa, bòsques de Knysna-Amatole,
- Los bòsques de la Còlquida a l’est de la Mar Negra en (Turquia e Georgia.
- Los bòsques de la Caspiana en Iran.
- Los bòsques oscos de montanha temperada umida de l'èst de Taiwan, sud-oèst de Japon (bòsques de Taiheiyo).,
- Còsta nòrd d'Austràlia e illa Nòrd de Nòva Zelanda.
En climas continentals plujoses:
- Dins las Montanhas Rocosas de la Colómbia Britanica, nòrd d'Idaho e nòrd-oèst de Montana,
- Dins la part de l'extrèm orient rus: Ussuri, Manchoria, Sakhalin.
Autres climas:
- Dins las montanhas Apalaches del nòrd de l'estat de Georgia en Nòva Anglatèrra.
- Dins las montanhas de conifères de China e del nòrd de Corèa Changbai.
Per los bòsques temperats umids d'Amèrica del Nòrd la definicion de P.B. Alaback[4]es amplament acceptada[5]:
- Precipitacion annala superiora a 1400 mm.
- Temperatura mejana annala entre 4 e 12 °C
Pasmens, la precipitacion annala requerida depend de factors com la distribucion de la pluèja al long de l'an, las temperaturas durant lo cors de l'an e la preséncia de la nèbla. Las definicions dins d'autres païses ont i a de bòsques temperats umids son diferentas. Per exemple la definicion per aquestes tipes de bòsques australians es ecologica puslèu que climatica:
- La cobertura del brancatge ocupa almens 70% del cèl.
- Lo bòsc es compausat principalament pels arbres, que necessitan pas una regeneracion pels incendis mas que son plantolièr es capable de se regenerar jos l'ombra e en clarianas naturalas.[6]
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
Los bòsques temperats umids amassan las caracteristicas seguentas:
- Relativa proximitat a l'ocean, normalament amb de montanhas litoralas. Necessitan la proximitat de l'ocean per moderar la variacion sasonièra de la temperatura, creant d'ivèrns mai suaus e d'estius mai fresques que per las zònas continentalas. Fòrça d'aquels bòsques an de nèblas d'estiu que los mantenon fresques e umids los meses pus cauds. Las montanhas litoralas aumentan la pluèja pels pendisses qu'agachan la mar.
- Los incendis forestièrs son rars pr'amor de l'umiditat granda e constanta del bòsc.
- Los epifits, inclusent las mofas, son abondants. Coma aquestas plantas an pas accès a l'umiditat del sòl, dependon de l'umiditat atmosferica e de la pluèja.
Las ecoregions ont se tròban aquestes bòsques son: Bòsques de fulhoses e mixtes en clima temperat e Bòsques de conifèras en clima temperat.
Los bòsques temperats umids an los nivèls de biomassa mai enauçats de totes los ecosistèmas terrèstres e son notables per la granda talha dels arbres coma la Sequòia, l'Avet de Douglas, la Picea sitchensis etc.
Tropicala[modificar | modificar la font]
La selva pluviala tropicala es un tipe de bòsc que se desvolopa dins l'espaci intertropical. Aqueste tèrme es reservat al bòsc tropical umid de contunh, ont plòu un minimum de 1750 litres per mètre carrat l'an, e per contra se nomena jungla quand i a una sason seca pro longa per se diferenciar del primièr.
Semblariá que, globalament, los bòsques tropicals emmagazinan (leugièrament) mai de carbòni que çò qu'en produison e participarián de fait a la reduccion dels gases d'efièche de sèrra. En practica, la demesida de las superfícias oblitera un pauc aqueste bilanç. Pasmens, i a de temptativas interessantas de plantacions a escala granda de bòsques destinats a èsser potz de carbòni (gardant en memòria la pauretat ecologica d'aquestes tipes de mitan).
Lo bòsc assegura la preservacion de la biodiversitat, ten un ròtle important dins lo cicle de l'aiga. Permet tanben una esplecha forestièra per las necessitats umanas.
L'industria farmaceutica utiliza de moleculas eissidas del bòsc.
La selva tropicala es presentas dins tres regions de la tèrra:
Selva tropicala Africana[modificar | modificar la font]
Se desvolopa sonque en zòna equatoriala mas sens se poder formar a l'èst del continent que ten una longa sason seca. Espandida per Libèria, golf de Guinèa e lo bacin del riu Còngo. Fa un milion d'ans subiguèt las consequéncias de cambiaments climatics qu'afectèron l'evolucion de la vegetacion. Es de las tres la d'aira menora.
Selva tropicala Atlantica[modificar | modificar la font]
La Selva Atlantica, es una formacion vegetala brasilièra. Las selvas atlanticas presentan d'arbres amb fuèlhas largas perennas. I a una granda diversitat d'epifitas, coma las bromeliacèas e las orquidièas. Se deu pas confondre amb la Selva Amazonica especialament en Brasil.[7]
Foguèt la segonda selva tropicala majora en ocurréncia e importància en America del Sud, principalament en Brasil. Acompanhava tota la linha del litoral brasilièr del Rio Grande do Sul al Rio Grande do Norte (regions meridionalas e nòrd-èst). Dins las regions sud e sud-èst arribava fins a Argentina e Paraguai. Cobriá d'importants seccions de serres del Replanat Brasilièr, e èra contunha amb la selva amazonica. Pr'amor del desboscament, principalament a partir del sègle XX, se tròba uèi extremament reduida, essent una de les selvas tropicalas mai amenaçadas del mond. Malgrat que siá reduïda a paucs fragments, majoritariament discontinús, la biodiversitat del sieu ecosistèma es una de las màgers del planeta[7].
Selva tropicala Amazonica[modificar | modificar la font]
Es la mai granda de totas, ocupa una granda part de Brasil e dels païses vesins. Mantenguèt lo clima e la vegetacion estables al long de milions d'ans. Dins la selva d'Amazonas se tròba sus 10 000 m² prèp de 100 espècias d'arbres. La nautor mejana dels arbres vira a l'entorn dels 55 mètres. Lo nombre d'insèctes e d'animals es encara desconegut. Es fòrça amenaçada per l'extension de l'agricultura que utilitza la tecnica de l'eissartatge, es a dire cremar la vegetacion e semenar subre las cendres.
Biotòp[modificar | modificar la font]
La Selva Amazonica es situada al nòrd d'Amèrica del sud, enrodant lo riu d'Amazonas, que va de la "Quebrada de Apacheta", al pè del "Nevado Misti", fins a l'ocean Atlantic, coma se vei sus l'imatge de dreta. Aproximadament, sas coordenadas son: Latitud = 12° Nòrd – 12° 30’ Sud e longitud = 42° Oèst - 77° Oèst.
- Clima: lo clima es tropical : caud e umid amb precipitacions abondantas durant tot l'an sens gairas variacions sasonalas. Per aquesta rason los arbres de la selva an pas una epòca especiala per florir o far de fruits.
- Temperatura: la mejana de la temperatura a miègjorn es entre 27 ºC e 32 °C.
- Precipitacions: lo total de las pluèjas annadièras passa los 2000 litres e la reparticion de las precipitacions, que es fòrça unifòrme al centre de la region, o es pas tant a la periferia, ont entre los meses de junh e agost (ivèrn de l'emisfèri sud) la pluèja demesís de prèp d'un tèrç marcant çò que seriá una sason seca.
- Altitud: la selva amazonica se tròba, gaireben tota, a aperaquí 300 mètres subre lo nivèl de la mar, e mai que d'unes punts mai nauts se tròben a 2000 mètres de nautor al Macizo de las Guayanas.
- Vents: la selva amazonica es afectada pels vents alisèus, que provòcan l’efièch de Föhn responsable de la precipitacion orografica: quand una massa d'aire umid circula cap a una massa montanhosa, s'enauça fins a arribar a la cima d'aquesta, ont se refreja, se condensa e cai jos forma de precipitacions. Mercé a l'efièch dels vents alisèus, se tròban de selvas dins de luòcs ont, sens aqueste efièch, i auriá de sabanas.
Biocenòsi[modificar | modificar la font]
Tèxt catalan de traduire :
En Amazonia i vivon a l'entorn de dos milions e mièg d'espècias d'insèctes, de desenas de milièrs de plantas e aperaquí 2000 espècias d'aucèls e mamifèrs, çò que constituís l'ensemble de vida mai grand del planeta. La biodiversitat aumenta del nòrd al sud de la region. Fins ara son estat estimadas 438 000 espècias de plantas amb interès economic e ne demòran fòrça de registrar. Se considera que la valor de la selva coma proveseira de fruits, latèx e autras activitats sosteniblas es 50 còps superiora a la del sieu usatge recent coma pastenc pels bovins. Se considèra que la selva amazonica possedís 50% de la biodiversitat mondiala. I demoran 70% de las espècias terrèstras animalas e vegetalas del planeta.
Se descobrisson nòvas espècias cada jorn. D'unas d'aquestas espècias an de proprietats medicinalas encara desconegudas. En Amazonia brasilièra se tròban un tèrç dels arbres del planeta. Un ectara de bòsc tròpical pòt albergar dusca 50 arbres. I a prèp de 400 espècias diferentas d'Orquidèas e de flors exoticas.
La vegetacion de las selvas d'Amazona se pòt dividir en tres tipes, segon son auçada e la filtracion del sòl
- La volta del bòsc: I dominan los arbres gigants (acàcia); son auçada fluctua entre los 40 e los 60m. Es lo nivèl que recep mai de radiacions solaras e mai ric en espècias animalas (aucèls, insèctes, mamífèrs).
- Nivèl intermediari: Aquí las espècias començan de s'adaptar a l'ombra. Lo nivèl intermediari correspon a las espècias que se trapan entre los 40 los 10 m d'auçada.
- Sotabòsc: La lutz i arriba gaireben pas e existís una abondància d'organismes descomposaires de fuèlhas.
En Amazònia abita 33% de las 30 milions d'espècias d'insèctes terrèstres, en mai de 300 espècias de reptils.
De las 483 espècias de mamifèrs que vivon en Brasil, 324 vivon en Amazonia (67%), amb mai de 30 espècias de monins, d'unes descobèrts recentament. I a aperaquí mila espècias diferentas d'aucèls (11% de totas las espècias d'aucèles conegudas del planeta).
L'ictiofauna continentala d'America del Sud, se pòt considerar coma la de majora riquesa, i incluent qualques 60 familhas, de centenats de genres e entre 3000 e 5000 espècias. Per lo bacin d'Amazonas s'estiman que i a qualques 2300 espècias de peisses, mas d'unes consideran que ne mancan al mens 30% e mai de descobrir encara, siá lo bacin fluvial pus ric del mond. S'ha estimat que la diversitat en trams fluvials de 20 km. vària entre 80 i 256 espècies ícties. Al voltant del 85% són Ostariophysi, dels quals el 43% és Characoidei, 39% Siluriformes i 3% Gymnotoidei. El 15% restant es distribueix entre Lepidosirenidae, Osteoglossidae, Nandidae, Cichlidae, Cyprinodontidae, Poecilidae, Scianidae, Lepidosirenidae, Engraulidae, Clupeidae, Soleidae, Symbranchidae, Tetraodontidae, Gobiidae i Potamotrygonidae. En aquesta ictiofauna tan rica, ens podem trobar des de peixos pulmonats (Lepidosiren paradoxa), l'únic poecílid ovípar (Fluviphylax pygmaeus), peixos elèctrics (Gimnotiformes) o una immensitat de petits peixos ornamentals com el tetra cardenal (Paracheirodon axelrodi).
Indomalaia[modificar | modificar la font]
Tèxt catalan de traduire :
La indomalaia no és contínua per les agressions seculars que ha sofert, compren de la costa d'Indoxina la costa nord d'Austràlia, les Filipines, Nova Guinea, Borneo, entre d'altres.
A l'Àsia a la selva se la sol denominar jungla paraula que ve del mot sanscrit jangala, que vol dir lloc salvatge. En moltes llengües del subcontinent asiàtic, s'utilitza aquesta paraula per referir-se a qualsevol terra en estat natural.El terme es pot utilitzar en un context tècnic per a referir-se a un bosc tropical, un bosc que es caracteritza per una gran biodiversitat i plantes densament entrellaçades, tals com arbres, canyes, lianes, herbes... Com a ecosistema boscós, les "jungles" es troben en zones climàtiques tant equatorials com tropicals.
Mangròva[modificar | modificar la font]
El mangrova o manglar (com en occità i italià i altres) és un bioma format per arbres i arbusts molt tolerants a la sal, que ocupen la zona intermareal propera a les desembocadures de rius a les latituds tropicals de la Terra. Les regions amb manglars inclouen estuaris i zones costeres. Els manglars tenen una enorme diversitat biològica degut a la seva alta productivitat, i s'hi troben nombroses espècies de molts tipus.[8] Els manglars són especialment susceptibles als canvis provocats per les marees, i el que de dia és una platja, de nit pot convertir-se en fons marí amb la pujada de la marea.[9] Els manglars reben el seu nom dels arbres que els formen, els mangles.
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias e Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.rainforests.net/variables.htm web de rainforests.net accés 04-01-2009
- ↑ [1]
- ↑ Modèl:Ref-livre
- ↑ Alaback, P.B. 1991: Comparative ecology of temperate rainforests of the Americas along analogous climatic gradients. Rev. Chil. Hist. Nat. 64: 399–412.
- ↑ A Review of Past and Current Research
- ↑ Floyd, A. 1990: Australian Rainforests in New South Wales, Volume 1. Surrey Beatty & Sons Pty Ltd, Chipping Norton, NSW.
- ↑ 7,0 7,1 Los Zoos Europeus, units per salvar la Mata Atlàntica
- ↑ 8,0 8,1 Hogarth, Peter J. (1999). The Biology of Mangroves Oxford University Press, Oxford.
- ↑ 9,0 9,1 Mazda, Y.; Kobashi, D. and Okada, S. (2005) "Tidal-Scale Hydrodynamics within Mangrove Swamps" Wetlands Ecology and Management 13(6): pp. 647-655
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (ca) Postigo, Luis, Ciencias Naturales, Barcelona: Editorial Ramón Sopena S. A., 1976.
- (en) Butler, R. A, (2005) A Place Out of Time: Tropical Rainforests and the Perils They Face, Published online: Rainforests.mongabay.com.
- (en) Richards, P. W, (1996). The tropical rain forest, Cambridge University Press(2a edicion), (ISBN 0-521-42194-2).
- (es) Vila, Pablo, Geografía de Venezuela. Tomo II, especialament, lei partidas XVII e XVIII. Caracas: Ministerio de Educación, 1965.
- (en) Hogarth, Peter J. (1999). The Biology of Mangroves Oxford University Press, Oxford.
- (en) Mazda, Y.; Kobashi, D. and Okada, S. (2005), "Tidal-Scale Hydrodynamics within Mangrove Swamps", Wetlands Ecology and Management 13(6), pp. 647-655.
- (en) Strahler, Arthur N. Geografía Física, (6a edicion). Barcelona: Omega, 1982, pp. 372-378, (ISBN 84-282-0351-2).
- (en) Whitmore, T. C, (1998) An introduction to tropical rain forests, Oxford University Press (2a edicion), (ISBN 0-19-850147-1).
- (en) Floyd, A. 1990: Australian Rainforests in New South Wales, Volume 1. Surrey Beatty & Sons Pty Ltd, Chipping Norton, NSW.
- (en) Alaback, P.B. 1991: Comparative ecology of temperate rainforests of the Americas along analogous climatic gradients, Rev. Chil. Hist. Nat. 64: 399–412.
- (en) Cox, P. M.; Betts, R. A.; Collins, M.; Harris, P. P.; Huntingford, C.; Jones, C. D. (2004). "Amazonian forest dieback under climate-carbon cycle projections for the 21st century". Theoretical and Applied Climatology 78. Bibcode 2004ThApC..78..137C. doi:10.1007/s00704-004-0049-4
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Artícle curt de la NASA amb imatges de la ZCIT
- The Rainforests of Home, an atlas of People and Place - from Inforain (en)
- Teacher Pages: Temperate Rainforest (Wheeling University) (en)
- Southeast Alaska Conservation Council - preserving rainforests in Southeast Alaska (en)
- Raincoast - preserving rainforests in coastal British Columbia's Great Bear Rainforest (en)
- The Warm and Cool Temperate Rainforests of Australia (en)
- Temperate Rainforests of North America's Pacific Coast (en)
- Evaluacion de las ressorsas forestièras mondialas 2005 per la FAO (en)


text:
Montclar
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Aquesta pagina d'omonimia repertòria los diferents subjèctes e articles del nom identic.
- Montclar, comuna francesa deus Aups d'Auta Provença
- Montclar, comuna francesa d'Aude
- Montclar, comuna francesa d'Avairon
- Montclar, comuna espanhola de Catalonha.
Véder tanben[modificar | modificar la font]
- Montclar de Comenge, comuna francesa de Nauta Garona .
- Montclar de Lauragués, comuna francesa de Nauta Garona .
- Montclar sur Gervanne, comuna francesa de Droma
- Monclar d'Armanhac, comuna francesa de Gers .
- Monclar, comuna francesa d'Òlt e Garona .
- Monclar de Carcin, comuna francesa de Tarn e Garona
- Monclar d'Òssa, comuna francesa de Gers .
- Sent Jòrgi de Montclar, comuna de Dordonha
- Ralph Monclar; général de l'armée francesa.


text:
Blangy-le-Château
Blangy-le-Château es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat se situa a l'èst del Calvados, en lo País de Auge, a onze quilomètres de Lisieux. Lo riu la Chaussey travèrsa lo vilatge augeron typique amb los sieus nombroses ostals a pans de bòsques.
La commune se situe à l'est du Calvados, dans le Pays d'Auge, à onze kilomètres de Lisieux. La rivière la Chaussey traverse le village augeron typique avec ses nombreuses maisons à pans de bois.


text:
Estèr
En quimia, los estèrs son de compausats organics qu'un grop organic (simbolizat per R' dins aqueste article) i remplaça un atòm d'idrogèn (o mai d'un) dins un acid oxigenat. Un acid oxigenat es un acid qu'a de moleculas possedissent un grop idroxil (–OH) que l'idrogèn (H) se i pòt dissociar coma un ion proton (H+). Los estèrs pus comuns son los estèrs carboxilats, ont l'acid es un acid carboxilic. Per exemple, se l'acid es l'acid acetic, l'estèr es apelat acetat. Los estèrs pòdon tanben èsser formats d'acids inorganics; per exemple, lo dimetil sulfat, es un estèr, de còps tanben dich « acid sulfuric, dimetil ester ». En bioquimia es lo produch de la reaccion entre los acids grasses e los alcòls. Dins la formacion d'estèrs, cada radical -OH (grop idroxil) del radical de l'alcòl se substituís per la cadena -COO de l'acid gras. L'H del grop carboxil se combina amb l'OH substituit en formant d'aiga. En quimia organica e bioquimica, los estèrs son un grop foncional compausat d'un radical organic jonch al residú de quin acid que siá oxigenat, organic o inorganic. Los estèrs mai comunament trobats dins la natura son los grasses, que son estèrs de glicerina e d'acids grasses (acid oleïc, acid estearic, etc.). Principalament resultan de la condensacion d'un acid carboxilic e un alcòl. Lo procès s'apèla esterificacion:


text:
Comunautat autonòma d'Espanha
Espanha es devesida en 17 regions, apeladas comunautats autonòmas. Son de menas d'Estats federats dispausant d'un cèrt gra d'independéncia, quitament se las competéncias acordadas per l'Estat central pòdon variar en foncion de l'istòria de caduna de las entitats. Las comunautats autonòmas se compausan d'una o mai d'una província. De mai, doas vilas an un estatut especial.
Las 17 comunautats autonòmas son (veire (es) [1]) :
- Galícia
- Astúrias
- Cantàbria
- Comunautat Autonòma Basca
- Navarra
- Aragon
- Catalonha
- Castelha e Leon
- La Rioja
- Madrid
- Extremadura
- Castelha-La Mancha
- Valéncia
- Balearas
- Andalosia
- Region de Múrcia
- Canàrias
- Las doas ciutats autonòmas:


text:
Aldudas
Aldudas (Alduda en basco, Aldudes en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra. Administrativament, que's tròba dens lo departament deus Pirenèus Atlantics.
Lo gentilici qu'ei aldudar.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Las comunas tòcatocantas que son Banka a l'èst e Urepele au sud-èst ; l'oèst e lo sud-oèst que son bordats per la Comunautat Forala de Navarra.
Que hè part deu País Quint, zona de pasturas espanhòla cultivada peus agricultors franceses.
Qu'ei flancada per las montanhas Adi (1459 m) e Iturrunburu (1291 m).
Que s'i parla lo dialecte haut-navarrés de la lenga basca.
Istòria[modificar | modificar la font]
La pression démographique e lo desvolopament economic son a l'origina, al Sègle XVI, de la fondacion del villatge;ble per cadets de las familhas de Baïgorry, #que, per l'ancestrala nòrma de succession basca en reservant l'eiretatge de la ostal familiale a la ainé, avián exclús del nombre dels proprietaris. La parròquia i aguèt erigit l'an 1793[1].
La pression démographique et le développement économique sont à l'origine, au Sègle XVI, de la fondation du village par des cadets des familles de Baïgorry, qui, par l'ancestrale règle de succession basque réservant l'héritage de la maison familiale à l'ainé, étaient exclus du nombre des propriétaires. La paroisse fut érigée en 1793[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
M.C3.A9rim.C3.A9e.


text:
Berneuil (Somme)
Bèrneu (Sonme) en picard ( Berneuil en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge de Berneuil, #que comptava 600 abitants l'an 1698, a la fin del regna de Louis XIV, malgrat los estralls de la guèrra de Trenta Ans ; #que ressortiá, abans la guèrra de 1870 lo nombre de 875 abitants, a vist dempuèi la chifra de la siá populacion amendrir en de inquietants de proporcions, al ponch #qu'èra pas mai que 330 l'an 1925 e #qu'arriba a 215 uèi.
La distincion de Berneuil
Berneuil (Bernoldiacum en los tèxtes ancians), #aperténer a Modèl:La s- a la abbaye de Corbie, en vertu d'una donation de Clotaire III. Lo primièr senhor de Berneuil, Bernard de Sant-Valéry, baron de Domart, pas content d'ocupar lo castèl fòrt de Domart, #far bastir d'un autre castèl a Berneuil e a Bernaville (antany Bernardville), cap a l'an 1175. Lo comte Jean de Ponthieu fasiá, de lo sieu costat, fortificar Lo Crotoy, en cara de Sant-Valéry, de sòrta que i i aguèt gelosiá entre los dos senhors #que #dintrar ne discordi e començavan a se far la guèrra quand lo rei Louis VII lo Jove #interpausar la siá autoritat per apaivagar e acabar lo différend susceptible de ensagnar una part de la Picardie. Bernard de Sant -Valéry e lo comte de Ponthieu #comparéisser en la preséncia del rei per justificar de los sieus dreches respectius. Lo monarca, en podent pas los concedir, #jutjar que la disputa i auriá acabat per un düèl ; tal èra alavetz l'usatge admés.
Coma Domart, Berneuil e Bernaville levavan del abbaye de Corbie #que i aviá #èsser proprietari de tota la region d'après una charte de Clotaire III, de la Modèl:S-, la abbé de Corbie, Hugues de Péronne, #demandar que lo düèl entre los dos senhors i aguèt luòc a Corbie.
Jean de Ponthieu e Bernard de Sant-Valéry, senhor de Domart, Berneuil e Bernaville, #comparéisser al jorn #que li los aguèt assignat,acompanhats totes dos d'un grand nombre de senhors de los sieus amics. Mas, abans #que davalèsson pas al camp barrat ont deviá i aver luòc lo düèl, dels amics comuns se #interpausar e #far tant per los sieus sollicitations #qu'eles réconcilièrent los dos antagonistes.
La familha Carpentin
La distincion de Berneuil #passar successivament als senhors barons de Domart, apertenent a las familhas de Sant-Valéry, de Dreux e de Craon.
El resultat de #çò que precedís que los senhors de Berneuil #que #succedir a Henri Carpentin, #demorar los vassaux dels barons de Domart fins a l'epòca ont un senhor de Berneuil #èsser risi pro per far l'aquesiment de la baronnie de Domart, a Modèl:La s-.
Jean Carpentin, dicha Galois, #succedir a Henri Carpentin e #èsser senhor de Berneuil de 1461 a 1499. Jean Carpentin, dicha Galyot, senhor de Berneuil de 1499 a 1540, viviá tanben Abbeville, ont i aguèt escuelhut coma maïeur d'aquela vila. Phillibert Carpentin, Senhor de Berneuil de 1540 a 1543, tinent general de la sénéchaussée de Ponthieu, #èsser maïeur de Abbeville coma lo precedent. La familha Lo Fournier de Wargemont
La distincion de Berneuil #passar a la familha Lo Fournier de Wargemont, per continuament del matrimòni de Jeanne Carpentin, madama de Berneuil, amb François Lo Fournier de Wargemont.
Antoine Lo Fournier de Wargemont, seigneurde Wargemont e de Berneuil, de fils de Jeanne Carpentin, madama de Berneuil e de François Lo Fournier de Wargemont, épousa Ostal de Boubers, madama de Ribeaucourt ; #èsser senhor de Berneuil de 1594 a 1628. Aymar Lo Fournier de Wargemont, senhor de Wargemont, Graincourt, Berneuil e Ribeaucourt, de fils de Antoine Lo Fournier de Wargemont e d'Ostal de Boubers, épousa lo 11 de febrièr de 1628 Madeleine del Gard ; #èsser senhor de Berneuil de 1628 a 1663. François Lo Fournier de Wargemont, senhor de Wargemont, Berneuil e Ribeaucourt de 1663 a 1698. François-Bernard Lo Fournier de Wargemont, senhor de Berneuil e de Ribeaucourt de 1698 a 1723, chevalier. Joseph-François Lo Fournier, marques de Wargemont, senhor de Berneuil e de Ribeaucourt, de 1733 a 1743 #èsser, de mai, baron de Domart perque #crompar la baronnie, lo 26 aôut 1741, a Nicolas de Neuville, pòrti de Villeroy, tinent general de las armadas, per la soma de 225000 libres. François-Louis-Gabriel Lo Fournier, marques de Wargemont, baron de Domart, senhor de Berneuil e de Ribeaucourt, de 1743 a 1773, èra maréchal de camp, es-a dire general de brigada ; #comandar los gendarmes de la guarda e #èsser chevalier de Sant-Louis. Albert-Louis-Aymar Lo Fournier, comte de Wargemont,baron de Domart, senhor de Berneuil, de 1773 a 1789, maréchal de camp ; comandava pel rei en l'Anautita-Normandie, èra chevalier de Sant-Louis e commandeur de l'òrdre de Sant-Lazare Demòra pas mai res del castèl de Berneuil, es possible #que i aja desaparegut pendent la guèrra de Trenta Ans. Los sauvatges soldats de Texans de Werth e del prince Thomas #ocupar Berneuil los 22 e 23 de setembre 1636.
le village de Berneuil, qui comptait 600 habitants en 1698, à la fin du règne de Louis XIV, malgré les ravages de la guerre de Trente Ans ; qui dépassait, avant la guerre de 1870 le nombre de 875 habitants, a vu depuis le chiffre de sa population diminuer dans d'inquiétantes proportions, au point qu'il n'était plus que 330 en 1925 et qu'il atteint 215 aujourd'hui.
La seigneurie de Berneuil
Berneuil (Bernoldiacum dans les textes anciens), appartint au Modèl:S- à l'abbaye de Corbie, en vertu d'une donation de Clotaire III. Le premier seigneur de Berneuil, Bernard de Saint-Valéry, baron de Domart, non content d'occuper le château fort de Domart, fit construire d'autres château à Berneuil et à Bernaville (autrefois Bernardville), vers l'an 1175. Le comte Jean de Ponthieu faisait, de son côté, fortifier Le Crotoy, en face de Saint-Valéry, de sorte qu'il y eut jalousie entre les deux seigneurs qui entrèrent en discorde et commençaient à se faire la guerre quand le roi Louis VII le Jeune interposa son autorité pour apaiser et terminer le différend susceptible d'ensanglanter une partie de la Picardie. Bernard de Saint -Valéry et le comte de Ponthieu comparurent en la présence du roi pour justifier de leurs droits respectifs. Le monarque, ne pouvant les accorder, jugea que la querelle serait terminée par un duel ; tel était alors l'usage admis.
Comme Domart, Berneuil et Bernaville relevaient de l'abbaye de Corbie qui avait été propriétaire de toute la région d'après une charte de Clotaire III, du Modèl:S-, l'abbé de Corbie, Hugues de Péronne, demanda que le duel entre les deux seigneurs eut lieu à Corbie.
Jean de Ponthieu et Bernard de Saint-Valéry, seigneur de Domart, Berneuil et Bernaville, comparurent au jour qui leur fut assigné,accompagnés tous deux d'un grand nombre de seigneurs de leurs amis. Mais, avant qu'ils ne descendissent au champ clos où devait avoir lieu le duel, des amis communs s’interposèrent et firent tant par leurs sollicitations qu'ils réconcilièrent les deux antagonistes.
La famille Carpentin
La seigneurie de Berneuil passa successivement aux seigneurs barons de Domart, appartenant aux familles de Saint-Valéry, de Dreux et de Craon.
Il résultat de ce qui précède que les seigneurs de Berneuil qui succédèrent à Henri Carpentin, restèrent les vassaux des barons de Domart jusqu'à l'époque où un seigneur de Berneuil fut assez riche pour faire l'acquisition de la baronnie de Domart, au Modèl:S-.
Jean Carpentin, dit Galois, succéda à Henri Carpentin et fut seigneur de Berneuil de 1461 à 1499. Jean Carpentin, dit Galyot, seigneur de Berneuil de 1499 à 1540, habitait aussi Abbeville, où il fut choisi comme maïeur de cette ville. Phillibert Carpentin, seigneur de Berneuil de 1540 à 1543, lieutenant général de la sénéchaussée de Ponthieu, fut maïeur d'Abbeville comme le précédent. La famille Le Fournier de Wargemont
La seigneurie de Berneuil passa à la famille Le Fournier de Wargemont, par suite du mariage de Jeanne Carpentin, dame de Berneuil, avec François Le Fournier de Wargemont.
Antoine Le Fournier de Wargemont, seigneurde Wargemont et de Berneuil, fils de Jeanne Carpentin, dame de Berneuil et de François Le Fournier de Wargemont, épousa Marie de Boubers, dame de Ribeaucourt ; il fut seigneur de Berneuil de 1594 à 1628. Aymar Le Fournier de Wargemont, seigneur de Wargemont, Graincourt, Berneuil et Ribeaucourt, fils d'Antoine Le Fournier de Wargemont et de Marie de Boubers, épousa le 11 février 1628 Madeleine du Gard ; il fut seigneur de Berneuil de 1628 à 1663. François Le Fournier de Wargemont, seigneur de Wargemont, Berneuil et Ribeaucourt de 1663 à 1698. François-Bernard Le Fournier de Wargemont, seigneur de Berneuil et de Ribeaucourt de 1698 à 1723, chevalier. Joseph-François Le Fournier, marquis de Wargemont, seigneur de Berneuil et de Ribeaucourt, de 1733 à 1743 fut, de plus, baron de Domart car il acheta la baronnie, le 26 aôut 1741, à Nicolas de Neuville, duc de Villeroy, lieutenant général des armées, pour la somme de 225000 livres. François-Louis-Gabriel Le Fournier, marquis de Wargemont, baron de Domart, seigneur de Berneuil et de Ribeaucourt, de 1743 à 1773, était maréchal de camp, c'est-à-dire général de brigade ; il commanda les gendarmes de la garde et fut chevalier de Saint-Louis. Albert-Louis-Aymar Le Fournier, comte de Wargemont,baron de Domart, seigneur de Berneuil, de 1773 à 1789, maréchal de camp ; il commandait pour le roi dans la Haute-Normandie, il était chevalier de Saint-Louis et commandeur de l'ordre de Saint-Lazare Il ne reste plus rien du château de Berneuil, il est possible qu'il ait disparu pendant la guerre de Trente Ans. Les sauvages soldats de Jean de Werth et du prince Thomas occupèrent Berneuil les 22 et 23 septembre 1636.


text:
Destroyer
Destroyer foguèt una revista omosexuala consacrada a la beutat juvenila masculina, estampada e publicada oficialament a la Republica Chèca entre 2006 e 2010, e distribuida a internacionalament a travèrs del sieu web.
A diferéncia de la majoritat de revistas omosexualas, Destroyer se centrèt exclusivament en los mainats e los adolescents.[1] Amb un dessenh similar al de revistas coma Playboy, conteniá de fotografias, ensages, entrevistas, reportatges, articles sus cultura e relats. Compreniá pas nudes de gojats mendres de 18 ans e doncas èra legal dins totes los païses ont l'omosexualitat es legala.
La publicacion foguèt fruch de la creativitat de Karl Andersson, un professional suedés de la revista. En total se publiquèron 10 numèros, lo darrièr en genièr de 2010. Arribèt a aver de lectors dins 37 païses.
Foguèt fòrça criticada dempuèi los mejans de comunicacion per supausadament "sexualisar" l'enfància,[2] mas Andersson s'aucèt rapidament en defensa de la siá publicacion e concediguèt d'entrevistas per argumentar contra los sieus detractors.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Andersson, Karl. Gay Man's Worst Friend - the Story of Destroyer Magazine. Entartetes Leben, 2011. ISBN 91-633-6899-4.
- ↑ The Beautiful Boy, The Destroyer: Sexradikalers förhandlingar om tidskriften Destroyer – en intervjustudie om anständiga bögar, fula gubbar och sexualiserade barn. Universitat d'Estocòlme. (en suedés)


text:
Esches
Esches es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat parteja lo sieu nom amb la pichon riu #que la trauèssa.
La municipalitat es limitrophe de Méru, Amblainville, Fosseuse, Anserville, Mortefontaine-en-Thelle, Andeville,
Los caserius de Esches son : Liécourt, La Lande, Harbonnières e Vignoru.
La commune partage son nom avec la petite rivière qui la traverse.
La commune est limitrophe de Méru, Amblainville, Fosseuse, Anserville, Mortefontaine-en-Thelle, Andeville,
Les hameaux d’Esches sont : Liécourt, La Lande, Harbonnières et Vignoru.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al Sègle XV, los huguenots caçada de Beauvais #èsser immobilitzats a Esches. Al Sègle XVIII, aguèron trobat a Buchy (un luòc-dich de la comuna) de las espasas, de las glaives, de las poteries e divèrs objèctes[1].
Au Sègle XV, les huguenots chassés de Beauvais furent immobilisés à Esches. Au Sègle XVIII, furent trouvés à Buchy (un lieu-dit de la commune) des épées, des glaives, des poteries et divers objets[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}. Consultat lo 24 de mai de 2009
- ↑ Communauté de communes des Sablons, « Esches sur la CC ». Consultat lo 24 mai 2009


text:
-147
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -147 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Tresena Guèrra Punica còntra la Republica Romana. Après lei reviradas dei doas premiereis annadas de sètge, lei Romans mandèron de generaus pus competents e lo blocus de la vila acomencèt de venir eficaç en despiech dei còntra-ofensivas menadas per la flòta.


text:
Tram de Buenos Aires
Lo Tram de Buenos Aires (tanben aperat en espanhòl Tren del Este o Tramvía del Este) que ho inaugurat lo 14 de julhet de 2007 dens lo quartièr de Puerto Madero on circula paralelament a l'anciana arribèra deu pòrt. Mantuns projèctes que prevesen la soa extencion. Qu'ei fabricat per l'enterpresa francesa Alstom e qu'ei deu son modèl Citadis 302.
Lo projècte mei solide entà lo son avenidor qu'ei d'arreligar la gara de Retiro dab la carrèra toristica Caminito.
Estancs[modificar | modificar la font]
- Retiro (avienguda Antartida Argentina e Dr. G. Martínez Zuviría / Maipú) (per inaugurar en 2010)
- Córdoba (avienguda Alicia Moreau de Justo e avienguda Córdoba / Viamonte)
- Corrientes (Av. Alicia Moreau de Justo e Lavalle / Avenida Corrientes)
- Belgrano (Av. Alicia Moreau de Justo y Avienguda Belgrano)
- Independencia (Av. Alicia Moreau de Justo y Chile / Avienguda Independencia)
- San Juan (Av. Alicia Moreau de Justo y Avienguda San Juan) (per inaugurar en 2010)