text:
Chaspaires de maneta, picanhaires de botons, balhaires de jòia a stick e esportius de canapè, adiussiatz !
Per un còp, vau pas parlar directament de videòjòcs, mas plan de la sociologia d’aqueles qu’o practican. Auriái poscut utilizar la famosa expression « un còp fa pas puta », mas seriá estat mal interpretat compte tengut del subjècte. E òc, vau parlar de las femnas, e del sexisme dins lo mitan geek o puslèu gamer.
Que siatz jogaire o pas, sètz segurament passat a costat d’un papièr que pertant es en trin de far lo buzz, lo rambalh, lo zonzon dins lo monde dels jogaires que, o sabèm, es poblat mai que mai d’òmes, e aquò’s pas una nòva. Çò que sabiam pas èra a qual punt aquestes òmes èran de mascles. Un detalh de talha. Lo papièr en question es signat d’una jogaire chafrada Mar_Lard e es paregut sul blog Ça fait genre, jol titol « Sexisme chez les geeks : Pourquoi notre communauté est malade, et comment y remédier ». Bon, es en francés, degun es perfièch. Ai un avertiment a vos balhar avant qu’anetz totes legir lo dorsièr : vos cal ben una ora. Es long, plan long. E es longàs perque de causas de dire n’i a un fais e Mar_Lard a pas fait las causas a mitat : arguments, exemples, citacions, illustracions. Pensi que jamai aviam vist una tala dissertacion sul subjècte. E atencion los uèlhs. Çò qu’anatz legir vos va balhar, de còps, lo racacòr. Es la rafatalha d’una comunautat que totes pensavan, e que se pensava ela-meteissa, èstre una de las mai dobèrtas, ara expausada a la vista de totes. Planvengut a l’Atge de Pèira. Per de monde que son a fons dins las novèlas tecnologias, notarètz que lo paradòxe es immens. E i a un moment que dura, pensatz, dempuèi la creacion de Lara Croft, l’eroina foguèt totjorn acompanhada de galejadas pesugas sus son torn de peitrina e aviam l’impression (e personalament l’ai totjorn) que son jòc viviá sonque perque ela èra una femna, e per consequent l’objècte controtlable d’un pantais porcassièr, a far tremolar d’orror lo quite Divenc Marquis.
Ailàs ! Se i aviá pas qu’aquò ! Se podriam dire : va plan, es un fantasme masclista, aquel d’una dominacion extrèma signe d’un esperit tafurat, mas demorarà virtual. E ben non. Çò explica Mar_Lard dins son article, avèm passat lo cap. La femna, la reala, existís pas dins aquel monde. Es redusida a un còs, coma las babes dels nombroses salons de l’industria videòludica. Per explicar, una babe pòrta plan son nom, es una filha cort-vestida dont lo sol interés, completament assumit, es de sorire als òmes que passan e de se daissar paupinhar per la fòto. E es la rason principala per la quala foti jamai los pès dins los salons, es pas briga perqué ma redaccion me paga pas l’entrada, è. E al dintre, dins la practica videòludica, la femna dèu s’escafar. S’una amaga pas son genre darrièr un chafre, es assegurada d’èstre la tòca d’un secutatge en règla fins a que tòrne dins sa cosina, en seguir los conselhs avisats e paternalistas de detzenas de dròlles. E aquò’s pas lo pièger, mas vos passi sus las justificacions de viòl, las escòrnas sexualas e las perpausicions salopassas que s’enmerdan pas de cortesia.
E òc, i a tot aquò, e mai, dins lo país polit dels potonorses virtuals. De potonorses çaquela un pauc colhons que son capables de tot far per fòra-bandir tota preséncia femenina de lor cultura en regretant de l’autre costat que las filhas fagan lo pòt a las consòlas e als jòcs en linha. Vaquí, per un còp vau pas acabar sus una conariá, que m’en sentissi pas lo coratge nimai lo dret, vos vau juste remandar a aquel polit article de Mar_Lard, istòria de vos far una idèia o de saber ont ne sètz rapòrt a totas aquelas questions. E vos promèti que lo còp que ven parlarèm de causas mai leugièras. E non, serà pas question de las popas de Lara Croft, ensagi d’èstre un pauc coerent, IEU !


c: text/html

text:
Dijòus, 25 de genièr de 2018, 03h00
Coma cada an, lo Festenau "Contes et Rencontres" en Droma presenta una seleccion d'espectacles en occitan. N'avèm profiechat per cubrir "La Bocla". Claudi e Chantal Pisanescchi (Cabr'e can), amb Clamenç e Rachel Baudry (Les Assortis) s'associèron per un espectacle originau que convida lo public a un viatge d'un an dins lei Cevenas, entre Losera, Gard e Ardecha. Una serada rica en sòns e colors, que lo public participatiu deguèt afrontar la nèu defòra... Un reportatge d'Amada Cròs.
Cevenos en fuorço ! Tabò, Raiòus !

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Prèmi Nobel
Lo Prèmi Nobel es una recompensa de portada internacionala fondada en 1901. Lo Prèmi es decernit cada an a de personas qu'an aportat lo mai grand benefici a l'umanitat, per lors invencions, descobèrtas e melhoraments dins divèrses domenis de la coneissença, per l'òbra literària pus impressionanta, o per lor trabalh en favor de la patz, per exemple. Los prèmis son basats suls darrièrs desirs d'Alfred Nobel, inventor de la dinamita.
Los prèmis son actualament decernits al corrent del mes d'octobre de cada annada. La ceremonia de remesa dels prèmi a luòc lo 10 de decembre, jorn anniversari de la mort d'Alfred Nobel (defuntat lo 10 de decembre de 1896).
Somari
Alfred Nobel[modificar | modificar la font]
A sa mòrt, Alfred Nobel daissa un eretatge de 32 milions de coronas. Son testament, redigit en 1895, prevei pas cap de legat a sos eretièrs dirèctes, mas Alfred Nobel demanda que siá creada una institucion que s'encargarà de recompensar cada an de personas qu'an rendut de grands servicis a l'Umanitat, tot permetent un melhorament o un progrès considerable dins lo domeni dels sabers e de la cultura dins cinc disciplinas diferentas : patz o diplomacia, literatura, quimia, fisiologia o medecina, fisica.
Lo testament precisa en mai que la nacionalitat dels sabents premiats deu pas jogar cap de ròtle dins l'atribucion del Prèmi. La Fondacion Nobel vei lo jorn en junh de 1900. Es ela que gerís l'execucion de las darrièras volontats del testaire, contraròtla lo respècte de las règlas dins la designacion dels laureats e verifica lo bon debanament de lor eleccion. Tanben es encargat, pel mejan d'un comitat pròpri a cada branca e segon las proposicions de personalitats eminentas dins los cinc domenis, d'establir de listas prealablas de nominacions comunicadas a las diferentas instàncias qu'atribuisson lo Prèmi.
La recompensa e son organizacion son finançadas pels revenguts provenent del legat d'Alfred Nobel, defuntat sens enfants, aqueste patrimòni es plaçat en accions « de paire de familha ».
La primièra ceremonia per atribuir lo Prèmi Nobel se debanèt dins l'anciana Acadèmia Reiala de Musica d'Estocòlme, lo 10 de decembre de 1901. A partir de 1902, los prèmis foguèron remeses de las mans del rei de Suècia lo 10 de decembre de cada an.
Los laureats de cada Prèmi Nobel se partejan un montant de 10 milions de coronas suedesas (siá mai d'un milion d'èuros), e ne dispausan liurament, mas aquò lor permet sustot de contunhar lors recèrcas o òbras sens subir de pressions financièras.
Lo Prèmi pòt pas èsser remés de biais postum: es obligatòriament atribuit a de personalitats de lor vivent.
Los Prèmis[modificar | modificar la font]
Los Prèmis Nobel son atribuits dempuèi 1901 dins los domenis seguents :
- Fisica, decernit per l'Acadèmia reiala de las sciéncias de Suècia.
- Quimia, decernit per l'Acadèmia reiala de las sciéncias de Suècia.
- Fisiologia o Medecina, decernit per l'institut Karolinska.
- Literatura, decernit per l'Acadèmia suedesa.
- Patz, decernit per un comitat nomenat pel Parlament norvegian (Storting).
En 1968, amb l'acòrdi de la fondacion Nobel, la Banca de Suècia (Sveriges Riksbank) a instituit un prèmi en Economia, lo Prèmi de la Banca de Suècia en Sciéncias Economicas en memòria d'Alfred Nobel, sovent batejat « Prèmi Nobel d'Economia » mentre qu'es pas formalament un Prèmi Nobel, decernit per l'Acadèmia reiala de las sciéncias de Suècia.
Dempuèi 1968, es estat decidit d'apondre pas pus de categoria de prèmi novèla.
L'abséncia de las matematicas[modificar | modificar la font]
Sovent òm s'estona que las matematicas sián pas tanben recompensadas per un Prèmi Nobel.
Aquesta disciplina es recompensada dempuèi 1936 per la prestigiosa Medalha Fields, e pus recentament (2003) pel Prèmi Abel.
Alfred Nobel a pas jamai explicat sas motivacions a prepaus de l'abséncia de las matematicas.
La legenda pretend qu'Alfred Nobel auriá refusat d'onorar las matematicas per evitar que lo Prèmi venga un jorn a Gösta Mittag-Leffler, un matematician suedés que li auriá panat lo còr de sa femna Sophie Hess. Segon Lars Garding e Lars Hörmander, es sens fondament[1].
Çaquelà, se pòt avançar tres rasons plausiblas: lo subjècte l'interessava pas, o li semblava inapropriat perque tròp teoric, o lo rei de Suècia ja aviá ja fondat un prèmi a la demanda del matematician suedés Gösta Mittag-Leffler.
Estatisticas (novembre de 2009)[modificar | modificar la font]
- Nombre total de laureats : 829
-
-
- Femnas laureatas : 40
- Òmes laureats : 766
- Organizacions : 23
-
- Edat dels laureats al moment de lor nominacion
-
-
- lo mai jove : William Lawrence Bragg, 25 ans quand recebèt lo Prèmi Nobel de Fisica en 1915
- lo mai vièlh : Leonid Hurwicz, 90 ans quand recebèt lo Prèmi Nobel d'Economia en 2007
-
- Dos laureats declinèron personalament lo Prèmi Nobel
-
-
- Jean-Paul Sartre declinèt lo Prèmi Nobel de Literatura en 1964
- Lê Đức Thọ declinèt lo Prèmi Nobel de la Patz en 1973
-
- Quatre laureats foguèron obligats per lor govèrn de declinar lo Prèmi Nobel
-
- Adolf Hitler constrenguèt los tres laureats seguents a refusar aqueste Prèmi, mas entrèron en lors possessions aprèp la Segonda Guèrra Mondiala :
-
- Richard Kuhn, Alemand, Prèmi Nobel de Quimia 1938
- Adolf Butenandt, Alemand, Prèmi Nobel de Quimia 1939
- Gerhard Domagk, Alemand, Prèmi Nobel de Medecina 1939
- Lo govèrn sovietic constrenguèt lo laureat seguent a declinar aqueste Prèmi :
-
- Boris Pasternak, Rus, Prèmi Nobel de Literatura 1958
- Laureats que recebèron lo Prèmi Nobel mantun còp
-
-
- John Bardeen, Prèmi Nobel de Fisica 1956 e 1972
- Marie Curie, Prèmi Nobel de Fisica 1903 e Prèmi Nobel de Quimia 1911
- Linus Pauling, Prèmi Nobel de Quimia 1954 e Prèmi Nobel de la Patz 1962
- Frederick Sanger, Prèmi Nobel de Quimia 1958 e 1980
- Comitat Internacional de la Crotz Roja, Prèmi Nobel de la Patz 1917, 1944 e 1963
- Naut Comissariat de las Nacions Unidas pels Refugiats, Prèmi Nobel de la Patz 1954 e 1981
-
- Familhas que recèron lo Prèmi Nobel mantun còp
-
- Cobles :
-
- Pierre Curie e Marie Curie, Prèmi Nobel de Fisica 1903 (amassa)
- Gunnar Myrdal, Prèmi de la Banca de Suècia en Sciéncias Economicas en memòria d'Alfred Nobel 1974 e Alva Myrdal, Prèmi Nobel de la Patz 1982
- Irène Joliot-Curie e Frédéric Joliot, Prèmi Nobel de Quimia 1935 (amassa)
- Carl Ferdinand Cori e Gerty Theresa Cori, Prèmi Nobel de Medecina 1947 (amassa)
-
- Maire e filha :
-
- Paire e filha :
-
- Paire e filh :
-
- J. J. Thomson, Prèmi Nobel de Fisica en 1906 e George Paginat Thomson, Prèmi Nobel de Fisica en 1937.
- William Henry Bragg e William Lawrence Bragg, Prèmi Nobel de Fisica en 1915 (amassa).
- Arthur Kornberg, Prèmi Nobel de Medecina 1959 e Roger D. Kornberg, Prèmi Nobel de Quimia 2006.
- Niels Bohr, Prèmi Nobel de Fisica en 1922 e Aage Niels Bohr, Prèmi Nobel de Fisica en 1975.
- Karl Manne Georg Siegbahn, Prèmi Nobel de Fisica 1924 e Kai Siegbahn, Prèmi Nobel de Fisica 1981.
- Hans von Euler-Chelpin, Prèmi Nobel de Quimia 1929 e Ulf von Euler, Prèmi Nobel de Medecina 1970.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Laureats franceses, italians, suedeses e soïsses, e mai las laureatas del Prèmi Nobel.
- Lo Prèmi Ig Nobel qu'es remés dempuèi 1991 en parodia del Prèmi Nobel.
- Lo Prèmi Abel per las matematicas (equivalent del Prèmi Nobel).
- La Medalha Fields per las matematicas (equivalent del Prèmi Nobel).
- Lo Prèmi Turing per l'informatica dempuèi 1966 (equivalent del Prèmi Nobel).
- Lo Prèmi Pritzker per l'arquitectura, dempuèi 1979 (equivalent del Prèmi Nobel).
- Lista dels laureats del Prèmi Nobel per universitat
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) Lars Garding e Lars Hörmander, « Why Is There No Nobel Prize in Mathematics? », Mathematical Intelligencer 7:3, 1985
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Elisabeth T. Crawford, The Beginning of the Nobel Institution, 1984 (ISBN 0521265843)
- (en) Robert Marc Friedman, The Politics of Excellence, 2001 (ISBN 0641523238)


text:
Auien decidit, de forma espontanèa, dinar ena Bassa d’Arres. “Pujam?”, preguntèc Pèir, eth mès escarrabilhat de toti, ath mès estordit, Gaston. “Me’n pòrti a Ròsa damb eth sòn gojat”, higec. E Gaston, qu’acabaue alavetz era jornada laborau, se’n mostrèc d’acòrd. Era prèssa diadera, aguesta vida trepidanta, non les deishaue arturar-se un moment entà aumens conéisher eth beròi paisatge d’a on èren hilhs. Mès, ara fin, aueren ua bona pensada e ua melhor volentat: passar era vrespada amassa. Ròsa, eth gojat e eth mès decidit solien demorar dehòra dera Val. Era sajaue de trabalhar; eth sòn gojat urbanita, autant; e Pèir corsaue un màster, damb era idèa de partir tath país germanic en quau i hadien cap fòrça des sòns compatriòtes. Eth cas ei qu’eth dia s’auie lheuat soleienc, sense cap de broma shordanta. Calie profitar aguest mes d’agost abantes non tornèssen eri tres tara grana ciutat, en tot deishar a Gaston ena val. Era calor ère pro suportabla, encara mès aquiu naut, ena bassa. Guaire hè que non i anauen? Dilhèu d’ençà de ben petits. Es aigües solatjades, com eth sòn nòm indique, son susvelhades pera vèrge dera capeleta auçada ath cant, ena que constituís ua des estampes mès fotografiades deth parçan. Es toristes ja auien ocupat totes es taules e es cashires der airau recreatiu. Es amics se placèren en tèrra, uscladi peth solei agradiu e dirècte, erosi de compartir ua estona ath torn dera vianda ara brasa e eth vin deth morralet. E un veire acompanhe ar aute. Un còp de vin, un còp d’arrir. Solei e gent marchauen. Ròsa e eth gojat ja planejauen era pròplèu escapada, toti amassa. Pèir sonque les aurie d’ahiscar. Mentretant, Gaston, er estordit, persutaue en calar-se ena aigua refrescanta, enquia qu’eth solet dèc eth pas, se desvestic e s’i comencèc a banhar. Ròsa, pensatiua (le rebrembaue paradòt e descuedat), descurbie un nau Gaston, desinibit e de bon veir. Ja trapaue de mens era Val d’Aran.
(DIARI SEGRE, 10 d’agost de 2013)


text:
Que’l creèrem le 25 de seteme de 2010. Le sèu sièti qu’é a la Bibliotèca municipala, Castèl dels vescomtes, 09200 Sent Gironç. A l’ora d’ara que condam 25 aderents. Las personas del burèu que son: Claudine Rivère-Souilla, presidenta; Monique Lussiana, secretària; Gilles Morenon, clavaire.
Las nostas principalas activitats que consisteishen a:
- una reünion dels aderents le prumèr dijaus de cada mes, ont, après una metuda al punt de la presidenta, charram d’un sujècte diferent tot còp;
- corses d’occitan per adultes, cada dimècres del periòde escolar, al local del Secors catolic, carrèra del Priolach, a Sent Gironç:
→ debutants, de 17 h15 a 18 h 45;
→ confirmats, de 18 h 45 a 20 h 15.
– autras manifestacions:
→ conferéncias
→ participacion a emissions de ràdio (Era votz dera montanha aishús Radio Couserans, De còr e d’òc aishús Radio Transparence).
→ animacions a la Maison de retirada de Sèish.
→ autras participacions: Autrefois le Couserans a Sent Gironç, Jornada del libre a Biert, setmana del conte amb le servici cultural de la Comuna de Sent Gironç, etc.
Entresenhas: Claudine Rivère-Souilla (05 61 04 48 09); Monique Lussiana (05 61 66 15 47).
AGENDA


text:
Raissac de Lampi
Raissac de Lampi (oficialament en francés Raissac-sur-Lampy) es una comuna occitana de Lengadòc situada dins lo departament d'Aude e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom es atestat en 870, Resciacum. Lo sufixe gallés -āco(n), latinizat en -acum, pausa pas de problèmas. Los toponimistas l'associan a un nom d'òme. Dauzat seguís Petar Skok que i vei un nom gallés Rixa [1] e los Féniés postulan Riccius [2]. Per Raiçac (Tarn), Negre utiliza los noms galleses Riccius o Recius [3]. Per l'ensemble dels Raissac/Raiçac, las fòrmas ancianas (Rexaco per Raissac d'Aude) mòstran que lo nom a desvolopat un -a- qu'es pas etimologic, probablament en passant per *Rii- > *Rei-.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton d'Alzona; es ara del canton de la Malepère à la Montagne Noire.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 555
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 122
- ↑ Ernest Negre, Les Noms de Lieux du Tarn, 4e ed., Vent Terral, Energues, 81350 Andouque, 1986, p. 29


text: La lutz raja d’amont, fòrta e multipla ; ne legissèm, ne comprenèm los messatges que per tròces. L’univèrs de la Bòria de Maurèl comença al cèl : blau cobalt, netejat de la polsièra de la vida per la pluèja de la nuèit indigò, electric, quand lo vent del nòrd se truca a la cremadura del sud ; antracita, violacèu a las emmargaduras tre que l’auratge s’espeta sus la montanha ; gris d’escruma, un pauc mòl, se la mar avança, en un ressac de gas, sas massas saladas.. Lo cèl, aicí, a Felinas, es plan mai qu’un element constitutiu, fondamental del païsatge : s’impausa coma un principi superior.


text:
Janissari
Lei janissaris (var. geníssers) èran un còrs militar d'infantariá d'elèit de l'Empèri Otoman qu'existèt de 1368 a 1826. Formats d'esclaus recrutats per fòrça au sen dei populacions crestianas somesas au govèrn otoman, aguèron un ròtle decisiu dins lei principalei victòrias dau periòde d'expansion de l'Empèri. Foguèron a l'origina de l'introduccion de tacticas novèlas ò de reglas novèlas coma la generalizacion de mesuras d'igièna dins lei camps militars. Pereu, unei janissaris ocupèron de pòstes d'importància au sen de l'administracion, de l'armada ò dau govèrn.
Participèron tanben ai luchas intèrnas per lo poder e lei janissaris declinèron en parallèl de l'autoritat dei sultans. Au sègle XVIII, èran venguts una tropa nombrosa, indisciplinada e ineficaça que participava gaire a la defensa dau territòri. En revènge, partisans dau conservatisme per defendre seis interès e privilègis, se revoutèron mai d'un còp còntra lei sultans sospichats de voler reformar lo còrs. En 1826, un complòt d'amplor foguèt donc organizat per lo sultan Mahmut II que s'acabèt per lo chaple dei janissaris.


text:
1374
Aquesta pagina concernís l'an 1374 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Afeblit per sei desfachas e sei reviradas recurrents qu'avián reduch l'Empèri Bizantin a quauquei territòris isolats, l'emperaire Joan V Paleòleg acceptèt la senhoriá dei Turcs Otomans. Aquela accion roïnèt lo rèsta de prestigi dau gardava encara l'Empèri dins lei Balcans.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
- Mort deu poèta italian Petrarca.


text:
Adishatz a tots e planvenguts per aquèth dusau bulletin deu forum Occitània !!
Dejà, podetz començar en notar la data deu 3 de mai, a Arudy, en Bearn on se harà una projeccion deu film Lo que me conto abuellito…, un film sus l’emigracion bearnèsa en Argentina. Lo projeccion es organizada per l’Associacion Alandar e la comuna d’Arudy. Lo subjècte suu forum.
Una estudianta englèsa de l’Universitat de Nottingham, es vengunda nos pausar la question seguenta : Au vòste vejaire, a quin punt e de quin biais Internet ajuda l’occitan ? Daubuns an ensajat de balhar lo lor punt de vista sus la question, mes s’avetz la vòsta idèia sus l’ahar, e qu’etz pas enqüèra marcats suu forum, es benlèu l’escadença d’ic har aquí
Barsac, vilòta de Sud Gironda, sus la riba esquèrra de Garona, es coneishuda pr’amor deus sons vins blancs licorós vesins deus de Sauternas. Ara, serà tanben coneishuda dens lo mitan occitanista (e alhors !) pr’amor de la soa Calandreta. Es oficiau, la Calandreta de Barsac dubrirà au mes de seteme de 2010. Podetz léger l’article de Sud Ouest aquí
Deu costat deu mètro tolosan, l’optimisme es pas d’actualitat. Sabetz benlèu pas, mes despuish lo hestenau Occitania d’aquesta annada, lo mètro parla en occitan. Podetz audir las anoncias suu blòg Sens Titol. S’escotatz, podetz jutjar de la qualitat sonoras de las anoncias, e de vertat, son pas de bona qualitat, e s’ameritan una amelioracion. Un grop Facebook s’es pujat entà ahucar aquèra votz, au nom deu progrés, e de la libertat,…), la CNT-AIT tolosana critica lo hèit que sia un reget racista deus que son gessits de país on se parla pas « patois » (sic), enfin, l’ahar hè polemica. Tisséo, la societat que s’encuenta deus transpòrt publics dens l’agglomeracion mondina, aprep aver promés una perenisacion de la causa, es a tornar sus la soa decision. Pr’amor d’aquò, lo 28 de mai, lo collectiu Tisseòc (que sosten l’iniciativa) apèra a la mobilisacion. Lo Subjècte.
Marxelin seveish enqüèra dens la rubrica Discari. Aquèsta setmana, e’ns a trobat un grop provençau : Tamb-Rock. Vòli precisir que los administrator deu forum son pas responsables de las publicacions de Marxelin. Vòli precisir tanben que lo forum Occitània !! non s’es pas jamei engloriolat de har descubrir çò que Occitània hè de melhor, mes çò que Occitània hè, tot simplament…
Entà acabar aqueth bulletin, me pòdi pas empachar de’vs har partatjar la quintaesséncia deu lirisme occitan contemporanèu :
Danissonet
Un pauc de sal,
Un pauc de mèl
Dins la sang, dins la pèl
Per quala filha ? Quala lei ?
Saique un rei ?
D’uèi o deman
Qual o dirà ?
Un jorn, un cant
De tèrra sortirà
Coma un camin,
Coma una votz
De luènh, de luènh
Dins on agach,
Dins cada mot
Bufa lo vent
Danissonet
De Lemosin
D’uèi per qual combat
Vos podriatz levar ?
Vos podriatz levar ?
E l’òmi
Marxelin


text:
Novembre de 2017. A Sant Sulpici la Punta, dins lo departament de Tarn, los noms de las carrièras son ara en occitan.
Aquela accion de la comuna permet de valorizar la lenga nòstra, d'afortir sa legitimitat en país occitan, mas tanben de legitimar son emplec e sa socializacion.
Sèrgi Viaule sul site del Partit de la Nacion Occitana precisa las condicions que permetèran la concretizacion d'aquesta demanda dels ciutadans.
Lo CIRDÒC comunica : Lo 25 de novembre que ven es organizat a l’Ostal de la Comuna de Narbona (11) lo 3en collòqui regional de l’associacion País Nòstre. L’associacion País Nòstre s’es balhada per amira d’animar lo debat d’idèa a l’entorn dels enjòcs de la lenga e de la cultura occitanas dins la societat actuala. L’associacion organiza en particular un collòqui annadièr sus un tèma grand de l’accion publica.
Dins sa revista d'octobre e novembre de 2017 la region Occitània comunica en occitan sus los mejans d'apréner la lenga occitana.
Apréner la lenga d'òc
La transmission de l’occitan es l’enjòc de nòstre temps : la lenga es dins una situacion dificila dins un mond ont, cada jorn, la pluralitat lingüistica es mesa a mal. Cal plan realizar que (segon l’UNESCO) una lenga desapareis cada doas setmanas e que, se fasèm pas res, 90 % de las lengas van probablament s’escafar avant la fin del sègle.
Manifestacion del 8 de novembre de 2017 a Tolosa, la FELCO comunica :
Lo 8 de novembre s’organiza a Tolosa una manif per mai d’occitan dins los mèdias publics. Lo CA es estat consultat e de la consultacion s’es desgatjada la posicion seguenta :
13/10/17 - Après l'acamp de Tolosa del 9 d'octobre de 2017, lo Partit de la Nacion Occitana comunica : Lo Partit de la Nacion Occitana sosten lo Collectiu Occitan.
Los movements Occitans s’i tòrnan a revendicar. Dètz associacions e movements que s’amassèron fa qualques jorns a Tolosa creèron un Collectiu occitan que fa una crida a l’accion dins las setmanas venentas.
Lo 9 d'octobre de 2017 a l'apèl del movement País Nòstre se debanèt a Tolosa un acamp per discutir de la plaça de l'occitan a la television.
Segon lo jornal La Setmana un trentenat de personas èra present. De membres de Convergéncia Occitana (Joan-Francés Laffont), de la Confederacion Calandreta (Joan-Loís Blenet), del Partit Occitan, del Partit de la Nacion Occitana, de Bastir Occitània, de País Nòstre, d'Europe Ecologie Occitània èran present. L'Esquèrra Revolucionària occitana, Ràdio Occitània e l'associacion Macarel èran tanben representats.
28/09/2017 - La cadena occitana e nòrd catalana TV Sud càmbia de nom per venir ViàOccitanie. Basada a Tolosa, Montpelhièr, Nimes e Perpinhan serà disponible sul canal 31 de la TNT e 30 sus las boitas.
Abandona sa collaboracion amb Tè Vé Òc, donc sa programacion en occitan.
Los organizators de "La Dintrada", forum ciutadan occitan que se debanèt lo 16 de setembre de 2017 a Narbona, comunican :
"La Dintrada" a reüssit a renovelar lo discors e lo "personal" occitanistas.
Lo forum ciutadan occitan "La Dintrada" se debanèt a Narbona lo 16 de setembre. La jornada se debanèt fòrt plan e 80 personas assistiguèron a las diferentas taulas redondas e debats.
Lo movement País Nòstre comunica :
Dempuèi 2016, Occitània es oficialament marcada sus la carta del mond ! Amb aquèla reconéissença tornan retrobar l'ostal e los ligams prigonds de l'istòria.
Occitània es pus bèla qu'Irlanda e amb 6 milions d'estatjants es una poténcia geografica, demografica e economica de tria.
27/09/17 - Lo movement País Nòstre comunica : Amigas, Amics,
L'ora es venguda de tornar lançar la reivindicacion occitana ! Fasèm la proposicion d'una campanha sus lo tèma : "Volèm l'Occitan cada jorn sus las antenas de FR3 e TV SUD".
Una campanha activa amb de manifestacions, a l'encòp en direccion de las televisions e del Conselh Regional Occitanie.
Page 3 of 12


text:
Da Bardonecchia a Frabosa: un'Associazione trasversale al servizio delle Valli occitane.
italiano
La chambra d’oc è un’associazione culturale che ha come principale scopo quello della tutela, promozione e diffusione delle lingue occitana e francoprovenzale e francese. Collabora attivamente con Comuni, Unione di Comuni, Città Metropolitana di Torino, Regione Piemonte per l’applicazione della L. 482 del 1999 “Norme a tutela delle minoranze linguistiche storiche” su tre principali filoni di intervento: Sportelli linguistici, Formazione, Promozione della cultura. Gli Sportelli linguistici sono a disposizione della cittadinanza e degli enti istituzionali per servizi di traduzione e per animazione territoriale, un importante lavoro viene svolto sul web con produzione di materiali audio e video in lingua, dizionari informatizzati, testi letterari, musicali, attualità. Si opera nel campo della Formazione con corsi di lingua on line e con corsi frontali. Per quanto riguarda la promozione culturale vengono proposti laboratori linguistici e spettacoli di nuova creazione che abbracciano i campi della musica, della danza, del teatro, della letteratura e della multimedialità.
Presidente: Giacomo Lombardo Vicepresidente e responsabile settore lingua e cultura: Ines Cavalcanti Consiglieri: Giuseppe Bellino, Nicoletta Binelli, Marco Rey - responsabile settore Tsambra Francoprovénsal, Donatella Pellegrino occitanLa Chambra d'òc, qu'ei-la aquò? La Chambra d'òc es una Associacion qu'abarona personas que trabalhon lhi produchs de la tèrra, que fan lhi artisans, que vivon de torisme, que son actius per la renaissença linguística e culturala de las Valadas occitanas d'Itàlia.
Ente trabalha la Chambra? La Chambra d'òc trabalha dins tot lo territòri occitan en Itàlia e sobretot dins las Valadas occitanas: Val d'Ols, Val Cluson, Val Germanasca, Val Pelis, Val Pò, Val Varacha, Val Maira, Val Grana, Val d'Estura, Val Ges, Val Vermenanha, Bueves, Poranh, La Clusa, Val d'Èler e Auta Corsalha. Abo lo passatge de la Lei 482-99 "Nòrmas en matèria de tutèla de las minoranças linguísticas estòricas", la gròssa part de las comunas d'aquestas Valadas a deliberaa l'apartenença a la minorança linguística occitana, e las Províncias de Turin, de Coni, de Impèria e de Cosença an aceptaas las deliberas e definit lo territòri de tutèla.
Qui la lhi a dins la Chambra d'òc? Dins la Chambra d'òc la lhi a d'artisans, de coltivators, de comerciants, d'aubergistas, de associacions culturalas, de grops musicals, e de personas que an de diferentas competenças.
Objectiu general Elaborar e realizar projècts transversals as Valadas, abo na vision d'ensem del territòri per jónher la necessitat de riapropriacion linguística-culturala, l'internacionalitat del pòple occitan e la renaissença econòmica.
Coma trabalha la Chambra d'òc? La Chambra d'òc trabalha per sectors e per projècts en collaboracion abo las personas disponiblas de las Valadas e abo las institucions: Comunas, Comunitats de Montanha, ATL, Parcs, Províncias e Regions.
Quals son lhi sectors mai actius dins la Chambra d'òc? Aüra lhi a tres sectors foncionants: 1) sector linguístic-cultural que s'ocupa de: a) formar d'ensenhaires b) donar la consulença e la supervision per l'elaboracion e l'execucion de projècts de l'escòla c) formar d'operators culturals del territòri d) realizar d'experimentacions linguísticas, pedagògicas e culturalas sal territòri abo l'activacion de cors sus encharja de la Region Piemont - Assessorat a la Cultura e) elaborar de materials didàctics f) activar un Servici de la lenga, guichet linguístic per donar de servicis de consulença linguística a organismes públics e privats g) realizar una editoria bilengas
2. sector internacional: es emportant lo trabalh que la Chambra d'òc fai ent'aqueste sector abo la partecipacion a diferentas manifestacions transfrontalieras coma "l'Estivada" de Rodés, la "Festa d'òc" e la "Feria" de Besièrs, e de Congrès internacionals. Las Valadas occitanas son un pònt natural vèrs l'Euròpa, la chal masque valorizar aquesta lor richessa.
3. sector productiu:aqueste sector trabalha per la valorizacion del produch enogastronòmic e artisanal. S'es començat a distribuïr lhi produchs abo lo marqui "Chambra d'òc" dins diferentas botieas. La linha "Ben minjat, ben begut, lhi sabors de las Valadas occitanas" vòl valorizar lo produch típic, lhi productors, lhi negòcis que lo vendon, lhi restaurants que lo semonon, sus una linha coerenta per crear un'image fòrta d'aqueste territòri.
Fin finala, la Chambra d'òc vòl abaronar lhi productors de totas las Valadas caracterizats da la qualitat di lors produchs e dal liam abo lo territòri, d'associacions, de grops de música e totas las personas que trabalhon per la renaissença


text:
Brigalhas de letras Per Noste Anne Thiollier.
La cronica E n’ètz d’avís ? quauques idèas que vos pòden inspirar tà ua vita mei simpla ; en tota causa estar tranquille, ténder a… e non pas hà’s un imperatiu d’ac realizar. Aqueste còp arrecaptar l’aiga.
Francesc Serés i Guillen que vadó en 1972 a Saidí, a la franja aragonesa catalanofòna. De Francesc Serés, arrevirat deu catalan per François-Michel Durazzo La force de gravité Federop 2011, dètz-e-sèt novèlas, quate nòtas, illustracion de cobèrta Lo pòrt de barcelona per l’autor, 270p. 17,50 euros.
Las musicas d’En ondas
* Kate Bush Aerial sky of honey Aerial
* Chin Na Na Poun Au cabanon Lo parisien
* Joan Francés Tisnèr Sorrom Borrom Aiga 3
* Tom Waits Mule variations Cold water
Like this:
Like Loading...


text:
Fidelio
Fidelio qu'ei lo títol deu sol opèra de Ludwig van Beethoven. Lo libret en aleman es de Joseph Sonnleithner inspirat deu libret en francés de Jean-Nicolas Bouilly per l'opèra de Pierre Gaveaux : Léonore, ou L’amour conjugal de 1798. Com lo son modèl francés, Fidelio, aqueste còp escadut en Espanha, que conda la hèita de Leonore qui, vestida de guarda, e ensaja de liberar lo son espós Florestan retiengut dens ua prison per rason politica e per vengença personala deu director e condemnat a estar executat.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- [1] Sus Youtube.com, aria Ha, welch ein Augenblick on lo director de la preson e canta la soa set de vengença.


text:
Ducat de Curlàndia
Lo Ducat de Curlàndia èra un estat vassau mai fòrça autonòm de l'union de Polonha-Lituània qu'existèt de 1561 a 1795. Èra poblat per de populacions alemandas e letonas. Sa capitala èra Jelgava.
Foguèt fondat en 1561 après la secularizacion de l'Òrdre dei Chivaliers Pòrta-Gleva que son darrier grand mèstre formèt lo ducat e venguèt vassau dau rèi de Polonha. Pasmens, la senhoriá polonesa demorèt lasca e lo ducat èra fòrça autonòm e de còps quasi independent. Ansin, Curlàndia poguèt menar la sieuna politica e venguèt una poissança comerciala e coloniala (a Trinitat e Tobago) dins lo corrent dau sègle XVII. Lo ducat dispareguèt en 1795 ambé lo partiment de Polonha-Lituània entre Prússia, Russia e Àustria.


text:
Paul Gauguin
Eugène Henri Paul Gauguin (1848-1903) foguèt un pintor francés del postimpressionisme e pionièr del primitivisme. Sos-estimat de son vivent, Gauguin es ara reconegut per son usatge experimental de la color e son estil Sintetist qu'èran diferents de l'Impressionisme. Son trabalh foguèt influénciat per l'abansgarda francesa e d'artistas modèrnes, coma Pablo Picasso e Henri Matisse. L'art de Gauguin venguèt popular après sa mòrt, en partida gràcia als esfòrces del mercant d'art Ambroise Vollard, qu'organizèt de mòstras de son trabalh a la fin de sa carrièra aital coma doas exibicions postumas importantas a París.[1][2] Nombrosas de de sas pinturas èran la possession del colleccionaire rus Sergei Shchukin[3] o d'autras colleccions importantas.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ « Gauguin at the Salon d'Automne, 1903 – Catalogue des ouvrages de peinture, sculpture, dessin, gravure, architecture et art décoratif »
- ↑ « Gauguin retrospective at the Salon d'Automne, 1906 – Catalogue des ouvrages de peinture, sculpture, dessin, gravure, architecture et art décoratif »
- ↑ « Shchukin Gauguin », Morozov-shchukin.com (consultat lo 12 julhet 2013)


text:
Vaira e Monton
Vaira e Monton (prononciat [ˈvɛiro‿e‿muˈtu]) [1][2](Veyre-Monton en francés) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi Domat e la region de la region d'Auvèrnhe.
Lo vilatge se compausa de doas parts distinctas :
- Vaira : en bas dau puèi de Monton;
- Monton : situat sus lo puèi de Monton , au pè de la Verge, lo centre istoric dau vilatge amb d'ostaus ancians, pichòtas andronas e charrèiras. Òm i tròba la comuna, una bibliotèca, l'escòla e la glèisa.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Atestat Vaira dins los Comptes daus Cònsols de Montferrand. (comptes de l'annada 1286–1287
- ↑ Revista Parlem! vai-i qu'as paur! n°70, pagina3, paragraf 1c. Atestat Vaira en 1303


text:
Sus la fin de las lengas de l’estat francés
Michel Feltin-Palas, qui parla mei d’ua lenga, dont l’occitan, defend lo bilingüisme coma ua riquessa d’un país. "La quita evidéncia dens païses vesins!" Qu’escrivó un article en aqueth sens a prepaus de Corsega entitolat "Lenga còrsa: l'ipocrisia de Macron". Aqueth article que’ns bremba que los especialistas predisen la desapareishuda de las lengas regionaus pendent aqueste sègle, pr’amor los dispositius actuaus non sufisen pas. E se nat cap de l’estat non demanda pas la fin deus lengas autoctònas, non hèn arren entà modificar la situacion.
Anne-Pierre Darrées


text:
dimecres, 29 de febrer de 2012
Una colonia de vacanças en occitan
dimarts, 28 de febrer de 2012
sauça per lei pastas sason doas
quatre: apondre lei pomas d'amor, un pauc d'aiga per ligar, de burre e mesclar. Quora sarà ben caud, botar sus lei pastas. E regala te.
Sauça per lei pastas sason un
dos: lo mescladis
Vaqui lei doas promièras partidas de la sauça ai pomas d'amor per lei pastas. Es de familha. De seguir, de segur.
dilluns, 27 de febrer de 2012
L'opera
Creba e marcha
L’esquina blocada e lei nervis barrutlaires, faliá ben se levar lo mau. Lo metge diguèt : « pas qu’una causa : la marcha ». Cresiá me veire plorar, qu’a en òdi lei gents coma ieu que vendon de viatges e de pantais mentre qu’eu cura lo mond de sei malurs. Ben non, conàs, tu que fas ton mercat sus la malautiá dei paures, que m’as assassinat lo ventre e l’arma amé teis anti-dolors a l’opium, me geina pas de marchar.
A son idèa de mon estatut sociau, lo metge. Se vei dins seis uelhs: lei viatjistas son de fenhants. Prenon la veitura per se crompar sei clòpas. Après te fau pagar lor cranc. Son de lònga malauts mentre que viatjan de lònga. Òc, son de lònga en vacanças. Fan ren. E còstan un braç a la societat. Viatjistas fenhantàs. Lei viatjistas fau lei faire marchar. Fau lei faire susar. Anatz veire, saràn pas plus malauts. Fau lei metra au pas. Aquelei fenhantàs que servon a ren. Monsur Tam, la marcha vos tugarà. E ben non, doctor. La marcha m’agrada. Ai sempre marchat. S’aviás seguit mon blòg coma cau, lo saupriás, metge de mei doas. Mai quora vese la merda impudica sus papier glaçat que se dubrís a gratís a tei practicas, entre lo Bigarò Madama, lo Jornau de Miquet, Voici, Minutas (jornau creat per sabes quau), vesèm ben que sabes pas legir Lo Mond ò La Setmana e doncas que m’as jamai seguit. Aicí es per leis intelligents. Pas per lei metges racistas de la Vila de Tam qu’agachan la dolor d’un biais ironic. Per se faire de fric.
La marcha. Decidiguère doncas de faire a pè çò qu’aviáu de costuma de faire en velo. En una ora, lo paisatge cambia. Es pas de dire. Ja començas per lei lotissaments nòus. Coma siás solet, la testa trabalha. E la marcha escupís per la susor tot ton costat reivendicatiu. Dins Shinning de Stanley Kubrick, lo pichòt det de l’enfant es la marrida consciéncia dau personatge, parla d’una votz estranha. Per ieu, aquel esperit dau mau passa per la marcha. Mon cerveu raca coma cau, ritmat per lei pas. Un. Dos. Un. Dos. Non ai lotissaments nòus qu'an desfigurat ma pichòta Camarga ! Non ai cònses que laissan faire ! Que te fotan de viras-viras en luòc de laissar respirar l’aiga mòrta dei robinas. Non a la mòrt dei vins de sablas, remplaçats per d’ostaus Bouygues ! Non au chivau Camarga esquichat entre dos ostalàs ròses ! Panardejant , me fau ma manif solitária. A ! T’ajuda la marcha ! Après bufas coma un malaut e te veses romegar, sen te n’avisar : anem òc per la lenga occitana, siam totei deis enfants d’imigrats, Sarko siás fotut, lo Tam-Tam es dins la carriera, e patin coffin. La marcha t’apasima.
Enfin, lei lotissaments desapareisson. Lei sanhas fan balèti, lei pes dins l’aiga verda dei valats. Au luenh veses lei montanhas de sau. Vese l’ostau de pèiras. Es la dau « poèta ». Au vilatge, lo poèta, èra son escais. Ecriviá sei rimas a la lusor clara e cramanta dei montanhas de sau. Dempuei es mòrt. Ai una enveja de passar sota lei fius de ferre. Aquela lusor d’ioda : es una riquessa. Li èran pas quora èra viu, lei fius de ferre. Rai. Camine.
Lei barris medievaus s’escrachan dins un blu tecnicolor. Creses que siás arribat. Mai enganan l’enemic : mai avanças, mai recuelan. (Mela taisa te. Vese ja ton comentari.)
La crotz de Mejanés, es coma aquò que li dison. Un cambarada de classa (un "conscrit" coma disiá lo papet Pèira) i viu amé sei gents. Enfin, pense qu’i viviá dins un mas de la tradicion dei bònas de Provença mei colhas. Lo veguère lo còp passat dins lei carrieras de Perpinhan e se siam ignorats. Sabe pas lo perque d’aquò. Eriam collègas pasmens. Sariá estat un plaser de se parlar mai… Avèm passat. Avèm passat lo camin. Avèm passat lo temps. Lo temps a passat. Lo camin dau temps.
Lo camin de Bereniça. Lo camin d'Esparron. De Mejanès. La marcha.
M’arreste pas. Es pas de dire. Tot çò que te retbalas dins ta testa quora marchas. Niflas. Escotas ton buf. Alenas. Pensas ais istòrias de se contar. Ai films vists. Ais amors passadas e venentas. Lo creses tu a tot çò que pensas quora marchas ? E pense que sabèm pas la mitat, que s’avisèm pas de la mitat de çò que pensam quora marcham.
Lo metge a rason, lo con de manon. La marcha t’espurgís de tot çò rosigant. Tornas a l’ostau. Siás nòu e pudissent de ta marrida susor carnala. Deman, miracle, panardejaràs pas. A partit lo mau. Dins lei robinas. Te. I tòrne.
Les 8 plaintes les plus stupides des voyageurs
Une étude menée en Angleterre par le voyagiste Thomas Cook et l'Association Britannique des Agences de Voyage a dressé la liste des plaintes les plus stupides exprimées par les voyageurs. Bonne nouvelle, ce sont surtout des touristes en vacances qui se distinguent. Selon Thomas Cook, il est rare que les petites et moyennes entreprises qui se déplacent professionnellement émettent des plaintes non fondées.
- les magasins locaux sont tenus par des fainéants qui ferment pendant la sieste quand j'ai besoin de faire mes courses.
- La plage était trop sablonneuse, nous en avions partout.
- il y avait trop de jeunes femmes en Monokini. Mon mari a passé son temps à les regarder sans même faire attention à moi.
- Nous avons été agressés par des moustiques, nous ne savions pas qu'ils pouvaient mordre.
- J'avais réservé une chambre à deux lits pour moi et mon fiancé. On nous a donné un grand lit, c'est de votre faute si je suis enceinte.
- Votre brochure montre une plage de sable jaune. Sur place, il était blanc.
- Personne ne nous avait prévenu qu'il y avait autant de poissons dans la mer... Mes enfants ont eu peur !
- On nous a vendu une journée dans un parc aquatique sans même nous prévenir que nous devions prendre nos maillots et nos serviettes.


text:
Manaset a obtengut en exclusivitat una entrevista del sénher Lapalma, responsable de comunicacion al Partit Socialista per parlar de las consequéncias del resultat a las eleccions europèas sus l’accion del govèrn.
Manaset : Lo resultat de l’escrutin confirma lo de las eleccions municipalas. Qué comptatz faire ?
S. L. : Avèm plan ausit lo messatge dels Franceses. Anam téner compte de lor opinion.
Manaset : Cossí ?
S. L. : En contunhant de menar la meteissa politica amb las meteissas personas !
Manaset : Pensatz de faire un gèst en direccion dels electors del Front Nacional ?
S. L. : Òc. Lo govèrn va prepausar lèu un arrestat per interdire d’espandir las fardas a las fenèstras dins lo territòri tot. Podèm pas daissar lo terrèn de la lucha contra las fardas als balcons dins las solas mans del FN.
Manaset : Mas aquò concernís pas qu’una realitat francésa, e mai locala, non ?
S. L. : Non pas. L’escrutin a mostrat que los electors n’an un confle de veire estrings, camisas e bralhas penjar per carrièras. E aquò dins Europa tota. Los elegits socialistas francés a Estrasborg se batràn per que, enluòc, se pòsca pas pus veire aquò.
Manaset : E per la politica economica ?
S. L. : Me faretz pas daissar de costat la preocupacion principala dels franceses. Aprèp las fardas, interdirem tanben de brandussar lo tapisses, de bassacar las escobas a las fenèstras.
Manaset : Envisajatz una sortida possibla de l’euro ?
S. L. : Òc, de segur, anam tanben luchar contra las dejeccions caninas dins totes los países de la zona euro.
Manaset : E per l’armonizacion de la proteccion sociala entre los estats membres ?
S. L. : Benlèu qu’anam negociar amb totes los partenaris d’espandir aquò a las petas de gats.
Manaset : Avètz pas paur qu’aquò afortigue encara lo Front Nacional ?
S. L. : Non, non, lo messatge es clar, las gents espèran del president e de son primièr ministre un signe fòrt. Flaquirem pas. La nòstra linha es clara : pas de fardas als balcons, pas de fèmsas de gosses pels trepadors, es aital que farem barratge a la dreita extrema.


text:
Suèz (vila)
Suèz (السويس as-Suways en arabi) es un pòrt d'Egipte, situat a l'embocadura del canal de Suèz sus la mar Roja. La populacion es de prèp de 500 000 abitants[1].
La vila foguèt completament destruida e desertada aprèp la guèrra dels Sièis Jorns en 1967. E tornèt èsser bastida aprèp que se tornèt dubrir lo canal de Suèz en 1975 qu'es lo ligam entre la mar Roja e la mar Mediterranèa.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 326 820 abitants al recensament de 1986, 417 610 abitants al recensament de 1996, 506 315 abitants per 2007.


text:
Jean-François Coche dubriguet 'quela botica ne'n 1977, dins lu cur de París. De las generacions de « faidits » pogueten se procurar daus libres catalans o occitan, tots dialectes, totas grafias, e mesma, es lu principí d'una libraria, pogueten ne'n parlar coma Monsur Coche.
Lu luòc eriá beleu un pauc pitit, mas chalurós. La rason major per barrar es que desempui 3 ans, lu propriatari damande un logier multipliat per 3. La situacion es mai-que-mai pas tenabla per un librarí « normau », 'laidonc, per un especialisat, es lu tuar.
La comuna, afè, la gent dau PS de París 'chatan de las boticas per i conhar daus librarís, mas sabe pas se n'i a de la plaça per se e 'quala son las condicions.
Pam de Nas - 30, rue des Grands Augustins - 75006 Paris - telefòne / telecopior : 01 43 54 04 84
Per mon perron, lu remarcejariá jamai pro de m'aver conhat dins las mans las òbras dau Pau-Loís Granier
De legir l'article aquí (catalan) :
http://www.directe.cat/noticia/151569/la-llibreria-catalano-occitana-pam-de-nas-de-paris-a-punt-de-tancar#comentaris
Dernière édition par clafotis le Jeu 31 Mai - 7:37, édité 1 fois


text:
Vielha, 9 de hereuèr de 2018.- Eth Conselh Generau d’Aran e era enterpresa ALSA refortilhen pendent eth mes de hereuèr eth servici de transpòrt public intèrn ena linha de Les entà Baqueira Beret.
Era enterpresa ALSA a previst refortilhar eth servici abituau dera linha damb un autobús mès entàs 8:00 ores deth maitin, en Vielha e Mijaran, qu’ei a on abituauments enes ores punta s’aumplissen es veïculs entà pujar en direccion entà Baqueira, e atau evitar qu’age passatgèrs qu’agen de demorar ara arribada deth següent autobús. Era madeisha operacion se repetirà en orari de baishada des de Baqueira entàs 16:00 ores.
Era prevision deth Govèrn d’Aran e dera enterpresa ALSA, ei abilitar aguest autobús complementari quan sigue de besonh deuant dera demanda deth servici.
Cap arrebrembar qu’aguest renfortiment deth servici intèrn deth transpòrt public intèrn dera Val d’Aran ja se metec en foncionament pendent eth pònt dera Purissima e en Nadau passat, quan ALSA abilitèc 19 servicis refortilhadi en aqueres dates.
Era informacion sus aguest renfortiment apareisherà enes pantalhes informatives des parades entà auer informadi as viatgèrs se se produsís quauqua incidéncia.
Era conselhèra de Torisme d’Aran, Anna Díaz, expliquèc que “deuant dera prevision d’ua nauta aucupacion toristica pendent eth mes de hereuèr ena Val d’Aran, s’a decidit recuperar aguest renfortiment dera linha intèrna de transpòrt per melhorar eth servici que s’aufrís a visitants e usatgèrs abituaus que cada viatge utilizen mès aguest servici “.


text:
Amapá
Amapá es un estat de la Region Nòrd de Brasil. Confronta Guaiana a l'oèst, e l'estat brasilièr de Pará al sud-oèst, al sud e al sud-èst. Sa superfícia totala es similara a la de Tatgiquistan e superiora a la de Grècia. Sa capitala es la vila de Macapá.
Istòria[modificar | modificar la font]
Pel Tractat de Tordesillas la region èra territòri espanhòl. Aprèp l'union de las coronas de Portugal e Espanha en 1580, los portugueses comencèron d'arribar en la region. Amb lo Tractat de Madrid de 1750, la region passa al domeni portugués.
La descobèrta d'aur e la mesa en valor del cauchó dins lo mercat internacional durant lo sègle XIX, promoguèron la creissença de la populacion d'Amapá e accentuèron las disputas territorialas, mas, lo 1 de decembre de 1900, la Comission d'arbitratge de Genèva, concediguèt la possession del territòri a Brasil, incorporat al Pará amb lo nom d'Araguari. En 1943 venguèt territòri federal amb lo nom d'Amapá.
La descobèrta de rics jaciments de manganès a la Sèrra del Navio, en 1945, revolucionèt l'economia locala. Lo 5 d'octobre de 1988, amb la promulgacion de la Constitucion de 1988, foguèt elevat a la categoria d'Estat.
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Las principalas activitats economicas de l'estat son l'extraccion de castanha d'Amazonia, de fusta e de manganès.


text:
1023
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1023 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Presa de la succession dau còmte de Champanha per lo còmte Audoin II de Bles. Aquò li permetèt de venir lo senhor d'un domeni poderòs format de Champanha, de Bles, de Chartres, de Tròias e de Meaux que foguèt una menaça per lo domeni reiau fins au començament dau sègle XIII.
D'autra part, una entrevista entre lo rèi Robèrt II e l'emperaire Enric II permetèt de melhorar lei relacions entre França e lo Sant Empèri. En particular, lei dos sobeirans s'acordèron sus lo restabliment de la patz au sen de la Glèisa.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Mòrt de Sitt al-Mulk, sòrre dau califa Al-Hakim, qu'èra la cap de la regéncia dau califa Ali az-Zahir. Aquò agravèt lei trèbols intèrns dau Califat apareguts dempuei 1021 e la manca d'estabilitat dau poder. En particular, la famina e la pèsta devastèron Egipte fins a 1025.


text:
Sauropòde
Los sauropòdes (Sauropoda) son un infraòrdre de dinosaures sauropodomorfes que visquèron entre lo Triassic superior e lo Cretacèu superior (fa aperaquí 210 e 65 milions d'ans, del Norian fins al Maastrichtian), en çò qu'es uèi America, Asia, Euròpa, Africa e Oceania. Èran erbivòrs e caminavan de quatre patas.
Descripcion[modificar | modificar la font]
Los sauropòdes èran dinosaures amb d'enòrmas proporcions, en particular un còl long caracteristic , un cap pichon, de patas espessas e una coa robusta. Los còls dels sauropòdes podián presentar 10 vèrtebras cervicalas o mai. En general, las dents dels sauropòdes èran espatuladas o lanceoladas, per çò que resultavan pas efectius per la masticacion. Pr'amor d'aiçò, los sauropòdes ingerían de pèiras apeladas gastrolits, es quaus facilitavan los procèsses de digestion al remoler los vegetals en la molleja. Las aves modèrnas (al pas possedir de dents) e los cocodrils emplegan lo meteis sistèma. Los sauropòdes èran d'animals d'abituds gregaris, çò cual es corroborat per de peadas de fossils e de grandas zònas de nidificació descobèrtas en Argentina e Índia.


text:
Sèt Còlas de Roma
Las Sèt Còlas de Roma (en italian i Sette Colli di Roma, en latin Septem Montes Romae) son una sèria de còlas qu'istoricament formavan lo còr de la ciutat de Roma. Situadas a l'èst del riu de Tibre, aquel ensems geografic es eponim per fòrça d'obratges literaris e son una referéncia correnta dins la cultura populara.
Las sèt còlas de la Roma antica èran, dins lo sens de las agulhas d'una mòstra:
- lo Palatin (en italian Palatino, en latin Mons Palatinus)
- lo Capitòli (en italian Campidoglio; en latin Capitolium, Mons Capitolinus)
- lo Quirinal (en italian Quirinale, en latin Collis Quirinalis)
- lo Viminal (en italian Viminale, en latin Collis Viminalis)
- l'Esquilin (en italian Esquilino, en latin Mons Esquilinus)
- lo Cèli (en italian Celio, en latin Mons Caelius)
- l'Aventin (en italian Aventino, en latin Mons Aventinus)
Figuran en bona plaça dins la mitologia romana, e mai dins la religion e la politica de la Roma antica; tradicionalament, se conta que la ciutat originala seriá estada fondada per Romul e Rème sul Palatin.
D'en primièr las sèt còlas èran ocupadas per de pichons masatges que s'agropèron e que formèron çò que se coneguèt mai tard coma la vila de Roma.
Autras còlas[modificar | modificar la font]
Al Trastevere i a las còlas del Vatican (en italian Vaticano, en latin Mons Vaticanus) e la del Janicul (en italian Gianicolo, en latin Mons Ianiculus), que son pas comptadas entre las sèt còlas tradicionalas. Tanben i a lo Pincio (Mons Pincius), situat al nòrd, e, ancianament, la Vèlia (Mons Velia), dins la zòna del Forum Roman e los Forums Imperials, e d'autres.


text:
EscamondaduraEscamondadura tiene 13 letras
Definición de escamondadura aquí
Resultados de búsqueda:
Resultados de imágenes:
Youtube: escamondadura
Nube de palabras :
- escamondadura wscamondadura sscamondadura dscamondadura rscamondadura 4scamondadura 3scamondadura eacamondadura ezcamondadura excamondadura edcamondadura eecamondadura ewcamondadura esxamondadura esvamondadura esfamondadura esdamondadura esczmondadura escsmondadura escwmondadura escqmondadura escanondadura escakondadura escajondadura escamindadura escamkndadura escamlndadura escampndadura escam0ndadura escam9ndadura escamobdadura escamomdadura escamojdadura escamohdadura escamonsadura escamonxadura escamoncadura escamonfadura escamonradura escamoneadura escamondzdura escamondsdura escamondwdura escamondqdura escamondasura escamondaxura escamondacura escamondafura escamondarura escamondaeura escamondadyra escamondadhra escamondadjra escamondadira escamondad8ra escamondad7ra escamondaduea escamondaduda escamondadufa escamondaduta escamondadu5a escamondadu4a escamondadurz escamondadurs escamondadurw escamondadurq


text:
"Meddia aranés": Proteccion Civil valore eth simulacre d'accident en tunèl de Vielha de satisfactòri
Proteccion Civil dera Generalitat valore positiuament eth 1èr simulacre d'accident que se hèc ager pera net en Tunèl de Vielha. Ne parlam aué en Meddia aranés a on tractam tanben era pròxima Jornada Interpirinèus damb participacion dera Val d'Aran e a on repassam es estrees cinematografiques dera dimenjada e era programacion en "Era Audiovisuau". Protecció Civil de la Generalitat valora positivament el 1er simulacre d'accident que es va fer ahir a la nit al Túnel de Vielha. En parlem avui al "Meddia aranès", on tractem també la pròxima Jornada Interpirinèus amb participació de la Vall d'Aran i on repassem les estrenes cinematogràfiques del cap de setmana i la programació a "Era Audiovisuau".


text:
La Querimonia:
las Costumbres y el Matrimonio en el Valle de Arán
Eva Melgosa Rocaspana. Licenciada en derecho
Crónica jurídica civil
En España destaca por su personalidad propia el Valle de Arán, éste ha sido el más fiel y el único depositario, guardador de las sagradas leyes de los primeros pobladores de la Península Ibérica.
Estudiando las instituciones jurídicas del Valle de Arán existen una serie de instituciones genuinas, que no deben su existencia a las influencias del Derecho Romano, en contra de lo que sucede en Cataluña, cuyo derecho está muy influenciado por éste, donde encuentra su base. Tampoco tienen influencias las instituciones aranesas, del germánico ni del canónico, hallando más parecido con pueblos de la cordillera pirenaica, como el derecho de los vascos y en costumbres de derecho civil del campo de Tarragona y otros lugares.
Los iberos llegaron a nuestras costas por la desembocadura del Ebro, trasladándose posteriormente al norte de la Península, dejando marcas en Tarragona como la toponimia, monedas…
En 1283, las tropas francesas conquistaron el Valle de Arán hasta llegar el año 1312, después de una larga contienda diplomática, se produce un referéndum histórico popular para la historia de Aragón; con agradecimiento del rey Jaume II (26 de Septiembre de 1313), les concede el privilegio de la “Querimonia”: se trata de una carta Jurídica fundamental en la vida aranesa durante 500 años; carta magna del Valle que permitía la organización del territorio en tercios bajo el gobierno del “Conselh Generau d’Aran”. Dicha institución mantuvo su autoridad hasta el año 1835.
En la “Querimonia” se concedieron al Valle los más importantes privilegios, era la recopilación de leyes escritas que fueran el fiel reflejo de todas las costumbres y usos que de antiguo se habían hecho leyes en el valle, fue pues, el primer Código escrito del Valle de Arán. Se trata de una verdadera carta magna, confirmada por numerosos reyes durante un largo periodo y en diversos lugares, hasta Ferran VII.
La Querimonia es el primer documento que aparece en el manuscrito de los Privilegios del Valle de Arán, es un real privilegio escrito en pergamino, por el cual concede a los habitantes de Valle de Arán, todas las tierras francas, por lo que abonarán al Rey, un cister de trigo por familia o casa; también les cede las aguas francas para que puedan regar sus prados y mover molinos, sin licencia real, que puedan aprovechar las montañas francas, segar yerbas y bosques francos, hacer leña y madera, cazar toda clase de animales; aprovechar los pastos. Podían penar al que encontrasen en sus propiedades y fuere forastero; aprovechar las carnes de sus ganados. Los hombres seguirán el servicio militar, a condición de pagarse el gasto solamente un día; cualquier hombre del Valle de Arán que quiera vender sus propiedades tiene la obligación de requerir a sus más próximos parientes por si quieren adquirirlas y al año y un día, podrán recobrarlas dichos parientes, convenidas las cosas. Los ciudadanos del Valle de Arán que hayan de habitar a otro lugar, gozarán de todas las franquezas del lugar en donde vivan y no del que han sido, y los “consols” pueden dictar disposiciones y tratar en amigable componenda sus vecinos, sin que toque lo respectivo a la justicia real; finalmente se tasan los honorarios que deben cobrar los notarios por sus escrituras.
Los Decretos de Nueva Planta de 1716, por los cuales se suprimieron todos los privilegios catalanes, Felipe V no incluyó el Valle, así pues, no afectaron al régimen político administrativo ni al Derecho del Valle de Arán. Pero en el año 1834, la reina Gobernadora suprimió las instituciones territoriales aranesas, hasta que el gobernador real Pascual Madoz impuso el nuevo régimen administrativo general del Estado.
Con la llegada de la democracia y las autonomías en Cataluña, la “Generalitat” devolverá (¿?????)los privilegios perdidos durante el franquismo (¿????????), además se lleva a cabo la elección de un “síndic” representante del Valle de Arán en el parlamento catalán, y la oficialización de la lengua aranesa.
Actualmente, el Valle de Arán es una comarca con un régimen jurídico especial, como dice la Ley 16/1990, de 13 de Julio, sobre el régimen especial del Valle de Arán en su artículo 1º. Dicha ley es la principal norma jurídica del régimen especial del Valle.
La gran característica del aranés, y en general de todas las familias de poblaciones pirenaicas, es la integridad del patrimonio y el amor a la familia. Es además un elemento de referencia social y el centro de la organización económica.
Cada casa tiene su nombre propio (no el gentilicio) y por él, son conocidos todos sus componentes. Su conservación ha impuesto la figura del “hereu”, sobre el cual recae la vinculación de los derechos patrimoniales, de modo, que el hijo mayor (aunque parezca injusto) se queda con casi la totalidad del patrimonio y los demás hermanos se deben conformar con una parte muy pequeña de la misma. De este modo se protege la integridad del patrimonio de una familia, y para ello nacen diversas figuras protegidas por el Derecho.
La familia se compone por el “cap dera casa” o “pairin” que vendría a ser el dueño viejo o abuelo; la “mestressa” o “pairìa” que sería su mujer; el “hereu” y la “jove” o la “pubilla” y el “pubill”, que serían los herederos jóvenes; “fadristerns” y “fadrines”, hermanas y hermanos del heredero; “onclets” y “ties”, los tíos. La autoridad de esta se halla compartida entre el padre y la madre. También pueden formar parte de la familia el “donado” (individuo, hombre o mujer, que se donaba a una casa con condición de trabajar para ella a cambio de ser mantenido, tanto en salud como en enfermedad; sirviente vitalicio).
Cuando una “pubilla” se casa con un “cabalero” y éste va a vivir a casa de ella, éste manda y actúa como si fuera el “hereu”, y así es considerado. Para casarse pero, deben realizar los capítulos o contrato de casamiento, el cual se extiende ante notario y viene a ser una constitución jurídica de la sociedad familiar y de los bienes troncales (los cuales están muy protegidos en el Valle de Arán para que no salgan de la familia, es decir, se intenta conservar todos los bienes de la familia en un solo latifundio, evitando así, que pudiera prodigarse el desmembramiento de los bienes patrimoniales familiares). En estos capítulos se nombrará heredero universal al primer hijo del futuro matrimonio, ya fuera hembra o varón, y se fijaba por escrito la dote de los otros futuros hijos y el usufructo de los bienes para los padres mientras vivían.
Eran muy frecuentes los matrimonios entre parientes como una estrategia matrimonial para que los bienes se quedaran en la familia, pero para ello necesitaban de una dispensa eclesiástica.
Otra cuestión que el matrimonio suscitaba era el lugar donde se debía de celebrar el matrimonio, la ceremonia; por costumbre es el pueblo de la mujer (costumbre hoy en día muy respetada).
Con el dote se pretendía asegurar un patrimonio estable de la mujer en la comunidad doméstica donde iba a vivir. Este tenía una importancia fundamental en el sistema económico campesino, en la transmisión de la propiedad y en la definición de los mecanismos de unión. Todo y pertenecer a la mujer, era el marido quien los administraba. A cambio de este, el marido hacia donación de “l’acreishement” que era una cantidad suplementaria del dote que se incorporaba al patrimonio de la mujer, pero administrado por el marido. La mujer, a cambio de este, daba al esposo el “regensament”, que era otra cantidad económica que normalmente tenía el valor de la mitad del “esponsalici” (costumbre procedente del Derecho de Béran: institución aranesa que confirma un sistema de herencia en dos líneas. Así, en morir el esposo, la viuda adquiría el “escreix”, y a la inversa. Al contrario de los demás bienes de la herencia, estos se mantenían por parte del viudo o de la viuda en caso de segundas nupcias).
El régimen de bienes más extendido en el Valle de Arán era el de “convinença”o “mieja guanhaderia”, sistema que se aproxima al sistema de gananciales del CC español (artículo 1344 a 1410 CC), con la diferencia que en el sistema de gananciales, la sociedad de beneficios empieza obligatoriamente el mismo día del matrimonio, en cambio, en el sistema de la “mieja gauanhaderia” empieza en el momento del pacto y es voluntario. Este régimen se encontraba ya entre los privilegios de la “Querimonia” consistente en que los cónyuges pagan por partes iguales las deudas procedentes de la casa -con la única excepción de las derivadas de delitos- se dividen los beneficios e incrementos patrimoniales cuando no hay hijos en morir uno de ambos, pudiéndose pactar que los bienes ganados quedarán en la comunidad mientras se mantenga la asociación (Art. 65 CF: ” La convivença o mitja guadanyeria”, asociación conocida en la Val d’Aran, requiere pacto expreso en capítulos matrimoniales. En todo aquello que no esté previsto en los pactos de la constitución del régimen ni en el presente artículo, deben aplicarse las costumbres de la Val d’Aran y el capítulo X del privilegio llamado la Querimonia…). Actualmente requiere de pacto expreso en los capítulos matrimoniales, de lo contrario, el régimen económico será el de separación de bienes (artículo 10 CF, artículos 7 y 61 de la Ley 8/1993, de 30 de Septiembre, del Parlamento de Cataluña).
Fuente
http://blogs.que.es/8148/2007/7/30/costumbres
TEXT INTEGRE DERA QUERIMONIA
En nòm de Crist. Sàpie tot eth mon que deuant Nos, JAIME, pera gràcia de Diu, rei d’Aragon, de València, de Cerdenha e de Corsega e comde de Barcelona,
compareisheren Guilhèm de Montcorbau, shivalièr; Joan de Casarilh; Ramon Arnau de Castelhars; Guilhèm de Santa Maria de Cap d’Aran; Guilhèm de Montanèr, de Puig; Bernat de Castelhvaquèr; Sanç de Canal, de Canejalho, procuradors e sindics de toti es òmes e des comunautats dera nòsta Val d’Aran, pregant damb insisténcia e suplicant umilment, tant en nòm d’eri, com en des comunautats, qu’es sues libertats, franqueses e immunitats e costums observades ena nomenada Val pendent longtemps pes nòsti predecessors, mos dignèssem confirmà-les pera nòsta benignitat reiau, es quaus mos son presentades per escrit en capítols. E Nos, benignament inclinat entàs sues supliques, volent reconfortar ena justícia a toti e cadun des abitants dera nomentada Val coma naturaus e fidèus nòsti e assolidà-les en sòn estat pacific e tranquille atau com correspon ara dignitat reiau, per açò auem determinat de confirmà-les e sus bèra ua d’eres auem hèt provisions e ordenaments, atau com se dideràn ara seguida:
I
Prumèr concedim e conmfirmam eth capítol segontes eth quau es òmes dera Val d’Aran possedissen es tèrres, es vinhes, es cases, es casaus, e es arbes frutèrs, liures e francs, sense cap usatge ne servitud reiau, subvencion o precària, e que les pòden véner coma pròpies, sense eth requeriment o vènia deth senhor. Conservam, totun, tostemp entà Nos e es nòsti, sus eres eth sextèrç de blat que per cada casa mos an de dar cada un.
II
Tanben concedim eth capítol segontes eth quau an e possedisen es aigües franques e liures, e qu’en eres pòden pescar e bastir mòles e arrossar es prats en comun, sense eth requeriment dera nòsta potestat.
III
Tanben concedim eth capítol segons eth quau an e possedissen es bòsqui, e es sèuves francs e liures, e que deth madeish lòc pòden extrèir era husta, es cabirons entàs tets des cases e tota sòrta de husta entath sòn usatge e era sua conveniéncia. Tanben pòden caçà-i ancipids, o esturnids e faucons. E aqueth que prumèr tròbe es nins ds nomentadi audèths, pòt cuelhé-les des nins quan volgue. Tanben pòden caçar, enes madeishi bòsqui, ossi sanglièrs, cèrvis, e tota auta sòrta de bèsties, vené-les a qui volguen, sense eth requeriment dera nòsta potestat.
IV
Tanben concedim eth capítol segons eth quau an e possedissen s sòns peisheus e es sòns bòsqui francs e liures, e hè-ne usatge com quinsevolh cap de família hè usatge des sues pròpries causes. Tanben enes sues montanhes e peisheus pòden es sòns animaus e dalhar èrbes entar iuèrn e hèr a pàgar as òmes de l’auti lòcs vesins que talhen èrbes enes sues montanhes, e aucir anhèths des sòns peisheus o enes barratges des sòns peisheus e ds sues montanhes, e cremar es èrbes que sigueren dalhades pes òmes de d’auti parçans vesins contra era volentat ds cònsols o des jurats, sense eth requeriment dera nòsta potestat.
V
Concedim tanben eth capítol segontes eth quau es cònsols o jurats de quinsevolh lòc dera Val pòden hèr a pagar as abitants deth lòc d’a on son eri sense cap contradiccion, tant shivalièrs com escudèrs de quinsevolha categoria, o es sòns enviats, entàs sues montanhes o viles, o entàs bosqui, se treiguessen profit dera comunautat de vesins, ei a díder, des montanhes barrades e possedissen o portèssen husta o arbes enes bòsqui barradi, abantes deth temps acostumat, aquiu a on es sòns vesins en ua epòca determinada an costum de talar per mandat des cònsols o des jurats; ei a díder, que pòden aucir es anhèths o es oelhes e minjà-se-les o ben trèir de sues cases quinsevolha causa e obligà-les a redimí-les, segons que demanen e exigisquen es guanhs des excedents, e açò sense eth manament deth jutge o dera nòsta potestat.
VI
Tanben concedim eth capítol segons eth quau es òmes dera Val mos an de seguir, a nosati e as nòsti successors, en exèrcit e ena cavalcada damb es sues pròpries despenes a cargue d’eri pendent un dia. E se pera nòsta volentat o era des nòsti successors mos auessen de seguir en aguest exèrcit o cavalcada mès d’un dia, alavetz nosalti, o eth nòste lòctenent, auem de provedir ed aguesti òmes en totes es causes qu’agen de besonh.
VII
Mès sus eth capítol segontes eth quau cap òme dera nomentada Val non pòt èster capturat o retengut captiu, se pòt aufrir ua fiança sufisenta trèt que sigue manifest qu’ei un lairon, o un usurpador, o qu’age hèt un crim de lesa majestat, aurà de comparéisher, totun açò, deuant un judici es dies e es ores enes quaus eth jutge l’age citat. E se bèth un dera Val cometesse un omicidi, se non ei que lo hèsque a traïson, pòt arténher era libertat se pague sòs as amics en nòm deth mort, cossent damb era longa costum observada des d’antic, ei a díder de pagar 1000 sòus jaquesi per shivalier mòrt, o persona de categoria semblanta, 600 sòus jaquesi per òme liure o mainatge, 300 sòus jaquesi per servent e tanben per libèrt, e atau pòt evadir era responsabilitat s’er omicidi pòt èster satisfèt cossent damb era costum. Pera extraccion d’ua daga o eth lançament d’ua sageta, o d’ua lança, o d’ua pèira, o de quinsevolha auta sòrta d’arma, en tant era sang non gesque, demorarà immune ara pena deth jutge. Atau, peth benestar e tranquille estat dera nomentada Val e d’aqueri que i abiten, ordenam que sus aguestes causes se hèsque a servir era ordinacion hèta per illustre Jaime, de bona memòria, rei de Malhòrca, oncle nòste, quan auie jos eth sòn domeni aguesta Val, que la demanèrem com ua des sues leis, era quau, Nos, dam coma boma rasonabla e justa, e des d’ara damb just coneishement confirmam e aprovam.
VIII
Tanben concedim eth capítol segons eth quau quinsevolh òme dera Val se vò véner es cases, es tèrres, es vinhes, es prats, es mòles, o d’auti bens immòbles, a de requerir as sòns germàs, se les auesse, o as sòns cosins, o parents mès pròpers per linha de parentiu, per se volessen comprà-les, sense que sigue obstacle çò qu’en lengua vulgara se nomente “TORNERIA”, pòt vené-les licitament a qui volgue, encara que sigue alien ara “TORNERIA”. E dempús d’un an e un dia, cap de parent non pòt ecuperar ua causa venuda, e mès s’abantes i auesse agut requeriment per part deth venedor, e s’es familiars e parents non auessen estat requerits peth venedor dempús de jurar que non an agut coneishement dera venta hèta, que la poguen recuperar se vòlen.
IX
Sus eth capítol, totun, segons eth quau se bèth un des òmes dera Val bastís ua casa, o ua mòla, o ua vinha o sémie era tèrra e plante arbes en lòc dera comunautat de vesins, es cònsols e es jurats d’aguesti vesins, un còp convocat eth pòble e tota era comunautat de vesins, pòden des-hèir aquestes cases, aguestes mòles, aguestes vinhes e bracar es arbes, pèisher es èrbes damb es animaus, e dalhà-les e retornà-les ar usatge es vesins sense cap requeriment des jutges; atau, entà evitar er escandal que se poderie produsir, ordenam e tanben volem qu’eth nòste casterèr dera nomentada Val, damb eth requeriment des cònsols e de tota era comunautat d’aguest lòc hèsque çò qu’abantes s’a dit.
X
Tanben concedim eth capítol, segontes eth quau es òmes d’aguesta comunautat an era possesion, usatge e costum e era manèra des de hè ja tant de temps qu’era memòria des òmes non la rebrembe, que s’un òme, dempús de contrèir matrimòni, auesse convengut o hèt convèni damb era sua hemna sus causes aquerides o per aquerir, se’n gessesse bèra carga l’auràn de pagar as sòns creditors a parts iguales. E se hèn melhores o guanhs, tanben s’ac auràn de dividir a parts iguales, s’estant er un viu e er aute mòrt non an deishat hilhs. E açò tanben se manteng s’eth hilh d’ua família, o era hilha, auesse hèt un convèni damb es sòns pairs sobre bens ja aquerits o per aquerir dempús deth convèni, que s’auràn per indivisi enquia qu’eth nomentat convèni e er assentiment de cadua des parts siguen trencadi. Tanben servís çò que s’a dit s’un estranh hè un convèni o un contracte similar damb un aute estranh. Mès s’era hemna non auesse convengut damb eth sòn òme, o non auesse estat hèt convèni damb es nomentats o damb d’autes persones abantes dites, alavetz es bens dera hemna no poiràn vedé-se amendridi de cap manèra pes deutes o gravaments deth sòn òme. Açò s’enten entad aquerò que hè ath foncionament dera casa e non pas en cas de delictes u’agen etat cometudi.
XI
Sus eth capítol, totun, segontes eth quau es òmes dera nomentada Val, comunautat en temps des nòsti antecessors, auien en possesion er usatge e era costum de crear es pròpris notaris e escrivans e determinats “saigs”, s’ac exigien es sòns demerits, les podien privar des sòns cargues, respècte ara quau causa supliquèren que les siguesse integrament restituïda per règia majestat; atau nosati concedim que poguen crear notaris e remplaçà-les damb causa, mès non pòden instituïr ne méter “saigs”, ja qu’an d`èster metudi per nosati o pes nòsti oficiaus e an d’exercir era jurisdiccion reiau. Per aguest motiu, damb era escrivania dera nomentada Val ara nòsta cort.
XII
Sus eth capítol segontes eth quau es cònsols o es notables des òmes d’aguesta comunautat an e aueren era possession, er usatge, e era costum de tractar e confirmar era patz, de proïbir e méter penes e portà-les as contradictors e desobedients, sense cap requeriment, ne er assentiment nòste, ne des nòsti oficiaus, estatuïm e tanben ordenam qu’es nomentats cònsols e notables, se vòlen pòden sonque tractar e convier sus un acòrd amistós entre es discordants, mès non pòden hèr es autes causes que se contien en capítol, pr’amor que pertanhen d’ua manèra especiau ara nòsta jurisdiccion, e atau les volem e manam expedir a tràuers deth casterèr dera Val.
XIII
Tanben en çò que hè ath capítol segonts eth quau es òmes dera comunautat auien era possession, er usatge, ea costum que se quauqu’un des òmes dera nomentada comunautat, herie a un aute e trucaue damb sang o non, que se po-
desse arténher era patz e era concòrdia d’ua manera amigabla, sense que siguesse dada o aplicada era lei per part nòsta, se deuant nòste o des nòsti oficiaus non siguesse requerida, quina causa demanèren que siguesse restituïda intègrament. Atau determinam establir entath benestar e tranquille estat d’aguesta Val que sigue conservada aguesta ordinacion, èta per adés nomentat rei de Malhòrca, quan auie eth domeni dera Val e a mès, en demanà-la es òmes dera nometada Val, coma ja s’a dit, siguec acceptada per eri coma ua des sues leis, era quau tanben nosati jutjam coma bona, rasonabla e justa e, coma ja s’a dit, la confirmam.
XIV
Tanben confirmam eth capítol segons eth quau es òmes dera Val an era possession, er usatge e era costum de hèr era patz e d’auer ua trèva, d’an en an, damb eth nòble comde e Comenge e Arnau d’Ispània e damb d’auti vesins dera comunautat. Atau determinam respóner e ordenar qu’ac hèsquen, segons siguen acostumadi, en tot auer present, que se nos o ben nòsti les ordenéssem çò de contrari, dempús de dar dètz dies ad aqueth o ad aqueri damb es quaus auessen hèt era patz o aquera trèva.
XV
Tanben concedim eth capítol segontes eth quau ei e siguec costum ena Val d’Aran qu’eth jutge ordinari ecote es parts litigantes sense cap despena, ne cap salari que siguesse dat pes parts, senon qu’eth nomentat jutge jutjaue en sòn judici a cargue deth rei, en tot híger, maugrat açò, que s’eth nomentat jutge per requeriment des parts qu’auien de litigar damunt d’eth, o ben d’ua d’eres, auesse de gésser de casa sua entà anar tà un aute endret dera nomentada Val, dehòra deth lòc designat entà escotar es causes, alavetz se li a de hèr era provision e qu’aquiu madeish se hèsque çò qu’ei costum de hèr.
XVI
Concedim eth capítol segontes eth quau des deth començament e encara ara ei costum ena Val d’Aran, que se bèth un diguie o proferie bèth insult, o bèra paraula desaunèsta, com leprós, tradidor, omicida, o d’autes paraules qu’ocasionèssen mau o vergonha, trucaue a bèth un damb eth punh ena cara, o en cap, o en còs, se comprometien deuant d’uns arbitres, ecuelhuts per ua e ua auta part e decidien quina quanititat de sòs a pagar s’impausarie ad aqueth qu’auesse hèt aguest insult e injúria, cossent damb era importància e era qualitat des persones. Atau ordenam e decidim us aguestes causes, que se mantengue era nomentada ordinacion hèta peth rei de Malhòrca quan auie aguesta Val jos eth sòn domeni, qu’atau com è dit, sigue acceptada com ua des sues leis a demana des òmes dera nomentada Val, era quau tanben Nos acceptam coma bona, rasonabla e justa, e la confirmam atau coma ja se contié mès ensús.
XVII
Tanben en çò que tanh ath capítol segontes eth quau ei costum ena Val d’Aran, observada des deth començament enquia aué, qu’es cònsols dera Val dAran, amassats en lòc de costum, acostumen a constituïr e convocar era Cort dera Val, era quau, pendent un an pòt regir e encuedà-se’n des ahèrs dera nomentada Val. Atau establim qu’aguesti cònsols pòden méter e designar bères persones aunèstes entà tot açò, mès non qu’agen eth nòm de corts, senon eth de procuradors o jutges de patz, o conselhèrs dera Val.
XVIII
Tanben sus eth capítol en quau i a contengut qu’ei ua antiga costum dera Val d’Aran que quinsevolh que volgue pòt engatjar ath sòn vesin per un deute clar e reconeishut, e se non reconeishie eth deute qu’auesse convengut per pròpria paraula deuant deth jutge, un còp age estat demostrat deuant deth jutge e auese perdut en judici, aurà de hè-se cargue des depenes. Establim e odenam entà evitar que se suscite entre eri cap disputa, ço qu’adés s’a dit, sigue hèt peth nòste casterèr dera Val.
XIX
Tanben concedim eth capítol segontes eth quau ei costum que se bèth òme dera Val marchaue dera vila a on a neishut e establie era sua residéncia en ua auta, non pòt hèr us des montanhes, ne des bòsqui, ne des terrens comunaus dera vila a on a neishut e d’a on se n’a anat, ne hèr a pèisher es sòns animaus, ne arrossar era èrba, ne bracar era husta, ne explotar tèrres naues, enquia que non age eth sòn domicili o fixe era sua residéncia. E se bèth estrangèr establie era sua residéncia en bèra vila receberà era sua part comunau, com aqueth que siguec e ei hilh d’aguesta.
XX
Tanben volem e concedim qu’eth casterèr dera Val o d’auti oficiaus nòsti non se mèsclen en ofici des auti en çò que se referís a excèssi o delictes, sense compdar eth cas que sus aguestes fautes sigue reclamada deuant d’eri era Querimònia. Sonque poiràn intervier per rason deth sòn cargue, encara que non sigue reclamada era aplicación dera Querimònia enes cassi des quaus pogue seguir era pena de mòrt o era mutilacion des membres.
XXI
En çò que hè ath pagament o ath salari qu’an de percèver es notaris dera nomentada Val, creat pes proòms dera val, pes protocòus e d’autes escritures qu’agen de hèr establim e manam qu’es nomentats notaris agen e receben per ua carta d’un simple deute, ena quau non intervengue jurament, tres dinèrs jaquesi; s’era carta includís jurament, quate dinèrs dera madeisha moneda. Per convènis auràn de recéber sies dinèrs dera madeisha moneda. Per convèni damb declaracion, nau dinèrs. Per ua carta de vena o de crompa receberàn sèis dinèrs dera madeisha moneda. Per un testament qu’arribe as 500 sòus, perceberàn 18 dinèrs, e, se siguesse de mèsvquantitat, dus sòus. Tanben per cada huelha dera acta dera comunautat que li siguen agats très dinèrs, e per ua còpia dera madeisha acta, dus dinèrs per cada huelha. Entà ua auta classe d’escritures seràn utilizades es madeishes tarifes. E se calie qu’es nomentats notaris gessessen dehòra dera vila entà protestar o hèr d’auti protocòus o d’autes escritures, a mès deth salari nomentat, auràn d’èster provedits de totes es causes de besonh.
XXII
Atau donques, pera madeisha instància e suplica ds procuradors de des sindics nomentats, hèta a nosati, tant en sòn nòm, com en des comunautats d’a on son aguesti procuradors, establim, concedim e ordenam entà tostemp, per nosati e pes nòsti qu’aguesta Val, per aguest nòste estatut, sigue tostemp amassada ath nòste reine d’Aragon e ara sua corona, e ne per venta, n per donacion ne permuta, ne cap aute procediment, pogue èster de cap manèra separada, ne alienada d’aguest reine ne dera sua corona. Atau, donques, manam as procuradors, veguèrs, bailes, jutges judiciaus, delegats reiaus, jutges, atau com ath casterèr dera Val tant presents com futurs, e as sòns lòctenents, que totes e cada ua des causes epausades mès ensús, qu’an estat concedides, establides, porvedides e ordenades, que siguen plan tengudes e observades e que toti les hèsquen observar inviolablement entà tostemp e que non i contravenguen ne permeten qu’arrés i contravengue per cap motiu.
E com testimòni de totes aguestes causes, manam hèr aguesta nòsta presenta carta, corroborada damb eth sagèth dera nòsta Majestat que i penjam.
Datat en Lhèida eth dia dètz des calendes de seteme der an deth Senhor mil tres cents tretze.
Signatura de Jaime, pera gràcia de Diu, rei d’Aragon, de Valéncia, de Cerdenha e de Corcega e comde de Barcelona.
Ne son testimonis Felip de Saluci, Odon de Montcada, Guilhèm de Montcada, Berenguèr d’Angulària, Guilhèm de Cervera, Signatura de Guilhèm Llobet, escrivent deth nomentat senhor rei, eth quau peth sòn manament hèc a escríuer e la barrèc en lòc eth dia e er an prefixat.
Estimados compañeros considero interesante poner este articulo sobre la ” Querimonia” , documento relevante en la historia del Valle, agradecería a los residentes o conocedores a fondo del Valle nos comentaran los usos y costumbres que siguen vigentes actualmente asi como cualquier otro comentario interesante. Muchas gracias a todos
Antonio Galvez


text:
11/11/11. Ager gran part des societats ath long dera Tèrra èren illusionades e capvirades per ua senzilha data… Lhocaria respècte eth Sorteig Extraordinàri dera ONCE coma se cada numerò siguesse un tresòr. Eth concèrt acustic de mobils ath madeish temps per tot eth planeta coma era Orquesta Simfonica de Viena. Maridatges a modelhons en sud-est asiatic. Eth barratge ath pas de persones en piramides d’Egipte coma era de Keops (Giza). Enquia laguens de cent ans non tornarà a auer ua diada damb es sies madeishes chifres. Qué pensaràn de nosati alavetz?
En ua classe d’istòria un professor, o mès lèu un ordinador, –segontes coma evolucionen es temps- dicte: “En an 2011, eth mon ère immers en ua crisi economica; molti païsi deth nòrd d’Africa acabauen damb es regims autoritàris; un terratrem en Japon hege caplheuar era bastissa dera prumèra poténcia asiatica; milions de joeni gessien tath carrèr entà reivindicar es sòns drets, eren coneishudi coma es indignadi; e en Espanha, era banda terrorista ETA abandonèc era violéncia.”
“Professor, professor –o ordinador, ordinador-, per qué passauen totes aqueres causes?” pregunte un alumne desvelhat. Era taïna des mainatges non cambie damb eth pas deth temps. “Açò requerís ua responsa molt endrabada” contèste er educador. “Era clau ges dera velocitat en que se mó eth mon”. Massa rapid entà era majoria de politics e dirigents. Un ritme que cada còp ei mès estaridor e aclapador, entrant atau en ua espirau sense gessuda. A on mos portarà? “Vosati j’ac sabetz coma acabe. Ac estudièrem era setmana anterior”.
12/11/11. Era Tèrra torne ara sua aigüera. Es problemes an tornat a aparéisher ena memòria dera gent. Bèri pocs s’an het rics. Molti d’auti son cada còp mès praubi. Es Cesars an mantiengut ath poble entretengut. Queden molti ahèrs que resolver encara en 2011. Mès j’auem eth següent acte programat en Coliseum. S’apròpen es eleccions e eth sable deth escenari encara ei caud.


text:
Categoria:Rwanda
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa pas que de la soscategoria seguenta.
P
- ► President de Rwanda (3 P)
Articles dins la categoria « Rwanda »
Aquesta categoria conten los 5 articles seguents.
- Paginas amb ligams de fichièrs copats
- Carta grafica pas indicada
- Categoria Commons amb ligam local identic sus Wikidata
- Pagina utilizant Commonscat sens afichatge personalizat
- País d'Africa
- Africa de l'Èst
- Estat membre de l'ONU
- País francofòn
- Region productritz de cafè
- Membre de l'OMC
- Estat membre de l'Union Africana


text:
ETH MON QU’ARRIBE
Dilhèu es cambiaments que vedem en començament deth sègle XXI son revolucionaris, dilhèu non, mès aguesti darrèrs ans i a auut pro de descubèrtes scientifiques e invencions tà cambiar totauments es nòstes vides. E aquerò qu’ac volgam adméter o non. Eth mon qu’arribe, eth mon deth futur ja ei ací, entremiei nosati. Vos prepausam, en ua sèria d’articles, ua nauèra vision des ans que vieràn. Ua vision que dilhèu pensaratz qu’ei de sciéncia-ficcion. Mès es scientifics, es mèdia e es indústries d’aué mos diden que son reaus, plan reaus, e qu’entre 2015 e 2045 cambiaràn era nòsta manèra d’èster de tot en tot.
Ei eth matin der 1 de gèr 2045 e Rogèr se lhèue deth lhet. En aqueth moment, es sues lentilhes se connècten ath hilat d’Internet e li diden quina òra ei, damb qui s’a d’amassar aué, es darrèri messatges e quina ei era sua salut. Eth dia abans auie minjat carn de laboratòri e begut quauqui veires de vin. Es sòns vestits li dan es medicines exactes pes sòns maus.
Eth hèt ei que ja hè ans qu’es umans an sus eri invencions que les connècten de contunh damb Internet. Aquerò permet que Rogièr gesque dera sua casa e digue bon dia ath sòn vesin en occitan. Aguest arrespon en francés, mès ambdús se comprenen pr’amor qu’an un aparelh arrevirador e era cordialitat ei era tonica dominanta.
Quan se tròbe damb eth sòn amic Pèir s’encuede qu’aguest a ua man metallica. Es prumèri cyborgs apareishen ja ath long deth començament deth sègle e i a fòrça persones qu’an protèsis quasi perfèctes. Pòden tocar coma ac hèn es auti umans. Atau madeish, era sua enamorada ei un robòt de darrèra generacion. Parle, saute e cor coma un uman e ei plan beròia.
Quan torne a casa es sòns vestits li diden quin minjar a de besonh. Atau pòt imprimir damb ua impressora 3D un bon bistèc de carn e quauqui verdugalhs. Hè temps qu’es umans non tuen pas mès animaus tà minjar. Aquerò a un efècte positiu ena atmosfèra e en environament.
Era sua casa ei decorada damb ua seuva e bronidera d’animaus sauvatges, mès ara Rogèr preferís espiar era mar e escotar es crits des balenes. Càmbie tot sonque pr’amor que li cau hèr un cambiament enes sues lentilhes. Es cases d’aquera epòca son quasi uedes. Eth cambiament ei aisit e ne pòt hèr un aute quan volhe. Era decoracion des cases atau ei personalizada.
Ena net, dempús de sopar damb amics, en tot utilizar era telepreséncia a trauèrs d’ologrames, beu un veire de vin damb Jan, eth sòn amic robotic damb qui parle de literatura, filosofia e sciéncia. Soent parlen des grani cambiaments que i son estadi es darrèri vint ans en mon.
Eth mon qu’arribe ja ei ací
Coma se pòt veir, i a fòrça invencions qu’ara madeish non auem, mes totes es invencions qu’auem descrit son reaus. Ja son entremiei nosati. Fòrça d’eres ja son estades sajades en laboratòris, e son estades ua capitada. Sonque manque qu’es enterpreses multinacionaus i volguen invertir. Com vos ac podetz figurar, totes aqueres invencions les pòden ajudar a guanhar fòrça sòs. Pr’amor d’aquerò, que tota era umanitat les age ei sonque question de temps:
Vestits intelligents damb medicines, carn e minjar de laboratòri, internet sus nosati, telepreséncia damb ologrames, cyborgs o umans miei artificiaus e amics robotics que mos hèn companhia e es trabalhs dera casa. Es setmanes que vien poderam compréner melhor totes aqueres invencions deth futur. Un futur que ja ei entremiei nosati.
Christian Andreu


text:
Moledas
Moledas [1] o benlèu Molèdas [2] (oficialament en francés Molèdes) es una comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom es atestat alh sègle XVI, eccl. Moledas. Seriá format delh latin mola (o de son eiretèir occitan mòla) e delh sufixe latin etam (o de son resultat -eda)[3]. L'IEO Cantal escriu Molèdas[4], mas Cristian Omelhièr dona Moledas,[5] amb una finala que sembla normala per l'eiretèir del sufixe -eta(m).
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Maciac; es ara del canton de Sant Flor-1
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Cristian Omelhièr, Petit Dictionnaire Français-Occitan d'Auvergne, Ostal del Libre, 2003, p. 296
- ↑ IEO Cantal, Communes Cantal.xls.pdf
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 454, a Meulles
- ↑ IEO Cantal, Communes Cantal.xls.pdf
- ↑ Cristian Omelhièr, Petit Dictionnaire Français-Occitan d'Auvergne, Ostal del Libre, 2003, p. 296


text:
Comèrci
Lo comèrci es l'activitat principala d'escambi dels bens e dels servicis entre los èssers umans. Per extension, lo tèrme s'utiliza per designar lo luòc o l'organizacion ont s'exercís aquesta activitat, coma un magazin.
Lo comèrci cobrís l'ensemble de las transaccions entre individús, entre organizacions o entre individús e organizacions, los individús podent representar d'associacions, de firmas o d'entrepresas. Complèta l'activitat de produccion en permetent de remunerar lo porgiment d'un ben o d'un servici, principalament pel recors a la moneda.


text:
Burre
Lo burre es la resulta de pastar e batre la nata que conten lo lach. Es un aliment plan gras, ric en graissas saturadas, colesteròl e calorias, çò que fa qu'es de recomandar pels esportius o las personas qu'an mestièr d'una consomacion energetica importanta. A mai es pas un aliment que se pòsca pas emplegar amb una dièta sana e equilibrada e es de bon digerir malgrat son contengut gras.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo burre èra plan presat pels pòbles víkings e cèltas, çò que faguèt que los romans e los grècs consideravan qu'èra un produch barbar e l'incluguèron pas dins sa dièta. Aquò explica son introduccion tardièra dins qualques païses europèus coma Itàlia.
Lo burre se considerava en aquel temps un produch car per encausa del trabalh pesuc que demanda son elaboracion, per aquesta rason èra sonque disponible per las classas socialas mai ricas.
Menas de burre[modificar | modificar la font]
Existisson maitas menas de burres, pr'aquò se pòdon amassar en dos grops:
- Lo burre acid: abans l'acidificacion de la crèma.
- Lo burre doç: aprèp l'acidificacion de la crèma (es aqueste lo burre tradicional)
A mai se li pòt apondre de sal e aital s'obten de burre salat (doç se n'a pas). Lo burre salat se sèrva melhor. Se pòt elaborar a partir del lach de fòrça animals e en Occident lo burre mai corrent es lo de vaca, de feda o de cabra.
Es pas gaire complicat d'elaborar de burre en çò sieu, pasmens es plan laboriós. Un còp siá disseparada la crèma del lach se pòt començar a lo batre amb un culhièr o una espatula de fusta de naut en bas, e se pòt far servir tanben un batedor.


text:
Guèrra de trencadas
La guèrra de trenchats o guèrra de posicion es una forma de far la guèrra, que las armadas combatentas mantenon en el de linhas estáticas de fortificaciones cavadas en lo solèr e aperadas trenchats. La guèrra de trincheras sorgiguèt tre una revolucion en las armas de fuòc. Aguèt de periòdes de guèrra de trincheras en la guèrra de Secesión (1861-1865) e en la guèrra russa-japonesa de 1904-1905, mas arribèt a lo sieu ponch maximal de brutalidad e mortalitat en lo Front Occidental de la Primièra Guèrra Mondiala. Atenhián una prigondor d'entre òm e dos mètres, e se connectavan amb d'autres per màger mobilitat dels blòcs de combat.


text:
Auèi quo es la Sent Nicolàs, laidonc vau vos parlar de Sent Marçau. Pas de la legenda, per quò i a « la legende dorée de Jacques de Voragine » non, mas de l’escultura de Roger Toulouse.
En 1975, madomaisèla Cathalot s’estenhuèt en balhant totas sas affars au diocèsi e en soatant veire bastir sus sa proprietat un oratorí per portar onor a Sent Marçau. Lo paire Desfarges fuguèt chargat de realisar queu vòt. Tres tèmas son a illustrar : lo Lemosin, Marçau e lo miracla daus ardents (1).
Lo Lemosin : lo granit, lo chastenh, la bruja fugueron retenguts per lo terraire. Marçau : lo paire Desfarges se fit conselhat per M. R. Leclerc (2) l’artista Roger Toulouse. D’Orleans, maridat emb una lemosina e dont las òbras son estadas exposadas a Rochachoard (o Rechoard). Lo miracla : deviá figurat una relacion emb « lo miracla daus ardents » que, realisat en queu luec, ne’n es a l’origina dau nom : Mont Jauvit. Fuguèt decidat de tornar onorar un dicton popular que figurava sus la porta « Manigne » (debastida au XVIII sègle).
« Dieus gart la vila e sent Marsals la gent » (3).
Lo jóune architecte-païsatgiste J.L. Dufour siguèt chargat de dressar las esbochas e de velhar lo tot.
Roger Toulouse se rendèt a Lemòtges una primiera vetz en febrier 77 per ‘nar veire lo moraine (4). En abriu, los primiers signes de la malàudia, una leucemia, son ‘qui per Roger. Debuta lo mes de junh, lo paire Desfarges propausa de metre l’inauguracion un autre còp, mas l’artista ne vouguèt pas. Tot será ‘chabat per lo 9 d’octòbre 1977. Aqueu moment n’i aviá pertant nuls projects. Sa femna, Marguerite, fuguet esbaudida :
« Un jorn, vers la miei-junh, Roger es tornat dins son atelier e en quauques oras, a dessenhat tres projects. Faudriá pas oblidar que Sent Marçau es un sent garisor.» Adjunhet ‘la ne’n lemosina convecuda.
Sens metre sas recherchas artisticas de biais, Roger Toulouse vouguèt tener compte dau gost daus donnors d’òrdres. De traçar los dessenhs li balhèt de las fòrças. Ubrèt son trabalh per farjar se-mesma los bocins d’auricalc. L’escultura se balha alaidonc a veire coma quò :
Marçau es tot d’auricalc, las doas faças parieras, lo parpalh es decorat d’esmalt, lo baston es composat d’una tija d’acièr subremontada d’una crotz d’auricalc. Dins lo bas, la vila de Lemòtges es evocada per un bocin de coire decopat.
A estat decidat de metre d’aplant lo monument au cuenh de la rua dau Desèrt e de la carriera J.B. Blanc.
De notar : Revirada tirada dau libreton daus amics de Roger Toulouse. Lu sit oèb.
1- lo miracla daus ardents : en 994, alaidonc que los paubres paisans devián minjar dau segala emb l’ergòt (responsabla d’allucinacions coma lo LSD), i a ‘na epidemia de « mau de ventre ». Los monges ordonnon dos jorns sens minjar (sens oblidar la priera) e ilhs an fachs cuer dau pan emb lurs bonas farinas. E zo, un miracla de mai per Sent Marçau.
2- M. Leclerc es lo fondator dau Centre Artistic e Literaire de Rochachoard/Rechoard e ‘quí per la peire de luna.
3- grafia de l’escultura.
4- Moraine en francés, gròs bocin de granit (30 tonas).


text:
Per Patric
Gachòla aviá
cent ans disia que n’aviá
mila
Aviá pas de maset aviá ges de familha
Disiá qu’èra nascut un jorn amb l’auratge
Disiá qu’èra vengut après un polit viatge
Coneissiá
lo Japon la China e l’America
E lo nom perfumat de las filhas d’Africa
E Gachòla contava al mond estabosits
Las istòrias d’un pòble qu’avià pas jamai vist
E Gachòla diguèt un
matin de setembre
Ara me cal partir per faire un novel viatge
Sabi qu’endacòm mai demòra un pais
Aquel l’ai somiat e l’ai pas jamai vist
Es un pais quilhat entre mar e
montanha
A l’odor de rasim farigola e castanha
Lo vent d’autan i bufa amb la tramontana
Lo roge e l’aur i dansan lo sèr sus la plana
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
E coma pòrt un berret et qu’es considerat pels militants del CRIF sobre la plaça del capitòli divendres passat coma un signe exterior qu’a pas mestièr d’èstre present per èstre solidari ; d’aquesta manifestacion que soi perfaitament d’accòrd, i anirai pas.
L’ignorança pòrta a la violéncia. Lo sistèma politic francés fabrica l’ignorança e la violéncia. Lo sistèma francés se podriá dire coma las «valeurs républicaines», s’i aviá pas en las caissas istoricas, dins las bordilhas republicanas e reialas, un fum d’atrocitats republicanas e desvolorizantas, ges valorizadas pels mèdias parisencs e de las succursalas provincialas.
L’òdi e l’extremisme son republicans franceses, n’avèm las pròvas istoricas dempuèi 800 annadas e quitament a Mayotte per la departamentalizacion, tre 2011, dins las escòlas per exemple.


text:
Per Crestian Almerge e lo grop Test
Òm sabiá plan qu’un jorn arribarián los putassièrs
An traversat Ròse a l’orizont de Montpelhièr
Una armada d’arlòts, de falses cavalièrs, bandits
Venguts panar de fèus, menats per de cuols benesits.
Ara plora Besièrs rogejant jos sa ciutadèla
E la mòrt s’espandis suls camins de Compostèla
Al ponent, res de nòu, Tolosa ausis pas
Narbona es tombada e Carcassona respond pas.
Lo baralh dels combats monta de la plana occitana
S’ausis lo tòca-senh que nos pòrta la tramontana
Lo flum es roge sang, lo cèl plombat, conflat de plors
La nuèit de l’anatèma cobris los cants dels trobadors
Repic :
Ma miga, sens tu, cossi viurai ?
Ma miga, sens tu, cossi viurai ?
Tornarai pas de guèrra
Soi dins mon castèl
En preson sus ma tèrra.
Jos la nèbla del Nòrd òm vei lo Lengadòc fremir
Crincat sus l’Alaric, al luènh, véses pas res venir ?
Coma un vòl de falcons largats sus la tèrra catara
Sodards d’un monde mòrt, crosats d’una causa barbara
A mòrt, Montfòrt ! Ton Dieu es fait a ton imatge
Encarnacion del mal, gausisses d’aquel carnalatge
Ara fas plan lo fòrt ambe ta banda de boquièrs
Aquò rai, que nosaus avèm pas paur de tos lenhièrs
Nòstre solelh es caud, nòstre cèl es azur
E nòstra lenga sona clar, mai bèl, mai pur
Liures entre doas mars e adorsats als Pirenèus
Daissatz-nos cultivar l’olivièr e l’Amor cortès
Repic
Un jorn de libertat, ton filh arribarà d’Espanha
E lo vent d’Aragon lèu bufarà per la montanha
De Cabardès, Corbièras e mai Menerbès seguiràn
De tropas de faidits per embandir los francimands
Per defendre sa tèrra, òm pòt plan èsser fanatic
E en cas de besonh, segur, se cal far eretic
Una vida d’òme se pot pas ganhar sens sofrir
Occitania viurà, que Trencavèl deu pas morir.
Repic
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel