text:
Cap d'Estat
Un cap d'Estat es una persona fisica, a vegadas morala, que representa simbolicament la continuitat e la legitimitat de l'Estat. Sas foncions tradicionalas son: representacion exteriora, prolongacion de las leis, nominacion a las nautas foncions publicas. Segon lo país, pòt èsser lo pus eminent deteneire del poder executiu efectiu, o al contrari personificar lo poder suprèm exercit en son nom per d'autras personalitats politicas.
Lo Cap de l’Estat es una persona fisica qu'es al cap d’un Estat; representa simbolicament lo País e exercís un nombre precís d’atribucions. Aquela definicion permet de metre en evidéncia los tres fondaments d'aquela foncion : - lo plaçament, resulta de l’expression « al cap del País ». Vòl dire que lo Cap de l’Estat es una persona particulara plaçada en dessús dels autres ciutadans e/o compausantas de la populacion de son país, - lo Cap de l’Estat complís un Ròtle qu'es predefinit per la foncion ocupada. Balha son aparéncia fisica (encarna) per representar lo País, - lo tèrme d’Activitats met en evidéncia que lo Cap de l’Estat dispausa d’un nombre precís d’atribucions que ne fan un actor de la vida collectiva.
Somari
- 1 Modèls constitucionals
- 2 Eleccion del president
- 3 Ròtles del cap d’Estat
- 4 Fonts
- 5 Vejatz tanben
- 6 Nòtas e referéncias
Modèls constitucionals[modificar | modificar la font]
Cada país a son pròpri sistèma executiu; esquematicament, existisson quatre categorias principalas :
- lo sistèma presidencial, dins aquel lo cap d'Estat es tanben lo cap de govèrn e exercís activament lo poder executiu
- lo sistèma semipresidencial que lo cap d'Estat parteja l'exercici del poder executiu amb lo cap de govèrn
- lo sistèma parlamentari ont lo cap d'Estat possedís en teoria lo poder executiu mas l'exercici d'aquel poder se delega a un Cap de govèrn
- lo sistèma amb un cap d'Estat que deten pas lo poder executiu que lo cap d'Estat jòga un ròtle simbolic al nom de l'Estat.
Pasmens, çaquelá existís categorias, a vegadas a es dificil de causir a quina categoria qualques caps d'Estat apartenon. Per exemple, los cambiaments dins la constitucion de Liechtenstein en 2003, balhan al cap d'Estat, lo prince, de poders constitucionals novèls inclusent lo drech de vèto sus la legislacion e lo poder, en teoria, de dissòlvre lo conselh dels ministres. Se'n poiriá alara conclure que l'enforcament del poder del prince faguèt dintrar lo Liechtenstein dins un regim semipresidencial. Atal, lo poder balhat a l'origina al president grèc per la constitucion de la Grècia de 1974 la raprochèt del modèl semipresidencial francés. E mai, lo poder, teoric, del monarca britanic de dissòlvre son govèrn quand vòl suggerís que lo Reialme Unit siá dins un regim semipresidencial. En realitat, la categoria que cada cap d'Estat i aparten s'evalua per la practica e pas per la teoria. Dins la practica, pas un monarca britanic forcèt un govèrn a tombar dempuèi lo cemçament del sègle XIX, alara qu'en realitat Grècia, abans que los poders del presidents sián redusits atal en 1986, foguèt regida coma un regim parlamentari. Tant que lo prince de Liechtenstein exercirà los poders teorics que possedís uèi, lo principat demorarà categorizat coma regim parlamentari.
Monarquia[modificar | modificar la font]
Dins qualques païses, lo cap d'Estat es un monarca ereditari. Dins gaireben totas las monarquias liberalas modèrnas, exercís mai una autoritat morala que politica, e mai la Constitucion li balhe de grands poders.
Pòt èsser rei(na), prince sobeiran (Mónegue, Liechtenstein), grand duc (Luxemborg), emir (païses del golf Persic)...
Lo Papa es lo cap d'Estat de la Santa Ses e agís amb aquel títol coma un monarca elegit per un collègi electoral de cardinals.
Regim presidencial[modificar | modificar la font]
Lo president de la Republica es pas d'esperel sobeiran, es garant de la sobeiranetat del pòble.
- garant de las institucions, e mai de l'unitat nacionala; dins aquel cas sens real poder politic.
- e / o dotat del poder executiu, e mai legislatiu e judiciari.
En França, dins la Constitucion de la Va Republica, lo cap de l'Estat es al meteis temps dotat del poder executiu, e garant de las Institucions. En Itàlia lo president de la Republica es garant de las institucions, mas lo primièr ministre dispausa del poder executiu.
Regim semipresidencial[modificar | modificar la font]
Lo regim semipresidencial combina las caracteristicas dels regims presidencials e parlamentaris, subretot pel fach que lo govèrn dega respondre al meteis temps al president e a la legislatura. La constitucion de la Va republica francesa prevei un primièr ministre que lo nomena lo president mas que deu pasmens èsser capable d'obtenir la confisança de l'Assemblada Nacionala. Dins aquel tipe de regim, es possible que lo president siá d'un partit politic e l'oposicion encargada de la legislatura. Dins aquel cas, lo president deu causir un primièr ministre dins l'oposicion, aquò se nomena la coabitacion. Mas en França, amb l'inversion del calendièr electoral (eleccion legislativa seguent just aprèp l'eleccion presidenciala) la probabilitat de coabitacion s'alunhèt.
Regim parlamentari[modificar | modificar la font]
Lo cap d'Estat possedís de poders executius teorics mas, en practica, l'exercici del poder executiu s'entorna al cap de govèrn.
Cap d'Estat non executiu[modificar | modificar la font]
Aqueles darrièrs lo cap d'Estat es completament escartat del poder executiu : possedís pas, e mai de manièra teorica, tal poder executiu que siá e mai un ròtle dins lo govèrn.
Dins aquela categoria, de variantas en tèrmes de poder e de foncions pòdon existir. Lo rei de Suècia, dempuèi lo passatge de la constitucion modèrna suedesa al mitan de las annadas 1970, a perdut sas foncions de cap d'Estat de regim parlamentari mas recep totjorn en conferéncia mensuala lo conselh dels ministres al Palais Reial. Al contrari, l'unic contacte qu'a lo president d'Irlanda amb lo govèrn de son país se fa per mejan d'una conferéncia formala donada pel Taoiseach (primièr ministre) al president. Pasmens, a pas accès a la documentacion e totes los accèsses als ministres passan per lo burèl del primièr ministre.
Exemples dins aquela categoria :
- Lo president d'Índia
- Lo president d'Irlanda
- Lo rei de Suècia (dempuèi 1975)
- Lo president d'Alemanha
- l'emperaire de Japon (dempuèi 1947).
- Lo governador general de Canadà
Eleccion del president[modificar | modificar la font]
Dins la fòrça granda majoritat dels païses del mond, lo cap d'Estat es un President de la Republica elegit per una durada fixa (pòt èsser reelegit). Dos tipes d'eleccions son retenguts dins aquel cas :
- l'eleccion al sufragi dirècte: son totes los electors qu'elegisson, en un o dos torns, lo cap de l'Estat. Es lo cas en França, Portugal o Russia.
- l'eleccion al sufragi indirècte: son los parlamentaris (deputats e / o senators) qu'elegisson, sovent a la majoritat qualificada (2/3 o 3/5) lo cap de l'Estat. Es lo cas d'Itàlia, d'Alemanha o de l'Africa del Sud.
Se nòta que los Estats Units d'America an causit un mòde d'eleccion particular. L'ensemble dels electors elegisson de grands electors dins cada Estat, en nombre egal a aquel del parlamentaris. Aqueles grands electors se reünisson apuèi per elegir lo president dels Estats Units d'America.
En Soïssa lo president es elegit al sufragi indirècte per l'Assemblada Federala demest los membres de l'executiu (lo Conselh Federal) per un mandat d'un an. Pasmens i a pas vertadièrament un cap d'estat perque es lo pòble qu'es sobeiran.
Los mandats presidencials pus corrents son de cinc ans (cinquenat) e sèt ans (setenat).
Ròtles del cap d’Estat[modificar | modificar la font]
En foncion de sa categoria constitucionala un cap d'Estat pòt aver un o mai dels ròtles seguents :
- Ròtle simbolic
- Cap de la diplomacia
- Ròtle executiu
- Ròtle legislatiu
- Dissolucion del govèrn
- Cap de las armadas
Ròtle simbolic[modificar | modificar la font]
Dins fòrça païses, de retraches oficials dels caps d'Estat se pòdon trobar dins los burèls del govèrn, las corts de justícia, los aeropòrts, las bibliotècas e autres bastiments publics. L'idèa, a vegadas regulada per la lei, es d'utilizar aqueles retraches per que lo public prenga consciéncia de sa connexion amb lo govèrn. Aquela practica ven dels temps medievals.
A vegada, aquela practica es excessiva e lo cap d'Estat comença de pensar qu'es l'unic simbòl de la nacion. Un culte de la personalitat li ven e l'imatge del cap d'Estat ven l'unica representacion visuala del país, suspassant fins als autres simbòls coma la bandièra, la constitucion, l'imne nacional, etc.
Dins d'autres cases, subretot pels monarcas, las pèças de moneda, los timbres, los bilhets de banca pòdon èsser tirats amb la figura del cap d'Estat.
En general, lo ròtle del cap d'Estat es un ròtle ceremonial. Atal, dins los afars diplomatics, lo cap d'Estat es sovent lo primièr a saludar un visitor estrangièr important. Pòt tanben assumir lo ròtle d'òste pendent la visita de personas importantas.
Dins son país, lo cap d'Estat deu onorar de sa preséncia divèrs eveniments, coma las competicions esportivas, exposicions, defilats militars, funeralhas, e visitar de regions de son país, entrepresas, espitals. Pòt tanben inaugurar de bastiments, pausar la primièra pèira dels grands projèctes, etc.
Cap de la diplomacia[modificar | modificar la font]
Lo cap d'Estat acredita los ambaissadors de son país pel mandadís de letras de crèdit a d'autres caps d'Estat. Sens aquela acreditacion, un ambaissador pòt pas complir aquel ròtle e recep l'estatut diplomatic pus elevat. Pasmens, existís de disposicions dins lo drech internacional permetent al govèrn de far executar las meteissas foncions diplomaticas, o al mens una partida d'aquelas foncions, coma l'acreditacion amb un ròtle inferior.
Lo cap d'Estat recep las letras de crèdit enviadas per d'autres caps d'Estat acreditant los ambaissadors o autres diplomatas dins lo país.
Los reialmes del Commonwealth, Estats independents, an per cap d'Estat la meteissa persona, la reina Elisabeta II, çaquelà sas foncions sián diferenciadas segon L'Estat[1]. Per evitar que la reina aja d'acreditar ambaissadors près d'esperela (e doncas enviar de letras a ela meteissa), lo principal representant diplomatic d'un reialme del Commonwealth près d'un autre obten lo titre de « Naut comissari », e pas d'ambaissador. S'acredita per un cap de govèrn prèp d'un autre, e pas pel cap de l'Estat.
Lo cap d'Estat signa los tractats internacionals al nom de l'Estat, o los fa signar en son nom per ministres (membre del govèrn o diplomata). La ratificacion seguenta depend abitualament de la legislatura.
Ròtle executiu[modificar | modificar la font]
Dins la granda majoritat dels païses, que sián republicas o monarquias, lo poder executiu es aquel del cap d'Estat.
Dins los regims presidencials, lo cap d'Estat deten lo poder executiu.
Dins los regims parlamentaris, l'executiu teoricament s'exercís pel cap d'Estat mas, en practica, s'exercís sul conselh del primièr ministre. Austràlia, Àustria, Canadà, Danemarc, França, Itàlia e lo Reialme Unit son d'exemples de païses ont lo cap d'Estat deten lo poder executiu. Chequia, Irlanda e Suècia fan partida dels païses ont lo primièr ministre es encargat de l'executiu.
Ròtle legislatiu[modificar | modificar la font]
Dins qualques païses, lo cap d'Estat deten una partida del poder legislatiu.
La majoritat dels païses demanda que tot projècte de lei votat per la o las assembladas legislativa(s) siá signat pel cap d'Estat per se transformar en lei. Dins qualques païses, coma lo Reialme Unit, Irlanda o Belgica, lo cap d'Estat en fach se considèra coma fasent partida del parlament. Dins los regims presidencials, lo cap d'Estat a sovent lo poder de pausar son vèto sus una lei. Dins gaireben totes los regims parlamentaris, al contrari, lo cap d'Estat pòt refusar de signar un projècte de lei. Lo fach de signar un projècte de lei per que vengan una lei es nomenat prolongacion. Qualques Estats del Commonwealth nomenan aquela procedura sancion reiala.
Per exemple, l'article 1 de la seccion de la Constitucion dels Estats Units d'America enóncia que cada projècte de lei deu èsser votat per la Cambra dels Representants dels Estats Units e deu, avant de venir una lei, èsser presentat al president.
Dins qualques regims parlamentaris, lo cap d'Estat garda qualques poders, en rapòrt amb los projèctes de lei. Pòdon :
- apausar lor vèto fins que la cambra legislativa aja revisat e aprovat un còp de mai
- suspendre un projècte de lei, de manièra temporària o definitiva. Aquela possibilitat existís en general dins los Estats de prerogativa reiala
- demandar qu'una lei siá verificada per l'Assemblada Constitucionala per verificar sa conformitat a la constitucion
- prepausar una lei al referendum
Lo cap d'Estat es tanben, dins la granda majoritat dels cases, lo detentor del poder executiu. Pòt alara contrarotlar politicament l'execucion d'una lei e, en consequéncia, far qu'una lei siá pas aplicada pendent d'annadas e mai jamai.
Dissolucion de la legislatura[modificar | modificar la font]
Un cap d’Estat a sovent lo poder de dissòlvre la legislatura.
Dins gaireben totes los regims parlamentaris, la dissolucion se fa sul conselh del primièr ministre. Dins qualques autres regims parlamentaris, e dins qualques regims presidencials, lo cap d'Estat o pòt far d'esperel.
Pasmens qualques Estats, an de parlaments elegits per una durada fixa e pas cap d'eleccion anticipada se pòt far. Es per exemple lo cas dels Estats Units d'America. Dins d'autres Estats, lo parlament s'elegís per una durada determinada mas se pòt dissòlvre pel cap d'Estat dins de circonstàncias precisas. Quand un primièr ministre a perdut la confisança del parlament, qualques Estats refusan una dissolucion del parlament obligant lo primièr ministre a demissionar.
Cap de las armadas[modificar | modificar la font]
Un cap d'Estat es generalament, d'un biais onorific o vertadièrament, lo cap de las fòrças armadas de l'Estat. Es alara la pus nauta plaça dins la cadena del comandament de l'armada.
Dins las dictaturas militaras, o dins los govèrns arribats al poder a causa d'un un còp d'Estat, aquela posicion es evidenta, perque tota l'autoritat dins aqueles govèrns deriva de l'utilizacion de las fòrças militaras.
Dins los regims revolucionaris, lo cap d'Estat, e sovent sos ministres, apareis frequentament en unifòrme militar, es fòrça pus escàs dins las democracias maduras, quitament en temps de guèrra.
Autres ròtles[modificar | modificar la font]
Dins qualques cases, lo cap d'Estat pòt :
- acordar sa gràcia
- autrejar divèrs onors
Fonts[modificar | modificar la font]
- (fr)Jean-Michel Oudjani « Le Chef de l'État »
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Es a dire, per exemple, qu'Austràlia a per cap d'Estat la reina d'Austràlia, e pas la reina del Reialme Unit, malgrat que siá la meteissa persona. Encara, Elisabeth II es cap d'Estat de las Illas Salamon coma reina de las Illas Salamon, e pas coma reina del Reialme Unit, etc.


c: text/html

text:
Bandièra d'Escòcia
La bandièra d'Escòcia se compausa d'un sautor blanc sus fons blau que representa Sant Andrieu, lo sant patron d'Escòcia.
Lo ton color del blau, varièt long de l'istòria, es pas estat fixat de manièra oficiala malgrat qu'un comitat del Parlament aja prepausat de far servir lo nomenat Pantone 300.
Lo sautor e camp escocés es un dels compausants de la bandièra del Reialme Unit. Una version amb las colors invèrsas se pòt trobar dins l'escut e bandièra de Nòva Escòcia, mas lo blau es generalament mai luminós.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Eleutèri
Eleutèri (mòrt en 189) foguèt, segon la tradicion catolica, lo 13en evesque de Roma de 175 a sa mòrt. Succediguèt a Sostèri (vèrs 166-175) e foguèt remplaçat per Victor Ièr (vèrs 189-199).
Èra originari d'Epira e un disciple d'Anicet (vèrs 155-166). Son pontificat foguèt marcat — coma per sei predecessors — per la lucha còntra leis eresias, especialament gnosticas, dei movements crestians d'Orient. Luchèt tanben còntra l'observacion dei prescripcions alimentaras jusievas per lei crestians. A partir de 180, son accion foguèt facilitada per l'absència de persecucions durant lo rèine de Commòde. Aurià mandat de missionaris dins leis illas britanicas.


text:
Juville
Juville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Vilatge del país messin, vièlh domeni del abbaye Sant-Vincent #que lo senhor de Viviers n'èra lo protecteur.
- Dévasté Per Arnoul de Fénétrange en 1489.
- Village du pays messin, vieux domaine de l'abbaye Saint-Vincent dont le seigneur de Viviers était le protecteur.
- Dévasté par Arnoul de Fénétrange en 1489.


text:
Ensenhament de l'anglés
Aprendre l'anglés
L'anglés es una de las lengas mai importantas mondialament per encausa de son prestigi economic mas tanben del nombre de locutors (nadius o pas). Son estructura li porgís d'avantatges enòrmes sus d'autras lengas, sa gramatica es pro simpla, los mots son corts e la capacitat creativa de mots novèls es plan importanta.
Aquestas leiçonetas an per tòca de vos far aprendre qualques rudiments modèstes d'anglés.
Somari
Leiçons [modificar]
Gramatica[modificar]
Modals [modificar]
Vocabulari [modificar]
Aplicacions, exercicis[modificar]
Per una lista mai complèta de mots, existís un projècte Wikimèdia de diccionari :
- Lo Wiktionary vos serà util per las versions (diccionari explicatiu dels mots angleses, amb de traduccions vèrs d'autras lengas)
- Lo Wikiccionari, (Wiktionary occitan), vos serà util pels tèmas (diccionari explicatiu occitan, amb de traduccions vèrs d'autras lengas)
Cultura dels païses anglofòns[modificar]
- La cultura anglesa
- La cultura americana
- La cultura canadiana
- Canadian English e Canadian slang (en anglés)
- Provèrbis
Situacions practicas[modificar]
Annèxes[modificar]
- Common connective words
- Falses amics
- Idiòmas
- Noms dels estats, de las nacionalitats
- Vèrbs irregulars
Veire a mai[modificar]
Ligams[modificar]
- TheConjugator
- Escambis lingüistics a res non còst, L'aprendissatge de l'anglés passa per una practica intensiva. Aqueste sit amassa 300.000 correspondants.
- Correspondants anglais, Speakmania permet d'aprendre l'anglés amb de correspondants estrangièrs gratuïtament
- Fury Language, sit que prepausa de fichas de vocabulari e d'exercicis
- Conjugaire d'anglés
- Mixxer sit educacional gratuït pels estudiants que se vòlon trobar un locutor nadiu.


text:
Villes et mairies du District du Lac (59)
Liste des communes
Morat
Ville de Morat, localité de la Suisse de 5 600 habitants.
La mairie de Morat a une adresse e-mail et un site Internet.
Chiètres
Ville de Chiètres, localité de la Suisse de 4 200 habitants.
La mairie de Chiètres a une adresse e-mail et un site Internet.
Cormondes
Ville de Cormondes, localité de la Suisse de 3 600 habitants.
La mairie de Cormondes a une adresse e-mail et un site Internet.
Courtepin
Ville de Courtepin, localité de la Suisse de 2 800 habitants.
La mairie de Courtepin a une adresse e-mail et un site Internet.
Bas-Vully
Village de Bas-Vully, localité de la Suisse de 1 700 habitants.
La mairie de Bas-Vully a une adresse e-mail et un site Internet.
Misery-Courtion
Village de Misery-Courtion, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de Misery-Courtion a une adresse e-mail.
Haut-Vully
Village de Haut-Vully, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de Haut-Vully a une adresse e-mail et un site Internet.
Courgevaux
Village de Courgevaux, localité de la Suisse de 1 000 habitants.
La mairie de Courgevaux a une adresse e-mail et un site Internet.
Montilier
Village de Montilier, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Montilier a une adresse e-mail et un site Internet.
Cressier
Village de Cressier, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Cressier a une adresse e-mail et un site Internet.
Essert
Village de Essert , localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Essert a une adresse e-mail et un site Internet.
Meyriez
Village de Meyriez, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Meyriez a un site Internet.
Charmey
Village de Charmey, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Charmey a une adresse e-mail.
Kleinbösingen
Village de Kleinbösingen, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Kleinbösingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Barberêche
Village de Barberêche, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Barberêche a une adresse e-mail et un site Internet.
Villarepos
Village de Villarepos, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Villarepos a une adresse e-mail.
Frasses
Village de Frasses, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Frasses a une adresse e-mail et un site Internet.
Salvagny
Village de Salvagny, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Salvagny a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Crosada
Lei Crosadas son un ensems d'expedicions militaras realizadas entre lei sègles XI e XIII a l'apèu de la papautat per prendre tornarmai lei Luòcs Sants conquistats o menaçats per lei Musulmans. Per extension, lo mot designa tanben leis expedicions dirigidas còntra lei crestians o lei musulmans dins d'autrei regions d'Euròpa, principalament en Occitània e en Espanha, còntra lei populacions jutjadas ereticas.
Somari
- 1 Crosadas d'Orient
- 1.1 Causas generalas
- 1.2 Organizacion dei Crosadas
- 1.3 Debanament dei Crosadas
- 1.3.1 Premiera Crosada (1095-1099)
- 1.3.2 Segonda Crosada (1145-1149)
- 1.3.3 Tresena Crosada (1189-1192)
- 1.3.4 Quatrena Crosada (1202-1204)
- 1.3.5 Cinquena Crosada (1217-1221)
- 1.3.6 Seisena Crosada (1228-1229)
- 1.3.7 Crosada de 1239-1241
- 1.3.8 Setena Crosada (1248-1254)
- 1.3.9 Uechena Crosada (1270)
- 1.3.10 Novena Crosada (1271-1272)
- 2 Autrei Crosadas
- 3 Vejatz tanben
- 4 Referéncias
- 5 Bibliografia
Crosadas d'Orient[modificar | modificar la font]
Causas generalas[modificar | modificar la font]
Lei causas religiosas[modificar | modificar la font]
L'accès ai Luòcs Sants[modificar | modificar la font]
Dins una societat prefondament cresenta, lei Luòcs Sants de Jerusalèm èran un element fòrça important per lei Crestians qu'i realizavan de romavatges nombrós. La conquista de la region per lei Musulmans en 638 cambièt pas tròp la situacion. D'efèct, maugrat quauquei friccions, leis Arabis èran relativament tolerants envèrs lei Crestians e lei Josieus. Pasmens, a partir dau sègle X, l'aumentacion de la seguritat dau transpòrt dins lei zonas orientalas de la Mar Mediterranèa, e donc dau viatge vèrs Jerusalèm, entraïnèt l'aparicion de romavatges gropats, e de còp armats, enterin que lo nombre de romieus èra mai e mai important. Lei relacions ambé leis autoritats musulmanas de la vila de Jerusalèm venguèron donc pauc a pauc delicatas. De rumors de chaples de romieus apaguèron, especialament en causa dau testimoniatge de monges coma Pèire l'Ermita, après una expedicion quasi exterminada en 1064 per lei Bedoïns e lei populacions turcas. Aquelei chaples èran generalament lo fach de tropas de bandits que l'activitat èra variabla. Per exemple, entre 1085 e 1092, unei romavatges aguèron luòc sensa problema particular. Pasmens, lei chaples creèron pauc a pauc l'idèa en Occident que la via vèrs lei Luòcs Sants èra menaçada. D'autra part, la preséncia dei musulmans dins la region èra tanben considerada coma una ocupacion de tèrras crestianas presas durant leis invasions aràbias dau sègle VII.
La « guèrra justa » dei Crestians[modificar | modificar la font]
En fòra dei menaças eventualas sus l'accès ai Luòcs Sants dau Crestianisme, lei Crosadas son una consequéncia deis idèas desvolopadas per la Glèisa per defendre lei territòris e la religion crestians. Ansin, la Glèisa de Roma aviá creada pauc a pauc dins lo corrent dei sègles precedents una nocion de « guèrra legitima » còntra leis enemics dau Crestianisme. Aquela nocion permetriá ais autoritats papalas de mobilizar d'esfòrç importants de la societat, tant au nivèu militar qu'economic.
D'efèct, a partir dau sègle IV, la Glèisa acomencèt de teorizar l'idèa que la guèrra còntra leis enemics dau Crestianisme èra justa e legitima. Aquò permetèt de mobilizar de combatents durant lo periòde trebolat de la fin de l'Empèri Roman e deis invasions barbaras. Lo cristianisme foguèt l'element federatiu de la classa dei chivaliers que se formèt progressivament au començament de l'Atge Mejan. Au sègle XI, l'ideau dau chivalier gropava donc talents guerrièrs e fe crestiana. Ansin, un combat còntra lei musulmans o leis eretics èra per lei combatents crestians de l'epòca l'ocasion privilegiada d'exercir son activitat de soudat e d'obtenir lo salut de son arma. Per exemple, es lo cas de Godofred de Bouillon que desirava d'obtenir lo perdon de sa participacion ais operacions militaras de l'Emperaire germanic còntra lo Papa Gregòri VII.
Lei condicions economicas[modificar | modificar la font]
Lei condicions economicas durant lei Crosadas demorèron un factor segondari a respèct dei motius religiós. Pasmens, divèrsei factors economics europèus encoratgèron l'aflux de volontaris. Premier, la populacion aumentèt, permetent d'obtenir un nombre sufisent de personas capablas de partir vèrs l'Orient. De 48 milions d'abitants en 1100, la populacion d'Euròpa passèt a 61 milions en 1200 puei a 73 milions en 1300. D'autra part, lei règlas de succession feodala poguèron permetre la partença de fius cadets de l'aristocràcia desirós d'obtenir de fèus. Pasmens, aquela observacion se deu nuançar per lo fach qu'un nombre important de caps d'ostaus poderós (Tolosa, Normàndia...) participèron tanben ais expedicions. Enfin, lei diferentei Crosadas permetèron la dubèrtura de vias comercialas novèlas que van obtenir un interès major au sen deis estats marchands europèus coma lei ciutats italianas de Venècia o de Genòa. Ansin, certaneis expedicions foguèron largament sostengudas per aquelei vilas, especialament per la mobilizacion dei flòtas de transpòrt e d'avitalhament.
Organizacion dei Crosadas[modificar | modificar la font]
L'iniciativa de la Crosada[modificar | modificar la font]
L'iniciativa de la Crosada es generalament lo fach de l'autoritat papala relevada sus lo terran per la ierarquia de la Glèisa. Lo contraròtle de la Crosada per lo papa se melhorèt a mesura que d'expedicions foguèron mandadas. La presentacion oficiala deis expedicions evolucinèt tanben pauc a pauc.
Ansin, la proclamacion d'una Crosada es generalament una iniciativa papala. Una bofiga papala, o la decision d'un concili, fixava la data, leis objectius, lei rasons, lei privilègis donats ai membres de l'expedicion e, de còps, lei luòcs de passatge o de recampament dei tropas. Pasmens, levat de la Premiera Crosada, lo papa predicava rarament dirèctament la Crosada. Aqueu ròtle èra fisat a de legats o de clercs. Puei, durant la Premiera e la Segonda Crosada, l'apèu foguèt tanben retransmes per monges, d'ermitans o d'illuminats. Lei tèmas desvolopats per aquelei predicators son mau coneguts mai entraïnèron d'excès importants, especialament còntra lei comunautats josievas.
A partir dei Crosadas seguentas, lo papa aumentèt donc son contraròtle sus la predicacion. Lei legats la fisèron ais òrdres cistercians puei mendicants. Enterin, la presentacion oficiala evolucionèt e perdèt pauc a pauc son aspèct espirituala. Per exemple, dins lo corrent de la preparacion de la Premiera Crosada, l'expedicion es presentada coma una via de sauvament per lo fidèu. Pasmens, a partir de la Quatrena Crosada, lo mandadís d'una expedicion es tanben l'occasion per lo papa de vendre d'indulgéncias e l'expedicion perdèt progressivament una partida de son espiritualitat.
Lo finançament de la Crosada[modificar | modificar la font]
Lo finançament de la Crosada varia en foncion dau periòde e de l'estatut dei membres de l'expedicion. A respèct dei premierei crosadas organizats per de senhors, lei fònts de sòus evolucionèron ambé la partença dei rèis catolics principaus vèrs d'otís mai e mai organizats e institucionaus. Enterin, la papautat assaièt tanben d'ajudar lo finançament deis operacions per la creacion d'impòsts visant lo clergat aumentats puei d'expedients divèrs.
Ansin, lei senhors participant a la Premiera Crosada deguèron generalament engatjar o vendre una partida de sei fèus. Per exemple, es lo cas de Godofred de Bouillon. L'excepcion principala èra Ramon IV de Tolosa que capitèt de reünir de finanças importantas gràcias a la dòt de sa frema, per una desvaluacion de la moneda dau comtat de Tolosa e per lo pilhatge dei regions conquistas. Pasmens, aqueu finançament privat foguèt rapidàment abandonant o completat per d'autrei mesuras.
Pasmens, tre lo començament dau sègle XII, lo sistèma venguèt pus oficiau e organizat. Lei senhors acomencèron de levar una contribucion excepcionala entre lei vassaus que venián pas en Crosada. Lo rèi Loís VII de França utilizèt un mejan similar per la Crosada de 1147, visant magerament lo clergat dau domeni reiau. Puei, a partir de la segonda mitat dau sègle XII, una taxacion pus regulara foguèt adoptat per lei sobeirans europèus. Per exemple, en 1183, un sistèma d'impòst proporcionau ai bens possedits foguèt adoptat en França puei en Anglatèrra. Enfin, a partir de 1187, lo papa autorizèt l'existéncia d'impòsts de crosada levats entre lei personas que restavan en Euròpa.
Enterin, lo papa assaièt tanben d'aumentar sei finanças e de crear un tesaur important capable de finançar una partida de la Crosada. L'encaminament foguèt similar a aquelei dei rèis e deis estats. Ansin, lei premierei fònts de finançament, principalament lei dons dei fidèus, foguèron rapidament insufisents e un sistèma pus organizat foguèt mes en plaça. D'efèct, a partir de 1200, lo papa creèt un impòst especiau per lo clergat. Lo taus d'aquela imposicion evolucionèt durant lo sègle XIII mai venguèt tanben insufisent. La Glèisa deguèt donc utlizar d'expedients coma lei legats, lei rescats de vòts o la venda d'indulgéncias. Lei sòus èran generalament donats directament au cap de la Crosada mai certanei papas, coma Gregòri IX, utilizèron aquelei còmptes per d'autrei fins que l'expedicion en Tèrra Santa.
Debanament dei Crosadas[modificar | modificar la font]
Premiera Crosada (1095-1099)[modificar | modificar la font]
De veire : Premiera Crosada.
Vèrs 1074, tres ans après lo desastre bizantin de la batalha de Manzikert, lo papa Gregòri VII assaièt de mobilizar l'ensems dei Crestians d'Occident per ajudar lei Crestians d'Orient, menaçats per lei progrès turcs. Pasmens, son projècte desboquèt pas e foguèt tornarmai prepausat en 1095 per Urban II au concili de Clarmont d'Auvèrnhe. Suscitèt un estrambòrd un a fòga immens en Euròpa.
Una premiera Crosoda se dirigiguèt rapidàment vèrs l'Orient, compausada de romieus simples e mau armats. Foguèron aisament desfachs e anientats per lei turcs en 1096. Après aquela revirada, una segonda Crosada, organizada per la noblesa europèa, arribèt a Constantinòple. Sei caps principaus èran Godofred de Bouillon, Estève de Bles, Robert Ier de Normandia, Boemond de Tarent e Raimon IV de Tolosa.
Ajudats per lei bizantins, lei crosats prenguèron Nicèa en junh de 1097 puei ataquèron Antiòquia. Dos sètges foguèron necessaris per assegurar la presa de la vila en junh de 1098. Lo premier se debanèt dau 21 d'octòbre de 1097 au 2 de junh de 1098 e permetèt la presa de la ciutat per lei crosats. Lo segond se debanèt dau 7 au 28 de junh de 1098 e opausèt lei crosats a una còntra-ataca turca. Maugrat de condicions malaisadas, lei crosats foguèron venceires e consolidèron sei posicions a l'entorn d'Antiòquia. En revenge, de dissensions esclatèron entre Crosats e Bizantins entraïnant la rompedura de l'aliança entre l'Empèri e la Crosada. Ansin, lo territòri d'Antiòquia foguèt conservat per lei crosats e la region venguèt lo fèu de Boemond de Tarent. En genier de 1099, lo rèsta de l'expedicion se dirigiguèt vèrs Jerusalèm. La vila es presa lo 15 de julhet de 1099 e una partida de la garnison musulmana foguèt massacrada maugrat l'intervencion de Raimond de Tolosa.
Après aqueu succès, leis operacions militaras contunièron car lei caps crosats assaièron de conquistar de fèus a l'entorn dei territòris capturats. Aquelei campanhas permetèron la formacion d'estats latins cargats de defendre lei Luòcs Sants còntra un retorn dei fòrças turcas. Ansin, lei Crosats fondèron lo Comtat d'Edessa, lo Comtat de Trípol, lo Reiaume de Jerusalèm e lo Principat d'Antiòquia.
Segonda Crosada (1145-1149)[modificar | modificar la font]
De veire : Segonda Crosada.
Lei succès de la Premiera Crosada permetèron ais Estats latins de tenir la region durant lei premiereis annadas dau sègle XII. Pasmens, tre 1128, lo governador Zengi capitèt d'unificar leis estats musulmans de Mossol e d'Alèp. Puei, capitèt de prendre Edessa ai Crosats en 1144. La destruccion d'un estat latin entraïnèt la formacion d'una Crosada novèla dirigida per lo rèi Loís VII de França e l'emperaire germanic Conrad III. Pasmens, l'expedicion foguèt una revirada car lei dos sobeirans preferiguèron venir a Jerusalèm en romavatge puslèu que d'assaiar de reprendre Edessa.
Tresena Crosada (1189-1192)[modificar | modificar la font]
De veire : Tresena Crosada.
La Tresena Crosada foguèt entraïnada per lo desastre crestian de la batalha de Hattin lo 4 de julhet de 1187 e per la presa de Jerusalèm per Saladin lo 2 d'octòbre. En reaccion, lei rèis de França, de Reiaume Unit e de l'Empèri Roman Germanic reüniguèron seis armadas per reprendre la vila santa. Pasmens, l'emperaire germanic se neguèt per accident durant la traversada d'Anatòlia e la màger part de sei fòrças rintrèron en Euròpa. Ansin, lei tropas francesas e anglesas deguèron contuniar soletas la campanha. En 1190, desbarquèron vèrs Acre que foguèt enceuclada e presa en 1192 après un sètge de dos ans.
Après la presa d'Acre, lei Francés rintrèron egalament en Euròpa. Leis Anglés contunièron la guèrra còntra Saladin. Venceires de la batalha d'Arsof, capitèron de conquistar lo litorau de Palestina fins a Ascalon. Construguèron tornarmai lei forticacions de la region e assaièron de mandar doas ofensivas vèrs Jerusalèm en decembre de 1191 e junh de 1192. Dins aquò, Saladin aprofichèt l'alunchament entre leis Anglés e la còsta per menaçar lor linha d'avitalhament. Ansin, lei Crosats mau capitèron de conquistar tornarmai Jerusalèm.
Una trèva foguèt donc signada entre lei dos camps lo 3 de setembre de 1192 per tres ans. Lei Crestians conservèron lo litorau de Tir a Ascalon. De mai, la libertat de romavatge foguèt reconeguda per lei Crestians a Jerusalèm e per lei Musulmans a La Mèca.
Quatrena Crosada (1202-1204)[modificar | modificar la font]
De veire : Quatrena Crosada.
La Quatrena Crosada acomencèt en 1202 per l'apèu d'Innocenci III. Son objectiu militar èra la presa d'Egipte, region pron rica per norrir una armada importanta. Lo transpòrt deguèt èsser realizat per la flòta de Venècia. Pasmens, la manca de sòus dei Crosats per pagar lei naviris venecians e lei manòbras politicas dau dòge Enrico Dandolo entraïnèron lo desvirament de la Crosada vèrs Constantinople. Ailà, lei Crosats participèron inicialament ai luchas de succession de l'Empèri Bizantin puei prenguèron e pilhèron la ciutat en 1204. Creèron un estat latin que subrevisquèt fins a 1261 e la restauracion de l'Empèri.
Cinquena Crosada (1217-1221)[modificar | modificar la font]
De veire : Cinquena Crosada.
La Cinquena Crosada foguèt tanben decidida per Innocenci III, totjorn còntra Egipte. Foguèt una revirada, principalament en causa dau fanatisme dau legat dau papa, Enrico Pelage. D'efèct, après quauqueis assais infructuós en Palestina, lei Crosats desbarquèron en Egipte e prenguèron Damieta en 1219. Lo sultan al-Malik al-Kamil prepausèt adonc d'escambiar lo pòrt egiptian còntra Jerusalèm. L'ofèrta foguèt pas acceptada per lei Crosats en causa de divergéncias entre lei contingents diferents : lei Francés e lo rèi de Jerusalèm èran per acceptar, leis Italians èran còntra per poder crear una basa comerciala en Egipte e lo legat dau papa i èra tanben opausat car vouguèt establir l'autoritat papala sus la region. Ansin, la guèrra contunièt e lei Crosats assaièron d'atacar vèrs lo sud en direccion dau Caire sota la direccion de Pelage. Pasmens, lor ofensiva, mau organizada, trobèt una resisténcia ben preparada e lei Crosats foguèron lèu enceuclats per la venguda deis aigas dau Nil e la flòta aiúbida. Lei Crestians deguèron capitular e cambièron lor libertat còntra la vila de Damieta.
Seisena Crosada (1228-1229)[modificar | modificar la font]
De veire : Seisena Crosada.
La Seisena Crosada foguèt entraïnada per la promessa facha en 1215 per l'Emperaire Frederic II de se crosar e per la desirança dau papa d'alunchar l'armada germanica de seis estats italians. Ansin, quand en 1227, Frederic èra totjorn pas partit per l'Orient en causa dei dificultats intèrnas de l'Empèri, foguèt excomunicat. Deguèt donc partir en 1228 enterin que lei princes de la dinastia Aiúubida èran en plena guèrra civila. Ansin, Frederic II capitèt de prendre tornarmai Jerusalèm, que venguèt rèi, per la negociacion diplomatica ambé lo sultan al-Malik al-Kamil d'Egipte. Pasmens, la vila aviá plus de fortificacions e, après la partença de l'Emperaire, una guèrra civila acomencèt entre Crosats partisans e adversaris de Frederic.
Crosada de 1239-1241[modificar | modificar la font]
De veire : Crosada de 1239-1241.
La Crosada de 1239-1241 es pas numerotada, benlèu car foguèt solament compausada de nòbles francés. L'expedicion, relativament ben preparada au nivèu militar, foguèt un succès. De negociacions ambé lei senhors musulmans permetèron la restitucion au reiaume de Jerusalèm de la màger part dei territòris perduts après la batalha de Hattin.
Setena Crosada (1248-1254)[modificar | modificar la font]
De veire : Setena Crosada.
En 1244, Jerusalèm, sensa fortificacions dempuei la Seisena Crosada, foguèt presa per lei Corasmis. Puei, lei 17 e 18 d'octòbre, una aliança dei senhors crosats e de l'emir Al-Mansor foguèron esquichadas durant la batalha de la Forbie. Aquò marquèt l'afondrament militar quasi definitiu deis estats latins e entraïnèt lo mandadís d'una Crosada novèla en 1248.
Dirigida per Loís IX de França e per l'Òrdre dau Temple, la Crosada ataquèt tornarmai lo pòrt de Damieta que foguèt aisament conquist lo 6 de junh de 1249. Blocats per la venguda deis aigas dau Nil, lei Crosats se dirigiguèron vèrs Lo Cairo en novembre de 1249. Pasmens, en causa de l'indisciplina de l'avans-gàrdia de l'expedicion, foguèron desfachs a Mansorah (8-11 de febrier de 1250) e lo rèi francés es capturat durant la retirada. Obtenguèt sa liberacion còntra l'evacuacion de la ciutat de Damieta e anèt en Palestina fins a 1254. Organizèt lei defensas dau reiaume de Jerusalèm.
Uechena Crosada (1270)[modificar | modificar la font]
De veire : Uechena Crosada.
La Uechena Crosada foguèt entraïnada per Loís IX per luchar còntra lo sultan d'Egipte. Son objectiu èra Tunis que la rumor disiá que l'emir desirava de venir crestian. Lo desbarcament aguèt luòc en 1270 mai l'emir se convertiguèt pas. Au contrari, s'estremèt dins Tunis que lei Crosats acomencèron lo sètge. Pasmens, en causa dau manca d'aiga, lo camp crosat foguèt rapidament victima de malautiá e lo rèi Loís IX moriguèt lo 25 d'aost. Lo rèsta de l'armada signèt un tractat de patz avantatjós (indemnitats de guèrra... etc) ambé l'emir de Tunis e tornèt en França.
Novena Crosada (1271-1272)[modificar | modificar la font]
De veire : Novena Crosada.
Inicialament prevista per ajudar la Crosada de Tunis, l'expedicion dau prince Edoard arribèt après la mòrt de Loís IX e participèt donc pas ai combats dau sètge de la ciutat. Decidiguèt donc d'anar en Orient e formèt la Novena Crosada. Leis estats musulmans èran tanben menaçats per lei Mongòls. Edoard s'alièt donc amb aquelei darriers per atacar simltaneament. Pasmens, en causa d'una guèrra civila intèrna a l'Empèri Mongòl, l'ajuda esperada per leis Anglés foguèt limitada e la Crosada s'acabèt en 1272 sensa resultat.
Autrei Crosadas[modificar | modificar la font]
D'autreis expedicions sonadas Crosadas foguèron mandadas en Euròpa. Ai sègle XII e XIII, foguèron generalament dirigidas còntra lei territòris musulmans per de contingents limitats, sovent d'un país unic, en Orient Pròche a l'iniciativa d'un rèi, d'un grop d'aristocratas o amb un objectiu pus politic que religiós. Ulteriorament, après la presa de Constantinòple per lei Turcs, quauquei Crosadas assaièron de luchar còntra lei Turcs dins lei Balcans per sostenir lei reaiumes crestians de la region fins au sègle XV. En fòra dei territòris musulmans, unei Crosadas foguèron mandadas còntra lei regions europèas non crestianas, magerament en Euròpa Orientala, o consideradas ereticas per la Glèisa.
Una partida importanta d'aqueleis expedicions aguèron d'objectius principalament politics. Certanei, coma la Crosada deis Albigés (1209-1229), van opausar de crestians entre elei dins de conflictes saunós e acarnats. Ansin, aqueleis expedicions, que seis eissidas foguéron de còps desastrosas per lei Crestians, van pauc a pauc fòrtament descredibilizar l'ideau e l'esperit de la Crosada. Lei principalas Crosadas d'aqueu tipe foguèron :
- la Crosada de 1101.
- la Crosada norvegiana (1107-1100).
- la Crosada dei Wends (1147).
- la Crosada deis Enfants (1212).
- lei Crosadas nordicas dirigidas per Suècia o per l'Òrdre Teutonic còntra lei populacions d'Euròpa Orientala non crestianas o fidèlas de la Glèisa Ortodòxa.
- la Crosada deis Albigés (1209-1229).
- la Crosada dei Stedingers (1232-1234) mandada còntra una populacion catolica en revòuta còntra son arquevèsque.
- lei Crosadas còntra lei Tatars.
- la Crosada aragonesa (1284-1285) dirigida còntra lo rèi d'Aragon.
- la Crosada d'Alexàndria (1365) que foguèt una operacion navala limitada còntra lo pòrt egiptian.
- la Crosada de l'arquevesque de Norwich durant leis annadas 1380.
- la Crosada de Mahdia (1390) còntra lei piratas d'Africa dau Nòrd.
- lei Crosadas balcanicas entre 1396 e 1456 per luchar còntra lei Turcs.
- la Crosada Hussita entre 1420 e 1434.
La Crosada de 1101[modificar | modificar la font]
De veire : Crosada de 1101.
La Crosada de 1101 foguèt la segonda expedicion crestiana en direccion de l'Orient Pròche. Partida de Constantinòple, l'expedicion capitèt de s'emparar d'Ankara lo 23 de junh avans d'èsser esquichada lo 31 de julhet dins Eraclèa.
La Crosada norvegiana (1107-1100)[modificar | modificar la font]
De veire : Crosada norvegiana.
La Crosada norvegiana se debanèt de 1107 a 1110. Principalament navala, la campanha obtenguèt divèrsei succès en Mediterranèa entre 1107 e 1109 avans d'ajudar lei Crosats francs au sètge de Sidon en 1110.
La Crosada dei Wends (1147)[modificar | modificar la font]
De veire : Crosada dei Wends.
Aquela crosada se debanèt durant la Segonda Crosada. Foguèt una expedicion danesa e saxona còntra leis Eslaus polabians non crestians. Lei Crosats capitèron quauquei succès mai foguèron finalament pas capables d'obtenir la conversion au catolicisme de la populacion. Pus tard, d'autrei campanhas aguèron luòc dins la region.
Lei Crosadas nòrdicas[modificar | modificar la font]
Lei Crosadas nòrdicas son un ensems de crosadas dirigidas per Suècia e l'Òrdre Teutonic còntra lei populacions d'Euròpa Orientala qu'èran pas catolicas. Permetèron la creacion de dos estats poderós durant la fin de l'Edat Mejana gràcias a la conquista de territòris au nòrd de Polonha per l'Òrdre Teutonic e de territòris en direccion de Russia per Suècia.
Tre lo començament dau sègle XIII, l'Òrdre Teutonic, creat durant la Tresena Crosada foguèt mandat en Euròpa Orientala. En 1198, acomencèron una premiera campanha còntra Livònia. Aquò foguèt la premiera etapa d'un ensems d'operacions militaras que van permetre a l'Òrdre Teutonic de conquistar lei regions baltas e lo nòrd de Polonha. Assaièron egalament de s'emparar dei territòris, sensa succès, fidèus a la Glèisa Ortodòxa en Russia, especialament còntra Novgorod.
De son caire, Suècia mandèt tres tièras de campanhas que foguèron dichas Crosada per leis istorians suedés dau sègle XIX. Permetèron au país de faire la conquista de Finlàndia. Pasmens, aquelei territòris èran ja majoritariament crestians e aqueleis expedicions, qu'obtenguèron pas totjorn la benediccion de la papautat, son donc puslèu de campanhas militaras de conquista ordinàrias.
Crosada deis Albigés (1209-1229)[modificar | modificar la font]
De veire: Crosada deis Albigés
La crosada deis albigés foguèt declarada 1209 per lo papa Innocenci III per anequelir l'eresia catara en Occitània.[1] Foguèt executada principalament per lei nòbles e barons francés interessats per lei tèrras occitanas expausadas en presa. Aquò foguèt una lucha de vint ans que s'acabèt per la presa dau contraròtle dau comtat de Tolosa per lo Reiaume de França e l'exterminacion dei catars.[2].
La Crosada aragonesa (1284-1285)[modificar | modificar la font]
De veire : Crosada Aragonesa.
La Crosada aragonesa foguèt entraïnada per leis inquietuds de la papautat en fàcia dei progrès aragonés en Mediterranèa occidentala que menaçavan Sicília. Sostengut per França, lo papa mandèt donc una Crosada còntra lo reiaume d'Aragon. Pasmens, après doas annadas de combats saunós, lo reiaume d'Aragon capitèt de replegar França que son rèi moriguèt de malautiá. Lo tractat d'Agnani marquèt la fin oficiala de la Crosada en 1295.
La Crosada d'Alexàndria (1365)[modificar | modificar la font]
La Crosada d'Alexàndria foguèt una expedicion navala mandada en 1365 per lo reiaume de Chipre. Capitèt de s'emparar dau pòrt d'Alexàndria que foguèt pilhat. Après aqueu succès, lei Crosats se retirèron.
La Crosada de Mahdia (1390)[modificar | modificar la font]
La Crosada de Mahdia foguèt una expedicion navala de França e de la Republica de Gènoa còntra lei piratas d'aquela vila. Aquela darriera capitèt de resistir mai lei musulmans foguèron pas capables de rompre lo sètge dirigit per lei Crosats. Lei dos camps deguèron negociar la retirada de l'expedicion còntra lo pagament d'un tribut per lei piratas.
Lei Crosadas balcanicas[modificar | modificar la font]
Destinadas au sostèn deis estats crestians balcanics, aquelei Crosadas deguèron faciar lei Turcs Otomans a la fin dau sègle XIV e durant lo sègle XV. S'acabèron generalament per de reviradas majoras dau camp crestian, culminant ambé lei victòrias turcas de Nicopolis en 1396 o de Varna en 1444, que foguèt pas capable d'empachar lei progrès turcs dins la region fins au sètge de Viena en 1529.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ "Massacre of the Pure." Time. 28 April 1961.
- ↑ Crusades of the 13th century. Britannica Onlince Encyclopedia.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Abulafia, David. Frederick II: A Medieval Emperor (1988)
- (en) Andrea, Alfred J. Encyclopedia of the Crusades. (2003).
- (en) Asbridge, Thomas. The First Crusade: A New History: The Roots of Conflict between Christianity and Islam (2005).
- (en) Asbridge, Thomas. The Crusades: The Authoritative History of the War for the Holy Land (2011).
- (en) France, John. Western Warfare in the Age of the Crusades, 1000-1300 (1999).
- (en) Hillenbrand, Carole. The Crusades, Islamic Perspectives. (2000).
- (en) Holt, P.M. The Age of the Crusades: The Near East from the Eleventh Century to 1517. (1986).
- (en) Madden, Thomas F. The New Concise History of the Crusades. (2005).
- (en) Phillips, Jonathan. Holy Warriors: A Modern History of the Crusades (2010).
- (en) Riley-Smith, Jonathan. The Crusades: A History (2005).
- (en) Riley-Smith, Jonathan, ed. The Oxford History of the Crusades. (1995).
- (en) Riley-Smith, Jonathan, ed. The Atlas of the Crusades (1991).
- (en) Runciman, Steven. A History of the Crusades, Volume I: The First Crusade and the Foundations of the Kingdom of Jerusalem.; Volume II: The Kingdom of Jerusalem and the Frankish East 1100-1187. and Volume III: The Kingdom of Acre and the Later Crusades (1951–53), the classic narrative history; hostile toward the crusaders.
- (en) Tyerman, Christopher. God's War: A New History of the Crusades (2006).
- (en) Baldin, M. W., ed. The first hundred years (A History of the Crusades, volume, I) 1969.
- (en) Boas, Adrian J. Jerusalem in the Time of the Crusades: Society, Landscape, and Art in the Holy City under Frankish Rule (2001).
- (en) Bréhier, Louis. "Crusades," Catholic Encyclopedia (1908) vol 4.
- (en) Bréhier, Louis. "Latin Kingdom of Jerusalem (1099-1291)," Catholic Encyclopedia (1910) vol 8.
- (en) Bull, Marcus, and Norman Housley, eds. The Experience of Crusading Volume 1, Western Approaches. (2003) 323pp).
- (en) Butler, R. Urban. "Urban II," Catholic Encyclopedia (1911).
- (en) Constable, Giles. "The Historiography of the Crusades" in Angeliki E. Laiou, ed. The Crusades from the Perspective of Byzantium and the Muslim World (2001).
- (en) Edbury, Peter, and Jonathan Phillips, eds. The Experience of Crusading Volume 2, Defining the Crusader Kingdom. (2003) 326 paginas.
- (en) Edgington, Susan B., and Sarah Lambert, eds. Gendering the Crusades. (2002) 232 paginas.
- (en) Florean, Dana. "East Meets West: Cultural Confrontation and Exchange after the First Crusade." Language & Intercultural Communication, 2007, Vol. 7 Issue 2, pp144–151 in EBSCO.
- (en) Folda, Jaroslav. Crusader Art in the Holy Land, From the Third Crusade to the Fall of Acre (2005).
- (en) France, John. Victory in the East: A Military History of the First Crusade (1996).
- (en) Harris, Jonathan. Byzantium and the Crusades. (2003).
- (en) Hillenbrand, Car. The Crusades: Islamic Perspectives (1999).
- (en) Housley, Norman. The Later Crusades, 1274-1580: From Lyons to Alcazar (1992).
- (en) James, Douglas. "Christians and the First Crusade." History Review (Dec 2005), Issue 53.
- (en) Kagay, Donald J., and L. J. Andrew Villalon, eds. Crusaders, Condottieri, and Cannon: Medieval Warfare in Societies around the Mediterranean. (2003).
- (en) Lane-Poole, Stanley. Saladin and the Fall of the Kingdom of Jerusalem (1898).
- (en) Maalouf, Amin. Crusades Through Arab Eyes (1989).
- (en) Madden, Thomas F. ed. The Crusades: The Essential Readings (2002), ISBN 0-631-23023-8.
- (en) Madden, Thomas F. et al., eds. Crusades Medieval Worlds in Conflict (2010).
- (en) Munro, Dana Carleton. "War and History,' American Historical Review 32:2 (January 1927): 219–31. On medieval histories of the crusades.
- (en) Munro, Dana Carleton. The Kingdom of the Crusaders (1936).
- (en) Peters, Edward. Christian Society and the Crusades, 1198-1229 (1971).
- (en) Powell, James M. Anatomy of a Crusade, 1213-1221, (1986).
- (en) Queller, Donald E., and Thomas F. Madden. The Fourth Crusade: The Conquest of Constantinople (2nd ed. 1999).
- (en) Richard, Jean. Saint Louis: Crusader King of France (1992).
- (en) Riley-Smith, Jonathan.The First Crusade and the Idea of Crusading, (1986).
- (en) Runciman, Steven. A History of the Crusades, Volume I: The First Crusade and the Foundations of the Kingdom of Jerusalem.; Volume II: The Kingdom of Jerusalem and the Frankish East 1100-1187. and Volume III: The Kingdom of Acre and the Later Crusades (1951-53).
- (en) Setton, Kenneth ed., A History of the Crusades. (1969-1989).
- (en) Smail, R. C. "Crusaders' Castles of the Twelfth Century" Cambridge Historical Journal Vol. 10, No. 2. (1951), pp. 133–149.
- (en) Stark, Rodney. God's Battalions: The Case for the Crusades (2010).
- (en) Tyerman, Christopher. England and the Crusades, 1095-1588. (1988).


text:
Grop de musica
Un grop de musica qu'ei un ensemble de personas qui hèn musica amassas. Un(a) musician(a) sol(a) ne pòt pas estar considerat(da) com un grop mes autanlèu qui n'i a du(a)s (au mensh) que n'ei un.
Un grop de duas personas que s'apèra tanben un duo. Un grop de tres personas que s'apèra tanben un trio. Un grop de quate personas que s'apèra tanben un quartet. Un grop de cinc personas que s'apèra tanben un quintet. Un grop de sheis personas que s'apèra tanben un sextet.
Los grops de musica qu'an noms diferents segon las culturas. Atau, peus musicians americans de jazz, un grop de mensh de uèit personas qu'ei un combo mes un grop de mei de uèit personas qu'ei un big band. Dens la musica classica europèa, l'apellacion ensemble (ensemble vocau, ensemble instrumentau) qu'ei mei utilizada que la de grop. Enfin, passada ua cèrta importància (20 o 30 membres), un ensemble de musician(a)s classic(a)s n'ei pas mei un grop mes ua orquèstra.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
- Musica
- Lista dels musicians Flamenco
- Lista dels musicians musica afroamericana
- Lista dels musicians musica tzigana
- Lista dels musicians jazz
- Lista dels musicians rock per genre
- Lista dels musicians electro
- Lista dels musicians hip-hop
- Lista dels musicians world music modèrna
- Lista dels musicians pop
- Lista dels gropes de rock (alfabeticament)
- Categoria:Grop de musica


text:
Rosèiras (Vivarés)
Rosèiras (Rosières en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Rosières, d'una superficie de 1 629 ectaras, se situa en la Ardèche meridionala, a la périphérie del Parc Natural Regional dels Monts de Ardèche. Mesa a una altitud de 160 mètres, sus la vallée de la Beaume, Rosières se tròba a l'amassada de doas zònas géologiques : una zòna calcaire amb una vegetacion provençale en comportant garrigues, roures, buis e lavande ; de l'autre costat una zòna gréseuse, primièr contrefort dels Cévennes. Dintre los dos, una plana en beneficiant d'un climat mediterranèu ont se conreen de vinhas, arbres fruitiers e de culturas maraîchères. A vint minutas al sud de Aubenas sus la rota de Alès, a #cent quilomètres de vilas coma Lo Puy-en-Velay, Avignon, Valéncia, Montpellier e Mende, Rosières se situa a las pòrtas de la Provence.
La commune de Rosèiras, d'une superficie de 1 629 hectares, se situe dans l'Ardèche méridionale, à la périphérie du Parc Naturel Régional des Monts d'Ardèche. Placée à une altitude de 160 mètres, sur la vallée de la Beaume, Rosèiras se trouve à la rencontre de deux zones géologiques : une zone calcaire avec une végétation provençale comportant garrigues, chênes, buis et lavande ; de l'autre côté une zone gréseuse, premier contrefort des Cévennes. Entre les deux, une plaine bénéficiant d'un climat méditerranéen où se cultivent vignes, arbres fruitiers et cultures maraîchères. À vingt minutes au sud d'Aubenas sur la route d'Alès, à cent kilomètres de villes comme Le Puy-en-Velay, Avignon, Valence, Montpellier et Mende, Rosèiras se situe aux portes de la Provence.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria de Rosières al plànol temporal a ligat a las familhas de Bermond de Anduze, Châteauneuf-de-Randon, del Luc e mai tard de #Erosa. En granda part l'istòria de la municipalitat a ligat a aquela de la parròquia e del prieuré. Rosiéres Èra a l'origina la parròquia maire de #Erosa, Vernon, Balbiac. #Erosa pas #obténer la siá autonomia #qu'amb la fondacion del coatz Oratoriens l'an 1629. Lo prieuré dépendait en principi de Cîteaux, en 1111, i aguèt ligat al prieuré de Ruoms #que dépendait de Clunhic. A divèrsas recuperacions pendent las guèrras de Religion, Rosières i aguèt ocupat per las protestants.
- 1790 : Anautit-Balbiac desligat de Rosières.
- 1799 : Rosières ven Bas-Balbiac.
- 1825 : Bas-Balbiac ven Rosières e Anautit-Balbiac ligat a Rosières.
Lo vilatge tirariá lo sieu nom de las flors dels rosèrs que los Sarrasins i aurián conreat.
"Dempuèi #que los Francs #èsser de mèstres del país, pas #trobar de nom mai apropriat al luòc ont venián d'aténher una soslinhada victòria, #qu'aquel de Rosières, en memòria dels camps de rosèrs conreats pels Arabes en las planas de Rosières e de Laurac. La tradicion apond que sus lo territòri de Rosières, al luòc nomenat anciennement Campus Regi e uèi n'occitan « lou chan de regi » lo camp o lo camp del rei) [1], un combat decisiu i auriá #èsser liurat e que l'armada enemic i auriá #èsser talhada en pèças, ponduda en déroute e prosseguida al delà del riu, en un luòc #que #èsser dempuèi trucat #Erós, del nom de l'espasa de Charlemagne[2]."
"S'es trobat, a-t-se sona en la nòstra joenessa, en labourant lo campus regi, de nombrosa rèsta de armures, fèrres de lances e punchas, desgraciadament perduts. Es pas impossible que Charlemagne o lo sieu paire Pépin lo Brèu e mens probablament lo sieu pepin Charles Martel aguèsson pourchassé los Sarrasins a Rosières."
"Es notoire que Charles Martel #metre en déroute los Sarrasins en l'an 732 a la batalha de Peitieus e las refoula en lo miègjorn, mas fins ont ? Probablament pas fins a Rosières, perque l'istòria apren que la siá preséncia èra urgenta en Bourgogne."
"Sabèm que, mai tard, #tornar en lo Miègjorn, a Avignon, Marselha e Nîmes, mas res pròva pas #que #venir en los nòstres contrées, sens dobte encara ocupadas per las Sarrasins. Aquel #que i li cal cèrt, es qu'aqueles, après la déroute de Peitieus demoraràn encara qualques ans posseïdors de la Septimanie, mas es-aquel Charles Martel o los sieus fils Pépin lo Brèu #que los #expulsar definitivament ?"[1].
"Pensam qu'aquel #èsser aquel darrièr #que #conquistar la Septimanie e #que #estendre lo sieu reialme fins als Pirenèus cap a l'an 750. Mas i a pas res d'estonant a #çò que la tradicion i aurà atribuit a Charles Martel la victòria de los sieus fils a Rosières, perque lo remembre de Charles deviá èsser mai vivace e mai estonant, coma en avent portat los primièrs còps als musulmanes e salvat la França de la islamisme."
"Per çò qu'es de Charlemagne, es pas possible de lududes atribuir aquela victòria, las Sarrasins en essent expulsats a lo sieu avènement. Mas es pas impossible #que i siá arribat a #Erosa, la tradicion en pretenent qu'aquel i aguèt ludut #que #donar lo nom de la siá espasa dins aquela vila ; aquela presumpció es quitament versemblant."
A l'origina, Rosières constituissiá una parròquia fòrça vasta. I aguèt separat de #Erosa l'an 1620, de Vernon al començament de la Modèl:S-, de la Nautor-Balbiac e de Chapias cap a 1840.
L'histoire de Rosèiras au plan temporel est liée aux familles de Bermond d'Anduze, Châteauneuf-de-Randon, du Luc et plus tard de Joyeuse. En grande partie l'histoire de la commune est liée à celle de la paroisse et du prieuré. Rosiéres était à l'origine la paroisse mère de Joyeuse, Vernon, Balbiac. Joyeuse n'obtint son autonomie qu'avec la fondation du couvent des Oratoriens en 1629. Le prieuré dépendait d'abord de Cîteaux, en 1111, il fut rattaché au prieuré de Ruoms qui dépendait de Cluny. À plusieurs reprises pendant les guerres de Religion, Rosèiras fut occupée par les protestants.
- 1790 : Haut-Balbiac détaché de Rosières.
- 1799 : Rosèiras devient Bas-Balbiac.
- 1825 : Bas-Balbiac devient Rosèiras et Haut-Balbiac rattaché à Rosières.
Le village tirerait son nom des fleurs des rosiers que les Sarrasins y auraient cultivé.
"Dès que les Francs furent maîtres du pays, ils ne trouvèrent pas de nom plus approprié au lieu où ils venaient de remporter une signalée victoire, que celui de Rosèiras, en mémoire des champs de rosiers cultivés par les Arabes dans les plaines de Rosèiras et de Laurac. La tradition ajoute que sur le territoire de Rosèiras, au lieu nommé anciennement Campus Regi et aujourd'hui en occitan « lou chan de regi » le champ ou le camp du roi) [1], un combat décisif aurait été livré et que l'armée ennemie aurait été taillée en pièces, mise en déroute et poursuivie au-delà de la rivière, en un lieu qui fut depuis appelé Joyeuse, du nom de l'épée de Charlemagne[3]."
"On a trouvé, nous a-t-on dit dans notre jeunesse, en labourant le campus regi, de nombreux débris d'armures, fers de lances et piques, malheureusement perdus. Il n'est pas impossible que Charlemagne ou son père Pépin le Bref et moins probablement son grand-père Charles Martel eussent pourchassé les Sarrasins à Rosières."
"Il est notoire que Charles Martel mit en déroute les Sarrasins en l'an 732 à la bataille de Poitiers et les refoula dans le midi, mais jusqu'où ? Probablement pas jusqu'à Rosèiras, car l'histoire nous apprend que sa présence était urgente en Bourgogne."
"Nous savons que, plus tard, il revint dans le Midi, à Avignon, Marseille et Nîmes, mais rien ne prouve qu'il vint dans nos contrées, sans doute encore occupées par les Sarrasins. Ce qu'il y a de certain, c'est que ceux-ci, après la déroute de Poitiers resteront encore quelques années possesseurs de la Septimanie, mais est-ce Charles Martel ou son fils Pépin le Bref qui les expulsa définitivement ?"[1].
"Nous pensons que ce fut ce dernier qui conquit la Septimanie et qui étendit son royaume jusqu'aux Pyrénées vers l'an 750. Mais il n'y a rien de surprenant à ce que la tradition ait attribué à Charles Martel la victoire de son fils à Rosèiras, car le souvenir de Charles devait être plus vivace et plus frappant, comme ayant porté les premiers coups aux musulmans et sauvé la France de l'islamisme."
"Quant à Charlemagne, il n'est pas possible de lui attribuer cette victoire, les Sarrasins étant expulsés à son avènement. Mais il n'est pas impossible qu'il soit passé à Joyeuse, la tradition prétendant que ce fut lui qui donna le nom de son épée à cette ville ; cette présomption est même vraisemblable."
À l'origine, Rosèiras constituait une paroisse très étendue. Elle fut séparée de Joyeuse en 1620, de Vernon au début du Modèl:S-, du Haut-Balbiac et de Chapias vers 1840.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 La Septimanie compreniá los nòstres departaments dels Pirenèus Orientales, de l'Aude, del Hérault, del Gard e de manièra versemblant lo miègjorn del Ardèche. "Anals De Rosières pel Vicomte de Montravel" Error de citacion : Invalid
tag; name "ref1" defined multiple times with different content
- ↑ Aquel #èsser lo pape Léon III #que #proclamar Charlemagne emperaire en l'an 800. Lududes #cénher l'espasa trucada per aquela rason l'espasa de sant Pierre, mas generalament se detla #nomenar la #Erosa, Charlemagne disiá : « precinta los tractats amb lo pommeau de la miá espasa e los fau executar amb la punta », "Anals de Rosières pel Vicomte de Montravel"
- ↑ Ce fut le pape Léon III qui proclama Charlemagne empereur en l'an 800. Il lui ceignit l'épée appelée par cette raison l'épée de saint Pierre, mais généralement on la nomma la Joyeuse, Charlemagne disait : « je scelle les traités avec le pommeau de mon épée et les fais exécuter avec la pointe », "Annales de Rosèiras par le Vicomte de Montravel"


text:
Sandro Botticelli
Sandro Botticelli (nascut a Florença en 1447, mòrt dins la meteissa vila en 1510) foguèt un pintor renaissentista italian. Son nom vertadièr èra Alessandro di Mariano Filipepi, mas foguèt sonat Botticelli que foguèt l'aprenent del pintor e artisan Botticello.
Se sabon pas tròp de detalhs de la vida de Botticelli, levat que foguèt aculhit pels Medicis e d'autras familhas florentinas prestigiosas entre 1483 e 1500. A mai Botticelli signèt pas la màger part de sas òbras, çò que fa que se pòt pas determinar son ordre cronologic en defòra de jutjar en foncion de la vielhesa de la tela sus las que son penchas sas pinturas.
Qualques pinturas de Botticelli[modificar | modificar la font]
Botticelli uèi[modificar | modificar la font]
Las òbras de Botticelli fan partida dels nombroses referents de la cultura italiana que son coneguts internacionalament. Una partida de sa pintura la Naissença de Vènus es estada emplegada pels dessenhs sus las monedas europèas (moneda de 10 centims d'èuro)


text:
Nucleosòma
Lo nucleosòma es una estructura que constituís l'unitat fondamentala e essenciala de la cromatina, qu'es la forma d'organizacion de l'ADN en los eucariòtas. Los nucleosòmas son formats d'un nuclèu proteïc constituit per un octamèr d'istònas, proteïnas fòrtament basicas e fòrça conservadas filogeneticament. L'octamèr es format de doas moleculas de cada istòna (H2a, H2b, H3 e H4). En lo vesent en un microscopi electronic, se vei amb forma de rosari o "collar de pèrlas", car es formada de l'eliç dobla d'ADN enrollada envolopa successiva octamèrs d'istònas, en existint entre dos nucleosòmas consecutius un fragment d'ADN, ADN espaciador. Cada octamèr d'istònas es entornejat per gaireben 2 torns d'ADN bicatenari. Autra istòna (H1) s'estend envolopa la molecula d'ADN fòra de la part centrala del nucleosòma.
L'enrollament de la molecula d'ADN en torn al nucleosòma redusís fins a 6 còps la longor de la cadena d'ADN.
En 1974 Roger Kornberg descriguèt lo nucleosòma e las pròvas qu'usèt per aiçò foguèron:
- La cromatina conten gaireben lo meteis nombre de moleculas d'istònas H2a, H2b, H3 e H4 e pas mai de la mitat de H1.
- La cristallografia de rais X indica qu'en la cromatina existís una estructura regular que se repetís cada 100 Å sobre la fibra. Aqueste meteis patron s'obsèrva quand l'ADN purificat se barreja amb de quantitats equimolares d'istònas, except H1.
- De micrografias electronicas de la cromatina revèlan que consistís en de particulas de gaireben 100 Å de diamètre connectadas mejançant ADN despolhi (coma un collar de comptes) e son aparentament las responsablas del patron de rais X.
- En controtlant lo temps de digestion de la cromatina amb la nucleasa de micrococ (que trinca l'eliç dobla de l'ADN), s'obtenon de fragments d'a l'entorn de 200 parelhs de basas (cuantificat mejançant d'experiéncias d'electroforèsi en gel).
Las observacions de Kornberg o amièren a conclure que lo nucleosòma es format de l'octamèr (H2A)2(H2B)2(H3)2(H4)2, en mai de gaireben 200 parelhs de basas d'ADN. Quand l'ADN se replica in vivo, las cadenas filhas son incorporadas immediatament en nucleosòmas.


text:
Deth mèn pas peth Conselh Generau
d’Aran en sauvi fòrça boni rebrembes. Siguec ua experiéncia vitau fòrça interessant
e tanben profitosa dera que n’aprení un pilèr de causes. Aprení eth valor der
esfòrç e deth trabalh, e de coma un corròp de persones, damb era motivacion de
besonh, pòden esdevier un equip coesionat e ilusionat capable de dar çò de
melhor de cadun. Sauvi tanben un bon recòrd des projèctes e iniciatives
qu’amièrem entà dauant e qu’eth temps, quan l’an deishat, s’a encuedat de
jutjar.
Un d’aguesti projèctes sigueren,
sense dubte, es talhèrs de teatre en aranés. Era sua acuelhuda superèc totes es
expectatives e se n’amièren a tèrme diuèrses edicions.
Eth teatre ei un plan bon
esturment de dinamizacion e normalizacion dera lengua, ath delà de, coma
demostrèren aguesti talhèrs, resultar un potent element de coesion sociau.
Malurosament, es actuaus responsables des airaus lingüistics deth Conselh
Generau non an volut contunhar damb aguesta iniciativa, tot e era demana
existenta, sense mès motiu aparent qu’eth d’èster quauquarren qu’encetèc un
aute govèrn de diferent color politic. Ua mòstra mès dera vocacion de servici e
dera preocupacion pera lengua des nòsti actuaus governants e des sòns comisaris
politics.
Sigue coma sigue, es talents
d’auançar dera societat civila son tostemp mès fòrti qu’es premises
partidistes, e d’aqueri prumèrs talhèrs de teatre en neishec ua petita
companhia, “Persones d’Aran entà toti”, que deman estree era sua dusau òbra
“Qui mane ací?” en Barcelona. Tota ua hita, en prumèr lòc entà toti eri, que
damb eth sòn esfòrç ac an artenhut, e entara sua directora qu’ac a hèt possible,
e en dusau lòc entara nòsta lengua.
E ac an hèt soleti. Sense lèu
implicacion dera maxima institucion aranesa, qu’en cap moment a creigut en
aguest projècte. Ben, ne en aguest ne en cap, aumens per çò que hè a lengua e
cultura. Pròva ne son era encara manca totau e absoluta de cap projècte visible
mès d’un an dempús des eleccions, ne ua soleta publicacion en aranés ne cap
senhau que mèrque un minim interés en desvolopar era lengua e cultura pròpries
d’Aran, mès enlà dera anecdòta.
“Persones d’Aran entà toti”, coma
an hèt abantes era gent de “Era cabana” en Les, an encetat un camin que place
en mapa eth teatre en aranés, cadun damb eth sòn estil e perspectiva, mès en
tot cas damb ua qualitat artistica que melhore damb eth temps.
Des d’aciu donc, felicitats as
“Persones d’Aran entà toti” pera perseverància e peth talent. Qu’aqueres
emocions que vòlen transméter damb es sòn teatre de conciéncia arriben a tocar
era anma d’aqueri que l’an grisa e gelada e que non son capables de veir mès
enlà des sòns interèssi, mès pròpris d’un maquiavelisme feudau que deth sègle
21.


text:
Écoles maternelles et écoles élémentaires publiques et privées de Saint Germain lès Senailly dans le département (21)
Il n'y a pas d'école maternelle ni élémentaire à Saint Germain lès Senailly.
Liste des écoles les plus proches de Saint Germain lès Senailly
Écoles Maternelles les plus proches
ECOLE MATERNELLE, enseignement Public à SENAILLY qui est à environ 2 km de Saint Germain lès Senailly
ECOLE MATERNELLE, enseignement Public à ST REMY qui est à environ 7 km de Saint Germain lès Senailly
ECOLE MATERNELLE JULES FERRY, enseignement Public à MONTBARD qui est à environ 7 km de Saint Germain lès Senailly
ECOLE MATERNELLE PASTEUR, enseignement Public à MONTBARD qui est à environ 8 km de Saint Germain lès Senailly
ECOLE MATERNELLE HENRI WALLON, enseignement Public à MONTBARD qui est à environ 8 km de Saint Germain lès Senailly
ECOLE MATERNELLE DIDEROT, enseignement Public à MONTBARD qui est à environ 9 km de Saint Germain lès Senailly
ECOLE MATERNELLE DES REMPARTS, enseignement Public à SEMUR EN AUXOIS qui est à environ 17 km de Saint Germain lès Senailly
ECOLE MATERNELLE LES CROISETTES, enseignement Public à SEMUR EN AUXOIS qui est à environ 17 km de Saint Germain lès Senailly
ECOLE MATERNELLE LA FONTAINE, enseignement Public à VENAREY LES LAUMES qui est à environ 19 km de Saint Germain lès Senailly
ECOLE MATERNELLE JEAN MOULIN, enseignement Public à VENAREY LES LAUMES qui est à environ 20 km de Saint Germain lès Senailly
Écoles Primaires à proximité
ECOLE PRIMAIRE, enseignement Public sur la commune de SENAILLY à environ 2 km de Saint Germain lès Senailly
ECOLE PRIMAIRE, enseignement Public sur la commune de CREPAND à environ 5 km de Saint Germain lès Senailly
ECOLE PRIMAIRE, enseignement Public sur la commune de VISERNY à environ 6 km de Saint Germain lès Senailly
ECOLE PRIMAIRE, enseignement Public sur la commune de ST REMY à environ 6 km de Saint Germain lès Senailly
ECOLE PRIMAIRE, enseignement Public sur la commune de MOUTIERS ST JEAN à environ 7 km de Saint Germain lès Senailly
ECOLE PRIMAIRE PAUL LANGEVIN, enseignement Public sur la commune de MONTBARD à environ 8 km de Saint Germain lès Senailly
ECOLE PRIMAIRE PRIVéE INSTITUTION BUFFON, enseignement Privé sur la commune de MONTBARD à environ 8 km de Saint Germain lès Senailly
ECOLE PRIMAIRE JOLIOT-CURIE, enseignement Public sur la commune de MONTBARD à environ 8 km de Saint Germain lès Senailly
ECOLE PRIMAIRE DIDEROT, enseignement Public sur la commune de MONTBARD à environ 9 km de Saint Germain lès Senailly
ECOLE PRIMAIRE, enseignement Public sur la commune de ROUGEMONT à environ 10 km de Saint Germain lès Senailly
*distances indicatives à vol d'oiseau


text:
Ortografia
Lo tèrme ortografia ven del grèc orthos (drech) e graphia (letra) ; se referís a la manièra corrècta d'escriure los mots d'una lenga, segon de règlas precisas e convencionalas.
Dins la nòrma lingüistica d'una lenga, cal distinguir:
- l'ortografia o nòrma ortografica (règlas per escriure los sons, per ex. realizar en non realisar*)
- la nòrma orala (règlas per fixar la lenga parlada, per ex. quimia e non chimia*, la vòli seguir e non vòli la seguir*).
Cal pas confondre los concèptes d'ortografia (grafia codificada) e de grafia en general (tot sistèma convergent d'escritura per una lenga donada, comprenent de formas codificadas —o ortografia— e atanben de formas non codificadas).


text:
-88
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -88 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Egipte[modificar | modificar la font]
Vengut fòrça impopular, especialament dempuei son pilhatge dau tombèu d'Alexandre lo Grand, lo faraon Ptolemèu IX foguèt reversat e executat per la populacion d'Alexàndria. Son fraire rebèl Ptolemèu IX — que dispausava dau sostèn dei Romans — li succediguèt.


text:
"Meddia aranés": Er Ajuntament de Vielha afronte eth deute deth Palai de Gèu que supère es 450.000e
Er Ajuntament de Vielha afrontarà eth deute deth Palai de Gèu, que supère es 450.000 eurus. Ne parlam damb er alcalde, Juan Antonio Serrano, damb qui tractam tanben er estudi deth Ministeri de Foment de milhora dera N230 des deth Tunèl enquia Vielha. Repassam era demana d'UA ath CGA sus eth temps de demora tara visita damb especialistes en Espitau Val d'Aran, eth nau cors dera AUGGA e era valoracion dera empresa Camins des productes turistics qu'a trabalhat aguest estiu. L'Ajuntament de Vielha afrontarà el deute del Palai de Gèu, que supera els 450.000 euros. En parlem amb l'alcalde, Juan Antonio Serrano, amb qui tractem també l'estudi del Ministeri de Foment de millora de l'N-230 des del túnel fins a Vielha. Repassem la demanda d'UA al CGA sobre el temps d'espera per la visita amb especialistes a l'Hospital Vall d'Aran, el nou curs de l'AUGGA i la valoració de l'empresa Camins dels productes turístics que ha treballat aquest estiu.


text:
Girona
Girona (en catalan Girona) es una vila del nòrd-èst de Catalonha, capitala de la comarca de Gironés e de la província catalana omonima.
Aviá 92 186 estajants en 2007.
Lo gentilici es gironin -a o gironés -esa.
Localizacion geografica[modificar | modificar la font]
Girona es situada a la confluéncia dels rius Onyar, Güell, Galligants e Ter, a 70 m d'altitud, a l'endrech nomenat Pla de Girona.
Girona confronta al nòrd las comunas de Sant Julià de Ramis e Sarrià de Ter; a l'èst, aquelas de Celrà e Juià; al sud-èst, aquela de Quart; al sud-oèst, aquelas de Fornells de la Selva e Vilablareix; e a l'oèst aquelas de Salt e Sant Gregori.


text:
Ast (Itàlia)
Ast (Asti en italian; Ast en piemontés), es una comuna italiana capluòc de la provìncia del meteis nom, dins la region de Piemont.
Geografia[modificar | modificar la font]
Ast es situat a aperaquí 60 km al sud de Turin, dins la val de Tanaro.
La vila se tròba dins una zona de còlas entre los parçans de Langhe e Monferrato, dins una region famosa per sos vins.
Ast confronta las comunas de Azzano d'Asti, Baldichieri d'Asti, Calliano, Castagnole Monferrato, Castell'Alfero, Castello di Annone, Celle Enomondo, Chiusano d'Asti, Cinaglio, Cossombrato, Isola d'Asti, Monale, Mongardino, Portacomaro, Refrancore, Revigliasco d'Asti, Rocca d'Arazzo, San Damiano d'Asti, Settime, Tigliole, Vigliano d'Asti.
Fèstas e tradicions[modificar | modificar la font]
Un dels eveniments pus celèbres que se ten a Ast es lo famós Palio di Asti, corsa de cavals qu'opausa totes los quartièrs de la vila vièlha, apelats Rioni e Borghi e las vilas vesinas. Aqueste eveniment ramenta una victòria dins la batalha contra la ciuatat d'Alba.
A l'Edat Mejana après la batalha victoriosa, una corsa aguèt luòc a l'entorn de las muralhas d'Alba, a partir d'aquesta data, se tornèt far la corsa cada an a Ast. Lo Palio d'Asti es lo pus ancian existent en Itàlia, e dins los temps modèrnes se debana dins lo triangle de la Piazza Alfieri, es precedit per una parada medievala a travèrs de la vila vièlha le tresen dimenge de setembre.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Totas las donadas demograficas e autres estatisticas provenon de l'Institut italian d'estatistica (Istat) Donadas demograficas (2010)


text:
Saint-Brice-sous-Forêt
Saint-Brice-sous-Forêt es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val d'Oise e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Es en un document de 1125, ont Mathieu lo Polit, futur senhor de Villiers, desgrana las siás possessions, que lo nom de Sant-Brice apareis per las primièras fes.
Lo vilatge es la distincion de las Montmorency al Sègle XIII. I avián elevada, mièja e bassa justícia e tanben un drech de deducció suls peisses de mar en transitant pel bourg cap a París, drech confirmat lo 11 de mai de 1390 dins Parlament. (Cf Istòria de l'ostal de Montmorency) Mas en 1632, lo pòrti de Montmorency, colpable d'i aver conspiré contra lo rei Louis XIII, #èsser décapité en luòc public a Tolosa. Los sieus bens #èsser dévolus a la siá sœur, Charlotte, la femna del prince de Condé, de contunh del comte de Viena, brigadier de las armadas del rei al Sègle XVIII. La comunitat villageoise compte a aquela epòca aperaquí 171 larèrs es-a dire 800 abitants, en vivent per la majoritat de l'agricultura e, en complement, de la fabricacion de dentelle alavetz florissante en la region. La vinha representava la principala activitat agricòla. Sant-Brice presentava ja lo sieu doble aspècte residencial e rural. Las polidas proprietats jouxtaient de las vignobles. Lo trabalh dins abitança de la dentelle constituissiá una importanta font d'intradas per la comuna. La Revolucion #portar lo sieu lòt d'entosiasma e egalament d'excès. Malgrat los protestations dels villageois, Loiseau de Béranger, lo generós proprietari del castèl de Sant-Brice #èsser guillotiné en tant #que granger general. Lo Empèri, de contunh la Restauracion, #portar un cèrt nombre de notables en la comuna. A la XIXen sègle, Sant-Brice #venir un luòc de villégiature, prèp de París, fòrça mes en examen. A la fin del sègle, se comptava 27 polidas proprietats. La majoritat existisson encara e donan dins la vila lo sieu encant e la siá verdure. Sant-Brice #venir alavetz una bourgade agricòla e prospère e lo demorarà fins a la Primièra Guèrra mondiala (1914-1918). Cap a 1935, s'obsèrva una mutation agricòla : las tèrras maraîchères daissan lo luòc al arboriculture. S'obsèrva del temps que 80% de las tèrras disponiblas an plantat en poiriers #que las fruchas n'èran fòrça taxats suls mercats. La populacion a aquela epòca èra de 2700 abitants aperaquí. L'activitat agricòla demorava importanta, la region constituenta una resèrva maraîchère : choux-de flors, pichons pois, peres, pomas, ahragas...
Pendent la guèrra prussienne de 1870-1871, la municipalitat, abandonada per las siás édiles, #dever la siá subsistència a la devocion sens mancatz e a la sensatesa de lo sieu curé, lo abbé Louis Salati, #que, al perilh de la siá vida, #assumir las foncions de cònsol sens n'aver lo títol.
En 1877, l'estacion entre n'activitat. Se sona Sarcelles-SantBrice, malgrat un usatge #que dona a la municipalitat proprietari del terren lo drech de figurar davant del nom. Lo camin de fèrre va révolutionner la vida del pòble: los Parisencos venon de mai en mai nombroses passar lo dimenge a la campanha e las cultivateurs an de nòvas possibilitats per despatxar las siás fruchas e légumes. En 1907, la sola estacion de Sarcelles-SantBrice despatxa 140 vagons de poireaux per meses en los centres del Nòrd : Lille, Roubaix, Valencianas, Cambrai, …
Pendent lo conflicte 1914-1918 Sant-Brice èra pas pas fòrça aluenhada de la tèsta. Las grandas proprietats aculhián de soldats pendent los sieus permises. Mas lo vilatge se trobava sus la trajectòria de la Gròssa Bertha. L'ora èra pas mai a la villégiature. Las dificultats #aparéisser : réquisitions, restrictions, manca de man de œuvre... Cossí pertot a França, las femnas e los mainats #prene lo luòc dels òmes en los camps. 55 Sant-Briciens #perir pendent aquel conflicte. Après 1918, plan de las fortunas localas s'èran amoindries o avián cambiat de mans e de grandas proprietats #èsser morcelées per daissar luòc als primièrs lotissements : lo Clos del Castèl, lo Parc de Mauléon, lo Clos Béranger… Sant-Brice #viure la siá primièra granda urbanizacion justa après aquela guèrra. La municipalitat comptava 2500 abitants en 1931.
Pendent la Segonda Guèrra mondiala, Sant-Brice patís pas que dos brèus aucupacion alemanda. En junh-en julhet 1940 e en en agost 1944. Los carris de laModèl:2 e division de blindèsse, dirigits pel General Leclerc, #traversar Sant-Brice per l'avenguda del General de Gaulle. (Una plaque commemorativa remembra la évènement)
Es a partir d'ans 1960 que la municipalitat coneguèt/conéisser un desvolopament urban regular amb la multiplicació de las residéncias e de las lotissements, e la disposicion de zònas industrialas e comercialas. Uèi, Sant-Brice, amb los sieus 16690 abitants (Estimacion per enquèstas annalas de 2010) garda la siá dobla cara de vila nòva fòrça equipada e de pòble ancian soucieux de gardar lo sieu patrimòni architectural, la siá arma, la siá istòria e la siá verdure.
C'est dans un document de 1125, où Mathieu le Bel, futur seigneur de Villiers, énumère ses possessions, que le nom de Saint-Brice apparaît pour la première fois.
Le village est la seigneurie des Montmorency au Sègle XIII. Il y avaient haute, moyenne et basse justice et aussi un droit de prélèvement sur les poissons de mer transitant par le bourg vers Paris, droit confirmé le 11 mai 1390 en Parlement. (Cf Histoire de la maison de Montmorency) Mais en 1632, le duc de Montmorency, coupable d'avoir conspiré contre le roi Louis XIII, fut décapité en place publique à Toulouse. Ses biens furent dévolus à sa sœur, Charlotte, la femme du prince de Condé, puis du comte de Vienne, brigadier des armées du roi au Sègle XVIII. La communauté villageoise compte à cette époque environ 171 foyers c'est-à-dire 800 habitants, vivant pour la plupart de l'agriculture et, en complément, de la fabrication de dentelle alors florissante dans la région. La vigne représentait la principale activité agricole. Saint-Brice présentait déjà son double aspect résidentiel et rural. Les belles propriétés jouxtaient des vignobles. Le travail à domicile de la dentelle constituait une importante source de revenus pour la commune. La Révolution amena son lot d'enthousiasme et également d'excès. Malgré les protestations des villageois, Loiseau de Béranger, le généreux propriétaire du château de Saint-Brice fut guillotiné en tant que fermier général. L'Empire, puis la Restauration, amenèrent un certain nombre de notables dans la commune. Au XIXen siècle, Saint-Brice devint un lieu de villégiature, proche de Paris, très recherché. À la fin du siècle, on comptait 27 belles propriétés. La plupart existent encore et donnent à la ville son charme et sa verdure. Saint-Brice devint alors une bourgade agricole et prospère et le restera jusqu'à la Première Guerre mondiale (1914-1918). Vers 1935, on observe une mutation agricole : les terres maraîchères laissent la place à l'arboriculture. On remarque alors que 80% des terres disponibles sont plantées en poiriers dont les fruits étaient très prisés sur les marchés. La population à cette époque était de 2700 habitants environ. L'activité agricole demeurait importante, la région constituant une réserve maraîchère : choux-fleurs, petits pois, poires, pommes, fraises...
Pendant la guerre prussienne de 1870-1871, la commune, abandonnée par ses édiles, dut sa survie au dévouement sans faille et à la sagesse de son curé, l'abbé Louis Salati, qui, au péril de sa vie, assuma les fonctions de maire sans en avoir le titre.
En 1877, la gare entre en activité. Elle s'appelle Sarcelles-Saint~Brice, malgré un usage qui donne à la commune propriétaire du terrain le droit de figurer en tête du nom. Le chemin de fer va révolutionner la vie du village: les Parisiens viennent de plus en plus nombreux passer le dimanche à la campagne et les cultivateurs ont de nouvelles possibilités pour expédier leurs fruits et légumes. En 1907, la seule gare de Sarcelles-Saint~Brice expédie 140 wagons de poireaux par mois dans les centres du Nord : Lille, Roubaix, Valenciennes, Cambrai, …
Pendant le conflit 1914-1918 Saint-Brice n'était pas très éloignée du front. Les grandes propriétés accueillaient des soldats pendant leurs permissions. Mais le village se trouvait sur la trajectoire de la Grosse Bertha. L'heure n'était plus à la villégiature. Les difficultés apparurent : réquisitions, restrictions, manque de main d'œuvre... Comme partout en France, les femmes et les enfants prirent la place des hommes dans les champs. 55 Saint-Briciens périrent durant ce conflit. Après 1918, bien des fortunes locales s'étaient amoindries ou avaient changé de mains et de grandes propriétés furent morcelées pour laisser place aux premiers lotissements : le Clos du Château, le Parc de Mauléon, le Clos Béranger… Saint-Brice vécut sa première grande urbanisation juste après cette guerre. La commune comptait 2500 habitants en 1931.
Pendant la Seconde Guerre mondiale, Saint-Brice ne subit que deux brèves occupation allemandes. En juin-juillet 1940 et en août 1944. Les chars de la 2en division de blindés, dirigés par le Général Leclerc, traversèrent Saint-Brice par l'avenue du Général de Gaulle. (Une plaque commémorative rappelle l'évènement)
C'est à partir des années 1960 que la commune va connaître un développement urbain régulier avec la multiplication des résidences et des lotissements, et l'aménagement de zones industriels et commerciales. Aujourd'hui, Saint-Brice, avec ses 16690 habitants (Estimation par enquêtes annuelles de 2010) garde son double visage de ville nouvelle très équipée et de village ancien soucieux de garder son patrimoine architectural, son âme, son histoire et sa verdure.


text:
Extremadura (Espanha)
Extremadura (en castelhan Extremadura, Estremaura en estremeñu) es una comunautat autonòma d'Espanha.
Lo gentilici es extremenc -a (en castelhan extremeño -a).
Organizacion territoriala[modificar | modificar la font]
Origina del nom [editar]
Sus las originas del nom de Extremadura i a divèrsas ipotèsis:
Lo nom d'Extremadura deriva del latin Extrema Dorii ('Extrèms del Duero', o mai plan 'en l'autre extrèm' del Duero, en fasent referéncia a sa posicion al sud d'aiceste riu), amb çò designa los territòris situats al sud de la cònca del riu Duero (e sos afluents); pasmens, uèi e mai reeissida la tèsi de que lo mot Extremadura foguèt emplegat, en generau, durant la Reconquista per apelar las tèrras situadas suls "extrèms", la frontièra, dels reiaumes crestians del nòrd (en particular, dels reiaumes de Castelha e Leon) amb Al-Andalús. Aital, Extremadura es lo nom que receben las tèrras de frontièra de Castèlha, qu'arrondissan l'actual provincia de Sòria (nos ne membrèm de que l'escut de sa capitala ditz Sòria pura tèsta d'Extremadura; s'agissèt de l'Extremadura castelhana; e Extremadura es lo nom que receben tanben los territoris "extrèms", mai luènh e en primièra linia de defensa davant l'enemic islamic durant la Reconquista, del reiaume de Leon, qui ocupèt inicialament granda airal de l'actuala provincia de Càceres, per se extendre vers lo sud dempuèi la conquista del reiaume taifa de Badajoz: s'agís d'aicesta, doncas, sensu stricto, de l'Extremadura leonesa.
Devèm pas nos confóner amb la vièlha provincia portuguesa d'Estremadura, maugrat que l'origina etimologica siá la meteissa.