text:
Aquilles
Aquilles (en grec ancian Ἀxιλλeύς) es un eròi legendari de la guèrra de Tròia, filh de Pelèu, rei de Ftia en Tessalia, e de Tètis, una Nereida (ninfa marina). Es sovent nomenat « Peleid[1] » o « Eacid », epitèts que remembran son ascendéncia.
Sa maire lo banha dins lo Stix, un dels fluvis dels Infèrns grècs, per que son còrs venga invulnerable; son talon, per que lo ten Tètis, es pas banhat dins lo fluvi e demora aquel d'un mortal. Es educat pel centaure Quiron que li apren los arts de la guèrra, la musica e la medecina. Alara qu'es encara adolescent, causís una vida corta, mas gloriosa, puslèu qu'una existéncia longa mas sens esclat. Amagat per sa maire, que vòl l'empachar de participar a la guèrra de Tròia, a la cort del rei Licomedes, lo jovent es descobèrt per Ulisses e rejonh, amb son amic intime e tanben lo cosin sieu Patròcle, l'expedicion grèga. Pendent la desena annada del conflicte, un embrolh amb Agamemnon lo buta a daissar lo combat: es la « colèra d'Aquilles » cantada per l'Iliada. La mòrt de Patròcle lo buta a tornar prene las armas per afrontar Ectòr, lo melhor dems Troians. Aquilles trapa la mòrt pauuc après l'aver tuat, tocat al talon per una flècha de Paris guidada pel dieu Apollon. Dins Lo Banquet de Xenofont[2], Xenofont dich qu'èran pas amants; Esquil dich lo contrari dins sa pèça Los Mirmidons[3].
Aquilles es onorat tal un eròi, veire coma un dieu pel mond grèc. Bèl, valorós, campion d'una morala ufana de l'onor, il incarna « l'ideal moral de perfièch cavalièr omeric[4]. »
Somari
- 1 Etimologia del nom d'Aquilles
- 2 Lo mite antic d'Aquilles: episòdis màger
- 3 Cult eroíc d'Aquilles en Grècia antica
- 4 Fonts
- 5 Nòtas
Etimologia del nom d'Aquilles[modificar | modificar la font]
Lo nom d'Aquilles es d'etimologia desconeguda[5]. La question se pausèt dempuèi l’Antiquitat: lo pseudo Apollodor explica que son nom significa « qu'a pas de pòts » (d’un a- privatiu e de xeῖλoς/ kheĩlos, « labra ») « per que jamai aviá aprochat sas labras d’un sen »[6]. Mas aquela etimologia populara a pas de fondament.
L’una dels ipotèsis mai convencantas dona al nom de l'eròis lo sens de « aquel que l’armada es adolentida », de ἀxός / akhós, « lo langui, l’afliccion », e de λaός / laós, « l’armada, la fola dels guerrièrs »[7],[8]. En efièch, la figura d’Aquilles es esrechament ligada al langui: aquel sentit pels Aquèus quand Aquilles se retira de la batailha, puèi al sieu morir.
Dins las epopèias, Aquilles es sovent nomenat « Peleíd » (es a dire « filh de Pelèu ») o « Eacid » (es a dire « descendent d'Eac » qu'es son grand mairal). Aqueles epitèts remembran atal son ascendéncia.
Lo mite antic d'Aquilles: episòdis màger[modificar | modificar la font]
Naissença[modificar | modificar la font]
Aquilles nais a Larissa[9]. Un dels fachs mai marcants de son mite ven del desir de sa maire, Tètis, de lo far invulnerable. Enseguida, los recits divergisson. Segon una tradicion anciana, Tètis plaça totes los sieus enfants dins un pairòl d'aiga bolhissenta o pel fuòc, per verificar se son pas immortals; Pelèu l'arrèsta abans que pòsca pas far subir çò meteis a Aquilles[10]. Segon d'autras, los frega d’ambrosia e los plaça dins lo fuòc per que se consume la partida mortala dels enfants[11] — una legende semblabla es ligada a Demofont d’Eleusis[12].
E, la varianta mai populara la mòstra banhant son filh dins las aigas del Stix, lo fluvi dels Infèrns, lo tenent pel talon[13]. Atal ven invulnerable, levat del talon que sa maire tengava, ce e donèt l'expression « talon d'Aquilles », que significa « luòc vulnerable, punt sensible ». Pasmens, l'Iliada menciona pas cap d'aquela tradicions ligadas a la naissença d'Aquilles[14], e pas res dons l'epopèia permet d'afirmar qu'es insensible als còps. Dins la Seguida d'Omèr de Quint d'Esmirna, es nafrat pel prince etiopian Memnon[15]. Mai, Aquilles es pas lo sol eròi grèc rconegut coma invulnerabla: las tradicions tardièras donan tanben aquel privilègi e Ajax lo Grand[16].
Educacion[modificar | modificar la font]
La tradicion dominanta vòl tot coma d'autres eròis tal que Jason e Acteon, qu'Aquilles foguèt confiat per son paire al centaure Chiron, abitant lo mont Pélion en Tessalia[17]. Alà, apren la medecina[18], a utilizar las armas, l'art de montar a caval e de caçar, e tanben la musica[19]. La literatura conta pas d'expleit particular realizats pel jovent, levat qu'es baisut a la caça[20].
L'Iliada emparaula pauc al subjècte de Quiron, e puslèu valoriza lo personatge de Fenix qu'apren al jovent l'art de l'eloquéncia e l'utilizacion de las armas[21]. Dins una scèna esmoventa del cant IX, l'òme vièlh se remembra ver tengut l'eròi sus sieus genolhs, copant sa vianda e l'ajudant a beure son vin[22]. Fin finala, endacòm mai dins lo poèma, Tètis clama tanben aver educat d'esprela lo filh sieu[23].
La primièra mobilizacion a Aulis[modificar | modificar la font]
Los eveniments de la guèrra de Tròia que precedisson aqueles de L'Iliada son plan confuts. Dins L'Iliada, Aquilles es enviat dirèctament per Pelèu, amb Patròcle e los Mirmidons[24], quand los caps grècs s'amassan a Aulis. Los Cants ciprians, una epopèia del Cicle troian, contan enseguida cossí, menada pels vents, la flòta grèga desbarca per error en Misia. Cresent aver atench Tròia, los Aquèus passan a l'ataca contra lo rei local, Telef, filh d'Eracles. Aquilles l'afronta e lo nafra. L'expedicion grèga se'n torna, mas una tempèsta lo pòrta fins a l'illa de Squiros, ont Aquilles esposa Deidamia, filha del rei Licomedes[25]. Los Cants ciprians contan enseguida cossí Telef, nafrat, se'n va a Argos per èsser curat per Aquillee en cambi d'informacions sul camin cap a Tròia[26].
L'Iliada fa pas allusion a aqueles eveniments, mas los contradich pas tampauc. Al sègle V, la gèsta d'Aquilles e de Telef es coneguda de Pindar, qu'i fa allusion dins l'una de sas Istmicas[27], e tanben d'Esquil, Sofòcles e Euripid. Los primièrs li consacran cadun un cicle tragic (ara perduts) cobrissent benlèu l'ensemble del recit, de l'arribada en Misia a la garison a Argos. Lo Telef d'Euripid, tanben perdut, es conegut per las nombrosas allusions qu'i fa Aristofan: se concentra sus l'arribada de Telef e sa garison per Aquilles. De fonts mai tardièras[28] precison que Telef, après aver tuat fòrça de Grècs, fugís a l'encontrar Aquilles. Pres dins de vinhas escampadas per Dionís, es nafrat per la lança d'Aquilles. Seguent un esquèma magic frequent, sola aquela meteissa lança poirà enseguida lo sonhar.
Lo biais qu'Aquilles rejonh l'expedicion grèga fa l'objècte d'una varianta mai tardièra que s'impausa enseguida coma dominanta. Un oracle aprenguèt als Aquèus que lo jovent es indispensable a la presa de Tròia[29]. Tètis o Pelèu, crenhent per sa vida, lo vestís de femna e l'amaga d'entres las filhas de Licomedes, per lo sostraire a la pression dels guerrièrs[30].
A çò de Licomedes, que segon las versions es avertit o non de l'engana, Aquilles pòrta lo nom de Pirrá, « la rossa »[31]. Jos son desguisament, sedusís o viòla Deidamia, que li donèt Neoptolema, tanben nomenat Pirros[32], que vendrà indispensable a la presa de Tròia.
Avertit de l'astúcia, Diomedes e Ulisses arriban enseguida a Squiros e identifican Aauilles, que rejonh alara l'armada grèga. L'episòdi es lo subjècte d'una tragèdia d'Euripides, los Squirians. Ovidi precisa cossí s'i prenon los dos eròis: vestit de mercand, lo rei d'Itac prepausa a las filhas de Licomedes de teissuts precioses e d'armas; Aquilles se desvela essent lo sol a sasir una espasa e un bloquièr[33]. Per Apollodor, es una sonada de trompeta que desrevelha l'eroïsme del jovent, que se desvela tanben[34]. Estaci combina las doas variantas. Per Igin, l'eròi se mòstra un pauc mens ninòl: entendent de trompetas, Aquilles pensa que la ciutat es atacada, e pren las armas per la defendre[31].
Lo segond viatge cap a Tròia[modificar | modificar la font]
Alara que l'armada grèga es prèta per partir cap a Tròia, la colèra d'Artèmis contra Agamemnon blòca la flòta a Aulis. Un oracle desvela que cal sacrificar Ifigenia, filha d'aquel darrièr; es per la promesa d'un maridatge amb Aquilles que los caps aquèus atrason alara la joventa a Aulis[35].
La flòta se'n va pauc après e s'arrèsta en cors sus l'illa de Tenedos, ont s'organiza una taulejada. Aquilles, invitat tardièrament, s'encolèra[36]. Se conéis una autra occasion pendnet que Aquilles s'encolèra pendent un dinar: dins l'Odissèa, l'aèda Demodocos prepausa a la cort d'Alcinoòs de cantar la disputa entre Aquilles e Ulisses, disputa qu'un oracle d'Apollon Delfian auriá predich que seriá lo signe anonciant de la casuda de Tròia[37]. Una allusion de Plutarc a una pèça perduda de Sofòcles quitament contar qu'Ulisses se trufa, pendent una taulejada, de la colèra d'Aquilles: Accusa aquel darrièr d'aver pres paur en vesent Tròia e Ectòr, e de cercar un pretèxte per fugir[38]. Es pas aisit de determinar se s'agís d'un sol e meteis episòdi o de doas colèras distriadas[39].
Un segond incident pren plaça a Tenedos: l'illa es governada per Tenas, filh d'Apollon, que rebuta los Aquèus. Aquilles lo tua[40], malgrat la recomandacion de sa maire de lo tuar pas jos pena de perir d'esperel de mans d'Apollon[41]. Plutarc conta el que Tètis envia als costats d'Aquilles un servidor encargat de li remembra l'avertiment; Aquilles s'i ten fins a qu'encontre la sòrre de Tenes, que lo pertòca per sa beutat. Tenes s'interpausa per aparar sa sòrre e Aquilles, oubligant l'avertiment, lo tua[42].
Primièras annadas de la guèrra[modificar | modificar la font]
Quand la flòta grèga arriba debans Tròia, Aquilles deu afrontar Cicnos, filh de Poseidon e rei de Colonos, que los empacha de desbarcar[43]. Aquel a la particularitat d'èsser albinos[44] e invulnerable: pas cap d'arma lo pòt pas nafrar[45]. Aquilles capita fin finala a lo tuar en l'escanant amb la jugulara de son casco[46] o, segon una autra version, d'un get de pèira[47].
Los Grècs installan lor camp sus la plaja que s'espandís debans Tròia; une ambassada aquèa per reclamar Elena fa fracàs. Aquilles sentís alara lo desir de veire la joventa. Los Cants ciprians indican sonque que l'encontra es arrenjada per Afrodita e Tètis, sens pas mai de detalh[48]. Pasmens, una varianta ellenistica evòca una prediccion de Cassandra segon que Elena auriá cinc marits — Tesèu, Menelas, Paris, Deifòb e Aquilles[49]. S'agís visiblament pas d'una allusion al regne d'Aquilles après sa mòrt als Camps Elisis, que la quita font fa de Medèa son esposa post mortem. Benlèu ne cal conclure que le rendètz-vos entre Aquilles e Elena s'acabèt per l'union dels dos protagonistas[48].
Un còp los Troians retirat en rèire de lors barris, Aquilles s'emplega a trencar lo provesiment de la vila. De colèra, ataca e redusís onze ciutat d'Anatolia, tributaris de Tròia. Es dins Lirnessos, una de sas villas, pendant la desena annada del sètge, que recep per partida d'onor Briseis[50], alara qu'Agamemnon recep Criseis pendent lo sacatge de Tebe[51].
La colèra d'Aquilles[modificar | modificar la font]
Es aquel moment que comença lo recit de l'Iliada. Una pèsta tòca lo camp grèc[52] e Calcant, encoratjat per Aquilles, revèla qu'Apollon castiguèt Agamemnon per aver refusar a son pèire, Crises, de li tornar sa filha Criseis[53]. Obligat de cedir, Agamemnon furiós reclama una autra partida d'onor. Aquilles protèsta e Agamemnon, per l'umiliar, decidís de prene Briseis, sa captiva[54]. En colèra, aquel darrièr decidís de se retirar jos sa tenda e jura sus lo sceptre d'Agamemnon, dona de Zèus, de tornar pas al combat[55]. Implòra sa maire de demandar a Zèus l'avantatge als Troians, tant que serà absent del camp de batalha[56]. Zèus li acòrda. Es çò que resuman los primièrs vèrs de l'Iliada :
Canta, ò divesa, lo corroç del Peleid Aquilles,
Corroç fatal que causa mila mals als Aquèus
E foguèt davalar a çò d'Ades tant d'almas valosas
D'eròis, que los còrs servisson de pastura als cans
Et als ausèls sens nombre: atal Zèus l'aviá volgut.
Privats de son ajuda, los Grècs fan fracàs, e alara que los Grècs son aculats e que los Troians menaçan de brutlar lors nervis, lo vièlh savi Nestor, Fenix e Ulisses venon en ambassada plaidajar la causa aquèa[57]. Aquilles demora fèrm mas Patròcle, esmogut pels malaürs dels sieus compatriòtas, obten l'autorizacion d'Aquilles de salvar los Grècs en portant sas armas[58]. La manòbra capita mas Patròcla, malgrat sa promesa a Aquilles, engatja lo percaç[59]. Es tuat per Ectòr, que pren las armas d'Aquilles coma butin[60]. Furiós e umiliat — trompat per Patròcle, que n'es mòrt e donc fòra de castig, e simbolicament vencut per Ectòr —, Aquilles decidís de se venjar, malgrat los avertiments de sa maire: s'afronta Ectòr, morirà pauc de temps après[61]. Efèst li fabrega d'armas novèlas, amb que sortís a la recerca d'Ectòr[62].
Vestit de son armadura divina, engatja de nòu lo combat e tua un grand nombre de Troians sus son passatge[63], coma las aigas del Scamandre son solhadas de cadavres[64]. Ofensat[65], lo Scamandre manca de negar Aquilles[66]. Salvat per l'intervencion d'Efèst[67], aquel encontra fin finala Ectòr, lo desfia e lo tua amb l'ajuda d'Atenas[68]. Traïna sa despolha tres còps a l'entorn de la vila amb son cari[69] abans de la tornar dins lo camp aquèu.
Dintrada dins sa tenda, l'eròi plora son amic mòrt[70]. Al moment de brutlar la despolha, copa sa cabeladura en signe de dòl[71] e sacrifica quatre cavals, nòus cans e dotze joves Troians que los còrs son getats sul lenhièr[72]. L'endeman, traïna de nòu rèire son carri lo còrs d'Ectòr, aquel còp a l'entorn del tombèl de Patròcla[73].
Aquilles fa pasmens pròva d'umanitat en daissant lo rei Priam, vengut dins sa tenda suplicant, emportar lo còrs de son filh per li acordar de dignas funeralhas[74]. Tanben obeís a sa maire[75], envida pels dieus mescontents del tractament infligit a la despolha de l'eròi[76].
Aquilles tua mai de guerrièrs que pas un autre dins l’Iliada (72), e se plaça atal debans Patròcla (54), Teucros filh de Télamon (30), Ajax filh de Telamon (28), Leitos (20), Diomedes (18), Agamemnon (16), Ajax filh d'Oilèu (14), Idomenèu (13) e Ulisses (12), o encara Menelas[77].
Memnon e Pentesilèa[modificar | modificar la font]
L'Etiopidiá, l'una de las epopèias del Cicle troian, pren lo recit de la guèrra de Tròia al moment ont l'Iliada s'arrèsta. Conta cossí, après la mòrt d'Ectòr, la vila de Priam vei arribar de campions novèls. Coma l'Amazona Pentesilèa, filha d'Arès. Aquilles l'afronta en duèl e se n'enamora al moment que la tua, çò que provòca las trufariás de Tersites. De colèra, l'eròi lo tua e deu enseguida se purificar sus l'illa de Lesbos.
Pauc après arriba Memnon, filh d'Eòs (l'Auròra) e de Titon, e prince dels Etiopians. Aquí encara, encontra Aquilles en combat singular e est tuat per el.
Mòrt[modificar | modificar la font]
Los jorns d'Aquilles son ara comptats. Xantos, un dels cavals d'Aquilles, lo prediguèt a l'eròi, atribuissent sa mòrt a un « dieu fòrt »[78]. Quitament, Tètis l'aviá avertit mai d'un còps[79] que moririá jove, precisant quitament qu'« Apollon lo tuariá de sas flèchas rapidas / quand seriá jols barris dels Troians bellicoses[80]. » Fin finala, Ectòr expirant prediguèt la mòrt de son adversari, tuat per Paris e Apollon, près de las Pòrtas Scèas[81].
De versions existisson al subjècte de sa mòrt. L'Etiopidiá precisa qu'es tuat per Paris e Apollon, alara que percaç los Troians jols barris de la vila[82]. Pindar daissa entendre que lo dieu pren la forma del filh de Priam e tua Aquilles per remandar la presa de Tròia[83], coma o fa ja dins l'Iliada per arrestar Patròcla dins son assalt[84]. L’Eneïda es la primièra a indicar explicitament que Paris tira la flècha murtrièra, qu'es guidée par Apollon[85].
Alara, pas cap tèxte evòca lo celèbre « talon d'Aquilles ». Lo motiu de l'endrech vulnerable apareis pel primièr còp amb Estaci[86], un poèta de la segonda mitat del sègle I; pauc après, Igin menciona la cavilha, qu'Apollon trasforat de sa flècha, coma son sol punt vulnerable[87]. Pasmens, quatre vases del periòde arcaïc e del començament del periòde classic representan o Paris tirant una flècha cap al bas del còrs d'Aquilles (la cuèissa, le tibià o lo pé), o Aquilles mòrt, una flècha pel pé, çò que provariá que la tradicion del « talon d'Aquilles » es anciana[88]. Fin finala, totes los autors[89] parlan plan de la cavilha (talus en latin, σφupόv / sphurón en grèc ancian), mas lo mot talus cambia per donar « talon ».
Una autra tradicion liga la mòrt d'Aquilles a son amor per Polixèna, filha de Priam: l'eròi es tuat alara que negocia amb lo rei troian la man de sa filha dins lo temple d'Apollon Tinbrian[90]. Dins una autra version, Aquilles s'enamora de Polixèna alara qu'acompanha son paire vengut reclamar la depolha d'Ectòr; Priam li promet alara sa man jos resèrva qu'acabe la guèrra — s'agís devertat d'une emboscada[91], que Paris l'espèra, l'arc a la man, amagat per una colomna del temple[92].
Sas funeralhas son contadas dins lo cant XXIV de l'Odissèa per l'alma d'Agamemnon, e tanben dins lo libre III de La Seguida d'Omèr de Quint d'Esmirna. Sas cendres son mescladas a aquelas de Patròcla e d'Antilòc dins una urna d'aur. Es enterrat, amb de plors e gemiments, sus la riba de l'Ellespont e coneis donc pas la victòria finala dels Grècs.
Après sa mòrt[modificar | modificar la font]
Omèr, dons l'Odissèa, lo presenta regnant sul prat de l'asfodèl dins los Infèrns grècs, mas pauc satisfach per sa condicion d'ombra.
Dins l'Etiopidiá, Tètis lo presenta après la mòrt coma vivent la vida ideala del guerrièr, sus l'Illa Blanca, mièg los combats sens nombre e de taulejadas eternalas, maridat a Medèa, a Elana, a Ifigenia o encara a Polixèna. Pindar, dins sas Nemènas[93], evòca, el, una illa « brilhanta » situada dins lo Pont Euxin. Euripid pren tanben aquela version dins son Andromac[94].
Cult eroíc d'Aquilles en Grècia antica[modificar | modificar la font]
Aquilles fa l'objècte d'un cult eroíc dins mantuna regions de la Mediterranèa. Es malaisit de saber cossí lo cult venguèt al vam, que los cults eroícs se focalizan mai sovent sus la tomba de l'Eròi. Los rèstes d'Aquilles son supausat se trapar sus las ribas de l'Ellespont, près Tròia: dins l’Iliada[95], ont lo quita Patròcla es enterrat son fantasma crida a Aquilles que lors cendres siá enterrada al meteis luòc; l'Odissèa precisa qu'un grand tumulus, visible dempuèi la mar, es levat pels Aquèus[96]. Un cult i es atestat a partir del sègle V AbC[97] e una vila, Aquilleion, es fondada sul site[98]. Los Tessalians i fan un pelegrinatge annal[99], e los tèxtes mencionan que l'armada pèrsa ven i venerar Aquilles pendent las guèrras medicas[100], seguida per Alexandre lo Grand[101] o encara Caracalla[102].
Lo cult d'Aquilles es pas cantonat a sa tomba: es tanben venerat a Eitrèas (Anatolia), a Crotona, a Esparta e a Elis (Peloponès) o encara à Astipalaia, una illa de las Cicladas[103]. Lo cult que demora mai de traças es aquel de la nous region d'Olbia pontica, en mer Noire, dempuèi lo sègle VI AbC fins al periòde roman. Una seria d'estelas inscricha dels sègles II e III mòstran qu'Aquilles i es venerat jos l'epiclèsi de « Pontarc » (en grèc, « mèstre del Pont »). Quitament es una de la divinitats màger de la region pontica a l'epòca romana[104]. Un fragment d'Alcèu, utilizant la fraseologia d'aquelas inscripcions, evòca Aquilles regnant sus la Scitia[105]. Dins la meteissa region, l'estrecha peninsule de Tendra nomenada dins l'Antiquitat lo « cors aquillèu[106],[107],[108] ». Lo nom s'explica benlèu per de jòcs atletics organizats en l'onor de l'eròi, atestats al sègle I[109]. L'illa de Leuce - actualla illa de las Sèrps - literalament l'« illa blanca » - al nòrd-oèst del Pont-Euxin, es lo site de cult d'Aquilles mai conegut jos l'Antiquitat. Abriga un temple e una estatua de cult[110]. L'eròi i demorariá: apareis en vision als marins qu'abòrdan l'illa[111].
Lo cult d'Aquilles es sovent ligat a la mar, associacion que s'explica pas gaire pels elements de son mite, mas sonque per qu'es lo filh de Nereida; es tanben venerat conjontament amb Tètis a Eritrèas[112]. Es plan popular près dels marins, que son a l'origina de gaireben totas las ofrendas votivas a Aquilles descobèrtas dins la region pontica[112].
Fonts[modificar | modificar la font]
- Modèl:ApoBib (III, 13, 5-8), Modèl:ApoÉpi (III, 14-16).
- Modèl:ApoArg (I ; IV, 783-879).
- Modèl:ArcÉth.
- Modèl:Argonautiques orphiques (v. 387 et suiv.).
- Modèl:CalHym (Apollon, v. 20).
- Modèl:EurIA.
- Modèl:HésThé (v. 1007).
- Modèl:HomIli (passim), Modèl:HomOdy (XI, 467-540 ; XXIV, 16 et suiv.).
- Modèl:OviHér (III), Modèl:OviMét (XI, 217-265 ; XII, 70 ; XII, 580 – XIII, 398; XIV, 39).
- Modèl:PauDes (III, 19).
- Modèl:PlaBan.
- Modèl:PinOde (Olympiques, IX).
- Modèl:QuiSui (passim).
- Modèl:Retours.
- Modèl:StaAch (passim).
- Modèl:StaCha.
- Modèl:TryPri (passim).
- Modèl:ValArg (I, 133, 255 et 409).
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ O « Peleion »
- ↑ Xénophon 2014, p. 78
- ↑ Xénophon 2014, p. 118
- ↑ Marrou, Histoire de l'éducation dans l'Antiquité, t. I : Le monde grec, Seuil, coll. « Points », , p. 35.
- ↑ Modèl:DicChan, Modèl:S.v.« Ἀxιλλeύς ».
- ↑ Modèl:ApoBib, III, 13, 6.
- ↑ Leonard R. Palmer, The Interpretation of Mycenaean Greek Texts, Clarendon Press, , p. 79.
- ↑ Nagy 1999, p. 93-120 (Modèl:Chap.5 : « Le nom d'Achille »).
- ↑ Nòtas sul Cant XI de l’Eneida per Sylvie Laigneau, parues chez Le Livre de poche (Coll. « Classiques » [2004])
- ↑ Modèl:Catalogue des femmes, Modèl:Fr.300 MW mentionne de l'eau ; Lycophron, Alexandra (177-179) cite plutôt le feu et précise que six enfants meurent de cette manière.
- ↑ Modèl:ApoArg (IV, 869-879).
- ↑ Modèl:Hymnes homériques (À Déméter, 233-242).
- ↑ Modèl:StaAch (I, 133-134).
- ↑ Modèl:HomIli (XVIII, 436-438) fait d'Achille un enfant unique.
- ↑ Modèl:QuiSui (II, 410-411).
- ↑ Seguida d'Omèr (I, 564–567).
- ↑ Catalogue des femmes, Modèl:Fr.204 MW. Voir aussi Modèl:PinOde (Piticas, VI, 21,3 ; Nemeènas, III, 43-58). L'éducation d'Achille par Chiron est le thème d'un poème perdu d'Hésiode, Les Préceptes de Chiron. Gantz 1993, p. 231 et Mackie 1997, p. 1.
- ↑ Iliada (IV, 217-219 e XI, 830-832).
- ↑ Mackie 1997, p. 2.
- ↑ Gantz 1993, p. 231.
- ↑ Iliada (IX, 438-442).
- ↑ Iliada (IX, 485-491).
- ↑ Iliada (XVIII, 56-59 = 436-440).
- ↑ Iliada (IX, 439).
- ↑ Vejatz tanben la Pichona Iliada, una autra epopèia del Cicle, Modèl:Fr.24 PEG, e benlèu tanben l'Iliade (IX, 666-668), qu'evòca la presa de Squiros per Aquilles.
- ↑ Segon lo resumit que ne fa lo gramatician Proclos al sègle V Gantz 1993, p. 576-577.
- ↑ Pindar, Òdes (Istmicas, VIII, 48-51).
- ↑ Apollodor (III, 17-20) ; escolias A de l'Iliada I, 59.
- ↑ Escolias de l'Iliada, XIX, que fan referéncia al Cicle epic. Gantz 1993, p. 581.
- ↑ Segon una escolia de l’Iliada (Eb XIX, 326), e magrat lo resumit de Proclos, aquel element del mite vendriá de Cants ciprians (Modèl:Fr.19 Bernabé ?). Es atestat pel primièr còp sus una pintura de Polignòt a las Propilèas d'Atenas, cf. Modèl:PauDes (I, 22, 6). Gantz 1993, p. 581 et 837, Modèl:N.23.
- ↑ 31,0 et 31,1 Modèl:HygFab (XCVI).
- ↑ Licomedes dona a felèn lo nom de Pirros, Fenix aquel de Neoptolèma. Modèl:Chants cypriens, Modèl:Fr.21 PEG.
- ↑ Modèl:OviMét (XIII, 162-170).
- ↑ Apollodor, Bibliothèque (III, 13, 8).
- ↑ Cants ciprians resumits per Proclos; Sofòcles, Ifigenia (Modèl:Fr.305 R) ; Modèl:EurIT (24-25).
- ↑ Lo resumit dels Cants ciprians per Proclos menciona pas que la colèra a las seguida de l'invitacion tardièra; Modèl:AriRhé (II, 24) precisa que s'agís del dinar de Tenedes.
- ↑ Odissèa (VIII, 75-82).
- ↑ Modèl:PluMor (74a).
- ↑ Gantz 1993, p. 588-589.
- ↑ Modèl:DioBib (V, 83, 4-5).
- ↑ Modèl:ApoÉpi (III, 26).
- ↑ Plutarc, Òbras moralas (297d-f).
- ↑ Cants ciprians ; Pindar, Òdes (Olimpica II, 82 ; Istmica, V, 39) ; Aristòtel, Retorica (II, 24).
- ↑ Escolia d'Ellanicos, FGrH 4F148.
- ↑ Sofòcle, Poimenes (Modèl:Fr.500 R.
- ↑ Ovie, Metamorfòsis (XII, 72-144)
- ↑ Apollodor, Epitomè (III, 31).
- ↑ 48,0 et 48,1 Gantz 1993, p. 596.
- ↑ Licofront, Alexandra (139-174).
- ↑ Iliada (II, 688-691).
- ↑ Iliada (I, 364-369).
- ↑ Iliada (I, 43-54).
- ↑ Iliada (I, 92-100).
- ↑ Iliada (I, 130-139).
- ↑ Iliada (I, 223-246).
- ↑ Iliada (I, 350-412).
- ↑ Iliada (IX, 92-100).
- ↑ Iliada (XVI, 173-657).
- ↑ Iliada (XVI, 684-691).
- ↑ Iliada (XVI, 817-862 e XVII, 125).
- ↑ Iliada (XVIII, 94-96).
- ↑ Iliada (XIX, 349-424).
- ↑ Iliada (XX, 353-503).
- ↑ Iliada (XXI, 7-21).
- ↑ Iliada (XXI, 211-221).
- ↑ Iliada (XXI, 234-327).
- ↑ Iliada (XXI, 328-382).
- ↑ Iliada (XXII, 306-364).
- ↑ Iliada (XXII, 395-404).
- ↑ Iliada (XXIII, 1-110).
- ↑ Iliada (XXIII, 140-151). La longue chevelure distinguait les nobles des classes inférieures.
- ↑ Iliada (XXIII, 171-177).
- ↑ Iliada (XXIV, 14-18).
- ↑ Iliada (XXIV, 440-670).
- ↑ Iliada (XXIV, 133-140).
- ↑ Iliada (XXIV, 23-76).
- ↑ Modèl:HygFab, CXIV.
- ↑ Iliada (XIX, 409-410).
- ↑ Iliada (I, 417 ; IX, 410-416 ; XVIII, 95-96).
- ↑ Iliada (XXI, 277-278).
- ↑ Iliada (XXII, 358-360).
- ↑ Gantz 1993, p. 625.
- ↑ Pindar, Peans (VI, 77-86). Lo papir es fòrça fragmentari al subjècte.
- ↑ Iliada (XVI, 698-701).
- ↑ Modèl:VirÉné (VI, 56-58). Pres enseguit per Ovidi, las Metamorfòsis (XII, 598-606. Cf. Gantz 1993, p. 625.
- ↑ Modèl:StaAch (I, 133-134), cf. Gantz 1993, p. 625.
- ↑ Hygin, Fablas (CVII).
- ↑ Respectivament un lecit protocorintian (Atenas), una amfòra pontica (Copenaga 14066), una anfòra calcidiana (autrescòp dins la colleccion Pembroke-Hope, ara dedsapareguda) e un peliquè atic del Peintre de las Niobidas (Bochum S1060). Gantz 1993, p. 626.
- ↑ Levat lo Primièr Mitograf del Vatican (178), que parla de planta, (del pé). Gantz 1993, p. 628.
- ↑ Escoliasta de l’Ecub d'Euripid (E Hek. 41).
- ↑ Modèl:SerCom (E Æn. III, 322).
- ↑ Précision ajoutée par Lactance, commentaire de l’Achilléide (E Ach. I, 134).
- ↑ Pindar, Òdes (Nemeènas, IV, 49-50).
- ↑ Modèl:EurAnd (v. 1259-1262).
- ↑ Chant XXIII
- ↑ Odissèa (XXIV, 80-84).
- ↑ Hedreen 1991, p. 313.
- ↑ Modèl:PliHis (V, 15) ; Modèl:StrGéo (XIII, 1, 32) ; Modèl:DioVie (I, 74). Aquilleion es mencionada a partir de Modèl:HérEnq (V, 94).
- ↑ Filostrate de Lemnos, Eroïca (53, 8-18).
- ↑ Erodòt (VII, 43).
- ↑ Modèl:DioBib (XVII, 17, 3) ; Arrien, Anabase (I, 12, 1) ; Cicéron, Pro Archia (24) ; Modèl:PluVie (Alexandre, 72).
- ↑ Dion Cassius (77, 7).
- ↑ Hedreen 1991, p. 314.
- ↑ Hedreen 1991, p. 323.
- ↑ « Ἀxιλλeύς ὀ tὰς Ekuθίkaς uέδeις » (Modèl:Fr.354 LP)
- ↑ « Ἀxιλλέwς δpόuoς »
- ↑ Modèl:HérHis Libre IV, 55
- ↑ Modèl:StrGéo Libre VII, 3, 19.
- ↑ Hedreen 1991, p. 318.
- ↑ Modèl:PauDes (III, 19, 11).
- ↑ Arrian, Periples del Pont-Euxin (23) ; Filostrate, Eroïca (55, 2-3 ; 56, 2-4 et 56, 6-9) ; Maxim de Tir (6-7).
- ↑ 112,0 et 112,1 Hedreen 1991, p. 122.
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Obratge generals[modificar | modificar la font]
- Xénophon (trad. François Ollier), Le Banquet. Apologie de Socrate., Flammarion, (1èra ed. 1961) (ISBN 9782251003344).
- Michael Grant e John Hazel (trad. Etienne Leyris), Dictionnaire de la mythologie [« Who’s Who in classical mythology »], Paris, Marabout, coll. « Savoirs », (ISBN 2-501-00869-3), p. 359-360.
- (fr) Iliade (trad. Robert Flacelière), Éditions Gallimard, coll. « Bibliothèque de la Pléiade », (1èra ed. 1955) (ISBN 2-07-010261-0).
- Buchwald, Hohlweg e Prinz (trad. de l'alemand par Jean Denis Berger et Jacques Billen), Dictionnaire des auteurs grecs et latins de l'Antiquité et du Moyen Âge [« Tusculum-Lexikon griechischer und lateinischer Autoren des Altertums und des Mittelasters lenga pas reconeguda : »], Brepols, .
- Eissen, Les Mythes grecs, Paris, Belin, .
- Modèl:Gantz EGM.
- Modèl:Gantz MGA.
Sus Aquilles dins l'Antiquitat: literatura e societat[modificar | modificar la font]
- Deschamps, « Achille d'Homère à Eschyle. Transposition d'un héros épique sur la scène tragique », Gaia : revue interdisciplinaire sur la Grèce Archaïque, no 13, , p. 177-204.
- Edwards, Achilles in the Odyssey : Ideologies of Heroism in the Homeric Epic, Meisenheim, Beitrage zur klassischen Philologie, .
- Edwards, « Achilles in the Underworld : Iliad, Odyssey, and Æthiopis », Greek, Roman, and Byzantine Studies, no 26, , p. 215-227.
- Error de Lua a package.lua a la línia 80: module 'Module:Aisinas/Data' not found..
- Mackie, « Achilles in Fire », Classical Quarterly, seria nouvelle, vol. 48, no 2, , p. 329-338.
- Manacorda, La Paideia di Achille, Rome, editori reuniti, .
- Michelakis, Achilles in Greek Tragedy, Cambridge, Cambridge University Press, .
- Monsacré, Les Larmes d'Achille. Le héros, la femme et la souffrance dans la poésie d'Homère, Paris, Albin Michel, .
- Gregory Nagy (trad. de l'anglés), Le Meilleur des Achéens. La fabrique du héros dans la poésie grecque archaïque [« The Best of the Achaeans lenga pas reconeguda : »], Paris, Seuil, coll. « Des travaux », .
- Gregory Nagy, « The Name of Achilles : Questions of Etymology and “Folk Etymology” », Illinois Classical Studies, no 19, .
- Saïd, Homère et l'Odyssée, Paris, Belin, .
- Schmiel, « Achilles in Hades », Classical Philology, vol. 82, no 1, , p. 35-37.
Sus Aquilles dins l'Antiquitat: religion[modificar | modificar la font]
- Bravo, « Une lettre sur plomb de Berezan' : colonisation et modes de contact dans le Pont », Dialogues d'histoire ancienne, vol. 1, , p. 111-187 — le culte d'Achille est évoqué à partir de la page 134.
- Hedreen, « The Cult of Achilles in the Euxine », Hesperia, vol. 60, no 3, , p. 313-330.
- Der Gott Achilleus, Heildelberg, Sitzungsberichte der Heidelberger Akademie der Wissenschaften, .
- Köller, Mémoire sur les îles et la course consacrés à Achille dans le Pont-Euxin, .
- Ohotnikov e Ostroverhov, Le Sanctuaire d'Achille sur l'île de Leuké - L'Île des Serpents, Kiev, .Modèl:Commentaire biblio
Sus Aquilles dins l'Antiquitat: representacions figuradas[modificar | modificar la font]
- Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae, Zurich-Munich-Düsseldorf, Artemis & Winkler Verlag, .
- Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae. Supplementum 2009, Düsseldorf, Artemis Winkler Verlag, .
- Delvoye, « Éléments classiques et innovations dans l'illustration de la légende d'Achille au Bas-Empire », L'Antiquité classique, t. 53, , p. 184-199.
- Lear e Cantarella, Images of Ancient Greek Pederasty, Oxon, Routledge, (édition consultée : paperback, 2010).
Sus Aquilles après l'Antiquitat[modificar | modificar la font]
- Error de Lua a Mòdul:Biblio/Comun a la línia 326: utilizacion d'una variabla globala, director..
- Katherine Callen King, Achilles: Paradigms of the War Hero from Homer to the Middle Ages, Berkeley, University of California Press, .
- Aziza, Guide de l'Antiquité imaginaire. Roman, cinéma, bande dessinée, Paris, Les Belles Lettres, .
- Barbafieri, « Hercule et Achille, héros français au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle : De la vraisemblance à l’âge classique », L'Information littéraire, Paris, Les Belles Lettres, vol. 60, no 3, , p. 43-54.
- Modèl:L'Antiquité au cinéma.


c: text/html

text:
Dimars, 8 d'agost de 2017, 03h00 Espòrt
L’arrièr dels Dragons, Tòni Gigòt, suspendut per l’AFLD e sostengut per son club e per la Federacion
© SW Ptx
Aquesta debuta d’agost marca l’entamenada de la segonda fasa en Superliga, un moment plan important pels Dragons catalans.
Gigòt suspendut!
E agost comença plan mal, amb la decision de l’Agéncia Francesa de Lucha contra lo Dopatge d’anullar la decision de la comission d’apèl de la Federacion de demesir a 3 meses l’interdiccion primièra de 24 meses de jogar a l’arrièr Tòni Gigòt non pas per un contraròtle positiu mas per aver escambiat d’un biais qu’agradava pas al contrarotlaire.
L’arrièr catalan paga probable lo conflicte entre la Federacion e l’AFLD: lo president de la Federacion a fach sa denóncia per difamacion contra un responsable de l’organisme que declarèt que lo XIII èra tocat per las presas de cocaïna: çò que correspond pas a cap de realitat.
Los Dragons, solidaris de lor jogaire, estúdian los mejans judiciaris de s’entraversar en aquesta decision negativa.
Complicat pels Dragons
Per la primièra partida del Qualificatiu, los Dragons recebián Londres a Brutus. Se vegèt pas la diferéncia entre los nivèls Superliga e Championship que los catalans tombèron dins lo fals ritme anglés. Agèron totas las penas del Mond de s’impausar 20-18. Dissabte, jogaràn cò de Warrington.
En Superliga, lo cap de fila Castleford tomba sus sa pelena fàcia a St Helens: 12-26. Los recebeires ganhan las autras 3 partidas: 32-16 per Leeds contra Wigan, 36-6 per Huddersfield contra Wakefield e 32-18 per Hull FC contra Salford.
Dins lo Bloquièr del Championship, Tolosa va ganhar a Bradford 26-10, abans d’anar afrontar Dewsbury dimenge.
La Tempèsta o empòrta tot
En NRL , la Tempèsta o empòrta tot sul passatge: la formacion de Melbourne va batre los Vaquièrs: 26-8. Los Lapinons marcan dos ensages dins las darrièras minutas per batre sul fial 26-24 los Dragons de Sant Jòrdi. Manly domina los Polets 36-18. En cap d’aficha de la 23a jornada, las oposicions Bròncos-Làmias e lo rescontre entre los primièrs dos: Tempèsta-Polets.
Alan Roch
#2 O aviái vist!
Manca juste de badinadas !
Te cal anar veiree sul site nrl.com e veiràs que lo nom de las còlhas es just la revirada en occitan de lor nom oficial !!!!!!!!
La fin de l'article me fa pensa a la badinada de Catinon e Jacotin, " la rescontre de rugbi", que se trapa sul site Catinou et Jacouti.
Lo Jornalet a ronçat un concors de badinadas per aqueste estiu.
Baste Alan Roch nous fasquèssa lo plaser de la reviscolar, el que mestreja lo lexic rugbistic.
Soi a m'ajudar de me remembrarla famosa badinada de la finala aquatica en 47 a Castras, que ploviá tan fòrt que tombava de granhòtas...

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lo 15 e lo 16 de setembre de 2017 en ligam amb las Jornadas Europèas del Patrimòni e per favorizar l'encontre del public jove amb las òbras, los artistas e las culturas d’Occitània, lo CIRDÒC de Besièrs dobrís sas pòrtas.
Lo Centre Occitan Ròcaguda (COR) d'Albi comunica :
Lo patrimòni lingüistic de l'occitan comença, per los qu'an un pauc (o completament) perdut son usatge, amb los sovenirs de joinessa, los parents, los pairins e tot lo vesinat de son enfança ; tornar prene contact amb el pòt començar per un partatge de son viscut amb d'autres, convivialament, pel plaser e tanben per tornar trapar los mots e l'usatge de la lenga.
Lo 17 de setembre de 2017 se tendrà la detzena edicion de la manifestacion Chantar e dançar a Ostana. L'idèa es simpla : passar una jornada en companhiá de la lenga e de la cultura occitana a travèrs lo cant e la dança.
La jornada es pas dedicada a d'especialistas, mas a totes los que vòlon descobrir simplament la lenga e lo cant.
Jordi Ortiz de Antonio per la Generalitat de Catalonha presentava al XIIen congrès de l'AIEO a Albi (julhet de 2017) una reflexions a l’entorn d’una pedagogia propedeutica sus la lenga occitana pels professors de primari e segondari en Catalonha.
Nos assabenta sus l'estat de l'ensenhament de la lenga en Catalonha. Aquí lo resumit de sa presentacion (sorsa AIEO) :
L’occitan, lenga pròpria d’Aran e oficiala en Catalonha tota, se regulariza a l’ora d’ara, dins lo domeni educatiu, sonque pel biais del Currículum der aranés (1998), un plan d’estudis oficial restacat a l’airal geografic e dialectal aranés, e en aranés, en questions de lenga e literatura.
L'Institut d'Estudis Occitans d'Aude organiza a Carcassona l'eveniment Escritura 2017. Un moment de rescontres e d'escambis centrat mai que mai sus la literatura occitana o los libres sus Occitània.
La manifestacion se dobrirà a l'Ostal Sirventés (79, la Trivala a Carcassona), lo dijòus 31 d'agost, a 18h30 amb l'estrena de la mòstra Las Musas de 2017 e de las òbras del Grop Aqüarèla del Cercle Occitan del País de Carcassona.
Tè Vé Òc es un site internet que propausa de reportatges en occitan. Es bailejat per Lisa Gròs.
Una emission de 13 minutas, nomada Lenga d’Òc, es realizada cada setmana.
Aqueles reportatges son bastits sus d’accions culturalas o economicas menadas principalament dins Gard, Eraut, Bocas de Ròse, mas, tot còp, la còla encargada de sa realizacion pòt anar mai luènh.
Lo CIRDÒC-Mediatèca Occitana lança un apèl a comunicacions e contribucions per las jornadas d’estudi que se tendràn a l’escasença del 90en anniversari de la creacion del Collègi d’Occitània lo 8 e 9 de decembre de 2017 a Castèlnòu d'Arri :
Creat a Castèlnòu d'Arri per Prosper Estieu e Josèp Salvat en 1927, lo Collègi d’Occitània joguèt un ròtle màger dins l'afirmacion de la modernitat occitana al sègle XX e prefigurèt los combats e questionaments de l’occitanisme contemporanèu coma los que portavan sus lo sistèma grafic, l’importància de la vitalitat literària, la contra-lectura de l'istòria de França, l'innovacion pedagogica e la fraternitat occitano-catalana.
Del 8 al 17 d'agost de 2017, cada ser a 21h30, lo Grop ÒC presenta dins lo teatre Jean Deschamps de la Ciutat de Carcassona l'espectacle son e lum Lumina.
Al programa : cavalièrs, bruèissas, dragons, unicòrns e autres animals fantastics, projeccions e efèctes especials, lo tot al servici d'una istòria que vos fa cabussar dins un raconte ligat a l'imaginari medieval dins un luòc unic al mond.
Los 1er e 2 de julhet de 2017 l'associacion Les Amis du Poulain basada a Pesenàs organizava en partenariat amb la Vila de Pesenàs, lo CIRDÒC e lo CFPCI (Centre Francés del Patrimòni Cultural Immaterial) la ronda dels totèms e gigants europèus.
Un eveniment màger pels totèms e gigants d'Occitània e de pertot.
Après mantunas annadas d'estudis, la direccion dels Bastiments de França e lo Ministèri de la cultura e de la comunicacion, an presentats lo 16 de mai de 2017 los resultats de lors recèrcas sus la colorizacion del timpan de l'abadiá de Concas.
Un documentari de Médi Bara es estat concebut. Los comentaris son de Sénher Causse arquitècte dels bastiments de França, de Dòna Delmas conservairtriz de las antiquitats e dels objèctes d'art del departament d'Avairon, de Sénher Langlois restaurator agreat dels monuments istorics, e tanben del Fraire Jean Régis Harmel, abat, e de Pierre Séguret.
Ongan los Rescòntres occitans en Provença organizats per l'IEO e lo CREO-Provença, se debanaràn al centre de vacanças « Le Brudou » del diluns 31 de julhet (acuèlh a 19h) al diluns 7 d’agost de 2017.
Las tematicas dels talhièrs organizats son multiplas : lenga pel teatre, patrimòni, dança, toponimia, escrich e oralitat, cant, conte, environament, musica, cosina...
E los animators nombroses : Joan-Pèire Baquié, Chantau Forniller, Joan-Pèire Spies, Rotland Pecot, Eliana Tourtet, Joan Marotta, Mario Leccia, Nicolas Lelong, Mirelha Alliaud, Jòrgi Camani, Celina Baquié, Felip Martel, Pèire Brechet, Bernat Roche, Joan Marotta, Nicolas Lelong, Choa Braxmeyer, Regina Baquié...
Dins sa revista numèro 7 dels meses de mai e junh de 2017 lo conselh regional de la region Occitània presentava lo festenal Total Festum.
En junh de 2017, Total Festum (la fèsta de la catalanitat e de l’occitanitat) festejarà sos 12 ans. Tot comencèt en 2006, dins l’anciana region Lengadòc-Rosselhon, amb una volontat politica de crear un eveniment fòrt, regulièr : un rendez-vos annadièr per la mesa en valor de las lengas del territòri regional. La data de la sant Joan es estada causida coma simbòl de renaissença e de jovença.
La Chambra d’òc, per sostenir l’inscripcion de la Lenga d’òc dins la lista de l'UNESCO : Patrimòni Immaterial a risca d'extincion, e per contunhar d'obrar per la lenga après las manifestacions recentas "Anèm Òc ! per la lenga occitana" (Montpelhièr, Tolosa, Besièrs, Carcassona...) organiza cada an de caminadas.
Es un projècte concebut e représ dempuèi 2009 per l'IEO 04-05 Espaci Occitan dels Aups. Ongan, en 2017, se fa per la darrièra annada.
Lo dimècres 6 de setembre de 2017, sala d’Actes de la Casa del Mar a Barcelona (C/Albareda, 1, 08004), de 9h00 a 14h00 se debanarà la jornada « L’occitan a l’escòla de Catalonha ».
Los destinataris d'aquela jornada de formacion son los mèstres de primària e professors d’educacion segondària. Mai que mai los que trabalhan dins de matèrias ligadas a l'ensenhament de las lengas.
La plega de IEO de 2017 es en soscripcion fins al 25 d'agost al prètz de 49 èuros.
Ongan quatre libres son editats amb un novèl vengut, Miquèu Arnaud :
- Sèrgi Labatut, Cronicas de Viatge, A tots n°209, 104 paginas
- Joan Ganhaire, Un tant doç fogier, A tots n°210, 144 paginas
- Miquèu Arnaud, Quora la matèria..., A tots n°211, 312 paginas
- Romieg Jumèu, L’esclargiera, A tots n°212, 160 paginas
Lo CIRDÒC comunica. Rendètz-vos a Castèlnòu d'Arri pel final de Total Festum, los 8 e 9 de julhet de 2017.
Lo CIRDÒC vos espèra aquesta dimenjada pel final del festenal regional Total Festum.
Un pauc d'istòria. Dins la revista Lo Lugarn numèro 69 (automne de 1999) Ives Roqueta balhava qualques unes de sos remembres. Torna sus qualques tempses fòrts, coma las garrolhas al dintre de l'IEO, los primièrs libres editats. Aquelas nòtas, anecdòtas, uèi nos assabentan sus l'occitanisme dels tres decennis que van de 1950 entrò a 1980. De legir per melhor comprene las posicions de cadun.
Dins la revista Lenga 78 (2015), Règis Labedan presenta son trabalh sus las « Transmission e representacions de la lenga occitana dins una comuna de la periferia tolosenca (Florenç, Nauta Garona) ». Tornam publicar aicí l'introducion.
Per las personas e las organizacions qu'an coma tòca la defensa e lo desvolopament de la lenga occitana, un dels primièrs enjòcs es de conéisser la situacion actuala de las practicas e de las representacions de la lenga. Aquò es necessari per poder apuèi afirmar la question de la lenga occitana coma objècte politic e obrar sus la socializacion e la transmission de la lenga. Aquò es una de las rasons de la causida del objècte d'aquel estudi.
Un article del Grelh Roergàs - Decembre de 1997 - Pagina 21
Un òme, una òbra - Majoral Pèire-Celestin Delrieu (1915-1991)
Pèire-Celestin nasquèt a Santa Maria del Cantal. Comencèt sos estudis a Sant Flor e las butèt a Clarmont. Militari per dever patriotic, puèi professor, se metèt sul tard a estudiar e ensenhar sa lenga d'òc. Meteissament se botèt a l'escriure. Son òbra abondosa e de qualitat li meritèt la cigala d'òr de majoral del felibrige en 1982. Relevava aital la cigala veusa d'Enric Mouly. Pèire-Celestin èra al Grelh Roergàs dempuèi fòrça temps, grand amic del Roergue e fidèl a totes nòstres Acamps. Lo Grelh Roergàs l'oblida pas.
Lo dimècres 31 de mai de 2017 debuta a Tula lo festenal Balad'òc 2017 que s'acabarà dissabte 3 de junh.
Après lo succés de la primièra edicion en 2016, la vile decidiguèt de persegre l'aventura d'aquel festenal dedicat a la cultura occitana lemosina.
Al programa, sus 4 jorns : balètis, contes, projeccions, discucions, descobèrtas gastonomicas, conferéncias...
Page 5 of 22


text:
Dissabte, 28 de genièr de 2017, 03h00 Societat,Lenga,Escòla
Provença > Comtat de Niça > Costiera Niçarda
L. Revèst, professor d’occitan mentonasc a mes en valor o cors de Lenga d’Òc au collègio Vento e l’occitan dau país mentonasc per a mesma ocasian en prepausar a la classa de 5a + 3a (ensenhament de complement, apelat avansh «opcian»), de participar a aquel eveniment dijòus passat.
O responsable dau Centre Cultural Occitan País Nissart e Alpenc —egalament professor d’occitan niçard dintre o stabliment Sasserno a Niça—, Cristòu Daurore, a fach o despiaçament per explicar l’originalitat d’aquesta dictaia interregionala, realizaia despui 20 anes dintre tot o spaci occitan dau Piemont occitan en Itàlia fins a l’endrech que l’occitan es lenga oficiala, en Val d’Aran (despui de 1990) e cooficiala en Catalonha (damb o catalan despui de 2006) en Espanha.
Es a primiera vòta qu’es organizaia a Mentan dins l’encastre d’u corses au collègio Vento.
U collegians an participat a la dictaia, una còpia sensa error (20) e de pròpi bons resultats (de 19,5 a 17) per u autres! E subretot un 100% de collegians satisfaches!
Un extrach d’un tèxt occitan vivaroalpenc (mentonasc) A legenda dau Pescaluna scrich per o professor e adaptat au nivèl d’u collegians es estach prepausat per l’ocasian. Tanben, o tèxt d’a dictaia es estach registrat e serà difusat sus a webràdio occitana basaia a Niça, Ràdio Nissapantai.com.
Una ocasian de mai de scríver e sentir a lenga dau Prèmi Nobel de Literatura de 1904, Frederic Mistral, e de veire que l’occitan es una lenga de creacian.
Laurenç Revèst
Òsca pels coratjoses del País Niçard e de Provença que contunhan de luchar a suberna per la lenga!


text:
Mousseaux-lès-Bray
Mousseaux-lès-Bray es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Mousseaux-Los-Bray es una municipalitat limitrophe de Bray-sus-Seine, coma lo sieu nom l'indica. S'estend a l'oèst de Bray-sus-Seine.
Mousseaux-les-Bray est une commune limitrophe de Bray-sur-Seine, comme son nom l'indique. Elle s'étale à l'ouest de Bray-sur-Seine.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
dimecres, 24 de desembre de 2008
BON NADAU E ERÒS AN NAU 2009
Era U.E. Bossòst desire un Bon Nadau e un eròs an nau 2009 entà toti.
Publicat per U.E.B. a 8:34 1 comentari:
dilluns, 22 de desembre de 2008
Passam a 1/8 de finau fàcilment
Passam a 1/8 de finau sense guaires problemes. Partit fàcil eth jogat aguest dissabte en Cierp dauant der Estadens. Era U.E. Bossòst dominèc es 90 menuts deth partit. Podíem auer artenhut ua golejada s’auessem estat mès encertadis dauant era porteria contraria. Ath delà eth portèr der Estadens siguèc eth milhor jogador tamb arturades fòrça bones. Eth nòste portèr Monchi siguèc un espectador mès deth partit, pràcticament non toquèc cap de pilota. Es gols siguèren marcadi per Moha en minut 38 en aprofitar ua passada laguens der àrea, Felipe en minut 50 en transformar un clar penalty e Moha en un xut laguens der àrea en minut 58. Eth partit quedèc sentenciat enes prumèrs minutes dera dusaua mietat, d’aquiu enquiath finau multiples ocasions entà marcar gols, mès non acertèrem.
Ara descansam sonque aguesta dimenjada. Tornam a jogar ath començament der an 2009.
Eth pròplèu partit jogam en casa dauant er Isle en Dodon. Partit : dissabte 3 de gèr tàs 20 :00 ores.
Huelha deth partit:
U.E. Bossòst 3 – A.SP. Estadens 0
U.E. BOSSÒST: Monchi, Marc (60’ Borja), J. Carlos (60’ Filloy), Viló, Felipe, Jorge, Adrian H., Alex , Moha, Ariel (60’ Eduardo), Pèir.
Trainer: Jordi
Ara descansam sonque aguesta dimenjada. Tornam a jogar ath començament der an 2009.
Eth pròplèu partit jogam en casa dauant er Isle en Dodon. Partit : dissabte 3 de gèr tàs 20 :00 ores.
Huelha deth partit:
U.E. Bossòst 3 – A.SP. Estadens 0
U.E. BOSSÒST: Monchi, Marc (60’ Borja), J. Carlos (60’ Filloy), Viló, Felipe, Jorge, Adrian H., Alex , Moha, Ariel (60’ Eduardo), Pèir.
Trainer: Jordi
Estadens A.Sp.: Bonora I, Chowah, Carlier, Touzet (60' Martins II), Segu, Souquet, Boudraa, Bonora II, Martins I, Brungard, Choquart.
Trainer: Dutreich J. Louis
Gols : 1-0 Moha (38’), 2-0 Felipe (50’ p.), 3-0 Moha (58’).
Tarjetes auriòles: Alex (85')
Arbitre : Castro Antoine.
Arbitre : Castro Antoine.
Publicat per U.E.B. a 8:27 Cap comentari:
divendres, 19 de desembre de 2008
Eth partit dauant er Estadens se jogarà en Cierp
Ath finau degut ara nhèu qu'auem en Bossòst, eth partit de 1/16 de finau dera Copa de Comminges se jogarà en terren de joc de Cierp, deman dissabte 20 de deseme tàs 20:00. Aguest ei er unic partit que quede d'aguesta eliminatòria. Sortejat dejà es 1/8 de finau, eth guanhador d'aguest partit jogarà en Estancarbon dauant deth Landorthe-Estancarbon. Açò serà en an 2009, dissabte 10 de gèr tàs 20:00.
Dam fòrça gràcies ara directiua deth Cierp e ath sòn ajuntament pes facilitats dades entà que se jogue aguest partit en sòn terren de jòc.
Publicat per U.E.B. a 14:32 Cap comentari:
dilluns, 15 de desembre de 2008
Mos empaten a darrèra ora
Quin domatge!, a darrèra ora mos empaten un partit qu’er equip portaue controlat.
Partit dominat per nosati enes 90 menutes; non sabèrem concretar es múltiples ocasions qu’auèrem dauant era porteria deth Boussens e ath finau passèc ac qu´auie de passar . Atau, ena prumèra part, auèrem ua clara ocasion d’Adrian R. que tot solet dauant deth portèr Comas, xutèc contra eth sòn còs; en ua falta Polilla hèc a empleà-se a Comas que desvièc entà cornèr; Adrian H. en un bon xut e un aute viatge Comas entà cornèr; Moha non arribèc a plaçar era pilota per molt poc laguens dera porteria; eth portèr Comas cometèc un error en un control e era pilota la treiguèc dera madeisha línea de gol. Tot açò ena prumèra mietat e eri solet s’apropauen en bèra falta o cornèr. Ena dusaua mietat er equip continuèc eth son domini e atau, ena menuta 65, en ua jogada pera banda de J.Carlos en sòn centre, l’agarrèc tamb era esquèrra Felipe des de laguens der àrea e marquèc un gran gol. Semblaue qu’auiem hèt lo més difícil, marcar e metemos per dauant. Era U.E. Bossòst continuèc en tot cercar eth gol. Adrian H., xutèc des de dehòra der àrea, eth son xut passèc a toca deth garròt ; ac madeish le passèc a Adrian R.. Eth nòste portèr Monchi, lèu non auie tocat era pilota en tot eth partit, ère un espectador mès. Ena menuta 86 ena soleta jogada qu’eth Boussens caushiguèc ena nòsta àrea, marcaue eth 1-1. D’aquiu ath finau sonque pògues menutes entà poder canviar eth resultat. Aguest empat ei totaument injust, eth Boussens ath finau deth partit reconeishie qu’auiem d’auer guanhat fàcilment, mès enguan, mos còste fòrça marcar gols, se creen es ocasions mès non marcam. Èm es reis der empat: portam 5. Ara ,èm classificadi en 5au lòc tamb 20 punts, empatadi tamb er Encausse; B.Luchon seguís prumèr tamb 28 punts, seguit de prop der Isle en Dodon tamb 27 punts.
Eth pròplèu partit jogam en principi en casa, partit de Copa de Comminges 1/16 de finau dauant der Estadens. Partit : dissabte 20 de deseme tàs 20 :00 ores.
S´eth terren de jòc ei impracticable (aué ei plen de nhèu) s’aurà d’invertir eth partit e jogar en Estadens.
Huelha deth partit:
U.E. Bossòst 1 – E.S. BoussensMancioux 1
U.E. BOSSÒST: Monchi, Marc, J. Carlos, Viló, Felipe, Polilla, Jorge, Adrian H., Alex (58’ Ignasi), Adrian R. (77’ Filloy), Moha (67’ Ariel).
Trainer: Jordi
Partit dominat per nosati enes 90 menutes; non sabèrem concretar es múltiples ocasions qu’auèrem dauant era porteria deth Boussens e ath finau passèc ac qu´auie de passar . Atau, ena prumèra part, auèrem ua clara ocasion d’Adrian R. que tot solet dauant deth portèr Comas, xutèc contra eth sòn còs; en ua falta Polilla hèc a empleà-se a Comas que desvièc entà cornèr; Adrian H. en un bon xut e un aute viatge Comas entà cornèr; Moha non arribèc a plaçar era pilota per molt poc laguens dera porteria; eth portèr Comas cometèc un error en un control e era pilota la treiguèc dera madeisha línea de gol. Tot açò ena prumèra mietat e eri solet s’apropauen en bèra falta o cornèr. Ena dusaua mietat er equip continuèc eth son domini e atau, ena menuta 65, en ua jogada pera banda de J.Carlos en sòn centre, l’agarrèc tamb era esquèrra Felipe des de laguens der àrea e marquèc un gran gol. Semblaue qu’auiem hèt lo més difícil, marcar e metemos per dauant. Era U.E. Bossòst continuèc en tot cercar eth gol. Adrian H., xutèc des de dehòra der àrea, eth son xut passèc a toca deth garròt ; ac madeish le passèc a Adrian R.. Eth nòste portèr Monchi, lèu non auie tocat era pilota en tot eth partit, ère un espectador mès. Ena menuta 86 ena soleta jogada qu’eth Boussens caushiguèc ena nòsta àrea, marcaue eth 1-1. D’aquiu ath finau sonque pògues menutes entà poder canviar eth resultat. Aguest empat ei totaument injust, eth Boussens ath finau deth partit reconeishie qu’auiem d’auer guanhat fàcilment, mès enguan, mos còste fòrça marcar gols, se creen es ocasions mès non marcam. Èm es reis der empat: portam 5. Ara ,èm classificadi en 5au lòc tamb 20 punts, empatadi tamb er Encausse; B.Luchon seguís prumèr tamb 28 punts, seguit de prop der Isle en Dodon tamb 27 punts.
Eth pròplèu partit jogam en principi en casa, partit de Copa de Comminges 1/16 de finau dauant der Estadens. Partit : dissabte 20 de deseme tàs 20 :00 ores.
S´eth terren de jòc ei impracticable (aué ei plen de nhèu) s’aurà d’invertir eth partit e jogar en Estadens.
Huelha deth partit:
U.E. Bossòst 1 – E.S. BoussensMancioux 1
U.E. BOSSÒST: Monchi, Marc, J. Carlos, Viló, Felipe, Polilla, Jorge, Adrian H., Alex (58’ Ignasi), Adrian R. (77’ Filloy), Moha (67’ Ariel).
Trainer: Jordi
E.S. BoussensMancioux : Comas, Raufast, Beleknaoui, Puyo, Bressel, Saliba, Berges, Mehhouti, Massat (30’ Alcayna), Hritane, Marti.
Trainer : Ortega Stephane
Gols : 1-0 Felipe (65’), 1-1 Marti (86’).
Arbitre : Desprats Serge.
Publicat per U.E.B. a 8:52 Cap comentari:
diumenge, 7 de desembre de 2008
Partit non jogat
Aguest dissabte 6 de deseme eth partit entre era U.E. Bossòst e er Isle en Dodon non s'ha pogut jogar per maus condicions deth terren de jòc. En totau , s'han suspenut 5 partits de 6; sonque s'a jogat eth Gourdan 3 - B. Luchon 3.
Eth pròplèu partit jogam en Bossòst dauant eth Boussens eth dissabte 13 de deseme tàs 20:00.
Publicat per U.E.B. a 19:54 Cap comentari:
dilluns, 1 de desembre de 2008
Dehòra dera Copa de Midi
Ena aguest 4au tour dera Copa de Midi, semblaue que mos auie tocat un bon sorteig. Ath finau, derròta contundent per 3-0.
Eth partit siguèc jogat en un terren bastant dolent, tamb fòrça hanga, que mos perjudiquèc fòrça a nosati. Eth St. Lys pendent tot eth partit joguèc ath màxim e se trobèc fòrça ben en terren de jòc, ath contrari de nosati. Era U.E. Bossòst en prumèr minut auèc era mès clara ocasion deth partit : Moha solet dauant era porteria xutèc enta dehòra. Eth St. Lys, jogaue un fotbòl directe, pilotes as sòns delanters Lecussan e Gomes que mos metíen en fòrça problèmes. Atau, ena minuta 30, Gomes marcaue eth 1-0. Tamb aguest resultat s’arribaue ath descans. Ena dusaua mietat dominèren més eth jòc, e semblaue que controlàuem eth partit, mès en un contraatac ,eth madeish Gomes marcaue eth 2-0. Quedauen 20’ e er equip intentèc ath màxim remontar eth marcador mès non mos acompanhèc era sort; per dus viatges es xuts d’Ariel e Felipe anèren tath garròt.Ath finau en un cornèr eri marcauen eth 3-0, resultat damb eth que s’arribaue ath finau. Peth jòc que se vedèc eth resultat semble exagerat més fotbol ei fotbol. Eth St. Lys s’adaptèc molt milhor as condicions deth partit. Ben, quedam eliminadi d’aguesta Copa de Midi, sabem que non ei ua competicion entà poder guanhar, mès er equip encara auie talents d’arribar mès luenh; enguan a estat er an qu’auem arribat ath 4au tour. Ara mos tòque pensar en campionat e ena Copa de Comminges.
Eth pròplèu partit tornam entara Liga deth Districte ; jogam en casa dauant er Isle en Dodon ( tresau classificat ). Partit : dissabte 6 de deseme tàs 20 :00 ores.
Huelha deth partit:
St. Lys 3 – U.E. Bossòst 0
St. Lys:Brigard, Setiao, Torres, Camp, Joyeux, Liotta, Naeye, Senat, Lecussan, Gomes, Garcia. Remplaçants:Derri, Martins, Labouret.
Trainer : Gouilleau Vivian
Eth partit siguèc jogat en un terren bastant dolent, tamb fòrça hanga, que mos perjudiquèc fòrça a nosati. Eth St. Lys pendent tot eth partit joguèc ath màxim e se trobèc fòrça ben en terren de jòc, ath contrari de nosati. Era U.E. Bossòst en prumèr minut auèc era mès clara ocasion deth partit : Moha solet dauant era porteria xutèc enta dehòra. Eth St. Lys, jogaue un fotbòl directe, pilotes as sòns delanters Lecussan e Gomes que mos metíen en fòrça problèmes. Atau, ena minuta 30, Gomes marcaue eth 1-0. Tamb aguest resultat s’arribaue ath descans. Ena dusaua mietat dominèren més eth jòc, e semblaue que controlàuem eth partit, mès en un contraatac ,eth madeish Gomes marcaue eth 2-0. Quedauen 20’ e er equip intentèc ath màxim remontar eth marcador mès non mos acompanhèc era sort; per dus viatges es xuts d’Ariel e Felipe anèren tath garròt.Ath finau en un cornèr eri marcauen eth 3-0, resultat damb eth que s’arribaue ath finau. Peth jòc que se vedèc eth resultat semble exagerat més fotbol ei fotbol. Eth St. Lys s’adaptèc molt milhor as condicions deth partit. Ben, quedam eliminadi d’aguesta Copa de Midi, sabem que non ei ua competicion entà poder guanhar, mès er equip encara auie talents d’arribar mès luenh; enguan a estat er an qu’auem arribat ath 4au tour. Ara mos tòque pensar en campionat e ena Copa de Comminges.
Eth pròplèu partit tornam entara Liga deth Districte ; jogam en casa dauant er Isle en Dodon ( tresau classificat ). Partit : dissabte 6 de deseme tàs 20 :00 ores.
Huelha deth partit:
St. Lys 3 – U.E. Bossòst 0
St. Lys:Brigard, Setiao, Torres, Camp, Joyeux, Liotta, Naeye, Senat, Lecussan, Gomes, Garcia. Remplaçants:Derri, Martins, Labouret.
Trainer : Gouilleau Vivian
U.E. BOSSÒST: Monchi, Borja, Pablo, Marc, Felipe, Polilla, Iglesias, Eduardo (40’ Fernando), Moha, Alex e Ariel (40’ Ruben).
Trainer: Jordi
Gols : 1-0 Gomes (30’), 2-0 Gomes (70’), 3-0 Liotta (89’)
Arbitre : Gier Jacques.
Publicat per U.E.B. a 9:01 Cap comentari:
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
Lengas semiticas
Las lengas semiticas son una familha de lengas d'Africa e d'Asia e quitament d'Euròpa (a Malta). Fan partida de la familha mai larga de las lengas afroasiaticas.
Las mai conegudas son l'amara e d'autras lengas d'Etiopia e Eritrèa, l'arabi, lo maltés, l'ebrieu, l'aramèu e ancianament l'akkadian, lo fenician, l'assirian... Mas i a un grand nombre de lengas semiticas, tant dins l'espaci coma dins lo temps.
Fogal[modificar | modificar la font]
La lengas semiticas son la sola branca de l'afroasiatic que, abans l'expansion de l'arabi en Africa al sègle VII, se trobava essencialament en Asia, mas tanben dins una pichona part d'Africa amb las lengas semiticas etiopianas (dins de regions d'Eritrèa e Etiopia). Certans universitaris pensan qu'a una epòca antica (o preïstorica), de locutors del semitic passèron la mar Roja per anar del sud d'Arabia cap a Eritrèa e Etiopia, mentre que d'autres, coma A. Murtonen (seguit per Martin Bernal), contèstan aquela vision e suggerisson que la branca semitica es ben originària d'Etiopia (doncas près del fogal african de l'afroasiatic) e que se seriá difusada durant lo Neolitic en Arabia e a l'Orient Mejan.


text:
Era U.E. Bossòst deishèc escapar es prumèrs punts dera sason en sòn camp. En un partit dominat completament per equip aranès, ath finau resultat d’ empate a 1. Cau díder qu’eth camp ère tamb fòrça aigua pera pluja queiguda e açò perjudic sustot ara U.E. Bossòst. De totes formes, ena prumèra mieja part eth Landorthe non chutèc ena porteria de Juanmi. Nosati, tas 10 minutes tamb un bon remate d’Ignasi, eth portèr desviaue entà cornèr ; en ua auta jogada remate de cap de Liaño que se n´anèc dehòra per poc. Ena minuta 25, Ignasi d’un chut ras e colocat marcaue eth 1-0. En dues jogades eth terreny mos perjudic, era pilota se quedèc parada en aigua, e Pèir e Jon non poguèren rematar en bones condicions molt a prop dera porteria contraria. Ena dusaua meitat continuèc eth domini deth jòc per part dera U.E. Bossòst, eth Landorthe s’apropèc en ua ocasión tamb bona parada per part de Juanmi. Sabiem que no mos podiem confiar tamb eth 1-0 e cercauem ampliar eth marcador, bones ocasions per part de Adrian e Ariel pero non poguèrem marcar. Ua entrada d’un defensa deth Landorthe hèc a quèir Adrian laguens der àrea, er arbitre fiulèc era falta mès dehòra der àrea. Lèu dera minuta 90 en ua falta de fòrça luenh, era pilota toquèc era defensa e anèc tara linea de cornèr, Juanmi gesquèc entà evitar eth cornèr e degut ath terren de jòc, esguislèc fòrça e s’emportèc era pilota e eth jogador contrari; penalti clar que Saux tirèc entà marcar eth 1-1. Joguerem 4 minutes mès, en que un remate de cap de Filloy passèc a prop deth garrot. Ath finau 1-1 en un partit en qu´er equip contrari auèc fòrça sort entà non gèsser derrotat de Bossòst. Bon comportament per part dera nòsta aficion damb un temps fòrça dolent, tostemp animant ath nòste equip. Dam es gràcies peth sòn support. Era clasificacion : St. Gaudens 22, Isle en Dodon 19, B. Luchon 18, U.E. Bossòst 17. Eth plòpèu partit jogam eth diuendres 14 de deseme en Bossòst tàs 20 :30 contra er equip Labarthe de Riviere.
Huelha deth partit :
U.E Bossòst 1 – Ent. Landorthe 1
U.E. Bossòst: Juanmi, J. Carlos, Chapo, Cuny, Felipe, Liaño, Filloy (70’ Ariel), Jon (85’ Eric), Ignasi , Pèir, e Alex (45’ Adrian)
Trainer: Jordi
Ent. Landorthe: Lacaze, Beautes, Matilla, Aspe, Saux, Boulogne, Tombini, Vinsonneau, Pauchenne, Sanchez, Dupuy. Remplaçants : Aouam, Soubiran
Trainer: Lacaze Gerard
Arbitre : Marty Michel
Gols : 1-0 Ignasi (25’), 1-1 Saux (90’ p.)
Tarjeta auriòla : Sanchez (40’), Ignasi (50’), Saux (75’)


text:
Economia d'Estònia
Estònia, un país membre de l'Union Europèa dempuèi lo 1èr de mai de 2004, a una economia de mercat modèrna e un dels mai anautits nivèls de renda per capita de la region del Mar Baltica.[1] L'actual govèrn a seguit politicas budgetàrias consistentas qu'an garantit de budgèts equilibrats e deute public redusit.[1] L'economia se beneficia de la fòrça dels sectors de electronica e de telecomunicacions e dels fòrts laces comerciales amb Finlàndia, Suècia, Russia e Alemanha.[1] Mai de 67% del PIB estonian deriva del sector de servicis, 28% de la indústria e près de 5% del sector primari, en comprenent l'agricultura.
La prioritat del govèrn es manténer las nautas taxas de creissement annal, que se mantenguèron en mejana en 8% entre 2003 e 2007. Lo país traversèt una recession en 2008 en partida coma resultat de la retraccion en l'economia mondiala a causa de la crisi al mercat immobiliària nòrd-american.[1] Lo PIB contractèt 14,3% en 2009, mas actualament lo país a una de las pus nautas taxas de creissença d'Euròpa, en granda mesura mercés a l'aument de las exportacions e de l'inversion estrangièra, sustot après substituir la corona estoniana, en vigor dempuèi lo 1992, pel èuro lo 1 de genièr del 2011.[1]
Mai de 67% del PIB d'Estònia deriva del sector dels servicis, 28% de l'industria e 5% del sector primari, inclusent l'agricultura.
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0, 1,1, 1,2, 1,3, 1,4 et 1,5 CIA, « The World Factbook » (consultat en 31 de març de 2016)
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html


text:
La Sant-Blasi : Pesenas, carnaval 2009 / Théâtre des Origines avec Ocdiovisuel [Film documentari]
Théâtre des origines
Reportatge vidèo realizat per Ocdiovisuel (Serinhan) sul carivari de la Sant Blasi qu'inaugura lo periòde carnavalenc a Pesenàs.
La fèsta de la Sant Blasi s'inscriu dins las « Temporadas » de Pesenàs, reactivacions artisticas de las fèstas ritualas ligadas als cicles calendaris (Sant Blasi e Carnaval a la prima, Sant Joan d'estiu, Martror a la Totsants, etc.) dins l'encastre d'un projècte de recèrca e transmission del patrimòni cultural immaterial regional.
Las Temporadas foguèron portada pel Théâtre des Origines fins a 2014, puèi pel Collectiu Temporadas.
Al moment del carivari de 2009, Claude Alranq teniá lo ròtle de Sant Blasi, lo sant patron de Pesenàs.


text:
04 février 2018
Hialat perdut / Réseau perdu
La nueit que's minjava aqueth dia hred e emplogit de genèr. Que me'n tornavi en m'esdeburant. Dab los contravents barrats, los ostaus deu vesiat qu'èran com los lugrans estupats d'un mondòt desanat e sonque las autòs qui esliçavan suus camins que hasèn drin de lutz en descampa. E que cadoi lavetz, plen de nostalgia, hens los sovièrs luenhècs deu temps mainadèc. Que vedoi a la Laurença de Feugàs, l'aubergista deu quartièr, suu solar de l'ostau, bèra dauna deu pèu blanc escricada e arcuelhiva, qui hasè quate istuèras dab tots los qui... [Lire la suite]


text:
Tai chi
Lo tai chi[1] o tai chi chuan (pinyin tàijíquán) es un art marcial «intèrne» d'origina chinesa, que cerca lo mestratge e la manipulacion de l'energia vitala sonada qì (o chi). Se diferéncia pauc del qi gong (o chi gong), e es de còps considerat coma una simpla varianta seuna.
Jos sas fòrmas mai popularas, se limita sovent a una simpla gimnastica de santat.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Josiana Ubaud, Diccionari ortografic, gramatical e morfologic de l'occitan, Trabucaire, 2011


text:
plaque de cuisson plaque 1 plaque de cuisson mixte gaz induction but cpv.
plaque de cuisson plaque plaque de cuisson gaz boulanger pji.
plaque de cuisson plaque cm 5 1 foyer wok plaque de cuisson vitroceramique en anglais mwo.
plaque de cuisson moda plaques plaque de cuisson induction conforama xin.
plaque de cuisson plaque nexus 4 plaque de cuisson vitroceramique en anglais hii.
plaque de cuisson plaque table 4 f plaque de cuisson mixte gaz induction but bvr.
plaque de cuisson table 4 foyers far far plaque traduire plaque de cuisson en anglais pwb.
plaque de cuisson plaque de cuisson avec hotte aspirante integree iip.
plaque de cuisson a poser plaque 2 plaque de cuisson au gaz commercial bdy.
plaque de cuisson plaques plaque de cuisson electrique portable carrefour olk.
plaque de cuisson plaque induction plaque de cuisson gaz ikea hkef.
plaque de cuisson plaque 2 plaques plaque de cuisson au gaz butane xha.
plaque de cuisson bloc pour kitchenette plaque x plaque de cuisson gaz maroc guo.
plaque de cuisson f x ha table plaque plaque de cuisson au gaz commercial rbd.
plaque de cuisson table 5 plaque de cuisson portable pas cher uaw.
plaque de cuisson plaque a cm ts ix plaque de cuisson four ikea ngi.
plaque de cuisson plaque bosh euros plaque de cuisson induction en anglais wjn.
plaque de cuisson plaque plaque de cuisson vitroceramique but whef.
plaque de cuisson plaque table 2 watts plaque de cuisson mixte gaz induction vri.
plaque de cuisson plaque buyer plaque de cuisson vitroceramique boulanger iup.
plaque de cuisson poser plaque int gr e for plaque plaque de cuisson vitroceramique ou induction ggq.
plaque de cuisson plaque whirlpool plaque de cuisson gaz whirlpool sig.
plaque de cuisson plaque 4 foyers plaque de cuisson mobile npy.
plaque de cuisson scription limit plaque 5 foyers plaque de cuisson induction en anglais vpd.
plaque de cuisson plaque 4 plaque de cuisson mixte gaz induction scholtes qkp.
plaque de cuisson plaque plaque de cuisson au gaz commercial zkx.
plaque de cuisson table 4 plaque de cuisson au gaz viking trn.
plaque de cuisson plaque plaque de cuisson en anglais pxr.
plaque de cuisson plaque a a induction atts plaque de cuisson induction 2 feux zwh.
plaque de cuisson plaque 4 cm plaque de cuisson vitroceramique portable efwy.
plaque de cuisson plaque plaque de cuisson gaz ikea efmef.
plaque de cuisson plaque plaque de cuisson au gaz propane cgx.
plaque de cuisson plaque plaque de cuisson portable boulanger smx.
plaque de cuisson table 4 foyers far far plaque plaque de cuisson gaz but rtg.


text:
02 novembre 2017
L’occitan (lo basc e lo peitavin santongés) de Novèla-Aquitania
L’occitan lemosin es pas al programa ! Aquí en Limosin, ara qu’existissèm pas mai, lo jornal de la Region que recebèm dins nòstras bòstias a lètras se sona Nouvelle-Aquitaine. Enfin, lo recebon solament los qu’an pas pegat un « no pub » (ai botat un « pas de reclama », mas lo factor sembla de pas voler comprene !), si que non, i an pas dreit ! Aqueste jornal, coma èra lo cas per la Lettre du Limousin, es reservat als bon ciutadans qu’acceptan, ara dos còps la setmana, lo tapon de... [Lire la suite]
21 août 2015
Quinquanèla lemosina
Jan Marc Simonin, illustracion per Melhau, Petit e Simeonin, Glòria de la mòrt, Plein Chant, 2002 Corta istòria d’una tentativa mancada per reviscolar la reivindicacion occitanista en Lemosin (septembre de 2013-julhet de 2014) De còps que i a, sens censura particulara, d’iniciativas collectivas qu’an fach quinquanèla s’escafan de la memòria talament regde regde que los quites actors se podon demandar se quicòm es estat vertadièrament, o s’èra pas un sòmi. ... [Lire la suite]


text:
1036
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1036 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Mòrt dau califa Ali az-Zahir (13 de junh) que moriguèt de la pèsta. Son fiu de 7 ans, Al-Mustansir Billah, li succediguèt sota la regéncia de sa maire. La Cort venguèt rapidament un luòc d'afrontament entre lei diferentei faccions de l'elèit fatimida.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Confitura
La confitura es une confisariá obtenguda, mai sovent, fasent còire dins un grasal de fruchs, a vegada desossats trocejats, amb un pes equivalent de sucre. Est una tecnica de conservacion dels aliments pels fruchs mia fragils, es tanben un mejan de consomir de fruchs astringents coma lo codonh o amars coma la bigarada.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
En 73 ApC, Plini lo Vièlh dins son Istòria naturala evòca las receptas de conservacion de son epòca: cosesons de fruchs dins de mèl, siròp o vin de rasim. Al sègle IV, Palladi dins son tractat sus l'agricultura De Re Rustica evòca el tanben des receptas de fruchs cuèchs.
Vers l'an mila, mejans lo mond arab, lo sucre (de cana, en cristal) es introduch en Euròpa e las confituras. A l'Edat Mejana, lo nom « confituras » designa totas confisariás realizadas a partir d'aliments cuèchs dins de sucre, de siròp o de mèl: bonbons, fruchs confits, eca. La confitura d'uèi èra alara un « eleucterium », significa « medicament de lecar ». Originària de la farmacopèa araba èra utilizada coma una cura.
Longtemps considerat coma un produch de luxe, las confituras se banalisan al començament del sègle XIX mercé a la descobèrta del sucre de bledaraba. Uèi, son consideradas coma un aliment de plasir, d'interés nutricional pro fèble: contenon fòrça de glucids e un pauc de fibras. Gaireben totas las vitaminas son eliminadas a la coseson.
Tecnicas de fabricacion[modificar | modificar la font]
Los fruchs son plaçats dins un grasal e bolhits amb l'equivalent de lor pes en sucre (o equivalent en poder sucrant en fructòsa) fins a que la mescla venga espèça. La confitura es versada, encara bolhissenta, dins de pòts cobèrt d'un tapador.
Lo grasal de confitura es tradicionalament de coire per que se realize un melhora presa de la confitura[1] e de forma un pauc encasat per facilitar l'evaporacion de l'aiga contenguda dins los fruchs. Lo grasal de coire assegura una melhora gelificacion que las moleculas de pectinas forman de ligams ionics amb l'ion coire (Cu2+) per s'assemblar. Mas lo coire libèra de Cu2+ pendent la coseson, las pectinas van se fixar mejans d'ions e asseguron una melhora presa[2]. Aquel mecanisme fonciona de biais identic amb l'ion calci Ca2+.
Refregissent, la confitura se solidifica jos l'accion gelificanta de la pectina dels fruchs. Pòt èsser necessari de n'apondre (o d'apondre un gelificant coma l'agar agar) quans s'utiliza pas que de fruchs paures en pectina coma las cerièras, las fragostas, las peras o la rebarba per exemple. Quand s'utiliza de fuèchs doces coma lo codonh, lo kiwi, lo persec, o la pera, es tanben possible d'apondre un acidificant (mai sovent de chuc de citron) per empachar la formacion de cristals de sucre.
Conservacion[modificar | modificar la font]
Las confituras essent, dins lo passat, lo mejan privilegiat per conservar los fruchs mai fragils (per exemple: las majofas, los abricòts, las amoras) après la culhida. Es lo sucre que permet a la confitura de se conservar: atrach per osmòsi l'aiga cap a l'exterior dels gèrmas, çò que los desseca. Se la quantitat de sucre es pas sufisenta per assegurar aquela conservacion a la temperatura ambianta, s'obten una compòsta. S'utiliza mai sovent de sucre blanc cristallizat que lo sucre non rafinat pòt conténir d'impuretats que riscan d'alterar la conservacion.
Quand se fa de confituras artisanalas, arriba a vegada que de mosiduras se forma a la superfícia de la confitura, mai sovent l'espècia Aspergillus glaucus. Per evitar aquò, cal que los fruchs siá plan cuèchs e que los bocals siá escrupulosament netejats e tapats de biais estanc per assegurar una conservacion optimala. Aquelas precaucions permeton una conservacion anant fins a unas annadas.
Amb de tapadors de vitz, se deu los vissar pendent que la confitura es encara fòrça cauda. Après refregiment, se cal verificar l'aspècte concau del tapador, mostrant son estanqueïtat.
Tipes de confituras[modificar | modificar la font]
I a fòrça receptas de confituras artesanalas:
- confitura d'abricòts;
- Confitura de gratacuòu;
- Confitura de petalas de ròsa. Los Petals de ròsas o d'eglantièrs son comestibles mas an pas, cruds, un gost agradable.
- Confitura d'amoras;
- Confiture de pastècas, especialitat dels confisors de la Provença.
Gelarèa[modificar | modificar la font]
Una gelarèa es una confitura ont se lèva dins la pulpa dels fruchs.
Lo chuc fruchs, abitualament extrach après una primièta coseson, pòt èsser cuèch amb de sucre per formar una gelarèa. Se la preparacion obtenguda es liquida es alara un siròp.
I a de gelarèa colindron, de cassís, de codonh, de poma…
Marmelada[modificar | modificar la font]
Une marmelada èra a l'origina una confitura de codonh (marmelo en portugués). Dempuèi los ans 1980, lo tèrme designa puslèu una confitura a basa d'agrums o alara una preparacion espassa que se trapa de troces de fruchs son pas totalament pres en gelarèa: marmelada d'ananàs, marmelada de citron verd, a l'iranja,…
Una directiva europèa de 1979 (dir. 79/693/CEE) dispausa que lo tèrme « marmelada » pòt s'aplicar pas qu'a de produchs realizats mb d'agrums. La portada generala del tèrme foguèt alara redusida, prenent en compte pas lo sens que les Anglocaxons de tèrme.
Confit de flors[modificar | modificar la font]
Los noms de confituras o gelarèas essent reservada a las preparacions a base de fruchs, se nomena confit de flors las produccions qu'utilizan de flors coma ingredient principal.
Reglamentacion[modificar | modificar la font]
En Euròpa[modificar | modificar la font]
Aqueles produchs son encastrat dins la directiva 2001/113/CE del Conselh del 20 de decembre de 2001 relativa a las confituras, gelarèas e marmeladas de fruchs, e tanben a la crèma de castanhas, destinadas a l'alimentacion umana.
En França[modificar | modificar la font]
Un decret[3] definís las fraudas e falsificacions en matèria de produchs o de servicis al subjècte de las confituras: « Lo taus en matèra sèca solubla de las confitura, confitura extra, gelarèa, gelarèas extra, marmelada, marmelada-gelarèa, determinat per refractomètre, deu èsser egal o superior a 55 %. Es fixada a 75 % minim per las crèmas de fruchs de closcs, autras que la crèma de castanhas, mencionadas al títol Ièr de l'annèxe e a 60 % minim per la crèma de castanha, la crèma de prunas secas, lo confit de petalas, lo confit de fruchs confits e lo raimat de fruchs. Aqueles taus en matèria seca soluble son pas applicables als produchs per que los sucres son remplaçats parcialament o totalament per d'edulcorants. »
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Bassines en cuivre et confiture, par Hervé This, dernier paragraphe
- ↑ « La chimie des confitures » (consultat lo 15 novembre 2014)
- ↑ Decret no 2008-183 del 26 de febrièr de 2008 modificant lo decret no 85-872 del 14 d'agost de 1985 portant aplicacion de la lei del 1èr agost de 1905 sus las fraudas e falsificacions en matèria de produchs o de servicis al subjècte de las confituras, gelarèas e marmeladas de fruchs e autres produchs similars


text:
Argument ad hominem
Un argument ad hominem (o un argumentum ad hominem o encara ex concessis) es un argument que s'interessa a la personalitat de l'adversari, a sas accions passadas e a sas contradiccions.
Utiliza çò que l'adversari a declarat[1]. Es per aquò qu'es tanben apelat ex concessis, per designar las paraulas dichas (concedidas) per l'adversari e utilizadas contra el.
Specificitats[modificar | modificar la font]
Es un argument dich fallaciós qu'aparten a la categoria de la fallàcia ( o enganariá). Es sovent considerat coma un argument malonèste, mas es pas totjorn vertat, pòt tanben porgir d'informacions utilas per l'argumentacion. Per exemple s'utiliza quand se vòl defugir una confrontacion d'arguments desfavorables e qu'òm pòt s'apièjar sus de detalhs de la vida de l'adversari o sus sas contradiccions per tornar trobar de vam dins l'argumentacion.
Es pasmens mens violent que l'argument ad personam qu'ataca dirèctament la persona independentament de l'argumentacion. Se tracha puslèu dins aquel cas, d'invectivas e mai, de còps que i a, d'insultas.
Exemple[modificar | modificar la font]
Un amic es per l'interdiccion de las veituras dins lo centre de sa vila. Mas el, abita dins lo centre e n'a una de veitura. Se, quand discutatz del subjècte amb el, li fasètz arremarcar sa contradiccion, creatz un argument ad hominem que pòrta sus sas contradiccions e sas accions.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Declercq, Gilles. 2003. « Avatars de l'argument ad hominem : éristique, sophistique, dialectique », Declercq, Gilles, Michel Murat & Jacqueline Dangel (éds). La parole polémique (Paris : Champion), 327-376


text:
Pastor Maldonado
Pastor Rafael Maldonado Motta (Maracay, 9 de març de 1985) es un pilòt de Formula 1 veneçolan. En 2014-2015 fa partit de l'escudariá Lotus F1 Team.
Ten lo recòrd de major nombre de victòrias en una meteissa sason amb 6 en GP2 Serias, superant de pilòts coma Lewis Hamilton, Nico Rosberg, Timo Glock e Nico Hülkenberg.[1] Foguèt coronat campion de la GP2 Serias al Circuit de Monza, mancant doas datas per finalizar la sason, après 4 ans dins aquesta categoria.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Pastor Maldonado aconsegueix record en la categoria, Capdavantera en Esports, 28 d'agost de 2010


text:
Charlotte Brontë
Charlotte Brontë (Thorton, Yorkshire, Anglatèrra, 21 d'abril de 1816-31 de març de 1855) èra una escrivana e poèta anglesa. Es la sòrre de las escrivanas Emily e Anne Brontë.
Trabalha coma regenta e amb la sòrre Emily, fondan una escòla primària.
En 1846, publica amb las sòrres una causida de poèmas. Charlotte daissa la poesia pel roman e publica en 1847 Jane Eyre. Publica après Shirley en 1849 e Villete en 1853.
Se marida en 1854, mas morís un an après, en 1855. En 1857 pareis Lo Professor.


text:
Saint-Julien-de-Chédon
Saint-Julien-de-Chédon es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna al sud del departament, en limit de l'Indre e Loire. Rural, vorejada al nòrd pel Doncas que, de contunh en descendent cap al sud, una plana, un serral a flac pendent de contunh un scenari cobèrt de vinhas, de bòsques, de prés e de céréales. Abitat escampilhat en pichons caserius.
Commune au sud du département, en limite de l'Indre et Loire. Rurale, bordée au nord par le Cher, puis en descendant vers le sud, une plaine, un coteau à faible pente puis un plateau couvert de vignes, de bois, de prés et de céréales. Habitat dispersé en petits hameaux.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Istòria ligada a aquela del cap de luòc Montrichard e de Faverolles-sus-Doncas que, comuna limitrophe en avent la siá quita istòria pel bastiment de la abbaye de Aiguevives (XII°) sus lo sieu territòri.
Histoire liée à celle du chef lieu Montrichard et de Faverolles-sur-Cher, commune limitrophe ayant son histoire propre par la construction de l'abbaye d'Aiguevives (XII°) sur son territoire.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
E Felip Martin aurà pas fach autra causa. E aurà maucontentat son collèga dau Redreiçament Productiu, Arnaud Montebourg.
Tot aquò segur fasiá pas la bala
d’aquelei que vòlon esplechar lei gas
d’ esquist
, o reviscolar lo nuclear.
La solucion estudiada per l’entorn de François Hollande èra de desseparar l’Energia de l’Environament.
Adonc, segon leis observators, un còp passadas lei municipalas, auriám poscut vèire, dins un novèu govèrn, un ministèri de l’Ecologia , amb lo Lotjament e l’Environament d’un latz, e d’un autre un ministèri de l’Energia, qu’auriá d’afavorizar una politica mai ofensiva.
Concebut coma un mejan de despassar la contradiccion « esquizofrenica », que sotalinha lo quotidian deis Òbras Publicas : « coma ministre de l’Environament, Felip Martin deu redurre la part dau nuclear dins lo boquet energetic francés, e sarrar la centrala de Fessenheim."
"Mai coma ministre de l’Energia, deu valorizar la filiera nucleara, que deu vendre tecnologias e centralas en China o en Turquia ».


text:
Tigres de Liberacion de l'Eelam Tamol
Lei Tigres de Liberacion de l'Eelam Tamol èra una guerilha independentista tamola de Sri Lanka. Fondada en 1976, participèt a la militarizacion dau conflicte entre Singalés e Tamols dins lo corrent de l'estiu de 1983 e au començament de la Guèrra Civila de Sri Lanka. Movement principau de la guerilha tamola après l'eliminacion deis insureccions rivalas dins lo corrent deis annadas 1980, menèt la guèrra còntra l'armada srilankesa durant 26 ans e creèt un estat tamol de facto independent. Pasmens, foguèt finalament desfacha en 2009 e sei caps istorics foguèron tuats ò capturats. Dempuei aquela annada, lo movement es considerat coma destruch en despiech de divèrsei temptativas de reconstitucion a partir de la diaspòra tamola.


text:
Antonio Grimani
Antonio Grimani (Venècia, 1434 - Venècia, 1523) foguèt militar al servici de la Republica de Venècia, e Dux de Venècia dempuèi 1521 lo 1523.
Grimani Nasquèt en una familha de mercaders sens fortuna, mas per los sieus pròpris esfòrces aténher ganhar de riquesas e se convertir en un dels mai importants comerçants de Venècia. Als seissanta ans d'edat atenguèt la siá primièra carga public, supervisant la navegacion comerciala a la Mar Adriatica, mas sens aquerir experiéncia militar qualqu'una.
Aquel element li causèt grèus contratemps adaptat lo 1499 foguèt nomenat cap del esquadra de guèrra (o Capitano da Maire) en esclatar la Guèrra Turcoveneciana (1499-1503), en essent severament derrotat en agost d'aquel meteis an a la batalha de Zonchio, tanben coneguda coma la batalha de Sapienza o la primièra batalha de Lepant, contra l'Empèri Otomà. La siá evidenta imperícia en la batalha causèt un grand enuig en l'elèit e dins lo pòble de Venècia, en se considerant una humiliació de la desbranda davant los otomans; aquel fach li faguèt creditor d'una condemna perpètua de desterrament, en essent enviat dins l'isla de Cres, possession veneciana al litoral de l'actual Croàcia.[1]
Après divèrsas gestions de la siá familha, lo 1509 se daissèt sens efièch lo desterrament de Grimani e aquel poguèt reprene las siás activitats comercialas a Venècia, la que causa li portèt de grandas riquesas qu'ans sostendrián après la siá eleccion coma dux. Après lo bandejat govèrn del dux Leonardo Loredan e las dificultats venecianes pendent la Guèrra de la Liga de Cambrai, la mòrt de Loredan lo 1521 forcèt l'eleccion d'un dux, mas sens la candidatura de nombroses personatges importants, la que causa facilitèt l'eleccion de Grimani en julhet d'ongan.
En lo moment en qué assumiguèt lo "títol de Dux", afrontèt de divèrses problèmas familiales per reparticions d'eiretatges, que van enfosquir la siá gestion. De mai, Grimani foguèt davant de la Republica a la Guèrra Italiana de 1521-1526, en s'aliant amb Francesc E de França, en essent Venècia l'unic estat qu'abandonèt pas la siá aliança amb los franceses. Totun, après la grèu desbranda francesa a la batalha de Bicoca en abril de 1522, Grimani foguèt fòrça preocupat pel cors de la guèrra que se tornava ara advèrs per Venècia.
Totun Grimani moriguèt en abril de 1523 e lo sieu successor, Andrea Gritti (prestigiós veteran de la "Guèrra de la Liga de Cambrai)", s'esforcèt a traire Venècia de la disputa, en mantenent de bonas relacions amb Carles V.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Dux De Venècia
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Francesco Guicciardini


text:
Bahamas
Las Bahamas son un archipèla format per 700 illas dins l'Ocean Atlantic, a l'èst de Florida (Estats Units) e al nòrd de l'illa de Cuba.
La siá capitala es Nassau.
Lo gentilici es bahamean -a (o bahamenc -a).
Istòria[modificar | modificar la font]
Se crei que la primièra tèrra ont desembarquèt en Cristòl Colomb dins lo Nòu Mond en 1492 foguèt l'illa de Sant Salvador, una de las pus orientalas de las Bahamas, cridada originalament pels arawak Guanahani, e pus tard Watling pels britanics, localizada al sud de l'archipèla de las Bahamas.
Ailà, Colomb trobèt los amistoses arawak (tanben coneguts coma lucayos) e escambièt de presents amb eles. La desaparicion posteriora dels arawaks e d'autres pòbles se deguèt en granda mesura a aquela e a d'expedicions europèas posterioras dins la region.
De la fin del sègle XV fins al sègle XVII, las Bahamas foguèron jos la sobeiranetat espanhòla, e mai se las illas, per la siá situacion estrategica en la rota maritima Euròpa e America, e per formar l'archipèla un autentic laberint insular, progressivament foguèron en se transformant en nises de piratas e filibustièrs, principalament angleses.
Aital al sègle XVIII, los colons britanics qu'avián daissat la Nòva Anglatèrra, a causa dels sentiments antibritanics existent en aquela colònia, se transportèron dins las illas. A causa del grand nombre de colons britanics dins l'archipèla, la sobeiranetat de l'archipèla se ne traspassèt d'Espanha al Reialme Unit, e las Bahamas foguèron declaradas colònia britanica en 1783.
En plena Segonda Guèrra Mondiala, lo Duc de Windsor (anteriorament rei del Reialme Unit Edoard VIII) foguèt nomenat Governador General de las Bahamas e viatgèt en per aquelas illas en companhiá de la siá esposa, la duquessa de Windsor, na Wallis Simpson, en 1940, per exercir aquela carga fins a 1945.
En 1973, los abitants de las Bahamas votèron en favor de l'independéncia e se declarèron independentas del Reialme Unit, e mai se demorèron dins la Commonwealth.
Dempuèi la siá independéncia, las Bahamas an prosperat notablament mercés al torisme, a las bancas internacionalas e la gestion d'inversions.
Politica[modificar | modificar la font]
Las Bahamas son una monarquia constitucionala.
La reina Elisabeta II del Reialme Unit es representada localament per un governador-general, actualament Arthur Dion Hanna.
Lo cap de govèrn es lo primièr ministre, actualament n'Hubert Ingraham.
La foncion de primièr ministre apareis en 1955 amb las eleccions parlamentàrias en l'archipèla. Es assistit per un viceprimièr ministre, nomenat pel governador general.
Lo poder legislatiu consistís en un sistèma de Parlament bicameral.
Se compausa de 16 membres del Senat (nomenats pel governador general) e de 40 membres de la Cambra dels Representants, elegits al sufragi universal dirècte per la populacion.
Lo Conselh Privat del Comitat Judiciari de la siá Majestat es la pus nauta cort de las Bahamas. La se seguís en importància la Cort d'Apèl , puèi la Cort Suprèma amb 12 jutges e las Corts de Magistrats.
Geografia[modificar | modificar la font]
Las Bahamas son un grop d'aproximativament 700 illas que se tròban dins l'Ocean Atlantic occidental fàcias las còstas de Florida.
Andros es l'illa pus granda, situada aproximativament a 240 km al sud-èst de Flòrida.
Las illas Bimini son al nòrd-oèst. Al nòrd se plaça l' illa de Granda Bahama que lai se tròba la segonda vila pus bèla del país, Freeport.
L' illa de Granda Abaco es al bòrd, a l'èst.
La segonda illa mai granda, Granda Inagua, es dins la porcion meridional.
D'unas autras illas importantas son Eleuthera, Cat, Sant Salvador, Acklins, Crooked e Mayaguana.
Nassau es la capitala e la vila màger, localizada en New Providence.
La majoritat del país es plana malgrat que ne sián las illas de còsta fòrça irregulara.
Lo punt mai naut del país es la montanha Alvernia, amb 63 metres d'altitud, situada dins l' illa Alvernia.
Economia[modificar | modificar la font]
- De veire: Economia de las Bahamas.


text:
Cada dos ans, a la fin de l’estiu, lo Campestral d’Aurevila (31) vos balha rendètz-vos per venir festejar la cultura del nòstre país d’Òc.
Aquela onzau edicion d’ongan serà coma de costuma un millesime que farà data. Cadun i trobarà son plaser dels uèlhs, de las aurelhas e quitament dels pompilhs ambe d’expausicions, de concèrts, de bals occitans, de teatre, una fièira artesanala e segur tota una fabulosa animacion a l’entorn de las mecanicas vièlhas e d’un saber far d’un còp èra.
Lo campestral : Qu'es aquò ?
Cada dos ans, a la fin de l’estiu, lo Campestral d’Aurevila (31) vos balha rendètz-vos per venir festejar la cultura del nòstre país d’Òc.


text:
Dissabte, 20 d'octòbre de 2018, 03h00
Se compliràn dimars venent los 34 ans de l'encarceracion de Georges Ibrahim Abdallah, l’activista libanés de 67 ans encarcerat dins la preson de Lanamesa (Nebosan) per complicitat ... +
Dimècres, 17 d'octòbre de 2018, 03h00
L’escrivan francés Éric Zemmour, conegut per sos prepauses racistas, sexistas e omofòbs, donava diluns passat una conferéncia a Pau, ont trobèt una cinquantena ... +
Divendres, 12 d'octòbre de 2018, 03h00
Lo 6 d’octobre passat, a la sala Robert de Lacaze a Vilhèra (Palés), un centenat de personas qu’an responut presents a la serada solidària organizada peu collectiu Des ... +
Dijòus, 11 d'octòbre de 2018, 03h00
Mobilizacion: los collectius Òc au Trin de Nueit e Back on Track que tornan aviar duas setmanas d’accions entà deféner la Paloma Blua, qu'ei a díser lo trin de nueit ... +
Dissabte, 6 d'octòbre de 2018, 03h00
“Planvenguts a noste”. Es atal, en occitan bearnés, que lo collectiu Des hommes avant tout (Òmes abans tot) dona la benvenguda als migrants. Uèi, aquel collectiu organiza ... +
Divendres, 5 d'octòbre de 2018, 03h00
Dissabte passat, 29 de setembre, lo CDR de Pau e Libertat manifestèron davant lo consolat d’Espanha de la capitala bearnesa per commemorar l’anniversari del referendum del 1r d’octòbre ... +
Dimècres, 3 d'octòbre de 2018, 03h00
Los parents d’escolans, sostienuts per l’associacion Òc-bi Aquitània, que lutan entà obtiéner un pòst mei per la classa bilingua francés-occitan deu ... +
Dimars, 2 d'octòbre de 2018, 03h00
Catalonha e Aran se remembrèron ièr del 1r d’octòbre de 2017, quand l’estat espanhòl foguèt incapable d’empachar un referendum sus l’independéncia ... +
Dissabte, 29 de setembre de 2018, 03h00
Dissabte passat, au parat deu son Congrès Nacionau, l’Associacion deus Maires Ruraus de França (AMRF) qu’ac an dit de faiçon clara, be’n son harts! Baisha ... +
Divendres, 28 de setembre de 2018, 03h00
Una nòva edicion de las aventuras de Tintin farà parlar lo popular jornalista d’Hergé en diferentas lengas e dialèctes de l’estat espanhòl dont l’occitan ... +
Diluns, 24 de setembre de 2018, 03h00
Gasconha > Val d'Aran > Quate Lòcs
En 1939, après la victòria del faissisme en Espanha, maites refugiats traversèron los Pirenèus en tot entreprene de camins d’exili fòrça tragics. Dissabte ... +
Divendres, 21 de setembre de 2018, 03h00
Dissabte passat que’s tienè a Cezerac (Seuvestre) la dusau amassada gascona, manejada peus creators de la pagina Facebook Esprit Gascon. Lo prètzhèit qu’èra simple: ... +
Dijòus, 20 de setembre de 2018, 03h00
Gasconha > Bearn > Vath d'Aspa
E la batèsta que contunha! En vath d’Aspa, mensh d’un mes après l’accident de camion sus l’RN 134, qui causè la mort deu conductor e qui polluí lo gave ... +
Divendres, 14 de setembre de 2018, 03h00
L’Institut d’Estudis Araneses-Acadèmia Aranesa de la Lenga Occitana (IEA-AALO) denoncièt ièr dijòus al Parlament Europèu lo mesprètz d’Espanha ... +
Dimècres, 12 de setembre de 2018, 03h00
Dissabte passat, qualques centenats de personas manifestèron a Pau contra la manca de pòstes novèls de regents en Ikastola. Los militants per l’escòla immersiva en basco ... +
Dimars, 11 de setembre de 2018, 03h00
Se parlarà occitan dijòus que ven, 13 de setembre, al Parlament Europèu. L’Institut d’Estudis Araneses-Acadèmia Aranesa de la Lenga Occitana (IEA-AALO) se presentarà ... +


text:
854
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 854 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Revòuta de la vila siriana d'Homs en causa deis abús dau cap de sa polícia. Lo califa Al-Mutawakkil acceptèt de lo remplaçar permetent d'amaisar la situacion. Pasmens, lo responsable novèu venguèt tanben rapidament impopular entraïnant una insureccion novèla tre 855.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Tordesillas
Tordesillas es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid, a 28 km al sud-oèst de la capitala provinciale. Es situada a 704 m d'altidut compta 9186 abitants (INE 2012). [1]
Somari
Origena e Etimologia[modificar | modificar la font]
Prèp de la vila s'escavèt de rèstres de preséncia datan de la segonda Edat del Fèrre. Benlèu dins los bauces s'installèron de tribús ibèras e celtas als sègle V e III AbC
L'etimologia de Tordesillas es discutada. A l'epòca romana es mencionat un procònsol Quinto Cecilio Metelo posible fundator de la vila en 83 AbC. e qu'auriá fach bastir una torre en onor al dictator Lucio Cornelio Sila. Una autra version evòca l'epòca de la dominacion araba e la Thor Shilah, es a dire, fortalessa dels Shilanes, tribús arabas aquí presentas al sègle VIII. Mas la version al vam es aquela d'Oter de Sillas o Oter de Cillas, que lo mòt clau es Otero que significa luòcs naut, vertat que Tordesillas se situa sus un puèch. Lo mòt Sillas vendría del mirador de pèiras en forma de sillas [2].situat a la virada de riu o alara de Cilla dins lo sens d'espeluga, vertat que dins los bauces prèp del riu son fòrça.
Istòria[modificar | modificar la font]
A l'origina èra un naut escarpament fortificat que servissiá per gaitar los èrms de l'Extremadura castelhana a l'exemple de Zamora, Toro e Simancas.
Al sègle IX, García, filh ainat d'Alfons III dins un vam de repoblament d'aquelas tèrras ocupèt l'Otero que mai tard vendrá Tordesillas.
A l'arrivada d'Almanzor la vila reconeguèt un declin e pèrda de populacion fins a qu'al sègle XI. Al sègle XII aparteniá a l'evescal de Palencia que tenía de palais dins las muralhas d'aquela plaça fòrta.
Pendent l'Edat Mejana foguèt integrada a la Merindad del Infantazgo de Valladolid .
En 1494, foguèt establit dins aquela ciutat lo Tractat que pòrta lo seu nom
Juana I de Castilla, conocida como Juana la Loca, fue recluida en Tordesillas en 1509, permaneciendo allí hasta su muerte en 1555.
Monuments[modificar | modificar la font]
Existisson de rèstes de barris de pèira e brica a l'entorn de ciutat. I a un punt medieval, de pèira de talha amb dètz arcs en ogiva e rompents als pilars que teniá a l'origina castèl defensiu construido a un tercio de la entrada. Lo malhum urban s'organiza a partir de doas carrièras perpendicularas que dona sus la plaça major seguent l'esquema roman.
- Plaza Mayor: data del sègle XVII. Es un cuadrat perfècte que dintran las quatres carrièras. Es rodejada d'arcadas amd de boticas, los estats an de grandas finèstras e balcons ont se podián assisstir a las fèstas.
- Lo pont: Son estructura indica l'origina medievala es una òbra de pèira de talha de dètz arcs en ogiva amb de rompents triangulars als pès dels pilars seriá estat restaurat al sègle XV e foguèt consolidat als sègles XVI e XVIII. La vila e lo seu pont èran un pas obligat dels camins qu'unissián lo nòrd-èste de la Peninsula amb lo centre.
- Los barris': Enrodava tota la vila èran bastits de pèira e brica. Demòra pas que la partida occidentala, una torre nomenada "Torre de Sila". Los rèstes a l'èst e a l'oèst tornèron èsser bastit en totalitat. I aviá quatre pòrtas pricipalas. Al sud, la Pòrta del Pont, a l'èst, la pòrta de Valoh dolid o de la Vila, al nòrd, la Pòrta del Mercat, e a l'oèst la Pòrta Nòva.
- Monastèrio de Santa Clara. Foguèt edificat sus l'ancian palais mudejar lo «Pelea de Benimerín» (que foguèt edificat sus autre arab), en 1340 sus òrdre d'Alfons XI de Castelha aprèp que triumfèt a la Batalha del Salado.
- Glèisa de Sant Antònin. Edificada al sègle XVI e XVII.
- Glèisa de Santa Maria. D'estructura gotica foguèt restaurada amb un estil classic a l'imatge l'Escorial.
- Glèisa de San Pedro. Glèisa gotica del sègle XVI.
- Glèisa de Santiago
- Los ostals del Tractat. Son dos palais units, que la tradicion situa las negociacions entre Castelha e XVIIPortugal, menent al Tractat de Tordesillas lo 7 de junh de 1494. Lo planpè es de pèiras de talha e los estatges superiors son de corondats. L'ostal mai vièlh es de la fin del sègle XV ont se faguèron las negociacions del Tractat de Tordesillas. Sus la pòrta i a l'escut reial dels Reis Catolics, e los escuts eraldics dels propietaris, Alfonso González de Tordesillas e Leonor de Ulloa. L'autre ostal es de la segonda mitad del sègle XVII.
- Palais Reial (desaparegut). Èra lo sèti temporal de las cortes itinerantas de las monarquias castelhanas.
Demografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tamben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ (es)Escut de Tordesillas.
- ↑ Caduna de las pèiras talhada en forma de paralelebipède rectangle, que fa partit d'una construccion de sillería
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (es)Martín González, Juan José. Provincia de Valladolid. Editorial ARIES, 1968
- (es)Zalama, Miguel Ángel. Por tierras de Valladolid. Editorial Lancia, León 1994. ISBN 84-86205-91-3