text:
Uttenheim
Uttenheim en alemannisch (Uttenheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Uttenheim Se situa a costat de Matzenheim, Westhouse e Bolsenheim.
Uttenheim A situat a 6.5 km de Erstein e 26 km d'Estrasburg.
Uttenheim se situe à côté de Matzenheim, Westhouse et Bolsenheim.
Uttenheim est situé a 6.5 km de Erstein et 26 km de Strasbourg.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'origina del vilatge poiriá remontar a l'epòca romaine, se se'n crei l'inventari general dels monuments e de las riquesas artisticas de la França. Una populacion mai o mens importanta a la epòca mérovingienne (aperaquí 460-750) es totun cèrta. N'efièch, en lo moment de trabalhs de adduction d'aigas al nòrd del vilatge l'an 1952, set sépultures en provenent d'un cementèri mérovingien an #èsser mesas a jorn.
Es tanben pendent aquel periòde, en l'an 677 mai justament, en lo moment de la fondacion de la abbaye de Ebersmunster pel pòrti de Alsace Aldaris, #que dels donations aguèron fach a aquela abbaye, donations situadas sul ban de Uttenheim. Mas aquel es pas #qu'aperaquí un sègle mai tard #qu'a mencionat per las primièras fes oficialament lo nom del pòble : en l'an 788, se #trucar Ottinghaim, #çò que demòra pro près, phonétiquement, del nom de Uttenheim en dialècte, Uadna. Se sonarà alavetz successivament Veratesheim (817), Ousenheim (1156), Outenheim (1183), Udenheim (1240), Uotenheim (1270), Utenheim (1339), abans de prene lo sieu nom definitiu en 1422.
Lo pòble a apertengut al avesque d'Estrasburg e d'autra part a las landgraves de Werde fins en 1232. A aquela data, Henri, comte de Werde, dona definitivament a títol de fief oblat a l'avesque d'Estrasburg, Monseigneur Mandrescheid, lo sieu tribunal sise Uttenheim e d'unes autres bens situats en un autre luòc. I i aguèt de contunh dels cambiaments frequents, e en 1790, la familha Reinach-Werd pèrd definitivament lo títol e la tèrra. Mas tornam qualques sègles en posteriors, per plan comprene los desparièrs e principals cambiaments patits per Uttenheim. En 1147, Uttenheim dona lo sieu nom a una familha de nòblas. Aqueles #crompar mai tard lo castèl de Ramstein, près de Scherwiller, e vendràn dempuèi alavetz los Uttenheim de Ramstein. Issus D'una familha de paysans #que se son pauc a pauc enriquits e conreats, los Uttenheim an #èsser ennoblits e nomenats chevalier de Uttenheim, e admeses al se del òrdre teutonique. Desparièrs documents fan estat de nombrosas possessions dins lo pòble. Lo linhatge se apagarà en 1669 a la mòrt de Bernard-Frédéric de Uttenheim-Ramstein. Las figuras los mai marquantes de la familha #èsser Berthold, abbé de Schuttern de 1245 a 1252, Jean III, abbé de Herrenalb, mòrt en 1478, Christophe (1457-1527) e Craton Hoffmann (1450-1501).
L'origine du village pourrait remonter à l'époque romaine, si l'on en croit l'inventaire général des monuments et des richesses artistiques de la France. Une population plus ou moins importante à l'époque mérovingienne (environ 460-750) est néanmoins certaine. En effet, lors de travaux d'adduction d'eaux au nord du village en 1952, sept sépultures provenant d'un cimetière mérovingien ont été mises au jour.
C'est aussi durant cette période, en l'an 677 plus précisément, lors de la fondation de l'abbaye d'Ebersmunster par le duc d'Alsace Aldaris, que des donations furent faites à cette abbaye, donations situées sur le ban d'Uttenheim. Mais ce n'est qu'environ un siècle plus tard qu'est mentionné pour la première fois officiellement le nom du village : en l'an 788, il s'appela Ottinghaim, ce qui reste assez près, phonétiquement, du nom d'Uttenheim en dialecte, Uadna. Il s'appellera alors successivement Veratesheim (817), Ousenheim (1156), Outenheim (1183), Udenheim (1240), Uotenheim (1270), Utenheim (1339), avant de prendre son nom définitif en 1422.
Le village a appartenu à l'évêque de Strasbourg et d'autre part aux landgraves de Werde jusqu'en 1232. À cette date, Henri, comte de Werde, donne définitivement à titre de fief oblat à l'évêque de Strasbourg, Monseigneur Mandrescheid, sa cour sise Uttenheim et d'autres biens situés ailleurs. Il y eut ensuite des changements fréquents, et en 1790, la famille Reinach-Werd perd définitivement le titre et la terre. Mais revenons quelques siècles en arrière, pour bien comprendre les différents et principaux changements subis par Uttenheim. En 1147, Uttenheim donne son nom à une famille de nobles. Ceux-ci achetèrent plus tard le château de Ramstein, près de Scherwiller, et deviendront dès lors les Uttenheim de Ramstein. Issus d'une famille de paysans qui se sont peu à peu enrichis et cultivés, les Uttenheim ont été anoblis et nommés chevalier d'Uttenheim, et admis au sein de l'ordre teutonique. Différents documents font état de nombreuses possessions dans le village. La lignée s'éteindra en 1669 à la mort de Bernard-Frédéric d'Uttenheim-Ramstein. Les figures les plus marquantes de la famille furent Berthold, abbé de Schuttern de 1245 à 1252, Jean III, abbé de Herrenalb, mort en 1478, Christophe (1457-1527) et Craton Hoffmann (1450-1501).
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Pàgines que usen Timeline
- Ortografia de verificar
- Portal:Alsàcia/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Categoria Commons amb ligam local identic sus Wikidata
- Article utilizant lo modèl Commonscat
- Pagina utilizant Commonscat sens afichatge personalizat
- Comuna d'Alsàcia
- Comuna del Bas Ren


c: text/html

text:
Sant Nazari dau Desert
Sant Nazari dau Desert (oficialament en francés Saint-Nazaire-le-Désert) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant Nazari es situat a 20 km au nòrd-oèst de La Mota de Chalancon (cap deluòc dau canton). Las municipalitats limitròfas son Brette, Ròchaforchaa, Pradèla, Gumiane e Volvent. Lo vilatge es traversat per la Roana.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sistèma parlamentari
Un sistèma parlamentari o democràcia parlamentària es un sistèma d'organizacion politica ont la branca executiva del govèrn depend del sosten dirècte o indirècte del parlament, sovent exprimit per un vòte de confidança. Doncas, i existís pas una separacion clara dels poders entre las brancas legislativa e executiva ni de sistèma de verificacion e balança comuna dins lo sistèma presidencial. Malgrat aquò, lo sistèma parlamentari a una flexibilitat e capacitat de responsa màgers que lo sistèma presidencial. Coma sistèma democratic, dins la democràcia parlamentària la sobeiranetat populara es representada per de deputats e/o de senadors, elegits per d'eleccions liuras e periodicas, qu'exercisson la lor foncion legislativa dins un parlament.
La branca executiva dels sistèmas parlamentaris es sostenguda per un cabinet, dirigit pel primièr ministre, considerat coma lo cap del govèrn. Lo primièr ministre e los ministres del cabinet provenon del Parlament e son sovent de membres ministres. Lo cap del partit majoritari, o d'un grop de partits en coalicion, es elegit o designat coma primièr ministre. Dins fòrça païses amb de sistèmas parlamentaris, lo cabinet, un dels membres, o lo primièr ministre, pòdon èsser renversats per una mocion de censura. E lo poder executiu pòt dissòlvre lo parlament e convocar d'eleccions novèlas.
Las brancas legislativas dels sistèmas parlamentaris pòdon èsser eissidas d'un sistèma de vòte uninominal majoritari o d'un sistèma de representacion proporcionala. Lo primièr cas s'utiliza principalament dins los païses de la Comunitat Britanica de las Nacions, e dins gaire de cases es necessari de formar un govèrn de coalicion. Per contra, los sistèmas de representacion proporcionala, utilizats sustot dins los païses de l'Euròpa continental, tendon a produsir de coalicions multipartitas.
Dins la majoritat dels sistèmas parlamentaris las cargas de cap de l'Estat e de cap del govèrn son detengudas per doas personas distintas; lo cap de l'Estat a una posicion de representacion o una foncion sustot ceremonialas (es sovent un monarca o lo president), amb de poders limitats que pòt utilizar en tempses de crisi, los que (per convencion o per òrdre constitucional) pòdon solament s'utilizar jol conselh e l'aprovacion del cap del govèrn. Dins d'autres sistèmas parlamentaris especials (nomenats sistèmas semipresidencials), lo president (coma cap d'Estat) a mai de poders e de foncions governamentals.


text:
Divendres, 13 de julhet de 2018, 03h00
Lo 9 de julhet a l’Ostal de Region de Clarmont-Ferrand se faguèt “l’Amassada per la lenga e la cultura occitanas en Auvernhe-Ròse-Alps” ont s’acampèron ... +
Dimècres, 4 de julhet de 2018, 03h00
La Linha dels Puèges d’Auvèrnhe e la falha de Limanha son inscrichas al patrimòni mondial de l’UNÈSCO dempuèi lo 2 de julhet passat. La cadena alinha 80 volcans ... +
Dissabte, 9 de setembre de 2017, 03h00
Lo 20 de setembre que ven se farà un cafè occitan a Clarmont-Ferrand per beure un còp, discutir, escambiar, parlar o ensajar de parlar en lenga occitana, çò rapòrta ... +
Divendres, 30 de decembre de 2016, 03h00
Clarmont-Ferrand ven la primièra vila d’Occitània qu’a aprovat de boicotar los produches que provenon de las colònias israelianas, malgrat las protèstas energicas ... +
Divendres, 1 de julhet de 2016, 03h00
Innovacion revolucionària en Auvèrnhe. Carbios, una entrepresa emergenta de Clarmont-Ferrand, auriá trobat cossí fabricar de plastic 100% biodegradable en conservant sa soliditat. Aquela ... +
Diluns, 2 de mai de 2016, 03h00
La Nuèch de Pè bloquèt divendres passat lo conselh municipal de Clarmont-Ferrand. La session prevista deviá tractar una sola question: “la nòva tarificacion enfança-joventut”. ... +
Dimècres, 27 d'abril de 2016, 03h00
Lo ministre francés del trabalh foguèt increpat per de manifestants a Soire (Limanha) quand vesitava l’entrepresa Rexiaa. Un cinquantenat d’obrièrs l’esperavan per ... +
Dijòus, 7 de genièr de 2016, 03h00
Un abitant de Gerzac (Limanha) foguèt jutjat dimars passat en compareissença immediata per aver tustat son filh. Dimenge de tantòst, aquel gerzagués de 34 ans donèt una ... +
Diluns, 2 de novembre de 2015, 03h00
Sèt ferits per de tirs de carabina de plomb, dont dos policièrs, es lo bilanç d’una batèsta que se passèt ièr dimenge dins una fièra de Clarmont-Ferrand, ... +
Divendres, 21 d'agost de 2015, 03h00
An trobat cent vint silos de l’Edat de Fèrre a Corent (Limanha), una descobèrta arqueologica inaudita fins ara. La trobalha ajudarà los istorians a comprene “lo mòde ... +
Dijòus, 30 d'abril de 2015, 03h00
Ven de morir lo 29 d’abril l’entrepreneire François Michelin, dins la vila ont nasquèt farà lèu 89 ans, Clarmont-Ferrand, la capitala d’Auvèrnhe. Èra ... +
Dimars, 20 de genièr de 2015, 03h00
Polemica a l’Espital Gabriel Montpied de Clarmont-Ferrand per una fresca murala dins la sala de repaus dels intèrnes. La fresca, que serà lèu escafada, es un dessenh enòrme ... +
Dimenge, 14 de decembre de 2014, 03h00
Veire sautar una novèla marca dins lu domeni de la bici es forçadament un chause que compta, quante los novèus eissits son auvernhats quò compta per dos, e quante per dessús ... +
Diluns, 30 de junh de 2014, 03h00
Una autra femna dirigirà l’esquipa de fotbòl de Clarmont-Ferrand. Après lo renonciament diluns passat de l’esportiva portuguesa Helena Costa, lo club auvernhat de Liga ... +
Dimècres, 25 de junh de 2014, 03h00
L’esportiva portuguesa Helena Costa renoncièt diluns passat a entraïnar l’esquipa de fotbòl de Clarmont-Ferrand. Ièr, dins una conferéncia de premsa brèva, ... +
Diluns, 21 d'abril de 2014, 03h00
Aperaquí seissanta personas s’acampèron divendres passat, de matin, davant l’usina de Michelin, a Clarmont-Ferrand, per manifestar contra lo president francés François ... +


text:
Hello there! Welcome to our weekly digest of Wikipedia activity.
Articles
Aquela setmana, 28 autors an fach 165 cambiaments a 92 diferents articles. los 20 melhors articles de la setmana:
- Chaim Rumkowski (19 cambiaments per 1 autors)
- Alexandre Benalla (7 cambiaments per 1 autors)
- Saint Germain en Laye (5 cambiaments per 1 autors)
- Cantòis (5 cambiaments per 2 autors)
- Escossan (4 cambiaments per 1 autors)
- Lugaçon (4 cambiaments per 1 autors)
- Louis de Buade de Frontenac (4 cambiaments per 2 autors)
- Barre (Tarn) (4 cambiaments per 1 autors)
- França (3 cambiaments per 1 autors)
- Salmbach (3 cambiaments per 1 autors)
- Leiterswiller (3 cambiaments per 2 autors)
- Faleiràs (3 cambiaments per 1 autors)
- Sent Pèr de Nivela (3 cambiaments per 1 autors)
- Afar Benalla (3 cambiaments per 1 autors)
- Kim Gu (3 cambiaments per 1 autors)
- Lohossoa (2 cambiaments per 1 autors)
- Joan Luc Sauvaigo (2 cambiaments per 2 autors)
- Utérus artificiel (2 cambiaments per 2 autors)
- Frontenac (Gironda) (2 cambiaments per 1 autors)
- Frontenac (omonimia) (2 cambiaments per 1 autors)
Articles novèls
Los dètz articles modificats mai activament creats la setmana passada
- Alexandre Benalla (7 cambiaments per 1 autors)
- Louis de Buade de Frontenac (4 cambiaments per 2 autors)
- Afar Benalla (3 cambiaments per 1 autors)
- Utérus artificiel (2 cambiaments per 2 autors)
- Française des Jeux Euromillions (1 cambiaments per 1 autors)
Discussions
Las discussions mai activas:
Estadisticas
Qualques chifras de la setmana passada:
- 24 membres enregistrats e 4 membres pas enregistrats an fach 165 cambiaments a 92 articles
- Los membres pas enregistrats an modificat 8 4 articles
- 1 que los robòts an fach 1 cambiaments a 1 articles
Qu'es aquò
Aquèste projècte recupera una lista dels cambiaments recents de la setmana mercé als Wikimedia Tool Labs, e distribuís de messatges electronics amb MailChimp. Còde e mai disponibles sus GitHub. Creat per Stephen LaPorte i Mahmoud Hashemi.


text:
« Som estat tocat de véser, al cors del meu viatge a traves los paises latins que tot combinant lo francés e lo lengadocian, e per cèrta costum de las analogias, compreniá en molt pauc jorns lo portugués e l’espanhòl. Pogi legir, comprendre e admirar al cap d’una setmana les grands poètas portugueses. Per las carrièras de Lisbona, ausent charrar les passants, legent las ensenhas, me semblava èsser a Albi o a Tolosa.
Se, comparant lo francés e lo lengadocian, o lo provençal, la mainada del pòble, en tot lo miègjorn de França, apreniá a trobar lo meteis mot amb dos formas un chic diferentas, lèu tendrián en man la clau que lor obririá sens se esforçar tròp l’italian, lo catalan, l’espanhòl, lo portugués.
E se sentirián en armonia naturala, en comunicacion aisida amb aqueste mond de las racinas latinas que uèi, dins Euròpa meridionala e dins America del Sud, desvolopa tant de fòrcas e d’audaciosas esperanças. Per l’espandiment economic coma per l’agrandiment intellectual de França del Miègjorn, i a un problèma de la mai granda importància e sul quin me permeti de cridar l’atencion dels regents”. Joan Jaurès, 1911.
L’espaci tolosenc
Quan èri mai jove, estudiava a l’universitat de Tolosa Miralh, passatge Antonio Machado. Tot lo mond sabiá alhors que se tractava d’un poèta andalós, qu’aviá acabat son viatge botant lo pè a França en 1939. E amb aiçò, ne sabiam pro. Mai quan i tenguèt que tornar, ans dempuèi, aquela fortalesa del saber aviá cambiat lo seu nom. Se susnomenava l’universitat Joan Jaurès. Quand los lòcs se càmbien de nom, podem pèrdre lo nòrd, vertat ?
Ai tornat al meu ostal amb le metro. Non vos o creiretz pas : aqueste tanben s’aviá cambiat de centre. Ara, i avien dos linhes. Mirava un per un los noms de les estacions per a gardar el nòrd…. quan vegèri escrit blanc sus negre lo crosament! Sabetz ont? A l’estacion Joan Jaurès. Santa Verge! La parada principal non èra mai la del Capitoli!
Decidiguèri de sortir al èr liure per véser si faiá bona cara defòra. Sabent que daissava adarrière meu lo cor del « cardo » de la vila romana, non anava pas totalament serena ! Mai, segur, ara me caliá comptar amb la nova geografia de Tolosa, vila que magnificava un òme pertot arreu ont anava : Joan Jaurès.
D’aqueste òme, ja n’avia ausit parlar. Se avera que ma rèiregrand avia pegat la fotografia de Joan Jaurès a la primièra pagina de l’albom de familha ; aital coma totjorn cregueri qu’aqueste òme èra a lo primièr de los meus avant-passats en obténer un retrach ! Vesent qu’avia conquerit los aises neuralgics de Tolosa, en voliá saber mai.
Miri endavant meu. Una andana larga i freda daissava passar totes los vents de la creacion. Al fons de tot, non ai pas vist l’arc d’aliança, non ! Sinon un bastiment tot quadrat que donava una propulsion nova al aire gelat del nòrd qui acabava sòbre mes gautas. Aiçò me sanglaçava !
I de Joan Jaurès, cap traça a l’orizont. Avia daissat son nom a l’universitat, a l’estacion de metro, a las andanas que pretendián rivalizar amb las Ramblas de Barcelona. I el Joan Jaurès, en aquestas andanas, o se fasiá lo misteriós, o estava corrent lo mond ! Qualqu’un sabra ont se amaga ?
Ai, òc que de-plori la manca d’umanitat dels luòcs que pòrtan lo nom de Joan Jaurès. Evidentament, se cal fèr una idèa : aquel òme se a mòrt fa mai d’un sègle, doncas…. De fach, se a mòrt tant bruscament que manca a tot lo mond. E encara non trobèt son mèstre ……
Joan Jaurès non èra pas de Tolosa ; doncas perque se mostra tant present, lai ? Nasquèt a Castres lo an 1859 en una familha borgesa. Aluserpit, estudièt filosofia e se tornèt professor. Mai la politica l’atirava mai. Segon los escrutins, foguèt alternativament deputat, professor, doctor en filosofia, deputat de la vila de Carmaux. Mai qui entre vosautres coneis lo nom del deputat de Garona-Nauta d’auèi ? E perque Joan Jaurès se a restat tant famós aquí ?
Non nos oblidem que foguèt tanben Professor de filosofia a l’Universitat de Tolosa. De mai, escriguèt una istòria. Òc ! Que disi ? Un monument ! La incontestable Istòria Socialista de la Revolucion de 1789 ! Amb aiçò, tot lo mond se assabentèt que l’òme sabiá escriure.
Doncas Joan Jaurès se trobèt sostengut pels obrièrs. Los primièrs foguèron los minaires de Carmauç. Dempuèi, sas idèas dardalhèron pertot Miègjorn : publiquèt articles en « La Dépêche de Toulouse ». Mai per aver encara mai d’influéncia, fondèt lo celèbre jornal « L’Humanité », lectura obligatòria, ordinària e quotidiana de tota la populacion socialista del seu temps.
Alavetz, París l’esperava ! Tot lo mond coneissiá sos talents d’orator mai al respècte de sos idèas…. M’en parlaretz ! Sabètz pas que voliá ? Voliá una causeta que non agradava gaire als franceses ferits en lo seu onor nacional. Voliá res mens que la patz ! Tota França patissiá de l’abséncia de las regions de Alsaçia i de Lorena de la carta i el, voliá la patz amb los Alemands ? Totalament a contra corrents ! Qui voliá convéncer amb aquelas idèas ? Aquí lo daissàvem parlar, mai a París…..
Perque a volgut veire la capital tanben ? Tolosa non èra pro ben ? Lo 31 de julhet de 1914, mentre beviá son cafè en una terrassa de París, un deguns, un nacionalista d’aqueles, l’assassinèt. Per pacific….
Isabela Piquemal*
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.


text:
Deth 20 ath 23 de seteme eth CDIA realizèc era prumèra concentracion des equipes de tecnificacion e deteccion- seguiment.
En aguesta prumèra concentracion, ath delà de pròves fisiques, se realizèren reünions individuaus damb toti es esportistes entà conéisher era sua disposicion e disponibilitat entath pròplèu cicle paraolimpic Pequin 2022.
Era passada dimenjada es equipes de tecnificacion e deteccion- seguiment deth Centre d’Espòrts d’Iuèrn Adaptat (CDIA) realizèren era sua prumèra concentracion en Complèxe Esportiu de Fadura de Getxo (Bilbao). Eth principau objectiu d’aguesta prumèra concentracion ère era realizacion de reünions individuaus damb toti es esportistes entà conéisher era sua disposicion e disponibilitat entath pròplèu cicle paraolimpic Pequin 2022 ath delà dera realizacion de pròves fisiques. Es tardes se destinèren ara realizacion d’autes activitats complementàries coma surf aplicat ath desvolopament e melhora dera tecnica des esportistes.
Eth dimenge, dia 23, auec lòc era darrèra session d’aprendissatge tecnic de naui movements de halterofilia entàs entrenaments fisics e, dempús d’un dinar que servie tà finalizar ues jornades intenses e plees de bon ambient e espòrt, es assistents marchèren as sues cases damb eth guardar metut ena imminenta sason d’iuèrn e ara següenta concentracion.
Tot açò a estat possible gràcies ara collaboracion dera Federacion Basca d’Espòrt Adaptat (FVDA) e ath Basque Team qu’an trabalhat amassa entà amiar a tèrme aguesta prumèra concentracion.
Eth CDIA ei un centre de naut rendiment, deteccion de talents, tecnificacion d’esportistes e formacion de tecnics esportius especialistes enes espòrts d’iuèrn entà persones apertenentes as Federacions Espanhòles de Discapacitats Fisics e Paralisi Cerebral.
Gràcies as sòns patrocinadors, institucions e collaboradors: era Fondacion Repsol, eth Consejo Superior de Deportes, Comitat Paraolimpic Espanhòu, Conselh Generau d’Aran, Deputacion de Lleida, Ajuntament de Naut Aran, Consell Català de l’Esport e damb era collaboracion d’Elan Esquís, Medilast, Mountain Padel Gim e Iberian Sportech entre d’auti, amien a tèrme cada an un trabalh multidireccionau que preten hèr arribar es espòrts d’iuèrn adaptat a totes es persones damb discapacitat e hèr possible as melhors arribar a formar part dera Equipa Nacionau e participar ath maximal nivèu internacionau.
Es sòns programes esportius van des dera tecnificacion ath naut rendiment, ath que se somen activitats de promocion der espòrt entà toti, hemna e espòrt adaptat, deteccion e formacion de talents e organizacion de competicions nacionaus.
Vielha, 2 d’octobre de 2018
Conselh Generau d’Aran: Núria Sanjuan
Hònt e Fotos:
Federación Española de Deportes de Personas con Discapacidad Física. FEDDF
Federación Española de Deportes de Personas con Parálisis Cerebral. FEDPC
CDIA ARAN Centro Nacional de Deportes de Invierno


text:
Era equipa aranesa, Aran Nòrdic Esquí Club, tresau melhor club 2015 dera Copa Catalana de hons.
Eth liurament de prèmis se celebrèc eth dissabte 18 d’abriu ena estacion d’esquí d’Aransa.
Celebrades eth conjunt de pròves qu’an conformat eth circuit de hons dera Copa Catalana 2015, es esportistes que s’an proclamat campions enes diferentes categories an estat Gral Sellés e Carola Vila ena u16; er aranés, Pol Vidal, e Pepa Garcia ena u18; Julen Armendaritz e era aranesa, Marta Céster, ena u20; Berta Morral e Sadurní Betriu en Sènior; Jaume Forcada e Marta Folch en Mastèr 1 e Alberto Morales e Maria Cruz Palacín en Mastèr 2.
Segons eth tecnic catalan responsable deth programa de tecnificacion esportiua d’esquí de hons ena FCEH, Edu Pubill, “eth balanç d’aguesta sason de Copa Catalana e Copa Nins ei fòrça positiva. I a agut bona participacion e de bon nivèu, coma ac demòstren es resultats enes pròves de nivèu nacionau e internacionau. Es clubs hèn un prètzhèt fòrça bon, e auem ua basa d’esportistes fòrça solida”.
Er Aran Nòrdic Esquí Club tresau melhor club 2015
En çò que tanh ath classament per clubs, eth club catalan cap d’aguesta 10au edicion dera Copa Catalana a estat eth Club d’Esquí de Hons Urgellet Cerdanha (CEFUC), seguit ena dusau posicion deth Club d’Esquí Puigcerdà (PEC) e eth tresau lòc era equipa dera Val d’Aran, Aran Nòrdic Esquí Club.
Era equipa aranesa, Aran Nòrdic Esquí Club, tresau melhor club 2015 dera Copa Catalana de hons.


text:
U.E. Bossòst 1- F.C. Monstastruc de Salies 2
Derròta
susprenent era patida aguest dissabte en Bossòst en partit dera dusaua eliminatòria
dera Copa de Midi. Mos enfrentàuem a un equip de categoria inferior e ath delà
en casa, non cau díder qu’èrem es favorits entà passar, mès en partit tot mos
anec a reves man. Ena prumèra mietat, as 20 menutes bona oportunitat de
Jonathan en rematar tot solet laguens der àrea, Cucuron arturaue damb eth pè
era pilota. Ara seguida aguest jogador
patie ua lesion que l’obliguèc a deishar eth terren de jòc. Miguel tanben auec un
parelh de bones oportunitats entà mercar, mès eth sòns shuts, un gessec dehòra
e er aute siguec desviat peth portèr ath cornèr. Eth Montastruc anaue a profitar
a lèu deth descans ua pilota endarrerida dera linha mieja dera U.E. Bossòst , mès
aguesta anaue a quèir enes pès de Perrin que shutaue un tir creuat que non
podie arturar Marcos. Ère eth 0-1 resultat damb que s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat domini totau dera U.E. Bossòst,
damb bones ocasions entà empatar eth mercador. Mès non ère era nòsta net, eth Montastruc sense casi apropàr-se ara nòsta
àrea anaue a profitar ua cesion dera defensa aranesa ath son portèr e Da Costa
mercaue eth 0-2. Encara ère mès difícil remontar. En un bon lançament de fauta d’Àlex
estèrem a punt de mercar, mès era pilota dempús de tocar eth portèr anaue en
garròt e siguec despejada pera defensa francesa. Ara seguida, patíem era lesion
d’un aute jogador, en aguest cas Felipe, que auie de deishar eth terren de jòc.
A punt estèc de mercar Yerai en ua bona rematada de cap que gessie a tocar deth
garròt. Non siguec esquiara darrèra menuta qu’era insisténcia aranesa trobaue
en ua rematada de cap de José Ramón que susprenie ath portèr francés. Ère eth 1-2 e ja non mos
dec temps a hèr arren més.
Ath finau, derròta en un partit en que patirem era
lesion de dus jogadors plan important, non auèrem era sort de cara e tampoc er
arbitre non volec saber arren des mans laguens der àrea francesa. Ara, a pensar ena Liga e ena Copa de Comminges.
Eth plòplèu partit 3ª jornada deth campionat de Liga, en Pointis-Inard eth
dimenge 2 d’octobre tàs 15 :00 contra er equip locau .
U.E. Bossòst: Marcos, Borja, Felipe, José Ramón, Miquel, Àlex, Adrian, Marco, Yerai Miguel, Jonathan Remplaçants:
Salva, Borja e Gustavo.
Trainer: Virgilio.
Tarjetes auriòles : Salva.
F.C. Montastruc de Salies: Cucuron I, Cucuron II, Saint Martin, Chauvet,
Estrade, Lacarrere I, Lacarrere II, Ribet, Perrin, Denat, Peretti. Remplaçants : Sauvage, Lougarre, Da Costa
Trainer : Cardillo Hugo.
Tarjetes auriòles :
Lacarrere II.
Gols : 0-1 Perrin (42’), 0-2 Da Costa (70’), 1-2 Jose Ramon (90’)
Arbitre: Lartigue Nicolas.


text:
Segon l’UNESCO « estimem que, si ren es fach, la meitat de las 6 000 lengas parladas uei desapareissaren avant la fin dau segle. Emb la disparicion de lengas non parladas e non documentadas, l’umanitat perdria sa richessa culturala, mas tanben un fum de conneissanças reirenalas, contengudas, mai que mai dins las lengas indigènas.
Pasmens, queu processus es ni inevitable, nimai ireversible : de las politicas lingüisticas plan planificadas permeten d’afortir los esforçs de las comunautats de locutors per mantener o reviscolar lors lengas mairalas e las transmetre a las generacions de doman ».
La lenga occitana parlada en Dordonha es classada per l’UNESCO coma « seriosament en dangier ». Si los darrier dotzenats d’annadas d’accions culturalas e militantas permeteren a la lenga de subreviure sus lo territòri, lo nombre de sos locutors contunha de baissar d’un biais que fai migrar.
Lo Conselh generau de Dordonha acompanha e sosten ‘quelas accions dempuei fòrça temps. Mas uei, facia au dangier pròtche de disparicion de l’occitan, e conscient de l’amor daus Peiregòrds per lor lenga, lo Despartament considera qu’es temps de ‘nar mai luenh dins son accion. Quo’s per ‘quela rason que decidet de botar en plaça una politica fòrta en favor de la transmission de la lenga e de la cultura occitanas.
Las doas prumieras estapas d’aquela desmarcha fugueren la creacion d’una Delegacion a la lenga e a la cultura occitanas, seguida de l’adopcion d’un eschemà d’espandiment de la lenga e de la cultura occitanas.
Los elegits e los servicis dau Conselh generau trabalhan aura a botar en plaça un project que pertòca a ensenhar l’occitan a las generacions que venen e a li tornar balhar sa plaça dins l’espaci public.
Mas queu project ambiciós podrá nonmàs veire lo jorn emb l’ajuda de tots los actors publics mai privats que vòudran esser de meitat coma sa desmarcha.
© 2011 Conseil départemental de la Dordogne.
Tous droits réservés.


text:
Sus las castanhas, un article de Robèrt Sauvezon de l'Ostal de la Castanha e del Castanhièr, a Sant Martin de Bobau en Losera dins l'Armanac de Mesclum de 2004.
La respelida de la castanha
Respelida de la castanha... Respelida de la Cevena... Respelida de la lenga d'Òc ? Lo títol es emfatic. Es permés de pantaisar. E pasmens i devèm crèire. Se l'òm parla de respelida - e dirai mai prosaïcament, de renovacion - de la castanhareda, es que dempuèi un sègle pauc o mens, lo castanhièr a pas jamai quitar de s'aborrir.
Aquò per tres rasons al mens :
- las malautiás : la “tinta” (encre) apareguda dins las annadas 1870, e lo “cranc” de la rusca (endothia) dins las annadas 1970 ; après 1870 un fum d'arbres foguèron tombats e las castanharedas matrassadas per lo “tanin”.
- lo cambiament de costumas alimentàrias de la societat : las castanhas se manjan pas tant coma dins los sègles passats, o coma encara a la debuta del sègle XX.
- l'exòdi rural.
De totas las plegas, aquesta darrièra es ben la pièger, que lo castanhièr a besonh de l'òme per perdurar.
Ont se pòt trobar de castanhièrs ? En Occitània : dins lo sud del Massís Central (Cevenas, Ardecha, Peirigòrd), en Lemosin, en Provença (Var subretot) e als entorns de las Pirenèus. Endacòm mai : Corsega e Bretanha.
Lo castanhièr es dich « arbre de civilisacion ». A permés de poder viure e mai de sobreviure a de populacions autre temps nombrosas, dins las tèrras siliçosas. Arbre prolific, s'a pas jamai procurat a l'estatjant la riquesa, almens es segur qu'al país de castanhièr se morís pas de fam.
De mai bailava tot : la frucha, lo bòsc per los paissèls, per las botas e la menusariá, las fustas per la carpenta, la bridola per los panièrs etc. e las fuelhas per la lichièra.
En Cevenas (Gard, Losera), lo castanhièr s'espandissiá al sègle XIX sus 35 000 ectaras e la sola produccion de las Cevenas de Gard (17 000 tonas per an) èra mai que çò que produtz ara tota la França. Mas la populacion èra nombrosa per lo trabalhar. S'èra establit un equilibri entre l'arbre e l'òme. Cal fòrça monde per se mainar d'aquelas espandidas importantas de castanhièrs e aquel arbre prolific lo rend plan en noirissent las populacions. Sus los 35 000 ectaras ont lo castanhièr existís totjorn en Cevenas, 1 400 al mai son encara entretenguts. Mas totas las castanhas son pas perdudas dins la natura que la salvatgina las manja.
Al jorn d'uèi, la produccion francesa (comercializada) es de 11 000 tonas, amb 1 400 per las Cevenas (Gard, Losera). Aquò basta pas e se ne deu importar 10 000 tonas.
Una politica nacionala es estada mesa en plaça per la renovacion de 5 000 ectaras dins los 15 ans que venon, çò que permetriá de provesir una bona part del tonatge qu'es ara importat. Aquò se farà per lo biais d'accions de renovacions de la castanhareda tradicionala : lo rebrondatge sevèr, l'empeut sus las sagatas de las socas ancianas, e tanben per la plantacion de varietats interessantas e novèlas. La tendéncia ara es de plantar o d'empeutar de varietats ibridas, primierencas e gròssas (per lo còp d'uèlh), de bon vendre sus los mercats, exportadas mai que mai dins los païses del nòrd.
Mas los Cevenòls vòlon aparar sas varietats tradicionalas (figaretas, pelegrinas, daufinencas...) benlèu mai pichòtas, mas doças e sucradas. Son las melhoras per las confituras, bajanas (castanhas assecadas) e farina. Aquò assegura una bona avalorizacion : lo calibre a pas mai d'importància, es lo gost que compta.
Lo castanhièr es de mai en mai considerat tanben coma productor d'environament e de païsatge tant per los ciutadans coma per los passejaires. Lo Pargue Nacional de las Cevenas es atentiu en aquel aspècte actual de la castanhareda. Es aquí una autra rason d'aparar las varietats tradicionalas que representan l'essencial d'aquel païsatge.
Per acabar, dirai que lo castanhièr es subretot arbre simbolic en Cevenas e dins los païses ont a totjorn demorat, mai que mai los païses de resisténcia, que siá aquela dels Camisards o aquela dels maquisards. Perque a totjorn assostat, aparat e noirit aqueles pòbles. E clavarai en citar mon amic Danièl Travier qu'escriviá dins la revista Causses et Cévennes (lo tèxte es escrich en francés e ne faguèri la revirada en occitan) : « Ben mai que l'arbre d'aur – l'amorièr - lo castanhièr demòra, amb lo protestantisme, lo testimòni màger per l'ensemble de las valadas cevenòlas. Ciment vertadièr del país, n'es devengut lo simbòl ; bòsc del brèç coma bòsc de la caissa ; bajanas noiriduras del còrs ; afachadas que se fasián a la velhada a l'entorn del fuòc ; amagatal dins un fust bornhut ; castanhals del « desèrt » coma del maquís, ont dins la clandestinitat, una comunautat s'es acampada, matrassada dins sa carn. Testimòni intim e ligat a l'istòria dels òmes, aquest castanhièr es ben aquel de la permanéncia de la « cevenolitat ». El tot sol ne pòrta l'essencial de memòria e d'identitat. »
Robèrt Sauvezon


text:
Dubrovnik
Dubrovnik, tanben aperada deu son nom italian Ragusa, qu’es ua vila de Croàcia, sus la còsta de la Mar...
Teisheder Moutet
Ua enterpresa d’abòrd lo long deu Gave per beneficiar la fòrça de l’aiga. Creada en 1919. Gerida per la...
Còrdoas
Còrdoas es un vilatge de Tarn fòrça toristic mercés a sa...
Castèlnòu de Montmiralh
Castèlnòu de Montmiralh es un vilatge de Tarn classat demest los « vilatges de França mai polits...
Fontcauda
Abbadia del sègle XII nisada dins un replèc de la...
Cava cooperativa de Maraussan
Cava cooperativa istorica de Maraussan, « los vinhairons liures », amb sul fronton la devisa de la cooperacion : totes per...
Monument Darde
Monument als mòrts pacifista escalprat per Paul Darde. Sus l’esplanada a Lodèva....
Casadarnas
Vilatjòt entre garriga e...
Abadia de Cadonh
L’abadia de Cadonh es una abadia medeviala fondada en lo 1115. La gleia, dau sègle XII, es d’epoca romanica....


text:
Il est abbé de Corbie 1. Wedric de Tournay, Gauthier de Lens, Gozuin de Monts, Isaac de Valenciennes, Gautier, Gautier de Cimay, Arnoul d' Audenarde, Wazelin de Chauny, Guy de Rochefort, Thibaut de Montmorency, Simon de Soissons, Gautier de Soissons, Baudry, Guy, Raoul, Waleman, Fouques, Guy, Guy, Baudouin, Gervais, Arnoul Ier, vicomte d' Ardres, Reingot de Gand dit le Chauve, Baudouin Ier de Gand, seigneur d'Alost, Nivelon Ier de Pierrefonds, Gautier Ier, comte de Hesdin, Baudouin Ier, comte de Guines, Robert II Faisseux, seigneur de Béthune, Raoul III, comte de Valois, Eustache II, comte de Boulogne et Lens, Guy Ier, seigneur de Montlhéry et Bray, Baudouin VI de Mons, comte de Flandres, Philippe Ier, roi de France et Baudoin V, comte de Flandre sont cités en 1065 2. Gamelon d' Aubigny, Herbert de Hamel, Tancred d' Espagny, Lambert de Ribemont, Jeofroy d' Encre, Robert de Boves, Fouques et Enguerrand Ier, seigneur de Boves , Coucy, la Fève-en-Tardenois et Marle sont cités le 22 février 1079 3.
Questions, commentaires, informations de la section collaboration: (Ajouter une note)
1. Généalogie de Guines - Livre premier, p. 20
2. Généalogie de Guines - Livre premier, p. 20, quatrième, 113
3. Généalogie de Guines - Livre sixième, p. 191
La dernière mise à jour de cette personne a été faite le 2018-09-12


text:
Laozi (filosòf)
Laozi (老子, en pinyin Lǎozǐ) foguèt un filosòf e un poèta de China antica. Fondèt lo taoïsme. Demòra amb Confuci lo pensador mai renomenat e celebrat de China. Es tanben considerat coma l'autor del libre fondamental del taoïsme: lo Daodejing. Es considerat coma una figura legendària e sa realitat istorica es subjècta a fòrça discussions, amb de recercaires que dobtan de sa quita realitat istorica[1].
Somari
Significacion del nom Laozi[modificar | modificar la font]
Lo nom de naissença de Laozi es Li Er (李耳, pinyin Lǐ Ěr).
Lo nom Laozi es un nom onorific: 老 (en pinyin Lǎo) significa 'vièlh' e 子(en pinyin zǐ) significa 'mèstre'.
Es tanben venerat pels taoïstas jol nom de 太上老君 ( en pinyin: Tàishàng Lǎojūn) çò que significa 'lo suprèm vièlh senhor'. Es tanben nomenat Daode Tianzun (道德天尊), 'Lo Grand Pur'.
Vida[modificar | modificar la font]
Tradicionalament sa naissença es plaçada en - 571 mas aquesta data es contestada coma o es tanben l'istoricitat de Laozi. Segon la tradicion, èra un letrat que s'occupava dels archius de la cort reiala de la dinastia Zhou. Aquesta posicion li permetèt de legir las òbras de l'Emperaire Jaune atal coma de mantuns classics d'aquela epòca.
Dobriguèt pas jamai oficialament una escòla mas aguèt de nombroses disciples. Son ensenhament foguèt presat tre la debuta per un fum de seguidors e, per aquesta rason, son ensenhament s'espandiguèt rapidament en China.
Encontrèt tanben Confuci. La version mai coneguda d'aquest encontre es relatada dins lo Zhuangzi.
Segon unas tradicons, seriá originari del vilatge de Chu Jen dins l'Estat Chu. Es tanben pretendut a vegadas qu'èra marridat e qu'aguèt un filh que se faguèt soldat.
Un fum de clans de la familha Li pretendèron qu'èran descendents de Laozi, atal coma los emperaires de la dinastia Tang. Aiçò es degut a l'immens prestigi qu'aguèt Laozi dins l'istòria de China.
Demest los relats mai o mens legendaris, cal senhalar los libres de Sima Qian. Dins aquestes libres, es dich que Laozi venguèt consirós e inquièt a causa del declin moral a Chengzhou. Vegèt tanben que lo reialme declinava. S'enanèt cap a l'oèst, a l'edat de 160 ans, per s'installar coma ermita dins una region a la frontièra del reialme de Chengzhou. Es ailà que foguèt reconegut per un garda, Yinxi, que li demandèt d'escriure sas pensadas per lo ben del país. Es atal, segon Sima Qian, que foguèt escrich lo Daodejing.
Òbras e filosofia[modificar | modificar la font]
Daodejing[modificar | modificar la font]
De consultar tanben, l'article Daodejing.
Laozi es tradicionalament considerat coma lo qu'escriguèt lo Daodejing. Es un dels libres mai significatiu de la cosmogonia chinesa. Lo libre es tanben sovent nomenat Laozi, coma son autor.
Aquest libre es sovent citat en China e las citations son plan conegudas per la majoritat dels Chineses. Aicí qualques citacions celèbras[2]:
Quand la bontat es perduda, es remplaçada per la moralitat.
L'utilitat d'un pòt ven de sa vacuitat.
Los que sabon, dison pas. Los que sabon pas, dison.
Mai se dòna d'importància a las leis e a las règlas, mai i a de raubaires e de panaires.
Concepcions filosoficas[modificar | modificar la font]
Las concepcions filosoficas de Laozi son en partida originalas, emai se reprenon mantuns elements de la religion tradicionala chinesa.
Lo Dao es la font e la fin de tota existéncia. Los òmes an volontat e liure arbitri. Per aquestas rasons los òmes pòdon alterar lor natura e agir contra lor natura. Aquestas accions trebolan la balança del Dao. Lo Daodejing ensaja de propausar un camin per tornar a l'estat natural.
Aquest retorn a l'estat de natura se manifesta dins lo Wu Wei (無爲), tèrme que pòt èsser revirat per 'non-accion', 'accion espontanèa', 'viure dins lo moment present'.
Lo ziran (自然) es un autre concèpte major ligat al Wu Wei. Designa l'armonia amb lo Dao e l'actitud drecha que deu èsser seguida. Demest totas las vertuts, l'umilitat e la simplicitat son las mai presadas.


text:
Marbre
Lo marbre (var. maubre, marme) es una ròca metamorfica, calcària, amb textura compacta, un aspècte cristallizat e cristallina, compausada per de grans microscopics de calcita. Lo marbre es la ròca ornamentala pus utilizada dins l'Istòria. Ara, s'utiliza per far retalhs de malonatge e revestiments, tauletas de mòbles, etc. Dempuèi l'utilizacion privilegiada coma material per l'escultura a l'apocòpa classica lo marbre es considerat coma un signe d'elegància. Lo melhor marbre es lo de Carrara. Miquèl Àngel, lo grand escultor de la Renaissença italiana, anèt dins las peirièras de Carrara per causir personalament los marbres per las seunas esculturas.
Peirièras de marbre en Occitània[modificar | modificar la font]
Lengadòc[modificar | modificar la font]
- marbre de Caunas de Menerbés
marbre roge [1]
Gasconha[modificar | modificar la font]
- marbre de Sent Biat
marbre blanc
- marbre d'Ilhet
Provença[modificar | modificar la font]
- marbre d'Ais de Provença
- marbre de Marselha


text:
Er aire refrescant buhaue ena cara, en baishar era còsta tot viste. Anaua en bicicleta de montanha, dempús de quauque temps sense gahar-ne cap. Hè tant de temps que semble qu’ac condi com s’era sensacion m’auesse estat inedita: aqueth hóner-se damb era natura, tanben en esfòrç dera pujada, quan tot se paupe a còp de sudor. Incapable d’embarrar-me en un gimnàs, pòt èster aguesta ua auta bona practica en art esportiu. Prumèr güege, e en acabar demores tot solatjat, en patz. Veiram. Damb era paraula art, voi díder abituda, un èster adret en aquerò que hès: èster virtuós, com diderien es grècs antics, as quaus tostemp i hèm referéncia ineludibla. N’i a fòrça en país que, dilhèu convidadi per aguest bèth entorn, se dan ar espòrt, en aqueth córrer tà naut e tà baish, a pè o en bicicleta, de forma plan admirabla, de forma constanta, de viatges obsessiua. En fin, non vau a descurbir jo ara ua experiéncia dera quau fòrça adrets ena matèria me’n poderien impartir ací leçon lèu lèu imborrabla. Perènnes son es paraules des grani poètes dera Antiguitat en tot laudar es sues “virtuts excèlses”. Pindar n’ei eth maximum exponent damb es sues Olimpiques, prèstes a aclamar ath diu, ar eròi, d’“ample podèr” e beresa exaltada, ena “institucion” des Jòcs Olimpics, a on se dirimís era glòria e era victòria, tot eth “vigor des òmes” com Pèlops, de fama resplendenta e “fatiga constanta”, ath quau li “reludie era espatla embelida d’evòri” quan Posidon s’enamorèc d’eth. Le raptèc e l’ascendic tath cèu damb es dius. Auec de baishar tath “linatge des òmes”, en auer-les aufrit “eth nèctar e era ambrosia” que l’auien hèt immortau. Com saben es ciclistes, i a queigudes fatals. Pèlops tornèc tara cuerta vida, mès aumens siguec venerat tà tostemp en santuari olimpic.
Mes : Mai 2012
Goya e Delacroix
Lums e ombres, colors e formes, elements d’un tot que sauven ena vida un tròç d’eternitat. Vision classica, e recurrenta, dera pintura. Semble inevitable deishar-vos ací constància deth contorn que delimite aquerò qu’ath laguens deth quadre compareish: aquerò qu’ei, qu’a limit e va d’un ací a un delà. Ua visita as exposicions de Delacroix e Goya en Caixafòrum de Barcelona m’ac permet per partida dobla. Eth continuum dera existéncia, enes sues possibilitats de hons e somi, mès enlà, per tant, d’era madeisha (mès enlà dera esséncia), s’interrompís de patac d’ua forma excellenta. Pintura qu’ei coma un díder excellent, relevant, dilhèu deformant, com deformanta, e crudèu, ei era realitat, atau com mos l’aufrís Goya, de retrat sense pietat e critica illustrada, capable de dar forma ath somi e ath caprici, a aquerò que, per definicion, ei mancat de forma. Aqueres scènes de Delacroix, romantic e pintor lector de Shakespeare, Byron…, sus es eveniments literaris, istorics e contemporanèus, com instantanèes d’actualitat, mos arriben as sentits de forma concrèta e variada sus er abisme dera immensitat uniforma. Sonque er art, e dilhèu era religion, considère com cau era amplitud inacababla der espaci e deth temps, e dèishe hóner er esperit e eth desir laguens der univèrs o deth quadre qu’ara guardam. Perspectiva romantica… Mès, a on comence e a on acabe eth quadre, alavetz? Totun, semble existir entre eth quadre (er art, era forma) e eth món (era realitat, espaci amòrf) ua vielha enemistat. Eth marc mèrque era termièra entre andús. Eth quadre que guardam (espaci qualitatiu) ja non mos estaque as limits deth coneishement, de çò que i a en món, senon que permet empréner intuïtivament ua orientacion viua des causes, mentre mos amie per un camin dubèrt e desconeishut de cap aquerò qu’encara s’a de trobar en miei deth caòs.
(Diari Segre, 5 de mai de 2012)


text:
Paramore
Paramore es un grop de rock american. La formacion, fondada en 2004 a Franklin (Tennessee), es menada per la cantaira Hayley Williams e compta tres autres membres: Josh Farro (guitarrista), Jeremy Davis (bassista) e Zac Farro (batariá).
Coneguèt una capitada als Estats Units tre son primièr disc en 2005 All We Know Is Falling. Son segond album, RIOT!, sortiguèt en 2007 mentre que lo tresen Brand New Eyes, espeliguèt en 2009. Son darrièr disc Paramore es de 2013.
Discografia[modificar | modificar la font]
- All we know is falling (2005)
- Riot! (2007)
- Brand New Eyes (2009
- Paramore (2013)


text:
Lo cervèu deis maires acochadas après son premier enfant s’acompanha de modificacions dau cervèu, segon la còla d’Elseline Hoekzema, de l’Unitat de Recerca en Scièncias Conhitivas dau Despartament de Psiquiatria de l’Universitat de Barcelona. Vèn de publicar sei resultats dins la prestigiosa revista Nature Neuroscience
.
Dins aquel estudi, l’imatjariá medicala, avans e après la jacina
, a mostrat que 25 fremas acochadas avián agut de chanjaments estructuraus de son cervèu. Lei relargs
dau cervèus associats ais aptituds socialas coma aquelei de la percepcion deis esmogudas e dei desiranças d’autrú èron pertocats. Es mai o mens lei mumes que son afectats per lei autistas.
Mai de far vèire an aquelei maires de fòtos de seis enfantons reviuda
lei mumes relargs.
Se una montada d’ormònas fuguèt ja observada per d’adolescentas, qu’avián modificat l’activitat de son cervèu, jamai va fuguèt, per de fremas acochadas.
En mai d’aquò, quasi dos ans après l’acochament, aquelei maires vesián aquelei reducciens d’activitat dau cervèu mantengudas. Lei cercaires dison que seis estudis podrián ne’n dire mai d’avança sus la qualitat d’estacament a sei bèbès dei maires, tre avans l’acochament.


text:
Lo Congrès qu’a aviat la creacion d’ua basa descriptiva de dadas qui amassa las entradas lexicaus presentas dens los diccionaris, lexics e glossaris hèits de l’Edat Mejana enlà. Qu’a per objectiu d’estar un diccionari scientific descriptiu de la lenga occitana, de bon accedir en linha entaus especialistas e public avisat. Que serà aisidament consultader, modificader e extensible mercés a las TIC.
Aqueras òbras de las longas que hè hrèita entà miar un tribalh lexicografic avançat. Que serà un còrpus scientific tà la coneishença completa de la lenga e entà la creacion d’autes utís lexicografics : diccionaris d’orientacion, lexics especializats, etc.
Aqueste projècte que serà miat en partenariat dab lo CIRDÒC – Centre Interregionau de Desvolopament de l’Occitan – qui ei operator de la Bibliotèca Nacionau de França dens l’encastre d’un projècte granàs de numerizacion de tot lo patrimòni occitan. Lo projècte que compren ua fasa de numerizacion de l’ensemble deus diccionaris occitans e diccionaris occitans istorics. Lo Congrès que portarà l’autoritat scientifica qui hè besonh entà constituir ua basa de dadas exaustiva e valida a partir de diccionaris e d’entradas identificadas.


text:
Illas Georgia del Sud e Sandwich del Sud
Las illas Georgia del Sud e Sandwich del Sud (var.islas, isclas, isolas/ísolas, nisolas deu / dau / deth sud) (en anglés South Georgia and the South Sandwich Islands, conegudas tanben jol sigla SGSSI) son un territòri d'otramar britanic de l'Atlantic sud.
Lo territòri es format per l'illa de Georgia del Sud, qu'es la pus granda de tot l'ensemble, e per un grop d'illas menoras nomenadas illas Sandwich del Sud. An una extension totala de 3.093 km². I pas de populacion originària de cap de las illas e los unics abitants (un centenat, segon l'estimacion de 2003) son los de la garnison militara britanica e los scientifics de la British Antarctic Survey ("Inspeccion Antartica Britanica"), qu'an una basa a la capitala, Grytviken.
La sobeiranetat britanica en Georgia del Sud data de 1775, e pels Sandwich del Sud de 1908. L'administracion britanica locala permanenta e lo Magistrat resident existisson dempuèi 1909. Argentina reclamava ja la Georgia del Sud en 1927, e las illas Sandwich del Sud en 1938. Aquesta disputa subre la sobeiranetat de las illas foguèt un dels detonadors de la Guèrra de las Malvinas de 1982 e encara es pas resolguda. Argentina mantenguèt un destacament a las illas Sandwich del Sud entre 1976 e 1982, e ocupèt la Georgia del Sud durant la guèrra de las Malvinas.


text:
Fèstas e Sant Andrieu
Fèstas e Sant Andrieu (oficialament en francés Festes-et-Saint-André) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region de Lengadòc Rosselhon Miègjorn Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Eth maitin d'Aran 19/06/18
Aué, en "Eth maitin d'Aran", auem parlat damb eth cap dera oposicion deth Conselh Generau d'Aran, Paco Boya, damb qui auem coneishut coma valore era gestion der actuau govèrn enes diuèrsi airaus deth territòri. Ath delà en collòqui an participat Ane Arteaga e Lòla Lopez. Coma tostemp, eth "Mot horaviat", es espòrts e era agenda. Avui, a "Eth maitin d'Aran", hem parlat amb el cap de l'oposició del Conselh Generau d'Aran, Paco Boya, i hem sabut com valora la gestió de l'actual govern en els diversos ambits del territori. A part, al col·loqui, hi han participat Ane Arteaga i Lòla Lopez. Com sempre, el "Mot horaviat", els esports i l'agenda.


text:
26 février 2016
L'ajòu, (Pèir de Camogran) / Mon grand-père (Pierre Camougrand)
L'ajòu (Pèir de Camogran) Que'u trobavi devath deu hangar au carrinquet de la sega. Lo cèu qu'èra gris, escur, emplogit, de totas parts las tòlas que s'esgotavan en aqueth vrèspe de novème. En bèth escalhar lenha tà har buscalhs peu larèr, Pèir de Camogran, l'ajòu, que'm devisava, en hant lusir l'arnaut, de las berors, de las enigmas e deus enjòcs deu monde. Que sabè suu tèit deu hangar la musica de l'aigat o de la plogina e que m'ensenhava ric per ric los crums e las nublas dab lo nom latin. Au cant que'm disè lo nom deus ausèths... [Lire la suite]
20 février 2016
L'escòla / L'école
L'escòla "Ua escòla qui barra la clau qu'ei un vilatge qui's moreish". B'an rason de créder aquesta expression populara. Si passatz peu bordalat de Lasbòrdas, a uas camadas deu caminau de Salias a Sauvatèrra, que destriaratz lhèu ua bastissi hauturosa dab frinèstas haut pitadas e parets espessas, costejada d'un cobèrt escur e airejat. Lhèu qu'aubiraratz davant tres o quate platanas talhadas e bodonhadas, e au hons de la cort omprejada los comuns. Dab la portalada qui s'espia au caminau e au País Basc, aquera bastissi vodada au... [Lire la suite]
14 février 2016
Hauguernes
Hauguernes. L'estacament a la tèrra nadau, au terrador, qu'ei un sentit qui'm destria deus qui n'an pas de tèrra on inscríver lo traç. Per aver viscut uas annadas en Salias fresc-vadut, migrat au temps deus estudis e peu tribalh au capdau paulin, lo bordalat de Lasbòrdas e tot purmèr lo noste endretòt de Hauguernes qu'ei lo lòc on me sènti mei a casa, lo lòc qui quiti a degrèu e on me cau tornar lèu. Que soi vienut en un troçòt d'arcadia. Los costalats verdusents deus Antis, d'Orion e de Burgarona que'u destermiavan a capsús e... [Lire la suite]


text:
ADRALHADA
La revista OC espeliguèt a Tolosa en 1923, amodada per Ismaël Girard. Dempuèi a pas jamai arrestat de paréisser. Tota son adralhada fai rampèl al quite messatge de son fondator : « Apartenèm au monde ». En occitan mai que mai, ambe d’òbras en catalan e tanben de tèxtes revirats d’autras lengas, balha, a bèl talh d’annadas, una vista larga de la creacion literària contemporanèa, plan en-delai de l’univèrs lingüistic sieu. De Niça a Bordèu, de Lemòtges e Clarmont a la Val d’Aran, en passant per las Valadas Occitanas d’Itàlia, OC retrai çò prumièr la poténcia creadoira de tot l’espaci occitan dins lo concèrt de las literaturas del monde. Dubèrta a la literatura catalana, la revista es, dins las doás lengas siás, l’occitan e lo catalan, un lòc privilegiat d’experimentacion innovaira per d’autors qu’an causit de persègre l’aventura aviada en Euròpa pels Trobadors. Es din OC que foguèron publicats los tèxtes màgers dels grands escriveires occitans contemporanèus.
ORIENTACION
Amb una direccion allocada de’n prumièr a Tolosa, puèi a Bordèu, Montpelhièr, Niça, e ara a Moans-Sartós, dins las Alps Marinas, OC capèla tot l’espaci occitan e catalan pr’amor del repartiment pro larg dels autors e dels redactors. Pròsa, poësia, critica literària, anóncia de çò que ven d’espelir e cronica dels eveniments culturals compausan d’acostumada lo somari d’OC , mas la revista fai plaça tanben a las òbras de plasticians, pintres e fotografes que lor trabalh acompanha los tèxtes publicats.
TALHS DUBERTS
Per tal de s’acarar a las escomesas de son epòca, OC a ajut mantun còp publicat de numeròs especials e portat pèira a de debats virats cap a las problematicas pus agudas, coma las de l’escritura e del poder o dels enjòcs de creacion dins de lengas autras que las « grandas lengas ». A totjorn balhat la paraula a las generacions que contunhan lo prètzfait. Es atal que ven de far paréisser los prumièrs recuèlhs d’una colleccion bilingüa (occitan o catalan-francés), OC / Passatges per far ausir aquelas voses novèlas plan pauc presentas dinc’ara dins lo païsatge literari. Enfin, en mai de participar a las principalas manifestacions culturalas dins l’airal occitan e plan en-delai, OC amòda de son bòrd d’eveniments que son a cada còp d’oportunitats màgers al servici d’una creacion dubèrta.


text:
Eth Museu de la Pauma de Mas de Barberans s’inaugurèc en mai de 2010. A dues sales d’exposicion permanenta: ua qu’explique eth procès deth trabalh dera pauma, des dera planta (margalló) ara pèça acabada, e era auta ena quau s’agranís er encastre territoriau a toti es pòbles deth Parc Naturau de Ports tà aufrir informacion sus es aspèctes sociaus dera activitat.
En musèu se pòden hèr talhèrs damb pauma (margalló) e d’autes fibres e se pòden veir exposicions de produccion pròpia e cedides, atau com demostracions artesanaus. Eth prumèr fin de setmana d’agost se pòt gaudir des activitats dera Fira Monogràfica de les Fibres. Tanben vau era pena deleitar-se contemplant er audiovisuau La Bruixa Palmira.
Coma radiau deth centre se dispòse deth Racó de les Fibres Vegetals, un espaci didactic ath torn des fibres vegetaus qu’er òme a utilizat entà diferenti usi: plantes tintòries, entara cistalheria... en tot èster eth principau protagonista eth “margalló”.
Toti es espacis son adaptadi e es tèxtes tradusits ath castelhan e ar anglés.
Tarifa generau: 2 €
Tarifa redusida: 1'5€
Visita guidada: 2'5€
Visita guidada damb tarifa redusida: 1'5 €
Setmana Santa, junhsèga e agost, pònts e festius: de 12.00 a 14.00 ores.
Rèsta der an: de 12.00 a 13.30 ores; dubèrt eth prumèr e eth darrèr cap de setmana de cada mes.
Der 1 de junhsèga ath 15 de seteme: dubèrt toti es dies.
Dies de barrament: deluns non festius; 1 e 6 de gèr; 25 e 26 d’abriu; 25 e 26 de deseme.
Se pòden reservar talhèrs e visites ara carta damb avís de resèrva d'un minim d'un dia.
En coche:
Se se ven peth nòrd des de Lhèida, cau anar direccion sud per èish der Ebre (ctra. C-12) enquia Tortosa.
Se se ven des de Tarragona o Barcelona, cau gésser pera autopista ara nautada de Tortosa/l'Aldea, o Amposta.
Se se ven peth sud deth país (València e Castelló) se pòt arribar en pòble per Ulldecona, Sant Rafael deth Riu e era Sénia.
Per a on se pòt arribar en pòble:
- Peth nòrd-èst: en Tortosa, ena rotonda "Plaça del Bimil·lenari" préner eth trincant cap ara C-12 Amposta/Lleida. Un cop crotzat eth riu Ebre peth Pònt deth Mil·lenari seguir dret en dirección Raval de Crist (segona gessuda) dera "Rotonda dels Nusos". Dempús de trauessar peth miei eth barri de Raval de Crist, ath finau deth tot i a ua petita rotonda damb tres oliveres: ací cau hèr 3/4 de torn e préner era carretèra TV-3421 que pòrte dirècte tà Mas de Barberans (16Km - 20min).
- Per èst: En Amposta, préner era carretèra d'Amposta tà Masdenverge T-344. Travessar Masdenverge e seguir rècte pera carretèra d'Amposta a Santa Bàrbara T-350. Un còp s'arribe en Santa Bàrbara, hèr eth torn ath pòble pera esquèrra: ena prumèra rotonda, 3/4 de tor direccion Ulldecona/la Sénia. Ena següenta rotonda, 1/2 torn direccion la Galera/la Sénia/Godall. Ena tresau rotonda, 1/4 de torn direccion Mas de Barberans. Seguir pera carretèra TV-1025 enquiath pòble (25Km - 25minuts). Veir era mapa der itinerari
- Peth sud: Ena Sénia, ath sud deth pòble i a eth trincant cap ara carretèra de Mas de Barberans TV-3421 (15Km - 20min). Veir era mapa der itinerari
Situacion deth musèu ena mapa de relèu: Veir era mapa de relèu


text:
Mesa a jorn : 45 000 catalans an manifèstat uèi a Brussèlas
Jol lèma « Desvelha-te, Euròpa », de ciutadans de Catalonha e de la Val d'Aran se son grandits dins la capitala flamenca per exigir que l'Union europèa escote lors revendicacions « democraticas ».
De desenats de milièrs de catalans (45 000 segon la polícia de Brussèlas) an manifestat uèi, 7 de decembre, per las carrièras de Brussèlas. Jol lèma « Desvelha-te, Euròpa », los manifestants an demandat a l’Union Europèa qu’escote las revendicacions catalanas, dins una protèsta « pacifica, civica e democratica ». La mobilizacion a començat a 11h, a percorregut lo quartièr europèu e a passat près de la Comission, del Conselh e del Parlament europèus.
« La capacitat de solidaritat e de generositat d’una part importantissima del pòble de Catalonha es totjorn estonanta, mas es infinida, a cada enjòc los ciutadans se son engajtats », çò assolidèt lo pòrtavotz d’Òmnium en vesent la quantitat de mond que se son mobilizats per viatjar de Catalonha e d’Aran entrò la capitala europèa. La polícia bèlga aviá previst qu’ « entre 20 000 e 30 000 manifestants s'acampèssen sus l’esplanada del Pargue del Cinquantenari partir de 10 oras », çò ditz un comunicat difusat dins l’intranet del Parlament Europèu entitolat « Manifestacion de sosten a Carles Puigdemont ».
En fin finala an manifestat mai de 45 000 personas segon las autoritats localas.
- Publicat dens International


text:
Ostabarret
Ostabarret qu'ei un parçan deu Bascoat, en Baisha Navarra, qui correspond au cors superior de l'arriu de Bidosa. Capvath qu'ei bordat peu país de Micse. Que hè part deu departament deus Pirenèus Atlantics.
Lo son nom basco (H)oztibarre que vien de Hozta ibarre (ibar = vath). Aquera formacion que vadó Òstavath (lo nom d'un vilatge) en occitan gascon.
Que compren las comunas d'Arhantsusi, Bunuze, Hozta, Ibarrola, Jutsi, Larzabale-Arroze-Zibitze, Òstavath-Asme, Pagòla e Sent Just-Ibarre.
Que hasèva part deu reiaume de Navarra.


text:
Los 8 e 9 de noveme a Donostia que’s harà lo congrès « Lengas patrimòni e identitat, perspectiva educativa ».
Lo CFPÒc Aquitània, en collaboracion dab Silva Lata e Cultura de Noste, que prepausa un estagi d'occitan en immersion deu 22 au 26 d'octobre a Seuvalada, en Bearn.
La ueitau edicion de l’Obrador de Lingüistica Occitana que’s harà a Pau (64) deu 5 au 6 de julhet.
Lo 27 de junh a 10H30, au Castèth d’Este de Vilhèra, que's harà l'aviada oficiau de LINGUATEC.
L’Euroregion Pirenèus-Mediterranèa, qu’amassa Catalonha, Balearas e la Region Occitània, vòl mostrar qu’es lo territòri de partatge d’un patrimòni cultural ric e divèrs. Dins aquel encastre, lo Cirdòc, la Fira mediterrània de Marensa e Sa Xerxa-Fira de teatre infantil organizan lo Fòrum Euroregional que se debanarà al Pont de Gard, sus doas jornadas, los 18 e 19 de mai. Lo tèma ne serà : « las culturas popularas en dialòg » .
« L’obrador de lingüistica occitana » que s’aplegarà tà la soa ueitau edicion a Pau los 5 e 6 de julhet.


text:
Tractats de Roma
Dos tractats foguèron signats a Roma lo 25 de març de 1957. S'apèlan lo Tractat de Roma (abusivament) o los Tractats de Roma.
S'agís :
- del Tractat instituent la Comunautat Economica Europèa. Es l’acte fondator de la Comunautat Economica Europèa (CEE). Foguèt signat per Alemanha, França, Itàlia e los tres païses de Benelux : Belgica, Luxemborg e Païses Basses. Aqueste tractat instituiguèt lo Mercat Comun e definiguèt las basas de la Politica Agricòla Comuna (PAC) mesa en òbra en 1962.
Constituís lo sol tractat de patz signat entre poténcias belligerantas europèas a l’eissida de la Segonda Guèrra Mondiala.
- del Tractat instituent la CEEA, apelat Comunautat Europèa de l'Energia Atomica o Euratom.
- De mai, lo Tractat CECA es estat junt a aquestes dos tèxtes.
Modificacion dels tractats[modificar | modificar la font]
Lo Tractat de Maastricht del 7 de febrièr de 1992 a renomenat la Comunautat Economica Europèa en Comunautat Europèa. Lo nom del Tractat es doncas vengut oficialament : « Tractat Instituent la Comunautat Europèa ».
Lo Tractat es estat modificat successivament per :
- L’Acte Unic europèu signat a Luxemborg, entrat en vigor lo 1èr de julhet de 1987 ;
- Lo Tractat de Maastricht, entrat en vigor lo 1èr de novembre de 1993, instituent l’Union Europèa.
- Lo Tractat d'Amsterdam, entrat en vigor lo 1èr de mai de 1999, modificant lo tractat sus l’Union Europèa, los tractats instituent las Comunautats Europèas e cèrts actes connèxes.
- Lo Tractat de Niça, entrat en vigor lo 1èr de febrièr de 2003.
- Lo Tractat de Roma de 2004, tanben dich Tractat establissent una Constitucion per Euròpa, signat lo 29 d'octobre de 2004 pels caps d'Estat membres de l’Union Europèa. L'entrada en vigor d'aqueste darrièr tractat demòra çaquelà incertana aprèp lo reget per referendum del tractat en França e als Païses Basses en 2005.


text:
Kelvin
Lo kelvin (dau nom de Lord Kelvin) es l'unitat de basa de temperatura termodinamica dau Sistèma Internacionau. Son simbòl es : K.
Somari
Definicion de l'unitat kelvin[modificar | modificar la font]
- Lo kelvin es la fraccion 1/273,16 de la temperatura termodinamica dau ponch triple de l'aiga (H2O), e una variacion de temperatura de 1 K equivau a una variacion de 1 °C.
- A la diferéncia dau gra Celsius, lo kelvin es una mesura absoluda de la temperatura qu'es estada introducha gràcias au tresen principi de la termodinamica.
- La temperatura de 0 K es egala a -273,15 °C e correspònd au zèro absolut (lo ponch triple de l'aiga es a la temperatura positiva de 0,01 °C).
Notacion[modificar | modificar la font]
- Lei noms d'unitat de l'SI son de noms comuns e s'escrivon en minusculas (« kelvin » e non « Kelvin »)
- Lo simbòl dau kelvin es K, en majuscula perque lo nom de l'unitat es derivat d'un nom pròpri de persona
Remarca[modificar | modificar la font]
Coma es pas una mesura relativa, lo nom dau kelvin es jamai precedit dau mot gra e son simbòl es jamai precedit de « ° », contrariament ai gras Celsius o Fahrenheit.
A l'origina, en 1954 (10ena CGPM, resolucion 3, CR 79), au kelvin se li disiá lo « gra Kelvin », e son simbòl èra : °K. Lo « gra » foguèt suprimit au moment de la 13ena CGPM, en 1967 (resolucion 3, CR 104) e lo simbòl venguèt : K.
Conversion vèrs leis autreis unitats de temperatura[modificar | modificar la font]
- kelvins en gras Celsius : °C = K - 273,15
- gras Celsius en kelvins : K = °C + 273,15
- kelvins en gras Fahrenheit : °F = K × 1,8 − 459,67
- gras Fahrenheit en kelvins : K = (°F + 459,67) / 1,8
Construccion de l'unitat kelvin[modificar | modificar la font]
La valor 1/273,15 es deguda ni a l'azard ni a una realitat fisica (se seriá poscut chausir una definicion coma 1/100, 1/500 o 1/1000 de la temperatura termodinamica dau ponch triple de l'aiga), mai a la volontat de se cotar sus una unitat preexistenta. E mai la definicion oficiala dau gra Celsius siá basada sus aquela dau kelvin, aquest foguèt establit posteriorament.
Lo gra Celsius es basat istoricament sus la temperatura de congelacion de l'aiga, que definís lo zèro, e la temperatura d'ebullicion, fixada a 100 °C, donant ansin la valor de la variacion d'un gra.
La nocion de temperatura termodinamica (valent a dire implicitament de temperatura absoluda) introdutz la nocion de zèro absolut, que deu naturalament èsser la basa d'aquela escala de temperatura ; la valor dau zèro absolut es de -273,15 °C.
D'autra part, la temperatura dau ponch triple de l'aiga, valent a dire aquela onte coexistisson lei tres estats (liquid, solid e gasós) a de tot segur semblat una referéncia pus invariabla que la temperatura de congelacion, maugrat que siá (fortuitament) quasi identica. Aquesta vària amb la pression, e a la pression atmosferica, es pus bassa d'aperaquí 0,01 °C (o K) qu'aquela dau ponch triple sota una atmosfèra de pression.
Essent adoptats aquelei dos ponchs de referéncia, rèsta a definir la variacion o l'interval d'un kelvin. Aquest es estat chausit de la meteissa valor qu'aqueu dau gra Celsius, siá 1/100 de la diferéncia de temperatura entre la temperatura d'ebullicion e la temperatura de congelacion de l'aiga sota una atmosfèra de pression. Coma la valor dau zèro absolut es de -273,15 °C, se i apond la diferéncia entre ponch de congelacion e ponch triple, siá 0,01 °C. L'interval entre lo zèro absolut e lo ponch triple de l'aiga en kelvins se deu donc dividir en 273,16 K.
S'arriba donc a la definicion condensada : Lo kelvin es la fraccion 1/273,16 de la temperatura termodinamica dau ponch triple de l'aiga.
Aquesta vèn en retorn la referéncia de la definicion dau gra Celsius, çò que permet que i ague pas doas definicions concurrentas. D'efècte, se s'afinava la precision dau gra Celsius a partir de sa definicion istorica, aquò necessitariá de modificar siá la relacion entre gra Celsius e kelvin, siá la definicion dau kelvin (que poiriá venir la fraccion 1/273,160 001 de la temperatura termodinamica...).
En 2005, la definicion es estada afinada (CIPM PV 94, recomandacion 2 CI-2005) en precisant la composicion isotopica de l’aiga que son ponch triple es utilizat :
- 0,000 155 76 mol de 2H per mòl de 1H
- 0,000 379 9 mol de 17O per mòl de 16O
- 0,002 005 2 mol de 18O per mòl de 16O
Aquela composicion es la dau materiau de referéncia de l’Agéncia Internacionala de l’Energia Atomica (AIEA) conegut sota lo nom de "Vienna Standard Mean Ocean Water" (VSMOW), tau coma es recomandat per l’Union Internacionala de Quimia Pura e Aplicada (UICPA) dins J. R. de Laeter, J. K. Böhlke, P. De Bièvre, H. Hidaka, H. S. Peiser, K. J. R. Rosman, e P. D. P. Taylor (2003), Atomic Weights of the Elements: Review 2000 (IUPAC Technical Report), Pure and Applied Chemistry, Vol. 75, No. 6, pp. 683–800.


text:
1824
Aquesta pagina concernís l'an 1824 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments
Occitània
França
Euròpa
America
Mexic
Temptativa de retorn de l'emperaire Augustin Ièr après son abdicacion e son exili de 1823. Pasmens, mau preparada, son expedicion mau capitèt e l'emperaire foguèt capturat e fusilhat. Puei, dins lo corrent de l'annada, una constitucion d'inspiracion liberala foguèt adoptada.
Peró
Independéncia de Peró ambé l'arribada de l'armada dau generau Simón Bolívar a Lima a la fin de l'annada precedenta (→ 1823). Nomat dictator per lo Congrès perovian (10 de febrier), ataquèt ambé l'ajuda dau generau Sucre lei darrierei fòrças espanhòlas d'America dau Sud. Sei victòrias de Junín (6 d'aost) e de Ayacucho (9 de decembre) li permetèron de rompre aquelei fòrças e d'acabar victoriosament la Guèrra d'Independéncia de Peró.
Republica Federala d'America Centrala
Abolicion de l'esclavatge.
Arts
Sciéncias e tecnicas
Fisica
Lo fisician francés Sadi Carnot (1796-1832) publiquèt lo resultat de seis estudis dei maquinas termicas. I afirmèt lo possibilitat de produrre una energia mecanica a partir d'un transferiment de calor. Aquò marquèt l'aparicion de la termodinamica que foguèt definitivament fondada dins lo corrent dau sègle per Kelvin.
Economia
Naissenças
- 26 de junh - William Thomson, 1èr baron Kelvin, matematician e fisician britanic (m. 1907)
- 4 de setembre - Anton Bruckner, compositor austriac (m. 1896)
- 6 de setembre - José María Rojas Garrido, president de Colómbia (m. 1883)
- 11 de decembre - Víctor Balaguer, poèta e istorian catalan (m. 1901)
Decèsses
- 3 de març - Giovanni Battista Viotti, compositor classic italian (n. 1755)
- 19 d'abril - George Gordon Byron, poèta anglés (n. 1788)
- Nicolas Lupot, laütièr francés (n. 1758)


text:
Categoria:Projècte tematic
- Aquesta categoria recensa totes los projèctes de Wikipèdia consacrats a un tèma particular. Per percórrer los diferents projèctes per domenis generals, tanben podètz visitar la pagina d'acuèlh dels projèctes.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 8 soscategorias, sus un total de 8.
A
- ► Projècte:Art (3 C)
B
- ► Projècte:Biografia (3 C)
I
- ► Projècte:Istòria (1 C, 4 P)
M
- ► Projècte:Medecina (1 C, 2 P)
- ► Projècte:Musica (1 C, 1 P)
O
- ► Projècte Objectiu 100 (5 P)
P
- ► Projècte:Politica (2 C, 2 P)
S
- ► Projècte:Sciéncia (4 C)


text:
Cambas (comuna d'Agenés)
Cambas es una comuna occitana d'Agenés, en Guiana, situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son parochia de Cambas, en 1274, de Cambis, en latin, en 1279, 1291, Campis, en latin, en 1305, Arnaldus de Cambis, en latin, en 1307-1317, capella de Cambes, en 1326, Cambas, en 1400, prior et rector de Cambis, en latin, en 1520. La prononciacion es ['kambɔ] [1]. Dauzat explica que los noms deu tipe Camb(as) venen deu gallés *cambo, « corba », emb una valor oronimica (Cambas es sus una autor) [2]. Bénédicte Boyrie-Fénié refusa l'explicacion de Negre per la cambe (o la carbe), planta textila, perqué auriam un sufixe a sens collectiu e causís l'explicacion per un « prelatin » *kam-b, emb un sens ligat au relèu. Mes Delamarre descriu lo mot cambo- dins lo sens de « corba d'un flume » o de « corba de la frontièra » [3] e explica lo Cambas agenés, tanplan coma lo bordalés e lo carcinòl coma de las propietats de Cambos, atestat; los noms Cambas serián venguts de cambā, emb lo sufixe -a, utilizat emb los noms de propietat [4].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 76
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 134
- ↑ Xavier Delamarre, Dictionnaire de la Langue gauloise, ed. Errance, 2na edicion, 2008, p. 99
- ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 98, 290 e 334


text:
Neutron
Lo neutron es una particula subatomica sens cap de carga electrica e de massa similara a la del proton. Lo neutron se classifica coma barion, e se compausa de tres quarks (udd).
Lo neutron, amassa amb lo proton, es part dels nuclèus de la màger part d'atòms, franc l'isotòp mai comun de l'idrogèn, (H), format d'un sol proton.
Defòra del nuclèu, los neutrons son inestables, e an una vida mejana d'aperaquí quinze minutas (tn = 886,7±1,9 s).
Los neutrons son someses a las fòrças febla, fòrta e gravitacionala. La fòrça electromagnetica, s'unifica parcialament amb la febla a d'energias nautas; o dich d'una autre biais, a de distàncias mendres que lo diamètre d'un proton, las doas fòrças sonque son dos aspèctes d'una fòrça, la fòrça electrofebla. Aital lo neutron, encara que la soma de las cargas electricas de sos compausants, los quarks, (u (+2/3) + d (-1/3) + d (-1/3) = 0) siá nulla, es tanben somés a l'interaccion electromagnetica.


text:
Parution : 09/07/2016
ISBN : 9782859105730
140 pages
13,5 x 18 cm
15.00 €
Ouvrage publié grâce au soutien de la Région Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées. Obratge publicat amb l’ajuda de la Region Lengadòc-Rosselhon-Miègjorn-Pirenèus.
mèfi : Reimpression
Queste còp quo es los empluiats de la prefectura que tomban coma de las
moschas, cotelats dins las ruas de Maraval… E quo es una òrra dralha que se drueba per lo comissari Darnaudguilhem e sa fiera esquipa… Mas coma sovent, una dralha ne’n pòt clachar una autra, e la tòrna de Sevdije, la brava Kosovar ne’n chaba pas de credar venjança. E la fina e blonda Guita Beringuier, la novela recruá, es pas la darriera a mostrar sas capacitats dins quela enquesta malaisada ente se boiran arcandiers vertadiers e refugiats politics.
Joan Ganhaire (en français Jean-Leopold Ganiayre), est un écrivain périgourdin qui écrit ses œuvres en occitan limousin. Il est né à Agen en Lot et Garonne le 21 mai 1941. Après avoir suivi ses études secondaires à Périgueux, il étudia la médecine à Bordeaux pour s’installer en Périgord où naquit sa vocation d’écrivain occitan. Il obtient le prix Jaufre Rudèl en 2001 avec son œuvre Lo viatge aquitan.
Joan GANHAIRE (en francés Jean-Leopold Ganiayre) es un escrivan perigordin qu’escriu sas òbras en lemosin. Es nascut a Agen en Òlt e Garona lo 21 de mai de 1941. Après aver seguit sos estudis segondaris a Peireguers estudièt la medecina a Bordèu per s’installar com mètge en Peirigòrd ont naissèt sa vocacion d’escrivan occitan. Obtenguèt lo Prèmi Jaufre Rudèl en 2001 amb son òbra Lo viatge aquitan.


text:
Trompeta de claus
La trompeta de claus qu'ei ua mena de trompeta horadada entà poder prodúser gamas cromaticas. Los traucs que son tapoats e auberts au mejan de claus com dens los instruments d'espiulas (com la clarineta e lo clarin).
Qu'ei un instrument de transicion enter la trompeta barròca qui èra ua trompeta naturau deu repertòri limitat e la trompeta modèrna provesida de pistons. Au contra de la trompeta barròca, la trompeta de claus que pòt interpretar melodias complèxas e dens totas las tonalitats mes au prètz d'ua deterioracion deu son per'mor qu'ua trompeta horadada qu'a un son briga estiglant.
Duas òbras de musica classica escrivuda entà la trompeta de claus que son famosas e que son uei lo dia regularament interpretadas per trompetistas classics :
- Lo concerto per trompeta de Joseph Haydn, compausat en 1796.
- Lo concerto per trompeta de Johann Nepomuk Hummel compausat en 1803.
La trompeta de clau qu'èra acordada en Mib. L'invencion de la trompeta classica modèrna de cap a la meitat deu sègle XIX que la tornè definitivament obsolèta.


text:
1833
Aquesta pagina concernís l'an 1833 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Espanha[modificar | modificar la font]
Mòrt de Ferdinand VII que foguèt remplaçat per Isabèu II venguda eiretiera dau tròne après l'abolicion de la lèi salica. Pasmens, son coronament foguèt refusat per lei partisans de Carles de Borbon e de la lèi salica entraïnant la Premiera Guèrra Carlista fins a 1840 entre lei partisans dei dos pretendents.
America[modificar | modificar la font]
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Fondacion de la Societat estatsunidenca còntra l'esclavatge. Son objectiu èra de permetre d'estructurar e de renfòrçar la lucha abolicionista[1].
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Acomençament de la Famina de Tenpo que durèt fins a 1837.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Quimia[modificar | modificar la font]
Descubèrta per Michael Faraday (1791-1867) dei doas lèis principalas permetent de descriure lei fenomèns d'electrolisi. A Sant Petersborg, descubèrta de la lèi que porta son nom per Heinrich Lenz (1804-1865) regardant l'origina dei corrents electrics produchs per induccion.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 19 de febrièr - Élie Ducommun, escrivan e pacifista soís, Prèmi Nobel de la Patz (m. 1906)
- 4 de març - Antoine Alphonse Chassepot, armurier e inventor francés (m. 1905)
- 17 d'abril - Arthur Arnould, personalitat de la Comuna de París (1871) (m. 1895)
- 7 de mai - Johannes Brahms, compositor alemand (m. 1897)
- 17 de junh - Manuel del Refugio González, president de Mexic (m. 1893)
- 20 d'agost - Benjamin Harrison, president dels Estats Units (m. 1901)
- 8 de setembre - Pau Raimond, archivista, paleograf e lexicograf bearnés (m. 1878)
- 20 de setembre - Ernesto Teodoro Moneta, pacifista italian, Prèmi Nobel (m. 1910)
- 21 d'octobre - Alfred Nobel, inventor suedés (m. 1896)
- 27 d'octobre - Cándido Bareiro, president de Paraguai (m. 1880)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Nicéphore Niépce, inventor francés.


text:
Eleccions europèas 2019 : lo manifèste de l'Aliança Libra Europèa es disponible en linha
L’Amassada Generala de l’Aliança Libra Europèa (ALE) se debanèt los 13 e 14 d’abril a Landshut en Bavièra (Article). L’ALE es una aliança de 47 partits politics regionalistas de 19 Estats membres de l’Union europèa. Forma un grop dab lo partit verd europèu al còr del Parlament europèu. Lo Partit Occitan es aderent a l’ALE. L’ALE ditz voler una Euròpa dins la quala l’Union federalista de las comunautas etnicas europèas (FUEN) aja pas besonh de collectar 1,2 milion de signaturas per « forçar » la Comission europèa a protegir las minoritats e a promòure una diversitat vertadièra. Foguèt adoptat lo manifèste de l’ALE per las eleccions de 2019. Sus 10 capitols, l’aliança elabòra sa vision de l’Euròpa pertocant al dret dels pòbles, al desvolopament social e economic, als drets de las femnas, la diversitat lingüistica e culturala o encara al cambiament climatic.
Dins lo primièr capitol « Self-determination : a right for all peoples » (l'autodeterminacion : un dret per totes los pòbles) per exemple, se pòt legir : « Bastir una Nacion al sègle XXIn vòl dire que totes los ciutadans que demòran dins aquela, participan a la construccion d'aquela Nacion. Bastir una nacion vòl tanben dire prene en compte nòstras diaspòras respectivas ». Dins lo tresen capitol « A plan for Peace and Freedom for Europe » (un plan per la patz e la libertat per Euròpa), se pòt legir : « La diversitat culturala e lingüistica, la justícia sociala e lo dret a l'autodeterminacion son ligats entre els. Un novèl projècte per l'Euròpa dels Pòbles deu èsser creat per capitar los desfís democratics e l'autonomizacion als quales aspiran los pòbles ». Lo capitol 5 es dedicat a la diversitat lingüistica e a sa defensa qu'es l'un dels principis màgers de l'ALE. L'Aliança vòl que totas las lengas de las comauntats europèas sián valorisadas, per que la riquesa de nòstra diversitat lingüistica siá pas mai menaçada. « Coma la biodiversitat, las lengas e las culturas europèas fòrman nòstra diversitat culturala. Representan una partida de l'equilibri ecologic de nòstras societats. Dins mantunes cases, son un utís formidable per la creativitat e lo desvolopament economic per l'innovacion e la promocion de l'eretatge local ».
Lo tèxte es d'ara enlà disponible en anglés sul siti del Partit Occitan, ací.
L'ALE apèla totes los partits membres a far la promocion d’aquel manifèste en o difusar e l’utilizar per lor campanha electorala dins lor Estat. En França, las eleccions europèas a venir se debanaràn en mai 2019. 79 deputats europèus representants de França al Parlament europèu seràn elegits per una durada de 5 ans.
Pel primièr còp en 15 ans, l’assemblada generala venenta de l’ALE se debanarà a Brussèlas, la capitala d’Euròpa. Se tendrà dins l’encastre de la campanha electorala de l’ALE a las eleccions europèas.
Articles en relacion
- Mexic : Andrés Manuel Obrador, un President anti-sistèma
- Proposicion d'ua « Eurocollectivitat d'Alsàcia »
- Audiovisual public, una reforma esperada per los qui vòlen mai d'occitan a la television
- Polemica partit Podemos : una crompa als antipòdes del discors de Pablo Iglesias
- Los gavidaires deu jornau independent Le Ravi davant lo tribunau lo 15 de mai per difamacion


text:
Napolitan
lenga pas reconeguda :
Lo napolitan (en napolitan: napulitano, en italian napoletano), es una lenga romanica parlada a Nàpols e dins sa region, Campània, e mai dins d'unas regions vesinas. Una lei de la region de Campània del 14 d'octobre de 2008 reconeguèt lo napolitan coma lenga de protegir.
Qualques fonts, coma Ethnologue, incluson dins lo meteis grop lingüistic napoletanocalabrés [1] los dialèctes del sud de Laci, del sud de Marchas, Abruç, Molise, Basilicata, del nòrd de Calàbria, e del nòrd e del centre de Polha, çò qu'amassariá aperaquí 7 milions de locutors natius teorics.
Dialèctes[modificar | modificar la font]
Los dialèctes napolitans son presents dins una granda part de l'Itàlia del Sud continentala, istoricament units a l'epòca del Reialme de Nàpols e del Reialme de las Doas Sicílias, e incluson a mai del napolitan pròpriament dich, l' irpino, lo cilentano, l' ascolano, lo teramano, l'abrucés oriental adriatic, l' abrucés occidental, lo molisano, lo dauno-appenninico, lo garganico, l' apulobarese, lo lucano, e lo cosentino.


text:
Winx Club III : Lo mistèri de ľabisme, en italian Winx Club: Il mistero degli abissi, es la tresena pellicula ďanimacion 3D italiana basada en la sèria de diboishes animats creats per Rainbow S.P.A, Winx Club. La pellicula foguèt estreada lo 4 de setembre del 2014 a Itàlia.
Argument Edit
Las Trix son de retorn: elas se vòlon sèire en lo Tròn de ľEmperaire per reclamar lo sieu grand poder. Mas en fasent aiçò, elas evocan accidentalament Politea. La dolenta nimfa seguís encara viva e es preparada per far un pacte amb las tres mascas. Ela los ditz qu’an de besonh activar lo Tròn de ľEmperaire. Las Trix lor cal liberar Tritannus de la dimension de ľOblit, mas abans ďaiçò, an de besonh una fòrça vitala ďun rei e las Trix an pensat en Sky, lo Rei ďEraklyon, e sustot, lo promés de Bloom.
Las Trix apareisson a Gardenia, ont Bloom e Sky gaudisson ďun jorn amassa. Bloom sola pòt pas far res, aital que las Trix sequestran Sky e lo pòrtan a ľOcean Infinit. Las tres mascas libèran Tritannus e lo convençon ďèsser lo sieu aliat de nòu per aténher la poderosa Pèrla dels Abismes. Las Winx se jonhon a Bloom e decidisson rescatar Sky.
Cossí atenheràn subreviure dins la terribla preson de la Dimension de ľOblit? Cossí poiràn parar Tritannus e a las siás aliadas en la barrièra de corala? Lutaràn non solament per la salvacion de Sky, tanben per ľequilibri de tot ľOcean Infinit.


text:
27 juillet 2010
Mots traitres (Faux amis): exercici corrijat
Per veire l'exercici corrijat, clicatz aqui:MOTS_TRAITRES__exercici_corrijat_
27 juillet 2010
Mots traitres (Faux amis)
Per veire la lista daus mots que semblen lo francés, mas an pas lo mesma sense, clicatz aqui: faux_amis
15 juillet 2010
Solucions daus mots crosats
solucions_mots_crosatsClicatz aqui.
15 juillet 2010
"Mots crosats"
Legissetz la fuelha de presentacion de las dificultats graficas avant de far los "mots crosats". Per trobar los mots crosats, clicatz aqui. motscrosatsgrafia
15 juillet 2010
Dificultats graficas
Veiqui d'autres devers de vacanças. Trobaretz çai-aprep: - una presentacion de quauquas dificultats graficas per los que parlen l'occitan lemosin. - daus "mots crosats" - las solucions daus mots crosats. Bon coratge! Per veire la fuelha de presentacion de las dificultats graficas, clicatz aqui.difficultats_graficas


text:
Es un òme que simbolisa son país e una figura occitana. André Valadier serà lo convidat de Viure al País lo 22 de septembre.
Son rares aqueles que fan l’unanimitat. Dins Aubrac e ben au-delai, avèm pas encara trapat de repròches adreissats a André Valadier. L’òme que foguèt conse de son vilatge de La Terissa pendent gaireben 40 ans, dediquèt son existéncia a mantener sa tèrra en vida, emai a li balhar un vam novel. E aquò lo portèt fins a la tèsta de l’Institut Nacionau pels AOC, puèi a la region Miegjorn-Pirenèus, ont foguèt vici-president encargat de l’agricultura pendent 18 ans. Una fonccion que gardèt jos una presidéncia de drecha o d’esquèra. Uèi encara, a 85 ans, ven d’èsser designat president dau Pargue Natural Regional d’Aubrac, tot just nascut. Lo PNR es un otis de mai per ajudar au desvolopament durable dau país, es de dire un desvolopament que preserve l’environ e la qualitat de vida, que preserve tanben lo patrimòni e la cultura. Cò que rejonh tot lo trabalh d’André Valadier. Per sa tèrra, l’òme a una linha de direccion: « La tradicion sens modernizacion es estèrla. Mas la modernisacion sens la tradicion, es avugla. La pròva es qu’aici en Aubrac, totas las riquessas actualas nos vènon del tropel, que foguèt totjorn l’activitat economica principala. » E se pòdon enumerar aquelas riquessas: las vacas d’Aubrac, lor carn de las mai presadas e lor lach que fan lo fromatge e l’aligòt; los cotèls de Lai Guiòla, qu’an per origina los cotèls dels pastres; los paisatges, entretenguts e rasclats pels romiaires. Emai se las produccions son pas gròssas es lor qualitat que balhèran la rentabilitat e que faguèran pauc a chà pauc coneisser lo platèu en França tota e que comencèran d’atirar de toristas. Lo torisme per André Valadier aquò’s vengut una ressorça de las mai importantas. « Aici es un país d’elevaires, mas lo torisme monta fòrt e o cal perqué l’agricultura tota sola sufis pas. Ara los dos son complementaris. »
Aubrac es doncas un país que farga sa riquessa sus sas produccions tradicionalas, mas o foguèt pas totjorn. Dins las annadas 70 la raça bovina èra a man de desaparéisser definitivament. Se ne comptava pas que 40 000, remplaçadas sovent per d’autras raças que fasián mai de lach, mai de carn. Los masucs, aqueles ostalòts ont se fabricavan los fromatges autres còps èran jà desertats pels paisans. Mas coma o ditz lo Valadier « i a causas que se pòdon pas pesar sus una balança »: lo gost d’un produch, l’istòria que representa, son enrasigament. Lo trabalh foguèt long e rufe, mas portèt. Alara que la vacada es de mai de 200 000 tèstas, es una Aubrac que se causiguèt ongan coma emblèma dau salon de l’agricultura. L’autre combat que menèran los agricultors foguèt pel lach. En 1960 èran quauques uns a crear la cooperativa lachièra Jeune Montagne a La Guiòla per collectar las produccions e fargar los fromatges qu’obtenguèron l’AOC tre l’annada seguenta. President pendent 48 ans de Jeune Montagne, André capitèt pauc a chà pauc amb sos collègas de difusir lors especialitats, dins las annadas 80 l’aligòt comencèt de se vendre emai en plat congelat pels supermercats. La popularitat dau plat e daus fromatges acompanhèt aquela de las vacas – « las solas que foguèron pas concernidas per la crisi de la vaca fòla » precisa lo Valadier – e uèi lo lach daus productors d’Aubrac se vend mai car que lo lach bio. Un òr blanc vertadièr. En reconeissença a’n aquel animal que fai viure tot lo país, las comunas dau platèu instalèran d’estatuas que las representan dins totes los cantons.
Dins lo vilatge que pòrta lo nom d’Aubrac, l’estatua se ditz « Doudoune ». Nos la presentan l’esculptor Edouard Bongrand e André Valadier.
©Baladesparmontsetparvaux
De títols, André Valadier n’a una brava colleccion (reçaupèt emai la legion d’onor). Pasmens, demòra de’n primier un paisan. Un mestièr qu’eiretèt de son paire e que transmetèt a sos dos fius. « Farguèran amassa un GAEC, mas coma son tanben cadun conse de lor vilatge, soi ieu que lor servissi d’ajuda per las bèstias ». E lo cal vèire las menar d’un prat a l’autre, barròt en man. Las sona en òc: « Veni aicí, veni, veni ». Quand lo cridal se lança, los caps se lèvan, los animaus se sarran. D’unes doçament, d’autres a la corsa. La lenga occitana, l’ancian conse l’emplèga a còps encara amb de mond de la region, mai que mai d’ancians. Es un autre element dau patrimòni mas que se sauva pas el. « Perdèm de mots, consatatan André e son vièlh amic Edouard. Sovent se demandam cossí disiam una causa o l’autra quand erèm joves? I a causas que sabèm pas pus dire e qu’existísson pas en francés. Tot lo material del masuc per exemple, lo pòdi pas nommar en francés. » Pasmens l’occitan es pas desbolidat a l’ostal d’Aubrac, lo vocabulari es inscrich sus las parets, se trapa dins mantun obratges en venda. Aquela institucion, facha per promòure l’activitat toristica e duberta en 2002, foguèt creada a l’iniciativa dau sindicat de las comunas qu’es encara presidit per… André Valadier. Pertot present, l’òme fai l’admiracion de sos vesins. Mai a l’est en Losèra se troba la Margerida, un territòri mai grand mas ben mens conegut qu’Aubrac. Robert Berthuis, ambassador de promocion pel despartament e fier representent de Margerida lo confessa: « nos manca aicí un Valadier. »
Per ne saupre mai sus Aubrac, vaqui l’emission Viure al País que difusada lo 23 de septembre:


text:
Ruscus aculeatus
VerdboissetClad Angiospèrmes Clad Monocotiledons Òrdre Asparagales Familha Asparagaceae Sosfamilha Nolinoideae
Lo verdboisset o bois ponchut o bresegon (Ruscus aculeatus) es un arbrilhon de la familha de las Liliaceae (o des Ruscaceae, segon la classificacion filogenetica).
Somari
Descripcion[modificar | modificar la font]
Es un arbust de rizòmas, fòrça ramificat, amb de rams segondaris altèrnes transformats en cladods ovals terminats per una espina, de pichonas flors verdencas de 6 tepals (3 grands, 3 petits). Los fruches son de baias rojas.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
- Organs reproductors
Tipe d'inflorescéncia: racèm de racèms
Reparticion dels sèxes: dioíc
Tipe de pollinizacion: entomogama
Periòde de florason : de setembre a abril
- Grana
Tipe de fruch: baia
Biais de disseminacion: endozoocor
- Abitat e reparticion
Abitat tipe: sosbosc erbacèus miègeuropèus, basofils
Airal de reparticion : mediterranèu atlantic
font: (fr)Julve, Ph., 1998 ff. - Baseflor. Index botanique, écologique et chorologique de la flore de France. del 23 d'abril de 2004.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Foguèt utilizat localament per Rampalms coma substitut a la brancas de bois. Los brots joves son comestibles, cruds o cuèchs, coma los espargues salvages, alara que las baias son toxicas. La planta conten un glicosid steroïdian de proprietats veinotonicas.
Propriatats medicinalas[modificar | modificar la font]
Lo rizòma a de vertuts circulatòrias, perqu'es diuretic e vasoconstrictor. La racina es emollienta. Conten un glicosida esteroïdian, la ruscogenina, utilizat dins de pomadas per las emorroïdas (Ruscorectal) o las pòchas jols uèlhs (en associacion amb la quercetina). Es sovent recoltada pels vagants.
Estudi toxicologica[modificar | modificar la font]
Lo bressegon conten un esaponosida e de nitrat de potassi, es pauc toxic, a de proprietats aperitivas e febrifugas.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- (fr)Archives d'Ajaccio, Mémoire de Jean-François Andreucci


text:
Tessalonica o Salonica (grèc Θeσσaλovίkn, Thessaloníki o Eaλovίkn, Saloníki, originalament Salonikion, macedonian: Solun, arabi: Salunik, turc: Selanik), es una vila de Grècia, capitala de la region de Macedònia e al cap del nomòs de Tessalònica. A una populacion (incloses los alentorns) de 1 104 460 abitants e es situada al centre del Golf Termaíc (Thermaicus Sinus), prèp de la bòca de l'Axiòs. Es lo primièr centre industrial de Grècia, e a un pòrt important, dubèrt en 1901. I a una universitat. Es lo sèti d'un arquevescal. L'aeropòrt se tròba dins la banlèga de la vila e es de categoria internacionala. Al punt mai naut i a la ciutadèla d'Heptapurgion.
Panoramic de l'Ano Poli
(ciutat vièlha) de Tessalonica