text:
Soultzbach-les-Bains
Bad Sulzbach en alemannisch (Soultzbach-les-Bains en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Pichon vilatge sus la rota dels Vins de Alsace. Lo vilatge a situat a l'intrada d'un vallon lateral de la granda e polida vallée de Munster.Soultzbach-Los-Bains a traversat pel Krebsbach e lo Runsbach e se situa a Unitat|6|km}} de Munster e a Nombre|14|km {{}} de Colmar. Las municipalitats limitrophes son Wasserbourg, Griesbach-a lo-Val e Wihr-a lo-Val.
Petit village sur la route des Vins d'Alsace. Le village est situé à l'entrée d'un vallon latéral de la grande et belle vallée de Munster.Soultzbach-les-Bains est traversé par le Krebsbach et le Runsbach et se situe à 6 km de Munster et à Modèl:Nombre de Colmar. Les communes limitrophes sont Wasserbourg, Griesbach-au-Val et Wihr-au-Val.
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquela pichona vila a conegut per las siás aigas mineralas, #que la principala font, descobèrta en 1603 jaillit al pè d'un mamelon de lœss o lehm, la Oberfeldbach, a lo-dessus #que n'es una rusca fòrça compacta d'un conglomérat granitique cimentat per del hydrate de protòxid de fèrre.
Soultzbach-Los-Bains a citat per las primièras fes en 1211. L'origina de lo sieu nom ven de Sulcebach : Sulz, font salada, e Bach, ruisseau. Soultzbach Levava antany pòrtis de Lorraine #que la inféodèrent als nòbles de la familha de las Hattstatt. Los senhors de Hattstatt lo #fortificar en 1275 e en #far una vila. Sus lo sieu cementèri se vei encara doas pèiras tumulaires pro considerablas: la una de 1351, representa una religiosa en avent lo sieu chapelet en las mans, l'autre de 1514 representa lo senhor Jacques de Hattstatt e la siá femna Mergen de Rathsamhausen. Lo sanctuarium sul costat esquèrre del chœur de la glèisa, en pèira sculptée, merita tanben d'èsser vila. Après lo sieu extinction en 1585 los sieus eretièrs, los Schauenburg, #transformar lo castèl n'otèl de bains. Los bains de Soultzbach, lançats cap a 1615, #èsser fòrça apreciats al Modèl:Sp- en tota l'Euròpa coma luòc de curació e de loisirs. Près del limit de Soultzbach e de Gueberschwihr se tròba lo castèl de Schrankenfels, bastit al començament de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle pels senhors de Gueberschwihr. A Modèl:La s- a apertengut als Hattstatt, abans d'èsser destruit a Modèl:La s-.
Cette petite ville est connue par ses eaux minérales, dont la principale source, découverte en 1603 jaillit au pied d'un mamelon de lœss ou lehm, l'Oberfeldbach, au-dessus duquel est une couche très compacte d'un conglomérat granitique cimenté par de l'hydrate de protoxyde de fer.
Soultzbach-les-Bains est cité pour la première fois en 1211. L'origine de son nom vient de Sulcebach : Sulz, source salée, et Bach, ruisseau. Soultzbach relevait autrefois des ducs de Lorraine qui l'inféodèrent aux nobles de la famille des Hattstatt. Les seigneurs de Hattstatt le fortifièrent en 1275 et en firent une ville. Sur son cimetière on voit encore deux pierres tumulaires assez remarquables: l'une de 1351, représente une religieuse tenant son chapelet dans les mains, l'autre de 1514 représente le seigneur Jacques de Hattstatt et sa femme Mergen de Rathsamhausen. Le sanctuarium sur le côté gauche du chœur de l'église, en pierre sculptée, mérite aussi d'être cité. Après leur extinction en 1585 leurs héritiers, les Schauenburg, transformèrent le château en hôtel de bains. Les bains de Soultzbach, lancés vers 1615, furent très appréciés au Modèl:Sp- dans toute l'Europe comme lieu de cure et de loisirs. Près de la limite de Soultzbach et de Gueberschwihr se trouve le château de Schrankenfels, bâti au début du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle par les seigneurs de Gueberschwihr. Au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle il a appartenu aux Hattstatt, avant d'être détruit au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle.


c: text/html

text:
Divendres, 12 de genièr de 2018, 03h00 Internacional,Environament
Lo govèrn dels Estats Units a anonciat que dobrirà mai del 90% de sas aigas continentalas dels oceans Atlantic, Pacific e Arctic a l'exploracion del petròli e del gas, çò rapòrta The Washington Post. Aquela decision "ignòra las mesuras basicas de seguretat dins l’exploracion de la mar" e "fa córrer un risc enòrme a las comunautats de pescadors e d’autras que vivon de la mar, a la fauna marina, a la santat publica e al clima", çò planh Greenpeace. De fach, l'article que publicam uèi Sapiéncia e Jornalet ensems, avertís del contunh espandiment de las zònas mòrtas dins los oceans de la Tèrra.
La decision de l'administracion Trump es un "present" a l'indústria dels carburants fossils, que desenant poirà far d'operacions dins d'endreches afectats per de desastres environamentals coma lo que lo patiguèt Florida après l'explosion de la plataforma Deepwater Horizon dins lo Golf de Mexic en 2010, que causèt la mòrt d'onze personas e l’escampament de milions de litres de petròli dins la mar.
Abandon de l'Acòrdi de París
En junh passat, Donald Trump anoncièt que son país se retirariá de l’acòrdi de París de 2015 que voliá arrestar lo cambiament climatic. Aquela decision daissa los Estats Units al marge del consens mondial, e mai los Estats Units sián, après China, lo país qu’emet mai de gases amb efièch de sarra (lo 18% del total mondial), mentre que las emissions de Nicaragua e de Siria ensems ne representan solament lo 0,24%.
L’argument de Trump per justificar sa decision es que vòl reactivar qualques sectors industrials dels Estats Units, mai que mai lo sector minièr. Mas qualques analistas creson que lo nòu president a l’obsession d’escafar tot lo legat de Barack Obama. Per aquela rason, sembla que Trump pensa pas de complir cap dels engatjaments del president anterior, e doncas, la partença de l’Acòrdi de París se farà còp sec sens respectar la procedura pachada, que se deuriá far dins un relambi de tres o quatre annadas.
Total investit daus milliards dins una plate-fòrma petroliera artica emben d'autres pais coma Russia.
Macron vend daus airbus aus chines que marchan au kerosene. Sem pas preste de veire los bateus, los avions, los chars marchar emben d'autras energias.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Balanava
Balanava (oficialament en francés Bellenaves, en 1800 Bellenave[1]) es una comuna occitana de Borbonés dins lo departament d’Alèir, dins la region d’Auvèrnhe Ròse Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Balanava (1115 "Balanavia") ven del preïndoeuropèu bal-, bauç, e del celtic nava, la plana al ras d'un bauç.[2]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Modèl Occitània
- Categoria Commons amb ligam local diferent sus Wikidata
- Article utilizant lo modèl Commonscat
- Pagina utilizant Commonscat sens afichatge personalizat
- Portal:Borbonés/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Comuna d'Occitània
- Comuna d'Alèir
- Comuna de Borbonés occitanofòna


text:
Burkina Faso
Burkina Faso es un estat d'Africa qu'a pas cap de frontièra maritima. Confronta Mali al nòrd e a l'oèst, Nigèr a l'èst, Benin al sud-oèst e al sud, Tògo e Ghana al sud, e la Còsta d'Evòri al sud-oèst.
Sa capitala es Ouagadougou.
Lo gentilici es burkinabe.[1]
Somari
- 1 Geografia
- 2 Istòria
- 3 Economia
- 4 Cultura
- 5 Liames intèrnes
- 6 Bibliografia
- 7 Nòtas e referéncias
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo periòde precoloniau[modificar | modificar la font]
L'istòria precoloniala de Burkina Fosa es relativament mau coneguda en causa de la manca de documents escrichs e de l'abséncia de programas arqueologics. Pasmens, sembla assostar un poblament ancian, d'origina mossi, que foguèt a l'origina, a partir dau sègle XI, de la formacion de reiaumes militars. Lo reiaume d'Ouagadougou sembla aquistar rapidament una mena de primautat entre aquelei reiaumes. Pasmens, blocats au nòrd per lei grandeis empèris d'Africa de l'Oèst (Empèri de Ghana, Empèri de Mali e Empèri Songhai), aqueleis estats demorèron de poissanças regionalas. En 1483, après una desfacha a Korienzé, lei reiaumes mossis abandonèron sei projèctes expansionistas e comencèron de s'estabilizar (Ouagadougou au centre, Yatenga au nòrd, Gorma a l'èst). Demorèron tanben en fòra dau comèrci transsaharian e de la tracha negriera e s'islamizèron gaire.
En fòra de la region mossi, divèrsei pòbles capitèron tanben de mantenir son independéncia. A l'oèst, una societat de vilatges independents ò fòrça autonòms se mantenguèt fins au periòde coloniau. Au nòrd, s'installèron de norriguiers nomadas en despiech de l'oposicion dei Mossis. Formèron pauc a pauc d'emirats locaus. Enfin, au sud-oèst, se formèt lo Reiaume de Kong (pasmens principalament situat sus lo territòri de la Còsta d'Evòri actuala).
Lo periòde coloniau[modificar | modificar la font]
A la fin dau sègle XIX, lei reiaumes mossis, afeblits per de tensions intèrnas d'origina dinastica, deguèron faciar lei menaças militaras d'estats africans pus dinamics coma lo reiaume de Samori Touré e dei poissanças imperialas, especialament França. La poissança de Samori Touré foguèt finalament esquichada per lei Francés que conquistèron la totalitat deis estats mossis entre 1895 e 1901 en despiech de resisténcias importantas dins lei regions dau sud e dau sud-oèst.
En causa d'aquela resisténcia, lei regions mossis foguèron plaçadas sota administracion militara. Pasmens, la region interessèt gaire París qu'esitèt sus lo ròtle de donar a aqueu territòri. Premier, foguèt integrat dins lo Sodan Francesa avans de formar una colonia distinta dicha Auta Vòlta en 1919. En 1932, foguèt devesida e partejada entre la Còsta d'Evòri, lo Sodan Francés e Nigèr. Puei, l'Auta Vòlta foguèt reconstituida en 1947. L'esplecha coloniala s'interessèt principalament ai ressorsas umanas de la region que venguèt la resèrva de man d'òbra — generalament fòrçada — de l'Africa Occidentala Francesa, especialament per lei plantacions de Còsta d'Evòri, fins a l'abolicion de l'estatut de l'indigenat en 1946. Lo desvolopament de la region foguèt donc fòrça limitat e, a l'independéncia, l'Auta Vòlta fasiá partida dei regions pus pauras de l'Empèri Francés.
Après 1946, de partits politics se formèron e emergiguèt la figura de Maurice Yaméogo. En 1958, l'Auta Vòlta jonhèt la Comunautat Francesa avans de demandar e d'obtenir son independéncia que venguèt efectiva lo 5 d'aost de 1960.
L'independéncia[modificar | modificar la font]
De Maurice Yaméogo a Thomas Sankara[modificar | modificar la font]
Après l'independéncia, Maurice Yaméogo foguèt tornat elegir en 1965 mai venguèt autoritari entraïnant un important maucontentament popular. En 1966, de grèvas duras entraïnèron ansin l'intervencion de l'armada e son remplaçament per lo coronèu Sangoulé Lamizana. Lei militars adoptèron alora una politica d'austeritat per redreiçar lei finanças de l'Estat avans de laissar lo poder ai civius en 1970. Pasmens, Lamizana, vengut generau, gardèt lo poder e lei fòrças armadas reprenguèron dirèctament lo poder en 1974. En 1977, adoptèron una constitucion novèla mai l'ostilitat dei sindicats entraïnèt una multiplicacion dei grèvas, dei manifestacions e dei còps d'estats ambé lo coronèu Sayé Zerbo en 1980, lo comandant Jean-Baptiste Ouédraogo en 1982 e lo capitani Thomas Sankara en 1983.
De Thomas Sankara a Blaise Compaoré[modificar | modificar la font]
Au poder de 1983 a 1987, Thomas Sankara adoptèt una politica revolucionària. Reorganizèt l'administracion, purguèt l'armada e s'ataquèt lei privilègis de l'aristocracia tradicionala e dei proprietaris terrencs. Cambièt tanben lo nom dau país que venguèt Burkina Faso en 1984. Fòrça populara entre lei classas pauras de la societat, sa politica li vauguèt l'ostilitat deis elèits. Se, a la fin de 1985, una guèrra frontaliera còntra Mali permetèt un temps de sauvagardar l'unitat nacionala, de divisions apareguèron rapidament au sen dau govèrn. Ansin, en 1987, un grop d'oficiers comandats per lo capitani Blaise Campaoré tuèt Thomas Sankara e prenguèt lo poder.
Lo periòde Blaise Compaoré[modificar | modificar la font]
Blaise Compaoré dirigiguèt Burkina Faso de 1987 a 2014. Adoptèt una politica de « rectificacion » (deis errors de Sankara) e instaurèt un regime autoritari. En despiech de sa politica repressiva, dau desvolopament creissent de la corrupcion dins son país e de fraudas electoralas fòrça importantas, ganhèt un prestigi important au nivèu internacionau gràcias a son ròtle de mediator dins mai d'una crisi grèva. Dins aquò, en 2014, una temptativa de modificacion de la constitucion per èsser candidat un còp de mai a la presidéncia entraïnèt de manifestacions fòrça importantas. Abandonat per l'armada, Compaoré foguèt obligat de s'exilar e de demissionar lo 31 d'octòbre.
Burkina Faso dempuei 2014[modificar | modificar la font]
Dempuei l'exili de Blaise Compaoré, Burkina Faso conoís un periòde de trèbols politics e una democratizacion de sa vida politica. D'efèct, lo 16 de novembre de 2014, un acòrd signat entre entre l'armada e lei partits d'oposicion organizèt una transicion democratica e un partiment dau poder entre militars (ambé lo luòctenent coronèu Isaac Zida coma Premier Ministre) e lei civius (ambé Michel Kafando coma president). Pasmens, entre lo 16 e lo 23 de setembre, la garda presidenciala, menaçada de dissolucion, assaièt de reconquistar lo poder mai sa temptativa de còp d'estat mau capitèt. Aquò permetèt de reprendre lo procès de democratizacion que veguèt l'eleccion dau sociau-democrata Roch Marc Christian Kaboré a la presidéncia lo 30 de novembre de 2015.
Economia[modificar | modificar la font]
Cultura[modificar | modificar la font]
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ masculin & femenin...


text:
Sus facebook, quauqu'un a escrich qu'aqueste ser seriá son primièr ser dins son ostal nòu.
Soi tornada vint e cinc enrè : a uèch ans, dins mon lièch, èra la darrièra nuèch dins l'ostal de totjorn abans d'anar dins l'ostal qu'avián crompat los parents.
Coma cada nuèch, èri desrevelhada e soscavi.
Aquel còp, soscavi a las nuèches dins l'ostal novèl amb la granda question : e se capiti pas d'i dormir dins aquel ostal, cossí farem?
Me prenguèt una ànsia gròssa gròssa a me demandar s'anavi capitar d'i dormir, e de qué se passariá se dormissiái pas, e quant de temps se pòt passar sens dormir e se fin finala, se jamai i podiái pas clucar, qué fariái, ne caliá parlar als parents o pas? Perqué l'ànsia èra que sabiái que poiriam pas mai i tornar a l'ostal ont èri a passar ma darrièra nuèch perque l'anavan destrusir a còps de bulldozer, e ont anar dormir se podiái pas dormir dins l'ostal novèl, è?
En mai d'aquò, mon paire s'èra enganat dins la tapissariá. Aviá pas remarcat qu'èra una tapissariá amb de dessenhs que los cal far pegar entre eles. Dessús i aviá de barcas e de palmièrs e mon paire aviá pas fach mèfi e las barcas las aviá pegadas a de fuèlhas de palmièr e d'unas fuèlhas de palmièr s'acabavan en barca. E ben ieu dins mon lièch de mon ostal vièlh me disiái que caliá èsser bravament con e sadic per imaginar un dessenh qu'es partejat entre dos rotlèus de papièr tapissariá e me demandavi s'aviái plan fach de causir aqueles palmièrs e aquelas barcas. E quant de temps m'anavan agradar? Mas finala m'agradava? E se m'agradava pas, cossí fariam?
Èra estada longassa aquela nuèch.


text:
LLEIDA, 6 Oct. (EUROPA PRESS) – Bernat Lesfargues receberà eth prumèr premi ‘Pompeu Fabra ara projeccion e ara difusion dera lengua catalana’ pr’amor des sòns prètzhèts coma traductor. Durant era sua carrera professionau, er escriptor francés ar…
LLEIDA, 6 Oct. (EUROPAN PRESS) – Era ‘Lei der occitan, aranés en Aran’ a estat presentada aguest dimèrcles a Lleida, a on s’an remercat aspèctes com que d’aguesta lei derivarà era cooperacion entre Catalonha e es tèrres occitanes, eth referent qu…
BARCELONA, 6 Oct. (EUROPA PRESS) – Eth diccionari terminològic Termcat a incorporat ath catalan un centenar de neologismes scientifics e tecnics des sciéncies dera salut, era art, era arquitectura, es sciéncies dera vida, era economia e era estadí…
L’HOSPITALET DE LLOBREGAT (BAIX LLOBREGAT), 6 Oct. (EUROPA PRESS) – Es ajuntaments de l’Hospitalet de Llobregat, eth Prat de Llobregat e Esplugues de Llobregat an elegit eth 14 de hereuèr, dia de Sant Valentí, coma festivitat locau der an 2011, tal …
SANÀ, 6 Oct. (Reuters/EP) – Eth ciutadan francés qu’auie estat grèument ferit aguest dimèrcles com a conseqüència des tirs d’un òme armat enes oficines deth grop petrolier e gasístic austríac OMV ath long de Sanà, capital der Iemen, a mòrt,…


text:
Marmeaux
Marmeaux es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Yonne e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
S'es trobat vestigis en remontant a l'epòca gallo-romaine : tuiles a rebords (cap a la fontaine Sant-Martin e près d'una granja, al bas del pòble).
Se tròba la traça de Marmeaux jol nom de Marmellae o Marmaicus.
A la Mièja Edat, la parròquia de Marmeaux dépendait del diocèse de Langres, de contunh lo patrocini i aguèt donat al XIIe sègle al Abbé de Moutiers-Sant-Jean.
Lo chevalier Jean de Marmeaux #vendre en 1270 aquel #que possedissiá dins lo vilatge al pòrti de Bourgogne. Mai tard, las tèrras #èsser en possession dels senhors de Montréal de contunh de Chastellux. Elas dépendirent egalament del marquisat de Ragny.
On a retrouvé des vestiges remontant à l'époque gallo-romaine : tuiles à rebords (vers la fontaine Saint-Martin et près d'une ferme, au bas du village).
On trouve la trace de Marmeaux sous les nom de Marmellae ou Marmaicus.
Au Moyen Âge, la paroisse de Marmeaux dépendait du diocèse de Langres, puis le patronage fut donné au XIIe siècle à l'Abbé de Moutiers-Saint-Jean.
Le chevalier Jean de Marmeaux vendit en 1270 ce qu'il possédait dans le village au duc de Bourgogne. Plus tard, les terres furent en possession des seigneurs de Montréal puis de Chastellux. Elles dépendirent également du marquisat de Ragny.


text:
17/03/2017
Particulas finas, partida 1, de Jan-Peire Reidi
Une chronique en deux parties de Jan-Peire Reidi sur les fameuses particules fines, dont on parle partout, phénomène qui touche désormais le Périgord Vert ! Le bois de chauffage, paraît-il...
Commençons par un « dire » de la grand-mère de Jan-Peire :
«– As la poscha, Guilhem ?
– O òc-es, nòstra Jana, mai bien ! »
( Tu tousses,( tu as la toux) Guillaume ? Oh, oui, notre Jeanne, et bien, encore ! »
E dire que me cresiá un modele de vertut ecologista, me que fau bruslar lo boesc de mos bòscs per chaufar la maison ! Era-quò pas una energia renovelabla ? D’acòrd, deviá ben metre de l’eissença dins la tronçonerza e dau fiole dins lo pitit tractor, mas la quantitat que me faliá ’nava pas cherchar bien loenh ! Ren a veire emb los subrepetroliers que treven las mars dau monde e que, daus còps, nos laissen lo brave present de lur charjament de petròli sus las plajas e los rochiers dau litorau. Pas de comparason emb los avions que an mestier de sai pas quantben de litres de querosene per lurs viatges intercontinentaus, e quitament pas de rapòrt emb los camions que empoisonen l’aer de las grandas vilas. Non, un plen d’eissença dins la tronçoneurza era pro per una ora de trabalh dins los bòscs, sieis litres de fiole dins lo pitit tractor fasian virar lo fendedor una jornada de temps e faliá pas mai de quauquas diesenas de litres carburant per copar las quatre braças de boesc que fasiam bruslar dins l’annada. Quò me costava pas char. Trobava mon bilanç carbone plan acceptable. Quo era un plaser de far montar e davalar las buschas dins la bena emb lo levatge idraulic o ben de far segre daus bilhons de chaisne e de chastenh darreir lo tractor. Jauvissiá de mas pitas jòias mecanicas emb l’innocéncia d’un mainatge. Me carrava davant lo pilòt de boesc per la fotò. Conhavam las pitas buschas dins lo fornet en tota bona consciéncia. Fasiá bon dins la maison.E ben, vei, darnierament, i aguet l’episòdi de pollucion que se’n parlet tant...( de segre...)
Jan-Peire Reidi
L'invité, lo convidat de Meitat-chen, meitat-pòrc dau 19 de març 2017
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que los convidats de l'emission dau diumenc 19 de març 2017 a 11 oras sur França Blu Perigòrd seran Jaumeta Beauzetie e Patrick Ratineaud de l'Union Occitana Camila Chabaneu per presentar lo programa de "L'enchantada", las jornadas dau chant occitan de Nontron que se debanaran los 7 e 8 d'abriu 2017.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
18:56 Publié dans Actualitats, actualité, Associacions, Espectacles | Lien permanent | Commentaires (0)
Chronique de toponymie, par Jean-Claude Dugros
La fusta (prononcer /lo fusto/) est un mot occitan qui désigne « le bois de construction ». On le trouve à Conne-de-Labarde (La Fusterie), à Meyrals (La Fuste) et aussi à Bouillac (Font de Fuste), peut-être une fontaine protégée par un abri en bois. Le nom de personne Fustier, Fustié, très répandu, désignait le charpentier, le menuisier.
Jean-Claude Dugros
Jornada occitana Chamin de sent Jaume chez Marbot Périgueux
La librairie Marbot-Espace Culturel Leclerc de Périgueux organise samedi 25 mars 2017, à partir de 10 h 30, une journée dédiée aux éditions Lo Chamin de sent Jaume et à ses auteurs.
Le matin, rencontre avec les auteurs Monique Sarrazi, Michel Chadeuil, Joan Ganhaire, Jean-Pierre Lacombe, Joan-Peire Reidi et bien sûr Jan dau Melhau.
L'après-midi, les dédicaces continueront et à 15 h, Jan dau Melhau fera une causerie autour de Marcelle Delpastre, présentera son œuvre en français et en occitan, et son dernier livre qu'il vient d'éditer "Le tombeau des ancêtres". Après la présentation de sa production personnelle, Jan dau Melhau avec sa vielle viendra clore cette journée par un petit concert acoustique.
Une journée inédite d'une maison d'édition et d'auteurs essentiels dans le production actuelle en occitan, à noter sur vos agendas.
Le carnaval de la Calandreta de Périgueux sur RLP 102.3
Un reportage sera diffusé mardi 14 mars de 11 h à 12 h sur la radio RLP 102.3, concernant la préparation du Carnaval de Périgueux du 19 mars prochain par les élèves de la Calandreta. Les élèves chantent et préparent le jugement de Pétassou en occitan et en français. Interventions complémentaires de Xavier Julien, nouveau président, de Didier Dupont nouveau président du Bornat dau Perigòrd.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
diumenge, 11 de setembre de 2011
mots, mots e enqüèra mots!
Que soi a apréner tot plen de mots en hèr la sasida.
N'i a qui'm fascinan. Per exemple: adorgar. A l'origina, aqueth mot, compartit dab las lengas romanas ibericas (atorgar, otorgar) que volèva díser quaucòm com autrejar. Adorgar que vien supausadament d'un mot latin auctoricare mentre autrejar que vieneré meslèu d'auctoridiare. Segon los indics de Palai, lo sens primitiu d'adorgar (autrejar, concedir) qu'ei conservat en parlar lavedanés. Aulhors, ADORgar qu'a crotzat...Ador. Alavetz, adorgar qu'a prengut lo sens... d'adaigar! (en lengadocian: asagar, irrigar; en catalan: regar).
1 comentari:
-
-
Mos Joan deu Peiroton,
Que i a dus biaishs entad apréner lo gascon plan com cau. Escotar de contunh los parlaires natres, aqueths que son mei anar mensh nombrós, malaürosament. Jo, qu'avoi lo parat d'ac har pramor que soi drin mei vielh qui non pas vos. Léger los tèxtes vielhs e los diccionaris de "prumèra man". Lo Moureau, lo Vigneau, lo Meaule, lo Palay, lo Dubos, lo Lalanne, lo Lespy etc...
Viratz las solucions d'aisidèr occitanas, aquest "prèst tà parlar" (e tà pensar) gessit deu movement occitanista, un chic descabestrat au dia de uei.
Qu'atz trobat la solucion mei bona entà har dab çò qui am uei. Que'vs legi desempuish bèra pausa e que vei la vòsta lenga que's melhora, que s'alinda au briu deus mes.
Qu'atz hòrt plan comprés lo gascon qu'ei ua lenga hòrt arrica, dab un particularisme pregond au varrei de las autas lengas d'òc, hòrt mei pròishas deu francés, deu punt de vista sintaxic e lexicau, gramaticau. Que crei quitament lo gascon qu'ei la lenga d'òc mei interessenta e mei identificada de cara au francés.
Qu'atz enqüèra un chic de crec occitanista peu cuu mes, se legi e se compreni plan qui ètz, que soi assolidat de qu'aniratz au cap d'aqueth mudament que mia tà la gasconitat natre e blossa. Qu'ei lo camin qui hadoi jo. En partint de l'occitanisme a la començada de las annadas ueitanta, qu'èi comprés l'alienacion qui l'occitanisme ei tau gascon. Que compreneratz aquò, vos tanben. Hètz la vòsta camiada mes guardatz los uelhs e lo cerbèth aubèrts.
- 21 de setembre de 2011 a les 14:01


text:
Labèl Òc per l’occitanLo labèl "Òc per l’occitan !" e sa carta
L’annuari Òc per l’occitan es dempuèi 2010 un labèl per valorizar l’emplec de l’occitan dins la vida economica. Aquel annuari recampa ara mai de 170 comerçants, artesans, associacions, professions liberalas… que recebèron lo labèl Òc per l’occitan.
Escrich lo 08-12-2016 par Thierry
L’annuari dels actors economics, toristics e culturals que s’engatjan per la lenga occitana.
Escrich lo 06-10-2015 par Thierry
Aqueste annuari recensa brèvament los prestacions autenticas, de qualitat e occitan, que las informacions son completadas de nòstre site www.occitan-oc.org. Es possible de pausar l’annuari dins cada estructura labelizada per ésser a la disposicion de las practicas o aderents. Es possible tanben de lo difusar mai largament dins cada territòri e prèp de sos associats. De son costat, la còla del labèl ne fa la promocion dins los medias e l’enviar a tota las seccions de l’IEO e a mai d’un correspondent.
Escrich lo 24-09-2014 par AudreyE òc, una aventurièra a enfin trapat lo tresaur dels occitans e a ganhat per aquela ocasion un tresaur d’una valor d’un milierat d’euros. Felicitacions a ela e mercés als autres aventurièrs per la lora participacion ! Foguèt un plaser per nosautres d’organizar aquela caça en partenariat ambe Web (...)
Escrich lo 01-08-2014 parEs enfin sortit l’annuari 2014 ! Per o consultar, o podètz trapar en version papièr en çò del labelizat lo mai pròche d’en çò vòstre, o en version electronica en seguissent aquel ligam. Dins aquela nòva version, podretz trapar totes los labelizats de 2014, los ancians coma los nòus, lor contacte, lor (...)
Escrich lo 20-01-2014 par AudreyLo dimècres 29 de genièr a 11 oras, una conferença de premsa serà organizada a l’Ostal d’Occitània a Tolosa. La premsa i es donca esperada, atanben que las personas que se pausan de questions sus aquela caça al tresaur. Per mai d’entresenhas, vos convidam a legir aquel article o los document (...)
Escrich lo 11-05-2012 par Marçau de l’Oliu
Lo 30 de març de 2012, al temps del rescontre entre las còlas d’Occitània (AOF) e de Sapmi, a la velha de la granda manifestacion del 31 de març de 2012, èra difusat pel primièr còp lo novèl annuari dels labelizats Òc per l’occitan. Atanben, se pòt legir e/o telecargar lo dich document a la fin d’aqueste article.
Escrich lo 01-11-2009 par Valentin
Lo labèl Òc per l’occitan es un labèl qu’a per tòca de valorizar los organismes qu’emplegan l’occitan dins lo cadre de lor activitat professionala e aital tornan rendre presenta la lenga dins l’economia. Una labellizacion Òc per l’occitan per las collectivitats localas qu’incita a l’utilizacion de l’occitan dins la vida publica es lançat dempuèi la debuta de 2010.
Las letras d’informacion mensualas del labèl Òc per l’occitan : los darrièrs labellizats e d’articles concernent lo ròtle de la lenga occitana dins l’economia


text: Damb era mòrt deth cardenau Carlo Maria Martini, auem perdut a un referent morau e intellectuau, a un mèstre que mos a ensenhat a liéger era Bíblia damb es sòns exercicis espirituaus publicadi, lectio divina includida. Gran expèrt biblista, Martini mos a daurit, a nosati, lectors ignorants, un camin d’aprenedisatge e comprenença pregona des mistèris dera Paraula a trauèrs d’un lenguatge senzilh e un exercici de pedagogia admirable. Arribèc a volar naut pera plaça de Sant Pèir coma cardenau papable, mès era sua vocacion pastorau impregnaue tot çò que hège damb era passion e era audàcia que da ua opcion de fe ara lum der itinerari des grani personatges biblics, perque eri, ath sòn torn, dèren testimòni d’ua misericòrdia qu’aué manque en fòrça encastres, en tot començar per eclesiastic, atau com d’ua esperança naua e viua. Bona pròva en son es títols dera sua òbra: Era audàcia dera passion, Es ales dera libertat… Quan se complissen 50 ans deth Concili Vatican II (que restituïc era Bíblia as fidèls), e era sua eréncia demore petrificada per alendades pòc evangeliques laguens dera Glèisa, Martini s’atrevic a deféner era renovacion eclesiau, en tot compartir eth desir de tanti catolics “prògres”, com diden, que tanben n’i a e jo me n’i voi compdar, per ua auta Glèisa, capabla de “reconéisher es sòns errors e empréner un camin radicau de cambi” dauant d’ua Glèisa “cansada”, qu’“a demorat 200 ans entà darrèr”, com afirme ena sua darrèra entrevista a mòda de testament. Çò d’important ei “era fe, era confidança, eth coratge e er amor”, mès manquen “òmes liures e mès propèrs” as que patissen. Coma eth pastor que mos a deishat.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Boulogne e Billancourt es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Nauts de Sèina e la region d'Illa de França.
Partida eissida de l'article francés
Modèl:Article connexe
Çò futur Boulogne es a la Nautor Mièja Edat una campanha verda e boisée ont se lèva cap a 630, lo pont de Sant-Cloud e a l'entorn de 841, lo gibet reial. A partir de 1109, un masatge caseriu de bûcherons de la parròquia de Auteuil, Los Menuls-lès-Sant-Cloud, se transforma dins vilatge viticole, en illustrant la renaissance capétienne #qu'exalta en 1260 lo bastiment sus lo sieu terren communal per Santa Isabelle de la abbaye de Longchamp, futur centre de la vida culturala de la aristocratie parisienne, e #que culmini localement en 1330 per la érection a la siá lisière sud del glèisa La nòstra-Madama per Philippe la Longitud. Aquel segond bastiment de prestige se redobla de l'institucion segon la volontat del défunt Philippe lo Polit, paire del rei, de #çò que vendrà lo principal pélérinage dels parisencos e del accession aquel meteis an a l'estatut de parròquia independenta : Boulogne La Pichona.


text:
Illa de Pascas
L'Illa de Pascas (var. Illa de Paschas) (en maòri: Rapa Nui, en espanhòl: Isla de Pascua) es una illa polinesiana del sud-èst de l'Ocean Pacific, situada al punt sud-èst del triangle polinesian. L'illa es un territòri especial de Chile. Rapa Nui es famosa per sas estatuas monumentalas, sonadas moai (AFI: [moʊ.aɪ]), creadas per lo pòble Rapanui. Fa partida del Patrimòni Mondial de l'Umanitat e una granda part de l'illa es protegida per lo Pargue Nacional de Rapa Nui
L’illa se tròba a 3700 km de las còstas chilenas e a 4000 km de Tahiti; l’illa abitada pus pròcha es Pitcairn a mai de 2000 km a l’oèst. L’illa de forma triangulara, d'aperaquí 23 km dins sa pus granda dimension, cobrís 162 km². La populacion comptava 3304 abitants en 2002 [1].
Lo sieu capluòc es Hanga Roa.
Foguèt visitada pel primièr europèu, lo navigaire neerlandés Jakob Roggeveen, lo jorn de Pascas, lo 5 d'abril de 1722, e comptava alara aperaquí 4000 abitants. Foguèt annexada per Espanha en 1770 e venguèt una possession chilena en 1888.


text:
Temps solar
Lo temps solar o temps vertadièr es una mesura du temps basada sul desplaçament aparent del solelh pendent la jornada. Lo temps solar en un luòc e a un moment donats es l'angle orari del solelh dins aquel luòc e a aquel moment. Ne ven la definicion del miègjorn solar: es lo moment ont lo Solelh atenh son punt de culminacion, en un endrech donat de la Tèrra; a aquel moment, son angle orari es egal a zero.
Somari
Temps solar vertadièr o aparent[modificar | modificar la font]
Lo temps solar vertadièr o aparent es fondat sul jorn solar aparent, qu'es la durada entre dos retorns successius del Solelh al meridian local. Aquela durada varia tot lo long de l'annada per doas rasons:
- L'enclinason de l'axe de la Tèrra al respècte del plan de l'ecliptica
- L'excentricitat de l'orbita de la Tèrra.
A causa d'aquelas particularitats, los jorns solars aparents son mai corts en Març e setembre qu'en junh o decembre.
Cal pas confondre lo temps solar vertadièr amb la durada d'ensolelhament que varia en foncion de la latitud e de la sason.
Temps solar mejan[modificar | modificar la font]
Lo temps solar mejan es fondat sus un solelh mejan fictiu que se desplaçariá a l'entorn de l'eqüator a velocitat constanta tot lo long de l'an. Aqula mejana es de 24 oras.
Equacion del temps[modificar | modificar la font]
La diferéncia entre lo temps solae mejan e lo temps solar aparent es nomenat l'equacion del temps. Sus Tèrra, varia entre 17 minutas en mens e 14 minutas en nai.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Legir l'ora solar


text:
Procyon lotor
Un raton lavaire al Wildpark Lüneburger Heide, en Alemanha.
Procyon lotor
(Linnaeus, 1758)
- Procyon gloveralleni Nelson & Goldman, 1930
- Procyon insularis Merriam, 1898
- Procyon maynardi Bangs, 1898
- Procyon minor Miller, 1911
244px
LC : Preocupacion menora
Lo raton lavaire (Procyon lotor) es un mamifèr omnivòr originari d'America.
Deu son nom a son abitud, mai o mens reala, de trempar sos aliments dins l'aiga abans de los manjar. L'animal, essencialament nocturne, puja aisidament als arbres gràcias a sos dets agils e a sas arpas aceradas. A lo pelatge pebre e sal amb de leugièras tintas de ros e pòrta altorn dels uèlhs una masqueta negra bordada de blanc. Sa coa es raiada de blanc e de negre.
Somari
Mensuracions[modificar | modificar la font]
Longor totala: 655 a 960 mm ; coa: 200 a 275 mm; pes : 100 a 125 mm, aurelhas : 48 a 50 mm. Los adultes pesan generalament entre 5 e 12 kg, anant fins a 28 kg. Lor pes fluctua segon la sason, atenhent un maximum a l'automne. Lo mascle es pus gros que la femèla. Lo pes dels novèls nascuts es de 57 a 85 g.
Reparticion e abitats[modificar | modificar la font]
L'espècia ocupa lo sud de Canadà e una granda partida dels Estats Units, de Mexic e de l'America Centrala. Es estada introducha sul territòri de Russia e en Alemanha.
Lo raton lavaire frequenta lo bòsc mixte, lo bòsc de fulhoses e la region agricòla. Se pòt trobar a la broa dels bòsques, al long dels rius e dins los paluns. Pòt tanben viure dins los pargues urbans e de banlègas.
Regim alimentari[modificar | modificar la font]
Omnivòr, lo raton lavaire preferís çaquelà de pichons animals aqüatics: palordas, muscles, escaravissas, peisses, granhòtas e tortugas. S'alimenta tanben de pichons mamifèrs (rats muscats, rats de camp, insèctes), d'uòus, de frucha, de baias salvatjas, de malh e de rebuts. La cresença populara segon laquala lo raton lavaire lava sa noiridura abans de la manjar ven del fach que se noirís generalament de pichons animals aqüatics e frega sovent sa noiridura entre sas mans coma per la prestir. Atal, de molons de cauquilhas d'arcèlis sus la riba d'un riu o de tijas copadas dins los camps de milh son de signes de sa preséncia.
Jaç[modificar | modificar la font]
S'abrita dins los arbres cròis, una soca, una cauna, un terrièr de marmòtas abandonats, una granja o un calabèrt e càmbia sovent de recès. Vèrs mièg novembre, l'animal se refugia dins son jaç e i passa l'ivèrn en estat de torpor, se revelhant pas que de temps a autre. Coma l'ors negre, arrèsta de manjar e subreviu gràcias a sas resèrvas de graissa acumuladas pendent l'estiu. Contràriament e çò que s'es longtemps cregut, la temperatura de lor còs e lor metabolisme demòran elevats. Los mascles sortisson de lor jaç a la fin de genièr, las femèlas vèrs mièg març.
Reproduccion[modificar | modificar la font]
S'acoblan en genièr o febrièr e an pas qu'una sola portadura per an. Los pichons, del nombre de 1 a 7, naisson en abril o mai aprèp una gestacion de 63 jorns. A la naissença, son cecs e an l'esquina e los flancs peluts. Lors uèlhs se dobrisson a 3 setmanas e son desmamats a 4 meses. Los ratonets se pòdon reproduire a l'edat d'1 o 2 ans. Passan lor primièr ivèrn amb lor maire e se dispersan qu'al començament de l'estiu seguent. Las ratonas s'ocupan solas de l'elevatge dels pichons.
[modificar | modificar la font]
Solitaris, los mascles adultes defugisson lo contacte dels autres mascles e senhalan lor preséncia sus un territòri en daissant de marcas pudentas.
Longevitat[modificar | modificar la font]
Lo raton lavaire pòt viure 12 o 13 ans en mitan natural. En captivitat, lo recòrd de longevitat es de 22 ans e mièg.
Predator[modificar | modificar la font]
Recercat per l'òme per sa forradura, lo raton lavaire es tanben la preda de la marta d'America, del linx ros, del cogar, del coiòt, del lop gris e del rainal ros. Lo grand duc d'America captura de còps de pichons.


text:
Per son anniversari, una frema cercha un present originau tot plen per son òme. Dins una animalaria, se vei una granolha, verda, rai, mai chara mai-que-mai : 10 000 € !
Per lo prètz, a lei mejans, se ditz que dèu èstre un investiment dei bòns. Mai totun demanda au vendeire ço qu'explica son prètz. Lo tipe i respònd qu'es una bèstia qu'a la facultat de faire de "bonei cauvas chucarèlas" ais òmes.
La crompa, que v'ela i agrada pas de massas.
Lo ser vengut, fai lo poton a son òme, e li ditz qu'un present l'espèra a la sala de banh, e qu'ela se vai jaire.
Una ora après, auve de bosin, se lèva e se vei son òme cobert de farina, ambé una merenjana dins una man e una poma d'amor dins l'autra.
- Mai bon Diu, qué fas ?
- Vi ensenho la cosina e te restarà que de te tirar dau mitan !
La civilizacion trobadorenca, es ben aqui ?


text:
Alano espanhòl
L'alano espanhòl es una raça de gos de tipe molòs, autoctòn d'Espanha. Sa foncion tradicionala èra lo manejament del bestial bovin elevat en regim extensiu o la caça al gròs (cèrvi o singlars). Son utilizacion modèrna es la garda e la defensa.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
L'alano espanhòl es un gos fòrça grand de tipe molòs, amb un cap grand e fòrt. Los mascles deuràn pas mesurar mens de 58 centimètres, e deuràn pesar 34-40 quilogrames, las femes son un pauc pus pichonas. Lo pelatge es cort e espés, e sovent tigrat, vermelh, negre e tigrat o gris lop. Lo morre es cort, amb la maissa inferiora leugièrament concava, e ten un nas larg fòrça grand de color negre. Las aurelhas son d'insercion nauta e pòdon caire. La pel es fòrça espessa, amb de plecs al còl, d'unes a la cara.


text:
L'auricalcita es un
minerau de
color blau cèu qu'a una duretat de 2,0 e una
densitat de 3,5-3,6. Es formada de carbonat idratat de
coire e de
zinc (simbòl quimic : (Zn, Cu)5(CO3)2(OH)6)
cristallizat segon un sistèma ortorombic de classa esfenoïda. Lei cristaus isolats son rars e l'auricalcita se presenta generalement en agregats formats de plusors cristaus pichons. Son esclat es sedós.
Se troba coma minerau segondari format per l'alteracion de
mineraus de
coire ò de
zinc. Es donc generalament associat ambé de mineraus de coire e de zinc, especialament de
sulfurs. A ges d'interès economic.


text:
Bandoneon
Lo bandoneon qu'ei un instrument de musica aerofòn dotat d'un bohador. Qu'ei tanhent de l'acordeon en tot estar mei petit, carrat e provesit d'un bohador mei long. Lo musician qui ne joga qu'ei lo bandoneonista.
Originari d'Alemanha, que deu lo son nom a Heinrich Band (1821 - 1860) considerat com lo son inventor.
Qu'ei hèra popular dens lo tango sus las arribèras de l'arriu de la Plata e en Argentina que's pòt quitament trobar dens lo folclòre provinciau a despart deu tango (folclòre urban).


text:
535
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 535 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Reiaume Ostrogòt[modificar | modificar la font]
Assassinat de l'anciana regenta Amalasonta qu'èra tanben l'aliada de l'Empèri Bizantin. Aquò entraïnèt una repòsta de l'emperaire Justinian que decidèt de mandar una armada en Itàlia per restablir un poder favorable a seis interès marcant lo començament de la Guèrra dei Gòts qu'anava devastar la peninsula. Dirigida per lo generau Belisari, aquel armada desbarquèt sensa dificultat e conquistèt Nàpols. Pauc desirós de combatre lei Romans e contestat au sen de son aristocracia, Teòdat organizèt ges de resisténcia eficaça.
America[modificar | modificar la font]
Teotihuacan[modificar | modificar la font]
Començament dau declin de la ciutat, premiera poissança dau continent, en causa dau cambiament climatic de l'an. D'efèct, la vila èra probable fòrça dependenta de sa produccion agricòla per norrir son importanta populacion e lei dificultats climaticas entraïnèron probable de faminas grèvas (→ 650).


text:
Mansonvila
Mansonvila[1][2] (oficialament en francés Mansonville) es una comuna lomanhòla d'Occitània, situada dens lo departament de Tarn e Garona e la region d'Occitània ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre deu territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- Mansonvila. Las fòrmas ancianas son nombrosas : Sancta Maria de Mansiovilla, en 1062, Mansionvilla, en 1081, ecclesia sancti Saturnini Mancio Villa, en 1096, Mansionisvilla, en 1097, Raimundi Seguini de Manso Vila, en 1135, Sancti Saturnini de Mansionis Villa, en 1240, lo castet e la honor de Mançumuila, en 1274, codominis de Manconisvilla, en 1343, Mantonisvillae, en 1381, Mansonvilla, en 1532 e 1645, Sanctus Saturninus de Mansionis Villae, en 1645, ab la senhoria de Mansonvila, sense data. Lo segond element, vila, pausa pas cap de problèma. Ven del latin villa, a l'origina « ostau de campanha », puèi « domeni rurau », « vilatge » a l'Edat Mejana per arribar au sens actuau [3]. Dens aquera partida de Gasconha, vila s'es pas diftongat en vièla o en viala com dens plan de parlars occitans. Meilèu que lo latin mansio, « abitarèla, aubèrga », lo prumèr element seré un nom de persona germanic, cas generau damb vila, Manzo (Dauzat) o Menizo (Negre), los dus au cas regime, donc acabats per -on [4].
- Gresàs (grafia de Burgan e Lafon, que correspon a la prononciacion [gre'zas]). Las fòrmas ancianas son la gleya de Gresan, en 1265, Gresaca en 1318, Sanctus Orentius de Grezas, Grezas (mapa Cassini e en 1801). Lo nom es un derivat deus mots occitans gres (nom d'una ròca) e gresa, « terrenh peirós », deu francic greot, « grava, sable », damb lo sufixe -anum. Un còp lo nom au plurau, damb un sens collectiu [5] (los abitants de Gresan), l' n s'amudeish davant l's.
Istòria[modificar | modificar la font]
- En 1821, lo territòri de la comuna de Grezas (nom francés, occitan Gresàs) estó annexat a Autvilar [6], a Mansonvila (la glèisa i es) e benlèu a d'autas comunas (Burgan e Lafon senhalan parroquians de Gresàs a Bardigas e a Sent Antòni deu Pont d'Arrats per l'annada 1852 [7]).
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de La Vit; es ara deu canton de Garonne-Lomagne-Brulhois (en francés), donc de Garona Lomanha Brulhés.
Demografia[modificar | modificar la font]
Demografia Gresàs[modificar | modificar la font]
L'anciana comuna de Gresàs es en partida dens la comuna de Mansonvila.
- 1800 : 291 abitants
- 1806 : 380 abitants
- 1821 : 331 abitants [8]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas damb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Paul Burgan, André Lafon, Toponymie du Tarn-et-Garonne, Association Antonin Perbosc, 2006, p. 185
- ↑ Paul Burgan, André Lafon, Toponymie du Tarn-et-Garonne, Association Antonin Perbosc, 2006, p. 185
- ↑ Paul Burgan, André Lafon, Toponymie du Tarn-et-Garonne, Association Antonin Perbosc, 2006, p. 185
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=16181
- ↑ Paul Burgan, André Lafon, Toponymie du Tarn-et-Garonne, Association Antonin Perbosc, 2006, p. 185
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=16181


text:
Caatinga
Caatinga (del Tupi-Guarani: caa (bòsc) + tinga (blanc) = bòsc blanc) es un bioma que se tròba solament al Brasil.
La caatinga ocupa una superfícia d'aperaquí 734 478 km², gairenben 8,6% del territòri de Brasil, en englobant de forma contunha part dels estats brasilièrs de Piauí, Ceará, Rio Grande do Norte, Paraíba, Pernambuco, Alagoas, Sergipe e Bahia en la region Nòrd-Èst de Brasil, e part del nòrd de Minas Gerais en la region Sud-Èst de Brasil.
Presenta una vegetacion tipica de regions semiaridas. Es principalament una zòna arbustiva seca e un bòsc d'arbres basses e espinoses que pèrdon las siás fuèlhas durant la sason seca. Anteriorament se cresiá que la caatinga èra lo resultat de la degradacion de formacions vegetalas mai exuberantas coma son la dels bòscs amazonics. En aquel bioma a enregistradas unas 1000 espècias de flòra e se crei que n'i a lo doble o lo triple pas encara enregistradas.
Los cactus, plantas de tija espessa, arbusts espinoses e d'èrbas adaptadas a la secada forman la capa jols arbres. Fòrça plantas creisson, florisson e morisson durant la brèva sason umida.
La caatinga compren qualques enclavaments de bòsc tropical umid. Aperaquí 15 milions de personas vivon dins la region, e la populacion se considèra qu'es de las pus pauras de Brasil. L'agricultura en la sason seca es fòrça limitada e i a solament qualques paucas zonas de irrigacion coma la de la val del riu São Francisco.


text:
Diluns, 19.6.2017 03h00
The Pioneer Woman
Per parlar d’“aisina” (en anglés “tool”, en francés “outil”), l’occitan manca pas de mots. Se pòt dire per exemple:
En las Valadas, o almenca en Val Saint Martin, nos díem "aise", aub lo sens general de "outil, instrument" e aub lo sens particulier de "vaisselle". Malairosament, lis termes dovrats autra las Alpas probablament serien pas comprensibles per un locutor alpenc piemontés, malgrat lo vesinatge aub lo motz "aisina".
#25 Mercés per l'explic!
#24 Coma Pèir o ja suggerit (#14), versemblablament, es lo plural francés 'les outils' (amb una -l ja muda) qu'a donat en occitan 'los otís', e l'-s es restada puèi al singular: 'un otís'.
Lo francés 'un outil' (amb una -l ja muda) a donat en espanhòl 'un útil' al sègle XIX, forma que s'es alinhada sus l'adjectiu espanhòl ja existent 'útil' que significa "util (practic, necessari)". Es aquò que deu explicar 'l' en espanhòl. Benlèu tanben l'influéncia del francés escrich 'outil... Legir la seguida
Çò qu'es pas clar per ieu, innocentàs que soi, es cossí explican lo pas del mot francés outil a otís, utís? Compreni perfèitament ll'adaptacion del mot francés outil en útil en espanhòl , amb l'"l" finala e pas cap de "s", çaquelà compreni pas brica lo cas occitan. Ont es passada l'"l" d'outil dins lo mot occitan e perqué una "s"? D'aquí la question: de quant data l'amudiment de l'"l" d'outil en francés ? Deu ser un fenomèn contemporanèu, non? Sègle 20, probable ? Al sèg... Legir la seguida
• Petita lista (non acabada) de mots tà díser “ustensilha, ustilh, utís” en gascon: — abarec, amandenc, apèr, atruna/truna, embusto, enginh, estiflet, gatge/gadget, godrèla, estrument/esturment/instrument, hèrra, fèrrament/hèrrament, maneita/manèstra, ostilh/ustilh, otís/utís, ustensilha, ustòri/ustòrri…
• Tà mantrun mot (embusto, amandenc, gatge, ustòri, utís…) que’s hè un passatge semantic frequent entre l’idea d’ustilh e la de “trachamand, vauarren” o... Legir la seguida
#21 Per 'ustorri', non volerétz díser ustòrri o ustòri? Lo mot qu'ei ustòri, emplegat a Baiona, en las Lanas (segon Palay) e en Bigòrra (segon Massourre). Que supausi que represente ua forma despreciativa d' ustilh per afixacion (afixe despreciatiu -òrr-). *ustí >ustòrri > ustòri = utís grós e empachós.
Que caleré precisar las nuanças enter 'utís', 'ustensilh' e 'ustorri'. Per noste, gatge e ostilh que son meilèu sinonimes d'ustensilh, que non lo d'utís. E que cau har atencion los mots occitans utís, gatge e ustorri que's pòden aplicar a ua gent mentre lo mot francés outil n'ac pòt pas. Qu'es un "praube utís " "un praube gatge" o e un 'ustorri' que's pòden díser d'ua gent, per exemple. Ua traduccion literala vòu pas díser arren en francés.
#19 Bon, la vertat, pensi pas briga probable que utís sia un mot indigèn en gascon (e enqüèra mensh en las modalitats non gasconas de l'occitan) totun pas per las rasons qu'indicatz, puishque la t intervocalica latina pòt demorar intacta en gascon e de mots gascons viatjaires en occitan non gascon n'i a, ni per de questions d'accent, l'accent d'utís non pausa pas problèma en aquesta ipotèsi, lo mot derivant per decomposicion. Totun, 1- lo mot qu'ei hòrt isolat en lexic 2- n'ei pas a... Legir la seguida
#17 Tròp simple, l'argument de la t intervocalica. vetellus - > vetèth, vita -> vita etc. Utís que poiré estar d'origina gascona, a la hèita fin ;-) .
#17 que'n sèi mensh que'n disetz e mei que'n pensatz. totun, aquò n'ei pas la question, que nse'n fotem de jo. N'avetz pas comprés çò qu'apèri "faussa descomposicon": en aquesta ipotèsi, ute(n)sillum qu'ei faussament prengut com un diminutiu, lo d'utés vadut utís.


text:
Pèire I de Brasil e IV de Portugal
Pèire I de Brasil, aprèp Pèire IV de Portugal e Algarve (nascut Pedro de Alcântara Francisco Antônio João Carlos Xavier de Paula Miguel Rafael Joaquim José Gonzaga Pascoal Cipriano Serafim de Bragança e Bourbon lo 1798 e mòrt lo 1834) foguèt lo primièr emperaire e lo 29en rei de Portugal.
Originas familialas[modificar | modificar la font]
Filh del rei Joan VI de Portugal e la infanta Carlota Joaquina d'Espanha nasquèt a Lisboa al Palais de Queluz lo 12 d'octobre de 1798.
Èra felen de la part de paire dels reis Pèire III de Portugal e Maria I de Portugal del temps que de la part de maire o èra del rei Carles IV d'Espanha e la princessa Maria Loïsa de Borbon-Parma.
Als nòus ans, lo 1807, la familha reiala se transportèt a Brasil per escapar de l'aucupacion Napoleonica en Portugal, e demorèt ailà fins lo 1820. La preséncia de la familha reiala dins lo país convertiguèt la vila de Rio de Janeiro en la capitala del Empèri Portugués e elevèt lo Brasil a un estatut aital coma lo de Portugal dins lo reialme. Lo 1816 foguèt nomenat eretièr del reialme mejançant lo títol de prince de Brasil.
Mariatge e descedents[modificar | modificar la font]
Sa primièr mariatge foguèt amb l'arquiduquessa Maria Leopoldina d'Absborg-Lorena a Rio de Janeiro lo 6 de novembre de 1817. D'aquela union nasquèron:
- l'infanta Maria II de Portugal (1819-1853), Reina de Portugal
- l'enfant Miquèl de Bragança (1820)
- l'enfant Joan Carles de Bragança (1821-1822)
- l'infanta Januaria Maria de Bragança (1822-1901), princessa imperiala de Brasil, maridada lo 1844 amb lo prince Loís Carles de Borbón-Doas Sicilias
- l'infanta Paula Marianna de Bragança (1823-1833)
- l'infanta Francesca Carolina de Bragança (1824-1898), maridada lo 1843 amb lo prince Francesc d'Orleans-Joinville
- l'enfant Pèire II de Brasil (1825-1891), emperaire de Brasil
Sa segond mariatge, per poders, foguèt lo 2 d'agost de 1829 a Munic, e en persona lo 17 d'octòbre del meteis an a Rio de Janeiro, amb Amélia de Leuchtenberg, filha del duc Eugeni de Beauharnais e de la princessa Augusta de Bavièra. D'aquela union nasquèt:
Òbra de Govèrn[modificar | modificar la font]
L'an 1821 la familha reiala portuguesa decidís, après mai de dètz ans d'exili forçat al Brasil, tornar a Portugal. Abans del retorn lo rei Joan VI de Portugal elimina los privilègis autrejats al Brasil e daissa a lo sieu filh, lo prince eretièr Pèire coma administrador de la colònia. Apareisseràn lèu importants malcontentaments entre la populacion mentre cèrts sectors nacionalistas ofriràn la Corona a Pèire qu'acceptarà. Lo supòrt de Pèire a la revòlta de 1820 dins la vila de Porto provocarà la pression de la Cort a lo sieu paire pel retorn al continent del prince eretièr, que causa Pèire se li neguèt a el. Se li retirèt la carga de regent, restant coma un simple representant de la Corona a Brasil. En coneissent la notícia, lo 7 de setembre de 1822, va desenveinar la siá espasa e pel nomenat Crit de Ipiranga: Independéncia o mòrt! proclamèt l'independéncia de Brasil.
Posteriorament lo 12 d'octòbre foguèt proclamat emperaire e lo 1 de decembre foguèt coronat amb lo nom de Pèire Ièr del Brasil.


text:
Wikipèdia:Vandalisme
Somari
Qu'es un acte de vandalisme sus Wikipèdia ?[modificar la font]
Un acte de vandalisme es una contribucion volontàriament facha per comprometre l'integritat del contengut de Wikipèdia. Lo mai sovent, s'agís d'escafament de contengut pertinent, de remplaçament per d'obscenitats, d'insultas, o tot autre contengut inapropriat. Wikipèdia essent liura de modificacion per tot visitor, es doncas particularament expausada a d'actes de vandalisme, en teoria.
L'acte de vandalisme es una violacion de las linhas de conducha de Wikipèdia. Per luchar eficaçament contra lo vandalisme, cal saber cossí l'identificar e cossí reagir. En cas de dobte, se podètz pas o se volètz pas prendre las mesuras que s'impausan, podètz demandar conselh sus Wikipèdia:La Tavèrna o melhor, senhalar un acte de vandalisme sus la pagina Wikipèdia:Vandalisme en cors.
Formas comunament observadas de vandalisme[modificar la font]
Vaquí qualques exemples de vandalisme observats sus Wikipèdia :
- Lo Spam
- Ajustar de ligams extèrnes sens rapòrt amb lo subjècte dins una optica de promocion.
- Bòt vandal
- Script o "robòt" que vandalisa massissament d'articles, per de spam, de publicitat o de blanquiments de pagina.
- Vandalisme pueril
- Daissar de messatges personals o de grafitis dins un article, ajustar de marridas blagas o d'absurditats d'aparéncia plausibla al contengut d'un article.
- Blanquiment
- Blanquir un article sens o explicar dins la pagina de discussion de l'article o dins lo comentari de modificacion.
- Vandalisme sornarut
- Mens evidenta de detectar, aquela forma de vandalisme se caracteriza per l'insercion d'elements erronèus al dintre d'un article. Per exemple, un remplaçament de data, un ajust o una substitucion d'absurditats que pareisson coerentas.
- Vandalisme provocator
- Ajustar o remplaçar tot o partida d'una pagina personala per d'insultas, d'obscenitats, de calomnia, de derision, etc. (Vejatz tanben Wikipèdia:Pas d'atacs personals).
- Vandalisme grafic
- Importar vèrs Wikipèdia d'imatges provocants, inserir de messatges politics, far de GIFs animats malvolents, etc.
Çò que lo vandalisme es pas[modificar la font]
Encara que sián de còps qualificats de vandalisme, los exemples citats aicí son pas considerats coma de vandalisme. Quitament se pòdon tanben provocar un escafament o una reversion, deurián pas aver per consequéncia una inscripcion sus la pagina Wikipèdia:Vandalisme en cors.
- Tèst de debutant : Los novèls venguts que descobrisson lo boton "modificar" vòlon saber se pòdon realament modificar lo contengut d'una pagina. Per aquò, escrivon de còps qualques frasas dins un article. Es pas de vandalisme ! De còps anullan d'espereles lors cambiaments. Aquestes utilizaires devon èsser aculhits calorosament e dirigits vèrs lo wikipèdia:Nauc de sabla (pel mejan dels Wikipèdia:Modèls {{AnonimTestaire}} o sa version abreujada {{AnonTest}}) ont poiràn contunhar lors tèsts.
- L'aprendissatge de la Sintaxi de Wikipèdia e de las convencions en vigor : Per cèrts utilizaires, aprendre las balisas Wikipèdia pren un cèrt temps e passaràn un pauc de temps a experimentar los diferents biaisses de far de ligams extèrnes, de ligams intèrnes e los caractèrs especials. Puslèu que de los acusar de vandalisme, val mai lor explicar quina es la convencion en vigor sul subjècte e lor indicar Ajuda:Sintaxi wikipèdia e los autres documents de referéncia.
- Violacions de neutralitat de punt de vista (PdV) : la neutralitat de punt de vista es una linha de conducha que fòrça mond a de dificultats de comprendre ; quitament los veterans pòdon de còps introduire involontàriament de contengut qu'es pas en acòrdi amb la neutralitat de punt de vista. Sèm totes mai o mens eissorbats per nòstras cresenças e aquò es pas de vandalisme. Vejatz tanben : Controvèrsia de neutralitat.
- Contribucions audaciosas : Conselham als contributors d'esitar pas a èsser audaciós dins l'edicion dels articles. Atal, arriba que de Wikipedians fascan de cambiaments radicals per fin de melhorar los articles ; quitament de troçasses de tèxt qu'avètz escriches, levats, desplaçats sus la pagina de discussion, o reescriches. Es pas totjorn agradiu, mas cal pas per aquò assimilar aquestas modificacions a de vandalisme. Aquò dich, lo savi wikipedian tempèra son ardor amb de WikiLove.
- Agarriment o atacs personals : la politica de Wikipèdia es clara : pas d'atacs personals. Agarrir los autres contributors es pas tolerat. Cèrtas formas d'agarriment son clarament de formas de vandalisme, coma lo vandalisme de pagina utilizaire. Çaquelà, d'un biais general, l'agarriment es pas de vandalisme.
- Intimidacion o obstinacion : d'unes arriban pas de s'acordar amb d'autres qu'an pasmens la volontat de dialogar, de sòrta qu'una guèrra d'edicion pòt subrevenir. Pòt arribar qu'un utilizaire s'obstine a refusar tota temptativa de dialòg, e ensage de far passar las temptativas repetidas de dialòg per d'agarriment. Aqueste tipe de compòrtament es deplorable, mas es pas stricto sensu de vandalisme. Vejatz resolucion de conflicte.
- L'inesperat : una manièra de contribuir inabituala o pauc convencionala es pas de vandalisme. Qualqu'un que fa una contribucion solida, amb "Adieu!" coma comentari de modificacion es pas un vandal excentric. Es probable un novèl arribant. Cal pas blanquir o anullar las contribucions d'un tal contributor, ni lo blocar. Es preferible d'aver una discussion amicala a prepaus de l'usatge corrècte dels resumits d'edicion.
- L'ortografia : l'utilizaire que, cresent de plan far, modifica l'ortografia d'un mot alara qu'aqueste èra corrècte pòt pas èsser considerat coma un vandal.
- L'error : quitament s'es irrefleccionat, premarc o pauc judiciós, tot esfòrç, de bona fe, per melhorar l'enciclopèdia, es pas de vandalisme. Tota contribucion que causa pas un prejudici clar e indiscutible es pas considerada coma de vandalisme.
- La supression de paragrafs contenent d'informacions sensiblas sens fonts : los articles (particularament de biografias) pòdon conténer temporàriament d'elements sens fonts. Aquestes elements son considerats coma en espèra de fonts fisablas. Çaquelà, tot contributor, quitament non inscrich, a drech de los levar.
Estatisticas suls vandals[modificar la font]
- Estatisticas suls vandals per adreças IP
- Estatisticas suls vandals per fornisseires d'accès
- Estatisticas suls vandals per país
Vejatz tanben[modificar la font]
- Wikipèdia:Vandalisme en cors - per senhalar un acte de vandalisme
- Wikipèdia:Qué far en cas de vandalisme - per la marcha de seguir fàcia a de vandalisme
- Wikipèdia:Planh al FAI