text:
Pi
Lo nombre pi, notat amb la letra grèga dau meteis nom π, es una constanta matematica que sa valor es lo repòrt entre la circonferéncia d’un cercle quin que siá e son diamètre, en geometria euclidiana; es tanben la valor dau repòrt entre la superfícia d'un cercle e lo carrat de son rai.
Sonat tanben « constanta d'Arquimèdes », lo nombre π a per valor aproximada, en escritura decimala, 3,141593. De formulas scientificas nombrosas, dins de domenis coma la fisica, l'engenhariá e de segur lei matematicas, fan intervenir π, qu'es una dei constantas matematicas mai importantas[1].
Aqueu nombre es irracionau: autrament dich, se pòt pas exprimir coma lo quocient de dos nombres entiers; aiçò implica que son escritura decimala es ni finida, ni periodica. Es tanben transcendent, çò que vòu dire qu’existís pas de polinòmi non nul de coeficients entiers que π ne siá una raiç; se deu a Ferdinand von Lindemann la demostracion d'aqueu resultat en 1882. La determinacion de valors aproximadas pron precisas de π e la comprension de sa natura son de questions qu'an traversat l'istòria dei matematicas.
La letra π que nòta aqueu nombre es simplament l'iniciala dau mot grèc πepίuetpoς, « perimètre ». Foguèt utilizada premier per William Jones en 1707 puei popularizada per Leonhard Euler en 1737[2].
Somari
- 1 Definicions e premierei proprietats
- 2 Utilizacion en matematicas e en sciéncias
- 3 Proprietats avançadas
- 4 Nòtas e referéncias
Definicions e premierei proprietats[modificar | modificar la font]
Definicions[modificar | modificar la font]
En geometria euclidiana, π se definís coma lo repòrt entre la circonferéncia C d'un cercle e son diamètre d[3]:
- '"`UNIQ--postMath-00000001-QINU`"'
Lo repòrt C/d es constant; autrament dich, depend pas de la talha dau cercle. Per exemple, se de dos cercles, lo diamètre dau premier es doble d'aqueu dau segond, la circonferéncia dau premier es tanben dobla d'aquela dau segond: lo repòrt C/d càmbia pas.
Se pòt tanben definir π coma lo repòrt entre la superfícia A d'un cercle e la superfícia d'un carrat qu'a per costat lo rai dau cercle[3],[4]:
- '"`UNIQ--postMath-00000002-QINU`"'
Aquelei definicions se justifican per cèrtei proprietats de la geometria euclidiana, coma la qu'enóncia que totei lei cercles son semblables. Mai lo nombre π apareis dins de domenis dei matematicas que son pas directament liats a la geometria. Dins leis expausats axiomatics dei matematicas, sovent se definís π a partir de l'analisi matematica: se pòt donar una definicion dei foncions trigonometricas (cos, sin) independenta de la geometria dau cercle, puei definir π coma lo doble dau pus pichon nombre positiu x tau que cos(x) = 0[5]. Lei formulas balhadas infra pòdon servir de definicions equivalentas de π (pron que se justifique que definisson lo meteis nombre).
Irracionalitat[modificar | modificar la font]
Lo nombre π es irracionau, çò que significa qu'es impossible de trobar d'entiers p e q taus que π=p/q. Al-Khawarizmi conjectura tre lo sègle IX que π es irracionau[6]. Moshé Maimonides menciona pereu aquela idèa au sègle XII. Pasmens faudrà esperar lo sègle XVIII per que Johann Heinrich Lambert ne fague la demostracion[7].
Es en 1761 que dins son Mémoires sur quelques propriétés remarquables des quantités transcendantes, circulaires et logarithmiques, Lambert estúdia lo desvolopament en fraccion continua de tan(x) e demòstra que lo desvolopament en fraccion continua de tan(m/n) (ont m, n son d'entiers naturaus diferents de 0) es:
- '"`UNIQ--postMath-00000003-QINU`"'.
Per consequent, quand x es diferent de 0 e racionau, lo desvolopament en fraccion continua de tan(x) es illimitat; mai se sap qu’un tau desvolopament illimitat mena a un nombre irracionau. Fin finala, quand x es diferent de 0 e racionau, tan(x) es irracionau.
Se'n dedutz l'irracionalitat de π: se lo nombre π foguèsse racionau, tanben o seriá π/4, doncas tan(π/4) seriá irracionau; coma tan(π/4) = 1, qu'es racionau, es absurde.
Au sègle XX, s'es trobat d'autrei demostracions d'irracionalitat qu'exigisson pas de conoissenças pus avançadas que leis elements dau calcul integrau. Una d'entre elei, que se deu a Ivan Niven, es ben coneguda[8],[9]. Mary Cartwright aviá trobat un pauc aperavans una demostracion analòga[10].
Transcendéncia[modificar | modificar la font]
Lo nombre π es tanben transcendent, valent a dire qu'existís ges de polinòmi de coeficients racionaus admetent π per raiç[11].
Es au sègle XIX que se demostrèt aqueu resultat. En 1873, Charles Hermite provèt que la basa dau logaritme neperian, lo nombre e, es transcendenta. En 1882, Ferdinand von Lindemann generalizèt son metòde en un teorèma (Teorèma d'Hermite-Lindemann) qu'estipula que, se x es un nombre reau o complèxe diferent de 0 e algebric (çò es non transcendent), alora ex es transcendent.
Se'n dedutz la transcendéncia de π: se lo nombre π foguèsse algebric, tanben o seriá iπ, doncas eiπ seriá transcendent; coma eiπ = cos(π) + i sin(π) = -1, qu'es algebric, es absurde.
Una consequéncia importanta de la transcendéncia de π es qu'aquest nombre es pas constructible. D'efècte, lo teorèma de Wantzel enóncia entre autrei que tot nombre constructible es algebric. Dau fach que lei coordenadas de totei lei ponchs que se pòdon construire amb la règla e lo compàs son de nombres constructibles, la qüadratura dau cercle es impossibla: se pòt pas construire, solament amb la règla e lo compàs, un carrat que sa superfícia seriá la d'un cercle donat[12]. Aqueu resultat es important istoricament, car la qüadratura dau cercle es un dei problèmas celèbres de geometria elementària que nos leguèron lei matematicians grècs de l'Antiquitat.
Representacion decimala[modificar | modificar la font]
Lei 50 premierei chifras de l'escritura decimala de π son:
- 3,14159 26535 89793 23846 26433 83279 50288 41971 69399 37510
- Vejatz lei liames extèrnes per mai de decimalas.
Mentre qu'a l'ora d'ara, se conois mai de 1012 decimalas de π[13], dins leis aplicacions s'utiliza fòrça rarament mai d'un desenau de chifras. Per exemple, l'aproximacion de π que s'obtèn en conservant lei 39 premierei decimalas sufís per calcular la circonferéncia d'un cercle que sei dimensions son aquelei de l'univèrs observable amb una precision de l'òrdre dau rai d'un atòm d'idrogèn[14],[15].
Estent que π es irracionau, sa representacion decimala es illimitada e non periodica. La seguida dei decimalas de π a totjorn pivelat matematicians e amators, e s'es consacrat abòrd d'esfòrç dins lei darriers sègles per obtenir de mai en mai de decimalas e n'estudiar lei proprietats[16]. Se conois ara mai de mila miliards de decimalas de π. Maugrat lei recèrcas efectuadas, se i es decelat ges d'estructura, e lo nombre π sembla de se comportar coma un generador de nombres aleatòris[17]. Lei chifras de la representacion decimala de π son disponiblas subre fòrça paginas d'Internet; existis de logiciaus de calcul dei decimalas de π que ne pòdon determinar de miliards e que se pòt installar sus un ordinator personau quin que siá.
D'autra part, lo desvolopament decimau de π duèrbe d’autrei questions, en particular de saber se π es un nombre normau, valent a dire se sei chifras en escritura decimala son equirepartidas. Òm se pòt tanben demandar se π es un nombre univèrs, çò es se se pòt trobar dins son desvolopament decimau una sequéncia predefinida de chifras, quina que siá (per exemple: 123 456 789 987 654 321). Uei, se conois pas de respònsa a aquelei questions[18].
Aproximacion de π[modificar | modificar la font]
Se pòt trobar empiricament una valor aproximada de π, per mejan d'un grand cercle que se'n mesura lo diamètre e la circonferéncia, puis en devesissent la circonferéncia per lo diamètre. Una autre encaminament geometric, atribuit a Arquimèdes[19], consistís a calcular lo perimètre Pn d'un poligòn regular de n costats circonscrich a un cercle de diamètre d. S'obtèn alora π gràcias a la formula:
- '"`UNIQ--postMath-00000004-QINU`"'
Au mai lo nombre n de costats dau poligòn es grand, au mai es precisa l'aproximacion de π per lo quocient Pn / d. Arquimèdes determinèt la precision dau metòde en comparant lo perimètre dau poligòn circonscrich amb aqueu d'un poligòn regular dau meteis nombre de costats inscrich dins lo cercle. Amb dos poligòns de 96 costats, establiguèt que:
- 3 + 10/71 < π < 3 + 1/7[20].
Tanben se pòt obtenir de valors aproximadas de π per mejan de metòdes d'analisi matematica. La màger part dei formulas que s'utiliza per calcular π se fondan subre sei proprietats analiticas e son de mau comprendre sensa conoissenças en trigonometria e calcul integrau. Pasmens, d'unei son pron simplas, coma la formula de Leibniz[21]:
- '"`UNIQ--postMath-00000005-QINU`"'
Mai aquela seria convergís tròp lentament e, maugrat sa simplicitat aparenta, pòt pas servir tala e quala per calcular d'aproximacions de π (fau gaireben 300 tèrmes per obtenir doas decimalas exactas)[22]. Pasmens, es possible d'accelerar la convergéncia: se definís a partir de la precedenta una autra seguida que convergís vèrs π fòrça mai rapidament, en pausant:
- '"`UNIQ--postMath-00000006-QINU`"'
e en definissent:
- '"`UNIQ--postMath-00000007-QINU`"'.
Lo calcul de '"`UNIQ--postMath-00000008-QINU`"' demanda aperaquí lo meteis temps qu'aqueu que fau per obtenir lei 150 premiers tèrmes de la seria iniciala, mai la precision es ben melhora:
- '"`UNIQ--postMath-00000009-QINU`"' es una aproximacion qu'a 9 decimalas exactas.
Utilizacion en matematicas e en sciéncias[modificar | modificar la font]
Lei formulas interessantas que contenon π son innombrablas e apareisson dins gaireben totei lei domenis dei matematicas e dei sciéncias. Una dei pus celèbras après aquelei que pertòcan la definicion geometrica de π es l’identitat d'Euler. Aquela formula es estada presentada coma la formula « mai remarcabla » per sa particularitat de far intervenir 1, 0, e, i e, de segur, π, que son entre lei nombres pus « remarcables » dei matematicas.
- '"`UNIQ--postMath-0000000A-QINU`"'
Geometria[modificar | modificar la font]
Lo nombre π apareis dins fòrça formulas de geometria pertocant lei cercles e leis esfèras
L'aira « laterala » d’un cilindre circonscrich a l'esfèra e de meteissa autor es egala a la de l'esfèra.
Tanben se tròba π dins l'expression deis airas e volums deis iperesfèras (de mai de 3 dimensions).
La mesura d’angle 180° (en gras) es egala a π radians.
En geometria euclidiana, la soma deis angles d’un triangle es egala a π. En geometria non euclidiana, aquela soma pòt èsser superiora o inferiora a π, e lo repòrt de la circonferéncia dau cercle a son diamètre pòt tanben diferir de π.
Autrei definicions[modificar | modificar la font]
La definicion istorica e usuala dau nombre π (lo repòrt de la circonferéncia d’un cercle a son diamètre) es inadaptada per desgatjar lei proprietats dau nombre π, que sòrton largament dau quadre de la geometria. Per semblant ai foncions cosinus e sinus que se definisson intuitivament en partent dau cercle trigonometric mai rigorosament per mejan dei serias de poténcias, se pòt definir analiticament lo nombre π, permetent son estudi gràcias ais instruments de l’analisi.
Lei proprietats exp(z+w)=exp(z)exp(w) e exp(0)=1 que resultan de la definicion analitica de l’exponenciala fan que l’aplicacion '"`UNIQ--postMath-00000014-QINU`"' es un morfisme de grops continu dau grop additiu '"`UNIQ--postMath-00000015-QINU`"' vèrs lo grop multiplicatiu '"`UNIQ--postMath-00000016-QINU`"' (onte '"`UNIQ--postMath-00000017-QINU`"' es l’ensemble dei nombres complèxes que son modul vau 1). Se demòstra puei que l’ensemble dei nombres reaus t taus que exp(it) = 1 es de la forma '"`UNIQ--postMath-00000018-QINU`"' onte a es un reau estrictament positiu.
Se definís alora '"`UNIQ--postMath-00000019-QINU`"'. Lo calcul integrau permet puei de verificar qu'aquela definicion abstracha correspònd a aquela de la geometria euclidiana.
Lo grop Bourbaki prepausa una autra definicion fòrça vesina en demostrant qu'existís un morfisme de grop f continu de '"`UNIQ--postMath-0000001A-QINU`"' vèrs '"`UNIQ--postMath-0000001B-QINU`"' tau que f(1/4) = i. Demòstra qu'aqueu morfisme es periodic de periòde 1, derivable e qu’existís un reau a tau que, per tot reau x, f'(x) = 2iaf(x). Definís alora π = a.
Lei dos metòdes precedents consistisson en realitat a rectificar lo cercle siá amb la foncion '"`UNIQ--postMath-0000001C-QINU`"' siá amb la foncion '"`UNIQ--postMath-0000001D-QINU`"'
Mai se pòt tanben definir π gràcias au calcul integrau en pausant:
- '"`UNIQ--postMath-0000001E-QINU`"'
çò qu'equivau a calcular l’aira d’un quart de disc.
O ben per mejan dau denombrament, en sonant '"`UNIQ--postMath-0000001F-QINU`"' lo nombre de pareus d’entiers naturaus (p, q) taus que '"`UNIQ--postMath-00000020-QINU`"' e en definissent:
- '"`UNIQ--postMath-00000021-QINU`"'
çò qu'es un autre biais de carrar lo quart de disc.
O encara, se la foncion cosinus es estada definida analiticament (per sa seria de poténcias o per l’unica solucion f de l’eqüacion diferenciala '"`UNIQ--postMath-00000022-QINU`"' verificant lei condicions '"`UNIQ--postMath-00000023-QINU`"' e '"`UNIQ--postMath-00000024-QINU`"'), lo nombre π se pòt definir coma lo pus pichon reau positiu a tau que cos(a)= -1.
Citem enfin (per clavar arbitrariament aquela lista) la definicion integrala seguenta de π, que se tròba dins cèrtei presentacions de l'analisi complèxa:
- '"`UNIQ--postMath-00000025-QINU`"'
Seguidas e serias[modificar | modificar la font]
De seguidas o serias variadas convergisson vers π (o un sieu multiple racionau) e son la fònt de calculs d'aproximacions d'aqueu nombre.
Metòde d’Arquimèdes[modificar | modificar la font]
- '"`UNIQ--postMath-00000026-QINU`"'.
Lei doas seguidas definidas per '"`UNIQ--postMath-00000027-QINU`"', e '"`UNIQ--postMath-00000028-QINU`"', n ≥ 3, representan lei semiperimètres dei poligòns regulars de n costats, inscrich dins lo cercle trigonometric per sn, exinscrich per tn. S'utilizan per mejan de seguidas extrachas que son indèx (lo nombre de costats dau poligòn) dobla a cada iteracion, per obtenir π en passant au limit dins d’expressions ont apareisson leis operacions aritmeticas elementàrias e la raiç carrada. Ansin, òm se pòt inspirar dau metòde d'Arquimèdes — vejatz l'istoric dau calcul de π — per donar una definicion recurrenta dei seguidas extrachas qu'an per tèrmes '"`UNIQ--postMath-00000029-QINU`"' e '"`UNIQ--postMath-0000002A-QINU`"' o encara '"`UNIQ--postMath-0000002B-QINU`"' e '"`UNIQ--postMath-0000002C-QINU`"', gràcias ais identitats trigonometricas usualas:
- '"`UNIQ--postMath-0000002D-QINU`"'
En utilizant leis identitats trigonometricas, '"`UNIQ--postMath-0000002E-QINU`"' e '"`UNIQ--postMath-0000002F-QINU`"' (x ∈ [0,π]), se pòt exprimir s2k+1 e s3.2k (k≥1) per embessonaments successius de raiç carradas.
Lo nombre π se pòt alora escriure coma una expression onte s'embessonan de raiç carradas:
- '"`UNIQ--postMath-00000030-QINU`"'
- (k es lo nombre de raiç carradas embessonadas)
o encara:
- '"`UNIQ--postMath-00000031-QINU`"'
Una autra expression de s2k+1, que se pòt deduire simplament de la premiera d'aquelei doas egalitats (basta de multiplicar per √(2+√…)), mena au produch infinit seguent (formula de François Viète, 1593).
- '"`UNIQ--postMath-00000032-QINU`"'
Somas e produchs infinits[modificar | modificar la font]
- '"`UNIQ--postMath-00000033-QINU`"' (formula de Leibniz, James Gregory e Madhava de Sangamagrama[23],[24])
- '"`UNIQ--postMath-00000034-QINU`"' (produch de Wallis)
- '"`UNIQ--postMath-00000035-QINU`"' (formula que se deu a Ramanujan)
- '"`UNIQ--postMath-00000036-QINU`"' (formula que se deu a David e Gregory Chudnovsky)
Seguidas recursivas[modificar | modificar la font]
Una seguida que sa definicion s'inspira de la formula de Brent-Salamin (1975):
Sián tres seguidas realas '"`UNIQ--postMath-00000037-QINU`"', '"`UNIQ--postMath-00000038-QINU`"' e '"`UNIQ--postMath-00000039-QINU`"' que se definisson mutualament:
- '"`UNIQ--postMath-0000003A-QINU`"'
Alara:
- '"`UNIQ--postMath-0000003B-QINU`"'
Es de notar que lo nombre de decimalas exactas (en basa 10) dobla quasi a cada iteracion.
Foncion zêta de Riemann[modificar | modificar la font]
- '"`UNIQ--postMath-0000003C-QINU`"' (Euler)
- '"`UNIQ--postMath-0000003D-QINU`"',
- e pus generalament, Euler indica que Z(2n) es un multiple racionau de π2n per tot entier naturau n.
Foncion Gamma d’Euler[modificar | modificar la font]
- '"`UNIQ--postMath-0000003E-QINU`"' (foncion gamma d'Euler)
Probabilitats e estatisticas[modificar | modificar la font]
Lo nombre π apareis sovent en probabilitats e en estatisticas. Citem entre autrei:
- l'integrala de Gauss, liada a la definicion de la lei normala[25]:
- '"`UNIQ--postMath-0000003F-QINU`"'
- La formula seguenta (« formula de Stirling »), tirada de l’analisi, a d'aplicacions en probabilitats. En particular, permet de demostrar la convergéncia de la lei binomiala vèrs la lei normala:
- '"`UNIQ--postMath-00000040-QINU`"'
- (significa que lo quocient dei dos membres a per limit 1).
D'autra part, existís divèrseis experiéncias aleatòrias ont una probabilitat s'exprimís en foncion de π. Pòdon doncas servir (teoricament), en efectuant un grand nombre d'espròvas, a determinar una aproximacion de π.
L’agulha de Buffon es una experiéncia aleatòria imaginada per lo naturalista Buffon. Consistís a mandar una agulha de longor a sus un postam que sei pòsts son de largor L. La question es de determinar la probabilitat que l’agulha cope la linha separant doas pòsts; aquela probabilitat es[26],[27],[28],[29]:
- '"`UNIQ--postMath-00000041-QINU`"'
Se pòt utilizar aquò per determinar una aproximacion de π:
- '"`UNIQ--postMath-00000042-QINU`"'
onte n es lo nombre d'agulhas mandadas, e x es lo nombre d'aquelei que crosan una linha. D'efècte, se n es grand, la probabilitat p es vesina de la frequéncia p' = x / n (lei dei grands nombres):
- '"`UNIQ--postMath-00000043-QINU`"'
La precision d'aqueu metòde es fòrça limitada; e mai lo resultat siá matematicament corrècte, se pòt pas utilizar per determinar experimentalament mai de quauquei decimalas de π[26].
Una autra experiéncia aleatòria consistís a prendre a l'azard un ponch dins un carrat de costat 1; la probabilitat qu'aqueu ponch siá dins lo quart de disc de rai 1 vau π/4; aiçò es de bòn comprendre, que la superfícia dau quart de cercle es π/4 mentre que la superfícia dau carrat es 1. Se pòt simular aquela experiéncia aleatòria (metòde de Montcarles) per avalorar π.
Seguida logistica[modificar | modificar la font]
Siá (xn) la seguida deis iterats de la foncion logistica de paramètre '"`UNIQ--postMath-00000044-QINU`"' aplicada a un reau x0 chausit dins l'interval [0, 1] (valent a dire que se definís, per tot '"`UNIQ--postMath-00000045-QINU`"', '"`UNIQ--postMath-00000046-QINU`"').
La seguida ('"`UNIQ--postMath-00000047-QINU`"') sòrt de l'interval [0;1] e divergís per gaireben totei lei valors inicialas.
Òm a: '"`UNIQ--postMath-00000048-QINU`"' per quasi totei lei valors inicialas '"`UNIQ--postMath-00000049-QINU`"'.
Proprietats avançadas[modificar | modificar la font]
Aproximacions numericas[modificar | modificar la font]
Coma π es transcendent, n'existís pas d'expression utilizant unicament de nombres e de foncions algebricas[11]. Leis expressions de π ont apareisson ren que leis operacions de l'aritmetica elementària fan generalament intervenir de somas infinidas (serias) o de produchs infinits[30]; au mai s'aponde de tèrmes (o de factors) dins lo calcul, au mai lo resultat serà precís.
Per consequent, la preséncia de π dins de calculs numerics impausa de lo remplaçar per una aproximacion. Ben sovent, leis aproximacions 3,14 o 22/7 sufison; per una precision melhora, leis engenhaires utilizan sovent 3,1416 o 3,14159 (respectivament 5, 6 chifras significativas). Leis aproximacions 22/7 e 355/113 (qu'an respectivament 3, 6 chifras significativas), s'obtenon a partir dau desvolopament de π en fraccion continua.
L'aproximacion de π per 355/113 es la melhora que se pòsque escriure amb ren que 3 o 4 chifras au numerator e au denominator; la melhora aproximacion seguenta es 103993/33102, que ne demanda un nombre fòrça mai important (aiçò vèn de l'aparicion dau nombre 292 dins lo desvolopament en fraccion continua de π)[31].
La premiera aproximacion numerica de π foguèt probable 3[32]. Es una estimacion per defaut perqu'es lo repòrt entre lo perimètre d'un exagòn regular inscrich dins un cercle e lo diamètre dau cercle.
Fraccions continuas[modificar | modificar la font]
La seguida dei denominators parciaus dau desvolopament de π en fraccion continua a pas de regularitat vesedoira[33]:
- '"`UNIQ--postMath-0000004A-QINU`"',
çò qu'es una notacion equivalenta a:
- '"`UNIQ--postMath-0000004B-QINU`"'
Pasmens, existís de fraccions continuas generalizadas representant π e qu'an una estructura regulara[34]:
- '"`UNIQ--postMath-0000004C-QINU`"'
Lo nombre π/2 se pòt tanben escriure coma fraccion continua generalizada, fasent intervenir la seguida deis invèrs dei nombres entiers:
- '"`UNIQ--postMath-0000004D-QINU`"'
Questions dubèrtas[modificar | modificar la font]
De questions nombrosas se pausan encara: π, e son dos nombres transcendents, mai son algebricament independents o existís un polinòmi de doas variablas e de coeficients entiers que lo pareu (π, e) ne siá solucion? La question es encara en suspens. En 1929, Aleksandr Gelfond demostrèt que eπ es transcendent[35] e en 1996, Iurii Nesterenko a demostrat que π e eπ son algebricament independents.
Coma es estat dich supra, se sap pas encara se lo nombre π es normau, ni mai s'es un nombre univèrs en basa 10.
Lo nombre π dins l'art[modificar | modificar la font]
Fòrça obratges o sites senhalan la preséncia supausada dau nombre π dins l'arquitectura dei piramidas; pus precisament, π seriá lo repòrt entre lo perimètre de la basa e lo doble de l'autor dei piramidas[36]. Es verai que la penda de la piramida de Kheops es de 14/11; per tant, lo repòrt de la basa a l'autor es 22/14, la mitat de 22/7, una aproximacion frequenta de π. Per aquò, i fau veire una intencion? Es mai que dobtós[37] puei que la penda dei piramidas es pas constanta e que, segon lei regions e leis epòcas, se tròba de pendas de 6/5 (piramida roja), 4/3 (piramida de Khephren) o 7/5 (piramida romboïdala) que menan a un repòrt (entre perimètre e doble de l'autor) alunhat de π.
En tot cas, lo nombre π es present dins la cultura artistica modèrna. Per exemple, dins Contact, un roman de Carl Sagan, jòga un ròtle clau dins lo scenario e se suggerís que i a un messatge escondut fonsament dins sei decimalas, plaçat per lo creator de l'univèrs. Aquela partida de l'istòria es estada levada de l'adaptacion dau roman au cinèma.
Dins lo domeni musicau, la cantairitz e compositritz Kate Bush publiquèt en 2005 son album Aerial, contenent lo tròç « π » que sei paraulas son principalament compausadas dei decimalas de π[38].
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Lua error in Module:Biblio/Comun at line 166: utilizacion d'una variabla globala, Date.
- ↑ Lua error in Module:Biblio/Comun at line 166: utilizacion d'una variabla globala, Date.
- ↑ 3,0 3,1 (en) About Pi, Ask Dr. Math FAQ. Consultat lo 29 d'octobre de 2007
- ↑ (en) Bettina Richmond, « Area of a Circle », 1999, Western Kentucky University. Consultat lo 4 de novembre de 2007
- ↑ Lua error in Module:Biblio/Comun at line 166: utilizacion d'una variabla globala, Date.
- ↑ (en)Glimpses in the history of a great number: Pi in Arabic mathematics per Mustafa Mawaldi
- ↑ Lua error in Module:Biblio/Comun at line 166: utilizacion d'una variabla globala, Date.
- ↑ {{ Error d'escript : la foncion « còdeLenga2 » existís pas. }} Ivan Niven, «  A simple proof that π is irrational », Bulletin of the American Mathematical Society, vol. 53, no 6, 1947
- ↑ (en) Helmut Richter, « Pi Is Irrational », 1999, Leibniz Rechenzentrum. Consultat lo 4 de novembre de 2007
- ↑ Lua error in Module:Biblio/Comun at line 166: utilizacion d'una variabla globala, Date.
- ↑ 11,0 11,1 (en) Steve Mayer, « The Transcendence of π ». Consultat lo 4 de novembre de 2007
- ↑ (en) Squaring the Circle, cut-the-knot. Consultat lo 4 de novembre de 2007
- ↑ (en) Current publicized world record of pi. Consultat lo 14 d'octobre de 2007
- ↑ Lua error in Module:Biblio/Comun at line 232: utilizacion d'una variabla globala, Langue.
- ↑ (en) Statistical estimacion of pi using random vectors. Consultat lo 12 d'aost de 2007
- ↑ (en) Pi Digits sur MathWorld. Consultat lo 22 de febrier de 2010
- ↑ {{ Error d'escript : la foncion « còdeLenga2 » existís pas. }} Chad Boutin, «  Pi seems a good random number generator - but not always the best », Purdue University, 2005
- ↑ Conférence de Jean-Paul Delahaye, le nombre pi est-il simple o compliqué ?, mardi 3 octobre 2006, cité des sciences, consultable aicí
- ↑ (en) Rick Groleau, « Infinite Secrets: Approximating Pi », 2003, NOVA. Consultat lo 4 de novembre de 2007
- ↑ Lua error in Module:Biblio/Comun at line 166: utilizacion d'una variabla globala, Date.
- ↑ Lua error in Module:Biblio/Comun at line 166: utilizacion d'una variabla globala, Date.
- ↑ {{ Error d'escript : la foncion « còdeLenga2 » existís pas. }} Vito Lampret, «  Even from Gregory-Leibniz series π could be computed: an example of how convergence of series can be accelerated », Lecturas Mathematicas, 2006
- ↑ atribuida sovent a Leibniz, mai probable que foguèt descubèrta anteriorament per Gregory, cf. (en)Pi_through_the_ages.html sus lo site de l’Universitat de Saint Andrews. Aquela formula èra pereu estada trobada devèrs 1400 per lo matematician indian Madhava, mai aquela descubèrta demorèt inconeguda dau monde occidentau.
- ↑ (en) Biographie de Madhava sus lo site de l’Universitat de Saint-Andrew
- ↑ (en) Eric W. Weisstein, « Gaussian Integral », 2004, MathWorld. Consultat lo 8 de novembre de 2007
- ↑ 26,0 26,1 (en) Eric W. Weisstein, « Buffon's Needle Problem », 2005, MathWorld. Consultat lo 10 de novembre de 2007
- ↑ (en) Alex Bogomolny, « Math Surprises: An Example », 2001, cut-the-knot. Consultat lo 28 d'octobre de 2007
- ↑ {{ Error d'escript : la foncion « còdeLenga2 » existís pas. }} J. F. Ramaley, «  Buffon's Noodle Problem », The American Mathematical Monthly, 1969
- ↑ (en) The Monte Carlo algorithm/method sur datastructures, 2007. Consultat lo 7 de novembre de 2007
- ↑ (en) Eric W. Weisstein, « Pi Formulas », 2007, MathWorld. Consultat lo 10 de novembre de 2007
- ↑ (en) Xavier Gourdon, « Collection of aproximacions for π », Numbers, constants and computation. Consultat lo 8 de novembre de 2007
- ↑ 32,0 32,1 {{{Títol}}}
- ↑ 33,0 33,1 [[OEIS:{{{id}}}|{{{id}}}]]: Continued fraccion for Pi, On-Line Encyclopedia of Integer Sequences
- ↑ Lua error in Module:Biblio/Comun at line 166: utilizacion d'una variabla globala, Date.
- ↑ La Recherche, no 392, Décembre 2005, L'indispensable nombre π
- ↑ Vejatz per exemple Le secret de la grande pyramide de George Barbarin
- ↑ Segon The journal of the Society for the study of Egyptian Antiquities, ISSN 0383-9753, 1978, vol 8, n4, « la valor de π qu'apareis dins la relacion entre l'autor e la longor de la piramida es probable fortuita »
- ↑ (en) David Blatner, « UK | Magazine | 3.14 and the rest », 2008, BBC News. Consultat lo 2 de genier de 2010
Liames extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) La preuve par Lambert de l’irrationnalité de π (1761), commentée sur lo site BibNum
- (fr) De nombreuses informations historiques et mathématiques sur pi dans pi314.net
- (en) Site permetent una recèrca de chifras dins lei 200 000 000 premierei decimalas
- (en) Lo site Wolfram Mathematics acampa un grand nombre de formulas pertocant π
- (en) 10 000 decimalas de π


c: text/html

text:
Divendres, 30 de decembre de 2016, 03h00
Clarmont-Ferrand ven la primièra vila d’Occitània qu’a aprovat de boicotar los produches que provenon de las colònias israelianas, malgrat las protèstas energicas ... +
Dimècres, 24 d'agost de 2016, 03h00
La vila de Riòm de las Montanhas, als Monts de Cantal, celebrèt aquesta dimenjada la fèsta del formatge Blau d’Auvèrnhe. Demest lo desenat de fabricants e los quatre ... +
Divendres, 1 de julhet de 2016, 03h00
Innovacion revolucionària en Auvèrnhe. Carbios, una entrepresa emergenta de Clarmont-Ferrand, auriá trobat cossí fabricar de plastic 100% biodegradable en conservant sa soliditat. Aquela ... +
Diluns, 2 de mai de 2016, 03h00
La Nuèch de Pè bloquèt divendres passat lo conselh municipal de Clarmont-Ferrand. La session prevista deviá tractar una sola question: “la nòva tarificacion enfança-joventut”. ... +
Dimècres, 27 d'abril de 2016, 03h00
Lo ministre francés del trabalh foguèt increpat per de manifestants a Soire (Limanha) quand vesitava l’entrepresa Rexiaa. Un cinquantenat d’obrièrs l’esperavan per ... +
Dimenge, 17 d'abril de 2016, 03h00
Auvèrnhe > Auvèrnhe > Castanhau
Lo divendres 8 d’abril de 2016, los escolans de l’opcion occitan del Licèu Joan Lurçat a Sant Seren (segondas, primièras, terminalas), acompanhats per lor professor Estève ... +
Dissabte, 9 de genièr de 2016, 03h00
La revista Parlem, auvernhata e velava, pareis cada trimèstre. Montada per lo paure Tiène Coudert qu’obrèt fòrça per la defensa de l’occitan en Auvèrnhe, ... +
Dijòus, 7 de genièr de 2016, 03h00
Un abitant de Gerzac (Limanha) foguèt jutjat dimars passat en compareissença immediata per aver tustat son filh. Dimenge de tantòst, aquel gerzagués de 34 ans donèt una ... +
Diluns, 2 de novembre de 2015, 03h00
Sèt ferits per de tirs de carabina de plomb, dont dos policièrs, es lo bilanç d’una batèsta que se passèt ièr dimenge dins una fièra de Clarmont-Ferrand, ... +
Dijòus, 29 d'octòbre de 2015, 03h00
Auvèrnhe > Auvèrnhe > Brivadés
E mai se l’ensenhament en occitan deu superar de mai en mai d’obstacles, la rintrada escolara foguèt gaujosa a la Vau de Dieu (Brivadés) ont los enfants an drech d’èsser ... +
Dimècres, 23 de setembre de 2015, 03h00
La region d’Auvèrnhe a votat per aderir a l’Ofici Public de la Lenga Occitana (ÒPLO). Segon una comunicacion del conselhièr regional d’Aquitània Dàvid ... +
Divendres, 21 d'agost de 2015, 03h00
An trobat cent vint silos de l’Edat de Fèrre a Corent (Limanha), una descobèrta arqueologica inaudita fins ara. La trobalha ajudarà los istorians a comprene “lo mòde ... +
Dimars, 9 de junh de 2015, 03h00
Auvèrnhe > Auvèrnhe > Carladés
Dissabte e dimenge 6 e 7 de junh, la Fèsta dels Formatges de Tradicions del vilatge auvernhat de Palheròus, en Carladés, a qualques quilomètres d’Orlhac, qu’atrai ... +
Dijòus, 30 d'abril de 2015, 03h00
Ven de morir lo 29 d’abril l’entrepreneire François Michelin, dins la vila ont nasquèt farà lèu 89 ans, Clarmont-Ferrand, la capitala d’Auvèrnhe. Èra ... +
Dimècres, 29 d'abril de 2015, 03h00
Auvèrnhe > Auvèrnhe > Castanhau
Creat en Bretanha en 1976, lo labèl de las pichonas ciutats de caractèr s’es espandit dins d’autras regions coma Champanha o Peitau-Charantas. Avalora l’autenticitat e la ... +
Dimars, 3 de febrièr de 2015, 03h00
Auvèrnhe > Auvèrnhe > Castanhau
Lo tribunal correccional d’Orlhac (Castanhau) condamnèt dijòus passat un esplechaire forestièr a tres ans de preson per trafec d’èssers umans. Se tracta d’un ... +

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Blattaria
Las babaròtas constituisson l'òrdre dels blattoptèrs (Blattaria — tanben Blattodea —).
La babaròta es un insècte de l'òrdre dels blattoptèrs que qualques espècias vivon en comensals amb l'òme, principalament dins las cosinas ont se noirisson de rèstas, rebuts e provisions.
N'i a environ 4000 espècias repartidas altorn de la planeta, que varian en forma, color e talha. Apareguèron sus la Tèrra, fa aperaquí 400 milions d'annadas.
En França, existisson quatre espècias introduchas en Euròpa al cors dels sègles darrièrs:
- la babaròta germanica (Blattella germanica),
- la babaròta raiada (Supella longipalpa),
- la babaròta orientala (Blatta orientalis),
- la babaròta americana (Periplaneta americana).
Somari
- 1 Classificacion
- 2 L'animal el meteis
- 3 Santat
- 4 Lucha contra las babaròtas
- 5 Ligam extèrne
Classificacion[modificar | modificar la font]
Òrdre: dictioptèrs Familha: blattidats
L'animal el meteis[modificar | modificar la font]
Morfologia[modificar | modificar la font]
La talha dels adultes pòt variar d'1 a 5 cm. Lor còrs a una forma ovala, aplatida dorsoventralament.
Lor coloracion pòt anar de jaunastre a negre. Lo cap pòrta d'antenas longas e finas formadas d'un grand nombre d'articles. Las pèças bucalas son de tipe trissador. Lo torax es recobèrt al davant pel pronotum. Las babaròtas pòrtan dos parelhs d'alas, mas en general, se desplaçan sustot en corrent sul substrat. A l'extremitat posteriora de l'abdomèn, se tròba dos apendixes sensorials : las cercas.
Alimentacion[modificar | modificar la font]
La matèria vegetala mòrta es un element fondamental de lor noiridura, quitament lo papièr. Pòdon çaquelà èsser omnivòras.
Totas denadas, en particular las substàncias sucradas e los feculents las interèssan. Daissan una odor desplasenta suls aliments qu'embrutisson. Lor agrada la sang fresca o dessecada, los excrements, los escopits. Las babaròtas son susceptiblas de se noirir als despens de teissuts, de papièrs, de cadavres de lors congenères. Pòdon doncas trobar de noiridura dins los immòbles d'abitacion, e dins los locals ont s'estòca o se manipula de denadas.
Reproduccion[modificar | modificar la font]
La femèla pond fins a 8 pòchas contenent caduna fins a 40 uòus. Los uòus son incubats entre 20 e 28 jorns. La femèla pond alara de 1 a 4 ootècas (o còcas), podent conténer fins a 35 ninfas. Las larvas venon adultas en un centenat de jorns.
Vida[modificar | modificar la font]
A las babaròtas lor agrada l'escuritat. S'amagan quand lo jorn (la lutz) apareis. Dins los apartaments, recèrcan los recantons escurs cauds e umids. Sortisson lo ser per se noirir. Doncas, quand d'individús apareisson fortuitament descobèrts, en preséncia del jorn, lor nombre es grand, l'infestacion es avançada! A totes los estadis son omnivòrs e las larvas tant voraças coma los adultes. I a pas d'estadi larvar dins la babaròta perque es emimetabòla.
Particularitats[modificar | modificar la font]
Las babaròtas vivon dins los apartaments; son d'insèctes gregaris. Produson una feromòna d'agregacion. S'agís d'una substància odoranta incitant los individús d'una meteissa espècia a se recampar. De recèsses ont lors excrements son abondants apareisson. A aqueste endrech, los insèctes son en securitat. L'abondància dels excrements e de la feromòna indica a las babaròtas que lor amagatal es pas encara estat descobèrt per lors enemics (los abitants del lòtjament). Experimentalament s'obsèrva que las babaròtas se desvolopan mens lèu quand son isoladas. De mai, se noirisson plan mai en preséncia d'aquesta feromòna.
Las babaròtas vivon en grops pichons de tipe familial. Aquestes grops se compausan d'individús de meteissa edat e probablament nascuts de la meteissa maire. Dins las abitacions, aquestes grops s'acampan per formar de comunautats grandas de centenats o quitament de milièrs d'individús. Çaquelà, lo concèpte de ierarquia o d'especializacion dels prètzfaches es inexistent. Cada individú es autonòm.
Santat[modificar | modificar la font]
Medicaments[modificar | modificar la font]
Las babaròtas èran utilizadas dins la Grècia e la China anticas, coma medicaments.
Agents patogèns retrobats dins las babaròtas[modificar | modificar la font]
d'aprèp N.R.H. Burgess (1984)
Lucha contra las babaròtas[modificar | modificar la font]
Las babaròtas an una capacitat d'adaptacion fortassa, e s'acostuman de generacion en generacion als divèrses poisons prepausats per l'òme per sos repaisses. Cèrtas tendas utilizan l'odor de la femèla per atraire los mascles.
Modificacion de l'abitat[modificar | modificar la font]
Per contra-rotlar sul tèrme long la proliferacion de las babaròtas, cal redusir al maximum las fonts de noiridura, d'aiga e de recès necessaris a lor subrevida. Los locataris d'un immòble devon collaborar al programa de contra-ròtle per assegurar son succès. En efièch, los tractaments massisses amb d'insecticidas pòdon far migrar la màger part de las populacions vèrs los lòtjaments vesins.
Dins las bibliotècas (en defòra de las abitacions)[modificar | modificar la font]
Los produches fito-sanitaris regulators de creissença (RCI) e los insecticidas remanents pòdon èstre aliats. Lo RCI aplicat als luòcs infestats per las babaròtas, transforma lo darrièr estadi ninfal en un adulte qu'a las alas tòrtas e qu'es esteril. Lo metoprèn (Dianex) e l'idroprèn (Gencor) son correntament utilizats uèi.
Los atraches quimics son utils.
La màger part de las babaròtas son atrachas eficaçament per : l'atrach al propoxur (atrach Baygon a 2 % per babaròtas) e la pasta d'acid boric (MRF 2.000 Blue Diamond).


text:
1518
Aquesta pagina concernís l'an 1518 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Polonha-Lituània[modificar | modificar la font]
Arribada dau protestantisme dins lo reiaume. Obtenguèt de succès rapides au sen dei populacions germanicas onte lei conversions foguèron nombrosas, compres dins l'aristocracia.
Republica de Venècia[modificar | modificar la font]
Famina grèva dins la vila.
America[modificar | modificar la font]
Civilizacion maia[modificar | modificar la font]
Après lei victòrias maias de 1517, leis Espanhòus organizèron una expedicion novèla dins la region de Yucatan sota la direccion de Juan de Grijalva. Conquistèt sensa combat la vila de Cozumel abandonada per seis abitants lo 3 de mai. Puei, se dirigiguèron vèrs Chakán Putum onte l'expedicion precedenta èra estada desfacha e capitèt de conquistar la vila après una batalha rapida que causèt la mòrt dau sobeiran locau. Pasmens, lei venceires demorèron pas dins la vila e preferiguèron contuniar en direccion dei territòris astècs. En 1519, l'expedicion dau conquistador Hernán Cortés arribèt a son torn dins la region.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Dins lo corrent de l'annada, creacion dau thaler a Jáchymov en Boèmia. Moneda d'argent qu'anava gardar una forma fòrça establa, venguèt fòrça populari dins lo mond germanic, dins lo nòrd d'Itàlia e en Anglatèrra. Inspirèt la creacion de plusors monedas quasi identicas (escut de sièis liuras francés, pèça de uech espanhòla...) qu'anavan tenir lo ròtle de moneda internacionala entre lei sègles XVII e XVIII.


text:
Brunémont
Brunémont es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais. .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Brunémont a situat en la vallée de la Sensée (un afluent del Escaut) dintre #Dotar a 15 km al nòrd e Cambrai a 15 km al sud.
La municipalitat a una superficie de 2,01 km².
Brunémont est située dans la vallée de la Sensée (un affluent de l'Escaut) entre Douai à 15 km au nord et Cambrai à 15 km au sud.
La commune a une superficie de 2,01 km².
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom de la municipalitat vendriá del mont Brunet, que # a bastit sus el. En documents de divèrsas epòcas, se pòt verificar l'evolucion d'aquel nom :
- En 1176, lo nom del vilatge apparait jos la forma de Brunaimont.
- En documents del Sègle XVI, se tròba traces de Brunémont-lez-Arleux e de Brunémont.
- Al Sègle XVIII, dins un polit ostal a fondat a Brunémont una goguette : lo Academia bocagère del Valmuse. Reven als Rosati de Arras. L'Academia e lo polit ostal existís pas mai. La toponymie de Brunémont conserva lo remembre dels Valmusiens : lo vallon de Valmuse a donat lo sieu nom al Grop escolar Valmuse[1].
- En 1750, la Mapa de Cassini indica lo vilatge de Brunelmont.
Le nom de la commune viendrait du mont Brunet, sur lequel elle est bâtie. Dans des documents de plusieurs époques, on peut constater l'évolution de ce nom :
- En 1176, le nom du village apparait sous la forme de Brunaimont.
- Dans des documents du Sègle XVI, on trouve des traces de Brunémont-lez-Arleux et de Brunémont.
- Au Sègle XVIII, dans une belle maison est fondée à Brunémont une goguette : l'Académie bocagère du Valmuse. Elle correspond avec les Rosati d'Arras. L'Académie et la belle maison n'existe plus. La toponymie de Brunémont conserve le souvenir des Valmusiens : le vallon de Valmuse a donné son nom au Groupe scolaire Valmuse[2].
- En 1750, la Carte de Cassini indique le village de Brunelmont.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Escor primari public Grop escolar Valmuse, Escòla maternal e elementària, Establiment public, 8 carrièra d'En Bas, 59151 Brunémont
- ↑ École primaire publique Groupe scolaire Valmuse, École maternelle et élémentaire, Établissement public, 8 rue d'En Bas, 59151 Brunémont


text:
Icsòs
Icsòs (deu grèc Ykσwς) qu'ei lo nom d'un pòble asiatic qui vivèva dens lo nord-est d'Egipte deu temps de l'antiquitat. Aqueth pòble que conquestè lo nord d'Egipte e que governè despuish la soa capitala: la ciutat d'Avaris, qui vadó atau sièti deu poder de las XVau e XVIau dinastias egipcianas (d'originas icsòs).
La vaduda d'aqueth poder Icsòs (qui proheitèn de l'aflaquiment deu poder faraonic) que marquè la debuta deu segond periòde intermediari egipcian. A la medisha epòca lo govern egipcian (qui la soa capitala èra Tebas) que perdè tanben lo contraròtle d'ua partida deus sons territòris meridionaus au prohèit deus nubians. Nubians e Icsòs que s'aliguèn entà har rampeu a la reconquesta egipciana. Aquesta que ho òbra deu purmèr faraon de la XVIIIau dinastia egipciana : Ahmes I
Lo icsòs qu'intrudusín lo chivau e lo bròs en Egipte. Que las se virèn entà estar acceptats peus egipcians de Baisha Egipte en arrespectant las loas tradicions e los lors dius. Qu'adoptèn lo culte deu diu Seth (diu d'Avaris e deu desert d'on vienèvan) medish se, arron, e l'associèn a ua divinitat asiatica (Baal).
Avaris que ho de longas ua ciutat d'immigracion. Peus egipcians los Icsòs qu'èran los Shasho ("asiatics") :


text:
Economia dels Païses Basses
Los Païses Basses an una economia obèrta e modèrna, fòrtament basada en lo comèrci exterior, principalament amb Alemanha, mercés al sieu ròtle de nos de comunicacions europèas, amb, d'entre d'autras, lo pòrt pus important del continent, Rotterdam. Durant lo sègle XVII, los Païses Basses se transformèron en la principala poténcia comerciala del mond, a causa de la siá estrategica ubicacion sul continent europèu, mas sustot mercés a l'Empèri colonial qu'aquela pichona nacion atenguèt en bastint tant en Asia cossí en America.
Actualament la sià economia a coma caracteristicas las redusidas taxas de caumatge e inflacion, una indústria establa, un considerable excedent comercial es un important node de transpòrt a Euròpa[1]. Es una economia de mercat dobèrta e prospera, que lo govèrn a redusit molt la siá participacion dempuèi lo decènni de 1980.
Las industrias pus importantas son las alimentàrias, la quimia, la petrolièra e la fabricacion d'aparelhs electronics. L'agricultura, malgrat son pauc de pes dins lo total economic, a mai de pes que dins autres païses desvolopats, mercé a una fòrta mecanizacion, que, malgrat ocupar mens de 4% de la populacion activa produsís de grands excedents d'aliments per l'indústria alimentària. Lo país se situa al tresen reng al nivèl mondial en valor d'exportacions agricòlas, après los Estats Units e França.
Los Païses Basses son lo tresen estat del mond en tèrmes de las exportacions agricòlas, après los Estats Units e França. Los Païses Basses resolguèron los problèmas de las finanças publicas, e promoguèron la reduccion de la taxa de caumatge considerablement. La creissença del PIB neerlandés es fòrça robusta, en comparason amb autres païses europèus. Foguèt un dels primièrs 12 païses a dintrar al Eurozòna.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 The World Factbook. Consultat lo 3 d’abril de 2011
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html


text:
70
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 70 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Premiera Guèrra Judeoromana acomençada en 66 ambé lo sètge de Jerusalèm (març - setembre) que s'acabèt per la conquista de la vila per lei legions romanas de Titus. La vila foguèt pilhada e lo Temple foguèt destruch. Aquò foguèt una victòria majora per l'Empèri. Pasmens, marquèt pas la fin de l'insureccion car divèrsei fortalesas èran encara tengudas per d'insurgents. De mai, d'abitants e de soudats de Jerusalèm capitèron de s'escapar de la ciutat e contunièron lo combat.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Venguda deis aigas catastrofica dau Fluvi Jaune que rompèt tornarmai sei levadas artificialas e naturalas mau estabilizadas après lo desastre de l'an 11. Lo corrent d'aiga retrobèt son traçat situat au nòrd de la Peninsula de Shandong entraïnant la destruccion dei zònas agricòlas situadas dins la region.


text:
Oligocèn
L'Oligocèn (del grèc oligos, 'paucs', e xainos, 'recent') es la tresena etapa del periòde Paleogèn de l'Èra Cenozoïca. Comencèt fa 33,9 ± 0,1 milions d'ans (ma) e s' acabèt fa 23,03 ma. Lo nom fa referéncia a l'escassetat d'aparicion de nòus mamifèrs modèrns après la bufada d'evolucion de l'Eocèn.
Lo començament de l'Oligocèn es marcat per un grand eveniment d'escantiment ligat a la casuda d'un meteorit dins la Baia de Chesapeake als Estats Units, e/o una autra en Siberia, e una substitucion de la fauna d'Euròpa per aquela d'Asia, levat per las familhas endemicas de rosegaires e de marsupials, coneguda coma Grande Coupure de Stehlin. Lo limit Oligocèn-Miocèn es pas marcat per un eveniment tan facilament identificable, mas puslèu per de limits regionals entre l' Oligocèn tardiu pus caud e lo relativament fred Miocèn.


text:
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Refleicien
Aller à la page : 1, 2, 3
1 Refleicien le Mer 10 Oct - 23:10
Yellow
En Preson !
2 Re: Refleicien le Jeu 11 Oct - 0:23
Danís
Adjudant
3 Re: Refleicien le Jeu 11 Oct - 10:03
maime
Lemosin de prumiera !
Apres, la question per ieu es : volem 'na societat capistalista o pas ?
Per ieu es non. 'Laidonc, ieu, sei condemnat a l'amateurisme associatiu per tot çò que fase. Perque vòle pas de l'efficency dau professionau dau profit.
Balhe 'n autre nom a l'amateurisme associatiu : l'autogestion. Sei segur que nos podrem esser efficent. Pense que nos damandara de mai calcular nòstres mòdes e medians d'accions. Parle d'una maniera generala, parle d'un projecte revolucionari. Per que la defensa de l'occitan a pas d'avenidor en defòra d'un projecte revolucionari anticapitalista. Bon, qu'es nonmas mon opinion...
4 Re: Refleicien le Jeu 11 Oct - 14:20
joan_cavalier
Trobador !!
maime a écrit:Vòle far 'na pita responsa. Desja crese que parlas de l'occitanisme e pas de l'occitan
Oc Yellow, Maime ten rason se parla pas d'occitanISME i'a pas la rima amb amateurISME.
Pel de mai, pensi que totun coneis ma pausicion sus aquò o desenvelopi?
Amistats
Cedric
5 Re: Refleicien le Ven 12 Oct - 12:31
maime
Lemosin de prumiera !
Ieu, ne'n sabe pas ren !!!! Benleu ses tu un anarquista occitanocapitalista... Quò m'estonaria pas de te...joan_cavalier a écrit:
Pel de mai, pensi que totun coneis ma pausicion sus aquò o desenvelopi?
6 Re: Refleicien le Ven 12 Oct - 21:27
EUP
Platussaire
aquò's belèu una respònsa... oblidètz pas queson arribats et son fòrça polits!
7 Re: Refleicien le Ven 12 Oct - 21:29
EUP
Platussaire
8 Re: Refleicien le Ven 12 Oct - 22:36
Yellow
En Preson !
EUP a écrit:
Es a gents coma tu vò Danis Cantournet que pensi quora pausi aquesta questien... As-ti pas vergonha de far dardènas emé la lenga nòstra?
Mi pòudrias donar conselhs per montar ma boita en occitan?
9 Re: Refleicien le Ven 12 Oct - 23:35
Zengi
Trobador !!
Perqué i a pas qu'aquèra causida ? Estar anticapitaliste, qu'ei estar dens l' 'amateurisme' ? Mes l' 'amateurisme' de qué ?L' occitan si pou-ti mesclar au capitalisme, vo tot d'au mens l'utilisar, vo es-ti condemnat per totjorn a l'amateurisme associatiu
10 Re: Refleicien le Sam 13 Oct - 0:53
admin
Trobador !!
D'un aute costat, quan cerqui suu oèb "occitania", que m'arriva de tombar suu siti d'un gran centre comerciau que s'apèra "OccitaniA" (www.occitania.com). Coneishi pas aqueth lòc, que'm sembla que's troba a l'entorn de Tolosa, mes s'es coma lo Rive d'Arcin que's troba dens la Comunautat urbana de Bordèu, vesi pas tròp ont es la cultura occitana aquí. Donc, avant que d'autes prenen los nostes simbèus, la nosta cultura, sonque tà har de moneda, seré benlèu melhor que sia nosautes qu'ac hasèvan, dens lo respect de la cultura ...
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
11 Re: Refleicien le Sam 13 Oct - 8:36
EUP
Platussaire
Occitania, quant de professionaus dins lo mitan? Ieu pensi qu'au mai l'en aurà au mielhs sarà. Perqué es com'aquò qu'un grope culturau pòu devenir una societat. Per lo moment la societat es aquela de l'estat. Dins Bavièra, en Alemanha, l'a de cantons monte an tornat utilisar una moneda locala, ara, en mai de l'euro..fau pensar en tot aquò..
12 Re: Refleicien le Sam 13 Oct - 9:40
Tiston
Occitan Warrior
au nord d'a Limotges i'a 'na comunautat de comunas que se 'pela "Porte d'Occitanie",L'Òmi a écrit:
D'un aute costat, quan cerqui suu oèb "occitania", que m'arriva de tombar suu siti d'un gran centre comerciau que s'apèra "OccitaniA" (www.occitania.com). Coneishi pas aqueth lòc, que'm sembla que's troba a l'entorn de Tolosa, mes s'es coma lo Rive d'Arcin que's troba dens la Comunautat urbana de Bordèu, vesi pas tròp ont es la cultura occitana aquí. Donc, avant que d'autes prenen los nostes simbèus, la nosta cultura, sonque tà har de moneda, seré benlèu melhor que sia nosautes qu'ac hasèvan, dens lo respect de la cultura ...
qu'a 'n'aira d'implantacion industriala o d'activitat que se 'pela "Occitania"...
http://www.cc87portedoc.com/ , qu'es a costat de l'autorota que se 'pela "L'occitane", l'A20, que fai Vierzon-Limotges-Briva-Montalban...
I'a tanben la famosa marca de produchs cosmetics "L'Occitane en Provence"...
La caissa regionala Miegjorn-Pireneus d'una granda banqua francesa se 'pela "Banque populaire occitane"
Qu'es nonmas dau "marqueting..."
13 Re: Refleicien le Sam 13 Oct - 9:44
joan_cavalier
Trobador !!
Coma Maime me demandet desenvolopar mon vejaire e auei que teni un drin leser.
Aquela contesta, m'en bremba una autra que se trapa dins lo mitan rock (e se deu trapar dins d'autres mitans musicals per pas diser dins tots) lo dels grops commercials o non.
Ai l'impression per moment, que i'a monde per paur de venir capitalistes an un paur vetadiera de la moneda, partisson doncas del principi qu'un grop que ven produches e disc es comercial (la pieger amb la qual discuteri en arrivet a la conclusion que per qu'un grop sia pas commercial i calia s'amagar dins una balma al fond del trauc del cuòl del monde, e jogar pas que per elis meteis).
Sense cabussar dins l'exces a la Kiss (Cresi que fòra de la bandiera occitana e de dos o tres dacòses lo produches derivats que tenon pas lo sagel de la còla son pas legions), pensi (e i'a un fum de musician aici que mi pensi diran pas l'encontrari) que tot musician soma un jorn de poder viure de la seuna musica.
Oc sem d'unes qu'esperem nos ganhar la vida (ai pas dit faire moneda aquò es diferent) d'un costat la rason blosament umana : ieu d'eisemple teni 30 ans, sosci un d'aquel jorn de m'instalar amb la clinòta e per que pas de faire gojat, me vesi marridament faire present a Nadal al gojat des discs o de libres qu'ai reçaubut a gratis en servici premsa o alara lor diser "Dròtles, aquel mes minjaretz pas qu'un crostet de pan cada jorn çaquelà podretz sentir papa a la radio".
I'a tanben una nocion d'eficaçitat, passeri un an de continuar de faire radio tot en obrant per una centrala de crompadissa de la distribucion brava, e ben, bravei gens, vos prometti que fau mai de trabalh cada jorn en fasent pas que de radio que non pas de me levar a 5o15 del matin (quitament lo dissabte) per anar dins un fregidor gigant fins a 2 oras30 del vespre (at minima) e aprep encadenar la meuna jornada de radio.
Vos dirai que pel moment soi d'ensajar de me perenisar un pòste a la radio (la tòca meuna es pas de me pagar una Harley Davidson o un ostalas amb terrenh de gòlf mercés a Radio Occitania) e tre qu'i serai capitat, ensajarai d'en montar un autre, per qualqu'un mai
Un autre dacòs rapòrt a tot aquò aquel istòra de valor e de benevòlat, coneissi cant d'Occitania onte l'I.E.O s'en veu de las peiras per faire pagar al monde 60€ per an en escotisson per faire corses e pagar un professor, per de que lo monde an la costuma d'aver professors retirats benevòls que prenon pas res coma moneda e doncas lor pareis pas NORMAL de pagar per aprener l'occitan (seria d'ingles o d'allemand se pausarian pas la question) e òc bravei gens aquò far part del sentis uman, se deman vos trapet dins un subremercat e que vesetz una empolha de vin a 1 € e una a 3€, anetz prener la a 3 (o mai cara) per de que vos diretz " Se costa un euro, aquel vin val pas res"
Es atal tanben qu'associacions occitanISTES (e per un còp dirai qu'es una veiròla mai associatISTE qu'occitanISTE) a refuson de pagar còlas musicalas lo pretz que valon e ploran miseria en diguant que tenon pas moneda e que las còlas per "militantisme" venon a gratis o per un repais e lo desfragament (teni un fùm d'eisemples sus aquò m'en vau pas desenvolopar aici, dirai pas que per ieu lo que trapet la solucion amb aquò es Padena).
Darrier punt (o melhor abans darrier), totun dit que se cal brembar de l'istòria d'Occitania, anem ensajar de faire aquò clas (paraulas tirat de l'Alibert per diser "a l'unisson" e que m'estimi fòrça) es que seria pas sus aquela mena de probleme que dins las anadas 70, Joan Pau Verdier foguet vist coma un traidor per de que aviai cometut lo pecat 'aver Phillips coma ostal de disc, se las associacions s'eran pas petassat per crompar en massa disc a ventadorn o Revolum per lo svendre mens cars al seus sòçis (e al monde qu'en volian cal espandir la cultura occitana) ço que far que la FNAC capitavia pas de n'en vendre e doncas arefusavia d'en tornar crompar als artiste e als ostals de discs sos lo preteste que se ven pas.
Pensi que sem pas mai mainatges, sabem totes que malastrosament que nos agradesse o non sem dins un monde capitaliste, e malastrosament se lo volem cambia, lo podrem pas faire que de l'endadins alara òc ganhi de que emplener (e encara tot just) lo fregidor cada mes mercés a l'occitan, mas las oras que passi darrier un micro o d'adobar causas (anoncia d'un projecte brave sus Tolosa leu leu)que menon monde de s'interessar a l'occitan doncas raubi pas lo moneda, la ganhi es different, ço meteis per una còla de musica, un artiste, un patron d'estanquet occitan, moneda permet de viure mas plan usitada permet de faire viure monde.
Un darrier punt (çaquelà m'anetz trapar mesquin)
L'Òmi a écrit:Vertat, coma contestar un mitan quan es actor d'aqueth mitan, e quan lo ton argent ven d'aqueth mitan ?
.
Es qu'aquò pòt esplicar per de que l'occitan es dins aquela situacion al vist dels nombres de professors qu'avem dadins (que doncas son pagats per l'educacion nacionala, doncas l'estat frances e van pas nhacar la man que lor mena mangiscla).
Amistats
Cedric
E.A: Me bota vergonha d'aver ja escrich lo meu còp de morra per Yellow d'aquesta setmana (e soi segur qu'escotatz totes Yellow del diluns al divendres de 6 oras a 7 orras sus www.radiolengadoc.com) benleu aquel afar de moneda sera la tòca d'una de las meunas cronicas venenta (es benleu ço que volias Yellow
14 Re: Refleicien le Sam 13 Oct - 10:34
Gavach
Occitan Warrior
Es ma participacion a la discutida.
PS: Trabalhi dins l'EN e soi pas dins lo confort de los que trabalhan dins lo mond somiat d'una radio o d'una associacion. Vèsi Occitània (o al mens sos dròlles) tal coma es vertadierament e pas pel prisme d'un mitan tampat sus el meteis. E macarel es de mèrda.
15 Re: Refleicien le Sam 13 Oct - 10:51
Zengi
Trobador !!
Macarèl es de mèrda non pas per'mor ganha moneda dab occitan, qu'ei de mèrda per'mor lo tipe te ditz: "jo, soi aqui per véner Occitania". Se un dia lo drapèu franchimand au ras de l'occitan serà a la mòda, i en aurà tota ua cagada suus taulèrs de Macarèl ..Benlèu qu'avètz rason mas macarel es de mèrda
Aquò dit, pensi pas qu i aurà quauqu'un aquiu per criticar monde que ganhan moneda mercés a l'occitan. Que siam anticapitalistas o non, que vivem au bèthmiei d'ua societat capitalista, e qu'avem de ganhar moneda per viver com cau. S'ac podem ganhar en ajudar tanben la lenga, tant de bon !
16 Re: Refleicien le Sam 13 Oct - 11:12
joan_cavalier
Trobador !!
Gavach a écrit: PS: Trabalhi dins l'EN e soi pas dins lo confort de los que trabalhan dins lo mond somiat d'una radio o d'una associacion. Vèsi Occitània (o al mens sos dròlles) tal coma es vertadierament e pas pel prisme d'un mitan tampat sus el meteis. E macarel es de mèrda.
Se seria vexat aquel tesson de la stepa,
Gavach far pas ton remes....ton nas de pòrc e me la joga pas nas de pòrc te pregui, pas a ieu te coneissi tròp per te creire tròp colha per pas entendre ço que te disi: disi pas que lo monde de l'E.N rodon sus l'aure (non Aura ai pas aprlat de tu), sabes ben que coneissi plan la problematica E.N merces a mon anciana amiga, disi simplament que tu as mens de questions de te pausar sus ço que faras l'an que ven (per assabers lo gvern cambiet la lei suls emplecs ajudats, auei lo dia tot emplec ajudat qu'es estat sinhat amb mens de dos ans d'ancianetat a l'ANPE se va faire molzer, lo seu contracte pòt pas esser novelat, doncas vos en faguet pas va i'aver leu de recatatge dins lo mitan associatiu en general (e doncas dins lo quite occitan) e veiretz l'esfach de pas foncionar qu'amb profesionnaus "benevòls".
Per contra, Gavach assegura te, al vist dels projectes de Sarko, pensi que las nòstras situacions se deurian aprochar, malastrosament pas dins la bona dralha tan per ieu que per tu
Potons
Cedric.
E.A: Mèfisa te, ausigueri diser que dins lo teu rodol i'a una epidemia de nenets, mèfi de pas trapar aquela mena de malautia (doncas fas un poton de la meuna part a la teuna gavachette (Simone, lachez la gavachette IOI) mas pas qu'un poton
17 Re: Refleicien le Sam 13 Oct - 12:54
admin
Trobador !!
Quan veden lo cas de Rodin, poden veder que poden har avançar la cacunha shens estar professor. Bon, vertat, tot lo monde ne son pas lo Còr de la Plana, e tot lo monde saben pas har de grafisme, mes la cultura occitana es un maine que balha mei d'ua possibilitat. Quan disi que soi estudiant en occitan, lo monde disen "Tu veux etre prof d'occitanT ?" "Non" "Et tu vas faire quoi alors ? C'est un peu bouché comme voie !" "Ben je vais inventer un nouveau métier !".
Tà jo, qu'es aquò l'occitan : credar.
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
18 Re: Refleicien le Sam 13 Oct - 13:43
Tiston
Occitan Warrior
'qu'es plan, vesem l'influençia daus Fabulous...ben quand t'auras trobat nos ne'n tornaras parlarL'Òmi a écrit:"Ben je vais inventer un nouveau métier !".
Tà jo, qu'es aquò l'occitan : credar.
19 Re: Refleicien le Sam 13 Oct - 14:07
joan_cavalier
Trobador !!
Tiston a écrit:'qu'es plan, vesem l'influençia daus Fabulous...
E es plan d'aver una influencia dels fabulous
20 Re: Refleicien le Sam 13 Oct - 18:39
EUP
Platussaire
De tot biais era una bòna questien, e pensi que fau sortir dau mecanisme de pensada monte l'occitan es morrent e nautrei lo gardem un pauc mai en vida. Aquò si passa sovent, mai pensi que deuriam puslèu pensar qu'avem tot de far, tot d'inventar. L'occitania es pas aièr, es deman.L'Òmi a écrit:
Tà jo, qu'es aquò l'occitan : credar.
21 Re: Refleicien le Sam 13 Oct - 19:14
joan_cavalier
Trobador !!
A 100 % d'acòrdi....coma le diria lo filosòfe de Caraglio "encara de rota, n'avem encara, e aprep encara mai, es nòstra rota aqueste e nos pia".
Cedric
22 Re: Refleicien le Dim 14 Oct - 21:22
Yellow
En Preson !
A ièu m agradaria deman de mi dire, 'vau viure decentament, vau ganhar plen de dardènas emé mon travalh que si fa a radio lenga mòrta', mai uèi es pas la vertat. E s'un jorn ai l'oportunetat de ganhar correctament ma vida alhors, laissarai l'occitanisme de caire sensa regrèts...
Ai pas tròp desenvolopat perdon, mai mi senti pas la fòrça d'argumentar mon prepaus e de m'embrolhar emé quauquei gents...
23 Re: Refleicien le Dim 14 Oct - 22:06
joan_cavalier
Trobador !!
Yellow a écrit:Mi pausavi la questien, que constatèri quauquei temps fa que lo cosme èra [...]
Ai pas tròp desenvolopat perdon, mai mi senti pas la fòrça d'argumentar mon prepaus e de m'embrolhar emé quauquei gents...
Ai trencat per pas faire lo forward complecte
Aquò espanta qualqu'un se disi que soi gaireben a 99% d'acordi amb Yellow:nòta:
24 Re: Refleicien le Dim 14 Oct - 23:33
EUP
Platussaire
25 Re: Refleicien le Lun 15 Oct - 10:36
Yellow
En Preson !
EUP a écrit:soventei fès, lei gens penson que sonque l'a una fòrma d'espressien, quau que siegue, en occitan, es un monde a part. Per eisemple: un cd, s'es en occitan, van ti dire que 15 € es tròp car, se metes un còrs de frema sus una imatge es un escandale, se fas de tee shirts, faudriá lei pagar mens de 10 € etc..Mai lei garris, es coma aquò que nautrei fem morir un pauc mai cada jorn la lenga, de considerar que fa pas partida de la vida, que deuriá estre le pais de lala e tinki winki monte tot es a gratis e l'a ren que tusta, que de potonors d'empertot..Per ieu es coma de pensar qu'es una lenga que si deuriá parlar passat 60 ans, a la campanha, dins un mitan rurau. Es parrier. Es metre la lenga entre de parèts. Dins la vida normala, a Bruxelles, Londres, Berlin, l'a de gens qu'an un trabalh, l'a de restaurants italians a Londres, tenguts per d'italians, la de botigas de libres françès a Berlin, de club de Karaté Shotokan a Bruxelles tenguts per de japonés..Onte es lo fotut problèma??Vaqui de gens que vivon de sa cultura, que fan son argent sus sa lenga e sei costumas, ti siás jà dich, dintrant dins un restaurant libanés "ah aqueu capitaliste! fai d'argent emé sa cultura! qué marriàs!" ??? Avant de dire "volem l'occitan aqui, volen l'occitan ailà" belèu que sariá ben de si levar lo det dau cuòu e de començar de far de cavas concrètas. Ieu li eri a Beziers, era ma promièra manif occitana, e m'a agradat de veire tot aqueu monde, lei colègas..mai qué fem??demandam de cavas que podem aguer sensa demandar..coma? emé d'argent..perqué lei catalans e leis alsacians an mens de problèma que nautrei? perqué an lei dardenas..l'argent es lo nervi de guerra, basta qu'aqui l'a ges de guerra segond ieu, siam pas nautrei que si trobam dins de charter, botats fòra dins un pais qu'avem jamai coneigut..a ieu m'agrada pas de far la victima. Siáú pas un d'aquelei conàs que porton de tee shirt de Montsegur e que frapon lei fremas dins de manifs, nimai sempre a plorar que fai 800 ans que lei francès manjon la terra emai la lenga. Segur que tot aquò mi fai pena, mi fa venir lo vòmi quand li pensi. Mai a l'ora d'ara cu's que t'empacha de parlar occitan? cu's que t'empacha de ne'n viure senon quauqueis occitans elei meme que van ti dire de conariás belèu? Segur qu'es pas reconeigut a l'escòla etc. Segur que passa pas tròp a la tv. Mai segond ieu, es pas de demandar a l'estat que va cambiar lei cavas..L'estat francés es clar non? dempuei la revolucien es clar: le français est la langue de l'état, et la seule langue de France. E va pas anar mielhs emé lei projèctes de lei sus lo bilinguisme. Donca qué? esperam encara de l'estat en fent lei victimas? vò ben fem de cavas??Perqué l'estat t'ajudariá mai de durbir una empresa en occitan qu'una empresa en francés per eisemple? Encara un còp, l'occitania segond ieu es deman. E siáú pas un independentista, aquò's un autra questien. Ieu vòli lo respect e la libertat de paraula e de lenga. Fau pas oblidar que siam una minoritat sus lo territòrì occitan de parlar sa lenga (1% o 2% en paca) donca la questien dau pais sarà per un autre temps. Mai per ieu l'indipendéncia, es pas una questien de bastir un pais emé sei frontièras, seis espitaus, sa policia, son armada, son sisteme sociau etc. L'INDIPENDÉNCIA si demanda pas, si pren! FEM LEI CAUVAS.
As dich de grossieretats, as dich 'argent'... Siéu completament d'acòrdi emé tu. En generau quand si fa cavas en òccitan, lei gents dau mitan an l'imprecien qu'es aïoli bolegant à la bonne franquette...
Un eisemple, sara pas Cedric que mi dira lo contràri: lo vilatgi occitan de la feria de besièrs. Aquest'an, l'i avèm agut de grops amators qu'an fach venir per copinagi, per que costava pas tròp, plus quauquei tèstas d'aficha coma Goulams'k, qu'èra aisit, qu'èran dau canton. An pas vòugut, an agut paur d' utilisar tròp d'argent per pagar de bòns gropes, qu'aurian, de sa notorietat fach venir de gents, qu'aurian consomats, qu'aurian fach venir d'argent au vilatgi occitan, au bar vò ai pichòts restaurants tenguts per lei Calandrètas (no comment, elei si fan son argent ansin, mai es d'argent associatiu e occitan, a despart que vendian de coca cola. Haro!)... Prefèran, pluslèu que d'ensajar de seduire la massa, de parlar a son pichòt ghetto occitanista d'acostumats, entre gents que sabon, entre cultureux mesme pron sovent. Parlan de cultura populària a longor de temps mai son elei dins un deliri elitisti rapòrt a n'aquesta cultura populària, ne fan una cava elitista...
Ièu siéu content de vèire gents coma Macarèl vò Adishatz que fan cavas per lo populò, de ràdios que mètan la lenga (e pas forçadament la cultura em un grand CUL) a la portada de tot lo monde. Alara que leis occitanistas normaus, lei que ne fan en defòra de sei cors (que son totstemps de pròfes), vendan de libres literàris, de cavas intelectualas per intellectueux...
L'occitan deu ausar estre populista, a mon avejaire. Es pas un mònde a despart, es pas una alternativa maravilhosa a la crudèutat dau monde. Deu ausar parlar argent, profièch, capitau, entreprèsa. Es pas condemnat a l'alternativa gauchisto-utopica-revolucionàri-d'amphi-mes-couilles...
Dernière édition par le Lun 15 Oct - 11:21, édité 1 fois
26 Re: Refleicien le Lun 15 Oct - 11:11
joan_cavalier
Trobador !!
EUP a écrit:soventei fès, lei gens penson que sonque l'a una fòrma d'espressien, quau que siegue, en occitan, es un monde a part. Per eisemple: un cd, s'es en occitan, van ti dire que 15 € es tròp car, se metes un còrs de frema sus una imatge es un escandale, se fas de tee shirts, faudriá lei pagar mens de 10 € etc..
Yellow a écrit:As dich de grossieretats, as dich 'argent'... Siéu completament d'acòrdi emé tu. En generau quand si fa cavas en òccitan, lei gents dau mitan an l'imprecien qu'es aïoli bolegant.
rooh avetz res compres gojats, setz marrits occitanISTES, la moneda per adobar las causas deu esser publica.
per de que s'anar faire cagar de faire cavas per se ganhar l'argnet pr'amor que basta pas d'anar faire mandigòt e plorar la pietat a la region, al despartament...(senher consol matge, fintats consi los nòstres emplegats son magres, tenon pas que la pèl suls osses, nos cal moneda per lor pagar de pan). Mai greu, ieu tremoli quora ausissi occitanISTES demandar dins certs ciutat (coma es lo cas a Tolosa) dralhas butgetaris especificas ta l'occitan (ço que voldria diser que totes los sectors (creacions artisticas, edicion, ensenhament...) serian dins lo meteis budgecte e que nos manjarem la moneda l'un l'autre.
Sus l'istòria dels pretz completament d'acòrdi amb EUP, vesi pas per de que un camisòt occitan costaria mens car que lo meteis en frances o en ingles: estraçar la cultura val a diser qu'òm considera se meteis que ten pas de valor.
Alprep, mi pensi que i'a tanben un probleme de pegatge amb la realitat: prendrai per eisemples los meus amics de MXL87 que cora sortigueron lo desvirament de "Coca Cola" en "Coma Cal" s fagueron tombar dessus coma que era un escandale que fasian de reclama per Coca Cola (qu'a plan mestier del mitan occitan es plan connegut).
Cresi que i'a un moment ont aquel mitan manca de recul (benleu segon una de las meunas teorias per de que i'a un fùm de monde qu'an causit de prener lo militantisme occitan coma leser per de que lo cors de macramé de lo lor barri era confla.
Amistats
Cedric
27 Re: Refleicien le Lun 15 Oct - 11:20
Yellow
En Preson !
EUP a écrit:soventei fès, lei gens penson que sonque l'a una fòrma d'espressien, quau que siegue, en occitan, es un monde a part. Per eisemple: un cd, s'es en occitan, van ti dire que 15 € es tròp car
M'en foti l'ai reçauput agratis a la ràdiò.
28 Re: Refleicien le Lun 15 Oct - 11:28
joan_cavalier
Trobador !!
Yellow a écrit:EUP a écrit:soventei fès, lei gens penson que sonque l'a una fòrma d'espressien, quau que siegue, en occitan, es un monde a part. Per eisemple: un cd, s'es en occitan, van ti dire que 15 € es tròp car
M'en foti l'ai reçauput agratis a la ràdiò.
Ieu tanben l'ai reçaubut gratis a la radio e coma soi un bon militant per l'espandiment de l'occitan se lo vòls EUP, te lo fau a 10€ en gravat
29 Re: Refleicien le Lun 15 Oct - 11:54
EUP
Platussaire
30 Re: Refleicien le Lun 15 Oct - 12:09
joan_cavalier
Trobador !!
EUP a écrit:colhons! vos pòdì mandar de pega solets fotocopiats em'un pauc de pèga e un pincèu...
Non manda nos melhor gredons de color e paper blanc, un modele, de pega, un pincel (per contra mèfi se sinhem EUP)
Te i pensi (istòria de menar de misteri sus aquèl forum) Yellow, pensas que podriem mesclar EUP al projecte de reclama "Donut"
Amistats
Cedric
31 Re: Refleicien Aujourd'hui à 14:56
Contenu sponsorisé
Aller à la page : 1, 2, 3
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
Modèl:Clr
Aqueste modèl aficha una ruptura de linha simpla, se possible sens espaçament vertical suplementari, exceptat per sautar los blòts flotants a esquèrra o a drecha. Se l'òm es ja al començament d'una linha e que i a pas d'espaci ocupat per de blòts flotants a esquèrra o a drecha, aqueste modèl ocupa normalament pas cap d'espaci vertical suplementari.
Exemple
La documentacion d�queste modèl es inclusa dempuèi sa sospagina de documentacion (modificar | istoric).
Los editors pòdon trabalhar dins lo bac à sable (crear) e la pagina de test (crear).
Plaçatz las categorias dins la sospagina /Documentacion.


text:
Mai de 2006
Vejatz tanben: Abril de 2006 - Junh de 2006 - 2006.
Somari
- 1 Actualitats del mes de mai de 2006
- 1.1 Dimècres 31 de mai de 2006
- 1.2 Diluns 29 de mai de 2006
- 1.3 Dimenge 28 de mai de 2006
- 1.4 Divendres 26 de mai de 2006
- 1.5 Dijòus 25 de mai de 2006
- 1.6 Dimars 21 de mai de 2006
- 1.7 Diluns 20 de mai de 2006
- 1.8 Dijòus 17 de mai de 2006
- 1.9 Dimècres 17 de mai de 2006
- 1.10 Dimars 16 de mai de 2006
- 1.11 Dijòus 11 de mai de 2006
- 1.12 Diluns 8 de mai de 2006
- 1.13 Divendres 5 de mai de 2006
- 1.14 Dimècres 3 de mai de 2006
- 1.15 Dimars 2 de mai de 2006
- 1.16 Diluns 1èr de mai de 2006
Actualitats del mes de mai de 2006[modificar | modificar la font]
Dimècres 31 de mai de 2006[modificar | modificar la font]
- França, Justícia : Lo professor Pierre Pellerin es estat mes en examen per « engana agravada » portant sus las consequéncias en França de la catastròfa de Tchernobyl.
Diluns 29 de mai de 2006[modificar | modificar la font]
- Faissa de Gaza : Una unitat especiala israeliana a operat dins la nuèch a Beit Lehi al nòrd de Gaza e eliminat 3 membres del Djihad islamic e n'a ferit uèch, que s’aprestavan a tirar de roquetas sus Israèl.
- lo Conselh de l'Union Europèa s'alinha largament sus la refonda de la directiva servicis elaborada pel Parlament europèu ; a tèrme, lo plombièr polonés poirà prepausar liurament sos servicis en França, mas pas dins las condicions imaginadas per l'èx-comissari Frits Bolkestein ;
Dimenge 28 de mai de 2006[modificar | modificar la font]
- Colómbia: Lo president Álvaro Uribe es estat reelegit al primièr torn de las eleccions presidencialas, malgrat una majoritat d'abstencions e de fraudas a las legislativas ;
- França, Canas : Ken Loach obten la Palma d'Aur del 59en Festenal de Canas per Le vent se lève ;
- Indonesia: A 6 oras del matin, ora locala, un tèrratrem dins l'illa de Java fa mai de 5700 mòrts.
- Indonesia: Tèrratrem dins l'illa de Java : primièr bilanç 1600 mòrts.
Divendres 26 de mai de 2006[modificar | modificar la font]
- Decès accidental d'Édouard Michelin.
- Lo siderurgista Arcelor anóncia sa fusion amb lo rus Severstal per contrar l'OPA del numèro 1 mondial Mittal Steel.
Dijòus 25 de mai de 2006[modificar | modificar la font]
- Fèsta crestiana del dijòus de l'Ascension : jorn feriat en Euròpa.
Dimars 21 de mai de 2006[modificar | modificar la font]
- Serbia e Montenegro : A l'ocasion del referendum, los Montenegrins an votat en favor de l'independéncia de la Republica de Montenegro amb una majoritat de 55,5%.
Diluns 20 de mai de 2006[modificar | modificar la font]
- Grècia : Lo grop de rock finlandés Lordi a ganhat l'Eurovision en totalizant un recòrd de 292 punts.
Dijòus 17 de mai de 2006[modificar | modificar la font]
- Republica Populara de China : Lo barratge de las Tres Gòrjas es oficialament acabat.
- Republica Populara de China : un milion de personas son estadas evacuadas davant l'arribada del tifon Chanchu qu'a ja fach 50 mòrts en Asia.
Dimècres 17 de mai de 2006[modificar | modificar la font]
- Estadi de França, Saint-Denis : Lo FC Barcelona ganha la Liga dels Campions europèa de fotbòl contra lo club londonian d'Arsenal FC dos buts a un.
- Itàlia : Lo govèrn de Romano Prodi novèl es estat presentat e a prestat jurament al Quirinal.
Dimars 16 de mai de 2006[modificar | modificar la font]
- USA : En seguida a la demanda formulada per l'organizacion Judicial Watch via lo FOIA, lo Departament de la defensa a rendut publicas doas vidèos mostrant l'atac contra lo Pentagòn al moment dels atemptats de l'11 de setembre de 2001.
- Brasil : Lo bilan dels atacs d'aquesta fin de setmana contra la polícia s'es apesantit : se còmpta d'ara enlà 135 mòrts. Segon lo secretariat a la securitat publica de São Paulo, 40 policièrs, 71 assalidors e 4 passants son mòrts dins los 251 atacs enregistrats contra las fòrças de l'òrdre e d'objectius civils dempuèi divendres al ser.
- Washington DC : George W. Bush anóncia son intencion de desplegar 6000 gardas nacionals sus la frontièra americanomexicana per un periòde d'un an per luchar contra l'immigracion clandestina. Tanben, a declarat son intencion de regularizar una partida dels clandestins, jos cèrtas condicions.
Dijòus 11 de mai de 2006[modificar | modificar la font]
- Catalonha, Politica : Lo President de la Generalitat de Catalonha, Pasqual Maragall, anóncia la revocacion de tots los conselhièrs d'ERC, çò que signifia la fin del tripartit catalan, e tanben la convocacion d'eleccions abans la fin de l'an. El País
Diluns 8 de mai de 2006[modificar | modificar la font]
- Brasil : Lançament del primièr centre brasilièr d'enriquiment d'urani a 150 km a l'oèst de Rio de Janeiro.
Divendres 5 de mai de 2006[modificar | modificar la font]
- Roma: La garda soïssa pontificala festeja sos 500 ans.
- Nigèria: l'Armada de liberacion de Sodan a acceptat de signar l'acòrdi de patz amb lo govèrn de Sodan a Abuja.
- Reialme Unit : Remanejament del govèrn britanic en seguida de la desfacha del Labour a las eleccions localas. Sòrton en particular Jack Straw (Afars Estrangièrs) e Charles Clarke (interior), remplaçats per Margaret Beckett e John Reid.
Dimècres 3 de mai de 2006[modificar | modificar la font]
- Alexandria, Estats Units : la jurada populara recomanda de condemnar Zacarias Moussaoui a la preson per la vida.
- Alèrta al tsunami lançada pel centre d’alèrta dels tsunamis dins lo Pacific a las illas Fiji e en Nòva Zelanda en seguida d'un tèrratrem evaluat a 8,1 sus l'escala de Richter a proximitat de las Tònga.
- Sotchi, Russia : Catastròfa aeriana, lo vòl 967 d'Armavia s'esclafa en mar Negra, tuant l'ensemble de sos 113 passatgièrs.
Dimars 2 de mai de 2006[modificar | modificar la font]
- 2 de mai, Genèva, Soïssa : publicacion de la Lista roja de l'IUCN de 2006. Sus las 40 169 espècias seguidas, 16 119 son menaçadas d'escantiment, entre elas un tèrç d'anfibians que son considerats coma los indicators melhors de la degradacion del mitan ambient, perque son los pus sensibles. 784 son oficialament atudadas e 65 existisson pas mai qu'en captivitat o en cultura. Lo director de l'IUCN, Achim Steiner, es estat particularament clar: « la pèrda de biodiversitat s'accelèra al luòc de ralentir ». [1].
- 2 de mai, París, França : los dirigents dels 5 membres permanents del Conselh de securitat de l'ONU e Alemanha s'acampan per adoptar una estrategia comuna concernent lo programa nuclear iranian.
Diluns 1èr de mai de 2006[modificar | modificar la font]
- 1èr de mai, Bolívia : lo president de Bolívia Evo Morales ordena a l'armada d'ocupar los camps petrolifèrs en vista de nacionalizar aqueste sector energetic.
- 1èr de mai, Soïssa : l'esquiaira Corinne Rey-Bellet amb son fraire son assassinats.


text:
Naviri
Un naviri (var. nau) es un batèu destinat a la comunicacion maritima. A donc una talha e una capacitat de transpòrt pus importantas. Dins lo corrent de l'Istòria, lei naviris an aquistat un ròtle fòrça important dins la màger part dei societats umanas dei regions maritimas e son, o foguèron, utilizats per d'activitats economicas (pesca, transpòrt...), estaticas (guèrra, seguritat maritima) o scientificas (exploracion, recèrca...). Maugrat lei progrès tecnologics dei transpòrts terrèstres o aerians, aquela importància demeniguèt pas e, au contrari, lo nombre de naviris de guèrra èra estimat a 3 000 en 2011[1] e lo nombre de naviris de transpòrt de marchandisas a 35 000 en 2007[2].
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Preïstòria e Antiquitat[modificar | modificar la font]
Lei premiers naviris coneguts datan dau periòde Neolitic (8 000 avC) e èran fachs de fusta non talhada (tronc...) e de pèu d'animaus. Permetián lo desplaçament lòng dei costats e foguèron probablament utilizats durant lei migracions marimitas dins lo continent oceanian au milleni I avC[3].
Vèrs 3000 avC, leis Egipcians aprenguèron d'assemblar de plancas de fusta per formar una còca[4]. De canas èran utilizadas per comblar leis espacis entre lei plancas e assegurar la flotabilitat. Segon leis istorians grècs antics, aquelei naviris èran capables de viatjar e de transportar de marchandisas lòng dei costats de la Mar Mediterranèa e la Mar Roja. D'autrei fònts istorics mostran tanben l'existéncia de ligams comerciaus entre lo nòrd-èst d'Africa e Índia ambé d'etapas importantas dins lo sud d'Arabia e en Pèrsia.
Renaissença[modificar | modificar la font]
Especializacion e aparicion de la maquina de vapor[modificar | modificar la font]
Periòde actuau[modificar | modificar la font]
Referéncias e nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Global Firepower, Total Navy Ship Sthrenght by Country, [1], consultat lo 3 d'abriu de 2013.
- ↑ UNCTAD 2007, Review of Maritime Transport, p. X e p. 32.
- ↑ Daimond, Jared (1996). Guns, germs, and steel. Newyork: Norton. p. 55.
- ↑ Ward, Cheryl. "World's Oldest Planked Boats," in Archaeology (Volume 54, Number 3, May/June 2001). Archaeological Institute of America. Archaeology.org.


text:
Fontaine (Isèra)
Fontaine es una comuna arpitana dau Daufinat administrada per lo departament d'Isèra de la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
De per los sieus nombroses luòcs archéologiques, Fontaine a una relativa importància en la Préhistoire dels Alpes. N'efièch, a l'epòca del Magdalénien (15 000 a 13 000 ans av. J.-C.), La tuta de Glos a protegit chasseurs de bouquetins, de rennes e de castors : a lo-dessus de las ruscas de silex a #èsser descobèrta una sépulture en datant del Neolític, adornada d'una defensa de senglar. L'abric de Barne-Bigou, situat al pè dels falaises, a egalament #èsser viscut al Neolític, al edat del bronze e al edat del fèrre. Sul scenari dels Vouillants, en un scialet situat a 22 mètres de prigondor, dels còrsses inhumés en datant de la fin de l'edat del bronze (Modèl:-sp) an #èsser descobèrts. Avián acompanhat d'esplendides vasos, conservats al Musèu dauphinois dempuèi 1967. Fin finala, al Échelette, una sépulture de femna en datant del Modèl:-sp a #èsser exhumée.
Pel continuament, Fontaine es longtemps demorat un pichon vilatge adossat als darrièrs contreforts del Vercors a l'abric de las crussas dévastatrices del Dragon, afluent del Isère. Lo vilatge a pas conegut lo sieu essor #qu'après lo endiguement d'aquel important torrent aupin e lo bastiment, al mièg del sègle XIX, d'un primièr pont lo en connectant a Grenòble. De nòus bastiments fan alavetz la siá aparicion en la plana alluvionnaire.
Dempuèi la fin de la Modèl:S-, Fontaine ven una banlèga industriala (tannerie, ganterie) e vei la siá populacion croitre rapidament. Coincée Entre lo Dragon e lo Vercors, la vila s'estend pas uèi practicament mai e la siá populacion rèsta constante dempuèi la fin dels ans 1960.
Lo quartièr dels Floralies, mai grand amassa de Fontaine amb divèrses milièrs d'abitants, a classificat en Zòna urbana sensibla pel ministèri del lotjament[1].
De par ses nombreux sites archéologiques, Fontaine a une relative importance dans la Préhistoire des Alpes. En effet, à l'époque du Magdalénien (15 000 à 13 000 ans av. J.-C.), la grotte de Glos a abrité des chasseurs de bouquetins, de rennes et de castors : au-dessus des couches de silex a été découverte une sépulture datant du Néolithique, ornée d'une défense de sanglier. L'abri de Barne-Bigou, situé au pied des falaises, a également été habité au Néolithique, à l'âge du bronze et à l'âge du fer. Sur le plateau des Vouillants, dans un scialet situé à 22 mètres de profondeur, des corps inhumés datant de la fin de l'âge du bronze (Modèl:-sp) ont été découverts. Ils étaient accompagnés de splendides vases, conservés au Musée dauphinois depuis 1967. Enfin, à l'Échelette, une sépulture de femme datant du Modèl:-sp a été exhumée.
Par la suite, Fontaine est longtemps demeuré un petit village adossé aux derniers contreforts du Vercors à l'abri des crues dévastatrices du Drac, affluent de l'Isère. Le village n'a connu son essor qu'après l'endiguement de cet important torrent alpin et la construction, au milieu du sègle XIX, d'un premier pont le reliant à Grenoble. De nouvelles constructions font alors leur apparition dans la plaine alluvionnaire.
Dès la fin du Modèl:S-, Fontaine devient une banlieue industrielle (tannerie, ganterie) et voit sa population croitre rapidement. Coincée entre le Drac et le Vercors, la ville ne s'étend aujourd'hui quasiment plus et sa population reste constante depuis la fin des années 1960.
Le quartier des Floralies, plus grand ensemble de Fontaine avec plusieurs milliers d'habitants, est classé en Zone urbaine sensible par le ministère du logement[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Luòc del sistèma d'informacion géographique de la delegacion interministerial dins la Vila
- ↑ Site du système d'information géographique de la délégation interministérielle à la Ville


text:
Cristina de Borbon
Cristina de Borbon (lo 13 de junh de 1965) z-es la segònda filha del rei Juan Carlos Ièr d'Espanha e de la reina Sofia, la sòr d'Elena de Borbon e del prince d'Astúrias Felipe d'Espanha, eiretèir del tròn d'Espanha. Z-es tanben la femna de Iñaki Urdangarin. Z-an quatre enfants : Juan Valentín de Todos los Santos (lo 29 de novembre de 1999), Pablo Nicolás de Todos los Santos (lo 6 de decembre 2000), Miguel de Todos los Santos (lo 30 d'abrial de 2002) e Irene de Todos los Santos (lo 5 de junh de 2005).


text:
Angles (Tarn)
Angles [1][2] (Anglès en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e de la region d' Occitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna es situada dins lo Pargue Natural Regional del Naut Lengadòc sus Arn
Istòria[modificar | modificar la font]
La comuna èra partida de la diocèsi de Sant Ponç de Tomièiras. A la Revolucion, quand se creèron los departaments, èra doncas integrada al departament d'Erau. Lo decret del 3 de brumaire de l'an X (1801) escambièt lo canton de Sant Gervais (alara dins lo Tarn) amb lo canton d'Angles.
Administracion[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Patrimòni civil[modificar | modificar la font]
- L'anciana pòrta de la vila dich Portal Bas, bastida al sègles XVII (monument istoric[3].
- Lo castèl de Campan que la fondacion data del sègle XI. A una faciada Sud embelida al sègle XVII (monument istoric dempuèi lo 17 de mai de 1961[4].
- Dos estanhs: la restanca de la Ravièja e l'estanh dels Sants Pèires.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) Jean Aymeric, Anglès et son terroir, Ed. de Poliphile, 1988, 978-2-86888-021-5
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ {{ref Mérimée PA00095487|
- ↑ ref Mérimée PA00095486


text:
Insulina
L'insulina (latin insula, "illa") es una ormona polipeptidica formada de 51 aminoacids. Es secretada per las cellulas beta dels illòts de Langerhans del pancreas, jos la forma de precursor inactiu (proinsulina), que puèi passa a l'aparelh de Golgi, ont se modifica, en eliminant una part e en jonhent los dos fragments restants per dos ponts disulfurs. Frederick Grant Banting, Charles Best, James Collip, e J.J.R. Macleod de l'Universitat de Toronto, Canadà, descobriguèron l'insulina en 1922. Lo Doctor Banting recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina per la descobèrta d'aquela ormona. Interven dins la metabolizacion dels nutriments, subretot amb l'anabolisme dels glucids. Son deficit provòca lo diabèti e son excès provòca l'iperinsulinisme e l'ipoglicèmia.


text:
Ais (omonimia)
Las formas ais e èish se pòdon referir a las causas seguentas:
- L'ais o en gascon l'èish, part centrala d'un objècte que vira:
- L'ais de la Tèrra / l'èish de la Tèrra, en geografia
- L'ais de la ròda / l'èish de l'arròda, en tecnologia
- L'ais de revolucion / l'èish de revolucion, en geometria
- Las Poténcias de l'Ais / las Poténcias de l'Èish, una aliança durant la Segonda Guèrra Mondiala.
- Ais es la forma corta per
- la vila d'Ais de Provença.
- la vila d'Ais d'Alemanha o Aquisgran
- lo vilatge d'Ais de la Faieta en Auvèrnhe.
- lo vilatge d'Ais en Lemosin.


text:
Boussières-en-Cambrésis
Boussières-en-Cambrésis es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais. Sa populacion en 2014 .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Aucupacion del luòc dempuèi la fin de la Tène. Una granda espleitacion agricòla a implantat al periòde gallo-romaine. Qualques testimoniatges d'epòca mérovingienan pas #èsser recentament descobèrts a la localizacion de la glèisa actuala.
Occupation du site dès la fin de la Tène. Une grande exploitation agricole est implantée à la période gallo-romaine. Des témoignages d'époque mérovingienne ont été récemment découverts à l'emplacement de l'église actuelle.


text:
10 de març
Lo 10 de març es lo 69en jorn de l'an (70en en cas d'annada bissextila) del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
- 241 aC - mar Tirrèna: los romans derrotan la flòta cartaginesa, e s'acaba la Primièra Guèrra Punica.
- 1126: Anfós VII dintra a Leon e se proclama rei de Castelha e Leon.
- 1405: après sa visita a l'antipapa Beneset XIII en Avinhon, Martí l'Uman, Rei d'Aragon, arriba a Barcelona.
- 1496: Cristòl Colomb daissa l'illa de Hispaniola per Espanha, en acabant la segonda visita a las Americas.
- 1526: Carles Ièr d'Espanha se marida a Sevilha amb la siá cosina, l'infanta Isabel de Portugal.
- 1814: Napoleon Bonaparte es derrotat en la Batalha de Laon en França.
- 1814: Ferrand VII tòrna en Espanha e abolís la Constitucion Espanhòla de 1812
- 1848: lo Tractat de Guadalupe-Hidalgo es ratificat pel Senat dels Estats Units, e met fin a la guèrra amb Mexic.
- 1876: Alexander Graham Bell realiza amb succès la siá primièra experiéncia de telefòn.
- 1945: l'aviacion nòrd-americana bombarda Tòquio, en aucint entre 75 000 e 200 000 personas durant la Segonda Guèrra Mondiala.
- 1959 - Tibet: après 10 ans d'ocupacion chinesa comença una revòlta que costarà la vida a centenats de milièrs de ciutadans e que portarà a l'exili lo dalai lama Tenzin Gyatso.
- 1977 - Ithaca, Nòva York, Estats Units: una equipa d'astronòms de l'Universitat de Cornell, dirigits per James L. Elliot, confirman l'existéncia d'anèls a l'entorn del planeta Uranus.
- 1990: en Haití, Prosper Avril es desrocat per un còp d'estat.
- 1991: las tropas nòrd-americanas abandonan lo Golf Persic aprèp la Guèrra del Golf.
- 2001 - Euròpa: Se fonda la Free Software Foundation Europe, una organizacion non governamentala e sens anim de lucre, que trabalha en totes los aspèctes ligats al logicial liure, mai que mai lo projècte GNU, en Euròpa.
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 1628 - Marcello Malpighi, mètge italian (m.1694)
- 1845 - Alexandre III, emperaire de Russia (m. 1894)
- 1923 - Val Logsdon Fitch, fisician american, Prèmi Nobel de Fisica
- 1940 - Chuck Norris, actor american
- 1947 - Kim Campbell, primièra ministra de Canadà
- 1957 - Osama bin Laden, terrorista arabi
- 1958 - Sharon Stone, actritz americana
- 1962 - Morgan Tsvangirai, primièr ministre de Zimbabwe
- 1973 - Eva Herzigová, modèl chèca
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 1792 - John Stuart, Comte de Bute, primièr ministre de Grand Bretanha (n. 1713)
- 1872 - Giuseppe Mazzini, òme politic italian, aguèt un ròtle important dins lo processus d'unificacion del país (n.1805)
- 1942 - William Henry Bragg, fisician anglés, Prèmi Nobel de Fisica (n.1862)
- 1966 - Frits Zernike, fisician neerlandés, Prèmi Nobel de Fisica (n.1888)
- 1985 – Konstantin Chernenko, dirigent de l'Union Sovietica (n.1911)
Vejatz tanben:


text:
30/10/2016
Daus òmes que tomban, episòde 14, per Joan Ganhaire
En esperar la chocrota que tarda a venir, estudie de prep lo papelon voiatjaire. Cinc noms quí dessus. Baron Uber de l’Enclusa, rua de l’Ipòdròme, a Sent Clod a davalat los eschaliers de son chasteu testa prumiera lo 25 de mai 1963, granda fortuna de familha, Albert Wienzner, Baloard Murat, XVI°, marchand de tableus, tombat de la fenestra dau quatriesme lo 13 de Feurier 1967, coleccion fabulosa d’impressionistas, e de surealistas, Xavier Houssoy, cortier ? sens precision, Avenida de Vagram, auriá eizilat sus quauquaren lo 6 de septembre 1969, fractura de la clòsca, armator proprietari d’una flòta de quatre o cinc cargòs, son vesin de la plaça daus Ternes, Joao DaSilva Soares, francò-bresilian, importaire de cafe e de pas mau de chausas, tuat lo 8 de novembre 70 per una peira tombada de la façada de son ostal particulier e Pierre-Enric Meracadier, dau labòratòri farmaceutic dau mesma nom, rua Madama, a una gulhada dau Luxemborg, eu tanben a davalat sos eschaliers per lo darrier còp lo 14 de decembre 70. E ben, per dau brave monde quo ne’n es dau brave monde. Totas mòrts declaradas accidentalas aprep enquesta seriosa.Cò que manca dins lo papier de Clunhac… La chocrota rieba, veiram quò pus tard.
Son pas tranquillas las paubras femnas de l’ostelariá. Eran pertant prestas a totas las civilitats per contentar queu paubre mossur que i veu pas e sembla pas en tròp bona santat. Auriam degut las assabentar sus l’umor chamjanta de Gaëtan. La tisana lor a volat per la testa e la pòrta lor a petat per las fessas que n’an pertant pas bien grassas. Me asarde a un pitit tustadís a la pòrta, seguit d’un unlament fotetz me lo camp nom de Diu, ai mestier de ren, quo es io, Julian…(de segre)
Joan Ganhaire.
09:58 Publié dans Joan Ganhaire, Daus òmes que tomban, La Vita en òc ( archivas DL papier) | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Macrofag
Los macrofags (del Grèc ancian: « gros manjador », makros = grand, phagein = manjar) son de cellulas infiltrant los teissuts, descobertas per Elie Metchnikoff en 1883. Venon de la diferenciacion de leucocits sanguins, los monocits. Los monocits e los macrofags son de fagocits (cellulas capablas de fagocitòsi). Participan a l’immunitat innada coma defensa non especifica, mas son capables de participar a l’immunitat adaptativa mejans lo fenomèn d’opsonizacion. Lor ròtle es de fagocitar los brigalhs cellularis e los patogèns. Coma las cellulas dendriticas, son capables de se comportar coma una cellula presentatritz d'antigèn. Es une grossa cellula redonda amb un nuclèu excentrat e de vacuolas dins lo seu citoplasma.
Somari
Cicle vital[modificar | modificar la font]
Los macrofafs son diferenciats dempuèi los monocits, que son de fagocits sanguins, eles tanben derivats de la mesolha ossosa. Quand un monocit infiltra un teissut traversant l’endoteli vascular, subís la seuna diferenciacion terminala per venir un macrofag. Los monocits, puèi los macrofags son atirats cap al luòc d’una inflammacion per quimiotactisme. Los senhals d’apèl son constituits de diferents stimuli, derivats de cellulas dametjadas (per necròsi o apoptòsi), de patogèns, e de produchs liberats per las cellulas presentas al site: l’istamina relargada pels mastocits e los granulocits basofils, e dels quimiokines e citokines liberats per de macrofags. Al contrri dels neutrofils, que son les cellulas fagocitàrias presentas mai aviadament sul luòc de l’inflammacion e que vivion sonque qualques jorns, la durada de vida d’un macrofag va d'uns meses a d'ans. Tot coma gaireben totas las cellulas completament diferenciadas, se divisan pas.
Fonccion[modificar | modificar la font]
-
Macrofag fagocitant de conidiás
Fagocitòsi[modificar | modificar la font]
Un dels ròtle prencipals dels macrofags es lo netejament dels còrs necrotics e dels còrs apoptotics, de brigalhs e de poscas dins lo cas dels palmons. L’eliminacion de las cellulas mòrtas es importanta dins l'encastre de las fasas precoças de l’inflammacion cronica. Aquela eliminacion es dominada per l’accion dels granulocits neutrofils, que serán eles meteis fagocitats pels macrofags un còp vielhits (vejatz CD31 per mai detalhs).
L’eliminacion de las poscas e dels teissuts necrotics es prisa en carga a una mai granda escala (fòra inflammacion), per de macrofags residents que demòran dins de luòcs estrategics coma los palmons, lo fètge, los teissuts nervioses, los òsses, la melsa e los teissuts conjonctius, e que digèron las particulas estrangièras coma la posca e los brigalhs, mas tanben los patogèns, recrutant en cas de besonh de macrofags circulants.
Quand un macrofag ingrís un patogèn, la vesicula intracellulara formada es nomenada fagosòma. Fusionará amb un lisosòm. Los enzims lisosomials e los radicals liures de l’oxigèn (coma l’ipoclorit) van tuar e digerir l’intrús. Pasmens, uns organismes pòdon resistir a aquel processus e subreviure dins lo macrofag, coma Mycobacterium tuberculosis o las Leishmania. Un macrofag pòt digerir una centana de bacterias abans de succombar el meteis al seus pròpris enzims de digestion.
Ròtle dins l'immunitat adaptativa[modificar | modificar la font]
Aprèp aver digerit un patogèn, un macrofag pòt se comportar en cellula presentatritz d'antigèn, es a dire presentar un antigèn de biais a estimular un linfocit T especific. L'estimulacion linfocitària per un macrofag es mendre qu'aquela inducha per una cellula dendritica, mas los macrofags son capables de presentar d'antigèns associats a las moleculas del complèxe major d'istocompatibilitat de classa dos, e doncas d'estimular de linfocits CD4+.
Una immunizacion se traduch tanben per la produccion d'anticòrs dirigits contre los antigèns immunisants. Aqueles anticòrs van se liberar als antigèns de superfícia dels patogèes. D'isotips son opsonisants, es a dire qu’existís suls fagocits de receptors especifics de fragments constents de cadenas pesucas d'anticòrs. (Dins le cas dels IgG (immunoglobulina d'isotip G), sont los CD16, CD32 e CD64.) Los macrofags possedisson aquel tipe de receptors e lo ligam d’un complèxe immun a aqueles receptors provocan la fagocitòsi. Atal, un patogèn que será invisible als uèlhs d’un macrofag o vendrá un còp opsonizat.
Implicacion en patologia umana[modificar | modificar la font]
Los macrofags participan a de fenomèns patologics, coma:
- Los macrofags son capables de servar los lipids anormals. Un còp « plens », son la matèria primièra de la placa d'ateroscleròsi. Portan alara lo nom de cellulas espumosas
- Los macrofags pòrtan las moleculas CD4 e CCR5, çò que los fan infectablas per las socas macrotropas del VIH. En practica, l'infeccion al VIH quand d'una contaminacion sexuala passa pels macrofags.
- La formacion del granulòm inflammatòri despend dels macrofags.
- La miofasciita de macrofags.
Macrofags residents[modificar | modificar la font]
Ja foguèt mencionat que la majoritat dels macrofags (en situacion non inflammatòria) resident a de luòcs estratégics. Son tanben presents als luòcs mai susceptibles d’invasion microbiana o d’accumulacion de totas menas de brigalhs. Se dona de noms diferents als macrofags segon lor localizacion:
- Istiocits dins los teissuts conjonctius
- Cellula de Kupffer dins lo fètge
- Microgliocits dins lo teissut nerviós
- Osteoclastes dins lo teissut ossós
- Cellula adventiciala dins la moselha ossosa
- Macrofags alveolaris, intersticials dins los palmons


text:
Universitat publica
Una universitat publica es una universitat amb finançament que cor a cargue principalament d'un govèrn, plan nacional o de qualque entitat subnacional, a diferéncia de las universitats privadas. Una universitat nacionala pòt èsser o pas publica, en dependent dels cases.
En qualques regions, las universitats publicas son d'importants centres d'investigacion e fòrça d'elas apareisson en los principales classaments de melhoras universitats. En Euròpa lo modèl d'universitat publica es lo mai important, en arribant a èsser exclusiu dins qualques païses coma Finlàndia o Grècia.