text:
Sant Julian Botièras
Sant Julian Botièras (Saint-Julien-Boutières en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant-Julien-Boutières a situat en lo parc natural regional dels Monts de Ardèche #qu'es lo país dels châtaigniers. La municipalitat se situa en una vallée dintrada amb los sieus dos rises la en traversant.
Sant Julian Botièras est situé dans le parc naturel régional des Monts d'Ardèche qui est le pays des châtaigniers. La commune se situe dans une vallée encaissée avec ses deux rivières la traversant.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Pendent lo Mièja Edat, la municipalitat aviá per nom Châteauneuf en Boutières. A la Revolucion, lo nom #cambiar contra venir Extrèm de Erieu.
Durant le Moyen Âge, la commune avait pour nom Châteauneuf en Boutières. A la Révolution, le nom changea pour devenir Bout d'Erieu.


c: text/html

text:
Lista dels primièrs ministres de Malta
Lo Primièr Ministre es la figura pus poderosa dins lo govèrn de Malta, e mai se lo president de Malta a un reng superior. Lo Primièr ministre es nomenat pel president, mas lo president pren la decision en se basant en la situacion del parlament maltés. Lo primièr ministre li cal comptar amb una majoritat de vòtes dins lo parlament per aténher lo mandat.
Dotze personas ocupèron la carga de primièr ministre de Malta dempuèi que se creèt la carga en 1921. La carga demorèt vagui dins lo periòde entre 1933 e 1947 e entre 1958 e 1962.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mesnil-Raoul
Mesnil-Raoul es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La parròquia i aguèt donat cap al mièg de la Modèl:S- a la abbaye Sant-Amand per Guillaume de Normandie, neveu de la primièra abbesse d'aquel monastèri.
La paroisse fut donnée vers le milieu du Modèl:S- à l'abbaye Saint-Amand par Guillaume de Normandie, neveu de la première abbesse de ce monastère.


text:
Oton Ier (emperaire roman germanic)
Oton Ièr (23 de novembre de 912 - 7 de mai de 973) foguèt un rèi de Francia Orientala qu'es considerat coma lo fondator dau Sant Empèri Roman Germanic. Reinèt de 936 a 973 e èra lo successor d'Enric Ièr (919-936). Foguèt remplaçat per Oton II (967-983) coemperaire dempuei 967.
Son rèine acomencèt lo 2 de julhet de 936 e Oton capitèt pauc a pauc de renfòrçar lo raionament e lo prestigi de la corona germanica. Gràcias a son maridatge en 951 ambé la rèine Adelaïda, veusa dau rèi Lotari, capitèt de venir rèi de la peninsula e d'intervenir dins leis afaires intèrns d'Itàlia. Venguèt lo protector dau papa Joan XII còntra lei pretencions de l'ancian rèi italian Berenger II que se revoutèt en 960. Per aquò, lo papa acceptèt de lo reconóisser coma lo successor de Carlesmanhe e, en 962, Oton foguèt coronat « Emperaire dei Romans ». Durant la fin de son rèine, s'ocupèt d'organizar son estat a l'entorn d'un govèrn descentralizat e d'una administracion tenguda per la Glèisa.


text:
Dugny-sur-Meuse
Dugny-sur-Meuse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A Dugny li caliá se trobar una villa carolingienne. Lo 10 d'agost de 843, l'avesque de Freising, en Bavière, #que li caliá acompanhar Louis lo Germanique per las discussions del tractat de Verdun, i signi un acte[1]
À Dugny devait se trouver une villa carolingienne. Le 10 août 843, l'évêque de Freising, en Bavière, qui devait accompagner Louis le Germanique pour les discussions du traité de Verdun, y signe un acte[2]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Persée - Revista d'istòria de la Glèisa de França,1932 pagina 114
- ↑ Persée - Revue d'histoire de l'Église de France,1932 page 114


text:
886
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 886 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Francia Occidentala[modificar | modificar la font]
Perseguida dau sètge de París acomençats per lei Vikings en 885. Organizèron uneis assauts per rompre lei fortificacions de la vila e prenguèron pauc a pauc l'avantatge. Ansin, avans l'arribada dei renfòrç dirigits per l'emperaire e regent dau Reiaume Carles III lo Gròs, capitèron d'intrar dins la vila per pilhar leis edificis religiós. Pasmens, poguèron pas s'i mantenir. L'emperaire esitèt d'engatjar lo combat e decidiguèt finalament de negociar lo pagament d'un tribut en cambi de la retirada dei Vikings. Lo pagament d'una sòma de 700 liuras en març de 887 e l'autorizacion de pilhar Borgonha — probablament en revòuta còntra Carles lo Gròs — permetèron de reglar la situacion. En revènge, entraïnèron l'indignacion quasi generala de l'aristocracia dau Reiaume.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Mòrt de malautiá de l'emperaire Basil Ièr (29 d'aost) après una infeccion entraïnada per un accident de caça. Son fiu Leon VI, liberat de preson, venguèt emperaire ambé son fraire Alexandre coma coemperaire. Pasmens, la realitat dau poder foguèt tengut per Leon fins a sa mòrt en 912.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Revirada de la guèrra de reconquista d'Egipte acomençada en 884. Lo visir Al-Muwaffaq deguèt acceptar lo pagament d'indemnitats de guèrra importantas per restablir la patz. En revènge, a l'èst, lei Saffaridas foguèron desfachs permetent la reconquista de la província de Fars per leis Abbassidas.


text:
Fedra (dialòg)
Lo Fedra es un dialòg platonic posterior a La Republica que presenta fòrça tematicas comunas amb Lo Banquet. Es de la penultima fasa de l'òbra de Platon e foguèt escricha en 370 AbC
Estructura de l'òbra[modificar | modificar la font]
Lo dialòg parla de la valor de la retorica en ligam amb la filosofia. Tanben es present lo tèma de l'amor. Es considerat coma un dels mai bèls e poetics de la produccion de Platon, subretot per las seunas descripcions de l'amor. E mai parla de l'escritura e de la seuna relacion amb la memòria.
Lo dialòg comença amb lo discors de Lisias que nos parla de l'amor. A aquò Socrates respond disent que parlar de l'amor dins un sens negatiu va contra los dieus, perque, l'amor es una divinitat (Afrodita e Eros) e s'es una divinitat pòt pas èsser marrit mas bon.
Socrates comença lo seu primièr discors parlan de la formas del desir que divisa en doas:
A) Lo desig sensat.
B) Lo desir gorrin.- Aquel alara s'explica amb la gorrinariá que se fa pel menjar, bevenda e lo còrs. Aquel darrièr buta cap a l'amor que penetra pels senses per portar al mond coneissedor e atal poder observar la veritat.
Lo segon discors de Socrates nos parla sobre la demécia e divida en dos:
A) La deméncia coma malautiá umana.
B) La deméncia coma inspiracion divina .- La deméncia coma inspiracion divina se subdivisa en 4
B.1 La profetica (Apollon)
B.2 Los rituals mistics (Dionís)
B.3 La poètica (Musas)
B.4 Aquel de desir corporal (Afrodita e Eros)
Aquelas subdivisions e subretot la darrièra demòstran lo desir d'explicar cossí l'arma en se, tanben avent una causa divina, a un destin. Dins aquel discors tanben se pòt diferenciar l'associacion de l'arma tripartida que fa Platon. L'arma es representada per una allegoria que met en relacion l'auriga e los dos cavals que la tiran, alara, l'arma es alada. Tanben avertís dins aquel discors que las destinacions de l'arma son al total nòu segon la quantitat de veritat que l'arma alada aviá vist dins lo seu viatge seguent los dieus. Aqueles son:
- Filosòfs.
- Reis.
- Politics.
- Comerçants.
- Poètas.
- Devinaires.
- Artesans o Païsans.
- Sofistas.
- Tirans.
Aquelas son las nòu destinacions que l'arma pòt càser aprèp que se detornèt del camin dels dieus. Aquela distraccion se deu a la diferéncia qu'i a entre los cavals e l'auriga de l'arma e aquel dels dieus. L'arma es alada e casent del camin perd aquelas alas. Passent tres còps dins una vida filosòfica l'arma tornará a èsser alada e demorará pas sus la tèrra pel periòde de 10 000 ans qu'es lo temps necessàri per que sortisson d'alas nòvas.
Dins lo destorns del dialòg se parla tanben de la retorica e ne cerca la seuna definicion. Compara aquela, al seu torn, amb los diches dels mèstres en retorica de l'epòca coma Gorgias, Lisias, e qualques sofistas. Tanben efa allusion a Pericles qu'aprenguèt de per Anaxagores la natura de las causas. Segons lo Socrates platonic aquò es fondamental perque Pericles desvolupèt la seuna retorica dempuèi una coneissença de l'universal encara que prenguava pas las bonas decisions segon l'avís de Socrates, èra perdonat per exercir la retorica amb de fins naturalas. Fin finala parla de l'escriptura per o far, remonta al mite de Tamus e Teuts qu'eran lo rei d'Egipte e una divinitat, coneissedor d'un gran nombre d'arts mas sobretot de las letras, respectivament. Lo mite fa comprene que lo rei d'Egipte reclama a Teust que l'escritura es pas la vertadièra saviesa de l'òme mai puslèu lo sovenir que qualcun a mejans de la paraula (anamnesi).
Personatges[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (ca)Diàlegs, vol. IX (Fedra) en catalan
- (ca)Fedre (òbra en linha). Edicion de Patricio de Azcárate (1872)


text:
49
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 49 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Expulsion dei josieus de Roma per proselitisme e de trèbols belèu liats a l'aparicion dau cristianisme dins la capitala imperiala.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Part[modificar | modificar la font]
Sostengut per l'Empèri Roman, lo prince arsacida Meherdates assaièt de conquistar lo poder e de reversar Gotarzès II. Pasmens, après una tiera de negociacions, Gotarzès capitèt de ganhar l'ajuda d'aliats importants de son rivau que venguèt finalament vencut e capturat. Gotarzès li laissèt la vida per umiliar Roma e per demostrar sa cleméncia.


text:
Azy-sur-Marne
Azy-sur-Marne es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vallée De la Marna. Situat dins la zòna de appellation « Champagne de l'Aisne ».
Vallée de la Marne. Situé dans la zone d'appellation « Champagne de l'Aisne ».
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Villatge fòrça deteriorat per las batalhas de la Marna en lo moment de la Primièra Guèrra mondiala.
Village très endommagé par les batailles de la Marne lors de la Première Guerre mondiale.


text:
960
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 960 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Partença de l'expedicion còntra l'illa de Creta. Gropava mai de 3 300 naviris (27 000 marins) e 50 000 soudats dirigits per Nicèfor Focas. Capitèron de desbarcar e, maugrat una resisténcia acarnada, d'avançar fins a Candia onte comencèron lo sètge de la vila.


text:
Centuri
Centuri es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega e la region de Corsega.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Centuri Es una municipalitat de la còsta occidentala del Cap de Corsega, la una dels dètz-e-uèch comunas reagrupades al se de la Comunitat de municipalitats del Cap de Corsega. Centuri Significariá « cench » de torns (en latin cinctura).
Centuri est une commune de la côte occidentale du Cap Corse, l'une des dix-huit communes regroupées au sein de la Communauté de communes du Cap Corse. Centuri signifierait « ceinturé » de tours (en latin cinctura).


text:
Roxelana
Roxelana, (1506 - 1558), aperada Hürrem en Turquia, ei la hemna deu sultan Soliman lo Magnific.
Istòria[modificar | modificar la font]
Vaduda en Galicia (actuala Ucraïna), Roxelana ei raubada per soldats Tatars e miada dinc a Istambol en tant qu'esclau. A Istambol, ei causida per har partida deu harem deu sultan. Vad la favorita de Soliman e s'arantja per estar reconeguda coma sola esposa legitima. Balha cinq mainats au sultan, dont Selim II, lo son sucessor, en 1524.
Roxelana ei la purmèra esclava a vader sultana de l'Empèri Otoman. A una influéncia considerabla sus la politica estrangèra de Soliman. Tanben s'engatja dens grans tribalhs, en fondar una mosquèa, escòlas coranicas e un espitau per hemnas.
Se moreish au palais de Topkapi lo 18 d'abriu de 1558 e ei enterrada dens un mausolèu de la vila. A inspirat numerós artistas per pèças de teatre, romans, operàs.


text:
James Cook
James Cook foguèt un navigador e explorator anglés de la fin dau sègle XVIII. Nascut en Anglatèrra, s'engatjèt dins la Royal Navy avans la Guèrra de Sept Ans après una carriera corta dins la marina marchanda. Rapidàment auçat au reng d'oficier, participèt ai campanhas per la conquista de Canadà francés. Après la guèrra, venguèt lo cap de tres expedicions d'exploracion de l'Ocean Indian, d'Oceania e de l'Ocean Pacifica. Aquelei viatges permetèron la descubèrta d'uneis illas novèlas per leis Europèus e l'expansion de l'Empèri Britanic dins aquelei regions. Foguèt tuat a Hawaii pendent sa tresena mission.
Somari
Jovença e familha[modificar | modificar la font]
James Cook nasquèt dins lo vilatge de Marton situat dins lo comtat anglés de Yorkshire. Èra lo segond d'una familha de païsans que teniá uèch enfants. Sa maire èra sonada Grace Pace e son paire, originari d'Escòcia, èra tanben dich James Cook. En 1736, la familha partiguèt s'installar a Great Ayton onte lo patron de son paire paguèt lei cors d'escòla de James Cook. Après cinc annadas d'estudi, acomencèt de trabalhar per son paire qu'èra vengut gerent d'un tenement.
En 1747, Cook acomencèt de trabalhar dins la botiga d'un mercier, William Sanderson, dau vilatge de pescadors de Staithes per 18 mes mai l'assai foguèt una revirada. Anèt donc au pòrt de Whitby onte foguèt presentat a d'amics de Sanderson, John e Henry Walker, que tenián un companhiá de naviris transportant lo carbon de lòng dei costats britanicas. Cook venguèt aprendís sus unei naviris ont estudièt l'astronomia, l'algebra, la navigacion, la geometria e la trigonometria. Aqueu periòde d'aprendissatge durèt tres annadas fins a 1752. Conoguèt una promocion rapidà dins la marina marchanda mai, en 1755, preferiguèt demissionar per s'engatjar dins la flòta militara britanica.
En 1762, Cook se mariguèt amb Elisabeth Batts (1741 - 1835). Aguèron sièis enfants qu'un solament agantèt l'atge adulte mai moriguèt sensa enfant :
- James (1763 - 1794).
- Joseph (nascut e mòrt en 1768).
- Elisabeta (1767 - 1771).
- George (nascut e mòrt en 1772).
- Nathaniel (1764 - 1780).
- Hugh (1776 - 1793).
Fins a sa mòrt, sa frema obtenguèt una pension de l'Amirautat après la mòrt de l'explorator en 1779.
Carriera militara[modificar | modificar la font]
Après sa demission de la marina marchanda, la carriera militara de Cook conoguèt un avançament rapide dins lo corrent de la Guèrra de Sept Ans (1756-1763). D'efèct, foguèt obligat de s'engatjar coma marin sus lo HMS Eagle onte venguèt rapidàment oficier. Tre 1757, obtenguèt lo diplòma li donant la possibilitat d'èstre nomenat comandant d'un naviri. Foguèt alora mandat au Canadà. I participèt au sètge de Quebèc e a la cartografia de la region. Après la victòria britanica, contunièt la cartografia dau nòrd-èst de Canadà, especialament aquela dei costats de Tèrra Nòva e dau passatge dau Nòrd Oèst fins a 1767.
Expedicions d'exploracions[modificar | modificar la font]
A partir de 1768, James foguèt cargat unei missions d'exploracions deis oceans Indian e Pacific. Leis objectius d'aqueleis expedicins èran scientifics e politics. Ansin, van participar d'un biais decisiu au desvolopament de l'Empèri coloniau de Reiaume Unit en Oceania e dins lo sud de l'Ocean Pacific.
Premiera expedicion (1768 - 1771)[modificar | modificar la font]
La premiera expedicion Cook se debanèt dau 26 d'aost de 1768 au 13 de julhèt de 1771. Vengut luòctenent de vaissèu, l'expedicion partiguèt ambé lo HMB Endeavour e un equipatge de 94 òmes que 11 èra de civius e 12 de soudats. 38 personas moriguèron pendent la mission[1]. Lo trajècte de l'expedicion realizèt un torn dau monde :
- 16-20 de genier de 1768 : passatge dau cap Hòrn.
- 13 d'abriu - 14 de julhèt de 1769 : pausa dins l'illa de Tahiti.
- 7 d'octòbre de 1769 - 1en d'abriu de 1770 : torn de Nòva Zelanda e cartografia de l'archipèu.
- 19 d'abriu - 14 de julhèt de 1770 : cartografia d'una partida d'Austràlia e desbarcament a Botany Bay.
- 10 d'octòbre - 26 de decembre de 1770 : pausa a Java per realizar de reparacions.
- 15 de març - 15 d'abriu de 1771 : pausa au Cap.
Au nivèu scientific, aqueu viatge permetèt l'observacion dau transit de Vènus dempuei un observatòri provisòri bastit sus Tahiti. Pasmens, lei resultats pus importants foguèron d'òrdre politic ambé lei reconnaissanças en Austràlia e en Nòva Zelanda que va permetre la presa de contraròtle d'aquelei territòris per lo govèrn britanic durant leis annadas seguentas.
Segonda expedicion (1772 - 1775)[modificar | modificar la font]
Après son retorn en Anglatèrra, Cook venguèt relativament popular e una segonda expedicion foguèt organizada ambé dos naviris, lo HMS Resolution dirigit per Cook espereu e lo HMS Adventure dirigit per Tobias Furneaux. La mission acomencèt 11 de julhèt de 1772. Lei dos naviris se perdiguèron pendent l'expedicion en causa de condicions climaticas malaisadas. Rintrèron individualament dins leis illas britanicas lo lo 14 de julhèt de 1774 per l'Adventure e lo 29 de julhèt seguent per lo Resolution.
Pendent la mission, lei dos equipatges explorèron lo sud de l'Ocean Indian e de l'Ocean Pacific. Leis eveniments pus importants foguèron l'intrada per lo premier còp de naviris europèus dins lo ceucle polar sud (10 de decembre de 1772), divèrsei reconoissanças a l'entorn de Nòva Zelanda, doas pausas a Tahiti, una subre l'Illa de Pascas e un segond passatge dins l'Ocean Antartic. Lei pèrdas umanas demorèron fòrça feblas per l'epòca ambé 4 mòrts sus lo Resolution e 17 sus l'Adventure[2]. Aqueu viatge aguèt de resultas similars au premier mai Cook obtenguèt mai de reconoissança personala. Foguèt admés coma membre de la Royal Society de Londres e obtenguèt tanben una promocion militara venent capitani de vaissèu.
Tresena expedicion (1776 - 1779)[modificar | modificar la font]
Lo succès de la segonda expedicion permetèt de'n organizar una tresena que seis objctius foguèron l'exploracion deis Oceans Indian e Pacific e la reconoissança dau passatge dau Nord Oèst au nòrd de l'Ocean Pacific. Dos naviris faguèron partits de la mission : lo HMS Resolution (117 òmes) ja utilizat per lo viatge precedent e lo HMS Discovery (75 òmes) sota lo comandament de Charles Clerke. Lei pèrdas foguèron relativament limitadas ambé solament 10 mòrts pendent la mission[3], i comprés James Cook e Charles Clerke.
Lo trajècte iniciau de la mission foguèron relativament similar ais expedicions precendentas passant dins lo sud de l'Ocean Indian e realizant una pausa en Nòva Zelanda. Leis Illas Kerguelen foguèron exploradas durant la fin de l'annada 1776. Puei, l'expedicion se diriguèt vèrs lo nòrd onte descurbiguèt l'illa Christmas a la fin de 1777 puei desbarquèt a Hawaii en 1778. Cook i foguèt inicialament considerat coma un dieu per lei populacions localas. Lei relacions entre lei membres d'equipatge e leis abitants foguèron donc relativament pacificas. L'exploracion de l'archipèu durèt uèch setmanas puei Cook decidiguèt de faire una pausa d'un mes dins la baia de Kealakekua. Durant aquela segonda pausa, lei relacions venguèron mai malaisadas e Cook foguèt tuat per d'indigènas lo 14 de febrier de 1779 après lo raubament d'un canòt de l'expedicion.
Après sa mòrt, Clerke venguèt lo cap de la mission e se dirigiguèt vèrs lo nòrd de l'Ocean Pacific segon lo camin fixat per Cook. Assaièt sensa succès de passer per lo destrech de Bering e moriguèt de tuberculòsi en aost de 1779. Lo retorn foguèt donc assegurat per lo luòctenent John Gore que deguèt faciar quauquei dificultats causadas per l'intrada en guèrra d'Espanha pendent la Guèrra d'Independéncia estatsunidenca (1776-1783). Fin finala, lei dos naviris de l'expedicion rintrèt au Reiaume Unit lo 4 d'octòbre de 1780.
Omenatges e posteritat[modificar | modificar la font]
Unei luòcs geografics son dichs en l'onor de l'òbra de James Cook e de seis expedicions d'exploracion :
- leis illas Cook, un estat d'Oceania associat a Nòva Zelanda.
- lo mont Cook (3 754 m), cima pus auta de Nòva Zelanda.
- lo destrech de Cook situat entre lei doas illas principalas de Nòva Zelanda.
- lo glacièr Cook, glacièr principau deis illas Kerguelen.
- lo gòf de Cook situat en Alaska.
- la baia de Cook en Polinesia Francesa.
- Cooktown dins lo nòrd de l'estat australian de Queensland.
- Puerto Cook dins lo sud d'Argentina.
Dins leis annadas 1970, doas navetas espacialas estatsunidencas, Discovery e Endeavour, foguèron nomadas segon lei naviris comandats per Cook durant sei missions d'exploracions.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Beaglehole, John Cawte (1974). The Life of Captain James Cook. A & C Black. ISBN 0-7136-1382-3.
- (en) Collingridge, Vanessa (February 2003). Captain Cook: The Life, Death and Legacy of History's Greatest Explorer. Ebury Press. ISBN 0-09-188898-0.
- (en) Fernandez-Armesto, Felipe (2006). Pathfinders: A Global History of Exploration. W.W. Norton & Company. ISBN 0-393-06259-7.
- (en) Fisher, Robin (1979). Captain James Cook and his times. Taylor & Francis. ISBN 978-0-7099-0050-4. http://books.google.com/books?id=dhsOAAAAQAAJ.
- (en) Hayes, Derek (1999). Historical Atlas of the Pacific Northwest: Maps of exploration and Discovery. Sasquatch Books. ISBN 1-57061-215-3. http://books.google.com/?id=sl57oHrVXGoC.
- (en) Horwitz, Tony (October 2003). Blue Latitudes: Boldly Going Where Captain Cook Has Gone Before. Bloomsbury. ISBN 0-7475-6455-8.
- (en) Hough, Richard (1994). Captain James Cook. Hodder and Stoughton. ISBN 0-340-82556-1.
- (en) Kemp, Peter; I. C. B. Dear (2005). The Oxford Companion to Ships and the Sea. OUP. ISBN 978-0-19-860616-1.
- (en) McLynn, Frank (2011). Captain Cook: Master of the Seas. Yale University Press. ISBN 978-0-300-11421-8.
- (en) Moorhead, Alan (1966). Fatal Impact: An Account of the Invasion of the South Pacific, 1767–1840. H Hamilton. ISBN 0-241-90757-8.
- (en) Obeyesekere, Gananath (1992). The Apotheosis of Captain Cook: European Mythmaking in the Pacific. Princeton University Press.. ISBN 0-691-05752-4.
- (en) Obeyesekere, Gananath (1997). The Apotheosis of Captain Cook: European Mythmaking in the Pacificv. Princeton University Press. ISBN 978-0-691-05752-1. "With new preface and afterword replying to criticism from Sahlins."
- (en) Rigby, Nigel; van der Merwe, Pieter (2002). Captain Cook in the Pacific. National Maritime Museum, London UK. ISBN 0-948065-43-5.
- (en) Robson, John (2004). The Captain Cook Encyclopædia. Random House Australia. ISBN 0-7593-1011-4.
- (en) Robson, John (2009). Captain Cook's War & Peace: The Royal Navy Years 1755–1768, Barnsley (South Yorkshire), Seaforth Books and Sydney, University of New South Wales Press, 2009. ISBN 978-1-84832-033-8 and 978 1 742231099.
- (en) Sahlins, Marshall David (1985). Islands of history. University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-73358-6.
- (en) Sahlins, Marshall David (1995). How "Natives" Think: About Captain Cook, for example. University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-73368-5.
- (en) Sidney, John Baker (1981). The Australian Language: An Examination of the English Language and English Speech as Used in Australia, from Convict Days to the Present. Melbourne: Sun Books. ISBN 978-0-7251-0382-8.
- (en) Stamp, Tom and Cordelia (1978). James Cook Maritime Scientist. Whitby: Caedmon of Whitby Press. ISBN 0-905355-04-0.
- (en) Sykes, Bryan (2001). The Seven Daughters of Eve. Norton Publishing: New York City, NY and London, England. ISBN 0-393-02018-5.
- (en) Wagner, A.R. (1972). Historic Heraldry of Britain. London: Phillimore & Co Ltd. ISBN 978-0-85033-022-9.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Dos mòrts èran de passatgièrs embarcats a Tahiti
- ↑ Subre lei 17 mòrts de l'equipatge dau HMS Adventure, 10 foguèron tuats durant una embuscada organizada per de Maoris.
- ↑ Lei 10 mòrts faguèron partida de l'equipatge dau Resolution que son comandament foguèt représ per Clerke après la mòrt de Cook. 4 foguèron tuats a Hawaii pendent un combat còntra de guerriers locaus.


text:
Sent Gironç
Sent Gironç o Sent Guironç (formas localas[1]) (o Sant Gironç, Sant Guironç) qu'ei ua comuna situada dens lo departament d'Arièja e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ DELEDAR Jòrdi, & POUJADE Patrici (1992) L’occitan parlé en Ariège, Pàmias: Cercle Occitan Prospèr Estiu


text:
Alexandrin
L'alexandrin qu'ei un vers qui deu son nom a l'òbra francesa Li Romans d'Alexandre on e ho emplegat. En francés (lenga on l'acent tonic e cad tostemps sus la darrèra sillaba de cada mot) qu'ei compausat de 2 emistiquis de 6 pès, qu'ei a díser un total de 12 pès.
L'occitan, au contre deu francés qu'a ua accentuacion naturaument marcada sus l'abans darrèra sillaba (e, au contre deu catelhan, non possedeish pas cap paraula proparoxitona). En aparéncia doncs, l'alexandrin occitan (lo gran vers de l'Etat d'Aur de la litteratura occitana) que conta 12 vers en inclusent la darrèra sillaba accentuada e en i bèth arrestar lo conte deus pès (lo vers que pòt donc contar ua sillaba mei, se la darrèra paraula b'ei accentuada sus l'avant darrèra sillaba).
Exemples[modificar | modificar la font]
Lo darrèr pè qu'ei marcat en negre e la cesura dab ua barra :
- Exemples medievaus :
No sai si•s fo pecatz / o remas per justiza
C'anc no volgro far patz / adonc, en nulha guiza,
Li borzes de Moissac, / lai can Pena fon priza ; [...] (118, 1)
Lo coms vens en Gasconha, / complitz d'alegretat,
Cant el ac de Tholosa / faita sa volontat, [...] (XXVI, 1-2)
- Exemples de l'Etat d'Aur occitana :
Aqueth Rei poderós / eisharruscla de guèrra,
Qui de son nom crenhut / pleèc tota la tèrra, (Lissandre lo Grand, "Poesias Gascoas")
Jo'm cranhi que vosauts / hètz tot a la bambòla,
I que hèra sovent / que v'i gausatz pecar, [...] (La Pastorala deu Paisan, hèita II)
Brave e digne guerrièr / que l'Espanha regarda,
Coma un autre Amadís / o l'àngel de sa garda [...] (Sancho Pança, I, 7, 111-112.)
Se dins lo desespèr / un òme s'abandona
N'escota ni dangier, / ni conseu, ni reson ; [...] (Lo Desespèr, Còntes).


text:
Thil (Meurthe e Mosèla)
Thil es una comuna francesa administrada per lo departament de Meurthe e Mosèla de la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquela municipalitat #èsser un pòbli-frontièra amb l'Alemanda dintre 1871 e 1914.
Cette commune fut un village-frontière avec l'Allemagne entre 1871 et 1914.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge de Thil a fach partida de la anciana província del Barrois.
Le village de Thil a fait partie de l'ancienne province du Barrois.


text:
-56
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -56 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Egipte[modificar | modificar la font]
Assassinat de Seleucos VII qu'èra lo marit de Berenitz IV. Sa frema foguèt probablament a l'origina de sa mòrt e se maridèt dins lo corrent de l'annada amb Arqueloas de Comana qu'èra grand prèire de Bellona.


text:
Valira
La Valira (sovent nomenada amb article masculin: lo Valira) es un riu pirenenc, afluent del Segre per la drecha e que vertèbra l'idrologia d'Andòrra. La granda part del país i drena, a l'excepcion de la solana d'Andòrra que se tròba al vessant d'Arièja. La Valira nais al circ dels Pessons, dins la parròquia d'Encamp (Andòrra), e desboca al Segre mai aval de la Seu d'Urgèl (Aut Urgèl).
La Valira a una forma de Y. Los braces superiors son la Valira d'Ordino (dicha tanben de la Massana, del Nòrd o ribièra d'Ordino) e la Valira d'Encamp (dicha tanben d'Orient, de Canillo o de Soldeu). Se jonhon a Escaldes-Engordany.
Un dels afluents del Valira es lo riu Runer que fa de limit natural entre Andòrra e l'Aut Urgèl.


text:
Palau de la Música Catalana
Lo Palais de la Musica Catalana, en catalan lo Palau de la Música Catalana es una sala de concèrt situada dins lo quartièr de Sant Pèire de Barcelona (Barri de Sant Pere). Es l'òbra de Lluís Domènech i Montaner, un dels principals representants del modernisme catalan. Las òbras se faguèron de 1905 a 1908 e utilizèron d'estructuras novèlas coma los novèls perfils laminaris: s'agís d'una estructura metallica centrala estabilizada per de contrafòrts e de vòltas d'inspiracion gotica. L'arquitècte fa una innovacion amb l'utilizacion de faciadas ridèls e fòrça tecnicas artisticas: esculturas, mosaïcas, veirals e ferretariá.
L'edifici es una comanda de l'associacion « l'Orféo Catalan » que ne volguèt far son sèti social. Coma per la construccion del Liceu seissanta ans abans, l'argent venguèt per soscripcion: industrials, financièrs, notables e amators de musica financièron la construccion.
La vocacion primièra de la sala èra de recebre de concèrts de corala, de musica sinfonica e de recitals. Es utilizada uèi per totes tipes de musicas, classica o modèrne.
Lo Palais de la Musica Catalana, coma l'Espital de Sant Pau de Barcelona, foguèron inscriches ensems sus la lista del Patrimòni Mondial de l'Umanitat en 1997.
Somari
- 1 Lo projècte
- 2 Inauguracion
- 3 Dictaturas
- 4 Eveniments del Palais
- 5 Camin cap a la normalitat
- 6 Periòde contemporanèu
- 7 Bastiment
- 8 Istòria artistica
- 9 Nòtas e referéncias
Lo projècte[modificar | modificar la font]
Lo projècte comencèt en octobre de 1904, quand l'Orféo Catalan comandèt a l'arquitècte Lluís Domènech i Montaner de construire un edifici per abrigar son sèti social[1]. Lo projècte èra estat de per abans validat per l'assemblada del 31 de mai de 1904 e son president Joaquim Cabot. L'associacion aquerís lo meteis an los 1 350,75 m2 de las clastras del convent de Sant Francés per 240 332,60 pessetas.
Las òbras comencèron per la pausa de la primièra pèira lo 23 d'abril de 1905. Foguèron finançadas per un prèst de 600 000 pessetas jos forma d'obligacions al portaire, en doas serias de 500 e 1000 pessetas d'un rapòrt annadièr de 4 %[2].
La causida de l'arquitècte se faguèt pas per azard. A l'epòca Domènech i Montaner ja èra un personatge important de Catalonha, per sas activitats politicas e culturalas. Coma arquitècte realizèt l'editorial Montaner i Simon[3] que uèi abriga la fondacion Tapies, l'edifici escaissat castèl dels tres dragons e d'autres bastiments[4]. Foguèt tanben president dels Jòcs Florals e de l'Acadèmia de las Letras. Mas subretot, per sas presas de posicions al dintre de la Lliga de Catalunya[5] e son ròtle de primièr president de l’Unió Catalanista[6], èra una figura politica clau del catalanisme de la fin del sègle XIX[7].
Inauguracion[modificar | modificar la font]
Aprèp tres ans d'òbras, lo Palais foguèt inaugurat lo 9 de febrièr de 1908}}[8]. L'edifici recebèt lo prèmi d'un concors artistic annadièr organizat per la vila coma « melhor edifici de l'an » amb la mencion seguenta:
-
- « Foguèt relativament facila la tasca fisada a aquel jurat, perque, entre los edificis acabats durant l'an 1908, un d'aqueles s'impausèt, naturalament e sens esitacion, sus totes los autres. Lo supèrb edifici de l'Orfeó Català remplís plenament la primièra condicion per ganhar lo prèmi del Concors, perque se pòt dire segurament que, d'esperel, embelís pas solament lo luòc ont es plaçat, mas que irràdia l'environament artistic, l'animacion e la beutat a tot son quartièr... ».
L'auditorium es concebut pels concèrts de musica instrumentala e los recitals de musica vocala[9]. Pasmens, fòrça eveniments culturals se faguèron dedins: òbras de teatre, debats politic, e plan segur, de concèrts de musicas de totes repertòris: musica escricha, jazz, musica populara.
L'acostica de l'auditorium es plan remarcabla per la musica corala e la musica de cambra. Pels ensembles sinfonics grands, la sala presenta de pècas dins las zonas nautas. Los interprètes e caps d'orquestras mai grands del sègle XX joguèron dins aquela sala, çò que ne fa un vertadièr santuari de la musica en Catalonha e una referéncia dins lo domeni artistic internacional.
Dictaturas[modificar | modificar la font]
Pendent tota son istòria, lo Palais foguèt lo luòc ont la causa d’eveniments sens relacion amb la musica. La vida politica catalana fa de l'edifici un simbòl que demòra uèi encara. D'entre aqueles eveniments las assembladas de Solidaritat Catalana, la tancadura del Palais sus òrdre de Miguel Primo de Rivera del 24 de junh de 1925 al 13 d'octobre de 1925 seguís l'ispanizacion del nom e de la supression del tèrme « catalana »[10].
Malgrat de concèrts a l'Espanha fascista[11], de representacions de militars russes tsaristas[12] o un còr de las jovenças itlerianas en 1943, lo Palais torna trobar pauc a pauc un semblant de normalitat, e la vida musicala s'i desvolopa. Lo 9 de novembre de 1940 Joaquín Rodrigo jòga son concerto d'Aranjuez e lo 31 de març de 1944 Edouard Toldrà jòga pel primièr còp amb l'Orquèstra Municipala de Barcelona[13], l'actuala orquèstra sinfonica e nacionala de Catalonha. Fins a la dubertura de l’auditori en 1999, lo Palais demòra la principala sala d'espectacle de l'orquèstra.
L'Orféo Catalan renasquèt en 1946 jos la direccion de Lluis Maria Millet, filh del fondator. Interpretèt lo Requiem de Mozart[14].
Eveniments del Palais[modificar | modificar la font]
Los eveniments del Palais[15] es lo nom donat als eveniments e arrestacions que seguèron la visita de Francisco Franco en Catalonha. Lo 19 de mai de 1960, pel centenari de la naissença de Joan Maragall, de concèrts e celebracions foguèron organizats al Palais de la Musica en preséncia de ministres de Franco. L'enebiment per la dictatura franquista de cantar lo cant de la senyera foguèt trasgressat en preséncia de quatre ministres. Una partida del public s'aucèt, e comencèt de cantar e gètan de tractes imprimits amb las paraulas als representants de l'estat espanhòl[16].
Fòrça arrestacions seguèron l'eveniment. Alara qu'èra pas present suls luòcs, lo futur president de la Generalitat de Catalonha, Jordi Pujol foguèt pres e somés a un conselh de guèrra. Condemnat a sèt ans de prison, ne faguèt que trenta meses[17],[18]. Fins a 1967, l'interpretacion del cant de la senyera demorèt illegala.
Camin cap a la normalitat[modificar | modificar la font]
Lo Palais tornèt trobar pauc a pauc un foncionament normal malgrat de problèmas politics totjorn presents. Pasmens que la falanja i remembrèt sa fondacion, aquel periòde tanben se faguèt de representacion de pèças de teatre en catalan, la signatura de novèls partenariats amb de productors de musica classica, de jazz e de la nova cançon[19].
A la fin dels ans 1960 la programacion artistica se fa pus libra. Lo cant de la senyera es jogat pel centenari de Lluis Millet lo 18 d'abril de 1967. Lo Palais de la Musica Catalana es declarat Monument Nacional espanhòl en 1971, çò que permetèt de far d'agrandiments e de restauracions[20]. Foguèron conduitas per Joan Bassegoda e Jordi Vilardaga. Los grands interprètes tornan pauc a pauc.
Periòde contemporanèu[modificar | modificar la font]
Pendent los ans 1980, fòrça cambiaments se faguèron. D'un punt de vista juridic lo Consorci del Palau de la Música Catalana foguèt creat. Assòcia l'associacion d'origina e d'autres actors coma la vila de Barcelona, la Generalitat de Catalonha e lo Ministèri de la Cultura espanhòl. L'Orféo Catalan es majoritari dins aquela estructura e consèrva la proprietat dels luòcs.
Dins son arquitectura, lo Palais foguèt modificat segon los dessenhs d'Òscar Tusquets i Guillén (prèmi FAD en 1989). Los trabalhs durèron sèt ans. Luis Domènech i Girbau, felen del primièr arquitècte del Palais e el meteis arquitècte, escriguèt sus aquelas transformacions:
-
- « La reabilitacion de la sala e accèsses, la construccion d'un nòu edifici annèxe pels servicis (...) donèron per resultat una òbra coerenta e creativa, perfèitament al jorn per çò que tòca a la seguretat e lo quasèrn de cargas pel confòrt e l'acostica, seguent l'esperit innovant radical e aimador del detalh que Domènech i Montaner auriá desirat[21] »
La Fundació Orfeó Català-Palau de la Música foguèt creada pel centenar de l'Orféo Catalan, en 1990[22], per permetre un finançament pel privat d'una partida de las activitats del Palais. Fa pauc, aquela institucion foguèt mesa en causa per de destornaments de ben socials per la via de son director. Entre 25 e 31 milions d'èuros destinats a l’Orféo Catalan e a la fondacion auràn disparegut[23].
Bastiment[modificar | modificar la font]
Luòc[modificar | modificar la font]
Lo Palais es situat dins la carrièra de Sant Francés de Paula e pendent sa construccion, tòca la glèisa omonima. Aprèp la destruccion del bastiment religiós pendent la guèrra civila, un edifici sens importància se tornèt bastir sus las roïnas avant d'èsser demolit encara. La carrièra estrecha del quartièr de la Ribera venguèt alara una plaça.
Concepcion[modificar | modificar la font]
Dins lo quadre del movement nacionalista que caracteriza Euròpa e Catalonha dempuèi lo començament del sègle XX, los mecenas — de rics barceloneses — demandan a l'arquitècte de metre en abans l'avantgardisme catalan per mejan d'aquel edifici e de ne far un simbòl nacional. Montaner faguèt apèl a una granda varietat d'artesans e de fabricants per decorar lo Palais de fòrça mosaïcas e esculturas. Qualques unas d'aquelas decoracions an un caractèr nacionalista fòrt.
L'arquitectura del Palais es representativa del modernisme catalan per l'usatge de las corbas que dominan sus las linhas drechas, per la preferéncia acordada a las formas dinamicas sus las formas estaticas, e per fòrça motius florals e organics utilizats. A la diferéncia d'autres edificis construits dins lo meteis estil, la concepcion del Palais es prigondament racionala.
L'aspècte foncional es pres en compte fondamentalament, l'òbra utiliza los materials mai modèrnes de son epòca e las tecnologias pus avançada del començament del sègle XX, coma lo fustatge d'acièr. Mai important encara, l'estructura de facíadas ridèls foguèt utilizada pel primièr còp per Montaner.
Arquitectura[modificar | modificar la font]
Domènech i Montaner foguèt fòrça original dins la concepcion del Palais. Utiliza una estructura metallica novèla per liberar de grands espacis tancats per de veire[24]. L'utilizacion d'un pati intermèdi entre l'edifici e la glèisa que tòca permet la dintrada de lutz d'un biais unifòrme e simetric dins la sala de concèrt. E la causida de construire la scèna al primièr estatge permet un esclairatge natural pel plafon e de liberar l'espaci del planpè pels burèus de l'Orféo Catalan. L'accès a la sala de concèrt se fa dempuèi lo planpè per un escalièr organizat en seccions. Son agençament compensa la montada necessària d'un estatge per accedir a la sala. Aquelas diferents aspèctes de l'arquitectura ne faguèron una realizacion de granda qualitat, e permetèron a una lutz naturala e uniforma d'esclairar la sala pendent tota la jornada[25].
Domènech i Montaner integrèt abondosament las arts aplicadas dins son edifici[26]. A l'exterior, la decoracion es facha amb d'esculturas fasent referéncia al monde de la musica e d'elements d'arquitectura de caractèrs modernistas e barròcs. Dedins, l'arquitècte combina magistralament los divèrses materials de construccion amb ceramicas e veires. Las grasas e la scèna forman un ensemble armoniós se mesclant l'un amb l'autre. La scèna es dominada per la tudelariá de l'òrgue que tanben servís d'element decoratiu. La dubertura de la scèna es decorada d'esculturas espectaclosas combinant las allegorias de la musica classica e portalièra: a drecha, un bust de Ludwig van Beethoven sus una colomna dorica, d'ont sortís la cavalgada de las Walkyries; a esquèrra, un al pè d'un sause de las brancas d'ont apareis lo bust de Josep Anselm Clavé, autor de la cançon las flors de mai qu'inspirèt aquel ensemble.
Pendent la renovacion del Palais jos la direccion d'Oscar Tusquets e de Carles Díaz, un novèl bastiment de sièis estatges li es apondut. Aquel edifici servís de vestiari, d'archius, de bibliotèca e de sala de reünion. Dona sus l'espaci daissat libre per la demoliment de la glèisa de Sant Francés de Paula. La segonda fasa del trabalh permetèt de renovar l'interior del Palais, de realizar un novèl agrandiment de la sala d'espectacle, e dubrir un restaurant[27].
Faciada laterala[modificar | modificar la font]
La faciada laterala es situada sus la carrièra de Sant Pèire al canton amb la carrièra Amadeu Vives. Èra fins a 1989 l'unic accès al Palais. Se termina pel grop d'esculturas la cançon populara catalana de l'artista Miquel Blay. Sus la mitat superiora i a una escultura de sant Jòrdi. Un visatge de femna es installat a la mitat de la faciada coma una figura de proa: es una allegoria de la musica. A sos costats de personatges representan de marins, agricultors, la vielhesa e l'enfança. Coma o indica una inscripcion a son pè, l'escultura foguèt finançada pel Marqués de Castellbell qu'assistiguèt a l'inauguracion de l'òbra lo 8 de setembre de 1909. La complexitat de la faciada a l'esquina doas carrièras rend dificila l'apreciacion globala de l'ensemble.
Los autres elements importants d'aquela faciada son los arcs amb lors grandas colomnas de bricas rojas e decoradas de ceramicas. A l'interior d'aquelas colomnas se trapan los portanèls d'origina. Un balcon fa lo torn de la façade au premier étage. Il relie quatorze colonnes groupées par deux e cobèrtas de mosaïcas de motius variats. Al segond estatge, de bustes de musicians ornan de colomnas. Es l'òbra d'Eusebi Arnau. I a d'esquèrra a drecha: Palestrina, Bach, Beethoven e, aprèp lo grope d'escultura d'angle, lo bust de Wagner sus la carrièra Amadeu Vives.
Lo grand fronton de mosaïca es signat Lluís Brú que 14 personas bastiguèron[28]. Es bastit sus la partida superiora de la faciada e pòrta lo senhal de l'Orféo Catalan. Al centre una reina presidís una fèsta. Es una scèna inspirada de la pèça de Joan Alcover Maspons, la Balanguera sus una musica d'Amadeu Vives, una de las pèças que l'Orféo Catalan jòga mai[29].
Faciada principala[modificar | modificar la font]
Dempuèi 1989, la faciada que dona carrièra del palai de la musica servís de dintrada principala al Palais. S'accedís per una esplanada.
La faciada realizada per Domènech i Montaner suspren per sa construccion. Foguèt ricament decorada dempuèi los primièrs trabalh. Mas, sul luòc de l'actuala carrièra s'auçava la glèisa de Sant Francés de Paula que mascava tota aquela partida del Palais. L'arquitècte bastiguèt doncas un pati de 3 mètres de larg sufisent per fae dintrar la lutz dins la sala d'espectacle — l'esplanada actuala — mas calguèt esperar lo demoliment de la glèisa per que se pòsca aprofeitar de l'arquitectura d'aquela partida de l'edifici.
La faciada principala es bastida amb granda varietat de materials e de concèptes. Utiliza de bricas rojas, de rampas de ferretariá, de cornichas e de capitèls escultats. E, coma dins lo rèsta de l'edifici, las fenèstras son fachas de veirals colorats.
En regardant aquela faciada, i a drecha lo bastiment de servici, concebut pels arquitèctes Òscar Tusquets, Lluís Clotet e Carles Díaz entre 1980 e 2000. L'edifici a la forma d'una torre que sa basa escultada fa pensar a un grand palmièr. Es per aquel edifici que se fa la dintrada dels artistas. A esquèrra i a installée l'escultura dedicada à Lluís Millet. Es un bronze signat Jassans de 1991. Un restaurant es situat a la dintrada del Palais darrièr los grands veirals. L'extremitat esquèrra d'aquela faciada es formada per una rotonda de bricas rojas. Es suportada per un tronc escultat d'un bas relèu coma un arbre gigant.
La partida centrala de la faciada es tota cobèrta per de panèls de veire transparents e recents. Son marcats Palau de la Música Catalana al nivèl de la dintrada.
Interior[modificar | modificar la font]
De malons de Valéncia, de pèças de ceramicas motladas e de mosaïcas cobrisson tot lo bastiment. Demandèron l'intervencion de diferents mestièrs, artesans e fabricants, pendent la construccion del Palais. La granda partida de las mosaïcas dels murs e dels troncs de las colomnas interioras e exterioras. Es lo trabalh de Lluís Bru.
Vestibul[modificar | modificar la font]
En entrant per l'anciana pòrta de la carrièra de Sant Pèire, se pòt veire dos grands escalièrs que montan al primièr estatge. Lo plafon del vestibul es decorat amb de motladuras de ceramicas esmaltadas que son dispausadas en flors. Los escalièrs en marbre son coronats de grands lumenièrs sus de colomnas. La rampa dels escalièrs es de pèira finament trabalhada e es portada per de balustres de veire jaune transparent. Se tremina per una bola de ceramica decorada amb de flors sul modèl dels motius del plafon. Aquela dintrada inspirèt l'escrivan Robert Hughes:
-
- « Jamai se bastirà autra causa de semblable a Barcelona, que siá del punt de vista de l'audàcia conceptuala, de l'esclat formal, del simbolisme o dels efèits decoratius[30] »
Uèi, los visitors dintran en general dins lo Palais pel fogal, creat en 1989 per la renovacion de Tusquets e Díaz, dins l'ancian sèti de l'Orféo Catalan. L'espaci del fogal es pus sòbriament decorat que lo rèsta del Palais, sas vòltas de bricas son ornadas de flors en esmalt verd, ròse e jaune. A costat, entre los pilars massís de brica i a un bar. Es esclairat dempuèi lo fons per de veirals suspenduts al plafon. Un cube de veire dins lo vestibul pòrta lo signe de l'Orféo Catalan brodat dins lo teissut segon l'estil modernista.
La sala Lluís Millet[modificar | modificar la font]
La sala Lluís Millet situada al primièr estatge abans la sala de concèrt es nomenada en omenatge al cap d'orquèstra e fondador de l'Orféo Catalan. Es concebuda coma una sala d'espèra o de repaus esclairada per un impausant luminièr modernista de fèr. Domènech i Montaner s'impliquèt personalament a la realizacion d'aquel luminièr e, amb un grand mestritge teoric, donèt de vertadièras leiçons als artesans fabres pendent los trabalh del Palais[31]. La sala es decorada amb de bustes de musicians (Lluís Millet, Amadeu Vives, Pau Casals, Eduard Toldrà, Just Cabot et Rosa Sabater) e de quadres modernistas pintats per Joan Brull i Vinyoles que representan de personatges femenins.
L'usatge de veirals a de fins decorativas es abitual dins l'estil modernista. Domènech i Montaner las utiliza dins totes sos edificis. Pasmens, dins lo quadre del Palais de la Musica, aqueles an tanben un ròtle arquitectural que demandèt una simbiòsi parfeita entre l'arquitècte e lo veiralièr Antoni Rigalt i Blanch.
Las pòrtas de veire son fachas de veirals amb de tèmas florals. Es tanben lo cas de la longa fenèstra que separa aquela sala de la terrassa. Aquela es facha de veires transparents dins las partidas nautas e de veires colorats amb de motius florals dins las partidas bassas. Sul veire transparent corrís una frisa. Los veirals imitan las mosaïcas. Sus la terrassa se trapa de colomnas que donan sus la carrièra de Sant Pèire. Son decoradas amb de mosaïcas de ceramica.
Sala de concèrts[modificar | modificar la font]
L'accès a la sala de concèrt dempuèi lo primièr estatge produtz un grand efèit teatral. Se passa de l'espaci escur dels corredors a una explosion de luses e de colors donada a la sala pels veirals. De cada costat, los dos balcons de sètges son organizats en plans, las colomnas son decoradas amb de mosaïcas coloradas, e los plafons amb de ròsas rojas e blancas de ceramica. Al fons del segond balcon, las colomnas sostenon de cada costat d'arcs en ogivas. S'acaban per de mosaïcas en semicercle que representan de coas de pavon.
Los veirals son utilizats per diferenciar los espacis de la sala en apond dels elements bastits. La granda cortina de veire de la sala de concèrt assegura una de las foncions principalas en tamisant la lutz exteriora. Aquel ensemble de veiral mai important per sa talha e luminositat es installat sus doas fenèstras de las parets laterals e separats de cada costat per quatre colomnas de cinc veirals formats de grands ensembles de placas de veire opac sus una faciada ligats de plomb. Aquelas son ròses e representan de tòrcas de fuèlhas e flors que passan d'una fenèstra cap a l'autra enlaçant de motius eraldics: l'escut de Catalonha e la crotz de sant Jòrdi. Dins las partidas nautas, a costat dels arcs d'estil Tudor, se pòt veire una franja de vitras exagonalas de tons òcras clars e grises coma una mosaïca. Al primièr estatge, se vei encara las tòrcas de flors ligadas amb de veire blau. Dins los balcons los motius son de veire ròse amb una frisa florala sus la partida superiora.
Al centre del plafon, la copòla de veiral es de Antoni Rigalt i Blanch. Es esclairada per la lutz naturala e es equipada d'un esclairatge electric per las nuèches. Es constituida al centre se forma de esfèras inversadas representant un grand solelh aur e òcra. Las colors se degradan pauc a pauc cap al blanc e blau clar — color del cèl — abans de dessenhar de bustes de femnas. Los primièrs ranc de bustes es dins los blaus clar e malva, lo segond de color blava escur e verd clar. Los visatges son grises amb un diadèma ornat amb de colors mai vivas. La lutz que resulta de la fusion de las tintas dauradas del plafon amb lo ròse de las fenèstras lateralas dona a la sala una clartat unica et misteriosa.
En dessús dels balcons i a doas esculturas de Pegàs d'Eusebi Arnau que figuran lo poder ascensional de la musica.
La sala a una capacitat de 2049 personas distribuidas atal:
- Pertèrra : 688 ;
- Primièr balcon : 321 ;
- Segond balcon : 910 ;
- Galariás de l'òrgue : 82 ;
- Plaças reservadas : 48.
Scèna[modificar | modificar la font]
La scèna mesura onze mètres de larg. A la dintrada se trapa lo grope d'esculturas començadas per Diego Massana Majò e continuadas per Pau Gargallo. Il représente à droite le buste de Beethoven acostada de doas colomnas doricas jos la cavalgada de las Walkyries. Es un omenatge a la musica de Wagner fòrça apreciada dins la Barcelona del començament del sègle XX[32]. La representacion de la musica catalana es a esquèrra. I a lo bust de Josep Anselm Clavé jos un grand arbre qu'a son pè se trapa un grope de cantaires.
La scèna est un emicicle al fons d'ont se tròba dètz uèit musas modernistas. Los troncs e los visatges son escultats de relèu, alara que las basas dels còrses son de mosaïcas de coloradas, de tal biais da l'illusion que sortisson del paret en balhant. Las musas son d'Eusebi Arnau e las faudas de ceramica de Mario Maragliano e Lluís Bru. Cada musa a son instrument pròpri. Lo fons es fach de malons rogencs irregulars d'ont se destacan las pòrtas dels artistas. Al centre de la scèna, entre las musas, i a lo signe de l'Orfeó Català dessenhat per Antoni Maria Gallissà. Es entornat de simbòls medievals sus fons blau, totjorn fachs de mosaïcas.
-
-
Pegàs al començament del segond balcon.
-
-
Òrgue[modificar | modificar la font]
La companhia E.F. Walcker & Cie de Ludwigsburg faguèt en 1908 l'òrgue del Palais de la Musica. Lo primièr concèrt d'òrgue se donèt lo meteis an per Alfred Sittard, organista de la catedrala de Drèsda. L'òrgue foguèt restaurat en 2003.
Pichon Palais[modificar | modificar la font]
Concebut per l'arquitècte Òscar Tusquets, lo novèl edifici bastit a costat de dintrada de la carrièra de Sant Pèira mesura onze mètres de long. Foguèt inaugurat lo 22 d'abril de 2004. La sala de teatre conten fins a 538 personas e a una acostica excellenta per la musica de cambra.[33]
En 2007, lo pichon palais foguèt un dels cinc projèctes primats al concors europèu Uli Awards For Excellence per sas qualitats conceptualas e arquitecturalas[34]
Bibliotèca[modificar | modificar la font]
La bibliotèca del Palais de la Musica foguèt començada amb la colleccion de l'Orféo Catalan en 1891. Compta divèrs libres e manuscrits del sègle VI, una granda quantitat de volums de tèmas musicals. I a tanben las particions de totas las òbras jogadas al Palais dempuèi sa fondacion.
Istòria artistica[modificar | modificar la font]
L'istòria del Palais de la Musica es rica. Los interprètes mai grands, orquèstras e caps d'orquèstra i joguèron. De 1920 a 1936, l'orquèstra Pau Casals trabalhèt al Palais. Dirigiguèron entre autres per Pau Casals, Richard Strauss, Vincent d'Indy, Igor Stravinsky, Arnold Schönberg, Anton Webern, Arthur Honegger, Manuel de Falla e Eugène Ysaÿe. L'Orquèstra Sinfonica de Barcelona i èra residenta fins a que ajan a l'auditori en 1999.
Fòrça espectacles populars foguèron donats al Palais de la Musica. Venguèt lo teatre emblematic pels cantaires catalans de la Nòva Cançon per qui cantar dins aquel edifici èra une consecracion. Se compta per exemple: Raimon, Joan Manuel Serrat, Maria del Mar Bonet e Lluís Llach.
Aquela scèna tanben servissiá per de representacions de pèças de teatre. Coma principala sala de concèrt dins la vila al sègle XX, lo Palais de la Musica foguèt lo luòc ont se creèt fòrça òbras musicalas que Goyescas (Granados), lo Concerto a la memòria d'un àngel (Alban Berg) e lo Concerto d'Aranjuez (Joaquín Rodrigo).
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Commons:Category:Palau de la Música Catalana
- (ca) (es) (en) site del Palais de la Musica
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (es)Josep L. Roig Historia de Barcelona 1995 Ed. Primera Plana ISBN=84-8130-039-X
- ↑ (ca)Orfeó Català, Memòria Orfeó Català 1904
- ↑ (ca)Cararach| Joan Rafael Anton Vargas Ortiz, El Palau de la Música Catalana, Sinfonia d'un segle, 2007, Barcelona, ed: Edicions 62, ISBN=978-84-297-6037-8
- ↑ id "Cararach"
- ↑ id "Cararach"
- ↑ id "Cararach"
- ↑ id "Cararach"
- ↑ id "Cararach"
- ↑ id "Cararach"
- ↑ id "Cararach"
- ↑ id "Cararach"
- ↑ id "Cararach"
- ↑ id "Cararach"
- ↑ id "Cararach"
- ↑ (ca) Joan Crexell, Els fets del Palau i el Consell de Guerra a Jordi Pujol, ed:la Magrana, 1982, Barcelona, ISBN=8474100933
- ↑ id: Crexell
- ↑ id: Crexell
- ↑ (ca)Els Fets del Palau, cinquanta anys després
- ↑ id "Cararach"
- ↑ id "Cararach"
- ↑ (ca)Lluís Fomènech i Girbau, L'arquitectura del Palau, 2000, Barcelona, ed:Lunwerg Editores, ISBN=978-84-7782-715-3
- ↑ (ca)L'Orfeó Català i la Fundació Orfeó Català-Palau de la Música
- ↑ (es)La auditoría del Palau de la Música eleva el desvío de fondos a entre 25 y 31 millones
- ↑ (ca)Grencic: La Gran Enciclopèdia en català, Barcelona, ISBN=84-297-5443-1
- ↑ id Grencic
- ↑ id Grencic
- ↑ id "Cararach"
- ↑ (ca)Lluís Permanyer, in [1], La Vanguardia 19/04/1987
- ↑ (ca) Oriol Pi de Canamyes, Cases modernistes de Catalunya, 1992, ed:Edicions 62, ISBN= 84-297-3607-7
- ↑ {{Robert Hughes, Barcelona, 1996, ed:Galaxia Gutemberg, ISBN=84-8109-082-4
- ↑ (ca)Josep Garrut, Modernisme a Catalunya: Decoració, 1982, Barcelona, ed:Edicions de Nou Art Thor ISBN=84-7327-052-5
- ↑ (ca)Associació Wagneriana de Barcelona
- ↑ (ca)Planta del Petit Palau
- ↑ (en)Europa press


text:
Tunèl
Un tunèl es una òbra sosterranha de caractèr linear, que son objècte es la comunicacion entre dos punts, per realizar lo transpòrt de personas, materials e mai. Normalament es artificial.
Un tunèl pòt servir als pedons o ciclistas, mas subretot servís per far passar la circulacion, de las automobilas, dels trens o per un canal. De còps que i a son d'aqüeductes, construits pel transpòrt de l'aiga (per la consomacion, pel porgiment idroelectric o per l'assaniment). Tanben i a de tunèls per los servicis de telecomunicacions. Existisson de tunèls pel passatge d'unas espècias animalas. Pòt tanben connectar de zònas en conflicte o aver un caractèr estrategic, servissent entre autres de refugi. Dins las grandas vilas lo transpòrt se realiza per mejan d'un malhum de tunèls ont circula lo mètro.
Somari
Estudis geotecnics[modificar | modificar la font]
Es essencial que tot projècte de tunèl comence amb un estudi sus las condicions del terren. Los resultats de l'estudi permetràn de saber quins son los espleches e metòdes d'excavament e de sostenement per lo realizar, e atal permetràn de reduire los risques d'encontrar de condicions imprevistas. Los primièrs estudis son los alinhaments orizontals e verticals optimizats per profeitar de las melhoras condicions del terren.
De còps que i a, los estudis convencionals donan pas sufisentament d'informacion, per exemple quand existisson de grands jaces de ròcs, o discontunhas coma falhas o sisas de terren pus mòl coma argilas o limons. Per abordar aqueles problèmas se pòt construir una tudèla pilòta, o un desviament que demòra parallèl al principal. Aquela tudèla se fa d'un tal biais qu'es mai facil a sostenir quand arriban de condicions imprevistas e se poirà incorporar dins lo tunèl final. Alternativament tanben se pòt realizar de pichons poses orizontals davant lo tunèl per conéisser las condicions de l'excavament.
Construccion[modificar | modificar la font]
Los tunèls se bastisson en excavant lo terren, manualament o amb de maquinas. Los sistèmas abituals d'excavament sosterranh son mecanics, per explosions e manual:
Trencada cobèrta[modificar | modificar la font]
La construccion d'una trencada cobèrta es pro simpla e se pòt aplicar als tunèls pauc prigonds. Un valat es excavat puèi cobèrt. Pòt èsser necessari d'utilizar de procèssus permetent d'assegurar l'estabilitat de las ribas de l'excavament pendent los trabalhs : clavatge de las parets, o parets provisòrias.
Los tunèls pauc prigonds son sovent de trencadas cobèrtas, alara que los tunèls prigonds son excavats, sovent amb çò que se nomena una tuneladoira. Per las prigondors intermediàrias, ambedós metòdes se pòdon utilizar.
Es aquel metòde de construccion descrich per Diodòr de Sicília per realizar lo tunèl de Babilònia: la reina Semiramis destornèt lo cors d'Eufrates e realizèt lo tunèl dins son lièch amb de parets en bricas cobèrtas d'asfalte, puèi, un còp lo tunèl acabat, Eufrates tornèt èsser restablit dins son lièch natural.
Tuneladoira[modificar | modificar la font]
Las maquinas tuneladoiras e los sistèmas associats per recular e avançar fan que la progression de l'excavament es pus automatizada. Existís una granda varietat de tuneladoiras en foncion de las condicions de mesa en òbra, dempuèi de ròca densa fins al sòl desintegrat e saturat d'aiga. Qualques tipes de tuneladoiras son d'escuts, de taupas, dobles escuts... Las pus grandas tuneladoiras jamai construchas son aquelas utilizadas dins lo "Tunnel Groeene Hart" en Olanda amb un diamètre de 14,87 mètres[1] o las maquinas utilizadas per l'Autopista de Madrid M-30 que mesura 15 mètres de diamètre[2], e pels tunèls Chong Ming en Shanghai, China. Lo recòrd es aquela utilizada per excavar los tunèls de Basa de San Gotard en Soïssa de 19 mètres.
Novèl metòde austriac[modificar | modificar la font]
Lo nòu metòde austriac se desvolopèt dins los ans 1960. L'excavament se realiza en doas fasas, en primièr se realiza l'excavament superior e aprèp se retira lo terren que demòra en dejós e al costat del tunèl. Lo metòde se basa en l'utilizacion de la tension geologica del massís rocós a l'entorn per que lo tunèl s'estabilize d'esperel per mejan de l'efèit d'arc. Per capitar se basa sus las mesuras geotecnicas per traçar una seccion optimala. L'excavament es sul còp aparat amb una sisa prima de beton projectat. Aquela crèa un anèl de descarga natural que minimiza la deformacion de la ròca.
Mercé a un contraròtle exclusiu, lo metòde es fòrça flexible, quitament en condicions geomecanicas imprevistas de la consisténcia de la ròca pendent lo trabalh d'excavament.
Fonçatge[3] o Buta tudèla[modificar | modificar la font]
En anglés nomenat Pipe jacking. Aquel metòde consistís a empusar la tudèla per mejan de crics idraulics dins lo terren. S'utiliza quand existisson d'estructuras en dessús que se vòl pas damatjar coma vias de tren o carrièras.
Tecnologia sens trencada[modificar | modificar la font]
Las tecnologicas sens trencada (de l'anglés Trenchless technology) se basan sus una seria de metòdes que permeton l'installacion o reparacion de tudèlas de pichon diamètre (mens de 3 mètres) sens excavament d'una trencada. L'objectiu principal desaveni es lo còst elevat d'aquela tecnologia.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Pòt servir per:
- La comunicacion dels nivèls d'extraccion dins l'expleitacion de las minas sosterranhas.
- L'extraccion del material de la mina seguissent una sisa, filon o vena mineralizada.
- Lo transit de petons o ciclistas, dels veïculs de motor, pels trafec ferroviari, en particular, fòrça sistèmas de transpòrt metropolitan, foguèron bastits pels malhums de tunèls ferroviaris.
- Unir de bacins idrografics vesins, per transportar d'aiga (per la consumacion, per las centralas idroelectricas o coma assaniment), mejans de canals idroloics, o per traversar d'elevacions topograficas importantas.
- Conduire d'autres servicis coma cables de comunicacions, tudèlas, etc.
- Far mai aisit lo transpòrt de materials o produits.
Causida entre tunèl e pont[modificar | modificar la font]
Per conduire aiga, un tunèl es normalament pus car qu'un pont. D'imperatius de navigacion pòdon limitar la construccion de ponts que lo pilars poirián copar los canals de navigacion necessitant atal un tunèl. Los ponts sovent demandan l'ocupacion d'una granda superficia, fòrça pus granda qu'aquela utilizada pels tunèls. Dins las vilas ont lo prètz del sòl es elevat coma Manhattan o Hong Kong aquò es lo factor principal en favor del tunèl. Boston procediguèt al remplaçament de son malhum de rotas en superficia per un sistèma de tunèls per aumentar la capacitat del trafec, l'oscultar, aumentar lo terren util e melhorar la mobilitat e l'estetica de la vila en respècte de son front maritim. En 1934 lo tunèl de Queensway Road jol riu Mersey a Liverpool foguèt causit a la plaça d'un pont massís per diferentas rasons, coma rasons estrategicas perque un avion poiriá destruire lo pont en temps de guèrra. E mai lo mantenement d'un pont tan grand seriá estat pus costós qu'aquel d'un tunèl. D'autras rasons pòdon èsser de dificultats tecnicas coma de prendre en compte las mareias, las condicions meteorologicas extrèmas o la navigacion pendent la construccion, de rasons esteticas (preservar lo païsatge existissent) o paur dels possibles problèmas coma accidents o fuòc. Pòt encara existir de mesclas entre ponts e tunèl coma lo Pont de Oresund.
Tunèls remarcables[modificar | modificar la font]
- Lo pus long tunèl del monde, lo tunèl de basa de Sant Gotard acaba d'èsser bastit jol massís de Sant Gotard en Soïssa entre Ersfeld e Bodio : long de 57 km, compòrta doas conduitas parallèlas: la primièra acabada lo 15 d'octobre de 2010, la segonda s'acabarà a la prima de 2011. Lo tunèl dintrarà en foncion en 2017, religarà Zuric a Milan en 2 h 40 pels trens de passatgièrs ont poiràn rotlar a 250 km/h; los trens de merças a 160 km/h.
- Lo pus long tunèl ferroviari del monde uèi ara en foncion es lo tunèl de Seikan, tunèl sosmarin de 53,850 km que religa las illas de Honshū e de Hokkaidō al Japon.
- Lo tunèl jos la Marga fa 50,450 km.
- Lo tunèl de Lötschberg en Soïssa fa 34,6 km.
- Lo tunèl de Guadarrama en Espanha fa 28,4 km.
- Le tunèl de Lærdal a l'oèst de Norvègia, entre Lærdal e Aurland, es lo pus long tunèl rotièr del monde (24,5 km).
- Lo Tunèl de Hsuehshan es lo pus long tunèl rotièr d'Asia amb 12,90 km.
- En Finlàndia, l'Aqüeducte de Päijänne es lo pus long tunèl cavat dins la ròca al monde. Sos 120 quilomètres de long provesisson la capitala Helsinki en aiga potabla.
- Curiositat, los tunèls del CERN (Centre Europèu de Recèrca Nucleara), abrigan los acceleradors de particulas Super Proton Synchrotron (SPS) e Large Hadron Collider (LHC), ambedós situat al nivèl de la frontièra entre França e Soïssa, prèp de Genèva. An la particularitat de formar cadun un anèl (d’una circonferéncia de 7 km pel SPS e de 26,66 km pel LHC), e per fach possedisson pas cap d'extremitat e desbocan jamai a la superficia! L'accès se fa mercé a de poses verticals o de galariás de servici.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (es)Túnel transatlántico
- (es)Túnel de Vielha - Val d'Aran
- (es)Manual de túneles interurbanos de carretera
- (es)Consejo General de Colegios Oficiales de Ingenieros Técnicos de Minas
- (es)Página dedicada a la descripción de tipos de tuneladoras
- (es)TcpTúnel: Replanteo y toma de perfiles de túneles


text:
Hestejada de Pau Casals
La Hestejada de Pau Casals o Hestejada de Prada qu'ei un eveniment annau e vodat au violoncèl creat peu violoncelista catalan Pau Casals.
Que s'escad a Prada de Conflent en Catalonha septentrionau on Casals e s'èra exiliat arron l'establiment de la dictatura franquista en Catalonha meridionau. En signe de protestacion, Casals qu'arrefusava de jogar en public en dehòra d'aquesta vila e la hestejada que ho creada en 1950 entà portar l'activitat musicau de cap au mèste puish qu'eth no's mudava pas brica.
La hestejada que s'escad en estiu dab concèrts en mantuns lòcs com, per exemple, l'Abadia de Sent Miquèu de Cuixà.


text:
Mt. Gox
Mt. Gox, acronim de Magic: The Gathering Online Exchange, foguèt una companhiá d'escambi de bitcoins basada dins la capitala de Japon, Tòquio. Se desvolopèt a partir d'un luòc d'escambi de cartas de Magic creat en 2007 per l'informatician american Jed McCaleb, que lo transformèt en 2010 en çò qu'es actualament quand comencèt a s'interessar a la moneda virtuala. Lo 6 de març de 2011 vendèt la companhiá a un informatician francés Mark Karpelès.
Mt. Gox cresquèt rapidament e en 2013 gerissiá 70% de totas las transaccions en bitcoins. Pasmens, de problèmas divèrses se faguèron sentir en 2013 e finalament en febrièr de 2014, la firma suspendèt sas activitats e tampèt son sit web. A l'encòp se metèt jos la tutèla de la lei americana per las falhidas. Anoncièt alara qu'aperaquí 850.000 bitcoins de sos clients avián desaparegut e qu'èran estadas probablament raubadas, çò qu'equivaliá en aquel temps a 450 milions de dollars.


text:
Redoblament (lingüistica)
Lo redoblament, en lingüistica, es lo procèssus morfologic pel qual la raiç d'un mot o una part d'aqueste, se repetís.
Lo redoblament es sovent una inflexion per traduire una foncion gramaticala, coma lo plural, l'intensificacion, etc., dins la derivacion lexicala per tal de fargar de mots nòus. Lo pòt emplegar lo locutor que se vòl far mai expressiu o mens abstrach que lo discors costumièr. Lo redoblament se tròba dins fòrça lengas e gropes de lengas, tot ben que son nivèl de productivitat es variable.


text:
Guilhèm Ademar
Guilhèm Ademar ; (1190/1195–1217) èra un trobador de Gavaudan. Nòble de naissença, mas fòrça paure, viatgèt entre las corts d'Albi, de Tolosa, de Narbona, e d'Espanha. Obtenguèt durant sa vida una reputacion pron importanta per que Monge de Montaudon ne'n faguèsse la satira. Dintrèt dins los òrdres cap a la fin de sa vida. Setze poèmas; catòrze cansos, un sirventés, e un partiment amb Eble d'Ussel demòran de son trabalh. Sas cansos son sas òbras pus famosas. Sovent plenas d'umor, mantunas imitan la poesia d'un de sos pus illustres contemporanèus: Arnaut Daniel. Una canso subrevisquèt amb sa melodia.
Segon sa vida, Guilhèm èra lo filh d'un paure cavalièr de Maruèis, que lo senhor del castèl lo faguèt cavalièr. Èra un òme eloquent que "sabiá plan cossí trobar."[1] Quora se suportèt pas pus coma cavalièr, venguèt trobador e "foguèt grandament onorat per tota la nauta societat."[1] Pasmens a la fin de sa vida jonhèt l'òrdre religiós de Granmon.


text:
Angicourt
Angicourt es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al fil dels sègles, lo nom del vilatge a pas cessat d'evolucionar. Se'n dénombre pas mens de nòu denominacions : Vungiscurth, Angilicurtem, Ungicurtis, Angicurtis, Angicuria, Anglicuria, Angicort, Angilicurtis, Angicurte. Aqueles nomentaments se son transformats al fil del temps en Angicourt. Se parla del vilatge en los mai ancians tèxtes del abbaye Sant-Vaast de Arras (lo pòble e las siás tèrras n'èran la proprietat).
La legenda vòl que, en 537, sant Vaast #recebre la notícia que Clotaire e la siá maire, Rotilde, l'esperavan a París per usar de los sieus conselhs. Se #retre a la crida del rei, e, en retorn de las siás bonas opinions, #recebre lo pòble de Angicourt. Es egalament dicha #qu'es sus aquelas tèrras #que #nàisser Frédégonde, reina de Neustrie, « Chilpericus Fredegundem duxit uxorem, elegantem e male callidam. Haec in territorio Belvacensi nata Es de familia atque Sancti Vedasti villa Vungiscurth, quam, ut praetulimus, Hlotarius rex dederat nostro patrono » aicí Vungiscurth fach referéncia a Angicourt #que seriá doncas una de las proprietats los mai ancianas de la abbaye doncas qu'ofèrta a l'avesque pauc abans la siá mòrt (540). Lo problèma es que, sus l'afar, las fonts se contradiuen ; es per encobrir #que se parla de legenda.
- Çò qu'es vérifiable, es la donation de las tèrras de Angicourt a la abbaye Sant-Vaast per [[Théodoric Ier|Théodoric Sègle I]], confirmat l'an 869 per Charles lo Chauve. Lo pòble es doncas una de las mai ancianas possessions de la abbaye Sant-Vaast de Arras (-Calava). Los sègles seguents veiràn lo pòble cambiar de proprietari a divèrsas recuperacions (per donation entre abbayes sustot) per fin finala tornar als fraires artésiens.
Çò de mès d'interessant es que lo abbaye va erigir Angicourt e las siás tèrras en prévôté. Se o sap mercés a una confirmation dels dreches de sant Vaast facha per l'avesque de Beauvais, Guido, en 1084. Los fraires del abbaye nomenavan un prévôt #que i aviá administrat per un dels fraires del abbaye. Aquel darrièr se desplaçava pas jamai sus las tèrras de la prévôté. D'en un autre luòc, i i aguèt pas jamai de fraire en residéncia a Angicourt ; la prévôté aviá pas del temps que pauc d'importància.
Angicourt, Entre los Modèl:Xe s e Sègle XIs se constituiguèt dins tèrras (per donation de tèrras alentour). Lo prévôt vendrà alavetz un personatge important : al Sègle XIV, del temps que la prévôté prospère, lo prévôt emplís de nombrosas missions. Es lo representant del abbaye davant los tribunals de París, es administrador del collègi de Arras e a lo privilègi de pas aver de comptes a retre #qu'al abbé, a #que ret visita unas fes per an. Es d'en un autre luòc assistit per un tinent (en ajudant) en rason de lo sieu sojorn frequent a París, e s'a un excedent de recèptas, pòt ne dispausar per la crompa de decoracions de la glèisa. Al Sègle XIV, lo prévôt es doncas un autentic senhor. Malgrat aiçò, pauc de traces subsisteixen de la prévôté antany prospère. Sembla qu'aquel siá en rason d'un rapid déclin dempuèi lo Sègle XV. Una dolenta gestion e de nombroses postièrs politics semblan èsser las rasons d'un rapid déclin dempuèi lo Sègle XV e fins al Sègle XVII.
Es cap a 1687 #qu'un nòu prévôt a nomenat per metre de l'òrdre en las questions de la prévôté ; qualques intradas son quitament alavetz dégagés per la prévôté. Es l'arribada de la revolucion francesa #que signa la fin de la prévôté de Angicourt.
Pas subsisteix uèi del prestige de Angicourt que lo doble portail de las bastissas de la prévôté (Sègle XIII) e la glèisa paroissiale Sant-Vaast (Modèl:XIIe s e Sègle XIIIs), modèl d'arquitectura gotica e de proporcions exemplars (per çò qu'es de la comuna).
Au fil des siècles, le nom du village n'a cessé d'évoluer. On en dénombre pas moins de neuf dénominations : Vungiscurth, Angilicurtem, Ungicurtis, Angicurtis, Angicuria, Anglicuria, Angicort, Angilicurtis, Angicurte. Ces nominations se sont transformées au fil du temps en Angicourt. On parle du village dans les plus anciens textes de l'abbaye Saint-Vaast d'Arras (le village et ses terres en étaient la propriété).
La légende veut que, en 537, saint Vaast reçut la nouvelle que Clotaire et sa mère, Rotilde, l’attendaient à Paris pour user de ses conseils. Il se rendit à l’appel du roi, et, en retour de ses bons avis, il reçut le village d’Angicourt. Il est également dit que c’est sur ces terres que naquit Frédégonde, reine de Neustrie, « Chilpericus Fredegundem duxit uxorem, elegantem et male callidam. Haec in territorio Belvacensi nata est de familia atque Sancti Vedasti villa Vungiscurth, quam, ut praetulimus, Hlotarius rex dederat nostro patrono » ici Vungiscurth fait référence à Angicourt qui serait donc une des propriétés les plus anciennes de l’abbaye puisque offerte à l’évêque peu avant sa mort (540). Le problème est que, sur le sujet, les sources se contredisent ; c'est pour cela que l'on parle de légende.
Ce qui est vérifiable, c'est la donation des terres d'Angicourt à l'abbaye Saint-Vaast par [[Théodoric Ier|Théodoric Sègle I]], confirmé en 869 par Charles le Chauve. Le village est donc une des plus anciennes possessions de l'abbaye Saint-Vaast d'Arras (Pas-de-Calais). Les siècles suivants verront le village changer de propriétaire à plusieurs reprises (par donation entre abbayes notamment) pour finalement revenir aux moines artésiens.
Le plus intéressant est que l'abbaye va ériger Angicourt et ses terres en prévôté. On le sait grâce à une confirmation des droits de saint Vaast faite par l'évêque de Beauvais, Guido, en 1084. Les moines de l'abbaye nommaient un prévôt qui était administré par un des moines de l'abbaye. Ce dernier ne se déplaçait jamais sur les terres de la prévôté. D'ailleurs, il n'y eut jamais de moine en résidence à Angicourt ; la prévôté n'avait alors que peu d'importance.
Angicourt, entre les Modèl:Xe s et Sègle XIs va se constituer en terres (par donation de terres alentour). Le prévôt deviendra alors un personnage important : au Sègle XIV, alors que la prévôté prospère, le prévôt remplit de nombreuses missions. Il est le représentant de l’abbaye devant les tribunaux de Paris, il est administrateur du collège d’Arras et a le privilège de n’avoir de comptes à rendre qu’à l’abbé, à qui il rend visite une fois par an. Il est d’ailleurs assisté par un lieutenant (assistant) en raison de son séjour fréquent à Paris, et s’il a un excédent de recettes, il peut en disposer pour l’achat d’ornements de l’église. Au Sègle XIV, le prévôt est donc un véritable seigneur. Pourtant, peu de traces subsistent de la prévôté jadis prospère. Il semble que ce soit en raison d'un rapide déclin dès le Sègle XV. Une mauvaise gestion et de nombreux facteurs politiques semblent être les raisons d'un rapide déclin dès le Sègle XV et jusqu'au Sègle XVII.
C'est vers 1687 qu'un nouveau prévôt est nommé pour mettre de l'ordre dans les affaires de la prévôté ; des revenus sont même alors dégagés par la prévôté. C'est l'arrivée de la révolution française qui signe la fin de la prévôté d'Angicourt.
Il ne subsiste aujourd'hui du prestige d'Angicourt que le double portail des bâtiments de la prévôté (Sègle XIII) et l'église paroissiale Saint-Vaast (Modèl:XIIe s et Sègle XIIIs), modèle d'architecture gothique et de proportions exemplaires (par rapport à la commune).


text:
Lo Canet
Lo Canet (Le Cannet en francés) es una comuna situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Cap de-luòc de costat, la vila se situa a aperaquí 2 quilomètres de la mar Mediterrani, al nòrd dels plajas e dels pòrts de Bastons. Es tanben trucada « lo Madère de la França », subernòm #que se deu al mètge Pietra Santa, #que la #nomenar en descobrint aital la vila en 1862 del temps que tornava de l'isla de Madère. La vila beneficia d'una vista panoramique de las islas de Lérins fins al massís del Estérel.
Lo sieu climat es de tipe mediterranèu. Lo sieu luòc, plan protegit per un amphithéâtre de tucs cobèrts de pins, de oliviers, de mimosas, d'irangièrs e de eucalyptus, permet dins la vila de jouir d'un micro-climat, marcat per una flaca umiditat e dels periòdes de gèl rarissimes, quitament n'ivèrn. Aqueles caractéristiques en fan una station climatica e de villégiature força apreciada, e aiçò, dempuèi la fin del Sègle XIX. Lo sieu recòrd de calor es de 42,7°C, grauat lo 12 de Julhet de 1982, #çò que ne fa la 5eme vila la mai cauda de França.
En sollicitant de Roma (cf. Los sèt tucs de la Roma anciana), Lo Cannet pòrta sèt tucs sul territòri de la siá comuna : Lo Pézou, La Tusta, Lo Bosquet, Ressèga Capeou, Los Clauvins, Font-Marida e Los Bréguières. Una importanta rota romaine, la via Julia o « Via Julia » (aumenatge a la filha de l'emperaire Auguste) #que connectava Arles a Roma, passa pels tucs, e la siá traça es encara visibla de los nòstres jorns.
Chef-lieu de canton, la ville se situe à environ 2 kilomètres de la mer Méditerranée, au nord des plages et des ports de Cannes. Elle est aussi appelée « le Madère de la France », surnom que l'on doit au docteur Pietra Santa, qui la nomma ainsi en découvrant la ville en 1862 alors qu'il revenait de l'île de Madère. La ville bénéficie d’une vue panoramique des îles de Lérins jusqu'au massif de l’Estérel.
Son climat est de type méditerranéen. Son site, bien abrité par un amphithéâtre de collines couvertes de pins, d’oliviers, de mimosas, d’orangers et d’eucalyptus, permet à la ville de jouir d'un micro-climat, marqué par une faible humidité et des périodes de gel rarissimes, même en hiver. Ces caractéristiques en font une station climatique et de villégiature fort appréciée, et ceci, dès la fin du Sègle XIX. Son record de chaleur est de 42,7°C, enregistré le 12 Juillet 1982, ce qui en fait la 5eme ville la plus chaude de France.
À l'instar de Rome (cf. les sept collines de la Rome antique), Lo Canet Cannet porte sept collines sur le territoire de sa commune : Le Pézou, La Colle, Le Bosquet, Serra Capeou, Les Clauvins, Font-Marie et Les Bréguières. Une importante route romaine, la voie Julia ou « Via Julia » (hommage à la fille de l'empereur Auguste) qui reliait Arles à Rome, passe par les collines, et sa trace est encore visible de nos jours.
Istòria[modificar | modificar la font]
Fòrça d'ora, lo luòc del Cannet a #èsser ocupat pels Romains #que s'installan, plantan oliviers e cristianan lo endroit Olivetum. Lo Cannet ven fòrça rapidament una vila romaine, ont los viatgèrs s'arturan, n'efièch la via Julia, #que connècte Roma a Arles travèrsa lo territòri actual del Cannet, e la via Julia es totjorn present dins lo quartièr del Nautor Cannet.
Dintratz 400 e 410, lo fraire Sant-Onorat s'i #installar, i #fondar un monastèri, #qu'èra alavetz lo « pè sul continent » pels fraires dels Islas de Lérins, en la baia de Bastons.
Al Sègle XV, los fraires de Lérins fan venir de familhas en provenent del val de Oneille (uèi, un quartièr de la vila de Impèria) en Itàlia per défricher e metre en cultura las tèrras. En 1441, lo abbaye de Lérins concède a Sylvestre Calvy de las tèrras cultivables al Cannet (es #çò qu'a informat en çò de mès de vièlh document conegut de la vila). 140 familhas s'installan al Cannet entre 1441 e 1500 e qualques unas de dintre donaràn lo sieu nom dins los quartièrs de la vila : Los Damatges, los Ardisson, Calvy e unes autres Escarasse, Gourrin, Apie... En se repartint en caserius tot a l'entorn de las tèrras cultivables telefonadas « lo près » (actual centri vila e quartièr istoric) sustot en #çò qu'es uèi lo Square del Tivoli. Al Sègle XV los fraires e los abitants an bastit lo Torn dels Damatges, #qu'a essencialament foncions defensivas per protegir l'intrada de la vila. Aquel torn fach part intégrante del patrimòni istoric cannettant, se pòt la veire ne nautor de la carrièra de Bastons.
Jol Ancian Regim, la vila del Cannet èra essencialament centrada sus dos aisses, lo vièlh Cannet actual, e Rocheville. Es en lo centre del vièlh Cannet #que se trobava l'essencial de la populacion. Aquel centre èra alavetz retalhat en dos. Al sud, la glèisa Santa-Catherine #qu'es la quita fondacion del jos quartièr Santa-Catherine, e al Nòrd, lo jos quartièr Sant-Salvador. Lo nòrd en avent pas glèisa pròpria, las paroissiens an decidit de bastir la glèisa Santa-Philomène, aquela glèisa es doncas una proprietat privada #qu'aperten a la parròquia. Per çò qu'es de Rocheville, plan mens de personas i vivián, lo quartièr i aviá animat per lo sieu luòc, actual « luòc Foch », e per la siá glèisa, #qu'es çò de mès de grand bastissa religiosa cannettant : la glèisa Santa-Charles.
L'an de gràcia per la municipalitat cannettane es l'an 1774, lo 9 d'agost justament, data #que lo rei Louis XVI erigeix per una estancada reiala, lo Cannet en municipalitat independenta de Bastons e de Mougins, las municipalitats vesinas. Lo territòri cannettant li es a el d'en un autre luòc issu dels parcelles apertenent a aquelas doas comunas segon aquela estancada reiala. La parcelle mouginoise (nomenada « Las Bréguières »), i aguèt cedit l'an 1852. Malgrat aiçò, aquel es pas que lo 29 de genièr de 1777 que l'estancada reiala en instaurant la municipalitat del Cannet i aguèt grauat pel Parlament de Provence.
Lo Sègle XIX a permeses lo desvolopament d'aquela municipalitat, mas aquel es pas qu'en la segonda mitat del Sègle XX que la vila a preses la siá forma actuala. Sustot pel desvolopament del quartièr de Rocheville, #qu'es uèi lo centre de impulsió economica de la comuna. Egalament per la disposicion dels quartièrs del Aubarède e dels Mimosas. Mas tanben per la « conquista de l'Oèst » en los ans 1970, e lo regain d'interès pel quartièr de Garibondy, çò de mès d'occidental. N'efièch aquel quartièr i aviá isolat de la rèsta de la municipalitat, los abitants lor caliá passar per la municipalitat vesina de Bastons per prene la rèsta de la municipalitat del Cannet, mas a partir d'ans 1970 e del bastiment del « Camin de Carimaï » #que traça la frontièra cannettano-mouginoise, Garibonby #èsser fin finala ligat a la rèsta de la vila. Lo quartièr del Bas Cannet #que compren sustot lo boulevard Sadi Carnot a totjorn #èsser un ais principal, sustot en los ans 1930, quand lo tramvia lo traversava e connectava Lo Cannet a Bastons. Lo vièlh Cannet trucat egalament « Lo Cannet Comuna », a totjorn #èsser, per çò qu'es de lududes, lo centre de la vila, malgrat aiçò uèi aquel centre es un quartièr istoric ont fòrça d'artistas an los sieus talhièrs, i a egalament lo tot nòu musèu Pierre Bonnard, e l'Otèl de Ciutat. Aquel darrièr a #èsser crompat l'an 1933, per Maurici Jean-Pierre, alavetz cònsol del Cannet. Lo darrièr quartièr, lo Nautor Cannet a #èsser desvolopat mai recentament, es lo prolongement natural de Súpers Bastons e de la Califòrnia, a Bastons. A conegut per las siás grandas villas. [1]
Très tôt, le site du Cannet a été occupé par les Romains qui s'installent, plantent des oliviers et baptisent l'endroit Olivetum. Lo Canet Cannet devient très vite une cité romaine, où les voyageurs s’arrêtent, en effet la voie Julia, qui relie Rome à Arles traverse le territoire actuel du Cannet, et la voie Julia est toujours présente dans le quartier du Haut Cannet.
Entre 400 et 410, le moine Saint-Honorat s'y installa, il y fonda un monastère, qui était alors le « pied sur le continent » pour les moines des Îles de Lérins, dans la baie de Cannes.
Au Sègle XV, les moines de Lérins font venir des familles provenant du val d'Oneille (aujourd'hui, un quartier de la ville d'Imperia) en Italie pour défricher et mettre en culture les terres. En 1441, l'abbaye de Lérins concède à Sylvestre Calvy des terres cultivables au Cannet (c'est ce qui est rapporté dans le plus vieux document connu de la ville). 140 familles s'installent au Cannet entre 1441 et 1500 et certaines d'entre elles donneront leur nom aux quartiers de la ville : Les Danys, les Ardisson, Calvy et autres Escarasse, Gourrin, Apie... se répartissant en hameaux tout autour des terres cultivables appelées « le près » (actuel centre ville et quartier historique) notamment dans ce qui est aujourd'hui le Square du Tivoli. Au Sègle XV les moines et les habitants ont construit la Tour des Danys, qui a essentiellement des fonctions défensives pour protéger l'entrée de la ville. Cette tour fait partie intégrante du patrimoine historique cannettant, on peut la voir en haut de la rue de Cannes.
Sous l'Ancien Régime, la ville du Cannet était essentiellement centrée sur deux axes, le vieux Cannet actuel, et Rocheville. C'est dans le centre du vieux Cannet que se trouvait l'essentiel de la population. Ce centre était alors découpé en deux. Au sud, l'église Sainte-Catherine qui est la fondation même du sous quartier Sainte-Catherine, et au Nord, le sous quartier Saint-Sauveur. Le nord n'ayant pas d'église propre, les paroissiens ont décidé de construire l'église Sainte-Philomène, cette église est donc une propriété privée qui appartient à la paroisse. Quant à Rocheville, bien moins de personnes y vivaient, le quartier était animé par sa place, actuelle « place Foch », et par son église, qui est le plus grand édifice religieux cannettant : l'église Saint-Charles.
L'an de grâce pour la commune cannettane est l'année 1774, le 9 août précisément, date à laquelle le roi Louis XVI érige par un arrêt royal, le Cannet en commune indépendante de Cannes et de Mougins, les communes voisines. Le territoire cannettant est d'ailleurs issu des parcelles appartenant à ces deux communes selon cet arrêt royal. La parcelle mouginoise (nommée « Les Bréguières »), fut cédée en 1852. Cependant, ce n'est que le 29 janvier 1777 que l'arrêt royal instaurant la commune du Cannet fut enregistré par le Parlement de Provence.
Le Sègle XIX a permis le développement de cette commune, mais ce n'est que dans la seconde moitié du Sègle XX que la ville a pris sa forme actuelle. Notamment par le développement du quartier de Rocheville, qui est aujourd'hui le centre d’impulsion économique de la commune. Également par l’aménagement des quartiers de l'Aubarède et des Mimosas. Mais aussi par la « conquête de l'Ouest » dans les années 1970, et le regain d'intérêt pour le quartier de Garibondy, le plus occidental. En effet ce quartier était isolé du reste de la commune, les habitants devaient passer par la commune voisine de Cannes pour rejoindre le reste de la commune du Cannet, mais à partir des années 1970 et de la construction du « Chemin de Carimaï » qui trace la frontière cannettano-mouginoise, Garibonby fut enfin rattaché au reste de la ville. Le quartier du Bas Cannet qui comprend notamment le boulevard Sadi Carnot a toujours été un axe principal, notamment dans les années 1930, lorsque le tramway le traversait et reliait Lo Canet Cannet à Cannes. Le vieux Cannet appelé également « Le Cannet Mairie », a toujours été, quant à lui, le centre de la ville, cependant aujourd'hui ce centre est un quartier historique où beaucoup d'artistes ont leurs ateliers, il y a également le tout nouveau musée Pierre Bonnard, et l'Hôtel de Ville. Ce dernier a été acheté en 1933, par Maurice Jean-Pierre, alors maire du Cannet. Le dernier quartier, le Haut Cannet a été développé plus récemment, il est le prolongement naturel de Super Cannes et de la Californie, à Cannes. Il est connu pour ses grandes villas. [2]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://Www.lecannet.fr/page-259-la-naissença-de-la-comuna.html
- ↑ http://www.lecannet.fr/page-259-la-naissance-de-la-commune.html


text:
Racing Club de France
Lo Racing Club de France es un club omnispòrt francés de París.
Fondat en 1882, Fuguèt l'un dei premiers grand clubs omnispòrt de França, amb l'Estadi Francés (en francés, Stade Français).
Encuei, es conoissut au nivèu nacionau per sa seccion de rugbi, anomenada Racing Métro. Sa seccion fotbòl, famosa au començament dau sègle vinten desaparaissèt ara dins leis seccions amatriç dei campionats françés.
Simbèu de l'exceléncia de l'espòrt, son nom fuguèt puei pres en omenatge per plusiorei societats d'espòrt coma lo Racing Club de Avellaneda ò lo Racing Club de Narbona.


text:
Tango
Lo tango es la musica e dança mai populara e internacionala d'Argentina. Es una dança qu'evòca en general la passion e l'amor. Las abilitats de sos dançaires son plan avaloradas pels que ne sabon.
A maugrat d'estar conegut peu son ritme e per las soas figuras de dança, lo tango qu'acessa un univèrs sancèr : ua varietat de ritmes caracterizats, ua poesia e un univers literari dab autors famós (com Manzi, Discépolo, Cadícamo), compositors populars e academics, ensembles instrumentaus (la orquesta típica e lo sexteto de tango) e ua lenga pròpia (lo lunfardo, castelhan de Buenos Aires hargat dab arcaïsmes e dab un lexic impregnat per lengas amerindianas e per mantuns dialèctes europèus).
Lo tango qu'ei donc indissociable de l'univers urban de Buenos Aires e de la soa istòria (que's parla de "folclòre urban") au maugrat d'evocar tanben pro sovent la cultura itàliana e la ciutat de París e tanben d'aver conquestat un succès deus grans dens autes país com Japon e Norvègia (que's pòt considerar lo "tango norvegian" com un genre a despart deu "tango argentin").
L'instrument de musica mei emblematic deu tango qu'ei lo bandoneon. La flabuta e la mandolina que hon emplegadas dens las purmèras tempsadas deu tango ; lo vriulon, la guitarra e lo piano que son, après lo bandoneon, los instruments generaument mei emplegats ; la contrabassa, totun, que possedeish un son d'ua expressivitat plan adaptada au tango qui hè atau partida deu son repertòri (caracteristicas plan expleitadas dens Contrabajeando d'Astor Piazzolla). Que cau soslinhar que lo tango qu'expleita recors de la musica contemporanèa dens lo cas, per exemple deu piano e deu vriulon (com trucar lo piano dab la man com se hosse un instrument de percussion o gratar las soas còrdas dab las unglas, o prémer l'arquet deu vriulon entà prodúser un son esglaishat entà, aquiu tanben marcat un ritme).
Lo poeta Enrique Santos Discépolo que dè ua definicion vaduda famosa deu tango com « ua pensada trista qui's dança ».
En 2009 lo tango que ho marcat per l'UNESCO com partida deu Patrimòni Immateriau de l'Umanitat.
Somari
Nom e etimologia[modificar | modificar la font]
L'origina deu mot tango qu'ei mau documentada. La soa sonoritat, l'origina africana deu ritme (qui remonta a las hèstas negras de l'ancian Buenos Aires d'abans l'arribada massiva d'emigrants europèus durant la segonda meitat deu sègle XIX) e l'influéncia africana suu lunfardo que torna mei que probabla ua origina justament ligada au continent negre.
Etimologias aberrantas que hon perpausadas deu quíchoa tambo (lòc d'acès) e deu latin taguere ("tocar").
En lunfardo verré (a l'envèrs donc) que's dit tanben Gotán.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo ritme deu tango qu'ei 3 còps d'origina africana : que vadó au miei de las celebracions afroargentinas, que ho influénciat per lo ritme de l'abanera e tanben peus ritmes afro-uruguian (com lo candombe).
Lo tango espeliguèt dins la banlèga e lo pòrt de la vila de Buenos Aires a la fin del sègle XIX, al mitan d'un ambient que aquela ciutat argentina èra a se transformar en una granda metropòli per encausa de l'immigracion e del progrès economic. La barreja dels immigrants, negres e gauchos que arribavan a la ciutat an fach del tango un produch multicultural unic dins lo mond.
Al començament, las cançons èran unicament instrumentalas, interpretadas per de trios de guitarra, violon e flaüta, e los parelhs dançavan entrelaçats. Mai tard, foguèt integrat un instrument d'origina alemanda sonat bandoneon que donariá doncas al tango son son caracteristic que fa que siá reconegut sulpic dins lo mond entièr.
Pendent sas primièras annadas, se jogava e dançava dins los bordèls e, per aquesta rason, las paraulas de sas primièras cançons èran vulgaras e grotescas.
Lo tango que s'exportè en Euròpa on e ho au còp plan arrecebut e consemnat peu Kaiser Guilhen II e peu Vatican per'mor de la soa sensualitat. L'oligarquia e la borgesia argentina per aquesta rason que'u regetè dinc au son trionf en França (qui èra la soa referéncia culturau). Au son torn lo ritme deu tango qu'evoluí dab variantas inspiradas peus ritmes europèus com la valsa o la polka.
Los grands poètas de tango espeliguèron tre lo segond decenni del sègle XX, quand Pascual Contursi escriguèt "Mi noche Triste", e narrèt los sentiments d'un òme abandonat per sa femna.
L'occitan Carlos Gardel, autor per excelléncia del tango, enregistrèt aquesta pèça en 1917 e aital nasquèt çò que mai tard se sonariá lo tango cançon.
L'orquestracion, la composicion e l'interpretacion qu'evolué enter las annadas 40 e la fin deu sègle XX. Lo compositor Astor Piazzolla que'u virè de cap a ua forma academica e mei complèxa a còps regetada peu puristas mes arreconeguda e canonizat dens lo monde musicau academic deu monde sancèr.
Demest lo grand nombre d'autors d'aquesta disciplina, cal citar a mai del tolosan Carlos Gardèl, Roberto "Polaco" Goyeneche, Edmundo Rivero e Juan de Dios Filiberto.
Artistas famós[modificar | modificar la font]
Musicians[modificar | modificar la font]
Cantaires[modificar | modificar la font]
- Carlos Gardel : figura mei emblematica deu tango, vadut a Tolosa e mort joen dens un accident d'avion abans d'arrecéber funeralhas nacionaus.
- Agustín Magaldi : entrat tanben dens l'istòria politic en bèth ajudar la futura Evita adolescenta a començar ua carrièra artistica a Buenos Aires.
- Alberto Castillo
- Sofía Bozán : chafrada la Negra.
- Alberto Marino
- Floreal Ruiz
- Roberto Rufino
- Miguel Montero
- Edmundo Rivero
- Roberto Goyeneche : chafrat el Polaco.
- Hugo del Carril : actor de cinèma e militant peronista qui enregistrè la Marcha peronista.
- Alberto Castillo : mètge de formacion.
- Tita Merello
- Julio Sosa : cantaire uruguaian.(El Varón del tango)
- Susana Rinaldi
- Rubén Juárez
- Raúl Lavié : chafrat el Negro.
Bondoneonistas[modificar | modificar la font]
Violonistas[modificar | modificar la font]
Cap d'orquèstra[modificar | modificar la font]
- [[Juan D'Arienzo]´
- Anibal Troilo "Pichuco")
Tematica literària[modificar | modificar la font]
La tematica deu tango qu'ei urbana com la soa lenga e ligada dab la realitat sociala e istorica de Buenos Aires : la soletat devuda a l'immigracion.
La votz poetica deus tèxtes de tango qu'ei atau sovent nostalgica (Te acordás hermano), dab lo regret deu temps qui passa, deu monde urban qui's transforma lèu (Buenos Aires que pravè tot d'un còp hèra viste dab l'immigracion) en bèth escobar la vila anciana de la joentut. Lo tango que hè a còps lo balanç de la joentut passada e de las ocasions perdudas (Uno, Cafetín de Buenos Aires, Sueños de barrilete).
Sovent que lamenta lo cinisme e la manca d'onestetat deu monde (Yira yira, qu'ei a díser "Que vira, que vira" au maugrat de tot, Qué sapa señor ?, Al mundo le falta un tornillo, Cambalche) e qu'evoca lo personatge deu gil (Chorra), òmi vençut per'mor d'estar onèste e expleitat peus autes mei astuts e shens vergonha. Dens aqueth contèxte lo tango qu'evòca sovent hemnas fataus qui an sabut expleità's un gil (Aquel tampado de armiño, Yvette). Au contre deu gil be i a lo bacán (Garufa) qui eth, e expleita ua hemna. Lo tango qu'evoca sovent las lamentacions deus qui son estats expleitats, abandonats o enganats (engaño qu'ei ua paraula hèra emplegada) com Madame Ivonne.
L'immigracion qu'ei tanben evocada dab la nostalgia d'un vilatge (italian sovent - la Violeta) qui no's tornerà pas jamei véder. La nostalgia qu'inclusèish la referéncia aus pairs (lo pair - dens Antiguo reloj de cobre - e mei que mei la mair com sola hemna onesta - Pobre mi madre querida - ) qui non son pas mei.
A maugrat d'aquesta lamentacion, lo tango que's vòu optimista per flegma (Ríe payaso), la sofrença qu'ei apasimada a maugrat de l'amarumi. Lo cap d'orquèstra argentin Daniel Barenboim que soslinhè que l'acòrd finau deus tango qu'ei doç per aquesta rason.
Per aquestas rasons tanben, l'interpretacion deu tango que chic favorabla au bel canto academic o a ua interpretacion en grop o per un còr ; qu'ei l'expression d'un sentiment individuau e interior virat de cap a un passat qui no's pòt pas adobar.
Buenos Aires, lo son pòrt e los sons quartièr praubes e immigrats deu sud (Arrabal, Caminito', Silbando), lo sons cafés (Viejo Tortoni) que son de temas de tango : Buenos Aires, Los cien barrios porteños, e un regret dens lo tango Anclao en París (qui evoca los regrets d'un argentin praube qui viu luenh shens poder tornar).
Fin finala, lo tango, qu'ei a còps un tema autoreferenciau de tango : Tango argentino, Así se baila el tango, La canción de Buenos Aires.


text:
857
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 857 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Incursion fòrça importanta dei Bizantins (50 000 òmes) còntra l'emir de Melitèn.