text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dijous, 10 de febrer de 2011
Maremne o Maremna?
En la wikipèdia occitana, Maremne qu'ei (mau)grafiat Maremna. Aquesta error vien deu hèit qu'en gascon occidentau maremna e maremne e's pronóncian parièr e que la e finau francesa correspón generaument (mès pas tostemps) a ua a finau en occitan. En catalan, qu'avem quaucòm semblant dab lo par (el) Maresme - lo toponim- e (la) maresma - lo tèrmi de geomorfologia, los dus mots que's pronóncian parièr en catalan orientau (principatin e balear).
Totun los tèxtes d'archius en "latin", que mencionan lo país de Maremne com Maritime (de maritimu-) e non pas jamés Maritima, çò qui ns'indica maremne qu'ei plan lo mot exacte. Adonc qu'ei Maremne, que non Maremna, com, per la comarca catalana, ei Maresme e non Maresma. Lo nom deu parçan qu'ei estat corregit en Maremne en la mapa en gascon de la Gran Gasconha hargada per Halip Lartiga e editada per Per Noste (Halip Lartiga, Gasconha lenga e identitat, Per Noste, 2010).


c: text/html

text:
Palais de la Concergeria
Lo Palais de la Concergeria o Palais de la Ciutat (o, mei simplement la Concergeria) qu'ei un monument parisenc situat sus l'Isla de la Ciutat ; que ho la sede deu poder reiau francés enter lo sègle X e lo sègle XIV, arron qui lo rei Carles V l'abadonosse en 1392 e que vadosse carcer, çò qui hore deu temps de la Revolucion Francesa, quan i hon embarats los presoèrs de la Terrorvodat a la guilhotina com : Maria Antonieta d'Àustria, Charlotte Corday, Manon Roland, los Girondins, Philippe d’Orléans, la comtessa deu Barry, Georges-Jacques Danton, Chrétien-Guillaume de Lamoignon de Malesherbes, Antoine Lavoisier, Élisabeth de France e Maximilien Robespierre.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Velving
Velving es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Anciana província de Lorraine.
- Dependéncia de la distincion de Bérus en lo fief del abbaye de Mettlach, annèxa de la parròquia de Valmunster.
- Totalament destruit al cors de la guèrra de Trenta ans.
- Comuna independenta dempuèi 1848.
- Ancienne province de Lorraine.
- Dépendance de la seigneurie de Bérus dans le fief de l'abbaye de Mettlach, annexe de la paroisse de Valmunster.
- Entièrement détruit au cours de la guerre de Trente ans.
- Commune indépendante depuis 1848.


text:
Friedrich Engels
Friedrich Engels (Barmen, Alemanha, lo 28 de novembre de 1820 - Londres, Anglatèrra, lo 5 d'agost de 1895) foguèt un filosòf socialista revolucionari alemand e cofondator, amb Karl Marx, de la teoria del comunisme modèrne.
Somari
- 1 La Vida
- 2 Friedrich Engels & Karl Marx
- 3 L'Accion
- 4 L'Òbra
- 5 las Idèas màgers
- 6 lo Legat universal
- 7 Citacions
- 8 Bibliografia
- 9 Bibliografia a l'entorn de l'òbra
- 10 Bibliografia a l'entorn de l'òme
- 11 Vejatz tanben
- 12 Ligams extèrnes
- 13 Ligams videografics
- 14 Nòtas
La Vida[modificar | modificar la font]
originas e mitan familial[modificar | modificar la font]
Nasquèt a Barmen (Ren del Nòrd-Vestfàlia, avuèi Wuppertal) dins d'una familha d'idèas liberalas mai que moderadas, amb una fèrma leiautat al reialme de Prússia, e una fòrça devòta fe protestanta.
Lo paire de Friedrich Engels, tanben Friedrich Engels (1796-1860) se ne disiá.La siá maire Marie Elisabeth Franziska van Mauritian Haar (1797-1873) s'apelava.
Èra lo pater familias un pietista, valent a dire que ne cresiá a las valors tradicionalas de la religion crestiana protestanta mas n'èra subretot un adversari feron de tota (o quasi) forma de cultura que, coma no'n poirem mainar mai tard, serà aquò un element fondamental dins la genèsi de la pensada del jove Engels.
Èra lo cap d'una fabrica textila de Barmen e associat de l'entrepresa cotonièra Ermen & Engels, que possedissiá una filiala a Manchester.
Tanben n'avián d'una proprietats vitvinicòlas dins lo ròdol.
Malgrat las seunas idèas revolucionàrias, Engels poguèt totjorn comptar amb l'ajuda economica de la familha.
annadas de formacion[modificar | modificar la font]
Subre d'ora, lo jove Engels demostrèt qualque talent poetic, mas son paire lo forcèt qu'anguèsse trabalhar per l'entrepresa e los negòcis familials.
Entre 1838 e 1841 ne faguèt a Bremen d'aprendís dins una entrepresa exportatritz.
Malgrat lo vèto del siu paire, contunhèt el de trobar. Que lo siu primièr tèxt publicat ne foguèt justament un poèma titolat Los Bedovins.
Lo s'estampèron d'efièch dins la Bremisches Unterhaltungsblatt, dins lo lor suplement literari, lo 16 de setembre de 1838.Lai se ne reclama el d'en Friedrich von Schiller(1759-1805), e critica lo dramaturg n'August von Kotzebue(1761-1819).
En aquela epòca, lo movement cultural e literari tudesc mai progressista èra lo de la Jove Alemanha ... Junges Deutschland que n'Heinrich Heine (1797-1856) ne foguèt lo representant pus famós e'n Karl Gutzkow(1811-1878) lo mentor del jove poèta.
A sonque 19 ans, publica dins lo Telegraph für Deutschland l'article titolat Letras de Wuppertal ont descriu las condicions miserablas de vida dels obrièrs del país nòrd-renan:
- ... " Aquel trabalh, lèumens acomplit dins de salas bassas, que lai los trabalhadors ne polsan fòrça mai carbòni que non pas oxigèn, e subretot tre l'edat de 6 ans, es fach coma a bèl esprèssi per li ne levar tot poder o tot gaug de viure. " (...)
Que los patrons, emai se ne pretendèssen cresents, religioses, crestians e pietistas, emplegavan per exemple de mainats per los pagar mens que non pas los sius fraires o paires o oncles (e ca... usw) ja emplegats pel meteis coarro.
Lo lor eissorbament fàcia a la cultura n'èra ademai un element tras qu'important dins la lor ideologia de classa.
Çò n'escriu lo quite Engels:
- ... " Es aicesta l'activitat dels pietistas de Wuppertal: es de fòrça mal comprene que ne siá tot aquò possible a l'epòca nòstra, e no'n sembla que quitament secas e bancs o atenencs de l'antic escurantisme li ne poiràn pas gaire gaire ni temps far lo contra al brivent tempestós del Temps. " (...)
Atal doncas se ne va anar el aluenhant mai que mai de la religion pairala...
annadas de trantalh[modificar | modificar la font]
Dins sa correspondéncia amb la siá sòrre Maria (1824-1901) o d'unes amics estudiants de teologia, atal Friedrich e Wilhelm Graber, çò ne ditz el estrambordat per la Revolucion de 1830 en França qu'es un afortiment de las idèas democraticas...:
- ... " Aquelas idèas ne son pas cap de caractèr demagogic o activista coma sovent li ne recastenan, mas se ne fondamentan sul drech natural de cada òme (...) participacion del pòble a l'administracion de l'Estat, dins un regim constitucional e puèi emancipacion dels josieus, abolicion de tota mena d'opression religiosa e de l'aristocracia de l'argent. " (...)
Mantuna lectura, de vejaires pro diferents, lo se van adralhar cap a l'afortiment de la siá pensada amai la siá ideologia, de nonent mas sens pus nat dobte...
Atal lo punt de vista d'en David Friedrich Strauß (1808-1874), l'autor de Vida de Nòstre Sénher, edicion critica ...Das Leben Jesu, kritisch bearbeitet, en 1835, e que se ne vei el dins los Evangèlis sonque mites e legendas sens cap fondamenta istorica...
Atal e tot parièr lo del filosòf crestian del sentiment religiós èime e tot viscut e sentit, ressentit, en Friedrich Schleiermacher...
Per fin finala n'abastar a una concepcion (e dins concepcion i a concèpte...) flamenòva de çò religiós, en tot ne creire amb lo còr, çò ditz, mas sempre amb un punt de vista critic que ne rebuta tostemps çò de ges acceptable per la rason.
Lo 8 d'octobre de 1839, li n'escriu al siu amic en Wilhelm Graber:
- ... " Ara ne soi un seguidor estrambordat d'en David Strauß, que ne soi armat amb casco e coirassa, e plan segur de ieu... malgrat tota la teologia vòstra, vo'n vòli ieu bastonar e tan plan que ne poiretz pas cap saber fins ont n'anar per vos amagar. " (...)
annadas d'afortiment[modificar | modificar la font]
Ne contunha de collaborar amb mantun jornal, per exemple quitament lo Morgenblatt für gebildete Leser ...Jornal del matin per legeires cultivats de Stuttgart.
Dins lo Telegraph für Deutschland, ne contunha de far d'articles de contengut politic e social, coma las condicions de vida e trabalh dels obrièrs del ròdol d'Eberfeld mas tanben, en 1841, se n'interessarà a la Guèrra de liberacion alemanda contra Napoleon Ièr de 1813.
Lai presenta, que ja comença de ne solfinar alavetz la siá atirància per un estat fòrt que n'acabarà gaireben per impausar a Karl Marx, fòrça mai libertari fin finala sus aquel sicut, los "avantatges" per Alemanha que, segon el, representèron l'adopcion d'un Còde civil modèrne o l'emancipacion dels josieus, contra las estructuras encara arcaïcas e mzedievalas quasiben de la societat tudesca d'aquel temps.
Comencèt de s'interessar als autors revolucionaris e liberals coma Ludwig Börne, Karl Gatzkow e Heinrich Heine mas pro lèu, abandonèt aqueles pensaires per trobar sas idèas tròp vagas e drechistas e, aprèp èsser passat per l'Universitat de Berlin (1841-1842), de se far amb los sòcis dels Joves Hegelians d'esquèrra, que s'i comprenián Bruno Bauer e Max Stirner.
Èran un grop d'intellectuals progressistas, seguidors de la dialectica hegeliana.
Que lo progrès racional e lo cambiament istoric resultan segon Hegel, del conflicte entre punts de vista opausats. Lo sieu primièr atac foguèt contra los fondaments del cristianisme, que ja çò ne mencionèrem çai-sus, causa e encausa que convertiguèron Engels d'agnostic pro trantalhejaire qu'èra fins a ne venir atèu militant convençut.
Sens vertadièra formacion universitària, mas mercé al prestigi aquesit per una seria d'articles publicats a Bremen jol pseudonim de Friedrich Oswald, Engels capitèt d'èsser admés al cercle dels Joves Hegelians, ont coneguèt Karl Marx e s'amiguèt amb el.
D'un còp acabat son servici volontari d'una annada dins un regiment d'artilhariá a Berlin, la capitala del reialme de Prússia, en 1842, Engels coneguèt Moses Hess, que, segon el, la consequéncia logica de la filosofia hegeliana e de la dialectica èra e ne podiá sonque èsser lo comunisme.
Hess considerava Anglatèrra coma un fogal revolucionari a causa de son industrializacion avançada, lo seu proletariat creissent e sos frequents conflictes de classa.
N'èra ademai l'Empèri Britanic la primièra poténcia economica e industriala del mond e doncas crusòl pertinent de tota mena d'experiéncias o cambiaments culturals, economics, sociologics o politics, un vertadièr laboratòri de transformacion del present.
Aquò motivèt Engels a contunhar sa formacion laborala dins la fabrica que lo sieu paire teniá a Manchester.
la partença en Anglatèrra[modificar | modificar la font]
En Anglatèrra, ont demorèt de 1842 fins a 1844, Engels menèt una dobla vida: trabalhar amb succès a l'entrepresa familiala e, en son temps liure, frequentar los cercles radicals e comunistas.
A Manchester coneguèt Mary Burns, una irlandesa de classa obrièra sens cap o gaire formacion, que se convisquèt amb ela sens çaquelà se maridar.
A la mòrt de sa companha, en (1863), Engels ne vendrà amic amb Lizzy, la sòr de Mary.
l'accion militanta amb Karl Marx[modificar | modificar la font]
En 1844, Engels escriguèt dos articles pel Deutsch-Französische Jahrbücher ...Annuaris francoalemands, editat per Marx a París, ont i expausava los que serián mai tard los principis del marxisme: las contradiccions de la doctrina economica liberala fasián que lo sistèma basat en la proprietat privada condusiriá a un mond dividit entre milionaris e paures.
Per consequent, la revolucion menariá a l'eliminacion de la proprietat privada e a la reconciliacion de l'umanitat amb la natura e amb ela meteissa.
En 1845, Engels publiquèt Die Lage der arbeintenden Klasse in England ...De las condicions de la classa obrièra en Anglatèrra) e escriguèt tanben amb Marx Die deutsche Ideologie ...L'ideologia alemanda.
La collaboracion de Engels amb Marx, establida depuèi 1844, portèt a la publicacion del Manifèst der kommunistischen Partei ...Manifèst del partit comunista, que, siaga òbra principalament de Marx, reculhissiá çaquelà fòrça idèas ja exprimidas per Engels dins Grundsätze des Kommunismus ...Principis del Comunisme, escrich en 1847.
Los articles apareguts dins The New York Tribune entre 1851 e 1852, signats per Marx èran, en realitat, de Engels, que los publiquèt jos lo sieu nom amb lo títol Revolution and Counter-Revolution in Germany in 1848 ...Revolucion e Contra-revolucion en Alemanha en 1848. Marx demandava a Engels que li esclariguèsse de questions d'economia, sustot en tèmas de gestion empresariala.
après lo decès de Karl Marx[modificar | modificar la font]
Engels menèt a tèrme una vulgarizacion del primièr volum de Das Kapital (Lo Capital), (e lo sol fin finala que Marx ne contarotlèt l'edicion), paregut en 1867 e reeditat en 1873.
Après la mòrt de Karl Marx en (1883), Engels, vengut la principala autoritat de la pensada marxista, completèt los volums segond e tresen de Das Kapital, en tot se ne basar suls borrolaires manuscrits de Marx.
Se moriguèt a Londres en 1895, sens aver agut cap enfant.
Friedrich Engels & Karl Marx[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
L'Accion[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
L'Òbra[modificar | modificar la font]
òbra comuna[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
òbra personala[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
las Idèas màgers[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Aportacion de Friedrich Engels a l'òbra comuna[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
lo Legat universal[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- veire bibliografia dins l'article Karl Marx...
òbras[modificar | modificar la font]
òbras amb Karl Marx[modificar | modificar la font]
edicions alemandas[modificar | modificar la font]
edicions catalanas & occitanas[modificar | modificar la font]
autras traduccions[modificar | modificar la font]
òbras personalas[modificar | modificar la font]
edicions alemandas[modificar | modificar la font]
autras traduccions[modificar | modificar la font]
Bibliografia a l'entorn de l'òbra[modificar | modificar la font]
teoria[modificar | modificar la font]
practica[modificar | modificar la font]
generalitats[modificar | modificar la font]
Bibliografia a l'entorn de l'òme[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
-
- (ca) Òbras d'en Friedrich Engels e'n Karl Marx en catalan sul sit Archiu Internet del Marxisme
- (it) Òbra d'en Friedrich Engels e'n Karl Marx en italian sul sit Archiu Internet del Marxisme
- (en) Òbra d'en Friedrich Engels e'n Karl Marx en anglés sul sit Archiu Internet del Marxisme


text:
Marc Aurèli
Marc Aureli o Marc Aurèli Antonin August (en latin Marcus Aurelius Antoninus Augustus) (26 d'abril de 121 - 17 de març de 180) foguèt un emperaire roman de 161 fins a sa mòrt. Foguèt lo darrièr dels "Cinc Bons Emperaires" que governèron l'Empèri Roman entre 96 e 180, e es tanben considerat coma un dels mai importants filosòfs estoïcians.
Son renhe foguèt marcat per de guèrras en Asia contra l'Empèri Part reviscolat, e amb las tribús germanicas a las frontièras germanicas de l'empèri (Limes Germanicus), en Gàllia e a travèrs de Danubi. Una revòlta dins l'èst menada per Avidius Cassius, foguèt pas capitada.


text:
1826
Aquesta pagina concernís l'an 1826 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Otoman[modificar | modificar la font]
En junh, lo sultan Mahmud II, sostengut per la populacion, decidiguèt de dissòuvre lo còrs dei janissaris dins l'encastre de sa politica de modernizacion. 120 000 janissaris foguèron executats dins lo corrent de la segonda mitat dau mes.
Empèri Rus[modificar | modificar la font]
Començament de la Gèrra Russopèrsa de 1826-1828 lo 16 de julhet. Una armada pèrsa de 35 000 òmes intrèt dins lei khanats de Caucàs e obtenguèt rapidament la somission dei caps locaus. Lei tropas russas se retirèron franc de la garnison de Chocha que resistiguèt. Lo 5 de setembre, aquela garnison foguèt desblocada per l'arribada d'un renfòrç de 8 000 soudats rus. Puei, a Ganja, lei Pèrs foguèron batuts e deguèron se retirar dei khanats de Caucàs.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Perseguida dei trèbols intèrns liats a l'afondrament dau poder imperiau en 1768-1769. En despiech de la fin de la guèrra civila de 1803-1825, divèrsei faccions conquistèron Gondar dins lo corrent de l'annada. Ansin, lo negus Gigar foguèt brèvament despausat en abriu per Haile Maryam que lo remplaçèt per Baeda Maryam III. Pasmens, lo ras Marye qu'èra lo « protector » principau dau negus intervenguèt rapidament e restaurèt Gigar.
America[modificar | modificar la font]
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Fondacion dins l'estat de Connecticut de la premiera societat de lucha còntra la consomacion d'alcòl (Societat de promocion de la temperància). Èra la consequéncia de la consomacion importanta d'alcòl au sen de la societat estatsunidenca dempuei l'independéncia, especialament entre lei classas popularas [1]. Aquelei societats anavan venir lo pielon dau premier periòde proïbicionista estatsunidenc.
Asia[modificar | modificar la font]
Pèrsia[modificar | modificar la font]
Començament de la Gèrra Russopèrsa de 1826-1828 lo 16 de julhet. Una armada pèrsa de 35 000 òmes intrèt dins lei khanats de Caucàs e obtenguèt rapidament la somission dei caps locaus. Lei tropas russas se retirèron franc de la garnison de Chocha que resistiguèt. Lo 5 de setembre, aquela garnison foguèt desblocada per l'arribada d'un renfòrç de 8 000 soudats rus. Puei, a Ganja, lei Pèrs foguèron batuts e deguèron se retirar dei khanats de Caucàs.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Matematicas[modificar | modificar la font]
Demonstracion dau matematician norvegian Niels Henrik Abel (1802-1829) a prepaus de l'impossibilitat de trobar un metòde generau de resolucion d'una equacion dau cinquen gras.
Medecina[modificar | modificar la font]
Premiera realizacion d'una endoscòpia per lo mètge francés Pierre Solomon Ségalas (1792-1875) que capitèt d'observar l'interior d'una bofiga amb un especúlum esclairat per de candèlas.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 20 de genièr - William Charles Bonaparte-Wyse, soldat e poeta occitan (m. 1892)
- 30 de genièr - Gustave Lefrançais, personalitat de la Comuna de París (m. 1901)
- 3 de mai - Rei Carles XV de Suècia (m. 1872)
- 16 de setembre - José Eusebio Otálora, president de Colómbia (m. 1885)
- 11 de decembre - Alèxi Peiret, escrivan occitan (m. 1902)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 10 de març - Rei Joan VI de Portugal (n. 1767)
- 4 de julhet - John Adams, president dels Estats Units (n. 1735)
- 4 de julhet - Thomas Jefferson, president dels Estats Units (n. 1743)


text:
Villes et mairies du District de Willisau (43)
Liste des communes
Willisau
Ville de Willisau, localité de la Suisse de 7 100 habitants.
La mairie de Willisau a une adresse e-mail et un site Internet.
Reiden
Ville de Reiden, localité de la Suisse de 3 900 habitants.
La mairie de Reiden a une adresse e-mail et un site Internet.
Dagmersellen
Ville de Dagmersellen, localité de la Suisse de 3 300 habitants.
La mairie de Dagmersellen a une adresse e-mail et un site Internet.
Schötz
Ville de Schötz, localité de la Suisse de 3 200 habitants.
La mairie de Schötz a une adresse e-mail et un site Internet.
Menznau
Ville de Menznau, localité de la Suisse de 2 700 habitants.
La mairie de Menznau a une adresse e-mail et un site Internet.
Nebikon
Ville de Nebikon, localité de la Suisse de 2 100 habitants.
La mairie de Nebikon a une adresse e-mail et un site Internet.
Pfaffnau
Ville de Pfaffnau, localité de la Suisse de 2 000 habitants.
La mairie de Pfaffnau a une adresse e-mail et un site Internet.
Zell
Village de Zell, localité de la Suisse de 1 900 habitants.
La mairie de Zell a une adresse e-mail et un site Internet.
Hergiswil bei Willisau
Village de Hergiswil bei Willisau, localité de la Suisse de 1 800 habitants.
La mairie de Hergiswil bei Willisau a une adresse e-mail et un site Internet.
Ettiswil
Village de Ettiswil, localité de la Suisse de 1 800 habitants.
La mairie de Ettiswil a une adresse e-mail et un site Internet.
Wauwil
Village de Wauwil, localité de la Suisse de 1 600 habitants.
La mairie de Wauwil a une adresse e-mail et un site Internet.
Luthern
Village de Luthern, localité de la Suisse de 1 400 habitants.
La mairie de Luthern a une adresse e-mail et un site Internet.
Wikon
Village de Wikon, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie de Wikon a une adresse e-mail et un site Internet.
Altishofen
Village de Altishofen, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie de Altishofen a une adresse e-mail et un site Internet.
Egolzwil
Village de Egolzwil, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de Egolzwil a une adresse e-mail et un site Internet.
Gettnau
Village de Gettnau, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Gettnau a une adresse e-mail et un site Internet.
Altbüron
Village de Altbüron, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Altbüron a une adresse e-mail et un site Internet.
Ufhusen
Village de Ufhusen, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Ufhusen a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Saasenheim
Saasenheim en alemannisch (Saasenheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Saasenheim se situa en la plana de Alsace, en lo ried del Alsace central a Unitat|45|km {{}} al sud de Estrasburg, 15 km a l'èst de Sélestat e 10 km al nòrd de Marckolsheim. La municipalitat es d'environats pòbles de Richtolsheim al sud-oèst, Sundhouse al nòrd-oèst e Schœnau al sud-es. La expedís départementale 468 en connectant Estrasburg a Nòu-Brisach travèrsa la municipalitat del nòrd al sud. Lo ban communal a compausat de doas parts, #qu'una enclave a la cœur de Sundhouse #que ne correspond a l'ancian vilatge desaparegut de Linkenheim.Las tèrras agricòlas (dacses e blat) ocupan mai de 75 % de la superfícia communale. Lo riu lo Ischert adaiga la comuna.
Saasenheim se situe dans la plaine d'Alsace, dans le ried de l'Alsace centrale à 45 km au sud de Strasbourg, 15 km à l'est de Sélestat et 10 km au nord de Marckolsheim. La commune est entourée des villages de Richtolsheim au sud-ouest, Sundhouse au nord-ouest et Schœnau au sud-est. La route départementale 468 reliant Strasbourg à Neuf-Brisach traverse la commune du nord au sud. Le ban communal est composé de deux parties, dont une enclave au cœur de Sundhouse qui correspond à l'ancien village disparu de Linkenheim.Les terres agricoles (maïs et blé) occupent plus de 75 % de la surface communale. La rivière l'Ischert arrose la commune.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'aucupacion del luòc remonta als Mérovingiens coma la testifica un cementèri descobèrt sus la comuna. Aquela descobèrta lèva mai lèu d'una colonizacion planificada dels environs de Saasenheim. A partir de 1244 lo pòble fa de partits bens de la familha de las Ribeaupierre al meteis temps que los pòbles de Schoenau e de Linkenheim. Lo 14 de març 1270 la glèisa de Saasenheim aital coma los #dire #que van amb passan entre las mans de las dominicans de Estrasburg.En 1360,lo pòble a confiat en fief als Von Schoenau #que lo conservan, amb una cuerta interrupcion en 1474 e 1499, fins a la Revolucion. Al Sègle XIV una part del pòble passa en fief als austrians, #que lo confian en fief a la familha nòbla de las Andlau. Dintratz Saasenheim e Rhinau existissiá dos pòbles #qu'an totalament desapareguts, aquel son Linckenheim e Biblosheim. Linckenheim Aperteniá als nòbles de Schoenau. La tradicion ditz qu'aqueles dos pòbles an #èsser totalament rasats pendent la Guèrra de Trenta Ans. Lo 8 de novembre 1445 los Armagnacs destruisson totalament lo pòble e someton la populacion a cruautés incresiblas. Amb la guèrra de las paysans, una granda part de la populacion de Saasenheim fan causa comuna amb las paysans venguts de Kaiserstuhl #que se dirigisson, jol commandement de Jean Wagner de Rhinau, cap al coan de Ebersmunster #qu'eles dévastent e incendien. I establisson lo sieu quartièr general e fan rota cap a Scherwiller escarrabilhats a en découdre amb las tropas lorraines venguts mater la rebellion.Mai de 6000 paysans i daissaràn la siá vida en aqueles afrontaments. En 1852, dels inondacions fan d'enòrmas dégâts en la comuna. Los ostals son reconstruites mercés a la generositat de la emperaire. Al cors del sègle XIX la localité coneis un començament d'activitat industriala de tricotage e de preparacion del canabàs.Al cors de la Primièra Guèrra mondiala, en 1914, 99 ciutadans de Sassenheim an obligat de portar l'uniforme alemand. En 1922 la municipalitat es totalament électrifiée. En 1939, una part de la populacion a deslotjat a Salignac e Cazoules (Dordogne). En junh 1940 Saasenheim patís de plen fouet l'ofensiva alemanda. En 1942, 64 incorporats de fòrça an obligat de servir en l'armada alemanda. Lo pòble a liberat lo 2 de febrièr 1945 après duras combates entre las tropas americanas e alemandas épaulées pel 2e G.T.M (2e Grop de Tabors Marocains = tirailleurs marocains).
L'occupation du site remonte aux Mérovingiens comme l'atteste un cimetière découvert sur la commune. Cette découverte relève plutôt d'une colonisation planifiée des environs de Saasenheim. À partir de 1244 le village fait partie des biens de la famille des Ribeaupierre en même temps que les villages de Schoenau et de Linkenheim. Le 14 mars 1270 l'église de Saasenheim ainsi que les dîmes qui vont avec passent entre les mains des dominicains de Strasbourg.En 1360,le village est confié en fief aux Von Schoenau qui le conservent, avec une courte interruption en 1474 et 1499, jusqu'à la Révolution. Au Sègle XIV une partie du village passe en fief aux autrichiens, qui le confient en fief à la famille noble des Andlau. Entre Saasenheim et Rhinau il existait deux villages qui ont entièrement disparus, ce sont Linckenheim et Biblosheim. Linckenheim appartenait aux nobles de Schoenau. La tradition dit que ces deux villages ont été entièrement rasés durant la Guerre de Trente Ans. Le 8 novembre 1445 les Armagnacs détruisent entièrement le village et soumettent la population à des cruautés incroyables. Avec la guerre des paysans, une grande partie de la population de Saasenheim font cause commune avec les paysans venus de Kaiserstuhl qui se dirigent, sous le commandement de Jean Wagner de Rhinau, vers le couvent d'Ebersmunster qu'ils dévastent et incendient. Ils y établissent leur quartier général et font route vers Scherwiller prêts à en découdre avec les troupes lorraines venus mater la rébellion.Plus de 6000 paysans y laisseront leur vie dans ces affrontements. En 1852, des inondations font d'énormes dégâts dans la commune. Les maisons sont reconstruites grâce à la générosité de l'empereur. Au cours du sègle XIX la localité connaît un début d'activité industrielle de tricotage et de préparation du chanvre.Au cours de la Première Guerre mondiale, en 1914, 99 citoyens de Sassenheim sont contraint de porter l'uniforme allemand. En 1922 la commune est entièrement électrifiée. En 1939, une partie de la population est évacuée à Salignac et Cazoules (Dordogne). En juin 1940 Saasenheim subit de plein fouet l'offensive allemande. En 1942, 64 incorporés de force sont obligés de servir dans l'armée allemande. Le village est libéré le 2 février 1945 après de dures combats entre les troupes américaines et allemandes épaulées par le 2e G.T.M (2e Groupe de Tabors Marocains = tirailleurs marocains).


text:
Ecliptica
Dau ponch de vista geocentric, l’ecliptica es lo grand cercle sus l'esfèra celèsta representant la trajectòria annuala dau Soleu vista de la Tèrra. Dau ponch de vista eliocentric, se tracta de l’interseccion de l'esfèra celèsta amb lo plan geometric de l’orbita terrèstra a l'entorn dau Soleu (o plan ecliptic)
Leis expressions de plan de l'ecliptica e de plan ecliptic, sinonimas, designan lo plan contenent lo centre de gravitat dau Soleu e lo centre de gravitat de la Tèrra virant a l'entorn dau Soleu; aqueu plan se projècta a l’infinit e sèrv a definir un sistèma de coordenadas per localizar leis estelas
La màger part dei planetas dau Sistèma Solar an una orbita gaire enclinada subre lo plan de l'ecliptica. Lo Zodiac s'atròba tanben de lòng d'aqueu plan.
Lo plan de l'ecliptica es enclinat, a respècte de l’eqüator celèst, d’un angle dich enclinason de l'ecliptica e que vau environ 23° 27'; aquel angle mesura l’enclinason de l'axe de rotacion de la Tèrra a respècte de la normala au plan de son orbita. Per quant au plan orbitau de la Luna, es enclinat d’aperaquí 5° a respècte de l’ecliptica.
Puei que i a environ 365,24 jorns dins una annada e 360 gras dins un cercle, lo Soleu sembla de se mòure de lòng de l'ecliptica d'aproximativament 1° per jorn. De segur, aqueu movement d’oèst en èst es contrari au movement aparent d’èst en oèst de l'esfèra celèsta.
L’ecliptica e l’eqüator celèst se copan en dos ponchs, diametralament opausats. Se ditz equinòccis ai moments que lo Soleu apareis en aquelei ponchs (valent a dire, dau ponch de vista eliocentric, quand la Tèrra es en aquelei ponchs de son orbita). A aquelei moments, jorn e nuech duran cadun 12 oras (environ) en totei leis endrechs dau glòbe terrèstre. Un dei dos ponchs d'interseccion, dich ponch vernau, correspònd a la posicion de la Tèrra sus son orbita a l'equinòcci de printemps e sèrv de ponch de partença per lei mesuras angularas dei ponchs de l'ecliptica. Au ponch pus septentrionau de l’ecliptica, se li ditz solstici d’estiu dins l’emisfèri Nòrd e solstici d'ivèrn dins l’emisfèri Sud. Aquelei denominacions s'escàmbian quand lo Soleu es au ponch pus meridionau de l’ecliptica.
Lei ponchs onte l'orbita d'un astre dau Sistèma Solar rescòntra lo plan de l'ecliptica s'apèlan nos. Dins son movement a l'entorn de la Tèrra, que vira a l'entorn dau Soleu, la Luna rescòntra tanben lo plan de l'ecliptica en dos nos. S'una luna novèla o una luna plena se produtz au passatge en un nos, ne resulta un eclipsi, qu'en aqueu cas Luna, Tèrra e Soleu son alinhats dins lo plan de l'ecliptica. Es per amòr que se i obsèrva leis eclipsis que lo plan de l'ecliptica es nomenat ansin.


text:
1811
Aquesta pagina concernís l'an 1811 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Arqueologia[modificar | modificar la font]
Dins leis Índias Neerlandesas, descubèrta dei vestigis dau complèx religiós de Prambanan, òbra majora de l'art religiós javanés dei sègles VIII e IX, per de soudats britanics. Thomas Stamford Raffle ordonèt de leis explorar e de leis estudiar.
Quimia[modificar | modificar la font]
Publicacion per l'Italian Amedeo Avogadro (1776-1856) de la lèi d'Avogadro. Aquela lèi enoncièt l'egalitat dau nombre de moleculas dins dos volums egaus de gas perfècts diferents dins de condicions de temperatura e de pression identicas. Aquò foguèt tanben una dei premierei mencions d'una distincion entre atòms e moleculas. Pasmens, aquela lèi foguèt aculhida amb indiferéncia per la communautat scientifica e l'adopcion de la teoria atomica foguèt un procès lent.


text:
Niedervisse
Niedervisse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquel pichon vilatge de Moselle a gaireben environat exclusivament de camps. La cultura del dacsa, de la remolatxa, de las pomas e de la poma de tèrra, aital coma la ramaderia de bovins son fòrça desvolopats. Lo pòble es tanben vorejat per la bòsc del camp del Ban-Sant-Jean.
Ce petit village de Moselle est entouré presque exclusivement de champs. La culture du maïs, de la betterave, des pommes et de la pomme de terre, ainsi que l'élevage de bovins sont très développés. Le village est aussi bordé par la forêt du camp du Ban-Saint-Jean.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los vestigis - pèiras e tuiles - d'una via romaine an #èsser descobèrts sul ban de la municipalitat, en portant dins lo pòble vesin de Boucheporn, centre important de produccion de ceramica sigillée pendent la epòca gallo-romaine. Al Mièja Edat, lo pòble es entèrra d'Empèri, en dependent del comtat de Créhange fins en 1793, data de lo sieu rattachement al reialme de França. L'ancian pòble, #que se trobava a costat del cementèri, a destruit en 1636 en lo moment de la guèrra de Trenta Ans. La majoritat dels faches ligats dins lo pòble de Niedervisse son tanben ligats a la guèrra. Una granda part d'aqueles dossièrs an per contra #èsser destruits. Lo sol fach en marcant encara grauat es benlèu lo desplaçament del glèisa al centre del pòble al sègle XIX.
Los gendarmes d'una municipalitat vesina an descobèrt, en l'an 2000, dels fòssas ont jasián de divèrses còrsses en lo bòsc vesin del camp del Ban-Sant-Jean, totes en datant de la periòde 1939-1945. Demòra fòrça bunkers e de bastissas en avent servit a militars. Lo pòble es sovent traversat per fòrças armadas, en venent se entrainer en lo bòsc del Ban-Sants-Texans #qu'es d'ara endavant enebida als civils.
Les vestiges - pierres et tuiles - d'une voie romaine ont été découverts sur le ban de la commune, menant au village voisin de Boucheporn, centre important de production de céramique sigillée durant l'époque gallo-romaine. Au Moyen Âge, le village est terre d'Empire, dépendant du comté de Créhange jusqu'en 1793, date de son rattachement au royaume de France. L'ancien village, qui se trouvait à côté du cimetière, est détruit en 1636 lors de la guerre de Trente Ans. La plupart des faits liés au village de Niedervisse sont aussi liés à la guerre. Une grande partie de ces dossiers ont en revanche été détruits. Le seul fait marquant encore enregistré est peut-être le déplacement de l'église au centre du village au sègle XIX.
Les gendarmes d'une commune voisine ont découvert, en l'an 2000, des fosses où gisaient plusieurs corps dans la forêt voisine du camp du Ban-Saint-Jean, tous datant de la période 1939-1945. Il reste beaucoup de bunkers et de bâtiments ayant servi à des militaires. Le village est souvent traversé par des forces armées, venant s'entrainer dans la forêt du Ban-Saint-Jean qui est désormais interdite aux civils.


text:
Germolles-sur-Grosne
Germolles-sur-Grosne es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'ancian castèl de Germolles, trach a Charles VII pels Armagnacs en 1423, #èsser lo meteis an preses, incendiat de contunh destruit per William de la Pole, comte de Suffolk e los angleses.
L'ancien château de Germolles, enlevé à Charles VII par les Armagnacs en 1423, fut la même année pris, incendié puis détruit par William de la Pole, comte de Suffolk et les anglais.


text:
Sala capitulara
La sala capitulara, o sala dau capítol, es lo luòc onte s'acampa la comunautat religiosa d'un monastèri (e mai d'una catedrala o d'una collegiada) [1]. Ambé lo refectòri e lo dormitòri, es un dei «luòcs regulars» d'un monastèri.
En generau, es de plan carrat e atenenta ai clastras d'onte se i accedís per una pòrta dubèrta dins la galariá orientala, flancada de dos alandaments; aquestei permetián en cèrteis ocasions ai convèrs (qu'i èran pas admés) d'assistir d'en defòra ais acamps.
A l'opausat de l'intrada, lo sèti de l'abat èra adorsat a la paret orientala en son mitan, e lei monges s'assetavan subre de bancaus que fasián tot lo torn de la sala.
Cada matin, après l'ofici de Prima, se teniá lo capítol liturgic, tanben sonat simplament capítol. Se pregava, se legissiá lo martirològi (l'anonci dei sants de l'endeman) e mai un capítol de la règla comentat per l'abat (d'aquí vèn lo nom de sala capitulara).
Un o dos còps la setmana se teniá lo capítol de colpas, onte lei monges confessavan publicament sei fautas còntra la règla, e recebián una sancion proporcionada a la gravitat dau mancament.
Es dins la sala capitulara que l'abat assabentava la comunautat deis afaires importants. Tanben es ailà que se debanava l'eleccion d'un novèl abat per la comunautat e que s'aculhiá lei visitaires de marca.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Per extension, lo tèrme de capítol tanben designa la comunautat acampada.


text:
-294
Aquesta pagina concernís l'an -294 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Esparta[modificar | modificar la font]
Temptativa espartenca per empachar la conquista de plusors ciutats de Peloponès per lei Macedonians. Pasmens, l'armada menada per lo rèi Archidamus IV mau capitèt e foguèt vencuda dos còps per son adversari. Pasmens, la Lacedemònia gardèt son independéncia e foguèt pas dirèctament atacada car Demetrius Poliorcetes deguèt anar combatre dins lo nòrd de son Reiaume avans l'afondrament definitiu deis Espartencs.


text:
Art Mengo
Art Mengo, nom d'artista de Michel Armengot, es un autor, compositor e interprèta nascut a Tolosa lo 16 de setembre de 1961.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Nascut lo 16 de setembre de 1961[1] a Tolosa de parents refugiats espanhòls, musician de bar, se faguèt conéisser en 1988 jos l'escais Art Mengo amb lo titre Les parfums de sa vie (je l’ai tant aimée) (Los parfums de la vida)[2][3], abans un primièr album en 1990, Un 15 août en février (Un 15 agost de febrièr).
Amb l'ajuda de son sògre Patrice Guirao, escriguèt gaireben la majoritat de sos tèxtes, canta d'una vòtz cauda e leugièrament rauca sur des tempòs de Jazz, bossa nova e blues.
Compausa tanben per d’autres: Ute Lemper , Henri Salvador, Enrico Macias, Florent Pagny, Jane Birkin, Johnny Hallyday, Juliette Gréco, Viktor Lazlo, Clarika, Liane Foly, Maurane e Yves Duteil. Met en musica de tèxtes d'escrivans coma Jean Rouaud, Thierry Illouz e Marie Nimier o Eddy Mitchell et Juliette Gréco.
Descografia[modificar | modificar la font]
Albums[modificar | modificar la font]
- 1990: Un 15 août en février
- 1992: Guerre d'amour
- 1995: La mer n’existe pas
- 1997: Live au Mandala
- 1998: Croire qu’un jour…
- 2001: Les parfums de sa vie
- 2004: La vie de château
- 2006: Entre mes guillemets
- 2009: Sujet libre
Prèmi[modificar | modificar la font]
- 1991 : Revelacion varietat masculina de l’anada a las Victòrias de la musica[4]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)3 questions à Art Mengo Dominique Simonet sus lalibre.be.
- ↑ Biografia - Art Mengo sus RFI Musique
- ↑ Art Mengo - Les parfums de sa vie (je l’ai tant aimée) sus lescharts.com
- ↑ (fr)6a Victòrias de la musica.


text:
990
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 990 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Contuniacion de la guèrra entre Uc Capet e lo pretendent au tròne de França Carles de Lotaríngia. Pasmens, se debanèt ges d'evolucion militara importanta dins lo corrent de l'annada. Uc mandèt tanben una mission diplomatica auprès de la papautat per obtenir la condamnacion de la traïson de l'archevesque Arnoul de Reims mai obtenguèt ges de resultat.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Data retenguda per la fondacion d'Etiopia per Mara Takla Haymanot que fondèt la dinastia dei Zagwes.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- Toghrul Beg, sultan seldjokide.


text:
1716
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1716 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Començada l'annada precedenta (→ 1715), la politica d'assaniment dei finanças publicas decididas per Felipe d'Orleans contunièt ambé l'instauracion d'una cort de justícia cargada d'estudiar leis afaires dei financiers qu'avián aprofichat la fin dau rèine de Loís XIV (1643-1715) per s'enriquir (14 de març). Puei, lo govèrn autorizèt lo financier escocés John Law de crear una banca privada permetent de redurre lo deute nacionau (sistèma de Law). L'establiment conoguèt un succès important e sei bilhets, que circulavan sensa dificultat dins lo reiaume, permetèron de reviscolar l'economia.
En fòra dei questions financieras, lo regent se preocupèt tanben deis afaires exteriors. Gràcias au cardenau Dubois, capitèt de se raprochar d'Anglatèrra e dei Províncias Unidas. Per aquò, deguèt prometre d'abandonar la causa de Jaume II d'Anglatèrra e de destrurre lei fortificacions de Mardick.
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 7 de setembre - Tractat d'Utrecht, entre Espanha e Àustria.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Grèvament malaut, lo negus Yostos (1711-1716) se retirèt dins son palais mai sa santat se desgradèt rapidament. Dins lo corrent de son agònia, Yostos qu'èra eissit d'una branca segondària de la dinastia salomoniana esitèt de nomar lo sieu fiu coma eiretier car aquò auriá entraïnat un conflicte entre lei cortesans de la Cort (puslèu favorables au fiu dau sobeiran) e la garda imperiala (puslèu favorabla a l'eiretier de la branca principala de la dinastia). Fin finala, la situacion se reglèt avans la mòrt dau negus quand lei gardas designèron Dawit III (1716-1721) coma negus lo 8 de febrier. Lo sobeiran novèu laissèt son predecessor morir dins son liech lo 19 de febrier e li donèt de funeralhas dignas de son reng.
Sultanat de Sennar[modificar | modificar la font]
Mòrt dau sultan Badi III (1692-1716) que foguèt pas remplaçat avans 1719.
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Mòrt dau shogun Tokugawa Ietsugu qu'aviá ges d'eiretier. Foguèt remplaçat per Tokugawa Yoshimune, un cosin d'una branca segondària dau clan Tokugawa. Administrator competent e politic abil, engatjèt una politica de reformas ambiciosas e remandèt lo conselhier Arai Hakuseki jutjat tròp conservator.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 20 de genièr - Rei Carles III d'Espanha (m. 1788)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 14 de novembre - Gottfried Wilhelm Leibniz, filosòf, matematician e òme politic alemand (n. 1646)
- Tokugawa Ietsugu, shogun japonés.


text:
Abraam
Abraam (en ebrieu: אברהם Abrāhām; en ebrieu tiberian ʾaḇrāhām; en arabi ابراهيم Ibrāhīm) es lo patriarca del Judaïsme, reconegut tanben pel Cristianisme, e un profèta important de l'Islam. Sa vida es relatada dins lo libre de la Genèsi e dins l'Alcoran, mas i a pas cap d'evidéncia istorica sus son existéncia. Se vertadièrament existiguèt, visquèt probablament entre 2166 abC e 1991 abC. Lo Judaïsme, lo Cristianisme e l'Islam recebon lo nom de religions abraamicas, pr'amor qu'aquel personatge jòga un ròtle important dins lo desvolopament de lors cresenças. Lo Judaïsme considèra Abraam lo patriarca benesit de Dieu. Encara que sa femna èra estèrla, Dieu prometèt una nacion granda (Israèl) de lor descendéncia e per aquò cambièt son nom per Abraam. Per vertut del pacte entre Dieu e Abraam, manifestat dins la circoncision, Abraam es considerat lo primièr jusieu. Segon l'Alcoran, Abraam es un patriarca e lo paire d'Ismaèl, qu'es lo paire dels arabis. Es considerat un dels profètas mai importants mandats per Dieu.


text:
Simpatia
L'idèa de simpatia es aquela de participacion, ligam, concordança, comunicacion. Aquò fa que dona diferents senses, segon que se parla de la simpatia entre causas o de la simpatia entre personas.
Lo mot deriva de la lenga grèga σuuπάθeιa (simpateia), de σύv (sýn) que significa ensems e de πάθoς (patòs) patiment (de πάσxw - pascho, patir).
Somari
- 1 La simpatia universala: concepcion en relacion amb l'estoïcisme
- 2 La simpatia morala e sociala
- 3 La simpatia psicologica
- 4 La simpatia fisiologica
- 5 Referéncias
- 6 Bibliografias
La simpatia universala: concepcion en relacion amb l'estoïcisme[modificar | modificar la font]
La simpatia universala tòca las causas, supausa una concordança entre de realitats fisicas. Pels estoïcians[1], lo monde es penetrat pertot d'un meteis Fuòc-Logos que n'es lo principe de coesion, de movement, de vida. Es un grand Viu, de biais que las partidas del monde comunian dins un meteis sentiment e un meteis buf. Çò que tòca una partida tòca los autres. Mas los estoïcians ancians(Zenon de Cittium, Crisipe) sonque parlan de las relacions entre las causas del cèl (orania) e las causas de la tèrra (epigeia):
- « De supausar que la natura forma un Tot plan ligat e coerent... que tot l'univèrs siá un... que tot se tenga dins la natura universala, de fach, los Estoïcians ne donan mai d'un exemple... Se se tòca las còrdas d'una lira, las autras còrdas resonan; las utras e mai de coquilhum creisson e descreisson amb la Luna... Lo flux e lo reflux de la mar son comandats per las fasas de la Luna. » (Cicéron, De la divinacion, II, 14, § 33-34).
Posidonios d'Apamèa (131-51 ab.C.), qu'es del mejan estoïcisme, compren la simpatia al respècte entre las causas terrèstras:
- « E que dire d'aquel acòrdi de l'univèrs que comunia dins un meteis sentiment, dins un meteis buf, dans una meteis contunh entre totes sas partidas? Aquò refortís pas a aprovar çò qu'afirmi? Poiriá la tèrra torn a torn se cobrir de flors e se secar? Poiram, pasmens que tant causas se transforman, reconéisser la mena que lo Solelh se rapròcha puèi s'alunha als solsticis d'estiu e d'ivèrn?... Tot aquò poiriá pas arribar amb una tala concordança dins totas las partidas del monde, se un meteis Buf divin los unirián totas e los mantenirián ensemble » (Ciceron, De la natura dels dieus, II, 7, § 19).
Per Plotin, la simpatia es « coma una unica còrda tenduda que, tocada d'un costat, transmet lo movement a l'autre costat » (IV, 4, 41).
Lo mot grèc "simpatia" se podiá tanben aplicar, per animisme, a de correspondéncias entre objèctes inanimat e/o dels èsser vius, coma per l’ocultista Bolos de Mendès (II° s. abC.). Ciceron parla de l'antipatia entre la vinha e los caulets (De la natura dels dieus, II, 47, § 120). A la Renaissença, fòrça autors parlan de las simpatias e antipatias : Paracèlse, Cardan, Tommaso Campanella, Giambattista Della Porta, etc.
[modificar | modificar la font]
Hume edifica sa teoria del jutjament moral a l'entorn de la simpatia, definida coma una tendéncia nòstra per recebre « los aclinaments e lis sentiments dels autres. Tan estrecha e tan intima es la correspondéncia de las armas umanas qu'una persona a pas acabat de m'aprochar que repend sus ieu totas sas opinions e que tira cap a ela mon jutjament a mai o mens naut gra » (Tractat de la natura umana, 1739-1740 ; II, 1, 11); aprèp, la simpatia designa lo desir de viure en comunautat amb los autres òmes ; apuèi, la simpatia es far coma si esprovariái de sentiments que esprovi pas, me metre fictivament al luòc d'autrú, perque imagini que deuriái èsser dins aquel luòc.
Adam Smith, amic d'Hume, definís la simpatia (sympathy) coma la « facultat de partejar las passions dels autres" (Teoria dels sentiments morals », 1759 ; I, 1, 3). Fa de la simpatia lo mobil primièr dels actes e lo fondament dels jutjaments morals.
Per Max Scheler, la simpatia (Mitgefühl) es un acte intencional de comunicacion entre personas (Natura e Formas de la simpatia.
La simpatia psicologica[modificar | modificar la font]
Le mot "simpatia" pòt tanben significar èsser tocat per de sentiments o d'emocions. Atal, l'esséncia de la simpatia es la preocupacion fòrta que se sent per autrú. La simpatia existís quand los sentiments o emocions d'una persona son prigondament compreses e apreciats per una autra persona.
Dins l'usatge corrent, la simpatia es sovent presa coma la compreneson qu'avèm d'un autre, de son malur o de sa patiment, son chagrin.
La simpatia pòt tanben se referir a èsser conscient de las emocions positivas esprovadas pels autres.
Dins un sens pus larg, se pòt referir a l'apartenéncia a una ideologia particulara, per exemple politica. Se ditz alara qu'una persona es simpatizanta.
La simpatia fisiologica[modificar | modificar la font]
La simpatia fisiologica es una mena de contagion per que una persona reprodusi per imitacion o influéncia los comportaments d'un autre. Atal es del badalh, del rire.
- « Per l'òme, rire e badalhar per imitacion, marchar al pas, reproduire los movements d'un funambul que regardam... son de cases de simpatia fisiologica » (Théodore Ribot, Psicologia dels sentiments, II, chap. 4 : "La simpatia e l'emocion tendra").
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)A.-J. Festugière, La Révélation d'Hermès Trismégiste, t. II : Le Dieu cosmique, 1949, p. 418-419.
Bibliografias[modificar | modificar la font]
Bibliografia sus la simpatia universala[modificar | modificar la font]
- Reinhardt, Poseidonios, 1921
- Reinhardt, Kosmos und Sympathie, 1931.
- A.-J. Festugière, La Révélation d’Hermès Trismégiste, Paris, Les Belles Lettres, 1944-1954 (4 volumes) : vol. I : L'astrologie et les sciences occultes, 441 p. ; vol. II : Le dieu cosmique, 610 p. ; vol. III : Les doctrines de l'âme, 314 p. ; vol. IV : Le dieu inconnu, 319 p. Réimpr. en 1 vol., Paris, Les Belles Lettres, 2006, 1700 p.
- Émile Bréhier, Chrysippe et l'ancien Stoïcisme, PUF, 1910, éd. revue 1951.
[modificar | modificar la font]
- David Hume, Traité de la nature humaine (1739-1740)
- Adam Smith, La théorie des sentiments moraux (1759), trad. marquise de Condorcet (1798), Aujourd'hui
- Max Scheler, Nature et Formes de la sympathie. Contribution à l'étude des lois de la vie affective (1923), Payot, 1971.
- Monique Canto-Sperber, Dictionnaire d'éthique et de philosophie morale (1996), PUF, t. II, p. 1904-1910.
Bibliografia sus la simpatia psicologica[modificar | modificar la font]
- Decety, J. and Ickes, W. (Eds.) (2009). The Social Neuroscience of Empathy. Cambridge: MIT Press, Cambridge.
- Decety, J. and Batson, C.D. (Eds.). Interpersonal Sensitivity: Entering Others' Worlds. Hove: Psychology Press.
- Eisenberg, N., & Strayer, J. (1987). Empathy and its Development. Cambridge: Cambridge University Press.
- Lamm, C., Batson, C.D., & Decety, J. (2007). "The neural substrate of human empathy: effects of perspective-taking and cognitive appraisal". Journal of Cognitive Neuroscience, 19, 42-58.


text:
443
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 443 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman d'Orient[modificar | modificar la font]
Perseguida e fin de la guèrra acomençada en 440 còntra lei Huns dau rèi Bleda. D'efèct, dins lo corrent de l'annada, doas armadas romanas foguèron durament desfachas per lei Huns. Constantinòple foguèt donc obligada de negociar lo retirament dei Huns. En particular, lo tribut pagat per lei Romans foguèt restaurat e aumentat a 2 100 liuras d'aur.
Huns[modificar | modificar la font]
Perseguida e fin de la guèrra acomençada en 440 còntra l'Empèri Roman d'Orient gràcias a divèrsei victòrias còntra doas armadas romanas que subiguèron de pèrdas importantas. Lo rèi Bleda poguèt impausar una gròssa aumentacion dau tribut pagat per Constantinòple que foguèt portat a 2 100 liuras d'aur.


text:
386
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 386 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Arquitectura[modificar | modificar la font]
Data tradicionala de la bastida dau Monastèri de Sumela dins lo nòrd-èst d'Anatolia.


text:
Amina
Las aminas son de compausats quimics organics que se considèran coma derivats de l'amoniac e resultan de la substitucion dels idrogèns de la molecula pels grops alquils. Segon que se substituiscan un, dos o tres idrogèns, las aminas seràn primàrias, segondàrias o terciàrias, respectivament.
Las aminas son simplas quand los grops alquil son parièrs e mixtas s'aquestes son diferents. Las aminas son de compausats fòrça polars. Las aminas primàrias e segondàrias pòdon formar de ponts idrogèn. Las aminas terciàrias puras pòdon pas formar de ponts idrogèn ; malgrat aiçò pòdon acceptar de ligams idrogèn amb de moleculas qu'an de grops O-H o N-H. Coma l'azòt es mens electronegatiu que l'oxigèn, lo ligam N-H es mens polara que lo ligam O-H. Doncas, las aminas forman de ligams idrogèn pus flacs que los alcòls de peses moleculars semblables.


text:
Vinhal
Un vinhal (var. vinhau), es un terren, o n territòri, plantat de vinhas.
Un terren o un territòri plantat de vinhas presentant d'aptituds especificas per la produccion d'un vin tipat (sol, clima, saber-far codificat...). Los vinhals dependon de sistèmas d'apelacions que s'unifican e respèctan de reglamentacions escritas, (vejatz AOC)
Dimension del vinhal[modificar | modificar la font]
La superfícia totala del vinhal mondial representava 7,886 milions d'ectaras en 2000, dont :
- Euròpa : 62,7 % (França 11,6, Itàlia 11,5, Espanha 14,9).
- Asia : 19,2 % (China 3,3)
- America : 11,9 % (Estats Units d'America 5,2, Argentina 2,7, Chile 2,2).
- Africa : 4,3 (Africa del Sud 1,5).
- Oceania : 1,9 % (Austràlia 1,8).
La part d'aquela d'Euròpa demenís (a perdut 4 punts dempuèi 1996) alara qu'aquela dels autres continents aumenta.
Impactes sul mitan[modificar | modificar la font]
Dempuèi qualques decenias, los vinhals son estats o son encara una font importanta de pollucion dels sòls e de l'aiga (superficiala o sosterranha) e de l'ecosistèma pels pesticidas e en particular par l'arseniat de plomb (abans) e pel coire dempuèi qualques decenias, dos produits que son pas biodegradables). D'autres pesticidas (deserbants, fongicidas, insecticidas) pòdon daissar fòrça rèstas e moleculas mai o mens toxicas dins lo sòl, l'aiga o l'aire.
Lo programa MEDALUS mostrèt que dins lo sud de l'UE, en zòna arida, los vinhals contribuissián lo mai a la degradacion e l'erosion dels sòls (las olivedas mièg naturalas l'aparan lo melhor)
Los risques pausats par las experimentacions o projèctes de vinhas transgenicas son encara objècte de polemica.
Vegetacion[modificar | modificar la font]
Se tròba dins lo vinhal qualques espècias patrimonialas o remarcablas que
- Allium vineale L.
- Ornithogalum umbellatum L.
- tulipa salvatge (Tulipa sylvestris L. ssp sylvestris)
- Muscari (Muscari neglectum Guss. ex Ten. & Muscari comosum L.)
- Gagea villosa M. Bieb.
- Calendula arvensis L.
- Physalis alkekengi L.
- Aristolochia clematitis L.


text:
Evrieis
Evrieis[1] (Évreux en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Arvei Lieutard, "Los toponims estrangièrs dins lo Pichòt Talamus de Montpelhièr", Linguistica Occitana, n°9 (agost de 2013), ISSN 1773-0538 en linha


text:
1180
Aquesta pagina concernís l'an 1180 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Felip II, cap vertadier dau reiaume dempuei son coronament e la malautiá de son paire (→ 1179), decidèt de melhorar lei finanças reialas amb una taxa especiala sus lei josieus e de s'aliar ambé lo còmte de Flandra Baldoin d'Hainaut per demenir l'influéncia de seis oncles e de sa maire sus sa politica. Acceptèt de se maridar amb Elisabèt d'Hainaut, la filha dau còmte (28 d'abriu). Aquò suscitèt lo maucontentament de sa maire Adela de Champanha que se retirèt en Normandia e demandèt la proteccion d'Enric II.
Lo rèi anglés mobilizèt una fòrça importanta. Felip II demorèt suau e ataquèt pas dirèctament lei fèus anglés. En plaça, anoncièt son intencion de conquistar Auvèrnhe, buta de la politica de conquista d'Enric II dempuei d'annadas. Lo sobeiran anglés deguèt ansin renonciar a la guèrra còntra Felip II car teniá pas de pretèxtes per durbir lo conflicte. De mai, èra pas assegurat de la fidelitat de sei fius que s'èran ja revoutats en 1173-1174. En junh, Enric II foguèt donc obligat de negociar e, a l'invèrs de son projècte iniciau, de conclure una aliança ofensiva e defensiva ambé lo rèi de França.
Après aqueleis eveniments, lo rèi Loís VII — rèi en títol mai fòrça malaut dempuei novembre de 1179 — moriguèt lo 8 de setembre. Son rèine foguèt considerat d'un biais positiu per sei contemporanèus gràcias a son sens de la justícia e d'un biais pus contrastat per leis istorians ulteriors car son divòrci amb Alienòr d'Aquitània foguèt una causa importanta dei guèrras recurrentas entre Francés e Anglés fins a 1453.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Anglatèrra[modificar | modificar la font]
Refòrma dei sistèmas monetaris d'Anglatèrra que foguèron d'ara endavant plaçadas sota l'autoritat de foncionaris de la corona permetent de melhorar l'estabilitat de la moneda e lei revenguts dau rèi.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Mòrt dau califa Al-Mustadi (1170-1180). Foguèt remplaçat per son fiu An-Nasir (1180-1225) que venguèt lo darrier califa poderós e energic de la dinastia abbassida.


text:
.ag
.ag es lo nom de domeni d'Internet per Antigua e Barbuda[1].
Domenis de segond nivèl[modificar | modificar la font]
- .com.ag, co.ag - entrepresas
- .net.ag - provesidors d'accès
- .org.ag - organizacions non comercialas
- .nom.ag - personas fisicas
Utilizacion dins los païses parlaalemand[modificar | modificar la font]
Aktiengesellschaft (AG) es un mot alemand que significa « societat anonima » e qu'es utilizat en Alemanha, Àustria e Soïssa.
Un fum de societats d'aqueles païses an enregistrat de domenis en .ag.


text:
Economia de Danemarc
L'economia de Danemarc opèra amb mercats eficientes, amb estandards de vida superiora a la mejana europèa[3][4]. L'economia danesa es modèrna, amb tecnicianas agricòlas de nauta tecnologia, una moneda establa e una nauta dependéncia del comèrci internacional[1]. La taxa de caumatge es bassa (2% lo 2008), e lo govèrn a aplicat de politicas amplas de benestar[1].
Danemarc es membre de l'Union Europèa, e a implementat e superat los critèris de convergéncia per adoptar l'Èuro, mas la populacion s'i opausèt en un referendum lo 2000, malgrat que la corona danesa es fixada amb l'èuro mejançant lo Mecanisme de Taxa de Cambiament Europèu[5].
Malgrat èsser un pichon país, Dinamarca es un exportador net de neurituds e energia, e gaudís d'un excedent en la siá balança de pagaments[1].
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 CIA, « The World Factbook ». Consultat lo 29 de decembre de 2015
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html
- ↑ Human Development Report 2007/2008
- ↑ List of countries by Human Development Index
- ↑ Denmark and the Euro, Danmarks Nationalbank Consulta lo 3 de febrièr de 2007


text:
Eth compromís dera Generalitat de Catalonha pera accessibilitat
Eth web gencat ei construsit damb er ànim de facilitar er accès universau a totes es persones que lo consulten, independentament des sues capacitats fisiques, sensoriaus o intellectuaus e deth contèxte tecnic d’usatge damb qué ac hèn (tipe de dispositiu, programari, velocitat dera connexion, condicions ambientaus, etc.).
Per açò, se trebalhe damb er objectiu d’adaptar tot eth web as recomanacions deth Consòrci World Wide Web W3C entà pr’amor d’eliminar es barrères que dificulten er accès ara informacion e era comunicacion. Aguestes recomanacions se concrèten enes pautes d’accessibilitat deth web WCAG 2.0. Aguestes pautes WCAG 2.0 se referéncien ena norma UNE 139803:2012, qu’actualize e remplace ar anterior, de 2004, que hège referéncia as normes WCAG 1.0.
Eth compromís dera Generalitat de Catalonha ei arribar a complir eth nivèu de conformitat “Doble-A” (AA), atau coma es legislacions europèa, espanhòla (Reiau Decret 1494/2007, deth 12 de noveme) e catalana (Lei 13/2014, deth 30 d’octobre, d’accessibilitat), exigissen as administracions publiques.


text:
Berneuil (Somme)
Bèrneu (Sonme) en picard ( Berneuil en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge de Berneuil, #que comptava 600 abitants l'an 1698, a la fin del regna de Louis XIV, malgrat los estralls de la guèrra de Trenta Ans ; #que ressortiá, abans la guèrra de 1870 lo nombre de 875 abitants, a vist dempuèi la chifra de la siá populacion amendrir en de inquietants de proporcions, al ponch #qu'èra pas mai que 330 l'an 1925 e #qu'arriba a 215 uèi.
La distincion de Berneuil
Berneuil (Bernoldiacum en los tèxtes ancians), #aperténer a Modèl:La s- a la abbaye de Corbie, en vertu d'una donation de Clotaire III. Lo primièr senhor de Berneuil, Bernard de Sant-Valéry, baron de Domart, pas content d'ocupar lo castèl fòrt de Domart, #far bastir d'un autre castèl a Berneuil e a Bernaville (antany Bernardville), cap a l'an 1175. Lo comte Jean de Ponthieu fasiá, de lo sieu costat, fortificar Lo Crotoy, en cara de Sant-Valéry, de sòrta que i i aguèt gelosiá entre los dos senhors #que #dintrar ne discordi e començavan a se far la guèrra quand lo rei Louis VII lo Jove #interpausar la siá autoritat per apaivagar e acabar lo différend susceptible de ensagnar una part de la Picardie. Bernard de Sant -Valéry e lo comte de Ponthieu #comparéisser en la preséncia del rei per justificar de los sieus dreches respectius. Lo monarca, en podent pas los concedir, #jutjar que la disputa i auriá acabat per un düèl ; tal èra alavetz l'usatge admés.
Coma Domart, Berneuil e Bernaville levavan del abbaye de Corbie #que i aviá #èsser proprietari de tota la region d'après una charte de Clotaire III, de la Modèl:S-, la abbé de Corbie, Hugues de Péronne, #demandar que lo düèl entre los dos senhors i aguèt luòc a Corbie.
Jean de Ponthieu e Bernard de Sant-Valéry, senhor de Domart, Berneuil e Bernaville, #comparéisser al jorn #que li los aguèt assignat,acompanhats totes dos d'un grand nombre de senhors de los sieus amics. Mas, abans #que davalèsson pas al camp barrat ont deviá i aver luòc lo düèl, dels amics comuns se #interpausar e #far tant per los sieus sollicitations #qu'eles réconcilièrent los dos antagonistes.
La familha Carpentin
La distincion de Berneuil #passar successivament als senhors barons de Domart, apertenent a las familhas de Sant-Valéry, de Dreux e de Craon.
El resultat de #çò que precedís que los senhors de Berneuil #que #succedir a Henri Carpentin, #demorar los vassaux dels barons de Domart fins a l'epòca ont un senhor de Berneuil #èsser risi pro per far l'aquesiment de la baronnie de Domart, a Modèl:La s-.
Jean Carpentin, dicha Galois, #succedir a Henri Carpentin e #èsser senhor de Berneuil de 1461 a 1499. Jean Carpentin, dicha Galyot, senhor de Berneuil de 1499 a 1540, viviá tanben Abbeville, ont i aguèt escuelhut coma maïeur d'aquela vila. Phillibert Carpentin, Senhor de Berneuil de 1540 a 1543, tinent general de la sénéchaussée de Ponthieu, #èsser maïeur de Abbeville coma lo precedent. La familha Lo Fournier de Wargemont
La distincion de Berneuil #passar a la familha Lo Fournier de Wargemont, per continuament del matrimòni de Jeanne Carpentin, madama de Berneuil, amb François Lo Fournier de Wargemont.
Antoine Lo Fournier de Wargemont, seigneurde Wargemont e de Berneuil, de fils de Jeanne Carpentin, madama de Berneuil e de François Lo Fournier de Wargemont, épousa Ostal de Boubers, madama de Ribeaucourt ; #èsser senhor de Berneuil de 1594 a 1628. Aymar Lo Fournier de Wargemont, senhor de Wargemont, Graincourt, Berneuil e Ribeaucourt, de fils de Antoine Lo Fournier de Wargemont e d'Ostal de Boubers, épousa lo 11 de febrièr de 1628 Madeleine del Gard ; #èsser senhor de Berneuil de 1628 a 1663. François Lo Fournier de Wargemont, senhor de Wargemont, Berneuil e Ribeaucourt de 1663 a 1698. François-Bernard Lo Fournier de Wargemont, senhor de Berneuil e de Ribeaucourt de 1698 a 1723, chevalier. Joseph-François Lo Fournier, marques de Wargemont, senhor de Berneuil e de Ribeaucourt, de 1733 a 1743 #èsser, de mai, baron de Domart perque #crompar la baronnie, lo 26 aôut 1741, a Nicolas de Neuville, pòrti de Villeroy, tinent general de las armadas, per la soma de 225000 libres. François-Louis-Gabriel Lo Fournier, marques de Wargemont, baron de Domart, senhor de Berneuil e de Ribeaucourt, de 1743 a 1773, èra maréchal de camp, es-a dire general de brigada ; #comandar los gendarmes de la guarda e #èsser chevalier de Sant-Louis. Albert-Louis-Aymar Lo Fournier, comte de Wargemont,baron de Domart, senhor de Berneuil, de 1773 a 1789, maréchal de camp ; comandava pel rei en l'Anautita-Normandie, èra chevalier de Sant-Louis e commandeur de l'òrdre de Sant-Lazare Demòra pas mai res del castèl de Berneuil, es possible #que i aja desaparegut pendent la guèrra de Trenta Ans. Los sauvatges soldats de Texans de Werth e del prince Thomas #ocupar Berneuil los 22 e 23 de setembre 1636.
le village de Berneuil, qui comptait 600 habitants en 1698, à la fin du règne de Louis XIV, malgré les ravages de la guerre de Trente Ans ; qui dépassait, avant la guerre de 1870 le nombre de 875 habitants, a vu depuis le chiffre de sa population diminuer dans d'inquiétantes proportions, au point qu'il n'était plus que 330 en 1925 et qu'il atteint 215 aujourd'hui.
La seigneurie de Berneuil
Berneuil (Bernoldiacum dans les textes anciens), appartint au Modèl:S- à l'abbaye de Corbie, en vertu d'une donation de Clotaire III. Le premier seigneur de Berneuil, Bernard de Saint-Valéry, baron de Domart, non content d'occuper le château fort de Domart, fit construire d'autres château à Berneuil et à Bernaville (autrefois Bernardville), vers l'an 1175. Le comte Jean de Ponthieu faisait, de son côté, fortifier Le Crotoy, en face de Saint-Valéry, de sorte qu'il y eut jalousie entre les deux seigneurs qui entrèrent en discorde et commençaient à se faire la guerre quand le roi Louis VII le Jeune interposa son autorité pour apaiser et terminer le différend susceptible d'ensanglanter une partie de la Picardie. Bernard de Saint -Valéry et le comte de Ponthieu comparurent en la présence du roi pour justifier de leurs droits respectifs. Le monarque, ne pouvant les accorder, jugea que la querelle serait terminée par un duel ; tel était alors l'usage admis.
Comme Domart, Berneuil et Bernaville relevaient de l'abbaye de Corbie qui avait été propriétaire de toute la région d'après une charte de Clotaire III, du Modèl:S-, l'abbé de Corbie, Hugues de Péronne, demanda que le duel entre les deux seigneurs eut lieu à Corbie.
Jean de Ponthieu et Bernard de Saint-Valéry, seigneur de Domart, Berneuil et Bernaville, comparurent au jour qui leur fut assigné,accompagnés tous deux d'un grand nombre de seigneurs de leurs amis. Mais, avant qu'ils ne descendissent au champ clos où devait avoir lieu le duel, des amis communs s’interposèrent et firent tant par leurs sollicitations qu'ils réconcilièrent les deux antagonistes.
La famille Carpentin
La seigneurie de Berneuil passa successivement aux seigneurs barons de Domart, appartenant aux familles de Saint-Valéry, de Dreux et de Craon.
Il résultat de ce qui précède que les seigneurs de Berneuil qui succédèrent à Henri Carpentin, restèrent les vassaux des barons de Domart jusqu'à l'époque où un seigneur de Berneuil fut assez riche pour faire l'acquisition de la baronnie de Domart, au Modèl:S-.
Jean Carpentin, dit Galois, succéda à Henri Carpentin et fut seigneur de Berneuil de 1461 à 1499. Jean Carpentin, dit Galyot, seigneur de Berneuil de 1499 à 1540, habitait aussi Abbeville, où il fut choisi comme maïeur de cette ville. Phillibert Carpentin, seigneur de Berneuil de 1540 à 1543, lieutenant général de la sénéchaussée de Ponthieu, fut maïeur d'Abbeville comme le précédent. La famille Le Fournier de Wargemont
La seigneurie de Berneuil passa à la famille Le Fournier de Wargemont, par suite du mariage de Jeanne Carpentin, dame de Berneuil, avec François Le Fournier de Wargemont.
Antoine Le Fournier de Wargemont, seigneurde Wargemont et de Berneuil, fils de Jeanne Carpentin, dame de Berneuil et de François Le Fournier de Wargemont, épousa Marie de Boubers, dame de Ribeaucourt ; il fut seigneur de Berneuil de 1594 à 1628. Aymar Le Fournier de Wargemont, seigneur de Wargemont, Graincourt, Berneuil et Ribeaucourt, fils d'Antoine Le Fournier de Wargemont et de Marie de Boubers, épousa le 11 février 1628 Madeleine du Gard ; il fut seigneur de Berneuil de 1628 à 1663. François Le Fournier de Wargemont, seigneur de Wargemont, Berneuil et Ribeaucourt de 1663 à 1698. François-Bernard Le Fournier de Wargemont, seigneur de Berneuil et de Ribeaucourt de 1698 à 1723, chevalier. Joseph-François Le Fournier, marquis de Wargemont, seigneur de Berneuil et de Ribeaucourt, de 1733 à 1743 fut, de plus, baron de Domart car il acheta la baronnie, le 26 aôut 1741, à Nicolas de Neuville, duc de Villeroy, lieutenant général des armées, pour la somme de 225000 livres. François-Louis-Gabriel Le Fournier, marquis de Wargemont, baron de Domart, seigneur de Berneuil et de Ribeaucourt, de 1743 à 1773, était maréchal de camp, c'est-à-dire général de brigade ; il commanda les gendarmes de la garde et fut chevalier de Saint-Louis. Albert-Louis-Aymar Le Fournier, comte de Wargemont,baron de Domart, seigneur de Berneuil, de 1773 à 1789, maréchal de camp ; il commandait pour le roi dans la Haute-Normandie, il était chevalier de Saint-Louis et commandeur de l'ordre de Saint-Lazare Il ne reste plus rien du château de Berneuil, il est possible qu'il ait disparu pendant la guerre de Trente Ans. Les sauvages soldats de Jean de Werth et du prince Thomas occupèrent Berneuil les 22 et 23 septembre 1636.


text:
Sainghin-en-Mélantois
Sainghin-en-Mélantois es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La primièra mencion del nom de Sainghin a levat en un document datat del 5 d'agost de 977. Lo primièr senhor de Sainghin conegut es Rogier de Sengin e lo sieu sojorn féodale se trobava al centre del bòsc.
La première mention du nom de Sainghin est relevé dans un document daté du 5 août 977. Le premier seigneur de Sainghin connu est Rogier de Sengin et sa demeure féodale se trouvait au centre du bois.


text:
Tifus
Lo tifus designa un ensemble de malautiás infecciosas provocadas per divèrsas espècias de bactèri del genre Rickettsia, transmesas a l'òme per la fissada de diferents artropòds coma los pesolhs, las nièras, las arnas e los pats que pòrtan diferents aucèls e mamifèrs. Lo tifus se caracteriza per una fèbre nauta recurrenta, un raumás, de cefalèas e un exantèma. La cal pas confondre amb la fèbre tifoïda, causada per de bactèris del genre Salmonella.
La fissada del pesolh es pas sufisenta per provocar l'infeccion: son las femsas que los pesolhs daissan sus la pèl que contenon los bactèris Rickettsia. Quand los umans se gratan las fissadas, espandisson la femsa per la ferida, facilitant l'accès dels bactèris a l'interior del còs. Es doncas possible de reduire lo risc d'infeccion pel tifus en seguissent de reglas d'igièna simplas e en practicant una desinfeccion corrècta de las fissadas.
La primièra vacccinacion efectiva contra lo tifus, la faguèt lo parasitològ polonés Rudolf Weigl, mercés a la creacion d'una soca de pesolhs especiala nomenada Pediculus vestimenti, qu'èra aisida d'alimentar. Aquela soca foguèt lo resultat del crosament d'espècias de pesolhs caucasians e africans. Weigl tamben inventèt un metòde que permitiá d'abalir de pesolhs per fin d'aténher de quantitat sufisenta de bactèris Rickettsia per produire lo vacccin.


text:
Villes et mairies du Comté de Scanie
Liste des communes
Malmö
Ville de Malmö, localité de la Suède de 280 000 habitants.
La mairie de Malmö a une adresse e-mail et un site Internet.
Helsingborg
Ville de Helsingborg, localité de la Suède de 120 000 habitants.
La mairie de Helsingborg a une adresse e-mail et un site Internet.
Lund
Ville de Lund, localité de la Suède de 100 000 habitants.
La mairie de Lund a une adresse e-mail et un site Internet.
Kristianstad
Ville de Kristianstad, localité de la Suède de 77 000 habitants.
La mairie de Kristianstad a une adresse e-mail et un site Internet.
Hässleholm
Ville de Hässleholm, localité de la Suède de 49 000 habitants.
La mairie de Hässleholm a une adresse e-mail et un site Internet.
Trelleborg
Ville de Trelleborg, localité de la Suède de 41 000 habitants.
La mairie de Trelleborg a une adresse e-mail et un site Internet.
Landskrona
Ville de Landskrona, localité de la Suède de 40 000 habitants.
La mairie de Landskrona a une adresse e-mail et un site Internet.
Ängelholm
Ville d'Ängelholm, localité de la Suède de 38 000 habitants.
La mairie d'Ängelholm a une adresse e-mail et un site Internet.
Vellinge
Ville de Vellinge, localité de la Suède de 32 000 habitants.
La mairie de Vellinge a une adresse e-mail et un site Internet.
Eslöv
Ville d'Eslöv, localité de la Suède de 30 000 habitants.
La mairie d'Eslöv a une adresse e-mail et un site Internet.
Kävlinge
Ville de Kävlinge, localité de la Suède de 27 000 habitants.
La mairie de Kävlinge a une adresse e-mail et un site Internet.
Ystad
Ville d'Ystad, localité de la Suède de 27 000 habitants.
La mairie d'Ystad a une adresse e-mail et un site Internet.
Höganäs
Ville de Höganäs, localité de la Suède de 24 000 habitants.
La mairie de Höganäs a une adresse e-mail et un site Internet.
Staffanstorp
Ville de Staffanstorp, localité de la Suède de 21 000 habitants.
La mairie de Staffanstorp a une adresse e-mail et un site Internet.
Lomma
Ville de Lomma, localité de la Suède de 20 000 habitants.
La mairie de Lomma a une adresse e-mail et un site Internet.
Simrishamn
Ville de Simrishamn, localité de la Suède de 19 000 habitants.
La mairie de Simrishamn a une adresse e-mail et un site Internet.
Svedala
Ville de Svedala, localité de la Suède de 19 000 habitants.
La mairie de Svedala a une adresse e-mail et un site Internet.
Sjöbo
Ville de Sjöbo, localité de la Suède de 18 000 habitants.
La mairie de Sjöbo a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
1147
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1147 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Acomençament de la Crosada decidida per lo rèi Loís VII en 1145. En febrier, un impòst foguèt ansin levat per finançar l'expedicion sus lei bens dau clergat. Lo 18, una assemblada dei barons francés fixèt la data de la partença au mes de junh a partir de Metz. A respèct de la Premiera Crosada, lei tropas èran mai organizadas e comandadas per de caps experimentats. De mai, França teniá un nombre important d'aliats car l'emperaire germanic Conrad III aviá tanben mobilizat son armada e car plusors sobeirans ò senhors europèus importants avián mandat de contingents. Pasmens, l'autorizacion donada ai combatents de menar sei fremas amb elei causèt una desorganizacion importanta dau convòi e demeniguèt sa velocitat. La regéncia foguèt fisada a Suger ajudat per lo senescau Raols de Vermandois e l'arquevesque de Reims Samson Monvoisin.
Passant per lei Balcans sensa trèbols majors, lei crosats francés arribèron a Constantinòple lo 4 d'octòbre onte recebèron un acuèlh favorable de part de l'emperaire Manual Comnèn. Dins aquò, obtenguèt ges de renfòrç e foguèt obligat de prometre de restituir lei territòris conquistats a l'Empèri Bizantin. Enterin, lei fòrças germanicas foguèron durament desfachas a la batalha de Dorilèa (25 d'octòbre). Lo rèi Loís VII recebèt una partida dei subrevivents dins la sieuna armada e decidèt de passar lòng de litorau per defugir lei desèrts e lei pas perilhós de l'Anatolia Centrala (→ 1148).
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Almohades[modificar | modificar la font]
En Marròc, leis Almohades capitèron de prendre Marraquèsh, capitala dau reiaume almoravide. Sa populacion e sa dinastia foguèron massacradas permetent d'eliminar leis Almoravides franc de quauquei princes ò governadors que capitèron de se mantenir dins de territòris isolats ò alunchats (principalament leis Illas Balearas). Aquò permetèt ais Almohades de fondar lo sieu estat e la figura principala dau movement, Abd al-Mumin, se proclamèt califa.
Leis Almohades capitèron tanben d'impausar son autoritat en Al Andalús onte l'unitat dei musulmans s'èra fragmentada dempuei quauqueis annadas en causa dau declin almoravide. Pasmens, mau capitèron d'estabilizar son poder e Al Andalús retrobèt jamai sa poissança passada.
Almoravides[modificar | modificar la font]
Après una tiera de desfachas, Marraquèsh, capitala dau reiaume almoravide, foguèt atacada e conquistada per leis Almohades (→ 1145). Ibrahim ibn Tashfin e Ishaq ibn Ali foguèron executats e la ciutat foguèt pilhada. Aquò marquèt la fin de la dinastia almoravida coma poissança importanta mai plusors de sei princes capitèron de formar de principats que gardèron son independéncia, especialament dins leis Illas Balearas.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Ibrahim ibn Tashfin, sultan almoravide.
- Ishaq ibn Ali, sultan almoravide.


text:
Zaratostra
Zaratostra (de l'avestic Zaraθuštra) o Zoroastre (latinitzacion del grèc ancian Zwpoάσtpnς) foguèt un profèta (Mantran) e poèta de la Pèrsia antica, fondator de la religion nomenada zoroastrisme.
Es considerat coma un personatge istoric mas se coneis pas vertadièrament lo luòc de naissença o l'epòca ont visquèt.
En se basant sus las analisis lingüisticas del libre dels imnes Gatha, partida de l'Avesta ont se considèra qu'intervenguèt personalament, pensam que visquèt vèrs 1000 anys AbC.
Tot çò que se sap de Zaratostra ven dels escriches religioses del zoroastrisme: l'Avesta o la tradicion.
Lo luòc de naissença poiriá èsser lo nòrd-èst d'Iran o Bactra, uèi Balkh, en Afganistan.
Filh del prèire Porushaspa (de la familha dels Spitama), quand Zaratostra aviá 20 ans aguèt una experiéncia religiosa que li apareguèt lo Senhor de la saviesa e divinitat del ben Ahura Mazda (o Ormazd), que li transmetèt l'òrdre de combatre lo prince del mal, Ahriman.
La religion qu'aquel fondèt deviá influir sus totas las religions monoteïstas posterioras; judaïsme, cristianisme e islam.
Evocacion de Zaratostra[modificar | modificar la font]
- Citacions dels ancians coma Platon e Plini lo Vièlh.
- Figura simbolica dins la francmaçonariá, apareis dins l'opèra de Mozart La Flaüta encantada.
- Reinterpretat per Nietzsche dins l'òbra Antau parlava Zaratostra.


text:
Amelécourt
Amelécourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Anciana província de Lorraine, fief de Lorraine e de la évêché.
- Disputat l'an 1316 a causa de las salines, destruccion del castèl.
- Ancienne province de Lorraine, fief de Lorraine et de l'évêché.
- Disputé en 1316 à cause des salines, destruction du château.


text:
Nitocris
Nitocris (dilhèu de cap a -2200) que seré estada ua regina d'Egipte, darrèra representanta de la VIau disnatia, e esposa deu faraon Pepí II. Qu'ei mentavuda peus istorians Erodòt e Maneton dab lo nom que li coneishem (Nιtwkpις) qui nse condan qu'auré venjat la mort deu son hrair e espós en envitant los sons murtrèrs dens ua sala on los auré tots negats en la bèth plear dab las aigas deu Nil, abans de suicidà's peu huèc entà escapar ua auta conspiracion.
Que i avó mantua temptativa de har correspóner lo nom grèc de Nitocris (gessit de honts grègas tardivas) dab honts egipcianas mes au dia de uei arren de segur non ho pas jamei provat. Que s' perpausat, mes shens cap de certitud, que podosse estar mentavuda lo nom Nitiqreti
dens lo Canon Reiau de Turin (un document egipcian tanben tardiu per la VIau dinastia) mes que's discuteish en purmèr lo lòc autrejat au moment de la restauracion deu document au fragment qui contien aqueth nom, e que's discuteish tanben, un còp tornat plaçar dens un aute lòc putatiu que sia quitament un nom de hemna.
Nitocris que demora donc parciaument fictiva en beth deishar (peu moment) a la regina Hatshepsot lo títol de purmèra hemna istorica e de purmèra hemna cap sobirana de l'istòria.
Honts[modificar | modificar la font]
- Grimal, Nicolas. Histoire de l'Egypte ancienne. París : Fayard, 1988
- Shaw, Ian. The Oxford History of Ancient Egypte. Oxford : Oxford University Press, 2000.