text:
Las sortidas deus editors Per Noste, Letras d’òc e Francis Boutle.
-
Per Noste
* Deu bohonet qui volè saber qui l’avè hèit suu cap
* La vie d’un tonnelier écrite par lui-même David Escarpit
- Letras d’òc
* Novèlas numericas
* Sus pont de veire contes d’Andriu Lagarede legits per Camille Bilhac
* Nosautres roman d’Evgueni Zamiatin
* Las aventuras de Rainard e Isengrin (+cd)
* Edicion de la version audio de La vida de Lazarillo de Tormes roman fondator de la literatura europèa (1554) arrevirat per Sèrgi Carles
* De Michel Tournier arrevirat per Sèrgi Carles Divendres o la vita salvatja
* Monica Sarrasin Chastinhas jos las cendras
-
Francis Boutle Recitau de Marius Sampere L’esfera insomne arrevirat deu catalan a l’anglés per D. Sam Abrams en çò de Clive Boutle.
Las musicas d’En ondas :
-
Los aigassuts Remise en forme La place du Bayàa
-
Goran Bregoviç Tales and songs Hop hop hop
-
Los aigassuts Remise en forme La Calandria
-
Aqueles Punk’s not born Dobai
-
Cocanha I ès ? La Comair mosca Sus la nosta trilha
-
Los aigassuts Remise en forme Lesakako Ihauteriak
-
Sordura La virée Quan io zere chas ma maire
-
Xarnege Talka Tum Txilibrin
Sonaus de Denis Fournier e Percussions Profile Le Mystère de la Pyramide


c: text/html

text:
E rabeissa, umelia aquelo nacien que patisse mai que mai despuei trop de tèms. Coumo se sa chausido eleitouralo èro que parpello d’agasso.
Es pas coumo acò que lei Grè seran deman en mesuro de remboursa soun dèute. Uno soulucien que degun n’en parlo a l’ouro d’aro, serié de lei laissa tranquile.
Un mouratòri bancàri e financié d’un an, es que serié tant demanda ei banco, la Banco Centralo Éuroupenco d’en premié ?
Pamens, un cop que li aurien leva lou coutèu dóu galet, lou gouvernamen grè aurié enfin l’ample de pousqué mena uno poulitico pèr basti la creissènço de soun ecounoumìo. E acò, es bèn à-n-élei de va faire, e pas eis engravata de Brussello de li dire coumo l’endraia.
Aquélei li agradon mai de sauna
lo malaut. La toco segur n’en es pas un rasounamen ecounoumi, mai pulèu la ràbi
de veire uno esperiènci de poulitico soucialo dins uno Éuropo toujour que mai endraiado dins lo liberalisme lou mai ideoulougi.
Acò di, lou dèute grè a uno realita, que eilas, sei foundamen s’escoundon
davans l’atualita.
La crìsi, va fau ramenta, nous vèn de 2010, bèn avans la vitòri eleitouralo de Syriza. Alor, lou gouvernamen grè vènde de bon dóu tresor, coumo va fan tóutei en Éuropo. Mai coumo l’ecounoumìo grèco es pas flamo, vaqui que lei croumpaire s’esfraion que lou païs poudrié de pas remboursa soun dèute. En pau de tèms, lei vaqui à vendre sus lei marca tóuteis aquelei bon… que tout d’un cop valon plus un pièd.
Lougicamen, coumo tout acò vau pus rèn, fau ei Grè manleva à de coundicien d’un que pouos pas li faire fisanço. L’interès d’un cop vèn usuràri. Vaqui lou dramo de la Grèço. L’Éuropo s’es facho pòu, e tout un pople dèu n’en crida misèro.
Alor, li douna un pau d’èr, leissa sei baile basti uno poulitico, es que serié trop demanda ?
Lou dèute grè, deja es souto un mouratòri de fa. Devié èstre remboursa en 2020, lou sera que pèr 2030. La majo part dei païs l’an aceta, la Franço coumo leis autre.
Mai es bèn, à l’ouro d’aro, la Banco Centralo Éuroupenco e lou Founs Mounetàri Internacionau que fan naisse l’engàmbi
. Sènso sei prèsto, gis de liquidita pèr paga founciounàri e retira… nimai lou remboursamen dóu dèute à-n-aquéleis ourganismo.
Per élei, pamens, de pas èstre remboursa vuei, serié uno meiouro asseguranço de v’èstre deman. Alor poudèn pas mai se dire que sa toco, es pas tant d’assani l’ecounoumìo dei Grè que de lei metre a geinous fin que remplaçon soun gouvernamen.
Au bres moundiau de la Demoucracìo vouolon chausi en plaço dóu pople ! Ecrit en provençal maritime, graphie mistralienne, avec les suggestions lexicales d'Alain Barthélemy

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
60
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 60 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
En Bretanha, aprofichant l'alunchament de l'armada romana dau generau Gaius Suetonius Paullinus ocupada dins l'illa d'Anglesey, la rèine cèlta Budicca se revoutèt. Son movement capitèt de federar unei pòbles cèltas e de destrurre tres vilas romanas. Lei fòrças romanas en fàcia d'ela refusèron lo combat e preferiguèron esperar lo retorn de Paullinus e l'arribada dei renfòrç mandats per Roma.


text:
Tresena revolucion industriala
L’expression « tresena revolucion industriala » (TRI), popularizada per Jeremy Rifkin designa una novèla revolucion industriala e economica que se diferenciariá dels concèptes dels sectors d'activitat classics de la produccion e auriá començat al mitan del sègle XX amb lo desvelopament de las tecnologias de l'informacion e de la comunicacion.
Dins son analisi prospectiva, Rifkin la jutja necessària e urgenta per entre autre respondre a la diminucion de la produccion de petròli e per una transicion cap a un desvolopament mai sostenable obligant a una « economia descarbonada » (produsent mens de gases d'efièch de sèrra). En efièch, aquela revolucion seriá fondada sus una produccion d'energia pas mai « centralizada », mas « distribuïda », l'energia circulant dins lo malhum de biais « intelligent », un pauc coma l'informacion circula dins l'Internet[3].
Dempuèi 2006, Rifkin prepausa aquela revolucion coma vision estrategica a las entrepresas, als Estats e a l'Union Europèa. Permetriá de respectar (e passar) los engatjaments mondials al subjècte de luta contra lo rescalfament climatic (Protocòl de Kyoto, eca)[2]. Tanben permetriá, segon el, una gestion mai durabla de las fonts e una subrevida de l'economia (via una economia diferenta, après una fasa de transicion). Evitariá a tèrme cort la prolongacion de las crisis petrolièras e l'agravacion o lo retorn de la crisi de 2008. A tèrme mejan o long, es per J. Rifkin la darrièra e sola solucion per evitar un esfondrament global e durable de l'economia mas tanben un collaps global incluissent un collaps ecologic; es una responsa a çò que nomena « la factura entropica de l'edat industriala »[4].
L'enjòc es tanben la subrevida dels ecosistèmas e donc de l'umanitat que ne despend e Rifkin vei pas de « Plan B »[1]. Acaba de venir possible pels progrèsses de las Novèlas tecnologias de l'informacion e de la comunicacion (NTIC) mas demòra de la realizar.
En 2007, lo Parlament Europèu adoptèt oficialament aquel vejaire[5].
Somari
- 1 Justificacions
- 2 istòria
- 3 Los cinc pilars de la tresena revolucion industriala
- 4 Çò que permet una tresena revolucion industriala
- 5 Condicions de realizacion
- 6 Realizacion de la tresena revolucion industriala
- 7 Frens, dificultats
- 8 Nòtas e referéncias
- 9 Annèxes
Justificacions[modificar | modificar la font]
Per J. Rifkin, lo petròli contunharà - e totjorn mai - a mancar (agotament dels jaciments e accessibilitat mendre al petròli non convencional). Sens alternativa al petròli, tot reviscòl de l'economia donarà una crisi mondiala.
De mai, lo nuclear es tròp centralizat, inutilament costós e dangierós, demandant de linhas de nauta tension que fan pèrdre fòrça energia, alara que las tecnologias modèrnas d'estocatge d'energia e de commutacion intelligenta permetent ja la realizacion d'una produccion distribuïda d'energias renovelablas, quitament amb de fonts intermitentas[2] (fonts coma lo vent, lo solelh o las èrsas que son pas permanentas, mas sovent complementàrias).
istòria[modificar | modificar la font]
Coma modèl industrial global, aquela vision o solucion[3] emergís al començament del ans 2000.
Pasmens, a de raices mai ancianas, perque venguèt possible pels novelums que se preparèron dins los ans 1970 e seguents, en seguida de l'apareisson de las « novèlas tecnologias de l'informacion e de la comunicacion » qu'aviadament ganhèron una granda partida de l’Economia, de la recerca puèi dels lésers (ordinators personals).
Aquela 3a revolucion poiriá pas existir sens los microprocessors que preparèron l'aveniment dels ordinators, nimai sens lor mesa en malhum per l’Internet, la domotica o mai recentament la difusion de qualques milions d'objèctes nomadas interconnectats per de tecnologias sens fial.
Los remembres de crisis petrolièras o d'accidents nuclears greus (Three Mile Island, Chornobyl, Fukushima) e la perspectiva del Pic petrolièr menèron a la dralha dels principis d'independéncia energetica e ressorsas « distribuïdas » puslèu que centralizadas.
Lo malhum « Vila en transicion » es un d'aqueles que se mòstra mai aviats per aplicar tot o partida d'aquel vejaire, mai, Euròpa ne faguèt una de las seunas prioritats.
Contèxte socioeconomic e cultural[modificar | modificar la font]
La tecnologia informatica nasquèt alara que lo modèl fordista de produccion se desalenava.
Produguèt de cambiaments fondamentals de paradigme productiu e social:
La cadena de produccion se desagrèga verticalament (deslocalizacions, sostractança, etc), la globalizacion, amb lo retorn de la China, de l'Índia, de l'URSS e de l'America latina dins lo comèrci mondial, que n'accelèra los cambiaments.
Aquela « revolucion tecnica » poiriá tanben s'acompanhar d'una nòva localizacion de qualques activitats (coma l'energetica) e permetre una « revolucion financièra » en restructurar lo poder accionarial.
Filiacions e diferéncias amb las doas revolucions industrialas precedentas[modificar | modificar la font]
Foguèt l'introduccion de la maquina de vapor que permetèt, mejan l'estampariá e los transpòrts (tren, corrièr) un saut de l’informacion e de la comunicacion e l’emergéncia d’otisses e de principis que permetèron la primièra revolucion industriala. La maquina d'estampar de rotlèu mouguts per la vapor, puèi la premsa rotativa e Linotipa aumentèron fòrça la velocitat d'estampar e mermar los còstes alara que lo prètz del papièr diminuissiá tanben. Los jornals, magazines e libres facilitèron l'alfabetizacion de massa pel primièr còp dins l'istòria. L'aveniment de l'ensenhament public en Euròpa e l’America del Nòrd de 1830 a 1890 faguèt emergir una man d'òbra mai qualificada capabla de realizar las operacions complèxes necessàrias al vam de las industrias e malhum ferroviaris foncionant amb las maquinas de vapor.
Lo començament del sègle XX vei una convergéncia entre Motor de combustion intèrne e malhum electric (permetent la commutacions e comunicacion electricas, que telefonica). Aquela convergéncia de dos novelums tecnics donèt la segonda revolucion industriala.
L'electrificacion de las usinas e de fogals dobrís una èra de produccion de massa. L’automobila prolifèra mercé a un prètz accessible dels veïculs e dels carburants e mercé al desvelopament del malhum rotièr. Las dinamicas espaciotemporalas e societalas ne son treboladas; en qualques decennis, l’automobila remplaça los cabals, fiacres e diligéncias, alara que los tractors remplaçan los buòus e cavals pels camps. Las matèrias sinteticas s'impausan, coma los engrais e pesticidis, en granda partida fabricadas amb de petròli. Per respondre a una demanda totjorn creissenta de carburant e de petròli per la carboquimia, l'industria petrolièra s'embala e explòra e escava totjorn mai luènh e mai prigondament. Los Estats Units d'America venon alara lo primièr productor de petròli. Dins los païses rics, en vint ans, de carrièras novèlas (beton, asfalt) percorrisson lo païsatge american e europèu e las familhas mudan cap a de novèlas banlègas e lotejaments bastits sus de camps o mitan naturals, alara que las linhas telefonicas s’espandisson, puèi la ràdio e la television venon la basa la vida sociala amb d’autres modèls de comunicacion e d’escambis.
Aqueles cambiaments permeton a lor torn una novèla evolucion industriala e la creacion d'una grasilha de comunicacion capable de gerir e comercializar d'activitats alunhadas de l'economia petrolièra, nucleara e de l'edat de l'automobila.
L'emergéncia d'una tresena Revolucion Industriala[modificar | modificar la font]
Nais d’una convergéncia de tecnologias de la comunicacion (Internet/ per satellits entre autre) e d'energias renovelablas, neta e segura.
Aquela « convergéncia » ne permet una autra; entre la « comunicacion distribuïda » (e sens fial) e de formas d’energias distribuïdas; revolucion que poiriá obrir la pòrta a una èra novèla pòstenergias fossilas e ont lo nuclear serà inutil e tròp costoses, remplaçat per una constellacion de microcentralas mesas en malhum foncionant – un pauc sul modèl de l’internet decentralizat – mercé als smart intergrids e mercé a de nòus protocòls de comunicacion permeton d'utilizar lo quita malhum electric (mejans un corrent portaire en linha) per far circular de l'informacion en naut debit e de biais direccional, en bassa e mejana tension, tot en s'afranquissent d'obstacles qu'èran los transformators electrics[6].
La tresena revolucion repausa per J. Rifkin sus la creacion conjoncha:
- d'un sistèma distribuït de produccion e distribucion d’energias renovelablas. Aquela energia (pichon eolian, fotovoltaïc, geotermia…) serián producha pas mai dins de grandas centralas totjorn font de dependéncia, de risc e associadas a d’importantas pèrdas en linha, mas un pauc de pertot e de biais decentralizat, dirèctament sus las construccions (teulats, terrassas, parets, veirals fotovoltaïcs, Parets antibruchs…) o amb la fondacions (geotermia, poses provençals).
- d’una capacitat d'estocar una partida d'aquela energia (jos la forma d’idrogèn entre autre), e ne tornar distribuïr una partida d'energia atal producha de biais « decentralizat », mejans un malhum intelligent de tipe « smart grid », sens emissions de gas d'efièch de sèrra.
L'ensems del sistèma serà totjorn mai interactiu, integrat e omogenèu.
Lo partatge e l’interdependéncia serà font de novèlas oportunitats de desvelopament economic, mens basats sus la concurréncia, e mai sus la cooperacion.
La Tresena Revolucion Industriala deuriá tanben suscitar segon Rifkin una èra economica novèla que qualifica d'èra del « capitalisme distribuït » (« distributed capitalism ») ont de milions d'entrepresas existentas e novèlas e de proprietaris de lotjaments e veïculs vendràn collaborativament d'actors de l'energia. Aquela transicion energetica deuriá èsser font de milions d’emplecs dichs « emplecs verds », acompanhant una novèla revolucion tecnologica, aumentar fòrça la productivitat, sens los desavantatges que provoquèt al sègle XX, tot en mermant la contribucion de l'umanitat al caufament climatic.
Los cinc pilars de la tresena revolucion industriala[modificar | modificar la font]
Per J Rifkin aqueles pilars son complementaris e totes egalament necessàrias. Amassats, constituisson un ensems indivisible, a l'encòp « una plataforma tecnologica indivisibla e un sistèma emergissent que las proprietats e foncions diferisson qualitativament de la soma d'aquelas partidas »; e tanben « un nòu paradigme economic capable de transformar lo mond »[7]. Rifkin insistís sul caractèr imperatiu de las sinergias entre los cinc pilars, e sul fach que devon absoludament èsser desvelopats a la meteissa velocitat e grandor, perque lo retard d'un sol d'entre eles empacharà lo desvelopament dels quatre autres.
- Aqueles 5 pilars son
- La transicion d'un regime d'energias carbonadas o nuclearas cap a las energias renovelablas[8].
Aquelas energias son encara pas qu'una pichona partida de la mata energetica mas se desvelopan aviadament, lors còsts merman, los fasent mai concurrencialas, subretot se son internalizat los còsts environamentals e de securitat dins las fonts dichas « classicas » (petròli, gas, carbon e nuclear) ;
- Tornar configurar las infrastructuras e bastits (180 milions de bastits sonqu'en Euròpa) en minicentralas electricas collectant in situ d'energias renovelablas; al benefici d’una produccion decentralizada d’energias, pròche dels luòcs ont se ne fa besonh.
D'avançadas tecnologicas permeton ja de multiplicar los ostals passius. D'implicacions comercialas e economicas enòrmas tòcan los sectors de l'imobilièr, dels bastits e òbras publicas e d'autras Industrias, de pertot; De 2010 a 2035, de milions de bastits (ostals, burèus, bastits publics, zònas d'activitat poirián a l'encòp aculhir de gents e d'activitats e produire d’energia amb lo solelh, lo vent, l'aiga (energia de las èrsas e de las marèas, idroelectricitat), de descais organics o de la geotermica, quitament per eles e ne partejant lo demai ont es mai util.
- « Installar dins cada bastit e dins tota l'infrastructura de la societat las tecnologias de l'idrogèn e d'autres mejans d'estocatge per servar l'energia renovelabla intermitenta, d'origina fotovoltaïca per exemple[9],[10],[11],[12] e garantir la satisfaccion de la demanda per ostal passiu d'electricitat verda ».
Per maximizar las energias renovelablas e en minimizar los còsts, cal en efièch aviadament desvelopar de biais d'estocatge facilitant la conversion de font d'energia intermitenta dins de materials fisables e partejats (ex. : Batariás (atal las batariás dels veïculs pòdon far l'objècte d'una sèrva itineranta d'electricitat[13]), pompatge d'aiga per Centrala idroelectrica reversibla, estocatge d'idrogèn que sembla èsser una solucion d’avenir per la sèrva o lo transpòrt, etc.). Son d'idèas portadas per J. Rifkin dempuèi al mens 2002. Subretot, l'apròcha dicha « V2H » fa dels veïculs electrics personals « una font accessòria d'energia per mantenir una alimentacion electrica establa dins los ostals », sus la basa del constat qu'aqueles veïculs son utilizats en mejana pas que 4 % del temps passat en 24 h. Las batariás d'un veïcul en estacionament poirián èsser utilizadas coma unitat d'estocatge immobil (puèi mobil al moment de l'utilizacion) e èsser espleitat segon los besonhs (de l'abitat, del burèu, del malhum local, etc.). Pasmens lo sistèma energetic « bastit/veïcul electric » es complexe e « que la fisabilitat e la performància economica son condicionadas per un pilotatge corrècte e intelligent de las ressorsas qu’intègran »[13],[14],[15]. Aquò es pas valable per un veïcul d'administracion o d'entrepresa (pòsta per exemple) utilizat en plana capacitat, mas poiriá èsser facilitat per de nòus tipes de baterias[16].
- lo desvelopament de Smart grids e intergrids mercé a una tecnologia inspirada d’Internet connectant los malhums energetics e electrics (venguts bidireccionals[17] en un malhum unic e intelligent).
Lo malhum electric serà lo quita malhum informacional. Aquò implica que totas las minicentralas de produccions d'energia sián equipadas d'un modul electronic dins un esperit d'interoperabilitat.
- la transicion de las flòtas de transpòrt cap a de veïculs ibrids o amb pila de combustible, per totes los veïculs motorizats [1], cada veïcul podent comprat e vendre d'electricitat en se connectant al malhum Smart grid.
Aquel malhum es continental e marin (idrogèn o electricitat produchs per las eolianas en mar e energias marinas. Es obèrt e interactiu; cada batariá o sèrva d’idrogèn de veïcul o nau i jòga tanben possiblament:
1) un ròtle de sèrva amortidoira del malhum, e
2) un ròtle de transportaire d'energia. Tot veïcul connectable pòt - segon los moments - levar d'energia dins lo malhum, o li ne balhar (a partir de sas sèrvas inutilizadas e/o dempuèi de moduls fotovoltaïcs.
Lo scenari Negawatt prepausa tanben d'utilizar un estocatge amortidor sosterranh de gas, sabent qu'en França 30 % del gas, après que foguèt comprat e importat dels metanièrs o gasoductes, es ja servat jos pression dins de camps gasifèrs (expleitats e agotats, puèi utilizats coma sèrva sosterranha) per l'equivalent de 168 TWh (Storengy + TIGF).
La « metanacion » permet de produire lo metan en combinant de CO2 e d'idrogèn (tanben d'originas intermitentas « eoliana » o « solara »[18]), en preséncia d'un catalisador. Lo malhum e las sèrvas sosterranhas son alara de luòcs d'estocatge provisòris d'aquel gas produch. Lo malhum permet una integracion decentralizada e « distribuïda » dempuèi de fòrça pichonas unitats de produccion. De mai, a tanben un leugièr efièch amortidor (equivalent de qualques oras de consomacion de gas (en França, vèrs 2010), siá una « modulacion infrajornalièra » possibla de 5,1 GWh/j (5,5 GWh/j al maxim per la França entièra vèrs 2010). Es GRTgaz que regulata[19]. Una autra solucion, testada en Alemanha, es d'enriquir en idrogèn lo gas de vila.
Çò que permet una tresena revolucion industriala[modificar | modificar la font]
Per Rifkin, los grands sauts industrials e las transformacions economicas son totas istoricament associadas a l’apareisson combinada o a la « convergéncia » d’una novèla tecnologia de la comunicacion e de nòus sistèmas energetics.
Aquel còp, son las NTIC; formas novèlas de comunicacion que son un supòrt possible per de formas novèlas d’organizacion e de governança de civilizacions mai complèxes, vengudas possiblas per de novèlas fonts d'energia, decentralizadas, netas, mai seguras e renovelablas. La conjoncion de l’Internet e de las energias renovelablas al sègle XXI fa segon Rifkin la Tresena Revolucion Industriala.
Condicions de realizacion[modificar | modificar la font]
Per qu'una tala revolucion pòsca se produire, d'autors coma J. Rifkin insistisson sul desvelopament necessàriament conjonch d'innovacions (electronicas e informaticas) e d’un nòu sistèma energetic de produccion. Aquel darrièr deu permetre d'acabar l'èra del petròli pauc car e degalhat, que seguèt aquela del carbon e de la maquina de vapor. Deu tanben permetre de sortir dels sistèmas nuclears tròp costoses, dangierós e productors de rebuts que se sap pas totjorn que far.
L'objectiu es una energia distribuida collectada de pertot ont un besonh d'usatge es geograficament pròche (per exemple suls 190 milions d'imòbles existissent en Euròpa[20]), mas J. Rifkin estima que pendent lo temps de la transicion las grandas bòrias eolianas e solaras son necessàrias.
Realizacion de la tresena revolucion industriala[modificar | modificar la font]
Lo contèxte legislatiu (ex. : interdiccion de produccion comunautària o de comptadors partejats d’electricitat dins qualques païses) e tecnica frenant aquela revolucion, que las collectivitats pòdon donc acompanhar.
L'Union Europèa[modificar | modificar la font]
- En 2007, le Parlament Europèu adoptèt oficialament aquel vejaire[5]. Invitèt la Comission a far de mème, amb la volontat d’intrar dins una novèla economia (non pas estrictament pòstindustriala, mas « pòstcarbòni fossil » e « pòstnuclear » coma « grand projècte venent de l’Union Europèa » atal aprovat dins una declaracion formala de junh de 2007[5], sus la basa de 5 grands factors claus per l'independéncia energetica, que son: maximizar l'eficacitat energetica, reduire las emissions de gas a efièch de sèrra, optimizar l’introduccion comerciala de las energias renovelablas, desvelopar l’idrogèn coma mejan d'estocatge de las energias renovelablas (amb las pilas d'idrogèn) e crear de malhums electrics intelligents per la distribucion de l'energia[2].
- En genièr de 2008, la Comission Europèa prepausèt una legislacion per tòca de realizar l'objectiu « tres còps 20 » (melhorar l'eficacitat energetica de 20 %, aumentar lo recors a las energias renovelablas de 20 % e mermar las emissions de GES de 20 %, dins lo meteis temps, abans 2020).
Aquò foguèt validat pel Parlament Europèu e lo Conselh en decembre de 2008, per intrar en vigor en junh de 2009[21], obrissent la dralha de la Tresena revolucion Industriala.
Euròpa, pels seus cofinançaments ajuda los Estats Membres a experimentar las energias netas e seguras e las tecnologias limitant las emissions de CO2[22].
- En amont d'una cima del Conselh Europèu consacrada a l'energia (a Brussèlas, lo 1èr de febrièr de 2010), lo Comitat Environament del Parlament Europèu, presidat per Jo Leinen (deputat europèu), e los representants dels cinc principals grops politics del PE se son associats a de grandas associacions europèas representant las pichonas e mejanas entrepresas, las associacions de defensa dels consomators, las cooperativas europèas e la Fondacion per las tendéncias economicas (the Foundation on Economic Trends) per lançar un apèl per una « tresena revolucion industriala ».
Lo Parlament europèu envièt una declaracion al president del Conselh europèu Herman Van Rompuy e president de la Comission Europèa (José Manuel Barroso) lor demandant de produire un plan legislatiu complèt, acompanhat dels mejans adaptats per permetre de realizar aquela tresena « revolucion industriala de l'estrategia energetica » mejans los Estats membres[23],[24],[25].
Lo plan met tanben l'accent sul passatge a un nòu paradigme economic per l'estapa venenta de l'integracion europèa [26].
- Existís en Euròpa un grop « Tires » (Third Industrial Revolution European Society [27]), cercle europèu per la tresena revolucion industriala), creat per realizar aquela « revolucion ».
Reialme Unit[modificar | modificar la font]
- Lo secretari d’Estat a l’Energia e a la luta contra lo cambiament climatic Chris Huhne aprovèt publicament la necessitat d'una tresena revolucion industriala.
- Recentament se bastiguèt un Plan encastre pel Reialme Unit descrich dins lo « Libre blanc per la reforma del mercat de l'energia » ont estima necessàriament de fixar un prètz lindal pel carbòni dins lo mercat del carbòni (anonciat dins lo budgèt de 2011) per mernar l'incertitud dels investissors, metent un prètz equitable sul carbòni e ne fornissent una mai fòrta incitacion a investir dins una produccion descarbonada fins ara. Introduch tanben de nòu contractes de long tèrme incitant la produccion d'electricitat descarbonada o de bilanç flac en carbòni. Una « norma de performança d'emission » (EPS) foguèt fixada a 450 g CO2/kWh per permetre pas pus de centralas al carbon bastidas sens sistèmas de captura e d'estocatge [28].
Païses Basses[modificar | modificar la font]
- Lo 6 de junh de 2010, una conferéncia sus l'entreprenariat e las energias novèlas[29] reüniguèt a Utrecht de decideires del mond dels afars, (que las societats nacionalas de l'energia, entrepresas de construccion, firmas d'engenheria, institucions publicas, etc.).
- Un plan d'accion sus l'energia foguèt prepausat[30], per realizar los cinc pilars de la tresena revolucion industriala e los transformer en principis d'accion[31],[32].
Itàlia[modificar | modificar la font]
Lo 24 de genièr de 2011, a Roma, lo CGIL aculhiguèt una conferéncia organizada per TIRES ((en)the Third Industrial Revolution European Society). Pel primièr còp, las fòrças entreprenarialas, representant a l'encòp lo mond del capital e aquel dels sindicats s'uniguèron dins un mème projècte de promocion d’un nòu modèl energetic que crearà d'emplecs e de novèlas oportunitats dins una societat pòstcarbòni[33].
França[modificar | modificar la font]
En 2012, França testèt de comptadors intelligents, mas dins un malhum encara (en 2010-2012) centralizat e centralizador, que J. Rifkin pensa èsser un fren per l'avenir dins un país ont la centralizacion es une tradicion ancorada.
Lo potencial eolian de mar e litoral en França es naut (lo segond d'Euròpa[34] 20 GW terrestres (per una produccion de 50 TWh per an) e de 40 GW en mar (per una produccion de 150 TWh per an), o 200 TWh per an. Mas es encara pauc valorizat. La filièra idrogèn es sostenguda per l'Estat e de collectivitats, mas lo Smart grid es pas un projècte clarament portat per EDF o lo govèrn.
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
- En març de 2003, pel primièr còp als EUA, una vila decidiguèt d'intrar dins la Tresena Revolucion Industriala. San Antonio (ueitena vila del país, al sud del Tèxas, amb 1 256 509 abitants) e son fornissor d'energia (CPS Energy) se donèron coma prioritat d'aumentar l'eficacitat energetica e las economias d'energia; d'aumentar l'ofèrta en energias renovelablas, a pretz competitiu, contenent las « energias emergentas » mercé a una infrastructura energetica mai dinamica e interactiva (amb d'ostals passius, una produccion e estocatge d'idrogèn, e de veïculs electrics utilizables coma sèrvas connectablas d'energia[35]). Un objectiu èra de reduire los besonhs de l'aglomeracion de 771 megawatts abans 2020[36]. CPS s'engatja[36] a examinar atentivament la possibilitat de passar d'un apròchi centralizat de l'energia cap a un sistèma de fonts distribuïdas e renovelablas utilizant de tecnologias modèrnas e intelligentas, fisablas e estalviadoiras per tenir las escomesa economics e environamentals. CPS Energy quitament envisatja una autarcia energetica per la vila[36].
- Sièis ans mai tard (2009), acompanhada[37] per l'equipa[38] de J. Rifkin e per l' American Council for an Energy-Efficient Economy, e fòrça expèrts en matèria d'electricitat e d'idrogèn, la vila de San Antonio passèt las primièras estapas amb una « Vision 2020 » per San Antonio e CPS, e una « Mission-Verda » que deu téner l'escomesa de la formacion/creacion dels emplecs verds e de mecanismes de finançament innovants e adaptats. En abril de 2009 la vila e CPS, dins un Talhièr de desvelopament durable establiguèron las basas d'una tresena revolucion industriala dins las condicions e constrenchas especificas a vila de San Antonio [37].
Frens, dificultats[modificar | modificar la font]
- D'autors coma Jared Diamond[39] insistisson sul fach que los sistèmas economics e de governança tendon sovent a l'inercia o al refús del cambiament (o en l'ocurréncia penan a evoluir cap a una economia descarbonada e distribuïda). Rifkin estima que l’internet pòt accelerar la presa de consciéncia e la difusion de las innovacions de la 3a revolucion.
- Rifkin constata que d'industrials e economistas s'apassionan per aquela revolucion (que lor obra tanben de nòu mercats), mas que d'autres la refusan, la frenan o an pas encara lo reflèxe de considerar lo còst vertadièr del nuclear e del petròli[40]. Son prèsts a bascular dins la « transicion energetica »[41]? Lo quita Rifkin fustiga l’incapacitat dels Estats a reduire coma cal lors emissions de carbòni, e la fugida cap avant que constituisson los foratges prigonds (dangieroses e fòrça cars), l'apèl a de fonts polluentas de gas, òlis o bitumas de sablas o sistes prigonds. Aquelas solucions pòdon segon el sonque frenar la crisi energetica mondiala. En mai accelèran e aumentan las crisis climatica e ecologica.
- Rifkin s'inquièta tanben de l'apareisson dels Tea Parties que refusan de creire al cambiament climatic, e qu'encoratjan a forar totjorn mai per trobar de font novèla de petròli, segon l'eslogan « Drill, baby, drill » (« Fòra, carit, fòra ! »).
- Lester Brown pledeja de son costat per un « Plan B 3.0 »[42], puèi per un « Plan B 4.0 de mobilizacion generala per salvar la civilizacion »[43],[44], reconeis de progrès aviats (cita en exemple lo Tèxas, qu'èra lo primièr estat petrolièr e que venguèt lo primièr estat « eolian » avent passat la Califòrnia.
Cita tanben Escòcia que se dota de 60 000 MW eolian, o la Turquia que ne prevei 78 000. Mas coma Rifkin, crenh que la transicion siá tròp lenta, al respècte dels riscs de crisi petrolièra, ecologica, sociala e climatica[45]. Rifkin fa remarcar que lo passatge de la fusta al carbon, lo desvelopament del tren, o aquel de l'automobila se son produchs - e l'escala planetària - en pas que qualques deceniás.
- De multinacionalas petrolièras comencèron a investir dins las energias renovelablas. Mas vòlon tanben espleitar de nòus jaces gasièrs e petrolièrs. Quitament, una partida dels partisans del nuclear se dubrisson a las renovelablas. Dins los dos cases, aquò se fa sens envisatjar de transicion tan aviat que çò que J Rifkin o Brown e d'autres jutjan necessari.
- L'estocatge mercé a l'idrogèn es de segur respectuós del mitan, mas es pas encara pro eficaç al subjècte d'energia (una unitat de volum d’idrogèn transpòrta tres còp mens d’energia qu’una unitat de volum de gas natural) e de còst, qui siá a l'estat gasós o liquid.
- Lo possible risc d'efièch rebond[46] (las economias d’energia o de fonts inicialament previst son parcialament o complètament compensadas a la seguida d'una adaptacion del compòrtament de la societat) se l'apròchi es pas pro partejada.
- La disponibilitat limitada del metals e tèrras raras necessaris als catalisadors de la filièra idrogèn o dels compausants electronics que deuràn se multiplicar poirián atal frenar la tresena revolucion.
- D'autres frens son identificats pel quita J. Rifkin:
- lo sindròme del « projècte pilòt perpetual »[47] ;
es la dificultat de generalizar après l'estadi del projècte pilòt, per manca entre autre d'investiment monetari o reglamentari sufisent. Atal fòrça veïculs d'idrogèn o de pila d'idrogèn foncionan en pichon nombre d'exemplar, mas solas de comandas (publicas e/o privadas) en grand nombre lor donariá un prètz concurrencial fàcia als veïculs « classics » mai polluents e beneficiant de materials e cadenas de fabricacion dempuèi longtemps financièrament amortidas. De mai, cal que dins lo mème temps los distributors de carburants o los Estats se metent en situacion de poder liurar d'idrogèn o fornir de presas electricas intelligentas (prèstas al cambiament e al descargament segon los besonhs dins l'encastre del « 5n pilar » que prepausa Rifkin per aquela 3a revolucion).
- lo sindròme de « l'efièch Silò »[47] ;
qu'es - per J. Rifkin - la dificultat de far realizar una vision o un projècte sistemic e global al servici dels païses e collectivitats o d'entrepresas administrativament e fòrça ierarquicament estructuradas en arborescéncia descendenta, amb pauc de ligams transversals entre las brancas, alara que l'Internet e los nòus otils de trabalh collaboratiu permeton ja una melhora transversalitat e un trabalh distribuït melhor; Aquela transversalitat es tanben frenada per d'apròchis concurrencials mai que collaboratius e « laterals »[48] (encoratjada pel mercat e lo brevetatge qu'invitan a gardar lo secret mai longtemps possible sus una invencion, abans sa mese sul mercat).
Rifkin fa regularament s'encontrar de païses o d'entrepresas que son en concurréncia, perque pasmens pòscan se fixar d'objectius comuns. En 2007 amb lo president Barroso, Rifkin e los seus servicis an tanben fa s'encontrar tretze de las 38 plataformas tecnologicas europèas mai concernidas pels cinc pilars per qu'escàmbian melhor entre elas. Èran la plataforma trabalhant sul bastiment, los Smart Grid, la energias renovelablas, pilas de combustible, tecnologias de l'idrogèn, transpòrts ferroviaris e rotièrs, quimia verda.
- Manca de vision estrategica partejada;
Per J. Rifkin ; « se [en 2006] l'Union Europèa e los Estats del mond entièr jogavan amb de projèctes pilòts verds e se daissan envescats dins de programas en silò[47], aparentament incapables d'anar mai luènh, èra tanben per una rason mai seriosa: sabián pas çò qu'aquò volián dire, « mai luènh ». Çò que manquava, èra un recit poderós, capable de contar l'istòria d'una novèla revolucion economica e d'explicar cossí totas aquelas iniciativas tecnologicas e comercialas aparentament aleatòrias s'inscrivon dins un vast plan estrategic » ; Rifkin contèt Angela Merkel sus aquel subjècte en 2006 [49] e amb lo « 20-20-20 » en 2020 l'Euròpa adoptèt lo projècte de 3a revolucion industriala, que se difusa pauc a pauc entre los decideires e lo public.
- Confidencialitat e securitat; coma per l'Internet se pausan de questions d'identitat numerica e de securizacion e proteccion de donadas personalas
(ex. : donadas georeferenciadas de mobilitat connectada, donadas de consomacion/produccion o « telerelevats » utilizadas pel calcul de las facturas o pagaments (dins lo cas dels bastits positius en energia). Los smart grids e comptadors intelligents faràn circular de talas donadas, per miliards. De temptativas de fraudas o d'usatge malonèst de donadas son possibles. De mejans adaptats de proteccion son de perfeccionar o d'inventar, e tanben la reglamentacion associada.
- Qualques principis de la tresena revolucion, s'èran menats fins a l'extrèma pareisserián poder contradire d'autras necessitats environamentalas.
Atal, un bastit cobèrt de captors solars deu pas èsser tròp vegetalizat. Deu pas èsser a l'ombre de grands arbres. Pasmens vegetalizar las vilas es necessari, subretot per melhorar la qualitat de l'aire e contra las bullas de calor urbanas (en realitat, un panèl fotovoltaïc fonciona melhor quand es fresc, çò que deuriá incitar a los combinar amb de terrassas verdas o teulats vegetalizats). Utilizar las batariás o de sèrvas d'idrogèn de veïculs a l'arrèst coma « estocatge amortidor » del malhum es una solucion optimala dins un modèl american valorizant la veitura individuala e qu'implica de dispausar d'un grand nombre de batariás de nautas performàncias. Aquela solucion es mens compatible amb los projèctes de vila o d'ecoquartièrs sens veituras, o amb de modèls basats sul veïcul partejat e los transpòrts en comun, ont se cerca que los veïculs sián mens nombroses e utilizats mens sovent. Donar a l'automobila un ròtle de sèrva la fa encara mai necessària e risc de frenar las accions de compensacion e reparacion d'impactes coma l'impermeabilizacion e la fragmentacion ecopaïsatgièra per las carrièras. Las societats productrises d'energia e las collectivitats poirián èsser encara tentadas de favorizar l'automobila al prejudici d'aquelas alternativas. D'equilibris seràn donc a trobar.
- lo sindròme del « projècte pilòt perpetual »[47] ;
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 « S'i a un plan- B, lo coneissi pas », J. Rifkin page 107 de La 3e révolution industrielle (citat en Bibliografia)
- ↑ 2,0 2,1 2,2 et 2,3 (fr)Jeremy Rifkin, La troisième révolution industrielle. Comment le pouvoir latéral va transformer l'énergie, l'économie et le monde, Éditions Les Liens qui libèrent, 2012 (ISBN 2-9185-9747-3)
- ↑ 3,0 et 3,1 Voir § 3) « New Jobs and Business Models for the 21st Century » (p.11-17}}Leading the Way to the Third Industrial Revolution and a New Social Europe in the 21st Century - Jeremy Rifkin [PDF]
- ↑ chap. p.|42 (intitulé « La facture entropique de l'âge industriel ») dins La 3e révolution industrielle, de J. Rifkin (citat en Bibliografia)
- ↑ 5,0 5,1 et 5,2 Written declaration on establishing a green hydrogen economy and a third industrial revolution in Europe through a partnership with committed regions and cities, SMEs and civil society organisations, ref : DC\651204EN.doc ; PE 385.621v01-00 ; 2007, 2 pages [PDF]
- ↑ Nexans, communiqué Power Line Communication make a Smarter Grid, Highlight of G3-PLC conference is a practical demonstration of Nexans’ innovative PLC solutions for Smarter Grid applications, Nexans technical conference demonstrates the key role of Power Line Communication (PLC) technology in Smarter Grids (56.2kb) et PLC for Smarter Grid (244.1kb)
- ↑ Veire p.106 du libre La troisième révolution industrielle (en Bibliografia)
- ↑ (en)Transicion globala cap a las energias renovelablas
- ↑ [PDF] (fr)Julien Labbé (2006), L’idrogèn electrolitica coma mejan d'estocatge d'electricitat per sistèmas fotovoltaïcs isolats ; Tèsi de doctorat Espécialitat “Energetica” ; Escòla de las Minas de París, 21 de decembre de 2006
- ↑ (en) usquet & al., A new approach to empirical el ectrical modeling of a fuel cell, an electrolyser or a regenerative fuel cell, Journal of Power Sources, Vol. 134, pp. 41-48, 2004.
- ↑ (en) Copetti & al., A general battery model for PV system simulation, Progress in Photovoltaics : Research and Applications, Vol. 1, pp. 283-292, 1993
- ↑ (en) Abou El-Maaty, “Modelling and simulation of a photovoltaic fuel cell hybrid system”, Ph. D. dissertation, Faculty of Electrical Engineering University of Kassel, Germany, march 2005.
- ↑ 13,0 et 13,1 (fr)Dargahi, A., Wurtz, F., Ploix, S., Gaaloul, S., Le, X. H. B., Delinchant, B., ... & Tollenaere, M. (2012). Espleitacion de la capacitat d'estocatge del veïcul electric dins la gestion optimala del flus energetic dels bastits: Contribucion a la convergéncia transpòrt/abitacion.
- ↑ [KEM 2005] Kempton W., and Tomic' J., « Vehicle-to-grid power fundamentals : Calculating capacity and net revenue » , Journal of Power Sources, vol.144,n°1,2005, p.268 - 279;
- ↑ [KEM 2000] Kempton W., Kubo T., « Electric-drive vehicles for peak power in Japan » , Energy Policy, vol. 28, n° 1, 2000, p. 9 - 18
- ↑ (fr)Grosjean, C. (2012). Usatges de baterias liti-ion coma foncion d'estocatge de l'electricitat per la convergéncia dels besonhs energetics de l'abitat solar e del transpòrt electric (Doctoral dissertation, Université Pascal Paoli).
- ↑ Autrescòps, l'electricitat anava de la centrala cap a las presas del consomator. Pòdon tanben aculhir de l'electricitat producha a çò del consomator que ven alara provisòriament fornidor. Per limitar las pèrdas en linha, lo malhum intelligent distribuís aquela electricitat a proximitat del luòc de produccion.)
- ↑ (fr)Bal JL & Philibert C (2013). Les caractéristiques des énergies intermittentes électriques sont-elles problématiques? Les particularités techniques du solaire et de l'éolien. Responsabilité et environnement, (1), 8-15.
- ↑ Sistèma dich « Estocatge en conducha » utilizant l'amortidor entre pressions maximalas e minimalas dels malhum de transpòrt e de distribucion de gas
- ↑ J. Rifkin, p.69La Troisième Révolution industrielle (en Bibliografia)
- ↑ Union Europèa, Politica Europèa, 2009
- ↑ (en) EU climate package explained, sul site news.bbc.co.uk du 9 avril 2010
- ↑ (en) Stakeholders urge EU institutions to support the “Third Industrial Revolution” - Communiqué [PDF]
- ↑ (en) Leaders urged to spur new industrial revolution - ENDS Europe, 1er janvier 2011
- ↑ A post-carbon Europe : towards a third industrial revolution Tuesday 01/02/2011 12:30-13:00 Brussels, Paul-Henri Spaak Building, Room 0A50 - Anna Politkovskaya Jo LEINEN (S&D, DE), Chair of the Committee on the Environment, Public Health and Food Safety, and Jeremy RIFKIN - The Week Ahead 31 January - 6 February 2011 ; Plenary session and committee meetings, Brussels [PDF]
- ↑ Conselh d'Euròpa / FOET European Council : Post-Carbon economy requiers third industrial revolution, 2011-02-01
- ↑ the Third Industrial Revolution European Society
- ↑ Royaume-Uni, DECC, Electricity Market Reform (EMR) White Paper 2011 Planning our electric future : a White Paper for secure, affordable and low-carbon electricity, 2011
- ↑ "Utrecht2040: Entrepreneurship with New Energy" conference
- ↑ Urecht Energy Master Plan [PDF]
- ↑ (en) Projet MEELS - IEA, Case study Partnership with utilities and the impact of liberalisation [PDF]
- ↑ (nl) Jeremy Rifkin sluit bezoek aan Utrecht af Door Wouter de Heus op za - 2010-02-06
- ↑ Troisième révolution industrielle en Italie, sul site cetri-tires.org
- ↑ (fr)200 TWh per an, 2040, energia eoliana, França, potencial eolian en França; cabinet d’estudis Espace Éolien Développement, filiala de Poweo
- ↑ Smart grids/plug-in vehicles
- ↑ 36,0 36,1 et 36,2 Conseil d'administration de CPS Energy (fournisseur d'énergie de San Antonio), CPS Energy Board of Trustees Sustainable Energy Policy Statement ‘Bridging the Present Energy Gap: Transitioning to a Sustainable Energy Future' ; (Déclaration en matière de politique énergétique durable « Combler le fossé des énergies actuelles : Transition vers un avenir énergétique durable »)
- ↑ 37,0 et 37,1 [PDF] (en)San Antonio Leading the WayForward to the Third Industrial Revolution (San Antonio obrís la dralha cap a la Tresena revolucion industriala), 133 paginas
- ↑ The Third Industrial Revolution Global CEO Business Rountable
- ↑ Jared Diamond, Collapse : How Societies Choose to Fail or Succeed (New York: Penguin Group, 2005); Ronald Wright, A Short History of Progress (New York: Carroll and Graf Publishers, 2005); Joseph A. Tainter, The Collapse of Complex Societies (Cambridge, U.K.: Cambridge University Press, 1988).
- ↑ Gasoline indirect cost calculated based on International Center for Technology Assessment (ICTA), The Real Price of Gasoline, Report No. 3 (Washington, DC: 1998), p. 34, updated using the following: ICTA, Gasoline Cost Externalities Associated with Global Climate Change: An Update to CTA’s Real Price of Gasoline Report (Washington, DC: September 2004), ICTA, Gasoline Cost Externalities: Security and Protection Services: An Update to CTA’s Real Price of Gasoline Report (Washington, DC: January 2005), Terry Tamminen, Lives Per Gallon: The True Cost of Our Oil Addiction (Washington, DC: Island Press, 2006), p. 60, and Bureau for Economic Analysis, “Table 3—Price Indices for Gross Domestic Product and Gross Domestic Purchases”, GDP and Other Major Series, 1929–2007 (Washington, DC: August 2007); U.S. Department of Energy (DOE), Energy Information Administration (EIA), This Week in Petroleum (Washington, DC: various issues); EIA, “US Weekly Retail”, Retail Gasoline Historical Prices (Washington, DC: 15 June 2009)
- ↑ (en) Opinion Research Corporation, A Post Fossil-Fuel America: Are Americans Ready to Make the Shift? (Princeton, NJ : October 2007)
- ↑ (en) Brown, L. (2008) Plan B 3.0: Mobilizing to Save Civilization. W.W. Norton & Company New York and London
- ↑ (en) Plan B 4.0: Mobilizing to Save Civilization Lester R. Brown, sul site earth-policy.org
- ↑ (en) Libre telecargeable, sul site earth-policy.org[PDF]
- ↑ (fr) cap 10. « Can We Mobilize Fast Enough? » in son libre « PLAN B 4.0 Mobilizing to Save Civilization» [PDF]
- ↑ (fr) font: Bernard Laponche, invitat sus France Culture (Terre à terre 2010/03/06)
- ↑ 47,0 47,1 et 47,2 P. 100 de La 3a revolucion industriala, de Jeremy Rifkin (citat en Bibliografia)
- ↑ per Rifkin, la nocion de « poder lateral » es essenciala, ligada a las capacitats novèlas dels objèctes comunicants e de l'informatica distribuïda
- ↑ Pagina 101 du libre (fr)La 3e révolution industrielle, de Jeremy Rifkin (citat en Bibliografia)
Annèxes[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Jeremy Rifkin, La troisième révolution industrielle. Comment le pouvoir latéral va transformer l'énergie, l'économie et le monde, Ed. Les Liens qui libèrent, 2012 (ISBN 2-9185-9747-3)
- (fr)Joël de Rosnay e Carlo Revelli, La Révolte du pronetariat, 2006 en linha
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) Stakeholders urge EU institutions to support the “Third Industrial Revolution” [PDF]
- (en) EU PARLIAMENT DECLARATION ON ENERGY AND THE ECONOMY [PDF]
- (en) European Energy Review
- (en) Europe's New Energy Era
- (en) Europe's Financing of the Third Industrial Revolution
- (en) Making Europe’s Buildings Efficient
- (en) How The European Union is Preparing the "Third Industrial Revolution" With an Innovative Energy Policy [PDF]
- (en) European Council: "Post Carbon Economy Requires Third Industrial Revolution"
- (en) Britain Will Speed Up Switch To Renewable Energy
- (en) Climate secretary unveils a package of far-reaching reforms in the biggest shake-up of the electricity market since privatisation
- (en) White Paper will deliver “cleaner, greener” energy, say Huhne
- (en) Utrecht Master Plan, Road Map to a Third Industrial Revolution
- (en) CGIL Conference: The Shift to a Third Industrial Revolution
- (en) Rome's Energy Master Plan: Transfer Rome into the World's First Post-Carbon Biosphere City
- (en) San Antonio: Leading the Way Forward to the Third Industrial Revolution [PDF]
- (en) San Antonio, Texas, Energy Plans for 2020 [PDF]
- (en) San Antonio Positioning to be at the Forefront of New Energy Economy in U.S
- (en) San Antonio To Build One of World's Largest Solar Farms
- (en) Positive Power Building- The Masdar Headquarters
- (en) Positive Power Building- France
- (en) Personalizing Energy as Part of Achieving Positive Energy Buildings [PDF]


text:
En pays du Val de Creuse, jalloné d’itinéraires touristiques, dans un cadre verdoyant et vallonné, dans une ancienne ferme à 3 km du bourg, trois chambres d’hôtes tout confort avec pièce commune aux trois chambres et entrée indépendante.
7 photos [+]
40€+/Nuit
handicapés
parking
animaux
A voir dans le departement Indre :
Abbaye De Saint Savin, Angles Sur L'anglin, Chateau De Valençais, Parc De La Brenne, Maison De George Sand, Chenonceau, Loches, Festival De La Harpe à Gargilesse, Les Listomanias à Châteauroux, Festival International De La Dan, Village De Angles-sur-l'anglin (plus Beaux Villages De France), Parc De La Haute Touche (cervidés Du Monde Entier), Réserve Naturelle De Chérine, Parc Naturel Régional De La Brenne, Village De Saint Benoît Du Sault (plus Beaux Villages De France), Château Guillaume, Abbaye De Saint-savin (patrimoine Mondial De L'unesco), Château D'azay Le Ferron, Musée Henri De Monfreid, Le Musée Archéologique D'argentonmagus à Argenton-sur-creuse, Eco-musée De La Brenne Au Blanc, Abbaye De Fontgombault Et Ses Chants Grégoriens, Maison De Georges Sand, Festival De Nohant, Beau Village Saint-benoit Du Sault, Angles-sur -l'anglin, Gargilesse-dampierre, Chambord, Cheverny, Bourges, ... etc.


text:
Armoriau de Provença
Somari
Provença[modificar | modificar la font]
Provença (Comtat de Provença), escut de la dinastia catalana (1113-1246) e deu renaishentisme occitan
Provença (Comtat de Provença), escut de la dinastia anjavina (1246-1481) puish de l'annexion a França (1481)
Parçans de Provença[modificar | modificar la font]
Vilas de Provença [modificar | modificar la font]
Frejús 1
Frejús 2
- Blason ville fr Sanary (Var).svg
- Blason ville fr SixFours (Var).svg
Vaison 1
Vaison 2
Vaison 3
Escuts de la region e dei departaments francés administrant Provença[modificar | modificar la font]
Region de Provença-Aups-Còsta d'Azur
Estats istoricament ligats ambé Provença[modificar | modificar la font]
Santa Ses (qu'ocupava Avinhon e lo Comtat Venaicin)
Reiaume de França


text:
Joseph Chauvet (1794-1875)
Es verai que la publicacion, dins « Oc » en grafia originala (1994) puòi en libre a despart en grafia normalizada dins la prestigiosa colleccion "Messatges" (1998), de Chauvet siaguèt una revelacion. L’autor, ignorat quasi completament fins ara, nos liura de tablèus delicadament sensuals que son un encantament. Desondra pas la tradicion Rigaud – Tandon – Martin – Gaussinèl. La perlònga qualitadosament. L’academisme felibrenc dels Bringuièr, Guiraldenc, etc… marca un retorn au formalisme que fai perdre pro de frescor e de libertat a la musa clapassièira. Aquí demoram dins un espaci de deliciosa antiliteratura ont tot es possible… E quand es espontanèu dins la pintura fernissenta de l'esmoguda de son desir, sens fardas mas amb pro de delicadesa, Chauvet es deliciós.
Aquel que nos tornèt far descobrir Chauvet es lo regretat Cristian Laus, autor de bèus diccionaris qu’avèm ja saludats aicí.
A.
ENTRESENHAS BIOGRAFICAS.
Presentacion iniciala de Chauvet per Cristian LAUS (OC N°CCCXVI – XIIIa tièira n°36, Julhet de 1995, pp 28-42
Es
un escriveire completament desconegut [1] que volèm presentar aici. Nos a
daissat 729 poèmas manuscrits jos forma de fuèlhs passits, de format 12 x
18,5, que la veusa d' Andrieu-Jacme Boussac aviá fisats a Raimon Chatbèrt. Gràcias
a las escarsas indicacions portadas suls papièrs junts al paquet, avèm pogut
desvelar l'identitat de l'autor e conéisser un pauc de sa vida.
Era
nascut la velha del 28 brumari an 3 (18 de novembre de 1794) a Tressan, un
vilatjon que ten ara 300 abitants e que se tròba a unes quaranta quilomètres
de Montpelhièr.
Era
d'una familha aisada e sabèm pas cossí ne venguèt a passar son enfància a
Vendemian, un vilatge vesin. Venguèt avocat puèi Agent-voyer en chef del
departament de l'Alièr. Se retirèt à Vichí ont moriguèt lo 14 d'abril de
1875.
Sos
poèmas son classats en 12 libres jol títol de « Flous d'amour », mas los que
formavan lo libre tresen son perduts. Escriguèt tot lo long de sa vida, los
primièrs tèxtes son datats de 1809, aviá alara quinze ans. Es a la debuta una
poësia que s'inspira dels autors grecò-latins e que se pòt dire anacreonica.
Foguèt en relacion amb Auguste Guiraud conegut per una pèça, la font
putanella, jogada amb succès a Montpelhièr .
La
màger part de sa produccion data de la fin de sa vida, mentre qu'aviá passat
los seissanta ans. Canta totjorn l'amor en rapelant los sovenirs de sa jovença,
un amor que s'adreça en prioritat a las « filhetas » que, pas encara maduras,
descobrisson aquel sentiment nòu. Manca pas, al passatge, d'evocar las scènas
viscudas dins lo terrador de Vendemian. De mai en mai, cap a la fin, sas
composicions venon de remembres d'enfancia, de tablèus de mòrs vilatgesas
plens d'exactitud e de delicadesa.
Son
òbra es tota en occitan, una causida qu'explica dins l'epilòg del libre segond
:
Amay parle couma ay vilàge, N'es pas qu'oun agèsse pougut Faire choix d'un aoûtre lengàge : Pichot amour n'a pas vougut. - Prénd, m'a dich, an la bén aymàda, Lou qu'as apprés a l'arcoussèl, Que rand au mïou la pensàda D'un couple amouroux et fidèl. Una flouréta de campàgna Pot charmà sans saôupre coussi ; Es simple et la pretentiou gagna Las qu'un partèrra fa veni.
L'escritura
occitana es aicí l'expression del domèni intim, reservat al sentiment amorós.
Es tanben una terapia per parar del mal de viure que resulta de l'exilh, del
vielhum e de la solesa.
Joseph
Chauvet, un còp quitat lo païs montpelhierenc, sembla pas aver gardat de
relacions amb d'autres escrivans de son temps. Dins lo fial de son òbra trobam
pas cap d'allusion a Mistral ni al movement felibrenc que, pr'aquò, ne deguèt
entendre parlar.
La
femna demòra lo tèma central de son òbra, en acòrdi amb lo títol causit (« flous
d'amour ». N'a conegudas tant e mai, a çò que nos ditz, las a celebradas
e son estadas la granda satisfaccion de sa vida. Sus sa familha es lo silenci ;
l'estat civil marca qu'a sa mòrt èra veuse de Victorina Tuloux mas sabèm
pas res sus aquela molhèr que ne parla pas jamai dins son òbra envolopada d'erotisme
leugièr e de Iibertinatge amorós.
Cristian
LAUS
[1]
Desconegut, rai. Mas de tèxtes, sens ges d’entresenhas sus l’autor, s’atròban
dins la Campana de Magalouna (NDWM).
En 1998 dins lo prefaci dau volum de « Messatges » C Laus dòna mai d’informacions. A degut estudiar mai detalhadament l’ensèms e los documents jonchs.
Nasquèt
la velha del 28 de brumari de l'an 3 (18 de novembre de 1794) a Tressan, un
vilatge prèp de Clarmant d'Erau. Las Chauvets avián aquí de tèrras e vivián
dins l'aisença. La maire Françoise nascuda Gauceau èra sortida de Vendemian,
just a qualques quilomètres, ont sa familha èra una de las pus ancianas del
vilatge. Los Gauceau (en occitan Gaucèu) qu'avidn aquf ostals e tèrras, fasián
partida d'una pichona aristocracia vilatgesa que donava de gens de lei e de
notables cargats dels afars de la comuna. Un eveniment grèu, un malastre, tombèt
sus aquela jove familha Chauvet. Lo paire se tuèt per accident, d'un còp
d'arma de fuòc, lo 11 de novembre de 1795. La maire s'entornèt alara cò dels
seus e lo pichon Josèp passèt tota son enfància a Vendemian, vilatge que ten
ara un pauc mai de 500 abitants mas que, a l'epòca, deviá sarrar lo milierat.
Anèt a l'escola del vilatge, prenguèt de leiçons de dança, trepèt pel campèstre
fach de tèrras bònas e de garrigas ont practiquèt la caça quand foguèt mai
grand.
Faguèt
sos estudis segondaris al licèu de Montpelhièr mas, dins son òbra, parla pas
gaire d'aquesta vila nimai de sos estudis de drech a l'Universitat. Lo retrobam
en 1827 establit avocat a Vendemian. Se marida lo 10 de març de 1828 a Ginhac
amb Victorina Tulou nascuda a Paris en 1806, ont son paire se disiá « artiste
de la maison du Roy ». Lo
coble s 'installèt a Vendemian e cinc mainatges nasquèron que sonque tres
subrevisquèron. Après 1838 perdèm la traça de la familha al vilatge.
En
1841 retrobam Josèp Chauvet agent- voyer en chef del departament de l’Alièr;
foncion que gardèt fins a 1848, e que li permetèt de prene lo títol de
"Ingénieur civil", Pensam que sa femnà l'aviá quitat e que viviá,
separat de sa familha, a Vichí, mas n'avèm pas de pròva segura, Après 1848
sabèm pas se demorèt dins l'administracion. Se retirèt a Vichí ont moriguèt
lo 14 d'abril de 1875. Èra alara veuse coma o pòrta l'acte de decès. Avèm
pas pogut saber ont sa femna èra defuntada nimai ont demoravan sos enfants.
Nos
a daissat un pauc mai de 700 poèmas que pòrtan lo títol « Flors d’Amor ».
Una primièra part evòca lo terrador de Vendemian e sas amors de jovença. S'ensagèt
mas sens i capitar dins lo genre anacreontic qu'èra a la mòda a Montpelhièr a
la debuta del sègle. Lo maridatge arrestèt la produccion poetica que tornèt
prene, après una dotzena d'ans d'interrupcion, amb un ton mai libertin. Josèp
Chauvet se fa alara de femnas entretengudas e canta las desillusions de l'amor.
Cap a la fin de sa vida, torna sus sa jovença e sul temps que visquèt a
Vendemian. Sos poèmas venon de pichonas scènas viscudas ont mòstra de tròces
de la vida dels pastres e dels agricultors del vilatge.
Josèp
Chauvet escriu dins la lenga de son vilatge, qu'a servada intacta a travèrs los
ans d'exili. Se'n servir per sos poèmas li es una consolacion e mai una terapia.
A nòstra coneissença, publiquèt pas jamai sas composicions poeticas. Nos a
daissat un libre titulat "Notice générale des Antiquités de Vichy-
les-Bains" éditat a Cusset en 1851. Josèp Chauvet èra amator de
libres e, quand moriguèt, sa bibliotèca se deguèt vendre. Lo manuscrit de las
Flors d’Amor passèt alara de mans en mans. Qualques poèmas se perdèron mas
finiguèt per arribar a Albi en possession de Andrieu Jacme Boussac. Aiceste lo
donèt a Ramon Chatbèrt que lo nos fisèt per l'estudiar.
B.
15 peças en grafia originala « martinenca » de l’autor
publicadas
per Cristian LAUS (OC N°CCCXVI – XIIIa tièira n°36, Julhet de 1995, pp
28-42). Pense
qu'es interessant de donar aqueles exemples d'ortografia dau temps, que revèrta
la de Martin e de sos collègas. De tot segur es de milhor legir en grafia
normalizada, mas pòt servir de document fonetic per los que creson pas que dins
lo país de Montpelhièr i aviá una prononciacion a despart, mai "classica"
amb las finalas en -a, los -iá que se dison "iè", "doas"
que se ditz dòs, etc... !!! Ara cau pas mancar lo magnific volum de "Messatges"
(1998) editat per Laus e presentat çai de bas...
Lou moumen a prene air : Pastour...
L'autre jour Lou Dieu d'amour Guîgna una pichotéta Et la guignàda espelis Dessus càda gautéta D'Alis La flou d'una roseta. D'Alis La flou d'una roseta. La blancou joust la roujou Pauc a pauc s'esclipsaba Tout soun visàge era en fioc Soun iol noun se fixaba In lioc Mais sounqua tou baissàba. Jouissiè Yéou que vesiè Sous poulits embarasses ; Y'ouffrisse dins moun transport De métre dins sous laces Mou cor Et la sarre entre brasses. Acos tiou Me dis lou Diou Qu'a moun aureilla ausisse, Proufita d'aquel moumen, N'es pas toujours proupice Lou tems, Agacha que te glisse.
2- 24 sans date A la luna
Clartat doucéta et pura Quand brïas la nioch ris, Et tiras la natura Day doou que la couvris, Bèla luna qu'adore ! Favourable flambèou, Boudrio, yioi, que t'implore Una bouqua de mèou. Entrémen que m'amigua Espère aici soulét, Que toun oumbra m'abrigua Tras aquesta paret. Esclàira-ye sous pàsses Per fourbia tout rambal Et que dedins mous brasses Courrigue à bel regal. Et pioi quand à Lidéta Ma bouqua tour a tour Baisara la bouquéta Et dira moun amour, Brïa et que pogue veire D'un cop d'iol dins lou miou Couma a travers d'un véire
L'excès de ma passiou. Mais aumen t'en enprègue, S'a força de soupirs Dins soun ama boulègue D'amourouses desirs, Se mous souhaits la captibou, Se se defen pas pus, Rescond-te tras la nibou Que plàna davan tus. Ten-te may rescounduda Quand toutes dous unitj Et l'ama counfounduda Seren aneantitj. Das yols das curiouses Aladoun sauva-nous ; Beleou serioou jalouses D'un destin tant herous. Mais tanlèou que la palma D'un trioumphe coumplèt, D'una foga pus calma Ralantira l'efèt, Brïa et d'una luzida Un pauquet mostra-mé Dins lous yols de Melida Las traças dai plèsé. (2-58) Note de l'éditeur : L'air indiqué semble être: ai leva de l'aurora. Le poème a été recopié dans le recueil manuscrit qui se trouve au livre 3.
Proufessiou de fé de Cloè air de Gossec
Sàgea soui pas! Sàgea vole pas èstre ! Disiè Cloè, jouïsse en libenat ; Et voudriè pas, même l'amour, per mèstre Sans plèsé, ni sans vouluptàt. La vouluptàt dins moun être resòna ! Lou plesé fa moun élémén charmant * ; Autan, qu'an yeou, ne prén ou que m'en dona, Ne préne ou done à moun amant. Pertout, toujour, yéou t'aouray perseguida, O voluptat ! delices de mous séns ! Pas vous goustà **, seriè passa la vida Sans culi la flou de moun téms.
4-4 28 8bre 1840 Note de l'éditeur : * variante: coustant. ** variante: Pas ne tasta. Jeaneta Vite, vite plus vite air : avec les jeux dans te...
Tout a l'amour! disiè Jeanéta, Dins lous brasses de soun cherî. Tout !... repetàba la brunéta, Mùses pas à me fa jouî Et l'yol brillant coum'una estèla, Sourire qu'a l'esclat day jour : Vîte ! Vîte !... fasiè la bèla, Plus vîte ... .mourisse d'amour.
4- 51 17 février 1868
Lou miralhet air : Es la poussèta
Una laouséta Touta griséta Que fa l'aléta Ai miraillét,
Et filla gàya Que se miràya Et que fandàya Un amiguét. L'una brésilla Ai glaou que brilla S'entourtibilla Dins lou filat L'aoutra ris, cànta, L'amour l'agànta, Et dins la pànta A trescoulat.
4- 65 28 Xbre 1856 Note de l'éditeur : fandaya : inconnu dans TDF. Sens possible: tourner autour, fréquenter (dérivé de fauda ?). A las fietas Caou aima jouinas air : Tiens voila ma pipe
Bèlas manidétas, Qu'avès pas doutje ans *, Quand serés grandétas, Aourés de galants. Vendran randre houmàge A vostre bèoutat, A la flou de l'age, Din tout soun esclat. Flous d'amour s'espòussou Per lous attira. Doubles attraitj poussou ** Per lous encantà. Vostre iol invincîble Ye ravis lou cor ; Un charme invisible Ye servis de mor. Mais lou temps s'escoula ; Et, souvène-vou'n ! Que la saou dins l'àula, Amb'un boul se found *** Pèrdes pas de vista Que tout ce que plai **** A péna subsista L'espàça d'un ai ! Antaou, à l'aurora, Ay vén day pounén, Helas! s'evapora Lou floc day jouvéno Et, brullat lou cièrge, Lou ràre parfun D'un pessamén vièrge Se perd coum'un fun. Bèoutat, fioc et graça, Tout s'enfugis lèou Et layssa à la plaça Res que gibre et gèou. Aimas dounc juinétas, Et, per las amours, Saouvas, mas poulétas, Vostres belses jours.
6 -50 (5 et 6 Xbre 1865)
Notes de l'éditeur : * variante : quinze ans. ** variante: Attraitj bessous poussou. *** variante: Dins un boul se found. **** variante: nai. Tendra filla es un simbèl air : ah vous dirai-je...
Tendra filla es un aoussèl Dins un filat per simbèl1 ; Fa l'alèta, voulatréja, Canta, brezilla, fiouléja Per que d'aoutres de pus bèl * Se prengou dins lou panèl. 7-39 29 9bre 1856 Note de l'auteur : 1. oiseau qu'on attache dans un filet au bout d'une baguette qu'on relève en tirant une ficelle ce qui attire les autres oiseaux. Note de l'éditeur : variante: Per que d'aoutres de noubèl La farda mouillada air de Malbouroun
Ai bord d'un riu, tras de saousîna, Per se bagnà, la jouina Alina Habiè paousat sa pelerîna Soun courset et soun coutillou. Licas, qu'aqui la dessoutàda En camisa et despetrinada, Ye saouta ! la tèn embrassada, Et met la man ai bel moulou. Alina voou bé se deféndre Mais n'a que lou tems de se réndre... Licas trioumpha... et ye fa 'nténdre Prepaous d'amour per l'amainà... Oy ven ! dis Alina affaràda, Ambe ta poulida encartàda, Ma farda dins l'aiga es toumbada Et nous caou la layssa secà * !
8-9 12 mars 1869
Note de l'éditeur : * variante : Couma farai per m'atappà ?
Lou fichut a las fietas air : ton mouchoir belle Raymonde
Una raouba es pas coumoda Fermada jusquas ay col... Ayme may l'ancièna moda... 1 Servissiè la man et l'iol. En favou de la decénça, Una fés ay jour vengut *, Lou sé n'aviè per defénsa Qu'un simple et laougé fichut. En s'approuchén d'una filla, L'iol ploungeàba sans empach, Couma à travès d'una grilla, Dins un paradis de lach. Nous dounàbe la mesura Das desirs, dès lou debut, Ay pus ou méns d'ouvertura Que layssaba a soun fichut. Assetat près de sa bèla, L'amourous, qu'abiè lou flou, De ye fa'na gatimèla, Per excita sa passiou, Troubaba pas ges d'oubstacle ; Sa man, per attène ai but, Caressa double miracle En glissén joust lou fichut. Mais lou desir lous transporta ** Et lou couple, tout en floc, As plesis *** ouvris la porta, Proupice es lou tems, lou lioc Preludou, câousa facîlla ! Per mettre una gorgea a nud... Aco teniè qu'à l'espîlla Qu'estacàba lou fichut. 9-25 10 février 1870 - Note de l'auteur : 1. au commencement du siècle on portait des corsages décolletés couverts seulement d'un fichu attaché par une épingle et plus ou moins croisé. Note de l'éditeur : * variante : A soun pount lou se vengut n'aviè per touta defènsa ** variante: lous emporta *** variante: as desirs Polita et naneta Galichou !
air : quel dînés ! Polita en fieira fa l'emplèta D'una espilla amb'un galichou Qu'a soun retour dona a Nanèta. Gramecis, que ye dis Annou, Galichou ! Galichou ! Sios l'image de Poulou, Sios pla l'image de Poulou ! De que vos dire, fa Polita, An lou refrin de ta cansou ? Pas res, ye respond la Titîta, Sinoun qu'a couquetà sios bou. Galichou ! Galichou ! Sios l'image de Poulou, Sios pla l'image de Poulou ! Mais incara que deve créyre De moun gayet à ta frechou ? Pas de may, sinoun qu'es de veyre ; Et, coum'el, fragille sios prou. Galichou ! Galichou ! Sios l'image de Poulou, Sios pla l'image de Poulou ! Oh! Nanèta perqué m'attàquas ? T'ayme et souy toun adouratou... ! -Soit! Amb' toun espilla t'estàquas ? Merci! t'en save grè de bou. Galichou ! Galichou ! Estàqua-me moun Poulou, Estàqua me pla moun Poulou ! 10-15 la 9bre 1871 Note de l'éditeur : Un galichou ou galechou est un petit coq. L'auteur a dessiné au crayon l'épingle ornée d'un coq. Le mot existe comme patronyme : Galichon. L ' incounstança Se dous amans, d'un tendre amour, S'aymou sans cèssa, s'aymou fossa ; Se la flamba day prumiè jour Brulla et jamay noun se damossa ; -Herouses amans, jouissès De vostra pus herousa chança ! Seriè cruel, counstans que sès, Que soungèsses à l'incounstança. Mais s'on vey que d'un fèble lièn Un couple a se jouga s'amuse La galantariè per mouyèn D'empachà que lou charme s'use L'aveni coumptà pas per rés Dai presén soul préne esperança Per un tel amour, chaque fés, Lou bounhur es dins l'incounstança.
10 22 7 9bre 1871
Lou plese
Entendès, dins lou bouscàge, Bresillà lous aousselous, Day plesé qu'an joust l'oumbràge, De fà l'amour à parious. Lou plesé, dins la natura, Engéndra la gayetat ; Et lou bounhur se mesura Ay plesé que l'a pourtat. Entend ès garçous, fiyétas Rîre et s'egayà toujour, Day plesé qu'an en cachéta, A parious de fà l'amour. Lou plesé, dins la natura, Engéndra la gayetat ; Et lou bounhur se mesura Ay plesé que l'a pourtat. 11-14 18 9b.. 1872 La man Lucas, ai bos, trova Annéta Que finissiè d'enfayssà, Ye sesiguèt la manéta Et vouyè ye la baysà. Ela ye dis en coulèra Vejàs moun pèra et ma mèra ; Eles vous la dounaran Se tant tenès à ma man. Annéta, sios un mainàge, Fa Lucas, sans fun ni lun, Podes, avant lou mariàge, Dounà ta man à quaoucun. Ta coulèra es inutilla Fàgues pas la dificîlla ; Jouve! si os d'à ge pourtant A laissa préne ta man. Ta man! que dise, couquéta ? Et tout lou rèsta attabé : Un poutou sus ta bouquéta, Un parél dessus toun sé, Toun bras et ta fina tàya, Toun cor que déjà fandàya D'aymà quand fas lou semblant De me refusà ta man. Et, tout faguén sa replîqua, Lucas, d'Annéta amourous, A dejà fiés en pratîqua Lou detal de sas leçous. Annéta escouta en silença ; Fa pas pus de resisténça Occupàda day restan Pensa pas pus à sa man. 11-48 21 9bre 1872 Una coursa de cat Efan, sabiè, couma lous catj, Courri sus las cloturas. Pus grand, coum'eles, sus tioulatj, Aviè mas aventuras. Te cercàbe pas ay Jardi, Bèla Rosa vivénta ! Veniè, de nioch, per te culi, Destioullà la soupénta. Me reçabiè, bràsses ouverts, Dins sa coucha moudèsta, Nisaou de mila attraitj divers, Que soun amour m'aprèsta. Phoebè, qu'embranda sous lugars Per la tràpa rayouna, Et salla, sus sas bèlas cars, Sa gorgea que bouillouna. Oh! quanta nioch! Amour, bel Diou ! Rosa es bèla et calina ! Quanta douça coumpensatiou A ma coursa felina ! Pressatj que dins mila poutous Nostra ama se counfounda, Lou tems nous es trop precious Per perdre una secounda. Mais ay, de la retraita, aousit, Helas! l'houra ay reloge ; Per la tràpa qu'aviè douvrit A moun regrèt deloge. Avant que parésque lou jour La brècha se petàssa Et couma lous larcis d'amour Laissa pas gés de tràça. , 12-61 11 Juillet 1873 , Note de l'auteur : I. s'agite, se soulève d'émotion, d'amour, de désir. Beoutat et Gayardiè Ambe de fiyas dai quartiè Qu'abièn quaouqua bèoutat, et d'ùnas Tant soulamén de gayardiè, A Parabèl de Lunadiè 1, Eren anatj mangea de prùnas. Tout en juquén, sus lou gazoun, Renagloras et mirabèlas, Ambe floc se discùta a found Quaou meritàba lou poumpoun De las gayardas ou de las bèlas *. Chacuna dins la discutiou Per counservà soun avantàge Ambe una fòla irritatiou, Per amour propre et per passiou, S'empourtàba dins soun lengàge. Mais rîsou quand, per coupà court, Ye dise: En ce que me regàrda De las fiyas à fa l'amour N'aime una bèla per lou jour, Et per la nioch una gayàrda.
12-29 20 janvier 1873
Note de l'auteur : 1. à 2 kil au SO du lieu [Vendémian]. Note de l'éditeur : * variante: Fia gayarda ou fia bèla
C. L'edicion de 1998 (presentacion e tròces)
ENSENHADOR de l'edicion de 1998
I . L'amor al vilatge
1. La bergèira facilla 2. Lo moment a prene 3. A la luna 4. Lo miralhet 5. Catin 6. Doas filhetas petengula 7. Tendra filha es un cimbèl 8. La farda molhada 9. Lo fichut a las filhetas 10. Babèu . Lo desrastolhaire 11. Lo plaser 12. Los dos panets al forn 13. La man 14. St Andrieu de Bolhargues 15. Montredon 16. La fatiga del plaser delassa 17. Beleta deslaçada 18. Beutat e galhardiá 19. Timiditat d'una filha 20. La desteula
II. L'amor que se crompa
21. Prològa 22. Eglè 23. Profession de fe de Cloè 24. A Enrièta 25. A Mari-Jo 26. Evelinà 27. Glaudina A. La cauda 28. Zelimà 29. Lisa 30. Janeta. Vite ! vite pus vit 31. A Ròsa 32. Adèla .Lo corset 33. Margarida la brotinhaira 34. Clemença e Lucàs 35. Clarà .L'amor parla pas 36. Una pichòta naneta 37. Lo jalat 38. Janeta 39. Lisa 40. Las grisetas grisadas 41. Fancheta 42. Decisa 43. Doas filhas 44. Las gatimèlas a Madelina 45. Lo sen a Marineta 46. A lfa pichòta Anneta 47. Celèsta e Lucàs 48. Lo corset a Anneta 49. La pichòta Mariòta 50. A la gròssa Anneta 51. Dessús la fauda 52. Çò qu'en tus me plai ? 53. Los botelhs 54. A Bèrta 55. La bruna 56. Arsèna 57. Comparason 58. A la colereta d'Irís 59. L'inconstança 60. Bèrta la Libertina 61. Epilòga Quauques extraches….
Dòne solament doas epigramas brutlantas de sensualitat maugrat la correccion dau tòn, e los darrièrs tèxtes dau reculh...
Glaudina A. la cauda aire: prenetz coratge filhetas!
La Glaudina a la carn cauda que geta fuòc coma un forn : vos coiriatz dintre sa fauda. Vos brutlatz de son amor, quand vos sarratz vos emflama anma e còs, e coma un sòrt, son anma embrasa vòstra anma, Son còrs rostís vòstre còs. 30 de mai, 1° de junh de 1852.Transcricha lo 17 de Janvièr de 1868. (sagiriá de Claudine Auroux que siaguèt la mestressa de Chauvet).
Bèrta la libertina aire: Comment goûter quelque repos
Bèrta es una enfant de l'amor ! Coma las d'aquel cru, charmantas ; Ardida, espiègle, apetissanta, E d'atge a ne faire a son torn. Tanben la joina libertina Se i espausa a cada moment, E per excusa, tot riguent, Ditz qu'a pres, a la caperlina, Del sen de sa mèra, en tetent, L'ardor de Venus que la mina. 19, 20 de decembre de 1871 (sagiriá de Bèrta Roux que siaguèt la mestressa de Chauvet dau 18 d'Octòbre 1862 au 8 de Març de 1863). L'inconstança Se dos amants, d'un tendre amor, S'aiman sans cèssa, s'aiman fòrça ; Se la flamba del prumièr jorn Brutla e jamai non se damòrça ; Uroses amants, joissètz De vostra pus urosa ~hança ! Seriá cruèl, constants que sètz, Que songèssetz a l'inconstança. Mès s'am vei que d'un feble lièn Un coble a se jogar s'amuse, Que la sola galantariá Empacha que lo charme s'use, Que l'avenir compta per res, Del present sol pren esperança, Per un tèl amor, cada fes, Lo bonur es dins l'inconstança.
7 de novembre de 1871
Epilòga del 12ème libre Quite las flors per las espinhas Que sus mos vièlhs ans an possat. Quite d'amor las tendras guinhas Per lo regard sec e glaçat. Quite las charmantas totonas Que dos tièrs de sègle, a son torn, Per ieu doças, sensiblas, bonas, M'an prodigat las flors d'amor. Adieu! mos enfantins images, Adieu! los tablèus qu'ai traçat Dels plasers de totes los atges Que dins la vida ai traversat ! Quand ai lo pè ras de la sòta, Sus las vagas dels sovenirs Encara ma memoèra flòta, Mès mon ardor se dementís. Cèsse... se vesètz d'aventura Mas flors, vos soète de trobar Tant de charme dins la lectura Que n'aviá per las cultivar. D'una doça filosofia Seguissètz lo cors innocent : Flor d'amor n'es que tendra filha Reculhissètz-las cent per cent.
2, 3 de mai de 1873
Retorn
a l'ensenhador de la literatura montpelhieirenca d'òc
Retorn a l'ensenhador de la literatura dau sègle XX
Retorn a l'ensenhador de la literatura dau sègle XX-XXI
Retorn a l'ensenhador de la literatura dau sègle XIX
Retorn a l'ensenhador generau


text:
L'integrala dels 34 sonets lengadocians de Rodil
(en chifras romanas la numerotacion generala dels poëmas occitans e franceses adoptada per Marcèl Barral)
I(1).
SONET DE L'EMPLOMAT ROSSIN
Jamai non ai dormit
amont sus lo Parnassa,
Ni begut de la fònt de l'emplomat rossin:
S'ieu rime quauque pauc, demandetz pas cossí,
La natura e lo vin m'an fach aquela gràcia.
Jamai l'aiga d'un riu,
per tant de ben que faça,
pòt pas d'un tapachòt faire un gai sens-socit
A lo qu'es fat quand nais, cau pas de medecin
lo sen es pas de fruch que se compra a la plaça.
La natura, en nasquent,
met dins nautres quicòm
que vau mai qu'Elicòn e l'aiga de sa fònt;
Puòi l'òme en grandissent d'un bòn pilhòt s'embriaiga.
Ansin se fa lo poëta, e
quau vòu ben rimar,
Au pus matin levat dau melhor deu chimar;
Jamai n'i a agut bòn vers d'un òme que beu d'aiga.
II(2)
SONET de Filinda*
Fai un an tantòst-lèu
qu'ieu aime una cruèla
que d'un uòlh biscardet me raviguèt lo còr
adoncas tot charmat ieu me cresiá pro fòrt
que d'èstre rodilhat d'una tala prunèla.
Onte qu'ieu me trobés,
ela èra a ma cervèla
e ne parlant tot còp, ieu li cresiá far tòrt
d'on preferar son peu a la valor de l'òr
e sa doça boqueta a la flor la pus bèla.
mai vesètz lo malur,
après èstre envescat
s'ieu foguère d'abòrd tot a fèt debuscat
e me trobère enfin caucaire per la palha.
Miserable qu'ieu soi,
n'ère pas ieu fadàs
de pensar rompre un còr, non de pèira de talha,
mai dau ròc lo pus dur de Sant Jan de Vedàs.
(*Elle étoit niepce de
Mr. de St. Jean de Védas, d'où on tire la pierre.
"Neptis erat Domini cujus fit mentio castri
Neptis erat Domini, quondam mihi cara, Vedasi.")
III
(3).
SONET de Filinda
Ternèl que podètz tot,
e que chaque òme sap
qu'emb un virar de man, un còp d'uòlh, una freta,
Vos podètz aplanir tot ras lo puòg de Ceta
e atarir al Mar d'un baissament de cap
Vos, que ne sètz aquel
que sap, e que tressap,
que marchatz sur la mar sans barca ni barqueta,
e qu'entre tots los maus, non s'en pòt trobar cap
qu'on se puòsca garir de vòstra man soleta
Bòn Dieus, ajatz pietat
d'un còrs embalausit
que lo mau que sabètz a talament sesit
qu'a vint ans li blanquís los peusses de la nuca.
fasètz doncas, Grand
Dieus, qu'après un an de mau
aquel còrs fantastic que nuòch e jorn m'assuca
me faga autant d'orror, coma m'a fach de gaug.
IV
(10)
SONET
a Filinda pendent sa captivitat
Filinda, vos sabètz
coma totjorn ma vida
s'es reglada au nivèl de vòstra volontat
e se durant lo temps de vòstra cruautat
mon amor s'es jamai d'una brisa amendrida.
Ara que vos vos sètz de
mos uòlhs avalida
e qu'ieu vos parle en l'èr coma una deïtat
ieu vos prègue fasètz de ieu lo mèsme estat
e comandatz, segur vos seretz obeïda.
Qué que me cauga far
non m'estonarà pont
e per vos temonhar qu'ieu manque pas d'un pont
a me conformar'a vos coma lo luòc demanda
quand lo
temps a permés ai parlat cortisan
ara que lo cèu vòu que segatz païsanda
jots lo bonet quarrat vos parle en païsan.
V
(12)
A Rosinda
L 'Envejós
aflijat de çò que ma Mestressa
agradava l'amor qu' ieu li aviá protestat
per me metre auprès d'ela emb un mauvès estat
li a dich que ma passion n'èra qu'una escomessa,
qu 'ailàs en mila
luòcs ieu fasiá ma promessa
qu'aquela que jamai m'aviá pas escotat
èra aquela sans pus qu'ieu non aviá temptat
per aver se podiá quauque bòna careça.
Messorguièr, que lo
cièl resèrva per un fuòc
mon amor despuèis pauc n'aima qu'en un sol luòc.
Vos o conoissètz ben que bridatz mon coratge.
Retractatz donc, M'amor,
mon tròp fachós exilh
o se cau qu'ieu vos pèrda emb tot mon avantatge,
au mensas d'un poton fasètz me mon abil.
VI
(13)
AUTRE
a Jana
Non vos vantetz pas tant
qu'ieu vos aja servida
Vòstra umor non es pas aquela que me cau
e puòi totes objècts non me rendon pas caud
que me vòu captivar cau que siája polida.
per ieu vos jure ben que
jamai de ma vida
ieu non soi pas vengut vos veire a vòstre ostau
sonque indiferament, ni per ben ni per mau
ieu soi tròp delicat per una esfassolida
mon amor a cercat
totjorn d'aquò pus gai
per fèct de las causir ieu sol m'entende mai
que totes los galants que ròdan l'esplanada
car dau temps que
cresiatz me téner coma fau
ma mestressa m'aviá per tota la jornada
e vos me sofrissiatz lo vèspre a l'emperau.
VII
(14)
SONET
a Rosinda
Ieu sabe despuòi pauc qu'ieu soi tan miserable
que vos non volètz pas me veire ni m'aimar
e qu'inutilament me vene consumar
sans esperar jamai de vos èstre agreable.
Ieu tache en cent
faiçons de me rendre serviable
mai non avance res que per mai m'assomar
e coma un parpalhon ieu me vene cremar
sans qu'ieu pòga empachar qu'aquel fuòc non m'acable.
E ben, vos o volètz,
morigam, es reson ;
puòi qu'ieu non pòde pas aver ma garison
mai d'èstre un moment mai de la faiçon qu'ieu ròde,
es impossible, Amor ;
accompanha m'un pauc
car de demorar pus, per ma fèga, se pòde
e dega ieu perir, n'impòrta, ben l'i vau.
VIII
(26)
SONET
a Rosinda
Autras fes un òme
amorós
qu'anava veire çò qu'aimava
preniá de bòtas, d'esperons
e d'un bòn chival se montava.
Ansin d'abòrd el
agradava
per tant que fossa malurós
emb aquela qu'el careçava
car las filhas vòlon d'onors.
Amai es fòrt bèl e
onèste
d'èstre plan montat e plan lèste
mès dins ma grand necessitat
Avant que passe la
setmana
ieu vos vendrai veire montat
sus un ase, o sus una cana.
(26 mai 1640)
IX
(27)
SONET
a Rosinda
Truquet m'aviá deja balhat mos esperons
mai quand ai vist lo cièl tot vents e tot nuatge
ieu ai ben cresegut que per se metre en viatge
caliá pas prene un jorn que fos tant laganhós.
Car de se presentar tot
banhat davant vos
chacun en me vesent ansin per lo vilatge
aguèssa d'abòrd dich qu'un savant personatge
deviá pas estre fòl ben que fossa amorós.
mai foliá que foliá,
s'ieu non soi pas vengut
mès que nòstre chival es enfin devengut
dels dos pèses darrièrs de tot paralitica
si ben qu'ieu soi a pè
o ben fòrt mau montat
e per codors encara un fabre m'a jurat
qu'el intrava aquest mes dins son climaterica.
X
(28)
SONET
Dieu mercé mos Parents son de fòrt bòna raça
ni ladres, ni marrans los an pas concagats
los pus mendres ne son Conselhièrs, Avocats
e dins la Cort n'i avèm a la premièira classa.
Totjorn avèm viscut dau
milhor de la plaça
e sans faire grand mau, totjorn esperlucats
coma de petits Reis nautres nos sèm mocats
d'aqueles que volián troblar nòstra bonaça.
Mai despuòi quauque
temps que ieu me soi cabit,
que s'una ditz Papà, l'autra me ditz marit,
que mon trin a crescut tot a còp de cinc bocas
el me cau tant crachar
nuòch e jorn au bacin
que per i subvenir vende jusqu'a las socas
e mange en qranta tres lo blat de qranta cinc.
En note
dans la marge au vers: Le President de la Greffe.
XI
(30)
SONET
Còntra lo mauvès riche
O que per
se sauvar, cau pas tant de mistèri
lo viòu de Paradís es ben tant rabotós
qu'un òme qu'es cargat d'un grand tarrabustèri
au luòc de s'avançar marcha de recuolons.
Lo bòn
Dieu n'aima pas ni satin ni velós
tot l'òr amai l'argent se quita au cementèri
lo michant deguisat de cent mila colors
davant el ven tot nud embé son vitupèri
lo paure emb sa bontat
pareis en meme temps
l'un e l'autre es jutjat, mès n'i a de maucontents
lo Riche qu'a totjorn passat dins lo delice
pendent que lo pauret se
transsissiá de fam
se vei cambavirat dedins lo precipice
quand Dieu, per metre au Cièl, pren aquest per la man.
XII
(31)
SONET
L'Ase embastat
Adieussiatz per jamai
aquest còp mas sorretas,
que desempuòi qranta ans m'aviatz tant plasegut,
adieussiatz mas amors, mos versets, mas rimetas.
Las ! quinte chanjament, quau l'auriá cresegut?
Après aver passat tant
de bònas oretas
a faire mon Jorget, sonet tan conogut
e tant, tant en latin e francés, de pecetas
que m'an fach tròp gloriòs de l'onor qu'an agut.
Ara sans reguitnar me
fau mòrdre a la poma
mos amics m'an forçat de prene una autra ploma
e per me veire pas en vautras consumar
m'an fach l'ase embastat
dels afars de la Pila
si ben que d'ara en lai me fau córrer la vila
e ruminar totjorn sans jamai pus rimar.
XIII
(32)
Sus l'amorosa d 'Aumelas
D'anuòch non ai dormit,
mon anma langorosa
a pantaisat totjorn sur aquela beautat,
Madama, que tot ièr vos aviá visitat
e que ço m'es avís, nommeretz Lamorosa
Mai ieu conoisse ben
qu'una tala pomposa
non èra pas res mens qu'una Divinitat
e qu'aquò's fach de ieu, s'ela a de cruautat
autant coma se vei polida e graciosa.
Car bèstia que ieu soi
veire d'uòlhs crocarèls,
sa boqueta, son nas, sos peussets en anèls
e non l'adorar pas, aquò's èstre profana
vèire sortir d'un bòsc
tant de beutat ensèms
caliá ben coma ieu aver perdut lo sens
de non la prene pas per la Deessa Diana.
6e mai 1643 à St
Paul d 'Homelas.
XIV
(33)
Autre a la mema
Autra fes Acteon en
volent fadejar
auprès d'aquela fònt quand Diana se banhava
per avedre volgut de tròp pres morrejar
foguèt pagat d'abòrd de çò qu'el meritava.
Ailàs se per aver
gausat l'envisatjar
el se veguèt cambiat dont mens el i pensava
en un cèrvi banut que venguèron manjar
sos chins mèsmes adonc que mai los careçava
ieu qu'ai vist e revist,
miserable mortal
sas gautetas de lach, sa boca de coralh
sos bèls uòlhs, sos clotets, son pòrt, sa contenença
sieu non me tròbe lèu
taupa en tèrra figat
ieu pòde ben totjorn faire ma penitença
e mos uòlhs a jamai plorar per mon pecat.
XV
(34)
A Belritz
Sonet
Vos avètz quicomet,
Belritz, e quauque gràça
que cadun que vos vei somja a vos adorar,
l'Amor sur vòstre nas s'ajoca per tirar
puòi d'aquí nos causís e quand li plai nos blaça.
Per ieu miserablàs dès
qu'ieu vos vese en faça
mos uòlhs sòrton dau cap per vos mièlhs remirar
mon nas me prutz d'abòrd, e non fa que flairar
ieu martele entre dents, e non fau que grimaça.
mon malur es tant grand
qu'ieu me tròbe emmascat
despuòi que de ma man ai la vòstra tocat
ieu soi tot de bingòis, coma un paralitica
e tot dedins mon còrs
se demonta ben tant
que braces, camba, pè, jusqu'a (ma) paura bica
Dieu mercé, vos Belritz, s'alònga d'un grand palm.
XVI
(36)
SONET
a Madama la Princessa de Conty neboda dau Cardinal Mazarin
Miracle de beutat, la
pèrla de nòstre atge
objèct que tot lo monde a reson d'admirar
vos sètz pas dau comun qu'a besonh de parar
la Natura aquest còp a refinat l'obratge.
Vos semblatz a mos
uòlhs justament un image
que sur un angelet un Dieus ven de tirar,
se non èrem Crestians, faudriá vos adorar
tant l'i a de perfeccions dessús vòstre visatge.
onte que vos segatz a
tota ora i fa jorn,
tot òme que vos vei ven malaute d'amor,
vòstre uòlh blaça, garís, fa morir, ressuscita
lo Cièl just atanben,
vesent tant de beutat,
per ben reconpensar çò qu'un sorelh merita,
vos dòna tant e quant una Principautat.
Le lendemain de son
entrée,
samedi 5e Decembre 1654 .
XVIII
SONET
de la plòja qu'a fach anuòch, jorn de Jorget 23 abriu
Jorget aquesta fes se
rend la tèrra amiga
puòi qu'aquel vent cruèl qu'aviá fach tot lo jorn
se chamja subrenuòch en lagremas d'amor
et que lo Cièl dobrís de sa grand mar la diga.
Non vesiam res de verd,
lo rasim e la figa
èran totes brausits coma la rama au forn,
lo blat au milhor fons restava jaune e cort,
tot preniá son endec jusqu'a la mendre ortiga.
mès aqueste plojàs que
tot anuòch a fach
farà lo mesme efèct que fa lo novèl lach
als pichòts enfantons que la noirriça engana
dejà tot
pren vigor, la vinha creis d'un palm
lo blat a vista d'uòlh s'auça, florís e grana
e n'i a que l'usurièr que se seque aquest an.
XIX
(40)
SONET [DE LA BèLA MATINOSA]
Uòi sus lo grand matin ieu soi sortit defòra
per refrescar mon còr que brutla coma un forn
quant ai vist pauc a pauc apparéisser l'auròra
que, lassa de dormir, revelhava lo jorn.
Rosinda en mème temps
dont l'amor me devòra
pareis emb tant d'atrets que li augmentan totjorn
que cadun que la vei tot embaït demòra
e crei qu'aquò's aquí la maire de l'amor.
Cependant lo sorelh
sortís lo cap, morreja
e vesent que pertot la tèrra e l'èr flammeja
e qu'aquela beutat treslusissiá mai qu'el
de paur d'aver l'afrònt
près d'aquela polida
sans li o dire dos còps, s'es enfugit d'ausida
e Rosinda despuòi nos servís de sorelh.
XX
(41)
Ce sonnet fut refait par l'auteur.
Le voici tel qu'il l'avoit fait premièrement.
Uòi sus lo grand matin
ieu soi sortit defòra
per refrescar mon còr que brutla coma un forn
quant ai vist pauc a pauc apparéisser l'auròra
que lassa de dormir revelhava lo jorn.
pus bèla que Venús,
que Diana ni que Flòra
una flambor de fuòc brilhava a son entorn
en sortent d'aquel biais de sa fresca demòra
ela anava ravir tot lo monde d'amor.
quand Rosinda a
l'instant davant jorn revelhada
qu'anava a son jardin faire la permenada
pareis coma un sorelh dessús nòstre orisont
l'auròra en la vesent
d'onte s'es avalida
aicí n'i a pas grands dieus cap de comparason
Rosinda es mila fes pus bèla e pus polida.
Une note suit le premier de ces sonnets avant le texte du second qui est barré. « Ménage a faict un traité appellé Dissertation sur les sonnets pour la Belle matineuse où il rapporte tous les sonnets qui ont esté faicts sur ce subjet par les Poètes françois. Ce sujet est tiré de Quintus Catulus, Poete latin, en ces mots "
" Constiteram
exorientem auroram forte salutans
cum subito a laeva Roscius exoritur
pace mihi liceat coelestes dicere vestra
mortalis visu(s) est pulchrior esse deo. »
En marge : ces vers se trouvent dans les Catalectae veterum Poetarum aux fragments de Petron. arb. Roscius comedien duquel parle Ciceron lib. de Natura Deorum his verbis : L. Catulus huius collegae et familiaris nostri Pater dilexit municipem tuum Roscium in quem etiam illud est ejus : Constiteram, etc.
XXI
(44)
SONET
als Capitanis après la patz de l'an 1660
Messièrs
los Capitans que bravatz per la vila
emb de plomas de gal sur la cima dau cap
non reneguetz pas tant per la mòrt, per lo cap
nòstre temps es vengut, et lo vòstre a fach gila.
Vòstra espasa vau mens
qu'una vièlha grasilha.
Lo Rei n'a pus besonh que de gents de sicap
ieu vos vese vestits de droguet de gròs drap
paures coma de rats, sans aver crotz ni pila
mès aquò n'es pas res
per los abilhaments
ieu ai paur que veirem de pus grands chanjaments
e que tal au lotgís manjava la crostada
qu'après aver vendut
espasa e Pistolet
aurà grand gaug d'aver sa truqueta d'aigada
e dins quauque canton manjar de pan solet.
XXII
(45)
Sur la malautiá de Rosinda
De ginolhons au sòu
despuòi la nuòch passada
negat dedins lo gorg que se fa de mos plors
pus freg cent mila fes qu'un cadenat de potz
los uòlhs virats au cèu e l'anma desolada
Sénher, veses m'aicí,
tu sabes ma pensada
e lo triste subjèct que causa mas dolors
se te plai aquest còp aja pietat de dos
e per me sauvar ieu garís ma ben aimada
que se ta grand bontat
digna de m'exauçar
res non veirà jamai de mon còr esfaçar
lo sovenir plasent d'una gràcia tan chara.
Totjorn ieu cantarai lo
benfach de mon Dieu
tojorn ieu, Ro... ailàs ! que non fariá pas ieu
Rosinda, se lo cèu çai te laissava encara.
XXIII
(46)
SONET
sur les Archers de l'an 1656
Per los quatre cantons
non s'ausís que fanfara
la vila retentís dau sòn dels instruments
tot lo monde çai ritz, es una causa rara
de veire los archèrs emb sos acotraments
lo mendre merchandèu de
tafatàs se para
los maridats de blus se nipan propraments
e nòstres companhons d'una risenta cara
vestits de gris de lin mòrgan joiosaments.
Los novèls oficièrs
coma gents d'importança
semblan de petits Reis tant ne fan de bombança
tot se passa aquest an de la bèla faiçon
mai dins aquel esclat
d'una tropa tant bèla
la Borgesa ravida embé la Domaisèla
non admiran res tant que lo brave Brosson.
XXIV
(47)
A Monsur Bertran de San Ponç
Ieu aviá ben ausit
parlar de vòstra rima
e non dobtave pas que per tot dins San-Ponç
cadun non vos agués en una bòna estima
coma un òme que sap faire quauques cançons.
Mai despuòi l'autra
nuòch que de mila faiçons
ieu veguère d'efècts de vòstra doça lima
ieu crese tot de bòn, tant vos avètz de fons,
que d'un esprit divin Apollon vos anima.
Monsur, vos ne sètz pas
coma ieu dau comun
ieu non soi en efèct res mai qu'un triste lum
dont la mèca n'es pas jamai ben alucada
vos sètz un bèl sorelh
qu'esclaira incessament
ieu non soi près de vos qu'una ratapenada
e vos sètz un Aglon que vòla au firmament.
XXV
(49)
SONET
Lo Bordèl es crebat, e
la Fònt Putanèla
N'es pas sola aquest còp - la fònt de Bombacuols
la Canorga a son torn d'una faiçon novèla
servís de rendetz-vos per faire de coguius.
Aquí veiriatz venir la
Dama e Domaisèla
que sans cap de respèt dels òmes ni dels Dieus
se fa sovent montar per la jove sequèla
pendent que los marits li alòngan los estrius.
Sus un pretèxte baug de
quauque permenada
Madomaisèla sòrt, e per la limonada
juscas a mièja nuòch trepa emb los mirondèls.
Marits dont las molhèrs
van prene la derota
ieu vos vese banuts, créisser vòstres tropèls
se cadun a lor fèt un cadenat non bota.
25 de Mai de 1663.
En note : « N n. ce
dernier vers a ete change et voici celui auquel il a ete
substitue :«S'on fasètz vitament coma la testa-rota.» C'est
Mr. de Regnac Conseiller qui fist pièce à sa femme, en Presence
des Dames à la limonade et la tira de leur compagnie ave
mmenasse, les appelant totes des... »
XXVI
(51)
SONET
Tot vai de mal en pis,
tot pren la davalada
lo Cèu subre los fruchs nos çai grela cada an
la recòlta es pichòta e çò que n'amassam
non servís qu'a pagar quauque novèla intrada.
Messièrs los
financièrs an agut la fretada,
los Nòbles an sofèrt un redde reireban
ara los Oficièrs perdon lor milhor sang
enfin n'i a pas degús sans pic o sans pelada.
las limas los dedaus,
las tiblas, los linhòus
et los autres mestièrs, cadun en trenta sòus
tachan tant bèlament d'amortir lor tapatge.
los chivals an lor part
dedins aquel fracàs
e non çai vesèm res a cobèrt de l'auratge
que los ases solets embé los Avocats.
mai 1669
XXVII
(52)
SONET
L'òme lo pus urós es
tojorn en fatiga
au monde n'i a jamai cap de fèrme repaus
tot dòna de martèls, lo ben amai lo mau
la Ròsa a sos ponchons tanben coma l'ortiga.
Tau se romp pès e cap
per possar son intriga,
per èstre quauque jorn a l'escala pus naut,
que dès que l'i es montat per ne'n far pas lo saut
cau que de cent chagrins son paure cap fassiga.
pena aicí, pena alai,
pena de tot costat
pena per s'agandir dins a quel grand estat
pena per s'i tener tot lo temps de sa vida .
doncas per faire ben,
satge, fai coma ieu
que n'envege pas res e content d'aquò mieu,
dinne sans pensament emb mon aiga bolida.
Decemb.
1669.
XXVIII
(53)
SONET
Totjorn mon sénher
grand me disiá d'un bòn sens
que las donacions dels fats èran lo titre
e que lo vrai moien per èstre lèu belitre
èra aquel de donar davant morir sos bens
mès ieu qu'ai mai revat
dessubre lo pupitre
e vist dau siecle d'uòi la forba de las gents,
tròbe dins mon sicap que n' i a cap de chapitre
pire que de prestar sur tres mots son argent
engatjar còrs e ben per
me rendre ma greda
aquò son ben de mots totes d'òr et de seda.
prene quauque interés es encara pus bèl.
mès puòi dins quauque
temps suportar la falhita
e de son capitau retirar pas la pita
qu'es aquò que manjar son ben emb 'un morsèl.
15 juillet 1670
lòrs de la Bancarota de Pòrt & filh.
XXIX (55)
Tu as bèu
t'enfugir quand me veses, manida,
ton morre es un aimant que m'atira totjorn
ieu te tròbe a mos uòlhs tan géntia, tan polida
que res non me pòt pas faire chamjar d'amor.
ieu non sabe que tròp
que tu ne siás ferida
d'aquel bel mirondèl qu'èra emb tus l'autre jorn,
mès n'i a cap de rival que me faga partida
qu'en te servissent mièlhs, ieu non rende lor còr
ieu t'aimarai tot temps,
e n'i a ges de rudessa
ni de mesprís per ieu, ni per el de careça
que m'oblige jamai de te quitar per cap.
ieu serai en amor
l'exemple de paciença
e crese per segur qu'a la fin ta consciença
farà que dins un lièch treparem cap a cap.
XXX (57)
Cum eo creditore contraxi cui decoquere
non possum. Senc. de Remed. fort.
Dès que l'òme sortís
dau ventre de sa maire
lo Temps qu'es lo senhor de tot aquò que nais
magistrat rigorós, se li plai, o non plai
l'obliga envèrs la mòrt au cabús que fau faire.
L'un non vei pas pus
lèu dau bèl sorelh l'esclaire
qu'aquela pèu-rebors fa qu'a jamès se jai
l'autre qu'es pervengut a l'atge lo pus gai
dins un accès o dos tròba son braç dalhaire
cadun a cada pas
s'avança a l'ataüc
enfin n'i a pas degús exempt de son tribut
aquela non crenh pont ni procès ni querèla
lo drech n'a cap de lei
que pòsca descargar
lo contracte es passat sa rigor fa pagar
còntra ela n'i a jamai respit ni quinquanèla.
XXXI
SONET IRREGULIER
Jamai non tòrne pus
pendent la canicula
triconejar lo fèct de cap de femelam
aquò's una sason la pus cauda de l'an
un òme qu'a de sens adonc deu far recula
de se picar d'onor n'i a
pas cap d'aparença
aquò's un pont rasclat qu'entre junh e julhet
l'òm deu pas regardar ni femna ni caulet
a mens de faire après tot l'auton penitença
que s'ieu n'ai pas
seguit una tala leiçon
e qu'ieu aja cedat a la fina doçor
d'aquela que me ten estacat per la quèca
se'n fau pas estonar, la
carn aima la carn
òm se vei, òm s'apròcha, òm se baisa a l'escart
e la carn a la fin sus l'esprit se rebèca.
XXXII
SONET
Pendent qu'un Avocat per resolvre un afaire
d'un autre son doien èra anat a l'ostau
arriba en mema temps un joine percuraire
que li pòrta un procès que prèissa e que va mau
la molhèr que lo vei
fachat e sans repaus
li respònd que Monsur demorarà pas gaire
e per mai l'oblijar d'atendre quauque pauc
emplega sas doçors e tot son saupre faire
nòstre òme cepandant
que conois que l'i a jorn
oblida son procès e li parla d'amor
e dins quatre o cinc mots son fèct li comunica
Avocats, que venètz ara
dins lo Palais
se volètz coma aquel aver fòrça practica
prenetz ansin coma el una jove qu'o fai.
10 mars 1672.
XXXIII
(60)
SONET
Desempuòi passat-ièr
mon an climaterica
d'un matin ben freget a començat lo cors
ièr lo freg s'augmentèt , uòi s'amendrís pas brica
lo freg ,aquò's la mòrt que ven finir mos jorns
mai siája que que siá,
puòi que ma Retorica
non pòt pas evitar qu'on s'avance totjorn
sans n'aver cap de paur li fau faire la nica
e metre en son bòn Dieu tot de bòn son recors.
Atanben los plasers an
passat dins mon atge
ara non me cau res qu'un bòn vin, qu'un potatge
e qu'un lièch ben caudet per i poder roncar
que s'ieu me sente
encara un pauc de vigoreta
aquò n'es res qu'un fuòc de subre una teuleta
que s'amoça d'abòrd que lo vòle alucar.
XXXIV
SONET
Conselhièrs, Avocats,
Grefièrs e Percuraires
la misèra a la fin es venguda au Palais
ara n'es pus lo temps qu'an agut nòstres Paires
que l'òr e los presents venián deçai, delai.
l'audiença es sans
cartèls vesèm pas pus d'afaires
tot lo monde descend de mema que l'i vai
lo moien de pagar la talha e los fotjaires
consultem qu'es de far s'aquò çai dura mai
per ieu soi resolgut de
vendre mon digèsta
e sans me trabalhar dau còr ni de la tèsta
capgirar mon perponh, pedaçar mos solièrs
lo riche es ben urós,
mès que non pòt, non petna
puòi qu'on se vira pus de lèis et de papièrs
me vau metre a rasclar lo verdet emb ma femna.
Pagina de Rodilh
Pagina dels sègles XVII-XVIII


text:
Sean Connery
Sir Thomas Sean Connery nasquèt lo 25 d'agost de 1930 a Edimborg en Escòcia). Es un actor (e ocasionalament productor) fòrça conegut mondialament per son interpretacion de James Bond. Foguèt recompensat amb un Oscar per sa trajectòria cinematografica.
Sean Connery es conegut per son accent particular plan caracteristic (accent escocés plan marcat) e son apariéncia atletica e carismatica. Foguèt mai d'un còp causit coma un dels òmes mai atractius per mantuna revista, a mai foguèsse plan mai vièlh que los autres sex simbòls.
Engatjament politic[modificar | modificar la font]
Connery es estat dempuèi un brave brieu pròche del Partit Nacional Escocés (Scottish National Party), partit favorable a l'independéncia d'Escòcia. Contribuís financièrament a la causa coma dins sas intervencions dins las entrevistas.


text:
escalier bois Broussey raulecourt 55200, charpente industrielle fermettes Broussey raulecourt 55200, aménagement combles perdus Broussey raulecourt 55200, garde-corps bois Broussey raulecourt 55200, garde-corps bois Broussey raulecourt 55200, isolation placo Broussey raulecourt 55200, rénovation intérieure Broussey raulecourt 55200, aménagement de grenier Broussey raulecourt 55200, faux plafonds Broussey raulecourt 55200, création mezzanine Broussey raulecourt 55200, charpente industrielle fermettes Broussey raulecourt 55200, mobilier salle de bain Broussey raulecourt 55200, aménagement combles perdus Broussey raulecourt 55200, lavabos salle de bain Broussey raulecourt 55200, extension bois Broussey raulecourt 55200, mobilier salle de bain Broussey raulecourt 55200, douche italienne Broussey raulecourt 55200, rénovation électrique Broussey raulecourt 55200, rénovation intérieure Broussey raulecourt 55200, isolation placo Broussey raulecourt 55200, rénovation toiture Broussey raulecourt 55200, plâtrerie Broussey raulecourt 55200, extension bois Broussey raulecourt 55200, aménagement chambre Broussey raulecourt 55200, placoplâtre Broussey raulecourt 55200, aménagement de grenier Broussey raulecourt 55200, rénovation toiture Broussey raulecourt 55200, faux plafonds Broussey raulecourt 55200, aménagement combles perdus Broussey raulecourt 55200, surélévation de toiture Broussey raulecourt 55200,
280 Rue de l'Escadrille des Cigognes - 54200 TOUL - Tél:
03.83.43.02.00