text:
Condé-sur-l'Escaut
Condé-sur-l'Escaut es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Condé-Sus-lo Escaut a situat a Unitat|12|km}} al nòrd-es de Valencianas, a Unitat|51|km {{}} de Lille, a Unitat|90|km {{}} de Brusselles e a Unitat|239|km {{}} de París. La vila se tròba al confluisson de la Òdi e del Escaut.
Condé-sur-l'Escaut est située à 12 km au nord-est de Valenciennes, à 51 km de Lille, à 90 km de Bruxelles et à 239 km de Paris. La ville se trouve au confluent de la Haine et de l'Escaut.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom Condé ven del celtique Condat(e), #que significa « confluisson » (aicí aquel de la Òdi, uèi détournée, e del Escaut). Lo nom es romanisé en Condatum al epòca gallo-romaine abans de venir Conde al Sègle XIV : reputacion Nòrd-Liure en 1794 après la Revolucion francesa, la vila pren lo sieu nom actual, « Condé-sus-lo Escaut », en 1886.
Situat en Gaule belgique a l'epòca celtique, lo luòc, #qu'a sabut de tot temps tirar profit de la siá situacion estrategica (tant militairement #que économiquement), a ocupat per las Nerviens de contunh per las Romains #que i installan una acampada militar. Los Francs s'i installan egalament a l'epòca de las Invasions e la region es évangélisée al Modèl:VIIe sègle per sant Wasnon. La glèisa paroissiale lududes es dédiée, tandis #qu'una collégiale se erigeix a proximitat immediata (a l'ora d'ara luòc Verd) e se tròba mes jol vocable de La nòstra-Madama. La fondacion d'aquel Capítol, #que porg en podent féodal lo sieu personal administratiu, remonta al periòde mérovingienne, aital coma la testifiquen los registres archéologiques[1]. Dos sègles mai tard, dels Vikings, apareguts unas primièras fes en 855, s'i establisson provisoirement en las ans 880. En remontant çò Escaut jol commandement de los sieus caps Sigfred e Godfred, prenon lo luòc fòrt e i establisson un camp retranché amb un embryon de fortificacions ; caçats en 885, eles réapparaissent dempuèi l'an seguent fins a la siá percaça definitiva en 889.
La vila, fòrça disputada, es torn a torn pres per las tropas flamenques de Jacques van Artevelde, pel rei de França Louis XI en 1477[2], pels « Gueux de la mar », per las fòrças espanhòlas de Dòn Juan d'Àustria, pel maréchal francés Turenne. En 1655 e en 1656, la vila a defendut per, dintre d'autras Vauban (#que comanda pas pas[3]).
En 1676, lo « Rei Sol » s'apodera de Condé (lo banc a dirigit per Vauban[4]) #que ven definitivament francesa en 1678 pel tractat de Nimègue. Vauban de contunh del Buat melhoren las fortificacions del vièlh luòc fòrt #çò qu'empedís pas pas las tropas austrianas de François de Porcellana-Cobourg d'ocupar la vila après un blocus de 92 jorns (). Levada Austrians lo Data|3|de
, què a las mans de las « Coalisés » en lo moment de la casuda de Napoleon (1815) : l'abandonan pas mai que tres ans mai tard, en 1818.
En 1901, Condé-sobratz-la Escaut pèrd lo sieu títol de luòc fòrt : l'Estat autoriza alavetz lo sieu démantèlement en 1923 e pendent la Segonda Guèrra mondiala, la municipalitat a ocupat pels Alemands #qu'espetan los sieus obrièrs e la siá mina de carbon.
Lo carbon a espetat a la fosse Ledoux fins en 1989, data de la clausura definitiva de la mina, fins-ailà primièra font de trabalhs pels òmes. Lo luòc a destruit en 1991[5].
Minas : Houillères del Nòrd--Calava
Le nom Condé vient du celtique Condat(e), qui signifie « confluent » (ici celui de la Haine, aujourd'hui détournée, et de l'Escaut). Le nom est romanisé en Condatum à l'époque gallo-romaine avant de devenir Conde au Sègle XIV : renommée Nord-Libre en 1794 après la Révolution française, la ville prend son nom actuel, « Condé-sur-l'Escaut », en 1886.
Situé en Gaule belgique à l'époque celtique, le site, qui a su de tout temps tirer profit de sa situation stratégique (tant militairement qu'économiquement), est occupé par les Nerviens puis par les Romains qui y installent un campement militaire. Les Francs s'y installent également à l'époque des Invasions et la région est évangélisée au Modèl:VIIe siècle par saint Wasnon. La glèisa paroissiale lui est dédiée, tandis qu'une collégiale s'érige à proximité immédiate (actuellement place Verte) et se trouve placé sous le vocable de Notre-Dame. La fondation de ce Chapitre, qui fournit au pouvoir féodal son personnel administratif, remonte à la période mérovingienne, ainsi que l'attestent les fouilles archéologiques[6]. Deux siècles plus tard, des Vikings, apparus une première fois en 855, s'y établissent provisoirement dans les années 880. Remontant l'Escaut sous le commandement de leurs chefs Sigfred et Godfred, ils prennent la place forte et y établissent un camp retranché avec un embryon de fortifications ; chassés en 885, ils réapparaissent dès l'année suivante jusqu'à leur expulsion définitive en 889.
La ville, très disputée, est tour à tour prise par les troupes flamandes de Jacques van Artevelde, par le roi de France Louis XI en 1477[7], par les « Gueux de la mer », par les forces espagnoles de Don Juan d'Autriche, par le maréchal français Turenne. En 1655 et en 1656, la ville est défendue par, entre autres Vauban (qui ne commande pas[8]).
En 1676, le « Roi Soleil » s'empare de Condé (le siège est dirigé par Vauban[9]) qui devient définitivement française en 1678 par le traité de Nimègue. Vauban puis du Buat améliorent les fortifications de la vieille place forte ce qui n'empêche pas les troupes autrichiennes de François de Saxe-Cobourg d'occuper la ville après un blocus de 92 jours (Mes invalid (juillet)). Débarrassée des Autrichiens le Mes invalid (septembre), elle tombe aux mains des « Coalisés » lors de la chute de Napoléon (1815) : ils ne la quittent que trois années plus tard, en 1818.
En 1901, Condé-sur-l'Escaut perd son titre de place forte : l'État autorise alors son démantèlement en 1923 et durant la Seconde Guerre mondiale, la commune est occupée par les Allemands qui exploitent ses ouvriers et sa mine de charbon.
Le charbon est exploité à la fosse Ledoux jusqu'en 1989, date de la fermeture définitive de la mine, jusque-là première source d'emplois pour les hommes. Le site est détruit en 1991[10].
Mines : Houillères du Nord-Pas-de-Calais.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ MALIET (V.) & GABRIEL (lo Sr.), 1997 - La collégiale La nòstra-Madama de Condé-sus-Escaut (Nòrd) : de donadas archéologiques, Valentiana, 8, pàg. 7-20.
- ↑ pagina 414 - Estatistica archéologique del Departament del Nòrd - 1867 - arxiva de Harvard College Library - digitalizat per google Books
- ↑ Modèl:Usatgièr:Épiméthée/Vauban-Intelligéncia, p 166
- ↑ Barros e alii, op. cit., p 167
- ↑ http://www.patrimoine-de-france.org/òbres/de riquesas-72-20000-136297-M127341-326860.html
- ↑ MALIET (V.) & GABRIEL (M.), 1997 - La collégiale Notre-Dame de Condé-sur-Escaut (Nord) : données archéologiques, Valentiana, 8, p. 7-20.
- ↑ page 414 - Statistique archéologique du Département du Nord - 1867 - archive de Harvard College Library - numérisé par google Books
- ↑ Modèl:Utilisateur:Épiméthée/Vauban-Intelligence, p 166
- ↑ Barros et alii, op. cit., p 167
- ↑ http://www.patrimoine-de-france.org/oeuvres/richesses-72-20000-136297-M127341-326860.html
- Paginas utilizant d'arguments duplicats dins los apèls de modèl
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Ortografia de verificar
- Paginas amb ligams de fichièrs copats
- Pagina utilizant lo modèl data amb una sintaxi erronèa
- Portal:Comunas/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Comuna del Nòrd


c: text/html

text:
Occitània tinda per sempre en portar unes noms que son la lenga nòstra.
De la dignitat volèm per Occitània, volèm sonar las campanas per non veire la mòrt d'un país e de sa lenga pròpria. E quora pensi campana, pensi a-n aquela de Bordèu… prèp del Parlament que los Francs an destrusit politicament.
Sovent de la lenga occitana, a fauta d'un sistèma d'ensenhament digne, e d'un saber collectiu sobre la seuna pròpria identitat collectiva, de familha o individuala, damòra sonque la toponomia e unas nostalgias musicalas o dançadoiras per una minoritat d'afidats o de nostalgics (e ne soi estat un pauc pendent vint annadas) ; aital en Occitània, la toponimia es estada ortografiada tal que la memòria lingüistica zo pòt pas suportar, tal que los Franceses l'an escaraunhada, tal que los Occitans l'an suportada per non pas èstre castigat mai. Car cal elonhar dels esperits que fR-nça s'impausa aital a doçina sense que lo pòble occitan repoteguèsse pas, mas a còp pòt pas levar lo cap per fauta de sapiença sul subjecte, una sapiença elonhada de las letras trobadorencas, e puslèu ligada a l'existéncia dels sabers sobre çò qu'es una politica lingüistica, per la nòstra lenga e per servar tota sa diversitat.
Nos podèm aital estonar que la toponimia occitana fosquèsse suportada aital per las elitas occitanas las mai dignas, dinca las pus sucursalistas o provincialistas, per s'adobar d'una lenga parisenca que s'impausèt e s'impausava, e s'impausa pauc a pauc dins las populacions desraiçigadas del tot e de tot (e que uèi se li prepara d'imposar l'anglés de cosina brusselenca), e sobretot de la dignitat del seu pròpri país, e alara quitament de las loras geografias e dels escriches d'aquestas toponimias e d'aquestas orografias ; sembla que la cantar ambe l'accent fosquèsse pas pron per la dignificar.
Uèi es lo temps de la recuperacion, lentassa, sembla belugejar : podèm aital per una setmana occitana, legir «la langue et la culture occitanes sont ici le bien commun de tous ceux qui veulent s'y intéresser» (ambe unes talhièrs de toponimia perqué damòra gaire qu'aiçò que lo sistèma imperialista francés supòrta de pagar), lo sol interès dels Franceses es estat lo netejament lingüistic e quitament cap folclorisme (fòrabandit autanplan), nos podrèm pas estonar d'aver entendut un discors nacionalista sul tèma a Marselha en fin febrièr 2012, o dins la boca d'una esquerrista franchimand en Corsega (i a pauc de diferéncia sul tèma, perqué ? Nos podèm pas estonar que los Bascos zo suportèssen pas ; nosautres es encara lo plega-esquina. De l'error conceptuala d'Ernest Renan o Maurice Barrès i ai jà respondut mantunes còps, mas farèm un paragrafe per afortir l'afar) en debuta de març ; es una error de la dictatura pòst-revolucionària dicha francesa, una error que suportam dins los caps dels paraulièrs de la maissanta politica en Occitània, per la passa 2012, o que suportam dins las setmanas de «sensibilisation du colonisateur républicain» e malatrosament de las collaboracions lingüistica e politica, veire associativas e civilas o a còps papistas ; lo colonizador a encara los pès dels militars bonapartistas, e los a plan amagat.
Es lo moment de far lo morre e de cridar fòrt qu'avèm mestièr de libertat de poder emplegar la nòstra lenga millenària, mas la volèm veire emplegada ; l'orografia e la topografia es un instrument de visiblitat e de cresença dins la realitat d'una pichona debuta de politica lingüistica ; l'abséncia de signaletica en occitan es una realitat, son pas unes panèus de dintrada de vilatge que me fan creire lo contrari, o que fan fugir lo torisme ; es çaquelà jà una informacion sul nivèl de non respecte dels sabers locals e de l'indignitat d'èstre elegit/ida en Occitània en rengar l'occitan dins las bordilhas de l'istòria; uèi n'avèm pron de la vergonha occitana, uèi vesèm pertot en Bretanha, Euskadi, Catalonha, Corsega, Alsàcia las signaleticas puntejar dempuèi vint o trenta annadas, en Occitània esperèm : perqué aquel problèma ?
1 / la demanda occitana es pas pron seriosa e fòrta ; la cal manifestar seriosament e fortament. Las elitas occitanas fáutan totes al XXIen sègle de formacion elonhada de las letras o del amicalisme associatiu, e pus realament ligada al país real, al viscut del pòble sotmetut que sèm alara devenguts. Benlèu tròp de professors per defendre lo país e pas pron de professions liberalas, o de professions urbanas...
2 / lo personal politic mestreja mal l'afar e gausa pas desplaire al mèstre bèl e parisenc ; el fabrica una uniformitat enluòc de l'unitat cridada, mas suportam las enganas aquelas, sampitèrnas. Suportam la terror cada jorn, cada jorn la guèrra contra una creacion de la nacion occitana, contra sa lenga, suportam la sampitèrna terror revolucionària francesa.
3 / las pichonas politicas politicas lingüisticas son una debuta leugièra del despertar politic digne, mas ara avèm mestièr d'una lei d'Estat per imposar a totes/as qu'es vertadièrament la lenga de totes/as. Se cal donc manifestar... se cal encara manifestar, es aiçò qu'es de mens en mens suportable.
Amai «per èstre comprès de totes» avèm quitament dins las manifestacions dichas occcitanistas l'imposicion del sol francés. Uèi aquela imposicion reberta l'intoleréncia lingüistica francesa e perseguís lo chaple lingüistic francés. Perqué tradusir, quora l'occitan es talament entendut per totas las nacions de l'environa, l'italiana e piemontesa o liguriana, la catalana (la fòrta vesina), l'aragonesa e espanhòla, l'asturiana, la galiciana e la quita basca (de Nafarroa o Navarra e d'Euskadi) ; perqué elas sábon entendre, perseguís que los del nòrd, los de las conquèstas sangnosas, de l'administracion militarista de uèi, se son encara latins dins las raiças lingüisticas, non pòdon suportar, suportar... Es plan lo vèrb bon. Es suportar ! Suportar perqué ? Perqué an talament assimilats qu'èrem en fin de corsa lingüistica, e qu'avián ganhat. Surtout que le morçeau le plus gros faisait plaisir d'avoir saigné...
Uèi s'acaba lo moment de vergonha ? Non car vesi pas la toponimia occitana sul camp batalhièr del netejament lingüistic, vesi pas la lenga nòstra espelir dignament, e sobretot pas pron sovent pertot, dins sa sancièra dignitat.
Quora atudarèm lo manifestar, e lo blòg aquel, serèm en país normal, e benlèu dins lo meteis Estat que serà devengut democratic.
Ara escoti lo darrièr disc de l'Atlàs sonòre de Lengadòc, André Daban fabrica la musica que son per Occitània, al plaser...d'una dignitat oblidada (e presentada sul libret en francés), malgrat d'èstre pus que dos dins l'Estat francés, e un en Occitània, la compausicion sona bèla Occitània. Es aquela dignitat artesanala e occitana que cal tornar en massa, per la nacion salvar e manténer.
Darrièra causa, nos podèm qu'afortir sul camin de la dignitat en saber que l'accent de l'assimilacion nos serà sempre repochat...
-°-

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tramedaigas
Tramedaigas [trame'dajges] (Tramezaïgues en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region Occitània.
Somari
Etimologia[modificar | modificar la font]
Lo toponime Tramedaigas ven del latin inter ambas aquas, çò es entre ambedoas aigas per la posicion del lòc a la confluéncia de doas ribièras.
Denominacions istoricas :
- castellum de Trames Aquas, latin e gascon (v. 1180, cartulari de Bigòrra) ;
- Tramasagas, (mitan del s. XIII, actes Bonnefont) ;
- de Trambis Aquis, latin (1387, registre eclesiastic del Comengés) ;
- Tramesaigues, (1771, registres parroquials) ;
- Tramesaigue, (1775, ibid.) ;
- Tramasaigues, (1790, Departament 2) ;
- Tramezaïgues, (carta Michelin 85).


text:
1266
Aquesta pagina concernís l'an 1266 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Anglatèrra[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra entre lo rèi Enric III (1216-1272) e lei barons insurgents. Après sa victòria d'Eversham (4 d'aost de 1265), l'armada reiala assetjèt lo castèu de Kenilworth. Pasmens, se turtèt a una resisténcia acarnada dei defensors de junh a decembre. Ansin, a la fin de l'annada, de negociacions permetèron de reglar la situacion. En cambi de sa somission e dau pagament d'una emenda mai ò mens importanta en foncion de son implicacion dins la revòuta, leis insurgents demorèron liures e gardèron sei fèus. Aquò permetèt d'acabar la Segonda Guèrra dei Barons franc de quauquei combats menors qu'aguèron luòc l'annada seguenta.
Africa[modificar | modificar la font]
Egipte[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra leis estats francs d'Orient Mejan ambé la presa de la fortalesa dei Templiers de Safed (25 de julhet).


text:
Horta-Guinardó
Lo districte d'Horta-Guinardó es lo tresen districte de Barcelona per l'estenduda, après Sants-Montjuïc e Sarrià-Sant Gervasi. Amb una superfícia de 1192 ha, representa 11,9% de l'estenduda totala de la municipalitat. La siá populacion èra de 169 739 abitants l'an 2006. Elsa Blasco, de ICV-EUiA n'es la Conselhièra.
Lo territòri qu'ocupa uèi lo districte de Horta-Guinardó s'es integrat tardièrament dins l'espaci barcelonés. Foguèt pas afectat pel procès d'industrializacion del Plan de Barcelona al sègle XIX, ni sofriguèt lo creissement urban d'autres nuclèus de la vila fins a la mitat dels ans 50, en se combinant l'edificacion caotica de zònas sens condicions e l'existéncia de nuclèus barraquistes, amb la creacion de qualques airals residencials de qualitat.
Compta dotze quartièrs o unitats territorialas de basa: Guinardó, Baix Guinardó, Can Baró, Font d'en Fargas, Carmel, La Teixonera, la Clota, Font del Gos, Horta, Vall d'Hebron, Montbau e Sant Genís dels Agudells.


text:
Dins un bilhet recent me planheguèri de las incapacitats dels contractants de Minsk, França, Alemanha, e Rússia, de donar leiçons per aver una decentralizacion en Ucraïna, un Estat jove. Aiçò a la seguida d'un bilhet publicat dins ARA, dimarç passat.
Anuèch soi encara mai optimista per la democracia en Ucraïna, es l'extrèma dreita d'Ucraïna que me dona aquel optimisme, an manifestat contra la lei de decentralizacion que lo Parlament d'Ucraïna votava.
Se vei aital qu'Ucraïna es un Estat democratic coma fRança, mas a la diferéncia de fRança es que las idèas antidecentralizacion, pel minímum jacobin potencial, o per una autonomia de las regions per la nòrma politica europèa, s'exprimís pas a l'extrèma-dreita solament, mas dins tot l'escàs politic ; es la pròva que l'«anti-régionalisme» francés es pas luènh de las idèas d'extrèma-dreita, sul continent europèu.
Vertat es que l'extrèma-dreita d'Ucraïna i vei clarament un dangièr aprosmat, lo regime expansionista vesin e an benlèu rasons, vist que son autanplan expansionistas que los Jacobins franceses. Qual es lo dangièr expansionista còrse ? breton ? alsacian ? occitan ? catalan ? basco ? O benlèu que cal protegir l'expansionisme francés qu'envasís totas aquelas pauras pichonetas regions sotmetudas a la violéncia d'Estat centralista francés, e qu'aiçò, ambe la propaganda francesa, assegurariá una vida melhora a las populacions sotmetudas.
La securitat sociala francesa -CPAM- es una assegurança de vida melhora, de sentat melhora, la gestion la fabrica París, e sul terrenh (l'ai viscut en patient mistèri a Tolosa, bilhet recent) : las consequéncias son : aumentacions regularas de las cargas o cotisas salarialas, demesidas regularas dels remborsaments. La Sécurité Sociale de Mossela-Alsàcia es gerida per Estrasborg, lei de Bismark del moment de l'Alsacia-Mosella germanica, consequéncia : demesidas de las cargas e cotisas salarialas, aumentacions dels remborsaments. Quin partit jacobin prepausa de decentralizar la securitat sociala, es de dire la sortir de la gestion parisenca ? Quí a prepausat sonque en 1945, una securitat sociala e perqué l'aver causit centralizada ?
Perqué los partits jacobins e expansionistas parisencs lor agrada un poder centralizat, perqué elonhat de las populacions, la rason : aqií podrà far çò que lor agrada ambe los budgectes, sense cap de dobte contra los avantatges que ne pòt aver tota la populacion, l'occitana comprèsa.


text:
Dengue
La dengue « gripa tropicala » o « fèbre roja», es una Malautiá virala, endemica dins los païses tropicals.
La dengue es una arboviròsa, transmesa a l'òme per mejan de la fissada d'un moissal diürne del genre Aedes, el meteis infectat per un virus de la dengue de la familha dels flavivirus.
Aquela infeccion virala provòca comunament fèbre, mal de cap, dolors muscularas e articularas, lassièra, vòmit e erupcion cutanèa. Biologicament, se tròba abitualament una baissa de las plaquetas. La garison arriba generalament en una setmana. Existisson de formas emorragicas o amb sindròme de tust, escasses e grèus, podent provocar la mòrt.
Existís pas de vaccin e pas de tractament especific antiviral. Se tracta los simptòmas amb medicaments contra la fèbre e la dolor. Pasmens, la dengue podent dins d'escassas endevenenças evolucionar cap a una forma emorragica, los anticoagulants coma l'aspirina son d'enebir. La prevencion collectiva se basa sus la luta contra los moissals vectors (exterminacion, destampa de las aigas estagnantas...) e sus las mesuras de proteccion preventivas individualas contra las fissadas dels moissals (moissalièra, repulsiu...).
Somari
- 1 Istòria
- 2 Epidemiologia
- 3 Contaminacion
- 4 Dengue emorragica, en expancion
- 5 Formas clinicas - Simptòmas
- 6 Diagnostic
- 7 Tractament
- 8 Prevencion
- 9 Notas et reférencias
Istòria[modificar | modificar la font]
Etimologia[modificar | modificar la font]
Las originas del mot dengue son pas claras, mas poiriá provenir de la frasa swahili « Ka-dinga pepo », que descriu la malautiá coma essent causada per un esperit marrit [1]. Lo mot swahili dinga poiriá aver per origina lo mot castelhan dengue que significa « minucós » o « prudent », atal coma se compòrta une persona que sofrís de dolors muscularas e articularas ligadas amb la dengue [2]. L'usatge del mot castelhan poiriá derivar del mot swahili qu'a la meteissa prononciacion [3].
Literatura[modificar | modificar la font]
Epidemiologia[modificar | modificar la font]
Segon las chifras de 2007 de l'Organizacion Mondiala de la Santat (OMS) , la dengue seriá l'arboviròsa pus espandida dins lo monde, amb gaireben 40 % de la populacion mondiala expausada al virus, o 2,5 miliards de personas. Cada annada i auriá prèp de 50 milions d'infeccions dins lo monde, que 500 000 cases de « dengue emorragica » provocant la mòrt dins almens 2,5% dels cases.
Aquelas chifras aumentèron en 2008 a l'ocasion de la 2a Conferéncia Internacionala sus la Dengue [4] amb 55% de la populacion mondiala expausada al virus, o 3,6 miliards de personas, 124 païses endemics, 70 a 500 milions d'infeccions (simptomaticas o pas) per an, que 36 milions de cases de dengue classica, 2,1 milions de formas grèvas (formas emorragicas e formas amb sindròme de tust) e 21 000 decès.
Alara que foguèt presenta unicament en Asia del Sud-Èst, es dempuèi qualques annadas en plena progression dins lo rèsta d'Asia, en Africa, en Polinesia Francesa, e subretot en America del Sud, ont lo nombre de cases foguèt multiplicat per 60 entre 1989 e 1993. Las rasons son variadas :
- creissença demografica importanta ;
- creacion de bidonvilas prèp de las vilas ;
- catastròfas naturalas ;
- pauretat ;
- alentiment de las campanhas d'eradicacion del moissal Aedes aegypti.
En 2001, mai de 609 000 cases foguèron senhalats dins las Americas, que 15 000 emorragicas.
Dempuèi 2006, plusors païses e territòris de la Cariba se trobèt a : Dominica, Jamaica, Surinam, Santa Lúcia, Martinica, Guadalope, Sant Martin (illa) e Guyana.
Al començament de 2008, prèp de 36 000 abitants de Rio de Janeiro contractèron la dengue, subrecargant las urgéncias espitalièras. 50 % dels malauts avián mens de 14 ans, 24 moriguèron. 2053 novèls cases foguèron senhalats dins la jornada del 20 de març[5].
A l'automne de 2009, dins l'Atlantic, es lo pichon archipèla del Cap Verd que subiguèt pendent dos meses una epidemia de dengue de tipe 3 e que, amb mai de 20 000 cases, toquèt 5 % de sa populacion, provocant sièis mòrts [6].
En setembre de 2010 un primièr cas de dengue autoctòn en Occitània foguèt descobèrt a Niça.[7]
Contaminacion[modificar | modificar la font]
Lo virus de la dengue se transmet a l'òme per mejan de moissals vectors del genre Aedes : Aedes aegypti lo pus sovent mas tanben Aedes albopictus e Aedes polynesiensis. Son moissalums que vivon en Vila o prèpa, en contacte amb l'òme.
Los moissals venon contaminats en fissant l'òme, e escassament per transmission verticala de la maire cap a l'uòu (1 cas sus 600). L'èsser uman seriá la principala sèrva naturala dels viruses de la dengue, mas tanben lo disseminador de la malautiá.
Existisson quatre serotipes diferents del virus de la dengue : DENV-1, DENV-2, DENV-3 et DENV-4. Son estrechament parents e provòcan los meteisses signes clinics. Pasmens son fòrça prèp los uns dels autres. Existís pas de proteccion immunitària crosada entre eles. Atal un meteis subjècte pòt èsser tocat mai d'un còp per la dengue, un còp per cadun dels quatre serotipes.
Una epidemia de dengue es sovent ligada a l’aparicion o a una novèla aparicion d’un serotipe que circulèt dempuèi fòrça annadas.
Se ditz « dengue primària » quand d'una prima infeccion, es a dire quand un subjècte es infectat amb un virus de la dengue pel tot primièr còp. Quand se torna infectar per un autre serotipe aprèp una prima infeccion se ditz alara « dengue segondària ». Quand per una dengue primària, lo ratio IgM/IgG en fasa precòça de la malautiá es pus elevat al moment d'una dengue segondària. Sembla que al moment d'una dengue segondària, lo risque de desvolopar una forma grèva seriá ben fòrça superior que al moment d'una dengue primària, multiplicat per 10.
Dengue emorragica, en expancion[modificar | modificar la font]
Lo tèrme de « dengue emorragica » designa una forma grèva de la dengue, amb de complicacions potencialament mortalas. Foguèt detectada pel primièr còp dins las annadas 1950, pendent d'epidemias a las Filipinas e en Tailàndia. Es uèi presenta dins gaireben totes los païses d'Asia ont es localament venguda una causa importanta d'espitalizacion e de mortalitat infantila [8]. En 2007, mai de 890 000 cases foguèron notificats solament sul continent american, que 26 000 de forma emorragica. Es una malautiá emergenta de grand desvolopament : abans 1970, nòu païses sofriguèron d'epidemias de dengue emorragica. En 1995, foguèron quatre còps pus nombroses e amb lo temps, de novèlas zònas son tocadas ; amb per exemple Veneçuèla estalviat fins a 2007 a notifiquèt a l'OMS mai de 80 000 cases, que almens 6 000 de forma emorragica. Segon las chifras de 2007 de l'OMS, se compta dins lo monde cada an prèp de 500 000 cases de formas emorragicas que un grand nombre, d'enfants, demandant una espitalizacion. Prèp de 2,5% dels malauts mòron e sens tractament adaptat, lo taus de mortalitat de la dengue emorragica pòt passar 20%. D'equipas ben formadas e equipadas pòdon baissar aquel taus a mens de 1%.
L'espandiment recent d'aquela pandemia s'explica per l'extension de l'airal de distribucion dels vectors (Aedes aegypti subretot, ben adaptat dins las vilas) e dels 4 tipes de virus implicats. La mondializacion dels escambis e l'urbanizacion creissenta, e tanben lo desreglament climatic facilitan la circulacion d'aqueles virus.
Formas clinicas - Simptòmas[modificar | modificar la font]
Aspèctes clinics, classificacion de l'OMS[modificar | modificar la font]
Existisson diferentas formas clinicas de l'infeccion pel virus de la dengue, mai o mens grèvas. La dengue es lo pus sovent benigna. La gravitat es fòrça variabla segon los subjèctes, anant de formas asimptomaticas (infeccion sens pas cap de simptòma) o pauresimptomatics (formas atenuadas, amb de simptòmas fòrça discrets) cap a de formas grèvas (formas emorragicas o amb sindròme de tust) podent metre en jòc le pronostic vital.
La definicion OMS 1997 d'una « dengue classica » (DF) probable es un estat febril agut associat a almens doas de las manifestacions seguentas:
- cefalèa,
- dolor retroorbitària,
- mialgia,
- artralgia,
- erupcion cutanèa,
- manifestacions emorragicas,
- baissa del nombre de leucocites
e
- configuracion serologica
o
- d'autres cases de dengue confirmat dins un meteis luòc e al meteis moment
Refonda de la classification de l'OMS[modificar | modificar la font]
La classificacion de l'OMS, de 1997, mostrèt sos limits.
L'OMS prepausa alara una novèla classificacion:
- Infeccion simptomatica per la dengue :
- Dengue
- Dengue sevèra
Dins aquela classificacion, es la permeabilitat vasculara, responsabla d'una pèrda de plasma, que ven lo critèri principal d'una dengue sevèra. Los signes precòces de pèrda de plasma son l'emoconcentracion, los escampaments pleurals e intraabdominals. Los signes de gravitat d'una dengue sevèra son los signes de tusts circulatòris (fredor de las extremitats, pols flac, lentor al tornar de la vascularizacion capillara), una alteracion de l'estat de consciéncia, d'emorragias de las mucosas e de manifestacions inabitualas coma fòrça lesions epaticas importantas, cardiomiopatia, encefalopatia e encefaliti.
Diagnostic[modificar | modificar la font]
Lo diagnostic positiu de la dengue se fa amb :
- arguments epidemiologics : sejorn en zòna d’endemia, periòde epidemic, precedents de prima infeccion
- arguments clinics : fèbre elevada, sindròme iperalgic, remission de 2-3 jorns, signes de fragilitat capillara o emorragics
- arguments biologics d’orientacion : leucopenie, trombopenie, ematocrite elevat
La suspicion clinica se pòt confortar o confirmar per un bilanç biologic necessitant una presa de sang.
Tractament[modificar | modificar la font]
Existís pas de tractament preventiu (vaccinacion) e pas mai de tractament curatiu especific antiviral de la dengue.
La dengue presenta generalament pas de complicacions, mas existisson d'escassas formas sevèras qu'implican de consultar un mètge e de defugir l'automedicacion. Per exemple la presa d'acid acetilsalicilic (aspirina) es contraindicada perque majorarián lo risc emorragic[9].
La terapeutica d'una dengue classica consistís en de mesuras simptomaticas simplas:
- repaus,
- reïdratacion orala,
- calmar dolor e fèbre amb de medicaments antalgics e antipiretics a basa de paracetamol,
En cas de formas pus sevèras :
- reïdratacion intravenosa,
- eventualament corregir un estat de tust emodinamic,
- transfusion de plaquetas.
Prevencion[modificar | modificar la font]
Existís pas cap de vaccin per s'aparar de la contaminacion. Los aspèctes preventius consistisson doncas a evitar las fissadas del moissal vector de la dengue.
Individualament, l'utilizacion de moissalièras e de repulsius es eficaça. L'esséncia de citronèla es pauc eficaça per aquel tipe de moissal, particularament agressiu.
Collectivament, la prevencion consistís a limitar lo moissalum. En Brasil, en Guyana e a las Antilhas Francesas, se cèrca l'eliminacion dels luòcs de ponduda del moissal, es a dire las sèrvas d'aiga estadissa e cauda. En particular, los barrils, botelhas, canetas, pòts de flors, copèlas. Dins una autra escala, las accions precisas son eficaças, coma l'assecament dels airals umids tal que l'aplicacion d'insecticida adaptat dins las zònas infectadas (en tenant d'aparar los predators dels moissals, e de pas favorir l'emergéncia de fonts resistentas).
Notas et reférencias[modificar | modificar la font]
- ↑ Dengue fever: essential data, 1999
- ↑ Etymology: dengue, 2001, Online Etymology Dictionary, Harper D
- ↑ Emerging Infectious Diseases, 2006, vol 12, etymologia: dengue [1]
- ↑ Pediatric Dengue Vaccine Initiative (PDVI), presentacion "Estimating the global burden of dengue" 2a Conferéncia Internacionala sus la Dengue, 15-17 d'octobre de 08 , Phuket, Thaïlande
- ↑ [2]
- ↑ Cap Verd TV
- ↑ (fr)un premier cas non importe de dengue en metropole
- ↑ (fr) Pagina OMS, Dengue et dengue hémorragique, Març de 2009
- ↑ (fr)Dossier de presse dengue 2010 - Direction générale de la santé, Sous direction prévention des risques infectieux sur http://www.sante-sports.gouv.fr
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) La dengue, sur le site de l'Institut Pasteur
- (fr) La dengue, sus lo site de l'OMS
- (fr) Articles relatifs à la dengue sur le site de l'InVS
- (fr) INVS 13/01/07 Dengue dans les départements français d'Amérique, Point au 12 janvier 2007
- (fr) Bulletin d'Alerte et Surveillance Antilles Guyane (AVRIL 2008, N° spécial : La Dengue dans les DFA : Aspects cliniques et épidémiologiques..)
- (fr)Fiche sur la dengue sur le site de l'Agence de la Santé Publique du Canada
- (en) Site governamental de luta contra la dengue Singapor
- (en) Dengue Virus Net Information site for dengue symptoms, prevention, treatment, vaccine research and outbreak news.
- (en) Dengue dins http://www.cdc.gov
- (en) Guidelines for diagnosis, treatment, prevention and control. A joint publication of the World Health Organization (WHO) and the Special Programme for Research and Training in Tropical Diseases (TDR). New edition 2009.


text:
Diluns, 12.2.2018 09h09 País Nòstre (Lengadòc)
\n Manifèst de sosten a Mireia Boya La deputada aranesa al Parlament de Catalonha, Mireia Boya, serà menada davant la justícia espanhòla per “rebellion” pr’amor de sa participacion politica al referendum que se tenguèt lo 1r d’octòbre passat. Lo jutge del Tribunal Suprèm espanhòl, Pablo Llarena, l’a apelada pel 14 de febrièr. Boya serà seguida puèi d’Anna Gabriel, tanben èx-deputada de la CUP e mesa en examen pel meteis “delicte”. Lo jutge Llarena decidiguèt lo 22 de decembre passat d’alargar l’enseguida a Mireia Boya, aital coma a d’autras responsablas politicas catalanas coma Anna Gabriel, Marta Pascal o encara Marta Rovira. Las practicas politicas de l’estat espanhòl nos semblan vengudas d’un autre temps, un temps que fòrça gents avián cregut passat e nos remembran las piègers oras de l’istòria de Catalonha tant coma d’Espanha: la criminalizacion e la repression judiciària d’una partida de la classa politica catalana per sas opinions politicas, l’empresonament de lidèrs de partits e d’associacions ciutadanas, l’exili d’un president de govèrn, tot aquò manten un sentiment d’arbitrarietat e d’injustícia, al bèl mièg d’una Union Europèa que se targa d’èsser un modèl de liberalisme e de pluralisme politic dins lo Mond. Nosautres, ciutadans e ciutadanas de l’Union Europèa, occitans e occitanas, declaram nòstre sosten total a Mireia Boya. Sostenèm Mireia Boya, per aver representat al parlament catalan entre 2015 e 2017, e amb dignitat istorica, la votz d’Occitània, en rendent possible que pel primièr còp dins l’istòria dels estats modèrnes europèus, la lenga occitana ganhèsse una visibilitat publica e politica, dins lo quadre del procès per lo bastiment de la republica de Catalonha, çò que representa un fenomèn d’una portada politica incomparabla amb la situacion desastrosa de la lenga d’òc dins son territòri istoric majoritari, dins la Republica Francesa. Sostenèm Mireia, dont lo quite nom es portaire de tota una esperança per los òmes e las femnas d’òc, fàcia a las practicas policièras e arbitràrias d’un estat dont las garentidas democraticas cada jorn van mai a la deriva..PAIS NOSTRE APORTA SON SOSTEN A MIREIA BOYA .\n
Anar al blòg


text:
Acte de reconeishement as esportistes e entitats deth Naut Pirinèu e Aran 2016
Er acte de reconeishement as esportistes deth Naut Pirenèu e era Val d’Aran, que pendent er an 2016 an destacat pes sòns merits e esfòrci esportius.
Eth secretari generau der Espòrt dera Generalitat de Catalonha, Gerard Figueras, acompanhat entre d’auti deth vicesindic d’Aran e conselhèr d’Espòrts, Luís Carlos Medina, a presidit ena Seu d’Urgell, er acte de reconeishement as esportistes deth Naut Pirenèu e era Val d’Aran, que pendent er an 2016 an destacat pes sòns merits e esfòrci esportius.
En cas des esportistes aranesi, s’a arreconeishut a Miguel Caballero Ortega (Club Excursionista Aran); Lydia Iglesias Bares (ANEC); Marc Vidal Bardolet (ANEC); Roger Espinet (CAEI); Julia Bargalló (CAEI), Àlex Puente (CAEI); Lluc Montes (CEVA); Octavi Arís (CAEI); Ana Ramón Hinojosa (CEVA); Marta Moreno Ramos (CAEI); María Iglesias Bares (ANEC); Andreu Perdices (Club Sant Pere i Sant Pau).
En acte, celebrat ena Sala Santa Domènec dera Seu d’Urgell, s’a distinguit a 51 esportistes de naut nivèu e a 2 clubs esportius pes sòns merits pendent er an 2016. Des 53 reconeishences liurades, 51 an estat a esportistes individuaus, corresponents a 21 hemnes e 30 òmes. Es arreconeishudi apartien a 20 clubs e entitats diferentes, des que 17 damb sedença en Naut Pirenèu e Aran, e s'includissen en 7 disciplines esportiues o federacions diferentes: activitats subaquatiques, basquetbol, excursionisme, espòrts d’iuèrn, motociclisme, piragüisme e voleibol.
Pendent er acte de reconeishement as esportistes, eth vicesindic e conselhèr d’espòrts d’Aran, Luís Carlos Medina, expressèc era satisfaccion deth Govèrn d’Aran pes succèssi artenhudi pes esportistes aranesi aguesta sason e metec en evidéncia qu'eth Conselh Generau d’Aran contunharà en tot aufrir eth sòn supòrt as esportistes aranesi pr'amor que poguen contunhar en tot mantier eth naut nivèu demostrat pendent er an 2016.


text:
Aprèp l’audicion al Parlament europèu dijòus 1èr de junh a Brussèlas sus la discriminacion lingüistica, los representants d’ELEN (European Language Equality Network), lo Breton Tangi Louarn e l’Occitan Alexis Quentin intervenguèron diluns al Conselh economic, social e cultural de las Nacions Unidas al Palais de las Nacions de Genèva, per evocar las questions de discriminacion dels locutors de lengas regionalas en França dins los domènis de l’educacion, dels mèdias e de la vida publica. « Avèm rampelat que segon la Comission europèa contra lo racisme e l’intolerància (ECRI), França aviá una lacuna de las grèvas per çò qu’es de la discriminacion lingüistica », explica Tangi Louarn.
« Dos expèrts independents del Comitat, d’Espanha e de Colombia, interpelèron directament l’importanta delegacion francèsa sus aquestas questions, contunha lo president de Kevre Breizh. L’expèrt espanhòl s’estonèt de la pausicion de França que, per ela, la modificacion constitucionala que fa de las lengas regionalas un patrimòni de França balha pas cap de drech ni mai cap de libertat que son garantits per la Constitucion. S’interroguèt tanben sus la lectura restrictiva dels dreches que fa França de la Carta europèa de las lengas regionalas o minoritàrias. Joslinhèt enfin lo rapòrt de l’ECRI que constata la caréncia de França per çò que concernís la discriminacion lingüistica e demandèt lo vejaire de la delegacion francèsa sul biais de comolar aquesta lacuna… ».
Revirada de l’article publicat le 07 juin 2016 © Le Télégrammehttp://www.letelegramme.fr/bretagne/langues-regionales-la-france-interpellee-a-geneve
La delegacion francèsa presentarà sas responsas lo dimars 7 de junh al matin.
……………………………………………………………………………………………………………..
Refòrma dels collègis : aqueles que se batan per las lengas regionalas
Lo decret e l’arrestat relatius a l’organizacion dels ensenhaments al collègi foguèron publicats al Journal officiel del 20 de mai de 2015. Una refòrma aplicabla a la dintrada de 2013 que vegèt la mobilizacion dels defensors de las lengas regionalas e lo revirament del govèrn sus d’unes ponches. I aguèt un recors davant lo Conselh d’Estat de d’accions prèp lo ministèri de l’Educacion Nacionala. Ont ne sèm ?
Le Conselh d’Estat se prononcièt lo 1èr de junh de 2016
Mantuns recors de la part de mantunas associacions o personas privadas foguèron depausats davant lo Conselh d’Estat. Demandavan l’anullacion d’aquesta reforma per las lengas regionalas e ancianas. Lo primièr de junh passat, aqueste jutge administratiu suprèm se prononcièt sus aquestas accions. Seguiguèt las conclusions del raportaire public. Dins un comunicat, lo collectiu Los mespresats -al nom del qual aviá agit lo professor d’occitan Martial Peyrouny- pensa que tot es pas negatiu dins aquesta decision. Lo Conselh d’Estat confirma que las convencions Estat-Region contunhan d’existir e de fixar d’unas causas. Dins las acadèmias ont existisson (notadament aquelas de Tolosa e Bordèu entre las mai favorablas), aquestas convencions permetrián d’evitar una dintrada catastrofica per l’ensenhament de las lengas regionalas en setembre de 2016. Per las autras…
De mai, lo quite Conselh d’Estat anulla (per un motiu de procedura) una partida del decret sus la durada minimum de las pausas meridianas al collègi e sus la durada maximala d’ensenhament quotidian en seisèna. Aquesta disposicion blocava los ensenhaments opcionals coma l’occitan en classa de 6èna al pretèxt que se podiá pas far mai de 6h d’ensenhament per jorn.
Pel demai, los recors foguèron regetats. Vertat es que d’una demandas dels requerents èran pas necessàrias que lo govèrn aviá assoplidas sas posicions sus l’ensenhament de las lengas regionalas per d’arrestats e circulàrias (la darrièra en abril de 2016). Mas tal coma o precisa lo comunicat de Los Pespresats : aquò règla pas encara d’unes problèmas, notadament las disparitats de tractament e de mejans entre las lengas regionalas.
Olivier Noblecourt ça que la anoncièt mantunas causas :La Federacion dels Ensenhaires de Lenga e de Cultura d’Òc per sa part, menèt un trabalh de fons de manièra empirica sul terrenh. Diferents constats e autres estudis aprigondits de tèxtes que discutèt puèi al cabinet de Najat Vallaud-Belkacem. L’interlocutor es Olivier Noblecourt, director adjonch del cabinet. I aguèt mantuns acamps e un cèrt ambient d’escota doblat d’un lagui de far avançar d’unas causas sembla prevaler. Lo darrièr rescontre se faguèt tanben lo 1èr de junh, jorn de la decision del Conselh d’Estat. Dins son compte-rendut d’audiéncia, la FELCO punta la supression de l’occitan dins d’unes estaliments e la diminucion globala d’oras, amb de disparitats entre las acadèmias, entre los departaments d’una meteissa acadèmia e de còps que i a entre los establiments d’una meteissa acadèmia e d’un meteis departament ! L’abséncia de Conselh Academic de las Lengas Regionalas a Lemòtges, Clarmont d’Auvèrnhe e Grenòble fa que l’ensenhament de l’occitan es fòrça dificil dins aquestas acadèmias. Aquelas quitas acadèmias que signèron pas de convencion amb l’Estat sus l’ensenhament de las lengas regionalas… La diminucion del nombre de pòstes al CAPES occitan (de 15 per an debuta de 2000 a 4-5-6 d’ara endavant) aguèt tanben de consequéncias nefastas.
- Una circulàira novèla es a l’estudi per enquadrar las lengas regionalas
- Lo Ministèri prepausa un rendetz-vos de trabalh amb l’ofici Public de la Lenga Occitana e la FELCO aprèp lo 4 de julh
La FELCO compta manténer aquestes rendetz-vos regulars amb lo Ministèri per ensajar de reglar d’unas situacions d’aquí enlà.
Revirada d’un article de : Lo Benaset, p lo
……………………………………………………………………………………………………………..
Politica lingüistica dins los Pirenèus Atlantics : òc al Basc, non a l’Occitan !
Lo 18 de febrièr passat, se parlava de las lengas regionalas al Conselh Departamental de Pau. La deliberacion que ne sortís met en davant una vertadièra politica lingüistica pel basc, amb d’objectius clars. Pel bearnés/gascon/occitan (òc, 3 denominacions, òm es pas jamai tròp prudent), es una tota autra vision. Pas pus question de politica lingüistica mas la collectivitat territoriala met l’accent sus « lo patrimòni festiu, gastronomic, esportiu e artistic ». Del còp, d’unas associacions e organismes qu’òbran per la lenga e sa transmission veson sa subvencion caire considerablament… Quand es pas tot simplament suprimida ! D’aquí las accions menadas davant lo Conselh Departamental en fin de setmana passada… E, probable, encara pro lèu se res evoluís pas !
Diminucion drastica pels actors e organismes occitans principals
Dimècres passat, lo collectiu, le collectif « Toca-i Se Gausas » se constituèt fàcia a las crentas e menaças que pesan sus la politica lingüistica occitana. Dijòus, menèron una accion davant lo Conselh Departamental, reiterada divendres matin. Fin finala lo budgèt es estat votat divendres. Se l’envolopa globala demòra a pauc prèp parièra (935 000 €), la reparticion revèla de marridas suspresas. Pas de publicacion oficiala de la part del Conselh Departamental, mas d’orientacions significadas al diferents actors. Nos procurèrem las chifras que, un còp de mai, son pas definitius :
- Le CAP’OC vei una casuda de 26% (-25 000 €),
- Collectif Ça’i : -25.000 € (subvencion suprimida !)
- CAP’Òc : -25.000 €
- Calandreta : -21 000 €
- Ràdio País : -12.000€
- CFPÒC : -6.700€
- InÒc : -6.000€
- Lo Congrès : -5.000€
- Letras d’Òc : -3.000€
- Hart Brut : -2.000€
- FIMÒC : -1500€
- ÒcBi : -1.400€
Vaquí per las casudas. Res bolega pas pel Carnaval Bearnés.
Per la pujadas :
- Accents du Sud : +10.000€
- Institut Béarnais Gascon : +10.000€
- La Voix du Béarn : +6.500€
- Ostau Bearnés : +4.000€
- Conta’m : +500€
Diferéncia de tractament entre basc e occitan.
Cal precisar que lo departament dels Pirenèus Atlantics es aqueste que, fins ara, metiá mai de mejans per sas lengas regionalas, en tot cas costat occitan. Lo budgèt frega los 1 million d’euros (935 000 €). Dempuèi 2005, aquesta politica lingüistica es l’objècte d’un programa sonat iniciativa sovent envejat pels autres departaments occitans e que se calca sus çò que se fasiá pel basc. Mas aquí lo problèma de la guèrra entre Bearnistas e occitans e las majoritats successivas an de compausar amb eles, en pesar de còps d’un costat, de còps de l’autre. Lo « Delegat a la Cultura, al Patrimòni e a las lengas bearnesa, gascona e occitana » (re sic!) es Jacques Pédehontaa. Aparentament lo conse de Laàs es mai pròche dels Bearnistas e sa vision de l’occitan va mai cap al folklòr, las fèstas localas e tot çò qu’es evenimencial puslèu que cap a una vertadièra politica de transmission. Mai concors de garbura que Institut Occitan. Çò qu’es pas lo cas, encara un còp, de la lenga basca que dispausa d’objectius clars e precises, amb un budgèt a l’entorn de 955 000 € per l’Ofici Public per la lenga Basca e l’Institut cultural Basc que redistribuisson a las associacions. Per contre, pas de subvencion votada pel moment cap a l’Ofici Public de la Lenga Occitana…
Bearn deu contunhar d’èsser aquesta tèrra pionièra e innovanta dins la transmission e la socializacion de sa lenga
Es çò qu’escriguèron Charline Claveau-Abbadie (presidenta de l’OPLO e conselhièra regionala PS) e Marc Oxibar (conselhièr regional Les Républicains) dins una tribuna co-signada dins Sud-Ouest. Apèlan Jean-Jacques Lasserre a tornar veire sos arbitratges, el qu’aviá lançada la primièra convencion Iniciativa… Lo collectiu « Toca-i Se Gausas » s’acamparà deman dimècres a l’Ostau Bearnés pour decidir d’accions que seràn menadas per ganhar.
Revirada de l’article de Lo Benaset


text:
Ormes (Loiret)
Ormes es una comuna francesa administrada per lo departament de Loiret de la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La vila a situat a 118 km al Sud-Oèst de París, 8,5 km al Nòrd-Oèst del centre de Orléans, al nòrd de la Loire, en lisière de la region naturala de Beauce, en la airal urban e la unitat urbana de Orléans.
La ville est située à 118 km au Sud-Ouest de Paris, 8,5 km au Nòrd-Ouest du centre d'Orléans, au nord de la Loire, en lisière de la région naturelle de Beauce, dans l'aire urbaine et l'unité urbaine d'Orléans.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo sieu nom ven de « Ulmus », nom d'una villa gallo-romaine. Aquela aucupacion gallo-romaine a testificat per registres archéologiques près del castèl de la Riffaudière, en trobant una soscava e de divèrses elements d'aquela epòca (moneda, poterie…)[1].
Son nom vient de « Ulmus », nom d'une villa gallo-romaine. Cette occupation gallo-romaine est attestée par des fouilles archéologiques près du château de la Riffaudière, retrouvant une cave et plusieurs éléments de cette époque (monnaie, poterie…)[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Dels registres archéologiques dins lo castèl de la Riffaudière a Ormes, La Republica del Centre, edicion Orléans, 22 d'agost 2008, p12.
- ↑ Des fouilles archéologiques au château de la Riffaudière à Ormes, La République du Centre, édition Orléans, 22 août 2008, p12.


text:
CONMEBOL Libertadores
La Copa CONMEBOL Libertadores qu'ei la màger competicion intercontinentau de fotbòl de clubs d'America deu Sud; qu'ei organizada per la CONMEBOL (la Conferderacion Sudamericana de Fotbòl).
Lo Club Atlético Independiente qu'ei lo club qui a remportadas lo màger nombre de campionats d'aquesta competicion.
Lo ganhant de la Copa Libertadores qu'afronta lo ganhant de la Copa Sudamericana entà remportar la Recopa ; qu'afronta tanben lo ganhant europèu de la Liga dels Campions de l'UEFA per la Copa Intercontinetau de Clubs (qui remplaça desempuish 2005 la Copa Intercontinentau).


text:
Comunicat · 17.03.2016
Despuèi lo 20 de febrièr de 2016 es nascuda l’Assemblada Nacionala Occitana (ANÒC).
L’ANÒC es una associacion plurala, democratica e populara creada per mobilizar totas las fòrças vivas de la societat civila occitana dins l’objectiu d’obtenir la reconoissença de l’existéncia de la nacion occitana, l’aveniment d’una economia occitana sobeirana, dinamica, ecologica e sociala, la constitucion d’una vertadièra entitat territoriala occitana, la promocion e lo desvolopament de la cultura e de la lenga occitanas amb un estatut de lenga oficiala e la generalizacion de son ensenhament a totes los nivèls, sens desmembrar totas las aisinas necessàrias per restaurar la dignitat nacionala occitana (autonomia, autodeterminacion).
Lo projècte ancian de crear aquesta assemblada s’es mes en camin lo 24 de julhet de 2015 a l’escasença d’un primièr rescontre que reüniguèt de patriòtas occitans de tendéncias politicas divèrsas (Partit de la Nacion Occitana, Iniciativa per Occitània, Partit Occitan, Libertat, independents) e permetèt de fixar los ponches de convergéncia que seràn marcats dins l’objècte de l’associacion. Lo 25 d’octòbre, un segond acamp se tenguèt a Montpelhièr per la redaccion dels estatuts. Enfin, lo 30 de novembre de 2015 se debanèt a Marselha l’amassada generala constitutiva que permetèt la finalizacion del projècte. Après publicacion dels estatuts lo 10 de febrièr de 2016 e publicacion al Jornal Oficial de las Associacions, l’associacion es nascuda !
Son nom es Assemblada Nacionala Occitana, son eslogan es “Units per Occitània”.
Una novèla èra se duèrb dins la revendicacion nacionala occitana !
L’ANÒC a per ambicion de revelhar la consciéncia nacionala occitana, anestesiada despuèi tròp de temps. Sa tòca se vòl maximalista.
Volèm existir !
Volèm una entitat territoriala occitana !
Volèm decidir de l’avenir del nòstre País d’Òc !
Volèm parlar la lenga occitana dins totes los sectors de la vida sociala, la volèm desvolopar dins las familhas e ajudar sa transmission de generacion en generacion !
Convidam totes los estatjants d’Occitània o d’autres luòcs, estacats a la nòstra lenga, la nòstra cultura, de rejónher l’Assemblada Nacionala Occitana per partejar una nòva vision de l’avenir del país nòstre.
***
Units per Occitània
***
ASSEMBLADA NACIONALA OCCITANA
Residéncia Bèla Auròra - 18 bis Carriera Santa Estela
13090 AIS DE PROVENÇA
Sit: www.assemblada.org
E-mail: info@assemblada.org
Telefòn: +33 6 46 62 74 93
L'Assemblada Nacionala Occitana es una associacion qu'a per tòca d'amassar totas
las fòrças vivas de la societat occitana per restaurar la dignitat nacionala occitana.
Residéncia Bèla Auròra
18 bis Carriera Santa Estela
13090 AIS DE PROVENÇA
Sit: www.assemblada.org
E-mail: info@assemblada.org
Telefòn: +33 6 46 62 74 93


text:
Saorge es un vilatge de la Val Ròia, dins lo departament deis Aups Maritims. Es un vilatge ajocat que tresplomba la Val Ròia.
Per arribar dins lo vilatge, i a doi rotas, mas i a pas de camins entre aqueli rotas : per si passejar dins lo vilatge, i a basta de carreiròus estrechs dont son fòra bandidi li veituras. Si pòu tanben anar en Saorge embé lo trin dei meravilhas (la linha que va de Niça a Tenda) : l’arribada es a la gara de Fontan-Saorge e cau pujar un pauc per arribar dins lo vilatge.
Saorge es un vilatge medievau, que si visita per la sieu arquitectura. Sembla un labirinte de carreiròus e d’arcadas. I a tanben la gleia d’estil barròc e un molon de capèlas. Mas lo monument lo mai visitat dau vilatge es lo monasteri dau sègle XVII, dont avem una bèla vista sus lo vilatge.


text:
Comunicat · 08.01.2017
Es emb granda jòia que constatam que lo Musèu dei Civilizacions d'Euròpa e de la Mediterranèa a Marselha (MUCÈM) presenta ara tanben en occitan l'article 14 de la Declaracion Universala dei Drechs Umans : "Còntra lei persecucions cadun a drech de cercar asil e de beneficiar de l’asil dins d’autrei país"!
Per rampèu, fins a ara, lei parets de veire dau MUCÈM presentavan lo tèxt d'aquel article en sèt lengas, d'entre aquelei i aviá ges d'occitan.
Lo 17 de decembre passat, una còla de militants occitanistas menèt un accion davant lo sit per demandar qu'aquel article siágue revirat tanben en occitan, qu'es la lenga dau país. Se creèt tanben una peticion en linha per apielar aquela reivendicacion.
Leis esfòrç se son revelats fruchós : Lo MUCÈM a apondut despuèi sus sa paret de veire una version dau tèxt de l'article en occitan! Bastèt d'un quinzenat de personas, d'una accion positiva e d'una peticion clara per far reagir la direccion dau museu au profiech de la visibilitat de l'occitan!
L'Assemblada Nacionala Occitana (ANÒC) felicita totei lei militants que son a l'iniciativa d'aquela accion e que i an participat!
Lor capitada es una excellenta nòva a mai d'un títol : au-delà dau fach que s'agís d'una victòria importanta, aquò mòstra tanben qu'es possible de faire bolegar lei causas en favor de la reconeissença de l'occitanitat de la region amb de mejans limitats!
Es una nòva encoratjanta a respecte dei dificultats qu'an tocat lo militantisme occitan aquelei darriers temps, sobretot en Provença.
Aquò nos convenç encara mai que cau obrar per l'unitat de totei lei personas que son animadas per la consciéncia d'èstre occitanas, perqué mai units serem, mai fòrts devendrem. Units per Occitània, tau es nòstre eslogan!
L'ANÒC s'es creada ja esquasi un an fa (lo 20 de febrier 2016) dins la tòca d'amassar totei lei fòrças vivas de la societat occitana per restaurar la dignetat nacionala occitana. Aquesta dignetat se manifesta en promier luec per la reconeissença de l'occitanitat dei regions de lenga e de cultura d'Òc!
Siam sus lo bòn camin per la renaissença nacionala occitana! D'autrei combats, accions e succès nos esperan e que sauprem menar toteis amassa!
***
Units per Occitània
***
ASSEMBLADA NACIONALA OCCITANA
Residéncia Bèla Auròra - 18 bis Carriera Santa Estela
13090 AIS DE PROVENÇA
Sit: www.assemblada.org
E-mail: info@assemblada.org
Telefòn: +33 6 46 62 74 93
L'Assemblada Nacionala Occitana es una associacion qu'a per tòca d'amassar totas
las fòrças vivas de la societat occitana per restaurar la dignitat nacionala occitana.
Residéncia Bèla Auròra
18 bis Carriera Santa Estela
13090 AIS DE PROVENÇA
Sit: www.assemblada.org
E-mail: info@assemblada.org
Telefòn: +33 6 46 62 74 93


text:
31/12/2013
Genier e lo prumier de l'an per Micheu Chapduelh
Janvier, en occitan, c’est « genier » ou « ginier », mois consacré par les romains au dieu Janus, mais où les chrétiens se souviennent de saint Janvier, celui dont le sang conservé dans une ampoule en la cathédrale de Naples redevient liquide trois fois par an, phénomène inexpliqué et que certains tiennent pour miraculeux. Cependant, la fête de ce saint est fixée au 19 septembre. On est tenté de retrouver son nom dans un certain nombre de toponymes occitans (Saint-Genès 33, 63 ; Saint-Geniès 24, 34, 31,30, 34 ; Saint-Geniez 04, 19, 12) En fait, dans la plupart des cas, il s’agit de saint Genès, martyr auvergnat qui se fête le 28 octobre et dont on retrouve un peu partout le nom sous les formes Genest, Genis, Genix.
« Lo temps vai e ven e vira per mes per jorns e per ans… » escriviá Bernat de Ventadorn, quò fai quauques 800 ans ! Lo temps a contunhat de virar e arribam en 2014. Mas qui pòt èsser segur que quo es aquí que comença l’annada ? Si lo temps vira coma una ròda, degun sap onte comença la ròda. Una ròda quo a pas de riba e pas de fin. Per comptar los torns d’una ròda, vos li fau marcar un punt e comptar quantben de còps queu punt passa a la verticala. Per comptar lo temps, quo es parier : fau marcar un punt sus lo ceucle. Queu punt, quò fuguet pas totjorn mas aurá quo es lo prumier de genier, un jorn tot parier a la velha, un jorn coma los autres. Si lo volem marcar d’una peira blancha, lo devem rendre diferent. Coma far ? De tot temps, quand lo monde an vougut marcar un jorn, an creat daus rites. Au prumier de l’an, quò fuguet la questa daus guilhaneus, las estrenas. Puei las cartas de bona annada emb lor neu, lors pinhiers e lors palhetas argentadas. Uei, quo es de se mandar un « mail », de se potonar en beure dau champanhe sus los còps de mieja-nuech e de prener de las « bonas resolucions » que degun tendrá. Que quò será doman ? Ne’n sabem ren, mas i aurá ben quauque rite per de dire de pas virar… en ròda liure, sens saber onte anam. Alaidonc, segue lo rite, vos dise « bona annada » e remplace mon vielh calendier per lo noveu.
Micheu Chapduelh
Photo : Statue de Janus
Les commentaires sont fermés.


text:
Viola (genre vegetal)
Las violetas e las pensadas son de plantas erbacèas vivaças de la familha de las violacèas qu'apartenon al genre Viola. Las violetas son de còps apeladas «èrbas de la Trinitat»
Somari
Espècias[modificar | modificar la font]
Lo genre Viola se descompausa en dos gropes caracterizats generalament per la disposicion dels petals :
- las violetas : dos petals cap al naut e tres cap al bas.
- las pensadas : quatre petals cap al naut e un cap al bas.
Las pensadas an balhat de varietats orticòlas de flors grandas. Las espècias son nombrosas, 500 espècias repartidas dins lo mond, e fòrman d'ibrids nombroses que rendon la determinacion de còps delicata.
Espècias europèas[modificar | modificar la font]
I a 91 espècias europèas dont 19 en França, 22 en Soïssa e 15 en Belgica
- Viola alba - Violeta blanca
- Viola arborescens - Violeta lenhosa
- Viola argenteria - Violeta d'Argentera
- Viola arvensis - Pensada dels camps
- Viola bertolonii - Violeta de Bertolon
- Viola biflora - Pensada de doas flors
- Viola calaminaria - Pensada calaminària
- Viola calcarata - Pensada dels Aups
- Viola canina - Violeta dels cans
- Viola cenisia - Pensada del Mont Cenis o Violeta del Mont Cenis
- Viola collina - Violeta dels puèches
- Viola cornuta - Pensada de bana
- Viola corsica - Pensada de Corsega
- Viola cryana - Violeta de Cry
- Viola diversifolia - Pensada de Lapeyrouse
- Viola elatior - Violeta elevada
- Viola hirta - Violeta eriçada
- Viola hispida - Pensada de Roan
- Viola jordanii - Violeta de Jordan o violeta de Provença
- Viola lactea - Violeta blanc de lach o violeta lactèa
- Viola lutea - Pensada dels Vòges
- Viola mirabilis - Violeta remirabla
- Viola nummulariifolia - Violeta dels fuèlhs de numulars
- Viola oblica
- Viola odorata - Violeta odoranta, originària del Bacin Mediterranèu
- Viola palustris - Violeta de las sanhas
- Viola parvula - Pichona pensada
- Viola persicifolia - Violeta dels fuèlhs de perseguièr
- Viola pinnata - Violeta dels fuèlhs penats
- Viola pseudomirabilis - Violeta del Larzac
- Viola pumila - Violeta nana
- Viola pyrenaica - Violeta dels Pirenèus
- Viola reichenbachiana - Violeta de Reichenbach o violeta dels bòsques.
- Viola riviniana - Violeta de Rivinus o violeta salvatja
- Viola rupestris - Violeta de las ròcas
- Viola saxatilis - Pensada de las ròcas
- Viola suavis - Violeta suava
- Viola thomasiana - Violeta de Tomàs
- Viola tricolor - Pensada salvatja o violeta tricolòra
- Viola valderia - Pensada de Valdieri
Autras espècias[modificar | modificar la font]
- Viola cucullata - Violeta cucullada (simbòl floral de la província canadiana del Nòu Brunswick)
- Viola hederacea
Varietats cultivadas[modificar | modificar la font]
- Comunament, s'apèlan pensadas, d'unas espècias e varietats orticòlas del genre Viola. De varietats nombrosas son de bon cultivar.
- L'ibrid Viola x wittrockiana es la varietat predominanta de pensada cultivada.
- Una sosespècia de la pensada salvatja, Viola tricolor hortensis, tanben es presenta.
- De varietats nombrosas son estadas seleccionadas per l'òme, dont la Violeta de Tolosa (emblèma de la vila de Tolosa) que fa partida de la familha de las violetas de Parma, varietats que lors flors an de petals multiples, fins a seissanta.
Cultura[modificar | modificar la font]
La violeta a besonh d'un sol neutre o calcari, pro umifèr e plan drenat. Es presenta sus l'integralitat dels continents. Se pòt reproduire de tres biaisses diferents :
- siá per pollinizacion classica de sas flors (flors dichas chasmogamas)
- siá en emetent un estolon que crearà un plant novèl
- siá en produsent de capsulas de granas per autopollinizacion (flors dichas cleistogamas)
La violeta florís a la prima per la màger part de las espècias e a la davalada se las condicions climaticas o permeton (alternància de nuèches frejas e de jorns cauds ensolelhats).
Las varietats orticòlas de pensadas son d'ibrids Viola x wittrockiana. Existisson tanben de varietats orticòlas nombrosas (cultivars) de viola odorata.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
La violeta odoranta s'utiliza :
- en confisariá, pels bonbons a la violeta elaborats a partir de flors frescas cristallizadas dins lo sucre. Son una especialitat de Tolosa.
- en perfumariá, pel celèbre perfum de violetas ; es una flor del parfum embreissant e suau que d'unes li an prestat un poder afrodisiac.
- antan, dins lo domeni de la santat, per sonhar los mals de cap, l'insomnia e la melancolia. E utilizat per garir l'acnèa e infeccion de la pèl.
Divèrs[modificar | modificar la font]
Dins lo lengatge de las flors, la violeta representa la timiditat, la modestia e la pudor, per allusion a la pichona coròlla que sembla esitar a sortir de son escrin de fuèlhs. Blava, testimònia de la fiseltat ; blanca, evòca lo bonur campèstre. Totjorn dins lo lengatge de las flors, la violeta simboliza l'amor secret. Es çò que significa en principi l'ofrenda d'un ramelet de violetas. Atal, dins la seria romanesca de las Joves Filhas, d'Henry de Montherlant, Andrée Hacquebaut depausa un ramelet de violetas davant la pòrta de Pierre Costals, que n'es amorosa, aquò embarrassa Costals.
Violeta es un pichon nom de femna. Aqueste nom es festat lo 5 d'octobre, a la Santa Flor, coma los autres pichons noms florals.
Napoleon Bonapart foguèt escaissat Paire La Violeta per sos soldats al moment de son sejorn a l'illa d'Èlba, perque deviá tornar amb las violetas, es a dire amb la prima. Aquesta flor foguèt apuèi lo signe de raligament dels bonapartistas pendent los Cent Jorns.
L'imatge de la violeta imperiala tornèt aparéisser en França jol Segond Empèri quand las Palmas Academicas adoptèron aquesta color en 1866. Violetas imperialas es tanben lo títol d'una opereta interpretada per Luis Mariano, d'en primièr sus la scèna del teatre Mogador puèi a l'ecran dins un filme de Richard Pottier en 1952, e que l'accion se situa jol Segond Empèri.
Existís una Confrariá de la violeta a Tolosa. Aquesta vila tanben es apelada la Ciutat de las violetas, perque la produccion d'aquesta flor i èra fòrt importanta. La Violeta es una de las recompensas decernidas per l'Acadèmia dels Jòcs Florals de Tolosa.
En Itàlia, la violeta es l'emblèma de la vila de Parma.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Viola dins Florabase (Austràlia Oèst) (en)
(Vejatz descripcion Viola)
- Referéncia ITIS : Viola L. (fr) (+ version anglesa (en))
- Referéncia NCBI : Viola (en)
- Referéncia GRIN : genre Viola L. (en)
- Referéncia GRIN : familha Viola Batsch, nom. cons. (en)


text:
Charmilhons de maneta, Pikachus dels botons, balhaires de jòia a Aspicòts e esportius de Carapuça, adiussiatz !
Sabi pas coma ai fach mas ai capitat, de long de las detzenas de cronicas que faguèri, de jamai, o quasi-jamai vos parlar de Pokemon. Pertant ma vida, o puslèu mos lésers, de jogaire, e mai benlèu l’existéncia d’aquela cronica tènon belcòp a l’arribada d’aqueste jòc dins las corts de recreacion, e la mieuna en particulier, a la fin de las annadas 90. Foguèt per ieu una mena de revelacion, qu’avant aquò èri pas un grand jogaire, la revelacion que lo videojòc podiá èsser frucha d’una soscadissa e d’un trabalh artisticò-creatiu, amb un scenariò e de dinamicas de jòc abotits. Vertat que pel grand public, Pikachu es aquesta pelucha manhagueta e un pauc irritanta amb un sol mot de vocabulari –son nom- cridat en permanéncia e sus totes los tons. Darrièr l’emblèma de la franchisa qu’i es evidentament pas per res dins lo succès de la seria, i a çaquelà un jòc vertadièr, apregondit, equilibrat e imaginatiu, basta pas que d’agachar l’impressionant bestiari que fa l’interès del jòc, e que s’alonga totjorn mai.
Aital, en 1996, Nintendo tustèt un grand còp, lançant una mòda rarament vista dins l’esfèra videò-ludica fins aquí e crèsi ben que pas un solet dròlle d’un detzenat d’annadas a aquel moment escapèt a l’èrsa dels mostrons de pòcha. Cal dire que los japoneses avián ren fach a l’azard, qu’aquò siaguèsse pels produches derivats, a bodre, o per l’efièch comunautari, lo boca a aurelha, lo fach de desvolopar de malhums de jogaires, a una epòca que las conneccions internet èran gaireben inexistentas. Mai qu’aquò, se desvolopava en çò dels jogaires un besonh de l’autre, per avançar dins lo jòc e lo poder completar, induch per aquesta idèia revolucionària d’editar sistematicament doás versions de cada jòc Pokemon, amb de pichonas diferéncias e de bestiòlas que se caliá escambiar de consòla a consòla. Un vertadièr telefòn arab videòludic, jòc de ròtle massiu e connectat d’avant l’edat dels MMORPG.
Vint ans an passat, ritmats per de sortidas, frequentas coma relotge, de cartochas de Pokemon de totas las colors de l’arcolan, totjorn doás per doás, totjorn amb la meteissa basa de jòc, un RPG plan accessible amb un sistèma de combat en chi-fu-mi ameliorat (pèira-papièr-cisèl), en seguissent amb pigresa las evolucions tecnologicas de las consòlas portablas de Nintendo.
Fins a uèi. Sèm en 2016 e Nintendo e sos amics son tornarmai a crear una revolucion videòludica tant impactanta, e benlèu mai, qu’al lançament de la franchisa, amb Pokemon Go, ja un fenomèn de societat, avant sa quita sortida oficiala ! Aplicacion gratuita fargada pels telefonets (lo supòrt de jòc lo mai espandit finalament), Pokemon Go vos prepausa una caça a l’animalum imaginari classica a l’excepcion notabla qu’aquò se fa pas dins un monde virtual imaginari tanben coma antan, mas…dins la realitat ! Frucha del trabalh conjunt de Nintendo amb Niantic, ex-filiala de Google especializada dins la realitat virtuala o puslèu la realitat augmentada, aquesta aplicacion unica en son genre se basa sus vòstras donadas de geolocalizacion per far apareisser dins vòstre environament de mostres que deuretz trobar e atrapar amb lo telefonet, que servís un pauc de cluca a veire çò qu’existís pas realament. Tot un simbòl, me diretz. Òc, podriá, maca que lo jòc, pro paradoxalament, vos buta a sortir per de bon, e a vos passejar se volètz far l’encontre d’un paure pokemon perdut o lançar un combat contra un autre jogaire, l’autra possibilitat. E vos pòdi dire que de camin n’anatz far ! De pargues en sendarèls, a la vila o a la campanha, tant que captatz la 3 o la 4G sul telefonet trobaretz de bèstias a engabiolar, e bica la PETA ! Mai qu’aquò, son notats sus la mapa virtuala d’elements notables qu’existisson en realitat, de monuments, de creacions artisticas, d’art urban als quals fasèm pas forçadament atencion, mas que tòrnan trobar un interès pel jòc, qu’es possible d’interagir (virtualament) amb eles per obténer d’objèctes utiles. En un mot : es estonant ! Un jòc, virtual, que convida a la passejada e a las interaccions socialas e environamentalas, vaquí de que tòrcer lo còl a totes los clichés qu’existission suls videojòcs d’acostuma jutjats embarrants !
L’auretz compres, ieu aculhissi aqueste OVNI positivament e amb interès, benlèu mai per la refleccion que mèna sus nòstra societat connectada e lo transmèdia puslèu que per lo jòc sonque, amb çaquelà dins un canton del cap aquesta sonsaina que las donadas de geòlocalizacion son recampadas e partisson en çò de Google… Rai, aquò m’empacharà pas de me far 5 quilomètres a pè per me trapar un Rocolhon salvatge al mitan d’un bòsc perdut e completar ma collec’ !


text:
Valašské Meziříčí
Valašské Meziříčí (pop. Valmez) es una vila de la Republica chèca, situada dins la region de Zlín.
Toponimia[modificar | modificar la font]
Valašské Meziříčí es al conflent (meziříčí) de las doas Bečva, dins la region tradicionala de Valaquia Morava (Valašsko). Se pòt revirar en Confolents de Valaquia.
Istòria[modificar | modificar la font]
La fusion de Meziříčí e de Krásno nad Bečvou se faguèt en 1924. Prenguèt l'epitète Valašské per se destriar de l'anciana comuna e dels autres Meziříčí chècs.
Barris[modificar | modificar la font]
- Bynina
- Hrachovec
- Juřinka
- Krásno nad Bečvou
- Krhová
- Lhota
- Podlesí
- Poličná
- Valašské Meziříčí
Personalitats[modificar | modificar la font]
- Lo grope de rock Mňága a Žďorp
- Lo jogaire de fotbòl Milan Baroš
- Los jogaires de tennis Tomáš Berdych e Jaroslav Levinský