text:
Temple de Loxòr
Lo temple de Loxòr es un enòrme complèxe de temples de l'Egipte anciana situat sus la riba èst del flum Nil dins la vila que uèi se coneis jol nom de Loxòr (l'anciana Tèbas).
Coneguda dins la lenga egipciana coma ipet resyt, o "lo harem del sud", lo temple èra consacrat a la triada tebana d'Amòn, Mot, e Chons e foguèt, pendent lo Nòu Empèri, lo centre del Festenal Opet, que en aquela epòca s'exibissiá una estatua de culte d'Amon long de Nil en davalar a partir del temple de Karnak (ipet-isut) per que i demòre un moment, e sa molher Mut, a l'ocasion de la celebracion de la fertilitat – çò que li balhèt son nom.
Istòria[modificar | modificar la font]
Las òbras de construccion del temple comencèron del temps del regne d'Amenhotep III al sègle XIV abans Crist. Horemheb e Totankhamon apondèron de colomnas, d'estatuas, e de frisas – e Akhenaten destrusiguèt las cartochas de son paire e installèt un luòc sagrat al disc de Ra o Aten – pasmens l'esfòrç mai bèl d'expansion se faguèt jos Ramsès II, aperaquí cent annadas aprèp que las primièras pèiras foguèssen plaçadas. Loxòr es doncas unic demest los principals complèxes de temples egipcians pel fach que son sonque dos los faraons que laissèron son empremta sus son estructura arquitecturala.
Lo temple tombèt dins l'abandon pendent la Bassa Epòca e se sap qu'Alexandre lo Grand se vantava d'aver entreprés d'òbras importantas de reconstruccion "per tal de lo restaurar coma a l'epòca gloriosa d'Amenhotep" a l'entorn de 320 abans Crist. Pendent la dominacion d'Egipte pels romans foguèt transformat en un centre pel culte imperial. Al temps de la conquesta aràbia, lo temple èra estat en bèla part enterrat jos una acumulacion importanta de sediments del flum, fins a un ponch tal que la Mosqueta d'Abo Haggag foguèt bastida a sa cima pendent lo sègle XIII (es estada remodelada dempuèi aquela epòca, mas un dels minarets remonta a la construccion originala).
Qualques murs del Temple de Loxòr contenon de scènas diagrama, escalpradas dins la pèira, dels faraons e tanben dels dieus e divas egipcians, sens doblidar l'escritura ieroglifica que descriu las scènas.
Descripcion[modificar | modificar la font]
1: Thoth (amb lo bèc d'ibis) que li anóncia a Neith que va venir prens.
2: Kneph e Hathor que fan venir Neith prens gràcias a l'ankh.
3: [[La naissença de Ra (que representa Akhenaton).
4: L'adoracion de Ra pels dieus e los nòbles.
L'accès al temple se fasiá – e se fa encara, pels milierats de toristas que s'i atropèlan cada jorn – pel nòrd, ont una causeway lined per d'esfinxes que abans menavan all the way a Karnak comença; aquela rota foguèt una addicion ulteriora, a l'epòca de Nectanebo I del temps de la 30ena Dinastia.
Lo temple comença a de bon tre lo pilon naut de 24 mètres bastit per Ramsés II. Lo pilar èra decorat de scènas dels trionfs militars de Ramsés (particularament la Batalha de Kadesh); los faraons ulteriors, mai que mai los de las dinastias nubiana e etiopiana, tanben inscriguèron sas victòrias ailà. Aquesta entrada principala a l'ensems de temples èra a l'origina ondrada de sièis estatuas colossalas de Ramsés – quatre qu'èran assetadas, e doas depès – malastrosament sonque doas d'elas (las que son assetadas) an subreviscut. Los visitaires tanben pòdon veire un obelisc de 25 mètres de granit ròsa:fasiá parelh amb un autre fins a 1835, quand l'autre foguèt raubat e emportat a París (França) ont se quilha al centre de la Plaça de la Concòrdia.
A travèrs l'entrada del pilon nos mena a una cort peristila, bastida tanben per Ramsès II. Aquel airal, coma lo pilar, foguèron bastits a un angle oblic del demai del temple, aparentament per tal d'ajustar los tres tombèls preexistents en forma de barcas situats dins la partida nòrd-oèst. Sus las colomnas d'aquela cort foguèt bastida la mosqueta Abo Haggag: sul costat èst, una via mena d'un biais susprenent defòra dintre l'aire 8 mètres en dessus del sòl.
Aprèp the peristyle courtyard arriba the processional colonnade construida per Amenhotèp III – a 100 metre (328 ft) corridor lined by 14 papyrus-capital colomnas. Friezes on the wall describe the stages del Festenal Opet, from sacrificis at Karnak al naut de la partida esquèrra, through Ammon's arrival a Loxòr a la fin d'aqueste mur, e concluding amb son retorn sul costat opausat. Las decoracions foguèron put in place per Totankhamon: lo faraon enfant i es depicted, mas sos noms foguèron remplaçats pels d'Horemheb.
Beyond the colonnade is a peristyle courtyard, que remonta tanben dates back a la construccion originala d'Amenhotep. The best preserved columns are on the eastern side, ont se pòdon veire qualques traças de la color originala can be seen. The southern side of this courtyard is made up of a 32-column hypostyle court that leads into the inner sanctums del temple.
These begin with a dark antechamber. Son d'un interès particular aquí los Roman stuccoes than can still be seen atop las esculturas egipcianas enjós; a l'epòca romana aqueste endrech serviguèt de capèla, ont se donava als crestians del país una darrièra oportunitat de renonciar a sa fe e d'acceptar la religion d'estat. Moving further in stands a Barque Shrine for use by Amun, built per Alexandre, with the final area qu'èran los quarters privats dels dieus e the Birth Shrine of Amenhotep III (son origina divina is depicted amb de detalhs precises, gaireben touching detail sus las parets).
A cache of 26 estatuas New Kingdom foguèt trobat jol sòl dins the inner sanctum area in 1989 – hidden away by pious priests, presumably, at some moment of internal upheaval o d'invasion. Aquelas pèças esplendidas son ara exibidas al Musèu de Loxòr qu'es al costat.
Galariá[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


c: text/html

text:
Plougoñ
Plougoñ en breton (Plogoff en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
- La punta del Raz (luòc nacional) se tròba al extremitat oèst de la municipalitat e s'esperlonga pel raz de se, al mièg #que n'a bastit lo phare de la Vièlha. Un sémaphore se tròba sus la punta.
- La municipalitat dispausa de tres pichons pòrts, unicament accessibles a las pichonas quitament fòrça pichonas unitats : de Paurs Loubous, Feunten-Aod, Bestrée.
- La pointe du Raz (site national) se trouve à l'extrémité ouest de la commune et se prolonge par le raz de Sein, au milieu duquel est construit le phare de la Vieille. Un sémaphore se trouve sur la pointe.
- La commune dispose de trois petits ports, uniquement accessibles aux petites voire très petites unités : Pors Loubous, Feunten-Aod, Bestrée.
Istòria[modificar | modificar la font]
A la fin dels ans 1970, l'Estat francés a volgut implantar una centrala nucleara sul territòri de la comuna. Lo projècte i aguèt refusat massivement pels Plogoffistes[1] e d'unes autres partidaris anti-nucleares venguts de tota la Bretanha quitament de la França entièra. Lo conflicte, sovent violent, #conéisser lo sieu apogée l'an 1980. L'oposicion al bastiment, répertoriée jol vocable « los eveniments de Plogoff », a suscitat l'an 1980 de las manifestacions importantas contra la politica nucleara francesa dels ans 70, après aquelas de Fessenheim e sustot aquela de Creys-Malville en 1977. En lo moment de lo sieu accession en podent l'an 1981, François Mitterrand a preses una mesura emblématique en favor dels ecologistas, en renonciant a la centrala de Plogoff[2].
Aquel combat anti-nuclear atengut d'anautita lucha pels oponents al projècte de central a #èsser a l'origina de divèrses libres, de doas pelliculas (Plogoff, de las pèiras contra fusells - La question Plogoff), de nombroses articles de premsa e de desenas d'afichas.
Sul promontori de la punta del Raz un centre comercial bastit en los ans 1970 i aguèt mes en causa e destruissi perque adulterava lo luòc. En contrapartida, un nòu espaci de accueil i aguèt creat en retrach e la siá gestion confiada a un sindicat mixte. Sembla n'informi mai amb las aspiracions de ponduda en valor d'aquel patrimòni e permet de melhor aculhir los visitants. Los recorses financièrs generats pel parking en pagant d'aquel luòc aleugerisson sens respondètz las finanças locales.
À la fin des années 1970, l’État français a voulu implanter une centrale nucléaire sur le territoire de la commune. Le projet fut rejeté massivement par les Plogoffistes[3] et d'autres partisans anti-nucléaires venus de toute la Bretagne voire de la France entière. Le conflit, souvent violent, connut son apogée en 1980. L'opposition à la construction, répertoriée sous le vocable « les événements de Plogoff », a suscité en 1980 des manifestations importantes contre la politique nucléaire française des années 70, après celles de Fessenheim et surtout celle de Creys-Malville en 1977. Lors de son accession au pouvoir en 1981, François Mitterrand a pris une mesure emblématique en faveur des écologistes, en renonçant à la centrale de Plogoff[4].
Ce combat anti-nucléaire remporté de haute lutte par les opposants au projet de centrale a été à l'origine de plusieurs livres, de deux films (Plogoff, des pierres contre des fusils - L'affaire Plogoff), de nombreux articles de presse et de dizaines d'affiches.
Sur le promontoire de la pointe du Raz un centre commercial construit dans les années 1970 fut remis en cause et détruit car il dénaturait le site. En contrepartie, un nouvel espace d'accueil fut créé en retrait et sa gestion confiée à un syndicat mixte. Il semble plus en rapport avec les aspirations de mise en valeur de ce patrimoine et permet de mieux accueillir les visiteurs. Les ressources financières générées par le parking payant de ce site soulagent sans conteste les finances locales.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ ORTF, « {{{Títol}}} ». Consultat lo 23 de Junh de 2011
- ↑ detlo-projècte-de-central-nucleaire-a-plogoff.html {{{Títol}}}. Consultat lo 23 de Junh de 2011
- ↑ ORTF, « Le nucléaire contesté à Plogoff », 14 Fevrier 1980. Consultat lo 23 Juin 2011
- ↑ ORTF, « Annulation du projet de centrale nucléaire à Plogoff », 28 Mai 1981. Consultat lo 23 Juin 2011

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Oriol Junqueras
Oriol Junqueras i Vies (Barcelona, 11 d'abril de 1969) es un istorian e politician catalan. Dempuèi lo 17 de setembre de 2011 ocupa lo cargue de president d'Esquèrra Republicana de Catalonha, çò que permetèt un reviscòl del partit aprèp mantun conflicte intèrn. Es tanben cònsol de Sant Vicenç dels Horts, una vilòta de l'airal metropolitan de la capitala catalana, dempuèi l'11 de junh de 2011. Las eleccions de 2012 an consolidat la progression d'ERC e actualament Junqueras capitaneja l'oposicion e a l'encòp lo supòrt al govèrn dirigit per Artur Mas.


text:
Johann Elert Bode
Johann Elert Bode (19 de genier de 1747, Amborg - 23 de novembre de 1826, Berlin) foguèt un astronòm alemand qu'aguèt un ròtle important dins lo desvolopament de l'astronomia europèa a la fin dau sègle XVIII e au començament dau sègle XIX.
Disciple de Johann Georg Büsch, venguèt director de l'observatòri de Berlin en 1786 e lo demorèt fins a sa retirada en 1825. I publiquèt un obratge (Uranographia) en 1801 destinat a catalogar lei posicions deis estelas e deis objècts celèsts coneguts. En parallèl, prepausèt de cartas ambé d'interpretacions artisticas dei constellacions. Publiquèt tanben un obratge pus cort (Vorstellung der Gestirne) destinat ais astronòms amators e un libre d'introduccion ai constellacions e a sei legendas que conoguèt mai de dètz edicions diferentas. Venguèt sòci de la Royal Society en 1789.
Regardant l'astronomia dau periòde, popularizèt la lèi de Titius-Bode que foguèt a l'origina de la descubèrta deis asteroïdes. Après la descubèrta d'Uranus, participèt a l'estudi e au calcul de son orbita. Foguèt un dei premiers que pensèt que lo còrs foguèsse una planeta desconegut dau Sistèma Solar e non una cometa. Descurbiguèt egalament la galaxia M 81 qu'es tanben dicha galaxia de Bode en son onor.


text:
1445
Aquesta pagina concernís l'an 1445 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Perseguida deis operacions còntra lei Turcs en Tessàlia.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Represa deis operacions militaras d'amplor entre Etiopia e lo Sultanat d'Adel. Lei fòrças dau sultan Badlay ibn Saad ad-Din foguèron durament batudas a la batalha de Gomit. Lo sultan foguèt tuat sus lo prat batalhier. Son cadabre foguèt desmembrat e lei diferents tròç mandats dins tot l'Empèri per illustrar la victòria dau negus Kwestantinos Ièr (1434-1468). Lo successor de Badlay ibn Saad ad-Din negocièt una trèva e acceptèt de venir tributari d'Etiopia. Aquò marquèt la fin de la guèrra acomençada a la fin dau sègle XIV e permetèt d'establir la patz entre lei dos estats fins a 1471.


text:
Guèrra de la Premiera Coalicion
La Guèrra de la Premiera Coalicion se debanèt de 1792 a 1797 durant lei guèrras de la Revolucion Francesa. Foguèt entraïnada per la declaracion de guèrra de la França revolucionària a Àustria lo 20 d'abriu de 1792. Après l'execucion dau rèi e la crenhénça europenca de l'exportacion deis idèas revolucionària au rèsta dau continent, lo conflicte se generalizèt rapidament e opausèt finalament França a una coalicion gropant la màger part deis estats d'Euròpa. S'acabèt en 1797 per una victòria francesa que rompèt la coalicion europenca après una tièra de succès militars. Uneis episòdis d'aquela guèrra son venguts de partidas importantas de l'istòria de la Republica Francesa coma la batalha de Valmy o la Levada en massa.
Ligams intèrns[modificar | modificar la font]
- Guèrra de la Segonda Coalicion.
- Guèrra de la Tresena Coalicion.
- Guèrra de la Quatrena Coalicion.
- Guèrra de la Cinquena Coalicion.
- Guèrra de la Seisena Coalicion.
- Guèrra de la Setena Coalicion.


text:
Òstavath-Asme
Òstavath-Asme (Ostabat-Asme en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics.
L'arriu de Bidosa que passa per la comuna, a mei deus sons afluents Iturriberriako erreka, Pagardoiko erreka, Bersaitzeko erreka e Haranbeltzeko erreka.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas tòcatocantas[modificar | modificar la font]
- Ostankoa e Uhart de Micse au nòrd
- Arhantsusi a l'èst
- Landibarre a l'oèst
- Larzabale-Arroze-Zibitze e Jutsi au sud
Istòria[modificar | modificar la font]
A partir deu sègle X Òstavath vadó ua importanta vila deu Camin de Sant Jaume per'mor que i partivan camins diferents entà traversar los Pirenèus. En 1350 que s'i trobavan dus otèls, dus espitaus e vint ostaus.
Durant las Guèrras de Religion en Navarra, Òstavath qu'estó incendiat e en 1607 Enric de Borbon (Enric III de Navarra) que i permetó l'installacion d'un mercat e la celebracion d'ua hèra annau « a la manièra de las vilas comerciaus deu Reiaume de Navarra e de Biarn ».
Lo 13 de junh de 1841 Òstavath e Asme que s'unín entà formar la comuna actuau.


text:
Concas (Roergue)
Concas[1][2] (Conques en francés) es una comuna roergata de Guiana situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a situat al jonhent de Dordon e d'Ocha, que forma a aquel endrèch una mena de cauquilha (« Concha » en latin, « Conca » en occitan), que donèt son nom al vilatge.
Al nòrd de Rodés, al fons d'un circ apareis lo vilatge medieval de Concas serrat a l'entorn del Abadiá de Santa Fe, a mièg penda de l'adrech. Los ostals dispausats en espalier viran las siás façadas principalas cap al miègjorn. L'esquist regna aicí en mèstre e porgís non solament la pèira de bastir mas tanben lo pavat de las carrièras e las lausas dels tets. Cedís la plaça a la pèira de talha e al gres ròsa o gris, mai rarament al granit, pels enquadraments de las pòrtas e de las fenèstras. Es l'associacion d'aquelas pèiras e de la sabla de Dordon, eissida de la desagregacion de las ròcas de meteissa origina, que dona al patrimòni bastit de Concas las siás tinturas òcras als rebats rosats en armonia perfiècha amb lo sieu environament.
Istòria[modificar | modificar la font]
Se pensa que, dempuèi lo Modèl:Ven sègle, i auriá existit a aquel endroit una pichona aglomeracion a l'entorn d'un oratoire consagrat al Sant-Salvador. Aquel oratoire, après lo passatge dels Sarrasins, i auriá #èsser reconstruit cap a 730 pels suenhs de Pépin lo Brèu, de contunh per Charlemagne. Cap a la meteissa epòca, la abbé Dadon i #fondar un monastèri #que #adoptar en 819 la nòrma de sant Benoît. Aquela abbaye, a l'organizacion sociala plan vertebrada, va progressivament amassar d'importants domenis fonciers e constituir un illòt de prospérité en l'angoisha economica del Sègle IX.
A aquel moment, entre 864 e 875, eveniment capital, un fraire de Concas, Ariviscus, arriba a sostreure los reliques de santa Foy dins una glèisa abbatiale, situada als environs de Agen, ont santa Foy i aviá patit o martira a l'edat de dotze ans en 303. Aquela practica es fòrça corrent al mejan Age, es pudiquement telefonada "translation"[3]. Aquel panatòri estaques i auriá immediatament desencadenats miracles #çò que #provocar o venguda de nombroses pelegrins.
Pendent la meteissa periode, un cavòt atribuit a la apôtre sant Jacques, a Compostelle, i aguèt descobèrt a Compostelle. Cap a 955-960, lo comte de Rouergue es lo un dels primièrs pelegrins #que se reten en Galícia per venerar lo apôtre. Trenta ans mai tard, los sieus fils Raimond i aguèt un mainat e #èsser vencedor dels musulmanes, als environs de Barcelona ; en signe de reconeissença, fa present a Concas d'una magnifica paissièra de guèrra, una selle jargada de parements de sòus ciselé, que # los fraires fabrican amb el una granda crotz #que vendrà lo simbòl dels crestians.
Tot a la longitud del Sègle XI, santa Foy, al nom simbolic, patrona la crosada de la Reconquista espanhòla. Dos fraires de Concas venon d'avesques en Navarra e en Aragon : Pierre de Andoque, a Pamplona, cap a 1077, e, en 1100, un cèrt Pons, dins la vila de Barbastro (Gaspar), ont, l'an seguent, lo rei [[Pierre Ier de Aragon|Pierre Sègle I de Aragon]] fonda un monastèri dédié a santa Foy.
A la sortida de Concas, dos itineraris s'ofrissián als pelegrins per prene lo Quercy e lo abbaye de Moissac. Çò de mès de cuert afranquissiá çò Dourdou sul vièlh pont cap a Aubin. Mas çò de mès freqüentat passava jos la Pòrta de La Vinzelle per se dirigir sus Granda-Vabre e Figeac al sud-es.
Al Sègle XIII, lo abbaye se refortilha e arribat al apogée de la siá poténcia economica, mas declina a las XIVen e Sègle XVs, e serà fin finala sécularisée la Mois invalide (de decembre)M.
Abandonada dempuèi la Revolucion, Concas #èsser redécouverte en 1837 per Prosper Mérimée, alavetz inspector dels Monuments istorics. Lo tresaur e lo grand portail avián #èsser conservats #intacte pels abitants, mas la glèisa #aver# de patir consolidations.
En 1832, de Concas absorbeix Montignac e una part de Sant-Marcel (l'autre en essent amassada a Sénergues).
En 1873, Modèl:Mgr, avesque de Rodez, se #adreçar près del paire Edmond Boulbon, restaurateur de l'òrdre canonial de Prémontré a França a Sant-Michel-de-Frigolet, en Provence, pel renouveau del culte de santa Foy e del pelegrinatge. Es aital coma lo Data|21|de
, una pichona colònia de sièis chanoines regulars, vestits de l'abitud blanca de l'òrdre, i aguèt installat solennellement en l'ancian abbaye per l'avesque de Rodez. Los abitants de Concas, en aquela prima de la jove Tresena Republica, vesián refleurir una epòca #que n'avián perdut fins al remembre : las campanas de la abbatiale sonèron de nòu lèvas d'ora, laudes, vêpres e complissiás, …
En 1911, un musèu i aguèt bastit pels Monuments istorics per protegir çò de mès de famós tresaur del Mièja Edat #que i siá arribat fins a nosautras. Los reliques de santa Foy, amassadas en 1875, an #èsser reconegudas, e, dempuèi 1878, lo pelegrinatge a #èsser meses n'onor.
On pense que, dès le Modèl:Ve siècle, aurait existé à cet endroit une petite agglomération autour d'un oratoire consacré au Saint-Sauveur. Cet oratoire, après le passage des Sarrasins, aurait été reconstruit vers 730 par les soins de Pépin le Bref, puis par Charlemagne. Vers la même époque, l'abbé Dadon y fonda un monastère qui adopta en 819 la règle de saint Benoît. Cette abbaye, à l'organisation sociale bien structurée, va progressivement réunir d'importants domaines fonciers et constituer un îlot de prospérité dans la détresse économique du Modèl:IXe siècle.
À ce moment, entre 864 et 875, événement capital, un moine de Concas, Ariviscus, parvient à soustraire les reliques de sainte Foy dans une église abbatiale, située aux environs d’Agen, où sainte Foy avait subi le martyre à l'âge de douze ans en 303. Cette pratique est très courante au moyen Age, elle est pudiquement appelée "translation"[4]. Ce vol pieux aurait immédiatement déclenché des miracles ce qui provoqua le venue de nombreux pèlerins.
Pendant la même periode, un tombeau attribué à l'apôtre saint Jacques, à Compostelle, fut découvert à Compostelle. Vers 955-960, le comte de Rouergue est l'un des premiers pèlerins qui se rendent en Galice pour vénérer l'apôtre. Trente ans plus tard, son fils Raimond eut un enfant et fut vainqueur des musulmans, aux environs de Barcelone ; en signe de reconnaissance, il fait cadeau à Concas d'une magnifique prise de guerre, une selle garnie de parements d'argent ciselé, avec lesquels les moines fabriquent une grande croix qui deviendra le symbole des chrétiens.
Tout au long du Sègle XI, sainte Foy, au nom symbolique, patronne la croisade de la Reconquista espagnole. Deux moines de Concas deviennent évêques en Navarre et en Aragon : Pierre d'Andoque, à Pampelune, vers 1077, et, en 1100, un certain Pons, dans la ville de Barbastro (Gaspar), où, l'année suivante, le roi [[Pierre Ier d'Aragon|Pierre Sègle I d'Aragon]] fonde un monastère dédié à sainte Foy.
Au départ de Concas, deux itinéraires s'offraient aux pèlerins pour rejoindre le Quercy et l'abbaye de Moissac. Le plus court franchissait le Dourdou sur le vieux pont vers Aubin. Mais le plus fréquenté passait sous la Porte de La Vinzelle pour se diriger sur Grand-Vabre et Figeac au sud-est.
Au Sègle XIII, l'abbaye se renforce et atteint l'apogée de sa puissance économique, mais elle décline aux XIVen et Sègle XVs, et sera finalement sécularisée le Mois invalide (décembre)M.
Abandonnée depuis la Révolution, Concas fut redécouverte en 1837 par Prosper Mérimée, alors inspecteur des Monuments historiques. Le trésor et le grand portail avaient été conservés intacts par les habitants, mais l'église dut subir des consolidations.
En 1832, Concas absorbe Montignac et une partie de Saint-Marcel (l'autre étant réunie à Sénergues).
En 1873, Modèl:Mgr, évêque de Rodez, s'adressa auprès du père Edmond Boulbon, restaurateur de l'ordre canonial de Prémontré en France à Saint-Michel-de-Frigolet, en Provence, pour le renouveau du culte de sainte Foy et du pèlerinage. C'est ainsi que le Mois invalide (juin)M, une petite colonie de six chanoines réguliers, vêtus de l'habit blanc de l'ordre, fut installée solennellement dans l'antique abbaye par l'évêque de Rodez. Les habitants de Concas, en ce printemps de la jeune Troisième République, voyaient refleurir une époque dont ils avaient perdu jusqu'au souvenir : les cloches de l'abbatiale allaient sonner de nouveau matines, laudes, vêpres et complies, …
En 1911, un musée fut construit par les Monuments historiques pour abriter le plus fameux trésor du Moyen Âge qui soit parvenu jusqu'à nous. Les reliques de sainte Foy, retrouvées en 1875, ont été reconnues, et, depuis 1878, le pèlerinage a été remis en honneur.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Voltaire en lo sieu diccionari philosophique escriviá : L'istòria eclesiastica fa fe que las translations de reliques èran egalament freqüentes en Cogant e n'Orient.
- ↑ Voltaire dans son dictionnaire philosophique écrivait : L'histoire ecclésiastique fait foi que les translations de reliques étaient également fréquentes en Occident et en Orient.


text:
1005
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1005 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Escòcia[modificar | modificar la font]
Mòrt dau rèi Kenneth III a la batalha de Monzievaird donada ai partisans de son cosin Malcolm II que contestavan sa legitimitat. Lo venceire, fiu dau rèi Kenneth II, li succediguèt.
Republica de Gènoa[modificar | modificar la font]
Annada retenguda per fixar la fondacion de la Republica de Gènoa.
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Fondacion de l'Ostau dau Sabar per lo califa Al-Hakim bi-Amr Allah. Una bibliotèca publica fòrça importanta i foguèt creada. Leis ensenhaments prepausats regardavan lei sciéncias (astronòmia per exemple), la filosofia e la religion.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Sant-Malgant en breton ( Saint-Maugan en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Sant Maugan se situa a l'èst de Muel, a l'oèst de Iffendic, al sud de Boisgervilly e al nòrd de Sant-Malon-sus-Mèl.
Saint Maugan se situe à l'est de Muel, à l'ouest d'Iffendic, au sud de Boisgervilly et au nord de Saint-Malon-sur-Mel.
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !


text:
Michel Plasson
Michel Plasson (nascut lo 2 d'octobre de 1933 a París) es un cap d'orquèstra francés.
Biografia[modificar | modificar la font]
Estudièt amb Lazare Lévy al Conservatòri de París. Fins a 1958, èra tocaire de batariá a l'Européen (sala situada carrièra Biot a París), dins de clubs e cabarets (participèt a d'enregistraments amb Édith Piaf)[1]. Obtenguèt lo primièr prèmi del Concors de Besançon en 1962, e anèt al Estats Units d'America seguent los conselhs de Charles Münch. Se perfeccionèt amb Erich Leinsdorf, Pierre Monteux e Leopold Stokowski e tornèt en França en 1965. Venguèt director musical de la vila de Mètz pendent tres ans e s'installèt a Tolosa en 1968, per dirigir l'Orquèstra del Capitòli, que l'aucèt al nivèl internacional.
Dempuèi 1990, Michel Plasson a trabalhat tanben amb l'Orquèstra Filarmonica de Drèsda que ne foguèt lo cap màger pendent sèt ans.
Sollicitat per las mai grandas orquèstras e opèras, en Euròpa, als Estats Units d'America, en China e al Japon, Michel Plasson fa viure la musica qu'ama, subretot la musica francesa. Foguèt invitat a l'Opèra de Shanghai, al Teatro Massimo de Palèrme, al Teatre de la Maestranza a Sevilha, al Teatre Reial de Parma, a l'Opèra de Zurich, a l'Opèra de Pequin, Coregias d'd'Aurenja, al Megaron d'Atenas, a Estrasborg, eca.
Michel Plasson dirigís tanben las orquèstras que l'invitan l'Orquèstra de París, l'Orquèstra de l'Opèra de Niça, las orquèstras de Barcelona, Madrid, Valéncia, Sevilha, Las Palmas e Rotterdam, gaireben totas las grandas orquèstras italianas. Dirigís regularament l'Orquèstra Sinfonica Nacionala de China, que n'es lo cap màger per sèt ans.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)http://www.qobuz.com/info/MAGAZINE-ACTUALITES/RENCONTRES/Michel-Plasson-Partager-le-pain-et48676?utm_source=qobuz_classique_21&utm_medium=e-mail


text:
Neufmoulins
Neufmoulins es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- A l'origina, un molin situat sul meteis ruisseau #qu'un autre molin, trucat « lo vièlh molin ».
- Aperteniá al comte de Dabo, de contunh als fraires de Sant-Quirin.
- À l'origine, un moulin situé sur le même ruisseau qu'un autre moulin, appelé « le vieux moulin ».
- Appartenait au comte de Dabo, puis aux moines de Saint-Quirin.


text:
Franvillers
Franvili en picard ( Franvillers en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los 23 e 24 de decembre 1870, se #desenrotllar la Batalha de la Hallue entre Prussiens e Francés pendent la Guèrra de 1870. Lo vilatge #èsser doncas a las primièras porterias, #çò qu'explica la preséncia d'un monument a la memòria de las victimas.
Les 23 et 24 décembre 1870, se déroula la Bataille de l'Hallue entre Prussiens et Français durant la Guerre de 1870. Le village fut donc aux premières loges, ce qui explique la présence d'un monument à la mémoire des victimes.


text:
Dengue
La dengue « gripa tropicala » o « fèbre roja», es una Malautiá virala, endemica dins los païses tropicals.
La dengue es una arboviròsa, transmesa a l'òme per mejan de la fissada d'un moissal diürne del genre Aedes, el meteis infectat per un virus de la dengue de la familha dels flavivirus.
Aquela infeccion virala provòca comunament fèbre, mal de cap, dolors muscularas e articularas, lassièra, vòmit e erupcion cutanèa. Biologicament, se tròba abitualament una baissa de las plaquetas. La garison arriba generalament en una setmana. Existisson de formas emorragicas o amb sindròme de tust, escasses e grèus, podent provocar la mòrt.
Existís pas de vaccin e pas de tractament especific antiviral. Se tracta los simptòmas amb medicaments contra la fèbre e la dolor. Pasmens, la dengue podent dins d'escassas endevenenças evolucionar cap a una forma emorragica, los anticoagulants coma l'aspirina son d'enebir. La prevencion collectiva se basa sus la luta contra los moissals vectors (exterminacion, destampa de las aigas estagnantas...) e sus las mesuras de proteccion preventivas individualas contra las fissadas dels moissals (moissalièra, repulsiu...).
Somari
- 1 Istòria
- 2 Epidemiologia
- 3 Contaminacion
- 4 Dengue emorragica, en expancion
- 5 Formas clinicas - Simptòmas
- 6 Diagnostic
- 7 Tractament
- 8 Prevencion
- 9 Notas et reférencias
Istòria[modificar | modificar la font]
Etimologia[modificar | modificar la font]
Las originas del mot dengue son pas claras, mas poiriá provenir de la frasa swahili « Ka-dinga pepo », que descriu la malautiá coma essent causada per un esperit marrit [1]. Lo mot swahili dinga poiriá aver per origina lo mot castelhan dengue que significa « minucós » o « prudent », atal coma se compòrta une persona que sofrís de dolors muscularas e articularas ligadas amb la dengue [2]. L'usatge del mot castelhan poiriá derivar del mot swahili qu'a la meteissa prononciacion [3].
Literatura[modificar | modificar la font]
Epidemiologia[modificar | modificar la font]
Segon las chifras de 2007 de l'Organizacion Mondiala de la Santat (OMS) , la dengue seriá l'arboviròsa pus espandida dins lo monde, amb gaireben 40 % de la populacion mondiala expausada al virus, o 2,5 miliards de personas. Cada annada i auriá prèp de 50 milions d'infeccions dins lo monde, que 500 000 cases de « dengue emorragica » provocant la mòrt dins almens 2,5% dels cases.
Aquelas chifras aumentèron en 2008 a l'ocasion de la 2a Conferéncia Internacionala sus la Dengue [4] amb 55% de la populacion mondiala expausada al virus, o 3,6 miliards de personas, 124 païses endemics, 70 a 500 milions d'infeccions (simptomaticas o pas) per an, que 36 milions de cases de dengue classica, 2,1 milions de formas grèvas (formas emorragicas e formas amb sindròme de tust) e 21 000 decès.
Alara que foguèt presenta unicament en Asia del Sud-Èst, es dempuèi qualques annadas en plena progression dins lo rèsta d'Asia, en Africa, en Polinesia Francesa, e subretot en America del Sud, ont lo nombre de cases foguèt multiplicat per 60 entre 1989 e 1993. Las rasons son variadas :
- creissença demografica importanta ;
- creacion de bidonvilas prèp de las vilas ;
- catastròfas naturalas ;
- pauretat ;
- alentiment de las campanhas d'eradicacion del moissal Aedes aegypti.
En 2001, mai de 609 000 cases foguèron senhalats dins las Americas, que 15 000 emorragicas.
Dempuèi 2006, plusors païses e territòris de la Cariba se trobèt a : Dominica, Jamaica, Surinam, Santa Lúcia, Martinica, Guadalope, Sant Martin (illa) e Guyana.
Al començament de 2008, prèp de 36 000 abitants de Rio de Janeiro contractèron la dengue, subrecargant las urgéncias espitalièras. 50 % dels malauts avián mens de 14 ans, 24 moriguèron. 2053 novèls cases foguèron senhalats dins la jornada del 20 de març[5].
A l'automne de 2009, dins l'Atlantic, es lo pichon archipèla del Cap Verd que subiguèt pendent dos meses una epidemia de dengue de tipe 3 e que, amb mai de 20 000 cases, toquèt 5 % de sa populacion, provocant sièis mòrts [6].
En setembre de 2010 un primièr cas de dengue autoctòn en Occitània foguèt descobèrt a Niça.[7]
Contaminacion[modificar | modificar la font]
Lo virus de la dengue se transmet a l'òme per mejan de moissals vectors del genre Aedes : Aedes aegypti lo pus sovent mas tanben Aedes albopictus e Aedes polynesiensis. Son moissalums que vivon en Vila o prèpa, en contacte amb l'òme.
Los moissals venon contaminats en fissant l'òme, e escassament per transmission verticala de la maire cap a l'uòu (1 cas sus 600). L'èsser uman seriá la principala sèrva naturala dels viruses de la dengue, mas tanben lo disseminador de la malautiá.
Existisson quatre serotipes diferents del virus de la dengue : DENV-1, DENV-2, DENV-3 et DENV-4. Son estrechament parents e provòcan los meteisses signes clinics. Pasmens son fòrça prèp los uns dels autres. Existís pas de proteccion immunitària crosada entre eles. Atal un meteis subjècte pòt èsser tocat mai d'un còp per la dengue, un còp per cadun dels quatre serotipes.
Una epidemia de dengue es sovent ligada a l’aparicion o a una novèla aparicion d’un serotipe que circulèt dempuèi fòrça annadas.
Se ditz « dengue primària » quand d'una prima infeccion, es a dire quand un subjècte es infectat amb un virus de la dengue pel tot primièr còp. Quand se torna infectar per un autre serotipe aprèp una prima infeccion se ditz alara « dengue segondària ». Quand per una dengue primària, lo ratio IgM/IgG en fasa precòça de la malautiá es pus elevat al moment d'una dengue segondària. Sembla que al moment d'una dengue segondària, lo risque de desvolopar una forma grèva seriá ben fòrça superior que al moment d'una dengue primària, multiplicat per 10.
Dengue emorragica, en expancion[modificar | modificar la font]
Lo tèrme de « dengue emorragica » designa una forma grèva de la dengue, amb de complicacions potencialament mortalas. Foguèt detectada pel primièr còp dins las annadas 1950, pendent d'epidemias a las Filipinas e en Tailàndia. Es uèi presenta dins gaireben totes los païses d'Asia ont es localament venguda una causa importanta d'espitalizacion e de mortalitat infantila [8]. En 2007, mai de 890 000 cases foguèron notificats solament sul continent american, que 26 000 de forma emorragica. Es una malautiá emergenta de grand desvolopament : abans 1970, nòu païses sofriguèron d'epidemias de dengue emorragica. En 1995, foguèron quatre còps pus nombroses e amb lo temps, de novèlas zònas son tocadas ; amb per exemple Veneçuèla estalviat fins a 2007 a notifiquèt a l'OMS mai de 80 000 cases, que almens 6 000 de forma emorragica. Segon las chifras de 2007 de l'OMS, se compta dins lo monde cada an prèp de 500 000 cases de formas emorragicas que un grand nombre, d'enfants, demandant una espitalizacion. Prèp de 2,5% dels malauts mòron e sens tractament adaptat, lo taus de mortalitat de la dengue emorragica pòt passar 20%. D'equipas ben formadas e equipadas pòdon baissar aquel taus a mens de 1%.
L'espandiment recent d'aquela pandemia s'explica per l'extension de l'airal de distribucion dels vectors (Aedes aegypti subretot, ben adaptat dins las vilas) e dels 4 tipes de virus implicats. La mondializacion dels escambis e l'urbanizacion creissenta, e tanben lo desreglament climatic facilitan la circulacion d'aqueles virus.
Formas clinicas - Simptòmas[modificar | modificar la font]
Aspèctes clinics, classificacion de l'OMS[modificar | modificar la font]
Existisson diferentas formas clinicas de l'infeccion pel virus de la dengue, mai o mens grèvas. La dengue es lo pus sovent benigna. La gravitat es fòrça variabla segon los subjèctes, anant de formas asimptomaticas (infeccion sens pas cap de simptòma) o pauresimptomatics (formas atenuadas, amb de simptòmas fòrça discrets) cap a de formas grèvas (formas emorragicas o amb sindròme de tust) podent metre en jòc le pronostic vital.
La definicion OMS 1997 d'una « dengue classica » (DF) probable es un estat febril agut associat a almens doas de las manifestacions seguentas:
- cefalèa,
- dolor retroorbitària,
- mialgia,
- artralgia,
- erupcion cutanèa,
- manifestacions emorragicas,
- baissa del nombre de leucocites
e
- configuracion serologica
o
- d'autres cases de dengue confirmat dins un meteis luòc e al meteis moment
Refonda de la classification de l'OMS[modificar | modificar la font]
La classificacion de l'OMS, de 1997, mostrèt sos limits.
L'OMS prepausa alara una novèla classificacion:
- Infeccion simptomatica per la dengue :
- Dengue
- Dengue sevèra
Dins aquela classificacion, es la permeabilitat vasculara, responsabla d'una pèrda de plasma, que ven lo critèri principal d'una dengue sevèra. Los signes precòces de pèrda de plasma son l'emoconcentracion, los escampaments pleurals e intraabdominals. Los signes de gravitat d'una dengue sevèra son los signes de tusts circulatòris (fredor de las extremitats, pols flac, lentor al tornar de la vascularizacion capillara), una alteracion de l'estat de consciéncia, d'emorragias de las mucosas e de manifestacions inabitualas coma fòrça lesions epaticas importantas, cardiomiopatia, encefalopatia e encefaliti.
Diagnostic[modificar | modificar la font]
Lo diagnostic positiu de la dengue se fa amb :
- arguments epidemiologics : sejorn en zòna d’endemia, periòde epidemic, precedents de prima infeccion
- arguments clinics : fèbre elevada, sindròme iperalgic, remission de 2-3 jorns, signes de fragilitat capillara o emorragics
- arguments biologics d’orientacion : leucopenie, trombopenie, ematocrite elevat
La suspicion clinica se pòt confortar o confirmar per un bilanç biologic necessitant una presa de sang.
Tractament[modificar | modificar la font]
Existís pas de tractament preventiu (vaccinacion) e pas mai de tractament curatiu especific antiviral de la dengue.
La dengue presenta generalament pas de complicacions, mas existisson d'escassas formas sevèras qu'implican de consultar un mètge e de defugir l'automedicacion. Per exemple la presa d'acid acetilsalicilic (aspirina) es contraindicada perque majorarián lo risc emorragic[9].
La terapeutica d'una dengue classica consistís en de mesuras simptomaticas simplas:
- repaus,
- reïdratacion orala,
- calmar dolor e fèbre amb de medicaments antalgics e antipiretics a basa de paracetamol,
En cas de formas pus sevèras :
- reïdratacion intravenosa,
- eventualament corregir un estat de tust emodinamic,
- transfusion de plaquetas.
Prevencion[modificar | modificar la font]
Existís pas cap de vaccin per s'aparar de la contaminacion. Los aspèctes preventius consistisson doncas a evitar las fissadas del moissal vector de la dengue.
Individualament, l'utilizacion de moissalièras e de repulsius es eficaça. L'esséncia de citronèla es pauc eficaça per aquel tipe de moissal, particularament agressiu.
Collectivament, la prevencion consistís a limitar lo moissalum. En Brasil, en Guyana e a las Antilhas Francesas, se cèrca l'eliminacion dels luòcs de ponduda del moissal, es a dire las sèrvas d'aiga estadissa e cauda. En particular, los barrils, botelhas, canetas, pòts de flors, copèlas. Dins una autra escala, las accions precisas son eficaças, coma l'assecament dels airals umids tal que l'aplicacion d'insecticida adaptat dins las zònas infectadas (en tenant d'aparar los predators dels moissals, e de pas favorir l'emergéncia de fonts resistentas).
Notas et reférencias[modificar | modificar la font]
- ↑ Dengue fever: essential data, 1999
- ↑ Etymology: dengue, 2001, Online Etymology Dictionary, Harper D
- ↑ Emerging Infectious Diseases, 2006, vol 12, etymologia: dengue [1]
- ↑ Pediatric Dengue Vaccine Initiative (PDVI), presentacion "Estimating the global burden of dengue" 2a Conferéncia Internacionala sus la Dengue, 15-17 d'octobre de 08 , Phuket, Thaïlande
- ↑ [2]
- ↑ Cap Verd TV
- ↑ (fr)un premier cas non importe de dengue en metropole
- ↑ (fr) Pagina OMS, Dengue et dengue hémorragique, Març de 2009
- ↑ (fr)Dossier de presse dengue 2010 - Direction générale de la santé, Sous direction prévention des risques infectieux sur http://www.sante-sports.gouv.fr
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) La dengue, sur le site de l'Institut Pasteur
- (fr) La dengue, sus lo site de l'OMS
- (fr) Articles relatifs à la dengue sur le site de l'InVS
- (fr) INVS 13/01/07 Dengue dans les départements français d'Amérique, Point au 12 janvier 2007
- (fr) Bulletin d'Alerte et Surveillance Antilles Guyane (AVRIL 2008, N° spécial : La Dengue dans les DFA : Aspects cliniques et épidémiologiques..)
- (fr)Fiche sur la dengue sur le site de l'Agence de la Santé Publique du Canada
- (en) Site governamental de luta contra la dengue Singapor
- (en) Dengue Virus Net Information site for dengue symptoms, prevention, treatment, vaccine research and outbreak news.
- (en) Dengue dins http://www.cdc.gov
- (en) Guidelines for diagnosis, treatment, prevention and control. A joint publication of the World Health Organization (WHO) and the Special Programme for Research and Training in Tropical Diseases (TDR). New edition 2009.


text:
Blanca (solfegi)
En solfegi, ua blanca qu'ei ua nòta representada dab un ceucle blanc provesit d'ua barra. En tèrmes de durada, la blanca que vau la meitat de la durada d'ua arronda e lo doble d'ua negra. Lo silenci de medisha durada qu'ei mieja-pausa. Dens ua particion escrivuda dab ua mesura de 4/4 la blanca que vau dus temps.
La barra que pòt estar orientada de cap au baish o au haut de la particion per rason practicas o esteticas (generaument, au dessús de la meitat de la portada, òm baisha la barra, e, inversament òm la quilha en devath de la meitat de la portada.


text:
Soyécourt
Soyécourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge de Soyécourt a situat a aperaquí 37 km a l'èst d'Amians e a 37 km a l'oèst de Sant-Quentin.
Geografia fisica: Lo territòri de la municipalitat de Soyécourt es totalament situat sul scenari del Santerre de formacion terciària. Lo sòl perméable a compausat de limon #que lududes dona la siá fertilité naturala. Lo jos-sòl crayeux a recorregut de qualques bancs de silex.
Lo climat a temperat océanique (la Manja es a aperaquí 100 km)
hydrographie: cap de cors d'aiga travèrsa pas la comuna. Malgrat aiçò, lo Sr. Horquin, instituteur A Soyécourt en 1899, soslinha #qu'existissiá antany un ruisseau trucat lo Grand Solar #qu'en prenent font a la Granja de Lihu (comuna de Lihons) traversava lo Bòsc a Reputacions (comuna de Vermandovillers), Soyécourt e lo sieu masatge caseriu de Wallieux. Aquel ruisseau a uèi desaparegut.
Consequéncia de violentes orages d'estiu, de los nòstres jorns, de las fluïdes de boue son pro freqüentes sustot entre Wallieux e Soyécourt al ponch mai bas (sens dobte a la localizacion de l'ancian lièch del ruisseau).
Vegetacion: la vegetacion "naturala" es semblabla a aquela dels autres comunas del Santerre. Ela se singularise totun per la preséncia d'un massís boisé conseqüent situat al nòrd de la comuna. Aquel amassa a trucat Bòsc de Soyécourt; de part e d'autra de la rota d'Amians a Sant-Quentin, a @dénommer Bòsc dels Camps e Bòsques de Fay. Lo massís boisé s'esperlonga sus la municipalitat de Estrées-Deniécourt e pren alavetz lo nom de Bòsc de Estrées (Cf. Mapa I.G.N. Al 25 000e). Lo Bòsc de Soyécourt #èsser un luòc de retranchement pels Alemands e lo teatre de violentes combats pendent la Batalha de la Soma l'an 1916. I aguèt trucat pels Peluts, lo "Bòsc dels Satyres".
En bordure del caseriu de Wallieux, un bosquet @dénommer Bòsc de Wallieux ven completar l'amassa arboré de la comuna.
Geografia umana: lo vilatge de Soyécourt es en realitat compausada de tres entités: Soyécourt pròpiament dicha situada al sud, sus las nautors de la municipalitat, Marcelet agropat a l'entorn de la glèisa e de la comuna-escor, las siás doas parts son uèi connectadas per doas carrièras e Wallieux, un caseriu situat al nòrd. Existís pas d'autra separacion o granja isolada sul territòri de la comuna.
L'activitat principala de Soyécourt demòra l'agricultura e la agro-indústria. A la cultura de plen camp (céréales, remolatxa a sucre, poma de tèrra, légumes, colza, e de còps waide) s'es apondut una endiverie #qu'es vengut lo primièr entrepreneire de la comuna. I a pas mai de ramaderia laitier, mas un pauc de ramaderia bovina per la carn perduri. E se pòt veire tanben en los pâtures dels cavals.
Una entrepresa de bastissa-trabalhs publics complète aquelas activitats economicas.
Entorn: dempuèi aqueles darrièrs ans, un esfòrç de embellissement del pòble a #èsser fach : voreres, fleurissement, disposicion de las immeditaeses de la glèisa...
Le village de Soyécourt est situé à environ 37 km à l'est d'Amiens et à 37 km à l'ouest de Saint-Quentin.
géographie physique: Le territoire de la commune de Soyécourt est entièrement situé sur la plateau du Santerre de formation tertiaire. Le sol perméable est composé de limon qui lui donne sa fertilité naturelle. Le sous-sol crayeux est parcouru de quelques bancs de silex.
Le climat est tempéré océanique (la Manche est à environ 100 km)
hydrographie: aucun cours d'eau ne traverse la commune. Cependant, M. Horquin, instituteur à Soyécourt en 1899, signale qu'il existait autrefois un ruisseau appelé le Grand Manoir qui prenant source à la Ferme de Lihu (commune de Lihons) traversait le Bois à Fames (commune de Vermandovillers), Soyécourt et son hameau de Wallieux. Ce ruisseau a aujourd'hui disparu.
Conséquence de violents orages d'été, de nos jours, des coulées de boue sont assez fréquentes notamment entre Wallieux et Soyécourt au point le plus bas (sans doute à l'emplacement de l'ancien lit du ruisseau).
Végétation: la végétation "naturelle" est semblable à celle des autres communes du Santerre. Elle se singularise cependant par la présence d'un massif boisé conséquent situé au nord de la commune. Cet ensemble est appelé Bois de Soyécourt; de part et d'autre de la route d'Amiens à Saint-Quentin, il est dénommé Bois des Champs et Bois de Fay. Le massif boisé se prolonge sur la commune d'Estrées-Deniécourt et prend alors le nom de Bois d'Estrées (Cf. carte I.G.N. au 25 000e). Le Bois de Soyécourt fut un lieu de retranchement pour les Allemands et le théâtre de violents combats pendant la Bataille de la Somme en 1916. Il fut appelé par les Poilus, le "Bois des Satyres".
En bordure du hameau de Wallieux, un bosquet dénommé Bois de Wallieux vient compléter l'ensemble arboré de la commune.
géographie humaine: le village de Soyécourt est en réalité composée de trois entités: Soyécourt proprement dit situé au sud, sur les hauts de la commune, Marcelet groupé autour de l'église et de la mairie-école, ses deux parties sont aujourd'hui reliées par deux rues et Wallieux, un hameau situé au nord. Il n'existe pas d'autre écart ou ferme isolée sur le territoire de la commune.
L'activité principale de Soyécourt reste l'agriculture et l'agro-industrie. A la culture de plein champ (céréales, betterave à sucre, pomme de terre, légumes, colza, et parfois waide) s'est ajoutée une endiverie qui est devenue le premier employeur de la commune. Il n'y a plus d'élevage laitier, mais un peu d'élevage bovin pour la viande perdure. Et on peut voir aussi dans les pâtures des chevaux.
Une entreprise de bâtiment-travaux publics complète ces activités économiques.
environnement: depuis ces dernières années, un effort d'embellissement du village a été fait : trottoirs, fleurissement, aménagement des abords de l'église...
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Se pòt creire amb pro de vraisemblance #que tira la siá origina e lo sieu domeni dels Sohier o Siger (vencedor) branca cadette dels comtes de Vermandois, #que #aparéisser amb estèla a l'epòca de la Modèl:S-. (dixit : Abbé Paul Decagny)
Çò abbé Paul Decagny en la siá Istòria de la arrondissement de Péronne e de divèrsas localités circonvoisines (1865) afirma que la mai anciana mencion del nom de la municipalitat apareis en una bulle del pape Pascal II de 1106 #que confirma lo abbaye de Mont-Sant-Quentin (près de Péronne) en la possession de bens fonciers a Soihercurt (Soyécourt).
Indica egalament l'existéncia a Soyécourt, al Mejan Age, d'un espital o d'una maladrerie #que la preséncia n'es encara avérée al XVIe sègle. A de besonh qu'aquel espital a #èsser destruit sens ne donar la data.
La familha de Soyécourt èra la una de las mai anciana de la noblesa francesa. Al XIVe sègle Gilles Ier de Soyécourt, chevalier banneret #èsser Grand-Echanson de França. #Trobar la mòrt a la Batalha de Crécy en 1346. Al XVe sègle, Gilles II, jos Charles VII, #participar a la sortida dels Angleses del reialme. Jos Louis XI, los Bourguignons de Charles Lo Téméraire #destruir lo castèl de Soyécourt en 1472. Fin finala, jos Henri II, al XVIe sègle, François III de Soyécourt se #distinguir al banc de Mètz. (Cf. Monographie Dels Instituteurs, pel Sr. Horquin, instituteur A Soyécourt - Archiu départementales de la Soma, 1899)
Las possessions de la familha de Soyécourt #passar a la familha de Belleforière per matrimòni l'an 1581. Divèrses de los sieus membres #exercir d'anautitas foncions reialas. Maximilien De Belleforière, marques de Soyécourt èra governador del luòc-fòrt de Corbie en 1636. El capitula davant la menaça espanhòla e del fugir en Angleterre per escapar a la pena de mòrt prononciada contra lududes per la justícia reiala. La familha se #apagar a la Revolucion francesa amb l'execucion de Joachim-Charles de Belleforière-Soyécourt e de la siá filha aînée l'an 1794. La siá filha cadette, Camille de Soyécourt (1757-1849) intrada al Carmel l'an 1784 n'i aguèt caçat l'an 1792 a la supression del clergé e dels òrdres regulars. En 1797, en avent recobrat los sieus bens, #arribar a restaurar lo Carmel de París. (Cf. Aurélien Marty, Tilloloy, La siá glèisa – lo sieu castèl, Montdidier, 2002, SERHAM). Cap de membre de la familha a pas jamai séjourné durablement a Soyécourt.
A la fin del XVIIIe sègle se tròba lo nom de Marcelet per designar la parròquia de Soyécourt (A. D. Ordena)
l'an 1870-1871, Soyécourt li calguèt patir de nombrosas réquisitions en natura. #Divèrsas joves gents de la municipalitat #combatre pendent l'An terrible, dos de dintratz eles #perir continuament de las privacions suportadas (Cf. Monographie Dels Instituteurs)
Pendent la Primièra Guèrra mondiala, Soyécourt e los sieus abitants #patir a divèrsas recuperacions la dureté dels combats. En la fasa d'invasion en agost 1914 en principi de contunh pendent la Batalha de la Soma a l'estiu 1916, fin finala en lo moment de la darrièra ofensiva alemanda de 1918 (Batalha del Santerre). La populacion #èsser per part deslotjada, per part déportée a Alemanha de contunh liberada l'an 1915. Lo pòble a #èsser totalament destruit. (Cf. Francine François-Dejuine, 1914-1924, 26 comunas en la tempèsta, L'Onda verda, 2007)
Situat dins la "Zòna roja", lo pòble li caliá pas pas èsser reconstruit perque situat en una region tròp dévastée. Malgrat aiçò, Soyécourt #èsser reconstruit en los ans 1920 sus la pression dels abitants sinistrats, gràcia n'autra al parrainage de la vila de Châtellerault (Viena) e de l'isla de Tricòt.
Segonda Guèrra mondiala : lo 17 de mai de 1940, los abitants de Soyécourt an deslotjat per decision préfectorale. Del 23 de mai al 6 de junh, las tropas francesas retranchées dins lo pòble resistisson als Alemands. L'òrdre de repli a donat lo 7 de junh a 1 h 30 del matin. Seguiguèron quatre longs ans d'aucupacion. Soyécourt A liberat per l'Armada americana lo 1er en setembre 1944.(Cf. Francine François-Dejuine, 1935-1955, Memòrias de 28 comunas del Santerre, L'Onda verda, 2011)
On peut croire avec assez de vraisemblance qu’il tire son origine et sa domination des Sohier ou Siger (vainqueur) branche cadette des comtes de Vermandois, qui parut avec éclat à l’époque du Modèl:S-. (dixit : Abbé Paul Decagny)
L'abbé Paul Decagny dans son Histoire de l'arrondissement de Péronne et de plusieurs localités circonvoisines (1865) affirme que la plus ancienne mention du nom de la commune apparaît dans une bulle du pape Pascal II de 1106 qui confirme l'abbaye de Mont-Saint-Quentin (près de Péronne) dans la possession de biens fonciers à Soihercurt (Soyécourt).
Il indique également l'existence à Soyécourt, au Moyen Age, d'un hôpital ou d'une maladrerie dont la présence est encore avérée au XVIe siècle. Il précise que cet hôpital a été détruit sans en donner la date.
La famille de Soyécourt était l'une des plus ancienne de la noblesse française. Au XIVe siècle Gilles Ier de Soyécourt, chevalier banneret fut Grand-Echanson de France. Il trouva la mort à la Bataille de Crécy en 1346. Au XVe siècle, Gilles II, sous Charles VII, participa au départ des Anglais du royaume. Sous Louis XI, les Bourguignons de Charles Le Téméraire détruisirent le château de Soyécourt en 1472. Enfin, sous Henri II, au XVIe siècle, François III de Soyécourt se distingua au siège de Metz. (Cf. Monographie des Instituteurs, par M. Horquin, instituteur à Soyécourt - Archives départementales de la Somme, 1899)
Les possessions de la famille de Soyécourt passèrent à la famille de Belleforière par mariage en 1581. Plusieurs de ses membres exercèrent de hautes fonctions royales. Maximilien de Belleforière, marquis de Soyécourt était gouverneur de la place-forte de Corbie en 1636. Il capitula devant la menace espagnole et du fuir en Angleterre pour échapper à la peine de mort prononcée contre lui par la justice royale. La famille s'éteignit à la Révolution française avec l'exécution de Joachim-Charles de Belleforière-Soyécourt et de sa fille aînée en 1794. Sa fille cadette, Camille de Soyécourt (1757-1849) entrée au Carmel en 1784 en fut chassée en 1792 à la suppression du clergé et des ordres réguliers. En 1797, ayant recouvré ses biens, elle parvint à restaurer le Carmel de Paris. (Cf. Aurélien Marty, Tilloloy, son église – son château, Montdidier, 2002, SERHAM). Aucun membre de la famille n'a jamais séjourné durablement à Soyécourt.
À la fin du XVIIIe siècle on trouve le nom de Marcelet pour désigner la paroisse de Soyécourt (A. d. Somme)
En 1870-1871, Soyécourt dut subir de nombreuses réquisitions en nature. Plusieurs jeunes gens de la commune combattirent pendant l'Année terrible, deux d'entre eux périrent des suite des privations endurées (Cf. Monographie des Instituteurs)
Pendant la Première Guerre mondiale, Soyécourt et ses habitants subirent à plusieurs reprises la dureté des combats. Dans la phase d'invasion en août 1914 d'abord puis pendant la Bataille de la Somme à l'été 1916, enfin lors de la dernière offensive allemande de 1918 (Bataille du Santerre). La population fut pour partie évacuée, pour partie déportée en Allemagne puis libérée en 1915. Le village a été entièrement détruit. (Cf. Francine François-Dejuine, 1914-1924, 26 communes dans la tourmente, La Vague verte, 2007)
Situé dans la "Zone rouge", le village ne devait pas être reconstruit parce que situé dans une région trop dévastée. Cependant, Soyécourt fut reconstruit dans les années 1920 sur la pression des habitants sinistrés, grâce en autre au parrainage de la ville de Châtellerault (Vienne) et de l'île de Jersey.
Seconde Guerre mondiale : le 17 mai 1940, les habitants de Soyécourt sont évacués par décision préfectorale. Du 23 mai au 6 juin, les troupes françaises retranchées dans le village résistent aux Allemands. L'ordre de repli est donné le 7 juin à 1 h 30 du matin. Vont suivre quatre longues années d'occupation. Soyécourt est libéré par l'Armée américaine le 1er septembre 1944.(Cf. Francine François-Dejuine, 1935-1955, Mémoires de 28 communes du Santerre, La Vague verte, 2011)


text:
Brec'heg
Brec'heg en breton ( Brécé en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Brécé A situat a una quinzena de quilomètres a l'èst de Roazhon. Es d'en un autre luòc traversada per la via rapida Roazhon-París, de meteissa que per la via ferrée e per la Vilaine. Aperten al costat de Chateaugiron e a la comunitat d'aglomeracion de Roazhon Metròpoli.
Brécé est situé à une quinzaine de kilomètres à l'est de Rennes. Elle est d'ailleurs traversée par la voie rapide Rennes-Paris, de même que par la voie ferrée et par la Vilaine. Elle appartient au canton de Chateaugiron et à la communauté d'agglomération de Rennes Métropole.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'origina de Brécé remonta a la s-|XII|e}}. S'agís d'un démembrement de la parròquia primitive de Noyal-sus-Vilaine.
L'origine de Brécé remonte au Modèl:S-. Il s'agit d'un démembrement de la paroisse primitive de Noyal-sur-Vilaine.


text:
Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras
Lo Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras (BIPM) es una dei tres organizacions establidas per mantenir lo Sistèma Internacionau d'Unitats (SI) sota lei nòrmas de la Convencion dau Mètre.
Es situat au Pavillon de Breteuil (48° 49′ 45.56″ N 2° 13′ 12.62″ E / 48.8293222, 2.2201722) a Sèvres[1], dins lo Pargue de Saint-Cloud près de París, onte benefícia de l'extraterritorialitat per un acòrd dau 25 d'abriu de 1969.
Mission[modificar | modificar la font]
Segon lo site oficiau,
- « Lo BIPM a per mission d'assegurar l'uniformitat mondiala dei mesuras e sa traçabilitat a respècte dau Sistèma Internacionau d'Unitats (SI).
- Òbra sota l'autoritat de la Convencion dau Mètre, qu'es un tractat diplomatic conclús entre cinquanta un estats. Exercís son activitat amb l'ajuda de divèrs Comitats consultatius, que sei membres son de laboratòris nacionaus de metrologia deis Estats membres de la Convencion dau Mètre, e mai per son trabalh de laboratòri.
- Lo BIPM efectua de recèrcas liadas a la metrologia. Organiza o participa en de comparasons internacionalas d'escandaus nacionaus de mesura e efectua d'escandalhatges per leis Estats membres. »[1]
Lo BIPM a tanben per mission de mantenir lo Temps Atomic Internacionau (TAI) e lo Temps Universau Coordenat (UTC).
Leis autreis organismes de referéncia son:
- la Conferéncia Generala dei Pes e Mesuras (CGPM) e
- lo Comitat Internacionau dei Pes e Mesuras (CIPM).
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras a per origina la decision deis autoritats revolucionàrias d'utilizar lo sistèma decimau.
Lo 20 de mai de 1875, dètz e sèt Estats signèron à París la Convencion dau Mètre. An aquela ocasion se creèt lo Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras.
Lo Pavillon de Breteuil, a Sèvres, es lo sèti dau BIPM dempuei 1884.
En 1889, la premiera Conferéncia Generala dei Pes e Mesuras aprovèt lei novèus escandaus internacionaus dau mètre e dau quilograma, e demandèt que se depausèsson oficialament au Pavillon de Breteuil.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Sistèma Internacionau d'Unitats
- IERS, lo Servici Internacionau de Rotacion de la Tèrra.
Liame extèrne[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 BIPM, « Page d'accueil »


text:
Ponhet
En anatomia umana, lo ponhet es la connexion flexible e estrecha entre l'avantbraç e la man. Esquematicament, lo ponhet es una doble seguida de pichons òsses corts nomenats carpians que s'organisan per formar una connexion mobila.
L'articulacion del ponhet (articulatio radiocarpea) es una articulacion condilia que permet tres plans de moviment.
Estructura de l'articulacion[modificar | modificar la font]
Las partidas que forman lo ponhet son l'extremitat inferiora del radi e la superfícia inferiora del disc articular en dejós; e los òsses escafoïde, semilunar e piramidal en dessús.
La superfícia articulara del radi e la superfícia inferiora del disc articular forman una superfícia concava transversalament elliptica, la cavitat receptritz.
Las superfícias articularas superioras de l'escafoïde, semilunar e piramidal forman una superfícia convexa lisa, lo condíl, qu'es aculhit per la superfícia concava.
Los òsses del ponhet son:
Ligaments[modificar | modificar la font]
L'articulacion en envolopada per una capsula, reforçada pels seguents ligaments:
- ligament radiocarpian palmar
- ligament radiocarpian dorsal
- ligament collateral cubital
- ligament radial collateral
La membrana sinoviala limita amb la superfícia interna d'aqueles ligaments e s'espand dempuèi lo marge de l'extrèm inferior del radi e lo disc articular fins als marges de las superfícias articularas dels òsses carpians. Es laxa e presenta fòrça plecs, subretot al revèrs.
Moviments[modificar | modificar la font]
Aquesta articulacion permet d'efectuar los moviments de flexion, extension, abduccion, adduccion e circumduccion. Se combinan exactament amb aqueles del carp.


text:
Diablo
Diablo es un videojuec sortit en 1996. Foguèt desvolopat per Blizzard North e distribuit per Blizzard Entertainment e Ubisoft. Es un juec d'accion e de ròtle de tipe pòrta-monstre-tesaur que se debana dins un univèrs medievau fantastic. Lo personatge incarna un aventurier que dèu luchar còntra de fòrças demoniacas. L'intriga necessita d'explorar un donjon poblat de monstres per ganhar d'experiéncia e per resòuvre de quistas permetent de trobar e de tuar Diablo, lo cap dei demons.
Lo juec rebetèt un acuèlh fòrça favorable de part de la premsa especializada[1] e dei jogaires ambé mai de 2,5 milions d'unitats vendudas en 2001. Marquèt tanben una evolucion importanta dins lo genre dau juec de ròtle informatic gràcias a l'introduccion d'un principi de puntar-e-clicar fluide e aisat. Ansin, lei juecs seguents basats sus aqueu principi son de còps dichs Diablo-like e Diablo es ara considerat coma un classic dau videojuec. Una extension (Hellfire) foguèt editada en 1997 e una seguida (Diablo II) sortèt en 2000 e aguèt tanben un succès fòrça important.


text:
Cròcha (solfegi)
En solfegi, ua cròcha qu'ei ua nòta qui la soa durada qu'ei la meitat d'ua pulsacion dens ua mesura de 4/4. Que vau donc la meitat d'ua negra. Qu'ei representada dab un punt provesit d'ua barra orietada sia en haut sia en baish e dab un gahin.
Quan duas o mei cròchas e's segueishen, los lors gahins que's pòden ligar.
En bèth hornir un aute gahin, òm marca ua dobla cròcha qui la soa durada b'ei la meitat de la cròcha. Dab 3 gahins, que son triplas cròcha qui valen la meitat de las doblas e lo quart de las cròchas. Dab 4 gahins, que son quadruplas cròchas d'ua valor de la meitat de las triplas.
Lo silenci de durada equivalenta qu'ei lo miei sospieit.


text:
Girona
Girona (en catalan Girona) es una vila del nòrd-èst de Catalonha, capitala de la comarca de Gironés e de la província catalana omonima.
Aviá 92 186 estajants en 2007.
Lo gentilici es gironin -a o gironés -esa.
Localizacion geografica[modificar | modificar la font]
Girona es situada a la confluéncia dels rius Onyar, Güell, Galligants e Ter, a 70 m d'altitud, a l'endrech nomenat Pla de Girona.
Girona confronta al nòrd las comunas de Sant Julià de Ramis e Sarrià de Ter; a l'èst, aquelas de Celrà e Juià; al sud-èst, aquela de Quart; al sud-oèst, aquelas de Fornells de la Selva e Vilablareix; e a l'oèst aquelas de Salt e Sant Gregori.


text:
Hermies
Hermies es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Hermies A patit las doas guèrras mondialas e a #aver mai de 200 mòrts francesas, britanics, e australianes. Tot a #èsser destruit e reconstruit après guèrra pels abitants.
Hermies a subi les deux guerres mondiales et a eu plus de 200 morts français, britanniques, et australiens. Tout a été détruit et reconstruit après guerre par les habitants.


text:
François Jourde
François Jourde (Chassanha, 4 de julh de 1843 – Niça, 20 de març de 1893) foguèt una personalitat de la Comuna de París (1871).
Membre dau 160en batalhon de la Gàrdia Nacionala pendent lo sètge de París de 1870-1871, foguèt elegit lo 26 de març de 1871 a la Comuna. Faguèt partida de la Comission dei finanças. Son respèct de la Banca de França li atirèt la rancuna d'unei Comunards après la guèrra mai parvenguèt a pagar la Gàrdia Nacionala pendent tota la durada de la Comuna. Capturat après la Setmana Saunosa, foguèt deportat en Nòva Caledònia per lo conseu de guèrra de setembre de 1871. S'escapèt en 1874 e s'exilièt en Anglatèrra. Tornèt en França après l'amnistia de 1880.


text:
Substrat (bioquimia)
En bioquimia, un substrat es una molecula sus la quela agís un enzim.
Los enzims catalizan de reaccions quimicas qu'implican un substrat o de substrats. Lo substrat se jonh al sit actiu de l'enzim, e se forma un complèxe enzim-substrat. Lo substrat per accion de l'enzim es transformat en produch e es liberat del sit actiu, en demorant liure per recebre d'autre substrat.
L'eqüacion generala es la seguenta:
E S ⇌ ES → EP ⇌ E P
A on E = enzim, S = substrat(s), P = produch(s) Notatz que sonque lo pas del mièg es irreversible.
Mejançant lo creissement de la concentracion de substrat, la velocitat de la reaccion aumentarà a causa de l'aumentacion de la probabilitat de formacion de complèxes enzim-substrat. Aquò arribarà fins qu'ajan pas mai d'enzim disponible per la formacion de complèxes enzim-substrat, çò que correspond a un ponch en que la velocitat aumenta pas mai. Los enzims constituisson lo factor limitant.


text:
Château-la-Vallière
Château-la-Vallière es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat se situa a 35 km al nòrd-oèst de Tors (Indre-e-Loire), 55 km al sud del Mans (Sarthe) e a 60 km a l'èst de Angieus (Maine-e-Loire).
La commune se situe à 35 km au nord-ouest de Tours (Indre-et-Loire), 55 km au sud du Mans (Sarthe) et à 60 km à l'est d'Angers (Maine-et-Loire).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Jol Ancian Regim, Castèl-la-Vallière fasiá part intégrante de la Anjau e mai justament de la sénéchaussée angevine de Baugé (en dependent de la sénéchaussée principala d'Angieus) fins a la Revolucion francesa.
La localité i aviá @dénommer « Castells-en-Anjau » abans #qu'en mai 1667, Louis XIV pas erigeix Vaujours (actuala municipalitat de Castell-la-Vallière) en duché e pas l'ofèrta a Louise de la Vallière, lo sieu anciana mèstra.
En lo moment de la creacion dels departaments franceses en 1790, tota la part orientala de la Anjau, de Castell-la-Vallière al nòrd fins a Bourgueil al sud en transeünt pel domeni del castèl de Gizeux, i aguèt ligat al tot nòu departament del Indre-e-Loire.
Uèi aquela region a trucat la Touraine angevine.
-
Mapa de l'anciana província d'Anjau.JPG
Mapa de l'Anjau a la XVIIIensègle
-
Sénéchaussées de l'Anjau l'an 1789.JPG
Castell-la-Vallière situat en la sénéchaussée de Baugé a la XVIIIensègle
Sous l'Ancien Régime, Château-la-Vallière faisait partie intégrante de l'Anjou et plus précisément de la sénéchaussée angevine de Baugé (dépendante de la sénéchaussée principale d'Angers) jusqu'à la Révolution française.
La localité était dénommée « Châteaux-en-Anjou » avant qu'en mai 1667, Louis XIV n'érige Vaujours (actuelle commune de Château-la-Vallière) en duché et ne l'offre à Louise de La Vallière, son ancienne maîtresse.
Lors de la création des départements français en 1790, toute la partie orientale de l'Anjou, de Château-la-Vallière au nord jusqu'à Bourgueil au sud en passant par le domaine du château de Gizeux, fut rattachée au tout nouveau département de l'Indre-et-Loire.
Aujourd'hui cette région est appelée la Touraine angevine.


text:
Tè
Lo tè es una bevenda estimulanta, obtenguda per infusion dins l'aiga de fuèlhas de Camellia sinensis, d'en primièr secadas e de vegadas fermentadas.
Lo processus pòt inclure oxidacion, calfatge, secatge, e l'ajust d'autras èrbas, flors, espècias, e fruches. Los quatre tipes basics de tè vertadièr son :
Composicion[modificar | modificar la font]
Lo tè conten de catechinas, que son d'antioxidants. Dins la fuèlha fresca de tè, las catechinas pòdon representar 30% del pes sec. Las catechinas son presentas en fòrta concentracion dins los tès blancs e verds, mentre que lo tè negre ne'n conten fòrça mens a causa del fenomèn d'oxidacion dins sa preparacion. Lo tè conten de teïna, e de cafeïna per aperaquí 3% del seu pes sec, çò que correspond a 30 mg a 90 mg per tassa (0,25 L) en foncion del tipe, de la marca[1] e del metòde de mesclatge.[2] Lo tè conten tanben de quantitats pichonas de teobromina e teofilina.[3] Conten tanben de fluorid, unes tipes de tès compressats fach amb de fuèlhas vièlhas e las cambas tenon los nivèls pus nauts.
Istòria[modificar | modificar la font]
Segon una legenda populara chinesa, Shennong, lo legendari Emperaire de China, inventor de l'agricultura e de la Medecina chinesa, beviá una bòla d'aiga bolhenta, a l'entorn de 2737 abC. Lo vent bufèt e qualques fuèlhas d'un arbre vesin tombèron dins sa beguda e ne'n faguèron cambiar la color. Lo monarca, sempre curiós, beguèt una golada del liquid e foguèt agradablament susprés, lo tè èra nascut.
Produccion[modificar | modificar la font]
En 2003, la produccion mondiala de tè atenhèt 3,15 milions de tonas per an. Lo principal país productor es Índia seguit de China, Sri Lanka e Kenya. China demòra uèi lo sol país que produtz totas las familhas de tè (tè blanc, tè jaune, tè verd, tè blau-verd, tè roge e tè negre).
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Gavach
Etnonim e escais-nom.
Reparticion geografica[modificar | modificar la font]
L'etnonim gavach definís per una populacion donada una autra populacion. D'un biais general tòca una populacion mai al nòrd e/o mai montanhòla.
En Occitània:
- Pels bas-lengadocians, la gent del Massís Central amb qui son en contacte regular : gent de Gavaudan, de Roergue, d'Auvèrnha.
- Per la gent de la bassa val de Garona, las populacions del dialècte d'oïl peitavin (Pichòta Gavachariá de Montsegur e Granda Gavachariá).
- Per la gent de Bassa Provença, jos la forma « Gavòt » benlèu ligada, la gent d'Auta Provença.
Fòra d'Occitània:
- Pels catalans del nòrd ("gavatxos"), la gent mai al nòrd mas mai que mai la gent d'Aude.
- Pels catalans del sud ("gavatxos") e los espanhòls ("gabachos"), los franceses en general.
Atestacions[modificar | modificar la font]
Dins una pèça de teatre del sègle XVII del País Bas (Lengadòc).
"Vaqui deja dous ans qu'aqueste bel bouscatge
a quitat e représ soun verdegeant fouillatge
e que ia lous voulams dels penibles gabats
say sou venguts dous cops per segua nostres blats
despuey que Coridon, mon majoural, mon mestre
s'en anet indacom, qu'on sabi ont pot estre"
Origina[modificar | modificar la font]
L'origina d'aquel nom es plan discutida. Es de còps ligada a una rasic Gav- que seriá presenta dins Gavaudan, Gave e que significariá « pèira », « peirós ». Son espandiment fòra d'Occitània (se lo mot i es pas autoctòn) es explicat per d'unes per l'immigracion occitana massissa en Catalonha a l'epòca modèrna, immigracion mesclada de Bas-Lengadocians e de gent del Massís Central. Los catalans manlevèron l'etnonim qu'una partida dels immigrats donavan a l'autra partida e l'apliquèron a la totalitat dels immigrats.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Coma mantun mot depreciatiu cap a una comunautat, los « Gavaches » lo tornèron prene d'un biais ufanós coma dins lo poèma d'Arsèni Vermenosa « Vivo l'Oubernho e vivo les Gabachs! ».


text:
1873
Aquesta pagina concernís l'an 1873 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Otoman[modificar | modificar la font]
A la fin de l'annada, acomençament d'una tiera de faminas en Anatolia.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Somission dei regions de Gondar e de Begademer per lei fòrças dau negus Yohannes IV.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Matematicas[modificar | modificar la font]
Demonstracion dau caractèr transcendent dau nombre "e" realizada per lo matematician francés Charles Hermite.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 15 de febrièr - Hans von Euler-Chelpin, bioquimista suedés, Prèmi Nobel de Quimia (m. 1964)
- 25 de febrièr - Enrico Caruso, cantaire italian (m. 1921)
- 1èr d'abril - Sergei Rakhmaninov, musician e compositor rus (m. 1943)
- 10 d'abril - Kyösti Kallio, president de Finlàndia (m. 1940)
- 3 de junh - Otto Loewi, bioquimista alemand, Prèmi Nobel (m. 1961)
- 20 de julhet - Alberto Santos-Dumont, engenhaire e inventor brasilièr (m. 1932)
- 31 de julhet - Domingos da Costa Oliveira, primièr ministre de Portugal (m. 1957)
- 26 d'agost - Lee De Forest, inventor american (m. 1961)
- 4 de novembre - George Edward Moore, filosòf britanic (m. 1958)
- 20 de novembre - Ramón S. Castillo, president d'Argentina (m. 1944)
- 12 de decembre - Pau Albarèl, felibre del país audenc (m. 1929)


text:
-150
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -150 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Ataca novèla dei Numides e mobilizacion novèla d'una armada cartaginesa sensa l'autorizacion romana. Pasmens, aquela fòrça foguèt anientada e lei Romans anavan utilizar aqueu pretèxte per declarar la Tresena Guèrra Punica.
Egipte[modificar | modificar la font]
Assaiant totjorn d'aprofichar lei trèbols intèrnes de l'Empèri Seleucid, lo faraon Ptolemèu VI prepausèt un maridatge entre sa filha e lo rèi seleucid usurpator Alexandre Ièr Balas. Pasmens, aquò mau foncionèt e Ptolemèu VI cambièt d'aliança en 148 av. J.C..


text:
Lo xhosa (AFI: [ˈkoʊsə]), en xhosa: isiXhosaAFI: [isikǁʰóːsa]) es una de las lengas oficialas de Sud-Africa. Lo xhosa es parlat per aproximativament 7,9 milions de personas, siá aperaquí 18% de la populacion sudafricana.
Coma fòrça lengas bantos, lo xhosa es una lenga tonala, es a dire que la meteissa sequéncia de consonantas e vocalas pòt aver diferents sens segon que son prononciadas amb una intonacion montanta o davalanta, bassa o nauta. Una de las caracteristicas pus distintiva de la lenga es la preséncia de clics consonantics; lo mot "xhosa", lo nom de la lenga el meteis, comença amb un clic.


text:
Lenga vernaculara
Se nomena lenga vernaculara la lenga locala comunament parlada dins una comunautat. Aquel tèrme s'utilisa sovent en oposicion amb lo tèrme lenga veïculara, liturgica o encara lingua franca.
Per exemple, quand la liturgia catolica èra en latin, èra la meteissa dins lo mond entièr: lo latin servissiá de lenga liturgica veïculara. Dins lo veteis temps, l’ensenhament de la religion se fasiá en lenga locala, la lenga vernaculara.
On trouve aussi cette distinction dans les échanges économiques et commerciaux d’aujourd’hui, où l’anglais sert de langue véhiculaire face à la multitude des langues vernaculaires.
Lo mot « vernaculara » ven del latin vernaculum que designava tot çò qu'es levat (esclaus compreses), abalit, teissut, cultivat, fabrica a l'ostal, per oposition a çò que se procurava per escambi. Son sens es pròcha d'aquel dels mòts « autoctòn » o « indigèn ».
Istòria[modificar | modificar la font]
Al començament del sègle IX, los fidèls comprengavan pas mai la lenga dels letrats e dels clergue. Pendent lo concili de Tors de 813, la Glèisa catolica demandèt doncas als sacerdòts de far los presics de biais que lo pòble pòsca los comprene. Los evesques amassats per Carlesmanhe décidiguèron que las omelias deurián pas mai èsser prononciadas en latin, mas en « lenga rustica romana » o en « lenga tudesca » (germanica), segon lo cas[1].
La primièra gramatica d'una lenga vernaculara, la Gramatica castelhana, foguèt publicada en 1492 per Antonio de Nebrija.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Michèle Perret, Introduction à l'histoire de la langue française, 3a ed., Armand Colin, 2008, page 36
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Lenga mairala
- Lenga viventa e lenga mòrta
- Lenga construcha
- Koinè
- Creòl
- Pidgin
- Sabir
- Ebonics e Anglés vernacular afroamerican
- Lenga veïculara


text:
743
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 743 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Contuniacion de la guèrra civila e dau sètge de Constantinòple per Constantin V. A la prima, la manca de viure venguèt un problema grèu per Artavasde e lei temptativas de sei fius per lo desblocar mau capitèron. Au contrari, Constantin capitèt de leis esquichar d'un biais definitiu vèrs Nicomèdia. Enfin, lo 2 de novembre, una ataca suspresa li permetèt de conquistar la capitala, de capturar son rivau e de venir l'emperaire unic de l'Empèri Bizantin. Artavasde e sei dos fius foguèron emborniats e estremats dins un monastèri. Pasmens, Constantin V adoptèt una politica de reconcialicion e la repression còntra lei partisans d'Artavasde foguèt fòrça limitada.
Lo thema de l'Opsikion, basa dau poder d'Artavasde, foguèt devesit entre unei themas novèus. D'autrei decisions permetèron d'organizar una armada permanenta de 18 000 òmes (devesits en sièis divisions) basada a l'entorn de Constantinòple.
America[modificar | modificar la font]
Calakmul[modificar | modificar la font]
La desfacha d'El Péru còntra Tikal causèt la pèrda d'un aliat major de la ciutat.
El Péru[modificar | modificar la font]
Desfacha definitiva d'El Péru còntra Tikal.
Tikal[modificar | modificar la font]
Victòria de Tikal còntra lei fòrças d'El Péru que foguèt definitivament somesa a la ciutat. Calakmul, rivala istorica de Tikal, i perdiguèt un aliat important que l'empachèt de reformar son ret d'alianças.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Error dins {{esbòs}}
: lo tèma « comuna de Gers » es pas definit.
[[Categoria:Wikipèdia:esbòs Modèl:Esbòs/paramètres comuna de Gers]]
Berdoas[1][2][3] (Berdoues en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània, situada dens lo departament de Gers e la region de Mieidia-Pirenèus .
Comuna de Gascogne situada en Astarac sus la Baïse a 3,5 km al sud de Mirande.
Commune de Gascogne située en Astarac sur la Baïse à 3,5 km au sud de Mirande.
De la granda abbaye cistercienne fondada l'an 1137, maire de nombrosas bastidas, demòra pas mai #qu'una bastissa édifié a Modèl:La s-.
De la grande abbaye cistercienne fondée en 1137, mère de nombreuses bastides, il ne reste qu'un bâtiment édifié au Modèl:S-.
- ↑ Grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
La Lònda dei Mauras
La Lònda dei Mauras ( La Londe-les-Maures en francés) es una comuna de Provença administrada per lo departament de Var dins la region provençala de Provença-Aups-Còsta d'Azur .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo terraire se nomenava lei Bormetas fins que, en 1678, un aristocrata normand, Antoine Lemonnier, senhor de La Londe, crompèsse de tèrras e se bastiguèsse un castèu que nomèt castèu de La Londe. Un vilatge s'agromelèt au torn dau castèu, e venguèt parròquia en 1788, en demorar dins la comunautat, puèi dins la comuna d’Ièras.
En 1901, La Lònda devenguèt comuna, ambe lo sufixe les Maures (dei Mauras) per la destriar dei nombrosas La Londe en Normandia.


text:
Outremécourt
Outremécourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Sul luòc de la municipalitat s'elevavan antany la citadelle e la vila de la Mothe-en-Bassigny, apertenenta dins lo comtat de Bar de contunh al duché de Lorraine, après 1431. A #èsser fondada a la localizacion d'un castèl-fòrt #qu'existissiá ja, en julhet 1258 per una charte concedida pel comte Thiébaut II de Bar, #que #concedir los dreches de borgesiá e divèrses privilègis a totes #çò que i viurián. Es jos Thibaut II (1240-1291) que lo comtat de Bar arribat a lo sieu apogée. Lo bastion St-Nicolas es a l'altitud de 504 m, en dominant de 190 m lo riu del Mouzon.
La fortalesa e la vila aguèron destruit en 1645. N'efièch, après lo banc de Nancy liurat a l'armada francesa jol commandement del pòrti de la Fòrça pel pòrti de Lorraine Charles IV pel tractat de Encants lo 20 de setembre 1633, La Mothe i aviá sucumbit lo 26 de julhet 1634 après un banc de divèrses meses e lo Maréchal-pòrti de la Fòrça i i aviá dintrat. Lo pòrti de Lorraine Charles IV, récupère La Mothe pel tractat de St-Germain del 21 de març 1641. La patz de St-Germain pas dura pas meteissa 4 mes perque Charles IV, #que los molzuts de lo sieu caractèr ne son, se s'escota los sieus enemics Richelieu e lo rei Louis XIII, o manca de leiautat e la dolenta fe, se precipita a Sedan en lo camp dels Espanhòls.
Lo rei de França lo'n punís en trasent los darrièrs luòcs #que podián servir a manténer l'independéncia de la Lorraine. En 1642 una pichona armada francés ven bloquejar la Mothe, mas lo pòrti vengut a lo sieu auxili la bat a Liffol-lo-Grand. En 1644, l'armada francesa comandat per un protegit de Mazarin, Magalotti, tòrna assiéger La Mothe. Lo luòc fòrt se #defendre vaillamment sèt mes (del 6 de decembre 1644 al 5 de julhet 1645). Magalotti I aguèt aucit, mas lo marques de Villeroy, #que lo #remplaçar, #obligar lo luòc a capituler. La vaillante garnison, #que comandava Cliquot, i aguèt la vida salva, mas contràriament a las asseguranças donadas, las bourgeois aguèron obligat dempuèi expatrier e lo luòc fòrt, coma la vila (#que la glèisa collégiale) al dedins dels remparts, n'aguèron rasat sus òrdre de Mazarin. Las tropas lorraines avián pas pogudas far cap de temptativa per desblocar lo luòc fòrt, #que la casuda #aleugerir los pòbles vesins #que n'avián sofèrt brigandages de la garnison. Malgrat aiçò lo sieu héroïsme #forçar l'admiracion e La Mothe #èsser de mai en mai considerada coma lo simbòl de l'independéncia lorraine. Al mièg d'operacions décousues, sens plànol definit, portadas sovent per partidaris, aquel düèl leial #prene un relief extraordinari. Aquel scenari, #que res ne trinca pas la solitude #qu'una envolopa mémorial "Aicí #èsser La Mothe", aquel mont uèi boisé, als confins de la Champagne, demòra un dels anautits luòcs de la Lorraine.
Sur le site de la commune s'élevaient autrefois la citadelle et la ville de la Mothe-en-Bassigny, appartenant au comté de Bar puis au duché de Lorraine, après 1431. Elle a été fondée à l'emplacement d'un château-fort qui existait déjà, en juillet 1258 par une charte accordée par le comte Thiébaut II de Bar, qui accorda les droits de bourgeoisie et divers privilèges à tous ceux qui y habiteraient. C'est sous Thibaut II (1240-1291) que le comté de Bar atteint son apogée. Le bastion St-Nicolas est à l'altitude de 504 m, dominant de 190 m la rivière du Mouzon.
La forteresse et la ville furent détruites en 1645. En effet, après le siège de Nancy livré à l'armée française sous le commandement du duc de la Force par le duc de Lorraine Charles IV par le traité de Charmes le 20 septembre 1633, La Mothe avait succombé le 26 juillet 1634 après un siège de plusieurs mois et le Maréchal-duc de la Force y était entré. Le duc de Lorraine Charles IV, récupère La Mothe par le traité de St-Germain du 21 mars 1641. La paix de St-Germain ne dure pas même 4 mois car Charles IV, dont les traits de son caractère sont, si on écoute ses ennemis Richelieu et le roi Louis XIII, le manque de loyauté et la mauvaise foi, se précipite à Sedan dans le camp des Espagnols.
Le roi de France l'en punit en enlevant les dernières places qui pouvaient servir à maintenir l'indépendance de la Lorraine. En 1642 une petite armée française vient bloquer la Mothe, mais le duc venu à son secours la bat à Liffol-le-Grand. En 1644, l'armée française commandée par un protégé de Mazarin, Magalotti, revient assiéger La Mothe. La place forte se défendit vaillamment sept mois (du 6 décembre 1644 au 5 juillet 1645). Magalotti fut tué, mais le marquis de Villeroy, qui le remplaça, obligea la place à capituler. La vaillante garnison, que commandait Cliquot, eut la vie sauve, mais contrairement aux assurances données, les bourgeois furent obligés de s'expatrier et la place forte, comme la ville (dont l'église collégiale) à l'intérieur des remparts, furent rasées sur ordre de Mazarin. Les troupes lorraines n'avaient pu faire aucune tentative pour débloquer la place forte, dont la chute soulagea les villages voisins qui avaient souffert des brigandages de la garnison. Pourtant son héroïsme força l'admiration et La Mothe fut de plus en plus considérée comme le symbole de l'indépendance lorraine. Au milieu d'opérations décousues, sans plan défini, menées souvent par des partisans, ce duel loyal prit un relief extraordinaire. Ce plateau, dont rien ne rompt la solitude qu'un sobre mémorial "Ici fut La Mothe", ce mont aujourd'hui boisé, aux confins de la Champagne, demeure un des hauts lieux de la Lorraine.


text:
Shamash-shum-ukin
Shamash-shum-ukin foguèt lo fiu d'Assarhaddon e un prince assirian. Foguèt nomat rèi dau reiaume de Babilònia e reinèt vèrs 669-648 coma vassau de l'Empèri AssirianError de citacion : Ampèl invalid ; claus invalidas, per exemple, tròp de claus especificadas o clau erronèa. En 655 aC, foguèt ajudat per una armada assiriana per defendre Babilònia contra una ofensiva elamita[1]. Aprofichant d'insurreccions dins lo territòri assirian, se revoutèt en 652 aC contra son fraire Assurbanipal ambé lo sostèn dei tribús caldèas e de l'Elam. Après dos ans d'una guèrra civila fòrça violenta, leis Assirians comencèron lo sètge de Babilònia fins a 648 aC[1]. Shamash-shum-ukin moriguèt dins l'incendi de son palaisError de citacion : Ampèl invalid ; claus invalidas, per exemple, tròp de claus especificadas o clau erronèa.


text:
Portal:Aqüariopèdia
Contribuir
Cossí contribuir ?
Existís mantun mejan per ajudar a melhorar aquesta enciclopèdia.
- Corregir los articles existents (veire la lista dels articles) ;
- Completar los esbòsses ;
- Crear d'articles novèls
- Illustrar los articles
Coordinacion
Ajuda concernent Wikipèdia.
e tanben :
- las discussions concernent la carta grafica
Remarcas
- Se creatz un article o se remanejatz de fons en cima un article, esitetz pas a l'inscriure dins la lista « Articles recents » que mòstra las noveltats dels tres darrièrs meses.
- Aqueste article es concebut coma essent un punt d'entrada per accedir als articles de la seria. Cal ensajar de reduire al maximum los ligams en roge.
- Existís una lista dels esbòsses de completar dels articles ja existents ont podètz causir.
- Per mai d'informacions sul projècte, reportatz-vos aicí
- Se creatz un esbòs d'article, metètz lo còde {{esbòs aqüariofilia}} en tèsta d'article per lo senhalar e l'inclure dins la lista dels esbòsses. Inserissètz {{aqüariofilia}} en bas de l'article per marcar son apartenéncia al domeni.


text:
Josèp Bonaparte
Giuseppe Napoleone Buonaparte, conegut tanben coma Josèp Ièr (Corti, lo 7 de genièr de 1768 - Florença, lo 28 de julhet de 1844), foguèt rei de Nàpols e rei d'Espanha mercé a son fraire Napoleon Bonaparte. Se maridèt amb Julia Clari e aguèron doas filhas : Zenaida e Carlota.
En Espanha èra escaissat Pepe Botella (Josèp Botelha) que disián que beviá fòrça, o Plazuela (Plaçòta) que dobriguèt de plaças a Madrid en desrabar glèisas o mostièrs.
Rei de Nàpols[modificar | modificar la font]
En 1796, anèt en Itàlia amb Napoleon Bonaparte. Encargat per son fraire de missions diplomaticas, foguèt rei de Nàpols de 1806 a 1808.
Rei d'Espanha[modificar | modificar la font]
En 1808, anèt en Espanha amb son fraire Napoleon Bonaparte. Aquel faguèt abdicar Carles IV e Ferrand VII d'Espanha e proclamar rei son fraire. Lo pòble espanhòl se revoltèt alara coma o illustran las pinturas de Goya "lo 2 de mai" e lo "3 de mai"). En 1812, Josèp se sauvèt en França puèi s'installèt als Estats Units.
Mòrt[modificar | modificar la font]
Moriguèt a Florença en 1844 mas foguèt sebelit a París.
- Pages using duplicate arguments in template calls
- Carta grafica pas indicada
- Ostal Bonaparte
- Personalitat còrsa
- Membre del Conselh dels Cinc Cents
- Membre del Senat conservator
- Acadèmia de las Inscripcions e Bèlas Letras
- Personalitat de la francmaçonariá francesa
- Personalitat mòrta en exili
- Grand crotz de la Legion d'Onor
- Naissença a Ajaccio
- Grand dignitari de l'Empèri
- Rei d'Espanha
- Rei de Nàpols
- Naissença en 1768
- Decès en 1844


text:
Concerto per trompeta (Leopold Mozart)
Lo concerto per trompeta, trompa e còrdas en Re major de Leopold Mozart (lo pair deu famós compositor (Wolfgang Amadeus Mozart) qu'ei ua pèça importanta deu repertòri d'estil classic per aqueth instrument.
Que compta dab dus moviments :
- I. Largo
- II. Allegro moderato
Au cap deu largo que's pòt generaument intrepretar ua cadenzza.
Qu'ei cracterizat per la soa simplicitat : escrivut entà ua trompeta naturau, lo son registre qui non puja pas autan dens los aguts com aquò b'èra generaument lo cas dab las òbras escrivudas per las trompetas barròcas. D'un aute costat, au contre deus concertos per trompeta de Josehp Haydn e de Hummel, lo concerto de Leopold Mozart b'ei vertaderament escrivut per ua trompeta naturau e pas per ua trompeta de claus.
Qu'ei donc ua òbra unica per lo son estil, la soa tessitura e lo tipe d'instrument emplegat (ua combinason qui impausa la simplicitat armonisca de la particion deu solista).
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
[1] Sus youtube.com, interpretacion dab ua trompeta barròca.


text:
Riu Magdalena
Lo riu Magdalena se considèra lo principal riu de Colómbia. Aquel riu nais a Laguna de la Magdalena, als Andes, e desboca a 22 km de Barranquilla, al mar Cariba. A 1.540 quilomètres d'extension, un cabal idraulic mejan de 6.987 m³/s e un'amplada de 566 mètres a la siá desbocadura. Es navegable dempuèi la vila de Honda (a Tolima, centre de Colómbia, fins a la siá desbocadura,[1] anomenada Bocas de Ceniza.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Riu Magdalena Enciclopedia Microsoft Encarta Online, 2007 (es)


text:
Courgeon
Courgeon es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat fa partida del costat e del arrondissement de Mortagne. Lo pichon bourg de Courgeon se situa a aperaquí sèt quilomètres al sud-es de Mortagne, sus la expedís départementale nModèl:O 10 de Mortagne a Rémalard, a Unitat|7|km {{}} de Mortagne. Lo territòri cobrís una superficie d'Unitat|1041|a {{}} a una altitud compresa entre 144 e 193 mètres.
La commune fait partie du canton et de l'arrondissement de Mortagne. Le petit bourg de Courgeon se situe à environ sept kilomètres au sud-est de Mortagne, sur la route départementale nModèl:O 10 de Mortagne à Rémalard, à 7 km de Mortagne. Le territoire couvre une superficie de 1 041 ha à une altitude comprise entre 144 et 193 mètres.
Istòria[modificar | modificar la font]
Courgeon, L'ancian Curtis Saxonis, « domeni dels Saxons », possedissiá al Sègle XII un castèl féodal, e los sieus senhors figuran entre los bienfaiteurs de la léproserie de Chartrage, de la calende del Corbonnais e de la collégiale de Toussaint de Mortagne.
Courgeon, l'antique Curtis Saxonis, « domaine des Saxons », possédait au Sègle XII un château féodal, et ses seigneurs figurent parmi les bienfaiteurs de la léproserie de Chartrage, de la calende du Corbonnais et de la collégiale de Toussaint de Mortagne.


text:
Linha de Kármán
La linha de Kármán s'espandís segon las normas internacionalas, a 100 km en dessús de la superfícia de la Tèrra. Definís lo tèrme entre la Tèrra e l'Espaci per la Federacion aeronautica internacionala[1].
Origina[modificar | modificar la font]
Lo nom d'aquela linha ven del nom del fisician ongroamerican, Theodore von Kármán, que calculèt l'altitud dempuèi que l'atmosfèra ven trop teunhe per d'aplicacions aeronauticas. En efecte, pasmens qu'existís pas de limita estricta al delá de que l'atmosfèra de la Terrà existís pas pus, mai l'altitud aumenta, mens l'atmosfèra es densa, e doncas existís un tèrma dempuèi que se pòt levar los efecte de l'atmosfèra (viscositat, fregadís...).
Definicion[modificar | modificar la font]
L'atmosfèra d'una planèta s'acaba pas subitament a una nautor verticala precisa, mas ven totjorn mai escassa amb la distància verticala. E mai, segon la definition de las diferéncias jaças que compausan l'espaci a l'entorn de la Tèrra, la linha determinant aquela frontièra pòt variar fòrça. Considerant la termosfèra e l'exosfèra coma composants de l'atmosfèra e non de l'espaci, se deuriá marcar la talvèra de l'espaci fins a 10 000 km al dessús del mar. Atal la linha de Kármán pren lo ròtle d'una linha arbitrària basada sus las consideracions segentas:
Un avion demòra en l'aire sonque s'avança de contunh dedins l'aire a l'entorn, per que las alas asseguren la portança. Se lo coeficient de portança d'una ala a un angle d'ataca donat es conegut, la portança producha dins un debit precís s'exprimís de biais seguent:
Ont :
- es la massa volumica, caracterisant lo mitan que lo desplaçament se debana,
- es la velocitat,
- es la superfícia de l'objècte (dicha superfícia alària per una ala d'aeronau),
- es lo coeficient de portança.
La portança (C) producha es directament en foncion de la densitat de l'atmosfèra (p). Totes los autres factors incambiats, la velocitat vertadièra de l'avion (V) deu augmentar per colomar la densitat flaca de l'aire dins las mai grandas nautors.
Una nau espaciala en orbita depend d'un equilibri entre la pesantor e lo compausant centre fugissent del seu movement a l'entorn de la Tèrra. S'orbita mens aviat, la pesantor menará progressivament la nau cap al bas. Aquela velocitat requerida se nomena velocitat orbitala e varia segon la nautor de l'orbita. Per l'Estacion Espaciala Internacionala en orbita terrèstra bassa, la velocitat orbitala apròcha 27000 km/h.
Per un avion qu'ensag de volar totjorn mai naut, l'aire arrarit dona totjorn mens de portança, çó qu'exigís una velocitat totjorn mai granda per generar la portança que cal. Fin finala, a una nautor donada, deu volar tan aviat per generar pro de portança qu'atenh la velocitat orbitala. Lo consèpte la linha Kármán es de marcar l'altitud que la velocitat de vol demandada egalariá la velocitat orbitala.


text:
Drech civilista
Los dreches de tradicion civilista constituisson un sistèma juridic tanben nomenat drech romanogermanic, drech romanocivilista o drech continental. Aquel sistèma tròba sas racinas dins le drech roman e constituís un sistèma complèt de règlas, abitualament codificadas, que son aplicadas e interpretadas per de jutges civils. Aqueles sistèmas venon del movement de sintèsi del drech roman e dels dreches costumièrs locals que sas estapas importantas foguèron la redaccion a la fin del sègle XVII de las Leis civilas dins lor òrdre natural per Jean Domat, puèi, a partir del començament del sègle XIX, la codificacion de còs de dreches civils nacionals coma lo Còde Napoleon (o Còde civil dels Franceses) e lo Bürgerliches Gesetzbuch. Pasmens, los dreches escocés e sud-africans sián pas codificats; los dreches nationals dels païses escandinaus demòran eles tanben pauc codificats.
Le drech romanocivilista es lo mai frecantament aplicat dins los sistèmas juridics del monde.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)Los sistèmas juridics dins lo monde, Facultat de drech de l'[[Universitat d'Ottawa}}.
- (fr) [http://web.upmf-grenoble.fr/Haiti/Cours/Ak Recuèlh de las fonts del drech roman, Universitat de Grenòble 2}}.
- (fr) Association Henri Capitant, Los drechs de tradicion civilista en question; ed:Société de législation comparée, París, 2006 isbn=2-908199-46-7 e linha.
- (en) Mixed Jurisdictions: Common Law vs. Civil Law, William Tetley, 1999, ed:McGill University en linha.