text:
19/07/2013
Giraut de Bornelh, mestre daus Trobadors per Joan-Loís LEVEQUE
Los escrichs medievaus nos aprenen que Giraut de Bornelh veniá « de l’encontrada d’Eissiduelh », chastelaniá que dependiá, au segle XII, de la viscomtat de Lemòtges. Son influéncia artistica e sa celebritat li vaugueren, de son vivent, lo chafre de « mestre daus Trobadors ». D’origina sociala modesta (fuguet dich « òme de bas afar »), venguet un grand chaminaire, que faguet remirar sa poesia lirica o satirica dins mai d’una cort d’Occitània e d’Espanha, maitot en Terra Senta, dau temps de la tresesma crosada. Segon sos biografes, la vita de Giraut fuguet simpla e estudiosa : quante demorava pas auprep daus grands d’Euròpa, ensenhava las letras e frequentava los professors los mai sabents de son temps. Per autant, sembla que sos talents d’interprete, mai que mai lo chantar, eran pas a la mesura de son art de trobar. Alaidonc, s’era acostumat de viatjar coma daus joglars que interpretavan sas òbras.
La chanson de Giraut aquí presentada es una alba. Longtemps presada dins l’Euròpa dau segle XII, l’alba es l'una de las fòrmas mai elegantas de las creacions medievalas occitanas. Es totjorn bastida sus lo tema de la separacion daus dos amants que, units dins la suaudor de la nuech, ne’n venen a obludar l’auba que pareis. Lo chant d'un auseu o la sonada breva d’un amic anóncian l'auba e remembran aus amants lo dangier d'èsser descuberts. Dins quela chanson, lo trobador, charjat de gaitar las prumieras lusors dau jorn, planh per la fortuna de son amic e preja per que l’auba-lutz lo surprenha pas en galanta companhia.
Joan-Loís LEVEQUE
Reis gloriós, verais lum e clartats Roi glorieux, lumière et clarté véritables
Dieus poderós, senher si a vos platz Dieu puissant, Seigneur s’il Vous plaît
Al mieu companh, siatz fisels aiuda A mon compagnon soyez aide fidèle
Qu'ieu non lo vi pos la nuech fo venguda Car je ne l’ai vu depuis que la nuit est venue
E ades será l'alba Et bientôt poindra l’aube
Bel companhon, si dormetz o velhatz Beau compagnon, que vous dormiez ou veilliez
Non dormatz plus suau vos ressidatz Ne dormez plus, éveillez-vous doucement
Qu'en orient vei l'estela creguda Car de l’Orient je vois grandir l’étoile
Qu'amena'l jorn qu'ieu l'ai ben coneguda Qui amène le jour, je l’ai bien reconnue
E ades será l'alba Et bientôt poindra l’aube
Bel companhon, la fòras als peirons Beau compagnon, dehors sur le perron
Mi preiavatz qu'ieu non fos dormilhós Vous m’avez prié de ne point m’endormir
Enans velhés tota nuech tro al dia Mais de veiller toute la nuit jusqu’au jour
Ara no.us platz mos chants ni ma paria Peu vous importent désormais mes chants ou ma présence
E ades será l'alba Et bientôt poindra l’aube
07:02 Publié dans Cultura e literatura en òc, La Vita en òc ( archivas DL papier) | Lien permanent | Commentaires (0)
14/07/2013
"L'arbre et la forêt en Périgord" de Jean-Claude Martegoute
Nous avons eu la chance d'avoir en main le nouvel ouvrage de Jean-Claude Martegoute consacré aux arbres et arbustes qui peuplent nos forêts périgourdines. Très bien documenté et s'appuyant sur des spécialistes du genre, il permet de découvrir dans le plus grand détail 138 arbres, arbustes et arbrisseaux présents en Périgord, des plus anciens à ceux d'introduction récente. Chaque individu est ainsi répertorié selon la nomenclature scientifique d'origine latine, le nom en français et l'etymologie. Leurs noms populaires occitans sont aussi précisés, en graphie classique, souvent accompagnés de belles expressions occitanes qui vous rapelleront des souvenirs, ou d'autres que vous découvrirez pour la première fois.
Un exemple: "Aimabla coma un bogalian"( aimable comme un églantier)
Certains éléments de toponymie ou de patronymie sont également présentés.
Des recettes traditionnelles vous sont également proposées à la fin de l'ouvrage comme le clafoutis d'acacia par Michel Chadeuil, la confiture de Cynorhodon (églantier) de Nicole et Bernard Bede, le vin d'épine noire d' Antoine Giedelmann ...
Un livre joliment illustré de photos et de scans de feuilles qui apportent une précision supplémentaire pour le lecteur.
Un très beau livre, format A4, de 220 pages, précis, riche, intéressant à maints égards à offrir ou à s'offrir.
Aux éditions PLB , dans la collection Centaurée.
Guilhem Francés
18:32 Publié dans Actualitats, Cultura e literatura en òc, Lenga e vocabulari, Toponimia e patronimia | Tags : l'arbre et la forêt en périgord, jean-claude martegoute | Lien permanent | Commentaires (0)
"Proverbis de Julhet"(2) per Micheu Chapduelh
Uei, Sent Enric.
Quau temps que mene Ricon, / Blat madur, paisan urós.
(Quel que soit le temps qu’amène Ricou (diminutif d’Henri), blé mur, paysan heureux).
Per Sent-Enric, /Planta lo sancerlapi.(Pour la Saint-Henri, repique ton céleri).
Per Sent-Enric, ton front que riva / Doman nejará ta mestiva.
(Si pour la Saint-Henri ton front ruisselle, demain noiera ta moisson).
Micheu Chapduelh
18:32 Publié dans Cultura e literatura en òc, La Vita en òc ( archivas DL papier) | Lien permanent | Commentaires (1)
12/07/2013
"Arnaut Daniel, grand mestre d'amor" per Joan-Loís LEVEQUE
Nascut a Rabairac a l’entorn de 1150, lo trobador Arnaut Daniel fuguet presat per lo monde de son temps coma lo mestre dau trobar ric, valent a dire lo mestre d’una poësia que sa versificacion, sas metafòras e sas figuras de lenga eran d’una granda richessa. Daus còps criticada per los que la trobavan pas de pro bon comprener, quela fòrma plan exigenta de l’art daus trobadors es entierament au servici, chas Arnaut Daniel, de la magnificéncia de l’èsser aimada. De fach, pauc d’autors lirics an portat lo sentiment amorós, mai erotic, a-d’entau un grat d’emocion e de sensibilitat. Arnaut passa tanben per èsser l’inventaire de la sextina, chap-d’òbra d’acrobacia literària larjament adoptat a sa seguida. La sextina impausa que los sieis vers de chada coblada s’achaben per sieis rimas dispausadas alternativament segon la combinason 6-1-5-2-4-3. La setesma e darniera coblada, compausada de nonmàs tres vers, deu conténer los sieis mots-claus de la chanson.
Per delai la renommada que fuguet seuna dau temps de sa vita, l’influéncia d’Arnaut Danieldins la literatura pòst-medievala fuguet remirabla. Lo trobador de Rabairac faguet mai que mai l’admiracion daus poëtas itàlians de la fin de l’Edat-Mejana e de la Renaissença. D’eu, Dante e Petrarca escrigueren qu’en tant que « grand mestre d’amor », fuguet « lo faure melhor dau parlar mairau », e que son estile « fai enquera onor au país que lo veguet nàisser ».
Veiquí una coblada de la chanson « En queste sonet coinde e leri » :
Tot jorn melhor‘ e esmeri Chaque jour je m’améliore et me purifie
Car la gensor serv’ e còli Car je sers et révère la plus gente
Del mond, zo.us dic en apert Du monde. Je vous le dis ouvertement,
Sieus sui del pè tro qu’en cima Je suis sien des pieds à la tête.
E si tot venta il freg aura Et même si la bise se met à souffler,
L’Amors qu’ins el còr mi plòu L’Amour qui inonde mon cœur
Mi ten caud ont plus iverna Me tient chaud au plus profond de l’hiver.
19:23 Publié dans Cultura e literatura en òc | Tags : troubadours, arnaut daniel | Lien permanent | Commentaires (0)
08/07/2013
"Psicanalisi dau Tutt-Tutt", colera per Micheu Chapduelh
Tots los matins, me tròbe engulhat dins un giratòri que fau creire que vint entradas i menan mas que, creiriatz-que, i a pas de surtida. Onestament n’i a una mas fau d’en-prumier esperar que tots los jounes que ganhan lors tres liceus, dos collegis e una universitat que son en amont sián passats. Aquí ai pro de temps per far un pauc de sociologia matiniera. Quò regulariza pas l’adrenalina mas quò fai un pauc pacientar.
Sei totjorn estabalausit per lo monde (25%) que se trapan de far tunar lo klaxon quand se tròban aquí-dedins. Per quala rason ? Esvelhar lo tipe qu’es davant e li dire de passar ? Mas vesen ben que l’autre pòt pas passar, mai que ne’n es pro embestiat. Per se passar los nervis ? Mas a l’agression nerviosa, deguda a l’espera d’un cròs per s’i engulhar, ne’n ajustan una autra : la dau bruch. E d’un bruch que te sembla polhar, te bramar que ses responsable, tu, de tot aquò.
Ai longtemps cregut, coma Jung, que quò era un biais de supersticion, una sòbra d’una cresença antica en la magia. Lo « tutt-tutt » seriá coma lo « sésame » dau conte que te vai dubrir la pòrta de la fluiditat circulatòria. O benleu que vai far s’enlaertar dins las nivols la veitura qu’es davant. E te laissar liura, per tu tot sol, una charriera jonchada de ròsas flairosas.
Mas d’onte vendriá quela cresença ? Dins quau passat de nòstra civilizacion auriá plantat sas raiç ? A pas pogut nàisser coma aquò, tota constituida, un brave matin de prima. Fau comprener que, dins nòstre subconscient, lo tutt-tutt es nonmàs, coma zo remarca Bachelard, la fòrma moderna dau poett-poett de nòstres grands-parents. La subrevivéncia, dins los recantons escurs de nòstre esperit, d’arquetipes circulatòris reirenaus es una chausa classica e plan coneguda. Coma zo fai remarcar Lacan, quand un automobilista crida a un autre « Va donc, eh, paysan! » , fai implicitament referéncia au temps que nòbles e borges avián de las veituras tiradas per daus chavaus e los paisans de las charretas tiradas per daus buòus. Los buòus van mens viste que los chavaus mas los empaichan de passar. Lo « eh, paysan » significa donc : « Ai daus chavaus (vapor) e sei un òme que compta. Tira te d’aquí, tu que as nonmàs daus buòus (vapor) ».
Mas quala es doncas la significacion de queu poett-poett encruchat dins nòstre inconscient coma lo verme dins la frucha ? Per Freud, quo es un substitut simbolic dau sexe mascle e per consequent de la fòrça e dau poder (coma lo baston de mareschau, la matraca de C.R.S., l’agulhada dau boier, la bagueta de Karajan...). Lo poett-poett es compausat d’una pera de caochoc que representa los colhons e d’un tudeu o trompa que representa la bira. Lo tunar es l’ejaculacion simbolica que rassegura l’automobilista que las condicions de circulacion (de penetracion urbana) li fasián crànher d’èsser impoderós. Lo costat sexuau de l’afar arribava sovent au quite niveu dau conscient coma dins quela chançon que chantava mon pair (o mon grand-pair benleu.) : « Je lui fais pouett-pouett ! Ell’ me fait pouett-pouett ! On s’est compris... » E perqué cresetz que lo monde tunan coma aquò en segre las nòças ?
Mas la pera de caochoc dau poett-poett era la bessona a l’identica de la pera medicala que serviá per mandar de l’aiga sablonosa dins las aurelhas per ne’n tirar los tapons de cerumèn, o dins los budeus (clisteri modernizat per - quo es pas un azard ! - Michelin o Dunlop, sòcis primordiaus de l’industria automobila) per far un lavament intestinau. La pera a per consequent un ròtle evident de desobstruccion. De la pera medicala au poett-poett. E dau poett-poett au tutt-tutt.
Lo tunaire que fai bramar son klaxon es per consequent un paubre tipe qu’interioriza intellectualament l’obstruccion urbana (las charrieras son sentidas coma sos quites budeus) e que se manda un gisclada d’aiga sablonosa dins lo fondament per luchar contra aquela mena de constipacion. Lo fau pas polhar coma un colhon o un emmerdaire mas plànher coma un malaude.
Micheu Chapduelh
20:10 Publié dans Cultura e literatura en òc | Tags : coleras de micheu chapduelh | Lien permanent | Commentaires (0)
"Sul mercat de Perigüers" per Brigita Miremont Orazio
Veiqui un poema compausat per una novela contributriz que mai d'un coneissen !
°°
Eran plan braves,aquèl dimècres,
Sul mercat de Perigüers,
Los cèses fresques de la dama.
Quatre saladas e qualques uòus
Per melhorar la fin del mes.
Forças talhadas sus las mans,
La dama digna, demanda res.
Bòta son nueve davantal
Per vendre sus la plaça,
Lo fruch d'oras de trabalh.
Veiquí qu'arriba una femna,
Femna de vila ben penchenada,
Encapelada e perfumada,
Talons nauts, rauba de marca.
Manicurada e pomadada
Cal çò que cal per far la caritat !!
Eh !! bonjour ma petite dame !
Comme elles sont belles vos salades !
Et vos oeufs frais!!j'en prendrai six.
Voici un billet, vous savez compter !
Vous avez la monnaie, là, dans votre boîte,
Oh ! Mais vous êtes riche !!
Qual me pòt dire perqué, aqueste matin,
Agèri enveja de la timplar,
la femna del capèl colorat.
Qui peut me dire pourquoi, ce matin là,
J'ai eu envie de l'étrangler,
La femme au tailleur presque parfait.
20:10 Publié dans Cultura e literatura en òc | Tags : brigitte orazio | Lien permanent | Commentaires (0)


c: text/html

text:
Abbadia del sègle XII nisada dins un replèc de la...
L’abadia de Cadonh es una abadia medeviala fondada en lo 1115. La gleia, dau sègle XII, es d’epoca romanica. Lo claustre, dau sègle XV, es una obra majora de l’art gotic. L’abadia de Cadonh es marcada au patrimòni de l’Unesco coma part del camins de Sant Jaume. La sieu renomada venia dau Suari, venerat pendant d’annadas coma lo Sant Suari dau Crist. Fin finala, d’après l’estudi facha en lo 1934 dei inscripcions -dins una caligrafia araba- sus lo suari, aquel teissut seria originari d’Egipte, elaborat au sègle XI. ...
De la Viquipèdia catalana : La glèisa de Sant Serni de Coborriu que’s tròba suus territòria de Bellver de Cerdanya, a Coborriu de Bellver, a la comarca de la Baixa Cerdanya. Véder...
Sector de l’auta val Ròia anexat a la Republica de França despui dau 1947. Castèl e vila anciana de Tenda, avansh o còl de...
Save...
Castèu Pontificau
Lo Palais dei Papas es lo simbòl dau raionament de la Glèisa sus l’Occident crestian au sègle quatòrze. Edificat a partir de 1335, en mens de vint annadas, es l’òbra principalament de dos papas Beneset XII e Clamenç VI. Lo monument es lo mai important palais gotic d’Occident (15 000 m2 de posta), e presenta au visitor mai de vint luòcs. Fabulós decòrs de frescas de l’artiste italian Matteo...
Catedrala gotica
Pareis que la construccion de la catedrala de Nantas duret quasiment 500 ans…mas quò l’empescha pas de presentar una armonia d’ensemble, e li permet quitament d’afichar quauquas especificitats. Un pitit pauc mens granda que Nòstra-Dama de Paris (per exemple), li sembla tot parier, emb sas doás tors de fàcia e son estile gotic. Mas l’interès principau de la catedrala Sent Peire e Sent Pau ven dau fach que las coijas successivas de construccion se pòden enquera observar, tant coma las ideias e maquetas pas retengudas, tanben los fondaments de bastiments mai ancians (pre-crestians din queste cas), e tots tesmonhen de las evolucions socialas e culturals que Nantas veguet pendent 5 segles. Un espaci museu amenatjat jos la catedrala, dins la cripta, permet de comprener l’istòria de l’edifici e de sa bastison, emb daus plans e daus tròçs mai ancians. Lo tresaur i es tanben conservat e expausat. Dins son...
Peninsula mediterraneana e ancian eveschat
Magalona, quo es una presqu’isla de l’Eraut que s’avança dins la mar Mediterraneia. Pas tròp luenh de la còsta toristica e daus òrres bastits balnearis tipe Palavas (que vesem dempuei Magalona), es tot parier demorada un pauc sauvatja e sauvagardada. Son acces se fai a pè, e enquera, pas tot lo temps, per un pitit pont e un sendareu godronat, çò qu’explica benleu la relativa tranquilitat de l’isla. Sa tranquilitat es deguda tanben a son ocupacion per daus monges en retirada e un CAT (Centre d’Ajuda per lo Trabalh) se tròba tanben sus l’isla. Pertant, l’istòria de l’endrech fuguet pas totjorn tant suauda, e se compren que la posicion longtemps estrategica de quela avançada d’origina volcanica aja esvelhat mai d’un interès lo long de l’Istòria : romans, etrusques, visigòts, sarrasins, aragones e frances dau temps de la Crotzada. Lo bastiment principau de la peninsula, que ven rapelar que Magalona...
Gaztelugatxe (pron. gastelugatʃe) qu’ei un isleta sus la còsta de Biscaia, possession de la vila de Bermeo en Euskadi (Comunitat autonòma basca). Qu’ei ligada au continent mercés a un pont. Au som de l’isla que’s tròba Gaztelugatxeko Doniene (Ermitatge de sent Joan), dedicat a sent Joan Baptista qui data deus sègles IX o Xau. Dab Aketze, ua auta isleta vesina, que fòrman un biotòp protegit qui s’espandeish despuish la vila de Bakio dinc au cap Matxitxako, dens lo gòlfe de Gasconha (qui’s ditz acerà « Gòlfe de...
Site de tria
Lo Puei suu camin de l’estam, de vielha ocupacion umana, devocion a Maria la negra. Capèra de Sent Miquèu...
Abadia Cisterciana
Abadia Cisterciana de l’Escaladiu a Bonamason au pè deu castèth de Mauvesin. Dens lo parçan caracteristic de las Baronias pròche Capvèrn e Banhèras (ciutats...
Gleisa ortodòxa
Santa-Sòfia o Hagia Sofia (Ayasofya en turc) es una anciana gleisa crestiana ortodòxa d’Istanbol. Fuguèt bastida au sègle VI a l’iniciativa de l’emperaire bizantin Justinian. Es venguda una mosqueta a la presa de la ciutat per lei turcs au sègle XV. Es lo regime laïc d’Atatürk que ne’n faguèt puei un musèu. Se dau defòra sembla pas extraordinària, si pòu constatar dau dedins son volume excepcionau, seis inscripcions islamicas e sei mosaïcs...
La Bòna Maire velha sus Marselha despuei la fondacion de la ciutat per lei Grècs focèus. Bèu promier sanctuari dedicat a l’Artèmis d’Efese, puei cristianizat amb lo patronatge de Santa Maria, la còla de Nòstra Dòna de la Gàrdia veguèt l’edifici actuau amb son estil neo-bizantin bastit au sègle XIX sus lei roïnas d’un fortin bastit per aparar lo mostier de Sant Victor. Demòra encuei v’un dei simbèu mai conoissut de...
Abadiá e Catedrala
Le vilatge d’Alet s’es establit de memòria perduda dins un endrèit plan causit pels Romans a l’entrada de la Vallada Nauta d’Aude. L’abadiá-catedrala, que punteja del vilatge, captiva le barrutlaire. Le pais de Rasès, ont se trapa, ten son nom de Rhedae (Rennas del Castelh) fondada pels visigòts al sègle VII, a qualques quilomètres… L’abadiá d’Alet, un monument immemorial tanbens, per çò que le primièr document que le menciona -en 813- es suspiciós. Benlèu que le fondator supausat, le comte visigòt Berà de Barcelona e de Rasès (benlèu filh de Sant Guilhèm del Desert), a volgut s’apropriar una realisacion ja prestigiosa. Pauc temps abans, les reis visigòts avián de domènis importants dins le parçan. Duscas al segle XI, la lei visigòta reglava la vida dels descendents d’aquelis -ben pauc- barbaris. Las ruinas, per tant als tres quarts caigudas, daissan le visitor tot petit. Sentissèm que l’Istòria trapèc aqui un encastre digne de...
Glèisa gotica
« Pròche de la cripta de Sent Melquiade que’s veid un tahuc com lo de la nosta senta Quitèira d’Aira, e de tira que’m gaha l’idea de díser la canta de senta Quitèira en’queste país on an botat martirs com botan grons au camp per semiar. » Cesari Dauger, Ua camada en Italia – Letra XXIX, Las Catacombas La glèisa Senta Quitèira d’Aira (Tursan, Gas.) qu’es un monument istoric classat, inscrivut au Patrimòni Mondiau de l’UNESCO suus camins de Sent Jacme de Compostèla. Bastida a la fin deu sègle XIau còsta l’abadia benedictina (uei Licèu professionau). Qu’estó destrusida en partida au sègle XVIau pendent las Guèrras de Religion. De véser : lo timpan deu sègle XIIau representant lo Darrèr Jutjament, lo còr dab decòr roman e autar barròc deu sègle XVIIIau, la cripta, ancian mausolèu embarrant lo tahuc dit de Senta Quitèira de marme blanc datant deu miei deu sègle IVau. La...
Abadia dau Lemosin
La comuna d’Obasina (Aubazines en frances) es nascuda de l’installacion d’un monasteri puei d’un convent, venguts una abadia cisterciana aura classada monument istoric : Sent Esteve d’Obasina. Aculhissiá tot plen de monde (jusinca a 300 monges) e era richa, sus lo chamin de Ròc Amador qu’alimentava. Perdet son estatut d’abadia a la Revolucion, venguet apres un pauc de temps un orfelinat. Tot lo site faguet l’object de folhas aprefondidas a la fin dau segle 20. L’egelisa abaciala fuguet una de las mai grandas dau Lemosin, mas fuguet un pauc esbolhada per estauviar daus frais d’entreten. En mai d’ela, se pòt veire a Obasina lo tombeu de Sent-Esteve d’Obasina, fondator e prumier abat dau luec, e tanben lo « Canau daus monges » que serviá a menar las aigas au vilatge, de las peiras levadas, un « Rochier de la Bergiera » e la maison d’un...
Aquela capèla quilhada au sòm dau Mont Sant Clar foguèt bastida 1861 sus las roïnas d’un fortin bastit pel Duc de Montmorency. I poiretz remirar las pinturas de Bringuier e tanben los nombroses ex-voto que testimònian de l’activitat maritima de la...
La catedrau de l’Assompcion de Lescar qu’ei, dab la catedrau d’Auloron, ua de las duas catedraus de Bearn. La soa bastida qu’estó començada per l’avesque Gui de Lons en 1120. Sacamadejada peus iconoclastas protestants de Jana III de Labrit qu’estó restaurada aus sègles XVIIau e XVIIIau çò qui permetó de sauvar partidas deu còr on podem véder mosaïcas deu sègle XIIau. Qu’ei lo lòc on son enterrats los reis de Navarra despuish Francés Febus dinc a Enric II de Labrit. Per la Glèisa Catolica que vadó, en 1801, simpla glèisa despuish la disparicion de l’avescat de...
"La Gròssa Clòcha"
Los que son desjà vengutas a Bordèu coneissen forçadament St James, de pas prononciar a l’inglesa « Djèymz », mas plan « Jame », se vos plai. Dins tots los cas quo es Jaume ! Lo monde l’apelen enquera popularament la « Grosse Cloche » e ela ritmet la vita daus bordales pendent daus segles. A tau punt que son pervenguts a tuar de las revòutas nonmas en l’enlevar… Los borges avián compres que mestrejar lo temps era vitau per lo monde de la vila a l’espòca ! E en bas de la clòcha, i a Sent Elegi, « Saint Eloi », una pita gleisa plan restaurada. Uei, la gleisa es aquela daus integristas catolics, e quo es un contrasens istoric : quo era l’egleisa ente los conses de Bordeu anavan prestar serment quand eran elegits (e Montanha zo faguet dos...
Egleisa romana
L’egleisa Sent Martin d’Agonac es una egleisa romana fortificada bastida aus segles 11 puei 12. Es dedicada a Sent Martin, e se tròben quauquas pinturas muralas dedins. Es classada monument...
Edifici religiós
Edifici religiós
Edifici religiós
Chasteu, Edifici religiós, Festenau, Montanha, Museu, Parc naturau, Vilatge d'interès
Edifici religiós
Edifici religiós
Edifici religiós
Edifici religiós
Edifici religiós
Edifici religiós
Edifici religiós
Edifici religiós
Edifici religiós
Edifici religiós
Edifici religiós
Edifici religiós
Edifici religiós
Edifici religiós
Edifici religiós
Edifici religiós

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
VEF Blog
Titre du blog : Can Mitrofan, el blog de Joan-Daniel Bezsonoff
Auteur : Mitrophane
Date de création : 05-03-2009
posté le 18-10-2014 à 10:16:20
Entrevista al Jornalet
Ès nòrd-catalan mas coneisses plan la realitat e la lenga occitana. Per quina rason?
Una coneissença relativa perque passèri una part de mon enfança e tota mon adolescéncia en Provença. Descobriguèri Mistral e los felibres als 18 ans. La lectura de La Langue occitane de Pèire Bèc desvelhèt tanben ma passion per la lenga e la cultura bessonas.
Ès estat fòrça ans professor de lenga catalana. En consequéncia, as una bona coneissença del sistèma educatiu francés. Quala opinion as de las lengas minorizadas?
« Las nòstras lengas son sortidas de la clandestinitat, mas es pas sufisent »Dirai solament qu’en França las mentalitats evolucionan pauc a cha pauc. Las nòstras lengas son sortida de la clandestinitat, mas es pas sufisent. Quinas mesuras educativas, culturalas, politicas e socialas cal emprene per capvirar la situacion lingüistica de l’occitan?
« Una fabrica de caucetas amb l’occitan coma lenga de l’entrepresa servís mai per téner la lenga que tres Prèmis Nobel de literatura »Te poiriái respondre mas caldriá emplir vint fuèlhs. Cal ensajar de dignificar l’occitan e lo far util. Una fabrica de caucetas amb l’occitan coma lenga de l’entrepresa servís mai per téner la lenga que tres Prèmis Nobel de literatura. Subreviu encara aquela mentalitat occitana (mas tanben nòrd-catalana, bretona, etc.) de desfachisme e de vergonha a respècte de la cultura pròpia? Existís aquela vergonha en Catalonha Nòrd, mas las gents an totjorn sauput que parlavan una lenga desparièra del francés. L’expression “patés” en cò nòstre s’emplega pas per designar lo catalan. Mas la vergonha subreviu perque nos an renduts coards, nos an rebaissats pendent tantes sègles. Nos sèm abituats a la nòstra situacion de colonizats de l’interior. Que li manca al movement occitanista en general, e concretament al movement occitanista politic, per començar de far virar la situacion?
« Benlèu caldriá superar los esquèmas drecha-esquèrra que servisson solament a nos devesir e nos afeblir davant l’adversari comun »Li manca de temps e d’argent, e segurament mai de “transversalitat”’. Benlèu caldriá superar los esquèmas drecha-esquèrra que servisson solament a nos devesir e nos afeblir davant l’adversari comun. De mai, l’occitan e lo catalan son l’enfanton que totes vòlon aver a l’ostal. Cadun pensa qu’a la bona solucion e avançam pas gaire. Quand interven un factor tant intim coma la lenga, se complica tot. Soi pas degun per donar de conselhs. Me representi solament a ieu meteis, e encara... Creses que lo govèrn de França, dins un relambi rasonable, pòt avançar cap a un relaxament del jacobinisme oficial en vigor pendent los darrièrs sègles? As percebut qualque cambiament de mentalitat oficiala, e mai siá leugièr e alonhat? I a un cambiament leugièr, un pichon melhorament, mas fòrça foncionaris practican un jacobinisme desmodat. Coma nòrd-catalan, quala es ton opinion sul movement politic sobeiranista que se viu intensament dins la Catalonha administrativament espanhòla? Una esperança immensa. Fa trenta ans qu’o espèri... Dins tos libres se parla sovent de la Guèrra d’Argeria e dels pènegres. Qual impacte aguèt aquela immigracion francesa cap a França, per rapòrt a la populacion generala e concretament per rapòrt a las lengas minorizadas?
« Per çò que tanh a la Guèrra d’Argeria se’n farà de romans particularament idiòtas »La Guèrra d’Argeria, e las guèrras en general, son una tragèdia per las gents e un paradís pels romancièrs. O ditz Joan Salas enIncerta glòria, “çò qu’an de pièger las guèrras es qu’après se’n fa de romans; per çò que tanh a aquela (que t’o asseguri, es una guèrra de mèrda coma tantas), se’n farà de romans particularament idiòtas, d’un ròse e d’un verd fòrça intensificats: i sortiràn de joves eròis meravilhosament coratjoses, angelics, de filhas meravilhosament atractivas...”
« Aquel “retorn” dels pènegres precipitèt l’afrancesament del país »Aquel “retorn” dels pènegres (en Rosselhon, ne disèm de pautas negras) precipitèt l’afrancesament del país que, sens eles, se seriá produch mai tard. La paradòxa de l’istòria es que totes aqueles franceses d’Argeria èran sovent descendents de gents dels Païses Catalans. Caldrà pas tornar citar Camús, felen de menorquins? Cossí se sent un escrivan de passapòrt francés en escrivent en catalan? Me senti coma un exiliat interior e coma lo conservator —dins lo sens mai nòble del mot, lo conservator d’un espaci verge, d’un territòri natural menaçat— d’una lenga ferida a mòrt.


text:
Amics occitans de Nimes e de Provença
Amics catalans de Marselha
Amics tots
En primièr vòli mercejar la coral acollença que nos fasètz e aquò es la mòstra mai evidenta de la tradicionala amistat entre Marselha e Barcelona, entre Catalonha e tota Occitània.
Dempuèi lo maridatge entre lo nòstre Ramon Berenguer III e la vòstra comtessa Dolça de Provença las relacions entre catalans e provençaus totjorn son estat cordialas, malgrat qualques moments de guerras o per conflictes politics.
Vòli pas oblidar que Provença e Catalonha an la meteissa bandièra.
Vòli pas oblidar las relacions frairalas entre la Renaissença provençalo-occitana e la Renaixença catalana, amb la prigonda amistat entre Frederic Mistral e lo Felibrige amb los catalans Víctor Balaguer e Mossèn Cinto Verdaguer, entre d’autres.
Tanben vòli remembrar l’aculhença frairala dels provençals, e occitans totes, dels exiliats catalans pendent la guerra civila espanhòla del 1939. D’aquest exili demòra lo Cercle Catalan, de Marselha, que ongan nos a preparat lo viatge tradicional de Pentacosta que fa cada an lo CAOC, amb l’ajuda de l’associacion MARPOC, de Nimes, que mena nòstre grand amic Jòrdi Peladan.
Lo Comitat d’Afrairament Occitano Catalan (CAOC) ongan celebra lo 25en Aniversari de la seuna fundacion, en genièr de 1978.
Son 25 ans de trabalh. Avèm fait un fum d’actes de tota mena, per ajudar la coneissença mutuala entre los dos pòbles e las seunas lengas e culturas, en mai de la nòstra istòria comuna.
Avèm capitat en çò qu’avèm fait, mas demòra de far una molonada de causas que dificilament pòt far una associacion coma la nòstra amb sas limitacions de tot ordre.
Mas lo grand problema que se pausa es que sèm la soleta associacion qu’existís en tota Occitania e en totes los Païses Catalans, dedicada exclusivament a las relacions culturalas entre los nòstres dos pòbles.
Sabi que los occitans e catalans avèm un sòmi, qu’es l’Union Europèa, mas malurosament, fins ara, es un afar dels estats. Avèm pas cap poder e tanpauc cap votz en la novèla Europa. Mas ara dintran, dins la Union Europea, detz estats novèls, e nòu son mai pichons que los Païses Catalans e tanben mai pichons que los Païses Occitans.
Bessai arribarà lo temps que las culturas sense estat seran reconegudas. Pr’aquò ara cal trabalhar amassa per la reconeissença dels nòstres dreits e tanben per afortir la nòstra amistat.
Amb aquesta fe, vos disi grands-mercès a totes, al reveire e
Visca Provença,
Visca Occitania,
Visca Catalonha.
Enric Garriga Trullols
President del CAOC


text:
Trebons de la Grassa
Trebons de la Grassa[1][2] ( Trébons-sur-la-Grasse en francés) es una comuna lengadociana de Lauragués, situada dans le departament de la Nauta Garona e de la region Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada en Lauragués dins l'airal urban de Tolosa a 30 km au Sud-Èst de la vila.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Glèisa parroquiala que son còr es del sègle XIII
- Castèl d'En Rigaud del sègle XVIII amb torre de vigilància
- Roïnas de dos molins banals del sègles XVI e XVIII
- Castèl senhoral (sègles XIII e XVII)
Personas ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- Pierre Baulat de Baulac, grand pregaire de l'ordre de Malta, comendor de Vaor.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Villes et mairies du District de Rheintal (90)
Liste des communes
Altstätten
Ville d'Altstätten, localité de la Suisse de 10 000 habitants.
La mairie d'Altstätten a une adresse e-mail et un site Internet.
Widnau
Ville de Widnau, localité de la Suisse de 7 900 habitants.
La mairie de Widnau a une adresse e-mail et un site Internet.
Oberriet
Ville d'Oberriet, localité de la Suisse de 7 700 habitants.
La mairie d'Oberriet a une adresse e-mail et un site Internet.
Au
Ville d'Au, localité de la Suisse de 6 600 habitants.
La mairie d'Au a une adresse e-mail et un site Internet.
Diepoldsau
Ville de Diepoldsau, localité de la Suisse de 5 400 habitants.
La mairie de Diepoldsau a une adresse e-mail et un site Internet.
Sankt Margrethen
Ville de Sankt Margrethen, localité de la Suisse de 5 300 habitants.
La mairie de Sankt Margrethen a une adresse e-mail et un site Internet.
Rebstein
Ville de Rebstein, localité de la Suisse de 4 100 habitants.
La mairie de Rebstein a une adresse e-mail et un site Internet.
Balgach
Ville de Balgach, localité de la Suisse de 4 000 habitants.
La mairie de Balgach a une adresse e-mail et un site Internet.
Berneck
Ville de Berneck, localité de la Suisse de 3 300 habitants.
La mairie de Berneck a une adresse e-mail et un site Internet.
Rheineck
Ville de Rheineck, localité de la Suisse de 3 200 habitants.
La mairie de Rheineck a une adresse e-mail et un site Internet.
Rüthi
Village de Rüthi, localité de la Suisse de 1 900 habitants.
La mairie de Rüthi a une adresse e-mail et un site Internet.
Marbach
Village de Marbach, localité de la Suisse de 1 800 habitants.
La mairie de Marbach a une adresse e-mail et un site Internet.
Eichberg
Village d'Eichberg, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie d'Eichberg a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Chaumont-sur-Tharonne
Chaumont-sur-Tharonne es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Chaumont-Sus-Tharonne a situat en l'èst del departament e lo sieu territòri es limitrophe del departament vesin del Loiret. Se tròba Modèl:A unitat aperaquí del cap de-luòc de costat, a aperaquí 48 km de Orléans.
Traversada per la rota départementale D 922 (La Ferté-Sant-Aubin, Loiret a Romorantin-Lanthenay, jos-prefectura de Loir-e-Doncas que), es prèp d'un échangeur del autoroute A 71 #que connècta Orléans a Clermont-Ferrand.
La municipalitat es partiellement situada en la bòsc domaniale de Lamotte-Beuvron.
Chaumont-sur-Tharonne est situé dans l'est du département et son territoire est limitrophe du département voisin du Loiret. Elle se trouve à 10 km environ du chef-lieu de canton, à environ 48 km d'Orléans.
Traversée par la route départementale D 922 (La Ferté-Saint-Aubin, Loiret à Romorantin-Lanthenay, sous-préfecture de Loir-et-Cher), elle est proche d'un échangeur de l'autoroute A 71 qui relie Orléans à Clermont-Ferrand.
La commune est partiellement située dans la forêt domaniale de Lamotte-Beuvron.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A la fin del Ancian Regim, Chaumont-sus-Tharonne aperteniá a la généralité de Orléans, a la eleccion, subdélégation e graèr a sal de Beaugency. S'i seguissiá la costum de Orléans al nòrd del Beuvron (enclave del bailliage de Beaugency), e aquela de Bles al sud. Sul plànol religiós, la parròquia fasiá partida del diocèse de Orléans e del archidiaconé de Sologne.
A la Revolucion, Chaumont-sus-Tharonne #èsser cap de-luòc de costat. Lo decrèt del 3 brumaire an XI [5 d'octòbre 1802) suprimís Chaumont coma cap de-luòc de costat e lududes substituís Lamotte-Beuvron.
À la fin de l'Ancien Régime, Chaumont-sur-Tharonne appartenait à la généralité d'Orléans, à l'élection, subdélégation et grenier à sel de Beaugency. On y suivait la coutume d'Orléans au nord du Beuvron (enclave du bailliage de Beaugency), et celle de Blois au sud. Sur le plan religieux, la paroisse faisait partie du diocèse d'Orléans et de l'archidiaconé de Sologne.
À la Révolution, Chaumont-sur-Tharonne fut chef-lieu de canton. L'arrêté du 3 brumaire an XI [5 octobre 1802) supprime Chaumont comme chef-lieu de canton et lui substitue Lamotte-Beuvron.


text:
Segound aquelo respounso dóu Ministèri, fau remarca que soulo la signalisacien unicamen en lengo regiounalo anularié lo caratère óubligatòri de la limitacien de vitesso. Acò councernarié pas uno signalisacien en francés doublado d’uno en óucitan, basco o bretoun.
Rèsto pus ei cònsou que vouolon dire en lengo regiounalo à soun mounde que fau pas despassa 50 à l’ouro, de va dire dous cop. Mai s’acò avié l’avantàgi d’influença lei ensuca dóu voulant, acò se sauprié…
La circouscripcien de dono Zimmermann es bèn interessanto dóu poun de visto linguistique, que coumpren uno partido de Metz, mounte eisisto un dialèite rouman, mai passa la frountiero linguistico amé lou loren germanique. Segur que la reglamentacien franceso, elo, s’en garço.


text:
Baix, Cruas, Meysse, St Pierre la Roche, Rochemaure, St Bauzile, St Martin sous Lavezon, St Vincent de Barrès, St Symphorien sous Chomerac, St Lager Bressac
Borne, Cellier du Luc, Laval d'Aurelle, Laveyrune, Le Plagnal, St Etienne de Lugdares, St Laurent les Bains
Bidon, Bourg St Andéol, Gras, Larnas, St Just d'Ardèche, St Marcel d'Ardèche, St Martin d'Ardèche, St Montan, Viviers
Balazuc, Bessas, Chauzon, Grospierres, Labastide de Virac, Labeaume, Lagorce, Orgnac l'Aven, Pradons, Rochecolombe, Ruoms, Salavas, Sampzon, St Alban Auriolles, St Maurice d'Ardèche, St Remèze, Vagnas, Vallon Pont d'arc, Vogüé
Beaumont, Chandolas, Dompnac, Faugères, Joyeuse, Lablachère, Laboule, Loubaresse, Payzac, Planzolles, Ribes, Rocles, Rosières, Sablières, St André Lachamp, St Genest de Bauzon, St Mélany, Valgorge, Vernon
Chassiers, Chazeaux, Joannas, Largentière, Laurac en Vivarais, Montréal, Prunet, Rocher, Sanilhac, Uzer, Tauriers
Astet, Barnas, Burzet, Chirols, Fabras, Jaujac, Lalevade d'Ardèche, La Souche, Mayres, Meyras, Montpezat-sous-Bauzon, Peryres, Pont-de-Labeaume, Prades, Saint-Cirgues-de-Prades, Saint-Pierre-de-Colombier, Thueyts
Berzème, Darbres, Lavilledieu, Lussas, Mirabel, St Andéol de Berg, St Jean le Centenier, St Gineys en Coiron, St Laurent sous coiron, St Maurice d'Ibie, St Pons, Sceautres, Villeneuve de Berg, St Germain
Coucouron, Issanlas, Issarles, Le Lac d'Issarles, Lachapelle-Graillouse, Lanarce, Lavillate, Lesperon, St Alban en Montagne
Aizac, Antraigues-sur-Volane, Asperjoc, Aubenas, Genestelle, Juvinas, Labastide-sur-Besorgues, Labégude, Lachamp-Raphaël, Laviolle, Mezilhac, Saint-Andéol-de-Vals, Saint-Didier-sous-Abenas, Saint-Etienne-de-Boulogne, Saint-Michel-de-Boulogne, Saint-Joseph-des-Bancs, Saint-Julien-du-Serre, Saint-Privat, Ucel, Vals-les-Bains, Vesseaux
Le Teil, Aubignas, Valvignères, Alba la Romaine, St Thomé
Le Béage, Cros de Géorand, Mazan l'Abbaye, Le Roux, Sagnes et Goudoulet, St Cirgues en Montagne, Ste Eulalie, Usclades et Rieutord
Ailhon, Fons, Lachapelle sous Aubenas, Lentillères, Mercuer, St Etienne de Fontbellon, St Sernin, Lanas, Vinezac
Les Assions, Banne, Beaulieu, Berrias et Casteljau, Chambonas, Gravières, Malacre sur le Thines, Malbosc, Montselgues, St André de Cruzières, Ste Marguerite Lafigère, St Paul le Jeune, St Pierre-St Jean, Les Salelles, Les Vans


text:
Ordre del jorn :
- Rapòrts moral e financièr – discussion e vòte
- La situacion de la dintrada : de la mairala a l’Universitat
- Quinas accions per lo CREO en 2017-2018
- Questions divèrsas de prepausar a mjvb@orange.fr abans lo 10 d’octòbre.
Coma cada annada, reiteram nòstra demanda de vos veire nombroses a l’Assemblada Generala. Es important pel burèu, qu’òbra sovent dins la solesa, de rescontrar los collègas, d’ausir sas demandas. Es tanben un moment de rescontre de totas las generacions d’ensenhaires e de totes los nivèlas d’ensenhament, a l’entorn d’una idèa que nos recampa totes : assegurar una plaça digna a l’ensenhament de l’occitan a l’escòla publica, dins de modalitats divèrsas. Comptam sus vos !


text:
Aurangzeb
Aurangzeb (4 de novembre de 1618 - 3 de març de 1707) fuguèt lo seisen sobeiran de l'Empèri Mogòl de 1658 a sa mòrt. Succediguèt a son paire Shah Jahan (1627-1658) e fuguèt remplaçat per son fiu Bahadur Shah Ièr (1707-1712). Son rèine marquèt l'apogèu territòriau de l'Empèri Mogòl que s'estendèt sus la quasi totalitat de la peninsula indiana gràcias a una politica de conquista militara deis estats dau sud.
Son rèine acomencèt ambé la crisi financiera entraïnada per la politica de son paire (desplaçament de la capitala, campanhas militaras...) e una guèrra de succession entre sei quatre fius principaus. Après una tièra d'alianças e de complòts, Aurangzeb fuguèt venceire e sensa rivau vertadier a partir de 1661. Pasmens, en 1669, deguèt faciar una revòuta indó dins la region de Delhi que renforcèt sa maufisança, especialament a respèct dei comunautats indós e chiitas. En particular, abandonèt la politica de tolerància religiosa de sei predecessors e son rèine es depintat d'un biais negatiu dins lei fònts istoricas indós (destruccion d'unei temples, interdiccion de certanei rites religiós, instauracion dau pagament de la djizia...). D'efèct, aquò causèt de tensions religiosas importantas e una resisténcia acarnada deis estats dau sud de la peninsula ai temptativas de conquista organizadas a partir de 1680. Ansin, maugrat unei victòrias e l'ocupacion de la màger part dau sud d'Índia, la preséncia de l'Empèri Mogòl demorèt totjorn mau segura e dispareguèt rapidament après sa mòrt d'Aurangzeb. Una restauracion parciala de la tolerància religiosa tradicionala dei premiers sobeirans mogòls quauqueis annadas avans la fin de son rèine poguèt pas cambiar aquela situacion. Sa mòrt marca lo començament dau declin de l'Empèri Mogòl que conoguèt un declin important a partir de 1712.


text:
Friedrich Sertürner
Friedrich Wilhelm Adam Sertürner (nascut lo 19 de junh de 1783 a Neuhaus, mòrt lo 20 de febrièr de 1841 a Hamelin) èra un farmacian alemand, que descubriguèt la morfina in 1804.
Coma aprendís farmacian a Paderborn, foguèt lo primièr d'isolar la morfina de l'òpi. Batejèt l'alcaloïde isolat "morphium" d'après lo nom del Dieu grèc dels sòmis, Morfèu. Èra non solament lo primièr alcaloïde trach de l'opium, mas tanben lo primièr alcaloîde trach d'un planta. Dins los ans seguents faguèt de recercas suls efièches de la morfina, que pasmens foguèt pas utilizada largament abans 1815.
En 1809, Sertürner durbriguèt sa primièra farmacia a Einbeck. En 1822, crompèt la farmacia principala de Hamelin (Rathaus Apotheke), que i trabalhèt entrò a sa mòrt en 1841.


text:
* Kate Bush Aerial sky of honey Aerial
14 de gen. 2013
En Ondas setmana 3 Francesc Serés Lo Podcast
En Ondas de Domenja Lekuona setmana 3 : lo podcast ací
Brigalhas de letras Per Noste Anne Thiollier.
La cronica E n'ètz d'avís ? quauques idèas que vos pòden inspirar tà ua vita mei simpla ; en tota causa estar tranquille, ténder a... e non pas hà's un imperatiu d'ac realizar. Aqueste còp arrecaptar l'aiga.
Revistas de premsa 31 e 32 Observatoire du nucléaire.
Francesc Serés i Guillen que vadó en 1972 a Saidí, a la franja aragonesa catalanofòna. De Francesc Serés, arrevirat deu catalan per François-Michel Durazzo La force de gravité Federop 2011, dètz-e-sèt novèlas, quate nòtas, illustracion de cobèrta Lo pòrt de barcelona per l'autor, 270p. 17,50 euros.
Las musicas d'En ondas
* Kate Bush Aerial sky of honey Aerial
* Kate Bush Aerial sky of honey Aerial
* Chin Na Na Poun Au cabanon Lo parisien
* Joan Francés Tisnèr Sorrom Borrom Aiga 3
* Tom Waits Mule variations Cold water
Sonaus de Joan Francés Tisnèr Crane airways deu disc Transpòrts Tisnèr S.A. e lo remix de Francés Dumeaux tà sortir de l'emission.
Publicat per LEKUONA Domenja a l'adreça 14.1.13
Subscriure's a: Comentaris del missatge (Atom)


text:
Comunas de las Lanas
Creatz (exemple detalhat) la sospagina qu'assegurarà lo seguiment del processús de traduccion en clicant sus Projècte:Traduccion/Comunas de las Lanas.
Per las autras comunas, vejatz Listas de las comunas de França.
Lista de las 331 comunas deu departament de las Lanas per òrdre alfabetic, amb lor còde INSEE e lor còde postau principau. Vejatz tanben la lista dels cantons e la lista de las ancianas comunas.
Somari
Fonts[modificar | modificar la font]
Grafias d'après lo sit de l'Institut Occitan[1].
De verificar[modificar | modificar la font]
Las grafias de las comunas seguentas son pas las de l'Institut Occitan :
- Casteths o Castèths
- Clèdas o Cledas
- D'Acs o Dacs
- L'Abatut o Labatut
- La Boèira o La Bohèira
- Linsa o Linça
- Sèrralots e Arribans o Sèrraslós e Arribans
- Vic d'Aubirat o Vic d'Auribat


text:
Dissabte, 9 de setembre de 2017, 03h00
Lo 20 de setembre que ven se farà un cafè occitan a Clarmont-Ferrand per beure un còp, discutir, escambiar, parlar o ensajar de parlar en lenga occitana, çò rapòrta ... +
Dijòus, 6 de julhet de 2017, 03h00
Auvèrnhe > Auvèrnhe > Castanhau
Dissabte passat a Orlhac (Castanhau) se presentèt davant un auditòri de 150 personas lo filme Lo paure Baptista. S’agís d’una òbra de Giral Roussiés, parlada ... +
Divendres, 28 d'abril de 2017, 03h00
Auvèrnhe > Auvèrnhe > Castanhau
L’amassada generala de l'Institut d'Estudis Occitans (IEO) de 2017 se debanarà a Orlhac (Castanhau), los 29 e 30 d’abril. Los vòtes dels rapòrts moral, ... +
Divendres, 30 de decembre de 2016, 03h00
Clarmont-Ferrand ven la primièra vila d’Occitània qu’a aprovat de boicotar los produches que provenon de las colònias israelianas, malgrat las protèstas energicas ... +
Dimècres, 24 d'agost de 2016, 03h00
La vila de Riòm de las Montanhas, als Monts de Cantal, celebrèt aquesta dimenjada la fèsta del formatge Blau d’Auvèrnhe. Demest lo desenat de fabricants e los quatre ... +
Divendres, 1 de julhet de 2016, 03h00
Innovacion revolucionària en Auvèrnhe. Carbios, una entrepresa emergenta de Clarmont-Ferrand, auriá trobat cossí fabricar de plastic 100% biodegradable en conservant sa soliditat. Aquela ... +
Diluns, 2 de mai de 2016, 03h00
La Nuèch de Pè bloquèt divendres passat lo conselh municipal de Clarmont-Ferrand. La session prevista deviá tractar una sola question: “la nòva tarificacion enfança-joventut”. ... +
Dimècres, 27 d'abril de 2016, 03h00
Lo ministre francés del trabalh foguèt increpat per de manifestants a Soire (Limanha) quand vesitava l’entrepresa Rexiaa. Un cinquantenat d’obrièrs l’esperavan per ... +
Dimenge, 17 d'abril de 2016, 03h00
Auvèrnhe > Auvèrnhe > Castanhau
Lo divendres 8 d’abril de 2016, los escolans de l’opcion occitan del Licèu Joan Lurçat a Sant Seren (segondas, primièras, terminalas), acompanhats per lor professor Estève ... +
Dissabte, 9 de genièr de 2016, 03h00
La revista Parlem, auvernhata e velava, pareis cada trimèstre. Montada per lo paure Tiène Coudert qu’obrèt fòrça per la defensa de l’occitan en Auvèrnhe, ... +
Dijòus, 7 de genièr de 2016, 03h00
Un abitant de Gerzac (Limanha) foguèt jutjat dimars passat en compareissença immediata per aver tustat son filh. Dimenge de tantòst, aquel gerzagués de 34 ans donèt una ... +
Diluns, 2 de novembre de 2015, 03h00
Sèt ferits per de tirs de carabina de plomb, dont dos policièrs, es lo bilanç d’una batèsta que se passèt ièr dimenge dins una fièra de Clarmont-Ferrand, ... +
Dijòus, 29 d'octòbre de 2015, 03h00
Auvèrnhe > Auvèrnhe > Brivadés
E mai se l’ensenhament en occitan deu superar de mai en mai d’obstacles, la rintrada escolara foguèt gaujosa a la Vau de Dieu (Brivadés) ont los enfants an drech d’èsser ... +
Dimècres, 23 de setembre de 2015, 03h00
La region d’Auvèrnhe a votat per aderir a l’Ofici Public de la Lenga Occitana (ÒPLO). Segon una comunicacion del conselhièr regional d’Aquitània Dàvid ... +
Divendres, 21 d'agost de 2015, 03h00
An trobat cent vint silos de l’Edat de Fèrre a Corent (Limanha), una descobèrta arqueologica inaudita fins ara. La trobalha ajudarà los istorians a comprene “lo mòde ... +
Dimars, 9 de junh de 2015, 03h00
Auvèrnhe > Auvèrnhe > Carladés
Dissabte e dimenge 6 e 7 de junh, la Fèsta dels Formatges de Tradicions del vilatge auvernhat de Palheròus, en Carladés, a qualques quilomètres d’Orlhac, qu’atrai ... +


text:
Diluns, 29.5.2017 03h00
Las diferentas pistas entà bastir lo gascon estandard
Dens l’encastre de l’estandardizacion pluricentrica de l’occitan, voluda peus lingüistas visionaris Loís Alibèrt, Robèrt Lafont e Pèire Bèc, èi publicat òbras entà completar aqueth projècte. E non soi pas lo sol.
L’occitan estandard, tau coma se desvolopa, qu’es pluricentric. Compren ua varietat per defaut basada suu dialècte lengadocian (varietat intermediària mes non superiora). Compren tanben quauques autas varietats basadas suus autes dialèctes. Que son encara en construccion.
Naturalament lo gascon es ua d’aqueras varietats. Que’s pòt parlar de gascon estandard o, mei exactament, d’occitan estandard gascon. Atau lo gascon estandard b’es ua modalitat regionala dehens l’occitan estandard.
(Bèths lingüistas que prefereishen remplaçar lo mot estandard per referenciau o larg. Non precisarèi pas aqueth debat ací.)
Dens las mias recèrcas, dempuish annadas, èi dit que lo gascon estandard non es pas encara estabilizat e que la soa forma definitiva oscilla entre tres o quate possibilitats.
1. Ua pista bearnesa, basada sus la koinè literària bearnesa, varietat ja pro convergenta mes non estabilizada, alimentada peus parlars locaus bearnés pro eterogenèus. Quauques trèits tipics ne son lo pas de ò a o après n o m (mòrt > mort), l’usatge quasi permanent deus enonciatius (que parli, be parli, ja parli, e parli...) e las terminasons deu preterit en -è, -í, -ó a la tresava persona deu singular (parlè, finí, sentí, bató).
2. Ua pista centrala, basada suus parlars deu centre de Gasconha, pro similars a la koinè bearnesa, en acòrdi dab l’idèa iniciala deu lingüista Pèire Bèc. Los lingüistas Andrieu Bianchi, Alan Viaut e Maurici Romieu qu’an hèit ulteriorament proposicions similaras mes en tot hicà’i quauques nuanças. Bèths trèits tipics ne son la conservacion de ò après n o m (mòrt, non pas mort), l’usatge mei liure deus enonciatius (parli o que parli) e, aumens dens l’òbra de Bèc, un preterit en -èc, -ic, -oc meilèu qu’en -è, -í, -ó (parlèc, finic, sentic, batoc).
3. Ua pista ultraconvergenta. Tien quauques trèits pres au gascon orientau de Comenge e Coseran e es pròcha deus autes dialèctes occitans. Bèths aspèctes tipics ne son la conservacion de ò après n o m (mòrt, non pas mort), l’usatge mei liure deus enonciatius (parli o que parli) e quauques terminasons verbalas mei unitàrias (los preterits que pòden estar parlèc, finiguèc, sentiguèc, batèc en lòc de parlèc, finic, sentic, batoc; l’imperfèit que pòt estar batiá en lòc de batèva o batè; lo condicionau que pòt estar bateriá en lòc de bateré...).
4. Teoricament que poirem imaginar ua quatava solucion: ua pista aranesa. La question non seré pas absurda pr’amor deu dinamisme institucionau de l’aranés dempuish los ans 1990, ligat a l’oficialitat de l’occitan en Aran e en Catalonha. Ara: nat corrent non revendica pas aquera solucion, ni solament los aranés... Lo gascon aranés que coneish conjugasons entre los diferents tipes ja mentavuts, per exemple tien un preterit parlèc, causic, batec (variacion de batèc); tien un imperfèit batie (variacion de batiá) o bateve (variacion de batèva). Lo lingüista Aitor Carrera a desvolopat un modèl fòrça coerent d'aranés.
Los que segueishen las mias publicacions be saben qu’èi assajat de trabalhar en seguint aqueras diferentas solucions. Las mias primèras amors qu’anavan cap au tipe bearnés mentre que los mens articles gascons mei recents exploravan lo tipe ultraconvergent. E que precisavi tostemps que las diferentas pistas existivan. Ja hascoi dens Jornalet
un aute article sus aqueth tèma: “Lo gascon estandard, ont n’èm?” (Jornalet, 20.1.2014)
. Clarificacions
Après raperar las basas deu debat, que vòli portar lutz a bèras afirmacions de bèths legedors, exprimidas recentament.
Non èi pas jamei parlat, jo, d’impausar lo tipe ultraconvergent (tipicament: batiá
). Per contra, si qu’èi explorat lo son usatge experimentau, au par d’autas pistas. Be sabèvi qu’aqueth tipe ultraconvergent non agradaré pas a tots e aquò s’es confirmat dens las discussions recentas (e pas solament dens los comentaris de Jornalet
).
Donc evidentament, lo tipe ultraconvergent non pòt pas reüssir e que cessarèi d’utilizà’u.
Qu’es incontestable que lo tipe ultraconvergent e’s basa sus formas gasconas autenticas e existentas. Non inventavi pas nat “pseudogascon”. S’èra un patchwork? Que òc. Hèra koinès e hèra estandards capvath lo Mond que son patchworks: la koinè bearnesa, lo gascon literari e centrau de Pèire Bèc, lo lengadocian estandard, la koinè mistralenca provençala, l’alemand estandard, lo francés estandard (que non deriva pas de nat dialècte “francian”), etc.
Que rapèri que lo quite Pèire Bèc, dens los sons obratges, e prevei la possibilitat d’utilizar formas verbalas segondàrias de tipe batiá
au costat de las formas principalas de tipe batèva
o batè
. Non inventavi pas arren de particular.
Aqueth tipe ultraconvergent e experimentau non èra pas un “pseudogascon”, qu’es clar. Per contra avèva dus defauts redibitòris que justifican lo son abandon.
— Los legedors s’interessavan mei a la forma que non pas au hons deus mens articles, cada còp qu’èran escriuts en gascon ultraconvergent. Ara, ua varietat estandard, per definicion, deu aver un aspècte banau, nèutre, inapercebut e acceptable.
— Non i a pas nat corrent culturau interessat per un gascon ultraconvergent. Qu’es donc ua pista sens interès.
Ara que lo tipe ultraconvergent es enterrat, las solucions restantas son lo tipe bearnés e lo tipe centrau.
Lo tipe bearnés qu’a l’avantatge de dominar la produccion literària e pedagogica dempuish un sègle mes non obtien pas un succès definitiu en dehòra de Bearn. Qu’es totalament escartat dens l’usatge deus aranés. Jo qu’aurí adoptat lo bearnés s’estosse mei acceptat capvath Gasconha.
Ara donc, qu’anarèi de mei en mei cap au tipe centrau iniciat per Bèc e reexplorat per Bianchi, Viaut e Romieu. Que demòra l’unica solucion uei disponibla, intermediària e equilibrada entre los pòls bearnés e aranés.
Aqueth tipe centrau non es pas encara pro fixat. Bèc, Bianchi, Viaut e Romieu que presentan quauques divergéncias de detalh e que dèishan encara tròp de variantas concurrentas que non ajudan pas a estabilizar l’estandard.
Dens las soas darrèras publicacions, Bèc que preferiva formas de mei en mei convergentas mes en bèth demorar dens la pista deu gascon centrau. Lo futur deu passat que’u hasèva passar de parlère
a parlèra
. Qu’abandonava créder
e qu’adoptava créser
... Qu’ac vesèm emblematicament dens lo títol deu son libe Entà créser au món
, de 2004. Que seguirèi de mei en mei aquera pista de trabalh.
Lo gascon estandard definitiu, entà trobar lo succès e l’estabilitat, que deurà respóner a quauques condicions, totun.
— Ua proporcion mei larga de la populacion gascona e bearnesa, coma part de la populacion occitana, que’s deu mobilizar entà recuperar l’usatge de la lenga.
— Gramaticas, diccionaris, metòdes, creacions e usatges publics que deven coïncidir de mei en mei. Ara per ara, las divergéncias que crèan encara tròp d’instabilitat.
— L’estabilitat normativa d’un gascon estandard es indissociabla de la soa coordinacion dab los autes dialèctes occitans estandardizats. Que cau ua aplicacion coerenta de la nòrma classica Alibèrt-CLO dens lo respècte evident de cada dialècte. Se non i a pas ua tau continuitat normativa, lo quite tèrme de “gascon estandard” non a pas nat sens. Sens nòrma, nat estandard non existeish pas.
Comentaris
5 de junh 22.44h
#67 Entà precisar totun, que responèvi en un comentari que disè "pauvre Vincent", lo n°66. Mes qu'es estat, miragle ?, desfaçat.
Valora aquest comentari:
0
0
5 de junh 13.22h
#71 Que'm sembla la koinè bearnesa, i.e. sustot "pernostenca", qu’esita drin enter duas vocacions:
1) servir de basi tà l’ensenhament en tot adaptà’s aus parlars locaus (epòca Grosclaude - vediatz l’Atlas des conjugaisons occitanes de Gascogne, per exemple);
2) empauhicà’s com nòrma (epòca Guilhemjoan - assajatz uei d’enviar un tèxte a PN dab formas com "cantèvi" o "càntam", e qu’auratz combat tà las har acceptar).
Mes aquò qu’ei ua question de causida lingüistica.
... Legir la seguida
Valora aquest comentari: 5
0
5 de junh 07.32h
#71 reSpectar e non repectar
Valora aquest comentari:
0
0
5 de junh 07.24h
#70 Com n'ei pas pro establa, la koinè beanesa? En tot cas, que n'ei hòrt mei que non pas lo gascon de Bèc!! Comparatz lo dialècte deu métòde de Grosclaude dab lo de Guilhemjoan (lo metòde "a hum de calhau"), e vederatz qu'aqueste estandard gascon ei pro stable, au contra. Qu'admet petitas variacions, d'acòrd, totun pas tandas. Simplament, que cau repectar l'estandard, çò qui la gent non hèn pas sistematicament.
Valora aquest comentari: 7
1
5 de junh 01.21h
#69 "Bèc n'ei pas briga l'exemple de seguir . . . lo son gascon n'ei pas pro estable . . ."
La koinè bearnesa es pas brica establa tanpauc.
Valora aquest comentari: 3
5
4 de junh 22.15h
La koiné bearnesa dilhèu que n'ei pas lo gascon estandard, qu'ei en tot cas un estandard gascon, concrètament qu'ei l'estandard biarnés deu gascon. Dab l'aranés estandard, ja n'avem dus, d'estandards gascons. Que son estandards regionaus deu gascon, non son pas intercambiables. Que supausi que la koiné biarnesa e soava trop biarnesa entà Bèc, o ben no'u mestrejava pas pro entà emplegà'u ad aise. En tot cas, lo gascon composicionau de Bèc que s'extinguí dab lo son solet emplegaire, l... Legir la seguida
Valora aquest comentari: 8
0
3 de junh 23.50h
#66 Oui, vous calomniez sans savoir. Il y a effectivement plus d'un détracteur de votre dogmatisme (pas seulement chez les Gascons) et vos petits pouces rouges inversés sont assez révélateurs de la puérilité des lecteurs de ce site extrémiste qui donne une bien mauvaise image du mouvement occitaniste. On dirait que, par ici, ne traînent que des adolescents un peu attardés, qui ont arrêté leur évolution intellectuelle dans les années 1970. En fait, vous (vous collectif) ne réponde... Legir la seguida
Valora aquest comentari: 7
9
3 de junh 20.41h
#66 Védetz, qu'i a mè d'un detractor de l'occitanisme e sustot deu dogmatic. Çò que hètz aquí que s'apèra calomnia... e qu'es pèc (sustot vist lo nivèu culturau e intelectuau de lo qu'excúsatz...)
Valora aquest comentari: 2
5
3 de junh 16.03h
#62 Monsieur Sumien,
Je lis régulièrement vos interventions et je me suis intéressé à votre thèse et à vos écrits en général. Voici mon opinion, qui n'engage que moi bien entendu.
Je dois vous avouer que vous me faites irrémédiablement penser à Trofim Lyssenko, mutatis mutandis. C'est à dire que vous êtes tout à fait dans ce qu'on appelle généralement le lyssenkisme. Cette dérive qui consiste à utiliser la science pour justifier coûte que coûte des choix idéologiques per... Legir la seguida
Valora aquest comentari: 18
12
2 de junh 09.57h
#63 leg. encaminament e non pas encaminent, plan segur.
Valora aquest comentari:
0
0
Comenta
Lo comentari es estat mandat corrèctament


text:
Dubertura de la tireta 日本語ノート ~ lu caier de japones (pas pus d’una vetz per mès, pòde pas aprener e balhar minjar au cibercaier), que veiquí lu prumier bilhet.
Que ‘quò siguesse clar, es pas un cors de japones, nonmàs ‘na persentaci’, quauquas nòtas. I a pro de monde entau que balhan de las leiçons tras la tiala, atz qu’a charchar, sens obludar que sei de la generaci’ « papier – gredon – libre » e « aprener, aprener, aprener, tornar aprener, e tornar far » es ma sòla mòda per far desempuei quauques 2 ans.Tant iò dire maitot, me fote de tots los liams que v’autres poriatz trobar e me balhar « per me plare », o de las aisidas « que la filha dau nebot parletet a la borriera… », o « daus libres que sabetz bons mas que jamai dubriguetetz ». Sei un pauc mau plasent, afe, coma de costuma, perque dire « fase dau japones » fai neisser mai d’un eivís que part d’un « quò es grán possible » ad « te trobí aquò sus la tiala, e quò d’aquí, mai quò-quí… » ne’n passant per « e fau aprener ‘quò, mai ‘quò, mai ‘quò, sabe pas coma tu i ‘ribas, mas me poria pas iò far ». Lu tipe de conarias qu’entende desempui mai de 30 ans sus los vegetarians, sus los gais, sus la gent que van trabalhar sus ‘na bicicleta, sus quò-quí, sus quò-laï que sembla far de vos quauqu’un d’eistraordinarí quante taschatz nonmas de viure segond vòstra eideia.
T ! Entau fasent, balhe las 5 claus d’un bon aprentissatge (segond una amija americana, aquí copiat-jaspit-adaptat de la tiala) :
1 – Start a tradition, and/or a journal ; don’t break the streak
2 – Learn to recoll not memorize ; input a lot before output.
3 – Do the 30-30 and plan day & week-end
4 – Use what you enjoy ; practice failure
5 – And never forget :
it’s your journey, no ones’s else.
De veire tots los libres de qualitat » per aprener la linga japonesa, e per far chiar los jounes colhons e las vielhas babòias, me songe que los americans son de la gent de segre.
Sus la linga japonesa : ‘Quò pòt semblar estranh, mas lu mai suvent, la gent son apres me damandar lu sens per legir, pertant, es clar dins las manga, perque i a un dessenh per iò eisplicar, es clar dins los autres libres, perque la cuberta balha lu sens, apres quante es imprimat dins « lu fiu de la ribiera », es de dire dau naut vers lu bas, fau eifectivament legir de la drecha vers la man mança, aures qu’un còp de prener. De notar que i a quauques vielhs paneus d’escrichs orisontalament a pertir de la drecha, es mas per far parlar la toristalha.


text:
La Boisha
decembre 19, 2013 per calandretapamias
La Boisha es situït a 6 km de Foix, sus la rota D1. Es en agost de 1908 que debutan las primièras recèrcas. La persona que dirigissiá las òbras èra lo sénher Dunac,èra un foishenc. Èra acompanhat per sos dos filhs e dos òmes per l’ajudar. Las recèrcas se faguèron de 1909 a 1912 amb l’ajuda d’un espeleològ Edouard-Alfred Martel . En 1935 Paul Salette e lo sénher Cremadells descobriguèron 3 000 m de
riu mas foguèron blocats per un endreit. Paul Salette decidiguèt d’amenatjar lo riu per lo dubrir al public. Podèm visitar lo riu dempuèi 1938.
Pendent la visita, podèm percórrer 1 km e 500 dins una barca, nos trobam a 60 m en dejós de la tèrra. La temperatura i es de 13 grases.
Es lo riu josterranh visitable mai long d’Euròpa. La ròca es de calcari. Pendent la segonda guèrra mondiala, coma la Boisha èra tampada, faguèron d’autras recèrcas arqueologicas etrobèron de vestigis de la preïstòria : utisses,armas… E trobèron de vestigis galloromans.
Thomas
Like this:
Like Cargament...
Related
Mandat dins Pàmias | Balisat Arièja, cauna, La Boisha, riu | Daissar un comentari


text:
Grand-Verly
Grand-Verly es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1896, la municipalitat de Verly es scindée en doas comunas, #que la una de las municipalitats #que ne reven al cap de-luòc de municipalitat de Verly pren lo nom de Verly-Grand. Aquela #prene lo sieu nom actual en 1943.
En 1896, la commune de Verly est scindée en deux communes, dont l'une des communes qui correspond au chef-lieu de commune de Verly prend le nom de Verly-Grand. Celle-ci prit son nom actuel en 1943.


text:
Arribar en Lhèida en …
Avion
Er aeropòrt de Lhèida – Alguaire, plaçat a 15 quilomètres dera ciutat de Lhèida. Dispause d’ua unica terminau e laguens deth hilat d’aeropòrts regionaus compde damb molt pògui destins.
Tren
Era ciutat de Lhèida dispause d’ua comunicacion dirècta per tren damb diuèrses ciutats importantes mejançant es connexions damb AVE.
Automobil
Era ciutat de Lhèida ei ua ciutat plan comunicada, eth hilat d’autopistes e carretères permeten un facil accès ara nòsta ciutat.
Mapa des accèssi de Lhèida damb veïcul: http://www.paeria.es/cat/accessos.asp
Mobilitat e transpòrt en Catalonha (Generalitat de Catalunya) http://mobilitat.gencat.cat/ca/
Autobús.
Era estacion d’autobusi interurbans se trape plaçada en c/Saracibar, auent accès entà pedanhs des deth madeish carrèr e des dera Avenguda Catalunya.
Existissen diuèrses parades des principaus linhes d’autobús urban entà afavorir transbordaments e connexions.
Des autobusi interurbans qu’an coma origina o destin era ciutat de Lhèida, es qu’opèren laguens dera comarca deth Segrià, en formar part dera ATM de Lleida, son integradi tarifàriaments.
Entà informacion sus es oraris, linhes e tarifes des autobusi qu’opèren laguens der àmbit dera ATM de Lleida, e entà hèr era crompa de bilhets, consultatz:
Com arribar en IEI
Existissen diuèrses opcions molt eficientes de transpòrt public dirècte entà arribar en IEI
Direccion: Plaça dera Catedral, s/n
25002, Lhèida Espanha
Parcatge
Aqueri qu’arriben en veïcul pòden utilizar un d’aguesti 4 parcatges propèrs ar IEI:
InterparkingBlondel
Parcatge public
Avenguda Blondels/num
973 26 41 43
Dubèrt 24 h
Parking Cappont Blas de Infante PARKIA
Parcatge public
Plaça Blas Infante
973 21 68 77
Dubèrt 24 h


text:
Las Confessions de Sant Agustin
Òbra autobiografica d'Agustin d'Ipòna, escrivuda entre 397 e 398, dens laquau conta la soa quèsta de Diu. Es compausada de tretze libes.
Somari
Contèxte istoric e literari[modificar | modificar la font]
Contèxte istoric[modificar | modificar la font]
Avant Teodòsi, dus Emperaires partatjan lo poder : Dioclecian puish Constantin. Organizan l'Empèri Roman contra las revolucions e las invasion. La persona de l'Emperaire es considerada coma sacrada e li balhan un absolutisme totau. l'Empèri Roman es devesit en duas partidas : l'Orient e l'Occident. Caduna es gavidada per un Emperaire e un dirigent. Se parla de tetrarquia (dus August e dus Cesar). I a tanben duas capitalas : Constantinòple e Ravena, puish Milan.
Elaboracion de l'òbra[modificar | modificar la font]
Aquesta òbra es estada escrivuda en tres annadas. Agustin a 45 ans, es batejat despuish 10 ans e avesque d'Ipòna despuish 2 ans. En 394, compren que l'uman es pas capable de tornar se de cap au ben shens nada gràcia divina après una relectura deu verset de Sent Pau : « Qu'as que n'ic ajas recebut ? ».
Los tretze libes[modificar | modificar la font]
Dens los libes I a IX, Agustin conta d'un biais cronologic la soa vita, de la soa vaduda dinc a la mòrt de la soa mair. Los libes X a XIII compòrtan una meditacion, una celebracion de Diu.
Caracteristicas de l'escritura[modificar | modificar la font]
Se pòden destriar las caracteristicas seguentas dens l'òbra d'Agustin :
- Una analisi psicologica pregonda ;
- L'introspeccion ;
- Las defautas e lo progrès ;
- L'influéncia de las lecturas biblicas, mei que mei peu miei de :
- las repeticions, anafòras, parataxis, asindetons ;
- utilizacion de l'estructura "ací que" ;
- las incantacions, pròches de la poesia.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Martin Chalfie (n. en 1947) es un bioquimista american. A recebut lo Prèmi Nobel de Quimia en 2008 per los sieus trabalhs sus la proteïna verda fluorescenta.
Naissèt l'an 1947 dins la vila de Chicago, situada a l'estat d'Illinois. Estudièt neurobiologia a l'Universitat de Harvard e foguèt posteriorament professor de la Universitat de Columbia.
Interessada en lo desvolopament e foncions de las neuronas, a realizat d'importantas experiéncias a comptar del nematoïde Caenorhabditis elegans. Aital meteis, amb la descobèrta de la proteïna verda fluorescenta (GFP) de la part del japonés Osamu Shimomura atenguèt, amb Roger Yonchien Tsien, estudiar los fenomèns biologics d'aquela proteïna mejançant la coloracion de las cellulas.
L'an 2008, amb Shimomura e Tsien, foguèt premiat amb lo Prèmi Nobel de Quimia per los sieus estudis sus la GFP.


text:
Matriarcat
Lo matriarcat es un tèrme antropologic que definis la manièra d'organizacion sociala que las femnas e especialament las maires de la comunautat tenden a predominar dins de posicions de poder.
Lo tèrme de ginecocracia s'utiliza per se referir especificament al govèrn de las femnas.
Lo matriarcat diferís del matrilinhalisme, que los filhs s'i identifican culturalament amb lor maire e non pas amb lor paire, e que las alianças familialas e tribalas s'i forman dempuèi los linhatges de sang de las femnas. Per exemple, dins la tradicion de la Halakha, una persona que nais d'una maire jusieva es considerada automaticament coma jusieva; lo judaïsme, doncas, se transmet de la maire cap a l'enfant.
Lo matriarcat diferís tanben del matrilocalisme, un tèrme que los antropològs utilizan sovent per descriure las societats que l'autoritat de las maires i es la principala dins las relacions domesticas e que los marits s'unisson a la familha de lors femnas al luòc qu'aquelas s'uniscan a la tribú o la familha del marit.
Lo matriarcat es una combinason d'aquestes factors e pòt inclure lo matrilinhalisme e lo matrilocalisme.
Dins lo matriarcat, las femnas son a la carga de la distribucion dels bens del clan o de la tribú, en mai de las noiriduras. Aquesta caracteristica dona a las femnas una posicion d'influéncia subre lors societats.


text:
Canal de Suèz
Lo Canal de Suèz (var. Canau de Suèz), es un canal de 163 km de long que religa la mar Mediterranèa a la mar Roja, de Pòrt Saïd a Suèz. Permet als naviris de comèrci d'anar d'Euròpa cap a Asia sens far lo torn d'Africa per lo cap de Bona Esperança, e per aquò ten una importància màger per lo provesiment en petròli d'Euròpa e per lo comèrci internacional generalament.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo canal foguèt bastit entre 1859 e 1869 per la Companhiá Francoegipciana de Ferdinand de Lesseps. 1,5 milion d'egipcians participèron a la seuna bastison e 125 000 moriguèron mai que mai del colèra. Lo canal foguèt dubèrt lo 17 de febrièr de 1867. En 1882, pr'amor del seu deute exterior, Egipte deguèt vendre las seunas parts al Reialme Unit. En 1888 la Convencion de Constantinòple confirmèt la neutralitat del canal, declarat: "Liure e dubèrt en temps de patz coma en temps de guèrra, a tot naviri de comèrci o de guèrra, sens destinga de pabalhon".
En 1956 lo president d'Egipte Gamal Abdèl Nassèr nacionalizèt la Companhiá del Canal, que sos accionaris màgers èran alavetz britanics e franceses. Per lo recobrar, lo Reialme Unit, França e Israèl organizèron una operacion militara que foguèt un fracàs: las Nacions Unidas assegurèron la legitimitat egipciana pel canal per una resolucion. Aprèp la Guèrra dels Sièis Jorns en 1967, lo canal demorèt tancat fins en 1975; una fòrça de l'ONU demorèt per gardar la patz fins en 1974.


text:
Taoiseach
Lo Taoiseach (prononciacion: /ti:ʃɒx/ ; al plural Taoisigh, prononciacion /ti:ʃi:/ ) es lo cap de govèrn de la Republica d'Irlanda e lo cap del cabinet irlandés, foncion equivalenta al primièr ministre de las democracias parlamentàrias.
Lo Taoiseach es nomenat pel president d'Irlanda après d'èsser elegit pel Dáil Éireann (la cambra bassa del Parlament). Lo Taoiseach actual es Bertie Ahern, teachta dála (delegat de l'assemblada, equivalent a deputat) del partit Fianna Fáil. Lo Taoiseach designa lo Tánaiste (deputat primièr ministre) que aprèp es nomenat pel president. La foncion de Tánaiste es similara, mas pas equivalenta, a aquela del vicepresident del govèrn. Lo Taoiseach tanben nomena los autres ministres del cabinet e onze membres del Senat irlandés.
La foncion modèrna del Taoiseach foguèt establida dins la constitucion d'Irlanda de 1937, remplaçant la foncion de "President del Conselh Executiu" de l'Estat Liure d'Irlanda de 1922-1937. Ça que la, las foncions del Taoiseach e del President del Conselh Executiu diferisson en qualques aspèctes fondamentals. Per exemple, lo president del Conselh Executiu aviá pas la capacitat de relevar un dels ministres del govèrn. Lo cabinet de l'Estat Liure d'Irlanda, nomenat Conselh Executiu, deviá èsser reformat completament se voliá renovelar una foncion. Lo president del Conselh Executiu tanpauc podiá pas dissòlvre lo Dáil Éireann; aquò èra una decision collectiva del Conselh Executiu. Lo Taoiseach, per contra, ten un ròtle mai important amb mai de poder executiu e la capacitat de relevar un ministre e de dissòlvre lo Parlament.


text:
La question se pausa encara, perqué aver una linha TGV per anar préner l'avion a Paris ? Idèa de perdre de temps ? L'esperit jacobin es insondable... L'aerolínia Level ja ha venut més de 100.000 bitllets per Barcelona ! Segur que los Tolzans devon èstre mai estupids que los autres, per vóler perdre temps dins lo trauc logistic parisenc ?
Benlèu que la linha TGV que Tolosa se vòl pagar es utila per :
1 / los foncionaris d'Estat, jacobinisme,AH lo confort de l'administracion jacobina nos còsta caríssim.
2 / los quadres de La Défense, jacobinisme d'entrepresa sul mercat-Estat-nacion francés, jacobinisme encara, los quadres d'AIRBUS an jà linhas directas per Londres, Hamborg, Franckfòrt, Turin-Milano, Roma, Barcelona, Madrid ...
3 / per portar los toristas parisencs a Tolosa ... e pòdon pas préner l'avion per arribar a Tolosa ? E a l'invèrs tot parier.
4 / es benlèu utile pels deputats e senadors que representan lo jacobinisme, mas pòdon pas estauviar e préner l'avion ?
La peticion per la linha TGV de Bordèu a Tolosa es NON per me ; vòli pas destrusir las tèrras agricòlas en val de Garona, faudrà minjar a Tolosa un jorn (!) ; çò qu'avèm pagat aprèp Tours direccion Bordèu : es una engana de la partidocracia jacobina sus l'esquina de la fiscalitat dels Tolzans, dels ciutadans d'Occitania ; Lor faudrà far pagar en vòts.


text:
Jorn #6 : Sabres > Comensac > Pissòs
8h : partença de l’ecomusèu de Marqueza a Sabres, de cap tà Comensac
13h : arribada a Pissòs, arcuelh au Cèrcle de l’Union
17h30 : Conferéncia sus la toponimia per Bénédicte Fénié, au Cèrcle de l’Union
18h30 : vin d’aunor auherit per la Mairetat de Pissòs, e aperitiu cantèra en musica peus Chancaires de Sent Pèr de Lèren !
Repaiss grasilhadas organisat peu Tenis Club de Pissòs, seguit deu bal de PASS’AIRES
Òstes e partenaris de l’estanc :
Cèrcle de l’Union de Pissòs, Bénédicte & Jean-Jacques Fénié


text:
Insureccion de Varsòvia
L'insureccion de Varsòvia se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 1èr d'aost au 2 d'octòbre de 1944. Opausèt la resisténcia interiora polonesa (principalament l'Armia Krajowa) que prenguèt lo contraròtle d'una partida de la capitala polonesa ai fòrças alemandas cargadas de reprimir l'insureccion. Organizada a la lèsta e sensa sostèn sovietic, la revòuta mau capitèt e foguèt finalament anientada maugrat una resisténcia acarnada. Après la fin dei combats, Hitler ordonèt la destruccion de la ciutat en represalhas.
L'insureccion foguèt un desastre per la resisténcia polonesa non comunista que perdiguèt au mens 31 000 òmes (10 000 tuats, 6 000 dispareguts e 15 000 presoniers). Entre 150 000 e 200 000 civius foguèron tanben tuats. En particular, entre 40 000 e 100 000 civius e presoniers foguèron executats pendent lo Chaple de Wola (5-8 d'aost de 1944). De mai, aperaquí 700 000 abitants foguèron expulsats de la vila après la batalha. Enfin, 5 000 soudats de l'armada polonesa integrada au sen de l'Armada Roja foguèron pereu perduts dins la revirada d'una ataca destinada a rompre lo sètge de la vila. De son caire, l'armada alemanda perdiguèt entre 23 000 e 25 000 òmes (7 000-9 000 tuats, 7 000 dispareguts e 9 000 bleçats).


text:
Joan Carles Brun
Joan Carles Brun (en francés: Jean-Charles Brun; Montpelhièr, 29 de decembre de 1870 - París, 14 d'octobre de 1946) es un felibre e un dels menaires e ideològs del movement regionalista en França al començament del sègle XX.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Autor en 1911 del Régionalisme.
Ligams[modificar | modificar la font]
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Regionalisme
- Personalitat de la Tresena Republica
- Escrivan francés del sègle XIX
- Escrivan francés del sègle XX
- Escrivan occitan
- Escrivan regionalista francés
- Naissença a Montpelhièr
- Naissença en 1870
- Decès en 1946
- Literatura occitana
- Portal:Literatura/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal


text:
Villes et mairies du District de Moesa (103)
Liste des communes
Roveredo
Ville de Roveredo, localité de la Suisse de 2 200 habitants.
La mairie de Roveredo a une adresse e-mail et un site Internet.
Mesocco
Village de Mesocco, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de Mesocco a une adresse e-mail et un site Internet.
Grono
Village de Grono, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Grono a une adresse e-mail.
San Vittore
Village de San Vittore, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de San Vittore a une adresse e-mail.
Lostallo
Village de Lostallo, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Lostallo a une adresse e-mail et un site Internet.
Cama
Village de Cama, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Cama a une adresse e-mail.
Soazza
Village de Soazza, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Soazza a une adresse e-mail et un site Internet.
Castaneda
Village de Castaneda, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Castaneda a une adresse e-mail et un site Internet.
Verdabbio
Village de Verdabbio, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Verdabbio a une adresse e-mail.
Rossa
Village de Rossa, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Rossa a une adresse e-mail.
Leggia
Village de Leggia, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Leggia a une adresse e-mail.
Buseno
Village de Buseno, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Buseno a une adresse e-mail.
Arvigo
Village d'Arvigo, localité de la Suisse de -100 habitants.
La mairie d'Arvigo a une adresse e-mail.
Santa Maria in Calanca
Village de Santa Maria in Calanca, localité de la Suisse de -100 habitants.
La mairie de Santa Maria in Calanca a une adresse e-mail.
Braggio
Village de Braggio, localité de la Suisse de -100 habitants.
La mairie de Braggio a une adresse e-mail.
Selma
Village de Selma, localité de la Suisse de -100 habitants.
La mairie de Selma a une adresse e-mail et un site Internet.
Cauco
Village de Cauco, localité de la Suisse de -100 habitants.
La mairie de Cauco a une adresse e-mail.


text:
En Ondas de Domenja Lekuona dijaus lo 19 a 8h lo ser e dimenge lo 22 de deceme de 2013 a 11h.
{play}images/stories/dom/an/131219_eo_hemnasmusicas_an.mp3{/play}
En Ondas qu’ondeja quauques libes suu sortir ; un documentari suu nuclear en França http://www.criirad.org. E mercés a Aura Seguier de Paraulas en òc e La Setmana entà la Fimòcque’vs perpausam inedits sonòrs deu bal cuelhuts a la Dauba de Nadau de l’Esquireta e Calandreta Lescar lo 14 de deceme de 2013 a la sala Victòr Hugo de Lescar.
Inedits de hemnas musicas que hèn dançar : d’Espartenhas
: Veronica Dordeins vriulon / votz, Silvia Lajus-Cossou diatonic, Cecila Nuñez flabutas e ton-ton, e Guillaume Casemajor.
e de Monacas
© Aura Seguièr paraulas.net lasetmana.fr
La purmèra de Monacas : tres votz Lucia Longué votz e ton-ton, Sonia Lagoardilha votz e ton-ton e Audrey Ceccato votz e bramatopin, mans.
Musica inedida e gahada suu viu : sono Laurenç Moledós e un enregistrament transmetut per Aura Seguièr.
Las musicas d’En Ondas
* Beck Sea change Lonesome tears
* Daunas de còr Airetèras Borreias
* Doctors de trobar Mon folclòr
* Gotan Projèct Tango 3.0 La gloria
* Espartenhas inedit Mochico Dus Bal
* Monacas inedit Branlo
* Monacas inedit Las hialairas en escotisha
* Monacas inedit Rondèu bis
Like this:
Like Loading...


text:
Coucy
Coucy es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Coucy Se situa a 8 km a l'èst de Rethel a qualques km del Aisne. La municipalitat s'estend sus doas seccions. Coucy Primièra es lo bourg amb la comuna e la glèisa e se situa sus la D30. Coucy Segond es un nuclèu bastit sus la D21 inserré en lo nuclèu de bastissas de Amance-Lucquy près de l'estacion de Amance-Lucquy.
-
Fichier:Coucy (Ardennes) city limit sign Coucy 1ère.JPG
Intrada de Coucy 1ère
-
Fichier:Coucy (Ardennes) city limit sign Coucy 2nde.JPG
Intrada de Coucy 2nde
Coucy se situe à 8 km à l'est de Rethel à quelques km de l'Aisne. La commune s'étend sur deux sections. Coucy première est le bourg avec la mairie et l'église et se situe sur la D30. Coucy seconde est un noyau bâti sur la D21 inserré dans le noyau de bâtiments de Amance-Lucquy près de la gare d'Amance-Lucquy.
-
Fichier:Coucy (Ardennes) city limit sign Coucy 1ère.JPG
Entrée de Coucy 1ère
-
Fichier:Coucy (Ardennes) city limit sign Coucy 2nde.JPG
Entrée de Coucy 2nde
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Coucy Se tròba sus las vias romaines #que travèrsan la region e #encobrir indica una preséncia gallo-romaine. Las primièras mencions de Coucy datan de la Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle, del temps que la familha de Escannevelle i possedissiá un castèl féodal, cremat a Modèl:La s. A lo sieu luòc a #èsser bastit una granja, démoli cap a 1950.
Coucy se trouve sur les voies romaines qui traversent la région et cela indique une présence gallo-romaine. Les premières mentions de Coucy datent du Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle, alors que la famille d'Escannevelle y possédait un château féodal, brûlé au Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle. À sa place a été construit une ferme, démoli vers 1950.


text:
Mèrcus, Garravet e Amplanh
Mèrcus, Garravet e Amplanh[1][2] (Mercus-Garrabet en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament d'Arièja e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- Mèrcus. Lo nom ven del diu Mercŭrĭus, « Mercuri », o d'un òme d'aquel nom [3]. ŭ brèu venguèt o, mas lo iòd passèt a la sillaba precedenta (anteposicion) e provoquèt la formacion d'un triftongue en posicion tonica, que se simplifiquèt en uè, d'aquí Mercuèr. Aquò es l'evolucion normala, mès a un moment de mal precisar, se passèt un reculament de l'accent tonic.
- Garravet. Per Garravet (Gers), Dauzat evòca una variacion gascona del mot garrabièr [4]. Semblariá puslèu un collectiu, ambe lo sufixe -et, del latin -etum : lòc ont los garrabièrs (agalencièrs) abondan. Mès l'explicacion es benlèu plan diferenta (la prononciacion del nom del vilatge de Gers es [garra'wet]). Cf. Gavarret (Lanas).
- Amplanh. Lo nom es benlèu lo d'un establiment visigot en -ing, ambe un nom d'òme Amalo [5].
Istòria[modificar | modificar la font]
- Entre 1790 e 1794, Mèrcus annexèt Croquié (nom francés), Garravet e Jarnat (nom francés); en 1965, Amplanh fusionèt ambe Mèrcus e Garravet [6].
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Tarascon d'Arièja; es ara del canton de Sabarthès (en francés), donc de Sabartés (burèu centralizator : Tarascon d'Arièja).
Demografia[modificar | modificar la font]
- En 1965, annexion d'Amplanh
Demografia d'Amplanh[modificar | modificar la font]
- Las donadas de la dreta del grafic, plaçadas automaticament, son las de de la comuna entièra de Mèrcus, Garravet e Amplanh
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 434
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 311
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 15
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=22049
- ↑ mòrt de José Lorenzo http://www.ladepeche.fr/article/2017/08/14/2627865-jose-lorenzo-le-maire-de-mercus-garrabet-est-decede.html


text:
Diluns, 25 de decembre de 2017, 03h00
La purmèra corruda tà la lenga e la cultura occitanas qu’ei totun creada! Deu 25 au 27 de mai de 2018, los participants que poderàn córrer de 1 a 400 km capvath un centenat ... +
Dimècres, 22 de novembre de 2017, 03h00
Dissabte que ven, 25 de novembre, se tendrà a Pau una manifestacion en favor de la libertat de Catalonha e Aran. La crida la fa lo Comitat de Solidaritat dab la Republica Catalana amb la tòca ... +
Divendres, 3 de novembre de 2017, 03h00
Gasconha > Bearn > Enter Dus Gaves
Despuish lo començament de l’espleitacion deu gas a Lac (Enter Dus Gaves) —que comencè sheishanta ans i a en 1957—, las polemicas pertocant la polucion que’s multipliquèn. ... +
Diluns, 9 d'octòbre de 2017, 03h00
Per protestar de la situacion desesperanta que vivon las escòlas Calandretas après la supression dels contractes ajudats, lo movement Calandreta organiza un calhavari davant la prefectura ... +
Diluns, 18 de setembre de 2017, 03h00
La Tor deu Borrèu festeja ongan son 25n anniversari. S'agís d'un bar associatiu a Pau ont los joves an trobat un luòc de luchas socialas e politicas, e tanben un endrech ont ... +
Dimars, 5 de setembre de 2017, 03h00
Gasconha > Bearn > Vath d'Aussau
La rintrada arriba al mièg del desespèr per la Calandeta del Lis (Vath d’Aussau), après que l’administracion francesa a decidit la supression dels contractes d’acompanhament ... +
Dissabte, 29 de julhet de 2017, 03h00
Lo festenal Hestiv’òc, que se debana a Pau del 17 al 20 d’agost, aurà una importanta cobertura mediatica en occitan. Ràdio País e Ràdio Auloron, en partenariat ... +
Dimars, 13 de junh de 2017, 03h00
Gasconha > Bearn > Vath d'Aussau
De castells catalans se tornaràn alçar a Arudi (Vath d’Aussau), e o faràn a una data fòrça simbolica, lo 24 de junh qu’es lo jorn de Sant Joan. L’eveniment ... +
Dimenge, 7 de mai de 2017, 03h00
Aurà luòc lo 19 de mai que ven a Pau un festenal contra l’òdi e en favor del mescladís. Nomenat Mai-Sclat, l’eveniment portarà al quartièr palés ... +
Divendres, 21 d'abril de 2017, 03h00
Lo militant occitanista Alain Berit-Debat se faguèt agarrir dimarts passat dins lo centre de Pau mentre que fasiá campanha pel movement politic nomenat França Insomesa que presenta ... +
Divendres, 17 de febrièr de 2017, 03h00
Lo cònsol màger de Pau, François Bayrou, a revendicat l’unitat de la lenga occitana, e a reclamat a l’universitat que faga tota sa plaça a la lenga del país. ... +
Diluns, 30 de genièr de 2017, 03h00
Lo president de l’Assemblada de Corsega, Jean-Guy Talamoni, serà present a las Assisas de la Lenga Occitana qu’auràn luòc a Pau los 14 e 15 de febrièr, çò ... +
Dimenge, 22 de genièr de 2017, 03h00
Lo Carnaval Bearnés, la fèsta mitica de la vila de Pau, se tendrà ongan del 23 al 26 de febrièr. Una nòva còla e un nòu projècte metràn en ... +
Dissabte, 7 de genièr de 2017, 03h00
Las Assisas de la Lenga Occitana auràn luòc a Pau (Bearn) los 14 e 15 de febrièr, amb la tòca de rassemblar d’universitaris, d'ensenhaires, d'elegits, de directors ... +
Dimècres, 12 d'octòbre de 2016, 03h00
Se tendrà dissabte que ven a Pau (Bearn), una serada de sosten als sens-papièrs de l’estat francés amb la projeccion de Shens Papèrs, un cort metratge musical de granda ... +
Dimars, 20 de setembre de 2016, 03h00
La societat cooperativa Vistedit, que publica dempuèi 1995 lo setmanièr La Setmana e las publicacions infantilas Papagai e Plumalhon es totjorn menaçada. La campanha de sostens lançada ... +


text:
Eppe-Sauvage
Eppe-Sauvage es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Eppe-Sauvatge fach partida :
- administrativement del Avesnois (arrondissement de Avesnes-sus-Helpe), region situada en lo sud-es del departament del Nòrd,
- istoricament del Enaut,
- géologiquement dels Ardennes,
- paysagèrement de la "granda Thiérache".
La municipalitat fa partida del Parc natural regional del Avesnois. Es termierèra de la Belgica.
Eppe-Sauvage fait partie :
- administrativement de l'Avesnois (arrondissement d'Avesnes-sur-Helpe), région située dans le sud-est du département du Nord,
- historiquement du Hainaut,
- géologiquement des Ardennes,
- paysagèrement de la "grande Thiérache".
La commune fait partie du Parc naturel régional de l'Avesnois. Elle est frontalière de la Belgique.
Istòria[modificar | modificar la font]
- 843 : Amb lo Tractat de Verdun, lo parteja del empèri carolingien entre los 3 pichons fils de Charlemagne octroye a Lothaire E, la Francie médiane #que compren lo Enaut #que ne fa partida lo pòble.
- 855 : Amb lo Tractat de Prüm #que parteja la Francie médiane entre los 3 fils de Lothaire E, lo Enaut a ligat a la Lotharingie #que n'ereta Lothaire II.
- 870 : Amb lo Tractat de Meerssen après la mòrt de Lothaire II, una part de la Lotharingie #que ne fa partida lo Enaut a ligat a la Francie occidentala.
- 880 : Continuament al Tractat de Ribemont l'an 880, lo Enaut fa partida de la Francie orientala #que vendrà lo Sant-Empèri romain germanique l'an 962.
- I aviá a Eppe-Sauvatge una distincion (retarda fief de la pairie de Avesnes) mouvance de la pairie d'Enaut compausat de dos fiefs #que possedissiá en 1473 Thieri De Morchipont[1]. Aquela distincion i aguèt destruit en 1651[2].
Existissiá un autre fief possedit per Henri MAHIEU de Maubeuge (retarda fief de Messire Philippe de Mastain) mouvance de la pairie d'Enaut[3]. Lo vilatge fasiá partida del marquisat de Trélon. En lo album II « Las proprietats de las Croÿ, » aquel vilatge fa partida de la tèrra de Avesnes, principauté del castèl Porcien, marquisat de Montcornet.
La glèisa Sant Ursmer fasiá partida del décanat de Avesnes e de la collation de la abbaye de Liessies amb Linières, Jeumont e Marpent.
En relacion amb la glèisa del pòble e segon un escrit de Georges Cònsol : una convencion del 14 de julhet de 1619 a intervengut entre Guillaume Jacqmain, fiscal de la glèisa Santa-Laurent de Liessies e los abitants e d'òmes de lei de Eppe-Sauvatja per la cession de l'autar, en l'objectiu d'aumentar la glèisa paroissiale tròp pichona. Aquela cession i aguèt consentit moyennant 800 libres, que lo Monastèri #donar a la Comunitat de Eppe-Sauvatja, per l'ajudar en lo bastiment del nòu autar a la carga per aquela comunitat de la manténer a perpétuité" [4]. La campana (totjorn segon Georges Cònsol) a #èsser installada en 1700. Se sonava "Caroline de Etroeungt" e #aver per pairin e mairia los esposes Polchet, senhors de Nahau en residint a Voyaux". Desgraciadament, La campana d'origina a #èsser confisquée per las armadas alemandas en corrent lo conflicte de 1914/1918. Una forja existissiá al luòc-ditz la Bouquerie dempuèi la XIVen #qu'a daissat luòc a la XIXen a un establiment destinat a espetar las ruscas considerablas de laitier en provenent de la forja. En relacion amb aquela indústria, Senhor Emile Dony escriu[5] : « Sembla establit #qu'es en la part la mai retrocedida de la dintre Sambre e Meuse, dins lo país de Chimay e podèm apondre la longitud del cors de la Helpe màger fins Liessies, que la sidérurgie bèlga e aquela del Nòrd de la França #trobar lo sieu berceau ». Per en un autre luòc, André Lequeux escrich[6] : « Los forges aicí-dessus aurián la siá origina istorica en las cartas brevets de Charles de Croy en 1515 o 1519. Pensa #que ja abans aquela data, qualques unas d'aquelas forgis existissián, mas que per continuament d'aquelas cartas brevets, #prene una estenduda considerabla ».
Lo meteis autor escriu encara : « Las indústrias del fèrre e del bòsc son sœurs bessonas en los sieus començaments mai alunhats. La mai anciana forja en la nòstra region remonta al periòde celtique. #Èsser florissante a l'epòca romaine. #Contunhar pendent lo periòde carolingienne e pendent la mièja-edat. Aquela de Liessies es ja citada l'an 600 ». El en découle #qu'a Eppe-Sauvatge, dels mèstres de forja tales que los Jacquis vengut Jacquier e los Polchet #investir en lo corrent del XVIIe sègle, #que #far fortuna e #bastir d'esplendides ostals d'abitacion. #Constituir una sòrta de aristocratie locala. La familha de las Polchet i aguèt ennoblit[7].
- 843 : Avec le Traité de Verdun, le partage de l'empire carolingien entre les 3 petits fils de Charlemagne octroye à Lothaire I, la Francie médiane qui comprend le Hainaut dont fait partie le village.
- 855 : Avec le Traité de Prüm qui partage la Francie médiane entre les 3 fils de Lothaire I, le Hainaut est rattaché à la Lotharingie dont hérite Lothaire II.
- 870 : Avec le Traité de Meerssen après la mort de Lothaire II, une partie de la Lotharingie dont fait partie le Hainaut est rattachée à la Francie occidentale.
- 880 : Suite au Traité de Ribemont en 880, le Hainaut fait partie de la Francie orientale qui deviendra le Saint-Empire romain germanique en 962.
- Il y avait à Eppe-Sauvage une seigneurie (arrière fief de la pairie d'Avesnes) mouvance de la pairie de Hainaut composé de deux fiefs que possédait en 1473 Thieri De Morchipont[8]. Cette seigneurie fut détruite en 1651[9].
Il existait un autre fief possédé par Henri MAHIEU de Maubeuge (arrière fief de Messire Philippe de Mastain) mouvance de la pairie de Hainaut[10]. Le village faisait partie du marquisat de Trélon. Dans l'album II « Les propriétés des Croÿ, » ce village fait partie de la terre d'Avesnes, principauté du château Porcien, marquisat de Montcornet.
La glèisa Saint Ursmer faisait partie du décanat d'Avesnes et de la collation de l'abbaye de Liessies avec Linières, Jeumont et Marpent.
Concernant l'église du village et selon un écrit de Georges Maire : une convention du 14 juillet 1619 est intervenue entre Guillaume Jacqmain, procureur de l'église Saint-Laurent de Liessies et les habitants et hommes de loi d'Eppe-Sauvage pour la cession de l'autel, dans le but d'augmenter l'église paroissiale trop petite. Cette cession fut consentie moyennant 800 livres, que le Monastère donna à la Communauté d'Eppe-Sauvage, pour l'aider dans la construction du nouvel autel à la charge par cette communauté de l'entretenir à perpétuité" [11]. La cloche (toujours selon Georges Maire) a été installée en 1700. Elle s'appelait "Caroline d'Etroeungt" et eut pour parrain et marraine les époux Polchet, seigneurs de Nahau résidant à Voyaux". Malheureusement, la cloche d'origine a été confisquée par les armées allemandes courant le conflit de 1914/1918. Une forge existait au lieu-dit la Bouquerie depuis le XIVen qui a laissé place au XIXen à un établissement destiné à exploiter les couches considérable de laitier provenant de la forge. Concernant cette industrie, Monsieur Emile Dony écrit[12] : « Il semble établi que c'est dans la partie la plus reculée de l'entre Sambre et Meuse, dans le pays de Chimay et nous pouvons ajouter le long du cours de la Helpe majeure jusque Liessies, que la sidérurgie belge et celle du Nord de la France trouva son berceau ». Par ailleurs, André Lequeux écrit[13] : « Les forges ci-dessus auraient leur origine historique dans les lettres patentes de Charles de Croy en 1515 ou 1519. Je pense que déjà avant cette date, certaines de ces forges existaient, mais que par suite de ces lettres patentes, elles prirent une extension considérable ».
Le même auteur écrit encore : « Les industries du fer et du bois sont sœurs jumelles dans leurs débuts les plus lointains. La plus ancienne forge dans notre région remonte à la période celtique. Elle fut florissante à l'époque romaine. Elle continua pendant la période carolingienne et pendant le moyen-âge. Celle de Liessies est déjà citée en 600 ». Il en découle qu'à Eppe-Sauvage, des maîtres de forge tels que les Jacquis devenu Jacquier et les Polchet investirent dans le courant du XVIIe siècle, qu'ils firent fortune et construisirent de splendides maisons d'habitation. Ils constituèrent une sorte d'aristocratie locale. La famille des Polchet fut anoblie[14].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Sant Genois, tome 1, pagina 2
- ↑ Ronald HANON
- ↑ Sant Genois tome 1 pagina 3
- ↑ Bib 10015 - archiu renóncia. A Lille
- ↑ Lo nòstre Enaut en lo passat, tome II
- ↑ Préface : Lo Avesnois al temps dels Archiducs del album II Las proprietats de las croÿ
- ↑ Recueil del Condt E. Michaux
- ↑ Saint Genois, tome 1, page 2
- ↑ Ronald HANON
- ↑ Saint Genois tome 1 page 3
- ↑ Bib 10015 - archives départ. à Lille
- ↑ Notre Hainaut dans le passé, tome II
- ↑ Préface : L'Avesnois au temps des Archiducs de l'album II Les propriétés des croÿ
- ↑ Recueil du Condt E. Michaux


text:
U.E. Bossòst 2 –
Partit damb suspens enquia era darrèra menuta eth disputat aguest dissabte en Bossòst. Era U.E. Bossòst plantèc cara ath líder. Sonque començar ena prumèra menuta Monchi auèc de parar ua bona rematada de cap dera delantera deth SaliesMane. Quant portauem 25 menutes auèrem era milhor ocasión, ua rematada de cap deth nòste jogador Ignasi que toquèc eth garròt dera porteria francesa. Tamb 0-0 s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat eth partit començèc fòrça ben entara U.E. Bossòst, s’auançaue en marcador en un gran gol de Paba que shutaue damb era sua cama esquerra ena esquaira dera porteria. Sonque portauem 5 menutes jogadis encara quedaue fòrça partit. Eth SaliesMane igualèc en marcador en ua rematada de cap de Cep, dempús d’un cornèr en que Monchi siguèc clarament empusat. Aguest gol hèc fòrça mau ath equip aranès e passèc es pitjors moments deth partit. Monchi en ua gran arturada d’un shut sauvèc ua bona occasion deth SaliesMane. Era U.E Bossòst reclamèc coma gol ua badada deth portèr francés en que se l'escapèc era pilota per debaish dera sabata. Ena menuta 90, dempús d’un cornèr Fronton remataue tot solet de cap e artenhíe eth 1-2. Sonque quedauem 3 menutes en qu’era U.E. Bossòst podèc aprofitat fòrça ben e Moha se plantaue dauant Marrot e shutaue ras ath pau dret e marcaue eth 2-2, resultat deth finau deth partit.
Empat damb eth líder que mos a de dar fòrçes e esperances entà jogar es partits que queden.
Es incidents deth finau deth partit, produidi surtot pera poca esportiua actuacion deth portèr Marrot ena celebracion deth dusau gol deth SaliesMane contra er equip e aficionadi dera U.E. Bossòst. Tostemp auem agut ua bona relacion damb er equip deth SaliesMane darrèr equip que siguèc convidat ena hèsta major deth 2011.
Eth pròplèu partit, jogam eth dissabte 14 d’abriu tas 20:00 en Villeneuve de Riviere contra er equip locau.
U.E. Bossòst: Monchi, Marc, Miguel, Xavi, Viló, Felipe, Alex, Gachi, Moha, Ignasi e Mutu. Remplaçants: Pèir, Paba, Castet.
Trainer: Adrian
Tarjetes auriòles: Alex, Ignasi, Pèir.
Tarjeta vermelha: Adrian
Trainer: Lacomme Jean Luc.
Tarjetes auriòles: Ferran I, Nzouzi.
Gols: 1-0 Paba (
Arbitre: Hubert Marc.