text:
Villes et mairies de la Province de Namur (11)
Liste des communes
Namur
Ville de Namur, localité de Belgique de 100 000 habitants.
La mairie de Namur a une adresse e-mail et un site Internet.
Présence d'activités sur la ville.
Sambreville
Ville de Sambreville, localité de Belgique de 27 000 habitants.
La mairie de Sambreville a une adresse e-mail et un site Internet.
Andenne
Ville d'Andenne, localité de Belgique de 24 000 habitants.
La mairie d'Andenne a une adresse e-mail et un site Internet.
Gembloux
Ville de Gembloux, localité de Belgique de 22 000 habitants.
La mairie de Gembloux a une adresse e-mail et un site Internet.
Jemeppe-sur-Sambre
Ville de Jemeppe-sur-Sambre, localité de Belgique de 18 000 habitants.
La mairie de Jemeppe-sur-Sambre a une adresse e-mail et un site Internet.
Walcourt
Ville de Walcourt, localité de Belgique de 17 000 habitants.
La mairie de Walcourt a une adresse e-mail et un site Internet.
Ciney
Ville de Ciney, localité de Belgique de 15 000 habitants.
La mairie de Ciney a une adresse e-mail et un site Internet.
Eghezée
Ville d'Eghezée, localité de Belgique de 14 000 habitants.
La mairie d'Eghezée a une adresse e-mail et un site Internet.
Couvin
Ville de Couvin, localité de Belgique de 13 000 habitants.
La mairie de Couvin a une adresse e-mail et un site Internet.
Dinant
Ville de Dinant, localité de Belgique de 13 000 habitants.
La mairie de Dinant a une adresse e-mail et un site Internet.
Mettet
Ville de Mettet, localité de Belgique de 12 000 habitants.
La mairie de Mettet a une adresse e-mail et un site Internet.
Rochefort
Ville de Rochefort, localité de Belgique de 12 000 habitants.
La mairie de Rochefort a une adresse e-mail et un site Internet.
Profondeville
Ville de Profondeville, localité de Belgique de 11 000 habitants.
La mairie de Profondeville a une adresse e-mail et un site Internet.
Florennes
Ville de Florennes, localité de Belgique de 10 000 habitants.
La mairie de Florennes a une adresse e-mail et un site Internet.
Fosses-la-Ville
Ville de Fosses-la-Ville, localité de Belgique de 9 400 habitants.
La mairie de Fosses-la-Ville a une adresse e-mail et un site Internet.
Philippeville
Ville de Philippeville, localité de Belgique de 8 600 habitants.
La mairie de Philippeville a une adresse e-mail et un site Internet.
Yvoir
Ville d'Yvoir, localité de Belgique de 8 600 habitants.
La mairie d'Yvoir a une adresse e-mail et un site Internet.
Beauraing
Ville de Beauraing, localité de Belgique de 8 500 habitants.
La mairie de Beauraing a une adresse e-mail et un site Internet.


c: text/html

text:
-146
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -146 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Liga Aquèa[modificar | modificar la font]
Après lo refús de l'ultimatum roman de l'annada precedenta demandant a la Liga de tornar donar l'independéncia a plusors ciutats (compres Esparta), leis Aquèus se preparèron a la guèrra còntra Roma. La destruccion resclantissenta de Cartage privèt lei Romans d'aliats locaus. Pasmens, leis operacions foguèron a l'avantatge deis envaïsseires que ganhèron de batalhas a l'entorn d'Eraclèa e de Skarphia. Puei, lei combats se concentrèron dins la region de Corint que sa defensa èra organizada per Diaios. De mesuras excepcionalas (liberacion e armament d'esclaus...) permetèron de levar una armada novèla. Dins aquò, lei Romans capitèron de prendre lo contraròtle de la fortalesa durant l'estiu. La pilhèron totalament e seis abitants foguèron tuats ò venduts coma esclaus.
L'endrech foguèt declarat ager publicus. Coma Cartage, la ciutat demorèt en roïna fins au periòde de Juli Cesar. Après sa desfacha, una Liga Aquèa reducha gardèt una independéncia nominala, coma Esparta, au sen de l'Empèri Roman.
Esparta[modificar | modificar la font]
Desfacha d'Acaia vencuda per lei Romans. Esparta fasiá teoricament partida dei venceires mai lo reglament dau conflicte li foguèt en realitat fòrça desfavorable. La ciutat-estat perdèt lo contraròtle de la màger part dei vilas perifericas de son territòri. Foguèt d'ara endavant limitada a son relarg e venguèt una poissança menora e isolada, somesa a l'influéncia romana, fins a sa disparicion. Pasmens, gardèt una independéncia teorica que dispareguèt pauc a pauc dins lo corrent de la formacion de l'Empèri Roman.
Macedònia[modificar | modificar la font]
Ocupat dempuei dos ans per lei Romans, lo Reiaume de Macedònia foguèt annexat per Roma. Venguèt una província de la Republica.
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Fin de la Tresena Guèrra Punica còntra la Republica Romana e destruccion de Cartage. D'efèct, a la prima, lei quartiers maritims foguèron ocupats per lei Romans que comencèron la conquista sistematica dei zònas pus pobladas de la ciutat punica. S'i turtèron a una resisténcia opiniastra e, finalament, decidèron de cremar la vila. Pasmens, la màger part deis abitants refusèt de capitular e lo chaple contunièt durant 17 jorns. Ansin, sus una populacion estimada a aperaquí 500 000 abitants au començament de la guèrra, mai de 440 000 èran estats tuats a la fin dau sètge (còntra 17 000 Romans). Lo rèsta foguèt vendut coma esclaus.
Après l'eliminacion dei darrierei zònas de resisténcia, la vila èra totalament destrucha. Son territòri foguèt annexat per Roma, per lei Numidas ò per lei ciutats punicas de la region aliadas ai Romans (en cambi d'un tribut). La region foguèt declarada maudita e la vila demorèt en roïna fins au periòde de Juli Cesar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Izpura
Izpura (basco), Ispoure (francés), qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, situada dens lo País de Cisa.
Lo gentilici qu'ei izpurar.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas tòcatocantas[modificar | modificar la font]
- Ossés au nòrd
- Jatsu au nòrd-èst
- Sent Joan lo Vielhh a l'èst
- Azkarate a l'oèst
- Sent Joan Pè de Pòrt e Uhart de Cisa au sud
Economia[modificar | modificar la font]
L'agricultura qu'ei la basa economica de la comuna, on se produtz vin d'Irulegi.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
De véder[modificar | modificar la font]
- Glèisa de Sant Laurenç
- Palais Larrea
- Ostau Laustania
- Bastiment Faustin Bentaberri, on s'organizan espectacles e creacions artisticas (teatre, dança...)


text:
Periòde dei Tres Reiaumes
Lo Periòde dei Tres Reiaumes es un periòde tradicionau de l'Istòria de China que se debanèt de 220 a 265. Après l'afondrament definitiu de l'Empèri Han, tres reiaumes se formèron e se partejèron l'empèri. Au nòrd, se fondèt lo reiaume de Wei a l'iniciativa de Cao Pi (220-226), ancian premier ministre dei Han. En 221, un prince Han dich Liu Bei (221-223) formèt lo reiaume de Shu au sud-oèst de China e, en 222, Sun Quan (222-252) fondèt lo reiaume de Wu. L'administracion imperiala dispareguèt e la feodalitat dominèt leis institucions dei tres reiaumes.
Lo periòde s'acabèt en 263-265 quand lo reiaume de Wei annexèt lo reiaume de Shu e que sa dinastia fuguèt rebutada per una revolucion intèrna qu'entraïnèt la presa dau poder per la dinastia Jin.
Ligams intèrns[modificar | modificar la font]
- Dinastia Han.
- Dinastia Jin (265-420).
- Periòde dei Dinastias dau Nòrd e dau Sud.
- Republica Populara de China.


text:
Mate
Lo mate o chimarrão (en portugués) qu'ei un béver tradicionau de Paraguai, Uruguai e Argentina e deu sud de Brasil. Qu'ei adobat per infusion de la huelhas (aperadas yerba mate en castelhan) d'un arbo aperat Ilex paraguyensis, qui son trencadas, e qui èran utilizadas dejà abans la conquesta espanhòu peus indians guaranís. Aquestas huelhas que son hicadas dens ua cuja (aperada tanben mate ) on òm hè colar aiga cauta qui ei filtrada au mejan d'un calamet (aperat bombilla en castelhan e bomba en portugués) e provesit d'un filtre au son cap qui entra en contacte dab las huelhas.
Somari
Preparacion[modificar | modificar la font]
Adobament de la cuja[modificar | modificar la font]
Lo biais mei ortodòxe de preparar lo mate qu'ei dens ua cuja : qu'ei la mòda mei tradicionau e tanben la cuja que contribueish au gost deu mate. Abans de poder estar utilizada la cuja que deu estar adobada ; adpbar ua cuja que vòu díser la plear au tres quart dab mate puish acabar de la plear dab aiga e esperar 24 òras abans de la vueitar e deishar secar.
Sonque la cujan be son adobadas. Los mates de hustas que's coishirén dab un tau tractament e los mates de materiaus artifuaus (plastic, metau o porcelana) non pòden pas absorbar los elements deu mate.
Preparacion[modificar | modificar la font]
Cuja e bombilla[modificar | modificar la font]
La cuja (o aute recipient) qu'ei pleat aus tres quart dab mate. Puish, en lo bèth tapoar dab la pauma de la man, qu'ei segotit entà atau eliminar la prova deu mate qui produseish un gost desagradiu. Aquesta prova que's pausa sus la man e qu'ei eliminada.
Après òm inclina lo niveu deu mate den la cuja on e's vèrsa aiga tèbia dinc au som deus tròç de huelha de mate ; lo mate, atau, qu'absorba l'aiga e qu'en.hla e que's pòt alavetz intrudúser la bombilla (shens aquò har, lo bombilla que's tapoa).
Fin finala, que's pòt barrejar l'aiga.
A cada etapa que cau avisà's que lo mate qu'ei ua bevuda mes tanben ua tinta qui pòt plapar definitivament las pelhas.
Lo mate dens la literatura occitana[modificar | modificar la font]
Lo mate qu'ei mentavut dens lo lexic hornit en cap d'òbra dens Vita Vitanta Miquèu de Camelat e mei precisament dens lo son raconte Lo qui ei de Lavedan qui conta l'emigracion d'un lavedanés en Argentina : " [...] puish au lòc deu pinton que caló béver mate" [1]
- ↑ Bite - Bitante. Bilhèra : Escole Gastoû Febus, 1971. Paja 109


text:
Gratacèl
Un gratacèl (var. gratacèu, grataciau) o ostalaràs es un immòble plan naut e que se pòt abitar de longa. A mai existiscan pas de definicions oficialas, en general se pren coma critèri una nautor mininimala d'aperaquí 150 mètres per designar aqueste edifici coma un gratacèl. D'autres critèris coma la forma o l'aparença pòdon de segur afectar aquesta qualificacion de gratacèl. Se ditz que la vila de Chicago (Estats Units d'America es lo brèç dels gratacèls.
Lo mot gratacèl, revirada de l'anglés skyscraper (sky es 'cèl' e to scrape 'gratar') s'apliquèt d'en primièr a d'edificis d'aquesta mena quand se tancava lo sègle XIX, mot que marcava l'estonament de las gents en veire d'immòbles tan nauts se sarrar del cèl a Chicago e a Nòva York. La definicion estructurala d'aqueste mot gratacèl foguèt refinada puèi pels istorians de l'arquitectura, en se basar sul desvolopament de las tecnicas d'engenheriá de las annadas 1880 que avián permés construccion d'immòbles nauts de fòrça nivèls. Aquela definicion s'apiejava sus l'ossamenta d'acièr—en oposicion a las construccions mai tradicionalas de pèira, qu'avián passat son limit practic en 1891 amb l'Immòble Monadnock de Chicago. Philadelphia's City Hall, terminat en 1901, still holds claim as the world's tallest load-bearing masonry estructura. L'estructura d'acièr desvolopada en stages of increasing self-sufficiency, with several buildings a Chicago e Nòva York advancing the tecnologia que permetèt a l'ossamenta d'acièr de portar un immòble soleta. Uèi, pasmens, un nombre bèl dels gratacèls mai nauts son bastits mai o mens completament amb de reinforced concrete. Als Estats Units uèi, es una convencion loose d'establir lo limit minimal de çò qu'es un gratacèl a 150 mètres. Endacòm mai, pr'aquò, d'eficis mai basses pòdon èsser denominats gratacèls, mai que mai se domina de sa nautor tota l'environa. En consequéncia, lo fach de dire d'un edifici qu'es un gratacèl en general, mas pas totjorn, implicarà d'orguèlh e achievement.
A l'origina, gratacèl èra un nautical term per se referir a un tall mast o vela d'un sailing ship. Un gratacèl que se quilha ensús de 300 mètres es sonat d'unes còps que i a supertall (supergrand).
Lo tèrme, d'unes còps que i a arbitrari gratacèl se deuriá pas confondre amb lo tèrme un brin mens arbitrari highrise, definit per l'Emporis Data Committee coma "un edifici que mesura 35 mètres (115 feet) o mai en nautor, e qu'es devesit a d'intervals regulars en superfícias ocupablas" [1]. Totes los gratacèls son de highrises, mas sonque los highrises mai nauts son de gratacèls. Lo critèri d'abitabilitat es l'element que dissepara los gratacèls de las torres e masts. D'unes structural engineers define a highrise coma tota mena de construccion verticala for which vent es un factor mai significant load factor que lo pes. Cal remarcar qu'aqueste critèri conven pas sonque als highrises mas tanben a d'autras estructuras elevadas, coma las torres.
Istòria[modificar | modificar la font]
Las evolucions essencialas pel desvolopament dels gratacèls modèrnes foguèron l'acièr, lo veire, lo reinforced concrete, las pompas d'aiga, e los ascensors. Fins al sègle XIX, las construccions de mai de sièis nivèls èron escassas. Los escalièrs tròp longs èran pas gaire practics e una empacha de las pesugas pels abitants, la pression d'aiga èra en general insufisenta per alimentar en aiga correnta a mai de 15 mètres (50 feet). Pasmens, malgrat aquesta manca de sanitation, high rise housing dates back a las annadas 1600 dins d'unes endreches. Los romans fabricavan de apartment buildings sometimes nauts de 7 o 8 nivèls. Aqueles edificis èran inestables e dirty and often caught fuòc per encausa de la manca d'atencion dels abitants. A Edimborg, en Escòcia per exemple, the defensive city wall defined the boundaries de la vila. With limited land area for development los ostals increased in height. Buildings de 11 stories were common, and there are records of buildings as high as 14 stories. Many of the stone-built structures can still be seen today in the old town d'Edimborg particularament dins los 'Wynds' e 'Closes' just off the Royal Mile.
L'immòble d'ossamenta de fèrre mai anciana del mond es The Flaxmill (tanben conegut localament coma lo "Maltings") a Shrewsbury, Anglatèrra. Bastit en 1797, se considera qu'es l'"aujòl dels gratacèls” per encausa a sa combinason ignifuga de colomnas cast iron e cast iron beams developed into the modern steel frame que faguèt possibles los gratacèls modèrnes. It unfortunately lies derelict e a mestièr much investiment to keep it standing. Lo 31 de març de 2005, foguèt anonciat que English Heritage comprariá the Flaxmill, so that it could be redeveloped.
Lo primièr gratacèl èra lo Home Insurance Building de dètz nivèls a Chicago, bastit en 1884–1885. Encara que sa nautor siá pas considerada inabituala o vertadièrament impressionanta uèi, l'arquitècte, Major William Le Baron Jenney, creèt la primièra load-carrying structural frame. In this building, a steel frame supported the entire weight of the walls instead of the walls themselves carrying the weight of the building which was the usual method. This development portèt a la the "Chicago skeleton" form of construction. After Jenney's accomplishment the sky was truly the limit so far as building was concerned.
Sullivan's Wainwright Building building a St. Louis, 1890, was the first steel frame building with soaring vertical bands to emphasize the height of the building, e es, doncas, considerat per d'unes coma lo primièr vertadièr gratacèl.
Surprisingly for some, lo Reialme Unit aguèt una part bona de gratacèls d'ora. The first building to fit the engineering definition meanwhile was the then l'ostalariá mai granda del mond, the Grand Midland Hotel, conegut ara jol nom de St Pancras Chambers a Londres, acabat en 1873 with a clock tower 82 metres (269 feet) de nautor. The 12-floor Shell Mex House de Londres, at 58 metres (190 feet), foguèt acabat una annada aprèp the Home Insurance Building and managed to beat it in both height and floor count. 1877 saw the opening of the Gothic revival style Manchester Town Hall by Alfred Waterhouse. Its 87-metre-high clock and bell tower dominated that city's skyline for almost a sègle.
La part màger dels gratacèls early emerged in the land-strapped areas de Chicago, Londres, e de Nòva York cap a la fin del sègle XIX. Los constructors de Londres se trobèron lèu amb de limits de nautor per encausa d'una complaint de la Reina Victoria, rules that contunhèron d'existir amb qualques excepcions fins a las annadas 1950s; concerns about aesthetics e la seguretat contra lo fuòc had likewise hampered lo desvolopament dels gratacèls dins tota l'Euròpa continentala pendent la primièra partida del sègle vint (with the notable exceptions of the 26-storey KBC Tower in Antwerp, Belgium, built in 1932, and the 31-storey Torre Piacentini in Gènoa, Italy, built in 1940). After an early competicion between New York City e Chicago for the world's tallest building, New York took a firm lead by 1895 with the completion of the American Surety Building. Developers in Chicago also found themselves hampered by laws limitavan la nautor a aperaquí 40 nivèls, leaving Nòva York to hold lo títol de tallest building pendent fòrça annadas. New York City developers then competed among themselves, with successively taller buildings claiming the title of "world's tallest" in the 1920s and early 1930s, culminating amb l'acabament del Chrysler Building in 1930 and the Empire State Building in 1931, the world's tallest building pendent quaranta ans. A partir de las annadas 1930s, los gratacèls comencèron d'aparéisser en America Latina (São Paulo, Buenos Aires, Mexico City) e en Asia (Shanghai, Hong Kong).
Immediatament aprèp la Segonda Guèrra Mondiala, l'Union Sovietica planned eight massive gratacèls sonats "Stalin Towers" per Moscòu; seven of these were eventually built. The rest of Euròpa also began dapasset a permetre de gratacèls, starting with Madrid in Espanha durant las annadas 1950. Fin finala, los gratacèls comencèron tanben d'aparéisser en Africa, the Middle East e en Oceania (essencialament en Austràlia) tre la fin de las annadas 1950 e la debuta de las 1960.
Uèi encara, malgrat la pèrdia de las torres del World Trade Center, e the relatively slow pace of new construccions novèlas, no vila dins lo mond entièr has more completed individual free-standing buildings over 492 ft. (150 m) than New York City, with 197. Hong Kong comes in with the most in the world (221), if one counts individually the multiple towers that rise from a common podium (like Emporis does), as in buildings that rise several stories as one structure, before splitting into two or more columns of floors. If Hong Kong's multiple-skyscraper complexes are treated as a single skyscraper, Hong Kong would certainly have less skyscrapers over 492 ft. However, this number is likely to continue to increase rapidly, due to a prolonged highrise building boom in Hong Kong. Chicago's skyline was not allowed to grow until the height limits were relaxed in 1960; over the next fifteen years, many towers were built, including the massive 442-meter (1,451-foot) Sears Tower, leading to its current number of 90 buildings over 492 ft. Chicago is currently undergoing an epic construction boom that will greatly add to the city's already magnificent skyline. Since 2000, at least 40 buildings at a minimum of 50 stories high have been built. 400 North Lake Shore Drive, Trump International Hotel and Tower (Chicago), Waterview Tower, Mandarin Oriental Tower, 29-39 South LaSalle, Park Michigan, and Acqua are some of the more intriguing projects currently underway in the city that invented the skyscraper. This construction boom will surely boost the number of skyscrapers in Chicago, and Chicago will likely be the third city in the world to have more than 100- 492 ft. skyscrapers. Chicago, Hong Kong, and New York City, other wise known as the "the big three," are recognized in most architectural circles as having the most compelling skylines in the world. Other large cities which are currently experiencing major building booms in skyscrapers include Shanghai in China and Dubai in the United Arab Emirates.
Uèi, los gratacèls son a venir un increasingly common sight where land is scarce, as dins los centres de las grandas vilas, because of the high ratio of rentable floor space per area of land. Skyscrapers, like temples and palaces in the past, are considered the ultimate symbols of a city's economic power which is exemplified by the rise of the Asian economy and skyline.
Istòria dels gratacèls mai nauts[modificar | modificar la font]
Per aver una classificacion dels gratacèls per nautor, veire Lista dels gratacèls.
Aquesta lista mesura la talha fins al teulat. The more common gauge is the highest architectural detail; such ranking would have included Petronas Towers, built in 1998. Veire la lista dels gratacèls per obtenir mai de detalhs.
Source: emporis.com
Futur[modificar | modificar la font]
Per ara la construccion del Burj Dubai es a se far a Dubai. Sa nautor exacta futura es gardada secretament, pasmens se pensa que deuriá arribar a almens 800 m high, making it the tallest building in the world. Lo Burj Dubai se deu acabar en 2008.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Gratacèl
- Skyscraper Museum
- SkyscraperPage - Technical information and diagrams
- SkyscraperCity - Largest forum for urbanity. City portals with some technical information
- Emporis Buildings
- All About Skyscrapers
Autres sits
- Fòtos istoricas de gratacèls
- SkyScrapers.org - Contains High Resolution skyscraper illustrations
- Fòtos de la construccion de Burj Dubai (lo gratacèl que serà mai naut en 2008)
- City, Urban and Skyscraper Forum
- Modèl:Es icon Urbanity.es
- La [ Skyscrapers categoria Arts/Architecture/History/Building_Types/Skyscrapers/ ] de l'annuari dmoz.
- SkyscraperModels.us
- SkyscraperNews (UK only)
- Reflections of a City
- Skyscraper 1880s "skyscraper" citations from word researcher Barry Popik.
- Skyscraperlife


text:
Grécourt
Gricourt en picard ( Grécourt en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge picard del Santerre situat al sud de Nesle e Ham, facilament accessible per las ancianes nacionalas RN 30 e RN32 (actualas RD 930 e RD 932)
Village picard du Santerre situé au sud de Nesle et Ham, aisément accessible par les anciennes nationales RN 30 et RN32 (actuelles RD 930 et RD 932)
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Pòble fòrça deteriorat pendent la Primièra Guèrra mondiala
Village très endommagé pendant la Première Guerre mondiale


text:
Independentisme catalan
Eth independentisme catalan ei eth corrent politic que propugna era independéncia de Catalonha, o des Païsi Catalans, de Espanha e França. Era banèra independentista catalana ei era Estelada.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Inicis[modificar | modificar la font]
Es prumèrs antecedents istorics der independentisme politic catalan son incerts, dempús dera abolicion des Constitucions catalanes, damb es Decrèts de Naua Planta, dempús dera Guèrra de Succession, i aueren diuèrsi movements populars que reivindiquèren, de forma mès o mens explicita, ua republica catalana n'es diuèrsi alçaments que gigotarien Catalonha ath long deth sègle XIX, mès non ac heren encara damb un projècte politic nacionalista modèrne. Er independentisme o separatisme catalan neishec coma movement politic modèrne clarament a fins deth prumèr decenni deth s. XX, inspirat peth nacionalisme irlandés, que captaue era atencion internacionau dempús dera alçament de Pasca de 1916 e era sua luta contra er Empèri Britanic. Er aguest clima auien apareishut es prumères publicacions independentistes catalanes, er an 1918. E es prumèrs partits politics independentistes. Dempús de principis de sègle s'auien anat en tot formar, a redòs dera Union Catalanista es prumèrs movements de tendéncies separatistes que confluirien era era creacion dera Federacion Democratica Nacionalista (1919) e d'a on sorgirie çò que serie eth prumèr grop que se declararie separatista: Estat Català, dirigit per Francesc Macià, un grop qu'eth çò de prumèr temps emprenec activitats armades. Era FDN aurie ua vida efímera e, fòrça lèu, Estat Català vierie ua organizacion politica (1922) que compdarà damb ua branca militara, era suborganització Banèra Nera (1926). Era dictadura de Primo de Rivera, damb ua herotja repression ath madeish temps contra es organizacions catalanistes, includit er incipient independentisme; e contra eth movement obrèr, contribuiren a apropar-les. Dirigents obrèrs coma Salvador Seguè s'auien ja mostrat favorables ara independéncia de Catalonha. Er an 1926 aurien lòc es hèts de Prats de Molló, eth qué Francesc Macià dirigic un assag falhit d'impulsar ua insurreccion armada independentista, qu'arribèc entà eth en ua aliança damb eth sindicalisme dera CNT e les fòrces obrères entà convocar ua grèva generau. Eth fracàs militar mès, se convertic er un succès de propaganda, e eth jutjament a Macià artenhec dar un gran resson ara reivindicacion d'independéncia tant laguens deth país coma escalèr internacionau, e convertic Macià era ua icòna populara. Un còp ar exili, Macià fondarie a Cuba çò Partit Separatista Revolucionari de Catalonha, inspirat eth çò de Partit Revolucionari Cuban de José Martí e Maximo Gómez. Un hèt clau siguec era proclamacion dera Constitucion dera Havanesa, er an 1928, que metie es bases dera Constitucion provisionau dera Republica Catalana. Eth tèxte dera Constitucion dera Havanesa auec ua importanta difusion. Ja ath decenni des 30 apareisheren d'auti partits independentistes com Nosati Soleis! (1931), çò Partit Nacionalista Catalan (1932), o çò Partit Català Proletari (1932). Er an 1936 eth darrèr s'integrarie ath Partit Socialista Unificat de Catalonha e es dus prumèrs s'integrarien nauaments a Estat Català. Er aguesti ans er independentisme era era practica, sonque actuaue er eth encastre deth Principat de Catalonha. Eth Partit Català Proletari, liderat per Jaume Compdi serie eth prumèr precedent, d'independentisme socialista. Damb era queiguda dera Restauracion monàrquica (Alfons XIII) e Primo de Rivera, e era adveniment dera Republica espanhòla (1931), eth republicanisme catalan se junherà e formarà Quèrra Republicana de Catalonha. Tanben s'i junherà grana part d'eth "separatisme" liderat per Francesc Macià maugrat mantier cèrta quita estructura (es JEREC). Macià vierà eth cap de tot aguest movement e, dempús dera proclamacion unilaterau dera Republica Catalana, s'artenherà que Madrid concedisque autogovèrn de Catalonha. Macià e, dempús, Lluís Companys arribaràn en presidents dera Generalitat republicana, damb gran supòrt deth pòble, mès en tot acceptar era Generalitat e en tot renonciar de hèt en un quite estat.
Franquisme[modificar | modificar la font]
Dempús dera Guèrra Civiu espanhòla, çò Tèsta Nacionau de Catalonha ne ven era principau referéncia. Eth FNC emprenerie ua intensa activitat agitativa e de resisténcia, en tot arribar en collaborar damb es fòrces aliades pendent era Dusau Guèrra Mondiau damb era esperança d'obtier rèdits entara causa catalana damb era victòria aliada contra eth fascisme. Era fin dera guèrra e eth supòrt des poténcies occidentaus a Franco eth çò de nau contèxt de guèrra heireda frustrèc aguesta estrategia, mès era Tèsta prosseguí es sues activitats ath long des següents ans. Siguec a fins des ans 60 que, a compdar des sectors univeritaris dera Tèsta, e dempús d'un intens mès respectuós debat ideologic ath cnjse deth FNC, apareishec çò Partit Socialista de Desliurança Nacionau, fondat er an 1968, d'orientacion marxista. Damb aguest darrèr, s'inície era neishença dera independentisme modèrne que reivindique es Païsi Catalans, damb un compausant ideologic de quèrra: eth Quèrra Independentista. Maugrat açò, a compdar des ans 70, aguest s'organizarie es diferentes faccions, mentre neishien d'auti grops, includides organizacions armades clandestines com EPOCA o Tèrra Liura.
Transicion[modificar | modificar la font]
Era fin deth franquisme, damb era mòrt de Franco, a banda des libertats de democracia formau artenhuda, es cambiaments que vengueren dempús per rapòrt ara estructura der estat, qu'eth discors oficiau a qualificat de Transicion democratica", supausèren un procès de reforma pactada entre es direccions des partits majoritaris, tèsta era Ruptura democratica que reclamauen iniciauments es instàncies antifranquistes coma era Assemblada de Catalonha, qu'includie entre es sòns punts eth dret ath Autodeterminacion. Atau, dempús deth punt d'enguarda der independentisme era realitat eth procès refortilhèc eth pilar fonamentau dera unitat indissoluble dera "nacion española", e metie era armada espanhòla coma garant d'aguesta unitat, principis consagrats er es prumèrs articles dera constitucion espanhòla de 1978. Er aguest marc, entad independentisme es autonomies catalanes demorèren coma entitats subalternes sense poder politic pròpri efectiu. L’quèrra independentista denoncièc alavetz çò qu'açò significaue, en tot demorar-se soleta n'era denóncia deth regim autonomic. Pendent 16 ans, de 1979 a 1995, desvolopèc ua estrategia de propaganda armada que permetec era aparicion d'un incipient movement sociau e politic qu'artenhec esténer sociauments, peth prumèr còp era era istòria de forma massissa, es posicions explicitaments independentistes. as ans 80, era creacion deth Movement de Defensa dera Tèrra aglutinà majoritàriaments era independentisme politic, enquia qu'a fins d'aguest decenni se dividirie es diferentes faccions, e er an 1992 arreceberie ua importanta secodida repressiva. mentretant Auti movements coma era Crida ara Solidaritat e, a principis des 90, partidi com Quèrra Republicana de Catalonha, evolucionèren cap a posicions independentistes.
Actualitat[modificar | modificar la font]
Actuaument, er unic partit damb representacion parlamentària que ditz èster independentista ei ERC (Quèrra Republicana de Catalonha), encara que tanben a partits autonomistes damb representacion parlamentària com çò PSM (Partit Socialista de Mallorca), ICV (Iniciatiua per Catalonha - Verdi), o CiU (Convergéncia e Union) i a sectors independentistes, sustot entre es sues joenesses. Ar encastre locau, es Candidatures d'Unitat Populara, impulsades pera Quèrra Independentista, obtengueren 22 còssos eth des eleccions locaus deth 27 de mai de 2007, arribanta èster dusau o tresau fòrce es capitaus de comarca coma Berga o Vilafranca Resultats electoraus des CUP as eleccions deth 27 de mai de 2007, ath delà d'ua vintea mès de representantes es candidatures mès agranisses damb participacion independentista. Eth Quèrra Independentista actuau l'intègren organizacions e partits coma Tà deuant, çò PSAN, eth MDT o es candidatures municipaus CUP, e es organizacions juveniles Maulets e Coordinadora d'Assemblades de Joenes dera quèrra independentista e çò Sindicat d'Estudiants des Païsi Catalans, organizacion estudiantil majoritària as universitats des Païsi Catalans. Tanben i a d'auti grops independentistes com çò Partit Republica Català o Estat Català, de caire mès testimoniau.[1][2][3]
Véder tanben[modificar | modificar la font]
- Associacion de Municipis per l'independéncia
- Assemblada Nacionala Catalana
- Territòri Catalan Liure
- Consultacions sur l'independéncia de Catalonha
- Manifestacion "Catalonha, nau estat d'Euròpa"


text:
Atsat
Atsat o Atzat[1] (oficialament en francés Axat) es una comuna occitana de Lengadòc situada en Fenolhedés e administrativament dins lo departament d'Aude e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna es situada dins lo Fenolhedés en riba d'Aude, sus la RN 117 e la linha Carcassona - Ribesaltes entre Sant Pau de Fenolhet e Quilhan. Le vilatge es traversat per Aude, que lo nom latin èra Atax.
Vila etapa, al caireforc de las CD117 e 118, a meteissa distància de Carcassona, de Perpinhan e de Font Romeu, Atsat, a 380 m d’altitud, es dins una conca, enrodejada de monts boscoses, a la fin de las bòcas de Sant Jòrdi.
Sus un bauç, prèp de la roïnas del castèl, la glèisa bastida en 1630, faita construire per Raimon de Dacs, senhor e baron d’Atsat[2] ofrís una bèla vista sul vilatge. Lo castèl susvelhava l'accès al Fenolhedés e al Capcir. Lo Pont Vièlh (son paucs dins la nauta val) mòstra l'importància de la circulacion, als sègles XVI XVII, que animèron la senhoriá, puèi baroniá e marquesat d'Atsat.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (segon http://www.oocities.org/toponimiaoccitana/11.html)
- ↑ "Armorial" [1]


text:
Wikipèdia:Convencions d'estil
Las convencions d’estil utilizadas sus Wikipedia an per objectiu d'assegurar una coeréncia visuala e estructurala entre totes los articles, e mai de permetre una comprension mai aisida dels articles. S'agís pas que de convencions, e es probablament impossible de conclure qu'un estil es melhor qu'un autre, mas se tot lo mond (o la majoritat) seguís a pauc prèp las meteissas règlas d’estil, los articles o ganharàn en clartat de lectura, d'escritura e d'edicion.
Podètz tanben consultar Cossí modificar una pagina, que vos explicarà cossí utilizar los estils. Convencions tipograficas vos explicarà quora utilizar tala o tala convencion. Aquesta pagina a puslèu per objectiu un angle de vista « construccion de l'article »
Somari
Cossí amodar un article ?[modificar la font]
Un article començarà de preferéncia per una introduccion corta o una definicion, reprenent lo títol de l'article. La primièra mencion del subjècte de l'article se metrà en caractèrs gras.
Per exemple :
- Lo Karaté dô (空手道) es un art marcial japonés. En lenga japonesa, « kara » significa void, « te » man e « dô » la via (lo camin), çò que significa doncas « La via de la man voida ».
- Una lenga aglutinanta es una lenga ont los mots son formats en « empegant » al radical d'afixes de tal biais que las frontièras entre los morfèmas demòren plan netas e que cada morfèma corresponda a un sol trach esquemantic o foncional.
Pels articles portant sus de personas, lo nom de la persona serà indicat en gras, e la linha d'introduccion indicarà sas datas de naissença e de decès (s'es apropriat) amb totas las letras.
Per exemple :
- Maurice Papon (nascut a Gretz lo 3 de setembre de 1910) es un òme politic e naut foncionari francés, condemnat en 1998 per complicitat de crime contra l'umanitat, per d'actes comeses coma foncionari del Govèrn de Vichèi.
o
- Jacques-Yves Cousteau (11 de junh de 1910, Sant Andrieu de Cubzac França - 25 de junh de 1997, París) oficièr dins la marina francesa, oceanograf, internacionalament conegut coma lo comandant de la Calypso.
Quand lo tèma de l'article tracha de mantun nom, se vestiràn totes los noms de negre dins la primièra linha de definicion de l'article
- Las eubacterias o vertadièras bacterias son d'èssers vivents procariòtas.
De discutir
D'ajustar : definicion tèrme femenin, masculin
Cossí apondre un messatge d'avertiment ?[modificar la font]
Los messatges d'avertiment devon èsser:
- situats a la cima de l'article, los uns jols autres en cas que n'i aguèsse fòrça,
- precedits per una mencion nòta o avertiment segon l'importància del messatge,
- escriches en caractèrs pichons (amb l'ajuda de la balisa  ),
- sens encastre, ni mesa en pagina (centre, drecha, esquèrra, etc.),
Estructura d'un article[modificar la font]
Se recomanda, mai que mai per çò qu'es dels articles plan tecnics, de començar amb una partida de vulgarizacion, per tal de permetre als començaires d'aquesir d'unas coneissenças sus la tematica donada, puèi de dintrar sonque dins las parts mai tecnicas.
Un article deu èsser estructurat per un decopatge logic apropriat de la forma :
== Seccion 1 == === Sosseccion 1 === === Sosseccion 2 === == Seccion 2 ==
A l'interior d'una partida, lo paragraf demòra l'unitat de basa.
En cap de cas las listas amb de piuses devon pas se substituir a aqueste tipe de decopatge : servisson unicament a enumerar una seria de punts non susceptibles d'èsser desvolopats (per exemple una lista d'ingredients per una recèpta). Coma un article enciclopedic a per vocacion de desvolopar exaustivament los punts qu'abòrda, de talas listas n'i an doncas pas qu'ocasionalament lor plaça e devon de tot biais ne respectar las règlas tipograficas.
Vejatz tanben[modificar la font]
- Recomandacions e règlas de seguir
- Wikipèdia:Projècte/Carta grafica
- Categorizar naissença e vida (modèls indispensables per las biografias)


text:
Cosmologia
La cosmologia o filosofia de la natura es l'estudi de l'estructura e l'istòria de l'univèrs a una granda escala. Se maina de l'origina, de l'estructura, e de las leis de l'Univèrs. Es ligada a l'astronomia, la filosofia e de segur la religion. Lo tèrme cosmologia foguèt introduït per l'escolastica e lo racionalisme alemand.
La cosmologia es de las sciéncias mai ancianas. La recèrca de nòstras originas de longa a fascinat l'umanitat. Se sòl devesir istoricament en quatre etapas: l'êpòca grèga, lo temps medieval, l'epòca modèrna e l'epòca contemporanèa.
Somari
La cosmologia grèga[modificar | modificar la font]
Los presocratics ensagèron de resòlvre la question d'un principi qu'expliquèsse los cambiaments fisics. Aquò foguèt desvolopat un pauc mai per d'autres autors (veire l'article Cosmologia grèga).
La cosmologia medievala[modificar | modificar la font]
La concepcion aristoteliana se perlonguèt pendent l'Edat Mejana, a mai se lo cristianisme portèt d'innovacions importantas dins la cosmologia, amb d'idèas coma la providéncia, la creacion, lo miracle, e mai d'autras. Veire Cosmologia medievala.
La cosmologia modèrna[modificar | modificar la font]
Las aportacions de Copernic, de Giordano Bruno, de Galileo Galilei, de Kepler, de Newton e d'autres, revolucionèron las idèas de l'Antiquitat e de l'epòca medievala. Vejatz Cosmologia modèrna.
Cosmologia contemporanèa[modificar | modificar la font]
Las descobèrtas de las sciéncias faguèron que a l'acabar del sègle XIX, e al començament del sègle XX, se poguèsse crear un còrpus que la cosmologia, alunhada de las especulacions dels sègles precedents, se carguèsse de contengut scientific, basat sus las descobèrtas en astronomia, teoria de la relativitat e mecanica quantica. La cosmologia contemporanèa venguèt alara, a partir d'un ensems d'especulacions, una sciéncia autentica. Veire Cosmologia contemporanèa. Tre aquel moment, demòran una tièra de tèmas d'interès pels scientifics:
Lo futur de la cosmologia[modificar | modificar la font]
Veire l'article del futur de la cosmologia
- L'abondància de matèria, e la manca d'antimatèria.
- La forma de l'Univèrs.
- La teoria inflacionària.
- L'expansion creissenta de l'univèrs.
- Actualament s'ensaja de detectar las ondas gravitatòrias.
- Lo projècte Supernòvas e Cosmologia es a preparar la mesa en orbita del telescòpi SNAP.
- Lo projècte d'observatòri en orbita GLAST.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- http://www.mallorcaweb.net/spaais/cosmologia/ (en català)
- http://www.straddle3.net/context/03/ca/2003_02_17.html


text:
Quincampoix-Fleuzy
Quincampoix-Fleuzy es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Quincampoix-Fleuzy se situa a la extremitat oèst del departament de l'Oise, en bordure dels departaments de la Seine-Maritima.
La Bresle pren la siá font a Abancourt e se flueix cap al nòrd-oèst a travèrs del scenari de Formerie per se tirar en la Mange al Tréport. Aquel fleuve litoral es long de 68 a 72 quilomètres segon las fonts[1] E travèrsa los departaments del Oise, de la Soma e de la Seine-Maritima.
La commune de Quincampoix-Fleuzy se situe à l'extrémité ouest du département de l'Oise, en bordure du départements de la Seine-Maritime.
La Bresle prend sa source à Abancourt et s'écoule vers le nord-ouest à travers le plateau de Formerie pour se jeter dans la Manche au Tréport. Ce fleuve côtier est long de 68 à 72 kilomètres selon les sources[2] et traverse les départements de l'Oise, de la Somme et de la Seine-Maritime.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al Sègle XIII la vila s'i seriá trucada Quiquempoit.
Au Sègle XIII la ville se serait appelé Quiquempoit.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 68 km sul luòc del SANDRE, 71 km segon lo EPTB de Aumale, 72 km d'après lo Pichon Larousse, lo Encyclopédie Encarta e Pierre-Jean Thumerelle en lo sieu article consagrat al fleuve.
- ↑ 68 km sur le site du SANDRE, 71 km selon l'EPTB d'Aumale, 72 km d'après le Petit Larousse, l'Encyclopédie Encarta et Pierre-Jean Thumerelle dans son article consacré au fleuve.


text:
Maltat
Maltat es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge de Maltat (Maletat), i aguèt viscut per una comunitat gauloise. Lo vilatge i aviá situat sus una rota romaine lo en connectant dins la vila de Autun (Augustodunum). Al Mièja Edat, una léproserie #que ne demòra pas mai cap de traça e una glèisa aguèron bastit.
N'en abril 1164, lo Pape, Alexandre III, liura una Bulle, en confirmant totas las donations fasètz antany a la Abbaye de Sant-Martin de Autun, #que la curació de ecclesiam de " Meletaco "[1].
Le village de Maltat (Maletat), fut habité par une communauté gauloise. Le village était situé sur une route romaine le reliant à la ville d'Autun (Augustodunum). Au Moyen Âge, une léproserie dont il ne reste plus aucune trace et une église furent construites.
En avril 1164, le Pape, Alexandre III, délivre une Bulle, confirmant toutes les donations faites jadis à l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, dont la cure de ecclesiam de " Meletaco "[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Cartulaire de la Abbaye de Sant-Martin de Autun: Charte N°: XVIII.
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun: Charte N°: XVIII.


text:
Argelòs (Lanas)
Argelòs [1] (oficialament en francés Argelos) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània, en Gasconha, situada dens lo departament de las Lanas e la region Aquitània .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
La sola atestacion anciana qu'ei : Orgelos (1263); Argelos qu'ei atestat en 1638, 1714 e 1733. Dauzat e Rostaing que donan duas possibilitats : lo latin argilla (argela) o lo "provençal" argelàs (escrit argelas), de l'arabe al-djaulak, qui correspond a Ulex europaeus (francés : ajonc épineux)[2].
Ernèst Negre (Toponymie générale de la France), qui segueish Gerhard Rohlfs, que causeish un nom d'òmi gallés Argailo associat au sufixe indigenèu -òs (citat per Bénédicte Boyrie-Fénié).
Bénédicte Boyrie-Fénié que's pensa que i a d'autes mots dens aquera partida de la Gasconha per Ulex europaeus; e donc que s'estima mèi de partir deu latin argilla, en supausent ua confusion énter los sufixes latins -osus (> -ós) e aquitanic -otz(e) (> -òs ), dab la condicion que la mencion de 1263 Orgelos sii ua maishanta grafia[3].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
Véder tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Institut Occitan : Index alfabetic de las comunas de las Lanas e deu Baish Ador
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, edicion Librairie Guénégaud, reedicion 1984.
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes Landes et Bas-Adour, ed. CAIRN, Pau, 2005, p.38
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Camin de Compostèla dens los las Lanas
- Camin de Compostèla en Aquitània
- Argelòs sus lo sit de l'Institut Geografic Nacionau
- Argelòs sus lo sit de l'Insee


text:
Luppy
Luppy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait Del ancià País messin (Saulnois).
- Anciana possession del capítol cathédral de Mètz.
- La charpente de la toiture de la catedrala a #èsser bastida amb lo bòsc de la comuna.
- Dépendait de l'ancien Pays messin (Saulnois).
- Ancienne possession du chapitre cathédral de Metz.
- La charpente de la toiture de la cathédrale a été construite avec le bois de la commune.


text:
Termodinamica
La termodinamica es una disciplina de la fisica qu'estúdia lei transferiments de calor e lei relacions entre aquelei transferiments e l'energia e lo trabalh dins lei sistèmas fisics macroscopics (es a dire leis objèctes « grands » e non lei moleculas o leis atòms). Per aquò, definís divèrsei variablas macroscopicas coma la temperatura, l'entropia, l'energia intèrna o la pression que permeton de caracterizar l'evolucion dau còrs estudiat e donc, indirèctament, lo comportament dau grand nombre de compausats microscopics que lo compausan.
A l'ora d'ara, lei domenis d'aplicacion de la termodinamica son fòrça nombrós e es una disciplina majora au sen dei sciéncias modèrnas e, subretot, au sen de l'engenhariá gràcias a sei liames ambé la quimia. D'efèct, es capabla de preveire lo foncionament d'un motor de combustion, lei transicions de fasa entre leis estats de la matèria, lo debanament corrècte o optimau d'una reaccion quimica, l'evolucion d'una matèria somés a una temperatura auta... etc[1]. De mai, dempuei la fin dau sègle XX, se desvolopa d'aplicacions dins lo domeni de la medecina e de la biologia[2].
Lo tèrme foguèt inventat e popularizat dins lo corrent dau decenni 1850 quand la termodinamica acomencèt d'aparéisser coma un camp d'estudi scientific novèu. Lo fisician britanic William Thomson (1824-1907), dich lord Kelvin, es sovent creditat de son invencion en 1849[3] [4] e son adopcion per la comunautat scientifica foguèt rapida. Aperavans, la disciplina èra estada fondada per lo Francés Sadi Carnot (1796-1834) qu'estudièt au començament dau sègle XIX lei transferiments de calor d'una maquina de vapor bastida per l'Anglés Thomas Newcomen (1663-1729) en 1703.
Somari
- 1 Istòria de la termodinamica
- 1.1 Lei trabalhs precursors de Sadi Carnot (1824)
- 1.2 L'equivaléncia entre trabalh e calor (1840-1845)
- 1.3 La definicion de la temperatura (1848)
- 1.4 La descubèrta dei principis de la termodinamica (1852-1906)
- 1.5 La formalizacion de la teorica cinetica dei gas (annadas 1860-1870)
- 1.6 L'aplicacion de la termodinamica a la quimia (1876)
- 1.7 L'aparicion de la termodinamica estatistica (vèrs 1880)
- 1.8 L'aparicion de la termodinamica de non equilibri (sègle XX - uèi)
- 1.9 La multiplicacion dei camps d'aplicacion de la termodinamica (a partir de 1940)
- 2 Lèis principalas de la termodinamica
- 3 Lei sistèmas termodinamics e lei grandors tipicas de la termodinamica
- 4 Liames intèrnes
- 5 Liames extèrnes
- 6 Bibliografia
- 7 Nòtas e referéncias
Istòria de la termodinamica[modificar | modificar la font]
Lei trabalhs precursors de Sadi Carnot (1824)[modificar | modificar la font]
Sadi Carnot (1796-1834), fiu dau scientific e revolucionari francés Lazare Carnot (1753-1823), foguèt lo premier qu'estudièt lei transferiments de calor d'una maquina de vapor e lei cicles dau motor au començament dau sègle XIX. Descurbiguèt lo segond principi de la termodinamica e formulèt son premier enonciat. Per aquò, es considerat coma lo « paire de la termodinamica ». Sei trabalhs foguèron publicats en 1824 dins l'obratge Reflexions sus la poissança motritz dau fuòc (en francés : Réflexions sur la puissance motrice du feu). Èran devesits entre cinc partidas principalas tractant de la calor e la poténcia motritz, dau cicle ideau d'un motor perfèct (d'ara endavant dich cicle de Carnot), de la reversibilitat d'aqueu cicle, deis aplicacions de sei descubèrtas a la fisica dei gas e enfin de la possibilitat de crear un motor d'èr. Pasmens, maugrat una presentacion positiva a l'Academia dei Sciéncias per Pierre-Simon Girard (1765-1835), gaire de scientifics èran capables de comprendre la portada de son òbra.
L'equivaléncia entre trabalh e calor (1840-1845)[modificar | modificar la font]
Après la publicacion de l'òbra de Sadi Carnot en 1824 e sa mòrt en 1832, lei recèrcas sus la termodinamica conoguèron un periòde de pausa fins ais annadas 1840 e la descubèrta dau principi de l'equivaléncia entre trabalh e calor. Dos scientifics, l'Alemand Julius Robert von Mayer (1814-1878) e lo Britanic James Prescott Joule (1818-1889) realizèron en parallèl una tièra d'experiéncias que van permetre de formular aqueu principi entre 1840 e 1845[5] e d'acomençar la definicion dei principis generaus de la termodinamicas dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XIX.
Lo premier capitèt d'aplicar lo principi de la conservacion de l'energia — nocion fondamentala de la fisica modèrna que foguèt formulada en 1847 — a la termodinamica. Demonstrèt la possibilitat de transformar una forma donada d'energia en calor. Per aquò, capitèt de caufar d'aiga (produccion de calor) gràcias a de vibracions (energia cinetica qu'èra lo trabalh fornit au sistèma). Publiquèt sei resultats en 1842 dins un jornau alemand. Puei, assaièt de calcular la valor de l'equivaléncia mecanica de la calor. En 1845, trobèt 365 kgf.m.kcal-1 que foguèt finalament corregida a 425 kgf.m.kcal-1 (valor modèrna : 426,6 kgf.m.kcal-1 siá 4,184 kJ.kcal-1).
Lo segond, ja conegut per sei resultats dins la recèrca sus l'electricitat, obtenguèt de resultats similars que foguèron publicats a partir de 1843. Capitèt de mostrar la conservacion de l'energia ambé d'experiéncias sus l'aiga coma Meyer. Pasmens, capitèt tanben d'estendre lo camp de sei recèrcas sus la produccion de calor a partir d'una forma d'energia mecanica (compression d'un gas). La mesurèt egala a 4,42 kJ.kcal-1. En 1845, poguèt presentar sei resultats a Cambridge e atacar lei teorias desvolopadas dins leis annadas 1830 per Emile Clapeyron a partir dei trabalhs de Sadi Carnot.
Aquelei publicacions quasi simultanèas entraïnèron un debat de prioritat entre lei dos òmes que deguèron tanben faciar divèrseis oposicions au sen de la comunautat scientifica[6]. Pasmens, a partir de la fin deis annadas 1840, lei premierei formulacions dau principi de la conservacion de l'energia van permetre de confirmar lor teoria. Pus important, vèrs 1847, un discors de Joule per presentar sei resultats va atraire l'atencion de William Thomson (1824-1907) que va perseguir sei recèrcas e utilizar lo principi de l'equivaléncia entre trabalh (energia fornida) e calor per definir la temperatura e pausar lei basas fondamentalas de la termodinamica.
La definicion de la temperatura (1848)[modificar | modificar la font]
Lo concèpte de temperatura apareguèt au sègle XVII ambé l'invencion dei premiers termomètres e dos escalas de temperatura — aquelei de Fahrenheit e de Celsius — èran fòrça populars au sen de la comunautat scientifica mai permetián solament una mesura relativa de la temperatura. Òr, aquò èra gaire compatible ambé la nocion de temperatura termodinamica que necessitava la definicion d'una temperatura absoluda que foguèt la premiera òbra en termodinamica de Kelvin en 1848.
Aquela nocion necessita d'introdurre lo concèpte de zèro absolut. Aquela idèa èra estada ja imaginada per Guillaume Amontons (1663-1705) e per Sadi Carnot mai Kelvin capitèt de'n formular la premiera definicion complèta e creèt una escala de temperatura novèla basada sus aqueu principi. Per aquò, Kelvin prenguèt lo zèro absolut coma ponch de réferéncia unic de son escala e creèt lo gra Kelvin[7] coma unitat de mesura a partir de la fraccion 1/273,16 dau ponch triple de l'aiga.
La consequéncia d'aquela definicion foguèt de permetre lo desvolopament de grandors novèlas, dichas termodinamicas, liadas a la temperatura. Ansin, la conoissença d'aquelei grandors permet de calcular la valor de la temperatura e inversament. Aquò va permetre d'estructurar aquela sciéncia novèla dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XIX a l'entorn de la formulacion dau premier ensems de teorias de basa de la termodinamica.
La descubèrta dei principis de la termodinamica (1852-1906)[modificar | modificar la font]
La formulacion dei tres premiers principis de la termodinamica se debanèt en doas etapas de 1852 a 1906. La premiera veguèt la definicion dei dos premiers per Kelvin e la segonda aquela dau tresen principi per Walther Nernst (1864-1941). Lei trabalhs e leis experiéncias de Carnot, de von Meyer e de Joule foguèron utilizats utilizats coma basa per Kelvin per la formulacion dei dos premiers principis. Lo tresen foguèt entraïnat per lei progrès dins l'estudi dei gas e dei temperaturas bassas. En 1931, un principi zèro foguèt apondut per servir de basa matematica a la termodinamica. La formulacion d'aquelei lèis permetèt de definir lei principalei grandors utilizadas per la termodinamica coma l'energia intèrna, la calor, lo trabalh e l'entropia.
La formalizacion de la teorica cinetica dei gas (annadas 1860-1870)[modificar | modificar la font]
L'idèa d'una teoria cinetica dei gas èra ja una idèa anciana au començament de la segonda mitat dau sègle XIX . Sa premiera evocacion se debanèt en 1620 dins lei trabalhs de Francis Bacon (1561-1620) e, au sègle XVIII, Daniel Bernoulli (1700-1782) e Benjamin Thompson (1853-1814) acomencèron de desvolopar lei premierei nocions d'aquela teoria. En 1820, foguèt formulada la premiera teoria cinetica mai son autor, John Herapath (1790-1863), s'enganèt sus la definicion de la temperatura.
La premiera teoria cinetica dei gas pròche dei teorias modèrnas foguèt publicada per John James Waterston (1811-1883) en 1843 mai son trabalh demorèt desconegut. Serà necessari d'esperar leis annadas 1860 per veire lei premiers succès gràcias ais òbras de Rudolf Clausius (1822-1888), de James Clerk Maxwell (1831-1889) e subretot de Ludwig Boltzmann (1844-1906). Capitèron de formular pauc a pauc aquela teoria que permetèt d'obtenir divèrsei resultats importants a partir deis annadas 1860 e 1870 : distribucion de Maxwell-Boltzmann (1859-1871), equacion de Boltzmann (1872), equacion de Van der Waals (1873)...
Lo desvolopament d'aquela teorica aguèt divèrsei consequéncias importantas. De'n premier, permetèt de trobar lei definicions microscopicas o macroscopicas de divèrsei grandors fondamentalas de la termodinamica. Per exemple, foguèt lo cas dau concèpte macroscopic de l'entropia introduch en 1965 per Clausius. Permetèt tanben de melhorar la conoissença de la nocion de pression. Enfin, permetèt de crear d'otís novèus que van favorizar l'aplicacion de la termodinamica a la quimia e l'aparicion de la termodinamica estatica.
L'aplicacion de la termodinamica a la quimia (1876)[modificar | modificar la font]
La descubèrta dei basas de l'aplicacion de la termodinamica a la quimia foguèron l'òbra dau fisician estatsunidenc Josiah Willard Gibbs (1839-1903) de 1873 a 1876[8]. Son objectiu èra d'estudiar e de desvolopar l'analisi grafica dei procès termodinamics, compres lei reaccions quimicas. Per aquò, estudièt l'evolucion de divèrsei grandors coma l'energia, l'entropia, lo volum, lo potenciau quimic, la temperatura e la pression de sistèmas termodinamicas per determinar lo debanament espontanèu d'un procès[9]. Per la seguida, son trabalh foguèt contuniat e completat per Pierre Duhem (1861-1916)[10], Gilbert Lewis (1875-1946), Merle Randall (1888-1950)[11] e Edward Guggenheim (1901-1970)[12]. Van permetre de fondar la termoquimia que permet de preveire lo sens dei reaccions e la composicion deis equilibris quimics e que venguèt una branca fòrça utilizada de la termodinamica gràcias a seis aplicacions industrialas.
L'aparicion de la termodinamica estatistica (vèrs 1880)[modificar | modificar la font]
La termodinamica estatistica permet d'explicar e de determinar lo comportament e l'evolucion de sistèmas fisics compausats d'un grand nombre de particulas (atòms, ions, moleculas...). Coma la termoquimia, es una branca fòrça utilizada per lei cercaires e leis engenhaires. Son aparicion foguèt permesa per la formulacion de la teoria cinetica dei gas que permetiá d'estudiar leis interaccions dei particulas entre elei. La premiera formulizacion foguèt realizada en 1902 per Gibbs. Per la seguida, la disciplina conoguèt d'evolucions importantas ambé son extension ai transicions de fasa dins lei materiaus solids presa en compte de la mecanica quantica a partir deis annadas 1920 e 1930.
L'aparicion de la termodinamica de non equilibri (sègle XX - uèi)[modificar | modificar la font]
La termodinamica de non equilibri foguèt la darriera branca majora de la termodinamica desvolopada avans la multiplicacion deis aplicacions a partir deis annadas 1940. Au contrari dei brancas precedentas regardadas solament per lei sistèmas a l'equilibri, s'interessa a de sistèmas termodinamics qu'an pas agantat un estat d'equilibri termodinamic. Per exemple, de sistèmas dubèrts alunchats de l'estat d'equilibri que representan la màger part dei sistèmas presents dins la natura que son rarament a l'equilibri. Rayleigh (1842-1919) foguèt lo premier de s'interessar au problema tre 1873[13]. Dins aquò, lei trabalhs importants acomencèron ambé Lars Onsager (1903-1976) a partir deis annadas 1930 e son estudi dei procès termodinamics irreversibles[14].
En causa de l'abséncia d'equilibri, lei lèis classicas son plus sufisentas per depintar lo sistèma. En particular, en causa dei cambis qu'existisson entre lo sistèma e l'exterior, es fòrça malaisat de definir certanei grandors coma l'entropia. Ansin, la termodinamica de non equilibri necessitèt e necessita totjorn lo desvolopament d'otís novèus. Per exemple, foguèt lo cas dau concèpte d'equilibri termodinamic locau que permet d'aplicar localament lei principis classics. Un nombre important de Prèmis Nobel son estadas atribuits per de descubèrtas sus aqueu subjècte : Lars Onsager en 1968 e Ilya Prigogine (1917-2003) en 1977.
La multiplicacion dei camps d'aplicacion de la termodinamica (a partir de 1940)[modificar | modificar la font]
A partir dau decenni 1940, e en fòra dei recèrcas sus la termodinamica de non equilibri, lo nombre de domenis d'aplicacion de la termodinamica conoguèt una multiplicacion importanta. La màger part son situats a l'interfàcia entre la termodinamica e una autra disciplina qu'es generalament liada a la quimia, la fisica o la biologia. Lo desvolopament d'aplicacions novèlas contunia a l'ora d'ara e, en 2002, lei principalas èran :
- la termodinamica biologica (1957).
- la termodinamica deis ecosistèmas (1959).
- la termodinamica dei sistèmas pichons (decenni 1960).
- la termodinamica relativista (1965).
- la termodinamica quantica (1968).
- la termodinamica dei traucs negres (decenni 1970).
- la termodinamica geologica (decenni 1970).
- la termodinamica de l'evolucion biologica (decenni 1970).
- la termodinamica geoquimica (decenni 1980).
- la termodinamica atmosfèrica (decenni 1980).
- la termodinamica dei sistèmas naturaus (decenni 1990).
- la termodinamica dei terratrèms (2000).
- la termodinamica dei sistèmas farmaceutics (2002).
Lèis principalas de la termodinamica[modificar | modificar la font]
Lo principi zèro de la termodinamica[modificar | modificar la font]
Lo principi zèro de la termodinamica permet de definir la nocion d'equilibri termic coma una relacion d'equivaléncia. Sa formulacion pus frequenta es : « S'un objècte A e un objècte C son en equilibri termic amb un objècte B, A es tanben en equilibri termic ambé C ».
Lo premier principi de la termodinamica[modificar | modificar la font]
Lo premier principi de la termodinamica foguèt formulat per lo premier còp per Rudolf Clausius (1822-1888)[15]. Es una version termodinamica de la conservacion de l'energia que son enonciat es : « Dins lo corrent d'una transformacion quina que siegue d'un sistèma sarrat, la variacion de son energia es egala a la quantitat d'energia escambiada ambé lo mitan exterior, sota forma d'energia termica o sota forma de trabalh ».
Se pòu tradurre ambé la relacion seguenta :
- es la variacion d'energia totala.
- es la variacion d'energia intèrna.
- es la variacion d'energia cinetica a l'escala macroscopica. Es nulla se lo sistèma es immobil, ço qu'es lo cas pus frequent.
- es la variacion d'energia potenciala a l'escala macroscopica. Es nulla se lo sistèma es immobil, ço qu'es lo cas pus frequent.
- es lo trabalh cambiat ambé lo mitan exterior.
- es la quantitat d'energia cambiada per transferiment termic.
Lo segond principi de la termodinamica[modificar | modificar la font]
Lo segond principi de la termodinamica, tanben dich principi de Carnot, a conegut divèrsei formulacions dins lo corrent dau sègle XIX definidas per Émile Clapeyron (1834), Rudolf Clausius (1850), Kelvin (1851), Ludwig Boltzmann (1873) e Max Planck (1878). Permet de depintar la variacion de l'entropia durant una transformacion segon la relacion seguenta :
- es la variacion globala de l'entropia.
- es l'entropia creada dins lo corrent de la transformacion.
- es la variacion de l'entropia dau sistèma estudiat.
- es la variacion de l'entropia dau mitan exterior.
Lo tresen principi de la termodinamica[modificar | modificar la font]
Lo tresen principi de la termodinamica, o principi de Nernst, foguèt formulat per lo premier còp en 1906. Permet d'aver una valor determinada de l'entropia. Son enonciat pus frequent es : « L'entropia d'un cristau perfèct a 0 K es nulla ».
Lei sistèmas termodinamics e lei grandors tipicas de la termodinamica[modificar | modificar la font]
La nocion de sistèma termodinamic[modificar | modificar la font]
Lo sistèma termodinamic es la porcion de l'Univèrs regardada per un estudi termodinamic. Es definit d'un biais arbitrari per l'autor de l'estudi e es separat dau rèsta de l'Univèrs qu'es alora dich lo mitan exterior. La separacion entre lo sistèma e lo mitan exterior es dicha encencha. Sa natura e sei proprietats permeton de definir lo tipe de sistèma termodinamic format :
- un sistèma dubèrt es caracterizat per la preséncia de cambis de matèria e d'energia entre lo sistèma e lo mitan exterior. Per exemple, es lo cas d'un organisme vivent.
- un sistèma sarrat permet solament de cambis d'energia entre lo sistèma e lo mitan exterior sota la forma de calor o de trabalh. Per exemple, es lo cas d'una pila electrica.
- un sistèma isolat es caracterizat per l'abséncia de cambis entre lo sistèma e lo mitan exterior. En realitat, i a ges de sistèma isolat vertadier dins la natura car i a totjorn de cambis d'energia a travèrs de l'encencha. Pasmens, existís de sistèmas que sei cambis d'energia son fòrça limitats e que pòdon donc èsser considerats coma isolats. Per exemple, es lo cas d'una botelha isotèrma.
L'equilibri termodinamic[modificar | modificar la font]
Un sistma es a l'equilibri termodinamic quand es simultanèament en equilibri termic, mecanic e quimic. Au nivèu energetic, es caracterizat per lo minimum d'un potenciau termodinamic coma l'energia liura de Helmholtz e l'entalpia liura de Gibbs. Au nivèu locau, l'estat dau sistèma es determinat per lei valors de sei paramètres intensius coma la pression o la temperatura. En fòra de la termodinamica de non equilibri, la màger part dei lèis termodinamicas s'interessan solament ais estats d'equilibri.
Lei variablas e lei grandors principalas de la termodinamica[modificar | modificar la font]
La termodinamica utiliza certaneis unitats de mesura d'un biais preferenciau car son fòrça adaptadas ai sistèmas estudiats e qu'es possible de faire un liame entre de pareus d'unitats, dichas variablas conjugadas, e que son utilizats per definir lei grandors termodinamicas principalas. Lei pareus principaus son :
- la pression p e lo volum V que permeton de depintar lei paramètres mecanics.
- la temperatura T e l'entropia S que permeton de depintar lei paramètres termics.
- lo potenciau quimic µ e lo nombre de particulas N que permeton de depintar lei paramètres materiaus.
A partir d'aquelei sièis unitats, existís cinc grandors principalas que son :
- l'energia intèrna :
- l'energia liura :
- l'entalpia :
- l'entalpia liura :
- lo grand potenciau :
Leis equacions d'estat[modificar | modificar la font]
Una equacion d'estat d'un sistèma a l'equilibri termodinamic es una relacion entre diferents paramètres fisics, dichs variablas d'estat, que determinan son estat. Per exemple, es una relacion entre sa temperatura, sa pression e son volum. A partir d'una equacion d'estat caracteristica d'un sistèma fisic, es possible de determinar la totalitat dei quantitats termodinamicas depintant aqueu sistèma e de preveire sei proprietats.
Leis equacions d'estat an generalament un domeni de validitat qu'es limitat a un comportament o a de fenomèns fisics precís. Ansin, un còrs donat pòu aver mai d'una equacion d'estat regardant, per exemple, son estat magnetic o son estat termodinamic. Segon sa temperatura o sa pression, pòu tanben aver unei equacions d'estat termodinamicas. Per exemple, se pòu utilizar per un gas l'equacion dei gas perfècts a l'equilibri termodinamic globau — generalament dicha lèi dei gas perfècts — o l'equacion de Van der Waals en foncion de la temperatura dau sistèma.
Lei procès termodinamics particulars[modificar | modificar la font]
Certanei procès termodinamics son caracterizats per l'existéncia d'una paramètre, normalament variable coma la temperatura, la pression o lo volum, que demòra constant. L'estudi d'aqueu tipe de procès es generalament considerat coma preferible car lei calculs son pus aisats. Ansin, l'objectiu de la definicion d'un sistèma termodinamic es sovent d'obtenir un procès amb un paramètre fixe :
- un procès isobaric es caracterizat per una pression constanta.
- un procès isocoric es caracterizat per un volum constant.
- un procès isotèrme es caracterizat per una temperatura constanta.
- un procès adiabatic es caracterizat per l'abséncia de transferiment termic.
- un procès isentropic es un procès adiabatic que son entropia demòra constanta.
- un procès isentalpic es caracterizat per una entalpia constanta.
- un procès isolat es caracterizat per l'abséncia de cambis de matèria o d'energia ambé lo mitan exterior.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
- Fisica.
- Quimia.
- Energia.
- Temperatura.
- Estat de la matèria.
- Vuege.
- Sistèma Internacionau d'Unitats.
- Sadi Carnot (1796-1834).
- Julius Robert von Mayer (1814-1878).
- James Prescott Joule (1818-1889).
- William Thomson, Lord Kelvin (1824-1907).
- Ludwig Boltzmann (1844-1906).
Liames extèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
M. Bailyn (1994). Edicions American Institute of Physics Press: A Survey of Thermodynamics (en anglés). ISBN 0-88318-797-3.
D. Kondepudi e I. Prigogine (1998). Edicions John Wiley & Sons: Modern Thermodynamics. From Heat Engines to Dissipative Structures (en anglés). ISBN 0-471-97393-9.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) J.M. Smith, H.C. Van Ness, M.M. Abbott, Introduction to Chemical Engineering Thermodynamics, Edicions Mc Graw Hill (2005), ISBN 0-07-310445-0, OCLC 56491111.
- ↑ (en) Donald T. Haynie, Biological Thermodynamics, Edicions Cambridge University Press (2001), ISBN 0-521-79549-4, OCLC 43993556
- ↑ (en) Willian T. Kelvin, An Account of Carnot's Theory of the Motive Power of Heat – with Numerical Results Deduced from Regnault's Experiments on Steam, Transactions of the Edinburg Royal Society, XVI (1849).
- ↑ Sembla tanben que James Prescott Joule sigue de còps creditat de l'invencion dau tèrme.
- ↑ Lo Danés Ludwig August Colding (1815-1888) realizèt tanben una tièra d'experiéncias similaras de 1840 a 1843 e aguèt de resultats similars. Pasmens, sei trabalhs foguèron publicats solament en danés e demorèron desconeguts en fòra de son país.
- ↑ Lei trabalhs e lo succès de Kelvin, qu'èra britanic coma Joule, entraïnèron pauc a pauc la demembrança de Meyer.
- ↑ La definicion oficiala dau gra Kelvin foguèt adoptada en 1954. Lo tèrme « gra » foguèt retirat en 1967 per marcar una diferéncia entre la temperatura absoluda mesurada en kelvins e lei temperaturas relativas mesuradas en gra Celsius o gra Fahrenheit.
- ↑ (en) J. Willard Gibbs, Transactions of the Connecticut Academy, III, pp. 108–248, Oct. 1875 – May 1876, and pp. 343–524, May 1877 – July 1878.
- ↑ J. Willard Gibbs, The Scientific Papers of J. Willard Gibbs, Volume One: Thermodynamics, Edicions Ox Bow Press (1993). ISBN 0-918024-77-3.
- ↑ (fr) Duhem, P.M.M. (1886). Le Potential Thermodynamique et ses Applications, Hermann, Paris.
- ↑ (en) Lewis, Gilbert N.; Randall, Merle (1923). Thermodynamics and the Free Energy of Chemical Substances. McGraw-Hill Book Co. Inc.
- ↑ (en) Guggenheim, E.A. (1933). Modern Thermodynamics by the Methods of J.W. Gibbs, Methuen, London.
- ↑ (en) Strutt, J. W. (1871). "Some General Theorems relating to Vibrations". Proceedings of the London Mathematical Society s1–4: 357–368.
- ↑ (en) Onsager, L. (1931). "Reciprocal relations in irreversible processes, I". Physical Review 37 (4): 405–426.
- ↑ (de) R. Clausius, Ueber die bewegende Kraft der Wärme und die Gesetze, welche sich daraus für die Wärmelehre selbst ableiten lassen, Annalen der Physik und Chemie (Poggendorff, Leipzig, 1850), 155 (3): 368-394.


text:
Aimeric de Peguilhan
Aimeric de Peguilhan (Pegulhan, c. 1175 - c. 1230, Itàlia) foguèt un trobador occitan nascut a Pegulhan (airal de Sent Gaudenç).
Biografia[modificar | modificar la font]
Aimeric èra lo filh d'un borgués de Tolosa, mercadièr de teissuts. Coma o indica sa vida lo trobador deguèt fugir d'Occitània aprèp que nafrèsse lo marit d'una borguesa que calinhava. Se refugièt en Catalonha, ont visquèt qualques annadas jos la proteccion del trobador Guillem de Berguedà. Demorèt puèi un temps a la cort del rei de Castilha que lausèt dins qualques composicions. Li calguèt abandonar la region davant la menaça de la crosada albigesa e s'installèt alara dins lo nòrd d'Itàlia cap al 1212 e i demorèt dètz ans. Se crei que moriguèt dins aquel país.
Vida d'Aimeric de Peguilhan[modificar | modificar la font]
N'Aimerics de Peguillan si fo de Tolosa, fils d'un borges qu'era mercadiers, que tenia draps a vendre. Apres cansos e sirventes, mas molt mal cantava. Et enamoret se d'una borgesa, soa visina. Et aquella amors li mostret trobar. Et fetz de leis maintas bonas cansos. E mesclet se ab lui lo marritz de la domna e fetz li desonor. E N'Aimerics si s'en venget, qu'el lo feri d'una espaza per la testa. Per que.l covenc ad issir de Tollosa e faidir. Et anet s'en en Cataloigna. E.N Guillems de Berguedam si l'acuilli; et enansset lui en son trobar, en la premiera canson qu'el avia faita. Et fetz lo joglar, qu'el li det son pallafre e sos vestirs. E presentet lo al rei Anfos de Castella, que.l crec d'arnes e d'onor. Et estet en aquellas encontradas lonc temps. Puois s'en venc en Lombardia, on tuich li bon ome li feron gran honor. Et en Lombardia definet.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Se sap que compausèt almens cinquanta òbras, que sonque ne son arribadas sièis amb la musica:
- Atressi•m pren com fai al jogador
- Cel que s'irais ni guerrej' ab amor
- En Amor trop alques en que•m refraing
- En greu pantais m'a tengut longamen
- Per solatz d'autrui chan soven
- Qui la vi, en ditz
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- http://usuarios.lycos.es/allagostera/trobadors/peguilha.htm (en catalan)
- Article: Aimeric de Peguilhan. Grove Music Online (en anglés – s'i cal inscriure)
- Informacion sus Aimeric de Peguilhan (fr)
- Informacion a medieval.org (en)


text:
Canal de Suèz
Lo Canal de Suèz (var. Canau de Suèz), es un canal de 163 km de long que religa la mar Mediterranèa a la mar Roja, de Pòrt Saïd a Suèz. Permet als naviris de comèrci d'anar d'Euròpa cap a Asia sens far lo torn d'Africa per lo cap de Bona Esperança, e per aquò ten una importància màger per lo provesiment en petròli d'Euròpa e per lo comèrci internacional generalament.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo canal foguèt bastit entre 1859 e 1869 per la Companhiá Francoegipciana de Ferdinand de Lesseps. 1,5 milion d'egipcians participèron a la seuna bastison e 125 000 moriguèron mai que mai del colèra. Lo canal foguèt dubèrt lo 17 de febrièr de 1867. En 1882, pr'amor del seu deute exterior, Egipte deguèt vendre las seunas parts al Reialme Unit. En 1888 la Convencion de Constantinòple confirmèt la neutralitat del canal, declarat: "Liure e dubèrt en temps de patz coma en temps de guèrra, a tot naviri de comèrci o de guèrra, sens destinga de pabalhon".
En 1956 lo president d'Egipte Gamal Abdèl Nassèr nacionalizèt la Companhiá del Canal, que sos accionaris màgers èran alavetz britanics e franceses. Per lo recobrar, lo Reialme Unit, França e Israèl organizèron una operacion militara que foguèt un fracàs: las Nacions Unidas assegurèron la legitimitat egipciana pel canal per una resolucion. Aprèp la Guèrra dels Sièis Jorns en 1967, lo canal demorèt tancat fins en 1975; una fòrça de l'ONU demorèt per gardar la patz fins en 1974.


text:
Alassane Ouattara
Alassane Dramane Ouattara (n. 1942) es l'actual president de Còsta d'Evòri, administrator public e òme politic, foguèt tanben primièr ministre de Còsta d'Evòri entre 1990 e 1993.
En decembre de 2010 foguèt venceire de las eleccions presidencialas. Pasmens lo president Gbagbo se faguèt proclamar elegit per lo Conselh Constitucional.[1] Economista de profession qu'a trabalhat al FMI, durant son mandat de primièr ministre, assaniguèt las finàncias publicas del país e faguèt tornar partir l’economia al pretz d’una politica de rigor budgetària. Foguèt elegit en 1999 al cap del Rassemblement des républicains (RDR), mas se poguèt pas presentar a las eleccions presidencials de 1995 e 2000 per encausa del concèpte d’ivoirité.
Candidat a l'eleccion presidenciala de 2010, foguèt elegit president de la Républica amb 54,1 % dels sufragis segon la comission electorala independenta e la quasi-totalitat de la comunautat internacionala. Exercís plenament sas fonccions de cap d'estat dempuèi l'arestacion de Laurent Gbagbo, que refusava de daissar lo poder. Son investitura, qu'oficializèt la causa, aguèt luòc lo 21 de mai de 2011.


text:
L'origina de las espècias
L'origina de las espècias (títol original en anglés : On the Origin of Species) es un libre de Charles Darwin publicat lo 24 de novembre de 1859, considerat coma un dels trabalhs precursors de la literatura scientifica e lo fondament de la teoria de la biologia evolutiva.
Lo títol complèt de la primièra edicion foguèt On the Origin of Species by Means of Naturala Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life (L'origina de las espècias mejançant la seleccion naturala, o la preservacion de las raças favorizadas dins la lucha per la vida). En la siá sesena edicion de 1872, lo títol foguèt modificat en The Origin of Species (L'origina de las espècias).
Amb aquesta òbra Charles Darwin (1809-1882) prepausèt lo mecanisme de la seleccion naturala coma explicacion de l'origina de las espècias. En fasent un paralelisme amb la seleccion artificiala realizada per l'èsser uman per las plantas o lo bestial, Darwin creèt lo concèpte de seleccion naturala, es a dire que la natura selecciona las populacions melhoras per la subrevivença dins un mitan determinat e n'escarta las mens bonas.


text:
Pedro Calderón de la Barca
Pedro Calderón de la Barca (Madrid, 17 de genièr de 1600 – Madrid, 25 de mai de 1681) es un autor de la literatura espanhòla del Sègle d'aur espanhòl, concretament al Barròc. Èra capelan e autor d'òbras de teatre, inclutz de tragèdia, comèdia e dramas liturgics.
Se faguèt remarcar coma a soldat al servici del Duc del Infantado a la Guèrra de Trenta Ans pendent lo sèti d'Hont Arràbia de 1638 e a la Guèrra dels Segaires. Ferit pendent la Batalha de Lhèida 1642, obtenguèt la licéncia absoluda en 1642 e una pension a vida.
òbras famosas[modificar | modificar la font]
- La vida es sueño
- El alcalde de Zalamea
- El médico de su honra
- La dama duende
- El gran teatro del mundo
Tèmas[modificar | modificar la font]
Los tèmas de Calderón son aqueles tipics del barròc e dins un ambiant de pessimisme existencial. Se demanda çò qu'es la realitat, sobretot pren en compte las desillusions de la societat, perque tota la vida sembla un sòmi. L'individú es asfixiat pels convencionalismes e las envejas, que lo daissan èsser liure nimai mantenir sos principis, entre aqueles se destaca l'onor. La religion ocupa un ròtle central: defend una pietat autentica e respectuosa amb los dògmes del catolicisme. L'amor apareis coma lo motor de l'accion pels personatges, caracterizat per un de trachs de son personnatge que s'apròcha de l'arquetipe.
Estil[modificar | modificar la font]
Calderón centra tota l'òbra a l'entorn d'un dilèma existencial que patís un personatge. Escriu en vèrs e amb fòrça monològs simbòlics. Sa recèrca formala lo plaça dins lo cultisme, amb una lengua plena de metafòras, referéncias literàrias e musicalitat. S'inspira de Lope de Vega dins la concepcion de l'accion dramatica e l'escenografia (a que dona importància).
Lo compositor alemand Carl Schadewitz (1887-1947), metèt en musica qualques òbra de Calderón de la Barca.


text:
Estranglament (art marciau)
Leis estranglaments (chokehold o stranglehold en anglés, shime-waza dins lo budo japonés) son de tecnicas redobtablas. I a dos tipes d'estranglament :
- Sanguin : copar l'arribada dau sang au cervèu d'un adversari en li esquichant leis artèrias carotidas.
- Respiratòri : empachar lo renovelament de l'oxigèn dins lo sang en esquichant la traquèa.
Aquelei tecnicas si practican dins fòrça arts marciaus, espòrts de combat, en self defensa e sistèmas de combat militars.
Son de tecnicas consideradas coma perilhosas. D'efèct, se la presa si manten tròup longtemps, pòu adurre la pèrda de coneissença puei lo decès per asfixia.


text:
Joan II de Castelha
Joan II de Castelha (Toro, lo 6 de març de 1405 - Valhadolid, lo 22 de julhet de 1454) que gavidè lo Reiaume de Castelha enter 1406 e 1454. Qu'èra lo hilh Enric III lo Dolent e de Caterina de Lancaster.
Lo son regnat que comencè dab la regéncia de la soa mair e tanben deu son oncle Fernando de Antequera.
joan II qu'esposè en purmèra noça Maria d'Aragon, la mair deu son eretèr Enric IV, en 1420. Maria d'aragon que's morí en 1445 e Joan II qu'esposè Isabel de Portugal, la mair de la futura reina Isabel I de Castelha, en 1447.
Aqueth regnat que ho marcat per la grana influéncia deu valido (dilhèu lo purmèr) Álvaro de Luna ; aqueste que ho eliminat per Isabel de Portugal qui obtiengó la soa execucion.


text:
Tatars
Los Tatars ei lo nom balhat aus pòbles Turc d'Euròpa Orientau e d'Asia.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom Tatar vien d'un ancian pòble turc qui vivè au sègle XI en lo territòri actuau de Mongolia e Kazakhstan. Los Tatars arriban en Euròpa a comptar de 1222. Organizan incurcions armadas en Euròpa orientau de 1239 a 1243. Au sègle XVI, los Tatars son batuts per los russes de Moscòu. Lo reiaume deus Tatars de Crimèa, vassau de l'Empèri Otoman, ei mantiengut dinc a 1783.
Minoritats Tataras de uèi[modificar | modificar la font]
Son assimilats a las populacions despuish lo sègle XIX e abandonan lo lor mòde de vita nomada. Uei lo dia 8 a 10 milions de Tatars demoran sus lo planèta, en Bulgaria, Ucraïna, Roumania, Russia e dinc a Turquia Ozbequistan e China.
Cèrtes Tatars an conservat la lor lenga d'origina. La lenga tatara ei compausada de mantuns dialèctes, ei lenga oficiau de la Republica de Tatarstan, qui ei sòci de la Federacion de Russia.


text:
Ramon II Trencavel
Ramon[1] II Trencavel (v. 1204 - v. 1267), membre de l'ostal de Trencavel, cercarà durant mantun ans de recuperar las possessions que la crosada albigesa aviá espoliat al sieu paire. S'oposèt mai d'una vegada a Amalric de Montfòrt, filh de Simon de Montfòrt, alavetz establit subre los ancians domenis dels Trencavels.
Raimon es encara jove, quand los crosats fan lo sètge de la ciutat de Carcassona, alavetz tenguda pel sieu paire Ramon Rogièr Trencavel en 1209. A la presa de la ciutat, Simon de Montfòrt, cap militar de la crosada, farà empresonar Ramon Rogièr dins sos pròpris crotons. A la mòrt d'aqueste, lo 10 de novembre de 1209, Simon de Montfòrt, que sollicitava los territòris dels Trencavels, faguèt signar a Agnès de Montpelhièr, la molhèr del defunt, una renonciacion subre los sieus dreits e los de son filh. En contrapartida, recebèt una renda viatgièra de tres mil sòus e lo remborsament subre un an, realizat en quatre pagaments, de sa dòt que pujava a vint-e-cinc mila sòus. Raimon foguèt alara fisat a la tutèla del comte Ramon Rogièr de Fois.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Las formas Ramond e Raimon son tanben posssiblas en occitan


text:
Polinesia Francesa
La Polinesia Francesa (en francés: Polynésie française; en tahitian: Pōrīnetia Farāni) es una collectivitat d'otramar francesa situada dins lo sud de l'Ocean Pacific. Es constituida per mantun grop d'illas: las Illas del Vent, las Illas jol Vent, las Illas Tuamotu, las Illas Gambièr, las Illas Marquesas e las Illas Australas.
La capitala es Papeete.
Lo gentilici es polinesian -a.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Politica[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Cultura[modificar | modificar la font]
Galariá[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Presidéncia de la Polinesia Francesa
- Amassada de la Polinesia Francesa
- Conselh Economic, Social e Cultural de la Polinesia Francesa


text:
Linha 3 del Mètro de Barcelona
La Linha 3 o linha verda del Mètro de Barcelona es la linha mai anciana de la vila de Barcelona. La siá istòria remonta a 1924 quand s'inaugurèt amb lo nom de Grand Mètro de Barcelona que jonhiá la Plaça de Catalunya amb Lesseps. Èra gerida per una entrepresa del meteis nom fins que fusionèt 1961 amb la companhiá Ferrocarril Metropolitano Transversal de Barcelona en formant l'entrepresa Ferrocarril Metropolitano de Barcelona e la linha passèt a se sonar Linha II.
Lo traçat de la linha es de dobla via sosterranha sus tot lo trajècte, los talhièrs e los garatges (de Sant Genís) se tròban près del estacion de la Vall d'Hebron e a ramals de servici a Paral·lel amb la Linha 2 e amb la Linha 4 a Passeig de Gràcia ancian ramal de la L3. I circulan a l'ora d'ara de trens de la sèria 2000, 3000, 5000 e 3000 renauits.
La L3 aviá pas agrandit lo sieu trajècte dempuèi 2001 qu'arribèt a Canyelles e 7 ans mai tard, lo 4 d'octòbre de 2008, arriba a Trinitat Nova ont enllaça amb la Linha 4 e Linha 11. Per aquel meteis extrèm s'esperlongarà fins a l'estacion de Trinitat Vella e per l'autre extrèm s'alongarà de Zona Universitària fins a Sant Feliu Centre en donant servici dins las vilas de Sant Feliu de Llobregat, Sant Just Desvern, Sant Joan Despí e Esplugues de Llobregat.


text:
Menòrca
Menòrca (Menorca en catalan), es una illa de la Mar Mediterranèa, la mai septentrionala de las illas Balearas. Son nom ven de las expressions latinas Balearis Minor e Minorica, del biais que la nomenavan los romans pel fach que l'illa es la mai pichona d'entre las doas illas Balearas (respècte a Malhòrca)
Las vilas principalas ne son Maon (la capitala), Ciutadella de Menòrca, e Alaior.
Lo gentilici es menorquin, -a.
Geografia e istòria naturala[modificar | modificar la font]
Menòrca, amb una extension de 701 km², se situa al bèl mitan de la Mar Mediterranèa occidentala (40º N 4º È), gaireben equidistanta de las tèrras africanas, italianas e ibericas, es la pus septentrionala de las Balearas. L'illa e los illòts que l'enròdan constituisson un resumit de la Mediterranèa occidentala, ont se pòdon trobar la majora part dels ecosistèmas caracteristics d'aquesta region, excepte los fluvials e los montanhencs. Mas a l'encòp, Menòrca conten de nombrosas espècias endemicas o tirrenicas, es a dire, exclusivas d'aquesta illa o ben compartidas solament amb d'autras tèrras prèpas coma Malhòrca, Corsega e Sardenha. Aquesta barreja de generalitats e singularitats fa especialament atractiu lo patrimoni natural d'aqueste territòri, a l'encòp fortament umanizat dempuèi fa 4000 ans.


text:
Jòcs Olimpics d'ivèrn de 1924
Los primièrs Jòcs Olimpics d'ivèrn de l'èra modèrna (Jòcs de la Ièra Olimpiada) se debanèron a Chamonix França ( 25 de genièr - 5 de febrièr de 1924 ).
Somari
- 1 Genèsi
- 2 Delegacions
- 3 Debanar
- 4 Espets e endevenenças
- 5 Programa
- 6 Medalhièr general
- 7 Bibliografia
- 8 Vejatz tanben
- 9 Ligams extèrnes
- 10 Ligams videografics
- 11 Nòtas & referéncias
Genèsi[modificar | modificar la font]
Delegacions[modificar | modificar la font]
Un total de 16 equipas e 258 atlètas participèron a aicesta primièra edicion ivernenca dels jòcs de l'èra modèrna.
Debanar[modificar | modificar la font]
Espets e endevenenças[modificar | modificar la font]
Programa[modificar | modificar la font]
Espòrts e espròvas[modificar | modificar la font]
Bobsleigh[modificar | modificar la font]
Curling[modificar | modificar la font]
Esqui nordic ( Combinat nordic / Esqui de fons / Saut amb esquis)[modificar | modificar la font]
Oquei gèl[modificar | modificar la font]
Patinatge artistic[modificar | modificar la font]
Patinatge de velocitat[modificar | modificar la font]
Patrolha militara[modificar | modificar la font]
Medalhièr general[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- sus YouTube... mai de 60 documents subre Chamonix 1924 en picar coma clau Winter Olympic Games 1924
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Pèire Deluns-Montaut
Pèire Deluns-Montaut (en francés: Pierre Deluns-Montaud; Alemans de Dròpt (Lengadòc), 5 de junh de 1845 - París, 8 de novembre de 1907) foguèt un politician e escrivan occitan. Son nom vertadièr èra Montaut mas emplegava tanben Deluns qu'èra lo nom de la branca mairala que foguèt portat fins al sègle XVIII. Foguèt deputat del departament d'Òlt e Garona de 1879 a 1898.
Biografia[modificar | modificar la font]
Pèire Deluns-Montaut nasquèt a Alemans de Dròpt en 1845. Èra lo filh de Joan Montaut, regent e cònsol del vilatge. Faguèt d'estudis segondaris al collègi de Marmanda e puèi se n'anèt far de drech a Tolosa ont obtenguèt lo doctorat. S'installèt coma avocat a Marmanda ont incitat per Leopòld Faye un avocat e adjonch del cònsol de la vila comencèt a far de politica en 1874. Venguèt puèi conselhièr municipal e adjonch del cònsol de Marmanda. En abril de 1879, se presentèt a las eleccions e foguèt elegit deputat en remplaçament de Faye qu'èra vengut senador. Foguèt deputat de l'Union Republicana del departament d'Òlt e Garona del 6 d'abril de 1879 al 31 de mai de 1898 dins la circonscripcion de Marmanda[1].
Foguèt tanben Ministre de las Òbras publicas dins lo govèrn Charles Floquet del 3 d'abril de 1888 al 14 de febrièr de 1889.
Foguèt plan amic d'Armand Falièras.


text:
LGBT
LGBT es lo sigle de « Lesbian, Gay, Bisexual and Transgendered people » que s'adaptariá en occitan per « Lesbianas, gais, bisexuals e transgenres ». Es avegada completat per la letra I per intersexuats, e/o, encara mai rarament, par la letra Q per queer .
Permet per un tèrme mai inclusiu qu'omosexual, de designar un gropa mai larg d'institucions, d'organizacions e d'individus fòrça divèrses, obrant dins lo meteis sens.
Somari
Significacion de cada tèrme[modificar | modificar la font]
Cada letra del sigle es emplegada per se raportar a un grop e a la comunautat culturala qui l'entorna. Cal pas comprendre « comunautat » dins lo sens de « grop avent una vida sociala semblabla », mas simplament dins le sens de « grop d'individus subissent une pression sociala similara ».
Lesbianisme[modificar | modificar la font]
Lo lesbianisme se referís a des femnas afectivament e sexualament atiradas per de femnas.
Gai[modificar | modificar la font]
Gai se referís als òmes exclusivament atirats afectivament e sexualament per d'autres òmes, e doncas mai generalament a la comunautat omosexuala masculina.
Dins l'utilizacion corenta del tèrme, pòt tanben qualificar las femnas atiradas afectivament e sexualament per d'autras femas.
Bisexual[modificar | modificar la font]
Bisexual se referís a las personas que son atiradas afectivament e/o sexualament per las femnas e pels òmes.
Transgenre[modificar | modificar la font]
Lo préfixe Trans- es generalament emplegat coma tèrme generic per designar las « gents qu'estiman que lo genre que foguèron assignats (abitualament a la naissença) es una descripcion falsa o inacabada d'eles meteisses ».
Dins aquela definicion se tròban nombra de soscategorias coma los transsexual(a)s, los transgenres e a vegada los genderqueers (veire tanben travestiment).
Tanben, quitament se l'identitat de nombre de personas intersexuadas correspond pas als estereotipes tradicionals en matèria de sèxe e de genre, fòrça personas intersexuadas rebutan fòrça tota assimilacion de lor forma d'identitat a la forma « trans »..
Istòria[modificar | modificar la font]
fins a que se debane la revolucion sexuala dels ans 1960, i aviá cap tèrme largt conegut per descriure las personas d'aqueles grops mai que los tèrmes derogatòris emplegats per la comunautat eterosexuala.
Alara que los movements començavan a s'organizar per los dreches dels omosexuals, lo besonh se faguet sentir d'encontrar un tèrme mai positiu e d'autodesignacion per se liberar de las normas eterosexualas.
Alara que las femnas omosexulas se fabreguèron lor pròpia identitat a l'entorn del tèrme « lesbianas », los omosexuals masculins volgavan se destacar d'aquela apellacion que l'imatge èra negativa e medicala e lo remplacèron doncas per « gai » (subretot dins los païses anglosaxons e dins lo rèsta d'Euròpa pendent la segonda mitat dels ans 1990).
Los tèrmes « gais » e « lesbianas » avent agut alara una influéncia per la reconeissença d'aquelas categorias, volguèronne profeitat los transsexuals e los bisexuals. Mas fòrça omosexuals (òmes e femnas) rebutèron los transexuals e bisexuals, accusant los primièrs de desjogar los estereotips e los segonds d'èsser d'omosexuals tròp espaurits per far lor sortida.
Se parlèt de « comunautat Lesbiana, Gai, Bi e Trans » unificada sonque dins los an 1990, un còp trobada lo respècte mutual entre las comunautats.
Lo tèrme « LGBT » venguèt alara mai en mai comun e foguèt adoptat per la majoritat dels grops lesbiens, gais, bisexuals, e transexuals, mas tanben pels mejans de comunicacion e qualquess institucions.


text:
Georges Frêche
Georges Frêche, nascut lo 9 de julhet de 1938 a Puèglaurenç (Tarn), mòrt lo 24 d'octobre de 2010 a Montpelhièr, es un òme politic que foguèt president del Conselh Regional de la region de Lengadòc-Rosselhon, president de la Comunautat d'Aglomeracion de Montpelhièr e conselhièr municipal de Montpelhièr. Foguèt deputat d'Erau (en 1973-1978, 1981-1993 e 1997-2002) e cònsol de Montpelhièr (1977-2004).
Especialista de drech roman, es professor onorari d'istòria del drech roman a l'Universitat de Montpelhièr 1, après d'ensenhaments de l'istòria del drech e de las idèas politicas a l'UFR de Drech e a l'UFR de Sciéncias Economicas.


text:
Villes et mairies du Canton de Remich (8)
Liste des communes
Mondorf-les-Bains
Ville de Mondorf-les-Bains, localité du Luxembourg de 4 400 habitants.
La mairie de Mondorf-les-Bains a une adresse e-mail et un site Internet.
Schengen
Ville de Schengen, localité du Luxembourg de 3 900 habitants.
La mairie de Schengen a une adresse e-mail et un site Internet.
Remich
Ville de Remich, localité du Luxembourg de 3 100 habitants.
La mairie de Remich a une adresse e-mail et un site Internet.
Dalheim
Village de Dalheim, localité du Luxembourg de 1 900 habitants.
La mairie de Dalheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Lenningen
Village de Lenningen, localité du Luxembourg de 1 600 habitants.
La mairie de Lenningen a une adresse e-mail et un site Internet.
Stadtbredimus
Village de Stadtbredimus, localité du Luxembourg de 1 400 habitants.
La mairie de Stadtbredimus a une adresse e-mail et un site Internet.
Bous
Village de Bous, localité du Luxembourg de 1 200 habitants.
La mairie de Bous a une adresse e-mail et un site Internet.
Waldbredimus
Village de Waldbredimus, localité du Luxembourg de -1 000 habitants.
La mairie de Waldbredimus a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement de Constance (335)
Liste des communes
Constance
Ville de Constance, localité de l'Allemagne de 84 000 habitants.
La mairie de Constance a un site Internet.
Singen
Ville de Singen, localité de l'Allemagne de 45 000 habitants.
La mairie de Singen a un site Internet.
Radolfzell
Ville de Radolfzell, localité de l'Allemagne de 30 000 habitants.
La mairie de Radolfzell a un site Internet.
Stockach
Ville de Stockach, localité de l'Allemagne de 16 000 habitants.
La mairie de Stockach a un site Internet.
Rielasingen-Worblingen
Ville de Rielasingen-Worblingen, localité de l'Allemagne de 11 000 habitants.
La mairie de Rielasingen-Worblingen a un site Internet.
Gottmadingen
Ville de Gottmadingen, localité de l'Allemagne de 10 000 habitants.
La mairie de Gottmadingen a un site Internet.
Engen
Ville d'Engen, localité de l'Allemagne de 10 000 habitants.
La mairie d'Engen a un site Internet.
Hilzingen
Ville de Hilzingen, localité de l'Allemagne de 8 200 habitants.
La mairie de Hilzingen a un site Internet.
Allensbach
Ville d'Allensbach, localité de l'Allemagne de 7 100 habitants.
La mairie d'Allensbach a un site Internet.
Reichenau
Ville de Reichenau, localité de l'Allemagne de 5 100 habitants.
La mairie de Reichenau a un site Internet.
Steißlingen
Ville de Steißlingen, localité de l'Allemagne de 4 600 habitants.
La mairie de Steißlingen a un site Internet.
Tengen
Ville de Tengen, localité de l'Allemagne de 4 600 habitants.
La mairie de Tengen a un site Internet.
Bodman-Ludwigshafen
Ville de Bodman-Ludwigshafen, localité de l'Allemagne de 4 300 habitants.
La mairie de Bodman-Ludwigshafen a un site Internet.
Mühlhausen-Ehingen
Ville de Mühlhausen-Ehingen, localité de l'Allemagne de 3 600 habitants.
La mairie de Mühlhausen-Ehingen a un site Internet.
Öhningen
Ville d'Öhningen, localité de l'Allemagne de 3 600 habitants.
La mairie d'Öhningen a un site Internet.
Eigeltingen
Ville d'Eigeltingen, localité de l'Allemagne de 3 500 habitants.
La mairie d'Eigeltingen a un site Internet.
Moos
Ville de Moos, localité de l'Allemagne de 3 200 habitants.
La mairie de Moos a un site Internet.
Gaienhofen
Ville de Gaienhofen, localité de l'Allemagne de 3 200 habitants.
La mairie de Gaienhofen a un site Internet.


text:
Linha 7 del Mètro de Barcelona
La Linha 7 del Mètro de Barcelona, que fa partida de la Linha de FGC Barcelona-Valés, se pòt considerar una de las linhas mai ancianas de la vila e del mond, amassa amb la L6, car una part del sieu trajècte transcor dins aquela linha Barcelona-Valés que s'inaugurèt l'an 1863 amb lo nom de Ferrocarril de Barcelona-Sarrià construcha per Compañía del Ferrocarril de Barcelona a Sarrià (lo Mètro de Londres inaugurèt en genièr del meteis an lo primièr mètro del mond). Mas foguèt pas abans lo decenni de 1950 que la linha arribèt a l'estacion d'Avinguda Tibidabo amb lo bastiment d'un ramal de quatre estacions.
Parteja tunèl en lo tram de Plaça Catalunya - Gràcia (tram de 3 estacions e la linha n'a 7) amb lés de linhas de FGC: L6, S1, S2, S5 e S55.
Lo traçat de la linha de la L7 es sosterranh, los talhièrs e los garatges se tròban près de l'estacion de Rubí. Circulan a l'ora d'ara per aquela linha trens de las serias 111 e 112.
La L7 a pas agrandit lo sieu trajècte dempuèi lo decenni de 1950, lo sieu trajècte transcor entre Plaça de Catalunya e Avenguda Tibidabo e es pas previst que s'agrandisca.


text:
Erzsébet Báthory
La comtessa Erzsébet Báthory (Báthory Erzsébet en ongrés, Alžbeta Bátoriová-Nádasdy en eslovac, Elżbieta Batory en polonés), nascuda lo 7 d'aost de 1560 e defuntada lo 21 d'aost de 1614, siguèt una comtessa ongresa de la familha prestigiosa dei Báthory.
Es un dei murtriers mai celèbres de l'istòria ongresa e eslovaca. Es sovent evocada per lo subrenom de "dòna saunosa de Čachtice", dau nom dau castèu près de Trenčín (en Ongria Reiala, uèi una partida d'Eslovaquia), onte restèt la màger part de sa vida.
Après la mòrt de son òme, ela ambé quatre collegas presumits siguèron acusats de tortura e de murtre de fòrça dròllas e fremas joinas que lo nombre demòra incertan. En 1610, deguèt anar au castèu de Čachtice, sa preson, onte restèt fins que morissèt, après quatre ans. Son origina nòbla li evitèt un procès e una execucion.
Erzsébet Báthory inspirèt fòrça istòrias e legendas onte si sariá banhada dins lo sang de sei victimas per gardar sa jovença, e aguèt ensin de subrenoms coma la Comtessa saunosa ò la Comtessa Dracula. Aquelei legendas siguèron largament refutadas per leis istorians modèrnes, mai contunhan de persistir dins lei crèires populars.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Martin Chalfie (n. en 1947) es un bioquimista american. A recebut lo Prèmi Nobel de Quimia en 2008 per los sieus trabalhs sus la proteïna verda fluorescenta.
Naissèt l'an 1947 dins la vila de Chicago, situada a l'estat d'Illinois. Estudièt neurobiologia a l'Universitat de Harvard e foguèt posteriorament professor de la Universitat de Columbia.
Interessada en lo desvolopament e foncions de las neuronas, a realizat d'importantas experiéncias a comptar del nematoïde Caenorhabditis elegans. Aital meteis, amb la descobèrta de la proteïna verda fluorescenta (GFP) de la part del japonés Osamu Shimomura atenguèt, amb Roger Yonchien Tsien, estudiar los fenomèns biologics d'aquela proteïna mejançant la coloracion de las cellulas.
L'an 2008, amb Shimomura e Tsien, foguèt premiat amb lo Prèmi Nobel de Quimia per los sieus estudis sus la GFP.