text:
Ai escotat dissabte « lo Talhèr del poder », en lenga imperialista « l'Atelier du pouvoir » francés plan segur, car sonque en fRança es donat d'aver de poder politic, se sona centralisme ; ai sempre aigut una aurelha fina per aquel programa qu'ai sovent trobat legitimista ; e ben, per un còp l'es pas estat ... quitament se una inquietud (del productor) s'entendrà dins lo programa al mens tres còps : « vos vòli rassegurar fau anar votar dimenge venent per las legislativas » ... son programas legitimistas çaquelà ! Es un programa de la radiofonia oficiala francesa ; es donc per una ràdio jacobina per esséncia politica, ontologicament, fau sul pic donar las felicitacions al programa, mentre que la critica del programa arribarà en fin de bilhet.
Donc fau felicitar Radio fRance, e la direccion de fRance CULture d'aver programas, pichonetament critics del sistèma centralista francés, enfin !
Vos fau escotar aquel programa en urgéncia abans d'anar votar per un partit del mendre mal jacobin, lo sol que saurà aficar un federalisme a dòsi minimalista (fau pas pantaissar, son pas nombroses, lo sol que sabi en Occitània e qu'a lo mejan de se pagar una campanha es EELV). Quitament En marche ! que se vòl « dins lo vam de la revolucion del patron, Emmanuel Macron » son per la centralizacion de la taxa d'abitacion ... lo contrari de çò que fau far.
Al mièg del debat çaquelà un interlocutor explica que los deputats son tròp nombroses, mas se lo nombre se dèu demesir (i aurà aital parçans grands del monde rural qu'auràn pus de representant), la soma per donar als Parlaments dèu èstre servadas, per poder ajudar los Parlamentaris (sembla qu'o fan pas fins ara) : 1 / verificar que las leis votadas son aplicadas e benlèu que pausan problèmas, 2 / quand fan la lei l'avejaire de l'administracion francesa es benlèu lo sol mejan per aver d'informacions seguras e la realitat del terrenh !
Quand se coneis lo subjecte de las politicas per las lengas ditas regionalas, aquelas doás criticas son plan conegudas en Occitània :
a/ escotar lo sol son, las sonalhas dels quadres de l'Éducation dita Nationale per aver de las estadisticas per l'ensenhament de l'occitan es pas una assegurança de l'eficacetat d'aquel ensenhament. E son pas las superbas competéncias militantas dels professors de letras que faràn capitar aquel ensenhament de manièra generalizada, tal que se sembla fau far per salvar una lenga en dangièr.
b/ escotar los sols sons, los bruches repuylsius, dels directors de France Télévision 3 sul tèma de las emissions en lengas ditas regionalas, es coma escotar lo carnissièr nos parlar del sofriment animal !
Lo programa de fRance CULture çaquelà assajarà a cada moment de trobar solucions, reformetas, per curar la dificultat, la dificultat es clara : es que lo parlamentarisme exista pas en fRança. Mas jamai, dins un questionament sus l'utilitat del Parlament, o dins la supression del Sénat (e l'estauvi gigantesc que seriá) o de l'Assemblée dita Nationale ( una pèrda de temps organizat per la partidocracia republicana francesa per far creire a la democracia en fRança) ; fau pas èstre extremista çaquelà, nos diràn ; sèm a Radio fRance, e quand lo patron paga, lo fau pas criticar de manièra segura e en prigondon. Lo fau far a travèrs libres, o los convidats, jamai dins un bilhet politic, sus fRance Inter, fRance CULture, fRance Bleu (multiplas estacions de propagandas en regions) o fRance Info.
Donc vos fau legir aqueles libres, vist en illustracion, per comprendre que lo sistèma francés es reformable, mas lo fau destrusir !
Dins la critica del FN-BM es que l'Assemblée dita Nationale a perdut son ròtle inventiu, creatiu, e lo Parlament francés « se vei imposar » pel Parlament Europèu, o « l'Euròpa fabrica las leis » ... lo tèma es pas estat abordat.
De mai, dins la resolucion del problèma dels parlamentarismes parisencs, jamai se parla de delegar a als region las causas que son una illustracion de las incompeténcias legislativas centralista francesa, jamais aquò coma solucion : donar un pès legislatiu a las eventualas assemblèas regionalas, provesidas d'una poder novèl aquel de fargar la lei per las novèlas regions agradidas e en ligam real ambe lo terrenh ; alara que dins lo programa se criçtiquèt grandament l'elonhament del terrenh en préner coma exemple un deputat de la banlèga parisenc qu'arriba per pensar cambiar la lei a 30 km, es de dire a Paris e qu'i arriba pas ; vos podètz imaginar un deputat de Polinèsia dita francesa, dels elegits dita de la forana fRança (elegits novelament integrats al bordèl parlamentari francés), de Kanaki, de Goadelopa, de Martinica, de Guina dita francesa o Péyi (America dita latina), de Corsega (que els sols son a demandar aquel poder), d'Iparralde, de Catalonha del nòrd, d'Alsàcia, d'Occitània ( e l'espaci politic aquel es granda e amerita un tractament apropriat, mas sense qu'un sol partit francés aguèsse demandar una legislacion particulara e orquestrada pels Conselhs Regionals concernits) ....


c: text/html

text:
90210
90210 es una séria televisada americana. Es estada creada per Rob Thomas e es sortida lo 2 de setembre de 2008 sus lo CW, e au Canadà ; lei tres promieras temporas son estadas difusadas sus la ret Global.
Difusion en França[modificar | modificar la font]
La séria es difusada despuei lo 5 de setembre 2009 sus M6, despuei lo 11 de febrier de 2011 sus Teva e tanben sus W9 despuei lo 12 de genier de 2012.
La séria es difusada dau diluns au divendres a 16:50 sus W9. La tresena tempora inedita deuriá èstre difusada sus Teva, dempuei lo 23 de genier 2012 a 17:30 mai.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Fleury (Somme)
Floury (Sonme) en picard ( Fleury en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge rural establit en la vallée del ruisseau dels Évoissons, e #que çò ruisseau dels Parquets ne constituissi en partida lo limit amb la municipalitat vesina de Contra.
Village rural établi dans la vallée du ruisseau des Évoissons, et dont le ruisseau des Parquets constitue en partie la limite avec la commune voisine de Contre.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La distincion de Fleury #que deteniá lo senhor de Conty, i aguèt dividit en dos l'an 1196. Comptava deu almens fiefs.
Un castèl bastit al Sègle XVI per Texans de Paillart a #èsser démoli al sègle XIX.
La seigneurie de Fleury que détenait le seigneur de Conty, fut divisée en deux en 1196. Elle comptait au moins dix fiefs.
Un château construit au Sègle XVI par Jean de Paillart a été démoli au sègle XIX.


text:
Ciutadanetat de l'Union Europèa
La ciutadanetat de l'Union europèa es una qualitat juridica qu'acòrda a aquel que la possedís de drechs e libertats publicas. foguèt introducha ple Tractat de Maastricht 1992. Es estrictament subordonada a la nocion de nacionalitat, que torna a la sola competéncia dels Estats membres. Segon l'article 9 del Tractat sus l'Union europèa e l'article 20 del Tractat sul foncionament de l'Union europèa:
L'instauracion de la ciutadanetat europèa a per tòca màger a afortir l'identitat europèa e a reconéisser als ressortissents des Estats membres de drechs politics coma la participacion a l'exercici del poder dins l'Union europèa (eleccion e eligibilitat al Parlament Europèu, per exemple) o l'accès a la foncion publica de L'union Europèa.
Somari
- 1 Istoric
- 2 Drechs e libertats associats a la ciutadanetat europèa
- 3 Devers
- 4 Jurisprudéncia
- 5 Fonts
Istoric[modificar | modificar la font]
La ciutadaneta europèa es lo compliment d'una evolucion que comença amb le Tracta de Roma 1957. Instaura la liure circulacion de las personas sul territòri de la Comunautat europèa. Pasmens aquela libertat demorava condicionada a una activitat economica (trabalh salariat, prestacion de servicis,…).
L'Acte unic europèu de 1986 modifiquèt lo Tractat de Roma en permetent l'abolicion de las frontièras interioras (e donc supression del contraròtle de las personas). Aquel espaci foguèt pas creat abans lo 31 de decembre de 1992 coma èra previst, pasmens lo Conselh espandís lo drech de sejorn a la personas realizant pas d'activitat economica (jos resèrva de ressorgas sufisantas et d'una cobertura sociala). Aqueles drechs foguèron institucionalizats per l'instauracion de la ciutadanetat de l'Union europèa dins lo Tractat de Maastricht en 1992. Ongan en octobre, lo Conselh europèu reünit a Birmingham limita los contorns d'aquela ciutadanetat en declarant que « la ciutadanetat de l'Union balha als nòstres ciutadans mai de drechs e proteccion, sens se substituir de cap debiais a lor ciutadanetat nacionala ».
En 1997, lo Tractat d'Amsterdam aprogondiguèt la liura circulacion de las personas amb l'Acòrdi de Schengen, alara que lo Conselh europèu de Tampere (1999) torna afirmar lo principi de la constitucion d'un espaci de justícia europèu permetent als ciutadans de sasir los tribunals de quin que siá país.
Drechs e libertats associats a la ciutadanetat europèa[modificar | modificar la font]
La ciutadanetat europèa dona de drechs e privilègis a l'interior de l'Union. Dins fòrça domènis, los ciutadans de l'Union an los meteisses drechs o de drechs similars que los ciutadans locals dels Esats membres. Los drechs garantits als ciutodans de l'Union comprenon :
- lo drech de far pas l'objècte de discriminacions en rason de la nacionalitat dins las limitas d'aplication del Tractat (Article 18 TFUE) ;
- la libertat de circular liurament (Convencion de Schengen) e de residéncia per l'Union e lo drech de demandar du trabalh per quin pòste que siá (foncionari nacional comprés levat de pòstes sensibles coma los militars) (Articles 18 TFUE, 20§2a e 21§1 TFUE) ;
- lo drech de vòte e lo drech de se presentar a las eleccions localas e europèas dins quin que siá l'Estat membre jos las meteissas condicions que los nacionals del quita Estat (Articles 10 TUE, 20§2b e 22 TFUE) ;
- lo drech a la proteccion per las autoritats diplomaticas o consulària dels autres Estats (Articles 35 TUE, 20§2c e 23 TFUE) ;
- lo drech de peticion debans lo Parlament Europèu etde recors debans lo Mediator europèu o la Comission europèa (Articles 11§4 TUE, 20§2d, 24, 227 e 228 TFUE) ;
- lo drech de s'adreiçar a las institucions de l'Union europèa dins una de las lengas oficialas e de recebre una responsa dins aquela meteissa lenga (Articles 20§2d e 24 TFUE) ;
- lo drech d'accès als documents de las institucions, organs e organismes de l'Union (Article 15 TFUE).
Liura circulacion[modificar | modificar la font]
Las règlas al subjècte de la liura circulacion de las personas sont gairebent totas definidas per la directiva 2004/38. Los ciutadans de l’Union poiràn demorar dins un Estat membre per una durada de tres meses sens pas cap obligaciion mai qu'aquela de tenir una carta d’identitat o un passapòrt en cors de validitat. Pasmens, per de periòdes de mai de tres meses lo drech de sejorn d'un ciutadan de l'Union (e dels membres de sa familha l'acompanhant) es aquerida jos unas condicions:
- lo ciutadan es un trabalhador salariat o non salariat dins l'Estat membre d'acuèlh, o,
- dispausa de fonts que cal e d'una assegurança malautiá complèta per venir pas una caga pel sistèma d'assistença sociala de l'Estat membre d'acuèlh, o,
- es inscrch dins un establiment agreat o financiat per l'Estat membre d'acuèlh per i seguir d'estudis, e tanben una formacion professionala e dispausa d'una assegurança malautiá complèta e garantís que dispausa de las fonts que cal per evitar de venir una carga pel sistèma d'assistença sociala del quita Estat.
Per aqueles sejorns d'una durada superiora a tres meses, l'Estat membre d'acuèlh pòt impausar als ciutadans de l'Union de se far matricular près de las autoritats competentas. Al delà de 5 ans, lo citadan aquerís lo drech de sejorn permanent sul territòri de l'Estat d'acuèlh.
Excepcions temporàrias[modificar | modificar la font]
Quand de nòus païses aderisson a l'Union, lo tractat d'adesion pòt possiblament especificar de mesuras transitòrias per limitar temporàriament la liura circulacion dels ressortissents dels Etats intrants, dins los Estats membres que na fan la demanda.
Eleccions[modificar | modificar la font]
Al subjècte de las eleccions, un ciutadan europèu pòt:
- votar e èsser elegit a las eleccion europèas,
- votar e èsser elegit a las eleccions municipalas de l'Estat membre ont residís (dempuèi mai de tres meses).
En França, pòt èsser cònsol municipal, mas pòt pas èsser cònsol màger o adjunt, nimai participar, directament o non, a l'eleccion dels senators.
Trabalh dins la foncion publica[modificar | modificar la font]
Un ciutadan europèu pòt èsser foncionari dins son Estat de residéncia mas sonque pels emplecs metent pas en jòc la sobeiranetat o sguretat nacionala per exemple en França armada, polícia, magistratura, diplomacia e administracion fiscala
Devers[modificar | modificar la font]
Los devers dels ciutadans de l'Union europèa son pas prescrich per pas cap de tractat actuals. Pasmens la Carta dels drechs fondamentals pausa lo principi seguent: « lo gausiment d'aqueles dreches entraïna de reponsabilitats e de devers » .
Jurisprudéncia[modificar | modificar la font]
La jurisprudéncia precisa los drechs dels ciutadans de l'Union. Los afars seguents donan una idèa de la diversitat d'aquela jurisprudéncia.
Ajuda financièr dels estudiants[modificar | modificar la font]
La ciutadanetat de l'Union europèa es una qualitat juridica qu'acòrda a aquel que la possedís de drechs e libertats publicas. foguèt introducha ple Tractat de Maastricht 1992. Es estrictament subordonada a la nocion de nacionalitat, que torna a la sola competéncia dels Estats membres. Segon l'article 9 del Tractat sus l'Union europèa e l'article 20 del Tractat sul foncionament de l'Union europèa:
Imposicion fiscala d'una pension alimentària[modificar | modificar la font]
Cambiament de nom dels enfants minors[modificar | modificar la font]
[modificar | modificar la font]
Demorança dels enfants de parents divorciats[modificar | modificar la font]
[modificar | modificar la font]
Dobla nacionalitat[modificar | modificar la font]
Fonts[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Florence Chaltiel, « La citoyenneté européenne », p. 64-70 in Les Cahiers du Conseil constitutionnel n°23 (2007, Dalloz)
- Violaine Hacker, « Citoyenneté culturelle et politique européenne des médias : entre compétitivité et promotion des valeurs », NATIONS, CULTURES ET ENTREPRISES EN EUROPE, sous la direction de Gilles Rouet, Collection Local et Global, L’Harmattan, Paris, pp. 163-184.
- (en) Willem Maas, Creating European Citizens, Lanham, Rowman & Littlefield (ISBN 978-0-7425-5485-6 e 978-0-7425-5486-3)
- ( lenga pas reconeguda : anglais) Elizabeth Meehan, Citizenship and the European Community, London, Sage, poche (ISBN 978-0-8039-8429-5, LCCN 93083042)
- (en) Síofra O'Leary, The Evolving Concept of Community Citizenship, L'Aïa, Kluwer Law International (ISBN 978-90-411-0878-4, LCCN 96006805)
- Yasemin Soysal, Limits of Citizenship. Migrants and Postnational Membership in Europe, University of Chicago Press,
- (en) Antje Wiener, 'European' Citizenship Practice: Building Institutions of a Non-State, Boulder, Westview Press, poche (ISBN 978-0-8133-3689-3, LCCN 97027764)
- Commission européenne, « Droit de libre circulation et de séjour des citoyens de l'Union et des membres de leur famille », 28 novembre 2009 (dernière m-à-j)
- Directiva 2004/38/CE del Parlament europèu e del Conselh lo drech dels ciutadans de l'Union e dels membres de lors familhas de circular e de demorar liurament sul territòri dels Estats membres, 32004L0038, adoptada lo 29/04/2004, JO del 30/04/2004, p. 77-123


text:
Net deth diuendres ath dissabte tamb nheuades en Aran.
Aué diuendres 24 de març, auram un maitin damb alternancia de bromes e clari; a compdar de meddia aumentarà era nivolositat e pera tarde se produsiràn quauques precipitacions moderades que pera net poderien èster puntuauments intenses. Còta de nhèu ath torn des 1.000 m en tot descéner puntuauments per jos es 800 m e pujnat a miejanet cap as 1300 m. Acumulacions d'entre 15 a 20 cm en còtes nautes. Vents doci de compausant sud pendent eth maitin. Pera tarde e net es vents seràn moderadi e de direccion nord-èst tamb quauqua bohada fòrta.
Temperatures heiredes entara epòca der an (0ºC/9ºC en hons de val; -8ºC/-1ºC en còta 2000).
Eth dissabte 25, pendent era maitiada e prumères ores deth maitin contunharàn es nheuades entre moderades e intenses damb còta de nhèu ath torn des 1300 m. A mesura qu'auance era jornada perderàn intensitat e se dauriràn quauqui clari. Era còta de nhèu descenerà cap as 800 m. Acumulacions d'entre 10 a 15 cm en còtes nautes. Vents moderadi deth nord-èst pendent eth maitin. Pera tarde es vents seràn fòrti tamb bohades fòrça fòrtes deth sud.
Temperatures un shinhau superiores ara jornada anteriora (1ºC/10ºC en hons de val; -6°C/-3ºC en còta 2000).
Eth dimenge 26 pendent eth maitin s'alternaràn bromes e clari; Era tarde serà pro assolelhada. Vents moderadi damb quauques bohades fòrtes deth sud.
Temperatures diürnes en ascens (2°C/15ºC en hons de val; -4ºC/0ºC en còta 2000).


text:
Ostelaria a La Rochela, lu dimenc 2 de novembre.
Qu’eriá ‘na p’ita ostelaria, beleu un pauc vielha vuda dau defòra, mas l’interior ‘viá estat tornat fach i a tres ans, e aura, qu’eriá ‘n ostel mai tot lu confòrt moderne, las comoditats eisijadas au jorn d’aüei coma lu wifi e la gent s’i sentissián a lur aise.
De segur per mai d’una personas, qu’eriá la pertida libra d’accès que persentava un pitit interest, que la reputacion de meijon de rendez-vous n’eriá pas sautada de la darniera luna.
De butir la pòrta per netiar coma de costuma ne’n ‘queu dimenc mandin, Margarita sonjava pas ne’n posar una tant fòrta.
– Iiiií ! Iiiiií ! Venetz m’aidar, venetz veire, venetz vista !
Mesma a las onze oras, i avia dau monde d’enquera au liech, e de ne’n entendra una tant fòrta coma la sirena per l’incendie, ‘quò los tiret be dau liech.
– Iiiií ! ‘Pelatz la poliça, ‘pelatz los pompiers !
De l’enbas de l’ostel, la tipessa de l’arcuelh li cridet :
– De que que n’i a ? As vut ‘na torna ?
– Vaque m’aidar ?
Diguet dau naut de l’eschalier la Margarita a la Sofia
– Vaque vista ! I a ‘na mòrta.
Quò manquet pas, la Sofia engolet las marchas tant vista coma se l’aviá lu fuòc au darrier.
– ‘Na mòrta, ente ?
– Sei aquí, chambra 19. ‘Gaita ! ‘La es freda.
– Barra la pòrta, que degun toschesse a res, vau ‘pelar la poliça.
Quauquas vint minutas pus tard, las sirenas de la poliça e daus pompiers se fagueten auvir dins la p’ita rua d’aqueu quartier de La Rochela, pròpche de la gara ; ne’n bloqueten lu passatge quò que faguet s’esmalir quauques automobilistes.
Lu que semblava comandet se faguet ubrir la chambra e sans damandet son reste, quite de la jugar cow-boy, damandet au monde, d’esvelhet aura, de restar dins lur chambra, qu’un policier passerá prener lur identitat. La Margarita e la Sofia, de bana, assuragueten que lu restaurant será dubert.
Lu medecin daus secors faguet que constatar la mòrt, e, aisidament, eu trobet la causa, es de dire, ‘na p’ita bilha de veire engatjada e blocada au mitan de la gòrja.
– Accident ? Suicide ?
Damandet lu policier.
– Ne’n sabe res, ‘queu calau es tròp gròs per estre la perla d’una ustra, tròp pitit per estre l’uòu d’una moeta. La sola chausa que pòde sostener qu’es queu es pas ‘ribat aquí tot sou. Lu demai qu’es vòstr’ afar.
E eu comencet de barrar sa valisa de medecina.
– Un murtre ?
– Setz vos la poliça, pas me. De las chausa entau, ne’n vise pas abitualament, sei de l’esquipa de desincarceracion dins las veituras. Es l’asard daus congiers de Tots-Sents se sei aquí. Seriam dins ‘na seria de la television, ‘gaitariam d’empertot. Per eisemple, lu liech e pas desfach, i a mas lu dessus de liech de tirar que ‘la lu ten d’enquera ; ‘la deguet s’i crochetar ‘vant de s’esvanlar. La mòrta es pas desbilhada, ‘laidonc, quitament segur que qu’es pas un quauquares de sessau, ‘la porta de las malinas. La valisa sembla pas ‘ver estada duberta, beleu pas un raubaire. Apres saber coma la bilha ‘ribet dins la gòrja es una quetion de las belas. Fau far ‘nalisa pus prigonda dau còrs, que per eisemple aquí sus lu còu i a de las marcas. Tant per la bilha que per las marcas, e per estre assegurar de la causa de la mòrt, es ‘n’ autopcia que vos fau.
– Damande còp sec daus mejans suplementaris. Grand marce per vòstra aida, e ‘restatz de gaitar la television, sem dins la vita vertadiera aquí.
Un daus agent venguet per dire que la chambra ‘via estada reservada per una certana Maëlina Campanys, reservacion confirmada per l’internet i a una setmana, paiada mai un compte bancarí adreiçat a Esgolesme. La chambra eriá paiada per la nuech dau ‘vendres 31 d’octòbre au dissabde 1er onze oras. Lu menatge n’aviá pas d’enquera estat fach perque mai las trente cinc oras, los jorns feriats, l’ostelaria aviá pas la moneda per emplejar una persona suplementara, e puei la propchana reservacion eriá per lu tres, per un coble de Tolosa lu temps d’una setmana.
– Autra chausa ?
– V-òc-es. De nòtar que la Maëlina ‘ribet un pauc apres dietz nou oras. ‘La deguet damandar lu code per entrar perque son porta-onde ‘viá pus de bataria e ‘la se’n rapelava pus. ‘Quò se vei sus l’enregistrament a la reception.
– Un filme ?
– V-òc-es. ‘Na granda blonda mesma.
– Qu’es ‘quela ‘quí ?
Damandet lu policier de montrar la mòrta.
– Non, la dau filme a los piaus longs.
– Anirai vieisar apres. Vau me risquar de farfolhar dins los papiers per saber son nom.
– I a pas mestier, l’emplejada de l’arcuelh la coneguet totaura. Nòstra mòrta es madama Anna Labecqua. ‘Quò sembla que quel ostelaria eriá sa filhoniera…
– La sòa de que ?
– Sa garçoniera coma dissen los frances, mas madama Labecqua recep nonmàs de las filhas. Pas dau cent non pus, mas un jorn ‘na blonda, un jorn ‘na bruna. Qu’es un misterí per degun sens obludar que l’ostel…
– Iò sabe, iò sabe.
Cridet ‘na vòtz dau naut de l’eschalier. La vòtz eriá la de la Silvana, l’inspectriz principala de la poliça de La Rochela, que son chafre eriá « la chinesa bordelesa » tot aquò perque son pair oficier dins l’armada aviá esposat sa mair au Vietnam, avant de tornar viure sa retirada de l’armada a Bordeu.
– Inspectritz, coma ‘natz ?
– ‘Quò vai, ‘quò vai. M’atz trobat una mòrta. Espera que qu’es pas per res questa vetz, non pas coma vòstra nejada dau mes darnier. Perque ‘questa vetz, porai pas passar.
– Non, atz escotat l’agent.
– V-òc-es. Mas los afars de banard a l’ora de l’internet, ‘quò se regla pus dins los ostels de passa. La gent se montan dessus per un res e ilhs ‘chaban dessos los peneus d’una veitura. Non, los crimis dins los ostels qu’es mas dins los romans.
– Mas, la valisa es pas estada duberta, lu liech pas desfat. ‘La es d’enquera bilhada.
– E ‘la s’estofet mai un calau de veire. Iò sabe, iò sabe.
– E qu’es ‘na lesbiana, ne’n mai d’aquò.
– Iò crese pas. Pensatz seriosament que me fau ‘restar totas las lesbianas de La Rochela ?
– Ai pas dich…
– ‘Restatz. Vòstre vejaire sus las lesbianas me’n fote. A cinquante ans vive ben sola, vos pausetetz de las questions sus me ?
– Non, tot lu monde sap que coijatz mai lu Guilhem, lu medecin legiste.
« Auriatz mesma poguts venir de bana » se penset lu Alain, mas, la chinesa semblava pas s’estre levat dau bon costat.
– ‘Quò se’n ditz de las chausas ‘na vetz virada l’eschina. En coneissetz de las lesbianas per ne’n parlar, ne’n defòra de vos filmonets descharjats de « ió pòrn ». V’autres que setz tot sou desempuei que la Sonia vos daisset ? Mens de cinc minutas per scena, legissi i a gaire dins una ‘nalisa sus las novelas sessualitats. Vos damande vòstre scòre ?
– Eiscusatz me, se-us platz.
– I a d’autres afars que la valisa ?
– Res dins la sala d’aiga. Jurta costat de la valisa, trobí un boschon de plastique per terra, mas eu eriá beleu ‘quí avant. N’autres an pas folhats la defunta. Esperam lu Guilh… afe lu medecin.
– Eu vai ‘ribar. Per aura, manhatz res, mesfiatz v’autres ente pausatz los pès. Vau veire las tipessas de l’ostel. Dins tot aquò, se voletz minjar un quauquares, barratz la pòrta e anatz au restaurant, qu’es per la meijon mair.
– Marce.
Lu filme de l’arcuelh laissava veire ‘na tipessa blonda, los piaus longs, ‘bilhada d’una ròba. L’ora incrustada dins l’eimatge balhava 19:04.
L’inspectritz penset que la qualitat eriá melhors que la videò-susvelhança de la vila que jamai ‘la permet de poden ‘trapar los raubaires. Aquí, i a mesma un sisteme per surtir ‘na captura d’escran emb l’imprimanta, mas ne’n tirat quauquares será malaisat.
– ‘La coneissetz ‘quela-quí ? Sembla que la mòrta siguesse de las abituadas.
– Non. ‘Tencion, madama Labecqua reservava ‘na chambra, quitament totjorn la 19 per la bruna, e la 18 per la blonda. Jamai la viguetem mai d’autras filhas, qu’eriá pas ‘na corosa.
– Non, ‘na femna marridada que vai mai doas filhas qu’es pas ‘na corosa.
– ‘Na jouna, la bruna, e ‘na dins sos atges, la blonda, segur que d’un certan punt de vuda, l’eriá pas un modele de fidelitat. Son òme vau pas mielhs.
– Coneissetz son òme ? Un client s’etot ?
– Avecque la venguda de las grandas chadenas ostelieras, nos adobatem de las demandas daus clients. Devenguetem coma ‘na familha per quauques uns. Madama Labecqua veniá despuei doas annadas, a la desbuta mai la bruna, un còp la mesada. La viguetem balhar daus rendez-vous a la blonda màs despuei tres mes. Monsur Labecqua se es client desempuei cinc ans, eu restet lu temps daus trabaus, puei, coma ‘na pendula, tots los quinze jorns e totjorn coma la mesma femna, genta coma ‘na parisena. E puei, son marridats sens eifants, ilhs fan pas de mau.
– Se iò disetz. Sofia, qu’eriá vos de garda lu ‘vendres ?
– V-òc-es.
– Coneissetz la tipessa sus l’escran. La que fauet la reservacion.
– Non. Qu’es la prumiera vetz que ‘na reservacion es estada facha ad aqueu nom. Sonjava pas que qu’eriá un de nos clients libertins. E jamai ‘la viguetem aquí. Apres, entre las cins a set, lu monde passa per l’entrada automatica, las bandas son pas servadas mai de dos jorns, la leis.
– Vos crese. Las chambras son netiadas tots los jorns.
– Aëradas, aspiradas, lu liech fach, la sala d’aiga lavada. Generalament de las dietz oras a las quinze. Quauquavetz i a lu paneu « derangetz pas », e dins ‘queu cas, iò fasem pas. E puei i a los jorns de festa que degun vos trabalhar, que lu cost orar…
– Iò sabe, iò sabe. Veiquí lu medecin, deve vos daissar.
E l’inspectritz menet lu medecin legiste dins la chambra 19.
Lu medecin inspectectet la femna mòrta, las marcas au còu, la bilha de veire.
– Pòde dire res, fau la menar au laboratorí. Es beleu un accident, un pauc colhon, mas un accident emai ‘na bilha de veire anguesse pas entau dins la gòrja de quauqu’un. Mas de nos jorns, i a talament de novelas mòdas, perque pas la de se permenar mai ‘na bilha dins la boscha.
– Colhona pas, es pas ‘na mòda. La tipessa eriá ‘n’ abituada de l’ostel. Pensa que d’aqueu boschon de plastique.
– Diriem un boschon d’un quauquares mas sembla que manca ‘na peça, eu es crebat, perdon, troat sus lu dessus. Lu laboratorí ne’n dirá mai. Se qu’es pas un capuchon oblidat aquí desempuei quauques temps. Atz folhat las pòschas de la victima ?
– Non, t’esperavem. Mas perque me damandas tu aquò ?
– Vise pas de sac a man en degun luòc.
– Me songe que qu’es dins la valisa, l’am pas duberta d’enquera.
– Ne’n coneisses beucòp de femnas sens un sac a la man.
– Ai un sac, me, per lu momint ?
L’inspectritz aimava res de mens que de se far moschar.
– Vejem ‘quò que i a dins la vesta… un papieron per lu meijon dau Japon a París, per una erpausicion sus l’òbra dau MATSUMOTO Seichō e un bilhet de tren, reservacion per lu trente e un d’octòbre.
París Montparnassa | 16:12 | > La Rochela | 19:26 |
– Lu bilhet es estat compostat a París, es marcat aquí.
– Sabe coma ‘quò marcha, prene lu tren quauquas vetz.
– Tu pòdes rire un pauc, non ?
– Vau dire a mos òmes de folhar la valisa, la nos balhará beleu mai de renseinhaments perque per aura, sei un pauc dins las niblas. Tu pòdes la menar dins ton laboratorí, passarai deman diluns per ne’n saber mai.
E l’inspectritz se sieitet dins lu colidor per meditar sus tot aquò. La damandet a la gent de pas ne’n adjutet, de continuar de vivre per ilhs. D’aucuns vengueten per saber se lur nom será citat, perque erián censats pas estre ‘quí. ‘La deguet assegurar la gent de la discrecion de la poliça, que generalement son los jornalistes que folhan los borriers.
‘Vant de s’entornar au bureu, ‘la passet damandar a la Sofia se l’aviá l’adreiça de Monsur Labecqua. Que la comptava pasar li annonçar ela mesma las chausas.
~2080 mòts per ‘queu bilhet, quauques 7230 sus los 50 000 damandats
(35000 sirán ‘na reüssita de mon punt de vuda)
_____
- Lu site dau NaNoWriMo (>en)
- Le site pour les
francofones, phranquophones, pardon, les francophones (>fr)


text:
Las eleccions generalas del Reialme-Unit son excepcionalas, mas faràn mai aisit la liberacion d’Escòcia. Son los Liberals-Democratas qu’an refusat l’independéncia d’Escòcia a Westminster e al govèrn ancian del Reialme-Unit.
Son resultats inesperats per las enquèstas prèvias ; aital los Tories an una majoritat solets a Londres, se son desfait dels Liberals-Democrats.
E alara, la premsa escocesa ne farà títols istorics :
Alex Salmond sortís lo deputat Liberal-Democrata qu’èra en pòst dempuèi quasiment un sègle en Escòcia. Se debanava a Gordon, Escòcia.
Es la victòria d’una femna al cap de #SNP, Nicola Sturgeon.
Aprèp la manipulacion dels mèdias de Londres pendent lo referèndum de l’an passat (la BBC principalament, mai tanben lo grope Murdoch de premsa), la manipulacion de las urnas pendent lo referèndum (passat en justícia en seguida e que digun ne parla sul continent), e l’impossibilitat a Londres d’imposar las promessas dels conservators angleses, Tories, en campanha en Escòcia per rason de l’aligança ambe los Liberals-Democrats al govèrn, avèm aquela resulta sapienta, en responsa ; es lo pòble d’Escòcia, en emplegar un modèl d’escrutin que dona lo sièti al primièr melhor resultat de circonscripcion, que dona una totala eleccion generala del Reialme-Unit en Escòcia, als candidats de l’#SNP.
Es la victòria dels pro-europèus en Escòcia, e dels anti-europèus a Londres.
Donc la victòria escocesa dona una novèla cara per l’Union Europèa, Escòcia es pro-europèa, 100%, e Angletèrra dona la votz anti-europèa amb majoritat a la pensada europèa del mercat «libre et non faussé», pensada que los Estats son los sol a poder bastir l’Union dels mercats interiors. Es tanben la victòria d’una Euròpa vièlha que sabèm, l’AELE (vièlha maquina politica, anti-Union Europèa).
Cal pas oblidar tanpauc que los Tories son al PPE dins lo Parlament Europèu e qu’an votat pel bandit luxemborgés e desficalisador Junker per cap de la comission europèa, un biais de destrusir lo federalisme europèu.
A l’oposat, damora una Escòcia que crida per un estatut independent, una preséncia directa dins l’Union Europèu, coma un actor positiu, e non pas destructor de la maquina, #SNP crida per una melhoracion de l’Union Europèa. Vist que l’Union Europèa es l’Union de las castas estatalas europèas, es un partit que non pòt qu’agradar pas.
Dementre que #ERC falicita #SNP (companh al Parlament Europèu), UKIP parla a la BBC del problèma de l’escrutin anglés per las eleccions generalas del Reialme Unit, mas pas sonque :


text:
La semantica francesa e las lengas confina a l'estupiditat, al trabalh sobre l'ignorança, una aisina per destrusir las lengas que son pas causidas pel comandant d'armada o de l'administracion que governa lo pòble e qu'es brica al servici del pòble, lenga pel rei o pel president, lenga d'una Académie française. E se fabrica aital un racisme lingüistic de tipe especial, una excepcion francesa, l'òdi de las lengas ; quinas son las consequéncias passadas e presentas ? Un ensenhament mediòcre de las lengas en fRança, e pas sonque las mepresadas sul territòri de poder parisenc, aquel espaci de poder, espaci del regionalisme que valoriza lo replegament sus se, en lo cobrir d'un «gloriós», d'un panthéon enflorit d'expansionisme lingüiscidari. O cal escriure clarament, i a pas melhor replegament sus se que la dòxa politica francesa !
I a pas un francés que dona pas a patois una valorizacion negativa, levat los que parlan "patois" plan segur. I a pas qu'a gaitar la definicion colonialista del mot dins lo Robert de 1954, puèi de 2004, per determinar que quitament passar lo sègle, la definicion a basicament pas cambiat de biais colonialista. Lo malastre es que los locutors de patois son los darrièrs a legir los diccionaris bèls e franceses de la destruccion lingüistica parisenca, e son pas los polits articles de Claude Hagège qu'i cambiaràn quicòm dins Le Monde, ni los articles de la jacobina MarridaJoana dins lo jornal L'humanité qu'i faràn un cambiament clar e precis ; quitament quand los amics e amigas dels professors d'universitat, e foncionaris franceses, son contents d'inaugurar a Montpelhièr una placa en l'aunor del lingüiscidari l'Abbé Grégoire !
Parlarai pas de Charabià, lo mot es plan conegut dels Bretons ... immigracion anciana qu'a capitat una integracion dins lo sistèma dels lòbis parisencs, alprèp del Parlament parisenc per installar lo concepte de "langues régionales" que correspond mai o mens a la descripcion lingüistica del breton, mas pas brica de las autras lengas mesprezadas.
L'illustracion NR es aquela de "Yannick Jaulin, chanteur, humoriste, et
avant tout conteur, n'hésite pas à employer sa langue maternelle, le
poitevin. Et cela n'empêche pas son succès." S'i vei una ràbia clara contra .... qué ? Devinhòlatz ; la descripcion de la ràbia l'es segurament estada dins lo meteis jornal de Peitieu. Mas es utile de veire que lo charabià es plan melhor aisit d'èstre ligat ambe un joglar que non pas ambe professors d'universitat, o la fòto de l'universitat que determina l'objecte e lo contengut de l'article.
Aquela faiçon de mestrejar l'actualitat connòta l'article d'un punt de vista politic : basta lo francés, e faràn un article sobre la tombada de l'ortografia dins las novèlas generacions (per donar la rason, la pujada de las langues régionales), fòra las complicacions, la lenga unica es la solucion. Es de dire que l'article pensa coma l'article 2 de la constitucion, votat en 1992 per una granda majoritat conservatriça francesa (PCf, PSf, PRG, UMP, UDF, e s'èra estat lo cas lo FN l'auriá tanben votat, s'èra estat present dins l'emicicle), es donc un article que reberta un conservatisme dels gròsses o qu'assaja de destapar las critica dels nacionalistas franceses que fan manifestacion contra los musulmans suls teulats de Peitieu, e tanben contra las langues régionales. E puèi, l'article 75-1 serà pro sufisent per dintrar dins lo patrimòni e fa plaser a l'UNESCO ! Donc, a Peitieu, tanben i a un patrimòni lingüistic vivent e que fa cagar la redaccion de la premsa locala, los localièrs del terrenh jacobin, del nacionalisme o regionalisme francés d'expansion parisenca ; e que se pensa redaccion soleta aital dins lo pichon monde del regionalisme redaccional, dels localièrs, mas i a Internet ! L'an oblidat.
Justament a prepaus de Peitieu, vos conselhi lo programa de fRance CULture sul tèma de la mitica batalha, mistificada batalha, lo programa es un programa istoric, per un libre editat a París, un noveutat per la redaccion parisenca, jà plan intoxicada per l'istòria oficiala, donc benlèu que la redaccion de Peitieu dèu saber jà lo contengut.
Coma l'ignorança francesa trabalha sus la semantica lingüistica, l'ignorança francesa arriba d'èstre informada sus l'istòria oblidada d'Aquitània ... E çaquelà los Occitans an pas jamai escrit aquela brava istòria d'Aquitània en lenga anglesa o occitana, mas en lenga imperialista. Quora escrivèm en patois parisenc, los Parisenc nos legiscan pas ; quora son professors de l'Iscla-de-fRança, fan un programa polit a l'antena de la ràdio propaganda del jacobinisme.
Un jorna benlèu aprèp aver legit mantunes libres sul tèma, los redactor de Peitieu faràn un esfòrç pedagogic per far comprendre que las lengas son pas de charabià, mas una expression de la populacion, e non pas un populisme politic, a l'imatge de las manipulacions militaristas, administrativa, e de govèrn franceses sobre las lengas e l'istòria.


text:
Ai comandat un hamburger de bufala amb de fritas e una pizza amb de rucula.
Paestum, coma 22 ans fa, m'a esmeravilhada. Dels tres sits arquelogics, es lo que m'agrada mai, e de luènh.
Sèm luènh de Nàpols, 1h30 de tren, e aquò se sentís. La vida es tranquilla, lo païsatge polit e pas tant urbanizat e lo mond aimable.
Lo sit es majestuós amb aqueles temples plantats sus un païsatge, l'impression que pas res a cambiat dempuèi la creacion de la vila, a despart de l'arroinament general.
Pas gaire de toristas de matin sul sit. Benlèu que mai tard dins la jornada aquò s'emplenarà.
La serenitat del sit m'a fach de ben.
M'agrada tant qu'ai demandat a l'ofici de torisme d'informacions d'albergament.
Quand dintrarai a l'ostal, m'entresenharai per logar quicòm aquí. Agacharai sus la mapa ont sèm rapòrt als pòles toristics, pòt èsser agradiu de far de vacanças dins lo rèire país.
Sus la mapa que m'an donada a l'ofici de torisme, i a « Getsemani ». Aquò me parla mas me soveni pas de qué. Al verso, es repertoriat coma « Case di spiritualità e per ferie »
Aprèp dotze jorns sens internet, l'an que ven poiriái far una setmana dins un mostièr. Aquò me'n fariá emplenar de quasernets !
( Retorn a l'ostal: Getsemani, lo coneissi del catequisme, es dins la Biblia: es ont Jèsus prega abans de se far arrestar. POdètz anar visitar Getsemani, es a Jerusalem, pas en Campania... )


text:
Mognard
Mognard en arpitan (Mognard en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Cap de traça d'implantacion umana anteriora al Mejan-Age es pas a l'ora d'ara coneguda sul territòri de Mognard. Lo Eglise mesa jol vocable de Sant Pierre, a mencionat a la fin de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, mas la siá origina es sens dobte mai anciana. Ela dépendait del Prieuré del Granier de contunh, après la catastròfa de 1248, d'aquel de Sant-Baldoph. #Èsser reconstruite a la fin de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, un pauc mai al sud que la bastissa anciana. Près del Eglise, se trobava l'ostal fòrt medieval de l'Agach, uèi destruida. Al bòrd del Ruisseau dels Marterets, se trobava antany l'espital medieval de Droise, agut pels chevaliers espitalaris de Sants-Texans de Jerusalem. Las desparièras bastissas son ja en ruïna en lo moment de la visita de Sant François de Brutes l'an 1606, e sòla la capèla, e mai se délabrée, es encara utilitzable. A la fin de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle sègle, dels vestigis d'aquel establiment èran encara visibles. A Maclin, subsisteixen de vestigis d'un ostal fòrt anterior a 1341.
Aucune trace d'implantation humaine antérieure au Moyen-Age n'est actuellement connue sur le territoire de Mognard. L'Eglise placée sous le vocable de Saint Pierre, est mentionnée à la fin du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, mais son origine est sans doute plus ancienne. Elle dépendait du Prieuré du Granier puis, après la catastrophe de 1248, de celui de Saint-Baldoph. Elle fut reconstruite à la fin du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, un peu plus au sud que l'édifice ancien. Près de l'Eglise, se trouvait la maison forte médiévale des Regard, aujourd'hui détruite. Au bord du Ruisseau des Marterets, se trouvait jadis l'hôpital médiéval de Droise, tenu par les chevaliers hospitaliers de Saint-Jean de Jérusalem. Les différents bâtiments sont déjà en ruine lors de la visite de Saint François de Sales en 1606, et seule la chapelle, bien que délabrée, est encore utilisable. À la fin du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle siècle, des vestiges de cet établissement étaient encore visibles. A Maclin, subsistent des vestiges d'une maison forte antérieure à 1341.


text:
Leuville-sur-Orge
Leuville-sur-Orge es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A la Mièja Edat, en fasent part del fief de Montlhéry, los Leuvillois patisson las guèrras féodales del fief o del abbaye de Longpont. En lo moment de la celèbra batalha de Montlhéry en 1465 #qu'opausa Louis XI e Charles lo Téméraire, la populacion de Leuville (una cinquantena d'abitantas) #èsser redusida de mitat. En 1466, Jean Alart de CUERT ALARIC fach don de la distincion de Leuville a Jacques OLIVIER, fiscala dins lo parlament. A Modèl:La s-, lo vilatge aperten a la familha Olivier de Leuville #que bastís un castèl #que ne demòra pas mai ni de vestigis ni iconographie. Lo 6 de genièr de 1593, paissièra del castèl de Leuville-sus-Òrdi e de la vila de Arpajon per las tropas de Henri IV en lucha contra la Liga. L'actual « castèl » es ne fa una de las siás dependéncias en datant de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle. Jos la Revolucion, Leuville servís de refugi a Lacépède, un savi botaniste discipol de Buffon #que fug París e la Terror. La comuna actuala i aguès bastit l'an 1869 (rénovée e réaménagée dernièrement). Mai recentament, en 1922, es lo president de la Republica géorgienne Noé Jordania amb lo sieu govèrn en exili #que son venguts se fixar a Leuville. Leuville Èra un vilatge a vocacion agricòla, plan mes per fornir la capitala doncas que situat sus la « via reiala » en connectant d'Escomesas a Orléans. S'i aportava de fruchas e légumes a pè, en carreta, mai tard en tren, mercés al celèbre « Arpajonnais ». Cal imaginar fins a la darrièra guèrra mondiala 100 a 150 espleitacions #que las tèrras n'anavan fins sus las municipalitats actualas de Linas e de Sant-Germain-lès-Arpajon. Los Georgiens avián portat amb eles un cépage de raisin, l'Odèssa, e tanben lo cornichon rus. Eles récoltaient de la mèl mercés a las ruches installadas en lo parc del castèl. Cossí en tot lo sector, la cultura de plen camp i aviá remplaçat la vinha, principala cultura dempuèi la Mièja Edat, victima del phylloxera e de l'arribada dels vins del sud-oèst pel rail. Lo pòble èra lo un dels mai gròsses productors franceses de cogorlas (potiron) fins en los ans 1970, amb 400 a unitat|500|tonas {{}} produsidas e meteissa 800 l'an 1975.
La vila de Leuville-sus-Òrdi a de nombroses ligams (istorics) amb la Georgia.
Au Moyen Âge, faisant partie du fief de Montlhéry, les Leuvillois subissent les guerres féodales du fief ou de l’abbaye de Longpont. Lors de la célèbre bataille de Montlhéry en 1465 qui oppose Louis XI et Charles le Téméraire, la population de Leuville (une cinquantaine d’habitants) fut réduite de moitié. En 1466, Jean Alart de COURT ALARIC fait don de la seigneurie de Leuville à Jacques OLIVIER, procureur au parlement. Au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, le village appartient à la famille Olivier de Leuville qui construit un château dont il ne reste plus ni vestiges ni iconographie. Le 6 janvier 1593, prise du château de Leuville-sur-Orge et de la ville d'Arpajon par les troupes d'Henri IV en lutte contre la Ligue. L’actuel « château » est en fait une de ses dépendances datant du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle. Sous la Révolution, Leuville sert de refuge à Lacépède, un savant botaniste disciple de Buffon qui fuit Paris et la Terreur. La mairie actuelle fût construite en 1869 (rénovée et réaménagée dernièrement). Plus récemment, en 1922, c’est le président de la République géorgienne Noé Jordania avec son gouvernement en exil qui sont venus se fixer à Leuville. Leuville était un village à vocation agricole, bien placé pour approvisionner la capitale puisque situé sur la « voie royale » reliant Paris à Orléans. On y apportait fruits et légumes à pied, en charrette, plus tard en train, grâce au célèbre « Arpajonnais ». Il faut imaginer jusqu’à la dernière guerre mondiale 100 à 150 exploitations dont les terres allaient jusque sur les communes actuelles de Linas et de Saint-Germain-lès-Arpajon. Les Georgiens avaient amené avec eux un cépage de raisin, l’Odessa, et aussi le cornichon russe. Ils récoltaient du miel grâce aux ruches installées dans le parc du château. Comme dans tout le secteur, la culture de plein champ avait remplacé la vigne, principale culture depuis le Moyen Âge, victime du phylloxera et de l’arrivée des vins du sud-ouest par le rail. Le village était l’un des plus gros producteurs français de potiron jusque dans les années 1970, avec 400 à 500 tonnes produits et même 800 en 1975.
La ville de Leuville-sur-Orge a de nombreux liens (historiques) avec la Géorgie.


text:
Genèsi
Lo libre de la Gènesi es lo primièr libre de la Torà (Pentateuc), e tanben lo primièr libre de la Tanakh, la Bíblia ebraïca, e de l'Ancian Testament crestian.
Lo nom del libre en ebrieu es בראשׁית Bərêšîth, qu'es lo primièr mot que foguèt escrich e que significa al començament de. Los cinc libres de la Torà foguèron nomenats en ebrieu amb lo primièr mot del tèxte. En grèc se nomenava Γέveσις Genesis, que significa "naissença", "creacion", "causa", "principi", "font" o "origina".
Contenguts[modificar | modificar la font]
Dins lo contèxte teologic, la Genèsi es lo libre dels començaments: de la tèrra, del pecat, de la promesa de restabliment e de l'eleccion del pòble d'Israèl. Los mots principals son:
- La Creacion: la presentacion d'un Dieu unic que creèt tot çò qu'existís.
- La Casuda: la desobediéncia d'Adam e Èva qu'introduguèt la mòrt, fisica e esperitala, dins lo monde.
- Lo Deluvi universal: la corrupcion e degradacion posteriora de l'umanitat que provoquèt lo deluvi, del qual solament Noé e sa familha foguèron salvats.
- Babel: La tèrra que se tornèt poblar aprèp la confusion de las lengas a Babel.
- Abraam: l'eleccion d'Abraam, causit per Dieu per èsser paire de son pòble.
- Egipte: la secada que faguèt que el patriarca Jacòb, filh d'Isaac, e los seus dotze filhs migrèron cap a Egipte.
Totes poden se resumir dins un cicle dona divina - traïson de l'òme - aliança que se trapa dins tot l'Ancian Testament.
Atal doncas, la Genèsi explica l'istòria dels aujòls dels patriarcas del pòble d'Israèl, dempuèi la Creacion fins a l'installacion en Egipte de la familha del patriarca Jacòb. Qualques capítols de la Genèsi son de mai coneguts de tota la Bíblia: Adam e Èva, Caín e Abèl, l'Arca de Noé, la Torre de Babel o los patriarcas Abraam, Isaac e Jacòb .
Autor[modificar | modificar la font]
Segon la tradicion josieva e crestiana, lo libre auria estat escrich per Moïses, coma lo rèsta del Pentateuc, dirèctament inspirat per Dieu o adaptant recits orals ja existissent. Atal, a vegadas se nomena lo Primièr Libre de Moïses.
L'ipotèsi documentària, qu'estúdia lo libre filologicament, afirma qu'es una mescla de minimum tres tèxtes, que se poden reconeisser per lo biais diferent de nomenar Dieu. Lo genre literari es la cronica o lo libre istoric, pasmens vòl pas dire que lo contengut cal èsser pres litaralament, se fa referéncia solament al tipe narratiu. De fach, la majoritat de las personas, cresents o non, afirman que la Bíblia se cal legir metafòricament.
Datacion[modificar | modificar la font]
Las teorias mai comunament acceptadas actualament (malgrat qu'existís fòrça polemicas al subjècte) afirmen que la Genèsi seriá estada escricha aproximativament al sègle V, quand de levitas fusionèron tres libres dels sègles IX a VII que reculhiguèron de la tradicion orala del pòble d'Israèl.
La Genèsi en ebrieu[modificar | modificar la font]
Los fragments de la Genèsi pus vièlhs conservat actuals son del sègle I aC e son eissits del nomenats Manuscrits de la mar Mòrta. Son de documents escriches en ebrieu antic e sens vocalas. A Jerusalèm, i a escriches del sègle X que tornèron aparéisser a la mitat del sègle XX coneguts coma lo Codex Alèp.
La Genèsi en grèc[modificar | modificar la font]
Segon la tradicion, la Bíblia foguèt tradusida al grèc antic al sègle III aC. Se consèrvan de fragments grècs de la Genèsi del sègle I aC.
Al Vatican i a una còpia quasi completa d'una Genèsi datant del sègle IV (lo Codex Vaticanus) e una autra del sègle V (Lo Codex Alexandrinus). Son los libres de la Genèsi mai vièlhs conservats.


text:
Actualités
Los pompièrs de Senta-Gabèla - 19 de Febrièr
Lo FPT es fach pel fuòc e los accidents de la rota, i faguèrem de fotos, e lo pompièr nos a fach pujar dedins. I a de pinças per copar las veituras, de tudèls. Pòdon intervenir sus l'aiga amb lo batèu de secors, i avia un motor e un volant. Amb lo batèu an salvat un brau e doas vacas. I avia lo camion de forèst. Per condusir los camions cal un autre permis que las veituras. Lo camion cistèrna plen d'aiga que ajuda. I avia tanben de veituras de pompièrs e 2 ambulancias. Nos an presentat los casques amb o sens lampas. Lo daurat es per protegir los uèlhs. Puèi an presentat los gilets de salvament, un tricòt pel fuòc, vèrd. I a un burèu ont recebèm los apèl es la casèrna de Muret que dona l'alèrta. Es qualqu'un qu'es en dangièr que sona lo 112 o lo 18. Nos an aprestat un gostar, amb de smarties, de chocolatinas etc.
Los jornalistas de la sortida an pausat de questions e an pres de fotografias.
La classa.


text:
La famosa formula latina
Salus populi suprema lex esto es
nascut ambe la legion de Ciceron. L'autor de la vièlha frasa aviá
coma ambicion de nommar dos magistrats, « del poder reial, que se
podián dire preires, jutges o cònsols», car auriá «prioritat,
justícia e conselh» e que per els «lo salut del pòble seriá la
lei suprèma», Ollis salus populi suprema lex esto.
Probablament inspirada per una de las dotze leis,
aquela frasa es encara famosa e es sovent donada dins las
deliberacions oficialas, dins los discorses o en propaganda politica,
o dins las campanhas electoralas contra l'independentisme catalan.
Una
lei es possiblament acceptada sense la legion que l'acompanha ? Alara un candidat a la campanha electorala de PP, donarà que «cal l'armada per calmar» lo maissant independentisme catalan. E cap elegit d'autres Estats europèus i anirà protestar, quitament al Parlament Europèu actual !
Es
encara aquela frasa pensada en espanhòl que fabrica los discorses
actuals dels imperialistas madrilencs (los magistrats nommats son los
extremistas del Tribunal Constitucional espanhòl, mas avèm lo
Conselh Constitucional a París). La frasa serà sortida per evitar
lo boicòt de las talhas d'Estat, donat que cal boicotar per èstre
escotat, la lei la cal oblidar ! Aquela frasa debuta aital lo
questionament de saber de quina manièra se determina LO PÒBLE que
lo lei se dèu suportar.
Alara
que, per la lei, l'important èra d'èstre un element de convivéncia
ambe los ciutadans o subjectes del rei (aquel designat pel dictator vièlh), la frasa famosa establís la
lei coma una emanacion del pòble e que s'imposa al pòble, sense
pluralitat.
Quand
lo pòble es designat pel sistèma politic, e sobretot formatat per
obténer un mercat (mediatizat, francizat o espanholizat), gràcia a un centralisme de
l'educacion dita nacionala, e lo centralisme del redaccional de
premsa, papièr, audiò o vídeo. Se vei alara melhor que fargar leis centralistas es jà destrusir la diversitat dels pòbles, l'expression politica del pòble, sobretot lo qu'a acceptat la sotmission.
E
quand la lei es la basa del mercat, de l'Estat-Mercat, tot se podrà
exprimir aital per l'entrepresa :
Mas
lo problèma es que sèm en 2015, e que lo monde vira pro aviat, mai
aviat que lo jacobinisme se podrà cambiar, o quitament reformar ; lo sistèma jacobin espanhòl ne vira parier en lentor de la reforma e pels respectes dels pòbles.
Totes
los grands imperialistas l'an emplegada per justificar una lei
novèla, un lei de sotmission del pòble.
Fàcia
a la lei, tanben se plaça la libertat, aital «me diguètz la lei,
soi la libertat» Alfred de Vigny a la fin del XIXen sègle, al moment que s'imposa lo discors d'uniformitat de la IIIena republica parisenca ; se
pausa aital la libertat fàcia a la lei, l'abséncia de lei parla la
libertat ; es aital que, dins los contra-discorses als
occitanismes politics, se parla de vóler l'anarquia fàcia a l'Estat, la securitat d'Estat fàcia a la libertat de pensar lo politic diferentament, l'Estat es alara sinonim de dreit, de lei, de conservar lo sistèma
ancian, e donc d'estabilitat per poder viure o conviure dins un Estat
ont, non pas la casta domina, mas ont la lei es aplicada, se la
justícia fonciona coma lo ben de totes (çò qu'es jamai lo cas dins un sistèma imperialista).
Mas
pichon a pichon, dedins l'Union Europèa, la lei es pus lo poder dels
Estats, avèm alara un similar de concènsus que fabrica una lei comuna ; aital
jamai es estat pro clar que « Consensus non concubitus facit
nuptias», e en respectar pas la lei comuna, Ongria fabrica un barbarisme
politic que refusa de recebre los migrants, entre Sèrbia e l'Union
Europèa, alara que Grècia a refusat, tanben, de ne fa la gròssa gestion (sovent per incompeténcia d'Estat). Donc
lo «nuptias» es pas fabricat per la lei comuna, la pensada politica
s'imposa pas per la lei... L'Union Europèa acaba de ne veire los
limits, la geografia fabrica pas un Parlament que s'ajudarà de las
leis comunas.
Malgrat
aver estat tanben migrants, un còp èra (aprèp 1956), los pòbles
de l'Euròpa de l'Èst, pels autres migrants novèls an refusat
l'estatut de refugiats que els avián jà acceptat per els.
L'integracion de l'Euròpa de l'Èst dins l'Union Europèa, èra
tanben la vision d'un grand mercat que podiá ajudar a destrusir lo
comunisme e l'integrisme politic, la causa sembla pas èstre una
realitat politica 20 ans aprèp. La situacion en Ucraïna fabrica tanben lo problèma de la paur russa fàcia a l'arribada de l'Union Europèa.... a la pòrta.
Tota
l'Euròpa de l'Èst sembla pas aver entendut lo messatge suls
problèmas ancians de solidaritat entre los pòbles en dangièr
politic. Aital Ongria es estada rejunhada per Polònia, Tchequia e
Slovènia, los Estat qu'an plan acceptat de recebre las entrepresas
occidentalas per salvar l'economia destrusida pels comunistas o
soviets ; lo capital aguent comprès l'interès dinerièr
d'aquel enjòc, e quasiment amagat aquò dins una solidaritat
economica que l'Euròpa occidentala a pagada al prètz del caumatge
elevat !
Anuèch
es la lei, los accòrds internacionals de Schengen (prèp de
Luxemborg) que son destrusits per una pensada politica integrament associada al mitan catolic de l'Euròpa centrala ; cal notar que los accòrds que
fan leis, son pas passats pel Parlament Europèu per èstre melhor
acceptat democraticament ; donc se son acabats ambe una decision
grèga, puèi ongaresa, puèi alemanda e austriaca.
La
lei es corta quora los pòbles son pas questionats sus
l'acceptabilitat. E acceptat per una casta coma una lei per totes,
los tractats europèus son jamai estats acceptats pels pòbles que se
devon plegar a èla.
Se
parla de crisi europèa, se parla de crisi del sistèma europèu, e donc que cal jumpar tornar per aver una
autra bona evolucion europèa, mas dinca quin moment farèm l'Union
Europèa sense los pòbles ? Quand l'extrèma-dreita que faguèt
las guèrras de 14/18 e 39/45 arribarà al poder ?
L'extrèma-dreita e extrèma-esquèrra li agrada lo jacobinisme, e serà a
contra-còr que l'esquèrra nacionalista francesa pactarà ambe los
turiferaris de las leis jacobinas (tèxte recent legit del calam del Jean-Luc Mélenchon), las leis que fan que
l'administracion se transformèsse en castig contra los pòbles,
pòbles devenguts sotmetuts e sovent lo plega-esquina que sap
mercejar lo mèstre d'«èstre tant bon», a cada visita en monde
elonhat del poder central.
Lo
poder al singular, li agrada la lei unica, per arribar al poder es
mai aisit. Quand las leis se votavan -dins l'ancian regime- a
Pau-Lescar o Avinhon, las règlas èran acceptadas de totes en
Reialme de Navarra o en Comtat Venaissin ; quand los borgeses
d'ailà an abandonat de votar las pròprias leis, èra per aver un
mercat que lor seriá mai grand, e una riquessa a-n aquela dimension
bèla. Los qu'i an perdut, son los pòbles de Navarra e de Provença.
Èrem lo 22 de setembre de 1792, La Terreur debutava en fRança,
França a la lei unica e parisenca ! Lo fenomèn es similar ambe
l'Union Europèa e fRança d'anuèch, mas los nacionalistas franceses
vòlon tornar al sistèma que La Terreur lor donava l'avantatge,
vòlon pas donar a totes los pòbles la libertat d'aver lei -la
ciutadanetat- que lor agrada lo melhor en foncion de la realitat de
vida dels pòbles concernits (Navarra-Bearn e Venaissin = Occitània),
de l'evolucion que prejudique al pòble occitan, los nacionalistas
franceses ne vòlon servar que l'ignorança ; lor agrada de
l'evolucion dels sitèma que lo sistèma politic que los favoriza lo
mai.
Lo 27 de setembre de 2015, la dignitat catalana s'exprimarà, l'objectiu es d'aver leis pròpria e un sistèma politic que lo respecte.
E coma un Estat que nais, a ondas politics a l'entorn, soi segur que Espanha ne tendrà positivitats (aprèp), mai tanben sobre l'aprosmada Occitània, aquel espaci voide de decisions legalas que se trapa al nòrd de Salses.


text:
Meteo Repel:
Sera: Condizioni di cielo da nuvoloso a molto nuvoloso con possibili deboli precipitazioni, nevose al di sopra dei 2800 metri. Valori minimi intorno a 16 °C, massimi intorno a 20 °C. Vento prevalentemente da Nord Nord Est con intensità di 3 km/h, locali raffiche a 6 km/h. Zero termico intorno a 1600 m.
Bar-le-Duc, Epinal, Metz, Nancy.
Ambacourt, Aouze, Aroffe, Attignéville, Aulnois, Autreville (Vosges), Auzainvilliers, Bainville-aux-Saules, Balléville, Barville (Vosges), Baudricourt, Bazoilles-et-Ménil, Begnécourt, Belmont-sur-Vair, Bettoncourt, Biécourt, Blémerey (Vosges), Boulaincourt, Bulgnéville, Châtenois (Vosges), Chauffecourt, Chef-Haut, Contrexéville, Courcelles-sous-Châtenois, Crainvilliers, Darney-aux-Chênes, Dolaincourt, Dombasle-en-Xaintois, Dombrot-sur-Vair, Domèvre-sous-Montfort, Domjulien, Dommartin-lès-Vallois, Dommartin-sur-Vraine, Domvallier, Esley, Estrennes, Frenelle-la-Grande, Frenelle-la-Petite, Frénois (Vosges), Gelvécourt-et-Adompt, Gemmelaincourt, Gironcourt-sur-Vraine, Hagécourt, Hagnéville-et-Roncourt, Harchéchamp, Haréville, Harmonville, Houécourt, Houéville, Hymont, Juvaincourt, La Neuveville-sous-Châtenois, La Neuveville-sous-Montfort, La Vacheresse-et-la-Rouillie, Légéville-et-Bonfays, Les Vallois, Lignéville, Longchamp-sous-Châtenois, Maconcourt, Madecourt, Mandres-sur-Vair, Marainville-sur-Madon, Maroncourt, Martigny-les-Gerbonvaux, Mattaincourt, Mazirot, Ménil-en-Xaintois, Mirecourt, Monthureux-le-Sec, Morelmaison, Morville (Vosges), Norroy, Oëlleville, Offroicourt, Ollainville (Vosges), Parey-sous-Montfort, Pleuvezain, Pont-lès-Bonfays, Pont-sur-Madon, Poussay, Punerot, Rainville, Ramecourt (Vosges), Rancourt (Vosges), Remicourt (Vosges), Remoncourt (Vosges), Removille, Repel, Rouvres-en-Xaintois, Rouvres-la-Chétive, Rozerotte, Saint-Baslemont, Saint-Menge, Saint-Paul (Vosges), Saint-Prancher, Saint-Remimont (Vosges), Sandaucourt, Sans-Vallois, Saulxures-lès-Bulgnéville, Senonges, Soncourt, Suriauville, They-sous-Montfort, Thiraucourt, Thuillières, Totainville, Tranqueville-Graux, Valfroicourt, Valleroy-aux-Saules, Valleroy-le-Sec, Vaudoncourt (Vosges), Vicherey, Viocourt, Vittel, Viviers-lès-Offroicourt, Vomécourt-sur-Madon, Vouxey, Vroville.


text:
Ajuda:Modèl
Creatz (exemple detalhat) la sospagina qu'assegurarà lo seguiment del processús de traduccion en clicant sus Projècte:Traduccion/Modèl.
Per Wikipèdia, un modèl es un blòt d'informacion que pòt èsser inclús dins las autras paginas. Pòt servir a:
- inserir un messatge estandard, exemple : lo messatge indicant qu'un article es prepausat a la supression Modèl:Supression
- inserir un tablèu comun a mantuna pagina d'un meteis domeni. Exemple : lo tablèu biografic utilizat pels presidents dels Estats Units Modèl:FichaPresidentUS. Aqueste modèl es parametrable, es a dire qu'i a un fons de tablèu comun e de variablas que lo contengut ne càmbia dins cada article.
- inserir una paleta de navigacion dins totas las paginas d'un meteis domeni. Exemple : la paleta utilizada pels articles del domeni aeronautic Modèl:Aeronautic.
- etc.
Dins totes los cases s'inserís lo modèl dins un article en i ajustant, a l'emplaçament adeqüat, lo libellat {{Nom del modèl}}
Nòta : la nocion de modèl de Wikipèdia es diferenta de la utilizada dins los logicials de tractament de tèxt.
Los modèls son gerits dins un espaci de noms. Atal, una pagina especiala ne balha una lista alfabetica. Vejatz la lista dels modèls principals utilizats dins Wikipèdia.
Los modèls son de paginas coma las autras e son donc accessibles a l'edicion a totes los contributors. Pasmens, los cal modificar prudentament car lo resultat apareis sus de paginas nombrosas. Quand la pagina correspondent al modèl s'aficha, se pòt clicar sus l'iperligam Paginas ligadas del menut d'esquèrra per consultar las paginas utilizant lo modèl e verificar, abans modificacion, qu'aquestas paginas seràn pas perturbadas.
Somari
- 1 Creacion d'un modèl
- 2 Modificacion
- 3 Utilizacion
- 4 Modèls amb paramètres
- 5 Modèls especials
- 6 Las balisas d'inclusion selectiva
- 7 Modèls utilizaire
- 8 Problèmas fréquents sus las paginas contenant des modèls
- 9 Vejatz tanben
Creacion d'un modèl[modificar | modificar la font]
Lo metòde es identic a lo de la creacion d'una pagina quina que siá. Lo pus simple es d'inserir un apèl dins lo modèl d'un article, puèi de clicar sul ligam (qu'apareisserà en roge).
Trucs e astúcias[modificar | modificar la font]
Se lo modèl conten un ligam interlenga, alara aqueste ligam es inclús dins totas las paginas utilizant lo modèl, çò que generalament es pas lo resultat volgut. Se dos ligams interlenga vèrs una meteissa autra lenga se tròban dins una pagina, lo resultat es imprevisible. S'evitarà aquestes conflictes en utilizant las balisas d'inclusion selectiva.
Los noms de modèls utilizant de mots abreujats o empegats son de mal reténer perque cap de convencion s'es pas impausada. I a pas de rason tecnica per s'inspirar pas de las convencions suls títols tanben pels noms de modèl.
Se lo modèl aparten a una categoria, es a dire que la pagina del modèl conten un libellat de la forma [[Categoria:Nom d'una categoria]] totes los articles contenent lo modèl apartendràn a aquesta categoria. Se pòt utilizar aquesta astúcia, per exemple, per obténer la lista de totes los articles esbòs d'un domeni donat.
Modificacion[modificar | modificar la font]
Dins nòstre exemple, rendètz-vos sus la pagina Modèl:En cors per lo modificar, autrament, remplaçar lo « En cors » pel nom de la paleta desirada.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Per inclure un modèl cal utilizar la sintaxi Wikipèdia seguenta (la primièra letra del nom del modèl es pas sensibla a la cassa) :
- {{Nom del modèl}} per que lo modèl siá inclús a cada cargament d'una pagina l'utilizant. Atal, tre que lo modèl es modificat, la modificacion se fa visibla dins totas las paginas utilizant lo modèl.
- {{subst:Nom del modèl}} per que lo modèl siá copiat un còp per totes dins la pagina l'utilizant. Dins aqueste cas, una modificacion del modèl a pas cap d'incidéncia sus la pagina.
Atal, un modèl brèu e temporari destinat a èsser suprimit lèu se deuriá copiar amb subst:, l'avantatge es qu'apareisserà dirèctament dins la font de l'article. Una notícia normala destinada a demorar sus una pagina per una durada longa o definitivament se deuriá inclure amb l'ajuda de {{Nom del modèl}}, de biais que las mesas a jorn eventualas sián mai aisidas. Un modèl contenent un ligam temporari o susceptible de cambiar deuriá çaquelà pas èsser ajustat per {{Nom del modèl}}. Aqueste metòde, en efièch, met pas a jorn lo ligam Paginas ligadas a mens que cada article contenent lo {{Nom del modèl}} siá efectivament modificat aprèp la modificacion del ligam dins lo modèl en question.
- Es possible d'inclure de tèxt provenent d'autres espacis de nom ; coma per exemple {{Wikipèdia:Darrièrs cambiaments}}.
- Totes los caractèrs son acceptats, comprés los blancs.
- Tot cambiament d'un modèl escafa automaticament lo cache de totas las paginas utilizant aqueste modèl.
- Los modèls pòdon prendre d'arguments, referenciats per posicion o per nom (vejatz l'exemple pus elaborat çai jos). La sintaxi es la seguenta: {{causa|paramètre=valor}} amb de balisas {{{paramètre}}} dins lo modèl, o {{brol|valor1|valor2}} amb {{{1}}}, {{{2}}}, etc. Notatz que las balisas de paramètres dins lo modèl demandan tres acoladas e non pas doas.
- Un modèl pòt inclure un o mantun autre modèl,
- Un modèl pòt pas èsser el-meteis paramètre d'un autre modèl.
- Las redireccions entre modèls foncionan.
Dins un modèl, per far un ligam vèrs una pagina que depend d'un paramètre d'un modèl, los ligams de tipe extèrne son sovent utilizats quitament per de ligams intèrnes per evitar qu'òm abotisca sus la pagina en mode d'edicion quitament se aquesta pagina existís.
Modèls amb paramètres[modificar | modificar la font]
Un modèl pòt èsser escrich per acceptar de paramètres. Aquò permet de crear, per exemple, de tablèus preformatats que solas cèrtas valors ne càmbian segon la pagina invocant lo modèl.
(per mai de detalhs vejatz Infobox
Per exemple, lo modèl Modèl:Planeta menora se legís en partida :
- {| align="right" rules="all" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #999; border-right-width: 2px; border-bottom-width: 2px; background-color: #CEDAF2"
- ...
- | style="background: #003399" align="center" width="100%" | '''{{{nom}}}'''
- | padding=15px|
- |}
- |-
- ! bgcolor="#6295DA" colspan="2" align="center" | Descobèrta
- |-
- | Qual || {{{descobreire}}}
- |-
- | Quora || {{{data_descobèrta}}}
- |-
- | [[Designacion dels asteroïdes|Designacion(s) provisòria(s)]] || {{{designacions}}}
- |-
- ...
- | [[Temperatura]] de superfícia || {{{temperatura}}}
- |}
Lo contengut d'aqueste modèl es un tablèu formatat, especificant colors, alinhament, etc. Las partidas apareissent entre triplas acoladas son los paramètres que seràn utilizats per la pagina invocant lo modèl. Se vei çai sus (en gras) los paramètres nom, descobreire, data_descobèrta, designacions e temperatura.
Sus la pagina 14 Irena, se tròba, en partida :
- {{Planeta menora | nom=14 Irena (14 Irena)
- | descobreire=[[John Russell Hind]]
- | data_descobèrta=[[19 de mai]] de [[1851]]
- | designacions=A906 QC; A913 EA; 1952 TM
- | categorizacion=[[cintura d'asteroïdes]]
- | orbita=386,730 [[gigamètre|Gm]] (2,585 [[unitat astronomica|ua]])
- ...
- | dimensions=181,8 km  [http://spiff.rit.edu/richmond/parallax/phot/LCSUMPUB.TXT 1]
- ...
- | temperatura=~234 [[kelvin|K]]}}
Per melhorar la legibilitat al moment de l'edicion, de retorns a la linha pòdon aparéisser dins lo modèl, coma dins los tablèus. Idealament, coma se constata çai sus, i pòt aver un retorn a la linha abans cada "|" exceptat lo primièr. Las valors dels paramètres son especificadas en escrivent paramètre=valor. Deu pas i aver de retorn a la linha dins la valor, mas   es permés. La valor pòt inclure un ligam exterior (per exemple, lo paramètre dimensions) o interior (per exemple, orbita). Se remarcarà que la sintaxi abituala dels ligams wiki es possibla (es a dire [[pagina visada|tèxt qu'apareisserà]]).
Valor per defaut d'un paramètre[modificar | modificar la font]
Los paramètres pòdon prendre una valor per defaut, es a dire una valor utilizada automaticament en l'absence d'especificacion sus la pagina d'inclusion, coma aquò {{{3|123}}} (se i a pas de 3en paramètre, 123 serà utilizat en plaça), o coma aquò {{{paramètre|123}}}.
D'exemples son donats sus la pagina Discussion Modèl:Qif.
Modèls especials[modificar | modificar la font]
Aquestes modèls son predefinits e se devon pas utilizar coma noms de modèls.
Exemples d'utilizacion de modèls especials[modificar | modificar la font]
Las balisas d'inclusion selectiva[modificar | modificar la font]
De còps que i a, es util de plaçar cèrts elements dins lo còdi font del modèl (per exemple los ligams interlengas) sens qu'aquestes elements aparescan sus la pagina ont lo modèl es inserit. Per aquò far, se plaça los elements d'exclure de l'insercion entre las balisas   e  .
Invèrsament, los elements qu'òm vòl veire aparéisser en insercion, mas qu'òm vòl veire disparéisser al moment de la visualizacion del modèl sol son plaçats entre las balisas   e  .
Plaçar un títol en balisatge "includeonly" pòt desorganizar la numerotacion del somari e dels ligams "modificar" qu'apareisson a drecha dels títols.
Se recomanda de laissar almens un blanc entre lo darrièr signe "=" d'un títol e una balisa  .
Se recomanda tanben, quand se plaça una sequéncia  ... , siá de la far precedir d'un blanc o, encara melhor, compte tengut dels risques d'escafament accidental d'aqueste blanc, e donc d'efièits segondaris indesirables (interwikis d'un modèl reproduchs d'un biais non pertinent dins las paginas qu'utilizan lo modèl), sus una linha separada, precedida per una autra linha contenent lo comentari invisible  .
Balisa d'inclusion selectiva e substitucion[modificar | modificar la font]
Al moment d'una insercion per substitucion ( {{subst:modèl}} ) las balisas   e   e mai que lo tèxt qu'enquadran son reproduchas, mas ne son pas accionadas, donc lo tèxt atal enquadrat es inserit, contràriament a çò que poiriam creire.
Se poirà donc pas ajustar de ligams interlengas dins de modèls generalament utilizats amb una insercion per substitucion. Vejatz Ajuda:Ligam_interlenga#Ligam_interlenga_per_los_modèls_:_atencion_!.
Modèls utilizaire[modificar | modificar la font]
Per crear un modèl non enciclopedic (per ex. destinat a èsser apelat per una pagina d'utilizaire) o per far de tèstes, es pas de besonh de « polluir » l'espaci dels modèls. Aquò se pòt far sus una sospagina d'utilizaire.
Per exemple, se Utilizaire:Quidam vòl testar un modèl apelat « Article fastigós », procedís coma seguís :
- Crea una sospagina d'utilizaire Utilizaire:Quidam/Article fastigós dins laquelle il écrit lo modèl :
''Aquò es un article fastigós. Lo taus de fàstic es estimat a {{{fàstic}}}%.''
- utiliza alavetz laguens sas paginas e jos-paginas personalas en tapant :
{{Utilizaire:Quidam/Article fastigós|fàstic=55}}
çò da :
Aquò es un article fastigós. Lo taus de fàstic es estimat a 55%.
De maninèra generala, la sintaxi (entre claus) mèrca lo modèl :
{{espaci de nommage:nom d’article|paramètre1=valor1}}
reconeis la preséncia de l’espaci de nommage:, qui ne prend la valor per défaut Modèl: que quand l'espaci non es pas indicat explicitament. De la mateisa faiçon, es paramètres pòdon èsser nomenats explicitament, o implicitament per lor rang d'aparicion laguens l'appèl del modèl.
Problèmas fréquents sus las paginas contenant des modèls[modificar | modificar la font]
Rafraîchissement : Per rafraîchir una pagina qui es restée inchangée, alors que los modèls qu'elle contient son estat modifiés, crear un ligam del tipe :
[http://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=nom de la pagina&accion=purge rafraîchir la pagina] e clicar dessus, o utiliser {{purger lo cache}}.
Mesa a jorn des taulas : Quand una pagina contient una autre pagina, e que aquesta darrièra es modifiée, la pagina principale es mesa a jorn mas pas la taula des ligams, ni las categorias. Même un &accion=purge n'y change rien. I a deux moyens per forcer la mesa a jorn des ligams e des categorias :
- Se es un problèma ponctuel, far una modificacion vide sus la pagina (clicar sus modifier puis sus sauvegarder sens rien cambiar : rien n'apparaît dins l'istoric mas la taula des ligams es mesa a jorn)
- Se es un problèma récurrent, o se de nombreuses paginas son concernées : demander a un robòt de passer régulièrement sus la pagina concernée en utilizant lo script
. Déposez vòstra requèsta sus Wikipèdia:Bòt/Requèstas.
touch.py
Los développeurs son estat meses al corrent de totes aquestes problèmas sus la pagina Bugzilla N°939.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Paletas de navigacion
- Wikipèdia:Modèls
- Wikipèdia:Lista dels modèls
- Nauc de sabla (per s'entraïnar a l'utilizacion dels modèls)


text:
Bernat Kouchner
Bernat Kouchner ( - en francés, Bernard Kouchner - Avinhon, lo 1 de novembre de 1939 es un òme politic francés d'origina provençala coneissut mondialament per aver fondat l'organizacion umanitària Mètges Sensa Frontièra. Foguèt ministre de la Santat e deis Afars Europèus de govèrns de senèstra sota la presidéncia de François Mitterrand. Foguèt causit tanben coma ministre deis Afars Estrangiers dau president de drecha Nicolas Sarkozy.
Vida e carriera[modificar | modificar la font]
Naissèt a Avinhon, fiu d'un mètge jusieu d'origina lituaniana e de Léone Mauric, una infirmiera protestanta provençala.
Foguèt membre dau Partit Comunista Francés dins sa jovença e mai coneissèt personalament Fidel Castro. Durant leis eveniments de Mai de 1968 foguèt actiu a La Sorbona puei anèt trabalhar coma mètge au Biafra durant la guèrra civila e fondèt ambé d'autrei l'organizacion Mètges Sensa Frontièras (MSF). Foguèt tanben actiu au Liban e en la mar per lei refugiats dau Vietnam subre lei Boat People. Un conflicte intèrne dedins MSF li faguèt abandonar l'organizacion per fondar Mètges dau Monde en 1980.
Bernat Kouchner se declarèt en favor dau « dever d'ingeréncia », es a dire, per lo drech e l'obligacion per lei democràcias d'intervenir dins leis afars intèrnes e de pas respectar la sobeiranetat dei país que cometon de crimes còntra sei populacions civilas. Subre aqueu ponch, foguèt en desacòrd ambé MSF, partisan de la neutralitat.
A partir de 1988 comencèt sa carriera politica ambé lo Partit Socialista Francés ambé cu foguèt ministre de la Santat, ministre deis Afars Europèus e deputat europèu avans de tornar èstre ministre de la Santat dau govèrn de senèstra de coabitacion dau premier ministre Lionel Jospin. Durant aqueu segond periòde de sa carriera, intervenguèt au Rwanda e au Kosovo.
Avans d'intrar dins lo govèrn de "coalicion" dau president Sarkozy, Bernat Kouchner defendèt de posicions en favor d'una eventuala intervencion dirècta deis Estats Units dins lo cas de l'afar dau projècte e deis pretencions nuclearas iranianas. Sa posicion afichada es de fermetat, pas de volontat de guèrra.


text:
Rio Grande do Sul
Lo Rio Grande do Sul es un estat de la Region Sud de Brasil. Confronta Santa Catarina al nòrd, Argentina a l'oèst, e Uruguai al sud. A l'èst es bordat per l'Ocean Atlantic. Sa superfícia totala es similara a la d'Eqüator.
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1627, de jesuistas espanhòls fondèron de missions pròchas del riu Uruguai, mas foguèron expulsats de la region en 1680, quand los portugueses fondèron la Colonia del Sacramento. Los jesuistas portugueses fondèron, en 1687 los Sèt Pòbles de las Missions (en portugués, Sete Povos das Missões) e tanben foguèron expulsats, en 1737.
Creatz (exemple detalhat) la sospagina qu'assegurarà lo seguiment del processús de traduccion en clicant sus Projècte:Traduccion/Rio Grande do Sul.
Sent la regió punt estrategic per l'ocupacion portuguesa dins lo sud de Brasil, foguèt fondada en 1742 la vila de Porto dos Casais ("Pòrt dels Casals"), actuala ciutat de Porto Alegre, amb l'ajuda de colons venguts dels Açòres. Las luchas pel domini de la region cessèron en 1801, quand los gaúchos ocupèron los Sèt Pòbles de las Missions, incorporant lor territòri. El 1807, lo Rio Grande del Sud foguèt elevat a la condició de Capitania.
Après l'independéncia de Brasil, la llavors capitania es va tornar província. En 1824 arribèron los primièrs colons alemands dins la zona de l'actual municipi de São Leopoldo. El 1835 comencèt una rebel·lió contra lo govèrn de la regéncia de l'Emperi de Brasil, que durèt fins a 1845 i es va tornar coneguda com la Guèrra dels Farrapos. Aquesta rebel·lió foguèt lo pus long conflicte militar intèrne de Brasil. Puèi, en 1865, la província foguèt envasida per de tropas del dictador Francisco Solano López, durant la Guerra del Paraguai.
En 1875 arribèron los primièrs immigrants italians, que fondèron de vilas coma Caxias do Sul, Bento Gonçalves e Garibaldi. Amb la proclamacion de la republica el 1889, lo Rio Grande del Sud ven un estat.
Geografia[modificar | modificar la font]
Las vilas principalas del Rio Grande del Sud son Porto Alegre, Pelotas, Caxias do Sul, Canoas, Rio Grande e Santa Maria. Lo relèu se caracteriza per la preséncia d'una extensa plana, dominada al nòrd per l'altiplan de la Serra Gaúcha. Lo punt culminant de l'estat es la montanha Pico do Monte Negro, amb 1410 m d'altitud, dins la region de la Serra Geral.
Economia[modificar | modificar la font]
Torisme[modificar | modificar la font]
Lo torisme es destaque en la region de la Serra Gaúcha (nomenament en las vilas de Caxias do Sul, Garibaldi e Bento Gonçalves, de poblament italian, e las vilas de Gramado, Canela e Nova Petrópolis, de poblament alemand). Lo païsatge natural de la region tanben es una atraccion, per exemple la Cascada do Caracol, a Canela.
I a tanben de vilas de plaja, coma Torres, Capão da Canoa e Tramandaí.


text:
Dynastie de Toulouse-Rouergue.
Pour les ancêtres cf: Dynastie de Toulouse (d'où les numéros de générations entre parenthèses).
I (V) (XIV) Ermengaud comte de Rouergue et comte de Quercy et co duc de Septimanie et co comte d'Albi et co comte de Nîmes 918-940.
épouse: Adélaïde comtesse de Razès fille d'Acfred I comte de Razès. cf: Dynastie Guilhemide.
6 enfants:
- Raymond II comte de Rouergue. cf: dessous.
- Hugues co comte de Quercy et vicomte de Comborn, mort en 950.
épouse: Guedinilde.
6 enfants:
- Hugues.
- Raymond co comte de Quercy, mort en 974.
- Archambaud I Le Boucher vicomte de Comborn, mort en 996.
épouse en 951: Sulpicie fille de Bernard vicomte de Turenne.
Cf: Deuxième dynastie de Limoges.
- Bernard seigneur de Solignac.
Descendance: seigneurs de Solignac.
- Bonius I.
1 enfant:
- Bonius II.
- Aimeric Dent.
Descendance: seigneurs de Vigeois.
- Leutgarde.
épouse en 968: Borrel II comte de Barcelone, mort en 992. cf: Dynastie de Barcelone.
- Etienne I comte du Gévaudan, mort en 970.
épouse: Adélaïde ou Alix La Blanche fille de Foulques II comte d'Anjou, morte en 1026. cf: Première dynastie d'Anjou.
2 enfants:
- Bertrand co comte du Gévaudan, mort en 993.
- Pons co comte du Gévaudan, mort en 1010.
2 enfants:
- Etienne II comte du Gévaudan, mort en 1035.
1 enfant:
- Philippie comtesse du Gévaudan.
épouse: Guillaume VI comte d'Auvergne, mort en 1064. cf: Dynastie d'Auvergne.
- Pons.
- Adélaïde.
épouse: Sunifred I comte d'Urgel, mort en 948. cf: Dynastie de Barcelone.
- Richilde.
épouse en 925: Suniaire I comte de Barcelone, mort en 950. cf: Dynastie de Barcelone.
- Arsinde comtesse de Razès, morte en 978.
épouse: Arnaud II co comte de Carcassonne, mort en 950. cf: Deuxième dynastie de Carcassonne.
II (VI) (XV) Raymond II ou Raimond comte de Rouergue et co comte de Quercy et co duc de Septimanie et co comte d'Albi et co comte de Nîmes 940-961 assassiné.
épouse: Garsinde ou Garsende fille d'Odon vicomte de Narbonne. cf: Dynastie de Narbonne.
Berthe comtesse d'Arles et comtesse de Vienne fille de Boson marquis de Toscane, morte en 965. cf: Dynastie Bosonide.
3 enfants du premier mariage:
- Eudes ou Odon comte de Comminges ?-1003.
épouse: Ermessinde fille d'Arnaud II co comte de Carcassonne. cf: Deuxième dynastie de Carcassonne.
Cf: Dynastie de Comminges.
- Bertrand évêque de Comminges.
- Garsende ou Garsinde.
épouse: Raymond-Pons I comte deToulouse, mort en 944. cf: Dynastie de Toulouse.
2 enfants du deuxième mariage:
- Raymond III comte de Rouergue. cf: dessous.
- Hugues.
III (VII) (XVI) Raymond III comte de Rouergue et co comte de Quercy et co duc de Septimanie et co comte d'Albi et co comte de Nîmes 961-974, puis comte de Rouergue et comte de Quercy et co duc de Septimanie et co comte d'Albi et co comte de Nîmes 974-975, puis comte de Rouergue et comte de Quercy et duc de Septimanie 975-1010.
épouse: Richarde fille de Raymond vicomte de Millau.
1 enfant:
- Hugues I comte de Rouergue. cf: dessous.
IV Hugues I comte de Rouergue et comte de Quercy et duc de Septimanie 1010-1054.
épouse: Fides ou Foy ou Foi ou Fe fille de Guifred III comte de Cerdagne. cf: Dynastie de Barcelone.
1 enfant:
- Berthe comtesse de Rouergue et comtesse de Quercy et duchesse de Septimanie 1054-1064.
épouse en 1051: Robert II comte d'Auvergne, mort en 1096. cf: Dynastie d'Auvergne.
Liste alphabétique.
Les possessions.
Page d'accueil.


text:
Olanda
Olanda es una region e una anciana província dels Païses Basses. En 1840, foguèt divisada en doas províncias: l'Olanda Septentrionala e l'Olanda Meridionala.
A causa de l'importança istorica d'Olanda, lo mot es tanben utilizat, per sinecdòca, per designar l'ensems dels Païses Basses e mai s'aquela denominacion es pas oficiala [1]. En 1806, la Republica batava fogut transformada en un reialme d'Olanda fisat a Loís Bonaparte; foguèt lo sol temps que lo mot Olanda foguèt utilizat oficialament per designar l'ensems dels Païses Basses.
Los abitants son los olandeses e las olandesas.
Somari
Istòria de la region[modificar | modificar la font]
Olanda fuguèt successivament :
- inclusida dins la Francia mediana al tractat de Verdun en 843, puis en Lotaringia en 855 ;
- un comtat del Sant Empèri Roman Germanic de 925 a 1430, mas lo comtat venguèt gaireben autonòme tre la fin del sègle X;
- una província dels Países Basses Borguinhons, de 1430 (eretatge forçat de Jacqueline de Bavièra al profièch de Felip III de Borgonha) a 1482 ;
- una província dels Países Basses Espanhòls, de la fin del sègle XV (1504?) a 1648 (independéncia dels actuals Païses Basses) ;
- la principala província de las Províncias Unidas: èra lo còr cultural, economic e politic de las Províncias Unidas. Las ciutat màgers èran Amsterdam, Rotterdam, Leyde (Leiden), L'Aia (Den Haag) (sèti del govèrn), Delft e Haarlem. De grands pòrts de la província d'Olanda, los marcands neerlandeses percorrián tota Euròpa e los marcands europèus s'assemblavan dins los ostals de comèrci d'Amsterdam. Atal, per gaireben totes los Europèus Olanda sonava coma Províncias Unidas puslèu que l'oficiala « Republica de las sèpt províncias unidas ».
- Pendent l'occupacion francesa, las Províncias Unidas èran reünidas jos la Republica batava de 1795 a 1806, enseguida dins lo reialme d'Olanda de 1806 a 1810 abans d'èsser en totalitat annexadas a l'Empèri francés de 1810 a 1813.
- En 1840 l'Olanda foguèt divisada en Olanda Miègjornala e Olanda Septentrionala.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)https://archive.is/20120604132326/www.minbuza.nl/fr/pays-bas/a-propos-des-pays-bas/informations-generales/hollande-ou-pays-bas.html Hollande ou Pays-Bas ? Ministèri dels Afars estrangièrs dels Païses Basses in minbuza.nl
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Site toristic suls Païses Basses
- (fr) Istòria dels Païses Bassas sul site del ministèri neerlandés dels Afars etrangièrs;
- (fr)Histoire des Pays-Bas sul site memo.fr


text:
Gaston II de Fois-Bearn
Gaston II de Fois-Bearn (1308 - Sevilha, 1343) que ho lo comte Gaston II de Fois, vescomte Gaston IX de Bearn e coprinci d'Andòrra a partir de 1315. Qu'èra lo hilh de Gaston I de Fois, VIII de Bearn e tanben coprinci d'Andòrra dab Joana d'Artés. Qu'èra tanben lo pair deu famós Gaston Febus.
En 1315, a l'etat de 7 ans, qu'eretè deu títol de comte de Fois e vescomte de Bearn devath la regéncia de la soa mair (qui he empresoar mei tard). Com lo son hilh arron, qu'avó de pelejà's contre lo comte d'Armanhac e tanben d'afrontar un problèma de vassalitat dens lo contèxte de la debuta de la Guèrra de Cent Ans : Fois qu'èra devath ua vassalitat francesa mentre que Bearn qu'èra sosmés a ua vassalitat anglesa. Gaston II que causí de servir pas sonque deu costat Francés.
Que combató tanben en Espanha contra los musulmans e qu'ei atau que trobè la mort.
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
- Portal:Bearn/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Portal:Gasconha/Articles ligats
- Ostal de Comenge-Carcassona-Fois
- Vescomte de Bearn
- Personalitat dels Pirenèus Atlantics
- Istòria dels Pirenèus Atlantics
- Istòria de Bearn
- Personalitat bearnesa
- Sobeiran de Bearn
- Comte de Fois
- Personalitat del sègle XIV
- Naissença en 1315
- Decès en 1343


text:
Adishatz a tots los adèptes/as deu Diu Negre e de jòcs videos. Aquesta setmana l’equipa que partí en viatge de cap ad ua auta galaxia entà testar per vos lo darrèr vadut deus estúdios BioWare, Mass Effect Andromèda, sortit lo 23 de març de 2017 sus totas las platafòrmas. Ua galaxia de las ricas de la quau n’èm pas enqüèra tornats. Planvenguts en la galaxia d’Andromèda, lo vòste navèth larèr.
Drin d’istòria
600 ans après los episòdis de la trilogia precedenta, l’Iniciativa Andromèda (projècte de colonizacion de la galaxia deu medish nom) qu’a per prètzhèit de trobar a l’Umanitat e a las autas raças deu Camin de Sent Jacme, navèths larèrs. Que hètz partida d’aquera iniciativa qui a au son cap los peonèrs, comandants deus vaishèths de colonizacion aperats Arcas (mercés Noè !). Lo vòste avatar qu’ei lo hilh o la hilha deu peonèr de l’Arca umana, Alec Ryder, un personatge luenh d’estar a l’imatge deu pair afectuós… Aquò rai, qu’ètz acerà entà descobrir, encontrar e susvíver…
Mes, com en cada projècte aprestat a la bambòla e milèrs d’annadas lutz enlà, la colonizacion d’aquera galaxia ne’s va pas passar com previst. En efèit, que i a autoctònes pro agressius qui ne v’esperavan pas mes qui’s haràn un plaser de servir de comitat d’arcuelh, los Kerts…
Aqueths navèths vesins, fanatics d’ua religion qui vòu exaltat totas las creaturas d’Andromèda, que v’empacharà de fondar sus l’Abitat 7 (un monde causit per l’iniciativa com ua cibla potenciau tà la colonizacion o un monde d’aur) la purmèra colonia umana.
Pendent aquera mission, que v’avisatz que los Kerts e semblan utilizar un monolit qui interageish dab lo planeta qui n’ei pas mei lotjader. La mission que vira au massacre, lo vòste pair que s’i hè las darrèras e la mieitat de l’equipa d’exploracion dab eth. Que tornatz sus l’Iperion (l’Arca umana) dab la carga pesuga de tornar préner la halha. Que vadetz lavetz lo/la peonèr/a, l’òmi o la hemna cargat de trobar aus 20 000 umans criogenizats un navèth larèr abans de véder a consumir las vòstas darrèras ressorças. Planvenguts a vòste !
Un monde obèrt
Quan parlam de Mass Effect, ne podem pas non pas brembar la soa acostuma de balhar aus jogaires mondes obèrts graficament elaborats de plan. Dab lo vòste vaishèth, lo Tempest que vatz aver lo plaser d’anar de long e de lad per tot l’espaci que v’auhereish la galaxia d’Andromèda. Au menut, exploracion deus planetas, espleitada deus mineraus, encontra deu tresau tipe (que seratz vos qui haratz a l’alien, çò qu’ei pro amusant !) e viatges interstellars.
Qu’ei suu planeta Eòs que poderatz vertadèrament profieitar d’aqueth espaci, vadut enqüèra mei gran per l’ambient desertic qu’i domina. Mes quin explorar un planeta tant gran e desertic, on v’espèran la fauna, la flòra e los kerts… non ve’n detz, l’Iniciativa qu’ac a tot pensat a la vòsta plaça e que hicarà a la vòsta disposicion un Nomada, un veïcule qui’vs permeterà d’explorar tots los planetas shens nada boishòrla aus pès.
La diferéncia dab los autes mondes obèrts perpausats per abans en los episòdis precedents qu’ei que’n çò d’Andromèda, aqueths mondes que son dinamics. En efèit que vaderàn mei grans dab lo temps, segon las vòstas accions e causidas. Aquera causida de non pas balhar au jogaire la possibilitat d’explorar tota la mapa tanlèu lo començar, mes de ligar aquera exploracion a l’istòria principau e las annèx, que permet d’apregondir l’univèrs perpausat, de balhar au jogaire lo sentit que las soas accions, quan seràn consideradas menoras purmèr, qu’an ua importància vertadèra tà l’escaduda de l’Iniciativa.
Un scenari de qualitat
Vertat, n’ei pas lo purmèr còp que los estúdios BioWare e ns’auhereish un scenari de qualitat. Tots los ahuecats d’aquera equipa, qu’an los noms de mantun títol qu’arriban dejà au cap deus pòts, tant ei ua acostuma. Que podem citar la trilogia Dragon Age, Star Wars the old republic (SWTOR) o los inobliables Neverwinter Nights e Baldur’s Gate. Andromèda ne deròga pas ad aquera exigéncia e que possa tanben enqüèra mei luenh aquesta en pausà’ns questions qui pertòcan lo noste aviéner en perpausà’ns un scenari crededer e eficaç. Las vòstas causidas qu’an consequéncias, que la vòsta equipa d’exploracion e’s harà un plàser de’vs brembar, mes qu’avetz a saber que’n çò d’Andromèda n’i a pas maishantas causidas, mes biaishs diferents d’arribar au prètzhèit finau, l’escaduda de l’Iniciativa. N’i a pas sonque consequéncias ad assumir, e qu’ei aquí que podem trobar las avançadas mei granas. Aqueth apròchi que permet a l’univèrs Mass Effect d’interrogar de reng lo jogaire sus eth medish en demandà’u quin reglaré tau o tau situacion se las vivèva un dia… Andromèda qu’ei donc un jòc qui hè pensar en tot divertir, que demandar mei ?
Hornitz a tot aquò ua durada de vita de las longas, la possibilitat de har cèrcas sus l’armament, l’amelhorança deus veïcules e de l’equipament, ua horrèra de missions annèx e las òras de dialògues dab las vòstas equipa e qu’avetz un jòc digne de’s presentar com l’eretèr de la trilogia de Mass Effect !
Nat arcast ? En hèit que n’i a un que podem har ad aqueth jòc e dilhèu que trobaratz que passi mesura dab las meas exigéncias, mes que tròbi de dòu har de non pas deishar aus jogaires la causida de l’Arca. En efèit, ne podetz pas sonque estar un uman, quan las autas arcas qu’avèvan tanben lo lor interès, qu’ei chic de causa vertat. Mes qu’ac sabetz lo Diu Negre n’ei pas jamei contentat, d’aulhors que torna en la galaxia d’Andromèda, que s’i passa causas de las interessantas per aqueths torns !
Remèsi
Que trobaratz aquí totas las informacions sus Mass Effect Andromeda


text:
Cabra
Boc (Capra aegagrus hircus) sus l’illa veneçuelana de Margarita, dins la mar de las Caribas.
La cabra (var. craba, chabra, chiaura) domestica (Capra aegagrus hircus) es una sosespècia domesticada de la cabra salvatja del sud-oèst d'Asia e d'Euròpa de l'èst. La cabra es un membre de la familha dels bovins, e es una parenta pròcha de las fedas, e totes dos son part del grop de las cabras antilòpas.
Las cabras domesticas son de las espècias mai ancianas domesticadas. Pendent de milierats d'annadas, son estadas emplegadas per sa produccion de lach, de carn, de pel, e a mai per sa pèl dins lo mond entièr.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Semblariá que las cabras foguèssen estadas domesticadas per primièr còp tot bèl just fa 10 000 annadas dins las montanhas Zagros d'Iran. Los pòbles ancians e las tribús comencèron de las gardar per tenir a man de lach, de pel, de carn e de pèls. Las cabras domesticas se gardavan generalament en tropèls que se passejavan pels tucs o d'autres airals erboses, sovent tended pels pastres (o pastors) qu'èran en general los enfants o los adolescents de la familha. Aquel biais de foncionar es encara emplegat uèi.
Istoricament, la pèl de las cabras es estada utilizada per fabricar d'oiras per l'aiga e pel vin a l'encòp per viatjar e per transportar lo vin per lo vendre. S'emplegava a mai per far de pergamins, que la pèl èra lo material mai comun que s'emplegava per escriure en Euròpa fins que s'inventèsse l'impression.
Reproduccion[modificar | modificar la font]
Dins d'unes climas las cabras, coma los umans, son capables de s'apariar en quin moment que siá de l'annada. Dins los climas nordics e demest las raças soïssas, la sason de reproduccion comença tre que la durada del jorn demesís, e s'acaba a la debuta de la prima. Las femèlas de totas las espècias son en calor cada 21 jorns entre 2 a 48 oras. Una cabra en calor remena sa coa sovent, se sarra del boc se n'i a un a ras, bèla mai fòrt, e pòt tanben patir d’una baissa d'apetís e d’una mermada de sa produccion de lach mentre que dure las calors.
Los bocs (los mascles pas crestats) de las raças nordicas e soïssa son de cabra per l'auton al meteis moment que las femèlas. Aquela calor se caracteriza per una davalada de l'apetís, un interès obsessiu per las femèlas, una lucha frequenta entre los mascles, un compòrtament veement, e subretot una odor de musc fòrta. Aquela òlga es particulara del bocs que cèrcan la cabra e es causada pas sonque per las glandas dels sucs dels caps mas mai que mai per sa tendéncia a urinar sus sas barbas e pautas anterioras — la femèla a pas aquela odor a mens qu'un boc se foguèsse fretat a ela o que foguèsse en realitat un cabriboc — e es essenciala per portar una fòrta calor a las cabras.
A mai de la reproduccion naturala, l'inseminacion artificiala es venguda plan populara en çò dels elevaires de cabras, que permet de melhoraments rapids gràcias a l'informacion que se ten sus la granda varietat de linhatges.
La durada de la gestacion es d'aperaquí 150 jorns. Los bessons son lo resultat abitual, amb de naissenças single e triplet que son tanben frequentas. Son mens abitualas pasmens las naissenças de quadruplets o quintuplets, e mens encara de sextuplets.
Produches de las cabras[modificar | modificar la font]
Se ditz que la cabra es a de bon utila que siá viva o mòrta, ja que dona de carn e de lach e que sa pèl dona de cuèr.
La carn[modificar | modificar la font]
Lo gost de la carn de cabra es comparable al de la carn de l'anhèl.
Lach e formatge[modificar | modificar la font]
Lo lach de las cabras es de melhor digerir que lo de las vacas pels umans e es recomandat pels mainatges e las personas qu'an de dificultats per assimilar lo lach de vaca. A mai, lo lach de cabra ten mens de lactòsa, çò que vòl dire que genèra pas normalament l'intolerància a la lactòsa qu'existís per d'unes grops umans.
Lo lach de cabra es tanben utilizat dins la fabricacion de formatges coma lo Ròcamador.
La pèl[modificar | modificar la font]
La pèl de cabra es emplegada encara uèi dins la confeccion dels gants, de las bòtas, e d'autres produches que necessitan una pèl leugièra.
Fibra[modificar | modificar la font]
Las cabras de cashmere produsisson una fibra, la lana Cashmere, que es una de las melhoras dins lo mond entièr. La fibra de cashmere es plan fina e leugièra.
Simbolisme[modificar | modificar la font]
La cabra o lo boc ocupan una plaça importanta dins las simbolicas religiosas o paganas. L'imatge de la cabra se tròba dins la figura del capricòrn dins l'oroscòp occidental e es tanben un signe de l'oroscòp chinés. Es un animal sovent associat als sacrificis e un personatge recurrent dins lo mond de la magia o de la mascariá.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) La Chèvre : la revue des éleveurs de chèvres
- Goat breeds
- Goat resources
- Goat care and feeding guide
- Abraham Lincoln's sons kept pet goats inside the White House
- The American Dairy Goat Association Home Page
- Ruminations, The Nigerian Dwarf and Mini Dairy Goat Magazine
- American Goat Society
- Miniature Dairy Goat Association
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Referéncias extèrnas[modificar | modificar la font]
- Referéncia Fauna Europaea : Capra aegagrus (en)
- Referéncia ITIS : Capra hircus L., 1758 (fr) (+ version anglesa (en))
- Referéncia NCBI : Capra hircus (en)
- Referéncia UICN : espècia Capra aegagrus hircus L., 1758 (en)
- Referéncia GISD : espècia Capra hircus (en)


text:
Omeopatia
L’omeopatia (del grèc hómoios, « similar » e pathê, « patiment ») es una doctrina medicala desvolopada particularament per Samuel Hahnemann a partir de tres principis: l'utilizacion de dòsis infinitesimalas, l'observacion del malaut dins son unitat psicosomatica, e la lei de similitud. Simbolizada per l'adagi « similia similibus curantur », aquela lei se resumís dins l'ipotèsi que los simptòmas d'una malautiá pòdon èsser tractats, a dòsi infinitesimala, per una dròga vegetala, animala o minerala capabla de produire a dòsi fòrta los meteis simptòmas sus la persona sana. D'aprèp las concepcions omeopaticas, aquestes produches son tant mai actius que lor dilucion es fòrta, del fach de la « dinamizacion de la preparacion ».
Ligams[modificar | modificar la font]
- (nl)Homeopathie


text:
08 juillet 2017
Lo tuyau d'piomb
Einvaux LO TUYAU D'PIOMB1. Quée couleur è lo tuyau d'piomb ?2. Pesas lo bout d'tuyau d'piomb.3. Taquas sus lo tuyau d'piomb, qu'ôst-ce qu'i s'pesse ?4. Qu'ôst-ce que d'vint lo piomb chauffi ?5. Qu'ôst-ce qu'i s'pesse quand on laiye refrâdi lo piomb.R'wêtas bin : i bout d'tuyau d'piomb. 1. Sè forme ? so pwèds. 2. Grettas lo tuyau d'piomb èvo ène lâme de couté : lo piomb ast-ti duhh ? Lo piomb gretté r'ssane-ti lo piomb qu'n'ast-m' 'tu gretté ? 3. Lo tuyau d'piomb s'dèforme-ti aihimat ? Mattas quèques 'telles de piomb das ène... [Lire la suite]
01 juillet 2017
Mètèo d'lè premêre semaine de juyet
Ninvâs / Einvaux (54 - L'ninville / Lunéville) : Pou lo sèm'di, lo premèy di mwès d'julliet : Tempèratûres : lo paneuyt, i f'rè trâze et lè jonêye, i f'rè dèyhh-sept. I piûrè et lo vat soff'rè è vîngt kilomètes è l'(h)oûre èvo des côps d'vat è quarante. Pou lo dimanche dous' di mwès d'julliet : Tempèratûres : lo paneuyt, i f'rè qwètôhhe et lè jonêye, i f'rè dèyhh-nûf. Y èrè quèques hhâwêyes et lo vat soff'rè è quînze kilomètes è l'(h)oûre. Pou lo lundi trôhh di mwès d'julliet : ... [Lire la suite]
01 juillet 2017
Lo chîn enrègeu
Lo chîn enrègeu Hhis piats hèdis werdint zoûs moutons dans i pré. Tot d'i coup, 'l ont vu sus lè route i tot groûs chîn que pesseût, lè gueûle pyin.ne de bève. I chîn fou, que'l ont bauyeu, lo mat fou v'lant dîre enrègeu po zoûs. Das qu'i les eu vu, lè bête quitte lè route po sauter sus zoûs. Lè bande d'afants se sauvant en poussant eune grande èkièmesse. Lo pus grand, qu'èveût quausiment quinze ans, lo J. B. Jupille, è v'lu pratègeu ses kèmèrâdes que... [Lire la suite]