text:
Horacio Salgán
Horacio Salgán qu'ei un pianista argentin de formacion classica e qui s'ei illustrat dens lo tango.
Que comencè a estudiar lo piano aus 6 ans mercés au son pair qui èra jogava d'aqueste instrument. Arron, qu'estudiè au conservatòri on arrecebó la soa formacion classica. Aus 14 ans que comencè a jogar professionaument dens un cinema abans d'estar recrutat per Radio Belgrano. Que tribalhè tanben dab lo director d'orquèstra Roberto Firpo e dab lo famós cantaire Edmundo Rivero mes en 1944 que devón partir de Radio Belgrano qui n'èra pes satisfèit deu pianista ni deu cantaire ni de la loa orquèstra e deu lor emplec avangardista de dissonàncias. En 1960 Salgàn que fondè un quintet : lo Quinteto real. La soa carrièra que ho particularamenta longa (mei de 80 ans) e que compausè o adaptè mei de 400 òbras.


c: text/html

text:
Restauracion Meiji
La Restauracion Meiji correspònd au periòde entre 1868 e 1869 onte l'emperaire japonés, reduch au ròtle de figura religiosa dempuei de sègles, retrobèt son poder e acomencèt la modernizacion dau país après una guèrra civila corta, la guèrra Boshin, e l'abolicion dau Shogunat Tokugawa.
D'efèct, la dubertura forçada dau país au comèrci internacionau e ai nacions estrangieras après una expedicion militara estatsunidenca en 1854 entraïnèt una crisi prefonda de la societat e dau govèrn feudau japonés. Divèrsei faccions apareguèron devesidas a prepaus de l'influéncia deis estrangiers e de la modernizacion dau país. Rapidament, lo poder tradicionau dau shogun foguèt criticat puei escomés per de clans opausats ais estrangiers e favorables a una restauracion dau poder de l'emperaire. Fàcia a la poissança creissenta dei partisans de l'emperaire, lo shogun Tokugawa Yoshinobu acceptèt en persona l'abolicion dau shogunat en 1867 e lo retorn dau poder entre lei mans dau jove emperaire Meiji .
Pasmens, aquela decision èra encara pas sufisenta per certanei partisans de l'emperaire que crenhèron una manòbra dau shogunat per gardar son poder. Una guèrra civila acomencèt donc en genier de 1868 fins au 17 de mai de 1869. Lei diferents adversaris dau govèrn imperiau novèu foguèron desfachs après una tiera de campanhas militaras vèrs lo nòrd dau país.
Après aquela guèrra, lo país foguèt transformat prefondament per una seria de reformas que toquèron la societat, l'economia e lei fòrças armadas japonesas. La division deis abitants en castas foguèt abolida e la modernizacion occidentala venguèt la nòrma. Enfin, Japon tenguèt per lo premier còp un govèrn centrau fòrt e capable d'impausar sei decisions au rèsta dau país.
Somari
- 1 La dubertura forçada dau país
- 2 Crisis, conflictes e declin dau shogunat
- 3 Fin dau shogunat
- 4 Guèrra Boshin
- 5 Consequéncias
- 6 Referéncias
- 7 Bibliografia
La dubertura forçada dau país[modificar | modificar la font]
La convencion de Kanawaga[modificar | modificar la font]
En 1853, l'expedicion dau commodòre Matthew Perry e d'una flòta de quatre naviris de guèrra modèrnes pervenguèt au larg d'Edo. Sa mission èra d'obtenir la fin de la politica d'isolacion dau Japon e sa dubertura au comèrci internacionau, se necessari per la fòrça[1] [2] [3]. La preséncia dei naviris entraïnèt donc una crisi prefonda per lo govèrn dau shogunat Tokugawa. D'efèct, lo shogunat e sei conselhiers vouguèron realizar un acòrd ambé leis estrangiers, l'emperaire lei vouguèt emmandar e un nombre important de daimyo (senhors feudaus) desirèron la guèrra. Lei faccions principalas dau país èran donc devesidas e lo conselhier Abe Masahiro (1819-1857) assaièt de trobar un compromés malaisat.
En març de 1854, foguèt signada ambé lo commodòre Perry la convencion de Kanawaga. Permetèt la dubertura de tres pòrts (Nagasaki, Shimoda e Kakodate) ai batèus estatsunidencs recercant de viures, un tractament corrècte per lei naufragiers estatsunidencs e l'installacion d'un consul estatsunidenc a Shimoda. Pasmens, aqueu tractat èra contrari ai desirs de l'emperaire, causant un maucontentament de la populacion còntra lo shogunat.
Consequéncias de la convencion de Kanawaga[modificar | modificar la font]
Per lo shogunat, leis efècts de la convencion de Kanawaga e de la crisi foguèron importants. D'efèct, un debat, novèu au Japon, acomencèt a prepaus de la politica dau govèrn e de criticas dau shogunat apareguèron. Abe deguèt donc trobar d'aliats novèus per contuniar sa politica, especialament per mandar una seria de modernizacions de la defensa dau país. Ansin, un raprochament foguèt realizat ambé lei País Bas per la recepcion dau premier naviri a eliça japonés e la creacion d'una escòla militara navala a Edo e d'un centre d'entraïnament a Nagasaki. De mai, lei conoissenças scientificas occidentalas venguèron la basa de la recèrca japonesa.
En causa d'aquela politica, l'oposicion au conselhier Abe venguèt fòrça importanta e foguèt remplaçat en 1855 per Hotta Masayoshi (1810–1864). Lo cap de la dissidéncia èra alora Tokugawa Nariaki que combinava una leiautat fòrta per l'emperaire e un sentiment egalament grand còntra leis estrangiers. Èra tanben lo cap de la defensa nacionala dempuei 1854.
Lo Tractat d'amistat e de comèrci de 1858[modificar | modificar la font]
Après la nominacion de Townsend Harris coma consul deis Estats Units en 1856 e doas annadas de negociacions, un tractat d'amistat e de comèrci foguèt signat en 1858 entre Japon e leis Estats Units. Lei ponchs principaus d'aqueu tractat èran :
- cambi d'agents diplomatics.
- dubertura au comèrci estrangier dei pòrts d'Edo, de Kobe, de Nagazaki, de Niigata e de Yokohama.
- lei ciutadans estatsunidencs podián viure e comerçar librament dins aquelei pòrts, a l'excepcion dau comèrci de l'opium.
- lei ciutadans estrangiers èran jutjats segon la lèi de lor país amb un sistèma de tribunaus dins lei consolats.
- una taxacion febla per leis exportacions e leis importacions sota un contraròtle estrangier. Ansin, lo comèrci internacionau èra independent dau govèrn japonés.
- Japon poguèt comprar d'armas o de naviris estatsunidencs.
Ambé l'acòrd deis Estats Units, lo govèrn japonés deguèt egalament aplicar de condicions similaras per leis autrei país. Ansin, Reiaume Unit, França o Russia obtenguèron rapidament lo drech de comerçar e de s'establir dins lei pòrts dubèrts per lo tractat.
Crisis, conflictes e declin dau shogunat[modificar | modificar la font]
Crisi politica[modificar | modificar la font]
La politica de dubertura dau país entraïnèt de crisis novèlas e un premier afebliment dau shogunat. D'efèct, en causa de sa politica, Hotta perdeguèt lo sostèn dei senhors principaus, e quand Tokugawa Nariaki s'opausèt au tractat, mandèt una sancion imperiala. Devinant la feblesa dau shogunat, lei jutges imperiaus rebutèron lo planh, mesclant l'emperaire a la politica dau país per lo premier còp dempuei de sègles. Puei, après la mòrt dau shogun Iesada Tokugawa en 1858, Tokugawa Nariaki prepausèt son fiu Tokugawa Yoshinobu per la succession ambé l'ajuda de divèrsei senhors. Dins aquò, Hotta averèt la lucha per lo poder e Tokugawa Nariaki e Tokugawa Yoshinobu foguèron arrestats. Naosuke Ii venguèt shogun provisòri. Enfin, de tractats novèus foguèron signats ambé leis Estats Units.
Crisi economica e solevaments[modificar | modificar la font]
La dubertura dau comèrci exterior japonés causèt una instabilitat economica importanta. L'inflacion e lo chaumatge aumentèron enterin que lo país èra tocat per de gròssei faminas. De mai, lo sistèma monetari japonés s'afondrèt en causa deis investisseires estrangiers. D'efèct, la paritat tradicionala au Japon entre l'òr e l'argent èra egala a 1 per 5 contra 1 a 15 dins lei país estrangiers. Aquela diferéncia entraïnèt de còmpras massissas d'òr per lei marchands estrangiers, forçant lo govèrn de desavalorar la moneda. Enfin, de centenaus de miliers d'abitants moriguèron d'una epidemia de colera, egalament aducha per leis estrangiers.
Ansin, dins leis annadas 1860, lei revòutas païsanas e lei violéncias urbanas se multipliquèron. D'incidents aguèron tanben luòc entre d'abitants japonés e d'estrangiers. De movements antiestrangiers poderós apareguèron. Naosuke Ii, signatari dau tractat de 1858, foguèt assassinat en març de 1860 a Sakuradamon. Divèrsei marins europèus foguèron tuats en 1860 a Yokohama[4]. Puei, en 1861, l'ambaissada britanica foguèt atacada e doas personas foguèron tuadas [4]. En consequéncia, lei nacions estrangieras deguèron prendre de mesuras violentas per protegir sei ciutadans.
L'oposicion armada a l'influéncia estrangiera degenerèt finalament en conflicte armat quand l'emperaire Komei rompèt ambé de sègles de non-intervencion imperiala e ordonèt l'expulsion deis Occidentaus e deis Estatsunidencs lei 11 de març e 11 d'abriu de 1863. Aquel òrdre foguèt especialament seguit per lo clan Choshu basat a Shimonoseki, sota la direccion dau senhor Mori Takachika. D'efèct, a partir dau 10 de mai, acomencèt de tirar sus totei lei naviris estrangiers temptant de traversar lo destrech de Shimonoseki maugrat leis òrdres dau shogunat. D'autra part, en setembre de 1863, l'ambaissada estatsunidenca d'Edo foguèt incendiada.
Intervencions militaras occidentalas[modificar | modificar la font]
L'influéncia estatsunidenca, inicialament importanta, declinèt a partir dau començament de la Guèrra de Secession en 1861. Foguèt remplaçada per Reiaume Unit, França e País Bas. Coma lo shogunat se declarèt pas capable de punir lei dos clans principaus dau camp antioccidentau, lei clans Choshu e Satsuma, lei fòrças occidentalas decidiguèron d'agir esperelei.
Ansin, en 1863, Estatsunidencs e Francés ataquèron dins lo destrech de Shimonoseki en julhet e aost. Leis Estatsunidencs averèron una batalha navala contra una flòta rebèlla e lei Francés destruguèron una vila pichona e una posicion d'artilhariá [5]. Pendent lo meme periòde, lei Britanics bombardèron Kagoshima, sus lo territòri Satsuma, en respònsa a la mòrt d'un marchand britanic[6]. Destruguèron tanben quauquei naviris. De negociacions acomencèron donc entre lei Britanics e lo clan Satsuma qu'èra opausat au shogun mai non a la dubertura e a la modernizacion dau país. Ansin, après pagament de reparacions per lo clan Satsuma, lei relacions se melhorèron. Ansin, pendent la guèrra de Bonshin, lei Britanics foguèron aliats e Satsuma obtenguèt de naviris de guèrra de vapor.
Còntra lo clan Choshu, leis operacions venguèron pus importantas en 1864. Lei 5 e 6 de setembre, una flòta internacionala ataquèt lo destrech e desbarquèt de fòrças terrèstras. Lo 8, lei fòrças Choshu deguèron se rendre e lei fortificacions de la region foguèron destruchas. Après aquela intervencion, leis Occidentaus demandèron una indemnitat fòrça gròssa de 3 milions de liuras au shogunat[7] [8]. Per redurre la soma, lo shogunat negocièt e leis Europèus demandèron la ratificacion dau tractat d'amistat de 1858 per l'emperaire, la dubertura dei pòrts de Hyogo e Osaka e una uniformizacion dei taxas a 5% [9]. Per far pression sus l'emperaire, una flòta foguèt mandada a Hyogo en 1865 e l'emperaire finiguèt per calhar e autorizar lo shogun de negociar ambé leis estrangiers.
Fin dau shogunat[modificar | modificar la font]
Succès militars dau shogunat e restauracion provisòria de son govèrn[modificar | modificar la font]
Entre 1864 e 1867, data de sa dissolucion nominala, lo shogunat retrobèt una partida importanta de son poder e de son influéncia. D'efèct, lo 20 d'aost de 1864, capitèt de repossar puei d'esquichar una revòuta a Kyoto sostenguda per lo clan Choshu. Una expedicion punitiva, mandada en setembre, obtenguèt per la seguida lo deliurament dei caps de la rebellion refugiats sus lo territòri Choshu. Foguèron condamnats a mòrt. De mai, entre mai de 1864 e genier de 1865, una autra rebellion, la rebellion Mito, foguèt egalament desfacha per leis armadas dau shogunat maugrat unei victòrias inicialas deis insurgents [10] [11]. Coma per la revòuta de Kyoto, la repression foguèt saunosa[12]. Lei basas dau govèrn tradicionau foguèron donc installadas tornarmai e lo movement anti-shogunat reprimit.
Segonda expedicion punitiva contra lo clan Choshu e fin nominala dau shogunat[modificar | modificar la font]
Lo declin definitiu dau shogunat foguèt entraïnat per sa desfacha durant la segonda expedicion punitiva contra lo clan Choshu. Acomençada en 1866, l'expedicion foguèt desfacha per l'aliança e lei fòrças modèrnas dei clans Choshu e Satsuma. De mai, lo shogun Tokugawa Iemochi moriguèt, bessai d'empoisonament, la mema annada e Tokugawa Yoshinobu venguèt lo shogun novèu. Capitèt d'establir un alta-au-fuòc mai lo prestigi dau shogunat èra d'ara endavant grèvament afectat. Puei, lo 30 de genier de 1867, l'emperaire Komei moriguèt e son jove fiu Meiji li succediguèt enterin que l'influéncia de la rebellion Choshu-Satsuma aumentava. Lo shogun Tokugawa Yoshinobu prepausèt donc de rendre son poder a l'emperaire. La fin dau shogunat aguèt oficialament luòc lo 9 de novembre de 1867[13]. Dins aquò, lo poder dei Tokugawa èra ja fòrça important e l'estructura de son govèrn totjorn en plaça.
Guèrra Boshin[modificar | modificar la font]
Restauracion de l'emperaire e començament de la guèrra[modificar | modificar la font]
Maugrat la fin dau shogunat prononciada per Tokugawa Yoshinobu, lei relacions entre lei doas faccions èran encara tendudas. La rompedura aguèt finalament luòc au començament de l'annada 1868 e la guèrra civila acomencèt rapidament en genier. D'efèct, lei clans pus engatjats, principalament Satsuma e Choshu, dins lo camp de l'emperaire crenhèron que la fin dau shogunat proclamada per Tokugawa Yoshinobu foguèsse solament una manòbra per gardar un poder non oficiau important. Lo 3 de genier de 1868, de tropas dei dos clans ataquèron lo palais imperiau per liberar l'emperaire que proclamèt la restauracion de son poder. Puei, e mai se la majoritat dei senhors desiravan contuniar la collaboracion ambé lei Tokugawa, Saigo Takamori dau clan Satsuma, menacèt de suprimir lo títol de shogun e de sasir lei tèrras Tokugawa.
De son caire, lo shogun, inicialament d'acòrd ambé la proclamacion de l'emperaire, s'estimèt plus liat per aquela lo 17 de genier[14]. Aquela decision foguèt presa après la destruccion dau castèu d'Edo, una residéncia dau shogun, e l'ataca d'un burèu dau govèrn per de partisans dau clan Satsuma. L'endeman, lei fòrças dau shogun ataquèron donc lo palais dau daimyo Satsuma a Edo. Quauquei personas foguèron capturadas o tuadas[15]. Après aqueleis eveniments, una guèrra civila dubèrta, dicha guèrra Boshin, comencèt rapidament.
Batalha de Toba-Fushimi e presa d'Osaka[modificar | modificar la font]
Lo 27 de genier de 1868, 15 000 soudats dei fòrças dau shogunat ataquèron 5 000 combatents dei tropas dei clans Satsuma e Choshu a Toba e Fushimi, vèrs l'intrada sud de Kyoto. Equipats d'armas modèrnas mentre qu'una partida importanta dei tropas Tokugawa avián encara sei materiaus feudaus, lei clans Choshu e Satsuma resistiguèron. De mai, venguèron oficialament l'armada imperiala lo 28. Aprofichant lo cambiament de camp de divèrsei senhors entre lo 5 e lo 6 de febrier, capitèron donc de rebutar l'armada dau shogun. Après aquela desfacha, Tokugawa Yoshinobu, se retirèt a Edo e son prestigi èra entamenat[16]. L'armada imperiala acomencèt d'avançar e prenguèt lo castèu d'Osaka lo 8 en causa de la retirada dei fòrças dau shogun.
En revenge, sus lo teatre navau, la flòta imperiala èra pas encara capabla de batre lei naviris shogunaus. Foguèt batuda a Awa lo 28 de genier e perdiguèt un naviri.
Neutralitat dei país estrangiers[modificar | modificar la font]
Divèrsei país estrangiers tenián d'interès au Japon e assaièron d'intervenir au començament de la guèrra Boshin. Pasmens, pauc a pauc, après de negociacions ambé l'emperaire e fàcia a l'intransigéncia dau shogun, evolucionèron vèrs una neutralitat mai o mens respectada.
D'efèct, en febrier, leis Occidentaus reünits dins lo pòrt dubèrt de Hyogo declarèron que lo shogunat èra totjorn considerat coma lo govèrn legitim dau Japon. Aquela declaracion permetèt l'espèr d'una intervencion occidentala, especialament francesa, per ajudar lo shogunat. Dins aquò, una delegacion imperiala venguèt a Hyogo quauquei jorns après aquela declaracion. Lei diplomatas de l'emperaire rementèron l'abolicion dau shogunat e prometèron lo respèct dei tractats e la proteccion deis estrangiers. Ansin, obtenguèron finalament la reconoissença internacionala dau govèrn de l'emperaire. Pasmens, la reconoissença de l'emperaire arrestèt pas lo movement e leis atacas antiestrangiers. Per exemple, 11 marins francés foguèron tuats per un clan favorable a l'emperaire lo 8 de març de 1868. L'ambaissador anglés foguèt tanben atacat dins una carriera de Kyoto vèrs la fin dau mes.
Lo refús de l'ajuda diplomatica francesa per lo shogun acabèt lei poissanças occidentalas de demorar neutras dins la guèrra civila. Aquela ajuda foguèt la proposicion d'un plan prepausat per l'ambaissador Léon Roches per arrestar l'avançada dei tropas imperialas a Odawara, darrier ponch estrategic avans una ofensiva contra Edo. Léon Roches demissionèt e en març, sota l'influéncia dau Britanic Harry Parkes, les nacions estrangieras concluguèron l'adopcion d'una neutralitat estricta enebissent intervencions dirèctas e liurasons de materiaus.
Pasmens, aquel acòrd de neutralitat foguèt parcialament respectat car lei Francés ajudèron l'armada dau shogun ambé lo mandadís de conselhiers mai o mens oficiaus per formar de soudats. De mai, d'una maniera generala, lei dos camps capitèron d'obtenir de materiaus de guèrra modèrnes europèus o estatsunidencs.
Reddicion d'Edo[modificar | modificar la font]
Après sei premierei victòrias, Saigo Takamori dirigiguèt lei fòrças imperialas vèrs l'èst e lo nòrd de Japon, ganhant la batalha de Kōshū-Katsunuma lo 29 de març. Sei tropas poguèron donc enceuclar Edo en mai de 1868, entraïnant la reddicion de la vila e dau shogun Tokugawa Yoshinobu. Quauquei grops assaièron de contuniar la lucha mai foguèron vencuts lo 4 de julhet durant la batalha d'Ueno.
Pasmens, lo cap de la flòta Tokugawa, Enomoto Takeaki, refusèt la capitulacion. Amb uech naviris sota dotze e 2 000 òmes, capitèt d'anar vers lei territòris dau nòrd, revoutats contra l'emperaire. Foguèt egalament ajudat per un grop de conselhiers militars francés, especialament Jules Brunet.
Campanha contra la coalicion dau nòrd[modificar | modificar la font]
Après la desfacha e la reddicion de Tokugawa Yoshinobu, la màger part de Japon acceptèt lo govèrn e l'autoritat de l'emperaire. Dins aquò, unei senhors dau nòrd, sostenguts per lo clan Aizu, refusèron l'òrdre novèu e formèron una aliança per combatre lei tropas imperialas. En mai de 1868, l'aliança tenguèt lei clans de Sendai, Yonezawa, Aizu, Shonai e Nagaoka. De mai, un prince imperiau aviá fugit au nòrd ambé de partisans dei Tokugawa. Venguèt lo cap nominau de la coalicion. Enfin, la flòta d'Enomoto arribèt a Sendai lo 26 d'aost. Pasmens, maugrat una superioritat numerica importanta, 50 000 combatents, lei fòrças de la coalicion èran mau equipadas maugrat l'obtencion de 3 canons Gatling e de 2 000 fusius francés modèrnes ambé l'ajuda d'un marchand alemand.
Una campanha relativament corta permetèt de véncer la resisténcia de la coalicion. D'efèct, en mai de 1868, lo daimyo de Nagaoka foguèt atacat. Capitèt d'exercir una resisténcia importanta durant la batalha de Hokuetsu e d'infligir de pèrdas autas ais Imperiaus. Pasmens, son castèu foguèt pres lo 19 de mai. Puei, lei tropas de aigo Takamori capitèron de pertusar lei defensas de la coalicion construchas dins la passa de Bonari per atacar directament lo clan Aizu. Aqueu clan foguèt vencut en octòbre durant la batalha d'Aizu. En consequéncia, la posicion de Sendai èra desenant indefendabla e la flòta d'Enomoto se retirèt a Hokkaido.
Formacion de la Republica d'Ezo[modificar | modificar la font]
Après la desfacha sus l'illa d'Honshu, Enomoto Takeaki se retirèt a Hokkaido ambé sa flòta, sei conselhiers francés e 3 000 òmes. Entre lo 20 e lo 26 d'octòbre, eliminèron la resisténcia dau clan Matsumae puei prenguèron lo contraròtle de tota l'illa pendent lo mes de novembre. Pasmens, la flòta perdeguèt dos naviris importants au larg d'Esashi en causa d'una tempèsta. Puei, organizèron un govèrn sus l'illa e proclamèron la Republica d'Ezo lo 25 de decembre de 1868 ambé l'objectiu de formar una nacion independenta. Enomoto foguèt facilament elegit president. Leis autoritats d'Ezo assaièron adonc d'obtenir un sosten internacionau o un acòrd ambé l'emperaire mai leis Estatsunidencs, lei Francés e lei Rus refusèron de reconóisser la republica novèla. Puei, Enomoto prepausèt que l'illa foguèsse dirigida per lo shogun sota l'autoritat de l'emperaire. Dins aquò, aquela proposicion foguèt tanben refusada per lo Conseu Imperiau. Durant lei mes d'ivèrn, lei fòrças d'Ezo fortifiquèron adonc lo sud de l'illa per assaiar de rebutar l'assaut de l'armada imperiala. Un comandament d'oficiers japonés e francés foguèt egalament organizat e quatre bregadas venguèron operacionalas per l'armada d'Ezo.
Campanha d'Hokkaido[modificar | modificar la font]
Lo 20 de març de 1869, una flòta imperiala agantèt la baia de Miyako dins lo nòrd de l'illa d'Honshu. Lo 6 de mai, anticipant lo movement, la flòta d'Ezo assaièt d'atacar e de capturar lo naviri pus poderós de la flòta, lo Kotetsu. Pasmens, en causa dau marrit temps e de la preséncia d'armas modèrnas sus lo naviri, l'assaut contra lo Kotetsu manquèt.
Aquela revirada permetèt a l'armada de l'emperaire d'atacar directament l'illa d'Hokkaido amb una fòrça de 7 000 soudats desbarcats lo 9 d'abriu. Gràcias a lor superioritat numerica, capitèron de prendre pauc a pauc lei posicions defensivas fins a Hakodate, la capitala de la republica. Puei, entre lo 5 e lo 10 de mai de 1869, dins la baia d'Hakodate, la flòta d'Enomoto foguèt destrucha o capturada per lei naviris de l'emperaire. Aquela victòria permetèt ai tropas de l'emperaire de finir l'enceuclament d'Hakodate e d'obtenir finalament la capitulacion de sa garnison lo 17 de mai.
Consequéncias[modificar | modificar la font]
La Restauracion Meiji accelerèt l'industrializacion dau país ja acomençat durant la fin dau shogunat. Japon venguèt donc rapidament una poissança militara importanta, capabla de véncre leis armadas europèas coma en 1905 contra lei tropas russas.
Au nivèu de la politica interiora japonesa, lo govèrn novèu introduguèt de reformas per afeblir lei sostens dau shogunat abolit (daimyos, clans e samurais) e consolidar son poder. Ansin, una capitala novèla, Tokyo, venguèt lo centre dau poder e lei tèrras Tokugawa, 25% dei tèrras cultivadas, foguèron sasidas per lo govèrn imperiau. Puei, entre 1869 e 1871, leis autrei fèus foguèron egalament représ per l'emperaire. D'autra part, a partir de 1873, la casta dei samurais foguèt tanben abolida pauc a pauc maugrat la rebellion dau clan Satsuma en 1877. Dins aquò, la màger part dei samurais acceptèt aquelei transformacions e capitèron d'obtenir de pòstes importants dins la societat novèla (oficiers, ensenhants, foncionaris, fabricants d'arma de fuòc...) en causa de sei conoissenças. De mai, l'esperit d'elèit de lor classa subrevisquèt.
Lei fòrças armadas subiguèron tanben de reformas fòrça importantas ambé la disparicion de la classa dei samurais qu'èra la soleta que podiá tenir d'armas. Aqueu privilègi foguèt estendut a totei leis abitants. De mai, l'armada venguèt una armada de conscripcion amb un servici militar de quatre ans. Enfin, lei samurais poguèron plus portar en vila d'armas mostrant lor estatut ancian.
Enfin, lo govèrn imperiau desvolopèt fòrtament l'industria japonesa transformant lo país en poissança mondiala modèrna. Per exemple, la produccion de carbon, 600 000 tonas en 1875, agantèt 21 300 000 tonas en 1913. Autre exemple, lo nombre de naviris de vapor aumentèt de 26 en 1875 a 1 514 en 1913.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ The economic aspects of the history of the civilization of Japan Yosaburō Takekoshi p. 285-86.
- ↑ Black Ships Off Japan - The Story of Commodore Perry's Expedition, Arthur Walworth p. 21.
- ↑ Arms and men: a study in American military history Walter Millis p. 88.
- ↑ 4,0 4,1 Satow, Sir Ernest 2006 A Diplomat in Japan Stone Bridge Classics, p. 34.
- ↑ The Battle of the Straits of Shimonoséki, www.navyandmarine.org, [1]
- ↑ Sir Ernest Satow, A Diplomat in Japan, Capíto VIII, The Bombardment of Kagoshima.
- ↑ Marius B. Janse, The making of modern Japon, Harvard University Press, (2002), pp. 314-315.
- ↑ "A Diplomat in Japan", Sir Ernest Satow, 2006 Stone Bridge Press, p .86.
- ↑ "A Diplomat in Japan", Sir Ernest Satow, 2006 Stone Bridge Press, p. 145.
- ↑ Conrad Totman, The collapse of the Tokugawa Bakufu, 1862-1868, University of Hawai Press (1980), pp. 119-120.
- ↑ Conrad Totman, The collapse of the Tokugawa Bakufu, 1862-1868, University of Hawai Press (1980), p. 118.
- ↑ Conrad Totman, The collapse of the Tokugawa Bakufu, 1862-1868, University of Hawai Press (1980), p. 120.
- ↑ Marius B. Janse, The making of modern Japon, Harvard University Press, (2002), pp. 310-311.
- ↑ Marius B. Janse, The making of modern Japon, Harvard University Press, (2002), p. 124.
- ↑ Marius B. Janse, The making of modern Japon, Harvard University Press, (2002), p. 125.
- ↑ Mark Ravina, Last Samurai: The Life and Battles of Saigo Takamori, John Wiley & Sons, 2004.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Paul Akamatsu, Meiji 1868: Revolution and Counter-Revolution in Japan, Harper & Row, New York, 1972, p.
- (en) W.G. Beasley, The Meiji Restoration, Stanford University Press, Stanford, 1972
- (en) W.G. Beasley, The Rise of Modern Japan: Political, Economic and Social Change Since 1850, St. Martin's Press, New York, 1995
- (en) Albert M. Craig, Chōshū in the Meiji Restoration, Harvard University Press, Cambridge, 1961
- (en) Marius B. Jansen, Japan in Transition: From Tokugawa to Meiji, Princeton University Press, Princeton, 1986
- (en) Marius B. Jansen, The Making of Modern Japan, Harvard University Press, Cambridge, 2000
- (en) Rhoads Murphey, East Asia: A New History, Addison Wesley Longman, New York, 1997
- (en) Ernest Satow, A Diplomat in Japan (ISBN 4-925080-28-8)
- (en) Rachel F. Wall, Japan's Century: An Interpretation of Japanese History since the Eighteen-fifties, The Historical Association, London, 1971
- (en) Breen, John, The Imperial Oath of April 1868: ritual, power and politics in Restoration Japan, Monumenta Nipponica, 1996.
- (en) Harry D. Harootunian, Toward Restoration, Berkeley: University of California Press, 1970.
- (en) Najita Tetsuo, The Intellectual Foundations of Modern Japanese Politics, Chicago & London: University of Chicago Press.
- (en) H. Van Straelen, Yoshida Shōin, Forerunner of the Meiji Restoration: A Biographical Study, Leiden: E. J. Brill, 1952.
- (en) David M. Earl, Emperor and Nation in Japan, Seattle: University of Washington Press, 1972.
- (en) Marius B Jansen, Sakamoto Ryōma and the Meiji Restoration, New York: Columbia University Press, 1994.
- (en) W. G. Beasley, The Meiji Restoration, Stanford, California: Stanford University Press, 1972.
- (en) Conrad Totman, « From Reformism to Transformism, bakufu Policy 1853 – 1868 », in T. Najita & V. J. Koshmann, Conflict in Modern Japanese History, New Jersay: Princeton University Press, 1988, pp. 62 – 80.
- (en) Jansen, Marius B., « The Meiji Restoration », in Jansen, Marius B. The Cambridge history of Japan, Volume 5: The nineteenth century, New York: Cambridge UP, 1989, pp. 308–366.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lista dels primièrs ministres d'Estònia
Lo Primièr Ministre d'Estònia (en estonian: Eesti Vabariigi Peaminister) es lo cap de govèrn de la Republica d'Estònia. Es nomenat per lo president e confirmat per lo Parlament. Lo Primièr Ministre actual es Andrus Ansip, qu'assumís lo poder dempuèi lo 13 d'abril de 2005. Segon la constitucion estoniana actuala, lo Primièr Ministre supervisa los trabalhs del govèrn.
Aquesta es la lista dels primièrs ministres d'Estònia, dempuèi 1918.
Somari
Primièrs Ministres d'Estònia[modificar | modificar la font]
Entre 1918 e 1920[modificar | modificar la font]
Entre 1920 e 1934[modificar | modificar la font]
Primièrs Ministres (amb lo títol de cap d'Estat, Riigivanem)
Entre 1934 e 1937[modificar | modificar la font]
Títol: Primièr Ministre


text:
733
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 733 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Organizacion e partença de l'expedicion navala bizantina destinada a restaurar l'autoritat bizantina en Itàlia. Pasmens, la flòta foguèt rapidament destrucha per una tempèsta dins la Mar Adriatica. Leon III deguèt donc limitar sei represalhas còntra Gregòri III au transferiment dei possessions de la papautat, dins lei regions totjorn tengudas per lei Bizantins, dau papa au patriarcat de Constantinòple.


text:
Akhenaton
Amenòfis IV (tanben conegut deu nom que's causí : Akhenaton) que ho un faraon egipcian de la XVIIau dinastia. Qu'ei famós per'mor d'aver arrenegat la religion egipciana en tot ensajar de desenvolopar lo culte deu son diu Aton en bastir ua navèra capitala (Akhetaton, suu sit de la moderna Tell-el-Amarna) vodada ad aqueth diu e on desenvolopè tanben un cambiamnet de canons etetics conegut com l'art amarnian. Qu'èra l'espós de la regina Nefertiti e lo pair de Totankhamòn. La soa revolucion religiosa que'u miè ad estremà's dehens las parets d'Akhetaton en beth negligir los ahars politics d'Egipte. Aquesta aventura que s'acabè dab ua crisi, la pujada au poder deu generau Horemheb, la soa regença devath lo regnat de Totankhamòn (darrèr faraon de la XVIIau dinastia) e la vaduda de la XVIIIau dinastia (la dinastia deus Ramses).
Titulatura[modificar | modificar la font]
Com aqueth faraon e comencè lo son regnat dab lo nom d'Amenòfis per marcar arron ua ruptura soslinhada peu son cambiment de nom, que possedeish donc ua dbla titulatura.
Purmèra titulatura[modificar | modificar la font]
- Nom d'Òrus :
- Nom de Nebtí :
- Nom d'Òrus d'aur :
- Nom de Nisot-Bití :
- Nom de Sa-Ra :
Dusau titulatura[modificar | modificar la font]
- Nom d'Òrus :
- Nom de Nebty :
- Nom d'Òrus d'aur :
- Nom de Nisot-Bití :
- Nom de Sa-Ra :
Istòria | Geografia | Organizacion politica | Faraon | Art | Mitologia | Dius | Vida vidanta | Bibliografia | Egiptològs | Lexic


text:
Cercle artic
Lo cercle artic es un dels cinc parallèls principals indicats sus las mapas terrèstras. Es lo parallèl de 66° 33' 39" de latitud nòrd, la latitud pus meridionala ont se pòt observar lo solelh de mièjanuèit.
Definicion[modificar | modificar la font]
Lo cercle artic marca lo limit sud del jorn polar al solstici de junh e de la nuèit polara al solstici de decembre. Al delà del cercle artic, lo solelh demòra en dessús de l'orizont pendent almens vint-e-quatre oras d'arrèu almens un còp l'an (solelh de mièjanuèit). Recipròcament, lo solelh demòra en dejós de l'orizont pendent almens vint-e-quatre oras d'arrèu almens un còp l'an.
En fach, a causa de la refraccion e que lo solelh apareis coma un disc e pas coma un punt, se pòt apercebre una partida del Solelh de mièjanuèit la nuèit del solstici de junh fins a 50' (90 km) al sud del cercle artic (del meteis biais al solstici de decembre, se pòt apercebre una partida del solelh fins a 50' al nòrd del cercle artic). Aquò se verifica solament al nivèl de la mar: de s'auçar aumenta aquelas valors.
Posicion[modificar | modificar la font]
La posicion del cercle artic es determinada per l'enclinason de l'axe de rotacion de la Tèrra a respièch de l'ecliptica. Aquel angle es pas constant e seguís de cicles amb de periòdes divèrses. A causa de la nutacion, l'enclinason oscilla de 9" (gaireben 280 m a la superfícia) sus un periòde de 18,6 ans. Lo cicle principal a un periòde de 41 000 ans e una amplitud de 0,68°, o 76 km a la superfícia. Actualament, l'enclinason demenís de gaireben 0,47" cada an e lo cercle artic se muda cap al nòrd de 14 m cada an.
Païses traversats[modificar | modificar la font]
Lo cercle artic travèrsa los païses seguents, en partissent de 0° de longitud cap a l'Èst :
- Norvègia (lo cercle artic travèrsa d'illas al larg de la còsta norvegiana, entre elas Sørnesøya, Storselsøy e Rangsundøya)
- Suècia
- Finlàndia
- Russia
- Estats Units d'America (Alaska)
- Canadà (Yukon, Territòris del Nòrd-Oèst, Nunavut, amb l'illa de Baffin)
- Danemarc (Groenlàndia)
- Islàndia (Grímsey)
Los territòris situats pus al nòrd del cercle artic son pauc poblats. Las pus grandas villas son Mormansk (325 100 abitants) e Norilsk (135 000 abitants), totas doas en Russia. Tromsø en Norvègia a 62 000 abitants. Rovaniemi en Finlàndia es situada subretot al sud del cercle artic e a prèp de 58 000 abitants.


text:
Allegoria
L'allegoria es una ressorsa estilistica e literària consistent a una metafòra continuada. Lo referent es remplaçat per son equivalent metaforic e totes los tèrmes estacats al referent an una metafòra equivalenta, doncas que se genèra un tèxte amb divèrses nivèls de lectura. S'apèla tanben allegoria un recors fòrça restacat, qu'aluòc d'un referent s'i utiliza un concèpte abstracte coma simbòl. A l'Edat Mejana èra fòrça corrent l'usatge d'allegorias dins las òbras literàrias, subretot dins los tèxtes religioses. L'exemple pus grand de roman allegoric es La Divina Comèdia de Dante Alighieri. Dins aqueste sens se parla de lectura allegorica, en afirmar la significacion criptica (amagada) d'un tèxte, mai que la significacion literala o la connotacion simpla. Los cercaires trapan quatre nivèls de lectura dins la Bíblia: literal, tipologic, moral e anagogic, que los darrièrs son d'allegorics. Dins l'art plastic pòdon aparéisser d'allegorias quand las figuras corporalas suplantan d'idèas, coma per exemple una divessa que fa de primavera, recors fòrça usat dins lo Barròc.


text:
Fusion nucleara
La fusion nucleara es una reaccion ont dos nuclèus atomics s’assemblan per formar un nuclèu pus pesuc (par exemple un nuclèu de deutèri e un nuclèu de triti se jonhon per formar un nuclèu d’èli mai un neutron). La fusion dels nuclèus leugièrs emet una enòrma quantitat d’energia venent de l’interaccion fòrta, fòrça mai importanta que la repulsion electroestatica entre los constituents dels nuclèus leugièrs. Aquò se tradutz per una manca de massa (cf. energia de ligason; E=mc²) ; lo nuclèu resultant avent una massa mens elevada que la soma de las massas dels nuclèus d’origina.
Aquela reaccion es possibla pas qu'a de temperaturas fòrça nautas (mai de dètz milions de grases) ont la matèria es dins l’estat de plasma. Aquelas condicions son acampadas al sen de las estelas o pendent l’explosion d’una bomba de fission nucleara, que atal amorça l’explosion termonucleara (bomba H).
A l'ora d'ara, pas cap d'aparelhatge permet de produire d'energia tot en contrarotlant las reaccions de fusion nucleara. Se contunhan las recèrcas per obtenir un plasma pendent una durada sufisenta, per que l'energia de fusion producha siá superiora a aquela investida dins lo calfatge de las particulas. E se fan de recèrcas dins lo quadre internacional per desvolopar l’usatge civil de l’energia de fusion nucleara per la produccion electrica.


text:
Galhac (vin)
Lo galhac es un vin d'apellacion d'origina contrarotlada. Sa zòna de produccion se situa sus las doas ribas de Tarn, dins la partida nòrd oèst del departament francés de Tarn, al nòrd-èst de Tolosa.
Vinhal d'aspècte multiples, prepausa de vins roge, de primor, rosat, blanc sec, perlat, doç, petejaire. Son istòria es vièlha de mai de mil ans; sa creacion vendriá dels Galleses, abans l'arribada dels Romans e son desvolopament als monges de l'abadiá de Sant Miquèl de Galhac. Los istorians del vin Roger Dion e Marcel Lachiver se pensan totes dos qu'amb aquel de Côte-rôtie « Galhac es lo mai ancian vinhal de França »[1]. La reputacion de sos vins blancs li val un classament en AOC en 1938. Los rosats e roges son classats en 1970.
L'eslogan de la Comission Interprofessionala dels Vins de Galhac es : « Galhac, perque los vins d'avenidor an totjorn un passat. »
Somari
- 1 Istòria
- 1.1 Antiquitat
- 1.2 Edat Mejana
- 1.3 Epòca modèrna
- 1.4 Epòca contemporanèa
- 2 Etimologia
- 3 Geografia
- 4 Lo vinhal
- 4.1 Superfícia
- 4.2 Los plants
- 4.3 Practicas culturalas
- 4.4 La recòlta
- 4.5 Vinificacion
- 5 Los tipes de vins e la gastronomia
- 6 Apellacion
- 7 Estructura de las expleitacions
- 8 Personatges importants
- 9 Torisme e folclòre
- 10 Nòtas e referéncias
Istòria[modificar | modificar la font]
Antiquitat[modificar | modificar la font]
Los Cèltas e los Romans[modificar | modificar la font]
Lo pòble rutèn arribèt al sègle IV ab. C. Ocupèt un territòri que correspond mai o mens als departaments actuals de Tarn e d'Avairon. Aqueles Cèltas metèron en valor la riquesa locala en cultivant e vendent froment, òrdi, lin, cambe[2] e en expleitant lo mineral de fèrre d'Ambialet o lo coire de Trebàs[3].
Los Romans descobriguèron la region al sègle II ab. C [4]. Inicialament, son subretot exploradors e comerciants que cerquèron de merças de valor. D'anfòras italicas trobadas sul site de Berniquaud[5][6], comuna de Sorese mòstran que venián tanben vendre de vin. Lo gost dels galleses per aquel es reconegut[7]. Lo territòri dels Rutèns es lèu annexat par Juli Cesar pendent la Guèrra de las Gàllias en -51[8].
Montans e lo vin[modificar | modificar la font]
Lo vinhal galhaqués es un dels pus vièlhs vinhals francés. Sas originas vendrián segurament d'abans l'ocupacion romana. De tèstes de terralha de vinagre datant del sègle II ab. C foguèron descobèrts a Montans[9], sus la riba esquèrra de Tarn. Aquò pareis atestar d'una activitat viticòla fòrça anciana perque a aquela epòca Tarn venguèt navigable abans de rejónher Gironda[10]. La preséncia de Tarn favorís lo transpòrt, via Garona, vèrs Burdigala e l'Ocean Atlantic a una epòca ont lo vinhal de Bordèu existissiá pas encara[11].
La viticultura repausa alara probablament sus de plants locals, benlèu originaris de la selva de la Gresinha, mas tanben sus de plants romans. (e tanben del crosament entre plants romans e locals)
L'arrèst de Domician en 92, obligava a arrancar 50 % del vinhal gallés; toquèt lo vinhal de Montans abans que Caracalla en 213, puèi Probus en 276 e 282 liberalizen la cultura de la vinha[12].
Edat Mejana[modificar | modificar la font]
Casuda de l'Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Aprèp la casuda de l'Empèri Roman, la vila de Galhac es destruida, los camps son despoblats per las expedicions de captura d'esclaus[13], la selva torna ganhar e las culturas venon subretot alimentàrias.
Lo comèrci alunhat es damatjat per las expedicions de pilhatge dels Vikings e dels musulmans (installats en Espanha e en Septimània). La navigacion es pas mai segura, cadun consomís lo vin local: los vins reputats venon de vins de taula.
La refondacion de Galhac[modificar | modificar la font]
La fondacion de l'abadiá de Sant Miquèl de Galhac en 972 se faguèt mercé a un don de tèrras de l'evesque d'Albi per aprovesir la novèla abadiá en mejans de subsisténcia. Aquela data marca tanben la fondacion oficiala de la vila de Galhac, pasmens lo nom ja existissiá. En efèit, en 654, sant Didièr, evesque de Caors, leguèt per testament escrit plusors vilas que n'èra proprietari. Una d'aquelas èra Gailhac (grafia medievala)[14].
Una vila s'erigiguèt pauc a pauc a l'entorn del monastèri benedictin sus la riba drecha de Tarn. L'abadiá organizèt alara tanben la produccion viticòla[15] e la seleccion dels plants locals comencèt. Un vinhal foguèt tanben creat a l'entorn d'Albi, sul domeni evescal. Una partida d'aquel darrièr es inclusa dins l'AOC galhac d'uèi.
L'epòca dels comtes de Tolosa[modificar | modificar la font]
Galhac, sus la riba drecha de Tarn, apartenguèt als domenis del comte de Tolosa. La riba esquèrra aparteniá als Trencavels, vescomtes d'Albi. Lo vinhal d'Albi aparteniá a l'evesque.
Aquela tèrra lengadociana foguèt dominada par una cavalariá rafinada qu'aimava la gastronomia e lo bon vin. Lo vin de Galhac se trapava sus las melhoras taulas. Al sègle XIII, Raimon VII, comte de Tolosa, edictèt un dels primièrs decrets [16], aquò mostrèt la volontat de produire un vin de qualitat. L'apond dins las vinhas foguèt enebida, levat aquel venent de las colombas. Aquel fems nomenat « colombina » es a l'origina del grand nombre de colombièrs dins la region[17]. « Aqueles fems son los melhors per la qualitat e la quantitat del vin, gaireben totes los autres fasián qu'empejorar son gost subretot los pudents e los poirits. Al ponch que vos abstendriatz. Tala consideracion tan plan trabalhèt pel Galhac que per decret public, lo fems dins la vinha i es enebit, essent pas permés, e mai pels particulars, d'apondre la soa vinha de paur de ravalar la reputacion de lor vin blanc » Olivier de Serres en 1600[18]
A partir de 1209, la Crosada dels Albigeses marquèt un tèrme brutal a aquel biais de viure. Se Albi foguèt estalviada en fasent omenatge a Simon IV de Montfòrt, lo vinhal de Galhac foguèt ravajat aprèp la cavalgada dels crosats de 1212 d'Albigés cap a Carcin e Agenés[19]. En efèit, l'òst, practicant la politica de la tèrra brutlada, arranquèt las vinhas e vergièrs, trepegèt o encendièt los blats e destruiguèt los vilatges.
Los vins del País Naut[modificar | modificar la font]
Al retornar la patz, se tornèt plantar de vinha e vendre de vin. Los cònsols de Galhac e Rabastens establiguèron en 1221 una carta de las bonas practicas viticòlas anant de la seleccion dels plants e dels terradors a la causida de la fusta de barrica en passant pel ban de las vendémias. Los vins produits a aquel periòde serviguèron per la consomacion locala mas tanben per l'exportacion. Aquela se fasiá per via navigabla sus de gabarras sus Tarn puèi Garona fins a Bordèu ont los vins èran enviats dins lo nòrd d'Euròpa: França, Anglatèrra o encara als Païses Basses: en 1253, Ricard III d'Anglatèrra se faguèt enviar vint barricas de vin de Galhac. En 1285, Anglatèrra importava totjorn de vins de Galhac, L'Illa d'Albigés o Rabastens[20]. A la començança del sègle XIV, la reputacion dels vins del Galhaqués èra segura. Progiá, entre 1306 e 1307, annadas que los comptes foguèron conservats, 40 % dels vins passavan pel bacin de Garona cap a Bordèu per èsser exportats[21]. Enric IV foguèt grand amator de vin de Galhac[22]. Foguèt lo començament de l'epòca dels « vins del gal », marca amb lo fèrre pausat sus las botas que sortissián de la vila, mas tanben de la dominacion exclusiva dels jurats de Bordèu, fixant las condicions de venda dels vins del País Naut, obligats de passar per Garona. « Coma totes los autres vins del País Naut, aqueles de Galhac, segon tota versemblança, foguèron sovent melhors e mai poderoses qu'aqueles produits a l'entorn de Bordèu. Es la rason que los Bordaleses ne foguèron geloses e s'esforçavan de vendre en prioritat la lor produccion[23]. »
Se degun coneis pas la data de creacion del galhac petejaire, es a vegadas avançat qu'Augièr Galhard (1530-1593[24]) aja festejat « Lo bi qu'éro picant et sautabo dins lou veyre » (Grafia originala). Per aquò alcuns pensan que lo vin petejaire ja existissiá sus las taulas ont manjava lo poèta[25],[26]. De fach, la citacion foguèt troncada; parlava d'un vin muscat de Menerbés[27]. (nòças a Rius de Menerbés)
« Et peis lou vy musquat, qu'ero piquant et doux
Que jamay n'ey begut de by tant sabourous
La bountat del vy cla degus ne pourio creire
Que de la grant bountat, sautabo dins lou veire » (Grafia originala)
Se cal li atribuir una citacion sul Galhac, cal dire:
« Et lou boun drap n'es pas coumo vy de Chalosso
Qu'al may el es pourtat, al may el a de fosso
Amay també lou vy que sourtis de Galhiac » (Grafia originala)
Epòca modèrna[modificar | modificar la font]
Periòde astrat del comèrci[modificar | modificar la font]
Pareis tanben que la region sabiá un processus de fabricacion de vins petejaires abans aquel del champanha per Dom Perinhon, que benlèu auriá pas inventat lo concèpte mas que lo perfeccionèt a la fin del sègle XVII. Ja, dins aqueles temps, lo galhac petejaire aviá aquerit una bona reputacion [28]. E un autor coma Guillaume Catel, dins sas Memòrias de Lengadòc, paregut en 1633, notèt que « Lo vin de Galhac es fòrça apreciat dels princes estrangièrs, daissant dins la boca un gost de ròsa »[29]. Un mercat local tanben astrat se desvolopèt, mercé a l'enriquiment de la region, eissit de la cultura del pastèl[30]. Los rics ostals de familha bastits a Albi, Galhac o Tolosa, testimònian de l'enriquiment de la region. Es evident que los grands ostals se faguèron un dever de servir lo melhor vin a sos òstes; d'aqueles èra lo Galhac.
Ivèrn de 1709[modificar | modificar la font]
Lo sègle XVIII debutèt fòrça mal pels productors de galhac[31]. En 1708, aprèp un ivèrn bon per la vinha, una gelada tardièra al mes de mai (sants de glaç) destruguèt la recòlta en borron. En 1709, un ivèrn fòrça fred arribèt. Lo fred de genièr destruguèt fòrça arbres frutièrs mas la vinha es mai o mens aparada per un jaç de nèu. Un redoç la faguèt fondre, inondant los camps e las vinhas bassas. Puèi lo retorn del fred congelèt tot aquò. L'alternança de fred (-10 °C a -15 °C) e de redoç durèt tres meses. Al començament d'abril, se deguèt alara constatar que i aviá pas res de vendre; la recòlta foguèt nulla e los vins cavats foguèron perduts a causa del gèl: las barricas avián esclatat. I aviá pas mai d'argent, pasmens calguèt tornar plantar, comprar de barricas...
Descasença del prestigi dels vins[modificar | modificar la font]
Lo naut prètz dels vins, atengut en 1710 a causa de lor escassetat, encoratgèt los vinhairons a tornar plantar; o faguèron d'un biais quasi frenetic[32].
Las plantacions se faguèron pas totjorn dins lo sens de la qualitat amb de plants fòrça productors per alimentar lo mercat amb prètz bas de vins de granda consomacion ligat a l'arribada massissa dels obrièrs dins las grandas vilas. En 1731, lo govèrn deu far arrestar las novèlas plantacions, lo reialme començava de subreproduire de vin al prejudici del blat[33].
Lo vin de Galhac foguèt encara vendut pels negociants bordalés mas aqueriguèt tanben lo ròtle de vin « mètge », que la meta èra de melhorar la qualitat e la prigondor dels vins bordalés, e tanben lor facultat de conservacion. E mai, los vins de Galhac perdèron la marca de lor origina, suprimida en 1751[34].
Epòca contemporanèa[modificar | modificar la font]
La Revolucion[modificar | modificar la font]
Lo domeni eclesiastic de l'Abadiá de Sant Miquèl de Galhac se vendèt coma ben nacional pels revolucionaris [35]. Fòrça païsans crompèron alara una pichona parcèla, mas una partida tanben importanta del vinhal tornèt a de borgeses e aristocratas que constituiguèron o agrandiguèron lors domenis. Las cavas de l'abadiá situadas sus las ribas de Tarn foguèron presas per de negociants, servissent per gardar lo vin fins al bon periòde pel despart de las gabarras perque Tarn èra pas navigable tota l'annada.
En 1792, los vinhairons de Galhac foguèron enebits de logar de jornalièrs per las vendémias tant que las meissons èran pas acabadas[36]. Lo legislator voliá aparar lo provesiment en blat de la jove nacion en guèrra.
Un dels entrepartits de las guèrras de la Revolucion puèi del Primièr Empèri foguèt la dobertura dels mercats amb la fin de las barrièras doanièras interioras[37]. Lo Blocatge Continental penalizèt lo comerci alunhat de vin. Los vinhairons vendèron alara suls mercats locals. Los primièrs restaurants dubriguèron, creats pels ancians cosinièrs dels grands ostals de familha. La gastronomia e lo bon vin se democratizèron. Alara qu'una borgesiá que lèu venguèt rica aviá besonh de produits de consomacion correspondent a sos mejans, los obrièrs (minaires de Carmauç, obrièrs d'Albi, de Tolosa) comencèron de beure de vin e una partida del vinhal comencèt de produire en massa per bas prètz.
Lo sègle XIX[modificar | modificar la font]
Dins los ans 1860, lo doctor Jules Guyot visitèt lo vinhal tarnés[38]. Parlèt l'economia del vin dins lo departament. La vinha ocupava 38 000 ectaras, o lo quinzen de la superfícia de Tarn. Lo rendement mejan èra de 20 ectolitres per ectara e raportava 15 milions de franc, o lo quart del revengut de Tarn[39]. A l'epòca, los plants de Lengadòc èran cultivats, mas Guyot desconselhava lor usatge en assemblatge amb los plans istorics. Parla tanben del vinhal d'Albi que los vins recoltats abans maduretat « èra de far saltar las cabras del verdador ». La venta se fasiá als minaires de Carmauç. Sol un nuclèu a l'entorn de Galhac contunhava de practicar una viticultura de qualitat.
A l'epòca lo vinhal despassava largament aquel definit uèi per l'AOC. Sa superfícia èra fòrça granda, 31 000 ha en 1840[40]; atal, en 1852 la produccion de Galhac representava lo doble de la produccion bordalesa de 1995[41].
La crisi de la filloxèra[modificar | modificar la font]
En 1853-1854, l'oïdium ravagèt lo vinhal. La produccion baissèt dels dos tèrces[42]. Calguèt atendre la descobèrta de l'accion de la flor de sofre per Henri Marès per que lo vinhal torne prosperar.
La crisi de la filloxèra arribèt vèrs 1870. Dins un primièr temps, lo vinhal de Galhac faguèt de grands profits[43]. En efèit, inicialament, foguèt pas tocat e profitèt provisòriament del creis dels cors. Aquel periòde se termina en junh de 1879 quand lo cònsol d'Amarens senhalèt a la prefectura los primièrs simptòmas de la malautiá. E mai de la destruccion del vinhal, aguèt una influéncia notabla sus la qualitat del vinhal fins a la fin del sègle XX. L'adaptacion dels plants a lor terrador deu èsser vista tornarmai. La plantacion de plants empèuts còsta car e pòt menar a fracas. L'escassetat del vin fa aumentar los cors e una partida del vinhal tornèt èsser plantada per de grands rendements. Aqueles plants produson de grandas quantitats de vins ordinaris e pauc alcolizats. Paul Strang[44] senhalava que lo vinhal de Tarn èra majoritàriament productor de vins roges. La plantacion del vinhal amb de plants productius damatge la reputacion[45]. Pels plants de blancs, lo mausac dominava al detriment del len de l'el, mas subretot de l'ondenc e del verdanel que dispareissiá. Plant qualitós, consèrva un bon imatge als vins blancs. Es al mausac que Galhac deu son classament en AOC dempuèi 1936.
En 1878, lo mildió arribèt a son torn, damatjant de novèlas recòltas[46]. Los ravages son atenuats per la descobèrta lèu d'un remèdi eficaç, lo sulfat de coire.
L'arribada del camin de fèrre a la fin del sègle XIX modifiquèt tanben fòrça l'economia locala e se termina de l'activitat dels pòrts de Galhac, Albi, L'Illa d'Albigés o Rabastens.
Lo sègle XX[modificar | modificar la font]
Pendent la revòlta dels vinhairons de Lengadòc en 1907, los trebolums toquèron pas Galhac e mai se los problèmas foguèron comuns. Una delegacion foguèt enviada a la manifestacion del 9 de junh de 1907 a Montpelhièr[47]. En 1938, los vins blancs obtenguèron l'Apellacion d'origina contrarotlada[48]. Per aquela reconeissença qualitosa, un grand vinhal de vin de taula remontat en gra pels vins d'Argeria raportava mai que las vinhas plantadas amb las varietas ancianas. Lo vin roge es pas mai qu'un pichon vin entre fòrça autres que se vend en quantitat mas amb bas prètz. Paul Strang raportèt que l'obtencion de l'AOC pels vins roges passa per un retorn als plants qualitoses tradicionals. Una vinha essent plantada per 30 o 40 ans, caldrà aquel temps per que las vinhas plantadas de plants roges vengan a èsser recompensadas pel preciós labèl. La reaccion arriba vèrs los ans 1950 amb un renovèl de la cooperacion. La cava de Galhac regropava alara 750 aderents que portavan per vinificar e comercializar 25 000 ectolitres per an[49]. Signe d'un cambi d'epòca, la cava es implantada lo long de las vias del tren alara que los negociants tradicionals de Galhac avián lor chais d'expedicion al bord de Tarn.
Pendent l'ivèrn de 1956, aprèp un mes de genièr excepcionalament doç los borrons començavan d'enflar quand lo 1èr de febrièr, lo fred toquèt lo vinhal pendent tot lo mes amb de temperaturas entre -10 °C e -20 °C. Lo 16 de febrièr de 1956 se podiá traversar lo Tarn gelat a pè[50].
Fin finala, aquela catastròfa aurà un efèit positiu: tornant centrar lo vinhal a l'entorn de las zònas de melhora qualitat. fòrça de parcèlas de naut rendement despareisson. A la meteissa epòca, se bastís tres cavas cooperativas (La Bastida de Lèvis en 1949[51], Rabastens[52] e Tecon[53] en 1953). Los viticultors qu'an de pichonas superfícias e d'autras produccions pòdon menar lor vendémia a la cooperativa qu'assegurava la vinificacion. La nocion d'igièna s'impausa e las cavadas ganhan en gost. Lo vin blanc perlat, inventat en 1957[54],[55], succedís al vin borrut desaparegut dins las annadas 1940[56]. Fruch de tot aquel trabalh, los vins roges e rosats obtenguèron l'AOC en 1970[57].
Galhac uèi[modificar | modificar la font]
Un laboratòri enologic es a la disposicion dels vinhairons pel Conselh General de Tarn a partir de 1992[58]. Amb tres enològs e tres tecnicians de laboratòri, analisa los vins per l'agradament en AOC, los certificats d'exportacion o de concors. E mai, lo personal apòrta un diagnostic al viticultor par la lectura de l'analisi e la degustacion dels vins.
Etimologia[modificar | modificar la font]
L'origina del nom Galhac es escura. Tres ipotèsis existisson[59] :
- Gal, l'animal marcat al fuòc dempuèi l'Edat Mejana sus las barricas. Lo gal es totjorn representat sus l'escut de la vila.
- Gallius, un personatge roman qu'a son nom foguèt apondut lo sufixe gallés ac a l'epòca de Montans. Es l'ipotèsi retenguda per Robert Plageoles[60].
- Galli, un gallés.
Geografia[modificar | modificar la font]
Situacion[modificar | modificar la font]
Galhac se situa a dètz-e-uèit quilomètres d'Albi e cinquanta quilomètres de Tolosa. Son vinhal s'espand pel val de Tarn, sus las laissas de las doas ribas, e suls tèrmes al nòrd d'aquel.
Lo vinhal de Galhac s'espan sus seissanta quilomètres. Comença a l'èst d'Albi, a Cunac, e continua fins a Sant Somplesi a l'oèst, lo long del val de Tarn. Del nòrd al sud, comença a Mosièis e Panens, al nòrd de Còrdas per finir aul sud dels tèrmes de Buscas, al nòrd de Graulhet, quaranta quilomètres mai al sud.
Sòls e orografia[modificar | modificar la font]
Existisson tres zònas diferentas pel vin blanc, quatre pel vin roge[61].
La riba drecha[modificar | modificar la font]
La riba drecha ocupa de tèrmes argiloses e calcaris valonats de la riba drecha de Tarn, fins al de Vera. Aquelas tèrras prigondas contenon una resèrva en aiga que permet d'alimentar la vinha pendent los estius sovent secs. L'altitud vària de 140 mètres (altitud mejana de Galhac) a prèp de 300 mètres (Castèlnòu de Montmiralh). Lo vinhal es sovent implantat penjat: los bons plans son pas favorables a la vinha e los sucs son sovent boscoses. Es lo terrador ont mausac e fer servador exprimisson plenament lor caractèr e potencial viticòla. Los blancs secs i son soples, elegants, longs en boca[62] e supòrtan una vinificacion e un elevatge en barrica. Los vins blancs doces i son rics, aromatics, equilibrats entre doçor e frescor[63]. Los vins roges son fustoses, amples, fruchats e especiats[64].
Lista de las comunas del terrador de la riba drecha: Bernac, Bròsa, Caüsac de Vera, Castanet, Castèlnòu de Lèvis, Castèlnòu de Montmiralh, Sestairòls, Faiçac, Galhac, La Bastida de Lèvis, L'Illa d'Albigés, Montelhs, Ribièiras, Salvanhac, Senolhac, Sant Bausèli, Santa Crotz e Vilanòva de Vera
Un airal AOC pus restrictiu sus aquela riba drecha foguèt delimitat unicament pels vins blancs, l'AOC galhac primièras còstas.
Lo País Cordés[modificar | modificar la font]
Lo País Cordés es un replan valonat. Son sòl es fin e leugièr sus una ròca maire calcària. Es adaptat als vins blancs en rason de son altitud e de son clima mai fred. La maduretat dels rasims blancs dura una quinzena de jorns de mai que dins la val de Tarn, balhant un bon equilibri entre acid-alcòl, e los gosts florals e fruchats als vins. Los vins roges son equilibrats, fruchats e espeçats, e d'una bona vivacitat
Lo replan cordés compren las comunas d'Alans, Amarens, Andilhac, Bornasèl, Las Cabanas, Campanhac, Combafan, Còrdas, Donasac, Fraucelhas, Itsac, La Ròca, Lo Verdièr, Livèrç e Casèlas, Lobèrs, Milhavet, Mosièis e Panens, Noalhas, Puègcèlsi, Santa Ceselha del Cairon, Sent Marcèl e Campas, Soelh, Totnac, Viuç, Vindrac e Alairac e Virac.
La riba esquèrra[modificar | modificar la font]
La riba esquèrra es una seguida de laissas del val de Tarn a sossòl de pH puslèu acid, prigond e plan assecat per la preséncia dins lo prigond de qualques mètres de sables, còdols e gravièrs. Aquel terrador balha de vins roges poderoses e fustoses. Los plants bordaleses completan la gama per ofrir de vins roges poderoses, estructurats[65] e marcats per los gostes de fruches neges e d'especiats[66].
La riba esquèrra compren las comunas d'Auçac, Brens, Buscas, Cadaluènh, Carlús, Confolèuç, Fenòls, Florentin, Girocens, La Becièira de Candelh, La Grava, Las Graissas, Lopiac, Montans, Parisòt, Peiròla, Rabastens, Rofiac, Sant Somplesi e Tecon.
La zòna de Cunac[modificar | modificar la font]
La zòna de Cunac compren qualques vinhas situadas dins sèt vilatges a l'entorn de Cunac a l'èst d'Albi, sus un terrador de chistas acids. Es particularament plan adaptat al gamay, es una zòna que produtz en majoritat de vins roges de primor.
La zòna de Cunac compren las comunas d'Artés, Bèlagarda, Cambon, Cunac, Frejairòlas, Marçal, Mosièis e Teulet, Sent Gorgòri e Sant Juèri.
Climatologia[modificar | modificar la font]
Lo clima galhaqués es jos influéncias multiplas. « Tarn gausís d'un excellent clima per las espècias, pas de l'extrèm miègjorn e de miègjorn, mas per los plants de Gironda, de la Còsta d'Aur, del Beaujolais, de las còstas de Ròse e de Droma; es alà lo melhor clima que pòsca desirar. Se pòt plantar dins Tarn las vinhas a totas las exposicions, sul plan o sul tèrme, al sud o al nòrd, e es pas aquela darrièra exposicion que balharà lo mens de vin o lo mai marrit. I gèla pauc comparativament; malastrosament i granissa fòrça. »
Lo clima mediterranèu balha una calor seca estivala e automnala favorabla a la maduretat regulara e optimala del rasim. La cleméncia del temps es un confòrt per l'organizacion de las vendémias. Un vent sec, lo vent d'autan accentua aquel efèit; assegura la secada de las malautiás criptogamicas e una concentracion de la matèria seca dins lo rasim.
Aquel clima es responsable d'un estrès idric estival moderat (levat los ans excepcionals coma 2003) responsable d'una bona maduretat dels tanins del rasim, doncas un factor de qualitat del vin.
Lo clima oceanic balha una influéncia umida plan favorabla a la creissença de la vinha a la prima, una bèla fin de sason favorabla a la subremaduretat e de la doçor ivernala en evitant los risques de fòrta gelada.
Lo clima local[modificar | modificar la font]
Lo clima local del val de Tarn, orientat èst-nord-èst oèst-sud-oèst, explica qu'es mens tocat pels auratges de granissa que los vals de Dadon o d'Agot mai al sud e que lo vent d'autan i es mens violent. Es possible de trobar alà una rason de la reputacion del vin de Galhac comparat a aqueles del sud del departament uèi quasi desapareguts. Dins los ans 1860, lo docteur Guyot cita los vins rustics sens comparason amb aqueles de Galhac, alara que los sòls i son quasi identics.
Robert Plageoles atribuís tanben una importància climatica a la selva de la Gresinha. Aquela darrièra corona lo relèu al nòrd-oèst de l'apellacion.
Los topoclimas[modificar | modificar la font]
Los fons de val gelius a la prima son sovent destinats a las grandas culturas d'estiu (virasolelh, blat negre, sòja). L'emplaçament de las vinhas es als nauts dels tèrmes. L'orientacion de las parcèlas al sud favoriza la maduretat dels vins roges e blancs doces, l'orientacion al nòrd permet una evolucion mai lenta del rasim, balhant lo fruchat al vins blancs secs.
L'estacion meteorologica d'Albi[modificar | modificar la font]
L'estacion meteorologica d'Albi es a vint quilomètres de Galhac. La vila d'Albi recep en mejana 97 jorns de pluèja. Las temperaturas extrèmas notadas son de -20,4 °C lo 16 de genièr de 1985 e 40,8 °C lo 12 d'agost de 2003 per una mejana de 14,7 °C[67].
Quatre meses apareisson pus secs, en dejós de 50 mm de precipitacions. La fin de l'ivèrn (febrièr-març) e l'estiu (julhet-agost). La poda de la vinha per temps sec es desfavorabla a las malautiás de la fusta. La prima (abril, mai e junh) es plan regada, permetent una bona butada de la vinha a l'epòca ont la pression de las malautiás criptogamicas es suportabla. En julhet-agost, la secada fa sofrir la vinha, concentrant lo gost e lo sucre dins lo rasim. Setembre es tornar pus regat, mas los periòdes de vent d'autan que secant la tèrras e las vinhas temporís los excèsses. Pendent las vendémias, lo títol alcolometric pòt ganhar 1 % cada dos jorns.
Cinc meses consecutius, de mai a setembre, veson l'ensolelhament despassar las 200 oras totalas. Aquel solelh es un factor essencial per la sintèsi del sucre e dels davancièrs de gost e de color.
La mitat de l'annada, de mai a octobre, la temperatura mesadièra mejana despassa los 20 °C.
Lo vinhal[modificar | modificar la font]
Superfícia[modificar | modificar la font]
Lo vinhal tarnés[modificar | modificar la font]
En 1840, lo departament de Tarn representava 31 000 ha; aquela superfícia foguèt repartida suls arrondiments d'Albi (7 000 ha) Galhac (14 000 ha), Castras (4 000 ha) e La Vaur (6 000 ha). Per comparar amb la superfícia actuala, cal inclure dins la superfícia galhaquesa mai de la mitat de las superfícias dels arrondiments de La Vaur e Albi, l'arrondiment de Galhac a l'epòca cobrissiá pas tota la zòna uèi classificada en AOC. L'airal concernís prèp de 21 000 ha per Galhac e 10 000 ha pel rèsta del vinhal tarnés.
Just abans l'arribada de la filloxèra, 60 000 ha èran en produccion. En 10 ans, 46 500 ha foguèron arrancadas, daissant qu'un quart del vinhal, subretot suls tèrmes argilocalcaris de la primièra còsta de galhac.
Philippe Viguier[68] dona una bona evolucion del vinhal galhaqués dins los ans 1960-1990:.
Se pòt notar una baissa constanta de la superfícia de blanc, suportada subretot pel mausac. D'una situacion de quasi monopòli, abandonèt son importància fàcia a una desafeccion relativa per sos gostes tipics. Los autres plants balhèron als assemblatges una vertadièra importància.
Pels vins roges, lo duo jurançon N e portugués blau B es passat d'una dominacion sus un vinhal pas encara AOC cap a una desafeccion ligada a lor exclusion de la lista dels plans en 1970, pendent la dubertura de l'apellation als vins roges e rosats. Es de notar qu'entre 1960 e 1980, sa superfícia progressèt, mostrant l'inèrcia de las abituds. Los plans AOC son, eles, sortits de res. En 1960, sol lo duras N aviá una superfícia plantada significativa.
Lo vinhal AOC[modificar | modificar la font]
Entre 1999[69] e 2004[70], la superfícia de l'AOC Galhac demeniguèt; foguèt en 2005 de 3 000 ha sus un vinhal de 8 000 ha. (5 000 ha de vin de país de las còstas de Tarn e vin de taula).
Amb la crisi, un plan d'arrancatge foguèt mes en plaça entre 2006 e 2009. Prevesiá sus 1 000 a 2 000 ectaras d'arrancatge indemnizat. Lo vinhal AOC essent de 2 800 ectaras en 2009[71], los arrancatges concerniguèron subretot lo vinhal fòra AOC.
Los plants[modificar | modificar la font]
Fòrça autors e ampelografs soslinhèron la singularitat de las varietats del rasim dins lo Galhaqués. Hugh Johnson fa aquela conclusion: « Los plants indigènas fòrças ancians son los testimònis d'una epòca d'abans la plantacion dels grands vinhal d'Aquitània »[72].
Los plants de blancs[modificar | modificar la font]
Los plants principals autorizats en AOC son lo len-de-l'el B, le mausac B, le mausac rose Rs e la muscadelle. Dins las vinhas, lo lendelel representa 30 % de las superfícias[73], los dos mausac 40 % e la muscadelle 15 %.
Los plants complementaris representan 15 % de la superfícia. Se repartís entre l'ondenc B, lo sauvignon B e lo sémillon B. ; lo sémillon es pas autorizat de plantar e son vin serà pas mai autorizat en AOC a partir de 2028.
La darrièra version del decret AOC del 21 de febrièr de 2007 precisa qu'almens un dels plants principals es obligatòri e l'ensemble dels plants principals deu èsser almens de 50% dins un assemblatge[74]. Los petejaires « metòde galhaqués o rural » son eissits dels sels mausac blanc e ròse.
Los plants de roges[modificar | modificar la font]
Los plants principals son lo duras, lo braucol e la syrah per respectivament 20 %, 40 % e 25 % de las superfícias.
Los plants segondaris son lo cabernet-sauvignon, lo cabernet franc, lo gamay[75] e lo merlot. Ocupan ensemble 15 % de las superfícias de vinha en roge.
Le decret del 21 de febrièr de 2007 precisa que los plans principals devon ensemble representar almens 60% del plantament[76]. Lo duras e lo braucol son obligatòris per un minimum de 10% cadun e 40% ensemble[77]. Lo Galhac de primor deu provenir exclusivament de gamay. E mai aquel plant es reservat per aquel vin.
Practicas culturalas[modificar | modificar la font]
Obligacions del decret d'apellacion[modificar | modificar la font]
La densitat de plantacion deu èsser almens de 4000 pès per ectara amb escarts de rengs limitats a 2,2 mètres en poda gobelet e 2,5 mètres per los autres biais de podar[78]. La distància entre pès sus un meteis reng es de 0,8 mètre al minimum. Una nauta densitat de plantacion indutz una mendre quantitat de rasim per cep. La planta se pòt alara defendre melhor contra las malautiás e noirir melhor sas grapas. Lo rasim es doncas de melhora qualitat, de bona maduretat, donant un vin mai concentrat, pus alcolizat e pus estable, brèu, un vin melhor.
Las podas en gobelet, guyot simple e cordon de royat son practicadas amb un nombre d'uèlhs fructifèrs totals limitat a dètz o uèit[79].
La nautor de la fuèlha deu despassar 0,5 còp l'escartament entre rengs. Una superfícia de fuèlhas optimala deu èsser sana (bona capacitat de fotosintèsi), nauta (bona capacitat d'utilizar lo solelh), e mejanament densa (tròp favorís un ambient umid favorable a las malautiás criptogamicas e demenís lor rendement, las fuèlhas portant ombra entre elas).
La recòlta[modificar | modificar la font]
Pendent la recòlta, lo vinhairon evalua lo gra potencial de la vendémia a partir del sucre del most, sabent que 17 gramas de sucre per litre donan un gra. Lo gra aquerit correspond a la quantitat reala d'alcòl de vin. Diferís del gra potencial en foncion del trabalh de las levaduras e per un vin doç en prenent en compte lo sucre residual pas fermentat.
La recòlta del rasim se fa generalament amb la maquina de vendemiar pel rasim roge e lo rasim blanc destinat al de vin blanc sec. Pasmens, lo gamay destinat al vin de primor e los plans blancs destinats al vin petejaires metòde galhaqués se devon recoltar manualament[86].
Per la produccion de vins doces, qualques domenis practican una seleccion. Per practicar aquela operacion, sola la vendémia manuala es possibla.
Vinificacion[modificar | modificar la font]
Vinificacion del blanc[modificar | modificar la font]
La varietat dels vins produits e la diversitat dels assemblatges possibles fa que los biais de vinificar son fòrça diferents.
Vins blancs secs[modificar | modificar la font]
La recòlta, generalament mecanizada (maquina de vendemiar) se practica de lèu bon matin, permetent atal una melhora conservacion dins les benas de vendémias e economizant d'energia per lor refresquiment. Se passa abans la recòlta dels vins roges, sovent al començament de setembre. Lo trissatge interven lo mai lèu possible aprèp la recòlta. Lo most es desborbat per estabulacion a fred. L'usatge d'enzims per clarificar se fa segon la qualitat de la vendémia (necessari suls rasims poirits) e de la cubada. (los enzims accelèran l'operacion dins las grandas cubas).
Lo despart en fermentacion se fa generalament de bassa temperatura (vèrs 18 °C[87]) amb de levaduras seleccionadas, a vegadas amb las levaduras naturalas del rasim. L'usatge de material de refrescament es uèi preponderant; en efèit, una fermentacion a temperatura superiora a 25 °C altèra los gostes e entre 18 °C e 22 °C favorís los gostes fruchats e florals intenses[88]. Lo vin pòt èsser rapidament embotelhat per preservar los gostes o elevar en cuba o barrica per las cubadas pus estructuradas.
Vins blancs doces[modificar | modificar la font]
La recòlta se pòt fa mecanicament pels grands volums o manualament per las cubadas mai prestigiosas. Aquela permet una recòlta per tris successius, privilegiant la maduretat optimala. Se passa al començament d'octobre e se pòt contunhar fins en novembre per las cubadas mai concentradas, amb a vegadas fins a la poiridura nòbla.
La fermentacion s'interromp naturalament, quand lo sucre e l'alcòl blocant lo trabalh de las levaduras o artificialament, per refresquiment brusque puèi filtratge per eliminar las levaduras[89]. Lo vin deu èsser elevat qualques meses abans d'embotelhar.
Vins petejaires[modificar | modificar la font]
La vendémia pòt èsser mecanica o manuala. L'embotelhament se pòt far al domeni o lo vin es liurat a la cooperativa de Sant Miquèl.
Vinificacion dels roges[modificar | modificar la font]
Vins de primor[modificar | modificar la font]
Lo rasim es recoltat manualament en pichons contenents per gardar entièr los grans de rasims. Son cubat protegits de l'oxigèn per de gas carbonic per practicar una maceracion carbonica. Lo trissatge es efectuat abans la fin de fermentacion. Lo vin de primor es lèu embotelhat per èsser vendut lo tresen dijòus del mes de novembre.
Vins roges tradicionals[modificar | modificar la font]
La recòlta es fòrça majoritàriament mecanica. La vendémia pòt èsser grafinhada e trolhada abans d'èsser encubada. La maceracion dura de sèt a vint jorns[90],[91]. La fermentacion malolactica es preferida (oxigenacion, ensemenada bacteriana) abans que la temperatura de vin tombe. Lo vin es elevat qualques meses en cuba o mai d'un an en barrica pels vins de gardar.
Vinificacion dels rosats[modificar | modificar la font]
Lo rasim roge es recoltat subretot mecanicament. Sont subretot de vins de sanhada: aprèp encaudada, lo rasim macèra un temps variable, destinat a colorar lo jus amb la migracion de las antocianas colorantas de la capa del rasim cap al most. Al moment optimal, una partida del jus es alara sanhada (versada) de la cuba, lo separant de la partida solida e la vinificacion se fa alara segon lo principi qu'aquela dels vins blancs. Lo rèsta del most continua la maceracion e balharà de vin roge.
Los tipes de vins e la gastronomia[modificar | modificar la font]
Vins blancs secs[modificar | modificar la font]
Son de vins d'assemblatge. Le mausac balha sos aròmes: poma, codonh.
Lo primièras còtas de Galhac es un vin de gardar. Sovent elevat dins de barricas acompanha las fricassadas de peisson, crustacèus[92]e los formatges de cabra.
Lo « Galhac perlat » es un vin recent, (annada 1950) eretièr de la practica anciana de venta del vin en cors de fermentacion: lo vin borrut. Lo vinhairon consèrva una partida dels gases de fermentacion per rectificar l'aciditat que manca al len de l'el. L'introduccion del sauvignon faguèt d'aquel vin una curiositat locala que pasmens participa a la reputacion actuala del Galhac. Es un vin fin, viu dels aròmas leugièrs e delicats. Per l'aperitiu o amb cauquilhum[93]. Es tanben un produit plan adaptat amb la cuisina savoiarda amb de formatge : fonduda, rasclèta.
Vins blancs doces[modificar | modificar la font]
Tradicionalament, Galhac produsiá de vins doces aromatics, leugièrs en sucre, a l'entorn de 50 gramas per litre. Foguèron dedicats per l'aperitiu o lo dessèrt, amb una crostada de pomas per exemple. Dempuèi las annadas 1980, se continua la susmaduritat, balhant de vins lai rics et grasses, concentrats[94], complèxes e fruchats (fruches exotics, fruches secs o confits, mèl[95]). Aquel vin va amb lo fetge gras padenat o amb lo ròcafòrt[96].
De « vins liquoroses » se produson tanben; l'umiditat de las tudas d'octobre permet de recoltar de rasims tocats per la poiridura nòbla. Aqueles vins fòrças aromatics prenon de nuanças de fruches exotics, d'agrumes confits. Acompanhan ròcafòrt e fetge gras[97].
Vins petejaires[modificar | modificar la font]
En « metòde tradicional », son de vins eissits de rasims recoltats un pauc abans maduretat, e vinificats coma lo vin blanc sec. Una segonda fermentacion se fa dins la botelha, assegurada per de levadura transformant lo sucre apondut. aquel un vin d'aperitiu, de dessèrt, de fèsta o tot lo long d'un repas de peisson[98].
En « méthode ancestrale », o metòde galhaqués o metòde rural, lo vin es embotelhat abans la fin de fermentacion, la presa de mossa se fa amb una fermentacion del sucre del rasim. Mens aisit de mestrejar, aquel metòde fa de vins estonants, amb un taus de sucre residual variable segon la botelha. Aqueriguèt tanben una capacitat de vielhir quatre o cinc ans[99]. Es un vin d'aperitiu, de dessèrt o de fèsta. Sol los mausacs podon èsser utilizats per aquel vin.
Vins rosats[modificar | modificar la font]
Los vins rosats son ròse salmon mai o mens escurs, amb aròmas de fruches roges, florals o especiats[100].
Es un vin d'estiu, per las grilhadas de carn, las saladas o pizzas de ton o d'anchòias
Vins roges[modificar | modificar la font]
Lo « vin de primor » que sa sortida cada tresen dijòus de novembre es plan mediatizada. Compausat solament de gamay, es fresc, fruchat e leugièr. Acompanha plan las carnsaladas (que una torta tebesa de cambajon de La Cauna) e las castanhas grilhadas, coma los formatges fresques e los dessèrts de fruches[101]. Vin de sason, pasmens se pòt conservar qualques meses, venent una bona alternativa al rosat l'estiu[102].
Lo « vin roge tradicional » es fruchat e especiat; es un vin qu'acompanha plan lo formatge AOC brie de Melun; las confrariás de las doas AOC son embessonadas[103]. Es una bona causida pel caçolet local o pel magret de guit rostit, lo fetge de vedèl panat amb d'alh ròse de Lautrèc.
Lo « vin roge de gardar » se produsís amb un rendement mestrejat; balha un vin fustat, poderós, amb aròmas de fruches negres e d'espècias (pebre, regalécia). Es un vin que se bonifica quatre o cinc ans, a vegada mai, destinat a la salvatgina, a la carn roja. Amb lo formatge, correspond plan als aròmas del cantal vièlh o del La Guiòla[104].
Apellacion[modificar | modificar la font]
Decret[modificar | modificar la font]
Produccion[modificar | modificar la font]
Sindicat de Defensa e de Gestion[modificar | modificar la font]
Lo Sindicat de Defensa e de Gestion de l'AOC ten sèti dins l'anciana abadiá de Sant Miquèl de Galhac[107]. La Seccion Interprofessionala dels Vins de Galhac fa partida de l'Interprofession dels Vins del Sud-Oèst que son sèti es a l'abadiá de Sant Miquèl. L'interprofession dels vins del Sud-Oèst que gropa mai de 40 apellacions ten sèti a Castanet Tolosan sul campus de l'INRA.
Comercializacion[modificar | modificar la font]
Lo vinhal vend prèp de 20 milions de botelhas, que 50 % son vendudas en granda superfícia, 42 % en circuit tradicional (venta dirècta a la proprietat, fièras, circuit dels cabistas) e 8 % es exportat[108].
Per distinguir los vins de Galhac, una botelha galhaquesa foguèt creada. Es reservada als vins mes en botelha dins l'airal d'apellacion. Lo modèl pels vins roges es ventrut, amb un leugièr estrechiment al dessús del fons. Lo vin de primor es gaireben condicionat dins aquelas botelhas. La botelha pels vins blancs es pus longa amb lo meteis estrechiment. Coma a l'epòca de la marca del gal al fèrre sus las barricas, un signe particular permet de diferenciar lo galhac d'un autre vin[109].
Estructura de las expleitacions[modificar | modificar la font]
Estructura economica[modificar | modificar la font]
Lo galhac es produit per 350 viticultors. 125 vinifican dins las soas cavas e 225 son aportaires dins la cava cooperativa.
En 2009, i aviá pas de negociant vinificator.
La vinha ocupa 3 % de la SAU (superfícia agricòla utila) del departament de Tarn amb 7887 ha (3500 ha en AOC galhac e 4300 ha en vin de taula e vin del país de las còstas de Tarn. Ocupa 5 % de las expleitacions agricòlas e representa 9 % de la produccion agricòla del departament[110].
Arquitectura[modificar | modificar la font]
Los vinhals dels tèrmes de la riba drecha e del plan cordés possedisson una unitat arquitecturala facha de bastiments de pèira calcària blanca[111]. Las cavas ancianas son mièg enterradas per aparar los vaissèls e barricas de las variacions termicas. En percorrent lo vinhal, se pòt veire las cabanas de vinha amb los meteisses materials qu'aqueles de las abitacions principalas.
Dins la val de Tarn, lo sossòl consèrva l'aiga e se pòt pas cavar. Es doncas maçonada amb de parets espessas de brica roja cuècha[112] o de brica de tèrra crua.
Uèi, las expleitacions se son modernizadas. Los chais son sovent d'engards de fusta metallica, isolats termicament amb de materials modèrnes. Pasmens, fòrça domenis an restaurada una partida de l'ancian chai per ne far un espaci de venda.
Pertot dins lo vinhal s'auçan de colombièrs, venent de l'epòca ont sola la colombina èra autorizada pel fems de las vinhas.
Personatges importants[modificar | modificar la font]
- Robert Plageoles es un ancian vinhairon. En activitat, colleccionèt los plants ancians de Galhac; es un dels dels salvadors de l'ondenc e del prunelard. Uèi retirat, se consacra a la recèrca sus l'istòria de Galhac e de sos plants. Escriguèt
-
- Le vin de Gaillac, 2000 ans d'histoire, Robert Plageoles et Fernand Cousteaux, ed: Privat, ISBN 2708904663
- La saga des cépages gaillacois et tarnais en 2000 ans d'histoire, Robert Plageoles ed: Jean-Paul Rochet, ISBN 2911361883
- Le vin de Gaillac, 2000 ans d'histoire, Robert Plageoles et Fernand Cousteaux, ed: Privat, ISBN 2708904663
- Alain Rotier, vinhairon, es lo president de l'AOC dempuèi 2005[113]. Succediguèt a Jean-Marie Bézios qu'ocupèt la plaça pendent 17 ans.
- Michel Issaly, vinhairon e president del VIF[114]. (Vinhairons Independents de França)
- Olivier Yobregat es un cercaire de l'Institut Francés de la Vinha e del Vin[115]. Es responsable de la conservacion, la gestion e la creacion de conservatòris viticòlas. Es un dels actors majors que conduguèt a la creacion del conservatòri de Peiròla, vertadièra colleccion de plants e clònes de Miègjorn-Pirenèus. Es encara una figura importanta de la vida culturala galhaquesa, creator del club dels "Joyeux Gaillacois", que la meta es de mantenir vivent lo saber-viure galhaqués e sas practicas gastronomicas.
- Daniel Delmas es lo creator del primièr secator electric. Creèt la societat Infaco per lo produire. La societat a lo sèti a Caüsac de Vera, dins lo vinhal galhaqués[116].
- Marcel Marchandeau o Touny-Lérys, poèta nascut a Galhac. Vertadièrament amorós de sa region mairala, cantèt dins sos vèrses, de vendémias que poirián ben èsser aquelas del galhaqués[117].
Torisme e folclòre[modificar | modificar la font]
Eveniments festius viticòlas en Galhaqués[modificar | modificar la font]
Concors dels vins de Galhac[modificar | modificar la font]
Lo concors dels vins se fa lo diluns d'abans la dimenjada de l'Ascencion. Lo nombre de categorias es aquel del nombre de vins diferents dins l'AOC[118]:
- vins blancs secs: sec, elevats en barrica, perlat
- vins blancs doces: jove, elevat en barrica
- vins rosats:
- vins roges: de l'an n-1, de l'an n-2, de l'an n-1 elevat en barrica, vin vièlh (mai de dos ans)
- petejaires: brut, semisec, doç
Prima dels vins de Galhac[modificar | modificar la font]
Totes los ans dempuèi 2005, la dimenjada de l'Ascencion[119], los vinhairons productors de galhac dubrisson lors pòrtas per far descobrir lor produccion[120]. Aquela manifestacion seguís lo concors, los vinhairons novèlament premiats fan mòstra de lors medalhas.
Fèsta dels vins de Galhac[modificar | modificar la font]
Programada la segonda dimenjada d'agost, se dona dins lo pargue de Foucaud qu'entorneja una bèla demorança classica del sègle XVII sus la riba de Tarn a Galhac. De cabanas son logadas als vinhairons e cavas cooperativas per l'acuèlh dels visitors. Un veire comprat a la dintrada permet de testar un bèl exemple la produccion. I a tanben un vilatge gormand. La serada del dissabte, se fa un espectacle acabat per un fuòc d'artifici e lo dimenge de matin i a la procession dels membres de la confrariá entre lo pargue de la fèsta e la glèisa de Sant Miquèl. Una messa se ditz pel vin de Galhac.
Sortida del vin de primor[modificar | modificar la font]
Coma pertot en França, lo galhac de primor es mes a la consomacion e a la venda lo tresen dijòus del mes de novembre a 00:00 ora. Es l'ocasion pels viticultors de dubrir las pòrtas de lor chai e de far descobrir tota la paleta dels vins. Las animacions duran tota la dimenjada.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Fernand Cousteaux, Robert Plageoles, Le vin de Gaillac, 2000 ans d'histoire, Toulouse, Éditions Privat, 2000 ISBN 2708904663.
- Jules Guyot, Étude des vignobles de France, pour servir à l'enseignement mutuel de la viticulture et de la vinification françaises, Tome 2, Éditions Jeanne Laffite, collection=Bibliothèque de l'œnophile, 1868, publication 1982, ISBN 9782734800736[121].
- Philippe Séguier, Vignoble de Gaillac, Éditions Daniel Briand, 1991, Lavaur, ISBN 2-903716-33-1
- J.-L Riol, Le vignoble de Gaillac depuis ses origines jusqu'à nos jours et l'emploi de ses vins à Bordeaux, 1913.
- Marcel Lachiver, Vins, vignes et vignerons. Histoire du vignoble français, Éditions Fayard, Paris, 1988. ISBN 221302202X
- Guy Lavignac, Cépages du sud-ouest, 2000 ans d'histoire/Mémoires d'un ampélographe, Éditions du Rouergue, INRA éditions, 2001. ISBN 2841562891 et ISBN 2738009743.
- Paul Strang, Vins du sud-ouest, Éditions du Rouergue, 1997, ISBN 2841560546.
- Pierre Casamayor, L'école des alliances, les mets et les vins, Hachette pratique, octobre 2000, ISBN 2012364616.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Marcel Lachiver, op. cit., p. 531.
- ↑ id "albi"
- ↑ Histoire du département du Tarn sur le site tarn.fr, consulté le 3 février 2010.
- ↑ "albi" Histoire d'Albi sul site mairie-albi.fr
- ↑ id Tarn
- ↑ Panorama istoric de la region de Revèl sul site lauragais-patrimoine.fr.
- ↑ Colloque: 'Itinéraire des vins romains en Gaule, sul site arche-lattes.cnrs.fr.
- ↑ id "tarn"
- ↑ Arqueosite de Montans
- ↑ "ML33"Marcel Lachiver, p. 33.
- ↑ "Lavignac"
- ↑ id "Lavignac"
- ↑ Philippe Conrad, la conquête musulmane de l'Occident sul site clio.fr
- ↑ Ville de Gaillac sul site tarn-loisirs.com
- ↑ (fr) Olivier Orban e Jean-Pierre de Monza : L'atlas des vins de France, p. 93.
- ↑ L'appellation gaillac sur le site hachette-vins.com, consulté le 11 février 2010.
- ↑ id "a" p. 47
- ↑ "a" p. 40
- ↑ (fr) Zoé Oldenbourg, Le bûcher de Montségur - 16 mars 1244, Paris, ed: Galimard, col: Les journées qui ont fait la France, 1959 ISBN 2-07-032507-9}}.
- ↑ Marcel Lachiver, op. cit., p. 96.
- ↑ Marcel Lachiver, op. cit., p. 114.
- ↑ "vingaillac" Site du CIVG : Gaillac, Grand Vin du Sud-Ouest
- ↑ Hugh Johnson, Une histoire mondiale du vin, De l'Antiquité à nos jours, Hachette pratique, Paris, 2002, p. 144.
- ↑ Bref survol de la littérature occitane sul site abacoc.net.
- ↑ N Lo poèta, convertit al protestantisme, mai per desfisi que per conviccion prigonda, foguèt cochat de Rabastens, sa vila de naissença. Venguèt soldat e trobador a Montalban. Ala, esgaiava de sos vèrses los barons, cap de las milícias protestantas d'aquela plaça fòrta e profeitava de la taula
- ↑ Notice du livre Poésie languedociennes et françaises d'Auger Gaillard, sul site books.google.fr.
- ↑ (fr)"millénaire" Collectif, Millénaire de Gaillac, 972-1972, Journées historiques, Tome II, p. 45-49, Abbé E. Nègre, Auger Gaillard et Gaillac, Janvier 1989, Imprimerie Rhodes, Gaillac.
- ↑ Marcel Lachiver, op. cit., pp. 539-540.
- ↑ Alexis Lichine, Encyclopédie des vins et alcools de tous les pays, Éd. Robert Laffont-Bouquins, Paris, 1984, p. 409. ISBN 2221501950
- ↑ Le commerce prospère de l’Or Bleu.
- ↑ "a" p. 60
- ↑ "a"p. 61
- ↑ "a" p. 61
- ↑ group="a"p. 61
- ↑ "a" p. 63
- ↑ "a"p. 63
- ↑ "a" p. 63
- ↑ "b"p. 1 à 22
- ↑ "b">p. 1
- ↑ "a">p. 114-115
- ↑ "Strang" Paul Strang, Vins du sud-ouest, ed du Rouergue, février 1997, ISBN 2841560546}}
- ↑ Oïdium sus oenologie.fr
- ↑ "a">p. 67
- ↑ "Strang" Paul Strang, Vins du sud-ouest ed: Éditions du Rouergue, février 1997 ISBN 2841560546
- ↑ "a">p. 71
- ↑ "a">p. 65
- ↑ "c" photo et légende p. 32-33
- ↑ Decret del 21 de març de 1938.
- ↑ Marcel Lachiver, op. cit., p. 500.
- ↑ Hiver 1956, consulté le 16 novembre 2009.
- ↑ Site de la cave de La bastide de Lèvis, consulté le 14 décembre 2009.
- ↑ Site de la vila, consulté le 14 décembre 2009.
- ↑ Site la cava de Tecon, consulté le 14 décembre 2009.
- ↑ Labastide, grand vin de Gaillac, rubrique le saviez-vous? sul site labastide.tm.fr, consulté le 14 février 2010.
- ↑ Domaine Vayssette, nos gaillacs typiques sul site vins-gaillac-vayssette.com, consulté le 14 février 2010.
- ↑ Le bourru à la conquête du Paris branché, article del 22 de novembre de 2000 de La Dépêche du Midi, consulté le 14 février 2010 sul site ladepeche.fr.
- ↑ Le vignoble de Gaillac sul site vins-gaillac-vayssette.com, consulté le 17 février 2010.
- ↑ Site del laboratòri enologic departamental, consulté le 14 décembre 2009.
- ↑ Randofiche, suivez le coq : Gaillac, consulté le 16 octobre 2009.
- ↑ "a"p. 37
- ↑ "vingaillac"
- ↑ "vingaillac"
- ↑ Degustacion del castèl de Saurs, còp de còr dins lo guide Hachette des vins 2010. (page 861)
- ↑ "vingaillac"
- ↑ Site d'Ochato.com, consulté le 4 décembre 2009.
- ↑ "vingaillac"
- ↑ Sources Météo-France
- ↑ "c" p. 45
- ↑ Source : CIVG
- ↑ Tarn. Ils arrachent leurs ceps la mort dans l'âme, consulté le 20 octobre 2009.
- ↑ L'AOC Gaillac, Fiche technique de l’appellation, consulté le 20 octobre 2009.
- ↑ Hugh Johnson, Une histoire mondiale du vin, De l'Antiquité à nos jours, Hachette pratique, Paris, 2002, p. 88.
- ↑ Le gaillac vise les 20 millions de bouteilles, consulté le 20 octobre 2009.
- ↑ Décret n°2009-1937 du 27 octobre 2009 relatif aux appellations d'origine contrôlées « Reuilly », « Sancerre », « Quincy », « Coteaux du giennois », « Menetou salon », « Pouilly-fumé », « Pouilly-sur-Loire », « Jurançon », « Gaillac ») sul site legifrance.gouv.fr , consulté le 18 février 2010.
- ↑ Marcel Lachiver, op. cit., p. 511, considèra que la preséncia del gamay dins aquel plantament es pas justificada perque desnatura los plans locals.
- ↑ "INAO"
- ↑ "INAO"
- ↑ "INAO"
- ↑ font : decret AOC del 31 d'agost de 2005.
- ↑ "INAO"
- ↑ "INAO"
- ↑ "INAO"
- ↑ "INAO"
- ↑ "INAO"
- ↑ "INAO"
- ↑ "INAO"
- ↑ "oeno Conduite et gestion de l'exploitation agricole, cours d'œnologie, Baccalauréat professionnel option viticulture-œnologie du lycée viticole de Beaune (1999-2001)
- ↑ id "oeno"
- ↑ id "oeno"
- ↑ id "oeno"
- ↑ N La durada de maceracion del vin roge vària seguent lo tipe de vin cercat
- ↑ [1] Gaillac premières côtes, ed: vitis.org
- ↑ [2] Site du CIVG
- ↑ [url=http://lescepages.free.fr/len_de_lel.html] Le len de l'el]
- ↑ "mauzac"
- ↑ "GD">[url=http://www.vins-gaillac.com/cds05.html] Site del CIVG
- ↑ "GD"
- ↑ [3] Site du CIVG
- ↑ [4] Méthode gaillacoise du mas pignou
- ↑ [url=http://quelvin.recettesdecuisine.tv/vin-sud-ouest-14/sud-ouest-gaillac/vin-gaillac-292.html] Vins de gaillac
- ↑ [5] Site du CIVG
- ↑ [url=http://www.gaillacinfo.fr/sortir/gaillac-primeur-2009-le-programme-des-manisfestations-prevues-pour-32eme-millesime/] Gaillac primeur, le programme des manifestations
- ↑ [url=http://www.evous.fr/Confrerie-du-Brie-de-Melun-des,1109216.html] Confrérie du Brie de Melun : des gourmets au service d’un produit et d’une ville
- ↑ [6] Site du CIVG
- ↑ Le Guide Hachette des vins 2010.
- ↑ Source: le guide hachette des vins 2005, per la produccion de 2003. p. 862
- ↑ CIVG, Place saint-Michel, 81600 Gaillac
- ↑ id "depeche"
- ↑ id "vingaillac"
- ↑ [7] Presentacion de Tarn en chifres
- ↑ "articho">[8] Le vignoble de Gaillac : Cahuzac-sur-Vère et Vieux, ed: artichaud.fr
- ↑ [url=http://www.chateau-de-saurs.com/fr/domaine/historique] Istoric e vinificacion del castèl de Saurs, ed: chateau-de-saurs.com
- ↑ [9] Alain Rotier al cap del sindicat de las AOC ladepeche.fr, 14 décembre 2009
- ↑ [10] Les élus des vignerons indépendants de France, le VIF., vignerons-independants.com
- ↑ [url=http://www.vignevin.com/linstitut/ingenieurs/multiplication-et-diffusion-du-materiel-vegetal.html |titre=Ingénieurs chargés de la multiplication et de la diffusion du matériel végétal]
- ↑ [11] Presentacion de la societat Infaco
- ↑ Collectif, Millénaire de Gaillac, 972-1972, Journées historiques, Tome II, p. 64, Janvier 1989, Imprimerie Rhodes, Gaillac.
- ↑ [12] ladepeche.fr
- ↑ [13]
- ↑ [14]
- ↑ Disponible sur internet Étude des vignobles de France, Tome 2, Région du centre-sud., consulté en ligne le 8 mars 2010.


text:
Mont Perdut
Lo Mont Perdut (en francés Mont Perdu, en aragonés Mont Perdito, en espanhòl Monte perdido) es a l'encòp lo nom del massís calcari pus naut dels Pirenèus e d'Euròpa, e del sieu trescòl (lo Mont Perdut) a 3355 m amb lo glacièr aval.
Somari
Lo pic[modificar | modificar la font]
Lo massís del Mont Perdut, conegut per Las Tres Sòrres (en aragonés As Tres Serols), que se compausan dels sucs de: Mont Perdut (3355 m), Cilindre (mont) (3328 m), e Aniscle (3263 m) nomenat tanben Som de Ramon. Dins aquel sector i a 22 cimas de mai de 3000 m
Lo Mont Perdut amb sos 3355 m, es la tresena cima dels Pirenèus aprèp lo Pic d'Aneto (3403,5 m), los Pocets (3375 m) e a egalitat amb la Punta Astorg (3355 m).
Pujada[modificar | modificar la font]
La via normala de pujada s'efectua pel refugi de Gòriz (2100 m), ont es abitual de bivacar, e la via de "l'escopidora", un dels punts negres dels Pirenèus ont moriguèron fòrça gents temptant d'aténher la cima.
Lo glacièr[modificar | modificar la font]
Per la fàcia nòrd del Mont Perdut se tròba un dels escasses glacièrs que encara i a dins los Pirenèus, encara que sián en diminucion lenta mas contunha. Es una lenga d'un front d'aperaquí 750 m e que va de 2700 a 3250 m d'altitud.
Lo massís[modificar | modificar la font]
Lo massís del Mont Perdut fa partida del Pargue Nacional d'Ordesa e Mont Perdut, aqueste darrièr es constituit de quatre vals d'extraordinària beutat: Ordesa al sud-oèst, Aniscle al sud, Escuain al sud-èst e Pineta a l'èst. Una part del massís se situa al nòrd dins lo territòri del Pargue Nacional francés dels Pirenèus Occidentals, amb la Val e lo Circ de Gavarnia, un impressionant circ glaciari ont se pòt veire lo rajal pus naut d'Euròpa, amb mai de 400 m de casuda verticala.
Patrimòni de l'Umanitat[modificar | modificar la font]
Pirenèus-Mont Perdut[1] designa un grand ensemble montanhós transfrontalièr, entre França e Espanha, inscrich dempuèi 1997 sus la lista del Patrimòni Mondial de l'UNESCO per sos païsatges naturals e sos païsatges culturals.
L'ensemble de Pirenèus-Mont Perdut coma Patrimòni Mondial conten:
- Una partida Pargue Nacional dels Pirenèus: los circs de Gavarnia, Estaube, Tromosa e Barroda e qualques territòris situats en zona tocant lo pargue sus las comunas d'Aranhoet, Gavarnia e Gèdre.
- Lo Pargue Nacional Ordesa i Monte Perdut (Comunautat autonoma d'Aragon) e qualques zonas tocant suls territòris de Bielsa, Fanlo, Puertolas, Tella-Sin e Torla.
En França, dins los Nauts Pirenèus, los circs de Gavarnia, d'Estaube e de Tromosa e mai la muralha de Barroda donan aspèctes particulars d'aquel site de nauta montanha. Son de circs d'origina glaciària, amb de nautas parets ribassudas. L'agençament de pasturatges de mejana montanha, de granjas d'altitud es lo testimòni d'una activitat agricòla e pastorala encara existissenta.
En Espanha, dins la Comunautat autonoma d'Aragon, las clusas d'Ordesa, de Niscle e de Pineta son d'entre las pus prigondas d'Euròpa. Los païsatges d'altitud mejana d'aquel versant, faiçonats dempuèi de sègles per l'agricultura de laissa e la vida pastorala, son las marcas encara viventas d'una adaptacion remarcabla dels bergièrs al mitan.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)UNESCO : La Liste du Patrimoine mondial,


text:
Universitat Pau Sabatièr
L’Universitat de Tolosa III, tanben sonada Universitat Pau Sabatièr, es l’una de las tres universitats de l'Universitat de Tolosa.
L’universitat es especializada dins las sciéncias, las tecnologias, las disciplinas de la santat e del sports. Foguèt constituida en 1969 pel gropament de las facultats de sciéncias e las facultats medicalas de l’anciana Universitat de Tolosa. Compta 29 242 etudiants.[1]
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
L’anciana Universitat de Tolosa foguèt creada en 1229 e suprimida, coma totas las autras universitats francesas, per la Convencion en 1793 e tornat creada en 1896. Après mai de 1968 e la lei Faure, foguèt partejada en tres universitats (que l'Universitat Pau Sabatièr n'es) e un institut nacional politecnic.
Istoric[modificar | modificar la font]
Presidents de l'universitat[modificar | modificar la font]
Lo president actual es Gilles Fourtanier.
Estructura[modificar | modificar la font]
Unitats de formacion e de recèrca[modificar | modificar la font]
- Matematicas Informatica Gestion;
- Fisica Quimia automatica;
- Sciéncias de la vida e de la tèrra;
- Lengas viventas;
- Facultat de Medecina Ranguelh;
- Facultat de Medecina Purpanh;
- Facultat de las Sciéncias Farmaceuticas;
- Facultat de Cirurgia Dentària;
- Sciéncas e tecnicas de las activitats fisicas e esportivas.
Instituts e autras estructuras ligadas[modificar | modificar la font]
- Institut Universitari de Tecnologia de Tolosa A;
- Institut Universitari de Tecnologia de Tarba;
- Observatòri de Miègjorn-Pirenèus.


text:
Leite de Vasconcelos
José Leite de Vasconcelos Cardoso Pereira de Melo, mai conegut coma Leite de Vasconcelos (Ucanha, Tarouca, 7 de julh de 1858 — Lisbona, 17 de mai de 1941) foguèt un lingüista, arqueològ e etnograf portugués. Fondèt la Revista Lusitana en 1889, l'Arqueólogo Português en 1895 e lo Museu Etnologic de Belém en 1893. Escriguèt en 1901 la primièra sintèsi de dialectologia portuguesa, Esquisse d'une dialectologie portugaise, dins l'encastre de sa tèsi doctorala presentada a l'Universitat de París.


text:
Contracte de venda
Lo Contracte de venda (tanben Polissa) es, en drech francés, constituit per l'"acòrdi sus la causa e sus lo prètz". Pòt èsser oral, estant que, en drech comercial notadament, se pòt provar "per tot mejan".
Somari
Lo contracte de venda immobiliària[modificar | modificar la font]
La formacion d'un contracte necessita pas l'ajuda d'un jurista. Per consequéncia se cal parar d'unes empaches que i a. Escriure a qualqu'un que vendètz lo vòstre ostal a tal prètz, aquò's riscar qu'aquel signa la letra de son acòrdi. Jos d'unas condicions ne poiriá resultar un pache, amb obligacion de vendre. Fòra d'unas trapèlas que i a, cal ben destriar dos tipes de contractes immobiliaris:
- la promessa de venda
- lo compromés de venda
Las modalitats pòdon cambiar, ja que las clausas d'un contracte se pòdon negociar e redigir de mai d'un biais. Pasmens:
La promessa de venda[modificar | modificar la font]
Dins la promessa lo vendeire promet de vendre. Condicions suspensivas al despart, lo beneficiari de la promessa pòt causir de crompar pas. Perdrà las indemnitats d'immobilizacion previstas pel contracte. Lo vendeire pòt, el tanben, decidir de vendre pas. Li caldrà pagar dos còps aquelas indemnitats.
Lo compromés de venda[modificar | modificar la font]
Dins lo compromés se tracta d'una venda (e mai sa reïteracion autentica, valent a dire notariala, ne foguèsse reportada, coma dins per la promessa). Lo quite títol del contracte n'es sovent "Venda d'immòble". Un còp las condicions suspensivas levadas, lo vendeire deu vendre, e lo crompaire deu crompar. Las penalitats previstas pel contracte se venon ajustar a una condemnacion eventuala a s'executar. En practica decidirà lo jutge, mas las proceduras pòdon èsser longas, e d'aquel temps lo ben pòt pas èsser vendut.
Enfin se cal mesfisar que son las clausas del contracte, e non pas lo títol eventual, que ne fan una promessa o un compromés. Per consequéncia, tant val se far conselhar per un jurista abans de signar quin contracte que siá.