text:
Nicolas Boileau
Nicolas Boileau (egaument aperat Boileau-Despréaux, e chafrat legislator deu Parnàs - Crosne o París, lo 1 de noveme de 1636 - París, lo 13 de març de 1711) que ho un poeta e un critic francés deu sègle XVII e un partisan deus ancians dens la querela deus ancians e deus modèrnes .
De formacion teologica e juridica, que's vodè a las letras maugrat l'oposicion de la soa familha. Las soas satiras on criticava los son contemporanèus (la mei famosa que ho contra Jean Capelain e lo son poema La Pucelle ou la France délivrée) que'u atirèn ua pièla d'enemics.
Mercés a l'empara de la marquesa de Montespan qu'obtiengó ua renta deu rei Loís XIV e lo títol (partatjat dab Jean Racine) d'istoriograf deu rei. Que ho admés a l'Acadèmia Francesa en 1684 per ocupar lo sièti 1.
- Personalitat francesa del sègle XVII
- Personalitat del Regim Ancian
- Poèta francés del sègle XVII
- Istoriograf
- Membre de l'Acadèmia francesa
- Acadèmia de las Inscripcions e Bèlas Letras
- Loís XIV
- Ancian estudiant a la Sorbona
- Naissença a París
- Teorician del teatre
- Escrivan francés del sègle XVII
- Naissença en 1636
- Decès en 1711


c: text/html

text:
James Clerk Maxwell
James Clerk Maxwell (13 de junh de 1831 – 5 de novembre de 1879) foguèt un fisician escocés. Son trabalh mai important foguèt la formulacion d'un ensemble d'eqüacions conegudas coma eqüacions de Maxwell, que pel primièr còp exprimissián las leis basicas de l'electricitat e del magnetisme d'un biais unificat (electromagnetisme). Desvolopèt tanben la distribucion de Maxwell, una estatistica que descriu los aspèctes de la teoria cinetica dels gases. Aquestas doas descobèrtas contribuiguèron a inaugurar l'èra de la fisica modèrna, pausant los fondaments pels futurs trabalhs coma la Relativitat especiala e la Mecanica quantica. Maxwell es tanben conegut per aver creat la primièra camèra fotografica de colors combinadas en 1861, per mejan del sistèma de la sintèsi additiva.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Categoria:Nombre irracionau
En matematicas, un nombre irracionau es un nombre reau qu'es pas racionau, valent a dire que se pòt pas escriure coma un quocient a / b, onte a and b son entiers e b es diferent de 0. Se saup dempuei l'Antiquitat grèga que lo nombre es irracionau.
Entre lei nombres reaus, leis irracionaus son aquelei que son desvolopament decimau o dins tota autra basa (binari, octau, etc.) es illimitat e vèn jamai periodic.
En un sens que se pòt precisar, lei nombres reaus son « quasi totei » irracionaus.
Articles dins la categoria « Nombre irracionau »
Aquesta categoria conten l'article seguent.


text:
Felip III de França
Felip III de França (Poissy, lo 1 de mai de 1245 - Perpinhan, lo 5 d'octobre de 1285) - chafrat Lo Hardit- que regnè enter 1270 e 1285 en bèth estar lo 10au rei de la dinastia deu capecians.
Qu'èra lo hilh de Loís IX de França (Sant Loís) e de Margarida de Provença e lo pair deu rei Felip IV de França (Felip lo Bèth) e tanben de Margarida de França (molher d'Enric I d'Anglatèrra).
Qu'èra en vertat lo segond hilh deu rei Loís VIII e que ho en purmèr comte d'Orléans. A la mort deu son hrair ainat Loís, que vadó eretèr. Qu'acompanhè lo son pair a l'escadença de la 8au crotzada on aqueth e trobè la mort en bèth deishar lo son hilh estar coroat en Tunisia.
Après l'ensag deu Comte Rogèr-Bernat III de Fois de's har nomar e de signar comes Fuxi gratia Dei (tan vau díser de's proclamar independent deu rei de França), Felip III qu'assetgè e que prengó Fois en bèth encarcerar lo Comte abans de'u liberar en lo bèth tornar lo son comtat.
Durant lo son regnat, que gavidè la Crotzada Aragonesa on, après lo massacre deus francés a l'escadença deus Vrèspes Sicilians, qu'ensagè de conquistar Aragon, autrejat ad eth peu Papa arrond d'aver escomenjat lo rei d'Aragon (responsable deus "Vrèspes"). Que trobè la mort au cors d'aquesta guèrra.


text:
Front Nacional (partit francés)
Lo Front Nacional (FN) (en francés Front National) es un partit politic francés d'extrèma dreita, fondat en octobre de 1972 e presidit dusca genièr de 2011 pel Jean-Marie Le Pen. Dempuèi 2011, la presidenta es Marine Le Pen.
Lo Front Nacional es un partit populista, nacionalista, sobeiranista e per certans cercaires un partit faissista. Partit menor dins las annadas 1970, lo FN va devenir un dels principals partits politics francés dins las annadas 1980 e 1990. En 2002, Jean-Marie Le Pen arribèt al segond torn de las eleccions presidencialas. En 2007, Jean-Marie Le Pen aguèt la quatrena plaça a las eleccions presidencialas (10%).


text:
36
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 36 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Après un incendi dins lei quartiers d'Aventin, l'emperaire Tibèri deguèt tornarmai organizar una ajuda alimentària a destinacion de la capitala. Coma en 33, lei finanças de l'Estat èran pron solidas per sostenir aquel esfòrç e l'operacion capitèt permetent de limitar leis efècts de la crisi.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Perseguida e fin de la campanha acomençada l'annada precedenta còntra lo reiaume de Gongsun Shu. D'efècte, après l'assassinat de mai d'un generau Han, leis oficièrs subrevivents decidèron de concentrar sei tropas per una ataca còntra la capitala que capitulèt après un sètge malaisat. Au mens 10 000 abitants foguèron executats pendent lo pilhatge de la vila. Franc dei possessions de Lu Fang dins e au nòrd de China, l'emperaire Guang Wudi (25-57) èra d'ara endavant lo mèstre d'una China reünificada per lo premier còp dempuei leis insureccions de 17 ap. JC.


text:
Félix Mayol
Félix Mayol (Tolon, lo 18 de novembre de 1872 e lo 26 d'octobre de 1941) foguèt un cantaire tolonenc de lenga francesa de café-concèrt puei de music-hall.
Naissut a Tolon, comencèt sa carriera a París en 1895. A son arribada una amiga li ofriguèt de muguet que, segon eu, li portèt astre e venguèt son simbòl (puei, après, lo simbòl dau Rugby Club Tolonenc, dont Mayol bastiguèt l'estadi que pòrta son nom).
Liame extèrne[modificar | modificar la font]
- [1] sus youtube.com, La polka des trottins per Mayol.


text:
Saint-Martin-de-Blagny
Saint-Martin-de-Blagny es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al Sègle XII, los senhors de Molay-Bacon èran de senhors de Sant-Martin-de-Blagny[1].
La glèisa de Sant-Martin-de-Blagny es romane, en partida. S'i vei de pèiras dispausadas en arêtes de peis ; mas de las recuperacions an #aver luòc en la maçonnerie a divèrsas epòcas. La glèisa es jos la invocació de sants Martin. En 1200, lo patrocini levava per la mitat de Pèira Ruaud e per un quatren de Guillaume Bacon. Lo un e l'autre #cedir lèu la curació e los #dire a la abbaye de Longas.
Au Sègle XII, les seigneurs de Molay-Bacon étaient seigneurs de Saint-Martin-de-Blagny[2].
La glèisa de Saint-Martin-de-Blagny est romane, en partie. On y voit des pierres disposées en arêtes de poisson ; mais des reprises ont eu lieu dans la maçonnerie à diverses époques. L'église est sous l'invocation de saint Martin. En 1200, le patronage relevait pour la moitié de Pierre Ruaud et pour un quart de Guillaume Bacon. L'un et l'autre cédèrent bientôt la cure et les dîmes à l'abbaye de Longues.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Arcisse de Caumont, Estatistica monumentala del Calvados, Can, Lo Blanc-Hardel, 1846-67
- ↑ Arcisse de Caumont, Statistique monumentale du Calvados, Caen, Le Blanc-Hardel, 1846-67


text:
Organisme modificat geneticament
Un organisme modificat geneticament es un organisme viu que son patrimòni genetic foguèt modificat per engenhariá genetica, siá per accentuar d'unas de sas caracteristicas o per li ne'n balhar de nòvas consideradas coma desirablas, siá al contrari per demesir, e mai eliminar de caracteristicas consideradas coma indesirablas[1]. Aquesta modificacion genetica se fa per transgenèsi, es a dire insercion dins lo genòma d’un o mai d'un gèns nòus, jos forma de porcions d'ADN eissidas d’un autre organisme, los gèns inserits podent dins qualques cases remplaçar de gèns originals (mecanisme d’invalidation de gèn)[2]. Un organisme transgenic, tèrme que designa los organismes que contenon dins son genòma de gèns "estrangièrs", es doncas sempre un organisme modificat geneticament, l'invèrs essent pas sempre verai.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Definicion de la Comission de l’etica de la sciéncia e de la tecnologia de Québec : (fr) Per una gestion etica dels OGM, Comission de l’etica de la sciéncia e de la tecnologia de Quebec, vejaire adoptat a la 10ena amassada de la Comission de l’etica de la sciéncia e de la tecnologia lo 16 d'octobre de 2003 (ISBN 2-550-41769-6), 4en trimèstre de 2003 legir en linha
- ↑ exemple d'invalidation d'un gèn, sit internet de l’Universitat Pierre-et-Marie-Curie


text:
Fluvi de las Pèrlas
Zhujiang (珠江 Pinyin: Zhūjiāng) o lo fluvi de las Pèrlas es lo tresen de China per la longor (2 200 km), après Yangzijiang (lo fluvi Blau) e Huanghe (lo fluvi Jaune), e lo segond pel volum, après Yangzijiang. Situat dins lo sud, se geta dins la Mar de China Meridionala entre Hong Kong e Macau. Forma pus bas lo dèlta del fluvi de las Pèrlas.
Lo fluvi de las Pèrlas es tanben conegut coma Yuejiang (« ribièra Guangdong »). Es nomenat d'après una illa del mitan de la ribièra apelada Pèrla de Mar (海珠). Amb lo cambiament del cors del riu, aquela illa se tròba uèi sus la riba.
Lo fluvi de las Pèrlas es eissit del rescontre de Xijiang (« llo fluvi de l'Oèst »), Beijiang (« lo fluvi del Nòrd »), e de Dongjiang (« lo fluvi de l'Èst »). Lo fluvi travèrsa las províncias de Guangdong, Guangxi, Yunnan, Guizhou e en partida las d'Hunan e Jiangxi, per formar un bacin de 409 480 km², lo bacin del fluvi de las Pèrlas (珠江流域).


text:
Commons:Ajuda suls contenguts multimèdia
Per escotar de fichièrs àudio o visualizar de vidèos
Tipes de fichièrs
Sus Commons, utilizam lo format Ogg Vorbis pels fichiers àudio e lo format Ogg Theora pels fichièrs vidèo.
Nos agradan mai aquestes formats Ogg que non pas d'autres mai corrents perque son pas protegits per de brevets. Las paginas seguentas vos indican quins logicials e quins codecs vos seràn utils per legir los fichièrs albertjats per Commons.
Seleccionatz la pagina que correspond al sistèma operatiu de vòstre ordenador :


text:
868
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 868 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Ahmad ibn Tulun, governador turc d'Egipte, venguèt de facto independent ambé l'arrèst de la transmission deis impòsts au poder centrau. Adoptèt una politica de desvolopament economic que li permetèt de formar un estat poderós. L'autoritat abbassida sus la region foguèt pas restablida avans 905.


text:
Castanha
La castanha (var. chastanha) es lo fruch comestible del castanh. Sovent se nomena marrons lo fruch de l'arbre empeutat. Los marrons son de castanhas gròssas, redondas e sens separacion, que se devon pas confondre amb l'amaron qu'es toxic. La castanha foguèt longtemps la basa de l'alimentacion umana dins fòrça regions. S'utilizava tanben per l'alimentacion dels pòrcs.
Lo pelon es la pelofa eriçada de picants qu'apara los fruchs. Los diferents mots designant la castanha en Euròpa venon totes del latin Castanea.
Somari
Descripcion[modificar | modificar la font]
Una castanha es formada d'un clòsc prim, solide, brun e brilhant contenent una grana. Lo clòsc es un pericarp de tres sisas classicas de la paret d'un fruch: epicarp, mesocarp e endocarp. La castanha se destaca del clòsc per son hil. A un costat salhent qu'emergís una pichona mata rèsta secada del pistil e de cinc o sèt « estigmatas » florals e qu'apara lo gèrme. Dins fòrça varietats, lo fruch es aplatit sus un o dos costats.
La grana es envelopada dins un tegument, una pelòfra rogenca e astringenta qu'es a l'origina dels tanins que conten, que penètra dins los replecs de l'amètla, e que se deu levar abans de consomir la castanha. Las varietats de castanhas, que lo tegument de la grana separa pas l'amètla, son nomenadas marrons. Lo pes de la castanha pòt variar de 10 a 25 gramas segon la varietat.
Valor nutritiva[modificar | modificar la font]
L'amètla fresca conten fins a 35% de glucids (amidon, sacaròsa, dextrinas), 5 % de fibras, mas es paura en protids (albuminas) e lipids. Contenon atal de vitaminas, coma de la vitamina C e d'elements minerals, coma de potassi. Lo taus de sucre del fruch evoluís dins lo temps: es mai important qualques setmanas aprèp la culhida.
La farina de castanha conten mai de 75 % de glucids, çò que ne fa un aliment energetic.
Punts fòrts de la castanha: La castanha es paura en matèria grassa e fòrça paura en colesteròl e sòdi. Es une bona font de manganès.
Varietats[modificar | modificar la font]
Consomacion[modificar | modificar la font]
Las castanhas pòdon se consomir grilhas jos la cendre o dins de padenas traucadas o, mai simplament, bolhidas o grilhadas al forn.
Se pòt tanben las consomir frescas.
Se pòdon confire amb de sucre e cristallizadas (los marrons glaçats, que se vendon subretot a la fin de l'an), mesas dins d'alcòl, cuèchas en confitura o en purèa.
Secadas, puèi molinadas, donan de farina dificilament panificabla que, mesclada, a 30 %, amb de farina de froment se pòt far de pan, de pescajons, de còcas.
Sèrva[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
La culhida mondiala de castanhas es de prèp 1 milion de tonas (FAO 2002).
La produccion francesa, localizada subretot en Ardecha (26%), en Dordonha e dins Var, es de gaireben de 12 000 t par an (en 2004, contra 110 000 t en 1945[3]). Aquela produccion cobrís pas l'ensems dels besonhs nacionals, subretot pels produchs transformats, França impòrta de 13 000 t a 14 000 t alara qu'exporta prèp de 2 000 t[4].
En 2006, l'INAO reconeguèt l'AOC Castanha d'Ardecha. Una ectara de castanh pòt produire de 1 a 4 tonas de fruch par an (segon las varietats) se vendent en 2009 pel productor entre 1 € e 2,5 €/kg (segon las varietats).
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)CHAPA, J. - INRA, 1982 : "Situation de la castanéiculture française. Convegno internazionale di Frutticoltura montana," Saint-Vincent d'Aoste, IT
- (fr)INRA. CTPS., 1986 + 1987 : "Premier catalogue officiel des variétés de châtaignes et marrons," Documents GEVES, p. 31-33, FR
- (fr)CHAPA, J. - INRA, 1987 : "Châtaignes et marrons, variétés inscrites au Catalogue officiel. Arboriculture fruitière," No 399, p. 21-30
- (fr)CTIFL Henri BREISCH 1995 "Châtaignes et Marrons"


text:
1000
Aquesta pagina concernís l'an 1000 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Incendi d'Angieus.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Dins lo corrent de l'ivèrn 999-1000, lei negociacions ambé lei Fatimidas permetèron de signar un tractat de patz de dètz annadas. Aquò permetèt ai Bizantins de se concentrar sus lo frònt bulgar. Permetèt tanben ai Bizantins de menar una campanha còntra leis emirs musulmans de Caucàs après l'assassinat dau rèi d'Ibèria. Una campanha aisada li permetèt d'obtenir la somission dei vassaus dau reiaume d’Ibèria que foguèt oficialament annexat en cambi de la distribucion d'unei títols e pòstas importants ai membres de l'aristocracia de la region.
Norvègia[modificar | modificar la font]
En setembre, batalha de Svold entre la flòta d'Olafr Tryggvason e lei flòtas coalizadas de Danemarc, de Suècia e dei jarls de Lade. S'acabèt per la destruccion ò la captura dei naviris d'Olafr e sa mòrt. Après aqueu resultat, Norvègia foguèt partejat entre lei diferents venceires sota la senhoriá dei rèis danés e suedès. Aquò marquèt l'aplant dei temptativas d'unificacion de Norvègia a l'entorn d'un prince crestian fins a l'assai d'Olaf II.
Polonha[modificar | modificar la font]
Gràcias a una autorizacion dau papa Silvèstre II (999-1003), Boleslau lo Valent (992-1025) poguèt fondar un arquevescat polonés installat a Gniezno qu'èra d'aqueu temps la capitala[1]. Aquela institucion venguèt un relèu eficaç per l'evangelizacion dei Polans e permetèt d'afirmar mai l'apartenéncia de Polonha au mond crestian. Pasmens, permetiá d'afirmar l'independéncia polonesa a respèct dau Sant Empèri[2]. Lei relacions bònas ambé l'emperaire Oton III permetèron de sancionar aquela independéncia e Boleslau recebèt lo títol de « Fraire e collaborator de l'Empèri » que confirmava sa sobeiranetat.
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Fin de la regéncia de l'eunuc Bardjawan que foguèt executat per lo califa Al-Hakim bi-Amr Allah qu'assegurèt d'ara endavant la direccion de l'estat. Adoptèt una politica de moralizacion e de propagacion dau chiisme au sen dau Califat Fatimida onte lo sunisme èra majoritari.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Matematicas[modificar | modificar la font]
Publicacion de Sus la construccion d'un pentagòne eqüilaterau dins un carrat conegut dau matematician arabi Abu Sahl al-Quhi (vèrs 940 - 1000). Son autor i donèt en particular la solucion d'una equacion dau quatren gras.
Medecina[modificar | modificar la font]
Vèrs aquela data en Al Andalús, publicacion per lo fisician e mètge arabi Abu al-Qasim al-Zahrawi (936-1013) dau Kitab at-Tasrif (Lo Metòde de la Medecina en occitan). Èra una enciclopedia gropant lei coneissenças regardant la medecina generala e la cirurgia. Aguèt una influéncia importanta sus lo desvolopament d'aquelei sciéncias.
D'autra part, de documents mostran l'usatge frequent de la variolizacion en Asia Orientala, premiera tecnica d'immunizacion coneguda còntra una malautiá. Èra basada sus l'innoculacion volontària de la variòla a un individú per l'immunizar. Fòrça perilhosa, aquela tecnica foguèt utilizada sus la planeta fins ai trabalhs de Jansen sus la vaccinacion en 1796.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Abu Sahl al-Quhi, matematician arabi.


text:
Gustave Lefrançais
Gustave Lefrançais (Angers, 1826 – París, 1901) foguèt una personalitat francesa de la Comuna de París (1871).
Diplomat ensenhaire, seis idèias revolucionàrias e sa participacion a l'Associacion d'institutors e d'institutritz socialistas en 1848 lo barrèron d'obtenir dau trabalh. Puei, foguèt interdich d'ensenhament en 1851 e s'exilièt a Londres de 1852 a 1853. Membre de l'oposicion parisenca a Napoleon III, foguèt elegit membre de la Comuna lo 26 de març de 1871 per lo IVen arredoniment. Faguèt partida de la Comission executiva (26 de març - 3 d'abriu), de la Comission dau trabalh, industria e cambi (3 - 21 d'abriu) e de la Comission dei finanças (après lo 21 d'abriu). Votèt contra la creacion dau Comitat de Salut Public. Pendent la Comuna, assaièt d'organizar la defensa de Montmartre lo 23 de mai puei, s'exilièt en Soïssa e venguèt membre de la Federacion dau Jura. Tornèt en França après l'amnistia de 1880 e participèt a de jornaus anarquistas.


text:
63
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 63 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Naissença d'una filha de Neron e de Popea. Pasmens, l'enfant moriguèt après solament quatre mes.
En Orient, lei negociacions entre Neron e Vologès Ièr permetèron de restablir la patz entre lei dos empèris. Lo fraire de Vologès, Tiridate, venguèt tornarmai rèi d'Armenia mai son coronament se debanèt a Roma sota la direccion de Neron. Aqueu succès diplomatic de Neron li permetèt de gardar una influéncia importanta en Armenia e s'assegurar la patz dins la region fins a 114. Li donèt tanben una gròssa popularitat dins lei províncias orientalas de l'Empèri que reagiguèron amb ostilitat a sa mòrt en 68.


text:
Bijanuelha
Bijanuelha (oficialament en francés Bizeneuille[1]) aul es una comuna occitana de Borbonés dins lo departament d’Alèir, dins la region d’Auvèrnhe Ròse Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Cèrts{{#que}} pensan aver-i detectat las traces d'un cratère gigant de 200 a 300 km daissat per un impacte météoritique associat al impacte de Rechoard|Rechoard, a partir de l'analisa de fotografias satellit. Totun, cap de traça en lo jos-sòl permet pas de justificar un tal évènement.
CertainsModèl:Qui pensent avoir détecté les traces d'un cratère géant de 200 à 300 km laissé par un impact météoritique associé à l'impact de Rechoard|Rechoard, à partir de l'analyse de photographies satellite. Toutefois, aucune trace dans le sous-sol ne permet de justifier un tel évènement.
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1789 Bijanuelha aul depend [1]:
- de la generalitat de Molins
- de l'eleccion de Montluçon
- de la subdelegacion de Montluçon
- del parlament de París
- de la senescaucia de Borbonés
- de la diocèsi de Borges
Aul es dins lo districte puèi dins l'arrondiment de Montluçon. En 1793, es dins lo canton d'Estivarelhas. Dempuèi 1801 es dins lo canton d'Eiriçon.
Toponimia[modificar | modificar la font]
Bijanuelha (Buginolio, 1097[2]) aul ven de bodica (lo vacu) be lo sufixe -ialo (camp).
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Ficha comunala de Bijanuelha sul site de l'EHESS
- ↑ Marcel Bonnin, Les noms de lieux en Bourbonnais


text:
Leis lengas vivas cambièron en corant deis sègles. Que pensètz, l'Occitan cambiará dins leis annadas que venon tambèn se n'i auriá pas que de parlaires segondàris comas leis quals que lo utilitzan activament e regularament?
Es segur que cau de nombroses parlaires actius e un pauc de parlaires naturaus pèr que una lenga visca naturalament et pèr que n'i aurián d'arguments eficacei pèr la lucha Occitanista. Es lo desvolopment naturau dau Latin parlat de qué l'Occitan es lo resultat. Legiguèri já un comentari que la lenga originala de l'Occitània siga lo Gallés. Òc, es la veritat que seriá bèu se lo Gallés s'èra continuat dusqu'a nòstrei dias! Mas seriá pas la metéissa lenga uèi coma la quala que n'i avèm de tèxtes. Donc aquò seriá una lenga totalament artificiala d'un tèmps passat. Vau mai d'ajudar une lenga de nòstrei dias pèr que se continuarà e devendrà pas tambèn una lenga dau tèmps passat.
M'agrada fòrca que l'IEO faguèt una conferéncia que lo tèma èra la transmission familiala. Leis parlaires natius actius ajudariá fòrca l'Occitan. Cau pas que cadun parle solament Occitan, mas que la lenga siga quicòm normau pèr quauquei mond pas atgat pèr que leis aprenaires ajan l'escascenca de s'imersionar, tambèn s'elei son una pichona minoritat.Cau una generacion nòva de parlaires natius sensa la vèrgonha. Una certana influéncia dau Francés dins lo charradís popular et lo son de lenga es quicóm normau que cau tolerar.
Alex


text:
Trobades - Rencontres
Estil : Teatre
Sector : Teatre
Annada de parucion : 2015
Creator: La Rampe-TIO, Cia Mariantònia Oliver
Editor : La Rampe-TIO, Cie Mariantòniaoliver.net
Los artistas de TROBADES son totes acostumats a la creacion pels pichons. Amb la dança contemporanèa, l’acrobacia, lo teatre d’ombra, lo jòc de palhassa, los 5 actors-dançaires-equilibristes, fargats d’una teatralitat corporala poderosa, estrambòrdan los joves espectators a la confluéncia de las identitas culturalas e linguisticas de l’Euro Region, tot aquò sus de ritmes joioses e de melodias originalas.
Crear e partatjar los ambients de fantasia pròpria a cada personalitat, ajustar las diferéncias e dubrir los espacis comuns, jogar entre libertat individuala, curiositat e descobèrta de l’autre, aital foguèt l’amira de la còla de Trobades per un viatge de rescontres en tròbas, ont l’imaginacion es lo sol muscle necessari!
L'espectacle
Un luòc misteriós de blanc e de negre, poblat per lusetas coquinas. Una còla d’amics ligats coma los 5 dets del pè, redola. Son totes d’aquel atge benesit ont las diferéncias se cranhisson pas. Lors afinitats naisson alentorn del jòc e lo jòc mena la dança dins los biaisses e las variacions que permeton de se descobrir.
« fai-me paur ! », « aganta-me !», « tira-te d’aquí ! », « Cèba! »
Dins un charivari tendre e inocent, se cercan, se trapan, s’agafan, s’epatan, se cacanhan, s’escacalassan…
Mas, a qual es aquela man giganta que sembla decidar per eles coma l’adult decida per l’enfant ?
Un monstre marrit, un parent benvolent, un amic trufarèl ?
Espectacle : Tot public tre 4 ans.
Durada : 55 minutas.
Datas venentas :
Pesenàs (34)
Data et orari : Dimardi 5 d'abril 2016 : 14:30 e 19:00
Luòc : Illustre Théâtre (22 avenue de la Gare du Midi)
Tel : 04 67 98 09 91
Sarlat (24)
Data et orari : Dilundi 9 de mai 2016 : 10:30 e 14:00
Luòc : Salle Paul Éluard (Rue Gaubert)
Tel : 05 53 31 09 49
Besièrs (34)
Data et orari : Dimars 10 de mai 2016 a 14:30
Luòc : Teatre municipal (Allées Paul Riquet)
Tel : 04 67 36 82 82
Una creacion euregionala : Lengadòc / Balearas
« De bèls e estonants rencontres », nascudas de la cooperacion artistica e transfrontalièra entre las Cies malhorquinas : Mariantonia OLIVER (dança contemporanèa), MANIPULATS (circ) e LA RAMPE Teatre Interegional Occitan (Lengadòc), son las promessas del espectacle TROBADES-Rencontres.
TROBADES-Rencontres es un viatge poetic e fantasierosa a travèrs totas las nòstras particularitats, las nòstras semblanças e las nòstras diferencias.
Amb TROBADES-Rencontres, lo sol muscle necessari es lo de l'imaginacion : crear, partejar, se semblar, s'ajustar, comunicar, jogar, se trobar....
Distribucion
Coregrafia e mesa en escèna : Mariantònia Oliver.
Amb : Aina Pascual Silva, Gracia Moragues Cantallops, Véronique Valéry, Matèu Canyelles-Sureda, Gérard Sanchez.
Musica e lum : Jerôme Dru
Vestits : Sûan Czepczynski.
Contactes :
- França : La Rampe-TIO - 0467583019 / stella@larampe-tio.org
- Espanha : Cia Mariantònia Oliver - +34 65992033


text:
Animalia
Un animal es un èsser viu que comunament se destria per lo fach d'èstre dotat de sensibilitat e de movement volontari (per oposicion a la planta o als campairòls). Mai formalament, un animal (e lo règne animalia) es un èsser organic eucariòta pluricellular e eteròtrof estretament aparentat amb los campairòls e las plantas, qu'apertenon al règne denomenat animalia. L'unica manièra de los classificar amb seguretat dins aqueste grop es de far l'analisi genetica perque es un grop amb de caracteristicas fòrça variadas.
Encara que siá pas cap una caracteristica qu'agrope totes los animals, es lo sol tipe d'èsser viu qu'aja desvolopat lo movement e lo desplaçament corporal.
Dins lo lengatge corrent, s'utiliza animal per se referir a totes los animals, exceptat los umans ; mas cal pas doblidar que d'un punt de vista scientific, l'èsser uman es una espècia del règne animalia. La causa es que s'assumís, que l'òme es l'unic animal racional, o dotat de rason.
Somari
Caractèrs diferencials[modificar | modificar la font]
- Nivèl cellular: eucariòtas
- Nutricion: Ingestion
- Metabolisme de l'oxigèn : Necessari
- Reproduccion e desenvolopament: Sexual, amb gametas e zigòts (aplodiploïde)
- Tipe de vida: Pluricellulars, amb teissuts e normalament mobils
- Estructura e foncions: Teissuts cellulars fòrça diferenciats. Sens paret cellulara. Qualques uns, amb quitina. Fagocitòsi, en inferiors. Ingestion amb fagocitòsi ulteriora, en superiors.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Classificacion dels embrancaments del règne animal (metazoaris)[modificar | modificar la font]
Arbre filogenetic dels animals fondat sus l'ARN de la pichona sosunitat ribosomica1[modificar | modificar la font]
- Eucariòtas
- Animals
- Parazoaris
- Eumetazoaris
- Radiats
- Bilaterians
- Protostomians
- Deuterostomians
- Animals


text:
Seyssuel
Nom desconegut en arpitan (Seyssuel en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
[[Fila:Géolocalisation ViennAgglo,Seyssuel.png|thumb|left|
██ Seyssuel
██ Viena
██ ViennAgglo
██ Unas autras municipalitats del Isère
]]
La municipalitat a situat al nòrd-oèst del departament del Isère, immediatament al nòrd de la vila de Viena (Isère). La municipalitat surplombe çò Rhône #que ne constituissi lo marge esquèrre (Siás). Seyssuel S'estend sus unitat|9.8|km|2}} e a environat per las municipalitats de Caça-sus-Rhône, Communay e Chuzelles. Lo vilatge a situat a unitat|4|km}} al Nòrd-Oèst de Viena, la mai granda vila a proximitat. La municipalitat de Seyssuel se situa al Nòrd-Oèst del departament del Isère, depen del Costat de Viena-Nòrd. En beneficiant d'un accès privilegiat, Seyssuel a connectat : al Sud, a Viena, per la RN7 e la RD4; al Nòrd, a Lion, pels autoroutes A7, A46 e per la RN7. Seyssuel A traversat per de multiplas sentiers pédestres #que donan l'escasença de descobrir e d'admirar las riquesas naturalas de la siá fauna e de la siá flore : los boisements an constituit essencialament de feuillus (roures, châtaigniers, frênes, acacias) e, malgrat l'avançada de l'urbanizacion, lo territòri de Seyssuel ofrís encara un biotope favorable per desparièrs gibiers : perdiu, de faisans, lèbes o encara chevreuils e senglars en lo vallon del Gorneton e los coteaux limitrophes. De mai, qualques endroits surplombent lo Rhône, #çò qu'ofrís una vista panoramique de las alentours.
La commune est situé au nord-ouest du département de l'Isère, immédiatement au nord de la ville de Vienne (Isère). La commune surplombe le Rhône dont elle constitue la rive gauche (Est). Seyssuel s'étend sur 9,8 km2 et est entourée par les communes de Chasse-sur-Rhône, Communay et Chuzelles. Le village est situé à 4 km au Nord-Ouest de Vienne, la plus grande ville à proximité. La commune de Seyssuel se situe au Nord-Ouest du département de l'Isère, elle dépend du Canton de Vienne-Nord. Bénéficiant d’un accès privilégié, Seyssuel est reliée : au Sud, à Vienne, par la RN7 et la RD4; au Nord, à Lyon, par les autoroutes A7, A46 et par la RN7. Seyssuel est traversée par de multiples sentiers pédestres qui donnent l’occasion de découvrir et d’admirer les richesses naturelles de sa faune et de sa flore : les boisements sont constitués essentiellement de feuillus (chênes, châtaigniers, frênes, acacias) et, malgré la progression de l’urbanisation, le territoire de Seyssuel offre encore un biotope favorable pour différents gibiers : perdrix, faisans, lièvres ou encore chevreuils et sangliers dans le vallon du Gorneton et les coteaux limitrophes. De plus, certains endroits surplombent le Rhône, ce qui offre une vue panoramique des alentours.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Se l'empèri romain a daissat traces : una stèle funéraire, dos autars, una via romaine (lo Compendium #que connectava Viena a Lion), dels tròces de vasos e dels tuiles, aquel son sustot las ruïnes encara imponents del vièlh castèl trucat encara castèl dels Archevêques, en dominant lo Rhône, #que retenon l'atencion del visitant. Qualques investigacions archéologiques aurián permeses d'establir que la part primitive del castèl (lo donjon e la siá camisa) figurariá entre la mai anciana d'aquel tipe en la region.
Lo « Castrum » a citat en tèxtes del començament de la Modèl:S- coma apertenenta a la glèisa de Viena, suzeraine alavetz de la familha « de Seyssuel ». Demorarà jos l' autoritat de las Archevêques de Viena, aital coma los territòris environnants #que constituissián lo mandatement de Seyssuel, fins a la Revolucion. Saccagé E cremat partiellement al començament de la Modèl:S-, met totjorn als investigadors lo problèma de la determinacion de la data de lo sieu abandon.
Jos l'Ancian Regim, los abitants del mandatement #que formavan una sola comunitat, dépendaient ne fa de dos senhors : aquel de Caça e la Archevêque Comte de Viena. A l'esperital, una duplica appartenance egalament : la parròquia St-Martin per Caça, aquela de La nòstra-Madama de Cuey per Seyssuel.
En 1790, los dos châtellenies #constituir la Municipalitat de Seyssuel #que se #trucar Seyssuel e Caça a partir de 1801 e #que la Abbé Pessonneaux, autor presomptiu del « couplet dels mainats » de la Marseillaise, #èsser brièvement lo Cònsol. Mas progressivament Chassères e Seyssuellois se #orientar cap a l'autonomia (glèisa, escòla...) E en 1853 #intervenir la creacion de doas municipalitats desparièras, ne Caça #que se #virar pauc après cap a l'indústria amb los sieus anautits-foguets e Seyssuel #que #gardar la siá vocacion purament agricòla tot a la longitud de la Modèl:S-.
Es la fin de la Modèl:S- e sustot lo Modèl:XXe #qu'aportaràn de cambiaments importants en l'economia e la physionomie de la Municipalitat de Seyssuel :
Abandon de la vinha al continuament del phylloxéra e diversification de las culturas (maraîchage, arboriculture, pépinières e polyculture amb ramaderia de bovins), Aparicion d'un sector terciari orientat cap a establiments de salut (sanatorium inaugurat l'an 1923 – uèi barrat – e un ostal de Accueil Especializada de quaranta lièchs), Implantacion de dos grands establiments escolars : un Licèu Agricòla l'an 1962 e un Collègi d'ensenhament General l'an 1972, Fin finala, en lo marc del District Urban de Viena, creacion e desvolopament d'una zòna industriala importanta la longitud del Rhône.
Si l’empire romain a laissé des traces : une stèle funéraire, deux autels, une voie romaine (le Compendium qui reliait Vienne à Lyon), des morceaux de vases et des tuiles, ce sont surtout les ruines encore imposantes du vieux château appelé encore château des Archevêques, dominant le Rhône, qui retiennent l’attention du visiteur. Des recherches archéologiques auraient permis d’établir que la partie primitive du château (le donjon et sa chemise) figurerait parmi la plus ancienne de ce type dans la région.
Le « Castrum » est cité dans des textes du début du Modèl:S- comme appartenant à l’Église de Vienne, suzeraine alors de la famille « de Seyssuel ». Il demeurera sous l’autorité des Archevêques de Vienne, ainsi que les territoires environnants qui constituaient le mandatement de Seyssuel, jusqu’à la Révolution. Saccagé et brûlé partiellement au début du Modèl:S-, il pose toujours aux chercheurs le problème de la détermination de la date de son abandon.
Sous l’Ancien Régime, les habitants du mandatement qui formaient une seule communauté, dépendaient en fait de deux seigneurs : celui de Chasse et l’Archevêque Comte de Vienne. Au spirituel, une double appartenance également : la paroisse St-Martin pour Chasse, celle de Notre-Dame de Cuey pour Seyssuel.
En 1790, les deux châtellenies constituèrent la Commune de Seyssuel qui s’appela Seyssuel et Chasse à partir de 1801 et dont l’Abbé Pessonneaux, auteur présumé du « couplet des enfants » de la Marseillaise, fut brièvement le Maire. Mais progressivement Chassères et Seyssuellois s’orientèrent vers l’autonomie (église, école...) et en 1853 intervint la création de deux communes distinctes, Chasse qui se tourna peu après vers l’industrie avec ses hauts-fourneaux et Seyssuel qui garda sa vocation purement agricole tout au long du Modèl:S-.
C’est la fin du Modèl:S- et surtout le Modèl:XXe qui allaient apporter des changements importants dans l’économie et la physionomie de la Commune de Seyssuel :
Abandon de la vigne à la suite du phylloxéra et diversification des cultures (maraîchage, arboriculture, pépinières et polyculture avec élevage de bovins), Apparition d’un secteur tertiaire orienté vers des établissements de santé (sanatorium inauguré en 1923 – aujourd’hui fermé – et une maison d’Accueil Spécialisée de quarante lits), Implantation de deux grands établissements scolaires : un Lycée Agricole en 1962 et un Collège d’Enseignement Général en 1972, Enfin, dans le cadre du District Urbain de Vienne, création et développement d’une zone industrielle importante le long du Rhône.


text:
892
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 892 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Francia Occidentala[modificar | modificar la font]
Organizacion d'un complòt per alunchar lo rèi Audoïn que quitèt lo nòrd de son reiaume per sometre una revòuta dei fraires dau duc d'Aquitània Ramnulf II de Peitieus. En realitat, aquò èra organizat per permetre lo coronament dins la vila de Reims de Carles (en 883), eiretier legitim dei Carolingians, evincit en 888 per Audoïn. Aquela volontat d'alunchar lo rèi foguèt facilitada per una incursion dei Vikings qu'agantèron Limanha onte foguèron batuts a la batalha de Montpensier.
Ongria[modificar | modificar la font]
A la demanda d'Arnulf de Francia Orientala, arribada deis Ongrés en Panònia per l'ajudar dins sa guèrra còntra Moràvia. Un acòrd permetent ais Ongrés de s'installar dins lei tèrras conquistadas foguèt benlèu conclut entre lei dos partits (segon lo cronicaire Aventinus, sègle XVI). Aquò foguèt l'acomençament dau procès d'installacion d'aqueu pòble dins la region e de la formacion d'Ongria (Honfoglalás siá « conquista de la patria » en occitan).
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Mòrt dau califa Al-Mutamid lo 15 d'octòbre. Foguèt remplaçat per son cosin Al-Mutadid qu'èra lo cap vertadier dau Califat dempuei la mòrt de son paire e visir Al-Mufawwad.


text:
Nis
Lo nis designa en general l'estructura bastida pels aucèls per contenir lors uòus e donar un primièr abric als pichons. Los nises son generalament fabricats amb de materials organics coma branquilhons, èrbas, mossas o fuèlhas, a vegadas garnits de plumas. Qualques aucèls, comme de falcons, pòdon utilizar lo nis abandonat per d'autras espècias, d'autres coma lo Cocut, pondon dins la covada d'una autra espècia. Qualques espècias de faucilhs fabrican de nises de saliva fausament dich « nis d'irondas », comestibles.
D'autres Animals, per exemple los gorillas o los esquiròls, o encora las aranhas o insèctes socials bastisson tanben de nis.
Per que los aucèls bastison de nises[modificar | modificar la font]
Los aujòls dels aucèls modèrnes benlèu enterravan lors uòus dins lo sol o dins un molon de vegetacion descompausada, coma lo fan actualament los reptils. A un moment de lor evolucion, los aucèls comencèron a utilizar la calor de lors còs per covar, e, a bastir un nis caud e segur. Estimuladas per l'alongament del jorn o la montada de las temperaturas, las ormonas semblan provocar lo començament de la construccion del nis.
Cada espècia d'aucèl possedís un tipe de nis caracteristic. Los nises pòdon se trovar dins fòrça abitats diferents. Uns los bastison dins los arbres, d'autres (coma los aglas, e fòrça aucèls marins coma las gavinas) prefèron los bauces, d'autres encara bastison lors nis dirèctament sul sol.
Tipes de nises comuns:
- Nis al sol
- Nis en nautor
- Nis de galeriás
- Arbres cavats
Mèstres dins l'art de bastir[modificar | modificar la font]
Qualques aucèls melhoran la tecnica de base del nis. L'agaça fabrica un covèrt d'espinas per alunhar los lairons de nis alara que l'Orthotomus bastís un còn, coson literalament doas grandas fuèlhas. Lo mascle trauca en seriá amb son bèc sul costat de las fuèlhas, abans de las cóser amb de fibras vegetalas. Seiurus aurocapilla imita lo potièr. Jos un teulat, lo nis redond, d'argile, pòt pesar fins a 100 còps lo pes de l'aucèl. La gavina bastís tanben un nis de fanga e de saliva ligat jos un canal de teulat per que la pluèja l'emporta pas.
Qualques aucèls economisan lor energia ne bastisant d'en primièr un grand teulat comun que fa un l'abric del temps marrit abans que cadun bastiga son nis personal jol teulat comun.


text:
Separacion dels poders
La separacion dels poders (en latin trias politica) es l'atribucion distributiva de las foncions de l'Estat, ont caduna d'aquelas es fisada a un organ o organisme public distint. Amb l'adopcion d'una constitucion dels dreches fondamentals, es un dels principis que caracterizan l'Estat de Drech modèrne.
Actualament la doctrina juridica interprèta aquela teoria, dins un sens estricte, de la separacion de las foncions o separacion de las facultats, fins a considerar lo poder coma unic e indivisible que l'apertenéncia a l'origina e per esséncia es aquela de la sobeiranetat (nacion o pòble), aquò redent impossible de concebre que l'exercici d'aquela pòsca èsser divisada.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
La teoria de la separacion dels poders foguèt comuna a fòrça pensadors del sègle XVIII que la descriguèron pendent lo Sègle de las Luses, coma Alexander Hamilton, John Locke, Jean-Jacques Rousseau e Montesquieu.
Segon la vision de las Luses, l'Estat existís amb la finalitat d'aparar l'òme contra los autres òmes. L'òme, alara, sacrifica una plena libertat per sa securitat d'èsser pas dometjat dins lo drech a la vida, la integritat, la libertat e la proprietat. Pasmens, l'existéncia d'un tal Estat es pas una garantida per aparar de los drechas de la persona. En efècte, sovent l'òme se vei aparat contra los autre òmes, mas pas contra l'Estat el meteis, aquel podiá l'oprimir impunidament per mejan de las foncions coercitivas que d'esperela la collectivitat li balhèt.
Dins la formulacion classica, las foncions de l'Estat consideradas coma necessàrias per la proteccion del ciutadan foguèron fondamentalament aquela de donar las Leis, de metre aquelas leis en practica en forma generala e pus particularament, amb la finalitat de resòlver los conflictes e l'administracion de l'aparelh del govèrn, foncions que pendent el Regim Ancian èran lo monopòli d'una sola entitat: monarquia absoluda que lo practiquèt amb despotisme.
Checks and balances (Contraròtles e Equilibres)[modificar | modificar la font]
Per empachar qu'una branca del poder suplante una autra, e per las incitar a cooperar, los sistèmas de govèrn que practican la separacion dels poders crèan sovent un sistèma de "checks and balances" (Contraròtles e Equilibris). Alara que lo concèpte de separacion dels poders es atribuit Montesquieu, lo tèrme Checks and balances se referís a las règlas de foncionament constitucional anglosaxon que permeton qu'una de las brancas limitar l'autra, per exemple, per mejan del vèto que lo president dels Estats Units d'America a sus la legislacion aprovada pel Congrès, o lo poder del Congrès d'intervenir sus la composicion e lo poder jurisdiccional dels tribunals federals. Cada país que practica la separacion dels poders deu trobar son pròpri mecanisme de checks and balances; d'ont mai un país s'apròcha d'un sistèma presidencial, d'ont mai contraròtles deurián existir entre los distintas brancas del poder, e mai egals deurián èsser dins sos poders relatius.
Los constitucionalistas anglosaxons ne tròban l'origina dins la Magna Carta, l'utilizant en practica dins las luchas entre la monarquia e lo parlament pendent las guèrras civilas anglesas del sègle XVII. Montesquieu, al sègle XVIII, melhorèt la formulacion teorica d'aquò que los angleses practicavan lo sègle precedent.
De l'Esperit de las Leis[modificar | modificar la font]
La formulacion definitiva es deguda al baron Carles Loís de Secondat, baron de La Breda e de Montesquieu dins son òbra "De l'Esperit de las Leis" ont definís lo poder al meteis temps coma foncion e coma organ. Dins son òbra se descriu la division de los Poders de l'Estat en poder legislatiu, executiu e judiciari e prepausa d'atribuir las cargas respectivament al Parlament o Congrès, al Govèrn e los Tribunals de Justicia.
Adopcion[modificar | modificar la font]
Los principis meses en evidéncia foguèron adoptats pels corrents del liberalisme politic. Lo respècte dels dreches fondamentals de las personas, la division o separacion de poders venon ambedós l'element fondamental de çò se que nomena l'Estat Liberal e que, encara, es l'element de basa del Constitucionalisme Modèrne.
Pasmens, lo principi de separacion de poders foguèt aplicat de forma diferenta dins los divèrses sistèmas de Govèrn, aquel principi doctrinal que de facto faguèt del parlament lo poder central se modifiquèt segon la doctrina de la separacion en poder constituissent e los poders constituits d'Emmanuel Joseph Sieyès faguèron de la separacion de poders una interrelacion (la separacion de poders desapareis pas per evitar atal lo contraròtle per un sol grope o òme, mas l'interrelacion entre los depositaris dels deferents poders ven mai entravacós), l'Estat arrèsta d'èsser abstencionista e daissa intervenir la societat, autreja lo sufragi universal (no solament pe la borgesiá) e fa emergir los partits politics de massas, davancièr de l'estat actual, l'Estat Social, ont s'acaba l'idèa de confusion entre parlament e nacion, alara la lei es l'expression de la volontat de la majoritat, e quand càmbia la formacion del parlament, càmbian las leis, atal la lei es pas mai l'expression de la rason, de la sobeiranetat, per venir aquela de la majoritat.
Desapareis la legitimacion del sistèma juridic coma consequéncia d'aqueles cambis e par aquò s'adòpta la distincion de Sieyès entre "poder constituent" e "poder constituit", dins lo primièr es el pòble qu'exercís lo seu poder sobeiran, mejans aquel apròva la constitucion e crèa los poders constituits: l'executiu, lo legislatiu i lo judiciari; e ont lo legislatiu apròva las leis, leis dempuèi alara demòran subjèctes de la Constitucion aquela exprimís las valors patejadas per totes e se crèa un tribunal [1] per garantir aquelas valors.
Nòtas[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- (es) Vázquez, E., Aguilera, C., y Olmeda, C., «Checks and balances» en el “Diccionario Histórico y Artístico” en La expansión de Gran Bretaña, Sarpe, 1985. ISBN 84-7291-890-4


text:
Gaston Ièr de Fois-Bearn
En rason de limitacions tecnicas, la tipografia desirabla del títol, « Gaston Ièr de Fois-Bearn », a pas pogut èsser restituida corrèctament çaisús.
Gaston Ièr de Fois (1287 † 13 de decembre de 1315), es comte de Fois, vescomte de Castèlbon, de Bearn (jol nom de Gaston VIII), coprince d'Andòrra de 1302 a 1315, vescomte de Marsan de 1310 a 1315. Es filh de Rogièr Bernat III, comte de Fois, prince d’Andòrra e vescomte de Castèlbon, e de Margarida de Moncada, vescomtessa de Bearn.
Biografia[modificar | modificar la font]
Succedís a son paire lo 3 de març de 1302, jos la tutèla de sa maire perque a pas que tretze ans. Rejonh l’òst reial amb 100 cavalièrs e un milierats de sergents d’armas e, benlèu, a participat a la batalha de Courtrai, l'11 de julhet de 1302. Tornat dins sos estats, lucha contra son cosin german Bernat VI, comte d’Armanhac que li contesta Bearn., mas lo rei Felip lo Bèl los obliga a conclure la patz lo 25 de decembre de 1303.
Tòrna combatre pel rei en Flandra e participa a la batalha de Mons-en-Pélève lo 18 d'agost de 1304. Sas vilas foissencas se revòltan contra los agents reials que vòlon levar una ajuda per finançar la perseguida de las guèrras flamencas. Gaston sosten sos administrats e refusa de liurar los menaires. Aprèp una sasida parciala del comtat de Fois pel senescal de Carcassona, Gaston dintra en gràcia.
En 1308, es tornarmai en guèrra contra Armanhac, malgrat los òrdres contraris del rei. Gaston es convocat per aqueste darrièr e emprisonat al Châtelet. Lo rei li interditz tota guèrra privada e lo libèra contra una esmenda de 36 000 liuras.
Eirita del vescomtat de Marsan en 1310, a la mòrt de sa tanta Constança de Moncada. Participa apuèi a una guèrra novèla contra Flandra, mas tomba malaut e morís a Maubuisson lo 15 de decembre de 1315.
Maridatges e enfants[modificar | modificar la font]
Esposa a Senlis en octobre de 1301 Joana d’Artés (1289 † 1350), filha de Felip d’Artés, senhor de Conchas, e de Blanca de Bretanha. D'aquel maridatge son nascuts :
- Gaston II (1308 † 1343), comte de Fois e de Bigòrra e vescomte de Bearn
- Rogièr Bernat III (1310 † 1350), vescomte de Castèlbon
- Robèrt, evesque de Lavaur
- Margarida
- Blanca, maridada en 1328 a Joan II de Grailly, captal de Buch
- Joana, maridada en 1331 a Pèire d'Aragon, comte de Ribagòrça e d'Ampúrias.
Annèxes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Foundation for Medieval Genealogy : Gaston Ièr, comte de Fois
- Aqueste article compren d'extraches traduches del Diccionari Bouillet. Es possible de suprimir aquesta indicacion, se lo tèxte reflècta lo saber actual sus aquel tèma, se las fonts son citadas, se satisfà a las exigéncias lingüisticas actualas e se conten pas de prepauses que van contra de règlas de neutralitat de Wikipèdia.


text:
Volmerange-les-Mines
Volmerange-les-Mines es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Mercés a una cuerta pénétration en territòri francés dels camins de fèrre luxembourgeois, Volmerange-las-Minas e mai se comuna francesa a la particularité d'aver sus sòl una estacion estrangièra, #qu'es desservie unicament per las CFL, amb la tarification de las CFL.
Grâce à une courte pénétration en territoire français des chemins de fer luxembourgeois, Volmerange-les-Mines bien que commune française a la particularité d'avoir sur sol une gare étrangère, qui est desservie uniquement par les CFL, avec la tarification des CFL.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Segon cèrts autors, lo nom de la municipalitat i auriá designat a l'origina lo domeni o lo fief d'un cèrt Volcmarus, lo suffixe franc "ing" o "ingen"[1] En indicant n'efièch la possession. Volcmarus-ingen O Volcmar-ingen, en donant Wollmeringen n'alemand e Volmerange en francés, seriá doncas bastit coma Lohtar-ingen (possession de Lohtaire) #qu'a donat Lothringen n'alemand e Lorraine en francés.
Lo problèma d'aquela interpretacion resulta en lo fach que çò de mès d'ancian document relatiu a la localité (Charte imperiala de Otton II datada de 980) presenta indéniablement la localité jos la orthographe "Vualanbrega". Malaisit d'i legir Volcmar(vos) ! En una interpretacion en ingen, Vualanbrega pòt s'inclinar en benefici de Walah(ber). N'efièch es constant que la "W" "germain" passa al "Vist" de contunh a la "G" "latina" (Aital Wilhelm pòt venir Vuillaume abans de desbocar a Guillaume... E Vualanbrega muter en Garmerange (1239) e èsser retraduit en Warmerange (1306), Wollmeringen (1472), Volmerange èca. A anotar que la "r" rodada a un ponch de articulation prèp de "l", #çò qu'explica los transitam observables a aquel nivèl. Per en un autre luòc, se pòt considerar que la désinence en angel (o ingen) procedís aicí d'una atraccion paronymique inherent a l'abondància de las "ingen" en las localités vesinas. Brega Pòt èsser interpretat Briga (fortalesa en celte). Lo nom de la localité poiriá quitament resultar d'una tautologie d'un "Vallum" latin e d'un "Briga" celte. Lo debat rèsta dobèrta...
Ancians domenis del abbaye de Sant-Denis de París, amb prieuré, Volmerange e Kanfen avián mes jos la proteccion dels ducs de Lorraine. En 1531, lo abbaye reial vend los sieus bens a Bernard de Elz, senhors de Ottange. Als Eltz succedisson los Hunolstein. En 1777, la distincion de Volmerange s'inscriu dins lo comtat de Ottange. Ancian fief luxembourgeois, Volmerange passarà jos obédience francesa n'aplicacion del tractat dels Pirenèus (1659). Amb lo tractat de Frankfurt, Volmerange (Wollmeringen) a annexat de drech a l'Alemanha, de 1870 a 1918. N'aplicacion del tractat de Versailles, la localité redevient francesa.
N'en octòbre 1939, e per una durada de près d'un an, la populacion de Volmerange a deslotjat al posterior de la linha Maginot, en Lorraine mas tanben e sustot en los departaments de la Viena, lo Calvados, lo Adorna aital coma en Bourgogne. En mai e junh 1940, de violentes combats opausan Alemands e de Franceses. Lo deputat Félix GRAT a aucit al combat al luòc-dich Hetschenberg.
En 1940, la region a ocupat (annexion en fach) per l'Alemanda nazie e aquel pendent 5 ans aperaquí. A la Desliurança Volmerange repassi en lo giron francés. Lo francique, lenga vernaculaire del Nòrd-Mosellan, present dels particularités locales. Aital, lo lengatge dels volmerangeois se distinguís d'aquel de los sieus vesins (vocabulari, expressions especificas, diphtongues èca.). A survécu a las divèrsas annexem, malgrat las accions repressivas portadas per l'escòla de la Republica, lo Diktat prussien e lo regim nazi. De memòria d'òme, quitament pendent los annexem, a Volmerange, s'a totjorn parlat lo francique local, e aquel tant dins l'ostal, #que dins la carrièra... Levat de l'escòla.
Lo essor démographique de la municipalitat es consecutiva a l'arribada massiva d'obrièrs alemands, luxembourgeois, italians e polonais, contractats en las espleitacions localas de minaré de fèrre.
Selon certains auteurs, le nom de la commune aurait désigné à l'origine le domaine ou le fief d'un certain Volcmarus, le suffixe franc "ing" ou "ingen"[2] indiquant en effet la possession. Volcmarus-ingen ou Volcmar-ingen, donnant Wollmeringen en allemand et Volmerange en français, serait donc construit comme Lohtar-ingen (possession de Lohtaire) qui a donné Lothringen en allemand et Lorraine en français.
Le problème de cette interprétation résulte dans le fait que le plus ancien document relatif à la localité (Charte impériale d'Otton II datée de 980) présente indéniablement la localité sous l'orthographe "Vualanbrega". Difficile d'y lire Volcmar(us) ! Dans une interprétation en ingen, Vualanbrega peut s'incliner au profit de Walah(ber). En effet il est constant que le "W" "germain" passe au "Vu" puis au "G" "latin" (Ainsi Wilhelm peut devenir Vuillaume avant d'aboutir à Guillaume... et Vualanbrega muter en Garmerange (1239) et être retraduit en Warmerange (1306), Wollmeringen (1472), Volmerange etc. À noter que le "r" roulé a un point d'articulation proche de "l", ce qui explique les transitions observables à ce niveau. Par ailleurs, on peut considérer que la désinence en ange (ou ingen) procède ici d'une attraction paronymique inhérente à l'abondance des "ingen" dans les localités voisines. Brega peut être interprété Briga (forteresse en celte). Le nom de la localité pourrait même résulter d'une tautologie d'un "Vallum" latin et d'un "Briga" celte. Le débat reste ouvert...
Anciens domaines de l'abbaye de Saint-Denis de Paris, avec prieuré, Volmerange et Kanfen étaient placés sous la protection des ducs de Lorraine. En 1531, l'abbaye royale vend ses biens à Bernard d'Elz, seigneurs d'Ottange. Aux Eltz succèdent les Hunolstein. En 1777, la seigneurie de Volmerange s'inscrit dans le comté d'Ottange. Ancien fief luxembourgeois, Volmerange passera sous obédience française en application du traité des Pyrénées (1659). Avec le traité de Francfort, Volmerange (Wollmeringen) est annexé de droit à l'Allemagne, de 1870 à 1918. En application du traité de Versailles, la localité redevient française.
En octobre 1939, et pour une durée de près d'un an, la population de Volmerange est évacuée à l'arrière de la ligne Maginot, en Lorraine mais aussi et surtout dans les départements de la Vienne, le Calvados, l'Orne ainsi qu'en Bourgogne. En mai et juin 1940, de violents combats opposent Allemands et Français. Le député Félix GRAT est tué au combat au lieu-dit Hetschenberg.
En 1940, la région est occupée (annexion de fait) par l'Allemagne nazie et ce pendant 5 ans environ. À la Libération Volmerange repasse dans le giron français. Le francique, langue vernaculaire du Nòrd-Mosellan, présente des particularités locales. Ainsi, le langage des volmerangeois se distingue de celui de ses voisins (vocabulaire, expressions spécifiques, diphtongues etc.). Il a survécu aux diverses annexions, malgré les actions répressives menées par l'école de la République, le Diktat prussien et le régime nazi. De mémoire d'homme, même pendant les annexions, à Volmerange, on a toujours parlé le francique local, et ce tant à la maison, que dans la rue... sauf à l'école.
L'essor démographique de la commune est consécutive à l'arrivée massive d'ouvriers allemands, luxembourgeois, italiens et polonais, embauchés dans les exploitations locales de minerai de fer.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Consultar (fr)Toponymie francesa en lo cas del suffixe -angel.
- ↑ Consulter (fr)Toponymie française à propos du suffixe -ange.


text:
Champtoceaux
Champtoceaux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna ligérienne del Nòrd dels Mauges, Champtoceaux a situat a l'oèst del departament del Maine-e-Loire sul marge esquèrre de la Loire, a unitat|9|km {{}} al sud-oèst de Ancenis, 25 km a l'èst de Nantas e 50 km a l'oèst de Angieus.
Las municipalitats limitrophes son Oudon (al nòrd de la Loire) e Barbechat (al sud-oèst de Champtoceaux) en Loire-Atlantic, Drain, Sant-Salvador-de-Landemont e La Varenne en Maine-e-Loire.
Segon lo classament establit per la INSEE l'an 2010, Champtoceaux fa partida de la airal urban de Nantas en tant #que corona d'un grand pol (cf. Comunas de Loire-Atlantica).
Lo bourg es un pichon vilatge #que surplombe la Loire de divèrsas desenas de mètres.
Transpòrt
- Individual : Lo vilatge es desservi per la RD723 (ex-RN23) fins a Oudon (via çò pont de Oudon) e lo A11 (fins a Ancenis) e la rota touristique del vignoble (la Divatte).
- Collectiu : Parca a Oudon (4 km) o a Ancenis (10 km)
Commune ligérienne du Nòrd des Mauges, Champtoceaux est situé à l'ouest du département du Maine-et-Loire sur la rive gauche de la Loire, à 9 km au sud-ouest d'Ancenis, 25 km à l'est de Nantes et 50 km à l'ouest d'Angers.
Les communes limitrophes sont Oudon (au nord de la Loire) et Barbechat (au sud-ouest de Champtoceaux) en Loire-Atlantique, Drain, Saint-Sauveur-de-Landemont et La Varenne en Maine-et-Loire.
Selon le classement établi par l’INSEE en 2010, Champtoceaux fait partie de l'aire urbaine de Nantes en tant que couronne d'un grand pôle (cf. Communes de Loire-Atlantique).
Le bourg est un petit village qui surplombe la Loire de plusieurs dizaines de mètres.
Transport
- Individuel : Le village est desservi par la RD723 (ex-RN23) jusqu'à Oudon (via le pont d'Oudon) et l'A11 (jusqu'à Ancenis) et la route touristique du vignoble (la Divatte).
- Collectif : Gare à Oudon (4 km) ou à Ancenis (10 km)
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Champtoceaux, anciennement Châteauceaux, #Èsser la una de las mai importantas fortalesas medievalas, avantgarda del país de França e del Anjau pendent la guèrra de #Cent Ans, orgullosament levada sul serral, cara al duché de Bretanha, aliat del Angleterre. Champtoceaux Fasiá antany partida camines de Bretanha-Anjau e del évêché de Nantas jol Ancian Regim. Un esperó rocós domina la Loire de 70 mètres : tot a amassat aicí per assegurar defend militar e en corrent comercial.
Champtoceaux, anciennement Châteauceaux, fut l'une des plus importantes forteresses médiévales, avant-garde du pays de France et de l'Anjou durant la guerre de Cent Ans, fièrement dressée sur le coteau, face au duché de Bretagne, allié de l'Angleterre. Champtoceaux faisait autrefois partie des marches de Bretagne-Anjou et de l'évêché de Nantes sous l'Ancien Régime. Un éperon rocheux domine la Loire de 70 mètres : tout ici est réuni pour assurer défense militaire et courant commercial.


text:
1354
Aquesta pagina concernís l'an 1354 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Lassat dei conflictes intèrnes de l'Empèri, lo coemperaire Joan VI Cantacuzèn negocièt son retirament ambé Joan V Paleòleg avans de venir monge e d'acomençar l'escritura de seis Memòrias. Son fiu Matieu Cantacuzèn venguèt emperaire independent d'Andrinòple, tresena vila de l'Empèri. Pasmens, la situacion generala de l'Empèri — catastrofica dempuei la guèrra civila de 1341-1347 — contunièt de se desgradar ambé l'installacion dei Turcs Otomans dins la vila de Gallípoli.
Sultanat Otoman[modificar | modificar la font]
La conquista de la ciutat bizantina de Gallípoli permetèt ais Otomans de s'assegurar lo contraròtle de son premier territòri europèu.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Richard Swineshead, sabent anglés.


text:
Onòri III
Onòri III (Roma, 1148 - 18 de març de 1227), de nom Cencio Savelli, foguèt papa de la Glèisa catolica del 1216 al 1227.
Onoratz III foguèt canonge de la glèisa de Santa Maria la Màger fins que, en 1188, foguèt nomenat camarlenc del papa Climent III e comencèt a ocupar la carga de tresorer de la Glèisa Romana. Posteriorament, quand en 1193 lo papa Celestí III lo nomenèt cardenal diaca de Santa Llúcia in Silice, contunhèt en la carga de tresorer fins que, en 1197, passèt a èsser lo tutor del futur emperaire Frederic II. Lo 13 de març del 1198, lo papa Innocenci III lo nomenèt cardenal presbíter de la glèisa de Sant Joan e Sant Pau, dignitat qu'ocuparà fins que, après la mòrt de Innocenci III a Perugia, los dètz-e-nòu cardenals presents dins la mencionada vila elegiguèron papa lo ancià Cencio Savelli, que serà consagrat coma Onoratz III lo 24 de julhet del 1216.
La Cinquena Crosada[modificar | modificar la font]
L'objectiu principal de lo sieu pontificat foguèt la realizacion de la Cinquena Crosada, qu'èra estat decretada en lo Concili IV del Laterà e que la mòrt de Innocenci III aviá paralisat. Per requectar los fons economics necessaris, establiguèt que tant lo Papa coma los cardenals contribuirián a la causa, pendent tres ans, amb la desena part de las siás rendas, del temps que lo clergat restant aportariá la vintena part.
Malgrat que lo recobrament foguèt insufisent e que lo principal prince crestian, l'ancian pupil d'Onoratz e rei d'Alemanha, Federic II, quitava de pas retardar la siá participacion en la crosada, una armada al comandament del rei Andreu II d'Ongria metèt direccion cap a Tèrra Santa e capturèt la vila de Damieta a Egipte lo 1229.
Onoratz III, en un assag que Frederic II se jonguès a las tropas crosadas, lo coronèt emperaire del Sacre Empèri Romanogermànic lo 22 de novembre de 1220 en una ceremònia celebrada a Roma. Totun, Frederic contunhèt contemporitzant e envièt pas de tropas, fach que jonch a una desastrosa estrategia a Egipte, ont los croats avián refusat un acòrdi que lo soldà A lo-Kámil ofrissiá per el totas las possessions musulmanas dins Tèrra Santa a cambiament que las tropas crestianas abandonèsson Egipte e, per contra, avián decidit se dirigir al Caire per lo conquistar. L'assag, mas, acabèt amb una granda desbranda e la pèrda, lo 8 de setembre, de Damieta e lo retorn dels croats a Euròpa. Onoratz poguèt pas verificar se l'acòrdi se compliguèt de la part de Frederic, doncas que moriguèt, lo 18 de març del 1227, abans del compliment del tèrme de dos ans fixats al mencionat tractat.
Autras realizacions[modificar | modificar la font]
Onoratz III impulsèt, pendent lo sieu pontificat, qualques ordes religioses mejançant l'aprobacion de las siás respectivas nòrmas. Lo 22 de decembre del 1216 aprovèt la Nòrma dels Dominics mejançant la publicacion de la butlla Religiosam vitam; lo 23 de novembre del 1223 aprovèt la Nòrma dels Franciscans mejançant la publicacion de la butlla Solet annuere e lo 7 de genièr del 1226 aprovèt la Nòrma dels Carmelites mejançant la publicacion de la butlla Ut vivendi normam.
Concediguèt tanben divèrses pivilegis a doas oras principalas universitats de l'epòca, París e Bolonha, e ordenèt mejançant la butlla Superspecula que las diocèsis aluenhadas dels grands centres de saber lor caliá sosténer als estudiants destacats en las matèrias teològiques.
Escrits[modificar | modificar la font]
L'òbra principala del papa Onore III es lo Liber censuum Romanae ecclesiae que, en aprofechant las coneissenças aqueridas en la acompliment de la carga de tresorer de la Glèisa Romana, realizèt un inventari de las rendas e proprietats de la Glèisa, de las donacions recebudas, dels privilègis e los contractes amb las vilas e los sobirans.
Escriguèt tanben una vida de Celestí III, una vida de Gregori VII, un Ordo romanus de consuetudinibus, que descriu lo cerimonial o los ritus de la Glèisa, una Compilatio Decretalium, lo primièr libre oficial que reculhiguèt la lei canonica, e 34 sermons.
Las profecias de Sant Malaquies se fan referéncia a aquel papa coma Canonicus ex larere (canonge del Laterà), citació que fa referéncia al fach qu'abans d'èsser elegit pontife foguèt canonge de Sant Joan del Laterà.


text:
Dens un pòst passat, que vedom lo mot varan (autanplan escriut segon los autors baran, varand, barand o barann).
Non cau pas con·hóner (lo) varan dab (lo) varan. A despièit deu noste maudit sistèma grafic plan defectiu qui non hè nada diferéncia enter los dus mots, signe tangible de la gran incompeténcia deus autors d'aquera grafia e deus membres deu Conselh de la Lenga Occitana (CLO) en generau, varan e varan no’s pronóncian pas briga parièr. Lo varan dab n finau velara o a finau nasau (latin varanus) qu’ei un reptile, ua sòrta de lausèrp. Lo varan, dab ua n dentau (pre-roman varanda), que vòu díser 1-cerc, aròu, 2-tesic, preocupacion, 3-vertigi. Varan (dab n dentau) qu’ei lo cap de lista d’ua familha de mots especificament gascons : varanar, envaranar, varanejar, varanet , tots relacionats au còp dab lo concèpte de cerc, de causa arredona e dab lo vertigi, la pèrta d’equilibri. En Joan Coromines qu’establí que lo mot gascon varan (escriut barann en la grafia gascona deu gran lingüista catalan) èra en realitat la forma masculina deu mot noste barana (cat. barana, esp. baranda, port. varanda).
Que podem notar l’abséncia quasi completa en gascon deu mot latin gyrare (girar en portugués, espanhòu, catalan, occitan-non-gascon…). Gyrare que vien de gyrus, adaptacion latina d’un mot grec qui vòu díser precisament cerc, varan. En gascon, lo mot girar que i pòt subervíver hèra locaument, totun qu’a completament perdut lo sens de virar. Girar en gascon que vòu díser miar un tropèth (en catalan: menar un ramat). Tà virar lo mot catalan girar, lo gascon que pòt causir enter tres mots, segon las nuanças: varanar, barar e lo mot panoccitan virar.
Varanar que vòu díser virar (mes que mes en hèr vòltas), hèr vòltas, e tanben balhar vertigi. Locaument que pòt tanben significar envaranar, qu’ei a díser balhar ua forma arredona a ua causa. Que son gasconismes deus ancians.
Virar, deu baish latin virare, qu’a un sens fòrça mes larg en occitan que non pas en catalan. Virar en gascon qu’aplega, entre autre, los sens deus mots catalans girar, virar, tornar, que pòt tanben voler díser tradusir, cambiar etc.
Varar, o barar com escriut per Per Noste, qu’ei un gasconisme occidentau, possiblament deu latin varare (qui vòu díser corbar) o lo resultat d’un crotzament de virar dab barar (dançar), per atraccion deu mot varan. Que’m sembla, totun, que non cau con·hóner varar dab l'omonime barar, deu latin ballare (dançar) (balar en occitan-non-gascon, ballar en catalan), au contra de çò qui hasó en Coromines. Varar que s’aplica particularament (totun pas sonque) a las arròdas, çò qui l'aprèssa a la seria deu mot varan e deus derivats. Har varar (o har barar) qu'ei un tèrmi tecnic de la corsa landesa , qui consisteish en varanar autorn de la vaca tà desvariar-la. Barar (dançar) qu’a completament desapareishut deu biarnés, lo mot que i ei estat substituït peu sinonime dançar, dilhèu acaçat per l’omonime varar e per influéncia deu francés dancer. Totun, barar (dançar) que demora viu en d’autas modalitats gasconas, e particularament en aranés, e que'u trobam fossilizat en mes d'un idiomatisme gascon, on s'i pòt con·hóner a còps dab varar.


text:
Noron-la-Poterie
Noron-la-Poterie es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Noron-La-Poterie se situa a sèt quilomètres de Bayeux e a vint-cinc quilomètres de Sant-Lô sus la rota départementale 572.
Noron-la-Poterie se situe à sept kilomètres de Bayeux et à vingt-cinq kilomètres de Saint-Lô sur la route départementale 572.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Se tròba las primièras traces de activitat potière en 1745. Encara uèi lo vilatge contunha aquela fabricacion, los artesans expausan las siás merças la longitud de la rota départementale Bayeux-Sant-Lô. Pendent la Segonda Guèrra mondiala, las pòdes dins tèrra de Noron servissián als soldats per i metre lo sieu poudre.
En 1903, Noron ven Noron-la-Poterie[3].
On trouve les premières traces d'activité potière en 1745. Aujourd'hui encore le village continue cette fabrication, les artisans exposent leurs marchandises le long de la route départementale Bayeux-Saint-Lô. Pendant la Seconde Guerre mondiale, les pots en terre de Noron servaient aux soldats pour y mettre leur poudre.
En 1903, Noron devient Noron-la-Poterie[4].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 23 de febrièr 2010
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « Notice communale - Noron-la-Poterie », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 23 février 2010


text:
Òrus Escorpion
Lo rei Òrus Escorpion o Her Sekhet (o Escorpion, Escorpion II o Sekhet, paraula qui vòu díser escorpion en la lenga egipciana - au mens dens lo son estat mei posterior ad aqueth rei - ) qu'èra un faraon egipcian deu periòde predinastic, e, adonc, de la dinastia 0.
N'avem com document sus eth pas sonque paucas mencions istoricas e, mei que mei, lo cap d'ua maçuga qui representa un òmi victoriós portant la corona de la Hauta Egipte dab un escorpion (probablement un ieroglif qui'u simboliza) e un haucon (ua de las mei vielhas representacions deu diu deus faraons Her (Òrus). Aqueth rei qu'a precedit de pauc temps lo faraon Narmer (tanben conegu com Nemes) de la Ièra dinastia qui juntè la Hauta e la Baisha Egipte, se n'èra pas la medisha perona com auguns ac creden.


text:
891
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 891 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Mòrt dau visir Al-Muwaffaq qu'èra lo cap vertadier dau Califat dempuei 870. Son « rèine » permetèt de restaurar l'autoritat dau califa e l'òrdre dins lei províncias totjorn tengudas per leis Abbassidas. Son fiu Al-Mutadid, que remplaçava son paire malaut dins unei de sei missions dempuei 889, capitèt d'impausar son autoritat e d'obligir lo califa Al-Mutamid de modificar sa succession. Al-Mutadid venguèt l'eiretier dau Califat au detriment de son cosin Al-Mufawwad. A l'iniciativa de l'eiretier novèu, l'administrator Ubayd Allah ibn Sulayman foguèt nomat visir.


text:
Mervièlh
Mervièlh (Murviel en francés, puèi Murviel-lès-Montpellier dempuèi 1891) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Dauzat e Rostaing[1] citan una atestacion anciana (cap a 1031) : in villa Murovetulo. Muro vetulo a lo sens de mur vièlh e los autors se pensan que designa un ancian oppidum. Justament, al nòrd del vilatge, i a lo sit arqueologic del Castelàs, ont se trobava una vila antica celtica, puèi galloromana.
La clartat del toponime a patit d'una assimilacion vocalica : u de mur vengut e per influéncia de è de vièlh (è es normalament impossible abans l'accent tonic, es donc lo fonème pus prèp, e, qu'a remplaçat u). Es a remarcar qu'en occitan, i a pus sovent de dissimilacions que d'assimilacions en toponimia (los Ròcafòrt venguts Récafòrt dins la prononciacion, los Verdfuèlh cambiats en Vrufuèlh, etc), allòc que las assimilacions vocalicas son frequentas en la lenga basca (cf. lo doblet uri, vilatge e iri). Es lo fenomèn de l'armonia vocalica, que se pòt tanben trobar mai o mens en Catalonha, país de substrat iberobasque (Celsona > Solsona, per çò qu'es de la toponimia, jonoll, de genoll < genŭcŭlu, per çò qu'es de la lenga) e plan sovent en valencian meridional (olla que sona ['ɔʎɔ] e terra que sona ['tɛrrɛ]).
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud,reedicion 1984.


text:
Brenac
Brenac (oficialament en francés Brenac) es una anciana comuna occitana en Lengadòc situada dins lo departament d'Aude e la region d' Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon. Lo 1èr de genièr 2016, Brenac fusionèt ambe Quilhan per formar una comuna novèla que gardèt lo nom de Quilhan. Brenac demòra comuna delegada [1].
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom de Brenac (atestacions Bernacum, en 870 e Brenay en 1156) vendriá del nom gallo-roman Brennus, ambe'l sufixe -acum[2], latinizacion del sufixe gallés -aco(n). Brenac èra doncas probablament una anciana granda propietat antica que aviá coma mèstre Brennus/Brennos. Lo nom Brennos o Brennus (latinizat), benlèu varianta allofonica de branos, « lo corbàs, lo còrb », que designa metaforicament lo cap o lo guerrièr dins d'unas lengas celticas, es lo de mai d'un cap gallés istoric [3], doncas, puslèu que d'un nom personal, s'agís benlèu d'un nom comun e lo nom se poiriá eventualament interpretar coma « lo vilatge del capmèstre ».
En realitat, l'atestacion de 870 fa que lo nom de persona pòt èsser diferent de Brennos : Bernus per exemple, prepausat a Bernac Devath.
Istòria[modificar | modificar la font]
- Lo 1èr de genièr 2016, Brenac fusionèt ambe Quilhan.
Administracion[modificar | modificar la font]
- A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra del canton de Quilhan, i demorèt.
- L'intercomunalitat es la Communauté de communes Pyrénées Audoises (en francés)
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2011 : 207; 2013 : 214 abitants (16 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ recueil des actes administratifs de l'Aude http://www.aude.gouv.fr/IMG/pdf/RAA_SPECIAL_7_DECEMBRE_2015_cle2e6a2e.pdf
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, a Bargny, p. 54
- ↑ Xavier Delamarre, Dictionnaire de la Langue gauloise, ed. Errance, 2na edicion, 2003, a branos, p. 85


text:
Rosa Russo Iervolino
Rosa Russo Iervolino (Nàpols, 17 de setembre de 1936) es una femna politica italiana. Foguèt consolessa de la vila de Nàpols de 2001 a 2011. Es sòcia del Partito Democratico.
- Personalitat politica femenina
- Ministre italian
- Ministre italian de l'Interior
- Ministre italian del Trabalh (o dels Afars socials)
- Ancian deputat italian
- Cònsol de Nàpols
- Personalitat de la Democracia Crestiana (Itàlia)
- Personalitat de la Margherita
- Naissença en 1936
- Personalitat politica italiana
- Naissença a Nàpols


text:
Guèrra dels Farrapos
La Guèrra dels Farrapos o la Revolucion Farroupilha son los noms per que se coneguèt lo conflicte separatista que se debanèt entre 1835 e 1845 dins l'alavetz província de Rio Grande do Sul, en atenhent la region de Santa Catarina (Republica Juliana) al sud de Brasil. Durant aquel periòde Rio Grande do Sul se constituiguèt en una republica independenta (Republica Riograndense) los presidents que ne foguèron Bento Gonçalves da Silva e Gomes Jardim. Lo conflicte durèt del 20 de setembre de 1835 fins al 1 de març de 1845.
La revolucion, de caractèr separatista, influencièt de movements dins d'autras províncias brasilièras, coma la Revolucion Liberala a São Paulo en 1842 e Revòlta nomenada Sabinada en Bahia en 1837, las doas d'ideologia liberala. S'inspirèt en la guèrra d'independéncia d'Uruguai, en mantenent de connexions amb la nòva republica del Riu de la Plata, en mai de províncias independentas argentinas, coma Corrientes e Santa Fe.
A l'epòca del periòde de la regéncia en Brasil, lo mot "farrapo" (esperrecat) èra depreciatiu, imputat als liberals pels conservadors (chimangos) e amb lo temps aqueriguèt un sens d'elògi, en essent adoptat amb orguèlh pels revolucionaris, un pauc coma los sans culottes a l'epòca de la Revolucion Francesa.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Nom desconegut en arpitan (Saint-Georges-de-Commiers en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
La municipalitat a situat a 20 km al sud de Grenòble.
La commune est située à 20 km au sud de Grenoble.
Saint-Georges-de-Commiers
Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !


text:
Ostau Arroset
L'Ostau Arroset (en espanhòu la Casa Rosada ; reg. Ostau Arròse, Ostal Ròse o Ostau Ròse) qu'ei lo sèti deu poder executiu argentin. Que's troba a Buenos Aires suber la plaça de Mayo (costejada tanben per la catedrau e lo cabildo) suu lòc exacte qu'ocupava autes còp la hortalessa e on e s'estava lo vicerei deu temps de la vicereiautat de l'arriu de la Plata e on, après l'independéncia, los purmèrs caps d'Estat be gavidèn lo país.
Après la caduda de Juan Manuel de Rosas, la hortalessa, qui èra estada abandonada au prohèit de l'ostau de Rosas (conegut com quinta de Rosas) que ho en grana partida destrusida entà poder bastir la Doana Nava. En 1873, dejus la presidéncia de Domingo Faustino Sarmiento lo Palais deu corrièr, òbra de l'arquitècte suedés K. Kihlberg, que ho au son torn bastit suber ua partida deu terren liberada per la destruccion de la hortalessa e au ras de çò qui'n remanava qui ho pintrat en arròset en mesclar la pintrura blanca dab sang de bueu, utilizada ad aquesta epòca per las soas proprietats estabilizatritz e idrofòbas.
Lo president Julio Argentina Roca que he espandir lo sèti deu govèrn en seguir lo projècte de l'arquitècte E. Aberg en destrusent tot çò qui demorava de l'anciana hortalessa puish, lo president Luis Sáenz Peña que decidí d'unificar l'Ostau Arroset e lo palais deu corrièr en omogeneitzan los lors estils en qui hidar lo prjècte a l'arquitècte Francisco Tamburini.
Lo bastiment, dens lo son estat actuau que ho inaugurat en 1898, deu temps deu segond mandat presidenciau de Roca.
Uei lo dia, a despart de la soa activitat politica, lo bastiment qu'ei tanben un musèu on e son expausats objèctes pertanhent aus ancians presidents (com los lors barròts presidenciaus) e on se pòt vesitar los espacis sosterranhs de l'anciana hortalessa, tornar trobats arron de recercas arqueologicas vadudas possiblas mercés a la destruccion de la Doana Nava.


text:
1008
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1008 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Comtat de Provença[modificar | modificar la font]
Revòuta d'una partida de l'aristocràcia provençala còntra l'autoritat dau còmte Guilhèm II de Provença.
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- Guèrra civila a Al Andalús


text:
Montville
Montville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Montville A situat en França en la region de Anautita-Normandie, entre país de Seine e País de Bray. La municipalitat se tròba a la confluence de dos rius : la Clérette #que se tira en lo Cailly.
Montville est située en France dans la région de Haute-Normandie, entre pays de Seine et Pays de Bray. La commune se trouve à la confluence de deux rivières : la Clérette qui se jette dans le Cailly.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Brèu istòria de Montville Montville o Monville apareis dempuèi la Modèl:S-. En 1030, la glèisa a citat aital coma un vivier. La baronnie de Montville es mouvante e lo rei Henri IV lududes permet de venir fixa. Lo nom dels barons mai coneguts domina al fronton de las nòstras carrièras. Qualqu'uns vendràn de Presidents del Parlament de Normandie. Tot a la longitud de la Modèl:S-, de nombroses immigrants de l'oèst de la Normandie s'installan a Montville e an emplegat en las indústrias texilas de la vallée, indústrias alavetz en plen essor[2].
En març 1472, lo rei Louis XI #autorizar, per las siás cartas brevets, una fièra a Montville per an, amb la fin que la vila s'aumente[1].
Lo 19 d'agost de 1845 una fòrça violenta tornade s'abat sus la vila, en destruissent de fabricas. S'a dénombré 70 mòrts e 136 ferits, la majoritat de las victimas trabalhava en filatures #que los murs se'n son effondrés. Segon las descripcions de l'epòca : « Qualques obrièrs aguèron lançat a lo-defòra per-dessus de las barralhas e de las clausuras… Dessús unes autres ponches, las bastissas #èsser coma pulvérisés e lo luòc absoludament netejat. Dels solives, dels planches… aguèron levat e emportadas fins a 25 e 38 quilomètres d'ailà ! Fins près de Dièpa », #çò qu'estendriá a la classificar en la categoria F5, la mai intensa[2]. Aquel es pas totun #qu'una estimacion, cap enquèsta en utilizant los metòdes modèrns de investigation en avent pas #èsser facha. Flaubert Evoca aquela catastròfa en la siá carta a Louise Colet del 26 d'agost de 1846.
Brève histoire de Montville Montville ou Monville apparaît dès le Modèl:S-. En 1030, l’église est citée ainsi qu'un vivier. La baronnie de Montville est mouvante et le roi Henri IV lui permet de devenir fixe. Le nom des barons les plus connus domine au fronton de nos rues. Certains deviendront Présidents du Parlement de Normandie. Tout au long du Modèl:S-, de nombreux immigrants de l’ouest de la Normandie s’installent à Montville et sont employés dans les industries textiles de la vallée, industries alors en plein essor[2].
En mars 1472, le roi Louis XI autorisa, par ses lettres patentes, une foire à Montville par an, afin que la ville s'accroisse[3].
Le 19 août 1845 une très violente tornade s'abat sur la ville, détruisant des usines. On a dénombré 70 morts et 136 blessés, la plupart des victimes travaillait dans des filatures dont les murs se sont effondrés. Selon les descriptions de l'époque : « Des ouvriers furent lancés au-dehors par-dessus des haies et des clôtures… Sur d'autres points, les bâtiments furent comme pulvérisés et la place absolument nettoyée. Des solives, des planches… furent soulevées et emportées jusqu'à 25 et 38 kilomètres de là ! Jusque près de Dieppe », ce qui tendrait à la classer dans la catégorie F5, la plus intense[2]. Ce n'est cependant qu'une estimation, aucune enquête utilisant les méthodes modernes d'investigation n'ayant été faite. Flaubert évoque cette catastrophe dans sa lettre à Louise Colet du 26 août 1846.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://books.google.fr/books?id=OJ-B2-CLz7EC&pg=PAN477 Cartas brevets de Louis XI, Montilz-lèz-Tors, en marces 1472 (1471 abans Pâques)
- ↑ 2,0 2,1 (fr) Jos la IIIe Republica de nombrosas bastissas an bastit : grop escolar Evode-Chevalier e comuna (1888). Lo orthographe del nom de la municipalitat se modifica en 1964 e la « t » réapparaît definitivament. De nombrosas infrastructuras an creat dempuèi los ans 1980 fins a uèi : plànol d'aiga, Musèu dels Sapeurs-Pompièrs de França, residéncia per personas màgers e ostal de jubilacion, parc industrial de Cardonville, sala d'espectacles « Espaci Jean-Lop-Crestian », èca. Jean Dessens e John T. Snow, « {{{Títol}}} », 30 de març 1989 Error de citacion : Invalid
tag; name "Dessens" defined multiple times with different content
- ↑ http://books.google.fr/books?id=OJ-b2-CLz7EC&pg=PA477 Lettres patentes de Louis XI, Montilz-lèz-Tours, mars 1472 (1471 avant Pâques)


text:
Castèls de Las Tors
Los quatre castèls de Las Tors (Aude) fan partida dels vestigis pus importants de l'Edat Mejana de l'Occitània meridionala. Las rèstas qu'ara se pòdon veire (cf. fòto) son las roïnas dels castels que faguèt bastir lo rei de França al sègle XIII, aprèp la destruccion del castrum de Cabaret pendent la Crosada. Son situats al som d'una barra de ròcas, al confluent dels rius de Gresilhon e Orvielh dins las ancolas de la Montanha Negra.
Istòria e arqueologia[modificar | modificar la font]
Los vestigis mai vielhs datan de -1500 ans, i aguèt aprèp una ocupacion romana puèi visigota. A l'edat mejana los castèls son la possession de la familha Cabaret que los sénhers son vassals del vescomte de Carcassona. Los mai coneguts son Pèire Rogièr de Cabaret e son fraire Jordan de Cabaret.
Organizacion dels vestigis[modificar | modificar la font]
Tres dels castèls son quilhats sus la meteissa cresta rocassuda: Cabaret, Torre Regina e Flor d'espina Lo quatren Quertinhós es sus un puèg a despart, los quatre amassa formant una estructura defensiva.


text:
Jòrdi Pompidor
Jòrdi Pompidor (Montboudif, Cantal, 1911 – París, 1974) (Georges Pompidou en francés), professor e òme politic occitan e francés, foguèt president de la Republica de 1969 a 1974.
Agrejat de letras, mèstre de lass requestas onorari al Conselh d'Estat e ancian director general de la Banca Rothschild, venguèt membre del Conselh constitucional]] de 1959 a 1962, ocupèt puèi, durant la presidéncia de Charles de Gaulle, la fonccion de Primièr ministre del 14 d'abrial de 1962 al 10 de julhet de 1968.
Foguèt elegit 19en president de la Republica francesa, a l'eleccion presidenciala francesa de 1969, amb 58,21 % dels sufratges exprimits, fàcia a Alain Poher, lo 15 de junh de 1969. Exerciguèt la fonccion de president de la Republica del 20 de junh de 1969 entrò a sa mòrt lo 2 d'abrial de 1974.
Lo president Pompidor que parlava auvernhat amb sos electors cantalés declarèt qu'èra "auvernhat donc occitan." »[1]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ "Auvergnat, donc occitan, je suis particulièrement sensible à tous les efforts qui sont consentis pour sauvegarder les traditions linguistiques et culturelles de nos provinces et de nos pays", La Croix, 69e année, n°26374, 21-22 septembre 1969, p. 8, citat en particular dins Gilbert Noël e Emilie Willaert, Georges Pompidou et le monde des campagnes, 1962-1974, Peter Lang, 2007
- Carta grafica pas indicada
- President de la Republica Francesa
- Primièr ministre de França
- Naissença en 1911
- Decès en 1974
- Personalitat de la Cinquena Republica
- Normalian
- Jòrdi Pompidor
- Naissença dins Cantal
- Ancian ministre de la Cinquena Republica
- Ancian membre del Conselh Constitucional francés
- Gaullisme
- Grand crotz de la Legion d'Onor
- Ancian escolan de l'Escòla Normala Superiora (carrièra d'Ulm)
- Ancian escolan de l'Institut d'Estudis Politics de París
- Laureat del Concors general
- Agregat(ada) de letras classicas
- Personalitat de Cantal


text:
Guèrra Francochinesa
La guèrra francochinesa foguèt un conflicte coloniau que se debanèt de setembre de 1881 a junh de 1885. Foguèt entraïnada per la temptativa francesa de prendre lo contraròtle d'Indochina sota dominacion chinesa. S'acabèt per una victòria de França e la reconóissança de son protectorat sus lei regions d'Annam e de Tonkin.[[Categoria:1884 en China]
- Pages with unresolved properties
- Pages with script errors
- Istòria de Vietnam
- Guèrra del sègle XIX
- Guèrra de la Tresena Republica
- Colonizacion jos la Tresena Republica
- Dinastia Qing
- Guèrra de China
- 1881 en França
- 1882 en França
- 1883 en França
- 1884 en França
- 1885 en França
- 1881 en China
- 1882 en China
- 1883 en China
- 1885 en China
- Relacions entre China e França


text:
Com'ai l'abituda de zo far emb 'queu genre de libres, cherche se i'a quaqua res que tocha a las culturas minorisadas...e 'quo riba pas sovent dins los libres d'istoria, coma zo sabetz... ben 'queu cop, quau plaser: un chapitre de mai de 100 paginas intitolat: "La rébellion autonomiste"...
E 'quo parla de segur de tots los movaments ligats a 'na lenga o 'na cultura minoritaria sus lu teritori administratiu françès (basques, corses, bretons, alsacians, kanaks eca... e occitans, de segur!)
l'ai aps d'engueras legit (l'ai nonmas reddament visat) mas 'quo sembla esser bassetz "neutre", 'quo parla de tots los corrents...ai vist de noms coma PNO, PO mas tanben Anaram au patac...
puei lu reste dau libre deuria esser plan interessent tanben (sindicats, libertaris, anitpubs...)
s'avetz l'occasion d'empruntar lu libre dins vostra biblioteca...ne'n bargassarem quand l'aurem legit!


text:
Abadiá de Senhanca
L'abadiá de Senhanca es un edifici religiós cistercian pròche la localitat de Gòrda, en Provença, en Occitània.
Istòria[modificar | modificar la font]
Nasquèt coma comunautat de monges cistercians en 1148, provenents de l'abadiá de Masan en Vivarés, sota lo patronatge d'Alfant, evesque de Cavalhon, e de Ramon Berenguier II, còmte de Provença. Consagrada en 1178, coneguèt son esplendor maxima dau sègle VIII au sègle XIV, en arribant de possedir quatre molins, sèt granjas e de tèrras nombrosas en Provença. En 1544, amb lei guèrras de religion, lo monastèri foguèt devastat.
Es ren qu'en 1854 que lo luòc se faguèt crompar tornarmai per una comunautat nòva de monges cistercians de la Concepcion Immaculada, sota una règla mens estricta que la de l'òrdre de la Trapa. La comunautat foguèt fòrabandida entre 1903 e 1926 e tornèt au sèti de l'òrdre, l'abadiá de Lerins a l'illa de Sant Onorat, pròche Canas. En 1988, amb la renaissença dei vocacions a l'ostau maire de Lerins, una comunautat pichona de monges se reïnseriguèt a Senhanca.
Arquitectura[modificar | modificar la font]
La glèisa construcha en forma de crotz de tau, amb una absida que projècta mai enlà dei parets exterioras de l'abadiá, es tras qu'austèra, coma es tipic deis edificis cistercians. Lei clastras son lo luòc de passatge que comunica amb lei diferentei parts dau monastèri. La sala capitulara, gràcias ai sièis vòutas de crotz ogivalas, se caracteriza per la finesa de son acostica (èra la sola estança ont èra permés de parlar), amb l’abat au centre e la Tarasca, figura dau demòni, escultada au davant dei clastras.
Un pauc inusualament, lo costat extrèm orientau liturgic agacha devèrs lo nòrd, perque la vau estrecha e isolada ofririá ges d'espaci per una aculhença convencionala.


text:
Villes et mairies de la Province de Massa-Carrare (045)
Liste des communes
Massa
Ville de Massa, localité de l'Italie de 70 000 habitants.
Préfecture du département.
La mairie de Massa a une adresse e-mail et un site Internet.
Carrare
Ville de Carrare, localité de l'Italie de 65 000 habitants.
La mairie de Carrare a une adresse e-mail et un site Internet.
Aulla
Ville d'Aulla, localité de l'Italie de 11 000 habitants.
La mairie d'Aulla a une adresse e-mail et un site Internet.
Montignoso
Ville de Montignoso, localité de l'Italie de 10 000 habitants.
La mairie de Montignoso a une adresse e-mail et un site Internet.
Fivizzano
Ville de Fivizzano, localité de l'Italie de 8 500 habitants.
La mairie de Fivizzano a une adresse e-mail et un site Internet.
Pontremoli
Ville de Pontremoli, localité de l'Italie de 7 700 habitants.
La mairie de Pontremoli a une adresse e-mail et un site Internet.
Fosdinovo
Ville de Fosdinovo, localité de l'Italie de 5 000 habitants.
La mairie de Fosdinovo a une adresse e-mail et un site Internet.
Licciana Nardi
Ville de Licciana Nardi, localité de l'Italie de 4 900 habitants.
La mairie de Licciana Nardi a une adresse e-mail et un site Internet.
Villafranca in Lunigiana
Ville de Villafranca in Lunigiana, localité de l'Italie de 4 800 habitants.
La mairie de Villafranca in Lunigiana a une adresse e-mail et un site Internet.
Mulazzo
Ville de Mulazzo, localité de l'Italie de 2 600 habitants.
La mairie de Mulazzo a une adresse e-mail et un site Internet.
Filattiera
Ville de Filattiera, localité de l'Italie de 2 400 habitants.
La mairie de Filattiera a une adresse e-mail et un site Internet.
Podenzana
Ville de Podenzana, localité de l'Italie de 2 100 habitants.
La mairie de Podenzana a une adresse e-mail et un site Internet.
Tresana
Ville de Tresana, localité de l'Italie de 2 000 habitants.
La mairie de Tresana a une adresse e-mail et un site Internet.
Bagnone
Village de Bagnone, localité de l'Italie de 1 900 habitants.
La mairie de Bagnone a une adresse e-mail et un site Internet.
Zeri
Village de Zeri, localité de l'Italie de 1 200 habitants.
La mairie de Zeri a une adresse e-mail et un site Internet.
Casola in Lunigiana
Village de Casola in Lunigiana, localité de l'Italie de 1 000 habitants.
La mairie de Casola in Lunigiana a un site Internet.
Comano
Village de Comano, localité de l'Italie de -1 000 habitants.
La mairie de Comano a un site Internet.


text:
Precession
La precession es lo movement de l'axe de rotacion d'un còrs solid; la precession es lo cambiament de la direccion de l'axe d'un objècte que vira. L'exemple tipic es lo movement d'una baudufa quand son axe de rotacion es pas vertical. I a dos tipes de precessions: la precession per causa de moments de fòrças extèrnas, e la precession sens moments de fòrças extèrnas.
Precession de la Tèrra[modificar | modificar la font]
Per causa del movement de precession, la posicion qu'indica l'axe de la Tèrra dins l'esfèra celèsta se desplaça en seguissent un cercle barrat cada 25 800 ans (an platonic). Lo cercle de la precession a son centre dins lo pòl de l'ecliptica e, per aquò, la posicion dels pòls celèstes càmbia sempre. La precession de la Tèrra es causada per la fòrça gravitacionala de la Luna, del Solelh e de las autras planetas. Lo cambiament de la direccion de l'axe de rotacion de la Tèrra provòca una variacion del plan de l'Equador e, per aquò, de la linha d'interrupcion d'aqueste plan amb l'ecliptica. Aquesta linha soslinha dins l'esfèra celèsta la direccion del punt Aret que retrograda subre l'ecliptica, un fenomèn apelat precession dels equinòccis.


text:
Modèm
Un modèm es un aparelh electronic capable de convertir un senhau digitau de donadas en un autre analogic que se pòscha transmetre per un canau concebut per los senhaus analogics. Ansin doncas, las doas foncions principalas d'aquel dispositiu son la modulacion e demodulacion d'un ensems de donadas, d'aquí lo sieu nom: modulador-demodulador.
Los modèms actuaus incluson fòrça foncions addicionalas, coma lo marcatge automatic, de metòdes de compression e correccion de donadas, etc. Per aquò son configurables per logiciau mejançant de comandas especialas, encara que sortisson de l'usina amb una configuracion per defaut.
I a de sèrias divèrsas de comandas estandard, o puslèu, acceptadas per la majoritat daus fabricants, coma es lo cas de las comandas Hayes.