text:
Solgne
Solgne es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait Del ancià duché de Bar e banc d'un fief de la baronnie de Viviers.
- En 1324, Solgne èra camina de estaut entre País Messin e lo évêché.
- Cedit a la França en 1661.
- En 1810, Ancy-lès-Solgne fusiona amb Solgne.
- Dépendait de l'ancien duché de Bar et siège d'un fief de la baronnie de Viviers.
- En 1324, Solgne était marche d'estaut entre Pays Messin et l'évêché.
- Cédé à la France en 1661.
- En 1810, Ancy-lès-Solgne fusionne avec Solgne.


c: text/html

text:
Southampton
Southampton es una vila portuària importanta de 220 000 abitants, situada sus la còsta sud d'Anglatèrra, en Hampshire, entre Portsmouth e Bournemouth, detràs l'illa de Wright. A l'estatut de Ciutat.
Coma d'autrei vilas anglesas, Southampton siguèt totplen degalhada pendent la Segonda Guèrra Mondiala : la màger part de la ciutat siguèt destrucha per lei bombardaments alemands de la Luftwaffe. La muralha medievala e son intrada monumentala, coneissuda coma Bargate, au nòrd de la ciutat anciana, siguèron esparnhadas. S'utiliza sovent aquela pòrta coma lo simbòl de Southampton.
Si tròba en ribas de la River Itchen.
Southampton es la ciutat mai pròcha de la New Forest.
La màger part dei servicis municipaus coma la bibliotèca ò encara la galariá d'art son au Civic Centre.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1341
Aquesta pagina concernís l'an 1341 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Mòrt de l'emperaire Andronic III Paleòleg (1328-1341) que son rèine foguèt marcat per lo renfòrçament territòriau de l'Empèri en Euròpa mai tanben per la pèrda dei darrierei vilas importantas en Asia (Nicèa e Nicomèdia). De mai, l'Empèri aviá retrobat una certana estabilitat intèrna. Foguèt remplaçat per son fiu Joan V Paleòleg qu'èra encara un enfant de 9 ans.
Lo futur Joan VI Cantacuzèn se proclamèt regent mai se turtèt a l'oposicion e ai crenhenças de l'imperatritz Ana de Savòia, dau patriarca Joan XII Kalekas e dau megaduc Alexis Apokaukos (tanben lo cap de l'administracion). Rapidament, lo regent deguèt quitar Constantinòple per protegir lei frontieras atacadas per lei Sèrbes en Macedònia e lei Turcs en Tràcia. Sa campanha s'acabèt per una victòria rapida e lo Principat d'Acaia, inquiet deis ambicions bizantinas en Grècia li mandèt una ambaissada per reconeisser sa senhoriá. Pasmens, enterin, dins la capitala, Alexis Apokaukos aviá assaiat d'organizar un còp d'estat. La temptativa mau capitèt mai lo megaduc capitèt de s'escapar e anèt en Tràcia preparar una expedicion còntra Morèa. En camin, foguèt perdonat per lo regent.
Pasmens, de retorn a Constantinòple, Apokaukos organizèt de complòts novèus ambé l'ajuda dau patriarca, de l'imperatritz e d'una partida de l'aristocracia. Ansin, Ana de Savòia ordonèt rapidament l'arrestacion dei fidèus de Joan Cantacuzèn, nomèt Joan XII coma regent e Alexis Apokaukos coma eparca de la capitala. Après una brèva temptativa de negociacions, Cantacuzèn refusèt de reconeisser lo poder novèu e foguèt proclamat emperaire per sei soudats lo 26 d'octòbre. Aquò marquèt lo començament de la guèrra civila bizantina de 1341-1347 qu'anava aver de consequéncias catastroficas per l'Empèri.
Grand Principat de Moscòu[modificar | modificar la font]
Tiera d'escaramochas entre lei fòrças d'Algirdas, prince de Vitebsk sostengut per lo prince de Smolensk, e lei tropas de Moscòu. Mozhaysk foguèt assetjat per l'armada d'Algirdas. Pasmens, la mòrt dau Grand Duc de Lituània Gediminas entraïnèt una crisi grèva a l'oèst de Vitebsk e lo conflicte entre Algirdas e Simeon Ièr de Moscòu s'arrestèt rapidament. Un arbitratge dau khan de l'Òrda d'Aur donèt rason a Simeon regardant la possession dei territòris disputats entre lei dos princes.


text: Explica l'istòria d'Ismaèl, un jove marinièr (alter ego de l'autor) que viatja amb lo capitani Ahab a la siá recèrca obsessiva d'una granda balena blanca que dona títol al libre. Aquesta balena es estada vista coma una metafòra de l'ideal inaccessible e del sens de la vida. Qualques critics an dich que l'istòria seguissiá un esquèma biblic e que representa l'afanh de l'òme per controtlar la natura o s'aprochar de Dieu, un desir a l'encòp comprensible e malefic. La balena es devenguda una icòna de la cultura populara.


text:
1591
Aquesta pagina concernís l'an 1591 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Sultanat de Sennar[modificar | modificar la font]
Mòrt dau sultan Tayyib (1588-1591) que foguèt remplaçat per Unsa Ièr (1591-1604).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Matematicas[modificar | modificar la font]
Publicacion de l'òbra principala dau matematician francés François Viète, In Artem Analycitem Isagoge, considerada coma la fondacion de l'algèbra modèrna, especialament regardant lei notacions que Viète generalizèt l'utilizacion de letras per designar lei tèrmes desconeguts.


text:
Lavenay
Lavenay es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarthe e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lavenay Es una municipalitat del sud de la Sarthe situada a Unitat|50|km {{}} al sud-es del Mans, 50 km al nòrd de Tors e 36 km a l'oèst de Vendôme. La municipalitat a vorejat pel Loir, lo Tusson e la Braye.
Lavenay est une commune du sud de la Sarthe située à 50 km au sud-est du Mans, 50 km au nord de Tours et 36 km à l'ouest de Vendôme. La commune est bordée par le Loir, le Tusson et la Braye.


text:
Via Catalana
La Via Catalana, tanben denominada Via Catalana cap a la Independència, es una cadena umana concebuda e capitanejada per l'Assemblada Nacionala Catalana (ANC) que se debanèt l'Onze de Setembre de 2013 e qu'arribèt a aténher mai de 400 quilomètres en Catalonha e una part del País Valencian. Començava abans la localitat d'El Pertús e arribava fins a Vinaròs, vila de la província de Castelló, al nòrd del territòri valencian. Aviá per tòca de reivindicar l'independéncia de Catalonha e coneguèt un supòrt popular enòrme que la participacion comptabilizada per la polícia foguèt superiora a 1,6 milions de personas, e de totas elas n'i aguèt mai de 500.000 a Barcelona. Comptèt sul supòrt de 14 entitats que collabòran a l'iniciativa ElClauer.cat.[1] La cadena seguissiá lo traçat de l'anciana Via Augusta, dempuèi lo Pertús (Vallespir) fins a Alcanar (Montsià). Segon Carme Forcadell, la presidenta de l'ANC, deviá èsser «un simbòl, lo símbol de l'unitat del pòble catalan per aténher la sobeiraniá nacionala».[2]
Participèron tanben a l'eveniment divèrses politicians catalans coneguts coma per exemple los ex-presidents Jordi Pujol e Pasqual Maragall, e mai los socialistas Ernest Maragall, Marina Geli e Montserrat Tura. I aguèt pas cap d'incident grèu en Catalonha durant la celebracion encara que i aguèt una falsa alèrta de bomba a Barcelona. Per contra al País Valencian, los manifestaires se vegèron envirats per la Guardia Civil e s'i produsiguèt l'arrestacion de l'avocat e politician Alfons López Tena. Lo meteis jorn a Madrid la delegacion del govèrn catalan foguèt atacada. Aguèt de patir l'agarrida de membres de grops d'extrema drecha dels partits Democracia Nacional e Falange Española qu'i intimidèron las gents presentas, empleguèron de gases lacrimogèns e trenquèron de mòbles.
En total, l'organizacion prevei de mobilizar aperaquí 1.500 autocars e fins a 30.000 volontaris.[3] Se devon desplegar mai de vint mejans aerians per documentar l'acte e mai de 800 fotografs immortalitzaràn l'eveniment.[4] Tres setmanas abans l'eveniment, s'i èran ja inscrichas mai de 350.000 personas sul sit web oficial pr'amor de se repartir eficaçament e omogenèa long dels 400 km. Se l'ocupacion de las parts centrala e septentrionala causèron pas cap de problèma, los organizadors admetèron aver de problèmas per cobrir las porcions mai meridionalas de la cadena.
Somari
Precedents istorics[modificar | modificar la font]
La Via Catalana s'inspira dirèctament de la capitada d'una cadena umana que se realizèt lo 23 d'agost de 1989 sonada la Via Baltica, e qu'amassèt mai d'un milion e mièg de ciutadans dels païses baltics[5] (Estònia, Letònia e Lituània). Aquela Via liguèt amb una cadena umana las tres capitalas d'aqueles païses pr'amor d'exigir l'independéncia dels Païses Baltics de l'URSS. L'independéncia de las ancianas republicas sovieticas arribèt dos ans aprèp aquel eveniment, lo 21 d'agost de 1991.
Constitucion prealabla[modificar | modificar la font]
Lo projècte de la Via Catalana foguèt presentat al Musèu d'Istòria de Catalonha lo 19 de junh de 2013, per mejan d'un acte ont i foguèron convidats los estonians Henn Karits e Ülo Laanoja, dos membres de l'organizacion de la Via Baltica en 1989. Lo 4 de julh l'Assemblada Nacionala Catalana dobriguèt lo periòde d'inscripcions a travèrs sa web, ont s'i inscriguèron rapidament 22.000 personas durant las primièras 24 oras e mai de 78.000, la primièra setmana. Qualques jorns mai tard, lo 12 de julh, i aviá ja mai de 100.000 inscriches. Abans la fin del mes, lo 30 de julh lo nombre total de participants passava ja lo nombre de 250.000. Foguèt aquel meteis jorn que se presentèt lo cartèl e la vidèo promocionala de l'eveniment.
La Via Catalana internacionalizada[modificar | modificar la font]
Anteriorament a la celebracion de l'eveniment, s'organizèron de cadenas umanas internacionalament, portadas essencialament pels catalans residents a l'estrangièr, los Casals Catalans e mai de simpatizants al movement. Se faguèron aital mai d'un centenat de cadenas suls cinc continents, principalament entre lo 24 d'agost e l'11 de setembre de 2013 "pr'amor de donar supòrt al procès democratic d'independéncia de Catalonha". Per çò qu'es d'Occitània, se realizèt una Via a Tolosa lo 7 de setembre que comptèt mai de 150 personas acampadas a la Prada dels filtres.
Los partits politics fàcia a la Via[modificar | modificar la font]
Qualques partits politics de Catalonha coma lo PSC, Ciudadanos e lo Partit Popular s'opausèron radicalament a la realizacion de la cadena umana mentre que d'autras personalitats politicas, essencialament d'Unió, ensagèron de tergiversar sul tèma e objectiu principal de l'eveniment qu'èra l'indepéndencia de Catalonha.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Pagina web de al sit de l'ANC
- ↑ Article De la Jonquera a Alcanar: 400 km de 'Via Catalana' cap a l'estat independent, dins lo jornal Ara'
- ↑ catalan Marc Colomer, « "Volem votar": el clam de la Via Catalana », Ara, pp. 8 - 9, 17.08 2013
- ↑ 324.cat: L'ANC vol que la cadena humana per la independència superi els 400 quilòmetres. 20.06.2013
- ↑ El predecent: la multitudinària Via Bàltica del 1989, article de VilaWeb del 16 de març de 2013


text:
1345
Aquesta pagina concernís l'an 1345 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Acabament dei trabalhs principaus de la bastida de la Catedrala de Nòstra Dama de París.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra civila acomençada en 1341. Joan VI Cantacuzèn obtenguèt tornarmai l'ajuda de seis aliats turcs d'Esmirne e poguèt melhorar sa posicion en Tràcia après la destruccion dau principat dirigit per son ancian generau Momchil (batalha de Peritheorion, 7 de julhet). En parallèl, foguèt assassinat a Constantinòple lo megaduc Alexis Apokaukos (11 de junh), un dei responsables principaus de la guèrra e un sostèn important de la regéncia. A partir d'aqueu periòde, la posicion de l'empetratritz Ana de Savòia èra perduda maugrat una resisténcia qu'anava durar fins a 1347.
D'autre part, se debanèt un eveniment grèu per l'Empèri en setembre quanf Serres tombèt ai mans dei Sèrbes après una lònga resisténcia. D'efèct, ocupant la mitat de l'Empèri Bizantin de 1341, lo rèi sèrbe Stefan Dusan se proclamèt alora « emperaire dei Sèrbes e dei Romans » entraïnant de pèrdas territòrialas grèvas per l'Empèri e la formacion d'una menaça importanta en Grècia.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Arquitectura[modificar | modificar la font]
Acabament dei trabalhs principaus de la bastida de la Catedrala de Nòstra Dama de París. Presentant d'estiles gotics variats en causa de sa lònga construccion acomençada en 1163, lo bastiment conoguèt una restauracion fòrça importanta de 1844 a 1864. Foguèt classat Monument Istoric en 1862 e Patrimòni Mondiau de l'Umanitat en 1991.
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Engenhariá[modificar | modificar la font]
Utilizacion de molins de vent en Olanda per accelerar l'assecament de tèrras.


text:
Avet
Avet
Los avets (var. sap) son d'arbres conifèrs del genre Abies originaris de las regions temperadas de l'emisfèri nòrd. Apertenon a la familha dels Pinaceae. Se coneisson pel biais que son fixadas las agulhas sus la camba, e de per sa forma que diferís del fals avet e als seus còns quilhats que se desagregan quora son madurs.
Son d'arbres monoïcs de ruscas a vegadas punchada de folhòla resinifèras, de brancas verticilada e estatjada. Las agulhas d'avet son fixadas una per una al contrari del pin blanc.
Somari
- 1 Classificacion
- 1.1 Espècias nativas (n) ou introduchas (i) en Euròpa
- 1.2 Classificacion e reparticion
- 2 Reparticion geografica
- 3 Nosibles
- 4 Vejatz tanben
Classificacion[modificar | modificar la font]
Espècias nativas (n) ou introduchas (i) en Euròpa[modificar | modificar la font]
- Abies alba (n)
- Abies amabilis (i)
- Abies balsamea (i)
- Abies balsamea phanerolepis (i)
- Abies cephalonica (n)
- Abies concolor (i)
- Abies fraseri (i)
- Abies grandis (i)
- Abies homolepis (i)
- Abies lasiocarpa (i)
- Abies nordmanniana (n)
- Abies borisiiregis (n)
- Abies pinsapo (n)
- Abies procera (i)
- Abies sibirica (n)
Classificacion e reparticion[modificar | modificar la font]
Las darrièras òbras de revision del genre Abies per Farjon, 1990 citadas per Earle 2004 permeton de distinguir 51 espècias d'avets e de situar las relacions entre las diferentas espècias del biais seguent:
Seccion Balsamea[modificar | modificar la font]
grop del avet balmièr (Asia boreala, America del Nòrd, e nautas montanhas mai lo sud)
- Abies fraseri
- Abies balsamea
- Abies bifolia
- Abies lasiocarpa
- Abies sibirica
- Abies sachalinensis
- Abies koreana
- Abies nephrolepis
- Abies veitchii
- Abies kawakamii
Seccion Grandis[modificar | modificar la font]
grop de l'avet de Vancouver (Oèst des Estats Units d'America; Mexic e Guatemala, en planas al nòrd, altituds mejanas al sud)
- Abies grandis
- Abies lowiana
- Abies concolor
- Abies durangensis
- Abies mexicana
- Abies flinckii
- Abies guatemalensis
Seccion Abies[modificar | modificar la font]
grop de l'avet blanc (Euròpa, Orient Mejan)
- Abies nebrodensis
- Abies alba
- Abies borisii-regis
- Abies cephalonica
- Abies nordmanniana
- Abies cilicica
Seccion Piceaster[modificar | modificar la font]
grop de l'avet d'Andalosia (Sud d'Espanha e Africa del Nòrd
Seccion Momi[modificar | modificar la font]
(Asia, Imalaia, sovent a d'altituds bassas a mejanas)
- Abies homolepis
- Abies recurvata
- Abies firma
- Abies beshanzuensis
- Abies holophylla
- Abies chensiensis
- Abies pindrow
- Abies ziyuanensis
Seccion Amabilis[modificar | modificar la font]
(còstas del Pacific de l'America del Nòrd e de Japon, nautas montanhas pluviosas)
Seccion Pseudopicea[modificar | modificar la font]
(Imalaia de nauta montanha)
- Abies delavayi
- Abies fabri
- Abies forrestii
- Abies chengii
- Abies densa
- Abies spectabilis
- Abies fargesii
- Abies fanjingshanensis
- Abies yuanbaoshanensis
- Abies squamata
Seccion Oiamel[modificar | modificar la font]
(Mexic, en nauta montanha)
Seccion Nobilis[modificar | modificar la font]
(oèst dels Estats Unis d'America, en nauta montanha)
Seccion Bracteata[modificar | modificar la font]
(còtas de Califòrnia)
Reparticion geografica[modificar | modificar la font]
Reparticion de las espècias americanas:
Nosibles[modificar | modificar la font]
D'erugas dels parpalhòls de nuèch (eterocèrs) se noirrisson d'avet.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Arbre de Nadal qu'es sovent un avet
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en)Farjon, Aljos. 1990. Pinaceae: drawings and descriptions of the genera Abies, Cedrus, Pseudolarix, Keteleeria, Nothotsuga, Tsuga, Cathaya, Pseudotsuga, Larix and Picea. Königstein: Koeltz Scientific Books.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Abies Miller sus florelaurentienne.com


text:
Wikipèdia:Anoncis
Benvenguda sus la pagina d'anoncis de Wikipèdia.
Aquesta pagina es destinada a collectar las informacions importantas en cors concernent la comunautat wikipediana alargada, e mai a reportar tota informacion suls desvolopaments recents de l'actualitat wikipediana occitana. Es una mena de pagina d'anonci destinada a la comunautat puslèu qu'al grand public.
L'actualitat concernent la fondacion Wikimedia se tròba a l'adreça m:Wikipedia News.
Çò que se deu inscriure sus aquesta pagina (lista exaustiva) :
- las candidaturas als estatuts particulars (administrator, burocrata, bòt, etc.) amb un ligam vèrs la pagina de vòte,
- los cambiaments d'estatut (accessions a un estatut, demissions, etc.) amb un ligam vèrs la pagina de decision,
- la dobertura d'un debat precedent una presa de decision amb un ligam vèrs la pagina de discussion,
- la dobertura d'una presa de decision (almens 48 oras abans lo començament efectiu del vòte) amb un ligam vèrs la pagina de vòte,
- la clavadura d'una presa de decision e son resultat amb un ligam vèrs la pagina de discussion,
- lo començament d'un arbitratge (quand una demanda d'arbitratge es estada jutjada receptibla) amb un ligam vèrs la pagina d'arbitratge,
- lo resultat d'un arbitratge amb un ligam vèrs la pagina d'arbitratge.
Çò que se pòt inscriure sus aquesta pagina : tot anonci concernent la comunautat dins son ensemble. Per exemple (lista non exaustiva) :
- Dobertura de portals ;
- Creacion de projèctes ;
- Estatisticas remirablas ;
- Informacions importantas de nivèls internacionals diches Meta e Commons (fòrtament recomandat) ;
- Recomandacions qu'an recebut un consensus larg.
/* Lo fial de l'informacion */ == Lo fial de l'informacion ==
Somari
- 1 Març de 2015
- 2 Aost de 2014
- 3 Julhet de 2014
- 4 Novembre de 2009
- 5 Octobre de 2009
- 6 Setembre de 2009
- 7 Decembre de 2008
- 8 Novembre de 2008
- 9 Junh de 2008
- 10 Mai de 2008
- 11 Abril de 2008
- 12 Febrièr de 2008
- 13 Novembre de 2007
- 14 Agost de 2007
- 15 Julh de 2007
- 16 Junh de 2007
- 17 Mai de 2007
- 18 Abril de 2007
- 19 Març de 2007
- 20 Febrièr de 2007
- 21 Genièr de 2007
- 22 Vejatz tanben
- 23 Las listas de discussions
Març de 2015[modificar la font]
Aost de 2014[modificar la font]
Julhet de 2014[modificar la font]
Novembre de 2009[modificar la font]
Octobre de 2009[modificar la font]
Setembre de 2009[modificar la font]
Decembre de 2008[modificar la font]
Novembre de 2008[modificar la font]
Junh de 2008[modificar la font]
Mai de 2008[modificar la font]
Abril de 2008[modificar la font]
Febrièr de 2008[modificar la font]
Novembre de 2007[modificar la font]
Agost de 2007[modificar la font]
Julh de 2007[modificar la font]
Junh de 2007[modificar la font]
Mai de 2007[modificar la font]
Abril de 2007[modificar la font]
. Un consensus pro larg s'es desgatjat per demandar lo tractament de la question punt per punt.
La proposion retenguda es l'abséncia de bendèl dins l'article, mas una mencion del dialècte utilizat visibla al moment de l'edicion.
Març de 2007[modificar la font]
Febrièr de 2007[modificar la font]
Genièr de 2007[modificar la font]
Vejatz tanben[modificar la font]
- Archius annals : 2007
Las listas de discussions[modificar la font]
Wikipedia-l, Wikoc-l, Wikitech-l, MediaWiki-CVS, wikimediaoc-l e foundation-l


text:
.NET (Microsoft)
.NET (prononciat sovent a l'anglesa, "dòtnet") es un ensems de compausants logicials que pòdon èsser aponduts comprés dins lo Sistèma operatiu Windows de Microsoft. Es l'entorn per la creacion, distribucion e execucion de totas las aplicacions que supòrtan aquel entorn. La tecnologia .NET foguèt introducha en 2000 per Microsoft. Al començament foguèt concebuda coma alternativa a Java, de l'entrepresa Sun Microsystems.
Lo concèpte de la tecnología .NET de Microsoft, entre d'autras, ofrís la possibilitat que logicial modèrn poscatz èsser executat en un sistèma de manièra independenta al material (Per exemple a sus un PDA o d'aparelhs mobils).


text:
441
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 441 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman d'Orient[modificar | modificar la font]
Perseguida dei combats acomençadas l'annada precedenta. En Armenia, lei Romans capitèron de rebutar l'ofensiva sassanida e lei Pèrses foguèron finalament obligats de se retirar. En revènge, au sud de Danubi, leis incursions dei Huns, guerriers nomadas fòrça mobils, contunièron. En particular, Sirmium foguèt assetjada e conquistada per lei cavaliers arquiers de l'estèpa.
Huns[modificar | modificar la font]
Perseguida dei combats acomençadas l'annada precedenta. Aprofichant la prioritat donada per lei Romans a la guèrra còntra l'Empèri Sassanida, lei Huns dau rèi Bleda poguèron assetjar e conquistar la vila de Sirmium.


text:
1200
Aquesta pagina concernís l'an 1200 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Intrat progressivament en vigor dempuei dos ans (→ 1198), l'interdich prononciat per lo legat pontificau Pèire de Càpoa acomençava de venir un problema important per lo rèi Felip II. Premier, reglèt son conflicte ambé lo còmte Baudoïn de Flandra e li abandonèt Douai, Aire, Saint-Omer e Béthune. Puei, lo 21 de mai, signèt una trèva novèla ambé Joan Ièr. I obtenguèt de condicions relativament favorablas ambé la cession dau comtat d'Evreux, de Graçay e d'Essaudun. Joan abandonèt tanben son aliança ambé lo Sant Empèri e sa senhoriá sus Bretanha promesa a Artús de Bretanha. Enfin, acceptèt oficialament la decision papala de reprendre Ingeborg de Danemarc coma frema permetent la levada de l'interdich e un procès novèu regardant son divòrci (→ 1201). Pasmens, dins lei fachs, Agnès de Merània demorèt la frema vertadiera dau rèi.
D'autra part, Felip II contunièt sa politica de modernizacion de París ambé la reconóissença de l'Universitat de París.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Medecina[modificar | modificar la font]
Observacion d'esqueletas de victimas d'una famina grèva per lo mètge e istorian egipcian Abd al-Latif al-Baghdadi. Aquò li permetèt d'identificar d'errors dins l'òbra de Galen qu'èra la basa de l'ensenhament de la medecina dempuei l'Antiquitat.


text:
Maurice Maeterlinck
Maurice Polydore Marie Bernard Maeterlinck (n. en29 d'agost de 1862 a Gant, Belgica, e m. 6 de mai de 1949 a Niça) foguèt un escrivan bèlga. Recebèt lo Prèmi Nobel de Literatura en 1911.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nasquèt lo 29 d'agost de 1862 dins la vila de Gant, situada dins la Flandra Orientala. Inicièt los sieus estudis en un collègi Jesuïta e estudièt Drech a l'Universitat de Gant. L'an 1885 publiquèt los sieus primièrs poèmas d'inspiracion parnassiana en la revista literària e artistica: Jeune Belgique. Lo 1886, abandonèt la siá profession e se transportèt a París ont va entaular relacion amb los escrivans qu'après mai li influiràn: Stéphane Mallarmé e Villiers de l'Isle-Adam. Aquel darrièr l'introdusiguèt en la prigondor de la idealisme alemand mercés a las lecturas de Hegel e Schopenhauer.
En aquela meteissa epòca Maeterlinck estúdia a Ruysbroeck la Admirable, un mistic flamenc del sègle XIV del que tradusiguèt lo 1891, "Ornement des noces spirituelles", lo que lo portèt a descobrir las riquesas intuitivas del mond germanic fòrça aluenhadas del racionalisme predominant en la literatura francesa. Amb aquel esperit, e notablament influit per Novalis, dintrèt en contacte amb lo romantisme de Jena (Alemanha 1787-1831), a l'entorn de August e Friedrich Schlegel e de la revista "la Atthenäum", precursor, en linha dirècta, del simbolisme. En las òbras que Maeterlinck publiquèt entre 1889 e 1896, se rebat aquela influéncia germànica. Lo 1920 foguèt escuelhut membre de l'Académie royale de langue et de littérature françaises de Belgique e al meteis an escriu "Monna Vanna," òbra teatrala qu'interpretarà Georgette Leblanc, actritz a quala coneguèt l'an 1895 e que serà la siá companha fins al 1919, an que contracta matrimòni amb la jove Renée Dahon.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Serres chaudes (1889)
- La Princesse Maleine (1889)
- L'Intruse (1890)
- Les Aveugles (1890)
- Les Sept Princesses (1891)
- Pelléas et Mélisande (1892)
- Alladine et Palomides (1894)
- Intérieur (1894)
- La Mort de Tintagiles (1894)
- Aglavaine et Sélysette (1896)
- Le Trésor des humbles (1896)
- Douze Chansons (1896)
- La Sagesse et la destinée (1898)
- Ariane et Barbe-Bleue (1901)
- Sœur Béatrice (1901)
- La Vie des abeilles (1901)
- Monna Vanna (1902)
- Joyzelle (1903)
- L’Oiseau bleu (1909)
- L'Intelligence des fleurs (1910)
- La Mort (1913)
- Marie-Magdeleine (1913)
- L’Hôte inconnu (1917)
- Le Bourgmestre de Stilmonde (1919)
- Le Sel de la Vie (1919)
- Le Miracle de saint Antoine (1920)
- Le Grand Secret (1921)
- Les Fiançailles (1922)
- La Puissance des morts (1926)
- La Vie des termites (1926)
- La Vie de l’espace (1928)
- En Égypte, notes de voyage (1928)
- La Grande Féerie (1929)
- La Vie des fourmis (1930)
- L’Araignée de verre (1932)
- La Grande Loi (1933)
- Avant le grand silence (1934)
- La Princesse Isabelle (1935)
- La Grande Porte (1939)
- L’Autre Monde ou le cadran stellaire (1942)
- Jeanne d’Arc (1948)
- Bulles bleues (1948)


text:
Chamaleiras (Auvèrnhe)
Chamaleiras [1][2](Chamalières en francés) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi Domat e la region d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ "a Chamaleyras ha de chabalhs an me huna vachalh preyn e hun boret e huna boreta, tan de chabah coma de met creys, set realhs e demey", Philippe Olivier, Dictionnaire d’ancien occitan auvergnat. Mauriacois et sanflorain (1340-1540), Berlin, Boston: Max Niemeyer Verlag, 2009. ISBN 978-3-484-97132-5. p. 208
- ↑ [1] Histoire généalogique de la maison d' Auvergne


text:
Christopher Lee
Sir Christopher Frank Caradini Lee (Londres, 27 de mai de 1922 - Chelsea, Londres, 7 de junh de 2015) foguèt un actor de cinèma anglés. Se faguèt celèbre per son interpretacion de Dracula en 1958.
Foguèt un artista prolific que durant sa carrièra joguèt dins mai de 225 films. Interpretèt subretot los marrits dins sos ròtles mai famoses coma Francisco Scaramanga dins un film de James Bond en 1974, Saruman dins Lo senhor dels anèls (2001–2003) o mai lo Conte Dooku dins los dos darrièrs films de La guèrra de las estelas (2002 e 2005).


text:
1695
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1695 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Tayasal[modificar | modificar la font]
Revirada de la quatrena ofensiva espanhòla organizada dempuei 1685 per leis Espanhòus desirós de conquistar e de convertir la ciutat maia au catolicisme.
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
En causa dei lèis de proteccion adoptadas en 1687, lei chins s'èran multiplicats en Edo e aquò començava de pausar de problemas d'igièna. 50 000 animaus foguèron donc expulsats vèrs de canigons bastits en fòra de la vila. Un impòst especiau foguèt creat per lei norrir.


text:
Warsy
Warsy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge rural picard del Santerre, situat entre Montdidier e Roye, en la vallée de la Avre, desservi per la RD 329, facilament accessibla pel autoroute A1.
Village rural picard du Santerre, situé entre Montdidier et Roye, dans la vallée de l'Avre, desservi par la RD 329, aisément accessible par l'autoroute A1.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Warsy antany Varsies (1252), Warchies (1258), Vuarsly (1640)[1], i aviá mencionat coma una vila a partir de la XIIIen.
La glèisa èra una annèxa d'aquela de Guerbigny lo vilatge dépendait del doyenné de Rouvroy del archidiaconé e del diocèse d'Amians .
Los décimateurs èran per 1/3 çò prieur de Sant-Arnould-de-Crépy, los 2 unes autres tèrces revenants al senhor del luòc[1].
Lo primièr senhor conegudas es Ròcas de la Tournelle[2][3] l'an 1170 #que la familha la #possedir fins al Sègle XIV. En 1567 Jean de Chambly ne possedís la distincion #que tòrna de contunh a Jacques de Chambly #que se marida en 1646, de contunh a Charlotte de Chambly #qu'esposa l'an 1638 Jacques de Rune. En 1752 François-Joseph de Rune n'es lo senhor lo marques de contunh de Rune en 1789.
Lo fief Aubler aperteniá a Adrien Philippe a la fin del Sègle XVII.
Pendent lo ancian regim, Warsy fasiá partida de la prévôté, del bailliage, del eleccion e del graèr a sal de Montdidier e de la intendance de Picardie. En 1749, la prévôté i aguèt suprimit e amassada al bailliage[1]
En 1653, los espanhòls #cremar una part del vilatge en se retirant.
Warsy autrefois Varsies (1252), Warchies (1258), Vuarsly (1640)[1], était mentionné comme une cité à partir du XIIIen.
La glèisa était une annexe de celle de Guerbigny le village dépendait du doyenné de Rouvroy de l'archidiaconé et du diocèse d'Amiens .
Les décimateurs étaient pour 1/3 le prieur de Saint-Arnould-de-Crépy, les 2 autres tiers revenants au seigneur du lieu[1].
Le premier seigneur connu est Roques de La Tournelle[4][5] en 1170 dont la famille la posséda jusqu'au Sègle XIV. En 1567 Jean de Chambly possède la seigneurie qui revient ensuite à Jacques de Chambly qui se marie en 1646, puis à Charlotte de Chambly qui épouse en 1638 Jacques de Rune. En 1752 François-Joseph de Rune en est le seigneur puis le marquis de Rune en 1789.
Le fief Aubler appartenait à Adrien Philippe à la fin du Sègle XVII.
Durant l'ancien régime, Warsy faisait partie de la prévôté, du bailliage, de l'élection et du grenier à sel de Montdidier et de l'intendance de Picardie. En 1749, la prévôté fut supprimée et réunie au bailliage[1]
En 1653, les espagnols brûlèrent une partie du village en se retirant.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
D.
- ↑ Ecrit egalament Roque, Rogue, Roger. Èra confessat de Ponastre, Faverolles e Mesviller e senhor de la Tournelle en l'actuala departament de l'Oise
- ↑ Los senhors de Clermont en Beauvaisis e de Clermont-Nesle
- ↑ Ecrit également Roque, Rogue, Roger. Il était avoué de Ponastre, Faverolles et Mesviller et seigneur de La Tournelle dans l'actuel département de l'Oise
- ↑ Les seigneurs de Clermont en Beauvaisis et de Clermont-Nesle


text:
Confuci
Confuci (segon la tradicion lo 28 de setemede -551 – -479 ; en chinés : 孔子, pinyin : Kong Zi, qu'ei a díser Mèste Kong) que ho un filosòf chinés ; los sons ensenhaments que's concentran sus la moralitat personau e estatau e qu'exercèn ua influéncia de las granas sus las culturas chinesas, japonesas, coreanas e vietnamianas ; que hon la basa d'ua doctrina filosofica aperada confucianisme e de purmèra importància durant lo regnant de la dinastia Han. Que ho introdusidas en Euròpa peu prèste jesuit Matteo Ricci qui latinizè lo nom deu filosòf en Conficius.
Lo aforismes e ensenhaments de Confuci que's pòden trobar dens los on Analèctes.


text:
-521
Aquesta pagina concernís l'an -521 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
Après la temptativa d'usurpacion e l'assassinat de Smerdis, lei generaus autors dau complòt designèron Darius Ièr, probablament un descendent d'una branca menora de la dinastia aquemenida, coma rèi. Aquò entraïnèt de revòutas en Elam, en Babilònia, en Mèdia, en Assiria, en Egipte, en Partia, en Armenia e en Margiana. Pasmens, franc d'Armenia, aqueleis insureccions foguèron reprimidas avans la fin de l'annada per Darius eu meme ò per sei generaus (→ -519). Aquelei movements semblan èsser iniciats per l'aristocracia locala que sei caps foguèron generalament executats. En revènge, lei populacions aguèron una atitud pus neutra.


text:
907
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 907 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Tièra d'atacas còntra Constantinòple menadas per lo pirata grèc musulman Leon de Trípols e per lei Rus' de Kiev. Lei segonds obtenguèron lo pagament d'un tribut important.
Ongria[modificar | modificar la font]
Dins la region de Brezalauspurc (probablament Bratislava[1]), lei tropas de Francia Orientala menada per l'arquevesque Theotmar de Salzborg e lo duc Leopold de Bavièra subiguèron lo 4 de julhet una desfacha grèva[1] en fàcia d'una armada ongresa dirigida per un cap desconegut (Arpad ?). L'arquevesque e lo duc i foguèron tuats e l'expansion de Francia Orientala en direccion de l'èst foguèt arrestada fins ais annadas 950-960. De mai, permetèt ais Ongrés d'organizar liurament seis expedicions destinadas a pilhar lo territòri franc[1].
Dins lo corrent d'aqueu periòde, mòrt d'Arpad (893-907). Foguèt remplaçat per son quatren fiu dich Zolta (907-948).
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Anientament de l'armada dau cap carmata Zikrawayh que pilhava la region de Bagdad dempuei 905. Zikrawayh foguèt capturat e executat e lei subrevivents de sei tropas anientats durant sa retirada en direccion de Siria.


text:
Tractat de Versalhas
Lo tractat de Versalhas foguèt lo tractat de patz entre leis Aligats venceires de la Primièra Guèrra Mondiala e leis Alemands. Foguèt signat lo 28 de junh de 1919, cinc ans après l'assassinat de l'archiduc eiretier d'Àustria-Ongria a Sarajevo. Element principau de la patz après la guèrra, fixèt lei frontieras novèlas e deviá crear un òrdre novèu per lei relacions entre leis estats. Pasmens, lo tractat negligián leis aspècts financiers de la patz e lo traçat novèu dei frontieras foguèt la fònt de conflictes novèus dins leis annadas 1920. Ansin, lo tractat creèt de tensions novèlas en Euròpa que van causar entraïnar sa contestacion per unei país e la revirada de l'òrdre instaurat en 1919 que foguèt pas capable d'empachar la Segonda Guèrra Mondiala.
Somari
- 1 La fondacion dau sistèma de Versalhas
- 1.1 La division dei venceires de la Premiera Guèrra Mondiala
- 1.2 Lei problèmas de l'Euròpa de Versalhas
- 1.2.1 Lo reglament de la patz e la carta novèla d'Euròpa
- 1.2.2 Lei limits dau sistèma de Versalhas
- 1.2.3 Lei questions frontalieras pausadas per lo tractat
- 2 La revirada de l'òrdre de Versalhas
- 2.1 La division durabla d'Euròpa
- 2.2 La multiplicacion dei conflictes frontaliers
- 2.3 La question dei Reparacions
- 3 La fin de l'òrdre de Versalhas
- 3.1 La Destenduda dei relacions europèas
- 3.2 La disparicion de l'òrdre de Versalhas
- 4 Referéncias e nòtas
- 5 Bibliografia
La fondacion dau sistèma de Versalhas[modificar | modificar la font]
La division dei venceires de la Premiera Guèrra Mondiala[modificar | modificar la font]
Lo principi de l'equilibri continentau[modificar | modificar la font]
Au contrari deis Empèris Centraus vencuts de la Premiera Guèrra Mondiala, leis Aliats de l'Entenduda èran estats pas capables de definir d'objectius comuns de guèrra. Se quauqueis elements foguèron aisadament acceptats, lei posicions francesas e italianas se turtèron au principi de l'equilibri continentau entre leis estats europèus defendut per Reiaume Unit.
D'efèct, après la victòria de 1918, leis Aliats s'acordèron sensa problèmas sus lei revendicacions principalas dei venceires : retorn de l'Alsàcia-Lorena au sen de França, reconoissença de la sobeiranetat de Belgica e Serbia e desarmament d'Alemanha. En revenge, leis Estats Units refusèron d'acceptar lei tractats secrets concluts entre Itàlia, França e Anglatèrra, especialament l'annexion per Itàlia dei regions popladas per de minoritats italianas. De son caire, la posicion francesa demorèt ambigua entre la volontat de l'armada d'esquichar Alemanha per l'empachar de tornar venir una poissança capabla de menaçar França e la desirança dau govèrn de gardar l'aliança anglosaxona. Enfin, Reiaume Unit assaièt de mantenir l'equilibri dau continent, magerament còntra lo risc de veire França n'en venir la poissança unica e per favorizar la restauracion rapida dau comèrci.
La posicion estatsunidenca[modificar | modificar la font]
La posicion estatsunidenca dau president Wilson èra defenduda per la lista dei Quatòrze Ponchs. Sei ponchs principaus èran lo principi de la seguritat collectiva, dirigida per la « Liga dei Nacions » que va venir la futura Societat dei Nacions e lo principi dei Nacionalitats. Aqueu darrier va permetre l'independéncia de divèrsei pòbles europèus, especialament aquelei deis Empèris Rus, Otoman e Austrian. En revenge, s'opausèt a l'annexion per Itàlia de certanei regions popladas per de minoritats italians. Enfin, Wilson desirava de garantir la libertat de comèrci e de circulacion e limitar leis armaments. Aquela posicion va permetre ai Britanics d'obtenir lo mantenement de l'equilibri continentau e de limitar leis ambicions francesas e italianas. De mai, obtenguèt la creacion de la Societat dei Nacions que deviá permetre lo reglament dei problèmas internacionaus e preparar un desarmament generau dei país per limitar lo risc de guèrra novèla.
Lo mantenement de la dominacion coloniala[modificar | modificar la font]
La conferéncia de París foguèt l'ocasion per lei pòbles non europèus de se manifestar per lo premier còp au nivèu internacionau. Pasmens, levat de Japon que foguèt considerat coma un dei « Cinc Grands », lo nacionalisme asiatic o african obtenguèt gaire de resultats. Ansin, la colonizacion japonesa de Corèa foguèt reconeguda per leis Estats Units maugrat l'opposicion de China. De mai, la rivalitat entre França e Reiaume Unit limitèt fòrtament leis ambicions aràbias que foguèron limitadas a la Peninsula Aràbia. Enfin, la dominacion coloniala britanica demorèt en Egipte e Índia onte de manifestacions aguèron luòc sensa resultat.
Lei problèmas de l'Euròpa de Versalhas[modificar | modificar la font]
Lo reglament de la patz e la carta novèla d'Euròpa[modificar | modificar la font]
Lo tractat de Versalhas foguèt l'otís principau dau reglament de la patz après la Premiera Guèrra Mondiala. Regarda lei relacions d'Alemanha ambé leis Aliats e teniá divèrsei nivèus. Lo premier foguèt la seguritat : Alemanha foguèt desmilitarizada per una limitacion de seis efectius a 100 000 òmes e de seis armaments (interdiccion de l'artilhariá e de l'aviacion... etc.). Au nivèu territoriau, lo país perdeguèt 76 000 km² e aperaquí 6,5 milions d'abitants au profiech de França, de Belgica, de Danemarc, de Polonha e la reünion d'Alemanha e d'Austria foguèt defenduda. Enfin, ai nivèus politics e economics, Alemanha foguèt declarada responsabla de la guèrra e lo principi de reparacions foguèt inscrich dins lo tractat.
Lei clausas dau tractat de Versalhas foguèron completadas per d'autrei tractats pertocant leis autrei vencuts de la guèrra. Ansin, lei tractats de Saint-Germain-en-Laye e de Trianon marquèron la disparicion d'Àustria-Ongria. Itàlia obtenguèt una partida dei regions revendicadas en 1915. Apareguèron Checoslovaquia e Iogoslavia que foguèt formada a l'entorn de Sèrbia e de Montenegro. Ongria deguèt abandonar un terç de son territòri a Romania. Enfin, Polonha obtenguèt quauquei territòris dins lo nòrd de l'ancian empèri.
Dins lei Balcans, lo tractat de Neuilly consacrèt la pèrda de son accès a la Mar Egèa per Bulgaria. En revenge, lo partiment de l'Empèri Otoman decidit au tractat de Sèvres foguèt mai malaisat car lei Turcs, dirigits per Mustafa Kemal, resistiguèron. En 1923, Grècia foguèt vencuda en Anatòlia e deguèt acceptar un tractat novèu, signat a Lausanne, que foguèt pus favorable ai Turcs e permetèt l'emergéncia de l'estat turc actuau.
Lei limits dau sistèma de Versalhas[modificar | modificar la font]
Tre sa signatura, lo sistèma creat per lo tractat de Versalhas foguèt criticat e sei limits apareguèron rapidàment dins son aplicacion. D'efèct, un de sei principis fondamentaus èra la nocion de seguritat collectiva qu'èra garantida per lei tractats, l'arbitrament d'instàncias internacionalas coma la Cort Internacionala de Justícia e lei decisions de la Societat dei Nacions (SDN). Pasmens, aquela darriera aviá pas lei capacitats d'intervenir dins leis afaires internacionaus d'un biais eficaç en causa de son foncionament que necessitava l'unanimitat de sei membres. Òr, tre 1918, la division dei venceires de la guèrra va generalament empachar la formacion de consensus blocant donc tot lo sistèma. De mai, la SDN èra tanben pas capabla d'aplicar sei decisions en causa de l'absència de fòrças pròprias.
La division dei venceires, puei subretot deis estats europèus, venguèt un trach permanent de la diplomacia d'Euròpa. D'efèct, tre lo començament, Reiaume Unit e Estats Units èran inquietas a prepaus deis ambicions francesas. S'ocupèron donc de lei limitar e d'assegurar rapidàment la reconstruccion de l'economia alemanda. De son caire, Itàlia foguèt ulcerada per lo refús que li foguèt opausat dins sa desirança d'annexar totei lei territòris poplats per de minoritats italianas importantas. Ansin, un grop d'estats importants, onte se trobavan Alemanha, Itàlia e Union Sovietica, contestavan lei frontieras novèlas a partir deis annadas 1920 creant un nombre grand de problèmas diplomatics mai o mens grèus.
Enfin, la question dei Reparacions qu'Alemanha deviá pagar e, pus generalament, totei lei problèmas economics e financiers foguèron solament evocats car lei participants pensavan que regardavan la politica interiora de cada estat. Ansin, l'estabilitat economica dau continent, rompuda per la guèrra, foguèt pas restablida e divèrsei país conoguèron de periòdes de crisi pendent leis annadas 1920.
Lei questions frontalieras pausadas per lo tractat[modificar | modificar la font]
Lei problèmas frontaliers pausats per lo tractat foguèron nombrós. Van entraïnar una tièra de conflictes durant leis annadas 1920 e definir uneis alianças entre lei nacionalismes de cada país que van dictar lei relacions europèas fins au començament de la Segonda Guèrra Mondiala. De mai, certanei d'aquelei problèmas fan partida dei causas de l'entraïnament dau conflicte mondiau e d'autrei, especialament en Euròpa Centrala, van definir leis alianças chausits per de país coma Ongria, Romania o Iogoslavia entre 1939 e 1945.
Lei frontieras e lei minoritats alemandas[modificar | modificar la font]
Poissança principala deis Empèris Centraus, Alemanha foguèt l'estat concentrant lo maximum de problèmas. A l'oèst, perdeguèt lei regions d'Alsàcia-Lorena conquistas per França e veguèt l'ocupacion e la desmilitarizacion de la riba oèst dau Ren. De mai, França ocupèt Saar e sei zonas minieras per 15 ans. A l'èst, lei frontieras ambé Polonha e Lituània èran contestadas, especialament lei cas dei vilas de Dantzig, de Techen e de Memel e de l'Auta-Silèsia. Aquelei regions èran popladas per de minoritats alemandas importantas que volián far partida d'Alemanha mentre qu'èran ocupadas per d'estats novèus creats per lo tractat de Versalhas. Lo cas èra similar sus la frontiera sud dau país onte una minoritat alemanda importanta vivián dins lo nòrd de Checoslovaquia. Enfin, au nòrd, Danemarc obtenguèt la region de Schleswig conquista en 1864 per Prussia.
Lei frontieras e revendicacions italianas[modificar | modificar la font]
Lo tractat de Versalhas creèt tanben de problèmas ai frontieras italianas. D'efèct, lo país capitèt pas de conquistar totei lei regions revendicadas durant la Premiera Guèrra Mondiala. La situacion pus problematica èra aquela de la vila de Fiume poplada per una minoritat italiana importanta mai apartenent a Iogoslavia. De dificultats ambé Grècia apareguèron egalament a l'entorn de l'illa de Corfo. Enfin, l'annexion de l'Aut-Adige e la politica d'italianizacion massísa de la minoritat alemanda de la region suscitèron de protestacions de part d'Àustria.
Lei problèmas frontaliers d'Euròpa Centrala[modificar | modificar la font]
Lo decopatge de l'Empèri d'Àustria-Ongria foguèt tanben una fònt de problèmas frontaliers entre estats d'Euròpa Centrala, magerament a l'entorn dei frontieras ongresas, en causa de la preséncia de minoritats etnicas mai o mens importantas. Ansin, l'annexion de Transilvània per Romania entraïnèt la formacion d'una minoritat ongresa fòrça importanta dins lo territòri romanés que venguèt un objècte de revendicacion dau govèrn de Budapest. Au sud, lo cas de la Voivodina creèt una situacion similara amb Iogoslavia. Enfin, lo darrier problèma grèu de la region èra la frontiera entre l'URSS e Romania qu'aviá conquista Bessaràbia durant leis eveniments de la Revolucion Russa.
Lei problèmas balcanics[modificar | modificar la font]
Coma foguèt lo cas per Àustria-Ongria, l'esclatament de l'Empèri Otoman creèt de dificultats frontalieras importantas. Lo premier problèma regardava lei frontieras de Grècia ambé Bulgaria e ambé Turquia. Lo premier foguèt èra centrat sus Tràcia, desbocat bulgar vèrs la Mar Egèa, qu'èra venguda grèga dins lo sistèma de Versalhas. Lo segond, pus grèu, foguèt la contastacion turca de sei frontieras novèlas que s'acabèt per una guèrra e una revision dei tractats en favor dei Turcs. Enfin, en Iogoslavia, apareguèt lo problèma dei relacions entre lei nacionalitats diferentas que compausavan lo país.
La revirada de l'òrdre de Versalhas[modificar | modificar la font]
La division durabla d'Euròpa[modificar | modificar la font]
Tre lo començament deis annadas 1920, lei revendicacions dei país vencuts e leis ambicions decebuda d'Itàlia van permetre l'emergéncia d'un grop de país, fòrça divèrs e gaire units entre elei, opausats au sistèma de Versalhas. Van assaiar d'obtenir satisfaccion mentre que França e leis autreis estats continentaus venceires de la guèrra exigiguèron l'aplicacion dau tractat. Aquò permetèt au Reiaume Unit, e tanben ais Estats Units dins certanei domenis, de se pausar coma arbitre de conflictes e rivalitats europèus que van rapidament minar la patz.
Lo maucontentament e leis ambicions italians[modificar | modificar la font]
Lo maucontentament italian foguèt una fònt de division majora durant leis annadas 1920 car regardava un dei venceires principaus de la guèrra. Pasmens, la question dei territòris revendicats en 1915 e qu'Itàlia obtenguèt pas totalament en 1919 venguèt lo ponch centrau de sa vida politica e afebliguèt fòrtament lo govèrn democratic. Rebutat en 1922 per Benito Mussolini, aqueu darrier perdeguèt sa plaça au profiech d'un poder autoritari e nacionalista que desvolopèt seis ambicions vèrs lei Balcans e Euròpa Centrala a partir de 1925.
Lei posicions alemanda e francesa[modificar | modificar la font]
La relacion entre França e Alemanha demorèt lo ponch centrau de la diplomacia europèa. D'efèct, França crenhiá lo redreiçament futur d'Alemanha. De lor caire, leis Alemands esitèron entre l'adopcion d'una politica de resisténcia au tractat de Versalhs o d'una politica de bòna volontat. Lei dos país assaièron donc divèrsei politicas durant leis annadas 1920.
Alemanha decidiguèt premier de resistir a l'aplicacion dau tractat de Versalhas. Pasmens, aquò se turtèt ai posicions francesas que demandavan lo respèct dei clausas de 1919 mentre que certaneis de seis òmes politics imaginavan de desvolopar de projèctes de cooperacion economica amb Alemanha. D'autra part, a l'Èst, França cerquèt d'eliminar leis interès alemands per venir lo partenari principau dei país novèus. Foguèt especialament lo cas ambé Polonha, Iogoslavia, Checoslovaquia e Romania que lo govèrn sostenguèt dins sei problèmas frontaliers.
La posicion anglosaxona[modificar | modificar la font]
Lei divisions europèas e la paur deis ambicions francesas decidiguèron leis estats anglosaxons de demorar neutres e d'arbitrar leis afaires continentaus. D'efèct, après la guèrra, leis Estats Units adoptèron tornarmai una politica isolacionista e refusèron de ratificar lo tractat de Versalhas. Decidiguèron puslèu de se concentrar sus seis interès en Asia e en America Centrala o sus lo comèrci internacionau, magerament en Euròpa Centrala. Per sa part, Reiaume Unit assaièt de restablir son economia basada sus lo comèrci internacionau e de luchar còntra la concuréncia novèla deis Estatsunidencs. Ansin, lei dos país s'opausèron ai demandas francesas d'afeblir Alemanha au nivèu territoriau o au nivèu economic ambé la question dei Reparacions degudas per lei destruccions de la guèrra. S'opausèron tanben ais ambicions italianas dins lei Balcans.
La multiplicacion dei conflictes frontaliers[modificar | modificar la font]
Durant lo començament deis annadas 1920, una partida granda dei problèmas frontaliers foguèt reglada per la fòrça militara. Aquò foguèt permés per lo sostèn aduch per lei poissanças majoras ais iniciativas de seis aliats e per la feblesa de la SDN
La feblesa de la SDN e lo reglament militar dei conflictes territoriaus[modificar | modificar la font]
La màger part dei problèmas creats per lo tractat de Versalhas evolucionèron. Pasmens, la SDN foguèt sovent incapabla d'assegurar una solucion pacifica e unei conflictes se debanèron en Euròpa Centrala o dins lei Balcans.
Ansin, se la SDN capitèt de traçar pacificament lei frontieras entre Àustria, Iogoslavia e Ongria, la màger part dei questions frontalieras s'acabèron sensa sa participacion o seis estructuras foguèron utilizadas unicament au profiech d'un dei camps engatjats. Per exemple, foguèt lo cas a prepaus de la vila de Teschen en 1921 onte Chescoslovaquia ocupèt una region principalament polonesa ambé lo sostèn francés. Aqueu tipe de situacion se debanèt tornarnai en Auta Silèsia onte Polonha obtenguèt la partida pus industrialazada de la region maugrat la preséncia d'una minoritat alemanda importanta. Dins aqueu cas, la revirada de la SDN foguèt accentuada per sa temptativa mancada d'organizar un referendum sus l'avenir dau territòri[1].
Enfin, de conflictes nombrós aguèron luòc durant tot lo periòde sensa que la SDN foguèsse en mesura d'intervenir. Lo pus important foguèt la guèrra entre lei Turcs e lei Grècs que s'acabèt per la victòria dei premiers en 1923. Pasmens, la SDN foguèt tanben pas capabla de s'opausar ais autrei conflictes armats implicant lei poissanças europèas coma França a prepaus de l'ocupacion de Ruhr o Itàlia sus la question de la possession de Fiume. Sei limits apareguèron donc lèu e la Societat demorèt totjorn incapabla de s'ocupar d'un afaire regardant un de sei membres principaus.
La question dei frontieras d'Euròpa de l'Èst[modificar | modificar la font]
En fòra dei limits de la Societat dei Nacions a prepaus de la definicion dei frontieras d'Euròpa Occidentala e Centrala, l'autre problèma major de la diplomacia dau començament deis annadas 1920 foguèt la definicion dau territòri sovietic. Lei Francés prepausèron d'establir un ensems d'estats entre l'URSS e lo rèsta d'Euròpa per limitar l'influéncia bolchevica sus lo continent. Lo ponch centrau d'aquela estrategia venguèt donc la definicion de la frontiera entre Polonha e l'Union Sovietic. Una guèrra acarnada e saunosa acomencèt donc a la prima de 1920 quand lei Polonés ataquèron Ucraïna en direccion de Kiev. En julhet de 1920, la còntra-ofensiva sovietica permetèt a l'Armada Roja d'agantar la region de Varsòvia onte lei soudats polonés, ajudats per França, capitèron de resistir constrenhent lei Sovietics de se retirar en Bielorussia. Lo tractat de patz foguèt signat en març de 1921 mai lo partiment creèt de rancunas tenaças entre lei diferents país de la region e foguèt una causa de l'entraïnament de la Segonda Guèrra Mondiala.
La question dei Reparacions[modificar | modificar la font]
En fòra deis aspècts territoriaus, l'autra dificultat majora deis annadas 1920 foguèt la question dei Reparacions de guèrras degudas per lei país vencuts, especialament Alemanha.
La revirada dei negociacions[modificar | modificar la font]
Lo problèma acomencèt en 1919 quand leis Estats Units, Reiaume Unit, França e Itàlia capitèron pas de s'acordar sus lor montant, estimat entre 120 e 190 miliards de marcs-aur. De negociacions èran previstas en 1921 per reglar la question. En 1920, la conferéncia de Spa decidiguèt l'atribucion dei reparacions entre leis Aliats[2]. En genier de 1921, lo montant totau foguèt fixat a 226 miliards, ço qu'Alemanha refusèt. En març de 1921, lei Francés, sostenguts per lei Britanics, ocupèron divèrsei vilas alemandas per far pression sus son govèrn. Ansin, après una novèla conferéncia a Londres, leis Alemands deguèron aceptar tornarmai de pagar de reparacions de guèrra importantas mai capitèron d'obtenir una reduccion de la soma de 226 a 132 miliards de marcs-aur. En cambi d'aquela reduccion, Reiaume Unit èra lèst per garantir lei frontieras francesas còntra lei pretencions alemandas. Pasmens, lo govèrn francés, sota la pression dei nacionalistas, deguèt refusar entraïnant la revirada dei negociacions regardant lei Reparacions.
La rompedura de la solidaritat entre França e Reiaume Unit[modificar | modificar la font]
Après la revirada de la conferéncia, lei negociacions contunièron a la conferéncia de Gènoa en 1922 que s'acabèt per una revirada novèla. Aquò afebliguèt la posicion dau Reiaume Unit que deviá restaurar lo comèrci europèu per assegurar son redreiçament economic. De mai, en causa de sei pèrdas durant la guèrra, lo país èra plus capable de mantenir sa supremacia navala e de restaurar sa moneda. Ansin, a partir de 1922, lei Britanics se raprochèron deis Estatsunidencs, decident d'acomençar de negociacions a prepaus dei deutes de guèrra causant donc la rompedura de la solidaritat entre lo Reiaume Unit e França.
Aquò va decidir França de sasir de gatges avans lo començament d'aquelei negociacions. Ambé l'ajuda de Belgica e còntra l'avejaire britanic, sei tropas ocupèron donc la Rur a partir dau 11 de genier de 1923. Creèron una frontiera economica entre aquela region e lo rèsta d'Alemanha. Après un assai de resisténcia alemand, lei Francés capitèron de recomençar la produccion industriala mentre que l'ocupacion entraïnava de dificultats economicas e socialas fòrça importantas en Alemanha. En setembre, lo cancelier novèu ordonèt la fin de la resisténcia. Pensant averar la question dei Reparacions, lo govèrn francés acceptèt lo començament de negociacions dirigidas per lo banquier estatsunidenc Dawes.
La fin de l'òrdre de Versalhas[modificar | modificar la font]
La Destenduda dei relacions europèas[modificar | modificar la font]
L'annada 1924 marquèt lo començament d'una destenduda dins lei relacions diplomaticas entre país europèus causat per lo reglament dei questions financieras. De mai, lo periòde foguèt caracterizat per lei premierei discussions regardant la « seguritat collectiva » deis estats.
Lo reglament dei questions financieras e la revirada francesa[modificar | modificar la font]
Lo reglament dei problèmas financiers de la Premiera Guèrra Mondiala foguèt caracterizat en 1924 per l'imposicion de la mediacion anglosaxona. Afeblida per l'especulacion, França deguèt acceptar lei conclusions de la conferéncia de Londres dirigida per Dawes. Lo montant totau dei Reparacions foguèt mantengut a 132 miliards de marcs-aur mai se donèt la prioritat au redreiçament de l'economia alemanda. La soma pagada per leis Alemands foguèt donc demenida durant lei cinc premiereis annadas. Puei, en 1929, França obtenguèt d'unificar lei calendiers dau remborsament dei deutes contractats durant la guèrra e dau pagament dei Reparacions per leis Alemands. Aquò va permetre d'amaisar lei problèmas economicas europèus permetent de durbir una fasa de destenduda entre lei país dau continent.
Lo pacte de Locarno[modificar | modificar la font]
La conferéncia de Londres e sei resultats entraïnèron un periòde de destenduda que permetèt lo començament dei negociacions regardant lei questions dau desarmament e de la seguritat collectiva qu'èra desirada per lo president estatsunidenc Wilson au moment de la signatura dau tractat de Versalhas.
La premiera iniciativa foguèt lo pacte de Locarno que garantissiá lei frontieras occidentalas. Alemanha i acceptèt lei frontieras de 1919 en cambi de l'evacuacion anticipa dei territòris ocupats en 1918 e d'un sètge permanent au Conseu de la SDN. Après aqueu acòrd, lei relacions entre França e Alemanha se melhorèron, especialament dins lo domeni economic (Cartel Internacionau de l'Acier, acòrd comerciau de 1927...). La Destentuda permetèt lo foncionament corrèct de la SDN que conoguèt son apogèu a la fin deis annadas 1920. Ansin, foguèt capabla d'arbitrar lei conflictes frontaliers d'Euròpa Centrala entre Grècia, Bulgaria, Àustria e Ongria entre 1924 e 1928. Pasmens, a partir de 1929, lo començament de la crisi economica va causar son afebliment rapide e la fin dau sistèma de Versalhas.
La disparicion de l'òrdre de Versalhas[modificar | modificar la font]
A partir dau començament deis annadas 1930, lei dificultats de la crisi economica e leis ambicions dei regims faissistas alemands e italians va entraïnar la disparicion de l'òrdre de Versalhas e lo començament de la Segonda Guèrra Mondiala.
Lo rearmament d'Alemanha[modificar | modificar la font]
A partir dau començament deis annadas 1930, Alemanha decidiguèt de rebutar pauc a pauc lei clausas principalas dau tractat. Lo premier ponch foguèt l'anòncia dau refus alemand de respectar lei limitacions d'armament impausadas. Lo movement foguèt renforçat après 1933 e l'arribada dau poder nazi. Ansin, en 1935, Hitler decidiguèt de rebastir l'armada alemand per l'introduccion dau servici militar e la formacion de fòrças navalas, aerianas e blindadas qu'èran enebida. En junh de 1935, aqueleis evolucions foguèron reconegudas per lo Reiaume Unit que signèt un tractat navau ambé leis Alemands. De mai, lei Francés prenguèron gaire de mesuras per menaçar Alemanha e protestèron solament au nivèu diplomatic après la remilitarizacion de Renània en 1936. Aquò permetèt donc ais Alemands de restaurar lor poissança militara sus lo continent.
Leis ambicions italianas e la paralisi de la SDN[modificar | modificar la font]
En fòra d'Alemanha, lei còps principaus còntra lo sistèma de Versalhas foguèron mandats per lo govèrn italian que desirava de contentar seis ambicions d'expansion. En particular, Itàlia va precipitar la fin de la SDN en 1935 quand lo país decidiguèt de conquistar Etiopia. Lei dos estats èran membres de la SDN que seis estatuts enebissián la guèrra entre membres. Pasmens, maugrat l'agression, la Societat reagiguèron pas puei impausèron de sancions gaire geinantas per l'esfòrç de guèrra italian. En 1936, après la victòria italiana, aquelei sancions foguèron rapidament levadas mostrant clarament la paralisi de l'organizacion quand lei poissanças grandas èran implicadas.
La destruccion finala dau sistèma de Versalhas[modificar | modificar la font]
Après sei reviradas de 1936, la SDN e lo rèsta de l'òrdre de Versalhas foguèron destruchs per lo nacionalisme alemand. D'efèct, a partir de 1938, lei violacions dau tractat venguèron pus grèvas ambé la contestacion victoriosa dei frontieras de 1919 per Hitler a partir de 1938. Lo premier element foguèt l'annexion d'Àustria en 1938 que suscitèt ges de reaccions importantas deis autrei país europèus. Hitler poguèt donc conclure que l'utilizacion de la fòrça èra una solucion per satisfaire leis ambicions d'Alemanha nazi. En setembre de 1938, sensa que la SDN foguèt consultada, ocupèt donc Checoslovaquia après leis acòrs de Munic negociats ambé França, Reiaume Unit e Itàlia e pertocant la minoritat alemanda d'aqueu país. Dins aquò, aquela conquista, non prevista dins leis acòrds iniciaus, decidiguèt França e lo Reiaume Unit de resistir ais Alemands. Ansin, en 1939, aquelei dos país s'opausèron ais ambicions alemandas a prepaus de Polonha marcant en setembre de 1939, lo començament de la Segonda Guèrra Mondiala e la fin finala dau sistèma de Versalhas.
Referéncias e nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ La revirada dau referendum foguèt causat per la preséncia de 200 000 immigrants alemands dins la vila qu'èran estats mandats per lo govèrn alemand. Aquò entraïnèt la remanda dei resultats dau vòte per lei Polonés e una insurreccion reprimida per lei tropas alemandas. França menacèt adonc de mandar de fòrças per sostenir Polonha causant finalament lo partiment de la region entre lei dos estats.
- ↑ França (52%), Reiaume Unit (22%), Itàlia (10%), Belgica (8%) e rèsta deis Aliats (8%).
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Andelman, David A. (2008), A Shattered Peace: Versailles 1919 and the Price We Pay Today, New York/London: J. Wiley. ISBN 9780471788980.
- (en) Demarco, Neil (1987), The World This Century, London: Collins Educational. ISBN 0003222179.
- (en) Macmillan, Margaret (2001), Peacemakers, London: John Murray. ISBN 0719559391.
- (en) Markwell, Donald (2006), John Maynard Keynes and International Relations, Oxford: Oxford University Press. ISBN 0198292368.
- (en) Nicolson, Harold (2009) [1933], Peacemaking, 1919, London: Faber and Faber. ISBN 978-0-571-25604-4. [1].
- (en) Stevenson, David (1998), "France at the Paris Peace Conference: Addressing the Dilemmas of Security", In Robert W. D. Boyce. French Foreign and Defence Policy, 1918–1940 : The Decline and Fall of a Great Power, London: Routledge. ISBN 978-0-415-15039-2.
- (en) Wheeler-Bennett, Sir John (1972), The Wreck of Reparations, being the political background of the Lausanne Agreement, 1932. New York: H. Fertig.
- (en) The Treaty of Versailles: A Reassessment After 75 Years, Boemeke, Manfred F., Gerald D. Feldman, and Elisabeth Gläser, editors. Washington, DC: German Historical Institute, 1998.
- (fr) Pierre Renouvin, Le traité de Versailles, Flammarion (réimpr. 1969)
- (fr) Jacques Bainville, Les Conséquences politiques de la paix, Godefroy de Bouillon (réimpr. 1969) (1re éd. 1920)
- (fr) Pierre Miquel, La Paix de Versailles et l'opinion publique française (Thèse d'État), Flammarion, coll. « Nouvelle Bibliothèque scientifique dirigée par Fernand Braudel » (réimpr. 1992) (1re éd. 1973), 611 p. (ISBN 978-2082101776)
- (fr) Jean-Jacques Becker, Le Traité de Versailles, Presses Universitaires de France - PUF, coll. « Que sais-je ? », 15 août 2002, 127 p. (ISBN 978-2130529668)
- (fr) Margaret McMillan (trad. André Zavriew), Les artisans de la paix : Comment Lloyd George, Clemenceau et Wilson ont redessiné la carte du monde [« Peacemakers, Six months that changed the world. »], JC Lattès, 20 septembre 2006, 660 p. (ISBN 978-2709628112)
- (fr) Bruno Cabanes, « Le vrai échec du traité de Versailles », dans L’Histoire, no 343, juin 2009, p. 82-87 (ISSN 01822411)


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
한국어, 조선어 Hangugeo, Chosŏnŏ
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
Parlat en
Corèa del Nòrd, Corèa del Sud, nòrd-èst de la Republica Populara de China, e comunautats dels Estats Units, Japon, Brasil, Canadà e autres païses
Regions
Asia (principalament)
Parlat per 78 milions de personas
Classament pel nombre de locutors
14
ena
Tipologia
SOV
Familha lingüistica grop
lengas oraloaltaïcas (?)
Corean
Grop
lengas oraloaltaïcas
Estatut oficial
Lenga oficiala de
Corèa del Nòrd, Corèa del Sud, regions de la Republica Populara de China
Acadèmia
Gungnip-gugeowon (en la
Corèa del Sud); Sahoe Kwahagwŏn Ŏhak Yŏnguso (en la Corèa del Nòrd)
ISO 639-1
ko ( en)
ISO 639-2
kor ( en)
ISO 639-3
kor ( en)
ISO 639-6
kor ( en)
Parent
krja ( en)
Mòstra
한반도 등지에서 주로 사용하는 언어를 대한민국에서는 한국어(韓國語), 한국말, 국어(國語)라고 부른다. 조선민주주의인민공화국을 비롯한 등지에서는 조선말, 조선어(朝鮮語)로, 카자흐스탄을 비롯한 중앙아시아의 고려인들 사이에서는 고려말(高麗말)로 불린다.
Lo
corean es la lenga de Corèa e del pòble corean. Es una lenga de la familha corèonipoaino, e sovent la classan tanben dins la familha de las lengas altaïcas. Aquela classificacion es sempre debatuda. Es la lenga oficiala de la Corèa del Nòrd e de la Corèa del Sud. Es tanben una de las doas lengas oficialas de la Prefectura coreana autonòma de Yanbian en China. I a aperaquí 78 milions de parlaires del corean.
S'escriu amb un alfabet, l'
hangeul, que foguèt desvolopat al sègle XV per Sejong lo Grand. En Corèa del Sud es possible d'escriure lo corean amb l'hangeul (alfabet) mas en i inserir certans ideogramas que son comuns amb lo chinés e lo japonés. Es una lenga aglutinanta dins sa morfologia, amb una sintaxi de tipe SOV.


text:
1257
Aquesta pagina concernís l'an 1257 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Recepcion d'una ambaissada dirigida per l'evesque de Winchester e mandada per lo rèi anglés Enric III (1216-1272) per negociar una patz vertadiera en plaça dei trèvas successivas signadas dins lo corrent deis annadas precedentas. Permetèt la signatura dau Tractat de París doas annadas pus tard.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Anglatèrra[modificar | modificar la font]
A l'iniciativa dau rèi Enric III (1216-1272), mandadís d'una ambaissada per negociar ambé lo rèi de França una patz vertadiera en plaça dei trèvas successivas signadas dins lo corrent deis annadas precedentas. Permetèt la signatura dau Tractat de París doas annadas pus tard.
Africa[modificar | modificar la font]
Egipte[modificar | modificar la font]
Assassinat dau sultan Al-Muizz Aybak per sa frema Chajar ad-Durr probablament en causa de son oposicion a un segond maridatge de son marit (1èr d'abriu). Après quauquei setmanas d'esitacion, lei Mameloucs se revoutèron e l'assassinèron a son torn (27 d'abriu). Un fiu d'Aybak, Al-Mansur Ali, foguèt plaçat sus lo tròne d'Egipte sota la regéncia de Qutuz (→ 1259).


text:
Valença d'Agen
Valença o Valença d'Agen (nom oficial francés Valence) es una comuna de la Guiana lengadociana, situada dins lo departament francés de Tarn e Garona (82) e la region francesa de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1806, la comuna èra dobla[1]:
- Valença Colcant (Valence Couchant)
- Valença Levant (Valence Levant)
En 1808, Valença e son canton son tirats d'Òlt e Garona e integrats al novèl departament de Tarn e Garona.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Claude Motte, Isabelle Séguy, Christine Théré, Communes d'hier, communes d'aujourd'hui: les communes de la France métropolitaine, 1801-2001 : dictionnaire d'histoire administrative, INED, 2003


text:
Aut Empordan
L'Aut Empordan o lo Naut Empordan (en catalan Alt Empordà) es una de las doas comarcas que devesisson lo territòri d'Empordan dempuèi 1936. Se situa dins la Província de Girona en Catalonha (Espanha). Lo seu capluòc es Figueres. Es confrontat per Valespir e Rosselhon al nòrd; la mar Mediterranèa a l'èst; lo Bas Empordan, Gironés e lo Plan de l'Estanh al sud, e Garrotxa a l'oèst.
L’Aut Empordan, geograficament, es format per una plana alluviala amb los rius Muga i Fluvià, que desbocan vèrs la mar Mediterranèa dins lo golf de Roses. L'Aut Empordan es dobèrt subre la sèrra de l’Albèra al nòrd e la petita sèrra de Valldavià e lo massís de Montgrí al sud.


text:
1825
Aquesta pagina concernís l'an 1825 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Fin provisòria de la guèrra civila acomençada en 1803 entre lei senhors oròmos principaus dau país. Pasmens, aquò permetèt pas de restablir la patz, especialament dins la region de Gondar que demorava un enjòc important dei luchas intèrnas etiopianas.
Peró[modificar | modificar la font]
Après la fin de la Guèrra d'Independéncia de Peró l'annada precedenta (→ 1824), Simón Bolívar convoquèt d'eleccions destinada a la formacion d'un Congrès novèu per l'annada seguenta (→ 1826).
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Adopcion de l'edicte per rebutar lei naviris estrangiers. Ordonava a l'artilhariá japonesa de tirar sus totei lei naviris estrangiers passant lòng dau litorau (→ 1837, 1842).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 25 de febrièr - Jean-Baptiste Arban, musician francés (m. 1889)
- 27 de febrièr - Antòni Bigòt, poèta francés d'expression lengadociana (m. 1897)
- 15 de març - Aníbal Pinto Garmendia, president de Chile (m. 1884)
- 4 de mai - Thomas Henry Huxley, biològ britanic (m. 1895)
- 15 d'agost - Bernardo Guimarães, escrivan brasilièr (m. 1884)
- 25 de setembre - Rafael Wenceslao Núñez Moledo, president de Colómbia (m. 1894)
- 2 de decembre - Emperaire Pèire II de Brasil (m. 1891)
- 14 de decembre - Ezequiel Hurtado, militar e president de Colómbia (m. 1890)
- Augustin Verdure, personalitat de la Comuna de París (1871) (m. 1873)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 7 de mai - Antonio Salieri, compositor italian (n. 1750)
- 19 de mai - Henri de Saint-Simon, filosòf francés (n. 1760)


text:
-519
Aquesta pagina concernís l'an -519 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
Dos ans après la revòuta de 521 av. JC, insureccion novèla en Elam. Coma lei revòutas precedentas, foguèt esquichada e sei caps, eissits de l'aristocracia locala, executats.
En Mar Egèa, conquista de Samos per una armada aquemenida. Pasmens, la vila demorèt autonòma e foguèt fisada au tiran Siloson, vassau de Darius Ièr. Aquò foguèt la premiera etapa dei conquistas occidentalas dau rèi aquemenida que menèron ai Guèrras Medicas a l'acomençament dau sègle seguent.


text:
Shinichi Suzuki
Shinichi Suzuki (en japonés 鈴木 鎮一 Suzuki Shin-ichi ; Nagoya lo 17 d'octobre de 1898 – lo 26 de genèr 1998) que ho un pedagòg, violonista, hilh deu gran laütièr japonés Masakichi Suzuki (lo fondator de las granas usias de vriulon de Nagoya).
Shinichi que desvolopè ua tecnica pedagogica (aperada metòde suzuki), a la debuta virada de cap a l'ensenhament deu vriulon mes en hèit e de hèit generalizada a tot ensenhament.
Qu'avèva aprés lo vriulon au 17 ans e qu'estudiè a Berlin dens las annadas 1920 abans de tornar au Japon en 1930 e i har lo pedagòg e cap d'orquèstra.