text:
Pierre Cohen
Pierre Cohen es un òme politic francés, nascut lo 20 de març 1950 a Bizèrta (Tunisia), deputat socialista e cònsol màger de Tolosa de 2008 a 2014.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Filh d'una catolica francesa e d'un militar josieu tunisian[1], que seguiguèt en Alemanha en 1958 puèi a Masamet en 1964, Pierre Cohen obtenguèt, aprèp son bac en 1968, un doctorat en informatica a l'universitat Paul Sabatier, e venguèt engenhaire de recèrca en informatica a l'IRIT, fins a sa demission en 1997[2].
Membre del Partit Socialista en 1974, milita al sen del CERES. Elegit municipal a Ramonvila e Sant Anha en 1983, d'en primièr, es encargat de la pichona enfància abans de ne venir cònsol màger en 1989. Conselhièr regional entre 1986 e 1992, se met en vacança del Partit Socialista un temps aprèp l'entrada de França dins la Guèrra en Iraq. Vòta apuèi « non » al referendum sul Tractat de Maastricht, mas rejonh pas Jean-Pierre Chevènement al Movement dels Ciutadans, e se rapròcha de Lionel Jospin en 1995[2].
Implicat dins las politicas de prevencions al GIP e al CISPD, tanben es a l'origina del Festenal de carrièra de Ramonvila. Es elegit deputat en 1997 dins la 3ena circonscripcion de Nauta Garona. Implicat fòrtament dins las Assisas de la Recèrca, tanben es membre de las instàncias nacionalas del Partit Socialista ont trabalha sul servici public.
Reelegit deputat per un tresen mandat legislatiu lo Mois invalide (de junh de)M, fàcia a la candidata UMP Marie-Claire Danen, es vicepresident de l'Ofici Parlamentari d'Avaloracion de las Causidas Scientificas e Tecnologicas e membre de la Comission dels Afars Economics, de l'Environament e del Territòri[3].
Lo Mois invalide (de març de)M, al cap d'una lista unitària de l'esquèrra (PS, PCF, MRC, PRG, Verds), davança al segond torn de las municipalas lo cònsol sortent Jean-Luc Moudenc (50,42 % contra 49,58 %[4]).
Mandats[modificar | modificar la font]
Mandats e responsabilitats actualas[modificar | modificar la font]
- Elegit cònsol de Tolosa lo Mois invalide (de març de)M[5]
- Reelegit lo Mois invalide (de junh de)M : deputat de la Tresena circonscripcion de Nauta Garona.
- President de la Comunautat d'aglomeracion del Grand Tolosa
- Vicepresident del GIP contracte de vila e membre del Sindicat mixte d’estudis de l’Aglomeracion Tolosenca.
- President de la Comission Territoriala del Canal d'Entre doas mars.
- Membre del Conselh de las collectivitats territorialas pel Desvolopament cultural al sen de l’associacion «Vilas e Banlègas».
Mandats escasuts[modificar | modificar la font]
- 06/03/1983 - 12/03/1989 : membre del conselh municipal de Ramonvila e Sant Anha
- 17/03/1986 - 22/03/1992 : membre del Conselh regional de Miègjorn-Pirenèus
- 20/03/1989 - 18/06/1995 : cònsol de Ramonvila e Sant Anha
- 25/06/1995 - 18/03/2001 : cònsol de Ramonvila e Sant Anha
- 01/06/1997 - 18/06/2002 : deputat
- 18/03/2001 - 16/03/2008 : cònsol de Ramonvila e Sant Anha
- 19/06/2002 - 19/06/2007 : deputat
- Membre de la Comunautat d'aglomeracion de Tolosa Sud-Èst (Sicoval).
Font[modificar | modificar la font]
- Notice biographique, Who's Who in France
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Sébastien Marti, « Pierre Cohen, le candidat PS côté cœur », La Dépêche du Midi, Mois invalide (de genièr de)M
- ↑ 2,0 2,1 Yves Bordenave, « Pierre Cohen : le sérieux fait maire, Le Monde, Mois invalide (de març de)M
- ↑ Ficha sul sit de l'Assemblada nacionala
- ↑ (fr) Resultats de las eleccions municipalas de 2008 a Tolosa sul sit oficial del Ministèri de l'Interior
- ↑ La lista de Pierre Cohen es estada elegida lo Mois invalide (de març de)M, mas Pierre Cohen es estat oficialament elegit cònsol pel conselh municipal del Mois invalide (de març de)M.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Ficha sul sit de l'Assemblada Nacionala


c: text/html

text:
Charly García
Carlos Alberto García Lange, vadut Carlos Alberto García Moreno (que demondè per via legau de cambier Moreno per Lange, nom de la soa ajòla pairau), mei conegut deu son nom d'empont Charly García (Buenos Aires, lo 23 d'octobre de 1951) qu'ei un cantaire argentin de ròc de longas.
Que comencè a cantar dab lo grop Sui Generis (1972 - 1974), puish dab La Máquina de Hacer Pájaros (1976 - 1977) e fin finau Serú Girán (1978 - 1982) abans de perseguir sol. Qu'a interpretat l'imne nacionau dab la soa interpretacion personau de cantaire de ròc.
La soa personalitat que soslhevè mantuas polemicas. Que'u diagnostiquè divèrs destrobles deu comporatament e qu'a avut per aquesta rason problèmas au parat deu servici militar. Qu'a tanben coentas coneguda dab las drògas. Que'u ei vedat l'entrada en Uruguai per s'aver pelejat dab un paparazzi. Fin finau qu'ei obèrtament en conflicte dab lo son hilh e tanben dab lo cantaire argentin Andrés Calamaro.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Estrech d'Ormuz
L'estrech d'Ormuz (en persan تنگه هرمز, Tangeh-ye Hormoz; en arabi مضيق هرمز, Madiq Hurmuz), es un braç de mar fòrça estrech (d'una largor entre 60 e 100 km) entre lo golf d'Oman, situat al sud-èst, e lo golf Persic, al sud-oèst. Sus la còsta nòrd i a Iran e sus la còsta sud los Emirats Arabis Units e una enclava d'Oman (Musandam). Foguèt un refugi de piratas dempuèi lo sègle VII abC fins al sègle XIX e l'economia tradicionala de las tèrras de las ribas èra basada sus la pesca e lo comèrci de las pèrlas. Uèi a pres una granda importància estrategica perque se tròba a la sortida del golf Persic, ric en petròli. Compta las illas d'Ormuz, Laraq, Qeshm, Tonb e Abu Musa, totas jos sobeiranetat iraniana; que las doas darrièras, ne se disputan la sobeiranitat Iran e los Emirats Arabis Units. La vila principala de l'estrech es lo pòrt iranian de Bandar Abbas.
Trafic maritim[modificar | modificar la font]
Dempuèi l'acòrdi del 1èr de genièr de 1975, Oman e l'Iran asseguran, ensems, la vigilància del liure transit. En realitat, tot lo passatge se fa dins la partida omanesa de l'estrech, ont se tròba la zona mai prigonda e lo dispositiu de separacion del trafic. Las naus que travèrsan l'estrech seguent de corridors de circulacion largs de 3 km (un dins lo sens èst-ouèst, e l'autre dans le sens oèst-èst), separadas per un espaci enebit per la navigacion de 3 km. Aquelas disposicions foguèron presas segon la Convencion de las Nacions Unidas sul Drech de la Mar; e mai, Oman dispausa d'una estacion radar situada a la punta de la Musandam per contrarotlar lo trafic maritim.
Segon lo Departament American de l'Energia, prèp de 17 millions de barils i transitan cada jorn, o 2400 petrolièrs cada an.


text:
Carisey
Carisey es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Yonne e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Carisey Fasiá partida de la prévôté de la Capèla de Flogny, del bailliage de Sens, de l'eleccion de Tonnerre, de la généralité de París dins la província de Champagne.
Carisey faisait partie de la prévôté de la Chapelle de Flogny, du bailliage de Sens, de l'élection de Tonnerre, de la généralité de Paris en la province de Champagne.


text:
Roches-lès-Blamont
Roches-lès-Blamont es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situat sul Scenari de Blamont, Ròcas-lès-Blamont a per municipalitats limitrophes Bondeval, Blamont e Thulay.
Situé sur le Plateau de Blamont, Roches-lès-Blamont a pour communes limitrophes Bondeval, Blamont et Thulay.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Préhistoire : Dels enregistres an meses n'evidéncia un camp préhistorique, en lo bòsc de "Chataillon" #que l'aucupacion se n'es estendut del Neolític mièg fins a l'edat del bronze ancian. Aquel abitat i aviá situat sus un esperó barrat per un rempart e una terrassa.
Préhistoire : Des fouilles ont mis en évidence un camp préhistorique, dans la forêt de "Chataillon" dont l'occupation s'est étendue du Néolithique moyen jusqu'à l'âge du bronze ancien. Cet habitat était situé sur un éperon barré par un rempart et une terrasse.


text:
Espartac
Espartac [1] (Spartacus en son nom latin d'esclau ... mòrt en 71 avC) èra un gladiador, un esclau roman e lo cap d'una revòuta majora dicha Tresena Guèrra Servila entre 73 e 71 avC.
D'efèct, en 73 avC, acomencèt una revòuta dins una escòla de gladiators. Lo movement se desvolopèt rapidament e Espartac n'en venguèt un dei caps principaus.
Capitèt de vencre uneis armadas romanas mandadas còntra la rebellion.
Pasmens, foguèt blocat dins lo sud d'Itàlia per la traïson d'una flòta pirata devent permetre lo passatge en Sicília e per l'armada de Crassus.
Leis esclaus foguèron finalament batuts e Espartac tuat durant una batalha.
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]

- ↑ ... en lenga nòstra d'esclaus liberats!!!


text:
La Boca
La Boca qu'ei un quartièr de Buenos Aires situat a l'embocadura deu Riachuelo (l' arriulet en occitan) au ras deu pòrt marcadèr de la ciutat de la soa zòna d'activitat. Qu'èi donc tradicionaument un quartièr praube e obrèr hortament marcat culturaument per l'immigracion italiana e mei que mei genovesa.
Deu temps de la colonia e durant las pumèras annadas de l'istòria argentina, La Boca qu'èra un zona estermada on tanavan los cuèrs qui èran produsits quantitats de la granas. Puish, a la fin deu sègle XX los emigrants qu'arrivèn en gran nombre. La màger part deu quartier b' èra poblada d'immigrats mei que mei italians e mei que mei genovés au punt qui los abitants deu quartièr, e sustot lo qui suportan lo club de fotbòl Boca Juniors, be son familiarament aperat Xeneises (çò qui vòu díser "genovés" en genovés justament).
Los emigrants que bastín casas dab placas de metaus pintradas de mantuas colors qui èran tipicas e representativas d'aqueth quartièr. Uei, la famosa carrèra toristica Caminito que conserva aquesta estetica. L'imatge deu quartièr qu'ei tanben hortament ligada e las representacion que'n he lo pintre Benito Quinquela Martín dens los sons tablèus e qu'ei tanben un deus quartièrs on vadó lo tango, a la debuta dançat enter òmis dens lo pòrt o dens los bordèls, çò que bremba la carrèra Caminito, batejada atau per'mor d'un famós tango deu medish nom compausat per Juan de Dios Filiberto.
La soa identitat qu'ei tanben ligada au club de fotbòl Boca Juniors au maugrat qui lo son rivau tradicionau, lo Club Atlético River Plate e sia vadut en 1901 dens lo medish quartièr, siant donc de quate annadas lo son ainat ; au contre de Boca Juniors, totun, River Plate que bastí los sons estadis succecius luenh deu son quartièr nadau de La Boca. Au moment de causir las colors de l'equipa, lo suportaires de Boca Juniors que decidín de prene's las de la banèra deu purmèr batèu qui partore deu pòrt ; com aqueth b'èra suèc, las loas colors que son lo blau e lo jaune dinc au dia de uei.


text:
Per jo, Maurici Andrieu es l'autor de dus-tres libes suu teatre qu'èi huelhetat en catalogar la bibliotèca de l'IEO33, e quauques vielhas emissions Viure al País estudiadas en cors de lenga au licèu, mes sabi que per hòrt de monde es hòrt mei, donc m'estanqui aquí, dab una pensada per eths.
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Maurici Andrieu es partit
1 Maurici Andrieu es partit le Mar 15 Nov - 20:59
admin
Trobador !!
Per jo, Maurici Andrieu es l'autor de dus-tres libes suu teatre qu'èi huelhetat en catalogar la bibliotèca de l'IEO33, e quauques vielhas emissions Viure al País estudiadas en cors de lenga au licèu, mes sabi que per hòrt de monde es hòrt mei, donc m'estanqui aquí, dab una pensada per eths.
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
2 Re: Maurici Andrieu es partit le Mar 15 Nov - 21:09
Danís
Adjudant
A reussit a far çò que pauc pòden far : petar las distancias que i avia entre las generacions de locutors, era capable de parlar aus vielhs coma aus jòunes, e de transmetre en tota modestia de bocins entiers de cultura occitana (disia dau Godolin coma pas dos per exemple).
En mai d'aquò, era quauqu'un de fòrça simpatic, qu'aimava parlar coma tot lo monde.
3 Re: Maurici Andrieu es partit le Mar 15 Nov - 23:02
Marxelin
Occitan Warrior
4 Re: Maurici Andrieu es partit le Mar 15 Nov - 23:07
Marxelin
Occitan Warrior
5 Re: Maurici Andrieu es partit le Mer 16 Nov - 0:25
Danís
Adjudant
Adiu Maurici
Maurici Andriu èra, per jo, prumèr ua votz. Aquesta votz que s'ei carada uei e qu'èm nombrós a estar tristes. Qu'ei la votz qui escotavi per las annadas 70 a la ràdio lo dimenge. Èra l'epòca quan non i avèva pas gaire de plaça per la lenga occitana sus las ondas. Segur n'i a pas enqüèra pro mes a aquera epòca la votz de Maurici dens « l'òra occitana » èra un simbèu. Que i avèva la votz mes la diccion teatrau de Maurici. Lo son biais de har retrenir la lenga, que l'avem tots en memòria. Qu'èra unic.
Dab eth qu'èi partatjat las prumèras annadas de la television en occitan. Autanlèu 1982 que soi anat tribalhar com pigista dens l'emission « Viure al país ».Maurici que'n portava la responsabilitat, que n'estó l'incarnacion. Que i passèi quasi vint ans en la soa companhia.
Lo tribalh realizat pendent totas aqueras annadas qu'ei immense. Que son centenats de milierats d'occitans qui espiavan l'emission qui presentava Maurici. Qu'èra conegut e reconegut dens una gran partida deu territòri occitan coma l'òmi qui pareishèva cada dimenge per « l'emission en occitan de la television ». La soa popularitat qu'èra vertadèra, pregondament enrasigada, dens tots los mitans sociaus.
Qu'a hèit conéisher escrivans, artistas, militants, musicians, cantaires, comedians. E puish que i avèva la lenga populara qui s'exprimiva dens las emissions. Qu'èra l'endret on hasèvan parlar los qui n'avèvan pas imaginat que l'occitan avosse ua plaça en aquera television, enqüèra considerada com sacrada. Maurici qu'èra aquò tau gran public. E se tot lo monde n'avèvan pas la diccion de Maurici, se semblava estranha a las aurelhas de tau o tau, qu'èran unanimes a díser que l'òmi « parlava plan » e que dava dignitat a la lenga.
Que soi triste, com ne son tots los qui an tribalhat dab eth e tots los qui l'an seguit a la ràdio e a la television.
Que i avèva enfin la soa passion : lo teatre. Los qui l'an vist sus un empont qu'ac saben, qu'èra aquò la soa passion prumèra.
Alavetz militant Maurici Andriu ? Segur mes discret dens lo son militantisme. Qu'a consacrat la soa vita a la lenga occitana e qu'a sabut transméter lo gost de combàter entà la soa dignitat a milierats e milierats de personas.
Adiu l'amic, adiu collèga. Urós e fièr d'aver podut har un tròç de camin dab tu !
David Grosclaude
6 Re: Maurici Andrieu es partit le Jeu 17 Nov - 14:16
joan_cavalier
Trobador !!
Adissiatz :
De la part de Benoît Roux, Convergéncia Occitana s'aderís a aqueste omenatge a l'amic Maurici Andrieu, lo merceja et convida los seus amics a venir per testimoniar lor estima o lor afeccion aqueste divendres 18 de novembre a 10 oras del matin a Tolosa, a la glèisa de l'Immaculada Concepcion. - Barri Bonafé
Convergéncia Occitana
Adiu,
Fòrça pena, fòrça recòrds e una immensa pèrda.
Avèm acabat la cronica especiala que passarà aqueste miègjorn al jornal regional... (Clamenç Alet). Lo jornal occitan de França 3 del dissabte venent, a 19h15, serà totalament dedicat al Maurici. Viure al País li farà un omenatge lo dimenge 11 de decembre (la velha del seu anniversari), a 11h28.
Qu'Eric Fraj n'aja pas, doncas, de pensaments.
Quant a la ceremònia, soi a i trabalhar amb la familha. La ceremònia se debanarà lo divendres 18 de novembre de matin a 10h, a la glèisa de l'Imaculada Concepcion del Faubourg Bonnefoy ( a Tolosa).
L'enterrament a Brandonet (prèp de Vilafranca de Roèrgue, Avairon), lo divendres de tantòst, a 15h30.
Mercés plan de difusir aquestas informacions a totas las personas que pensatz que i pòdon èsser interessadas.
Amb la pena, mas amb lo desir de far un fum de causas per omenatjar aqueste personatge atipic.
Benoît Roux.
7 Re: Maurici Andrieu es partit le Jeu 17 Nov - 14:19
joan_cavalier
Trobador !!
http://midi-pyrenees.france3.fr/info/maurice-andrieu-est-decede-71277850.html?onglet=videos&id-video
8 Re: Maurici Andrieu es partit Aujourd'hui à 3:46
Contenu sponsorisé
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
jfrieux
Occitan Warrior
Nombre de messatges : 365
Localisacion : Tolosa de Lengadoc, Menerbés
Dialècte : Lengadocian
Nivèl de Lenga : Parli un pauc
Dins OCCITANIA !!, demòri a costat : de ren, soi SDF
Date d'inscription : 19/05/2009
L'ai trapat dins lo Miègjorn Liura, mas es tanben sus la tela, sul sit de l'Independant:
Es una crida per lo Carnaval de Limós:
IDRONATICO
Les Rambaïurs communiquent:
Les pescaïres an paour.
Qu'es aquò l'idronatico? Cal pas tocar al peis.
Totis amassats per una manifestacion sus la plaça de la Républica le dissabte 6 fébrier à 11h.


text:
Anonymomys mindorensis
Lo genre Anonymomys compren pas qu'una sola espècia de rosegaire, de la familha dels Murids :
- Anonymomys mindorensis, rosegaire terrèstre dels bòsques tropicals e subtropicals a la Filipinas [1]. Es una espècia menaçada, endemica de l'illa de Mindoro[2].
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Referéncia IUCN : espècia Anonymomys mindorensis Musser, 1981 (en)
- ↑ Mammalian fauna of the Philippine Islands: Anonymomys mindorensis
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : TSN 584982 Anonymomys Musser, 1981 (en)
- Referéncia ITIS : TSN 585124 Anonymomys mindorensis Musser, 1981 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Anonymomys (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Anonymomys mindorensis (en)
- Referéncia IUCN : espècia Anonymomys mindorensis Musser, 1981 (en)
Autres ligams:
- Mammalian fauna of the Philippine Islands: Anonymomys mindorensis, Crâne.


text:
Mont-de-Lans
"Mont-de-Lans" (nom francés; lo nom occitan es pas documentat) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
A la cœur del Oisans, a las pòrtas del parc nacional dels Écrins, la municipalitat de Mont-de-Lans es la una de las doas comunas #que compausa la station de las 2 Alpes. A las multiplas basas, es a las fes una station vilatge ont "fa bon viure", e una station a la reputacion internacionala, ivèrn coma #èsser. Familial O "de questions", lo torisme representa l'activitat economica màger de la municipalitat de Mont-de-Lans. En una decoració de montanhas excepcionalas, lo sieu domeni skiable, entre los mai grands dels Alpes, lo sieu glacièr a unitat|3200|m {{}} d'altitud, las siás sentiers de randonnées, las siás pistas de VTT… ofrisson als visitants un real retorn a las fonts !
Au cœur de l'Oisans, aux portes du parc national des Écrins, la commune de Mont-de-Lans est l'une des deux communes qui compose la station des 2 Alpes. Aux multiples atouts, elle est à la fois une station village où "il fait bon vivre", et une station à la renommée internationale, hiver comme été. Familial ou "d'affaires", le tourisme représente l'activité économique majeure de la commune de Mont-de-Lans. Dans un décor de montagnes exceptionnel, son domaine skiable, parmi les plus grands des Alpes, son glacier à 3 200 m d'altitude, ses sentiers de randonnées, ses pistes de VTT… offrent aux visiteurs un réel retour aux sources !
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Mont-de-Lans es la una dels #vint-e-u comuna #que compausan la Oisans. Situada entre la vallée de la Romanche e la vallée del Vénéon, s'estend sus una superficie de 4166 ectaras.
Indignatz çò cap de-luòc #que pòrta lo sieu nom, lo territòri communal compren divèrses caserius disséminés, e una bona part de la station de las 2 Alpes (aperaquí las 2/3), antany alpage ont se fasiá las foins.
Lo glacièr del Mont-de-Lans, calotte glaciaire la mai estenduda d'Euròpa, a espetat en superbe domeni skiable.
L'istòria de Mont-de-Lans remonta fòrça luènh en lo temps. Es probable #qu'una rastreja ligure i arribava. D'en un autre luòc s'es trobat vestigis en datant de l'edat del fèrre. Un cavòt de l'epòca del Hallstatt, en contenent bracelets e de pèrlas de ambre e de veire, i a #èsser descobèrta l'an 1860.
Dejós del masatge masatge caseriu de Bones, se pòt observar traces de via anciana, e sustot la famosa « Pòrta Romaine ». De nombrós savis e d'investigadors, intrigats per aquela curiositat, son venguts la veire e l'estudiar sus luòc.
Dempuèi 1073 la municipalitat apareis suls documents ancians jol nom de « Parocchia de Lento ». Se pòt seguir al fil del temps l'existéncia d'aquela bourgade, importanta doncas que situada sus una de las escassas vias de comunicacion amb l'Itàlia trucada « la pichona rota ». Aquela pichona rota èra pas ne fa #qu'un dolent camin muletier practicable a las pichonas carretes solament 3 o 4 mes en l'an.
En 1502, Louis XII, retent-se en lo duché de Milà, s'i #arturar amb una part de lo sieu continuament. En 1509 aquel #èsser Bayard al cap de los sieus soldats. L'istòria de Mont-de-Lans es jalonnée de passatges de tropas segon las desparièras guèrras amb l'Itàlia, e la populacion i aguèt fòrça a sofrir d'aqueles visitants #que réquisitionnaient, saquejaven, volavan, en daissant la désolation darrièr d'eles.
Las guèrras de religion de contunh la Revolucion #passar sul vilatge sens atrocité ni execucion barbara, coma se'n #cometre #cridar, en las municipalitats vesinas.
Cossí en de nombroses pòbles de montanha, los òmes emigraven pendent l'ivèrn, quand los trabalhs dels camps avián acabat, per temptar de ganhar la siá vida en fasent del colportage. Las femnas demoravan dins l'ostal amb los ancians e los mainats e s'ocupavan de la ramaderia. Los colporteurs avián las siás viradas #que li avián abituat a el: lo nòrd, l'èst e lo centre de la França, a pè o amb un mulet. Qualque còp fòrça mai luènh: l'Espanha, la Russia, l'America e quitament la China. Se qualqu'uns unes fasián fortuna, aquel èra pas pas lo cas del mai grand nombre e qualqu'uns tornavan arruïnats o quitament pas tornavan çò tot, mòrts al luènh de misèria e de malautiá.
Al començament de la XIXen sègle, lo Primièr Empèri comença lo bastiment de la rota actuala, seguenta la vallée de la Romanche. Los trabalhs duraràn 70 ans. #Caler perforar de tunèls per afranquir lo famós « verrou de Mont de Lans » : lo Infernet. Mas la dubertura a la circulacion d'aquela nòva rota, en 1807, relégua Mont-de-Lans en l'isolament. Pendent de longs ans la municipalitat #demorar desservie unicament per lo sieu vièlh camin muletier.
En 1885, Mont-de-Lans #recebre un accès carrossable per encorbellements hardis a lo-dessus del Infernet. Es l'actuala rota de las Travers. La rota actuala dempuèi lo Chambon data pas que de 1938.
1938, data de la ponduda n'aiga del lac del Chambon, autre periòde important per la comuna. Los trabalhs del barrage hydroélectrique, començats l'an 1926, #durar 12 ans. Tres caserius aguèron estofat, e lo païsatge definitivament cambiat. Mont-de-Lans se desvelhèt a la vida modèrna. Après la guèrra, e en los ans 1950, la station, #que se truca pas encara pas las 2 Alpes, pren lo sieu envol. En principi doçament de contunh de mai en mai rapidament. En los ans 1970, es una autentica fèbre de bastiment e d'innovacion. Mont-de-Lans e la siá vesina Venosc, an donat naissença als 2 Alpes, station uèi de reputacion internacionala, ont se pòt berenar las jòias de l'esquí, del VTT e de la montanha, tanben plan l'ivèrn que l'estiu.
Mont-de-Lans est l'une des vingt et une communes qui composent l'Oisans. Située entre la vallée de la Romanche et la vallée du Vénéon, elle s'étend sur une superficie de 4166 hectares.
Outre le chef-lieu qui porte son nom, le territoire communal comprend plusieurs hameaux disséminés, et une bonne partie de la station des 2 Alpes (environ les 2/3), autrefois alpage où l'on faisait les foins.
Le glacier du Mont-de-Lans, calotte glaciaire la plus étendue d'Europe, est exploité en superbe domaine skiable.
L'histoire de Mont-de-Lans remonte très loin dans le temps. Il est probable qu'une piste ligure y passait. D'ailleurs on a retrouvé des vestiges datant de l'âge du fer. Une tombe de l'époque du Hallstatt, contenant bracelets et perles d'ambre et de verre, y a été découverte en 1860.
En dessous du hameau de Bons, on peut observer des traces de voie antique, et surtout la fameuse « Porte Romaine ». De nombreux savants et chercheurs, intrigués par cette curiosité, sont venus la voir et l'étudier sur place.
Dès 1073 la commune apparaît sur les documents anciens sous le nom de « Parocchia de Lento ». On peut suivre au fil du temps l'existence de cette bourgade, importante puisque située sur une des rares voies de communication avec l'Italie appelée « la petite route ». Cette petite route n'était en fait qu'un mauvais chemin muletier praticable aux petites charrettes seulement 3 ou 4 mois dans l'année.
En 1502, Louis XII, se rendant dans le duché de Milan, s'y arrêta avec une partie de sa suite. En 1509 ce fut Bayard à la tête de ses soldats. L'histoire de Mont-de-Lans est jalonnée de passages de troupes selon les différentes guerres avec l'Italie, et la population eut beaucoup à souffrir de ces visiteurs qui réquisitionnaient, pillaient, volaient, laissant la désolation derrière eux.
Les guerres de religion puis la Révolution passèrent sur le village sans atrocité ni exécution barbare, comme il s'en commit hélas, dans les communes voisines.
Comme dans de nombreux villages de montagne, les hommes émigraient pendant l'hiver, quand les travaux des champs étaient achevés, pour tenter de gagner leur vie en faisant du colportage. Les femmes restaient à la maison avec les vieillards et les enfants et s'occupaient du bétail. Les colporteurs avaient leurs tournées auxquelles ils étaient habitués: le nord, l'est et le centre de la France, à pied ou avec un mulet. Quelquefois beaucoup plus loin: l'Espagne, la Russie, l'Amérique et même la Chine. Si quelques uns faisaient fortune, ce n'était pas le cas du plus grand nombre et certains revenaient ruinés ou même ne revenaient pas du tout, morts au loin de misère et de maladie.
Au début du XIXen siècle, le Premier Empire commence la construction de la route actuelle, suivant la vallée de la Romanche. Les travaux dureront 70 ans. Il fallut percer des tunnels pour franchir le fameux « verrou de Mont de Lans » : l'Infernet. Mais l'ouverture à la circulation de cette nouvelle route, en 1807, relégua Mont-de-Lans dans l'isolement. Pendant de longues années la commune resta desservie uniquement par son vieux chemin muletier.
En 1885, Mont-de-Lans reçut un accès carrossable par des encorbellements hardis au-dessus de l’Infernet. C'est l'actuelle route des Travers. La route actuelle depuis le Chambon ne date que de 1938.
1938, date de la mise en eau du lac du Chambon, autre période importante pour la commune. Les travaux du barrage hydroélectrique, commencés en 1926, durèrent 12 ans. Trois hameaux furent noyés, et le paysage définitivement changé. Mont-de-Lans va s'éveiller à la vie moderne. Après la guerre, et dans les années 1950, la station, qui ne s'appelle pas encore les 2 Alpes, prend son envol. D'abord doucement puis de plus en plus vite. Dans les années 1970, c'est une véritable fièvre de construction et d'innovation. Mont-de-Lans et sa voisine Venosc, ont donné naissance aux 2 Alpes, station aujourd'hui de renommée internationale, où l'on peut goûter les joies du ski, du VTT et de la montagne, aussi bien l'hiver que l'été.


text:
Ouarville
Ouarville es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure et Loir e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Ouarville Es un vilatge typiquement beauceron, situat a 14 km al nòrd-es de Voves, 12 km al sud de Auneau e aperaquí 1 500 m de l'anciana via romaine de Chartres a Sentit dich "Camin de sant Mathurin". La rota nacionala 154 passa a 8 km del vilatge e la linha camin de fèrre París - Tors via Châteaudun e Vendôme a 5 km al nòrd-oèst.
Ouarville est un village typiquement beauceron, situé à 14 km au nord-est de Voves, 12 km au sud d'Auneau et environ 1 500 m de l'ancienne voie romaine de Chartres à Sens dite "Chemin de saint Mathurin". La route nationale 154 passe à 8 km du village et la ligne chemin de fer Paris - Tours via Châteaudun et Vendôme à 5 km au nord-ouest.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Jacques Pierre Brissot es nascut l'an 1754 a Ouarville[ref. necessària], masatge caseriu de Lèves e pas a Ouarville costat de Voves. A #èsser guillotiné l'an 1793
Jacques Pierre Brissot est né en 1754 à Ouarville[ref. necessària], hameau de Lèves et non à Ouarville canton de Voves. Il a été guillotiné en 1793


text:
1972
Aquesta pagina concernís l'an 1972 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
- 26 de mai : signatura de l'acòrd SALT I entre leis Estats Units e l'Union Sovietica per una limitation deis armaments estrategics e de sistèma anti-missils.
Africa[modificar | modificar la font]
Botswana[modificar | modificar la font]
Dubertura de la premiera mina de diamants botswanesa. Aquela ressorsa anava favorizar lo desvolopament economic dau país e li permetre de quitar lo grop dei país paures — segon lei critèris de l'ONU — en 1994.
Sodan[modificar | modificar la font]
Signatura d'un acòrdi de patz ambé la guerilha Anya Nya en guèrra còntra lo govèrn centrau dins lei províncias meridionalas dempuei 1964. Aquò marquèt la fin de la Premiera Guèrra Civila Sodanesa e un succès important per Gaafar Nimeiry car lo conflicte destabilizava la totalitat de la societat sodanesa. Divèrsei mesuras foguèron adoptadas per protegir lo sud còntra lei mesuras d'islamizacion e d'arabizacion a l'origina de la guèrra, especialament la creacion d'una region autonòma. Pasmens, lei destruccions causadas per lei combats (100 000 combatents e 400 000 civius mòrts) conjugadas ai dificultats economicas dau rèsta de Sodan anavan rapidament entraïnar de tensions novèlas dins lo sud e dins lei vilas principalas.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Capitada dei missions estatsunidencas Apollo 16 (16-27 d'abriu) e Apollo 17 (7-19 de decembre) que se pausèron sus la Luna dins lei regions dei Monts Descartes e de la Vau Taurus-Littrow. Permetèron d'estudiar la geologia e l'atmosfèra lunaras.
Informatica[modificar | modificar la font]
Concepcion dau lengatge de programacion C per lei Laboratòris Bell (principalament l'informatician Dennis Ritchie (1941-2011)). Foguèt lo premier lengatge que conoguèt una difusion importanta au sen dau camp de l'informatica.
Medecina[modificar | modificar la font]
Desvolopament dau premier escanèr medicau per lo Britanic Godfrey Newbold Hounsfield (1919-2004), engenhaire de la companhiá Electronical Musical Instrument (EMI), a partir dei trabalhs precursors dau fisician sud-african Allan McLeod Cormack (1924-1998).
Totjorn regardant lo domeni de l'imajariá espitaliera, desvolopament de la premiera IRM (Imajariá per resonància magnetica) per lo quimista estatsunidenc Paul Lauterbur (1929-2007). Aquel instrument es basat sus lo principi de la resonància magnetica nucleara descubèrt en 1946 e es vengut un aparelh important dins leis espitaus actuaus.


text:
Moa
Las moas (Dinornithidae) son una familha extinta d'ausèls paleognatas de l'òrdre Dinornithiformes. Èran ausèls pas voladoras qu'abitavan en Nòva Zelanda. Se coneisson dètz espècias de desparièras tamanhos, dempuèi la pichona Eurayapteryx curtus, del tamanho d'un gal, fins a las moas gigantas (Dinornis), que mesuravan près de 3 mètres de nautor e avián un pes de 250 kg.
Istòria e escandilhament[modificar | modificar la font]
Las moas s'extinguiguèron a l'entorn de l'an 1500, pauc après que los primièrs caçaires maòris arribèsson dins las islas; malgrat aiçò, qualqu'uns opinan qu'existiguèron de pichones grops de moas fins a de fins del sègle XVIII o d'inicis del XIX. En fach, se compta qualque avistamient de la part de de marinièrs a las òrdres de James Cook, e crida l'atencion l'estat de conservacion de qualques plumas d'aquestas aves. Siatz coma anèsse, abans de l'arribi dels maòris lo nombre de moas aviá acusat una considerabla descenuda en lo darrièr milion d'ans, causat per tres factors: en primièr luòc, los periòdes glaciales, que gaireben tota l'Isla Sud foguèt en el ocupat pel gèl; posteriorament, la disminucion dels espacis cobèrts de tussok, substituits per de sèuvas e de bòsques densses a causa de l'aumentacion graduala de la temperatura e l'umiditat; e, en tresen luòc, la menaça de las aglas de Haast (Harpagornis moorei), las màgers aves de paissièra coneguda, uèi tanben extintas. Las moas, a diferéncia de de autras ratits, coma l'estruci, l'emeu, lo casoars o lo nandós, pendent l'evolucion avián perdut entièrament las alas, tala coma arriba amb los subrevivents kiwis, que se considèran emparentats amb las moas.
Una moa giganta (Dinornis robustus) atenhiá fòrça tardíamente la siá maturitat reproductiva: als dètz d'ans de nascuda. Aquesta demòra facilitèt lo sieu escandilhament, doncas que se donèt pas una sufisenta taxa de reposicion davant lo ritme qu'èran amb el caçadas pels maòris. Las moas s'alimentavan de granas, de fruchas, èrba e quitament de brancas. Per se far referéncia a aquestas aves los maoríes usan tant en singular coma en plural lo mot moa (sens s finala).


text:
Catalonha Nòrd
La Catalonha Nòrd o la Catalonha del Nòrd (en catalan Catalunya Nord, Catalunya del Nord) es la partida dels Païses Catalans que se tròba dins l'estat francés e que foguèt separada de la rèsta de Catalonha a partir del Tractat dels Pirenèus (lo 7 de novembre de 1659). Compren las comarcas istoricas de Rosselhon, Capcir, Valespir, Conflent e Nauta Cerdanha.
Perpinhan es la capitala de la Catalonha Nòrd.
Lo gentilici es nòrd-catalan -a.
Actualament aquestas comarcas (en i ajustar Fenolhedés, parçan occitan) constituisson lo departament francés dels Pirenèus Orientals que s'englòba dins la region d' Occitània.


text:
Rosporden
Rosporden en breton (Rosporden en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Rosporden a situat en lo sud-es del Finistère. La vila pròpiament dicha a situat, a panatòri d'ausèl, a Unitat|11.4|km {{}} al nòrd-es de Concarneau[1] e a Unitat|21.0|km {{}} a l'èst de Kemper[2].
La vila de Rosporden, sise al bòrd de la étang del meteis nom, constituissi la principala aglomeracion de la municipalitat, del temps que lo bourg de Kernével, distant d'unitat|4|km {{}} en direccion de l'èst, e dotat d'una comuna annèxa, constituissi una importanta aglomeracion secondaire.
La municipalitat a adaigat pel Aven, un pichon fleuve litoral #qu'a una direccion generala nòrd-sud, e lo Ster Goz, lo sieu principal afluent, aital coma per de nombrós unes autres corses d'aiga mai modèsta.
La commune de Rosporden est située dans le sud-est du Finistère. La ville proprement dite est située, à vol d'oiseau, à 11,4 km au nord-est de Concarneau[3] et à 21,0 km à l'est de Quimper[4].
La ville de Rosporden, sise au bord de l'étang du même nom, constitue la principale agglomération de la commune, tandis que le bourg de Kernével, distant de 4 km en direction de l'est, et doté d'une mairie annexe, constitue une importante agglomération secondaire.
La commune est arrosée par l'Aven, un petit fleuve côtier qui a une direction générale nord-sud, et le Ster Goz, son principal affluent, ainsi que par de nombreux autres cours d'eau plus modestes.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ [57.37 {{{Títol}}}]. Consultat lo 23 de novembre de 2009
- ↑ {{{Títol}}}. Consultat lo 23 de novembre de 2009
- ↑ Calcul de l'orthodromie entre Rosporden et Concarneau. Consultat lo 23 novembre 2009
- ↑ Calcul de l'orthodromie entre Rosporden et Quimper. Consultat lo 23 novembre 2009


text:
Deïsme
Lo deïsme, del latin deus (dieu) es la cresença en un Dieu creador, mas non pas en son instrumentalizacion religiosa. Los deïstas creson pas en los sacerdòts, ni en una "Glèisa", ni en tèxtes sagrats o en messias. Lo deïsme consistís en l'afirmacion, defòra de tota revelacion religiosa, de l'existéncia d'un èsser suprèm que sa natura e proprietats son impossiblas de conéisser. Segon mantun autor atèu, lo deïsme seriá un ateïsme non desbocat, çò que negan los deïstas. Dempuèi lo sègle XVI apareis aquesta nocion intermediària entre lo teïsme crestian e l'ateïsme. Se tracta, puslèu que de transcendéncia divina, d'immanéncia. L'autenticitat istorica de la Revelacion dins las Escrituras es contestada: l'èsser suprèm deven dirèctament perceptible a las facultats de l'Òme. Ja que lo deïsme pretend de se passar dels dògmas revelats de la religion, e tanben de los contestar, dempuèi lo sègle XVII foguèt, amb l'ateïsme, un objectiu preferencial del cristianisme. Dempuèi Kant (sègle XVIII), se distinguís entre deïsme e teïsme. Aqueste darrièr vòl determinar per la rason la natura de Dieu, mentre que lo deïsme se limita a afirmar son existéncia, sens ensajar de poder la comprendre. Voltaire se declarava deïsta, subretot dins son article titolat Prec a Dieu. Lo Dieu deïsta es universal, i a pas d'intermediari entre los èssers e el; aqueste Dieu es superior a la pichonetat umana e s'ocupa pas de lors afars, lors cultes, lors rites e d'autras supersticions. Lo deïsme a una concepcion d'un Dieu luènh.


text:
Quinina
La quinina es un alcaloïde natural qu'es antipiretic, analgesic e, subretot, antipaludic. Extracha d'un arbrilhon originari d'America del Sud foguèt utilizada per la prevencion del paludisme (ou « malària ») abans d'èsser remplaçada per de derivats, quinacrina, cloroquina, e primaquina.
Somari
Istòria de la descobèrta de la quinina[modificar | modificar la font]
Los quinquinas son d'arbres de la cordilhièra dels Andes butant en nauta altitud. Son del genre Cinchona d'entre que quinquina roja e quinquina jauna an de proprietas antipaludicas; lo quinquina gris paradoxalament nomenat Cinchona officinalis, o mai simplament quinquina a pas aquelas proprietats. La rusca de quinquina èra coneguda dempuèi lo sègle XVII, per curar la fèbre tèrça. Introdusida en Euròpa vèrs 1633, sas vertuts foguèron mencionadas pel primièr còp en 1639. De jesuistas de Lima menèron son usatge cap a Roma per curar las fèbres intermitentas que se passavan totes los estius[1] dins aquela vila. Aprèp la popularizèron per Euròpa que son nom d'Èrba dels Jesuistas o encara cortex peruvianus/Rusca de Peró. Lo succès foguèt d'en primièr timid[2].
En 1672, dins un librilhon titolat Pyretologia, a rational account of the cause and cure of agues, Robert Talbor, fasiá l'elògi de la polvera de quinquina, e avertissiá sos lectors contra sos efèctes dangieroses quand èra mal administrada. Talbor cura lo filh de Lòis XIV,- lo Daufin- amb l’administracion de fòrta dosis de rusca de quinquina a presas regularas. Per 48 000 liuras e una pension a vida de 2 000 liuras, lo Rei balhèt son secret a Talbor [3]. A la mòrt d'aquel darrièr, Lòis XIV ordonèt la publicacion de De la guérison des fièvres par le quinquina (1681) per fa conéisser aquela medicacion.
Antoine-François Fourcroy, Louis-Nicolas Vauquelin, e lo doctor Gomez estudièron qualques proprietats quimicas de la rusca de quinquina.
En 1820 los quimistas franceses Pierre Pelletier e Joseph Caventou podèron extraire los principis actius de la rusca de quinquina (Cinchona succirubra (quinquina roja)[4] o jauna [5] ).
Descobriguèron que la basa febrifuga èra constituida de dos alcaloïdes que nomenèron quinina e cinchonina.
Los dos quimistas, qu'èran tanben farmacians, volguèron tirar d'applicacions farmacologicas de lor descobèrta. Comencèron a fabricar de quinina. Lor talhièrs transformèron, en 1826, 160 tonas de ruscas de quinquina per extraire 1 800 kg de sulfat de quinina. En publicant lor invencion, permetèron a qual o voliá de ne profeitar[6]. Foguèt lo cas de d'entrepreneires alemands qui se lancèron tanben dins l'extraccion de granda quantitat de la quinina. Als Estats Units d'America, lo laboratòri de Filadèlfia, Rosengarten and Sons, comencèt a far un usatge comercial del metòde Pelletier-Caventou en 1823. Lo meteis an, las campanas dels temples de la val de Mississipí cridèron cada vèspre a consomar de pilulas del Dr John Sappington de Filadèlfia (Dr. Sappington's Fever Pill), çò que faguèt sa fortuna [7].
Aquelas recercas permetèron d'estudiar a qualas dòsis los principis actius èran eficaces. Pelletier aviá enviat sos alcaloïdes a François Magendie per que los experimentèsse sus l'animal e sus l'òme. Magendie remarquèt:
- « Es totjorn del mai naut interés pel metge de conéisser precisament la dòsi de la substància activa contenguda dins lo medicament qu'emplega, aquel avantatge es encara mai manifèste al respècte de la quinquina, que l'activitat varia fòrça seguent la natura e la qualitat de las ruscas. E mai sèm sovent fòrça astrucs de poder administrar aquel medicament jos un fòrt pichon volum e jos una forma qu'a pas ges de desgostant. » F. Magendie (Formulari per la preparacion e l'emplec de mai d'un medicaments, 1829)
La produccion de quinina marca atal lo començament del remplaçament de las plantas medicinalas de contengut variable, incertan e a vegadas farlabicat, per de medicaments aisits de prene e contenent sonque la molecula activa, a una dòsi precisa.
En 1853 Louis Pasteur obtenguèt un derivat pròche de la quinina, la quinotoxina. Quitament per la cincotoxina. Aquelas doas substàncias èran alara designada quinicina e cinconicina : Miller e Rohde lor donèron lor nom actual dins los ans 1890.
La formula bruta de la quinina foguèt establida en 1854 per Adolphe Strecker e son estructura quimica foguèt descrita cap a la fin del sègle per Zdenko Skraup e Wilhelm Königs .
En 1918 (o 1931) Paul Rabe e Karl Kindler, afirmèron aver realizat la sintèsi de la quinina a partir de la quinotoxina (Pasmens cap de detalh experimental precís apareis dins lor publicacion). L'11 d'abril de 1944, Robert Woodward e William von Eggers Doering de l'Universitat de Harvard anoncièron aver fa la sintèsi totala de la quinina, obtenent pendent lor ensags de 30 mg de quinina[8]. Dins un contèxte de guèrra que la quinina èra una font rara e d'importància militara, la novèla faguèt grand bruch, la premsa saluant atal « Un dels mai remarcables expleits scientifics d'aquel sègle XX ». Pasmens la descobèrta de Woodward e Doering aguèt pas d'utilitat practica, la quinina obtenguda per aquela sintesi costant fòrça tròp car. La vertadièra sintesi totala - e estereoselectiva - serà efectuada per Gilbert Stork en 2001. Publiquèt dins the Journal of the American Chemical Society en 2001 e provoquèt una controvèrsia contestant que Woodward e Doering avián fach en 1944 la sintèsi de la quinina (e pas solament de la quinotoxina) coma ne foguèron creditats [9][10],[11].
Accion farmacologica[modificar | modificar la font]
La quinina foguèt lo primièr medicament eficaç contra lo paludisme. Aquela malautiá, responsabla de prèp d'un milion de mòrts per an[12], es deguda a un parasit unicellular del genre Plasmodium, transmes a l'òme per de fissadas de moissals infectats. Lo moissal injècta lo plasmodium que ganha d'en primièr lo fètge (ciscle epatic) e s'i desvolopa, puèi libera dins la circulacion sanguina de merozoïtas que se van installar dins los globuls roges.
Al nivèl del còr, la quinina diminuís l'excitabilitat, la conductibilitat e la contractilitat.
La quinina enebís la proteasa que degrada los acids aminats de l’emoglobina per formar la paret de las merozoïtas.
Enebís tanben la polimerizacion de l'emo de l'emoglobina e doncas empacha la reproduccion dels plasmodis. Enebís la via de las schizontas e es antipiretic.
Pasmens, es toxica pel sistèma nerviós, se cerquèt doncas a sintetizar d'analògs sens aquela deca:
- la cloroquina qu'es pas eficaça sus totes los plasmodis ;
- la mefloquina, pus eficaça mas pus toxica;
- L'artemisinina, non aparentada a la quinina, es fòrça activa. S'agís d'una lactona sesquiterpenica contenent un pont endoperoxid e qu'es eissida d’una artemisa chinesa (Artemisia annua). Es eficaça contra de formas de plasmodis resistents a la cloroquina (cas dels neuropaludismes en particular) e, fins a uèi, cap de resisténcia de font de plasmodi a l'artemisinine o a sos derivats semisintetics apareguèt pas.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Antitpaludic/antimalaric[modificar | modificar la font]
Lo tractament dels acceses paludencs constituís l'indicacion actuala de la quinina, en particular en cas de quimioresisténcia als autres antipaludics. Es tamben prepausada - çò qu'es discutit - en profilaxia en cas de resisténcia als autres antipaludics.
L'utilizacion de la quinina en dòsi excessiva pòt provocar lo cinchonisme, de problèmas pel fètus (coma la surditat) fins a la mòrt.
La quinina es un composant aromatic de l'aiga tonica. Seguent la tradicion, lo gost agre de la quinina utilizada contra lo paludisme incitèt los colonials britanics en Índia a la mesclar amb de gin, creant atal lo coctèl gin tonic.
Pasmens, lo gin tonic actual es fòrça diferent de la bevenda d'aquela epòca, entre autre perque la dòsi de quinina emplegada uèi es lo quart de la d'autrecòps. Als Estats Units d'America, la dòsi maximala autorizada es de 83 ppm.
Rampas muscularas[modificar | modificar la font]
Una autra indicacion es lo tractament de las rampas muscularas[13]. Pasmens, en rason de sa flaca eficacitat e dels risques mortals potencials (coma ematologics, cardiacs e allergics) la FDA autoriza pas mai son usatge dins aquela indicacion dempuèi 1995 e la revista francesa Prescrire lo desconselha tanbene[14].
Regulator cardiac[modificar | modificar la font]
Dempuèi 1749 , Jean-Baptiste de Sénac observèt que la quinina a un efècte sus las palpitacions cardiacas (pendent lo sègle XIX la quinina èra utilizada en associacion amb la digitala). En 1914 Karel Frederik Wenckebach mencionèt un efècte similar. En 1918, Walter von Frey mencionèt l'accion d'un derivat de la quinina, la quinidina, sus l’aritmia atriala.
En 1911, Julius Morgenroth montrèt que la quinina pòt tractar las tripanosomiasas.
Dosatge[modificar | modificar la font]
La quinina es une molecula fluorescenta que se pòt dosar par spectrofluorimetria.
Per li donar una sabor amarganta, la quinina es presenta dins lo Schweppes e d'autres « sodas » portant la mencion « Tonic ». Per d'unas persona pòt existir una ipersensibilitat que necessita una certa vigilància[15].
Produccion[modificar | modificar la font]
En 1913, foguèt conclusit lo primièr acòrdi entre plantaires e fabricants de quinina que l'applicacion foguèt fisada a un organ executiu estabili a Amsterdam e nomenat «Kinabureau» que foguèt disolgut en 1961[16].
Lo pretz de la quinina baissèt de contunh aprèp guèrra, fins a aténher en 1958 la mitat del pretz de 1946, es a dire en dejos del nivèl d'abans guèrra , las principalas entrepresas productrises s'engagèron pels acòrdis del 30 de mai e dels 11/13 de junh de 1958 a fixar de preses e des contingents per l'exportacion de quinina e de quinidina.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)L'écorce miraculeuse. Le remède qui changea le monde, Fiammetta Rocco, ed:Noir sur blanc, 2003}}
- ↑ (fr)[http://www.cnrs.fr/cw/dossiers/dosbiodiv/index.php?pid=decouv_chapC_p3_c&zoom_id=zoom_c1_4&savoir_id=savoir_c1_z4_1 dossièr del CNRS
- ↑ (fr) [pdf]Revista de medecina tropicala
- ↑ (fr)[http://www.cnrs.fr/cw/dossiers/dosbiodiv/index.php?pid=decouv_chapC_p3_c&zoom_id=zoom_c1_4&savoir_id=savoir_c1_z4_1 site del CNRS
- ↑ (fr) [1]
- ↑ (fr) Afrique : guérisseurs, plantes médicinales et plantes utilesOuvrage, Clément Delaude, ed:Maisonneuve et Larose, 2005}}
- ↑ (fr) [pdf][http://www.rcpsg.ac.uk/Triennial_Conference_November_2011/Presentations%20Library/2011%20TC/FTM%20D2%20PS3%20Malaria%20and%20The%20Military.pdf}}
- ↑ (fr)[Woodward, R.B.; Doering, W.E. J. Am. Chem. Soc. 1944, 66, 849 Woodward, R.B.; Doering, W.E. J. Am. Chem. Soc. 1945, 67, 860]
- ↑ (en)http://www.rsc.org/chemistryworld/News/2008/February/05020801.asp
- ↑ (fr)Paul Depovere, La fabuleuse histoire des bâtisseurs de la chimie moderne, De Boeck, septembre 2008 ,pp.65-67
- ↑ (en)Otto Theodor Benfey, Peter J. T. Morris, Robert Burns Woodward : Architect and Artist in the World of Molecules,Diane Publishing Co., 2001,p 60
- ↑ Son gaireben totes d'enfants africans, segon las fonts de l'OMS per 2008 (fr)WHO
- ↑ (en)El-Tawil S, Al Musa T, Valli H et Als. Quinine for muscle cramps, Cochrane Database of Systematic Reviews, 2010, Issue 12. Art. No.: CD005044. DOI: 10.1002/14651858.CD005044.pub2
- ↑ (fr)Quinine et crampes : toujours autorisée par l'Afssaps malgré les risques mortels. Rev Prescrire 2011 ; 31 (337) : 820-821
- ↑ (en)FAO/OMS, Evaluation of certain food additives and contaminants: forty-first report of the joint FAO/WHO expert committee on food additives, World Health Organisation Tech Rep Ser. 1993; 837:1-53.
- ↑ (fr)http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:31969D0240:FR:HTML
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
- Quinacrina
- Cloroquina
- Quinidina
- http://en.wikipedia.org/wiki/Quinine_total_synthesis
- http://en.wikipedia.org/wiki/Warburg%27s_Tincture
- http://en.wikipedia.org/wiki/Luis_Jer%C3%B3nimo_de_Cabrera,_4th_Count_of_Chinch%C3%B3n
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) Banque toxicologique
- (en) de Inchem
- (en) Malaria Journal
- (en) C06526 www.genome.jp
- (en) Compound Displayed 8757 NCBI database


text:
766
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 766 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Novèla campanha còntra lei Bulgars. Coma en 760 e 763, Constantin V prevesiá una ataca terrèstra e una ataca navala. Pasmens, la flòta foguèt destrucha per una tempèsta entraïnant de pèrdas importantas. La campanha se limitèt a la recuperacion dei còrs dei victimas. Après son retorn a Constantinòple, l'emperaire decidiguèt de reprimir pus activament l'oposicion a sa politica religiosa iconoclasta. En aost, una ceremonia publica assaièt d'umiliar lo clergat puei divèrsei personalitats de la Cort, compres lei dos fraires de l'emperaire e lo patriarcat Constantin II, foguèron arrestadas per l'organizacion d'un « complòt » sostengut per Estève lo Jove mòrt linchat per sei gardas en novembre de 765. Lei dos fraires foguèron descapitats e unei personalitats emborniats e exilats. Lo patriarca sarà executat en octòbre de 767. Aquò marquèt una radicalizacion de la politica de Constantin que s'apielèt d'ara endavant sus leis oficièrs de fisança de son armada. De campanhas iconoclastas acomencèron dins tot l'Empèri.


text:
Heleta
Heleta en basco o Hélette en francés qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra.
Lo gentilici qu'ei heletar.
Los quartièrs que son Antxarteta, Garreta, Gibelherri, Habia, Heguagaraia, Heraitze, Hozkaitzeta, Madarieta, Plaza, Urbeltzeta, Ur-zabaleta, Xistela, Zihorri e Zuharritze.
L'arriu de Harana que sorgenta dens lo quartièr de Heraitze; lo son afluent Garraldako e los arrivets d'Arberoa (afluent de Lihurri) e de Lakako (afluent de Niva) que i passan tanben.
Qu'ei un punt de partença de cap a la montanha de Baigura.
Enter Heleta e Mendiondo en Labord que i a ua hortificacion protoistorica.
Somari
Comunas tòcatocantas[modificar | modificar la font]
- Aiherra au nòrd
- Mendiondo en Labord au nòrd-oèst
- Armendaritze e Sent Estève a l'èst
- Ihòut au sud-èst
- Irisarri au sud
Economia[modificar | modificar la font]
L'agricultura qu'ei la principau activitat economica de la comuna. Ua cooperativa que produtz hormatge. Cada an, en novème, que s'i celèbra ua hèra d'ègas.
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Hèstas[modificar | modificar la font]
Las hèstas de Heleta que's celèbran lo 15 d'agost.


text:
Lacenas
Lacenas en arpitan (Lacenas en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Cap de traça d'aucupacion durable a pas testificat pendent la periòde romaine, totun dels monedas an #èsser de descobèrtas près de las carrièras de pèiras en la primièra mitat del sègle XIX[1].
Aucune trace d'occupation durable n'est attestée pendant la période romaine, toutefois des monnaies ont été découvertes à proximité des carrières de pierres dans la première moitié du sègle XIX[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Odile Faure-Brac, Mapa archéologique de la Gaule - Lo Rhône, 69/1, (ISBN 2-87754-096-0), pàg. 251
- ↑ Odile Faure-Brac, Carte archéologique de la Gaule - Le Rhône, 69/1, (ISBN 2-87754-096-0), p. 251


text:
Horta-Guinardó
Lo districte d'Horta-Guinardó es lo tresen districte de Barcelona per l'estenduda, après Sants-Montjuïc e Sarrià-Sant Gervasi. Amb una superfícia de 1192 ha, representa 11,9% de l'estenduda totala de la municipalitat. La siá populacion èra de 169 739 abitants l'an 2006. Elsa Blasco, de ICV-EUiA n'es la Conselhièra.
Lo territòri qu'ocupa uèi lo districte de Horta-Guinardó s'es integrat tardièrament dins l'espaci barcelonés. Foguèt pas afectat pel procès d'industrializacion del Plan de Barcelona al sègle XIX, ni sofriguèt lo creissement urban d'autres nuclèus de la vila fins a la mitat dels ans 50, en se combinant l'edificacion caotica de zònas sens condicions e l'existéncia de nuclèus barraquistes, amb la creacion de qualques airals residencials de qualitat.
Compta dotze quartièrs o unitats territorialas de basa: Guinardó, Baix Guinardó, Can Baró, Font d'en Fargas, Carmel, La Teixonera, la Clota, Font del Gos, Horta, Vall d'Hebron, Montbau e Sant Genís dels Agudells.


text:
Georges Clemenceau
Georges Benjamin Clemenceau, escaissat lo tigre, (nascut lo 28 de setembre de 1841 a Mouilleron-en-Pareds, mòrt lo 24 de novembre de 1929 a París) foguèt un jornalista e un òme politic francés.
Foguèt cap de govèrn (1906-1909 e 1917-1920) pendent la revòlta dels vinhairons de 1907 e tanben pendent la Primièra Guèrra Mondiala.
- Deputat a l'Assemblada Nacionala (1871)
- Jornalista francés
- Afar Dreyfus
- Escandal de Panamà
- Ministre de la Tresena Republica
- Ministre francés de l'Interior
- Ministre francés de la Guèrra
- Ancian senator de Var
- Ancian deputat de Var (Tresena Republica)
- Ancian deputat de Sèina (Tresena Republica)
- Ancian cònsol d'arrondiment de París
- Personalitat del Parti republican, radical e radical-socialista
- Personalitat de Vendèa
- Membre de l'Acadèmia francesa
- President del Conselh de la Tresena Republica
- Personalitat de la Primièra Guèrra Mondiala
- Naissença en 1841
- Decès en 1929


text:
- Trouver un freelance
-
Toutes les catégories
^Trouver un freelance...
- HTML5 à Arrondissement de Rosenheim
- HTML à Arrondissement de Rosenheim
- PHP à Arrondissement de Rosenheim
- CSS à Arrondissement de Rosenheim
- MySQL à Arrondissement de Rosenheim
- Photoshop à Arrondissement de Rosenheim
- Javascript à Arrondissement de Rosenheim
- Marketing à Arrondissement de Rosenheim
- SEO à Arrondissement de Rosenheim
- Webdesign à Arrondissement de Rosenheim
- Design graphique à Arrondissement de Rosenheim
- Wordpress à Arrondissement de Rosenheim
- Web Design à Arrondissement de Rosenheim
- Création de logo à Arrondissement de Rosenheim
- C# à Arrondissement de Rosenheim
- jQuery à Arrondissement de Rosenheim
- SQL à Arrondissement de Rosenheim
- C++ à Arrondissement de Rosenheim
- C à Arrondissement de Rosenheim
- Image de marque à Arrondissement de Rosenheim
- Joomla à Arrondissement de Rosenheim
- Photographie à Arrondissement de Rosenheim
- Linux à Arrondissement de Rosenheim
- Illustrator à Arrondissement de Rosenheim
- InDesign à Arrondissement de Rosenheim
- Services Web à Arrondissement de Rosenheim
- XHTML à Arrondissement de Rosenheim
- TYPO3 à Arrondissement de Rosenheim
- Windows à Arrondissement de Rosenheim
- Service clients à Arrondissement de Rosenheim
- Arrondissement de Rosenheim


text:
Saint-Médard (Mosèla)
Saint-Médard es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Vilatge de la châtellenie de Marsal.
- Dépendait De l'anciana província de las Tres-Évêchés.
- Incendiat Al cors de la guèrra de Trenta Ans.
- Village de la châtellenie de Marsal.
- Dépendait de l'ancienne province des Trois-Évêchés.
- Incendié au cours de la guerre de Trente Ans.


text:
País Gavai
Lo País Gavai, tanben apelat « Granda Gavacheria », es un airau geografic situat entre Santonge au nòrd, lo Nòrd-Gironda au sud ed Engolmés a l'èst. Correspond haut o bas a Blaiés (omesas las comunas meridionaus de lenga occitana gascona) e au Nòrd Libornés (region de Cotràs dinc a Eila). Sa lenga istorica es la lenga occitana, coma ne confirman la toponimia apuei los tèxtes e tanben quauques collectatges au sègle XIX. Pr'aquò, la lenga occitana i foguèt completament recaperada e remplaçada per la lenga d'oïl dens sa varianta vesina : lo santongés.
Istòria[modificar | modificar la font]
Una de las ipotèsis avançadas es qu'a la fin de la Guèrra de Cent Ans (1453) qui se soldèt per una victòria de las armadas dau Rei de França (Batalha de Castilhon), Guiana demorè arroinada e despoblada per las pèrtas umanas causadas praus combats entre Gascons e Anglo-Galés d'un costat, Gascons e Franceses de l'aute.
Los senhors gascons locaus hiren alavetz crida en massa a la man d'òbra estrangèira (Peitau, Engolmés, Santonge, Lemosin, mes tanben Peirigòrd) entà cultivar las tèrras deishadas a l'abandon. La cresuda demografica d'estrangèirs a Gasconha i contunhèt en seguida de las pèrtas umanas causadas per la pèsta negra que devastèt la region de 1520 a 1527.
Per lo Blaiés au mens, la realitat sembla estar mai simpla : son migracions de paisans sentongés, agravadas per l'efèit Terracher (colonizacion linguistica shens mudança de populacion) que firen passar lo Blaiés de la lenga d'òc (varianta gascona) a l'oïl. Aqueste chanjament de lenga es probable en realitat fòrt mai recent qu'aquò : encara de cap a 1900, comunas dau s-o dau Blaiés èran encara de parlar gascon. En mai d'aquò, la toponimia dau Blaiés (e dau Cotrasis) es encara majoritariament gascona, çò que mòstra que lo passatge a l'oïl es relativament recent, que n'augut pas lo temps de recaperar la toponimia gascona originala. De citar tanben lo noelista Pèir Gobain (debuta sègle XVIII) qu'èra de Blaia, e que signèt lo nadau gascon Revelhatz-vos mainatges, redigit dens lo parlar occitan dau parçan.


text:
Khanat bulgar de Vòlga
Lo Khanat bulgar de Vòlga èra un estat medievau qu'existiguèt dau sègle VII a 1236. S'installèron dins la region de confluéncia de Vòlga e de Kama dins lo corrent dei migracions nomadas dau pòble bulgar acomençadas vèrs 650. Au sègle VIII, lei Bulgars èran venguts majoritaris dins la region mai i foguèron probablament sota lo dominacion dei Khazars, un autre pòble nomada d'origina turca. Après l'afondrament de la poissança dei Khazars en 965, lo Khanat venguèt independent e aprofichèt sa posicion sus una crosiera comerciala importanta per se renfòrçar. Pasmens, deguèt faciar uneis incursions de pilhatge menadas per lei principats rus. Au sègle XII, aquò entraïnèt lo desplaçament de la capitala de Bolghar a Bilar. Enfin, au sègle XIII, lei Bulgars de Vòlga jonhèron la coalicion formada per la màger part deis estats de la region per resistir ais invasions mongòlas. Dins aquò, maugrat una victòria iniciala a Kernek (1223), lei Mongòls foguèron venceires en 1229 e annexèron definitivament lo Khanat en 1236.


text:
Uhlwiller
Uhlweiler en alemannisch (Uhlwiller en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat al sud-oèst del costat de Haguenau, a aperaquí 10 km del cap de-luòc.
La superfícia de la municipalitat cobrís 745,95 a #qu'unitat|181.68|li cal {{}} bòsc.
Lo vilatge de Uhlwiller possedís una vista sus las Vòges del Nòrd aital coma un bòsc tota prèpa.
Niederaltdorf Es nichée a la vuèja d"una vallée.
La commune est située au sud-ouest du canton de Haguenau, à environ 10 km du chef-lieu.
La surface de la commune couvre 745,95 ha dont 181,68 ha de forêt.
Le village d'Uhlwiller possède une vue sur les Vosges du Nord ainsi qu'une forêt toute proche.
Niederaltdorf est nichée au creux d"une vallée.
Istòria[modificar | modificar la font]
Ciutat per las primièras fes en un document relatiu a l'aquesiment d'una proprietat per la abbaye de Wissembourg lo data|25|de
, Olenchaim, mai tard Uhlwiller, #èsser ja viscut 4000 ans abans J.C. Sul ban de la municipalitat, son répertoriés un cèrt nombre de vestigis, tales dels monuments funéraires trucats tumulus.
En 1374 esclata una revòlta de paysans. Lo abbé Berthold de Neuenbourg a annexat ongan-ailà als sieus domenis Modèl:Pas clares. Aqueles se amotinen contra lo abbé e al cors d'una ultime entrevist, la @frapper a mòrt. Los paysans #qu'an comeses aquel crim se veson condemnats a efectuar un pelerinage a Roma pels unes e a Santiago de Compostel·la pels autres, amb la fin d'obténer lo perdon per lo sieu crim. La rèsta de las villageois per çò qu'es de lududes a condemnat a efectuar en plen ivèrn una procession, los pès nuses, a l'entorn de la catedrala d'Estrasburg. Fin finala, una crotz li caliá èsser erigida sul luòc del crim, amb la fin que cadun se remembre del forfait. Se sap pas pas se los pénitents an tornat de lo sieu pelegrinatge[1].
La glèisa de Uhlwiller, #que lo torn ne remonta a 1535, a #èsser reconstruite en 1740. A fach l'objècte d'una completa restauracion en 2001, continuament a la tempèsta del 26 de decembre de 1999 #que i aviá provocat lo arrachement del campanal e la destruccion d'una part de la toiture de la Nef.
Per çò qu'es de l'annèxa Niederaltdorf, la siá primièra cita remonta a la Mois invalide (de decembre)M, en lo moment del don d'un terren al coan de Seltz per l'emperaire Othon III. Qualques rèstas d'una station romaine aital coma dels vestigis de bastissas de la meteissa epòca an #èsser trobats a Niederaltdorf. La glèisa de Niederaltdorf amb lo sieu campanal a colombages data de 1617.
En Junh 2011, la municipalitat es pas totjorn pas equipada dins internet anautit-dèbit.
Cité pour la première fois dans un document relatif à l'acquisition d'une propriété par l'abbaye de Wissembourg le , Olenchaim, plus tard Uhlwiller, fut déjà habité 4000 ans avant J.C. Sur le ban de la commune, sont répertoriés un certain nombre de vestiges, tels des monuments funéraires appelés tumulus.
En 1374 éclate une révolte de paysans. L'abbé Berthold de Neuenbourg a annexé cette année-là à ses domaines Modèl:Pas clair. Ceux-ci se révoltent contre l'abbé et au cours d'une ultime entrevue, le frappent à mort. Les paysans qui ont commis ce crime se voient condamnés à effectuer un pelerinage à Rome pour les uns et à Saint-Jacques-de-Compostelle pour les autres, afin d'obtenir le pardon pour leur crime. Le reste des villageois quant à lui est condamné à effectuer en plein hiver une procession, les pieds nus, autour de la cathédrale de Strasbourg. Enfin, une croix devait être érigée sur le lieu du crime, afin que chacun se souvienne du forfait. On ne sait pas si les pénitents sont revenus de leur pèlerinage[1].
La glèisa d'Uhlwiller, dont la tour remonte à 1535, a été reconstruite en 1740. Elle a fait l'objet d'une complète restauration en 2001, suite à la tempête du 26 décembre 1999 qui avait provoqué l'arrachement du clocher et la destruction d'une partie de la toiture de la Nef.
Quant à l'annexe Niederaltdorf, sa première citation remonte au Mois invalide (décembre)M, lors du don d'un terrain au couvent de Seltz par l'empereur Othon III. Des restes d'une station romaine ainsi que des vestiges de bâtiments de la même époque ont été retrouvés à Niederaltdorf. L'église de Niederaltdorf avec son clocher à colombages date de 1617.
En Juin 2011, la commune n'est toujours pas équipée en internet haut-débit.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Lo Alsace a la Mièja-Edat, Guy TRENDEL, Editions de la Nuée Bleue, 2010. Error de citacion : Invalid
tag; name "source" defined multiple times with different content


text:
-375
Aquesta pagina concernís l'an -375 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Esparta[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra la coalicion dirigida per Tebas e Atenas ambé de combats per lo contraròtle de la vila d'Orcomen en Beocia. D'efèct, lei Tebans assaièron d'aprofichar la partença de la garnison espartenca en expedicion per reconquistar la vila. Pasmens, se turtèron a de fòrças numericament superioras e foguèron obligats de se retirar. Dins lo corrent d'aquela retirada, leis Espartencs assaièron de lei destrurre mai la temptativa s'acabèt per una revirada grèva : una fòrça de 1 000 a 1 800 oplitas foguèt incapabla d'arrestar lei 300 òmes dau Batalhon Sacrat de Tebas a la batalha de Tegira. En mai d'aquò, subiguèron de pèrdas importantas.
Republica Romana[modificar | modificar la font]
Perseguida de la crisi entraïnada per lo refús dau patriciat d'acceptar lei lèis de reformas prepausadas en 376 avC per lei tribuns de la plèba Caius Licinius Stolon e Lucius Sextius Lateranus. Contunièron donc de blocar gràcias a son drech de vetò leis eleccions e, segon Tite-Live, ges de magistrat foguèt elegit franc dei tribuns de la plèba. Stolon e Lateranus foguèron tornarmai elegits li permetent de contuniar sa lucha còntra lo Senat.


text:
-513
Aquesta pagina concernís l'an -513 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Macedònia[modificar | modificar la font]
Inquiet de la conquista pèrsa de Tràcia, lo rèi Amintes Ièr prepausèt d'esperau sa somission au rèi aquemenida Darius Ièr. Macedònia venguèt ansin vassala de l'Empèri Aquemenida. Pasmens, gràcias a son alunchament dau centre l'Empèri, gardèt una autonòmia fòrça larga.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
Lassat per leis incursions recurrentas dei nomadas escites còntra son territòri, lo rèi Darius Ièr organizèt una expedicion punitiva d'amplor per lei sometre. Dins aquò, leis Escites refusèron lo combat, adoptèron la tactica de la tèrra cremada e se retirèron dins l'estèpa. Aquò menacèt l'avitalhament de l'armada pèrsa e Darius Ièr preferiguèt prudentament abandonar sa campanha vèrs Danubi. Regardant leis Escites, l'expedicion s'acabèt sensa resultat e leis incursions dei nomadas contunièron dins lo corrent deis annadas seguentas. En revènge, sus lo camin dau retorn, lei Pèrsas conquistèron Tràcia e, per defugir una invasion, Macedònia se vassalizèt d'esperela e venguèt un protectorat aquemenida.
En Cirenaïca, après una guèrra civila entre lei diferentei faccions de la vila de Cirena, la region foguèt annexada au sen de l'Empèri.


text:
Le Versoud
Nom desconegut en arpitan (Le Versoud en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo Versoud se situa en la vallée del Grésivaudan. Lo sieu còdi postal es 38420. La siá latitud es 45°13'01 Nòrd e la siá longitude es 05°51'46 Èst. L'altitud minimale es de 216 mètres e lo maximal es de 441 mètres.
Situada a 15 km de Grenòble en la vallée del Grésivaudan, sul marge esquèrre de la Isère, Lo Versoud s'estend sus una superfícia d'unitat|632|ectaras {{}} entre Isère e Belledonne. La municipalitat aperten al costat de Domène e a la Comunitat de municipalitats del País del Grésivaudan (CCPG). La municipalitat es a proximitat immediata de la Basa de loisirs del Bòsc Francés.
Le Versoud se situe dans la vallée du Grésivaudan. Son code postal est 38420. Sa latitude est 45°13'01 Nord et sa longitude est 05°51'46 Est. L'altitude minimale est de 216 mètres et le maximum est de 441 mètres.
Située à 15 km de Grenoble dans la vallée du Grésivaudan, sur la rive gauche de l'Isère, Le Versoud s'étend sur une surface de 632 hectares entre Isère et Belledonne. La commune appartient au canton de Domène et à la Communauté de communes du Pays du Grésivaudan (CCPG). La commune est à proximité immédiate de la Base de loisirs du Bois Français.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Initialement Pichon vilatge agricòla, a dempuèi après la primièra guèrra mondiala conegut un començament d'expansion démographique a causa del desvolopament de l'indústria papetière e alimentée per l'immigracion espanhòla e italiana. Aquel periòde a conegut lo primièr desvolopament del quartièr de Pruney alavetz fòrtament virat cap a Lancey (municipalitat vesina de Villard-Bonnot) e los sieus papeteries. Los ans 50-60 an vist se bastir los lotissement de Polida Plana e Còstas Polidas. E partís d'ans 70-80 que lo Versoud a vertadièrament començat una urbanizacion importanta : divèrses lotissements (Los Iris, Los Jonquilles, Los Ausèls, Los Tonnelles, La Granda Lança, èca...) E a Pruney la réhabilitation "del Camp de Pruney", lotjaments ancians e provisòris... Dempuèi mai de cinquanta ans, (a l'ora d'ara Préfontaines, Albereda Hector Berlioz,) èca... . Al Versoud meteis, lo bastiment a partir de la fin dels ans 80 del quartièr del Colombier a transformat la nòstra municipalitat. Après Pré Novel e qualques autres lotissements dels ans 90, lo desvolopament de l'abitat contunh. Lo darrièr quartièr bastida es L'Òrta
Initialement petit village agricole, il a dès après la première guerre mondiale connu un début d'expansion démographique due au développement de l'industrie papetière et alimentée par l'immigration espagnole et italienne. Cette période a connu le premier développement du quartier de Pruney alors fortement tourné vers Lancey (commune voisine de Villard-Bonnot) et ses papeteries. Les années 50-60 ont vu se construire les lotissement de Belle Plaine et Côtes Belles. Et c'est à partir des années 70-80 que Le Versoud a véritablement entamé une urbanisation importante : plusieurs lotissements (Les Iris, Les Jonquilles, Les Oiseaux, Les Tonnelles, La Grande Lance, etc...) et à Pruney la réhabilitation "du Camp de Pruney", logements anciens et provisoires... depuis plus de cinquante ans, (actuellement Préfontaines, Allée Hector Berlioz,) etc... . Au Versoud même, la construction à partir de la fin des années 80 du quartier du Colombier a transformé notre commune. Après Pré Novel et quelques autres lotissements des années 90, le développement de l'habitat continue. Le dernier quartier construit est Le Verger


text:
Economia de Tònga
Tònga a una pichona economia basada sus l'exportacion de produchs primaris, especialament d'agricultura. En i comprenent tanben lo peis, los produchs primaris representan lo 2/3 de las exportacions. Lo país impòrta una granda quantitat de noiduras, principalament de Nòva Zelanda[1].
Lo país depend tanben de las remesas de sòus de las comunitats tonganesas residentas en l'exterior per equilibrar lo sieu deficit comercial. Lo torisme representa la segonda font de revenguts del país: en 2006, 39 000 personas visitèron lo país[1].
Lo govèrn estimula lo desvolopament del sector privat, e incentiva especialament los investiments, mentre concentra las despensas publicas en santat e educacion. Tonga a una infrastructura basica rasonabla e un servici social desvolopat. L'anautita taxa de caumatge entre los joves, la creissença de l'inflacion, las pressions per de reformas democraticas e la creissença de las despensas en servicis socials son las principalas provocacions del govèrn[1].


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement de Gross-Gerau (433)
Liste des communes
Rüsselsheim
Ville de Rüsselsheim, localité de l'Allemagne de 60 000 habitants.
La mairie de Rüsselsheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Mörfelden-Walldorf
Ville de Mörfelden-Walldorf, localité de l'Allemagne de 34 000 habitants.
La mairie de Mörfelden-Walldorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Gross-Gerau
Ville de Gross-Gerau, localité de l'Allemagne de 23 000 habitants.
La mairie de Gross-Gerau a une adresse e-mail et un site Internet.
Riedstadt
Ville de Riedstadt, localité de l'Allemagne de 21 000 habitants.
La mairie de Riedstadt a une adresse e-mail et un site Internet.
Ginsheim-Gustavsburg
Ville de Ginsheim-Gustavsburg, localité de l'Allemagne de 15 000 habitants.
La mairie de Ginsheim-Gustavsburg a une adresse e-mail et un site Internet.
Raunheim
Ville de Raunheim, localité de l'Allemagne de 14 000 habitants.
La mairie de Raunheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Büttelborn
Ville de Büttelborn, localité de l'Allemagne de 13 000 habitants.
La mairie de Büttelborn a une adresse e-mail et un site Internet.
Kelsterbach
Ville de Kelsterbach, localité de l'Allemagne de 13 000 habitants.
La mairie de Kelsterbach a une adresse e-mail et un site Internet.
Trebur
Ville de Trebur, localité de l'Allemagne de 13 000 habitants.
La mairie de Trebur a une adresse e-mail et un site Internet.
Bischofsheim
Ville de Bischofsheim, localité de l'Allemagne de 12 000 habitants.
La mairie de Bischofsheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Nauheim
Ville de Nauheim, localité de l'Allemagne de 10 000 habitants.
La mairie de Nauheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Gernsheim
Ville de Gernsheim, localité de l'Allemagne de 9 700 habitants.
La mairie de Gernsheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Biebesheim am Rhein
Ville de Biebesheim am Rhein, localité de l'Allemagne de 6 400 habitants.
La mairie de Biebesheim am Rhein a une adresse e-mail et un site Internet.
Stockstadt am Rhein
Ville de Stockstadt am Rhein, localité de l'Allemagne de 5 600 habitants.
La mairie de Stockstadt am Rhein a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Knockout
Lo knockout (KO), de l'anglés to knock out, "far sortir en picant", es lo tèrme que significa, dins leis espòrts de combat, la mesa fòra combat d'un combatent après un còup portat per son adversari e que li fa pèrdre temporariament sei capacitats (la persona si ditz "sonada"). Aquò pòu èstre una pèrda de consciéncia temporària, mai pòu simplament venir de la dolor o de la fatiga.
An aquest moment l'arbitre arrèsta lo combat, que la persona si tròba dins un estat qu'es incapabla de contunhar lo combat e es completament incapabla de si defendre. En bòxa per exemple, l'arbitre prononciá lo KO dau moment qu'un dei boxaires rèsta au sòu après un còup advèrs mai de 10 segondas. Es una dei condicions de victòria possibla, si ditz per aqueu cas "victòria per KO".
L'arbitre decidisse lo KO tecnic o TKO (de l'anglés technical knockout) quand un deis adversaris es ferit e es incapable de contunhar lo combat o quand decidisse d'abandonar lo combat per qué rason que sieche.
Lo knockdown es lo tèrme que s'utiliza au moment qu'un practicant es mes au sòu per un còup mai s'aubora dins lei 10 segondas (dins lei règlas de la bòxa o dei bòxas pès-ponhs per exemple).


text:
Yellow a écrit:
e lo mitan occitanista es pasmens criticable, aprèp si son de cavas de pas dire, ben lo dirai pas, mai n'en pensi pas mens...
Concepte interessant e de fotre en òbra en radio es una idea de las bravas de faire de radio sense diser ço que pensam o criticar que que siaguesse....
Bon va caler trapar de que diser: los catars (problematic i'a un messatge qu'es pas laic e se i'a calandrons qu'estan van voler jogar amb lo fuòc) los trobadors (fenhassas, son elis qu'an inventat lo show-business: a un periode ont totun cavavia la terra per ganhar-se la crosta, elis se fasian pagar per faire de musica e de viatgar tot temps, soi segur que son elis qu'an menat la droga), Castan (dangeros, ancian comuniste), Fontan (dangeros, d'unes dison qu'estimavia los òmes)
Bon, per la charadissa es complicat, rai farem de musical, çaquelà qual passar pas que de cantaires politicaments correctes (Gui Bonnet (non es un vendut, es estat candiat a l'Eurovision), Plantevin canta Perret en Provençau(mmmm Perret es coquinas, veire pornografic) , Bombes de Bal (i'a quitament que de femnas dessus, pas de Girl Power), mmmm Patric (non tròp politisat), Faydits (non trop punks amb una cara pariera, devon fumar de gispet aqueles), Joanda...(non trop sexual, es un boçin lo Justin Timberlake occitan).....Zucchetto (non far bruches estranhs, benleu i'a de subliminal dadins).....
Rooohhh es complicat, ieu cresi que vau continuar de faire coma fau es mai simple...
Cedric, que sense trufar-se s'estima de riser de tot (mas coma disia Desproges...).


text:
Montinhac (Gironda)
Montinhac (en francés: Montignac) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, administrada peu departament de Gironda de la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Bénédicte Boyrie-Fénié cita mèi d'una fòrma anciana : Montinnacum, Montiniacum (en latin, sègles XI-XIII), Montinnag, Montinag, Montinhac, Montinac (en occitan, sègles XI-XIII), Montinhac (1273, en occitan), Montynhac (1299, en occitan), Montinhaco (cappella de ~) (1342, en latin). Emb lo sufixe -acum, i a duas possibilitats : lo nom de persona *Montinius, derivat de Montinus, eth medish derivat de mons, causit per Dauzat e Rostaing[1], pus evident foneticament, o un aute nom, Montanius, causit per Ernèst Negre (citat par B. Boyrie-Fénié), pus frequent mès que demanda una dissimilacion. Bénédicte Boyrie-Fénié escarta pas cap de solucion[2].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2012 : 155 abitants
- 2013 : 157
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud,reedicion 1984.
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN, Pau, 2008


text:
Vença
Vença[1] (odficialament en francés Vence) es una comuna d'Occitània en Provença dins lo departament dei Aups Maritims.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situat a aperaquí 20 km de Niça, entre mar e montanhas, surplombée pel Caulet de Vence, Vença fa partida de #çò que se truca lo mièg país. Aquelas montanhas calcaires, las « baous », donan a la region un relief fòrça accidentat. Lo climat i es mai marcat que sus la franja littorale, retent los estius mai cauds e los ivèrns mai rudes.
Situé à environ 20 km de Nice, entre mer et montagnes, surplombée par le Col de Vence, Vença fait partie de ce que l'on appelle le moyen pays. Ces montagnes calcaires, les « baous », donnent à la région un relief très accidenté. Le climat y est plus marqué que sur la frange littorale, rendant les étés plus chauds et les hivers plus rudes.
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom portat en títol e donat per Laurenç Revest, Vença, amé e barrada, sembla l'adaptacion del nom que el-meteis fornís en grafia mistralenca, Venço; çaquelà, Mistral escriu Vènço, amé e dobèrta[2]. Se fai aquela remarca sense poder precisar quina es la fòrma vertadiera.
Dauzat e Rostaing citan d'atestacions ancianas : Ouintion (sègle II), Vensiensis episcopus (442), a Ventio (585), Ventia (sègle XII, en latin). Pels autors, puslèu que un nom d'òme latin Vencius o una divinitat locala Vintius, Vença/Vènça representa un tèma preceltic vĭn-t, nautor, qu'explica tanben los noms de montanhas Ventor e Venturi[3].
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo territòri de la municipalitat de Vença a liurat d'indicis d'aucupacion en remontant a las epòcas los mai ancianas. Cèrtas tutas de las baous semblan i aver #èsser ocupadas al paléolithique e al neolític. Qualques unas de dintre semblatz aver-i servit de bergerie o d'abrics de bergers pendent lo edat del Bronze e lo edat del Fèrre. Son tanben freqüentades pendent l'antiquitat, la Mièja Edat e l'epòca modèrna.
S'anòta l'existéncia d'abitats fortificats (oppidums) sus cèrtas nautors. Çò de mès de grand nombre a ocupat a la fin de l'edat del Fèrre, los registres sul luòc del Baou dels Negres an totun liurat traces d'aucupacion en remontant a la fin del edat del Bronze e al primièr edat del Fèrre. Lo Baou dels Blancs sembla fondat a la fin de l'edat del Fèrre, mas fach l'objècte d'una réoccupation importanta pendent l'antiquitat tardana.
Abans la conquista de las Alpes per Auguste e la creacion de la província de las Alpes-Maritimas en lo darrièr quatren de la Eer sègle abC., lo territòri de Vença es jol contraròtle de la tribu de las Nerusii #que lo nom n'apareis sul Trophée dels Alpes amb aquel dels unas autras tribus localas vencudas per Auguste.
A partir del ère crestiana, Vença a fondat e ven cap de-luòc de vila. Las rèstas ancianas de la vila de Vença son fòrça mal conegut a l'excepcion de las limitas milliaires délimitant la via romaine Via Ventiana, e de las inscripcions majoritairement pondudas al jorn en lo jos-sòl del centratz vila e a l'ora d'ara integradas a la maçonnerie de la catedrala de Vença en datant Modèl:S2- en la siá forma actuala.
Fondada per las Ligures, de contunh citat romaine de Vintium, viu créisser la siá poténcia amb lo cristianisme e #venir una importanta vila episcopalae a partir de la Modèl:S-.
A Modèl:La s-, Vença possedís un évêché jol regna de l'emperaire Constance III. Lo primièr avesque #que l'existéncia n'es avérée es Severus (419-442). D'après la tradicion locala fondada sus fonts eclesiasticas, la Catedrala i auriá #èsser édifiée a la localizacion del temple de Març Vintius #que l'existéncia n'a testificat per una inscripcion.
Pel jòc del parteja de l'Empèri de Charlemagne, Vença e la Provence an ligat al Sant-Empèri romain germanique.
Fins a la Revolucion francesa, la Ciutat #viure jol domeni dels barons de Villeneuve, #que Romée de Villeneuve #èsser lo fondator del linhatge de Vence[4], e de los sieus avesques #que n'èran co-de senhors de Vence.
Entre los sieus nombroses avesques, i i aguèt un pape, Paul III, dos académiciens, Godeau e Surian e tres sants, Prosper, Véran e Lambert. La Revolucion #caçar lo darrièr avesque, [[Joseph Pisani de la Gaude|Modèl:Mgr Pisani]], #que refusa de prestar serment sus la Constitucion, e #suprimir la évêché.
Henri Matisse S'installa a Vença, villa « Lo mieu Sòn » l'an 1943, i concep tot l'interior de la capèla del Rosaire de Vence dicha tanben « Capèla Matisse ».
Le territoire de la commune de Vença a livré des indices d'occupation remontant aux époques les plus anciennes. Certaines grottes des baous semblent avoir été occupées au paléolithique et au néolithique. Certaines d'entre elles semblent avoir servi de bergerie ou d'abris de bergers durant l'âge du Bronze et l'âge du Fer. Elles sont aussi fréquentées durant l'antiquité, le Moyen Âge et l'époque moderne.
On note l'existence d'habitats fortifiés (oppidums) sur certaines hauteurs. Le plus grand nombre est occupé à la fin de l'âge du Fer, les fouilles sur le site du Baou des Noirs ont cependant livré des traces d'occupation remontant à la fin de l'âge du Bronze et au premier âge du Fer. Le Baou des Blancs semble fondé à la fin de l'âge du Fer, mais fait l'objet d'une réoccupation importante durant l'antiquité tardive.
Avant la conquête des Alpes par Auguste et la création de la province des Alpes-Maritimes dans le dernier quart du Ier sègle abC., le territoire de Vença est sous le contrôle de la tribu des Nerusii dont le nom apparaît sur le Trophée des Alpes avec celui des autres tribus locales vaincues par Auguste.
À partir de l'ère chrétienne, Vence est fondée et devient chef-lieu de cité. Les restes antiques de la cité de Vence sont très mal connus à l'exception des bornes milliaires délimitant la voie romaine Via Ventiana, et des inscriptions majoritairement mises au jour dans le sous-sol du centre ville et actuellement intégrées à la maçonnerie de la cathédrale de Vence datant des Modèl:S2- dans sa forme actuelle.
Fondée par les Ligures, puis cité romaine de Vintium, elle vit croître sa puissance avec le christianisme et devint une importante ville épiscopale à partir du Modèl:S-.
Au Modèl:S-, Vence possède un évêché sous le règne de l'empereur Constance III. Le premier évêque dont l'existence est avérée est Severus (419-442). D'après la tradition locale fondée sur des sources ecclésiastiques, la Cathédrale aurait été édifiée à l'emplacement du temple de Mars Vintius dont l'existence est attestée par une inscription.
Par le jeu du partage de l'Empire de Charlemagne, Vence et la Provence sont rattachées au Saint-Empire romain germanique.
Jusqu'à la Révolution française, la Cité vécut sous la domination des barons de Villeneuve, dont Romée de Villeneuve fut le fondateur de la lignée de Vence[5], et de ses évêques qui étaient co-seigneurs de Vence.
Parmi ses nombreux évêques, il y eut un pape, Paul III, deux académiciens, Godeau et Surian et trois saints, Prosper, Véran et Lambert. La Révolution chassa le dernier évêque, [[Joseph Pisani de la Gaude|Modèl:Mgr Pisani]], qui refusa de prêter serment sur la Constitution, et supprima l'évêché.
Henri Matisse s'installe à Vença, villa « Mon Rêve » en 1943, il y conçoit tout l'intérieur de la chapelle du Rosaire de Vence dite aussi « Chapelle Matisse ».
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Comunas dei Aups Maritims - Sit de Laurenç Revest
- ↑ Frederic Mistral, Lou Tresor dóu Felibrige, reedicion Culture provençale et Méridionale, 1979, tòme 2, p. 1096
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984
- ↑ PAN442&lpg=PAN442&dq=raymond+de+Villeneuve&font=bl&ots=Etjwn60Tx0&sig=CHzGNAuop_JooJQmeSDTjWoVbYo&hl=fr&ei=sF0QSrvNAoXSjAe8t7CgCg&la siá=X&vertat=book_result&ct=result&resnum=10#PPA444,M1 Istòria généalogique de l'ostal de Villeneuve en Languedoc Per Pavillet, 1830
- ↑ [1] Histoire généalogique de la maison de Villeneuve en Languedoc Par Pavillet, 1830


text:
Petanca
La petanca o jòc de pè tancat es un jòc de bola tipicament occitan inventat a La Ciutat en 1910[1]. L'etimologia del mot es una desformacion de "pè tancat". Lo jòc s'es fòrça espandit e fin de 2007, se comptiá 558 898 licenciats dins 78 païses, dempuèi Marròc fins a Vietnam. Als quals s'apondon los practicants occasionals, coma los vacancièrs, es a dire de milions d'amators.
Es un espòrt subretot masculin (pas que 14 % dels licenciats son des femnas en França). Pasmens, es un dels rares espòrts que s'organizan de competitions mixtas.
Somari
Istoric[modificar | modificar la font]
Los jòcs de bolas es ancian coma la civilizacion dels lésers, passant d'Egipte en Grècia e seriá estat introdusit en Gaula pels romans. Las bolas èran d'en primièr d'argila, de pèira, puèi de fusta e fin finala d'acièr. Mas, l'edat d'aur de totes los genres èra plan segur a Renaissença.
Al començament del sègle XIX, los jòcs de bolas (que l'interdiccion foguèt pas jamai fòrça respectada[6]) s'espandiguèt del sud al nòrd de França. Dans Ferragus, (1833), Honoré de Balzac descriguèt de partidas de bolas al faubourg Saint-Marceau
En 1850, la primièra societat oficiala, « le Clos Jouve », foguèt fondada dins la region de Lion que fin finala venguèt Federacion francesa de bolas (FFB).
Al sègle XIX, gaireben cada region introduguèt une varianta d'usatge, en provença se jogava lo jòc de bola.
En 1904, un alsacian, Félix Rofritsch fabriquèt las primièras « bolas claveladas » (de fusta cobèrta d'un clòsc de metal, format de clavèls) dins son talhièr de la carrièra dels Fabres, a Marselha, jol nom de « La Bola Blava ».
Lo jòc de bola donèt naissença en 1907 a la petanca, pendent la partida istorica a La Ciutat qu'un campion de jòc de bola, Jules Hugues que podiá pas jogar son jòc preferit per causa de raumatismes, comencèt de dessenhar un redond pel sòl, e amb los pès tancats dedins lancèt lo let a 5-6 m[7]. Aquò se passèt sul terren de bolas d’un estanquèt « La boule étoilée » que los propriataris Ernest e Joseph Pitiot finalisèron las règlas.
Lo primièr concors oficial a La Ciutat en 1910 oficializèt lo nom.
Las noveltats son las seguentas:
- lo jòc se practica sus un terrenh mai cort;
- lo jogaire lança sa bola sens prene vam;
- los pès son jonchs, dins un cercle traçat pel sòl.
La primièra bola en acièr seriá estat fabricada en 1927 a Sant Bonet dau Chastèl, qu'abriga lo Musèu internacional petanca e bolas. Lo meteis an, las règlas de la petanca foguèron codificadas, mas foguèt sonque en 1930 que las tradicionalas bolas de fusta claveladas foguèron remplaçada per aquelas en acièr. Es de Jean Blanc que se deu aquela evolucion.
La Federacion francesa de petanca e de jòc provençal (FFPJP)[8] nasquèt lo 31 de julhèt 1945 quand, amb lo seus 10 000 membres, podèt se separar la seccion provençala de la FFB. La Federation internacionala foguèt fondada lo 8 de març de 1958 à Marselha.
Campionats del monde[modificar | modificar la font]
Los Campionats del monde de petanca se joguèron 45 còps en Seniors, 12 còps per la categoria Joves e 12 còps en categoria Femeninas dempuèi lo començament a Spa (Belgica) en 1959. Totes los campionats se debanan en tripletas.
Material[modificar | modificar la font]
- De bolas de metal (acièr), d’un diamètre comprés entre 70,5 e 80 mm e d'un pes entre 650 e 800 gramas.
- Una bola de fusta, lo let (ò bochon), de 30 mm.
Las bolas son trempadas, cavas e non saurradas.
Fabricacion[modificar | modificar la font]
Un cilindre d'acièr es transformat a caud en un disc, la galeta. Las galetas son embotidas en forma d'emisfèri e los emisfèris son soudats puèi rectificats. Aprèp personalizacion (gravadura del nom del proprietari, per exemple) las bolas son oscadas, puèi son tractadas termicament de tremp e de recoiut abans una finicion lor donant l'aspècte final.
Existís una autra fabricacion a basa de coire, lo metal caufat en fusion es versat dins un mòtle a l'entorn d'un nucli de sabla. Es una fabricacion mens coneguda que la fabricacion a basa d'acièr o d'inòx, mas quand l'acièr rovilha e l'inòx lissa, las bolas a basa de coire rovilhan pas e lissan mens. Es lo meteis processús de fabricacion que las bolas lionesas sens l'emplissatge enebit en petanca.
Lo let ò ''bochon''[modificar | modificar la font]
Los lets de fusta son los preferits dels jogaires de petanca, perque son los mai pesucs; atal:
- se pòt contrarotlar melhor lo lançat del let,
- lo comportament del let pendent un desplaçament d'aquel dins una mena es mai prevesible e mens asardós qu’amb un let de fusta mai leugièra.
Lo let es tanben sonat bochon, diminutiu de bòcha, qu'es lo nom provençal de las bolas de petanca. Aquela denominacion passèt tanben al francés (bouchon).[9]
Règlas del jòc[modificar | modificar la font]
A la petanca, l'objectiu es de marcar de punts en plaçant la seunas bolas mai prèp del let que son adversari.
- Equipas
- Dins aquel espòrt, tres combinasons son possiblas. La tripleta (tres contra tres), la dobleta (dos contra dos) e le tèsta a tèsta (un contre un). Tota autra formula es enebida pel reglament oficial. En tripleta, cada jogiare dispausa de doas bolas. Dins las autras configuracions, cada jogaire n'a tres.
- Distança
- En categoria senior lo jòc deu se debanar entre 6 e 10 mètres, al lançat del let. En seguida, dina la mena lo let deu jamai èsser a mens de 3 mètres o a mai de 20 mètres.
- Lo terren
- La petanca se practica sus totes los terrens. En competicion las dimensions oficialas maximalas son de 15 mètres de longor per 4 de largor, e a minim de 12 mètres sus 3.
- Lo cercle (de lançat)
- Es un redond, traçat sul sol (aquel cercle deu èsser a un mètre minim de tot obstacle e del tèrme d'un terren enebit), que lo jogaire deu demorar per lançar sa bola. Son diamètre es compres entre 35 e 50 cm.
- Començament de la partida
- L'equipa que ganha lo sòrt traça lo cercle e lança lo let e la primièra bola. Per que lo let per un jogaire siá valable, cal que sián entre 6 mètres e 10 mètres del cercle, visible dempuèi lo cercle e a un mètre al minim de tot obstacle o del tèrme d'un terren enebit. Lo lançat del let per un jogaire d'una equipa implica pas que siá obligat de jogar primièr.
A la mena seguenta, lo let apartent a l'equipa qu'emportèt la mena precedenta, o a aquela que lo lancèt abans se la mena tombèt nula. aquela equipa lança lo let dempuèi un cercle traçat a l'entorn del punt qu'èra a fin de la mena precedenta levat se:
- Lo cercle se situariá a mens d'un mètre d'un obstacle o de la limita d'un terren enebit. Dins aquel cas lo jogaire traça lo cercle al mai pròche del limit reglamentari de l'obstacle o del terren enebit.
- Lo lançat del let poiriá pa se far dempuèi totas las distancias reglamentàrias (let en plana mitat d'un terren de 12 mètre per exemple que permetriá pas d'aténher los 6 mètres minimum). Dins aquel segond cas, lo jogaire pòt recular, (dins l'alinhament del cors del jòc a la mena precedenta) fins a que pòsca lançar lo let dins lo respècte de las règlas.
Se lo lancat es pas corrècte, recomença pel meteis jogaire, o un coequipièr. Mas s'aprèp 3 lançats consecutius per la meteissa equipa, lo let foguèt pas lançat en condicions reglamentàrias ven a l'equipa advèrsa . Mas, es totjorn l'equipa que marquèt a la mena precedenta que consèrva la prioritat per jogar la primièra bola.
- Debanament
- Una equipa lança las seunas bolas fins aque n'a, e fins a ce que plaça una de la seunas bolas mai prèp del let qu'aquelas de l'equipa advèrsa.
- Bola nula
- Tota bola es nula quand passa per un terren enebit. Se la bola torna mai tard en terren de jòc, es sul còp levada del jòc e tot çò que desplacèt torna a la seuna plaça. Tota bola lançada dins de condicions non reglamentàrias es nula e tot çò que desplacèt torna en plaça.
- Comptatge
- quand l'ensems de las bolas son lançadas, se compta totas las bolas d'una equipa que se trapa mai prèp del let que la mai pròcha de las bolas adversas.
- Fin de la partida
- Una partida se joga en 13 punts.
- Let nul
- Se lo let sortiguèt dels tèrmes autorisats , que despassa las limitas de 3 mètres o 20 mètres del cercle o s’es pas visible (amagat per un arbre, de l’èrba, eca.) — levat s'es una bola que l'amaga — o mai se flota liurament dins una sompa, i a dos cases: s'ambedoas equipas an encara de bolas, o se, al contrari cap d'aquelas n'a pas mai, la mena es nula; senon, l'equipa qu'a encara de bolas comptabiliza tant de punts qu'a de bolas en man.
Estrategia[modificar | modificar la font]
Una equipa de petanca a:
- en tripleta, un puntaire, un mejan e un tiraire
- en dobleta, un puntaire e un tiraire
- en tèsta a tèsta, un jogaire complet
Pasmens los ròtles sont pas fixat pòdon cambiar en cas de forma marrida d'un jogaire e de l'estrategia de l'equipa.
Una bola plaçada debans lo let a mai de valor qu’una bola plaçada a l’endarrièr a meteissa distança, perque:
- geina l'adversari, que pòt per malastre la butar e docas melhorar sa posicion,
- pòt èsser butada enseguida per un coequipièr per melhorar sa posicion,
- una bola plaçada darrièra pòt permetre a l'equipa adversa de s'i piejar.
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Joan de Cantalausa Diccionari general occitan [1]
- ↑ FPPEUX.
- ↑ FPPEUX Illustracion de Le joueur de boules, tèxte de B. Durand dins Les Français peints par eux-mêmes : encyclopédie morale du dix-neuvième siècle. T. 2, L. Curmer éditeur, París 1840-1842, p. 288-296.
- ↑ Illustracion de la p. 209 de l'obratge d'Émile de Labédollière Le Nouveau Paris, Gustave Barba Libraire Éditeur París 1860.
- ↑ Extrach de Toquades, de Gavarni, publicat per Gabriel de Gonet, París 1858. Reprodusit de la pagina 265 del jornal Le Voleur, del 27 d'agost de 1858, que lo dessenh illustra un article titolat Les joueurs de boules.
- ↑ Marco Foyo, Alain Dupuy, Louis Dalmas, « Pétanque : Technique, Tactique, Entrainement », Robert Laffont, 1984, p.16
- ↑ (fr)Charles Giol; La pétanque; in: Historia, 2011, p. 83
- ↑ Site de la FFPJP, que lo sèti es 13, carrièra de Trigança, 13002 Marselha. lo president actual es Alain Cantarutti, elegit lo 7 de març de 2009 per 4 ans.
- ↑ http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k74854/f318.image.langFR
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connexes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)Istoric del jòc de bola
- (fr)Confédération mondiale des sports de boules (CMSB)
- (fr)Fédération internationale de pétanque et jeu provençal (FIPJP)