text:
Ors (mamifèr)
Los orses son de grands mamifèrs plantigrads de l'òrdre dels carnivòrs, familha dels ursids, sosfamilha dels ursinats. En Occitània es present sustot en Bearn mas pòt anar fins a Bigòrra e Lengadòc.
Somari
Descripcion[modificar | modificar la font]
Atributs fisics[modificar | modificar la font]
Las caracteristicas comunas als orses son una forradura densa, una coa corta, de grandas capacitats olfactivas e d'audicion, cinc arpas non retractilas.
Los orses an un còrs grand amb los membres poderoses. Caminan gaireben coma d'umans. An de patas longas, un morre larg, e d'aurelhas redondas. Lors dents s'utilizan per la defensa e coma esplech e dependon del regim de l'ors. Lors arpas s'emplegan per esquinçar, cavar, e atrapar.
Fòrça orses de las regions nordicas « ivèrnan » en ivèrn. La temperatura de lor còrs descend relativament bas e pòdon èsser aisidament revelhats. Son de semiivernants.
La durada de vida mejana d'un ors es de 25 a 40 ans.
Abitat[modificar | modificar la font]
Los orses vivon dins d'abitats variats, dels tropics a l'Artic e dels bòsques a las banquisas.
Regim alimentari[modificar | modificar la font]
Son principalament omnivòrs, mentre que d'unes ajan un regim mai especializat, coma los orses blancs. Manjan de liquèns, de rasigas, de noses, e de baias. Pòdon tanben anar a un flume o a tota autra aiga de superfícia per capturar de peisses. L'ors es una espècia mellifaga. Li agrada de manjar de mèl quand ne tròba. Los orses viatjan luènh per trobar de fonts de noiridura. Practican abitualament la caça als crepusculs.
L'ors e l'òme[modificar | modificar la font]
Qualques grandas espècias, coma l'ors blanc e lo grizzly son dangierosas pels umans, particularament dins los caires ont se son abituadas a l'òme, mas la màger part del temps, los orses son timids e son aisidament espaventats pels umans. Çaquelà defendràn feròçament lor progenitura.
Compòrtament reproductor[modificar | modificar la font]
Lo periòde de la reproduccion de l'ors es fòrt brèu. Los orses se reproduson de biais sasonièr, abitualament aprèp l'ivernacion. Los orsons venon al mond desdentats, cècs, e calves. Abitualament en orsonadas de 1 a 3, demoraràn amb la maire pendent sièis meses. D'en primièr noirits del lach maternal, començaràn de caçar amb la maire aprèp tres meses. Puèi, se desmaman.
Classificacion[modificar | modificar la font]
La sosfamilha dels Ursinats compren cinc genres; coexistisson al sen de la familha dels Ursids amb una segonda sosfamilha, los Ailurinats (sosfamilha dels pandàs):
- Genre Ursus
- Ursus arctos amb un nombre de sosespècias variable segon los autors :
- Ors brun, Ursus arctos arctos
- Grizzly, Ursus arctos horribilis
- Ors kodiak, Ursus arctos middendorffi
- Grizzly mexican, Ursus arctos nelsoni
- Ors brun de Siria Ursus arctos syriacus (Turquia e Orient Mejan)
- Ors Isabela Ursus arctos isabellinus (Imalaia)
- Ursus arctos stickeenensis
- Ors negre d'America o baribal, Ursus americanus
- Ors blanc, Ursus maritimus
- Ors negre d'Asia,(o de collar) Ursus thibetanus
- Ursus arctos amb un nombre de sosespècias variable segon los autors :
- Genre Melursus
- Ors morrut o ors jonglaire idem ors de mèl, Melursus ursinus (Ursus ursinus dins cèrtas classificacions)
- Genre Helarctos
- Ors malai o bruan o ors dels cocotièrs, Helarctos malayanus
- Ors de l'Atlàs Helarctos crowtheri o Ursus arctos crowtheri (atudat)
- Genre Tremarctos
- Ors de clucas, Tremarctos ornatus
Filogenia[modificar | modificar la font]
Dins la linhada dels orses bruns europèus se tròba per ancèstres :
- Hemycyon (atudat)
- Indarctos (atudat)
- Arctotherium (atudat)
- Ors malés
- Ursavus agrotherium (atudat)
- Ors negre american Ursus americanus
- Ursus minimus (atudat)
- Ors lippu
- Ors negre d'Asia
- Ors d'Auvèrnhe (atudat)
- Ors de las cavèrnas (atudat)
- Ors etrusc (atudat)
- Indarctos (atudat)
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : Ursinae (fr) (+ version anglesa (en))
- Ursidés.com : Portal d'informacions suls orses
- País de l'Ors-ADET : L'ors en França, dins los Pirenèus
- Taxobox utilizant una classificacion pas precisada
- Article amb taxobox-animal
- Article utilizant lo modèl Wikiccionari
- Error d'Infobox/Format de fichièr invalid
- Modèl Imatge e son sens imatge
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Portal:Biologia/Articles ligats
- Portal:Bearn/Articles ligats
- Mamifèr (nom vernacular)
- Ursid
- Fauna bearnesa


c: text/html

text:
Description:
MOVISTAR ACCION ONLINE GRATIS las 24h Y EN VIVO POR INTERNET
Published: 3 months ago
Category: TV Spain
Tags: canal Accions, canal canal plus accion online, canal Movistar Accion blog, Canal Movistar Accion directo, canal Movistar Accion en directo, canal Movistar Accion en vivo, canal Movistar Accion gratis, canal Movistar Accion hd, canal Movistar Accion hq, canal Movistar Accion justin tv, canal Movistar Accion on-line, canal Movistar Accion online, canal Movistar Accion por internet, canal Movistar Accion programacion, canal Movistar Accions justin tv, canal plus accion blog, canal plus accion en directo, canal plus accion en vivo, canal plus accion gratis, canal plus accion hd, canal plus accion hq, canal plus accion justin tv, canal plus accion on-line, canal plus accion online, canal plus accion por internet, canal+ accion, canal+ accion en directo, canal+ accion gratis, canal+ accion online, Movistar Accion, Movistar Accion en directo, Movistar Accion gratis, Movistar Accion online, TV online Canal Movistar Accion, Ver Canal Movistar Accion, ver canal Movistar Accion en Directo, ver Canal Movistar Accion en vivo, ver Canal Movistar Accion gratis, ver canal Movistar Accion online, ver Canal Movistar Accion por internet, ver canal plus accion, ver canal plus accion en Directo, ver canal plus accion online

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Galen
Galen o Claudi Galen (grèc ancian: Γaλnvός, Galinos; latin: Claudius Galenus) nascut a Pergamum en 131 aprèp lo Crist, mòrt en 201, foguèt un mètge grèc de l'Antiquitat. Lo pichon nom Claudi es absent dels tèxtes grècs e apareis sonque a la Renaissença.
Considerat coma un dels paires de la farmacia, aguèt una influéncia durabla sus la medecina europèa, en particular per l'intermediari dels mètges josieus e musulmans a l'Edat Mejana.
Sa vida[modificar | modificar la font]
Galen, nascut dins la ciutat grèga de Pergamum (uèi Bergama, Turquia), èra lo filh d'un ric arquitècte nomenat Aeulius Nicon. S'interessava d'un biais eclectic a l'agricultura, l'arquitectura, l'astronomia, l'astrologia, e la filosofia; fin finala se concentrèt sus la medecina.
A l'edat de vint ans devenguèt un terapèuta associat del dieu Asclèpi dins lo temple local per quatre ans. Aprèp la mòrt de son paire en 148 o 149, se n'anèt per estudiar a Esmirna, Corint e Alexàndria per un periòde de dotze ans. Quand tornèt a Pergamum en 157, trabalhèt coma mètge dins una escòla de gladiators per tres o quatre ans. D'aquel temps aqueriguèt una granda experiéncia dins lo tractament dels traumàs e feridas. Agaitarà pus tard las nafraduras coma de « fenèstras dins lo còrs ».
Galen capitèt qualques operacions audaciosas que foguèron pas pus realizadas per almens dos millennis, coma la cirurgia del cervèl o dels uèlhs. Per operar la cataracta, Galen inserissiá un instrument coma una longa agulha dins l'uèlh darrièr lo cristallin. Mas la pus pichona deca podiá provocar la cecitat definitiva. Dins divèrses domenis Galen establiguèt las basas de la medecina modèrna.
En 162, se n'anèt a Roma ont escriguèt e legiguèt fòrça e demostrèt publicament sa coneissença de l'anatomia. Aqueriguèt la reputacion d'un mètge experimentat e sa practica èra fòrça apreciada. Un dels seus clients èra lo cònsol Flavius Boethius que l'introdusiguèt a la cort imperiala ont venguèt lo mètge de l'emperaire Marc Aurèli. Mai tard, tractèt tanben Lucius Verus, Commòde e Septimi Sever. Galen auriá parlat e escrit dins son grèc natiu, que seriá estat popular dins la ciutat de Roma. Tornèt brèvament a Pergamum en 166-169.
Galen passèt la rèsta de sa vida a la cort imperiala, a escriure e experimentar. Realizèt la viviseccion de nombrós animals per tal d'estudiar las foncions dels rens e la mesolha espinala. Son subjècte favorit èra lo macaca de Gibartar. Se ditz qu'emplegava vint escribas per consignar sos trabalhs. En 191, un fuòc dins lo Temple de Patz destrusiguèt una partida de sos escrichs. La data exacta de sa mòrt es generalament situada a l'entorn de 200, basada sus una referéncia del sègle X, lo Suda lexicon. D'autres, ça que la, l'estiman cap a 216, sus la basa de sos darrièrs escriches situats vèrs 207.
Eretatge[modificar | modificar la font]
Los escriches de Galen sus l'anatomia èran la basa del "curriculum" del mètge d'universitat medieval. A l'entorn de las annadas 1530, un mètge e anatomista bèlga nomenat Andreas Vesalius aguèt per projècte de traduire mantun tèxtes grècs de Galen en latin. Lo trabalh pus famós de Vesalius, De Fabrica foguèt fòrça influénçat per los escriches de Galen. Vesalius cercava de reviscolar los metòdes de disseccion e la filosofia naturala de Galen. Faguèt el meteis la disseccion d'un cadavre uman, çò que fins alara èra pas estat fach, e foguèt una evolucion logica del trabalh de Galen. Alara que l'apròcha de Galen demorava sens cambiament dins l'universitat medievala, Vesalius promoguèt e expausèt Galen dins los seus corses, en utilizant de metòdes d'estampariá amb de libres, e demostracions practicas[1].
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- ↑ Revolutionizing the Sciences: European Knowledge and Its Ambitions, 1500-1700, by Peter Dear. Princeton University Press, New Jersey. 2001. pp.37-39
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) Galen
- (en) Galen, University of Dayton


text:
Chaspaires de maneta, picanhaires de botons, balhaires de jòia a stick e esportius de canapè, adiussiatz !
Per un còp vos vau pas parlar d’un mas de dos jòcs…o benlèu pas que d’un en fach o encara d’un sistèma de jòc qu’engendra de tierassas de nenons. Òc, anam parlar de còpias de jòcs a succès. De còpias ? Veire, quand la còpia se fretona al plagiat, de qué balha ?
Dempuèi pas mal de temps dins lo videòjòc s’emplega lo sufixe « like », es a dire « coma », « semblant », per definir un jòc qu’emprunta son gameplay, son sistèma de jòc a un aujol en general illustre. Es per aquò que cada an vei passar son desfilat de « GTA-like » es a dire de jòcs en monde dobèrt amb una granda libertat d’accion, sul modèl del famós Grand Theft Auto, o encara de Metroid-like o de Castelvania-like o encara de Metroidvania, en referéncia a aquestes jòcs marcants de las annadas 80-90, jòcs d’accion en desfilament orizontal.
Contràriament a çò que laissariá pensar, un jòc sagelat « Quicòm-like », « Moncuol-like », o que, pòt èstre d’una granda qualitat, de còps passar lo mèstre-etalon, saber existir per se, innovar, e la sufixacion dins aqueste cas ven juste nos rapelar que lo videòjòc es en plen en trin de se bastir sos pròpis referents, tal coma faguèt lo cinèma en son temps.
Dins lo cas d’Oceanhorn : Monster of Uncharted Seas, pertant, ne sèm pas exactament aquí. Oceanhorn es un Zelda-like, es a dire una aventura epica dins un monde imaginari, amb d’exploracion de domnons, de mostrasses a tuar a l’espasa, d’objèctes especials a trobar dins de còfres per poder perseguir son camin. Mas lo problèma aquí, al mitan d’aquestes principis que son fin finala plan generals, es que Oceanhorn es pas una emanacion de la seria tota dels Zelda, vièlha de mai de 25 ans e clafida de jòcs diferents entre eles amb çaquelà totjorn lo meteis fial roge. Non, Oceanhorn es una còpia-like d’un dels Zelda, un dels mai apreciats dels jogaires e de ieu en particulier, The Wind Waker. L’un dins l’autre aquò tomba plan, que nos donarà l’ocasion de parlar d’aqueste jòc fantastic !
Zelda : The Wind Waker conta l’istòria d’un dròlle que un jorn quita son isla a la recèrca d’un membre de sa familha, amb espasa e boclièr. Amb son pichon batèu, s’en anirà d’isla en isla, que lo monde es un arquipèl gigant, rescontrar de monde, recampar d’indicis, trobar d’objèctes per l’ajudar, desfar de mostres e mai de « boss » potents. Oceanhorn es çò-meteis, a la virgueta près. Tòrna prene lo quite design, drollesc e colorat e totas las pichonas causas que fasián la sal de The Wind Waker i a 10 ans e de la seria Zelda dempuèi totjorn : l’inventòri es lo meteis, la progression es la meteissa, los mostres se vençon del meteis biais, la coeréncia intèrna de l’univèrs es la meteissa, e podètz quitament dintrar dins los ostals per petar las topinas. Òc, aquela serà un pauc « private-joke-like » per los qu’an jamai jogat a Zelda mas vaquí, los autres comprendràn còp-sec.
Sens jamai i aportar quala innovacion o idèia nòva que siá, Oceanhorn tòrna tot prene mas…de biais superficial, sens jamai apregondir res nivèl sens, tipicament coma l’escolan que gaita sus son vesin per çò qu’el a pas trabalhat, e escriu parièr mas sens soscar se son de conariás o pas.
De biais estonant, Oceanhorn fonciona pro plan, a malgrat de tot aquò, sens comptar qu’es a la basa un jòc per telefonet, per los que, o suspausi, se sentissián frustrat de pas aver de possibilitat d’aver de Zelda sus aquel supòrt de jòc. De tant qu’èra un jòc telefonet, òc, Oceanhorn èra polit, plan fach, agradiu de jogar, mas es en passant a d’autres supòrts que se vegèron finalament los desfaus e que lo costat plagiari apareguèt a la lutz. Coma que, un jòc plan fach es pas forçadament un bon jòc !
Sus aquò vos daissi, que i a plan un meriti qu’acòrdi a Oceanhorn un còp acabat, es de m’aver donat l’enveja de tornar a Zelda : The Wind Waker. Mars d’Hyrule, arribi !


text:
Narbona — Lo Forum ciutadan s'apròcha
Lo 16 de seteme se debanarà la novèla edicion de la Dintrada, jos forma de forum ciutadan a Narbona. L'eveniment es organisat per una equipa de jornalistas de lenga nòstra. L'idea es de cambiar de formula e de luòc en prene la seguida de La Dintrada (organisada per lo Partit Occitan). Los organizators insistisson, lo forum es una debuta, si lo monde an d'autras proposicions de rencontres, ne cal pas esitar a far conéisser lor projècte. Tres tematicas foguèron validadas per lo comitat de pilotatge : l'acuèlh e l'integracion de las personas que arriban en Occitània amb « Una Occitània multiculturala ? », una reflexion sus la revolucion numerica amb o sense la lenga occitana e la causida del novèl nom de la Region Occitània/Pirenèus-Mediterranèa. Talhièrs creatius son prevists pels grops al torn dels tèmas causits. Los participants escriuràn de proposicions e d'ideas sus papièrs que seràn legits pendent la jornada.
Uc Jourde fa partida dels organizators :
La Setmana — Dens lo bilanç de la darrèra Dintrada qu'estó soslinhat la necessitat d'aver un lòc d'escambi e de tribalh comun a l'occitanisme, ei çò qu'ei lo Fòrum ?
Uc Jourde — Caliá trapar un luòc per escambiar tot azimut e fa tombar un pauc las barrièras, mon sentit es que i a fòrça clivatges que se son installats amb lo temps. Avem besonh ara de los despassar e d'aver al mens a un moment donat un luòc per escambiar, entre los que son en calandreta per exemple, los que son dins l'ensenhament public, entre los que se senton puslèu d'esquèr e los autres de dreita, los que son a fum sus los malhums socials e los autres que fonccionan sonque amb lo papièr. I a tròp de clivatges e avèm besonh pensi d'escambiar entre nosautres perque i a enjòcs importants que arriban.
LS — En qué lo Fòrum serà diferent de la Dintrada ?
UJ — La Dintrada l'an passat e fa dos ans èra plan mai politica. Politica al sens plen e complèt es a dire que i aviá fòrça de convidats politics de l'Union Democratica Bretona, de partits d'Euròpa. L'an passat, i aviá Christian Trouadec en preparacion de sa temptativa de se presentar a l'eleccion presidenciala. Donc i aviá d'escambis fòrça virats a l'entorn del politic, çò qu'es del tot interessant e respectacle mas del còp i aviá tota una partida de l'occitanisme que n'èra pas representada. Lo cambiament es qu'aicí serà mens politic, es per aquò que serà un forum ciutadan, amb tematicas que concernisson la vida sociala e ciutadana, mas benlèu pas d'un biais partisan pas per aprestar una eleccion. Es puslèu per anar al fons de las causas. Podèm dire qu'es politic al sens lo pus pur del tèrme, sens pensada de calcul, lo politic dins lo sens lo viure ensemble.
LS — Que parlatz d'anar mei luenh e de projectà's au nivèu europèu e lhèu mondiau ?
UJ — Es pas se projectar al nivèl mondial mas de dire que sèm pas solets sus la planeta, que i a un fum de causas que's passan a l'entorn de nosautres. Ja fa venir de monde d'autres païses europencs, aurem una Basca que participarà al debat sus la Region Occitània/Pirenèus-Mediterranèa, aurem un Catalan que parlarà de cossí es organisat l'acuèlh de personas estrangièras qu'arriban en Catalonha per transmetre justament tot çò que concernís la lenga e la cultura catalanas, cossí se passa l'integracion. Sèm dins un monde ont i a de mai en mai de movements e pas sonque sus internet, plan concretament amb popuacions que's desplaçan. En una jornada ne podèm pas aprigondir tot, es aparegut coma una tematica importanta. Fa 15 ans, quand èri a Castras, a l'IEO, aviá prepausat de far una jornada de descobèrta de la cultura occitana per los qu'arriban, amb qualques elements d'istòria d'Occitània, qualques elements de lenga, de gastronomia, de dança, e foguèt una capitada.
LS — Quaus estón los intervienents causits entà participar au Fòrum ?
UJ — Maria Peira Vernhieras, regenta e formatritz Calandreta. Calandreta a fòrça d'experiéncia dins çò qu'es l'interculturalitat, i a fòrça de monde que venon de pertot que meton los enfants en calandreta. Gisèle Naconaski, jornalista d'origina brasilièra e l'interèssa de contar un pauc son experiéncia. Parlarai d'una ceremonia qu'ai viscut coma convidat en prefectura de monde que prenon la nacionalitat francesa. I a tota una ceremonia que se fa en prefectura qu'ai trobat aquò fòrça curiós, i aviá fòrça d'emocions e me soi dit mas nosautres ne fasèm pas res en Occitània. I a una manca enòrma de causas que cal far. Sabine Choquet, universitària, cercaira, trabalhèt sus l'exemple de la Soïssa, del Canadà, de la Malesia, sus cossí pòdon coabitar mantunas culturas e lengas dins un païs. Serà qualqu'un que va portar un nivèl de reflexion important. Tot aquò serà lo matin. I aurà las presentacions del Congrès Permanent de la Lenga e de l'InÒc Aquitània amb Melanie Larche, Stéphane Valentin per Òctele, Benjamin Assié pel CIRDOC e Gaël Tabarly per la campanha « Mespresat » que se faguèt al moment de l'afar de la cauma de la fam de Dàvid Grosclaude e véser çò que marcha e los limits tanben dels malhums socials per far passar un messatge. A 4 oras i aurà Thierry Delporte, geografe de l'Universitat Champollion d'Albi, Jean-Francés Laffont de Convergéncia occitan de Tolosa, Martial Peyrouny, professor en Aquitània, Gustave Alirol per Auvèrnha e Lorena De Lacalle, elegida au Bascoat.
Articles en relacion
- Los gavidaires deu jornau independent Le Ravi davant lo tribunau lo 15 de mai per difamacion
- Encontre enter l'ambaishador american au Cameron e lo President de la Comission nacionau tà la promocion deu bilingüisme a Yaoundé ger
- Universitat en cauma - Un apèl a la cauma illimitada « fins al retirament de la lei orientacion e capitada dels estudiants » lançat
- La Dintrada s’aprèsta !
- Los contractes ajudats inutiles ?


text:
Mois: août 2014
Perqué commemorar lo començar e pas la fin de la guèrra ?
Que i a causas qui n’arribi pas a compréner. Solide que soi estat mau educat ; mes quan èri mainatge non m’an pas jamei ensenhat que la prumèra guèrra mondiau estó un moment gloriós dens l’istòria de l’Umanitat.
Gèr, que commemoravan l’assassinat per un fanatic de Joan Jaurés. L’assassin qu’èra estat, com hòrt d’autes, alimentat per ua propaganda nacionalista e bellicista. Qu’èra atau en Euròpa, a l’epòca ! La guèrra qu’estó davantejada per annadas de propaganda nacionalista en la màger part deus país deu continent. E l’escòla n’estó pas la darrèra a har entrar en los caps deus mainatges que la guèrra èra inevitabla, quasi desirabla.
E uei que commemoram la mobilizacion !
N’arribi pas a compréner que posquiam celebrar lo començar d’ua guèrra qui hasó milions de morts e qui preparava la seguenta qui’n hasó enqüèra mei. Un moment de silenci que seré estat pro deu men punt de vista.Que celebrim la fin d’ua guèrra qu’ac pòdi compréner mes commemorar lo començar qu’ei de mau compréner ? E i avosse en aquera commemoracion sonque causas intelligentas de ditas que’s poderé lhèu compréner mes qu’èi audit tantas causas prestidas d’un nacionalisme d’un aute temps que francament que pensi que lo silenci seré lhèu la bona solucion entà commemorar l’eveniment.
La mobilizacion de milions d’òmis, pertot en Euròpa, qui partivan gaujós per ua guèrra qui credèvan lèu acabada, non pòt estar un moment de banalizacion.
Los òmis qui partivan tà aquera mobilizacion, l’endoman de l’assassinat de Jaurés, qu’ei ua tragedia.
Lo militarisme, lo nacionalisme, los interès economics e industriaus de quauques uns, ua vision vielhòta de la guèrra, lo mesprètz per la vita deus òmis…qu’ei d’aquò qui caleré parlar en aqueste centenari. Mes quan la commemoracion pren las fòrmas que vedi, simplistas, simplificadoras que soi a malaise.
Que m’a arribat com jornalista d’entervistar —quan n’i avèva enqüèra— quauques ancians d’aquera guèrra. No’n trobèi pas nat qui avossi podut justificar lo massacre e qui n’avèva vertadèrament comprés lo perqué.
Que volerí que hasossin léger en las escòlas, per la rentrada, los escriuts d’aqueths qui non volèvan pas la guèrra o los escriuts d’aqueths qui, quan ne sortín vius, denoncièn l’orror e la bestiesa deus ordis (dats per oficièrs qui portavan unifòrmes de totas colors) qui sacrifiquèn milierats d’òmis per la lor glòria de quauques uns. Enfin, que disi causas que tots sabem.
Que m’acontenterèi de pensar uei au poèma deu poèta bearnés Jan deu Sabalòt, qui avèva viscut las trencadas « Nosautes qu’èm los petits ».
Que harèi virar un còp de mei en lo men cap la question pausada de tanta bèra faiçon per la cançon de Brel : « mes perqué an tuat Jaurés ? ».
Commemorar lo començar d’ua guèrra e pas la soa fin non pòt estar innocent. Que i a ua nostalgia que tròbi indecenta. En tot cas jo non i vedi pas nada compassion per los qui deishèn la lor vita.
No’n vòli pas har mei, e per la gaujor permetetz-me d’esperar lo 11 de noveme de 2018.
David Grosclaude


text:
Senescauciá e bailiatge
En França e en Belgica, avans la Revolucion Francesa, lei tèrmes de senescauciá (var. senescaucia, senescalciá, seneschauciá, seneschalciá) e de bailiatge (var. bailatge) o bailiá (var. bailia) se referissián a l'encòp a una entitat territoriala (circonscripcion administrativa, financiera e judiciària) onte s'exercissiá lo poder d'un senescau o d'un baile. A partir de Felip August, cada partida dau domeni reiau foguèt copada en senescauciás e en bailiatges mai o mens estenduts. Lo tèrme de senescauciá èra pus frequent dins lo sud de França, en particular en Lengadòc, e en Bretanha, e lo de bailiatge dins lo nòrd, ambé quauqueis excepcions notablas, coma Peitau, Artés, Bolonhés e Ponthieu, qu'èran qualificadas de senescauciás.
L'entitat èra tanben subdevesida en prebostats reialas amb a sa tèsta un prebòst nomenat e pagat per lo baile, en vescomtats coma en Normandia, amb un vescomte, foncionari public de còps plebeian o encara en castelaniás coma en Borgonha.
La cort o tribunau, presidida per un luòctenent generau, jutjava en premiera instància d'unes afars criminaus o dins lei quaus de membres de la noblesa èran en causa, e en apèl lei senténcias dei jurisdiccions inferioras. Lei decisions d'aquelei tribunaus podián far l'objècte d'un apèl davant lo Parlament que la senescauciá e lo bailiatge ne dependián.
Creadas a la fin dau sègle XII, aqueleis institucions, nombrosas a la fin dau sègle XVIII, avián ren qu'un ròtle judiciari, avent perdut son importància anciana en fàcia dei govèrns e subretot dei Generalitats e Intendéncias.


text:
Ei epòca de hèstes enes pòbles, quan es hèstes consèrven encara un shinhau eth sòn origen ancestrau, restacat damb era renovacion annau d’ua societat. En tempsi durs coma es nòsti, a encara mès vigéncia eth besonh de renauir an a an e generacion a generacion era solidaritat, es laci d’amistat e “comunion” damb es vesins, damb es que mos visiten, damb es estranhs, com diderie er antropològ Carles Feixa. Atau se bastís era tradicion, quan sabem recrear, ara e ací, quauquarren de valurós, que dejà es nòsti vielhs recreauen d’acòrd damb eth sentiment dera sua epòca. Ua societat ei mès fòrta alavetz, ena recreacion d’aquerò que vau era pena e refèrme era equitat des sòns membres non sonque damb un volentarisme mès o mens bondadós, senon damb era promocion dera igualtat d’oportunitats per part des podèrs publics, perque damb mès igualtat, i aurà mès seguretat, mès benèster e coesion. Es henerecles sociaus se tensionen fòrça en moments de crisi, e aguesta, en lòc d’afavorir en prumèr lòc ua guèrra entre classes, accentue eth combat entre es mès febles (praubi contra praubi). Açò vò díder: òdi ar aute, trabalhador o immigrant, perque, ath delà, se considère que “mos pane es ajudes sociaus”, mentre es donades demòstren tot çò de contrari. Era dreta se’n trè profit e era masca tanben. Dempús dera sanitat, retalhe era educacion, que da oportunitats de futur as joeni damb mens recorsi, e revise, de forma fòrça improvizada, era renda minima d’insercion. Çò de grèu ei eth hons ideologic que empare aguesta politica, perque ara fin pense era nòsta dreta qu’eth praube ei praube perque eth s’ac a cercat, maldit feniantàs, mentre, es auti, erosi, mo’n vam de hèsta.
(Diari Segre, 13 d’agost de 2011)


text:
Dadaïsme
Lo Dadaïsme, conegut tanben coma dadà, foguèt un movement intellectual, literari e estetic d'avantgarda, desvolopat entre 1916 e 1925, precedent immediat del surrealisme. Lo movement se caracterizèt per una postura nihilista, anarquica, irracionala e primitivista, e per un questionament de las convencions totas e una oposicion violenta a las ideologias, l'art, e la politica tradicionals.
Son líder dadà foguèt Tristan Tzara.
Lo movement dadà influïguèt de manièra prigonda e clara d'unes movements posteriors e pus recents coma lo neodadaïsme, l'Art brut o lo Pop Art.


text:
Catholicos
Catholicos es un títol portat per lo cap de mai d'una Glèisa Ortodòxa Orientala coma lei Glèisas eissidas de la tradicion nestoriana e lei Glèisas monofisitas. Es equivalent au reng de patriarca.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
- Lista dei catholicos de l'Anciana Glèisa d'Orient.
- Lista dei catholicos de la Glèisa Apostolica Assiriana d'Orient.
- Lista dei catholicos de la Glèisa Apostolica Armenia.
- Lista dei catholicos armènis de Cilícia.
- Lista dei catholicos armènis d'Aghtamar.
- Lista dei catholicos de la Glèisa Siromalankara d'Orient.
- Lista dei catholicos de la Glèisa Malankara Ortodòxa.
- Lista dei catholicos de la Glèisa Etiopiana Ortodòxa.
- Lista dei catholicos d'Irenopolis.
- Lista dei catholicos de Romagyris.


text:
Pera
La pera es lo fruch del perièr (Pyrus communis). A una forma oblonga e sa color pòt variar entre jaune e verd. Es un dels fruches comestibles mai importants de las regions temperadas.
Proprietats[modificar | modificar la font]
La pera es plan apreciada per sas qualitats nutritivas e son gost delicat. Es un fruch ideal pels regims, que conten las vitaminas B1, B2 e B3, regulairas del sistèma nerviós e de l'aparelh digestiu; fortifican lo muscle cardiac; protegisson la pèl e los cabèls e son essencials per la creissença. Ten a mai de vitaminas A e C, es rica en minerals coma lo calci, lo fosfòr, lo magnèsi, lo fèrre, lo sofre, lo silici, lo sòdi e lo potassi. A nivèl caloric, ten gaireben 53 calorias per 100 gramas. Son contengut de fibra melhora la digestion.


text:
Aisne es subdivisida en 816 comunas. Lo tablèu seguent ne balha la lista, en precisant lor còdi INSEE, lor còdi postal principal, lor apartenéncia a las estructuras intercomunalas principalas en 2004, lor superfícia e lor populacion.
Nòta: las donadas presentadas aicí concernisson pas que las comunas qu'apartenon a Aisne. Es possible qu'un airal urban s'espandisca sus mantun departament (es lo cas de lo de París).
Las 193 comunas urbanas multipolarizadas apartenon pas especificament a un sol airal urban.


text:
-202
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -202 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Fin de la Segonda Guèrra Punica còntra la Republica Romana. Après la represa dau conflicte e lo retorn deis armadas cartaginesas d'Itàlia, Annibal Barca foguèt desfach a son torn per Scipion l'African a Zama. I perdèt 10 000 òmes e Cartage deguèt acceptar de condicions de patz agravadas a respèct d'aquelei de 203 avC : abandon d'Espanha e deis illas Balearas, cession de sa flòta levat de 10 naviris, pagament d'una indemnitat de 10 000 talents e defensa de tota accion militara sensa l'autorizacion de Roma. Cartage i perdiguèt son estatut de poissança majora de la Mar Mediterranèa e foguèt reducha a son territòri african a l'entorn de la ciutat.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Perseguida e acabament de la guèrra entre Han e Chu. Après sa revirada de l'annada precedenta, Liu Bang capitèt d'obtenir lo sostèn militar de seis aliats Han Xin e Peng Yue, çò que permetèt d'atacar lo territòri Chu de tres direccions diferentas. En mai d'aquò, l'armada Chu èra a faciar de dificultats grèvas per s'avitalhar après lei campanhas malaisadas de 204-203 av. JC. Numericament inferiora (100 000 òmes còntra 600 000-700 000), foguèt ansin logicament anientada a la batalha saunosa de Gaixia. Enceuclat, Xiang Yu se suicidiguèt marcant la fin de la guèrra.
Liu Bang venguèt emperaire (28 de febrier) e installèt inicialament sa capitala a Luoyang. D'un biais simbolic, fixèt a 208 av. JC lo començament oficiau de son rèine per annular lo periòde Xiang Yu. Aquò marquèt l'acomençament de la dinastia Han que dirigiguèt China fins ai premiereis annadas dau sègle III ap. JC.


text:
Per Crestian Almerge e lo grop Test
Amb Lily sèm partits dins la nòstra veitura
L’autre jorn per anar manjar dins la natura
Avèm cargat los panièrs e totis los paquets, e la radio
Quatre cotèls, de la mostarda
Un pauc de burre, un tròç de pan
De confituras, e de vin roge, un salsissòt.
De
chocolat, e de bescuèitas,
Un cambajon, de cornissons,
Un tròç de ceba, e de formatge, un salsissòt.
Aviam pas res oblidat, tot èra plan plegat
Pendent tres jorns totis dos aviam trabalhat
Per preparar los panièrs e totis los paquets, e la radio
Quatre cotèls, de la mostarda
Un pauc de burre, un tròç de pan
De confituras, e de vin roge, un salsissòt.
Un rostit freg, qualques olivas
Dos o tres bierras, de camparòls
E de tomatas, e de patanas , un salsissòt.
Mas quand èrem installats l’auratge es arribat
En tres minutas èrem mai que ragentats
Avèm dintrat los panièrs e totis los paquets, e la radio
Nos sèm tornats per manjar a l’ostal
Lo chocolat lo formatge
Las tomatas e lo salsissòt
Lo pan e las confituras
La mostarda e lo salsissòt
Los camparòls las patanas
Lo cornissons e lo salsissòt.
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Comtat de Galway
Lo Comtat de Galway (en gaelic irlandés : Contae na Gaillimhe) es una circonscripcion administrativa de la Republica d'Irlanda que si situa sus la còsta oèst de l'illa dins la província de Connacht.
Sa superficia es de 6 148 km2 per 231 670 abitants en 2006. Es lo segond comtat mai grand après lo de Cork. Es enviroutada per lei Comtats de Mayo, Roscommon, Nord-Tipperary e Clare. Sa capitala e vila mai granda es Galway.
Lo Comtat si presenta en doas partidas distintas entre que si situa la vila de Galway e lo Lough Corrib (lei lacs d'Irlanda mai grands) : a levant si tròba un sistèma de planas ; a ponent Connemara ambé mai d'un sistèma montanhós, lei Twelve Bens (Na Beanna Beola), lei Maumturks e Slieve Aughty. Au large dei còstas si tròba un gròs gròs nombre d'illas que lei mai importantas son leis illas d'Aran e Inisbofin.
Lo Comtat còmpta mai d'una zòna onte lo gaelic rèsta fòrça vivaç. Galway es totplen influenciat per lo lengatge e la cultura gaelics dins la region de Connemara e sus leis illas d'Aran, onte si parla encara lo gaelic.


text:
534
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 534 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Lo grèc acomencèt d'ètre utilizat en plaça de latin per escriure la legislacion de l'Empèri.
Reiaume Ostrogòt[modificar | modificar la font]
Mòrt dau rèi Atalaric. Son cosin Teòdat li succediguèt e se maridèt amb Amalasonta que foguèt rapidament arrestada après un complòt organizat per son òme per l'accusar de l'assassinat de sa maire. Pasmens, aquela arrestacion entraïnèt la colèra de l'Empèri Bizantin qu'aviá de relacions bònas ambé l'anciana regenta.


text:
Chaspaires de maneta, picanhaires de botons, balhaires de jòia a stick e esportius de canapè, adiussiatz !
I a plan longtemps, dins una galaxia fòrça fòrça luènh…
Non, arrestam aqui ! Se vau plan parlar de sciéncia-ficcion, serà per un còp sens abordar lo far del genre, Star Wars. E òc, coneissiatz la famosa trilogia dobla del sénher Lucas, mas a l’ora d’ara la concurréncia es sens pietat, e es un autre triò qu’es a mand de raubar a aquèla sagà vielhanchona sa notorietat : Mass Effect, que lo tresen e darrièr numerò sortiguèt a la prima 2012.
Mass Effect se passa pas dins un passat longanh, mas puslèu dins un futur pròche (lo sègle 22) e dins una galaxia pas tant luènh qu’aquò vist qu’es la nòstra. La podètz percórrer de cima en cap lo long dels tres juòcs e i encontrar una bona part de sos estatjants e de sos luòcs emblematics, de las capitalas economicas als bordèls inter-espècias.
La fòrça d’aquel juòc es aquí, a plantar mai qu’un monde, un univèrs coerent, amb de bèstias diferentas qu’an caduna lor morfologia, lor biais de viure, lor costumas. Lausèrts gigants e batalhièrs, grapauds poètas e mercenaris, sirènas putassièras, pòdi ensajar de descriure las raças mas dèvi ben reconéisser que semblan a res de conegut sus Tèrra. E vòstre personatge, un soldat uman al fisic mai familiar, sonat Shepard, se fretarà a totas, e de còps que i a, de biais apregondit vist qu’es quitament possible de se botar amassa amb qual personatge que siá, lausèrt compres. Aquò’s de toleréncia ! De biais general, las possibilitats son grandas e divèrsas, que se lo jòc sembla un classic jòc de tir es tanben un vertadièr joc de ròtle que vos daissa totjorn mai d’una causida per l’avenidor de vòstre personatge coma per aquel de la galaxia, vist qu’es plan d’aquò que s’agís. Sètz mailèu de la mena babà-cool tolerent portat sul sèxe amb de calamars, politician verós prèste a tot per capitar o un militari badass e racista que carga avant de discutir ? Se pòdon seguir de dralhas luminosas e d’autras escuras e venir, a causir, un conàs virtual, o un eròi. Virtual tanben, ailàs.
Aurètz de sacrificis de far que vos estraçaràn lo còr en dos, coma daissar morir un companh de rota o destrusir una planèta pel ben del mai grand nombre. Cal dire que los enjòcs son de talha : partit a la debuta coma comandant del vaissèl Normandy, mena de Concorde de l’espaci, a la perseguida d’un soldat traïdor, anatz tombar sus de peisses mai gròsses, los segadors, una espècia pas exactament amicala qu’a talent d’engolir tota vida dins la galaxia. Vos caldrà téisser d’aliganças de planèta en planèta e reconciliar los enemics d’autres còps o amb de politics de classa universala. E jà que dins un paure país sus Tèrra es un pauc la mèrda, vos daissi imaginar lo micamaca a l’escala d’una galaxia… I a de trabalh. Amai per sasir tot de Mass Effect I, II e III e de lor ambient ric, vos caldrà dispausar de qualques detzenats d’oras.
Per vos estalviar vòstre temps e vòstra moneda, me perpausi de vos contar la fin d’aquesta istòria longassa…
Ah non, aparentament ai pas lo temps.
Serà per un autre còp.
O pas.


text:
Correcteur Occitan-Languedocien에 대한 평가
전체 평가: 2개
5점중 1점 받음
E perqué Occitan-Lengadocian ? véser www.panoccitan.org per se far una idèa de l'occitan de comunicason
Corregidor non vesible 5점중 4점 받음
Siáu sota MacOS X 10.9 e utilizi Thunderbird 24.1.1. Malastrosament non vedhi lo Corregidor quora cliqui sobre lo boton "Ortograf". Es normal? Se non d'ont es l'error?
Me sembla qu'aparecia ámbe las precedentas versions de MacOS-Thunderbird.
Corregidor non visible
bonjorn,
Ai fach aquel version novèla per resòlvre lo problèma qu'avètz.Ai pogut faire de tests sus Windows/Linux mas pas per Mac mas normalament fa pas de diferéncia.
Calria dins u primièr temps, desinstallar lo corregidor occitan lengadocian, desinstallar aprèp thunderbird, escafar los fichièrs tots de thunderbird sus vòstra maquina e torna installar tot. I a benlèu un fichièr vièlh qu'es actiu que calriá pas.
Domatge, ai pas de Mac donc vos pòdi pas ajudar pus. Aimariai plan testar tot aquò per veire lo problèma. M'en vau veire quauqu'un qu'a un Mac se a lo meteis problèma.
A lèu,
Brunon


text:
Vedelhac e Ainat
Vedelhac e Ainat[1],[2],[3] ( Bédeilhac-et-Aynat en francés) es una comuna d'Occitània, en Lengadòc, situada dins lo País de Fois. Administrativament, se tròba dins lo departament d'Arièja e la region d' Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- Vedelhac ven del nom latin d'òme Vitellius, ambe lo sufixe -acum [4], latinizacion del sufixe gallés -aco(n). Vedelhac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre Vitellius.
- Ainat. I a de vilatges del nom semblable que son explicats, coma Ainac o Ainac, per un nom gallés d'òme, latinizat, Ainus, ambe lo sufixe -acum/-aco- [5],[6]. Solament ací i a una modificacion de la consonanta finala, fenomèn banal çaquelà dins l'airal. Los noms de comunas que semblan rasonablament sortits de *-aco- an tres finalas, -ac, -at e -acs, prononciat -ats (cas de Caissacs); que las tres solucions sián barrejadas permet d'exclure una evolucion fonetica locala (dins la comuna, i a dejà doás solucions diferentas). Se pòt supausar que coma dins l'oèst occitan (Gasconha, Agenés, Lemosin, Marcha), i aviá de gentilicis sense sufixe, donc per exemple *Ainac ------> los *ainacs [-ats] (los abitants), e fin finala lo nom del vilatge o de la parròquia riscava de se tornar interpretar Ainat, çò que se faguèt dins aqueste cas. En l'abséncia de fòrmas ancianas, sembla malaisit d'interpretar autrament lo nom d'Ainat.
Istòria[modificar | modificar la font]
- Las comunas de Vedelhac e d'Ainat fusionèron per l'ordenança reiala del 17 de decembre 1828 [7].
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Tarascon d'Arièja; es ara del canton de Sabarthès (en francés), donc del Savartés.
Demografia[modificar | modificar la font]
- 1828 : fusion de Vedelhac e Ainat
Demografia Ainat[modificar | modificar la font]
- Las donadas de la dreta del grafic, plaçadas automaticament, son las de la comuna entièra de Vedelhac e Ainat.
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 67
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 6
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 133
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=3395
{{Portal Lengadòc}}


text:
Arca de Noè
L'arca de Noè, es l'embarcacion que Noè construguèt seguent las instruccions de Dieu per se salvar del deluvi universal segon lo recit de la Bíblia.
Somari
Lo recit biblic[modificar | modificar la font]
L'istòria de l'arca es trapa dins los capítols 6-9 del Genèsi. Dieu vòl destruire l'umanitat corrompuda amb un grand deluvi e causís Noè per salvar l'espècia perque èra un òme juste.
Noè construguèt una arca ont placèt la seuna familha e un parelh de cada espècia per que morisca pas la Creacion divina. Lo deluvi dura quaranta jorns e quaranta nuèchs (lo quaranta es lo simbòl de multitud dins la cultura ebraïca) fins a inondar lo mond sincèr.
L'arca navega sus las aigas dos e cents jorns fins que s'encale sul mont Ararat. Noè deciguèt d'enviar diverses aucèls per veire se ja podavan desbarcar (se ja avián baissat lo nivèl de l'aiga). Lo tresen ensag, una colomba pòrta una branca d'olivièr indicant qu'exitís de tèrra seca a l'entorn e la familha de Noè comença una nòva vida merejant Dieu.
Lo recit mèscla doas fonts diferentas, cossí se passa per tot lo capítol de la Genèsi, atal se remarca contradiccions e reperacions.
La tradicion rabinica[modificar | modificar la font]
En mai dels debats sus la veracitat literala del recit, abandonats gaireben totes ara, alara qu'es acceptat que la lectura de la Bíblia de biais metaforic, demòran los debats dins la tradicion rabinica.
Un d'aqueles es la passivitat de Noè que prevenguèt pas los seus compatriòtas, èra un òme juste qui dassariá morir l'umanitat? Per salvar la vertut del personatge, la tradicion se fixèt suls fachs que faguèt d'avertiments en construsent l'arca e suls cèdres que, se supausa, plantèt (sembla que la fusta de l'arca èra de cèdre) coma simbòl e que los umans ignoravan los avertiments.
De recits posteriors afirmisson que los quites animals venguèron a l'arca e que foguèron admeses sèt parelhs de cada espècia pura e sonque una per las impuras.
La tradicion cristiana[modificar | modificar la font]
Agustin d'Ipòna faguèt un dels primièrs a prepausar una lectura allegorica de l'arca, e, dins la ciutat de Dieu estudièt literalament las quitas proporcions, dictadas per Dieu, e ne concluguèt que son a l'escala del còs uman, qu'es l'ecala del Crist, qu'es a l'escala de la Glèisa.[1]
La tradicion musulmana[modificar | modificar la font]
Noè tanben aparéis dins l'Alcoran coma profèta. Lo récit de Noè dins la version coranica es simple e desctiu una inondacion que se salvan qualques òmes e vagament de cada parelh (de bèstias), en arabi: من كل زوج اثنان. L'inondacion es provocada per Allah en responsa a las preguièras de Noè contra son pòble adorant de pèiras quilhadas, sa generacion corrompuda dèu èsser destrusida. la tradicion musulmana amplifiquèt lo recit coranic al contacte de las populacions conqueridas (subretot judeocrestianas), e seguent l'imaginari popular[2]
La recerca de l'arca[modificar | modificar la font]
Lo fach que lo recit de situa l'arca dins un luòc precís, lo mont Ararat, se debanan las recercas dempuèi de sègles. Se créi que foguèt Faust de Bizanci, al sègle IV, que lo primièr donèt una localizacion de la montanha mitica .
Dins lo pòble armenian, que demorava sus las tèrra supausadas ont i a Ararat, circulan de legendas que contan que Dieu apara l'arca e empacha que pas degun ne s'apropie las seunas rèstas.
Se trobèt d'estranhas formacions rocasudas qu'alimentèron la polemica per saber se l'arca es enterrada o nom. E mai, se manifestèron d'autres candidats per èsser li site del mont Ararat, sovent per de questions políticas.
L'istòria de l'Arca segon la fonts documentadas[modificar | modificar la font]
L'istòria de l'Arca explicada dins Genèsi es basada sus doas fonts a l'origina gaireben independentas, e prenguèt la forma presenta fins al sègle V AbC. L'ipòtesi de la fonts documentadas sosten que lo procès de composicion se passant pendent fòrça sègles ajuda a explicar l'aparenta confusion e repeticion dins lo tèxte. Al contrari, fòrça josieus ortodòxes e crestians tradicionals refusan aquela analisi, e afirmisson que l'istòria de l'Arca es vertadièra, qu'a un autor unic (Noè), e que las errors percebudas pòdan s'explicar de biais racional.
L'istòria de l'Arca a de parallels amb lo mite sumerian d'Utnapishtim, que narra cossí un ancian rei foguèt avertit pel seu dieu personal que construga una embarcacion per escapar a un deluvi enviat pel conselh superior dels dieus.


text:
Cars amics,
Sèm arribats de Barcelona nòu catalans del Cercle d'Afrairament Occitano-Catalan (CAOC), per assistir a la 52 Amassada de l'IEO a Carcassona. Me rapèli que lo primièr cop per ieu que soi vengut a l'IEO foguèt a Tolosa, a la 39 Amassada, lo 3/4 novembre de 1984, que al mateis temps èra lo 40 aniversari de la fundacion de l'IEO. M'agradèt fòrça e pendent l'Amassada se parlèt fòrça de los catalans. Gardi la memòria qu’escriguèri en aquela escasença. A partir d'aquel moment soi sòci de l'IEO, e d'aquò fa 13 annadas, e ai assistit, sempre amb companhia d'autres catalans, a totas las Amassadas, qu'èran a mens de 500 km de Barcelona. Las qu'èran mai luenh èra pas possible d'i anar. Dins aquestes rares ocasions anirem pas a la fèsta de Dunas, que se passa a la meteisa data de l'Amassada de l'IEO.
M'agradariá vos dire que manca solament 45 jorns pel 20 aniversari del CAOC. L'an venent serà la nòstra annada mai importanta. Sabi pas se aurem de sous, mas vos pòdi assegurar que lo CAOC farà força de causas, car trebalha unicament per las relacions occitano-catalanas. Las nòstras activitats, pendent tota l'annada, nos ocupan tota la setmana e tanben los dissabtes e dimenges.
Ara soi a la retirada, a partir del premièr de genièr, e pendent tota la jornada soi present al sèti del CAOC a Barcelona. Mas i a, en mai, 2 personas lo matin e tres personas lo ser. Aquò fa sièis personas cada jorn. Per l'instant ma santat me permèt trabalhar e far trabalhar aqueste monde, que ven cada jorn al CAOC, e sabi pas pendent quant de temps encara, aquò serà possible.
Lo 23 d'octubre d'ongan la Generalitat a publicat, dins son Jornal Oficial, l'acord del govèrn catalan, qu'a declarat lo CAOC associacion d'interés cultural. Aquò arriba amb 20 ans de retard, mas es una reconeixença oficiala del nòstre trabalh per Occitània e Catalonha.
Abans, lo 24 de març, comencèt a Sitges, l'an del 100 aniversari de la naissença de Josep Carbonell i Gener. Es l'òme qu'èra president de l'Oficina de Relacions Meridionalas de la Generalitat, que faguèt finançar e publicar a Barcelona la Gramatica Occitana de Loís Alibert. Per la part catalana avèm fait fòrças d'actes e d'exposicions, mas caldrià que per part occitana tanben se faga quicom de digne e de juste en son onor, a un catalan que pendent tota la vida trabalhèt per Occitània e faguèt un trabalh extraordinari. Lo final del centenari se farà a Barcelona e tanben a Occitània, mas sabem pas on, lo mes de març de 1998.
Aquí tanben i a una bona novèla. Lo centenari aurà una seguida, perqué s'a creat un Forum Occitano-Catalan, permanent, a Sitges amb l'ajuda de la Comuna e la participacion d'autres entitats, per exemple lo CAOC, la Fundacion catalano-occitana, la Universitat Autònoma de Barcelona e d'autras. Los occitans i son convidats tanben.
Per dire solament lo mai extraordinari, lo 5 d'abrial, lo CAOC èra a la Manifestacion per la Television Occitana, a Clarmont d'Auverha e lendeman a la Fièra del Libre del Sud, a Vilanòva d'Òlt. Lo 6 de mai, lo CAOC participava a la Setmana Occitana de la Universitat Autònoma de Barcelona, ont se fan corses oficials d'occitan.
Lo 6 de junh, lo CAOC convida un jove escrivan occitan, Nicolau Rei-Bethveder, per far una conferència en Barcelona, en la mai importanta associacion, l'Ateneu Barcelonès, dedins l'encastre d'un autre centenari, del musician occitan, Deodat de Severac, nascut a Sant Fèlix de Lauragués e mòrt a Ceret.
Lo 21 de junh se fa lo 19 Aplec dels Fòcs de Sant Joan a Montsegur. L'an venent serà Montsegur l'encastre d'una granda festa catalano-occitana, en l'escasença del 20 Aplec e del 20 aniversari del CAOC, amb la collaboracion de la Generalitat. Serà lo dissabte 20 de junh.
Lo 13 julh serem presents al Grand Teatre de la Ciutat de Carcassona, per ausir lo grand espectacle de Nadau. Gardarem per sempre la mai granda remembrança d'aqueste acte impressionant.
Lo 3 d'agost se fa la X Pojada al Port de Salau e normalment participan 600 personas, que montan a pè la montanha, a 2015 metres d'altitud, cadun de son costat.
Lo 25/31 d'agost avèm participat a l'EOE. Amb aqueste còp, son 19 ans seguits, amb catalans del CAOC, i fasèm cada còp venir musicians catalans.
E lo darrièr, dins la causas mai importantas, foguèt lo 28 e 29 octubre, a la Universitat de Lhèida. Doas jornadas d'Estudi e Debat sus lo tema Occitània e Catalonha.
E ara vos convidi a totes a participar a l'Amassada de las doas seccions occitana e catalana del CAOC, que se passaràn a Lavaur, lo dissabte e dimenge que ven. En aqueste moment farem l'analisi mai prigond de totes les activitats del CAOC del 1997.
Avèm fait mai de 40 activitats principalas en un an.
En mai d'aquò preparam una causa encara mai importanta, un grand Congrés occitano-catalan, amb la participacion del Govèrn de la Generalitat de Catalonha e los Conselhs regionals occitans e força associacions occitanas e catalanas.
E per acabar vos vòli dire que i a un fum de causas importantas qu'an passat en aqueste an. Per exemple, lo jornal Segre, de Lheida, que publicava solament en castelhan, a partir del 2 de setembre edita tanben en catalan. En aqueste moment l'edicion catalana del Segre es igual a l'edicion castelhana del Segre e lo jornal fa un 20 per cent mai de vendas en total. Igualment lo jornal de Barcelona El Periodico a partir del 28 d'octòbre començarà a editar tanben en catalan. En aquest moment es lo primièr jornal mai vendut en catalan de Catalonha. A passat lo jornal AVUI.
La setmana passada era anunciada l'oficialitat del catalan a la ciutat de l'Alguer, a l'iscla de Sardenha. Es una reconeissença, de l'estat italian, al catalan com a lenga oficiala de l'administracion a l'Alguer.
Davant-ièr ai ausit a la Television catalana coma un diputat d'Aragon, de Fraga, parlava en catalan, a las Cortes de Saragossa, que se passan normalment en castelhan, per anonçar l'aprovacion de la novèla lei que farà oficials, a Aragon, l'aragonés e lo catalan. Aragon serà ara un país trilingue, amb tres lengas oficialas. D'autra part a Catalonha l'ensenhament de l'occitan, des de fa dos ans se fa a la Universitat Autònoma de Barcelona, en dos nivèls, tanben a la Universitat de Lhèida e en dos instituts, o collegis, de Sant Cugat e de Terrassa. Lo professor catalan d'occitan, al liceu de Terrassa, es dedins aquesta sala.
En aquestes moments i a de problemas a Catalonha per acabar la novèla Lei de Normalizacion del Catalan, mas malgrat aquò i a fòrça de causas novèlas que nos portan a éstre optimistes de la part catalana e tanben de la part occitana.Pensi qu'arribarem a nos rescontrar e restablirem l'anciana frairetat catalano-occitana.
Grand mercès a totes.
Enric Garriga Trullols
Secretari General CAOC occitan
Carcassona 8 novembre 1997


text:
Vicepresident, Sénher Gustau Aliròl
Secretaria Maria-Clara Dubois
Hble. Sr. Joan Guitart, ancian Ministre de Cultura e Ensenhament de la Generalitat
President IEO 43, Sénher Arvei Quesnel
Amics Occitans,
Amics Catalans,
En primièr vòli regraciar la vòstra aimabla e corala aculhença sus aquesta tèrra occitana d’Auvèrnha. Los catalans nos sentissèm en Occitània coma en çò nòstre, especialament los de la nòstra associacion, lo CAOC, que trabalha dempuèi 31 ans per afortir los ligams de frairetat, perqué los ligams de cultura, de lenga e d’istòria son pro evidents.
Es pas lo primièr còp que lo CAOC arriba a Puèi de Velai. Fa fòrças annadas venguèrem al Puèi mai nombroses qu’ara. I aviá pas la crisi.
D’aquela venguda n’avèm gardat una bona remembrança.
Aprèp de fòrça viatges al Cantal e al Carladés per Pascas, finalament avèm vist tot lo país e l’amic Fèlix Daval nos a endralhat a venir al Puèi de Velai ont i a una còla de monde occitanista que se baton per la seuna lenga pròpia, l’occitan.
E ara sèm aquí los catalans per partejar amb los amics occitans la jòia de las fèstas de Pascas, e tanben per partejar las nòstras comunas inquietuds pel futur de las nòstras lengas, de la nòstra cultura e pels nòstres pòbles fraires.
En 1978, fa 31 ans, quand comèncet lo CAOC i aviá pas cap de Calandreta. Un an aprèp 1979, espeliguèt la primièra Calandreta a Pau. Ongan n’i a 40. Las causas an avançat en relacion a 30 ans enrè, mas pas pro per salvar la lenga.
En Catalonha, dins totas las escòlas, lo catalan es lenga ensenhada e ensenhanta. La situacion es melhora mas tanpauc sufisenta per garantir la subrevida del catalan, perqué la concurréncia de la lenga fòrta de l’Estat, lo castelhan, se manja la lenga fèbla, lo catalan.
Segon un recent estudi de l’UNESCO, dins los darrièrs 50 ans, an desparegut 233 lengas. E 2498 lengas, de las 6700 que se parlan dins la planèta, an tanben fòrças possibilitats de desaparèisser.
Per salvar una lenga cal aver una de las doas condicions seguentas:
1 Aver un Estat pròpi.
2 Viure dins un Estat que protegís totas las lengas e que totas siagan lengas unencas en los territòris pròpis.
Es una pura utopia de demandar a França o a Espanha una situacion d’egalitat coma en Soïssa. Jamai acceptaràn que lo francés o lo castelhan siagan una segonda lenga non oficiala.
Abans de contunhar, vòli remembrar lo vòstre filh famós, Pèire Cardenal, grand trobador occitan que visquèt los temps tragics de l’invasion francesa d’Occitania. La crosada comencèt ara fa 800 ans.
Pèire Cardenal dins una fabla narrativa imagina l’umanitat coma un asil d’alienats ont l’òme sensat e just es qualificat de baug, de caluc.
Dins la Constitucion espanhòla, se ditz que las autras lengas auràn respecte e proteccion. Mas la defensa e la promocion la devon far los catalans.
Meteis cas dins la Constitucion francesa, doncas ara las lengas regionalas son patrimòni de l’estat, mas los occitans se devon bolegar se vòlon salvar l’occitan.
Quand Madrid e París dison en defòra de las seunas frontièras que cal salvar las lengas, vòlon pas salvar las seunas autras lengas pròpias de l’Estat. Coma disiá Pèire Cardenal sèm dins un asil d’alienats.
L’òme sensat e just de Pèire Cardenal sèm los occitans e los catalans que volèm que totas las lengas siagan respectadas e protegidas dins los respectius territòris pròpis e originaris.
Demandar l’egalitat es pas una causa d’uèi, es un dreit universal e tanben republican. Aquí, doncas, avèm lo problèma. E tanben la tòca a persègre totes amassa, perqué amb l’union aurem mai de fòrça. Per aquò, en Catalonha avèm declarat l’occitan lenga oficiala. E lo dreche la rason finalament nos farà sortir d’aquest asil d’alienats e serem òmes liures e pòbles liures. Ni mai ni mens que los autres pòbles liures del mond.
Grand mercé un autre còp a totes per la vòstra paciéncia, per la vòstra amabilitat e pel vòstre combat per la cultura pròpia e universala.
Visca Occitània,
Visca Catalonha,
Enric Garriga Trullols
President del CAOC


text:
Cars amics occitans, venguts de Bordeu, de Foix, de Pena d'Agenès e de pertot.
Cars amics catalans, venguts de Barcelona, Sabadell, Andorra, etc.
Es lo tresèn còp que preni uèi la paraula e soi content, fòrça content de veire la vòstra fidelitat per participar a Montsegur, un còp de mai, a la festa de la frairetat occitano-catalana dels Fòcs de Sant Joan.
Ongan avèm pas, en aqueste sopar, lo nòstre grand amic Jòrdi Passerat. A poscut pas venir.
Mas avèm lo monge de Montserrat, lo paire Miret. Tanben nos fa l'onor de nos acompanhar, per primièr còp a l'Occitadella, l'abat Maurici Torrent, que sempre nos a aculhit a la glèisa de Montsegur pendent vint ans. L'abat Maurici es un paire tolerant amb l'invasion catalana e tanben en relacion a l'invasion montserratina.
A partir del moment que metèt la verge negra de Montserrat a l'altar de la glèisa lo poder catalan a Montsegur s'es afortit e a pres una consisténcia permanenta.
Benlèu i a una altra rason: sa maire èra catalana e parlava lo catalan.
Lo divendres de la setmana passada, Xavier Bada, Cristian Duthil e ieu avèm profitat d'èstre a Montsegur per visitar Maurici Torrent, a Montferrier. Es vertat que foguèrem plan recebuts i qu'avèm begut amassa lo gòt de l'amistat, mas çò que mai m'agradèt foguèron sas paraules sus aquestes Aplecs de Montsegur. El, qu'es un representant de la glèisa, nos diguèt que las nòstras fèstas a Montsegur, pendent aquestas 21 annadas, an una granda valor crestiana e una granda importància per fomentar l'amistat e la relacion entre los nòstres dos pòbles.
Pòdi pas dire se dins aqueste sens avèm capitat o non. Mas cresi que lo nòstre messatge es passat .
Lo CAOC fa de relacions de frairetat pel mejan dels contactes e de la coneissença mutuala.
Nos coneissèm melhor que fa vint-e-un ans?
Segur. Plan segur.
Avèm ganhat quicom. La confiança mutuala e especialment fòrça amics.
Mas lo CAOC fa un fum d'actes pendent tota l'annada e son pas unicament de festas de frairetat. Son tanben actes d'ajuda morala, de participació en los actes occitans, congresses, amassadas, escòlas e universitats d'estiu, etc.
Per aquò lo CAOC a ideat un grand Congrés occitanò-catalan, que se farà a partir de l'an 2000, amb l'ajuda de la Generalitat de Catalunya e las associacions oficialas e culturalas dels païses occitans e catalans.
La libertat es lo camin, ditz la vòstra cançon. Un camin que serà long e dificil mas a la fin i a la libertat. Los catalans e occitans coneissèm pas encara lo vertadièr sens del mot liberacion.
Tant de sègles d'esclavatge cultural, d'assimilacion, de negacion dels nòstres dreits nacionals, de l'interdiccion de las nòstras lengas, del cambiament de mentalitat, de cultura e de lenga pel mejan de l'escòla publica, nos a convertits en òmes de segonda classa, qu'an de vergonha de parlar naut la nòstra lenga e páur de demandar los meteisses dreits que los franceses e los castelhans.
Vòli pas faire aicí e ara una longa lista de çò que nos manca per arribar a la dignitat. La dignitat que ne parlava Francés Bayrou, en 1993, e qu'ara nos a escrit per nos felicitar.
Amb aqueste profund respècte a la memòria dels cremats, catars occitans, cridi amb tota ma conviccion occitanò-catalana.
Visca Occitania!
Visca Catalunya!
Enric Garriga Trullols
Secretari del CAOC catalan


text:
-
Encara a l'escalada!Par Lo mèstre dans L'alimentacion dels poletons le 11 Octobre 2012 à 13:45
Diluns lo 8 d'octòbre, tornèrem a Caunas de Menerbés.
Fasiá encara mai polit temps e caud que lo primièr còp.
Los monitors èran Isabèla e Michel.
Tornèrem véser Cueillette qu'aviá encara enveja de manjar amb nosautres.
La mamà de Maxence nos acompanhèt. Mercé !
-
Commentaires1Clarisse *Lundi 19 Novembre 2012 à 17:00
Très belle équipe d'escaladeurs !! J'aurais aimé pouvoir vous accompagner
Ajouter un commentaire


text:
Natura/objècte : Gropament d’Interés public (persona de drech public)
Data de naissença : lo 24 de setembre de 2015 per publicacion al Recuèlh dels actes administratius de l’acceptacion de sa convencion constitutiva pel Prefècte de Lengadòc Rosselhon Miègjorn Pirenèus.
Operacional dempuèi lo 22 de març de 2016.
Sèti Social / Locals operacionals : Conselh Regional d’Occitània (Site de Tolosa)
Territòri d’accion : 22 departaments (cf. mapa)
Membres / governança / participacion financièra :
Burèu :
Presidenta : Charline CLAVEAU-ABBADIE, conselhièra regionala de Novèla Aquitània
1er Vicepresident : Patric ROUX, conselhièr regional delegat d’Occitània
2ème Vicepresidenta : Hélène BERNARD, Rectritz de l’acadèmia de Tolosa
Representants qu’ocupan un sèti dins sos organs que delibèran :
Hélène BERNARD, Rectritz de l’acadèmia de Tolosa e Laurent ROTURIER, Director Regional dels afars culturals de la Region Occitània.
Charline CLAVEAU-ABBADIE, Mumine OZSOY e Marc OXIBAR pel compte de la Region Novèla-Aquitània.
Nadia BAKIRI, Patric ROUX e Dominique SALOMON pel compte de la Region Occitània.
Direccion : Estève CROS
Nombre d’agents : 3 actualament, 4 en genièr de 2017.
Budgèt 2016 :
Recèptas (dont contribucions en natura): Total : 2 236 998 €
Objècte : foguèt creat a l’encòp per fin de confortar la cooperacion dins lo domeni de la trasmission e l’usatge de la lenga occitana e per fin de permetre la mutualizacion dels mejans e competéncias per fin d’augmentar l’eficacitat dins lo domeni occitan. La prioritat es d’aumentar lo nombre dels locutors actius, es a dire de locutors en capacitat de practicar e de trasmetre un occitan de qualitat.
Accions :
L’Ofici Public de la Lenga Occitana, interven en particular per :
- lo pilotatge del convencionament Estat – Region sus l’ensenhament de l’occitan e dins aquel sens, engatgèt lo dialòg e una reflexion especialament amb los diferents rectorats concernits sus aquela question, los operators e las collectivitats territorialas mobilizadas sus la question, per las acadèmias de Bordèu e de Tolosa, serà a la seguida de las convencions encara en plaça fins a 2016.
- lo sosten estructurat e concertat a l’escala interregionala dels projèctes de desvolopament de la lenga occitana portats especialament per d’associacions (formacion a l’occitan – enfants, joves e adultes- en particular l’ensenhament bilingüe, accion pedagogicas, refortiment de las accions socioculturalas per favorizar l’usatge de la lenga occitana e sa preséncia dins l’espaci public, sosten als mèdias, a la coneissença de la lenga. Etc…).
- Lo prèmi «Jan Morèu» sus l’innovacion en matèria de politica linguistica. Aquel prèmi provesit d’una recompensa que pòt anar fins a 5 000 €, es dobèrt a las personas moralas o fisicas majoras, e tanben als liceans e als aprenents e lor establiments.
- L’elaboracion d’un esquèma interregional de desvolopament de l’occitan que s’apuèja d’una part sus una larga concertacion dels actors mobilizats sus la question e d’autra part sus un estat dels luòcs precís de las accions menadas fins ara suls diferents territòris d’intervencion de l’ofici (qu’inclutz lo domeni de l’ensenhament). Aquel esquèma establirà los objectius d’aténher e los indicators d’avaloracion que correspondon.
- La constitucion d’un observatòri de la lenga occitana per realizar un estat dels luòcs annual de las accions ligadas a l’occitan e per mesurar lor eficacitat.
Consulter les documents suivants :


text:
Rezonville
Rezonville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Resionisvilla Al Sègle X. Possession de la abbaye messine de Sant-Arnould dempuèi lo Modèl:VIIe sègle, de contunh del abbaye de Gorze al Sègle X e fins a la Revolucion francesa.
En 1817, Rezonville, vilatge del anciana província de las Tres-Évêchés, aviá per annèxa lo masatge caseriu de Flavigny. A aquela epòca, i i aviá 530 abitants repartits dins 80 ostals.
La a Rezonville, las tropas prussiennes débordant pel sud l'armada francesa (armada del Rhin), la #obligar a una batalha #que lo resultat #èsser l'òrdre de repli sus Mètz, donat pel en comandant francés, lo maréchal Bazaine. Una segonda batalha, lo 18, sus la linha Gravelotte-Sant-Privat, ne desboca al enfermement en Mètz de l'armada francesa.
Resionisvilla au Sègle X. Possession de l'abbaye messine de Saint-Arnould dès le Modèl:VIIe siècle, puis de l'abbaye de Gorze au Sègle X et jusqu'à la Révolution française.
En 1817, Rezonville, village de l'ancienne province des Trois-Évêchés, avait pour annexe le hameau de Flavigny. À cette époque, il y avait 530 habitants répartis dans 80 maisons.
Le Mes invalid (août) à Rezonville, les troupes prussiennes débordant par le sud l'armée française (armée du Rhin), l'obligèrent à une bataille dont le résultat fut l'ordre de repli sur Metz, donné par le commandant français, le maréchal Bazaine. Une seconde bataille, le 18, sur la ligne Gravelotte-Saint-Privat, aboutit à l'enfermement dans Metz de l'armée française.


text:
Atemptats de l'11 de setembre de 2001
Las atacas del 11 de setembre de 2001 (conegudas pels numerenims 9/11 dins lo mond anglosaxon), es una seriá de quatre atemptats suicidaris coordinats per al-Qaïda als Estats Units d'America lo dimars 11 de setembre de 2001. Aquel matin, 19 terroristas sequestrèron quatre avions comercials.[1][2] Los raubaires esclafèron intencionadament dos dels avions dins las Torres Bessonas del World Trade Center a Nòva York, tuant totes los passatgièrs e de milièrs de personas que trabalhavan dins los bastits. Ambedoas torres s'esfondrèron en doas oras, destruisent tanben de bastiments pròches e ne damatjant d'autres. Un tresen avion foguèt esclafat al Pentagòn. Los raubaires avián cambiat lo cap del darrièr vòl cap a Washington, D.C., Amb objectius incerts que poirián èsser l'Ostal Blanc o lo Capitoli dels Estats Units; mas, s'esclafèt dins un prat près de Shanksville dins la Pensilvània rurala après que los passatgièrs ensagèsson de prene lo contraròtle de l'avion. I aguèt pas subrevivents dins pas cap dels vòls.
Somari
Los eveniments[modificar | modificar la font]
Lo matin de l'11 de setembre de 2001, segon lo govèrn dels Estats Units d'America, 19 òmes ligats a l'organizacion terrorista Al-Qaïda[3] (que los quatre pilòts) embarquèron dins quatre vòls comercials de passatgièrs, prenguèron lo contraròtle dels aparelhs e los esclafèron deliberadament contra las Torres Bessonas (2), lo Pentagòn e lo quatren dins un prat als entorns de la vila de Shanksville, Pensilvània dins lo comtat de Somerset. Foguèron confirmats 2793 mòrts e demòra 24 personas desaparegudas coma resultat d'aquelas atacas.
Cronologia[modificar | modificar la font]
- 8.46 ora locala: Lo Boeing 767-223 de la companhiá American Airlines identificat coma Vòl 11 s'encastra a la Torre Nòrd.
- 9.03 ora locala: Lo Boeing 767-222 de la companhiá United Airlines identificat coma Vòl 175 tòca la Torre Sud.
- 9.37 ora locala: Lo Boeing 757 de la companhiá American Airlines identificat coma Vòl 77 s'encastra dins lo Pentagòn.
- 9.59 ora locala: Cai la Torre Sud.
- 10.03 ora locala: L'avion pilotat pels raubaires cai en Pensilvània.
- 10.28 ora locala: Cai la Torre Nòrd.
- 13.04 ora locala: Lo president George W. Bush declara l'Alèrta Maxima.
L'esfondrament de las torres[modificar | modificar la font]
L'estructura del bastiment de las Torres Bessonas 1 e 2, de tramas d'acièr soudadas a de bigas mèstras, foguèron los màgers responsables del biais que las torres s'esfondrèron. La màger part del pes de cada bastissa pausava sus las bigas centralas, ont èran los escalièrs e d'ascensors. La rèsta del pes se distribuissiá pel perimètre exterior.
L'infèrn provocat dins los bastits, a causa del combustible dels avions que cremava e dels quita materials, faguèt pujar la temperatura fins al punt que foguèron expausats los supòrts de cada estatge a de temperaturas talas qu'arribèron a fondre, venguèron flacs fins a portar pas mai lo pes dels estatges que sostenián. A mesura que las tremuèjas de cada estatge cedava, aumentant la pression sul perimètre exterior e sus la quita basa centrala. Quand lo pes d'unas desenas d'estatges foguèt pro grand, las colomnas e bigas extèrnas se s'esfondrèron de biais explosiu, çò que provoquèt lo tust de las estatges superiors contra los inferiors, en una reaccion en cadena fasent s'enfonsar cadun dels estatges.
Las torres avián suportat los tusts dels avions, mas las gents situadas dins los estatges superiors podavan pas s'escapar perque avián desapareguda las vias de fugida. Amb una tan granda nautor e sens mejans perque las equipas de secors arribèsson a temps, l'esfondrament dels colosses de fèrre e beton provoquèt la mòrt de totas aquelas personas.
Teorias de la conspiracion[modificar | modificar la font]
Espeliguèron des teorias afirmant que lo govèrn dels Estats Units d'America deliberadament permetèt los atemptats, o atribuisson l'esfondrament de las torres a d'autras causas que la collision dels avions.[4]
Per exemple os partisans d'aquelas teorias afirman o que lo govèrn dels USA sabiá qu'i aviá de plans d'ataca las Torres Bessonas e decidiguèt los empedir pas, o que l'atemptat foguèt una opracion jos una falsa bandièra e qu'al-Qaïda i participèt pas. Aqueles qu'accèptan pas l'explicacion convencionala dels atemptats mantenon mai sovent que lo motiu del govèrn dels USA (o, mai especificament, de l'administracion del President George W. Bush) èra de far popularas las invasions en Afganistan e en Iraq, o aver de motius per impausar de limitacions de la libertat personala e de programas de vigilància suls ciutadans nòrd-americans.
D'autres avancèron que las torres s'esfondrèron a causa dels tusts dels avions mas per d'explosius plaçats per d'agents del govèrn. Los defensors d'aquela teoria d'una "demolicion contarotlada" mantenon que la temperatura de combustion del querosen es mendre qu'aquela del punt de fusion de l'acièr, e per çò far, segon eles, se caliá una autra causa per que casan.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Holmes, Stephen.
- ↑ Keppel, Gilles; Milelli, Jean-Pierre and Ghazaleh, Pascale.
- ↑ (anglès) Fox News, Bin Laden Claims Responsibility for 9/11
- ↑ Norman, Joshua. «9/11 conspiracy theories won't stop» (en anglès).


text:
Qu’ei un pòste a temps plen prepausat peu departament 65. Que cèrcan la persona qui prenerà en carga los dossièrs ligats a la lenga e a la cultura occitanas (animacion e gestion de la mission, seguit de las operacions aviadas peu departament).
Ua partida deu tribalh qu’ei ligada a las relacions dab lo monde associatiu e institucionau per tot çò qui pertòca la politica en favor de la lenga, que sia dens lo domeni de l’ensenhament, de las animacions e manifestacions voludas peu departament.
Que cau mestrejar l’occitan gascon a l’escriut com a l’orau, aver de bonas capacitats d’organizacion, d’enquadrament, de redaccion e de comunicacion.
La persona recrutada poderà profieitar d’un periòde de tribalh pendent lo quau ei assegurada que’s poderà assabentar de totas las accions e dossièrs en cors.
Candidatura a enviar abans lo 31 de mai a :
En president deu Conselh Departamentau deus Pirenèus-Hauts
DRH
6 arrua Gaston Manent , CS 71324
65013 Tarba Cedex 09
e tanben per mail : candidature@ha-py.fr


text:
Amé la teulissa que raja d’en pertot dins l’ostau, la patrona que nos expleita a l’òbra (qué fa la gaucha ? lei obriers perdon sei drechs !) i aviá de que tot laissar uèi e acabar, pecaire, coma un cocha-vestit. Alòr vau faire coma ma collèga Liza, la cantaira, qu’es sempre positiva e vau m’inspirar parier de la k aquela genta dòna que me formèt au trabalh d’agent de viatge, i a detz ans ja : èra filosofa e me disiá : « quora tot va de guingoi fai la tiera de tei bonurs positius de la jornada. » I anem !
Pense que deman anarai pas obrar meme sota la pression de la patrona. E me ren cool. Resistirai. M’aime quora siáu indignat.
Pense que deman vau faire un reperatge dins Leberon per un viatge a l’entorn deis aucèus.
Divendres trabalham pas : es ma jornada la mai penibla e me vei suau.
Ai enfuòcat la satla dei fotocopias amé un JAN PETIT version rai.
Ai capitat l’organizacion d’un viatge a Carcasona per mai.
Ai manjat au restò amé Valo.
Calou m’a escrich.
Ives Montant m’a esmogut sus França 2 per son engatjament e son mestier artistic.
La polida de la MAIF aviá una voés estrambordanta e rasseguranta. Me languisse de rescontrar l’experta a l’ostau…
Mei plantas verdas respiron lo bonur.
Ai tubat una clopa, me siáu regalat .
Ai manjat tot lo chocolat, me siáu regalat.
Me…………………….., me siáu regalat.
Ai rescontrat l’experta de la maif sus la cam. M’a monstrat son assegurança amé son còs de cat. Me siáu regalat.
Lei viatjaires me mercejan per lo trabalh que fau.
Ai begut la cervesa de ma vida.
Ai retrobat lo fiu de mon portable. E m’a fach rire.
Ai marchat sota la pluèia amé una pèu d’ors sus la tèsta..
Deman dins Leberon tòrne veire un collèga que m’es car.
Adobe un viatge per Catalhona per de viatjaires simpatics.
Aquí Lo, Maria Lo, Lo mond es ben polit.


text:
Normalament, cada matèria scientifica a sas pròprias leis universalas. Aital, la mecanica quantica – que descriu lo comportament instintiu a las escalas atomica e subatomica– es fòrça desparièra de l’astronomia. Mas un scientific a descobèrt qu’aquela tanben pòt èsser aplicada en tot estudiar las estructuras massissas astronomicas.
Aquò arriba après d’annadas d’estudi dels objèctes astronomics massisses, de lor forma e de perqué son aital e pas d’una autra manièra. Es una disciplina plan complèxa e malaisida mas qu’ara poiriá veire la lutz, segon lo darrièr estudi del scientific Konstantin Batygin, pr’amor de sas resultas.
Segon aquel especialista de las planetas, los objèctes astronomics massisses son encerclats sovent per de grops d’objèctes mai pichons que viran a son entorn, coma las planetas a l’entorn del Solelh.
Los traucs negres supermassisses serián, segon aquò, orbitats per de grops d’estelas que, a lor torn, son orbitadas per una granda quantitat de pèira, de glaç e d’autres materials galactics. La fòrça de la gravetat convertiriá aqueles materials en de disques redonds plans. E pòdon aver la talha del nòstre sistèma solar o fins a de milions d’ans lutz mai grands.
Una forma que càmbia
Aqueles disques astrofisics son pas totjorn redonds e càmbian de forma mai d’un còp pendent lor vida long de milions d’annadas. Cossí càmbian e cossí o fan es çò qu’a estudiat Batygin. A travèrs d’eqüacions, las trajectòrias orbitalas son amassadas e los disques se constituisson d’una sèria de cercles concentrics que pòdon totjorn cambiar de forma.
Dins aquesta analogia es coma se las planetas del sistèma solar foguèsson rompudas en tròces e puèi mesas amassa en orbita a l’entorn del Solelh. Aital, nòstra estela se trobariá encerclada per d’anèls massisses que pòdon interagir los unes amb los autres.
Totun, aqueste modèl astronomic creèt una suspresa. “Amb los disques podèm aver los cercles de mai en mai sovent fins a l’infinit –çò diguèt Batygin–. Alara trobèri que tot èra jos las leis de l’eqüacion de Schrödinger”.
Lo nòu estudi de Batygin, publicat dins la revista Monthly Notices of the Royal Astronomical Society confirma que las variacions dels cambiaments de forma dels disques astrofisics agisson coma las particulas e que las meteissas matematicas pòdon èsser utilizadas per descriure lo meteis comportament d’una particula quantica o un d’aqueles objèctes massisses.
Amb aquela eqüacion doncas pòt èsser descricha tanben l’evolucion dels disques astrofisics. “Es estonant de veire que l’eqüacion de Schrödinger pòt tanplan èsser utilizada per estudiar d’objèctes que son a de milions d’annadas lutz d’aicí –çò afirmèt Batygin–. Las eqüacions emplegadas per comprene las relacions subatomicas fisicas son, normalament, pauc importantas per estudiar los fenomèns astronomics fisics. Es fascinant de trobar que i a una situacion amb una equacion utilizada per estudiar de sistèmas fòrça pichons que tanben servís per estudiar de sistèmas astronomics”.
La Redaccion
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet, lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.