text:
21/04/2018
Le limon de l'âme, une enfance heureuse, par Françoise Dudognon
Françoise Dudognon, originaire du nord – Dordogne, du côté de La Coquille vient de faire paraître aux éditions Maiade un livre intitulé « Le limon de l'âme » en français, avec des extraits, des expressions en occitan. Ce livre retrace l'enfance heureuse ( eh oui!) d'une jeune fille dans son milieu familial des années 1950 -1960, une période charnière qui baignait encore dans la culture occitanophone tout en devant faire face aux changements économiques et culturels importants. Institutrice de métier, elle a toujours parlé occitan en famille et s'est mise à le lire puis à l'écrire. Elle livre un point de vue féminin sur cette période, ce qui n'est pas si fréquent.
DG : Coma vos venguet l'idèia de « Le limon de l'âme »
L'idèia prumiera era de laissar quauquaren aus jòunes sur quela periòda , de far partatjar l'intimitat d'una cultura. Sei pas l'objet dau libre, essaia d'esser lo tesmuenh dau monde que ai conegut, ai viscut. Quela cultura m'a formada per ma vita de dròlla e de femna, qu'es un pauc quò, lo « limon de l'âme ». Ai fach legir mos textes a Bernard Lesfargues que m'a plan ajudat mai a Jan dau Melhau que m'an conselhat de los publiar. Joan-Claudi Dugros m'a ajudat per la grafia.
DG : utilisatz un biais d'escriure un pauc au "fiau de l'aiga", plan vivent
Sei partida de la vita d'aueï e los sovenirs tornavan montar coma quò, d'un biais naturau. Segue pas totjorn la cronologia, segue mai que mai ma « geografia interiora ». Quò es un pauc coma lo scenario d'un filme , emb daus personatges que viven lor vita. En mai de quò, aime la vita, i a pas de nostalgia, sei pusleu una messatgiera per far veire coma ai sentit, ai vust las chausas de queste temps.
DG : Avetz viscut dins un monde onte l'occitan era la lenga de tots los jorns, en familha, en defòra...
Oc-es, qu'es per aquò que fau parlar lo monde en occitan, i a daus passatges entiers en occitan, coma lo conte dau jau que ma mair me contava e me conta totjorn. N'autres sabiam pas que lo "patois" que parlavam era la lenga daus trobadors, l'ai saubut pus tard. Ai costuma de dire que nos an "arrachat la lenga" à l'escòla. Urosament, la parlavam entre n'autres. Mas pauc per pauc se son botats a parlar nonmas francés, quitament si saben parlar occitan. Lor damande sovent "Perqué me parlatz pas occitan ?". Mas son contents quand an legit mon libre, subretot ma mair e sas sòrs.
« Le limon de l'âme », de Françoise Dudognon 20€ aux éditions Maiade, disponible en librairies
Denis Gilabert.
Les commentaires sont fermés.


c: text/html

text:
Cibernetica
La cibernetica (en anglés cybernetics) es un tèrme, format amb lo grèc kῠBepvήtnς ( kubernêtês ) « pilòt, governaire », prepausat en 1947 pel matematician american Norbert Wiener per promòure una vision unificada dels domènis naissents de l'automatica, de l'electronica e de la teoria matematica de l'informacion, coma « teoria entièra de la comanda e de la communicacion, que siá per l'animal coma per la maquina »[1]. De scientifics d'orizonts plan diverses e dels mai brilhants de l'epòca participèron, a l'entorn de las « conferéncias Macy » organizadas de 1946 a 1953, a aquel projècte interdisciplinari: matematicians, logicians, engenhaires, fisiologistas, antropològs, psicològs… Los contorns a vegada fosc d'aquel ensems de recerca s'organisa pasmens a l'entorn del concèpte clau de retroaccion (en anglais feedback) o mecanisme teleologic.
L'obratge Cybernetics or Control and Communication in the Animal and the Machine de Wiener, publicat en 1948, es considerat coma fondator de la cibernetica e l'expausèt publicament. Malgrat lo succés popular del tèrme[2], son usatge declinèt rapidament dins lo contèxte scientific[3] après l'escampilhament dels participants de las conferéncias Macy e la mòrt de Norbert Wiener en 1964. L'ambicion desvolopada per la cibernetica constituiguèt pasmens un crusòl formidable per la realizacion de las sciéncias cognitivas, de l'intelligéncia artificiala, de las terapias sistemicas de l'escola de Palo Alto, o encara de teorias biologicas de l'auto organizacion[4].
Somari
- 1 Istòria del movement cibernetic
- 2 Desvelopaments ulteriors e camps d'influéncia
- 3 Bibliografia
- 4 Vejatz tanben
- 5 Notas e referéncias
Istòria del movement cibernetic[modificar | modificar la font]
Lo tèrme cibernetic foguèt popularizat en 1948 pel matematician Norbert Wiener dins son obratge fondator de la disciplina Cybernetics, or Control and Communication in the Animal and the Machine; aquel domèni foguèt mai designat « la sciéncia de las analogias mestrejadas entre organismes e maquinas »[5].
Las basas[modificar | modificar la font]
Etimologia[modificar | modificar la font]
Platon utilizava lo tèrme « kuBepvntιkή » (kubernêtikê) per designar lo pilòt d’una nau. Los tèrmes, « governar », « govèrn » o « governaire » partejan aquela etimologia comuna amb lo tèrme « cibernetica ».
En 1834, André-Marie Ampère parla de cibernetica per designar l'art de govenar los òmes[6]. S'agís aicí d'una utilizacion politica amb la mèsma basa etmologica, que Norbert Wiener declarera aver pas agut coneissença e utilizèt lo tèrme cibernetica pel primièr còp en 1947[7]. Wiener declara aver fach deribar lo mot cibernetic ''del mot grèc Kubernetes, o pilòt, lo mot grèc que fasèm fin finala nòstre mot governaire'' [8].
Los principis[modificar | modificar la font]
L'utilizacion de las logicas que seràn descrichas per la cibernetica pòt pas èsser datada perque se la pòt ja veire dins de mecanismes antics.
De davancièrs emblematics d'aquelas son lo regulator de bolas de James Watt 1788, que foguèt un dels primièrs mecanismes de retroaccion utilizat dins lo domèni industrial, e lo servomotor per las maquinas de vapor creada per Joseph Farcot (1824-1908) en 1859, que foguèt d'enprimièr aplicada al governalh de las naus (l'accion de la vapor agissent sul piston comandant lo govenalh a partir d'una informacion eissida de la posicion d'aquel).
Alfred Wallace, parlant de la seleccion naturala la descriu la comparant al contraròtle automatic d'un motor de vapor:
-
- « La seleccion naturala es atal justament descricha coma una autoregulacion que manten l'estabilitat de l'ecosistèma e apara tota evolucion. »
Bateson dirà mai tard:
-
- « que Wallace ditz aicí es benlèu la causa mai poderosa puissante que se diguèt al sègle XIX »
Las teorias[modificar | modificar la font]
La termodinamica, sovent citada en referéncia per Wiener, es benlèu la sciéncia preexistissenta que pareis mai a la cibernetica. Citarà en particular Rudolf Clausius que desvolopa lo concèpte d'entropia de 1850 a 1865. En 1894, Ludwig Boltzmann fa lo ligamn entre l'entropia e l'informacion remarcant que l'entropia es ligada a d'informacion que n'avèm pas accès.
La pensada atomista, filha de l'estructuralisme, faguèt tanben son camin son dins lo domèni de las sciéncias e contribuir als progreses de l'esquematizacion (reduccion) de la diversitat del mond fins a la combinatòria d'elements simples, mai aisit de conéisser pels sistèmas informatics. Se pòt citar d'entre las òbras importantas lo teorèma d'incompletud de Kurt Gödel (1931) e las òbras sus la Maquian de Turing d'Alan Turing (1936).
La fisiologia tenben li donèt fòrça elements. Per exemple, lo principi d'omeostasia, revelat per Claude Bernard puèi estudiat de biais mai prigond per Walter Cannon en 1932, es una basa dirècta de las reflexions preliminàrias de la cibernetica.
La cibernetica es tanben una seguida de la fenomenologia, qu'ausculta los fenomèns per ne comprene l'autonomia e la particularitat, entre auter par la forma per enseguida ne far una autra d'analisi: modelizacion, mecanica...
A partir de 1938, la tèsi de Louis Couffignal L'analisi mecanica, aplicacion a las maquinas de calcular e a la mecanica celèsta, e mai tard son estudi dels sistèmas nervioses amb Louis Lapicque, mòstan un desvelopament en parallèl dels principis de la futura cibernetica.
Lo primièr movement cibernetic[modificar | modificar la font]
Encontras scientificas[modificar | modificar la font]
La primièra cibernetica s'establís dins l'encastre de las conferéncias Macy qu'amassan entre 1942 e 1953 un grop interdisciplinari de matematicians, logicians, antropològs, psicològs e economistas que s'èran donat per objectiu de bastir una sciéncia generala del foncionament de l'esperit. D'entre los participants mai celèbres, i a lo neurofisiologista Arturo Rosenblueth, los matematicians John von Neumann e Norbert Wiener, l'engenhaire Julian Bigelow, lo neurofisiologista Warren McCulloch, lo logician Walter Pitts, lo psicanalista Lawrence Kubie e los antropològs Gregory Bateson e Margaret Mead. Existís per totes los participants es lor interés comun pels mecanismes de causalitat circulària (coma lo concèpte de feedback) qu'estudian dins lors disciplinas respectivas.
Après de la primièra conferéncia de 1942, son publicats en 1943 los dos articles fondators de la cibernetica: « Behavior, Purpose and Teleology » ont Arturo Rosenblueth, Norbert Wiener e Julian Bigelow estudian los modèls d'organizacion sosjacents als comportaments finalizadas e « A Logical Calculus of Ideas Immanent in Nervous Activity » ont Warren McCulloch et Walter Pitts estudian los modèls d'organizacion sosjacents a la percepcion.
En 1947, Wiener foguèt invitat a un congrès d'analisi armonica a Nancí, organizat per Szolem Mandelbrot, l'oncle duel celèbre matematician Benoît Mandelbrot. Pendent lo congrès, que participèt Louis Couffignal, li foguèt prepausat d'escriure una caracterizacion unificada del movement brownien (processediment estocastic tanben nomenat « procediment de Wiener »). Decidís a son retorn d'introduire lo neologisme Cibernetica dins sa teorizacion scientifica. En 1948, Wiener definís la cibernetica coma una sciéncia qu'estudia pas que las comunicacions e lors regulacions dins los anaturals e artificials[9].
A partir de 1949, un autre grop interdisciplinari, lo Ratio Club, comença una seria d'encontras informalas per discutir de subjèctes al respècte de la cibernetica. I a William Ross Ashby, William Grey Walter, Alan Turing e Georges R. Boulanger, matematician que foguèt president de l'Associacion internacionala de cibernetica.
A partir de 1950, lo mot cibernetica inclusís dins lo títol de las conferéncias Macy. Lo meteis an, Wiener populariza las implicacions socialas de la cibernetica, figurant l'analogia entre los sistèmas automatics e las institucions umanas dins son succés Cibernetica e societat, sostitulat De l'usatge uman dels èssers umans.
Principis de Wiener[modificar | modificar la font]
La cibernetica designa d'en primièr un mejan de coneissença, qu'estudia l'informacion al sens de la fisica, dins la definicion que ne dona Norbert Wiener: « Tot coma l'entropia es una mesura de desorganizacion, l'informacion balhada per una seria de messatges es una mesura d'organizacion »[10]. Dins aquel sens primièr, la cibernetica es un apròche fenomenologic qu'estudia l'informacion, son estructura e sa foncion dins las interaccions sistemicas. Çò que se pòt traduire per la sciéncia generala de la regulacion e de las comunicacions dins los sistèmas naturals e artificials.
La cibernetica descricha per Norbert Wiener es un mejan d'explicar e de comprene totes los mecanismes encontrats amb unas bricas logicas simplas:
- La bóstia negra: un element ligat a d'autres, qu'impòrta gaire saber çò que dedins n'i a (o sul foncionament al veire l'estructura intèrna, inaccessible de biais momentanèu o definitiu), mas que se deduch la foncion aparenta dempuèi de l'estudi de sas entradas/sortidas.
- L'emissor, qu'agís sul mitan, donc envia d'informacion, mena de pòrta de sortida.
- Lo receptor, que n'intègra dempuèi lo mitan, donc capta las informacions, coma una pòrta d'intrada de la bóstia negra.
- Lo flux d'informacion: çò que se transmet, donc enviat e vertadierament recebut, es a dire l'informacion eficaça.
- La retroaccion (feedback): es l'informacion en retorn de l'estat.
Lo feedback es realizat per aquel apròche qu'es indispensable per concebre una logica d'autoregulacion. Alara emergisson de boclas de retroaccion, mecanismes circulars que realizan de sistèmas. Se los sistèmas son revelats per aquela cibernetica (a vegada dicha del primièr òrdre), o son d'en primièr sonque per viá de consequéncia d'un estudi estrictament limitat als escambis d'informacion e a l'evolucion d'aqueles escambis dins o temps. Mai tard se realizarà un paradigma pròpri a l'estudi dels sistèmas tal coma son, la sistemica.
Portats pels participants del movement cibernetic, per gaireben totes los autors màgers dins lor disciplina, los concèptes de la cibernetica difusan rapidament. La cibernetica marca lo moment d'una trencadura epistemologica màger qu'infiencièt prigondament totes los domènis de la sciéncia e los ressons son innombrables.
Lo segond movement cibernetic[modificar | modificar la font]
Marvin Minsky presenta la primièra cibernetica coma un tronc comun que se será divisat en tres brancas: l'« esimulacion cognitiva » a la Allen Newell e Herbert Simon, l'« intelligéncia artificiala » e la « segonda cibernetica » o teoria dels sistèmas auto organizators[11].
Morfogenèsi & emergéncia[modificar | modificar la font]
Alara que la primièra cibernetica estudia cossí los sistèmas mantenián l’omeostasia (morfostasi) per de mecanismes d'autoregulacion, la « segonda cibernetica » del psiquiatre William Ross Ashby e dels biologistas Humberto Maturana e Francisco Varela estudia cossí los sistèmas evoluan e crean de novèlas estructuras (morfogenèsi). Ashby parla d'auto organizacion, Maturana e Varela d'autopoièsi. Aquel estudi de sistèmas alunhats de lor punt d’equilibri s'apròcha d'òbras sus las estructuras dissipadoiras del prèmi Nobèl de quimia belga Ilya Prigogine. A la plaça de se demandar cossí se manten un cert equilibri, s'observa cossí equilibri novèl pòt emergir d'una situacion de desequilibri. Prigogine mostrèt que al contrari a çò que se pensava, dins unas condicions, s'alunhant de son punt d’equilibri, lo sistème va pas cap a sa mòrt o son esclatament mas cap a la creacion d’un òrdre novèl, d’un estat novèl d’equilibri. Las situacions extrèmas recaptan la possibilitat de crear una estructura novèla. Aquí se vei la possibilitat de recrear de vivent, de l’organizar ont a aviá pas mai que caòs.
Lèu s'empleguèt tanben lo tèrme d'emergéncia per designar tant las novèlas fòrmas, mas tanben las proprietats e procediments novèls qu'apareisson pendent la reorganizacion espontanèa d'un sistèma. Aquel tipe de fenomèn a vegada met en jòc, mai qu'una reorganizacion del sistèma, una organizacion a un gra superior de complexitat. Per imatjar, ont i aviá un sistèma de 5 elements en interaccion, los vesèm se gropar en sosistèmas de 2 e 3 elements, d'esperles en relacion.
Inclusion de l'observator[modificar | modificar la font]
Dins la cibernetica de segond òrdre, que se realiza amb Heinz von Foerster a partir de 1950-1953 amb las darrièras conferéncias Macy, l’observator s’inclusís d'esperel dins lo sistèma observat. Coma o dich von Foerster, « per escruire una teoria del cervèl, cal un cervèl ». Dins aquel sens, aquela concepcion de la cibernetica es une composanta importanta del constructivisme radical. La cibernetica de segond òrdre a per tòca l'elaboracion d'un metòde de descripcion « universala » comuna als diferents camps de la sciéncia. Foerster precisa que:
-
- « L'esfòç d’unificacion començant pels ciberneticians se situa pas al nivèl de las solucions, mas a aquel dels problèmas. De classas de problèmas, definidas per una meteissa estructura logica, passan las disciplinas mai variadas. La cibernetica se bastiguèt a l'entorn de doas classas: los problèmas de comunicacion, e los problèmas pausats per l’estudi dels mecanismes que produson d'espereles lor unitat (self-integrating mechanisms) »
Per William Ross Ashby, « la cibernetica se situa coma un apròche independant de la natura dels elements qu'estudia ».
Desvelopaments ulteriors e camps d'influéncia[modificar | modificar la font]
Cibernetica e sistemica[modificar | modificar la font]
L'implicacion de la cibernetica dins la sistemica es istoricament mai ligada al « segond movement cibernetic ». En efèit, se segon Norbert Wiener la cibernetica estudia sonque los escambis d'informacion (perque es « çò que dirigís » las logicas dels elements comunicants d'ont lo mot cibernetica), dins son evolucion qu'engendrarà la sistemica, se reintègra las caracteristicas de las composantas del sistèma, e se reconsidèra los escambis d'energia e de biais independent dels escambis d'informacion.
Pasmens, passadas las discucions d'escola entre la cibernetica e la sistemica eissida de las òbras de Ludwig von Bertalanffy, se pòt, en seguida de Gregory Bateson, considèra aqueles dos movements de pensada coma fasent partida d'un ensems d'idèa gaireben unificada.
Atal, amb l'assimilacion de las teorias ciberneticas per la sistemica, se menèt a comprene los mecanismes d'autoregulacion dels sistèmas coma de procediments de feedback negatiu per tòca empachar una deviacion. Los sistèmas ciberneticas visan a mantenir un estat establa viable d'interaccion al sen d'environaments cambiadises mejans un procediment estocastic d'assags e decas.
En França, Joël de Rosnay foguèt d'entre los primièrs a popularizar los grands tèmas de la cibernetica e a los aplicar a l’apròche sistemic de la complexitat: cellula, còs, vila, economia, ecosistèma[12].
Varietat d'un sistèma[modificar | modificar la font]
La nocion de sistèma s'aplica a tot procediment, que siá fisic, quimic, biologic, economic o social. Atal per exemple, una entrepresa o quitament caduna de las partidas qui la compausa (division, servici, talhièr,...) pòdon èsser considerada coma un sistèma.
Se pòt modelizar la complexitat d'un sistèma per la varietat dels estats diferents qu'aquel sistèma es susceptible de prene. Quand se fusiona mai d'un sistèmas, lors varietats (o complexitats) ne s'addicionan pas, se multiplican entre elas.
Lo contraròtle d'un sistèma[14] consiste a li associar un autre sistèmas que lo ròtle serà de mantenir tan bas que possible, la varietat dels resultats (o objectius). Per exemple, lo sistèma a estudiar essent una veitura, lo sistèma de contraròtle serà son conductor. L'objectiu es alara de mantenir quasi constant l'escart entre lo veicul e la broa del camin, tot lo long del viatge.
Se constata alara que la varietat dels resultats o objectius (V0) ne pòt èsser mendre que:
- V0 = V/VC = Varietat del sistèm de gerir / Varietat del sistèma de contraròtle
La varietat dels resultats essent minim, sonque pòt mermar se la varietat del sistèma de contraròtle aumenta.
Aquela lei es la lei de la varietat indispensabla qu'establís que sola la varietat del sistèma de contraròtle pòt reduire aquela que resulta du processediment de contraròtle, que sola la complexitat pòt detruire la complexitat.
La cibernetica assimilada a son aplicacion tecnica[modificar | modificar la font]
Dins son camp d'aplicacion, la cibernetica pòt significar lo mejan d'organizar los escambis per los far mai eficaces, e menar fins a l'extrèma lo mejan de contrarotlar mai eficaçament. Lo mot cibernetica es a vegada interpretada coma un metòde, que passa per la quita sciéncia mas que la liga a l'utilizacion que ne fa. Alara se trapa le mot cibernetica expression del mejan de contraròtle, rejongan atal la definition d'Ampère.
Per exemple, Louis Couffignal, participant del primièr movement cibernetic, la definirà atal (en 1953 o 1956 segon las fonts):« La cibernetica es l'art de far l'accion eficaça[15]. » Georges R.Boulanger, president de l'Associacion Internacionale de Cibernetica, matematician format a las disciplinas de la tecnologia, enoncia que « la logica pòt èsser mecanizada[16]. » definís la cibernetica coma « la sciéncia de la comunicacion dins l'èsser vivent e dins la maquina[17] ».
Lo mot cibernetica es sovent utilizat daissant de costat lo principi scientific d'accès a la coneissença, e es confondut amb çò qu'estudia, es a dire lo mejan de contraròtle.
Tanben i a a vegada un sosentendut de contraròtle de la persona umana al sens de manipulacion, e tanben le sosentendu d'utilizacion per l'Estat de la manipulacion de las massas. Es tanben donc un tèrme polemic que jos aquel angle a pas pus res a veire amb son origina scientifica. Se pòt supausar que lo títol de l'obratge de Norbert Wiener de 1950 Cybernetics and Society, The Human Use of Human Beings (cibernetica e societat, l'usatge uman de l'èsser uman) es dins la dralha d'aquel vejaire.
Posteritat[modificar | modificar la font]
La multiplicitat, la diversitat e l'importança dels desvelopaments de la coneissença consecutius a la cibernetica son inestimablas a l'ora d'ara, establissent una de las avançadas mai grandas de la pensada scientifica al sègle XX, que la traça, segon l'escandal dels ans 1950 se trapa ara ligat als tèrmes de « revolucion cibernetica » e a la fortuna universala del prefixe « ciber ». Son citats aicí pas que los desvelopaments directament consecutius al movement cibernetic:
- Sciéncias cognitivas[18]: lo primièr modèl de neuròna formal de McCulloch et Pitts foguèt realizat dins l'encastre de las conferéncias Macy. Los malhums de neurònas formals jogan un ròtle fondamental coma intelligéncia artificiala qu'en neurosciéncias teoricas[19].
- Internet
- [[]]Sistemica
- Constructivisme radical
- Sciéncias umanas: Sciéncias de l'informacion e de la comunicacion (Escola de Palo Alto), psicanalisi (amb Jacques Lacan), management, economia. Existís de metòdes d'aplicacion als sistèmas socials, que se desvolpèron subretot dins los païses anglosaxons. Qu'unes dels teoricians son Karl E. Weick o Peter Checkland.
- Engenhariá, e mai especialament automatica
- Robotica: William Grey Walter, lo primièr de construire una maquina autonòma per estudiar los comportaments animals, èra tanen un cibernetician.
- Sociologia: La sistemica sociala Jean-Claude Lugan.
- Ecologia: l'ipotèsi Gaïa de James Lovelock se fonda suls postulats de la cibernetica e vei dins la Tèrra un mecanisme d'autoregulacion.
[modificar | modificar la font]
Una branca de l'escola de pensada cibernetica, que se pòt ligar a l'Escola de Palo Alto, se formèt subretot jol vam de Gregory Bateson. Aquel darrièr organisava de conferéncias en parallel de las conferéncias Macy per far passar aquel corrent de pensada dins las sciéncias socialas, de l'antropologia cap a la psicanalisi. Es una referéncia en matèria de terapia familhala per exemple, e fòrça definicions actualas de la cibernetica i son ligadas.
La descripcion d'una organizacion es donc adeqüada sonque se s'inclutz una description de las constrenchas exerçadas pel contèxte e lo mitan sus sas possibilitats d'accion (comportament, foncion e processediment), d'agençament (estructura) e de porvenir (evolucion). Es çò meteis pel comportament concebut coma un bastit organizat d'activitats, de la cellula fins a la maquina e a las institucions, passant per l'animal et l'òme, la societat.
- Dins l'explicacion causala, dita positiva (ont, per exemple, una bilha de bilhard B se desplaça per çò qu'es tustada per une bilha A jos tal angle e a tala velocitat), la trajectòria o lo comportament de la bilha B es considerat tot entièr predictible dempuèi de condicions inicialas.
- Dins l'explicacion cibernetica, dita negativa, l'estudi de las restriccions o constrenchas del sistèma mòstra que quie que siá pòt se produire e que sola una responsa apropriada a aquela constrenchas pòt subreviure, se desvelopar e se reproduire. D'empuèi l'explicacion cibernetica se desplegan los principis de l'equifinalitat e de multifinalitat que son fòrça alunhats del precèpte determinista o benlèu melhor causalista de René Descartes de la relacion dirècta lineara (proporcionalitat de l'efèit a la causa e precedenta: la causa precedís l'efèit). Lo comportament d’una formiga ven comprensible al vejaire de las constrenchas topograficas del percors e de las constrenchas per l'avitalhament a portar dins un procediment estocastic de l'azard dels encontres et de la necessitat de tornar lo manjar.
L' « equifinalitat », formulada per Ludwig von Bertalanffy, designa un mèsme estat final que se pòt aténher dempuèi diferents estats inicials, mejans diferentas dralhas e amb diferents mejans. En d'autres tèrmes, d'efèits identics pòdon aver de causas diferentas. Es una mena de seguida convergenta (en) Ludwig von Bertalanffy, General System Theory.  . La « multifinalitat » dins la teoria dels contèxtes d’Anthony Wilden, en tèrmes de causas e d'efèits, enoncia que de causas identicas pòdon produire d'efèits diferents dins una mena de seguida divergenta.
Cinema[modificar | modificar la font]
La Cybernétique, film escrich e realizat per Jean-Marie Piquint. Conselhièr scientific, lo professor Georges R. Boulanger, doctor en sciéncia matematica de la Sorbona, president de l'Associacion internacionala de cibernetica, professor a l'ULB (Universitat de Brussèlas).
Sciéncia ficcion[modificar | modificar la font]
La cibernetica fuguèt a l'origina del nom del personatge del ciborg en sciéncia-ficcion. Ciborg es la contraccion de l'anglés « cybernetic organism » (organisme cibernetic). Los concèptes emergissent de la cibernetica son plan presents en sciéncia-ficcion e los exemples son nombroses (una partida importanta de las òbras d'Isaac Asimov, amb los robòts e la psicoistòria, lo film Blade Runner, lo manga Gunnm, eca...).
Ne resultèt, en evocant lo mot cibernetica, dins lo lengatge corrent, une emprenta ligada al prefixe ciber que se trapa dins ciberespaci per exemple, e a vegada plan alunhat de sa definicion primièra.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Tèxtes fondators[modificar | modificar la font]
Articles e obratges[modificar | modificar la font]
- (en) William Ross Ashby Design for a Brain, The origin of adaptive behavior ed:John Wiley & Sons, 1960 2a, 1952 1a, paginas 286 en linha.
- (en) William Ross Ashby, An Introduction to Cybernetics .
- (en) Gregory Bateson, Steps to an Ecology of Mind: Collected Essays in Anthropology, Psychiatry, Evolution, and Epistemology.
- (fr) Louis Couffignal La cybernétique, PUF Que sais-je ? 1978.
- (en) Warren McCulloch e Walter Pitts A Logical Calculus of the Ideas Immanent in Nervous Activity in Bulletin of Mathematical Biophysics vol5 1943 en linha.
- (en) Warren McCulloch pref. Jerome Lettvin Embodiments of Mind, The MIT Press 1988, (1965 1a)en linha.
- (en)Arturo Rosenblueth, Norbert Wiener e Julian Bigelow Behavior, Purpose and Teleology in Philosophy of Science vol 10 1943 [PDF] en linha.
- (en) Heinz von Foerster pref Francisco Varela Observing Systems, ed:Intersystems Publications 1984 (1981 1a).
- (en)John von NeumannThe General and Logical Theory of Automata 1996 isbn 978-2-87673-232-2.
- (en) John von Neumann e Arthur W. Burks, Theory of Self-Reproducing Automata ed:University of Illinois Press 1966.
- (en)Norbert Wiener Cybernetics: or Control and Communication in the Animal and the Machine.
- (en)Norbert Wiener The Human Use of Human Beings: Cybernetics and Society.
Conferéncias Macy[modificar | modificar la font]
- (en) Lawrence K. Frank Teleological Mechanisms in Annals of the New York Academy of Sciences vol50 1948 p.189-277 en linha.
- (en) Heinz von Foerster, Margaret Mead e Hans Lukas Teuber: Cybernetics, Circular Causal and Feedback Mechanisms in Biological and Social Systems, s/tit Transactions of the Sixth Conference, March 24-25, 1949, New York, N.Y., ed:Josiah Macy, Jr. Foundation, in actes de la 6a « conferéncia Macy » 1950, 209p.
- (en)Heinz von Foerster, Margaret Mead e Hans Lukas Teuber: Cybernetics, Circular Causal and Feedback Mechanisms in Biological and Social Systems S/t Transactions of the Seventh Conference, March 23-24, 1950, Nòva York, ed: Josiah Macy, Jr. Foundation in actes de la 7a « conferéncia Macy » 1951 251p.
- (en) Heinz von Foerster, Margaret Mead e Hans Lukas Teuber: Cybernetics, Circular Causal and Feedback Mechanisms in Biological and Social Systems S/t Transactions of the Eight Conference, March 15-16, 1951, Nòva York, N.Y. ed Josiah Macy, Jr. Foundation in actes de la 8a « conferéncia Macy » 1952 240p.
- (en) Heinz von Foerster, Margaret Mead e Hans Lukas Teuber: Cybernetics, Circular Causal and Feedback Mechanisms in Biological and Social Systems S/T Transactions of the Ninth Conference, March 20-21, 1952, Nòva York, N.Y. ed:Josiah Macy, Jr. Foundation in actes de la 9a « conferéncia Macy »|année = 1953|pages totales = 184|oclc = 2403472}}.
- (en) Heinz von Foerster, Margaret Mead e Hans Lukas Teuber: Cybernetics, Circular Causal and Feedback Mechanisms in Biological and Social Systems S/T Transactions of the Tenth Conference, April 22,23, and 24, 1953, Princeton, N.J. ed:Josiah Macy, Jr. Foundation in actes de la 10a « conferéncia Macy » 1955 100p.
- (en) Lloyd A. Jeffress Cerebral Mechanisms in Behavior S/T The Hixon Symposium ed:John Wiley & Sons in actes du « symposium Hixon » del 20 de setembre de 1948 organizat pel California Institute of Technology 1951 311p.
- (en)(de) Claus Pias The Macy-Conferences 1946-1953 vol1 Transactions ed:Diaphanes 2003 736p isbn 978-3-935300-35-3 en linha.
Fonts segondaras[modificar | modificar la font]
Òbras istoricas[modificar | modificar la font]
- (fr)Cahiers du CREA : Histoires de cybernétique, n 7, novembre de 1985, 285p. (ISSN 0984-5100) [en linha.
- (fr)Cahiers du CREA : Généalogies de l'auto-organisation, n 8, novembre de 1985, 297p. (ISSN 0984-5100) [an linha.
- (fr) Jean-Pierre Dupuy Aux origines des sciences cognitives ed:La Découverte col:Poche Sciences humaines et sociales 2005 (1994 1a) 196p isbn = 978-2-7071-4775-2 en linha.
- (en) Steve Joshua Heims Constructing a Social Science for Postwar America S/T The Cybernetics Group 1946-1953 ed:MIT Press 1993 (1991 1a) 334p isbn = 0-262-58123-X.
- (fr) Ronan Le Roux L'impossible constitution d'une théorie générale des machines ? S/T La cybernétique dans la France des années cinquante in Revue de synthèse vol130 n°1 Les machines : Objets de connaissance 2009 p5-36 isbn 978-2-287-99273-5 [PDF]en linha.
- Ronan Le Roux (dir. Éric Brian), La cybernétique en France (1948-1970) : Contribution à l'étude de la circulation interdisciplinaire des modèles et des instruments conceptuels et cognitifs, EHESS (tèsi de doctorat en istòria e civilizacions), 2010, 558 p.[enlinha].
- (fr) Jérôme Segal pref. Antoine Danchin: Le Zéro et le Un S/T Histoire de la notion scientifique d'information au 20e siècle ed:Syllepse 2003 890p isbn 2-84797-046-0 en linha.
- (fr) Mathieu Triclot Le moment cybernétique S/T La constitution de la notion d'information ed:Champ Vallon coll:Milieux 2008 422p isbn 978-2-87673-484-5 en linha.
Recepcions de la cibernetica[modificar | modificar la font]
- (fr) Philippe Breton L'utopie de la communication S/T Le mythe du « village planétaire » ed: La Découverte coll:Poche Essais 2004 (1992 1A) 171p isbn = 2-7071-4418-5 en linha.
- (fr) Aurel David pref. Louis Couffignal: La cybernétique et l'humain ed:Gallimard, coll:Idées 1965 184p bnf 32975321.
- (fr) Louis de Broglie Sens philosophique et portée pratique de la cybernétique in Structure et évolution des techniques n°35-36 1954 p.47-57.
- (fr) Pierre de Latil La pensée artificielle S/T Introduction à la cybernétique, ed:Gallimard, coll: L'Avenir de la science 1953 332p bnf 32352392.
- (fr) Michel Faucheu: Norbert Wiener, le Golem et la cybernétique S/T Éléments de fantastique technologique ed: Éditions du Sandre 2008 188p isbn 978-2-914958-97-4
- (fr) Céline Lafontaine L'empire cybernétique S/T Des machines à penser à la pensée machine ed:Seuil 2004 235p isbn 2-02-056170-0.
- (fr) Seymour Papert, « Épistémologie de la cybernétique », dans Jean Piaget (dir.), Logique et connaissance scientifique, Gallimard, coll. « Encyclopédie de la Pléiade » (no 22), (ISBN 2-07-010413-3, en linha), p. 822-840.
- (fr) Raymond Ruyer La cybernétique et l'origine de l'information ed: Flammarion 1968 (1954 1a) 253p.
Films documentaris[modificar | modificar la font]
- Jean-Marie Piquint (réal.), La cybernétique, service cinématographique du ministère de l'Éducation nationale (Belgique), 1964, 35 mm, 27 minutes [en linha].
- Jean Royer (réal.) et Jacques Bloch-Morange (itw), « Albert Ducrocq : la cybernétique », 1re partie, La page des sciences, Radiodiffusion-télévision française, 14 décembre 1961, 10 minutes 27 secondes [en linha].
- Jean Royer (réal.) et Jacques Bloch-Morange (itw), « Albert Ducrocq : la cybernétique », 2e partie, La page des sciences, Radiodiffusion-télévision française, 21 décembre 1961, 9 minutes 43 secondes [en linha].
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Norbert Wiener ou les déboires d'une pensée subversive, Guy Lacroix
- Principia Cybernetica Web
- Paul Mengal Cybernétique, histoire d'un mot in Res Publica n° 18
- Sonia Bressler, La cinétique cybernétique in Res Publica n° 18
- L'ère du cyber in Res Publica n° 18 (épuisé)
- Descartes et la cybernétique in Alliage n° 28, 1996
- Liste de termes et de définitions
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Norbert Wiener, La cybernétique : Information et régulation dans le vivant et la machine, Seuil, , « Introduction », p. 70.
- ↑ Coma o mòstra los multiples derivats produchs amb lo prefixe ciber-.
- ↑ Pasmens s'es encara a vegada utilizat, subretot dins los païses de l'ex-URSS, mas coma simple sinonim de robotica e d'intelligéncia artificiala.
- ↑ Vejata las òbras de Francisco Varela o Henri Atlan.
- ↑ Jean-Pierre Dupuy, Aux origines des sciences cognitives, La Découverte, 1994, p. 42
- ↑ André-Marie Ampère, Essai sur la philosophie des sciences ou Exposition analytique d'une classification naturelle de toutes les connaissances humaines, 1834
- ↑ Norbert Wiener, Cybernétique et Société, 1952 : « Par ailleurs j'ai trouvé par la suite que ce mot avait été déjà employé par Ampère en référence à la science politique, et qu'il avait été introduit dans un autre contexte par un savant polonais, cet emploi dans les deux cas datant des premières années du dix-neuvième siècle »
- ↑ Norbert Wiener, Cybernétique et Société, 1952
- ↑ (en) Norbert Wiener, Cybernetics, or Control and Communication in the Animal and the Machine, 1948
- ↑ Norbert Wiener, Cybernétique et société
- ↑ (en) Marvin Minsky, Semantic Information Processing, 1969
- ↑ Joël de Rosnay, Le Macroscope, vers une vision globale", Editions du Seuil 1975 et « l’Homme symbiotique », Editions du Seuil, 1995
- ↑ Jean-Baptiste Waldner, Les nouvelles perspectives de la production, Paris, Dunod - Bordas, (ISBN 9782040198206), p. 8
- ↑ (en) Jean-Baptiste Waldner, Principles of Computer Integrated Manufacturing, Chichester, John Wiley & Sons, (ISBN 047193450X), p. 6
- ↑ Louis Couffignal, (fr)Jonhent entre bastida e cibernetica
- ↑ Georges R.Boulanger "la conférence des sommets", Bruxelles, septembre 1961.
- ↑ La Cybernétique, film documentari scientific realizat per Jean-Marie Piquint.
- ↑ Jean-Pierre Dupuy Aux origines des sciences cognitives La Découverte, 1994
- ↑ Lor article es citat en 14a posicion d'entre las 100 òbras mai importantas per las sciéncias cognitivas al Sègle XX pel (en) Millenium Project

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Categoria:Categoria per vila
- Aquesta categoria recampa las categorias que son ordenadas per vilas. Per exemple la soscategorie istòria urbana permet de tornar trobar los articles a prepaus de l'istòria d'una vila particulara. Atal podètz, per exemple, trobar los articles que concernisson l'istòria de París.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 7 soscategorias, sus un total de 7.
E
- ► Estudis superiors per vila (3 C)
I
- ► Istòria per vila (2 C, 1 P)
M
- ► Monument per vila (3 C)
- ► Musèu per vila (3 C)
N
- ► Naissença per vila (9 C)
P
- ► Pont per vila (1 C)
T
- ► Transpòrt per vila (1 C)


text:
(Los de Nadau)
Entau païs d’abaish e entà la montanha
E son vestit de nòvia a la permèra nèu,
E lo vent de l’abòr qui escoba la plana,
La doçor de la tèrra, la colèra deu cèu.
Arrepic :
Sona las campanas, Mari-Loïs
Sona mon esper, i a monde sus la plaça,
Sona lo qui aima son païs
S’a ganhat lo dret de l’espiar de faça.
Anueit lo Batiston que se’n torna tà casa,
Enqüèra un de passat, que n’a lo còr content,
Tau brut deus sués esclòps suu camin de la vita,
Que se’n va a plaser pr’amor d’aver lo temps.
N’ei pas qu’ua cançon, n’ei pas qu’ua musica,
N’i a pro tà caminar, tà caminar tot dret,
Entaus qui’s son lhevats en audir la flaüta,
Qui dancen en espiar a mes luenh que los pès.
Mon païs que l’aví au còr com ua floreta,
Mès adara que l’èi tanben au hons deu cap,
Que saberèi tostemps on son mas amoretas,
N’em pas enqüèra morts, que vam semiar lo blat.
Fermer


text:
Pastenaga
DD : Donadas insufisentas
La pastanaga o la carròta (Daucus carota) es una planta, cultivada o pas, que se'n consumís la raiç quand es cultivada. Fa partida de la familha de las Apiaceae, abans coneguda amb lo nom d'ombellifèras.
Aquesta planta biennala es cultivada coma annala. I a tanben de varietats silvèstras. De varietats cultivadas son atestadas tre l'antiquitat ; al sègle XVII los olandeses ne seleccionèron d'autras de color iranjada e rogenca (de per abans èran negras o violacèas). La germinacion es dificila pr'amor que fòrça granas son pas viablas e la creissença es fòrça lenta. An besonh d'èsser deserbadas de manièra eficaça per que las plantulas se desvolòpan en primièr dapasset. Son cultivadas en rengada dins d'òrts o ben en cultura extensiva. An besonh de tèrras moflas e sablonencas per que la racina cresca coma cal. Lo terren pòt pas èsser peirós ni pòt i aver fòrça fems pr'amor qu'alavetz las raices forcan.
Del punt de vista nutritiu son importantas per lor contengut ric en betacarotèn, precursor de la vitamina A e contenon pauc de lipids e de proteïnas. Provesisson una energia de 40 calorias per cada cent gramas.


text:
A prumèrs der ostiu qu’acabe mos deishaue Robert Lafont (1923-2009), lingüista, escrivan, istoriador e occitanista peth dessús de tot. Ua pèrta irremplaçabla entath mon occitan e de ben segur entath conjunt dera umanitat.
Ath delà, en mes d’agost se celebraue eth 56au aniversari dera mòrt de Simone Weil, coneishuda en sòn temps coma “intelectuau de quèrres”.
Andús personatges, e per rasons diuèrses, èren plan grani coneishedors d’Occitània, deth sòn passat e dera sua realitat.
Weil siguec ua defensora des valors dera civilizacion occitana e, a trauèrs des sòns escrits, mos ajude a descurbir-ne er anma e er esperit e era importància e valor qu’auec entà Euròpa. En tot parlar dera “Crotzada des albigesi” didie: “Euròpa non a tornat a trapar jamès en madeish grad era libertat espirituau perduda pr’amor d’aguesta guèrra […] Mès es armes estrangères impausèren era repression, e era concepcion de libertat espirituau qu’en aqueth moment moric e ja non ressucitèc jamès”.
En un article fòrça interessant de Feliciano Fidalgo, publicat en diari El País, eth 9/09/1979 “El despertar cultural de Occitania”, Lafont hè ua radiografia fòrça encertada dera situacion lingüistica e sociau dera realitat occitana dera epòca, situacion fòrça similara ara actuau.
Ena epòca dera publicacion d’aguest article se parlaue dejà qu’era reconquèsta dera unitat dera lengua ère un punt de partida clau entath resorgiment deth movement occitanista. Totun, e malurosament, vint ans dempús aguesta unitat ei encara fòrça luenh d’artenher-se pr’amor dera complexitat sociau e economica d’Occitània, despartida en tres estats diferents qu’an diferents nivèus de reconeishement dera lengua (França non a signat era Carta des Lengües Minoritàries).
Ei en Aran a on er occitan a artenhut era maxima consideracion legau e institucionau e gràcies ara aprovacion der Estatut d’Autonomia de Catalonha de 2006 ei tanben oficiau en Catalonha. Era logica e era sensatesa amien a pensar qu’aguesta oficialitat e nau estatus dera lengua en Catalonha hè referéncia ara lengua pròpria d’Aran, o occitan d’Aran o aranés (tant ei, eth nòm non hè era causa), pr’amor qu’aguest ei er unic territòri de Catalonha a on er occitan i é present a trauèrs der aranés. Totun resulte preocupant constatar era existéncia de veus que discrèpen sus aguest ahèr en tot interpretar de manèra interessada eth tèxte estatutari.
Atau donc assistim ath neishement de naui messies qu’an prenut coma estandart era idèa d’amiar a Occitània entà un futur esplendorós en tot emplegar era unitat dera lengua occitana coma dògma de fe. Ua unitat tristament inexistenta actuaument qu’a d’arribar a trauèrs deth consens de toti es utilizadors dera lengua e qu’a de nèisher dera pròpria Occitània, damb toti aqueri supòrts que siguen de besonh e que plan segur seràn ben recebudi, e on Aran pensi qu’a un papèr destacat.
Aran a d’esdevier era clau de vòuta qu’ajude a vertebrar ua lengua e ua cultura que tanben li son pròpries, e que dempús d’auer demorat pendent sègles perdudes en desbrembe, son emplegades ara coma desencusa entà desvolopar ua faussa militància qu'arren a que veir damb era qué prebotjauen es grani pensaires coma Lafont.
Recuperar er esperit deth qué parle Weil ei de ben segur trabalh des occitans, mès tanben dera pròpria Catalonha e d’Euròpa, qu’an d’ajudar-mos a seguir eth camin, mès non pas mercar-lo.


text:
Dins la dralha preconizada pel ministèri de l’educacion, Calandreta imagina un sistèm ingeniós per faire parlar occitan los escolans entre eles.
Lo ministre de l’education Benoit Hamond lanca una conferéncia nacionala sus l’evaluacion dels escolans, disent qu’aquesta deu càmbiar per venir « benvolenta e positiva ». Aqueste biais de far es pronat dempuèi de temps pels formators del centre Aprene que forma los regents de Calandreta.
Sèrgi Lacor, director pedagogic, nos explica « lo senhal positiu » : « Avèm remarcat que, dins la cort de l’escòla, los enfants entre eles parlan pas que francés, e qu’es la meteissa causa en familha o dins la carrièra. Caliá far quicòm per lor faire acceptar l’occitan coma lenga de comunicacion. Un dels nòstres pedagògs imaginèt un sistèm biaissut : s’un escolan ausís un companh s’adreiçar a un par en occitan, li fisa una figurina representant una calandra que se suspend al còl. Lo darrièr de la jornada qu’a la calandra penjada al còl ganha un bon punt e lo dreit d’escapar l’endaman a las activitats peri-escolaras. Es una motivacion de las grandas pels calandrons que, l’eperam, se van metre a se parlar en occitan ».


text:
Acabi de legir que «cal respectar la volontat del pòble», del calam d’un deputat comunista e europèu.
Aital quora lo mesma pòble vòta «Novèla Democracia» grèga, lo quita deputat comunista, Front de gauche donc, donc progressista, non podrà dire parier ; els son progressistas e los autres del grand capital, donc «l’anti-democracia».
Sabi plan qu’en Grècia es pas coma dins mantunes Estats d’Índia, i son 50 % de femna e 50 % d’òme, donc dins un partit progressista, dèu èstre parier, non ? Siriza es notat coma un partit progressista per aquela esquèrra francesa que se sona Front de Gauche. Me diretz lo Front de Gauche es pas melhor sus aquel tèma… ni cap partit francés.
Alara explicatz me aiçò : lo primièr govèrn Soriza-Nacionalista-grec se farà sense femna; explicatz-me. Es progressista aiçò ?
Govèrn Siriza, sense femna ..... Es decepcionant, mas pas estonent, quora s'es bastit lo govèrn grèc, s'esperava una esquèrra majora, mas foguèt sense femna. Alara se parla d'una critica dedins lo partit nacionalista espanhòla d'esquèrra. Lo PSOE es indicat per criticar aiçò ? D'autres diràn quora i son femnas en politica, se díson Lagarde (FMI-UMP), Morano (Deputada UMP-PPE), Alliot-Marie (Deputada UMP-PPE).... que seriá melhor de non las aver agut al poder. e podriái benlèu far la mesma lista al PSf-PRG-UDI-FN.
Es que lo centralisme «democratic» fonciona sense femna al XXIen sègle ?
Donc segon lo deputat comunista la volontat del pòble grec a creat un govèrn sense 50 % de la representacion umana grèga.
-°-
«Cadun gaita lo mond coma vòl. Aiçò de Podemos a Madrid esistoric, díson. Miladiu ! Soi estat dins maniufestacion plan mai gròssas. Mas bravament mai.»
-°-


text:
Lo grand sociològ occitan torna sus lo match de divendres.
Se la màger part dels comentators esportius laudifican los blaus per la qualitat de lor jòc, semblariá que sián passats completament a costat de la realitat. Felip Martèl nos balha las vertadièras claus d’aquesta desfacha.
Felip Martèl : « la vertadièra rason de la desfacha de Soissa es lingüistica, coma gaireben totjorn. D’efièit, aquel país es plurilingüe. Trobam dins l’equipa nacionala de jogaires de lenga francesa, italiana, alemanda e romancha. Los jogaires, per comunicar entre eles, son religats a un centre universitari de traduccion instantanèa, situat a Bern, per d’aurelhetas minusculas. Aqueste centre recep la demanda d’un jogaire dins sa lenga, ne fa la revirada, e transmet dins las quatre lengas del país successivament e aleatoriament (lei federala de 1998 impulsada per referendum popular). Aquò explica lo manca de coordinacion dins la defensa fàcia a las atacas de Giroud, Matuidi, Valbuena, Benzema e Sissoko. Dins un país coma lo nòstre, aquò risca pas d’arribar que lo francés es lenga de la republica.
Lo meteis problèma arribèt a Espanha que los jogaires parlavan castilhan, basc, catalan, galician e andalou. Lo match contre Chile foguèt compromés pel temps d’intercomprehension e lo refus dels Catalans e dels Bascs de recebre d’instruccions en castilhan.
La sola Belgica se’n sortiguèt malgrat son bilingüisme d’estat, e encara perque cap de jogaire flamenc integrèt l’equipa per protestar contre lo colonialisme wallon.
La còla occitana de foot fariá ben de téner compte d’aquestas desfachas e de se metre sul pic a la practica assidua del Vivarés Alpin per tener un dialecte comun sul terren. »


text:
Sent Martin d'Arberoa
Donamartiri / Saint-Martin-d'Arberoue
Sent Martin d'Arberoa (Saint-Martin-d'Arberoue en francés, Donamartiri en basco) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra. Administrativament, que's tròba dens lo departament deus Pirenèus Atlantics.
La comuna qu'ei traucada per mantun afluent de l'arriu de Lihurri.
Los quartièrs que son Behasi, Bitaldeiko Borda, Borda Zelai, Haizkiria, Herbehere o Herribehere, Hiria, Kolorotz e Poxolu zelai.
Las comunas tòcatocantas que son Oreguer au nòrd, Isturits au nòrd-oèst, Meharin a l'èst, Sent Estève a l'oèst e Armendaritze au sud.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
De véder[modificar | modificar la font]
- Espelugas d'Isturits e d'Otsocel·haia.
- Ostaus medievaus.
- Glèisa de Sant Martin, sègle XVII.
-
-
-
-
Relòtge de la glèisa de Sant Martin
-


text:
Bunuze
Bunuze en basco o Bunus en francésqu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra. Administrativament, que's tròba dens lo departament deus Pirenèus Atlantics.
L'arriu de Bidosa e tres deus sons afluents (Othalapeko erreka, Babatzeko erreka e Hosta ur Handia) qu'adaigan la vila.
Lo gentilici qu'ei bunuztar.
Las comunas tòcatocantas que son Larzabale-Arroze-Zibitze au nòrd, Jutsi au nòrd-èst, Ibarrola a l'oèst e Sent Just-Ibarre au sud.
La soa glèisa de Sant Joan Batalhaire que data deu sègle XVIII.


text:
Sant Andrieu de Cracòvia
La glèisa Sant Andrieu de Cracòvia es una glèisa fortificada romanica bastida au sègle XI dins la vila de Cracòvia. Fa partida dei bastiments pus ancians de l'anciana capitala de Polonha e foguèt l'unica glèisa de la vila que subrevisquèt au pilhatge mongòl de 1241. Acabada en 1098, conoguèt divèrsei apondons fins a 1639. Lei pus importants regardan la decoracion interiora que foguèt transformada dins lo corrent dau periòde barròc e l'installacion de dos dòmas octogonaus a la cima dei tors.


text:
Astúries (mens localament Astúrias) (bable: Principáu d'Asturies o Asturies) es una comunautat autonòma espanhòla uniprovinciala, qu'a era forma d'un Principat a on eth Prince d'Astúrias ei er eretèr deth cap d'Estat deth Reiaume d'Espanha. Eth sòn territòri ei d'uns dètz mil quilomètres carradi, e compde damb ua poblacion, en retrocès, que supère un shinhau eth milion d'abitants, que parlen castelhan encara que tanben asturian. Eth sòn caplòc ei era ciutat d'Oviedo e Gijón ei era poblacion mès poblada e, ath delà, plaçada a la còsta damb granes plages.
Era poblacion actuau se caracteriza per possedir eth mès naut taus de mortalitat d'Espanha (12 per mil) e eth mès baish taus de natalitat (6 per mil), de manèra que dempuish 1987 era poblacion ei en tot a diminuir, encara qu'es ciutats granes mantienen era sua poblacion. Eth 1900 era poblacion èra de 650 000 e eth 1800 de 350 000.


text:
Castèl d'Arcas
Lo castèl d'Arcas es un ancian castèl dit catar situat al sud-èst de Carcassona dins lo departament d'Aude sus la comuna d'Arcas.
Istòria[modificar | modificar la font]
Al sègle XII, lo vicomte de Carcassona èra en conflicte entre mai d'un senhors qu'aquels d'Arcas e de La Grassa. Las tèrras d'Arcas venguèron la proprietat dels Senhors de Tèrmes.
En 1217, Berangièr d'Arcas èra dels pròches de Guilhèm de Pèirapertusa.
En 1231, aprèp la desfacha del castèl de Tèrmes pendent la Crosada contra los Albigeses, Simon IV de Montfòrt ataquèt Arcas. Aprèp que cremèt lo vilatge (Villa de Arquis), situat sus las ribas de Rialsés, donèt aquela partida de Rasés a un de sos luòctenents, Pierre de Voisins.
En 1284, Gilles de Voisins comencèt de tornar bastir lo castèl. S'agissiá de defendre la val de Rialsés e de contraròtlar las vias d'estivatge que menavan a la Corbièras.
En 1316, Gilles II de Voisins dit "Gilèt" cambièt e acabèt la construccion del castèl.
En 1518, Françoise de Voisins, darrièra eretièra dels Voisins, esposèt Jean de Joyeuse que recebèt la baroniá d'Arcas. Lo castèl foguèt alara abandonat al profit de Coisan.
En 1575, lo castèl foguèt assetjat pels protestants e sol lo donjon resistiguèt a l'assalt.
A partir de la Revolucion, lo castèl s'enroïnèt. Foguèt vendut per ben nacional puèi patiguèt de qualques damatges.
Es monument istoric depuèi lo 16 d'agost de 1887.
Arquitectura[modificar | modificar la font]
Lo castèl es constituit d'una cencha e d'un naut donjon carrat cantonat de quatre torrèlas.
La cencha gaireben carrada (51 m x 55 m) enroda lo castèl amb una pòrta dotada d'una machacoladura ornada al suc d'una clau de vòlta amb l'escut de la familha Voisins. De bastiments serián estats lo long dels barris. Demòran doas torres logís plan conservadas. Lo donjon carrat, naut de 25 mètres, es un cap d'òbra d'arquitectura militara inspirada d'Illa de França. Compòrta 4 nivèls que s'i accedís per una viseta. Las diferentas salas foguèron pimpilhosament bastidas. Lo darrièr nivèl èra consacrat a la defensa del castèl. Una quarantena de soldats podián defendre lo donjon mercé a fòrça arquièras e doberturas rectangularas que fan las parets encara mai simetricas.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Henri-Paul Eydoux, «Châteaux des pays de l'Aude», Congrès archéologique de France. 131en session. Pays de l'Aude. 1973, Société Française d'Archéologie, Paris, 1973, pp. 208-212
- (fr)Lucien Bayrou, Le château d'Arques : guide du visiteur, Centre d'archéologie médiévale du Languedoc, Carcassonne, 1989
- Lucien Bély, Connaître les Cathares, Éditions Sud-Ouest, Luçon, 2006, p. 73


text:
Taula Redonda
La Taula Redonda (var. Taula Redona) es, dins la legenda del rei Artús, la taula legendària qu'a l'entorn d'ela se reünissian lo rei Artús e sos cavalièrs, dits « Cavalièrs de la Taula Redonda ».
Lo primièr autor que la mencionèt foguèt Wace, autor normand, que dins son Roman de Brut (1155) parla d'una taula construita sus l'ordre d’Artús per reünir sos melhors cavalièrs. Es un simbòl de patz e d'egalitat, per que se pòt pas aver precedéncia a l'entorn d'una taula redonda
Aquela taula es benlèu l’adaptacion de la taula dels festins dels mites celtics. Segon los autors, lo nom e lo nombre dels cavalièrs podent sèire a l'entorn de la taula vària; Chrétien de Troyes parla d'aperaquí trenta, Layamon de 1600 !
Segon Robert de Boron, la Taula Redonda seriá una creacion de Merlin per Uther Pendragon, en sovenir de la Taula de la Cena e d'aquela fondada per Josèp d'Arimatèa quand arribèt en Grand Bretanha. A la mòrt d’Uther, Bretanha plonja dins le caòs e la taula es balhada al rei Leodagan. Quand Artús arriba sul tròne e se marida amb Ginèbra, filha de Léodagan, la taula es balhada coma dòt al novèl rei qu'installa aquela taula a sa cort. Dins aquela version, la taula aculhís 50 cavalièrs.
Los diferents cavalièrs apelats a s'installar a l'entorn d'aquela taula lor nom es inscrich sul sèti. Sol un sèti pòrta pas cap d'inscripcion e demòra vacant en sovenir de Judas. Es lo « sèti perilhós » ont sol poiriá se sèire lo melhor cavalièr, aquel que trobarà lo Graal e aurà lo còr mai pur. Aqueles que temptan lor cança mas que complisson pas aquelas condicions son englotits dins la tèrra.
Perque una taula redonda ?[modificar | modificar la font]
A l'Edat Mejana, las taulas èran carradas. Lo senhor se sesiá al mitan de la taula en nautor e las plaças d’onor èran situadas a la drecha e a l'esquèrra. La forma redonda, simbolizant la fraternitat, empacha tota precedéncia entre aqueles que se sèson. Atal los cavalièrs d'Artús forman un ordre cavalierenc « Los Cavalièrs de la Taula Redonda » e representant alara un ideal de la cavalariá.
Al delà d'aquel ideal de cavalariá, la Taula Redonda es tanben a l’imatge del monde. « Ja verroiz la Table Ronde Qui tournoie comme le monde. » (Tristan dans Tristan et Iseult de Béroul).[1]


text:
Cicne
Cygnus
Lo Cicne es un genre d'ucèls de la familha dels Anatidae, grands aucèls aquatics.
Somari
Descripcion[modificar | modificar la font]
Son coneguts per lor còl corbat e per lors bèlas plumas blancas, en nombre de 25 000 pel cicne adulte[1]. Pasmens, qualques espècias an un plumatge negre. Lors dos pès son palmats. Los cicnes son los pus grands membres de la familha dels guits (anatidae), e d'entre los mai gròsses aucèls volants, pesant fins a 15 kg e mesurant 1,50 m. A respècte de las aucas, son a l'encòp pus grands en talha e an de pès e un còl proporcionalament mai grands[2]. An tanben una pèça de pèl desplumada entre los uèlhs e sul bèc pels adultes. Los plumatges de cada sèxe son similars, mas los mascles son generalament mai grands e mai pesucs que las femèlas.
Lo cicne es l'aucèl dedicat a Apollon dins la mitologia grèga.
Just abans de morir, lo cicne cantariá encara mai e amb mai de fòrça. Aquela caracteristica donèt l'expression que ven de l’Antiquitat grèga (en referéncia al darrièr discors de Socrates condamnat a mòrt per impietat)[3].
Distribucion e migracion[modificar | modificar la font]
Los cicnes son generalament situats dins de mejans temperats, rarament jols tropics. Quatre a cinc espècias se tròban dins l'emisfèri Nòrd, una espècia se trapa en Austràlia e en Nòva Zelanda e una darrièra espècia se trapa dins lo sud de Sud-Africa. Los cicnes son absents de l'Asia tropicala, d'America Centrala, del nòrd de l'America del Sud e de l'ensems d'Africa. Una espècia, lo cicne mut, foguèt introdusida en America del Nòrd, en Austràlia e en Nòva Zelanda[4].
Mai d'una espècias an un comportament migratòri, en partida o en totalitat. Lo Cicne mut es une espècia migratritz parciala, demorant dins de regions de l'Euròpa Occidentala, mas migrant en Euròpa de l'Èst e en Asia. [5].
Comportament[modificar | modificar la font]
Los cicnes se noirisson dins l'aiga e sus tèrra. Son gaireben exclusivament erbivòrs, pasmens se un pichon nombre d'animals aquatics pòdon èsser manjats. Lor regim alimentari es compausat de racinas, de tuberculs, de tijas e de fuèlhas de las plantas aquaticas [6].
Los cicnes s'acoplan per parelhas monogamas e vivon ensems d'annadas. Sovent, los coples pòdon durar per la vida, mas la separacion pòt arribar[7]. Aquelas parelhas demòran quitament dins las espècias migratriças gregàrias que s'amasson dins los airals d'ivernatge[8]. Lo nis se trapa a tèrra, prèp de l'aiga e mesura prèp d'un mètre de diamètre. Al contrari de fòrça d'autres guits e aucas, lo mascle contribuís a la construccion del nis. La talha mejana dels uòus es de 113 x 74 mm, amb un pes de 340 g, una mejana de clocada de 4 a 7 uòus e un periòde de coason de 34 - 45 jorns[9]. Amb los Dendrocygninae, los cicnes son los sols anatidèus que los mascles ajudan la coason dels uòus.
De comportaments omosexuals e transsexuals son observats pels cicnes muts[10].
Color[modificar | modificar la font]
Las espècias de cicnes de l'emisfèri nòrd an lo plumatge d'un blanc pur, mas aqueles de l'emisfèri sud mesclan negre e blanc. L'espècia australiana del cicne negre (Cygnus atratus) es negra en totalitat, levat lo blanc de sas plumas en vòl. Los pichons dels cicnes negres son de color gris clar. Los cicnes del còl negre, vivent en America del Sud, son blancs mas an lo còl negre.
Los membres inferiors dels cicnes son de color gris negrenc, levat per las doas espècias d'America del Sud, qu'an de membres inferieurs roses. La color del bèc varia: las quatre espècias subarticas an de bècs negres amb de tintas de jaune, alara que totas las autras espècias an de bècs amb motius roge e negre.
Malautiás, causas de mortalitat[modificar | modificar la font]
Aspècte cultural[modificar | modificar la font]
L'aspècte cultural del cicne es fòrça ric en Euròpa. Benlèu l'istòria d'un cicne mai coneguda es aquela de la fable Lo guiton lag. L'istòria es centrada sus un guit lag qu'es maltractat fins a qu'encontra de cicnes. Aqueles l'acculhisson e lo guit se transforma en un cicne blanc magnific. Los cicnes son sovent un simbòl de l'amor o de la fidelitat perque mantenon de relacions monogamas de longa durada. Fòrça òbras metan en scèna de cicnes, coma Lohengrin o Parsifal.
En Anglatèrra e País de Galas (mas pas en Escòcia o en Irlanda), la possession de cicnes muts (en anglés, mute swans) es reglamentada per una lei, l'Act of Swans, adoptada pel Parlament anglés en 1482.[11].
Los cicnes son fòrça presents dins la mitologia. Dins la mitologia grèga, l'istòria de Leda e lo cicne conta qu'Elena de Tròia foguèt concebuda per una union de Zèus desguisat en cicne e de Leda, reina d'Esparta.
Galariá[modificar | modificar la font]
-
-
Un cicne negre
-
-
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Le règne animal; Bernard de Wetter; ed:Éditions Caramel
- ↑ "Ducks"(en) Ducks, Geese and Swans; Kear, Janet; ed:Oxford University; Oxford; 2005
- ↑ (fr)TV5 - Quiz
- ↑ id:"Ducks"
- ↑ (en)Effects of El Nino Southern Oscillation on Numbers of Black-Necked Swans at Rio Cruces Sanctuary, Chile; Roberto Schlatter, Rene Navarro, Paulo Corti; jornal:Waterbirds: The International Journal of Waterbird Biology, 2002 [1].
- ↑ id = "Ducks"
- ↑ (fr)Partnerships in birds, Eileen Rees; ed: Oxford University Press
- ↑ (en) Functional aspects of the pair bond in winter in Bewick's swans (Cygnus columbianus bewickii); D.K. Scott jornal:Behavioral Ecology and Sociobiology; 1980
- ↑ BTO (en) British Trust for Ornithology Mute Swan
- ↑ Bagemihl (en)Bruce Bagemihl, 1999, Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity, St. Martin's Press, Modèl:Isbn, pages 487-491
- ↑ http://www.royal.gov.uk/RoyalEventsandCeremonies/SwanUpping/SwanUpping.aspx


text:
aimariái saber lo nombre d´escolans que seguisson de corses d´Occitan. Sabètz ont pòdi agachar aquestei nombres?
Sabètz se i a d´escolans e de parents que causisson una escòla segondària situada mai luènh a causa de corses d´Occitan?
A Cornwall, i a d´escòlas amb d´activitats volontàrias en lenga cornica defòra de l´ensenhament a causa de la manca de profesors amb l´espròva per l´ensenhament dau cornic. Pèr leis activitats volontàrias, cau pas qu´una persòna ambé de bònas coneissencas de la lenga. N´i a en Occitània tambèn? Es una possibilitat pèr leis escolans a d´escòlas sensa de corses d´Occitan, pèr exèmple un club.
Alex


text:
Alaçac
Alaçac (oficialament en francés Allassac) es una comuna occitana en Lemosin situada dins lo departament de Corresa e la region de Lemosin.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Egleisa gotica (s. 12)
- Maine de las Tors (s. 15)
- Pont dau Salhant (s. 13)
- Tor de Cesar (s. 12)
- Gòrjas e sauts dau Clan
- Site de la Ròcha (391 m)


text:
Castèlmauron
Castèlmauron[1],[2],[3] ( Castelmaurou en francés) es une comuna lengadociana situada dins le departament de la Nauta Garona e la region de Lengadòc Rosselhon Miègjorn Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de l'aglomeracion tolosana situada dins son pòl urban dins banlèga nòrd èst de Tolosa.
Accès per l'autorota A68 sortida 3 (Montastruc) e dempuèi Tolosa centre per la rota RD888 cap a Albi (12 km).
Istòria[modificar | modificar la font]
Son patrimòni se constituís del Castèl de Preissac avent abrigat Francés Primièr.
Pendent la Segonda Guèrra Mondiala, 15 fusilhats, presonièrs de la preson de Sant Miquel de Tolosa, foguèron descobèrts dins lo bòsc de la Reulha. Un sol rescapèt per transmetre los eveniments. [4]. Uèi encara, 5 còs de las 15 victimas demòran non identificats.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- ↑ Vejatz lo libre de Georges Muratet contant l'istòria
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
- Lista de las comunas de la Nauta Garona


text:
Category Archives: forra-borra
Bona annada 2001, lo monde ! ;)
A chantar m’er…
Una de las mai polidas interpretacions contemporanèas de Beatritz de Dia…
Vos daissi, coma ieu, aprofeitar d’aqueste momenton de gràcia…
Pffff… ieu tanben pòdi ! :P
Maime lancèt un concors de biblioteca, gelós de la de la Mela.
Ben ieu tanben Maime, soi intelligenta ! 😀 (enfin, es pas evident encara, mais i trabalhi…)
Vaquí lo contengut de la meuna, a la debuta aviái pas qu’un trocinon d’estatgièra (coma la negre seguenta, en quitament pas plena) e mai vira, mai pren de plaça ! Ara ai un canton « lenga » (metòdes, diccionaris) e un canton « cultura » (qu’a de libres tanben en francés). Contunhar la lectura
Adieu paure Carnaval !
Pels qu’aurián mancat lo Carnaval de Niça o le de Pau, dimenge passat le 21 de març, se podiá encara veire cremar un Mossur Carnaval a Limós pardi ! Le Carnaval mai long del mond ! (e òc, en ne fasent pas sortir qu’una sola « banda » cada dimenjada, normal que te prenguèsse 3 meses !) ^^
Vist qu’en febrièr oblidèri de viure, i anèrem al de Limós, amb l’amorós, la maire, e de sas amigas. Vos botarai pas aquí que d’imatges, les curioses pòdon totjorn vesitar aquelis dus ligams :
~ Le Carnaval de Limoux – Présentation ~ Tèrra de Lutz – Carnaval de Limoux (fòtos de Georges Souche) ~
• Sortida de 5 oras
Cada an, es una banda diferenta qu’acaba le Carnaval, ongan èra la banda del « Pont Neuf », tot de negre e roge vestits… e seguits per de carnavalièrs ! Contunhar la lectura
De novèlas… en brèu…
Adissiatz a totis !
Fa bèl temps qu’escriguèri pas res aicí, per manca de temps per me mainar d’aquel blog. Passèri una brava part de la devalada e de l’ivèrn sul chantièr de mon apartament, que ne podètz seguir l’avançament sul blog del Marçau. El a le coratge de redigir mai o mens regularament quicòm aquí-dessus, ieu, manca per un article o dus, non ! ^^
Ara qu’es plan avançat bufi un pauc. Urosament, pr’amor que pensavi aver acabat tot e poder viure dedins pel començament de la fac en febrièr, e qu’es pas le cas, soi encara en çò del Marçau ! Bon, ara tot es pas acabat mas le sòl es pausat dins le salon, qu’o vau lèu poder amenajar, e dins qualques jorns prendrem nòstres « quartièrs d’estiu » se le temps o vòl ben.
La fac ? Descubriguèri aquel mitan estranh, qu’a sas costumas pròprias ! :p (e son quite parlar particular). Me fa de trabalh, que de còps me sembla completament nèci. Vesi pas, per exemple, çò qu’una traduccion d’un autor francés ven far dins un cors de Civilisacion (occitana, normalament, s’es per aprene la cultura francesa, mercés plan, ai ja un Bac L !) Tròbi nèci tanben de far d’exercicis de conjugason del condicional amb « sus la fòrma : s’aviái d’argent, te ne donariái, conjugatz… » per aprene 2 setmanas aprèp que fin finala per aquela mena de frasa, çò que vos ai dit es falç, cal un imperfait del subjonctiu ! (sens desconar !) De causas atal me fan venir cabra ! Senon, i a de causas interessantas çaquelà, tot es pas marrit a la fac, disi pas aquò ! En « civi » quand avèm de tèxtes de grafia patesantas de legir, e de ne far una transcripcion en grafia classica ieu m’agrada fòrça, dins aquelis tèxtes avèm la prononciacion dels vièlhs, çò que nos manqua (de referéncias de prononciacion) quand aprenèm la lenga. Aprèp, vist qu’a la fac soi gaireben la sola d’aver enveja d’aprene de sud-lengadocian (a Tolosa òc, s’apren una mescla de sabi-pas-d’ont-es-aquel-occitan, m’es estat dit d’escriure pas « digús » pr’amor qu’èra une forma tròp localisada !), farai aquò (la transcripcion) amb çò que trobarai de tèxtes d’autors d’aquí, pel benefici d’aquel exercici per mon dialecte. Senon, en lenga (e òc, cresiái pas avec de corses de lenga dins una UE de Civi, mas si !) avèm dus orals de far, suls subjèctes que volèm, e aquò es mai qu’agradiu ! 🙂 La setmana passada, lor faguèri una pichòta presentacion del sorcelum en occitània, subjècte que me tenta ben d’aprigondir, fau de recercas personalas, a mon ritme (tranquila qué !) dempuèi qualques meses ! Vos postarai aquò dins un bilhet aquí lè-lèu !
Mon veire es pichon, mas es le miu ! ^^
Me veni de crompar un apartament a Tolosa. I somiavi dempuèi un fum de temps : aver un niu a ieu ! Per ieu que fa… macarel, 12 ans que demòri a Tolosa (1 an per pèrla de la crotz, tot un cicle, que !) e que soi amorosa de ma vila, es un bonur ! 🙂 Contunhar la lectura


text:
22.05.2018. Nòva
Los Dragons mai fòrts que los Diables Amb la Dimenjada Magica, los catalans avián
15.05.2018. Nòva
Los Canaris valents mai fòrts que los Singlars nharruts Atal, dissabte a Carcassona,
8.05.2018. Nòva
Rugbi de prima Lo temps bèl de la prima presidèt a las doas vespradas de las mièjas
1.05.2018. Nòva
Lo tombat que balha de vam… Los responsables catalans faguèron apèl
24.04.2018. Nòva
Los catalans prenon los davants E òc, fasiá caud e calguèt tornar a las
17.04.2018. Nòva
Los Dragons pegats a la darrièra plaça Novèl desplaçament catastrofic
10.04.2018. Nòva
Los Dragons: del solelh a la nuèit escura Aqueste dissabte, los Dragons recebián
4.04.2018. Nòva
Cal plan insistir sus l’importància del temps pascal en Super League e Championship amb
27.03.2018. Nòva
Dragons: los cambiaments càmbian pas res Qualques modificacions èran portadas
20.03.2018. Nòva
Los Dragons al fons del trauc Aquò èra pas jamai arribat als Dragons dins una
13.03.2018. Nòva
Lo mes de març reviscòla lo vam dels Dragons: — dels Dragons de Sant Jòrdi
6.03.2018. Nòva
Superliga: la nèu se convida a la fèsta La nèu que tombèt sus Anglatèrra
27.02.2018. Nòva
Superliga: los Dragons totjorn a 0 Aqueste dissabte, los Dragons recebián Wakefield a
20.02.2018. Nòva
Melbourne, campion del Mond A Melbourne, la Tempèsta (campiona 2017 d’NRL) recebiá
6.02.2018. Nòva
La razzià dels Vikings Aqueste dimenge, los Dragons jogavan a Widnes. Manquèron
30.01.2018. Nòva
Elèit 1: primièra victòria, primièra desfaita La seisena jornada
23.01.2018. Nòva
L’ora del revenge per Lesinhan Demorava quatre partidas al programa de la jornada d’Elèit
16.01.2018. Nòva
Aquesta dimenjada èra consacrada als 1/1ns de finala de la Copa Lòrd-Derby. L’entrada
9.01.2018. Nòva
Limós mai determinat que Carcassona En cap d’aficha de la 4a jornada, se trapava
2.01.2018. Nòva
2018 comença e Dragons catalans e Tolosa Olimpic an, en principi, clavat lo recrutament per las
26.12.2017. Nòva
A Auckland, a dos passes de l’estadi dels Warriors (l’esquipa neozelandesa d’NRL) se
19.12.2017. Nòva
Es pas aisit de ganhar una partida de XIII! Atal, aquesta dimenjada, totas las esquipas qu’an perdut
12.12.2017. Nòva
Una legenda d’Ovalia nos daissèt en aquesta debuta de decembre a sos 85 ans: lo legendari
5.12.2017. Nòva
E las Falguièras pleguèron… D’en primièr, se tenguèt
28.11.2017. Nòva
Logicament, la finala de la Copa del Mond del XIII opausarà los dos païses al rugbi lo mai
22.11.2017. Nòva
Los quarts de finala de la Copa del Mond del XIII an rendut lor verdicte: tres resultas logicas e una
14.11.2017. Nòva
Uèit formacions pòdon encara somiar de soslevar lo trofèu de campions del Mond,
7.11.2017. Nòva
Abans la partida Samoa-Tònga, las doas formacions se recampèron al mitan de la pelena per
31.10.2017. Nòva
Aquesta dimenjada aviá luòc lo primièr torn de la Copa del Mond del XIII dins la
24.10.2017. Nòva
Pendent una mesada, tota nòstra atencion portarà sul debanament de la Copa del Mond de
17.10.2017. Nòva
Serada blava a Perpinhan Aqueste divendres, dos partits internacionals èran programats
10.10.2017. Nòva
La Superliga ven de jogar sa finala: anam poder passar als tempses dels rescontres internacionals amb,
3.10.2017. Nòva
Aquí octòbre que comença bèlament amb las finalas NRL e Superliga e que s’acabarà
26.09.2017. Nòva
Las fins de sason se sarran en Euròpa e en Austràlia. Novèla partida aqueste còp
19.09.2017. Nòva
Las fins dels campionats de Superliga e d’NRL se sarran. Los Dragons Catalans se trapan dissabte
12.09.2017. Nòva
Anam pas faire d’alonguis de presentacion per vos dire que los Dragons Catalans an signat, sus
5.09.2017. Nòva
Del costat d’Austràlia, es ja arribada l’ora de las pelhòfas alara que tres
29.08.2017. Nòva
Lo mes de setembre arriba: las pelhòfas van començar en Austràlia e qualques plaças
22.08.2017. Nòva
Aqueste dissabte 26 d’agost, se tendrà a Wembley la finala de l’edicion 2017 de la
15.08.2017. Nòva
La sason avança, avança, e los Dragons catalans an interès a se bolegar per evitar
8.08.2017. Nòva
Aquesta debuta d’agost marca l’entamenada de la segonda fasa en Superliga, un moment plan
1.08.2017. Nòva
La victòria, aquò fa de ben, sustot al cap d’una partida sarrada que ne cal esperar
25.07.2017. Nòva
XIII-cadieral: Los Blaus impressionan! La primièra jornada de la Copa del Mond de XIII-cadieral
18.07.2017. Nòva
En Austràlia, Queensland es demorat lo mèstre; en Euròpa, es la fin de la sason
11.07.2017. Nòva
Pas de miracle a Brutus Los Dragons ganhèron contre Leigh lo 1r de julh mas i daissèron
4.07.2017. Nòva
Dragons: e Bosquet sortiguèt del bòsc… Coma cada còp, la victòria
27.06.2017. Nòva
“Lo rugbi de 13 es lo melhor!” es una frasa clau del palhassa Tinhassa, l’eròi
20.06.2017. Nòva
La setmana tretzista serà marcada pel segond episòdi dels Estats d’Origina aqueste
13.06.2017. Nòva
Cal trapar de vam per vos parlar de l’anar actual de la sason dels Dragons catalans en Superliga
6.06.2017. Nòva
Mai de 10 000 personas an pres part a la granda jornada de XIII d’aqueste dissabte 3 de junh a
31.05.2017. Nòva
Narbona reçauprà aqueste dissabte 3 de junh las finalas dels campionats de XIII e, en particular,
23.05.2017. Nòva
Campionat d’Elèit 1: qual serà a Narbona lo 3 de junh? Los quatre qualificats
16.05.2017. Nòva
Pas de suspresa en campionat Los dos afrontaments de las partidas de barratge del campionat
9.05.2017. Nòva
Paures Dragons! Aqueste dissabte, los Dragons recebián Leeds. E la cordelada dels malastres
2.05.2017. Nòva
Aprèp la Dimenjada Magica, vaquí, aqueste dimenge 7 de mai, un autre rendètz-vos
25.04.2017. Nòva
Finala audenca per la Copa Lo dimenge 7 de mai de vèspre, las formacions de Lesinhan
19.04.2017. Nòva
Superliga: Los Dragons regalan Brutus Las partidas del Divendres Sant dependon de la tradicion.
11.04.2017. Nòva
Dragons: lo retorn de Gigòt Bona novèla en mitan de setmana pels Dragons: la requalificacion
4.04.2017. Nòva
Superliga: la defensa catalana pren l’aiga La partida d’aqueste dissabte a Brutus
28.03.2017. Nòva
Lo cambiament d’ora mena qualques esquipas a èsser en avança e d’autras en
21.03.2017. Nòva
Una diferéncia bèla entre XIII e XV se trapa al nivèl de la mesclanha: temps limitat
14.03.2017. Nòva
Alara que Superliga e NRL son al temps de las suspresas, las competicions occitanocatalanas s'installan
7.03.2017. Nòva
14-14: Los Vikings destrempan la defensa catalana La tresena jornada de Superliga suspren amb
28.02.2017. Nòva
Las causas se meton en plaça en Superliga; la NRL va tornar prene e la Copa Lòrd-Derby
21.02.2017. Nòva
La dimenjada tretzista, tranquilla al país, èra marcada pel campionat mondial dels clubs. Los
14.02.2017. Nòva
Òm se fasiá una fèsta de la represa de la Superliga, mas divendres una informacion
7.02.2017. Nòva
Limós en quart de copa Los campions an pas fait de detalh dins lo 1/8n de finala en retard:
31.01.2017. Nòva
Vaquí venir febrièr amb la represa en Superliga l’11 de febrièr pels Dragons
24.01.2017. Nòva
Una Copa sens suspresa Dòna Copa causiguèt ongan de respectar la ierarquia pel
17.01.2017. Nòva
La banda dels quatre senhoreja… Encara que los jogaires de Sent Gaudenç e d’Albi
10.01.2017. Nòva
Aprèp la pausa piòta-chocolats-còca dels Reis-blanqueta, los campionats
2.01.2017. Nòva
Per melhor capitar una granda jornada de las finalas lo dimenge 3 de junh a Narbona, la Federacion a
20.12.2016. Nòva
Abans un temps de pausa fins a la mitat de genièr, aquesta dimenjada se debanava la darnièra
13.12.2016. Nòva
La dimenjada qu’arriba se jogarà la darrièra jornada de la fasa anar del Campionat
6.12.2016. Nòva
Rugbi-piscina al Molin Suspresa bèla dissabte a Sant-Estève en campionat d’Elèit
29.11.2016. Nòva
Aquesta fin de novembre marcava un temps de pausa tretzista aprèp lo Quatre-Nacions e amb una
22.11.2016. Nòva
Tròp fòrts, los australians Mai de 40 000 espectators seguiguèron
15.11.2016. Nòva
Las 4-Nacions son vertadièrament un grand rendètz-vos tretzista, alara que la logica mestreja
8.11.2016. Nòva
Aquesta dimenjada, las equipas d’elèit avián un temps de pausa. L’actualitat
1.11.2016. Nòva
Aquesta darrièra dimenjada tretzista d’octòbre se placèt jol signe dels tombats
25.10.2016. Nòva
Polida vesprada de XIII aqueste dissabte 22 d’octòbre a l’estadi d’Avinhon amb
18.10.2016. Nòva
Lo campionat d’Elèit es plan lançat, mas amb lo rescontre internacional d’aqueste
11.10.2016. Nòva
Un còp la finala de Superliga jogada, nos anam poder interessar de mai prèp als nòstres
4.10.2016. Nòva
Lo còr tretzista que pataqueja bravament en aquesta debuta d’octòbre amb las finalas
27.09.2016. Nòva
NRL: Làmias e Tempèsta en finala En Australia, la tradicion es respectada. Lo
20.09.2016. Nòva
Tolosa manca lo primièr ascensor E òc, lo Tolosa Olimpic somiava d’èsser
13.09.2016. Nòva
L’estadi Brutus de Perpinhan serà un còp de mai al còr de l’actualitat
6.09.2016. Nòva
La fin de las illusions catalanas La victòria de Saint Helens sus Hull-FC 31-10 de divendres
30.08.2016. Nòva
Cup: E Hull capvirèt la resulta 80 000 espectators s’èran atropelats
23.08.2016. Nòva
Granda data del tretze aquesta setmana amb la finala de la Cup dissabte a Wembley entre Hull-FC e Warrington. La
16.08.2016. Nòva
La fin dels espèrs de la prima Los sang e aur jogavan una partida capitala divendres
9.08.2016. Nòva
Yaha marca tres còps Per la primièra jornada de Super-8, tre dijòus, St-Helens
26.07.2016. Nòva
Los Dragons i son pas mai La victòria de St-Helens 23-4 a Wigan que joguèt a “servís
19.07.2016. Nòva
D’aquesta passa, quand se parla d’una partida dels Dragons catalans, òm se pensa d’escriure
12.07.2016. Nòva
D’occitans que rison, de catalans que lagremejan: atal se pòt resumir la dimenjada tretzista
6.07.2016. Nòva
Wigan gasta la fèsta Tot èra al bèl per festejar la preséncia dels
28.06.2016. Nòva
Per d’unes, la debuta de julh significa las vacanças. Es pas lo cas pel mond tretzista aqueste
21.06.2016. Nòva
Aquí una polida setmana de XIII que s’anóncia amb lo segond Estats d’Origina
14.06.2016. Nòva
Superliga: lo trauc es fait! Aprèp la victòria d’Hull FC a Warrington 19-12
7.06.2016. Nòva
Los Dragons mestrejan lo Rinocèros Divendres de ser, sus la fuèlha de partida
24.05.2016. Nòva
Las Arcadas en fuòc Fasiá dins los 30 °C a Albi aqueste dissabte de vèspre,
17.05.2016. Nòva
Las tressusors catalanas Dissabte, los Dragons recebián los avantdarrièrs, los
10.05.2016. Nòva
Campionat: E Soubeyras encapetèt lo tombat decisiu! Dissabte, sul cocarèl estadi
3.05.2016. Nòva
Pas d’oitena victòria consecutiva pels Dragons Del costat d’Hull FC, divendres
26.04.2016. Nòva
Dins mai d’una partida de la dimenjada, calguèt esperar los darrièrs moments per
19.04.2016. Nòva
A veire las resultas de la dimenjada tretzista, se pòt creire que los catalans an festejat Sant
12.04.2016. Nòva
Un grand dissabte de 13 s’anóncia per aqueste dissabte 16 d’abril a Carcassona: torneges,
6.04.2016. Nòva
Òm pòt pas escapar a sa destinada. En viatge toristic del costat d’Amsterdam, vaquí
30.03.2016. Nòva
En Superliga, las partidas s’encadenan Lo Bon Divendres (Divendres Sant) se dobriguèt
22.03.2016. Nòva
Se, fin finala, las resultas de las mièjas finalas de Copa relèvan del previsible, per
15.03.2016. Nòva
Coma cada dimenjada, avèm agut nòstre lòt d’emocions e de reviraments de situacion
8.03.2016. Nòva
Lo revenge del canari Dimenge, a Carcassona, l’ASC èra en apèl de son eliminacion
1.03.2016. Nòva
L’esvelh dels Dragonss Los Dragons se devián faire perdonar la partida pietadosa
23.02.2016. Nòva
Res de nòu, mas tot es tan bèl, sus la planeta tretzista: los mai fòrts son los
16.02.2016. Nòva
La sason de Superliga es plan lançada e certanas esquipas s’arregalan de desjogar los pronostics. Los
2.02.2016. Nòva
Abans la debuta tre dijòus del campionat 2016 de Superliga, la 17a jornada del Campionat d’Elèit
26.01.2016. Nòva
La Copa respècta la logica Per aquel torn dels oitens de finala, Lesinhan se deguèt
19.01.2016. Nòva
Lo quart d’ora limosenc Se, dissabte de ser, Albi ganhèt aisidament contra Tolosa
12.01.2016. Nòva
La fòrça catalana Aquò comencèt de matin sus la pelena de l’estadi
5.01.2016. Nòva
Represa 2016 plan-planet del costat del rugbi de XIII, mas genièr serà plan fornit amb
29.12.2015. Nòva
La revòlta de las Corbièras Dissabte, la jornada de campionat d’Elèit
22.12.2015. Nòva
Carcassona-Lesinhan al pè de l’avet Dissabte, es amb una esquipa remodelada que
15.12.2015. Nòva
Una partida ont a calgut comptar los punts fins a la darrièra minuta e tres victòrias amplas,
8.12.2015. Nòva
Lesinhan capvira la situacion Dissabte, Vilanuèva opausèt una brava resisténcia
1.12.2015. Nòva
Dimenge de fèsta a Domèc La debuta de l’ivèrn volguèt plan
24.11.2015. Nòva
Lo temps vai e ven e vira e rebomba coma una palma ovala: las partidas anar de la primièra fasa
17.11.2015. Nòva
Aqueste dissabte, dins un estadi de Wigan qu’afichava complet, se jogava lo tresen e decisiu rescontre
10.11.2015. Nòva
Sam Burgess, perdut una annada dins l’univèrs quinzista, ven de decidir de tornar jogar
3.11.2015. Nòva
Se se pren las resultas de l’esquipa nacionala per mesurar la fòrça d’un espòrt,
27.10.2015. Nòva
Dissabte, avèm perdut lo sorire amb lo resultat del XIII de França; dimenge, nos sèm
20.10.2015. Nòva
Un còp los campionats Superliga e NRL acabats, dintram dins un temps d’afrontaments internacionals. Campionat
13.10.2015. Nòva
L’annada de Leeds “Sold out”: pas mai una plaça a vendre dissabte per
6.10.2015. Nòva
Una fin de setmana tretzista de tria per aqueles qu’an pas paur de sentir patacar coma una batucada
22.09.2015. Nòva
Fins a la còrna a Limós Dimenge, jol solelh estivenc, lo public aviá respondut
15.09.2015. Nòva
Los Superdracs estrambòrdan Brutus Per lor darrièra aparicion sus lor pelena,
8.09.2015. Nòva
La dimenjada qu’arriba veirà la darrièra aparicion dels Dracs catalans a Brutus per
1.09.2015. Nòva
Davant mai d’80 000 espectators, se jogava aqueste dissabte la finala de la Cup a Wembley.
25.08.2015. Nòva
Dracs de fuòc e Tigres de papièr Los Dracs, fòrabandits de la corsa a las
18.08.2015. Nòva
Mentre que Leeds, St Helens e Wigan an mai que probable los dos pès en mièjas finalas de
11.08.2015. Nòva
Aquesta fin de setmana marcava la debuta de la segonda fasa de Superliga amb lo Superuèit.
4.08.2015. Nòva
La suspresa Hull KR Aquesta dimenjada se debanavan las mièjas finalas de la Cup. Divendres
28.07.2015. Nòva
La victòria de Saint Helens 52-12 sus Hull KR, dijòus en serada, qualificava matematicament
21.07.2015. Nòva
Demòra una sola jornada de la primièra fasa de Superliga de jogar e lo nom dels uèit
14.07.2015. Nòva
Los afogats del XIII an recebut aqueste dimècres un present de primièra: lo debanar de
7.07.2015. Nòva
Los Dracs catalans i arriban pas mai: contra d’esquipas a lor portada, lor i manca totjorn lo pichon
30.06.2015. Nòva
Dijòus, los Dracs partiguèron cap a Hull per jogar contra los Robins (Rigals) d’Hull
23.06.2015. Nòva
Aqueste dissabte, los Dracs recebián los darrièrs de Superliga, los Gats Fèrs de
16.06.2015. Nòva
Un campionat novèl Coma previst, Albi rejonh l’elèit 1 per un campionat
9.06.2015. Nòva
Aqueste divendres, los Dracs jogavan a Warrington. La Dimenajda Magica lor i a fait pèrdre Tònga
2.06.2015. Nòva
Dissabte, Wigan se remetèt de sa desfaita a Perpinhan en batent lo cap de fila Leeds: 27-12. L’arrièr
26.05.2015. Nòva
Encara verds, los Sèrbes L’esquipa de Serbia èra venguda en autobús
19.05.2015. Nòva
Abans de parlar de las partidas, tornarem sus dos eveniments bèls. Primièr: lo
12.05.2015. Nòva
Tolosa mai realista que Carcassona 7500 espectators se ramosèron dissabte a Colomièrs
5.05.2015. Nòva
Aqueste còp i sèm: la finala del campionat d’Elèit se debanarà aqueste
28.04.2015. Nòva
Carcassona a la perfeccion Las tribunas dels Minims (Tolosa) van èsser deroïdas
21.04.2015. Nòva
A 30 punts la qualificaion En Elèit1, èra l’ora dels quarts de finala. Dissabte
14.04.2015. Nòva
Una granda vesprada tretzista La prima senhorejava aqueste dissabte a Carcassona ont 5 000 espectators
7.04.2015. Nòva
Pascas reviscòla los Dracs Dijòus, del costat de Wakefield, los Dracs se tornèron
31.03.2015. Nòva
Temps de davalada pels Dracs Aprèp las doas desfaitas del costat d’Hull, los Dracs
24.03.2015. Nòva
Hull es mai luènh que Talteüll Aprèp lo carpan pres contra Hull KR (50-20),
17.03.2015. Nòva
Lo país audenc es vodat a la Copa: las mièjas finalas se debanavan dissabte a Lesinhan
10.03.2015. Nòva
Se dins certans espòrts multiplican las pregàrias e romavatges per veire pas qu’un
3.03.2015. Nòva
Todd Carney, pastre dels Dracs Los Dracs recebián aqueste dissabte de vèspre los
25.02.2015. Nòva
Los Lapinons, mèstres del Mond “No friendly”, pas una partida amicala, çò
17.02.2015. Nòva
Mesfisatz-vos de la contrada de Perpinhan s’avètz lo mal de còr: vos caldrà
10.02.2015. Nòva
Pas l’astre pels Dracs Divendres, a Saint Helens, los Dracs daissavan Todd Carney en tribuna,
3.02.2015. Nòva
Tolosa e Carcassona tustan d’entrada Dissabte, se teniá la primièra jornada
27.01.2015. Nòva
E venguèt l’ora de l’afrontament entre los Dracs e los Cavalièrs Catars, seleccion
20.01.2015. Nòva
En rugbi, las suspresas, coma al fotbòl ont Grenòble pòt eliminar l’OM, son
13.01.2015. Nòva
Coma totes los esportius, los tretzistas an dit lor pena en saludant las victimas dels atemptats e an
6.01.2015. Nòva
Lo verdicte es tombat: la composicion de la pola bèla d’Elèit1 per la segonda fasa
30.12.2014. Nòva
L’Institut d’Estudis Occitans ven de tirar a de milierats d’exemplars una brocadura
23.12.2014. Nòva
Una palancada d’ensages La tretzena jornada del campionat d’Elèit se dobriguèt
16.12.2014. Nòva
Lesinhan e los Dragonets cap a la pola bèla Se l’AS Carcassona e lo campion Tolosa
9.12.2014. Nòva
Fin de sèria per Carcassona Dissabte, Lesinhan anava desfisar lo campion als Minims.
2.12.2014. Nòva
Tres mots occitans per l’AS Carcassona XIII Tres mots en occitan environan ara l’escudet
25.11.2014. Nòva
Dètz sus dètz per Carcassona La pluèja tombava fina sus l’airal de
18.11.2014. Nòva
Shaun Johnson, lo rei de Wellington Los Kiwis avián ganhada la competicion internacionala
11.11.2014. Nòva
Una dimenjada de novembre sens suspresa: la finala de las Quatre nacions opausarà la Nòva
4.11.2014. Nòva
Los Pols plumats Los Blaus partiguèron dins lo nòrd d’Anglatèrra
28.10.2014. Nòva
Lo reviscòl inacabat dels Pols A Albi, mai de 5 000 espectators sostenguèron aqueste
21.10.2014. Nòva
Cal èsser d’un optimisme bèl per pas plorar coma de fonts: lo XIII de França
14.10.2014. Nòva
Un còp de punh de tròp Aqueste dissabte, en fin de vèspre, mai de 70 000
7.10.2014. Nòva
Tròp fòrts los Sants Dijòus, los Dracs catalans avián un novèl
30.09.2014. Nòva
Los Dracs en mièja finala Divendres, los Dracs jogavan a Huddersfield la partida qualificativa
23.09.2014. Nòva
Safari catalan a Leeds De còps, los sòmis venon realitat: sufís d’una
16.09.2014. Nòva
Los Dracs en costum de gala Dissabte, los Dracs jogavan a Brutus lor darrièra partida
9.09.2014. Nòva
Quand d’unes acaban la sason tretzista, en Austràlia e Anglatèrra, d’autres
2.09.2014. Nòva
Aprèp la desfaita pietadosa a Salford e la mesa a l’escart de Leon Pryce, del temps que
26.08.2014. Nòva
80 000 espectators s’èran ramosats a Wembley aqueste dissabte 23 d’agost de vèspre
19.08.2014. Nòva
Aqueste 15 d’agost, los Dracs jogavan cò dels Diables roges de Salford. Lo president del
12.08.2014. Nòva
La finala 2014 de la Cup metrà a las presas lo dissabte 23 d’agost doas formacions de Yorkshire:
5.08.2014. Nòva
Ploviá aqueste divendres de ser sus Perpinhan. Temps costumièr per la fola dels sostens
29.07.2014. Nòva
Malaisit d’èsser lo cronicaire de las partidas dels Dracs e, encara mai, los entraïnaires
22.07.2014. Nòva
Per reçaupre los Gats Fèrs de Wakefield, aqueste dissabte a Brutus, entre las decisions
15.07.2014. Nòva
Granda decepcion dissabte del costat de Brutus: los Dracs an pas fait lo pes fàcia a Wigan. L’esquipa
8.07.2014. Nòva
Los Dracs son passats mèstres dins l’art de se complicar la vida e de balhar de tressusors
1.07.2014. Nòva
Los Dracs partiguèron amb una ambicion bèla de l’autre costat de la Marga: anar ganhar
24.06.2014. Nòva
Aqueste dimècres 18 de junh, aviá calgut tornar ajustar de sètis dins l’ANZ
17.06.2014. Nòva
Pòt arribar que los Sants daissen lo Paradís per anar faire una virada en Infèrn!
10.06.2014. Nòva
En Cup, se jogavan los quarts de finala. Widnes (56-6 contra Keighley) e Leeds (25-12, contra Leigh)
3.06.2014. Nòva
Dedicarem aquesta cronica a Renat “Pancho” Segura, lo talonaire de l’AS Carcassona
27.05.2014. Nòva
Vint segondas de jòc dissabte de vèspre a Brutus e Morgan Escarré èra ja
20.05.2014. Nòva
Dimenjada magica Dissabte, los Dracs dobrissián la Dimenjada Magica a Manchester fàcia
13.05.2014. Nòva
Lo doblat per Tolosa Lo temps èra propici al jòc de rugbi de XIII aqueste dissabte
6.05.2014. Nòva
La partida d’aqueste dissabte a Brutus, fàcia als Diables de Salford, permet als Dracs de
29.04.2014. Nòva
Dissabte de vèspre, se banhuquejava a Tolosa e l’estadi dels Minims per las mièjas
23.04.2014. Nòva
Pascas gaujosas pel Dracs Dijòus, dins la banlèga nòrd de Londres, davant
15.04.2014. Nòva
La dimenjada tretzista se dobriguèt dissabte a Brutus. L’art dels Dracs s’empara
8.04.2014. Nòva
Divendres, los Dracs recebián a Brutus los London Broncos pel compte dels 1/16s de la Cup. Los
1.04.2014. Nòva
Los Dracs catalans an tornat prene de colors aprèp la victòria fàcia als Gigants
25.03.2014. Nòva
Aqueste dimenge, se debanavan las mièjas finalas de la Copa de França-Lord Derby. A Sant
18.03.2014. Nòva
L’ambient es pas terrible cò dels Dracs catalans: lo president Guasch es en colèra
11.03.2014. Nòva
Dimenjada que ritz per Lesinhan que, se trufant dels pronostics, se va impausar aqueste dissabte a Tolosa.
4.03.2014. Nòva
Los Dracs son en granda dificultat. Aprèp la desfaita a Castleford, Julian Bosquet a pres quatre
25.02.2014. Nòva
Aqueste dissabte, se teniá a Sydney la partida entre lo campion de Superliga Wigan e lo venceire
18.02.2014. Nòva
Divendres al ser, a Hull, Tomas Bòsc entamenava la sason de Superliga dels Dracs en trapant una
11.02.2014. Nòva
Divendres de ser, la represa de la Superliga vesiá en partida avançada lo campion Wigan
28.01.2014. Nòva
La darrièra jornada de la primièra fasa del campionat Elèit de XIII a levat la darrièra
21.01.2014. Nòva
Aquesta abansdarrièra jornada de la primièra fasa del Campionat d’Elèit dels
14.01.2014. Nòva
La partida d’oiten de finala de Copa entre Lesinhan e Carcassona al Molin tenguèt aqueste
7.01.2014. Nòva
Coma ja dit lo còp passat, demòra una sola incertesa per las doas darrièras jornadas
31.12.2013. Nòva
Aquesta dimenjada permetiá al calendièr del campionat d’Elèit 1 de XIII de
24.12.2013. Nòva
Fa un momenton que se tira lo morre del costat de Carcassona, vist lo nombre de nafrats de l’esquipa
21.12.2013. Nòva
En octobre-novembre de 2013 èra, tornar, la Copa del Monde del rugbi de XIII. Se debanèt
17.12.2013. Nòva
Lo dèrbi Limós-Carcassona aviá ramosat un brave public aqueste dimenge a L’Agulha.
10.12.2013. Nòva
Las primièras jornadas vertadièrament ivernalas del Campionat d’Elèit de XIII
3.12.2013. Nòva
La Copa del Monde es plan acabada: lo trofèu es dins l’avion per Sydney. D’aquel temps,
2.12.2013. Nòva
Vaquí: australians e neozelandeses an tornat prene l’avion per lors illas lonhdanas. La
1.12.2013. Nòva
(De nòstre enviat especial a Manchester) Sold out: Old Trafford afichava complet (70 608
30.11.2013. Nòva
A la Copa del Monde, lo trofèu ofèrt per l’esperasanés Paul Barrière,
29.11.2013. Nòva
Coma en 2000, es l’estadi d’Old Trafford que reçauprà la finala de la Copa
28.11.2013. Nòva
La finala de dissabte, a Old Trafford (Manchester), tendrà coma un aire de ja-vist (mas no’n
27.11.2013. Nòva
“Dream ends in tears”, tal èra lo títol dimenge de matin de la pagina del Sunday
26.11.2013. Nòva
Aprèp aver assistit al rescontre extraordinari entre Anglatèrra e la Nòva Zelanda,
25.11.2013. Nòva
Dins la cronica de dimenge, lo Joan-Francés Albèrt vos contèt la patetica darrièra
24.11.2013. Nòva
La finala de la Copa del Mond 2013 serà lo revenge de la finala 2008! Cangorós e Kiwis
23.11.2013. Nòva
Aqueste dissabte de vèspre, l’estadi de Wembley es prèst per la recepcion de las
22.11.2013. Nòva
The Big Hit: lo Grand Còp, atal los organizaires an sonat lo rendètz-vos d’aqueste
21.11.2013. Nòva
Lo rescontre Nòva Zelanda-Anglatèrra serà la primièra de las mièjas
20.11.2013. Nòva
Aqueste còp, es plan acabat pels Blaus. Un còp d’avion dempuèi Warrington
19.11.2013. Nòva
S’es fòrt aisidament que la Nòva Zelanda e Austràlia e plan logicament qu’Anglatèrra
18.11.2013. Nòva
La Nòva Zelanda (divendres de ser contra Escòcia: 40-4) e Austràlia (dissabte de
17.11.2013. Nòva
Dins las estatisticas balhadas pels organizaires, trapam aquelas chifras: — Tenguts. Dins
16.11.2013. Nòva
Aqueste dijòus, Richard Agar a balhat la lista dels 19 jogaires ont posarà los 17 per la
15.11.2013. Nòva
Aqueste divendres, se dobrirà la tièra dels quarts de finala de la Copa del Monde de XIII.
14.11.2013. Nòva
Tre dimars de matin, los Blaus sautèron dins l’avion direccion Anglatèrra e Wigan
12.11.2013. Nòva
Sièis esquipas n’an acabat amb l’edicion 2013 de la Copa del Monde. Doas auràn
11.11.2013. Nòva
Dissabte, a Limerick, los irlandeses resistiguèron tant coma poguèron fàcia als
10.11.2013. Nòva
Aqueste divendres, Sony Bill Williams èra de la partida de la Nòva Zelanda contra los Aucèls
9.11.2013. Nòva
Aqueste dijòus de ser, a Salford, la pausa, los Estats Units menavan 8-0. A la fin, aprèp
8.11.2013. Nòva
Aqueste divendres, una partida al programa qu’interèssa França: l’oposicion
7.11.2013. Nòva
A Leigh, aquesta nuèit de dimars, dins la partida crosada pola C / pola D, al tèrme d’un
6.11.2013. Nòva
Un Monde XIII: encara un torn! Diluns de ser, a Hull, aquò faguèt pas un plec.
5.11.2013. Nòva
— Al programa d’aqueste dimars: l’oposicion oceaniana entre Tònga e las Illas
4.11.2013. Nòva
Se dissabte las resultas de las partidas de la Copa del Monde de XIII foguèron logicas, amb las
3.11.2013. Nòva
Aqueste divendres, lo Pargue dels Espòrts d’Avinhon èra plan coma un uòu per
2.11.2013. Nòva
La partida França-Nòva Zelanda d’aqueste divendres dobrissiá la tièra
1.11.2013. Nòva
Lo primièr torn d’aquesta Copa del Monde de 2013 es ara acabat e nos podèm liurar
31.10.2013. Nòva
Aqueste divendres de ser, la bilhetariá del Pargue Municipal dels Espòrts d’Avinhon
30.10.2013. Nòva
Aqueste dimars de nuèit, a Workington, al ras de las termièras d’Escòcia,
29.10.2013. Nòva
Dedicarem aquesta cronica a la memòria de Vincenç Cantoni que ven de morir. Èra
27.10.2013. Nòva
Davant 50 000 espectators, dins l’Estadi del Millenium (Caerdydd), una ceremònia de
26.10.2013. Nòva
Aqueste còp, i sèm! Aqueste vèspre, lo Millenium de Caerdydd va restontir de la
25.10.2013. Nòva
Bon, lo melhor mejan de seguir la Copa del Monde, aquò’s d’anar veire de partidas:
24.10.2013. Nòva
Aurem plan temps d’aicí lo 30 de novembre de vos parlar d’Austràlia, de la
23.10.2013. Nòva
L’emblèma de l’esquipa de Papoa Nòva-Guinèa es lo kumul, un aucèl
22.10.2013. Nòva
Mai de 3000 espectators s’èran ramosats divendres a l’Estadi dels Minims (Tolosa)
21.10.2013. Nòva
Aqueste dissabte 26, de vèspre, se dobrirà al Millenium de Caerdydd l’edicion 2013
8.10.2013. Nòva
Aquesta dimenjada, se tenián las finalas de Superliga e d’NRL. Dissabte, sus l’estadi
1.10.2013. Nòva
Los gravaires de trofèus d’Anglatèrra e d’Austràlia an una setmana per
24.09.2013. Nòva
Los australians cambiaràn de campion en NRL, que l’esquipa de Melbourne s’es faita
10.09.2013. Nòva
La partida de dissabte a Brutus foguèt un bon resumit de la sason dels Dracs. Jos una pluèja
3.09.2013. Nòva
Dempuèi que los Dracs jògan en Superliga an pas jamai ganhat una sola partida sus l’estadi
27.08.2013. Nòva
Dissabte de vèspre, 80 000 espectators assistiguèron a Wembley a la finala de la Cup.
13.08.2013. Nòva
Aqueste dimenge, a Bradford, per aquela partida decisiva en vista de la qualificacion per las pelhòfas,
6.08.2013. Nòva
L’ora es grèva e anam reprene la meteissa sansònha que las setmanas passadas per
30.07.2013. Nòva
La finala de la Cup opausarà a Wembley lo 24 d’agost Wigan e Hull FC. E òc, dissabte
23.07.2013. Nòva
Aquò s’arrenga pas pels Dracs qu’anèron vistalhar divendres de nuèit,
16.07.2013. Nòva
Saludam d’en primièr la reüssida de l’esquipa de França de XIII fautuèlh.
9.07.2013. Nòva
Aprèp la desbaruta dels Dracs la setmana passada cò dels Gigants d’Huddersfield (60-16),
4.07.2013. Nòva
Paures Dracs: se’n tornèron d’Anglatèrra aqueste dimenge amb la mala plena
25.06.2013. Nòva
Aqueste dissabte, lo temps èra al bèl sus l’estadi Wallon a Tolosa; mai de 15 000
18.06.2013. Nòva
La Super-Liga marcava una pausa aquesta dimenjada. Aquò a permés als 40 preseleccionats
11.06.2013. Nòva
Se sap que lo campion catalan d’Elèit 2, Palau, montarà, mas Lescura voldriá
4.06.2013. Nòva
Per anar afrontar los Vikings de Widnes aqueste dimenge, los Dracs avián degut un còp de
30.04.2013. Nòva
Dissabte de vèspre, se debanèron finalas sus l’estadi del Molin a Lesinhan. Sant-Laurenç
23.04.2013. Nòva
De Canberra a las ribas de Lauquet, l’actualitat tretzista èra plan fornida aquesta dimenjada. A
9.04.2013. Nòva
Un pichon torn de Cup e puèi se’n va! Lo campion Carcassona al tèrme d’una


text:
22 mai 2014
Lo dimècres 21 de mai, a l’escasença de l’Amassada generala del Congrès permanent de la lenga occitana, los militants epaudians an tombat lo govèrn del president del conselh lingüistic Pascal Fauvet.
Es la panica al dintre del mitan lingüistic occitan. Lo còp de fòrça de Jocelyne Epaud e sos partisans a susprés tot lo monde. Degun s’esperava pas a una ataca armada e, jogant de l’efièit de suspresa, los epaudians an tombat lo govèrn en plaça per préner la presidéncia del conselh lingüistic del Congrès.
(suite…)
10 avril 2014
L’IVG (Institut de las Vaths Gasconas) que vien de méter au punt ua navèra nòrma tà l’escritura deu gascon. Qu’an remplaçat las darrèras « F » qu’i demoravan per de « H ».
« La H qu’ei la marca de habrica de la lenga de las vaths gasconas », expliquè lo President de l’associacion. « Que’n deven hicar hens lo mei de mots possible. Lo nom deu noste bon rei Henric que comença precisament per ua H », brombè.
(suite…)
4 avril 2014
Après aver, a l’escadença deu Carnaval Biarnés, hicat afichas dab las expressions de la hèsta, lo Congrès Remanent tà la lenga occitana qu’a hèit panèus dab « Díser lo sèxe » tau salon de l’erotisme de Niça.
Entà tocar un public navèth en PACA, on la situacion de l’occitan ei preocupanta, lo Congrès qu’avó ua idea de las bonas : assegurar ua preséncia de la lenga au Salon de l’erotisme qui s’avia uei e s’acaba doman, lo dimenge 6 d’abriu.
(suite…)
4 avril 2014
La tòca d’aquela causida es de rompre amb lo colonialisme espanhòl e l’impoténcia occitana
Dins la seguida de sa demanda d’intrada dins la francofonia, la Generalitat de Catalonha anoncièt la mesa en plaça, se per cas ganhariá la votacion per l’independéncia, d’una refòrma pregonda de son sistèma ortografic per posquer donar de pròvas de fidelitat futura a sa vesina francesa.
(suite…)
22 mars 2014
Dimenge passat, un lingüista balhèt cinc còps de cotèl a sa femna qu’aviá escrit « èuro » en plaça d’« euro ».
Es un drame linguistic. Lo dimenge 30 de març Joan Fargin, lingüista occitan de Bram, assassinèt sa femna amb un cotèl de cosina. « Ai perdut lo cap », expliquèt a la polícia pendent son arrestacion. « Quand ai gaitat lo chèc que veniá de faire pel loguièr, ai pas pus vist qu’aquel mot « èuro » e ai pas pus pogut pensar a quicòm mai ».
(suite…)


text:
Le Vieil-Évreux
Le Vieil-Évreux en normand (Le Vieil-Évreux en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Çò 23 de setembre 1870, lo pilòta pujada Neptune se vòla de la met Sant Pierre a París, alavetz assiégé pels Prussiens, e acaba la siá carrièra en lo parc del castèl de Cracouville après aver-i recorregut 104 quilomètres[1].
Le 23 septembre 1870, le ballon monté Neptune s'envole de la place Saint Pierre à Paris, alors assiégé par les Prussiens, et termine sa course dans le parc du château de Cracouville après avoir parcouru 104 kilomètres[2].