text:
Afganistan
Afganistan (pashto/ dari: افغانستان) es un país d'Asia Centrala que confronta Turcmenistan, Ozbequistan e Tatgiquistan au nòrd, Paquistan a l'èst e au sud, e Iran a l'oèst. Sa capitala es Kabol. Presenta un territòri fòrça montanhós generalament desertic ò semi desertic sensa accès a la mar.
Situat lòng de la Rota de la Seda, foguèt lo sèti d'estats desvolopats e sovent rics tre la fin de l'Antiquitat maugrat d'invasions regularas venguts dei regions nomadas d'Asia. En particular, leis invasions timuridas aguèron de consequéncias grèvas en causa de la destruccion d'unei rets d'aigatge que favorizèt la desertificacion de la region. Passat sota l'influéncia pèrsa, la region se revoutèt au començament dau sègle XVIII e formèt en 1747 un estat sobeiran a l'origina de l'Afganistan actuau. Au sègle XIX, capitèt de gardar son independéncia e aguèt lo ròtle d'estat tampon entre leis Empèris Rus e Britanic. Au començament dau sègle XX, de temptativas de modernizacion mau capitèron en causa dau conservatisme de la populacion. Dins leis annadas 1970, doas revolucions entraïnèron la casuda de la monarquia puei la formacion d'un regime comunista. En 1978, comencèt una guèrra civila entre lo govèrn centrau e d'insureccions islamicas. En 1979, l'URSS intervenguèt dirèctament sus lo territòri afgan per esquichar aquelei movements mai deguèt se'n retirar en 1989 sensa succès. En 1992, lo govèrn comunista foguèt reversat e la guèrra civila contunièt entre lei venceires a l'avantatge dau movement religiós dei Taliban. En 2001, sospichats de sostèn ais atempats dau 11 de setembre de 2001, lei Taliban foguèron atacats e reversats per leis Estats Units d'America qu'installèron un govèrn compausat d'advèrsaris dei Taliban. Pasmens, en causa de l'afondrament de l'estat afgan dins lo corrent deis annadas 1990, aqueu govèrn mau capitèt d'assegurar son autoritat qu'es menaçat per de guerilhas, magerament menats per lei Taliban, una corrupcion fòrça importanta e la division dau país entre senhors de guèrra rivaus.
Lo desvolopament economic d'Afganistan es tanben una question malaisada car lo país es un dei pus paures de la planeta. D'efècte, maugrat una creissença de remerca dempuei 2002 e un sostèn important de seis aliats e de l'ONU, son PIB es encara fòrça feble. De mai, una partida importanta de l'economia es totalament en fòra dau contraròtle de l'estat car se desvolopèt sus lo territòri afgan una gròssa industria de produccion e d'exportacion de dròga (òpi e canebe principalament).
Somari
- 1 Geografia
- 2 Istòria
- 3 Organizacions politica e territòriala
- 4 Afaires estrangiers e defensa
- 5 Economia
- 6 Cultura
- 7 Bibliografia
- 8 Vejatz tanben
- 9 Nòtas & referéncias
- 10 Liames extèrnes
Geografia[modificar | modificar la font]
Geografia fisica[modificar | modificar la font]
Afganistan es un país montanhós franc de dos plans situats au nòrd e au sud-oèst. Son relèu es dominat per la cadena de Hindu Kush que s'estend dei regions centralas en direccion de Paquistan e China per jónher Imalaia. Lei cimas d'aquela cadena son autas e la montanha afgana pus importanta, Nowshak, aganta 7 485 m d'altitud. Representan un obstacle major que bloca lei comunicacions entre lei regions nòrd e sud durant lei sasons frejas.
Lo fluvi Amodarià es lo corrent d'aiga pus important d'Afganistan. Se situa au nòrd e ne'n marca la frontiera amb Ozbequistan e Tatgiquistan. Lo segond corrent pus important es lo riu Kabol que passa dins la capitala. Es un afluent major d'Indus après son passatge de la frontiera paquistanesa. Forma una vau d'altitud dins lei regions orientalas dau país que tèn divèrsei centres urbans de remarca. Enfin, lo tresen corrent major es lo riu Helmand que marca lo relèu sud e es a l'origina de la formacion d'una zòna agricòla importanta. Leis autrei rius afgans an un debit inferior a 100 m3/s e son d'una importància pus febla. Pasmens, pòdon marcar localament lo relèu e èstre a l'origina d'inondacions.
Clima[modificar | modificar la font]
Lo clima d'Afganistan despend de son altitud, de sa distància a respèct de l'Ocean Indian e dei precipitacions. L'altitud entraïna una demenicion de la temperatura mejana. Dins lei regions pus autas, entraïna l'installacion d'un clima montanhard. La distància a respèct de l'ocean dona una influéncia continentala importanta sus lo clima afgan ambé d'ivèrns fregs (fòrça fregs dins lei regions montanhósas) e d'estius cauds (fòrça cauds dins lei plans). Lei precipitacions son feblas sus tot lo territòri. Se debanan generalament d'ivèrn sota la forma de tombadas de nèu. Lo nivèu de precipitacions definís finalament la natura dau clima qu'es de tipe desertic dins lo sud e lo centre dau país, semi arid dins lo nòrd e lo nòrd-èst e continentau ò temperat dins lei zònas d'altitud nòrd-orientaus.
Demografia[modificar | modificar la font]
La demografia d'Afganistan es mau segura en causa de l'afondrament de l'estat e lei dificultats de la guèrra quasi permanenta dempuei l'invasion sovietica. En 2013, èra estimada a 31,1 milions de personas, compres lei 2,7 milions d'Afgans refugiats en Iran ò au Paquistan. Avans lo començament dau conflicte, un recensament parciau de 1979 estimèt la populacion a 15,5 milions d'abitants. Son temps es fòrça joine amb un temps mejan de 17,9 ans e una esperança de vida egala a 50,1 ans en 2013[1].
Lei condicions de santat son marridas ambé un taus de mortalitat infantila aut (119 mòrts per 1 000 naissenças) e un taus de mortalitat maternatala qu'es tanben important (460 mòrts per 100 000 naissenças). Leis espitaus e sei mejans son pauc nombrós (0,4 plaça per 100 000 abitants) e mau equipats. Enfin, existís de riscs de remarca de malautiás infecciosas coma de diarrèas ò de fèbres tifoïdas.
La màger part deis abitants son installadas dins de regions ruralas e lo taus d'urbanizacion es feble (23,5% en 2011). Dins aquò, es en aumentacion rapida (+4,4% en 2011) en causa de la guèrra. Lei vilas pus importantas son generalament lo centre dei províncias actualas. Franc de Kabol (3 milions d'abitants) e Qandahar (512 000 abitants), passan pas 500 000 abitants. Pasmens, coma crosiera de cambis e luòc de passatge obligatòris lòng dei rotas afganas, de vilas coma Herat (397 000 ab.), Mazar e Charif (397 000 ab.) ò Jalalabad (202 000 ab.) an un ròtle regionau important.
Enfin, la populacion afgana presenta de divisions etnicas importantas favorizadas per la geografia. Lei Pachtós (42% de la populacion) forman lo premier grop magerament situat dins lei regions sud e sud-èst. Lei Tatgics (27%) forman lo segond grop magerament situat dins lo nòrd-èst. Puei, lei Hazaras (9%) e leis Ozbècs (9%) representan doas populacions importantas dins lei regions centralas e dins lo nòrd. Enfin, divèrseis etnias coma leis Aimaks (4%), lei Turcmèns (3%), lei Balochs (2%), lei Pashayis, lei Quirguizs e lei Noristanis representan de minoritats localament importantas.
Lengas[modificar | modificar la font]
Una quarentenau de lengas son parladas per la populacion afgana e la mestraja d'unei lengas per un abitant es comuna. Lei principalas son aquelei dei grops etnics principaus dau país e son lo dari (un dialècte dau persan), lo pachtó, divèrsei lengas turcas e lo baloch. En particular, lo dari, parlat per aperaquí 50% de la populacion, es la lenga veïculara dau país e la lenga premiera dei Hazaras e d'unei grops tatgics dei regions nòrd ò centralas. Lo pachtó es la segonda lenga dau país (parlada per au mens 35% de la populacion[2]). Es la lenga majoritària dei regions sud. Aquelei doas lengas son lei doas lengas oficialas d'Afganistan. Leis autrei lengas pòdon aver un estatut oficiau dins lei regions onte son parladas per una partida importanta de la populacion locala.
Religions[modificar | modificar la font]
En causa de la guèrra quasi continua dempuei 1979 e de l'afondrament de l'estat, leis estimacions sus la reparticion religiosa de la populacion afgana son mau seguras e realizat per d'organismes estrangiers. Pasmens, totei donan una majoritat clara de musulmans sunitas e una minoritat de musulmans chiistas, magerament situada dins lei regions centralas dau país. Segon leis estimacions principalas, la proporcion de sunitas se situa entre 80 e 89% de la populacion, aquela de chiistas entre 10 e 19%[1] e lo rèsta es format de minoritats gaire nombrosas (zoroastrians, crestians...)[1] [3].
Istòria[modificar | modificar la font]
La Preïstòria e l'Antiquitat[modificar | modificar la font]
La Preïstòria d'Afganistan es encara mau coneguda. Lei vestigis pus vièlhs coneguts a l'ora d'ara son situats a Mundigak. Son datats dau milleni IV au sègle VI avC. De migracions arianas vengudas de l'oèst de la region foguèron probablament a l'origina de son premier poblament.
Durant l'Antiquitat, Afganistan foguèt conquistat per lei tropas de Cir II e integrat dins l'Empèri Pèrsa. Aqueu periòde durèt dos sègles e foguèt caracterizat per l'introduccion dau zoroastrisme. A la fin de l'Empèri Pèrsa, Afganistan foguèt conquistat per lei Grècs d'Alexandre lo Grand en 329 avC. Après la mòrt d'Alexandre, lo país venguèt l'enjòc de luchas entre lei dinastias ellenicas dei Seleucides e de Bactriana e la dinastia indiana dei Maurya. Puei, a la fin dau sègle II avC, de migracions novèlas de populacions arianas entraïnèron l'emergéncia d'un estat arian dich Empèri Kuixan. Aquel empèri dominèt Afganistan, Paquistan e lo nòrd d'Índia. Son apogèu se debanèt a la fin dau sègle I e au començament dau sègle II. Unei sobeirans d'aqueu reiaume encoratgèron la religion bodista que conoguèt un succès important en Afganistan. Pasmens, au sègle III, l'Empèri Kuixan intrèt dins un periòde de declin e, vèrs 240, perdèt Bactriana au profiech de l'Empèri Sassanida. Au sègle V, Afganistan deguèt faciar leis invasions dei Huns Blancs qu'ocupèron una partida dau país e s'installèron finalament dins lo bacin de Tarim.
L'Edat Mejana[modificar | modificar la font]
Lo començament de l'Edat Mejana foguèt marcat per l'introduccion e lo desvolopament de l'islam ai sègles VII-IX. La disparicion de l'Empèri Sassanida en 651 après sa desfacha còntra leis armadas arabas entraïnèt una division de la region entre de principats organizats segon un sistèma de vassalitat. Au sègle X, la dinastia dei Gaznevidas capitèt de formar un estat poderós a partir dau relarg de la vila de Gazni. Sota la direccion de Mahmud (997-1030), aquela dinastia venguèt la poissança dominanta de la region e formèt un empèri centrat sus l'Afganistan e l'Iran modèrnes. Gazni venguèt un centre culturau major dei sègles X e XI. Pasmens, a partir dau sègle XII, lei Gaznevidas deguèron faciar leis atacas dei Turcs Seldjokids. En 1149, aquelei darriers capitèron de conquistar la capitala de l'empèri. Lei rèstas de l'estat gaznevida se repleguèron dins lo nòrd d'Índia onte dispareguèron en 1186.
Aqueu periòde de division s'acabèt rapidament car lo començament dau sègle XIII veguèt l'entraïnament deis invasions mongòlas. Ansin, en 1221-1222, la region foguèt conquista e pilhada per l'armada de Genghis Khan. Integrat dins l'Empèri Mongòl fins a sa division dins leis annadas 1250, Afganistan faguèt partida de l'Ilkhanat. Aquel empèri dispareguèt durant la premiera mitat dau sègle XIV après una tièra de crisis politicas causadas per un còp d'estat.
A partir de 1370, Afganistan foguèt ocupat per lei fòrças de Tamburlan e faguèt partida de l'Empèri Timurida. Pasmens, aqueu periòde foguèt marcat per de destruccions fòrça importantas, especialament au nivèu dau sistèma d'irrigacion, franc de la region d'Herat que venguèt la capitala de Tamburlan. Dins aquò, aquel empèri subrevisquèt gaire a la mòrt de son fondator. Ansin, la mitat orientala d'Afganistan venguèt tornarmai independenta. En 1504, lo rèi de Kabol, lo Turc Babar, ataquèt e conquistèt lo nòrd d'Índia. I fondèt l'Empèri Mogòl en 1526 e installèt sa capitala a Agra. De son caire, la mitat occidentala d'Afganistan foguèt ocupada per lei Safavidas entre 1506 e 1510.
La formacion de l'Afganistan modèrne[modificar | modificar la font]
La formacion de l'Afganistan modèrne foguèt un procès que se debanèt ai sègles XVIII-XIX a partir de divèrsei dinastias localas, deis enjòcs de la colonizacion dau monde per lei poissanças europèas e de la revirada deis invasions britanicas dau país.
Ansin, au començament dau sègle XVIII, lo declin dei Safavidas e dei Mogòls permetèt ai tribús afganas de venir independentas. Après una premiera declaracon d'independéncia en 1707 proclamada per la tribú Galzai, un estat independent se formèt sota la direccion de Nader Chah que conquistèt lei vilas de Qandahar e de Kabol en 1738. Foguèt assassinat en 1747 mai un dei seis oficiers, Ahmad Khan, capitèt de se proclamar rèi de Qandahar e de formar una dinastia, dicha « dinastia de Durrani ». Son fiu installèt la capitala a Kabol. Sa mòrt entraïnèt un periòde de crisis intèrnas fins a la presa dau poder per Dust Moamed entre 1818 e 1838. Fondèt a Kabol la dinastia dei Barakzai e prenguèt la decision de se concentrar sus Afganistan e d'arrestar d'intervenir dins leis afaires indians.
Durant aqueu periòde, Afganistan èra situat entre leis Empèris Rus au nòrd e Britanic au sud. Londres assaièt un premier còp de lo conquistar entre 1839 e 1842. Aquela guèrra s'acabèt per la victòria militara deis Afgans. Pasmens, en causa de crisis politicas intèrnas e de la poissança britanica, Dust Moamed deguèt acceptar una forma de protectorat britanic. En 1878-1880, se debanèt una segonda guèrra que confirmèt aquel estatut e fixèt la frontiera entre Afganistan e Índia de lòng de la linha Durand en 1893.
A partir de 1901, lei rèis Habib Allah (1901-1919) e Aman Allah (1919-1929) s'opausèron a aquela situacion e assaièron de rompre l'isolament diplomatic dau país còntra leis interès anglés. En 1919, se debanèt donc una guèrra novèla còntra l'Empèri Britanic. Militarament victoriós, lei Britanics deguèron acceptar de reconóisser l'independéncia afgana au tractat de Rawalpindi en 1919 puei au tractat de Kabol en 1921. Après aqueu succès, Aman Allah acomencèt una politica de modernizacion dau país e de seis institucions : proclamèt una constitucion en 1922, modificada en 1928, puei publiquèt un còde administratiu en 1924.
La casuda de la monarquia[modificar | modificar la font]
Lei reformas d'Aman Allah se turtèron rapidament a una oposicion importanta que va alentir la modernizacion dau país. Neutre durant la Segonda Guèrra Mondiala, Afganistan venguèt rapidament un enjòc de la Guèrra Freja per lei Sovietics au nòrd e leis Estatsunidencs au sud. De mai, l'oposicion ai reformas demorèt fòrça importanta e la temptativa de democratizacion deis annadas 1960 empachèt leis autoritats de faciar una situacion economica malaisada. Aital, en 1973, un còp d'estat republican entraïnèt la casuda de la monarquia afgana.
D'efèct, en 1929 Aman Allah foguèt rebutat per un còp d'estat conservator. Après una guèrra civila, son parent Nader Khan capitèt de prendre lo poder e de venir rèi fins a son assassinat en 1933. Son fiu Mohammed Zaher Chah li succediguèt e demorèt neutre pendent la Segonda Guèrra Mondiala. Pasmens, emai se lo país deguèt pas faciar lei consequéncias de combats, la retirada d'Índia dei Britanics entraïnèt una crisi economica grèva. Afganistan deguèt donc acceptar l'ajuda dei Sovietics e deis Estatsunidencs e lo país foguèt devesit entre doas zonas d'influéncias au nòrd e au sud. De mai, la maufisança de la màger part deis elèits a respèct dei reformas causèt lo blocatge economic dau país que poguèt pas aprofichar d'un biais eficaç leis ajudas sovietics e estatunidencs. En 1964, una Constitucion democratica creèt un Parlament mai leis eleccions confirmèron rapidament lo blocatge politic.
Lei recòltas marridas deis annadas 1970 e 1971 entraïnèron alora la fin de la monarquia. Un còp d'estat foguèt organizat per lo cosin dau rèi Sardar Mohammad Daud Khan. Obtenguèt lo sostèn dei Sovietics e capitèt de reversar lo poder en julhet de 1973. Assaièt alora de fondar un estat republican s'apielant sus la jovença formada dins de país occidentaus.
La revolucion comunista e l'intervencion sovietica[modificar | modificar la font]
L'estat republican capitèt pas a resòuvre la crisi dau país. Aquò entraïnèt, gràcias au sostèn sovietic, una unificacion de divèrsei partits de senèstra. Fòrça populars entre lei joves educats e de còps formats dins lei país desvolopats, aquelei partits sostenguèron lo còp d'estat comunista d'abriu de 1978. Un estat comunista se formèt alora e signèt en decembre un tractat d'amistat amb l'URSS.
Pasmens, lo regim comunista e sei reformas se turtèron rapidament ai mitans conservators d'Afganistan. Fòrça religiós, aquelei mitans organizèron de movements armats que menacèron lo govèrn centrau. A la fin de 1979, l'URSS mandèt donc un còrs expedicionari important en Afganistan per sostenir son aliat. Lei rasons dau mandadís d'aquela armada son encara mau conegudas. Regardavan problabament la proteccion dei Sovietics ja presents en Afganistan e la lucha còntra la creacion possibla d'un estat islamista capable de menaçar lo sud de l'URSS. Dich « Premiera Guèrra d'Afganistan », aqueu conflicte opausèt rapidament lei tropas de l'URSS e dau govèrn centrau de Kabol a una tièra de guerilhas sostengudas per Paquistan e leis Estats Units. En 1988-1989, lei Sovietics se retirèron e, en 1992, lo govèrn comunista de Kabol foguèt finalament reversat.
La presa dau poder per lei Taliban[modificar | modificar la font]
Après la partença dei Sovietics e la casuda dau regim comunista, lei movements de guerilha assaièron de formar un estat islamista. Pasmens, aquelei movements mau capitèron de partejar lo poder entre elei e una guèrra civila acomencèt entre lei venceires. Entre 1992 e 1993, divèrsei temptativas de negociacions mau capitèron e lei combats entraïnèron una division dau país entre « senhors de guèrra ».
A partir de 1994, lo movement islamista dei Talibans capitèt de renfòrçar sei posicions dins la region de Qandahar que venguèt la basa principala dau movement. Rapidament sostenguts per la populacion dau sud afgan, conquistèron pauc a pauc lo rèsta dau país e prenguèron oficialament lo poder en 1996 après la conquista de Kabol. Gràcias a una aplicacion estricta de la lèi islamica, capitèron de restablir l'òrdre mai seis avançadas entraïnèron una aliança quasi generala deis autrei movements, especialament aquelei deis etnias dau nòrd dau país, còntra elei en març de 1999. Pasmens, maugrat aquela union, lei Talibans contunièron d'avançar e ocupèron la màger part d'Afganistan en setembre de 2000.
La Segonda Guèrra d'Afganistan[modificar | modificar la font]
A partir deis annadas 1990, lei Talibans deguèron faciar de criticas importantas per lo sostèn donat a certaneis islamistas coma Osama Ben Laden acusat per leis Estats Units de divèrseis atemptats còntra d'interès estatsunidencs : destruccions deis ambaissadas americanas de Nairobi e Dar es Salaam (1998), ataca còntra lo naviri de guèrra USS Cole en 2000... etc. Se debanèron quauqueis operacions de bombardaments aerians sus de camps d'entraïnaments sensa consequéncias pus importantas.
La situacion cambièt après leis atemptats dau 11 de setembre de 2001. Lo 14 de setembre, leis Estats Units e lo Reiaume Unit exigiguèron l'extradicion d'Osama bin Laden. Lei Talibans refusèron e preferiguèron de prepausar la reünion d'una assemblada de notables religiós per decidir dau sòrt d'Osama Ben Laden. Lo 20, aquela assemblada demandèt a Osama Ben Laden de quitar lo país mai lo govèrn taleb vouguèt de pròvas per consentir a una extradicion.
D'aqueu temps, lei premiers soudats americans arribèron dins la region. Lo 22, acomencèron d'operacions de reconoissença en Afganistan e lo 7 d'octòbre leis aviacions e flòtas deis Estats Units e dau Reiaume Unit comencèron una campanha de bombardament aerian que va entraïnar l'afondrament militar e politic dei Talibans en novembre e decembre de 2001. Lo 5 de decembre, quatre faccions afganas representant la guerilha, lo rèi Zaher Chah, senhor de guèrra Gulbuddin Hekmatyar e leis Afgans exiliats en Iran signèron leis acòrds de Bonn per preparar l'organizacion d'un estat novèu. Ansin, lo 4 de genier de 2004, una constitucion novèla prevesent un regim presidenciau fòrt foguèt adoptada. Leis eleccions presidencialas d'octòbre de 2004 veguèron la victòria d'Hamid Karzaï.
Pasmens, entre 2001 e 2005, lo movement dei Talibans capitèt de se reformar. Aprofichant lo sostèn dei populacions dau sud e la corrupcion fòrça importanta dau govèrn centrau, capitèt de formar una guerilha poderosa capabla de s'opausar ai fòrças de l'OTAN. Per faciar aquela menaça, l'Aliança Atlantica aumentèt lo nombre de sei tropas e son ajuda ais autoritats afganas. Dins aquò, aquela estrategia mau capitèt de vencre la guerilha e leis esfòrçs de desvolopament e d'ajuda economics se turtèron a la corrupcion locala. Ansin, au començament deis annadas 2010, leis Estatsunidencs e seis aliats acomencèron de quitar lo país e d'encoratjar un procès de negociacions entre Talibans e govèrn centrau per acabar la guèrra e exclure leis islamistas pus radicaus dau poder.
Organizacions politica e territòriala[modificar | modificar la font]
Organizacion generala[modificar | modificar la font]
Afganistan es una republica islamica presidenciala que seis institucions son definidas per una constitucion adoptada en 2004. Aplica lo principi de la separacion dei poders e sa legislacion s'inspira magerament dei principis de l'islam. Pasmens, abòrd de factors limitan son foncionament vertadier.
Lo premier es la contuniacion de la guèrra còntra lei Taliban e seis aliats. Aquò sapa l'autoritat dau govèrn, especialament dins lei províncias meridionalas onte lei Taliban contraròtlan certanei regions e i an installat d'institucions parallèlas. L'ajuda de la Coalicion internacionala menada per leis Estats Units permet de tenir lei zònas pus importantas coma lei vilas ò leis axes de comunicacion mai lei zònas ruralas ò mens pobladas son pus malaisadas d'ocupar d'un biais permanent. Lei combats dirècts son rars ò limitats mai l'insureccion es capabla d'agarrir seis advèrsaris especialament lòng dei rotas gràcias a l'utilizacion de minas.
Lo segond factor major que limita l'influéncia dau govèrn es l'existéncia d'un nombre important de senhors de guèrrra. Son de còps a la tèsta d'estats parallèls qu'an d'impòsts e de fòrças militaras pròprias. Una partida importanta ocupa tanben de pòstes oficiau au sen de l'administracion coma governador ò au sen dau govèrn coma ministre. Aquò permet au govèrn de s'assegurar son sostèn mai legitima lo poder locau dau senhor de guèrra. Enfin, aquelei senhors an sovent una basa etnica e mai d'un foncionari ò un soudat de la mema etnia li es fidèu, ço que demenís encara l'autoritat dau govèrn.
Lo tresen factor es la manca ò l'absència de mejans d'accion per lo govèrn. D'efècte, maugrat de mejans importants, lo govèrn a totjorn pas de servicis estatics desvolopats. A donc quasiment ges de mejans d'intervencion dirècte franc dei capacitats fornidas localament per d'ONG, de senhors de guèrra aliats ò lei fòrças de la Coalicion internacionala.
Enfin, la corrupcion fòrça importanta de tota l'economia e l'administracion dau país limita mai l'influéncia e la legitimitat dau govèrn centrau. Encoratjada per leis efèctes dau conflicte, de l'importància dei senhors de guèrra e dei feblessas de l'estat, aquela corrupcion renfòrça aquelei problemas en limitant enciara lei possibilitats d'intervencion dau govèrn. Per exemple, mai d'una ONG chausiguèt d'organizar esperela seis invèstiments per pas pèrdre de somas tròp importantas entre divèrseis intermediaris. Pasmens, dins aqueu cas, lo resultat de l'invèstiment demora sota lo contraròtle de l'ONG e lo govèrn pòu pas l'aprofichar per estendre sei capacitats. Ansin, maugrat dètz annadas de guèrra e d'invèstiments fòrça importants de la comunautat internacionala, l'influéncia dirècta dau govèrn s'estendiá en 2012 solament sus Kabol e son relarg.
Poder executiu[modificar | modificar la font]
Lo poder executiu es tengut per lo president de la republica qu'es tanben lo cap suprèm dei fòrças armadas. Es elegit, ambé dos vicepresidents, au sufragi universau dirècte per un mandat de cinc annadas. Noma ambé l'aprobacion dau Parlament lei ministres e lei governadors dei províncias. Lo Parlament a pas lo poder per reversar lo govèrn. Coma cap dau govèrn, lo president a de capacitats importantas d'iniciativas legislativas que pòu adoptar de decisions solament ambé un vòte d'aprobacion dau Parlament.
Poder legislatiu[modificar | modificar la font]
Lo poder legislatiu es tengut per un Parlament compausat de doas chambras :
- la Chambra dau Pòble es formada de 249 deputats elegits au sufragi universau dirècte per un mandat de cinc annadas. Cada província es representada per un deputat minimom mai un nombre suplementari dependent de sa populacion. 64 sètis son reservats ai fremas. Es cargada de discutir e de votar lei lèis e de ratificar lei decisions presidencialas.
- la Chambra deis Ancians es formada de 102 membres (22 sètis reservats ai fremas). Un tèrç es nomat per lo president, un tèrç es elegit per lei conseus provínciaus e un tèrç es teoricament[4] elegit per lei conseus de districtes. Es cargar de conselhar lo president e a pauc de ròtle sus lo procès legislatiu. Pasmens, a un drech de vetò sus certanei decisions.
Per lei decisions pus importantas coma certanei revisions de la constitucion ò la ratificacion dei tractats internacionaus majors, lo president pòu tanben reünir la loya jirga qu'es una assemblada larga dei caps tradicionaus dau país.
Poder judiciari[modificar | modificar la font]
Lo poder judiciari es tengut per una Cort Suprèma que sei membres son nomats per lo president e confirmats per lo Parlament. Lo sistèma inferior es devesit entre de brancas especialazadas. Lei principalei s'ocupan deis afaires criminaus, civius, religiós, administratius e dei drechs dau trabalh ò de la familha.
Simbòls nacionaus[modificar | modificar la font]
En causa de son istòria agitada, Afganistan aguèt abòrd de drapèus dins lo corrent dei sègles XX e XXI. Lo drapèu actuau foguèt adoptat en 2004 a partir dau drapèu utilizat per lo govèrn provisòri en 2002. Mescla divèrsei lei colors e lei simbòls d'unei drapèus pus ancians. Lo negre representa l'independéncia dau país dins lo corrent dau sègle XIX. Lo roge representa la lucha per l'independéncia dins lo corrent dau sègle XX e lo vèrd sa capitada. L'emblèm es un simbòl tradicionau d'Afganistan compausat d'una mosqueta. Enfin, la frasa es la chahada musulmana. Aqueu simbòl e la chahada forman tanben lo blason afgan.
L'imne nacionau foguèt adoptat en 2006. Es dich Milli Tharana es foguèt escrich per Abdul Bari Jahani. Enfin, la devisa nacionala afgana es « Allah es grand. I a pas d'autre dieu qu'Allah e Maomet es son profèta ».
-
Drapèu adoptat per la Republica Islamica d'Afganistan en 2002.
-
-
-
-
-
-
Organizacion territòriala[modificar | modificar la font]
Afganistan es devesit en províncias que son compausadas de districtes. En 2013, i aviá 34 províncias e 398 districtes. Son dirigidas per un governador nomat per lo president e an de conseus locaus elegits dotats de certanei poders, en particular l'eleccion dei membres de la Chambra deis Ancians.
Afaires estrangiers e defensa[modificar | modificar la font]
Afaires estrangiers[modificar | modificar la font]
Lo govèrn centrau afgan fa partida dei principaleis organizacions internacionalas e a fa una demanda per integrar l'OMC. En causa de la guèrra còntra lei Taliban, es fòrça pròche deis Estats Units que sei fòrças forman la màger part deis efectius de la Coalicion internacionala cargada de lo sostenir. Lo país assaia tanben de desvolopar de relacions corrèctas ambé leis aliats principaus de Washington coma lo Reiaume Unit, França ò Alemanha.
A respèct de sei vesins, a de relacions malaisadas ambé Paquistan, sospichat de sostenir lei Taliban ò d'assotar sei basas dins lei montanhas lòng de la frontiera comuna. Pasmens, Islamabad demora lo premier partenari comerciau de Kabol. Lei relacions ambé leis autrei país vesins son mai bònas, especialament amb Iran, desirós de protegir la minoritat chiista d'Afganistan e de luchar còntra lo trafèc d'òpi, e ambé China e Índia, desirosas de participar a l'esplecha economica dei ressorsas naturalas dau país.
Fòrças armadas[modificar | modificar la font]
En 2012, lei fòrças armadas afganas alinhavan 200 000 òmes amb un budget de 11,6 miliards de dolars magerament pagat per seis aliats estrangiers. Son objectiu es d'agantar 240 000 òmes en 2013. Fondada après la casuda dau regime dei Taliban, aquela armada es totjorn en formacion e seis armaments en cors d'aquisicion. Aqueleis equipaments son de premiera ò de segonda generacions e eissidas de país occidentaus e ex-sovietics. Foguèt cargada de luchar còntra l'insureccion, inicialament dins lei zònas suavas mai dèu pauc a pauc assumir la totalitat deis operacions fins au retirament dei tropas estrangieras (previst a l'ora d'ara en 2014).
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia d'Afganistan
L'economia d'Afganistan es caracterizada dempuei lo començament dau sègle XXI per un creissença e un dinamisme importants maugrat la guèrra quasi permanenta començada en 1978-1979, una corrupcion fòrça estenduda e de conflictes lòng de la frontiera ambé Paquistan còntra de guerilhas ò de traficants de tota mena (en particular d'òpi). Lo fondament principau d'aquela expansion es l'ajuda deis institucions internacionalas e deis Estats Units ambé l'injeccion de 26,8 miliards de dolars dins l'economia afgana entre 2001 e 2007.
Pasmens, en despiech d'aqueu sostèn d'importància, Afganistan demora un país fòrça paure e pauc desvolopat que dèu faciar de questions importantas. De'n premier, son PIB es bas (19,9 miliards en 2012) siá 640 $/ab. Existís tanben de dificultats suplementàrias coma una importanta economia esconduda liada au trafec de dròga, especialament d'òpi e de produchs derivats de canebe qu'Afganistan es lo premier productor mondiau. De mai, lo nivèu de corrupcion au sen dei divèrseis administracions es tant important qu'una part non negligibla de l'ajuda internacionala es en realitat tremarchada au profiech dei caps locaus, dei guerilhas ò dei senhors de guèrra. Enfin, mai d'un invèstiment es realizat dirèctament per de companhiás estrangieras sensa supervision que l'estat que sei mejans son tròp limitats per contraròtlar l'activitat economica. Ansin, aquel invèstiment se fa localament e permet pas lo desvolopament dei servicis de l'estat que son quasi inexistent sus la màger part dau territòri.
Fòra lo sector de dròga, lei partenaris economics principaus dau país son Paquistan, Índia, Tatgiquistan, leis Estats Units d'America, Russia, China e Alemanha. Afganistan exporta de produchs agricòlas e de produchs eissits de l'industria leugiera (subretot tèxtila) e importa de manjar, de produchs petroliers, de tèxtils e de produchs eissits de l'industria pesuca (maquina otís... etc.).
Sector primari[modificar | modificar la font]
En 2012, l'agricultura afgana èra lo centre de l'economia dau país. Fòra lo sector de la produccion de pavòt, representava 78,6% de la man d'òbra e 20% dau PIB. A la fin deis annadas 1990 e au començament deis annadas 2000, un periòde de secaressa entraïnèt de destruccions importantas dei recòltas, especialament dins lei zònas non aigadas, e una demenicion de la produccion. Entraïnèt tanben una reorientacion de la produccion que priviligièt d'ara endavant lei culturas de subsistància (blat, fruch, moton...) maugrat lo mantenement de culturas destinadas a l'industria tèxtila (coton...). D'autra part, ambé lo començament de la Segonda Guèrra d'Afganistan en 2001, se desvolopèt tornarmai la produccion de pavòt per l'industria de produccion d'òpi. Aquela cultura permet ai païsans d'aumentar sei revenguts e es tolerada ò encoratjada per lei Taliban, la Coalicion e lei senhors de guèrra.
En fòra de l'agricultura, Afganistan tèn tanben de ressorsas naturalas fòrça importantas. Son esplecha es encara limitada per lo conflicte e la manca de seguritat. Pasmens, lo país a de resèrvas d'idrocarburs (petròli, gas e carbon) ò de metaus importants (fèrre, coire, liti...) que representan un potenciau de desvolopament.
Sector segondari[modificar | modificar la font]
En 2012, lo sector segondari representava 25,6% dau PIB e 5,7% de la populacion activa. En causa d'annadas de guèrra, es limitat a la produccion leugiera e a l'industria d'òpi. Pasmens, ambé la creissença possibla de l'esplecha miniera dei ressorsas naturalas afganas, a un potenciau de desvolopament important. A l'ora d'ara, la premiera industria oficiala dau país es l'industria tèxtila, especialament la teissedura de tapís qu'es lo premier produch d'exportacion dau país.
Dins aquò, segon d'estimacions de l'ONU e deis Estats Units, l'industria de la dròga a una importància fòrça superiora e seriá la premiera fònt vertadiera d'exportacion de l'economia afgana. D'efècte, maugrat lei dificultats d'estimar la valor d'aquela mena d'economia esconduda, Afganistan es lo premier país productor de pavòt e de canebe. En 2005, s'estimèt qu'aquela industria representava un tèrç dau PIB afgan e implicava doas milions de personas (païsans, traficants, oficiaus corromputs...).
Sector terciari[modificar | modificar la font]
En 2012, lo sector terciari afgan representava 54,4% dau PIB e 15,7% de la man d'òbra. Es magerament basat sus lo comèrci e leis activitats informalas. Conois un desvolopament important maugrat de dificultats liadas a la corrupcion e a l'afondrament dei mejans de l'estat per assegurar l'òrdre e la lèi. En particular, dèu faciar l'instauracion regulara de taxas interioras decididas per lei senhors de guèrra per intrar sus son territòri.
Cultura[modificar | modificar la font]
Afganistan a una tradicion culturala lònga e rica en causa de sa posicion de crosiera lòng deis ancians axes comerciaus asiatics, de la preséncia d'un nombre gròs de pòbles diferents sus son territòri e de son apartenéncia d'uneis estats importants. Aquò a per consequéncia l'existéncia d'un patrimòni arquitectura de remarca que sei vestigis pus vièlhs datan de l'Antiquitat. Maugrat de destruccions importantas causadas per lei conflictes, lo govèrn assaia de restaurar una partida d'aqueleis obratges per desvolopar lo torisme. En fòra de l'arquitectura, existís tanben una literatura, en partida orala e influénciada per Pèrsia, que sa forma principala es la poesia.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 (en) CIA World Fact Book, https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html
- ↑ Leis estimacions sus lo nombre de locutors dau pachtó son fòrça malaisadas car lei regions sud dau país son lo teatre centrau de la Segonda Guèrra d'Afganistan. Ansin, una partida d'aquelei locutors son pas recensats dempuei d'annadas.
- ↑ (en) Country Profile : Afghanistan, Library of Congress, 2005, [1].
- ↑ En 2013, lo conflicte en cors a empachat lo debanament d'aqueleis eleccions. Solament dos tèrç dei sètis èran donc ocupats.


c: text/html

text:
Coll de Nargó
Coll de Nargó es una municipalitat de la comarca de l'Aut Urgèl (Catalonha). Situat a la drecha del riu Segre e amassa al palun de Oliana, passan per lo sieu tèrme tanben los rius de Perles e Sallent.
Situacion[modificar | modificar la font]
Coll de Nargó se tròba dins la comarca de l'Aut Urgèl. Limita amb la comarca del Palhars Jusan a l'oèst. Al nòrd limita amb la municipalitat alturgellenca de Cabó e Organyà, a l'èst amb Fígols i Alinyà, a sud-èst amb Oliana e al sud amb Peramola.
Demografia[modificar | modificar la font]
En 1553 incorpòra Fonollet; en 1787, Galleuda e Sallent de Organyà; en 1857, Valldarques; en 1970, Gavarra e Montanissell.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
On va parler occitan dans le métro dès la rentrée
Culture.
Les annonces des stations vont se faire en français et occitan dans le
métro toulousain pour le festival Occitania (25 au 28 septembre). Et
elles seront maintenues.
Des annonces en français et en occitan dans le métro à la rentrée. Photo DDM, Archives-Th. Bordas
OAS_AD("Position1");
à
l'aéroport de la Nouvelle-Orléans, vous êtes accueillis par des
messages en anglais et en français. Sympathique clin d'œil à la
présence française et cajun en Louisiane. Tisséo envisage d'informer
les usagers du métro toulousain dans la langue de Molière et celle de
Goudouli. Fort louable initiative alors que le centre historique de la
Ville rose arbore déjà des plaques de rues en français et en occitan.
Les défenseurs de la langue occitane militaient pour cette idée. Le
nouveau président de Tisséo, le Vert Stéphane Coppey a dit : « Banco !
». « Le projet existait depuis un an. Après quelques blocages, il fait
désormais l'objet d'un consensus au sein de la régie », explique David
Carlier, directeur de cabinet du président.
« comme on parle chez nous »
« Beaucoup de clients nous font remarquer que la voix de femme qui
annonce les stations de métro dans les rames est un peu mécanique et
sans saveur. On aimerait qu'elle s'exprime comme on parle chez nous,
nous disent-ils. À l'occasion du festival Occitania, qui se déroulera à
Toulouse du 25 au 28 septembre prochain, les annonces se feront
désormais en français et en occitan », poursuit le responsable.
Une initiative qui s'inscrira dans la durée puisque ces annonces
bilingues seront définitives. On pourrait entendre les premières fin
août début septembre : « Nous devrons être opérationnels en tout état
de cause pour le festival », précise David Carlier.
L'initiative s'inscrit aussi dans les partenariats organisés par
Tisséo avec les principaux événements de la ville : « On a habillé
ainsi les portes palières de la station Minimes-Nougaro avec des
paroles et des photos du chanteur toulousain », ajoute le directeur, «
pour l'anniversaire de sa naissance, le 9 septembre, les « cheminées »
de la station Minimes, qui débouchent sur l'avenue, seront aussi
décorées en hommage à l'enfant du quartier ».
Le métro rend aussi hommage à l'année Jaurès ou au Printemps de
Septembre, tandis qu'une médiation touristique et culturelle est prévue
en français, anglais et occitan pour faire (re) découvrir les œuvres
d'art de chaque station aux usagers et aux touristes, qui bénéficient
depuis cet été, à l'Office du tourisme, d'un ticket Tourisme leur
permettant pour 4,20 € d'effectuer 12 déplacements dans la journée dans
les transports publics toulousains. À terme, les inscriptions dans le
métro pourraient aussi être bilingues. Et si l'aéroport de
Toulouse-Blagnac se mettait lui aussi à la langue d'Oc ?
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
1 Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Lun 3 Aoû - 19:57
Zengi
Trobador !!
121 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Sam 7 Nov - 17:37
Mertyl
Occitan Warrior
I a un grop sus Facebook per aver las anóncias solament en occitan, pr'aquò la descripcion del grop es en francés!
122 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Sam 7 Nov - 18:05
GianniVacca
Cacha-Niu
123 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mar 10 Nov - 14:09
Cerièra de Mai
Trobador !!
Gianni, l'amassada de Tisséo serà a la fin del mes, noemalament la perennisacion pausarà pas de problèma (Coppey, lo president de Tisséo, sembla per) mas sabèm pas jamai…
De seguir, doncas…
124 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mar 10 Nov - 23:43
joan_cavalier
Trobador !!
Te coma d'unes (coma d'eisemple lo Joan Thomas) se son permetut de faire virar la lora prosa (s'avetz pas legit lo texte de J.T sus lo metro vos lo conselhi, es una maravilha blosa, es Joantho al pais dels potonorses) me permeti de faire virar la meuna contribucion (anem te i'aura marridas lengas per diser "te Cedric a encara pres una cufela, e ten l'alcool marrit" non (ja de costuma teni l'alcool risolier e a mai sortissi d'una serada apasimada en ço d'un cople d'amics onte avem begut doas cervesas en faguent un punt sus l'inauguracion del Centre Occitan de Radio e de Television que s'es fòrça plan passat) e per dintrar en ço meu, istoria d'evitar lo fret e de me pausar aprep una jornada que commencet a 6oras esta matin (enfin me caldria benleu diser aier qu'es ja miegjanuech passat) me soi dit vau prener lo metro..........
Ben francament, me disi qu'auriai mielh fach de tornar de pé, que francament, suporti de mens en mens aquel metro.
Es pas tant la votz criarda de la mena "parli amb Marshmalows dins la boca per faire tantic" que me confla, que francament la reaccion que pot menar en ço del monde que se trufan, imitant aquela votz que los far riser (e me diretz, los compreni, seria pas de la meuna lenga que s'agiria, me trufariai, tant coma lo frances miegjan pot riser quora un espanhou i dit qu'es "constipado", tant coma soi de riser dins ma boca a cada cop qu'en plan mitan del meu jornal tombi sus una despacha sul Rwanda e que manqui a cada cop, dins lo meu vam de reviraire a la volada de prononçar lo nom del président Paul Kagamé a l'occitana en diguant caga me, vo seria d'una autra lenga, me faria riser, aqui es la meuna lenga e me far mau)
Francament voli pas escupir sus la bona fé del monde que fagueron aquò (enfin de certs d'entre els, i'a totjorn monde dins tota mena d'afar que fan aquo dins la toca d'en tirar dardenas, o gloriota) mas e disi que quora om far causas o far totjorn de causas plan e de cagadas e per ieu ço que far una estructura pertinenta, intelligenta, qu'ajuda la seuna causa alprep del monde que la desfendon e del monde que s'i interessan o que son a man de s'interessar (en breu qu'aquela estructura es d'utilitat publica) es de saber festejar la seuna victorias mas tanben de diser "aqui avem merdat, caldria tornar veser la nòstra pausicion " al luoc de s'enfangar de desfendre a tot cranher la seuna idea en practican la politica de l'estruc.
Francament la politica del "es merdic, non es occitan" i cresi pas quitament se es occitan pot es merdic (ço que vol pas diser de jitar, mas d'ensajar de melhorar , coma lo diguet Ceriera, Copé e lo monde de Tisseo son de volontat bonas raport a d'aquo (d'unes m'accusaran aici de jogar lo meu costat "showbizz" mas la meuna pausicion professionala me mena de costetjar sovent monde del staff director de Tisseo e vos podi diser son sincere, plan de bona volontat e d'enveja raport a l'occitan, basta pas que de lor faire prepausicions que valon lo cop (del moment que son rasonables) ) alavetz per de que pas lor prepausar causas constructivas, al luoc de s'enfangar dins l'enveja de s'agafar a d'aquel dacos que per ieu, far venir la lenga mai ridicula que l'ajuda, m'anetz diser i'avia pas d'occitan abanç, a d'ara n'i'a, vos respondrai, vo n'i'a que far riser lo monde es qu'aquo es una avançada....soi pas segur (me podretz totjorn respondre, lo monde que rison son marrits jacobins, francament, s'avetz rason 90% de las gens son jacobins a l'ara (aquo tanpauc cresi pas), se cal tornar botar en causa per moment e pensa a los que fan mestier d'occitan e que son de prener 20 de recuòl per de que lo gens son de se rendre compte vo que l'occitan eisista qu'es "lo dacos risolier que charra la fremna que crida amb Marshmalows dins lo metro" e que doncas seran puntat del det deman, cal pensar a los qu'an la lenga dins lo cap mas qu'an vergonha de se lançar e que a d'ara gausaran encara mens de paur de se faire trufar d'els (confessarai que dempuei aquel occitan dins lo metro ieu lo primier seriai limite de gausar pas maica parlar la lenga per carrieras) caldria arrestar de s'autominoriser en se diguant vo es benleu pas bon, mas es d'occitan nos rend viu, viu lo sem ja e puei tant disi tot temps "l'important es pas qu'om parla en plan o en mau de tu, l'important es qu'om parla de tu" tant, trapi qu'aquel adage s'applica quora concernis una sola persona, pas quora l'accion d'una o d'una pichona còla de personas pot menar patiment a tot un poble.
Anem arresti aici lo meu cop de calcari...benleu ...a suivre....
Cedric
E.A: E benleu ço que me far lo mai cagar es d'esser obligeat de romegar contre l'usatge dins la vida videnta de ma lenga propri aici e dins ma lenga, non per vergonha, mas per balhar pas de lach de molzer als vertadiers dangeroses, los que vo son pas contra las annoncias per las vertadieras rasons mas que lo son per de que son anti occitanas
125 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 11 Nov - 0:33
maime
Lemosin de prumiera !
126 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 11 Nov - 0:55
joan_cavalier
Trobador !!
maime a écrit:Cò que me plai dins tos messatges Cedric es qu'a la fin avem obludat la debuta !!! Bon, per far mai cort : te plai pas la votz de la femna ? Enfin, lo son que ? Qu'es quò ? Ben, crese que tot lo monde es de consent sus lo fach que fau benleu tornar far los enregistraments...
Vo de vertat que fau de còps de caganha verbala (mas aquo era un cop de morre, sul biais escrichura automatica)
Doncas en resumit, vo trapi aquela votz mau enregistrada (aprep los tecnicians de TISSEO an pas la costuma de trabalha en oc) amb un accent "chamalow dins la boca per far tantic" que trapi ridicule e que a mai far se trufar lo lambda (lo metro es long e cagant doncas cal plan un biais de passar lo temps) doncas qu'ajuda pas la lenga.
Sabi (entresenhas presas alprep de monde de la direccion de TISSEO) que tornar enregistrar (en terme de cost) es pas possible, coma lo diguet Ceriera, la direccion de TISSEO es majoritariament per (mas sabi que i'a tanben contre dadins al quals cal pas balhar d'aiga al molin).
Fort d'aqueles dos punts, me demandi tot bel se la sabiessa seria pas de s'afanar de soscar ta prepausar causas pertinentas per la lenga (pot esser dins las annoncias, pot esser dins d'autres causas, te podi diser que sem d'unes d'aver commençat de faire de prepausicions a TISSEO d'onte parlarai pas aici per de que son luenh d'esser finalisadas e que volem pas faire de buta buta pel plazer d'aver quicom en occitan).
En esperant avem ensajat las annoncias a menat causas (faire parlar de l'occitan, dubrir TISSEO a prepausicions) mas foncionna pas, arrestam amb la communicacion que cal (se es pas trop tardier al moment que piqui aquo e que lo "buzz" nos embarret pas dins un dacos de la mena "los antis an ganhat") ta preparar quicom de mai pertinent: se deman tornas menar un sabre del Japon e que lo te vol penjar al dessus del leit se la punta es marrida, pensi que lo vas despenjar abanç de te colcar, vas pas prener lo risc de lo te prener sul morre).
E se la novela idea qu'avem passa inaperçaubuda (parli pas per la seuna talha o ambicion mas se lo monde son pas "choques") sera encara mai una victoria, voldra pas diser que lo veiran pas, voldra diser que lor sera quicom de '"normau" e ta ieu seria una victoria....
Una darriera question (se seguis encara Maime lol) de que sert lo dacos que trapem totes (anem vau demorar manhac e diser "pas top" dins lo metro a d'ara, fora de faire plazer a 30 occitanISTES e de faire se trufar lo monde?
Amistats
Cedric
127 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 11 Nov - 9:49
zo
Occitan Warrior
2 L'enregistrament es pas genial. Lo de francés tanpauc ça-que -la.
3 90 per cent del monde son de jacobins. Eeeee òc, sèm en França!
4 En resumit, lo Cedric nos ditz que val mai pas brica d'occitan puslèu que d'occitan de marrida qualitat,dins un encastre de marrida qualitat. Un jorn a marcar d'una pèira blanca (cf:TSF).
128 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 11 Nov - 10:42
joan_cavalier
Trobador !!
2/ Sus lo punt de l'enregistrament soi d'acordi amb tu, aprep aquo es quicom que mestresem pas (Tisseo es una regia semi publica, es tenguda de faire "crida d'oferta" ta faire las causas, doncas son oblijats de passar per un estudio precis, si de non tr e garantissi que seriai estat lo primier de prepausar una ajuda benevol (ço qu'era estat fach lo primier cop, se vosletz vos podrai mandar la primiera motura registrada benevolament per Muriel Badbie amb los miegjans tecnics de Radio Occitania, veiras que se d'aprep certs monde la lenga es pas perfach (lo te confirmarai pas coma l'ai ja dit soi pas lenguiste, la qualitat d'enregistrament es pas la meteissa)
3/ Me demandi se galejas o se sias serios se es lo segond, francament te planhi d'aver "d'oeilleres" atau
4/ Coma dit en 2 ieu me contenti de la meuna profession de jornaliste/tecnician audiovisual polivalent, la meuna part dins l'ostau TSF es aquela, doncas aviai pas botat la causa (lo confessi) ta verificar lo nivel de lenga (me dobtavi plan, que d'autres lo farian) lo site es estat revirat a la tota debuta per catalans, ai pas agut leser (erem de preparar l'inauguracion e aviam d'autras causas sul fuoc) de mandar la correccion gavachiana al monde de TSF, lo farai d'aici la fin de la setmana e las causas cambiaran, sem duberts a la critica constructiva, pensi (l'ai ja dich) qu'es ço que far part de las qualitats necite ta menar una empresa per la lenga, escotar las criticas constructivas del monde e evoluir, pas de s'embarrar dins una torn d'ivori...
Cedric
129 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 11 Nov - 11:39
zo
Occitan Warrior
2/ OK, soi interessat.
3/ Galeji pas, soi un òrre girondin anti revolucionari... Bon anem, 70 per cent...
4/Soi content de te l'ausir dire (de t'o legir escriure?).
130 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 11 Nov - 12:16
joan_cavalier
Trobador !!
2/ Escota te podi pas diser quora tendrai leser de lo faire (a mai dins la primiera motura, aviam la totala, amb los estacions venenta, lo estacion terminus....) ço que far un 30nat de MP3 e vesi pas consi lo faire passar leu e efficaçament (via un fiquier .rar sus zshare, sabi pas, Danis l'Omi, s'avetz suggestions (e se d'autres que Zo son prenaires si de non basta pas que de veser ta aver lo seu mail e d'i mandar) soi prenaire)
3/ Girondins anti revolucionari es pas antitetic ? (de ço que me brembi los jacobins e los girondins eran totes revolucionaris, pas amb la meteissa vision, mas revolucionaris çaquela).
Personaument (pausi pas un vertat, mas un vejaire, la vostra vista m'interessa) en sema 15% desfensaire de lengas minorisadas, 15% (veire mens) de jacobins vertadiers e 70 a 80 % de monde que s'en foton (e que doncas que i'aguesse l'occitan o non per els es parier) per de que coneisson pas e veson pas l'interest, a comptat d'aquo sem dins un eschema de mena eleccions, a nosautres de faire virar los "sense opinions" d'un cant o de l'autre, e cresi pas qu'om trapa mosca amb vinagre, pel moment, me sembla que lo metro buta mai lo monde de partir del cant escur de la fòrça.
4/ Sap l'ome, a l'encontrari de ço que se dit, tant soi contre lo "Es atau pas autrament" pas justificat, e aquo me pot faire m'embarrar veire venir cagant e jogar a la marrida fé (e se trapi mielh que ieu sus aquo, soi preste de me declarar vinçut) as quora la critica es constructiva soi dubert, sabi qu'om es jamai objectiu, ensaji çaquelà de faire lo meu trabalh e de menar la meuna vida de biais lo mai objectiu possible en escotant lo monde e en provocant contesta ta avançar dins la reflexion a la meuna pichona escala
131 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 11 Nov - 16:44
zo
Occitan Warrior
1/ Pas res mai a dire...
2/ Se n'i a que son interessats donc, fasètz vos conéisser. s'existisson ja las anoncias completas, aquò pòt cambiar la problematica de l'occitan dins lo metrò.
3/ Los girondins èran d'òrres anti revolucionaris, la pròva se faguèron escapitar ha ha ha!!
Quand disi que lo monde son jacobins, cal entendre que son pas prèstes a sortir del sistema centralizat a la francesa. Parli pas que de politica alavetz s'i mesclam la lenga amai, son tots perduts e i comprenon pas res pus los pauròts! >> Ah ouais vous voulez plus d'autonomie pour les régions? Et pour quoi faire? ça fera plus d'impôts! Et pourquoi pas l'autonomie de l'Auvergne tant qu'on y est ? Ouais les DOM-TOM c'est des parasites et les maorais y zont qu'a retourner chez eux s'ils sont pas contents! On est en France ici, on parle français. Eh ouais mais quand même eh, parigot, tête de veau.
4/OK. Profiti que sèm d'acòrds per far ma leiçoneta de lenga: se ditz "sabes l'òme, pas "Sap l'ome".
132 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 11 Nov - 18:02
joan_cavalier
Trobador !!
2/ Coma t'ai dit la causa es mai complicada de las entresenhas que teni de monde que coneisson fòrça ben TISSEO (en podi pas diser mai es pas per faire lo misterios o lo que far lo craner, mas dins lo meu mestier, i'a lo in e lo off (lo que se dit dabanç lo micro e lo de mai), per te balhar una dralha te brembi que TISSEO es "semi public" (teni res contra lo servici public, mas cal plan reconeisser que l'avantatge del privat es que fas ço que vos amb los que voles, dins de semi public coma son dardenas publicas, te cal justificar, faire cridas d'ofertas...)
3a (te cambi lo concepte) los girondins eran anti revolucionari per de que se son fach trencat lo cap sillogisme (es lo meu costat ancian estudiant en filo) : Los que se son fach trencar lo cap eran anti-revolucionaris, alavetz Robespierre se faguet trencar lo cap, doncas, Robespierre era antirevolucionari lol
3b : Mai seriosament, te compreni, mas cal veser ço que volem (e quitament se es l'indepencia per certs d'entre nosautres, o mai d'autonomia, i cal anar per estancas) ço que nos manca es pas un poble (l'avem) ço que nos manca es normalitat lo fach que siaguessem pas obligeats de justificar, lo fach que lo monde poguesson diser "la votz nova dins lo metro m'agrada pas, es trop forta, ten un accent risolier" punt (e pensi qu'a la basa es ço que dison e dirian parier s'era d'ingles, d'alemand d'esperanto o de papou), del moment que nosautres prenem aquo coma anti occitan, butem lo monde de seguir lo vejaire dels jacobins: un dels colegi privat lo mai emblematic de Tolosa se dit "Lo Caousou", l'universitat de Letras se dit "Lo Miralh", tenon noms occitans, empachan pas lo monde d'i mandar lo lors drotles.... pensi primier normalitat aprep la seguida e subretot pas confondre "incompreneson" e "jacobinismes" (e puei cal pas desbrembat que l'incompreneson pot venir de lo qu'escota, tant coma de lo qu'esplica)
4/ Vo lo sabi, es una de las meunas pecas recurentas, coma n'avem totes dins totas las lengas, i a causas que dintran pas (te podi diser per faire un // amb lo frances, las regentas me fagueron copiar al mens 1500 cops sus tota la meuna escolaritat "l'accord du participe passé avec avoir" e dintra totjorn pas, aprep me pot faire remarcar causas quitament se sem pas d'acordi, es pas aquo la basa de la comunicacion?
133 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 11 Nov - 18:17
maime
Lemosin de prumiera !
Euh... non sei perdut... tòrne legir la debutajoan_cavalier a écrit:(se seguis encara Maime lol)
134 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 11 Nov - 21:48
Tocas-i si gausas
Leberonet
Cal continuar la pression !
10/11/09
Le rendez-vous à bien eu lieu au siège de tisséo. Après un salut souriant et furtif de monsieur Coppey, j'ai été reçu par David Olivier Carmier et Catherine Labroue, respectivements directeur du cabinet du président et
déléguée au mécénat culturel. L'entrevue, qui a duré près d'une heure et demie, est resté...e sur un status quo. En effet Tisséo a fait part de sa vonlonté de laisser la voix dans le métro. Et de traduire aussi les mots "correspondance", "prochain arrêt" et "terminus"... Ils ont toutefois dit qu'ils se pencheraient sur le problème de la qualité sonore. Monsieur Carmier qualifiant ce groupe de populiste, je vous conseille à tous, en y adhérant ou en allant le voir, d'envoyer aussi une lettre de mécontentement à tisséo, histoire de se rendre un peu plus crédible à ses yeux. Une brochure "Votre avis nous est précieux" est aussi disponible dans les points de vente tisséo.
Madame Labroue, quand à elle, précise qu'il n'y a rien dans cette action de régionaliste ou d'imposé. Je vous conseille de lire le communiqué de presse de tisséo pour vous informer.
135 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 11 Nov - 22:14
maime
Lemosin de prumiera !
136 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 11 Nov - 23:02
Einucent
Occitan Warrior
(a mai dins la primiera motura, aviam la totala, amb los estacions venenta, lo estacion terminus....) ço que far un 30nat de MP3 e vesi pas consi lo faire passar leu e efficaçament (via un fiquier .rar sus zshare, sabi pas, Danis l'Omi, s'avetz suggestions (e se d'autres que Zo son prenaires si de non basta pas que de veser ta aver lo seu mail e d'i mandar) soi prenaire)
Suèi prenaire per permetre d'escotar la diferença sus TisseÒc. (30 fichiers mp3, quò deu passar en un 10at d'e-mails)
137 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 11 Nov - 23:30
joan_cavalier
Trobador !!
Einucent a écrit:
Suèi prenaire per permetre d'escotar la diferença sus TisseÒc. (30 fichiers mp3, quò deu passar en un 10at d'e-mails)
Vo fanton, mas te dobtes que teni autras causas de faire que mandar un 10 nat de mails amb 3 fiquiers a cada cop subretot a qualqu'un que demora a 900 metres de la radio, doncas, me sonas, me mandas un mail e passas a la radio amb una clau USB (o te fau un CD se vos) te balhara l'escasença de recuperar ço qu'avem charrat l'autre ser e per que pas de monstrar a la tua fremna de que sembla Radio Occitania
138 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 11 Nov - 23:54
Einucent
Occitan Warrior
Dubriguèi 'na rubrica premsa dins chasca lenga mas ai pas gaire de retorn de la premsa occitana, deve confessar qu'ai pas gaire segut. Auriá mancat quauqua-ren ? Fasetz sinhe si avetz trachat l'info.
139 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 11 Nov - 23:58
Cerièra de Mai
Trobador !!
Çaquelà, m'en foti un pauc, un sud-lengadocian fa l'afar, senon, cal tornar registrar tot amb l'article « le » ! ;)
2/ M'interessa fòrça d'ausir çò qu'aviátz fait.
140 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Jeu 12 Nov - 1:14
joan_cavalier
Trobador !!
2/ Ben escota, ai balhada las condicions al teu ome, a tu d'i bolegar lo tafanari (o ço que vos i bolegar ta lo decidir)
141 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Jeu 12 Nov - 10:59
Cerièra de Mai
Trobador !!
Dins lo meteis esperit, vesi pas un tram de Bordèu en occitan « Assimil », cal que siá dins un gascon de Bordèu mai o mens, aquò me sembla.
Sens doblidar que òc, l'occitan es una lenga faita de fòrças variacions, de las qualas podèm parlar sens renegar la compreneson larga dins lo país. Soi pas a te dire « parlèm pas lo meteis patès », i a de variacions de lenga dins Occitània, mas i a mai que mai de similitudas, e es ben una sola lenga (faita de dialectes, mas una sola lenga).
Per lo punt 2, OK !
142 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Jeu 12 Nov - 12:36
Einucent
Occitan Warrior
Me suvene de remarcas de monde dau fons de Comenge que trapavan estranhièr l'occitan parlat per los jornalistes de « Viure Al País » e sabe pas balhar la solucion dins queu cas (un programe fach dins un parlar, difusit sus un airau ente n'ia mantuns.) Per contra a Tolosa, lo faguèren en Tolzenc e quò me sembla normau. Sauriá pas verifiar, ieu, entendèi qu'era la tòca e caucione ; per quò qu'es de la mesa en aplicacion, diguèi jà que la diccion a la bona escolana me sadolava.
1/ Fau ben se dire que tras que dubrissèm la garganta per ne'n surtir 'na frasa en Occitan, 'se podrá reperar quin es lo parlar de referènça usitat, lo sabèm, non ? Tots los biais quò denega pas l'intercompreneson. Qu'es pas comun d'emplejar « vò », « tá » e « chas » ensem. Benlèu coma occitan de premsa dins quauquas generacions, perqué pas…
2/ Quò vai, quò vai, coneisse lo chamin ; ensaie de daissar pas trainar d'autras chausas que fotèi jà en espèr.
Dernière édition par Einucent le Jeu 12 Nov - 12:43, édité 1 fois
143 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Jeu 12 Nov - 12:39
Qualqu'un mai
Guelha de bonda
joan_cavalier a écrit:la lenga coma cada lenga evoluis (a Paris a la debuta del segle la R era rotlada), sem aqui dins un metro pas dins un museu de paleontologia, sia om considera que l'occitan a evoluit e om en ten compta
Se me pòdi permetre:
1/ Òc, totas las lengas evoluisson mas pas totas del meteis biais. Òc-ben, se rotlava autrescòps la R en francés parisenc mas lo francés a pas JAMAI patit de la desocializacion coma s'es fait per l'occitan. Alavetz, es pas per l'occitan una evolucion "naturala". Pel francés de RTL, France Info o TF1, ausissèm un francés estandard basat sul parlars de la region de Tours (causida politica).
2/ L'accent istoricament fondat de l'occitan s'es fait chapar tre lo sègle passat pel francés, l'italian (sabi qu'es "exotic" d'ausir d'occitan ambe l'accent italian mas cresi pas siásque completament natural ...), castilhan e catalan (Alan Viaut de l'universitat de Bordèu fasquèt d'enregistrament a la debuta de las annadas 80 dins la Val d'Aran e i aviá pas cap de diferéncia d'accent entre qualqu'un de Luishon e Bossòst, en 2009 un locutor de l'occitan de Luishonés a un accent plan francés mentre que pr'amor de la toristalha e del desvolopament economic de la Val d'Aran, l'occitan de Bossòst o Vièlha sembla a de catalan o de castilhan ...). Al sègle passat, l'occitan venguèt una lenga de mens en mens parlada dins son quite airal lingüistic (consequéncias, s'es faita chapar per las lengas majoras que se parlan a l'entorn d'Occitània). Personalament, l'occitan ambe l'accent francés o mai exotic (italian, catalan o castilhan), aquò me fa pas somiar.
144 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Jeu 12 Nov - 12:49
maime
Lemosin de prumiera !
Non, qu'es 'na legenda. Qu'es dau parlar parisenc. Dija-me si "ch'keu ben qu'j'ai entendu l'cô" (crese qu'ai auvit lo jau) qu'es dau frances estandard. La granda torangela de ma mia parlava entau. Era paisana, de segur... Si voletz aver 'na bona ideia de l'accent paisan dau Centre França (Torena, Berri, Bles), fai visar los Baudins.Godolin a écrit:ausissèm un francés estandard basat sul parlars de la region de Tours (causida politica).
Dernière édition par maime le Jeu 12 Nov - 12:56, édité 1 fois
145 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Jeu 12 Nov - 12:51
Qualqu'un mai
Guelha de bonda
146 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Jeu 12 Nov - 12:53
Einucent
Occitan Warrior
Avèm la capcitat d'emplejar 'na lenga a geometria variadissa, nos fau pas querre l'uniformitat dau françès per tot los usatges.
Lo françès de Touraine (coma queu de Poitou) es marcat per lo parlar d'Oïl locau, queu monde se coneissan pas dins lo parlar blanc dau JT, qu'es 'rai.
147 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Jeu 12 Nov - 12:54
Cerièra de Mai
Trobador !!
Los dus son importants, mancam pas de drollètas amb de polidas voses, si ?Godolin a écrit:Pr'aquò, confèssi que la votz èra mai agradiva (lo demai es alavetz segondari?).
148 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Jeu 12 Nov - 12:56
joan_cavalier
Trobador !!
l'afectiu e la comunicaçion, sus ço que dit sus Luishon e Bossost, lo
podi entendre e quitament afortir (lo meu gran era de Bossost e a fugit
lo franquisme e s'instalet (aprep un sejorn de "vacancias" a Argeles) a
Luishon, te podria diser ço meteis amb l'occitan d'Ax e lo catalan
d'Andorra.
Aprep cal tanben reconeish un fach (e pensi pas que
me diras l'encontrari) a ensajar de dintrar dins la questa de l'occitan
"tantic" om a totjorn tendencia d'exagerar l'accent per faire mai
tantic, a mai seria curios de veser se l'accent mondin era tant
apiegjat que l'accent del campestre (es malastros de diser mas lo
vailet ensaja totjorn ta pareisser normau de prener l'accent del
patron) e te diriai que ieu lo primier lo monde que te parlon frances
amb un accent marcat del sud mas que tre que passon a l'occitan prenon
l'accent tipe "lo paisan que va molzer las vacas" (teni pas res contra
los paisans mas del moment qu'om ten un accent dins una lenga, qu'om
prenguesses las accentuacions tonicas.... ok qu'om se fotet de prener
un accent exagerat per faire tantic e esser mai reialiste que lo rei
(lo podi entendre raport al fenomen de reconquista de la seuna lenga)
mas a ieu es aquo que me far pas tibar....
Aprep fanton de tu a
ieu, cal veser ço que volem, se volem usitar l'occitan ta communicar
amb lo monde de l'endefora e los incitar d'aprener la lenga, o nos
faire plazer e nos "tocar lo pipou" amb ço que pensem esser l'accent
tantic (ço que ven a diser que non content d'acabar de continuar de
tuar la lenga, om pren a mai la risca de butar los occitans a la
consanguinitat)
Amistats
Cedric
149 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Jeu 12 Nov - 12:56
Qualqu'un mai
Guelha de bonda
Non, qu'es 'na legenda. Qu'es dau parlar parisenc.
Te cresi Maime alavetz, i a pas ges de problèma. Pr'aquò, quand ausissi parlar los "maishants Parisencs", èi pas gaire l'impression que sembla a de "Titi parisien".
150 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Jeu 12 Nov - 12:57
joan_cavalier
Trobador !!
Godolin a écrit:Si que non, posquèri escotar l'autre enregistrament fait a ràdio Occitània. La votz fasiá "mai jove" mas (me pensi) que l'accent èra mai francés (es aquò benlèu que fa "mai jove"), qualques errors de prononciacion o encara de causidas de traduccion que me semblavan estranhas. Pr'aquò, confèssi que la votz èra mai agradiva (lo demai es alavetz segondari?).
Per tota aquela afar de veser amb lo reviraire... Maurici Andrieu (que m'i pensi deu coneisser lo "patois de Toulouse" belament mielh que totes nosautres acampats)
151 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan Aujourd'hui à 8:08
Contenu sponsorisé
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
Nauvoo
Nauvoo (נָאווּ "èster polida", ebrèu Nåvu, ebrieu tiberian Nâwû) ei ua petita ciutat en comtat de Hancock, en extrèm oèst deth estat de Illinois, Estats Units. Compde damb ua poblacion de 1,071 abitants (cens actuau) des 20,121 abitants deth comtat de Hancock, Nauvoo atrè un gran nombre de visitants cada an per arrason deth sòn legat istorico-religiós, tant entàs membres dera Glèisa de Jesucrist des Sants des Darrèri Dies e d'auti grops derivadi deth movement des Sants des Darrèri Dies, atau coma er auer estat ua des notables comunitats utopiques icarianas nòrd-americanes. Eth sòn entorn ath riu Misissipi li ahig elements naturaus peculiars der estat d'Illionis. Era ciutat siguec fondada per Joseph Smith (hilh), e nomentada per eth der idiòma ebrèu damb ortografia anglosajona, mot que proven deth libre d'Isaías 52:7, «Quin polida ei er envolòpa des montanhes ...!» Er aspècte religiós que dominaue eth passat de Nauvoo a perdut ímpetu aué en dia, ara ei ua region mès que mès productora de vin, en tot auer eth vitatge mès ancian der estat. Eth còde postau de Nauvoo ei 62354.
Fondacion de Nauvoo[modificar | modificar la font]
A començaments de 1839, es membres dera Glèisa de Jesucrist des Sants des Darrèri Dies que hugien de Misuri coma resultat dera Guèrra Mormona de 1838, e ua proclamacion legau coneishuda coma era òrde d'exterminación, sentenciada per alavetz governador d'aguest estat, Lilburn W. Boggs, Arribèren a Quincy. Es abitants de Quincy, estonadi per eth tracte dificil des sòns vesins en Missouri, dauriren era sua ciutat e es sues pòrtes as refugiats. Jusep Smith, eth president dera glèisa, demorèc empresoat ena Preson de Liberty, en Missouri. Un des sòns conselhèrs ena Prumèra Presidéncia, Sidney Rigdon, auie estat liberat e s'amassèc damb eth còs dera glèisa en Quincy. Israèl Barlow, un que n'auie hugit de Missouri, entrèc a Illinois mès ath nòrd qu'era resta deth grop de mormon, e dant-se compde en aguest airau qu'un agent, Isaac Galland, auie metut ara venta ua grana quantitat de terren en airau de Commerce. Barlow contactèc es caps dera glèisa damb era prepausa, en tot hèr que Galland auesse era oportunitat d'aufrir a Rigdon e es membres dera glèisa títols de tèrres en comtat de Hancock, atau coma en airaus ar aute costat der arriu, en comtat de Lieg deth territòri d'Iowa. Es caps dera recentaments fondada glèisa crompèren era tèrra, atau coma es quasi enterament vacants lòcs de Commerce en 1839, en tot començar immediataments era colonizacion de Sants, coma se cridauen entre s'es fidèus. Fèbles ath cap de mesi de mautractament, se les permetec a Smith e auti caps dera religion, escapar de Liberty, aplegant-se damb Sants des Darrèri Dies en Commerce, en mai de 1839. Smith tornèc a anomenar eth pòble coma Nauvoo, en tot voler díder, era polida. Maugrat eth nòm, eth lòc siguec, ath començament, un pantano qu'arrés auie desvolopat. Epidemias de cólera, malària e fèbre tifoidea crubèc eth sòn prètz entre es mormones, enquia qu'eth pantano siguec drenado.[1] Era mès petita comunitat de Commerce auie uns pòqui bastiments, de manèra que, en responsa ara immediata demanda d'abitacions, eth bastiment d'edificacions comencèc rapidaments. Cèrti elements deth plan generau d'ua ciutat un còp sometut per José Smith en 1833, coneishuda entre era glèisa coma eth mapa de Sión, sigueren usadi en dessenh de carrèrs e distribucion des lòts en Nauvoo. Era comunitat comencèc a bastir cases damb marcs de husta, anexos, jardins, òrts e parcèles entà pastoreo e apacentamiento d'animaus, cadun lòc en un ordenat sistèma cuadriculado. En generau, es edificacions èren unifamiliares, similares as estils de bastiment de Naua Anglatèrra, damb bastisses comerciaus e industriaus en tot seguir eth madeish patron.
Nauvoo istorica[modificar | modificar la font]
Nauvoo ei un pòble damb un ric eretatge istorica entath \movement de Santos des Darrèri Dies. Era proprietat de diti punts istorics ei entre era Comunitat de Crist e era Glèisa de Jesucristo de Santos des Darrèri Dies, qui compartissen es madeishes origines. Era Comunitat de Crist, organizada peth hilh de José Smith, ei proprietària dera major part d'edificacions des planicies deth sud e manten diuèrsi lòcs istorics d'importància localizada en e ath torn de Nauvoo. Entre eri s'includissen era granja de José Smith, era cridada botiga de ladrillos ròis, la Maride Mansion e eth \cementèri familiau de Smith que guarde cap ar arriu Mississippi, eth lòc a on José e Emma Smith son enterradi atau coma eth sòn frair, Hyrum Smith. Es guides toristiques s'organizen e partissen deth Centre de Visitants d'aguesta glèisa, localizat en la partís sud dera ciutat, accessibla des dera carretèra 96. Pera sua part, era Glèisa de Jesucristo de Santos des Útlimos Dies son proprietària dera majoritat des lòcs istorics restants en Nauvoo, en tot includir era casa de Brigham Young, Heber C. Kimball E d'auti membres dera glèisa des dies des sòns inicis, atau coma d'autes bastisses istorics d'importància. Era majoritat d'aguesti lòcs ei daurida entath public, a on s'exibissen articles istorics, e es gires son supervisadas per misioneros de servici, generauments dirigides peth torista madeish. Ei frequent presenciar produccions teátricas en scenaris e près der arriu Mississippi. Aguesta glèisa tanben compde damb un centre de visitants damb sales de teatre e un mapa relèu de Nauvoo der an 1846.
Comunitats[modificar | modificar la font]
Nauvoo ei plaçada près der arriu Mississippi, compde damb 3 otèls o motelei en ua ràdio de 15 km, totalizando 216 abitacions entà huéspedes. Adicionalmente I a 8 posadas damb un totau de 25 abitacions e 20 cases disponibles entà renda a visitantes. ena madeisha ràdio de distància, i a 7 restaurants, ua pista de gòlf, 2 pistes publiques de tennis, 6 capèles de glèises protestantes, 1 parròquia catolica e accès public ar arriu Misisipi. Pas compde encara damb un Country Club, piscinas publica ne sinagogas josiva.
Educacion[modificar | modificar la font]
Nauvoo compde damb escòles publiques laguens eth sistèma Nauvoo-Colusa qu'includissen ua escòla primària, combinada damb era escòla segondària. Era escòla primària a 130 mainatges inscriti damb 14 mèstres, e era escòla segondària ath sòn còp a a 190 adolescents damb 19 mèstres. Era taula directiva escolara a estat recentaments en tot considerar era possibilitat de júnher es darrèri dus ans dera segondària damb eth sistèma vesin d'escòles publiques de Warsaw. Nauvoo Pas compde damb universitatei de pre-grad, posgrado o tecniques. Era universitat mès pròplèu ei a 80 km e era escòla universitària tecniciana a uns 20 km. Eth promiei dera pròva pre-universitària ACT d'estudiants de Nauvoo ei de 22.7, eth promiei der estat d'Illinois ei 21.4 deth temps que eth promiei deth país ei de 21.
Referéncies[modificar | modificar la font]
- ↑ Brooks, Juanita (1962), written at Glendale, Califòrnia, John Doyle Lieg, Zealot, Pioneer, Builder, Scapegoat, Arthur H. Clark Co. pp. 47-48


text:
Templeuve
Templeuve es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
.
Istòria[modificar | modificar la font]
Çò Abbaye De Anchin achéte a Arnould, senhor de Cysoing, totes los sieus bens de Templeuve aital coma aqueles de Sant-Nicholas per carta de març 1254 per la soma de 350 libres parisis[1].
Marguerite de Flandre confirma en perdiplômes de març 1258 als abitants de Templeuve e qualques autres pòbles lo drech pâture en los marais vesins moyennant una carga annala.
La Lua error in Module:Data at line 198: attempt to call field 'erreur' (a nil value)., amb la signatura del tractat de Arras, las províncias catolicas reconescan Alexandre Farnèse,Pòrti de Parme coma governador, renóncian a las siás aspiracions d'independéncias en escambi de mai grands gatges al tèrme dels hostilités. Aquel succès diplomatic a seguit, lo 29 de junh de la conquista de Maastricht, e en setembre 1581 lo Pòrti de Parme met lo sieu camp a Templeuve.
L'Abbaye d'Anchin achéte à Arnould, seigneur de Cysoing, tous ses biens de Templeuve ainsi que ceux de Saint-Nicholas par lettre de mars 1254 pour la somme de 350 livres parisis[2].
Marguerite de Flandre confirme en par des diplômes de mars 1258 aux habitants de Templeuve et quelques autres villages le droit pâture dans les marais voisins moyennant une charge annuelle.
Le , avec la signature du traité d'Arras, les provinces catholiques reconnaissent Alexandre Farnèse,Duc de Parme comme gouverneur, elles renoncent à leurs aspirations d’indépendances en échange de plus grandes garanties au terme des hostilités. Ce succès diplomatique est suivi, le 29 juin de la conquête de Maastricht, et en septembre 1581 le Duc de Parme pose son camp à Templeuve.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Modèl:Labor.
- ↑ Error d'escript : la foncion « obratge » existís pas..


text:
Ussèl
Ussèl (oficialament en francés Ussel) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Aquitània Lemosin Peitau e Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Agla romana
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Gui d'Ussèl (trobador)
- Marcel Treich-Laplène (explorator)


text:
-208
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -208 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Segonda Guèrra Punica còntra la Republica Romana. En Espanha, Hasdrubal Barca reüniguèt una armada importanta per anar renfòrçar son fraire Annibal en Itàlia. En despiech d'una desfacha saunosa a Baecula, capitèt de rompre lei linhas de Scipion l'African e d'agantar lo nòrd d'Itàlia.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Perseguida dei revòutas entraïnadas per l'aumentacion deis impòsts e lei projèctes fòus de l'emperaire Qin Er Shi totjorn contraròtlat per Zhao Gao, cap deis eunucs de la Cort. Dins aquò, en despiech deis execucions regularas de ministres ò de generaus, l'armada comandada per lei generaus Zhang Han e Wang Li capitèt de resistir ais insureccions e de restablir l'òrdre dins certanei províncias.


text:
1450
Aquesta pagina concernís l'an 1450 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Comtat de Provença[modificar | modificar la font]
Fòrça afeblida dempuei sa destruccion per una venguda deis aigas de Durença en 1440, l'Abadiá de Silvacana foguèt annexada au capítol de la catedrala d'Ais de Provença. Dins la Vau Bassa de Ròse, una epidemia de pèsta aguèt luòc entre Arle e Selon de Provença. Causèt la mòrt de centenaus d'abitants, compres lo cardenau Loís Aleman.
França[modificar | modificar la font]
Batalha de Formigny lo 15 d'abriu entre lei fòrças francobretonas e l'armada anglesa defendent Normàndia. S'acabèt per una desfacha anglesa saunosa (3 800 tuats e entre 1 200 e 1 500 presoniers sus 7 000 combatents). Incapables de defendre la província après aquela revirada, leis Anglés deguèron se retirar de la region marcant la fin de la Guèrra de Cent Ans dins lo nòrd de França.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
A l'iniciativa dau negus Kwestantinos Ièr (1434-1468), reünion d'un concili dei caps de la Glèisa Etiopiana. Capitèt de trobar un compromes regardant lei divisions teologicas aparegudas après lei criticas de l'abat Ewostatewos. Entre lei reformas pus importantas, l'adopcion dau sabbat per la Glèisa Etiopiana. Aqueu succès permetèt de resòuvre la crisi teologica e donèt un prestigi immens au negus.
America[modificar | modificar la font]
Civilizacion astèca[modificar | modificar la font]
Acomençament de faminas recurrentas que s'acabèron solament en 1454.


text:
Frouard
Frouard es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Frouard A situat a unitat|10|km}} al nòrd de Nancy. Aquela municipalitat de banlèga, #qu'a longtemps #èsser un gròs pòble, de contunh una modèsta bourgade, se tròba sus la Moselle, en cara de Pompey #que pren per un grand pont. Las doas pichonas vilas, Frouard e Pompey, se tròban a proximitat al confluisson de la Meurthe e de la Moselle. Lo luòc-dich de la jonction dels dos rius pòrta lo nom de la Cara de Lunfèrn, #que la part bassa n'aperten a la anciana Condé, venguda Custines sus la près de Meurthe de contunh de Moselle[1]. Aquela explicacion permet de localizar las pichonas vilas facilament sus las mapas géographiques.
Frouard A preses una mai granda ampleur après lo déclin de Condé e es vengut a l'epòca industriala un grand pòrt fluvial vengut lo pòrt de Nancy-Frouard. La siá activitat carbonera a fòrça declinat, en partida mal compensada per un creissement de l'activitat céréalière.
Frouard est situé à 10 km au nord de Nancy. Cette commune de banlieue, qui a longtemps été un gros village, puis une modeste bourgade, se trouve sur la Moselle, en face de Pompey qu'elle rejoint par un grand pont. Les deux petites villes, Frouard et Pompey, se trouvent à proximité au confluent de la Meurthe et de la Moselle. Le lieu-dit de la jonction des deux rivières porte le nom de la Gueule d’Enfer, dont la partie basse appartient à l'ancienne Condé, devenue Custines sur le bord de Meurthe puis de Moselle[2]. Cette explication permet de localiser les petites villes aisément sur les cartes géographiques.
Frouard a pris une plus grande ampleur après le déclin de Condé et est devenu à l'époque industrielle un grand port fluvial devenu le port de Nancy-Frouard. Son activité charbonnière a beaucoup décliné, en partie mal compensée par une croissance de l'activité céréalière.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Canalisations e rectifications recentas dels corses d'aigas explican de còps que las tres comunas reivindican la possession de la confluence.
- ↑ Canalisations et rectifications récentes des cours d'eaux expliquent parfois que les trois communes revendiquent la possession de la confluence.


text:
Mogadisho
Mogadisho (en somali: Muqdisho, popularament: Xamar; en arabi:مقديشو Maqadīshū; en italian: Mogadiscio, es la pus granda ciutat de Somalia, e sa capitala.
Sa populacion èra estimada a 1 700 000 abitants en 2006.
Mogadisho es situada dins la region de Benadir sus la còsta de l'Ocean Indian, e la ciutat foguèt un pòrt de comèrci regional important pendent mantun sègle. Amb la casuda en 1991 del govèrn central en Somalia, Mogadisho vegèt 16 ans de combats entre milícias rivalas. D'annadas de guèrra civila an fach de Mogadisho una de las vilas pus anarquicas e dangierosas del mond.


text:
Ligny-le-Ribault
Ligny-le-Ribault es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Ligny-Lo-Ribault es una comuna solognotte situada suls marges del Cosson, a 10 quilomètres de la la Ferté-Sant-Cyr, 15 quilomètres de La Ferté-Sant-Aubin, 30 quilomètres de Orléans e 40 quilomètres de Bles.
Es limitrophe del departament de Loir-e-Doncas que.
Ligny-le-Ribault est une commune solognotte située sur les rives du Cosson, à 10 kilomètres de la la Ferté-Saint-Cyr, 15 kilomètres de La Ferté-Saint-Aubin, 30 kilomètres d'Orléans et 40 kilomètres de Blois.
Elle est limitrophe du département de Loir-et-Cher.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Una estacion de las tramvias de Sologne se situava en la comuna.
Une gare des tramways de Sologne se situait dans la commune.


text:
Ciclisme sus rota
Lo ciclisme sus rota es un espòrt, una dei disciplinas dau ciclisme. Si disputa au nivèu amator mai tanben professionau dins de país nombrós. Lei participants, "ciclistas" o "correires ciclistas" disputan de competicions sus rota. Aquel espòrt es pròche dau ciclisme sus pista o dau ciclocross, e de còups que i a lei competitors pòdon èstre lei memes. Lo ciclisme sus rota es un espòrt fòrça exigent que si deu destriar dau ciclotorisme, espòrt amator onte si privilegiá lo leser e lo torisme.
Espòrt d'equipa dau classament individuau, lo ciclisme sus rota es un afaire d'endurança e de tactica. Es indispensable de si saber economizar. Per aquò, lei ciclistas si paran dau vent en si plaçant per torn leis uns darrier leis autres. Si relèvan coma aquò per anar mai luench, mai lèu. Un ciclista pòu per exemple preservar sei fòrças pendent tota la durada d'una corsa, de còups que i a mai de 250 km, en vista d'un esprint finau de quauques centenaus de mètres.
Lo ciclisme sus rota femenin beneficiá d'una mediatizacion ben mens importanta que son omològue masculin.


text:
869
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 869 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Francia Occidentala[modificar | modificar la font]
Après la mòrt dau rèi Lotari II de Lotaríngia, son fraire Carles lo Calvet foguèt elegit rèi de Lotaríngia e coronat lo 9 de setembre. Pasmens, aquò foguèt contestat per lei rèis Loís II de Germania, fraire de Carles, e Loís II d'Itàlia, fiu de Lotari II.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Nominacion dau fiu ainat de Basil Ièr lo Macedonian, Constantin, coma coemperaire.
Escòcia[modificar | modificar la font]
Fin deis operacions vikingas acomençadas en 866 dins lo « País dei Pictes ». Se retirèron en Irlanda per preparar una expedicion novèla.
America[modificar | modificar la font]
Tikal[modificar | modificar la font]
Bastida dau darrier monument important de la vila. Per de rasons mau conegudas — belèu una crisi agricòla — lo govèrn centrau s'afondrèt avans la fin dau sègle e la vila foguèt abandonada avans 950.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Incapable de pagar l'armada, lo caifa Al-Mutazz foguèt reversat e tuat per un còp d'estat organizat per lei dignitaris e lei soudats turcs. Son cosin Al-Muhtadi foguèt chausit per li succedir. Pasmens, aviá un caractèr pus fòrt que sei predecessors entraïnant de tensions ambé lei Turcs que desiravan tenir un califa fantòche. En Iraq, acomencèt una insureccion novèla de la populacion de Bagdad en causa dau desviament dei fons destinats a la sòlda de la garnison per lei governadors tahirides de la capitala anciana au profiech de sei soudats persans, turcs e berbèrs. Dins lo sud dau país, una revòuta d'esclaus negres (Rebellion dei Zanj) acomencèt a l'iniciativa d'un cap kharigista dich Ali ibn Muhammad.


text:
Societat Populara Restauradora
La Societat Populara Restauradora, mei coneguda per son chafre de Mazorca (d'etimologia controvertida, dilhèu deu castelhan más horca qu'ei a díser mei de chafaud) que ho ua organizacion armada deu regim federau argentin de Juan Manuel de Rosas.
Los sons sordats, aperats mazorqueros, qu'ostedèvan uniformes arrois.
Los detractors deu regim federau e los escrivans qui'us seguín que l'acusèn d'aver perpetradas atrocitats, hèra representadas dens la literatura argentina.


text:
Carri B1
Lo carri B1 èra un carri pesuc francés desvolopat dins leis annadas 1930 e en servici dins l'armada francesa au començament de la Segonda Guèrra Mondiala. Èra destinat a l'ataca de sectors fortificats. Per aquò, èra equipat d'un armament pesuc (dos canons de 47 e de 75 mm) e d'un blindatge resistent. En revènge, coma èra pas destinat a l'esplecha de la rompedura dau frònt advèrs, aviá una autonòmia e necessita una logistica e un entretenh fòrça importants.
En 1940, lo carri B1 foguèt superior ai carris alemands sus lo prat batalhier mai se mostrèt totalament inadaptat ai condicions logisticas de la guèrra dei movement impausadas per l'armada alemanda. Ansin, la màger part deis unitats foguèron sabotadas per seis equipatges que deguèron leis abandonar en causa de panas ò de la manca de carburants. Pasmens, 161 B1 operacionaus foguèron capturats per leis Alemands que leis utilizèron subretot per l'entraïnament. En 1944 e 1945, una partida d'aquelei carris foguèron recapturats per la Resisténcia ò per leis Aliats e utilizats tornarmai còntra l'armada alemanda per l'armada francesa. Foguèron retirats dau servici au començament de l'annada 1946.


text:
Categoria:Grop de musica
Aquesta categoria conten los ensembles musicals de talha pichona — comprenent en general mens de dètz o quinze musicians — interpretant de musicas derivadas del jazz o del rock'n'roll, mai precisament apelats gropes de musica.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 3 soscategorias, sus un total de 3.
!
- Grop de musica per genre (5 C)
- Grop de musica per nacionalitat (14 C)
- Grop de musica per periòde (5 C)
Articles dins la categoria « Grop de musica »
Aquesta categoria conten los 7 articles seguents.


text:
Flavina adenina dinucleotid
La flavina adenina dinucleotid o FAD es una molecula compausada per una unitat de riboflavina (vitamina B2), joncha a un pirofosfat (P-P), aqueste jonch a una ribòsa e aquesta joncha a una adenina. En fach, la molecula es en realitat de l'ADP jonch a la riboflavina; o tanben AMP jonch al coenzim FMN.
Bioquimicament, es un coenzim qu'interven coma donaire o acceptaire d'electrons e protons (poder reductor) dins de reaccions metabolicas redox; son estat oxidat s'apela FAD, e dins estat redusit FADH2, doncas qu'a acceptat dos atòms d'idrogèn (cadun format d'un electron e un proton).


text:
Reialme de Juda
Lo Reialme de Juda (var. Reiaume de Juda) (ebrieu: מַמְלֶכֶת יְהוּדָה) (Mamlekhet Yehuda) èra un estat jusieu establit al sud de Levant pendent l'Edat del Fèrre. Es sovent designat per lo tèrme "Reialme del sud" per lo distinguir del Reialme d'Israèl situat al nòrd.
Juda apareguèt coma estat probablament pas abans lo sègle V abC, mas lo subjècte es fòrça controversiat.[1][2] Al sègle VII abC, la capitala del reialme Jerusalèm cresquèt e venguèt a dominar sos vesins, saique mercé a una cooperacion amb los assirians, que volián far de Juda un estat vassal proassirian per contrarotlar l'industria de l'òli d'oliva.[3] Juda prosperèt jol vassalatge assirian, (malgrat una rebellion desastrosa contra lo rei assirian Sennaquerib), mas dins la darrièra part del sègle VII abC Assiria subte s'afondrèt, e se ne seguèt una competicion entre los egipcians e lo Segond Empèri Babilonian pel contraròtle de Levant que menèt a la destruccion del reialme dins una seria de campanhas entre 597 e 582, a la deportacion de l'elèit de la comunautat, e l'incorporacion de la tèrra d'Israèl coma província de l'empèri.[3]


text:
Londinières
Londinières es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'element çò de mès en marcant de l'istòria del vilatge es la descobèrta, en 1847, per Pàg. Ora Cahingt, acompanhat del abbé Cochet d'aperaquí 400 fòssas talhadas en la craie e #que barravan de còps de divèrses còrsses. Los sépultures avián orientat oèst-es e dispausadas n'ordenat nòrd-sud. Comparativement Als nécropoles mérovingiennes analogues de Douvrend o de Envermeu, lo mobilier exhumé es relativament pauc luxueux (cap de pèça d'aur o daurada). En aquel mobilier se tròba : de las placas arrisses en bronze datat del Modèl:VIIe sègle, dels fibules, una abondiua ceramica (150 pòdes, dels vasos, dels plats) e un pauc de verrerie. Lo grand nombre d'armas descobèrtas sul luòc e lo sieu tipe mòstran #que s'agissiá de guerrers francs (amb femnas e mainats) : se dénombre pas mens de 130 scramasaxes, una vintena de breitsaxes, 3 spatha (espasas), una quinzena de pigassas #qu'una francisque, dels fèrres de flêches, 75 ne lances, un umbo de bouclier en fèrre, eca[1].
Londinières Èra una baronnie[2].
Lo circuit de Dièpa que # s'es corregut sus el quatre Grands prèses del ACF passava per Londinières.
Lo bourg a #èsser desservi per la linha de camin de fèrre secondaire Amians - Aumale - Envermeu de 1906 a 1947.
En lo moment de la Segonda Guèrra mondiala, a patit bombardements lo data|7|de
e lo data|21|de
Error de citacion : Clausura
omesa per la balisa
.
Londinières était une baronnie[3].
Le circuit de Dieppe sur lequel s'est couru quatre Grands prix de l'ACF passait par Londinières.
Le bourg a été desservi par la ligne de chemin de fer secondaire Amiens - Aumale - Envermeu de 1906 à 1947.
Lors de la Seconde Guerre mondiale, il a subi des bombardements le Mois invalide (juin)M et le Mois invalide (décembre)M[4].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Isabelle Rogeret, La Seine-Maritima 76, in Mapa archéologique de la Gaule, edicions de la Fondacion Marida de las Sciéncias de l'Òme, Escomesas 1998.
- ↑ PAN1156&lpg=PAN1156&dq=se%C3%A8ge+de+Lombers+1615&font=bl&ots=XgW0C6kL2N&sig=VcbmKpWhrB9NjCHnuMgb9oPPTuI&hl=fr&la siá=X&ei=ercuUJzLNMm90QXCsoDgDA&sqi=2&ved=0CEcQ6AEwCA Diccionari Istoric de la França T2
- ↑ Dictionnaire Historique de la France T2
- ↑ Error d'escript : lo modul « Biblio » existís pas.


text:
George Lucas
George Walton Lucas, Jr. (Modesto, Califòrnia, 14 de mai de 1944) es diplomat en cinèma de l'Universitat del Sud de Califòrnia e realizator, productor e scenarista estastunian creator de las saga cinematografica de Star Wars La Guèrra de las Estelas e mai tard d'Indiana Jones, coma productor. Es lo president de Lucasfilm Ltd, LucasArts Entertainment Company, e Lucas Digital Ltd, Lucas Licensing, LucasBooks e Lucas Learning Ltd.
Lucas dirigiguèt la seuna primièra òbra cinematografica, THX 1138, en 1970. Lo film foguèt produit per American Zoetrope e distribuat e produit per Francis Ford Coppola. En 1971 Lucas creèt la seuna pròpia companhia, Lucasfilm Ltd, a San Rafael, Califòrnia.
En 1973 Lucas va dirigiguèt American Graffiti, un film suls joves estatsunians de la primièra mitat dels ans 1960. Lo film guanhèt lo Glòbe d'Aur, Lo New York Film Critics e lo prèmi de la National Society of Film Critics. Obtenguèt tanben 5 nominacions a l'Oscar.
Quatre ans aprèp, Lucas escriguèt e va dirigiguèt La Guèrra de las Galaxias (episòdi IV: una nòva esperança), un film que va venquèt totes los recòrds de venta e va guanhèr sèt Oscar de l'Acadèmia. Lucas va contunhèt l'istòria de la saga amb L'Empèri Contraataca (episòdi V) e Lo retorn del Jedi (episòdi VI), que tanben ne venguèt lo productor executiu. En 1980 escriguèt e produguèt A la recerca de l'arca perduda dirigit per Steven Spielberg amb que obtenguèt 5 Oscars. Tanben foguèt lo coproductor e creator de l'istòria d'Indiana Jones e lo temple maudit, sortida en 1984, nominada a 2 prèmis de l'Acadèmia e qu'obtenguèt aquel dels melhors efèctes especials.
Lo projècte de Lucasfilm contunhèt la trilogia Star Wars amb una nòva trilogia de. La Menaça fantauma (episòdi I), de la nòva trilogia escricha , dirigida e producha per George Lucas que sortiguèt al públic lo 19 de mai de 1999. Al mai de 2002 sortiguèt la segonda partida, L'ataca dels clòns (episòdi II), tanben dirigida e producha per el. E lo 19 de mai de 2005, sotiguèt lo capítol final de la nòva saga, nomenat La venjança dels Siths (episòdi III), que de fach dubrís las pòrtas a la trilogia classica.
Lucas a lo projècte de convertir l'ensems de la saga en 3D.
En 2006, George Lucas se lancèt dins la produccion de la quatrena partida d'Indiana Jones, retardada dempuèi fòrça ans per manca d'un scenari « a la nautor » e a causa de la dificultat de conciliar los agendás dels autres celebritats, Steven Spielberg e Harrison Ford.
En genièr de 2012, en entrevista amb lo New York Times, pretend se retirar de la realizacion de grands projèctes e se concentrar sus de mai pichons[1].
Filmagrafia brèva vejatz tanben
- THX-1138 (1970): realizator
- American Graffiti (1973): realizator, scenarista
- Una nòva esperança (1977): realizator, scenarista
- L'Empèri contraataca (1980): realizator, scenarista
- Lo retorn del Jedi (1983): realizator, scenarista
- A la recerca de l'arca perduda (1981): productor executiu, scenarista
- Indiana Jones e lo temple maudit (1985): productor executiu, scenarista
- Willow (1988): productor executiu
- Tucker (1988): productor executiu
- Indiana Jones e la darrièra crosada (1989): productor executiu
- Parc Jurassic (1993): editor
- La Menaça fantauma (1999): realizator, productor executiu, scenarista
- Parc Juràssic 3 (2000): productor executiu
- L'ataca dels clòns (2002): realizator, productor executiu, senarista
- Star Wars Episodi III: La venjança dels Sith (2005): director, productor executiu e scenarista


text:
1603
Aquesta pagina concernís l'an 1603 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Russia[modificar | modificar la font]
Fin de la famina acomençada en 1601. Fòrça grèva, entraïnèt la mòrt d'un tèrç de la populacion entre 1601 e 1603.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Còp d'estat de Za Dengel, cosin dau negus Yaqob e pretendent au tròne, que prenguèt lo poder. L'operacion capitèt e Za Dengel foguèt coronat lo 3 de setembre. Lo sobeiran novèu decidèt de se raprochar dei poissanças d'Euròpa Occidentala.
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Aguent obtengut lo títol de shogun, Tokugawa Ieyasu installèt lo centre de son administracion dins lo vilatge d'Edo — que vendrà Tòquio en 1868. Kyoto demorèt oficialament la capitala e la residéncia de l'emperaire mai Edo venguèt la capitala de facto de Japon.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Andrea Cesalpino, naturalista, filosòf e mètge italian.
- François Viète, matematician francés.


text:
Magdalenian
Lo Magdalenian es la darriera fasa dau Paleolitic Superior europèu, compresa entre aperaquí 17 000 e 12 000 ans avans lo present. Lo siu nom foguèt prepausat par Gabriel de Mortillet a partir dau site preïstoric eponim de la Magdalena a Tursac en Perigòrd.
Reparticion[modificar | modificar la font]
Lo Magdalenian es conoissut en Euròpa Occidentala (Espanha, Portugau, França, Belgica, Soïssa, Alemanha, Republica Chèca e Polonha).
Leis aplechs[modificar | modificar la font]
L'industria litica magdaleniana es caracterizada per l'abondància de burins, gratadors, traucadors, lamas e lamèlas. Lei propulsors e leis arpons mòstran un grand desvolopament dau trabalh de l'òs. La vida dei magdalenians es estat comparada ambé la civilizacion deis inuit.
L'art magdalenian[modificar | modificar la font]
L'art parietal magdalenian es particularament ric e diversificat. Lei pinturas e lei gravaduras se comptan per miliers e se caracterizan per un fòrt naturalisme amb un sens agut dau detalh e dei proporcions.
L'art mobiliari magdalenian es egalament remarcable: leis armas e leis objèctes de la vida quotidiana son sovent ornats de motius geometrics o de representacions figurativas (animaus, umans) e lo nombre de plaquetas gravadas augmenta considerablament a aqueu periòde.