text:
Gasatz e Vacarissa
Gasatz e Vacarissa[1][2][3],[4],[5] (oficialament en francés Gazax-et-Baccarisse) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània, situada dens lo departament de Gers e la region de Occitània .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada a la font de la Dotze.
La municipalitat de Gazax-e-Baccarisse es la frucha de la reünion de doas parròquias al cors del XIXe sègle
Commune située à la source de la Douze.
La commune de Gasatz e Vacarissa est le fruit de la réunion de deux paroisses au cours du XIXe siècle
Comuna situada a la hont de la Doze e de la Ribièrèta.
Toponimia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Viticultura : Costalats de Sent Mont (AOVDQS)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Luòcs, basa de donadas de toponimia occitana Comission Toponimica Occitana de l'Institut d'Estudis Occitans, IEO.
- ↑ « Grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon » del siti oficial del departament de Gers. (fr)
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Pàgines que usen Timeline
- Paginas utilizant de ligams magics ISBN
- Modèl departament de França e bandièra
- Modèl de Gasconha
- Ortografia de verificar
- Portal:Gasconha/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Comuna de Gers
- Comuna de Gasconha
- Comuna d'Occitània


c: text/html

text:
Le fouet de carnabal es una succession de satiras, que se trufa segon l'esperit de carnaval, d'un cèrt nombre de compòrtaments condemnats per son autor, Louis Vestrepain, que pasmens a pas apausat son nom sus aquel recuèlh..
Louis Vestrepain (1809-1865), sabatièr, fa partida de la generacion dicha dels « poètas-obrièrs » occitans. Participa amb Lucien Mengaud (1805-1877), musician, pintre, joielièr puèi secretari de comuna, al renovèl de la cultura occitana tolosana, sa vila natala..
Sos primièrs escriches pareisson tre 1836, e rencontran subte un cèrt succès. En 1860, recampa dins un meteis recuèlh, Las espigas de la lenga mondina, una seleccion de sas precedentas publicacions. Lo succès rencontrat, permetrà a aquela òbra de conéisser de frequentas reedicions..
Dins la dralha dels autors màgers de son temps, coma Jasmin que sembla èsser son modèl principal, Louis Vestrepain s'ensaja tant a la poesia lirica, qu'al genre folcloric. Sovent satirics, sos poèmas mesclan occitan e francés, e son autant de retraches en rima de la vida quotidiana de Tolose al sègle XIX, que desvelan las mors e costumas de son temps.
Lo Tribunal Carniboro de Toulouso es un jutjament de carnaval en un acte redigit per Pierre Trousseu en 1867.
Sabèm pas grand causa d'aquel autor, levat qu'es estat cònsol de la comuna de Cassanhas dins las Pirenèas-Orientalas occitanofònas entre 1892 e 1896.
Lo tèxte met en scèna un jutjament ont l'acusat, Bonifaço Coutoun, se vei reprochar d'èsser somés a sa femna, emai d'èsser batut per ela, çò que comprometriá la « dignitat de l'òme » segon lo tribunal.
Coma dins totes los jutjaments d'aquela epòca los dobles sens e las ambigüitats son nombrosas qu'alimentan lo registre comic sus lo qual lo tèxte es bastit.
Lo jutjament s'acaba sus la declaracion de culpabilitat de l'acusat, condemnat a se deure passejar sus l'esquina d'un ase per las carrièras de la vila lo jorn del dimècres de las Cendres que marca la debuta del Quaresma, periòde de june e d'austeritat.
La significacion de l'apellacion « tribunal carniboro » es incèrta, mentre qu'un grand nombre de tèxtes associats al carnaval de Tolosa del sègle XIX ne pòrten la mencion. Mai d'una ipotèsi, probablament complementàrias, pòdon èsser retengudas per o explicar.
L'apelacion « carniboro » poiriá èsser interpretada literalament dins son sens de « manjaire de carn », lo tribunal marcariá aital una oposicion amb las valors de june seguit per lo Quaresma.
I podèm tanben veire un sens pròche de lo de « maselièr », ont lo ròtle d'aquel tribunal folastre seriá pas que de jutjar colpables totes los acusats que i vendrián èsser presentats.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Plueja acida
Une plueja acida (var. pluèja acida, plueia acida, ploja acida) designa una precipitacion anormalament acida. Se destria lei precipitacions umidas (plueja, nèu...) e secas (gas, particulas finas...). Aquela expression apareguèt per lo premier còp en 1872.
L'acidificacion dei precipitacions es causada per la preséncia dins l'atmosfèra de gas capables de se dissòuvre dins l'aiga (generalament SO2, SO3, NO ò NO2) e d'i formar de compausats acids (generalament H2SO4 ò HNO3). La fònt d'aquelei gas pòu èstre naturala (erupcion volcanica...) ò umana (pollucion...). Lei pluejas acidas pòdon entraïnar una acidificacion dau sòu e deis aigas de superficia (lacs, oceans...). Aquò pòu aver d'impactes sus la fauna e la flòra, en particular sus sei capacitats de subrevida ò de reproduccion de certaneis espècias e, de còp, entraïnar sa disparicion.


text:
Grefol
Lo grefol o grifol(h), agreu, agrèvol, grefuèlh, agrafuelh o argfuelh (Ilex aquifolium) es un arbrilhon, o un pichon arbre, de fuèlhas persistantas de la familha dels Aquifoliacèas, sovent cultivat per son aspècte ornemental, subretot mercé al seus fruchs roge viu. Es una del las nobrosas espècias del genre Ilex, e la sola que buta espontanèament en Euròpa.
Es una espècia de sosbòsc plan comuna en Euròpa fins a 1 500 m d'altitud. Los rams cobèrts de drupas que demòran tot l'ivèrn son culhudas per las fèstas de Nadal, e son fuèlhatge persistant fa qu'es considerada coma una de las plantas de l'an nòu amb lo bois, lo laurièr, lo tuèis, l'èura, le genibrièr e la toja.
Somari
- 1 Etimologia
- 2 Aspèctes botanics
- 3 Proprietats
- 4 Utilizacion
- 5 Simbolica e mitologia
- 6 Nòtas e referéncias
- 7 Vejatz tanben
Etimologia[modificar | modificar la font]
Aspèctes botanics[modificar | modificar la font]
Descripcion[modificar | modificar la font]
Lo grefol comun es un arbrilhon de creis fòrça lent, de pòrt boissonant, que la talha adulta es mai sovent de quatre a sièis mètres. Qualques subjèctes pòdon formar d'arbres vertadièrs. Lo grefol pòt viure fins a 300 ans e mai. La rusca es grisa palla e lisa.
Las fuèilhas altèrnas, simplas, an un peciòl cort e un limbe de 5 a 7 cm de long, coriaç, de forma generala ovala, de bòrd ondulat e espinós, a vegada lis pels individús d'edat. D'un vèrd brilhant escur (lusissent) sus lor fàcia superiora, mai palles sus la lor fàcia inferiora, son provesits d'espinas agudas. Qualques varietats an lo fuèlhatge mirgalhat de blanc. Aquelas fuèlhas persiston mai sovent tres ans.
Es una espècia dioïca (amb d'individús mascles e femes separats), pasmens existís d'individus monoícs.
Los fruchs son de pichonas drupas esfericas de 7 a 10 mm de diamètre, d'un roge viu, a vegada jaunas, a la maduretat, que contenon quatre clòscs, enfermant una grana lenhaificada. Venon madurs en fin d'estiu, son toxics[1]. Demòran tot l'ivèrn.
La fusta dura e omogenèa, plan pesuca (densitat: 0,95), es de color blanc grisenca, brunissent amb lo temps.
Distribucion[modificar | modificar la font]
Aquela espècia es nativa de las regions temperadas mond ancian:
- Africa del Nòrd, de Tunisia al Marròc,
- Euròpa occidentala e miègjornala, del Reialme Unit e de Portugal fina a Albania e a Romania,
- Asia occidentala, de Turquia a Iran.
Se naturalizèt dins d'autres continents: America del Nòrd, Austràlia… ont'es a vegada considerada coma una planta envadissenta.
Es una espècia de sosbòscs, que buta en plana e en montanha, fins a 1 500 m d'altitud veire mai dins las regions mai miègjornalas de son airal d'expansion. Se trapa surbretot en terrens acids, puslèu dins d'estacions frescas, mas aima tanben las tèrras calcàrias se lo gra igrometric de l'aire es sufisent. Supòrta pas las situacions tròp frejas.
En Occitània existís de poblaments remarcables coma la selva de Vaubona dins Gard, dins lo mont de Carós (Erau) e dins lo massís de la Santa Bauma (Var).
Proprietats[modificar | modificar la font]
Lo grefol conten dins las fuèlhas e los fruches d'alcaloïdes toxics, coma de l'illicina. La consomacion dels fruches pòt provocar de vomiduras e de problèmas digestius, veire, se la quantitat es mai importanta, d'alteracions neurologicas. Cal vigilar que los mainats mangen pas aqueles fruchs sovent presents dins los ostals pendent las fèstas del cap d'an.
Pasmens, aquela planta foguèt emplegada autrescòps en medecina populara, per viá extèrna pel seu poder resolutiu o per viá intèrne per son poder febrifug.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Planta ornamentala[modificar | modificar la font]
Lo grefol es plan sovent cultivat dins los jardins per las seunas qualitats ornamentalas. Es una planta que pòt viure dins de luòcs ombrats o miègombrats, las varietats de fuèlhas mirgalhadas supòrtan fòrça ben lo plan solelh. Es una planta pro rustica que pòt suportar de geladas ponctualas fins a - 15 ° C. Pasmens de cultivars son mens rustics.
Es tanben una espècia utila per formar de randal miègdefensivas.
Lo grefol a pauc d'enemics en cultura. Pòt èsser subjècte a d'atacas de pesolhs o de Cochenilha sus las fuèlhas.
Cultivars e ibrids[modificar | modificar la font]
Ilex aquifolium
- Ilex Alaska,
- Ilex amber,
- Ilex albomarginata,
- Ilex angustifolia,
- Ilex aureomarginata,
- Ilex aurifodina,
- Ilex bacciflava,
- Ilex crassifolia,
- Ilex crispa,
- Ilex crispa aureopicta,
- Ilex ferox,
- Ilex ferox argentea,
- Ilex pendula,
- Ilex pyramidalis,
- Ilex pyramidalis aureomarginata,
- Ilex × altaclerensis,
- Ilex × meserveae.
Autres usatges[modificar | modificar la font]
- La fusta del grefol es pauc correnta perqu'es rara que se copa d'arbres plan formats. Es una fusta aimada per las maquetas, dins marquetariá e dels tornaires, subretot per la fabricacion de las pèças blancas dels jòcs d'escacs. Es dens, de gran fin e de color fòrça blanca e aisit de trabalhar. Un objècte fòrça celèbre de fusta de grefol es la cana per caminar de Goethe, visible al musèu de Weimar.
- La rusca intèrna de grefol serviá per preparar la vesc per trampar los aucèls.
- Mercé als seus fruchs persistents pendent l'ivèrn, lo grefol es una espècia preciosa pels aucèls que se ne noirissan. La seuna forma boissonanta es interessanta tanben per formar un cobèrt de la salvatgina dins los bòsc.
- L'elixir floral preparat amb de flors de gredol es conegut jol nom anglofòn Holly. Es utilizat per tornat armonizar los estats d'esperit negatius coma l'òdi, la gelosiá, la malvoléncia, l'enveja, la suspicion, la cupiditat, la venjança.
Simbolica e mitologia[modificar | modificar la font]
Depuèi tots temps, lo grefol es lo simbòl de fèstas religiosas o paganas exprimissent a l'origina la demorança ivernala de la vida vegetala.
Lo simbòl de Nadal[modificar | modificar la font]
Las brancas de grefol amb lors baias rojas son fòrça utilizada en décoracion per las fèstas de Nadal.[2].
Pels crestians, lo grefol es en efècte especificament associat a la naissença de l'Enfant Jèsus. Lo rei Eròdes cercant a massacrar totes los recent nascuts josieus per eliminar aquel qu'èra anonciat coma lo rei dels josieus, Maria, Josèp e lor enfant fugissent cap a Egipte. A l'aprochar d'una tropa de soldats, s'amaguèron dins un boisson de grefol, que, per miracle, espandiguèt las seunas brancas per amagar la Santa Familha. Salvats, Maria senhèt lo boisson de grefol e volguèt que demòre totjorn verd per se remembrar l'aparament e coma simbòl d'imortalitat.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- (fr) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en francés intitolat « Houx ».
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Joël Reynaud, La flore du pharmacien, Éditions Tec & Doc, París, 2002.
- (fr)Pierre Lieutaghi, Le Livre des arbres, arbustes et arbrisseaux, Ed. Robert Morel, París, 1969.
- (fr)Stéphane Signollet, Le Houx, Ed. Actes Sud, col. « le nom de l'arbre », Arle, 1999.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


text:
Arnaud e Clamenç son partits rescontar un fustièr plan particulièr dins lo Vilafrancat, canton que lor es costumièr. E an charrat sul programa de l’estivada 2014… Arnaud et Clamenç à la rencontre d’un charpentier dans le Villefranchois, quand le rythme de la « pigassa » devient poèsie. E en musica amb: -Papa Gahús -Pytheas -Bal à la voix -Les ramoneurs de Menhir
Privé : E avèm pres l’autobus
- Animé par : Arnaud et Clamenç
- Diffusion : Le premier samedi du mois de 11h à 12h rediffusion le lendemain à 20h


text:
Klezmer
La musica klezmer qu'ei l'estil musical desvolopat en Euròpa Orientau peus judius ashkenazes. Qu'amassa influéncias armonicas orientaus, eslavas e tziganas. Enriquida peus sègles e los viatges de la diaspòra e de l'immigracion, que's pòt interpretar dab la màger part deus instruments de musica classica mes totun dab ua predileccion per quauques uns com lo vriulon, la clarineta, l'acordeon e la contrabassa.
Los sons intrepretas que son aperats klezmerim (per'mor de la marca deu plurau en im de l'ebrèu).


text:
13.09.2018. Nòva
Victòria dels defensors del copyright al Parlament Europèu. L’eurocambra aprovèt
13.09.2018. Nòva
Lo Parlament Europèu votèt ièr dimècres una procedura de sancion contra Ongria
6.09.2018. Nòva
La mediatritz europèa, Emily O’Reilly, a publicat un rapòrt fòrça dur
1.09.2018. Nòva
Segon un sondatge que l'a realizat la Comission Europèa, l’80% dels ciutadans europèus
31.08.2018. Nòva
Lo ministre de l’Interior italian, Matteo Salvini, e lo primièr ministre ongrés,
4.08.2018. Nòva
Belgica farà pagar cent èuros per an als jornalistas per cobrir las reünions europèas
29.07.2018. Nòva
Trèva dins la guèrra comerciala entre Washington e Brussèlas. Lo president de la
26.07.2018. Nòva
Brusselas prepausa de pagar sièis mil èuros als estats membres cada còp qu’aculhirián
17.07.2018. Nòva
L’Union Europèa es ara “un enemic” dels Estats Units, çò diguèt
28.06.2018. Nòva
Lo burèu de l’Aliança Liura Europèa (ALE) s’amassèt diluns passat
27.06.2018. Nòva
L’Assemblada francesa aculhirà lo 3 de julhet que ven la presentacion de la Plataforma Dialòg
22.06.2018. Nòva
L'idèa del xenofòb Viktor Orbán se fa realitat, après que França
20.06.2018. Nòva
La Cort de Justícia Generala de l'Union Europèa confirmèt ièr que
7.06.2018. Nòva
Totes los estats membres de l’Union Europèa devon acceptar lo drech de residéncia
7.04.2018. Nòva
La campanha de recèrca d’un milion de signaturas per que l’Union Europèa prenga
31.03.2018. Blòg de Gerard Joan Barceló
La falsa acusacion de rebellion Fa quasi 2000 ans, lo fondaor dal cristianisme foguèc crucificat
28.03.2018. Nòva
L’Associacion Catalana pels Dreches Civils, qu’amassa los parents dels elegits encarcerats
17.03.2018. Nòva
L’eleccion de Martin Selmayr coma secretari general de la Comission Europèa (CE) a portat
10.03.2018. Blòg de Gerard Joan Barceló
Còrs e latinista, soi pro naturalament un admiraire de la cultura italiana, de sa lenga, de sa literatura,
1.03.2018. Nòva
S’es lançada una mobilizacion per que l’Union Europèa prenga en compte los
7.01.2018. Blòg de Dàvid Grosclaude
Oriol Junqueres demorarà en preson. Per rasons d’opinion? Pr’amor de non pas voler arrenegar las
2.01.2018. Nòva
L'an 2018 es començat e Estònia a cedit la presidéncia tornanta de l'Union
22.12.2017. Nòva
La Comission Europèa a prepausat l’aplicacion a Polonha de l’article 7 dels tractats
30.11.2017. Nòva
Una delegacion de 16 deputats del Parlament Europèu a demandat de vesitar los presonièrs
21.10.2017. Nòva
E mai l’Union Europèa se siá mostrada favorabla a la repression del govèrn
16.10.2017. Nòva
Un jutge occitan a fach una requèsta a la justícia europèa a prepaus del glifosat
15.09.2017. Nòva
Lo president de la Comission Europèa, Jean-Claude Juncker, diguèt dijòus passat
3.09.2017. Nòva
Lo planh per la detencion de dos dissidents turcs dins l’estat espanhòl es arribat al Parlament
28.08.2017. Nòva
Lo president del Parlament Europèu, Antonio Tajani, prepausèt dijòus passat de crear
26.08.2017. Nòva
Lo Govèrn del Reialme Unit a mandat per error de desenas de letras a de desenas de ciutadans de
15.06.2017. Nòva
Lo roaming es acabat. Uèi intra en vigor la nòva politica de l’Union Europèa
1.06.2017. Nòva
Lo Partit Popular (PP), que ten a l’ora d’ara lo govèrn de l’estat espanhòl,
20.05.2017. Nòva
La Comission Europèa (CE) impausèt dijòus passat una multa de 110 milions d’èuros
19.05.2017. Nòva
Lo Parlament Europèu demandarà l’aplicacion de l’article 7 contra Ongria, per
1.05.2017. Nòva
L'Union Europèa poiriá dobrir la pòrta a la reünificacion d’Irlanda
22.03.2017. Nòva
La primièra ministra Theresa May notificarà a l’Union Europèa lo 29 de març
17.03.2017. Nòva
Lo Parlament Europèu a sancionat l’èurodeputat ultradrechista polonés Janusz
15.03.2017. Nòva
L’Union Europèa es convenguda de perlongar de sièis meses, fins al 15 de setembre,
4.03.2017. Nòva
La candidata del Front Nacional a l’eleccion presidenciala es estada convocada pels jutges d’instruccion,
3.03.2017. Nòva
L’Union Europèa ven de far public lo Papièr Blanc sus l’avenir d’Euròpa,
25.02.2017. Nòva
La Republica d’Irlanda a demandat una disposicion especiala a l’acòrdi del Brexit
22.02.2017. Nòva
Lo comissari europèu de l’Ajuda Umanitària, Christos Stylianides, anoncièt
4.02.2017. Nòva
Los dirigents de l’Union Europèa son amassats ièr divendres a Malta dins una reünion
2.02.2017. Nòva
Lo caumatge dins la zòna de l’èuro davalèt en decembre a sos nivèls
25.01.2017. Nòva
Los tres representants màgers del govèrn de la Generalitat de Catalonha expliquèron
6.01.2017. Nòva
Marine Le Pen, cap de l’ultradrecha francista e candidata del Front Nacional a l’eleccion
23.12.2016. Nòva
Lo govèrn escocés a publicat lo primièr dossièr qu'explica cossí
18.12.2016. Nòva
Lo Conselh Europèu publiquèt dimècres passat de ser un vidèo per explicar,
3.12.2016. Nòva
La Comission Europèa prepausèt dijòus passat de demesir la TVA que s’aplica
1.12.2016. Nòva
La Comission Europèa (CE) a prepausat de crear un fons europèu de la defensa “per
30.11.2016. Nòva
Lo General Khalifa Belqasim Haftar, comandant de l’autoproclamada Armada Nacionala de Libia (LNA)
26.11.2016. Nòva
Lo president turc, Recep Tayyip Erdoğan, menacèt aqueste divendres passat de dobrir las frontièras
1.11.2016. Nòva
L’Acòrdi Economic e Comercial Global (CETA segon sa sigla en anglés) entre l’Union
22.10.2016. Nòva
Lo govèrn escocés a dich a Brussèlas qu’Escòcia deu poder manténer
21.10.2016. Nòva
L’Union Europèa deu reportar l’aprobacion de l’Acòrdi Economic e Comercial
3.10.2016. Blòg de Domergue Sumien · Questions de lenga occitana
Dins lo lengatge corrent, avèm costuma d’apelar “vocalas” las cinc letras a, e, i, o, u (e tanben
3.10.2016. Blòg de Domergue Sumien · Questions de lenga occitana
Dins lo lengatge corrent, avèm costuma d’apelar “vocalas” las cinc letras a, e, i, o, u (e tanben
19.09.2016. Nòva
Los caps d’estat e de govèrn de l'Union Europèa sens lo Reialme Unit fixèron
14.09.2016. Nòva
La disputa qu’an lo Fons Monetari Internacional (FMI) e l'Union Europèa sus cossí
2.09.2016. Nòva
La Comission Europèa reclamèt dimars passat a la societat estatsunidenca Apple que remborsèsse
23.08.2016. Nòva
Angela Merkel, François Hollande e Matteo Renzi se rescontrèron ièr diluns a Ventotene,
4.08.2016. Nòva
Qualques organizacions europèas exigisson lo cessament immediat de l’acòrdi entre
30.06.2016. Nòva
Lo president de la Comission Europèa, Jean-Claude Juncker, crei qu’Escòcia “a
29.06.2016. Nòva
L’anglés quitarà d’èsser lenga oficiala de l’Union Europèa
9.06.2016. Nòva
L’occitan Alexis Quentin e lo breton Tangi Louarn, representants del Ret Europèu per l’Egalitat
11.05.2016. Nòva
Lo parlament grèc aprovèt dimenge passat las mesuras exigidas per l’Union Europèa
13.04.2016. Nòva
Lo primièr ministre grèc Alexis Tsipras a criticat durament lo govèrn de Macedònia
7.04.2016. Nòva
L’Aliança Liura Europèa (ALE) clavèt dissabte 2 d’abril son assemblada
5.04.2016. Nòva
Ièr, d’ora de matin, l’Union Europèa faguèt las primièras expulsions
21.03.2016. Nòva
Un quarantenat de manifestacions pertot en Euròpa se debanèron dissabte passat. Protestavan
21.03.2016. Blòg de Domergue Sumien · Questions de lenga occitana
La reparticion dels diftongs uò e uè (ue) sembla un copacap. Se volèm que l’occitan se cultive amb
21.03.2016. Blòg de Domergue Sumien · Questions de lenga occitana
La reparticion dels diftongs uò e uè (ue) sembla un copacap. Se volèm que l’occitan se cultive amb
19.03.2016. Nòva
Los lidèrs europèus se son amassats per ratificar lo preacòrdi amb Turquia per i
18.03.2016. Nòva
La CJUE asseguraque lo drech comunautari permèt als estats membres l'expulsion “a un
15.03.2016. Nòva
La cap del Partit Verd Europèu, Ska Keller, faguèt la setmana passada un discors fòrça
9.03.2016. Nòva
L’acòrdi de l’UE amb Turquia es illegal, çò o anoncièt ièr
8.03.2016. Nòva
La crisi dels refugiats dins l’Union Europèa es cada jorn mai grèva, mai que mai
2.03.2016. Nòva
Qualques milièrs de refugiats que se tròban atrapats en Grècia ensajan dempuèi
29.02.2016. Nòva
En seguida de la grèva crisi dels refugiats que se viu en Euròpa dempuèi l’an
24.02.2016. Nòva
Wikileaks a publicat un rapòrt classificat que detalha d’operacions militaras europèas
22.02.2016. Nòva
Bòsnia e Ercegovina a presentat sa demanda formala per aderir a l’Union Europèa.
22.02.2016. Nòva
L’èx-dirigent del Partit Nacional Escocés (SNP), Gordon Wilson, a iniciat una campanha
21.02.2016. Nòva
“Ai negociat un acòrdi per donar al Reialme Unit un acòrdi especial a l’Union
15.02.2016. Nòva
Lo conselh d’aministracion de la Banca Centrala Europèa (BCE) estúdia de retirar
8.02.2016. Nòva
Danemarc es pas lo sol país ont se confisca oficialament l’argent e los afars dels refugiats,
1.02.2016. Nòva
Lo primièr ministre francés Manuel Valls mençonèt l’independentisme
22.01.2016. Nòva
Kosova es mai près de s’integrar a l’Union Europèa après la ratificacion
15.01.2016. Nòva
L’Union Europèa a decidit de dobrir una enquèsta preliminara sus qualques unas de
17.12.2015. Nòva
Aqueste diluns passat, Turquia a enregat un còp de mai lo procès d’adesion a l’Union
15.12.2015. Nòva
La Cort de la Justícia de l’Union Europèa anullèt dijòus passat l’acòrdi
26.11.2015. Nòva
“Euròpa deu aculhir totas sas lengas, non solament 24”, çò disiá
22.10.2015. Nòva
Los europèus e los russes se preparan per enviar una nau a la Luna lèu. Serà una
20.10.2015. Nòva
Angela Merkel ditz ara qu’Alemanha poiriá quitar de s’opausar a l’intrada dels
18.09.2015. Nòva
Lo Parlament Europèu a votat d’urgéncia, aqueste dijòus passat, la proposicion
15.09.2015. Nòva
Los ministres de l’interior dels païses de l’Union Europèa decidiguèron
26.08.2015. Nòva
De milièrs de refugiats venent de Siria, Iraq e Afganistan avançan cap a Serbia e Macedònia
22.08.2015. Nòva
E mai aja perdut lo referendum del mes de setembre passat, lo sobeiranisme escocés a viscut dempuèi
21.07.2015. Nòva
Una setmana après l’acòrdi entre Grècia e los membres de la zòna èuro,
17.07.2015. Nòva
Lo parlament grèc (la Vouli) aprovèt ièr de matin l’acòrdi sul tresen
9.07.2015. Nòva
Lo govèrn grèc a ja sollicitat formalament lo tresen salvament. Lo mecanisme europèu
5.07.2015. Nòva
La BBC a dobèrt un sit web ont se pòt veire los ligams dirèctes vèrs totas
28.06.2015. Nòva
La decision de Grècia de far un referendum subre lo darrièr acòrdi prepausat per
24.06.2015. Nòva
Lo president de la Comission Europèa, Jean-Claude Juncker, es convencut que Grècia e las
17.06.2015. Nòva
Lo relòtge jòga ja contra lo temps en las negociacions del nòu paquet d’ajudas
9.05.2015. Nòva
Lo partit conservator de David Cameron s’es impausat a las eleccions del Reialme Unit de dijòus
30.04.2015. Nòva
La Cort de Justícia de l’Union Europèa considèra que los omosexuals pòdon
14.04.2015. Nòva
Se debanèt ièr a Barcelona una reünion dicha del Vesinatge Sud, entre los trenta dos
11.03.2015. Nòva
L’eurodeputada irlandesa Liadh Ní Riada a començat una cauma de la lenga al Parlament
27.02.2015. Nòva
Totas las lengas non estatalas, se son oficialas dins qualque territòri de l’UE, deurián
23.02.2015. Nòva
La crisi en Ucraïna a evidenciat en fòrça moments la feblesa d’una Union Europèa
20.02.2015. Nòva
Lo govèrn alemand a refusat la sollicitud de Grècia de prolongar de sièis meses
6.02.2015. Nòva
La Banca Centrala Europèa (BCE) a anonciat la decision drastica de barrar lo grifon de la liquiditat
29.01.2015. Nòva
La Banca Centrala Europèa (BCE) injectarà cada mes 60 miliards d’èuros dins
27.01.2015. Nòva
Syriza, la granda ganhanta de las eleccions grègas, a decidit formar govèrn amb la drecha
17.01.2015. Nòva
Se presentèt ièr en Aran la version en occitan de la Constitucion Europèa, una version
7.10.2014. Nòva
Lo Conselh d’Euròpa lançarà del 14 al 26 d’octòbre una batuda
19.08.2014. Nòva
Los agricultors afectats per l’embarg de Russia a fòrça produches agricòlas
18.08.2014. Nòva
L’Union Europèa s’es acordada per sosténer l’enviament d’armas
16.07.2014. Nòva
Lo luxemborgés Jean-Claude Juncker, del Partit Popular Europèu, foguèt elegit ièr
1.07.2014. Nòva
Lo resultat de las eleccions del 25 de mai ja mostrava que veniá una legislatura complicada dins
13.06.2014. Blòg de Maime Caillon
Las eleccions europeas dau mes de mai an vist una progression de las belas daus partits eurosceptics
13.06.2014. Nòva
L’estat catalan d’Andòrra recebèt ièr la vesita de son coprince, François
4.06.2014. Nòva
En seguida de l’eleccion passada al Parlament Europèu, ara i a mai d’eurodeputats
17.04.2014. Nòva
Las batèstas entre los milicians pròrusses e l’armada ucraïnesa a l’èst
18.03.2014. Nòva
L’Union Europèa aprovèt ièr de sancionar 13 dirigents politics e militars
6.03.2014. Nòva
33% de las femnas europèas son estadas victimas de violéncias fisicas o sexualas tre qu’avián
5.03.2014. Nòva
Lo president de Russia, Vladimir Putin, a ordenat lo retorn de las tropas qu’an participat als
22.02.2014. Nòva
Lo president ucraïnés, Viktor Ianukovych, anoncèt ièr la convocacion d’eleccions
11.02.2014. Nòva
Soïssa aprovèt dimenge passat en referendum de limitar l’intrada als ciutadans de l’UE
2.01.2014. Nòva
Grècia, lo país europèu qu’a mes en evidéncia las lacunas de l’èuro,
11.12.2013. Nòva
La Comission Europèa a sancionat, amb una multa istorica d’1,7 miliard d’èuros,
10.12.2013. Nòva
En una entrevista que publiquèron ièr sièis jornals d’Euròpa, Mariano
2.12.2013. Nòva
Lo braç de fèrre entre l’oposicion d’Ucraïna, que vòl un acòrdi
29.11.2013. Nòva
La Comission Europèa ven de publicar un rapòrt sus las relacions amb Mónegue,
31.10.2013. Nòva
Lo Partit de l’Esquèrra Europèa nomenarà lo cap de Syriza, Alexis Tsipras,
20.10.2013. Nòva
Aperaquí 880 000 personas vivon coma trabalhadors esclaus dins los païses de l’Union
11.10.2013. Nòva
Rue 89 e TerraEco.net an publicat una lista de las òbras en cors e de las recèrcas suspèctas
10.10.2013. Nòva
Lo president de la Comission Europèa, José Durão Barroso, e lo primièr ministre
9.10.2013. Nòva
Dijòus passat, qualques oras abans que se saupèsse l’aprefondiment del vaissèl
21.09.2013. Nòva
Islàndia a arrestat definitivament las convèrsas per tal de far partida de l’Union
23.07.2013. Nòva
Los ministres dels Afars Estrangièrs de l’Union Europèa (UE) s’acordèron
14.07.2013. Nòva
Lo 1r de julhet passat Croàcia venguèt lo sòci numèro 28 de l’Union
11.07.2013. Nòva
Una Escòcia independenta poiriá accedir rapidament a l’Union Europèa, seriá
4.07.2013. Nòva
Evo Morales, president de Bolívia, s’envolèt ièr tornarmai cap al sieu país
19.05.2013. Nòva
Lo Partit Conservator britanic, dirigit pel primièr ministre David Cameron, presentèt dimars
9.05.2013. Blòg de Marçal Girbau
La filha del rei espanhòl es sauvada in extremis d’un judici de corrupcion que tòca a ela, a son
30.04.2013. Nòva
Lo govèrn de Soïssa restrenherà l’emission de permeses de trabalh pels ciutadans
18.03.2013. Nòva
Los ministres de l’Economia de la Zòna Èuro signèron un acòrdi, dissabte
13.03.2013. Nòva
Los quatre eurodeputats que devián vesitar lo Sahara Occidental per fin de verificar la situacion
11.02.2013. Nòva
Lo president del Conselh Europèu, Herman Van Rompuy, anoncièt divendres passat que los
25.01.2013. Nòva
Pendent un discors prononciat dins lo sèti europèu de Bloomberg, al centre de Londres,
23.01.2013. Nòva
Lo nòu permés europèu remplaçarà progressivament los mai de cent modèls
19.01.2013. Nòva
Lo govèrn islandés a anonciat aquesta setmana la suspension de la negociacion que se debanava
11.01.2013. Nòva
Lo president de l’Eurogrop, lo luxemborgés Jean-Claude Juncker, a anonciat ièr que
9.11.2012. Nòva
Lo president de la Generalitat, Artur Mas, demandèt dimècres passat a Brussèlas
4.11.2012. Nòva
Dins tota l’UE, la taxa de caumatge se placèt en setembre a 10,6%, qu’es la meteissa
25.10.2012. Nòva
Li demandan que se pronóncie publicament contra la possibilitat que, pendent lo procès
18.10.2012. Nòva
Kosova deu menar a tèrme las reformas economicas que l’Union li demanda, mas sap ja que
15.10.2012. Nòva
“L’atròç sofriment de la Segonda Guèrra Mondiala demostrèt al
12.10.2012. Nòva
Lo president francés, François Hollande, recebèt dimècres passat a París
11.10.2012. Nòva
Wert ven de presentar una reforma educativa que, segon lo deputat socialista, remembra l’educacion
7.07.2012. Nòva
Aquel acòrdi comercial, que visa de combatre lo trafec de falsificacions e la violacion de
30.06.2012. Nòva
L’Union Europèa retirèt diluns passat de la telaranha la vidèo polemica de
24.05.2012. Nòva
Lo president francés nòu, François Hollande, vòl completar l'acòrdi
29.04.2012. Nòva
"La nòstra tòca es la de superar la crisi de deute [e o farem] sostenguts
24.04.2012. Nòva
Per aquò Catherine Grèze, eurodeputada de la coalicion Euròpa Ecologia-Los


text:
Martin Luther
Martin Luther (vadut Martin Luder - Eisleben, 1483 e 1546) que ho un religiós e un teologian alemand deu començament deu sègle XVI e un deus iniciators de la Reforma protestanta.
Vita[modificar | modificar la font]
Martin Luther que vadó a Eileben (Saxònia). Qu'estudiè dens las vilas de Mansfeld, Magdeburgo e Eisenach abans d'entrar dens l'Universitat d'Erfurt. A partir de 1505 que's hè monge e, arron, en 1507, que ho ordenat prèste de la Glèisa Catolica ; a partir de 1508 qu'ensenhè la teologia a l'Universitat de Wittenberg e a la medisha epòca que viatgè a Roma on e comencè a estar decebut per la Glèisa Catolica e las soas practicas (com, per exemple, la venta d'indulgèncias. Qu'arrecebó lo grad de doctor de la Glèisa Catolica en 1512.
En 1517 que placardè las soas 95 Tèsis suu portau de la glèisa de Wittenberg, trencant autau dab la Glèisa Catolica e marcant atau la vaduda deu protestantisme.
A maugrat d'estar membre de la Glèisa Catolica, aquesta institucion que condemnè las soas tèsis e que'u excomuniè en 1521. En 1522 que tradusí la Bíblia en alemand (tribalh qui debutè l'estandardizacion d'aquesta lenga). Après aver trencat dab la Glèisa Catolica, que's podó maridar dab Caterina de Bora.
- 1000 articles fondamentals
- Martin Luther
- Luteranisme
- Istòria de la Reforma
- Renaissença alemanda
- Teologian alemand
- Escrivan alemand
- Escrivan de lenga alemanda
- Compositor alemand
- Compositor de la Renaissença
- Critica del catolicisme
- Traductor de la Bíblia
- Personalitat alemanda del sègle XVI
- Teologian protestant
- Naissença en 1483
- Decès en 1546


text:
Pression osmotica
La pression osmòtica es la diferéncia de pressions que i a entre los dos costats d'una membrana semipermeable que separa doas dissolucions de concentracions desparièras quand lo sistèma atenh l'equilibri.[1]
Quand una dissolucion se met en contacte amb lo dissolvent a travèrs d'una membrana semipermeable, membrana que daissa solament passar las moleculas de dissolvent mas pas las dels soluts, las moleculas de dissolvent se difondon cap a la dissolucion, aquel fenomèn se nomena osmosi.[2] La paraula «osmosi» deriva del grèc ώσuóς, 'impuls'.[3]
La pression osmòtica es una de las quatre proprietats col·ligatives de las solucions, que son de proprietats que dependon solament de la quantitat de partícules en dissolucion sens importar la siá natura. E es una de las principalas caracteristicas que se lor cal prene en compte en las relacions dels liquids que constituisson lo mitan intèrne d'un èsser viu. La membrana cel·lular determina un comportament que conten de solucions de desparièra concentracion al mitan extracel·lular que la environa, en creant una barrièra de contraròtle de solut.
Somari
- 1 Pression osmòtica d'equilibri
- 2 Magnitud de la pression osmòtica
- 3 Analogia Entre la pression osmòtica e la hidrostàtica
- 4 Istòria
- 5 Teorias
- 6 Relacion entre la pression osmòtica e la entropia
- 7 Relacions amb autras magnituds fisicas e de quimias
- 8 Pression osmòtica a la natura
- 9 Aplicacions
- 10 Vejatz tanben
- 11 Referéncias
- 12 Bibliografia
- 13 de Ligams extèrnes
Pression osmòtica d'equilibri[modificar | modificar la font]
Se considèra que la dissolucion es en equilibri quand lo dissolvent quita de se desplaçar de la part mens concentrada a la que o es mai. Aiçò succedís en lo cas particular que la pression extèrna sus la dissolucion e la pression que li exercís a el lo dissolvent sus la membrana son identicas, aquela pression se coneis coma pression osmòtica e se representa amb la letra grèga Π. La pression extèrna sus la dissolucion es en principi lo atmosfèrica, mas podèm la modificar, per forçar un equilibri, en aplicant una pression addicionala, en aquel cas, per Π, se considèra la soma de la pression atmosfèrica existenta mai la pression exteriora aplicada. Se pòt arribar a una situacion d'equilibri en contrarestant aquela tendéncia mejançant l'aplicacion d'una cèrta pression sus la dissolucion. Per dissolucions diluidas e situacions d'equilibri se complís lo equació de Van 't Hoff:[4]
Ont:
- Π Es la pression osmòtica, en atmosfèras (atm).
- R es la constanta dels gases, 0,082 atm·l/K·mol.
- T es la temperatura absoluta en kèlvins (K).
- C es la concentracion molar, molaritat, (mol/l) de la dissolucion.
A la figura adjunta se representan una dissolucion concentrada (hipertònica) separada d'una dissolucion diluida (hipotònica), o de dissolvent pur, per una membrana semipermeable. Las moleculas de dissolvent passan de la dissolucion diluida a la dissolucion concentrada, de sòrta que lo volum de la dissolucion concentrada aumenta al meteis temps que se diluissi. Se l'excès de dissolvent se daissa pujar per dins d'un tuèu capil·lar, coma se mòstra a la figura, s'atenherà un equilibri quand l'aument de la pression hidrostàtica, proporcionala a la nautor h igualarà a la pression de la dissolucion diluida per passar cap a la dissolucion concentrada, la pression osmòtica. S'empedirà aital lo passatge de mai dissolvent cap a la dissolucion concentrada. Se s'artura lo movement de liquid d'un luòc a un autre es perque i a un equilibri. Supausam un ponch situat sus la membrana quand s'es atengut l'equilibri situat a una prigondor y respècte de la part superiora del recipient. Aquel ponch serà somés a una pression per l'esquèrra e una autra per la drecha que seràn parièras. La de l'esquèrra correspond a la pression hidrostàtica a causa de la prigondor, y, mai la pression hidrostàtica a causa de la nautor h de la dissolucion dins del tuèu capil·lar. A la part de la drecha i a tanben la pression hidrostàtica a causa de la prigondor, y, mai, necessàriament, una autra pression, Π:
A comptar d'aquela egalitat podèm determinar experimentalment la pression Π perque es parièra a la pression hidrostàtica produsida per la nautor de la dissolucion dins del tuèu capil·lar:
Magnitud de la pression osmòtica[modificar | modificar la font]
La pression osmòtica se mesura amb las meteissas unitats que las pressions en general, es a dire, en Pascals (Pan), segon lo Sistèma Internacional, o tradicionalament, tanben, en atmosfèras (atm). La molaritat mesura la quantitat de tròp de solut per un volum de dissolucion. Un aument o diminucion de molaritat fa aumentar o amendrir proporcionalament la pression osmòtica, e a la inversa. De la meteissa manièra un aument o diminucion de la temperatura (mesurada en kelvin) aumenta o amendrís la pression osmòtica. I a de contunh una taula amb valors de la pression osmòtica per desparièras concentracions de sacarosa a 293 K (la concentracion s'exprimís en molalitat e pas en molaritat, segon la equació de Morse, mas las diferéncias son minimas).
Analogia Entre la pression osmòtica e la hidrostàtica[modificar | modificar la font]
Podèm comparar la magnitud de la pression osmòtica amb la de la pression hidrostàtica. La pression hidrostàtica ven donada cossí avèm vist per la equació:
Ont p es la densitat del liquid (paiga = 1 000 kg/m3), g es la acceleració de la gravetat, 9,81 m/s2, e h es la prigondor en mètres. Per una prigondor de 10 m la pression hidrostàtica es de:
Aital la primièra pression osmòtica que figura a la taula, 2,47 atm, en correspondent a una dissolucion 0,1 molal, es parièra a la pression hidrostàtica d'una prigondor dins l'aiga d'una 25 m. La en correspondent a una concentracion molal de 1,0 m, es equivalenta a la pression hidrostàtica d'una prigondor d'una 275 m. Una valor força elevat.
Istòria[modificar | modificar la font]
Las primièras investigacions sus la pression osmòtica cònsta que se realizèron lo 1748 de la part de l'abat francés Jean Antoine Nollet, professor de fisica a París. Nollet Obtenguèt una membrana d'una bufeta de pòrc, en plaçant alcoòl d'un costat e aiga de l'autre, e observèt que l'aiga fluïa a travèrs de la bufeta per mesclar-s'amb l'alcoòl, mas de cap de manièra l'alcoòl se mesclava amb l'aiga. Aital Nollet descobriguèt l'existéncia de membranas semipermeables, doncas que permetián lo passatge d'un dels compausants d'una dissolucion e evitava la difusion d'autras.
Mas la vertadièra descobèrta de la osmosi en membranas semipermeables foguèt realizat pel francés Henri Dutrochet, considerat coma un dels grands fisiòlegs del sègle XIX, l'an 1828.[6] Dutrochet Descobriguèt lo fenomèn del osmosi quand observèt que la difusion del dissolvent a travèrs d'una membrana semipermeable arribava totjorn de la dissolucion de mendre concentracion d'un solut, que pòt pas passar, cap a la dissolucion de màger concentracion; de mai, lo dissolvent que flueix es capabla de desvolopar una pression sus la membrana que li nomenèt a el pression osmòtica. Dutrochet Bastiguèt lo primièr dispositiu experimental per observar la preséncia de la pression osmòtica, nomenat osmòmetre.[7]
L'anglés Thomas Graham descobriguèt, lo 1854, que las substàncias col·loïdals passan pas a travèrs de cèrtas membranas. Mas los primièrs estudis quantitatius datan de 1877[8] e se devon a l'alemand Wilhelm Pfeffer, professor de botanica a Tubingen e a Leipzig, lo que preparèt una membrana semipermeable en precipitant hexacianoferrat (II) de còder (II), Cu2[Fe(CN)6], sus las parets d'un vas porós.[9] Pfeffer, A comptar de las donadas de fòrça determinacions de pressions osmòtiques amb dissolucions de soluts pas volàtils, arribèt a las seguentas conclusions:
- A pression constanta, la pression osmòtica es dirèctament proporcionala a la concentracion del solut.
- La pression osmòtica d'una concentracion determinada es dirèctament proporcionala a la temperatura.
- A una temperatura determinada, doas dissolucions equimolars an la meteissa pression osmòtica.[4]
L'olandés Jacobus Henricus van 't Hoff realizèt un estudi sistematic de las proprietats col·ligatives de las dissolucions que publiquèt lo 1885.[10] En aquel article donèt una expression, per dissolucions diluidas, que liga la pression osmòtica a la concentracion del solut qu'es semblable al equació dels gases ideales e porgiguèt la primièra teoria per explicar la pression osmòtica:
Teorias[modificar | modificar la font]
Teoria de Van 't Hoff[modificar | modificar la font]
Se son prepausats de divèrsas teorias per explicar la causa de la osmosi. La primièra teoria es la del bombardament de Van 't Hoff e es basada en la analogia entre la equació de la pression osmòtica e la lei dels gases ideales. Van 't Hoff descriguèt la pression osmòtica coma lo resultat de col·lisions de las moleculas del solut contra la membrana semipermeable, e supausèt que las moleculas del dissolvent contribuisson pas de cap de forma. Amb aquel modèl, la pression osmòtica d'una dissolucion es la meteissa pression qu'un gas ideal exerciriá s'ocupèsse lo meteis volum de la dissolucion.
Autras teorias[modificar | modificar la font]
La suposició que las moleculas del dissolvent exercisson pas cap de efièch constituissi un punt d'interrogacion, doncas qu'aquelas moleculas son en tustant continualament la membrana semipermeable. Una autra teoria considèra lo bombardament de las moleculas del dissolvent. Aital, lo osmosi e la pression osmòtica resultan d'un bombardament desigual de las moleculas del dissolvent sus la membrana semipermeable. Segon aquela teoria, las moleculas de solut son las causants d'aquel bombardament desigual, e la diferéncia en la pression del dissolvent aumenta en s'aumentar las quantitats de solut.
Una tresena teoria explica la osmosi en basa a la descenuda de la pression de vapor, lo que dona luòc que lo dissolvent destil·li a travèrs de la membrana fins que s'igualan ambedoas pressions. S'aplicam una pression parièra a la pression osmòtica de la dissolucion s'arturarà la destil·lació, e auriam de besonh una pression màger per invertir la direccion.[11][9] Lo flux de dissolvent a travèrs d'una membrana semipermeable es anàleg al flux de dissolvent en la fasa vapor que se produsís se se daissan dins d'un recipient barrat mòstras del dissolvent e d'una dissolucion. Cossí que la pression de vapor del dissolvent es màger, se produsís una transferéncia neta de dissolvent cap a la dissolucion. Lo flux de dissolvent contunha fins que tot lo dissolvent es passat a la dissolucion.[12]
Relacion entre la pression osmòtica e la entropia[modificar | modificar la font]
Dempuèi un punt d'enguarda termodinàmic se pòt ligar la pression osmòtica a la entropia per explicar lo sens del flux del dissolvent. Lo passatge de dissolvent cap a la dissolucion representa un aument del entropia del sistèma. Las moleculas de solut aumentan lo sieu parrabastatge en se diluir la dissolucion per l'arribada de mai dissolvent, doncas que las moleculas de solut an mai espaci per ont se mòure, la que causa representa mai parrabastatge e, doncas, una màger entropia. Tanben las moleculas de dissolvent an màger parrabastatge en una dissolucion qu'en lo dissolvent pur. Se lo dissolvent passèsse dempuèi la dissolucion al dissolvent pur i auriá un aument de l'òrdre, se separarián solut de dissolvent, causa que seriá en contra del segond principi de la termodinàmica.[12] Aiçò es demostrable matemàticament.
Relacions amb autras magnituds fisicas e de quimias[modificar | modificar la font]
Dissolucions diluidas de pas electròlits[modificar | modificar la font]
En lo cas de dissolucions diluidas de pas electròlits s'aplica dirèctament la equació de Van 't Hoff. Se la pression osmòtica se produsís entre doas dissolucions, en luòc d'entre una dissolucion e lo dissolvent pur, al equació i figura la diferéncia de concentracions, ∆c:
Mai ajustada a las observacions experimentalas de la pression osmòtica es la equació obtenuda pel quimic nòrd-american Harmon Northrop Morse, lo que substituiguèt la concentracion exprimida en molaritat de la equació de Van 't Hoff per l'exprimida en molalitat, m. Es lo equació de Morse:[13]
Se cal èsser precises lo equació de Morse exprimida en molalitat es solament corrècte se lo dissolvent es d'aiga, doncas que coincidís lo volum de l'aiga exprimida en litres amb la siá tròp exprimida en quilograms.
Dissolucions diluidas de electròlits[modificar | modificar la font]
Jacobus Henricus Van 't Hoff descobriguèt que las dissolucions de electròlits complissián pas la equació de la pression osmòtica per dissolucions de pas electròlits, e introdusiguèt lo nomenat factor de Van 't Hoff, un factor empíric simbolizat per e, e definit coma lo quocient entre la valor experimentala de la pression osmòtica mejana e la valor teorica que se dedusís amb la equació.
D'aquela manièra la nòva equació per la pression osmòtica prenguèt la forma:
Lo factor e foguèt explicat pel quimic suedés Svante August Arrhenius quand desvolopèt entre 1883 e 1887 la teoria de la dissociació electrolítica, que las moleculas dels electròlits se dissocien en màger o mendre estenduda en ions cargats elèctricament, capables de transportar lo corrent electric, e en existint un equilibri entre las moleculas pas dissociades e los ions.[14] Doncas, en dissolucion i a segon el mai partícules que las que se son dissolguts, doncas qu'aquelas se rompon, se dissocien, en parts mai pichonas. La pression osmòtica, coma las autras proprietats col·ligatives, depend del nombre total de partícules en dissolucion, de sòrta qu'en una dissolucion de electròlits tendrem mai partícules que las dissolgudas, las que se lor cal prene en compte per calcular la concentracion totala. Per exemple podèm supausar un electròlit binari coma lo clorur de cauce, CaCl2, lo que atenh l'equilibri de dissociació en aiga segon la seguenta equació:
En dissolucion, doncas, i a mai partícules que las dissolgudas inicialament perque part d'aquelas s'an dissociat en ions.[2]
Dissolucions realas[modificar | modificar la font]
Per dissolucions concentradas, se li cal far usatge de las activitats en luòc de las fraccions molars e se li cal prene en compte l'influéncia de la pression en lo volum molar del dissolvent (a la deducció termodinàmica se considèra lo volum del dissolvent constant). D'aquela manièra s'atenh una expression mai precisa aplicabla a las dissolucions concentradas que conten un tèrme apondut ont apareis la pression osmòtica al cairat:
Ont kT,1 es lo coeficient de compressibilitat isoterm del dissolvent.[2] En lo cas de electròlits lo coeficient d'activitat del dissolvent demòra prèp a l'unitat e mai se la concentracion de la electròlit siá nauta e, doncas, amb coeficients d'activitat de la electròlit aluenhats de l'unitat. Per aquò lo coeficient d'activitat del dissolvent resulta pas tròp adaptat per caracterizar las proprietats realas de la dissolucion electrolítica concentrada e se definiguèt lo coeficient osmòtic de la part del quimic danés Niels J. Bjerrum De la seguenta manièra:
D'ont s'obten la definicion de coeficient osmòtic coma la relacion entre los logaritmes de l'activitat e de la fraccion molar:
L'expression de la pression osmòtica per electròlits demòra ara corregida amb lo coeficient osmòtic:[2]
Pression osmòtica a la natura[modificar | modificar la font]
Pression osmòtica en lo mitan intèrne[modificar | modificar la font]
Lo osmosi a una granda importància en los èssers vius. Las cellulas dels organismes son environadas per fluids aquosos, coma la sang, la limfa o la saba, que contenon de concentracions de desparièras soluts. Las membranas cel·lulars son permeables a l'aiga, a l'oxigèn, O2, al nitrogen, N2, al diòxid de carboni, CO2 e a pichonas moleculas organicas, coma glucosa, d'aminoacids, èca., del temps que son impermeables a moleculas polimèriques, coma proteïnes e polisacàrids. Per contra, los ions inorgànics e los disacàrids, coma la sacarosa, passan fòrça lentament a travèrs de las membranas cel·lulars.
Las cellulas an tanben capacitat de transportar d'espècias quimicas a travèrs de la siá membrana dempuèi una region de bassa concentracion de l'espècia a una region de concentracion mai anautita, en sens contrari al del flux espontanèu. Los mecanismes qu'originan aquel tipe de transpòrt, nomenat transpòrt actiu, son complèxes e pas encara de #tot coneguts. Un exemple tipic de transpòrt actiu es lo de cations potassi, K+, cap a l'interiora de las cellulas dempuèi los sieus liquids circumdants, qu'an mendre concentracion de cations potassi.
En l'abséncia de transpòrt actiu, la membrana cel·lular permet lo passatge de moleculas d'aiga e de totes los soluts permeables fins que s'igualan los sieus respectius potenciales quimics en ambedós costats de la membrana. Malgrat aiçò, existís un grand nombre d'espècias, tant lo fluid qu'environa la cellula coma en lo fluid o citoplasma cel·lular, que pòdon pas traversar la membrana. Se la concentracion totala d'aquel soluts es mai grand en lo fluid qu'environa la cellula, aquela perdrà d'aiga per osmosi e se sona que lo fluid circumdant es hipertònic per çò qu'es del fluid cel·lular (a màger pression osmòtica). En lo cas contrari, quand la concentracion totala del solut que pòt pas traversar la membrana es mai granda en lo fluid de la cellula, aquela ganharà d'aiga del liquid hipotònic circumdant (de mendre pression osmòtica). Quand se produsís pas transferéncia neta d'aiga entre lo fluid cel·lular e çò qu'environa la cellula, se sona qu'ambedós fluids son isotònics, es a dire, an la meteissa pression osmòtica. La sang e la limfa son aperaquí isotòniques respècte de las cellulas d'un organisme.
Los liquids dels injectables contenon una dissolucion salina isotònica amb la sang, perque se s'injectès dirèctament aiga, lo leucòcits de la sang la absorbirien per osmosi fins qu'esclatèsson.[4]
Osmoreceptors[modificar | modificar la font]
I a unas cellulas especializadas en detectar de cambiaments de la pression osmòtica en los liquids corporales (representa sanguin, fluid intercel·lular,...), Son los osmoreceptors. Aquelas cellulas se localizan a la hipotàlem, a las artèries e en autres luòcs. Mejançant aquelas cellulas l'organisme pòt regular la concentracion de sals en los sieus fluids, la osmolalitat.[15] En los umans son osmoreceptors los nuclèus supraòptic e paraventricular. Mejançant hormones antidiürètiques (vasopressina o ADH, pitressina), los osmoreceptors inibisson la diüresi per'mor de manténer la pression osmòtica de la sang en correspondent a una osmolalitat mejana de 285 mosmol/kg. Sufís una variacion en solament 3 mosmol/kg per activar aquel mecanisme.[16]
L'absorcion d'aiga als vegetals[modificar | modificar la font]
Los vegetals utilizan la pression osmòtica per far ascendir l'aiga a travèrs del xilema dempuèi las rels cap a las fuèlhas. S'es verificat aital en los aurons quand comença la prima e s'inícia lo movement de la saba. Las rels an una granda concentracion de sucres produsits pendent l'estiu e emmagazinats a las rels. En se fondre la nèu l'aiga arriba en grandas quantitats a las rels e dintra dins d'elas, pels pels absorbents, per efièch de la pression osmòtica e fa que la saba puge cap a las fuèlhas. Mas a la majoritat de vegetals es pas possible explicar lo ascensió de la saba mejançant la pression osmòtica fins a las fuèlhas. A las parts mai nautas dels vegetals, la saba ascendeix a causa de la descenuda de pression provocada per la transpiració de las fuèlhas. I a tanben de situacions, coma los mangles, que passa al contrari, doncas que las rels son dins aiga salada, e se produsís una osmosi inversa.[17]
Organismes osmòfils[modificar | modificar la font]
Se nomenan osmòfils los organismes extremòfils que pòdon créisser en ambients amb una nauta concentracion de sucre.[15] Los osmòfils son similars als organismes halòfils (amants de la sal). La nauta concentracion de sucre representa un factor en limitant del creissement de fòrça microorganismes, mas los osmòfils atenhon se protegir contra aquela nauta pression osmòtica mejançant la sintèsi de osmoprotectors, coma alcoòls e aminoacids. Gaireben totes los microorganismes osmòfils fan partida del genre dels levats. Son importants perque causan lo deteriorament de produchs coma los chuques de frucha, chuques de frucha concentrada, xarops, mèl e, en qualques cases, massapà, mas an tanben d'aplicacions industrialas beneficioses coma la fermentació alcoolica de la cervesa. Qualques exemples de osmòfils son: Saccharomyces rouxii, Saccharomyces bailii, Debaryomyces e Saccharomyces cerevisiae çò de levat de la cervesa. Saccharomices Deriva del grèc, que significa "floridura del sucre".
Aplicacions[modificar | modificar la font]
Scientificas[modificar | modificar la font]
Una de las aplicacions scientificas de la pression osmòtica es la determinacion de massas moleculars, o de massas molars, de macromolècules. A comptar del equació de Van't Hoff se pòt isolar la massa molar, M, del solut dissolgut:
En isolant la massa molar demòra en foncion de variablas que se pòdon mesurar al laboratòri: la tròp dissolguda de solut, m, la constanta dels gases ideales, R, la temperatura absoluta, T, lo volum de dissolucion, V, e la pression osmòtica, Π:
Analítiques[modificar | modificar la font]
En divèrses tipes de laboratòris se pòt determinar la concentracion totala de partícules en dissolucion osmòticament activas, coneguda coma osmolalitat o osmolaritat, mejançant mesuras de pression osmòtica. Los aparelhs que s'utilizan se nomenan osmòmetres de membrana. Son d'aparelhs automatitzats que permeton la realizacion de las determinacions de pression osmòtica de forma rapida.
Industriales[modificar | modificar la font]
En l'indústria s'emplega la osmosi inversa. Es un procediment qu'invertís la difusion normala de dissolvent dempuèi la dissolucion diluida cap a la dissolucion concentrada en aplicant una pression sus la dissolucion concentrada que supèra la pression osmòtica e permet lo passatge de dissolvent dempuèi la dissolucion concentrada a la diluida.
Los camps d'aplicacion de la osmosi inversa cada jorn aumentan. Los desparièrs tipes de membranas semipermeables an servit pel tractament d'una infinitat de mescles, siá per las concentrar o las diluir. Los airals de l'engenhariá que se son vistes mai favoridas amb aquelas aplicacions son principalament las indústrias de las neurituds, del papièr, la biomedecina, la petroquímica, la nucleara e, entre d'autras, la de separacion o purificacion de gases, ont s'obten hidrogen de la dissociació de la amoni, lo sulfur de hidrogen del gas natural de las refineries, heli del gas natural, aital coma l'enriquiment de l'oxigèn a comptar de l'aire. Nos cal far especiala mencion en las aplicacions de las membranas, la recuperacion de substàncias preciosas en aigas o gases de rebuigs industriales e que coma desaprofitament son simplament causa d'una severa contaminacion ambientala. L'aplicacion mai emplegada mas es la dessalinització d'aiga de la mar per la siá potabilització, causa qu'a permés provesir d'aiga de qualitat populacions situadas a luòcs ont los recorses idrics son insufisentes.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Fragilitat osmòtica
Referéncias[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Bent, H.A.. The second law: an introduction Ton classical and statistical thermodynamics.[1] Oxford University Press, 1965. ISBN 0195008286.
- Castellan, G. [Te a lo]. Físicoquímica. Pearson Educación, 2000. ISBN 9684443161.
- Del Castillo, L.F. Lo fenómeno màgico de la ósmosis. Mexic: Fondo de Cultura Economica, 1997. ISBN 968-16-5241-X.
- Engel, T. [Te a lo]. Introducción A la Fisicoquimica: Termodinámica.[2] Pearson Educación, 2007. ISBN 9702608295.
- Guyton, A.C.; Hall, J.E. Fisiologia Medica. Elsevier España, 2006. ISBN 8481749265, 9788481749267.
- Kane, J.; Sternheim, M.M. Fisica. Barcelona: Reverté, 1992. ISBN 8429143181, 9788429143188.
- Levine, I.N.. Physical Chemistry. 6a ed.. McGraw-Hill Science/Engineering/Math, 2008. ISBN 978-0072538625.
- Nelson, P.C. Fisica biológica. Energia, información, vida.[3] Barcelona: Reverté, 2005. ISBN 8429118373, 9788429118377.
- Pocock, G.; Richards, C. Fisiología Umana: La basa de la Medecina.[4] Elsevier España, 2005. ISBN 8445814796, 9788445814796.
de Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Simulacion interactiva de la osmosi en anglés (Applet Java Applet per ordenadors potentes)
- Simulacion interactiva de la osmosi en anglés (Applet Java Applet per ordenadors paucs potentes)


text:
Bons de comandar per los obratges publiats.
Los bons rapelan la cuberta quora ’la es coneguda ò ’mas de finalisar, seguèi la charta já en usatge dins l’associacion. Lo pausicionament de la part de copar ven de me, lo títol estampats tot lo long dau tract permet au monde que registran las comandas de s’enganar pas. Los imatges de fons son de las prepausicions de ma part per la darrièra de cuberta.
L’épopée du rock noir surtiguèt fin finala fòra coleccion, entau ò permet mai de libertat en mena la charta.


text:
Macapá
Macapá es la capitala de l'estat brasilièr d'Amapá. Sa populacion èra estimada a 359 020 abitants en 2008. Sa superfícia totala es 6563 km².
Geografia[modificar | modificar la font]
La vila se situa en la latitud 00° 02' 18.84" N e longitud 51° 03' 59.10" W. Lo sieu clima es eqüatorial en calent e umid, amb temperaturas qu'arriban a 32,6 °C e minima 20 °C. La sensacion termica durant l'estiu pòt arribar fins a 45ºC a causa de la nauta umiditat.
Lo primièr nom de la vila foguèt Adelantado de Nueva Andaluzia.


text:
Saint-Rémy-sur-Avre
Saint-Rémy-sur-Avre es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure et Loir e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Coma lo sieu nom l'indica, aquela municipalitat a traversat pel Avre, afluent del Eure e doncas jos-afluent de la Seine. A pas situat luènh del encreuament de la RN 12 París-Roazhon-Brèst e de la RN 154 Orléans-Roan, a un centenat de quilomètres a l'oèst de París.
Comme son nom l'indique, cette commune est traversée par l'Avre, affluent de l'Eure et donc sous-affluent de la Seine. Elle est située non loin du carrefour de la RN 12 Paris-Rennes-Brest et de la RN 154 Orléans-Rouen, à une centaine de kilomètres à l'ouest de Paris.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Eth Museu d’Art de Girona se tròbe en marc incomparable der antic Palau Episcopal, es prumères referéncies deth quau se remonten ath sègle X. A trauès des sues estances mos auferís un viatge ath long dera istòria dera arquitectura.
Er interior deth palau acuelh era colleccion d’art mès important deth Bisbat e dera província de Girona, damb pèces datades des dera epòca romanica enquia lèu començaments deth sègle XX. Entre es òbres mès notables destaquen era ara d’autar de Sant Pere de Rodes (segle X), eth retaule de Sant Pere de Púbol (segle XV), taules deth retaule de Sant Feliu de Girona (segle XVI), eth retaule de Segueró (segle XVI) e era escultura Contra l’invasor (segle XIX). Er edifici consèrve encara diuèrsi espacis que responen ena sua foncion originau, com ara era preson episcopau o eth majestuós jardin.
Complementen es installacions deth Museu d’Art dus espacis ubicats ena zòna deth mercadal, laguens der edifici der antic ospitau de Santa Caterina: era antica farmàcia ospitalària e era capèla (aué Auditori Josep Irla de la Generalitat de Catalunya), a on s’expòse eth quadre El gran dia de Girona (dipòsit MNAC), eth mès gran dera pintura catalana (496 x 1082 cm).
Tarifa generau: 4,50 €
Tarifa redusida: 3,50 €
Tarifa gratuïta: menors de 8 ans, persones en caumatge, Amics del Museu d’Art e membres acreditats d’associacions damb convèni damb eth Md’A; e cada darrèr dimars de mes, d’octobre a junh, entà tot eth public.
Entà consultar era rèsta de condicions d’aplicacion dera entrada redusida e gratuïta, telefonatz tath 972 203 834.
De mai a seteme: de deluns a dissabte, de 10.00 a 19.00 ores; dimenge e festius, de 10.00 a 14.00 ores
D’octobre a abriu: de deluns a dissabte, de 10.00 a 18.00 ores; dimenge e festius, de 10.00 a 14.00 ores
Dies de barrament: deluns non festius; 25 e 26 de deseme; 1 e 6 de gèr


text:
Pallava
Lei Pallava son una dinastia indo dau sud-èst d'Índia qu'existiguèt dau sègle III au sègle IX. Sa capitala èra Kanchipuram e, a son apogèu, l'estat Pallava s'estendiá sus la màger part dau sud de la peninsula. Aqueu periòde foguèt caracterizat per de cambiaments religiós importants. Lo bodisme declinèt au profiech dau jaïnisme.
Durant lo rèine de la dinastia, lo comèrci maritim foguèt fòrça actiu ambé Ceilan e lo sud-èst d'Asia. Foguèt tanben un periòde prospèr per leis arts, la musica, la pintura, la literatura e l'arquitectura. Pasmens, au sègle VIII, l'estat Pallava declinèt e foguèt finalament vencuts e remplaçats per lei Cholas coma poissança majora de la region.