text:
Leton
Lo leton (en leton: latviešu [valoda]) es una lenga baltica parlada per 2,2 milions de personas essencialament en Letònia, ont es la lenga oficiala. Es tanben una de las lengas oficialas de l'Union Europèa dempuèi l'adesion del país l'1 de julh de 2004.
Classificacion[modificar | modificar la font]
Lo leton es una de las doas lengas balticas amb lo lituanian qu'an subreviscut fins uèi. Lo vièlh prussian, la tresena lenga baltica coneguda se moriguèt pendent lo sègle XIX. Las lengas balticas an son grop pròpri que forma una branca distinta dins la familha de las lengas indoeuropèas.


c: text/html

text:
21/11/2017
Vesen lo masle pertot
Ai legit recentament qu'un grope de 300 regentas an decidat de se-mesme e de fòrça d'ensenhar l'escritura inclusiva dau francés aus goiassons, per fin de luchar contre las inegalitats femnas òmes. Lor argument es que "ensenhar aus enfants que lo masculin l'empòrta sur lo feminin ( au plurau) pòt pas farjar de la conciencias egalitarias". A bon.
Comprene de segur que los mestiers, los grades los titres deven aver sistematicament lor feminin, coma per exemple en occitan, i a totjorn un nom masculin e feminin, coma trobador(n.m.) trobairitz(n.f.). E en francés, i aviá : per exemple « docteur, doctoresse, auteur, autrice... ».Son un pauc oblidats uei , sei per los tornar utilisar o ne'n inventar, sens far de barbarismes, en respectar la logica de la lenga. Que los mots en «-teur » au masculin fan au feminin « -teuse » (chanteuse), « -trice » ( institutrice) o « -toresse »(doctoresse) mas jamai « -teure »(coma l'afrós« auteure »).
Cò que comprene pas, subretot de la part d'ensenhaires, quò es que saben pas o pusleu vòlen pas far (laidonc ensenhar e explicar) la diferença entre lo genre (gramaticau, lo masculin e lo feminin) e lo sexe ( masle o femela*), que nòstras lengas latinas portan totas. E òc, lo genre masculin est pas forçadament masle e lo feminin femela. Quò es una convencion sovent venguda dau latin. Los quites objects, "èssers inanimats" an un genre sens aver de sexe : una taula ( n.f.) perqué ?Quitament si es gròssa, fai pas de pitits ! Un mur(n.m.) : quitament si a un cròs o una protuberança es ni masle ni femela ! Los mots per parlar dau sexe de l'òme son sovent feminins ( las colhas) mai los per la femna son masculins ( los tetins).E lo animaus ? La choita masle, quò exista e quò es pas lo chavan ! Que dire de la lebre qu'es masculin en francés e feminin en òc ?
E ben òc, lo genre e lo sexe, quò es pas parier dins las lengas latinas. E tot aquò a ren a veire emb l'egalitat de drechs. Parle bien de drechs, que sem diferents, quitament si sem de la mesma espècia e meritam lo mesme respect. Aprener a respectar las diferencias sens far de ieraquias, e tanben mostrar tot çò qu'avem de comun, òc ; se batre per los mesmes drechs,òc ; luchar contra las novelas fòrmas de somission de la femna, òc. Mas avetz pas a transformar los umans en pitits èssers neutres, gris, asexuats, tristes, sens sabor ni color, ni odor, sens passat, sens avenir. Daus clònes, que. Laissatz nòstras lengas e nòstres enfants tranquilles. Un pauc mai de subtilitat e mens de maniqueisme pòt pas lor portar tòrt. E pensatz a l'amor, qu'es en mesme temps de genre masculin, feminin, pas neutre, e per tot lo monde, quau que siá son biais de lo far, de se pensar, de lo viure.
Denis Gilabert.
Fotò: David de Miquel Ange, a Florença
Les commentaires sont fermés.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dissabte dia 10 de junh entàs 19 ores, ena glèisa de Mijaran de Vielha, aurà lòc er acte de liurament des prèmis des concorsi literaris XXVIIau Mossen Condò Sambeat e XVIIau Aran de Literatura, deth Xau concurs de Diboish ena escòla e deth Xau Hestivau de Teatre ena Escòla, que cada an organize eth Conselh Generau d’Aran.
Er acte de liurament des Prèmis serà presidit peth sindic d’Aran, Carlos Barrera, acompanhat deth vicesindic d’Aran, Luís Carlos Medina e es conselhèrs deth Govèrn d’Aran.
Premis i categories:
XXVIIau CONCORS LITERARI MN CONDÒ SAMBEAT
Categoria Narracion
Nivèu A:
Entà estudiants de 5au e 6au de primària.
Minim 2 huelhes DIN A-4, sonque per ua cara.
Prumèr prèmi 100 € e diplòma.
Finalista 75 € e diplòma.
Dus accèssits de 50 € cada un damb diplòma.
Nivèu B:
Entà estudiants de 1èr e 2au d’ESO.
Minim 3 huelhes DIN A-4, sonque per ua cara.
Prumèr prèmi 125 € e diplòma.
Finalista 100 € e diplòma.
Dus accèssits de 75 € cada un damb diplòma.
Nivèu C:
Entà estudiants de 3au e 4au d’ESO.
Minim 6 huelhes DIN A-4, sonque per ua cara.
Prumèr prèmi 175€ e diplòma.
Finalista 125€ e diplòma.
Dus accèssits de 100€ cada un damb diplòma.
Categoria Poesia
Nivèu A:
Entà estudiants de 5au e 6au de primària.
Minim 12 vèrsi.
Prumèr prèmi 100 € e diplòma.
Finalista 75 € e diplòma.
Dus accèssits de 50 € cada un damb diplòma.
Nivèu B:
Entà estudiants de 1èr e 2au d’ESO.
Minim 16 vèrsi.
Prumèr prèmi 125 € e diplòma.
Finalista 100 € e diplòma.
Dus accèssits de 75 € cada un damb diplòma.
Nivèu C:
Entà estudiants de 3au e 4au d’ESO.
Minim 25 vèrsi.
Prumèr prèmi 175 € e diplòma.
Finalista 125 € e diplòma.
Dus accèssits de 100 € cada un damb diplòma.
Xau CONCORS DE DIBOISH ENA ESCÒLA – Vau CONCORS DE COMIC
Categories concors de diboish:
1èr e 2au. primària
3au e 4au. primària
5au e 6au. primària
Categories concors de comic:
1èr e 2au. ESO.
3au e 4au. ESO.
Bachelierat e Formacion Professionau.
Prèmis concors de diboish:
1èr- 2au. e 3au-4au de primària: Estug complèt de diboish tàs premiadi (1èr. prèmi, Finalista e accèssit).
Prèmis per categoria
Era categoria de 5au, 6au, de primària:
1èr. Prèmi de cada categoria: 150 €
Finalista de cada categoria: 100 €
2 accèssits de cada categoria de 50 €
Prèmis concors de comic:
Es dues categories de 1èr-2au. e 3au.-4au. ESO
Prèmis per categoria
1èr. Prèmi de cada categoria: 150 €
Finalista de cada categoria: 100 €
2 accèssits de cada categoria de 50 €
Categoria de Bachelierat e Formacion Professionau
1èr. Prèmi: 200 €
Finalista: 150 €
2 accèssits de cada categoria de 100 €
Xau FESTIVAU DE TEATRE ENA ESCÒLA
Cada escòla o centre escolar poderà representar ua òbra.
Era representacion des òbres se harà en ua des dues sales disponibles:
Sala d’actes dera Escòla Garona de Vielha e Sala d’actes der Ajuntament de Les.
Eth Conselh Generau d’Aran meterà autocars a disposicion des escòles tath desplaçament de toti es sòns escolans.
Es òbres se representaràn pendent era primauera deth 2017.
Aguest acte de liurament de prèmis s’includís laguens era celebracion dera Hèsta d’Aran.


text:
Categoria:Bastida medievala
- Article principal : Bastida
- Article d'omonimia : La Bastida (omonimia)
Aquesta categoria a per tòca de recampar los articles de l'enciclopèdia pertocant las bastidas, del nombre de 350 a 400, aquestas « vilas novas » construchas dins l'oèst d'Occitània, segon un plan d'urbanisme novator, pendent un periòde de 150 ans, als sègles XII e XIV (de 1229 a 1373).
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa pas que de la soscategoria seguenta.
C
- ► Carcassona (3 C, 3 P)
Articles dins la categoria « Bastida medievala »
Aquesta categoria conten los 43 articles seguents.


text:
Categoria:Compositor romantic
Recensa los compositors de musica romantica — al « sens larg », es a dire, los compositors del sègle XIX.
- Mercé de vos assegurar que vòstre classament es confòrme a lo de la lista alfabetica de la paleta musica classica çai-contra — o de modificar la lista en conseqüéncia s'es necessari.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa pas que de la soscategoria seguenta.
*
- ► Hector Berlioz (1 C, 1 P)
Articles dins la categoria « Compositor romantic »
Aquesta categoria conten los 13 articles seguents.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Aqueste article es un esbòs.
Podètz partejar vòstras coneissenças en lo melhorant (cossí ?).
Lo Nòrd (59) (en francés le Nord) es un departament de França europèa, dins la region dels Nauts de França.
Lo caplòc es Lilla.
Se devesís en 6 arrondiments, 41 cantons e 648 comunas.
Es lo departament francés pus poblat.
Lo departament foguèt creat lo 4 de març de 1790 amb son capluòc a Douai. Lo capluòc foguèt desplaçat a Lilla en 1803.
Lo flamenc dins l'arrondiment de Dunquèrca, en 1874 e 1972
Dins lo Nòrd se parla:
- lo picard (dialècte del francés-lenga d'oïl)
- lo flamenc occidental (dialecte del neerlandés) dins l'arrondiment de Dunquèrca


text:
Lo Congrès permanent de la lenga occitana es una institucion independenta representativa daus actors e daus utilizators de l’occitan. Òbra segon daus principis d’accion taus coma lo respiech de l’unitat e de la diversitat de l’occitan, l’estabilitat, la cooperacion, la representativitat daus ranvers lingüistics dau territòri d’Òc, la collegialitat de las decisions e la difusion de l’informacion.
Sa tòca es de contribuir a la vitalitat de l’occitan, dich tanben lenga d’òc, e a son desvolopament en obrant per sa coneissença e sa codificacion per la produccion d’utís dins l’airau daus diferents aspèctes de la lenga (la lexicografia, la lexicologia, la terminologia, la neologia, la fonologia, la grafia, la gramatica e la toponimia).
Lo Congrès permanent de la lenga occitana utiliza dins sa comunicacion e sas produccions la grafia dita « classica ».
Las missions dau Congrès son :


text:
13 cantas : Vira vira la ròda Jòrgi Reboul, A Sant Jan, Carrièra plana, De vila vielha a la nova ciutat, Anaïs, Cançon de l'òume, Galant de ta mestressa + Tèma de la sirèna, Linhana, Olivièr fòra la sason, Poèmas sus tres danças e mila camins Rotland Pecot, Cançon de Marius Jehan.
Los musicians Jan Maria Carlotti (autor-compositor, votz, guitarra, saz, calumet), Jean-Guy Coulange compositor guitarrista electroacoustician, Bruno Chevillon contrabaisha, Michel Marre trompeta tuba saxhorn e piano, Gérard Siracusa percussions, Joël Allouche percussions e bateria, Patric Valhant compositor Mandòla, mandolina, vriulon, guitarra, flabuta, ocarina, Alex Regis marimba, Isabelle Bouteille vriulon, Daniel Severac saxofòne
Supòrt originau : disc viníl 33 torns 1984 e editat tornar en disc compacte 1997
Marque : LDX74814


text:
Geometria
La geometria (del latin geometrĭa, venent de grèc Yewuetpίa de Yῆ gē, ‘tèrra’, e uetpίa metria, ‘mesura’) es una branca de las matematicas que s'ocupa de l'estudi de las proprietats de las figuras dins un plan o dins l'espaci, comprenent: de punts, drechas, plans, politòps (que son las drechas parallèlas, perpendicularas, las corbas, las superfícias, los poligòns, polièdres, eca.).
Es la basa teorica de la geometria descriptiva o del dessenh tecnic. S'apièja sus d'instruments coma lo compàs, lo teodolit, lo pantograf o lo sistèma de posicionament global (subretot quand s'utiliza en combinason amb l'analisi matematica e subretot las eqüacions diferencialas).
A per origina la recèrcas de solucions als problèmas concrèts relatius a las mesuras. Son aplicacion practica en fisica aplicada, mecanica, arquitectura, geografia, cartografia, astronomia, navigacion, topografia, balistica etc. S'utiliza en la preparacion de dessenhs e tanben dins l'artesanat.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Axiòmas, definicions e teorèmas
- 3 Topologia e geometria
- 4 Tipes de geometria
- 5 Vejatz tanben
- 6 Referéncias
Istòria[modificar | modificar la font]
La geometria es una de las sciéncias mai ancianas. Es inicialament constituida d'un còs de coneissenças practicas en relacion amb las longors, los airals e los volums. La civilizacion babiloniana foguèt una de las primièras a incorporar dins sa cultura la geometria. L'invencion de la ròda dobriguèt lo camin a l'estudi de la circonferéncia e mai tard a la descobèrta del nombre π (pi); Desvolopèron tanben lo sistèma sexagesimal, prenent en compte que l'an compta 360 jorns, e mai adaptèt una formula per calcular l'airal del trapèzi rectangle.[1] Dins l'Egipte antica èra fòrça desvolopada, amb los tèxtes de Erodòt, Estrabon e Diodòr de Sicília, Euclides, Al sègle III AbC se realizèt la geometria en forma axiomatica e constructiva, tractament qu'establiguèt una nòrma a seguir pendent fòrça sègles: la geometria euclidiana descricha dins Los Elements.[2]
L'estudi de l'astronomia e la cartografia, volent determinar las posicions de las estelas e planetas dins l'esfèra celèsta, serviguèt coma importanta font de resolucion dels problèmas geometrics pendent mai d'un millenari. René Escartes desvolopèt simultanèament las eqüacions algebricas e la geometria analitica, marcant una nòva estapa, per decruire las figuras geometricas, coma las corbas planas, poden venir de representacions analiticas, es a dire, amb de foncions e eqüacions. La geometria s'enriquís amb l'estudi de l'estructura intrinsèca de las entitats geometricas qu'analisan Euler e Gauss, que menèt a la creacion de la topologia e la geometria diferenciala.
Axiòmas, definicions e teorèmas[modificar | modificar la font]
La geometria se prepausa d'anar mai alà de çò qu'esperat per l'intuicion. Atal, demanda un metòde rigorós, sens errors; per i aténher, istoricament, s'utilizèt los sistèmas axiomatics. Lo primièr sistèma axiomatic foguèt establit per Euclides, pasmens se pareis ara incomplet. David Hilbert prepausèt al començament del sègle XX un autre sistèma axiomatic, alara complèt. Coma en tot sistèma formal, las definicions, pretendon pas solament descriure las proprietats dels objèctes, sas siás relacions. Quand s'axiomaliza quicòm, los objèctes venon d'entitats abstrachas idealas e sas relacions se nomenan modèls.
Aquò significa que los mots "punt", "drecha" e "plan" pèrdon tot sens material. Quin ensemble d'objècte que siá que verifica las definicions e los axiòmas complirà tanben totes los teorèmas de la geometria en afar, e sas relacions seràn virtualament identicas al aquel del modèl tradicional.
Axiòmas[modificar | modificar la font]
En geometria euclidiana, los axiòmas e postulats son de proposicions que ligan de concèptes, definits segon lo punt, la drecha e lo plan. Euclides prepausèt cinc postulats e foguèt lo cinquen (lo postulat del parallelisme) que de sègles après —quand fòrça geomètras lo questionèron en l'analizant— donèt de geometria novèlas: l'elliptica (geometria de Riemann) o l'iperbolica de Nikolái Lobachevski.
En geometria analitica, los axiòmas se definisson segon las eqüacions de punts, se basant sus l'analisi matematica e l'algèbra. Pren un nòu sens de parlar dels punts, drechas o plans. F(x) pòt definir quina foncion que siá, drecha, circonferéncia, plan, etc.
Topologia e geometria[modificar | modificar la font]
Lo camp de la topologia, que se desvolopèt fòrça al sègle XX, es dins un sens tecnic un tipe de geometria transformacionala, que las transformacions que gardan las proprietats de las figuras son los omeomorfismes (per exemple, es diferent de la geometria metrica, que las transformacions altèran pas las proprietats de las figuras son las isometricas). Aquò es sovent exprimit segon lo dich: "la topologia es la geometria de la pagina plastica".
Tipes de geometria[modificar | modificar la font]
Dempuèi los ancians grècs, se faguèt fòrça contribucions a la geometria, subretot pendent lo sègle XVIII. Alara proliferèron fòrça sosbrancas de la geometria amb d'apròche plan diferent. Per classificar los diferents desvolopaments de la Geometria modèrna se pòdon prene diferents torns:
Geometrias segon lo tipe d'espaci[modificar | modificar la font]
Los grècs ancians utilizavan un unic tipe de geometria, a saber, la geometria euclidiana, abilament codificada dins los Elements de Euclides per una escòla alexandrina dirigida per Euclides. Aquel tipe de geometria se basa sus un estil formal de deduccions sus cinc postulats basics. Los quatre primièrs foguèron largament acceptats e Euclides los utilizèt fòrça, mas, lo cinquen postulat foguèt mens utilizat e mai tard diferents autors ensagèron de lo demostrar mejans los autres, l'impossibilitat de la dicha deduccion menèt a constatar qu'amb la geometria euclidiana existissián d'autres tipes de geometrias que lo cinquen postulat de Euclides ne fasiá pas partit. Seguent las modificacions introduchas dins aquel cinquen postulat ne sortiguèt de familhas diferentas de geometrias o d'espacis geometrics diferents entre eles:
- La geometria absoluda, qu'es l'ensemble dels faches geometrics derivables sonque a partir dels primièrs quatre postulats d'Euclides.
- La geometria euclidiana, qu'es la geometria particulara que s'obten en acceptant coma axiòma lo cinquen postulat. Los grècs consideravan doas variantas de geometria euclidiana:
- La geometria classica es compilacion dels resultats de las geometrias euclidianas.
A partir del sègle XIX se'n venguèt a la concluson que podián se definir de geometrias non euclidianas coma:
- La geometria elliptica
- La geometria esferica
- La geometria finida
- La geometria iperbolica
- La geometria riemanniana
Geometria associadas a transformacionalas[modificar | modificar la font]
Al sègle XIX se constatèt que d'autra forma d'apròche dels concèptes geometrics èra d'estudiar l'invariança d'unas proprietats jos diferents tipes de transformacions matematicas, se classifiquèron alara diferentas proprietats geometricas dins de grops e se prepausèron de sosdisciplinas volent veire quinas èran las proprietats invariantas jos de tipes particulars de transformacions, apareguèron aital los seguents tipes d'apròches geometrics:
- Geometria afina
- Geometria confòrma
- Geometria convèxa
- Geometria discreta
- Geometria d'incidéncia
- Geometria ordenada
- Geometria projectiva
Geometria segon lo tipe de representacion[modificar | modificar la font]
Pasmens se Euclides a la basa se limitèt a de concèptes geometrics representables mejançant de figuras (de punts, de linhas, de cercles, etc.), lo desvolopament d'autras brancas de las matematicas desconnectadas d'en primièr de la quita geometria, anava poder aplicar los instruments d'autras brancas a de problèmas pas que geometrics nasquèron aital:
- La geometria algebrica
- La geometria analitica
- La geometria descriptiva
- La topologia geometrica
- La geometria diferenciala qu'englòba las brancas coma:
- La Geometria fractala
- Geometria sintetica
D'aplicacions geometricas[modificar | modificar la font]
En mai de las quitas sosbrancas sorgiguèt fòrça aplicacions practicas de la geometria coma:
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Baldor Gaaplex, {{Obratge}} : paramètre
titremancant, México, publicaciones cultural, (ISBN 978-8435700788)
- ↑ https://www.quantamagazine.org/20130917-a-jewel-at-the-heart-of-quantum-physics/ modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Boyer, C. B. (1991) [1989]. (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant
- Nikolai I. Lobachevsky, Pangeometry, translator and Editor: A. Papadopoulos, Heritage of European Mathematics Serias, Vol. 4, European Mathematical Society, 2010.
- Jay Kappraff, A Participatory Approach to Modern Geometry, 2014, World Scientific Publishing, ISBN 978-981-4556-70-5.
- Leonard Mlodinow, Euclid'S Window – The Story of Geometry from Parallel Lines to Hyperspace, UK edn. Allen Lane, 1992.


text:
Ero en Febrié de 1956 e dins la journado avié fa dous-len, ém’uno quingenado de degra, qué ! Mai, piei, dins la niue, ta temperaturo s’es abaissado a mens douge degra. L’acipado termico fuguè talo que tout gelavo.
Fau dire qu’émé lo tèmps dous, la sèvo s’èro mountado dins leis aubre, e es èlo que gelavo. Ansin fuguè destrussido la partido aerenco deis oulivié, soun pèd e si branco. Mai lei racino, èlei, fuguèroun pas toucado. Es per acò que troban dins leis oulivedo d’uei de trounc que soun en verita de rejit d’ancian oulivié que nous donon aro d’aubre que tenon si cincanto an.
Pasmens mai que mai d’ouleïcultour an abandouna lou mestié après 1956, e lou tempèri fuguè pas ecologi nimai souciau, que an pulèu trabaia la vigno. Se trobo qu’aro li gens mostron d’interès per l’òli d’olivo e es per acò que nòstreis agricultour se tornon de nóu vers l’oulivié. Se parlo ara de regime cretés, e sabèn que l’òli es tras que bon per la santa, per lo peu, leis ounglo, lou ten de la pèu e per viure vièi.


text:
Channay-sur-Lathan
Channay-sur-Lathan es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La superficie de Channay-sus-Lathan es de 2871 a. La siá altitud vària de 71 a 91 mètres. Es de 88 m en lo bourg.
La municipalitat a situat al nòrd-oèst del departament del Indre-e-Loire, en la Touraine angevine.
La superficie de Channay-sur-Lathan est de 2871 ha. Son altitude varie de 71 à 91 mètres. Elle est de 88 m dans le bourg.
La commune est située au nord-ouest du département de l'Indre-et-Loire, dans la Touraine angevine.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- "Chadenaco", Mencionat a la 11ensègle èra un fief en dependent de la baronnie de Rillé.
- Abans la Revolucion francesa, la parròquia fasiá partida de la sénéchaussée angevine de Baugé e del fief de Castell-la-Vallière.
- Es la possession de las Savonnières a Modèl:La s2-.
- Es la pàtria del maréchal de Effiat, paire de Cinc-Mart e es tanben l'anciana parròquia del diocèse d'Angieus.
- "Chadenaco", mentionné au 11ensiècle était un fief dépendant de la baronnie de Rillé.
- Avant la Révolution française, la paroisse faisait partie de la sénéchaussée angevine de Baugé et du fief de Château-la-Vallière.
- Elle est la possession des Savonnières aux Modèl:S2-.
- C'est la patrie du maréchal d'Effiat, père de Cinq-Mars et c'est aussi l'ancienne paroisse du diocèse d'Angers.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
CONVENCION NACIONAU DE CONVERGÉNCIA ARANESA – PARTIT NACIONALISTA ARANÈS
ARAN un pas entà deuant
8 de junh de 2014 VIELHA
DOCUMENT APROVAT ENA CONVENCION NACIONAU
“Camin der aranesisme modèrn”
1. Un ARANESISME democrata e modèrn
Auem de reformular era accion der aranesisme deuant de dus principaus, que non unics, grani problèmes implantadi ena nòsta societat. Eth prumèr, era generalizacion publica e sociau qu’era politica s’enmarque unicament ena realizacion der interès personau. Eth dusau, qu’es identitats nacionaus minoritàries, son entenudes coma “nacionalismes” en sentit mès fondamentaliste associat a posicionaments extrèms e a còps criminals.
Er ARANESISME MODÈRN, entenut des d’ua optica de defensa d’un País millenari, istoric e democratic s’a de poder articular politicament des d’ua optica modèrna e democrata capable de renauir-se e transformar-se ath madeish ritme qu’ac hèr era pròpria societat. Aguesta transformacion e renovacion a d’èster eth compromís reau d’ua defensa politica transparenta e d’un compromís reau tamb era ciutadania e era societat en sòn conjunt.
2. Un ARANESISME de compromís diari tamb es persones
Er aranesisme modèrn a d’èster capable de transformar era direccionalitat dera accion publica enquiath dia d’aué. Hènt un analisi rapit dera accion publica amiada a tèrme en aguesti ans de democràcia, totstemp s’a hèt de manèra unidireccionau, dirècta e sometuda.
Es persones, era ciutadania e era societat en generau mos demanen e mos exigissen, qu’aguesta unidireccionalitat se transforme en bidireccionalitat, en tot èster eth ciutadan eth centre dera accion, com benefactor que n’ei dera madeisha.
Auem de hèr dera accion publica, e tanben politica, un canvi que place ath ciutadan en centre e referéncia deth nòste trabalh. Eth rèpte ei important, mès era urgéncia en supere inclós eth rèpte, talament, ath contrari, o ben era passivitat en non hè’c distanciarà cada còp mès es estructures politiques e institucionaus dera ciutadania.
3. Un ARANESISME que trabalhe entara Modernizacion dera Modernizacion
Sense dubte, era modernizacion, entenuda en tèrmes de temporalitat, de tecnologia e de tendències darrères mos a plaçat, coma auem comprovat enes darrères eleccions ath Parlament Europèu, mès tanben es pròpris indicis istorics, ar inici d’un canvi d’actitud ciutadana e sociau ath qu’encara fòrça pòga gent en trape explicacion.
Era societat industriau, eth capitalisme sense contròtle, era manca de lideratges públics e sociaus e d’auti an provocat comportaments de rehús e proliferacion de moviments ciutadans que cau auer en compde, escotar, parlar tamb eri entà iniciar eth camin d’un canvi ena modernizacion. Dit en d’autes paraules, semble, e reiteri semble, qu’era pròpria modernizacion se sigue autodestruïnt era soleta. Es naui rèptes globaus, es naues formes de víuer, es naui factors culturaus, es naues formes de voler èster, en tant que individuament coma collectivament non trapen respòsta enes estructures modèrnes creades enes fonaments der inici dera societat industrial.
Ei eth moment de reflexionar, trabalhar amassa e crear ua naua modernizacion que saje de dar respòsta a toti es naui desafiaments que coma societat, partit politic o País auem per endeuant. Ath contrari, er aranesisme non serà apercebut coma un element d’oportunitat e justicia e poderà èster donques un element minorizat ara epica d’uns pògui.
4. Un ARANESISME tamb ua escala de valors refondada
Ei evident, que cada còpe mès, creish era desafeccion dera ciutadania tamb era politica e es institucions. Sense dobte, aguest hèt, ei fòrça mès grèu que çò que s’explique, informe o inclós se’n valòre.
Ath marge qu’aguesta desafeccion distancie ara politica dera ciutadania, tanben distancie es institucions que pera politica son governades. E aciu se produsís un doble problèma, per un costat eth qu’a a veir tamb era politica e per un aute, encara mès grèu, eth qu’a a veir tamb es institucions.
Sense voler entrar en detalh dera urgéncia dera transformacion d’aguesta realitat, cau explicar, qu’es institucions son organismes de servici public dedicades sonque e exclusivament as persones e ara ciutadania. Enes darrèri ans, auem podut comprovar coma s’an utilizat entath lucre personau d’uns pògui que de manèra injusta inclodís e generalize a toti per igual. Un augment dera desconfiança dera ciutadania tamb es institucions mos pòt portar a ua situacion que trinque un des principis deth nau Aranesisme modèrn.
Er Aranesisme modèrn a de refondar aguesta escala de valors (en aguest document sonque referenciam ar ambit polític) entà transformar era actual politica e dotar-la d’utisi que placen ara ciutadania coma unic objectiu e ara politica coma un vertadèr utis de servici public adreçat as persones.
Era aunestetat, era aunorabilitat, era informacion, era transparéncia, era “bona praxis”, era coeréncia, era responsabilitat, era paraula, eth compromís e d’auti son valors qu’an de prevaler entà arténher un aranesisme modèrn que contunhe estan capable d’illusionar as mès joeni e a de motivar as mès grani.
Un Aranesisme que saje de dar respòsta as nauie rèptes que coma ciutadans auem en un mon cada viatje mès complèxe e solucions as problèmes qu’eth pròpi mon mos planteje.
5. Un ARANESISME tamb Principis
Er Aranesisme, en tant coma identitat collectiua, mès tanben coma principau actiu de lideratge e dera governabilitat institucionau deth País s’a de regir per un hilat de principis, toti eri enquadrats ena escala de valors expressada anteriorament e en cadun des objectius qu’en aguest madeish document se referís e s’explicite.
Mès tanben, a d’auer un hilat de principis que mos permete projectar un lideratge ena accion publica e politica en tot corregir des errors realizadi enquiara ara modernitat actuau. Er hilat de principis que se prepausen, sense perjudici de poder-ne plaçar fòrça mès des que se nomenten en aguest document, son es següenti:
Principi de civilizacion
Principi democratic
6. Un ARANESISME Europèu
Euròpa e era Union Europèa non passen peth sòn melhor moment. Quan mos referim ara Union Europèa era desafeccion dera ciutadania tamb es sues institucions cada viatje ei superiora. Auem era darrèra pròva tamb era baisha participacion, e era diversitat ideologica, tanben distant des darrères eleccions ath Parlament Europèu.
Aguesta situacion, encara que non de pòrtes entà dehòra està creant debat e sustot plantejaments entà reformar es institucions, representacion e governabilitat enes institucions dera Union Europèa. Ei evident, qu’er “stablishment” europèu des darrèri 60 ans ei caduc! Mos cau trabalhar per ua Euròpa mès integradora, mès unificadora, mès democratica e sustot dera ciutadania. En cèrta manèra, cau hèr un canvi prohond ara percepcion dera Euròpa des Estats entà caminar entara Euròpa des pòbles, entenduda des dera proximitat..
En aguesta linha er Aranesisme a deuant sòn ua clara oportunitat de poder èster en aguesta transformacion. Ac auem de hèr dera man des nòsti aliadi politics, CDC (Convergéncia Democràtica de Catalunya) e des possibles aliances que se’n deriven. Dus objectius clars: Mès integracion e mès ciutadania. Sustot protegint e respectant era pluralitat e riquesa culturau e lingüística de tota Euròpa respectant es minories nacionaus que i a ath laguens dera madeisha. Coma un patrimòni indestriable des principis fondacionaus dera Union Europèa.
7. Un ARANESISME tamb vocacion de contunhar estant.
Er Aranesisme, conceptualizacion ideologica e nacionau, non explicada enquiara, non s’a trabalhat coma un emblema d’identificacion collectiua. Nombrosi estudis mos an anat visualizant qu’eth sentiment de sentir-se aranés a perpetrat en individualitats sense un marc de definicion o projeccion clar.
Convergéncia Aranesa a començat aguest trabalh! E ac volem contunhar hènt cada dia, tamb era certesa qu’aguest sentiment d’identificacion nacionau des aranesi e araneses a d’èster un compromís diari personau e collectiu e un objectiu clau entara pervivéncia dera nacion aranesa.
8. Un ARANESISME tamb projeccion Internacionau.
Coma dejà auançauem ena conferéncia “Er Aranesisme deth sègle XXI. Ua realitat nacionau en Catalunya”, un des grani rèptes der Aranesisme modèrn a d’èster era sua expansion. Aguesta entre d’autes, passe tanben per traçar un camin de trabalh entara sua projeccion internacionau.
Eth contèxte istoric d’Aran entre es dues nacions, Catalunya e Occitània, era nòsta lengua, sonque lòc de reconeishement oficiau e era nòsta istòria e cultura diferenciada, mos permeten auer es elements claus entà projectar-mos internacionalment. Aguesta projeccion l’auram de hèr, tamb era determinacion de hèr d’aguest objectiu ua prioritat ena nòsta accion publica e politica e de trapar es complicitats de besonh entà hè’c possible.
Convergéncia Democratica de Catalunya, mès tanben tamb era complicitat de d’auti partits, as qu’auem d’èster capables de sensibilizar e complicitar en nòste objectiu, an d’èster ferms aliadi des nòsti objectius.
9. Un ARANESISME globau, liberau, sostenible e sociaument just
Non se pòden obviar es granes transformacions que estam viuent. Tanpòc se pòt obviar es granes crisis que estam patint (economica, financèra e sociau). Tanben son evidenti es grani rèptes as qu’eth mon s’enfronte, e nosati non èm ua excepcion en aguest mon (canvi climatic, comportaments sociaus, erradicacion de classes, posicionaments territoriaus, eca).
Era garantia entara nòsta pervivénça passe per poder anticipar-mos a dificultats hijudes e mostrar era clara volentat de dar solucions ath pòble aranés ath deuant d’aguest grani rèptes, mos cau posicionar-mos en un marc ideologic renauit, democratic, auançat e regenerat.
10. Un ARANESISME nacionau, de pacte e en Catalunya
Er Aranesisme d’ara, ei cridat e hèr front a un des majors rèptes qu’auem viscut coma identitat enes darrèri sègles. Eth procés que viu Catalunya, de decidir eth sòn futur polític, non mos a d’exclodir deth nòste posicionament. Coma dejà auem dit en d’autes ocasions, er Aranesisme a d’apostar peth Catalanisme coma identitat nacionau que melhor mos a comprés, e era que mos a retornat aquerò qu’ère nòste. S’eth procés que viu Catalunya, l’analizam e decidim en clau aranesista, non i a debat. Saberam èster ath cant deth pòble catalan coma ja decidirem hè uns sègles e que tant d’exit mos a permes arténher. Talament, per contra, era existéncia der Aranesisme pòt èster en grèu amenaça. Mès, tanben er Aranesisme (Aran) a de saber èster egoistament intelligent, e deuant d’aguest gran rèpte, en lòc de veder-lo com aua deficultat, n’auem de hèr ua grana oportunitat.
Aguesta oportunitat s’a de diboishar des dera optica d’enfortir es nòsti drets, es nòstes institucions, de projectar era nòsta identitat e d’expandir eth nòste sentiment. E ac auem de hèr tamb mès capabilitat politica configurada a trauèrs d’ua Entitat Territoriau Autonoma tamb capabilitat legislatua e executiua. Tamb ua major capabilitat economica e financèra, tamb mès utisi e estructures intèrnes independentes e tamb ua capabilitat exteriora liure tamb España e integrat ena Union Euròpea, concretament en Occitania.
Catalunya saberà enténer era nòsta demana! Serà atau, coma eth pòble aranés decidirà en marc deth procès que viu Catalunya, tamb un nau pacte, tot cau díder renauit, entre totes dues nacions, Catalunya e Aran.
En marc d’aguesta configuracion nacionau, tamb un Aranesisme damb volentat de pacte, d’aguest nau marc de compromís mutu, entre Catalunya e Aran, eth pròplèu 9 de noveme era Val d’Aran poderà díder ÒC, ÒC.


text:
Ais-Marselha : un atot de la metropòli, sos terrenhs !
La comuna de Marselha vòl crear un partenariat amb lo pòrt autonòma per poder dispausar de terrenhs e aculhir d'entrepresas.
Dimars, la metropòli d'Ais-Marselha desvelèt son plan de desvolopament economic a son sèti del Palais del Faro. Pel president Jean-Claude Gaudin (LR), un dels grands atots que dispausa son de terrenhs inocupats que poirián, a l'avenir, aculhir d'entrepresas e crear d'emplecs suplementaris. Lo caumatge demòra fòrt dins la ciutat foceana (de l'òrdre de 12 %) quitament se lo sénher Gaudin indica que l'a fait baissar de dètz punts dempuèi son arribada a la comuna en 1995. Representat a la presentacion de la politica economica metropolitana, lo Grand Pòrt Maritim de Marselha (GPMM) indiquèt que seriá possible de valorizar lo fonzièr dins aquela zòna.
Per exemple, a Fòs, son 600 ectaras de 1200 que son pas amainatjats dins lo perimètre del projècte Piicto (Plataforma Industriala e d'Innovacion Caban Tonkin). Deurián èsser mes rapidament sul mercat. Lo territòri metropolitan manca crudèlament de fonzièr disponible a de prètzes acceptables. Segon un rapòrt sul sicut comandat per la vila de Marselha, i aviá ja una « ofèrta fonzièra saturada, difusa e vielhissenta » (sorsa La Provence). La manca de terrenh per l'immobiliari d'entrepresas se chifrariá a 1 500 ectaras. Se parla de metre encara 400 ectaras sul mercat a l'entorn de la mar de Berra jos la forma de tèrras vèrjas mas tanben de zònas d'activitat en bosiga. Autras mesuras anonciadas : un interlocutor unic pels investisseires estrangièrs e la creacion de zònas francas pel parçan.
- Publicat dens Économie


text:
Enric III d'Anglatèrra
Enric III o Enric de Winchester, nascut lo 1èr d'octobre de 1207 a Winchester, mòrt lo 16 de novembre de 1272 a Westminster, filh ainat del rei Joan sens Tèrra e d'Isabèla d'Engoleime, foguèt rei d'Anglatèrra e duc d'Aquitània.
Foguèt coronat a l'edat de 9 ans e assumiguèt son poder jos la regéncia del popular William Marshal comte de Pembroke. Passèt una granda part del sieu règne a combatre los barons pr'amor de la Magna Carta[1][2][3][4] e dels dreches reials, mas foguèt forçat de convocar lo primièr "parlament" en 1264. Aguèt pas tanpauc de capitada sul Continent, ont fracassèt a restablir lo contraròtle anglés subre Normandia, Anjau, e Aquitània.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Henry III, Treasures in full: Magna Carta, British Library
- ↑ Henry III (r. 1216-1272), Official website of the British Monarchy
- ↑ The Magna Carta and the creation of England's Parliament, HyperHistory.net
- ↑ King Henry III biography, Medieval Life and Times


text:
Los que capitèron la sesilha del concors privat extèrne occitan son marcats en Master 2 MEEF dins un establiment d’ensenhament superior privat que ten una convencion amb una ESPE.
Los laurejats ja titulars d’un Master 2 beneficiaràn d’un percors de formacion adaptat al dintre d’aquel establiment d’ensenhament superior privat.
Lo plan de formacion individualizat es redigit en francés e mandat al rectorat per aprobacion.
Vos prepausam de lo consultar en seguir lo ligam que vos menarà a la partida francesa del sit.


text:
Palestina (omonimia)
Palestina pòt designar:
- la region de Palestina (istorica), un territòri en riba sud-orientala de la Mar Mediterranèa.
- l'Autoritat Nacionala Palestiniana, que gerís d'un biais autonòm dempuèi 1993 una part dels Territòris Palestinians revendicats politicament per las populacions aràbias (al costat de l'estat d'Israèl).
- lo Mandat Britanic de Palestina (de 1920 a 1948).
- la província romana de Siria Palestina (vejatz Judèa)
- la Tèrra de Canaan (millenni II abC).
- la franja mediterranèa ont se trobavan las cinc vilas dels filistèus: Gaza, Ashdod, Ashkelon, Eqron e Gat.


text:
Lucha de las classas
La lucha de las classas es una teoria qu'explica los enjòcs e las tensions dins una Societat devesida en classas socialas, caduna luchant per sa situacion sociala e economica. Aquel concèpte apareguèt al sègle XIX amb los istorians liberals franceses de la Restauracion, François Guizot, l'iniciador, Augustin Thierry, Adolphe Thiers e François-Auguste Mignet, als quals Karl Marx o manlevèt[1].
La lucha de las classas es un concèpte màger de la filosofia politica marxista, que cerca a descriure los enjòcs istorics e las tensions economicas al sen d'una societat devesida en classas socialas antagonistas. Per Karl Marx e Friedrich Engels, que faguèron la difusion internacionala d'aquela nocion, la lucha de las classas es un motor de las transformacions de las societats e de l'istòria modèrna[2]. La classa dominanta de la societat capitalista es identificada a la borgesiá (o classa capitalista); domina çò que nomenan lo proletariat.
Aquela teoria foguèt adoptada per fòrça corrents sindicalistas, socialistas, communistas, anarquistas, revolucionaris o reformistas, als sègle XIX, XX e XXI, e donèt un encastre teoric[3] a las luchas per lo melhorament de las condicions de vida dels trabalhadors[4].
Aquel analisi, qu'aqueriguèt una autonomia al respècte de l'encastre marxista, foguèt utilizada per fòrça sociològs, filosòfs, e teoricians politics[5].
Somari
- 1 Las classas
- 2 Perspectiva liberala
- 3 Perspectiva marxista
- 4 Lucha de las classas contemporanèa
- 5 Criticas
- 5.1 Criticas ideologicas
- 5.2 Criticas sociologicas
- 6 Fonts
- 7 Bibliografia
- 8 Notas e referéncias
- 9 Vejatz tanben
Las classas[modificar | modificar la font]
Lo modèle de societat organizada en classas concurrentas, donc comparablas, s'opausa a aquel de societat polisegmentária o de societat de castas ont de grops diferenciats ocupan de foncions separadas e predefinidas, coma las activitats militaras e religiosas. De societats de classas apareguèron jos l'Antiquitat, per exemple a Roma, e dins las societats urbanas modèrnas amb l'emergéncia de la Borgesiá.
Se trapa las nocions de classas e de lucha de las classas emplegadas dins de contèxtes istorics fòrça variats:
- lucha entre los esclaus e los mèstres dins las societats esclavagistas o metècs e esclaus de las societats anticas,
- lucha entre plèba e proprietaris terrians, illustrada pels Gracs,
- lucha entre lo Tèrç Estat e la noblessa a la velha de la Revolucion francesa,
- lucha entre los salariats e lors emplegaires dins la societat capitalista modèrna,
- lucha entre òmes e femnas dins las societats patriarcalas, ont l'expleitacion domestica es lo nervi de la ierarquia sociala[6],
- castas en Índia,
- separacion entre colons e indigèns dins las colonias,
- dicotomia marcada entre país del Nòrd e país del Sud,
- segregacions racialas e/o socioculturalas dans las metropòlis,
- mandarins dins la China anciana.
Pasmens la nocion de classa es subretot economica, e l'apartenença a una classa es pas totjorn aisit de determinar per de critèris legals objectius. L'omogeneïtat d'una classa assegurada per un foncionament de la societat ont los malhums son indispensables e ont las inegalitats son durablas (se nais dins una familha rica o paure), e tanben per de mecanismes socials subtils, conscients o inconscients (critica de l'ideologia), e non per de constrencha legalas explicitas, coma l'èran los estats del Regim Ancian.
La lucha de las classas se fa pas totjorn entre la classa dominanta e la classa dominanda, mas pòt se far entre doas classas dominantas per qui assegurará la supremacia sus las classas dominadas. Es perque Marx qualifica la Revolucion francesa de revolucion borgesa, considerant qu'es lo moment istoric ont la borgesiá prenguèt plaça de la noblesa e lo clergat per assetar son opression sus las classas popularas.
Se la lucha tampauc se fa entre sonque doas classas, e Marx distinga entre quatre e sèt classas segon los seus obratges[7], pòdon totjorn èsser distribuidas en dos grops, l'un formant la classa dominanta, l'autre las classas dominadas que los movements sindicalistas e revolucionaris ensajarán d'amassar a l'entorn d'una consciéncia comuna de lors intereses.
Perspectiva liberala[modificar | modificar la font]
Lo concèpte de « lucha de las classas » aparéis dins lo cors d'istòria modèrna [8] de François Guizot donat a La Sorbona en 1828[9], ont explica que « Lo tresen grand resultat de l'afranquiment de las comunas, es la lucha de las classas, lucha qu'emplís l'istòria modèrna. L'Euròpa modèrna nasquèt de la lucha de las divèrsas classas de la societat[10]. » Dins son vejaire, la lucha de las classas es un fenomèn que l'origina ven de la conquèsta franca del sègle V, opausant dos pòbles o, segon la formulacion del temps, doas raças, es a dire un tèrç estat d'origina galloroman, assimilat a la borgesiá, e une noblesa d'origina franca dempuèi lo movement comunal del sègle XII fins a las revolucions de 1789 e de 1830. Es una idèa comuna a fòrça istorians franceses de la Restauracion, coma Augustin Thierry[11], Adolphe Thiers e François-Auguste Mignet[12].
Los autors franceses d'aquela teoria liberala de la lucha de las classas s'inspirèron de Jean-Baptiste Say o Antoine Destutt de Tracy. E torna sus de temas que qu'existisson dins de movements mai ancians coma aquel del combat per l'egalitat dels levellers angleses de sègle XVII o dins aquel d'expleitacion dels escrichs de Turgot e de Jeremy Bentham que s'interessèron a la « recerca de renda ».
Dins la dralha d'aquela òbras, e dels primièrs teoricians de la lucha de las classas, de pensaires coma Charles Comte o Charles Dunoyer presentèran l'Estat coma lo sèti de la recerca de rendas financiadas pels impòstes. En consequéncia, distingan doas grandas classas dins la societat industriala: los productors de riquessa que pagan l'impòst (Tèrç Estat) e los consomadors d'impòstes (la noblessa[13]). Lors intereses de classa son clarament antagonistas, perque los primièrs desiran èsser mens taxats alara que los segonds son en favor d'un aument de l'imposicion[14].
Perspectiva marxista[modificar | modificar la font]
Lo marxisme desvolpèt una teoria complèxa al subjècte de la lucha de las classas e de son evolucion istorica, que lo Manifèst del Partit comunista fornís una introduccion. Aquela teoria coneguèt un van màger pendent lo sègle XX e influencièt lo destin d'un grand nombre de païses.
S'inspirant de fòrça autors filosòfs, economistas o istorians, Marx e Engels fan lo ligam entre diferents concèptes per comprene melhor la societat e de sas estructuras. Lo concèpte de lucha de las classas dels liberals, associat a una critica de qualques aspèctes de la pensada d'Hegel e a una concepcion materialista de l'istòria constituisson d'elements contribuissent a explicar los movements istorics. Lo marxisme envisatja que la classa expleitada (lo proletariat) s'emanciperá capvirant la dominacion de la classa expleitadoira (la borgesiá) per capitar l'egalitat (la societat sens classa).
Segon la perspectiva marxista, l'istòria de la societat fins ara rebat la division de la societat en classas socialas (« òme liure e esclau, patrician e plebeian, baron e sèrv, mèstre de juranda e companhon, dins un mot opressors e oprimits ») que s'opausan dins una lucha ininterrompuda, a vegada declarada, a vegada amagada, pacific o non. La societat capitalista modèrna, en capvirant las divisions en òrdres de la societat feudala aboliguèt los antagonismas de classa, mas los remplacèt per de nòus. Tanben los simplifiquèt, e ara, la « societat se divisa en mai en dos vasts camps enemics, en doas grandas classas diametralament opausada: la borgesiá e lo proletariat ».
Marx distinga totjorn al mens doas classas fondamentalas :
- los capitalistas o borgeses, classa dominanta que possèda lo capital e dispausa atal de mejans de far trabalhar altrú pel seu benefici en pesant sul cors de compra de la fòrça de trabalh;
- le proletariat, amassant las personas qu'an pas de capital e son constrenchas de vendre lor fòrça de trabalh per subsistir. S'agís de la classa salariada.
En mai distinga a vegada de sosclassas (opausant per exemple la borgesiá industriala e financièra) a aquelas doas classas fondamentalas s'apond una classa intermediària, coma flautanta al nivèl d'aquelas intencions d'emancipacion:
- la pichona borgesiá, amassant las personas que possèdon los seus mejans de subsisténcia (pichons comerciants, professions liberalas, eca.), çò que lor confèra una autonomia precària al respècte dels capitalistas. An pas besonh de se salariar mas son pas eles los patrons, e devon trabalhar per viure.
Pasmens, segon el, sola la borgesiá e lo proletariat pòdon aver una politica vertadièrament independenta, las divèrsas jaças de la pichona borgesiá essent o ganhat pel proletariat, fins a i confondre a vegada sos intereses, o al contrari respectant e enviant los grands capitalistas, confondent atal sa vision politica amb aquela del grand patronat.
Aquela lucha abraçariá totes los domènis de la vida sociala, economica, politica e ideologica e seriá un motor per l'evolucion sociala, e donc de l'istòria. Lo capitalisme exerçariá una pression per mernar la partida de la produccion destinada als proletaris, fasent créisser l’expleitacion dels trabalhadors e lor pauperizacion, e aumentant lo capital, massa de riquessas que son consomidas dins la lucha (o concurréncia) qu'opausa los capitalistas entre eles. Lo movement obrièr (coma la lucha sindicala), fòrça opausada, tend a aumentar la partida de las riquessas reculhidas per la classa laboriosa[15], tot en establissent lors revendicacions dins l'estricte encastre del salari[16]. Los acquesits socials representan la partida que lo capital alogat al proletariat per mantener l'estabilitat de la patz de la societat (que li es totjorn favorable), sovent après de trebolums màgers coma la cauma generala espontanèa de 1936. La pichona borgesiá seriá, de son costat, condamnada a regressar (a se proletarizar) en rason de son incapacitat a sostener la concurréncia amb los capitalistas.
Pels marxistas la lucha de las classas dona un sens a l'istòria e explica la dinamica que mòu las societats, « L’istòria de tota societat fins ara foguèt pas que l’istòria de luchas de classas » (Karl Marx). S'acabará quand una revolucion proletariana mondiala conduirá a una societat ont, après un temps que la classa dominanta, seriá tanben la classa laboriosa (« dictatura del proletariat »), las diferéncias de classas serán definitivament abolidas, menant atal a una « sociatat sens classa » e donc a l'Egalitat. Segon aquela perspectiva, se la quita organizacion sociala encoratja la coesion del proletariat, alara las riquessas produchas poirán èsser emplegadas de biais optimal per melhorar l'avenir de l'umanitat; la produccion poirá respondre exclusivament a una demanda (e non a un besonh de conquerir de mercats), e lo poder politic será pas mai una aisina al servici dels capitalistas mas l'expression vertadièra d'una democracia. La revolucion comunista permetriá d'acabar amb la division de la societat en classas.
Per capitar l'objectiu, los marxistas considèran que lo proletariat deu aquerir una consciéncia de classa (es a dire deu prene consciéncia de çò qu' es[17], cossí o concep la teoria marxista, dins l'encastre general de la societat), e prene confiença dins sa capacitat a organizar la societat de biais solidari, sens pas mai se sometre a la classa capitalista. Aquò se seriá produch mai d'un còp dins l'istòria, coma pendent la Comuna de París (1871) e la Revolucion Russa en 1917 (quitament se, sus aquel darrièr eveniment, los avís son fòrça divisats entre los diferents corrents marxistas).
Lucha de las classas contemporanèa[modificar | modificar la font]
La lucha de las classas se manifestariá formalament ara pels movements socials coma las caumas o las manifestacions. Los principals motius de caumas son: per exigir del patronat d'aumentacions de salaris; per empachar de licenciaments; contra las condicions peniblas de trabalh[18].
Pendent lo sègle XX, foguèron realizats de mecanismes o organismes paritaris, repausant sus la dicotomia emplegaires/emplegats. S'agís, al nivèl de l'entrepresa del comitat d'entrepresa, o al nivèl nacional d'organismes de formacion professionala, de convencion collectiva, del conselh dels prudòmes, eca. Aqueles mecanismes donan un cadre legal e institucional a las relacions entre classas. Pòdon donc intrar dins l'encastre de la collaboracion entre classas.
Per Raymond Aron, lo fach decisiu de l'evolucion sociala es l'aument del revengut global, que merma la rivalitat de las classas en intensitat e en violéncia de biais que la lucha de las classas faga plaça a la « satisfaccion querelaira[19] ». Aron indiquèt qu'aquela evolucion istorica desmentirá unas prediccions del quita Marx que podavan s'explicar per son sistèma[20]. En efièch, per Karl Marx, las leis de la produccion capitalista menan a la pauperizacion de las massas[21],[22], fasent credible la perspectiva d'una revolucion[23],[24].
Partent del constat de la pujada del nivèl de vida, Aron mòstra las tendéncias de la lucha per la reparticion du revengut nacional que son la reduccion de la passivitat, l'intensificacion de las revendicacions e l'aflaquiment dels movements revolucionaris e de la propension a utilizar la violéncia[25]. Pasmens, pels trotskista Ernest Mandel[26], « la teoria de la pauperizacion absoluda del proletariat se tròba pas dins l'òbra de Marx » mas li foguèt attribuida pel seus adversaris politics. Estima qu'aquela idèa, formulada per Malthus, correspond a la lei d'aram de Lassalle, que foguèt combatuda per Marx[27]. En mai Marx defend l'idèa que:
- los progreses del capitalisme, de la granda industria e del grand comerci transforman en proletaris una partida dels membres d'autres classas (païsans, artesans, pichons comerciants) e los privan a vegada de tota ressorça
- una partida del proletariat foguèt fòrajetada del procés de produccion e patiguèt d'una pauperizacion absoluda (caumaires, vielhs, mutilats, invalids, eca.)[28] e constituisson l'armada industriala de resèrva[29].
Per Michel Clouscard, l'integracion de novèlas jaças mejanas, que fa de la lucha de las classas una « metamorfòsi » introdusent de novèlas jaças d'estatut indeterminat – ni proletaris, ni borgesas –, foguèt somesa a las categorias de la dialectica del frivòl e del seriós. Aquel nòu dispositiu de classas prend lo relai de l'antagonisma frontal borgesiá/proletariat. Ne resulta una novèla « civilizacion capitalista » perque « la primièra societat edonista de l'istòria », mas en conservant los clivatges mai salhent de la societat. Dins la seguida de las criticas adreçadas als neokantians Husserl e Sartre, Michel Clouscard, caracteriza de « liberalisme libertari » las idèas dels freudomarxistas (Marcuse, Deleuze, etc.) que fan desaparéisser l'expleitacion obrièra darrièra la consomacion del « frivòl »: « Mai 68, la parfaite contre-révolution libérale, celle de la modernité qui cache le "nouveau réactionnaire" » selon Michel Clouscard[30]
En mai, las crisis economicas pòdont apaurir per un temps la societat entièra: « dins aquelas crisis, una granda partida, en mai dels produchs ja creats, mas tanben de fòrças productivas existissentas foguèt liurada a la destruccion. Una epidemia sociala ascla, que, dins quina que siá autre epòca, auriá semblat absurd: l'epidemia de la subreproduccion. Subte, la societat se vei fòrejetada cap a un estat de barbaria momentanèa: se diriá qu'una famina, una guèrra de destruccion universala que copèron la vitalha; l'industria, lo comerci semblan anientats »[31].
De biais general, se vei una tendéncia a l'aument del nivèl de vida pertot dins lo mond, contrariada per las guèrras e los desastres umans dels ans 1980-1990 en Africa subsahariana e dins l'ex-URSS. Aqueles dètz derrièrs ans, lo taus de desvelopament uman progressèt dins totas las regions en desvelopament, de biais non unifòrme e excepcion notabla de l'Africa subsahariana[32], quitament se la convergéncia entre païses rics e pauvres ralentís[33]. Sembla que la crisi economica torna sus unas d'aquelas tendéncias. Segon l'FAO, « Los problemas economics mondials risan de contrénher las populacions a mermar lors apòrts alimentaris, constata l'FAO, e lo nombre de personas afamadas aumentariá en consequéncia », aquel nombre atenguèt 923 milions en 2008[34]. En França, las associacions caritativas constatan un aument de las demandas d'ajudas e dison deure afrentar « una situacion sens precedent » e d'inscripcions en « aument net »[35]. Las associacions d'ajuda al lotjament « s'inquiètan de veire afluar cap a lors centres de populacions mai nombrosas e a de perfils novèls » segon Les Échos[36]. Ja abans la crisi, la tendencia èra a l'aument de las inegalitats. Segon l'INSEE, qu'utiliza un indici relatiu, lo nombre de paures en França amentèt de 100 000 personas entre 2001 e 2004 (Libération, 23 novembre de 2006). E pels salariats, la proporcion de paures passèt de 3,9 % en 1970 a 5,4 % en 2001 (Libération, 23 novembre de 2006). Segon un estudi de l'Institut de recerca sus l'economia del desvelopament de l'ONU, en 2000 los 2 % mai rics possedavan 50 % de las riquessas, quand los 50 % mai paures possedisson qu'1 % de las riquessas.
Per Noam Chomsky, dins un discors prononciat en genièr de 2002 al Forum social mondial, la situacion contemporanèa es pròche de çò que, « dins una lenga ara desmodada, auriam nomenat […] « guèrra de las classas » », entre, « d’un costat, los centres de poder concentrat, estatics o privats, fòrça estrechament imbricadas, e de l’autre, l’ensems de la populacion al nivèl mondial »[37].
Selon l'analisi e los tèrmes de Joël de Rosnay, assistissèm dempuèi qualques ans al desvelopament d'una novèla lucha de las classas entre los « infocapitalistas », que detenon los contenguts e los malhum de distribucion de massa, e los « pronetaris ».
Criticas[modificar | modificar la font]
Lo concèpte de lucha de las classas foguèt criticat de mai d'un biais.
Criticas ideologicas[modificar | modificar la font]
Lo concèpte de lucha de las classas foguèt criticat dempuèi lo sègle XIX amb mai d'un biais de vejaires teorics, a l'entorn de la nocion de lucha.
Division de la societat[modificar | modificar la font]
Foguèt reprochat al concèpte de lucha de las classas de devesir artificialament la societat en dos camps enemics, e atal de presicar l'òdi de l'autra classa e la violéncia. Es lo repròchi tradicional de la drecha conservatritz o liberala. Los conservators lausan mai sovent lo concèpte de « collaboracion entre classas » que seriá, segon los defensaires del concèpte de lucha de las classas, pas que « l'expleitacion d'una classa per una autra ».
La doctrina sociala de la Glèisa rebuta tanben la lucha de las classas. Dins sa celèbra enciclica Rerum Novarum, lo papa Leon XIII reconéis l'existéncia de doas classas: « La violéncia dels trebolums socials divisèt lo còs social en doas classas e cavèt entre elas un imens abisme. D’un costat, una facion, tota poderosa per sa riquessa. Mestressa absoluda de l’industria e del comèrci, desvia lo cors de las riquessas e ne fa afluir cap a ela totas las fonts. E encara ten mai d’una clau de l’administracion publica. De l’autre, una multitud indigenta e flaca, l’alma nafrada, totjorn prèsta al desòrdre ». Mas refusa l'idèa de « lucha » entre ambedoas.
De conciliacions del concèpte de lucha de las classas e dels ideals crestians foguèron pasmens ensejats coma amb la teologia de la liberacion, desvolopada dins los ans 1960-1970 en America Latina. Lo papa Joan Pau II pasmens lausava la permanéncia de la doctrina sociala oficiala de Gleisa, declarant per exemple en 2002, al subjècte de l'occupacion de las tèrras al Brasil: « per capitar la justícia sociala, cal anar plan al delà de la simpla applicacion d'esquemas ideologics rajant de la lucha de las classas, per exemple l’occupacion de las tèrras, que ja reprovèri pendent mon vitge pastoral de 1991 ». La doctrina sociala de la Glèisa opausa donc a la lucha de las classas l'idèa d'una « associacion de las classas » : « lo trabalh de l’un e lo capital de l’autre devon s’associar entre eles, perque l’un pòt pas res sens l'ajuda de l’autre » dich l'enciclica (Quadragesimo Anno). L'aplicacion d'aquela idèa pòt èsser trobada dins la promocion del corporatisme crestian o de l'associacion capital trabalh lausat pel gaullisme.
Lucha de las classas contra nacion[modificar | modificar la font]
Los nacionalistas apondan que lo concèpte de lucha de las classas aflaquís aquel de nacion, donant prioritat a una division sociala e economica qu'abolís lo concèpte de frontièra nacionala. La lucha de las classas segon Marx se refèra sul pic a un encastre internacional, lo Manifèst del partit comunista se situant dins lo vam de las revolucions europèas de 1848. Lo nacionalisme vei donc dins la lucha de las classas un adversari complèt, que a l'encòp divisa la nacion e la despassa en creant de solidaritats internacionalas. L'oposicion a la lucha de las classas foguèt un tèma màger de la propaganda dels regimes e partits fascistas e nazís dins los ans 1920 a 1940.
La question dels autres combats politics[modificar | modificar la font]
L'afar Dreyfus constituiguèt lo grand cas de consciéncia del socialisme francés dins l'articulacion entre lucha politica — en l'espècia la defensa de la justícia e dels dreches de l'Òme — e la prioritat doctrinala absoluda donada a la lucha de las classas. De socialistas esitèron abans de s'engatjar en favor del capitani Alfred Dreyfus (oficièr e borgés), jutjant que, s'agissent d'un afar intèrne a la borgesia, un engatjament mòstra la lucha de las classas. D'autres socialistas, coma Rosa Luxemburg o Joan Jaurés (« De segur, podem, sens contredire nòstres principis e sens mancar a la lucha de las classas, escotar la crida de nòstre pitat; podèm dins lo combat revolucionari gardar d'entralhas umanas[38]. »), estimèron que la defensa de Dreyfus èra compatibla amb la lucha de las classas.
Dins la dralha de mai 1968, de revolucionaris repochèron als partits marxistas ligats a la lucha de las classas d'aver de dificultats a integrar las « novèlas luchas » : feminisme, regionalisme, antiracisme, ecologia, eca.
La question de la participacion al pouder e del reformisme[modificar | modificar la font]
Lo concèpte de lucha de las classas es tanben criticat pels socialistas reformistas volent de menar una accion de reforma sociala al cap de l'« Estat borgés ». Aquel concèpte interdís teoricament la collaboracion dels ministres socialistas a un govèrn borgés. En França, menèt lo partit socialista a refusar la participacion al govèrn après las victòrias de 1924 e 1932. Per resòlvre aquela dificultat doctrinala, Léon Blum elaborèt dempuèi lo Congrés SFIO de genièr de 1926 la distinccion entre l'« exercici del poder » (que pòt tolerar fins a un gras de collaboracion de las classas, amb lo Parti radical socialista per exemple) e « conquèta del poder » (eissit de la lucha de las classas)[39].
Critica liberala[modificar | modificar la font]
Los partisans del liberalisme economic contestan la concepcion marxista de la lucha de las classas. Pòdon o la negar, o na far una tipologia diferenta, o ne reduire la portada a aquela del necessari conflicte de reparticion del produch nacional (coma Raymond Aron). Per contra, Karl Popper escriguèt que Marx aviá rason « en sostenent que la lucha de las classas e l'union dels trabalhadors serián los principals agents » de la transformacion del capitalisme[40].
Pels liberals, las relacions entre capitalistas e trabalhadors devon demorar sul terren juridic de la negociacion, subretot a l'entorn del contrate de trabalh per çò qu'es de las relacions individualas. Aquel seriá librament negociat e consentit per l'emplegaire e l'emplegat, alara que pels marxistas la libertat de contractar de l'emplegaat es sonque formala vesent de sa situacion de dependéncia economica e de l'inegalitat de sa situacion fàcia als emplegaires.
Criticas sociologicas[modificar | modificar la font]
Un autre grand axe de la critica del conçète de lucha de las classas repausa sus la validitat de la definicion de las quitas classas socialas.
L'estudi de las populacions s'afina atal totjorn mai per respondre a la diversificacion creissanta de las situacions e comportaments socioeconomics (nocion de segment de populacion)
[modificar | modificar la font]
De criticas tornèron a la question l'omogeneïtat dels intereses e dels comportaments existent al sen d'una meteissa classa sociala. Per aquels critics, la nocion de lucha de las classas es « simplista »[41], la division de la societat entre trabalhadors e capitalistas correspond pas a la realitat. Dins aquela, las personas avent las mèsmas foncions son en concurréncia e an donc dins una biais d'intereses contraris. Es atal que s'observa de tensions protectionistas, que visan a protejar las entrepresas localas e donc d'obrièrs contra d'autres obrièrs, de patrons contra d'autres patrons; de tensions pendent las caumas entre caumaires e non caumaires; de tensions entre aqueles que son integrats al sistèma e aqueles a sa marga (teoria dels insiders outsiders).
La question de las classas mejanas[modificar | modificar la font]
D'autras criticas repausan sus l'emergéncia dins la segonda mitat del sègle XX d'una vasta classa mejana e que lo declin quantitatiu de la classa obrièra — en França a partir de 1970 — lancèt una escomesa de natura sociologicoistorica al concèpte de lucha de las classas. Per unes, aquelas evolucions sociologicas invalidan lo concèpte de lucha de las classas, que se deu alara remplaçar per d'autres biais d'accion politica (per exemple lo reformisme jos l'accion de l'Estat), o d'autres encastres de lucha.
Per d'autre, lo concèpte de lucha de las classas es totjorn viu. L'idèa de classa mejana èra pres en compta per Karl Marx qu'estimava qu'èra vodada a l'assimilacion amb lo proletariat. Al sègle XX, l'economista Paul Boccara pausa l'existéncia d'una novèla « classa salariala »[42].
Fonts[modificar | modificar la font]
- Karl Marx, Manifèst del Partit comunista, 1848
- Karl Marx, Las Luchas de classas en França, 1850
- Karl Marx, Lo Capital, 1867
- Friedrich Engels, La Situacion de la classa laboriosa en Anglatèrra, 1845
- Jaime Semprun, La Guèrra sociala al Portugal, 1975
- Edward Thompson, La Formacion de la classa obrièra angleda 1988
- Simone Weil, La Condicion obrièra
- Raymond Aron, La Lucha de classas. Novèlas leiçons sus las societats industrialas, 1967
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- The International Encyclopedia of Revolution and Protest: 1500 to the Present, ed. by Immanuel Ness, Malden, MA [etc.] : Wiley & Sons, 2009 (ISBN 1-4051-8464-7)
- Guillaume Bernard, Jean-Pierre Deschodt, dir., Les forces syndicales françaises, Paris, PUF,
- Louis Chauvel e Franz Schultheis, « Le sens d’une dénégation : L’oubli des classes sociales en Allemagne et en France », Mouvements, n°26 2003/2 en linha
- Maurizio Lazzarato, « La lucha de classa dins lo capitalisme postmodèrne », Multitudes, 1996/1 en linha
- Los Miserables (Victor Hugo)
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Marx escriguèt en 1852: « Es pas de ièu que ven lo meriti d'aver descobèrt ni l'existéncia de las classas dins la societat modèrna, ni lor lucha entre elas. Plan longtemps abans ièu, d'istorians borgeses avián descrich l'evolucion istorica d'aquela lucha de las classas, e d'economistas borgeses n'avián analisat l'anatomia economica. » (Letra citada dins Maximilien Rubel (ed.), (fr)Sociologie critique, Payot, p.85.)
- ↑ Engels presisa qu'aquela formula se limita a « l'istòria escricha ». apond: « En 1847, l'istòria de l'organizacion sociala qui precedèt tota l'istòria escricha, la preïstòria, èra gaireben desconeguda. » (Nota d’Engels de 1888 al Manifèst del Partit comunista.)
- ↑ Lo sociològ Alain Accardo parla d'un « efièch de teoria » : « mercé a la conjonccion istorica del marxisme e del moviment obrièr, las teorias elaboradas per Marx e los autres teoricians del “socialisme scientific”, podèron tocar un public immens, coma pauc de trabalhs teorics aguèron l'escasença de n'encontrar. » ((fr)Introduction à une sociologie critique. Lire Pierre Bourdieu, Agone, coll. « Éléments », 2006, p. 285.)
- ↑ Vejatz par exemple la definicion que dona de la (en) Class War lo sindicat revolucionari american IWW : « The struggle between the employing class (always looking to lower the costs of labor at workers' expense) and the working class (seeking to retain all that it produces). » (La lucha entre la classa patronala (totjorn a la recerca de reduire los costes del trabalh a la carga dels trabalhadors) e la classa obrièra (cercant de conservar tot aquò que produtz) (Source.)
- ↑ Per exemple Joan Jaurés, Rosa Luxemburg, Herbert Marcuse, Guy Debord, etc.
- ↑ (fr)Christine Delphy, L'Ennemi principal, l'économie politique du patriarcat.
- ↑ (fr)La Pensée marxiste, Jacques Ellul.
- ↑ Histoire générale de la civilisation en Europe depuis la chute de l'Empire romain jusqu'à la Révolution française
- ↑ (fr)Corinne Pelta, Le Romantisme libéral en France: 1815-1830 : la représentation souveraine, L'Harmattan, 2001, 302 pages, p. 140 (ISBN 2747504662) ; Carlo Antoni, L'Historisme, Librairie Droz, 1963, 128 pages, p. 84.
- ↑ (fr)François Guizot, Cours d'histoire moderne: Histoire générale de la civilisation en Europe depuis la chute de l'empire romain jusqu'à la Révolution française, Paris, Pichon & Didier, 1828, p. 29.
- ↑ Essai sur l'histoire de la formation et des progrès du tiers état (1853)
- ↑ Jean Walch, Les Maîtres de l'histoire, 1515-1850 : Augustin Thierry, Mignet, Guizot, Thiers, Michelet, Edgard Quinet, Slatkine, 1986.
- ↑ Charles Comte in De l'organisation sociale, vol. 2, p.33, dona atal l'exemple de la noblesa: « Jol Regime Ancian, la noblesa, per que es pas mai capabla de s'atacar dirèctament als mai industrioses, se metèt a poblar l'Administracion per viure d'una novèla forma de tribut: « l'impòst ». »
- ↑ Le Censeur Européen, jornal liberal del sègle XIX, escrich atal lapidàriament que « los foncionaris venguèron “una classa qu'es l'enemic del ben èsser de totes los autres”. »
- ↑ « La valor de la fòrça de trabalh constituís la basa racionala e declarada dels Sindicats. » Un capítol inedit del Capital, Karl Marx, 10/18, p. 278-279.
- ↑ « Los sindicats an per tòca d'empachar que lo nivèl dels salaris davales pas en dejós del còst pagat tradicionalament dins las divèrsas brancas d'industria, e que lo prètz de la fòrça de trabalh casas pas en dejós de sa valor », op. cit., p. 279.
- ↑ « S'agís de saber çò que lo proletariat es e çò que deu far istoricament, conformament a son èsser » La Santa Familha Marx-Engels 1845
- ↑ (fr)Les conditions du travail en France, article de l'Observatoire des inégalités.
- ↑ (fr)Aron, La lutte de classes, 1964, cap XII « De la lutte de classes à la satisfaction querelleuse ». Subreot paginas 214 e 226.
- ↑ (fr)Raymond Aron, les Étapes de la pensée sociologique, chapitre Karl Marx, le Capital, Gallimard, collection Tel, p 170, Modèl:Quoi 2 et 3
- ↑ Pels marxistas Bourgin e Rimbert: « Las leis de la produccion capitalista menan a la pauperizacion de las massas. Se sap qu'atal èra la conclusion de Marx. S'aquela conclusion venguèt falsa, es pas que s'èra trompat dins l'analisi de la produccion capitalista, mas que pendent la segonda mitat del sègle XIX se fasiá l'accion organizada e permanenta de la classa obrièra, accion qu'aguèt per consequéncia de modificar la reparticion dels revenguts. Marx e Engels visquèron pro de temps per veire la naissença e lo desvelopament del movement sindical e modificar lor conclusion. » (fr)(Bourgin et Rimbert, Le socialisme, Que sais-je ? édition de 1986, chap 5 note 1 p 113)
- ↑ Karl Marx: « Lo sèrv, en plan servtage, parvenguèt a venir membre d’una comuna, quitament lo pichon borgés s’aucèt al reng de borgés, jol jo de l’absolutisme feudal. L’obrièr modèrne al contrari, luènh de s’auçar amb lo progrés de l’industria, davala totjorn mai bas, quitament al dejós de las condicions de vida de la seuna classa. Lo trabalhador ven un pauvre, e lo pauperisme créis mai aviadament encara que la populacion e la riquessa. » (Lo Manifèst del partit comunista)
- ↑ Aron : « L'autodestruccion del capitalisme, segon l'analisi de Marx, ten a dos « efièch pervèrs » de la conducha logica dels capitalistas, la Bassa tendenciala del taus de profièch e la pauperizacion de las massas. » Raymond Aron, Mémoires p. 815
- ↑ « Se Marx aviá volgut parlar pas que d'una pauperizacion relativa, cossí auriá conclusit que lo capitalisme feriá caser sos esclaus al quita dejós del minim vital e los contrendariá atal, per una seguida de reflèxes irresistibles, a far s'aclapar violentament la borgesiá ? » Jaurés, Ét. soc., 1901, p. XXXV.
- ↑ (fr)Aron, la Lutte de classes, 1964, cap XII De la lutte de classes à la satisfaction querelleuse. Subretot paginas 214 e 226. Las formulas son d'Aron.
- ↑ (fr)Mandel, E. (1962), Traité d'économie marxiste, vol. 1, p 188.
- ↑ (fr) Salaires, Prix et Profits sur www.marxists.org
- ↑ (fr) Mandel, E., op. cit., p. 189.
- ↑ Lo Capital, Libre I ==Nòtas e referéncias==  sus www.marxists.org.
- ↑ Cf. L'Être et le Code, préface, p. 5, L'Harmattan, Paris, 2003.
- ↑ Lo Manifest del partit comunista.
- ↑ Human development report 2005, p 21, voir aussi les tableaux du chapitre 1
- ↑ Mèsme document p 25. Mai exactament, lo PIB dels païses rics aumenta encara mai mas amb un taus fòrça mai bas que los païses emergents; la China absorba una granda partida de la creissença cf fig 1.15.
- ↑ FAO, citat pel (fr)Le Figaro
- ↑ (fr)http://www.restosducoeur.org/lire_news.php?id=44
- ↑ (fr)Voir sur lesechos.fr.
- ↑ (fr)Noam Chomsky, « Un monde sans guerre », Actuel Marx 2003/1 - n° 33, p. 62 en linha
- ↑ (fr)La posicion de Jaurés, sul site del partit socialista francés.
- ↑ (fr)Site del partit socialista francés
- ↑ (fr)La Société ouverte et ses ennemis, tome 2, Seuil, 1979, page 127.
- ↑ Per exemple pel filosòf Roger Scruton, A political philosophy, arguments for conservatism, p 148, traduction libre
- ↑ (fr)Boccara Paul, « Escomesas identitàrias de classa dels salariats. De las divisions e raprochaments afectant los trabalhadors e la classa obrièra a la pujada de l’identitat de l’ensems salarial », Économie et politique, n° 588-589, julhèt agost de 2003.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)La lucha entre lo Capital e lo Trabalh per Karl Marx
- (fr)La situacion de la classa laboriosa en Anglatèrra
- (fr)« La lucha de las classas es pas mòrta », entrevista amb l'economista Thomas Piketty (2011)


text:
Qual sèm
Lo Cercle Occitan de Narbona es una associacion que ten per tòca d'amassar las gents que demoran a Narbona e dins lo Narbonés que vòlon s'interessar a la lenga e a la cultura occitana e mai la promòure.
Es dobèrt a totes. Se cantona pas sonque a los que coneisson l'occitan, ni mai a las gents de soca occitana o originaris de la Region.
Lo Cercle Occitan de Narbona es una associacion de lei 1901 creada en 1977 apolitica e laïca. Es un Cercle local de l'Institut d'Estudis Occitan (I.E.O) associacion reconeguda d'utilitat publica, la mai importanta per la promocion de l'Occitan per Occitània tota.
Lo Cercle Occitan de Narbona es una associacion d'acuèlh, d'animacion e de promocion de l'Occitan, permanenta a Narbona e en Narbonés.
Adreça del sèti : 10 Rue de l'ancien port des Catalans - 11100 Narbonne (pas de permanéncia)
contacte secretariat :
09 71 39 25 03 - Cette adresse e-mail est protégée contre les robots spammeurs. Vous devez activer le JavaScript pour la visualiser.
difusion libres, discs, causòtas occitanas :
04 68 41 15 71 / 06 78 02 10 99 - Cette adresse e-mail est protégée contre les robots spammeurs. Vous devez activer le JavaScript pour la visualiser.
- acitivitats :
Los corses gratuits de lenga e cultura occitana donats per de benevòls en periòde escolar al sèti :
Lo dijòus de 18h30 a 20 h (debutant)
Lo dimars de 18h30 a 20h (nivèl avançat)
- Las saquetas :
Repais en comun tirat del sac, en principi alternativament lo primièr dimars o lo primièr dijòus del mes, tre 20h après lo cors. Totes son convidats en aquesta ocasion privilegiada de rescontre liure e convivial, enclaus los membres del Cercle que seguisson pas de corses. S'i pòt menar familha e amics.
- Los taulièrs :
Lo Cercle presenta un taulièr de venda de produches occitans (per adultes e enfants) libres, drapèus, camisetas, berrets, pòrtaclaus, pegasolets etc... per fèstas localas, espectacles, manifestacions divèrsas del Narbonés o del Cercle.
- Los espectacles :
Lo Cercle Occitan de Narbona òbra per establir una collaboracion amb las collectivitats o organismes e las associacions occitanas o culturalas per la programacion d'espectacles occitans.
- Las exposicions, conferéncias :
Rescontre amb d'autors o cercaires sus la lenga, la literatura, l'istòria, la cultura occitana en general.
Organizacion de manifestacions culturalas e fèstivas (sol o en partenariat amb la vila de Narbona, lo Conselh General, la Region L.R, los mercands del mercat cobèrt, d'autras associacions occitanas etc...) exposicions, conferéncias, dictada occitana, balètis, jornadas del patrimòni etc... en particular lo fòc de la Sant Joan.


text:
1971
Aquesta pagina concernís l'an 1971 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Intrada en servici dau Redoutable (bastit en 1967), premier sosmarin nuclear lançaire d'engenhs francés.
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 25 d'abril - Franz Jonas es reelegit cancelièr d'Àustria.
Soïssa[modificar | modificar la font]
Adopcion dau drech de vòte femenin (7 de febrier).
Africa[modificar | modificar la font]
Sodan[modificar | modificar la font]
Rompedura de l'aliança entre lo govèrn militar de Gaafar Nimeiry e lei comunistas. Una temptativa de còp d'estat comunista mau capitèt e lo Partit foguèt tornarmai enebit.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Capitada de la mesa en orbita de la premiera estacion espaciala (Saliut 1) per lei Sovietics. Après la revirada de Soiuz 10 lei 23 e 25 abriu, Soiuz 11 capitèt de s'arrimar a l'estacion que foguèt abitada per tres cosmonautas durant 23 jorns. Pasmens, lo 30 de junh, dins lo corrent dau viatge de retorn, un defalhiment dau module Soiuz causèt l'asfixia e la mòrt de l'equipatge. En decembre, la mission Mars 3 capitèt lo premier atteratge d'una sonda a la superficia de Mart mai lo contact foguèt rapidament perdut belèu en causa d'una tempèsta d'arena. Dins aquò, permetèt divèrsei descubèrtas coma l'existéncia de montanhas de mai de 22 km d'altitud.
De son caire, lo programa espaciau estatsunidenc capitèt de pausar sus la Luna lei missions Apollo 14 (31 de genier - 9 de febrier) dins la region de Fra Mauro e Apollo 15 (26 de julhet - 7 d'aost) dins la region dau cratèr Béla. La segonda mission utilizèt per lo premier còp lo rover lunar de la NASA que permetèt ais astronautas de la NASA per se desplaçar sus de distàncias grandas a la superficia lunara.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 27 de març – David Coulthard, pilòt de Formula 1.
- 4 de junh - Joseph Kabila, president de la Republica Democratica de Còngo
- 27 de junh - Prince Dipendra de Nepal (m. 2001)
- 1 de julhet - Missy Elliott, cantaira americana.
- 21 de julhet - Charlotte Gainsbourg, cantaira e actritz francesa e britanica.
- 18 de setembre - Lance Armstrong, ciclista american.
- 20 d'octobre - Snoop Dogg, cantaire american de rap.
- 29 d'octobre - Winona Ryder, actritz americana.
- 24 de decembre – Ricky Martin, cantaire de Puerto Rico.
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 27 de genièr - Jacobo Arbenz, president de Guatemala (n. 1913)
- 25 de febrièr - Theodor Svedberg, quimista suedés, Prèmi Nobel de Quimia (n. 1884)
- 3 de març - Harold Clayton Lloyd, actor american (n. 1893)
- 6 d'abril - Igor Stravinskii, compositor rus (n.1882)
- 21 d'abril - François Duvalier, dictator d'Haití (n. 1904)
- 4 de junh - Georg Lukács, filosòf ongrés (n. 1885)
- 15 de junh - Wendell Meredith Stanley, bioquimista american, Prèmi Nobel (n. 1904)
- 18 de junh - Paul Karrer, quimista soís, Prèmi Nobel de Quimia (n. 1889)
- 25 de junh - John Boyd Orr, fisician e biològ escocés, Prèmi Nobel (n. 1880)
- 1 de julhet - William Lawrence Bragg, fisician britanic, Prèmi Nobel de Fisica (n. 1890)
- 3 de julhet - Jim Morrison, cantaire american (n.1943)
- 6 de julhet - Louis Armstrong, musician american (n.1901).
- 11 de setembre - Nikita Khrushchov, dirigent d'Union Sovietica (n. 1894)
- 20 de setembre - Giorgos Seferis, poèta grèc, Prèmi Nobel de Literatura (n. 1900)
- 21 de setembre - Bernardo Houssay, mètge e biològ argentin, Prèmi Nobel (n. 1887)
- 12 d'octobre - Gene Vincent, cantaire american de rock (n. 1935)
- 29 d'octobre - Arne Tiselius, bioquimista suedés, Prèmi Nobel de Quimia (n.1902)
- 9 de decembre - Ralph Bunche, diplomata american, Prèmi Nobel de la Patz (n. 1904)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Dennis Gabor
- Prèmi Nobel de Quimia : Gerhard Herzberg
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Earl Wilbur Sutherland Jr.
- Prèmi Nobel de Literatura : Pablo Neruda
- Prèmi Nobel de la Patz : Willy Brandt
- Prèmi Nobel d'Economia : Simon Kuznets


text:
Un article de Prospèr Estieu dins la revista Mont-Segur - numèro 5 - 1897 - ortografia modernizada :
Lo Paire Amilha èra canonge de Sant-Augustin, dins la glèisa catedra de Pàmias, vèrs 1672. Per faire melhor compréner la doctrina crestiana a sos auditors, compausèt un libre en vèrses lengodocians entitolat : Exercici de la Fe sur las perfeccius de Diu, per serbi de punts de meditaciu al parfet crestia.
Benlèu lo primièr de totes, dempuèi la fin de l'esplendor romana, lo Paire Amilha agèt l'idèa de faire servir sa lenga mairala a l'ensenhament de la religion. El pensava pas, sus aquel punt, coma fòrça capelans d'auèi qu'an vergonha d'emplegar en cadièra lo parladís de lor parroquiá. Aquò se vei un pauc pertot dins la tèrra d'Òc, mème dins lo Lauragués e dins lo país de Foich. I a un parèl d'ans, l'avesque de Pàmias - qu'es un letrat - ajèt la pensada de faire estampar per sos preires las òbras lengadocianas del Paire Amilha. Aquí un avèsque que compren las causas e qu'a plan lo drech de se dire felibre. E ben ! pensarètz çò que voldrètz : - i ajèt pas pro de soscriptors a tres francs per poder faire estampar l'Exercici de la Fe. Pietat ! nòstris capelans an debrembat que lo Crist èra un felibre, lo primièr de totes, e que parlava als òmes dins la lenga del pòple... Lo Paire Amilha, el, o debrembava pas, quand composava sos vèrses en lenga vulgària. Tanben, coma deviá èsser plan pagat per son trabalh, en vesent las gens de Pàmias, de Foich e del Lauragués legir, cantar e aprener per còr dins son òbra los mistèris e los ensenhaments de la Glèisa ! E ja ! Èran compresis, aquelis ensenhaments atal ensenhats ! Es pas amb de latin o de francimant que de parivas causas pòdon s'enclastrar dins lo cervèl dels manobrièrs e dels pageses. Crenhem pas d'o dire : - se, dins nòstra encontrada, la religion es de mai dins la flaquièra, l'abandon del parlar d'Òc en cadièra i es per mai de la mitat.
Amilha deviá èsser filh de païsan. Manejava de man de mèstre lo Vèrbe d'Arièja, e es un plaser, per lo felibre, de trobar dins son libre los mots los mai agradius del terraire. De valor poetica, l'Exercici de la Fe n'a pas gaire, e, segur, n'es pas aquí que cal anar posar l'aiga blosa de l'Inspiratiu. Mas, se n'èra qu'un simple rimejaire, Amilha èra subretot un grand moraliste. Los tablèus qu'el fa de las passion umanas demòran coma de caps-d'òbras dins lor genre, malgrat las expressions de malvais gost que los desondran tròp sovent.
Prospèr Estieu
De saupre : una edicion del libre L'exercici de la Fe es estada numerizada per l'universitat de Tolosa [ligam .pdf]


text:
jueves, 21 de febrero de 2013
Es nòsti vesins. Pompièrs de França.
Era vertat ei que tostemp se pot aprener qu´auquarren. Eth video que ia ara seguida, ei des companhs francesi, mes concretament de SDIS du Haut Rhin, departament 68. Ei des grups especiaus, en aguest cas eth GRIMP (Groupe reconeishance et intervention en millieux perilleux) que ei er equivalent ath GRAE dera nòsta casa, mes damb vehicles mes especifics ara labor. S´hi poden veir exemples coma pot èster era colocacion deth torn ath dessús deth veicle o tanben es punt d´anclatge en madeish.
martes, 12 de febrero de 2013
Lauet en Tanau, Baqueira.
Agèr, ath torn des 5 e mièja ores dera maitiada, s´activec as Pompièrs d´Aran enta atier un avís pera caiguda d´un lauet, en parcatge de Tanau, Baqueira.
En un prumèr moment, era informacion qu´arrive ei de posibles persones atrapades, e coches afectadi.
Entath servici, se i destinen sies mieis terrestres, que son ua USVA, ua USVB, tres UPC e un BUP damb materiau de sauvament e iluminacion, des tres parcs dera Val d´Aran, degut ara posible afectacion de veicles e persones.
Es condicions meteoroligiques en aqueri moments son de precipitacions en forma de nhèu en tota era Val d´Aran, damb afectacion des vies de comunicacion.
Era arribada deth prumer veicle, confirme eth lauet en parcatge de Tanau, damb afectacion de vehicles tot e non saber exacte eth numero. Se localitze ua victima lhèu, ath dehóra d´un coche que a estat emportat peth lauet barranc baish, e caperat pera nheu. Tanben se advertís dera non preséncia d´ua persona, que tanben ere en parcatge drumint en son veicle.
S´inicien tot léu es labors de recerca der aute posible veicle, o persones afectades, atau coma tanben se procedís a descaperar es veicles afectadi que encara son en parcatge, damb maquinaria pesada.
Pendent aguest temps, son tanben alertadi es Gendarmes deth Peloton de Nauta Montanha de Luchon (PGHM Luchon) enta compdar damb eri ta poder realitzar era recerca damb es gossets de recerca en lauets, per se s´acabe confirmant era presència de iautes victimes. En lóc ia presència tanben des Mossos d´Escuadra tath control der accés ath lóc.
Pendent es ores, semble ester que s´acabara confirmant per d´autes persones que i dromien en lóc, qu´era posible persona recercada, non i ere dejà en parcatge.
Tot e acró, aprofitant era arribada deth PGHM Luchon damb es dus gossets, aran ua recerca rapida enta confirmar que non i quede arrès. Se localitze en ues 10 menutes un indici de posible victima, mes dempùs de procedir a descaperar, se confirme que ei un animau que a estat arrosegat.
Dempús d´auer realitzat totes es verificacions necesaries, ath torn des 9 ores deth maitin, se deishe eth lóc deth lauet damb eth resultat finau d´ua victima lhèu, e un totau de quate coches afectadi a diferents nivéus.
Eth lauet a ues mesures aproximades de 50 metres d´ample, 500 de longada talh d´un metre e zones de dipósit de nhèu de damb mes de tres metres d´espesor.
En un prumèr moment, era informacion qu´arrive ei de posibles persones atrapades, e coches afectadi.
Entath servici, se i destinen sies mieis terrestres, que son ua USVA, ua USVB, tres UPC e un BUP damb materiau de sauvament e iluminacion, des tres parcs dera Val d´Aran, degut ara posible afectacion de veicles e persones.
Es condicions meteoroligiques en aqueri moments son de precipitacions en forma de nhèu en tota era Val d´Aran, damb afectacion des vies de comunicacion.
Era arribada deth prumer veicle, confirme eth lauet en parcatge de Tanau, damb afectacion de vehicles tot e non saber exacte eth numero. Se localitze ua victima lhèu, ath dehóra d´un coche que a estat emportat peth lauet barranc baish, e caperat pera nheu. Tanben se advertís dera non preséncia d´ua persona, que tanben ere en parcatge drumint en son veicle.
S´inicien tot léu es labors de recerca der aute posible veicle, o persones afectades, atau coma tanben se procedís a descaperar es veicles afectadi que encara son en parcatge, damb maquinaria pesada.
Pendent aguest temps, son tanben alertadi es Gendarmes deth Peloton de Nauta Montanha de Luchon (PGHM Luchon) enta compdar damb eri ta poder realitzar era recerca damb es gossets de recerca en lauets, per se s´acabe confirmant era presència de iautes victimes. En lóc ia presència tanben des Mossos d´Escuadra tath control der accés ath lóc.
Pendent es ores, semble ester que s´acabara confirmant per d´autes persones que i dromien en lóc, qu´era posible persona recercada, non i ere dejà en parcatge.
Tot e acró, aprofitant era arribada deth PGHM Luchon damb es dus gossets, aran ua recerca rapida enta confirmar que non i quede arrès. Se localitze en ues 10 menutes un indici de posible victima, mes dempùs de procedir a descaperar, se confirme que ei un animau que a estat arrosegat.
Dempús d´auer realitzat totes es verificacions necesaries, ath torn des 9 ores deth maitin, se deishe eth lóc deth lauet damb eth resultat finau d´ua victima lhèu, e un totau de quate coches afectadi a diferents nivéus.
Eth lauet a ues mesures aproximades de 50 metres d´ample, 500 de longada talh d´un metre e zones de dipósit de nhèu de damb mes de tres metres d´espesor.
Enlaç Bulletin diari Lauegi Conselh Generau d´Aran:
sábado, 9 de febrero de 2013
Huec de tumenèja en Les.
Agèr, ath torn des 9 oers deth sèr, se recebèc er avís d´un posible huec de tumenja en poble de Les.
Ath lóc s´hi desplaceren tres dotacions, dues deth nóste parc, 0.80.32 e 0.80.94 e era autoescala deth parc de Vielha 0.80.60.
Ena arribada non i auie lama ath laguens deth tiratge, tot e que aguest ere lord. Non i auec cap de problema ja que era tumeneja ere tota de obra enquia era gessuda. Se procedic ara sua revision, tant per baish, coma per naut e exterior damb era autoescala.
Ath lóc s´hi desplaceren tres dotacions, dues deth nóste parc, 0.80.32 e 0.80.94 e era autoescala deth parc de Vielha 0.80.60.
Ena arribada non i auie lama ath laguens deth tiratge, tot e que aguest ere lord. Non i auec cap de problema ja que era tumeneja ere tota de obra enquia era gessuda. Se procedic ara sua revision, tant per baish, coma per naut e exterior damb era autoescala.
Suscribirse a: Entradas (Atom)


text:
Actue en matèries relacionades damb era dimamizacion deth territòri e sopòrt d’iniciatiues destinades ath desvolopament sòcioeconomic des comarques de Lhèida.
Actue sus era gestion des finances dera Deputacion de Lhèida e des sòns Organismes Autonòms, Patronats e Fondacions.
Ei responsabla dera gestion des ahèrs laboraus deth personau dera Deputacion de Lhèida.
Hè eth seguiment dera administracion der auviatge, es expropiacions d’òbra publica e es contractacions de crompes hètes pera Deputacion de Lhèida.
Ei encargada dera assessoracion municipau en matèria ambientau, dera gestion des bastisses e terrens e deth Complèxe dera Caparrella e des relacions damb es diferentes universitats que actuen en ambit des comarques de Lhèida (UdL, UOC, UNED).
Actue en matèria dera utilizacion des naues tecnologies dera informacion e dera comunicación.
Informe sus es actuacions deth Patronat de Promocion Economica des Tèrres de Lhèida.
Ei encargada d’informar des actiuitats deth Patronat Intercomarcau de Torisme Tèrres de Lhèida.
Actue en matèria de collaboracion e cooperacion entre administracions damb es entitats locaus.
© Diputació de Lleida - Avís legal - Accessibilitat - Contacte - Politica de cookies


text:
L’idèa de «França Estat-nacion», principi politic de la «Republica indivisibla», l’article 2 de la Constitucion, l’interdiccion de l’ensenhament immersiu dens l’ensenhament public que constituissen l’arsenau ideologic, juridic, politic e pedagogic dab quau l’imperialisma francés clava l’acces deus pòbles dependents e coloniaus aus sons drets nacionaus.
Qu’an de préner una plaça centrau dens lo nòste combat entaus drets nacionaus deu pòble occitan, a tota fòrça anti-imperialista e anti-nacionalista. Es díder contra lo poder centrau, lo poder d’Estat e las suberestructuras ideologicas, l’intelligentsia, l’esquèrra francesa (e tanben l’esquèrra revolucionària francesa), e lo quite corrent reformista / regionalista demiei lo moviment nacionau occitan. Legir la rèsta dau messatge »
Contra lo nacionalisme francés26 08 2009
L’idèa de «França Estat-nacion», principi politic de la «Republica indivisibla», l’article 2 de la Constitucion, l’interdiccion de l’ensenhament immersiu dens l’ensenhament public que constituissen l’arsenau ideologic, juridic, politic e pedagogic dab quau l’imperialisma francés clava l’acces deus pòbles dependents e coloniaus aus sons drets nacionaus.
Comentaris : Comentaris tampats sus Contra lo nacionalisme francés
Categorias : #25 junh de 2009
Cap a la liberacion d’Occitània : quina estratégia politica ?26 08 2009
Lo sistèma politica jacobin que’s tròba uèi lo dia dens una andròna qu’apèra unas causidas estrategicas navèras. Hòrt d’exèmples qu’ic amuishan : incapacitat a préner en compta las culturas minorizadas de l’Estat francés, gestion catastrofica e antidemocratica de l’amenatjament deu territòri, ahida perduda de las poblacions dens lo poder parisenc, depolitizacion de pujar dens las consciéncias. Legir la rèsta dau messatge »
Comentaris : Comentaris tampats sus Cap a la liberacion d’Occitània : quina estratégia politica ?
Categorias : #25 junh de 2009
Autoroute du Sud de la France : una enterpresa colonialista26 08 2009
Son mantunas las fòrmas de dominacion que patís Occitània, e per tant la màger part deu temps demòran mesconeishudas per los que ne patíssen, o tot au mensh coneishudas mès pas analizadas en tèrma de dominacion coloniau. Aquera terminologia de la dominacion coloniau s’a d’emplegar dab hòrt de precaucions : de tot segur, ne’s pòden pas comparar las condicions deu colonialisme que mestreja Occitània e d’autas situacions coloniaus (la que pertoquèt Argelia dinc a 1962 per exèmple, o las dominacions que encara existissen en Palestina o au Kurdistan). Lo colonialisme de l’Estat francés sus Occitània qu’es plan mei discret, pr’amor mei sornés, e acompanhat d’un bataclan de dominacion simbolica qu’empacha lo dominat de se pensar dominat. Quan seré mensh violent, es ça-que-là plan vertadèir aqueth estat de colonialisme ; aquera analisi qu’es la raison màger que nos hè créder a l’independentisma com unic biais de se’n desliurar e de préner en man lo nòste avenir shens nèurir patrons-parasitis horastèirs aus interests de las classas popularas occitanas. Legir la rèsta dau messatge »
Comentaris : 1 Comment »
Categorias : #25 junh de 2009, Amainatjament deu territòri
Retorn sus l’enquista socio-lenguistica en Aquitània26 08 2009
En mai pareishot l’enquista socio-lenguistica d’Aquitània (los resultats ne son disponibles suu siti). Aquí la purmèira partida d’una comunicacion d’un enquistaire simpatisant d’Anaram Au Patac. La dusau partida que serà publicada dens lo numerò de seteme, mès qu’es dejà disponible en escríver a gasconha.nord@libertat.org.
Qu’ac sabem, n’es pas tostemps aisit de bolegar las institucions suu dossièr de l’occitan. Urosament, a còps qu’avem la suspresa de véder vàder iniciativas directament d’aqueras (si, si, aquò existeish…). Legir la rèsta dau messatge »
Comentaris : Comentaris tampats sus Retorn sus l’enquista socio-lenguistica en Aquitània
Categorias : #25 junh de 2009, Enquèsta sociolingüistica en Aquitània


text:
Mazerolles
Macerolles puet estar:
- Mazerolles (Altos Pireneus), una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón de Tria de Baïsa y rechión de Meyodía-Pireneus.
- Mazerolles (Avairon), una antiga comuna occitana en o departamento francés d'Avairon, districto de Vilafranca de Roergue, cantón de Najac y rechión de Meyodía-Pireneus, que hue fa parte d'a comuna de Najac.
- Mazerolles (Charanta), una comuna francesa en o departamento francés de Charanta, districto de Confolens, cantón de Montembœuf y rechión de Poitou-Charentes.
- Mazerolles (Charente Maritimo), una comuna occitana en o departamento francés de Charente Maritimo, districto de Saintes, cantón de Pons y rechión de Poitou-Charentes.
- Mazerolles (Landas), una comuna occitana en o departamento francés d'as Landas, districto de Lo Mont, cantón de Lo Mont y rechión d'Aquitania.
- Mazerolles (Pireneus Atlanticos), o nombre en francés de Maseròlas, una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón d'Arsac y rechión d'Aquitania.
- Mazerolles (Viena), una comuna francesa en o departamento francés de Viena, districto de Montmorillon, cantón de Lussac-les-Châteaux y rechión de Poitou-Charentes.


text:
Francfòrt de Men
Francfòrt de Men (en alemand Frankfurt am Main) es la cinquena vila d'Alemanha, en Èssa, amb una populacion de 660 300 abitants en 2006. Es tanben lo principal aeropòrt alemand.
Francfort es la 4ena plaça financièra d'Euròpa e la la vila pus rica d'Alemanha amb un PIB per abitant de 85 300 euros[1]. Es lo sèti de la Banca centrala europèa (BCE), de la Banca federala d'Alemanha (Deutsche Bundesbank) e de la borsa de Francfòrt. Francfort es tanben un caireforç màger europèu. Son aeropòrt internacional es lo tresen d'Euròpa après l'aeropòrt de París-Charles-de-Gaulle e l'aeropòrt internacional de Londres Heathrow. La vila se caracteriza per un nombre important de gratacèl. La vila es de còps que i a escaissada Mainhattan en referéncia al riu que la traversa e al quartièr de Manhattan a Nòva York. Son bastiment pus enauçat es la Commerzbank Tower, sèti social del grop bancari Commerzbank, que culmina fòra antena a 259 mètres, e foguèt bastit per Norman Foster.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Banca Centrala Europèa
- Frankfurter Allgemeine Zeitung
- Frankfurter Rundschau
- Universitat de Francfòrt
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ [_id_inhalt=3890759 Données officielles de la ville.]


text:
04 mars 2012
Peire Azema, La lenga d’òc a l’armada, 1919
Une page de L'Eco dou bousquetoun journal de tranchée de la Grande guerre Peire Azema, La lenga d’òc a l’armada, 1919 Dins la seria documents del passat per comprene mièlhs l’istòria de las societats occitanòfonas e balhar de fen a nòstras ruminacions contemporanèas, vaquí un tèxte escrit a la sortida de la Guèrra 14-18, dins lo remirable jornal felibrenc de Montpelhèr que se sonava Lou Gal (n° 85, 15 de genièr 1919), nascut pendent lo... [Lire la suite]


text: COMPTINAS PER VOSAUTRESDictada occitana Perigüers 10 de feurier 2018Diga-me, diga-me,Qué i a dins l’arbre ?I a l’ausèl que cantaDins l’arbre.Las pomas rojas dau pomier,Lo darrier solelh las maduret.Las nosilhas dau nosilhier,Quò es l’escuruòu que las craunhet.Diga-me, diga-me,Qué i a pel sòl ?I a las flors que dançanPel sòl.E los aglands dau vielh jarric ?Per lo singlar e sos pitits !Tots los cacaus jos lo nogier,Los vau ‘massar dins mon panier.Diga-me, diga-me,Qué i a sus la flor ?I a una parpalhòla que duèrmSus la flor.Las fuelhas rossas dau vargierQuò es lo grand vent que las boisset.Diga-me, diga-me,Qué i a dins lo cèl ?I a los parpalhòls que vòlan,Dins lo cèl.E las gruas dins lo ceu gris ?La darriera las fai fugir !Diga-me, diga-me,Qué i a dins l’aiga ?I a un peisson que se permenaDins l’aiga.Ai vist un peisson rosseuQue volava coma un auseu,E una pola rossaTota ‘bilhada de mossa.La pola damanda :« Qué que cantas ?Qué que cantas ? »Lo caton respond :« Vau te graupinhar, te graupinhar ! »Lo margalhonQu’avem chas nosLa jornada se solelhaE se boissa las aurelhasPer far purar los regons.L’oelha ditz :« Cal me penchenar, Cal me penchenar ! »Lo caval fai :« Revira-te,Revira-te ! »La vaca respond :« Amusa-te puslèu ! »Lo lop ditz :“Non, non !”Un, dos,Un pitit lop,Tres, quatre,Dins lo mentastre,Cinc, sieis,Faguet son liech.Set, uech,I durmiguet,Nòu, dietz,Tota la nuech.Compausicion partir de textes de Josiana Eyssalet e de Silvi Chasseriaud ambe sos elevas de Auriac de Pgd (CE1 2009) e de Vitrac (CP 2008)


text: Discret, fòrça umil e generós, Marcèu Piazza resta a Sant-Genièis de Malgoirès, dins Gard. Aquel òme autodidacte ausiguèt la lenga dins lo lengadocian de sa familha e apren despuèi d'annada lo provençau de son canton. Marcèu es un manuau, e de sei mans crea un molon d'òbras : dessenhs, pinturas, esculturas sus pèira, pirogravadura... Un artista dins l'ombra que metèm en lume aquí dins un retrach colorat, a l'imatge deis ilustracions que fai per acompanhar sei pichòtas istòrias. Cabussatz dins l'univèrs de Marcèu, amb sa femna Monica coma primièr sosten. Un retrach per Lisa Gròs