text:
Maurici ROMIEU
Lescar (Aquitània)
Vadut lo 8 de mai de 1943 a Bessuéjouls (12).
Formacion
- 1961-1965 Licéncia de Letras classicas, Universitat de Tolosa.
- 1969 Mestresa de Letras classicas, Universitat de Tolosa.
- 1970 -1971 CAPES de Letras classicas (espròvas teoricas e practicas).
- 1979 Purmèra admissibilitat a l’Agregacion de Gramatica.
- 1980 Dusau admissibilitat a l’Agregacion de Gramatica.
- 1982 Doctorat de cicle tresen (Estudis romanics-linguistica occitana), Universitat de Tolosa.
- 1991-1992 Licéncia d’occitan e de cultura d’òc, Universitat de Montpelhièr.
Activitats professionaus
- 1965-1967 Ensenhaire en Letras classicas au Licèu classic e modèrne de Cocody, a Abidjan (Còsta d’Evòri), dens l’encastre de la cooperacion culturau e tecnica.
- 1967-1968 Lector de francés au Centre Universitari d’Örebro, restacat a l’Universitat.
- d’Uppsala (Suècia) e conselhèr pedagogic itinerant peus professors suècs de francés deu parçan d’ Örebro.
- 1968-1972 Mèste auxiliar puish professor en Letras classicas au Collègi de Vic-Fezensac (32).
- 1972-1993 Professor en Letras classicas au Collègi “Simin Palay” de Lescar (64).
- 1991-1993 Encargat de cors a l’Universitat de Pau (64) – Occitan ancian e modèrne.
- 1993-2003 Mèste de conferéncias a l’Universitat de Pau (64) – Lenga occitana anciana e modèrna ; literatura occitana anciana.
- 1995-2002 Responsable de la Seccion puish deu Departament d’Estudis Occitans de l’Universitat de Pau.
Publicacions - tribalhs
Comunicacions e conferéncias en diferents collòquis o seminaris : haut o baish un quinzenat.
En collaboracion dab Andriu Bianchi, a las “Presses Universitaires de Bordeaux” :
- 1999 La lenga del trobar, precís de gramatica d’occitan ancian – 2au ed. 2002 – 3au ed. 2006.
- 2002 Iniciacion a l’occitan ancian, dètz-e-nau tèxtes de l’Edat mejana comentats – 2au ed. 2006.
- 2003 En collaboracion dab Jòrdi Fernandès-Cuadrench e dab l’ajuda tecnica de l’Institut Occitan de Pau : Ua lenga, l’occitan (exposicion sus l’istòria de la lenga e de la literatura occitanas).
- 2005 Gramatica de l’occitan gascon contemporanèu.
- 2012 Diccionari d’expressions e locucions occitanas (lengadocian), en collaboracion dab Andriu Bianchi e Loís Gaubèrt ; tribalh en espèra de publicacion (octobre de 2012). Haut o baish 6000 expressions e locucions presentadas, explicadas e analisada.
En preparacion
- Un manuau de gramatica (en linha) entaus escolans (ensenhament primari e collègi).


c: text/html

text:
13/10/2013
ASCO : Cafe òc a " la Lune poivre" a Sarlat lo 17 de octòbre
Lo Cafe Òc ven de se desrevilhar e aprofita del blog Rubrica en Oc per lo far saber.
De constrentas fòras la nòstra volontat fan que devèm cambiar de jorn e de luòc. Doncas nos tornarem trobar lo DIJÒUS en serada al
Café « La lune poivre » -autres còps Lo Leberou – 5, carrièra Jean Jacques Rousseau a Sarlat.
Farèm lo primièr Cafe Oc de la sason lo DIJÒUS 17 octobre sus las uèch e mièja de la serada per parlar de las activitats a considerar per la sason 2013-2014.
Mancatz pas d’escriure sul vòstre calendar DIJÒUS 17 octobre a uèch e mièja de la serada a « La lune poivre ». Al Leberou qu’avèm encara dins un recanton de nòstra memòria !
Sèrgi Lespinasse
18:15 Publié dans Actualitats, actualité, Cafès oc e sites internet | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Camp electromagnetic
Un camp electromagnetic es la representacion dins l'espaci de la fòrça electromagnetica qu'exercisson de particulas cargadas. Concèpte important de l'electromagnetisme, aqueste camp representa l'ensemble de las compausantas de la fòrça electromagnetica s'aplicant sus una particula carga se desplaçant dins un referencial galilèu.
Una particula de carga q e de vector velocitat subís una fòrça que s'exprimís per:
ont es lo camp electric e es lo camp magnetic. Lo camp electromagnetic es l'ensemble .
Lo camp electromagnetic es en efièch la composicion de dos camp vectorial que se pòt mesurar de biais independent. Pasmens aquestas doas entitats son indissociablas:
- la separacion en compausanta magnetica e electrica es pas qu'un punt de vista dependent del referencial d'estudi;
- las equacions de Maxwell regissent las doas compausantas electrica e magnetica son cobladas, tant que tota variacion de l'un induch una variacion de l'autre.
Lo comportament dels camps electromagnetics es descrich de biais classic per las equacions de Maxwell e de biais mai general per l'electrodinamica quantica.
Lo biais mai general de definir lo camp electromagnetic es aquesta del tensor electromagnetic de la relativitat especiala.
Somari
Transformacion galilèa del camp electromagnetica[modificar | modificar la font]
La valor atribuida a caduna de las compausantas electrca e magnetica del camp electromagnetic depend del referencial d'estudi. En efièch se considèra mai sovent en regime estatic que lo camp electric es creat per de cargas al repaus alara que lo camp magnetic es creat per de cargas en movement (corrents electrics). Pasmens la nocion de repaus e de movement es relativa al referencial d'estudi.
Pasmens, depuèi la definicion que'n donan las equacions de Maxwell e depuèi l'interpretacion d'Einstein, al contrari dels camps electrics e magnetics que pòdon èsser estatics al respècte d'un referencial corrèctament causit, la particularitat caracteristica del camp electromagnetic es sempre d'èsser subjècte a propagacion, a la velocitat de la lutz, quin que siá lo referencial causit.
Dins l'encastre de la relativitat galilèa, se se considèra dos referencials d'estudi galilèus (R) e (R'), amb (R') en movement rectilinèu unifòrme de velocitat V al respècte de (R), e se se nomena v' la velocitat d'una carga q dins (R'), sa velocitat dins (R) es v = v' + V.
Se se nomena (E, B) e (E', B') las compausantas del camp electromagnetic respectivament dins (R) e dins (R'), l'expression de la fòrça electromagnetica devent èsser identic dins los dos referencials s'obten la transformacion dels camps electromagnetics mercé a:
Aquesta relacion essent veraia quina que siá la valor de v' avèm:
Frequéncia[modificar | modificar la font]
La frequéncia d’un camp electromagnetic es le nombre de variacions del camp per segonae. S’exprimís en hertz (Hz) o cicles per segonda, e s’espandís de zèro a l’infinit. Una classificacion simplificada de las fréquéncias es presentada çai dejós, e unes exemples d’aplicacions dins cada gama son indicats.
Los rais X e gammà pòdon trencar los ligams molecularis e èsser a l'origina d'ionizacions, factor cancerigèn.
Los rais ultraviolets, visibles e infraroges (300 GHz - 385 THz)[1] pòdon modificar los nivèls d'energia al nivèl dels ligams al sen de las moleculas.
Intensitat e poténcia[modificar | modificar la font]
L’intensitat d’un camp es exprimada mejans diferentas unitats:
- pels camps electric, lo vòlt per mètre (V/m)
- pel camp magnetic, lo Tesla (T) (1 T = 1 Wb⋅m-2 = 1 kg⋅s-2⋅A-1).
- Segon lo rai d’exposicion, en densitat surfacica de poténcia (DSP, en W/m2). La DSP es proporcionala al produch del camp electric pel camp magnetic:
- , o encara:
- Lo vector de Poynting permet de representar la densitat susfacica d'energia d'una onda.
- La poténcia globala contenguda dins un camp electromagnetic pòt tanben s’exprimar en watts (W).
Autras proprietats[modificar | modificar la font]
La polarizacion: orientacion del camp electric dins la radiacion
La modulacion:
- d’amplitud (AM),
- de frequéncia (FM),
- de fasa (PW),
- pas de modulacion = emission en continú (CW)
Quand l’emission es modulada, cal diferenciar la poténcia maximala, nomenada poténcia-cresta, e la poténcia majana resultant de la modulacion. Per exemple, dins una emission radar amb d'impulsions d’una durada de 1 ms totas las segondas, la poténcia mejana es 1000 còps inferiora a la poténcia-cresta dins l’impulsion.
Exposicion als camps electromagnetics[modificar | modificar la font]
Los camps electromagnetics pòdon aver una influéncia non desirada sus unes equipaments electrics o electronics (se dich alara compatibilitat electromagnetica).
De reglementacions especificas foguèron adoptadas dins gaireben totes lo païses per limitar las exposicions als camps electromagnetics; pels equipemants (directiva CEM en Euròpa) e per las personas (recomandacion 1999/519/CE e directiva 2004/40/CE en Euròpa).
Dins lo mond, l'exposicion de las personas e de l'environament e los factors de riscs fan dempuèi las annadas 1960 l'objècte d'estudis, contradictòri, portant sus l'estudi sul gra potencial de nocivitat o non nocivitat d'unes camps electromagnetics. A l'ora d'ara, se recomanda, per principi de precaucion, de limitar l’exposicion de las personas a risc, coma las femnas encenchas, los enfants, coma las personas « electrosensiblas ». Les principalas font de s'aparar son las linhas nautatension, las IRM, e tot emetor radiofrequéncia (GSM, 3G, Wi-Fi...).
Utilizacion industriala e prospectiva[modificar | modificar la font]
- De generators d'impulsion electromagnetica (IEM) permetent de far mai larg o mai prim de tudèls en alumini
- Coma alternativa al talhament làser (lenta, fòrça consommatritz d'energia e polluent l'aire quand vaporisa lo metal), de procediments innovants[2] utilizan una poténcia impulsion electromagnetica per talhar o traucar de metals fòrça durs; 200 millisegondas sufison per traucar, contra 1,4 segonda pel làser dins un mèsme acièr (7 còps mens rapid e lo trauc es pas net). Una poténcia bobina transforma una energia pulsada en camp magnetic qu'expulsa literalament la superfícia a talhar fòra de la taula (pression equivalenta a 3500 bars gaireben).
Nòtas e referéncia[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant
- ↑ [PDF] « Découpe d’acier par champ électromagnétique » (version du 19 juillet 2014 sur l'Internet Archive)Modèl:Lien archive, Institut Fraunhofer de recherche sur les machines-outils et les techniques de transformation (IWU) de Chemnitz (Saxe), mars 2010.


text:
Lei Marquisencs pòdon pas oblidar que, dins leis annadas 1970, d’acòrdis entre lo govèrn e de pescariás industrialas coreanas e japonesas vujèron sa mar de sei pèis dau grand larg.
Lei tons n’en foguèron pas lei soletas victimas. « Quand èri niston èra pron d’anar pescar en riba de mar per s’entornar amé tota mena de peis. A l’ora d’ara, fau anar a quàuquei millas marinas per n’en trobar pron au larg de nòstreis illas » ajusta Felix Barsinas.
S’agisse ara per aquéleis elegits d’afavorisar la renaissença d’aqueu mitan qu’aviá patit de la subrepesca.
Lei Marquisas son francesas despuèi la mitat dau siècle XIX, son sièis illas, a mai de mila cinc cent quilomètres de Tahiti, au nòrd de la Polinesia francesa, li abíton pas mai de uech mila personas, que pàrlon lo marquisenc, una dei lengas de França, aparada per la Lèi en Polinesia, que reconeisse per aquò una Academia marquisenca.


text:
En seguida de l'article Nosautres Orangotans, ai recebut aquel messatge :
Monsieur Dols,
C'est avec beaucoup d'intérêt que nous avons lu votre article à propos de l'interview d'Anne-Marie Pourhiet « La discrimination positive marque le retour au droit des Orang-Outans ».
Nous apprécions particulièrement votre engagement à nos côtés, même si, par méconnaissance de l'espagnol, nous n'avons pas bien pu mesurer la subtilité de votre raisonnement. Le communautarisme est un ennemi redoutable contre qui tous les raliements sont précieux.
En parcourant votre blog, nous avons pu constater vos talents de zoologue. C'est une compétence qui manque à notre équipe. Comme l'on dit dans la langue de Cervantes : Join us ! Rejoignez-nous ! La République n'attend pas.
Indivisiblement vôtre,
Jean-Marie de la Picagne, co-fondateur de l'Observatoire du Comunautarisme
Aquò tomba plan : fasia de temps que vòliai denonciar quicòm que me tafura... Sulpic me siai botat al trabalh e vaqui :
Ornitorinc : n'i a pro de l'engana !
Un animal bautesat Ornithorhynchus anatinus e que le dison mai corentament "ornitorinc" faguèt recentament los titòls de la premsa sientifica. La rason : una chorma de cercaires descobriguèron que, mentre que las celulas de tots los mamifèrs an pas que dos cromosòmas, las del ornitorinc ne'n chifran detz...
Una capitada de mai per la recerca ? Se pòdria creire mas, coma o mòstra un examen sientific rigorós, tots los arguments presentats per provar la singularitat e mai l'existéncia d'aquel animal s'apevan sonque sus de farlabicas e de decas de rasonaments. E coma darrièr tota mistificacion s'escond un mistificator... Ara es temps de faire lo lum en respondre a la question : qu'amaga l'ornintorinc ?
Una mistificacion de las bèlas
Lo 7 de mai de 1799 de matin, lo carri de la Royal Post Office daissèt davant l'entrada del British Museum una caissa de fusta estampada « from Australia ». Quand lo portièr n'aguèt fach petar lo cabucèl, lo conservador del musèu Georges Kearsley Shaw escapèt un crane « Oh my God ! ». De la palha sortissia la tèsta d'una bèstia empalhada dels uèils de loira e del bèc de rit. Shaw ne publiquèt lèu la descripcion dins lo Naturalist's Miscellany. Escaissada Platypus, l'estranhèsa faguèt furor. Dins lo vam popular, la tèsi d'un restacament a la classa dels mamifèrs foguèt de tan bon engolir coma la creacion d'una familha per l'escasença : la dels Ornithorhynchidae.
Mentretemps, una caissa tota parrièra era estada pausada dins la cort de L'Institut de France. I demorrèt qualque temps, fins al 16 d'octobre 1799 (arribada de Bonaparte a Paris e seisen anniversari del guilhotinatge de Marie-Antoinette) que la montèron al trast. Lo 5 d'abriu 1814 (coronament de Lois XVIII e detzen anniversari del guilhotinatge de Danton) la caissa era davalada a la cava. I demorèt quatre-vingt quatre ans (dos reies, una republica, un empèri e una republica tornarmai) puèi al moment de l'aigat de 1898 que Seina s'escampèt dins la cava, la caissa ne foguèt tirada e pausada dins la cort tornarmai.
Lo 30 de septembre 1899 (uèiten aniversari de la mòrt del general Boulanger), gaireben un sègle après Shaw, lo Professor Laguirguille de L'Académie des Sciences assistiguèt a la dubertura de la caissa. Los vèrms avian pas daissats que los pèls, lo bèc e lo dessenh d'un ibrid de mamifèr e d'aucèl amb una legenda : « Strange aquatic animal – New South Wales ». Sens cap d'esitacion, lo nòstre saberut reconeguèt l'agantacolhon e te mandèt la caissa dins la sala dicha « dels canulars », entre lo tractat De Revolutionibus Orbium Coelestium de Copernic e lo Voyage Round the World de James Cook, gaire luenh del Tresor dou Felibritge de Frederic Mistral.
Lo professor nos daissèt aquel rendut-compte: « Lo contengut de la caissa passa l'òsca ! Una tala monstruositat es pas possible pr'amor l'evolucion naturala es quicòm seriós e racional. L'evolucion distribuis de pèls als mamifèrs e de bècs als aucèls, fadeja pas ! »
La tièra dels atributs de l'ornitorinc fa la prova postuma de la clarvesença de Laguirguille. L'ornitorinc existis pas pr'amor un tal nivèl d'improbabilitat es impossible :
- Un còs de vibre amb un bèc e de patas de rit,
- Un mamifèr que pond d'uòus,
- Sa temperatura corporala es de 31-32 gras (los mamifèrs fan quasi tots 37 gras),
- Los mascles pòrtan un fisson verenós,
- Las femes an pas qu'un ovari que foncione,
- Son esqueleta sembla lo d'un reptil,
- Es l'unic mamifèr aquatic que nada en se propulsar amb las patas de davant,
- Es dotat del sens de l'electrolocalisacion (una mena de radar),
- A 5 parelhs de cromosomas : XXXXXXXXXX o XYXYXYXYXY (los autres mamifèrs se contentan de XX o XY),
- Son mitan natural son la ribièiras d'Australia.
N'i a pro coma aquò ! Qualques fotòs bastan per se mainar qu'aquela prima es un caramentrant :
Sus la tres primièras a man esquerra, lo bèc e las nadarèlas son clarament de caochóc. La criatura es doncas sia un vibre, sia una loira. Sus la darrièra, la borra es falsa (se vei l'etiqueta marcat Tati) : aici tenèm un rit.
E per acabar : per çò qu'es d'Australia e de sas ribièiras, las darrièras fotòs del satelit espion de la DGSE "Esposes Turenge" daissan pas gaire de dobtes. Aquela iscla a pas jamai existit.
Seguida lo còp que ven : Darrièr l'ornitorinc, lo comunautarisme...


text:
La toponimia dins l’espaci provençau, un concèrt de Stephan Manganelli, una evocacion dei mouments dau centre ciutat, caminant amé l’arquitècte Bernat Vaton, lo reviure d’un talhier de fabricacion de vestits provençaus….
Dau 28 de setembre au 7 d’octòbre, ansin, lo monde de l’Ostau de la Cultura Provençala d’Avinhon debanarà lei gaubis dau faire, dau dire, e dau cantar, dins la ciutat dei Papas.
« òc ! es lo tresen còp e chasque an s’afortisse la Setmana » que nos ditz Chantal Forniller, la bailessa de l’IEO, un dei sòcis d’aquel Ostau Culturau, que parteja amé Parlaren, Provença Tèrra d’Òc e d’autreis associacions de mantenéncia e de promocion de la lenga nòstra.
« Lo programa es variat e polit, mai fau dire que podem beneficiar en Avinhon d’una pareu excepcionau, mé l’adjoncha a la Cultura Provençala Francesca Cipriani, e son encargada de mission Natacha Arcusy. Nos an ben facilitat lo trabalh »
L’escomessa per la còla associativa e comunala es ben de perenisar, de faire duradissa la Setmana que presenta cultura e leser en provençau. Ja tres ans, e quàuquei succès : «l’an passat tótei se rementan dau film Massilia Sound System qu’èron vengut presentar lo cineasta Crestian Philibert e lo jornalista Camille Martel. Mai de cent personas èron vengudas au cinèma Utopia ! »
La garantia dau succès seriá, segon dòna Forniller, la varietat dei preposicions. Entre musica, danças, istòria o arquitectura, li a fòrça causas diferentas per acampar un public curiós.


text:
Programa del collectiu
"Occitània, per una Euròpa dels pòbles"
Per una Euròpa federala, descentralizada, democratica e sociala* Per una Union Europenca que reconesca l'existéncia dels tres pòbles, occitan, catalan e basc, de lors lengas, de lors culturas e de lors identitats.
* Per una Union Europenca que siá pas mai una associacion d'Estats geloses de lors prerogativas mas una federacion de pòbles autonòmes.
* Per democratizar las institucions europencas en las aprochar dels ciutadans per :
· La supression de la Commission Europenca e son remplaçament per un President de l’Union Europenca elegit al sufragi universal.
· Un Primièr Ministre e un govèrn europenc responsables davant lo Parlament Europenc
· Un Parlament Europenc compausat d’una cambra dels deputats europencs que aja lo poder de legiferir e d’un Senat Europenc sul modèl del Bundesrat alemand, elegit al sufragi universal.
* Per l’aplicacion estricta del principi de subsidiaritat (las decisions devon èstre presas al nivèl melhor e non pas impausadas de denaut) : Los pòbles devon èstre consultats sus totes los sicuts d'envergadura engatjant lor astrada per referendum, en particular l’alargament de l’Union europenca.
Per afortir los poders del Parlament Europenc cap als frens pausats per los govèrns dels Estats sòcis e particularament l'Estat francés.
* Per una agricultura respectuosa de l'environament : desvolopament de la filièra fusta, ajuda europenca a l'agricultura en parçan desfavorizat e de montanha, enebiment dels pesticids que deiman las abelhas. L'importacion dels produchs fòra U.E. se deurà far en respectant escrupulosament las nòrmas fitosanitàrias europencas.
* Per una melhora mestresa del fonzièr per las regions per ajudar lors estajants a viure e trabalhar al país.
* Per espleitar las sòrgas d'energia, a condicion que l'environament siá parat e qu'aquela espleitacion profite al desvolopament de nòstres territòris.
* Per melhorar e desvolopar las vias de comunicacion transversalas (ralh e rota) en favorizar l'economia de nòstres territòris emai en nos jónher a totes nòstres vesins europencs.
* Per revitalizar nòstras industrias tradicionalas abandonadas per l'Estat francés emai per cercar de filièras novelas que permetan de viure e trabalhar au país, especialament l'implantacion e lo desvolopament d'entrepresas tecnologicament innovantas.
* Per la mai granda vigilància sus la negociacion en cors entre l'Union europenca e los Estats Units per establir una zòna de liure-escambi trans-atlantica, per que i aja pas de reculada en matèria de proteccion dels productors e dels consomators europencs.
* Per metre un tèrme al dumping social emai a las distorcions de concurréncia en Euròpa.
* Per regular los flusses migratòris per una politica concertada al nivèl europenc.
* Per una melhora politica d’integracion dels immigrats extra-comunautaris, sens angelisme ni xenofobia, en ligason entre los estats e las instàncias europencas, passant per :
· L’aprendissatge pels immigrats e lor familha de la lenga del país d’acuèlh e l’emplec salariat legal
· L’ajuda al retorn dels immigrats que o desiran dins lors païses d’origina
· D’encoratjaments a una govèrnança melhora dins aqueles païses
· L’instauracion de rapòrts economics mai egalitaris entre païses desvolopats e païses en via de desvolopament.
* Per la creacion de collectivitats territorialas especificas correspondent a las reivindicacions dels catalans de Catalonha Nòrd (Pirenèus Orientals mens lo Fenolhedés occitan) e dels bascs del País basc Nòrd dins los Pirenèus Atlantics.


text:
Carles Camprós
Carles Camprós, en francés Charles Camproux (Marselha, barri de la Bèla de Mai, 30 de junh de 1908 - Gaujac, 3 d'abril de 1994[1]) foguèt un important poeta, erudit e teorician politic occitan.
Biografia[modificar | modificar la font]
Carles Camprós visquèt una enfància malaisida a Marselha, e acabèt per dintrar a l'orfelinat Dom Bosco a Montpelhièr. Vengut professor, a Mende puèi a Narbona, s'engatgèt dins l'occitanisme politic qu'èra fòrça critic rapòrt a un Felibritge aflaquit. Dins las annadas 1920, tròba de figuras màgers de la novela joinessa occitana (Pau Ricard, Jòrgi Rebol) e fonda mai d'una organizacion de joventut e mai d'una revista que la pus coneguda, Occitania serà dins las annadas 1930 l'organ principal dels occitanistas. Aquel meteis an participèt a la creacion de la Societat d'Estudis Occitans qu'i obrèt sus las questions filologicas e n'aparèt las tèsis lingüisticas, elaboradas per Loís Alibèrt. En 1935 sortis a Narbona Per lo camp occitan que sera font de debat politic per tota una generacion ("una doctrina de l'intranacionalisme a l'internacionalisme, la d'un crestian social, feròtjament antifaissista, proudhonian, espiritualista e umanista" segon Joan Maria Petit). En 1935, formèt lo Partit Federalista Provençal (PFP), que farà campanha a las eleccions pel Front Popular e definirà Provença coma "minoritat nacionala". Mas capitèron sonque de participar a qualques actes protocollaris de la comuna de Marselha.
Pendent la Segonda Guèrra Mondiala venguèt presonièr dels alemands e passèt de meses dins un stalag, ont creèt una Universitat de Camp qu'i donava de conferéncias sus Frederic Mistral, los trobadors, etc. Se n'escapèt mercé a un foncionari alemand legeire d'Occitania. Tornat en Erau, dintrèt dins la luta armada clandestina e a l'encòp es encargat de corses de literatura d'Òc a Montpelhièr.
Après la guèrra, Camprós intervenguèt mai que mai dins lo domeni pedagogic e trabalhèt per far penetrar l'occitan dins l'universitat.
Un omenatge de mantun lingüista al filològ se faguèt en 1978 jol títol Mélanges Camproux, e mai tard son gendre, l'escrivan Joan Maria Petit, escriguèt mantun article e una biografia sus Carles Camprós.
Òbra[modificar | modificar la font]
Literatura[modificar | modificar la font]
- Per lo camp occitan (1935)
- Histoire de la littérature occitane, Payot, París (1953)
- Le Joy d'Amor des Troubadours (1965)
- Òbra poëtica occitana (1984)
- Présence de Pèire Cardenal (Annales de l'I.E.O., 1970)
- Peire Cardenal. Tròces causits (1970)
- Histoire de la littérature occitane (1971)
- Vocabulaire courtois chez P. Cardenal (Annales de l'I.E.O., 1963)
- Cardenal et Rutebeuf, poètes satiriques (Revue des Langues Romanes, 1971)
- La mentalité 'spirituelle' chez Pèire Cardenal (Cahiers de Fanjeaux, 1975)
Lingüistica[modificar | modificar la font]
- Étude syntaxique des parlers gévaudanais, PUF, París (1958)
- Essai de géographie linguistique du Gévaudan (1962)
- Petit atlas linguistique discursif du Gévaudan (cap a 1976)
- Les langues romanes (1974)
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ [Revue des Langues Romanes (1994))]


text:
Lemuridae
Apalemur grís (Hapalemur griseus),
A Hand-book to the Primates, 1894.
La familha dels lemurids (Lemiridae) es una de las cinc familhas actualas de primats lemurifòrmes. Son los « lemurians vertadièrs », los lemurs o los makis. Lors caps presentan un morre alongat. Las femèlas an pas qu'un parelh de mamèlas pectoralas fòra pels Varecia. Compren dètz espècias repartidas en quatre genres. Totes aquestes lemurids tanben son coneguts jol nom de « makis ». Per exemple, Lemur catta tanben es apelat « maki catta ».
Las mans dels lemurians son pròchas de las de l'òme. Tot coma los pès compòrtan cinc dets fòrt prims, qu'un es opausable als autres, alargats a lor extremitat e provesits d'onglas, en defòra del segond, que possedís una àrpia lor permetent de grafinhar lor forradura o la de lors congenères.
Lor nom ven de las Lemuras, perque son tant esquius e pauc visibles qu'an fach pensar a de fantaumas.
Classificacion[modificar | modificar la font]
- Genre Lemur, amb una sola espècia:
- Lemur catta, lo lemur catta de la coa anelada
- Genre Hapalemur amb tres espècias:
- Hapalemur aureus, l’apalemur daurat o lemur bambó daurat, descobèrt en 1987
- Hapalemur griseus, l’apalemur gris o pichon apalemur o lemur bambó gris
- Hapalemur simus, lo grand apalemur o apalemur simian o grand lemur bambó
- Genre Varecia amb una sola espècia:
- Genre Eulemur amb cinc espècias:
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Referéncia Animal Diversity Web : Lemuridae (en)
- Referéncia ITIS : Lemuridae Gray, 1821 (fr) (+ version anglesa (en))
- Referéncia NCBI : Lemuridae (en)


text:
17/01/2013
Chauchavielha - de Jan-Peire Reidi
CHAUCHAVIELHA (1)
Martin Luther King aviá raibat d’un monde de fraternitat e de justiça. Mai me aitot, fau sovent ‘queu raibe quand duerme pas. Quo es lo raibe que nos fai viure. Si gardavam totjorn los uelhs pausats sus la realitat, fariam ren pus, pus de benevolat, pus de trabalh per raviscolar nòstra linga occitana, pus d’esfòrç per aidar los paubres maluros, ren ! Nòstre raibe siriá benleu de viure coma Monsur Mittal… Mas lo durmir nos pòrta daus meschants raibes que nos monstren çò que nòstra volontat de viure nos empaicha de veire. La chauchavielha nos chaucha (2) la consciença.
Una nuech, raibí que lo prumier ministre Jean-Marc Ayrault se trobava a la dechetariá en mesma temps que me. Aviá portat de la ferralha que voliá foter lai. Lo païsatge alentorn era rosseu (3), mòrt ; demorava nonmas un prossegier ranquenit sus lo bòrd de la comba. Lo prumier ministre, ‘bilhat de malinas rossas e d’una chamisa de gròssa tela rossa, coma per far un trabalh sale, se quintava e avacava a tirar sa ferralha dins lo contenedor. Quand aguet ‘chabat, crese que blagasserem un petit pauc tots dos, coma si nos coneissiam.
Aprep, me sentí a Vilajalet, lo vilatge dau Nontronés ente sei nascut e me sei elevat, mas ieu era dins una ruá de Peitius, la vila de Guilhem lo Trobador e d’Alienòr d’Aquitània, ente ai estudiat mai fait l’escòla juscanta ma retirada. Quo era benleu la Rue des Carmélites que davala rasis ente era la Facultat de Letras. Tot d’un còp, portí los uelhs sus Jean-Marc Ayrault. Peitius es pas tròp loenh de Nantes, mas sabiá pas perque lo prumier ministre se trobava ‘quí. Era ‘quí sietat sus lo trepador, per mielhs dire, coijat, la figura rossa, l’eschina contre un mur. Se trobava mau. Podiá pas se levar.
Una vielha vesina de quand demorava a Châtellerault, tota pita e redonda dins son davantau blu, dempés au mitan de la ruá, era aus cent còps. Quo era una brava femna, bien de servici, que fasiá venir daus lapins au fons dau vargier per l’amor de mainatjar sa demiá pension de veva d’obrier, e que me prestava son semenau (4). Eram nonmas tots tres dins la Rue des Carmélites. Corguí tan redde que poguí a la Fac de Letras per damandar dau secors. Degun dins l’Anfí Descartes volguet me segre. Torní viste veire lo malaude. Auví la vielha peitavina credar en purar : « Es mòrt ! Es mòrt ! ». Cherchí lo còrps, mas era pus ‘quí.
Paubre prumier ministre ‘bilhat de rosseu, oblijat de gietar lo fer e l’acier, e que ne’n creba, benleu boissat defòra per la colera daus maluros. E d’autres paubres maluros puren…
Anem ! Fai jorn. Fau pas demorar ‘quí sietat sus lo bòrd dau liech a contunhar lo meschant raibe de la nuech. Fau se ‘bilhar. Fau prener los abilhaments daus raibes que fan viure. Non, son pas rosseus.
A Javerlhac, lo 12 de genier de 2013
Jan-Peire Reidi
-
cauchemar
-
chauchar : appuyer sur
-
rosseu, rossa : jaune
-
mâle reproducteur
13:10 Publié dans Cultura e literatura en òc | Tags : jean-pierre reydy, jan-peire reidi, jean-marc ayrault, chauchavielha | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Vielha, 22 de deseme de 2017.- Eth Conselh Generau d’Aran e era Confederacion Idrografica der Ebre (CHE) an signat un convèni de collaboracion entà escambiar donades dera conca der arriu Garona.
Eth convèni signat peth sindic d’Aran, Carlos Barrera e peth president dera CHE, Raimundo Lafuente, aubedís ath besonh d’escambiar donades entre ambdues institucions a arraïtz dera experiéncia deth gran episòdi de inundacions deth mes de junh der an 2013 ena Val d’Aran.
Era experiéncia de 2013 metec en evidéncia eth besonh d’escambiar e completar es donades idrometeorologiques, generades peth conjunt des agents presents ena conca der arriu Garona, damb er objectiu de dar ua melhora responsa deuant episòdis extraordinaris de precipitacion o aumentacion de cabaus en cap dera conca.
Eth convèni aurà ua vigéncia de 4 ans, prorrogable per quate ans mès, periòde qu’a de perméter realizar es assagi, pròves o practiques damb ua vida utila pro ampla damb era fin qu’es resultats obtengudi siguen mès fiables e es assagi a long termini.
Ena implementacion deth convèni participe era enterpresa aranesa Arantec Enginnering, que harà possibla a nivèu tecnic er escambi bidireccionau des donades.
Arantec Enginnering, mejançant es estacions SmartyPlanet, ei era responsabla dera installacion, foncionament e manteniment des 15 estacions idrometeorologiques deth Conselh Generau d’Aran ena Val d’Aran e tanben trabalhe abituauments damb era Confederacion Idrografica der Ebre .
Gràcies ara naua tipologia des estacions, actuauments se pòt compdar damb mès quantitat de donades, sustot en conques petites e enes caps des arrius.
Es paramètres que se mesuren son eth nivèu des arrius, es cabaus, era intensitat dera ploja, era temperatura e era umiditat. Era foncion principau entà mesurar aguesti paramètres e era obtencion de donades, ei poder generar avisi e alèrtes en cas de perilh de inundacions.
Es estacions idrometeorologiques deth Conselh Generau d’Aran son plaçades en Aiguamòg, Aubèrt, Betren, Escunhau, Joeu, Les, Pont d’Arró, Pont de Vielha, Pont deth Lop, Salient, Toran, Tredòs, Unhola, Valarties e Varradòs.
Es estacions idrometriques dera CHE estan en Bossòst, Valarties e Arties, e es pluviometriques en Pla de Beret e Arties.
Pompièrs e Emergéncies d’Aran SL, qu’exercís es competéncies dera gestion des servicis d’emergéncies e proteccion civiu ena Val d’Aran, disposarà de totes es donades que seràn utilizadi entara planificacion des emergéncies, avisi as autoritats e ara poblacion, atau coma ena programacion e implantacion des recorsi operatius.
Era frequéncia d’aquesiment de donades serà cada 15 menutes pendent es 24 ores deth dia.
Foto: Smarty Planet


text:
coloriage darbre genealogique ban ssinace illustration coloriage darbre genealogique.
coloriage darbre genealogique a sans en pictures,coloriage darbre genealogique a printable blank family tree to make your kids genealogy chart, coloring page empty family tree crafts coloriage darbre genealogique, coloriage darbre genealogique mini vie,com 5 coloriage darbre genealogique , coloriage darbre genealogique, patrons pour coloriage darbre genealogique, coloriage darbre genealogique moda simp pour a moder, coloriage darbre genealogique mini vie,a sans en pictures coloriage darbre genealogique.


text:
Dimenge, 10 de junh de 2018, 03h00 Internacional,Societat
Del temps que se tendrà la cadena umana, Gure Esku Dago publicarà uèi una declaracion entitolada “pache ciutadan”, que compren 2019 rasons en favor del drech de decidir
© Gure Esku Dago
Se debana uèi al Bascoat una cadena umana per revendicar lo drech de decidir. Amb gaireben 90 000 inscriches, la plataforma Gure Esku Dago (Es entre nòstras mans) espèra de despassar la chifra dels 100 000 participants. Se tracta de far una cadena umana que jonga las vilas de Bilbao, Gasteiz e Sant Sebastian per revendicar un referendum sus l’independéncia del Bascoat. La cadena umana uèi farà 202 quilomètres e serà fòrça pus longa que la que faguèron en 2014, qu’uniguèt las vilas de Durango e Pampalona long de 123 quilomètres.
Del temps que se tendrà la cadena umana, Gure Esku Dago publicarà uèi una declaracion entitolada “pache ciutadan”, que compren 2019 rasons en favor del drech de decidir. Aquela declaracion serà enviada als parlaments regionals de las comunautats nomenadas Navarra e Euskadi. Aquesta es a entamenar un debat sus l’autogovèrn.
La chifra de 2019 rasons es simbolica, pr’amor que Gure Esku Dago considèra que l’an 2019 deu començar una nòva estapa: serà la fin de las consultas popularas sus l’independéncia e i aurà d’eleccions localas e regionalas en Euskadi.
Be, Be, Be! I encara mes! Mes a la Festa!
Cat. Euskadi i perquè no també Octiània, tots ens alliberarem! Qüestió de temps.
Visca la Terra...Lliure!
L'Ernest, "El Tàrrega".
Negociacions entre Quim e Pedro :
Lo 1er punt per parlar : Espanha es un estat plurinacional.
2on punt: Las nacions historicas de l'Estat Espanhol son: La nacion Castelhana o Espanhola.
La nacion Catalana
La nacion Basca
... Legir mai
L'unió d'Euskadi e Catalunya es important ara, las proximas negociacions entre Pedro e Quim son tambén preferents per Euskadi. Lo reconeissement de la nacion catalana tamben serà pel de la basca. Lo nou Estatut que s'aprovi per Catalunya ha d'estar blindat o coma s'ha dit, ha de ser la Constitucion de Catalunya. De maniera que los falangistas non pugan pas posar recursos al Constitucional per questions que figuran a l' Estatut. L'Estatut que s'aprovet en temps de Margall e Zapatero al Parl... Legir mai


text:
D’acòrd damb eth protocòu d’emergéncies, aué tàs 09h15, es alumnes der INS D’ARAN (Institut d’Educació Segondària) an estat evacuadi der edifici per ua fòrta aulor a carburants.
Ua dotacion de Pompièrs d’Aran s’a desplaçat enquiath lòc e an determinat qu’eth motiu dera alarma a estat un abocament de carburants o disolvents enes esgots.
Dempús d’auer ventilat er edifici der INS d’Aran, es alumnes an pogut tornar tath centre.
Eth sindic d’Aran, Carlos Barrera, s’a desplaçat enquitath lòc des hèts damb eth baile de Vielha e Mijaran, Álex Moga, era tecnica de Proteccion Civiu e es tecnics municipaus.
Barrera a soslinhat “sajaram de poder determinar eth punt a on s’a produsit aguest abocament.”


text:
Lahoussoye
Houssoée en picard ( Lahoussoye en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
De 1790 a 1801, la municipalitat li lèva a el de l'Administracion e de la Justícia de patz del costat de Querrieux.
En lo moment de la batalha de la Hallue en decembre de l'an 1870, lo general Faidherbe aviá lo sieu quartièr general a Lahoussoye. D'ailà, podiá observar l'enemic sus las nautors del marge drech del Hallue e la vallée dintre Pont-Noyelles e Querrieu, al centre de la linha de batalha.
Quand la siá armada #batre en jubilacion en la jornada del 24 de decembre, las tropas #traversar lo vilatge de Lahoussoye. Pendent los combats, l'escòla de Lahoussoye a #èsser utilizada coma ambulància[1].
De 1790 à 1801, la commune relève de l'Administration et de la Justice de paix du canton de Querrieux.
Lors de la bataille de l'Hallue en décembre de l'année 1870, le général Faidherbe avait son quartier général à Lahoussoye. De là, il pouvait observer l'ennemi sur les hauteurs de la rive droite de l'Hallue et la vallée entre Pont-Noyelles et Querrieu, au centre de la ligne de bataille.
Quand son armée battit en retraite dans la journée du 24 décembre, les troupes traversèrent le village de Lahoussoye. Pendant les combats, l'école de Lahoussoye a été utilisée comme ambulance[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
NGH_1896.


text:
887
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 887 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Francia Occidentala[modificar | modificar la font]
Fin de la crisi entraïnada per l'incursion acomençada en 885 per lei Vikings còntra la region parisenca. D'efèct, en aplicacion de l'acòrd de 886 ambé l'emperaire Carles III lo Gròs, poguèron pilhar Borgonha e recebèron lo pagament de 700 liuras per quitar lo Reiaume. Dins lo corrent d'aquela partença, pilhèron tanben tornarmai lo relarg de París. Aquel acòrd suscitèt l'indignacion de l'aristocracia franca. De son caire, l'emperaire, vengut fòl après una trepanacion en febrier e despausat en novembre per lei senhors de Francia Orientala, agonizèt lentament a partir de la fin de l'annada. En despiech de sa victòria, lei Vikings avián perdut un nombre important de combatents en causa de la bastida de fortificacions vertadieras a l'entorn de París. L'incursion de 885-887 foguèt donc la darriera que se debanèt dins la region.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Sospichat d'èsser a l'origina de l'arrestacion de Leon VI per son paire en 883, lo patriarcat Foci foguèt tornarmai despausat e remplaçat per Estève Ièr, un fraire castrat de l'emperaire.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Sus lo frònt orientau, victòria novèla còntra lei Saffaridas que permetèt de blocar una còntra-ofensiva en direccion de Fars. Pasmens, en causa dei menadas bizantina e egipcianas, lo visir Al-Muwaffaq deguèt acceptar la dubertura de negociacions.


text:
La Roqueta (Peiregòrd)
La Roqueta es una anciana comuna deu Peiregòrd e deu departament de Dordonha, qu'es adara dins la comuna deu Pòrt de Senta Fe e Ponchac.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
L'ancian borg de La Roqueta es au nòrd-nòrd-èst deu borg deu Pòrt de Senta Fe e au sud-sud-èst de l'ancian borg de Ponchac (Peiregòrd).
L'ancian borg es sus un plan que domina la ribièra de Dordonha, au nivèu deu castèu deu Feugar (Fauga en francés). Lo territòri de l'anciana comuna s'espandiá benlèu sus la ribièra tanben.
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge es atestat en 1273, escrit la Roketa; Roqueta es un diminutiu de l'occitan ròca, deu prelatin *rocca, qu'aviá lo sens de pueg e après que prenguèt lo de castèu bastit dessús[1],[2] çò qu'es confòrme a la situacion sus un plan que domina la ribièra de Dordonha.
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1859, las ancianas comunas de La Roqueta, deu Canet e de Sent Avit deu Tisac son assembladas dins una comuna novèla que pren lo nom deu Pòrt de Senta Fe. Lo capluec es fixat al Pòrt de Senta Fe[3].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- I a pas de donadas per 1793 (n'es tanben entau per Lo Canet e Sent Avit deu Tisac)
- Après 1859, la populacion es recensada dins la comuna deu Pòrt de Senta Fe.
- Per de rasons practicas, lo n° INSEE es estat camjat.
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas emb la comuna[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e reférencias[modificar | modificar la font]
- ↑ Chantal Tanet, Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, p. 273, edicions Fanlac, Peireguers, 2000
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=29826


text:
Dins aquel tresen episòdi, los calandrons de Carcassona son a aprestar nadal de dabans las vacanças. Aqueste dijòus, las doas calandretas (Ciutat e Pech Mary) èran recampadas, pas luènh de 150 mainatges… Un nadal un pauc aboriu per elses que comencèt per la tradicion dels 13 dessèrts, una istòria contada e noirida per la Mirèlha Bras. Pas de pompa a l’òli mas de que s’onchar un pauc la garganta e se rescaufar. Mentre que Miquèl Decor faguèt cantar son monde, l’Alan Roch tenguèt en alèrta los pichons ambe sas envoladas contarèlas e que la Lisa Gros venguda de Gard apasimèt un pauc los mainatges ambe biais e doçor.
En fin de matinada, al son de « Cantèm nadal », los calandrons anèran tornar bufar sus una tradicion occitana : la de la soca. L’istòria vòl que l’ainat e lo captèt de la familha devián portar la soca cap a la chimenèia. Lo temps de dire la formula : « Bota-fuòc, cacha-fuòc, calènda vèn, tot bèn vèn que nos allegre e nos faga la gracia de veire l’an que ven, e se sem pas mai que siam pas mens ». Lo fuòc deviá téner cap a cap de l’an e las cendres de Nadal èran reculhidas lendeman e votadas sus la chimenèia.
Mas aquí, lo fuòc èra dins la sala e la soca èra aqui per portar los presents. A condicion evidentament de dire coma cal la formula del cachafuòc. De mormolhs per començar ambe los pichons e de d’aprèp los crits dels bèlses a te desrevelhar una soca cussonada!
Bonas vacanças als calandrons, bonas fèstas e a l’an que ven per la seguida d’aqueste fulheton.
Lo Benaset
Reportatge France 3 : B. Roux O. Denoun P. Barguisseau F. Declercq S. Planchou
calandreta a la soca par france3midipyrenees


text:
Néris-les-Bains
Nerís (oficialament en francés Néris-les-Bains) es una comuna occitana de Borbonés, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
A 8 quilomètres al sud-es de Montluçon, la municipalitat se situa sus la départementale 2144, #que connècta Clermont-Ferrand a Borges per Montluçon e #que repren lo traçat de l'anciana via romaine.
A 352 mètres d'altitud, la vila se situa suls primièrs contreforts del Massís central e mai particularament del scenari dels Combrailles (o Combraille).
À 8 kilomètres au sud-est de Montluçon, la commune se situe sur la départementale 2144, qui relie Clermont-Ferrand à Bourges par Montluçon et qui reprend le tracé de l'ancienne voie romaine.
À 352 mètres d'altitude, la ville se situe sur les premiers contreforts du Massif central et plus particulièrement du plateau des Combrailles (ou Combraille).
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
24/12/2014
Lo passatge dau Pair Nadau
Marçau Peironi nos mandet queu conte adaptat de Contes de Nadau per Daniel Lhomond.
°°
Se demandon sovent, subretot los mainatges coma fai lo pair Nadau per dintrar dins las maisons lo 24 de decembre dins l’enser quora i a pas de cheminada.
Quo es ben verai qu’auei, en Peirgòrd coma alhors, e subretot en vila, las gents que tenen una brava e bela cheminada sens fan de mens en mens espes que puessessen laisar passar lo Pair Nadau. Qu’en mai, nòstre bonòme a ben ganhat quilhs darriers temps, e ne’n chaba pas de frotjar.
E ben lo Pair Nadau passa coma pòt, per la fenestra, la pòrta o per lo fenestron dau garatge. Esperatz un pauc d’escotar quel afar que se debanet i a tres ans d’aquò..
Lo Pair Nadau fasiá sa virada e ‘riabava chas Delpechon. Mas la cheminada era tampada, la pòrta barrada a clau e las fenestras tenián de las quitas barras. Pas possibla de rentrar chas Delpechon ; tot parier i eran daus mainatges qu’esperavan lors presents e que serián ben deçauguts l’endoman matin…
Lo Pair Nadau aviset un fenestron. Mas i aviá pas pro plàça, zo sabiá pardi ! Qu’es a queste moment que lo margaud de la maison, Papus, miaunet :
« Si voes te pòde aidar Pair Nadau, çò disset ! Coneisse la formuleta per se pitinar mas nonmas 49 segondas de temps … e l’autra per tornar frotjar apres tanben, que las joguinas n’aurem pas mestier mas tu òc…
E lo gente chat de donar au Pair Nadau las formuletas magicas. « Achabit-achabat Pair Nadau espetissa còp sec ! » Pas pus gròs qu’un chatonet, nòstre bonòme de Nadau. Sa quita banasta, sas quita joguinas eran devengudas miniaturas. Passet per lo fenestron e laisset los presents aus goiassons Delpechon que tornèren préner lora talha normala a la puncha de 49 segonda. De queu temps, lo Pair Nadau era tornat surtir màs per çò qu’es de tornar trobar sa talha, aguet pas mejan de se’n sovenir. Dià ! L’Òme aguet beu s’enrufir, se l’era doblidada !
E la nuech s’avançava. Questa annada, lo Pair Nadau que deguet far sa virada semblet mai ad un santon de la grepia que non pas ad un gigant barbut, jautelut e ventrut. E lo pieg quo es que en tornar maison, sa femna ne’n profiechet per li far prometre tot plen de chausas qu’auset pas li refusar ; subretot quela teniá en man un brave palon e queu fasiá pus tant lo fier de’n naut de son 10 centimetres. Pormetet entau de petassar lo robinet dau jardin, de chanjar la moqueta de la chambra e tot çò qu’ela li demandet.
Tan dire que 26 decembre au matin tornet passar veire lo Margaud Papus perfin que tornessa la formuleta per tornar trobar la talha normala.
Questa istòtia es ben veraia e si la vos conte quo es simplament per rassegurar tots los enfants dau Perigòrd. Aura se doblida pus las formuletas que se l’ai escricha dessus son telefonat : « achabit-achabat, lo Pair Nadau vendrá ; achabat-achabit, lo Pair Nadau es partit ! »
D’aprep los contes de Nadau de Daniel Lhomond
12:01 Publié dans Actualitats, Cultura e literatura en òc | Tags : contes de noël en occitan, contes de nadau en òc, daniel lhomond | Lien permanent | Commentaires (1)


text:
XXI Dictada occcitana a Barcelona
Dissabte 27 de genièr de 2018 s’es debanada a Barcelona la XXI DICTADA OCCITANA, dins la sala de conferéncias del Departament de la Cultura de la Generalitat de Catalonha (Rambla de Santa Mònica, 8).
A balhat la planvenguda a totes la Directora General de Política Lingüística de la Generalitat de Catalunya, Ester Franquesa e la presidenta del CAOC, Núria Ontiveros.
I an participat ueitanta (80) personas.
Òm ausiguèt d’en primièr un messatge e una salutacion de Bernat Vernhièras, professor d’occitan, seguida de la lectura de la dictada pel professor Vernhièras. És alara que comencèt lo concors, amb doas lecturas del tèxt de la Dictada faitas pels professors d’occitan del CAOC Jaume Figueras e Manel Zabala.
Demèst los participants a la Dictada en Barcelona i èra Xavier Moral, lo responsable d’afars occitans de la Generalitat de Catalonha; Yvonne Griley, conselhèra del Consell Audiovisual de Catalunya; e Pere Mayans, lo cap del ServicLi d’Immersion e Acuèlh Lingüistic de Catalonha.
La Dictada finida, una jurada compausada pels professors e pels ensenhaires d’occitan faguèt la correccion dels trabalhs dels participants. Après la Dictada, los participants poguèron gaudir d’un vespralh. A la seguida, lo profesor Jaume Figueras faguèt la parladissa a prepaus dels occitans dins la istoria de Barcelona.
Fin finala, arribèt lo moment de conéisser los ganhants d’ongan. Los representants de la jurada legiguèron los noms dels diferents premiats, que son:
ADULTES
Primièr prèmi: Joan Calsapeu
Segond prèmi: Joaquim Pàfila
Tresen prèmi: Marià Sbert
DRÒLLES
Primièr prèmi: Xavier Rebled
Segond prèmi: Joana Calsapeu
PROFESSIONAL
Primièr prèmi: Jordi Ortiz
Lo primièr ganhants adult ganhèt, en mai dels prèmis balhats a aquel moment, una borsa per assistir a l’EOE ongan, e los altres classificats del concors aguèron de prèmis especials.
An collaborat a aquela edicion de la Dictada Occitana los Departaments d’Ensenhament e de Politica Lingüistica de la Generalitat de Catalonha, Ara Llibres, Betevé, Casa Graupera, Caves Raventós Rosell, CNL Barcelona-Gràcia, Diari Ara, Editions Trabucaire, Editorial Barcanova, Espai Vilaweb, Fent País Cooperativa, Fundació Enciclopèdia Catalana, Grup62, La Vanguardia, Òmnium Cultural, Pagès Editors, Plataforma per la Llengua, Publicacions Abadia de Montserrat, Productes de la Terra, Sàpiens Publicacions.


text:
IVau dinastia egipciana
IVau dinastia egipciana qu'ei ua dinastia de l'empèri ancian qui ho ua grana dinastia de bastidors qui bastí los mei famós monument d'Egipte : lo gran esfinx e las piramidas de Giza. Cada rei que bastí au mens un tombèu de gran endom (sustot Snefro qui bastí tres granas piramidas dab mei de pèiras que cap auta piramida sola, e Khofo qui bastí la Grana Piramida). La soa capitala qu'èra Menfis. Lo papir de Westcar qu'ei un document hèra posterior qui conta hèitas supausadas d'aqueth temps.
Faraons de las IVau dinastia[modificar | modificar la font]
- Seneferó
- Khofo (tanben conegut com Keòps, version ellenizada deu son nom)
- Djedefra
- Khafra (tanben conegut com Kefren)
- Djedefher
- Baefra (Baka)
- Menkaora (tanben conegut com Mikerinòs)
- Shepsekaf
- Djedefptah


text:
Lo mercat deu 30 de genièr de 2004
30 janvier 2004 00:00 0 messages
debanament deu mercat deu divés 30/01/04
1) installacion e presentacion deus objèctes de la setmana
2) invitacion de la classa de Caròla (mejana e grana seccions)
3) espausicion deus dessenhs de la mairau au canton
4) installacion de la television
5) venta deus dessenhs deus petiòts au cicle 2 puish au cicle 3
6) los de la classa de Caròla van crompar causas en çò deus grans e deu cicle 2.
7) los calandrons de cicle 2 viénen crompar en çò deu cicle 3
8) lo cicle 3 va en çò deu cicle 2
9) cadun compta sa moneda
10) distribucion de la moneda de la setmana per la banca : bilan de las baras e crotz
- La banca
- Escambis : pilòts de 10 castanhas
11) bilan : cadun a lo dret de balhar una bara e/o una crotz.
Dans la même rubrique
4 mars 2005 – IV-1 dessenh contat de las vacanças
7 juillet 2004 – calendaris de periòde 2003-2004
17 mars 2004 – Dessenh contat
8 mars 2004 – Gymastique en CP-CE1
2 février 2004 – Conselh d’organisacion


text:
Visite guidée de la Vieille Ville 2018 à Briey / Meurthe-et-Moselle
Evènement passé.
Le dimanche 16 septembre 2018 à Briey.
Chaque visite comprend celle de l'église Saint-Gengoult qui abrite de nombreuses oeuvres classées dont le Calvaire de Ligier Richier. Accès aux jardins en terrasse (attention, escaliers). Un point sur l'historique et l'évolution de la ville complète la visite.,es:Cada visita comprende la de la iglesia Saint-Gengoult que abriega numerosas obras clasificadas de las que están el Calvario de Ligier Richier. Acceso a los jardines en terraza (atención, escaleras). Un punto sobre la reseña histórica y la evolución de la ciudad completa la visita.
Ville haute
Place Raymond Poincaré - 54150 Briey


text:
Lo laurièr (var. laurier, laurèir, laurèr), que son nom scientific es Laurus nobilis, es un arbre de fuèlhas vivaças, l'unic representant europèu de la familha de las lauracèas (fa partida de la familha del canelièr, un arbre originari de Ceilan e del sud d'Índia).
Lo laurièr es sovent cultivat o naturalizat e se troba correntament pròche d'ostals e de rius e de vals umidas. Etimologicament, Laurus es lo nom latin del laurièr e nobilis significa 'notable', 'celèbre'. Lo laurièr es lo simbòl del trionf e d'*endevinament demest las culturas mediterranèas. Lo laurièr es, dins la mitologia basca, l'arbre qu'aluènha lo rai e que protegís l'òrta e l'ostal.


text:
14/03/2015
La nouvelle édition d'Expressions et dictons du Périgord-Limousin de Michel Chadeuil
Les éditions C. Bonneton viennent de rééditer Expressions et dictons du Périgord Limousin, le livre de "biais de dire" collectés et expliqués par Michel Chadeuil. Référence absolue en la matière, cet ouvrage constitue une mine inépuisable pour les occitanistes ou simplement les périgourdins intéressés par leur culture populaire. Les exemplaires de la précédente édition avaient été vendus jusqu'au dernier, ce qui a amené l'éditeur à en faire un retirage avec une nouvelle couverture( notre photo), dans la collection "les mots de chez nous".
L'auteur y présente sur 191 pages les fameuses expressions périgourdines riches de sens qui accompagnent la vie de tous les jours et prodiguent de judicieux conseils. De fines observations souvent marquées au sceau du bon sens.
Bien qu'antérieur à "J'ai refermé mon couteau", "Expressions et dictons du Périgord-Limousin" en constitue un complément intéressant. L'ouvrage se picore, on ne cesse d'y revenir...et d'utiliser les "biais de dire" pour émailler nos conversations.
S'il n'est pas encore présent chez votre libraire, n'hésitez pas à le faire commander aux éditions Bonneton.
Expressions et dictons du Périgord Limousin par Michel Chadeuil, prix de vente: 14,90€.
Guilhem Francés
07:42 Publié dans Actualitats, Cultura e literatura en òc, Paraulas de locutors | Tags : michel chadeuil, expressions et dictons du périgord-limousin, christine bonneton | Lien permanent | Commentaires (2)
13/12/2014
Dedicaças en òc chas Marbòt
Questa dimenjada sera òc a la libraria Marbòt de Perigüers emb la presencia de quatre autors occitans perigòrd.
Dissabde 13 decembre de 15 a 18 oras Micheu Chapduelh, Joan Ganhaire e Jan-Peire Reidi dedicaçaran lors libres, los mai ancians, lo mai recents coma « J'ai refermé mon couteau », « Vautres que m'avetz tuada » e « Chaucidas dins los blats ».
Diumenc 14 decembre de 15 a 18 oras, lo botanista Joan-Loìs Orazio presentara e dedicaçara son libre « Orquidèias salvatjas de Perigòrd".
07:39 Publié dans Actualitats, Cultura e literatura en òc | Tags : librairie marbot, michel chadeuil, jean ganiayre, jean-pierre reydy | Lien permanent | Commentaires (0)
08/05/2013
Micheu Chapduelh en mai
Deux soirées à réserver sur votre agenda :
La première , organisée par l' Atelier Sarladais de Culture Occitane – A S C O ( info transmise par Serge Lespinasse)
"C’est le 15 mai qu’aura lieu le dernier Café Oc de la saison. Nous vous attendons vers 20h30 au café «L’Endroit », derrière le manège de la Place de la Grande Rigaudie, à Sarlat.
Nous échangerons en Occitan dans cette soirée qui pourrait s’appeler :
"Michel Chadeuil à l'écrit et à l'oral"
Michel Chadeuil s’est vu décerner en 2012 le Grand Prix Périgord de Littérature pour
« J’ai refermé mon couteau », véritable somme consacrée, en dehors de tout cliché, à cette
civilisation paysanne qui n’est plus guère qu’en nos mémoires.
Il a étudié de l'intérieur les rites, mythes, croyances, pensées... d'un microcosme
paysan en Périgord et leur intégration dans l'universel. Quelques portes pour comprendre une civilisation si proche et si lointaine : le substrat païen et animiste, la recherche du « signe » et du sens universel du moindre geste du quotidien, la pensée métaphorique et l’opposition avec la culture bourgeoise.
Michel Chadeuil, qui est avant tout conteur, évite le jargon des ethnologues. Grâce aux
liens sensibles qui l’unissent à son sujet, son exposé est riche d’humour et de connivence, en
un mot jubilatoire.
Jubilatoire aussi de l’entendre conter en occitan ses contes humoristico-fantastico-satiriques
tellement actuels dans leur propos et pourtant tellement ancrés dans la tradition populaire.
Les rois, les fées, les dragons ont dû se mettre au goût du jour, leur statut a légèrement changé, ils
sont maintenant promoteurs, traders, représentantes en accessoires ménagers, mais leur fonction
sociale n’a guère varié. Ils entendent toujours nous métamorphoser, nous enchaîner, nous dominer
par la peur. Parfois aussi nous faire découvrir une chaleur humaine, une poésie que l’on croyait
perdues. Avec un grain d’absurde et de folie qui nous chatouille l’imaginaire."
°°
La seconde, organisée par l’Union Occitane Camille Chabaneau et la Maison de Pais de Saint-Auvent avec le soutien du Parc naturel régional Périgord-Limousin.
"Dans le cadre de la Quinzaine occitane à Thiviers,
samedi 18 mai à 21h00 Salle Jean Dubost (44, rue Lamy) ,
soirée avec Micheu Chapduelh, écrivain, poète et conteur d'une finesse et d’un humour inimitables, qui applique la forme du conte populaire à des situations bien réelles du monde contemporain. Effet garanti ! Gratuit. Consommations payantes.
Rens. : 05 53 60 76 99 union.occitana@yahoo.fr"
03/04/2013
«Se tucar de terra e de prat», biais de dire per Micheu Chapduelh
Se toucher de terre et de pré.
On ne peut pas être plus proche voisin. Et comme on a les mêmes soucis et les mêmes réussites, autant dire qu’on est logé à la même enseigne. On peut même parfois être pour de bon comme cul et chemise.
Micheu Chapduelh
D'autres expressions occitanes dans "Expressions et dictons du Périgord et du Limousin" par Michel Chadeuil , 13,50€ , Christine Bonneton Editeur, 17 , avenue Théophile Gauthier, 75016 Paris.
Commande possible sur le site de l'éditeur:
http://www.editions-bonneton.com/album/aquitaine.html
18:19 Publié dans Cultura e literatura en òc, Paraulas de locutors | Tags : editions bonneton, michel chadeuil, expressions et dictons du périgord et du limousin | Lien permanent | Commentaires (0)
02/04/2013
"Bionic", colera per Micheu Chapduelh
Avetz benleu remarcat que sei un pauc profeta. Dins ma cronica paranò-derisionista, bute totjorn a l’absurde un travers de nòstre present. E ne’n risetz, que li cresetz pas. Cinq ans mai tard, çò qu’aviá anonciat es arribat e la gent, vos tanben, tròban quò normau. E ben anam gatjar sus çò que vos vau dire uei.
Un temps fuguet que lo monde risián dau paubre Nas-de-Vernhe daus contes vielhs. Ont aviá ben pogut conhar son nas per lo se far copar ? E de mai una protèsi de fusta se pòt cussonar ! Los militaris de la chamba de fusta avián mai de prestigi, segur. Lo capitani Cròc tanben. Eroïsme. Personalitat batalhiera...
Puei, emb los progrès de la medecina, de la cirurgia e de la tecnologia, las protèsis vengueren mai comòdas e se cussonavan o se rovilhavan pasmai. Puei veguerem los adolescents pivelats per Robocop e l’òme bionic. Puei, recentament, quò fuguet lo fenomèn Oscar Pistorius. E vertadierament quo es extraordinari de veire un òme sens chambas corre mai regde que daus atletas que an un integritat fisica totala.
Bon. Quo es meravilhós. Un esper sens boina per tots los endechats de la genetica o de la vita. Mas avetz benleu coma io auvit lo « micrò-trepador » que passet una chadena de television après l’esplech de Pistorius : « E vos, lo jorn que la tecnologia permetrá a las protèsis d’anar mai regde que las chambas vertadieras, vos las fariatz copar per una medalha olimpica ? » Los esportius coma vos e io, pas tròp. Mas los vertadiers, los que viven per la competicion, tesicavan ben un pauc avant de dire un non un pauc mòu. Benleu zo farián pas... Mas que ne’n vai leu pensar lo famós Monsur Ramirez, lo manager que desjà los embuca de potingas qu’un buòu nen crebariá, mas que lor fan montar l’Everest a bicicleta sens susar ? E de mai l’emprotesit auriá la simpatia dau public, çò qu’a pas lo potingat. Quant seriatz prestes a gatjar que quò se fará pas per los J.O. de 2020 ?
De l’ umor, cresetz ? Perqué los esportius en chambra aurián mens d’umor que los que gimban sus la pista ?
Après lo micrò-trepador, l’escotaire banqueta. Au restaurant, dins lo chamin de fer, ai totjorn una aurelha sociologicament disponibla. Doàs dròllas darrier io debaten daus avantatges comparats d’un òme e d’un sextoy. E ben, l’òme a pas de variator electronic, pas de reglatge de la temperatura, a pas totjorn la rigiditat optimala, se pòt pas emportar au bureu (ten, ne’n ai tres dins mon sac. espia...), es mens comòde per lo fotre au retrum quand n’as pro, daus còps vòu e pas tu, daus còps es pas disponible quand vòles, li fau un temps fòu per tornar botar lo cubert, te pausa de las questions e es gelós, te rend necessària una contracepcion o/e una profilaxia... Lo sol avantatge es que te fai daus presents e te convida au restaurant. Mas io tanben, ditz l’autra, te pòde far dau presents e te convidar au restaurant e çò que minjaràs será pas mens bon qu’emb un colharut fàcia tu.
Dòna Ramirez, courrier du cœur : Vesetz los òmes çò que vos demòra de far per assegurar dins la competicion qu’es aurá la vita, per èsser a la nautor de las performanças que vos son demandadas ?
E avetz aquí nonmàs dos exemples ! Tot i pòt passar, dau petit artelh a las cervelas. E perqué pas, justament, començar per las cervelas ?
Micheu CHAPDUELH
15:08 Publié dans Cultura e literatura en òc | Tags : michel chadeuil | Lien permanent | Commentaires (0)
23/03/2013
Canal-U TV : Entretiens avec nos auteurs- Intervista coma nos autors
Si voletz ne'n saber enquera mai sur los autors occitans, Canal U TV de l'Universitat dau Miralh de Tolosa vos perpausa de las intevistas filmadas en occitan , menadas en generau per Joelle Ginestet.
Podetz trobar lo film , la transcription, la revirada e totplen d'autras informacions plan utilas. Un trabalh plan professionau !
Vos recomande los invervistas de Micheu Chapduelh e Joan Ganhaire , plan interessantas. Puei, podretz navigar sur los sites e trobar de las invervistas d'autres autors occitans de pertot.
Podetz clicar sur : Canal-U.TV
10:19 Publié dans Cultura e literatura en òc | Tags : canal-u.tv, joelle ginestet, michel chadeuil, jean ganiayre | Lien permanent | Commentaires (0)


text:
Las istòrias de gigants an demorat, e demòran encara uèi lo jorn, un mistèri. Plusors culturas n’an parlat e plan al long de l’istòria. Per ansin, es una suspresa la confirmacion arqueologica del primièr gigant conegut. La sieuna nautor, totun, es pas gaire pauc comuna uèi e confirmariá que, sovent, los gigants foguèron personas plan nautas mas que benlèu foguèron gigants pr’amor que foguèron “grandas personas”.
Es aital cossí una còla d’arqueològs, en tot estudiar mai d’un cran de los tombèls reials de l’anciana Egipte a pogut balhar nom al primièr gigant de l’istòria coneguda: Sa-Nakht, faraon de la tresena dinastia ( 2.700 abans lo Crist) que fasiá, segon son cran 1,97 mètres.
I a mites amb d’istòrias de gigants a tota la planeta; gigants araneses coma Mandrònius, gigants del nòrd de l’epòca anteriora als vikings, titans de la mitologia grèga mas cap encara èra tant ancian e amb un nom pròpri. E òc, pr’amor que çò que uèi sap la sciéncia – una creissença continua que balha la condicion de gigantisme quora lo còs genèra tròp d’ormònas de la creissença per rason d’un tumor en la glandula pituitaria cervelara – èra pas conegut aital e los gigants benlèu existiguèron, mas pas cossí foguèron descriches.
L’esqueleta de Sa-Nakht foguèt trobada en 1901 en un tombèl reial en Beit-Khalllaf, Egipte. D’autras analisis ja avián estimat que los uasses èran de la tresena dinastia ( fa prèp de 4700 ans). Après foguèt estimat que fasiá 1,987 mètres e qu’èran del faraon Sa-Nakht. Aquò balhava una nautor encara mai granda que la de Ramses II, lo faraon mai naut conegut dins l’istòria e qu’aviá fach 1,75 m. Cal dire tanben que la majoritat d’òmes de l’epòca fasián 1,7 m.
Un òme que manjava plan
Los ancians faraons d’Egipte manjavan plan melhor que los autres òmes d’aquela epòca e benlèu pr’aquò èran mai nauts. Lo nòu estudi publicat originalament al jornal The Lancet Diabetes&Endocrinology confirma que lo cran e los òsses son de Sa-Nakht. Lo gigant mai ancian de la Tèrra conegut aviá nom. De mai, “los uasses mostravan senhals de creissença mai que nauta e èran clars senhals de gigantisme – çò diguèt Michael Habicht, egiptològ de l’Universitat de Zurich-. Aquò suggerís que benlèu Sa-Nakht patissiá gigantisme e seriá per ansin lo cas mai ancian d’aquela malautiá a la planeta. Cap d’autre faraon foguèt un gigant”.
Al delà d’aquò, l’arqueologia a pogut soslinhar que las primièras dinastias de l’anciana Egipte volián de servents pas gaire nauts al servici reial. “Las rasons encara demoran un mistèri – çò diguèron los arqueològs – mas fa pensar que benlèu los faraon e los princes aital semblavan mai nauts encara”.
La confirmacion que lo gigantisme a l’epòca èra pas vist coma una malautiá son los uasses de Sa-Nakht, sepelits en un tombèl reial. Lo gigantisme – confirmèt la còla qu’a fach aquel nòu estudi – èra vist coma una causa positiva. Uèi sabèm que las personas que l’an la patisson e que es una malautiá plan grèu”.
Christian Andreu*
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.


text:
Dimars, 20 d'octòbre de 2015, 03h00 Espòrt
A Albi, los Verds irlandeses resistiguèron plan de temps als Blaus
© ffr13.fr
Un còp los campionats Superliga e NRL acabats, dintram dins un temps d’afrontaments internacionals.
Campionat europèu: los Blaus ganhan
Divendres, lo campionat europèu se dobriguèt per la victòria de Galas sus Escòcia: 18-12.
Dissabte de vèspre, sostenguts per 5 000 espectators a l’Estadi d’Albi, los Blaus recebián Irlanda. Los vesitaires dobriguèron la marca, mas Marginet destillèt doas passas al pè per sos alièrs (Robin a la 24a, Sigismeau a la mièja ora de jòc): 8-6 per França que se faguèt rejónher sus penalitat just abans la pausa (8-8).
A la represa, Gigòt interceptava una palma qu’anava pausar entre los pals, abans que Fages metèsse a profièit un reversament d’ataca de Joan Bodebza. Mas una error de recepcion de Sigismeau permetiá als Verds de demorar dins la partida (20-14, 55a). Calguèt esperar las uèit darrièras minutas per rendre mai bèla la victòria dels Blaus amb un tombat de Bodebza e dos ensages de mai (Gigòt; Larroyer): 31-14 al planchòt.
Abans d’anar desfisar Galas lo divendres 30, los Blaus an una partida “amicala” de jogar dissabte a Leigh fàcia a Anglatèrra que prepara la venguda dels Kiwis. Lo segonda linha dels Dracs Eliott Whitehead es estat convocat pel seleccionaire anglés. Caldrà plan mai de determinacion e de solidaritat qu’a Albi als Blaus per pas èsser chapats tot crus!
Lesinhan-Carcassona en cap d’aficha
L’actualitat internacionala empacha pas lo debanament del campionat d’Elèit 1. Al programa de la dimenjada: dissabte, Tolosa-Limós (19h) e Vilanuèva-Palau (20h); dimenge: Dragonets-Avinhon (15h30); e en cap d’aficha, al Molin (15h15), la partida entre las doas esquipas sens desfaita Lesinhan e Carcassona.
Los calendièrs de 2016
Los responsables de la Superliga venon de desvelar lo calendièr de la sason 2016. Los Dracs entamenaràn la sason lo divendres 5 de febrièr a Wigan abans de recebre Hull FC lo dissabte 12 de febrièr a Brutus. Lo diluns de Pascas veirà ongan la venguda dels Tigres de Castleford en tèrra catalana. Per la Dimenjada Magica de Newcastle, lo dimenge 22 de mai, l’adversari dels Dracs serà Wakefield.
L’Olimpic de Tolosa començarà son aventura anglesa en League One lo dissabte 5 de març amb la recepcion de Coventry.
Alan Roch


text:
Rebreuviette
Rebreuviette es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna a l'èst de Rebreuve-sus-Canche e es tanben sul fleuve litoral la Canche amb antany 2 molins a aiga e 1 molin a vent al dessus del masatge caseriu de Brouilly. Aquela municipalitat a la particularité d'aver de fòrça nombroses caserius #çò qu'a probablament empedit la fixacion d'un nom particular. N'efièch, Rebreuviette ven de "Pichon Rebreuve". Lo terroir se décompose aital :
Los caserius -Mortagne amb capèla castrale -Warenne -Brouilly -Rosières
Commune à l'est de Rebreuve-sur-Canche et elle est aussi sur le fleuve côtier la Canche avec autrefois 2 moulins à eau et 1 moulin à vent au dessus du hameau de Brouilly. Cette commune a la particularité d'avoir de très nombreux hameaux ce qui a probablement empêché la fixation d'un nom particulier. En effet, Rebreuviette vient de "Petit Rebreuve". Le terroir se décompose ainsi :
Les hameaux
- -Mortagne avec chapelle castrale
- -Warenne
- -Brouilly
- -Rosières
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Francis Fukuyama
Francis Fukuyama, nascut lo 27 d'octobre de 1952, a Chicago, es un filosòf, economista e cercaire en sciéncias politicas estatsunian d'origina japonesa.
Intellectual influent, fòrça conegut per sas tèsis sus la fin de l'istòria, Francis Fukuyama es uèi professor d'economia politica internacionala a l'Universitat de Johns-Hopkins de Washington, DC.
Las idèas politicas de Fukuyama se son alunhadas d'aquelas dels neoconservadors. Participèt activament al Projècte pel novèl sègle american, lançat en 1997. Signèt una peticion demandant al president Bill Clinton de renversar le dictator iraquian Saddam Hussein plan abans que George W. Bush se ne cargue en 2003. Pasmens desaprovèt l'invasion d'Iraq dins son principi e cossí se realizèt, e demandèt la demission de Donald Rumsfeld (secretari de la Defensa). Aquò l'empachèt pas, en 2004, de participar a l'administracion Bush coma membre del Conselh presidencial de bioetica. Demanda uèi dins las relacions internacionalas la promocion de la democracia pel soft power e anoncia lo retorn en fòrça dels realistas aprèp lo despart de George W. Bush.
Somari
La Fin de l'istòria[modificar | modificar la font]
Lo concèpte de « fin de l'istòria » foguèt d'en primièr elaborat per Hegel, puèi utilizat de biais variat per divèrses filosòfs e criticat per Karl Marx per qui l'umanitat èra pas encora sortida de sa preïstòria. Per Fukuyama coma per Hegel, l'Istòria s'acabarà lo jorn qu'un consensus universal sus la democracia atudarà los conflictes ideologics.
Fukuyama publiquèt un primièr article sul subjècte (The end of History?) pendent l'estiu de 1989 [1]. Desvolpèt sas tèsis dins un libre que fasiá contovèrcia publicat en 1992, La Fin de l'Istòria e lo darrièr òme, que defend l'idèa que la progression de l'istòria umana, envisatjada coma un combat entre las ideologias, s'acabarà amb la fin del consensus sus la democracia liberala e lo capitalisme qu'auriá tendéncia a se far aprèp la fin de la Guèrra Freja.
« La Fin de l'òme »[modificar | modificar la font]
Dins « La Fin de l'òme », Fukuyama exprimís sas paurs fàcia als progrèsses de las biotecnologias e subretot de lors applicacions possiblas sus l'èsser uman. Perque seràn capables de transformar l'òme a un gra non sospechat fins ara, poirián aver de consequéncias fòrça grèvas sul sistèma politic. Es un grand enemic del transumanisme, tòca dels tenents de las evolucions tecnologicas que vòlon modificar l'uman e la societat, subretot dins lo domeni de las biotecnologias.
Bibliografia (fr)[modificar | modificar la font]
- La Fin de l'Histoire et le dernier homme, 1992 (ISBN 2080812904)
- La confiance et la puissance, 1997 (ISBN 2259027113)
- La Fin de l'homme : les Conséquences de la révolution biotechnique, La Table Ronde, 2002 (ISBN 2710325209)
- Le grand bouleversement : la nature humaine et la reconstruction de l'ordre social, La Table Ronde, 2003 (ISBN 2710326302)
- La fin de l'homme, 2004 (ISBN 2070304434)
- State Building : Gouvernance et ordre du monde au sègle XXI, La Table Ronde, 2005 (ISBN 2710327449)
- D'où viennent les néo-conservateurs ?, 2006 (ISBN 2246713714)
- Jours de colère - L’esprit du capitalisme, Descartes et Cie, 2009 (amb Pierre DOCKÈS, Marc GUILLAUME, Peter SLOTERDIJK)
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Revista The National Interest
Articles connèxes[modificar | modificar la font]


text:
Val-de-Bride
Val-de-Bride es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Domeni del abbaye Sant-Eustase de Vergaville dempuèi la Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle
- Estrossejada per la peste, ligat a la Lorraine.
- Baronnie En 1726.
- Domaine de l'abbaye Saint-Eustase de Vergaville dès le Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle
- Ravagé par la peste, rattaché à la Lorraine.
- Baronnie en 1726.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
03/01/2017
L'esper e l'estambòrd
En debuta d'annada, tornam trobar lo rituau daus vòts. Daus uns tròban que quò serv de ren, que lo monde vai en perdicion; d'autres zo fan, mas d'un biais automatic, coma daus uns zo fasian autres còps en anar a la messa: sens conviccion, per abituda. Apres, van se planher tota l'annada que lo monde vai de mau en piei ( ço qu'es pas faus), que la gent mancan d'estambòrd, que tot manca de sens...Son daus «aquebonistas», comme disia Sergi Gainsborg.
Benleu an rason, mas io, aime mielhs aver tòrt tot solet que d'aver rason coma ilhs. Aime mielhs la metòda Coué « a l'endrech », per far virar coma fau lo cercle vertuos pusleu que «a l'envers» per se far plantar pus viste la baudufa. Ten, ne'n veiqui un bon imatge, la baudufa. E ben òc: quò serv de ren, quo es colorat, un pauc ridicule, quò vira sur se-mesme e sabem jamai onte quò vai anar( coma la terra) o quora quò se vai plantar, pensam totjorn que quò vai pas tombar e pasmens tomba...E la fasem virar tot parier.
E perqué? Per ço que esperam totjorn que quò vai far daus braves cercles, que quò vai nos far passar un bon moment, nos far plaser, far plaser au monde a l'entorn, aus goiassons, per nos far pensar a daus bons moments passats...Per tornar trobar nòstra arma de goiassons, que. E ben òc, quo es quò, la novela annada: tornar trobar l'esper e l'estambòrd, coma ditz Lou Dalfin. Per pas tròp venir vielh dins nòtra testa, per donar daus bons moments a nòstres enfants e pitits enfants dins queu monde de gaire de sens e de tant de violencia, per «semenar de las flors dins los cròs dau nas de la Camarda» coma disia Georges Brassens, tant que podrem zo far. E per ço qu'aimam los umans, emb lor «yin» e lor «yang», maugrat los murtriers e totas las ideologias portairitz de mòrt que devem combatre. Los volem pas laissar ganhar en baissar los braçs. L'esper e l'estambòrd, quò comença per de las chausas simplas, de tots los jorns, coma un rison, una nhòrla, un poton, per lançar la jornada. Entau fasian nòstres vielhs.
Entau zo fau, un còp de mai, per guilhaneu, en vos soatar una bona annada emb totplen de projects e d'avenir per nòstra brava lenga occitana.
Denis Gilabert.
Commentaires
Ce mardi nous avons lu l'esper avec notre club:CERCL'OC. à PIEGUT.
Deux questions: nous n'avons pas trouver la bonne traduction de:"aquebonista", il y a eu un débat sympa, mais sans de bonnes réponses. Je m'en remet à vous pour votre définition.
Pourquoi utiliser le mot enfant par deux fois alors qu'il existe d'autre mots en OC; (je crois). Eclairer nous SVP.
Merci pour ces articles qui anime notre club.
Cordialement.
Écrit par : LAROUSSERIE Jean Pierre | 11/01/2017 | Avertir le modérateur
Bonjour et merci beaucoup pour votre commentaire.
pour "enfant", c'est juste! J'aurais pu (du!) écrire: mainatges, goiassons, pitits etc...cela m'aurait , en effet, évité une redite!
"aquebonistas": ma proposition de traduction en òc du néologisme de Serge Gainsbourg "à-quoi-boniste" ...les éternels sceptiques, cyniques, désespérants professionnels ...J'ai failli écrire "Pissafreg", mais je trouvais cela un peu trop désagréable. J'aurais peut-être du l'écrire ainsi " a -que-bon-istas"...dans tous les cas, c'est une liberté que je me suis autorisée...un néologisme que vous ne trouverez pas dans les dictionnaires!
Bonjorn au monde de Puei 'Gut!!
Écrit par : Denis Gilabert | 11/01/2017 | Avertir le modérateur
Les commentaires sont fermés.


text:
Chambèri
Chambèri [CFLL : Shanbèri] (Chambéry en francês) est na comena francêsa et arpetana du sud-èste de la France, que sè trôve diens le dèpartament de la Savouè-d’Avâl en règ·ion Ôvèrgne-Rôno-Ârpes.
Enstalâ diens les Prèalpes de la Bise entre-mié los massis de les Bôges et de la Chartrosa, ux regonfllos de l’Èsse et de l’Arbana pués de la Yére, la vela z-est la prèfèctura d’ora de la Savouè-d’Avâl, et pués la sièta d’una cort d’apèl et d’un arch·evèchiê. Avouéc na populacion municipâla de 58 437 habitents en 2011, Chambèri sè renge u 88o rang nacionâl[1].
La vela est surnomâ la « Citât des ducs », reçua per la mêson de Savouè en 1232, vint la capitâla politica des comtos de Savouè en 1295 pendent l’emplèta du châtél et l’ètablissement oficièl du Consèly rèsident[2] tant qu’a son dèplacement de vers Turin en 1562[3]. Portant Chambèri réste la capitâla historica des Ètats de Savouè. Grâce a la mêtrise des grants cols alpins et de la rota d’Italie, que lor at valu le surnom de « Portiérs de les Alpes », los comtos, pués ducs de Savouè, vegnus rês de Sardègne en 1718, ant ègzèrciê un’enfluence cèrtêna en Eropa, notament en fondent un veré laboratior de l’« absolutismo ècllarâ ». Dês 1792 tant qu’a 1815 et pués dês 1860, la vela est avouéc la France.
Marcâ per un’endustrialisacion tardiva, l’èconomia de la vela at grant-temps repôsa sur la presence de les administracions et de l’armê. Son centro historico at étâ a mêtiêt dèmoli pendent los bombardaments de mê 1944. Dês sa fusion avouéc doves comenes campagnârdes et la crèacion de novéls quartiérs et zones endustrièles diens los ans 1950 et 1960, Chambèri cognêt un fôrt crêt dèmografico. La presence de l’univèrsitât Savouè-Mont-Blanc, emplanta en 1979, at asse-ben aportâ a Chambèri un’importanta populacion univèrsitèra. La presence d’un mouél d’ètrangiérs, notament italiens, balye per ôtra pârt a la vela un caractèro cosmopolito.
En 2015, un cllassement nacionâl « de la qualitât de via diens les zones de travâly » montâ per Les Échos bete Chambèri et son bachèt de travâly u 6o rang sur 304 zones ètudiyês[4].
Los habitents de la vela sont apelâs los Chambèriens et les Chambèrienes.
Somèro
- 1 G·eografia
- 2 Urbanismo
- 3 Toponimia
- 4 Histouère
- 5 Politica et administracion
- 6 Populacion et sociètât
- 7 Èconomia
- 8 Cultura locâla et patrimouèno
- 9 Galeria d’émâges
- 10 Vér avouéc
- 11 Notes et rèferences
G·eografia[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Localisacion[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
La vela de Chambèri sè trôve diens le sud-èste de la France a pou prés 520 km de Paris, 330 km de Marselye, 210 km de Turin, 100 km de Liyon et a 85 km de Geneva, cen que lyé vâlt le qualificatif de « crouesement naturèl eropèen » et pués èxplique sa prospèritât historica. El’est diens le selyon alpin (que s’èpate de Valence a Geneva) et pués sè trôve praticament a mi-chemin entre-mié Grenoblo (55 km) et Èneci (50 km).
Son centro est ensarrâ u nivô de la partia la ples ètrêta de la cllusa èponima de Chambèri[5], lârge comba dèlimitâ u levant per le massis de les Bôges (dominâ per le Nivolèt et la crouèx du Nivolèt), u mi-jorn per le mont Graniér (Chartrosa) et la chêna de Bèladona, u cuchient per la chêna de l’Èpena (montagne la ples mijornâla du Jura) et pués a la bise per le lèc du Borgèt.
Comenes vesenes[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
G·eologia et relièf[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Cllimat[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Urbanismo[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Toponimia[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Histouère[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Politica et administracion[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Lista des sendecos[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Relacions entèrnacionâles[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Bessonâjos[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Populacion et sociètât[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Los habitents de la vela sont apelâs los Chambèriens et les Chambèrienes (Chambériens et Chambériennes en francês).
Dèmografia[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Èconomia[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Cultura locâla et patrimouèno[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Endrêts et monuments[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Bôna-chiéra[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Patrimouèno culturèl[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Pèrsonalitâts liyês a la comena[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Hèraldica[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Galeria d’émâges[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Vér avouéc[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Bibliografia[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Lims de defôr[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Notes et rèferences[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Notes[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Rèferences[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
- (fr) Sôrses de les balyês : Insee - Populations légales de Chambéry.
- (fr) Réjane Brondy, Bernard Demotz, Jean-Pierre Leguay, Histoire de la Savoie, lévro II : "La Savoie de l’an mil à la Réforme", Ouest-France Université, Rènes, 1984, pâge 158.
- (fr) Roger Devos, Bernard Grosperrin, Histoire de la Savoie, lévro III : "La Savoie de la Réforme à la Révolution française", Ouest-France Université, Rènes, 1985, pâge 48.
- (fr) Jean-Marie Colomb, Les Échos, « Où fait-il bon vivre en France ? », viu lo 19 de julyèt 2015.
- (fr) Franck Bourdier, La cluse de Chambéry pendant le quaternaire, Les Études rhodaniennes, n° 1-3, 1939, p. 101-118.
- Articllo en arpetan savoyârd / ORB
- Pâge avouéc cordonês pariéres dessus Wikidata
- Articllo g·eolocalisâ en Tèrra
- Articllo qu’emplèye lo modèlo Commons
- Chambèri
- Comena de la Savouè-d’Avâl
- Vela francêsa
- Vela arpetana
- Comena touristica francêsa
- Vela d’ârt et d’histouère
- Vela titulèra de la crouèx de guèrra 1939-1945
- Veles et velâjos flloris
- Sôl urben de Chambèri


text:
Dissabte, 1.9.2012 03h00
Kataluniaqo rromano musèo / Museu del poble gitano a Catalunya
“Gent misteriosa”: atau que qualifica los tsigans, en un tèxte son, lo poèta bearnés Joantausin. Solide qu’un pòble sus qui e’s sap tan pòc ahisca lo curiosèr de mantuns e explica que s’i parle de “mistèri”. Que s’i a establit que l’origina deus tsigans e’s situa dens lo nòrd de l’Índia. Qu’arribèn en Euròpa peus Balcans, e d’aquiu, que s’espandín per tot lo continent. Que’us trobam uei lo dia dens tots los país europèus, en Turquia e en America deu nòrd e deu sud.
Qu’arribèn en França deu nòrd au començament deu sègle XVau: que’ns conta ua cronica de l’epòca que l’an 1427, a París qu’estón susprés los abitants per l’arribada d’un centenat de personas moretas de cara e estranhament vestidas, qui afirmavan viéner d’Egipte e practicavan la quiromancia. La lor implantacion en Occitania non devó pas estar posteriora que de quauques decennis. Aqueths prumèrs tsigans presents suu noste sòu qu’apartienèn au grop deus manoshs, dont lo nom e vòu díser pòc o hèra “èste uman”.
Ua longa istòria de persecucions
A l’excepcion deus judius, qu’ei mauaisit de trobar un pòble qui sia estat autan persecutat au long de l’istòria. Prumèr, dejà a la fin deu sègle XVau, los sobirans que cèrcan d’esténer la lor autoritat suus lors reiaumes, e los tsigans, peu lor estille de vita nomada, qu’escapan au lor contaròtle: per’mor d’aquò, que son victimas de mesuras de repression, com penas d’empresoament o sedentarizacion forçada. N’ei pas nada coïncidéncia se la repression e’s hè mei dura dab Loís XIVau, lo rei absolut; que pren un edicte qui da l’ordi de’us eliminar deu reiaume, e los qui’s hèn gahar peus agents deu rei que son tuats o enviats tà las galèras. Mes com tostemps, comunitats tsiganas qu’evitan de’s har gahar…
Au sègle XIXau e dens los prumèrs decennis deu sègle XXau, la poblacion tsigana de França que s’aumenta de manoshs vienguts d’Alemanha, d’Euròpa centrau e d’Italia, e deus gitanos en provenéncia de la Peninsula iberica, sustot de Catalonha, qui s’installan principaument en Occitania. De tan viste qui creish lo nombre de tsigans, que s’i parla dens las esfèras de l’Estat de “perilh nomada”; aquò que mia tà la lei de 1912 sus “la reglamentacion de las professions caminairas e la circulacion deus nomadas”. Se aquera lei ne constitueish pas mei un cas de persecucion obèrta com au temps de la monarquia, qu’ei totun hèra dura, puishque la nacionalitat francesa ei denegada aus tsigans, autanplan aus qui an un enradigament locau secular, e que’us se considèra com apatridas. Que son d’ara enlà obligats de possedir cadun un quasernet de circulacion on figuran lo nom, la fòto, lo senhalament antropometric e las mesuras sanitàrias a las quaus e son sosmetuts. Que deven har signar aqueth quasernet cada còp qui arriban sus ua comuna, e l’ensemble d’aqueras indicas qu’ei centralizat en un fichèr nacionau.
Aquera lei de 1912 n’ei pas mei en vigor. Au dia de uei, suu territòri francés, los 250 000 a 500 000 tsigans que son sosmetuts a la lei de 1969. Aquesta qu’a mantiengut lo discriminatòri quasernet de circulacion, drin “aleugerit”, mes qu’a autrejat la nacionalitat francesa aus nomadas dens las medishas condicions que la rèsta de la poblacion. La lei de 1969 qu’obliga tanben los nomadas a’s restacar a ua comuna, mes ua clausula, que precisa que los nomadas non deveràn pas constituir mei deu 3% de la poblacion recensada en ua comuna…
Ua auta lei que concerneish los tsigans en França: qu’ei la lei Besson, qui prevedè la construccion, en cinc ans, d’airaus d’arcuelh entaus nomadas a hautor de 30 000 plaças d’estacionament. Qu’ei estada hèra mau aplicada, e n’ei donc pas estonant se los tsigans ocupan còps que i a lòcs qui ne son pas prevists entà’us arcuélher. L’autoritat administrativa, qui n’obliga pas las collectivitats locaus a aplicar la lei, qu’a lo dret de las acaçar, e acaçar-las que hè quasi tostemps.
Racisme e integracion
Los tsigans que son tanben victimas deu racisme, e, mei qu’aquò, de l’òdi de la poblacion, qui semblan mei espandits qu’entà las personas gessidas de l’immigracion. Que disen d’eths que son tots delinquents; en realitat, hèra de tsigans que son complètament integrats, mes alavetz, la poblacion ne’us ved pas mei com tsigans, e los tsigans medishs, quan an a tribalhar dab non-tsigans que s’estiman mei de carar la lor identitat entà “non pas aver problèmas”. Totasvetz, la desparescuda deus mestièrs tradicionaus (tisterèrs, arremolaires, crofetaires, herralhaires…) qui permetèn aus tsigans de poder combinar ua activitat dab un estille de vita caminaire qu’a miat tà ua pauperizacion deus tsigans, e que pausa lo problèma de l’escolarizacion deus mainatges, qui demora insufisenta; aqueth problèma que pausa au son torn un aute problèma, lo de l’actitud de la comunitat tsigana davant l’escòla “deus gadjé” (non-tsigans).
Tres grans grops
La poblacion tsigana en Occitania que’s restaca a tres grans grops:
los gitanos que son generaument sedentaris e que viven en vila. L’usatge deu romaní, la lenga pròpia deus tsigans, qu’ei residuau enter eths, e que parlan catalan, mes qu’an guardat la lor identitat culturau;
los manoshs que forman un segond grop, mei composit que los gitanos. Dauvuns que son presents desempuish sègles e qu’an patronimes dab consonància occitana. Ad aquestes que’s son mesclats los tsigans arribats d’Alemanha, d’Euròpa centrau e d’Italia a comptar de las annadas 1850. Qu’an guardat un sarròt de supersticions e de rites hèra ancians, e qu’an conservat l’usatge deu romaní; a l’òra d’ara, totun, los joens que parlan sustot romaní dab los ancians, mes francés enter eths e dab pair e mair. Que son generaument nomadas, mes quauques uns que’s son sedentarizats.
enfin, los ròms, arribats aquestas annadas de Romania o de Bugaria, que son lo grop mei recent, e los qui mei pateishen de la precaritat. Que son d’aqueth fèit los qui mei apèran l’atencion de las associacions, a trucas de har desbrombar la discriminacion e la situacion precària deus tsigans mei ancianament implantats. Los ròms qu’an plan conservat la practica de la lenga romaní.
Ua question de vocabulari
Que sian gitanos, manoshs o ròms, los tsigans que son conscients de partatjar, dab quauques diferéncias, la medisha cultura, mes que manca un mot qui designe shens ambigüitat l’ensemble deu pòble.
Dens l’Estat espanhòu, los tsigans qu’an causit lo mot gitano entà designar tot tsigan de quau grop que sia. En Occitania, la poblacion qu’englòba generaument dens lo nom de Gitans autant los gitanos com los manoshs, en ne distinguint, mes non tostemps, los ròms. Aquò que s’apren au refús de conéisher l’aute, e las medishas personas qu’apèran arabes tots los abitants deu Magreb, sian vertadèrament arabs o berbèrs. Se n’ei pas grèu dens la lenga correnta, que n’ei pas en terminologia; aquesta qu’a besonh de mots univòcs.
Bohèmi (dab las soas variantas regionaus), utilizat despuish sègles en Occitania, que pòt englobar los manoshs e los gitanos com lo francés Gitans dens la soa accepcion larga. Mes los ròms? Michel Delsouc, un sociològue qui ensenhè a Tolosa-lo Miralh e qui a tribalhat hèra de cap ad aqueras poblacions, qu’emplega, en francés, lo mot Tsiganes. Aqueste que vien d’Euròpa centrau: qu’ei lo nom balhat aus ròms peus qui ne’n son pas, mes çò de mei important qu’ei qu’ací, que l’emplegan los interessats. Que crei que sia donc tsigans lo mot mei adequat entà designar, en occitan, l’ensemble d’aqueth pòble.
Dens lo contèxte politicoadministratiu francés, que s’i pòt emplegar tanben viatjadors; mes, com “nomadas”, que’s pòt referir a non-tsigans qui an lo medish estille de vita.
E lo mistèri que demora
Se la màger part deu public non s’interèssa aus tsigans qu’entà’us criticar e har jutjaments pejoratius, dens los decennis passats quauques especialistas en lingüistica, antropologia o sociologia qu’an causit de tribalhar de cap aus tsigans, mes qu’an observat que los tsigans n’accèptan pas de parlar de la lor cultura que dinc a un limit. Atau, que’s tienè l’an passat ua mustra d’art tsigan a Pau, e ad aqueth parat, que declarava un artista deus dont s’expausarén las òbras que seré lo parat de s’assabentar de la lor cultura, mes, ce horniva, “que i a causas qui ne diseram pas”. Atau, la cultura tsigana que’ns demora per ua partida celada peu secret entertiengut per las personas concernidas. Ne i cau pas véder malivolença, mes meilèu ua forma de pudor qui s’explica per las supersticions enqüèra hèra vivas dens aqueth pòble. Los poètas que poderàn donc continuar de’us qualificar de “gent misteriosa”, e los autes non deisharam pas de fantasmar suu “pòble deu viatge”.
Integrats, los tsigans ? Integrats, o desintegrats ? Se, quora son "integrats", se pòdon pas mai destriar de ges de biais, dels autres, qué lor demòra de tisigan, alavètz. A mon umil punt de vista, lor deu demorar de tsigan çò que demòr d'occitan als Occitans "integrats" a França.
Integracion, o desintegracion ? Tot i es question de punt de vista, non ? Aquò's pas una question simpla.


text:
Sus scrofa domesticus
Una truèja e son pichon
Lo pòrc o porcèl, ganhon, còche e cochon (auv.), dich tanben pòrc domestic (Sus scrofa domesticus) o pòrc de las vilas es un mamifèr domestic omnivòr de la familha dels porcins, vesin del singlar. Es generalament elevat per l'òme per la consomacion de sa carn.
Quand es un porcelon lachenc se sona tanben tesson, quora es jove es dich porcèl/porquet/porcelon/porquin/porcòt/porcon (var. porceu, porcèth gasc.), calhon, cochet, gorrin, porcat, biton.
Quand es sanat o castrat es un verrat, vèrre, vèrri, vèrro o porcàs.
Sa femèla es dicha truèja (var. trueia, trueja, truòja, troja, truja), maura, calha/caia, còcha, guiha (gasc., especialament quand es maire), e porcèla o calhona quand es jove.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Basas taxinomicas[modificar | modificar la font]
- Referéncia Brainmuseum : Sus scrofa domesticus (en)
- Referéncia ITIS : Sus scrofa domesticus Erxleben, 1777 Invalid (fr) (+ version anglesa (en))
- Referéncia ITIS : Sus scrofa scrofa Linnaeus, 1758 (fr) (+ version anglesa (en))
- Referéncia NCBI : Sus scrofa domesticus (en)
- Referéncia uBio : Sus scrofa domesticus (en)


text:
Dimars, 26 de julhet de 2016, 03h00 Espòrt
A l’entorn del president Marc Palanques (assetat al centre, camisa negra), lo Comitat Director elegit a la debuta de julh de la Federacion dels XIII. Entre los elegits, dreita (cinquena en partissent de la dreita), nomenada clavaira de la Federacion : Fab
© FFR XIII
Los Dragons i son pas mai
La victòria de St-Helens 23-4 a Wigan que joguèt a “servís de res de dominar” divendres al ser obligava los catalans a anar ganhar dimenge a Widnes. Solament, los catalans passèron un còp de mai a costat de la partida que perdèron largament, tròp larjament, 32-4. Aquò los met en cinquena posicion: per la segonda fasa reçaupràn solament tres còps e partisson amb un retard de dos punts sus St-Helens, de 6 sus Wigan, de 7 sus Warrington e de 8 sus Hull-FC. En gròs, se caldrà concentrar sus un duèl amb St-Helens! Quand se pensa que fa dos meses los Sang e Aur avián 8 punts d’avança suls Sants!
Aquesta jornada vegèt la victòria de Leeds cò d’Hull-KR 24-20, d’Hull-FC a Salford 28-20, de Warrington sus Huddersfield 34-30 e de Castleford a Wakefield 46-20.
Los sang e aur reçaupràn Widnes, Castleford e Warrington e deuràn jogar a Hull-FC, Wigan, St-Helens e Wakefield. Demòra d’esperar que la quinzenada que ven tornarà metre lo jòc catalan dins lo bon sens: aquel de las victòrias per acabar dins los 4 primièrs!
Mièjas finalas de Cup
Aquesta dimenjada, plaça a las mièjas finalas de la Cup que seràn retransmesas per BeInSpòrt: Wigan-Hull-FC se jogarà divendres de ser e Warrington-Wakefield dissabte de vèspre.
Tolosa en forma
Per la primièra partida de la segonda fasa de la Liga Una, dissabte, lo Tolosa Olimpic recebiá a Blanhac los Keighley Cougars. Los Blaus occitans joguèron de longa en avançant e l’emportèron aisidament 40-4. Oposicion mai seriosa aqueste dissabte 30, a 6 e mièja del vèspre a Blanhac, amb la recepcion dels 3n: York City.
NRL: batèsta per la 8a plaça
En Austràlia, la 8a plaça qualificativa per las pelhòfas a plan de pretendents: per ara, los Titans e las Pantèras de Penrith an 22 punts e son seguits per 3 formacions a 20 punts: los Combatents neozelandeses, los Tigres e los Dragons de Sant Jòrdi. Dels cinc, ne caldrà pas que 2 de qualificats en setembre. Aquò promet partidas al cotèl!
La Federacion se met en plaça
D’aquel temps, lo novèl Comitat Director de la Federacion s’organiza, las responsabilitats son establidas e s’espèra pro lèu las primièras decisions per saupre, per exemple, la formula del campionat d’Elèit 1 de la sason venenta.
La pola dels Pols en Copa del monde
Dimars passat, se revelèt las polas de la Copa del Mond de la tardor de 2017 que veirà partidas se jogar en Austràlia, Nòva-Zelanda e Papoasia. Los Blaus seràn dins la pola A amb Australia, Anglatèrra e Liban. 3 qualificats dins la pola. L’atencion se focaliza ja sus la partida contra Liban, una formacion faita d’Australians d’origina libanesa. La pola B veirà s’afrontar la Nòva Zelanda, Escòcia, Samoa e Tònga. Las autras sièis esquipas seràn dins las polas de 3. Papoa, Estats Units e Fiji son ja qualificats. Demòra 3 plaças en competicion entre Galas, Irlanda, Russia, Serbia, Itàlia e Espanha. La finala se jogarà lo dissabte 2 de decembre de 2017 a Brisbane.
Alan Roch


text:
23/01/2015
Paraulas d'òc, Orquidèias au café òc per Pauleta André
Lo 15 de genièr, l'estanquet "La lune pebre" nos aculhiguèt per nos tornar trobar coma de costuma, un còp per mes. Per aqueste serada, l'òme que sap parlar de las plantas, vòli dire lo Joan-Loís Oraziò, nos venguèt presentar son libre novelament editat, "Orquidèas salvatjas de Perigòrd".
Tot aquò foguèt fach a l'encòp emb fòrça modestia e emb la mòstra d'un grand mestritge de la botanica. Emb son parladís imagièr e son amor per aquelas flors, saguèt nos menar dins la dralha de l'orquidèa salvatja.
Comencèt per nos dire cossí espeliguèt son livre qu'èra demorat amagat dins lo fons d'un tirador fòrça temps e que ne'n saliguèt gràcia a la Brigida Miremont, la sia femna. Qu'èra estat pecat que i demorèsse oblidat per totjorn !
Puèi, nos contèt l'istòria de las orquidèas tras los temps. Nos diguèt que dins los diferents mites e mitologias de fòrça pòbles, se vei lo pivelatge dels òmes per aquelas flors. Lors bulbes, un mai petit que l'autre, de la forma dels colhons, atisavan fòrça desiranças. Cal dire que lo "viagra" èra pas estat encara trobat pels cercaires ! Mas, rai d'aquò ! Parlèt tanben d'unas espècias de las raices en forma de dets que se disián "la man del diable". Aquela d'aquí èran atanben plan recercadas per tal d'espotir los bulbes e ne'n far una mena de farina que deviá èstre qualque potinga afrodisiaca e miraclosa ! Ne resultèt qu'un fum d'espècias d'orquidèas desapareguèron.
Aprèp, lo Joan-Loís parlèt de la planta, ela meteissa, coma botanista : cossí reconéisser una orquidèa, cossí se desvolopa e cossí se far la polinisacion. Nos entresenhèt sus sa multiplicacion vegetativa, sa reproduccion sexuada, sa germinacion e ont se podiá trobar. Aital, nos faguèt lum sus nòstras coneissénças, que per d'unes coma iò, èran un pauc trantalhantas ! Contunhèt en nos fasent veire qualque fotòs d'orquidèas. Se me rapèli plan, i aviá l'ofrís abelha, l'ofrís becassa, l'ofrís mosca, l'orquís boc, l'orquís monard, l'orquís moscalhon, lo serapiàs lenga... A cada còp, lo Joan-Loís donava l'explicacion del nom e autras entresenhas. Fin finale, nos mostrèt l'esclòp de Vènus que se'n vei pas mai.
Aprenguèron que en França i a enquèra unas 160 espècias d'orquidèas que s'escondisson dins los talhís, los romegàs,dins las zònas secas e peirosas, mas tanben dins las pradas umidas. Lo Joan-Loís apondèt que ara, las orquidèas son pas mai desragadas per lors colhons, mas que i aviá una menaça de las bravas emb l'aveniment de nòstre monde dich "desvolopat" : l'assecament de las zònas sanhosas, l'emplec de deserbants e pesticidas, la modificacion dels ecosistèmas... e ne'n passi !
Quò foguèt una serada plan instructiva e agradiva, menada per un òme meravilhat per la beutat e la gràcia de las orquidèas e mai per lors estrategias dins la capitada de lor reproduccion. E benlèu que se voliam botar nòstre grun de sal per salvar las orquidèas e la natura tota entièra, poiriam far coma lo Joan-Loís, prene lo temps de nos arestar pels camins de travèrsa, remirar, solfinar, escotar, tastar quand quò's possible e subretot respectar...
Grandmercé, Joan-Loís !
Grandmercé, Brigida, tu que ajudères ton òme a portar son livre a tèrme !
Per l' ASCO : Pauleta André
Les commentaires sont fermés.