text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
diumenge, 29 de desembre de 2013
Illescas, vila gascona en Castilha.
Au demiei deus tèxtes medievaus mei antics on i trobam mentavut lo nom deus Gascons, n'i a un qui ei regular(a)ment ignorat o desbrombat, tant peus gasconistas com peus occitanistas, a maudespieit de la soa antiquitat. L'arrason que n'ei probable aqueth tèxte qu'ei espanhòu e fin finala hòrt pòc coneishut per aqueth costat deçà-pòrt, e, de fèit, guaire mei per l'aut enlà. Lo tèxte que remonta a l'an 1154, o sia cent ans après la cançon de Senta Fe. Aqueth tèxte qu'ei important entà l'Istòria deus Gascons pr'amor que testimònia de la prumèra gran andada istòrica de l'immigracion gascona en Espanha. Que's tracta de la carta puebla (equivalent aus fòrs e costumas de per noste) qui lo rei Alfons VII de Leon e Castilha autregè a la vila castilhana d'Illescas. Aquera vila qu'ei situada au bèth centre de la peninsula, a un trentenat de quilomètres de Toledo e de Madrid. Lo rei Alfons que hè clarament d'Illescas ua vila gascona, de poblants e governança gascons.
"Nullus habeat ibi hereditatem nisi Gascones. Et dono vobis pro foro ut non habeatis alcaldem neque iudicem nisi Gascones”
O sia, mei o mensh:
"Qu'arrés (degun) non aja ací ua possession, qui non sia pas Gascon. E que vse'n balhi com a fòr entà que non ajatz nat alcade (cònsou màger) e nat jutge qui non sian pas Gascons."
Aquera frasa en latin medievau, que la cita l'universitari basco José Luis Orella Unzué en son article consacrat a la gasconizacion deu règne de Navarra a l'edat miejana (gasconización medieval occidental del reino de Navarra, in Lurralde : inves. espac. 33 (2010), p. 177-208; publicat online). Eth medish que la tien de l'universitari navarrés Fernando González Ollé.
dimarts, 24 de desembre de 2013
Imne tà las vacas (enfin, tà las tudancas, que de las autas, be nse'n fotem!).
"Se asejan" (deu vèrbe "asejase" en "purriegu" e en "cabuérnigu") o "se aselan" ("aselase", en "pasiegu") que's ditz deus pastors qui tornan tà las cabanas tà s'i abrigar per la nueit, en gascon que disem que s'aplegan. "Aselar (asejar) las gallinas" que vòu diser aplegar las garias (botar-las a l'assela, a l'aplec, a l'empara, laguens lo porèr), lo mot "aselar" qu'a tanben aquera significacion en castelhan. Lo noste mot gascon sela o assela (aplec, acès), e lo vèrbe corresponent selar, asselar (botar a l'assela, a la sela, acessar, endostar), que son possiblament d'origina espanhòla o en tot cas que'n comparteishen l'etimologia dab los mots espanhòus. Non cau pas con·hóner asselar o selar dab celar (amagar, escóner) com ac hèn los diccionaris nostes !
Notas explicativas
1- Aquiu, y per ll, yeismo obligatòri.
2- Cambera (cantabre): camin tà carros, caminau.
3- Piquete (cantabre) : esquireta de timbre agut.
4- Tasuga (cantabre) lit. taishoa : vaca tudanca de peu gris cierós, qui tira cap au negre, escur a la basa e clar a las extremitats, com un "tasugu". Tasugu qu'ei lo mot per taishon en cantabre (tejo en castelhan).
5- mediano: esquira de talha miejana (deu cantabre midianu, id.).
6- josca (cantabre): lit. escura, vaca tudanca de color grisa cierosa, quasi negra, de peu un drin mei escur e mei unifòrme que non pas lo de la tasuga.
7- Celemín: esquirassa de timbre grèu. Qu'ei ua significacion segondària deu mot. Un celemín qu'ei prumèr unha unitat de susfàcia agrària o de volume. A Cabuérniga, qu'ei lo volume corresponent a onze quilogrames e miei de milhòc, haut o baish.
diumenge, 15 de desembre de 2013
A Cadaqués i enlloc més
Ja sabetz lo vòste servidor qu'ei un enamorat deus mots. Adonc, que’m voloi enqueherir de la significacion d’aqueth papanell enigmatic . E tad aquò, qu'aví, tostemps disponibla e sorrisenta, la mia òsta cadaquesenca. La Marta, naturalista apassionada e fotografa de gran talent, qu'ac sabè tot deu massís deu Cap de Creus e qu'èra mei que contenta de poder compartir la soa sciéncia dab jo. Quan e'u pausèi aquera question deus papanells, que'm va espiar dab un sorríser trufandèr e que'm va arrespóner d’aviada en son idiòma mairau. La Marta qu'èra com la màger partida deus cadaquesencs de soca en n'emplegar quasi pas jamei lo son idiòma pròpi per las carrèras, per paur a la reaccion tradicionaument despreciativa o trufandèra deus non-cadaquesencs de soca, qui i son majoritaris a l'estiu. En dehòra de l'ostau, que parlava quasi tostemps lo catalan principatin, sauv dab quauques personas. Totun, a casa, non, non parlava pas sonque en cadaquesenc. "Mira, es papanells són uns insectes de l’ordre de ses ortòpters. Són insectes alats, amb ses potes de darrera adaptades per al salt, saps? (e dab un movement de la man e deus dits que't hè imaginar un sautaprat a sautar per èrbas). Molts són capaços de volar. Es papanells adults tenen entre, diguessim, tres i tretze centimetros de llargada. Ses cries s’assemblen a ses adults, però no tenen ales. " E jo que'u hèi : "Ah, llagostes, clar ! En catalan, lo mot llagosta non designa pas sonque las langostas verdadèras mès tanben los sautaprats e criquets e autas "llagostes de camp". E jo de hornir, tà har lo saberut: Nosaltres, hem, nosatros en gascó les diuem "cigalas podanars" o siga cigales podadores. " Alavetz, ce’m hè, magnifica : Ix, nen, com parles tu, què raro! Doncs, no, sa vritat (la vertat): es papanells no son ni llagostes ni cigales, que són …papanells.
A Cadaqués, que't balhan de "nen" e "nena", quin que sia lo ton atge. Aquò que't suspren a la debuta. E puish que t'i acostumas.
Lo mot cadaquesenc papanell que deriva a l'evidéncia de papallon, fòrma dialectau medievau deu mot catalan papalló (parpalhòu). La confusion que deu venir de las alas coloradas deus petits criquets volaires deu genre Calliptamus, hèra comuns per las tèrras caudas e sècas de l'Albèra (En la fòto: Calliptamus italicus). Quan e's desplegan las alas e s'envòlan, que pòden efectivament estar con·honuts dab parpalhòus.
A Cadaqués, lo cadaquesenc qu'ei en situacion de diglossia per arrapòrt au catalan principatin. Com a conseqüéncia d'ua peticion popular(a) realizada en 1979, la municipalitat qu'emplega lo cadaquesenc en concurréncia dab lo principatin tà comunicar e reglamentar. Totun, la causida de la modalitat que depen de la tematica tractada.
Lo cadaquesenc qu'a las desinéncias en -i de la prumèra persona com lo rosselhonés e lo gascon: io me pensi que…,  e qu'a conservat l'article salat (es, sa deu latin ipse, ipsa etc). En gascon, l'article salat (so/sa) que i ei extint desempuish la fin deu sègle 19 o l'entrada deu sègle 20. Totun, que i ei conservat fossilizat en l'onomastica : Sacasa, Sacòsta, Sarrieu, Socasau, Somolon etc. L'article salat qu'ei quasi extint au Principat, lhevat Cadaqués. Totun, la toponimia principatina que'n testimònia de l'usatge passat. E, plan segur, qu'ei demorat plan viu a las islas balear(a)s. En cadaquesenc, que i a ua lista de cinc cents mots e locucions mei o mensh corrents qui son desconeishuts o d'accepcion desconeishuda en estandard principatin. Lo cadaquesenc qu'a evoluït de manèira distinta pr'amor lo vilatge qu'èra isolat de la rèsta de l'Empordan. Non i avè pas nada rota tà arribà'n acerà dinc a la prumèra partida deu sègle 20, e quitament per la rota tota navèra qui pujava e baishava en tot quiraulejar com e podè a travèrs lo massís, que calè sheis òras tà percórrer lo trentenat de quilomètres qui asseparàvan Cadaqués de Figueres. La comunicacion de Cadaqués dab la rèsta deu món que's hasè tradicionaument per la mar, que non per la tèrra. Cadaqués qu'èra com ua isla. L'idiòma cadaquesenc que s'exportè per via maritima deu temps de la reconquista, tà las islas balear(a)s e particularment tà Eivissa, on s'i arretròban un hèish de las caracteristicas deu cadaquesenc en catalan locau.
D'associacions de cadaquesencs que lutan tà preservar l'idiòma mairau e assegurà'n la promocion e la transmission a las navèras generacions. Non pòden pas compdar sus l'escòla, los regents non son pas deu borg e no'u saben pas. Mei mau, los petitons que i pòden estar corregits quan emplegan ua locucion plan cadaquesenca, çò qui no'us incita pas a emplegar l'idiòma mairau. Lo cadaquesenc qu'ei un idiòma discret, quasi esconut, e en perilh d'extincion. S'ei enqüèra plan viu, qu'ei unicament gràcias au militantisme de cadaquesencs qui'u consideran, dab tota l'arrason, com un patrimòni preciós eretat deus pairans, un senhau d'identitat deu borg, qui cau preservar e valorizar. Qu'ac vòlen har a maudespieit de la mala percepcion e deus prejutjats qui ne pòden aver catalans non-cadaquesencs (e, a còps, quauques cadaquesencs tanben).
dimecres, 11 de desembre de 2013
La galèra shens galerian.
Jo que’m pensi las galèras que’s disen atau pr’amor aqueths carreròts que i servivan d’autscòps tà evacuà’n las aigas cascantas –aigas "usadas" com e solem díser uei lo dia- deus ostaus qui’us bordavan. En catalan, l'androna qu’a un sinonime : el canar, e diccionaris catalans que hèn derivar aqueth mot deu de la planta (canna en latin, canya / caña en catalan e en espanhòu, cana en gascon). Totun la relacion semantica enter lo carreròt e la cana n’ei pas briga evidenta. En realitat, lo mot canar no’s deu pas briga referir a ua plantacion de canas. Que deu meilèu arrepresentar l’exacte equivalent en catalan deu mot gascon canèr qui designa ua canalizacion, particular(a)ment la qui assegura l'evacuacion de las aigas cascantas deus ostaus. Aqueth etimon "cana" deu mot catalan canar e deus mots gascons : canèr, canèth, etc. qu'ei lo deu mot latin canalis (deu quau derivan en gascon canau e possiblament gau). Canalis qu'èra probable a l'origina un adjectiu construsit a partir de cana = tube vueit o cavat, tudèth, canèth, per on e's podè har córrer aiga. Canalis que volè díser "de cana", a l'origina, abans de's har substantiu dab la significacion de canau. Com a anecdòta, canalis no's disè pas sonque de la cana (lo tudèth), senon autanplan deu can (l'animau, en latin canis); en latin classic, lo mot canalis qu'avè las duas significacions: "canau" e "canin" (v. Dic. Gaffiot). Uei lo dia, lo « canèr » modèrne qu’ei lo "tout à l’égout" deu francés. D'autscòps, n’èra pas lo cas, plan segur. Las aigas que s’i evacuavan (o non) com podèvan, a l'airejada, per las galèras. Per aquesta medisha arrason, lo quite mot androna qu’acabè per significar en occitan contemporanèu un bardòc, un canèr qui mia tau mardar (ved. Dic. Mistral). Dongas, tà resumir, qu’èra lo ròtle d’aqueras galèras d'arrecuélher las aigas deus ostaus.
dimecres, 4 de desembre de 2013
Un aute gasconisme possible en catalan: arronsar.
arronsar
1 1 v. tr. [LC] Disminuir per contracció el volum (d’alguna cosa, especialment del cos o d’algun dels seus membres). Arronsar les cames. Arronsar les espatlles.
1 2 intr. pron. [LC] El llit era tan curt, que s’havia d’arronsar per dormir. S’estira i s’arronsa.
1 3 [LC] arronsar les celles Arrufar-les.
1 4 [LC] arronsar les espatlles Endurar quelcom amb resignació sense fer res per evitar-ho.
1 5 intr. pron. [LC] arronsar-se d’espatlles Desentendre’s .
1 6 intr. pron. [LC] Un teixit o cosa similar, encongir-se en ésser mullat.
2 intr. pron. [LC] Perdre el coratge, la resolució. Semblava decidit a fer-ho, però a la primera dificultat es va arronsar.
L'etimologia d'aqueth mot, atestat en catalan a partir deu sègle 13, qu'ei escura. Coromines que'u relacionava, de manèira hòrt dobtosa, dab l'arabe ar rams qui significa la grimaisha, la monarda. Totun, la relacion semantica enter lo vèrbe catalan e lo mot arabe n'ei pas guaire evidenta, e la proposicion de Coromines que sembla hòrt pòc versemblanta.
Aqueth vèrbe, o un omonime, qu'existeish en gascon. Qu'ei grafiat arrounssà e arrounçà per Palay, arronsar per Morà (Tot en Gascon) e que significa tirar, gitar. Pèir Morà no'n prepausa nada etimologia. Jo que pensi lo mot gascon arronsar que poiré estar ua varianta morfologica deu vèrbe ahonsar, o sia la grafia arronsar que representaré, en fèit, *arhonsar (arh- que's pronóncia arr- en gascon). La mutacion tà ar de la a iniciau qui precedeish ua consonanta qu'ei frequenta en gascon, cf. aueitar / argüeitar, aturar / arturar, aténher / arténher etc, etc. La construccion de ahonsar / arronsar que s'assembla evidentament a la de en·honsar. A(r)honsar que deriva de a + fons + ar., possiblament per atraccion antifrasica deu vèrbe arronçar qui significava plegar, aplegar (enqüèra viu en vath d'Aspa). En gascon contemporanèu, ahonsar qu'ei sinonime de ahonar qui a dus significats: en·honsar e tirar, gitar (en particular dab ua hona, cf. francés foncer = fondre, de l'oc. fònda qui significa hona), mentre arronsar que non significa sonque tirar, gitar dab la violéncia suggerida per la (faussa) particula prostetica arr-, quitament trucar. En lengadocian deu comtat de Foish, lo mot arronsar que i ei coneishut e qu'a la significacion gascona deu mot (tirar, gitar) (Alibèrt). Mei enlà, en l'airau occidentau deu lengadocian de cap au Carcin e au Roergue, que i trobam lo nòste mot devath la fòrma "ronsar" o "ronçar" (Alibèrt, Mistral). En la nòsta ipotèsi, aqueste mot, qui demora shens explic etimologic, qu'ei un gasconisme ipercorregit ( de a + fons + ar). En aranés, lo mot que i a ua significacion completament diferenta, que vòu díser hauçar (o segotir) las espatlas, com en catalan. Sus l'etimologia d'aqueth arronsar aranés e catalan, adara que i tornam.
Qu'ei possible lo mot catalan arronsar (var. arrunsar) que sia un gasconisme vielh, en arrepresentar a + fons+ ar. Aquera etimologia deu mot gascon que pòt explicar pro aisidament los significats deu mot en catalan, plan mei aisidament que non la locucion araba ar rams (la grimaisha). Totun, que i demora unha auta possibilitat, hòrt mei probabla, qui harè derivar lo mot catalan arronsar deu francic *hrŭnkja (qui significava plec, arruga) o sia lo vèrbe francic *hrŭnkjan (ahroncilhar o *arroncilhar, plegar, arrugar) , shens aver necessàriament de recórrer a un gasconisme quin que sia. Aqueth medish vèrbe francic *hrŭnkjan qu'ei probablament a l'origina deu vèrbe gascon arronçar (vath d'Aspa) e deu son derivat afixat ahroncilhar o *arroncilhar qui hè pensar a "subercilhar". En gascon, lo mot arronsar ( o arronçar) qu'ei locaument sinonime d'aplegar: arronçar lo bestiar (a Aspa). Aqueth mot francic (se non lo quite mot gascon, per ipercorreccion) qu'ei tanben a l'origina deu vèrbe francés froncer de medisha significacion que lo mot gascon arroncilhar (grafiat arhoncilhar segon Per Noste e TeG). En francés vielh, la fòrma deu vèrbe qu'èra froncier puish froncir, en occitan non-gascon fronzir, d'aquiu lo catalan frunzir, l'espanhòu fruncir e lo portugués franzir qui'n derivan tots tres. Notatz que, segon lo parer deus lingüistas, la f deus mots de la seria froncier, froncer, froncir etc n'ei pas etimologica (cf.lo mot deu francés ancian ronche = gasc. roncilh, arroncilh) . La question d'ua ipercorreccion de çò qui podèva estar arresentit com a vulgarisme gascon qu'ei donc pausada (cf. en gascon froncilh, fòrma d'*arroncilh). B'ei possible lo mot froncir que podó viéner deu lengadocian pròishe deu gascon (mot tolosan qui viatjè dab lo comèrci deus teishuts lengadocians) de cap au sud (peninsula iberica) e de cap au nòrd entau francés (froncier, froncir, froncer) e mei enlà dinc a Flandras, l'aute país deus teishuts. "Arroncilh" que's disèva antigament ronze en neerlandés ancian, fronze en concurréncia dab ronze en neerlandés mejan, uei lo dia que s'i ditz frons). La fòrma dab f qu'ei anciana, dejà a la fin deu sègle XI en francés: froncier, possiblament deu gascon arroncejar corregit en froncejar (frounceyà) mei tard froncir, aqueste darrèr de l'occitan fronzir, froncir, format a partir deu mot fronç (cf. gascon froncilh), ipercorreccion deu mot arronç, derivat postverbau d'arronçar.
Tà díser har las cilhas, subercilhar, los catalans que disen "arronsar les celles", exactament com en francés "froncer les sourcils". Alavetz, en gascon que i degó aver dus mots "arronsar" d'etimons plan distints. Un qu'ei *arhonsar, derivat d' ahonsar, construsit a partir de a + fons+ar : ahonar, tirar, gitar. L'aut qu'ei *arronçar o arronsar (plegar, aplegar) qui ei probablament la fòrma romanica derivada deu francic *hrŭnkjan, comuna au catalan e au gascon, e conservada atau en gascon d'Aspa. Aqueth mot - o un derivat afixat- qu'ei a l'origina deu mot francés froncer (occitan non-gascon froncir, catalan frunzir, espanhòu fruncir, portugués franzir). En catalan, lo doblon arronsar / frunzir (aqueth manlhevat de l'occitan) que va perméter las especializacions semanticas d'arronsar. Los gascons, eths, qu'encontrèn un problèma plan de lor: lo de l'omonimia enter los dus mots antifrasics "arronsar" e "arronçar". Alavetz, tà evitar la confusion, que's degón inventar lo mot arhoncilhar (*arroncilhar), per afixacion d'arronçar, qui acacè e remplacè quasi completament la fòrma simpla arronçar (sauv en Aspa), mentre aqueth darrèr mot que i ei demorat intacte en catalan e en aranés dab la grafia arronsar. La grafia "ahroncilhar" per "*arroncilhar ", promavuda per Per Noste, que i dèisha supausar la traça d'ua f etimologica hèita h. Se n'ei plan lo cas, lo mot catalan qu'ei un gasconisme. Aquò n'ei pas impossible, totun pòc probable. B'ei mei probable lo romanç pirenenc qu'adoptè lo mot francic conservat shens nada f iniciau, com lo mot ronse en neerlandés ancian. La grafia restituida mei logica qu'auré d'estar *arronçar peu mot catalan, aranés e biarnés , e *arroncilhar peu mot deu gascon generau. Las estelas (*) que n'i son sonque tà raperar que, per mei corrèctas que'm poscan semblar, aqueras fòrmas graficas non son pas las admesas e qu'emplegar-la que vse'n haré pèrder punts a l'scrabble.
diumenge, 1 de desembre de 2013
Compdes
Totun com a gasconofòne, que soi peu torn deus sèt ans, a penas l'atge d'arrason.
Progressar en gascon, qu'ei ua manèira de demorar joenòt, fin finala. La melhor recèpta, probable.
Anem!
Anem, escotem au Xavier Richart a interpretar l'imne valencian La Muixeranga d'Algemesí, en companhia de la Banda Simfònica d'Algemesí. Perqué? Pr'amor que m'agrada la Muixeranga, que soi fan de Xavier Richart qui ei un dolçainer (jogador de dolçaina) de gran talent, qu'èi hèit tres-vints ans uei, e, fin finala, lo mèste en aqueth blòg, que soi jo.


c: text/html

text:
Istòria dau monde obrièr setòri – Mediatèca François Mitterrand – Seta a 18h00
Lo dissabte 18 de febrièr de 2017 : vernissatge de la mòstra fotòs sus los obrièrs setòris
Presentacion e comentari de S. Vié .
Le dimars 21 de fébrier : Creacion de l'Ostau dau trabalh de Seta charradissa per Jaume Blin, ancian conselhièr generau e cercaire, autor d'un fum de libres sus l'istòria obrièra de Seta.
Aprèp dètz ans d'alonguis, lo 16 de març de 1902, le jove conse socialista de Seta, Molle Joan l'Astruc balha las claus de l'Ostau dau trabalh au president de la Federacion das obrièrs dau pòrt, Piòch Baptistin.
Pascau Verdale e los anarquistas setòris, charradissa per Alan Cameliò, president dau Cèucle occitan setòri.
Lo carretièr Verdale (1854-1924) fa partida das dessoblidats de l'istòria. Tre 1881, secretari dau grop anaquista setòri La Misère, es una de las figuras representativas d'aqueste movement.
Per acabar, lo talhièr de cant dau cèucle occitan setòri cantarà tres cants d'aqueste temps.
Lo dijòus 23 de febrièr : Juli Sibilat charradissa per Jaume Bonnet, professor de matematica a la retirada e autor de dos romans Le Cheval cabré e Citoyenne Lutèce Sibilat que descrivon lo trajècte de Sibilat.
Juli Sibilat (1848-1897), ferretièr d'art, companhon dau dever de la Libertat e anarquista,
arriba a Seta a l'entorn de 1874. Ambé d'autres, organiza la classa obrièra setòria, facha de portafaisses, de carretièrs e subretot de tonalièrs, en de grops anarquistas e cèucles collectivistas.
Lo dissabte 25 de febrièr : La ciutadana Sorgue, charradissa per Joan Miquèu Cosson, professor d'istòria, autor, istorian, especialista d'Auvernha.
Antonieta Durand, dicha « la ciutadana Sorgue » (1864-1924), feminista e publicista, conciliant socialisme e anarquisme, impausa la prumièra en Avairon, las uòch oras de trabalh jornadièr sus sa proprietat d'Arsac. La retrobam lo 1èr de mai de 1906 a Seta , sus lo quiòsc Franke de l'esplanada Aristides Briant, que buta los manifestants de contunhar la grèva fins a l'obtencion de las uòch oras.
Fin du cicle sus los obrièrs a l'Espaci Palace – Baloard Victor Hugo – Seta, lo divendres 3 de març a 19h00 (prumièra partida) e dissabte 4 de març a 14h00 ( segonda partida).
Projeccion dau film de Peter Watkins : La Commune (Paris 1871) (durée 3h00)
Presentacion de Felip Lignière
Siám en març de 1871, mentre qu'un journalista de la Television Versalhesa difusa una informacion lenitiva, troncada, se crea une Television Comunala, emanacion dau pòble rebèl de París …
Dins un espaci teatralizat, mai de 200 actors interprètan, davant una camerà fluida, que trabalha en plans sequéncias, los personatges de la Comuna – mai que mai los dau quartièr Popincourt dins l districte XIen - per nos dire sas interrogacions sus las reformas socialas et politicas.
Las manifestacions son a res non còst
IEO Lengadoc.
15 Avenue Alphonse Mas
BP 60011
34501 BEZIERS
Téléphone : 0467311891
Email : ieolengadoc@ieo-oc.org

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dynastie de Sully.
Dynastie de Bourges.
I Archambaud I ou Hergenaud seigneur de Sully. Vers 960.
2 enfants:
- Herbert seigneur de Sully. cf: dessous.
- Archambaud abbé de Fleury, puis archevêque de Tours 986-1001.
II Herbert seigneur de Sully et seigneur de La Chapelle.
3 enfants:
- Archambaud II seigneur de Sully. cf: dessous.
- Humbaud.
- Ermengarde.
épouse: Archambaud II Le Vert seigneur de Bourbon, mort en 1018. cf: Première dynastie de Bourbon.
III Archambaud II seigneur de Sully et seigneur de La Chapelle.
épouse: Agnès.
6 enfants:
- Humbaud seigneur de Sully et seigneur de La Chapelle.
- Gilon I seigneur de Sully. cf: dessous.
- Eudes.
- Geoffroy.
- Hodierne.
- Hiranie.
IV Gilon I seigneur de Sully et seigneur de La Chapelle et seigneur des Aix-dam-Gilon.
épouse: Eldeburge fille de Geoffroy IV vicomte de Bourges. cf: dessous.
2 enfants:
- Mathilde vicomtesse de Bourges. En 1101 elle vend sa vicomté au roi Philippe I.
épouse: Eudes Arpin.
- Agnès dame de Sully et dame de la Chapelle et dame des Aix-dam-Gilon.
épouse: Guillaume comte de Chartres, mort en 1150. cf: Dynastie de Champagne.
I Geoffroy I Papabos vicomte de Bourges. Vers 910.
1 enfant:
- Geoffroy II Bosberas vicomte de Bourges. cf: dessous.
II Geoffroy II Bosberas vicomte de Bourges.
2 enfants:
- Geoffroy III Le Noble vicomte de Bourges. cf: dessous.
- Roger.
III Geoffroy III Le Noble vicomte de Bourges.
épouse: Eldeburge fille de Raoul II baron de Château-Raoul.
2 enfants:
- Geoffroy IV Le Meschins vicomte de Bourges. cf: dessous.
- Maldalbert.
IV Geoffroy IV Le Meschins vicomte de Bourges.
2 enfants:
- Etienne vicomte de Bourges.
- Eldeburge.
épouse: Gilon I seigneur de Sully. cf: dessus.
Liste alphabétique.
Les possessions.
Page d'accueil.


text:
Divendres, 17 de març de 2017, 03h00 Societat,Escòla
Provença > Provença > País de Grassa
Uèch personas leugièrament nafradas, dont tres tocadas per las balas, es lo bilanç d’una fusilhada que se debanèt ièr devèrs 13h al licèu Tocqueville de Grassa.
La proteccion civila activèt sul pic sa cellula sòciopsicologica, del temps que lo ministre de l’Interior, Bernard Cazeneuve, e la ministra de l’educacion, Najat Vallaud-Belkacem, anavan a Grassa.
L’agressor foguèt detengut sul pic. Èra pas conegut de la polícia. S’agís d’un escolan de 17 ans que tirèt sul provisor e dos autres escolans. Èra armat d’un fusilh, de doas armas de ponh e de doas granadas. Cinc autras personas foguèron feridas en causa d’un movement de la molonada.
Segon la jornalista Sophie Neumayer, lo suspècte auriá consultat, abans de passar a l’acte, de sits internet qu’evòcan de chaples dins las escòlas estatsunidencas.
#Grasse Le suspect aurait consulté des sites Internet évoquant des tueries dans les écoles américaines avant de passer à l'acte— Sophie Neumayer (@SophieNeumayer) 16 de març de 2017
1) Quora parlarem de bòn dals imatges violents, de la mesa en espectacle de la sofrença e de la mòrt, de la femna-objèct que pòplan los escrans d'ordinator e los programas de television ?
Quora parlarem coratjosament de l'enfluença marridassa de las valors "materialisme", "endividualisme", "moneda", "competicion", "lei dau pus fòrt" ?
Quora parlarem dau respèct d'aquò bèl e san per l'esperit, dau respèct de la vida coma morala universala ?
Quora ausarem s'acampar per s'autorizar de p... Legir mai
Los "#Grasse" metuts en linha pel Jornalet son tras que representatius de las psicòsis d'interpretacions contradictòrias ont nos trobam cada còp qu'arriba un drama d'aquesta mena. D'un punt de vista sociologic, i-a tanben quicòm mai, benlèu anecdotic mas dolorosament representatiu per una aurelha occitana : l'afar se passa a Grassa e cap dels joves liceans entrevistats dins los reportatges vists a la tele an l'accent provençal. Totis te charran amb un accent ponchut de pas creire. Es a... Legir mai
Se passa ren d'autre en Provença que daus atemptats e de las fusilhadas?


text:
Valèri Bernard (Marselha 1860 – id. 1936).
Po(d)ès plus far tirar, siás caronha !
Cadun ti raca sus la tronha !
Ti fugisson coma la ronha !
Ave Regina Caelorum.
Èstre pas mai que la fangassa
monte cadun passa e repassa,
o lòng martiri dei bagassas !
Consolatrix afflictorum.
E dau fons d’aquela bordilha,
sei sovenirs de joina filha
li meton lo còr en dolilha :
Ave Regina virginum.
O ! la prima flor de son atgi !
Quand s’en anèt de son vilatgi,
pura coma un ièli sauvatgi !
Ave Domina Angelorum.
Roigant lo pan de la misèri,
grandisse dins lei trebolèri…
Sei gents dòrmon au cementèri.
Salve radix, salve porta.
Alòr si vist – la putanèla –
quand, devenguda una orfanèla,
moriá de fam e de vanèla.
Ex qua mundi lux est orta.
Pietat ! Per ganhar sa sopada,
en un canton s’èra estropada :
e la vaquí filha trompada !
Gaude virgo gloriosa.
Giblada per la man brutala
dau besonh, davalèt l’escala :
ara es la puta que s’estala.
Super omnes speciosa.
Jamai lassa de potonada,
a la crapula abandonada,
qunte infèrn es sa destinada !
Ad te suspiramus, stantes.
Espostemida fins qu’eis òsses,
la paura ròssa que si tòrce
a l’espitau fau que s’amòrce.
In hac lacrymarum valle.
De veirola siás agonida :
e vaquí ta bèla fenida,
o paura filha aputanida !
O dulcis Virgo Maria !


text:
Dimars, 10 de junh de 2014, 03h00 Espòrt
Sam Williams, un mesclanha novèl pels Dracs catalans
En Cup, se jogavan los quarts de finala. Widnes (56-6 contra Keighley) e Leeds (25-12, contra Leigh) se son logicament qualificats fàcia a las formacions de Championship.
Per las autras mièjas finalas, avantatge als vesitaires: dimenge, Warrington ganhèt a Bradford 46-10 e, surpresa bèla, dissabte a Wigan; l’esquipa locala, ganhaira de la competicion l’an passat, pleguèt fàcia a Castleford: 16-4.
Las mièjas finalas se tendràn los 9 e 10 d’agost sus terrenc nèutre amb las oposicions Widnes-Castleford d’una part e un somptuós Warrington-Leeds d’autra part.
Los Dracs an profeitat d’aquel temps de pausa per tornar faire signar per dos ans lo talonaire Elòi Pelissièr e per faire venir fins a la fin de sason lo jove mesclanha dels Dracs de Saint George Iliwara, Sam Williams, que la dintrada del menaire de joc Scott Dureau es encara reportada. Segon la forma del jogaire e las cansaduras del viatge, l’australian poiriá èsser sus la pelena de Brutus, tre aqueste dissabte, sul còp de 6 oras del vèspre, fàcia als caps de fila: Saint Helens.
En NRL, dins la partida entre los Pols-Roosters e la Tempèsta de Melbourne, Remi Casty prenguèt part a la victòria de sas colors a l’exterior 32-12 en puntant son primièr ensag australian.
Al país, a Albi, dins las finalas dels joves, victòrias en Trofèu nacional (segonda division) de Marselha en minims e d’Albi en cabdèths e títol de campion pel XIII Catalan en minims e per Sant Estève en cabdèths. A Montalban, los catalans dels Dracs XIII-fautuèlh gardan lor bloquièr amb una victòria 44-40 contra los Diables de Caors. E a Albi encara, aqueste dissabte 14 de junh, se tendrà lo Congrès annual de la Federacion.
Alan Roch


text:
Principat d'Aurenja
Lo principat d'Aurenja es un ancian estat situat en Occitània, dins çò qu'es uei lo departament de Vauclusa. Lo títol de prince d'Aurenja es encara uei utilizat per l'eiretier de la corona daus País Bas (per ara la princessa Catharina-Amalia Beatrix Carmen Victoria).
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo comtat d'Aurenja èra dau reiaume de Borgonha, part dau Sant Empèri. En 1173, Bertrand, un capdèt de l'ostau dei Bauç, esposa Tibors, comtessa d'Aurenja[1] . En 1178, Frederic II Barbarossa establiguèt Aurenja coma principat per Bertrand Ièr.
En 1383, la princessa Maria d'Aurenja esposa Joan de Châlons e d'Arlay.
En 1544, Guilhèm de Nassau eireta del títol de prince d'Aurenja de son cosin Filibèrt de Chalon. Ven lo primièr stathouder daus País Bas e transmet lo títol a l'ostau d'Aurenja e Nassau.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Frederic Mistral lo canta dins Calendau


text:
07/02/2015
Una bibliotèca Bernard Lesfargues a Barcelona
La bibliotèca de las traduccions, al novèl siti de l'Institut Ramon Llull, a Barcelona, portarà desenant lo nom de Bernard Lesfargues.
Aquela distincion es particularament meritada. Bernard Lesfargas fuguèt lo precusor de las reviradas del catalan al francés a una epòca pauc favorabla (franquisme).
Es el que balhèt lo vam a la descobèrta en lenga francesa d'autors catalans (Juan Goytisolo, Jaume Cabré, Mercè Rodoreda, Quim Monzó…).
Information mandada per Joan-Claudi Dugros
De legir son intervista dins Visat:
http://www.visat.cat/espai-traductors/fra/traductor/147/b...
Les commentaires sont fermés.


text:
Antíbol
Antíbol[1] (oficialament en francés Antibes) es una comuna d'Occitània, en Provença, dins lo departament deis Aups Maritims.
La vila es situada en riba de la Mediterranèa, a 205 km a l'èst de Marselha, a 23 km au sud-oèst de Niça, a 15 km au sud-èst de Grassa e aperaquí a 10 km a l'èst de Canas.
Somari
Galariá[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- Paginas utilizant d'arguments duplicats dins los apèls de modèl
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Portal:Provença/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Ortografia de verificar
- Bendèl de mantenença sens paramètre data/Lista completa
- Comuna d'Occitània
- Comuna dei Aups Maritims
- Pòrt de plasença
- Comuna de Provença


text:
En blanc e nere
Per Alidé Sans
En blanc e nere, obsèrvi era pellicula deth passat.
En blanc e nere, aquiu que i sò.
En blanc e nere, joena guardada plia de lum.
En blanc e nere, er arrir non mentís.
En blanc e en nere... en blanc e en nere!
Vestit tot blanc, colièr argentat e peu daurat.
Un prat planèr, era èrba que heirègue ues cames suaus.
Solei d’autan, semble qu’es bromes hugen d’eth.
E un vals tan pur, entre vent e flor, ua flor ath vent.
En blanc e en nere... en blanc e en nere!
Ara eth vestit ei nere, que les è vist de toti es colors.
Era pelha sus es jolhs, era innocéncia a marchat.
Es uelhs non ven igual, eth solei se da eth torn tà darrèr.
Er aur se torne bronze, s’afeblís era lum.
E eth vals se torne ua rumba... rumba des innombrables!!!
En blanc podia pintar e ara ei nere!
En blanc...e en nere!
En nere! En blanc e nere! En blanc e nere!!!
Ara eth nere m’a caçat, non pogui apariar tot aquerò que è trincat.
Ara eth nere s’a minjat era mia lum.
Ara eth nere a conquistat, non sai coma trèir-lo d’aciu non è valor.
Ara eth nere m’a atrapat.
Òh! Sauva-me!!!
Òh! Sauva-me!!!
5 cançons del meteis grop :


text:
Ashoka
Ashoka Maurya (304 - 232 aC), generalament dich Ashoka, foguèt lo tresen sobeiran de l'Empèri Maurya. Après una tièra de campanhas militaras victoriosas, conquistèt la màger part dau soscontinent indian. Foguèt tanben un organizator, un administrator, un legislator e un cap religiós bodista que realizèt una òbra importanta per gardar lo contraròtle de sei territòris. D'efèct, sa conversion au bodisme, causada per una guèrra fòrça saunosa còntra lo Reiaume de Kalinga, foguèt un eveniment major de son rèine e entraïnèt una politica activa d'exploracion, de difusion religiosa e de bastida de monuments. Aquò aguèt una influéncia importanta per l'unificacion culturala d'Índia e per lo desvolopament mondiau de la religion bodista.
Somari
Jovença, premiereis annadas e presa dau poder[modificar | modificar la font]
La jovença d'Ashoka es mau coneguda en causa de la manca de documents. Èra lo fiu dau sobeiran maurya Bindusara e de sa frema Darma. Èra tanben lo felen de Chandragupta Maurya lo fondator de la dinastia maurya. Son educacion regardèt magerament lo domeni militar e Ashoka aguèt rapidament una reputacion de combatent e d'oficièr competent. Ansin durant lo rèine de son paire, foguèt mandat per reprimir una revòuta dins la region d'Avanti e venguèt governador d'aquela província après sa victòria[1].
Après aquela guèrra, se debanèt un eveniment dins lo centre d'Índia mau definit per leis archivis istorics. D'efèct, una guèrra se debanèt dins la region entre lei Mauryas e leis estats locaus o un noble en revòuta. Ashoka foguèt mandat dins la region, ne'n prenguèt lo contraròtle e venguèt governador de la zòna dempuei la vila d'Ujjayini[2].
Gràcias a aquelei succès, l'influéncia d'Ashoka a la Cort reiala venguèt pron importanta per obtenir lo sostèn dei ministres principaus a la mòrt de son paire (273 avC) e se revòutar còntra l'eiretier designat per Bindusara. Après una guèrra civila, lo capturèt e l'executèt per venir oficialament rèi en 269 avC. Segon lei crònicas bodistas, Ashoka auriá tanben assassinat la màger part de sei fraires[2].
Politica de conquistas[modificar | modificar la font]
Après la conquista dau tròne maurya, Ashoka acomencèt una politica de conquista que va prefondament marcar la seguida de son rèine en causa de sa conversion au bodisme. D'efèct, dins la segonda mitat dau decenni 260 avC, Ashoka ataquèt l'Estat de Kalinga. Maugrat una superiotat numerica fòrça importanta, lei fòrças mauryas deguèron faciar una defensq acarnada. La guèrra s'acabèt per una tièra de chaples que permetèt finalament de rompre la resisténcia kalinga. L'Estat Kalinga foguèt annexat mai, après aqueu conflicte, Ashoka decidiguèt d'adoptar la religion bodista e sa politica venguèt pus pacifica.
Conversion au bodisme[modificar | modificar la font]
Entraïnada per la brutalitat de la conquista de l'Estat de Kalinga, la conversion au bodisme d'Ashoka se debanèt vèrs 260 avC. Aquela religion venguèt religion d'estat e sa propagacion venguèt un aspèct primordiau de la politica estrangiera maurya a partir de 250 avC[3]. Son fiu Mahinda e sa filha Sanghamitra sostenguèron tanben activament aquela politica que permetèt d'estructurar l'estat sus una basa novèla e foguèt la premiera temptativa de propagar lo bodisme en defòra de sa region d'origina.
Ansin, au nivèu de l'organizacion de l'estat, l'adopcion dau bodisme entraïnèt una evolucion de son modèl iniciau, la monarquiá de drech divin, vèrs un modèl de rèi dirigent lo país en cercant l'acòrd dei divinitats bodists. Per aquò, Ashoka acomencèt una politica de bastida au profiech dau clergat bodist (monastèris...) e assaièt de resòuvre e de regular lei conflictes entre sei subjèctes. Permetèt tanben de melhorar lei relacions politicas ambé leis autreis estats dau sud-èst asiatic. Dins aquò, aquela politica pacifica aguèt sei limits. Per exemple, leis insultas còntra lo bodisme foguèt severament reprimida. Aital, una representacion de Boda ai pès dau dieu Nirgrantha Jnatiputra entraïnèt l'execucion de 18 000 membres de la sècta Ajivika[4] [5].
Lo proselitisme religiós foguèt la segonda partida de la politica bodista d'Ashora. D'efèct, lo rèi èra convencut qu'aquela religion foguèsse una benediccion per l'umanitat. Adoptèt donc una politica de renfòrçament intèrn dau clergat bodista per permetre l'ensenhament e lo desvolopament dau bodisme dins son reiaume e dins seis estats vassaus. Sa basa foguèt la donacion de territòris au clergat. Organizèt tanben una partida dau culte o de conferéncias regularas entre bodists e non-bodists. D'autra part, assaièt tanben de favorizar son desvolopament dins leis estats vesins gràcias au mandadís de prèires dins lo rèsta d'Asia, especialament en direccion de Pèrsia e d'Orient Mejan.
Òbras administrativa e legislativa[modificar | modificar la font]
En causa de la poissança militara de l'Empèri Maurya e après l'adopcion d'una politica estrangiera pacifica, la segonda partida dau rèine d'Ashoka foguèt caracterizada per l'absència de conflictes frontaliers importants e de relacions bònas ambé leis estats vesins. Lo govèrn reiau poguèt donc se concentrar sus lo desvolopament economic intèrn e sus son renfòrçament e son unificacion.
Per aquò, un esfòrç important foguèt complit per propagar la conoissança dei lèis dins lei províncias gràcias a la bastida de pielons lei presentant ai subjèctes dau rèi. La talha d'aquelei pielons podián agantar mai d'un desenau de mètres. Se situavan dins lei centres urbans principaus segon de vestigis descubèrts dempuei lo sègle XVI. Una partida importanta d'aquelei lèis regardèt la propagacion dau bodisme e l'instauracion de limits novèus a la consomacion de carn o a l'execucion d'animaus[6]. Lei tractaments marrits còntra leis animaus foguèron tanben defenduts.
L'administracion de l'Empèri foguèt organizat d'un biais descentralizat en causa de sa talha. L'unitat territòriala principala foguèt « l'estat » dirigit per un governador o un vice-rèi. Ai nivèus inferiors, cada estat teniá lo sieu sistèma d'organizacion e de variacions importantas existián. Dins certanei cas, aquelei pòstes èran ocupats per de dinastias vencudas e conquistas. Pagavan un tribut e tenián una autonòmia granda. D'efèct, la màger part dei lèis reialas èran preocupadas per d'interés religiós o moraus. En particular, l'organizacion financiera foguèt jamai fixada per Ashoka e demorèt donc una competéncia locala.
Fin de rèine e mòrt[modificar | modificar la font]
Ashoka moriguèt en 232 avC après un rèine d'aperaquí quaranta annadas. Son successor foguèt son felen Dasaratha Maurya que va reinar fins a 224 avC. Contunièt son òbra mai poguèt pas empachar lo declin de l'Empèri. Mai d'un territòri periferic venguèt tornarmai independent[7] e l'Empèri Maurya s'afondrèt finalament en 185 avC après un còp d'estat militar.
Ligams intèrns[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) R. Thapar, Aśoka and the Decline of the Mauryas, Edicions Oxford University Press (2001), p. 21.
- ↑ 2,0 et 2,1 (en) Singh Upinder, A History of Ancient and Early Medieval India : From the Stone Age to the 12th century, Edicions Pearson Education (2008).
- ↑ (en) Edmund Bckley, Universal Religion, Edicions The University Association.
- ↑ (en) John S. Strong, The Legend of King Aśoka : A Study and Translation of the Aśokāvadāna, Edicions Motilal Banarsidass Publ. (1989), p. 232..
- ↑ (en) Beni Madhab Barua, The Ajivikas, Edicions General Books (2010), pp. 68-69.
- ↑ (en) Norm Phelps, The Longest Struggle : Animal Advocacy from Pythagoras to Peta, Edicions Lantern Books (2007).
- ↑ Vincent A. Smith, The Early History of India, Edicions Atlantic Publishers & Dist (1999).


text:
Première dynastie de Béziers.
I Rainard I vicomte de Béziers. Vers 890.
épouse: Dida (sur de Boson évêque d'Agde 885-897).
2 enfants:
- Boson vicomte de Béziers. cf: dessous.
- Réginard évêque de Béziers 906-933.
II Boson vicomte de Béziers et vicomte d'Agde, mort vers 920.
1 enfant:
- Teudon vicomte de Béziers. cf: dessous.
III Teudon vicomte de Béziers et vicomte d'Agde, mort vers 936.
1 enfant:
- Guillaume I vicomte de Béziers. cf: dessous.
IV Guillaume I vicomte de Béziers et vicomte d'Agde.
1 enfant:
- Rainard II vicomte de Béziers. cf: dessous.
V Rainard II vicomte de Béziers et vicomte d'Agde, mort en 969.
épouse: Garsinde.
1 enfant:
- Guillaume II vicomte de Béziers. cf: dessous.
VI Guillaume II vicomte de Béziers et vicomte d'Agde, mort en 993.
épouse: Ermetrude.
Garsinde.
2 enfants du premier mariage:
- Garsinde vicomtesse de Béziers et vicomtesse d'Agde, morte en 1034.
épouse: Raymond I co comte de Carcassonne, mort en 1010. cf: Deuxième dynastie de Carcassonne.
Bernard seigneur d'Anduze.
- Sénégonde dame de Pallas.
épouse: Richard I vicomte de Millau. cf: Dynastie de Rodez.
Liste alphabétique.
Les possessions.
Page d'accueil.


text:
13/04/2017
Lo triò Cocanha enchanta lo Perigòrd
Samedi 8 avril 2017, les filles du trio Cocanha ont enchanté la salle des fêtes de Nontron. Venues des environs de Toulouse et du Béarn, Maud Herrera, Lila Fraysse et Carole Dufau ont donné un concert de chant polyphonique accompagné de percussions. Un coup de jeune aux chansons du répertoire traditionnel languedocien et gascon qui donne envie de danser.
Entretien à trois voix avec des filles alliant charme et caractère.
Portrachs : Caròla, de Salies de Bearn, es contaira e a trabalhat per lo Collectiu Detz, apres aver passat doas annadas au Quebec. Lila de Ramonvila, a apres l'occitan a la Calandreta de la Còsta Pavada de Tolosa e comencet coma filmaira per lo colectatge e lo collectiu Detz. Sa familha es dins lo mitan musical, alaidonc, fuguet sensibilizada leu au chant. Las doas goiatas se coneissen dempuei longtemps. "Me soveni, avem començat de chantar dins la veitura quand anavam far de las missions per Detz. Nos sem dit, perqué pas montar un grope ?". Entau fuguet fait en 2014. Maud es francò-venezuelenca e passionada de musica experimentala, de chant sacrat, de la periòda daus trobadors o de renaissencia. Quò es la "pita darrièra", a conegut Caròla a la Calandreta de Sent Girons e junhet lo grope recentament, au depart de Lolita . Las tres goiatas an un amor de la lenga occitana.
Chausidas musicalas : "Causissem de las cançons tradicionalas de colectatge, subretot en lengadocian e gascon: borrèias, scottish, rondeu... Nos laissam inspirar per la melodia, lo ritme, las paraulas e ne'n fasèm un tèma de juòc, per las votz, las percussions. Fasèm de las cançons per dançar, dins los baletis e sovent lo monde se bòtan a dançar, coma quò se passet de-ser. Per las percussions, quò es plan simple : las mans, los pès, los maracadas e tamborins de còrdas".
Projects : "Venem de surtir nòstre segond CD, " I ès ? ", recuelh de dietz cançons. Pel moment, lo nòstre agendà es plen, vint datas jusc'a la fin de julhet !Anem virar un pauc pertot, partèm doman per Lion !"
Un très bon démarrage pour ce jeune trio qui ira loin.
Pour en savoir plus, voir http://cocanha.net/ .
Denis Gilabert ( fotòs e texte)
Les commentaires sont fermés.


text:
dilluns, 26 d’octubre de 2015
dilluns, 19 d’octubre de 2015
Un gol de Jonathan mos da era victòria en derby deth Portilhon
U.E. Bossòst 1 – B. Luchon 0
Partit tipic de derby damb tarjetes auriòles e vermelhes, resultat sarrat e fòrça ambient en camp. Eth B. Luchon se presentèc sonque damb 11 jogadors mès metec es causes dificiles. Eth jòc siguec dominat ath començament pera U.E. Bossòst que auec ua molt bona ocasion en un shut de Soufi qu’eth portèr francés Cazes arturèc en tot desviar era pilota entath cornèr. En ua bona jogada de Luis, aguest siguec derribat per darrèr defensa sense qu’er arbitre lo expulsèsse e que, en cambi, ensenhèc era tarjeta auriòla ath jogador aranés per protestar era jogada. As 20 menutes en un cornèr shutat per Àlex, e que siguec rematat des de laguens der àrea petita per Jonathan, aguest damb eth sòn còp de cap susprenie ara defensa e ath portèr. Ère eth 1-0. Eth Luchon sajèc de profitar es lançaments de cornèr e fauta tà arténher igualar eth partit. Damb eth 1-0 s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat pujèren es revolucions deth partit e siguec quan s’ensenhèren mès tarjetes. Eth Luchon sajaue d’empatar e era U.E. Bossòst de profitar ua contra entà sentenciar eth partit. Era milhor ocasion l’auec Miguel que dempús d’un bon passe de Salva, tot solet dauant deth portèr creua massa eth sòn shut que gessie entà dehòra. Eth nòste portèr debutant, Jhosue ,s’auec d’emplear en bèra jogada ena qu’ er equip francés intentaue suspréner ara defensa aranesa damb lançaments de pilota ara sua esquia. A manca de 15 menutes, eth Luchon se quedaue damb 10 jogadors. Non podérem profitar era superioritat numerica, mès aumens tampoc deishèrem ath Luchon mercar cap gol.
Arregraïm ara aficion eth sòn suport pendent es 90 menutes, siguec eth jogador num. 12 entà poder arténher era victòria.
Ath finau victoria fòrça trebalhada per 1-0 que mos plaçe en quatau lòc dera classificacion qu’ei ara madeish liderada peth Cazères 16, Vill. De Rivière 14, Etoile Cagire 13, U.E. Bossòst 11, Encausse, Ent. Boulogne e Luchon 10.
Eth pròplèu partit non jogam enquia d’ aciu dues dimenjades partit de liga, dissabte 31 d’octobre tàs 20:00 ores en Boulogne contra er equip der Ent. Boulogne-Peguilhan.
U.E. Bossòst: Jhosue, Borja, Juanka, Jaime, Àlex, Uri, Luis, José Ramón, Paba, Jonathan e Soufi. Remplaçants: Salva, Marcos, Miguel.
Trainer: Xavi.
Tarjetes auriòles :Jhosue, Luis, Jonathan, Soufi e Marcos.
B. Luchon : Cazes, Cavallero, Costes, Cau, Barta, Revertegat, Boy, Da Costa, Lansalot, Berges e Ardite.
Trainer : Cau Jean M.
Tarjetes auriòles : Costes, Cavallero.
Tarjeta vermelha : Costes.
Gols : 1-0 Jonathan (
20’).
Arbitre: Ferran David.
Publicat per U.E.B. a 11:01 Cap comentari:
dissabte, 17 d’octubre de 2015
Derby deth Portilhon
ué a compdar des 20:00 en Bossòst se jogue eth derby deth Portilhon entre era U.E.Bossòst e eth Bagneres de Luchon.
Socis, aficionats en generau aué non te pos quedar en casa as de vier entath camp entà ajudar ath tòn equip.
¡¡¡ Vos demoram a toti !!!
Fòrça UEBossòst
Socis, aficionats en generau aué non te pos quedar en casa as de vier entath camp entà ajudar ath tòn equip.
¡¡¡ Vos demoram a toti !!!
Fòrça UEBossòst
Publicat per U.E.B. a 12:05 Cap comentari:
dimarts, 13 d’octubre de 2015
Eliminacion dolorosa dera Copa de Midi dempús de 120 menutes
U.E. Bossòst 1 – E.F.C. Aurignac 4
Partit dauant der Aurignac, equip de promocion liga, en que pendent es 90 menutes siguérem milhors que eri, mès era expulsion de Felipe mos hec fòrça mau e ena prorroga er Aurignac mos guanhèc eth partit.
Ena prumèra mietat siguec er equip aranés eth que portaue era iniciatiua deth jòc e auérem ua bona ocasion en un shut d’ Àlex que arturaue molt ben eth portèr Shiavon. Tanben en un cornèr que Soufi remataue e que era defensa desviaue era pilota. Lèu deth descans auérem era milhor ocasion quan Àlex panaue ua pilota ara defensa francesa e se plantaue dauant deth portèr, mès eth sòn shut anaue a gésser desviat entà dehòra dera porteria. Er Aurignac non shutèc ara porteria aranesa pendent era prumèra mietat. Damb eth 0-0 s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat as 10 menutes anàuem a mercar en ua fauta shutada per Peiro; era pilota anaue a quèir enes pès de Jonathan que d’un shut ras mercaue eth 1-
0. A compdar d’alavetz er Aurignac mos dominèc
sense auer ocasions. Ena menuta 75 se beneficiaue d’ua fauta ath bòrd
der àrea e dempús d’ èster shutada, Fontan profitaue eth refus de Pol entà
mercar eth 1-1. Quedaue un quart d’ora e eth partit ère molt dubert. Es
causes se mos anauen a complicar a 5 menutes deth finau quan er arbitre mos
fiulaue un penalty de Felipe que ath delà, dempús de discutir damb un jogador
der Aurignac, ère expulsat per arbitre ; eth penalty shutat per Alves siguec
arturat molt ben per Pol. Ath finau des 90 menutes s’arribaue damb eth resultat
d’empat a 1 gol.
Ena prolongacion er Aurignac profitèc era superioritat numerica e Fontan mercaue 2 gols entà sentenciar era eliminatòria. Auérem dues bones ocasions enes botes d’ Àlex entà reduir eth mercador, mès eth que tornaue a mercar siguec er Aurignac e Hurle mercaue eth 1-4, resultat ath finau des 90 menutes.
Ath finau eliminacion dolorosa, resultat massa abultat en contra e expulsion de Felipe que lo perderam us quanti partits. Ath delà es tarjetes auriòles tanben comportaràn partits de sancion d’ aciu quinze dies entà Uri e Paba.
Eth pròplèu partit jogam partit de liga, eth derby deth Portilhon dissabte 17 d’octobre tàs 20:00 ores en Bossòst contra er equip deth B. Luchon
U.E. Bossòst: Pol, Abraham, Salva, Felipe, Peiro, Uri, Luis, Àlex, Paba, Jonathan e Soufi. Remplaçants: Miquel, Sergio, Cabezas.
Trainer: Xavi.
Tarjetes auriòles : Salva, Uri, Paba, Jonathan.
Tarjeta vermelha: Felipe.
E.F.C. Aurignac : Shiavon, Aouam, Mayet, Berthon, Fumery, Arnould, Sanchez, Thomas, Fontan, Alves, Hurle. Remplaçants : Exposito, Lastrade.
Trainer : Garrigues Jerome.
Tarjetes auriòles : Alves, Hurle.
Gols : 1-0 Jonathan (
55’), 1-1 Fontan ( 75’), 1-2 Fontan ( 95’), 1-3 Fontan ( 110’), 1-4 Hurle ( 115’).
Arbitre: Venant Maxime.
Publicat per U.E.B. a 11:19 Cap comentari:
dilluns, 5 d’octubre de 2015
Mínima e prumèra victòria deth campionat
U.E. Bossòst 1 – F.C. Larboust-OÔ 0
Eth partit siguec igualat entre es dus equips que mos coneishem pro e siguec de mau suspréner-se. Cau rebrembar qu’eth Larboust-OÔ siguec er equip convidat enguan entà disputar eth XXVI trofèu Memoriau Manuel Huguet eth 15 d’agost.
Ath quart d’ora artenhíem eth gol en un cornèr shutat per Àlex e que un defensa introduie era pilota laguens dera sua madeisha porteria. Damb eth 1-0 auérem ua clara ocasion en ua pilota que Paba tot solet laguens der àrea shutaue dehòra dera porteria. Eth Larboust-OÔ sajèc de suspréner enes lançaments de fautes e cornèrs. Damb eth 1-0 s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat, era iniciatiua deth jòc siguec der equip francés que sajaue d’empatar sense auer guaire ocasions. Er equip aranés podie auer sentenciat en bèra jogada de contraatac ,mès tant Paba coma Luis non poderen suspréner ath portèr Gabriel que fòrça jogades i ère dehòra dera sua àrea. Eth Larboust-OÔ insistic enquiath finau entà poder mercar, mès er equip aranés se defensèc fòrça ben.
Ath finau prumèra victòria deth campionat e mès plan important entà plaçà-mos ena part mieja dera taula. Classificacion: Etoile Cagire e Cazères 12, Villen. de Rivière 10, B.Luchon 9, U.E. Bossòst 7, Encausse, Boulogne, Landorthe e SaliesMane
6, F.C. Mabroc 5, Isle en Dodon e Larboust-OÔ
4.
Eth pròplèu partit jogam partit de 3au ronda dera Copa de Midi dissabte 10 d’octobre tàs 20:00 ores en Bossòst contra er equip der Aurignac (Promotion Ligue).
U.E. Bossòst: Marcos, Abraham, Juanka, Felipe, Jaime, Àlex, Uri, Luis, Soufi, Paba e Salva. Remplaçants: Borja, Ivan, Pipe.
Trainer: Xavi.
F.C. Larboust-OÒ : Gabriel I, Rumeau, Escole II, Joly, Guiziou, Heride II, Da Costa, Sicre, Baux, Escole I. Remplaçants : Coulaud, Gabriel II, Arnauduc.
Trainer : Gabriel Gilles.
Gols : 1-0 Àlex (
15’).
Arbitre: Duprat Philippe.
Publicat per U.E.B. a 11:37 Cap comentari:
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
dissabte, 27 de febrer de 2016
Partit suspenut
Eth partit d'aguesta net en Luchon ha estat suspenut. Segurament se jogarà era plòpleu dimenjada.
Publicat per U.E.B. a 12:00 Cap comentari:
dilluns, 22 de febrer de 2016
Ua victòria que mos plaçe ena part nauta dera classificacion
F.C. Larboust-OÔ 0 - U.E. Bossòst 2
Partit jogat en camp deth Cierp Gaud, un terren irregular pes condicions climatologiques que dificultèc eth jòc des dus equips. En prumèr quart d’ora er equip aranés anaue a sentenciar eth partit. As 5 menutes en un cornèr shutat per Àlex, era pilota quedaue as pès de Felipe que , lèu dera porteria , shutaue entà mercar eth 0-1. Ath quart d’ora serie Javi que des de laguens der àrea shutaue ara esquaira dera porteria francesa e mercaue eth 0-2. Eth F.C. Larboust-OÒ sajaue d’ apropà-se ath àrea aranesa pes lançaments de fauta e cornèr. Damb eth 0-2 s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat podíem auer ampliat eth resultat. As 5 menutes en un bon shut de Jonathan eth portèr desviaue era pilota que dempús un defensa shutaue fòrça mau e anaue a tocar eth garròt dera porteria francesa. Auérem ues pòques arribades en àrea francesa que non saberem definir era darrèra passada o eth darrèr shut dauant un portèr francés fòrça auançat dera sua porteria. Eth Larboust sajèc de suspréner damb lançaments de luenh, mès eth nòste portèr debutant Miguel arturèc es pilotes shutades.
Ath finau, ua victòria que mos place ena part nauta dera classificacion. Aguesta dimenjada se joguen tres partits pendents dera 14ª jornada.
Auem de dar es gràcies ara aficion qu’en un bon grapat se desplaçèc enquia Cierp Gaud entà dar suport ath sòn equip; ath finau semblaue que jogàuem en casa ronques i auie mès aficionadi nòsti que d’ eri. Un dètz entara nòsta aficion. Eth dissabte tanben vos demoram a toti.
Eth pròplèu partit, derby deth Portilhon dissabte 27 de hereuèr tàs 20 :00 ores en Luchon contra er equip locau.
F.C. Larboust-OÔ : Gabriel, Abella, Rumeau, Joli, Escole II, Baux, Coulaud, Heride, Escole I, Defontaine, Pascau. Remplaçants : Da Costa, Babatinca, Sicre.
Trainer : Gabriel Gilles.
U.E. Bossòst: Miguel, Borja, Miquel, Felipe, Àlex, Paba, Ignasi, Charles, Salva, Javi, e Soufi. Remplaçants: Gachi, Carlos, Jonathan.
Trainer: Xavi.
Gols :0-1 Felipe (
5’), 0-2 Javi ( 15’).
Arbitre: Migotto Michel.
Publicat per U.E.B. a 11:55 Cap comentari:
dimecres, 17 de febrer de 2016
Jogaram en Cierp-Gaud
Eth partit previst entà d'aguest dimenge en OÔ, se jogarà eth dissabte 20 d'hereuèr tàs 20:00 en Cierp-Gaud contra er equip deth F.C. Larboust-OÔ.
Publicat per U.E.B. a 9:04 Cap comentari:
divendres, 12 de febrer de 2016
Suspenuda tota era jornada
Suspenudi toti es partits de totes es categories pes condicions metereologiques dolentas d'aguesta dimenjada.
Publicat per U.E.B. a 14:43 Cap comentari:
diumenge, 7 de febrer de 2016
Partit suspenut
Degut ara nheuada d'aguesta net eth partit deth F.C. Larboust - U.E. Bossòst ha estat suspenut.
Eth dissabte 13 d'hereuèr tàs 20:00 en Luchon derby deth Portilhon:
B. Luchon - U.E. Bossòst
Eth dissabte 13 d'hereuèr tàs 20:00 en Luchon derby deth Portilhon:
B. Luchon - U.E. Bossòst
Publicat per U.E.B. a 10:50 Cap comentari:
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
Per veire s'es ....
Un tròç de M Proust , du côté de chez Swann. trach del Kindle passatge de l'enfant dins l'escalièr qu'espera la sia maire....
Ausiguèri los passes dels meus parents
qu'acompanhavan Swann; e quora l'esquila de la pòrta m'aguèt avertit
que veniá de partir, anèri a la fenèstra . Maman demandava al
paire se avia trobada la langosta bona e se Mossur Swann èra tornat
prendre de glacet e de la pistacha . « La trobèri plan
ordinari diguèt la mia maire; cresi que pel còp que ven, caldrà
ensajar una autre perfum. » « Non se pòd dire consí lo
sénher Swann càmbia , rasona com' un vièlh! » La meuna
tanta grand èra tant acostumada de veire dins Mossur Swann una
mena de jove , que s'estonava de lo trobar, subte, mens galhard que
l'atge que contunhava de li donar dins son remembre. E los meus
parents tanben, començavan de li trobar lo vielhum anormal ,
excessiu, vergonhós e meritat coma lo d'un estèrle , de totes
los que lor sembla, que lo jorn grand, qu' a pas cap de l' endeman
sia pus long que pels autres , per de qué es voide, e que los
moments s' ajustan dempuèi lo matin, sens se despartir, en seguida
entre los mainatges . « cresi que ten maites tracas, ambe la
sia coquina de femna, que viu a la vista de tot Combray, ambe un
Senher de Charlus. Aquò's la faula de la ciutat. » La mia
maire faguèt remarcar que pareissiá mens trist dempuèi qualques
temps. « Fa pas tant sovent aquel gèst coma de s' eissugar
los uèlhs , e de se passar la man sul front. « Ieu cresi que
l'aima pas mai aquela femna ». « mas de segur que l'aima
pas pus , respondèt lo grand. Recebèri d'el, fa bèl temps, una
letra sul subjècte, que me soi pas cochat de seguir, e que daissa
pas gaire de dobtes sus los seus sentiments, e encara mens sus l'amor
de la sia femna.. E Ben! Vejatz , l'avètz pas mercejar per l'
Asti », ajustèt lo grand en se virant devèrs las doas bèlas
sorres . « Consi , l'avem pas mercejar? Cresi , per nosautres
, que li ai tornat mon merces plan polidament », respondèt la
tanta Flora. « Oc ben , li diguères finament , e te
badèri per aquò » diguèt la tanta Celina. « Mas tu
tanben foguèt fòrça plan tanben ». « E òc que
foguèri fièra de ma frasa suls vesins aimables. »
« De qué , aquò's aital çò
que sonatz un merces! Cridèt lo grand. Ai plan ausit la dicha , mas
diable , qual pòt creire que sia per Swann. Podètz èsser seguras
qu'a ren compres. » « Mas vesèm, Swann es pas nèci, soi
segura que li a agradat . Pasmens que li podiái pas dire lo nombre
de botelhas e lo prètz del vin! » Lo paire e la maire
demorèron sols, se seguèron un moment , puèi lo paire diguèt : «E
ben ! Se vòls , anem montar nos jaire. » « Se vòls mon
amic ; encara qu' aja pas cap una ombra de sòm, aquò's pas aquel
glacet tant ordinari que pòsca me téner tant revelhada; mas que
vesi de lum a la cosina e coma Francesca m'a esperada , m'en vau
li demandar de me desbotonar lo casabèc mentre que vas te
desvestir. » Lèu , ausiguèri que montava barrar sa fenèstra
. Anèri sens bruch dins lo corredor , lo meu còr polsava tant fòrt
, qu'avia de pena per avançar , mas que pel mens batiá pas mai per
ànsia , mas d'espaventa , de joia . Vegèri dins l'escalièr la lum
tracha per la candela de maman . Puèi la vegèri ela meteissa, e
m'avièt . Tre la primièra segonda me fintèt estabordida ,
comprenguèt pas çò que se passava . Puèi sa cara prenguèt una
expression de ràbia , me diguèt pas un mot , e vertat , que per
mens qu'aquò , lo monde me disiá pas de paraulas mentre mantuns
jorns. Se la maman m'avia dich un mot, seria estat acceptat qu'òm me
podiá tornar parlar , e seria estat encara mai pièger encara, coma
un signe que en fàcia de la greuvitat del castigament, qu'anava se
preparar , lo silenci, la discòrdi foguèsson estat plan ninòis.
Una paraula e aquò seria estat la serenitat, coma òm respond a un
servicial, quora venem de decidir de li donar comjat , lo poton que
se dona al fils, qu' òm envejariá s'engatjar alara, que li aurem
refusat que deguèssem s' acontentar d'una discòrdi de dos jorns
ambe el. Mas ausiguèt lo paire que sortissiá del gabinet de banh,
ont èra anat se desvestir, e per me parar de la scèna que me fariá
, me diguèt d'una votz entrecopada per la colèra : «sauva-te
, qu'au mens, lo teu paire te veja pas aital, a l'espèra coma un
falord! «Mas li ressegava : » Ven me dire bonser »,
ambe l'esglai de veire lo rebat de la candèla del paire, s'enauçar
sus la parèt , mas me servissent de son apròcha coma d'un mejan de
pression, e esperant que la maman per m'aparar la rescontra ambe lo
paire , que contunhe de refusar , anava dire: «Dintra dins ta
cambra, vau venir. » Èra tròp tard, lo paire èra davant
nosautres. Sens o voler mormolhèri d'unes mots que degun
ausiguèt: « Soi perdut ».
Ne'n foguèt pas aital. Lo paire me
refusava de longa las permissions dels acòrdis lo pus bèls
consentits per la maire e la grand , per de que se chautava de
principis e del «Drèch del monde » .
Per una rason tota contingenta , o
quitament sens rason, me supprimava al darrièr moment tala
passejada tant costumièra , quitament consagrada , qu'òm podiá pas
m'en privar sens perjuri, o ben coma avia fach encara aquesta ser ,
longtemps avant l'ora rituala, me disiá : « anem , monta te
jaire , sens explicacions ! ». Mas encara que teniá pas cap
de principis ( al sens de la grand) avia pas per dire d'
intransigençia . M'agachèt un briu , d'un aire estonat e
malcontent, puèi tre que la maman li aguèt explicada ambe qualques
mots embarrassats , çò qu'èra arribat , li diguèt: «mas vai
donc ambe el , coma disiá justament qu'avia pas gaire l'enveja de
dormir , demòra un pauc dins la sia cambra , ieu ai pas besonh de
ges » « Mas non , mon amic respondèt timidament la maire
, qu'aja enveja de dormir o pas càmbia ren a la causa , podèm pas
acostumar aquel enfant ... » « Mas que s'agís pas
de l'acostumar , diguèt lo paire en auçant las espatlas , vei
qu'aquel pichon ten de la pena , ten l'aire desconsolat , aquel
enfant, vesèm, sem pas de borrèls! Quand l'aurà rendut malaut ,
seràs plan avançada ! Coma i a dos lièches dins la sia cambra,
diga doncas a Francesca de preparar lo grand lièch e dòrm per
aquesta nuèch près d'el. Anem, bonser, que ieu que soi pas tant
nerviós que vosautres , me vau jaire. »


text:
L'Agenda 8 : Març "Attacks" !
Comentaris
Siatz lo primièr a depausar un comentari !
Apondre un comentari
Un magazine cultural, que met en lum los eveniments majors que auràn luòc dins tota l'Occitania.
Emission presentada per Samira EL Hadrati. Una coproduccion o CIRDÒC e OC PROD, realizada a partir de la FaBrica, lo portal de la creacion occitana.
Tornatz trapar totes los detalhs sus totes los eveniments de l'agenda sus http://frabrica.occitanica.eu
L'emission es tanben difusada sul site Occitanica www.occitanica.eu
Durada : 5 min 44
Disponibla dusca lo 02/05/2017


text:
¡¡¡ Hay si me toca !!!
dijous, 18 de juny de 2015
dilluns, 1 de juny de 2015
Derròta contundent que mos deishe sense eth títol
AMS Cardeilhac 3 – U.E. Bossòst 0
Auem patit era dusaua derròta deth campionat e era mès contundent. En un partit en que començèc fòrça parièr, òc que se veiguec mès fòrça e contundéncia en equip deth Cardeilhac. Sense guaire ocasions, eth Cardeilhac mercaue eth sòn prumèr gol quan Lombard entraue en àrea e shutaue ras a tocar deth garròt sense que Marcos podesse arturar era pilota. Ara seguida, en un centre-shut ,Jiménez mercaue eth 2-0, resultat damb eth que s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat, er equip aranés sajèc de reduir distàncies en mercador, mès siguec eth Cardeilhac eth que en ua situacion ath límit de dehòra de jòc, N’Daye realizaue un gran shut q’anaue ena esquaira dera porteria. Enes darreres menutes ei quan auérem es milhors ocasions enes botes de Manu, Moha e Kike; tanben reclamèren ues clares mans laguens der àrea d’un defensa francés, mès tot açò non auec eth prèmi deth gol. Mos manquèc era sort des guanhadors.
Ath finau mos quedam sense campionat. An estat dos revesi ara seguida : era setmana passada era Copa der Amitié e aguesta setmana eth títol dera Liga. Er objectiu deth començament dera sason s’ a artenhut, qu’ ère tornar ara categoria d’Excellence, mès ei domatge èster tant a pròp des títols e non poder arténher-ac. En aguesti dus partit tant importants, mos auem quedat sense poder mercar cap gol.
Ara a descansar enquia finaus de junhsèga o començament d’agost, entà premanir era sason 2015-2016 ena categoria d’Excellence çò de milhor possible.
¡¡¡ Bones Vacances entà toti !!!
AMS Cardeilhac: Quereilhac, Ferrere, Jiménez, Duteck, Sansonetto, Pellegrino, Cazenave, Devaud, Lombard, Tekeu, Duplan. Remplaçants: Payrau, N’Daye.
Tarjetes auriòles : Pellegrino, Devaud.
Trainer : Toulouse V.
U.E. Bossòst: Marcos, Salva, Abraham, Felipe, Mikel, Àlex, David, Soufi, Kike, Moha e Paba. Remplaçants: Camilo, Manu, Ori.
Tarjetes auriòles : Felipe, Soufi.
Tarjeta vermelha : Salva.
Trainer: Xavi.
Gols : 1-0 Lombard (
30’), 2-0 Jimenez ( 35’), 3-0 N’Daye ( 75’).
Arbitre: Hubert Marc.
Publicat per U.E.B. a 11:30 Cap comentari:
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
Ambe qualques amics nos sem amassats per ensajar de donar un ritme novèl a la musica occitana ; aqui la resulta, qu'aimèssetz e vos ne farai escotar d'autras...
Lo quadrilha es format de ieu (evident) de ma sòrre, de son amic, de mon fraire (davant que sa faguèsse cambiar lo genolh, e d'un gendarma...
Notatz que i a d'òmes que se fan passar per nosautres, se sonan lo golden gate quartet .
Mas ieu los soni los pauc-vals... Que lo monde a pas gaire de vergonha uèi , coma del temps dels aujòls e de las ginèstas floridas....


text:
Cantal (15)
superficie : 5 726 km² communes : 260 chef lieu : Aurillac
Le Lioran | Géothermia | Musée de la Résistance d’Anterrieux | Cathédrale Saint-Pierre | Puy Mary | La Cascade des Veyrines | la Roche de Landeyrat | Château de Vixouze | Château de La Vigne | Château de Varillettes | Château de La Trémolière | Château des Ternes | Château de Sedaiges | Château Saint-Etienne | Château de Saint-Chamant | Château d’Oyez | Château de Messilhac | Château de Longevergne | Château de Laroque | Château de Lamargé | Château de La Grillère | Château de Couffour | Château de Conros | Château du Chassan | Château de Carbonat | Château de Branzac | Château d’Auzers | Château d’Aurouze | Château d’Anjony | Château d’Alleuze | Cascade du Sartre | Cascade de Liadouze ou du Luc | Les Cascades de l’Alagnon | Cascade de Cornillou | Gorges de l’Ander | Le Pas de Cére | Cascade de Faillitoux | Cascade de Salins | Château de Val | Château de Pesteils | Tournemire | Salers |


text:
Fontanes (Aude)
Fontanes (oficialament en francés Fontanès-de-Sault) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
L'atestacion un pauc misteriosa de 1069, Fontaneis, atal coma la grafia francesa, explican que Dauzat interprète lo nom coma fontana (derivat de font), ambe'l sufixe latin -ensem ( > -és) [1]. La fòrma fonetica actuala fariá pensar a un plural de fontana, ambe una evolucion -as > -es caracteristica del catalan, lenga prèpa; cf. Artigas (Aude) prononciat [ar'tiɣes] [2]. Reculament de l'accent tonic ?
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Bèlcaire; es ara del canton de Haute-Vallée de l'Aude (en francés), donc de La Nauta Val d'Aude.
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 296
- ↑ http://archive.org/stream/revuededialectol03sociuoft#page/n154/mode/1up
- ↑ http://www.annuaire-mairie.fr/mairie-fontanes-de-sault.html


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dimecres, 29 d’abril de 2009
Quinzau baishada deu riu Zinca en navatas
L'amic Zagal de Molinero L'Arco, gran navatèr davant l'Eternau, que'ns convida a participar a la hèsta a l'entorn de la baishada deu riu Zinca, qui's debanarà la dimenjada deu 23-24 de mai d'enguan, enter Laspuña e Ainsa, en Sobrabre.
Ua navata qu'ei ua sòrta de radèu emplegat coma mijan tradicionau (despuish lo sègle XVI) de transportar los troncs d'arbres de cap tà las seguerias de la region en tot utilizar los rius de la montanha deu Haut-Aragon coma camin. Autes còps, que podèvan baishar atau dinc a Tortosa.
Adara, tà transportar la lenha, las navatas que son estadas plan segur remplaçadas per camions e los rius non son pas mes utilizats. Mès la navateria que continua coma activitat ludica e esportiva.
Qu'ètz convidats a participar a las hèstas deus navatèrs, la dimenjada deu 23-24 de mai. Lo programa qu'ei lo seguent:
Dissabte 23 de mai:
Activitats ludicas tradicionaus en riu
Mesa a l'aiga de las navatas
Sopar en Laspuña (las entressenhas peu menu e la reservacion, que las trobaratz aquiu.
Concèrt de la Ronda de Boltaña
Pasa la ronda - La Ronda de Boltaña
Dimenge 24 de mai:
9:30 Dejunar a la plaja (Camalhon (cambajon), hromatge e sardinas)
11:00 Debuta de la baishada.
Vengatz nombrós, que i ètz tots esperats!!!!
diumenge, 19 d’abril de 2009
En vacanças (seguida)
Dirty Old town qu'ei ua cançon compausada peu militant e activista britanic James Henry Miller, alias Ewan MacColl (1915-1989). Aquera cançon qu'ei ua favorita de la mea hilha, qui la coneish per The Pogues (que n'ei fan).
La version per The Pogues (causida per la hilha, mercés a era). Avetz dit dentista?
Un aute "hit" deus Dubliners tanben représ peus Pogues: the Irish Rover
La medeisha cantada amassa dab los Pogues. Que i vedem lo fondator deus Dubliners, lo regretat Ronnie Drew (1934-2008), que i canta coma líder en alternància dab Shane Mac Gowan (deus Pogues):
Totun, la mea version preferrida qu'ei la deus hrairs Clancy e de Tommy Makem:
Whiskey in the Jar qu'ei un tradicionau irlandés, popularizat en ço deu Peiroton peus hrairs Clancy e Tommy Makem
La version deu regretat Tommy Makem (1932-2007):
A lèu!
dissabte, 18 d’abril de 2009
En vacanças
Vam, que'vs deishi dab lo vielh banjoista deus Dubliners, Barney McKenna, dens ua video enregistrada en 1970. Que comença dab un aire lent e continua dab ua seguida de reels. Doncas, d'escotar dinc a la fin! Barney McKenna que contribuí a popularizar l'emplec deu banjo tenor dens la musica irlandesa, abans qu'aqueste intrument cedisca lo pas au bozoqui version irlandesa, dens las annadas 70.
dilluns, 6 d’abril de 2009
Lo 4 d'abriu 2009, qu'èram un bon milierat a manifestar a Pau
A quatorze òras que debutè l'aplec a la plaça de la Liberacion.
Qu'èra l'ocasion de's hèr la fòto de pès dab personalitats com la Mela de Sabatons Jaunes e lo Camel.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dimarts, 29 de setembre de 2009
Juraj Dufek
Encara que la duda sigui coneguda com a gaita hungaresa, la trobem en realitat a tots els països de l'ex-imperi austrohungarés i no sols a Hungria.
I gràcies a la "Asturian connection", el mestre de Bojnice ha après a tocar muñeires, aquí el veiem acompanyat pels gaiters asturians Anxo Lorenzo i Xuacu Amieva. La duda i la gaita asturiana (o càntabro-asturiana o asturcàntabra) son de digitació tancada, no és el cas de la gaita gallega. Bé, en realitat, la duda accepta les dues digitacions, com la boha. Les gaites de digitació tancada - es a dir que sols un forat es obert per fer sonar la nota mentre que tots els altres queden tapats- són una mica més complicades d'aprendre pels principiants.
A més de ser un excel.lent músic, Juraj és un fabricant de "dudes". Al video que segueix, tenim un exemple d'un instrument fabricat per Juraj i tocat per un gaiter austriac. L'aire és una cançó hungaresa força coneguda dels gaiters d'aquest país:
Aki dudás akar lenni
Pokolra kell annak menni:
Ott vannak a férges kutyák
abból lesznek a jó dudák!
El que vol fer-se gaiter,
ha d'anar a l'infern per això:
Allà es troben els grans gossos,
dels quals es fan les millors gaites!
Abans, el sac de la duda es feia amb pell de gos, ara es fa més aviat amb la de cabra. Ok, Ok, d'acord, millor si fos de materia sintètica :(.
Aquest post és escrit en català per cumplir una obligació, però no estic convençut del tot que em farà pujar el "rànking", això rai, LOL.
divendres, 25 de setembre de 2009
Jotas
Escotatz era mia canta
Sus un aire de jota gaujosa
Qui a jo tostemp m’encanta!
Non serà cap auta causa!
En vilatge eras gojatas
que vòlen enqüèra jotas !
Aths qui’m demanan sens arrestar:
« Perqué dab era jota e’t vòles estar »
Qu’arresponerèi sens esitar:
N’ i a pro de mazurca,
D’escotisha e de pòlca,
Aciu que volem mes jotas !
Caram, una jota amb sols dues coples, això no és convenient, clar. N'hi afegiré més quan surtin. Poc a poquet, anem.
dimecres, 23 de setembre de 2009
Er aranés qu'ei era forma oficiau dera lengua occitana
D'un costat qu'auem es consideracions fòrça teoriques de Domergue Sumien, totaument desconectades dera realitat sociolingüistica e sense fonament democratic ne realitat ben concreta, e a on singularament er aranés i ei absent o inexistent. E der aute, qu'auem era realitat aranesa que resulte, per contra, d'un processus (procès) democratic de larga durada. Entre aguestes dues bandes, qu'i contemplam un hossat abismau. Non ei cap jamès facil de hèr concordar un wishful thinking de tipe sciéncia-ficcion e era realitat!
Eth dret des Aranesi d'emplegar es sòns parlars pròpis entà ne hargar ua lengua oficiau qu'ei un dret uman fonamentau. E gràcies as autoritats araneses, utilizadors dera lengua occitana qu'an, per fin, dret ara paraula. Que me permeti de pegar acitau un tèxte publicat recentament en sòn blòg per Dauna Maria Vergés, encargada des ahèrs lingüistics e culturaus en Conselh Generau d'Aran.
"(...) En un article fòrça interessant de Feliciano Fidalgo, publicat en diari El País, eth 9/09/1979 “El despertar cultural de Occitania”, Lafont hè ua radiografia fòrça encertada dera situacion lingüistica e sociau dera realitat occitana dera epòca, situacion fòrça similara ara actuau.
Ena epòca dera publicacion d’aguest article se parlaue dejà qu’era reconquèsta dera unitat dera lengua ère un punt de partida clau entath resorgiment deth movement occitanista. Totun, e malurosament, vint ans dempús aguesta unitat ei encara fòrça luenh d’artenher-se pr’amor dera complexitat sociau e economica d’Occitània, despartida en tres estats diferents qu’an diferents nivèus de reconeishement dera lengua (França non a signat era Carta des Lengües Minoritàries).
Ei en Aran a on er occitan a artenhut era maxima consideracion legau e institucionau e gràcies ara aprovacion der Estatut d’Autonomia de Catalonha de 2006 ei tanben oficiau en Catalonha. Era logica e era sensatesa amien a pensar qu’aguesta oficialitat e nau estatus dera lengua en Catalonha hèn referéncia ara lengua pròpria d’Aran, o occitan d’Aran o aranés (tant ei, eth nòm non hè era causa), pr’amor qu’aguest ei er unic territòri de Catalonha a on er occitan i é present a trauèrs der aranés. Totun resulte preocupant constatar era existéncia de veus que discrèpen sus aguest ahèr en tot interpretar de manèra interessada eth tèxte estatutari.
Atau donc assistim ath neishement de naui messies qu’an prenut coma estandard era idèa d’amiar a Occitània entà un futur esplendorós en tot emplegar era unitat dera lengua occitana coma dògma de fe. Ua unitat tristament inexistenta actuaument qu’a d’arribar a trauèrs deth consens de toti es utilizadors dera lengua e qu’a de nèisher dera pròpria Occitània, damb toti aqueri supòrts que siguen de besonh e que plan segur seràn ben recebudi, e on Aran pensi qu’a un papèr destacat.
Aran a d’esdevier era clau de vòuta qu’ajude a vertebrar ua lengua e ua cultura que tanben li son pròpries, e que dempús d’auer demorat pendent sègles perdudes en desbrembe, son emplegades ara coma desencusa entà desvolopar ua faussa militància qu'arren a que veir damb era qué prebotjauen es grani pensaires coma Lafont.
Recuperar er esperit deth qué parle Weil ei de ben segur trabalh des occitans, mès tanben dera pròpria Catalonha e d’Euròpa, qu’an d’ajudar-mos a seguir eth camin, mès non pas mercar-lo."
Ara, er equacion qu'ei simpla: o er aranés ei arreconeishut coma estandard occitan unic, o ben calerà hèr concordar era teoria damb era realitat en tot adméter era pluralitat des lengües d'òc e era pluralitat des lengües gascones. Car se Aurelià Lassaca , Paco Boya e Eric Gonzalès escriuen toti tres en occitan, que jo sàpia, Aurelià Lassaca e Eric Gonzalès non escriuen en lengua aranesa.
dimarts, 22 de setembre de 2009
Lo capblu e lo lauriòu
En bèth jogar au Penut deu mèste Andriu Hourcade, que m’èi sortit capblu, lo nom d’un ausèth. (Tà guanhar tot plen de punts au Penut, qu'èi trobat quin hèr. Que i jògui en equipa dab la Mela! Qu’ei tròp hòrta, la Mela. Bon, que barri la parentèsi).
En gascon, blu qu’ei vadut la manèra normau de designar la color blua. Non pensi pas que calha seguir los conselhs de Domergue Sumien qui vòu a tota fòrça remplaçar lo mot blu per blau. L’argument deu Domergue qu’ei blu ei un manlhevat deu francés. N’a pas tòrt, segur que n’ei un, com ac ei blu en italian.
Totun, remplaçar blu per blau que’m pausa un problèma, pr’amor, a mes de l’emplec corrent e generau de blu en gascon, lo mot blau qu’existeish plan en la lengua de uei mès n’a pas briga lo sens de blu.
Aqueth blu espantós que’m hè dòu.
Aqueth blau espantós que’m hè dòu.
Las duas frasas non vòlen pas briga díser la medisha causa.
En gascon, blau que s’a guardat lo sens especializat de l’efèit d’un truc, d’ua tumada mentre blu que designa la color.
Doncas remplaçar blu per blau qu’ei empraubir la lengua dab lo pretèxte de voler purificar-la. A jo, lo mot blu que m’agrada. Lo mot jaune, pas tant, mès aquò rai… De manèra paradoxau, au Domergue que’u agrada lo mot jaune. Totun, jaune que hè mes francés que non pas blu, non ? Daulhòrs, en tot jogar au Penut, que m’èi trobat un aute beròi ausèth qui continua de pòrtar lo mot gascon tà díser "jaune" : (lo/eth) lauriòu o meslèu l’auriòu.
.
Tè, güeitatz aquera video qui s’i escad plan coma cau:
Doncas la mea conclusion: en lòc de cambiar blu per blau, que valeré mes remplaçar l'excellent Domergue per la polida professora de la video tà regentar çò qui tòca au maine lingüistic gascon!!!! Sense mancar d'arrespècte ni per l'un ni per l'auta, vam!
dilluns, 21 de setembre de 2009
Un gasconista reverat peus occitanistas
E çò qui'ns càmbia drin, miratz: los occitanistas que'u veneran. Cap d'eslamas de l'in.hèrn non son estadas promesas tau nòste escrivan.
S'ageish de Pey de Garros, prumèr escrivan, o l'un deus "mes prumèrs"- qui hasó deu gascon ua lengua literària (sègle XVI). E deu son manifèste qui apareish en frontispici de las soas poesias gasconas, e qui podetz léger parciaument sus la maqueta d'aqueth blòg, que's pòt díser que signa la debuta de la consciéncia nacionau gascona. No's pòt pas parlar de "separatisme" gascon, sens citar lo son fondator: Pèir de Garròs.
E que no'm vengan pas a díser que Pèir de Garròs, qui èra de Lomanha, país gascon a la termièra dab Lengadòc, e qui hasó los sons estudis a Tolosa, ignorava l'existéncia de las autas varietats occitanas e deu lengadocian en particular.
Ja seré òra que gasconistas e occitanistas arrestèssen de's pelejar e aprengossen a tribalhar amassa tà dehéner la lengua, en tot arrespectar las sensibilitats deus uns e deus autes. Tròp d'energia guastada en bruts, e en de balas, que poiré servir tà un tribalh utile tà la lengua, ça'm sembla. E la lengua non se'n portaré pas mes mau.
diumenge, 20 de setembre de 2009
Lo jòc deu Penut
Tè, gèr de nueit, que'm passèi temps tà jogar au Penut. Sajatz, qu'apreneratz tot plen de mots, tots mes beròis. Anem!
dissabte, 19 de setembre de 2009
Nadau en País Basco
Felins e normativizacion
Que tròbi un certan grad de semblança enter la sistematica zoologica e la sistematica lingüistica. Totòm sap çò qu'ei un tigre, un leon, un gat domestic. Que son felins. Los zoologistas que'us classifican tots coma felins . Remarcatz que la nocion de felin ei plan teorica. Qu'ei a díser, se lo prinçòt te demanda: "shetz te comandar, dessenhà'm un felin", seràs emmerdat, per çò qu'un felin, aquò n'existeish pas per se en realitat. Seràs obligat de causir enter un leon, un tigre, un gat domestic etc e aquò n'ei pas la medisha causa, non cau pas las medishas colors e los felins se dessenhan pas tots parièr. En lingüistica, qu'ei çò parièr. Sauv que, a còps, lo rei causeish per tu sens te demandar lo ton avís. "Jo, Loís, rei de França per la gràcia de Diu, qu'èi decidit que cada còp qui voleratz dessenhar la lengua deu reiaume, que dessenharatz lo francés. Los autes, qu'anatz ves hèr fotre. Son dialèctes deu francés per decision reiau." E la Republica qu'a seguit lo moviment. E los lingüistas (qui son plan soent colhons mès n'ac cau pas diser tròp hòrt pr'amor qu'en bèth cercar plan, dilhèu que ne trobaratz qui no'n son pas tant), que l'an seguit tanben. E hòp! lo normand, lo galò e lo picard, qui abans èran dialèctes de la lengua d'oil com ac èra lo francés, que's son trobats classificats coma dialèctes deu francés per'mor d'ua decision reiau. Ara transpausem l'escèna en camp de la zoologia: " Jo, Loís, rei de França e Gran zoològ davant l'Eternau, qu'èi decidit cada còp qui voleratz dessenhar un felin, que dessenharatz un ocelòt. Qu'ei polit, un ocelòt. Los autes felins, qu'anatz ves hèr fotre. Que son tots vaduts varietats de l'ocelòt per la gràcia deu Rei". Los zoològs, qui son mens cretins que los lingüistas, que's diràn: "aqueth rei qu'ei un colhon. Lo tigre n'ei pas e n'ei pas jamès estat ua varietat d'ocelòt".
Bon, e lo gascon? Lo gascon qu'ei ua varietat de l'occitan, atau sia. Mès l'occitan qu'ei coma la lengua d'oil o coma lo felin, qu'ei ua nocion teorica. Un ahèr de classificacion, qué. Lo problèma que comença quan e s'ageish de dessenhar l'occitan." Jo, rei de pas arren per la desgràcia deu Rei de França, qu'èi decidit que l'occitan referenciau, estandard, l'occitan, qué, e serà lo lengadocian". Aquiu lo problèma que comença. Pr'amor las autas varietats occitanas, e particularament la mea, lo gascon, non son pas jamès estadas varietats deu lengadocian, coma lo tigre n'ei pas jamès estat ua varietat d'ocelòt ni lo picard ua varietat de francés.
Voler o simplament desirar o saunejar de remplaçar l'occitan per un dialècte naturau, com lo francés per la lenga d'oil, qu'estó un error màger de l'occitanisme. Tà dessenhar l'occitan, tà perméter la soa existéncia, que calèva creà'u com l'acadèmia basca s'ac hasó peu basco o com la YIVO (de hèit Max Weinrech) peu yiddish. A la demanda: dessenhà'm la lenga basca, los bascos que dessenhan sens esitar lo basco unificat, lo batu, un dialècte improbable, imaginari, mès estandard. E pro. En lingüistica, contrariament a la zoologia, que's pòt crear de varietats navèras, composicionaus, sinteticas, en mesclant trets de mantuns dialèctes e atau crear un dialècte navèth, referenciau, de nat lòc en particular e doncas acceptable per la comunautat sancèra. Que son los cas deu basco (creat en 1968-1973) e deu yiddish (creat en 1934). N'ei pas estat lo cas de l'occitan.
E lo problèma de la nòrma occitana que demora sens solucion au dia de uei. La nòrma pluricentrica de l'occitan, la qui t'obliga a dessenhar 7 felins diferents en lòc d'un, en realitat non règla pas arren. Per'mor que cau definir prumèr çò qu'ei lo gascon. E au dia de uei, las nòrmas gasconas que son multiplas. Díser lo gascon qu'ei ua lengua o quitament un dialècte (en adméter que i aja ua diferénça de natura enter lengua e dialècte, çò qui non pensi pas personaument) qu'ei enqüèra plan teoric. A la demanda: "dessenha'm la lengua gascona, o se v'estimatz mei, lo dialècte occitan gascon", quin o qué arresponeràs ? Quin gascon? Lo bearnés d'Eric Gonzalès? L'aranés de Paco Boya? Lo gascon maritime de Bernat Manciet o lo de Pèir Morà? Lo gascon coseranés de Joan-Pau Ferré? Lo gascon bigordan de Terèsa Pambrun-Lavit? Lo gascon girondin de Claudi Belloc? O lo d'aqueth blòg (corregit, eh) ???? Que son tots plan beròis mès que son ja 7. Qu'avem de besonh un gascon unificat sintetic, 100 % gascon - qu'ei a díser basat sonque sus l'usatge gascon - tà poder dessenhar la lengua gascona unificada e hicar-la a la plaça hauta qui s'amerita. Que continuaràs d'emplegar lo ton gascon locau dens la vita vitanta, plan segur qu'ac cau. E se vòs contunhar de'u escríver tanben, nat problèma, mès aumens qu'auràs ua lengua unificada a la toa dispausicion, qui volem co-oficiau peus país gascons e que poderam dehéner a tota fòrça au nivèu planetari. Totòm que i trobaré lo son compde, tant los occitanistas qui dehenen la nòcion de norma pluricentrica de l'occitan - pr'amor sens ua nòrma gascona n'i pòt pas aver de nòrma pluricentrica occitana-, com los gasconistas qui vòlen la lor lengua.
divendres, 18 de setembre de 2009
Los manuscrits espanhòls en gascon deu sègle 14
A l'edat miejana, los gascons qu'escrivèvan las lors òbras literàrias en occitan comun en non pas en la lor lengua pròpia. Totun, los lors manuscrits juridics qu'èran escriuts en gascon, e que dispausam de tèxtes en gascon qui remontan au sègle 10.
Lo gascon qu'èra parlat en País Gascons, clar, mès pas sonque. Qu'èra -e qu'ei enqüèra - parlat en País Basco, particularament en quauques lòcs de Baisha Navarra, de Sola e de Labord. Qu'èra tanben parlat a partir deu sègle 12 (durant lo regne de Sanç VI de Navarra, Sanç lo Savi), en Sent Sebastian-Donostia, e en d'autas vilas de Guipóscoa coma Hondarribia (Hontarràbia en gascon) e Pasaia (Passaje en gascon) . D'aulhòrs, tant Hondarribia com Pasaia que son toponims d'origina gascona (Hont Arràbia - sia peus legedors/lectors catalans Font Ràbia- e Passa(t)je - la j qu'ei prononciada y en gascon de Baiona). La toponímia de Sent Sebastian que presenta enqüèra traças gasconas de las plan vedederas: Monte Urgull (Mont Orgulh), Cabo Higuer, Molinao (Molin Nau), Miramón (Miramont) etc, etc. E las carreras principaus de Sent Sebastian que pòrtan los noms de Embeltrán, qu'ei a díser En Beltran, e Narrica qu'ei a díser Na Rica, on i podem reconéisher las particulas onorificas occitanas En (de Mossen) e Na (de Dòna, Dauna en gascon). Lo gascon qu'èra la lengua administrativa de Sent Sebastian a l'Edat Miejana.
Au sègle 17 lo gascon que i èra enqüèra parlat segon un testimoniatge d'un procès en broisheria qui s'escadó en Hontarràbia en 1611. Isabel García, 13 ans, qu'afirmè èster estada en preséncia deu diable e que declarè:" el diablo en gascón llamaba los de San Sebastián y los del Pasaje y luego en vascuence los de Irún y los de Endaia".
Los archius de Hontarràbia que i amagan enqüèra quauques manuscrits gascons. Per contra, los deus archius de Sent Sebastian qu'estón perduts, cremats peus incendis, mès que'ns demora lo testimoniatge d'un erudit donostiarra deu sègle 19, lo Doctor Camino, qui ns'indica lo gascon qu'èra enqüèra parlat en Guipóscoa a la soa epòca : "En esta unión de la Gascuña con Castilla debe ponerse al parecer la época y origen de haberse introducido en San Sebastián y pueblos alrededor la lengua gascona, que fué muy corriente y aún se usó en públicos instrumentos: bien que hoy día solo se habla en Pasajes". E dens lo son libe "Historia de San Sebastián", que i escriu:
«Tampoco es de omitir que en el libro Becerro de la ciudad, el cual tiene ya más de 300 años de antigüedad, se halla en idioma gascon una ordenanza, sobre vinos y sidras dispuesta por la propia ciudad en tiempo de este Rey D. Fernando y año de 1309 y también hay otros instrumentos del siglo XV concebidos en el mismo idioma; entre ellos una sentencia arbitraria y amigable pronunciada por los jueces nombrados por San Sebastián, Fuenterrabía, Rentería y la ciudad de Bayona, sobre resarcimiento de represalias; particularidad digna de observarse; pues solo ha quedado y es usual dicho dialecto en ambos Pasajes, y de allí a menos de un cuarto de legua, nada entienden semejante idioma. Es creíble, sin embargo, que el lenguaje gascon se introdujó en este país desde los tiempos de D. Alfonso VIII de Castilla, en cuyo reinado, siendo españoles los gascones, como sujetos a aquel monarca pudieron por el continuo trato comunicar su lengua a sus limitáneos los guipuzcoanos, y más con el poderoso motivo de los enlaces matrimoniales; pues no hay duda que algunos solares muy distinguidos en estas inmediaciones conservaran apellidos de aquellas gentes enteramente españolizadas en el reinado de D. Alfonso VIII.»
Totun, que son conservats dus manuscrits en gascon de l'escrivan public donostiarra Joan de Bassessarri, redigits respectivament en 1301 e en 1304. La lengua qu'i ei de gascon maritime, com la de Baiona. Qu'ei aisit de reconeisher-la coma tau, pr'amor la que i ei escriut le segon lo biaish de prononciar deu gascon maritime, e la a atòna que i ei con·honuda dab la e atòna , per exemple legeratz "le viele de Sent Sebastian" qu'ei a díser la viela (vila) de Sent Sebastian. Suu hialat, que poderatz léger l'integralitat d'un deus tèxtes, comentat en espanhòl peu Professor Ricardo Cierbide.
Un aute tèxte en gascon de la medisha epòca, haut o baish, que provien deu manuscrit conservat dens los archius de la catedrala d'Oviedo (Astórias). Qu'èra ua missiva redigida parciaument en latin e parciaument en gascon peu notari baionés Arnaldi Arrupe e adreçada a l'avesque d'Oviedo Odón en 1327. Qu'ei doncas enqüèra escriut en gascon maritime. Que trobaratz l'integralitat deu tèxte gascon dab los comentaris en espanhòl peu professor José Ramón Fernández..
Aqueths tèxtes, redigits en gascon deu sègle 14, que son de fòrça bon compréner. Que ns'amuishan, per exemple, mots qui en gascon generau de uei lo dia conservan lo grop nd com demandar (demanar en aranés), segonda (segona en aranés) en contra de la règla generau de la fonetica gascona qui'u simplifica normaument en n simpla (com enténer, pregona, estona etc), non ac hasèvan pas atau a l'edat miejana. De hèit, que i trobam domana e domanar en aqueths manuscrits. Doncas las fòrmas modèrnas dab nd que semblan proviéner de correccions malastrugas influenciadas sia peu francés, sia per l'occitan (non-gascon). Las fòrmas aranesas non son pas catalanismes.
De l'amic Fiondil, nacionalista basco e gasconista de Bilbao - ua videoneta sus las hèstas de Baiona d'enguan:
dijous, 17 de setembre de 2009
fòrma o forma?
Totun, la medisha gramatica gascona de Romieu e Bianchi, e totas las autas gramaticas gasconas o biarnesas sens excepcion sauv ua - qu'ei la gramatica aranesa d'Aitor Carrera e que i tornarèi - que plaçan lo vèrbe formar en la lista deus vèrbes d'alternància vocalica. Doncas formar en gascon que's conjuga coma portar, qu'ei a díser, au present de l'indicatiu, la conjugason que da: 1- fòrmi, 2-fòrmas, 3- fòrma, 4-formam, 5-formatz, 6- fòrman.
Alavetz, voler acaçar fòrma deu vocabulari gascon qu'ei totaument incoerent. N'ac cau pas hèr.
En lengadocian, la cançon qu'ei diferenta, puishque lo vèrbe formar n'i ei pas d'alternància vocalica. Forma qu'ei doncas normau en lengadocian.
En aranés, qui comparteish dab lo coseranés la caracteristica d'èster un gascon de transicion de cap au lengadocian pirenenc e qu'ei tanben de transicion de cap au catalan ribargorçano-palharés, formar n'i ei pas tanpauc d'alternància vocalica e forma que i ei doncas normau.
Que fòrma sia d'influéncia francesa, b'ei probable, mès qu'ei vadut normau en gascon generau, e de tota manèra, forma n'ei de segur pas mei gascon que fòrma. La preséncia de la f iniciau que marca l'origina non-gascona deu mot, en gascon que seré horma o hroma cf. hromatge. E substituir un francisme ben sedimentat e coerent dab la gramatica deu gascon per un lengadocianisme en contradiccion dab l'usatge gascon e, a mes, en contradiccion dab lo patron de conjugason de "formar", non presenta pas nat progrès ni avantatge, ce'm sembla.
Adonc, guardar fòrma que cau!
PS taus lectors catalans. En occitan, la u que's pronóncia ü (la u francesa), ò que soa com en catalan (Jòrdi, jòc, pòrta), mès o e ó com la u catalana (gascon bohar - cat. bufar), la h ei aspirada lhevat quan e's tròba davant ua consonanta. Doncas la h soa dens mots coma hilh (fill), haria (farina), in·hèrn (infern), con·hóner (confondre) mès non soa pas dens mots com es·hlor, sovent escrit eslor [eslú] (flor), es·hlama o eslama (flama), hromatge [rrumatge] o [rrumàtie] (formatge) etc.
dimecres, 16 de setembre de 2009
Lo mot deu dia
[ de bàter]
v 1 tr
1 Tirar en tèrra, hèr càder en terra. Abàter un ausèth, un avion.
2 Desapitar. Abàter ua paret.
3 Ajacar (çò qui ei dret). Abàter un arbe.
4 Matar. La policia qu'a abatut un terrorista.
5 Abàter eth jòc (o eras cartas). En jòcs de cartas, amuishar eth jòc aths autes jogaires deishant eras cartas cara amont.
2 pron Devarar d'ua volada rapida. L'avion que s'abatè contra las defensas. L'esparvèr que s'abatè suu colom.
3 fig
1 tr Hèr pérder (a quauquarrés) era fòrça fisica o morau, eth coratge, era vigor, etc. Aqueths malurs que l'an abatut.
2 pron Pérder era fòrça fisica o morau, eth coratge, era vigor, etc. Non t'abàtias pas per tan chic de causa.
dimarts, 15 de setembre de 2009
Educacion des masses
Donques, era vòsta prumèra leçon, aquiu que l'avetz! Gràcies a qui?
Gràcies ar amic Yuji pera videoneta !
divendres, 11 de setembre de 2009
diccionari català-occità occitan catalan.
De hèit, l’aranés i ei fòrça mautractat dens aqueth diccionari. Com ac soslinha Aitor Carrera dens lo son libe « Entre dues frontères »
« Qu’ac podem díder d’ua autra manèra, se volem : ena segona partida deth diccionari, aquera qu’a es entrades en occitan, non ei cap possible de distinguir çò qu’ei aranés de çò que non n’ei. Que n’i a pro de campar ena lista des mots damb ua –h iniciau – que non pòden èster lengadocians – entà véde’c ; non i a merques territòriaus…Se bèth un non sap qu’en aranés fòc ei huec e qu’er article definit deth gascon administrativaments peninsular deuant d’ua h- ei eth, va a pensar qu’èra manèra de díder alto el foc en aranés ei alt-al-f(u)òc o cessatz-lo-f(u)òc.
De còps semble que s’age ajustat es informacions araneses a un diccionari preexistent qu’auie equivaléncies entre eth catalan e ei lengadocian. Era preséncia der aranés qu‘ei superficiau. Non i a ua vertadèra arrecèrca des equivalents aranesi des mots lengadocians, ne tanpòc ua preséncia regulara des particularitats gascones mès elementàries. »
A mes, la part gascona, mes que mes aranesa, que sembla tirada sonque deu petit diccionari de F. Vergés. Totas las pecas e mancas – hèra nombrosas- qui’s tròban dens lo diccionari de Vergès que’s tornan trobar dens aqueth diccionari occitan-catalan, com ac arremarquè Aitor Carrera. E dens lo diccionari occitan-catalan, la prononciacion deus mots aranés que i ei massacrada, particularament quan s’ageish de la n finau. Los autors deu diccionari que’s pòden trufar de la grafia gascona de Coromines dens l’abans-díser, mès l'agossen emplegada eths medishs, non serén pas caduts de cap dens los tracanards presentats per la grafia classica occitana (mal)adaptada tau gascon. E non, la nòrma grafica deu gran Coromines no’n hè pas un separatista gasconista com ac escriven los autors deu diccionari. Separatista gasconista, Coromines non n’èra pas. Simplament, la grafia occitana aplicada au gascon qu’ei inacabada, e las errors foneticas nombrosas d’aqueth diccionari ac demòstran ampliament. Qu’ei pecat n’estó pas estat revisat per un bon coneishedor de l’aranés !!!
De paraulas gasconas non-aranesas, n’i a ben poquetas, quasi pas, e semblan enqüèra gessidas deu diccionari Vergés. Ac èi dejà dit : lo diccionari Balaguer-Poujade non serà de nada utilitat tà virar las òbras de Manciet en catalan. Gascon, passa ton camin, n’i a pas arren a véder !!! Per contra, i trobam tot un arramat de variantas dialectaus lengadocianas coma nuèch, nuòch, nuèit, o l’article tolosan le ( !) , çò qui confirma aqueth diccionari, en lòc d’occitan, qu’ei en realitat catalan-lengadocian lengadocian-catalan dab quauques mencions aranesas tractadas com se la lengua nacionau d’Aran estosse un dialècte deu lengadocian. Los Araneses apreciaràn.
Non tròbi pas que mesclar lengadocian dab un pòc d’aranés dens un diccionari solet e sia ua idea tan bona. Que guanharem en tot aver un diccionari aranés-catalan catalan-aranés, o mes largament gascon-catalan, catalan-gascon, dab las fòrmas emplegadas en aranés ben indicadas dens los dus sens.
Mercés aus Fradins de Vielha per las danças e las videos!!!
Bon, sus la prumèra video, qu'auratz arreconegut la votz deu Joan Francés acompanhat peus Menestrèrs. Mès sus la segona? Que'm sembla arreconéisher la votz de Jordi Fàbregas deu pont d'Arcalís...O m'engani?
dimarts, 8 de setembre de 2009
Pèir Morà e lo diccionari occitan-catalan
Qu'ei escriuta en gascon, la pròsa de Pèir Morà. Çò qui vòu díser non cau pas compdar dab lo diccionari occitan-catalan de C. Balaguer e P. Poujade tà've balhar en catalan lo sens de mots gascons taus com: garbaias burlentas, estiglanta, pleiada, samsiva, shètz, prehona, pehorars, briaga, estrabuquè, s'esloishava, pobra, que ronhaguè quaucòm, arams herugs... tots aqueths mots qui trobaratz, shens anar tròp luenh, dejà a la prumèra pagina de la novèla Garbaias burlentas. No'us trobaratz pas dens lo diccionari occitan-catalan, per'mor la basa d'aqueth diccionari qu'ei lo lengadocian.
E que no'm vengatz díser que lo lengadocian deu diccionari de Balaguer-Poujade e seré l'occitan referenciau o estandard per la gràcia de Diu ni que la lenga de Pèir Morà e seré dialectau per la fauta deu Cohet.
Lo diccionari català-occità occitan-catalan, enqüèra que i incorpore bèths mots aranés perduts hens la massa, qu'ei tan dialectau com la pròsa de Morà. Lo problèma qu'ei sonque lo dialècte d'aqueth diccionari n'ei pas lo nòste.
La lenga de Pèir Morà qu'ei beròia e n'ei pas, e n'ei pas jamei estada, un dialècte deu lengadocian.
Per nosauts, lo noste occitan referenciau qu'ei e qu'a d'estar gascon. Per çò qu'ei lo noste, simple.
Dongas, que'ns manca un diccionari català-gascó, gascon-catalan, qui un diccionari com lo de Balaguer-Pojada, per utile e plan hèit que sia, non pòt remplaçar.
Comencem doncas per un diccionari tot en gascon. E n'ajam pas paur d'aperar la lenga nosta "gascon". Lo gascon que s'ac amerita. Occitan, òc, mès prumèr e tostemps gascon!
diumenge, 6 de setembre de 2009
Vallenatos del dimenge
dimecres, 2 de setembre de 2009
Clarins e Bohas (Robert Matta & Pierre Rouch)
Robert Matta que comença a la boha landesa, puish qu'ei seguit per Pierre Rouch au sac de gemecs.
Lo clarin bigordan qu'ei un petit clarin que trobam... en Bigòrra, plan segur. Autes clarins fòrça semblants au clarin bigordan que son la chalemina biarnesa e lo txanbela soletin. Los clarins pirenencs qu'avèn desapareguts mès ara que'us an arreviscolats. La samponha qu'ei ua cornamusa reconstrusida per Robert Matta a partir d'ua illustracion d'un manuscrit de Gaston Febus, que crei. Aquiu qu'avetz un duo clarin bigordan-samponha, dab Pierre Rouch au clarin e Robert Matta a la samponha:
Lo torin e autes rondèus - Matta Rouch
Un duo clarin bigordan - bot aragonés. L'aire qui comença qu'ei tradicionau de Lengadòc (lo vespre de la nòça) seguit per ua dança (les cercles polaires):
E ara, un duo d'aboès jogant un aire de Baish Coseran: un berger se promenava. L'aboès qu'ei lo clarin coseranés, un aute instrument arreviscolat.
En gascon locau (a la termièra de Lengadòc), que da:
Un bergèr se promenava tot le long d'un riu,
tot le long d'un riu, le long de la ribèra
per enténer cantar la bergèra delà.
tot le long d'un riu, le long de la ribèra
per enténer cantar la bergèra delà.
Bergèra de dela l'aiga, passatz-vos ençà
passatz-vos ençà le long d'aquesta prada
passatz-vos ençà, que parlarem d'amor
passatz-vos ençà le long d'aquesta prada
passatz-vos ençà, que parlarem d'amor.
Un bergèr se promenava / Remenilha - Matta Rouch
Un duo de Haut-Lengadòc: graile (clarin de La Cauna) e Bodega (Boha de la montanha Negra) interpretant un cant de Nadau lengadocian:
...e que cantan en gascon occidentau tanben, acompanhat per ua boha un chic modificada, equipada d'un bohet. L'aire qu'ei lo torin, ua marcha nupciau :
Que trobaratz tot plen d'autas videos semblant suu site de YvesP33.
Lo CD, que vs'arrecomandi, que's titola: MATTA-ROUCH Hautbois & Cornemuses. Que i jògan acompanhats per un percussionista especialista de las percussions orientaus: Pierre Blanchut. Lo CD qu'ei de comandar a mattarob@numericable.fr, que'u trobaratz tanben au conservatòri occitan de Tolosa (Centre Occitan de Musica e Danças Tradicionalas ( C.O.M.D.T).
Lo Rambalh (Escotisha) - Matta Rouch
Sus la nòsta trilha / Trinhac18 - Matta Rouch
Lautre jorn dins lòrt / les caulets - Matta Rouch