text:
Cardiocranius
Lo genre Cardiocranius compren pas qu'una sola espècia de pichon rosegaire :
- Cardiocranius paradoxus, una espècia menaçada de gerbesa terrèstra nana de cinc dets que se rencontra en China, en Cazacstan e en Mongolia[1].
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Referéncia IUCN : espècia Cardiocranius paradoxus Satunin, 1903 (en)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Genre :
- Cardiocranius dins Mammal Species of the World (MSW) (en)
- Referéncia ITIS : TSN 609723 Cardiocranius Satunin, 1903 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Cardiocranius (en)
Espècia :
- Cardiocranius paradoxus dins Mammal Species of the World (MSW) (en)
- Referéncia ITIS : TSN 609748 Cardiocranius paradoxus Satunin, 1903 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Cardiocranius paradoxus (en)
- Referéncia IUCN : espècia Cardiocranius paradoxus Satunin, 1903 (en)
Fòtos :


c: text/html

text:
Mont Pelegrin
Mont Pelegrin (en latin Mons Pelegrinus, en arab Qala'at Sanjil (valent a dire Lo Castèl de Sant Gili) es una ciutadèla situada a Trípol, ciutat que domina dempuèi un truc, que foguèt bastïda del temps de las crosadas.
Istòria[modificar | modificar la font]
La fortalesa foguèt construïda en 1103 per Ramon IV, Comte de Tolosa e menaire de l'armada crosada en naut d'un truc a l'endefòra de Trípol pr'amor de poder assetjar la ciutat. Mai avant, lo comte tolosan faguèt créisser la fortalesa, que nomenèt Mont Pelegrin, ja qu'en Ramon desirava que l'endrech serviguèsse per aculhir los pelegrins qu'anavan a tèrra santa.[1] Lo comte Ramon moriguèt dins la fortalesa quand foguèt assetjada en 1105, e aquesta passèt puèi a las mans de son nebot, lo comte Guillem II de Cerdanha, que l'acompanhava a la crosada. [2]
La fortalesa foguèt part d'una entitat politica que se disiá Comtat de Mont Pelegrin.
Dins aqueste castèl foguèt ont visquèt Melissenda, la comtessa de Trípol, una dòna de grandas belesa e qualitats que, segon la legenda, se n'enamorèt de luènh lo trobador malastrós Jaufre Rudèl. Se ditz qu'aqueste s'embarquèt per tèrra santa, venguèt malaut durant lo viatge e moriguèt dins los braces de la comtessa.
La fortalesa aprèp la dominacion crestiana[modificar | modificar la font]
Aprèp la desfacha dels crosats e a partir de la presa de Trípol en 1289 lo castèl foguèt parcialament enrunat. Pasmens gràcias a las òbras de reconstruccion entrepresas per l'emir Esendemir se recuperèt parcialament la fortalesa. Soliman lo magnific contunhèt lo prètzfach de restauracion. Durant lo sègle XX lo castèl foguèt usat coma preson.[3]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ A History of the Crusades, Volume I, M.W. Baldwin, editor. University of Wisconsin Press, 1969. p.396
- ↑ Josep Moran, Cronicó de Perpinyà, p. 11
- ↑ Le Petit Fûté : Liban, p. 197

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Vallerange
Vallerange es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Ciutat l'an 790 : "Vylaru".
- Dépendait De l'anciana província de Lorraine, bailliage de Dieuze.
- Vièlh domeni del Abbatiale Sant-Pierre-e-Sant-Paul de Neuwiller-lès-Saverne
- Cité en 790 : "Vylaru".
- Dépendait de l'ancienne province de Lorraine, bailliage de Dieuze.
- Vieux domaine de l'Abbatiale Saint-Pierre-et-Saint-Paul de Neuwiller-lès-Saverne


text:
Art parietau
Dins l'art preïstoric, l'expression d'art parietau (var. art parietal) designa l'ensemble deis òbras d'art realizadas per l'òme subre lei parets de baumas. Correspond a l'expression anglesa cave art e la majoritat deis autors l'opausan uei a l'art rupèstre, (art subre ròca o rock art) mai tanben a l'art mobiliari (que se pòt desplaçar).
L'article "Mea culpa d'un sceptic" publicat per lo preïstorian marselhés Emili Cartalhac en 1902 contribuís à la reconeissença scientifica de l'art parietau paleolitic coma una forma d'art autentic.
Leis òbras de Las Caus, d'Altamira o de la Bauma de Chauvet constituisson quauqueis exemples famós d'art parietau dau Paleolitic Superior europèu.


text:
Casa Milà
La Casa Milà, escaissada la Pedrera, es un edifici modernista que se trapa sul Passeig de Gràcia de Barcelona, a l'esquina de la carrièra de Provença. Foguèt la darrièra òbra civil dessenhada per Antoni Gaudí e foguèt bastida entre 1906 e 1910.
Una comanda de l'òme d'afar Pere Milà i Camps e de sa femna Roser Segimon i Artells, venent de Reus e veusa de lo ric indian[1] , Josep Guardiola i Grau. Creèt una granda polemica a l'epòca, a causa de las audaciosas formas onduladas de la faciada de pèira e los fèrres obrats tòrts que decòran los balcons e fenèstras, dessenhats en granda partida per Josep Maria Jujol, que tanben projectèt qualques dels plafons de gèis.
Arquitectonicament es considerada coma una òbra innovadoira a causa de l'estructura de colomnas e dels estatges libres de muralhas de refenda. De tal biais que, la faciada –tota en pèira– es autoportaira, es a dire, sens aver de suportar las cargas dels estatges. Autre element d'innovacion foguèt la construccion del garatge sosterranh.
En 1984 foguèt declarada Patrimòni Mondial de l'Umanitat per l'UNESCO. Uèi es lo sèti de la Fondacion Caixa Catalunya, que gerís las divèrsas exposicions e activitats e las visitas del public.
Somari
- 1 Istòria de l'edifici
- 2 L'edifici
- 3 Utilizacion actuala
- 4 Galariá d'imatges
- 5 Referéncias
- 6 Bibliografia
- 7 Ligams extèrnes
Istòria de l'edifici[modificar | modificar la font]
Pere Milà i Camps èra un òme d'afar, aimador d'arts e espectacles, proprietari de la plaça de Taurs Monumentala (La Monumental), que voliá far de politica. Èra de familha borgesa, esnòb e fòrça ric, subretot pel son matrimòni amb Roser Segimon i Artells. Milà volguèt se desmarcar de la borgesiá barcelonesa e aquò lo menèt cap al passeig de Gràcia e contractar amb un arquitècte al vam. Costejant lo associats de son paire dins un negòci de cambe –que Josep Batlló– quan aquel se faguèt bastir la Casa Batlló, s'entendèt amb Gaudí e li assegurèt que l'òbra venenta la farà el.[2]
Milà comprèt a la cantonada del passeig de Gràcia e la carrièra de Provença un ostal de familha proprietat de José Antonio Ferrer-Vidal lo 9 de junh de 1905. En setembre contractèt Gaudí per far son novèl ostal, e lo 2 de febrièr de 1906 presentèt lo projècte a l'Ostal de vila de Barcelona e comencèt las òbras, demolissent l'edifici preexistent puslèu que lo transformar, coma se faguèt per la casa Batlló.[3]
L'edifici s'acabèt en decembre de 1910 e la proprietària demandèt a Gaudí que faga un certificat per abitar l'entresòl, causa que la vila autorizèt en octobre de 1911, e mudèron los Milàs aper i viure. Fin finala, lo 31 d'octobre de 1912 Gaudí faguèt lo certificat final per poder abitar l'ensemble dels estatges de la proprietat.[4]
Criticas e polemicas[modificar | modificar la font]
L'edifici respectava pas cap de nòrma d'estil convencional, per aquò recebèt fòrça criticas. Per començar, lo nom «la Pedrera» (Peirièra) es en fach un mal escais assignat pels ciutadans qu'aimavan pas son eterodoxia.[5]. Junceda la presentava coma una «mona de Pasqua»[6] e un autre de paella ne fasent caricaturas dins En Patufet. Ismael Smith Marí insinuava qu'aviá sofrit un tèrratrem coma a Messina, un autre l'assimilava a un imaginari Valhalla wagneriana o amb una defensa antiguèrra de la guèrra del Marròc, o amb un envan per a dirigibles.[7] De proprietaris del passeig de Gràcia èran encolerats amb los Milàs e refusèron de les saludar, argumentant que la genialitat de Gaudí fariá baissar lo pretz de sol de la zona.[8]
Des del punt de vista administratiu tanben provoquèt qualques polemica quand en decembre de 1907 l'Ajuntament arrestèt las òbras perque un pilar ocupava una partida del trpador respectant pas l'alinhament de las faciadas. Lo 17 d'agost de 1908 contra el se dubriguèt un dossièr perque despassava l'auçada prevista e lo volum bastit de 4 000 m2. L'Ajuntament reclamava una multa de 100 000 pessetas (prèp de 25% del còst de l'òbra) o ben demolir los granièrs e teulat. La polemica trobèt una solucion un an e mièg mai tard, lo 28 de decembre de 1909, quand la Comission de l'Eixample s'agissiá d'un edifici monumental e calguèt pas qu'obèsa estrictament a las ordonanças municipalas.[9]
Els Milà i Gaudí[modificar | modificar la font]
Las relacions de Roser Segimon amb Antoni Gaudí èran pas gaire bonas, a causa de diferéncia de critèris sus la construccion e sus la decoracion e las finicions de l'ostal. Un exemple èra l'imatge monumentala de bronze d'una maire de Dieu del Roser, amb que Gaudí volguèt cofar la faciada, en omenatge al nom de la proprietària. Aquò se faguèt pas, mas demòra l'inscripcion mariala Ave gratia M plena Dominus tecum dins la partida superiora de la faciada[10]. Las divergéncias continuas arribèron fins que Gaudí pòrte los Milàs al tribunal per una disputa sus los onoraris. Ganhèt Gaudí, en 1916, en donant las 105 000 pessetas que ganhèt per caritat mostrèt que « importavan mai los principis que l'argent ». Los Milàs prenguèron una ipotèca sus la Pedrera per poder pagar[11].
Aprèp la mòrt de l'arquitècte en 1926, Roser Segimon vendèt una bona partida dels mòbles qu'aviá dessenhat Gaudí e tapèt divèrses elements decoratius originals, tornant decorar amb l'estil Loís XVI. Quand la Pedrera foguèt aquerida per la Caixa de Catalunya, los elements amagats tornèron a veire lutz aprèp la restauracion facha en 1990[12].
La Guèrra Civila[modificar | modificar la font]
Quand comencèt la Guèrra Civila en julhet de 1936, los Milàs èran en vacanças a Blanes. Qualques apartaments del planpè de la Pedrera seràn collectivizats pel PSUC e los Milàs qu'avián fugit a la zona franquista, abandonèron l'ostal aprèp que salvèron qualques òbras d'art.
A l'estatge Milà de la Pedrera, installèt sa demorança particulara lo Joan Comorera, secretari general del partit e lo conselh d'Economia de la Generalitat pendent una bona partida de la guèrra. En 1937, Comorera patiguèt un atemptat sens consequéncias a la pòrta de la Pedrera e alara bastiguèt un refugi al sosterranh per se protegir dels bombardaments. Quand entrèron las tropas franquistas dins la vila, los Comoreras deguèron fugir e los Milàs tornèron.[13]
Cambiament de proprietat[modificar | modificar la font]
En 1940 moriguèt Pere Milà e en 1946 son esposa Roser Segimon vendèt lo patrimòni, la Monumental a l'empresa d'espectacles Pere Balañá e la propretat a Josep Ballvé i Pellisé en societat amb la familha de Pío Rubert Laporta, conegut pels seus magazins comercials de la ronda Sant Antoni. L'operacion èra de 18 milions de pessetas per l'edifici e se crèt la Compañía Inmobiliaria Provenza, SA (CIPSA) per l'administrar.[14] Roser Segimon contunhava a viure al estatge principal fins a sa mòrt en 1964.[15]
La nova proprietat dividiguèt lo primièr estatge de la carrièra de Provença en cinc apartaments en luòc del dos originals. En 1953 Francisco Juan Barba Corsini foguèt cargat de la construccion de 13 apartaments dins les granièrs, on fins aleshores hi havia hagut los savadors, de mens en mens utilizats i que venián insalubre, plen de descais e rebuts. Barba Corsini respectèt la volumetria e l'estructura originala de Gaudí, gausissent de la libertat que donava l'organizacion d'aquel espaci dubèrt e sens angles dreches. Los apartaments èran situats sul costat exterior de l'espaci, daissant com a passadís de distribucion la partida corba dels arcs que donan suls patis centrals, daissant atal la zona mai escura que i a entre lo dos patis coma a contribuidor de l'estatge. Èran d'apartaments de 2 o 3 salas, qualcuns amb un entresòl abitable, amb un dessenh e un mobiliari pròpi dels ans 1950, amb de material coma la brica, la ceramica o la fusta e un mobiliari de dessenh similar a aquel d'Eero Saarinen.[16] Las òbres demandavan l'installacion de chemenèias pas en acòrdi al costat d'aquelas de Gaudí.
Dins los ans 1960 s'installèt activitats terciàrias mescladas amb las abitacion dels vesins, aquò causèt fòrça pèrdas de l'òbra de Gaudí, especialament dins los elements decoratius. En 1966 s'installèt la companhiá d'asseguranças Northern, aprèp de que s'intallèt lo sulfurós bingo qu'i demorèt fins a 1985. Tanben s'installèt una acadèmia, las oficinas del ciments Molins o d'Inoxcrom, entre d'autres.[17] Los còstes de mantenement èran fòrça elevats e los proprietaris, en densificant encara mai las abitacion, daissèron envielhir l'edifici provocant de casuda de pèiras en 1971. Se faguèt de reparacions d' urgéncias per Josep Anton Comas, pauc respectuosas de l'òbra original, coma la pintura dels patis.[18]
Retorn cap a la dignitat[modificar | modificar la font]
Lo 24 de julh de 1969 l'òbra de Gaudí recebèt la reconeissença oficiala de Monument istoricoartistic. Èra un primièr pas per evitar la destruccion. Mas foguèt solament en 1984, amb l'inscripcion al Patrimòni Mondial de l'Umanitat, que comencèt un cambi dins sa proteccion. En Primièr l'Ajuntament de Barcelona temptèt d'installar a l'estatge nòble l'oficina de la candidatura olimpica pels jocs de 1992. Finalament, lo jorn abans Nadal de 1986, la Caixa de Catalunya comprèt la Pedrera per 900 milions de pessetas.
Lo 19 de febrièr de 1987 comencèron las òbras pus urgentas, coma la restauracion e netejatge de la faciada. Las òbras foguèron acabadas pels arquitèctes Josep Emili Hernández-Cros e Rafael Vila.
En 1990, dins lo quadre de l'Olimpíada Cultural, foguèt inaugurat lo restaurat a l'estatge nòble de Milà e l'exposicion del Quadrat d'or dedicada a l'arquitectura modernista del centre de l'eixample barcelonés.[19]
L'edifici[modificar | modificar la font]
-
- « L'arquitectura es art; la mecanica es l'esqueleta, mai li manca la carn que dona armonia, alara, la forma que envelopa, e quan srà obtenguda, l'armonia será art. Antoni Gaudí
[20] »
L'edifici es de 1 323 m² bastits per estatge sus un terren de 1 620 m². Gaudí comencèt los primièrs esbòces dins son talher de la Sagrada Familha, ont concebèt l'ostal tota en corba, a l'exterior coma l'interior, en incorporant de fòrça solucions de geometria aplicada, e d'elements d'aspècte naturalista.
La Casa Milà es un ensemble de dos edificis que s'estructuran a l'entorn de dos patis que esclairan los nòu nivèls: sosterranh, planpè, entresòl, estatge principal (o nòble), quatre estatges superiors e trates. Lo sosterranh èra destinat al garatge, l'estatge principal a la residéncia dels senhors Milà, un apartament de 1 323 m², e dins la rèsta se distribuisson 20 abitatges per logar. L'estatge fin finala a forma d'un «8» asimetric. Los trates, que lotjavan los lavadors e los estendedors, forman un espaci isolant de l'edifici e tanben fixan los diferents nivèls del teulat.
Una de las partidas mai remarcables es lo teulat, coronat de lucarnas o sortidas d'escala, aeradors e chemenèias. Totes aqueles elements, bastits amb bricas cobèrts de calç, trencadís de marbre o de veire, an una funcion arquitectonica especifica e, pasmens, venan de vertadièras esculturas integradas a l'edifici.
La Casa Milà es un organisme unic, ont la forma exterior contunha a l'interior. Dins los apartaments cal destacar los plafons de gèis amb de relèus de gran dinamisme, lo trebalh de la fusta de las pòrtas, las fenèstras e lo mobiliari (malastrosament, uèi desaparegut), atal que lo dessenh del malonatge idrolic[21]
Los escalièrs èren destinats pel servici, alara que l'accès dels apartaments es fesiá amb ancessors levat l'estatge nòble, ont Gaudí apondèt un escalièr de configuracion particulara.[22]
Estructura[modificar | modificar la font]
L'estructura de la Casa Milà se caracteriza per sa faciada de pèira autoportaire, es a dire qu'es doncas libre de las foncions de muralha de refend ligat a l'estructura interiora de cada estatge amb de travetas de fèrre corbas que cerclan lo perimètre de cada estatja.[23] Aquel sistèma de construccion permet, d'un costat, de grandas duberturas sus la faciada, que permet mai dintrada de lutz dins los lotjaments, e d'un autre, l'agençament des diferents nivèls sus un estatge libre, de tal biais que totes los parets pòdan ser levats sense afectar l'estabilitat de l'edifici. Aquò permet de canviar los volums a volontat e modificar, sens problèmas, la distribucion interiora dels apartaments.[24]
Elements constructius e decoratius[modificar | modificar la font]
La faciada[modificar | modificar la font]
La faciada se compausa per grans blòts de pèira calcaria venent del Garraf pel primièr estatge e del peiral de Vilafranca pels estatges mai alts. Los blòts èran talhats en fàcia del site segon lo projècte de la maqueta, aprèp èran pujat cap a l'emplaçament ont s'acabèt de los ajustar per que s'alinhen e que lo tot constituisca una corba continua amb les pèças als cotats.
Vista des de l'exterior es pòt distinguir tres partidas: el còs principal dels sièis estatges amb de blòts sinuoses de pèira; los dos estatges dels granièrs, un blòt en arrièr, amb un cambi de ritme dins les ondulacions semblant a d'ondas de mar, amb una textura mai liça e blanca, amb de pichon traucs que semblan a d'arquièras; e lo darrièr, lo còs del teulat.[25]
De la façana original de Gaudí han desaparegut algunes reixes dels locals de la planta baixa. El 1928, la sastreria Mosella que va ser la primera botiga de la Pedrera, va fer unes obres i va eliminar les reixes. Aquesta qüestió no va preocupar ningú, ja que, al mig del noucentisme, uns ferros recargolats no tenien gaire importància. Se'n va perdre la pista fins que uns anys més tard uns nordamericans varen fer donació d'una d'elles al MoMa, on està exposada.[26]
Las campanhas de restauracion començadas en 1987, a la façana se tornèt plaçar de pèças de pèira qu'avian casut. Per demorar mai fidèl, se tirèt lo material del peiral originas de Vilafranca, alara qu'èra tancat.[27]
Vestibul e patis[modificar | modificar la font]
La Pedrera presenta una solucion absolutament original dins lo tractament del vestibul per que demòre pas espaci tancat i fosc, mai dubèrt e clar en connexion amb los patis interiors que, tanben, donan d'importància a aquel luòc de passatge e dirèctament vesibles per quin accedís a l'edifici. I a dos patis, de forma redonda per aquel del costat del passeig de Gràcia e elliptica per aquel de la carrièra de Provença.
Los patis, estructuralament, son una pèça clau perque sostenon las cargas de las faciadas interiors. Lo sòl dels patis es sostengut per de pilars. Pel pati elliptic las bigas e travetas adòptan una solucion de construccion tradicionala, mai pel cilindric, Gaudí apliquèt una solucion engenhosa per las doas travetas cilindricas e concentricas tibadas per de bigas radialas al biais dels rais d'una bicicleta, van dempuèi un punt de la traveta exteriora fins a dos punts -superior i inferior- de la traveta centrala que fa foncions de clau de volta e trabalha en tension e compression simultanèament. De tal biais es suportada una estructura de dotze mètres de diamètre amb una pèça fòrça bèla e considerada coma «l'arma de l'edifici» amb una semblança evidenta amb las criptas goticas.[28].
thumb|180px|Celobert del pati interior L'accès, protegit per una immensa pòrta de fèrre obrat amb un dessenh atribuit a Jujol, èra traversada per las personas e automobilas, e que venián del garatge sosterranh, uèi convertit en auditori.
Pel malonatge de la casa Milà, Gaudí utilizèt un modèl de postam en escaire e amb de fustes de doas colors,[29] e un malonatge idrolic de pèças exagonalas de color blava e motius marins que avian estat dessenhat per la casa Batlló e que Gaudí recuperèt per la Pedrera.
Los granièrs[modificar | modificar la font]
Coma per la casa Batlló, Gaudí faguèt aplicacion de l'arc parabolic coma estructura de sosten de la cobertura, una forma que tanben utilizèt, sens encara lo nomenar, per las armaduras de fusta de la cooperativa de Mataró coneguda coma «L'Obrera Mataronense». Dins aquel cas, Gaudí utilizèt la tecnica catalana de la brica plana, importada d'Itàlia al sègle XIV.[30]
Dins los granièrs èran los lavadors en una sala esclairida jos una cobertura en vòlta sostenguda per 270 arcs parabolics de diferentas nautors e separats d'aperaquí 80 cm. Tal que semblan al esqueleta d'un animal enòrme o a la forma d'un palmièr e que donan un teulat pauc convencional, similar a un païsatge de val e puèges. La forma e situacion dels patis interiors fa que los arcs s'auçan mai quand l'espaci ven estrech e se baissa quan l'espaci ven larg.[31][32]
Lo teulat e las chemenèias[modificar | modificar la font]
Lo trabalh de Gaudí sul teulat de la Pedrera traguèt profèit de las experiéncias del Palau Güell mas amb una solucion clarament mai davancièra, creant de formas e volums mai nombosas, de mai granda e mens policroma.[33]
Apareisson sul terulat sièis fenestrons o sortidas d’escala (quatre d'aqueles son cobèrts de trencadís de ceramica e qualqu'un susmontat d'una crotz doble tipica de Gaudí), vint e uièt chemenèias qualqu'unas gropadas, torcidas per que ne sortís melhor lo fum, dos aeradors mièg amagats que foncion es de renovar l’aire de l’edifici, coronant lo camin de ronda d’aquel castèl quimeric, quatre cupulins donan sus la faciada. Los Fenestrons abrigan tanben sèrvas d'aiga. Certans son en forma de cagaròl[34]
Lo teulat escalonat de la Pedrera, escaissat «lo jardin dels guerrièrs» pel poeta Pere Gimferrer a causa de l’aspècte de las chemenèias que semblan aparar los fenestrons, se faguèt una restauracion radicala, eliminant las chemenèias apondudas aprèp Gaudí, e las antenas de television e d'autres elements que degradavan l'espaci. La restauracion tornat donar l’esplendor a las chemenèias e los fenestrons cobèrts amb de fragments de marbre e trencadís. Una de les chemenèias es coronada amb capelets de veire —que los anava far, segon que diguèt Gaudí l'endeman de la inauguracion de l'edifici, aprofeitant de las botelhas vuèitas de la fèsta—. Se lo faguèt amb las basas de las botelhas de champanha del passatge al segle XX. Lo trabalh dels restauradors permetèt de retrobar la fòrça originala del voladís de pèira d'Ulldecona, amb fragments de teule. L'ensemble a la meteissa color que la faciada, pasmens qu'aquí las tonalitats cremoses dominan. : ruta
Mobiliari[modificar | modificar la font]
Gaudí, com ja o aviá fach per la casa Batlló, dessenhèt un mobiliari especific per l'apartament nòble. Formava una partida de la concepcion qu'èra l'òbra d'art integrala pròpria al modernisme en que l'arquitècta assumís la responsabilitat dels aspèctes globals coma l'estructura o la faciada, coma de cadun dels detalhs de la decoracion, dessenh del mobiliari i complements, coma lampadaris, jardinièras, malonatge o plafons.
Aquò foguèt un autre punt de friccion amb la senhora Milà, que se planguèt qu'aviá pas cap de paret drech ont plaçar lo piano Steinway, que Roser Segimon jogava sovent e fòrça ben.[35] La responsa de Gaudí foguèt: « doncas, que jògue de violon ».[36]
La consequéncia d'aqueles desacòrdis foguèt la pèrda de l'eiretatge decoratiu de Gaudí, perque la proprietària cambièt lo mobiliari e la transformèt de la distribucion de la salas quan Gaudí moriguèt. Demòran dins qualques colleccions particularas.
Concernissent las pòrtas de fusta de garric escultadas amb la gòrbia per Casas i Bardés, las faguèron solament per l'estatge Milà e de mòstra, perque quan la senhora Milà aprenguèt lo còst, decidiguèt que se ne fariá pas mai d'aquela qualitat.[37]
Referéncias constructivas[modificar | modificar la font]
Gaudí donèt a la vila un païsatge geologic, un bauç, una escultura abstracha amb de formas organicas de talha gigantesca. La Casa Milà es, de fach, lo trionf de la linha corba, que s’impausa amb una redondetat jamai vista abans.[38]
Es evident que l'inspiracion de Gaudí per la Pedrera es una montanha, pasmens que aja pas d'acòrdi sus quina. Joan Bergós pensava qu'èran de los penjals de Fra Guerau a la serra de Prades. Joan Matamala optavan Sant Miquel del Fai, alara que l'escultor Vicente Vilarubias creava que l'inspiracion èran los bauces de Torrent de Pareis a Menòrca. D'autras opcions son les montanhas de Uçhisar en Capadòcia, (que Juan Goytisolo) o la Mola a Gallifa, segon Lluís Permanyer, se referent a una visita de Gaudí al luòc en 1885, fugissent una epidèmia de còlera a Barcelona.[25]
Certans asseguran que la disposicion interiora de la Pedrera ven dels estudis que Gaudí faguèt de las fortalesas medievalas. Un imatge que renfortís l'idèa es lo teulat que fa semblar las chemenèias a de «sentinèlas» amb las sortida de las escalas a de grand casco.[39] L'estructura de fèrre obrat de las pòrtas d'accès al vestibul fugís tota simetria, linha drecha o motiu repetetiu. Ben al contrari, fa pensar a las bofigas de sabon que se forman dins las mans o las estructuras cellularas vegetalas.[40]
-
-
alt3=|Formes de Capadòcia
Collaboradors[modificar | modificar la font]
Gaudí avia una equipa d'arquitèctes que lo segondavan per la concepcion del projècte e en la supervision de las òbras, coma Domènec Sugrañes i Gras, Joan Rubió i Bellver e Josep Canaleta i Cuadras. Aquela equipa trabalhava en un burèu dins l'immòble precedent, abans que siá totalament destruit. Faguèron de dessenhs dels esboses de Gaudí, a partir del que l'escultor modelista en gèis Joan Beltran fasiá una maqueta.[41]
El constructor causit per Gaudí foguèt lo meteis qu'aquel de la casa Batlló, Josep Bayó i Font e son fraire Jaume qu'èran encargat del cacul de las estructuras.[42]
Jujol trabalhèt amb Gaudí dins certans dessenhes de la casa Batlló. Per la Pedrera, l'intervencion foguèt concrèta dins lo dessenh dels fèrres obrats dels balcons, los relèus d'estuc del plafons del primièr e las pinturas del plafons de la dintrada. Mai concretament, Jujol dessenhèt un dels balcons trabalhant al pè de l'òbra a la farga dels germans Badia e lo rèste foguèt realizat dirèctament pel fabre jos la supervision de Jujol.[43]
Per las pinturas decorativas, los artistas qu'intervenguèron èran: Iu Pascual, Teresa Lostau, Xavier Nogués, Lluís Morell i Comet e Aleix Clapés.[44] Per l'escultura, en mai del modelista Joan Beltran, i participèron, Carles Mani i Roig e Joan Matamala i Flotats.
Los industrials collaboradors:
- Torras, Herrería y Construcciones e Drassanes Morell, fabricants de las estructuras en fèrre
- Taller Badia germans, rampas e autres elements en fèrre obrat
- Foneria Mañach, òbras en laton
- Casa Muntadas, empresa d'installacion de caufadors
- F. Escofet y Cía., malonatge [45]
- Casas i Bardés, òbras de fusteria.[46]
Utilizacion actuala[modificar | modificar la font]
L'edifici es uèi un centre cultural gerit per l'òbra sociala de CatalunyaCaixa. S'organizan d'activitats culturalas, exposicions temporalas, conferéncias disn l'auditori creat a l'espaci de l'ancian garatge. Dins los granièr i a «L'espaci Gaudí», un centre d'interpretacion de l'òbra de l'arquitècte: contèxte istoric i cultural, valors artísticas e innovacions tecnicas son arquitectura, tot amb orientacion pedagogica. En 2010 recebèt 1 224 893 visitors.[47]
Amb pagament lo public pòt visitar lo teulat, amb las chemenèias e fimestron; los granièrs, amb los arcs parabolics de brica (L'espaci Gaudí) e, al darrièr estatge, una evocacion del biais que la borgesiá viviá a l'epòca modernista. Tanben se pòt visitar (liurament) lo vestibul amb los dos celdubèrts; dins l'estatge principal, se fan exposicions temporalas, e dins lo sosterranh, ancian gatge dels carris, i a l'auditòri.
Galariá d'imatges[modificar | modificar la font]
-
Casa Milà vista del Passeig de Gràcia
-
-
-
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Los indiàs en Catalonha son los aventurièrs e comerciants que avián migrat cap a las colonias d'America e que tornèron a la metropòli aprèp que venguèron rics
- ↑ Bassegoda, 2001....pàg. 83-87
- ↑ Cronologia de l'edifici sul site La Pedrera Educació
- ↑ id cronologia
- ↑ Josep Maria Huertas Claveria, escrivan e jornalista
- ↑ Còca de Pascas
- ↑ id: huertas
- ↑ burgesa Permanyer, 2008....p. 32
- ↑ id: cronologia
- ↑ Permanyer, 1996....pàg. 150-166
- ↑ id: huertas
- ↑ id: permanyer
- ↑ id: huertas
- ↑ id: huertas
- ↑ cronologia
- ↑ id: corsini
- ↑ id: huertas
- ↑ id: patrimoni
- ↑ id: huertas
- ↑ (ca)Miscellanea barcinonensia, Delegació de Serveis de Cultura, ed:Ajuntament de Barcelona, 1976[1]
- ↑ malon decoratiu de ciment pigmentat, per l'interior i exterior. Inventado dins lo sus de França a la mitat de sègle XIX, foguèt utilizat como sol de las construcions fins als ans 1960 e de diferents elements ornamentals.
- ↑ any 2002 Descripcion de casa Milà a l'ocasion «any Gaudí» a l'Ajuntament de Barcelona
- ↑ Fitxa de la casa Milà Patrimoni sul site Gencat.cat
- ↑ id any2002
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
permanyer.
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
huertas.
- ↑ id: huertas
- ↑ Giralt-Miracle, ....
- ↑ Bassegoda, 1984: pàg. 150
- ↑ Cirici i Pellicer, Alexandre, L'obra de Gaudí. (es) Cuadernos de Arquitectura.
- ↑ (ca)Robert Zimmermann a La Pedrera Educació.
- ↑ corsiniBarba Corsini, F.J. Apartamentos en el desván de la Pedrera. Cuadernos de Arquitectura Núm. 22. An: 1955
- ↑ id: permanyer
- ↑ (ca)Paisatge Modernista. Quadern de treball a la xarxa Xtec.cat
- ↑ id: huertas
- ↑ id: patrimoni
- ↑ id; bayo20
- ↑ Ruta del modernismeRuta del Modernisme. Ajuntament de Barcelona
- ↑ id: ruta
- ↑ id: cirici
- ↑ Bassegoda, 2003....pàg. 20
- ↑ Huertas Claveria,...
- ↑ Relacions Gaudí-Jujol en Guimera.info guimera
- ↑ (es)Joan Bassegoda Nonell, Gaudí o espacio, luz y equilibrio, ed:Criterio Libr os, ISBN 9788495437105, p. 197
- ↑ Col·laboradors de Gaudí a «any Gaudí» a l'Ajuntament de Barcelona
- ↑ id: bayo20
- ↑ (ca)[2] La Pedrera fa el cim, Montse Frisach, Diari Avui
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (es) Joan Bassegoda None, Los jardines de Gaudí, Edicions UPC, ISBN 9788483015384 [url=http://books.google.es/books?id=aPM01pCm_QIC&hl=ca&source=gbs_navlinks_s]
- (es) Joan Bassegoda None, Josep Bayó Font, contractista de Gaudílref-llibre, Edicions UPC, ISBN 9788483016756 [3]
- (es) Joan Bassegoda None, Antoni Gaudí, ed:Fundació Caixa de Pensions, ISBN 9788450507832(1852-1926)]
- (ca) Daniel Giralt-Miracle i Rodríguez, La Pedrera: Gaudí i la seva obra, ed: Fundació Caixa Catalunya, ISBN 9788489860049
- (ca) Josep Maria Huertas Claveria in La Pedrera Educació «L'herència de l'indià»
- (ca) Lluís Permanyer i Llagós, El gaudí de Barcelona, ISBN 9788434308107 [4]
- (ca) Lluís Permanyer i Llagósref-llibre, L'esplendor de la Barcelona burgesa, ISBN 9788496970717 [5]
- {{Jaume Serrallonga i Gasch, Geometria i mecànica en l'obra de Gaudí, Tesi doctoral, Sant Cugat [6]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- La Pedrera Educació de la Fundacion Caixa Catalunya
- Escrich sus la Casa Milà
- Ficha sus Roser Segimon i Artells dins Institut Municipal de Museus de Reus
- Visita virtual
- construccion virtuala del primièr projècte de Gaudí en 1906
- Fotografias panoramà La Pedrera


text:
Masamet
Masamet[1][2] (Mazamet en francés) es una comuna lengadociana en Montanha Negra situada dins lo departament Tarn e la region Miègjorn-Pirenèus. La vila coneguèt un ric passat industrial entre los sègles XIX eXX, en particular mercé a l'industria de deslanatge, que foguèt una vertadièra especialitat masametana, coneguda internacionalament.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada al pè de la Montanha Negra, Masamet, es cap luòc de canton del departament de Tarn.
Es asagada per Tore e Arneta, beneficia d'un clima umid temperat e bufan dins las vals d'Arn e de Arneta, los vents del nòrd e d'Autan.
La vila de Masamet es a proximitat de nombroses lacs e bacins : lac de Montanhés, lac de La Prada Bassa, bacin du Lampi nòu, lac de Camases, lac del pas de las bèstias, lac de Sant Pèire, lac de la Ravieja, lac del Mèrle .
Istòria[modificar | modificar la font]
La vila seriá estat fondada d'en primièr a Autpol, en 413 pel rei visigòt Ataülf, sus un puèg rocós que domina l'emplaçament de la vila actuala. En 1212 pendent la crosada dels albigeses, Simon IV de Montfòrt assegèt la ciutadela convertida al catarisme. Après quatre jorns de sèti, prenguèt la plaça e faguèt desròcar la fortalesa. Los abitants d'Autpol aguèron de s'installar dins la val, e fondèron un vilatjòt a la broa d'Arneta: Lo Mas d'Arneta, que vendriá pus tard Masamet. A partir de 1685 : l'Edicte de Fontainebleau obliguèt los protestants mazametans, forabandits de nombrosas professions, de se consagrar a l'industria e al negòci. En 1790 : Jean-Baptiste Meyer foguèt elegit primièr conse de la vila. La comunautat comptava 5 474 armas. En 1807 David Cabibel e nòu industrials van formar lo primièr ostal de negòci que portarà coma rason sociala, lo nom de Société des Casernes. Sens o saupre, venián de fondar las basas d'un esperit de comèrci que durariá 200 ans. En 1851 : Pierre-Elie Houlès importèt 2 balas de pèl de feda de Buenos Aires per ensajar de ne recoltar la lana. Tempativa qu'anava iniciar un saber-far novèl : la lana mòrta veniá utilizabla. Lo deslanatge èra nascut qu'anava assegurar una prosperitat economica extraordinària a la vilòta de Masamet entrò dins lo darrièr terç del sègle XX.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- La ciutat medievala d'Autpol : roinas del castèl e vilatge medieval d'Autpol, vestigis d'encencha e de dos castèl ; pèire funerària gravada.
- Menir dels Prats : menir pus enauçat de Tarn (3,70 m), es lo pus grand de la region. Veire tanben Menirs de Tarn.
- Ostal de las Memòrias de Masamet, ancian Ostal Fuzier assostant l'Ofici de Torisme, dels salons réaménagés dins l'estil del sègle XIX, lo Musèu « Memòria del catarisme occitan », de las mòstras sus l'istòria locala e los archius municipals.
- Las gèisas e temples protestants :
- Glèisa de Sant Sauvador, sègle XVIII (1740)
- Glèisa de Nòstra Dòna, sègle XIX (1872)
- Glèisa del Sacrat Còr, art modèrne, sègle XX (1959)
- Monastièr Santa Clara du Sacrat Còr fondat al sègle XIX (1887)
- Glèisa aroinada del vilatge medieval d'Autpol del sègle XV
- Capèla de Roquerlan del sègle XIX (1846)
- Capèla de Sant Pèire dels Plans del sègle XIX (1824)
- Temple de Sant Jaume (sègle XVI)
- Temple Nòu
- Temple Rovièra
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Nicolau II
Nicolau II de Russia (18 de mai de 1868 - 17 de julhet de 1918) foguèt lo darrier emperaire de Russia, rèi de Polonha e grand prince de Finlàndia. Succediguèt a son paire Alexandre III lo 1èr de novembre de 1894. Abdiquèt lo 15 de març de 1917 au començament de la Revolucion Russa.
Durant son rèine, deguèt faciar l'agitacion politica e sociala au sen de la populacion russa e lo declin continú de l'Empèri Rus dempuei lo començament de la segonda mitat dau sègle XIX. En 1905, una desfacha còntra Japon en Asia Orientala demeniguèt lo prestigi dau govèrn e entraïnèt una crisi sociala importanta que foguèt reprimida per l'armada. Pasmens, deguèt acceptar de reformas constitucionalas ambé l'eleccion d'una assemblada legislativa ai poders fòrça limitats. De mai, de temptativas de modernizacion de l'economia comencèron mai mau capitèron. En 1914, lo país intrèt dins la Premiera Guèrra Mondiala coma protector de Serbia. Dins aquò, maugrat de succès còntra leis Austrians, l'armada russa conoguèt una tièra de reviradas saunosas còntra leis Alemands. Una partida dau territòri rus foguèt ocupat e lei dificultats d'avitalhament dei tropas entraïnèron la descomposicion progressiva de l'armada e de la societat russas. En 1917, quand comencèt la Revolucion Russa, un conseu de l'Ostau Romanov li demandèt d'abdicar lo 15 de març de 1917 per lo remplaçar per un Govèrn Provisòri d'inspiracion republicana e liberala. Nicolau II foguèt exilat a Tobolsk onte foguèt capturat ambé sa familha per lei Bolchevics en març de 1918. Puei, foguèt desplaçat a Ekaterinborg. I foguèron executats lo 17 de julhet de 1918 per empachar sa liberacion per lei tropas blancas o britanicas que marchavan còntra la vila.


text:
Uhart de Micse
Uhartehiri / Uhart-Mixe
Uhart de Micse (Uhartehiri en basco, Uhart-Mixe en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, situada dens lo País de Micse. Qu'ei administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Idrografia[modificar | modificar la font]
L'arriu de Bidosa que trauca la vila.
Comunas tòcatocantas[modificar | modificar la font]
- Sent Palai au nòrd
- Lohitzüne-Oihergi en Sola e Larribarre-Sorhapürü a l'èst
- Ostankoa e Òstavath-Asme a l'oèst
- Arhantsusi e Pagòla au sud


text:
Ars-sur-Moselle
Ars-sur-Moselle es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al Mejan-age, Ars-sus-Moselle i aviá @dénommer Arcus, o encara Arx, en rason dels vestigis romains del aqueduc de Gorze a Mètz conservats sul luòc. Una charte de 881 menciona l'existéncia del pòble. Aquel #èsser mai tard una comuna episcopala del Val de Mètz a la bas Mièja Edat. Lo vilatge i aviá la mai granda superfícia de vignobles de Moselle.
En 1817, Ars, vilatge del anciana província de las Tres Évêchés sul marge esquèrre de la Moselle e traversat per la Mance aviá per annèxas çò molin de Mance e Lanoue. A aquela epòca i i aviá 1203 abitants repartits dins 221 ostals. Lo pòble #conéisser un essor industrial important dempuèi 1850, mercés a l'espleitacion del fèrre. La fabrica sidérurgique « Sant-Paul » s'installa a aquela data en efièch sus la comuna. Compreniá 4 anautits-foguets e dels forns a puddler, en permetent la transformacion de la fonte en fèrre[1].
Coma los autres comunas de l'actual departament de la Moselle, Ars-sus-Moselle a annexat al Empèri alemand de 1871 a 1918. La cenh fortificada de Mètz, bastida a partir de 1868, a completat pels Alemands. Divèrses fòrts an bastit sus las nautors de la municipalitat, #que çò Grop fortificat Driant, sul marge sud de la Mance, sus las nautors de las còstas de Moselle. En dispausant de divèrsas batariás de gròsses calibres, aqueles fòrts ne cobrisson la vallée de la Moselle aital coma lo scenari, #que #èsser lo teatre dels violentes combats al cors de la guèrra de 1870. Aqueles fòrts demoraràn inactifs pendent la Primièra Guèrra mondiala. En 1914, la primièra maquina a fabricar rodam a implantat sul luòc de la fabrica sidérurgique de Ars[1].
Quand la Primièra Guèrra mondiala esclata, las Mosellans se baton naturalament per la Empèri alemand. Fòrça joves gents #quèir al camp d'onor jos l'uniforme alemand, sul Tèsta de l'Èst, mas tanben al Oèst, en particular a França e en los Flandres. Afars leiales del Emperaire, los Mosellans acuèlhon totun amb jòia la fin dels hostilités e la patz, fin finala trobada.
La Segonda Guèrra mondiala e lo drama del Annexion marcaràn longtemps los esperits. Fòrça joves gents incorporadas de fòrça en las armadas alemandas aguèron enviat sul Tèsta de l'Èst. Qualqu'uns pas #tornar jamai. Un camp de Ostarbeiter, dels trabalhadors de l'Èst, implantat sul luòc del depaus del enginy de la linha Maginot, permet dins la fabrica de las « Forges e Boulonnerie » de participar a l'esfòrç de guèrra del Reich. Continuament a las bombardements americanes, aquela produccion es partiellement transferida en la enceinte del fòrt Driant[2]. Davant l'avançada de las tropas americanas, l'armada alemanda decidís n'en agost 1944 de réarmer los fòrts situats a l'oèst de Mètz. En setembre 1944, los soldats de la 462e Volks-Magraner-Division s'entèrran en los fòrts del sector e afrontan la IIIe armada del general Patton. La populacion civila a deslotjat. Lo fòrt Driant, verrou d'accès sus la vallée de la Moselle, es a la cœur de fòrça violentes combats, #que van prosseguir-se pendent tres mes. La Batalha de Mètz s'acaba fin finala en decembre 1944 per la victòria dels Aliats.
Au Moyen-age, Ars-sur-Moselle était dénommée Arcus, ou encore Arx, en raison des vestiges romains de l’aqueduc de Gorze à Metz conservés sur le site. Une charte de 881 mentionne l’existence du village. Ce fut plus tard une mairie épiscopale du Val de Metz au bas Moyen Âge. Le village avait la plus grande surface de vignobles de Moselle.
En 1817, Ars, village de l’ancienne province des Trois Évêchés sur la rive gauche de la Moselle et traversé par la Mance avait pour annexes le moulin de Mance et Lanoue. À cette époque il y avait 1203 habitants répartis dans 221 maisons. Le village connut un essor industriel important dès 1850, grâce à l’exploitation du fer. L’usine sidérurgique « Saint-Paul » s'installe à cette date en effet sur la commune. Elle comprenait 4 hauts-fourneaux et des fours à puddler, permettant la transformation de la fonte en fer[1].
Comme les autres communes de l'actuel département de la Moselle, Ars-sur-Moselle est annexée à l’Empire allemand de 1871 à 1918. La ceinture fortifiée de Metz, construite à partir de 1868, est complétée par les Allemands. Plusieurs forts sont construits sur les hauteurs de la commune, dont le Groupe fortifié Driant, sur la rive sud de la Mance, sur les hauteurs des côtes de Moselle. Disposant de plusieurs batteries de gros calibres, ces forts couvrent la vallée de la Moselle ainsi que le plateau, qui fut le théâtre des violents combats au cours de la guerre de 1870. Ces forts resteront inactifs pendant la Première Guerre mondiale. En 1914, la première machine à fabriquer des boulons est implantée sur le site de l'usine sidérurgique d'Ars[1].
Lorsque la Première Guerre mondiale éclate, les Mosellans se battent naturellement pour l’Empire allemand. Beaucoup de jeunes gens tombèrent au champ d'honneur sous l’uniforme allemand, sur le Front de l’Est, mais aussi à l’Ouest, en particulier en France et dans les Flandres. Sujets loyaux de l'Empereur, les Mosellans accueillent cependant avec joie la fin des hostilités et la paix, enfin retrouvée.
La Seconde Guerre mondiale et le drame de l'Annexion marqueront longtemps les esprits. Beaucoup de jeunes gens incorporés de force dans les armées allemandes furent envoyés sur le Front de l'Est. Certains ne revinrent jamais. Un camp d'Ostarbeiter, des travailleurs de l'Est, implanté sur le site du dépôt du génie de la ligne Maginot, permet à l'usine des « Forges et Boulonnerie » de participer à l'effort de guerre du Reich. Suite aux bombardements américains, cette production est partiellement transférée dans l'enceinte du fort Driant[3]. Devant l'avancée des troupes américaines, l'armée allemande décide en août 1944 de réarmer les forts situés à l'ouest de Metz. En septembre 1944, les soldats de la 462e Volks-Grenadier-Division se terrent dans les forts du secteur et affrontent la IIIe armée du général Patton. La population civile est évacuée. Le fort Driant, verrou d'accès sur la vallée de la Moselle, est au cœur de très violents combats, qui vont se poursuivre durant trois mois. La Bataille de Metz s'achève finalement en décembre 1944 par la victoire des Alliés.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Basa de donadas BASOL suls luòcs e sòls pollués sus entorn.gouv.fr
- ↑ René Caboz, La Batalha de Mètz. 25 d'agost - 15 de setembre 1944, Sarreguemines, 1984. (pàg. 78)
- ↑ René Caboz, La Bataille de Metz. 25 août - 15 septembre 1944, Sarreguemines, 1984. (p. 78)


text:
Argentina
Argentina o lo Riu de la Plata (en espanhòl e oficialament Provincias Unidas del Río de la Plata, República Argentina e Confederación Argentina) es un estat situat al sud de l'America del Sud. Confronta Chile a l'oèst, Bolívia e Paraguai al nòrd, Brasil al nòrd-èst, e Uruguai a l'èst. Es bordat per l'ocean Atlantic a l'èst, sud-èst e al sud.
Sa capitala e pus granda vila es Buenos Aires.
Lo gentilici es argentin -a.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Veire tanben: Lista dels presidents d'Argentina.
Los primièrs europèus arribèron en Argentina en 1502, amb l'expedicion d'Amerigo Vespucci. Juan Díaz de Solís menèt la primièra expedicion al Riu de la Plata pel compte del rei Ferrán lo Catolic. La sieuna tòca èra de trobar una autra rota maritima fins a l'Asia. Descobriguèt lo riu Paranà e i fondèt una ciutat lo 2 de febrièr de 1516. Pr'aquò, l'expedicion capitèt pas e d'indians guaranís mangèron Solís. Fernão de Magalhães menèt una segonda expedicion que descobriguèt l'estrech que pòrta son nom. Espanha mandèt encara una autra expedicion comandada pel venecian Sebastian Cabòt que pugèt pel Riu de la Plata, nomat atal pr'amor que cresián que menava al país de l'argent (plata en espanhòl). Lo 9 de junh de 1527 Cabòt fondèt la primièra vila sul territòri argentin : Sancti Spiritu, destruida pels indians. Los Reis d'Espanha, pr'aquò, mandèron una expedicion menada per Pedro de Mendoza amb setze navius e dos mila òmes. Mendoza fondèt la ciutat de Buenos Aires, actualament capitala del país, pel primièr còp lo 3 de febrièr de 1536. Mendoza tornèt roïnat en Espanha, e Buenos Aires foguèt despoblada e tornada fondada l'11 de 1580 pel basco Juan de Garay.
Lo Vicerenhe del Riu de la Plata foguèt creat en 1776. En 1806 e 1807 los angleses temptèron d'envasir Buenos Aires, mas foguèron expulsats per la populacion.
Lo 25 de mai de 1810, aprèp la novèla de la destitucion del rei Ferrand VII d'Espanha per Napoleon Bonaparte, foguèt creada la Primièra Junta de Govèrn. Foguèt una independéncia de facto, quitament se los argentins la declarèron al nom del Rei per pas prene tròp de risque en cas que l'autoritat e l'armada espanhòlas tornèsson. L'independéncia foguèt proclamada oficialament lo 9 de julhet de 1816 en la ciutat de Tucumán, essent Joan Martin Pueyrredon (un occitan d'Argentina, d'origina bearnesa) lo primièr cap d'Estat. Un còp declarada l'independéncia, la Guèrra d'Independéncia foguèt menada pel general José de San Martin fins a la ciutat eqüatoriala de Guayaquil ont la sieuna armada dels Andes juntèt l'armada de Simon Bolívar lo 26 de julhet de 1822.
Un còp assegurada l'independéncia, las tensions intèrnas se desvolopèron. Pueyrredon foguèt remplaçat per José Rondeau qu'adobèt, en 1819, una constitucion unitària (donant de grands poders a Buenos Aires) que foguèt pas acceptada pels caudillos de província com Ramírez de Entre Ríos e Estanislao López de Santa Fe que vencèron militarament las autoritats unitàrias a la batalha de Cepeda.
Politica[modificar | modificar la font]
Argentina es un país de regim presidencial. Lo president de la republica, qu'es lo cap d'Estat e tanben lo cap de govèrn, es elegit per la populacion per un periòde de 4 ans (amb una possibilitat de reeleccion 1 còp). La presidenta actuala, Cristina Fernández de Kirchner, foguèt elegida lo 28 d'octobre de 2007.
Lo Poder legislatiu se compausa de doas cambras: lo Senat (Senado Argentino), amb 72 membres elegits per un mandat de sièis ans, e la Cambra dels Deputats (Cámara de Diputados) amb 257 membres, elegits per un mandat de quatre ans.
Geografia[modificar | modificar la font]
Las dimensions d'Argentina son aproximativament 3700 km del nòrd al sud, e 1400 km de l'èst a l'oèst (valors maximalas). De sa superfícia totala (2 766 890 km², cinc còps pus granda que la França metropolitana), 2 736 690 km² (98,9%) son en tèrra fèrma.
Las quatre regions principalas del país son:
- Lo Chaco, region plana subtropicala al nòrd
- Los Pampas, region plana e fertila al centre, la principala region agricòla del país
- Patagònia, rica en petròli, amb païsatges de desèrts
- Los Andes, regions de nautas montanhas a l'oèst. Lo punt mai naut del país es l'Aconcagua, amb 6962 m, dins la Província de Mendoza, a la frontièra amb Chile.
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia d'Argentina.
Cultura[modificar | modificar la font]
La cultura argentina a recebut una importanta influéncia d'Euròpa. La literatura del país ten una rica istòria e un dels pus importants escrivans del sègle XX: Jorge Luis Borges.
Lo tango es lo genre musical argentin mai conegut dins lo mond.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
José Luis Busaniche (1984). Edicions Solar: Historia argentina (en espanhòu).
Wright, Ione Suessie (1994). Edicions Emecé: Diccionario histórico argentino (en espanhòu).
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Govèrn d'Argentina pagina oficiala en castelhan.


text:
Patrimòni Oral e Immaterial de l'Umanitat
La Convencion per la proteccion del patrimòni mondial, cultural e natural, adoptada en 1972 per l'Organizacion Educativa, Scientifica e Culturala de las Nacions Unidas (UNESCO) concernissiá solament la preservacion del patrimòni material.
Puèi, apareguèt un interès per salvar las tradicions oralas, qu'es un patrimòni cultural immaterial, per exemple : saber-far artesanal de transmetre, lengas e culturas en dangièr, tradicions de salvagardar.
En 1997, a Marraquèsh, i aguèt una amassada d'expèrts, qu'i foguèt definit lo concèpte de « Patrimòni Oral e Immaterial de l'Umanitat » e decidit d'establir una promocion per la preservacion e la mesa en valor dels Caps d'òbras d'aqueste patrimòni.
Aquesta promocion, sonada « Proclamacion dels Caps d'Òbras del Patrimòni Oral e Immaterial de l'Umanitat », foguèt autrejada lo primièr còp en 2001, après l'estudi d'una tièra de patrimònis prepausats pels Estats. Una lista novèla es creada après 2 ans per una jurada internacionala. Los caps d'òbras proposats devon èstre una espremida culturala viva o en dangièr. Devon tanben èsser l'objècte de programas de preservacion e de promocion, perqué la lista de l'UNESCO garantís pas una proteccion totala.
En 2003, los Estats membres de l'UNESCO adoptèron la Convencion per la Salvagarda del Patrimòni Cultural Immaterial[1]. Foguèt aplicada en abril de 2006, e la primièra Amassada Generala se tenguèt en junh de 2006[2].
L'occitan, Patrimòni Mondial Immaterial[modificar | modificar la font]
La Chambra d'Òc lancèt un ampèl en 2008, annada proclamada annada de las lengas per l'ONU, perque l'occitan venga Patrimòni Immaterial de l'Umanitat[3]. L'apèl foguèt sostengut per Georges Frèche, president de la Region de Lengadòc-Rosselhon, e per la Region de Piemont[4]. Un viatge de 70 jorns a travèrs Occitània foguèt organizat per defendre l'apèl, Occitània a Pè. Aquel projècte contunha en 2009, es sonat Chaminem per òc[5].
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) (fr) (es) Sauvegarde du patrimoine culturel immatériel, sul site de l'UNESCO
- ↑ (en) (fr) (es) Assemblée générale des États parties à la Convention de 2003, sul site de l'UNESCO
- ↑ (oc) (it) Occitània a Pè - Apèl de la Chambra d’Òc - LENGA D'ÒC PATRIMÒNI MONDIAL DE L'UMANITAT
- ↑ Sostenitors de l’apèl de la Chambra d’Òc (41KB) (PDF)
- ↑ (oc) (it) Chaminem per òc, sul site de la Chambra D'Òc


text:
Systema Naturae
Systema Naturae (nom complèt en latin Systema naturæ per regna tria naturæ, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis ; en occitan Sistèma de la natura, en tres rèine de la Natura, devesits en classas, en òrdres, en genres e espècias, ambé lei caractèrs, lei diferéncias, lei sinomims e lei localizacions) es l'òbra majora dau mètge e botanista suedés Carl von Linné (1707-1788).
Es escrich en latin e publicat per lo premier còp en 1735 sota una forma pichona gropant solament onze paginas depintant un metòde de classificacion de la natura. Durant 35 ans, foguèt regularament e fortàment aumentada per una equipa d'autors dirigida per Linné. Ansin, en 1770, la 13a edicion teniá aperaquí 3 000 paginas. Son modèl venguèt pauc a pauc la norma principala dins la classificacion deis espècias e aguèt una influéncia importanta sus lei sistèmas contemporanèus.


text:
Guèrra Israeloaràbia de 1948
La Guèrra Israeloaràbia de 1948, tanben dicha Premiera Guèrra Israeloaràbia, se debanèt dau 15 de mai de 1948 au 10 de març de 1949 entre Israèl e una coalicion d'estats arabis. Foguèt entraïnada per la proclamacion de l'estat d'Israèl e lo refús arabis de lo reconóisser. Inicialament en dificultat en fàcia de fòrças pus nombrosas, Israèl capitèt de mobilizar una armada importanta e ben equipada e prenguèt l'avantatge a partir de julhèt de 1948. Fins a la fin de la guèrra, va conquistar divèrsei territòris au nòrd e, subretot, au sud de Palestina. De febrier a mai de 1949, una tièra d'acòrds d'alta-au-fuòc entre Israèl e lei país arabis vesins marquèt la fin de la guèrra e permetèt de definir un partiment novèu de Palestina que va venir lei limits novèus d'Israèl[1].
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Coma l'annexion dei conquistas de 1967 es pas reconeguda per la comunautat internacionala, lei frontieras de 1949 son totjorn lei limits internacionalament acceptadas per l'estat d'Israèl.


text:
713
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 713 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Contuniacion de la guèrra còntra leis Arabis que capitèron de conquistar e de destrurre la vila d'Antiòquia de Pisídia a la prima. D'autra part, lei Bulgars de Tervel ataquèron lei regions occidentalas de l'Empèri e s'avancèron fins ai fortificacions de Constantinòple.
En fàcia d'aquela situacion marrida, lo còmte Teodori Myakios, cargat de la lucha còntra lei Bulgars, organizèt un complòt per eliminar e remplaçar l'emperaire. Lo complòt capitèt e Filípicos foguèt emborniat per l'empachar de dirigir l'Empèri. Pasmens, leis abitants preferiguèron nomar Anastasi II coma emperaire novèu. Leis autors dau complòt foguèron emborniats e exilats. Una dei premierei decisions de l'emperaire foguèt d'anullar la politica religiosa de son predecessor.


text:
Nostalgia
La nostalgia es lo sentiment de pena e malenconia que sent una persona que perdèt una causa (que siá fisica o mentala) o qu'es alunhada dels seus ligams familhars, nacionals o afectius. Sovent la nostalgia s'acompanha de l'idealizacion de çò que se voldriá recuperar. Aquel sentiment ven amb lo temps, los viatges e migracions (nomenada alara Sindròm d'Ulisses) e pòt èsser acompanhat de simptòmas fisics coma insomnia, lagremas, trobles obsessius e malautiás psicosomaticas.
La nostalgia ligada a la patria a de noms especifics dins qualques lengas, coma la saudade portuguesa o la morriña galèga. Es a l'origina de tèmas literaris coma l'Ubi sunt? o tot art enrelacions amb una edat d'aur perduda e mitica.


text:
1876
Aquesta pagina concernís l'an 1876 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Otoman[modificar | modificar la font]
Divèrsei crisis se debanèron au sen de l'Empèri dins lo corrent de l'annada. La premiera foguèt l'insureccion de Bulgaria que se revoutèt en abriu que foguèt reprimida d'un biais saunós en mai. La violéncia de la repression entraïnèt de reaccions fòrça negativas en Euròpa e ais Estats Units. D'aqueu temps, Abdulaziz deguèt faciar una crisi financiera en causa de la manca de mejans per contuniar de pagar leis interès dau dèute dau país. Quasiment plaçat sota la tutèla de l'ambaissador rus, foguèt reversat lo 30 de mai e rapidament executat.
Son successor Murad V demorèt en plaça solament tres mes e foguèt remplaçat per Abdulhamid II après una crisi de foliá. Lo sultan novèu deguèt faciar l'ostilitat de Russia, d'Àustria e de l'Empèri Britanic après lo chaple dei revòutats bulgars. Una conferéncia foguèt organizada a Constantinòple onte lei poissanças europèas exigiguèron l'autonòmia dei territòris crestians. Per s'aparar còntra la menaça de desmembrament de l'Empèri, lo sultan novèu preferiguèt adoptar una constitucion e transformar l'Empèri en monarquia constitucionala. Lei Britanics acceptèron aisament aquela chausida mai lei Rus preparèron una guèrra novèla.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra Egipte que mandèt de renfòrç importants dins lo nòrd d'Etiopia. Pasmens, en despiech de la superioritat de son armament e de son entraïnament, l'armada egipciana se turtèt a una resisténcia acarnada de part dei fòrças imperialas numericament pus nombrosas (100 000 òmes còntra 20 000) e ben comandadas. Ansin, dau 7 au 9 de març, la batalha de Gura s'acabèt per la quasi destruccion dau còrs egipcian (8 000 mòrts e 6 000 presoniers). Aquò marquèt la fin de la menaça egipciana. Una trèva foguèt signada e de negociacions malaisadas s'acabèron per la signatura d'un tractat de patz en 1884. En mai d'aquò, la temptativa d'invasion egipciana permetèt au negus Yohannes IV d'unificar tot lo país, franc de Choa encara independent.
America[modificar | modificar la font]
Mexic[modificar | modificar la font]
Còp d'estat de Porfirio Díaz que prenguèt lo poder. Capitèt d'estabilizar la situacion politica mexicana fins a 1911 e l'afondrament de son regime.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
- 7 de març - Alexander Graham Bell inventa lo telefòn.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 3 de genièr - Wilhelm Pieck, president d'Alemanha Orientala (m. 1960)
- 5 de genièr - Konrad Adenauer, cancelièr alemand (m. 1967)
- 23 de genièr - Otto Paul Hermann Diels, quimista alemand, Prèmi Nobel (m. 1954)
- 26 de febrièr - Agustín Pedro Justo, president d'argentina (m. 1943)
- 2 de març - Papa Piu XII (m. 1958)
- 4 d'abril - Maurice de Vlaminck, pintor francés (m. 1958)
- 22 d'abril - Robert Bárány, mètge ongrés, Prèmi Nobel fisiologia o medecina (m. 1936)
- 17 de mai - Andreas Michalakopulos, primièr ministre de Grècia (m. 1938)
- 2 de julhet - Wilhelm Cuno, cancelièr alemand (m. 1933)
- 7 d'agost - Mata Hari, dançaira neerlandesa, executada per espionatge (m. 1917)
- 6 de setembre - John James Rickard Macleod, mètge e fisiologista escocés, Prèmi Nobel (m. 1935)
- 18 de setembre - James Scullin, primièr ministre d'Austràlia (m. 1953)
- 23 de novembre - Manuel de Falla, compositor espanhòl (m. 1946)
- 22 de decembre - Filippo Tommaso Marinetti, poèta italian (m. 1944)
- 25 de decembre - Adolf Otto Reinhold Windaus, quimista alemand, Prèmi Nobel (m. 1959)
- 25 de decembre - Muhammad Ali Jinnah, fondator del Paquistan (m. 1948)
- 29 de decembre - Pau Casals, violoncelista catalan (m. 1973)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 21 de junh - Antonio López de Santa Anna, dictator de Mexic (n. 1794)
- 1 de julhet - Mikhaïl Bakunin, anarquista rus (n. 1814)
- 5 de setembre - Manuel Blanco Encalada, president de Chile (n. 1790)
- 30 de novembre - Antonio González y González, primièr ministre d'Espanha (n. 1792)


text:
1827
Aquesta pagina concernís l'an 1827 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Participacion navala francesa a la Guèrra d'independéncia de Grècia au profiech de l'insureccion grèga. Ansin, ambé de naviris britanics e rus, un grop de vaissèus francés ataquèt la flòta otomana dins lo pòrt de Navarin e la destruguèt. Pasmens, lo govèrn, qu'èra opausat a aquela operacion, obtenguèt ges d'avantatge d'aqueu succès. Aquò permetèt de blocar la logistica turca e lo mandadís d'una expedicion terrèstra l'annada seguenta.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Otoman[modificar | modificar la font]
Lo 6 de mai, lei fòrças otomanas averèron la batalha d'Analatos qu'entraïnèt la capitulacion de l'Acropòli d'Atenas. Après aquela batalha, lei govèrns francés, britanics e rus prepausèron una mediacion per acabar la guèrra que foguèt refusada per leis Otomans lo 6 de julhet. Aquò entraïnèt l'intervencion d'una flòta coalizada francobritanorussa, cargada de sostenir l'insureccion grèga. Lo 20 d'octòbre, destruguèt la flòta otomana a Navarin (6 000 tuats e 60 naviris destruchs).
Empèri Rus[modificar | modificar la font]
Après una pausa dins lo corrent de l'ivèrn 1826-1827, leis ostilitats ambé Pèrsia acomencèron tornarmai en mai. Fins au mes d'octòbre, lei Rus avancèron en Armenia e prenguèron Etchmiadzin, Nakhitchevan, Abbasabad, Erevan e Tabriz. Après aquelei desfachas, lei Pèrs deguèron demandar la dubertura de negociacions de patz.
En Grècia, Russia contunièt de sostenir l'insureccion e participèt a l'ofensiva navala còntra la flòta turca a Navarin après lo refús d'una mediacion comuna ambé França e lo Reiaume Unit per acabar la guèrra.
Asia[modificar | modificar la font]
Pèrsia[modificar | modificar la font]
Après una pausa dins lo corrent de l'ivèrn 1826-1827, leis ostilitats ambé Russia acomencèron tornarmai en mai. Fins au mes d'octòbre, lei Rus avancèron en Armenia e prenguèron Etchmiadzin, Nakhitchevan, Abbasabad, Erevan e Tabriz. Après aquelei desfachas, lei Pèrs deguèron demandar la dubertura de negociacions de patz.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Energia[modificar | modificar la font]
Prepausicion de l'engenhaire e matematician francés Jean-Victor Poncelet (1788-1867) de modificacion de la fòrma dei palas dei ròdas dei molins d'aiga. Aquò permetèt d'aumentar lo rendement dei ròdas de 30% a 60%. Pasmens, lo modèl de ròda Poncelet foguèt pas construch avans la fin deis annadas 1830.
Fisica[modificar | modificar la font]
Descubèrta de la lèi fondamentala de l'electrocinetica que porta son nom per Georg Simon Ohm (1789-1854). Pasmens, aquò foguèt alora totalament ignorat per la comunautat scientifica e la lèi foguèt tornarmai descubèrta per Claude Pouillet en 1834 qu'ignorava tenir un predecessor.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 5 d'agost - Deodoro da Fonseca, president de Brasil (m. 1827)
- 15 de novembre - Joan Francés Blader, magistrat e escrivan occitan (m. 1900)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 5 de març - Pierre-Simon Laplace, matematician francés (n. 1749)
- 5 de març - Alessandro Volta, fisician italian (n. 1745)
- 26 de març - Ludwig van Beethoven, compositor e musician francés (n. 1770)
- 8 d'agost - George Canning, primièr ministre del Reialme Unit (n. 1770)


text:
Ludwig Boltzmann
Ludwig Boltzmann (Viena, 20 de febrier de 1844 - Tybein, 5 de setembre de 1906) foguèt un fisician austrian. Aguèt un ròtle major dins lo corrent dau sègle XIX sus lo desvolopament de la termodinamica gràcias a son òbra en fisica estatistica e sus l'adopcion dau concèpte d'atòm.
Obtenguèt un doctorat de l'Universitat de Viena en 1866 gràcias a una tèsi sus la teoria cinetica dei gas. Puei, estudièt dins divèrsei vilas austrianas ò alemandas onte poguèt seguir lei cors de Bunsen, Kirchhoff e Helmholtz. A partir de 1869, acomencèt d'ensenhar mai sei relacions conflictualas ambé d'autrei fisicians — generalament ostils a sa defensa dau modèl atomic — minèron sa santat mentala entraïnant unei periòdes de depression ò temptativas de suicidi. De mai, en causa d'aquela ostilitat, sei trabalhs conoguèron pauc de desvolopaments durant sa vida. En revènge, après sa mòrt e la confirmacion de l'existéncia deis atòms, divèrsei fisicians majors coma Max Planck ò Albert Einstein utilizèron son òbra per estudiar lo raionament dau còrs negre ò l'efècte fotoelectric.
Un cratèr lunar es dich cratèr Boltzmann en son onor.


text:
1372
Aquesta pagina concernís l'an 1372 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Mòrt dau negus Newaya Krestos (1344-1372). Dins lo corrent de son rèine, Etiopia èra venguda una poissança regionala majora capabla d'impressionar lei Mamelocs d'Egipte coma en 1352 quand Newaya Krestos obtenguèt la liberacion dau patriarca d'Alexàndria arrestat per leis autoritats dau Caire. Foguèt remplaçat per son fiu ainat Newaya Maryam (1372-1382) qu'aguèt un rèine pacific mai mau conegut.


text:
Theria
Los terians (Theria), sosclassa de la classa dels mamifèrs, son d'animals que pòrtan lors pichons durant lor desvolopament, es a dire que pondon pas d'uòus. S'opausan als prototerians coma l'ornitorinc.
Aqueste grop se subdivisís en doas infraclassas :
- los metaterians, que pòrtan lors pichons dins una pòcha extèrna ;
- los euterians, que pòrtan lors pichons en intèrne dins un placenta.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Una presentacion pus larga de la classificacion dins l'article mamifèr.


text:
Krzysztof Kieślowski
Krzysztof Kieślowski (Varsòvia; 27 de junh de 1941 - 13 de març de 1996) foguèt un director de cinèma e scenarista polonés conegut internacionalament per las òbras Trzy kolory ("Tres Colors"), Podwójne życie Weroniki e Dekalog ("Decàleg").
Biografia[modificar | modificar la font]
Krzysztof Kieślowski nasquèt a Varsòvia e passèt la siá mainadesa dins divèrsas vilas pichonas. Las contunhas mudanças èran motivadas per lo sieu paire, un umil mecanic que patissiá de tuberculòsi e qu'èra constantament a la recèrca de nòus e de melhors tractaments. A l'edat de 16 ans Kieślowski dintrèt dins una escòla de formacion de pompièrs la que malgrat tot abandonèt solament tres meses après. Desorientat e sens cap de objectiu concrèt, lo 1957 se metèt a estudiar teatre dins una escòla qu'aperteniá a un parent de la familha. Mai tard decidiguèt venir director de teatre. Malgrat tot, alavetz pas existissiá encara cap de formacion especiala per directors, que causa se decidiguèt per el a estudiar cinèma.
Un còp finalizat la formacion teatrala e èsser passat brèvament per un teatre ont exercissiá de modista, Kieślowski ensaja per fin se matricular a l'escòla nacionala de cinèma de Łódź, una escòla qu'aviá aculhit tanben e format a reputats directors del cinèma polonés coma Andrzej Wajda o Roman Polanski. Kieślowski Foguèt malgrat tot dos còps refusats. Per tal d'evitar lo servici militar comencèt unes brèus estudis d'art e se sometèt a una dràstica dièta amb l'esperança d'èsser refusat per l'armada per motius de salut. L'estrategia li foncionèt e, après èsser-se'n sortit amb la siá, ensagèt pel tresen còp dintrar a la escòla de Łódź. E aquel còp òc que trionfèt.
Passèt a l'escòla un total de quatre ans, entre lo 1964 e lo 1968, una epòca que lo govèrn foguèt generosament permissiu per çò qu'es de la libertat artistica de l'escòla. Kieślowski Perdèt lèu l'interès pel teatre e se decantèt cap al rodatge de documentaris. De mai, lo darrièr an de los sieus estudis, Kieślowski contractèt matrimòni amb la que seriá l'esposa de tota la siá vida, Maria (Marysia) Cautillo. Lo matrimòni aguèt una filha, nomenada Marta, nascuda lo 8 de genièr de 1972.
Filmografia[modificar | modificar la font]
- Documentaris
- 1966 – Urząd
- 1968 – Zdjęcie.
- 1969 – Z miasta Łodzi
- 1970 – Byłem żołnierzem.
- 1970 – Fabryka
- 1971 – Przed rajdem.
- 1972 – Refren'
- 1972 – Robotnicy '71: nic o nas bez nas.
- 1972 – Między Wrocławiem a Zieloną Górą
- 1972 – Podstawy BHP w kopalni miedzi.
- 1973 – Murarz
- 1974 – Prześwietlenie.
- 1974 – Pierwsza miłość
- 1975 – Życiorys.
- 1976 – Klaps
- 1976 – Szpital.
- 1977 – Z punktu widzenia nocnego portiera
- 1977 – Nie wiem.
- 1978 – Siedem kobiet w różnym wieku
- 1980 – Dworzec.
- 1980 – Gadające głowy
- 1988 – Siedem dni w tygodniu.
- Òbras televisivas:
- 1972 – Szach królowi
- 1976 – Dwoje na huśtawce.
- 1979 – Kartoteka
- Pellículas:
- 1966 – Tramwaj
- 1967 – Koncert życzeń.
- 1973 – Przejście podziemne
- 1975 – Personel.
- 1976 – Blizna
- 1976 – Spokój.
- 1979 – Amator
- 1981 – Krótki dzień pracy.
- 1981 – Przypadek
- 1984 – Bez końca.
- 1987 – Krótki film o zabijaniu (Un brèu film sobre l'assassinat)
- 1988 – Krótki film o miłości (Un brèu film sobre l'amor).
- 1988 – Dekalog
- 1991 – Podwójne życie Weroniki (La doble vida de Verònica).
- Triologia dels tres colors:
- 1993 – Trzy kolory. Niebieski (Tres colors: Blau)
- 1993 – Trzy kolory. Biały (Tres colors: Blanc).
- 1994 – Trzy kolory. Czerwony (Tres colors: Roge)


text:
Valàuria
Valàuria[1] (Vallauris en francés) es una comuna d'Occitània, en Provença, dins lo departament deis Aups Maritims.
Valàuria es celèbra per sa terralha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo luòc istoric de Valàuria se situa sus un tuc al dedins de las tèrras, près de Antibes.
Le site historique de Valàuria se situe sur une colline à l'intérieur des terres, à proximité d'Antibes.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Personalitats[modificar | modificar la font]
- Lucian Duc (1849-1915) escrivan felibrenc.
- Maurici Girard (1830-?) capitani de marina e autor felibrenc.
- Pablo Picasso s'installèt a Valàuria de 1948 a 1955.


text:
Michelangelo Buonarroti
Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni o Miquèl Àngel (lo 6 de març de 1475 al castèl de Caprese en Toscana, al nòrd d'Arezzo – lo 18 de febrièr de 1564 a Roma) foguèt un pintre, un escultor, un poèta e un arquitècte italian de la Renaissença.
Somari
Òbras famosas[modificar | modificar la font]
Sas esculturas pus conegudas son lo Dàvid (1504) que pendent longtemps ornèt la faciada del Palazzo Vecchio de Florença quand foguèt transferit dins l'Acadèmia de las Bèlas Arts de la vila, La Pietà (1499) expausada dins una capèla laterala de la Basilica de Sant Pèire de Roma, o lo Moïses (1515) del Tombèl de Juli II dins la Basilica de Sant Pèire Encadenat. Lo plafon de la Capèla Sixtina, pintat entre 1508 e 1512, e lo Darrièr Jutjament pintat entre 1537 e 1541 sus la paret de l’altar, caps d’òbra universals de la Renaissença italiana. Arquitècte, concebèt la copòla de Sant Pèire de Roma.
Son òbra influencièt fòrça sos contemporanèus, tan plan que sa « manièra » de pintar e d'escultar es abondosament represa pels representants de çò que li diràn lo manierisme. Doas biografias son publicadas de son vivent meteis, qu'una es inclusa dins Le Vite (Las Vidas), recuèlh de las biografias dels artistas de la Renaissença, de Giorgio Vasari, en 1550, e l'autra per son discípol, Ascanio Condivi en 1553.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nasquèt lo 6 de març de 1475 a Caprese, vilòta de Toscana al nòrd d'Arezzo, de Francesca di Neri del Miniato di Siena, sa maire, e de Lodovico di Leonardo Buonarroti Simoni, son paire, qu'èra magistrat e podestat de Caprese e Chiusi. La familha tornèt dins son ostal de Settignano prèp de Florença, quand lo paire acabèt la carga de podestat. En 1481, sa maire defuntèt e cresquèt en çò de sa noirissa, femna e filha d'un picapeirièr. Tornèt a l'ostal de son paire, pas abans sos dètz ans.
A l'endrech del voler de son paire e de sos oncles, refractaris a l'art, Miquèl Àngel, aprèp qu'estudièt amb lo gramatician Francesco da Urbino, causiguèt ça que la, mercé a son amic Francesco Granacci, d’èsser l'aprendís de Domenico Ghirlandaio pendent tres ans tre 1488.
Estudièt las frescas de la glèisa del Santo Spirito de Florença e de la glèisa de Santa Maria del Carmine e en copiant las frescas de Masaccio, provoquèt las gelosiás tant per son abiletat que per sas remarcas, que contra l'escultor Pietro Torrigiano es atal que se prenguèt un còp de ponh, que provoquèt una rompedura del nas que marquèt sa cara per tota la vida.
Pertocat per son trabalh, Domenico lo recomandèt al mèstre de Florença, Laurenç de Medici. De 1490 a 1492, Miquèl Àngel cresquèt a l’escòla de Laurenç e foguèt influenciat per un ambient liure que formèt sas idèas sus l’art e sos sentiments sus la sexualitat. Admirèt las colleccions d'estatuas grègas anticas dels Medicis, e decidiguèt de se far escultor. Comencèt per copiar una masca de faune e, vist lo resultat, Laurenç lo recompensèt amb cinc ducats al mes.
Estudièt lo còrs uman e l’anatomia a l'espital Santo Spirito de Florença (1490) e a Roma (1540), collaborant a illustrar un tractat d'anatomia amb Realdo Colombo mètge e amic. Los còrs de Miquèl Àngel servisson l’art, mai que lo respècte rigoròs de l'anatomia umana (alongament de las caras e distorsions destinadas a metre en relèu un trait moral).
Aprèp la mòrt de Laurenç en 1492, Pèire II de Medici (lo pus jove filh de Laurenç e novèl cap dels Medicis) refusa d’èsser lo mecènas de Miquèl Àngel. A aquesta epòca las idèas de Savonarola venguèron popularas a Florença. A causa d'aquelas pressions, Miquèl Àngel decidiguèt de quitar Florença e de s’installar durant tres ans a Bolonha. Pauc aprèp, Raffaele Riario, lo cardinal de San Giorgio al Velabro, li demandèt de venir a Roma en 1496. Per comandita e jos l'influéncia de l’antiquitat romana, escultèt doas estatuas : Bacus e La Pietà.
Quatre ans pus tard, Miquèl Àngel tornèt a Florença per crear son òbra pus celèbra, lo Dàvid de marbre. Pintèt tanben la Santa Familha dins la tribuna o Tondo Doni.
Miquèl Àngel foguèt encara mandat a Roma en 1503 pel novèl papa, Juli II que l'encarguèt de concebre son tombèl. Cependant, jos la direccion de Juli II, Miquèl Àngel tenguèt tots temps d'interrompre son trabalh per efectuar fòrça autras òbras. La pus celèbra es la pintura gigantesca del plafon de la Capèla Sixtina que durèt quatre ans (1508-1512). A causa d'aquestas interrupcions, Miquèl Àngel trabalhèt durant quaranta ans sens acabar la tomba.
En 1513, lo papa Juli II defuntèt, e son successor Leon X, un Medici, demandèt a Miquèl Àngel de terminar la faciada exteriora de la glèisa de San Lorenzo de Florença e de l’ornar d'esculturas. Acceptèt a contracòr, dessenhèt los plans mas foguèt incapable de contunhar: la faciada de la glèisa demorèt nuda fins a uèi.
Tornant a Florença, de 1519 a 1531, Miquèl Àngel bastiguèt pels Medicis la Sagrestia Nuova (sacristia novèla), una de las Cappelle Medicee (« Capèlas dels Medicis »)[1], ont escultèt entre autres los tombèls dels ducs Laurenç e Julian de Medici abans de laissar terminar l'ensemble per sos discípols (Montorsoli). Pendent aquela meteissa demorança, la familha florentina li comandèt la Bibliotèca Laurenciana, per recolhir los libres de Laurenç lo Magnific : començada en 1524, demorèt inacabada quand partiguèt l’artista e foguèt acabada entre 1551 e 1571 per Ammanati.
En 1527, los ciutadans de Florença, inspirats pel sac de Roma, capvirèron los Medicis e restaurèron la republica. Seguèt un sètge de la vila, ont Miquèl Àngel ajudèt la sieuna aimada Florença en trabalhant sus las fortificacions, de 1528 a 1529. La vila casèt en 1530 e lo reialme dels Medicis foguèt restaurat.
En 1532, Miquèl Àngel tornèt a Roma aprèp una demorança de qualques ans a Florença — pendent que foguèt contra lo papa dins lo conflicte amb l'emperaire Carles Quint — e Clamenç VII, lo papa li perdonèt e demandèt de pintar las parets lateralas de la Capèla Sixtina. Tenguèt que representar la Casuda dels àngels rebèls e lo Darrièr Jutjament. Sulcòp, estudièt coma far aquel projècte desmesurat. A la mòrt de Clamenç VII (en 1534), pensèt de renonciar a aquel trabalh per acabar lo Tombèl de Juli II, mas lo papa Pau III refusèt e lo nomenèt en 1535 arquitècte, pintre e escultor del Vatican. La fresca del Darrièr Jutjament foguèt acabada en 1541.
Lo Tombèl de Juli II en la basilica de Sant Pèire Encadenat foguèt acabat en 1545 (quaranta ans aprèp la comanda).
Tre 1546, foguèt nomenat arquitècte de la basilica de Sant Pèire. En 1561, lo papa Piu IV comandèt de bastir la basilica de Santa Maria dels Àngels e dels Martirs dins las tèrmas de Dioclecian, òbra que non poguèt acabar.
Miquèl Àngel se moriguèt a Roma lo 18 de febrièr de 1564 amb 89 ans. Sa vida es escrita dins Le Vite (« Las Vidas ») de Giorgio Vasari. Santi di Tito participèt a la preparacion de sos obsèquis.
Gaspard Becerra e Bastiano da Sangallo foguèron sos discípols.
Òbras[modificar | modificar la font]
Pinturas[modificar | modificar la font]
Frescas[modificar | modificar la font]
- La Batalha de Cascina (1504) (Palazzo Vecchio de Florença) (inacabada e perduda)
- Lo Martiri de Sant Pèire (1546-1550) (Capèla Paolina del Vatican)
- La Conversion de Sant Pau (1542-1550) (Capèla Paolina del Vatican )
- Dins la Capèla Sixtina :
Tota la vòuta (1508-1512), amb de nòvas istòrias venent de la Genèsi.
- Lo panèl pus celèbre es La Creacion d'Adam.
- Lo Darrièr Jutjament (1537-1541)
Quadres[modificar | modificar la font]
- Mesa al tombèl (1500-1501) (National Gallery, Londres) (òbras inacabadas)
- La Santa Familha dins la tribuna o Tondo Doni (1504) (Galariá dels Oficis de Florença)
Esculturas[modificar | modificar la font]
- La Verge de l'escalièr (vèrs 1491) (Casa Buonarroti de Florença)
- La Batalha dels Centaures e dels Lapitès (vèrs 1492) (Casa Buonarroti de Florença)
- Crucific del convent Santo Spirito (1492) (Basilica del Santo Spirito de Florença)
- Bacus (Museo Nazionale del Bargello de Florença) (1496-1497)
- La Pietà (1499) (Basilica de Sant Pèire de Roma)
- Dàvid (1501) (Galleria dell'Accademia de Florença)
- Quatre estatuas de sants per l'altar Piccolomini del Duomo de Siena (1501-1504)
- Tondo Pitti (vèrs 1504-1505) (Bargello de Florença)
- La Verge de Brujas (1504) (glèisa de Nòstra Dama de Brujas)
- Tombèl de Juli II (realizat en sièis periòdes : 1505, 1513, 1516, 1525–1526, 1532 e 1542)
- Moïses (vèrs 1513–1515) (Basilica de Sant Pèire Encadenat de Roma)
- L'Esclau rebèl (1513–1516) (Musèu del Lovre de París)
- L'Esclau morent (1513–1516) (Musèu del Lovre de París)
- Lo Gèni de la Victòria (vèrs 1532–1534) (Palazzo Vecchio de Florença)
- Jove Esclau, Esclau barbut, Esclau Atlàs, Esclau se despertant, (1513;1519-1535) (Galleria dell'Accademia de Florença)
- Raquèl (1545)
- Lea (1545)
- Tombèl de Laurenç II de Medici (1492-1519) (Capèla dels Medicis de Florença)
- Tombél de Julian de Medici (1478-1516) (Capèla dels Medicis de Florença)
- Lo Mainat acaptat (v 1534) (Musèu de l'Ermitatge a Sant Petersborg)
- Tombèl de Pau III (Basilica de Sant Pèire de Roma)
- Bust de Brutus (1539-1540) (Bargello de Florença)
- La Pietà amb quatre caras (1550) (Museo dell'Opera del Duomo de Florença)
- Sant Brunon
- Tondo Taddei (vèrs 1505-1507) (Royal Academy de Londres)
- La Pietà Rondanini començada en 1552 (Castello Sforzesco de Milan)
- Quatre Esclaus, (Atlàs, se despertant, barbut, jove) emergent cadun del seu blòc de marbre inacabat, a la Galleria dell'Accademia de Florença.
- La Pietà de Palestrina (1553-1555) (Galleria dell'Accademia de Florença) a Palestrina fins a 1940
Arquitectura[modificar | modificar la font]
En 1521, bastiguèt un dels caps d'òbra de l'arquitectura de la Renaissença amb la novèla sacristia de la basilica de San Lorenzo de Florença, ont i a los tombèls dels Medicis. Lo papa Clemenç VII (un Medici) comandèt Miquèl Àngel per la decoracion de la Bibliotèca Laurenciana.
Foguèt encargat de l'agençament de la plaça del Capitòli en 1538 pel papa Pau III, de son nom primièr Alexandre Farnese, mas comencèt en 1536 par bastir l'escalièr cap a la vila. Tanben bastiguèt lo Palais Nòu sus la plaça del Capitòli. Nomenat arquitècte de la Basilica de Sant Pèire de Roma en 1546, condusiguèt l'òbra e projectèt la construccion de la vòuta, en 1555. En parallèl, acabèt lo Palais Farnese, en 1546. La Porta Pia foguèt sa darrièra realizacion en 1564.
Dessenhs[modificar | modificar la font]
Sos dessenhs son conservats a la National Gallery of Art a Washington D.C., al Musèu del Lovre a París, al Musée Condé de Chantilly. Es de notar Lo raubament de Ganimèdes, de 1533, quand encontrèt Tomasso de Cavalieri, Fogg Art Museum de Cambridge e La Santa Familha Getty Center de Los Angeles.
Poesias[modificar | modificar la font]
A la fin de sa vida, Miquèl Àngel tanben foguèt poèta e coma un dels pus grands poètas italians aprèp Petrarca e Dante. Escriguèt mai de cinquanta poèmas, sonets e madrigals, datables de 1535 a 1541, d'inspiracion sovent umanista. Qualques sonets foguèron meses en musica, notablament per Benjamin Britten e Dmitrii Shostakovich. Aqueles poèmas, inedits de son viu, foguèron publicats per son nebot, Michelangelo lo Jove, en 1623.
Segon John Addington Symonds, un poèta e critic literari anglés, Michelangelo lo Jove auriá cambiat qualques pronoms per amagar l'amor que Miquèl Àngel tenguèt e exprimiguèt dins sos sonets per Tommaso de Cavalieri (vers 1509–1587), de 24 ans mai jove. La poetessa Vittoria Colonna longtemps passèt per èsser la destinatària de l'amor de Miquèl Àngel.
Omosexualitat[modificar | modificar la font]
Si l'omosexualitat de l'artista uèi es pas mai un mistèri, foguèt pendent longtemps un problèma. Coma la nuditat dels còrs del Darrièr Jutjament de la Capèla Sixtina foguèt castament acaptada aprèp la mòrt del pintre, la sexualitat de Miquèl Àngel foguèt pudicament velada.
Giorgio Vasari es un pauc mens criptic dins Le Vite : « En dessús de totes los autres, sens comparason, aimèt Tommaso dei Cavalieri, gentilòme roman, jove e passionat per l’art. Faguèt sus un carton son retrait de vertadièra grandor – l'unic retrait que dessenhèt : perque aborriguèt copiar una persona viva, levat que foguèsse d’una belesa incomparabla. » Cossí explicar autrament las letras enfuocadas de l'artista, adreçadas al jove Tommaso : « Amb los vòstres bèls uèlhs vesi un lum doç, que pòdi pas mai veire amb los meus uèlhs cecs. Los vòstres pès m’ajudan per portar lo fais que los meus pès engarrats pòdon pas mai sosténer… Amb lo vòstre esperit, cap al cèl me senti auçant… Amb la vòstra volontat es tota la mieuna volontat. Las mieunas pensadas naisson dins lo vòstre còr, e las mieunas paraulas dins lo vòstre buf. Daissat a ieu meteis, soi coma la luna, que se pòt veire dins lo cèl tant que lo solelh li fa lum. »
Cavalieri reculhiguèt son darrièr badalh e foguèt son executor testamentari amb Daniel da Volterra.
Romain Rolland[2] escriu que « l’amistat per Cavalieri foguèt pas exclusiva e unica. Miquèl Àngel s'afeccionèt de Gherardo Perini, vèrs 1522, puèi de Febo di Poggio, en 1533, pauc aprèp que se foguèron coneguts amb Cavalieri. E la mòrt prematurada de Cecchino dei Bracci, a Roma, en 1544, li inspirèt quaranta uèit epigramas funeràrias, amb idealisme idolatre, tal val dire, e que qualques unas son d’una beutat sublima. »
Galariá[modificar | modificar la font]
-
Mesa al tombèl, òli sus fusta, 161 × 149 cm, National Gallery, Londres
-
-
-
Pietà de Miquèl Àngel, Basilica de Sant Pèire del Vatican.
-
L'Esclau morent de Miquèl Àngel, Musèu del Lovre
-
Bacus de Miquèl Àngel del Bargello
-
Pietà amb quatre caras del Museo dell'Opera del Duomo (Florença)
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ amb la Cappella dei Principi (Capèla dels Princes) bastida al sègle seguent
- ↑ Miquèl Àngel, La Revue de Paris, année 13, tome 2, 15 avril 1906, p. 795-822.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) Charles de Tolnay, Michel-Ange, Flammarion, 1970, ASIN B0000DOG8H, 284 p.
- (fr) Irving Stone, (Traduction : Janine Michel), La Vie ardente de Michel-Ange, Plon, 1983, (ISBN 2259010393), 474 p.
- (fr) Lutz Heusinger, Michel-Ange, Philippe Sers, 1989, (ISBN 2904057404)
- (fr) Marcel Brion, Michel-Ange, Albin Michel, 1995
- (fr) Charles Sala, Michel-Ange : Sculpteur, peintre, architecte, Pierre Terrail, 2001, (ISBN 2879390893), 207 p.
- (fr) Gilles Néret, Véronique Goarin, Catherine Scheck, Michel-Ange, Taschen, 2000, (ISBN 3822861774), 96 p.
- (fr) Linda Murray, Michel-Ange, Thames & Hudson, 2003, (ISBN 2878110757), 215 p.
- (fr) Paul Joannides, Véronique Goarin, Catherine Scheck, Michel-Ange : Élève et copiste (dessins italiens du musée du Louvre), Réunion des Musées Nationaux, 2003, (ISBN 2711840441), 480 p.
- (fr) Giulio Carlo Argan, Bruno Contardi, Michel-Ange architecte, Gallimard, 1991
- (fr) Enzo Noé Girardi, (Traduction : Adelin-Charles Fiorato), Poésies / Rime de Michel-Ange, Belles Lettres, 2004, (ISBN 2251730141), 245 p.
- (fr) Giorgio Vasari, La Vie des meilleurs peintres, sculpteurs et architectes, réédition de la traduction française et édition commentée sous la direction d'André Chastel en 2 volumes, Actes Sud, 2005, (ISBN 2742757694), 3 952 p.
- (de) Antonio Forcellino, Michelangelo, Siedler Verlag, 2006, (ISBN 3886808459)
- (fr) Ascanio Condivi, Bernard Faguet, Vie de Michel-Ange, Flammarion, 2006, (ISBN 208213136X), 226 p.
- (fr) Antonio Forcellino, (Traduction : Pierre-Emmanuel Dauzat), Michel-Ange : Une vie inquiète, Seuil, 2006, (ISBN 2020825813), 447 p.
- Daniel Arasse : Chapitre Michel-Ange et l'index de Moïse dans Le sujet dans le tableau - Essais d'iconographie analytique, Flammarion (1997)
- Sylvie Deswarte-Rosa, "Idea" et le Temple de la Peinture. I. Michelangelo Buonarroti et Francisco de Holanda, dans Revue de l'Art, 92, 1991, p. 20-41 (en ligne).
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Modèl:Commons-inline Modèl:Wikisourceauteur
- Àngel_l_incomparable.asp Miquèl Àngel, l'incomparable
- Michelangelo sculpteur
- Àngel Miquèl Àngel, Encyclopédie de l'Agora
- 1000 articles fondamentals
- Portal:Cultura/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Portal:Arquitectura e Urbanisme/Articles ligats
- Artista italian
- Michelangelo
- Naissença en Toscana
- Escultor italian
- Pintre italian del sègle XV
- Pintre italian del sègle XVI
- Pintre italian de la Renaissença
- Pintre d'art sacrat
- Poèta italian
- Tèma de l'omosexualitat dins las arts
- Arquitècte de la Renaissença
- Arquitècte italian
- Pintre italian
- Renaissença italiana
- Naissença en 1475
- Decès en 1564


text:
Trevo
Trevo en breton ( Tresbœuf en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
A una particularité : lo sieu territòri communale es pas un sol en avent. Se tròba una enclave en comportant lo masatge caseriu de Nautor Verrion a 3km del centre del pòble.
Elle a une particularité : son territoire communale n'est pas d'un seul tenant. On trouve une enclave comportant le hameau de Haut Verrion à 3km du centre du village.


text:
Menfis
Menfis, de nom actuau Mitahina, qu'èra ua ciutat de l'Egipte antica. Que ho, durant l'Empèri Ancian, capitala deu país. Qu'èra tanben capitala deu purmèr nòme de Bassa Egipte e, uei lo dia, qu'ei situada a Mit-Rahinah (a un dotzenat de quilomètres deu Caire) sus l'arriba oèst de Nil. Lo son nom egipcian qu'èra Hineb-hedj (la muralha blanca). Menfis, lo nom grèc, que's refereish a la piramida de Pèpi I (Men-nefer, escrivut foneticament d'esquèrra a dreta sus la purmèra linha de ieroglifs, los dus darrèrs signes que son determinatius, lo darrèr, lo cercle dab ua crotz que vòu díser que lo mot qu'ei un nom de ciutat) de la VIau dinastia. Que ho fondada peu rei Menes (tanben conegut deu nom de Narmer) a l'entorn de 3000 ans a.C.
La vila qu'èra vodada au diu Ptah (dens lo nom de la ciutat, los tres purmèrs ieroglifs de la segonda linha que's legeishen P T H, lo nom d'aqueth diu), diu deus artisans.


text:
Cap Cod
Lo cap Cod (lo cap de las merluças), en anglés Cape Cod, es un cap o una peninsula sus la còsta èst dels Estats Units, dins l'estat de Massachusetts.
Somari
Geografia e divisions administrativas[modificar | modificar la font]
Geologia[modificar | modificar la font]
Clima[modificar | modificar la font]
Populacion d'origina[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
"(Cape Cod is)... a vast morgue, where famished dogs may range in packs - the most uninviting landscape on earth." - Henry David Thoreau
Transpòrts[modificar | modificar la font]
Torisme[modificar | modificar la font]
Espòrts[modificar | modificar la font]
Illas al larg de Cap Cod[modificar | modificar la font]
Las illas de Nantucket e Martha's Vineyard, tant coma Elizabeth Island Chain, qu'inclutz l'illa de Naushon, proprietat de la Familha Forbes.