text:
Lo president de la Generalitat de Catalonha anèt a Madrid per explicar quina es la proposicion de referendum d’independéncia de 2017
“Aran es una nacion, una part de la nacion occitana, amb sa lenga oficiala en Catalonha, qu’es l’occitan, e doncas amb identitat nacionala, e a lo drech [d’autodeterminacion]”, çò diguèt net e clar ièr a Madrid, lo president de la Generalitat de Catalonha, Carles Puigdemont, davant un fum de jornalistas e de representants politics e economics, e dètz ambaissadors, dont lo de França.
Puigdemont anèt a Madrid per explicar quina es la proposicion de referendum d’independéncia de 2017, qu’a lo sosten de la majoritat del Parlament catalan. Davant un auditòri tot plen que comptava amb la preséncia de dètz ambaissadors mas cap de membre del govèrn espanhòl, Puigdemont expliquèt que la situacion politica en Espanha s’èra considerablament deteriorada dins lo darrièr an, e planguèt que l’estat respondèsse amb de jutges e de procuraires a las demandas dels catalans que revendican una solucion politica.
“Seriá prudent de mespresar pas lo referendum”
“Prepausam a l’estat espanhòl un acòrdi pel referendum”, çò diguèt Puigdemont en avertissent qu’en Catalonha “i a un consens social e politic, e seriá intelligent e prudent de lo mespresar pas”. Mas se lo govèrn espanhòl contunha sus sa posicion de ne voler parlar pas, lo referendum se farà de tot biais.
"Aran es una part de la nacion occitana"
Après sa conferéncia, Puigdemont respondèt a las questions dels jornalistas. Interrogat sus perqué Espanha pòt pas votar tota, o perqué Barcelona pòt pas aver son referendum particular, lo president remembrèt que dins lo referendum del Brexit aviá pas pogut votar l’Union Europèa e que “Barcelona es pas una nacion”.
“Barcelona es pas una nacion. O es la Val d’Aran. E la Val d’Aran dins la lei qu’aprovèrem al Parlament de Catalonha arunan i reconeguèrem lo drech d’autodeterminacion. La Val d’Aran es una nacion, una part de la nacion occitana, amb sa lenga oficiala en Catalonha, qu’es l’occitan, e doncas amb identitat nacionala, e n’a lo drech”.
Dètz ambaissadors an escotat Puigdemont Dins son discors, Puigdemont soslinhèt davant los representants diplomatics d’un desenat de païses, lo larg sosten social e politic del referendum, e tanben de l’independéncia en Catalonha. E mai i participèsse pas cap de representant del govèrn espanhòl, l’eveniment comptava amb los representants de l’ambaissador de França, Yves Saint Geours; lo del Reialme Unit, Simon Manley; lo d’Egipte, Ahmed Ismail Abdelmoeti; lo d’Irlanda, David Cooney; lo d’Argeria, Taous Feroukhi; lo de Veneçuèla, Mario Isea Bohórquez; lo de Belgica, Pierre Labouverie; lo de Danemarc, John Nielsen; lo dels Païses Basses, Johannes Van Bonzel; lo de Suècia, Lars-Hjalmar Wide. A respècte de la classa politica espanhòla, solament èra present lo pòrtavotz socialista a l’Assemblada de Madrid. A miègjorn, Puigdemont s’amassèt per dinnar amb lo cap de Podèm, Pablo Iglesias. Podètz escotar tota la conferéncia dins lo vidèo que seguís.


c: text/html

text:
Madama Neandertala, vos escrive aüei un pitit bilhet per vos dire que vòstre jornau personau es estat transcrit dins la linga dau Rabelais, que sa legida eriá per me plare, ‘quò d’aquí dès la desbuta, parle aquí dau biais que la Pascale Leroy e la Marylène Patou-Mathis vos persenteten chas lu Mathieu Vidard sus París-inter (>fr).
Pas luenh d’una chuta d’aiga, i a ‘na chauna ente s’acialan de la gents, daus Neandertaus. Daus temps que los uns van querre la lebre, los autres van a la culhida.
Màs, veiquí pas qu’un dròle de ‘limaud es au mitan dau chamin, un meitat sabem-pas-dequè, meitat volem-pas-iò-saber…
Ai paur la nuech de la vetz, comprene d’ente ‘quò ven, ‘quò desbutet coma v’autres que lu dangier eissistava quitament lu jorn de se permenar a la forcha d’un chamin plan grand per eivoluar pertant, afe, es entau ; e los autres, que d’anar a la chaça daissaten la plaça per lu spectacle e que cresen ad un’ istòria per durmir de’n pè.
La paur de l’autre… ‘Questa bestia que vos tornet ‘trapar a la chuta d’aiga. Aürosadament per n’autres que qu’eu jorn, inventetet lu torna-z-i-Marion, autrament seriá pas ‘quí per vos dire tot lu ben que pense dau libre.
D’autant mai que vos sente un pauc sola per toschar la tropelada dins vòstra chauna : vòstra amija que davala dins las rebairòlas per un res, ‘l’a de las rasons a la vuda de la vòstra sessualitat, sens obludar que setz pas la darniera d’estre au fuòc e au pilon, e pas per las rasons que balhetz, siàia dich entre nos. D’autant mai que lu Freud eriá pas d’enquera eisit per vos eisplicar que tant raibar es bon per la santat, per se deschaunar l’esperit, coma disetz, tant lu raibe es pas ‘na lonja per menar lu Jorg sos vòstra peu d’orsa, e que mesma per aquò i a ‘quela pedarsa de Brandon que visa quò-quí rassís sas surcilhas.
Sabetz que qu’es (beleu) la darniera vetz qu’escrive ujan sus la gent coma v’autres, perque vòle pas passar per ‘quò que sei pas, es de dire un especialiste de l’especialitat especiala, ‘laidonc, per ‘chabar ‘quí ‘queu pitit mòt, ‘vant de tornar dire lu plaser de la legida, fòrça aisada, de las trobalhas dins lu vocabularí, sei estat tot esmogut de la visita de la chauna daus Zigues, e mai-que-mai de la gesta que faguetetz dins la vòstra de chauna, a la fin de l’adventura.
Veiquí, nonmàs per aquò, Madama Neandertala, marces.
Eimatge tirat dau site de l’esditor (>fr)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gorilla
Los gorillas forman lo genre mai grand dels primats. Amb uèit autres genres de monin, fan partida de la superfamilha dels Hominidae.
L'ADN dels gorillas es de 98% a 99% identic a lo de l'Òme. Son los parents vius pus pròches de l'Òme aprèp los Chimpanzés.
Los gorillas vivon dins las selva tropicalas o subtropicalas d'Africa dins de nautor fòrça variadas. Lo gorilla de las montanhas viu dins las selva dels nívols de las Montanhas de las Virunga, anant de 2200 a 4300 mètres. Los gorillas de plana vivon dins las selvas densas e las paluns de las planas.
Somari
Espècias e sosespècias[modificar | modificar la font]
Se pòt distinguir doas espècias, l'una vivent a l'Èst e l'autre a l'Oèst d'Africa, e quatre sosespècias segon lo luòc de vida :
- lo Gorilla de l'Oèst african (Gorilla gorilla) :
- lo Gorilla de las planas de l'oèst (Gorilla gorilla gorilla) ;
- lo Gorilla del riu Cross (Gorilla gorilla diehli) ;
- lo Gorilla de l'Èst african (Gorilla beringei) :
- lo Gorilla de las montanhas (Gorilla beringei beringei) ;
- lo Gorilla de las planas de l'èst (Gorilla beringei graueri).
Sistematica[modificar | modificar la font]
La classificacion filogenetica permet de posicionar, d'un biais precís, lo genre Gorilla entre los autres genres de nonins[1]:
Superfamilha dels Ominids
- familha dels Hylobatidae
- familha dels Hominidae
- sosfamilha dels Ponginae
- sosfamilha dels Homininae
- tribú dels Gorillini
- Gorilla
- tribú dels Hominini
- sostribú dels Panines
- sostribú dels Hominines
- Australopithecus (atudat)
- Homo — umans
- tribú dels Gorillini
└─o Catarrhini (monins del Monde Ancian) ├─o Cercopithecidae └─o Hominoidea ├─o Hylobatidae (Gibbons) └─o Hominidae ├─o Ponginae (Orangotans) │ ├─o Ouranopithecus (atudat) │ └─o Pongini └─o ├─o Dryopithecinae (atudat) └─o Homininae ├─o Gorillini (Gorillas) └─o Hominini ├─o Panina (Chimpanzés) └─o Hominina ├─o Australopithecus (atudat) └─o Homo (umans)
- L'agropament de la sosfamilha dels Gorillins (genre Gorilla, de 48 cromosòmas) amb aquela del Hominins (que compren la tribú dels Panins (genre Pan, de 48 cromosòmas, comprenent l'espècia chimpanzé e aquela dels Hominins (qu'agropa divèrsas espècias d'australopitècs, e las divèrsas espècias d'Òmes genre Homo, de 46 cromosòmas), forma la familha dels Hominids ;
Airal de reparticion[modificar | modificar la font]
Lor airal de reparticion se partega sus dos massius forestièrs geograficament distanciats de qualques mil quilomètres, l'un se situa a l'èst de l'Africa centrala, l'autre a l'oèst.
Lo blòc forestièr oèst african abriga la sosespècia la pus abondanta (Gorilla gorilla gorilla o waren). Sa populacion es estimada entre 40 000 e 80 000 individús, repartits entre Cameron, la Guinèa Eqüatoriala, Gabon, la Republica de Còngo e la Republica Centreafricana. Una populacion relica (Gorilla gorilla diehli) de qualques 250 individús subsistís dins la partida sud de Nigèria a la frontièra amb Cameron.
Le blòc èst african abriga las doas autras sosespècias. Los 12 000 gorillas de las planas orientalas (Gorilla beringei graueri) se repartisson en plusors populacions isoladas a l'èst de la Republica Democratica de Còngo, dins los abitats variables anant de las planas a las selvas de nautor (fins a 3300 mètres). Los gorillas de montanha (Gorilla beringei beringei), que subsistisson uns 600 individús, vivon dins la Selva de Bwindi en Oganda.
Caracteristicas fisicas[modificar | modificar la font]
Lo gorila es aprèp lo chimpanzé, del ponch de vista genetic, l’animal pus pròche de l’uman. Aquela parentat foguèt confirmada per las similituds entre los cromosòmas e los gropes sanguins. Nòstre genòma diferís de 2 % solament d'aquel del gorilla.
Quilhats, los gorillas an una talha de 1,75 mètre, mas son en fach un pauc pus grands car an los genolhs flechits. L'envergadura dels braces despassa la longor del còrs e pòt aténher 2,75 mètres.
Existís una granda diferéncia de massa entre los sèxes : las femèlas pesan de 90 a 150 quilogramas e los mascles fins a 275. En captivitat, particularament ben noirits, atenhon 350 quilogramas.
Lo pelatge depend del sèxe e de l’edat. Pels mascles los pus vièlhs se desvolopant sus l'esquina una forradura gris argentat, d'aquò lor ven de'esquina d'argent. Lo pelatge dels gorillas de montanha es particularament long e sedós.
Coma totes los antropoïdes, los gorillas an pas cap de coa. Lor anatomia es poderosa, la cara e las aurelhas son glabras e presentan de tòrs supraorbitaris marcats.
- Longevitat : 30 ans dins la natura, fins a 50 ans en captivitat ;
- Durada de gestacion : 250 a 270 jorns.
Comportament[modificar | modificar la font]
Los gorillas abitan las selvas e son actius de jorn. Mentre qu'aqueles dels païses plats preferisson las selvas tropicalas umidas, los gorillas de las montanhas vivon puslèu dins las selvas segondàrias. Los gorillas de las montanhas vivon gaireben totjorn al sòl. Los gorillas dels païses plats penjan sovent dins los arbres cercant d'aliments, tanben los mascles pesats penjan dins d'arbres nauts fins a vint mètres. Sul sòl, los gorillas van de quatre patas apujant sus las falanjas de lors mans e pas sus las palmas coma d'autres monins pus francament quadrupèdes. Cada nuèit, per repausar, bastisson un niu de fuèlhas en mens de cinc minutas. Los gorillas de montanha fan lors nis sul sòl e los gorillas dels païses plats dins los arbres.
Los gorillas vivon en grope capitat per un mascle adulte nomenat «espina d'argent». La composicion dels gropes vària de dos a trenta individús, entre 10 e 15 en mejana. En general cada grope se compausa d'un mascle adulte (espina d'argent), d'un o de mai mascles pus joves (mascles d'espina negras), de plusors femèlas adultas (cinc o sièis) e de qualques pichons. Quand i a mai d'un mascle dins un grope, sol lo mascle dominant pòt s'apariar.
Lo comportament dels gropes es variable, las separacions temporàrias per la recerca d'aliment son frequentas. Al contrari de fòrça autres genres de primats son pus sovent las femèlas que daissan lo grope per ne trobar un autre. Los gropes duran generalament longtemps, a vegadas arriban de batalhas entre mascles per determinar qual capitarà lo grope. Quand un novèl mascle ganha, tua la descendéncia del vencit. En efièch las femèlas qu'alachan pòdon pas concebre e, aprèp la mòrt de lors pichons, son lèu prèstas a s'apariar tornamai.
L'instint territorial es pauc desvolopat, plusors gropes cèrcan d'aliments dins lo meteis luòc e s'evitan los uns e los autres. Coma lor noiridura se compausa subretot de fuèlhas, cal pas anar fòrt luènh per ne trobar, en primièr perque las fuèlhas abondan, e mai perque son pauc nutritivas, aquò obliga a de longs periòdes de repaus. Las gorillas fan tota una seria de sons, de crits e de gronhaments qu'utilizan per reconeissença los membres de lor grop e los estrangièrs e tanben coma mejan d'intimidacion. Se coneis ben lor biais de se tustar lo pitre. Se pensava avans aquel comportament reservat pels mascles mai vièlhs, en fach o fan totes. Servís benlèu per se senhalar, o d'un ritual de benvenguda. Al començament de 2009, un dels pus grands estudis jamai fachs suls grands monins, menat per de scientifics de l'Universitat de Sant Andrews en Escòcia, indica qu'existís un lengatge comun pels totes los gorillas basat sur 102 signes.
Regim alimentari[modificar | modificar la font]
Los gorillas se noirisson en granda partida de vegetals : fruches subretot, brots, tijas, fuèlhas, mas qualques còps d'insèctes (termits)[2].
Populacion[modificar | modificar la font]
Totas las espècias de gorillas son inscrichas sus l'annèxe I de la CITES e son declarats coma en dangièr d'escantiment e quitament en dangièr critic pel Gorilla gorilla par l'UICN[3]. Le PNUE (programa de las Nacions Unidas per l'environament) balha las estimacions seguentas en 2003 :
Gorilla comun :
- 100 000 en Gabon e dins los païses vesins.
- 150 a 200 en Nigèria
- 3000 dins la Republica de Còngo
Gorilla de montanha :
- 650 entre Rwanda, la selva de Bwindi en Oganda e las montanhas de las Virunga dins la Republica Democratica de Còngo (la subrevida d'aquel grope es fòrça compromesa).
- La populacion ogandesa, segon las estimacions, èra de 300 individús en 1997, 320 en 2002 e 340 en 2007 dins lo Pargue de Bwindi
- Estimacion 2007: i aviá 720 gorillas de montanha dins lo monde.
Menaças[modificar | modificar la font]
Lo gorilla de las planas de l'oèst (Gorilla gorilla gorilla), pus pichon que lo gorilla de las montanhas, es reconegut sul plan internacional coma espècia en dangièr (estatut UICN). Divèrsas rasons explican sa situacion :
- Destruccion de son abitat ;
- Caça illegala per sa carn ;
- Cresenças fetichistas (poder atribuit a son crani, sos òsses, sas mans) ;
- Contrabanda de los pichons gorillas.
E mai, s'apond l'aparicion de la fèbre emorragica provocada al virús Ebola e d'autras patologias. Dempuèi novembre de 2000 a la Republica de Còngo e en Gabon, l'aparicion del virús Ebola faguèt qualques centenas de victimas.
Los darrièrs comptatges fan part de la disparicion de prèp de 5000 gorillas aprèp aquela epidèmia.[4]
Galariá[modificar | modificar la font]
-
-
Una femèla e son nenon, al Volcanoes National Park.
-
-
-
-
Gorillas celèbres[modificar | modificar la font]
Referéncias taxonomicas[modificar | modificar la font]
Tribu Gorillini[modificar | modificar la font]
- Referéncia Fossilworks Paleobiology Database : Gorillini Hürzeler 1968 (en)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Lo site del programa de l'ONU per la salvagarde dels grands monins (fr)
- Association Gorilla Urgéncia per la salvagarda dels darrièrs grands monins (fr)
- Planète Simiesque – Gorille (fr)
- Gorilla de montanha (en)(de)
- Janegoodall.fr (fr)
- (en) Gorillafund.org, The Dian Fossey Gorilla Fund International.
- [2] (fr)
- Site de l'Accord Gorille (NGAGI) (fr)
- Official Website of Virunga National Park (en)
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) Revue du Palais de la Découverte, mai de 2006 ;
- (fr) Fabrice Martinez, 'Au secours des gorilles.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Shoshani J, Groves CP, Simons EL & Gunnell GF., 1996. Primate phylogeny: morphological vs. molecular results. Mol Phyl. Evol., 5(1):102-54.
- ↑ [1]
- ↑ ([[#CITEREF|]])
- ↑ (en) Ebola Outbreak Killed 5000 Gorillas Magdalena Bermejo, José Domingo Rodríguez-Teijeiro, Germán Illera, Alex Barroso, Carles Vilà, and Peter D. Walsh (8 December 2006) - Science 314 (5805), 1564.


text:
Gal Gallés daurat
Gallus gallus domesticus
(
La galina (Gallus gallus, Gallus gallus domesticus) (var. jalina, garia) es un
Lo mascle de la galina es lo
Es l'ausèl mai espandit sus tèrra.
La galina, maugrat que siá d'origina tropicala, a una reparticion geografica fòrt larga, deguda a l'accion de l'òme. S'adapta a una multitud de mitans, se se fa excepcion de las latituds nautas, al delà del
Es omnivòra, son alimentacion naturala se compausant de graminèas, d'invertebrats del sòl e de qualques fuèlhas d'erbacèas.
La galina aparten a l'òrdre dels gallifòrmes, es un animal adaptat a la corsa (tres dets pausats al sòl), mas pauc al vòl. Çaquelà, l'arquetipe salvatge (
gal daurat o bankiva), originari d'Asia del Sud-Èst es fòrça mai leugièr que la galina comuna (700 g contra 2,5 kg). Las espècias pròchas - que se pòdon ibridar amb la galina:
La galina es un animal terrèstre e nidifug. L'edat adulat es atencha en 7-9 meses. Los uòus son ponduts dins de nis grossièrament bastits. Son de colors variadas. Los consomators urbans compran cèrtas colors : uòus ròses en Euròpa, blancs als Estats Units, per exemple; aquò procedís d'un prejutjat fòrtament ancorat.
La galina pond a pauc prèp cada jorn, almens quand es jove. Cada annada, la galina demenís sa ponduda de 20 a 30%, fins a agotament dels ovocits (menopausa, vèrs 7-9 ans).
Dins son airal d'origina, pond tota l'annada, las sasons essent gaire marcadas. Dins las zònas temperadas, acaba de pondre quand los jorns s'acorchisson (d'agost a decembre) e tòrna començar quand los jorns s'alòngan, de còps dès genièr, almens dins los
Un còp que 8 a 12 uòus son depausats dins lo nis, la galina càmbia de compòrtament, se met a clocar e se despluma al nivèl de la
paleta, lo tot es determinat per una aumentacion del taus de
Los poletons son elevats pendent 1,5 a 3 meses segon las raças. Los joves s'empluman progressivament. Quand lo taus de
Sa longevitat poiriá aténher 18 ans, mas plan sovent la galina vielhís mal e presenta una santat marrida que li fa rarament despassar 12 ans. La menopausa subreven vèrs 7-9 ans, quand los ovocits de l' ovari unic (lo d'esquèrra) son agotats. Una galina menopausada pòt prendre, a causa dels desreglaments ormonals, lo plumatge d'un gal !


text:
Dimenge, 7 de genièr de 2018, 03h00
Lo quidditch es un espòrt qu’espelís dempuèi qualques annadas dins lo Mond entièr, e mai en Occitània. Inspirat dels romans Harry Potter, aquel espòrt se presenta coma un nòu modèl d’integracion sociala e de convivialitat.
Al començament de setembre passat, aguèt luòc la quatrena edicion del Barcelona Moustaches Time, un campionat de quidditch ont participavan d’esquipas d’almens sèt païses, dont Alemanha, França, Turquia, Norvègia o Anglatèrra. L’esquipa de Tolosa, Quidditch Toulouse, aviá pas pro de jogaires e s’amassèt amb la de Lion, Crookshanks Lyon Quidditch, en tot bastir una “esquipa mercenària” apelada “Crooklouse”.
Mai d'informacions


text:
Quauqueis uns rèston tancats sus lei trepadors o davant lei magasins dins l'espèra de quauquei monedas.
A l'intrada d'un supermercat pròche Busca (provincia de Coni) ai parlat m'un joine qu'avié lo morre tot escarificat. Mi diguet en englés que venié de Nigeria qu'avié cercat de travalh e qu'avié pas trovat.
Podrieu comprendre que la joinessa voguesse partir d'un païs ente lei musulmans fan la guèrra ai crestians, ente lei sòus dau petròli rèston per lo solet profiech dei gents au poder. Au Biafra, la polucien au petròli empacha lo monde de trovar de bòna aiga per beure...
Mai saunar ai quatre venas la familha per pagar lo viagi, riscar la vida sus terra e en mar per venir mendicar a Busca es un naufragi per aquel òme mai tanben per nautrei totei Europencs.
Mon amic Jan Pèire de Bosquier, president de Soulestrelh e d'Ousitanio Vivo, que vieu sus leis auturas de Fraisse en Vau Varacha, m'avié contat aquèla istòri de Pèire Vidal, lo galòi trobador tolosan.
Era vengut a Busca emé l'espèr que lo castelan dau luec l'anava aculhir mai lo vièlh raspi l'avié fa corre. Peire Vidal s’èra venjat m'un sirventés pebrat que si garçava dau senhe de Busca.
Darnier la cara escarificada dau joine Nigerian ai cresut veire aquèla de Pèire Vidal.
Mai Pèire avié poscut puei si rèndre en Montferrat en cò de Bonifaci, grand senhor e protector dei trobadors.
L'avenidor dau joine es mai negre. Aurà d’òbra per trovar ajuda e protecien.


text:
Categoria:Istòria de las sciéncias
L'istòria de las sciéncias es una disciplina qu'estudís las relacions passadas entre sciéncias e societats, sciéncias e tecnicas, sciéncia e religions, e mai lo desvolopament de la sciéncia per ela-meteissa.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 5 soscategorias, sus un total de 5.
*
- ► Istòria per domeni scientific (2 C)
C
- ► Controvèrsia scientifica (1 P)
F
- ► Istòria de la fisica (2 C, 5 P)
M
- ► Istòria dei matematicas (1 C)
- ► Istòria de la medecina (4 C, 1 P)
Articles dins la categoria « Istòria de las sciéncias »
Aquesta categoria conten los 6 articles seguents.


text:
Villes et mairies du District de Singine (60)
Liste des communes
Guin
Ville de Guin, localité de la Suisse de 7 100 habitants.
La mairie de Guin a une adresse e-mail et un site Internet.
Wünnewil-Flamatt
Ville de Wünnewil-Flamatt, localité de la Suisse de 5 000 habitants.
La mairie de Wünnewil-Flamatt a une adresse e-mail et un site Internet.
Schmitten
Ville de Schmitten, localité de la Suisse de 3 400 habitants.
La mairie de Schmitten a une adresse e-mail et un site Internet.
Bösingen
Ville de Bösingen, localité de la Suisse de 3 200 habitants.
La mairie de Bösingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Tavel
Ville de Tavel, localité de la Suisse de 2 600 habitants.
La mairie de Tavel a une adresse e-mail et un site Internet.
Ueberstorf
Ville d'Ueberstorf, localité de la Suisse de 2 200 habitants.
La mairie d'Ueberstorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Saint-Antoine
Village de Saint-Antoine, localité de la Suisse de 1 900 habitants.
La mairie de Saint-Antoine a une adresse e-mail et un site Internet.
Planfayon
Village de Planfayon, localité de la Suisse de 1 900 habitants.
La mairie de Planfayon a une adresse e-mail et un site Internet.
Alterswil
Village d'Alterswil, localité de la Suisse de 1 800 habitants.
La mairie d'Alterswil a une adresse e-mail et un site Internet.
Chevrilles
Village de Chevrilles, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie de Chevrilles a une adresse e-mail et un site Internet.
Saint-Ours
Village de Saint-Ours, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de Saint-Ours a une adresse e-mail et un site Internet.
Tinterin
Village de Tinterin, localité de la Suisse de 1 100 habitants.
La mairie de Tinterin a une adresse e-mail et un site Internet.
Heitenried
Village d'Heitenried, localité de la Suisse de 1 100 habitants.
La mairie d'Heitenried a une adresse e-mail et un site Internet.
Dirlaret
Village de Dirlaret, localité de la Suisse de 1 000 habitants.
La mairie de Dirlaret a une adresse e-mail et un site Internet.
Oberschrot
Village d'Oberschrot, localité de la Suisse de 1 000 habitants.
La mairie d'Oberschrot a une adresse e-mail et un site Internet.
Plasselb
Village de Plasselb, localité de la Suisse de 1 000 habitants.
La mairie de Plasselb a une adresse e-mail et un site Internet.
Saint-Silvestre
Village de Saint-Silvestre, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Saint-Silvestre a une adresse e-mail et un site Internet.
Brünisried
Village de Brünisried, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Brünisried a une adresse e-mail.


text:
Aué dijaus 15 de deseme, serà ua jornada assolelhada; vents doci damb quauqua bohada moderada de compausant sud, pendent era tarde e net. Temperatures nocturnes heiredes; es maximales demoraran mès cuertes qu'en jornades anteriors (-3°/10°).
Eth diuendres peth maitin auram quauques bromes nautes; pera tarde aumentarà era nivolositat damb quauqua probabilitat de precipitacions fèbles. Vents de compausant sud damb quauqua bohada moderada pendent era maitiada e prumères ores deth maitin. Temperatures nocturnes notablaments mès nautes a causa dera accion deth vent; diürnes en leugèr ascens (4°/12°).
Eth dissabte serà assolelhat damb quauqui intervaus de bromes nautes e primes. Temperatures un aute viatge en descenuda (0°/10°).


text:
Fenèstra
En arquitectura e bastison, una fenèstra (var. fenestra, frinèsta, ahrièsta, hièstra) es un alandament dins una paret o un pan penjalut de teulada amb o sens veiratge.
Foncion[modificar | modificar la font]
Una fenèstra assegura mantuna foncion pel local concernit: esclairatge, vista, eventualament aeracion e de còps que i a, comunicacion, evacuacion; tot aquò en respectar la separacion dels luòcs per son isolacion termica e fonica. La fenèstra servissiá autres còps a far dintrar o sortir las merças dels magazins situats a l'estanci o tanben a escampar las bordilhas.


text:
Ski à Villard de Lans Villard-de-Lans est une station du Vercors en Isère (38) à 30 km au sud de Grenoble. Altitude : 1050 mètres Domaine skiable : 125 km de pistes de ski alpin sur l’Espace Villard de Lans – Corrençon en Vercors 34 pistes (8 vertes, 9 bleues, 9 rouges, 8 noires), 22 …
Archives de l’étiquette : espace villard corrençon
Corrençon en Vercors
Ski à Corrençon en Vercors Corrençon en Vercors est une station du Vercors en Isère (38), à 6 km de Villard de Lans. Altitude : 1150 mètres Domaine skiable : 125 km de pistes de ski alpin sur l’Espace Villard de Lans – Corrençon en Vercors Vous séjournez cet hiver à Corrençon en Vercors ? …


text:
Sètz aicí : Acuèlh > Nòstras missions
Nòstras missionsLegir en occitan
L’IEO òbra per desvelopar la lectura en occitan. Publicacion de la revista Anem Occitans ; IDECO, lo sector edicion-difusion de l’IEO ; parucion de lexics de terminologia ; prèmi de literatura joinessa...
L’IEO desvelopa la qualitat de l’ofèrta de formacion en occitan per adultes amb la difusion de 5 plaquetas que referençan los corses dins lo vòstre canton ; lo label Parlesc desvelopat amb l’EOE e lo CFPO ; lo departament pedagogia... logo : Temari 09, FlickR, Creative (...)
L’IEO se pausa come centre de ressorgas e de recercas dins domènis divèrses coma l’afortiment de l’unitat de la lenga ; traduccions, conselhs e repassas de tèxtes ; la senhalizacion bilingüa e la toponimia occitana ; o la reflexion sus la transmission naturala e familiala de las lengas (...)
L’IEO participa mercés de sas accions a desvolopar l’accessibilitat a la lenga e la cultura occitanas per un public larg. Lo labèl Òc per l’occitan per las entrepresas e las collectivitats ; l’anuari dels actors culturals occitans ; Emplec.com, l’agéncia occitana per l’emplec ; la coordinacion Anem òc (...)
L’IEO s’engatja !


text:
Legalitat: oficialitat
-
Lei 1/2015, deth 5 de hereuèr (DOGC núm. 6810A, deth 13), deth regim especiau d'Aran. [54,2 KB ]
Conten, en prumèr lòc, era version catalana e, posterioraments, era occitana.
-
Resolucion JUS/2518/2014, de 6 de noveme, d’inscripcion en Registre d'academies dera Generalitat de Catalonha des Estatuts der Institut d'Estudis Aranesi - Academia aranesa dera lengua occitana. [128,43 KB ]
DOGC núm. 6751 – 17/11/2014. Ligam en tèxte de DOGC en format PDF. Conten, en prumèr lòc, era version catalana e, posterioraments, era occitana.
-
Decrèt 12/2014, de 21 de gèr, peth quau s’autrege ar Institut d’Estudis Aranesi eth caractèr d’acadèmia e d’autoritat lingüistica der occitan, lengua pròpria ena Val d’Aran e oficiau en Catalonha
DOGC núm. 6546 – 23/01/2014. Ligam en tèxte de DOGC en format PDF. Conten, en prumèr lòc, era version catalana e, posterioraments, era occitana.
-
Lei 35/2010, deth 1 d’octobre, der occitan, aranés en Aran
DOGC num. 5745 - 29/10/2010. Ligam en tèxte de DOGC en format PDF. Conten, en prumèr lòc, era version catalana e, posterioraments, era occitana.
Er Estatut d'autonomia de Catalonha establís, entara lengua occitana, eth marc legau següent:
Article 6. Era lengua pròpria e es lengües oficiaus
5. Era lengua occitana, denominada aranés en Aran, ei era lengua pròpria d’aguest territòri e ei oficiau en Catalonha, cossent damb çò qu’establissen aguest Estatut e es leis de normalizacion lingüistica.
Article 11. Aran
2. Es ciutadans de Catalonha e es sues institucions politiques reconeishen Aran coma ua realitat occitana dotada d’identitat culturau, istorica, geografica e lingüistica, defenuda pes aranesi ath long des sègles.
Aguest Estatut reconeish, empare e respècte aguesta singularitat e reconeish Aran coma entitat territoriau singulara laguens de Catalonha, era quau ei objècte d’ua particulara proteccion per miei d’un regim juridic especiau.
Article 12. Es territòris damb ligams istorics, lingüistics e culturaus damb Catalonha
Era Generalitat a de promòir era comunicacion, er escambi culturau e era cooperacion damb es comunitats e es territòris, pertanhents o non ar Estat espanhòu, qu’an ligams istorics, lingüistics e culturaus damb Catalonha. Ad aguesti efèctes, era Generalitat e er Estat, segontes que correspongue, pòden soscríuer convènis, tractats e d’auti esturments de collaboracion en toti es encastres, que pòden includir era creacion
d’organismes comuns.
Article 36. Drets en çò que hè ar aranés
1. En Aran totes es persones an eth dret de conéisher e emplegar er aranés e d’èster atengudes oraument e per escrit en aranés enes sues relacions damb es administracions publiques e damb es entitats publiques e privades que ne depenen.
2. Es ciutadans d'Aran an eth dret d’emplegar er aranés enes sues relacions damb era Generalitat.
3. S’an de determinar per lei es auti drets e déuers lingüistics en çò que tanh ar aranés.
Article 50. Foment e difusion deth catalan
1. Es poders publics an de protegir eth catalan en toti es encastres e sectors e n’an de fomentar er usatge, era difusion e eth coneishement. Aguesti principis tanben s’an d’aplicar respècte ar aranés.
Article 143. Lengua pròpria
1. Correspon ara Generalitat de Catalonha era competéncia exclusiva en matèria de lengua pròpria, qu’includís, en tot cas, era determinacion dera artenhuda, des usatges e des efèctes juridics dera sua oficialitat, e tanben era normalizacion lingüistica deth catalan.
2. Correspon ara Generalitat e tanben ath Conselh Generau d’Aran era competéncia sus era normalizacion lingüistica der occitan, nomentat aranés en Aran.
Era Lei 1/1998 de 7 de gèr, de politica lingüistica, hè es referéncies següentes restacades damb er aranés e er occitan, se plan er article 7 siguec abolit per era Lei 35/2010, deth 1 d’octobre, der occitan, aranés en Aran:
Article 1. Er objècte d'aguesta Lei
1. Aguesta Lei a per objècte eth desvolopament der article 3 der Estatut d'autonomia de Catalonha, entà per'mor d'emparar, fomentar e normalisar er usatge dera lengua catalana en toti es encastres, atau coma der aranés ena Val d'Aran, e de garantisar er usatge normau e oficiau deth catalan e deth castelhan.
Article 18. Era toponímia
1. Es toponims de Catalonha an coma soleta forma oficiau era catalana, cossent damb era normativa lingüistica der Institut d'Estudis Catalans, exceptat es dera Val d'Aran, qu'an era aranesa.
Article 19. Era antroponimia
1. Es ciutadans e ciutadanes de Catalonha an dret ar usatge dera forma normativament corrècta en catalan des sòns nòms e cognòms e era inclusion dera conjuncion "i" entre es cognòms.
2. Es persones interessades pòden obtier era constància dera forma normativament corrècta en catalan des sòns nòms e cognòms en Registre Civil, quinsevolha que'n sigue era data dera imposicion, per simple manifestacion ara persona encargada, damb aportacion des documents que n'acrediten era correccion lingüistica, es quaus s'an d'establir per reglament.
3. Aguesta norma ei aplicabla as nòms e as cognòms aranesi respècte ara normatiua lingüistica aranesa.
Article 25. Es mieis de radiodifusion e television publics
3. Era Corporacion Catalana de Ràdio e Television a de garantisar era programacion regular d'emissions radiofoniques e televisives en aranés entara Val d'Aran.
Article 26. Es mieis de radiodifusion e television de concession
5. Es emissores de radiodifusion e de television an de garantisar qu'ena programacion de musica cantada i age ua preséncia adequada de cançons produsides per artistes catalans e que, com a minim, eth vint-e-cinc per cent sigue de cançons interpretades en lengua catalana o en aranés.
6. Es emissores a qué hè referéncia aguest article qu'emeten o distribuïssen entara Val d'Aran an de garantisar ua preséncia significatiua dera lengua aranesa ena sua programacion.
Disposicions finaus. Prumèra
Modificacion dera Lei 8/1987, de 15 d'abriu.
2. Se modifique er article 294.2 dera Lei 8/1997, de 15 d'abriu, municipau e de règim locau de Catalonha, que demore redactat damb eth següent tèxte:
"Article 294.2
"Cossent damb es aufèrtes d'aucupacion publica, es entitats locaus an de seleccionar eth personau per miei de convocatòria publica e des sistèmes de concors, oposicion e concors aposicion liures, enes quaus an de quedar garantidi es principis d'igualtat, de mèrit, de capacitat e de publicitat. En procès de seleccion s'a d'acreditar eth coneishement deth catalan e enes ens locaus dera Val d'Aran tanben der aranés, tant ena expression orau coma ena escrita, en grad adequat as funcions pròpries des places de qué se tracte".
Era Carta europèa des lengües regionaus o minoritàries ei un document aprovat peth Conselh d'Euròpa en 1992. Arreconeish es lengües definides coma "regionaus o minoritàries" coma expression de riquesa culturau e compromet es estats signants a hèr possible er ensenhament, en tot o en part, en aguestes lengües e tanben a poder usar-les ena administracion, era justícia e es mejans de comunicacion, entre d’auti encastres.
Era Carta europèa siguec signada peth Govèrn espanhòl eth madeish 1992 e er estrument de ratificacion siguec depausat en eth Conselh d'Euròpa eth 2001. Ena Declaracion espanhòla se hè a constar que "se comprenen per lengües regionaus o minoritàries, es lengües arreconeishudes coma oficiaus as estatuts d'autonomia des comunitats autonòmes deth País Basc, Catalonha, Ilhes Balears, Galícia, Valenciana e Navarra".


text:
Portal:Cultura
« La cultura, es çò que demòra dins l'esperit quand òm a doblidat tot »
La Cultura es...
Lo mot cultura (del latin cultura, derivat de colere, cultivar)[1] es un tèrme qu'a divèrses senses. Per exemple, en 1952, Alfred Kroeber e Clyde Kluckhohn compilèron una lista de 164 definicions del mot a la siá òbra Cultura: Una revision critica dels concèptes e definicions.[2] Las divèrsas definicions del tèrme rebaton los diferents fondaments teorics de la pensada, o los critèris per avalorar l'activitat umana. Totun, lo mot "cultura" s'utiliza pus comunament en tres senses basics:
L'excelléncia del gost en las bèlas arts e las umanitats, tanben coneguda coma nauta cultura. Un patron integrat de la coneissença umana, la cresença e la conducha que depend de la capacitat per l'aprendissatge social e la pensada simbolica, que permet de desvolopar un jutjament critic. L'ensems d'actituds, valors, objectius e practicas que caracterizan una institucion, organizacion, grop o societat.
Lo concèpte apareguèt pel primièr còp dins l'Euròpa del sègle XVIII, e se fasiá referéncia al símil d'un procès de cultiu o de melhorament de la persona, coma en la agricultura o la horticultura. Al sègle XIX, lo tèrme arribèt a se far referéncia primièr al perfeccionament de la persona, mai que mai mejançant l'educacion, e après a la realizacion de las aspiracions nacionalas o idealas. Quitament qualques scientifics utilizèron lo tèrme per se far referéncia a una capacitat umana universala.
Al sègle XX, la cultura venguèt un concèpte central del antropologia. En concrèt, lo tèrme "cultura" de la antropologia nòrd-americana aviá dos senses: (1) lo classament de las divèrsas formas en que las personas que vivon en divèrsas parts del mond e (2) l'evolucion de la capacitat umana per classificar e representar d'experiéncias amb simbòls e agir amb imaginacion e creativitat. Aquela capacitat es estada considerada coma caracteristica unica del genre homo. Malgrat aiçò, cèrts primatòlegs, coma Jane Goodall, an identificat d'aspèctes culturales entre los animals mai prèps als umans.
La cultura, segon lo Conselh Nacional de la Cultura e de las Arts, deu èsser considerada coma un ben public e coma un ben preferent.[3]
Nòtas
- ↑ {#en{^en}}Diccionari etimologic online
- ↑ Kroeber, A.L. E C.Kluckhohn, 1952. Culture: A Critical Review of Concepts and Definitions
- ↑ Informe anual sobre l'estat de la Cultura i de les Arts a Catalunya 2010 Modèl:PDF


text:
15/10/2014
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que los convidats de l'emission du diumenc 19 d'octòbre sera
Felip Christophe de Novelum per parlar de difusion de libres occitans en Dordonha
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras ( novel orari) sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
Et voici la liste des points de vente :Liste points de vente livres en occitan Dordogne.odt
Les commentaires sont fermés.


text:
Aqueste monument, que se pensava popularament qu’èra un temple e que ne sèrva encara lo nom, data dau sègle II aprèp J.C. Se tròba dins la part bassa dei Jardins de la Fònt, pro prèp de la quita font. Èra encara entièr a la mitat dau sègle XVI qu’i encabissiá una capèla. Lei religioses ne foguèron fòrabandits quand se produguèron lei guèrras de religion. Es lo solet monument servat (en part) dins l’ensems del santuari roman dedicat au culte imperiau e ai lésers a l’entorn de la fònt sagrada. Sa foncion originala exacta demòra encara parcialament desconeguda a mai se se pensa actualament qu’èra puslèu un edifici de vocacion culturala, coma per exemple una bibliotèca.
- Adreiça : Cadereau, Nîmes, France


text:
Diluns, 5.6.2017 03h00
Dawn Hudson
De costuma respondi a la màger part de las criticas de bona fe que los legeires m’escrivon après mos articles. Es normal de criticar, es un drech democratic de liura expression, es quicòm que mòstra que i a encara una certana vitalitat a l’entorn de nòstra lenga.
Per contra respondi pauc —e sovent pas ges— a las criticas de marrida fe. Farai una excepcion aicí per demostrar l’absurditat de certanas ciriticas pontualas, ben pauc importantas en realitat, mas que revèlan lo blocatge de pensada causat per la subordinacion lingüistica.
Un blogaire botanista de Bordalés, afeccionat de nòrd-gascon, pretend que voldriái amagar la realitat fonetica del lengadocian. Segon el, auriái dich que la pronóncia de j (o g davant e, i) seriá majoritàriament [dʒ] en dialècte lengadocian. Per fin de “demostrar” mon error a la Tèrra entièra, nòstre botanista bordalés expausa fièrament de cartas de l’Atlas linguistique de la France (ALF) qu’indican que la realizacion j/g = [dʒ] es minoritària en lengadocian. E ne conclutz que ieu voldriái tòrcer la realitat dialectologica per la faire coïncidir amb l’ortografia occitana classica d’Alibèrt. Lo botanista bordalés me presenta alara coma un afrós “ideològ”.
Lo problèma es qu’aquel blogaire s’apièja sus una deformacion grossierassa de çò qu’escrivi.
En realitat, dins mon recent article entitolat “Variacions foneticas en lengadocian culte: lo sud-lengadocian”, ai pas jamai escrich que la pronóncia [dʒ] (coma lo francés dj) seriá majoritària dins l’espaci dialectal lengadocian.
Una lectura atentiva de mon tèxt mòstra que parli non pas del lengadocian en general, mas del sosdialècte sud-lengadocian (Pirenèus-Tolosa-Carcassona-Narbona) ont i a una coïncidéncia de traches fonetics.
Un d’aqueles traches sud-lengadocians es que j/g se pronóncia en general [ʒ] (coma lo francés j). Çò interessant es la desparicion de l’element [d] davant [ʒ], fenomèn comun amb lo gascon e amb lo catalan oriental.
La rèsta del lengadocian (sens lo sud-lengadocian) dona a j/g una pronóncia dicha “africada” de tipe [dʒ] dins la quala una consonanta oclusiva (coma [d] o [t]) precedís una consonanta fricativa (coma [ʒ] o [z] o [ʃ]). Originàriament es [dʒ], mas i a d’evolucions ulterioras coma [dz] o [ts] o [tʃ] (en tot cas, rèstan d’“africadas”).
Ai pas jamai dich que [dʒ] es majoritari uèi en lengadocian. Per contra ai ben presentat [dʒ] coma la pronóncia estandard de basa del lengadocian. Es pas una invencion sortida de mon capèl: es ansin que s’ensenha lo lengadocian basic dempuèi de decennis dins de manuals qu’èran ja editats abans ma naissença (o pendent mon enfança). Basta d’o verificar dins los metòdes ben coneguts dels ans 1960-70 de Robèrt Lafont & Crestian Bailon, de Gaston Basalgas, de Pèire Bèc o d’Alan Novèl...
Lo botanista bordalés es d’a fons dins sa passion infradialectala, tant que ne deven fanatizat e qu’es incapable de legir corrèctament de ponches de vista diferents del sieu.
Mon article sus la fonetica sud-lengadociana èra pas un article de dialectologia descriptiva. Èra un article de vulgarizacion pedagogica que cercava de rendre legitima la pronóncia j/g [ʒ] dins una partida importanta del lengadocian, en relacion amb una tendéncia similara en gascon e en catalan.
Lo lingüista Pèire Bèc apèla aquitanopirenenc aquel espaci de convergéncias entre sud-lengadocian, gascon e catalan. E aquel espaci es reconegut dins l’estandardizacion pluricentrica de l’occitan, segon la volontat del quite Pèire Bèc (Manuel pratique d’occitan moderne, 1973). Ieu fau pas que seguir e explicitar.
Poiriái faire una demostracion similara sus uè. Dins mon article incriminat, presenti [ɥɛ] coma la pronóncia estandard e conservatritz de uè, e efectivament l’ensenhan ansin dins la pedagogia generala del lengadocian. Sabi perfièchament qu’es pas una pronóncia majoritària dins l’espaci dialectal lengadocian, bòrd que i trobam tanben uè prononciat [ɛ], [œ] e d’autras manièras...
Lo botanista bordalés, coma d’autres ultralocalistas fanatizats, pòt pas comprene qu’òm s’interèsse a la lenga dins de dimensions multiplas. Per el, lo sol apròchi pensable sus l’occitan se fa a l’escala de la parròquia. Un apròchi global e estandardizant, amb sas aplicacions pedagogicas, que permetriá l’extension de las foncions de comunicacion, es pas concebable per el.
Aquel ultralocalisme fanatic es ben una ideologia de subordinacion lingüistica qu’abandona tota esperança fàcia a la lenga dominanta francesa. Çò es: per un ultralocalista, l’occitan pòt èsser solament ultralocal, ultrafraccionat e amb de foncions limitadas quand lo francés, el, es pas contestat dins son estandard e dins sas foncions infinidas.
D’ideologias n’avèm totes. Estandardizar una lenga fa partida d’una ideologia al servici de l’expansion foncionala de la lenga. O assumissi.
Ara: refusar l’estandard es egalament una ideologia, mas al servici de la subordinacion e de la limitacion foncionala.
E o torni dire: s’interessar als parlars locals es una bona causa. Mas o podèm faire de manièra non dogmatica, dobèrta e multidimensionala.
Soi pas expèrt en fonologia, mès me sembla que la diferència de las consonantas entre francés e occitan es mai fòrta qu'entre variantas occitanas.
La pronóncia originala se tracha pas correctament per aurelhas francisadas, se non que la pronóncia tenda actualament cap al francés.
La S se realiza mailèu coma en castelhan, apicoalveolar e pas dental coma en francés; la J tamben.
TJ tinda pas coma en anglés, J pas coma en francés.
De fach, las variantas occitanas son plan mai similaras... Legir la seguida
#36 eredye e non pas erèdye, malurós.
#35 Pas yutyes, mès yudyes, erèdye!
#34 Jo n'èi pas nat blocatye ideoloyic tà prononciar la j com Diu manda, qu'ei a díser com ua y: sètze yutyes que minyen hitye. N'ei pas lo cas de tot lo monde, aparentament.
#33 E quand puslèu que de parlar de faissisme o de nazisme se parla de "marrida fe" e de "fanatizat" (qu'es plan mai mesurat o comprendretz) es lo "ponch Sumien"?
Mai seriosament, sosteni Sumien quand s'escandaliza d'aquelas acusacions pro sistematicas de faissisme o de nazisme perque l'utilizacion a totas las salsas d'aqueles mots lor fa perdre lor vertadièra valor e nos embornhan quand lo vertadièr faissisme pareis.
#32 La lei de Godwin es la probabilitat creissenta de far una comparason exagerada amb lo faissisme o lo nazisme, per fin de discreditar un interlocutor, dins una discussion animada sus Internet. E quand aquò arriba, se parla d'un "ponch Godwin". Es exactament çò que s'es passat dins aquestes comentaris.
https://ca.wikipedia.org/wiki/Llei_de_Godwin
https://fr.wikipedia.org/wiki/Loi_de_Godwin
Tè, de qu'es aquò lo ponch Godwin? Que't sabi lo p'tit ponch e lo punt G , totun lo ponch Godwin qu'ei un mistèri tà l'analfabèt qui soi.
Ailàs, qun camp causir? Entre lo fan atisat e lo fat anisat, quin dilèmna!
Magnific Sumien, grand condrechador dels fanatisats, sèm totes amb tu! Condrecha, condrecha!
- I a pas de qué se patacar, i a de causas mèi importantas que les consequéncias d'un article de blòg ont balhèri mon avís sus una question lingüistica : ganhar sòs per víver, escapar a la pollucion, au terrorisme, etc.
#24
- Pensi que poirem arribar a nos enténder sus mèi d'un punt, en hasent de concessions.
- Reconeishi que l'ultralocalisme pòt èster dogmatic (en jurant pas que per l'ALG o l'enquèsta Bourciez), pòdetz reconéisher que l'ultranormativisme tabé.


text:
Brieg
Brieg (en breton; oficialament en francés: Briec) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
- Situada a la cœur de la Cornouaille, Briec, es a aperaquí 15 km al nòrd-es de Kemper. Dominada pel Portatz Calhau'h-Veur (230 m), la municipalitat es vallonnée e fa de partidas concas vessants del Odet e del Aulne. A l'èst, una part de la municipalitat es enclavée entre Edern e Landudal.
- Lo centre urban de Briec reagrupa la majoritat dels abitants e possedís l'ensems dels servicis publics. La rèsta de l'abitat a escampilhat en caserius levat dels lotissements isolats dins la zòna sud de la comuna.
- L'espaci rural a evolucionat, del fach del remembrement en parcelles de mai granda talha, cap a una typologie #rurala notícia amb la desaparicion de las talus e pletes.
- L'aspècte agricòla de l'economia, preservat per la municipalitat dempuèi la fin de la guèrra, dètz dempuèi los ans 70, coexister amb una pichona indústria ont domina lo sector agroalimentaire e a mendre gra la mecanica e la bastissa.
- Située au cœur de la Cornouaille, Briec, est à environ 15 km au nord-est de Quimper. Dominée par le Menez Roc'h-Veur (230 m), la commune est vallonnée et fait partie des bassins versants de l'Odet et de l'Aulne. À l'est, une partie de la commune est enclavée entre Edern et Landudal.
- Le centre urbain de Briec regroupe la majorité des habitants et possède l'ensemble des services publics. Le reste de l'habitat est dispersé en hameaux sauf les lotissements isolés dans la zone sud de la commune.
- L'espace rural a évolué, du fait du remembrement en parcelles de plus grande taille, vers une typologie rurale nouvelle avec la disparition des talus et enclos.
- L'aspect agricole de l'économie, préservé par la commune depuis la fin de la guerre, doit depuis les années 70, coexister avec une petite industrie où domine le secteur agroalimentaire et à moindre degré la mécanique et le bâtiment.
Istòria[modificar | modificar la font]
thumb|left|Briec : Personatges disfressats (dessin de 1844) Briec se trucava antany Plebs Brithiac (a Modèl:La s- e en 1160), Briziac (de 1249 a 1574), Briziec (en 1675). Briec Sembla èsser un fundus gallo-romain : la tradicion met n'efièch sul territòri de Briec un camp romain. Un cavalièr al Anguipède (Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle), descobèrt a Guellen, a expausat al musèu départemental. La parròquia primitive de Briec compreniá Edern, Landrévarzec, Langolen e Landudal.
Cap a 1248, Landrévarzec se desliga de la parròquia de Briec per constituir una parròquia independenta.
En 1675, Briec es un centre de la Revòlta de las Casquetas Rojas.
1795 : dels chouans, basats a Locoal-Mendon en lo Morbihan, dirigits per Georges Cadoudal, de retorn de la poudrerie del Pont-de-Buis #qu'avián atacat per estonament per i volar de la poudre, #aucir la instituteur e lo curé constitucional de Briec aital coma lo curé tanben constitucional de Sant-Ségal[1].
La prospérité de la municipalitat e d'una part de los sieus abitants al fil dels sègles i aurà favorit pel desvolopament de la ramaderia e sustot d'una raça particulara de cavals los « dobles bidets ».
Briec s’appelait autrefois Plebs Brithiac (au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle et en 1160), Briziac (de 1249 à 1574), Briziec (en 1675). Briec semble être un fundus gallo-romain : la tradition place en effet sur le territoire de Briec un camp romain. Un cavalier à l’Anguipède (Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle), découvert à Guellen, est exposé au musée départemental. La paroisse primitive de Briec comprenait Edern, Landrévarzec, Langolen et Landudal.
Vers 1248, Landrévarzec se détache de la paroisse de Briec pour constituer une paroisse indépendante.
En 1675, Briec est un centre de la Révolte des Bonnets Rouges.
1795 : des chouans, basés à Locoal-Mendon dans le Morbihan, dirigés par Georges Cadoudal, de retour de la poudrerie du Pont-de-Buis qu'ils avaient attaqué par surprise pour y voler de la poudre, tuèrent l'instituteur et le curé constitutionnel de Briec ainsi que le curé aussi constitutionnel de Saint-Ségal[2].
La prospérité de la commune et d'une partie de ses habitants au fil des siècles sera favorisée par le développement de l'élevage et notamment d'une race particulière de chevaux les « doubles bidets ».
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Periodic "Lo Temps" n° 15863 del 8 de julhet de 1903 e n° 15864 del 9 de julhet de 1903
- ↑ Journal "Le Temps" n° 15863 du 8 juillet 1903 et n° 15864 du 9 juillet 1903


text:
Joan Giraud d'Astròs
Joan Geraut d'Astròs (nascut en 1594 a Jandordís, prèp de Sant Clar de Lomanha, mòrt en 1648) foguèt un rector e poèta gascon, vicari de Sant Clar.
Son òbra[modificar | modificar la font]
D'Astròs es l'autor del Trimfe de la lengua gascoa publicat en 1642 per J. Boudo a Tolosa. Es un recuèlh de doas òbras en vèrs. En primièr lo Trimfe meteis es un debat entre las quatre sasons gasconas que defendon caduna la sua valor abans qu'un « arrèst » plan biaissut balhe la victòria a totas (la prima es « la mès bèra », l'estiu « lo mès òp », l'autona « la mès richa » e l'ivèrn « lo mès aisat »). En segond lo « Plaidejat deus elements » ont vesèm aqueste còp lo Huec, l' Aire, l' Aiga e la Tèrra faire rampèl d'arguments per convéncer qu'es lo mai fòrt a un « pastor de Lomanha » que ditz finalament aquest « arrèst »: « Cadun es mèste en son ostau ». Los mèstres de d'Astròs son Virgili e Deu Bartàs ; escriu en octosillabs dins un gascon que recòrda la lenga mondina de Godolin.
Extraits[modificar | modificar la font]
Que la Tèrra no'm fache tròp,
Ja l'èi negada un aute còp.
Que lo Huec tròp non m'arrodòle,
Jo m'estoni qu'eth non tremòle,
E non se bremba pas benlèu
Deus destupèris que jo'u hèu.
Mes parle Huec, e parle Tèrra,
Me haça l'Aire mala guèrra,
Jo vòli que lor libertat
Lor haèa veser la vertat,
E voi sur eths, l'òra presenta,
Trimfar per rason non per crenta.
«Plaidejat de l'Aiga» dens lo «Plaidejat deus Elements»
Defensor del gascon[modificar | modificar la font]
Dins son adreça al « legidor gascon », al començament del seu libre, d'Astròs defend vigorosament la siu lenga contra aquels que ja ne son vergonhoses :
« Torna, torna, frair, e demòra ;
N'ajas honta d'augir ton frair
Parlar la lengua de ta mair. »
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Astròs, Joan Geraut d'. Lou Trimfe de la Lengouo Gascouo. Tolosa : Jan Boudo, Reprint en linha sus la Bibliotèca Nacionala Francesa, 1642.
- Lou Trimfe de la Lengouo Gascouo foguèt editat dins sa grafia originala en 1980 per S. Thiolier-Méjean al n°2 de las Annales de l'Institut de langue et de littérature d'òc de l'Universitat de París-Sorbona. En mai de l'òbra i a una introduccion, un lexic e una bibliografia.
- Astròs, Joan Geraut d'. Lo trimfe de la lengua gascoa. Ortès : Per Noste, 2007. Lo tèxt complet en grafia classica normalizada parescut en cò las edicions Per Noste [1].
- Podèm trobar un long estudi sus d'Astròs dins « Poètes gascons du Gers depuis le XVIe siècle jusqu'à nos jours » (Poètas gascons de Gers del sègle XVI fins ara) de J. Michelet, publicat en 1904 en çò de T. Bouquet a Aush.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Autors
Auvèrnhe : Cordat
Bearn : Fondevila
Gasconha : Adèr • Astròs • Giraud Bedot • Dugay • Bertran Larada • Andriu du Pré
Lengadòc : Godolin • Francés de Corteta
Provença : Brueis • Zerbin • Micolau Sabòli • Pèire Chabèrt • Joan de Cabanas • Tronc de Codolet
Obras
Teatre : La Pastorala deu Paysan
Poesia : Lo Ramelet Mondin • Lo Gentilhòme gascon • La Margalida Gascoa


text:
Villes et mairies du Canton de Clervaux (1)
Liste des communes
Clervaux
Ville de Clervaux, localité du Luxembourg de 4 600 habitants.
La mairie de Clervaux a une adresse e-mail et un site Internet.
Wincrange
Ville de Wincrange, localité du Luxembourg de 3 600 habitants.
La mairie de Wincrange a une adresse e-mail et un site Internet.
Parc Hosingen
Ville de Parc Hosingen, localité du Luxembourg de 3 300 habitants.
La mairie de Parc Hosingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Troisvierges
Ville de Troisvierges, localité du Luxembourg de 2 800 habitants.
La mairie de Troisvierges a une adresse e-mail et un site Internet.
Weiswampach
Village de Weiswampach, localité du Luxembourg de 1 200 habitants.
La mairie de Weiswampach a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
11/11/2011
Gardarem etc.
Ièr a ser, ère a l'avant-prumièira del film "Tous au Larzac" a Rodés. L'istòria, la coneisse (cossí la conéisser pas quand òm es nascut en Avairon ?), los “actors”, comence de ne conéisser la maja part, a fòrça d'anar trevar a Mont-Redond o a Potensac l'estiu amb mos amics-canal-istoric. Sabiái doncas qu'aprendriái pas grand causa mas qu'anave passar un bon moment. Manquèt pas. L'umanitat de tot aquel monde me toca e me tocarà totjorn. Deve dire que, dins totes aquelses personatges, un me toquèt un pauc mai : Marizette Tarlier. Òm la presenta sovent coma la femna de Guy Tarlier (defuntat en 92), un dels menaires de la lucha. Lo coratge d'aquela femna, a aquela epòca, espanta : èra d'aquelses que dintrèron dins la casèrna dels militaris (a l'ora del despertin) per fotografiar e panar de papièrs (avián besonh de saupre çò que l'armada aviá ja crompat o non a de proprietaris de l'endrech qu'èran pas païsans). Me sembla qu'èra la sola femna de l'expedicion. La sortida de la casèrna siaguèt mai complicada que la dintrada, evidentament. Totes siaguèron jutjats. Marizette prenguèt 15 jorns de preson e la supression de sos dreches civics a vida (los a tornats trapar après la fin de la lucha). Vo'n dise pas mai, anatz veire lo film quand sortirà. Vos sentiretz vius !
Davant d'acabar, quicòm que faguèt remarcar José Bové a la fin de la discutida qu'acabèt la serada : l'an passat, pel gas de sistre, los tecnocratas, quand balhèron lo drech de cercar lo gas a Nant, agachèron pas la carta, se trachèron pas qu'una bona part del canton de Nant se trobava sul Larzac... Las abituds se perdon pas e la mobilizacion siaguèt importanta.
Publié par Patricia à 10:25
Libellés : Lucha
Aucun commentaire:
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


text:
En 1864, li a just 150 ans, mon rèire grand Jan Abbe, naissut en 1840, participava a la conquista de la Cochinchina, per la glòri d'aquel arlèri de Napoleon lo pichin. Avié tirat lo marrit numerò a Frejus e donat 7 ans de sa vida a la "Royale".
Era anat a pè a Tolon puei encara a pè de Rennes a Brest per l'embarcament. N'aguèt talament sa forra passat quauquei mes, qu' escriguèt a son paire que vènde sa part de bèn per pagar un remplaçant, mai lo paire avié refusat.
Li a 50 ans, en 1954, après la desfacha de Dien Bien Phu, la França abandonava l'Indochina (lei darniers sordats francés avién partit en 1956).
Lei tribus montanhardas avien pres lei parts dei Francés contra lei Vietnamians qu'avien raubat sa tèrra en leis òublijant de si recatar sus leis auturas sènsa ressorças.
Se ne'n parla gaire encuei dei Mongs, dei Banarts et deis autrei montanhòus, vitimas dei colonisaires. Mai mèfi, lo politicament corrècte nos empacha de parlar mau dau partit au poder au Vietnam.


text:
1828
Aquesta pagina concernís l'an 1828 del calendièr gregorian.
EvenimentsModificar
OccitàniaModificar
FrançaModificar
EuròpaModificar
Empèri OtomanModificar
En mai, Russia decidiguèt de sostenir dirèctament l'insureccion grèga e ataquèt l'Empèri sus sa frontiera terrèstra. L'ofensiva èra dirigida còntra Bulgaria que sei vilas principalas foguèron enceucladas. Varna foguèt perduda lo 29 de setembre. En revènge, a l'entorn de Choumen, la garnison turca, pus nombrosas que lei fòrças russas, capitèron de menaçar lei linhas d'avitalhament enemigas e de causar una famina dins lei tropas russas.
En Grècia, desbarcament de tropas francesas en Peloponès. Aquò permetèt la conquista de la peninsula dins lo corrent de l'annada. En revènge, lei Britanics s'opausèron a l'intrada dei Francés en Grècia Centrala e permetèron ais Otomans de s'i mantenir.
Empèri RusModificar
Fin de la Guèrra Russopèrsa de 1826-1828 lo 2 de febrier amb una victòria russa e la signatura dau Tractat de Turkmanchai. Pèrsia perdèt lei khanats d'Erevan e de Nakhichevan, deguèt pagar una indemnitat importanta e deguèt autorizar la circulacion liura dei marchands rus en Pèrsia e sus la Mar Caspiana.
En mai, Russia decidiguèt de sostenir dirèctament l'insureccion grèga e ataquèt l'Empèri Otoman sus sa frontiera terrèstra. Enceuclèron rapidament unei vilas importantas de Bulgaria e conquistèron Varna lo 29 de setembre. En revènge, conoguèron de dificultats importantas a l'entorn de Choumen onte la garnison turca se defendiguèt ambé acarnament e capitèt de menaçar lei linhas d'avitalhament russas.
AfricaModificar
Reiaume MerinaModificar
Mòrt dau rèi Radama Ièr que foguèt remplaçat per sa frema Ranavalona Ièra. Au contrari de son marit, adoptèt una politica conservatritz que son axe principau èra lo mantenement de la societat e de la religion tradicionalas.
AmericaModificar
MexicModificar
Victòria electorala dei conservators mexicans. Pasmens, lo venceire, Manuel Gómez Pedraza, aguèt de dificultats per s'impausar e foguèt victima d'un còp d'estat tre lo començament de l'annada precedenta.
AsiaModificar
PèrsiaModificar
Fin de la Guèrra Russopèrsa de 1826-1828 lo 2 de febrier amb una desfacha pèrsa e la signatura dau Tractat de Turkmanchai. Pèrsia perdèt lei khanats d'Erevan e de Nakhichevan, deguèt pagar una indemnitat importanta e deguèt autorizar la circulacion liura dei marchands rus en Pèrsia e sus la Mar Caspiana.
ArtsModificar
Sciéncias e tecnicasModificar
QuimiaModificar
Premiera sintèsi d'urèa per lo quimista alemand Friedrich Wöhler (1800-1882). Aquò marquèt una evolucion fòrça importanta dins l'istòria de la quimia car demostrèt la possibilitat de formar de moleculas naturalas d'un biais sintetic.
MetallurgiaModificar
Per melhorar la produccion deis auts fornèus, depaus per l'Escocés James Beaumont Neilson (1792-1865) d'un brevet depintant un procès de caufatge de l'èr utilizat dins l'installacion. Eissit d'una idèa apareguda mai d'un còp dempuei 1799, demostrèt rapidament son interès e entraïnèt divèrseis estudis sus lei gas observats dins un aut fornèu.
EconomiaModificar
NaissençasModificar
- 18 de març - William Randal Cremer, politician e pacifista anglés, Prèmi Nobel de la Patz (m. 1908)
DecèssesModificar
- 15 d'abril - Francisco José de Goya y Lucientes, pintor espanhòl (n. 1746)
- 4 de decembre - Robert Banks Jenkinson, primièr ministre del Reialme Unit (n. 1770)


text:
Aué dimars 27 de deseme, seguiram jos era influéncia d'un potent anticiclón centrat entre eth nòrd de França e es Isles Britaniques, que provocarà qu'ajam cèus assolelhadi tamb quauqui intervaus de bromes nautes.
Temperatures minimes heiredes en hons de val a causa dera inversion termica; maximales agradables (-1°/10° en còta 1.000 m) (3°/6° en còta 1.800 m).
Eth dimèrcles contunharàn es cèus sereni.
Vents doci de compausant sud pendent era net que haràn qu'es temperatures minimes en hons de val pas siguen tan baishes, encara qu'era sensacion de heired serà mès acusada; era temperatura diürna serà un shinhau mès nauta (1°/12°).
Eth dijaus seguirà era situacion anticiclonica damb cèus esplendidament assolelhadi.
Se tornarà a produsir inversion termica pendent era net e prumères ores deth maitin. Temperatures diürnes sense cambis (0°/11°).


text:
Dimenge, 30.4.2017 03h00
Ingredients (per 4 personas): 1 alausa d’1 kg e ¼ , 800 g d’agreta, 1 ceba, 6 escaluènhas, vin blanc, òli d’oliva, pebre e sal.
Preparacion: d’en primièr escatarem e estriparem lo peis e, en acabant, tirarem los calòsses de l’agreta, la lavarem e l’atalhonarem. Puèi pelarem la ceba e las escaluènhas e las atalhonarem tanben. Puèi salarem e pebrarem la cavitat abdominala del peis, la farcirem amb una part de l’agreta, la cordurarem amb de fil de cosina, farem qualques incisions pauc prigondas al peis, als dos costats, e lo metrem dins una terrina (qu’aurem onchada prèviament amb d’òli). Getarem alavetz un rajòl d’òli dins una padena e la daissarem sul fuòc, puslèu doç. Quand l’òli serà caud, i metrem la ceba e las escaluènhas e las saurengarem. Remenarem de quora en quora amb lo culhièr de fusta e, abans que prenga color, o tirarem del fuòc e o vojarem dins lo plat, pel dessús del peis. I apondrem un veirat de vin, salarem e pebrarem e o enfornarem, a 160º. Mentretant, getarem un pauc mai d’òli dins la padena, i apondrem lo rèsta de l’agreta e o daissarem a fuòc fòrça doç. I balharem qualque remenada, salarem e pebrarem e, al cap d’un brieu, quand l’agreta serà saurengada e mòla (mas brica eissucha), atudarem lo fuòc. Quand farà trenta o quaranta minutas que lo peis serà dins lo forn, lo trairem, lo metrem dins un plat, i vojarem per dessús lo chuc de la terrina, metrem l’agreta al costat e lo menarem a taula.
Variantas: podèm adobar l’agreta, mentre que la saurengam, amb de muscada. I podèm saurengar una lesca de cambajon chaplat (amb la ceba), e podèm tanben asagar lo peis amb un veiron d’armanhac o d’aigardent, abans de l’enfornar. En Gasconha, d’unes i apondon al saurengat de ceba, qualque rameta de jolverd, qualque brin de ferigola, un parelh de fuèlhas de laurièr o, cap a la fin, un rajolet de vinagre. Se la bestiòla pòrta d’uòus, los apondrem al farç. Dins la Marcha lo farcisson amb d’agreta, cerfuèlh, cebolat, d’alhs e mica de pan (trempada amb de lach e estorrida). Per la mitat occidentala d’Occitània, d’unes, après aver saurengat l’agreta, i apondon mièg veirat de crèma e o daissan bolhir una minuta o doas. O podèm far amb de burre.
Del costat de Ròse l’aprèstan d’una autra manièra: la capolarem, botarem fòrça agreta dins una ola, i daissarem caire lo peis pel dessús, salarem e pebrarem, i apondrem d’alhs, de jolverd chaplat e de cebas pichonas, o cobrirem d’una autra sisa d’agreta, o asagarem d’òli e o daissarem sul fuòc fòrça doç, amb un papièr d’estraça entre l’ola e la cabucèla. Al cap d’aperaquí doas oras, i apondrem mièg veiron d’aigardent, o tornarem cobrir e o daissarem sul fuòc, encara, un autre parelh d’oras. I podèm apondre qualques fuèlhas de bleda o un citron atalhonat.
Autras denominacions
Colac dab vineta (Landas, Bearn, Armanhac, Guiana, Bigòrra, Comenge), colac dab saladèla (Bearn, Armanhac, Bigòrra, Comenge), alausa emb vineta (Peiregòrd, Lemosin, Marcha), alausa amb vineta (Auvèrnhe, Carcin, Lengadòc, Roergue, Albigés), alausa amb saladèla (Roergue, Gavaudan, Carcin, colac amb saladèla (País de Fois), colac amb vinagreta, colac amb vineta (País de Fois, Bas Lengadòc), colac amb agreta, alausa amb vinagreta, colac amb agrelha, alausa amb agrelha (Bas Lengadòc).’Alausa amb agreta’ es una denominacion correnta en Roergue, Gavaudan, Bas Lengadòc, Costièra de Nimes, Velai, Vivarés, Valentinés, Comtat Venaicin e Camarga.
Dialectalismes e localismes


text:
Ives Durand
Estil : Teatre, Teatre de carrièra, Jove public
Sector : Teatre
Domeni d'activitat : Contaire, Comedian
Airal lingüistic : Lengadòc
Fa part de : Agence Sirventés
Ives Durand debuta sa carrièra artistica en 1994 dins la tropa Comedia dell'Oc e del teatre de la Rampe de Montpelhièr. En 1998, se lança dins lo repertòri del conte amb d'espectacles inspirat de contes tradicionals, de racontes e legendas collectadas, de contes meravilhoses. Mescla amorosament e maliciosament l'occitan al francés, e s'adapta al public per lo jòc amb las sonoritats, las allusions, los jòcs de mots entre las doas lengas. Capita alara lo desfís de demorar comprensible per totes sos publics !
« Pren aquel ramelet de contes, te portarà bonur perque dins cada Istòria l'òme i passeja son arma.»
La fòrça d'Ives Durand ? Sa preséncia e sa gestuala que l'impausan sul pic a son auditòri, que que siá la scèna : cafè, teatre, jardin o carrièra. Conta d'istòrias e fauletas del País d'Òc, d'espectacles per enfants o familials, conta los autors occitans e canta, coma s'i aviá cantat dempuèi sa naissença en Avairon. Contaire, Ives Durand es tanben comedian al còr de la Companhiá La Rampe-TIO (Montpelhièr). Prestaires de votz per de doblatge de filmes e de dessenhs animats.
Espectacles :
Le roi des corbeaux / Lo rei de las agraulas
Conte meravilhós, epopeia fantastica, eissida dels contes populars de Gasconha.
Tot public a partir de 6 ans - Durada : 45 mn
Descobrir Aquí.
Suite de contes/ Agach de luna
Tot public a partir de 6 ans - Durada : 1h.
Possibiltat en passejada contada
Descobrir Aquí.
Bestiaire
Pels enfants o en familha, a partir de 4 ans – Durada : 40 mn
Descobrir aquí.
Contes à la carte
Yves Durand crèa tanben d'espectacles a la demanda per totes los publics, mas sustot per las escòlas, sus de tèmas donats...
Passejada contada, suls camins, dins los caminòls, dins las carrièras, dins d'unes sites remarcables (castèls, luòc de patrimòni...).
Contes a l'entorn del drac, de las sasons, contes crudèls, Joan sens paur, l'aucèl gris, l'anèl d'aur, contes de misèria e autras faulas que forman lo repertòria de l’artista.
LA DAME DE PIERRE / DÒNA DE PÈIRA
Conte musical amb Sergio Perera
Tot public a partir de 7 ans – Durada : 1h
Descobrir aquí.
TÉ TU ! TÉ IÈU !
Contes e musicas, Yves Durand e Arnaud Cance
Tot public a partir de 7 ans - Durada : 1h
Descobrir aquí.


text:
S'èra bastit un cabanon de carton e de tòla dins un chantier au nòrd de la ciutat.
Lei responsables dau musèu li an prepausat de trasferar tau qu'èra lo cabanon au mitan deis ostaus e ostalons presentats dins lo dich musèu.
Aquò mi fa pensar a la botiga de Ben qu'avié dubèrta en vila vièlha de Niça e qu'es ara istalada au centre Beaubourg.
Ben l'artista m'agrada gaire, son òbra canularesca a ren d'artistique mai m'agradon son umor e son biais de provocar. Ulrik a chausit de viure dins son cabanon au musèu.
Ben duvrié seguir l'eisèmple e tenir botiga a Beaubourg ais oraris de dubertura.


text:
04/01/2013
Le Lébérou - Lo leberon per Micheu Chapduelh
Qu’est-ce donc qu’un lébérou ? Lo leberon, que quo es ? Qu’es aquò ? Au temps vielh, au temps que nasqueren los contes e las paurs, l’òme se sentiá coma una part de la natura. A egalitat emb los aubres, las plantas e las bèstias. I aviá pas de limita entre los diferents « regnes » e chascun trobava normau de poder passar de l’un a l’autre. Quo es per quò que los contes vielhs son plens de metamorfòsis. Entau era possible d’èsser a l’encòp òme e lop. Alaidonc parlavan benleu de lop-beron o de lop-gueron.
Emb lo cristianisme, lo monde ne’n vengueren a pensar que quela metamorfòsi de l’òme en bèstia e de la bèstia en òme era una malediccion per quauquaren qu’avián fait de mau. Quo era pus la natura, quo era lo diable !
Mas lo leberon era pas tot solet dins las nuechs. I aviá tanben lo drac, la bera, la litra... e totplen d’autres. Un jorn, tot se confondet jos lo nom de « leberon » (e mai quitament las creaturas imatginadas per los parents per far paur aus mainatges o per los curets per far rentrar chas ilhs los amorós !). Mas nonmàs en Perigòird e en Lemosin. Dins d’autres ranvers, an totjorn daus dracs, de las litras, de las bèstias feraminas...
illustracion : La metamorfòsi dau leberon. Pintura sus ròc de Pierre Rapeau.
Les commentaires sont fermés.


text: Hens l'encastre de la soa mission publica de socializacion, de sensibilizacion e d'informacion arron la lenga, e de la fica-accion LS n°2 "har vàler la lenga hens la vita sociau", l'InÒc Aquitània que harguè un dossièr argumentari, de cap tà las comunas e intercomunalitats. Aqueth dossièr qu'a per nom « Lenga, ortografia, toponimia » entà que la lor causida e hasosse tà l'emplec de l'ortografia nomenada « classica ». L'accion que gahè pè, purmèr, en Bearn ; e qu'ei a's hargar entà Gironda, en aliança dab l'I.E.O. 33.


text:
Sobre héroes y tumbas
Sobre héroes y tumbas (en occitan "Suber eròis e tombèus") qu'ei un roman de l'escrivan argentin Ernesto Sabato e publicat a Buenos Aires en 1961 en çò d'Editorial Sudamericana.
Que's tracta d'un roman urban qui pintra cèrtes aspèctes estetics de la complexitat istorica e culturau de Buenos Aire.
Lo punt de partir qu'ei lo personatge de Martín Castillo, un gojat de 19 ans qui entra dens la vita e qui hè la coneishença d'Alejandra Vidal Olmos (e tanben deu son pair Fernando), ua gojata, darrèra d'ua familha oligarquica e anciana. Los sovièrs de l'istòria de la soa familha que hèn remontar au temps de la debuta de las guèrras civilas argentinas enter Unitaris e Federaus e mei que mei au fusilhament deu generau Manuel Dorrego e a la huèita deus partisans deu generau Juan Lavalle (considerat com responsable deu fusilhament de Dorrego) dab lo son cadavre en decomposicion.
Dehens la narracion deu roman apareish lo "Rapòrt suus cècs" (Informe obre ciegos) escrivut per Fernando e qui constitueish un tròç de paranòia suber lo hèit que los cècs e formarén ua societat parallèla plea d'òdi contra la societat.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Sabato, Ernesto. Sobre héroes y tumbas. Buenos Aires : Editorial Sudamericana, 1965.


text:
Cuverville-sur-Yères
Cuverville-sur-Yères es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Fief Dels senhors de Pardieu de Avresmenil, castèl fortificat en ruïna a Grata Panche e pòrta ogivale de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle.
Fief des seigneurs de Pardieu d'Avresmenil, château fortifié en ruine à Gratte Panche et porte ogivale du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle.


text:
Una representacion catalana assistiguèt a l’acte en sosten de l’accion culturala. Presentaràn lo filme a Barcelona, Santa Coloma de Queralt e Santa Coloma de Farners, dins l’encastre d’una segonda jornada
Escrich per Ramon Sargatal
Dissabte passat a Orlhac (Castanhau) se presentèt davant un auditòri de 150 personas lo filme Lo paure Baptista. S’agís d’una òbra de Giral Roussiés, parlada en occitan e producha per Arsène Images, una associacion occitana e occitanista d’aquela vila. De remarcar que lo realizaire poguèt pas veire acabada son òbra; Giral Roussiés moriguèt abans la fin del rodatge, que foguèt alestit per Olivièr Antony. L’acte de dissabte al Lycée Saint Geraud d’Orlhac foguèt tanben un omenatge a Roussiés e a son trabalh de tantas annadas en favor de la lenga e la cultura occitanas.
Lo paure Baptista pòrta al lengatge cinematografic un passatge del roman Les òmes de l’ecir, de l’infatigable difusor de la lenga occitana Fèliç Daval e amb una larga òbra ja publicada. Es interpretada per d’actors non professionals, dont los escolans de la Calandreta del Vernhat.
Rodada dins los vilatges de Girgòls, Raulhac, Sant Julian e Marmanhac, l’istòria raconta la vida aimabla e enrasigada dins la tèrra de las gents de Cantal dins los ans setanta. Una vida que risca de desaparéisser, engolida pels tempses modèrnes que despòblan las societats ruralas e arrancan l’identitat de lors gents. Lo projècte es estat finançat amb d’apòrts particulars d’Arsène Images e una ajuda del Crédit Agricole Centre France.
Una representacion catalana, de Santa Coloma de Queralt e Santa Coloma de Farners, assistiguèt a l’acte en sosten de l’accion culturala. Una comission ciutadana de las doas vilas organizèt en 2014 una Jornada Occitana per difondre l’identitat, la lenga e la cultura d’aquela nacion demest los catalans. Cal remembrar que l’occitan es lenga oficiala per la lei del quite Parlament de Catalonha.
La comission catalana a lo projècte de presentar lo filme a Barcelona, Santa Coloma de Queralt de Santa Coloma de Farners, dins l’encastre d’una segonda jornada.
[Poblejat dins www.jornalet.com]