text:
Occitanica lo portal del CIRDÒC dedicat als documents numerics presenta (novembre de 2017) la nòva rubrica « Campus ».
Aquel site a per vocacion de recampar e de donar accès a las produccions de la recèrca actuala en domeni occitan. Segon los creators, es a l'encòp bibliotèca numerica e archiu obèrt de la recèrca en domeni occitan, permet d'accedir als memòris universitaris, tèsis, articles scientifics, actes de collòquis, conferéncias o als documents de preparacions als concorses (CAPES, agregacion, etc.).
Permet tanben als ensenhaires, cercaires, universitats e laboratòris de recèrca de far conéisser e difusar lors òbras dins lo cadre d'un portal de contenguts enciclopedics que s'adreçan a totes los publics.
Mes en òbra pels bibliotecaris e tecnicians del CIRDÒC, vòl èsser una aisina a la disposicion de l'ensemble de la comunautat scientifica per tal de referenciar, publicar, far conéisser e difusar l'actualitat dels sabers occitans al prèp d'un public larg.
Lo site nos balha un istoric sus los estudis occitan. Aquí, çai jos, çò que ne dison :
« Los estudis occitans (estudis sus la lenga, la literatura, l'istòria e los documents istorics de l'espaci occitanofòn, los elements de cultura, de societat e de civilizacion, ancians e contemporanèus) representan un ample camp d'estudi pluridisciplinari, internacional e que s'inscriu dins una istòria longa.
« Tre la debuta de l'epòca modèrna d'intellectuals europèus s'interèssan a la lenga e a l'art poetic dels trobadors d'expression occitana dels sègles XII e XIII, ja percebuts coma fondamentals dins l'istòria de la pensada, de las lengas e de la cultura europèa modèrna : l’italian Pietro Bembo (1470-1547), lo provençal Jean de Nostredame (v. 1507-1577), lo catalan Antonio Bastero (v. 1675-1737) o encara lo francés Jean-Baptiste de La Curne de Sainte-Palaye (1697-1781) consultan, transcrivon, estúdian lo còrpus literari occitan de l'Edat Mejana.
« A partir del sègle XIX, los estudis occitans coneisson un creis vertadièr e s'estructuran dins lo quadre dels estudis de lenga e civilizacion romanas a l'entorn de las òbras de François Raynouard (1761-1836), qu'edita una part granda del còrpus literari occitan de l'Edat Mejana. Tre la fin del sègle XIX, de cadièras especializadas apareisson dins las universitats de l'espaci occitan (Bordèu, Montpelhièr, Ais, etc.) mentre que los estudis romanics creisson internacionalament. La segonda mitat del sègle XX es marcada pel desvolopament de l'ensenhament e de la recèrca universitària en domeni occitan, en particular en França a l'entorn de las òbras e de l'accion de Robèrt Lafont e a l'estrangièr dins las universitats qu'an ja una longa tradicion d'estudis romanics (Alemanha, Itàlia, Reialme Unit, Espanha, etc.). Tre las annadas 1950 los cercaires del mond entièr que trabalhan sus la matièra occitana prenon la costuma de se rencontrar per de collòquis e congrèsses internacionals. En 1981 decidisson d'estructurar lor accion en creant l'Associacion internacionala d'estudis occitans, associacion fòrça activa que testimònia de l'actualitat dels estudis occitans dins mai de 25 païses del mond.
« Los estudis occitans representan doncas a l'ora d'ara un camp d'estudi ample e fòrça diversificat, integrant de disciplinas e d'axes de recèrca nombroses, repartits dins las universitats e estructuras de recèrca de nombroses païses del mond. Permetre als cercaires coma al grand public de conéisser l'actualitat dels sabers en domeni occitan, d'accedir a las ressorsas dispersadas dins los archius obèrts, portals d'universitats o revistas electronicas, es la tòca de la rubrica « Campus » al dintre del portal Occitanica. »


c: text/html

text:
04/06/2015
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que los convidats dau 07 de junh a 11 oras sur França Blu Perigòrd seran Olivier Boudy e Micheu Samolhan dau Bornat dau Perigòrd, mai Mr Bonnet e Lucie Charrière, Reina de la Felibrejada que se debanara a La Dosa lo 3, 4 e 5 de julhet.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
Les commentaires sont fermés.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ouverture de la souscription pour le DVD de Sylvain Carrère De cantas e de tèrra.
L'occasion de revenir sur l'interview accordée à Lo Diari au numéro 23.
Dins aquestas colomnas, vos parlèm fòrça de cultura occitana, d’actualitat culturala ; de las creacions, de las activitats... Aicí, vos volèm parlar de los (e las, de segur) que fan
aquesta activitat culturala. De personalitats de l’ombra, o mas en vistas, anèm encontrar de personas divèrsas, coma la cultura la meteissa.
Uèi, començam ambe Sylvain Carrère, qu’es... qu’es un... Qu’es pro complèx e pas aisit de definir !
Rencontre.
Lo Diari : Fondator d’un collectiu artistic (Arsèc), del festenal Lo Gran Borrat de Tarbas, cantaire del grop Papà Gahùs, comedian de doblatge occitan, enquestaire
etnografic, òme de television e de ràdio, realizator… Deu pas èstre aisit de far de cartas de visita ! Per ont ven un c.v. tan divèrs : èra una volontat o se foguèsse mai « per
accident » ?
Sylvain Carrère : Tiò qu’ei ua volentat de’s hicar au servici de la cultura, de’n estar un servidor, que sia d’ua faiçon professionau, mes tanben d’ua faiçon benevòla dab Arsèc, e lo Gran Borrat notadament. Qu’ensagi de miar lo men percors com un petit païsan, en estar en capablor de poder tocar a tot. Qu’ei ua faiçon de’s ganhar la soa libertat tanben.
LD : Aquò dit, fas d’occitan e d’audiovisual desempuèi de longtemps, de l’escòla. Sabiás ja çò que voliás far ?
S.C. : Segur que non ! que volèvi estar jogaire de rugbí a Lorda, jo ! Arren n’èra previst deguens lo men cap, que son los encontres de qui’t mian a las experiénças.
LD : Trabalhas sus e en occitan, principalament dins l’audiovisual. Per tu, es important de portar la lenga e la cultura dins aqueste domeni ?
S.C. : Ne cau pas pensar las causas atau. Que cau portar ideas e energias: la creativitat que deu estar la rason prumèra d’aquera enveja de hèr imatges. La lenga qu’arriba en seguir de faiçon naturau. Que’m fatiga de véger quauques occitanistes a estampilhar tot : musica occitana, cine occitan...on vam atau ? La creacion artistica n’a pas besonh de bandièras : qu’ei un acte universau !
LD : Uèi realizas Azun, de cantas e de tèrra, un documentari de 52 minutas sus la vivacitat de la pratica del cant polifonic dins la val d’Asun. Qu’es l’origina d’aqueste projècte ?
S.C. : La collecta qu’ei la basa d’aqueste projècte. Que collectèi en Asun en 2012, e qu’èra estat ua evidénçia de hèr un filme a l’entorn d’aquera practica de qui tòca totas las generacions.
LD : Quin es la tòca del film ? Daissar, dins la memòria, una traça d’un temps passat ?
S.C. : Qu’ei lo present de qui m’intèressa : lo passat n’ei pas qu’ua clau entà compréner las causas. Aqueth filme qu’ei ua fotografia d’ua practica en 2014 hens ua vath de las Pireneas. Elements deu passat que i son evocats, mes que son aquiu entà compréner lo present, e tà neurir l’avénguer.
LD : Cossí los protagonistas reagiguèron al projècte ?
S.C. : Que son fièrs, e que’s hican a dispausicion dab gòi e plaser. Lo hèit de hèr causas en lenga gascona que permet de hicar en plaça ua relacion de hidença dab las populacions.
LD : A qui s’adreça lo filme ?
S.C. : Lo filme que s’adreça au monde de qui aiman la montanha, la canta, e de qui pensan qu’un aute monde ei possible. Que parli drin com un “hippie” aquiu, mes qu’avem tot en man entà bastir doman ua societat navèra, on cadun auré lo son ròtle. Cadun que pòt miar quauqu’arren de positeu a la societat : que sufeish de’s balhar los mejans d’at hèr. La canta qu’ei la metafòra d’aquera societat saunejada segon jo : cadun qu’a un ròtle a jogar.


text:
Arquetas
Arquetas (oficialament en francés Arquettes-en-Val) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region Occitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Émile Pouytès, vinhairon e sindicalista occitan tuat au moment d’una manifestacion viticòla en 1976.
- Olivièr de Tèrme (1200-1274), senhor de Tèrme e d'Arquetas.


text:
1578
Aquesta pagina concernís l'an 1578 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Victòria majora de l'armada dau negus Sarsa Dengel (1563-1597) còntra leis insurgents de Tigre, sostenguts per leis Otomans. D'efècte, lo 17 de decembre, Sarsa Dengel capitèt de susprendre seis adversaris que sei fòrças foguèron durament batudas. Yeshaq, governador de Tigre au centre de la màger part deis insureccions en Etiopia dempuei 1560, e Özdemir Pasha, generau de la garnison turca de Massaua, foguèron tuats pendent la batalha. Aquò permetèt au negus de pacificar lo nòrd d'Etiopia e d'i organizar una ceremònia de coronament dins lo centre religiós d'Aksom per lo premier còp dempuei lo començament dau rèine de Kwestantinos Ièr (1434-1468).
Dins lo corrent de l'annada, una campanha foguèt tanben dirigida còntra leis Oròmos que menaçavan lo sud de l'Empèri.


text:
Mecanica classica
La mecanica classica es un domeni de la fisica qu'es basada sus lei teorias d'Isaac Newton. Permet de descriure lo movement d'un objècte macroscopic que sa velocitat demora febla a respèct de la velocitat de la lutz. Desvolopat a partir dau sègle XVII, foguèt la basa de la fisica fins a la fin dau sègle XIX e l'aparicion de la mecanica quantica e de la relativitat generala. Considerat coma un cas particular d'aquelei teorias, demora fòrça utilizat per leis engenhaires e per certanei scientifics car es totjorn ben adaptat per depintar lo movement dins lei condicions usualas de la vida vidanta.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Descripcion de la teoria
- 2.1 Principis de basa
- 2.2 Grandors e nocions principalas
- 2.3 Limits de validitat
- 3 Brancas
- 4 Liames intèrnes
- 5 Bibliografia
- 6 Nòtas e referéncias
Istòria[modificar | modificar la font]
De l'Antiquitat a l'Edat Mejana[modificar | modificar la font]
Tre l'Antiquitat, divèrseis intellectuaus (filosòfs, engenhaires...) prepausèron d'idèas per descriure lo foncionament de fenomèns naturaus. Pasmens, maugrat un nombre important de teorias variadas, se fau subretot destriar lo trabalh d'Aristòtel car sa pensada e sei desvolopaments venguèron la nòrma en Euròpa e en Orient Mejan fins a la Renaissença.
A respèct de la màger part dei proposicions concurrentas, la mecanica aristoteliciana èra basada sus l'idèa — concèpte fòrça novator durant l'Antiquitat — que de lèis abstrachas devián regir lo foncionament de la natura. De mai, èra basada sus la logica e sus l'observacion. Ansin, Aristòtel e sei disciples acomencèron d'estudiar lo movement deis objèctes. Destrièron lei nocions de « movement naturau » (qu'es responsable dau retorn deis objèctes a son ponch de partença) e de « movement fòrçat » (qu'es responsable dei movements impulsats d'un objècte a un autre). Amb aquò, establiguèron lo fach qu'un movement non naturau s'arrestava quand lei fòrças a l'origina dau desplaçament disapareisson. Puei, postulèron l'existéncia d'un vuege ipotetic ont un objècte deviá demorar immobil ò tombar amb una velocitat infinida, çò qu'èra una teoria relativament pròcha de la nocion contemporanèa d'inercia. Lo movement èra alora explicat per la creacion d'un vuege en avans de l'objècte que son rempliment per l'èr permetiá de crear un vent entretenent lo movement.
Après la mòrt de son fondator, lo trabalh d'Aristòtel conoguèt mai d'un aprigondiment per explicar de movements pus complèxs coma aqueu d'una sageta tirada per un arc. La mecanica aristoteliciana foguèt adoptada per Platon qu'estudièt lei movements circulars. Pasmens, lei successors de Platon èran pas d'acòrdi ambé certaneis aspècts de la teoria d'Aristòtel e au sègle VI, apareguèron lei premierei versions de la teoria deis impetus. Predominanta fins a la Renaissença, aquela teoria remplacèt lo vuege ipotetic d'Aristòtel per l'existéncia d'una fòrça dicha impetus que permetiá de mantenir un movement fins a son agotament. L'intensitat de l'impetus despendiá de l'accion iniciala a l'origina dau movement.
Lo Periòde Modèrne[modificar | modificar la font]
Au començament dau sègle XVII, la descubèrta dau telescòpi permetèt a Galileo Galilei (1564-1642) de realizar d'observacions astronomicas (Jupitèr e sei lunas, la Luna... etc.) que confirmèron lo modèl eliocentric prepausat per Nicolau Copernic (1473-1543). Galilei estudièt tanben la tombada deis objèctes. Seis experiéncias li permetèron d'establir la premiera teoria modèrna de l'acceleracion e la rotacion unifòrma de la Tèrra.
A partir d'aquelei trabalhs, Isaac Newton (1643-1727) capitèt d'unificar lei tres lèis principalas dau movement (la lèi de l'inercia, la segonda lèi de Newton e la lèi de l'accion e de la reaccion) e de leis utilizar per resòuvre plusors problemas importants de la mecanica dau periòde. Puei, de lèis similaras foguèron establidas per d'autrei domenis de la fisica, çò que permetèt la formacion progressiva de la mecanica classica.
Aquela evolucion contunièt fins au començament dau sègle XIX e lo perfeccionament continú deis otís matematics (mecanica lagrangiana, mecanica hamiltoniana... etc.) permetèt d'aplicar la mecanica classica a la màger part dei fenomèns estudiats per lei fisicians. Pasmens, a la fin dau sègle, mau capitèt d'explicar certanei fenomèns observats dins de sistèmas infinidament pichons (problema dau còrs negre... etc.) ò dins de sistèmas infinidament grands (electromagnetisme, movement de Mercuri a l'entorn dau Soleu...). Aquelei limits entraïnèron lo desvolopament de la mecanica quantica e de la relativitat generala que s'aplican respectivament ai problemas regardant l'infinidament pichon e ais objèctes amb una velocitat pròcha de la velocitat de la lutz.
Lo ròtle actuau de la mecanica classica[modificar | modificar la font]
Uei, la mecanica classica fa partida de la mecanica quantica e es plus una teoria independenta. Pasmens, es totjorn utilizada per depintar lo movement d'objèctes non infinidament pichons e amb una velocitat pas pròcha de la velocitat de la lutz. Ansin, es encara fòrça utilizada per la màger part dei scientifics e deis engenhaires.
Descripcion de la teoria[modificar | modificar la font]
Principis de basa[modificar | modificar la font]
La mecanica classica estudia principalament lo desplaçament d'objèctes pontuaus a partir d'un nombre reduch de paramètres que son sa posicion dins l'espaci, sa massa e lei fòrças que li son aplicadas. En mai, dos principis governan lo desplaçament d'un objècte. Lo premier es la conservacion de l'energia. Lo segond es lo principi de localitat que dona que leis objèctes son unicament influenciats per leis objèctes situats a proximitat. Per depintar lo movement d'objèctes non pontuaus, fau ajustar d'autrei paramètres coma sa rotacion.
Grandors e nocions principalas[modificar | modificar la font]
La posicion e sei derivadas[modificar | modificar la font]
Sistèma de referenciau[modificar | modificar la font]
Per situar un ponch dins l'espaci, la mecanica classica utiliza un ensems de sistèmas de referenciau dichs referenciaus inerciaus. Dins aqueu tipe de referenciau, l'acceleracion d'un objècte somés a ges de fòrça ò a de fòrças se compensant es nulla. Aquò permet una expression relativament simpla dei lèis depintant lo movement.
De referenciaus non inerciaus existisson tanben. Son en acceleracion a respèct d'un referenciau inerciau. Aquò permet donc de representar leis efècts d'aquela acceleracion coma una fòrça d'inercia e de gardar l'aspèct relativament simple dei calculs menats dins lei referenciaus inerciaus.
La velocitat[modificar | modificar la font]
La velocitat correspond au taus de cambiament de posicion a respèct dau temps. Es definida coma una grandor vectoriala qu'es la derivada de la posicion en foncion dau temps. En mecanica classica, diferentei velocitats pòdon s'addicionar ò se sostraire. De mai, son expression despend dau referenciau chausit e pòu donc variar en foncion de l'observator (que prend generalament un referenciau qu'arrenja sei calculs). Per exemple, s'una veitura rodelant vèrs l'èst a 70 km/h lòng d'una rota drecha passa un camion rodelant dins la meteissa direccion a 50 km/h, lei menaires dei dos veïculs auràn d'impressions diferentas : per lo menaire dau camion, la veitura se desplaça vèrs l'èst a 20 km/h (70 − 50 = 20) mentre que per lo menaire de la veitura, lo camion se dirigís vèrs l'oèst a 20 km/h.
L'acceleracion[modificar | modificar la font]
L'acceleracion correspond au taus de cambiament de la velocitat a respèct dau temps. Es definida coma la derivada de la velocitat ò coma la derivada segonda dau vector posicion. Quand la velocitat demenís, es de còps dicha deceleracion. Coma la velocitat, es una grandor vectoriala que pòu s'addicionar ò se sostraire.
Fòrça e segonda lèi de Newton[modificar | modificar la font]
En mecanica classica, una interaccion resultant de l'accion d'un objècte sus un autre, que natura que siegue, es modelizada per una fòrça. Es representada per un vector aguent un ponch d'aplicacion, una direccion, un sens e una intensitat. Aqueu concèpte permet de visualizar facilament lo movement (dinamica), leis esfòrç (estatica) ò lei deformacions (resisténcia dei materiaus) subits per un objècte.
La segonda lèi de Newton ò principi fondamentau de la dinamica es una relacion fondamentala de la mecanica classica. Permet de liar l'acceleracion d'un còrs dins un referenciau a la resultanta dei fòrças que s'i aplican.
Trabalh e energia[modificar | modificar la font]
Lo trabalh d'una fòrça correspond a l'energia fornida per aquela fòrça quand son ponch d'aplicacion se desplaça. Es responsable de la variacion d'energia cinetica dau còrs que subís aquela fòrça. L'energia correspond a la capacitat d'un objècte de produrre de l'energia. N'existís dos tipes que son l'energia cinetica que correspond a l'energia liada au movement d'un còrs e l'energia potenciala que correspond a l'energia liada ais interaccions entre dos sistèmas.
Se lei fòrças aplicadas a l'objècte en movement son conservativas, l'energia totala dau sistèma, sòma deis energias cinetica e potenciala, demora constanta. Gràcias au principi de conservacion de l'energia, aquò permet d'obtenir de relacions permetent de liar lo trabalh de la resultanta dei fòrças au desplaçament d'un objècte. En revènge, s'una fòrça au mens es dissipatritz d'energia (fòrças de fretament... etc.), l'energia totala va pauc a pauc demenir fins a l'aplant dau movement.
La mecanica lagrangiana[modificar | modificar la font]
La mecanica lagrangiana (ò mecanica analitica) foguèt desvolopada a la fin dau sègle XVIII per Joseph-Louis Lagrange (1736-1813). Es una formulacion fòrça matematizada de la mecanica classica qu'a una portada fòrça generala. Favorizèt lo desvolopament de la fisica teorica dins lo corrent dau sègle XIX e una partida de son formalisme es totjorn utilizat en mecanica quantica.
Sa basa matematica es l'operator lagragian que permet de descriure d'un biais concís lo movement a partir dei variablas dinamicas. Per aquò, la mecanica lagrangiana s'interessa pas au concèpte de ponch materiau coma Newton mai a una grandor dicha accion. L'aplicacion dau principi de mendra accion permet alora de depintar una trajectòria sensa se preocupar dei fòrças de supòrt que pòdon èsser relativament complèxas d'exprimir.
La mecanica hamiltoniana[modificar | modificar la font]
La mecanica hamiltoniana es un melhorament important de la mecanica lagrangiana que foguèt desvolopat per lo premier còp en 1833 per lo sabent irlandés William Rowan Hamilton (1805-1865). Coma l'òbra de Lagrange, son trabalh aguèt una importància majora en fisica teorica e son formalisme foguèt a l'origina dau formalisme modèrne de la mecanica quantica. Sa basa es l'operator hamiltonian qu'es la transformada de Legendre dau lagrangian. Gràcias a l'utilizacion deis eqüacions d'Euler Lagrange, permet una reformulacion pus simpla dei resultats obtenguts per Lagrange.
Limits de validitat[modificar | modificar la font]
Limits relativistas[modificar | modificar la font]
Tre la fin dau sègle XVII, la mecanica classica mostrèt de limits dins la resolucion de certanei problemas. De'n premier, lo principi d'accion instantanèa qu'èra sota-estendut per leis eqüacions de Newton entraïnèt rapidament de dificultats, compres a Isaac Newton eu meteis, car s'acordava mau ambé leis observacions de l'Univèrs. Puei, lo desvolopament de l'electromagnetisme entraïnèt la descubèrta de plusors fenomèns (movement de la lutz, descripcion dau corrent electric...) que respectavan pas (ò gaire) leis eqüacions de la mecanica classica. Leis astronòms descurbiguèron tanben d'objèctes que son orbita èra pas calculable ambé leis eqüacions classicas.
Au sègle XX, l'aparicion de la mecanica relativista permetèt d'explicar aquelei limits e d'invalidar lo principi d'accion instantanèa. De mai, permetèt tanben de demostrar l'impossibilitat de depintar lo movement d'un objècte aguent una velocitat pròcha d'aquela de la lutz. Ansin, uei, la relativitat impausa de limits a la mecanica classica, especialament per leis objèctes amb una velocitat pròcha d'aquela de la lutz coma un electron dins un accelerator de particulas per exemple.
Limit quantic[modificar | modificar la font]
Regardant lei sistèmas infinidament pichons, la mecanica classica a donc limits importants que son la quantificacion dei grandors dins lei sistèmas de talha pichona (de l'òrdre d'un atòm) e lo principi d'incertitud d'Heisenberg. Lo premier empacha la definicion deis otís de la mecanica classica car lei fòrças ò lei potenciaus pòdon pas èsser depintats ambé de grandors quantificadas. Lo segond empacha la definicion precisa de coordenadas per descriure la trajectòria d'un objècte.
Brancas[modificar | modificar la font]
La mecanica classica es devesida entre mai d'un domeni que son generalament definits per lo ponch de vista adoptat per l'observator dau movement. Ansin, se pòu destriar plusors disciplinas segon lei proprietadas estudiadas :
- la cinematica es l'estudi dau movement. S'interessa a sei caracteristicas (trajectòria, velocitat, acceleracion...) sensa se preocupar de sei causas.
- l'estatica es l'estudi dei còrs a l'equilibri (immobils ò en movement rectilinèu unifòrm dins un referenciau galilèu).
- la dinamica es l'estudi dei causas dau movement. S'interessa ai relacions entre la cinematica e lei fòrças ò moments, ai nocions d'energia ò ais ondas mecanicas.
Existís tanben una definicion dei disciplinas basada sus l'objècte estudiat :
- la mecanica dau ponch.
- la mecanica dau solid indeformable.
- la mecanica dei mitans continús que gropa la resisténcia dei materiaus, la mecanica dau solid deformable e la mecanica dei fluids.
Enfin, lei dos sistèmas de classament pòdon èsser mesclar per destriar, per exemple, la cinematica dau ponch de la dinamica dau solid indeformable.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
- Personalitats majoras de la mecanica classica :


text:
1471
Aquesta pagina concernís l'an 1471 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
A l'iniciativa d'una coalicion d'imams d'Africa Orientala, una coalicion d'estats musulmans gropant Adel, Danakil e divèrsei tribüs somalianas declarèron una guèrra santa novèla còntra Etiopia. Pasmens, leis armadas etiopianas capitèron de rebutar leis ofensivas dei coalizats.
America[modificar | modificar la font]
Empèri Inca[modificar | modificar la font]
Mòrt de Pachacutec au poder dempuei 1438. Son rèine veguèt l'acomençament de l'expansion territòriala de l'Empèri e la bastida de plusors bastiments majors de Cuzco e de sa vau coma lo Temple dau Soleu ò Machu Picchu. Son fiu Tupac Yupanqui, ja comandant de l'armada inca dempuei 1463), li succediguèt.


text:
A comptar deu mes de deceme de 2013, l'associacion Esperanto-Meidia-Pirenèus que pòt vos prepausar:
- Un cors annadèr mixte, en partida per internet (3h de regropament au mes + trabalh individuau)
Objectiu : nivèu A2 o B1 deu CECRL au cap de l’annada (possibilitat d’ac validar dab un examen).
- Estagis de descobèrta o de practica : 2 o 3 dias pendent las vacanças escolaras, aqueths estagis, basats sus l'orau, que seràn l'escasença tanben de conéguer melhor la cultura e lo monde esperantofòn d'auei.
Datas e lòcs a definir. Dab resèrva d'un nombre d'inscriuts sufisent. S'ètz interessats, que podetz nos contactar
Inscripcions e informacions :
Christophe : 06 31 80 40 07 o ch.chazarein@esperanto-midipyrenees.org


text:
Gèrs en Gasconha : de tèrra e d’aiga
Partatjar Ficas 33Sciéncias e tecnicas - Sciéncias de la Vita e de la Tèrra
Lo departament ei caracterizat per un territòri hèit de comas, de valeas, de rius e per la sua identitat culturala e linguisitica : la Gasconha.
Aqueth paisatge, de tèrra e d’aiga, tròba las suas originas i a milions d’annadas d’aquò…
L’aiga
La Gasconha ei ua tèrra de Miègjorn-Pirenèus, mès avant aqueth descopatge regionau, la Gasconha èra tèrra d’Aquitània. Son los Romans, e benlèu pòbles enqüèra mes vièlhs que l’an nomada atau, de segur entà díser l’importança de l’aiga. L’arrasic « aqua » que significa « aiga » en latin, se tròba agidament dins lo son nom.
Entre Pirenèus e Lanas, la Gasconha se draubish a despart deu platèu de Lanemesa coma un esventalh. Garona e Ador l’abraçan, e arrius gascons numeroses la traversan, entà perméter a cada gascon de tostemps trobar l’aiga sens tròp cercar !
La tèrra
I a 320 milions d’annadas, lo Gèrs ei completament negat devath las aigas de la mar grana. Los Pirenèus n’existishen pas enqüèra, eths tanben son banhats, devath 5000 mèstres d’aiga ! Dins aquera èra primària, n’i a pas que lo Massís Centrau, e mes au sud lo Massís Iberòcatalan qu’emergishen.
èra segondària
Pendent l’èra segondària, los Pirenèus ne son pas enqüèra aquí, mès lo Massís Centrau s’arròd e deisha vénguer fòrça depòsts suu sòu de Gasconha (per exemple, au Jurassic, entre 180 e 135 milions d’annadas, l’espessor deus depòsts ei estimada a mes d’un quilomètre !). Los apòrts sedimentaris duran pendent tota l’èra segondària.
èra terciària
L’èra terciària ei mercada per la suslhevada deus Pirenèus. Aquò se passèc i a, a pus près, 50 milions d’annadas. Neishuts deu huec (Pyros en Grèc), los Pirenèus sortishen de tèrra. Las placas africana e eurasiana se butan e au mièi, la placa iberica bolega tanben. D’aqueths encontres tectonics dinamics, neishen los nòstes Pirenèus ! Lo paisatge de Gasconha apareish en seguida… Los Pirenèus s’arròden pro viste e contunhan de plear de diferents depòsts de molassa e de calcari, mès tanben de hanga e de gravas, las planas froncidas per la butada tectonica. Dins quauques endrets, a l’oèst de la cresta de laTenarèza e dins lo Savés au nòrd de Samatan, lo pes d’aqueths depòsts molassics va hèr s’esbonir las tèrras e crea ua dissimetria inversada (d’oèst en èst). La fin d’aquera èra ei mercada per delavasses qu’acaban de formar l’esventalh gascon que coneguem ara.
èra quaternària
L’èra quaternària vei sustot l’aparicion de l’òme modèrne i a 1 milion d’annadas. Ne sabem pas gran causa de la sua aparicion en Gasconha pr’amor deu climat rigorós que regna ací ad aquera tempsada. Las epòcas glaciàrias e caudas se succedishen. La glaciacion dita de Wurm dura mes de cent mila ans e ei au son paroxisme i a d’aquò vint-mila ans. Ad aquera tempsada, lo nivèu de la mar grana ei inferior de cent-vint mètres a lo d’auèi. Un tèrç de la planeta ei cobèrt d’ua fina estrata de glaç ! Après aquera fred tarribla, torna la calor. Ua vegetacion de las bèras capera la Gasconha. Los bòsques de Bocòna e deu Ramièr son vestigis d’aqueras granas seuvas de bèth temps a.
http://pierre.gruneisen.pagesperso-orange.fr/geolval/histoire.htm
https://es.wikipedia.org/wiki/Geolog%C3%ADa_de_la_pen%C3%ADnsula_ib%C3%A9rica
Frisa cronologica
Questions
- Bèth temps a, dins quina region èra situat lo Gèrs ? Qué significa l’etimologia deu nom d’aquesta província ?
- E i a fòrça aiga dins lo departament ? Ont ei presenta ?
- Coma apareishen los Pirenèus ?
- Qué significa lo nom « Pirenèus » ?
- Qu’ei aquò « l’esventalh gascon » ?
Activitats
Classa aquestas periòdas per òrdi cronologic :
- Èra segondària
- Glaciacion de Wurm
- Neishença deus Pirenèus
- Los Pirenèus son per endret negats devath 5000 mètres d’aiga


text:
Montureux-et-Prantigny
Montureux-et-Prantigny es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La siá posicion sus un promontori domina la vallée de la Saône, a unitat|8|km {{}} al nòrd de l'anciana vila fortificada de Gray (Anautita-Saône), e n'a fach un ponch estrategic important al cors de desparièras epòcas.
Sa position sur un promontoire domine la vallée de la Saône, à 8 km au nord de l'ancienne ville fortifiée de Gray (Haute-Saône), et en a fait un point stratégique important au cours de différentes époques.


text:
Seguit dels ligams
Aquesta pagina especiala fa veire los darrièrs cambiaments sus las paginas que son ligadas. Las paginas de vòstra lista de seguimznt son en gras.
- N
- Aquesta modificacion a creat una pagina novèla (veire tanben la lista de las paginas novèlas).
- m
- Aqueste cambiament es menor
- b
- Aqueste cambiament es estat efectuat per un bòt.
- D
- Modificacion de Wikidata.
- (±123)
- La talha de la pagina a cambiat d'aqueste nombre d’octets.
22 genièr de 2018
- (dif | ist) . . Comunas del Pas de Calais ; 11.17 . . (+17) . . Lucarosty (Discussion | contribucions) (Lint error: multiple unclosed tags)
21 genièr de 2018
- (dif | ist) . . Caumont (Pas de Calais) ; 18.58 . . (-62) . . Jiròni (Discussion | contribucions)


text:
815
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 815 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Promulgacion deis edictes iconoclastas de Leon V. Entraïnèron un movement important de destruccion d'imatges sacrats dins tot l'Empèri.
Wessex[modificar | modificar la font]
Violenta campanha dau rèi Egbert (802-839) còntra lei pòbles cèltas de Cornoalha.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Quimia[modificar | modificar la font]
Mòrt de l'alquimista e sabent persan Jabir Ibn Hayyan (vèrs 721 - 815) qu'es considerat coma lo fondator de la quimia modèrna. D'efèct, en fòra de la descubèrta d'unei substàncias novèlas (acid nitric...) e de l'invencion ò dau melhorament de divèrseis aparelhs e tecnicas (destillacion...), foguèt lo premier alquimista que desvolopèt un metòde scientific per menar seis estudis. En particular, dètz sègles avans lei quimistas francés de la fin dau sègle XVIII, devinèt lo principi deis equivalents.


text:
29/04/2016
Raibe negre 20 per Gilbert Borgés
La seguida de raibe negre 19...
°°
Tres oras. Tres oras que l'esperem, lo SAMU. Fau los cents pas entre la sala d'espera e l'acuelh. Entre dos pacients, Ahmed ven marchar coma me. Es tot roge.
- La SAMU es totjorn pas partit. Quo es un escandale ! çò-ditz.
S'embarra dins son cabinet. Tusta la pòrta. Tòrna tres minutas aprep.
- Ai sonat los pompiers. 'Rieben.
Auve lo pin-pon en mesme temps. L'ambulança se gara davant lo cabinet. Vau querre mon sac dins la sala d'espera, tuque la man de l'Ahmed en lo mercejar.
- Lo SAMU es per partir. Vos junha en rota, çò-ditz.
Los pompiers m'esperan. Me fan montar dins la camioneta roja. Me fan coijar sus la civiera. Per abituda, tire mas chauçaduras. Pas chaupir los linçòus. Coma a la maison. Se foten de me :
- Quo es pas dau linçòus vertadiers. Los fotem lai, aprep !
Tòrne enquilhar mas suchas. M'estachan sus lo brancard e rola, ma pola.
Quo es Manu que mena. Los dos autres se sieten sus lo passatge de roda. La camioneta demara doçament. Pòde veire lo monde dins la sala d'espera nos espiar, pejats a la vitra.
- Manu ! Bota la sirena !
Manu roma. Lo pompier sietat lo mai prep de la pòrta se'n mesla.
- Manu ! Fai un infarctus ! Podes bien li metre la sirena. Quò li fai plaser...
Manu ditz ren e apoia sus lo boton de la sirena. Clapetem per lo mercejar.
- Pòde 'restar, aura, damanda Manu aprep una dietzena de minutas ?
Lo laissam 'restar. Quo es vrai que quò fai dau bruch.
Lo pompier qu'aviá apoiat ma damanda de sirena se dobla devers me.
- Remembras quante eras mon regent ?
Li damande de las precisions. Me las balha. A pas talament chamjat mas quo era i a trenta ans totparier. L'aviá pas tornat veire. Comencem d'eschamjar de las novelas, de las anecdòtas. Nos espofidem coma daus perduts. Quo es un brave sabat. Quo es a queste moment que Manu nos creda :
- Am mancat lo SAMU. Venem de los crosar !
Tornem venir serios. Lo mai jòune daus pompiers se pren la radiò e comença de parlar dedins.
Gilbert Borgés
19:12 Publié dans Cronicas d'autor, Raibes negres e Istòrias minuta de Gilbert Borgés | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
La rubrica d’informations del 25/11/2016 del NPLD
Lo NPLD (malhum de promocion de la diversitat lingüistica), que l’IEO n’es membre, nos presenta diferents rendetz-vos e accions avenidor per afortir la riquesa lingüistica d’Euròpa.
- Lo Conselh Europèu a recentament publicat un rapòrt sus l’importància de la lenga, non solament pendent l’escolaritat de cadun, mas tanben tot de long de la vida. Aqueste manual, publicat en octobre de 2016, ten de recomandacions practicas per tots responsables politics o educatius.
Per legir lo rapòrt complèt, clicatz aicí.
- Lo Conselh Europèu a egalament publicat en 2016 un rapòrt per desvolopar una educacion interculturela per que afortir la coesion sociala de las societats europèas contemporanèas.
Per legir l’integralitat d’aqueste rapòrt, clicatz aicí.
- Pendent la setmana internacionala per l’educacion (del 14 al 18 de novembre de 2016), lo Parlament britanic a publicat un rapòrt que desmontra la baissa del nivel de l’educacion al Reialme Unit. Si lo país demora competitiu malgrat son partença de l’Union europèa, l’ensenhament deurà venir una prioritat nacionala segon la parlementària Vicky Gough.
Per en saber mai, clicatz aicí.
- Lo rapòrt publicat per lo Fons de desvolopament de l’educacion del Parlament britanic porta d’elements d’analisi sus lo problèma educatiu al Reialme Unit.
Per conéisser aqueste rapòrt, clicatz aicí.
- La conferéncia internacionala sus la diversitat de las lengas europèas se derotlarà los 15 e 16 de decembre de 2016 a Sant Sebastian (Espanha). A aqueste ocasion, serà presentat per l’Unesco l’Atlàs de 2017 de las lengas parladas dins lo mond.
Per aver lo programa d’aqueste eveniment, clicatz aicí.


text:
mandy bignaturals
mandy bignaturals
bignaturals monique , carman bignaturals , bignaturals alice , bignaturals blondie
bignaturals bignaturals lesbian bignaturals movie bignaturals password member bignaturals bignaturals mpeg bignaturals pic amateur bignaturals from tiffany bignaturals cock sucking bignaturals lorna bignaturals brooke bignaturals pass bignaturals raven bignaturals sonia bignaturals black bignaturals movie 10.mpg bignaturals ebony bignaturals debbie free bignaturals bignaturals girl bignaturals movies.com bignaturals gallery today girl bignaturals lake russian bignaturals bignaturals link medlem.jubii.dk monwebblog bignaturals manuela blonde bignaturals bignaturals 1.mpg bignaturals tristal bignaturals devyn bignaturals dolly bignaturals com carman bignaturals bignaturals 2.mpg bignaturals gallery mandy bignaturals bignaturals gina tiffany bignaturals mpeg bignaturals gianna bignaturals bea bignaturals dolly in bignaturals alice bignaturals luna bignaturals blondie bignaturals samantha .com bignaturals bignaturals monique bignaturals naomi bignaturals paysite bignaturals fuck tit bignaturals tiffany bignaturals gabriella bignaturals taylor bignaturals missy bignaturals latina
bignaturals manuela , bignaturals movies.com , bignaturals taylor , bignaturals paysite , dinah bignaturals , bignaturals latina , russian bignaturals , bignaturals debbie , bignaturals black , bignaturals dolly


text:
Aqueste cors es animat per un formator diplomat. L'apròchi pédagogic causit es comunicatiu e confòrme a las orientacions du CECRL qu'auèi es la referéncia pels corses de lengas. Metèm l'accent sus un esperanto actual e viu.
Le cors annadièr per debutants consist en 26 sesilhas de 1h30. Christophe Chazarein n'es le formator.
► Objectius : èstre capable de se petassar dins la majoritat de las situacions de la vida vidanta, en particulièr en viatge o en congrès. Possibilitat de validar çò aquesit al cap de la formacion per un examen de nivèl B1 o B2.
► Projècte de fin d'annada : un viatge de grope amai serà prepausat dins le quadre d'un escambi amb una associacion esperantofòna a l'estrangièr.
► Orari : le dimècres* de 19h a 20h30 (levat vacanças escolaras)
► Lòc : a l'ENSEEIHT, escòla d'engenhaires dins le quartièr Sant-Aubin (mètro François Verdier o Joan Jaurès)
► Tarif : 80 € / trimestre (tarifa redusida** de 60 € / trimèstre) + adesion a l'associacion. Acceptam pagaments en Sòl Violeta.
Entresenhas : contactar Christophe al 06 31 80 40 07 o per corrièl.
>>> Inscripcions acabadas per la session 2013 / 2014
* Segon las disponibilitats dels inscrits, es possible de cambiar le jorn del cors : nos contactar.
** Tarifa redusida pels joves de mens de 25 ans, estudiants, cobles, caumaires, minima socials.


text:
Efièch Streisand
L'efièch Streisand, que tira son nom de l'actritz americana Barbra Streisand, es un fenomèn social de divulgacion populara, rapida e sovent exponenciala, que se realiza generalament per Internet o dins las rets socialas telefonicas, qu'es una responsa a la volontat d'amagar o censurar una informacion. Lo nom es degut a l'entrepreneire e informatician american Mike Masnick que l'utilizèt aprèp que Barbra Streisand portèsse al tribunal en 2003 lo fotograf Kenneth Adelman e lo sit Pictopia.com en los acusar de violacion de son intimitat qu'avián publicat una fòto aeriana de sa residéncia sus la còsta de Califòrnia.
Anteriorament a la demanda de Streisand la fotografia, qu'èra part d'un projècte ecologic destinat a mesurar l'erosion del litoral californian, èra estada descargada pas que 6 vegadas, e dos dels descargaments se devián als avocats de la cantaira. Tre que l'acusacion venguèt publica per contra los descargaments se multipliquèron rapidament e aital al cap d'un mes mai de 420.000 personas avián visitat lo sit.


text:
1465
Aquesta pagina concernís l'an 1465 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
En març, acomençament de la Revòuta de la Liga dau Ben Public organizada per unei Grands dau Reiaume. Lo rèi Loís XI capitèt de mobilizar una armada de 30 000 òmes. Entre mai e junh, ataquèt lo centre dau país e lei Borbons deguèron se sometre. Puei, se dirigiguèt vèrs la capitala per la protegir còntra leis armadas de Bretanha e de Borgonha. Lo 16 de julhet, la batalha de Montlhéry se debanèt au sud de París. Indecís, l'afrontament permetèt au rèi de rintrar dins París onte foguèt assetjat. Pasmens, leis insurgents poguèron pas blocar totalament la capitala que son avitalhament foguèt gaire menaçat. Lo 3 de setembre, una trèva foguèt signada. Puei, per restablir la patz, lo rèi deguèt cedir ò restituir certanei vilas ò impòsts a sei vassaus. Pasmens, èra decidit d'annular rapidament sei concessions.


text:
Vin
Es lo vin una beguda obtenguda a partir de la fermentacion alcolica del rasim fruch de la planta Vitis vinifera (vinha).
Tipes de vins[modificar | modificar la font]
- Vin corrent: o de vin de taula, es l'elaborat segon la definicion anteriora, sens qu'intervengan de substàncias o de practicas trabalhadoras pels "vins especials", sens prene en compte la siá graduacion, cada còp qu'es naturala.
- Vin roge: es aquel qu'es elaborat majoritàriament a partir de rasim negre, coma la color ven de la pelhòfa, normalament la fermentacion se deu realizar amb lo most sens filtrar (amb las pelhòfas), e sonque un còp acabat la fermentacion (aperaquí 20 jorns) se procedís a la filtracion. Lo vin roge se pòt vielhir; e en foncion del temps que passa en tina, en botas e en botelhas, se pòt classificar en:
- Vin jove, mens de sièis meses en tina.
- Criança, Almens sièis meses en tina (o en bota) e un autre temps en botelha.
- Resèrva, almens un an en bota e dos en botelha.
- Granda Resèrva, mai d'un an en bota e mai de dos en botelha.
- Vin roge: es aquel qu'es elaborat majoritàriament a partir de rasim negre, coma la color ven de la pelhòfa, normalament la fermentacion se deu realizar amb lo most sens filtrar (amb las pelhòfas), e sonque un còp acabat la fermentacion (aperaquí 20 jorns) se procedís a la filtracion. Lo vin roge se pòt vielhir; e en foncion del temps que passa en tina, en botas e en botelhas, se pòt classificar en:
-
- Vin blanc... Se pòt elaborar amb mòta blanca o negra, en aquel segond cas en separant lo most de la pelhòfa immediatament, perque li done pas color. En general la fermentacion se realiza amb most filtrat (separat de pelhòfas, alavetz, "raspons", e ca), e mai se n'es pas frequent de lo s'envielhir, i a de vins blancs amb criança.
- Vin rosat... Son de vins elaborats amb mòta negra que se permet en el una cèrta maceracion de la mòta abans lo premsat del most; d'aquela manièra lo most pren un pauc de color. Après se fermenta lo most filtrat.
- "Xacolí": es lo vin obtengut de la fermentacion alcoolica del chuc de la mòta, que per de causas meteorologicas s'amaduran pas normalament.
- Vin generós: sec o doç; es aquel que possedís màger graduacion alcoolica que lo corrent, envielhit e elaborat amb de metòdes particulars. Se ne sòl a de mai envielhir pel sistèma de solera en çò que las culhidas de divèrsas annadas se van mesclant gradualament.
- Vin escumós o d'agulha: es lo que conten anidrid carbonic produsit en lo sieu sen, originat per una segonda fermentacion alcoolica en un recipient barrat.
- Vin gasificat: es aquel que se li es apondut d'anidrid carbonic après aver acabat la siá elaboracion.
- Vin quinat o medicinal: ne son aqueles qu'an recebut l'addicion de quina o una autra substància medicinala autorizada per la legislacion.
- Vermot: Es la bevenda en l'elaboracion de la quala ne dintra far partida lo vin, amb addicion de sucre o most de mòta concentrada e extractes o d'aròmas obtenudas de plantas aromaticas.D'autras bevendas analògas que compliscan pas aquelas obligacions se sonan "d'aperitius".
- Vin de messa: es lo vin utilizat dins aquela ceremonia religiosa, e se ditz tanben del vin generós.
Provèrbis[modificar | modificar la font]
- Bèla femna e bon vin fan desrevelhar matin.
- Blat a mòstras e vin a tastas, qui bon lo crompa, bon lo beu.
- Bon vin fa bon sang, e bon sang fa bon òme.
- Vin batejat pòrta son aiga.
- Après la sopa, un còp de vin rauba un escut al medecin.
- Lo que beu tròp de vin non fa jamai pont ni molin.
- Las femnas e lo bon vin fan doblidar que cap partir.
- La tisana de gavèls fa cantar coma un ausèl.
- La vin dona l'esprit amai lo dòsta.
- Per Sant Martin tapa la bonda, tasta ton vin.
- De pan e de vin, lo rei pòt venir.
- Si l'alfabet èra lo vin, tot la monde sauriá legir.
- Ja disiá lo sabent Salamon, que lo bon vin engausís lo còr.
Produccion mondiala[modificar | modificar la font]
Produccion del vin en tonas en 2006[1] segon l'Organizacion de las Nacions Unidas per l'Alimentacion e l'Agricultura (FAO):
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (oc) (fr) Felip Cosinièr, La lenga de la vinha e del vin, Descobèrtas, 1995, 143 paginas (ISBN 2-85910-196-9)
Nòtas[modificar | modificar la font]
- 1000 articles fondamentals
- Bon article en suedés
- Article de qualitat en latin
- Article de qualitat en polonés
- Bon article en sèrbi
- Bon article en finés
- Article de qualitat en afrikaans
- Portal:Gastronomia/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Bevenda fermentada
- Vin
- Antioxidant
- Paginas utilizant de ligams magics ISBN


text:
Suus darrèrs desvolopaments de las dissimulacions de l’IRSN e de l’Estat francés pertocant las recadudas de Fukushima-Daiichi legetz lo comunicat de premsa « Chernobyl bis repetita ? » de la CRIIRAD en seguir ací.
A la descobèrta de Rasims de Luna de Max Rouquette : partida 1 dab l’entervista de Joan Guilhem Rouquette, lo quite hilh de l’autor e Joan Francés Tisnèr, un deus interprètes deu repertòri causit per Georges Souche de las Amistats Max Rouquette. La setmana per viéner las entervistas de Laurent Audemard e Jakes Aymonino, los compositors.


text:
Etimologia
L'etimologia es una disciplina diacronica de la lingüistica, qu'estúdia l'origina dei mots. S'apiela sus de leis de la fonetica istorica e sus l'evolucion semantica dei tèrmes concernits.
Etimologia es un mot compausat sabent grèc, ἐtuuoλoYίa / etymología, eu mesme fabregat amb lei radicaus ἔtuuoς étymos « vertadier » e de la basa -λoYιa -logia (derivada de λόYoς « discors, rason »), que pòrge lei noms de disciplinas. Ailadonc es, bèu premier, l'estudi de la significacion e dau sens d'origina d'un mot e de seis evolucions ulterioras. Aquesta definicion deu pasmens èstre passada : l'etimologia estúdia l'origina dei mots.
Se considèra que lei mots d'una lenga pòdon, d'un ponch de vista diacronic, aver principalament tres originas :
- son de mots eiretats d'un estat anterior de la mesma lenga o d'una lenga-maire, mots qu'an subit lei procès d'evolucion fonetica; lo tèrme ancian a l'origina dau nòu mot es nomenat etimon;
- son de mots manlevats a una autra lenga, que son ansin adaptats au sistèma fonologic e grafic de la lenga receberèla ;
- son de creacions o « neologismes » (soventeifes partent de rasics grègas o latinas per lei lengas europèas, de còps partent de rasics pròprias de la lenga ela mesma).


text:
La darrièra version en occitan-lengadocian de WordPress serà totjorn accessibla dempuèi aquesta pagina. Vos sufís de clicar sul boton que se tròba aicí a drecha per la telecargar.
Vos venguèsse l’enveja o lo besonh de telecargar una de las versions precedentas de WordPress en occitan, demorarián disponiblas e accessiblas aicí-meteis.
La version en occitan-lengadocian es integralament realizada per l’equipa de l’association Tot en òc.
Notatz que WordPress-Occitanofòn assegura pas lo supòrt del servici comercial WordPress.com…


text:
Falun Gong
Falun Gong (en occitan: "Practica de la Ròda de la Lei"), tanben nomenat Falun Dafa, es una disciplina esperitala, segon sos creadors e practicaires. Foguèt introducha en China en 1992 per son fondador, Li Hongzhi, un ancian gardian de seguritat chinés que s'èra exiliat a Nòva York. Se fondamenta suls principis de "veritat, benevoléncia e tolerància" e combina la practica de la meditacion e d'exercicis amb filosofia morala. S'identifica coma una practica de qigong de l'escòla Boda, a mai se sos ensenhaments integran tanben d'elements manlevats a las tradiciones taoistas.


text:
Villes et mairies du District d'Entlebuch (39)
Liste des communes
Schüpfheim
Ville de Schüpfheim, localité de la Suisse de 3 700 habitants.
La mairie de Schüpfheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Entlebuch
Ville d'Entlebuch, localité de la Suisse de 3 300 habitants.
La mairie d'Entlebuch a une adresse e-mail et un site Internet.
Escholzmatt
Ville d'Escholzmatt, localité de la Suisse de 3 200 habitants.
La mairie d'Escholzmatt a une adresse e-mail et un site Internet.
Werthenstein
Village de Werthenstein, localité de la Suisse de 1 900 habitants.
La mairie de Werthenstein a une adresse e-mail et un site Internet.
Flühli
Village de Flühli, localité de la Suisse de 1 800 habitants.
La mairie de Flühli a une adresse e-mail et un site Internet.
Hasle
Village d'Hasle, localité de la Suisse de 1 700 habitants.
La mairie d'Hasle a une adresse e-mail et un site Internet.
Marbach
Village de Marbach, localité de la Suisse de 1 100 habitants.
La mairie de Marbach a une adresse e-mail et un site Internet.
Romoos
Village de Romoos, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Romoos a une adresse e-mail et un site Internet.
Doppleschwand
Village de Doppleschwand, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Doppleschwand a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Jòcs Olimpics d'ivèrn de 1964
Los Jòcs Olimpics d'ivèrn de 1964 (Jòcs de l'11ena Olimpiada) se debanèron a Innsbruck Àustria ( 19 de genièr - 9 de febrièr de 1964 ).
Somari
- 1 Genèsi
- 2 Delegacions
- 3 Debanar
- 4 Espets e endevenenças
- 5 Programa
- 6 Medalhièr general
- 7 Bibliografia
- 8 Vejatz tanben
- 9 Ligams extèrnes
- 10 Ligams videografics
- 11 Nòtas & referéncias
Genèsi[modificar | modificar la font]
Delegacions[modificar | modificar la font]
1091 atlètas de 36 equipas participèron a aicestes primièrs jòcs ivernencs austriacs.Èra lo primièr còp que mai de 1000 atlètas o fasián.
Debanar[modificar | modificar la font]
Espets e endevenenças[modificar | modificar la font]
Programa[modificar | modificar la font]
Espòrts e espròvas[modificar | modificar la font]
Biatlon[modificar | modificar la font]
Bobsleigh[modificar | modificar la font]
Esqui alpenc[modificar | modificar la font]
Esqui nordic ( Combinat nordic / Esqui de fons / Saut amb esquis )[modificar | modificar la font]
Lièja[modificar | modificar la font]
Oquei gèl[modificar | modificar la font]
Patinatge artistic[modificar | modificar la font]
Patinatge de velocitat[modificar | modificar la font]
Medalhièr general[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- sus YouTube... mai de 80 documents subre Innsbruck 1964 en picar coma clau Winter Olympic Games 1964
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Cada setmana dempuèi dotze ans, per « La Selaine du Minervois», Alan Roch escriu una cronica « Lo Papieròt menerbés», d’una longor marcada a jamai dins lo marme de Caunas : 2800
signes.
L’autor ne profita per dire e metre en avant : l’engatjament per l’occitan, la passion pel rugbi de 13, lo dreit imprescriptible de beure un còp de vin, la memòria dels aujòls catars,
paratge e convivéncia, la frairetat òme-ors, lo respècte de la Natura, le refús del jacobinisme e de l’extrèma-dreita, los risques de la dematerializacion de la societat, lo plaser dels mots
(jòcs, desviraments, provèrbis...), la permanéncia de Carnaval, un agach ironic sus l’actualitat d’aicí e d’endacòm mai...
Coma ditz Lo Legeire :
« Lo Papieròt es plan mai qu’un articlòt !»
Edicion IEO Lengadòc,
16 €


text:
Literatura catalana
La literatura catalana es la literatura escricha en catalan, sens referéncia al luòc o l'origina de l'autor. Aital compresa, se dividís en tres grands periòdes: l'esplendor medievala, la Decadéncia (ont per motius politics e per encausa de l'esplendor del Sègle d'Aur espanhòl demesiguèt l'usatge del catalan coma lenga de cultura) e la literatura contemporanèa (que mercé a l'ambicion del programa de la Renaissença lo catalan reüssiguèt nòvament un lengatge bon per la creacion culturala).
Somari
- 1 L'esplendor medievala
- 2 L'edat modèrna. La Decadéncia
- 3 Literatura contemporanèa
L'esplendor medievala[modificar | modificar la font]
Començament: Las Quatre Grandas Cronicas e Ramon Llull[modificar | modificar la font]
En parallèl a l'esplendor viscuda per la tradicion dels trobadors en occitan (en part tributària de l'òbra elaborada per d'autors catalans coma Guillem de Berguedà, Cerverí de Girona, Berenguer de Palol, Guilhèm de Cabestanh o Guerau de Cabrera) nos cal plaçar lo desvolopament de la pròsa sus istòria. Dins lo sègle citat, s'escriguèron quatre cronicas en lenga catalana de valor istorica mai o mens discutibla: lo Libre dels Feits, dictat pel sobeiran Jacme I, instituïguèt una vasta confession fòrça variada; la Cronica de Bernat Desclot, elaborada pel cronicaire Bernat Desclot, contextualiza brèvament los règnes anteriors a Pere II lo Grand per tal d'expausar amb fòrça precision los eveniments que se debanèron en aquel temps; la Cronica de Ramon Muntaner, òbra del quite Ramon Muntaner, de caire mai epic, compren lo periòde existent entre Jacme I e Alfons III; e, puèi, la Cronica de Pere III, possiblament dictada pel quite rei, argumenta l'ensems de sas entrepresas politicas.
Ramon Llull es considerat coma lo creador del catalan literari. Lo designe de la siá òbra se fondamenta en una solida ambicion crestiana; après aver patit una prigonda crisi religiosa, Llull s'avodèt a espandir la fe crestiana sens relambi. L'ensems de la siá vasta òbra (près de 250 títols escriches en catalan, latin o arabi), e a l'encòp la creacion d'una escòla destinada a l'instruccion de missioners crestians, demòstran cèrtament lo delèit que l'escrivan aviá en çò que tanh a la difusion del cristianisme. La siá òbra mai coneguda es Fèlix o Libre de meravilhas (Fèlix o Llibre de meravelles). La repercussion de l'òbra de Ramon Llull constituiguèt pas un fenomèn exclusivament nacional; son trabalh (tant filosofic coma religiós) foguèt largament reconegut a nivèl europèu.
Umanisme[modificar | modificar la font]
Los intenses e esperlongats contactes comercials amb Itàlia faguèron de Catalonha un centre important de difusion de la pensada umanista. Clara mòstra d'aiçò n'es la constitucion de la Cancelleria Reiala, organ administratiu de la Corona d'Aragon organizat a comptar d'una vasta ret de foncionaris (escrivans, notaris e secretaris) qu'òm lor demandava lo domeni de tres lengas especificas: lo latin (lenga de portada europèa), l'aragonés e lo catalan (ambedós lengas oficialas dins lo domeni de la Corona).
L'òbra de Bernat Mètge li cal èsser situat e comprés en partint de l'ambicion e lo prètzfach de la Cancelleria Reiala. Intellectual d'amplas coneissenças, compausèt una longa òbra en pròsa, que Lo Sòn (Lo Somni, 1399) ne n'instituissi lo ponch culminant.
D'autra banda, lo umanisme influiguèt clarament sus la trajectòria d'escrivans posteriors a Bernat Mètge: Andreu Febrer (autor de la primièra traduccion de la Divina Comèdia), Pere March, Jaume Gassull, Bernat Fenollar, Bernat Hug de Rocabertí o Pere Torroella (qualqu'uns d'eles apertenentas a la generacion del Sègle d'aur valencian) entre fòrça d'autras demòstran mencionada afirmacion.
En parallel al desvolopament de l'ideologia umanista, a Catalonha aqueriguèron tanben importància cèrtas voses apertenentas als estaments religioses. En aquel domeni, ressòrton las trajectòrias de Francesc Eiximenis, Sant Vicent Ferrer e Anselm Turmeda.
Sègle d'Aur valencian[modificar | modificar la font]
La problematica que causèt la mòrt del rei Martí I lo 1410 (procès que se culminèt lo 1412 amb lo polemic Compromís de Casp), amassa amb la Guèrra Civila qu'afectèt lo Principat a mejans del sègle XV, propicièron lo traslat del nuclèu intellectual de Catalonha a Valéncia.
Figuras del nivèl de Jordi de Sant Jordi, Gilabert de Próixita, Jaume Roig o Joan Roís de Corella acreditan la qualitat excepcionala que la literatura elaborada a Valéncia pendent lo sègle XV possedissiá. Tal periòde atenguèt sa qualitat maximala mercé a l'òbra lirica d'un dels poètas mai excellentes de la literatura catalana: Ausiàs March; amassa amb lo prètzfach (en domenis narratius) de Joanot Martorell e la siá òbra principala en Tirant lo Blanch, considerada en granda mesura un preambul del roman europèu modèrne. D'autra banda, cal allegar a la qualitat de l'òbra elaborada per autors anteriorament faches allusion; Joan Roís de Corella, per exemple, foguèt un umanista notable qu'escriguèt d'òbras de caractèr religiós, profà e filosofic, qu'òm voldriá entre el destacar l'importància de sa Tragèdia de Caldesa, brèva descripcion en pròsa referent a una relacion amorosa.
L'edat modèrna. La Decadéncia[modificar | modificar la font]
Renaissença[modificar | modificar la font]
La literatura catalana, sens trincar amb la tradicion medievala, recuperèt qualqu'uns dels canons estetics e dels modèls formals de l'art classic. Mas la preocupacion per l'estudi de las lengas classicas, caracteristica de l'umanisme, empediguèt pas lo desvolopament de las literaturas en lengas vulgaras. Mentre la minoritat nòbla dobtava en l'usatge de las lengas latina, castelhana e catalana, la majoritat populara contunhèt de refar e en agrandint en la quita lenga la tradicion qu'aviá elaborat en lo cors dels sègles.
Pròsa[modificar | modificar la font]
La pròsa catalana mai preciosa del periòde son Los de col·loquis de la insigne ciutat de Tortosa (1557) de Cristòfor Despuig, tant per l'usatge del dialòg, una forma literària classica, coma per l'esperit critic de lo sieu autor, en una pròsa nòbla, de caumas influéncias d'Eramse. Dins tanben de la la narrativa istorica, cal remarcar las cronicas de Pere Miquel Carbonell, Pere Antoni Beuter e Joan Binimelis, e lo roman, representada per L'espill de la vida religiosa, òbra anonima publicada lo 1515, atribuida per qualqu'uns a Miquel Comalada, amb influéncias de Ramon Llull e reformistas qu'atenhián una vertadièra projeccion europèa.
En lo terren de la literatura de divertiment, sorgisson "novelle" e "facècies" coma las de Jordi Centelles e Joan Timoneda e unas divertidas e desinibidas Estil·lades y amoroses lletres, de mejans sègle XVI. Aqueles ans, de mai, foncionava a Valéncia un teatre d'intencion realista e de ridiculizar que donèt de mòstras tan esplendidas coma La vesita, de Joan Ferrandis d'Heredia.
Poesia[modificar | modificar la font]
Lo melhor poèta catalan del moment foguèt Pere Serafí, influit pel idealisme amorós d'inspiracion de Francesco Petrarca o de Ausiàs March e l'ensems de dichas e de cançons popularas. Autres poètas, coma Andreu Martí Pineda e Valeri Fuster, insistiguèron amb una cèrt talent en los modèls costumistes valencians de la darreria del sègle XV. Los poèmas de Joan Pujol, ja a la segonda mitat del sègle XVI e los actes eclesiastics de Joan Timoneda, rebaton ja lo cambiament de la contrareforma, que li caliá culminar amb lo Barròc. Amb la Contrareforma desapareis aquel esperit de critica e de recèrca per defendre una vision mai pessimista de la vida.
Barròc[modificar | modificar la font]
Las primièras manifestacions barròcas (figuras anterioras coma Joan Timoneda o Joan Pujol pòdon se considerar coma unes iniciales simptòmas literaris de la contrareforma) se produsiguèron pas fins a començament del sègle XVII e se perlonguèron pendent tot lo sègle XVIII, alavetz ja amb elements d'estetica rococó.
En aquel periòde se recebon de claras influéncias del grand barròc castelhan, amb autors coma Garcilaso de la Vega, Luís de Góngora, Francisco de Quevedo, Pedro Calderón de la Barca, Baltasar Gracián, e ca, qu'agissián sens gaire relacion los unes amb los autres.
Una figura principala del barròc catalan foguèt lo poèta Francesc Vicent Garcia, que gaudiguèt d'un grand prestigi posterior, foguèt l'unic qu'atenguèt de formar una escòla, que la prenguèt aqueles aspèctes mai segondaris e que se perlonguèt fins plan dintrat lo sègle XIX. Francesc Fontanella e Josep Romaguera, aportarián tanben contribucions importantas pendent lo barròc.
Lo moment culminant d'aquel corrent pòt se situar pendent la Guèrra dels Segadors, quand i aguèt assages ja conscientes de renauir la cultura catalana e que fracassèt amb la desbranda de las armadas catalanas. Se li cal destacar sustot l'òbra poetica e dramatica de Francesc Fontanella. Autras figuras del barròc catalan foguèron Pere Jacint Morlà e Josep Blanch, tanben de mejans sègle XVII. Josep Romaguera, entre los sègles XVII e XVIII, manteniá amb relativa eficacitat aquelas intencions. Agustí Eura, Joan de Boixadors, Guillem Roca i Seguí e Francesc Tagell, de la primièra mitat del sègle XVIII, i insistissián amb pauca fortuna.
Illustracion[modificar | modificar la font]
Dempuèi la fin del sègle XVIII, la filosofia critica e l'estudi lingüistic e istoric de l'Illustracion avián renauit tota la concepcion de la cultura. Nais una nòva mentalitat que considerava que l'òbra li caliá èsser utila o pas èsser. Es epòca d'inicis d'activitats scientificas e d'un mensprètz envèrs la lirica gratuita. La maximala consideracion èra obtenuda pels tèxtes de moral o de pedagogia.
A Catalonha, foguèt representada per una sèria d'escrivans brilhants, en seguint l'iniciacion del valencian Jacint Segura, e represa, dins lo Principat, per l'impuls de l'avesque Ascensi Sales. Cal destacar tanben lo roman del alacantí P. Montengon Eusebio.
Cal tanben destacar un grop format de divèrses reviradors e escrivans, que Francesc Mulet, Antoni Febrer i Cardona e Joan Ramis amb l'òbra de teatre Lucrècia.
Totun se pòt afirmar que la literatura catalana en aquel periòde foguèt practicament inexistenta per çò qu'es de la literatura «culta». An perdurat solament l'ensems dels genres populars coma pòrtavoses mai qualificats del temps. Lo terren èra lo teatre brèu e d'umor ("entremesos") amb tèxtes (la majoritat inedita) redigits per pas professionals: de cartas, narracions privadas, e d'agendas que rebaton la mentalitat de l'epòca. Una mòstra seriá lo Calaix de Sastre del baron de Maldà, opausat als corrents illustrats coma literatura costumista, que tant de succès li caliá aténher en plen romantisme.
La poesia populara, espontanèa e vasta, conferiguèt a la literatura del sègle XVIII unes títols normalament amb una categoria superiora als atenguts per las temptativas cultas. Aquela literatura populara partejava solament amb l'illustracion l'epòca e lo fach de se desvolopar jols signes de «natura» e de «libertat». Mas èra sustot associada amb la lenga del pòble.
A la debuta del sègle XIX e mercé a Josep de Togores i Sanglada (comte de Aiamans) e a Antoni Puigblanch, autor ipotetic de Lo Temple de la Glòria, s'incorpòran ja qualques elements romantics.
Literatura contemporanèa[modificar | modificar la font]
La "Renaixença"[modificar | modificar la font]
Al cors de la primièra mitat del sègle XIX, nombroses autors catalans mostrèron una ambicion liberala influits pels corrents romantics d'Euròpa. Escriguèron majoritàriament lors òbras en castelhan. En aquel sens, cal destacar l'esfòrç de Josep Pau Ballot i Torres e la siá granda òbra: Gramatica y apología de la llengua cathalana (Gramaticiana e apologia de la lenga catalana, 1813).
La "Renaixença" es lo nom donat al grand movement restaurador de la lenga, de la literatura e de la cultura catalana que s'inicièt dins lo Principat a la primièra mitat del sègle XIX e que s'òbri amb el lo periòde contemporanèu de la literatura catalana. Coincidiguèt, mai o mens, amb la segonda part e esclatament del romantisme a Euròpa. Malgrat seguir cada tendéncia lor camin, se produsiguèt una integracion pel que respècta a l'usatge de la lenga e als ideals politics.
Se sòl situar dins lo periòde comprés entre l'aparicion, l'an 1833, en lo periodic "Lo vapor", de la Pàtria de Bonaventura Carles Aribau e de la presentacion als Jòcs Florals de 1877 del Atlàntida de Jacint Verdaguer.
Lo 1835 se restaurèt l'Universitat de Barcelona e lo 1839 foguèt publicat lo primièr libre de poesia en catalan, Llagrimes de viudesa (Lèrmas de viudesa), de Miquel Anton Martí. A las revistas e jornals de Barcelona, mentretant, sortián de composicions catalanas, malgrat que la primièra revista escricha integralament en catalan, "Lo Vertadièr Catalan", apareguèt pas fins lo 1843.
En los sieus inicis, la consciéncia de la Renaixença serà potenciada per la recuperacion de la pròpria istòria, pel poder creissent de la borgesiá liberala (sustot la de Barcelona), per èsser liberala e romantica, per utilizar amb una relativa normalitat la pròpria lenga e, de mai, amb una produccion literària seriosa e ambiciosa. Ne foguèsson los membres mai destacats: Marià Aguiló, Joan Cortada, Manuel Milà i Fontanals, Pau Piferrer e Joaquim Rubió i Ors.
A la segonda mitat del sègle XIX, la reforma es de mai en mai clar ajudat per qualques institucions coma l'Academia de Bonas Letras de Barcelona, l'Universitat de Barcelona o qualques sectors de la Glèisa (que representan Jaume Collell e Torras i Bages).
Per çò qu'es de la lenga, se promòvon los instruments culturals mai urgents e basics coma gramaticas e diccionaris. Se crèan los sieus pròpris mites politics (Jaume I o Felip V) e literaris (los trobadors) e estend la siá projeccion al delà de l'estudi e la lirica en un assag de catalanizar d'autres camps coma la filosofia, la sciéncia, l'art o lo drech.
Lo 1859 se fondèron los Jocs Florals que signifiquèron una granda projeccion populara. Aquela fondacion èra conservadora, mas e ajudèt a difondre la cultura dins los mitans populars, sustot rurals, e la situacion cambièt radicalament. Comptèron amb lo prestigi d'una reconeissença publica notabla, e se comencèron plan a Barcelona, foguèron reprodusits en fòrça autres endrechs del país e prenguèron lo caractèr d'organ suprèm de la Renaixença. Ajudèt a far sorgir un nombre fòrça considerable d'autors, fòrça sovent procedents de la pichona borgesiá urbana e consacrats gaireben exclusivament a la poesia, entre los que ne foguèsson los cabecièrs Antoni de Bofarull e Víctor Balaguer.
Fruch d'un caractèr puslèu conservador, lo movement, d'autra banda, gaireben pas afectèt la literatura populara que s'èra anat en produsint en catalan gaireben sens interrupcion en tot lo periòde de la decadéncia. Foguèt puslèu vist amb malfisança per los sieus autors (Abdó Terrades, Anselm Clavé o Frederic Soler).
Lo 1862, s'instaura lo primièr prèmi consacrat a la narrativa als Jòcs Florals, en resultant ganhanta lo roman L'orfeneta de Menargues, d'Antoni de Bofarull. Lo teatre faguèt pas partida dels Jocs fins lo 1875 amb l'estrea d'un dels primièrs dramas en catalan: Tal faràs, tal trobaràs, d'Eduard Vidal i Valenciano. La poesia culta, per contra, foguèt editada en catalan dempuèi 1839, mas lo sieu procès se coronèt amb lo prestigi del poèma epic L'Atlàntida, de Jacint Verdaguer, publicat lo 1878. Angel Guimerà foguèt la figura principala de la renaissença teatrala. En lo domeni narratiu, destacan d'autors coma Carles Bosch de la Trinxeria, Robert Robert, Emili Vilanova, Martí Genís i Aguilar, Dolors Monserdà, Josep Pin i Soler, e, especialemt, Narcís Oller.
Darrerias del sègle XIX e principis del sègle XX. "Modernisme" e "Noucentisme"[modificar | modificar la font]
A las darrerias del sègle XIX, en oposicion a la subrevivença incomprensibla de las formas romanticas fruch, basicament, del domeni floralesc, s'inicièt un procès de renauiment artistic qu'abastèt l'ensems de totas las modalitats artisticas (mai que mai l'arquitectura e la literatura). En aquel sens, cal mencionar l'importància del prètzfach realizat pel grop de L'Avenç (l'Avançada), publicacion que, entre lo 1881 e lo 1893, circulèt per el en grand mesura la carga ideologica del "modernisme".
Lo renauiment teatral arribèt de la man d'Adrià Gual, e atenguèt nivèls qualitatius destacables mercés la dedicacion qu'autors coma Santiago Rusiñol (prèp a una fin estetica), Ignasi Iglésias o Joan Puig e Ferreter (ambedós partidaris d'una foncionalitat sociala adscricha a l'importància estetica de lors òbras) concediguèron a lors confeccions teatralas.
En çò que tanh a la narrativa, la pròsa modernista restèt fòrça influida per la tematica rurala; lo païsatge, constituent inevitable en talas òbras, instituissi una fòrça imparabla qu'òm li assigna a el valors esperitalas que repercutisson en lo personatge, un individú amb idèas fèrmas e solitàrias qu'es pas comprés pels abitants primitius e endarrierats d'un mond rural presentat de faiçon negatiua. La narrativa modernista dona d'òbras de grand nivèl; meritan especiala mencion Raimon Casellas, Víctor Català, Joaquim Ruyra, Prudenci Bertrana, Josep Pous i Pagés e l'anteriorament apuntat Joan Puig e Ferreter.
En lo domeni poetic, lo procès d'innovacion restèt totalament ligat a la trajectòria de Joan Maragall, poèta compromés amb l'evolucion sociala que, malgrat escriure una poesia retorica, defendèt la siá "teoria de la paraula viva", en defendent l'espontaneïtat e lo sentiment del poèta. D'autra banda, cal mencionar l'òbra d'Apel·les Mestres, important precedent del Modernisme, de mai en mai de las trajectòrias de Guillem Tell i Lafont e Jeroni Zanné, de poètas que mostrèron cèrta atraccion vèrs lo clacissisme, prèps cèrtament a la generacion d'autors del noucentisme.
Contrari a la pensada liberala del Modernisme sorgiguèt lo Noucentisme, un ambiciós movement de principis conservadors amb pretensions politicas e administrativas (ligat a la Lliga Regionalista d'Enric Prat de la Riba), que regiguèt lo panorama cultural catalan de principis de sègle (1906-1923). Los noucentistes cresián en l'òbra plan facha, en establint coma modèls literaris los classics grècs e de latins. En aquel sens, cal nomenar l'òbra de Miquel Costa i Llobera e Joan Alcover, poètas apertenentes a L'escola Mallorquina (escòla Malhorquina), que desvolopèron lor òbra parallèlament a l'esplendor del Modernisme, se sometèron plan una concepcion de la literatura cèrtament desparièra per rapòrt a aqueles, en essent, en consequéncia, una considerabla influéncia pel tractat movement.
La poesia foguèt l'art mai avalorat pels noucentistes; las òbras d'autors coma Josep Carner, Guerau de Liost, Josep Maria López-Picó o Maria Antònia Salvà o acreditan clarament. Lor trabalh restèt presidit per la recèrca retorica e la riquesa del lengatge; opausada a la poetica modernista, la poesia noucentista trabalhèt, principalament, lo domeni retoric e formal de l'escrit.
Eugeni d'Ors constituissi un personatge transcendental dins del movement estudiat. Ideològ culte, escriguèt narratiu brèu e cèrts romans. De l'ensems de la siá òbra meritan mencion significativa las Gloses, publicadas al jornal La Veu de Catalunya (La Votz de Catalonha) del 1906 ençà. Amassa, cal situar l'esfòrç e lo trabalh menat a tèrme a la carga de la seccion de filologia del Institut d'Estudis Catalans, amb las figuras de Pompeu Fabra e Antoni Maria Alcover davant, en çò que tanh al procès de normativizacion lingüistica se fa referéncia.
Los inicis del sègle XX e l'establiment del regim franquista[modificar | modificar la font]
Prèviament a l'insurreccion de las tropas franquistas, en lo cors de l'espaci comprés entre los inicis del decenni dels ans 20 e l'acabament del decenni dels ans 30, la literatura catalana experimentèt una granda revolucion, mai que mai pel qu'al domeni poetic se fa referéncia. Al cors d'aquel periòde inicièron lors trajectòrias poètas cèrtament prèps a l'estetica prepausada pel simbolisme, coma Carles Riba, Marià Manent, Tomàs Garcés, Clementina Arderiu, Bartomeu Rosseló-Pòrcel o Joaquim Folguera (fòrça prèp a las avantgardas), fach que son a l'escasença d'el sovent considerats influits pel noucentisme. Autras, coma Joan Salvat-Papasseit o Josep Vicenç Foix, optèron per una concepcion artistica mai avantguardista se plan fòrça personal.
Josep Maria de Sagarra instituissi una figura d'importància notabla en lo contèxt de tala estenduda temporala. En mai de poèta brilhant excellent dramaturg, Sagarra participèt del procès de recuperacion del roman que, fruch dels postulats noucentistes, aviá reüsit fòrça segondària, en ne constituissent figura principala. Cal parallèlament situar lo trabalh d'autres narradors contemporanèus, coma Carles Soldevila, Miquell Llor, Francesc Trabal, Ernest Martínez Ferrando o Sebastià Juan Arbó, aital coma l'esfòrç demostrat per autors apertenentes a las generacions modernistes, coma Joan Puig i Ferreter o Prudenci Bertrana.
Succedida la Guèrra Civila Espanhòla, l’abolicion de l’Estatut d’Autonomia de Catalonha l’an 1938 signifiquèt l’inici d’un long procès d’espanholizacion qu'ensagèt metre fin a tota manifestacion explicita de la cultura catalana. D’aquela manièra, davant lo fach impossible de se participar en una manifestacion en la pròpria lenga, los intellectuals catalans optèron per traïr lors ideologias, contunhèron d'agir de manièra clandestina o acabèron plan en s'exiliant.
Los intellectuals que decidiguèron d'abandonar sos principis e sa lenga lor calguèt se decantar per una literatura d’expression espanhòla, amb manifestacions derivadas de l'ideologia en dominant, o en ensajant plan adaptar d'idèas pròprias de la cultura catalana d’abans de la guèrra (aquel es lo cas de Joan Ramon Masoliver, prèp a las avantgardas pendent los ans 20, que creèt la colleccion "Poesía en la Mano"
Malgrat aiçò, restèron a Catalonha autras intellectualas que se volguèron pas trincar definitivament amb la lenga e la cultura autoctòna. Foguèt lo cas d’aqueles qu'optèron per l’exili interior, es a dire, per agir en la clandestinitat. S’organizèron de reünions literàrias, reünions culturalas, lecturas poeticas, corses de cultura catalana, èca. amb l’objectiu d’arribar a la joenessa e formar aital de nòus escrivans capabla d’evitar la trencadura amb la cultura e la lenga catalana. Totes aqueles actes èran celebrats, mas, en cercles privats e davant un public redusit e especific. Comencèron tanben a se publicar una sèria de revistas de vitala importància, qualques unas que ne serián Poesia (1944-1945), Ariel (1946-1951) e Dau al Set(1948-1955). La primièra, creada per Palau i Fabre, èra de caire d'avantgarda, perque de mai d’un compromís amb la lenga aviá tanben un clar compromís poetic. La segonda, Ariel, foguèt inventada per Palau e Fabre, Josep Romeu, Miquel Tarradell, Joan Triadú e Frederic-Pau Verrié. Lo sieu antecedent mai clar èra "Poesia", e e mai se aviá pas un programa ideologic totalament unificat, subrevisquèt mercé a la volontat comuna de recuperar de determinadas valors del passat. Se volguèron pas se lamentar pel genocidi cultural e d’ne sorgiguèt aicí lo desir de s'arturar pas en la nostalgia e lo tradusir en accion. Volián demostrar que i aviá pas agut ruptura amb lo passat, e o faguèron en recuperant d'estrategias pedagogicas de la tradicion noucentista encaradas al futur. Es en aquela revista ont podèm entreveire clarament las doas tendéncias del moment: d’una banda, la tendéncia que defendiá lo clacissisme coma basa de la nòstra cultura e coma modèl a seguir; de l’autra, la tendéncia mai modèrna que defendiá l’art modèrne (Baudelaire, Rimbaud, Mallarmé, èca. Malgrat aiçò, tant Poesia coma Ariel sabèron innovar sens daissar jamai de banda la tradicion anteriora. En darrièr luòc, la revista Dau al Sèt comptèt amb la collaboracion d’artistas coma Modest Cuixart, Joan Ponç, Antoni Tàpies, Joan Josep Tharrats, Arnau Puig Grau e Joan Brossa qu'avián coma objectiu comun connectar amb la tradicion d'avantgarda anteriora a 1936, mai que mai amb lo surrealisme.
La majoritat dels intellectuals catalans que partiguèron a l’exili s’establiguèron a França, a l'excepcion d'aqueles que poguèren evitar l'invasion alemanda còlportaira a America, Mexic e Veneçuèla. Malgrat aver de renonciar a la pròpria lenga, aqueles catalans poguèren s'incorporar a una infrastructura culturala que los permetèt trabalhar coma professionalas en divèrses camps (jornalisme, mond editorial, arts grafics). E se quicòm avián en comun aqueles exiliats amb los intellectuals que s’èra demorada a Catalonha en trabalhant en la clandestinitat, èra la volontat de donar continuitat a la lenga e la tradicion literària catalanas. D’aquela manièra, e malgrat la dura situacion que lor calguèsse patir los que partiguèron a l’exili, sorgiguèron sulpic iniciativas per menar a tèrme aquela continuitat. L’an 1939 se comencèron ja a editar de libres e de revistas en catalan, coma per exemple la revista Catalonha, editada amb l’objectiu de contunhar l’òbra dels escrivans catalans. Ressorgiment e Germanor son qualques unas de las autras revistas que publiquèron tanben a l’exili los intellectuals catalans. Amb la meteissa volontat de continuitat lingüistica e culturala cal destacar tanben la mantenença dels Jòcs Florals de la Lenga Catalana entre 1941 e 1945.
En conclusion podèm dire que, a comptar de l’an 1939, los intellectuals catalans que se mòstran contraris al nòu òrdre politic meton en marcha, siá ja dempuèi l’exili o dempuèi la clandestinitat, divèrsas iniciativas amb una unica volontat comuna: la continuitat culturala e lingüistica.
Los escrivans actius pendent la repression franquista foguèron fòrça. Ne son exemple: Salvador Espriu, Pere Quart, Mercè Rodoreda, Pere Calders, Agustí Bartra, Llorenç Villalonga, Josep Pla, Domènec Guansé, Cèsar August Jordana, Lluís Ferran de Pol, Joan Sales, Xavier Benguerel, Carles Fages de Climent, Manuel de Pedrolo, Maria Aurèlia Capmany, Noel Clarasó, Gabriel Ferrater, Miquel Martí i Pol, Màrius Torres (inedit coma poèta), Joan Teixidor, Vicent Andrés Estellés, Guillem Viladot, Joan Vinyoli, Avel·lí Artís-Gener, Joan Perucho, Joaquim Amat-Piniella, Blai Bonet, Rosa Leveroni, Joan Fuster, Ramon Folch i Camarasa, Jordi Sarsanedas, Josep Maria Espinàs, Anna Murià, Joan Triadú, Joaquim Molas, Josep Maria Castellet, Teresa Pàmies, Josep Maria Llompart, Maria Àngels Anglada, Baltasar Porcel e mòlts autres.


text:
Aime pas tant qu’aquò los filmes documentaris sus daus viatges. Tant ne’n legir l’istòria quò vai, quauquas fotografias perque non, mas los filmes en defòra de quauques luòcs que sei segur de pas i pausar los pès, los filmes me fan venir de las gelosarias dins la testa.
Mas, dintra las doas sceanças d’un apres mieijorn de filmes japonès (>lm) ai encontrat l’amija d’una amija d’una amija que me parlet d’aqueu documentari.
Hokkaīdo, passar l’ivern mai ‘na becana
Correr lu nòrd dau Japon montadas sus de las becanas es lu pariatge un pauc fòu mai luquau la Florença de bana coma la Silvia se son montat la testa.
Aidadas de 360 claus per peneus, elas van minjar de la glaça dins l’isla d’Hokkaīdo, sens obludar que la finalitat es d’encontrar de la gent, mas mai-que-tot, d‘apercebre las gruas dichas Tancho apres dançar.
Lu filme es cort, 42 mn, bon d’avieisar un jorn de plueia ‘companhat de gasteus — mochi meijon — e d’un bon tè chaud.
Vau pas publi-gaschar la fin mas las goiatas an ben dau coratge de pertir correr lu monde entau a la charcha de quauques raibes perduts, subretot quante lu prumier eimatge montra un messatge dins l’estile « fau pas comptar venir l’ivern, i a de la nevia, quò fai fred e las veituras van vos esbolhar. Sauv de chamjar la sason de la vòstra visita, i a pas mestier de far ‘na responsa ad aqueu couriel ».
« Apercebre ‘na grua, qu’es 1000 annadas de bonur »
quò-ditz un proverbi d’Asia.
Hokkaido, défier l’hiver à vélo — Un voyage audacieux et original.
Per ‘chaptar lu filme, pichatz lu liam (>fr)


text:
Posa
Posa[1][2] ( Pouze en francés) es una comuna lengadociana en Lauragués, situada dins lo departament de la Nauta Garona e de la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Posa es une comuna del Sicoval.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Lauragués a 20 km au sud de Tolosa. La comuna es demorada rurala e d'abitat dispersat. Las culturas principalas son las cerealas, mai que mai lo blat, lo vira-solelh, etc. I a pas de borg; la comuna es als Ostalets [3], qu'es pas un vilatge vertadièr. A l'estiu 2014, s'obsèrva pas cap de lotejament dins tota la comuna, çò qu'explica l'escassa densitat de populacion, qu'aumenta pas gaire, a la diferéncia de las comunas dels environs, afectadas per la periurbanizacion. La situacion pòt cambiar.
perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom s'explicariá probablament per Potia (villa), del nom d'òme Potius[4].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Montgiscard; es ara del canton d'Escalquens
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2012 : 92 abitants; 2014 : 91 abitants (24 ab/km²)
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ http://www.annuaire-mairie.fr/mairie-pouze.html
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 545


text: Poppea represente era ambicion sense limits; utilize era fòrça d’Eros entà conquistar a Neron e hèr-se damb es retnes der Empèri. “Aguesta hemna ac auie tot mens era onestetat”, s’a dit d’era. Dempús de veir, escotar, era sua incoronazione (Monteverdi, 1642), representada per prumèr còp en Licèu, ei mès facil compréner (an passat tres sègles!) qu’en açò dera politica i a dus tipes identificables: es qu’an hame de poder e le vòlen arténher e mantier-s’i a quinsevolh prètz e es que les posse eth besonh de cambiar es causes entà assegurar un present e futur mès abitables, mès confortables. Coma non i a ne blancs ne neri, aguesti tipes transcendissen tot soent era division tradicionau de drèta e quèrra. Era activitat politica ei provisionau: aué i ès, deman sei cap; mentretant, en aguest prètzhèt de pas, er objectiu entà arténher eth poder ei tan comun coma legitim. Non i a societat sense relacions de podèr; totun, entà nosati, se tracte de hèr-les çò de mès democratiques possibles, açò ei, tant en aqueriment coma en exercici deth madeish, eth sistèma obligue ara onestetat damb un madeish e damb qui se deu, eth ciutadan. Quan non ei atau, es poppees de cada dia mos menacen damb cants de sirèna e provocacions insolents. Ara qu’i pensi, dilhèu era desconfidança naturau que genèren, de viatges, es iniciatives de recuperacion dera memòria istorica, qu’ara impulse eth Conselh Generau, pòt devier ua oportunitat de desvolopament, en present, d’ua cultura democratica qu’amasse era discrepància per miei deth respècte en un orizon etic. Era victòria sus Poppea!


text:
(Edmond DUPLAN)
Arrepic :
Beròi amor esconut qu'ès enclavada
Coma ua praubòta paloma blanca
Beròi amor esconut qu'ès malurosa
Un dia que venguerèi entà't desliurar.
Mès non sabevi pas que ua mainada
Podèva aver ath hons deth còr autant d'amor
Mès non sabèvi pas que poderì trobar
Un dia eth gran amor a fòrça de'u cercar.
Mès non sabèvi pas qu'un praube cantador
Podèva aver n'eth còr tad era tant d'amor
Mès non sabèvi pas que poderì trobar
Un dia eth gran amor sense l'aver cercat.
Un dia que seràs mia, que t'en hèi eth serment
No deishem pas passar sustot aqueth moment
Qu'avem tots ua estela a seguir per segur
Puish que creges en Diu, jo que cregi en tu.
Fermer


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dijous, 23 de juny de 2011
Farlabicas
Que n'i a d'autes qui disen non cau sustot pas parlar d'ua lengua d'òc mès de lenguaS d'òc. Jo que dic qu'an arrason pr'amor totas las religions que son vertadèras .
N'i a d'autes qui disen aqueth ahèr que s'aprèssa deu maine de las religions, un teishut de farlabicas dogmaticas pleadas d'arguments shens nat fonament scientific, shens possibilitat de verificacions qui harén servir criteris quantificables. Doncas, que pensan aqueth debat qu'ei inutile e sens interés. Que'n soi. E qu'èi arrason pr'amor arrés non m'a pas provat qu'èi tòrt...e tanben pr'amor totas las religions que son vertadèras, l'ateïsme inclús.
9 comentaris:
- Maime ha dit...
-
Es pas una religion, es un debat politic e mai que mai identari, sus la nacion francesa, lo pòple occitan, etc.
Mas bon, sei de consent, las nacions existen pas vertadierament, son de las cresenças, de las construccions ideologicas.
- 23 de juny de 2011 a les 16:14
- 賈尼 ha dit...
-
Lo problèma es pas linguistic. Es pas socio-linguistic tanpauc (coma b'essaja de far créser lo Blanchet). Los que parlan de lengaS d'òc an una idèia darrèra lo cap. E aquela idèia es d'aflaquir los aparaires de las lengas ditas regionalas. Punt.
- 23 de juny de 2011 a les 17:11
-
-
E çò qui ei l'idèia deus qui parlan de lenga d'òc, o occitan, au singular? En bèth pensant lengadocian mes shens d'ac díser.
- 23 de juny de 2011 a les 19:16
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
Joan deu Peiroton ha dit...
Me sovieni pas qui digó: lo lengadocian qu' ei lo dialècte mes beròi de l'occitan e lo gascon la lengua mes beròia deu monde. A! Dilhèu qu'èri jo, fin finala. :))
- 23 de juny de 2011 a les 21:07
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
Qui m'a balhat de fotaire de mèrda?
- 23 de juny de 2011 a les 21:11
-
-
Lo gascon qu'ei, shens nat dobte, la lenga d'òc mei bèra e mei beròja, la mei sabrosa e colhuda de cara ad aqueth occitan esloish e que soa com un pet shens aulor.
- 24 de juny de 2011 a les 21:53
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
Anònim: aquerò, ja ac disèva Montaigne, o quauqu'arren pròishe. Totun, qu'ac exprimí en francés. Jo que tròbi l'assercion que passa miélher en occitan, perdon, en gascon. D'acòrd, que non podem èster completament subjectius...Qu'ei un ahèr de còr e de gost, fin finala.
- 25 de juny de 2011 a les 13:40
- 賈尼 ha dit...
-
@Anònim: E çò qui ei l'idèia deus qui parlan de lenga d'òc, o occitan, au singular? En bèth pensant lengadocian mes shens d'ac díser
Calrà o díser al monde las Valadas, en Itàlia. Aviái pas realizat qu'èran d'òrres agents secrets de l'imperialisme lingüistic lengadocian!
- 26 de juny de 2011 a les 12:01
-
-
Lo monde d'Itàlia que son plan simpatics. Qu'i anoi, dètz ans a, entà vacancejar. Que 'm loguèi ua crampòta en ua ostalaria deus costalats a l'estrem de Dronero. Que i avè un beròi drapèth occitan per la paret de davant e que'm disoi alavetz: "Hilh de puta, ací que vau poder parlar la lenga!". O ba!! Qu'estó viste plegat l'ahar. Au cap de quauques minutas, que 'ns dèm compte, lo meste de la maison e jo, de la trista e dura realitat. Non comprenè pas ni chic ni briga çò qui disí jo e jo pas un quiti mot de çò qui aqueth brave òmi e motejava. Que n'estoi drin ahurbit pr'amor qu'aví enqüèra brembança, tanben com m'ac avèn dit, l'occitan que's podè compréner de l'un cap a l'aute d'Occitania, shentz nat problèma. Mes qu'atz arrason, ne coneishen pas lo prumèr mot de lengadocian tanpauc.
Aquò shentz de'vs voler ajartar briga.
- 29 de juny de 2011 a les 18:30


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dilluns, 12 de setembre de 2011
Aqueth pan qu'ei eth mès "vèth"
Lo gascon qu'ei tanben aquerò: lo parlar de Harrèra en Varossa.
Tà assabentà'vs mes suu gascon de Varossa, que podetz liéger lo glossari de Harrèra de Jean Soulé-Venture, pareishut en 1907, reeditat e anotat per Louis Rouch en 1924 (Aush).
Qu'arremercii Joan Pau Ferré per m'aver hèit passar aqueth obratge, enter autas causas.
6 comentaris:
- Mela ha dit...
-
vesia > vedia, te cal nos precisar s'es una error de pica o s'es ben la s que ven D :DDDDDDDD
('fant fau de jòcs de mots grafics en gascon, m'aimi!!!!)
- 12 de setembre de 2011 a les 10:13
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
Qu'ei la s qui vadó d, traça probabla d'ua antiga prononciacion de tip th anglés o z castelhana. Aquera transformacion qu'ei un fenomèn hòrt espandit peu gascon sud-orientau, aranés comprés.
- 12 de setembre de 2011 a les 19:52
- Mela ha dit...
-
o sabi :) que los escolans pensan totjorn que "díder" vòl dire Didier.
:DDDD
- 13 de setembre de 2011 a les 8:07
-
-
Adishatz,
Que sòi eth emplegat deth Ostau Comengés (que sòi jo que m'arrecaptèri eth glossari en çò d'un òme de Varossa). Que volia precisar que tara Varossa, capvath eras còllèctas miadas peth EOC, qu'è encontrat eth son V, sustot en vilatge de Orda (Ourde), ça on diden "qu'ei von !" (qu'ei bon), ua vaca dab eth "v" o ua "vòrda" (bòrda). Que l'è encontrat tanben en çò d'ua hemna d'Esbareish, e mès a baish, a Anlà.
Qu'ei rale que sia hòrt clar, mes quan n'ei, que se n'avisan de tira, pr'amor qu'ei un "v" vertadèr.
A notar, e n'è pas cap d'explicacion tad aquerò, que l'è trobat sustot en çò de hemnas !
Dinc a lèu, e encara òsca tath vòste blog.
- 14 de setembre de 2011 a les 22:42
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
Adishatz Renaud,
Que soi admiratiu peu tribalh que realizatz, vosautes deth Ostau. Que cau arrecaptar e sauvar çò que podem! Mercés peth comentari e peth encoratjament, plan apreciats.
- 16 de setembre de 2011 a les 8:45
-
-
Que vos envii aqueth ligam, sus aqueth site navèth (cpnt, projecte de collaboracion entre gascons e aragonés). Que cau cercar a "temoignages", a Orda e picar "ua canta de Nadau". E'm pensi qu'ei un exemple deths bonis tà çò deth "V" ! Que i a tanben hòrt de tròces a consultar e que seràn actualizats pendent era avançada deras collèctas sus eth terrenc.
Amistats
http://cpnt.tv/
- 17 de setembre de 2011 a les 14:25


text:
Beau Chalet R 233 Nov 233 Dans Un Hameau Calme Entre Lans En Vercors Et Villard De Lans Lans En Vercors.Vends Chalet 224 Lans En Vercors 38250 Maisons 224 Vendre Entre Particuliers.A Vendre Chalet 224 Lans En Vercors Europ Immo Immobilier Location Vente.Europ Immo Immobilier Fiche D Un Bien Immobilier.Beau Chalet R 233 Nov 233 Dans Un Hameau Calme Entre Lans En Vercors Et Villard De Lans Lans En Vercors.Location Chalet Vercors Vacances Moyenne Montagne.A Vendre Chalet 224 Lans En Vercors Europ Immo Immobilier Location Vente.Chalet A Vendre Villard De Lans 28 Images A Vendre Chalet 224 Lans En Vercors Europ Immo.Beau Chalet R 233 Nov 233 Dans Un Hameau Calme Entre Lans En Vercors Et Villard De Lans Lans En Vercors.Beau Chalet R 233 Nov 233 Dans Un Hameau Calme Entre Lans En Vercors Et Villard De Lans Lans En Vercors.Chalet A Vendre Villard De Lans 28 Images A Vendre Chalet 224 Lans En Vercors Europ Immo
Most View
Home | Disclaimer | Privacy Policy | Contact | Copyright | Sitemap
Copyright © 2018 Hurstbournebusiness.com


text:
Bonnevaux
Bonnevaux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Bonnevaux Tirava lo sieu nom de "Bonna Vallis". Los primièrs documents en tractant del vilatge datan de 1250 ont Amauri III de Joux, après las siás guèrras contra Jean de Chalon l'Ancian, reconeissiá aquel darrièr coma suzerain del fief de "Bonneval" dintre d'autras. Un títol anterior conten la reconeissença de Henry de Joux e de Guillauma la siá femna, de l'aguda del fief dels castèls de Joux, de Usie, de Bonnevaux e de Dommartin aital coma d'aquel #que possedissiá a Palanca e a Boujailles. En 1344 Hugues de Blanay, senhor de Joux, dessarrava a Jean II de Chalon-Arlay la vila de Bonnevaux amb las siás dependéncias. Lo sire de la ostal de Chalon-Arlay concedissiá als abitants lo drech d'usatge en los Bòsques-de-la-Còsta, aquel permís i aviá renauit per Béatrix de Viena en 1324 e en 1368 per Hugues II de Chalon-Arlay. Jean II de Chalon-Arlay aviá affranchit Aymon e Pernet en 1336 en remerciement dels bones servicis #que lududes avián retut. En 1369 e en 1426 lo meteis favor i aviá concedit a Pèira Roillet e a Oudette Lambert, de contunh en 1430 a Jean e Jeannin dicha Freschet[1].
Bonnevaux tirait son nom de "Bonna Vallis". Les premiers documents traitant du village datent de 1250 où Amauri III de Joux, après ses guerres contre Jean de Chalon l'Antique, reconnaissait ce dernier comme suzerain du fief de "Bonneval" entre autres. Un titre antérieur contient la reconnaissance d'Henry de Joux et de Guillauma sa femme, de la tenue du fief des châteaux de Joux, d'Usie, de Bonnevaux et de Dommartin ainsi que de ce qu'elle possédait à Levier et à Boujailles. En 1344 Hugues de Blanay, seigneur de Joux, relâchait à Jean II de Chalon-Arlay la ville de Bonnevaux avec ses dépendances. Le sire de la maison de Chalon-Arlay accordait au habitants le droit d'usage dans les Bois-de-la-Côte, cette permission était renouvelée par Béatrix de Vienne en 1324 et en 1368 par Hugues II de Chalon-Arlay. Jean II de Chalon-Arlay avait affranchit Aymon et Pernet en 1336 en remerciement des bons services qu'ils lui avaient rendu. En 1369 et en 1426 la même faveur était accordée à Pierre Roillet et à Oudette Lambert, puis en 1430 à Jean et Jeannin dit Freschet[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Investigacions istoricas sus la vila e la arrondissement de Pontarlier
- ↑ Recherches historiques sur la ville et l'arrondissement de Pontarlier