text:
Païses Basses
Los Païses Basses (var. País Bas, País Baishs) (en neerlandés Nederland), que tanben se dison mens exactament « Olanda » (en neerlandés Holland), son un país del nòrd d’Euròpa e de las Antilhas. Forman un estat ont lo pòble neerlandés e la lenga neerlandesa son preeminents. Aquel estat es frontalièr amb Alemanha e Belgica e limitat per la mar del Nòrd.
Tres illas de las Antilhas fan partida de l’Estat: Bonaire, Saba e Sant Eustaqui. Constituïsson los Païses Basses Caribencs que la moneda n’es lo dolar american.
Los Païses Basses son lo mai grand país del Reialme dels Païses Basses, qu’agropa tanben Aruba, Curaçao e Sant Martin del Sud.
La capitala oficiala de l’estat es Amsterdam, mas lo sèti dels poders publics (reina, Parlament e govèrn) es a L’Aia.
Lo gentilici es neerlandés -esa (o mens exactament olandés -esa).
Tot parièr se ne ditz batau -ava per designar los sius estatjants.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Jos Carles V, emperaire del Sacre Empèri Romano-Germanic, e rei dels reialmes hispanics, la region fasiá partida de las Dètz-e-sèt Províncias dels Païses Basses, que compreniá tanben los actuales territòris de Belgica, Luxemborg, e qualques parts de França e Alemanha. La guèrra dels ochanta ans entre las províncias e Espanha comencèt en 1568. En 1579, la part nòrd de las dètz-e-sèt províncias formèt l'Union d'Utrecht, un tractat ont se prometèron supòrt mutual per la defensa contra l'armada espanhòla. Aquel tractat es considerat coma la fondacion dels Païses Basses modèrnes. En 1581 las províncias del nòrd adoptèron l'Acte d'Abjuracion, la declaracion d'independéncia amb la que las províncias deposaven oficialament Felip II. La guèrra contunhèt fins 1648, quand lo rei Felip IV d'Espanha reconeguèt fin finala l'independéncia de las sèt províncias del nòrd amb la Patz de Münster. Parts de las províncias del sud venguèron de facto de colònias de la nòva republica.
Provincias Unidas 1581-1795[modificar | modificar la font]
A partir de l'obtencion de son independéncia d'Espanha en 1581, las sèt províncias formèron la Republica de las Sèt Províncias Unidas dels Païses Basses. La republica èra una confederacion de las províncias de Olanda, Zelanda, Groninga, Frisa, Utrecht, Overijssel e Guèldres. Totas aquelas províncias èran autonòmas e avián lo sieu pròpri govèrn, l'"Estat de la Província". L'"Estat General", lo govèrn confederat, aviá son sèti a L'Aia e èra format de representants de caduna de las províncias. La part pauc poblada de Drenta fasiá partida tanben de la republica, malgrat lo fach qu'èra pas considerada una província. Drenta aviá lo sieu pròpri Estat mas lo sieu cap èra designat per l'Estat General. La republica ocupava tanben las nomenadas Tèrras de la Generalitat (Generaliteitslanden en neerlandés). Aqueles territòris èran governats dirèctament per l'Estat General, es a dire, avián pas d'autogovèrn ni de representant dins lo govèrn confederat. La majoritat d'aqueles territòris foguèron ocupats durant la guèrra dels ochanta ans. Èran majoritàriament catolics e èran usats coma zòna de seguretat entre la Republica e los Païses Basses espanhòls.
Lo país venguèt un dels poders maritims e economics màgers del sègle XVII. durant l'Edat d'Aur Olandesa (Gouden Eeuw) s'establiguèron de colònias e de mercats dins lo mond entièr (lo nomenat Empèri neerlandés). S'establiguèron de poblaments en America del Nòrd en començant per la fondacion de Nòva Amsterdam, subre l'actuala Manhattan, en 1614. En Sud-Africa se creèt lo poblament de la Colònia del Cap en 1652. durant lo sègle XVII, la populacion neerlandesa s'aumentèt cap a 1,5 a 2 milions[1]
Fòrça istorians economics mencionan los Païses Basses coma lo primièr país capitalista del mond. L'Euròpa modèrna primairenca aguèt la vila comerciala mai rica e la primièra borsa a temps complit a Amsterdam. L'inventivitat dels comerçants menèt a las primièras asseguranças e de plans de pensions, aital coma autres fenomèns mens benignes coma las primièras ondadas d'especulacion economicas. La primièra granda inflacion foguèt la Tulipamania dels ans 1636-1637, e segon Murray Sayle, lo primièr especulador economic mondial Isaac le Maire, que forcèt una casuda dels prèses de las accions per las crompar après jol prètz de mercat.[2]
La republica comencèt de declinar a la fin del sègle XVIII, a causa de la competéncia economica d'Anglatèrra e a la longa rivalitat de las doas principalas faccions de la societat olandesa, los Staatsgezinden (Republicans) e los Prinsgezinden (Realistas o Orangistas).
Jos l'influéncia francesa 1795-1815[modificar | modificar la font]
En 19 de genièr de 1795, un jorn après que lo "stadhouder" Guilhèm V d'Orange-Nassau fugiguèsse en Anglatèrra, foguèt proclamada la Bataafse Republiek (Republica Batava), menant los Païses Basses a un estat unitari. De 1795 a 1806, la Republica Batava convertiguèt los Païses Basses en una republica en seguissent lo modèl de la Primièra Republica Francesa.
De 1806 a 1810, lo Koninkrijk Holland (Reialme d'Olanda) foguèt establit per Napoleon Bonaparte coma un reialme mariòta governat per lo sieu fraire, Loís Bonaparte, pr'amor de controtlar los Païses Basses de forma mai eficienta. Lo nom de la província pus coneguda, Olanda, foguèt causit per representar lo país entièr. Lo Reialme d'Olanda compreniá l'airal dels actuals Païses Basses, levat Limborg e d'unas parts de Zelanda, qu'èran de territòris franceses. En 1807, la prussiana Frisa Oriental e Jever foguèron apondudas al reialme. En 1809 malgrat tot, après l'invasion anglesa, Olanda aguèt de cedir totes los sieus territòris situadas jol riu Ren a França.
Lo rei Louis Napoleon acompliguèt pas las expectativas de Napoleon - ensagèt de servir los interèsses dels olandeses en luòc dels del sieu fraire - e li calguèt abdicar lo 1 de julhet de 1810. Li succediguèt lo sieu filh de cinc ans Napoleon Louis Bonaparte. Aquel regnèt coma Louis II durant dètz jorns mentre que l'emperaire Napoleon Bonaparte ignorèt l'ascenscion del sieu jove nebot al tròn. L'emperaire envièt una armada per ocupar lo país e dissolguèt lo Reialme d'Olanda. Los Païses Basses venguèron alavetz part de l'Empèri Francés. Aquel periòde durèt de 1810 a 1813, quand Napoleon foguèt derrotat a la batalha de Leipzig.
Reialme dels Païses Basses[modificar | modificar la font]
Lo filh de Guilhèm V d'Orange-Nassau, Guilhèm I dels Païses Basses, tornèt als Païses Basses en 1813 per venir prince sobeiran dels Païses Basses. Lo 16 de març de 1815, lo prince sobeiran venguèt rei dels Païses Basses.
En 1815, al Congrès de Viena se formèt lo Reialme Unit dels Païses Basses, qu'estendèt los Païses Basses amb Belgica per fin de crear un estat fòrt al nòrd de França. En mai, Guilhèm venguèt per eiretatge Grand Ducat de Luxemborg. Lo Congrès de Viena autregèt Luxemborg a Guilhèm coma proprietat personala en escambi de las siás possessions alemandas de Nassau-Dillenburg, Siegen, Hadamar e Diez.
Belgica se rebellèt e obtenguèt la siá independéncia en 1830, mentre que l'union personala entre Luxemborg e los Païses Basses foguèt separada en 1890, quand Guilhèm III dels Païses Basses moriguèt sens descendents masculins. La lei salica empachèt que la siá filha Guilhemina I dels Païses Basses venguèsse Grand Duquessa. Alavetz, lo tròn de Luxemborg passèt de l'Ostal d'Orange-Nassau a l'Ostal de Nassau-Weilburg, una autra branca de l'Ostal de Nassau.
Lo poblament olandés màger mar enlà foguèt la Colònia del Cap. Foguèt creat per Jan van Riebeeck al nom de la Companhiá Olandesa de las Índias Orientalas a la Ciutat del Cap (en neerlandés Kaapstad) en 1652. Lo Prince d'Orange consentiguèt a l'ocupacion e al contraròtle britanic de la Colònia del Cap en 1788. Los Païses Basses possedissián tanben d'autras colònias, mas los poblaments olandeses en aqueles territòris èran limitats. Las mai importantas èran las de las Índias Orientalas Neerlandesas (uèi Indonesia) e Surinam (Surinam foguèt escambiat amb los britanics contra la vila de Nòva Amsterdam, uèi la vila de Nòva York). Aquelas colònias foguèron en primièr luòc administradas per la Companhiá Olandesa de las Índias Orientalas e la Companhiá Olandesa de las Índias Orientalas, ambedoas entrepresas privadas collectivas. Tres sègles mai tard aquelas companhiás aguèron de problèmas economics e dins los territòris ont elas operavan lo contraròtle foguèt assumit pel govèrn neerlandés (en 1815 e 1791 respectivament). Venguèron alavetz oficialament de colònias. Pendent aquel periòde colonial los Païses Basses s'impliquèron activament dins lo comèrci d'esclaus.
Pendent lo sègle XIX, los Païses Basses s'industrializèron lentament, comparat amb los sieus païses vesins, principalament a causa de la granda complexitat que significava modernizar las siás infrastructuras, consistentas dins de grands canals d'aiga e la granda fisança que la siá indústria aviá en l'energia del vent.
E mai que los Païses Basses demorèsson neutres pendent la Primièra Guèrra Mondiala, aguèron un ròtle notable.[3] Lo Comte Schlieffen aviá previst d'ocupar los Païses Basses mentre qu'avançava cap a França. Aquel plan foguèt cambiat contra Helmuth von Moltke lo Jove amb l'intencion de manténer la neutralitat olandesa. Aquela foguèt essenciala per la subrevivença alemanda fins lo blocatge dels Estats Units e Granda Bretanha de 1916 quand l'importacion de produches a travèrs dels Païses Basses foguèt pas mai possible. Malgrat tot, Olanda siguèt neutra durant la comtessa, mercés a la siá diplomacia e la siá abiletat pel comèrci.[3]
La Segonda Guèrra Mondiala[modificar | modificar la font]
Los Païses Basses ensagèron se manténer tanben neutrales durant la Segonda Guèrra Mondiala. Malgrat tot, l'Alemanda nazi ocupèt los Païses Basses lo 1940 durant la siá campanha de l'Euròpa Occidentala e lo país capitulèt dins solament cinc jorns. Lo reialme coma tal, contunhèt la guèrra dempuèi lo sieu empèri colonial e lo govèrn contunhèt en lo sieu exili a Londres.
Durant l'ocupacion, a l'entorn de 100.000 josieus olandeses[4] foguèron portats a camps de concentracion a Alemanha, Polonha e Checoslovaquia. Quand aqueles camps foguèron liberats, solament 876 n'avián subreviscut.
Lo govèrn en l'exili perdèt lo contraròtle de la siá mai granda colònia, las Índias Orientalas Neerlandesas (Indonesia), a mans de l'Empèri Japonés en març de 1942. Un còp acabat la guèrra, Indonesia proclamèt la siá independéncia, qu'atenguèt lo 1949.
La familha reiala dels Païses Basses se transportèt eventualament a Ottawa tot en esperant la desliurança dels Païses Basses, e la princessa Margarida nasquèt durant aquel exili canadian. Lo 1944-45, l'armada canadiana foguèt la responsabla de liberar la màger part dels Païses Basses de l'ocupacion alemanda.
Istòria recenta[modificar | modificar la font]
Après la guèrra, l'economia olandesa prosperèt, en daissant l'èra enrè de neutralitat e en se sarrant dins los sieus estats vesins. Los Païses Basses foguèsson unes dels fondators del Benelux (Belgica, Netherlands (Païses Basses) e Luxemborg), e foguèt un dels 12 fondators de l'OTAN e un dels 6 fondators de la Comunautat Europèa del Carbon e de l'Acièr, la qu'evolucionèt, a travèrs de la Comunautat Economica Europèa, cap a la Union Europèa.
La darrièra granda inondacion als Païses Basses venguèt en febrièr de 1953, quand una granda tempèsta provoquèt l'escrancament de divèrsas barrièras al sud-oèst dels Païses Basses. Mai de 1.800 personas s'estofèron. Lo govèrn neerlandés decidiguèt crear un important programa de trabalhs (Deltawerken, Trabalhs del Delta) per protegir lo país davant futuras inondacions. Los trabalhs s'esperlonguèron pendent mai de trenta ans.
Als ans 60 e 70 lo país visquèt una epòca de cambiament cultural. Mai que mai los joves refusèron las tradicionalas linhas religiosas e classisaes e pressionèron en favor de nòus cambiaments en matèria de dreches de las femnas, sexualitat, desarmament o temas mitan-ambiental, que portèron a liberalizar de tèmas coma la politica de drògas, l'eutanasia o las questions ligadas a l'omosexualitat.
Politica[modificar | modificar la font]
Los Païses Basses forman una monarquia constitucionala amb un sistèma parlamentari de govèrn, e las siás politicas liberalas an cridat l'atencion mondiala particularament dins l'airal de consum de drògas, prostitucion e eutanasia.[5] Lo país se descriu coma un estat de consolidacion politica-sociala, en arribant quitament a se projectar coma un statu quo dels païses del mond. Las politicas de la siá govèrn se caracterizan per un esfòrç a aténher ample consens en decisions importantas, dins de la comunitat politica e de la societat integralament. L'Estat se caracteriza de mai politica e socialament per reformar d'institucions coma la familha e permetre amb aiçò l'intrada de nòvas manièras de convivéncia sociala tala coma lo matrimòni del meteis sèxe, la transexualitat[6], la prostitucion, la clonatge, l'eutanasia e l'usatge de drògas recreacionalas.
Dins de la siá conformacion politica, la Reina exercís lo poder executiu e ratifica la liura eleccion del Primièr Ministre pel pòble. Lo poder legislatiu es representat pel que fins uèi jorn se nomenan Estats Generales (Parlament), las que consistisson en doas camèras de representacion legislatiua.
Se regís cossent a l'Estatut del Reialme de 1954 e a la Constitucion de 1815, los que son estats reformats en innombrabla quantitat d'escasenças. Lo sufragi masculin s'implantèt en 1917 e lo universal en 1919.
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo Reialme dels Païses Basses se compausa de 4 Estats :
- Los Païses Basses (que dempuèi lo 10 d'octobre de 2010 inclauson los Païses Basses Caribencs : Bonaire, Saba e Sant Eustaqui)
- Aruba
- Curaçao
- Sint Maarten
Províncias[modificar | modificar la font]
Los Païses Basses an 12 províncias :
- Brabant Septentrional (Noord-Brabant)
- Drenta (Drenthe)
- Frisa (Friesland)
- Flevoland
- Groninga (Groningen)
- Guèldres (Gelderland)
- Olanda Meridionala (Zuid-Holland)
- Olanda Septentrionala (Noord-Holland)
- Limborg (Limburg)
- Overijssel
- Utrecht
- Zelanda (Zeeland)
Economia[modificar | modificar la font]
Los Païses Basses an una modèrna economia de mercat. Actualament, malgrat aver perdut la màger part de las siás possessions d'otramar, lo país manten lo sieu estatus de poténcia comerciala e possedís e mai lo pòrt maritim de màger movement dins lo mond, Rotterdam.
L'activitat industriala a lo sieu fondament en lo tractament de noiduras, la produccion de quimics, la refinatge de petròli e la produccion de maquinària electrica. Lo sieu sector agricòla es fòrça mecanizada e ocupa pus de 4% de la fòrça laborala, mas, provesís enòrmas excedents que son utilizats en l'indústria de tractament de noiduras e d'autras son destinats a l'exportacion.
Cultura[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]

- ↑ La màger part de la populacion del país durant aquel periòde demorava en las regions d'Olanda e Zelanda. Aquelas regions experimentèron una explosion de populacion entre los ans 1500 e 1650 de 350 000 a 1 000 000 d'abitants. Posteriorament, la populacion s'anivelèt e la populacion totala del país restèt suls 2 milions durant lo sègle XVIII; De Vries and Van der Woude, pp. 51-52
- ↑ "Japan Goes Dutch", London Review of Books (2001-04-01). 3-7.
- ↑ 3,0 3,1 Abbenhuis, Maartje M. The Art of Staying Neutral. Amsterdam: Amsterdam UP, 2006.
- ↑ [1]
- ↑ Huyendo de la muerte
- ↑ http://www.atandalucia.org/2011/09/una-nina-transexual-comparte-su.html?spref=fb


c: text/html

text:
La purmèra etapa de l'estudi qu'èra de har un diagnostic de l'estat deu numeric occitan. Aqueste qu'a servit de sòla a la definicion e la priorizacion deus besonhs tau calendèr de realizacion.
Tà aver ua vision çò mei larga possible, qu'estó hèit un inventari de tots los utís e ressorsas numerics occitans coneguts.
* Las ressorsas lingüisticas que son estadas separadas en duas categorias : las qui son utilizaderas dirèctament tà un usatge informatic e las qui an besonh d'un tractament mei o mensh pesuc tà poder estar utilizadas tà crear un utís.
Que i a chic d'utís de tecnologia de la lenga. Las ressorsas recensadas que son mei nombrosas, mes pauc utilizaderas (còrpus oraus pas transcriuts, diccionaris sovent ancians o pas OCRizats, gramaticas dedicadas a ua utilizacion pedagogica e pas informatica, question de la validitat e de la qualitat lingüistica tà mantun document...). Que caleré doncas crear ressorsas lingüisticas de sòla abans de poder desvolopar utís.
Dens l'encastre de l'estudi, quate expèrts internacionaus qu'an partatjat la lor experiéncia :
Tà çò deus besonhs de la lenga occitana, los intervienents que n'an tirat quate linhas màgers :
Veire tanben :

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Cinisme
Lo cinisme èra una escòla filosofica de la Grècia antica, fondada per Antistènes, que son discipol mai celèbre foguèt Diogènes de Sinope. Aquela escòla temptava una transposicion de las valors, e ensenhava la desenvoltura e l'umilitat als òmes grands e als poderoses de la Grècia antica. Radicalament anticonformistas, los cinics, e a lor tèsta Diogènes, prepausavan una autra vision de la filosofia e de la vida en general, subversiva e urosa.
Per una derivacion estranha del tèrme, se parla a nòstra epòca de cinisme per designar una manièra de pensar que diferís de las nòrmas establidas (en particular dins lo domeni de la morala). Se pòt ligar a aqueste autre cinisme una sòrta d'umor negre (de còps involontari), mordent e ironic, utilizat sovent per manifestar una cèrta rebellion fàcia a un mond incomprensible, a diferéncia del sarcasme, que per sa part cèrca pas qu'una demostracion de fòrça. Mas enlà d'aquela indiferéncia a la morala e a las convenenças, lo cinic modèrne a pas granda causa de veire amb los filosòfs antics.


text:
Dinastia Trastamara
La dinastia Trastamara en Catalonha s'installèt, coma dins la rèsta de la Corona d'Aragon, dempuèi los acòrdis del Compromés de Casp qu'escuelhèron un nòu rei après la mòrt de Martin l'Uman de l'Ostal de Barcelona.
La nòva dinastia, mai acostumada a las faiçons de far de Castelha s'acostumava pas al pactisme que dempuèi lo sègle XIII limitava lo poder del rei en favor de las Corts Catalanas e la Deputacion del General. A las Corts de Barcelona de 1413 li calguèt cedir a las pressions en los donant mai de poder mas totun mantenguèt lo celèbre afrontament del vectigal, en 1416, amb los poders de Barcelona. Creèt ja fòrça de malèsser quand en se dirigir a las corts o faguèt en castelhan per desplaser de fòrça assistents.
Lo malèsser entre las institucions catalanas e la nòva dinastia arribèt al moment de tension maximala dins la Guèrra Civila Catalana quand la Generalitat declarèt que lo rei aviá pas drech de metre lo pè en Catalonha sens lo sieu consentiment. Al mitan de la guèrra ensagèron de cambiar de dinastia divèrses còps sens succès, en causissent divèrses nòus reis.
Fin finala, lo rei se transportèt a demorar en defòra de la Corona d'Aragon, en Castelha, en perdent la pression dels catalans e assentant las basas per qu'al sègle XVII Felip IV vegèsse Catalonha coma un apendix a annexar e assimilar al reialme e a la cultura castelhana.


text:
Rupicapra rupicapra
Lo sarri o isard o chamoç (var. camoç) (Rupicapra rupicapra) es un bovid de la sosfamilha dels Caprinae (aquela de las chabras e de las feas), que se tròba dins los Alps e los Pirenèus e dins d'autres territòris montanhòls d'Euròpa, coma dins la Cordilhiera Cantabrica, los Carpats e Caucàs. Quauques autors classifican los exemplars pirinencs e cantabrics coma una espècia a despart, Rupicapra pyrenaica, mas aquò s'admet pas dins tota la comunautat scientifica internacionala.
Nom[modificar | modificar la font]
En occitan, i a d'usatges preferencials per nommar l'animal segon las montanhas:
- Dins los Alps occitans dison pus sovent chamoç o camoç (chamoç en zona de cha coma lo vivaroaupenc e pus generalament lo nòrd-occitan; camoç en zona de ca coma lo niçard e pus generalament los dialèctes dau sud).
- Dins los Pirenèus occitans dison puslèu sarri o isard.
Totas aquestas formas son corrèctas e legitimas en occitan larg.
D'autras lengas an de formas pròchas de l'occitan:


text:
Molucas
Las illas Molucas son un archipèla d'Indonesia, que fa partida de l'archipèla malai. Son situadas sus la placa australiana, e s'espandisson a l'èst de Sulawesi (Celebes), a l'oèst de Nòva Guinèa, e al nòrd de Timor. Las illas foguèron tanben sonadas "illas de las espècias" pels chineses e europèus, mas lo tèrme foguèt tanben balhat a d'autras illas.
Fòrça de las illas son montanhosas, amb qualques volcans actius, e an un clima umid. La vegetacion de las illas pichonas e estrechas, enrodadas per la mar, es druda e inclutz de selvas pluvialas; s'i tròban sago, ris, e las famosas espècias notz de muscada, giroflièr entre autras.


text:
Oissel
Oissel es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada a unitat|10|km {{}} al sud de Roan, en lo centre de la CRÈA, en bordure de la Seine.
Située à 10 km au sud de Rouen, dans le centre de la CREA, en bordure de la Seine.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Situat en près de Seine, al pè d'un scenari cobèrt de bòsc ric en gibier, lo luòc de Oissel a ocupat dempuèi la préhistoire. Gaulois E Gallo-romains i an daissat de vias de comunicacion e un temple, al luòc-ditz la Maire-de detlo-Potz. Dels sarcophages mérovingiens #èsser egalament meses a jorn.
En 1082, Guillaume lo Conquistador, pòrti de Normandie e rei de Angleterre, i amassa un concile de nautors dignitaires de la Glèisa en preséncia de barons anglo-normands en çò que tanh a un différend sus la pena de mòrt entre lo archevêque de Roan e la abbé de Sant-Wandrille. Fief Reial, Richard Cœur de Leon i #installar una cita de caça ont séjourna Philippe lo Polit l'an 1312. Aquel solar, prigondament modificat al cors dels sègles, es uèi la comuna.
Cap a 1250, lo rei Louis IX (Sant-Louis) #crear la Sergenterie de Oissel en la parròquia de Sant-Martin en la vicomté de Roan. Compreniá dempuèi la siá origina la glèbe de la Franca Sergenterie de bòsc fieffés e héréditaire en lo bòsc del Rouvray, dels fiefs aguts en perpètua eiretatge de divèrs fiefs de haubert e del fief de la Capèla Santa-Casqueta. Entre los sergents de la guarda del rei en lo bòsc del Rouvray, #que lor caliá retre fe e aumenatge al rei, de contunh far confession de las siás avoirs, se tròba los noms de Repotèga Bécourt (confession del 3 d'abril de 1383 julien), Jehan Leprevost (confession del 2 de febrièr de 1419 julien), Guernet Lynant e Jacques Lynant, aquel darrièr en vendent e en transmetent a fin d'eiretatge l'ensems de la Sergenterie lo 23 de març de 1480 julien a Jehan Vauquelin (confession del 26 d'agost de 1484 julien), Jacques Vauquelin en #eretar (confession del 31 de julhet de 1515 julien). Se succedís de contunh lo long linhatge dels Duhaze, amb Panen Duhaze #qu'en #eretar per la siá maire Anne Vauquelin (confession del 1er {{}} en junh 1532 julien), fins a Antoine Duhaze (confession del 30 de setembre de 1686), e Jean Thomas Duhaze. La Sergenterie i aguèt suprimit cap a 1764.
La Capèla Santa-Casqueta, #que #far partida en tot temps del fief de la Sergenterie #portar al fil dels tempses desparièrs noms : Barralha de la Capèla, Solara de la Capèla, Granja a Dupont al començament de la Modèl:S-. A #èsser aquerida pels Papeteries de la Capèla l'an 1929. A #èsser dotada d'un castèl d'epòca relativament recenta. Mas lo miracle es que lo colombier a pè e lo potz a colomnas (e mai se aquel darrièr i aguèt desplaçat a divèrsas recuperacions) son arribats fins a nosautras en restant relativament #intacte dempuèi la XVIen sègle.
Es a Oissel #qu'en 1639, en lo moment de la revòlta de las va-de nuses-pès, contra los impòstes e la famine, que las tropas enviadas pel Rei aguèron albergat. L'epidèmia de peste de 1649-1650 dévasta la municipalitat, una nòva epidèmia de choléra l'an 1832 #far de nombrosas victimas.
Los Prussiens se #installar en 1871 dins la vila e #incendiar en partida la comuna.
La Primièra Guèrra mondiala #far de nombroses estralls doncas que [ref. necessària]. De 1939 a 1944, los Alemands se #installar a nòu a Oissel per defendre la nœud ferroviaire estrategic entre la Anautita e la Bassa-Normandie e París. 43 bombardements aliada l'an 5 ans #far dégâts considerables : 249 immeubles aguèron destruit, 1475 autras deteriorats. Al cors d'aqueles tres conflictes, los Osseliens #mostrar un esperit de resisténcia e de solidarité escassa coma Édouard Turgis, Paul Henri Mongis e Émile Billoquet, tres noms inscriches a jamai en la memòria de Oissel.
Lo [[71e regiment del enginy|Modèl:71e regiment del enginy]], basat a Oissel, es dissòlv en 1997.
Dempuèi abril 2004, Oissel es lo luòc d'implantacion d'un Centri de rétention administrativa (CRA) abiletat a aculhir de familhas (19 lièchs), en vista de l'instruccion administrativa de lo sieu retorn dins lo sieu país d'origina. Los estrangièra en situacion irregulara #que i an retengut entre doas e trenta dos jorns venon de totas las regions de França, e principalament de las regions limitrophes de la Anautita-Normandie. Aquela implantacion a donat luòc a protestations e de manifestacions del RESF. Una manifestacion de protestation a #aver luòc lo 3 de febrièr de 2007 davant lo Escòla nacionala de polícia de Oissel, luòc ont a implantat lo centre de rétention.
Situé en bord de Seine, au pied d'un plateau couvert de forêt riche en gibier, le site d'Oissel est occupé dès la préhistoire. Gaulois et Gallo-romains y ont laissé des voies de communication et un temple, au lieu-dit la Mare-du-Puits. Des sarcophages mérovingiens furent également mis au jour.
En 1082, Guillaume le Conquérant, duc de Normandie et roi d'Angleterre, y réunit un concile de hauts dignitaires de l'Église en présence de barons anglo-normands au sujet d'un différend sur la peine de mort entre l'archevêque de Rouen et l'abbé de Saint-Wandrille. Fief royal, Richard Cœur de Lion y installa un rendez-vous de chasse où séjourna Philippe le Bel en 1312. Ce manoir, profondément modifié au cours des siècles, est aujourd'hui la mairie.
Vers 1250, le roi Louis IX (Saint-Louis) créa la Sergenterie d’Oissel en la paroisse de Saint-Martin en la vicomté de Rouen. Elle comprenait dès son origine la glèbe de la Franche Sergenterie de bois fieffés et héréditaire en la forêt du Rouvray, des fiefs tenus en perpétuel héritage de divers fiefs de haubert et du fief de La Chapelle Saint-Bonnet. Parmi les sergents de la garde du roi en la forêt du Rouvray, qui devaient rendre foi et hommage au roi, puis faire aveu de leurs avoirs, on trouve les noms de Hue Bécourt (aveu du 3 avril 1383 julien), Jehan Leprevost (aveu du 2 février 1419 julien), Guernet Lynant et Jacques Lynant, ce dernier vendant et transmettant à fin d’héritage l’ensemble de la Sergenterie le 23 mars 1480 julien à Jehan Vauquelin (aveu du 26 août 1484 julien), Jacques Vauquelin en hérita (aveu du 31 juillet 1515 julien). Puis se succède la longue lignée des Duhaze, avec Robin Duhaze qui en hérita par sa mère Anne Vauquelin (aveu du 1er juin 1532 julien), jusqu’à Antoine Duhaze (aveu du 30 septembre 1686), et Jean Thomas Duhaze. La Sergenterie fut supprimée vers 1764.
La Chapelle Saint-Bonnet, qui fit partie en tout temps du fief de la Sergenterie porta au fil du temps différents noms : Ferme de la Chapelle, Manoir de la Chapelle, Ferme à Dupont au début du Modèl:S-. Elle a été acquise par les Papeteries de La Chapelle en 1929. Elle a été dotée d’un château d’époque relativement récente. Mais le miracle est que le colombier à pied et le puits à colonnes (bien que ce dernier fut déplacé à plusieurs reprises) sont parvenus jusqu’à nous en restant relativement intacts depuis le XVIen siècle.
C'est à Oissel qu'en 1639, lors de la révolte des va-nu-pieds, contre les impôts et la famine, que les troupes envoyées par le Roi furent hébergées. L'épidémie de peste de 1649-1650 dévasta la commune, une nouvelle épidémie de choléra en 1832 fit de nombreuses victimes.
Les Prussiens s'installèrent en 1871 dans la ville et incendièrent en partie la mairie.
La Première Guerre mondiale fit de nombreux ravages puisque [ref. necessària]. De 1939 à 1944, les Allemands s'installèrent à nouveau à Oissel pour défendre le nœud ferroviaire stratégique entre la Haute et la Basse-Normandie et Paris. 43 bombardements alliés en 5 ans firent des dégâts considérables : 249 immeubles furent détruits, 1475 autres endommagés. Au cours de ces trois conflits, les Osseliens montrèrent un esprit de résistance et de solidarité rare comme Édouard Turgis, Paul Henri Mongis et Émile Billoquet, trois noms inscrits à jamais dans la mémoire d'Oissel.
Le [[71e régiment du génie|Modèl:71e régiment du génie]], basé à Oissel, est dissous en 1997.
Depuis avril 2004, Oissel est le lieu d'implantation d'un Centre de rétention administrative (CRA) habilité à accueillir des familles (19 lits), en vue de l'instruction administrative de leur retour dans leur pays d'origine. Les étrangers en situation irrégulière qui y sont retenus entre deux et trente-deux jours viennent de toutes les régions de France, et principalement des régions limitrophes de la Haute-Normandie. Cette implantation a donné lieu à des protestations et manifestations du RESF. Une manifestation de protestation a eu lieu le 3 février 2007 devant l'École nationale de police de Oissel, site où est implanté le centre de rétention.


text:
29
Abr
Prèmi Aran de Literatura - edicion 2016
Coma cada annada, lo Prèmi Aran de Literatura portat pel Conselh General d'Aran, pòrta son sosten a la lenga e a la literatura occitanas d'uèi.
Lo concors propausa tres categorias : narracion, poesia e conte infantil. Los laureats recebràn lors recompensas lo 16 de junh que ven, a l'escasença de la Hèsta d'Aran, de prèmis fins a 1000 èuros.
Es possible de participar a cada categoria, mas per caduna, una sola òbra es acceptada. Las podetz mandar abans lo 29 d'abril a :
Airau de Politica Lingüistica deth Departament de Cultura deth Conselh Generau d'Aran
Passeg dera Libertat, 16
25530 Vielha - Val d'Aran
info@conselharan.org
Lo reglament complèt e las condicions de participacion son disponibles aquí.


text:
Torre Eiffel
La Torre Eiffel (Tour Eiffel, en francés) es una estructura concebuda e dessenhada per l'engenhaire francés Gustave Eiffel a l'ocasion de l'Exposicion Universala de 1889 a París (França).
Construïda en plena controvèrsia amb los artistas de l'epòca, que la percebián coma un mostre d'acièr, es considerada coma lo simbòl màger de l'Estat francés e subretot de la vila de París. Es lo monument mai visitat del mond.
Caracteristicas tecnicas[modificar | modificar la font]
La Torre es nauta de 300 m. Amb l'antena de ràdio qu'es a sa cima, la torre arriba a mesurar 324 m. Quand foguèt bastida, la Torre pesava aperaquí 7300 tonas, a mai se uèi se calcula que son pes passa 10 000 tonas (per encausa del musèu, dels restaurants e de las botigas que encabís actualament). Èra previst que la torre arribèsse a 350 m, mas los vesins èran espantats (de paur qu'un edifici talament naut e bastit sens pèiras poguèsse tombar) e se manifestèron, provocant un cambiament dins los plans. Los 24 darrièrs mètres correspondon a una antena de ràdio que foguèt aponduda plan mai tard.
(Situacion geografica 48º 51' 29,04" N; 2º 17' 40,10" E)
En foncion de la temperatura ambienta, la cima de la Torre Eiffel se pòt sarrar o alunhar del sòl de gaireben 8 cm, per encausa que la dilatacion termica del metal que la vertèbra. Segon lo site oficial del monument, per aténher la cima cal montar 1665 escalons (e non pas 1792, nombre que d'unes creson cèrt en allusion a l'annada de la Primièra Republica Francesa).
Lo manteniment de la torre demanda l'aplicacion de 50 t de pintura cada sèt ans, pr'amor de la protegir de la corrosion. Qualques vegadas, la color de la pintura se càmbia, a mai se en (2005) la torre aguèt una tonalitat parda. Al primièr nivèl, i a de consòlas que permeton de votar per la causida de la futura color de l'estructura. La color originala de la torre èra lo jaune, a mai se actualament demòra pas res d'el.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'estructura se construiguèt entre 1887 e 1889 pr'amor que venguèsse arca de dintrada de l'Exposicion Universala, una fièra mondiala organizada per commemorar lo centenari de la Revolucion Francesa. La torre foguèt inaugurada lo 31 de març de 1889, e foguèt dobèrta al public lo 6 de mai d'aquela annada.
Gaireben 200 obrièrs uniguèron 18 038 pèças de fèrre, en emplegar dos milions e mièg de bolons, e en seguir lo dessenh estructural de Maurice Koechlin.
Per encausa de la proximitat del flum e de la natura del sòl sos cements an, a una de sus pautas, una prigondor de 30 mètres.
En diferéncia dels gratacèls modèrnes, la torre ten una estructura dobèrta sens nivèls intermediaris, se fasèm excepcion de sas doas plataformas. Malgrat las precaucions immensas d'Eiffel devèrs sos obrièrs (que inclusián l'emplec d'arneses), un d'eles tombèt durant l'installacion dels ascensors. Coma anecdòta, cal notar que l'engenhaire francés Gustave Eiffel presentèt d'en primièr son projècte de torre als responsables de la Comuna de Barcelona, per que la torre siá construida a Barcelona a l'ocasion de l'Exposicion Universala de Barcelona (1888). Mas un projècte aital semblèt als responsables de la comuna barcelonesa una construccion estranha e cara, que convendriá pas ges a l'arquitectura de la vila. Aprèp la responsa negativa de las autoritats de la ciutat, Eiffel presentèt son projècte als responsables de l'Exposicion Universala de París, que se faguèt un an mai tard, en 1889. Aqueles acceptèron de bastir la torre, malgrat que a la debuta pensèssen que se deuriá desmontar un còp s'acabèsse l'exposicion. Sonque la volontat populara evitèt que se tombèsse.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Sit oficial (en francés)
- Guida per visitar la Torre Eiffel
- Informacion sus la Torre Eiffel
- Fotografías - Torre Eiffel
- Gustave Eiffel
- Torre Eiffel - Fotografias
- Vidèos de la Torre Eiffel
- Torre Eiffel Webcams
- Fotografias e Vidèos de la Torre Eiffel
- Fotografias de la Torre Eiffel
- Fotografias de la Torre Eiffel (francés)


text:
Nous allons essayer de publier toutes les interventions des participants à notre Forum du 17 mars. Ce forum se déroulait à Beziers, en parallèle à la manif per la lenga occitana. Nous remercions tous les participants à ce forum.
Nous inaugurons ces publications par l’intervention de Maxime Caillon, le représentant du Forum Social Limousin.
Lo 13 de genier 2007 a Limòtges, l’amassada generala dau Forum Sociau Lemosin decidet de sostener la manifestacion de Besièrs dau 17 de març 2007. La diversitat culturala es un tema daus obradors dau FSL dempuei mai de quatre ans. Defendre la lenga e la cultura occitanas emai las autras lengas e culturas que se tròban en Lemosin es pas solament luchar contra la globalizacion, l’uniformizacion culturala e la pensada unica mas tanben dreibir lo desbat sus l’istòria coloniala de l’Estat francés. Volem defendre la lenga occitana perque qu’es la lenga istorica de nòstra region, qu’es la lenga dau trabalh emai de las luchas socialas. Volem defendre totas las autras lengas e culturas dau Lemosin perque volem ’na diversitat culturala sens comunautarisme, sens replec sus se, dins la dubertura a l’autre e lo dialògue interculturau. Volem de las culturas vivas de pertot dins lo monde, per los pòples akha, kishwa, bogi, pataxó, palestinian emai chas nos. Tendrem de trabalhar per un monde e un Lemosin liberats de tota fòrma d’imperialisme, economic o culturau.
Lo FSL es un Forum Sociau permanent. Bota en malhum 1500 personas e mai de 200 associacions. Permanent vòu dire que i a daus obradors que trabalhen tota l’annada e de las amassadas regularas. I a de segur un moment de rescontres mai important chasqua annada. Lo darrier còp eran 800 sus ’na setmana entera. I a 4 obradors : - Solidaritat internationala - Diversitat culturala e lingüistica - Reconneissança de las identitats, - Agricultura - Consomacion - Decreissença - Un autre biais de viure, - Democracia - participacion ciutadana, - Servicis publics.
Perque lo FSL s’interessa a l’occitan e a las luchas culturalas ? Quand ai perpausat de trabalhar sus lo tema de la diversitat culturala e de la situacion de la cultura occitana, lo monde que animavan l’obrador sus la solidaritat internacionala fugueren interessat. Avem decidat de far un debat sus lo tema : Drechs daus pòples autoctònas e diversitat culturala. L’idéia era de ’visar çò que passa en America dau Sud, las caracteristicas de las mobilizacions daus pòples indians que son per la vetz identitarias, revolucionarias e democraticas, de veire la revendicacions daus pòples dins los Estats dau Nòrd per construir ’n’alternativa, ’n’emancipacion sociala qu’obluda pas las identitats... Per que i a un liam entre luchas culturalas o identitarias, socialas e ecologicas. Qu’es çò que se passa coma Evo Morales en Bolivia, en Oaxaca au Mexic, en Lengadòc per lo vin en 2007, coma en 1907. Avem pas ’gut lo temps de ’chabar lo debat. Cotunha ujan.
’N’autra ideia es venguda pendant lo debat : coma surtir l’occitan de l’escòla, coma far viure la cultura dins la societat. Volem trabalhar sus quela question emb d’associacions d’un quartier popular, malurosament plan conegut dempuei de la Nadau : Beubrelh. Quartier ente i a ’gut lo murtre d’un jòune que fasiá dau quad. L’idéia es de veire coma far per que totas las culturas minorizadas dau Lemosin sian visiblas, sian presentas dins la societat, dins la vita de la region e de la gent.
Volem construir un monde ente chasqua femna, chasque òme a sa plaça, lo drech de viure, de minjar, de trabalhar mas tanben de viure dins sa cultura. E construir l’interculturalitat per que las culturas, las lengas, sian p’un piau daus mianadís mas daus ponts d’una gent l’autra.
infos : http://fslimousin.free.fr/


text:
Adieu,
Soi a trabalhar sus un projècte de site, i a pas tròp de sites en occitan que tracta de l'actualitat (politica, economica, culturala etc..) nacionala e internacionala. Legissi http://news.google.com/ que recampa un fum de causas sus un meteis site, mas voldriái veire d'actualitats escrich en lenga occitana, e un pauc mai d'actualitats nacionala.
Ai creat l'estructura del site, ai ja lo metòde de trabalh e de mai es possible pel mond que vòlon plan participar de ganhar un pauc d'argent amb Google Adsense. La tòca seriá de permetre als jornalistas de recebre l'argent de las publicitats dels articles qu'an escrich. Aquò's simple e de mai papà tòni es aquí per ajudar s'avètz un problèma amb l'informatica.
Abans de presentar mon dorsièr complet sul projècte voldriái saupre se i a ja de mond que serián interessats :
-De poder legir d'articles en linhas e non sus un fuèlh (çò qu'es util pel mond coma ieu que càmbian cada mes d'adreça o de país)
-De participar (es a dire tornar prene las actualitats de AFP, Washington Post, Reuters, The Associated Press et cætera.. e de far un resumit en occitan)
Ai ja lo nom, la basa de donadas, lo site, lo metòde de trabalh, tot manca pas que lo mond per començar aquel projècte.
Dernière édition par Mertyl le Dim 28 Mar - 21:10, édité 1 fois (Raison : siti -> (sit o site en lengadocian))


text:
-153
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -153 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Ataca dei Numides de Massinissa que conquistèron lei Grands Plans. En fàcia d'aquela menaça, Cartage mobilizèt una armada importanta maugrat la defensa romana. Aquò causèt de tensions e una ambaissada romana venguèt dins la region per estudiar la situacion.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Per reglar sa succession, l'emperaire Han Jingdi decidèt d'adoptar son fiu ainat, Liu Rong, coma eiretier oficiau. Pasmens, aquò entraïnèt de trèbols au sen de la cort imperiala e d'afrontaments entre lei companhas e lei concubinas de l'emperaire. Foguèron a l'origina de divèrseis execucions e exilis fins au començament de la decennia seguenta (→ -151, -150 e -148).


text:
Wikilibres:Benvenguda
Retorn Acuèlh
Règlas
Wikilibres es un projècte collaboratiu que necessita de règlas. Tres règlas de basas son estadas fixadas :
- Respècte dels autres e de lor trabalh.
- Neutralitat de punt de vista.
- Respècte del drech d'autor.
Autras informacions
Wikilibres (Wikibooks) es un projècte visant a constituir un fons de libres electronics de tòca pedagogica. S'adreça als escolans dels collègis o dels licèus, als estudiants de las universitats, als professors, mas tanben a tota persona desirosa d'accréisser l'espandida de sas coneissenças.
La version anglofòna es la mai complèta, amb mai de 22 000 chapitres. Lo projècte es estat lançat en julhet de 2003 e prepausa mai de 50 000 capitols eissits de 1000 obratges en 50 lengas.
Wikilibres es una bibliotèca de libres pedagogics de contengut liure, doberta a totes.
- Bibliotèca : donam una importància granda a la neutralitat du punt de vista e a la pertinéncia del contengut.
- Pedagogica : recuèlh de libres destinats a l'aprentissatge d'una tecnica, d'un saber-far, d'un saber, d'una lenga, …
- Liure : Dins lo sens "liurament distribusible", non pas qu'òm es liure d'i escriure de contengut que respècte pas las règlas d'admissibilitat dels libres. Utilizam la licéncia de documentacion liure GFDL. Gràcia a aquesta licéncia, tot lo mond pòt copiar, modificar una còpia e distribuir lo contengut de Wikilibres. La sola obligacion es de conservar la meteissa licéncia per las còpias confòrmas e las còpias modificadas.
- Doberta a totes : tot lo mond pòt participar. Sufís de dos clics de mirga. Un sul ligam modificar aquesta pagina e lo segond sus salvagardar aprèp aver picat vòstre tèxt.


text:
Nòrma lingüistica
Somari
Definicion[modificar | modificar la font]
Una nòrma lingüistica es un ensems de règlas convencionalas que fixan una lenga. L'operacion per fixar una nòrma lingüistica se sona la codificacion (o normativizacion), e la nòrma lingüistica n'es lo resultat. En general, una nòrma lingüistica se compausa de doas partidas:
- l'ortografia o nòrma ortografica (règlas per escriure los sons, per ex. en occitan realizar e non realisar*)
- la nòrma orala (règlas per fixar la lenga parlada, per ex. en occitan quimia e non chimia*, la vòli seguir e non vòli la seguir*). La nòrma orala d'una lenga pòt concernir en particular:
- l'ortoepia (manièra recomandada de prononciar, fonetica codificada)
- lo lexic (registrament e fixacion dels mots)
- la morfologia (forma dels mots, e en particular las formas gramaticalas de basa: variacion dels vèrbs, noms e adjectius; mots-aisinas corrents coma los articles, los nombres, los advèrbis, las preposicions o las conjoncions)
- la sintaxi (òrdre dels mots dins la frasa)
- l'evitacion de las interferéncias de certanas lengas jutjadas tròp influentas
- l'estil.
Remarca - Certans lingüistas utilizan lo tèrme nòrma lingüistica dins un sens restrench, coma sinonim de nòrma orala solament.
Nòrma e estandardizacion[modificar | modificar la font]
Dins la granda majoritat de las lengas del Mond, una nòrma lingüistica se concep sonque per fixar la varietat estandard de la lenga, sens se preocupar dels dialèctes ni dels parlars locals. En aquel cas, la codificacion e l'estandardizacion son practicament una sola e meteissa operacion.
Dins un pichòt nombre de lengas coma l'occitan, pasmens, la nòrma lingüistica permet de fixar tant los parlars locals coma la varietat estandard (occitan larg). En aquel cas, la codificacion es una operacion que pertòca totas las varietats de la lenga mentre que l'estandardizacion pertòca sonque la varietat estandard de la lenga.
Dins las lengas subordenadas[modificar | modificar la font]
Las lengas subordenadas, coma l'occitan, lo wolof, lo basco o lo lapon, pòdon conéisser de dificultats per difusar e per far acceptar una nòrma, pr'amor que son de lengas fragilas. La diglossia, la manca de mejans de comunicacion o d'ensenhament, la manca d'autoestima, de còps la manca de pression sociala subre l'usatge, pòdon explicar que certans usatgièrs d'aquelas lengas pòscan pas (o vòlgan pas) tostemps aplicar una nòrma. L'existéncia d'un organisme de codificacion es pas sistematica.
En occitan[modificar | modificar la font]
La situacion de l'occitan es particularament complèxa perque aquela lenga ten almens quatre nòrmas concurrentas uèi lo dia (sens comptar las practicas fòra nòrma):
- la nòrma classica, la pus utilizada, fixada pel Conselh de la Lenga Occitana
- la nòrma mistralenca
- la nòrma bonaudiana
- la nòrma de l'Escòla dau Pò.
Dins las lengas establidas[modificar | modificar la font]
Las lengas establidas, coma l'anglés, lo francés, l'italian, l'espanhòl, l'arabi o lo chinés, an una nòrma lingüistica pro establa. Aquela estabilitat ven de la pression fòrta de la societat subre l'usatge d'aquelas lengas e mai del besonh d'utilizar aquelas lengas dins una comunicacion a escala larga. Adoncas, los organismes de codificacion an sovent un ròtle segondari per fixar la lenga perque la fixacion se fa d'en primièr a travèrs d'un usatge social fòrt. Aital, l'anglés ten pas ges d'organisme de codificacion. D'autras lengas establidas an d'organismes de codificacion coma l'Acadèmia Francesa en francés, l'Acadèmia de la Crusca en italian o la Reiala Acadèmia de la Lenga Espanhòla.


text:
Villes et mairies du District de Laufenburg (112)
Liste des communes
Frick
Ville de Frick, localité de la Suisse de 4 400 habitants.
La mairie de Frick a une adresse e-mail et un site Internet.
Gipf-Oberfrick
Ville de Gipf-Oberfrick, localité de la Suisse de 3 000 habitants.
La mairie de Gipf-Oberfrick a une adresse e-mail et un site Internet.
Kaisten
Ville de Kaisten, localité de la Suisse de 2 100 habitants.
La mairie de Kaisten a une adresse e-mail et un site Internet.
Laufenburg
Ville de Laufenburg, localité de la Suisse de 2 000 habitants.
La mairie de Laufenburg a une adresse e-mail et un site Internet.
Eiken
Village de Eiken, localité de la Suisse de 1 800 habitants.
La mairie de Eiken a une adresse e-mail et un site Internet.
Sisseln
Village de Sisseln, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie de Sisseln a une adresse e-mail et un site Internet.
Herznach
Village de Herznach, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de Herznach a une adresse e-mail et un site Internet.
Sulz
Village de Sulz, localité de la Suisse de 1 100 habitants.
La mairie de Sulz a une adresse e-mail et un site Internet.
Wittnau
Village de Wittnau, localité de la Suisse de 1 100 habitants.
La mairie de Wittnau a une adresse e-mail et un site Internet.
Gansingen
Village de Gansingen, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Gansingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Zeihen
Village de Zeihen, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Zeihen a une adresse e-mail et un site Internet.
Hornussen
Village de Hornussen, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Hornussen a une adresse e-mail et un site Internet.
Oeschgen
Village de Oeschgen, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Oeschgen a une adresse e-mail et un site Internet.
Wölflinswil
Village de Wölflinswil, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Wölflinswil a une adresse e-mail et un site Internet.
Ueken
Village de Ueken, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Ueken a une adresse e-mail et un site Internet.
Schwaderloch
Village de Schwaderloch, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Schwaderloch a une adresse e-mail et un site Internet.
Wil
Village de Wil, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Wil a une adresse e-mail et un site Internet.
Münchwilen
Village de Münchwilen, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Münchwilen a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Badinières
Badinières en arpitan (Badinières en francés) es una anciana comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Badinières A situat a 40 km de Lion e a 60 km de Grenòble.
Badinières est située à 40 km de Lyon et à 60 km de Grenoble.
Istòria[modificar | modificar la font]
1991 : 1er Comice agricòla
26 e 27 aout 2006 2eme : Comice agricòla
1991 : 1er Comice agricole
26 et 27 aout 2006 2eme : Comice agricole


text:
-370
Aquesta pagina concernís l'an -370 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Esparta[modificar | modificar la font]
Refusant la formacion de la Liga Arcadiana consequéncia de sa desfacha de Leuctra (→ -371), leis Espartencs ataquèron Arcadia. Son adversari demandèt sensa succès l'ajuda atenenca e obtenguèt aquela de Tebas. Aquò entraïnèt lo retirament dei tropas de Lacedemònia e permetèt ais Acardians d'acabar la bastida de Megalopolis, capitala de la Liga, e posicion fòrça fortificada qu'anava venir un problema recurrent per Esparta dins lo corrent dei sègles seguents.
D'autra part, mòrt d'Agesipolis II que foguèt remplaçat per son fraire Cleomene II.
Republica Romana[modificar | modificar la font]
Perseguida de la crisi entraïnada per lo refús dau patriciat d'acceptar lei lèis de reforma prepausadas en 376 avC per lei tribuns de la plèba Caius Licinius Stolon e Lucius Sextius Lateranus. Contunièron donc de blocar gràcias a son drech de vetò la màger part deis eleccions mai, en causa de dificultats militaras, deguèron acceptar l'eleccion de tribun amb un poder consular.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Agesipolis II, rèi d'Esparta.


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement de Bergstrasse (431)
Liste des communes
Bensheim
Ville de Bensheim, localité de l'Allemagne de 39 000 habitants.
La mairie de Bensheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Viernheim
Ville de Viernheim, localité de l'Allemagne de 32 000 habitants.
La mairie de Viernheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Lampertheim
Ville de Lampertheim, localité de l'Allemagne de 31 000 habitants.
La mairie de Lampertheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Heppenheim
Ville de Heppenheim, localité de l'Allemagne de 25 000 habitants.
La mairie de Heppenheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Bürstadt
Ville de Bürstadt, localité de l'Allemagne de 15 000 habitants.
La mairie de Bürstadt a une adresse e-mail et un site Internet.
Lorsch
Ville de Lorsch, localité de l'Allemagne de 13 000 habitants.
La mairie de Lorsch a une adresse e-mail et un site Internet.
Wald-Michelbach
Ville de Wald-Michelbach, localité de l'Allemagne de 10 000 habitants.
La mairie de Wald-Michelbach a une adresse e-mail et un site Internet.
Fürth
Ville de Fürth, localité de l'Allemagne de 10 000 habitants.
La mairie de Fürth a une adresse e-mail et un site Internet.
Mörlenbach
Ville de Mörlenbach, localité de l'Allemagne de 10 000 habitants.
La mairie de Mörlenbach a une adresse e-mail et un site Internet.
Birkenau
Ville de Birkenau, localité de l'Allemagne de 10 000 habitants.
La mairie de Birkenau a une adresse e-mail et un site Internet.
Biblis
Ville de Biblis, localité de l'Allemagne de 8 700 habitants.
La mairie de Biblis a une adresse e-mail et un site Internet.
Rimbach
Ville de Rimbach, localité de l'Allemagne de 8 500 habitants.
La mairie de Rimbach a une adresse e-mail et un site Internet.
Lautertal
Ville de Lautertal, localité de l'Allemagne de 7 000 habitants.
La mairie de Lautertal a une adresse e-mail et un site Internet.
Zwingenberg
Ville de Zwingenberg, localité de l'Allemagne de 6 700 habitants.
La mairie de Zwingenberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Einhausen
Ville d'Einhausen, localité de l'Allemagne de 6 100 habitants.
La mairie d'Einhausen a une adresse e-mail et un site Internet.
Lindenfels
Ville de Lindenfels, localité de l'Allemagne de 5 000 habitants.
La mairie de Lindenfels a une adresse e-mail et un site Internet.
Gorxheimertal
Ville de Gorxheimertal, localité de l'Allemagne de 3 900 habitants.
La mairie de Gorxheimertal a une adresse e-mail et un site Internet.
Neckarsteinach
Ville de Neckarsteinach, localité de l'Allemagne de 3 700 habitants.
La mairie de Neckarsteinach a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
• Era mesura a anat adreçada entà garantir e melhorar er accès a un des paratges mès emblematics dera Val d’Aran
Eth Departament d’Agricultura, Ramaderia e Medi Naturau deth Conselh Generau d’Aran, per miei dera empresa Servicis Ambientaus dera Val d’Aran (SAVA, S.L.) a desvolopat un plan de limpiesa dera carretèra d’accès a Varradòs (Hònt deth Sofre enquiath pòble d’Arròs).
Eth Govèrn aranés a trabalhat ena carretèra damb ua retroexcavadora entara canalizacion der aigua, limpiesa d’arquetes e limpiesa de cunetes.
Eth conselhèr d’Agricultura, Ramaderia e Medi Naturau, Jose E. Arró, a explicat que “damb aguest plan de limpiesa ena carretèra de Varradòs volem garantir er accès des persones as paratges mès concorregudi deth nòste país”.
Vielha, 12 de hereuèr de 2016
Conselh Generau d’Aran: Núria Sanjuan


text:
Alcaloïde
Los alcaloïdes son de substàncias naturalas en màger part sintetizadas pels vegetals e qu'an de proprietats farmacologicas importantas e una toxicitat enauçada, sovent a de dòsis feblas. Mai rarament se pòdon encontrar tanben d'alcaloïdes d'origina bacteriana, fongica o animala. Son de compausats basics que se pòdon traire per una reaccion acid-basa.
Estructura quimica[modificar | modificar la font]
Quimicament se caracterizan per la preséncia d'un o mai d'un atòm d'azòt inserit dins un cicle. Los nuclèus de basa principals son:
- Pirolidina: per exemple l'igrina de la còca
- Pridina: per exemple la nicotina del tabat
- Piperidina: per exemple conina de la ciguda.
- Pirolizidina: per exemple retronecina dels saniçons.
- Lupiana: per exemple sparteïna de las ginèstas.
- Tropana: per exemple atropina de la beladòna, cocaïna de la còca.
- Quinoleïna: per exemple quinina del Quinquina.
- Isoquinoleïna: per exemple boldina de la boldo, emetina de l'ipecacuana, morfina de l'òpi.
- Indola: per exemple ergotamina de Claviceps purpurea, eserina de la fava de Calabar, vincamina de la Pichona Pervenca.
- Imidazòl: pilocarpina del Jaborandi.


text:
Vaslav Nijinsky
Vaslav Fomitch Nijinski (en rus BaцлaB ФoMич HижиHckий, Vaclav Fomič Nižinskij; en polonés Wacław Niżyński), nasquèt a Kiev le 12 de mars (juli.)/ 28 de febrièr (greg) de 1889[1] e mòrt lo 8 d'abril de 1950 a Londres, èra un dançaire e coregraf rus d'origina polonesa.
Nijinski es tanben l'autor d'un sistèma de notacion de la dança qu'inventèt pel seu usatge. mercé a de recercas d'especialistas, foguèt possible de tornar fidèlament unas de las seunas coregrafias, que L'Après-midi d'un faune e una partida de Le Sacre du printemps.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Vaslav Nijinski es filh de dançaires poloneses Tomasz Niżyński (lo paire) e Eleonora Bereda (la maire), e lo fraire de la dançaira Bronislava Nijinska. A partir de 1900, Nijinski frequentèt l'acadèmia de dança emperiala de Sant Petersborg e se faguèt conéisser mercé a son excepcionala virtuositat e pels seus sauts. Revelat per l'impresari Sèrgi Diaghilev, eissit de la nauta borgesia de Sant Petersborg qu'encontrèt en 1908, e que ne foguèt amorós fins a 1913, es considerat coma lo mai grand dançaire de son epòca. Foguèt l'estela dels Balets russes e marquèt de son interpretacion las creacions de Schéhérazade, de Spectre de la rose, de Petrouchka e de L'Après-midi d'un faune.
Nijinski e los Balets russes[modificar | modificar la font]
Diaghilev èra responsable de la causida de la tropa dels dançaires del teatre Mariinsky, per las representacions dels Balets russes a París, Londres e Montcarles. Intrèt en conflicte amb la direccion del Mariinsky quand volguèt engatjar Nijinski per la virada. En efècte, aprèp l'escandal provoca par la mesa en scèna de Diaghilev pel balet Giselle, que Nijinski dancèt devant los Romanovs sans portar las cauças obligatòrias a l’epòca dans son interpretacion del personatge d'Albrecht (amb Tamara Karsavina per Giselle), Nijinski foguèt licenciat sul còp, son justacòrs cort e son malhòt motlant considerats coma indecents.
Los Balets russes coneguèron un grand succés a l'epòca, entre autre perque l’orientalisme èra fòrça al vam dins las socitats parisienca e londoniana. Lo talent de Diaghilev, las musicas e coregrafias modèrnes, amb de costumes trabalhats, e de decors de grand qualitat (Cocteau, Bakst, Benois e Picasso), donèron a la companhiá una dimension avantgardista e faguèron dels Balets russes una de las companhiás mai influentas del sègle XX. Diaghilev leu abandonèt lo repertòri classic per comandar de nòus bllets, creats amb de musicas de Debussy, Ravel, Strauss, o de Falla.
Nijinski dancèt per las primièras dels Balets russes seguents:
- Cléopâtre (coregrafia de Michel Fokine, 1909)
- Shéhérazade (coregrafia de Fokine, 1910)
- Carnaval (coregrafia de Fokine, 1910)
- Petrouchka'', (coregrafia de Fokine, 1911)
- Le Spectre de la rose (coregrafia de Fokine, 1911)
- Le Dieu bleu (coregrafia de Fokine, 1912)
- Daphnis et Chloé (coregrafia de Fokine, 1912)
- L'Après-midi d'un faune (coregrafia de Nijinski, 1912)
- Jeux (coregrafia de Nijinski, 1913)
- Le Sacre du printemps (coregrafia de Nijinski, 1913)
- Till l'Espiègle (coregrafia de Nijinski, 1917).
Revolucion coregrafica e musicala[modificar | modificar la font]
Nijinski faguèt una rompadura amb lo passat en 1912, amb L'Après-midi d'un faune, segon lo Prélude à l'après-midi d'un faune de Claude Debussy. Fòrç bon dançaire classic, reputat entre autres pels seus sauts magnifics, creèt aquela pèça amb un sol saut pichon, de desplaçaments laterals, còs trencat, sens reparis, dins un movement unic, sens tèmas ni accents macant lo temp. Pel primièr còp, Diaghilev confièt lo trabalh coregrafic al sol Nijinski, li balhant un supòrt total. L’abséncia d’experiéncia de Nijinski coma coregraf resonèt subrot quand calguèt transmètre d'idèas nòvas a l'ensems del balet, e pels movements particulars e innovators de L'Après-midi d'un faune, que son trocejats e plan diferents dels movements dels balets classics.
Per la primièra de L'Après-midi d'un faune, se faguèt grandas polemicas, a causa de la coregrafia revolucionária de Nijinski (un orgasme es evocat a la fin de la pèça), mas tanben de reaccions calculadas de Diaghilev suls sosentenduts sexuals. Lo critica Gaston Calmette escriguèt dins Le Figaro del 30 de mai de 1912: « Soi persuadit que totes los legeires del Figaro qu'èran ièr al Châtelet m’apròban se protèsti contra l’exibicion tròp especiala que se nos pretendava servir coma una produccion prigonda, perfumada d’art preciós e d’armoniosa poesia. Aqueles que nos parlan d’art e de poesia al subjècte d'aquel espectacle se trufan de nos. Es pas una eglòga graciosa nimai una produccion prigonda. Avèm agut un Faune inconvenent amb de vils movements de bestialitat erotica e de gèstes d'una impudor pesuca. »
Auguste Rodin contradich la posicion precedenta dins un article dins Le Matin : « Pas cap de ròtle montrèt un Nijinski tan extraordinari coma sa darrièra creacion de l'Après-midi d’un faune. Pas mai de salutacions, pas mai de sauts, sonque las actituds e los gèsts d’una animalitat miègconscienta… A la beutat de la frèsca e de l'estatuária anticas… Ges es pas pus sasissent que son lanç, fins al desnosament, s'espandís fácia contra tèrra, sul vèl fugissent que baisa e qu’estrenh amb la fervor d’una voluptat passionada. »
Aprèp que Diaghilev festejèt son succés inesperat amb lo Faune, demandèt a Stravinski, qu'aviá ja escrich la musica de Petrouchka e de L'Oiseau de feu, de compausar una pèça modèrna sul tème de la Russia preïstorica. Compausèt alara Le Sacre du printemps, que lo balet foguèt una òbra plan remarcable. Amb Le Sacre du printemps, Nijinski troceja las posicions classicas: los dançaires an los pés dintrats e los genolhs plegats. Lo modèrne s'impausa en plana tradicion del balet rus.
La coregrafia de Nijinski per Le Sacre du printemps surprenguèt lo public parisenc al Teatre dels Champs-Élysées fins a que, pendent la primièra representacion, un fòrt baralh s'ausiguèt, acompanhat de crits e de disputas[2]. La pèça podava contunhar pas qu'aprèp l’intervencion de la policia.
Las reaccions del public creèron un tal escandal que los dançaires podavan pas mai seguir la musica d'Stravinski e devian se fisar a las instruccions que Nijinski lor balahva dempuèi las colissas.
Stravinski descriguèt la representacion dins sa biografia: « quitèri la sala a las primièras mesuras del preludi, que sulcòp provoquèt de rires e de trufariás. Ne foguèt revoltat. Aquelas manifestacions, d'en primièr isoladas, venguèron leu generalas e, provocant d'autre costat de contramanifestacions, se transformèron leu leu en un rambalh espantós. »
Lo compositor demorèt pro critica vesent lo trabalh coregrafic de Nijinski e escriguèt dins sas cronicas: « L'impression generala qu'aguèt alara, e que me demòri fins ara d'aquela coregrafia, es l'inconsciéncia que foguèt facha per Nijinski. S'i vei tan son incapacitat a assimilar e a s'apropriar las idèas revolucionárias que constituava lo credo de Diaghilev e que li foguèron obstinament e laboriosament inculcadas per aquel. Se destria dins aquela coregrafia pas qu'un fòrt penible esfòrç sens resultar pusleu qu'una realizacion plastica simple e naturala venent dels comandaments de la musica »
Sol Diaghilev mesura lo trionfe qu’aviá alara emportat, plan conscient qu’una tala reaccion del public focalizará sus la tropa tota l’atencion de la societat parisienca. Stravinski se reconcilièt sonque d'ans mai tard amb sa pèça e lo public.
Destitucion e retorn de Nijinski dins los Balets russes[modificar | modificar la font]
Pendent una virada en America del Sud en 1913, que Diaghilev, patissent fòrça mal de mar, podèt pas anar, Nijinski s'enamorèt de la dançaire ongresa Romola de Pulszky e l’esposèt lo meteis an. Dins un vam de jalosia, Diaghilev, que demorèt tustat legissent lo telegrama anonciant lo mariadatge, detituèt Nijinski sens preavis[3].
Pendent la Primièra Guèrra Mondiala, Nijinski, coma ciutadan rus, foguèt prisonièr en Ongria. En 1916 Diaghilev li prepausèt un nòu ròtle a Nijinski. Pendent la virada dels Balets russes en America del Nòrd pendent l’an 1916, Nijinski podèt crear una coregrafia per la particion de Richard Strauss Till l'Espiègle. Pendent la virada, los signes de la malautiá mentala de Nijinski venguèron mai en mai evidents. Patigava entre autres d'allucinacions, e acabèt per èsser tocat par una forma d'esquizofrenia.
Vesiá en Diaghilev, que jamai pus encontrèt en bona santat, son pièger enemic. Pasmens, lo Till l'Espiègle de Nijinski se poguèt acabar e foguèt representat pel primièr còp a Nòva York. Pendent la virada, la tropa anèt tanben a Los Angeles, ont Nijinski encontra Charlie Chaplin. Aquela rencontra inspirèt l’actor, subretot pel seu filme Sunnyside[4].
En 1919 tombèt dins una folia megalomana e mistica ne perdent la totalitat dels seus mejans. Se retirèt en Soïssa dins un asili e moriguèt dins una clinica a Londres lo 8 d'abril de 1950. En 1953 son còs foguèt enterrat al cementèri de Montmartre a París.
Òbras coregraficas[modificar | modificar la font]
- L'Après-midi d'un faune (París, Teatre del Châtelet, 29 de mai de 1912), musica de Claude Debussy
- Jeux (París, Teatre dels Champs-Élysées, 15 de mai de 1913), musica de Claude Debussy
- Le Sacre du printemps (París, Teatre dels Champs-Élysées, 29 de mai de 1913), musica d'Igor Stravinski
- Till l'Espiègle (1916), musica de Richard Strauss
Galariá[modificar | modificar la font]
-
-
-
Anna Pavlova e Nijinski dins
Le Pavillon d'Armide
-
Nijinski en dieu d'aura Vayou dins lo balet de Marius Petipa Le Talisman (vèrs 1910)
-
A. Bert: Nijinski dins lo balet de Michel Fokine
Le Festin (vèrs 1910)
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Eugène Druet: Nijinski dins
Les Orientales (1910)
-
Eugène Druet : Nijinski dans
Les Orientales (1910)
-
George Barbier: Nijinski dins
Shéhérazade (1913)
-
Nijinski dins
Shéhérazade
-
Adolf de Meyer : Nijinski dins
Shéhérazade
-
Adolf de Meyer : Nijinski dans
Shéhérazade
-
Mishkin : Nijinski dins lo balet de Michel Fokine
Petrouchka (vers 1910)
-
Nijinski dins lo balet de Michel Fokine
Petrouchka (vèrs 1910)
-
The Dover Street Studio : Nijinski dans le ballet de Michel Fokine
Petrouchka (vers 1910)
-
George Barbier: Nijinski dins Le Spectre de la rose (1911)
-
A. Bert : Nijinski dins
Le Spectre de la rose (1911)
-
-
-
-
-
George Barbier: Nijinski dins
L'Après-midi d'un faune (1913)
-
Léon Bakst: Nijinski dans
L'Après-midi d'un faune (1912)
-
-
Nijinsky 003.jpg
Retrach de Nijinski
-
-
Tomba de Nijinski al
cementèri de Montmartre
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Un certificat de naissénça desliurat a Varsòvia (ont foguèt batejat) indica lo 17 de decembre de 1889, d'autres fonts lo 12 de març de 1888, d'autras encora lo 15 de febrièr de 1890. Pr'amor, foguèt lo 12 de març de 1989 que foguèt celebrat lo centenar de sa naissénça
- ↑ (fr)Lire en ligne
- ↑ Recebut pels darrièrs espectacles donats amb los Balets russes en America del Sud, sul site de la Library of Congress
- ↑ en linha
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) Vaslav Nijinski, Cahiers, Actes Sud
- Principalas biografias de Nijinski
- (en) Richard Buckle, Nijinsky, London, Phoenix Giant, 1998.
- (fr) Guillaume de Sardes, Nijinsky, sa vie, son geste, sa pensée, París, Hermann, 2006.
- Romola Nijinski, Nijinski, 1934.
- (en) Anatole Bourman, Tragedy of Nijinsky, Greenwood Press, 1936.
- (fr) Peter Oswald, Vaslav Nijinski, un saut dans la folie, Passage des Marais, 1993.
- (fr) Françoise Reiss, La Vie de Nijinsky, éditions d'Histoire de l'art, 1957.
- (fr) Catalòg de l’exposicion Nijinsky (1889-1950) al Musèu d'Orsay (23 d'octobre de 2000 - 18 de febrièr de 2001).
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Biografia sus (fr) culture.gouv.fr
- Site oficial del Prèmi Nijinski


text:
Risós
Risós[1] (Risoul en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situat a la cœur dels Alpes del Sud, dos pòbles coexistent : Risoul pòble a 1 174 mètres d'altitud, en via d'abandon vet aicí mai de trenta ans e ressuscitat pel éclosion de la notícia station d'espòrts d'ivèrn Risoul 1850, a 1850 mètres d'altitud. Lo télésiège del Platèl de la None puja a la reünion de las pistas e connècta la station modèrna de Risoul 1850 a Vars, per formar lo domeni de lo Bòsc Blanc, treizième domeni skiable a França per la talha amb 108 pistas totalisant 185 km[2] E 56 remontadas mecanicas. Dempuèi 2001 Risós possedís tanben çò de mès de grand télésiège de França, unes 8 luòcs[3],[4] #Que dessert entre "pré del bòsc" (tèsta de nèu) e la nautor de la pista del meteis nom e los "chardons". Lo sieu mai anautita reünion es lo "Pic de Chabrières" #que culmini a 2750 mètres.
Situé au cœur des Alpes du Sud, deux villages coexistent : Risoul village à 1 174 mètres d’altitude, en voie d'abandon voilà plus de trente années et ressuscité par l’éclosion de la nouvelle station de sports d'hiver Risoul 1850, à 1850 mètres d'altitude. Le télésiège de la Plate de la None monte au sommet des pistes et relie la station moderne de Risoul 1850 à Vars, pour former le domaine de la Forêt Blanche, treizième domaine skiable en France pour la taille avec 108 pistes totalisant 185 km[5] et 56 remontées mécaniques. Depuis 2001 Risós possède aussi le plus grand télésiège de France, un 8 places[6],[7] qui dessert entre "pré du bois" (front de neige) et le haut de la piste du même nom et les "chardons". Son plus haut sommet est le "Pic de Chabrières" qui culmine à 2750 mètres.
Istòria[modificar | modificar la font]
Risoul pòble : una preséncia gauloise i aguèt mencionat; dels sépultures de l'edat de bronze an #èsser de descobèrtas en las ruïnes del castèl en datant del Sègle XII.
Cèrts autors meton al Plànol de Phazy la victòria sus las Lombards atenguda cap a 516 per Mummol Sagittaire, avesque de Gap, e Salonius, avesque de Bruma.
En 1124 Guillaume archevêque de Bruma confirma a la abbaye de Santa-Crotz a Châteauroux una donation facha per #Jaire Berton, senhor de Barben.
En 1153 lo pape Eugène III confirma las possessions temporalas de la archevêque de Bruma, incluant tot lo fief précédemment possedit per Allald de Barben, #que la plana de Phazy e lo castèl de Barben.
La glèisa paroissiale Sant-Martin-de Tors, situaa dins lo castèl, i n'aviá pas capèla; mas una anciana bastissa près de de lo vilatge èra dédié a Sant-Martin. Lo 20 de decembre 1118 a confirmat pel pape Gélase II al abbaye Sant-André de Villeneuve-lès-Avignon[8] #que ne requectava las intradas agregats[9].
En 1783 lo clergé i aviá limitat a un curé e un vicari. Lo capítol de Bruma e lo prieur de Guillestre se partejavan la dîme. Lo senhor de Risós èra lo archevêque de Bruma, #qu'a l'escasença en aliénait las tèrras amb facultat de rescat. Una familha del nom de Risós i i auriá possedit qualque drech cap a la XIVen (Gaudin de Risós, 1308; Giraud, Alexandre, Hughes e Guillaume, 1310 – 1329; Jean, 1329-...). En 1618 lo engagiste èra Jean de Manent, sieur de Prunières, #que los armoiries n'auràn adoptat per la municipalitat l'an 1968[8].
Risoul 1850 : la station a #èsser implantada al mièg dels ans 1970 e desvolopada fins a aquel jorn. Situada a 1860 m., A compausat de immeubles e de chalets en béton recoberts de bardeaux de bòsques, relativament plan integrats en lo bòsc de mélèzes #que los environa.
Risoul village : une présence gauloise fut mentionnée; des sépultures de l’âge de bronze ont été découvertes dans les ruines du château datant du Sègle XII.
Certains auteurs placent au Plan de Phazy la victoire sur les Lombards remportée vers 516 par Mummol Sagittaire, évêque de Gap, et Salonius, évêque d'Embrun.
En 1124 Guillaume archevêque d'Embrun confirme à l'abbaye de Sainte-Croix à Châteauroux une donation faite par Gui Berton, seigneur de Barben.
En 1153 le pape Eugène III confirme les possessions temporelles de l'archevêque d'Embrun, incluant tout le fief précédemment possédé par Allald de Barben, dont la plaine de Phazy et le château de Barben.
La glèisa paroissiale Saint-Martin-de Tours, située au château, n'avait pas de chapelle; mais un ancien bâtiment près du village était dédié à Saint-Martin. Le 20 décembre 1118 elle est confirmée par le pape Gélase II à l’abbaye Saint-André de Villeneuve-lès-Avignon[8] qui en percevait les revenus attachés[10].
En 1783 le clergé était limité à un curé et un vicaire. Le chapitre d'Embrun et le prieur de Guillestre se partageaient la dîme. Le seigneur de Risós était l'archevêque d'Embrun, qui à l'occasion en aliénait les terres avec faculté de rachat. Une famille du nom de Risós y aurait possédé quelque droit vers le XIVen (Gaudin de Risós, 1308; Giraud, Alexandre, Hughes et Guillaume, 1310 – 1329; Jean, 1329-...). En 1618 l'engagiste était Jean de Manent, sieur de Prunières, dont les armoiries seront adoptées par la commune en 1968[8].
Risoul 1850 : la station a été implantée au milieu des années 1970 et développée jusqu'à ce jour. Située à 1860 m., elle est composée d’immeubles et de chalets en béton recouverts de bardeaux de bois, relativement bien intégrés dans la forêt de mélèzes qui les entoure.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Toponimia Occitana e Senhalizacion bilingüa. Actas del Congrés d'Aush, 2007, publicat pel CROM, mapa aparegut a la pagina 77
- ↑ Lo domeni del Bòsc Blanc, luòc del Mestièr de Torisme de Risós 1850.
- ↑ detlas-pistas/ Risoul sus Skihorizons.
- ↑ Las remontadas mecanicas de Risós station - istorica de los sieus bastiments, fòtos.
- ↑ Le domaine de la Forêt Blanche, site de l'Office de Tourisme de Risós 1850.
- ↑ Risoul sur Skihorizons.
- ↑ Les remontées mécaniques de Risós station - historique de leurs constructions, photos.
- ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
apercu.
- ↑ Guy Barruol, Michèle Bòsques, Yann Codou, Ostal-Pierre Estienne, Élizabeth Sauze, « Lista dels establiments religioses en levant del abbaye Sant-André del Modèl:Xe al Modèl:XIIIe sègle », in Guy Barruol, Roseline Bacon e Alain Gérard (directors de publicacion), La abbaye de Sant-André de Villeneuve-lès-Avignon, istòria, arqueologia, rayonnement, Actes del colloque interrégional agut l'an 1999 a l'escasença del millenari de la fondacion de la abbaye Sant-André de Villeneuve-lès-Avignon, Éd. Alpes De Lums, Quasèrns de Salagon pas 4, Comandi, 2001, 448 pàg. (ISSN 1254-9371), (ISBN 2-906162-54-X), p 226
- ↑ Guy Barruol, Michèle Bois, Yann Codou, Marie-Pierre Estienne, Élizabeth Sauze, « Liste des établissements religieux relevant de l’abbaye Saint-André du Modèl:Xe au Modèl:XIIIe siècle », in Guy Barruol, Roseline Bacon et Alain Gérard (directeurs de publication), L’abbaye de Saint-André de Villeneuve-lès-Avignon, histoire, archéologie, rayonnement, Actes du colloque interrégional tenu en 1999 à l'occasion du millénaire de la fondation de l'abbaye Saint-André de Villeneuve-lès-Avignon, Éd. Alpes de Lumières, Cahiers de Salagon no 4, Mane, 2001, 448 p. (ISSN 1254-9371), (ISBN 2-906162-54-X), p 226
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Pages with unresolved properties
- Pages with reference errors
- Pages using ISBN magic links
- Pages using invalid self-closed HTML tags
- Ortografia de verificar
- Paginas amb ligams copats
- Portal:Daufinat/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Comuna dels Auts Aups
- Comuna occitana dau Daufinat


text:
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Mòstra Ben a Tolosa de Lengadòc
1 Mòstra Ben a Tolosa de Lengadòc le Mar 21 Déc - 17:25
jfrieux
Occitan Warrior
2 Re: Mòstra Ben a Tolosa de Lengadòc le Mar 21 Déc - 17:44
Sokolovic
Trobador !!
3 Re: Mòstra Ben a Tolosa de Lengadòc le Mar 21 Déc - 18:30
jfrieux
Occitan Warrior
4 Re: Mòstra Ben a Tolosa de Lengadòc le Mar 21 Déc - 23:11
Sokolovic
Trobador !!
Per de qué quora s'aponde una precision geografic es per pas confondre una ciutat pichona ambé son omonime mai grand.
Per exemple :
Marseille
Marseille en Beauvaisie
Valence
Valence d'Agen
Saint Etienne
Saint Etienne du Grès
ò quora lo dich toponime s'atròva tròp soventei fes :
per exemple (bis)
Castelnaudary
Castelnau - Montratier
Castelnau le Lès
Castelnau - Pegayrolles
Aix-les Bains
Aix-la Chapelle
Aix-en Provence
D'alhors, per aqueu darrier cas dau toponime "Aix", la precision desapareis quora passam dins la lenga originala. S'auvis ben mai Z'Ais tot cortet que Z'ais de Provença, estent que de Z'Ais en Provença, ne l'a qu'un e qu'es una ciutat pron gròssa en Provença per pas aguer besonh de precisar sa localisacion.
D'autras Tolosa, que serian mai grandas que la Ciutat Mondina, en Lengadòc, en Occitània ò dins lo monde, cresi pas que ne l'ague. La soleta vila que li dien "Tolosa" es en Euzkadi e foguèt anomenada precisament en omenatge a Tolosa, e donc, bastida ben après.
Apichonar sa vila pròpria e ne'n demesir l'importància, l'a qu'ambé leis occitanistas acarnassits que podem veire aquò
Es un pauc coma se diriam "Barcelona de Catalonha" per la pas confondre ambé la Barcelona que s'atròva en Venezuela, maugrat que qu'aquesta darriera siegue precisament eissuda de la Barcelona originala e ben mai pichona e conoissuda istoricament.
Ridicule (bis).
Es completament fòra subjècte mai aqueu biais de nomenar Tolosa en li apondent aqueu "de lengadòc" espanholista (que lo solet ligam entre Tolosa de Guipuzcoa e Catalonha es precisament Espanha) per li donar censament una olor d'indepedéncia m'enfeta talament mi sembla nèci.
EDIT : Apondi qu'estent que siam sus un forum occitan, vieu encara mens l'interés d'apondre la precision "de Lengadòc". Cresi pas que degun aqui auria poscut creire que la mòstra de Ben si devia debanar en Pais Basco.
Se que non vau començar de dire que veni de "Marselha de Provença Maritima" per èstre segur que lo còp venent que parlarai de Marselha anaretz pas vos imaginar que vos parli de la vila de la banlèga de Chicago e que començatz de mi parlar en anglés.
5 Re: Mòstra Ben a Tolosa de Lengadòc le Mer 22 Déc - 0:11
Arf
Occitan Warrior
Be cau totun que siam masoquistas nosauts occitan(ista)s ta abaishar er'ua deras nostas raras metropolis ath reng de sosprefectura. Com si n'avevam pas pro d'enemics atau.
6 Re: Mòstra Ben a Tolosa de Lengadòc le Mer 22 Déc - 3:20
jfrieux
Occitan Warrior
Mai me disi que cadun pensa que lo seun canton es lo mai polit entre totes, alavètz aquò es una mena de cortesià.
7 Re: Mòstra Ben a Tolosa de Lengadòc le Lun 27 Déc - 0:18
Alh Òli
Occitan Warrior
Matieu C. a écrit:Coma Tolosa ?
Per de qué quora s'aponde una precision geografic es per pas confondre una ciutat pichona ambé son omonime mai grand.
Per exemple :
Marseille
Marseille en Beauvaisie
Valence
Valence d'Agen
Saint Etienne
Saint Etienne du Grès
ò quora lo dich toponime s'atròva tròp soventei fes :
per exemple (bis)
Castelnaudary
Castelnau - Montratier
Castelnau le Lès
Castelnau - Pegayrolles
Aix-les Bains
Aix-la Chapelle
Aix-en Provence
D'alhors, per aqueu darrier cas dau toponime "Aix", la precision desapareis quora passam dins la lenga originala. S'auvis ben mai Z'Ais tot cortet que Z'ais de Provença, estent que de Z'Ais en Provença, ne l'a qu'un e qu'es una ciutat pron gròssa en Provença per pas aguer besonh de precisar sa localisacion.
D'autras Tolosa, que serian mai grandas que la Ciutat Mondina, en Lengadòc, en Occitània ò dins lo monde, cresi pas que ne l'ague. La soleta vila que li dien "Tolosa" es en Euzkadi e foguèt anomenada precisament en omenatge a Tolosa, e donc, bastida ben après.
Apichonar sa vila pròpria e ne'n demesir l'importància, l'a qu'ambé leis occitanistas acarnassits que podem veire aquò
Es un pauc coma se diriam "Barcelona de Catalonha" per la pas confondre ambé la Barcelona que s'atròva en Venezuela, maugrat que qu'aquesta darriera siegue precisament eissuda de la Barcelona originala e ben mai pichona e conoissuda istoricament.
Ridicule (bis).
Es completament fòra subjècte mai aqueu biais de nomenar Tolosa en li apondent aqueu "de lengadòc" espanholista (que lo solet ligam entre Tolosa de Guipuzcoa e Catalonha es precisament Espanha) per li donar censament una olor d'indepedéncia m'enfeta talament mi sembla nèci.
EDIT : Apondi qu'estent que siam sus un forum occitan, vieu encara mens l'interés d'apondre la precision "de Lengadòc". Cresi pas que degun aqui auria poscut creire que la mòstra de Ben si devia debanar en Pais Basco.
Se que non vau començar de dire que veni de "Marselha de Provença Maritima" per èstre segur que lo còp venent que parlarai de Marselha anaretz pas vos imaginar que vos parli de la vila de la banlèga de Chicago e que començatz de mi parlar en anglés.
Matieu C., t'aimi
E es ben daumagi que l'aje pas de smiley còr, ti n'auriáu negat ma respònsa
8 Re: Mòstra Ben a Tolosa de Lengadòc le Lun 27 Déc - 0:56
maime
Lemosin de prumiera !
E perque pas ???Matieu C. a écrit:Cresi pas que degun aqui auria poscut creire que la mòstra de Ben si devia debanar en Pais Basco.
Ben pertant, si, ne'n i a un :Alh Òli a écrit:E es ben daumagi que l'aje pas de smiley còr
9 Re: Mòstra Ben a Tolosa de Lengadòc le Lun 27 Déc - 10:22
Alh Òli
Occitan Warrior
maime a écrit:E perque pas ???Matieu C. a écrit:Cresi pas que degun aqui auria poscut creire que la mòstra de Ben si devia debanar en Pais Basco.Ben pertant, si, ne'n i a un :Alh Òli a écrit:E es ben daumagi que l'aje pas de smiley còr
Es pas pron ròse per m'agradar
10 Re: Mòstra Ben a Tolosa de Lengadòc le Lun 27 Déc - 11:16
Alh Òli
Occitan Warrior
11 Re: Mòstra Ben a Tolosa de Lengadòc le Lun 27 Déc - 21:23
maime
Lemosin de prumiera !
12 Re: Mòstra Ben a Tolosa de Lengadòc le Mar 28 Déc - 9:39
Sokolovic
Trobador !!
Una conaria facha per un cosin demòra una conaria.
Es, - un de mai -, deliri completament nesci e, va tòrni dire, atròvi aquò fòrça franchimand, estent que de Tolosa en Occitània, ne l'a qu'una e qu'es una ciutat pron gròssa qu'a pas a s'apichonar davans una sota prefectura basca que son nom li ven, en de mai, coma omenatge a la Tolosa Mondina.
Matieu C.
Marselha de Provença que toca la mar
PS : Alhòli, espèri que desenant signaràs Montpelhier de Lengadòc-bais per ti pas confondre amb un eventuau american de Maine.
13 Re: Mòstra Ben a Tolosa de Lengadòc le Mar 28 Déc - 10:33
Alh Òli
Occitan Warrior
Matieu C. a écrit:
PS : Alhòli, espèri que desenant signaràs Montpelhier de Lengadòc-bais per ti pas confondre amb un eventuau american de Maine.
Ne pòs estre segur!
14 Re: Mòstra Ben a Tolosa de Lengadòc le Mar 28 Déc - 11:28
zo
Occitan Warrior
Donc cal dire "La Tolosa Mondina" es aquò?Matieu C. a écrit:Que vengue dei catalans empacha pas que l'a ges de rasons d'apondre "de lengadòc" a Tolosa en occitan.
Una conaria facha per un cosin demòra una conaria.
Es, - un de mai -, deliri completament nesci e, va tòrni dire, atròvi aquò fòrça franchimand, estent que de Tolosa en Occitània, ne l'a qu'una e qu'es una ciutat pron gròssa qu'a pas a s'apichonar davans una sota prefectura basca que son nom li ven, en de mai, coma omenatge a la Tolosa Mondina.
Matieu C.
Marselha de Provença que toca la mar
PS : Alhòli, espèri que desenant signaràs Montpelhier de Lengadòc-bais per ti pas confondre amb un eventuau american de Maine.
15 Re: Mòstra Ben a Tolosa de Lengadòc le Mar 28 Déc - 12:20
Sokolovic
Trobador !!
Tolosa a hérité son nom de la ville française de Toulouse, dont le nom latin et occitan est précisément Tolosa. La ville de Tolosa a été fondée en 1256 par le roi castillan Alfonse X [1] , qui, selon la coutume de l'époque, l'a baptisée avec le nom d'une autre localité déjà existante et avec un prestige notoire, comme c'était le cas de la ville française.
16 Re: Mòstra Ben a Tolosa de Lengadòc Aujourd'hui à 14:54
Contenu sponsorisé
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
United States Air Force
La Fòrça Aeriana dels Estats Units (en anglés: United States Air Force o US Air Force e USAF) es la branca aeriana de las fòrças armadas dels Estats Units. Sa mission es la defensa dels Estats Units pel contraròtle de l'aire e de l'espaci.
L'USAF èra, en 2008, la mai importanta e, tecnologicament, la mai avançada de las armadas de l'aire del mond entièr amb 5.778 avions en servici, aperaquí 156 dròns, 2.130 missils de crosièra e 450 missils balistics intercontinentals. L'USAF compta 330.000 personas en servici actiu, 74.000 dins la resèrva e 10.600 dans la gàrdia nacionala aeriana. De mai, emplega 168.900 civils incluant l'emplec indirècte de personas estrangièras.


text:
Podestat
Lo podestat (en italian podestà) èra lo primièr magistrat de las vilas del centre e del nòrd d'Itàlia. La foncion se mantenguèt dempuèi l'Edat Mejana fins al regim faissista de Mussolini.
Epòca medievala[modificar | modificar la font]
Periòde comunal[modificar | modificar la font]
Lo podestat remplaça lo conselh dels cònsols que governava las municipalitats medievalas a comptar de la fin del sègle XII. Aquela carga, contràriament al cònsol, aviá d'èsser exercida per una persona qu'apertenguèsse pas a la vila per tal d'evitar la siá implicacion personala dins las controvèrsias e garantir aital l'imparcialitat dins l'aplicacion de las leis. Per aquesta rason, se li disiá tanben « podestat estrangièr ». Lo podestat èra elegit per la principala assemblada de la municipalitat e la siá carga durava de 6 meses a un an. En practica, lo podestat aviá los poders executius, administratius, judiciaris e de polícia, e en fach l'instrument mai important de l'aplicacion de las leis. Amb los ans, la carga se transformèt en un vertadièr mestièr exercit per de professionals que cambiavan sovent de luòc de trabalh e recebián un salari regular. Aquel contunh cambiament de personal e d'experiéncia contribuiguèt a çò que las leis e las siás aplicacions venguèsson omogenèas quitament entre vilas fòrça distantas mas ont los meteisses podestats avián governat.
Lo testimòni istoric de la foncion es frequent a comptar del sègle XII. Apareis a Pàdoa en 1175, a Bunifaziu e a Pisa l'an 1190, puèi aquel usatge se generalizèt: n'i a de traças a Florença, Modena, e quitament a Arle entre 1220 e 1250, a Avinhon e a Marselha. Cal pas limitar la siá preséncia sonque a las grandas vilas: per exemple a Voltri, a la periferia de Gènoa, i aviá un podestat.
Periòde dels senhors[modificar | modificar la font]
Pendent lo periòde dels senhors, lo podestat perdèt la màger part de sas prerrogativas politicas, e un naut magistrat s'encarguèt d'administrar la justícia e de manténer l'òrdre public. Dependiá dirèctament del senhor de la vila e del prince de l'estat que la vila aperteniá. Aquela evolucion del ròtle del podestat accentuèt encara mai l'aspècte professional de la carga, se desplaçava de vila en vila amb tota la "familha", tèrme que designava la còla del podestat que se compausava del vicari, dels jutges del penal e del civil, dels agents de la mantenença de l'òrdre, dels servidors. Lo podestat èra designat pel senhor o pel prince e sonque après la causida èra somés d'un biais formal al Conselh Urban; la durada de la carga èra variabla d'una vila a l'autra, e anava de sièis meses a dos ans e de còps renovelabla per un segond mandat.
Jol regim faissista italian[modificar | modificar la font]
Jol regim faissista (lei del 4 de febrièr de 1926, pas. 237), los organs democratics de las municipalitats foguèron suspenduts e totas las foncions ocupadas pel cònsol, las comissions e lo conselh municipal foguèron transferits a un podestat designat per decrèt reial per cinc ans e revocable en quin moment que siá. Per las municipalitats de mai de 5000 abitants, lo podestat èra ajudat per un o dos vicepodestats designats de la meteissa manièra e dependiá de se la populacion èra inferiora o superiora a 100 000 abitants. Lo podestat èra tanben ajudat per una assemblada municipala, qu'aviá una foncion de consulta e qu'èra compausada almens per sièis conselhièrs designats pel prefècte.


text:
Illustrator
Un illustrator es un artista cargat de l'illustracion d'un obratge. Per exemple, Gustave Doré siguèt un deis illustrators mai celèbres de Rabelais, Charles Perrault e de Don Quichòte de Cervantes. Lo tèrme apareis au sègle XIX per designar tot artista que contribuis a l'ornamentacion d'una pagina imprimida, dins lo domani de la pressa o de l'edicion. Doncas lei domanis d'aplicacion son fòrça larges : la literatura, l'istòria, l'actualitat, lei sciéncias, la mòda (Gruau per Christian Dior), etc.


text:
Sadi Carnot (fisician)
Nicolas Léonard Sadi Carnot (1èr de junh de 1796 - 24 d'aost de 1832) foguèt un fisician e un engenhaire francés. Fiu dau scientific e revolucionari francés Lazare Carnot (1753-1823), foguèt lo premier qu'estudièt lei transferiments de calor d'una maquina de vapor e lei cicles dau motor au començament dau sègle XIX. Descurbiguèt lo segond principi de la termodinamica (o principi de Carnot) e formulèt son premier enonciat. Per aquò, es considerat coma lo « paire de la termodinamica ». Sei trabalhs foguèron publicats en 1824 dins l'obratge Reflexions sus la poissança motritz dau fuòc (en francés : Réflexions sur la puissance motrice du feu). Èran devesits entre cinc partidas principalas tractant de la calor e la poténcia motritz, dau cicle ideau d'un motor perfèct (d'ara endavant dich cicle de Carnot), de la reversibilitat d'aqueu cicle, deis aplicacions de sei descubèrtas a la fisica dei gas e enfin de la possibilitat de crear un motor d'èr. Pasmens, maugrat una presentacion positiva a l'Academia dei Sciéncias per Pierre-Simon Girard (1765-1835), gaire de scientifics èran capables de comprendre la portada de son òbra.


text:
Cristal
Un cristal es una forma solida, ont los constituents, atòms, moleculas o ions son empaquetats de manièra ordenada e amb de patrons de repeticion que s'estendon dins las tres dimensions espacialas. La cristallografia es l'estudi scientific dels cristals e de lor formacion. Los flocs de nèu, los diamants, e la sal comuna son d'exemples de cristals naturals. Las substàncias pòdon formar de cristals quand subisson un procès de solidificacion, siá per lo passage de liquid a solid, de gas a solid o per la precipitacion d'una solucion saturada.
Lo procès de formacion d'una estructura cristallina se coneis amb lo nom de cristallizacion. Las estructuras cristallinas capitan en totas las classas de materials, amb totes los tipes de ligams quimics. Los cristals amb ligam covalent son fòrça comuns, per exemple, lo diamant, lo selze, e lo grafit. Lo compòrtament de la lutz dins los cristals es descrich per l'optica cristallina.
L'estudi dels cristals de moleculas biologicas coma l'ADN o las proteïnas per cristallografia de rais X permet de determinar lor estructura moleculara.


text:
Sant Laurenç (riu)
Sant Laurenç (en mohawk: Kaniatarowanenneh, en francés: fleuve Saint-Laurent e en anglés: Saint Lawrence River) es un long fluvi d'America del Nòrd que raja del sud-oèst cap al nòrd-èst, en religar los Grands Lacs amb l'Ocean Atlantic. Travèrsa e dessepara las províncias canadencas de Quebèc e Ontàrio e constituís tanben una partida de la frontièra entre Canadà (Ontàrio) e los Estats Units (Estat de Nòva York).
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo riu Sant Laurenç a per origina l'embocadura del lac Ontàrio, entre las vilas de Kingston, al nòrd, e Cape Vincent, al sud. A partir d'aquí, passa per Gananoque, Brockville, Morrisburg, Ogdensburg, Massena, Cornwall, Montreal, Trois-Rivières e Quebèc abans de desembocar al golf de Sant Laurenç, en un dels estuaris mai grand del mond.[1]
Lo riu fa 3.058 quilomètres dempuèi de la font mai alunhada e 1.197 si se ten compte la sortida del lac Ontàrio. La font mai alunhada se tròba a North River, Minnesòta. Son bacin idrografic, ont se tròban los Grands Lacs que constituisson lo major sistèma de lacs d'aiga doça, ten una superfícia de 1.344.200 km², dels quals 839.200 km² se tròban en Canadà e 505.000 km² als Estats Units. Lo bacin engloba una part de las províncias canadencas d'Ontàrio e Quebèc e dels estats d'Illinois, Indiana , Michigan, Minnesòta, Nòva York, Ohio, Pennsilvània, Vermont e Wisconsin.
Principals afluents[modificar | modificar la font]
Los principals afluents son: Ottawa, Saint-Maurice, Richelieu, Saint-François, Chaudière, Saguenay, Manicouagan e Outardes, entre d'autres.
Debit[modificar | modificar la font]
Lo debit mejan al nivèl del riu Saguenay es de 16.800 m³/s, a Quebèc es de 12.101 m³/s, mentre que pus amont, al lac Ontàrio, es 7.410 m³/s.
Debit mejan mensual a l'estacion idrologica d'Ogdensburg, Nòva York
(en m³/s e calculat entre 1860-1972)[2]
Istòria[modificar | modificar la font]
E mai que diverses marins europèus, coma John Cabot e Alonso Sánchez durant lo sègle XV e los vikings 500 ans abans, exploren lo golf de Sant Laurenç, lo primièr europèu que se sap que naveguèt pel pel riu Sant Laurenç foguèt Jacques Cartier, durant son segond viatge a Canadà en 1535, amb l'ajuda dels dos filhs del cap iroqués Donnacona. Arribèt a l'estuari lo jorn de la Sant Laurenç, causa per la quala Cartier decidiguèt de batejar l'endrech Golf de Sant Laurenç.[3] Las tèrras a l'entorn del riu èran abitadas d'aquel temps pels Iroqueses del Sant Laurenç. Lo riu Sant Laurenç passa pels Estats Units, e es lo sesen toponim europèu pus ancian que i demòra encara .[4]
Fins a la debuta del sègle XVII los franceses van utilizar lo nom Rivière du Canada per designar las aigas del riu Sant Laurenç amont de Montreal e lo de riu d'Ottawa a partir d'aquel punt. Lo Sant Laurenç serviguèt coma via principala per l'exploracion europèa de l'interior de l'America del Nòrd, iniciada per l'explorador francés Samuel de Champlain.
Lo contraròtle del riu foguèt primordial dins l'estrategia britanica per capturar la Nòva França durant la Guèrra de Sèt Ans. Après d'aver capturat Louisbourg en 1758, los angleses navegaràn lo riu amont fins a Quebèc l'an seguent gràcias a las mapas ellaboradas per James Cook. Las tropas britanicas foguèron transportadas a travèrs del Sant Laurenç per atacar la vila per l'oèst, causa que capitèron a la Batalha de las Planas d'Abraam.
Degut als rabeges, quasi impossible a passar nomenats Rabeges de Lachine, lo Sant Laurenç èra navegable d'un biais continú sonque fins a Montreal. Lo canal de Lachine, inaugurat el 1825, foguèt lo primièr que va permetre als vaissèls de passar aquestes rabeges. Un sistèma bèl de canals e resclausas, conegut coma la via maritima del Sant Laurenç (Saint Lawrence Seaway), foguèt inaugurat oficialament lo 26 de junh de 1959 per la reina Elisabèt II (en representacion de Canadà), e lo president Dwight D. Eisenhower (en representacion dels Estats Units) e que permet lo passatge de grandas naus fins al lac Superior.
Durant la Segonda Guèrra Mondiala, la batalha del Sant Laurenç veirà un nombre d'accions de sosmarins e anti-sosmarins pel cors bas del riu e tot lo golf de Sant Laurenç, l'estrech de Belle Isle e l'estrech de Cabot, de mai a octobre de 1942, en setembre de 1943 e d'octobre a novembre de 1944. Durant aquel temps de sosmarins alemands enfonsèron tres naviris de guèrra canadencs e un grand nombre de vaissèls mercants.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Lua error in Module:Biblio/Comun at line 106: utilizacion d'una variabla globala, Outils.
- ↑ Le fleuve Saint-Laurent à Ogdensburg, N.Y.
- ↑ William Henry Johnson, ''French Pathfinders in North America'' (Project Gutenberg)
- ↑ Los noms espanhòls Florida, Dry Tortugas, Cap Canaveral, Appalatxia e Califòrnia apareisson abans.....Del raconte de l'istorian espanhòl Antonio de Herrera y Tordesillas, publicat en 1601 -- Lua error in Module:Biblio/Comun at line 232: utilizacion d'una variabla globala, Langue.


text:
Fresnes
Fresnes es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val de Marna e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La vila s'es trucada Frènes, Frènes las Rungis
Es en una bulle del pape Eugène III, en 1152, #que se vei facha mencion del nom del pòble, stipulant que lo Prieuré de Longpont, i possedís lo tèrç dels #dire
De contunh la distincion de Frènes apertendrà a la s|XII|e}} sègle a la glèisa de La nòstra Madama de París[1].#Que possedirà la mai granda part de la distincion. En 1442, lo rei Charles VI, dona las tèrras de Bernies (Berny) e de Antony #qu'a confisquées a Alexandre lo Boursier, a un bourgeois de París Jehan Sac En 1601, Philippe de Cannaye, ambaissador de França a Venècia, es senhor de Fresnes-lez-Rungis, el décéde e daissa la siá tèrra als sieus fils en 1610.
Aquela distincion passa de contunh a Pierre E Brûlart, senhor de Berny e la siá esposa, Ostal Cauchon, Madama de Sillery,de contunh als sieus fils: Nicolas Brûlart de Sillery, e als fils d'aquel: Pierre II Brûlart, (1583-1640, vicomte de Puiseux e secretari d'Estat als Questions estrangièras, (1617-1626), marques de Sillery, baron de Lo Grand-Pressigny, Ambaissador d'Espanha, #que va l'amassar a Berny, en ligant aital los dos fiefs e en fasent far de lo sieu castèl de Berny, un autentic palai, per François Mansart #que i fa las siás primièras armas, cap a 1640. Los proprietaris seràn successivament: lo primièr President al Parlament de París, Pomponne II de Bellièvre, #que retrà lo sieu sojorn celèbre en i avent las reünions secrétes dels instigateurs de la Fronde en (1648-1649). Passa de contunh a Hugues de Leona per #qu'aquela distincion i aurà erigit en baronnie. Après los sieus fils #que lududes succéde, la tèrra passa en 1646, a la Abbaye de Sant Germain dels Prés, aital coma çò Castell de Berny, ne fa l'ostal de campanha de las siás abbés commendataires.
La municipalitat a ocupat la Mois invalide (de setembre)M, pels Prussiens. Los grands eveniments de la fin del XIXe sègle seràn lo bastiment de la preson de 1895 a 1900, #que serà de 1940 a 1950 una preson politica e uèi de drech comun. Aquela preson farà aumentar lo nombre de la populacion
La ville s'est appelée Frènes, Frènes les Rungis
C'est dans une bulle du pape Eugène III, en 1152, que l'on voit fait mention du nom du village, stipulant que le Prieuré de Longpont, y possède le tiers des dîmes
Puis la seigneurie de Frènes appartiendra au XIIen siècle à l'église de Notre Dame de Paris[2].qui possédera la plus grande partie de la seigneurie. En 1442, le roi Charles VI, donne les terres de Bernies (Berny) et d'Antony qu'il a confisquées à Alexandre le Boursier, à un bourgeois de Paris Jehan Sac En 1601, Philippe de Cannaye, ambassadeur de France à Venise, est seigneur de Fresnes-lez-Rungis, il décéde et laisse sa terre à son fils en 1610.
Cette seigneurie passe ensuite à Pierre I Brûlart, seigneur de Berny et son épouse, Marie Cauchon, Dame de Sillery,puis à leur fils: Nicolas Brûlart de Sillery, et au fils de celui-ci: Pierre II Brûlart, (1583-1640, vicomte de Puiseux et secrétaire d'État aux Affaires étrangères, (1617-1626), marquis de Sillery, baron de Le Grand-Pressigny, Ambassadeur d'Espagne, qui va la réunir à Berny, liant ainsi les deux fiefs et faisant faire de son château de Berny, un véritable palais, par François Mansart qui y fait ses premières armes, vers 1640. Les propriétaires seront successivement: le premier Président au Parlement de Paris, Pomponne II de Bellièvre, qui rendra sa demeure célèbre en y tenant les réunions secrétes des instigateurs de la Fronde en (1648-1649). Puis elle passe à Hugues de Lionne pour qui cette seigneurie sera érigée en baronnie. Après son fils qui lui succéde, la terre passe en 1646, à l'Abbaye de Saint Germain des Prés, ainsi que le Château de Berny, elle en fait la maison de campagne de ses abbés commendataires.
La commune est occupée le Mois invalide (septembre)M, par les Prussiens. Les grands événements de la fin du XIXe siècle seront la construction de la prison de 1895 à 1900, qui sera de 1940 à 1950 une prison politique et aujourd'hui de droit commun. Cette prison fera augmenter le nombre de la population
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Diccionari istoric dels environs de París del mètge Ermete Pierotti
- ↑ Dictionnaire historique des environs de Paris du docteur Ermete Pierotti