text:
dimarts, 30 de novembre de 2010
Per se rescaufar
Aquò giala de'n pertot d'aquesta passa!
Alara, soi anada quèrre dins mon ordenador quauques fòtos per s'exotizar un pauc...
Las fòtos son estadas fachas al Jardin Botanic Marimurtra a Blanes. (mòrt als sits faches en flash!!!)
Alara, soi anada quèrre dins mon ordenador quauques fòtos per s'exotizar un pauc...
Las fòtos son estadas fachas al Jardin Botanic Marimurtra a Blanes. (mòrt als sits faches en flash!!!)
1 comentaris
dilluns, 29 de novembre de 2010
4 jorns a Manresa...
A la debuta del mes de novembre, passèri 4 jorns a Manresa.
Non, èra pas per faire lo canal de Manresa en bicicleta, aquò's previst, mas quand farà mens freg...
Non, èra pas per far lo torn gastronomic del Bages... a Manresa, mangèri pas que de kebabs en cò d'un Turc que i aviá una dançaira del ventre. Aquò foguèt util, qu'ai comprés cossí cal faire per far la dança del ventre. Basta de cuolejar, aquò te bolega lo gras del ventre, e aquò t'excita lo mascle qu'es a manjar son kebab plen de ketchup, en mai d'aquò, te cal caçar las moscas amb las mans, aquò te bolega las popas, e aquò t'excita lo mascle qu'es a manjar son kebab plen de ketchup. Mas a Manresa, i anèri pas per comprene la tecnica de la dança del ventre gras.
A Manresa, i anèri perque parli plan catalan e plan espanhòl.
A Manresa, i anèri per far la promocion de la Talvera. Per presentar la Talvera. Per vendre la Talvera. Oèp! Faguèri VRP de la Talvera! Me dison dins l'aurelheta que se ditz pas mai "VRP" que cal dire "manager". Anèri a Còrdas d'Albigés quèrre mon costum de VRP= mon camisòt de la Talvera que carguèri 4 jorns (e al cap de 4 jorns... e mai Dark Vadòr auriá pas suportat... urosament que durava pas que 4 jorns la fièra...) e la Valisa
RTL VRP amb tot lo material dedins. Lo material, aquò vòl dire: la decoracion de l'estand, los papièrs de donar al mond interessats per la Talvera, en multilingues perque Manresa a la debuta de novembre, es lo rescontre poliglòt que e mai los angleses i parlan catalan!, los disques de donar al mond interessats per la Talvera, un papièr e un estilò per notar lo nom del mond a qual doni un CD, sèm pas una ONG que dona de CDa tot lo mond, òu!!!
E me vaquí partida lo dijòus de matin cap a Manresa.
Primièr de tot, trobar lo luòc ont me cal montar l'estand e primièra "presa de contact". " presa de contact", es pas lo nom d'una figura de Mortal Kombat mas un tèrm qu'utilizan los pròfs per dire "ò putan, los vau rescontrar pel primièr còp, qué lor vau contar?". Aquò's fach sens gaire problèmas, soi bona ieu per las presas de contact.
Segond, trobar lo luòc ont dormirai. E aquí, las causas se complican. Pendent ma presa de contact, me donan un papièr qu'aviái estampat mas doblidat dins l'estampadoira amb l'adreiça de mon ostalariá. Es dins un vilatge pròche de Manresa. L'adreiça: Carrer Major, 57.
Tròbi lo vilatge. Òsca.
Tròbi lo carrer Major. Òsca bis!
Tròbi lo numèro 57 del carrer Major. Òsca ter!
Tròbi una plaça per daissar l'autò pas luènh del 57 carrer major. Òsca ter bis.
E al numèro 57, quand me sarri, te lo vesi pas lo panèu "ostalariá". E me disi: "aqueles rachoses, m'an fotuda dins una traça d'ostalariá pesolhosa pas cara qu'an quitament pas los sòus per se crompar lo panèu "ostalariá , zero estèla".
Pas grèu. 4 jorns roots amb un sol camisòt dins una ostalariá ronhosa. Pòdi subreviure. Enfin, cal veire las causas po si ti va ment: "Val mai una ostalariá ronhosa qu'una ostalariá ròsa", per los qu'an pas jamai passada la frontièra espanhòla: las ostalariás ròsas son de bordèls ont se van vuèjar lo pòrre los desesperats nòrdcatalans, audencs, besierencs e montpelhierencs, i van amolonats a 4 dins un Seat León jaune tuning (roooooo, aquò se meriiiiita un pòooooost!!!). E me sarri del 57. E aquí te vesi un garatge e una pòrta, e sus la pòrta, dos noms genre "Joan Laporta i López" e "Núria Pi i Bages". Estranhs coma noms per una ostalariá. Mon det se sarra de la campana coma lo det d'E.T. se sarra del det d'Eliòt abans de dintrarostal (ai lo sens de la metafòra uèi).
E aquí, contrariament a E.T.: lo dobte. "Benlèu aquò's un ostal normal e pas una ostalariá. Es pas normal. Vau telefonar". E telefoni. Perque soi colha, mas ai tant la costuma d'èsser colha que ara, las vesi arribar de luènh mas conariás.
"Hola, l'ostalariá?
- òc
- e ben soi davant lo numero 57 del carrer major, mas vesi pas d'ostalariás
- ont siás?
- al numero 57 del carrer major
- òc, mas de quin vilatge?
(e aquí te sentisses cona)
- ben del vilatge a costat de Manresa!
- quin carrer?
- e ben lo carrer major!
- quin numero?
- lo 57
- a ben, nosautres sèm al 87...
Soi sul bon trepador, es ja aquò.
L'ostalariá perfiècha. La vos conselhi: Pensió Soler a Sant Joan de Vilatorrada, de mond bravament aimable, ostalariá bon mercat, las causas plan netas e nòvas.
L'endeman, a 9h, soi al front per parlar de la Talvera al mond entièr. Primièra aventura ja contada.
La segonda aventura es que quand me baissèri per prene un disc dins la valisa e ben mas bralhas petèron, mas o vos contarai pas, ai encara un minimum de dignitat.
L'endeman, èra lo grand jorn. Lo jorn del concèrt de la Talvera.
La causa que pas degun present a Manresa deviá mancar. E ne distribuiguèri de papieròts de reclama, o diguèri sai pas quantes còp " a les 6 , darrere el Casino" (sembla un rendètz vos per quicòm mai dich aital...), tot aquò las popas en abans per plan far veire lo nom del grop sus mon camisòt que fasiá la fèsta dempuèi 3 jorns.
E mon aventura de manager?
Manager es un mestièr un pauc estranh. Prenes una comission sul prètz d'un grop, te cal far un pauc la puta per los vendre (enfin, coma totes los mestièrs de vendeires qué) e te cal esquichar los artistas tanben. As lo cuol entre doas cadièras, te cal contentar tot lo mond: tos artistas, los crompaires d'espectacles e ta femna que vòl de mai en mai d'argent...
Pendent 3 jorns, ensagèri de convéncer lo mond que caliá far venir la Talvera en concèrt. Faguèri pas la puta, expliquèri tot simpletament que la Talvera es lo melhor grop del monde. Pas complicat d'o explicar, ne soi intimament convençuda. Sai pas se mon argumentacion foncionèt, o veirem dins los dos-tres ans que venon se la Talvera fa una virada mondiala en Catalonha. Sai pas se foncionèt, mas aquò m'agradèt de rescontrar de mond e de lor parlar en catalan, francés, occitan, espanhòl, italian e mai anglés! en lor explicant a totes tot plen de causas sus la Talvera e Occitània. Me regalèri.
Puèi aquò me fa una linha de mai sus mon CV:
Del 4 al 7 de novembre de 2010: PseudoManager poliglòt de la Talvera
La classe!!!
3 comentaris
dijous, 25 de novembre de 2010
2005! Òc, 2005!
Facebook t'o a pas dich.
Es l'aniversari dau blòg.
5 ans!
5 ans fa, publicavi mon primièr pòst.
Mon primièr pòst, lo sol pòst pas brica pas brica autobiografic.
5 ans fa, aquò començava ex nihilo.
5 ans fa, n'i aviá un, pas qu'un, un solet, que comentava regularament, e lo vòli granmercejar que, dempuèi 5 ans, es aquí a legir e a daissar de comentaris. Granmercés mon Camelon :).
Mas Camelon , lo coneissiái, eriam a la fac ensems. I aviá en mai del Camelon un autre comentator regulièr, que comentava dins un lengatge estranh, Pasha, que el tanben dubriguèt son blòg quauques temps mai tard... 2 ans mai tard que lo mieu. Maime, es ton blòganiversari a tu tanben :)
Pels 5 ans del blòg, m'agradariá de vos pausar quauques questions. Ai carculat qu'ai entre 50 e 80 legeires regulièrs (que venon cada jorn o quasi). Vaquí mas questions:
1) Cossí arribèretz aquí?
2) De qué vos agrada pas?
3) De qué vos agradariá mai?
Granmercés a totes los legeires que venon aquí , un grangrangrandmercés als comentators e un poton especial al mond que crosi dins la vida vertadièrapasvirtuala e que me dison tot contents que legisson lo blòg :)
14 comentaris
dimecres, 24 de novembre de 2010
Perruquièr... o mai!
2 comentaris
dimarts, 23 de novembre de 2010
What else?
9 comentaris
divendres, 19 de novembre de 2010
Lo con es benlèu pas l'autre (2)
En Catalonha, descobriguèri los comuns de luxe.
Los comuns que dintras dedins e as l'impression d'èstre dins la classa VIP del Titanic:
E la pòrta, la soleta, es barrada. Ocupada, segur. Normal es lo matin. La catalana (òc, èran los comuns per las dònas) tanben caga de bon matin.
Alara sortissi dels comuns e espèri defòra. M'agrada pas d'esperar dedins. Soi claustrofòba.
E espèri un momenton defòra.
E arriban doas catalans que vòlon far sos afars matinièrs dins los cagadors luxuoses. E m'agachan... la mena d'agach: "Ten? e de qué fa aquela d'aquí defòra?"
Ieu que compreni la comunicacion non-verbala en catalan, lor disi "Es ocupat".
"Ocupaaaaaaaaaaaat?!?!"
"Òc, ocupat." jos entendut "òc, ocupat conassa, akò vòl dire que quand vòs dubrir, la pòrta es barrada. E s'es barrada la pòrta, es perque i a quauqu'un dedins. Un pauc de bon sens, mèrda!"
S'agachan totas doas.
M'agachan a ieu.
E aquí as l'agach de la catalana que t'agacha a tu.
La catalana quand t'agacha, i a tot plen de pietat dins son agach. A de pietat per tu, perque siás pas catalana, e la catalana a d'empatia e se pensa "ai, pauròta, es pas catalana, a pas agut l'astre de nàisser dins aquela civilizacion de la lenga, del bon sens e del grand progrés tecnologic". La Catalana t'agacha coma l'Americana o agacha tot quand es a caminar dins un orfanelat (soi pas segura del mot) al fins fons d'Índia. Mas tu, o sabes pas que siás dins lo fosc condicionat per ton luòc de naissença.
E la catalana, generosa, te demanda "mas as butada la bona pòrta?". E tu aquí, siás pas colha, te dises que i a quicòm que truca. E l'agachas, l'uèlh plen d'ignorància, d'inocéncia e de "ieu tanben vòli pissar, sas".
La Catalana dintra.
E te ditz "cal butar fòrt, sas!"
E aquí la catalana, en plaça de butar la pòrta, te buta çò que semblava d'armaris:
11 comentaris
diumenge, 14 de novembre de 2010
Divendres, vau dançar lo forró a Tolosa!
e aprèp quauques entrainaments e quauques gòts de cachaça e de caipirinha, farai coma aquò:
... cargarai una raubeta corteta corteta e me fretarai l'embonilh a la cuèissa d'un polit brasilièr.
4 comentaris
dijous, 11 de novembre de 2010
Devinhòla : Mission comunala
Te cal anar pissar o pièger, benvengut/uda als comuns. Ara, ont te cal anar per complir ton prètzfach? :
6 comentaris
dilluns, 8 de novembre de 2010
kwin
Ai mon ordenador tant aimat de petat.
Ubuntu ditz que pòt pas montar lo /root/sys/ e lo /root/dev/ nimai lo /root/proc/. Sai pas s'es lo disc dur qu'es macat o una cagada de l'OS. dins totes los cases, aquò's la marana, qu'es mon otís de trabalh mon ordenador e , evidentament, coma soi colha entre las colhas, fau de sauvagàrdias quand i pensi , e i pensi pas sovent.
Las circonstàncias m'an fach tornar brancar l'ordenador vièlh de taula que me permet d'èsser un minimum brancada e de poder assegurar un minimum. perque coma o disiá Fredo M. "the show must go on".
Çò pièger dins l'istòria, es qu'ai una molonada de causas de vos contar! Mon experiéncia de pseudo manager poliglòta del melhor grop d'occitània, de la recèrca de la pòrta dels comuns, de la farandòla que LaMarieta ne foguèt la bigstar. mas l'informatica a decidit que seriatz de lectors frustrats.
Amic legeire frustrat, per te desfrustar, te daissi amb aquela video que me faguèt pissar de rire.
7 comentaris
diumenge, 7 de novembre de 2010
Crash
Ordenador plantat.
Depression.
Depression.
2 comentaris
dijous, 4 de novembre de 2010
qué vesi de la fenèstra?
2 comentaris
a Manresa...
1 comentaris
Lo Ducado es al nas çò que Gifi es al bon gost
Ai passat lo contraròtle tecnic de ma Kagona. E òc, fa ja 4 ans que me rabala de'n pertot , a quicòm coma 115 000 km al comptador e sus sa carta d'identitat, es marcat “visita abans lo 03/10/10”. Ai un mes de retard tot juste.
Lo contraròtle tecnic, lo fau dins lo vilatge d'a costat.
Es un garatge pichon que i trabalha un tipe, pas mai.
Daissi l'autò dabans lo garatge e vau ont es marcat “recepcion” per donar los papièrs e senhalar mon arribada.
Passi la pòrta... e soi en Espanha.
Aquò pudís lo Ducados freg. La coneisses pas l'odor de Ducado freg? Es l'odor que i a dins los bars en Espanha e dins las pensions pas caras.
T'o pren tot. S'empega a las parets, s'empega a tos vestits, se t'empega dins lo nas, n'i a de'n pertot, tot çò que tòcas embocana a Ducado, tas mans pudisson a Ducado, tos vestits embocanan, ta pèl es al Ducado. L'orror.
Un jorn qu'anèri a Lhèida, lo sol jorn qu'anèri a Lhèida de ma vida, aviái 18 ans e mièg, sabiái pas me fretar las dents sola, èri timida, quequejavi mas la fac per un miracle que m'es encara misteriós me mandèt a Lhèida a un collòqui, tot pagat. Tot èra pagat: lo tren, lo dormir, lo manjar e mai la rèsta. M'avián donada una fortuna per partir 4 jorns, n'i aviá tant que creguèri que s'èran enganats, n'i aviá tant que poguèri pagar dos meses del loguièr de ma “studette” d'estudianta clapassièra. Inutil de vos dire que i comprenguèri pas res al collòqui, mas i anèri. Ma primièra sortida del territòri, lo primièr viatge en Catalonha. Arribada a la gara de Lhèida, cerquèri ont dormir. E m'indiquèron una pension dins lo centre, la nuèch èra 1000 pessetas (40 francs de l'epòca), aviái calculat que se dormissiái 3 nuèchs, me fasiá 3000 pessetas e qu'estalviariái tot plen de moneda de la que m'avián donada, youpi. A l'acuèlh de la pension, son pas aimables. Doni mon bilhet de 1000 pessetas, daissi ma carta d'identitat francesa que sus la fòto aviái 9 ans, e monti a la cambra. Dubrissi la pòrta. Quina pudor, macarèl! Lo lièch, los lençòls, l'armari, las parets, tot pudissiá a tabat. Berk.
Pas de lagui, vau dubrir la fenèstra! Dubrissi la fenèstra, dubrissi los contravents... e me vaquí dabans una paret! Ieu que dempuèi pichonèla vesi de ma fenèstra l'estanh de Vic, que se dubrissèm las fenèstras de l'ostal, s'envolam de tant qu'aquò bufa, podiái pas comprene que darrièr una fenèstra i poguèsse aver un paret. A de qué servís una fenèstra se dubrís sus una paret, se podèm pas agachar lo païsatge e se i podèm pas respirar?
Soi segura que mon leitmotiv “ a non, ieu pòdi pas demorar dins un apartament en vila” me ven d'aquò.
Partiguèri dins la ciutat.
Trobèri una autra pension, costava 2700 pessetas la nuèch, demandèri de veire la cambra. Pudissiá pas lo ducado. Anèri quèrre mos afars e i passèri los 3 jorns, tant pis pel 1700pessetasx3 perdudas.
Charrèri un bocin de nuèch amb lo gardian, que me parlava en catalan e en espanhòl, que ieu li parlavi en sai pas tròp qué, mas parlèrem. Èra un galejaire. Alara me contava de galejadas... que compreniái pas. N'i una que me la contèt, que me l'expliquèt 50 còps e que la comprenguèri pas. Èra l'istòria d'un tipe qu'a un pichon e que lo vòl sonar “pepe” mas lo capelan vòl pas. Ja , aquí caliá rire perque “pepe”es pas un nom vertadièr, e ieu aquò o sabiái pas, dins mon cap, i a d'espanhòls que se disián Pepe e vesiái pas ont èra lo problèma incial de la galejada. Pepe, quand i pensam plan, es pas mai con que Concepción coma nom. La coneissètz quauqu'un aquela galejada? M'agradariá plan de me sovenir de la fin... mas coma comprenguèri pas la debuta, pensatz plan que me soveni pas de la fin.
Bon e mon contraròtle tecnic?
E ben pudís a Ducado.
Puèi, i a de flors de plastic compradas d'ofèrtas a La foirfouille o Gifi. Ai l'impression d'esser dins un bar espanhòl ont i a una nèbla de tabat, la maquina de sòus que vira e tinda amb un vièlh sens dents clinat dessús. Manca pas que l'andalós pichon que dintra en demandant son carajillo costumièr.
Mas lo tipe del contraròtle tenic... daissatz-me que l'agache un pauc. Pichonel. Las cambas cortas. Las mans rufas. La cara redonda. L'uèlh aluserpit. La clòpa al canton de la boca. Aquí l'ai!
Manca pas que lo carajillo.
5 comentaris
dimarts, 2 de novembre de 2010
Lô
Laurent Labadie, lo coneissiái de luènh. Aviái vist sos corts metratges de Dòc Occitan (o Prof d'òccitan me soveni pas) e a l'epòca aviái trobat aquò genial, soi fan de Cho chi Shon que m'escalassi a cada còp que l'agachi, l'aviái vist en Gora l'occitanista a Estivada a Rodés, aviái vist sa leiçon de Solexcitant e per ieu, èra un caluc, un cabordàs coma n'i a pauques, un capable de tot, dins la provocacion un pauc borderline. E aquò m'agradava. Portava quicòm dins un mitan cultural occitan tròp propret.
E sortissi de 3 jorns d'estagi de teatre amb el. “Practica teatrala en lenga occitana” o “usatges de la lenga occitana dins la practica teatrala” (o una causa dins lo genre) se disiá la causa (i auriatz degut anar, qu'èra super, ne tornarai parlar se n'ai lo temps). E aquí descubriguèri Laurent Labadie. Puta, quin òme! Es un tipe de los que t'agradariá de n'aver a bodre a ton entorn: d'una umanitat e sensibilitat granda, es a l'escota de cadun, encoratja tot lo mond, capita de trobar quicòm de positiu de bastir a partir d'aquò.
Laurent Labadie, quand ausís de contes, e ben plora, quand te conta quicòm que l'esmòu e ben qu'a de lagremas plen los uèlhs. Es un sensible.
A costat d'aquò, es un tipe que mòu una ussa, e te fa petar de rire.
Es un comedian del tot diferent dels quauques comedians que coneissi e m'agrada çò que pòrta. Es sortit d'una revendicacion linguistica, te rabala pas un passat militant o politic... ai enveja de dire qu'es “fresc”. M'agrada tanben tot son questionament. Aquí pendent l'estagi aviá un biais de pausar los problèmas, de problematizar las questions que m'agradèt bravament, va directament al gran, se sega pas las cervèlas amb de mots complicats en virant a l'entorn de las causas, ditz las causas coma son o coma las sentís e pausa correctament e directament los problèmas.. Laurent Labadie es de segur un caluc dins sos espectacles, e es plan çò que li demandam :P . Mas es tanben un comedian que se pausa las questions que cal, entre autras: cossí anar al public quand lo public ven pas a tu? Cossí menar l'occitan a un public que se'n branda?
A un vam, un estrambòrd, una calor umana, un apròchi de las personas que me pertòcan.
E puèi es un tipe que t'agacha dins los uèlhs puèi te soritz, e me damne, aquò te fa bravament de ben!
Laurent Labadie, es lo rescontre de l'annada.
4 comentaris
dilluns, 1 de novembre de 2010
Viaduc de Viaur
0 comentaris
Subscriure's a: Missatges (Atom)


c: text/html

text:
-421
Aquesta pagina concernís l'an -421 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Après lei batalhas indecisas deis annadas 425-422 avC (Esfacteria, Amfipòlis) e lei mòrts dei caps bellicistas d'Atenas e d'Esparta, lei moderats dei dos camps poguèron negociar la fin deis ostilitats e signar la patz de Nicias. Sei clausas principalas foguèron la restauracion dau statu quo ante amb una patz de 50 ans entre Atenas e Esparta, la restitucion dei plaças conquistadas e dei presoniers (especialament lo retirament d'Esparta de Tràcia), lo reglament dei conflictes futurs per l'arbitratge e la negociacion e una aliança defensiva — fòrça teorica.
Dins lei fachs, aquela patz marquèt solament la fin de la premiera etapa de la Guèrra de Peloponès car lo conflicte contunièt d'un biais indirècte. D'efèct, la patz regardava solament Esparta e seis aliats pròchas. Beòcia, Corint e Megara demorèron oficialament en guèrra ò, au mens, refusèron lei tèrmes de la patz de Nicias.
Esparta[modificar | modificar la font]
Après la mòrt dau generau Brasidas, lo camp dei moderats menat per lo rèi Pleistoanax capitèt de faire acceptar l'idèa de negociacions amb Atenas onte lei moderats dirigits per Nicias tenián lo poder. Aquò permetèt la signatura de la patz de Nicias que sei clausas principalas èran :
- restauracion dau statu quo ante.
- patz de 50 ans entre Atenas e Esparta.
- restitucion dei plaças conquistadas e dei presoniers.
- reglament dei conflictes futurs per l'arbitratge e la negociacion.
- aliança defensiva — fòrça teorica — entre lei doas ciutats.
Dins aquò, lei tensions entre leis aliats respectius dei doas ciutats èran tròp importantas — Corint, Megara e Tebas refusèron de reconeisser lo tractat — e aquela patz durèt gaire.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Libre de cosina/Aligòt
L'aligòt es una recepta del nòrd de Lengadòc e d'Auvernha. Sos ingredients essencials son la patana e la toma fresca.
Los ingredients[modificar]
Per 6 personas:
- 1,5 kg de patanas peladas e talhadas a bèles tròces.
- 600 g de toma fresca copada en finas lamèlas.
- 300 g de crèma fresca espessa.
- 2 o 3 grans d'alh peladas.
- 4 raspadas de notz de muscada, de sal e de pebre de molin.
Preparacion[modificar]
- Far còire las patanas e l'alh cobèrtes d'aiga bolhenta pendent 20 minutas.
- Tre la fin de la coccion, levar l'alh, passar las patanas pel esquichapurèa en apondre se cal un pauc d'aiga de coseson per tal d'obtenir una purèa sopla.
- Portar la crèma fresca al bulh e apondre la notz de muscada.
- Mesclar la crèma muscadada amb las patanas e barrejar amb un culhièr de fusta, puèi lèu-lèu versar la toma fresca en remenar energicament pr'amor de donar d'aire a l'aligòt que deu poder filar al cap de l'espatula en formar un riban. Segon los gostes, se pòt perfumar lo plat amb un o dos granets d'alh entièrs esclafats.
- L'aligòt se pòt servir amb un pol rostit, un rostit de pòrc, una sausissa o alara simplament amb una ensalada.


text:
Son las istorietas de la narratritz de dotze ans, escambarlada entre son enfància idealizada e l'adolescéncia que vòl que se rebèle contra sos parents que semblan perfièches. Francament? M'emmerdèri. Se passa pas grand-causa, son de consideracions e de rasonaments dins lo biais del libre Questions essencialas e autres escrichs minusculs de la meteissa autora publicat en cò de l'IEO, que sabi que tot plen de mond, aquò lor agradèt, mas a ieu m'agrada pas. Lo primièr capítol m'agradèt fòrça mas aprèp tre lo tresen capitol, aquò revertava tròp lo biais del primièr libre que m'agradèt pas gaire. Ne parlèri amb mai d'un, que me pausavi de questions, èra pas normal que m'agradèsse pas, se ganhèt lo primièr prèmi es qu'es bon lo libre! Resulta: agrada a las femnas : "òooooo, son mas pensadas d'adolescentas, subrebeeeeeeeen" (de dire en se tustant lo front), agrada pas als òmes : "rò, se passa pas res, i a pas d'accion" (de dire en se gratant los colhons). Vos disi pas ara las questions que me pausi sus ma persona :D. Enfin, vos rasseguri, aquò se legís plan.
Una causa bona : la lenga. Es un plaser de la legir.
Es una cobèrta aquò? Enfin, rai, es pas la cobèrta que compta me diretz, es çò que i a dedins. E çò que i a dedins, es excellent! Me regalèri de legir aquel libròt. Pasmens, l'istòria se passa a l'Edat Mejana e ieu l'edat mejana amb sos cavalièrs, sos cagadors defòra, sos sètis, sos barris e sos senhors, m'emmèrda grèu. E aquí, non, pas brica, me regalèri. Lo legiguèri d'una tira lo libre sens lo pausar. Los personatges son plan trabalhats, lo scenàrio es plen de rebombiments, tomba pas dins lo facil o lo patòs bon mercat, las causas son pas telefonadas, es plen d'imaginacion. Las cent-quaranta paginas son plan utilizadas, pas res de levar. Una capitada. Lo coneissi pas aquel Joan-Miquèu Dordeins , sabi pas de qu'a escrich mai, mas s'avètz de libres d'el de me conselhar aquò m'interèssa! Ai pas comprés perqué a pas agut lo primièr prèmi!!! que lo merita!!!
E puèi de qué emmerdar los cons : Cronicas Pacolinas es en provençal (contràriament a çò marcat aquí) e Lo Pacte es en gascon. M'agrada!


text:
Dempuei las annadas 1940, balhar la lenga aus pitits es de mens en mens comun dins lo monde paisan lemosin. En vila, la transmission se plantet bien mai redde mas d’aiciant’ aüei n’um a totjorn pogut auvir la lenga dins las fieiras e los jorns de merchats (las publicitats per los comerçants limotjauds eran sovent escrichas en francés e en occitan dins los pitits jornaus locaus juscant’ en 1960).
Maugrat ’na fòrta reculada de sa practica ’quilhs trent’ ans passats, l’occitan es d’engueras ’na lenga de tots los jorns per beucòp de Lemosins. La cultura occitana enraijada dins lo monde paisan d’aiciant’ a 1960-1970, es venguda mens viva, e dins quauques endrechs (Montanha Lemosina), es ’trapada de dispareisser. La lenga se parla nonmas dins los vilatges, emb la familha o los vesins, e la mai bela part dau monde que la parlen an mai de seissanta-dietz ans.
Quela situacion gaire bona nos menet a enrotar tras 2002 nòstra questa de la memòria occitana lemosina. ’Quò preissava.
Faguerem nòstras prumieras enquestas sens vrai metòde de trabalh. Lo resultat nos ’nava pas, ’laidonc, nos formerem a l’enquesta etnologica a l’Institut Occitan d’Avairon emb Cristian-Peire Bedel, responsable de la plan brava colleccion « Al canton », e emb Ives Lavalada, cherchaire en toponimia occitana.
Se poden classar en tres categorias :
La tòca de l’I.E.O. Lemosin es de segur de far conéisser ’queu patrimòni immateriau lo mai e au mai de monde possible, per qu’obludessam pas quela part de nòstra memòria e que poguessa servir de marca a las generacions de venir.
La mai bela part de nòstras enquestas fugueren menadas dins l’eidéia de ne’n surtir un libre.
Ives Lavalada, Noms de lieux du canton d’Ayen, Ed. Lucien Souny, 2003.
Agostat.
Jan-Francés Vinhau, Michel Manville, Langue & mémoire du pays de Guéret, Ed. Conselh Generau de la Cruesa, 2007.
→ ’Chaptar
Pascal Boudy, Jan-Màri Caunet, Jan-Francés Vinhau, Memòria de l’aiga : Enquête ethnolinguistique sur l’eau en Montagne Limousine, Ed. Doublevébé Récup, 2009.
→ Ne’n saubre mai
Un libre sus los noms de luòcs dau Parc Naturau Regionau de Miuvachas en Lemosin es a se far.
Contribucions variadas a d’autres libres :
Comptinas, Ed. CRDP Aquitània, 2010.
→ ’Chaptar
Sem ’trapats de numerizar ’na centena d’oras de registraments audiòs, de filmes, de las fotòs e daus documents escrichs que se podran consurtar sus la rantela.
→ ’Natz fossinar dins « La biaça », l’i trobaretz çò qu’es desjà en linha.
Dempuei 2011, produisem e realizem daus filmes documentaris en occitan lemosin (jostitolats en francés). N’i en a en linha dins la partida « Filmes / Vidéothèque » de « La biaça ».
Dempuei fin de 2012, sem partenaris de « 7ALimoges » per la produccion d’una seria que se sona « En Lemosin », e que los episòdis se poden tornar visar sus lo site de la chadena.
En Lemosin : votre série en occitan sur 7ALimoges par ieolemosin
Coneissetz dau monde que podriam ’nar veire :
Punhatz pas de nos iò far saubre.
Avetz daus documents qu’an de veire emb la lenga e/o la cultura occitanas :
Podetz nos los prestar que los còpiessam, o quitament nos los balhar si voletz.


text:
Banc De Jardin Louisiane
banc de jardin louisiane banc banc de jardin louisiane 200 cm.
banc de jardin louisiane banc extacrieur bois brut le sen banc de jardin louisiane bois.
banc de jardin louisiane banc de jardin bois frais mobilier de jardin 55 ensembles salon et bancs de jardin banc de jardin louisiane 200 cm.
banc de jardin louisiane banc en mactal banc de jardin louisiane bois.
banc de jardin louisiane banc de jardin rouge g nial banc de la collection louisiane de banc jardin banc de banc de jardin louisiane bois.
banc de jardin louisiane banc de jardin louisiane fermob banc de jardin louisiane 200 cm.
banc de jardin louisiane banc de jardin louisiane en acier galvanis coloris c dre banc de jardin louisiane banc de jardin louisiane 200 cm.
banc de jardin louisiane banc jardin bois luxe les 25 meilleures idaces de la catacgorie vernis pour bois sur banc de jardin louisiane 200 cm.
banc de jardin louisiane banc louisiane 150cm fermob banc de jardin louisiane bois.
banc de jardin louisiane banc jardin banc de jardin louisiane 200 cm.
banc de jardin louisiane banc louisiane 150cm fermob banc de jardin louisiane fermob.
banc de jardin louisiane banc de jardin contemporain en acier en acier galvanisac louisiane fermob banc de jardin louisiane 200 cm.
banc de jardin louisiane banc coffre exterieur 11 banc de jardin en m233tal louisiane blanc castorama banc de jardin louisiane bois.
banc de jardin louisiane banc de jardin louisiane pas cher banc de jardin louisiane fermob.
banc de jardin louisiane banc de jardin metal 14 avec courbe m tal et 800x800 banc de jardin louisiane fermob.
banc de jardin louisiane cheap bellevie banc with banc louisiane fermob banc de jardin louisiane bois.
banc de jardin louisiane banc de jardin mactal louisiane 150cm fermob banc de jardin louisiane bois.
banc de jardin louisiane banc de jardin banc metal banc fermob banc de jardin louisiane bois.
banc de jardin louisiane lovely banc de jardin louisiane 5 banc de jardin bi banc de jardin louisiane fermob.
banc de jardin louisiane vente banc de jardin louisiane fermob 150 cm fauteuils chaises et bancs meuble dextacrieur m banc de jardin louisiane bois.
banc de jardin louisiane wonderful banc de jardin louisiane 13 ambiance 1jpg banc de jardin louisiane bois.
banc de jardin louisiane elegant banc de jardin camif with banc louisiane fermob banc de jardin louisiane bois.
banc de jardin louisiane amazing banc de jardin en aluminium avec dossier croisette fermob with banc louisiane fermob banc de jardin louisiane fermob.
banc de jardin louisiane banc de jardin mactal louisiane 150cm fermob banc de jardin louisiane 200 cm.


text:
Eth maitin d'Aran 30/10/17
Aué en "Eth maitin d'Aran" auem coneishut era impresion deth síndic d'Aran, Carlos Barrera, sus era situacion actuau en Catalonha e en Aran. E en collòqui auem compdat damb Jacint Berengueras, Amador Marqués e Hug de la Rosa. Aué en un programa especiau, vos auem aufrit eth nau "Mot horaviat" dera setmana e era agenda. Avui a "Eth maitin d'Aran" hem conegut l'opinió del síndic d'Aran, Carlos Barrera, sobre la situació actual a Catalunya i a l'Aran. I al col·loqui hem comptat amb Jacint Berengueras, Amador Marqués i Hug de la Rosa. Avui en un programa especial, us hem ofert el nou "Mot horaviat" de la setmana i l'agenda.


text:
Viena (Àustria)
Viena (Wien [ˈviːn] en alemand) es la capitala d'Àustria. Sa populacion èra estimada a 1 741 246 abitants, en genièr de 2013. Sa superfícia totala es 414,9 km².
Es una de las capitalas mai ancianas d'Euròpa, foguèt lo centre de l'Empèri austro-ongrés. Lo gentilici es vienés -esa.
Es lo centre cultural, economic e politic d'Àustria. La ciutat es lo sèti de divèrsas institucions e entrepresas, e tanben lo sèti d'organismes de l'ONU e de l'OPEP.
Populacion istorica[modificar | modificar la font]


text:
Lo novèu cors de nissart de Cantaron a rescontrat un grand succès ! Èran un quinzenau d’escolans a venir participar a la sieu dubertura ièr
Dubertura dau cors de nissart a Cantaron [Ouverture du cours de niçois à Cantaron]
Lo dijòus 4 d’octòbre a 19o00 si debanerà l’inauguracion dau novèu cors de nissart a Cantaron, organizat per Nissa Pantai e Culture 06, en partenariat emb la comuna de Cantaron. Aquesto
06/10/2018 – 28n atalhier de coïna nissarda en alpenc a Blausasc [28ème atelier de cuisine niçoise en alpin à Blausasc]
Dissabta 6 d’octòbre a 09o30 a Blausasc, Nissa Pantai e Culture 06 organizan lo 28n atalhier de coïna nissarda en occitan alpenc. L’atelhier si farà a
07/10/2018 – 21a Fèsta d’Occitània au Teatre Francís Gag [21ème Fête de l’Occitanie au Théâtre Francis Gag]
Lo diménegue 7 d’octòbre dau 2018 a 15 oras, Nissa Pantai organizerà la 21a Fèsta d’Occitània au Teatre Francís Gag. Aquest an serà a l’onor


text:
Condicions
En aguest apartat trobaràs tota era informacion de besonh sus er estat dera nhèu e eth perilh de lauegi. Aciu dejós as eth mapa de Mountain Hub, que mòstre es observacions realizades tan per nosoti como por tota era gent que mos visite. Descargate era app entà Android o iOS e comènce a compartir es tues observacions e tracks damb eth Centre de Lauegi e tota era comunitat de montanhaires. A mès trobaràs eth Bulletin de Perilh de Lauegi, fonamentau entara preparacion des gessudes, es donades meteorologiques des nòstes estacions en temps reau, es galeries de fòtos e perfils de nhèu e er estat des pistes forestaus.


text:
Guèrra Francochinesa
La guèrra francochinesa foguèt un conflicte coloniau que se debanèt de setembre de 1881 a junh de 1885. Foguèt entraïnada per la temptativa francesa de prendre lo contraròtle d'Indochina sota dominacion chinesa. S'acabèt per una victòria de França e la reconóissança de son protectorat sus lei regions d'Annam e de Tonkin. [[Categoria:1884 en China]
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Istòria de Vietnam
- Guèrra del sègle XIX
- Guèrra de la Tresena Republica
- Colonizacion jos la Tresena Republica
- Dinastia Qing
- Guèrra de China
- 1881 en França
- 1882 en França
- 1883 en França
- 1884 en França
- 1885 en França
- 1881 en China
- 1882 en China
- 1883 en China
- 1885 en China
- Relacions entre China e França


text:
Publié le 19/03/2018 à 03:53, Mis à jour le 19/03/2018 à 10:13
La prima comencèt a tot córrer del costat de Banhèras amb l’organizacion del concèrt de Nadau, lo 10 de mars passat. La seguida s’anóncia tant activa.
De fach, los calandrons son en plena preparacion en vista de sa participacion a la jornada dels Mainats dels Pirenèus Nauts que se debanarà a Ibos, lo divendres 13 d’abril venent. I traparàn sos amics de las autras Calandretas del departament. «Es una jonrada particulara e importanta per la cultura occitana dins lo departament», ditz la directritz de l’escòla de Banhèras, Valérie Cazenave-Bernadou. La segonda edicion d’aqueste projècte sonat Eth dia deths mainats e portat per l’associacion PirènAlet, a vocacion de prepausar una animacion pedagogica a las escòlas elementàrias del departament dels Pirenèus Nauts. La primièra edicion foguèt una capitada. «La segonda edicion se debanarà lo 13 d’abril», indica Laurence Benac, presidenta de l’associacion PirènAlet. Al programa : d’animacion amb per objectiu de far descobrir la musica, la dança, los contes, la lenga e la cultura occitanas. A la fin dels talhièrs per grop, un balèti acamparà los enfants per un moment festiu.
Adaptacion de l’article de V. T. publicat lo 19/03/2018 dins La Dépêche du Midi


text:
Piano
Un piano es un instrument de musica polifonic de clavièr de la familha de còrdas picadas. En bèth prémer sus cadua de las soas tòcas òm hè trucar un martèth caperat sus ua de las soas còrdas d'acer ; aqueth martèth que truca en tot arrebotar sus la còrda çò qui la deisha vibrar dinc a l'amortosiment deu son son.
Lo piano qu'ei un deus instruments de musica los mei espanduts a maugrat deu son còst eslhevat e deu son pes qui representa ua empacha a la soa mobilitat. L'endom deu son clavièr que'u permet de jogar sol, en musica de crampa e orquèstra en acompaniment o en solo e, sustot qu'ei un instrument capable d'acompanhar los autes musicians solistas en repeticion o audicions.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'invencion deu piano que's deu a la rescontra de dus principis : lo de las còrdas picadas qui's practicas desempuish mantuns sègle sus instruments shens nat clavier com lo cibalum deu tzigans o lo tamborin de còrdas emplegat dens lo Pirenèus ; lo segon princi, eth tanben hèra ancian,qu'ei l'invencion deu clavier, conegut desempuish l'epòca romana dab l'idraulos e desvolopat despuish sus instrument de vent com l'orgue, sus instruments de còrdas hregadas com la sonsaina e tanben sus sus instrument de còrdas picadas durant l'Etat Mejana, la reneishença e los temps barròcs dab instruments com lo virginal, l'espineta e lo clavecin.
Los purmèrs pianos que hon desvolopats per l'italian Bartolomeo Cristofori a la debuta deu sègle XVIII e, a maugrat de la loa navèra tecnologia de trucar e lòc de picar las còrdas, que sonavan haut o baish com clavecins. L'objectiu de Cristofori qu'èra de desvolopar un instrument qui deisharé sonar la còrda après l'aver trucada enlòc de l'estancar com ac hèn los plèctres deu clavecin ; que'u calèva donc inventar un principi entà arrebotar sus la còrdas enlòc de la puntejar e dabun maviment d'anar e tornar.
Durant decada e quitament sègles l'instrument que's devolopè au mejan d'innovacion que melhoren contament lo son son. Au dia de uei, la tecnologia deu piano numeric desprovesit de nada còrdas mes imitant lo son deu piano e las sensacion deu son clavier en tot auherir un instrument leugèr de bon transportar que's desvolopa.
Referéncias[modificar | modificar la font]
88 notes pour piano solo, Jean-Pierre Thiollet, Neva Ed., 2015. ISBN 978 2 3505 5192 0


text:
Plaça Roja
La plaça Roja (en rus KpacHaя плoщaдb Krasnaïa plochad) es une plaça de Moscòu, que n'es lo centre. Es bordada a l'oèst pèl Kremlin, a l'èst par Kitaï-gorod; la Catedrala de Sant Basili lo benaürós es situada al sud de la plaça.
Somari
Origina del nom[modificar | modificar la font]
Lo nom de la plaça ven pas de la color de las bricas rojas a l'entorn, nimai del ligam entre aquela color e lo comunisme. Una traduccion mai exacta dels seu nom rus seriá la « Bèla Plaça »: en rus ancian krasny (kpacHый/-aя) significa a l'encòp roja e bèl, e deu aquí èsser compres dins aquel darrièr sens, ara arcaíc (bèl ven krasivy (kpacиBый/-aя) en rus modèrne)[1]. L'adjectiu foguèt d'en primièr aplicat a la basilica de Basili lo benaürós, la quita plaça essent alara nomenda Pojar (en rus de l'encendi) fins al sègle XVII, en referéncia al fach que sa creacion resulta de l'encendi que ravatjèt Moscóu en 1493, Ivan III decidiguent alara aparar la vila tot novèl encendi de far destruire fòrça bastits de fusta situadas sus çò que venguèt la plaça Roja. D'autras ancians vilas russas coma Souzdal, Ielets, o Pereslavl-Zalesski an tanben lor « plaça Roja ».
Descripcion[modificar | modificar la font]
Es una vasta esplanada rectangulara bordada al sud pel Kremlin, al nòrd pel magasin Gom. A al tèrmes èst e oèst (pichos costas del rectangle) se trapan respectivament la catedrala de l'Intercession de la Verge (vèrs la Moskova) e lo musèu d'Istòria amb la pòrta de la Resurreccion (destruida jos Stalin e bastida de nòu).
Al mitan, contra la muralha del Kremlin, se trapa lo mausolèu de Lenin, embaumat aprèp sa mòrt.
Al centre de la plaça se trapa la plaça dels Cranis (ЛoбHoe MecTo), mencionada pel primièr còp en 1549, quand Ivan IV lo Terrible, qu'aviá alara 20 ans, i aviá arangat lo pòble, apelant los boïards a arrestat las lutas fratricidas. ЛoбHoe MecTo es una traduccion rusa del mòt ebrieu Golgotha. La legenda conta d'un biais fals que la plaça, considerada coma sacrada, que servissiá per las execussions. Los boïards felons, los streltsy rebèls e Stepan Razine fuguèron executats prèp d'aquí. La plaça dels Cranis servissiá a la proclamacion dels decrets.
Se pòt passejar sus la plaça Roja quand servís pas de decòrs als grands desfilats militars, patriotics o ideologics qu'èran fòrça pendent l'epòca sovietica.
Compòrta tanben un monument en l'onor de Kouzma Minine e Dmitri Pojarski, que en 1612 liberèron Moscóu de las armadas polonesas pendent l'Interrègne rus[2].
Istòria[modificar | modificar la font]
L'emplaçament de la plaça Roja èra ocupat pels barris de la forterela del Kremlin. Aprèp lo grand encendi de 1493, las demoranças se tornèron pas bastidas e la plaça Roja venguèt un luòc de comèrci. Lo luòc venguèt lo teatre de las grandas manifestacions coma que lo couronament dels tsars.
Foguèt agrandida en 1936 per la destruccion de la Catedrala Nòstre Dama de Kazan e de la Pòrta de la Resurreccion, ordonada per Stalin. Aqueles monuments foguèron bastits de nòu a la plaça d'origina. Segon la legenda, èra tanben previst de destruire la basilica de Basili lo Benaürós, mas quand l'arquitecte Lasar Kaganovitch presentèt a Stalin una maquèta de la plaça sens la basilica, aquel li repondiguèt « Lasar, torna la metre! »[3]. Vertadièrament, se sap pas las rasons de sa conservacion[4].
Lo 27 de mai de 1987, lo pilòt alemand Mathias Rust, partir d’Helsinki, capitèt a tornar la defensa aeriana sovietica e a aterrir sur la plaça Roja amb un Cessna 172. En plena Guèrra Freja, aquel esplech coneguèt fòrça consequéncias politicas.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Pierre Lorrain 2010, Moscou et la naissance d'une nation, p. 12
- ↑ (fr)Pierre Lorrain 2010, Moscou et la naissance d'une nation, p. 12
- ↑ (fr)Pierre Lorrain 2010, Moscou et la naissance d'une nation, p. 15
- ↑ (fr)Pierre Lorrain 2010, Moscou et la naissance d'une nation, p. 15'
Bibliografia[modificar | modificar la font]
(fr) Pierre Lorrain, Moscou et la naissance d'une nation, Paris, Éditions Bartillat, (ISBN 978-2-84100-450-8)


text:
«Ab tant metem nos en la carrera ab els, e exiren nos reebre al peu del pug ben ·CC· sarrains e les sarraynes, e ab gran alegria: e lexaren les lances tantost con foren denant nos. E dels ·IX· cauallers enuiam ne los ·VIII· lessus, e nos romanguem leius ab don Ladro e ab tots aquels altres sarrains: e quan lo nostre peno fo sus en lalcasser pujam lessus, e per la costa en sus pujauen los sarrains ab nos. E dixem los: Esperats nos aqui, que ades serem ab uos. E presem nostre castell, e lexam hi nostres homens: e puys deualam nosen, e anam nosen a Burriana, e haguem aquel bestiar que hauiem promes, e aqueles caualcadures, e aquela roba, e donam los ho. E acabam tot aço en laltre dia que no esperam lo terc, e enuiam los ne ab aytant.»
«Llibre dels feits del rei en Jacme» , en resposta a la crida.


text:
Leonardo de Pisa
Leonardo Pisano (c. 1170 – c. 1250), conegut coma Leonardo de Pisa, Leonardo Bonacci, Leonardo Fibonacci, o, mai comunament Fibonacci, foguèt un matematician italian, benlèu un dels matematicians de talent mai grand de l'Edat Mejana.[1] Faguèt fòrça viatges dins tota l'airal mediterranèu: Siria, Egipte, Grècia, França, Sicília e lo nòrd d'Africa.[2]
Fibonacci es conegut per:[3]
- Aver contribuit a la difusion del sistèma de numeracion indoarabi a Euròpa, subretot amb la publicacion al començament del sègle XIII del seu Libre dels calculs, Lo Liber Abaci.
- Una seguida numerica fòrça utilizada, la seguida de Fibonacci, qu'utilizèt coma exemple dins lo Liber Abaci.[4]
Apliquèt l'algèbra als problèmes geometrics. Desenvolupèt la trigonometria e faguèt d'òbras interessantas sus las equacions quadraticas.[5]
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Leonardo nasquèt a Pisa. Lo seu paire, Guglielmo, èra apodat Bonaccio ("simple"). La maire de Leonardo, Alessandra, moriguèt quand aguèt nòu ans. Leonardo foguèt nomenat de postum Fibonacci (de filius Bonacci, filh de Bonaccio).[7]
Guglielmo dirigiguèt un establiment comercial a Bugia, un pòrt a l'èst d'Argièr pendent sultanat de la dinastiá almoada en l'Africa del Nòrd. De jove, Leonardo viatjèt per l'ajudar. Foguèt en Egipte, Siria, Grècia, Sicília e Provença. Foguèt pendent totes aqueles viatges qu'aprenguèt lo sistèma de numeracion arabiá.[8]
A causa del seu desiterés de las questions del comèrci e la preferéncia per las activitats matematicas, los seus compatriòtes li donèron l'escais marrit de "Bigollone".
Observant que l'aritmetica aràbia, qu'aviá aprép amb lo seu paire, èra un sistèma mai simple e eficaç que la numeracion romana, Fibonacci viatjèt per tota Mediterranèa per estudiar e aprendre dels melhors matematicians arabis del seu temps. Tornèt dels seus viatges cap a Pisa vèrs 1200. En 1202, a l'edat de 32 ans, publiquèt lo Liber Abaci (Libre de l'Abac o Libre de Calcul), amb el introduguèt la numeracion indóarabia a Euròpa. Dins lo Liber Abaci Leonardo mòstra pel primièr còp, amb d'exemples per cada cas, la superiorioritat de la numeracion arabia sul sistèma roman preexistent. E aquel èra pas lo primièr libre escrich a Itàlia que tracte de la numeracion arabia, mas degun de per avant avián fach de forma tant espandida e amb un contengut tant rasonat.[9]
Fibonacci precedís a l'estampariá, atal, los seus libres son de manuscrits. D'aquel dels seus libres encara tenèm copiás del Liber Abaci (1202), Practica Geometriae (1220), Flos (1225), e del Liber quadratorum. Mas, sabèm qu'escriguèt qulques autres textes, que, malaurosament, son perduts. Lo seu libre d'aritmetica comerciala Di minor guisa es perdut coma lo seu comentari sul Libre X dels Elements d'Euclides que conteniá un tractament numeric dels nombres irracionals qu'Euclides aviá aproximat del punch de vista geometric. Tanben faguèt un trabalh suls nombres carrats, que se coneissiá l'existéncia d'un manuscrich a Florença en 1768, mas foguèt pas trobat.
Se pòt pensar que dins una epòca ont Euròpa èra pauc interessada a l'erudicion, Fibonacci seriá estat plan ignorat. Pasmens, èra pas lo cas, e lo grand vam per la seuna òbra sens dobte contribuguèt fortament a la seuna importància.
Frederic II, l'emperaire del Sant Empèri Roman Germanic èra estat coronat pel papa a la Glèisa de Sant Pèire de Roma en novembre de 1220. Frederic II aparava Pisa dins los conflictes amb Genèva sul mar e amb Luca e Florença sus tèrra, e l'utizèt fins a 1227 per consolidar lo seu poder en Itàlia. Lo contaròtle de l'Estat foguèt introdusit en oel comèrci e la indústria, e foguèron formats de funcionaris civils per susvelhar aquel monopòli a la Universitat de Nàpols que Frederic fondèt per aquò en 1224.
Frederic coneguèt l'òbra de Fibonacci mejans los erudits de la seuna còrt qu'avián mantingut una correspondéncia amb el al seu retorn a Pisa vèrs 1200. Aqueles erudits que Michael Scotus qu'èra l'astrològ de la còrt, Theodorus Physicus lo filosòf de la còrt e Dominicus Hispanus que suggeriguèt a Frederic que Fibonacci venga amb el quand la còrt èra a Pisa a l'entorn de 1225.[10]
Leonardo venguèt l'amic e l'pste de l'emperaire Frederic II, que l'interessèt a las matematicas e a la ciéncia.[11]
Johannes de Palèrme, un autre membre de la còrt de Frederic II, presentèt un ensems de problèmas coma desfís al grand matematician Fibonacci. Tres d'aqueles problèmas foguèt resòuts per Fibonacci e donèt las solucions dins lo libre Flos qu'envièt a Frederic II.
Aprèp de 1228 i a sonque un document conegut de Fibonacci. Aquel es un decrèst de la Republica de Pisa en 1240 que s'autreja un salari al:
... seriós e cultivat Maestro Leonardo Bonacci ....
Aquest salari foguèt autrejat a Fibonacci en reconeissença pels servicis reduts a la ciutat, coma conselhièr suls tèmas de comptabilitat e ensenhament dels ciutadans.[12]
Òbras matematicas[modificar | modificar la font]
Cap escrivan crestian aviá introduch de nombres arabis o indians a cap de luòc de la cristianitat avant la publicacion del Liber Abaci. Los manuscrichs existents, e aqueles que semblan aver existich de per avant, seriá estat ascrichs per de josieus e de crestians espanhòls, dentre los moros. Lo Dr. Peacock ("Encyclopedia Metropolitana") èra arribat a la conclusion que las òbras de Fibonacci son las primièras que presenta aqueles chifres. Se cal destacar que l'autor èra pas conegut fins al sègle XVII, quand los manuscrichs foguèron descobrèt a Floréncia per Giovanni Targioni Tozzetti. Mas, los comentàris de Commandine e Bernard mòstran que se coneguèt ja dins un periode precedent.[14]
Liber Abaci[modificar | modificar la font]
Quan apareguèt lo Liber Abaci de Leonardo pel primièr còp, pas que pauc d'intellectuals europèus coneguèron lo nombres indòarabias mejans de traduccions dels escrichs del matematician àrab del sègle IX, Al-Khwarizmi.
Dins lo Liber Abaci (1202) Fibonacci presenta lo nomenat modus Indorum (metòde dels indians), que nomenam ara los nombres arabis (Sigler 2003; Grimm 1973). Lo libre prepausa una numeracion amb los nombres 0 a 9 e determina la seuna notacion posicionala. Lo libre mòstra la granda practicitat d'aquel "nòu" sistèma de numeracion, mejans l'usatge de la multiplicacion per gelosiá (tipe de multiplicacion algoritmica) e la fraccion egipciana, tot l'aplicant a la comptabilitat, la conversion de mesuras e peses, calculs d'interés, cambi de monèdas e d'altres aplicacions.
Lo libre foguèt fòrt plan recebut dins tota Euròpa instrucha tot provocant un impacte prigond dins la pensada europèa.
Liber Abaci tanben pausa e resòlv, un problèma qu'implica la creissénça d'una ipotètica populacion de conilhs sus una basa d'ipotèsis fictiva. La solucion, de generacion en generacion, es una seguida de nombres mai tard coneguda coma Seguida de Fibonacci. Pasmens aquela seguida èra ja coneguda per de matematicans indians del sègle VI,[15] mas foguèt Fibonacci, mejans aquel libre, que l'introduguèt en Occident.
Successió de Fibonacci[modificar | modificar la font]
Lo calcul dels parelhs de numerators e denominators obtenguts per la fraccion continua balha las valors seguentas (1,1), (2,1), (3,2), (5,3) ...; lo denominator d'una fraccion es lo numerator de la fraccion precedenta. Es tanben egal al nen tèrme de la seguida de Fibonacci (un). Se definís per recurréncia :
Los dos primièrs tèrmes son egals a 1 e cadun dels autres es la soma dels dos que lo precedisson. Per obtenir una bona aproximacion del nombre d'aur, sufís de causir una valor de n sufisentament granda e considerar la fraccion un+1/un. En tèrmes matematics, aquò s'exprimís jos la forma seguenta :
La velocitat de convergéncia es granda, la diferéncia entre un+1/un e φ es, en valor absoluda, inferiora a l'invèrs del carrat de un.
Se la seguida de Fibonacci permet de determinar una aproximacion del nombre d'aur, la recipròca es veraia. Segon la formula seguenta :
coma la valor |1-φ|n va demenissent quand n creis, e tend vèrs 0, es totjorn sufisentament pichona per poder èsser negligida, sufís de prendre l'entièr pus pròche de l'expression precedenta en negligissent lo tèrme en (1 - φ)n, s'obten :
Aquela proprietat se verifica per tota seguida definida per la relacion de recurréncia un+2 = un+1 + un, independentament de las valors dels dos primièrs tèrmes u1 e u2.
L'estatua de Leonardo[modificar | modificar la font]
A Pisa, al claustre del cementèri istoric Camposanto se tròba una estatua de Leonardo, amb una inscripcion que dich: Ampere Leonardo Fibonacci Insigne Matematico Pisano del Secolo XII. Es un produccion de fantasiá artistica perque cap imatge o representacion contemporanèa de Leonardo existís.
L'estatua foguèt promoguda per dos membres del govèrn provisional de l'ancian grand ducat de Toscana, Bettino Ricasoli e Cosimo Ridolfi que promulgèron un decrèst pel finançament de l'estatua lo 23 de setembre de 1859. L'ecultèt lo florentin Giovanni Paganucci que l'acabèt en 1863.
A l'epoca del Faissisme las autoritats decidiguèron de desplaçar a Pisa l'estatua de Leonardo en 1926, e coma doass autras estatuas de ciutadans prestigiosos de Pisa, foguèron sortit del Camposanto e cap a luòcs publics e plan visibles. L'estatua de Leonardo foguèt plaçada al tèrme miègjornal del Ponte di Mezzo. Pendent la Segonda Guèrra Mondiala foguèt destruït lo pont en 1944 dins los combats per Pisa, e l'estatua foguèr servada e olbidada. Dins los ans 1950 se tornèt descobrir, foguèt restaurada provisòriament e plaçada dins lo pargue Giardino Scotto a la dintrada orientala de la ciutat. E dins los 1990 l'administracion de vila de Pisa decidiguèt de restaurar l'estatua e de la far demorar dins lo seu luòc d'origina al Campo Santo.
Óbras publicadas[modificar | modificar la font]
- Liber Abaci (1202), un libre de càlcul. Escrich el 1202, revisat e fòrça aumentat en 1228, se dividisís en quinze capítols. Un capítol important se dedica a las fraccions gradualas,[16] de que expausa las propietats. Su aquelas basa una teoria dels nombres fraccionaris e, aprèp de las aver introduch dins los calculs del nombres abstractes, las convertís en un instrument practic per a l'obtencion de nombres especifics. Totas las fraccions se presentan al biais egipcian, es a dire, coma la soma de la fraccions amb numerators unitaris e denominarors no repetats. L'unica excepcion es la fraccion ,[17] que se descausan pas. Inclutz una taula per descomposicion en fraccions unitàrias que se legís drecha a esquèrra, coma dins las lengas semeticas.
- Practica Geometriae (1220), un recuèlh de geometria e trigonometria. Es divisida en sèt capítols qu'abòrda de problèmas de geometria dimensionala se referent a las figuras planes e solidas. Es l'òbra mai avançada d'aquel tipe que se tròba dins aquèla epòca en Occident.
- Flos (1225) o Flos super solutionibus quarumdam questionum ad numerum et ad geometricam pertinentium (Ensems de solucions de qualques questions relativas al nombre e a la geometria), son un recuèlh de solucions als problèmas pausats per Johannes de Palèrme. Compren quinze problèmes d'analisi determinat e indeterminat del primièr grau. Dos d'aqueles problèmes avián estat prepausats coma desfís a Leonardo per Joan de Palèrme, matematician de la còrt de l'emperaire Frederic II.
- Liber quadratorum, ("Lo libre dels carrats") sus equacions diofancianas, dedicat a l'emperaire Frederic II. Compta vint proposicions; aquelas son mai qu'un recuèlh sistematic de las propietats dels nombres carrats, mas una seleccion de las propietats que pòrtan a resòlvre un problema d'analisi indeterminat de segon gra que li foguèt prepausat per Teodor, un matematician de la còrt de Frederic II.
- Di minor guisa, d'aritmetica comerciala (perdut).
- Comentari del libre X dels Elements d'Euclides (perdut).
- Letra a Teodor. Es una simple letra que Leonardo envièt a Teodor, astrològ de la còrt de Frederic II. Dins aquela se resòlvan dos problèmes. Lo primièr es algebric e consistís en trobar d'objèctes de diferentas proporcions. Aqueles objèctes pòrtan los noms d'aucèls de divèrsas espècias. Paul Ver Eecke, que traduguèt lo Líber Quadratorum al francés dempuèi l'original latin de l'edicion de 1228, estima que poiriá èsser una cortesia cap a Frederic II, qu'amava la caça amb falcon, que seriá estat enviada al prince. Lo segon problema es geometricaalgebric. Se tracta d'inscriure en un triangle isoscèl un pentagòn equilatèri qu'aja un costat sus la basa del triangle e dos mai costats suls autres d'aquel. O reduch a una equacion de segon gra, donant una valor fòrça aproximat pel costat del pentagòn dins lo sistèma sexagesimal.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) Howard Eves, An Introduction to the History of Mathematics (6th ed.), Brooks Cole, , 261 p. (ISBN 0-03-029558-0)
- ↑ "GEC"(ca)[1] Leonardo Fibonacci; Enciclopèdia Catalana
- ↑ (en)Leonardo Pisano - page 3: Contributions to number theoryEncyclopædia Britannica;2006
- ↑ (en) Parmanand Singh, Acharya Hemachandra and the (so called) Fibonacci Numbers. Math, Ed. Siwan, , 28-30 p. (ISSN 0047-6269)
- ↑ "GEC"
- ↑ Musèu Thorvaldsen, Copenhagen, 15 d'agost de 2008. Foto de Stefano Bolognini.
- ↑ Venguèt l'incipit del Liber Abaci: "Incipit liber Abaci Compositus a leonardo filio Bonacij Pisano" (copiat de "Prologus" del Liber Ab(b)aci al Wikisource de llatí), en occitan: "Aquí comença lo libre de Calcul escrich per Leonardo, filh de Bonaccio, de Pisa"
- ↑ (en) Leonardo Fibonacci e L. E Sigler, Fibonacci's Liber abaci: a translation into modern English of Leonardo Pisano's Book of calculation Sources and studies in the history of mathematics and physical sciences, , 15 p. (ISBN 978-0-387-40737-1, legir en linha)
- ↑ (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant, (ISBN 9780883855461, legir en linha), p. 143
- ↑ "mcs" (en)Leonardo Pisano Fibonacci Biography; School of Mathematics and Statistics. University of St Andrews, Scotland
- ↑ Vejatz l'incipit de Flos: "Incipit flos Leonardi bigolli pisani...", que se referís a Leonardo coma Leonardo Bigollo (citat dins lo document Sources in Recreational Mathematics: An Annotated Bibliography de David Singmaster, 18 de març de 2004)
- ↑ "mcs"
- ↑ Leonardo da Pisa, Liber abbaci, Ms. Biblioteca Nazionale di Firenze, Codice magliabechiano cs cI, 2626, fol. 124r
- ↑ (en) Biography: or, Third division of "The English encyclopedia", Volum 4, Charles Knight; Bradbury, Evans & Co. (legir en linha). pàg.840
- ↑ (en) Susantha Goonatilake, Toward a Global Science, (ISBN 9780253333889, legir en linha), p. 126
- ↑ Fraccion graduala:
- ↑ L'excepcion ven pas d'una impossibilitat aritmetica, perque . La fraccion es pas descompausada per de rasons filosoficas e religiosas.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Maria Mucillo, Dizionario Biografico degli Italiani, Vol. 47, Istituto dell'Enciclopedia Italiana Treccani (legir en linha)
- (en) Baldassarre Boncompagni, Della vita e delle opere di Leonardo Pisano, matematico del secolo decimoterzo, notizie, Tipografia delle Belle arti
- (en) Angelo Genocchi, Intorno ad alcuni problemi trattati da Leonardo Pisano nel suo Liber quadratorum / brani di lettere dirette a D. Baldassarre Boncompagni,
- (en) Rodolfo Bernardini, Leonardo Fibonacci nella iconografia e nei marmi, Pisa economica, n. 1, 37-39 p.
- (en) Luigi Arialdo Radicati di Brozolo, bonacci tra arte e scienza, Cassa di risparmio
- (en) Nando Geronimi, Nastasi e Mario Merz, Giochi matematici del Medioevo, i "conigli di Fibonacci" e altri rompicapi liberamente tratti dal Liber abaci, B. Mondadori,
- (en) C.J Snijders, La sezione aurea, Franco Muzzio editore,
- (en) Alfred Posamentier e Ingmar Lehmann, I (favolosi) numeri di Fibonacci, Gruppo editoriale Muzzio, (ISBN 978-88-96159-24-8)
- (en) Goetzmann William N e Rouwenhorst K.Geert, The Financial Innovations That Created Modern Capital Markets, Oxford University Press Inc, USA), (ISBN 0195175719)
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrns[modificar | modificar la font]
- Extractes del Liber abbaci (Università di Pisa, Area della ricerca linguistica, Testi di Pisa) (it)
- Charles Burnett: Leonard of Pisa (Fibonacci) and Arabic Arithmetic , 14 de genièr de 2005
- Virada Virtuala per l'exposicion Un pont sus la Mediterranèa: Leonardo Pisano, la sciéncia arabia e la renaissença del la matematica en Occident (2002) (it)
- Catàleg de l'exposició Un ponte sul Mediterraneo: Leonardo Pisano, la scienza araba e la rinascita della matematica a Occidente (Imprés a Florència 2002). (it)
- Clara Silvia Roero Àlgebra e Aritmetica nel Medioevo islamico (it)
- Marco Tangheroni Pisa i el Mediterrani a l'època de Fibonacci (it)
- Enrico Giusti Matemàtica i comerç al Liber Abaci (it)
- Elisabetta Ulivi Escola i mestre de l'àbac a Italia després del Medioevo i el renaixement (it)
- Luigi Pepe La redescoberta de Leonardo de Pisa (it)
- Ricardo Moreno Leonardo de Pisa (1180-1250) , Centre Virtual de Divulgació de les Matemátiques (it)
- Leonardo de Pisa (1170 -124?), Centro de Competência Nónio Malha Atlântica (pt)
- Informació Detallada desobre l'estàtua Fibonaccis ((en))


text:
Brévainville
Brévainville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Sant-Claude-Froidmentel. Frigidum Mantellum, XIIe E XIIIe s. (Cartulaire De Marmoutier) ; Goffridus Burel de Frigido Mantello, Hugo de Frigifo Mantello, cap a 1145 (Cartulaire de Thiron, charte 267) ; Frementellum, 1183 ; Frigidum Pallium, Froitmentel, XIIIe s. (Cartulaire De la Madeleine de Châteaudun, charte 198, 208) ; Froitmenteau, Froitmanteau, XIIIe s. (Cartulaire Blésois De Marmoutier, charte 374, 375 ; Cartulaire Dunois de Marmoutier, charte 64, 70, 77, 92, 281) ; Froitmenteau, Froitmanteau, 1297 (Cartulaire Blésois e Dunois de Marmoutier) ; Frementeau, Fromentel, XIVe s. (B.Lo Sr. De Bles, Archiu Joursanvault ; n'A.D. 28-E 727, 741) ; Froidmenteau, 13 de març 1409 (Bibliotèca Municipala de Orléans, Manuscrit 435bis, pàg. 195 ; Ms 394, t. III, pàg. 117) ; Sant Claude Fromentel, 1740 (Bibliotèca Municipala de Orléans de Orléans, Manuscrit 995, fol. 201) ; Frémenteau, XVIIIe s. (A.D. 45-A 1625) ; Sant Claude Froidmantel, succursale, XVIIIe s. (Mapa de Cassini) ; Mont Mentel, pluviôse an 2 (Deliberacion del Conselh General de la Municipalitat, aplicacion del decrèt del 16 d'octòbre de 1793 = 25 vendémiaire an 2.
La parròquia Santa-Claude-Froidmentel #èsser démembrée finala XVe o començament XVIe s. Per formar aquela de Sant-Jean-Froidmentel, a causa de las dificultats #que provocava lo riu del Loir.
Reünion realizat de Sant-Claude-Froidmentel d'amb Brévainville per Decrèt imperial del 3 de junh de 1811 (Archiu Nacional-F 2 II Loir-e-Doncas que 1) : los 2 comunas se trobavan sul meteis marge del Loir.
- Saint-Claude-Froidmentel.
Frigidum Mantellum, XIIe et XIIIe s. (Cartulaire de Marmoutier) ; Goffridus Burel de Frigido Mantello, Hugo de Frigifo Mantello, vers 1145 (Cartulaire de Thiron, charte 267) ; Frementellum, 1183 ; Frigidum Pallium, Froitmentel, XIIIe s. (Cartulaire de La Madeleine de Châteaudun, charte 198, 208) ; Froitmenteau, Froitmanteau, XIIIe s. (Cartulaire Blésois de Marmoutier, charte 374, 375 ; Cartulaire Dunois de Marmoutier, charte 64, 70, 77, 92, 281) ; Froitmenteau, Froitmanteau, 1297 (Cartulaire Blésois et Dunois de Marmoutier) ; Frementeau, Fromentel, XIVe s. (B.M. de Blois, Archives Joursanvault ; A.D. 28-E 727, 741) ; Froidmenteau, 13 mars 1409 (Bibliothèque Municipale d’Orléans, Manuscrit 435bis, p. 195 ; Ms 394, t. III, p. 117) ; Saint Claude Fromentel, 1740 (Bibliothèque Municipale d’Orléans d’Orléans, Manuscrit 995, fol. 201) ; Frémenteau, XVIIIe s. (A.D. 45-A 1625) ; Saint Claude Froidmantel, succursale, XVIIIe s. (Carte de Cassini) ; Mont Mentel, pluviôse an 2 (Délibération du Conseil Général de la Commune, application du décret du 16 octobre 1793 = 25 vendémiaire an 2.
La paroisse Saint-Claude-Froidmentel fut démembrée fin XVe ou début XVIe s. pour former celle de Saint-Jean-Froidmentel, à cause des difficultés que provoquait la rivière du Loir.
Réunion réalisée de Saint-Claude-Froidmentel d’avec Brévainville par Décret impérial du 3 juin 1811 (Archives Nationales-F 2 II Loir-et-Cher 1) : les 2 communes se trouvaient sur la même rive du Loir.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Grandmercejadas
Martina Gròs e los de la lista « Occitània per una
Euròpa dels pòbles » sostenguda pel Partit de la Nacion Occitana (PNO)
grand mercejan las electritz e los
electors dels 18 departaments de la circonscripcion Sud-Oèst que nos faguèron
fisança lo 25 de mai de 2014.
878 voses ! De segur la resulta es de las magrinèlas,
mas es a la pagèla dels mejans umans e financièrs que la lista avia a posita
per aquesta campanha de las eleccions europencas.
A malgrat tot aquò contunharem dins los meses e las annadas
que vènon de portar l’esperança d’una Euròpa de totes los pòbles que Occitània,
Euzkadi, Catalonha e d’autras nacions sens estat i seràn vertadièrament
representadas.
La nòstra preséncia a dobert una via d’esperança pel pòble
occitan. Doman aquel d’aqui serà mai fòrt se las fòrças democraticas que lo
compausan se sabon unir per çò d’essencial. Las nòstras divisions fan lo jòc de
Paris.
Martina Gròs
Gèli Grande
Lo 27 de mai de 2014


text:
La Ròca Vielha
La Ròca Vielha o La Ròca vièlha [1] o La Ròca Vièlha [2] (oficialament en francés Laroquevieille) es una comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo borg es a Vercuères (Vercuèira(s)).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son Castrum de Rupe veteri, en 1269, Ruppes-vetus, en latin, en 1371, Rupes vetus, en latin, en 1378, Ruppes Belhica, en latin, en 1514, la Roque veilhe, en 1527, La Rocquavieilhia, en 1549, La Roquavuilha, la Roquevieilha, la Roqueveilha, en 1552, La Roquevilla, en 1558, La Roquevielhe, en 1612, La Rocque veilhe, en 1632, La Rocqueveillie, en 1635, La Rucque-vielhe, en 1650, Roque Belhac, al sègle XVII, La Roque vieilhie, en 1662, La Rocquevielhe, en 1664, Laroquevielle, en 1668, La Roqueviele, en 1701, La Roquevielli, en 1702, etc [3]. Ròca ven de *rocca, un mot prelatin, absent del latin classic, aquí perqué los escribas ne donan la traduccion rupes. Ròca prenguèt lo sens de « puèg, tuca, mont rocassós », puèis de « castèl fòrt, fortalesa » (la primièra atestacion evòca un castèl) [4]. Es aquel sens de « castèl fòrt » que permet de parlar d'una « ròca » que siá vièlha.
- Vercueyres. Las fòrmas ancianas son Vercoyra, en 1269, La Vercuieyra, en 1522, Vercuieyras, en 1531, Vercueyra, Vercueyras, en 1552, Berqueyres, en 1612, Berquières, en 1632, Burquiere, en 1633, Vercueyre, en 1669, Bercueyre, en 1740, Vercueyres (mapa de Cassini) [5]. Lo nom a pas res a veire amb la verquièra. Sembla puslèu aparentat al Vercòrs : de uertamocoriā, tirat del nom del pòble dels Vertamocorii (uertamo-, « cima, som, somalh, excellent, superior », corios, « armada », doncas « las tropas de la cima » o « las tropas excellentas » [6],[7],[8]). Preséncia d'un òme d'aquel pòble, proprietari de las tèrras del vilatge ? La grafia es probablament Vercuèira(s).
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton d'Orlhac-4; es ara del canton de Naucèla.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ http://bdtopoc.org/?city_selected=Laroquevieille
- ↑ IEO Cantal, Communes Cantal.xls.pdf
- ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496859Vzw438
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 569 e 571
- ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a0113514968631yr5x7
- ↑ Xavier Delamarre, Dictionnaire de la Langue gauloise, ed. Errance, 2na edicion, 2008, p. 316 e 125
- ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 267 e 371
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 706, a Vercoiran


text:
Dimècres, 10.10.2018 03h00
Las tribus ongresas ocupèron subretot los estenduts territòris de Puszta, absorbissent la populacion dels eslaus panonics que formavan lo continuum eslau. Paradoxalament, la futura nacion eslovaca poguèt nàisser just gràcias a l’arribada dels ongreses
© Johan Gran
Coma la majoritat estatala eslovaca, los ongreses eslovacs son tanben los abitants autoctòns d’Eslovaquia ja qu’aquela region abans fasiá partida del multietnic Reialme d’Ongria durant mai de nou cents ans. A la diferéncia dels croats, sèrbes, rutèns o romaneses, sonque doas etnias se trobavan entièrament dins aquel reialme, sens téner un autre estat, comtat o territòri etnic en defòra de son encastre: los quites ongreses e los eslovacs. Lo destin d’aqueles pobles es fòrça mai comun que çò que las gents dels dos costats a costuma d’admetre a l’ora d’ara.
Es mai que millenària la preséncia ongresa sul territòri eslovac actual. La migracion per las estepas de l’Euròpa orientala menèron las tribus dels ancians magiars fins a las planas de Panònia, al mièg de l’Arc Carpatic a la fin del sègle IX. La division intèrna entre los eslaus locals causèt als sègles X-XI la creacion d’una egemonia politica ongresa, gràcias al fondador de la primièra dinastia reiala ongresa, los Arpads. Lo territòri de l’actuala Eslovaquia foguèt una zòna de truc entre lo nòu reialme d’Ongria e los comtats e futurs reialmes de Polonha e Ongria. Las tribus ongresas ocupèron subretot los estenduts territòris de Puszta, la granda planura que s’espandís entre Danubi e lo flume Tisza, absorbissent la populacion dels eslaus panonics que formavan lo continuum entre lo Mond eslau meridional e la rèsta del continuum eslau. Paradoxalament, la futura nacion eslovaca poguèt nàisser just gràcias a l’arribada dels ongreses. Malgrat qu’apertenguèsson al reialme ongrés, la majoritat dels territòris carpatics servèron lor caractèr eslau, enfortit tanben gràcias a las ondadas migratòrias dels gorals de Polonha o dels rutèns de l’Ucraïna actuala. Totas les etnias del Reialme d’Ongria vivián dins una relativa sintonia que donava pas gaire d’importància a l’origina etnica. Ansin doncas los ancians eslovacs s’identificavan sovent amb los ongreses, en referéncia al Felvidek, un concèpte ongrés qu’indica las Tèrras Superioras, las tèrras del nòrd.
L’invasion turca dels Balcans transformèt lo Reialme d’Ongria en un bloquièr de la crestiantat europèa. Amb la desfacha a Mohacs e la mòrt del rei IId, lo reialme foguèt devesit en tres partidas: la qu’aqueriguèron los Absborgs per d’acòrdis de succession, la qu’èra jol contraròtle dels turcs e Transilvània, vassalizada durant de decennis pels otomans. La partida majoritàriament eslovacofòna aperteniá al clan dels austriacs. L’evacuacion de las principalas institucions catolicas dempuèi Esztergom a las vilas actualas de Trnava (Nagyszombat) e Bratislava (Poszony Pressburg,) causèron lo fach que los principals centres intellectuals d’Ongria se situèron en territòri eslovacofòn. Per tant, i a pas res de susprenent que lo reviscolament nacional eslovac sortiguèsse al sègle XVIII dels prèires catolics d’aquelas localitats. Quand ja s’acabava lo perilh otoman dirècte e progressava la reconquèsta dels Balcans. La noblesa locala eslovaca èra majoritàriament magiarizada e èra pas una font de ressorsas economicas substanciala per lo movement eslovac, amb paucas excepcions, com la de l’oncle del quite Lajos Kossuth, considerat coma lo creator de la nacion ongresa modèrna.
Lo nacionalisme ongrés apareguèt pas amb plena fòrca abans los ans trenta del sègle XIX, quand la lenga magiara començava d’èsser introducha coma lenga oficiala d’Ongria, qu’a aquel moment fasiá ja partida de l’empèri austriac. Amb la creacion d’una monarquia dualista, l’austroongresa en 1867, los principals politics ongreses seguiguèron la linha de la creacion d’una nacion politica unica ongresa, çò que supausava un perjudici clar per los eslovacs qu’avián pas cap d’universitat, ni la reconeissença oficiala de lor qualitat de nacion. A la diferéncia dels croats, dispausavan pas d’un territòri singular dins lo sistèma de l’estat de la Corona de Sant Estève, ni dispausavan tampauc de comtats independents, coma l’autra etnia importanta dins lo reialme, los romaneses amb lors Moldàvia e Valàquia.
Mai de mila ans de convivéncia, majoritàriament pacifica, s’acabèron en 1918 amb la fin de la Primièra Guèrra Mondiala e la creacion de l’Estat Checoslovac. Amb l’aparicion d’una nòva entitat sus la mapa mondiala, la nacion eslovaca poguèt crear sas estructuras culturalas gaireben a partir de zèro. Los ongreses èran sobde una minoritat dins çò qu’èra pauc de temps abans lor estat. Los tractats de Trianon de 1920 que confirmèron la division de l’ancian Reialme d’Ongria son vistes fins ara coma un jorn de desfacha nacionala.


text:
Talha (impòst)
La talha era un impòst directe dau Regim Ancian francés. Venguet annau e permanent en 1439 durant la Guerra de Cent Ans.
A l'origina, lo terme designava un baston de talha: bagueta de fust asclada, que permetiá de servar la traça de valors chifradas. Era un sistema de comptabilitat accessible a las personas que sabián pas legir ni mai escriure. S'empleguet d'en prumier per los pagaments a crèdit, puei s'apliquet a la fiscalitat.
Lo 2 de novembre de 1439, los Estats Generaus, reunits dempuei octòbre a Orleans, decidigueren l'entretenença de 'na armada permanenta per poder bandir definitivament los angleses fòra de França. Aquesta decision suscitet 'na revòlta daus nòbles: la Pragariá (1440). Per finançar l'esfòrç de guerra, los Estats Generaus instituigueren un impòst noveu, que seriá levat dins chada familha dau reiaume: la « talha ». Los delegats autregeren a Charles VII la permission d'alevar la talha tots los ans. Aqueste noveu impòst annau s'aboliguet a la Revolucion.


text:
Eth principau objectiu deth Musèu d’Istòria des Judius ei preservar e difóner era istòria des comunitats judives de Catalunya, qu’ath long de tota era edat mieja formèren part e contribuïren decisivament ena trajectòria istorica e en devolopament culturau e scientific deth país. Ena majoria des casi s'a procurat illustrar es explicacions deth recorrut museologic damb exemples procedents dera istòria dera Girona judiva. Aguesti exemples, tant documentaus com arqueologics o iconografics, oferissen ua explicacion generica des formes de vida judiva ena Catalonha medievau.
Tarifa generau: 4,00 €
Tarifa redusida: 2,00 €
Tarifa gratuïta: menors de 14 ans
De seteme a junh: de dimars a dissabte, de 10.00 a 18.00 ores; deluns, dimenge, festius, 24 e 31 de deseme, de 10.00 a 14.00 ores
Junhsèga e agost: de deluns a dissabte, de 10.00 a 20.00 ores; dimenge e festius, de 10.00 a 14.00 ores
Dies de barrament: 25 e 26 de deseme; 1 e 6 de gèr
Grops: cau hèr era resèrva per auança


text:
Ligron
Ligron es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarthe e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Ligron a situat a 12 km al nòrd de La Fletxa e a 30 km al sud-oèst del Mans.
La commune de Ligron est située à 12 km au nord de La Flèche et à 30 km au sud-ouest du Mans.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Photographie de Christophe Drodelot, Signes d'effacement, Mur 98 – Nantes – 2014
Dire l’escafament sul lindal del silenci
Ua lenga qui s’esvaneish ? (Letras d’òc, 2015) es una reflexion sens concession e d’una granda luciditat (es a dire fòrça pessimista) sus l’estat e l’avenir de la lenga occitana (« ua paraula viva que s’esvaneish pòc a pòc », p. 8), dins la dralha dels tèxtes de Jan dau Melhau (Ma Lenga, vesètz aquí lo polit tèxte de Baptiste Chrétien) e d’Eric Fraj (Quin occitan per deman ? Aquí dins sa primièra version occitana). Es escrit, dins un crane gascon (vertat que lo gascon es crane e fièr per definicion !), per lo Joan Eygun, que baileja las edicions Letras d’òc.
Sa soscadissa es nascuda de çò que li dison lo monde quora presenta los libres de son ostal d’edicion per las plaças e las carrièras, coma a Seta per exemple, en lengadocian (revirat aquí en gascon !) : « dens la nosta familha, que s’i parlè patués mes l’occitan qu’ei la lenga de l’escòla, e sonque de l’escòla » (p. 7). Avèm totis ausit aquò, totis, e cada còp, nos sèm dich que lo trabalh d’un sègle a pas res cambiat. Lo temps es passat dins una emoragia continua de locutors que, per la màger part del temps an quitament jamai saput que parlavan quicòm mai qu’un patés. Ara, que totis pensam mai o mens que la messa es dicha e qu’aqueste còp, òc, las caròtas son cuèchas per de bon (almens per çò qu’es de tornar socializar largament la lenga), volèm almens ensajar de comprene cossí las causas an pogut virar aital.
Lenga d’escòla o pas de lenga a l’escòla ?
La primièra (o darrièra per òrdre de temps ?) constatacion que fa Eygun es qu’en efeit s’es delegat a una institucion, l’escòla (que siá publica o associativa), lo prètzfach de salvar la lenga. Mas l’escòla demora l’escòla, es a dire un luòc et un temps separats del demai de la vida sociala. Vertat, mas cal immediatament apondre que l’immensa majoritat dels pichons (virtual) occitans an pas agut, an pas et auràn pas l’occitan a l’escòla e aquò, çò me sembla, cambia fòrça lo vejaire negatiu que se podriá aver de l’accion militanta. La raretat de l’oferta escolara e lo fach que se parla aital pauc occitan en defòra de las escòlas occitanas son forçadament ligats, amai se pòt e se dèu far la critica de totis los qu’imaginan que l’institucion escolara podriá salvar una lenga que, elis mèmes, cercan quitament pas a aprene. Eygun, per exemple, constata la « caduda […] espectaclosa e tarribla » (p. 11) del nombre de candidats a l’espròva facultativa deu bachelierat entre las annadas 70 e uèi ; aquò vòl dire, òc, que los liceans d’uèi ausisson pas mai l’occitan a l’ostal, mas tanben e subretot que l’escòla a pas fach lo trabalh qu’auriá pogut far, se i aviá aguda la volontat politica de zo far (vesètz la Còrsa, en compareson).
Lo fons del problema, çò me sembla, es pas una malastrosa diferéncia entre la lenga de l’escòla e la lenga de l’ostal (que deja, a l’ostal, lo mai sovent se parla pas mai dempuèi un bel briu) : aquesta diferéncia existís tanben pel francés, que lo de la regenta es fòrça sovent diferent de la lenga de l’ostal e digus i trapa pas res a dire. Lo fons del problema es que l’occitan ensenhat a l’escòla, l’occitan d’ensenhament que jamai pòt èsser identic amb « la » varietat precisa istòrica del luòc, lo fach de balhar lo nom d’occitan a aquesta lenga d’ensenhament (e aital, fatalament e necessariament d’en far quicòm de diferent del patés que per definicion s’ensenha pas) e lo quite fach d’ensenhar l’occitan a l’escòla, tot aquò es totjorn pas reconegut coma un quicòm de normal, d'evident e de legitime.
Se podon partejar maitas analisis criticas d’aqueste libròt suls moviments occitans e occitanistas dempuèi lo Felibritge dusca a Calandreta, mas daissa tròp pensar que son responsables (sin que non copables !) de la mòrt de la lenga. Ièu, vòli aquí puslèu trabalhar a desculpabilizar dins l’ensemble lo moviment, simplament en tornant rampelar que sas (nombrosas) errors de metòde e d’estrategia representan pas grand causa en compareson amb las accions institucionalas contra l’usatge dels « pateses » e subretot en compareson amb la poissença dels models culturals d’exclusion de tot çò que fa rural, paísanas, e donca del « patés ». Es pas per astre que, ont s’ensenha, a l’escòla e a l’universitat, l’occitan demora largament desvalorizat (ai d’aurelhas per entendre e çò qu’ausissi sus l’occitan se gausariá dire per cap d’autra disciplina) pels autres ensenhaires et per fòrça monde. Se compren aital perqué de locutors (o ex-locutors) d’« occitan », coma los quites ex-calandrons estudiats per Boyer en 2005 (vesètz la discussion aquí del libre de Boyer), fan la diferéncia entre lor lenga apresa a l’escòla e lo « patés », e tanben perqué sovent, coma zo ditz Eygun, per fòrça ex-calandrons l’occitan es « un sovier de la petita escòla qui cau escóner o desbrembar tà poder passar a l’adolescéncia » (p. 13). Mas nòta tanben que podèm quitamen pas respondre a la question : « quants de locutors adultes e produseish l’ensenhament escolar de l’occitan ? » (p. 15). Vertat qu’es pas solament la fauta de las institucions publicas que volon pas (subretot pas !) d’estatisticas seriosas, per çò qu’es almens de Calandreta, i a un refus evident de se confrontar a una realtat dificila, coma lo mòstran las reaccions de defensa instinctiva, sens cap d’autòcritica, a l’estudi de Boyer suls ex-calandrons.
Bestisièr occitanista
Coma d’autres (Felip Martel per exemple, justadament citat dins lo libre), Eygun participa a la critica salutaria dels mites occitanistas los mai damatjoses per la pratica mèma de la lenga (sens parlar de las derivas ideologicas del passat) : en particulièr lo d’una Occitania eterna e d’una lenga blosa unificada de las originas. Doblida pas de mençonar lo racialisme fòl de Loís Alibert : (« La conquista gallesa canviet pas mai la raça occitana que la conquista francesa al segle XIII »), o quora escriu que lo Lengadoc foguèt « gandit pendent de longs sègles de las influéncias racicas e linguisticas vengudas del Nord », aquò plan segur per justificar la superioritat del lengadocian (« lo lengadocian, protegit per una cinta ininterrompuda d’autres dialectes occitans e plaçat d’esquina contra un massís montanhós, es demorat a l’abric dels grands corrents de circulacion e a pogut defugir tota contaminacion », tèxte totjorn present, sens cap d’avertiment critic, dins la reedicion per l’IEO de la Grammatica occitana !).
Levat lo racialisme, demora l’idèia d’una Occitania eterna, coma quora l’Enric Espieu, escrich dins son Istòria d’Occitania del 1970 (perqué Eygun cita aquí en francés, vist que lo libre èra paregut en occitan en 68 ?) : « Quand Strabon parle de l’isthme gaulois, c’est à l’Occitanie qu’il pense d’abord ». O encara : « L’Occitanie existe, son existence et sa spécificité sont assurées depuis les origines de l’histoire jusqu’à nos jours » (mas per una critica mai contrastada d’aqueste libre, es de legir lo tèxte d’Eric Gonzales). O encara, podèm trobar dins un document de l’IEO aqueste polit rasonament circular : « L’Occitanie existe puisqu’elle a une histoire » (1979). Aquesta insisténcia per afortir l’existéncia d’Occitania, negada per totis, se compren mas es fòrça patetica : Occitania es un nom e la realtat de çò que designa es pas eterna mas cambiadissa e subretot patís d’un grèu deficit de legitimat istorica.
Tota aquesta mitologia de l’Occitania eterna (amb, puèi, l’afortiment de la mai granda puritat del lengadocian) servís subretot a justificar la tentacion recurenta d’unificar e de purifiar la lenga (veire sul sicut tanben lo libre de Fraj). Eygun cita los documents de la SEO d’Ismael Girard e d’Alibert que, a la fin de las annadas 30, se balhava la tòca d’estudiar « tots los parlars occitans en vista de depurar e unificar la lenga », e Alibert, totjorn dins sa Gramatica escriu : « demora a netejar nòstra lenga dels gallicismes que se son substituïts al mots indigènas ».
Questions de qualitat
Aquò, entre autres, pòrta Eygun a criticar l’edicion de Jean l’an pres (1756 et 1765) en grafia normalizada per Patric Sauzet (1988), perqué, çò ditz, « l’engèni literari de Fabre qu’ei de jogar dab l’ibridacion deus lengagtes » (p. 37). Soi sensible a l’argument : la transposicion en grafia « classica » impausa de causir un còde completament occitan, ont l’autor jogava sul contacte diglossic entre francés e « patés ». Pr’aquò, parlar d’« òbra crestada », de « negacion de l’òbra literària com reclam de la societat deu son temps » e de « negacion tanben de l’autor coma autor conscient de çò qu’escriu » (p. 38) me sembla fòrça exagerat : de tot temps lo prètzfach de modernizar la grafia dels tèxtes vielhs s’es impausat, justadement, entre autres, per apropriar un tèxte a un contèxte novel que pòt pas èsser per definicion lo de sa concepcion : aquí lo contexte dels legeires d’occitan d’uèi acostumats a la grafia alibertenca. Aquò empacha pas de far, a costat (o ara, trente ans aprèp, dins lo mème libre), una edicion filologica del tèxte, mas qu’exigís alavetz, çò me sembla, de nòtas e tot çò que cal per comprene (aquí es una limita de las polidas e utilas edicions de tèxtes ancians per Letra d’òc, generalament desprovesits d’aparelh critic). Per resumir d’un autre biais, nos fan mestièr d’apròchas e donca de formas d’edicion diversas de la literatura occitana e me sembla qu’avèm pas tròp leser de nos perdre en garolhas inutilas. Val mièlh se concentrar sus l’essencial : lo refus a l’encòp d’una unificacion e estandadizacion de la lenga sul model franchimand e de l’embarrament localista (cf. lo libre recent de Sèrgi Javaloyés, citat el tanben, Au nom de la lenga).
Eygun insistís fòrça sul problema de la marrida qualitat de la lenga escrita e parlada, de còps que i a, que va completament dins lo sens de Fraj (amb las mèmas criticas dels excès d’estandardizacion e de las insufiséncias de maites neòlocutors e d’unes mestres d’escòla). Soi d’acòrdi amb el per dire que « la temptacion d’un occitanisme postinlingüistic » (qu’es dejà una mena de realtat amb lo monde que se dison occitanistas sens jamai parlar la lenga) « qu’ei illusion dangerosa e boharòca » (p. 43), d’acòrdi tanben per dire que, a l’ora d’ara, podèm pas parlar d’unitat occitana en defòra d’una lenga que puèi es diversificada dins sos dialectes.
Per melhorar la qualitat de la lenga, balha, lo conselh, totjorn utile d’escotar – ont ne’n demora –, lo monde qu’an apresa la lenga al brèç[1]. Conselha tanben de legir « los bons autors occitans deu passat… tà popar dens las loas pròsas lenga autentica » (p. 41). Soi fòrça favorable a la lectura dels autors del passat, sens tròp saber çò qu’es un « bon autor » : « bon » per la fidelitat de son escrit al parlat, o « bon » per l’estile ? « Bon » coma model d’escritura vòl pas dire « bon » per parlar ! D’alhors, una lenga literaria, per definicion, pòt pas èsser « autentica », al sens d’un rebat fidel del parlat ; l’autenticitat de la lenga literaria es una ficcion produsida pel quite trabalh de literatura amb çò qu’implica d’apropriacion e de trasformacion personala de mai d’una varietat de parlar (mas vesètz aquí la critica de la nocion de « lenga autentica » per James Costa). La literatura es lo regne de l’artifici, pas de l’autentic, e es aquò la meravilha de la literatura !
De tot biais, lo destin de la lenga es pas determinat pel libre. Se demandar « se i a pas libes escriuts en occitan a casa, mes sonque a l’escòla, l’occitan e pòt estar sentit peus petits com ua lenga de la vita vitanta ? », aquò per ièu es pas la bona question. Non, l’occitan pòt solament venir una lenga de la vita vidanta, s’es parlat per de monde a l’entorn del dròlle en defòra de l’escòla, e aquesta defalhida fatala a pas res a veire amb la presença dels libres (quant de còps caldrà tornar dire qu’una lenga viva, viu pas – pas d’en primièr – dins los libres, mas sus las pòtas !). Lo problema màger de la subrevida de l’occitan al jorn d’uèi es lo defeit de lenga orala, la manca d’espacis de socialisacion de la lenga, es a dire de luòcs per la parlar, en defòra de las escòlas e en defòra d’internet, espaci vengut tant impòrtant, mas gaire sufisent.
Publicar l’occitan
Una autra critica interna de l’occitanisme que fa Eygun es la de l’« isla numerica », coma « refugi paradisiac » (p. 21). Vertat que l’internet pòt èsser vist coma un « refugi » quora la lenga desapareis de tot autre luòc. Mas a pas cap de sens de parlar de « paraula virtuau », coma zo fa Eygun, per çò que s’escriu, se mòstra e se ditz sus internet ; es pas mai virtual d’escriure sus internet que dins de libres (la virtualitat de la publicacion en linha es una faula ; publicar en linha es tant real que de zo far sus papièr !), e a encara mens de sens de parlar d’« embarrament gropusculari », perqué la publicacion sus internet es uèi lo biais de publicar lo mai dubert que siá. Es puslèu la lectura de libres qu’es a venir, malurosament, « gropusculari » !
Per çò qu’es de la qualitat de la lenga escrita sus internet, criticada per Eygun, vertat, es una autra istòria… mas es çò mème, fin finala, amb lo francés (vesètz la grafia de maites escambis sus de forum) e las autras lengas ; lo biais d’escriure i es fòrça mai destibat, descomplexat, sovent aproximatiu, rapide, espontanèu : s’en pòt far la tièra dels defeits, òc, mas tanben la lista de las qualitats. E puèi es de notar tanben la baissa generala de la correccion de las publicacions papièr, de mai en mai fautivas elas tanben (parli pas de la edicions Letras d’òc, ont las decas son plan raras). De tot biais aquestes novels mòdes de comunicacion e de publicacion escrita son pas brica en oposicion amb lo libre papièr, e demora plan de trabalh per los far comunicar melhor (critica literaria occitana en linha d’un costat, d’un autre publicacion del patrimòni literari en linha, publicacion de libres occitans novels sus papier e dins lo meteis temps en linha, etc.). Puslèu d’anar dins aqueste sens, dins sa conclusion, l’autor, per defendre lo libre, opausa las « produccions escriutas » a « çò de numeric o d’audiovisuau » (p. 60), coma se lo « numeric » representava pas uèi la part màger de produccion (e de consomacion !) de tèxtes (totas lengas confondudas) !
D’eslogans
Zo ditz mai d’un còp dins son libròt, Eygun aima pas los eslogans occitanistas, que tròba contra performatius. Ironisa en primièr sus quicòm que pòt passar per anecdotic : los eslogans « tarribles e magnifics » que se legisson suls camisets e autras bonetas : « Farem tot petar » ; « Perqué aprene l’american ? Deman lo mond entièr parlarà occitan ! » ; « pòble armat ! pòble respectat ? ». En fach, son tres eslogans de la marca Macarel. Los dos primièrs son clarament umoristics e digus los pren pas al pè de la letra. Lo tresen es un eslogan d’independentistas catalanistas repres per la marca occitanista amb un punt interrogatiu qu cambia tot. « Per los qu’an pas paur de pausar las questions que desrengan » ditz la publicitat de Macarel. Pausar la question es pas i respondre, mas la question implica l’existéncia d’un « pòble » occitan que seriá pas respectat, e cal dire qu’aqueste pòble occitan (que seriá occitan e pas quicòm mai), vertat, es una ficcion (puèi un pòble es totojorn una ficcion, mas aquò es quicòm mai !). Mas lo monde podon dire çò que volon, urosament sèm pas totis d’accòrdi, e de tot biais sabi pas se sèm nombroses a nos interessar al sens prigond dels eslogans de camisets (vésètz aquí sus la CRIL de Lemòtges). Mas justadament, Eygun pausa sul sicut una question pertinenta : « serén… aqueras letras escriutas e portadas suus pitres un senhau tà compensar la hrèita de lenga viva dens la vita vitanta ? » (p. 18). Vertat, en cò nòstre almens, l’escrit ven un simbòl de çò que se parla pas mai, un signe identitari destacat de la pratica de la lenga. Per la granda majoritat de la populacion es tot çò que demora de la lenga que se parlava cada jorn a l’ostal i a doas generacions : rares signes d’un escafament quasiment total : de panels bilingües, dos mots sus un camiset (mai que mai prononciats a la francesa o a l’espanhòla), la debuta benlèu del Se canta (totjorn amb una fauta tre lo primièr vers !)…
Mas Eygun critica tanben los eslogans de las annadas 70-80 : « Occitan parla ta lenga », « Que cau parlar gascon », « Òmi d’òc, as dreit a la paraula, parla »… Èran, çò ditz, d’« òrdis brutaus e pècs ». « Occitan, lenga nacionala », çò ditz, èra e demora inadaptat a la realitat… (p. 9). Mas va mai lenh encara : « que cau constatar, malaja, que los eslogans de las annadas 1960-1970 tau ‘Occitania liura’ e son estats contraproductius cap e tot. De hèit, qu’an podut accelerar e favorizar la pèrda deu desir de lenga dens la maja part de la populacion. Error de comunicacion de las tarriblas dab consequéncias pesugas e duradissas » (p. 51). Contesti « cap e tot » aquesta constatacion acusaira. Non, es pas l’existéncia d’un corrent nacionalista o – lo mai sovent – cripto-nacionalista (fòrça minoritari) que faguèt perdre lo desir de lenga a la màger part del monde ! Aquò s’es jamai vist en degun luòc del monde ! Al contrari, se pòt generalament observar un ligam positiu entre las reivendicacions nacionalistas e los moviments de (re)conquesta de la dignitat lingüistica. E quora, coma es indubitablament lo cas en Occitania, lo monde volon pas del nacionalisme, vesi pas perqué la preséncia tant estequida d’un moviment nacionalista, d’un moviment tant flac que lo mai sovent gausava quitament pas dire son nom, auriá tuat lo desir de lenga ! Las decisions politicas e los models ideologics, cultural e social qu’excludisson de parlar la lenga, que la fan paréisser coma un quicòm de bas e de despassat son sufisament nombroses per pas incriminar los eslogans de las annadas 70, escrichs sus un dezenat de trasformators electrics e d’abric-bus, e ara escafats !
Farai la mèma critica del refus rapide, sens aprigondiment, de la nocion de « colonisacion », que ten mème pas compte de las distinccions faitas per Lafont entre lo colonialisme del defòra e lo del dedins. Per ièu la question se pausa totjorn de la formacion de la matriça coloniala dins los biaisses del poders central e de la elitas francimandas de se representar las províncias o regions e d’i portar un accion civilisatriça, tot en organizant lor expleitacion economica. E debèm aprofitar del moviment d’estudis pòst-colonial per estudiar la fabrica francesa d’aquesta matriça, politica, administrativa e culturala, del colonialisme.
Podèm pas escapar a la politica
Eygun escriu que « devem trobar hòrça e vigor dens los ligams qui podem bastir dab la societat, shens esperar tròp gran ajuda deu govèrn » (p. 42). Vertat, debèm pas, podèm pas mai esperar d’ajudas substancialas del govèrn francimand, que totjorn balhèt lo minimum de çò que podiá balhar ; caldriá èsser los mai pecs dels pecs per i creire encara (amai se cal continuar, encara e encara a reivindicar). Per contre, cossí bastir de ligams amb la societat sens aver cap de legitimitat per zo far ? Per exemple, per tornar prene lo punt de partença de la reflexion d’Eygun ; se degun nos vòl pas creire quora disèm que non, i a pas d’un costat lo patés e de l’autre l’occitan, mas que se tracha de la mèma lenga ? Quora afortissèm que, contrariament a çò que dison los politics, se fa quasiment pas res, al nivel public, per la lenga ? Lo monde nos creson pas, perqué los que dison que se degalha deja pron d’argent pel patés son mai legitimes que non pas nosautres. Nos cal donca ganhar una legitimitat qu’avèm pas, perqué sèm continualament deligitimats, amai quora los elegits e administratius fan mina de reconeisser que l’ajuda es legitima, per exemple quora dison que fan deja tant per la lenga alara que fan pas res o que fan tot lo contrari. Tant que lor poder, lo poder centralista, demorerà legitime, aurèm pas cap de legitimat per far passar l’idèia de l’importància de mantener una viva pratica de nòstra lenga moribonda dins l’encastre d’un interes novel per la diversitat lingüistica e culturala. E donca podèm pas qu’espleitar las insufiséncias de legitimat del poder centralista per far passar l’idèia que las lengas minoradas son de bon parlar e de bon aprene. De tot biais, avèm quitament pas besonh de causir d’èsser dins una cultura d’oposicion, perqué i sèm del sol fach de parlar e d’escriure en occitan.
Dire que i a un consensus a l’entorn de l’ideologia nacionala dominanta a l’ora d’ara es fals, perqué lo consensus existís pas jamai en degun luòc, amai s’aquesta idèia nos balha d’excusas per renonciar a prepausar d’alternativas politicas mai favorablas a las lengas e culturas minoradas, e per nos replegar sus de reivendicacions estrechament culturalas. Es un constat necessari de dire que totas las alternativas politicas prepausadas dins l’istòria de l’occitanisme (lo catalanisme, lo cripto-nacionalisme, lo regionalisme autonomista, lo federalisme europenc, etc.) an fach quinquanela, mas l’error mai granda foguèt me pensi la de renonciar a tota critica politica e sociala, pr’aquò es necessariament implicada dins nòstras reivendicacions lingüisticas e culturalas. Es quitament pas una vertadièra causida : nos cal capitar a èsser vists coma una part d’una alternativa sociala e politica a la situacion d’uèi dominada pel nacionalisme (francés plan segur !), pel centralisme e per la justificacion del passat (e del present) colonial, al dedins coma al defòra, o crebar (coma fòrça e presença lingüistica e culturala) al pus lèu. Crebarèm de tot biais (es a dire sarèm condamnat al mutisme, o a parlar d’occitan sonque en francés coma los autres), mas almens amb la satisfaccion de pas èsser estats solament los servicials dels poders (politics, academics, culturals) que s’impausan entremièg la negacion de çò que sèm.
Joan-Pèire Cavalièr
[1] Lo libre a tanben una fonccion propositiva mas coma zo ditz Eygun, plan modesta. Se claus sus una lista de sept proposicions commentadas (un pauc a la lesta) : Ne pas aver vergonha de çò de popular ; Guardar ligams dab lo monde ordinari ; Emplegar ua lenga comprendera peu « simple » monde ; Ua lenga de la vita vitanta meilèu qu’ua lenga administrativa ; Húger tanben l’occitan afranchimandit com los iberismes ; Espandir e har valer l’escriut ; Arrespectar la diversitat com húger lo localisme estret ; Emplegar mejans modèrnes d’espandiment de la lenga (mas veire infra çò que ditz de l’occitan sus internet).


text:
Grindorff-Bizing
Grindorff-Bizing es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait De l'anciana província de Lorraine, de la comuna de Bizing en la prévôté de Sierck.
- Possession de la abbaye, de contunh de la chartreuse de Rettel.
- Abans lo decrèt n°2002-500 de la , la municipalitat se trucava Grindorff.
- Dépendait de l'ancienne province de Lorraine, de la mairie de Bizing dans la prévôté de Sierck.
- Possession de l'abbaye, puis de la chartreuse de Rettel.
- Avant le décret n°2002-500 du Mes invalid (avril), la commune s'appelait Grindorff.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Maschinengewehr 42
La Maschinengewehr 42 (designacion sovent abreujada MG42) èra una mitralhièra alemanda de la Segonda Guèrra Mondiala. Considerada coma la melhora mitralhièra dau conflicte, èra una arma polivalenta, eficaça, fisabla, aisada de produrre e pron leugiera per acompanhar leis assauts d'infantariá. Èra tanben apreciada per son importanta cadéncia de tir (1200 a 1500 tirs per minuta).
Son introduccion sus lo prat batalhier permetèt de corregir lei defauts de la MG34 qu'èra una arma similara mai de fabricacion pus complèxa e pus onerosa. Après la guèrra, la MG42 inspirèt la concepcion dei mitralhièras contemporanèas coma la M60 estatsunidenca ò la FN Minimi bèlga. De mai, de versions leugierament modificadas per leis adaptar ai municions actualas son totjorn en servici dins mai d'una armada (Alemanha, Espanha, Turquia, Paquistan... etc.).


text:
Coneissèm totes la mapa de l’Occitania, sos limits traçats menimosament sus de critèris lingüistics indefugibles. Occitania : l’espandi de la lenga d’òc, tala annada, tal jorn, a tala ora. Punt. Doncas, totes los que i a dedins son Occitans (n’i a tanben defòra mas aquò rai, non es pas lo subjècte). Totes an en coproprietat la cultura occitana sencèra. Totes son egals davant ela, mas se sap qu’aquí tanben, n’i a que son mai egals que d’autres. Comenci de vos sentir nervioses… mas contunhem. Coneissètz totes lo libròt roge e aur de l’occitanisme – la vulgata publicada enlòc, mas que cadun ne balbuceja las soratas – qu’afortís que l’occitanitat de cadun passa per son parlar mairal… e pas autrament. Pensi a aquel òrre Camelat qu’abandonèt son bigordan per bastir son òbra màger en bearnés, a aquel miserable Duvoluí que daissèt son provençal alpin per lo rodanenc de Mistral, a aqueles afroses Auvernhats que causiguèron l’orlhagués… De traïdors segur, qu’estimavan mai l’Occitania, sa cultura universala e son istòria, a lor parçan fantasmat. E me demandavi modèstament (avètz comprés que non gausi pas anar fins al fons de ma pensada) se qualque jovent intelligent, passionat de literatura mas nascut dins qualque lòc ont l’occitan non es de bon mastegar, auriá lo dreit de s’entaular dins una autra albèrga que la que li impausèt lo determinisme geografic.
J.P.


text:
Sixte II
Sixte II (mòrt lo 6 d'aost de 258) foguèt lo 24en evesque de Roma dau 31 d'aost de 257 au 6 d'aost de 258. Succediguèt a Luci Ièr (254-257) e foguèt remplaçat per Dionisi (259-268).
Originari de Grècia, melhorèt ò restaurèt lei relacions ambé lei glèisas crestianas dei províncias africanas e orientalas de l'Empèri menaçadas per l'autoritarisme de son predecessor dins lo reglament de la crisi dei crestians apostats creadas per lei persecucions ordonadas per l'emperaire Deci en 249-250. Aquela politica foguèt ajudada per lei persecucions novèlas ordonadas per l'emperaire Valerian que favorizèt una solidaritat novèla entre lei grops crestians diferents. Escondut dins lei catacombas, Sixte II foguèt capturat e executat per de soudats romans lo 6 d'aost de 258.