text:
Allosaurus
Er Allosaurus siguec un dinosaure dera familha des carnosaures. Es sues trobalhes sigueren trapades en Nòrd-America. Era sua longada era de 12 m e eth sòn cran era eth més gran de toti es Teropòdes coneguts. Quauques crans hen de 60 a 90 cm de longada e es dintadures tanben son plan longes e damb moltes dents ponchadisses. Eth cran, tot e que long ei tanben plan leugèr.
Deuant der uelh i auien grans horats lasals. Atau er cran qu'erá més leugèr e era tanben més aisit peth cap de mòver-se. Es soletes parts deth cran que podien pas éster més leugères son es dintadures qu'an d'éster ancorades as dents e era zona de darrièr der uelh damb muscles que tanben ancorauen era dintadura. Enter aguesti dus zones ua barra d'òs trasmetia era fòrça sus es ossi deth cran pendent eth mastegatge.
Atau i a quauques grans crans de dinosaures predadòrs qu'an mens os que beri uns teropòdes. Totun, qu'aguesti eren tanben plan pesats. Eth cran d'Allosaurus qu'auia tanben un pont d'òs sus es sòns uelhs. Non se sap pas tà què servia. Probaubaments qu'auia ua glandula de sau que permetia qu'es Allosaurus s'arreconeishessen es uns as autes.
Un còs de carnosaure[modificar | modificar la font]
Es pates hortes coma colones suportauen eth còs e s'ajudauen tà caminar damb era longa coa. Eth còth, tot i que cuert, era plan redond , de forma qu'eth cran demoraua més sus es espatles que no pas estengut tà deuant. Es costilhes longes ancorades damb espines ath còth arremerquen qu'aciu i auien uns muscles plan poderosi tà minjar. Era esquina era cuerta mès poderosa e es espines e muscles que ligauen cada vertebra auien uns ligament plan horts. Es pates deth dauant eren més cuertes qu'es de darrèr, damb grapes.
Allosaurus siguec un dinosaure carnivòr plan ben equipat. Era dintadura qu'auia ues dents hetes tà tuar e esquinçar es sues victimes. Un còth tant poderós era ajudat pes grapes en esquinçar grans trossi de carn. Es pates de dauant eren tà sosmetre era victima.
Eth sòn comportament predatori ei enqüera un misteri. Non podia pas córrer plan pr'amor qu'eren més grani qu'era marjoria de coleosaures. Minjauen grans ornitisquis coma eth Camptosaurus e eth Stegosaurus e tanben sauropòdes coma eth Diplodòcus e eth Apatosaurus. Totun, se cre qu'atacaua més soent victimes joenes. S'a descurvit adara qu'es sauropòdes an ua certa tendencia tà demorar en manades. Açò qu'ei més ua espelha d'atacs coma eth Allosaurus.
Coma es grans gats d'aué, allosaurus era més ben un oportunista devorador de carn mòrta - qu'auiá mòrt heia plan de temps o atacant petits sauropòdes lonh des sues manades.
Hont: The Illustrated Directory of Dinosaurs and Other Prehistoric Creatures, Greenwich Editions, 2005.


c: text/html

text:
Luigi Cherubini
Luigi Cherubini (Florença, seteme de 1760 – París, lo 15 de març de 1842) que ho un compositor italian vadut francés d'estil classic. que ho tanben director deu Conservatòri de París.
Que comencè a estudiar la musica dab lo son pair qui èra mèste de clavecin e tot vàder mainatge precòç. Lo grand duc de Toscana que paguè entà la seguida deus sons estudis a Bolonha e Milan. Que compausè opèra, notament dab libretistas com lo famós Metastasio, en Itàlia puish que deishè lo son país. En 1785 que s'anè a Londres puish a parís on e ho presentat a la reina Maria Antoneta d'Àutria. Acerà que compausè lo son opèra Démophon qui conegó un gran succès e que ho nomat director de Teare de Mossur dens las Tulerias.
Durant la Revolucion Francesa Cherubini qu'avó d'estujar lo succès qu'avèva gaudit auprès deu public aristocratic, abans de tornar en gràcia devath lo Purmèr Empèri e tanben durant la Restauracion.
En 1822 que ho nomat director deu Conservatòri de París çò qui'u miè a quauques conflictes dab lo joen Hector Berlioz qui'u pintre com ua persona antipatica dens los sons Memòris. A maugrat d'aquò qu'èra hèra arrespectat (notament per Ludwig van Beethoven) e que ho un amic de Gioacchino Rossini, de Frédéric Chopin e d'Ingres (pintre professionau e musician amator mentre qui Cherubini b'èra l'invèrs).
Qu'ei sepelit dens lo cemitèri deu Père Lachaise.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Acós
Acós (Accous en francés) qu'ei ua comuna bearnesa dera Vath d'Aspa. Qu'ei traucada peth gave d'Aspa. Qu'ei ligada ath sovier de l'escrivan bearnés deth sègle XVIII Ciprian Desporrins.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Paul Raymond[1] anòta que la municipalitat comptava una abbaye laica, vassale de la vicomté de Bearn.
En 1385, s'i comptava 74 fuòcs. Accous Èra çò cap de-luòc de la vallée de Aspe.
Paul Raymond[1] note que la commune comptait une abbaye laïque, vassale de la vicomté de Béarn. En 1385, on y comptait 74 feux. Accous était le chef-lieu de la vallée d'Aspe.
Comunas tanhentas[modificar | modificar la font]
Bedós, Aidius, Leas e Atàs, Cèta e Eigun, Bòrça e Laruns.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Acós qu'ei ua vila agricòla e pastorala on òm produseish hromatges deus Pirenèus. Ua usia Toyal qu'i ei establida e qu'i ei ua hont de revienguts dab lo pagament de la taxa profecionau ; la soa mudança en Bearn mes mei capvath que ho l'encausa d'ua grèva de hami deu deputat Joan Lassala au cap de la quaua l'empresa japonesa e s'engatgè a non pas partir.
Galeria[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
Raymond.


text:
Alphonse Milne-Edwards
Alphonse Milne-Edwards es un zoologista francés, nascut lo 13 d'octobre de 1835 a París e mòrt lo 21 d'abril de 1900 a París.
Obtenguèt son títol de doctor en medecina en 1859 e venguèt, en 1865, professor a l'escòla de farmacia.
Conduguèt, en 1881, una mission d'exploracion scientifica del golf de Gasconha. La perlongarà mai tard a las Canàrias, a las illas del Cap Verd e als Açòres. Aqueles trabalhs seràn recompensats per la medalha d'aur de la Royal Geographical Society.


text:
Dragon Li
Dragon Li ,(狸花猫 en chinés), (Lí huā māo en pinyin), es un gat considerat coma una raça domestica de la subespècie del gat chinés, Felis silvestris catus. Se reconeguèt pel primièr còp coma una raça a fins de 2003. E mai se aquela teoria contunha d'èsser un pauc controvertit, es estat tanpauc refutat científicament, e doncas largament acceptat coma l'origina d'aquela raça en fonts reproductrises establidas a la China.
Autres noms[modificar | modificar la font]
Li Hua Mao es lo nom mai frequent de la raça a la China, lo nom chinés Dragon Li es estat utilizat internacionalament per rebatre lo caractèr simbolic a la China correspondenta al mitic dragon chinés.
Descripcion[modificar | modificar la font]
Aquel gat possedís còrs fòrt, poderós e espés, amb cambas musculoses. Las siás pautas son redondas, e la siá coa es de longitud mejana. La capa de per lo del Dragon Li es d'una unica color marró daurat a la panxa, e atigrat amb linhas a l'esquina. A un cap redond e d'uèlhs grands, lluminosos amb forma de ametlla. Los sieus uèlhs son de color verda o jauna. Las aurelhas son de grandària mejana e arrodonides en las puntas, amb lo distintiu d'inflexion.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
Lo Dragon Li es fòrça intelligent e un bon companh. Aqueles gats son fòrça actius e los agrada jogar. Son d'animals fisèles, mas pas tròp afectuoses. Malgrat aiçò, son pas exigentes. Son independentes e se pòrtan plan amb autres animals domestics. Son tolerants amb los mainats.
Abitat[modificar | modificar la font]
Los gats de la raça Dragon Li se adaptan melhor als larèrs amb un fòrça espaci perque poscatz èsser actius. E mai se pòdon tolerar als mainats, son pas mascòtas idealas pels larèrs amb mainats pichons . Se los mainats son mendres de dètz ans o aital , lo Dragon Li probablament pas siá lo gat ideal.


text:
Panamà (país)
Panamà es un estat d'America Centrala situat entre Còsta Rica, a l'oèst, e Colómbia, au nòrd. Anciana coloniala espanhòla, fèt partida de Colómbia fins a son independéncia en 1903 après una intervencion estatsunidenca. Poblat per 3,6 milions d'abitants (2014), es un istme montanhós e umid entre l'Ocean Atlantic e l'Ocean Pacific qu'assosta lo Canau de Panamà permetent la comunicacion dirècta entre lei dos oceans. En causa de l'importància d'aquel axe per lo comèrci mondiau e de sa proximitat ambé leis Estats Units d'America, Panamà foguèt plaçat tre sa creacion sota l'influéncia deis Estats Units d'America (ocupacion militara dau canau fins a 1999, intervencions militaras...). Son economia e seis institucions son donc basadas sus aquelei deis Estats Units.
Lo gentilici es panamenc -a.
Somari
- 1 Geografia
- 2 Istòria
- 3 Organizacions politica e territòriala
- 4 Afaires estrangiers e defensa
- 5 Economia
- 6 Cultura
- 7 Liames intèrnes
- 8 Bibliografia
- 9 Nòtas e referéncias
Geografia[modificar | modificar la font]
Geografia fisica[modificar | modificar la font]
Lo territòri panamenc es un istme, situat en America Centrala entre la Còsta Rica e Colómbia, que separa l'Ocean Pacific de l'Ocean Atlantic. Es una faissa d'una longor d'aperaquí 725 km e d'una largor de 80 a 200 km que sa superficia es de 75 420 km². Lei regions interioras son montanhosas que la mitat oèst dau país es ocupada per una cadena volcanica onte se troba la cima pus auta de Panamà (Barú, 3 474 m) e que la mitat èst per l'extremitat nòrd deis Andes. Aquelei montanhas son cubèrtas de seuvas eqüatorialas e son gaire pobladas. Lei regions centralas de l'istme an una altitud pus febla e li a de grands lacs interiors coma lo Lac Gatún, lòng dau canau, ò lo Lac Bayano.
Li a un nombre fòrça important de rius (aperaquí 500) qu'an generalament de longors feblas en causa de l'estrechor dau territòri panamenc. Son pas navegables e semblan generalament a de torrents. Lo pus important es lo Río Chagres qu'aganta 193 km. Lo Canau de Panamà, axe fòrça important per lo comèrci maritim mondiau, se troba dins lo centre dau país entre lei vilas de Colón e de Panamà via lo Lac Gatún. La Rota panamericana que traversa Panamà d'èst en oèst es l'autre axe de comunicacion important dau territòri.
Clima[modificar | modificar la font]
Panamà se situa dins la zòna tropicala entre lei latituds 7°N e 10°N. Lo clima li despend de l'umiditat de la Mar Cariba transportada per de vents de nòrd ò de nòrd-èst, dei montanhas autas de l'interior que blocan lei precipitacions au detriment dei regions bassas dau litorau pacific, de l'umiditat venguda de l'Ocean Pacific qu'es sovent blocada per la lenga d'Azuero. La màger part dau territòri panamenc a un clima tropicau caracterizat per una sason umida (abriu-decembre) e una sason seca (genier-març). Lei temperaturas son autas e varian gaire dins lei regions bassas (entre 24° e 32°C). Pòdon pasmens demenir fins a 0°C dins leis endrechs pus auts. Lei precipitacions mejanas varian de 1 300 a 3 000 mm anuaus. Son generalament pus importantas dins la mitat meridionala.
Au contrari de la màger part deis autrei país d'America Centrala, Panamà es pas situat dins lei corredors ciclonics classics e lo país es rarament tocat per aqueu tipe de fenomèn. En revènge, lei tempèstas ò lei chavanas fòrça violentas li son frequentas.
Demografia[modificar | modificar la font]
En 2014, Panamà aviá 3,608 milions. Aperaquí 40%, siá 1,426 milion, vivián dins la capitala ela-mema. Conoisse una creissença regulara dempuei la fin de la Segonda Guèrra Mondiala (1,35%/an en 2014). La populacion li èra donc relativament jova amb un temps mejan de 28,3 ans mai l'aumentacion de l'esperança de vida (78,3 ans en 2014) permet de supausar un vielhiment futur. Lo taus d'urbanizacion es important (66% en 2014) mai en causa de l'importància demografica de la Ciutat de Panamà, se pòu devesir entre tres ensems que son la populacion urbana de la capitala (40%), la populacion urbana deis autrei vilas (26%) e la populacion dei zònas ruralas (34%). Aquò permet d'observar, qu'en fòra de la capitala, la populacion panamenca es subretot rurala.
Coma per leis autrei país de la region, la populacion de Panamà es principalament eissida dau mestissage dei colons europèus e deis esclaus africans dau periòde coloniau[2]. En 2010, 71,8% deis abitants se consideravan coma mestís, 9,2% coma negres e 6,7% coma blancs. La populacion indigèna formava 12,3% de la populacion e èra subretot presenta dins lei regions orientalas e nòrd-occidentalas. Es principalament formada per lei Ngabes (7,6% de la populacion panamenca totala), lei Kunas (2,4%), leis Emberas (0,9%), lei Bugles (0,8%) e divèrseis etnias fòrça minoritàrias (1,0%).
Lengas[modificar | modificar la font]
L'espanhòu es la lenga oficiala de Panamà. Lenga de la colonizacion, s'es impausat dins la màger part de la societat e èra la lenga mairala de 93% de la populacion en 2000. En mai de l'espanhòu, li aviá 14 lengas indigènas e divèrsei creòles eissits de l'anglés, dau francés e dau chinés. Lei lengas indigènas son d'origina chibcha (oèst e nòrd-èst) e chocó. An ges d'estatut oficiau mai fan de còps partida de l'ensenhament oficiau, especialament lo ngäbere qu'es la pus importanta (170 000 locutors en 2000). Son encara largament parladas au sen dei comunautats indigènas e solament l'emberó-catio es menaçat de disparicion (pasmens, demora viu en Colómbia). Lei creòles basats sus l'anglés e lo chinés son utilizats dins lei regions dau canau per de rasons professionalas e economicas. En revènge, lo creòle basat sus lo francés es quasi disparegut (3 locutors coneguts en 1999). Enfin, l'anglés èra mestrejat per 8% de la populacion en 2000, lo francés per 4% e l'arabi per 1%.
Religion[modificar | modificar la font]
Panamà es un país crestian que respecta la libertat religiosa e qu'organiza ges de recensament sus lo subjècte. Leis estudis son donc menats per d'organismes privats e son mai ò mens precís. Dins aquò, lo catolicisme li es clarament la premiera religion dau país (75-85%) e lo protestantisme la segonda (15-25%). Coma dins leis autrei país d'America Centrala, lo catolicisme foguèt impausat a tota la populacion per leis Espanhòus mai dèu faciar la concuréncia dei glèisas protestantas, pus dinamicas, dempuei la fin dau sègle XX. Una autra caracteristicas dei cultes crestians panamencs, tipica de la region, es lo mantement de rites eissits dei cultes amerindians que foguèron integrats per lo catolicisme locau.
Lei religiosas minoritàrias principalas son lo bahaïsme (2%), lo mormonisme (1,1%), lo judaïsme (mens de 0,5%) e l'islam (mens de 0,5%). Quauquei cultes amerindians existisso totjorn au sen dei pòbles kunas e ngobe mai lo nombre de fidèus es fòrça limitat.
Istòria[modificar | modificar la font]
Periòde precolombian[modificar | modificar la font]
Lei traças umanas pus ancians conegudas en Panamà datan de 10 000 av. JC. L'agricultura li apareguèt vèrs 3 000 av. JC e la sedentarizacion acomencèt 1 500 ans pus tard. A l'arribada deis Espanhòus en 1501, lo territòri dau Panamà actuau èra relativament poblat (entre 600 000 e 1 000 000 d'abitants). Leis indigèns li formavan de tribüs ierarquizadas amb un clergat, una noblesa militara e una aristocracia auta.
Periòde coloniau[modificar | modificar la font]
En 1503, Cristòl Colomb fondèt lo premier establiment espanhòu en America (Santa María de Belen) sus lo territòri dau Panamà actuau. Foguèt rapidament destruch per leis Amerindians. Pasmens, leis Espanhòus contunièron de s'interessar a la region e una vila vertadiera foguèt fondada en 1510 per Vasco Núñez de Balboa a Santa María la Antigua del Darién. Capitèt de desvolopar de relacions pacificas ambé lei populacions localas e descurbiguèt l'Ocean Pacific en 1513. Pasmens, l'exploracion foguèt lenta e menaçada per de rivalitats entre conquistadors. Ansin, Balboa foguèt arrestat e executat en 1519 per Pedro Arias Dávila que fondèt la Ciutat de Panamà. En 1528 e 1532, l'endrech foguèt utilizat per preparar leis expedicions en Peró. Puei, foguèt integrat au sen de l'audiencia reiala de Panamà plaçada sota l'autoritat dau Vice-Rèi de Peró en 1614. En causa de la distància entre Lima e Panamà, lei governadors espanhòus locaus aguèron una autonòmia importanta que favorizèt la corupcion. Minada per lei dificultats financieras, l'audiencia foguèt dissòuta en 1751 e remplaçada per un govèrn militar.
L'esplecha de la region foguèt relativament similara ais autrei territòris de l'Empèri Espanhòu. Pasmens, en causa de l'importància dei trabalhs de menar per bastir d'axes de comunicacion entre lei dos oceans, un nombre important d'esclaus africans foguèt importat dins la region tre 1519. Après l'acabament d'aquelei construccions, foguèron utilizats per lo transpòrt dei marchandisas e, au contrari de la màger part dei colonias espanhòlas, l'esclavatge demorèt viu en Panamà e foguèt oficialament abolit en 1851 solament. Lei condicions de vida fòrça duras entraïnèron d'evasions e leis esclaus en fugida fondèron de comunautats escondudas dins la seuva. Dins leis annadas 1550, se fondèt dos « reiaumes » negres qu'ataquèron lei rotas espanhòlas e que necessitèron l'organizacion d'una tiera d'expedicions militaras de part deis autoritats colonialas per lei redurre. D'autrei participèron a la piratariá que fèt son aparicion dins la Mar Cariba.
L'autre aspèct de l'esplecha coloniala foguèt l'instauracion dau regime de l'encomienda per leis Amerindians. Introduch per Balboa, fisava la gestion d'un ensems de comunautats indigènas a un colon que deviá se cargar de son evangelizacion, de sa seguretat e de son benèstre. En cambi, podiá demandar lo pagament d'impòsts, utilizar leis Indians coma man d'òbra e l'encomienda èra transmissible per eiretatge. Dins lei fachs, aqueu sistèma foguèt subretot una actualizacion dau servatge qu'aviá disparegut en Euròpa Occidentala. Foguèt tanben una fònt de tensions entre lei colons e la corona espanhòla qu'assaièt sensa succès d'annular la transmission deis encomiendas. Pasmens, après una revòuta importanta dei colons perovians, Madrid deguèt acceptar una premiera prolongacion dei transmissions per doas generacions. Puei, creèt un ensems de derogacion permetent de perseguir la transmission familiala.
Lo Panamà independent[modificar | modificar la font]
La construccion dau canau[modificar | modificar la font]
Après l'afondrament de l'Empèri Espanhòu, Panamà fèt partida de Colómbia. Pasmens, sa situacion periferica e sa prosperitat liada ais activitats de transpòrt terrèstre entre l'Ocean Pacific e l'Ocean Atlantic (camin de fèrre Colón-Panamà dubèrt en 1855) entraïnèt rapidament l'emergéncia de movements autonòmistas ò, pus rarament, independentistas. A partir de 1875, de Francés, sota la direccion de Ferdinand de Lesseps, acomencèron l'estudi de la construccion dau canau de Panamà. Obtenguèron una concession de part dau govèrn colombian e fondèron en 1880 la Companhiá universala dau canau interoceanic. Pasmens, lei trabalhs se turtèron a de dificultats importantas (malautiás, problemas geologics...) e la companhiá fèt falhida en 1889.
Maugrat aquela revirada, leis Estatsunidencs èran convencuts de l'importància d'un canau interoceanic. La guèrra de 1898 còntra Espanha confirmèt aqueu besonh. Philippe Bunau-Varilla, èx-director generau de la Companhiá universau, capitèt de lei convencre d'adoptar lo traçat panamenc. En 1902, Washington acomencèt de negociar ambé Bogota mai lo govèrn colombian, afeblit per la guèrra civila dei Mil Jorns (1899-1902), esitèt. Aprofichant lei dificultats colombianas, leis Estats Units d'America suscitèron alora una revòuta independentista en Panamà, reconoguèron lo país e acceptèron de negociar la concession ambé Bunau-Varilla, vengut lo representant de Panamà. Obtenguèron ansin de condicions fòrça favorablas que transformavan Panamà en protectorat estatsunidenc ambé la cession a perpetuitat d'una faissa de dètz milas de largor entre lei dos oceans e lo drech d'intervenir dins lo país per restablir l'òrdre (drech abandonat en 1936).
Lei trabalhs acomencèron tornarmai en 1904 e foguèron d'ara endavant finançats per lo budget federau estatsunidenc e s'acabèron en 1914. Entraïnèron la migracion d'un grand nombre d'obriers negres venguts deis Antilhas Britanicas qu'una partida demorèt dins lo país après la fin dau chantier. Una autra evolucion demografica de remarca foguèt l'installacion de marchands originaris d'Orient Mejan, deis Índias e de China lòng dau canau entre Colón e la Ciutat de Panamà.
Leis acòrdis Torrijos-Carter[modificar | modificar la font]
Plaçada sota autoritat estatsunidenca, la zòna dau canau formèt rapidament una enclava, rica e fòrça militarizat, copant lo país. Pasmens, leis inegalitats entre aquela zòna privilegiada e lo rèsta dau país, globablament paure, acomencèron de venir un problema important tant per leis Estats Units que per Panamà. En particular, d'esmogudas grèvas aguèron luec en 1959, en 1964 e en 1966 còntra la preséncia estatsunidenca.
La restitucion de la zòna dau canau foguèt ansin un objectiu major dau coronèu Omar Torrijos que prenguèt lo poder en 1968 après un còp d'estat militar. Après d'annadas de negociacions, obtenguèt contentament en 1977 ambé la signatura deis acòrdis Torrijos-Carter. Reafirmèron la sobeiranetat plena de Panamà sus lo canau a partir dau 31 de decembre de 1999. Dins aquò, leis Estats Units gardan lo drech d'intervenir militarament per protegir lo canau. Après aqueu succès, Torrijos assaièt de legitimar d'un biais democratic son regime e fondèt lo Partit Revolucionari Democratica (PRD) en 1978 mai moriguèt dins un accident d'avion en 1981.
Panamà dempuei 1981[modificar | modificar la font]
Après la mòrt d'Omar Torrijos, lei militars gardèron la realitat dau poder mai installèron un regime democratic de façada. Lo periòde veguèt lo desvolopament deis activitats financieras e Panamà venguèt un paradís fiscau important. Lo generau Manuel Norieja venguèt l'òme fòrt d'aqueu regime a partir de 1983. Èx-agent de la CIA, perdiguèt lo sostèn de Washington en 1986-1987 en causa de sei simpatias supausadas per certanei movements comunistas, per sei liames ambé lei servicis secrets cubans e per son ròtle dins lo trafec de cocaïna a destinacion dau territòri estatsunidenc. Après quauqueis annadas de pression diplomatica infructuosa per obtenir son retirament, leis Estats Units decidèron d'intervenir militarament per reversar Noriega en decembre de 1989. L'operacion s'acabèt per una victòria rapida après quauquei jorns de combats mai fèt de miliers de mòrts au sen de la populacion civila. Capturat, Noriega foguèt extradit ais Estats Units onte foguèt condamnat a quaranta ans de preson en 1992.
Leis Estatsunidencs installèron Guillermo Endara, un opausant a Noriega, coma president. Restaurèt un regime democratic moderat dominat per l'oligarquia e ordonèt la dissolucion dei fòrças armadas panamencas. Dempuei aqueu periòde, Panamà conoisse d'alternàncias democraticas regularas entre lo PRD (centre-senèstre) e de partits de drecha. Lo retorn de la patz e la presa de contraròtle dau canau an favorizat lo desvolopament economic. Pasmens, lo país dèu totjorn faciar lei questions de la lucha còntra una corupcion endemica e còntra lo trafeg de dròga. En mai d'aquò, dèu modernizar lo canau per faciar l'aumentacion tant dau trafeg maritim internacionau que de la talha dei naviris e luchar còntra la concurréncia dau canau de Suèz ò còntra lei projèctes de construccion d'un segond canau interoceanic en Nicaragua.
Organizacions politica e territòriala[modificar | modificar la font]
Organizacion politica[modificar | modificar la font]
Panamà es una republica presidenciala multipartita que seis institucions son regidas per una constitucion adoptada en 1972. La ciutadanetat li es donada ai Panamencs de mai de 18 ans. Lo cap de l'Estat es lo president de la republica que tèn tanben lo ròtle de cap dau govèrn. Es elegit ambé dos vice-presidents au sufragi universau per un mandat de cinc ans, non renovelable, amb un escrutinh d'un torn unic. Noma lei ministres dau govèrn e es lo possessor dau poder executiu e d'una partida dau poder legislatiu.
Lo rèsta dau poder legislatiu es tengut per un parlament monocamerau de 71 deputats dich Assemblada Nacionala. Lei parlamentaris son elegits per un mandat de cinc ans au sufragi universau amb un escrutinh proporcionau. Seis eleccions se debanan d'un biais simultanèu ambé l'eleccion presidenciala. Pasmens, coma en 2014 per exemple, aquò assegura pas necessariament la victòria dei meteissei partits ai doas eleccions.
Lo poder judiciari es organizat segon un sistèma piramidau de tribunaus mai ò mens especializats amb una Cort Suprèma (competenta per la màger part deis afaires) e un Tribunau Electorau (competent per leis afaires electoraus) a sa tèsta. Lei jutges de la Cort Suprèma son nomats per lo poder executiu per un periòde de dètz ans. La justícia es teoricament independenta dei dos autrei poders mai, dins lei fachs, son foncionament es fòrça politizat e manca d'eficacitat per luchar còntra la corrupcion que toca tant l'administracion que la vida politica.
Organizacion territòriala[modificar | modificar la font]
Lo territòri panamenc es devesit entre dètz províncias e tres regions indigènas (dichas comarcas. Doas regions situadas dins una província an tanben un estatut de sota-província indigèna. Aquelei províncias son subretot d'entitats administrativas que sei governadors son nomats per lo poder executiu. Dins cada província, li existisse un conseu format dau governador, dei premiers cònsols e de representants dei districtes mai son ròtle es unicament consultatiu. Dins la comarca de San Blas, leis Amerindians Cunas an lo sieu govèrn locau dirigit per lei caps de tribüs.
Lei províncias son devesidas en 77 districtes ò comunas e 655 corregimientos. Lei comunas son dirigidas per un premier cònsol elegit per leis abitants e son competentas per menar certanei politicas localas, especialament regardant lei trabalhs publics, l'economia locala e lei despensas liadas au sistèma educatiu. Pòdon levar d'impòsts locaus. Lei corregimientos an tanben un poder locau elegit per leis abitants. An de poders locaus mai son subretot d'entitats destinadas a l'eleccion de representents au conseu comunau.
Simbòls nacionaus[modificar | modificar la font]
Lo drapèu de Panamà foguèt oficialament adoptat lo 25 de març de 1925 mai èra utilizat dempuei l'independéncia. Lo roge e lo blau li representan lei dos partits tradicionaus de la region (partits liberau e conservador) que luchavan entre elei per lo poder e lo blanc simboliza la patz concluda entre elei per formar ensems una nacion novèla. Lo blason panamenc foguèt de son caire adoptat lo 4 de junh de 1904. Representa la capacitat de la nacion de se defendra (fusiu e sabre), sa capacitat de trabalhar (pala e picòla), l'independéncia dau país (païsatge centrau d'istme ambé la Luna e lo Soleu indicant 18h, ora de l'independéncia), sa richessa (fònt de larguessa) e sa fe dins lo progrès (ròda alada). L'agla representa la sobeiranetat dau país e porta sa devisa « Pro Mundi Beneficio » (« Per lo benefici dau Mond » en occitan). Enfin, l'imne nacionau es dich Himno Istmeño (« Imne de l'Istme » en occitan). Compausat en 1903, foguèt oficialament adoptat en 1925.
Afaires estrangiers e defensa[modificar | modificar la font]
Diplomacia[modificar | modificar la font]
La diplomacia de Panamà es subretot caracterizat per son besonh de contentar leis Estats Units d'America e la necessitat de mantenir de relacions bònas amb elei. D'efèct, Washington n'es lo premier partenari diplomatic, estrategic e economic e leis Estatsunidencs ocupèron militarament la zòna dau canau fins a 1999 intervenent regularament dins leis afaires intèrnes dau país. Pasmens, dempuei la fin de la Guèrra Freja, aquela tutèla es venguda pus leugiera permetent a Panamà de desvolopar una diplomacia pròpria que son objectiu es d'establir de relacions bònas amb un maximom d'estats siá per renfòrçar la cooperacion entre leis estats americans siá per formar de liames ambé de partenaris economics coma China qu'es d'ara endavant lo segond utilizator dau canau.
Fòrças armadas[modificar | modificar la font]
Dempuei la desfacha de 1989-1990 còntra leis Estats Units e la casuda dau regime de Manuel Noriega, Panamà a plus de fòrças armadas e la defensa militara es assegurada per Washington. Pasmens, lo país garda quauquei fòrças paramilitaras au sen de sa polícia, una pichona flòta aeriana (22 avions) destinada au transpòrt leugier ò a l'entraïnament e una pichona marina formada de 18 patrolhaires leugiers destinada a la susvelhança dau litorau.
Economia[modificar | modificar la font]
Panamà es la premiera economia d'America Centrala. Es un país de servicis e de transit qu'aviá un PIB de 44,69 miliards de dolars estatsunidencs en 2014 (12 386 $/ab) que presenta la particularitat d'aver pas de moneda pròpria[3] ni de banca centrala. L'agricultura ne'n formava 2,9% (mai emplegava 17% de la man d'òbra), l'industria 14,1% (18,6% de la populacion activa) e lei servicis 83% (64,4% de la populacion activa). L'economia panamenca es basada sus tres pielons que son lei servicis maritims (esplecha dirècta dau canau onte passa 5% dau comèrci maritim mondiau, infrastructuras portuàrias e pavalhon de complasença), la zòna franca de Colón qu'es una plataforma logistica liada au transferiment dei marchandisas desbarcadas ò embarcadas en Panamà e lei servicis financiers. D'efèct, la posicion estrategica dau país e son ròtle de paradís fiscau li donan una economica dinamica caracterizada per una creissença immportanta (mai de 6% anuaus sus lo periòde 2010-2014) que resistiguèt ben ai turbuléncias entraïnadas per la crisi de 2008. En particuar, lo caumatge li es fòrça feble (4,3% en 2014).
Cultura[modificar | modificar la font]
Literatura[modificar | modificar la font]
La literatura panamenca apareguèt dins lo corrent dau sègle XVII. La poesia li a un ròtle dominant. Au sègle XIX, foguèt fòrça influenciada per lo romantisme francés. A partir de la fin dau sègle, lo romantisme foguèt remplaçat per lo modernisme que conoisse una granda longevitat ambé d'autors coma Darío Herrera (1870–1914) ò María Olimpia de Obaldía (1891-1985). Pasmens, dempuei leis annadas 1930, es pas l'unic movement corrent de la literatura panamenca que foguèt influenciada per lo subrerealisme puei per leis autrei movements literaris de la segonda mitat dau sègle XX après la Segonda Guèrra Mondiala.
Musica[modificar | modificar la font]
La musica panamenca es eissida de la mescla dei musicas indigènas, africanas (importadas per leis esclaus) e europèas (importadas per la colonizacion ò per l'influéncia estatsunidenca). De mai, en causa de son ròtle de crosiera dau comèrci mondiau, lo país es dubèrt ais influéncias estrangieras. Ansin, la musica panamenca presenta una gròssa riquessa e varietat d'estiles (reggae espanhòu, reggaeton, haitiano, azz, blues, salsa, reggae, rock...) e d'artistas internacionaus.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Jornal oficial panamenc del 28 de novembre de 2010
- ↑ Lo mestissatge entre esclaus negres e amerindians es demorat fòrça rar car leis enfants èran bandits tant per leis Africans que per leis indigèns.
- ↑ Lo dolar estatsunidenc es la moneda utilizada per la quasi totalitat dau sector economic. La moneda nacionala, lo balboa, a un ròtle marginau car sa valor es fixada sus aquela dau dolar e car li a ges de bilhet en circulacion, unicament de pèças.


text:
1695
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1695 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Tayasal[modificar | modificar la font]
Revirada de la quatrena ofensiva espanhòla organizada dempuei 1685 per leis Espanhòus desirós de conquistar e de convertir la ciutat maia au catolicisme.
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
En causa dei lèis de proteccion adoptadas en 1687, lei chins s'èran multiplicats en Edo e aquò començava de pausar de problemas d'igièna. 50 000 animaus foguèron donc expulsats vèrs de canigons bastits en fòra de la vila. Un impòst especiau foguèt creat per lei norrir.


text:
Batalha de Carabobo
La batalha de Carabobo que ho ua de las darrèras etapas de la Guèrra d'Independéncia de Veneçuèla. Que s'escadó lo 24 de juh de 1821 e qu'opausè las hòrças rebèllas gavidadas peu Libertador Simón Bolívar e las òst reialistas comandadas per Miguel de la Torre. L'armada de Bolívar que ho decisivament ajudada per ua Legion Britanica entà obtiéner la soa victòria.
Après Carabobo, Veneçuèla qu'èra practicament liberada a despart de quauque reialistas refugiats a Puerto Cabello qui seré lo nom de la darrèra batalha.


text:
Ubuntu
Ubuntu es un sistèma operatiu liure GNU/Linux sostengut per la Fondacion Ubuntu e la societat Canonical.
Mot banto[modificar | modificar la font]
Ubuntu es un mot banto que cuèrb un concèpte fòrça general, intradusible en occitan. D'unes traduson lo mot per: « umanitat pels autres ».
I a una definicion comuna que nos balha lo sens la qualitat inerenta al fach d'èsser una persona amb d'autras personas. Doncas Ubuntu significa : « soi çò que soi perque sètz çò que sètz » o encara : « soi çò que soi gràcias a çò que sèm totes » (traduccion de : "I am what I am because of who we all are").
Contèxt istoric[modificar | modificar la font]
Le tèrme ubuntu es ligat a l'apartheid en Africa del Sud. En 1995, la Comission vertat e reconciliacion dirigida per Desmond Tutu se donèt per objectiu d'amnistiar individualament los autors de violacions dels Dreches de l'Òme. En cambi, aqueles s'engatgèron a revelar totas lors accions. La procedura fa resson a la Constitucion de 1993, qu'enóncia lo « besonh d'ubuntu e non pas de victimizacion ».
Distribucion Linux[modificar | modificar la font]
Ubuntu Linux foguèt causit coma nom per una distribucion de Linux, començada pel sud-african Mark Shuttleworth e basada sus la populara distribucion Debian. Son nom complet es Ubuntu Linux.
Es possible d'ajudar a traduire Ubuntu en occitan : http://www.totenoc.eu.


text:
Michael Moore
Michael Francis Moore (Flint, Michigan, 23 d'abril de 1954) es un realizator american de cinèma. Arribèt la reputacion amb la siá pellicula Roger & Me (Roger e ieu), un documentari sus l'arribat dins lo sieu pòble natal Flint, après que l'entrepresa General Motors barrèsse las siás fabricas per ne dobrir de nòvas a Mexic amb la fin de desencarir de còstes d'aucupacion.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
L'an 1999 Moore ganhèt lo prèmi Hugh M. Hefner A l'art e lo divertiment per lo sieu programa televisiu The Awful Truth (l'òrra vertat).
Lo sieu documentari Bowling for Columbine, (pòble ont de divèrses gojats auciguèron a tirs als sieus companhs d'escòla), estreat en l'an 2002, presentèt una analisi de la cultura armamentísta nòrd-americana. La pellicula ganhèt especiala atencion en lo Festival de Cinèma de Canas (França), e ganhèt lo prèmi César a la melhor pellicula estrangièra. Atenguèt tanben un Oscar pel melhor documentari l'an 2003. En lo moment de reculhir aquel Oscar, Moore generèt una granda polemica a Hollywood a causa de que foguèt l'unic ganhant qu'aprofechèt l'oportunitat per denonciar publicament al president dels Estats Units, George W. Bush, per la recenta aucupacion de la Iraq, lo fach que provoquèt una reaccion divèrsa en los presents. A causa de la ressonància mondiala del fach e a las duras criticas contra lo sieu discors, la venta de los sieus libres e las intradas per veire la siá pellicula aumentèron considerablament.
Lo sieu darrièr documentari, Fahrenheit 9/11 parlar suls ligams economics mantenon dempuèi fa de decènnis la familha Bush amb la familha reiala saudita e la familha de Osama bin Laden. Parla tanben sus las motivacions financièras amagas al darrièr l'aucupacion de la Iraq del 2003 e la supausada credulitat e abséncia de sens critic del ciutadan nòrd-american tèrme mejan. Aquel trabalh a agut un succès sens precedents en lo genre documentari. Tot aquò a pesar dels problèmas qu'aguèt per èsser distribuida après que The Walt Disney Company, proprietària de la distribuidora Miramax, se volguèsse pas distribuir la cinta. Malgrat aiçò, après obténer la Palma d'Aur al Festival de Canas 2004, e mercés a la polemica en los mejans nòrd-americanes (se parlèt quitament d'enebir la siá distribucion als Estats Units) la pellicula foguèt distribuida per tres pichonas productoras, justament en la data desirada per Moore: lo 4 de julhet, jorn de l'independéncia dels Estats Units. Se cresiá que podiá èsser important lo sieu impacte en las eleccions presidencialas nòrd-americanas d'aquel meteis an. Malgrat aiçò, la siá influéncia demorèt mesa en question quand los nòrd-americanes reelegiguèron a George W. Bush.
Filmografia[modificar | modificar la font]
Director[modificar | modificar la font]
Documentaris[modificar | modificar la font]
- 1989 Roger & Me
- 1992 Pets or Meat: The Return to Flint (TV)
- 1992 Two Mikes Don't Make a Wright
- 1997 The Big One
- 1998 And Justice for All
- 2002 Bowling for Columbine (basats en los faches del Massacre de Columbine)
- 2004 Fahrenheit 9/11
- 2007 Sicko
- 2007 Fahrenheit 9/11 1/2
- 2008 Slacker Uprising
- 2009 Capitalism: A love story
Pellículas[modificar | modificar la font]
- 1995 Canadian Bacon
Sèries de TV[modificar | modificar la font]
- 1994 TV Nation
- 1999 The Awful Truth
- 1999 Michael Moore Live
Actor[modificar | modificar la font]
Pellículas[modificar | modificar la font]
- 1999 Edtv
- 2000 Lucky Numbers
- 2004 The Fever


text:
846
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 846 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Francia Occidentala[modificar | modificar la font]
Après lei desfachas de 843-845 còntra lei fòrças dau senhor breton Nominoe, lo rèi Carles decidèt de mobilizar una armada importanta còntra Bretanha. Dins lo corrent de l'estiu, aquò permetèt la dubertura de negociacions entre lei dos camps. Carles acordèt lo títol de dux a son adversari e lo dispensèt dau pagament dau tribut. En cambi, Nominoe deguèt reconoisser la senhoriá personala dau rèi franc sus Bretanha. Aquel acòrd foguèt solament una trèva car lo conflicte acomencèt tornarmai en 849.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Après l'acòrd de patz signat l'annada precedenta ambé leis Abbassidas, un cambi de presoniers se debanèt entre lei dos estats dins lo corrent de l'annada.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
A Bagdad, un complòt organizat per Ahmad ibn Nasr ibn Malik còntra lo califa Al-Watiq mau capitèt. Son cap foguèt arrestat e executat. Lei causas d'aqueu complòt semblan èsser religiosas (oposicion au mutazilisme dau califa) e politicas (oposicion a la poissança novèla dei militars turcs). D'autra part, après l'acòrd de patz signat l'annada precedenta ambé lei Bizantins, un cambi de presoniers se debanèt entre lei dos estats dins lo corrent de l'annada. Segon lo testimoniatge d'Al-Tabari, permetèt la liberacion de 4 362 musulmans. Enfin, dins la Peninsula Aràbia, lo generau turc Bugha al-Kabir foguèt mandat per sometre la tribü dei Banu Numayr que pilhava lo territòri abbassida.


text:
Imre Kertész
Imre Kertész (Kertész Imre segon l'us tradicional magiar d'emplec dels noms pichons e d'ostal; Budapèst, lo 9 de novembre de 1929 - Budapèst, 31 de març de 2016) foguèt un escrivan ongrés. D'origina jusieva subrevisquèt a son empresonament dins un camp de concentracion. Recebèt lo Prèmi Nobel de Literatura en 2002. L'òbra mai coneguda de Kertész, Sorstalanság, descriu l'experiéncia d'un jove de quinze ans dins los camps de concentracion d'Auschwitz, Buchenwald e Zeitz. Lo libre es estat interpretat coma una mena d'autobiografia, mas l'autor nega un ligam biografic important. Sos escriches son estats traduches dins fòrça lengas, mai que mai en anglés. Kertész trapèt pas a la debuta gaire d'apreciacion de son escritura en Ongria; partiguèt doncas en Alemanha. Pasmens, contunha d'escriure en ongrés e presenta sas òbras a d'editors en Ongria.
Un filme bastit a partir de son roman Sorstalanság foguèt realizat en Ongria en 2005. A mai sèrve lo meteis títol, lo filme en realitat es mai autobiografic que lo roman.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Sorstalanság (1975)
- A nyomkereső (1977)
- Detektívtörténet (1977)
- A kudarc (1988)
- Kaddis a meg nem született gyermekért]] (1990)
- Az angol lobogó (1991)
- Gályanapló (1992)
- A holocaust mint kultúra : három előadás (1993)
- Jegyzőkönyv / Imre Kertész ; Élet és Irodalom / Esterházy Péter (1993)
- Valaki más : a változás krónikája (1997)
- A gondolatnyi csend, amíg a kivégzőosztag újratölt (1998)
- A száműzött nyelv (2001)
- Felszámolás (2003)
- K. dosszié (2006)
- Európa nyomasztó öröksége (2008)
- Mentés másként (2011)


text:
Villes et mairies du Canton de Mersch (12)
Liste des communes
Mersch
Ville de Mersch, localité du Luxembourg de 7 500 habitants.
La mairie de Mersch a une adresse e-mail et un site Internet.
Lorentzweiler
Ville de Lorentzweiler, localité du Luxembourg de 3 100 habitants.
La mairie de Lorentzweiler a une adresse e-mail et un site Internet.
Bissen
Ville de Bissen, localité du Luxembourg de 2 600 habitants.
La mairie de Bissen a une adresse e-mail et un site Internet.
Lintgen
Ville de Lintgen, localité du Luxembourg de 2 400 habitants.
La mairie de Lintgen a une adresse e-mail et un site Internet.
Larochette
Village de Larochette, localité du Luxembourg de 1 900 habitants.
La mairie de Larochette a une adresse e-mail et un site Internet.
Boevange-sur-Attert
Village de Boevange-sur-Attert, localité du Luxembourg de 1 900 habitants.
La mairie de Boevange-sur-Attert a une adresse e-mail et un site Internet.
Colmar-Berg
Village de Colmar-Berg, localité du Luxembourg de 1 800 habitants.
La mairie de Colmar-Berg a une adresse e-mail et un site Internet.
Tuntange
Village de Tuntange, localité du Luxembourg de 1 100 habitants.
La mairie de Tuntange a une adresse e-mail.
Nommern
Village de Nommern, localité du Luxembourg de 1 100 habitants.
La mairie de Nommern a une adresse e-mail et un site Internet.
Heffingen
Village de Heffingen, localité du Luxembourg de 1 000 habitants.
La mairie de Heffingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Fischbach
Village de Fischbach, localité du Luxembourg de -1 000 habitants.
La mairie de Fischbach a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
451
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 451 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman d'Occident[modificar | modificar la font]
A la prima, invasion d'Atila dins lo nòrd de Gàllia amb una armada importanta compausada de Huns e tanben de pòbles germanics vassaus. Lo 7 d'abriu, capitèt de conquistar e de pilhar Mètz. Puei, se dirigiguèt vèrs Léger onte comencèt lo sètge d'Orleans. Après de setmanas de combat, l'arribada d'una armada compausada de tropas romanas e visigotas l'obligiguèt d'arrestar aqueu sètge per afrontar aquelei renfòrç. la batalha se debanèt lo 20 de junh ai Camps Catalàunics. Indecisa, s'acabèt per la mòrt dau rèi visigòt Teodoricèr e per de pèrdas importantas dins lei dos camps. Fin finala, lei Visigòts poguèron pas contuniar la lucha après la mòrt dau rèi e lei Romans dirigits per Aetius laissèron lei Huns se retirar lentament en direccion de Ren.
Empèri Roman d'Orient[modificar | modificar la font]
A l'iniciativa de l'emperaire Marcian, lo concili de Calcedònia foguèt reünida per estudiar la question de la natura de Jèsus Crist. En particular, permetèt a l'emperaire d'obtenir la condamnacion dau nestorianisme e dau monofisisme. Lo concili, que gropèt 343 evesques, prenguèt tanben divèrsei mesuras regardant la disciplina intèrna de la glèisa.
Huns[modificar | modificar la font]
Après l'aplant dau pagament dau tribut per l'Empèri Roman d'Orient, lo rèi Atila decidèt d'atacar l'Empèri Roman d'Occident qu'èra tanben una region rica mai que sei defensas èran pus feblas. A la prima, ataquèt donc lo nòrd de Gàllia e pilhèt Mètz (7 d'abriu) avans d'atacar Orleans. Pasmens, lo 20 de junh, se turtèt ai Camps Catalàunics a una coalicion gropant lei tropas romanas e visigotas de Gàllia. Fòrça saunosa e indecisa, la batalha l'obligiguèt de se retirar mai lei pèrdas de son armada èran subretot au sen dei fòrças dei pòbles germanics aliats. Ansin, Atila poguèt preparar una ataca novèla còntra lo nòrd d'Itàlia (452).
Reiaume Visigòt[modificar | modificar la font]
Participacion dei fòrças dau reiaume a la defensa de Gàllia còntra l'invasion dei Huns d'Atila. Venceires ambé lei Romans d'Aetius de la batalha dei Camps Catalàunics lo 20 de junh, lei Visigòts i perdèron lo rèi Teodoric Ièr, tuat au combat, e un nombre important de combatents. Son fiu Torismond i succediguèt.


text:
Ancourteville-sur-Héricourt
Ancourteville-sur-Héricourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna del país de Caux situada en lo costat de Ourville-en-Caux.
Commune du pays de Caux située dans le canton d'Ourville-en-Caux.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1997, de las scènas de la pellicula Lo Horsain de Philippe Venault amb Emmanuel Salinger an #èsser viradas dins la glèisa.
En 1997, des scènes du film Le Horsain de Philippe Venault avec Emmanuel Salinger ont été tournées dans l'église.


text:
Papaver somniferum
Lo pavòt (var.paparri) es una planta erbacèa annadièra de la familha Papaveraceae, originària de Mediterranèa orientala e d'Asia menora.
Per un usatge farmacologic se'n trai un latèx, l'òpi que conten maites alcaloïdes de proprietats psicotropas sedativas coma la morfina o la codeïna, e per un usatge alimentari s'utilizan sas granas o l'òli que se'n trai.
Lo pavòt es la sola espècia de Papaveraceae cutivada a una granda escala, mas d'autres espècias coma, Papaver rhoeas o Papaver argemone, son fòrça espandidas e se pòdon confondre amb ela.
Existisson doas varietats de l'espècia Papaver somniferum :


text:
Vòrs e Bar
Vòrs e Bar[1] (Bor-et-Bar en francés, Bors en 1793, Bors et Bars en 1801[2]) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Abans la Revolucion, i aviá doas comunautats, Vòrs e Bar. Sembla que venguèron totas doas comunas, mas tre 1794 s'èran jonchas dins una sola comuna.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitat[modificar | modificar la font]
- L’escrivan Ferran Delèris es nascut a Vòrs e Bar e i es enterrat.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Najac, Christian-Pierre Bedel, al canton, 2001
- ↑ Ficha sul site Cassini


text:
Poètas/Ensagistas/Novelistas
SECCION
DE LENGA D’OC
DEL
PEN-CLUB
INTERNACIONAL
Aiçò es un siti provisòri. Un siti de
presentacion professionala es en preparacion e serà accessible d'aquí a l'estiu.
Quora tornèrem fondar en Decembre 2008 aquesta
seccion dau PEN Internacional se prepausèt, per continuar los escambis sens des
ge limitacion, de dobrir un forum. Per malastre, la participacion a aiceste i
foguèt pas flama, e l'albergaire lo clavèt per manca de fonccionament.
En esperant, metèm en plaça aqueste
portal. Serà dins pas gaire d'una presentacion mai professionala, coma
promés, i trabalham amb Georges Souche coma decidit l'an passat a Tolosa. Mas
çò qu'es lo mai de manca es lo temps per avançar dins de tals pretzfaches...
Jornada Internacionala de la Lenga Maire
Jornada Internacionala de la Revirada
(lèu en linha)
Nòstras
publicacions en linha
Publicar
largament sens entravas...
IMPORTANT!!! Mocion revistas
Joan Claudi Foret nos escriviá:
"L'escrivan occitan e las revistas. Las revistas son essencialas a la
creacion literària. Es un luòc ont los autors novèls se pòdon far conéisser
e reconéisser. Es un luòc d'escambi. Es una veirina de nòstre creativitat
literària. Òr, per de rasons divèrsas, las revistas occitans son totas en
crisi, per una al mens d'aquelas quatre rasons que se pòdon cumular : manca
d'argent (de subvencions per exemple), manca d'abonats, manca de matèria, manca
d'organizacion eficaça. Un prètzfach urgent e indefugible del PEN es d'ajudar
las revistas, d'en primièr las qu'an una vocacion panoccitana : Reclams, OC,
Gai Saber. Aquela ajuda comença per un engatjament personal de cada autor
aderent al PEN : s'abonar al mens a doas d'aquelas revistas, lor porgir de tèxtes
(valent a dire las alimentar doblament en dardenas e en matèria). Nos podèm
felicitar que lo president del PEN aja agut e contunhe d'aver una activitat e
una experiéncia dins la revista OC, sens exclusion de las autras, ont a ja
participar. Seriá donc plan que l'AG sosque al biais de sosténer las revistas
occitanas."
L'assemblada
decidís de publicar aquela mocion:
"Los
escrivans del PEN club de lenga d'òc recampats a z'Ais tenon a afortir amb una
insisténcia particulara qu'acòrdan a las tres revistas literàrias
panoccitanas, OC, Reclams, Gai Saber, una importancia màger. E que las considèran
coma un element essencial de la vida de la literatura d'òc e un element de nòstre
patrimòni cultural que nos lo cal aparar amb totas nòstras fòrças.
Sens
ges d'intencion de comandar als escrivans çò que deurián far, e qu'es del domèni
de lor libertat e de lor consciéncia personala, pensam adonc que deurián, dins
la mesura qu'o pòdon, far aquelas tres
causas per materializar aquel sosten:
- s'abonar a al mens doas de las
tres revistas;
- lor mandar de tèxtes literaris,
documentaris o critics, (que los cap-redactors nos indican que ne volrián reçaupre
mai, subretot tocant la pròsa)
- las far conóisser e encoratjar
lo mond a son entorn a las legir e a s'i abonar
Rementam
aquí las adreiças e tarifas d'abonament de caduna:
OC
(fondada en 1923) 25 euròs de l'an (sosten>60) : Frederic Fijac 625 La
Permenade 47300 Bias
RECLAMS
(fondada en 1897) 25 euròs de l'an (sosten>40) de
mandar a Maurici Romieu 13 rue du hameau de la Cavette 64230 Lescar
LO
GAI SABER (fondada en 1918) 25 euròs
de l'an de mandar a Felip Carbonne, Les Dames, 31320 Aureville
Ajustam
uèi una mençon de sosten particulara per "Reclams", que s'es ara
impausada dins l'asuèlh de nostra cultura coma revista totalament panoccitana
sens renonciar a son enraiçament bearnés, e que patís subran de reduccions
marcadas de sosten institucional aquest an. E que de segur volontam mòrt e fòl
que contunhèsse son pretzfach.
Sèm
tanben atentius a la perspectiva de desvolopament de formas mai modèrnas de
publicacion utilizant las tecnicas informaticas e electronicas, que dobrisson d'autras
possibilitats sens remplaçar lo tradicional format estampat, e encoratjam las
tres revistas a contunhar son evolucion en tirant profièch d'aquelas
possibilitats novèlas qu'alargaràn sas possibilitats d'audiéncia.
Fach a
z'Ais de Provença los 20-22 de Febrièr de 2010
per
lo PEN-club de Lenga d'Oc
Joan-Frederic
Brun, president; Teiriç Offre, clavaire »


text:
Categoria:Ostal de Fois
Familha renhanta del comtat de Fois de 1012 a 1426, d'Andòrra de 1230 a 1426 e de Bearn de 1319 a 1426. Totes aquestes fièus passèron apuèi a l'Ostal de Grailly, puèi a l'Ostal de Labrit, puèi fin finala als Capecians.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 4 soscategorias, sus un total de 4.
C
- Comte de Fois (1 C, 19 P)
G
- ► Gaston Febus (3 P)
O
- ► Ostal de Comenge-Carcassona-Fois (11 P)
- ► Ostal de Fois-Grailly (4 P)
Articles dins la categoria « Ostal de Fois »
Aquesta categoria conten los 2 articles seguents.


text:
Guanche
Lo guanche (tanben s'escriu güanche) es un dialècte (o un grop de dialèctes), ara desparegut, que pertanhiá versemblablament a la lenga berbèra e que se parlava dins leis illas Canàrias. Èra la lenga de la populacion autoctòna dei guanches.
Lo guanche a laissat de traças dins l'espanhòu actuau que se parla ai Canàrias, amb de noms pròpris, de tèrmes, de formulas e de noms emblematics. En seguida de la penetracion europèa ai Canàrias au sègle XIV, puei de la conquista per Castelha de 1402 a 1496, sembla que lo guanche coexistiguèt amb l'espanhòu e que despareguèt de l'usatge corrent au sègle XVIII.
Se coneis lo guanche parcialament a travèrs d'inscripcions ancianas en tifinaghs e a travèrs de mots reculhits dins lei cronicas ancianas en espanhòu.
Encuei, de movements nacionalistas canaris utilizan sovent lo guanche coma lenga emblematica e simbolica (títols, formulas, noms d'organizacions) e participan au movement berbèr.


text:
Wikipèdia:Proposicion bons articles
Aquesta pagina drèssa una lista dels vòtes pels articles e portals prepausats al label « bon article » e mai per los que lor label « bon article » es contestat.
Aquestes 13 bons articles e aquestes 0 bons portals son los que los contributors son particularament fièrs de presentar en modèl als lectors, a d'intervenents exteriors o a de contributors novèls potencials.
- Als prepausants
- Per prepausar un article o un portal sus aquesta pagina, cal, d'en primièr que l'article o lo portal semble de respondre a cèrts critèris per seguir apuèi una procedura detalhada dins la pagina Wikipèdia:Bons articles/Règlas.
- Als votants
- Siatz segurs de legir amb atencion los articles prepausats e de plan prendre coneissença dels critèris d'un bon article o d'un bon portal. S'esitatz sus vòstre vòte, preferissetz explicitar vòstras remarcas dins la seccion Discussion de las proposicions !
- Astúcia
- Ligam per seguir los vòtes
- Vejatz tanben
- Proposicion articles de qualitat
Proposicions al label Bon article[modificar la font]
Rapèl : Cossí prepausar un article ? – Qu'es un bon article ?
Ajustatz al començament d'aquesta lista vòstra proposicion de bon article.
- Setmana
Vòtes en cors (vejatz los archius pels vòtes clauses) :
{{subst:Inicializar PBA|Tractament contestacion bon article|Toku (d) 25 setembre de 2012 a 14.27 (UTC)|jorn=25|mes=09}}
Article[modificar la font]
Discussion[modificar la font]
Vòtes[modificar la font]
Format : Motivacion, signatura.


text:
Afrodita
Afrodita (en grèc, Ἀφpoδίtn), dins la mitologia grèga, èra la diva de l’amor, de la beutat, de la sexualitat e de la luxúria.
Son equivalent dins la mitologia romana èra Vènus.
Mirto, colomba, passero e cicne èran per ela sacrats.
Originas[modificar | modificar la font]
L'Afrodita grèga teniá fòrça equivalents: Inanna (controparte sumera), Ishtar (Mesopotamia), Hathor (egiziana), Astarte (Siro-Palestinese), Turan (etrusca) e Venere (Romana). Coneis de parallelismes amb las divas de l'alba indoeuropèas, coma Ushas o Aurora.
Lo nom Modèl:Polytonic es ligat dins l'etimologia populara a ἀφpός "escuma", interpretat coma "salís de l'escuma".
Culte[modificar | modificar la font]
L'epitèt Afrodite Acidalia èra apondut de còps que i a a son nom, dalla sorgente dont soliá anar se banhar, situada en Beocia (Virgili I, 720). Èra sonada tanben Kypris o Cytherea, provenents de sos luòcs de naissença supausats, valent a dire respectivament Cirpo e Citera. L'isla de Citera foguèt un centre de son cultr. Foguèt associada a Esperia e sovent acompanhada de las Oreadas, las ninfas de las montanhas.


text:
Recèrca
Una recèrca (var. recèrcha) es un procès, analitic, sistematic, organizat e objectiu, que son intencion es de respondre a una question o a d'ipotèsis e atal aumentar la coneissença e l'informacion sus un subjècte desconegut que se vòl conéisser melhor.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
Una recèrca se caracteriza per èsser un procès:
- Sistematic: a partir de la formulacion d'una ipotèsi o objectiu de trabalh, reculhisson unas donadas segon un plan preestablit que, un còp analitzats e interpretats, modificaràn o apondràn de coneissenças nòvas a las ja existentas, iniciant alavetz un cicle novèl de cèrca. La sistematica emplegada dins una recèrca es la del metòde scientific.
- Organizat: totes los sòcis d'una còla de recèrca devon conéisser çò que devon far durant tot l'estudi, aplicar las meteissas definicions e critèris a tots los participants e agir del meteis biais fàcia a quin dobte que siá. Per l'obtenir, es indispensable d'escriure un protocòl de recèrca ont son especificats totes los detalhs en relacion amb l'estudi.
- Objectiu: las conclusions obtengudas de l'estudi se devon pas basar sus d'impressions subjectivas, mas sus de faches que son estats observats e mesurats, e son interpretacion deu defugir tot prejutjat que los responsables de l'estudi podrián aver.
Activitats[modificar | modificar la font]
Las activitats fondamentalas d'una recèrca son:
- Mesurar los fenomèns.
- Comparar los resultats obtenguts.
- Interpretar los resultats en foncion de las coneissenças actualas, en considerar las variablas que pòdon aver influit sul resultat.
Tanben a coma foncion l'adquisicion de coneissenças pel desvolopament uman, social e economic de la societat.
Tipes de recèrca[modificar | modificar la font]
- recèrca basica. Tanben nomenada recèrca fondamentala o recèrca pura. Se pòt sonque practicar dins los laboratòris.
- recèrca aplicada. Es l'aplicacion de las coneissenças dins la societat. Un exemple son los protocòls de recèrca clinica.
Ligams entre disciplinas[modificar | modificar la font]
S'es descrit diferents tipes de recèrca que religan las disciplinas, amb una terminologia especifica:
- Multidisciplinaritat: en aqueste nivèl de recèrca l'evaluacion se realiza dempuèi diferents angles, utilizant diferentas perspectivas disciplinàrias sens arribar a l'integracion.
- Interdisciplinaritat: aqueste nivel de recèrca se referís a la creacion d'una identitat metodologica, teorica e conceptuala, per tal que los resultats siagan mai coerents e integrats.
- Transdisciplinaritat: va pus luènh que las precedentas e se referís a un procès amb convergéncia entre las disciplinas, acompanhat per una integracion mutuala de las epistemologias disciplinàrias (Teoria de las Sciéncias Umanas).


text:
Lola Mora
Lola Mora (de son nom vertadèr Dolores Mora Vega, lo 17 de noveme de 1866 – lo 7 de junh de 1936) que ho ua escultriz argentina.
Un dobte be demora suber lo son lòc de neishença : sia Tucumán, sia Salta. Qu'èra la hilha d'un proprietari terrenh de la província de Tucumán, e qu'avó ua carrièra dab hauts e baish per' mor de la soa personalitat rebèlla dens ua societat hèra conservadora. Hilhòta deu president Nicolás Avellaneda, que beneficié de l'empara d'un aute president : Julio Argentino Roca.
Que comencé los sons estudis dens la ciutat de Tucumán puish que perfeccioné las soas coneishenças artisticas en Italia ; ad aquera epòca que comencé a escultar comandas deu govern argentin, çò qui tornore har mantuns còps au long de la soa vita.
La soa òbra mei famosa qu'ei la hont de las Nereidas, ua grana escultura qui ho inaugurada davant l'Ostau Arroset abans d'estar desplaçada de cap au quartièr Costanera Sur per' mor d'ostender còs nuds.
En 1998 lo Congrès argentin que decidí que lo son aniversari que hore la diada nacionau "de l'Escultor e de las Arts Plasticas"


text:
29/04/2016
Lo paun e la peput, per Micheu Chapduelh
A los veire entau, pensariàs que i a gaire res de comun entre lo paun e la peput, manca las alas, lo bec e las plumas. Lo paun (o pavan) espeta de totas sas colors alaidonc que la peput es totplen mai discreta.
Lo paun es un auseu que la tradicion ne’n faguet lo companh de quauqua divessa antica, un auseu que simbolizava lo solelh. Sacrat que. Au punt que chas nos li consacreren benleu un temple dins la vilòta de Montpaun. Sa fumela s’apela la pauna o la pavana. E òc, se pavanar, quò vòu dire marchar coma un paun. La peput, ela, marcha coma vos e io, sens s’entraupar dins sa traina.
Mas los dos fan la ròda, çò que vòu dire que son fiers. De quauqu’un qu’es fier de sa persona, que se carra, disem ben que fai sa ròda. Mai si a pas de plumas.
Lo paun pòrta sa ròda sus lo cropinhon, una ròda orizontala. E quand, fier de se, fai sa ròda, se rend pas compte, lo colhon, que li vesem lo cròs dau cuol !
La peput, ela, pòrta la soa sus la testa. Una ròda verticala. Pas òrra. Mas quò empaicha pas que put, la peput. Put talament que lo quite chat-pudent ausa pas s’aprochar de son nis. D’alhors la peput sap nonmàs dire « Put ! Put ! Put ! » Es pas meissongiera !
Lo paun a gaire mai de conversacion : sap nonmàs apelar « Leon ! Leon ! Leon ! » Çò que rima a res. E Leon ven jamai.
Nos rejauvís los uelhs mas nos alassa las aurelhas, lo paun. La peput, ela, nos ditz que los braves jorns son per tornar leu. Entau quand l’auvem, quitament si quo es pas una granda chantairitz, quò fai plaser.
Micheu Chapduelh
Espetar : éclater Divessa : déesse Montpaun : Montpon sur l’Isle S’entraupar : s’entraver
Chat-pudent : putois Meissongier,-era : menteur, -euse
19:17 Publié dans Bestiari, animaus, La Vita en òc ( archivas DL papier) | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Bosville
Bosville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo fief nòble de Bosville a vendut pel abbaye del Isle-Dieu lo 12 de junh de 1577 a Raoul de Losne, genet. Lo abbaye a pas mai alavetz lo drech de presentacion a la curació[1]. Lo nom de Bosville vendriá de Bos (lo bòsc) Ciutat en qualque sòrta la vila del bòsc
Le fief noble de Bosville est vendu par l'abbaye de l'Isle-Dieu le 12 juin 1577 à Raoul de Losne, écuyer. L'abbaye n'a plus alors le droit de présentation à la cure[2]. Le nom de Bosville viendrait de Bos (le bois) Ville en quelque sorte la ville du bois
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Jean Fournée, Abbaye La nòstra-Madama de la Isle-Dieu, Associacion de l'An dels abbayes normandes, Roan, 1979.
- ↑ Jean Fournée, Abbaye Notre-Dame de l'Isle-Dieu, Association de l'Année des abbayes normandes, Rouen, 1979.


text:
Minho (region)
Lo Minho es une província istorica portuguesa que son nom ven del Minho, flum que separa aquela region portuguesa de la Galícia, una comunautat autonòma d'Espanha.
La capitala del Minho èra Braga (Bracara Augusta), anciana capitala de la província romana de Gallaecia e del reialme sueva.
Lo Minho es l'embrion istoric del comtat de Portucale ont son localizada las ciutats de Guimarães (la vila breç), Barcelos (la vila comtala) et Braga (la vila dels arquevesques).
La reforma administrativa portuguesa remplacèt las províncias par de districtes, e aquela del Minho foguèt subdivizada en dos, lo districte de Braga e le districte de Viana do Castelo. Aquela anciana província es uèi integrada dins la Region Nòrd.


text:
Vitteaux
Vitteaux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A la cœur del Auxois, traversada per las aigas de la Brenne, la pichona vila de Vitteaux conserva dels vestigis de fortificacions, testimònis d'un passat belliqueux, e de polits ostals medievales e Renaissance, agropadas a l'entorn lòtjas del Sègle XIII. L'ostal Bellime, visible dempuèi lo luòc, ofrís un fòrça polit exemple d'arquitectura medievala amb las siás fenèstras géminées e la siá caminada massiva. Tota tanben charmante, l'ostal a pans de bòsc sul luòc acuèlh lo mestièr de torisme. Cal abandonar la granda carrièra e pas vacil·lar a se comprometre en los carrerons o a flâner la longitud de la Brenne per s'impregnar de la encant d'aquel bourg. Lo sieu caractèr dètz tanben fòrça al païsatge vallonné #que la environa de totas parts.
Lo luòc de Vitteaux a totjorn sabut se mostrar acollidor cap a l'òme #que la a modelat al fil dels sègles. En testifica lo scenari de Myard, a lo-dessus de Vitteaux, #que garda la traça d'abitats fortificats pels òmes, i a 6000 ans. De meteis, de nombroses objèctes trobats als environs testifiquen de la preséncia de l'òme pendent lo periòde Gallo-romaine.
Au cœur de l’Auxois, traversée par les eaux de la Brenne, la petite ville de Vitteaux conserve des vestiges de fortifications, témoins d’un passé belliqueux, et de belles maisons médiévales et Renaissance, groupées autour des halles du Sègle XIII. La maison Bellime, visible depuis la place, offre un très bel exemple d’architecture médiévale avec ses fenêtres géminées et sa cheminée massive. Toute aussi charmante, la maison à pans de bois sur la place accueille l’office de tourisme. Il faut quitter la grande rue et ne pas hésiter à s’engager dans les ruelles ou à flâner le long de la Brenne pour s’imprégner du charme de ce bourg. Son caractère doit aussi beaucoup au paysage vallonné qui l’entoure de toutes parts.
Le site de Vitteaux a toujours su se montrer accueillant envers l’homme qui l’a modelé au fil des siècles. En témoigne le plateau de Myard, au-dessus de Vitteaux, qui garde la trace d’habitats fortifiés par les hommes, il y a 6000 ans. De même, de nombreux objets retrouvés aux environs attestent de la présence de l'homme durant la période Gallo-romaine.


text:
Damousies
Damousies es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Damousies A situat en lo Parc Natural regional del Avesnois situada sul Clarge e la Solre, a 6 km de Louvroil e 8 km de Maubeuge al nòrd e a 8 km de de Solre L-Castèl al sud-es.
Damousies est situé dans le Parc Naturel régional de l'Avesnois située sur le Clarge et la Solre, à 6 km de Louvroil et 8 km de Maubeuge au nord et à 8 km de de Solre L-Château au sud-est.


text:
Es estruments d'informacion sus era activitat politica e legislatiua dera Generalitat de Catalonha, destinades tant ara ciutadania com a d'autes administracions e entitats.
Oposicions e accès ara foncion publica
Informacion generau sus es sistèmes d’accès e era seleccion de personau, es tipes de còssi, es bases des convocacions, es borses de trabalh e es temaris entà accedir ara foncion publica
Contractacion publica
Portau unic entara difusion dera informacion dera activitat contractuau dera Administracion dera Generalitat de Catalonha e de difusion des perfils deth contractant des sòns organs de contractacion.
Diari Oficiau dera Generalitat de Catalonha
Organ oficiau a on se publiquen es leis deth Parlament de Catalonha, es decrèts deth Govèrn e autes disposicions, actes administratius e d’auti tèxtes administratius.
Publicacions
Accès a consultes deth hons editoriau e era basa de donades deth DOGC.
Taulèu electronic
Miei electronic de publicacion dera informacion d’interès generau, es comunicacions e es actes dictadi pera Administracion dera Generalitat e era rèsta d’entitats previstes.
Programa d’identificacion visuau
Normes que regissen era identitat corporativa dera Generalitat damb ua sèria d'exemples d'aplicacions dera mèrca dera Generalitat e es sòns departaments.
Transparéncia
Eth portau de transparéncia dera Generalitat de Catalonha hè publica tota era informacion de besonh entà qu'es ciutadans ne poguen avalorar era gestion


text:
1993
Aquesta pagina concernís l'an 1993 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Eleccions legislativas lei 21 e 28 de març per elegir la Xa legislatura de la Va Republica. S'acabèron per una victòria majora dei partits de drecha que ganhèron 257 deputats (+127) per lo Rassemblament dau Pòble Francés (RPR) e 215 (+125) per l'Union per la Democracia Francesa (UDF). Au sen dei partits de senèstra, lo Partit Comunista Francés (PCF) capitèt de resistir ambé 22 deputats (-2) mai lo Partit Socialista (PS) s'afondrèt ambé 57 deputats (-215). Lo 29 de març, Édouard Balladur foguèt nomat cap dau govèrn per remplaçar Pierre Bérégovoy que se suicidèt lo 1èr de mai. Adoptèt una politica liberala amb un emprunt massís, una reduccion deis impòsts dirècts e de demenicions dei prestacions socialas de l'Estat (especialament sus lo sistèma de retirada).
Euròpa[modificar | modificar la font]
Georgia[modificar | modificar la font]
Alta-au-fuòc de la Guèrra Civila de Georgia començada en 1992. Lei partisans de Zviad Gamsakhourdia foguèron vencuts e perdiguèron definitivament lo poder au profiech dau govèrn Shevardnadze. En revènge, lei territòris secessionistas d'Abcazia e d'Ossetia dau Sud venguèron de facto independents.
America[modificar | modificar la font]
Peró[modificar | modificar la font]
Après lo còp d'estat de l'annada precedenta organizada per lo president Alberto Fujimori còntra lo sieu govèrn, una constitucion novèla foguèt adoptada. Aquò permetèt d'obtenir la reintegracion de Peró au sen de la comunautat internacionala.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Intrada en servici dau telescòpi estatsunidenc Keck I de dètz mètres de dubertura ais Observatòris de Mauna Kea. En decembre, capitada de la mission de la naveta espaciala Endeavour destinada a l'installacion d'un sistèma de correccion optic sus lo telescòpi espaciau Hubble.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 6 de genièr - Rudolf Nureyev, dançaire sovietic (n. 1938)
- 6 de genièr - Dizzy Gillespie, musician american (n. 1917)
- 20 de genièr - Audrey Hepburn, actritz anglobèlga (n. 1929)
- 22 de genièr - Kobo Abe, escrivan japonés (n. 1924)
- 11 de febrièr - Robert W. Holley, cercaire american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1922)
- 20 de març - Polykarp Kusch, fisician alemand, Prèmi Nobel (n. 1911)
- 1 d'abril - Prince Joan de Borbon, paire de Joan Carles I d'Espanha (n. 1913)
- 20 d'abril - Cantinflas, actor mexican (n. 1911)
- 1 de mai - Pierre Bérégovoy, primièr ministre francés (suicidi) (n. 1925)
- 19 de junh - William Golding, escrivan britanic (n. 1911)
- 10 de julhet - Armand Vaquerin, jogaire de rugbi roergàs (n. 1951)
- 31 de julhet - Rei Baudoïn de Belgica (n. 1930)
- 25 d'octobre - Vincent Price, actor american (n. 1911)
- 31 d'octobre - Federico Fellini, director de cine italian (n. 1920)
- 1 de novembre - Severo Ochoa, cercaire espanhòl, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1905)
- 22 de novembre - Anthony Burgess, escrivan britanic (n. 1917)
- 4 de decembre - Frank Zappa, musician e compositor american (n. 1940)
- 7 de decembre - Félix Houphouët-Boigny, president de Còsta d'Evòri (n. 1905)
- 7 de decembre - Wolfgang Paul, fisician alemand, Prèmi Nobel (n. 1913)
- 13 de decembre - József Antall, primièr ministre d'Ongria (n. 1932)
- 16 de decembre - Kakuei Tanaka, primièr ministre de Japon (n. 1918)
- 31 de decembre - Zviad Gamsakhurdia, president de Georgia (n. 1939)
- Silvan Tolze, poèta e escrivan occitan (n. 1911)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Russell A. Hulse, Joseph H. Taylor Jr.
- Prèmi Nobel de Quimia : Kary B. Mullis, Michael Smith
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Richard J. Roberts, Phillip A. Sharp
- Prèmi Nobel de Literatura : Toni Morrison
- Prèmi Nobel de la Patz : Nelson Mandela, Frederik Willem de Klerk
- Prèmi Nobel d'Economia : Robert W. Fogel, Douglass C. North


text:
Borough de Nòva York
La vila de Nòva York, es devesida en cinc distictes o borough. Aquesta division correspond a una mena d'arondiment o de districte municipal.
La ciutat de Nòva York es coneguda tanben en anglés coma The Five Boroughs. Aquesta frasa es utilitzada per se referir a la vila se meteissa e evitar confusions amb l'Airal metropolitan de Nòva York.
Los cinc borough son:
- Bronx (Comtat de Bronx)
- Brooklyn (Comtat de Kings)
- Manhattan (Comtat de Nòva York)
- Queens (Comtat de Queens)
- Staten Island (Comtat de Richmond)


text:
Cabala
La Cabala (קבלה en ebrieu, literalament "recepcion") es l'ensemble daus ensenhaments esoterics e mistics pròpris dau judaïsme rabinic, ja eschampats a partir daus segles XII-XIII; au sens large, lo terme designa los movements esoterics nascuts dins los cercles judieus a la fin dau periòde dau Segond Temple de Jerusalem.
Segon la creissença tradicionala, la prumiera coneissença cabalistica fuguet transmesa oralament per los patriarchas, los profetas e los saberuts. De 'queu punt de vista, la prumiera Cabala a l'entorn dau segle X avans nòstra èra, fuguet la coneissença duberta practicada per mai d'un milion de personas dins l'Israèl antic. A causa de las conquistas entrangieras, lo Sanedrin (conselh suprem daus jusieus) rescondet 'quilha coneissença e la rendet secreta, tement que poguesse èsser utilizada impròpriament.


text:
Sains-en-Gohelle
Sains-en-Gohelle es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada en Gohelle. Se tròba al pè dels tucs del artois.
Commune située en Gohelle. Elle se trouve au pied des collines de l'artois.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria de Sans en Gohelle es fòrtament estampada de lo sieu passat minaire.
L'histoire de Sains en Gohelle est fortement empreinte de son passé minier.


text:
Chercher dans les environs
Liens sponsorisés
Itinéraires dans les environs
Curiosités dans les environs
Contenu correspondant
Hôtels tout près
Restaurants tout près
Liens sponsorisés
Adresse: France, Ile-de-France
Nombre de textes: 1
Le canal Saint-Denis est un canal long de 6,6 km qui relie la gare circulaire du canal de l’Ourcq (près du parc de la Villette) à Paris, à la Seine sur la commune de Saint-Denis (Seine-Saint-Denis), devant l’Île Saint-Denis, traversant une partie du 19e arrondissement de Paris et les communes d’Aubervilliers et de Saint-Denis.
Classifiez ce lieu d'intérêt
Lien vers un itinéraire


text:
Alemagne
L’Alemagne, tot-pariér les Alemagnes, (en alemand Deutschland, en bâs-alemand Düütschland, en hôt-sorabo Němska, en danouès Tyskland, en sinto rromani Gáčkano, en bâs-sorabo Nimska, en frison septentrionâl Tjüschlönj, en frison orientâl Düütsklound) est yon de los payis endustrialisâs principâls du mondo. Situâ dens l’Eropa centrâla, el est encâdrâ u nord per la mar du Nord, lo Danemârc et la mar Baltica, u levant per la Pologne et la Tch·èquie, u sud per l’Ôtrich·e et la Suisse, et u ponant per la France, lo Luxembôrg, la Bèlg·ique et los Payis-Bâs. La capitâla est la vela de Bèrlin.
L’Alemagne est una rèpublica fèdèrâla, composâ per 16 Ètats apelâs Bundesländer, qui dens cèrtênes sféres ag·éssont endèpendament de la fèdèracion. El est organisâ selon lo principo de sèparacion des povêrs et d’una dèmocracia reprèsentativa a règ·imo parlementèro. Historicament sè composent de plusiors nacions sôverenes avouéc lor prôpra histouère, cultura et religion, l’Alemagne at étâ unifiâ coment Ètat-nacion pendent la guèrra franco-alemanda de 1870 / 1871.
La Rèpublica fèdèrâla d’Alemagne est un Ètat membro du Consèly de l’Eropa (1951), de l’OCDE, de l’Union de l’Eropa occidentâla (1954), de l’OTAN (1955), de l’Union eropèèna (1958), dont el est un membro fondator, de l’ONU (1973), de l’OSCE, du G8 (1975), des nacions G4 et de la zona erô. El est l’Ètat membro lo més populox et lo més èconomicament pouessient de l’Union eropèèna. L’Alemagne jouye asse-ben un rolo en tant qu’una des pouessiences principâles du mondo.
Somèro
- 1 G·eografia fesica
- 2 Toponimia et ètimologia
- 3 Histouère
- 4 Sociètât
- 5 Politica et administracion
- 6 Èconomia
- 7 Cultura
- 8 Pèrsonalitâts liyêes a la comena
- 9 Vêde avouéc
G·eografia fesica[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Tèrritouèro[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Cllimat[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Toponimia et ètimologia[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Histouère[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Antiquitât[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Moyen Âjo[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Època modèrna[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Època contemporèna[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Sociètât[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Dèmografia[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Populacion[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Lenguoues[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Religions[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Èducacion[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Mèdias[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Politica et administracion[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
L’Alemagne est composâ de 16 Ètats (Bundesländer) :


text:
Pontlevoy
Pontlevoy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Pontlevoy Se situa a unitat|25|km}} de Bles e a unitat|50|km {{}} de Tors.
Las municipalitats #que la environan son Thenay (3 km) a l'èst, lo masatge caseriu del Aleu (anciana orthographe Lalleu) de contunh Vallières-las-Grandas (respectivament a 4 e 7 km) e los pòbles de Sambin (6 km) e Montrichard (7 km) #qu'es cap de-luòc de costat.
Aquel vilatge a situat a la cœur dels castèls de la Loire, près de Cheverny, Chaumont, Chenonceaux, Amboise, Lo Clos-Lucé, èca.
Lo Acumula, un afluent de la Loire, pren la siá font sus la municipalitat, al étang de Sudais en lo bòsc de Chaumont. Confluissi amb la Loire a Amboise.
Pontlevoy se situe à 25 km de Blois et à 50 km de Tours.
Les communes qui l'entourent sont Thenay (3 km) à l'est, le hameau de L'Aleu (ancienne orthographe Lalleu) puis Vallières-les-Grandes (respectivement à 4 et 7 km) et les villages de Sambin (6 km) et Montrichard (7 km) qui est chef-lieu de canton.
Ce village est situé au cœur des châteaux de la Loire, à proximité de Cheverny, Chaumont, Chenonceaux, Amboise, Le Clos-Lucé, etc.
L'Amasse, un affluent de la Loire, prend sa source sur la commune, à l'étang de Sudais dans la forêt de Chaumont. Elle conflue avec la Loire à Amboise.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La batalha de Pontlevoy, lo data|6|de
, es una victòria de Foulques III, comte d'Anjau, aliat a Herbert de las Mans sus Eudes II, comte de Bles[1], [2].
Malgrat la cuerta distància – 8 km – #que separa Pontlevoy de Montrichard, es dins zòna ocupada #que se situava lo vilatge pendent la Segonda Guèrra mondiala, del temps que Montrichard se situava, dins zòna liura de l'autre costat del Doncas que.
La bataille de Pontlevoy, le Lua error in Module:Data at line 198: attempt to call field 'erreur' (a nil value)., est une victoire de Foulques III, comte d'Anjou, allié à Herbert du Mans sur Eudes II, comte de Blois[3], [4].
Malgré la courte distance – 8 km – qui sépare Pontlevoy de Montrichard, c'est en zone occupée que se situait le village durant la Seconde Guerre mondiale, alors que Montrichard se situait, en zone libre de l'autre côté du Cher.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Istòria dels comtes d'Anjau 850-1151 (pàg. 49 a 51), Christian Thevenot
- ↑ Sus la Batalha de Pontlevoy
- ↑ Histoire des comtes d'Anjou 850-1151 (p. 49 à 51), Christian Thevenot
- ↑ Sur la bataille de Pontlevoy