text:
09/10/2018
Joan Ganhaire sur octele.com
Joan Ganhaire est l'invité de l'émission « Escrivans » sur la télé 100 % occitane octele.com. Il y lit un extrait de « Lo viatge aquitan » et parle de ses différents livres depuis « Lo libre dau reirlutz » jusqu' a ses derniers romans policiers et « Las cronicas de Vent-l'i bufa ».
A retrouver sur : http://www.octele.com/video-oc/escrivans/Escrivans08J.Gan...
19:39 Publié dans Actualitats, actualité, Joan Ganhaire, Literatura en òc | Lien permanent | Commentaires (0)
05/09/2018
Bordelha fai la festa a Simon de Montfòrt
Quò pòt semblar estranh, mas lo chasteu de Bordelha vai festar dissabde 8 de setembre que ven l'anniversari daus 800 ans de la mòrt de Simon de Montfort, meschantament conegut per aver menat la crosada contre los albigés. Joan Ganhaire qu'aguet quela ideia nos en parla.
DG : Coma vos venguet quela ideia?
Quò me tafurava de veire lo portrach de Simon IV de Montfort dins lo chasteu de Bordelha, quante sabem tot lo mau que faguet en botar tot lo domeni occitan a fuòc e a sang dins sa crosada contre los catars, mai que mai per botar la man sur lo domeni daus contes de Tolosa. Quò fuguet tanben la creacion de l'inquisicion e la debuta de muertres de massa...Un òme plan maujauvent que se faguet tuar per de las femnas emb un tira-peira au sieti de Tolosa. L'idèia es de far saubre tot çò que faguet e de ne'n parlar. Lo conservator dau chasteu e la Semitour dissèren de òc e l'associacion Pampaligòssa de Bordelha prenguet le project en mans.
DG : Quau ligam a entre lo Perigòrd e Simon de Montfort ?
Venguet atacar Bernat de Cazenac dins son chasteu de Castelnòu. Aparentament son filh, Simon V, era maridat coma una filha dau comte de Pembroke que prenguet lo chasteu de Bordelha pendant la guerra de Cent Ans. Lo portrach fuguet comandat per Richelieu, per sa « galerie des hommes illustres »...Es pas tròp a sa plaça dins un borg que fai totplen per la cultura e la lenga occitanas.
DG : Coma se vai debanar queu "omenatge"?
L'afar comença a 5 oras 30 de l'apres-mieijorn, emb una conferencia en francés e en occitan de l'escrivana e universitaria Katy Bernard que faguet un trabalh remirable sur los escrichs daus trobadors. La conferencia « Simon de Montfort, héros tragique de la croisade albigeoise » parla de « la cançon de la crosada » e sera seguida d'un parladis coma lo public. Ela sera seguida, a l'entorn de 7 oras 30 de l'enser, d'un poema musicau occitan francés sur la mòrt de Simon de Montfort interpretat per la tropa « Dies Irae » de Mathieu Boisset et Luc Lainé . Quela tropa, plan talentuosa, ven de Bordeu. Comme auraient dit les femmes de Toulouse : « A ne pas manquer » !
Pratique : L' espectacle comença à 17 o 30, dins lo chasteu medievau, lo pretz de l'entrada es de 10€
Denis Gilabert
https://les-grands-sites-du-perigord.com/les-grands-sites...
15/01/2018
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Nicolau Puech nos informan que lo convidat de l'emission dau diumenc 21 de genier 2018 a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera Joan Ganhaire, per parlar de sos dos noveus libres " Un tant doç fogier " , roman policier, mai "Cronicas de Vent-l'i Bufa" libre mai 2 CD emb la votz de l'autor.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Per escotar l'emission en directe o en redifusion, clicar sur lo ligam: França Blu Perigòrd
Veiqui lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
e los ligams vers lo sites de Nicolas Puech: www.nicolaspeuch.com e anemtrio.com e facebook.com/nicolaspeuch
19:02 Publié dans Actualitats, actualité, Joan Ganhaire, Literatura en òc | Lien permanent | Commentaires (0)
27/12/2017
Cronicas de Vent-l'i-Bufa, nouveau livre de Joan Ganhaire
Joan Ganhaire qui nous a récemment livré une nouvelle aventure du commissaire Darnaudguilhem avec "Un tant doç fogier" nous permet à présent de faire un retour à l'origine de sa vocation d'écrivain, avec "Cronicas de Vent- l'i- Bufa", un recueil de 18 ses premières chroniques accompagnées de deux CD avec la voix de l'auteur.
DG : Joan, ces chroniques étaient très attendues
Ca me surprend toujours de l'apprendre ! Il s'agit de mes premiers écrits, antérieurs et contemporains du « Libre dau Reirlutz », mon premier livre mais ils sont de nature très différente. On y côtoie un monde très campagnard, avec des personnages très typés comme on pouvait les croiser dans la vie de tous les jours qui mènent une vie ordinaire et auxquels il arrive des choses pas ordinaires. Le ressort comique ou fantastique vient de là. A l'époque, ces chroniques ont paru à Bourdeilles dans un bulletin nommé « Ventador » et ensuite dans Paraulas de Novelum. Ce n'est pas de la grande littérature, mais on s'amuse en les lisant. Un peu comme les histoires limousines de Panazoù ou Jacotin e Catinon, mais en graphie normalisée. En reprenant ces chroniques, j'ai fait le choix de les laisser comme je les ai écrites à l'époque il y a près de quarante ans...
DG : C'est quand même bien du Ganhaire. On y retrouve de l'humour, du fantastique, certains personnages qui ont pu être développés par la suite.Et la qualité de l'écrit...
Oui, certains personnages comme Lo Tranuja a pu évoluer et donner lo Massime de « Los braves jorns de Perdilhòta ». Et puis l'ancrage périgourdin est fort : je me suis inspiré des personnes et des lieux que j'ai pu rencontrer dans mon métier de médecin de campagne. Et puis les lieux, quand on les connaît bien, on s'y retrouve.
DG : Bon nombre de locuteurs ont pu apprendre à lire leur langue avec ces chroniques et découvrir d'autres écrits en occitan, de vous-même, d'autres auteurs...
C'est ce qu'on m'a dit. C'est vrai qu'elles sont d'accès facile et j'y ai ajouté un lexique. L'ouvrage actuel présente une sélection de 18 textes et deux CD, ce qui peut-être utile à l'apprentissage à la lecture de la langue, notamment pour les débutants ou ceux qui savent parler l'occitan sans savoir le lire. C'était pour moi un plaisir que de les enregistrer en 2017, ce qui est différent de les écrire.
DG : Et il y en a beaucoup en stock ?
Oh là ! De quoi faire un ou deux autres ouvrages ! Mais pour le moment, j'ai encore trois policiers à sortir, alors ce n'est pas pour tout de suite !
Denis Gilabert.
Cronicas de Vent-l'i-Bufa, livre 107 pages + 2 CD, 15€, éditions Novelum IEO, en vente en librairie.
12:00 Publié dans Actualitats, actualité, Joan Ganhaire, Literatura en òc | Lien permanent | Commentaires (0)
11/12/2017
Nadau au comissariat de Maraval, per Joan Ganhaire
Un quite comissariat a lo drech d’èsser en festa la velha de Nadau. Mas quo e pas la sapineta tota luquetanta e pilhonanta que l’agent Jarjeta aviá agalhat dins un cuenh que ‘viá botat lo tot comissariat en jòia. Los agents Puegpelut e Rebiera risián a plen parpalh e los inspectors Ange Le Goff e Diagana Traoré, eran secoduts d’espofidadas a ne’n lagremar. Lo quite inspector Ben Ahmrane ‘pelat per quel estrambòrd aviá laissat son ordinador e, aurà risiá tanben de bon cur. Lo comissari Darnaudguilhem que veniá de ‘ribar damandet quauquas explicacions a quela ilaritat inabituala. Agueren tots dau mau a tornar prener alen e quo es Rebiera que fuguet lo prumier a èsser en estat de parlar mai si un lo sentiá preste a se tornar estripar de rire a tot pas moment. Quo era lo servici de seguretat dau Caforcha-Ciutat de la rua Sebastian Girard que los aviá credat i’viá pas una ora. Una vielha femna, plan coneguda dins lo quartier aviá ‘gut un malaise dins la fila que s’era agrumelada a la caissa per causa de pana tecnica, desjà qu’una velha de Nadau…. La paubra s’era esplamida emb son sac plen de la besunha que veniá de chaptar. Los secoristas li ‘vián bombat dessus e quo es laidonc que son brave chapeu aviá rudelat per descrubir un paquet de fritas surgeladas e una bòstia de peisson de l’ Alaska.
Los secoristas avián leu laissat la plaça aus vigiles que per un còp avián una pratica que ne’n fasiá pas tot un planh , mai si avián ‘gut a far coma quauques tesmonhs indignats de lor biais de far e que credavan que faliá un medecin per veire si la paubra vielha aviá pas ‘gut las cervelas tròp jaladas. Mas pas pietós per dos sòus, avián trainat lor preisoniera dins lor gabirandon e avián credat a la polícia, la vertadiera, per que menessan la raubairitz entre las mans de la justícia. E quo es entau que Jargeta e Rebiera eran intervenguts per quela brava velha de Nadau, e avián prengut livrason d’una meme sanglaçada per un tròp long sejorn de surgelats dins lo chapeu. L’inspector principau Le Goff, assabentat de la situacion aviá fait menar la vielha a las urgéncias e era vengut au magasin assuausar los vigiles esmalits e aviá negociat l’abandon de las perseguidas coma la direccion en paiar sus los fons secrets dau comissariat un paquet de fritas e daus filets de colin. L’autre aviá plan romat que lo pitit chapeu ne’n era pas a son prumier còp e que Diu sap quant de saucissons, paquets de nolhas, o bocins de sablon avián eschivat lo passatge en caissa. Le Goff aviá prometut de far la leisson a madama Filhon, qu’ela venguesse sens chapeu, o que ‘la chamnhesse de magasin. Se vesiá pas sonar madama la Jutja d’Instruccion per entau un tot-ren, mas aviá damandat que l’opitau menesse quela dangeirosa delinquenta au comissariat jos pretexte de quauqua despausicion. Quante ‘ribet, garida de son sanglaçat, mas meitat mòrta de paur, quò fuguet per reçaubre de las mans dau comissari se mesma, un paquet de fritas e un de colin sonhosament conservats dins lo refregidor dau comissariat e l’agent Chadorna la tornet menar chas ela ceremoniosament, per la mercejar au nom dau tot comissariat de la brava estripada de rire venguda esclarzir quela velha de Nadau.
Joan Ganhaire


c: text/html

text:
La maleta : Joël Simon.
Sèm en 1943 ; Lo paire Juli, de Sent Dauni de Catus, es vengut amb lo tren a Caurs far qualquas crompas. Aquò acabat, va vèire un nebòt, carrièra Sant Andrièu. Aprèp lo dinnar, se’n vaun passejar per las carrièras, ‘companhats pel can del nebòt. Passa un carri emplenat de soldats alemans, que truca lo can e s’arrèsta pas ! Lo paure nebòt porta la bèstia mòrta chas el, e l’envolopa dins un vièlh lençòl. Mas, de que ne far del cadavre ? « Me’n vau lo tornar amenar amb ièu, ditz l’oncle ; tu as pas d’ òrt, lo sebelirai dins lo meu ; presta-me una maleta per lo portar ». Tanlèu dich, tanlèu fach, e lo Juli va a la gara amb la saca de las corsas e la maleta.
Espera un pauc sul trepador, amb d’autres viatjaires, demèst los quales soldats alemans. Lo tren arriba, lo Juli monta dedins amb sos bagatges, davala a Sent Daunis, va a l’ostal, conta l’afar a la femna e als dròlles, e dobris la maleta. Quina suspresa ! La maleta es emplenada de manjar :salsissòts, cambajon, pastisses, costèlas, e de burre e de tòstas, e doas botèlhas de vin !
Lo Juli compren lèu-lèu : a la gara, s’es enganat de maleta e a pres la d’un aleman, qu’aurà la suspresa missanta de trobar un can crebat en luòc d’una bona mangisca !
La maleta : Joël Simon. Sèm en 1943 ; Lo paire...
La maleta : Joël Simon.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Estagi de branlo bearnés amb Jean-Claude Arrozères a la sala Jean Gay, carrièra de Provença a Tornafuèlha. Organisat pel Club de Danses d'Occitanie et d'Ailleurs.
Inf. : Dintrada 15 € (5€ pels aderents) Possibilitat de prene lo repais a partir de 13 o.
Plumalhon es un magazine pel 8-12 ans. Prepausa cada mes dos reportatges sus de tèmas d'actualitat, sus de países, d'animals... Prepausa tanben de BD, de jòcs e
Papagai es la revista occitana dels pichonèls.
Prepausa cada mes istòrias, jòcs, una pagina de vocabulari e un dorsièr


text:
Hramosens
Hramosens[1][2] (oficialament en francés Ramouzens) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens lo departament de Gers e la region d'Occitània .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncia[modificar | modificar la font]
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ « grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon »
- ↑ Hramosens sus lo sit de l'Insee


text:
Panteisme
Lo panteisme (en grèc: pan, "tot" e theos, "dieu": literalament "Dieu es tot" e "tot es Dieu") es una doctrina filosòfica que l'Univèrs, la natura e Dieu son segon el equivalentes. La lei naturala, l'existéncia e l'univèrs (la soma de tot çò que foguèt, es e serà) se representa mejançant lo concèpte teològic de "Dieu".
Lo panteisme es la cresença que lo mond e Dieu son lo meteis, es mai una cresença filosòfica que religiosa. Lo panenteisme, per la siá banda, es la cresença que cada creatura es un aspècte o una manifestacion de Dieu, qu'es concebut coma l'actor divin qu'ocupa a l'encòp los innombrables papièrs d'umans, animals, plantas, estelas e fòrças de la natura. Qualques filosòfes qu'an presentat aquela vision de Dieu serián Spinoza, Nicolau de Cosètz o Pierre Charron.
Lo panteisme es incompatible amb la cresença en un Dieu personal, es per aquò que per qualqu'uns siatz una expression de la ateisme.
Malgrat aiçò apòrta tanben un nèxe d'union entre desparièras religions, per exemple i a pauca diferéncia entre aquela vision o lo Dieu crestian omnipresent, o lo que pels bodistas "lo un es çò tot".


text:
Wikipèdia:Administrator/Nicolas Eynaud
Error: No pot estar buit l'atribut
name dels indicadors d'estat de la pàgina.
Somari
Nicolas Eynaud[modificar la font]
Escrutin dau 2 d'aost au 17 d'aost de 2014 (15 jorns)
Adieu, après lo messatge de JfBlanc a prepaus de la manca d’administrators sus la Wikipèdia nòstra e après divèrseis encoratjaments, ai finalament decidit de presentar ma candidatura au pòste d'administrator. Participi au projècte dempuei abriu-mai de 2010. Mon objectiu èra alora d’escriure d’articles sus lei tematicas scientificas (subretot l'astronòmia) avans de desviar vèrs l’istòria e leis articles regardant lei país. Mei contribucions (~18500 amb ~2000 articles creats) son donc subretot centradas sus leis articles dei Tièras dei 1000 ò dei 10000 articles fondamentaus e sus la realizacion de cartas ò d’esquèmas d'illustracion en occitan (veire ma pagina personala). Pasmens de còps, m’ocupi tanben de certanei trabalhs de mantenença coma la seccion « Lutz sus » de la pagina d’Acuèlh, l’esfaçament de vandalismes, lo reperatge d’articles vueges ò l’eliminacion de paragrafs escrichs en francés.
L’objectiu principau d’aquela candidatura es donc de venir renfòrçar l’administracion dau projècte e de melhorar un pauc lo trabalh de mantenença (pasmens, la redaccion d'articles demorarà mon activitat principala). D'efècte, après mai de quatre annadas de participacion au projècte, ai una conoissença sufisenta dau còdi Wiki per menar d'esperieu la màger part dei modificacions necessàrias a l'administracion. De mai, coma ai de periòdes de preséncia importanta sus lo projècte, pòdi adurre au projècte la preséncia regulara d’un administrator suplementari per cumplir lei diferentei cargas administrativas (mei periòdes d'abséncia a l'ora d'ara : fin d'aost/començament de setembre, octòbre/novembre, febrier/abriu). Enfin, leis otís pòdon tanben me servir dins l’encastre de mon trabalh actuau de mantenença per tractar dirèctament de pretzfachs coma lo blocatge dirècte deis IP utilizadas per vandalizar leis articles ò la supression de doblons (per exemple : vodka e vòdka).
Informacions utilas :
- ma pagina de discussion.
- ma pagina personala.
- Wikipèdia:Candidatura a l’estatut d'administrator (debanament dau vòte... etc.)
Esitatz pas de venir me pausar vostrei questions sus la pagina de discussion dau vòte.--Nicolas Eynaud (d) 2 agost de 2014 a 15.05 (UTC)
Resultats del vòte[modificar la font]
Vòte[modificar la font]
Per votar per : "* {{per}} ~~~~" , contra : "* {{contra}} ~~~~" e neutre : "* {{neutre}} ~~~~"
Per[modificar la font]
Seràs un administrador de tria! Claudi/Capsot (d) 2 agost de 2014 a 16.09 (UTC)
Jiròni (d) 2 agost de 2014 a 17.21 (UTC)
Òc! --— Joan Francés B. (me´n parlar) 2 agost de 2014 a 20.54 (UTC)
--Cedric31 (d) 7 agost de 2014 a 06.54 (UTC)
Contra[modificar la font]
Neutre[modificar la font]
Accion admin[modificar la font]
Dreches d'administratracion aplicats en conformitat amb lo vòte --Cedric31 (d) 21 agost de 2014 a 08.10 (UTC)


text:
Un article de Joan Fourié dins Canta grelh - Numèro 47 - 2001 :
Novèlas occitanas - Libres novèls
La colleccion literària del Grelh Roergàs s’espessís cada an de qualque títols, çò que ne fa, als jorns de uèi, una de las mai ancianas e de las mai ricas dins le domèni occitan. Es dins aquela amira que, l’estiu passat [2000], tres libres novèls venguèron s’apielar a la tièra jà existenta.
Amb le primièr (La barita de Pessens - Marc Loupias - raconte amb traduccion francesa - 91 paginas), descobrissèm que le terraire roergàs es pas unicament un airal vodat a l’agricultura e a la produccion de carn, de lait o de fromatge. L’industria i aviá sa plaça e, sens parlar de las minas de La Sala, d’autres sites existissián. Atal ne foguèt de la barita de Pessens que Marc Loupias nos explicita menimosament dins un libròt d’un centenat de paginas amb una fòrta contribucion fotografica. Aquesta pèira blancassa e pesuga, un còp empolverida e tractada, serviguèt mai que mai dins la fabricacion de pinturas e de betons. Una usina siaguèt en servici pendent quitament un sègle e faguèt viure un ramat de familhas, dont la de l’autor. Sénher Loupiàs coneis a fons le sieu subjècte e nos liura aquí una mena de monografia ont l’aspècte uman es pas escafat. Se servís per aquò d’una bona lenga, çò que balha a son testimòni un caractàri unic, ont le viscut pren le pas sus las donadas economicas. Un libre instructiu e de bon legir.
Se las poesias pateses del paire Vernhet (Père Vernhet : Poésies patoises, trad. fr. en regard 77 paginas) mòstran pas una granda originalitat, almens an lo meriti de l’autenticitat. Lo brave monde d’Agen-d’Avairon tastarà de segur coma se deu aquelas cronicas rimadas, rebat preciós de çò qu’èra la vida locala a sègle XIX. D’efèit, Pèire Vernhet (1806-1878), a l’encòp païsan e regent d’escòla, jòga sovent al filosòf de cloquièr e al pintre intimiste d’une societat rurala dont nos restituís retrats e estats d’ama dins un occitan de bona tenguda mirgalhat de mòts e d’expressions dreit venguts de la font populara. Un autor gaire conegut qu’èra pas inutile, ça que la, de sortir del debrembièr.
Les racontes d’Enric Mouly agrumelats dins Mas espingadas, (tresena edicion, illustracions de Carles Mouly - 172 paginas) pareguts pel primièr còp en 1933 e dont la segonda edicion siaguèt lèu agotada, èran dempuèi bèl brieu fòrça malaisit de desnisar per le que ne voliá legir tant seriá qu’un escapolon. Dins aquel agradiu recuèlh de remembres d’una enfança al contacte de la natura e d’una ruralitat prigondament enrasigadas dins un flòc d’abitudas e de tradicions, trapam, non solament çò que farguèt, al fial de las annadas, l’ama e le còrs de l’autor, mas tanben un tablèu esmovent d’un biais de viure qu’existís pas mai. Le libre d’E. Mouly, coma una bona part de los qu’escalciguèt, s’aparenta subretot a un testimòni socioliogic e pren quitament valor de document istoric. L’idèa de le tornar editar èra donc de las bonas e podèm pas que benastrugar le Grelh Roergàs (e tan mai los qu’ajudèron a finançar l’estampatge) de nos aver porgit aquesta version novèla ondrada de dessenhs de Carles Mouly, filh de l’autor. Avèm aquí recampada una brava pagina sus l’existéncia del pichon pòble e sus las motivacions que menèron Enric Mouly a s’adralhar sul camin rocassut del militantisme occitan. Una vertadièra litson de causas e un plaser renovelat de se sadolhar d’una pròsa chucosa e clara qu’a servat tot son poder d’evocacion.
Joan Fourié - Majoral del Felibrige


text:
A la fin del mes de julhet de 2018 sul site de l'ANÒC, Ciril Joanin, Fèbus Abelhèr e Domergue Sumien an presentat un document ont discutisson de la situacion de l'occitanisme.
Lo pdf de 42 paginas se titola : Crisi de l'occitanisme : ont ne sèm e cossí repartir ?
Après una corta presentacion de l'istòria de l'occitanisme e de sos tres tempses tal que definit per Robèrt Lafont, tornan sus la crisa actuala que debutèt segon eles dins los ans 2010.
Dins una tresena part assajan d'identificar los problèmas de l'occitanisme modèrne e de definr de solucions.
Los autors considèran que « l’occitanisme patís quatre mals cronics que l’empedisson d’avançar : la passivitat de certans militants, la tendéncia minimalista persistenta, las divisions constantas en clans inconciliables e la manca de transmission del saber occitanista entre generacions ».
Per sortir de la crisi e bastir un futur temps quatre listan dètz elements de considerar en prioritat. Considèron que cal :
- Una cèrca de connexion permanenta entre l’occitanisme e las preocupacions socialas de la populacion occitana.
- L’installacion d’un rapòrt de fòrça per aver un impacte duradís sus l’opinion publica e sus la vida sociala.
- L’usatge de la lenga dins de familhas, de generacion en generacion, en organizant aquelas familhas dins de nuclèus de parlants actius.
- La transmission del saber occitanista a las generacions novèlas de militants, amb la formacion e la promocion constanta dels joines.
- Una creacion pus divèrsa e pus audaciosa en lenga occitana (musica, literatura, bedé, cinèma...), dins totes los estils populars, sens restriccion.
- Una lenga occitana accessibla a de milions de gents, gràcias a una varietat estandard clara, amb una nòrma univòca, aplicada e respectada per totes.
- La solidaritat d’organizacion entre los occitanistas de totas las regions amb una volontat reala de s’implantar pertot dins lo país.
- La politizacion de la question occitana en tèrmes de nacion, de liberacion nacionala.
- L’exigéncia de qualitat dins la produccion culturala en occitan.
- L’exigéncia de rigor dins los estudis scientifics sus la lenga e la cultura occitanas.
L'ANÒC o Assemblada Nacionala Occitana es una associacion. La siá tòca es, segon lo document citat, de conscientizar los ciutadans d'Occitània.
Se dona per prefach de far viure e d'animar « un centre de ressorsas al servici d’informacions e de reflexions sus la question occitana ». Un centre que permetrà segon lor dire de « donar d’informacions e d’idèas, tant sus la question occitana coma sus totas las questions de societat e preocupacions quotidianas en general, dins una optica occitanista ».
Preveson per aquò de crear sus la ret una plataforma informativa e de sosten per totes los projèctes occitanistas nomada ÒC.com.
Los tres autors del document Ciril Joanin, Fèbus Abelhèr e Domergue Sumien son sòci de l'ANÒC.


text:
En junh de 2018 de passatge a Tolosa Bibop G. Gresta cofondator de la societat Hyperloop TT (HTT) precisava las ambicions de sa societat, en particular pel site de Tolosa ont lo grop es present dempuèi 2017 sul site de Francazal.
La velocitat mejana de lors capsulas iperlops deuriá èsser compresa entre 600 e 700 km/h. La preocupacion primièra dels engeniaires essent lo confòrt e la securitat dels utilizators.
L'entreprenaire prevei de dubrir la primièra linha comerciala als Emirats Arabis Units per l'exposicion universala de 2020. Farà entre 5 e 10 quilomètres, religarà lo quartièr de Al Gadeer d'Abu Dhabi a l'aeropòrt.
Las partenças dels veïculs se faràn al ritme d'una cada doas minutas, transportaràn de mèrças o de passatgièrs. Pensan de poder rentabilizar l'investiment pro lèu.
A Tolosa la construcion d'una pista d'ensag de 300 mètres de long se perseguís. Qualques tubes son ja presents, d'autres van arribar. Preveson de l'acabar per la fin de l'an 2018.
La societat a anonciat pendent l'estiu qu'anava, tanben, bastir una pista d'ensag en China.
Aquel mòde de transpòrt es en plen desvolopament. D'autras entrepresas son a prene posicion, coma TransPod o Hyperloop One.
L'idèa d'un tal mòde de transportacion remonta a 2013. Es Elon Musk, PDG de SpaceX e de Tesla, que dins un pichon ensag de 58 paginas, Hyperloop Alpha, aviá presentat los concèptes d'engeniariá necessaris a sa concepcion.


text:
Prospèr Estieu (Fendelha 1860 – Pàmias 1939).
Sonet dit a Montsegur lo 7 de junh 1938, davant lo capolièr, los majorals e los manteneires del Felibritge
Quand lo lenhièr orresc flambèt a Monsegur,
faguèt en tèrra d’òc tant espesa fumada
que la nòstra memòria encara es entrumada
e qu’avèm un sadolh de viure dins l’escur.
Sèt sègles son passats dempuèi un tal malur,
mas com s’èra d’aièr, Occitania aimada,
per besonh de claror avèm l’anma asimada,
e seriá temps de véser au cèl un pauc d’azur…
Davant lo ròc sacrat ont dormís Esclarmonda
sèm venguts esperar amb una fe prigonda
que seràn remendats los crimes istorics,
per que torne florir nòstra anciana alegria
e sián glorificats los aujòls eroïcs
cremats en aparant l’occitana patria.


text:
Eth pòble de Les ei plaçat en un privilegiat endret de montanha. Coma punt de partida de nombroses excursions que poderatz hèr pera vesia França (Saint Bertrand de Comminges, Luchon, Vallée du Lys…) o en tot visitar eth ric auviatge naturau e culturau aranés (Artiga de Lin, Val de Barradòs, Ribèra deth Toran, art romanic e gotic…), era importanta infrastructura de lotjaments qu’aufrís eth pòble vos permeterà tanben de gaudir dera proximitat des pistes d’esquí de Baqueira Beret.
Entorats dera beresa deth nòste païsatge, poderatz practicar espòrts d’aventura e participar des nòstes hèstes e tradicions.
Vos demoram!
EN BURÈU D’INOFRMACION PODERÀ TRAPAR MAPES E TOTA ERA INFORMACION ENTÀ PASSAR UNA ESTADA AGRADABLA.
BURÈU D’INFORMACION E TORISME DE LES
Avda. Sant Jaime, 39
Tel. 973 647303
Fax. 973 648382
Plano de Les
Descarrega eth planòl informatiu dera nòsta localitat en format pdf.


text:
Alfred de Wessex
Alfred de Wessex (entre 846 e 849 - 26 d'octòbre de 899), dich Alfred lo Grand, foguèt rèi de Wessex de 871 a sa mòrt e rèi de totei leis Anglosaxons de 878 a sa mòrt. Durant son rèine, organizèt la defensa deis estats saxons còntra leis invasions vikingas organizadas a partir de Danelaw. Venceire en 878 a Ethandun, capitèt d'impausar en 886 la signatura d'un tractat organizant lo partiment d'Anglatèrra entre Saxons e Vikings. Organizèt tanben l'administracion de son estat e assaièt de melhorar l'educacion e la justícia.
Es considerat coma un sant per la Glèisa Catolica Romana.


text:
Calç
La calç (var. cauç, chauç) es una matèria generalament polverosa e de color blanca, obtenguda per combustion del calcari. S'utiliza dempuèi l'Antiquitat, en particular dins la construccion.
Quimicament, es un oxid de calci amb mai o mens d'oxid de magnèsi mas la designacion ordinària de « calç » pòt englobar diferents estats quimics d'aquel produit. Òm distinguís per exemple dins lo lengatge ordinari segon lors utilizacions dins la construccion :
- La calç viva, produit dirècte de la pirolisi del calcari, principalament de l'oxid de calci (CaO).
- La calç aeriana, o calç apagada, obtenguda par la reaccion de la calç viva amb d'aiga. Es constituida sustot d'idroxid de calci (Ca(OH)2). Es dita « aeriana », perque reagís amb lo CO2 de l'aire.
- La calç idraulica, obtenguda en apondent de silicat e d'aluminat perque es eissida de calcari mens pur. Es nomenada « idraulica » perque durcís amb d'aiga.
- Enfin, la calç designa tanben lo material « faguèt presa » aprèp utilizacion. Encara qu'es pas mai qu'un liant, se parla d'una paret a la calç, mas quimicament la calç en question es majoritàriament tornat al calcari (CaCO3).
Somari
- 1 Istòria
- 2 Los diferents tipes de calç
- 2.1 La calç viva
- 2.2 La calç aeriana
- 2.3 La calç idraulica
- 3 Condicionament e estotatge
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo principi que consistís a brutlar una pèira per n'extraire un compausant mòble que se podrà reconstituir apuèi foguèt probablament descobèrt amb lo gip que, en brutlant (a 150 °C), dona lo plastre. Aquel material pus facil d'obtenir foguèt descobèrt abans la calç, mas de mesclas plastre e calç s'utilizèron coma supòrt de pintura murala en Egipte dès 2600 ans abans Crist.
De construccions de calç apareguèron apuèi, fins a èsser utilizada dins totas las construccions romanas, de las abitacions als aqüeductes en passant per las tèrmas. En mai es la calç que balhèt son nom al calcari, que ven del latin calcarius, « que conten calç » e calcix, « calç ».
Fòrça tecnicas d'aplicacion utilizada a l'epòca romana, traversèron l'Edat Mejana. L'utilizacion de la calç demorèt inevitabla dins lo bastiment fins a la descobèrta del ciment al mitan del sègle XIX. Remplacèt rapidament la calç dins totas las construccions modèrnas per que mai rigid e d'un còst mendre : blòts de ciment, beton...
La calç coneis al començament del sègle XXI un novèl interès. En efièch lo ciment es compatible amb la maçonariá dels bastits ancians en rassièrs e pèiras talhadas. Coma lo ciment es un material rigid e impermeable a l'aire, conven pas a la maçonariá tradicionala que demanda de soplesa e de permeabilitat a l'aire. La permeabilitat a l'aire permet a la maçonariá d'assecar. L'aiga de la pluèja e de las remontadas capillaras qu'absorbís, se pòt evacuar pels junts de calç mentre que se lo mortièr es de ciment, la paret pòt pas assecar e consèrva l'aiga, çò que pòt entraïnar l'aparicion de salpètra, de mossas microscopicas, d'aureòlas, de tacas, e de rajadas.
Los diferents tipes de calç[modificar | modificar la font]
La calç viva[modificar | modificar la font]
La calç viva es aquela que sortís del forn de calç. Lo principal constituent de la calç viva es l'oxid de calci, de formula CaO.
Après apòrt d'aiga, una reaccion quimica se produtz. Ven la calç apagada Ca(OH)2 (portlandite) utilizada dins lo bastiment per la maçonariá e la realizacion d'enduits : calç grassa o calç aeriana, calç idraulica naturala.
Idratacion[modificar | modificar la font]
Mesa en contacte amb d'aiga, se produtz una reaccion fòrça exotermica. Aquela etapa es obligatòri per obtenir la calç apagada, que siaga aeriana o idraulica.
Per la calç idraulica, I a d'emplegar la quantitat justa d'aiga, per tal que la presa de material se faga pas. Dins lo cas de la calç obtenguda a partir de calcari pur (calç aeriana), la quantitat d'aiga es pas limitada.
Quand la quantitat d'aiga aponduda es justa sufisenta per obtenir la reaccion d'extincion, es a dire d'idratacion de la calç, òm obten una polvera blanca. Si la quantitat d'aiga es pus importanta, òm obten una pasta blanca que se pòt dissòlvre a de PH pus importants: la calç apagada es de formula Ca(OH)2
Precaucions e utilizacion[modificar | modificar la font]
La calç viva es un produit potencialament dangeirós, principalament emplegat dins l'industria e l'agricultura. Idrofila, s'utiliza per assecar, destruire las matèrias organicas ricas en aiga.
En cas de mescla de grandas quantitat de calç viva e d'aiga, la calor liberada es tala que l'aiga pòt prendre lo bolh e projectar de calç, qu'es corrosiva. Per aquela rason se conselha d'utilizar de lunetas e de gants pendent la manipulacion.
Se recomanda de versar progressivament la polvera dins l'aiga e pas lo contrari.
Se recomanda tanben de remenar la mescla aiga/calç viva lo long de sa preparacion, per limitar los risques de projeccion.
La calç aeriana[modificar | modificar la font]
La calç aeriana s'obten del calcari fòrça pur. Se tròba jos divèrsas nominacions : CAEB (anciana normalizacion : calç aeriada apagada pel bastiment), remplaçada pel CL (Calcique Lime : « calç apagada »), etc. Es l'idroxid de calci Ca(OH)2.
La calç aeriana servís dempuèi l'Antiquitat per realizar de mortièrs per la construccion, d'enduits e de pinturas sus las parets. Es tanben utilizada per aparar los arbres frutièrs, o lutar contra la putrefaccion dels cadavres en cas d'epidèmia.
Calcinacion[modificar | modificar la font]
Amb calcinacion del calcari a gaireben 900 °C (CaCO3) òm obten de calç viva (oxid de calci : CaO) e una fòrta produccion de dioxid de carbòni (CO2):
La reaccion s'acompanha d'una pèrda de pes de prèp de 45 %, correspondent a la pèrda en dioxid de carbòni segon la formulacion quimica :
Extincion[modificar | modificar la font]
La transformacion de calç viva en calç apagada s'efectua per apòrt d'aiga (H2O). Aquela operacion d'extincion produtz l'idroxid de calci Ca(OH)2, amb una fòrta produccion de calor :
Après transformacion, l'aumentacion del volum es de prèp de 30%.
L'extincion se pòt realizar de diferents biais :
- asagatge superficial dels blòts de calç viva, puèi terminason de la reaccion a l'aire ;
- immersion dels blòts de calç viva dins un grand volum d'aiga puèi terminason de la reaccion a l'aire ;
- mescla aiga-calç dins un malaxador amb contraròtle de la reaccion exotermica (dins l'industria) ;
- immersion dels blòts de calç viva dins un grand volum d'aiga puèi terminason de la reaccion dins l'aiga.
Dins los tres primièrs cases òm obten una calç en polvera (flor de calç, calç grassa, CAEB, calç apagada…). Dins lo darrièr cas, la calç apagada producha pren l'aparéncia d'una pasta (calç en pasta) qu'òm pòt gardar tant que se daissa en superfícia d'aiga limitant los escambis de dioxid de carbòni (doncas de carbonatacion).
La calç en polvera correspond plan a las practicas actualas del bastiment (dosatge en volum, mescla dins la betonièra…).
La calç en pasta permet d'obtenir de mortièrs pus « gras », mens subjèctes a la dessicacion rapida, los enduits o las pinturas carbonatant pus lèu e doncas pus resistents. En contra, son dosatge es pus dificil, l a mescla amb la sabla pus delicada.
Carbonatacion[modificar | modificar la font]
La presa de la calç aeriana s'efectua per carbonatacion, es a dire en absorbent lo dioxid de carbòni (CO2) present dins l'atmosfèra : d'ont son nom de « calç aeriana » :
Segon l'umiditat del mitan, aquela reaccion se produtz sus mai d'un mes : la vapor d'aiga se liga amb lo dioxid de carbòni atmosferic per formar l'acid carbonic ; la calç fixa lo dioxid de carbòni contengut dins aquel acid e se transforma en calcari. Lo resultat d'aquela operacion es tornarmai de calcari (CaCO3).
Lo mecanisme de presa per carbonatacion s'efectua en preséncia d'aiga, d'ont un mestritge obligatòri de las condicions de mesa en òbra (umidificacion dels supòrts, contraròtle de las condicions climaticas...).
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Los usatges de la calç aeriana son nombroses. En França, son usatge se repartís atal :
- Siderurgia : environ 40 %,
- Trabalhs publics, carrièras : environ 13 %,
- Agricultura : environ 10 %,
- Tractament de las aigas : environ 10 %,
- Construccion, bastiment : environ 3 %
- Absorpcion del dioxid de carbòni : aparelhs d'anestesia e respiratòris de secors.
Utilizacion dins l'agricultura[modificar | modificar la font]
Per l'agricultura, s'utiliza de calç magnesiana o dolomitica, qu'apond de magnèsi als sòls acids. S'utiliza, lo pus sovent, de calç calcica. Las calces utilizadas per l'agricultura son totjorn de forma oxid de calci, o d'oxid de calci combinat amb d'oxid de magnèsi.
Utilizacion dins l'industria[modificar | modificar la font]
S'utiliza sa proprietat de « floculacion »
- Dins lo tractament de las aigas
- Dins lo tractament dels fums
Utilizacion dins las òbras publicas[modificar | modificar la font]
La calç aeriana es tanben utilizada dins la realizacion de las carrièras o dels camins, lo pus sovent jos forma de calç viva. Coma dins l'industria, s'utiliza sa proprietat de « floculacion ».
Utilizacion coma absorbidor del dioxid de carbòni[modificar | modificar la font]
- Per l'anestesia en circuit tapat
- Dins los aparelhs respiratòris utilizats en ambient de gas dangeirós
- Dins las activitats sosmarinas.
Utilizacion dins la decoracion d'interior[modificar | modificar la font]
La calç existís dempuèi 6000 ans; es amb lo gip, un dels pus ancians materials utilizats per l'òme. Sas proprietats :
- Antiseptic, desinfècta, assanís l'atmosfèra.
- Daissa respirar las maçonariás.
Un rendut decoratiu excepcional e una velosat sens egal a l'interior coma a l'exterior Una decoracion viventa : la calç respira doncas los moeratges varian en foncion de l'idrometria ambianta. Se patina e vielhís fòrça plan.
Lo calç es tanben emplegat en Provença per empegar las tometas exagonalas. Sas proprietats permeton a las tometas de se pas fendasclar en laissant una cèrta elasticitat al sòl per sa respiracion naturala.
La calç idraulica[modificar | modificar la font]
La calç idraulica s'obten a partir de calcari contenent de silicat, aluminat, de compausats de magnèsi. La calç idraulica pus coneguda ven de la calcinacion del calcari mesclat d'argila. Fa presa en qualques oras, al contacte de l'aiga, d'ont son nom.
Carbonatacion de la calç idraulica[modificar | modificar la font]
Lo calcari natural es lo pus sovent mesclat amb de marlas e d'argilas ricas en elements quimics, principalament lo selze e tanben lo fèrre, l'alumini. A las temperaturas de coseson (800 °C e 1 500 °C), lo calci se combina amb aqueles elements per formar de silicats, d'aluminats e de fèrro-aluminats de calci.
Al contacte amb l'aiga, lors de l'extincion de la calç viva, e subretot lors la mesa en òbra dels mortièrs, aquelas moleculas forman d'idrats insolubles. Las proporcions d'alumina e de fèrre son fòrça flacs : dins los liants blancs, las tenors en fèrre son inferioras a 0,1 o 0,2%. La presa idraulica es essencialament eissida de la reaccion entre lo CaO e los silicats.
Es aprèp la mesa en òbra que la calç e los idrats van se carbonatar al contacte de l'aire umid per tornar donar lo carbonat de calci e lo selze d'origina. Es la partida aeriana de la presa.
Lo rapòrt entre diferents compausants associats a l'argila e la part en calç definís l'indici d'idraulicitat.
Condicionament e estotatge[modificar | modificar la font]
La calç es uèi condicionada en saca de 15 kg, 25 kg. I a d'estocar dins un luòc sec.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr+en)Ecole d'Avignon (Escola d'Avinhon)
- (en) Associacion europèa de la calç (EuLA)
- (en) National Lime Association (NLA)
- (fr) Les chaux naturelles


text:
Viàs
Viàs (oficialament en francés Vias) es una comuna d'Occitània, en Lengadòc, situada en Besierés. Administrativament aperten al departament d'Erau e a la region d'Occitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Jean Moulin
Jean Moulin (20 de junh de 1899, Besièrs - 8 de julhèt de 1943, vèrs Metz) foguèt un prefècte e un dei caps principaus de la Resisténcia Francesa pendent la Segonda Guèrra Mondiala. Aguèt un ròtle decisiu dins l'unificacion dei movements luchant còntra l'Ocupacion e lo Regim de Vichèi e dins l'organizacion d'un Conseu Nacionau de la Resisténcia. Capturat lo 21 de junh de 1943 e torturat per la Gestapo, moriguèt durant son transferiment en Alemanha. Venguèt un dei simbòls de la Resisténcia e son còrs foguèt transferit au Panteon lo 19 de decembre de 1964.
Occitanofòn, perque son paire èra felibre e admirator de Frederic Mistral, gardarà un fòrt estacament a la lenga de familha.


text:
Alidé Sans actuarà en Nòva York per Sant Jòrdi
Ei eth prumèr còp qu’era cultura e era lengua araneses son presentes en un acte public en Naua York e enes Estats Units.
Peth prumèr còp e damb eth sosten deth Conselh dera Diplomacia Publica de Catalonha, era lengua e era cultura araneses seràn protagonistes en un eveniment public enes Estats Units. Er eveniment se debanarà eth dia 22 d’abriu, velha de Sant Jòrdi, e se tierà en encastre deth programa d’activitats culturaus e literàries #BooksAndRoses #StJordiNYC organizat per Farragut Fund e Catalan Institute of America, damb eth sosten de DIPLOCAT e tanben der Institut Ramon Llull.
Alidé Sans, neishuda en 1993, a ja ua trajectòria assolidada coma cantautora en aranés. Es sues cançons an influéncies deth reggae, dera rumba e deth soul e an ua traça fòrça personau, que l’an amiat a èster presenta enes principaus hestenaus de Catalonha. Aguest ei eth sòn prumèr concèrt enes Estats Units, e se debanarà en Red Room KGB Bar de Naua York, entàs 21h, damb eth guitarriste Paulin Courtial. Era entrada ei gratuïta.
Era rèsta d’activitats de difusion dera cultura e literatura catalanes en Naua York (debats damb autors e traductors, recitaus de poesia, concèrts e animacions entà mainatges) començaràn deluns 17 d’abriu e s’esteneràn enquia dimenge 23. Se poderàn seguir a trauès des hilats sociaus, damb eth hashtag #StJordiNYC, especific entàs activitats de Naua York, e eth hashtag generau de #BooksAndRoses, qu’amasse totes es activitats organizades dehòra de Catalonha ar entorn deth 23 d’abriu.
Entà poder seguir ath detalh toti es eveniments restacadi damb libres e ròses que se debanaràn per tot eth mon enes dies a vier, en encastre d’ua celebracion qu’ei venguda internacionau, consultatz eth web www.booksandroses.cat.
Tèxt: Diplocat.


text:
Taus de natalitat
Lo taus de natalitat (o taus brut de natalitat o encara natalitat) es lo rapòrt entre lo nombre de naissenças e lo nombre total de la populacion.
S'exprimís en general per mila (‰) e se calcula aital:
Somari
Exemple[modificar | modificar la font]
En França metropolitana, en 2012, i aguèt 792 000 naissenças per una populacion de 63 409 000[1].
Per las donadas de 2012, serà doncas de:
nombre total de naissenças viventas ÷ populacion residenta totala × 1000 = taus brut de natalitat ‰
792 000 ÷ 63 409 000 × 1000 = 12,5 ‰
Natalitat en Occitània[modificar | modificar la font]
Occitània demòra una zòna de natalitat flaca, comparada amb la mejana francesa. En 2011, las naissenças dins las regions de majoritat occcitana en França metropolitana èran de 177 137 per una populacion de 15 900 000 siá 11,1 ‰. Per comparason èra de 12,5 ‰ en França metropolitana e de 13 ‰ en França metropolitana sensa Occitània.
Natalitat dins las regions de majoritat occitana en França metropolitana en 2011[2]
Natalitat mondiala, an 2004[modificar | modificar la font]
Lo quadre seguent recuèlh los 20 estats amb los tausses de natalitat (TN) mai nautes e mai bassas que i aviá dins lo mond l'an 2004.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Taus de mortalitat.
- Taus de mortalitat infantila.
- Taus de supervivença.
- Taus de fecunditat.
- Transicion demografica.


text:
Carta de las Calandretas
Arrevirada gascona de la version lengadociana, votada a l’AG de Limoux – 21/05/2005
Introduccion
La Declaracion universau deus drets de l’òmi,
La Convencion internacionau deus drets deus mainatges,
La Carta europèa de las lengas regionaus e minoritàrias,
La Convencion-quadre entà la proteccion de las minoritats nacionaus
qu’afirman lo dret a la diferéncia, lo dret de cadun a s’exprimir dens la soa lenga d’origina, d’on ei gessit, lo dret a un ensenhament dens aquera lenga.
Qu’ei en referéncia a aqueths tèxtes fondamentaus que Calandreta mia la soa accion d’ensenhament en occitan, en desvolopant un esperit de tolerància e de respècte de la diferéncia.
1. L’objectiu
1.1. L’objectiu de Calandreta qu’ei de transméter la lenga e la cultura occitanas aus mainatges en assegurant la lor escolarizacion en occitan a partir de l’escòla mairau. L’occitan ensenhat en ua escòla Calandreta qu’ei lo de la zòna dialectau. Cada establiment Calandreta que tien compte de la realitat de la practica de la lenga dens lo son environament pròche e que participa a las accions en favor deu son espandiment e de la soa reconeishença.
1.2. A Calandreta, pairs, ensenhants e amics de la lenga que s’associan « entà har escòla” en bastir establiments escolars. Cada establiment Calandreta qu’ei miat per ua associacion. La lenga occitana qu’a sa plaça hens de la vita associatiu deu movement Calandreta.
1.3. Calandreta que basteish las condicions d’un bilingüisme vertadèr a partir de l’escòla mairau, en immersion totau, entà dar a cada mainatge l’oportunitat de bastir bonas construccions cognitivas. En elementari, los calandrons que començan a léger purmèr en occitan.
1.4. Que caminan de cap a las lengas e las culturas romanas e totas las autas, en s’emparar sus l’occitan com ua lenga vertebrau.
1.5. Ua mission deus establiments segondaris Calandreta qu’ei de valorizar lo bilingüisme deus mainatges qui vienen deu primari. Aqueth bilingüisme que deu perméter d’arribar a un plurilingüisme en fin de 3au e d’aver lo brevet especiau en occitan.
2. S’associar entà har escòla
2.1. Cada establiment Calandreta qu’ei miat per ua associacion, declarada dens lo quadre de la lei de 1901. L’associacion Calandreta que deu obtiéner l’agradament de la Confederacion. L’associacion e l’equipa pedagogica que s’emparan de la mesa en òbra de la Carta de las Calandretas.
2.2. Calandreta qu’auhereish un servici public d’ensenhament en occitan dens los establiments laïcs on l’ensenhament ei a gratis. Aqueth movement associatiu qu’ei independent de las organizacions politicas, sindicaus e religiosas. Entà hicar en òbra lo projècte son e entà’u desvolopar, Calandreta que basteish ua collaboracion efectiva enter las collectivitats territoriaus, los ensenhants e los pairs.
2.3. L’associacion que anda ligam dab la confederacion de las Calandreta e las federacions departamentaus e regionaus designadas per la confederacion.
2.4. Calandreta qu’associa las voluntats, las energias e las competéncias entà desvolopar l’emplec de l’occitan com lenga d’usatge per tota la vita de l’escòla. Calandreta que desira que los pairs de calandrons e favorizèssen, en la vita familiau, un ambient propici a l’emplec quotidian de l’occitan. Per aquera rason, Calandreta que s’engatja a facilitar l’entrada de tots dens la lenga e la cultura occitanas1.
2.5. L’associacion qu’a ua responsabilitat cap au personau qui tribalha dens l’establiment, que’n sia dirèctament l’emplegador o pas. Los ensenhants pagats per l’Estat que’n son mercés a un contracte d’associacion signat enter l’Estat e Calandreta.
2.6. Per çò d’administratiu, l’associacion e lo capdau d’establiment que prenen las decisions amassas, quitament se ei aqueste l’interlocutor de l’Educacion Nacionau.
2.7. En los establiments Calandreta, los « rescambis” que son un lòc privilegiat on partatjar lo projècte enter pairs e ensenhants. Lo lòc on s’elabòra lo projècte Calandreta qu’ei lo congrès, tots los actors deu movement qu’i son convidats.
3. Immersion e Pedagogia.
3.1. En cada establiment Calandreta, l’occitan qu’ei lenga per ensenhar e lenga ensenhada, autant a l’orau com a l’escriut.
Calandreta qu’emplega lo metòde de l’immersion prendiva a l’escòla mairau2. En particular, Calandreta que constata qu’ua lenga qu’ahorteish l’auta e que cau acordar aus mainatges lo temps necessari entà que’s basteishen eths medish los lors aprentissatges.
3.2. Los aprentissatges que’s hèn purmèr en occitan, puish lo francés qu’entra en classa un còp hèita l’aquisicion de la lectura en occitan, chic a chic, pendent lo cicle 2, de faiçon individualizada.
Las òras de francés en primari a Calandreta que son organizadas cada setmana atau : CE1 > 3 òras, CE2 > 4 òras, CM1 > 5 òras, CM2 > 6 òras.
Calandreta que causeish la grafia classica e las nòrmas perpausadas peu Conselh de la Lenga Occitana3.
3.3 La lenga occitana qu’ei lenga de cultura : lo projècte pedagogic qu’includeish la descobèrta de la literatura occitana dab tots los aspèctes culturaus. Los calandrons que’s familiarizan en classa, chic a chic, dab tot lo maine lingüistic occitan, dab tots los sons grans parlars. L’aprentissatge d’ua tresau lenga que pòt començar a comptar de la fin deu cicle 2au deu primari4.
3.4. Los ensenhants que tribalhan en equipa pedagogica d’establiment e que s’amassan au mensh un còp per setmana en « conselh”. Aquera equipa que prepara lo projècte de l’escòla dens lo quadre de la Carta de las Calandretas, e que garanteish autant la plaça de la lenga dens cada establiment que l’orientacion pedagogica en las classas. Calandreta, dab los ensenhants organizats en equipas pedagogicas e en associacion dab l’establiment APRENE5, que desvolopa un metòde de pedagogia qui tien compte principaument, dens la practica, deus tribalhs deus corrents pedagogics « tecnicas Freinet” e « pedagogia institucionau”6 e deus psicolingüistas sus l’educacion bilingua en immersion prendiva7.
3.5. Calandreta qu’encoratja la mesa en plaça d’institucions dens las classas8 qui balhan la paraula aus mainatges, qui los rend autonòmes, qui organizan la vita deus grops, qui obreishen la classa de cap a l’exterior.
3.6. L’objectiu qu’ei d’assegurar ua continuitat de la mairau au licèu, e de dar sens aus aprentissatges. Los establiments Calandreta que desvolopan ua pedagogia de la persona actora en un grop, adaptada tant au 1èr com au 2nd grad.
3.7. Lo lòc d’elaboracion deu projècte Calandreta qu’ei au congrès. Los ensenhants qu’i participan. Que son presents tanben a las amassadas federaus deus ensenhants e qu’an representants elejuts dens cada institucion de Calandreta. Los ensenhants que son actors de la lor formacion iniciau a APRENE e continuan dab lo Centre de Formacion Professionau Occitan. Los ensenhants que respèctan las instruccions oficiaus de l’Educacion Nacionau e lo nivèu escolar deus mainatges que deu estar en conformitat dab las soas instruccions. En los establiments Calandreta, « Rescambi” qu’ei lo lòc privilegiat on partatjar lo projècte.
4. Accion culturau.
Cada establiment Calandreta que mia ua accion culturau occitana e que participa a la vita culturau deu son environament.
Aquò que balha sens a la lenga peus calandrons, que dinamiza la Calandreta, que mielhora la convivialitat e la coesion, e de mei que finança un drin lo foncionament de l’establiment. Aquera accion culturau sus la plaça publica que deu har conéisher e reconéisher Calandreta per la populacion e per las institucions. Entà la miar, las associacions Calandretas que publican un calendari annau de las hèitas culturaus occitanas. A cada amassada de l’associacion, l’activitat culturau occitana qu’a la soa plaça peu miei de las questions deu dia.
Conclusion :
Aquesta carta que fixa los principis comuns enter los establiments Calandreta afiliats a la Confederacion Occitana de las Calandretas.
Entà poder serví’s deu nom de Calandreta, ua associacion que deu obtiéner e mantiéner la soa afiliacion a la Confederacion, aderir a la Carta, e ne respectar autant los tèrmis que l’esperit.
Los quatre aspèctes, l’associatiu, lo lingüistic, lo pedagogic e lo de las practicas culturaus occitanas ne’s pòden pas desseparar : qu’ei l’encontre deus quatre qui s’identifica devath deu vocable « Calandreta ».
Nòtas :
[1] Per exemple, qu’ajuda la tienguda de « setmanèrs” a l’escòla (session setmanèra on los adultes e’s pòden banhar dens la lenga occitana de lor).
[2] En referéncia a l’òbra deu professor Jean Petit e a las recèrcas de Lambert e Taylor
[3] Calandreta que causeish la nòrma classica entà ensenhar las estructuras gramaticaus e lexicaus aus mainatges e com utís de tribalh quotidian. Per autant, Calandreta que favoriza l’accès deus mainatges a las òbras literàrias e a las autas produccions escriutas dens la nòrma grafica dita mistralenca, dens ua tòca d’obertura culturau e ua coneishença deus autors màgers de la nosta literatura.
[4] Se per cas un intervienent exterior n’ei cargat, que deu demorar de tot biais en coeréncia dab las practicas pedagogicas deus ensenhants.
[5] Establiment d’ensenhament superior associatiu creat per la Confederacion Occitana de las Calandretas en 1996 entà assegurar la formacion iniciau deus ensenhants dens lo quadre obèrt peu protocòle d’acòrd signat dab l’Estat e segon las prescripcions de Calandreta.
[6] Mei que mei de Celestin Freinet, Fernand Oury e René Laffitte …
[7] Mei que mei Jean Petit e Gilbert Dalgalian …
[8] Los « mestièrs », lo « Conselh », lo « Qué de nau, « l’auto-evaluacion », las « cintas de color », lo « jornau escolar », la « correspondéncia escolara », lo « tèxte libre » dab la « causida de tèxte », lo « marcat » dab « la moneda”, que son exemples de dispositius instituits en classa a Calandreta (aquera lista n’ei pas prescriptibla).


text:
07/10/2018
Omenatge a Gilbert Borgés a Lagulhac de Cercles dimarts 9 d'octòbre
L'organisation de la veillée sera simple : chacun peut proposer une intervention en disant un texte écrit par Gilbert (podetz ne'n trobar una pestelada - veire una flacassada - sus lo site "la vita en oc" :
http://lavitaenoc.blogs.dordognelibre.fr/istorias-minuta-...
... O ben tot un témoignage,... Vos fam fisança.
Et de témoignage, las e los que eran au darrier café òc de la prima,lo 12 dau mes junh, se sovenen de la venguda d'un "Gilbour" risolier e urós. Et nous aussi nous étions joyeux/ses de le revoir ainsi.
A mardi pour une soirée pleine de gaité et de souvenirs.
Entau farem, et tout ira bien.
A perpaus dau Gilbert... per Jaumeta Beauzetie
Questa setmana, començam un omenatge a Gilbert Borgés ( Gilbert Bourgeois) que defuntet a la debuta de l'estiu. Començam per un texte e de las fotòs balhadas per Jaumeta Beauzetie de l'Union Occitana Camila Chabaneu a Nontronh.
°°
Lo Gilbert
Aimava beucòp la presença positiva e amistosa de Gilbert a las reünions de l'Union Occitana « Camila Chabaneu ». Nos aviam tots beucòp apreciat qu'eu accepte de prener lo pòste de regent chaminaire per sensibilizar los pitits a nòstra cultura dins las escòlas dau nòrd dau despartament.
Aimava l'auvir parlar de contes, de las istòrias de claus sus la rocada de Bordeu... de cosina au camping de Rodes... Legissiá sos escrichs sus lo blòg de Sud-Oest e tanben sus lo seu ente eu fasiá la descripcion detalhada de sos voiatges coma la Mieria... Ai chausit un pitit tròç de son arribada en Catalonha, un ser de vacanças de la Tots-Sents, de 2012 que me faguet beucòp rire quand eu se sentiguet responsable dau vent !
« Quand 'riberem, sabe pas perque, lo vent era en colèra e zo fasia saber. Fotiá daus còps de pès a la veitura. Quand n'en sei davalat, m'a emportat sus mai d'un metre sens que mos pès tuquessan terra.
En tot cas, qu'es pas passat loenh qu'eu zo faguesse.
Chas n'autres, quò se 'pela una tempesta. Mas per lo propietari de l'apartament, independentista « qu'era la trasmontana, çò-ditz en me fixant dins los uelhs. « Lo vent, eu ven de l'autre costat de la montanha, de chas v'autres, en França. » Ne pògui m'empaichar de me sentir un pauc responsable e baissi los uelhs... »
Puei seguia la descripcion dau Musée de Dali... Qu'era plan plasent !.
Alaidonc, gardarai de se, lo sovenir de son amabilitat, de sa generositat e tanben de son umor...
Quand prenguet son noveu pòste de regent chaminaire, li aviá pausat quauquas questions sus 'queu noveu trabalh.
"Depuis la rentrée, par tous les temps, une voiture rouge sillonne les petites routes du nord de la Dordogne. Il s’agit de celle de Gilbert Bourgeois qui va d’école en école, de Varaignes à Payzac en passant par Nontron, Saint-Pardoux, Miallet, Augignac, Bussière, Busserolles, La Coquille, Saint-Priest-les-Fougères, Saint-Martial-de-Valette, Saint-Estèphe, Saint-Médard-d’Excideuil, Excideuil, Lanouaille ou Brantôme… En tout, il intervient dans 21 écoles afin de sensibiliser les élèves de 46 classes différentes, de la maternelle au CM2, à la culture occitane.
Son programme dépend des lieux où il intervient. Ainsi, Gilbert Bourgeois peut faire de la géographie avec la classe de Saint-Estèphe, proposer de la littérature à Lanouaille, travailler l’écrit avec les élèves de Busserolles ou faire découvrir aux enfants les arts plastiques et le « land-art ».
« Il faut un second poste »
Gilbert Bourgeois, qui est également conteur et responsable de l’atelier Contes mémoires du bois à l’Union occitane Camille-Chabaneau, n’est pas à court d’histoires pour faire travailler ses élèves sur des contes, des comptines, des poèmes, des chants ou des « vira-lingas » !
« J’interviens, explique l’enseignant, à la demande des collègues et il y en a beaucoup, ce qui est encourageant ! Mais, avec autant de classes, je ne peux venir qu’une semaine sur deux dans chacune d’entre elles. Pour les élèves, il est difficile, dans ces conditions, d’apprendre l’occitan. Il faudrait créer un second poste pour pouvoir satisfaire toutes les demandes mais ce n’est pas vraiment dans l’air du temps… »
Après l’école primaire, les élèves des secteurs de La Coquille, Brantôme et Excideuil pourront poursuivre l’apprentissage de l’occitan au collège. « Malheureusement, cette option n’existe toujours pas dans les secteurs de Nontron, Piégut et Lanouaille. Qui sait encore que les premiers textes occitans connus ont été rédigés en Limousin vers l’an 1000 ? »
Gilbert Bourgeois contribue à palier ce manque de connaissances auprès des jeunes générations mais souhaite être aidé dans sa mission".
Jaumeta Beauzetie
03/10/2018
Flors d'autòmna
Dempuei lo 23 de setembre, çò-ditz lo calendier, sem oficialament entrats dins la Darrièra, l'autòmna, si aimatz mielhs. Quò era l'equinòxa d'autòmna, la debuta de la darriera sason viventa avant l'ivern. Pareis que du punt de vista de la meteò, dins l'emisfèri nòrd, sem desjà en autòmna dempuei lo 1er de setembre... Ai fach ma vendenha, que me sembla bona e que comença de bulhir. Ai chabat las darrieras prunas Senta Catarina, ai ben minjat quauquas fijas, quauquas nosilhas, ai començat de massar mos cacaus, mas ai totjorn pas trobat de botareus. E totjorn pas d'aiga. E gaire de vent. Quò es « L'estiu indian » chantet Jò Dassin, l'estiu de la Sent-Martin chantet Brassens dins « Saturne ».
Flors d'autòmna
Passat-ier , ai agut una surpresa : mon cirier tòrna flurir ! E mai, de las fuehas novelas venen d'espelir ! De segur, son pas bravas coma a la prima e faran benleu pas de fruchas, mas bon quò es lo prumier còp que zo vese. Mon paubre vielh aubre es un pauc coma io, completament perdut dins la sasons. " Son pas òrras, las flors d'autòmna ; E tots los poetas l'an dich ; Si te viese, coifa que gona ; T'assegure qu'an pas mentit ", entau reviret Jan dau Melhau la chançon de Brassens dins son espectacle e son libre. Si de pensar aus braves piaus pebre e sau de mon aimada, quò me fai plaser, sei pas segur que quelas flors sur mon cirier son de bon astruc per l'avenir de mon aubre que manquet d'aiga tot l'estiu durant. Aviam desjà l'ametlier "que fai de flors blanchas au mes de genier " dins "Se canta", mais coma ditz Micheu Chapduelh dins son libre "Des mois et des jours", sei segur que mas flors « niran pas au panier ». E quand vese mos paubres chastanhs, sens fuelhas, emb los pelons voides, me dise que òc, lo climat chamja e que son benleu pus adaptats a la terra onte son nascuts.
Saturna
E dire que i a totjorn dau monde per pensar que l'eschaurament climatic es una neçaria...Questa sason, octòbre, quò es ben lo mes de Saturna, quitament quora lo temps sembla brave. "Es mornaros, borrinos, sorne ; Governa los afars dau temps ; Amai d'un brave nom s'adorne ; Saturna, es dieu migregent".
Brave temps au meschant moment es benleu pas totjorn una bona novela per l'avenir.
Denis Gilabert
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Nicolau Puech nos informan que lo convidat de l'emission dau diumenc 7 d'octòbre 2018 a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera Guilhem Lopez per parlar dau noveu CD que ven de surtir coma son amic Clamenç Ros : "Canard Isard" dau duò Thoux Azun.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Per escotar l'emission en directe o en redifusion, clicar sur lo ligam: França Blu Perigòrd
Veiqui lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
e los ligams vers lo sites de Nicolas Puech: www.nicolaspeuch.com e facebook.com/nicolaspeuch
18:17 Publié dans Actualitats, actualité, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)
La rentrée au TCO Périgueux
Pour sa soirée de rentrée, le TCO reçoit Jacme Lacoste qui viendra parler des abeilles et du miel.
Rendez-vous jeudi 4 octobre à 20 h 30 au café associatif Les Thétards, 7 rue de la Bride à Périgueux.
18:07 Publié dans Actualitats, actualité, Associacions, Cafès oc e sites internet | Lien permanent | Commentaires (0)


text: Autres villes proches de SAÂNE SAINT JUST : Yerville, Luneray, Bacqueville en caux, Val de saâne, Fontaine le dun, Avremesnil, Saint laurent en caux, Brachy, Gruchet saint siméon, Criquetot sur ouville, Vibeuf, Ouville l'abbaye, Biville la baignarde, Belleville en caux, Berville, Thil manneville, Belmesnil, Gueures, Gonneville sur scie, La gaillarde, Beauval en caux, Étalleville, Bourdainville, Saint vaast du val, Greuville, Lindebeuf, Bertreville saint ouen, Saint pierre bénouville, Lammerville, Omonville, Canville les deux églises, Calleville les deux églises, Le torp mesnil, Bourville, Imbleville, Saint pierre le viger, Autigny, Royville, Crasville la rocquefort, Fultot, Boudeville, Saint ouen le mauger, Saint mards, Brametot, Vénestanville, Bénesville, Lamberville, Bretteville saint laurent, Auzouville sur saâne, Gonnetot, Prétot vicquemare, Tocqueville en caux, Reuville, Héberville, Biville la rivière, Gonzeville, Hermanville, Lestanville, Sassetot le malgardé, Rainfreville, La fontelaye,


text:
La magnesita es un mineral natural qu’absorbís lo dioxid de carbòni de l’atmosfèra terrèstra (CO2). Totun, lo procès pòt durar de milièrs d’ans. Ara, pel primièr còp, una còla de scientifics a pogut accelerar aquel procès fins a 72 jorns. Atal, quand aquò serà desvolopat al nivèl industrial, la lucha contra lo cambiament climatic intrarà dins una fasa fòrça mai agressiva.
Los scientifics qu’an capitat a descobrir cossí se pòt reduire aquel procès son estats dirigits per Ian Power, de l’universitat canadiana de Trent. O an pogut far en tot refrejar lo mineral amb de baissas temperaturas e amb l’emplec de miscrosfèras. La resulta es un espèr per la lucha contra lo CO2 que i a dins l’atmosfèra pr’amor que las tecnologias desvolopadas fins ara patisson de grands problèmas als nivèls practic e economic a causa de lors limits.
Mas la cristallizacion obtenguda d’aquel mineral, la magnesita, de manièra rapida, dobrís una nòva e tras qu’interessanta pòrta dins la lucha contra lo cambiament climatic que lo patís, de mai en mai, nòstra planeta.
Un procès que dura de milièrs d’ans
La cristallizacion de la magnesita –çò es lo procès pel qual aquel mineral absorbís lo dioxid de carbòni de l’atmosfèra– pòt durar entre de centenats e de milièrs d’ans. Atal, una tona de magnesita naturala pòt arribar d’absorbir mièja tona de CO2 d l’atmosfèra pendent de milièrs d’ans. Mas es un procès fòrça lent. E la còla de Power a pogut trobar una manièra d’o accelerar.
“Avèm descobèrt doas causas –çò diguèt Power–. D’en primièr, cossí e pendent quant de temps se forma de biais natural la magnesita. Aquò pòt arribar de durar de milièrs d’ans dins la natura. Puèi avèm pogut demostrar quina es la dralha per accelerar bravament aquel procès”.
Segon aquò, Power e sos collègas an reduch lo procès de formacion de la magnesita e de l’absorbiment de dioxid de carbòni en solament 72 jorns amb l’utilizacion de miscrosfèras a de baissas temperaturas.
“Lo procès a divèrses avantatges pr’amor que la produccion artificiala de magnesita es una manièra extrèmament eficaça d’obténer d’energia“, çò apondèt Power.
Ara cal veire cossí se pòt far aquel procès al nivèl industrial. Un dels factors segurs per o poder serà lo prètz del mercat del carbon e la tecnologia utilizada. A mai, se poiriá tanben far servir aquel nòu procès per d’autres coma la terraformacion d’autras planetas (perque absorbís lo CO2 de las atmosfèras d’aquestas). Las resultas de la còla de Power son estadas publicadas durant la conferéncia annala Goldschmidt de Boston, en Massachussets.
La Redaccion
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet, lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion


text:
1212
Aquesta pagina concernís l'an 1212 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Perseguida dei diferents afaires diplomatics regardant lo Sant Empèri e lo Reiaume d'Anglatèrra que sei sobeirans devián faciar de trèbols intèrnes sostenguts per lo rèi Felip II e lo papa Innocenci III. En Anglatèrra, Felip II contunièt de preparar sei projèctes d'invasion deis Illas Britanicas (→ 1213) ambé lo raprochament ambé certaneis adversaris insulars de Joan Ièr. Aquò foguèt largament ajudat per l'excomunicacion dau rèi anglés (19 de novembre).
Dins lo Sant Empèri, lo rèi de França inaugurèt una politica que foguèt seguida per sei successors : mantenir la division entre lei princes alemands. Per aquò, acceptèt de sostenir Frederic de Hohenstaufen còntra l'emperaire Otton IV.
Enfin, en Occitània, perseguida de la Crosada deis Albigés. En dificultat après una tiera de desfachas qu'entraïnèt l'enceuclament de la region tolosenca, Ramon VI se raprochèt dau rèi d'Aragon, senhors superiors dau Comtat de Fois e dei fèus Trencavel, qu'acceptèt de lo sostenir diplomaticament. Pasmens, a Roma, lo camp deis intransigents e de Simon de Montfòrt s'impausèt e leis atacas contunièron còntra lo Comtat de Tolosa (→ 1213).
Euròpa[modificar | modificar la font]
Reiaume d'Aragon[modificar | modificar la font]
Participacion dei tropas dau reiaume a la batalha de Las Navas de Tolosa lo 16 de julhet que s'acabèt per la destruccion de la màger part deis Almohades.
Reiaume de Castelha[modificar | modificar la font]
Participacion dei tropas dau reiaume a la batalha de Las Navas de Tolosa lo 16 de julhet que s'acabèt per la destruccion de la màger part deis Almohades.
Reiaume de Leon[modificar | modificar la font]
Participacion dei tropas dau reiaume a la batalha de Las Navas de Tolosa lo 16 de julhet que s'acabèt per la destruccion de la màger part deis Almohades.
[modificar | modificar la font]
Participacion dei tropas dau reiaume a la batalha de Las Navas de Tolosa lo 16 de julhet que s'acabèt per la destruccion de la màger part deis Almohades.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Mongòl[modificar | modificar la font]
Somission dei Khitans ai Mongòls qu'avián sostengut sa revòuta còntra lei Jin. Aquò foguèt un eveniment decisiu dins la formacion de l'Empèri Mongòl car leis engenhaires khitans mestrejavan la construccion d'armas de sètge. Ansin, lei Mongòls, qu'avián de dificultats gròssas per atacar lei fortificacions dei civilizacions sedentàrias poguèron d'ara endavant menar de sètges eficaç[1].
Sus lo terren, perseguida deis operacions còntra l'Empèri Jin que son territòri foguèt en partida pilhat, cremat e destruch. Pasmens, la bleçadura de Genghis Khan per una sageta enemiga entraïnèt la retirada — fòrça provisòria — de l'armada mongòla. La somission dei Jurchens permetèt pereu ai Mongòls de prendre lo contraròtle de Manchoria.


text:
Dimars assolelhat; dimèrcles e dijaus tamb vent d'Espanha
Temperatures fòrça heiredes (-8°/2° en hons de Val; -17°/-7° en còta 2000).
Eth dimèrcles 28, serà fòrça caperat, damb precipitacions entre fèbles e moderades en tot amendrir d'intensitat cap ath nòrd dera Val d'Aran. Pendent era maitiada se pòden produsir precipitacions de nhèu a quinsevolhe nautada. Pendent eth maitin era còta pujarà cap as 1500 m e pera tarde cap as 1800 m. Acumulacions de 15 a 20 cm en còtes nautes. En vessant sud des Pirenèus es precipitacions seràn intenses.
Vent d'Espanha, fòrt damb quauques bohades fòrça fòrtes.
Temperatures minimes encara heiredes e recuperacion des maximales (-6°/8° en hons de Val; -12°/-1° en còta 2000).
Eth dijaus 1 de març contunharam damb nivolositat abondiua encara que se poderien daurir quauqui clari. Se produsiràn bères precipitacions entre fèbles e moderades damb còta de nhèu ath torn des 1800 m.
Es vents contunharàn en tot èster fòrti deth sud.
Temperatures que contunharàn en ascens (4°/15° en hons de Val; 0°/2° en còta 2.000).


text:
2005, 2007, 2009 e la darrèida lo 31 de març de 2012 a Tolosa. 4 cridas e una novèla prevista lo 24 d’octobre a Montpelhièr. Dempuèi 2012, Joan-Loís Blenet la demandava aquesta crida, al nom de calandreta. Lo moviment occitan es un pauc divisat sus la question. Lo president de Calandreta n’en parla liurament.
Joan-Lois Blenet a aprestar la crida de 2012Fòto : IEO
Joan-Loís Blenet, dins lo comunicat de la coordinacion occitana se parla de « fenomèns de regression e lo perilh de mai en mai gròs que menaça la lenga ». De que s’agís exactament ?
L’ensenhament es dins un perilh grand. Faguèrem un tèxte l’estiu passat per Calandreta. Es una destruccion al licèu ambe la lei Fillon que va metre en perilh l’universitat. Se cal mobilizar. Es la dobla pena per nautres : la crisi economica e la reforma territoriala que risca de donar encara mens de mejans. Quand òm vei lo nivèl de las dotacions de despartaments tals coma Pirenèus-Atlantics o Avairon… Las regions van pas prene en carga aquò. La reforma territoriala tetanisa las collectivitats que son encara mai en replec. Avèm lo fuòc, la forèst crama e caldriá pas mandar los pompièrs estant qu’es la crisi ?
Qu’una serà la tòca d’aquesta crida ? Es que la platafòrma de reivindicacions serà la meteissa ?
Las reivindicacions, las avem, veidrem per la platafòrma. La tòca es de dire que dins la societat i a un problèma que cal reglar. Sus la question de l’òc, del patrimòni, i a de sosten dins la populacion. La manif servís a mostrar e a donar vam al resson. Per ieu es pròche de çò qu’an fat los omosexual ambe la Gay Pride : donar la pròva en public que i a un sosten, un resson ambe dejós, de reivindicacions. Devèm mostrar la dinamica de la vida amb una batèsta granda de menar.
Una batèsta que s’anóncia dins las dificultats : pas d’unitat del moviment, lo collectiu « Anem òc » qu’existís pas mai, pas tròp de temps… ?
La manif de Tolosa èra ja coma aquò, ambe la coordinacion occitana…
Mas demòra sonque Calandreta e l’IEO ?
Pel Felibrige, ieu lo sabi, son d’acòrdi per èsser dins la coordinacion. N’ai parlat ambe lo capolièr. Donc avèm 3 pilars que son d’associacions màgers. Lo collectiu èra un nucleus d’organisacion. De segur farà un apèl per aver una forma novèla e associar lo mai possible de monde.
Oc-Bi e FELCO èran pas convidats per l’acamp de Carcassona en genièr passat que decidiguèt de la crida. Perqué ?
Era pas lo primièr còp. Quand fas d’acamps e que lo monde venan pas, los convidas un còp, dos còps e al tresen passas a quicòm mai. Lo darrèr còp, los autres nos an rejonch. I aguèt tanben desacòrd rapòrt a l’endret. Avèm seguit alèra qu’èra pas nautras idèias. Lo debat es complicat.
Aquí serà tornamai dins l’encastre d’una jornada nacionala per las lengas regionalas. Se manifestarà de pertot en França. Avèm pas trapat quicòm de melhor dempuèi lo temps qu’avèm inventat aquestas manifs. Es una idèia bèla que cal contunhar.
Los autres vòlon mai d’una crida, d’un eveniment, un pauc pertot ?
Nautres volèm que i aja la manif. Quand òm ditz que l’òm a pas los mejans d’una granda manif, òm pòt pas dire qu’òm los a per mantunas de petitas. Autre problèma : nautres Occitans, de la marginalitat e del pichòt, ne manjam cada jorn. Avem besonh d’una fèsta en grand, pas la darrèida ròda de la darrèida carretona. Lo monde an besonh de se sentir en glòri.
Autra dificultat : Montpelhièr…Pas tròp central coma vila occitana ?
La centralitat de Tolosa es tota relativa ! Nos a fat partir lo Felibrige. Pels mejans de transpòrts seriá Carcassona, Narbona o Besièrs. Carcassona ne voliá pas, Narbona a pas de fòrça e Besièrs es pas la pena. Montpelhièr serà ben per Provença.
D’abituda se decidís mai d’un an a l’avança ?
Calandreta demana una crida dempuèi octobre de 2012. Tant que faire tant val tombar dins lo calendièr de la politica. Mas avèm esperat las datas que coneissèm dempuèi pauc de temps. Val melhor èsser a la raspa que pas far res del tot.
Las autras cridas an pas donat grand causa. Cal contunhar quand mema dins aquesta dralha ? Cambiar lo biais ?
Sètz tarrible los Occitans ! Lo moviment social occitan èra pas d’una fòrça extraordinària…E volriatz qu’ambe 20 000, 30 000 personas tot cambièsse ? Que la Republica reconeguesse sas fautas ? Las causas avançan lentament. Parli sovent de la Gay Pride. Fan aquò regularament, cada an, totjorn parièr, dempuèi 83. Es sonque 30 ans pus tard qu’an obtengut quicòm de crane.
I a pas besonh d’inventar. Cal que siague bona. Entre nautres, òm a pas melhorat las manifs. Amb una organizacion benlèu mens bona avèm agut mai de monde. Es benlèu ben que lo moviment nos despassa. Devèm fonçar dins aquo. Dona la pròva qu’Occitània es quicòm de bèl, grand e joiós.
Entrevista : Lo Benaset


text:
27 d’abr. 2015
E n'ètz d'avís ? 86 Mestregem las e-dèishas 1/2
Us privat a gratis, us public mercés de contactar d'abòrd domenja@gmail.com En jòia
En aost de 2014 l'umanitat qu'avèva dejà consumit lo 100% deu capatge planetari annau a produsir, en tot tirar en lordèras mei que jamei lo planeta no'n poderà absorbir : qu'avem a mestrejar las nostas dèishas "electriconicas" au mei viste. Un rapòrt d'abriu de 2015 de l'UNU (Universitat de las Nacions Unidas) qu'ajuda a ne préner consciéncia.
Publicat per LEKUONA Domenja a l'adreça 27.4.15
Libellats : dèishas electricas, dèishas electronicas, Domenja Lekuona, E n'ètz d'avís ?, e-dèishas, e-waste, lordèras, Radio Podcasts, reciclatge, sTEP, Universitat de las Nacions Unidas
Subscriure's a: Comentaris del missatge (Atom)


text:
Buenaventura Durruti
Buenaventura Durruti Dumange (Leon, 14 de julh de 1896 – Madrid, 20 de novembre de 1936) foguèt un sindicalista e revolucionari anarquista espanhòl. Menaire carismatic de l'anarquisme en Espanha amb son organizacion sindicala, la CNT, joguèt un ròtle important dins lo camp republican que luchèt durant la Guèrra Civila en dirigir una tropa de milicians coneguts jol nom de Colomna Durrutti. Nafrat dins de circonstàncias trebolas durant la Batalha de la Ciutat Universitària de Madrid lo 19 de novembre de 1936, se moriguèt finalament l'endeman, un desenat d'oras aprèp aquela lesion mortala.


text:
Guèrra d'Indochina
La Guèrra d'Indochina foguèt un conflicte dau periòde de descolonizacion que se debanèt en Indochina Francesa (Vietnam actual) de 1946 a 1954. Opausèt França e sei protectorats de la region, sostenguts per leis Estats Units d'America, a una tièra de guerilhas comunistas, que la principala èra lo Viet Minh, sostengudas per China comunista e l'Union Sovietica. Foguèt entraïnada per l'afebliment de la poissança francesa après la Segonda Guèrra Mondiala e la revirada de negociacions entre lo govèrn francés e lei movements nacionalistas de Vietnam. Lo bombardament d'Haiphong per una flòta francesa marquèt lo començament oficiau de la guèrra mai de tensions importantas existián ja entre lei dos camps. Après uèch annadas de guèrra, lo conflicte s'acabèt per una victòria independista negociada ambé lo govèrn francés : un partiment d'Indochina Francesa foguèt organizat a partir dei posicions tengudas per cada camp e quatre estats novèus foguèron creats.
La desfacha francesa en Indochina aguèt de consequéncias importantas dins lo rèsta de l'Empèri coloniau francés en Africa e va entraïnar lo començament de la guèrra d'Argeria a la fin de l'annada 1954. Ansin, entre 1960 e 1962, la màger d'aquel empèri s'afondrèt e venguèt independent. Dins lo rèsta dau monde, la victòria de Viet Minh mostrèt la capacitat d'una guerilha de luchar victoriosament còntra una armada regulara europèa.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Estat sota protectorat francés.


text:
Sètge de Tir (332 avC)
Lo sètge de Tir de 332 avC se debanèt de genier a julhet de 332 avC durant la conquista de l'Empèri Aquemenida per Alexandre lo Grand. S'acabèt per la conquista de la vila per lei Macedonians après un sètge malaisat en causa de la posicion defensiva de Tir — situada sus una illa — e de la resisténcia deis abitants. A la fin de la batalha, la màger part de la populacion, levat de la familha reiala, fuguèt massacrada o venduda coma esclaus.
Ligams intèrns[modificar | modificar la font]
- Sètge de Tir (724-720 avC) : sètge assirian per Salmanazar V.
- Sètge de Tir (705 avC : sètge assirian per Sennacherib.
- Sètge de Tir (663 avC) : sètge assirian per Assurbanipal.
- Sètge de Tir (586-573 avC) : sètge babilònian per Nabucodonosòr II.
- Sètge de Tir (1111-1112) : sètge per lei Crosats.


text:
Emiliano Zapata
Emiliano Zapata Salazar (8 d'aost de 1879 - 10 d'abriu de 1919) foguèt un òme politic e un cap militar major de la Revolucion Mexicana (1910-1920).
Originari d'una familha de païsans proprietaris, intrèt au sen de l'armada mexicana en 1908. En 1910, acomencèt son activitat politica e revolucionària e prenguèt la defensa de païsans que vòlon reprendre lo contraròtle de tèrras ocupadas illegalament per de grands proprietaris. La lucha venguèt rapidament violenta. En 1911, jonhèt lo movement de Francisco Madero qu'èra en favor dei classas mejanas e d'una reforma de la proprietat agricòla. Zapata participèt a la presa dau poder mai s'alunchèt finalament dau venceire en causa de la lentor dei reformas.
Après lo còp d'estat menat per Victoriano Huerta còntra lo govèrn Madero, Zapata s'alièt ambé Pancho Villa e ai constitucionalistas dau nòrd dirigits per Venustiano Carranza e Álvaro Obregón. Aquela coalicion capitèt de conquistar la capitala mai sei caps se devesiguèron rapidament entre elei. En 1914, Carranza assaièt d'arrestar Zapata per traison mai lo còp mau capitèt. En octòbre de 1914, Pancho Villa reüniguèt una convencion que permetèt a Zapata d'obtenir l'aprovacion de son programa. Lo mes seguent, Carranza e Álvaro Obregón s'alièron per formar un govèrn provisòri installat en Veracruz. Lei combats contunièron alora entre lei constitucionalistas e lei tropas de Villa e de Zapata que tenián la capitala. En abriu de 1915, Obregón capitèt de desfaire Villa e Zapata perdiguèt definitivament lo contraròtle de Mexico. Se retirèt en direccion dau sud onte contunièt de combatre lo govèrn centrau fins a son assassinat per de partisans de Carranza


text:
Laringe
Lo laringe (del grèc ancian: λάpuYE lárynx) es un organ situat al nivèl de la garganta. Es situat après la joncion del faringe. Es l'intermediari entre lo faringe e la traquèa e conten las còrdas vocalas. Fa partit de las vias aerianas. Segon las fonts es restacat a las vias superioras o a las inferioras.
Foncions fisiologicas[modificar | modificar la font]
Lo laringe ten tres foncions :
- una fonccion respiratòria, aperten a las vias respiratòrias ;
- un ròtle dins la degluticion : sa tancadura apara las vias aerianas inferioras ;
- un ròtle dins la fonacion: organ de produccion dels sons.


text:
Nos précédents rendez-vous en images
Lo Fòrum dels Mestièrs d’Òc a Albi
Un grandmercés a Gwenaël Cany per son invitacion al Fòrum dels Mestièrs d’Òc e a la MJC per son acuèlh.
Paratge amb los escolans e los diferents intervenents.
Fin finala, concèrt extrà amb Uèi.
Forum euroregional al Pont de Gard
Acuèlh emocionant amb la Transumància vocala del Barrut e Rubaïyales.
Decòr irreal per una passada campèstra, conviviala e de fèsta.
La Topina anima talhièrs Alhada e talhièrs Ceses. Bon apetís ! pendant que…
… Florent presenta lo project « Topina » al Auditorium.
Fin de festivitat amb los concèrts d’Aital Aital e Tato.
Grandmercé als organizadors del Forum euroregional e del Total Festum !
Nous avons passé un splendide week-end grâce à une belle programmation et des conditions d’accueil optimales.
Le projet avance à grands pas, à très vite de nos nouvelles !


text:
Henry David Thoreau
Henry David Thoreau (Concord, 12 de julhet de 1817 - Concord, 6 de mai de 1862) foguèt un escrivan, anarquista e filosòf american. Es conegut sobretot pel seu libre Walden o la vida dins los bòsques, sas reflexions sus una vida simpla e alunhada de la tecnologia, pels bòscs, e tanben per La desobesissença civila, ont argumenta que l'idèa d'una resisténcia individuala contra un govèrn sovent injust. Los libres, articles, ensags, jornals e poèsias de Thoreau comptan vint volums. Entre las seunas contribucions mai importantas se tròban los escrichs sus l'istòria naturala e la filosofia, ont davança l'ecologia e l'istòria del media ambient, doas de las fonts de l'ecologisme e la teoria de la descreissença d'ara. Èra abolicionista tota la seuna vida, fasent de conferéncias qu'acacan las leis que regisson los esclaus evasits e capturats, lausant lo trabalh de Wendell Phillips e de l'abolicionista John Brown. La seuna filosofia de resisténcia non-violenta influenciarà mai tard la pensada e las accions de personas coma Tolstoï, Gandhi e Martin Luther King. Exaltant l'individualisme e una certa forma d'ociositat en comunion amb la natura, Thoreau invita a explorar las «províncias de la imaginacion».
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Dossièr Thoreau(ca)
- Textos a Internet


text:
31/10/2017
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Nicolas Peuch nos informan que la convidada de l'emission dau diumenc 5 de novembre 2017 sur França Blu Perigòrd sera Fanny Lartigot, redactriça en chap dau jornau La Setmana.
De veire : http://lasetmana.fr/index.php/fr/
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Per escotar l'emission en directe o en redifusion, clicar sur lo ligam: França Blu Perigòrd
Veiqui lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
e los ligams vers lo sites de Nicolas Puech: www.nicolaspeuch.com e anemtrio.com e facebook.com/nicolaspeuch
19:20 Publié dans Actualitats, actualité, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Visitmuseum ei ua airina essenciau entath public torista interessat ena cultura e en patrimòni. Accessible des de quinsevolh dispositiu mobil ena sua version app o web mobil, Visitmuseum ei un element de supòrt ara visita presenciau deth musèu. Permet ar usatgèr complementar eth sòn recorrut damb contenguts disponibles en diuèrsi idiòmes e gaudir en detalh e grana qualitat d’ua cuedada seleccion des principaus pèces de cada musèu.
Visitmuseum auferís ua brèu presentacion der equipament museïstic, un recorrut pes principaus encastres tematics e ua guardada detalhada as objèctes mès notables. Presente tanben totes es donades practiques entara visita, e es enlaci corresponents entà saber-ne mès o poder compartir era experiéncia enes hilats sociaus.


text:
Rhamphorhynchus
Rhamphorhynchus muensteri
Espècias de reng inferior
- R. muensteri
- R. gemmingi
- R. longiceps
Eth genre mès comun enes pèires de Solnhofen, Alemanha, qu'ei Rhamphorynchus (bec de morre), un pterosaure de coa longa deth sosorden des Rhamphorhynchoidea. Pendent eth Jurassic lèu, hè 150 milions d'annadas, ja auien evolucionat plan ja qu'èren es pterosaures mès ancians coneguts e venien deth Triassic, 70 milions d'annadas auans e ja èren deth sosorden des Rhamphorhynchoidea.
Conservauen era longa coa vertebrada quan dintraren en eth Jurassic, un llegat de sòns ancessors reptils. Mercès ara bona preservacion des fossils sabem qu'auien ua membrana romboide ath final dera sua longa coa utilizada coma ua timonièra pendent eth vol. Es pterosaures de coa longa de Solnhofen auien auut un long passat mès i auiá pas de futur tàth eri. Auien arribat ath tuc dera sua evolucion e ja èren gaireben proches ara sua fin. Que s'escandiren lèu dempús d'arribar as costes e isles deth lac de Solnhofen.
Rhamphorhorhinchus ère en vertat un volador plan agil. Eth sternum, lòc on s'originauen poderosi musculs ère un uas plan e ample e auia ua cresta qu'anava tàth endavant, aperada tamben cristopina. Eth cotx ère long damb ues vertebres cuertes e compactes. Eth cran ère gran e lon e auia ua forma ponchuda en sòn devant. Auia us dubertures orbitals granes e tamben dus horats desseparats mès petiti en eth cran deuant des uelhs, eth nostril e era fenestra preorbital.
Es dents èren longues, ponchudes e corvades entàth devant e entàth dehòra e èren plan poderoses tà agahar preses. Quan era maissa ère barrada se barrejaven alternativaments. Que i a 20 dents ena maissa de sus e 14 ena de jos. Aguestes dents mos díden que plan d'espècies de Rhamphorhynchus menjaven peish. Es despulhes dera sua darrèra presa, un peish petit, a sigut trapat en er estomac d'un Rhamphorhynchus de Solnhofen.
En aguesta vila s'an trapat enquia cinc diuerses espècies de Rhamphorhynchus. Era mès petita auia un cran que hèia sonque 3 cm e ua longada d'ales de 40 cm. Era mès grana Rhamphorhynchus longiceps auia un cran de 19 cm e ua longada d'ales d'1,75 m.
Era espècie mès comuna, Rhamphorhynchus muensteri, pòt éster desseparat en dus grops. Un qu'auia un cran relatiuaments long e un det plan long tà volar, er aute auia un cran mès cuert e un det volador tamben mès cuert. Açò hè pensar en eth dimorfisme sexual: es animals damb cran mès grani a ales mès longui serián mascles e es autes hemelles. I a pas caracteristiques especifiques sus es esqueletes tà perméter desseparar es individús mascle e hemella d'ua auta forma.
Rhamphorhynchus tamben a sigut trapat en pèires de Württemberg, en eth sud d'Alemanha. aguesta qu'ei era espècie Ramphorhynchus longiceps (cran damb bec de morre long), tamben conegut en Solnhofen, en Baviera.
Es despulhes d'esqueletes de pterosaure mès ancianes que provene d'Oxford Clay, en Huntingonshire, en Anglatèrra, e permeteren descurbir ua naua espècie; Rhamphorhynchus jessoni e tamben provenien d'uassi solets des strata de Tendaguru, en Tanzania, en Africa der èst. Descurbert ena famosa expedicion tà cercar dinosaures alemanha de Tendaguru, demest 1909 e 1913.
Dents soletes deth Jurassic miei e ancian de Portugal tamben an sigut classats laguens deth genre Rhamphorhynchus.
Hònt: The illustrated Directory of Dinosaurs and other Prehistoric Creatures, Greenwich Editions, 2005.


text:
Valèga
Valèga (fr. Vallègue) es una comuna lengadociana de Lauragués situada dins lo departament de la Nauta Garona e de la region Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Lauragués sus l'anciana RN622 a 36 km al Sud-Èst de la vila.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòc e monuments[modificar | modificar la font]
- Castèl de Valèga dels sègles XIII, XVI e XVIII (monument istoric)
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Aulhat-Saint-Privat
Aulhat-Saint-Privat (oficialament en francés Aulhat-Saint-Privat) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi Domat e la region de la region d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom d'Aulhat ven d'Auliacum, masatge desvolopat a partir de la villa d'Aulius ; un manuscrit de 1562 lo menciona Ollat[1].
La segonda part dau nom de la comuna, Sant Privat, evoca Sanctus Privatus, avèsque de Mende au Sègle III[1].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
histoire.


text:
La Capèla de Barrés
La Capèla de Barrés[1] o La Capèla Barrés (oficialament en francés Lacapelle-Barrès) es una comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
(3,5 km)
(4,5 km)
(4,6 km)
(5,1 km)
(5,3 km)
(6,4 km)
(6,6 km)
(6,6km)
(7,8 km)
(7,9 km)
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son parrochia ecclesie Capelle de Barres, en 1266, La Capella de Barres, en 1365, Capela de Berres, al sègle XIV (per La Capèla de Barrés); in aice Barrense, en 906, in vicaria de Barrense, en 981, idem en 1162-1165 (pel Barrés), La Capelle Barrest, en 1669, La Chapelle Barrés, en 1688, La Capelle-Barreys, en 1784 [2],[3]. Lo mot capèla agèt los sens successius de « partida de la glèisa de Tors que gardava lo mantèl, la cappa, de Sant Martin, de « partida de glèisa amb un altar segondari », puèi de « glèisa pichona ». Dauzat jutja lo mot Barrés escur,[4] signe que se i aviá un luòc nommat Bar, lo coneissiá pas. Lo Barrés es una anciana vigariá carolingiana espandida mai que mai en Avairon, considerada ara coma una partida del Carladés, e de comunas, Lo Mur de Barrés e La Crotz de Barrés ne gardan la sovenença, tot coma La Capèla. Lo capluòc èra a Bars (grafia francesa), dins la comuna de La Crotz de Barrés [5],[6] e a 3 km a l'èst del borg. La prononciacion es [la kapɛlɔ barreʃ], a Vigron [7].
La microtoponimia de la comuna e dels alentorns immediats mescla fòrmas lengadocianas (Lacam, La Montagne d'Amagat) e fòrmas auvernhassas (Le Chambon), mas coma lo parlar de Vigron es puslèu orlhagués, deu n'èsser aital per una comuna situada encara pus a l'oèst.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Pèirafòrt; es ara del canton de Sant Flor-2.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ IEO Cantal, Communes Cantal.xls.pdf
- ↑ IEO Cantal, Communes Cantal.xls.pdf
- ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496855pz2EC9
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 143 e 145
- ↑ fracademic.com/dic.nsf/frwiki/965091
- ↑ dictionnaire.sensagent.leparisien.fr/Lacroix%20Barrez/fr-fr/
- ↑ enquèsta Sivadon, junh 2018


text:
551
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 551 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Reiaume Ostrogòt[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Guèrra dei Gòts còntra l'Empèri Bizantin ambé la perseguida deis ofensivas navalas deis Ostrogòts que conquistèron una partida de Dalmàcia e menacèt lo litorau occidentau de Grècia.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Tivièr
Tivièr [1] o Tivier (oficialament en francés Tiviers) es una comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Perimètre delh territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son Thyveyr e Tyverium, al sègle XIV, Tiverium, en latin en 1402, Tivier, en 1594, Tyviers, Tivière, en 1628, Thiviers, en 1663, Tiviers (mapa de Cassini, a la fin del sègle XVIII) [2]. Tivièr ven de Tiberium (fundum), del nom d'òme latin Tiberius [3],[4]. La prononciacion es [ti'vje] a Lastiguet e a Solatges, [ti'bje] o [ti'vje] a Vabres [5]. La grafia Tivier es pus simpla e fonologica que Tivièr.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Sant Flor-nòrd; es ara del canton de Sant Flor-1
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ IEO Cantal, Communes Cantal.xls.pdf
- ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496862fHfmWZ
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 676
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays occitans, edicion Sud-Ouest, 2007, p. 154
- ↑ enquèsta Sivadon junh 2018


text:
Adolphe Sax
Adolphe Sax (lo Dinan, 6 de noveme de 1814 - lo 4 de heurèr de 1894) que ho un factor d'instruments belga famós per aver inventat lo saxofòn e la soa familha.
Lo son pair qu'èra eth medish factor d'instruments. Mainatge, Adolphe Sax qu'estudiè la flabuta e la clarineta. Que s'installè a París on inventè la familha deus saxorns (en començant per lo bugle - un claron provesit de pistons - puish en continuant dab los menbres los mei graves) e, arron, la deus saxofòn ambs portant lo son nom.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Sax, Mule & Co, Jean-Pierre Thiollet, éd. H & D, 2004.


text:
Tè, aqueste tour en planta é sémia nouste casau qué pensàbie à quàuqués detzénes d’ans en darrè : lou sémiat dous tarbès e dou milhoc amasse. En aquéth téms aquéro culture qu’améliourabe las finances de la maysoâde. Û cop lou sòu près ta sémia, qu’apréstabem lou sémiadé, qu’ère û dus rencs «Latisnère» ; qu’abè dus réserboèrs (bleus); hens cadu, dus roullèus en boès, l’û t’au grâ de milhoc e l’aute ta las mounyètes. Quàuque cop, au coutèth, qu’ous ayustabem au calibre dou grâ. Lous boéus et méy tar, la cabale qué hasen ségui lou sémiadé. En tiéne lous mànchous qué calé abisas qué la cadéne ne sautesse pas, ou que lous pès n’s boussèssen pas dab quauque taroque. Quoan lous téms s’y prestabe, lous grâs que sourtiben prou lèu, qu’arruaben béroy é que prababen biste. (é dé dret ! dab û bou miadou qu’éren plà alignats). La prabade rapidé de las mounyètes las hasé s’atourcla dab bounhur à l’entour dous pès de milhoc é d’y garrapoa, dingue à ha ûe sègue ; enter lous renes lou passàdye quès restrégné. Aoust qu’arribabe, qu’amassabem las permères mounyètes en grâs frès (béren sabrous aquéths fricots !) qu’arribaben à pun tabé, qu’ère lou téms de las batères. Las aoutes tèques qué sécaben sus pé. Séques, que las amassabem en û permé passàdye, cadû qu’abé û sac en téle dé yute arrébirat d’û tièrs, ligat à l’entour de la talhe dab ligasses de corde de liùse ayustades au sac dab û petit calhau, tout en décha bada lou sac n’ay hica mey adayse las mounyètes séques. Atau accatralhats qu’entrabem hens aquèth fourasta, la calou qué s’y entutabe, qué tribalhabem dab péne en sé cara. La saque plée que la boéytabem hens lous grans sacs, apédassats dab raphia, qui serbiben n’a las batères, é qué countinuabem la récolte, la rée crouchide, dab tabé aquéths ligadés qui t’entraben hens la car ! Sus plusiurs dies qué hasem dus ou très passàdyes à d’arroun dou permé, qu’éren mey aysits, las hoélhes que séccaben. Qué ténem las mounyètes sus las mantes dous boéus au tenelh deu sou ; à las ores las mey cautes que las trucabem dab û gran eslata hens û sens puch hens l’aute, quoan lou sou bachabe qué séparabem lous gras de las tèques é qué las roulabem hens la mante dinque au lendoumâ. Au gran sou las tèques que pétaben. Qué répétabem aquéth tribalh dinque toutes estoussen desgrouâdes. Lous grâs aquéth téms qué s’arrayaben. Plâ secs qu’ous passabem au bentabé, puch au ségouné. Qué calé encoère, triaous aban dous bène ; qu’en goardabem tabé n’a nouste usàdye, de tèms en tèms qu’espabiem sé lou cûssou n’abé pas entamat la résèrbe.
Retrouvez ce témoignage en français ici


text:
20 ans dejà !
Lo 5 de noveme de 1997, l’Ecole Tarbaise de Musique et Traditions qu’a aubrit los sues talhèrs entà desvelopar la practica de la musica tradicionau : los joens, los bons, los iniciats, e sustot tots los autes que podèvan enfin accedir a ua formacion musicau per l’oralitat.
Suu principi « que sabi hèr, que’u transmeti », los talhèrs de boha, de vriolon, de sonsaina, d’acordeon diatonic, mandolina, cant, danças,… miats peus transmetedors, qu’an pendent 20 ans permetut a mes de 250 eslheves d’apressar la musica per la practica d’un instrument, entau sue plaser, e a còps, entà’s produsir dabans un public. Quauques eslhèves qu’en an mèma heit lo loe mestier.
Actuaument, que son mes de 100 eslhèves qui, cada annada, possan las pòrtas deus talhèrs. Cada dia, las parets deu 42 de la carrèra Pasteur tindan de Musicas tradicionaus, e qu’ei autant plan !
Au programa d’aqueths 20 ans :
- 5 de noveme de 2017 : Centre Aerat de Bors, de 15 òras a 18 òras, bal gascon animat peu grop Balensoir
- 10 de noveme de 2017 : Tarba, MDA deus Cais de l’Ador, 21 òras, concerts deus grops Accents, Lugana del Bòsc, Pat y Picos
- 18 de noveme de 2017 : Tarba, restaurant deu Parc de las Exposicions, 21 òras, bal gascon animat peu grop Huec
- 25 de noveme de 2017 : Tarba, Plaça de Verdun a 16 òras e Plaça de la Mairia a 17 òras, « flash-mob » danças tradicionaus (en cas de ploja rendetz-vos en devath de la Hala Brauhauban)
Rensenhaments au : 06.33.31.97.21.


text:
Abans avián una sola lenga, lo serbocroat, mas ara n’an doás, lo sèrbi e lo croat. Foguèt decidit atal. E d’ara enlà, los Sèrbis e los Croats, cadun dins son airal, fan tot çò que pòdon per diferénciar « lors lengas ». Menimosament. Mas i arribaràn e cal dire, per subrepés, qu’an ja dos alfabèts. E dins la seguida del sègle, alavetz que la lenga comuna auriá agut de dificultats màgers per subreviure, podèm assegurar que las doás, sus un pichon territòri, n’auràn plan mai encara. Es çò que podèm apelar lo sindròme de Belgrad, mas se poiriá dire tanben de Zagrèb, las doas capitalas ara enemigas. Sèrbia e Croàcia, grandas caduna coma Gasconha o Provença. Aquò pòt donar d’idèas… E la temptacion es granda aquí tanben de se diferénciar, de se particularizar. En gascon, dins los diccionaris, lo femenin de director es *directora, e non pas directritz coma endacòm mai. En Lemosin un ordinator se ditz una *computadoira e se recapta benlèu a la cosina. E nos anóncian un diccionari lengadocian / provençal – amb coma se deu lo francés coma metalenga – qu’establirà de distincions de vocabulari aquí ont nosautres, non vesèm que qualques sinonimes. Aital. Mas non lor parlètz pas de « las lengas d’òc ». Seriá coma se parlavetz de capitalisme als Chineses.
J.P.