text:
Arenas de Nimes
Leis Arenas de Nimes son un anfiteatre roman que se situa dins lo centre de la vila de Nimes, en Lengadòc. Amb l'Ostau Cairat e lo Temple de Diana es un dei testimònis mai importants dau passat roman de la vila. Lo monument es repertoriat dins lei monuments istorics dempuèi 1840. En 1863 foguèt remodelat pr'amor d'i poder far d'activitats taurinas. Actualament lo monument aculhís mai que mai de corridas o d'eveniments relatius a la bovina e tanben de concèrts.
Somari
Descripcion[modificar | modificar la font]
L'anfiteatre mesura 133 mètres de lòng, 101 mètres de larg e 21 mètres d'aut. L'ais grand dau monument mesura 69 mètres mentre que l'ais pichon ne mesura 38. Leis Arenas avián una capacitat de 24 000 espectadors qu'èran repartits dins quatre zònas e trenta quatre tribunas.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'anfiteatre foguèt bastit en 60 après Jèsus Crist, en s'inspirar dau Colisèu de Roma, per divertir la populacion de Nimes, una dei vilas mai influentas e pobladas dau país, e deis environas. Quand arribèt lo periòde de grandeis invasions l'airau foguèt transformat en vilatge fortificat, e leis abitants se refugiavan dins l'encencha deis Arenas. Constituiguèt puèi un barri a partir de l'Edat Mejana e fins au sègle XIX, amb de carrièiras e de botigas.
Leis Arenas a partir de l'epòca dei visigòts[modificar | modificar la font]
Après que s'enibiguèsson lei combats de gladiadors en 404, lei visigòts transformèron leis Arenas en fortalesa. Per se protegir de las atacas, frequentas durant los periòdes d'invasion, las gents s'amassavan dins l'endrech fins que finalament venguèt un vilatge fortificat. Aqueste arribèt a comptar doas glèisas, 220 ostals e mai una pichona fortificacion. La preséncia umana continua provoquèt evidentament divèrsas degradacions del monument sens comptar las pèiras qu'i foguèron raubadas per bastir d'autras abitacions.
La recuperacion deis Arenas[modificar | modificar la font]
Lòng dei sègles l'anfiteatre èra vengut un endrech que s'i èra implantat una part de la populacion nimesenca, çò qu'empachava de veire la beutat dau monument e mai lo deteriorava constantament. Quand passèt per Nimes lo filosòf Jean-Jacques Rousseau, s'indignèt de l'abandon deis Arenas e comparèt l'estat òrre del monument nimesenc amb lo circ de Verona mens polit e mai pichon mas en ben melhor estat. Leis autoritats lengadocianas ensagèron de metre en plaça divèrsei mesuras per restaurar lo monument coma en agost de 1786 quand leis Estats de Lengadòc s'adrecèron au rei de França e que foguèt edictat un arrèst dau conseu d'estat de Loís XVI, que disiá que la monarquia prestava la quantitat de 150 000 francs a l'entitat lengadociana. Foguèt sonque tre 1810 que s'ordenèt la demolicion deis ostaus e la neteja de l'anfiteatre.
Leis Arenas, centre de l'espectacle[modificar | modificar la font]
Dempuèi sa remodelacion l'anfiteatre es vengut un endrech apreciat per i organizar tota mena d'espectacle. A la fin del sègle XIX aculhiguèt d'òbras de teatre e actualament es subretot emplegat per lei corregudas de buòus (mai que mai corridas) e de concèrts. La tauromaquia i es venguda talament presenta que davant leis Arenas se pòt veire l'estatua en bronze del matador Nimeño II.


c: text/html

text:
Congrès Nacional African
Lo Congrès Nacional African (o ANC per African National Congress en anglés) es un partit politic de Sud-Africa membre de l'Internacionala Socialista. Creat en 1912, a Bloemfontein per defendre los interèsses de la majoritat negra contra la dominacion blanca, foguèt declarat illegal per lo Partit Nacional pendent l’apartheid en 1960. Serà tornar legalizat en 1990 alara que l'apartheid serà avalit en junh de 1991.
En 1994, las primièras eleccions multiracialas permeton a Nelson Mandela d'èsser elegit president de la Republica sud-africana. Dempuèi, l'ANC domina largament la vida politica sud-africana (60-70 % de las voses a las diferentas eleccions generalas de 1994, 1999, 2004 e 2009).
Son cap actual es Jacob Zuma e son sèti es installat dins la Chief Albert Luthuli House, immòble de vint-e-dos estagis situat a Johannesburg e que portava aperabans lo nom de Shell House.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rocquencourt (Yvelines)
Rocquencourt es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Yvelines e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo territòri communal de Rocquencourt aperten a la plana de Versailles, a una altitud mièja de 130 mètres, adossat al nòrd al relief cobèrt pel bòsc de Marly. Aquel territòri es relativament redusit (Es la una de las mai pichonas municipalitats dels Yvelines) e fauta singularment d'unitat. A ocupat al sud-oèst pel domeni de Chèvreloup, contigu al parc de Versailles e #qu'alberga lo arboretum del meteis nom, en cobrint aperaquí la mitat de la comuna ; al nòrd, engloba lo marge sud de la bòsc de Marly, del temps que l'espaci situat a l'èst de la rota nacionala 186 a cobèrt pels grands ensems residenciales del Domeni e de Parly 2. La municipalitat a traversat per de grandas infrastructuras viàrias : lo autoroute A13, a 2 x 3 vias, en lo nòrd al limit amb L'Aquela-Sant-Cloud, la expedís départementale 307 parallela a la autoroute, en connectant Sant-Cloud a la vallée de la Mauldre, #que compòrta 2 x 2 vias a la traversada de la municipalitat, e la rota nacionala 186 orientat nòrd -sud (connexion Versailles - Sant-Germain-en-Laye), enllaçada a las precedentas per doas échangeurs.
La part urbanisée representa aperaquí un quatren de la superficie totala. A constituit essencialament de immeubles d'abitacions e de bureaux generalament de 3 a 5 escalonis.
Lo triangle de Rocquencourt, #qu'es lo échangeur dels autoroutes A13 e A12, se situa en realitat en la municipalitat vesina de Bailly.
La municipalitat de Rocquencourt es limitrophe de L'Aquela-Sant-Cloud al nòrd-es, del Chesnay a l'èst, de Versailles al sud, de Bailly a l'oèst e de Louveciennes al nòrd.
Es drainée pel ru de Chèvreloup, afluent del ru de Gally, #que pren la siá font en lo domeni de Chèvreloup.
Le territoire communal de Rocquencourt appartient à la plaine de Versailles, à une altitude moyenne de 130 mètres, adossé au nord au relief couvert par la forêt de Marly. Ce territoire est relativement réduit (C'est l'une des plus petites communes des Yvelines) et manque singulièrement d'unité. Il est occupé au sud-ouest par le domaine de Chèvreloup, contigu au parc de Versailles et qui héberge l'arboretum du même nom, couvrant environ la moitié de la commune ; au nord, il englobe la marge sud de la forêt de Marly, tandis que l'espace situé à l'est de la route nationale 186 est couvert par les grands ensembles résidentiels du Domaine et de Parly 2. La commune est traversée par de grandes infrastructures routières : l'autoroute A13, à 2 x 3 voies, dans le nord à la limite avec La Celle-Saint-Cloud, la route départementale 307 parallèle à l'autoroute, reliant Saint-Cloud à la vallée de la Mauldre, qui comporte 2 x 2 voies à la traversée de la commune, et la route nationale 186 orientée nord -sud (liaison Versailles - Saint-Germain-en-Laye), raccordée aux précédentes par deux échangeurs.
La partie urbanisée représente environ un quart de la superficie totale. Elle est constituée essentiellement d'immeubles d'habitations et de bureaux généralement de 3 à 5 étages.
Le triangle de Rocquencourt, qui est l'échangeur des autoroutes A13 et A12, se situe en réalité dans la commune voisine de Bailly.
La commune de Rocquencourt est limitrophe de La Celle-Saint-Cloud au nord-est, du Chesnay à l'est, de Versailles au sud, de Bailly à l'ouest et de Louveciennes au nord.
Elle est drainée par le ru de Chèvreloup, affluent du ru de Gally, qui prend sa source dans le domaine de Chèvreloup.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo Chesnay dépendait de la parròquia de Rocquencourt quand en 1683, Louis XIV la #crompar per la barrar en lo parc de Versailles.
Lo castèl de Beauregard i aguèt bastit l'an 1786.
La darrièra batalha de las tropas imperialas napoléoniennes i aguèt luòc a Rocquencourt, lo 1er Modèl:En julhet 1815, siatz 13 jorns après Waterloo e 9 jorns après lo abdication de Modèl:Napoleon Ier mas abans la signatura de la armistice, del temps que las Prussiens avián ocupat la França. #Èsser lo fach, al instigation del maréchal Davout, dels generales Exelmans e Piré e se traduisit per la masèle d'una brigada prussienne e mai de 400 presoèrs.
En julhet 1951, lo Grand quartièr general de las poténcias aliadas a Euròpa (SHAPE) s'installa dins bastissas pré-fabricats, bastits dins tres mes aperaquí pel enginy militar francés, sus una localizacion #que la França i n'aviá fach don al OTAN. I aviá situat al Camp Voluceau a Rocquencourt sul luòc actual del INRIA, fins al 30 de març de 1967[1].
Le Chesnay dépendait de la paroisse de Rocquencourt quand en 1683, Louis XIV l'acheta pour l'enfermer dans le parc de Versailles.
Le château de Beauregard fut construit en 1786.
La dernière bataille des troupes impériales napoléoniennes eut lieu à Rocquencourt, le Modèl:1er juillet 1815, soit 13 jours après Waterloo et 9 jours après l'abdication de Modèl:Napoléon Ier mais avant la signature de l'armistice, alors que les Prussiens avaient envahi la France. Elle fut le fait, à l'instigation du maréchal Davout, des généraux Exelmans et Piré et se traduisit par l'anéantissement d'une brigade prussienne et plus de 400 prisonniers.
En juillet 1951, le Grand quartier général des puissances alliées en Europe (SHAPE) s'installe dans des bâtiments pré-fabriqués, construits en trois mois environ par le génie militaire français, sur un emplacement dont la France avait fait don à l'OTAN. Il était situé au Camp Voluceau à Rocquencourt sur le site actuel de l'INRIA, jusqu'au 30 mars 1967[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.inria.fr/40ans/codesource/pdf/codesource02.pdf
- ↑ http://www.inria.fr/40ans/codesource/pdf/codesource02.pdf


text:
Comèrci triangular
Lo comèrci triangular, tanben dich tracha atlantica o tracha occidentala, foguèt una tracha negrièra entre Euròpa, Africa e America qu'existiguèt entre lei sègles XVI e XIX. Permetiá d'assegurar la distribucion d'esclaus negres dins lei colonias europèas d'America a partir de rets comerciaus basats sus lei diferents continents. Entraïnèt la desportacion d'au mens onze milions de personas.
Segon la definicion classica dau comèrci triangular, Euròpa èra a l'origina dei cambis e s'ocupava de reünir lei capitaus, lei naviris e leis equipatges necessaris per assegurar lo transpòrt deis esclaus e dei marchandisas. Africa organizava la « produccion » e lo transpòrt deis esclaus vèrs lei pòrts de venda. Enfin, America èra l'endrech de produccion de produchs agricòlas qu'èran exportats vèrs lei centres de consomacion en Euròpa. Pasmens, aquel esquèma simplificat escond d'esquèmas mai complèxs. D'efèct, d'autreis itineraris mens coneguts mai fòrça importants existián coma lo comèrci dirèct entre lei colonias portuguesas de Brasil e d'Angòla, lo trafec intèrn au continent american d'esclaus en cambi de certanei produchs o encara lei comèrcis negrièrs en direccion dei colonias europèas asiaticas o deis estats arabis.


text:
Espeluga deths Tres Hrairs
Era Espeluga deths Tres Hrairs qu'embarra un sarròt d'òbras d'art parietau deth Magdalenian (Paleolitic Superior). Qu'apartien ath hialat d'espelugas ornadas dera cadea pirenenca-cantabrica. Que's tròba en Coserans, ens Pirenèus, ena comuna de Montesquiu Avantés e en departament d'Arièja. D'ua altitud de 465 m, qu'ei vesia dera Espeluga deth Tuc d'Audobèrt, deth medish periòde, arreconeguda peths sòns nombrosi objèctes d'art mobiliari.
Qu'ei coneguda pera representacion parietau de dus èsters miei-òmis miei-animaus (teriantropia), rare en art parietau. Eth prumèr, en tot presentar amassa eras caracteristicas d'un uman e d'un bisont, que s'apera eth « broish damb er arc musicau » per'mor que sembla hèr ad aguest instrument de còrdas hregadas. Entath dusau, eras interpretacions successivas que l'an designat com un broish practicant un rite magic o un diu deths animaus nommat eth « diu cornut » o enqüèra com un chaman en transit.
Er interior qu'embarra tanben un peirat e un larèr.
Que deu eth sòn nom aths tres hilhs Max, Jacques e Louis deth comte Henri Bégouën qui eth 20 o eth 21 de julh de 1914 e descorbiren era entrada dera espeluga.


text:
Laurasiatheria
Los Laurasiatheria fòrman un clad de mamifèrs placentaris que d'analisis filogeneticas relativament recentas an fach descobrir. Es fondat a partir d'analisis ADN sus la preséncia de marcadors Retrotransposon.
Classificacion[modificar | modificar la font]
Segon NCBI:
- òrdre Carnivora
- sosòrdre Caniformia - carnivòr de forma de cans
- sosòrdre Feliformia - carnivòr de forma de gats
- Cetartiodactyla
- òrdre Cetacea - balenas
- sosòrdre Mysticeti - balenas de fanons
- sosòrdre Odontoceti - balenas de dents
- familha Hippopotamidae
- sosòrdre Ruminantia - romiants
- sosòrdre Suina
- sosòrdre Tylopoda - camèls
- òrdre Cetacea - balenas
- òrdre Chiroptera - ratapenadas
- sosòrdre Megachiroptera
- sosòrdre Microchiroptera
- òrdre Insectivora - insectivòrs
- òrdre Perissodactyla
- òrdre Pholidota
L'òrdre Insectivora correspond per d'autres autors als òrdres Soricomorpha, Erinaceomorpha e Afrosoricida.
Segon d'autras fonts
- Erinaceomorpha
- Soricomorpha
- Chiroptera
- Cetartiodactyla
- Perissodactyla
- Ferae:
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia The Paleobiology database : Laurasiatheria Waddell et al. 1999 (en)
- Referéncia NCBI : Laurasiatheria (en)


text:
Ar C'hloastr-Plourin
{{Infobox Comuna de França
|carta=bre | nom2=Le Cloître-Saint-Thégonnec | nomcomuna =Ar C'hloastr-Plourin
[[Fichièr:DSCN0402.JPG|thumb|Asphodèle d'Arrondeau
| lògo= | imatge= | descripcion= La nòstra-Madama del Cloître Sant-Thégonnec | escut= | escais= | region ist =Bretanha | parçan= | arrondiment= Morlaix | canton= Saint-Thégonnec
| sitweb= | cp=29410 | insee =29034 | cònsol =Jean-René Péron | mandat = 2008-2014 | gentilici = Cloîtrien, Cloîtrienne (en francés) | alt mej= m | longitud=-3.793333 | latitud=48.480833
| alt mini =
| alt maxi = | km² =28.48
}} Ar C'hloastr-Plourin en breton ( Le Cloître-Saint-Thégonnec en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat, situada a 12 km al sud de Morlaix, a d'altituds compresas entre 300 m e 100 m, lo bourg en se trobant cap a 210 mètres d'altitud. La municipalitat a situat en la part orientala de las Monts de Arrée e fa partida del Parc natural regional de Armorique.
Lo territòri communal, fòrça vallonné, a situat sul vessant nòrd dels Monts de Arrée, actiu dels Rochers del Cragou e de la Ròca Santa-Barnabé al sud (dins aquela zòna, lo territòri communal déborde un pauc sul vessant sud dels Monts de Arrée fins a la tourbière del Mendy), #que forman una alineació gaireben oèst-es de nautors e de rochers #que culminent a divèrsas endroits a 282 mètres d'altitud e #que forman lo limit amb la municipalitat de Scrignac ad a penas mai de 100 mètres d'altitud al nòrd-oèst, ailà ont çò Queffleuth #que forma limit séparative a l'oèst amb las municipalitats de Plounéour-Ménez e Pleyber-Crist e #que se flueix cap al nòrd en direccion de la riu de Morlaix, abandona lo limit communale. A l'èst, un autre cors d'aiga a vallée dintrada, lo Jarlot, lududes tanben tributaire de la riu de Morlaix, separa la municipalitat d'aquela de Plougonven. Lo limit nòrd, amb Plourin-lès-Morlaix, se appuie egalament per la màger part de lo sieu traçat sul vallon dintrat d'un pichon afluent de marge drech del Queffleuth, de contunh mai a l'èst après un pichon interfluve, sus un vallon d'un pichon afluent de marge drech del Jarlot. Lo bourg es excentré clarament cap al nòrd al se del territòri communal[1].
Aquel divèrs cors d'aiga, en separant la municipalitat de las siás vesinas, an permeses los sègles passats l'implantacion de nombroses molins (principalament "a papièr"), situats segon lo marge ont se son implantats sul territòri de la municipalitat, siá sus aqueles de las municipalitats vesinas (veire Plounéour-Ménez, Pleyber-Crist, Plougonven, Plourin-lès-Morlaix).
Lo bourg del Cloître-Sant-Thégonnec es a la separacion dels aisses de circulacion principala #que manlèvan d'itineraris de direccion méridienne transeünt mai a l'oèst sul scenari (via romaine) o, mai sovent en las vallées del Queffleuth (départementale 769 Carhaix-Morlaix, anciana nacional 169) o del Jarlot : anciana via ferrée a via estrecha del Ret breton (halte del Cloître- Lanneanou près de de lo masatge caseriu de Kermeur en la municipalitat de Plougonven) de la siá dubertura en 1891 a la siá clausura en 1962 pel tràfec merças e 1967 pels viatgèrs.
La commune, située à 12 km au sud de Morlaix, a des altitudes comprises entre 300 m et 100 m, le bourg se trouvant vers 210 mètres d'altitude. La commune est située dans la partie orientale des Monts d'Arrée et fait partie du Parc naturel régional d'Armorique.
Le territoire communal, très vallonné, est situé sur le versant nord des Monts d'Arrée, allant des Rochers du Cragou et de la Roche Saint-Barnabé au sud (dans cette zone, le territoire communal déborde un peu sur le versant sud des Monts d'Arrée jusqu'à la tourbière du Mendy), qui forment un alignement presque ouest-est de hauteurs et de rochers qui culminent à plusieurs endroits à 282 mètres d'altitude et qui forment la limite avec la commune de Scrignac à à peine plus de 100 mètres d'altitude au nord-ouest, là où le Queffleuth qui forme limite séparative à l'ouest avec les communes de Plounéour-Ménez et Pleyber-Christ et qui s'écoule vers le nord en direction de la rivière de Morlaix, quitte la limite communale. À l'est, un autre cours d'eau à vallée encaissée, le Jarlot, lui aussi tributaire de la rivière de Morlaix, sépare la commune de celle de Plougonven. La limite nord, avec Plourin-lès-Morlaix, s'appuie également pour la majeure partie de son tracé sur le vallon encaissé d'un petit affluent de rive droite du Queffleuth, puis plus à l'est après un petit interfluve, sur un vallon d'un petit affluent de rive droite du Jarlot. Le bourg est excentré nettement vers le nord au sein du territoire communal[2].
Ces divers cours d'eau, séparant la commune de ses voisines, ont permis les siècles passés l'implantation de nombreux moulins (principalement "à papier"), situés selon la rive où ils se sont implantés sur le territoire de la commune, soit sur ceux des communes voisines (voir Plounéour-Ménez, Pleyber-Christ, Plougonven, Plourin-lès-Morlaix).
Le bourg du Cloître-Saint-Thégonnec est à l'écart des axes de circulation principaux qui empruntent des itinéraires de direction méridienne passant plus à l'ouest sur le plateau (voie romaine) ou, plus souvent dans les vallées du Queffleuth (départementale 769 Carhaix-Morlaix, ancienne nationale 169) ou du Jarlot : ancienne voie ferrée à voie étroite du Réseau breton (halte du Cloître- Lanneanou près du hameau de Kermeur dans la commune de Plougonven) de son ouverture en 1891 à sa fermeture en 1962 pour le trafic marchandises et 1967 pour les voyageurs.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Mapas al 1/25000ème del IGN 0616 oèst Morlaix e 0616 es Plouigneau
- ↑ Cartes au 1/25000ème de L'IGN 0616 ouest Morlaix et 0616 est Plouigneau


text:
Dampierre-sous-Bouhy
Dampierre-sous-Bouhy es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo senhor de Dampierre-jos-Bouhy a fin del XVIIe sègle es Philippe de Troussebois, #lo que residís a Colméry (Nièvre)[1].
Le seigneur de Dampierre-sous-Bouhy à fin du XVIIe siècle est Philippe de Troussebois, lequel réside à Colméry (Nièvre)[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 3 E 8 / 142 - Archiu del notaire Louis Voullereau - Archiu départementales de la Nièvre
- ↑ 3 E 8 / 142 - Archives du notaire Louis Voullereau - Archives départementales de la Nièvre


text:
Gerard de Cremona
Gerard de Cremona (en latin: Gerardus Cremonensis) (c. 1114–1187) èra un traductor italian d'òbras scientificas aràbias trobadas per las librariás abandonadas de Toledo.
Foguèt un dels pus importants erudits eissits de l'Escòla de traductors de Toledo que reviscolèt l'Euròpa medievala al sègle XII en li transmetre la coneissença aràbia, grèga e josieva en astronomia, medecina e autras sciéncias, la fasent disponibla per tota persona sabent legir. Una de sas pus celèbras revirada es l' Almagest de Claudi Ptolemèu a partir dels tèxtes en arabi trapats a Toledo. Li foguèt atribuit per error la traduccion del Canon de la medecina d'Avicena.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ "Inventions et découvertes au Moyen-Age", Samuel Sadaune, p.44


text: Abans la separacion de Iogoslavia, Eslovènia representava lo 23% del PIB iogoslau malgrat solament aver lo 8% de la populacion. Las exportacions èran un 15 % a l'exterior e un 30 % a la rèsta d'Iogoslavia. Segon d'informacions del PIB del 1971, lo 42 % d'aquel çò deviá a l'indústria, lo 19,5 % al comèrci, lo 11,5 % a l'agricultura e lo 8,4 % al bastiment. Uèi lo país es un modèl de succès economic e estabilitat per la region. Amb lo mès naut PIB per cápita de la Euròpa Centrala, lo país a una infrastructura excellenta, una fòrça de trabalh plan educat, e una ubicacion estrategica entre los Balcans e l'Euròpa Occidentala[1]. La privatizacion arriba dempuèi 2002, e l'economia a un dels nivèls mai nauts de contraròtle estatal de l'UE. Reformas estructuralas per melhorar l'ambient empresarial an permés un pauc mai de participacion estrangièra dins l'economia, e an ajudat a amendrir lo caumatge[1].


text:
Imalaïa
Echl' Imalaïa (in sanskrit « barraque des nèges ») ch'est un insimbe ed cainnes ed montaingnes s'étirant su pus ed 2 400 km ed long et large ed 250 à 400 km, qui sépare ech dsous-continint indien dech platiau tibétain dins ch'sud del Asie. I débute dins chl' Oest au Nanga Parbat au Pakistan pi i s' finit dins chl' Est au Namche Barwa au Tibet.
Echl' Imalaïa abrite ches pus autes montaingnes dech monne, sot ches 14 sommets qui culmine'te à pus ed 8 000 mètes d'altitude, dont ch'mont Everest, ech pus grind ed tous. Ches autes sommets ont donné liu à granmint d' éspédicions d'alpinisses.


text:
Les éditeurs
IEO Edicions, c’est la maison d’édition de l’Institut d’Etudes Occitanes, fédération dont le siège social est à Toulouse. Depuis 50 ans, par ses publications variées dédiées à l’ensemble du lectorat, elle participe à la socialisation de la langue occitane en soutenant la création en occitan comme sur la langue et la culture occitanes. IEO Edicions qu’ei l’ostau d’edicion de l’Institut d’Estudis Occitans, que lo son sieti sociau es basat a Tolosa. Desempuish 50 ans, qu’edita libes en occitan e sus la lenga e la cultura occitanas, dedicats a l’ensemble de la poblacion e participa, atau, a la socializacion de la lenga.
Le CREO Provença est la section de l’IEO de la région Provence-Alpes-Côte d’Azur. Elle édite régulièrement des livres pédagogiques et à destination de la jeunesse. Lo CREO Provença es la seccion de l’IEO per la region Provença-Aups-Costa d’Azur. Edita libres pedagogics e a destinacion de la joinessa.
Le catalogue de Confluences se ressent d’un double projet éditorial. D’une part, l’ancrage dans la région Aquitaine, d’autre part, l’intérêt porté à la littérature et à ses formes canoniques : essais, fiction, récits. L’un après l’autre, chacun des livres que nous publions voudrait être une ouverture. Pour trouver, non loin d’ici, une sorte d’absolu. S’émerveiller d’un monde tout près. Lo catalòg de las "Editions Confluences" que participa d’ua pensada editoriau dobla. Purmèr, qu’es lo posicionament dens la region Aquitania. Dusau, qu’es l’importancia de la literatura e de las soas formas canonicas. Cada libe qu’es pensat com ua obertura tà trapar, pròche d’aici, com un absolut e s’esmervelhar deu monde.
C’est une petite maison d’édition, mais sérieuse et qui c’est vous porter avec elle dans l’imaginaire de ses histoires. Dirigé par Daniel Pagès, l’Ametlièr devrait faire fructifier ses publications dans la langue occitane. Un éditeur, et un auteur, à suivre. L’ametlièr es un ostalòt d’edicion que la seuna vocacion es de vos portar dins l’imaginari de Danièl Pagès. Aquel tarnés, que mena solet sas edicions, nos contarà segurament de mai en mai en occitan contes e istorietas per la juventud.
Les éditions de l’IEO Ariège, section départementale de l’IEO, entre gascon et languedocien. Las edicions de l’IEO Arieja, la seccion departamentau de l’IEO, entre las variantas gascona e lengadociana de l’occitan
Dans cet espace particulier, vous trouverez, classés par éditeur, le stock de livre appartenant à IDECO. Cet espace n’est pas dédié aux professionnels concernant le catalogue de diffusion actuel. Dens aqueste espaci se poden trobar l’estòc de libes d’IDECO de mei d’un editor. Aqueste espaci n’es pas dedicat aus professionaus.
La Poesia est une maison d’édition qui publie des ouvrages en occitan et bilingues occitan-français destinés à un jeune public. La Poesia publie des livres scolaires et de loisirs. Tous ses ouvrages sont en occitan : gascon, provençal et languedocien. La Poesia participe activement à l’équipement des écoles Calandreta et les classes bilingues en matériel pédagogique adapté.
La Poesia es un ostal d’edicion que publica d’obratges en occitan e bilingues occitan-francés destinats a un public jove. La Poesia publica de libres escolars e de léser. Totes sos obratges son en occitan : gascon, provençal e lengadocian. La Poesia participa activament a l’equipament de las escòlas Calandreta e de las classas bilingüas en material pedagogic adaptat.
Michel MINIUSSI (1956-1992) est un écrivain occitan de Provence dont la création littéraire tout aussi bien en prose qu’en poésie est d’un grand raffinement. Miquèu Miniussi (1956-1993) es un escriveire occitan de Provença que sa creacion tant en poesia coma en pròsa es d’un rafinament mai que requist.
Novelum est la section de l’IEO du Périgord qui édite également des livres en limousin.
Novelum es la seccion de l’IEO de Perigòrd qu’edita libes en lemosin.
Reclams, né en 1897, est à la fois une revue littéraire et une maison d’édition en occitan. Les éditions Reclams publient depuis 1897 les écrivains de langue occitane contemporains (Joan Loís Baradat, Eric Gonzalés, Sèrgi Javaloyès, Sèrgi Labatut, Robert Lafont, Joan Loís Lavit, Bernard Manciet, Albèrt Peyroutet, Eric Rei-Bèthvéder...). Elles proposent également des rééditions en graphie classique des principaux auteurs d’expression gasconne de la première moitié du XXè siècle (Camelat, Palay, Pic...) annotées et commentées.
Reclams, nascut en 1897 es a l’encòp una revista literària e un ostal d’edicion en occitan. Las edicions Reclams publican dempuèi 1897 los escrivans de lenga occitana contemporanèus (Joan Loís Baradat, Eric Gonzalés, Sèrgi Javaloyès, Sèrgi Labatut, Robert Lafont, Joan Loís Lavit, Bernard Manciet, Albèrt Peyroutet, Eric Rei-Bèthvéder...). Propausan tanben de reedicions en grafia classica dels autors màgers d’expression gascona de la primièra mitat del sègle XX (Camelat, Palay, Pic...) anotadas e comentadas.
Associacion pel Desvolopament de l’Escrich Occitan


text:
Feudalitat
La feudalitat es un sistèma politic caracteristic de la societat europèa de l'Edat Mejana que conoguèt son apogèu entre lei sègles X e XII. Èra basat sus una tièra d'associacions entre lo poder centrau e lei senhors locaus d'un caire e entre lei senhors locaus e lei populacions d'auntre caire. Cada associacion definiguèt un ensems complèt de deures, de servicis e de libertats.
Segon un definicion classica establida per François-Louis Ganshof (1944),[1] la feudalitat es un ensemble d'obligacions recipròcas, legalas e militaras entre la noblesa guerrièra, que vira a l'entorn dels tres concèptes claus, de senhor, vassals, e fèus.[1]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 François Louis Ganshof (1944). Qu'est-ce que la féodalité. .


text:
Populacion
La populacion d'una zona geografica es lo nombre d'individús d'una meteissa espècia vivent dins una zona definida.
La populacion umana es estudiada per la demografia, la sociologia e la geografia umana. En biologia, una populacion es un ensemble d'individús d'una meteissa espècia se perpetuent dins un territòri donat. Las populacions son alara estudiadas per la biologia de las populacions — una branca de l'ecologia e la "genetica de las populacions", branca de la biologia de l'evolucion.
Òm atribuís, a una porcion de territòri, una capacitat d'acuèlh (carrying capacity) que limita la creissença de la populacion. Cèrts observators de las societats umanas estiman que la nocion de capacitat d'acuèlh se deu aplicar tanben a las populacions umanas, e qu'una creissença incontraròtlada de la populacion umana poiriá provocar una catastròfa maltusiana. D'autres especialistas s'opausan, eles, categoricament a aquesta tèsi.
Descriptor de populacion[modificar | modificar la font]
La descripcion de las populacions se pòt far:
- Amb l'ajuda de variablas dichas descriptors (aquestes concernon la talha, l'edat, lo taus de natalitat, lo sex-ratio…) .
- Per la genetica (estimacion de la freqüéncia dels gèns)
- Per la dinamica (natalitat, mortalitat, declin…)
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Demografia
- Populacion mondiala
- Populacion de França e chifras de populacion en França
- Populacion de Japon
- Populacion de Mexic
- Demografia istorica


text:
Heudicourt (Somme)
Vidicourt en picard ( Heudicourt en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Heudicourt Es un vilatge rural picard del Santerre situat a 12 km al nòrd-es de Péronne, situat dessús ancians camins ancians : la Cauçada Brunehault de Sant-Quentin a Arras (actual RD 58) e un ancian camin gaulois en connectant Péronne a Cambrai, l'actual RD 181[1].
Heudicourt est un village rural picard du Santerre situé à 12 km au nord-est de Péronne, situé sur d'anciens chemins antiques : la Chaussée Brunehault de Saint-Quentin à Arras (actuelle RD 58) et un ancien chemin gaulois reliant Péronne à Cambrai, l'actuelle RD 181[2].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}. Consultat lo 3 de decembre de 2009
- ↑ Geneawiki. Consultat lo 3 décembre 2009


text:
Batalha de Tannenberg (1914)
La batalha de Tannenberg foguèt una batalha qu'opausèt l'Empèri Rus a l'Empèri Alemand au començament de la Premiera Guèrra Mondiala dau 23 au 30 d'aost de 1914. La VIIIa armada alemanda capitèt d'atacar la Ièra e la IIa armadas russas dins la region d'Allenstein gràcias a de movements rapids permés per l'utilizacion dau ret de transpòrt ferroviari de Prussia Orientala. A la fin de la batalha, la IIa armada russa èra quasi anientada e la Ia deguèt se replegar marcant la fin de l'ofensiva russa còntra Alemanha.
Lo nom de la batalha foguèt chausit sus lei conseus dau coronèu Max Hoffmann per la propaganda alemanda. D'efèct, Tannenberg, situada 30 quilomètres a l'oèst dau prat batalhier, èra estada lo luòc de debanament de la batalha de Grunwald en 1410 que veguèt la desfacha decisiva de l'Òrdre dei Chivaliers Teutonics còntra una coalicion eslava menada per lei sobeirans polonés e lituanian.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ La vila d'Allenstein, situada en Polonha dempuei 1945, es d'ara endavant dicha Olsztyn.


text:
Crepuscul
Lo crepuscul o luscre o calabrun es l'illuminacion de l'atmosfèra per lei rais dau Soleu lo matin avans lo levar e lo ser après lo tremont. Aquela difusion de la lutz sembla d'alongar lo jorn, tant lo matin avans lo clarejar, coma lo ser après soleu tremont. Lo crepuscul es provocat per la refraccion de la lutz dau soleu per lei jaç auts de l'atmosfèra.
I a dos tipes de crepuscul:
- Crepuscul matinau: avans lo levar dau Soleu; se nomena tanben auròra o auba.
- Crepuscul vesperau: lo vèspre a la boca de la nuech.
Lo crepuscul a tres fasas:
- Crepuscul civil: dempuei soleu tremont fins que l'autor dau Soleu siá de -6º.
- Crepuscul nautic: quand l'autor dau soleu es entre -6º e -12º.
- Crepuscul astronomic: quand l'autor dau soleu es entre -12º e -18º.


text:
Dampierre-en-Bray
Dampierre-en-Bray es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo data|9|de
, Dampierre pren lo nom de Dampierre-en-Bray[1].
Le Mois invalide (janvier)M, Dampierre prend le nom de Dampierre-en-Bray[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Decrèt del 5 de genièr de 1965 en portant cambiament de noms de comunas, JORF nModèl:O 7 del 9 de genièr de 1965, Modèl:Pàg.213, sus Légifrance.
- ↑ Décret du 5 janvier 1965 portant changement de noms de communes, JORF nModèl:O 7 du 9 janvier 1965, p. 213, sur Légifrance.


text:
Times Square
40° 45′ 24″ Nòrd 73° 59′ 11″ Oèst / 40.75659, -73.98626
Times Square es la plaça emblematica de la vila de Nòva York (EUA), situada al centre de Manhattan, entre las avengudas sieisena e novena, e las carrièras 39 a 52 . En son centre se crosan la carrièra 42 e l'avenguda Broadway, ont se forma una plaça originalament coneguda coma plaça Longacre. La plaça tornèt èsser nomenada per Times Square en 1904, perque lo burèu central del jornal The New York Times se situava al canton. Per celebrar lo cambiament de nom, lo jornal organizèt una fèsta publica de l'an nòu. Quand lo jornal cambièt d'adressa dins la carrièra 46 en 1913, Lo nom Times Square èra ja reconegut, e mai l'estacion de mètro de la zona foguèt nomenada tanben atal. La fèsta d'an nòu contunhèt a se far fòra de l'edifici original del jornal, fins a venir una de las fèstas de referéncia de la nuèch de l'an.
Se caracteriza per sas desenas de publicitats luminosas publicitàrias. Far una publicitat a Times Square es fòrça car; l'anoncia mens cara es aquela de Coca-cola, que paga un milion de dolars cada an, a causa d'un ancian contracte. La rason del pres de la publicat a Times Square es que s'estima que la plaça recep 26 milions de passejaires cada an. Times Square es, amb lo parc central de Nòva York, la zona metropolitana dels Estats Units d'America qu'apareis lo mai de còps dins los filmes e programas de television.


text:
Punt interior
Lo punt interior es un signe tipografic semblabla al punt mas plaçat en dessús de la linha de basa. Los usatges mai ancians remontan a l’epigrafia: serviguèt, dins d'escrituras anticas, a separer los mots. En latin e en grèc ancian, son utilizacion frequenta pasmens jamai foguèt sistematica, e es subretot utilizat per l'escritura en majuscula. Vaqui un exemple :
- NIΨON·ANOMHMATA·MH·MONAN·OΨIN
(en grec : « lava meus pecats e non solament meus uèlhs », palindrom que se pòt gravar suls batistèris).
Foguèt remplaçat per l’espaci.
Lo punt interior servís tanben de diacritic dins las ortografes actualas del gascon e del catalan e dins de romanisacions d’autres sistèms d’escritura.
Somari
Utilizacion en occitan[modificar | modificar la font]
S'utiliza sonque en occitan gascon.
- Destria lo grafema   (donant lo le son [ɲ] equivalent al francés  , al catalan  , al castelhan  ) e la sequéncia  , n seguida de h fricativa.
Per exemple: castanha [kas'taɲɔ] / in·hèrn [in.'hɛɾ]).
- Dinstinguís lo grafema sh (donant lo le son [ʃ] equivalent al francés   de chemin, al catalan   de deixar, a l'anglés   de shy) e la sequéncia  , s seguida de h fricativa.
Per exemple: floreish [flu'ɾejʃ] / des·har [des.'ha].
Aquela   fricativa de l'occitan gascon equival a   dins las autras varientas d'occitan (in·hèrn = infèrn, des·har = desfar, gahar = gafar).
Utilizacion en catalan[modificar | modificar la font]
Fa la distinccion entre   e  . Lo punt interior (punt volat en catalan) se plaça pas qu'entre entre doas   o   en capitalas, per obtenir lo digrama modificat   o   en capitalas.:
-   val mai sovent [ʎ] coma en occitan dins familha;
-   val [ll]. Per exemple: Parallèl (oc) → Paral·lel (ca).
Utilizacion en arpitan[modificar | modificar la font]
En arpitan: lo punt interior distinguís:
- Lo   prononciat [dz] e lo   prononciat [ʒ].
- Lo   prononciat [dz] dabant   o   e   prononciat [ʒ] dabant de   o  .
- Lo   prononciat [ts] e lo   prononciat [ʃ].
Utilizacion en grèc ancian e grèc modèrne[modificar | modificar la font]
En grèc ancian e modèrne, lo punt interior es utilizar al luòc del punt virgula.


text:
Tritteling-Redlach
Tritteling-Redlach es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat fa partida de la conca de vida de la Moselle-es.
La commune fait partie du bassin de vie de la Moselle-est.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait De l'anciana província de Lorraine, en lo marquisat de Faulquemont.
- La municipalitat de Redlach a #èsser ligat l'an 1818 a Tritteling, èra précédemment ligada a Flétrange dempuèi 1810.
- Abans lo decrèt del 21 de decembre 1999, la municipalitat se trucava Tritteling.
- Dépendait de l'ancienne province de Lorraine, dans le marquisat de Faulquemont.
- La commune de Redlach a été rattaché en 1818 a Tritteling, elle était précédemment rattachée a Flétrange depuis 1810.
- Avant le décret du 21 décembre 1999, la commune s'appelait Tritteling.


text:
Galilèa
Galilèa (Galilaea en latin, Galilaia en grèc, הגליל haGalil en ebrieu, لجليل al-Jaleel en arabi; significacion: "circuit") es una region situada al nòrd d'Israèl, tradicionalament devesida en tres partidas:
- Nauta Galilèa
- Bassa Galilèa
- Galilèa Occidentala, tanben sonada la còsta nòrd d'Israèl
Geografia[modificar | modificar la font]
Galilèa es una region montanhosa, al nòrd de la Palestina antica, amb una plana grassa que bordeja lo lac de Tiberiàs o Genesarèt, tanben sonat Mar de Galilèa. Es la partida mai rica d'Israèl. S'estend de Dan al nòrd, al pè del Mont Hermon fins a las montanhas Carmèl e Gilboa al sud, e de la val de Jordania a l'èst fins als entorns de la mar Mediterranèa a l'oèst, en passant per las planuras de Jezreèl e Akko, e fa mai d'un tèrç del territòri actual d'Israèl. Dins la partida montanhosa se tròban los vilatges de Naïm (que significa "polit"), Nazaret (guardader) e Canà (canar). La partida del lac de Tiberiàs, ont se tròban las vilas de Cafarnaom, Corazin e Betsaida, a d'arbres fruchals, olius e vinhas, en mai de pesca e derivats. Autras vilas son Gath Epher e Jotapata.
Bíblia[modificar | modificar la font]
Lo nom de Galilèa apareis pel primièr còp dins lo Libre de Josué. Lo Primièr Libre dels Reis (9,11-13) ditz que Salamon compensèt Iram per mantun servici efectuat, en li ofrissent una plana entre las montanhas de Naftali. Iram foguèt decebut pel present e la nomenèt "la tèrra de Cabul". Los judans la nomenèron Galil. Segon lo Libre dels Macabèus, Galilèa foguèt lo teatre de combats nombroses quand los judans se revoltèron contra la dinastia Seleucida. Galilèa es subretot citada dins lo Novèl Testament. L'esséncia de la vida de Jèsus s'i desvolopa; los tres primièrs evangèlis son consagrats a sas activitats dins aquesta region; Tibèri foguèt l'emperaire tre 14, e los josieus èran prèsts per la rebellion. En 26, tota la riba mediterranèa se trobava jos la dominacion romana. Galilèa èra governada per Eròdes Antipas, pus conegut coma Eròdes lo Tetrarca, e Judèa acabava d´èsser metuda en mans d'un governador o prefècte novèl apelat Ponç Pilat, que venguèt amb l'armada romana a Jerusalèm dempuèi la basa de Cesarèa. L'expression Galilèa de las Nacions (Matieu 4, 15) Galil ha Goyim, simbolizava que Galilèa voliá venir una region distinta de Juda e del Temple de Jerusalèm.
Istòria[modificar | modificar la font]
Al sègle I i aviá 300 000 abitants. Coma la populacion s'èra fusionada amb d'estrangièrs qu'èran pas de religion josieva, los galilèus èran pas ben vistes pels josieus fervents, que nomenavan la region coma Galilèa dels gentils que se pòt tanben traduire coma lo districte dels atèus. Pendent lo periòde roman, la província de Palaestina foguèt dividida en tres regions, Judèa, Samària e Galilèa. Dempuèi lo contraròtle de la region pel califat arabi en 638, Galilèa faguèt partida del jund d'Urdunn (Jordania). lo Shi'a Fatimid prenguèt lo contraròtle de la region en 900; una sècta que venerava lo califa Fatimid al-Hakim biAmr Allah formèt la religion drusa, al centre-nòrd de Galilèa. Pendent las Crosadas, foguèt organizada en Principat de Galilèa, un dels mai importants senhorius dels crosats. Al començament del sègle XX, foguèt colonizada pels arabis, los druses, los circassians e los josieus. La poblacion josieva aumentèt rapidament per l'immigracion. Après la Guèrra de 1948, Galilèa es contrarotlada per Israèl. Los kibbutzim de la mar de Galilèa foguèron bombardats per l'artilhariá de l'armada siriana. Los bombardaments cessèron après la conquista del plan de Golan per Israèl en 1967. Pendent los ans 1970 e 1980, l'"Organizacion per la Desliurança de Palestina" a lançat d'atacs suls vilatges de la Nauta Galilèa dempuèi Liban.


text:
Barr (Bas Ren)
Barr en alemannisch (Barr en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La localité se appuie sus las contreforts del massís dels Vòges al pè del mont Santa-Odile e a 8 km al sud de Obernai. A traversat per la Kirneck, afluent del Andlau e jos-afluent del Ill. Barr Es capital viticole de Alsace amb la siá mai anciana fièra als vins de Alsace (mai de 100 ans) e la siá istorica "Fèsta de las vendanges" #que se desenrotlla tradicionalament lo primièr week end d'octòbre.
La localité s'appuie sur les contreforts du massif des Vosges au pied du mont Sainte-Odile et à 8 km au sud d'Obernai. Elle est traversée par la Kirneck, affluent de l'Andlau et sous-affluent de l'Ill. Barr est capitale viticole d'Alsace avec sa plus ancienne foire aux vins d'Alsace (plus de 100 ans) et son historique "Fête des vendanges" qui se déroule traditionnellement le premier week end d'octobre.
Istòria[modificar | modificar la font]
Malgrat que la primièra traça escricha, en mencionant lo vilatge de Barr jol nom de Barru, data de l'an 788, los istorians pensan qu'aquel luòc a #èsser ocupat plan abans, coma lo pròvan los nombroses vestigis préhistoriques de l'edat del fèrre e de l'edat del bronze descobèrt en lo sector.
A l'origina proprietat imperiala, la vila i aguèt cedit per las Habsbourg a Nicolas Ziegler en 1522, de contunh transformada en franc-alleu tres ans mai tard. Pel continuament los sieus fils la #vendre dins la vila de Estrasburg, #que li calguèt épouser la causa en la guèrra #que #opausar Estrasburg en protestant a las Lorrains catolicas. En 1592, aqueles #cremar lo castèl, l'ostal comun e setanta abitacions, e #torturar de divèrses abitants.
Pendent la Guèrra de Trenta Ans i aguèt a sofrir Imperiales, dels Suedeses e dels Franceses, mas mens que los pòbles environnants. En lo conflicte #que #opausar Louis XIV a Estrasburg la vila i aguèt ocupat pels Franceses ; l'omicidi d'un oficiar per un abitant #portar en représailles l'incendi de la vila..
La reconstruction #èsser rapida e pel continuament Barr pas #conéisser mai de catastròfa d'aquel genre, se li calguèt quitament sosténer al passatge de tropas #que lududes #caler manténer.
A Modèl:La s- un procès #que li caliá durar près d'un sègle #opausar los localités de la distincion de Barr dins la vila d'Estrasburg, la siá suzerain, #que reivindicava la totalitat dels bòsques de la siá vassale. En 1763, una primièra decision en #atribuir lo tèrç a Estrasburg ; i i aguèt crida e aquel pas #èsser #qu'en 1836, jos la Monarchie de Julhet, que lo verdict #èsser definitivament confirmat. I a encara una quarentena d'ans, de vièlhs Barrois trucavan la part possedida per Estrasburg de r g'stohlne Wàld, lo bòsc volat. Mas s'es totjorn lo lairon de quauquarrés : a Modèl:La s- egalament, Estrasburg #far bastir, en tota legalitat, un pichon canal #que détournait cap a la Kirneck una part de las aigas #que lor auriá calgut arribar a Andlau, e i a una cinquantena d'ans, de vièlhs Andloviens parlavan encara de la g'stohlnes Wasser, de la aiga volada. Uèi aquela bandèja apareis tanben desbrembada de part e d'autra ; sembla quitament que l'actual municipalité barroise conesca pas mai l'existéncia del canal (encara mantengut en los ans ochanta) e, la natura en reprenent los sieus dreches, las aigas tornaràn benlèu lèu a Andlau.
De violentes combats i #opausar en 1944 Alemands nazis e Americanes. Labors Consultadas: Annuaire de la Societat d'Istòria e de Arqueologia de Dambach-la-Vila, Barr e Obernai, 1993 (pp. 99 e suiv.), 2004 (pp. 81 e suiv.)
Même si la première trace écrite, mentionnant le village de Barr sous le nom de Barru, date de l’année 788, les historiens pensent que ce site a été occupé bien avant, comme le prouvent les nombreux vestiges préhistoriques de l’âge du fer et de l’âge du bronze découverts dans le secteur.
À l'origine propriété impériale, la ville fut cédée par les Habsbourg à Nicolas Ziegler en 1522, puis transformée en franc-alleu trois ans plus tard. Par la suite ses fils la vendirent à la ville de Strasbourg, dont elle dut épouser la cause dans la guerre qui opposa Strasbourg protestant aux Lorrains catholiques. En 1592, ceux-ci brûlèrent le château, la maison commune et soixante-dix habitations, et torturèrent plusieurs habitants.
Pendant la Guerre de Trente Ans elle eut à souffrir des Impériaux, des Suédois et des Français, mais moins que les villages environnants. Dans le conflit qui opposa Louis XIV à Strasbourg la ville fut occupée par les Français ; le meurtre d'un officier par un habitant amena en représailles l'incendie de la ville..
La reconstruction fut rapide et par la suite Barr ne connut plus de catastrophe de ce genre, même s'il dut supporter le passage de troupes qu'il lui fallut entretenir.
Au Modèl:S- un procès qui devait durer près d'un siècle opposa les localités de la seigneurie de Barr à la ville de Strasbourg, leur suzerain, qui revendiquait la totalité des forêts de sa vassale. En 1763, une première décision en attribua le tiers à Strasbourg ; il y eut appel et ce ne fut qu'en 1836, sous la Monarchie de Juillet, que le verdict fut définitivement confirmé. Il y a encore une quarantaine d'années, de vieux Barrois appelaient la partie possédée par Strasbourg d'r g'stohlne Wàld, la forêt volée. Mais on est toujours le voleur de quelqu’un : au Modèl:S- également, Strasbourg fit construire, en toute légalité, un petit canal qui détournait vers la Kirneck une partie des eaux qui auraient dû arriver à Andlau, et il y a une cinquantaine d’années, de vieux Andloviens parlaient encore du g'stohlnes Wasser, de l’eau volée. Aujourd’hui cette affaire elle aussi paraît oubliée de part et d’autre ; il semble même que l’actuelle municipalité barroise ne connaisse plus l’existence du canal (encore entretenu dans les années quatre-vingt) et, la nature reprenant ses droits, les eaux retourneront peut-être bientôt à Andlau.
De violents combats y opposèrent en 1944 Allemands nazis et Américains. Ouvrages consultés: Annuaire de la Société d'Histoire et d'Archéologie de Dambach-la-Ville, Barr et Obernai, 1993 (pp. 99 et suiv.), 2004 (pp. 81 et suiv.)


text:
Abraam
Abraam (en ebrieu: אברהם Abrāhām; en ebrieu tiberian ʾaḇrāhām; en arabi ابراهيم Ibrāhīm) es lo patriarca del Judaïsme, reconegut tanben pel Cristianisme, e un profèta important de l'Islam. Sa vida es relatada dins lo libre de la Genèsi e dins l'Alcoran, mas i a pas cap d'evidéncia istorica sus son existéncia. Se vertadièrament existiguèt, visquèt probablament entre 2166 abC e 1991 abC. Lo Judaïsme, lo Cristianisme e l'Islam recebon lo nom de religions abraamicas, pr'amor qu'aquel personatge jòga un ròtle important dins lo desvolopament de lors cresenças. Lo Judaïsme considèra Abraam lo patriarca benesit de Dieu. Encara que sa femna èra estèrla, Dieu prometèt una nacion granda (Israèl) de lor descendéncia e per aquò cambièt son nom per Abraam. Per vertut del pacte entre Dieu e Abraam, manifestat dins la circoncision, Abraam es considerat lo primièr josieu. Segon l'Alcoran, Abraam es un patriarca e lo paire d'Ismaèl, qu'es lo paire dels arabis. Es considerat un dels profètas mai importants mandats per Dieu.


text:
Umberto Eco
Umberto Eco (nascut lo 5 de genièr de 1932 a Alexàndria en Piemont) es un escrivan, istorian e filosòf italian. Es actualament professor ordinari de semiotica e president de l'Escòla Superiora d'Estudis Umanistas de l'Universitat de Bolonha.
En 1971 fondèt Versus, una de las revistas italianas mai importantas de semiotica, e n'es encara director e membre del comitat scientific uèi.
En 1980 capitèt dins lo genre narratiu. Son primièr roman, Il nome della rosa, coneguèt sulpic una brava capitada, tant que ne venguèt un best-seller internacional revirat a trenta-dos lengas e foguèt adaptat al cinèma.
En 1988 publiquèt son segond roman, Il pendolo di Foucault.
Son nombrosas sas òbras sus las teorias de la narracion e la literatura: Lector in fabula (1979), Sei passeggiate nei boschi narrativi (1994) , Sulla letteratura (2002), Dire quasi la stessa cosa (2003), sus la traduccion. A mai a collaborat durant tota sa carrièra a un bon nombre de jornals coma La Stampa, La Repubblica, Il Corriere della Sera, Il Giorno, Il Manifesto e tanben a de revistas coma L'Espresso (que i pòrta una rubrica bisetmanièra, La bustina di Minerva), Quindici e Il Verri.


text:
Ludwig van Beethoven
Ludwig van Beethoven (Bonn, batejat lo 17 de deceme de 1770 – Viena, lo 26 de març de 1827) que ho un compositor aleman deus màgers e un pianista e cap d'orquèstra de la fin deu periòde d'estil classic (la fin deu sègle XVIII e lo començament deu sègle XIX).
Que vadó dens ua familha de musicians : lo son ajòu Lodewijk van Beethoven (1712–1773), catolic olandés, qu'èra musician e, de cantador, qu'èra pujat dinc au reng de Kapelmeister (mèste de capèra) de la cort de l'elector de Colonha. Lo son hilh Johann van Beethoven (lo pair deu compositor) qu'èra eth tanben musician, aqueste còp a la cort de l'elector de Bonn. Maria Magdalena Keverich, la mair, qu'èra era tanben gessida d'ua familha de musicians.
Logicament Ludwig van Beethoven qu'arrecebó las soas purmèras leçons dab lo son pair ; ua legenda negra que vòu que Johann van Beethoven, qui èra alcolic e d'un temperament mauaisit, qu'aurè volut imitar Leopold Mozart qui, excellent pedagòg e avèva avut un mainatge prodigi ; per aquò har, qu'aurè forçat lo son hilh a practicar lo piano mes shens lo talent pedagogic deu pair de Wolfgang Amadeus Mozart. Beethoven qu'avó tanben com aute mèste Christian Gottlob Neefe qui èra l'organista de la cort, qui'u ensenhè la composicion e lo clavièr e qui l'ajudè a publicar las soas purmèras composicions en 1783.
En 1887 que viatgè ua purmèra vegada a Viena on aurè arrecebudas leçons de Wolfgang Amadeus Mozart. Que sia vertat o non, la manca de formalitat e de repercucion d'aquesta rescontra que constitueish ua anecdòta que decevendata dens la petita istòria de la musica. De tot biais, chic arron qu'avó de tornar en çò son per'mor de la sanat de la soa mair e deu son decès qui, dab un pair alcolic, e's deishava la carga deus sons dus hrairs capdets. En rason de l'alcoolisme deus son pair qu'obtiengó d'arrecéber eth medish la meitat deus sons revienguts entà los miélher emplegar.
En 1792 que tornè a Viena dab l'ajuda de l'Elector e Bonn e acerà que conegó Joseph Haydn e Antonio Salieri, qui hon los sons dus mèstes. Lo son pair que's morí chic de temps arron. Après lo despartir de Haydn de Viena en 1794, Beethoven, dab ua reputacion de musician plan establida, que causí de demorar a Viena e l'ajuda de l'Elector que ho remplaçada per d'autas personalitats capuladas vienesas, enter lasquaus : lo Prince Joseph Franz Lobkowitz, lo Prince Karl Lichnowsky e lo baron Gottfried van Swieten. Beethoven qu'estinglava mei ue mei com pianista virtuòse e com improvisator. Durant queste periòde, Beethoven que compausè hèra, que dè concèrts de piano e qu'estampè lo son Op. 1 vodat au Prince Lichnowsky. Que ho un succès comerciau. En 1796 que viatgè per l'Euròpa Centrau en companhia deu Prince Lichnowsky ; que passè per Praga, Drèsda, Leipzig, e Berlin en tot demorar mei que mei a Praga. Que compausè ua sonata per piano e violoncèl vodada au rei Friedrich Wilhelm II qui'u dè ua importanta soma d'argent.
De cap aus sons 30 ans que comencè a vàder sord. Que's retirè ua tempsada dens la vila de Heiligenstadt, mes, un còp resignat a vàder completament sord, que redactè lo Testament de Heiligenstadt qui es ua letra aus sons hrairs Johannes e Karl on explica quin e pensava vodar la soa vita a acabar la soa òbra artistica. La sordera que l'obliguè a emplegar un quadèrn de discussion on los sons interlocutors (e a còp eth medish) escrivèvan çò que volèvan díser.
L'epòca de l'invasion francesa que correspond au segond periòde de composicion de Beethoven dab un estil eroïc. Durant aquesta tempsada qu'escrivè òbras màger com la soa tresau sinfonia (en purmèr vodada a Napoleon Bonaparte, puish, decevut per aqueth personatge, fin finala Beethoven la titolè Eroïca) lo concerto per vriulon e lo son sol opera Fidelio qui ho ua mauescaduda financièra per'mor de l'ocupacion francesa.
A la fin de la soa vita que compausè e gavidè òbras musicaus a maugrat d'estar vadut sancerament sord. Suu plan familiau, qu'arrecebè, après ua grana batalha legau contra la veuda deu son hrair Carl qui jutjava de baisha moralitat, la garda legau deu son nebot Karl e dab qui las relacions e horen hèra mauaisidas ; qu'arribèn a un punt que Karl b'ensagè de suicidà's.
Las darrèras òbras de Beethoven (qui son amassadas dens çò qu'òm considèra estar lo tresau periòde de composicion de Beethoven), e mei que mei los darrèrs quatuors, qu'arribèn a un punt de complexitat tecnica e de composicion qui hon mau comprès alavetz, e qui hon admirats arron.
L'enterrament de Beethoven que ho un eveniment de gran endom qui amassè ua horrèra de las granas. Qu'ei sepelit a Viena dens lo cemitèri de Währing.
Òbras[modificar | modificar la font]
Enter las soas òbras mei famosas òm pòt mentàver :
- Las 9 sinfonias
- Lo concerto per vriulon
- L'opèra Fidelio
- La musica de crampa (los trios quatuòrs e quintets de còrdas)
- Las soas sonatas per piano.


text:
Veneçuèla
Veneçuèla (var. Veneçuela), en espanhòl Venezuela, es un estat d'America del Sud, al nòrd. Confronta la mar Cariba, Guyana, Brasil e Colómbia.
Sa capitala es Caracas.
Lo gentilici es veneçolan -a.
Istòria[modificar | modificar la font]
En Veneçuèla, en 1522 se fondava un dels primièrs emplaçaments espanhòls en America del Sud (lo primièr n'èra Sant Gat-marti, en çò qu'es uèi Colómbia), e la màger part del territòri fasiá partida del virregnat de Nòva Granada. Parts del qu'es ara l'èst de Veneçuèla venguèron la Nòva Andalosia. Après divèrses suslhèuaments fracassats, lo país s'emancipèt d'Espanha en 1811 jos la direccion del sieu filh mai famós, Simón Bolívar. Veneçuèla faguèt partida de la Republica de la Grand Colómbia amassa amb Colómbia, lo Panamà e lo Eqüator fins a 1830, quand l'estat veneçolan se'n separèt e venguèt una republica sobeirana.
Per la màger part del sègle XIX e del sègle XX l'istòria veneçolana se caracterizèt per l'inestabilitat politica, de luchas politicas e de govèrns dictatorials. Après la mòrt de Juan Vicente Gómez e la casuda dels govèrns autoritaris, las luchas democraticas obliguèron l'armada a se retirar de la participacion dirècta en la politica nacionala çò 1958. Dempuèi, Veneçuèla a agut una tradicion de govèrn democratic, mas, pas sens de conflictes.
En 1992 lo tinent militar Hugo Chávez dirigiguèt un còp d'Estat per remòure al president democratic, elegit dos còps, Carlos Andrés Pérez. Lo còp fracassèt, e Chávez e los conspiradors foguèron encarcerats per traïson. D'autra banda, lo president Pérez foguèt acusat e declarat colpable de corrupcion. Chávez venguèt un personatge fòrça popular per la classa bassa per resistir a un president corrupte. Foguèt liberat en 1994 pel successor de Pérez, Rafael Caldera.
Chávez ganhèt las eleccions presidencialas de 1998 amb 56% dels vòtes coma candidat d'un nòu partit politic, lo Movement Cinquena Republica (Movimiento V Republica en espanhòl). Promoguèt la creacion d'una nòva constitucion, aprovada per referendum en 1999. Chávez foguèt reelegit en 2000 jos de la nòva constitucion amb 59% dels vòtes. Las reformas economicas e politicas que realizèt son estadas fòrtament criticadas per la classa mejana e la classa nauta. Decembre de 2001 se realizèron de caumas generalizadas del sector petrolièr e empresarial. Après un brèu còp d'Estat 2002 l'entrepreneire Pedro Carmona s'autoproclamèt president, mas foguèt obligat de renonciar après un movement popular pro-Chávez e lo vicepresident Diosdado Cabello venguèt president interimari d'après la Constitucion. Chávez foguèt restablit coma president 48 oras après.
Politica[modificar | modificar la font]
Veneçuèla es una republica.
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de Veneçuèla


text:
Lo Glaisiú
Lo Glaisiú[1] (Le Glaizil en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
1) Lo Castèl de Lesdiguières
A la fin del Modèl:XVIe sègle, François de Lesdiguières, natiu de Santa-Casqueta, cap de las protestants del Champsaur, #far bastir un castèl fòrt al lieudit « Los Diguières », al Nòrd del vilatge del Glaizil. Aquela distincion lududa #permetre de venir « pòrti de Lesdiguières ».
-
Fichier:Ruïnes Del castèl de Lesdiguières.JPG
-
Fichier:Ruïnes Del castèl de Lesdiguières2.JPG
Ruïnes Del castèl de Lesdiguières
-
Fichier:Ruïnes del castèl de Lesdiguières3.JPG
2) Lo torn cairat del cementèri del Glaizil
Aquela, plaçada a la cœur de l'actual cementèri, seriá lo vestigi d'una glèisa Romane e d'un torn de vigie bastidas cap al XII sègle a la cœur meteis del pòble. La glèisa i auriá brulé dins lo XIX sègle e lo torn a #èsser destruida l'an 1960 perque menaçava de desplomar-se.
1) Le Château de Lesdiguières
À la fin du Modèl:XVIe siècle, François de Lesdiguières, natif de Saint-Bonnet, chef des protestants du Champsaur, fit construire un château fort au lieudit « Les Diguières », au Nord du village du Glaizil. Cette seigneurie lui permit de devenir « duc de Lesdiguières ».
-
Fichier:Ruines du château de Lesdiguières.JPG
-
Fichier:Ruines du château de Lesdiguières2.JPG
Ruines du château de Lesdiguières
-
Fichier:Ruines du château de Lesdiguières3.JPG
2) La tour carrée du cimetière du Glaizil
Celle-ci, positionnée au cœur de l'actuel cimetière, serait le vestige d'une église Romane et d'une tour de vigie construites vers le XII siècle au cœur même du village. La glèisa aurait brulé au XIX siècle et la tour a été détruite en 1960 car elle menaçait de s'écrouler.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Toponimia Occitana e Senhalizacion bilingüa. Actas del Congrés d'Aush, 2007, publicat pel CROM, mapa aparegut a la pagina 77


text:
Teatre de la crudeltat
Lo Teatra de la crudeltat es un tèrme introduit per Antonin Artaud per designar la forma dramatica que trabalhaba dins son ensag Lo teatre e son doble. Amb « crudeltat » cal entendre « sofriment d'existir ». L'actor deu montat sus scèna coma un supliciat sus son lenhèr. Segon Artaud, lo teatre deu cobrir sa dimension sacrada, metafisica et portar lo spectator fins a l'estransi.
Importància de la mesa en scèna[modificar | modificar la font]
Segon Artaud, per que lo teatre torna venir grèu e que los eveniments lo despassan pas, lo teatre deu abandonar lo primat de l'autor per aquel del meteire en scèna. Los mots devon pas èsser utilizats per çò que son, mas puslèu « dins un sens incantatòti, vertadièrament magic – per lor forma, lors emanacions sensiblas e pas mai sonque per lor sens »[1]. « s’agís pas de spprimir la paraula articulada, mas de donar als mots a pauc près l’importància qu’an dins los sòmis »[2].
S'alunhant del tèxte, Artaud vòl s'alunhar del realisme per butar lo teatre a daissar de « terminar a nos far penetrar dins l’intimitat de qualques fantòchas » [3] e « de l’arrancar a son trepejament psicologic e uman » [4]
Pèças[modificar | modificar la font]
Lo primièr e unic espectacle de la crudeltat es la tragèdia Los Cenci (tragèdia de quatre actes e dètz tablèu segon Shelley e Stendhal). La representacion se faguèt lo 6 de mai de 1935 al Teatre de las Folies-Wagram. Artaud avoa qu'aquela pèça n'aparten pas vertadièrament al teatre de la crudeltat mas l'anoncia e lo prepara. La pèça es basada sul movement de la gravitacion. Artaud escriguèt dins la Bèstia negra n°2 del 1èr de mai de 1935: « Per Los Cenci, me sembla que lo teatre torna a son plan e que torna trobar aquela dignitat gaireben umana sens que es pas util de destorbar l'espectator. »
Michel de Ghelderode es un autor se podent revendicar coma fasent partida del teatre de la crudeltat.
Un autre espectacle sovent religat al teatre de la crudeltat es aquel de Purificats (1999) de Sarah Kane.
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Artaud, Antonin.1964. Lo teatre e son doble. (fr) Le théâtre et son double. Paris : Gallimard. p.189
- ↑ Artaud, Antonin.1964. Lo teatre e son doble. (fr) Le théâtre et son double. Paris : Gallimard. p.142
- ↑ Artaud, Antonin.1964. Lo teatre e son doble. (fr) Le théâtre et son double. Paris : Gallimard. p.129
- ↑ Artaud, Antonin.1964. Lo teatre e son doble. (fr) Le théâtre et son double. Paris : Gallimard. p.136
Bibliographie[modificar | modificar la font]
- (fr) Antonin Artaud :Le théâtre et son double, Gallimard, Paris, 1938.
- (fr) Antonin Artaud : Le Théâtre de la Cruauté, n°5-6 spécial Artaud de la Revue 84, Paris, 1948
- (fr) Antonin Artaud :Œuvres, Quarto Gallimard, 2004
- (it) Franco Ruffini : I teatri di Artaud. Crudeltà, corpo-mente, Il Mulino, Bologna, 1996.


text:
Loivre
Loivre es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge voreja a l'èst lo Massís de Sant-Thierry e lo territòri communal a traversat pel autoroute dels angleses, acuèlh un airal de repaus aital coma çò canal de l'Aisne a la Marna amb doas écluses e un pòrt. Una halte ferrovière se fa a l'anciana estacion sul trajècte de la Linha de Rems a Laon del TER Champagne-Ardenne.
Le village borde à l'est le Massif de Saint-Thierry et le territoire communal est traversé par l'autoroute des anglais, accueille une aire de repos ainsi que le canal de l'Aisne à la Marne avec deux écluses et un port. Une halte ferrovière se fait à l'ancienne gare sur le trajet de la Ligne de Reims à Laon du TER Champagne-Ardenne.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Eugène-Louis DE BIGAULT de GRANRUT (1828-1894) #que épousa, en 1859, Isabelle DE BOULLENOIS de SENUC (1838-1908), e lo sieu fraire Gabriel-Alfred DE BIGAULT de GRANRUT (1827-1904) #prene la decision de apagar una part dels forns de la vallée, del Forn de París a Los Islettes, en Argonne, venguts pauc rendables e de délocaliser la siá activitat a Loivre. La siá sœur Ostal-Emilie DE BIGAULT de GRANRUT i aviá maridat a l'ostal-Charles-Auguste Ruinart de Brimont #que las ancetres n'èran procedentas de Loivre[1].
En, 1853, se #portar acquéreur del domeni dels Fontaines, a Loivre, castèl e granjas e édifièrent en bordure del canal de l'Aisne, una verrerie per respondre al mercat de las botelhas de Champagne. Lo sieu polit-fraire Henry de Boullenois los #prene. Amb milions de botelhas, produsidas cada an, #èsser rapidament celèbre e rendable. Dempuèi, 1855, la verrerie Granrut fraires ocupa un stand a la primièra exposicion universala de París. Eugène Es mòrt en 1894 a Loivre, dins lo castèl dels Fontaines e inhumé en lo cementèri dels Alleux en los Ardennes ont i aviá crompat lo domeni d'Ostal-Roge. Lo sieu cavòt i aguèt transferit de contunh a Senuc lo país de la siá esposa. Charles Marida Joseph Albert Louis Comte DE BIGAULT de GRANRUT #succedir a lo sieu paire e represes lo títol de Mèstre verrier, en principi en societat amb la siá maire e la siá sœur Lucie Ostal Gabrielle Angèle DE BIGAULT de GRANRUT (1862-1942) , de contunh sol a partir de 1899. El épousa en 1892 Paule Charlotte Henriette DE PUGET de BARBENTANE de CABASSOL DEL REAL (1865-1936) e #viure lo castèl dels Fontaines a Loivre e lo Forn de París.La siá sœur Lucie, #que i aviá épousé Maurici Guy Marida GAUTIER de CHARNACE (1857-1923) vivián çò castèl de Aulnois a Aulnois-sus-Seille[2].
En 1919, après lo armistice, la municipalitat totalament dévastée, coma las municipalitats vesinas (Courcy, Brimont, Bermericourt e Cormicy), a classificat en zòna roja.
Totalament destruida pendent la Primièra Guèrra mondiala, Charles de Grandrut en avent pas pas l'intencion de reconstruire la verrerie de Loivre. Mr Givelet Lududes racheta lo fons de comèrci e los damatges de guèrra afférents. La sociéte preses lo nom de "Verreries de Courcy e de Loivre amassa - Givelet e Cie". La doç #èsser tanben destruida pendent la Primièra Guèrra mondiala.
Eugène-Louis DE BIGAULT de GRANRUT (1828-1894) qui épousa, en 1859, Isabelle DE BOULLENOIS de SENUC (1838-1908), et son frère Gabriel-Alfred DE BIGAULT de GRANRUT (1827-1904) prirent la décision d’éteindre une partie des fours de la vallée, du Four de Paris à Les Islettes, en Argonne, devenus peu rentables et de délocaliser leur activité à Loivre. Leur sœur Marie-Emilie DE BIGAULT de GRANRUT était mariée à Marie-Charles-Auguste Ruinart de Brimont dont les ancetres étaient originaires de Loivre[1].
En, 1853, ils se portèrent acquéreur du domaine des Fontaines, à Loivre, château et fermes et édifièrent en bordure du canal de l’Aisne, une verrerie pour répondre au marché des bouteilles de Champagne. Leur beau-frère Henry de Boullenois les rejoignit. Avec des millions de bouteilles, produites chaque année, elle fut rapidement célèbre et rentable. Dès, 1855, la verrerie Granrut frères occupe un stand à la première exposition universelle de Paris. Eugène est mort en 1894 à Loivre, au château des Fontaines et inhumé dans le cimetière des Alleux dans les Ardennes où il avait acheté le domaine de Maison-Rouge. Sa tombe fut transférée ensuite à Senuc le pays de son épouse. Charles Marie Joseph Albert Louis Comte DE BIGAULT de GRANRUT succéda à son père et repris le titre de Maître verrier, d’abord en société avec sa mère et sa sœur Lucie Marie Gabrielle Angèle DE BIGAULT de GRANRUT (1862-1942) , puis seul à partir de 1899. Il épousa en 1892 Paule Charlotte Henriette DE PUGET de BARBENTANE de CABASSOL DU REAL (1865-1936) et habitèrent le château des Fontaines à Loivre et le Four de Paris.Sa sœur Lucie, qui avait épousé Maurice Guy Marie GAUTIER de CHARNACE (1857-1923) habitaient le château d'Aulnois à Aulnois-sur-Seille[3].
En 1919, après l'armistice, la commune totalement dévastée, comme les communes voisines (Courcy, Brimont, Bermericourt et Cormicy), est classées en zone rouge.
Entièrement détruite pendant la Première Guerre mondiale, Charles de Grandrut n'ayant pas l'intention de reconstruire la verrerie de Loivre. Mr Givelet lui racheta le fonds de commerce et les dommages de guerre afférents. La sociéte pris le nom de "Verreries de Courcy et de Loivre réunis - Givelet et Cie". La sucrerie fut aussi détruite pendant la Première Guerre mondiale.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Modèl:Labor
- ↑ lo calvaire del Forn de París – Gilles Thierion de Monclin [1]
- ↑ le calvaire du Four de Paris – Gilles Thierion de Monclin [2]


text:
Anarcoprimitivisme
L'anarcoprimitivisme es una doctrina politica que s'apieja sus un reget radical de la civilizacion industriala, considerada coma la font principala de las divèrsas formas d'alienacion que pesan sus la libertat umana; es una critica anarquista de las originas e del progrès de la civilizacion e fa tanben partida del ecologisme radical.
Los primitivistas pretendon que lo cambiament de la caça-culhida cap al mòde de subsisténcia per l'agricultura donèt luòc a l'estratificacion sociala, la constrencha e l'alienacion. Plaidejan per tornar a una vida non « civilizada » a travèrs la desindustrializacion, l'abolicion de la division del trabalh o de l'especializacion, e l'abandon de la tecnologia. Ça que la, i a de nombrosas formas de primitivisme non anarquic, e totes los primitivistas designan pas las meteissas causas coma fonts dels problèmas de la civilizacion modèrna. Theodore Kaczynski considèra la Revolucion Industriala coma lo problèma primièr e d'autres designan de faches istorics divèrses coma lo monoteïsme, l'escritura, lo patriarcat, l'emplec d'aisinas de metal... Mantun anarquista tradicional refusa aquestas criticas de la civilizacion mentre que d'autres ne son d'acòrd encara que se considèran pas primitivistas (per exemple, Wolfi Landstreicher). Los anarcoprimitivistas se distinguisson abitualament per lo desir de tornar aténher un estat salvatge. Mai d'un promòu un retorn al nudisme.
Concèptes[modificar | modificar la font]
Segon los primitivistas, abans l'arribada de l'agricultura, los umans vivián dins de tribús nomadas qu'èran socialament, politicament e economicament egalitàrias. Sense aver cap de ierarquia, aquestas tribús son vistas de còps coma una personificacion precursora de l'anarquisme. John Moore ditz que l'anarcoprimitivisme cèrca de descobrir, desfisar e abolir totas las formas de poder qu'estructuran l'individú, las relacions socialas e las interaccions amb lo mond natural. Los primitivistas pretendon que coma resultat de l'agricultura, las societats son vengudas progressivament pus dependentas dels procèssus tecnologics e de l'estructura de poder que sorgiguèt de la division del trabalh e de la ierarquia. Los primitivistas son pas d'acòrd sul gra de preséncia de l'orticultura dins una societat anarquica: encara que mai d'un crei que la permacultura deuriá aver una utilitat, d'autres militan per una subsisténcia estrictament caçaira-culheira. Malgrat son refús cap al scientifisme, lo primitivisme s'es basat sus la cultura antropologica e l'arqueologia. Dins la darrièra mitat del sègle XX, mantuna societat qu'abans èra vista coma barbara es estada examinada per d'academicians qu'an verificat que los primièrs umans vivián dins un estat de patz e prosperitat relativas. Per exemple Frank Hole, un especialista de l'agricultura "primairenca" e Kent Flannery, un especialista de la civilizacion centroamericana, an constatat que « cap de grop del mond a mai de temps liure que los caçaires e los culheires, que l'utilizan principalament dins de jòcs, de convèrsas e de relaxacion ».


text:
Loís lo Pietós
Loís lo Pietós (de còps que i a nomenat lo Bravàs), nascut en 778 a Chasseneuil près de Peitieus e mòrt lo 20 de junh de 840 a Ingelheim près de Maiança[1], èra lo filh de Carlesmanhe, foguèt rei d'Aquitània entrò a 814 puèi emperaire d'Occident entrò a sa mòrt.
Durant son règne en Aquitània, foguèt encargat de la defensa de la frontièra sud oèst de l'empèri. Conquistèt Barcelona als musulmans en 801 e afirmèt l'autoritat franca subre Pampalona e los bascos al sud dels Pirenèus en 812. Coma emperaire faguèt dintrar sos filhs adults, Lotari, Pepin, e Loís, dins lo govèrn e ensagèt d'establir una division equitabla del reialme entre eles. Lo primièr decenni de son règne foguèt marcat per diferentas tragedias e vergonhas, en particular lo tractament brutal de son nebot Bernat d'Itàlia, que foguèt despossedit del govèrn d'Itàlia e del títol reial al profièch de son filh. Cap a 830 l'empèri foguèt tocat per la guèrra civila entre sos filhs, exacerbada per las temptativas de Loís d'inclure Carles, filh de sa segonda molhèr, dins los plans de succession. E mai que son règne s'acabe sus una nòta positiva, amb la restauracion de l'òrdre dins l'empèri, aquò foguèt seguit per tres ans de guèrra civila. Loís es generalment comparat defavorablament al sieu paire, encara que los problèmas qu'encontrèt foguèssen d'una natura clarament diferenta.


text:
Simpatia
L'idèa de simpatia es aquela de participacion, ligam, concordança, comunicacion. Aquò fa que dona diferents senses, segon que se parla de la simpatia entre causas o de la simpatia entre personas.
Lo mot deriva de la lenga grèga σuuπάθeιa (simpateia), de σύv (sýn) que significa ensems e de πάθoς (patòs) patiment (de πάσxw - pascho, patir).
Somari
- 1 La simpatia universala: concepcion en relacion amb l'estoïcisme
- 2 La simpatia morala e sociala
- 3 La simpatia psicologica
- 4 La simpatia fisiologica
- 5 Referéncias
- 6 Bibliografias
La simpatia universala: concepcion en relacion amb l'estoïcisme[modificar | modificar la font]
La simpatia universala tòca las causas, supausa una concordança entre de realitats fisicas. Pels estoïcians[1], lo monde es penetrat pertot d'un meteis Fuòc-Logos que n'es lo principe de coesion, de movement, de vida. Es un grand Viu, de biais que las partidas del monde comunian dins un meteis sentiment e un meteis buf. Çò que tòca una partida tòca los autres. Mas los estoïcians ancians(Zenon de Cittium, Crisipe) sonque parlan de las relacions entre las causas del cèl (orania) e las causas de la tèrra (epigeia):
- « De supausar que la natura forma un Tot plan ligat e coerent... que tot l'univèrs siá un... que tot se tenga dins la natura universala, de fach, los Estoïcians ne donan mai d'un exemple... Se se tòca las còrdas d'una lira, las autras còrdas resonan; las utras e mai de coquilhum creisson e descreisson amb la Luna... Lo flux e lo reflux de la mar son comandats per las fasas de la Luna. » (Cicéron, De la divinacion, II, 14, § 33-34).
Posidonios d'Apamèa (131-51 ab.C.), qu'es del mejan estoïcisme, compren la simpatia al respècte entre las causas terrèstras:
- « E que dire d'aquel acòrdi de l'univèrs que comunia dins un meteis sentiment, dins un meteis buf, dans una meteis contunh entre totes sas partidas? Aquò refortís pas a aprovar çò qu'afirmi? Poiriá la tèrra torn a torn se cobrir de flors e se secar? Poiram, pasmens que tant causas se transforman, reconéisser la mena que lo Solelh se rapròcha puèi s'alunha als solsticis d'estiu e d'ivèrn?... Tot aquò poiriá pas arribar amb una tala concordança dins totas las partidas del monde, se un meteis Buf divin los unirián totas e los mantenirián ensemble » (Ciceron, De la natura dels dieus, II, 7, § 19).
Per Plotin, la simpatia es « coma una unica còrda tenduda que, tocada d'un costat, transmet lo movement a l'autre costat » (IV, 4, 41).
Lo mot grèc "simpatia" se podiá tanben aplicar, per animisme, a de correspondéncias entre objèctes inanimat e/o dels èsser vius, coma per l’ocultista Bolos de Mendès (II° s. abC.). Ciceron parla de l'antipatia entre la vinha e los caulets (De la natura dels dieus, II, 47, § 120). A la Renaissença, fòrça autors parlan de las simpatias e antipatias : Paracèlse, Cardan, Tommaso Campanella, Giambattista Della Porta, etc.
[modificar | modificar la font]
Hume edifica sa teoria del jutjament moral a l'entorn de la simpatia, definida coma una tendéncia nòstra per recebre « los aclinaments e lis sentiments dels autres. Tan estrecha e tan intima es la correspondéncia de las armas umanas qu'una persona a pas acabat de m'aprochar que repend sus ieu totas sas opinions e que tira cap a ela mon jutjament a mai o mens naut gra » (Tractat de la natura umana, 1739-1740 ; II, 1, 11); aprèp, la simpatia designa lo desir de viure en comunautat amb los autres òmes ; apuèi, la simpatia es far coma si esprovariái de sentiments que esprovi pas, me metre fictivament al luòc d'autrú, perque imagini que deuriái èsser dins aquel luòc.
Adam Smith, amic d'Hume, definís la simpatia (sympathy) coma la « facultat de partejar las passions dels autres" (Teoria dels sentiments morals », 1759 ; I, 1, 3). Fa de la simpatia lo mobil primièr dels actes e lo fondament dels jutjaments morals.
Per Max Scheler, la simpatia (Mitgefühl) es un acte intencional de comunicacion entre personas (Natura e Formas de la simpatia.
La simpatia psicologica[modificar | modificar la font]
Le mot "simpatia" pòt tanben significar èsser tocat per de sentiments o d'emocions. Atal, l'esséncia de la simpatia es la preocupacion fòrta que se sent per autrú. La simpatia existís quand los sentiments o emocions d'una persona son prigondament compreses e apreciats per una autra persona.
Dins l'usatge corrent, la simpatia es sovent presa coma la compreneson qu'avèm d'un autre, de son malur o de sa patiment, son chagrin.
La simpatia pòt tanben se referir a èsser conscient de las emocions positivas esprovadas pels autres.
Dins un sens pus larg, se pòt referir a l'apartenéncia a una ideologia particulara, per exemple politica. Se ditz alara qu'una persona es simpatizanta.
La simpatia fisiologica[modificar | modificar la font]
La simpatia fisiologica es una mena de contagion per que una persona reprodusi per imitacion o influéncia los comportaments d'un autre. Atal es del badalh, del rire.
- « Per l'òme, rire e badalhar per imitacion, marchar al pas, reproduire los movements d'un funambul que regardam... son de cases de simpatia fisiologica » (Théodore Ribot, Psicologia dels sentiments, II, chap. 4 : "La simpatia e l'emocion tendra").
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)A.-J. Festugière, La Révélation d'Hermès Trismégiste, t. II : Le Dieu cosmique, 1949, p. 418-419.
Bibliografias[modificar | modificar la font]
Bibliografia sus la simpatia universala[modificar | modificar la font]
- Reinhardt, Poseidonios, 1921
- Reinhardt, Kosmos und Sympathie, 1931.
- A.-J. Festugière, La Révélation d’Hermès Trismégiste, Paris, Les Belles Lettres, 1944-1954 (4 volumes) : vol. I : L'astrologie et les sciences occultes, 441 p. ; vol. II : Le dieu cosmique, 610 p. ; vol. III : Les doctrines de l'âme, 314 p. ; vol. IV : Le dieu inconnu, 319 p. Réimpr. en 1 vol., Paris, Les Belles Lettres, 2006, 1700 p.
- Émile Bréhier, Chrysippe et l'ancien Stoïcisme, PUF, 1910, éd. revue 1951.
[modificar | modificar la font]
- David Hume, Traité de la nature humaine (1739-1740)
- Adam Smith, La théorie des sentiments moraux (1759), trad. marquise de Condorcet (1798), Aujourd'hui
- Max Scheler, Nature et Formes de la sympathie. Contribution à l'étude des lois de la vie affective (1923), Payot, 1971.
- Monique Canto-Sperber, Dictionnaire d'éthique et de philosophie morale (1996), PUF, t. II, p. 1904-1910.
Bibliografia sus la simpatia psicologica[modificar | modificar la font]
- Decety, J. and Ickes, W. (Eds.) (2009). The Social Neuroscience of Empathy. Cambridge: MIT Press, Cambridge.
- Decety, J. and Batson, C.D. (Eds.). Interpersonal Sensitivity: Entering Others' Worlds. Hove: Psychology Press.
- Eisenberg, N., & Strayer, J. (1987). Empathy and its Development. Cambridge: Cambridge University Press.
- Lamm, C., Batson, C.D., & Decety, J. (2007). "The neural substrate of human empathy: effects of perspective-taking and cognitive appraisal". Journal of Cognitive Neuroscience, 19, 42-58.


text:
Musèu Georges Labit
Lo Musèu Georges Labit es situat sus las ribas del Canal del Miègjorn a Tolosa entre lo Quartièr de las Domaisèlas e lo del Busca. Es un pabalhon d'estil mauresc situat al mitan d'un jardinet. Foguèt bastit atal a la mitat del sègle XIX. Son nom ven del viatjaire e colleccionaire Georges Labit (1862 1899). Amassèt pendent sos viatges una colleccion d'objèctes exotics :
- una colleccion d'objèctes de l'art de l'Extrèm Orient : Índia, reialme de Champà, Annam, Siam, Laos, Java, Tibet, Nepal, China e Japon.
- una colleccion d'objèctes egipcians e còptes venent del Musèu Guimet.


text:
1150
Aquesta pagina concernís l'an 1150 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Matematicas[modificar | modificar la font]
Publicacion de l'òbra principala de Bhaskara II que foguèt intitulada Siddhanta Shiromani. Lo matematician indian i publiquèt unei resultats novèus e important regardant l'aritmetica, l'algèbra e la geometria deis esfèras. En particular, i desvolopèt lei premierei teorias regardant lo calcul diferenciau.


text:
Batalha de Somme (1916)
La batalha de Somme se debanèt dau 1er de julhet au 18 de novembre de 1916 durant la Premiera Guèrra Mondiala. Enterin que lei Francés e leis Alemands s'afrontavan violentament a Verdun, leis Aliats assaièron de pertusar lo frònt dins la region de la Somme. Pasmens, maugrat una avançada d'un desenau de quilomètres, l'ofensiva foguèt una revirada. En revenge, ajudèt fòrtament la defensa francesa de Verdun car leis Alemands deguèron mandar de renfòrç vèrs la Somme. Foguèron donc empachats de continuiar seis esfòrç a Verdun.


text:
Barakaldo
Barakaldo (basco), Baracaldo (espanhòu), qu'ei ua comuna de Biscaia situada sus l'arriba esquèrra de la ria de Nervión-Ibaizabal, dens la comarca deu Gran Bilbao.
Los gentilicis que son barakaldar (basco) e baracaldés (espanhòu).
La lenga basca que i avó vitalitat dinc au sègle XIXau.
Que's caracteriza peu passat recent ligat a l'indústria deu hèr e a la ria de Nervión. Que possedeish enclavas d'interès culturau e naturau:
- La rota de la còsta deu Camin de Sant Jacme que trauca Barakaldo. Lo Pont de las Broishas sus l'arriu de Cadagua a Kastrexana qu'ei la pòrta d'entrada deus romius qui contunhan la cauçada dinc a l'Ermitatge de Santa Agata, que descenden au quartièr de Gurutzeta, puish que passan au costat de la glèisa de Sant Vincenç e fin finala que's dirigen de cap a Sestao.
- Lo camin de hèr minèr de la Companhia Francobèlga, qui restacava la zona minèra de Triano (Ortuella) e la zona de marchandisa de la ria, qu'ei uei lo dia ua passejada e un camin tà las bicicletas ; que trauca ua part deu center urban on e s'arremarca l'arquitectura deus grops d'ostaus obrèrs deu començament deu sègle XXau.


text:
Hallencourt
Hallencourt en picard ( Hallencourt en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Bourg picard Del Vimeu situat a l'oèst del Departament e a unitat|13|km {{}} al sud de Abbeville, al encreuament de l'ais Nòrd-Sud en connectant Fontaine-sus-Soma e Mérélessart per la Rota départementale "RD 21" e de l'ais Es-Oèst en connectant Bettencourt-Ritz e Frucourt, facilament accessible pel ancià traçat de la RN1 (actuala RD 901) o la anciana RN 336 (actuala RD 936).
Los autoroutes A16 e A28 an situat a flaca distància.
Bourg picard du Vimeu situé à l'ouest du Département et à 13 km au sud d'Abbeville, au croisement de l'axe Nord-Sud reliant Fontaine-sur-Somme et Mérélessart par la Route départementale "RD 21" et de l'axe Est-Ouest reliant Bettencourt-Rivière et Frucourt, aisément accessible par l'ancien tracé de la RN1 (actuelle RD 901) ou l'ancienne RN 336 (actuelle RD 936).
Les autoroutes A16 et A28 sont situées à faible distance.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
S'es trobat traces d'aucupacion neolític dins lo pòble, amb potz de extraction del silex, aital coma de las traces d'una villa gallo-romaine
On a retrouvé des traces d'occupation néolithique dans le village, avec des puits d'extraction du silex, ainsi que des traces d'une villa gallo-romaine


text:
La Petite-Pierre
Lützelstein en alemannisch (La Petite-Pierre en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Pichona vila del Bas-Rhin a 24 km al nòrd de Saverne e 57 km al nòrd-oèst de Estrasburg, situada en una desfilada de las Vòges en condusint del Alsace a la Lorraine, al pè del Altenbourg.
Petite ville du Bas-Rhin à 24 km au nord de Saverne et 57 km au nord-ouest de Strasbourg, située dans un défilé des Vosges conduisant de l'Alsace à la Lorraine, au pied de l'Altenbourg.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lützelstein (parva petra En latin) èra lo banc d'una principauté en avent reng de comtat, e en dependent del Sant-Empèri romain germanique. Lo comtat aperteniá a la familha Palatine.
Al Modèl:XVIe s sègle, lo comte Palatin Georges-Jean de Veldenz recep lo comtat de Lützelstein ; ven i residir de preferéncia dins lo sieu comtat alemand de Veldenz. Moderniza lo castèl e lududes dona lo sieu aspècte actual.
Sensible a la situacion précaire de las siás coreligionnaires reformats en lo duché de Lorraine ont Lützelstein forma una enclave, resòlv de bastir dins lo sieu comtat una vila nòva : Phalsbourg, mas lo castèl de la Pichona-Pèira demòra lo sieu luòc de residéncia.
Al Modèl:XVIIe s sègle, la vila ocupada per la França a fortificat per Vauban.
En lo glèisa se vei de divèrses cavòts de ancians senhors del país, sustot de dos comtes de Lutzelstein.
Pas luènh de la Pichona Pèira s'elevava antany lo castèl de Imbstall que la glèisa collégiale de Neuwiller #donar a títol d'escambi, en 1503, a l'elector palatin Philippe. Los limits de dependéncia del castèl #donar luòc en 1624 a una composicion arbitral entre las palatins e lo capítol. Près de Imstall se tròba una font minerala #qu'es pas mai espetada. A Imbstall, Rothlach se tròba un maco molin trucat Lützelsteinermühle #que fa partida de la comuna. En 1745, un orage épouvantable #destruir los récoltes d'aquel comun e dels environs e un vent violent #descobrir una granda part dels ostals.En en octòbre del meteis an, quand los abitants èran arribats a reparar los sieus ostals, un violent incendi #esclatar e en #redusir la mai granda partida en cendres. Dètz sèt ostals aguèron solament estalviat.
La montanha #que domina lo fòrt fòrt de la Pichona Pèira pòrta lo nom de Altenbourg (vièlh castèl) #çò que sembla indicar #que portava, en los tempses alunhats, un castèl, #que l'istòria n'a pas pas conservat lo remembre. Dels tems establida per Turenne empediscan de reconéisser/reconéisser las traces #que pòt aver-i daissadas.
Lützelstein (parva petra en latin) était le siège d'une principauté ayant rang de comté, et dépendant du Saint-Empire romain germanique. Le comté appartenait à la famille Palatine.
Au Modèl:XVIe s siècle, le comte Palatin Georges-Jean de Veldenz reçoit le comté de Lützelstein ; il vient y résider de préférence à son comté allemand de Veldenz. Il modernise le château et lui donne son aspect actuel.
Sensible à la situation précaire de ses coreligionnaires réformés dans le duché de Lorraine où Lützelstein forme une enclave, il résout de bâtir dans son comté une ville nouvelle : Phalsbourg, mais le château de La Petite-Pierre reste son lieu de résidence.
Au Modèl:XVIIe s siècle, la ville occupée par la France est fortifiée par Vauban.
Dans l'église on voit plusieurs tombeaux d'anciens seigneurs du pays, notamment de deux comtes de Lutzelstein.
Non loin de la Petite Pierre s'élevait autrefois le château d'Imbstall que l'église collégiale de Neuwiller donna à titre d'échange, en 1503, à l'électeur palatin Philippe. Les limites de dépendance du château donnèrent lieu en 1624 à une composition arbitrale entre les palatins et le chapitre. Près d'Imstall se trouve une source minérale qui n'est plus exploitée. A Imbstall, Rothlach se trouve un joli moulin appelé Lützelsteinermühle qui fait partie de la commune. En 1745, un orage épouvantable détruisit les récoltes de cette commun et des environs et un vent violent découvrit une grande partie des maisons.En octobre de la même année, lorsque les habitants étaient parvenus à réparer leurs maisons, un violent incendie éclata et en réduisit la plus grand partie en cendres. Dix sept maisons seulement furent épargnées.
La montagne qui domine le fort fort de la Petite Pierre porte le nom d'Altenbourg (vieux château) ce qui semble indiquer qu'elle portait, dans les temps reculés, un château, dont l'histoire ne nous a pas conservé le souvenir. Des redoutes établies par Turenne empêchent de reconnaître les traces qu'il peut avoir laissées.


text:
Los Secrets dau Diable
Los Secrets dau Diable contats en patoàs per un Paludèir de Begla es libre anonime en gascon bordalés en [b] (orientau), datant probable dau XIX° siègle. Es excepcionau per mantas rasons : lo hèit que sigue escriut en pròsa (la majoritat daus autors bordalés escrivent en vèrs) ; sa longor ; son vocabulari rishe contrastant damb las òbras de Mèste Verdièr.
La permèira partida, intitolada Los Secrets dau Diable, se desrotla a Virambits, dens la comuna de Begla. Conta las aventuras e los turments dau Crestaire, sorcièr e volur, amorós de la Brutlòta, una auta sorcièra. Un pilòt de personatges son mis en scèna, tots damb shafres tau coma Grenguilha, Shiulachòc, Gautavoita... A la fin, lo Crestaire s'empoisona e, dens son testament, torna los bens qu'a darraubats au curè en hadent creire que los a recaptats autament - lo considèran lavetz coma un sent - ; la Brutlòta esposa Shiulachòc.
La segonda partida, intitolada La Galipòta, se desrotla a Cauderan. Lo marquís de Ratapont es hèit cornard per mossur Polidòre mès un aut es mauhidat. Una istuèra on se mèilan tanben la politica e lo surnaturau.


text:
Lido
Lo Lido (plurial ; lidi) es lo nom donat a la formacion geologica arenenca fòrça alongada que tanca la lòna de Venècia; per extension lo mot s'emplec per tot litoral tancant una lòna.
Tanben en Itàlia, lo tèrme lido indica tanben una plaja d'arena mai sovent equipada d'establiments balnearis[1] . Associat a una frazione o a un quartièr, ven un toponim coma lo Lido d'Òstia, lo Lido de Camaiore o los Lidi di Comacchio.
Lo Lido, en Serbia, designa una plaja situada sul Danubi, dins la municipalitat de Zemun e sul territòri de la vila de Belgrad.
Autres[modificar | modificar la font]
- Lo Lido es un cabaret celèbre de París.
- Lo Lido es una escòla de circ de Tolosa.
- Lo Lido es un mercat de libres a Fès.
- La Gara del Lido es gara dels TER Corseg, situada sus la comuna de Calvi.


text:
Lemoviç
Los Lemoviç - latin Lemovices - eran un pòble gallés originari d'Euròpa Centrala (los qui son restat en Germania, s'apelan Lemovii per far la diferéncia emb los de Gàllia). Lor nom ven de lemo « olme » e vices « qui vencen », quò vòl donc dire « vencedors emb l'olme ». L'olme fai benleu referéncia au bòsc de lors lanças[1]. An laissat lor nom a Limòtges e a Lemosin.
Lo territòri daus Lemoviç era sus los departaments de la Nauta Vinhana (87), Cruesa (23), Corresa (19), e sus 'na partida daus departaments de Charanta (16), de Dordonha (24) e d'Indre (36).
Lor "capitala" au moment de la conquesta romana era situada sus lo vilatjon de Vilajobert, sus la comuna de Sent Deunis.
Quauquas vilas conegudas : Acitodunum (23-Aiun), Argentate (19-Argentat), Blatomagus (87-Blom), Briva Curretia (19-Briva), Cassinomagus (16-Chassanom), Carovicus (87-Chasteu Chervic), Roncomagus (87-Rancom), Excingidiacum (19-Eissandon) e Uxellum (19-Ussèl).
A Sent Gençan era benleu Durotincon (en gallés, latinizat en Durotincum), 'na aglomeracion comerçanta.
Après la conquesta romana, la capitala devendrà ''Augustoritum'' (87-Limòtges).
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Xavier Delamarre, Dictionnaire de la langue gauloise, Éditions Errance, Paris, 2003.


text:
Terrassa
|província= Barcelona |Comarca= Valés Occidental |cp= 08.22x |cònsol= Pere Navarro (PSC) |mandat= 2007-2011 |alt mej= 277 |ectaras= |km²= 53,65 |sens= 202 136 |data-sens= 2007 |dens= 2 698,48 |nomab= terrassenc, -enca
egarenc, -enca |sitweb= www.terrassa.cat |localizacion= Localització_de_Terrassa.png }}
Terrassa ei ua ciutat catalana deth Valés Occidental qu'exercís era capitalitat dera comarca amassa damb Sabadell. Eth sòn airau d'influéncia arribe ath quatau de milion de persones. Er an 2005 comportèc entara ciutat arribar ara chifra de 200 000 abitants, damb era quau causa passèc a èster era prumèra ciutat en abitants de Valés.
Somari
Situacion geografica[modificar | modificar la font]
Terrassa se trape plaçada ad a eth sud deth massís de Sant Llorenç del Munt sus era riera des Arenes, a 277 m sus eth nivèu dera mar e a 41° 33' 40" latitud nòrd e 2° 0' 29" longitud èst. A 28 km de Barcelona e a 20 km de Montserrat. Era part septentrionau deth municipi s'intègre laguens eth Parc Naturau de Sant Llorenç del Munt i l'Obac.
Istòria[modificar | modificar la font]
Es prumères notícies dera actuau Terrassa provien dera epòca des romans, que fondèren era ciutat d'Ègara bròc eth torrent de Vallparadís pròp d'un antic poblat ibèric, Egosa, deth quau s'an trapat quauqui rèstes ceràmiques e monedes. Pes volts deth torrent de Vallparadís tanben se i an trapat quauqui rèstes paleolítiques, pròp d'a on actuaument i a er ensems des glèises de Sant Pere e eth castèth cartoixa de Vallparadís. Recentament, a fin deth 2005, s'a descurbit un important jadiment ath Parc de Vallparadís damb rèstes umans d'ua antiquitat d'enter 800 000 e 1 000 000 ans. Se tracte deth jadiment damb preséncia umana, detectada per industria lítica e mèrques as uassi des animaus, mès antic de Catalonha e probablament dera Peninsula Iberica e d'Euròpa.
Pendent eth sègle XIX Terrassa siguec ua des ciutats catalanes a on era revolucion industriau i auec ua major incidéncia, damb un gran nombre de fabrices e industries dedicades ath tetxil. Aué en dia encara perviuen fòrça bastisses modernistes d'aquera epòca, coma era Vapor Aymerich, Amat e Jover, actuau Musèu dera Sciéncia e dera Tecnica de Catalonha (1907), era Masia Freixa (1907), era Casa Alegre de Sagrera (1911), era bastissa der Ajuntament (1902), era Escòla Industriau (1904), eth Gran Casinò (1920), eth Teatre Principau (1920) e eth Parc de Desinfecció (1920), entà citar-ne sonque es mès destacadi.
Er ensems monumentau des glèises de Sant Pere de Terrassa[modificar | modificar la font]
Er ensems monumentau des glèises de Sant Pere de Terrassa lo formen es glèises romaniques de Sant Pere, Sant Miquel e Santa Maria. Son er ensems artistic mès important dera ciutat e ua des jòies der art romanic catalan. Es tres glèises se bastiren bròc er emplaçament dera antica Ègara romana coma sedença deth bisbat d'Ègara, constituit cap ar an 450 e que va perdurar enquiara ath sègle VIII. Se sap eth nom de quauqui uns des sòns bisbes (com ara eth prumèr, Ireneu) e se i amassèc un concili provinciau dera Tarraconense er an 614. Er ensems episcopau seguís eth modèu bizantin dera antiquitat, damb dues glèises (Sant Pere e Santa Maria) e un baptisteri (Sant Miquel). Dempús d'un long procès constructiu, es glèises quedèren alestides segontes era forma actuau cap as sègles XI e XII e son de factura romanica, edificades sus antiques bastisses preromaniques dera epòca visigotica.
Cultura[modificar | modificar la font]
Era ciutat, hereva d'un ric auviatge medievau, modernista e industriau, compde damb un vast hilat de bibliotèques (enter es quaus era modèrna Bibliotèca Centrau de Terrassa, que recuelh eth legat, enter d'autes, dera istorica Bibliotèca Soler e Palet), archius (coma er Archiu Tobella e er Archiu Istoric Comarcau) e musèus.
Musèus[modificar | modificar la font]
- eth Musèu de Terrassa, de titolaritat municipau, que compde damb diuèrses seccions:
- Castèth Cartoixa de Vallparadís, ath Parc de Vallparadís
- Ensems Monumentau des Glèises de Sant Pere
- Casa Alegre de Sagrera, casa modernista en carrèr dera Font Vella
- Torre del Palau, ena plaça Vella, unic vestigi deth castèth palais des reis catalans a Terrassa
- Centri d'interpretacion dera vila medievau de Terrassa
- Convent de Sant Francesc, en qué destaque eth claustre decorat damb plafons ceramics
- eth Musèu dera Sciéncia e dera Tecnica de Catalonha, installat ena antica Vapor Aymeric, Amat e Jover, administrat pera Generalitat de Catalonha
- eth Centre de Documentacion e Musèu Texil dera Deputacion de Barcelona
- eth Musèu Parroquiau deth Sant Esperit, laguens era Catedrala, ena plaça Vella
Ligams[modificar | modificar la font]
- Site oficiau Terrassa
- Cramba de comèrç
- Universitat
- Torisme
- "Castells" o bastiments umans
- Directòri de blogs de Terrassa