text:
Lopereg
Lopereg en breton ( Lopérec en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Municipalitat vallonnée, estenduda sus unitat|3959|a {{}} (39,5 km2), Lopérec es limitrophe de la cadena de las monts de Arrée al nòrd e a l'èst, e del conca de Châteaulin al sud. Lo finage communal, étiré nòrd-sud, en pendent cap a l'oèst, se échelonne de 316 mètres a 11 mètres d'altitud, lo bourg en essent cap a 52 mètres ; es excentré en la part sud del territòri communal[1]. La municipalitat a situat a unitat|9|km}} al nòrd-es de Châteaulin. Los corses d'aiga i son nombroses : la Douffine, #que pren la siá font sul flanc sud-oèst del Calhau-h Cléguer en Brasparts, servís de limit communale amb Pleyben : recep sus lo sieu marge drech, lo Rivoal (o riu de Sant-Rivoal), #que proven de Sant-Rivoal e servís de limit communale a l'èst amb la municipalitat éponyme. Abans lo sieu passatge jol viaducte[2] de la via ferrée de Kemper a Landerneau, recep sus la siá drecha lo ruisseau de Lenturec, #que travèrsa tota la municipalitat e passa just al sud del bourg de Lopérec. Un pauc mai en aval, un autre pichon afluent de marge drech de la Douffine servís tanben de limit communale amb Pont-de-Buis-lès-Quimerc'h.
Lopérec Dispausa encara d'un autentic "patrimòni paysager[1]" : lo bocage es encara variat (al nòrd, bòsc de feuillus e de conifères aital coma dels landes en l'extrèm-nòrd dins la "Montanha", mai agricòla al sud ont lo relief es mens accidentat) perque la municipalitat a pas pas #èsser remembrée.
Un modèst jaciment de aur e de arsenic a #èsser recensé pel BRGM a Lopérec, en representant un potencial géologique avalorat a 4 tonas d'aur[3].
-
Fila:Pont-glas1-rr.jpg
Lo molin del Pont-Glaz en Sant-Rivoal, al fons Keranna en Lopérec
-
Fila:Lopérec 19 La Douffine a Pont-Réal (limita entre Lopérec e Sant-Ségal).jpg
La Douffine a Pont-Réal (limita entre Lopérec e Sant-Ségal)
-
Fila:Lopérec 20 Vanne e déversoir de la Douffine al molin de Troaguilly.jpg
Lopérec : vanne E déversoir de la Douffine al molin de Troaguilly
-
Fila:Pont-de-Buis 01 Lo viaducte ferroviaire entre Lopérec e Pont-de-Buis.jpg
Lo viaducte ferroviaire entre París e Pont-de-Buis (linha Kemper-Landerneau)
Commune vallonnée, étendue sur 3 959 ha (39,5 km2), Lopérec est limitrophe de la chaîne des monts d'Arrée au nord et à l'est, et du bassin de Châteaulin au sud. Le finage communal, étiré nord-sud, en pente vers l'ouest, s'échelonne de 316 mètres à 11 mètres d'altitude, le bourg étant vers 52 mètres ; il est excentré dans la partie sud du territoire communal[1]. La commune est située à 9 km au nord-est de Châteaulin. Les cours d'eau y sont nombreux : la Douffine, qui prend sa source sur le flanc sud-ouest du Roc-h Cléguer en Brasparts, sert de limite communale avec Pleyben : elle reçoit sur sa rive droite, le Rivoal (ou rivière de Saint-Rivoal), qui provient de Saint-Rivoal et sert de limite communale à l'est avec la commune éponyme. Avant son passage sous le viaduc[4] de la voie ferrée de Quimper à Landerneau, elle reçoit sur sa droite le ruisseau de Lenturec, qui traverse toute la commune et passe juste au sud du bourg de Lopérec. Un peu plus en aval, un autre petit affluent de rive droite de la Douffine sert aussi de limite communale avec Pont-de-Buis-lès-Quimerc'h.
Lopérec dispose encore d'un véritable "patrimoine paysager[1]" : le bocage est encore varié (au nord, bois de feuillus et de conifères ainsi que des landes dans l'extrême-nord dans la "Montagne", plus agricole au sud où le relief est moins accidenté) car la commune n'a pas été remembrée.
Un modeste gisement d'or et d'arsenic a été recensé par le BRGM à Lopérec, représentant un potentiel géologique évalué à 4 tonnes d'or[5].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0, 1,1, 1,2 et 1,3 Lopérec - Patrimòni paysager Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « Patrimoine-paysager » est défini plusieurs fois avec des contenus différents
- ↑ Fòto disponibla JULHET.htm Rail-Bretanha
- ↑ Sig Minas França - BRGM
- ↑ Photo disponible Rail-Bretagne
- ↑ Sig Mines France - BRGM


c: text/html

text:
dimarts, 29 de setembre de 2009
Ikea passa las frontièras
Dins lo MidiLibre del diluns 28 de setembre, dins lo tresen quasèrn, i a un reportatge sus l'Ikea de Montpelhièr. Rai, se'n fotèm.
Levat que dins lo reportatge, i aviá aquela maponeta: (e non, sabi pas metre los imatges dreches amb gimp)
wow, la mapa s'arresta pas a la frontièra estatala. podèm sortir la blanqueta!
Levat que dins lo reportatge, i aviá aquela maponeta: (e non, sabi pas metre los imatges dreches amb gimp)
wow, la mapa s'arresta pas a la frontièra estatala. podèm sortir la blanqueta!
4 comentaris
de LaRòta e de la Musica
Dijòus passat, aguèri mon primièr cors d'autbòi. D'autbòi lengadocian, the traditional one, lo qu'es sus las barcas de las ajustas.
Es polit l'autbòi.
Mas quand començas, es un pauc dificil.
Te cal bufar fòrt fòrt per trobar lo la just, e aquò's dificil.
Enfin cal pas perdre esper. Aquò vendrà. (ieu soi una optimista) Puèi aprèp lo LA, i aurà totas las autras nòtas de far sonar correctament. Enfin cal pas perdre esper. Aquò vendrà
A l'ostal, entre dijòus e dijòus, bufi dins mon autbòi, fau de gamas. Sembla mai un batèu que dintra al pòrt que de musica, mas cal gardar l'esper, que l'esper fa bufar.
E maRòta, quand jògui d'autbòi, se lèva, m'agacha concentrada, las aurelhas plan quilhadas. E se'n va, luènh, luènh, luènh.
Es pas melomana aquela bèstia.
O si, justament.
.
Es polit l'autbòi.
Mas quand començas, es un pauc dificil.
Te cal bufar fòrt fòrt per trobar lo la just, e aquò's dificil.
Enfin cal pas perdre esper. Aquò vendrà. (ieu soi una optimista) Puèi aprèp lo LA, i aurà totas las autras nòtas de far sonar correctament. Enfin cal pas perdre esper. Aquò vendrà
A l'ostal, entre dijòus e dijòus, bufi dins mon autbòi, fau de gamas. Sembla mai un batèu que dintra al pòrt que de musica, mas cal gardar l'esper, que l'esper fa bufar.
E maRòta, quand jògui d'autbòi, se lèva, m'agacha concentrada, las aurelhas plan quilhadas. E se'n va, luènh, luènh, luènh.
Es pas melomana aquela bèstia.
O si, justament.
.
2 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: bridget jones, l'autbòi c bo, LaRòta, musica
dijous, 24 de setembre de 2009
3637: totes los mots se semblan.
La vesina a un pastre alemand negre un pauc con (a mossegat ma ròta, mèrda!) mas subrebèl.
Ma maire qu'a totjorn quicòm de dire suls chins dels autres:
Segur, es daumatge.
Ma maire qu'a totjorn quicòm de dire suls chins dels autres:
- Es polit aquel chin, es daumatge que siá dislexic.
Segur, es daumatge.
4 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: teleton
i a totjorn una solucion
Uèi, ai crosat la Pomponeta
- Alara, te siás depilada?
- Non! Ara cargui de bralhas longas.
.
- Alara, te siás depilada?
- Non! Ara cargui de bralhas longas.
.
0 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: bridget jones
glop
uèi, me soi ausida dire :
De còps que i a, ai vergonha,
"Beach soccer, es un match entre putas?".
De còps que i a, ai vergonha,
2 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: bridget jones, frasa del jorn
dimecres, 23 de setembre de 2009
Suportatz la Talvera
Suportatz la Talvera que participa a un concors de la fondacion EDF. Se fa en dos clics:
Clicatz aquí!
Clicatz aquí!
3 comentaris
dimarts, 22 de setembre de 2009
Problèma femenin
Dempuèi lo 2 de septembre, vau a una sala d'espòrts. Amb l'esper de magrir e l'utopia de me musclar.
I vau cada jorn. (bon, levat pendent una setmana que foguèri malauta. )
Divendres, i tòrni.
A fons de fons.
Las baskets plan cordilhadas,
las caucetas montadas mas pas tròp que fa con,
lo camisòt dins lo vent,
e lo shòrt.
Mas aviái doblidat un quiconet amb mas bralhas cortas.
Es quand crosèri lo Yeti dins la sala que comprenguèri.
Plorava lo tipe.
Aviá un complèxe de magrostèl imbèrbe.
I vau cada jorn. (bon, levat pendent una setmana que foguèri malauta. )
Divendres, i tòrni.
A fons de fons.
Las baskets plan cordilhadas,
las caucetas montadas mas pas tròp que fa con,
lo camisòt dins lo vent,
e lo shòrt.
Mas aviái doblidat un quiconet amb mas bralhas cortas.
Es quand crosèri lo Yeti dins la sala que comprenguèri.
Plorava lo tipe.
Aviá un complèxe de magrostèl imbèrbe.
0 comentaris
lo telefon braaaaaaaaaaaaalha
Ieu prepausi una mesa en scèna ... Qual vòl faire la drolleta , qual fa Cloclo?
0 comentaris
dilluns, 21 de setembre de 2009
Copiar Clonar
1 comentaris
diumenge, 20 de setembre de 2009
una jornada perfiècha comença per de musicas que fan de ben
De matin, ai ausit sus Icat una cançon que m'a fach de ben... sai pas tròp perqué, mas es aital.
Aquí l'avètz:
lo son de çò qu'ai telecargat es un pauc poirit es daumatge....
un autre extrach, d'un autre disc, amb un son corrècte aqueste còp:
D'autres extraches, e de qualitat, sul myspace de Vinicio Caposella.
Aquí l'avètz:
lo son de çò qu'ai telecargat es un pauc poirit es daumatge....
un autre extrach, d'un autre disc, amb un son corrècte aqueste còp:
D'autres extraches, e de qualitat, sul myspace de Vinicio Caposella.
0 comentaris
ai un pauc vergonha mas aquò me fa rire
from lo blòg L'actu en Patates de Martin Vidberg, soi fan fan fan de l'actu dels patanons!
0 comentaris
dissabte, 19 de setembre de 2009
L'engana
Crompas.
Lo frigò dels iaorts.
M'agrada de cambiar los iaorts. Los iaorts, aquò m'agrada bravament. Enfin, per "iaort", es tot çò qu'es dins una topineta de plastic, de veire o de carton e que i a de lach dedins. Doncas quand disi "iaort", cal pensar al iaort normal, mas tanben a las cremas de totas menas o los flans...
Doncas m'agrada de cambiar los iaorts que mangi. Perque preni suènh de ma beutat interiora e me disi que cal pas que mos budelons s'acostumen al meteis iaort.
Alara càmbii.
De còps que i a, pòdi passar un bon detzenat de minutas dabans los iaorts a agachar, comparar, prene, daissar, tornar prene.
M'agrada tanben d'ensajar los "originals". Los que se tròban pas dins totes los supermercats, los que son locals. Los diferents qué.
E uèi ai trobat aquò:
Un còp a l'ostal, meti los iaorts dins lo frigò e abans d'escampar lo carton dins ma pobèla vèrda (la vèrda es pel carton e la grisa per lo demai e lo topinon blanc es pel compòst), l'espepissi que i a tot plen de literatura dessús.
E te vesi aquò:
Espèri que capitaràn los productors de lach!
Lo frigò dels iaorts.
M'agrada de cambiar los iaorts. Los iaorts, aquò m'agrada bravament. Enfin, per "iaort", es tot çò qu'es dins una topineta de plastic, de veire o de carton e que i a de lach dedins. Doncas quand disi "iaort", cal pensar al iaort normal, mas tanben a las cremas de totas menas o los flans...
Doncas m'agrada de cambiar los iaorts que mangi. Perque preni suènh de ma beutat interiora e me disi que cal pas que mos budelons s'acostumen al meteis iaort.
Alara càmbii.
De còps que i a, pòdi passar un bon detzenat de minutas dabans los iaorts a agachar, comparar, prene, daissar, tornar prene.
M'agrada tanben d'ensajar los "originals". Los que se tròban pas dins totes los supermercats, los que son locals. Los diferents qué.
E uèi ai trobat aquò:
Un còp a l'ostal, meti los iaorts dins lo frigò e abans d'escampar lo carton dins ma pobèla vèrda (la vèrda es pel carton e la grisa per lo demai e lo topinon blanc es pel compòst), l'espepissi que i a tot plen de literatura dessús.
E te vesi aquò:
Me damne! Son de'n pertot!
Espèri que capitaràn los productors de lach!
La Cauma del lach
e que sa capitada podrà ajudar totes los agricultors que plegan un cha l'autre.
e que sa capitada podrà ajudar totes los agricultors que plegan un cha l'autre.
1 comentaris
dijous, 17 de setembre de 2009
Teleachien
Clicatz per aver l'imatge en mai bèl e legir
Es enòrme.
Imantats pel nas, los vòli, los vòli, los vòli, l'escacalàs a cada repais.
6 comentaris
dilluns, 14 de setembre de 2009
LO GRAND RETORN DAU JÒC MUSICAL!!
Lo jòc mitic , lo jòc musical es de retorn. The musical game is back!!
Non, pas aquí.
Es l'Aura que tòrna prene la causa e a plan raason, tot se passa sul sit de Paraulas.net.
Clicatz lèu e anatz jogar.
Quequejaire, Marieta, go and win!!!! ECLATEZ LES TOUS, Dieu reconeisserà los sieus!
Non, pas aquí.
Es l'Aura que tòrna prene la causa e a plan raason, tot se passa sul sit de Paraulas.net.
Clicatz lèu e anatz jogar.
Quequejaire, Marieta, go and win!!!! ECLATEZ LES TOUS, Dieu reconeisserà los sieus!
2 comentaris
Anam manjar au barri
Ten, lo veguèri passar dins l'estiu mas doblidèri de vos lo metre en linha.
Lo darrièr clip de Mauresca!!
Lo darrièr clip de Mauresca!!
M'agrada!
L'emission de tele amb Edmond Vièch me fa pissar de rire. La cosina old school es tras que polida! Es plen de ritme. Es completament diferent de Stereotypes e m'agrada mai.
alara, d'unes vos demandaretz perqué causiguèron aquela cançon e pas una autra de Bartàs. e ben ieu ai ma pichona teoria. Perque ai totjorn de teorias sus tot. Primièr, es una cançon completament diferenta de Stereotypes e dins los clips veideos cal plan mostrar un pauc tot çò k fa lo grop. E mai que mai, es una cançon vièlha, la cantan dempuèi la debuta, dempuèi los repaisses de quartièr sus l'èrba de la fac de Montpelhièr, es totjorn estada aquí. Puèi es de bon cantar e es la convivéncia, la jòia e la bona umor made in MFD.
e ben ieu, soi contenta.
e puèi 5 tipes que te fan la cosina, aquò's sexy.
L'emission de tele amb Edmond Vièch me fa pissar de rire. La cosina old school es tras que polida! Es plen de ritme. Es completament diferent de Stereotypes e m'agrada mai.
alara, d'unes vos demandaretz perqué causiguèron aquela cançon e pas una autra de Bartàs. e ben ieu ai ma pichona teoria. Perque ai totjorn de teorias sus tot. Primièr, es una cançon completament diferenta de Stereotypes e dins los clips veideos cal plan mostrar un pauc tot çò k fa lo grop. E mai que mai, es una cançon vièlha, la cantan dempuèi la debuta, dempuèi los repaisses de quartièr sus l'èrba de la fac de Montpelhièr, es totjorn estada aquí. Puèi es de bon cantar e es la convivéncia, la jòia e la bona umor made in MFD.
e ben ieu, soi contenta.
e puèi 5 tipes que te fan la cosina, aquò's sexy.
2 comentaris
un caval per mas escobilhas
A Vendargas, vilatge pròche de Montpelhièr, dins lo centre, las escobilhas, las amassaràn amb una carriòla e un caval.
Acabats lo bruch e la polucion del camionàs a 05h30 lo matin!
L'article de Midi Libre:
Acabats lo bruch e la polucion del camionàs a 05h30 lo matin!
L'article de Midi Libre:
Après l'exemple de Beauvais, les ordures dans le vieux village seront prélevées avec l'aide de Quignon dès le 1 er octobre Il s'appelle Quignon. Il est bon comme du bon pain. Ce Comtois français d'une tonne environ ne se rendra pas utile dans les champs, où les chevaux de sa race sont réputés y exceller pour labourer les terres. Non, Quignon va ramasser les poubelles ! Après les chevaux agriculteurs ou aide-policiers, les voici tenants d'une politique écologique. Déjà en place à Beauvais, dans l'Oise, ce nouveau service va bientôt être instauré à Vendargues. Son maire Pierre Dudieuzère s'explique : « On veut faire de notre cité la ville du cheval. C'est écologique et c'est conforme à nos traditions. Il y a ici 150 propriétaires de chevaux et même une policière à cheval. » Et pour pousser ce voeu encore un peu plus loin, le premier magistrat a imaginé l'équidé encore plus utile, au service de la population. Ainsi est née l'idée du ramassage des poubelles dans le vieux village. Le procédé sera donc effectif à partir du 1 er octobre prochain. « Quignon prélèvera les déchets pour 1 500 équivalents habitants », relève Pierre Dudieuzère. Montpellier Agglomération, compétente en la matière, a donné son accord. Sita, la société qui a le marché dans la commune, est en train de finaliser l'attelage qui permettra une collecte efficiente. Elle se fera chaque jour, durant six heures environ, pour à peu près 1,2 tonne d'ordures. « Un rippeur sera embauché ainsi qu'un cochet. »L'autre nouveauté, c'est la demande qui doit être faite aux propriétaires de remplacer les bacs par des crochets auxquels les sacs seront suspendus.
Dernièrement, durant la fête votive, Quignon, drivé par Christophe, a posé pour la postérité et fait le tour du village en calèche, avant de se rendre au déjeuner au pré à l'ancienne. Une façon d'habituer l'animal à ses nouvelles fonctions... Peut-être l'idée se propagera-t-elle au-delà de la commune, à l'est de Montpellier. Peut-être aussi Vendargues trouvera-t-elle d'autres projets pour que les chevaux qui n'aident plus dans les champs se rendent utiles auprès de la population.
0 comentaris
diumenge, 13 de setembre de 2009
La Lamentation du Prépuce
Ara qu'es trentenari, parla pas mai a sos parents, mas la venguda del dròlle lo questiona: lo circoncirà son dròlle o pas?
E tot de long, son de rasonaments totes mai complicats los uns que los autres e que me faguèron pissar de rire. Perque, tan pichon coma grand, lo tipe parla a Dieu. Se fa las questions e las responsas segur. Jòga. D'escomesas en provocacions, de petòchas en blasfèmas. Woody Allen a costat, es un mèstre del zen.
Dos extraches... pas completament representatius del libre, mas akò m'agrada totjorn quand i a "vièch" o "pachòla" dins una frasa...
Dos extraches... pas completament representatius del libre, mas akò m'agrada totjorn quand i a "vièch" o "pachòla" dins una frasa...
"Quand j'étais jeune, on m'a raconté qu'après ma mort, à mon arrivée au Ciel, les anges me conduiraient à un immense musée rempli de tableaux que je n'aurais jamais vus de mon vivant, des tableaux crées par tous les spermatozoïdes artistiques que j'aurais gaspillés dans ma vie. Puis les anges me feraient entrer dans une grande bibliothèque remplie de livres que je n'aurais jamais lus, écrits par tous les spermatozoïdes littéraires que j'aurais gaspillés toute ma vie. Ensuite, les anges m'emmèneraient dans une vaste maison de prières où se presseraient des centaines de milliers de juifs en train de prier et d'étudier, juifs qui seraient venus au monde si je ne les avais pas tués, gaspillés, épongés avec une chaussette sale au cours de ma répugnante et inutile existence. (Une éjaculation contient environ cinquante millions de spermatozoides. A peu près neuf holocaustes à chaque branlette. Lorsqu'on m'a dit ça, je venais d'atteindre la puberté - ou la puberté venait de m'atteindre )- , de sorte que je commettais en moyenne trois ou quatre génocides par jour.) "
"Craig est venu s'asseoir près de moi.
- Ecoute, a-t-il commencé d'une voix lasse.
Prenant une longue inspiration, il m'a expliqué que le passage à l'âge adulte était déjà assez compliqué comme ça, de son point de vue, et que l'unique raison pour laquelle il avait circoncis ses fils était de leur éviter d'avoir à se demander un jour pourquoi ils n'étaient pas comme leur père.
- Et ça m'a paru une raison suffisante, a-t-il ajouté.
J'ai approuvé du chef, séduit par la générosité de la démarche, mais aussitôt après j'ai pris une mine abattue. Si je voulais réellement dissiper les doutes existentiels de mon futur fils en faisant en sorte que son pénis ressemble au mien, ai-je expliqué à Craig, je n'allais pas pouvoir me contenter de le circoncire: il faudrait aussi que je lui épile les couilles et que j'équipe sa queue d'un piercing.
Craig m'a contemplé un instant avant de jeter un coup d'oeil à sa montre.
- J'ai un rendez-vous dans trois minutes."
Publicat en cò de 10/18, domèni estrangièr (an totjorn de libres bons!)
1 comentaris
dimecres, 9 de setembre de 2009
Lo primièr còp que... preni l'avion. Ont aprenèm que lo con es benlèu pas l'autre.
Oè, avètz plan legit lo títol. Quasi 30 ans e aviái pas jamai pres l'avion. Oè, o sabi, soi pas jamai sortida de mon bled. Mas quand meme, èri ja anada dins un aeropòrt, compta?
Coma o sabi que soi un desastre, aviái previst lo còp per aver pas de problèmas e aviái demandat a MonsieurPatate de m'acompanhar que, el, pren l'avion cada jorn o quasi. Sap cossí cal faire.
MonsieurPatate (oè, soi tras qu'orgulhosa de son escais... mas sai pas se me voldrà tornar acompanhar), dins sa granda generositat, me menèt a l'aeropòrt de Barcelona perque me posquèsse envolar cap a Palma de Malhòrca (avètz las bolas è?). Ja, galerèrem un pauc amb lo parking del terminal nòu de l'aeropòrt de Barcelona perque comprenèm pas tot a las ieroflias catalanas, mas bon, cap problèma, finala.
Arribam a la causa que pesas la valisa e ont te donan lo "boarding pass". Lo Boarding Pass -o expliqui pel mond que coma ieu an pas jamai pres l'avion- es una bilheta que tot i es marcat dessús e mai que mai i a un còdi barra e te daissan passar pertot amb aquò, per resumir: te lo cal pas perdre, sekenon, siás dins la mèrda. E lo tipe que dona lo boarding pass me demanda en catalan (pk aviái parlat en catalan ieu): "Passadís o finestra?", agachi MonsieurPatate per aver son punt de vista d'òme experimentat de l'avion e lo nèci me respond, orgulhós coma un papa d'aver comprés quicòm qu'aviái pas comprés: "le monsieur te demande si tu veux le couloir ou le hublot". Siás brave MonsieurPatate, mas aviái comprés! Ops! Alara, completa: "ben, lo fenestron, veses lo païsatge mas lo corredor siás mai liura , mas te cal daissar passar lo mond que vòlon anar pissar." Barcelona-Palma, i a 20 minutas de vòl, decidissi que pas degun pissarà. Preni lo costat dau corredor en causa de ma claustrofobia costumièra amb l'argument de Toni Parker "aital podrai estirar las cambas" los que me coneissètz, avètz lo drech de rire.
Anam al dakòs de securitat. O expliqui pels endecats que coma ieu an pas jamai pres l'avion, aquí te cal daissar totes tos afars que passaràn dins una maquina per saber se siás pas un terrorista dangierós e se pòrtas pas d'aiga. Non, l'aiga es pas dangierosa, mas te lèvan ton botelhon d'aiga, aital siás obligat de te'n crompar una dins la botiga pòst-securitat, es aquò lo business. Te cal pas aver ton Laguiòla sus tu tanpauc. Aqueste mond se'n baton de las teorias qu'un bon occitan a totjorn lo cotèl dins la pòcha. no cotèl in the plane, es aital. Rai, ne deuriás pas aver gaire de besonh de ton cotèl pendent las 20 minutas de vòl, cal pas desconar.
E aquí, MonsieurPatate me daissèt la lagrema a l'uèlh, es un pauc ma maire MonsieurPatate de còps que i a e èra tot content de me veire prene l'avion per lo primièr còp... o benlèu aviái paur que l'avion acabèsse dins la mar e que trobèsson pas puèi la bóstia negra ni la Mela?
Alara, al daquòs se securitat, of course, piutèri. o faguèri un pauc exprès per me faire manotejar per lo vigil, mas es la femna que me paupèt... ai pas d'astre ieu.
Puèi caminèri. O cal saber, dins un aeropòrt, fas doas causas: caminas e espèras. I a pas un panèu a la dintrada que ditz "bona condicion fisica exigida"...Putan, ne fas de quilomètres!!!
E o cal saber, a l'aeropòrt, te cal TOTJORN agachar los ecrans, te cal totjorn susvelhar tos afars e cercar los ecrans. Se veses pas un ecran, te ne cal anar cercar un e llo legir. E aquí o disi, perque MonsieurPatate m'o aviá dich pas que a mitat. Alara, s'as pas jamai pres l'avion e vas prene l'avion e as l'ànsia, contunha de legir, n'aprendràs de causas per pas passar per un con, tu, al mens.
Un còp qu'as passat lo contraròtle de seguretat, te cal anar a la pòrta d'embarcament, aquí te cal aver ton document d'identitat e ton boarding pass. Lo boarding pass, l'as pas perdut: te servís de marca-pagina del libre qu'as a la man. Alara, la pòrta d'embarcament, s'as d'astre es marcada sus ton boarding pass, e s'as pas d'astre o se siás amb de mond bordelics, te cal agachar sus l'ecran lo mai pròche.
E embarcas, o enavionas puslèu. L'embarcament, passas dins un corredor plegadís e dintras dins l'avion que a la dintrada as 2 o 3 ostessas que te dison "bonjorn" e, sul pic, te sentisses melhor (tu parles Charles). Cèrcas ta plaça qu'es notada sus ton boarding pass (qu'es totjorn dins lo libre), t'assetas. of.
T'estacas lèu. Perque siás una angoissada. Te destacas per daissar passar ta vesina. Podiá pas arribar abans aquela cona? te tòrnas estacar. E legisses. Perque legir t'ocupa e aital arrèstas d'agachar lo mond coma una galina que tròba un cotèl (no cotèl in the plane avèm dich!!! ).
Puèi, aquò s'àvia.
Aquò va lèu un avion sus la pista de despegatge. E aquò despega. E ieu èri tota contenta. Perque ieu aimi plan la novetat. Mas o mostravi pas gaire perque fasián totes lo morre dins l'avion. Se vei que quand as la costuma de prene l'avion, e ben fas lo morre tot de long. o alara èri amb de mond sinistre. En tot cas , ieu èri contenta. Puèi agachavi pel fenestron de ma vesina e vesiái la mar. Quand despegas de Barcelona, es polit perque veses la mar, e amb lo cèl fa un camaièu de blau e es polit. Mas bon, tròp de blau e tròp de mar, akò te rassegura pas completament. Alara tòrnas lo nas dins lo libre. Puèi las ostessas començan la coregrafia d'explicas de securitat: a la gròssa, se i a un problèma dels gròsses, de qué cal faire. ieu escotèri plan, soi una bona escolana a la basa, mas aquí, puta, foguèri atentiva. Instint de subrevida. Puèi legiguèri lo papieron que i a dins la pòcha del sèti de dabans que t'i tòrnan explicar tot mas amb de dessenhs. Èri orgulhosa de saber que en cas d'accident seriái la sola de saber cossí botar la masqueta d'oxigèn o lo dakòs per pas se negar e que o explicariái als autres e sauvariái de mond. Tu parles Charles.
Pas lo temps d'angostiar qu'arribam ja. Vesèm una montanha. Sabiái pas que i aviá de montanhas a Malhòrca. I a tot plen de causas que sabiái pas e ne vau aprene pendent ma setmana malhorquina!
E agachi de l'avion lo païsatge. E te vesi tot plen de molins. Sabiái pas que i aviá de molins a Malhòrca.
E vesi tot plen de camps. Sabiái pas que i aviá de camps a Malhòrca.
E vesi la mar e las platjas. Aquò o sabiái que n'i aviá.
Atterrissatge.
Sortida de l'avion.
Direccion "la valisa".
E dins lo corredor, l'aparicion virginala.
Una fòtò de la platja, e Rafael Nadal que me ditz a ieu "Benvinguts a Mallorca" o benlèu o disiá en anglés o en alemand, enfin se'n fotèm, sortissi de l'avion e te vesi una reclama enormassa amb Rafael Nadal. Primièr efièch: "aaaaaaaaaaaaa", es l'efièch ormonal quasi orgasmic. Segond efièch, l'efièch cerebral, masturbatòri aqueste: "wow, es plan que faga de reclama per son iscla. es una bona idèa de l'aver pres coma simbòl." Simbòl a 6 millions d'èuros, aquò fa car la raqueta. E caminavi tot en perpersant a Rafa Nadal, l'economia, sos muscles, la reclama, benlèu que lo crosarai, lo torisme e arribi al canton ont se prenon las valisas.
Sortissi de mas pensadas filosoficas e vau ont lo mond prenon sa valisa. E las agachi passar las valisas.... E ben... n'i a de valisas!
Agachi lo mond a mon entorn, ne reconeissi pas cap de l'avion. Me fau pas de lagui, soi pas gaire fisionomista.
Pasmens... Aqueles parlan una lenga estranha e dins l'avion parlavan totes una lenga civilizada.
Puèi vesi un ecran - quand o vos disi que cal agachar los ecrans. "Glasgow" Ont es ja Glasgow? I demòri perque ai pas percutat que ieu aviái pres l'avion a Barcelona e pas a Glasgow. Mas MonsieurPatate m'o aviá pas dich que per cada cencha ont se recuperan las valisas i a un ecran amb lo nom d'ont venes. A.
Alara, me'n vau. Perque plen lo cuol d'aqueles Glasgovians. (mas ont es glasgow?).
Vau a una autra cencha ont i a de mond qu'espèran sa valisa. Agachi passar las valisas. Puèi, dins un moment d'inteligéncia, agachi l'ecran. "Glasgow" tornarmai" mas emmèrdan aqueles glasgovians d'ocupar totas las cenchas , mèrda! Alara pensi, e finala, capiti de me sovenir que Glasgow es en Escòcia.
E agachi totas las cenchas. N'i a doas amb de valisas dessús: las de Glasgow. La mèrda!
E las cenchas, o sabiás pas perque MonsieurPatate t'o a pas dich, an un numero. E vesi que las cenchas que vesi van del nº 8 a 16. E començan pas per lo numèro 1 los Malhorquins? Alara, me vaquí en cèrca de la cencha nº1. Las cenchas nº1 a 7 son amagadas darrièr de miralhs e de recantons, una mèrda, qué. Mas pas de valisas que circulan. Cenchas vuèjas. La mèrda.
Puèi, m'estressi, pk fa ja plan 20 minutas que rabali d'una cencha a l'autra, l'aire desesperat, l'agach vuèg e las mans dins las pòchas.
A la cencha nº1, i a un autre ecran! un de mai que l'aviái pas vist.
E, of course, es l'ecran que me caliá veire. Es l'ecran que te ditz sus quina cencha te cal anar recuperar ta valisa segon d'ont venes. E legissi "Barcelona - CEncha 18". òsca manòsca!
Tòòòòòrni enrè, de l'autre costat.
Passi lo cap per la pòrta de sortida perque i a de mond que me devon esperar.
E te vesi lo Pèire de la Sauma qu'èra a legir son jornal perque es un tipe pacient e zen. E li cridi , zen, perque vòli pas que se faga de lagui, "Pèire, arribi è, me cal sonque prene la valisa." Pas qu'aquò. "vòstra mission se l'acceptatz serà de trobar vòstra valisa". E vau cap a la cencha 18. Problèma. Las cenchas s'arrèstan al nº16. A! A! A! I a una camèra e se trufan de ieu? I a quauqu'un qu'a decidit de me far virar en borrica, es segur. What else, sequenon?
Demandi a una femna - hotesse au sol que se ditz en francés. "where is the belt 18?", non, demandèri en catalan, pensatz plan. De tot biais, sai pas dire "18" en anglés. "the belt is under the cupboard" (es la sola frasa que sabi dire en angles "the -mot que vòs dire- is under the cupboard, es pas de bon plaçar, alara uèi ne profechi.). La femna ritz (conassa!) e me mòstra que, a-ma-ga-das darrièr los escalatòrs per ont davalèri, i aviá las cenchas 17 e 18.
E sus la cencha 18 qu'aviá arrestat de virar dempuèi un brieu, m'esperava ma valisòta grisa.
E ieu que, quand davalèri de l'escalator, mièja ora abans , veguèri una valisa sola sus una cencha que virava pas mai, cim de l'abandon, aviái pensat "a, quin con, a pas pres sa valisa".
Coma o sabi que soi un desastre, aviái previst lo còp per aver pas de problèmas e aviái demandat a MonsieurPatate de m'acompanhar que, el, pren l'avion cada jorn o quasi. Sap cossí cal faire.
MonsieurPatate (oè, soi tras qu'orgulhosa de son escais... mas sai pas se me voldrà tornar acompanhar), dins sa granda generositat, me menèt a l'aeropòrt de Barcelona perque me posquèsse envolar cap a Palma de Malhòrca (avètz las bolas è?). Ja, galerèrem un pauc amb lo parking del terminal nòu de l'aeropòrt de Barcelona perque comprenèm pas tot a las ieroflias catalanas, mas bon, cap problèma, finala.
Arribam a la causa que pesas la valisa e ont te donan lo "boarding pass". Lo Boarding Pass -o expliqui pel mond que coma ieu an pas jamai pres l'avion- es una bilheta que tot i es marcat dessús e mai que mai i a un còdi barra e te daissan passar pertot amb aquò, per resumir: te lo cal pas perdre, sekenon, siás dins la mèrda. E lo tipe que dona lo boarding pass me demanda en catalan (pk aviái parlat en catalan ieu): "Passadís o finestra?", agachi MonsieurPatate per aver son punt de vista d'òme experimentat de l'avion e lo nèci me respond, orgulhós coma un papa d'aver comprés quicòm qu'aviái pas comprés: "le monsieur te demande si tu veux le couloir ou le hublot". Siás brave MonsieurPatate, mas aviái comprés! Ops! Alara, completa: "ben, lo fenestron, veses lo païsatge mas lo corredor siás mai liura , mas te cal daissar passar lo mond que vòlon anar pissar." Barcelona-Palma, i a 20 minutas de vòl, decidissi que pas degun pissarà. Preni lo costat dau corredor en causa de ma claustrofobia costumièra amb l'argument de Toni Parker "aital podrai estirar las cambas" los que me coneissètz, avètz lo drech de rire.
Anam al dakòs de securitat. O expliqui pels endecats que coma ieu an pas jamai pres l'avion, aquí te cal daissar totes tos afars que passaràn dins una maquina per saber se siás pas un terrorista dangierós e se pòrtas pas d'aiga. Non, l'aiga es pas dangierosa, mas te lèvan ton botelhon d'aiga, aital siás obligat de te'n crompar una dins la botiga pòst-securitat, es aquò lo business. Te cal pas aver ton Laguiòla sus tu tanpauc. Aqueste mond se'n baton de las teorias qu'un bon occitan a totjorn lo cotèl dins la pòcha. no cotèl in the plane, es aital. Rai, ne deuriás pas aver gaire de besonh de ton cotèl pendent las 20 minutas de vòl, cal pas desconar.
E aquí, MonsieurPatate me daissèt la lagrema a l'uèlh, es un pauc ma maire MonsieurPatate de còps que i a e èra tot content de me veire prene l'avion per lo primièr còp... o benlèu aviái paur que l'avion acabèsse dins la mar e que trobèsson pas puèi la bóstia negra ni la Mela?
Alara, al daquòs se securitat, of course, piutèri. o faguèri un pauc exprès per me faire manotejar per lo vigil, mas es la femna que me paupèt... ai pas d'astre ieu.
Puèi caminèri. O cal saber, dins un aeropòrt, fas doas causas: caminas e espèras. I a pas un panèu a la dintrada que ditz "bona condicion fisica exigida"...Putan, ne fas de quilomètres!!!
E o cal saber, a l'aeropòrt, te cal TOTJORN agachar los ecrans, te cal totjorn susvelhar tos afars e cercar los ecrans. Se veses pas un ecran, te ne cal anar cercar un e llo legir. E aquí o disi, perque MonsieurPatate m'o aviá dich pas que a mitat. Alara, s'as pas jamai pres l'avion e vas prene l'avion e as l'ànsia, contunha de legir, n'aprendràs de causas per pas passar per un con, tu, al mens.
Un còp qu'as passat lo contraròtle de seguretat, te cal anar a la pòrta d'embarcament, aquí te cal aver ton document d'identitat e ton boarding pass. Lo boarding pass, l'as pas perdut: te servís de marca-pagina del libre qu'as a la man. Alara, la pòrta d'embarcament, s'as d'astre es marcada sus ton boarding pass, e s'as pas d'astre o se siás amb de mond bordelics, te cal agachar sus l'ecran lo mai pròche.
E embarcas, o enavionas puslèu. L'embarcament, passas dins un corredor plegadís e dintras dins l'avion que a la dintrada as 2 o 3 ostessas que te dison "bonjorn" e, sul pic, te sentisses melhor (tu parles Charles). Cèrcas ta plaça qu'es notada sus ton boarding pass (qu'es totjorn dins lo libre), t'assetas. of.
T'estacas lèu. Perque siás una angoissada. Te destacas per daissar passar ta vesina. Podiá pas arribar abans aquela cona? te tòrnas estacar. E legisses. Perque legir t'ocupa e aital arrèstas d'agachar lo mond coma una galina que tròba un cotèl (no cotèl in the plane avèm dich!!! ).
Puèi, aquò s'àvia.
Aquò va lèu un avion sus la pista de despegatge. E aquò despega. E ieu èri tota contenta. Perque ieu aimi plan la novetat. Mas o mostravi pas gaire perque fasián totes lo morre dins l'avion. Se vei que quand as la costuma de prene l'avion, e ben fas lo morre tot de long. o alara èri amb de mond sinistre. En tot cas , ieu èri contenta. Puèi agachavi pel fenestron de ma vesina e vesiái la mar. Quand despegas de Barcelona, es polit perque veses la mar, e amb lo cèl fa un camaièu de blau e es polit. Mas bon, tròp de blau e tròp de mar, akò te rassegura pas completament. Alara tòrnas lo nas dins lo libre. Puèi las ostessas començan la coregrafia d'explicas de securitat: a la gròssa, se i a un problèma dels gròsses, de qué cal faire. ieu escotèri plan, soi una bona escolana a la basa, mas aquí, puta, foguèri atentiva. Instint de subrevida. Puèi legiguèri lo papieron que i a dins la pòcha del sèti de dabans que t'i tòrnan explicar tot mas amb de dessenhs. Èri orgulhosa de saber que en cas d'accident seriái la sola de saber cossí botar la masqueta d'oxigèn o lo dakòs per pas se negar e que o explicariái als autres e sauvariái de mond. Tu parles Charles.
Pas lo temps d'angostiar qu'arribam ja. Vesèm una montanha. Sabiái pas que i aviá de montanhas a Malhòrca. I a tot plen de causas que sabiái pas e ne vau aprene pendent ma setmana malhorquina!
E agachi de l'avion lo païsatge. E te vesi tot plen de molins. Sabiái pas que i aviá de molins a Malhòrca.
E vesi tot plen de camps. Sabiái pas que i aviá de camps a Malhòrca.
E vesi la mar e las platjas. Aquò o sabiái que n'i aviá.
Atterrissatge.
Sortida de l'avion.
Direccion "la valisa".
E dins lo corredor, l'aparicion virginala.
Una fòtò de la platja, e Rafael Nadal que me ditz a ieu "Benvinguts a Mallorca" o benlèu o disiá en anglés o en alemand, enfin se'n fotèm, sortissi de l'avion e te vesi una reclama enormassa amb Rafael Nadal. Primièr efièch: "aaaaaaaaaaaaa", es l'efièch ormonal quasi orgasmic. Segond efièch, l'efièch cerebral, masturbatòri aqueste: "wow, es plan que faga de reclama per son iscla. es una bona idèa de l'aver pres coma simbòl." Simbòl a 6 millions d'èuros, aquò fa car la raqueta. E caminavi tot en perpersant a Rafa Nadal, l'economia, sos muscles, la reclama, benlèu que lo crosarai, lo torisme e arribi al canton ont se prenon las valisas.
Sortissi de mas pensadas filosoficas e vau ont lo mond prenon sa valisa. E las agachi passar las valisas.... E ben... n'i a de valisas!
Agachi lo mond a mon entorn, ne reconeissi pas cap de l'avion. Me fau pas de lagui, soi pas gaire fisionomista.
Pasmens... Aqueles parlan una lenga estranha e dins l'avion parlavan totes una lenga civilizada.
Puèi vesi un ecran - quand o vos disi que cal agachar los ecrans. "Glasgow" Ont es ja Glasgow? I demòri perque ai pas percutat que ieu aviái pres l'avion a Barcelona e pas a Glasgow. Mas MonsieurPatate m'o aviá pas dich que per cada cencha ont se recuperan las valisas i a un ecran amb lo nom d'ont venes. A.
Alara, me'n vau. Perque plen lo cuol d'aqueles Glasgovians. (mas ont es glasgow?).
Vau a una autra cencha ont i a de mond qu'espèran sa valisa. Agachi passar las valisas. Puèi, dins un moment d'inteligéncia, agachi l'ecran. "Glasgow" tornarmai" mas emmèrdan aqueles glasgovians d'ocupar totas las cenchas , mèrda! Alara pensi, e finala, capiti de me sovenir que Glasgow es en Escòcia.
E agachi totas las cenchas. N'i a doas amb de valisas dessús: las de Glasgow. La mèrda!
E las cenchas, o sabiás pas perque MonsieurPatate t'o a pas dich, an un numero. E vesi que las cenchas que vesi van del nº 8 a 16. E començan pas per lo numèro 1 los Malhorquins? Alara, me vaquí en cèrca de la cencha nº1. Las cenchas nº1 a 7 son amagadas darrièr de miralhs e de recantons, una mèrda, qué. Mas pas de valisas que circulan. Cenchas vuèjas. La mèrda.
Puèi, m'estressi, pk fa ja plan 20 minutas que rabali d'una cencha a l'autra, l'aire desesperat, l'agach vuèg e las mans dins las pòchas.
A la cencha nº1, i a un autre ecran! un de mai que l'aviái pas vist.
E, of course, es l'ecran que me caliá veire. Es l'ecran que te ditz sus quina cencha te cal anar recuperar ta valisa segon d'ont venes. E legissi "Barcelona - CEncha 18". òsca manòsca!
Tòòòòòrni enrè, de l'autre costat.
Passi lo cap per la pòrta de sortida perque i a de mond que me devon esperar.
E te vesi lo Pèire de la Sauma qu'èra a legir son jornal perque es un tipe pacient e zen. E li cridi , zen, perque vòli pas que se faga de lagui, "Pèire, arribi è, me cal sonque prene la valisa." Pas qu'aquò. "vòstra mission se l'acceptatz serà de trobar vòstra valisa". E vau cap a la cencha 18. Problèma. Las cenchas s'arrèstan al nº16. A! A! A! I a una camèra e se trufan de ieu? I a quauqu'un qu'a decidit de me far virar en borrica, es segur. What else, sequenon?
Demandi a una femna - hotesse au sol que se ditz en francés. "where is the belt 18?", non, demandèri en catalan, pensatz plan. De tot biais, sai pas dire "18" en anglés. "the belt is under the cupboard" (es la sola frasa que sabi dire en angles "the -mot que vòs dire- is under the cupboard, es pas de bon plaçar, alara uèi ne profechi.). La femna ritz (conassa!) e me mòstra que, a-ma-ga-das darrièr los escalatòrs per ont davalèri, i aviá las cenchas 17 e 18.
E sus la cencha 18 qu'aviá arrestat de virar dempuèi un brieu, m'esperava ma valisòta grisa.
E ieu que, quand davalèri de l'escalator, mièja ora abans , veguèri una valisa sola sus una cencha que virava pas mai, cim de l'abandon, aviái pensat "a, quin con, a pas pres sa valisa".
4 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: bridget jones, mon primièr còp, vacanças
what about the green one? (ai fach anglés LV1!)
Ieu soi una dròlla pas complicada e un pauc lowcost.
dempuèi lo collègi, utilizi totjorn d'estilòs BIC. Son pas cars, duran de temps e mai que mai, es quasi legible quand escrivi. (Sai pas quantes còps ai ausit "auriás degut faire metge" , oè, levat que m'agrada pas de tocar lo mond e encara mens quand son malauts, te vòli pas agantar la gripa pandemica ieu). L'autre jorn, en escriure lo pòst del retorn de las vacanças, legiguèri sul sit que als USA e ben an pas lo BIC vèrd, e dempuèi qu'o sabi, me demandi perqué? e perqué l'an pas lo vèrd? Avètz una explica vosautres?
dempuèi lo collègi, utilizi totjorn d'estilòs BIC. Son pas cars, duran de temps e mai que mai, es quasi legible quand escrivi. (Sai pas quantes còps ai ausit "auriás degut faire metge" , oè, levat que m'agrada pas de tocar lo mond e encara mens quand son malauts, te vòli pas agantar la gripa pandemica ieu). L'autre jorn, en escriure lo pòst del retorn de las vacanças, legiguèri sul sit que als USA e ben an pas lo BIC vèrd, e dempuèi qu'o sabi, me demandi perqué? e perqué l'an pas lo vèrd? Avètz una explica vosautres?
2 comentaris
dimarts, 8 de setembre de 2009
Crompas de dintrada
Çò que m'a totjorn agradat de la dintrada, aquò's la crompa.
Al collègi, prene la tierassa de çò-que-te-cal-absoludament-per-capitar e anar al supermercat mai pròche e emplenar lo carreton.
E es totjorn mon pichon plaser de professora, faire la crompa per la dintrada. L'autre jorn vos diguèri qu'aviái comprats los Bics.
E ben dissabte, crompèri las sabatas. Perque quand òm es professor, la sabata aquò's important e te cal pas prene la primièra sabata que veses a la halleauxsabates. E aquò, per maitas rasons:
1- de confòrt e de santat, quand siás professor, siás tota la jornada quilhat, pausas pas jamai lo cuol, e as tot ton pes suls pès (de l'importància dels accents), doncas te cal de sabatas de las bonas se vòs pas aver lo talon, l'esquina e las cervicalas que cridan seba. Se coneissètz un osteopata que vòl maridar una polida professora, li podètz donar mon numero.
2- de look. L'escolan de basa, a son professor, e ben li agacha las sabatas e las caucetas. Me soveni quand èri escolana de ma professora d'istòria qu'aviá de cauçaduras d'aquelas caras e confortablas que las crompava a la farmaciá (cf punt 1) mas laaaaaidas que las podiás pas agachar sens aver lo racavòmit, 20 ans aprèp, me'n soveni encara.
Bon, e de qué crompèri? e ben aquelas d'aquí:de dòcs martens, perque, coma ditz la Marieta, soi una friki. Un jorn, caldrà que la Marieta nos explica çò qu'es exactament la nocion de "friki" en catalan. (que ven de l'anglés...). A la gròssa, que soi una paura caluga un pauc estranha mas pas dangierosa, e que mas cauçaduras son pas mai a la mòda dempuèi que i a pas mai de punks (vertat? n'i a encara de punks?).
An cambiat las bostias a Doc Martens. Emmèrdan. Ieu las gardavi las bóstias abans, èran totas negras, bèlas, amb lo sagèl "Dr Martens" jaune que petava plan. Ara, la bóstia es irange... pas gaire polida....e i ai pogut legir aquò:
"Le faisan a des ailes courtes et larges qui lui permettent de décoller comme une fusée pour echapper à tout danger. Par contre son endurance en vol est faible."
Quid???
Al collègi, prene la tierassa de çò-que-te-cal-absoludament-per-capitar e anar al supermercat mai pròche e emplenar lo carreton.
E es totjorn mon pichon plaser de professora, faire la crompa per la dintrada. L'autre jorn vos diguèri qu'aviái comprats los Bics.
E ben dissabte, crompèri las sabatas. Perque quand òm es professor, la sabata aquò's important e te cal pas prene la primièra sabata que veses a la halleauxsabates. E aquò, per maitas rasons:
1- de confòrt e de santat, quand siás professor, siás tota la jornada quilhat, pausas pas jamai lo cuol, e as tot ton pes suls pès (de l'importància dels accents), doncas te cal de sabatas de las bonas se vòs pas aver lo talon, l'esquina e las cervicalas que cridan seba. Se coneissètz un osteopata que vòl maridar una polida professora, li podètz donar mon numero.
2- de look. L'escolan de basa, a son professor, e ben li agacha las sabatas e las caucetas. Me soveni quand èri escolana de ma professora d'istòria qu'aviá de cauçaduras d'aquelas caras e confortablas que las crompava a la farmaciá (cf punt 1) mas laaaaaidas que las podiás pas agachar sens aver lo racavòmit, 20 ans aprèp, me'n soveni encara.
Bon, e de qué crompèri? e ben aquelas d'aquí:de dòcs martens, perque, coma ditz la Marieta, soi una friki. Un jorn, caldrà que la Marieta nos explica çò qu'es exactament la nocion de "friki" en catalan. (que ven de l'anglés...). A la gròssa, que soi una paura caluga un pauc estranha mas pas dangierosa, e que mas cauçaduras son pas mai a la mòda dempuèi que i a pas mai de punks (vertat? n'i a encara de punks?).
An cambiat las bostias a Doc Martens. Emmèrdan. Ieu las gardavi las bóstias abans, èran totas negras, bèlas, amb lo sagèl "Dr Martens" jaune que petava plan. Ara, la bóstia es irange... pas gaire polida....e i ai pogut legir aquò:
"Le faisan a des ailes courtes et larges qui lui permettent de décoller comme une fusée pour echapper à tout danger. Par contre son endurance en vol est faible."
Quid???
1 comentaris
diumenge, 6 de setembre de 2009
Pensada
Chucar, es coma botar d'alh dins l'ensalada.
Tot lo mond sap qu'es plan bon, mas d'unes o vòlon pas faire e te prenon l'aire desgostat.
e ben ieu o vos demandi, de qu'es una ensalada sens un pauc d'alh, è?
Tot lo mond sap qu'es plan bon, mas d'unes o vòlon pas faire e te prenon l'aire desgostat.
e ben ieu o vos demandi, de qu'es una ensalada sens un pauc d'alh, è?
3 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: frasa del jorn, Star Wars
Subscriure's a: Missatges (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ARTICLES D'ACTU - audiovisual
15
Nov
Tralhaires : una campanha de finançament participatiu per permetre...
La companhiá Lo Nau a dobèrt una campanha de finançament participatiu per fin de sortir un CD e un...
16
Jul
Seguissètz los passes del Marcelin Albert pendent una "Soirée...
Tornar per una jornada, al temps de la Bèla epòca, es l'invitacion lançada pels Amis del...
01
Mai
Mai que mai - Edicion de 2016
Lo festenal Mai que Mai es dedicat a la cultura occitana jos totas sas formas. Dempuèi 2008, se...
30
set


text:
Imalaia
Imalaia (en sanscrit: हिमालय, prononciacion: [hɪ'mɑlijə]), es una cadena de montanhas d'Asia, que separa lo soscontinent indian del planòl tibetan. Per extension, es tanben lo nom del sistèma montanhós qu'inclutz Karakoram, Hindu Kush, e de cadenas menoras espandidas fins a las montanhas de Pamir. Lo nom ven del mot sanscrit himālaya, un mot compausat (tatpurusa) que significa « ont demora la nèu » [1]. Lo sistèma montanhós imalaian es lo pus enauçat de la planeta, e lo sèti dels pics pus naut: los uèit mila mètres, demest los quals se tròban lo Mont Everest (Nepal/Tibet) e lo K2 (nòrd de Paquistan).
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Topografia[modificar | modificar la font]
L'Imalaia es compausada de tres cadenas principalas de montanhas que son orientadas segon un axe èst-oèst sus una distància de 2 400 quilomètres.


text:
Es hilats sociaus comencen a èster un bon indicador dera realitat emocionau e sociau d’un País. Vos auetz fixat que tostemp agraden mès es publicacions fonamentades en “victimisme”, “morbositat” o “negacion” que aqueres que son generades des dera positivitat, des dera constroctivitat o ben des dera accion portada a tèrme?
Era question important, non ei tant s’aguest tipe de publicacions o “posts” agraden mès o mens. Senon, se dejà èm en ua societat que mos auem acostumat ara autocomplaença entre nosati. Cercam motius entà ajudar-mos es uns as auti des dera complaença o irremediabilitat? Cercam excuses entà èster protagonistes dera vida sociau en Internet a trauèrs de publicacions o “post” d’impacte emocionau o de negacion entà generar mès “me gusta” enes hilats sociaus? Se ei atau, preveigui er inici dera gran depression sociau que fòrça persones pronosticauen dempús dera crisi.
E un temps, i auec dus libres que m’ajudèren a reconsiderar fòrça plantejaments e a trapar fòrça respòstes a demanes orfes enquià alavetz. Vos recomani de liéger “Mas Platón y menos Prozac” e “la brújula interior”.
Se coma País queiguem ena complaença, en culpar de tot as demés o ben a cercar excuses entà tapar era mediocritat instalada poderam començar a escríuer un libre tamb títol “era fustracion des mediocres”. Ath costat auem era auta opcion, accionar eth País e ajudar-mos toti e totes a èster mès grani e granes coma persones e coma societat, que reconegue es merits sense condicions e atau poder començar a escríuer un libre tamb títol “era oportunitat ena adversitat”. Quin preferits escríuer? Jo, tostemp preferisqui accionar.


text:
La «lei de l’occitan, aranés en Aran» serà presentada al Conselh regional de Miègdia-Pirinèus, lo 2 de decembre a Tolosa, òtel de region, se debana a las 18:00h. Puèi lo lendeman podrèm anar veire sul terrenh coma se debana una politica lingüistica aplicada al nivèl de l’ensenhament, ambe la calandreta de Bertren, en Comenge-Varossa, a l’entrada de la Val d’Aran. Veire l’article francés -ben ortografiat pert l’occitan emplegat- de la DDM, sul tèma.
Podrèm notar que la Val d’Aran necessita man-d’òbra dins l’ostelariá, e que lo pòble occitan de Comenge e Varossa cerca d’emplecs, fòrça, mas parla pas las lengas parladas a 30 km (vist que lo sistèma francés d’ensenhament es incapable de s’adaptar a las realitats localas)… aont se necessita de las parlar, per una bona integracion economica e lingüistica.
Puèi lo 10 de decembre, a 20:30h dins lo palatz del trabalh de Narbona, ambe una serada populara, organizada per País Nòstre.
Cal notar qu’a Narbona se debanarà una Setmana Occitana, mantunes jorn en fin de novembre e debuta de decembre, aiçò organizat pel ceucle occitan de la vila lengadociana.
Totes aquestes afars son per desvolopar una politica lingüistica, en esperar que lo messatge serà pron clar pels elegits, e alara que faràn mai que subvencionar las associacions militantas –zo cal far mas es pus sufisent.


text:
Discutir:Chambèri
- Supression -
- Neutralitat -
- Drech d'autor -
- Article de qualitat -
- Bon article -
- Lutz sus -
- De far -
- Archius -
- Traduccion
Atestacion ?[modificar la font]
Quina atestacion avèm de Chamberi accentuat sus l'i? Qu'en fpr. es Chambèri ! --— Joan Francés B. (me´n parlar) 15 decembre de 2010 a 13.37 (UTC)
- Dins lo TDF, lo nom es escrich Chamberi, çò qu'en grafia mistralenca, supausa l'accent tonic sus la finala. L'etimon es Camberiacum, que normalament deuriá menar a una forma accentuada sus la finala. Conoissi pas la fonetica e lei grafias dau francoprovençau; s'èra un mot occitan, Chambèri seriá obligatoriament accentuat sus l'avans-darriera sillaba (supausi que lo grafèma è nòta una vocala dubèrta en fpr.), mai es benlèu diferent en fpr. Vivarés (d) 15 decembre de 2010 a 23.20 (UTC)


text:
I auec un temps en qué era Val siguec objectiu estrategic d’un exèrcit umil de liberacion a favor dera causa republicana. “Vielha, caplòc dera Republica” siguec era pensada qu’aueren aqueri guerrilhèrs utopics que volèren hèr d’Aran era vanguarda dera libertat d’Espanha. Mès non sabien qu’era sòrt ère dejà virada de cu, perque es aliats ja auien jogat es sues cartes e tad a eri aquera Espanha arròia ara deriva ère ua pèira ena sabata… “Era val dera libertat” ei eth títol damb eth quau El País a batiat un reportatge sus aguest episòdi istoric, plan singular, damb motiu dera novèlla “aranesa” d’Almudena Grandes. Atau coma mos informaue SEGRE, eth Conselh Generau a previst crear itineraris entà recuperar era memòria perduda, o pòc presenta, d’aguest combat frustrat en qué tot non ei doça musica, perque i auec mòrts, d’un costat e der aute, e aquerò non pòt èster motiu de celebracion, senon de rebrembe e respècte. Era Val d’Aran devenguda en “val de libertat”, erós retrobament damb ua idèa d’autogovèrn pera quau era defensa dera autonomia ei un cant ara libertat, exercida aguesta damb responsabilitat e en correspondéncia damb era igualtat, perque non i pòt auer un pòble liure s’es sòns ciutadans non an es madeishes oportunitats. Era istòria mos retròbe… Era Querimònia hè 697 ans (!). Ja ena nòsta epòca, era lei d’Aran a vint ans e Unitat d’Aran, pèça clau entara construccion dera Val modèrna, n’artenh es 30 damb plan bona salut. Aguesta continuïtat istorica avale er esfòrç des aranesi, qu’aué volem hèr des institucions un utís de consciéncia collectiva e coesion sociau. A favor dera libertat, ara fin.
(Diari Segre, 28 d’agost de 2010)


text:
1. Trobère aquela frasa sus un blog que parla d'una femna Anabèla, que fa la palhassa dins leis espitaus. Aquela frasa correspond a ma definicion dau Clown:
"J’ai aussi pensé aux pièces de théâtre de Shakespeare et à l’histoire des clowns et des “fous” qui pouvaient parler à n’importe qui sur n’importe quel sujet, tant leur manque présumé d’importance et de responsabilité, aussi bien que leur courage et leur adresse, les mettait à l’écart du reste de la vie quotidienne."
2. Mentre que parlave a una collèga de ma fiertat d'èstre Clown (e non pas de faire lo Clown, aquo's different), faguèt la beba e diguèt:" A! Oc! Surament que dèu èstre mestier de faire rire." Lo rire per ela, se vesié, avié ges de noblèssa. Mai s'avisié pas que lo clown s'acontenta pas de faire rire. ES.
3. Aquèu sentit de fiertat. Justament. Estre Clown, coma ensenhar l'Occitan, sens dobte, es una fiertat per aquelei que practiquan. De defora, per lei gents pas entresinhats, aquo sembla a un baujum. Quora leis estagiaris palhassas son arribadas au cors de tiatre, lo cop passat, èran tristes: Quora parlan de l'activitat tiatrala que practican a seis proches, lei gents mespreson l'estatut qu'an pendent aquel estagi. E meis amicgas palhassas me diguèron totei (trabalhan totei dins de sectors differents de la vida vidanta) que practicar aquela activitat fasié vergonha dins l'encastre dau trabalh. A! E! Oc! Dins la nostra societat trobar la finèssa dau rire es una empacha. Es pas una quista de se. Auriam degut causir Tennis vo Golf. E lei professors d'Occitan devrian ensinhar lei fondamentaus. Alara... Benlèu que.... Sarié mai nobla, la nostra activitat.


text:
Las Bòrdas (Lauragués)
Las Bòrdas (oficialament en francés Lasbordes) es una comuna lengadociana en Lauragués, dins lo departament d'Aude e a la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada en Lauragués sul Fresquèl, lo Canal de la Doas Mars e lo Trebol.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Viticultura: Corbièras.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Glèisa de las Santas Puèlas (monument istòric)
- Ostal Nicol (monument istòric)


text:
Rovilh (oxid)
Lo rovilh es la substància de color brun-roge formada quand de compausats que contenon de fèrre se corròdan en preséncia de dioxigèn e d'aiga. Es una reaccion d'oxidacion lenta que s'acaba amb la formacion d'oxids o d'idroxids mai o mens idratats e mal cristallizats, que lo mai estable es l'ematita.
Lo rovilh es donc una mescla complèxa compausada d'oxids et d'idroxids de fèrre.
Lo fèrre metallic, obtengut per un tractament (reduccion) del mineral roge contenent d'oxids de fèrre, dins de nauts fornèls, tend a tornar a l'estat oxidat un còp expausat a l'aire e l'aiga.
Somari
Mecanisme probable de formacion[modificar | modificar la font]
Lo procediment de formacion del rovilh se pòt descompausar en tres estapas de basa:
- la formacion d'idroxid de fèrre II [Fe(OH)2] per accion sul fèrre dels ions idroxids ensems formats per reaccion del dioxigèn de l'aire amb l'aiga (reaccion d'oxidoreduccion);
- l'oxidacion dels ions fèrre II en idroxid de fèrre III jos l'accion del dioxigèn de l'aire;
- finalament, la transformacion espontanèa d'aquel solid en oxid de fèrre III idratat.
Reaccions associadas[modificar | modificar la font]
Quand lo fèrre (ou l'acièr) intra en contacte amb l'aiga, un procediment electroquimic lent comença. A la superfícia del metal, del fèrre (estat d'oxidacion: 0) es oxidat per passar a l'estat d'oxidacion II:
- Fe + 2OH− → Fe(OH)2 + 2e−,
pendent que lo dioxigèn de l'aire (gra d'oxidacion 0) es reduch en ion idroxid:
- 2H2O + O2 + 4e− → 4OH−
Pendent la segonda estapa (gaireben instantanèa) l'idroxid de fèrre II es lèu oxidat en idroxid de fèrre III segon aquela reaccion:
- 4Fe(OH)2 + 2H2O + O2 → 4Fe(OH)3.
Fin finala, aquel idroxid de fèrre III se transforma espontanèament en oxid de fèrre III idratat segon l'equacion-bilanç seguenta[1]:
- 2Fe(OH)3 → Fe2O3 + 3H2O.
En consequéncia, la necessitat de la preséncia d'aiga liquida, qu'interven a cada estapa de la reaccion quimica, es compresa. La corrosion tend a pojar mai rapidament dins l'aiga de mar que dins l'aiga doça, qu'aquela darrièra essent fòrça mens conductritz. En efièch, l'aiga de mar (solucion salina) coma permet la conduccion electrica, favoriza los desplaçaments ionics e las reaccions d'oxidoreduccion i an un rendement melhor. La formacion del rovilh es tanben accelerada en preséncia d'acids (per la meteissa rason), mas empachada per l'action de superfícia de l'acid nitric, es la passivacion. Lo rovilh possedís lo grand desavantge de fragilizar las estructuras qu'ataca. En efièch, lo fèrre san i es remplaçat per l'oxid de fèrre III, qu'el es engrunadís, porós e marrit conductor. Se lo fenomèn de formation del rovilh se pòt arrestar per electrolisi, las partidas corrodadas d'aquel objècte se poirán pasmens pas tornar per aquel biais.
Quand se parla de rovilh, la corrosion del fèrre es designada d'en primièr, mas dins la vida videnta, s'agís mai sovent de la corrosion de l'acièr, fòrça mai utilizar uèi que lo fèrre pur.
Riscs[modificar | modificar la font]
- Lo rovilh es signe de corrosion e donc de fragilizacion de materails de fère o d'acièr, o de marrit foncionament d'aisinas, de maquinas o de materials corrodats.
- Las nafras per fèrre rovilhat presentan un risc reputat mai naut de tetanòs.
- La formacion de grandas quantitat de rovilh implica una consomacion importanta d'oxigèn. Dins d'escasenças, coma per las calas d'una nau o dins una cencha tencada contenent una granda quantitat metal a rovilhar, l'atmosfèra pòt tanben venir anoxica e font d'asfixia rapida[2].
Proteccion[modificar | modificar la font]
Lo nombre d'objèctes metallics aumentant e fasent de foncions importantas o vitalas, la proteccion contra lo rovilh e contra la corrosion en general es un enjòc industrial e de seguretat importanta a l'ora d'ara. Aquela proteccion se fa mai sovent per depaus de zinc (galvanizacion). Es tanben possible d'utilizar d'òli o de la grassa per aparar d'objèctes, coma per exemple de pèças mobilas coma la cadena d'una bicicleta. De pinturas especializadas dichas antirovilh existisson tanben.
Notas e referencias[modificar | modificar la font]
- ↑ L'existéncia de l'idroxid de fèrre trivalent es controversiada.
- ↑ Maritimeaccident.org, Silent Assassin Again – One Fatality, Four Hurt confined space, enclosed space, safe tank entry procedure, 2007-11-22


text:
06/08/2013
"Tragèdia urbanistica" per Felip Frens
Veiqui un texte mandat per un noveu contributor, Felip Frens de Veirinhac. L'i soetam benvenguda sur Rubrica en òc!
°°
Sabi pas se ne cal rire o plorar.
Tot començèt a la debuta del sègle aquel dimenge d’abrial que lo Lafarga s’encolerèt e me fotèt defòra.
Veniái de tustar a la pòrta de son ostalàs per demandar la man de sa filha. Emplegui lo mot « ostalàs » per descriure lo tresmudament d’aquel brave ostal.
Aviá auçat la bastissa dètz e uèchena d’un estatge, tombat la teulada vielha per far pausar de las ardesas falsas, puèi encastrejat de fenestras de plastic blanc que te podiás veire lors tampas escrincelar de luènh.
Rai, aviái pas cent sòus dins la pocha d’aquel temps. E mai que la Laureta m’aimèsse pas pro per resistir a son paire, de la desvistar cada jorn pel fenestron me venguèt intolerable.
Decidiguèri d’anar cercar fortuna a la vila e de ne tornar pas avans que poguèssi avisar lo Lafarga d’ennaut.
Mentretant, l’entreprenaire de trabalhs publics s’èra botat al cap del conselh municipal.
Monsur lo Conse volguèt infligir a sa comuna ço qu’aviá fach a son ostal : quicòm modèrn.
Caliá que la carrièra principala s’alarguèsse per aculhir mai de monde, crear de l’espaci per acantonar lors veïculs e aital favorizar lo comèrci.
Las palejairas palejèron tota una mesada e la maisoneta de mos aujòls dispareguèt mentre que la riba nòrd de la caussada sus cent cinquanta mètres.
Nòstre vilatge s’en remetèt jamai pus. Dels estajants novèls venguts de la vila procha per s’albergar a prètz bas acabèron de lo descarar .
La Laureta, venguda grasseta a dich de manjaquejar en gaitar la television, podiá pas durmir amb lo bruch del trafec tant mai que lo lum novèl de senhalisacion clucatejava cap a sa cambra.
Aquel lum li foguèt fatal : un camionàs l’espotiguèt mentre que traversava la carrièra. Pareis que lo fuòc s’èra encalat sul verd.
Ara qu’èri amonedat, jurèri de me venjar del Lafarga.
Crompèri una pèça bèla de terra encara liura dins la carreiròta que davala al miègjorn de son ostalàs. L’òme s’i èra retirat de la vida activa e de la politica per fenhantejar sul bòrd de sa piscina al mitan de l’òrt.
Qualques envelopas plan confladas se perdiguèron pas dins d’unes burèus avans que ma tòrre ne sortiguèsse de tèrra. Quaranta apartaments de luxe cap al sud !
Los d’ennaut se vendèron plan plan car que se podiá apercebre la mar amb una brava luneta per temps clar.
Me’n soi gardat dos a la cima per ne far un, cal viure confortablament ço disiá mon amic lo conse novèl en espiar lo Lafarga a l’ombra del bastiment.
D’ivèrn, l’entreprenaire vesiá lo solelh sonque avans que se colque.
Moriguèt sul ubac.
Felip Frens
19:42 Publié dans Cronicas d'autors | Tags : philippe frens, felip frens | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
16/05/2018
La Ringueta fait son retour
La Ringueta, célèbre fête sarladaise des jeux traditionnels qui existe depuis 1985 se tiendra les 19 et 20 mai prochains place de la Grande Rigaudie à Sarlat. Populaire, gratuite pour l'essentiel, elle est un moment de partage et montre que l'on peut créer, s'amuser ensemble, faire preuve d'agilité physique et intellectuelle sans forcément dépenser . C'est également une bonne façon de transmettre des jeux faciles à réaliser soi-même et des activités de toujours en Périgord.
Monique Roulland, présidente de La Ringueta nous en présente les principales animations.
« Començarem dissabde 19 a 6 oras de l'enser emb l'iniciacion a las danças tradicionalas coma los goiassons de l'escòla bilinga de Sarlat, plaça de la Granda Rigaudia. A 20 oras 30, la corala de l'ASCO mai los musicians faran una grande velhada occitana a gratis, emb possibilitat de buveta e de crespas sur plaça.
Diumenc 20 a partir de 10 oras e tota la jornada, quò's la vertadiera debuta dels juòcs : dos albres de cocanha, las famosas perinquetas ( toupies), los desquilhadors, cassa-topinas, cassa-cacals, lèva-bòtas, paraplueja, las aucas, tusta-puntas...mai d'una seissantena de juòcs a gratis. Cal pas oblidar las corsas en sac, d'escassas, à l'uòu, a la granolha et lo juòc del bolet per adultes. L'animacion musicala sera faita per « Les sous-fifres de Saint-Pierre » partir de 14 oras, avant lo famos « Tir a la còrda », per las femnas e los òmes a 18 oras. Partir de 19 oras se debanara la granda Taulada, repas tipique del sarladés ( 17€ sur reservacion au 0688967384 o sur laringueta@gmail.com). La serada se vai contunhar emb un grand bal a gratis coma lo grope « Lézamidal ».
Un bon moment de transmission culturelle et de plaisir à passer en famille.Voir le site bilingue : http://ringueta-sarlat.fr/index.php/accueil/
Denis Gilabert.
A perpaus daus Rampams, per Jaumeta Beauzetie
A la maison, quand 'ribava lo calendrier de la Pòsta a gròssas flors ò a pitits chats, una de las datas que visavam en prumier, qu'era la festa daus Rampams. Festa plan plasenta que marcava, chas nos, la fin de l'ivern.
Lo matin de 'queu diumenc, ma mair 'nava copar las pitas bròchas de rampam a pitas flors rossas, totas freschas, prestas a estre beneisidas afen d'aver de portar chança per tota l'annada.
Chas lo bolengier, chaptavam los tortilhons traucats dins lur mitan ente los pitits passavan lur bosquet. Nòstre bolengier los fasiá plan bons, pas tròp secs e pas tròp mofles emb una poncha de gost anisat. A Marvau, un autre bolengier fasiá daus carcalins roges cuberts de gros gruns de sucre blanc... sòrta de cornuda lemosina, a tres ponchas, que simbolizavan, çò qu'aprenguí beucòp pus tard, 'na fòrma necessària a la fecondacion.
E 'ribava l'ora de la messa. Las clòchas sonavan a la volada, lu curet en abit blanc brodat d'aur, segut de son enfant de cuer que portava la copa d'aiga beneita, passava dins l'aléia centrala per arrosar de son esparson (goupillon) tots los bosquets que la gent levavan !. Aimava beucòp 'queu moment ente l'egleisa era transformada en forest !
Pus tard, 'ribats a la maison, lo gròs bosquet era partatjat en quauques brochilhons qu' eran acrochats dins l'estable, la granja, aus contra-vents de la maison e quitament dins la veitura. D'autres bocins eran tanben gardats afen de los balhar aus vesins qu'avian pas pogut assistar a la benedicion.
Un brochilhon podiá siervir tanben en cas de malur per beneisir la gent sus lur liech de mòrt, mas faliá pas i pensar.
Ai gaire mancat 'quelas messas per puescher far la distribucion de brochilhons beneisits... e manca l'annada passada, qu'era totjorn un plaser de levar lo bosquet !
L'an passat, me trobí a Nontron per 'quela operacion. L'egleisa era plena. Coma d'abituda, me plací au fons, un pauc loenh de l'aléia centrala per eschivar d'estre abeurada d'aiga beneita per daus curets dinamiques e « entosiastics », coma disen mos vesins angles.... çò que me ribet quauques còps !
Avant la messa, nos discuterem a votz bassa... « 'questa annada, ai deugut chaptar mon bosquet chas la merchanda de flors perque en aviam pus... an tots sechat apres lo passatge de la chanilha » me disset 'na femna que veniá de Javerlhac. Per ma part, aviá 'gut la chança d'aver d'enquera un pé vert, qu'era pas tucat per l'invasion chanilharesca.
Las clòchas soneren, lo curet se faufilet au mitan de la gent qu'avian pas trobat de plaça, au fons de l'egleisa... l'urgues se meteren de jugar, lo silence se faguet. Comencet la ceremònia. Nos leverem los bosquets. Lo curet faguet son discors, se viret a gaucha, se viret a drecha e d'un grand geste circulari comencet la benedicion en montar din l'aléia. En visar mon bosquet aguí un moment d'estonament... me semblava lo veire vibrar ! Coma era beneisit, comenci a lo visar de pus pres. De las quantitats de chanilhas verdas eran surtidas daus botons de fuelhas e montavan en ondular lo long de las bròchas. Quò belinava de pertot ! Coma fan las parpalhòlas que monten per s'envolar, las chanilhas montavan e se balançavan assus prestas a s'eslançar per tombar sus lo ciment. Voliá pas las far tombar per pas las veire s'eissigar un pauc pertot jos los pes de la gent, alaidonc, virava lo bosquet a l'envers e contunhavan de montar. .. « A Jerusalem, coma quò aviá estat dich, lo pitit borricon fuguet destachat, los manteus e los brochilhons de verdura volavan sur son passatge, la gent aclamavan... ». N'auviguí ren de la descripcion de Sent-Marc... passí mon temps a virar lo bosquet d'un biais, de l'autre, de naut, de bas. Ma vesina intrigada de mon manetge, se quintet per visar de pus pres 'quelas bestias que 'la coneissia pas. Gròs uelhs negres, pitit duvet vert a pitits peseus negres bien alinhats dos per dos, sus de las raiuras dauradas, dau pus brave esfech... « qu'era lo prumier còp que 'la ne'n vesiá ! »
La messa me pareguet plan lonja. Voliá pas partir avant la fin... 'quò se fai pas ! « Ite missa est »... fugiguí viste secodre mon bosquet concienciosament sus la peluja. Ne'n voliá pas menar dins la veitura, mesma si 'l'eran beneisidas !
Coma faram-nos dins las annadas a venir si l'invasion contunha ? Rentraram-nos dins 'na periòda mins chançosa si podem pas far beneisir nòstres rampams ?
Jaumeta Beauzetie
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Nicolau Puech nos informan que lo convidat de l'emission dau diumenc 21 de mai 2018 a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera l'escriveire Jean-Jacques Gillot per parlar de la novela edicion en richesida de son libre "On l'appelait double-mètre" sur la periòda de l'epuracion en Perigòrd, en quò de las edicions Les livres de l'Ilôt.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Per escotar l'emission en directe o en redifusion, clicar sur lo ligam: França Blu Perigòrd
Veiqui lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
e los ligams vers lo sites de Nicolas Puech: www.nicolaspeuch.com e facebook.com/nicolaspeuch
Cronica de toponimia, per Joan-Claudi Dugros
Les Balajoux à Nabirat, La Balajière à Ste-Nathalène : ces toponymes sont sans doute à rapprocher de Le Galajou à Carsac-Aillac et Les Galajou à Doissat et aux nombreux La Galage (sud-occitan) et La Jalage (nord-occitan) et leurs dérivés, dont nous avons déjà parlé dans cette rubrique. L'occitan galajon, dérivé de galaja désigne l'ajonc épineux, balaja (balai) signifie « genêt ». Le balai était fait de genêt.
Jean-Claude Dugros
Jan-Peire Reidi sur octele.com
La télé 100 % occitane sur internet octele.com vient de mettre en ligne une très bonne interview de l'écrivain nontronnais Jan-Peire Reidi, à l'occasion de la sortie de son nouveau livre CD « Per ma fe ». L'auteur y lit une des chroniques et revient sur son œuvre et son cheminement d'auteur.
16:09 Publié dans Actualitats, actualité, Jan-Peire Reidi, Literatura en òc | Lien permanent | Commentaires (0)


text:
Dilhèu ei frut deth desapassionament politic, dera mauhidança generau, der hartament ciutadan de cap ar actuau sistèma, quan es prioritats son ues autes, mès basiques e ineludibles, as qu’eth madeish sistèma non da es responses justes e avientes. Dempús d’agres discussions e debats enconadi sus era organizacion territoriau en tempsi non guaire londans, aguest semble ara un ahèr menor dauant deth nomentat procès entara consulta. Unitat d’Aran ven de formalizar, aguesta setmana, un prec, en plen deth Conselh Generau, entà qu’es institucions catalanes respècten era votz singulara e diferenciada deth “pòble aranés”, damb lengua, cultura e autogovèrn pròpris, en tot preservar-ne era sua identitat e era sua volentat liura d’union pactada ath long dera istòria. Mentretant, a passat desapercebuda era aprobacion deth projècte de lei de govèrns locaus, que recupère era implantacion des vegueries coma forma basica d’organizacion territoriau amassa damb es municipis e es comarques. Aran, “entitat territoriau singulara” (article 11 der Estatut), sonque merite ua mencion ena disposicion addicionau quatau, limitada ara sua forma de govèrn, en tot obviar eth mandat dera vigenta lei de regim especiau entà qu’era Val non demore includida en cap de division territoriau que non sigue era madeisha. Era naua norma afirme que cada comarca –e Aran n’ei considerada ua mès, malurosament– “a de formar part intègrament d’ua vegueria”, sense establir cap d’excepcion, sense dilhèu enténer, tant enes govèrns coma mès enlà d’eri e deth tèxte que mos ocupe, qu’eth nòste, jos principi de subsidiarietat, non ei un cas de quintacolumnisme espanholista ne de numantisme irredempt, senon motiu de pura e simpla reconeishença de qu’era singularitat ei diversitat, aquera que tanben sauve era Catalonha actuau.
(DIARI SEGRE, 28 de deseme de 2013)


text:
Lassy (Calvados)
Lassy en normand (Lassy en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada al bòrd de la Druance, la municipalitat es a l'èst del Bocage virois, près de la Soïssa normande. Lo sieu bourg es Modèl:A Unitat al nòrd de Vassy, a Unitat|14|km {{}} al sud de Aunay-sus-Odon, a Unitat|15|km {{}} al nòrd-oèst de Condé-sus-Noireau e a Unitat|19|km {{}} al nòrd-es de Vire[1].
Lo ponch en culminant (268 m) se situa al nòrd-oèst, en limit de Montchauvet, près del luòc-dich lo Cornu. Lo ponch mai bas (145 m) correspond a la sortida de la Druance del territòri, a l'èst. La municipalitat es bocagère.
Située au bord de la Druance, la commune est à l'est du Bocage virois, à proximité de la Suisse normande. Son bourg est à 8 km au nord de Vassy, à 14 km au sud d'Aunay-sur-Odon, à 15 km au nord-ouest de Condé-sur-Noireau et à 19 km au nord-est de Vire[3].
Le point culminant (268 m) se situe au nord-ouest, en limite de Montchauvet, près du lieu-dit le Cornu. Le point le plus bas (145 m) correspond à la sortie de la Druance du territoire, à l'est. La commune est bocagère.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al Sègle XI, las tèrras apertenon als senhors de Lacy. Ilbert E Gautier de Lacy s'installan en Angleterre après la conquista. Los sieus descendents constituiràn un linhatge de nòbles anglo-normands, #que dels comtes de Lincoln.
Au Sègle XI, les terres appartiennent aux seigneurs de Lacy. Ilbert et Gautier de Lacy s'installent en Angleterre après la conquête. Leurs descendants constitueront une lignée de nobles anglo-normands, dont des comtes de Lincoln.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ de Distàncias viàrias los mai cuertas segon Viamichelin.fr
- ↑ http://www.geoportail.fr/visu2d.Don?ter=metropole modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant
- ↑ Distances routières les plus courtes selon Viamichelin.fr
- ↑ « Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée »


text:
Bulgaria
Bulgaria (en bulgar Бълrapия (Bălgarija), en turc Bulgaristan) es un país de l'Euròpa balcanica, situat en riba de la mar Negra, al nòrd de Grècia e Turquia, al sud de Romania e a l'èst de Serbia e de la Republica de Macedònia.
Sa capitala es Sòfia.
Lo gentilici es bulgar -a.[1]
Lo 25 d'abril de 2005, a Luxemborg, Bulgaria signa son tractat d'adesion a l'Union Europèa qu'es en vigor dempuèi lo 1èr de genièr de 2007, al meteis moment que Romania.
Somari
IstòriaModificar
Preïstòria e AntiquitatModificar
Lei traças umanas pus ancianas descubèrtas en Bulgaria datan d'aperaquí 1,6 milion d'annadas. La preséncia d'èssers umans avançats (Homo sapiens ò Homo neanderthalensis) es atestada dempuei au mens 44 000 ans (bauma de Bacho Kiro). Puei, i a 6 600 ans, la region veguèt lo desvolopament de la cultura de Varna qu'agantèt un nivèu tecnologic e culturau encara desconegut en Euròpa (produccion de terralha, fabricacion d'estatuetas d'òs ò de pèira, otís de coire, joièus d'aur, necropòlis, ierarquia sociala... etc.).
En 1800 av. JC, de populacions indoeuropèas (lei Tracis) migrèron dins la region. Demorèron devesits entre mai d'una tribü fins a son unificacion per lo rèi Teres Ièr vèrs 500 av. JC. Au contacte de la Grècia Antica, s'ellenizèron pauc a pauc, especialament a l'entorn dei comptadors marchands de la Mar Egèa e de la Mar Negra. Dins lo corrent dau sègle V av. JC, intrèron dins l'esfèra d'influéncia aquemenida mai gardèron una autonòmia fòrça larga. Tràcia agantèt son apogèu dins lo corrent dei rèines de Sitalcès e de Cotís durant la premiera mitat dau sègle IV av. JC. Destruch per Felip II de Macedònia, l'unitat politica se fragmentèt. Au sègle I av. JC, foguèon somes per lei Romans. La populacion se romanizèt au sud au sègle I ap. JC e au nòrd au sègle seguent.
La migracion e l'installacion dei Bulgars dins lei BalcansModificar
Lo pòble bulgar es originari d'un pòble nomada turc de l'estèpa eurasiatica installat dins la region de la Mar d'Azov au sègle VI. Dins lo corrent dau sègle seguent, sota la pression militara dei Khazars, foguèron obligats de migrar en direccion de l'oèst. Formèron alora dos grops. Lo premier s'installèt dins la Vau mejana de Vòlga e foguèt a l'origina dau Khanat dei Bulgars de Vòlga. Lo segond, sota la direccion d'Asparukh, s'installèt dins la Vau bassa de Danubi au nòrd de l'Empèri Bizantin.
Afeblits per leis invasions aràbias, lei Bizantins foguèron obligats d'acceptar aquela preséncia e, en 681, reconoguèron la sobeiranat dau khan Asparukh sus lei regions au nòrd dei montanhas balcanicas. Aquò favorizèt la formacion d'un estat dirigida per una aristocracia militara formada de nomadas eurasiatics mai principalament poblat de populacions eslavas. Mens nombrós, lei nomadas adoptèron a cha pauc la cultura eslava e lo mestissatge entre lei doas populacions foguèt a l'origina dau pòble bulgar actuau. Pliska venguèt la capitala d'aquel ensems. En 864, la creacion d'una glèisa crestiana (de rite grèc) autonòma amb una liturgia en slavon per lo khan Boris confirmèt l'integracion de Bulgaria au sen de l'esfèra eslava.
Leis Empèris BulgarsModificar
En despiech de la religion comuna entre lei Bizantins e lei Bulgars, lei relacions entre lei dos pòbles foguèron sovent conflictualas. Dins lo corrent dau rèine de Simeon (893-927), lei Bulgars capitèron de conquistar Macedònia e venguèron una poissança militara fòrça importanta qu'impausèt lo pagament de tributs regulars ai Bizantins. Constantinòple deguèt tanben reconóisser un títol imperiau au sobeiran bulgar. Pasmens, aqueu Premier Empèri Bulgar declinèt après la mòrt de son fondator. Pèire (927-969) capitèt de gardar la màger part de sei territòris mai, en 971, l'Empèri Bizantin conquistèt lei regions orientalas de l'Empèri Bulgar. Puei, Samuel (991-1014) assaièt de restaurar la poissança bulgara a partir de Macedònia. Dins aquò, son armada foguèt anientada en 1014 per l'emperaire bizantin Basili II. Après aquela desfacha, lo Premier Empèri Bulgar foguèt conquistat per lei Bizantins que formavan tornarmai una poténcia majora sus lo continent europèu après d'annadas de dificultats.
Pasmens, a la fin dau sègle XII, una tiera de crisis dinasticas grèvas minèt l'Empèri Bizantin qu'acomencèt son declin definitiu. Dins lo corrent deis annadas 1180, una revòuta acomencèt au sen dei populacions bulgaras. Dirigidas per Joan Asen e son fraire Pèire, l'insureccion restaurèt aisament un estat independent que sa capitala foguèt installada a Tarnowo. Dich Segond Empèri Bulgar, aquel estat conoguèt son apogèu pendent lo rèine de Joan III (1218-1241). Ocupava alora un territòri similar a aqueu de Simeon e l'autonòmia de la Glèisa bulgara, perduda ambé l'afondrament dau Premier Empèri, foguèt tornarmai declarada en 1235. Pasmens, après lo rèine de Joan III, Bulgaria declinèt rapidament e la situacion dau país foguèt agravada a partir de 1272 per d'incursions dei Mongòls dau Khanat de l'Òrda d'Aur. Puei, au sègle seguent, lei Bulgars deguèron faciar la menaça dei Sèrbes que conquistèron la màger part de son territòri sota la direccion d'Estève Dusan (1331-1355). Aquelei desfachas entraïnèron l'afondrament dau poder centrau e lo rèsta dau Segond Empèri se devesiguèt entre dos principats rivaus en 1371 centrats sus lei vilas de Tarnovo e de Vidin. Aquela division favorizèt leis ambicions deis envaïsseires seguents que foguèron lei Turcs Otomans. Tarnovo foguèt conquistada en 1393 e Vidin en 1396. Aquela meteissa annada, la temptativa dei Francés e deis Ongrés de rebutar leis Otomans en Asia mau capitèt a la batalha de Nicòpolis entraïnant l'instauracion de la dominacion turca sus la region fins au sègle XIX.
Lo periòde otomanModificar
La dominacion otomana durèt de la fin dau sègle XIV ais annadas 1870. Fins au sègle XVIII, Bulgaria demorèt alunchada deis autreis estats crestians. Sa glèisa autonòma foguèt suprimida e son clergat restacat au patriarcat grèc de Constantinòple. Aquò entraïnèt la difusion de la liturgia grèga e l'abandon d'aquela en slavon. D'autra part, l'aristocracia bulgara foguèron obligada de se convertir a l'islam (aquelei que refusèron foguèron desportats en Anatolia) e de colonias turcas foguèron installadas. Pasmens, lo nombre de conversion au sen dau pòble demorèt limitat.
A partir de la fin dau sègle XVIII, lo declin de l'Empèri Otoman e l'avançada de la frontiera russa en direccion dau sud rompèt l'isolament dau pòble bulgar. En parallèl, se formèt una elèit novèla, principalament eissida de la borgesiá que contraròtlava lei cambis comerciaus e artesanaus, que comencèt de se preocupar de la cultura e de la defensa dau pòble bulgar. Premier, lo movement èra subretot opausat a la cultura grèga de la Glèisa Ortodòxa (creacion d'escòlas laïcas a partir deis annadas 1830). Aquò foguèt a l'origina d'una agitacion populara importanta e, en 1870, leis autoritats otomanas deguèron acceptar la restauracion novèla de l'autonòmia de la Glèisa Bulgara. Pasmens, lo movement s'èra transformat au contacte deis idèas nacionalistas dau sègle XIX. Ansin, en 1872, un grop de patriotas bulgars organizèt un Comitat centrau revolucionari qu'organizèt una insureccion nacionalista en abriu de 1876.
Militarament, la revòuta foguèt aisament vencuda per leis Otomans. Pasmens, la repression foguèt fòrça saunosa e seis atrocitats indignèron totei lei capitalas europèas. Tre l'annada seguenta, Russia decidèt d'intervenir per protegir lei populacions eslavas de Bulgaria e declarèt la guèrra ais Otomans. En genier de 1878, lei tropas russas èran dins la region de Constantinòple e leis Otomans deguèron acceptar lo tractat de San Stefano que formèt un estat bulgar independent ambé de frontieras inspiradas dei dos Empèris de l'Edat Mejana. Dins aquò, aqueu tractat se turtèt a l'oposicion deis autrei poissanças europèas que refusavan una extension tròp importanta de l'influéncia russa dins la region. Au contrari, en junh e julhet de 1878, lo Congrès de Berlin adoptèt de disposicions fòrça diferentas per mantenir la preséncia otomana dins lei Balcans. Un principat bulgar reduch, teoricament tributari dau sultan mai de facto independent, foguèt creat ambé Sofia coma capitala. Au sud, un segond principat semi-autonòm (dich Romelia Orientala) foguèt tanben creat.
La Bulgaria independentaModificar
Dau principat au reiaume de BulgariaModificar
En 1879, una assemblada de captaus reünida a Tarnovo adoptèt una constitucion e elegiguèt Alexandre de Battenberg, nebòt de l'emperaire rus e militar prussian, coma prince. En parralèl, dins lo principat de Romelia Orientala, lei poissanças adoptèron un estatut organic organizant un poder devesit entre un governador crestian designat per lo sultan otoman e una assemblada en partida elegida.
Tre 1881, Alexandre suspendèt la constitucion e decidèt de dirigir lo país d'un biais autoritari. En mai d'aquò, sei relacions ambé Russia se desgradèron. Pasmens, entre 1885 e 1886, capitèt d'organizar un complòt per annexar la Romelia Orientala. D'efèct, un grop de nacionalistas bulgars i prenguèt lo poder en setembre de 1885 e i formèt un govèrn provisòri que demandèt son union au principat de Bulgaria. Aquò foguèt acceptat en 1886 per lei poissanças mai lo succès d'Alexandre foguèt brèu car deguèt abdicar dins lo corrent de l'annada après un còp d'estat organizat per lei Rus.
Una regéncia foguèt alora fisada au Premier Ministre Stefan Stanbolov que venguèt tanben rapidament ostil ai Rus e gardèt la forma autoritària dau regime. En 1887, ambé lo sostèn dau Reiaume Unit e d'Àustria-Ongria, Stanbolov obtenguèt l'eleccion d'un prince novèu, Ferrand de Saxònia-Coborg, per l'assemblada bulgara. Pasmens, Ferrand s'opausèt au regime dictatoriau dau cap dau govèrn que perdiguèt lo poder en 1894 e foguèt assassinat tre l'annada seguenta. Lo regime se liberalizèt un pauc mai demorèt autoritari e Ferrand capitèt de restaurar de relacions bònas ambé l'Empèri Rus. Ansin, en 1908, poguèt aprofichar la revolucion dei Turcs Joves per rompre, ambé l'acòrd de Russia e d'Àustria-Ongria, lei darriers liames de dependéncia ambé l'Empèri Otoman e proclamar oficialament l'independéncia de Bulgaria.
Lei guèrras balcanicasModificar
En octòbre de 1912, Bulgaria participèt a una coalicion dirigida còntra l'Empèri Otoman ambé Serbia e Grècia. Dich Premiera guèrra balcanica, lo conflicte s'acabèt per una desfacha turca ambé la conquista d'Andrinòple per lei Bulgars en març de 1913. Lo tractat de Londres assaièt d'organizar lo partiment dei darriers territòris otomans europèus. Pasmens, apareguèt un desacòrdi grèu entre lei tres venceires : Bulgaria se considerava coma lo venceire principau de la guèrra e voliá donc la possession de son objectiu principau, Macedònia, ocupat per seis aliats. En fàcia dau blocatge de la situacion, Ferrand ordonèt en junh de 1913 d'atacar per suspresa lei tropas serbas e grègas entraïnant la Segonda guèrra balcanica. Dins aquò, Grècia e Serbia foguèron militarament ajudadas per Romania, desirosa de participar au partiment dei conquistas, e per l'Empèri Otoman, desirós de limitar sei pèrdas. L'armada bulgara foguèt ansin rapidament vencuda e lo tractat de Bucarèst (aost de 1913) limitèt sei conquistas. I obtenguèt la Tràcia Occidentala (e un accès a la Mar Egèa) mai deguèt laissar Macedònia a Serbia e a Grècia, cedir la Dobrodja dau Sud a Romania e restituir Andrinòple e sa region a l'Empèri Otoman.
La Premiera Guèrra MondialaModificar
Après la crisi dei doas guèrras balcanicas, Bulgaria proclamèt sa neutralitat au començament de la Premiera Guèrra Mondiala. Pasmens, après la declaracion de guèrra de l'Empèri Otoman e d'esitacions lòngas, chausiguèt de jonher lo camp deis Empèris Centraus en setembre de 1915. L'armada bulgara participèt a la conquista de Serbia, que son armada èra menaçada d'enceuclament après la declaracion de guèrra bulgara, a la fin de 1915 e a la conquista de la màger part de Romania en 1916 permetent au Reiaume de reprendre lo contraròtle de la Dobrodja dau Sud. L'Empèri Otoman li cedèt tanben una zòna frontaliera situada a l'oèst d'Andrinòple en 1915. Pasmens, a partir d'octòbre de 1916, Bulgaria deguèt faciar una armada aliada novèla desbarcada per lo pòrt grèc de Salonica. Puei, Grècia jonhèt lo camp de l'Entenduda e una armada serba foguèt reconstituida per lei Francés. En setembre de 1918, lo front bulgar foguèt romput e Ferrand deguèt demandar un armistici avans d'abdicar au profiech de son fiu Boris III. En novembre de 1919, lo tractat de Neuilly impausèt divèrsei pèrdas territòrialas au reiaume bulgar que deguèt abandonar tornarmai la Dobrodja dau Sud a Romania, cedir la Tràcia Occidentala a Grècia (entraïnant la pèrda de l'accès dau país a la Mar Egèa) e cedir quauquei regions lòng de sa frontiera occidentala a Iogoslavia. En 1923, aquelei clausas foguèron agravadas per l'expulsion de 250 000 Bulgars de Tràcia Occidentala per leis autoritats grègas.
L'entre doas guèrrasModificar
Lo periòde de l'entre doas guèrras foguèt caracterizat per una tiera de crisis politicas e economicas. D'efèct, en 1919, la monarquia afeblida deguèt laissar lo poder a Alexandre Stambolijski, cap d'un partit agrarian (l'Union populara agrariana fondada en 1899) e presonier dau regime de 1915 a 1918. En 1920, ganhèt leis eleccions e organizèt una reforma agrariana importanta. Ganhèt largament leis eleccions seguentas en 1923 mai foguèt reversat e fusilhat per un còp d'estat militar. Après una temptativa mancada d'insureccion comunista, un govèrn conservador e reaccionari se formèt, dirigit per Alexandar Cankov. Aperaquí 20 000 comunistas ò stambolijistas foguèron executats fins a 1926. Puei, Cankov foguèt remplaçat per lo generau Andrej Ljapcev de 1926 a 1931. En 1931, d'eleccions democraticas foguèron organizadas e ganhadas per lei partisans de la democratizacion dau regime. Pasmens, en 1934, un còp d'estat militar novèu se debanèt. Tre 1935, Boris III capitèt d'eliminar lei militars de la direccion dau país. Dins aquò, lo regime demorèt dictatoriau.
La Segonda Guèrra MondialaModificar
En febrier de 1940, en fàcia dei tensions intèrnas e extèrnas, Boris III nomèt Premier Ministre Bogdan Filov qu'èra un admirator d'Adolf Hitler. Bulgaria se raprochèt alora rapidament d'Alemanha. Gràcias a son sostèn, poguèt reprendre possession de la Dobrodja dau Sud en setembre de 1940. Aqueu succès favorizèt l'integracion dau país au sen dau sistèma d'alianças alemand e, en març de 1941, Sofia jonhèt lo Pacte Tripartita signat entre Alemanha, Itàlia e Japon. Lo govèrn bulgar autorizèt lo passatge e l'installacion de tropas alemandas sus son territòri e participèt ai campanhas d'Iogoslavia e de Grècia. I obtenguèt quauquei regions frontalieras sèrbas, Macedònia e la Tràcia Occidentala. Lo govèrn de Boris III i expulsèt 100 000 Grècs en respònsa ais expulsions de 1923. En revènge, acceptèt pas de liurar lei Josieus de Bulgaria ais Alemands ni de participar a la guèrra còntra l'Union Sovietica.
Après la mòrt sobda de Boris III en aost de 1943 que foguèt remplaçat per Simeon II, un enfant de sièis ans, leis autoritats bulgaras assaièron de cambiar de camp. Negocièron sensa succès un acòrd ambé leis Aliats occidentaus dins lo corrent de 1944. Puei, en aost, l'intrada dei tropas sovieticas en Romania entraïnèt una declaracion de guèrra de part de Moscòu lo 5 de setembre. Lo govèrn bulgar demandèt un armistici mai s'afondrèt rapidament remplaçat tre lo 9 per un Front de la patria dirigit per lei comunistas. Lo poder novèu ordonèt l'abandon dei regions ocupadas e declarèt la guèrra au Tresen Reich. Consequéncia de l'invasion sovietica, Bulgaria intrèt au sen de l'esfèra d'influéncia de l'URSS en Euròpa de l'Èst. Pasmens, en 1947, lo tractat de patz signat per Bulgaria li permetèt de gardar la Dobrodja dau Sud.
Lo regime comunistaModificar
L'impausicion d'un regime comunista prosovietic foguèt relativament aisada en Bulgaria e observèt lei meteisseis etapas que dins la màger part deis autrei país dau blòt orientau. Premier, tre 1945, lo Front de la patria, que gropava de comunistas, de sociaus-democratas e deis agrarians, menèt de purgas duras còntra lei partisans dau regime ancian. Puei, ganhèt sensa dificultat leis eleccions de 1945 (86%) e un referendum organizat en 1946 permetent d'abolir la monarquia. Enfin, après 1947 e la signatura de la patz ambé leis Aliats, lei comunistas eliminèron leis autrei partits formant lo Front de la patria. Enfin, en decembre, una constitucion novèla foguèt adoptada que transformèt lo país en republica populara.
En 1949, Georgi Dimitrov, qu'èra lo cap dau govèrn comunista, desmissionèt e foguèt remplaçat per Valko Cervenkov. Fidèu d'Estalin, Cervenkov organizèt una purga violenta còntra lei veterans dau partit sospichats de « titisme » e favorizèt la nominacion de foncionaris formats en URSS. Gardèt lo poder fins a la destalinizacion iniciada per Khruchtchev. Entre 1954 e 1956, deguèt pauc a pauc laissar la direccion dau país a Todor Jivkov que demorèt en plaça fins a 1989. Dins lo corrent d'aqueu periòde, Bulgaria aderèt au Pacte de Varsòvia e foguèt un aliat fòrça fidèu de l'Union Sovietica. Coma dins leis autreis estats de l'Èst, la prioritat foguèt donada ais industrias pesucas e a l'aparelh militar.
En fòra dei dificultats economicas caracteristicas dau blòt sovietic, la question principala d'aqueu periòde foguèt aquela dei 700 000 Turcs e dei Pomacs[2] installats sus lo territòri bulgar. Tre 1949, Cervenkov assaièt de leis expulsar vèrs lo territòri turc. Fins a la sarradura de la frontiera per Ankara en 1951, au mens 150 000 Turcs quitèron lo país. A partir de la mitat deis annadas 1950, Jivkov contunièt aquela politica anti-turca mai la limitèt inicialament a de mesuras vaxatòrias (sarradura d'escòlas turcas, limits impausats a la practica dau culte musulman... etc.). Pasmens, dins leis annadas 1980, per desviar l'ostilitat de la populacion, adoptèt tornarmai una politica d'expulsion (300 000 Turcs expulsats per fòrça en 1989) e d'assimilacion fòrçada (defensa d'utilizar lo turc dins lei luòcs publics... etc.).
Aquelei mesuras empachèron pas Jivkov de perdre lo poder en novembre de 1989 dins l'encastre de l'afondrament generau dei regimes comunistas d'Euròpa de l'Èst. Foguèt remplaçat per Petar Mladenov. Lei partits d'oposicion formèron alora una coalicion dicha Union dei fòrças democraticas (UFD) mentre que lo Partit comunista se transformèt en Partit socialista bulgar (PSB). Lei Turcs e lei Pomacs — 150 000 expulsats de 1989 rintrèron entre 1990 e 1991 — formèron lo Movement dei drechs e libertats dei Turcs e musulmans (MDL). En julhet de 1990, una assemblada foguèt elegida per redigir una constitucion novèla. Ambé 211 deputats sus 400, lo FSB ganhèt leis eleccions mai de manifestacions obliguèron Mladenov de laissar lo poder a Jeliu Jelev, cap de l'UFD. Puei, en 1991, la fin de la redaccion de la constitucion entraïnèt la fin dau periòde comunista.
Bulgaria dempuei 1991Modificar
Dempuei la fin dau regime comunista, Bulgaria conoguèt divèrsei problemas economics e sociaus en despiech de son intrada dins lo camp occidentau (adesions a l'OTAN en 2004 e a l'Union Europèa en 2007). D'efèct, en 1991, leis eleccions foguèron ganhadas per l'UFD e lo MDL (respectivament 110 e 24 deputats còntra 106 per lo FSB) mai lo govèrn deguèt faciar lei condicions fòrça malaisadas de la transicion vèrs lo capitalisme e de l'afondrament de l'economia socialista. Ansin, en 1994, lo FSB ganhèt leis eleccions (125 deputats). Pasmens, mau capitèt a son torn de reglar la situacion e foguèt obligat de desmissionar en 1996 après d'importantei manifestacions popularas. Aquò permetèt un retorn au poder de l'UFD en 1997. Sota la direccion dau Premier Ministre Ivan Kostov, menèt una politica financiera dura per limitar l'inflacion qu'aguèt de consequéncias negativas sus la populacion. Aqueu resultat favorizèt l'emergéncia d'una fòrça politica novèla dirigida per l'ancian rèi Simeon II : lo Movement nacionau Simeon II (MNSII) que prenguèt lo poder ais eleccions de 2001 (120 deputats sus 240). Puei, en 2005, se debanèt una alternància novèla ambé la victòria dau FSB que formèt una aliança ambé lo MNSII e lo MDL per dirigir lo país. Pasmens, maugrat aquela instabilitat politica, l'economia acommença de se melhorar pauc a pauc mai Bulgaria demora un país fragil.
Ligams extèrnesModificar
- Govèrn de Bulgaria (en bulgarés)
- (en) wikisource:en:Essential History of Bulgaria in Seven Pages
Nòtas e referénciasModificar

- ↑ ... & bulgarés -esa per la lenga, per exemple, o tot autre emplèc sabent... Tanben, de tal biais se ne defugísson omofonia e confusion entre bulgar e vulgar... o çò pegotet d'un bulgar vulgar...
- ↑ Lei Pomacs sont de Bulgars venguts musulmans après conversion dins lo corrent dau periòde otoman. Son principalament installats dins lo sud dau país.
- ↑ Lo Reialme Unit inicièt lo periòde necessari per la sortida de l'EU