text:
Palais de Potala
Lo palais de Potala se tròba a Lhasa, la capitala de l’actuala Region Autonòma de Tibet, en Republica Populara de China. Foguèt la residéncia dels dalai-lama fins que lo darrièr s'exilièt en Índia en 1959. Es vengut ara un musèu e es estat declarat Patrimòni de l'Umanitat per l'UNESCO. Lo Potala es, sens dobte, lo bastiment pus grand e espectaclós de Tibet. En mai de la residéncia del dalai-lama, èra tanben lo luòc dels grands actes oficials de l'estat e lo sèti del govèrn tibetan. Aviá tanben fòrça importància religiosa e es encara un centre de devocion importanta ; los pelegrins s'i gandisson dempuèi totes los cantons de Tibet. Aviá tanben de foncions monasticas (al Namgyal Tratsang) e d'ensenhament. Lo Potala es un dels rars centres religioses de Tibet que patiguèron pas de destruccions importantas pendent la Revolucion Culturala, e a causa d'aquel fach lo sieu estat de conservacion es envejable. L'imatge mai venerat del Potala es lo de Avalokitesvara, que se garda al Phakpa Lhakhang. Lo nom de Potala fa referéncia al luòc de residéncia celestiala del bodhisattva Avalokitesvara, conegut dins los ancians escrits bodistas coma Riwo Potala. Cal notar que se considèra los dalai-lamas coma una emanacion d’Avalokitesvara, en mai de seguidors de Songtsan Gampo sul terren politic.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Abans lo bastiment del palais de Potala, los dalai-lamas avián la siá residéncia al monastèri de Drapung, fòrça prèp de Lhasa. L'institucion dels dalai-lamas èra nascuda en 1578, amb l'III dalai-lama; los anteriors foguèron designats mai endavant, pòstumament. Lo Ganden Potrang de Drapung arribèt tanben a èsser la sedença del govèrn tibetan. A l'epòca del Grand Cinquen (lo Ven dalai-lama, Ngawang Lobsang Guiamtso, 1617-82) se decidiguèt de donar mai d'amplor a la sedença del govèrn e per aiçò s'inspirèt dels governants anteriors, qu'exercissián lo poder dempuèi un dzong, o fortalesa. Lo luòc ont se levèt lo nòu palais s'escuelhèt entre doas opcions: lo Dzong de Gongkar, prèp a l'aiguabarreig del Kyi Chhu e lo Tsangpo, e Lhasa, que gaudissiá de l'avantatgi de se trobar en un luòc prèp de Drapung (e tanben de Ganden e Sera), de la proximitat del Jokhang e d'èsser la sedença del govèrn a l'epòca de Songtsan Gampo. S'escuelhèt lo tuc de Marpo Ri, a Lhasa, ont Songtsan Gampo aviá establit un palais e qu'a l'epòca del Grand Cinquen, èra considerat coma lo luòc ont abitava e se venerava Avalokitesvara. D'aquela bastissa se gardan encara qualques rèstas al dedins del Palais Roge. Òm desconeis coma èra, mas deviá aver una granda envergadura donat que de referéncias afirman qu'aviá “999 membres”. L'estructura constructiva del palais del Potala es fòrça complèxa. A causa de la siá situacion (ennaut d'una montanha) la disposicion de las dependéncias se desvolopa en divèrses nivèls, que, apondut a las divèrsas etapas constructivas fa que l'ensems siá de mal interpretar: de nautors diferentas, de còsses sobrepausats e encastrats los uns amb los autres. Basicament se dividís lo palais en doas parts principalas: lo Potrang Karpo (Palais Blanc) e lo Potrang Marpo (Palais Roge). Un Potrang Karpo (Palais Blanc) se trobava fins alavetz a Chusul. Lo Grand Cinquen decidiguèt de levar lo nòu palais a Marpo Ri en 1645. Lo sieu bastiment se faguèt en un temps relativament cort: tres ans. En 1648 èra ja acabat e en 1649 s'i transportèt la cort dempuèi lo Ganden Potrang, dempuèi venguèt alavetz residéncia del dalai-lama. Aquela etapa constructiva se basèt en apondre de nòus bastiments a l'entorn de la bastissa iniciala de l'epòca de Songtsan Gampo, del sègle VII. Aquel palais s'utilizava per las activitats de govèrn, se prenián aicí las decisions de caire politic e las administrativas del govèrn.
Çò Potrang Marpo (Palais Roge) se levèt mai endavant, malgrat que i a de versions diferentas per çò qu'es de las datas. Òm situa lo començament del bastiment d'aquel sector en l'an 1682, lo meteis en que lo Grand Cinquen èra mòrt e lo govèrn del país passèt a de mans del regent, que mantenguèt secrèta la desaparicion del dalai-lama pendent tretze ans. Fòrça possiblament en aquela fasa de l'òbra se desroquèt qualque part del Palais Blanc. Lo bastiment se seriá acabat en 1693. Possiblament lo Ven dalai-lama dispausèt levar aquela bastissa per poder albergar lo sieu cavòt-estupa, lo luòc de la siá sepultura foguèt alestit en 1694, quand lo regent, Sanguià Gampo, anoncièt als tibetans la mòrt del cap religiós e politic del país. Aquel sector aviá un caractèr eminentament religiós, servissiá d’scenari de las grandas ceremònias religiosas. Las meteissas dimensions del Potala, 130 000 m2, amb una longa seria de capèlas e abitacions, fòrça d'elas amb desena d'imatges, fa qu'òm ne compte mai de 200 000, de totas mesuras e epòcas. A aiçò cal apondre las pinturas muralas, los estupas, thangkes, de teissuts ornamentals, vestuari, armament, d'objèctes de culte, ceramica... Fa d'aquel luòc un dels pus importants tant del punt de vista cultural coma artistic, que se pòscan veire. Dins lo palais repausan las rèstas de uèch dalai-lamas. Excepcionalament lo luòc foguèt respectat a l'epòca de la Revolucion Culturala chinesa, quand fòrça autres centres de culte tibetans desapareguèron, foguèron espoliats o patiguèron de destruccions mai o mens sistematicas. Lo XIIIen dalai-lama menèt a tèrme, en 1922, d'importantas òbras de restauracion de l'ensems monumental, dempuèi cambiar de vièlhas colomnas e de bigas fins a agrandir de capèlas e de salas del palais.
Las bastissas[modificar | modificar la font]
Zhöl[modificar | modificar la font]
Jol palais, en un luòc fòrça mai plan, se tròba lo Zhöl, un luòc d'abitacions, defòra de l'encencha del palais mas defendut per una muralha rectangulara del sègle XIII, aquel mur s'estend per orient, miègjorn e ponent, al nòrd es barrat per la montanha de Marpo Ri e lo meteis palais del Potala. En mai de la zona residenciala, se trobavan aicí qualques organismes oficials, jutjat, impremta, preson... Dempuèi lo Zhöl una seria de rampas e escalinates condusisson a las divèrsas parts del palais.
Potrang Karpo (Palais Blanc)[modificar | modificar la font]
Dempuèi las rampas d’accès e après passar per un vestibul e divèrses corredors òm atenh lo Deyang Shar, un ample pati dominat per l'impausanta bastissa del Palais Blanc, ont se desvolopavan las ceremònias e de fèstas a l'aire liure. Del costat opausat a aquel se tròba una escòla, bastida pel VIIen dalai-lama, a la primièra mitat del sègle XVIII. Al Palais Blanc s'i accedís per una escalinata de pèira que dona pas a un escalièr de fusta, fòrça drecha e dividida en tres sectors, lo central destinat a èsser utilizat unicament pel dalai-lama, e los laterals utilizats per la dintrada e sortida, segon lo sens de las agulhas d’un relòtge e en seguint las circumvallacions dels devòts. La part pus nauta de la bastissa se destinèt a la residéncia dels dalai-lamas. I a aicí una seguida de cambras, una sala a la recepcion dels visitaires, la capèla particulara (Gompo Khang), la cambra utilizada pel XIVen dalai-lama fins a 1959, quand s'exilièt. Se tròban tanben las cambras de l'epòca del Grand Cinquen, que foguèron utilizadas per los sieus successors, fins al darrièr dalai-lama, que n'una de nòva. Òm considèra qu'una de las cambras foguèt pintada pel XIIIen dalai-lama. Lo Palais Blanc es centrat pel Tsomchen Shar, la sala d'assembladas orientalas. Aquel luòc foguèt lo scenari de las pus importantas ceremònias de l’estada tibetan. Foguèron aicí coronats los dalai-lamas. La decoracion murala es de l'epòca del Grand Cinquen. Es la sala mai granda d’aquel sector, la fusta de las estructuras es decorada amb fòrça suenh, amb de relèus e de pinturas de colors vivas.
Potrang Marpo (Palais Roge)[modificar | modificar la font]
Aquela edificacion se lèva a ponent del Palais Blanc, la siá façada escura s’elèva sus la vila de Lhasa, donadora a l'ensems del palais lo sieu aspècte caracteristic. Se tracta d’una seria laberintica de cambras, de capèlas e d'autras abitacions religadas per de corredors e escalièrs dreches e estreches. A la quatrena planta se tròba lo Jamkhang ont se venèra un grand imatge de Jampa (Maitreya) encargada pel VIII dalai-lama. En una autra capèla, de l'epòca del VII dalai-lama, se tròban tres mandalas tridimensionals de granda valor, datan del 1749, 1750 e 1751, foguèron encargats pel VII dalai-lama. Mas benlèu lo luòc pus venerat del Palais Roge, e del tot lo Potala, siatz la Phakpa Lhakhang que tradicionalament òm considèra que data de l'epòca de Songtsan Gampo, del sègle VII. Se gardan aicí qualques imatges plan ancians e d’autres que s’i anèron apondent amb lo cors del temps. La pèça principala d’aquel luòc e de tot lo Potala es un pichon imatge de sandal que representa Avalokitesvara, de l'epòca de Songtsan Gampo. Se gardan curiosament unas emprentas dels pès de Tsongkhapa, Guru Rimpotxe e Nagarjuna. Aquela capèla es a la quatrena estança del palais e jos sieu se tròba la Chogyal Drubphuk que se considèra tradicionalament la cauna ont meditèt Songtsan Gampo. Aquel luòc a una longa seria d'imatges de divèrsas personalitats, entre deïtats e personatges de la reialesa. Son particularament interessants los de Songtsan Gampo e las siás esposas, dels pus arcaïcs de l'art tibetan e que poirián se situar entre los sègles VIII e IX. Aicí encara se garda un estupa ancian, del sègle VII, fòrça simple e pintat de blanc, coma tantes d'autras que se tròban arreu del país. I a tanben de pinturas murals de la meteissa epòca, dins bon estat de conservacion, se prenèm en compte la siá edat.
A la capèla de Kalachacra se garda un fabulós mandala tridimensional de mai de 6 m de diamètre, de còder daurat. Conten de centenats de figuras distribuidas en divèrses nivèls d’auçada. Es una òbra del sègle XV. A la planta bassa se situa la sala granda d'assembladas occidentalas nomenadas Tsomchen Nub. Es consacrada al Grand Cinquen, decorada amb d'òbras de naut nivèl e pinturas murals del sègle XVII que cobrisson una superfícia de 280 m2. La superfícia d'aquela sala es de 725 m2, la pus granda de tot lo Potala. Conten valuosos thangkes e lo tròn del VIN dalai-lama. En environant aquela sala se tròban divèrsas capèlas: la Lamrin Lhakhang consacrada a la practica del lamrin centrada per un imatge massís de Tsongkhapa, d’argent daurat. La capèla Rogdzin Lhakhang amb un imatge de Guru Rimpotxe, entre fòrça autras. La Trungrab Lhakhang a dos imatges força particulars: lo primièr es del Buddha Shakyamuni e lo segond del Grand Cinquen; la particularitat es que los dos personatges se tròban seguts al meteis tròn e en gaudint de la meteissa categoria, causa pauc frequenta. Una causa los distinguís: lo primièr imatge es d'aur massís e lo segond d'argent massís e daurat. Son del sègle XVII.
Al Palais Roge s'i es enterrat divèrs dalai-lamas:
- Lo primièr cavòt e, benlèu, mai important es lo del fondator, lo Ven dalai-lama (Ngawang Lobsang Guiamtso, 1617-82), es un estupa de fusta de sàndal e, amb 12,60 m d’auçada, es la pus granda de totas. La part superiora arriba dins lo tet del palais. Es recobèrt per una estructura d'aur, qu'òm ditz que pesa 3,7 tonas, en mai de de pèiras preciosas.
- L’estupa (o chorten) del VIIen dalai-lama (Kalsang Guiamtso, 1708–1757), de 9,36 m d’auçada, d'aur e pèiras preciosas. Al bòrd de la Phakpa Lhakhang.
- Lo cavòt-estupa del VIIIen dalai-lama (Jampal Guiamtso, 1758–1804), de 1805, tanben al bòrd de la Phakpa Lhakhang. A 9,4 m de nautor.
- Lo cavòt del SORTÍS dalai-lama (Lungtik Guiamtso, 1806–1815), que repausa tanben en un estupa d’aur de 7 m de nautor. * Lo Xen dalai-lama (Tsultrim Guiamtso, 1816–1837) a un cavòt simple, a causa de la corta durada del sieu govèrn. De 7 m de nautor.
- Lo cavòt de l'XIen dalai-lama (Khadrub Guiamtso, 1838–1856) es conegut coma Serdhung Phendhe Wobar. D'una nautor de 6,9 m.
- Lo XIIen dalai-lama (Trhinla Guiamtso, 1857–1875) dispausa tanben d'un simple cavòt, coma lo del Xen, e pel meteis motiu. A 7,25 m de nautor.
- Lo XIIIen dalai-lama (Thubtan Guiamtso, 1879–1933) repausa enterrat amb de sal en un chorten de 13 m de nautor, acompanhat d'un mandala tridimensional recobèrt amb de pèrlas.
Namgyal Tratsang[modificar | modificar la font]
A l'extrèm occidental de l'ensems se tròba lo monastèri de Namgyal Tratsang, fondat inicialament a Dreung e transportat aicí pel Ven dalai-lama.


c: text/html

text:
Autres villes proches de CÉPIE : Limoux, Lavalette, Alairac, Pieusse, Cavanac, Pomas, Saint hilaire, Leuc, Cournanel, Couffoulens, Lauraguel, La digne d'aval, Preixan, Magrie, Roullens, Verzeille, Malviès, Malras, Pauligne, Saint martin de villereglan, Gaja et villedieu, La digne d'amont, Routier, Ladern sur lauquet, Cailhau, Brugairolles, Cambieure, Montclar, Saint polycarpe, Villebazy, Gardie, Villar saint anselme, Villarzel du razès,
1 salons de coiffure et 0 esthéticiennes à domicile exercent également à CÉPIE

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Meylan
Meylan es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Meylan es una vila de l'aglomeracion Grenobloise situada en la vallée del Grésivaudan. Suls contreforts del massís de la Chartreuse, dominada pel Mont Sant-Eynard, fa cara al massís de Belledonne. Lo bas de la municipalitat a vorejat pel Isère e sustot la Sivella de la Taillat, un espaci natural sensible.
La superficie de la municipalitat es de 1 232 ectaras.
Meylan est une ville de l'agglomération Grenobloise située dans la vallée du Grésivaudan. Sur les contreforts du massif de la Chartreuse, dominée par le Mont Saint-Eynard, elle fait face au massif de Belledonne. Le bas de la commune est bordée par l'Isère et notamment la Boucle de la Taillat, un espace naturel sensible.
La superficie de la commune est de 1 232 hectares.


text:
Michael Crichton
John Michael Crichton (Chicago, 23 d'octobre de 1942 - Los Angeles, 4 de novembre de 2008) foguèt un escrivan american, especialista de sciéncia ficcion que trabalhèt tanben coma scenarista e productor de films. Es considerat coma l'inventor del tecnoroman de suspens. Venguèt famós mondialament gràcias a l'adaptacion cinematografica de Jurassic Park.
Biografia[modificar | modificar la font]
John Michael Crichton nasquèt a Chicago en 1942 dins una familha de classa mejana, filh de John Henderson Crichton, un jornalista, e de Zula Miller Crichton. Foguèt abalit a Long Island, Roslyn e mai Nòva York. Tre qu'èra pichonet manifestèt un interès bèl per l'escritura e tre l'edat de 14 ans teniá una colomna ligada als viatges qu'èra publicada dins The New York Times. Aviá totjorn somiat de venir un escrivan e aital comencèt a far d'estudis de literatura a l'Universitat de Harvard en 1960. Pasmens aguèt de problèmas amb un professor que lo josnotava sistematicament e aguèt doncas d'abandonar aquela via per s'endralhar cap a l'antropologia. Aprèp l'obtencion de son diplòma magistralament, Crichton s'inscriguèt a l'Escòla Medicala d'Harvard. Moriguèt lo 5 de novembre de 2008 per encausa d'un cancèr de garganta qu'èra estat diagnosticat a la debuta d'aquel an.


text:
Satoshi Nakamoto
Satoshi Nakamoto, o Dorian S. Nakamoto (en japonés: 中本哲史; Beppu, Japon, julh de 1949) es un engenhaire e informatician american. Venguèt famós per sa creacion de la moneda virtuala mai coneguda, lo Bitcoin. Dempuèi l'invencion e difusion d'aquesta en 2009 l'identitat del creador de la moneda remanèt misteriosa, se sabiá pas quitament pas s'èra lo chafre d'una persona unica, o s'èra un grop d'individús que s'escondián darrièr.
Pasmens lo 6 de març de 2014, la jornalista Leah Mc Grath Goodman revelèt dins un article de la revista Newsweek que lo paire del Bitcoin se sonava efectivament Satoshi Nakamoto, que son anonimat foguèt preservat que quand faguèt sos 23 ans cambièt son nom en Dorian Prentice Satoshi Nakamoto e viviá dempuèi un brave tems jol nom de Dorian S. Nakamoto.[1]
En omenatge a aquesta figura emblematica del bitcoin, una division d'aqueste equivalenta a 0,00000001 BTC, e de las mai emplegadas, es estada sonada "satoshi".


text:
Liancourt-Fosse
Liancourt-Fosse en picard ( Liancourt-Fosse en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Castell de Liancourt Fosse
En longeant lo vilatge per la rota Nacionala 17, se percep entre doas nautors pigeonniers cairats en briques las ruïnes d'un torn e qualques pans de murs; de darrièrs vestigis del castèl de Liancourt Fosse, en partida dynamité pels Alemands en lo moment de la 1ère guèrra mondiala abans que las bombardements de junh 1940 venon pas d'o destruir.
Aquel castèl, en datant per l'essencial dels XVIIe e XVIIIe de sègles, formava un ensems briques e de pèiras importantas, constituit d'un còrs central provesit de doas alas en retorn e en protegint una galariá #que conservava, a drecha, lo grand escalièr d'onor e las estanças e, a esquèrra, un escalièr de servici, la cosina e lo mestièr, dirèctament connectat a una orangerie. A lo cuic Nòrd Oèst, costat jardin, un torn, #que subsisteix, constituent l'element mai ancian del sojorn : remonta n'efièch a la primièra mitat del XVIe sègle. Massiu bastiment en briques, refortilhada de jambages de grès alternats e coronada d'una toiture en poivrière, aquel torn protegissiá tres salas superposades e voûtées. Amb los sieus canonnières e la siá corona d'elements defensius – trucats bretèches -, constituissi lo sol element conegut del castèl bastit per la familha de Amerval, senhors de Liancourt a partir de la fin del XVe sègle. Telefonada « Vira de la polida Gabrielle » en remembrar de Gabrielle de Estrées, #que #èsser l'esposa de Nicolas de Amerval abans de venir la favorita de Henri IV, i auriá #èsser, dicha se, lo luòc priviliegiat de las amassadas del rei e lo sieu amante. Lo vilatge #conservar d'en un autre luòc longtemps de las denominacions talas que " la Albereda de las Soupirs " o lo " quartièr del Rei ". Al XVIIe sègle, lo castèl #passar successivament entre las mans de las familhas Longueval de contunh Gouffier abans d'èsser vendut cap a 1667 a César Collin, secretari del rei. La siá descendència #conservar la proprietat fins en 1736. Mòrt sens mainat, César Emmanuel Collin #transmetre lo castèl a lo sieu neveu, César Charles del Escalopier. Es segurament a lududes #que se deu la reconstruction de l'ala Oèst, elevada sus dos nivèls surmontés d'un pichon escalona de àtic, aital coma lo bastiment de la orangerie e la disposicion dels jardins. A la vespra de 1914, aqueles darrièrs, de manièra versemblant transformats al XIXe sègle en un parc a l'anglesa, comprenián pas pas mens de 616 tilleuls, regularament repartits en doas ordenadas de part e d'autra d'una vasta albereda, del temps que, costat tribunal, dos rengs de encant longeaient lo albereda d'onor. Mens deteriorats que lo castèl ludut-quitament, los comuns #que la enquadravan e los sieus dos pigeonniers #que la una pòrta la data de 1630 n'an pogudas èsser restaurats e son uèi mantenguts.
Château de Liancourt Fosse
En longeant le village par la route Nationale 17, on aperçoit entre deux hauts pigeonniers carrés en briques les ruines d’une tour et quelques pans de murs; derniers vestiges du château de Liancourt Fosse, en partie dynamité par les Allemands lors de la 1ère guerre mondiale avant que les bombardements de juin 1940 n’achèvent de le détruire.
Ce château, datant pour l’essentiel des XVIIe et XVIIIe siècles, formait un ensemble briques et pierres important, constitué d’un corps central pourvu de deux ailes en retour et abritant une galerie qui conservait, à droite, le grand escalier d’honneur et les appartements et, à gauche, un escalier de service, la cuisine et l’office, directement relié à une orangerie. A l’angle Nord Ouest, côté jardin, une tour, qui subsiste, constituant l’élément le plus ancien de la demeure : elle remonte en effet à la première moitié du XVIe siècle. Massive construction en briques, renforcée de jambages de grès alternés et couronnée d’une toiture en poivrière, cette tour abritait trois salles superposées et voûtées. Avec ses canonnières et sa couronne d’éléments défensifs – appelés bretèches -, elle constitue le seul élément connu du château construit pour la famille d’Amerval, seigneurs de Liancourt à partir de la fin du XVe siècle. Appelée « Tour de la belle Gabrielle » en souvenir de Gabrielle d’Estrées, qui fut l’épouse de Nicolas d’Amerval avant de devenir la favorite d’Henri IV, elle aurait été, dit on, le lieu privilégié des rencontres du roi et son amante. Le village conserva d’ailleurs longtemps des dénominations telles que " l’Allée des Soupirs " ou le " quartier du Roi ". Au XVIIe siècle, le château passa successivement entre les mains des familles Longueval puis Gouffier avant d’être vendu vers 1667 à César Collin, secrétaire du roi. Sa descendance conserva la propriété jusqu’en 1736. Mort sans enfant, César Emmanuel Collin transmit le château à son neveu, César Charles de l’Escalopier. C’est certainement à lui que l’on doit la reconstruction de l’aile Ouest, élevée sur deux niveaux surmontés d’un petit étage d’attique, ainsi que la construction de l’orangerie et l’aménagement des jardins. A la veille de 1914, ces derniers, vraisemblablement transformés au XIXe siècle en un parc à l’anglaise, ne comprenaient pas moins de 616 tilleuls, régulièrement répartis en deux rangées de part et d’autre d’une vaste allée, tandis que, côté cour, deux rangs de charme longeaient l’allée d’honneur. Moins endommagés que le château lui-même, les communs qui l’encadraient et leurs deux pigeonniers dont l’un porte la date de 1630 ont pu être restaurés et sont aujourd’hui entretenus.


text:
815
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 815 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Promulgacion deis edictes iconoclastas de Leon V. Entraïnèron un movement important de destruccion d'imatges sacrats dins tot l'Empèri.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Quimia[modificar | modificar la font]
Mòrt de l'alquimista e sabent persan Jabir Ibn Hayyan (vèrs 721 - 815) qu'es considerat coma lo fondator de la quimia modèrna. D'efèct, en fòra de la descubèrta d'unei substàncias novèlas (acid nitric...) e de l'invencion ò dau melhorament de divèrseis aparelhs e tecnicas (destillacion...), foguèt lo premier alquimista que desvolopèt un metòde scientific per menar seis estudis. En particular, dètz sègles avans lei quimistas francés de la fin dau sègle XVIII, devinèt lo principi deis equivalents.


text:
Charavines
Charavines es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Los extraordinaris pòbles neolítics
Sul marge sud del lac de Paladru s'installa un vilatge dins los ostals de bòsques l'an 2669 av. J.-C. E dels agricultors défrichent lo bòsc als alentours, a l'epòca del Neolític final. Los analisas del bòsc (dendrochronologie) an permeses de ne seguir las evolucions perque a engrandit e de reparadas divèrsas fes pendent 20 a 22 ans, de contunh los paysans partisson bastir un nòu vilatge en los environs perque las tèrras agricòlas an apurat. Tòrnan 40 ans mai tard e reconstruisent lo vilatge al meteis endroit ont demòran encara 20 ans. De contunh las aigas del lac submergent definitivament lo luòc, #çò qu'a permeses la conservacion excepcionala dels vestigis en matèria vegetala : bòsc, manges d'esturments, texiles, còrdas, ficelles, graines, pans, èca. en mai dels elements imputrescibles coma lo silèx, los vasos dins tèrra coduda. Aqueles pòbles an comportat al maximal cinc ostals familiales amb una cinquantena de personas #que se n'es trobat la rèsta de las activitats domesticas, artesanalas, alimentaires e l'impacte #qu'an agut sus l'entorn. S'i tròba traces dels escambis amb pòbles vesins mas tanben dels escambis a longa distància coma la ambre de la Baltique, lo silèx de Torena o lo coeire de [Languedòc]]. An aprofechat d'un sègle de secada per ocupar una plaja liberada per unas bassas aigas, periòde ont s'es poguda seguir los variations[1] rapids e importants del climat per analisas fòrça ajas de besonh. Aquel luòc[2] neolític, de reputacion europèa per la qualitat de las enregistres subaquatiques e los extraordinaris vestigis sortits (cossí dels punyals en silèx en avent conservat lo sieu mange en bòsc), a #èsser espetat de 1972 a 1986 per una equipa de archéologues grenoblois bénévoles jos la direccion d'Aimat Bocquet e a fach l'objècte de fòrça nombrosas publicacions[3] sus la vida jornalièra, las activitats dels abitants e lo material en bòsc, poterie e en pèira. Desgraciadament, Aquelas riquesas archéologiques mesas a la Conservacion del Patrimòni del Isère, son pas pas mostradas al public, meses a despart una pichona exposicion de moulages en los locales de la comuna de Charavines (a visitar malgrat aiçò…).
- A la Mièja Edat
De las chevaliers paysans[4] Se son installats cap a l'an mil (1008 ?) Al lac de Paladru sus la municipalitat de Charavines al luòc-dich Colletière.
A l'epòca, lo nivèl del lac èra mai bas #qu'uèi, e una soixantaine de colons an bastit un abitat fortificat en bòsc sus una plaja de craie. Aquelas personas èran segurament enviadas per la archevêque de Viena per defendre la zòna frontièra #que constituissiá lo lac de Paladru.
- Les extraordinaires villages néolithiques
Sur la rive sud du lac de Paladru s’installe un village aux maisons de bois en 2669 av. J.-C. et des agriculteurs défrichent la forêt aux alentours, à l’époque du Néolithique final. Les analyses du bois (dendrochronologie) ont permis d'en suivre les évolutions car il est agrandi et réparé plusieurs fois pendant 20 à 22 ans, puis les paysans partent construire un nouveau village dans les environs car les terres agricoles sont épuisées. Ils reviennent 40 ans plus tard et reconstruisent le village au même endroit où ils restent encore 20 ans. Ensuite les eaux du lac submergent définitivement le site, ce qui a permis la conservation exceptionnelle des vestiges en matière végétale : bois, manches d’outils, textiles, cordes, ficelles, graines, pains, etc. en plus des éléments imputrescibles comme le silex, les vases en terre cuite. Ces villages ont comporté au maximum cinq maisons familiales avec une cinquantaine de personnes dont on a retrouvé le reste des activités domestiques, artisanales, alimentaires et l’impact qu’elles ont eu sur l’environnement. On y retrouve traces des échanges avec des villages voisins mais aussi des échanges à longue distance comme l'ambre de la Baltique, le silex de Touraine ou le cuivre du Languedoc. Ils ont profité d’un siècle de sécheresse pour occuper une plage libérée par une baisse des eaux, période où on a pu suivre les variations[5] rapides et importantes du climat par des analyses très précises. Ce site[6] néolithique, de renommée européenne par la qualité des fouilles subaquatiques et les extraordinaires vestiges sortis (comme des poignards en silex ayant conservé leur manche en bois), a été exploité de 1972 à 1986 par une équipe d’archéologues grenoblois bénévoles sous la direction de Aimé Bocquet et a fait l’objet de très nombreuses publications[7] sur la vie quotidienne, les activités des habitants et le matériel en bois, poterie et en pierre. Malheureusement, ces richesses archéologiques remises à la Conservation du Patrimoine de l’Isère, ne sont pas montrées au public, mis à part une petite exposition de moulages dans les locaux de la mairie de Charavines (à visiter pourtant…).
- Au Moyen Âge
Des chevaliers paysans[8] se sont installés vers l'an mil (1008 ?) au lac de Paladru sur la commune de Charavines au lieu-dit Colletière.
À l'époque, le niveau du lac était plus bas qu'aujourd'hui, et une soixantaine de colons ont construit un habitat fortifié en bois sur une plage de craie. Ces personnes étaient certainement envoyées par l'archevêque de Vienne pour défendre la zone frontière que constituait le lac de Paladru.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Detalhs dels variations climatics
- ↑ Dossièr de vulgarisation establit per Aimat Bocquet
- ↑ "Los desbrembats del lac de Paladru" Labor de vulgarisation e de anecdotes de chantier per Aimat Bocquet, responsable dels registres e dels estudis
- ↑ Michel Colardelle, L'abitat immergit de Colletières a Charavines (Isère) - Vilatge o castèl? Un exemple de dificultats d'interpretacion archéologiques, Castèl Xaval XIV, 1990, pàg.78-90.
- ↑ Détails des variations climatiques
- ↑ Dossier de vulgarisation établi par Aimé Bocquet
- ↑ "Les oubliés du lac de Paladru" Ouvrage de vulgarisation et d'anecdotes de chantier par Aimé Bocquet, responsable des fouilles et des études
- ↑ Michel Colardelle, L'habitat immergé de Colletières à Charavines (Isère) - Village ou château? un exemple de difficultés d'interprétation archéologiques, Château Gaillard XIV, 1990, p.78-90.


text:
Aintzila
Aintzila en basco o Aincille en francés qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra. Administrativament, que's tròba dens lo departament deus Pirenèus Atlantics.
Lo gentilici basco qu'ei aintzildar.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Las comunas tòcatocantas que son Sent Joan lo Vielh au nòrd, Zaro au nòrd-oèst, Ahatsa-Altzieta-Bazkazane a l'èst e Ezterenzubi e Eiheralarre au sud.
Que s'i trobava ancianament un espita] peus romius deu Camin de Sant Jaume.
Ua crotz dab ua inscripcion en basco que data de 1691.
Istòria[modificar | modificar la font]
Una part de las tèrras indivises de Aincille, als costats d'aquelas de las municipalitats de Ahaxe-Alciette-Bascassan, Bustince-Iriberry, Caro, Lecumberry, Mendive, Sants-Texans-lo-Vièlh e Sant-Michel, i aguèt aportat la Mois invalide (de junh)M a la formacion de la municipalitat de Estérençuby[1].
Une partie des terres indivises d’Aincille, aux côtés de celles des communes d’Ahaxe-Alciette-Bascassan, Bustince-Iriberry, Caro, Lecumberry, Mendive, Saint-Jean-le-Vieux et Saint-Michel, fut apportée le Mois invalide (juin)M à la formation de la commune d’Estérençuby[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Modèl:Ès Article de Estérençuby sul encyclopédie Auñamendi
- ↑ (es) Article d'Estérençuby sur l'encyclopédie Auñamendi


text:
Carbòni 14
Carbòni 14, 14C, o radiocarbòni, es un isotòp radioactiu del carbòni que foguèt descobèrt en 27 de febrièr de 1940, per Martin Kamen e Sam Ruben. Son nuclèu atomic conten 6 protons e 8 neutrons. Sa preséncia dins los materials organics s'utilizèt coma a basa per un metòde de datacion que s'utiliza en arqueologia, geologia e idrogeologia.
Apareis de biais natural amb una preséncia de 0.0000000001% del carbòni de la tèrra entièra. La sieuna vida mejana es5730 ±40 ans. Se transforma en azòt 14.
L'activitat estandard del radiocarbòni es de 14 desintegracions per minuta (dpm) per grama de carbòni (aproximativament 230 mBq/g).
Lo Carbòni 14 se genèra dins los nauts jaces de la troposfèra e de l'estratosfèra.
Quand los rais cosmics dintran dins l'atmosfèra, subisson de transformacions divèrsas qu'inclusisson la produccion de neutrons que reaccionan coma atal:
-
- n + 14N → 14C + 1H
Encara que lo radiocarbòni se produsís majoritariament dins la nauta atmosfèra, se distria per tota l'atmosfèra e reacciona amb l'oxigèn per formar lo dioxid de carbòni radioactiu que se dissòlv dins l'aiga (tanben gelada) e penètra dins los oceans.
Datacion amb lo 14C[modificar | modificar la font]
La datacion amb lo carbòni 14 es una datacion dels materials organics basada sul procèssus fisic de la desintegracion radioactiva. La matèria organica se compausa fondamentalament de carbòni. Lo carbòni se fixa dins las plantas a partir del CO2 de l'atmosfèra. Lo carbòni presenta diferents isotòps, que lo 12C n'es mai abitual, pasmens s'i tròba tanben 14C. Lo carbòni 14 presenta la particularitat d'èsser instable e se desintègra de contunh. De fach lo carbòni 14 a una semivida de 5730 ans, es a dire qu'al cap d'aquel temps la mitat del 14C s'es desintegrada. Lo carbòni assimilat per las plantas pren una proporcion establa entre l'isotòp 12 e 14.
Atal doncas, amb una mòstra de material organic e en laboratòri amb de tecnicas adeqüadas, se pòt determinar la proporcion entre lo 14C e 12C e arribar a determinar aproximativament quora aquel material cessèt d'assimilar lo carbòni. Atal se permet de datar aquel material e, indirectament, l'edat de l'objècte que n'es partit.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Kamen, Martin D. Radiant Science, Dark Politics: A Memoir of the Nuclear Age, Forward by Edwin M. McMillan, Berkeley: University of California Press, 1985.
- (en) NOSAMS Home > What is Carbon Dating


text:
Hemichordata
Hemichordata (Emicordat) es un fil dels animals deuterostomia (deuterostomians), qu'es un grop fraire dels Cordats (lo grop que conten los vertebrats). Aqueste fil apareguèt al cambrian e inclutz una classa importanta de fossils, los graptolits ; la màger part d'entre eles dispareguèron al carbonifèr. Una de las espècias a subreviscut : Cephalodiscus graptolitoïdes.
Totas las autras fòrmas modèrnas son de vèrmes marins (exemple : Saccoglossus). Son divisits en doas classas : Enteropneusta (enteropneuste) e Pterobranchia (pterobranca). Aqueste fil conten gaireben 100 espècias.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


text:
1793
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1793 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra leis estats còntra-revolucionaris que s'organizèron au sen de la Premiera Coalicion per luchar còntra la Revolucion Francesa. Atacada per la màger part d'Euròpa (Anglatèrra, Russia, Sardenha, Espanha, Nàpols, Prússia, Àustria e lo Sant Empèri, lei doas Èssa, Baden, Toscana e Hannover), la França Revolucionària votèt unei mesuras d'urgéncia.
La principala foguèt la Levada en massa de totei leis òmes capables de portar leis armas (23 de febrier). Aquò entraïnèt un maucontentament important entre lei païsans e de trèbols aguèron luòc en Rouen, Amiens e Montargis. La Convencion capitèt de lei reprimir. En revènge, la natura e l'amplor dei trèbols en Vendèa foguèron fòrça diferents e la repression mau capitèt entraïnant lo començament de la saunósa Guèrra de Vendèa lei 13 e 14 de març. Pasmens, a partir dau 23 d'aost, la Levada en massa s'organizèt a cha pauc e permetèt d'aumentar rapidament leis efectius militars francés de 200 000 soudats en febrier a 804 000 en decembre. Gràcias a aquela mobilizacion, França, batuda a Neerwinden (18 de març), capitèt d'arrestar l'invasion de son territòri a Hondschoote (6-8 de setembre). Puei, poguèt atacar a son torn leis armadas coalizadas e ganhèt lei batalhas de Wattignies (16 d'octòbre) e de Wissemborg (26 de decembre). Aquò permetèt de desgatjar la frontiera nòrd e de liberar la totalitat dau territòri.


text:
Simon IV de Montfòrt
Simon de Montfòrt (entre 1164 e 1175 - Tolosa, 25 de junh de 1218), VIen comte de Leicester, IVen de Montfòrt, èra un nòble e cavalièr francés. Foguèt lo cap de la Crosada dels Albigeses, que portèt a l'ocupacion per la noblesa francesa d'una part bèla d'Occitània. Foguèt lo protagonista principal e menaire d'aquela guèrra caracterizada per una granda cruseltat.
Aqueste cap de l'armada francesa s'apoderèt aprèp divèrsas batalhas dels vescomtats de Carcassona, de Besièrs, d'Albi e del Comtat de Tolosa. Moriguèt durant lo Sètge de Tolosa en 1218.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Simon de Montfòrt sortiguèt d'una familha de barons d'Isla de França. Son paire èra Simon III de Montfòrt e sa maire, Amicie de Beaumont, una eiretièra de la mitat del comtat de Leicester e a l'encòp d'un drech al títol de senescalc d'Anglatèrra. En 1190 se maridèt amb Alícia de Montmorency, la filha de Bouchard III de Montmorency.
La crosada en tèrra santa[modificar | modificar la font]
La batalha de Murèth[modificar | modificar la font]
La primièra desfacha de Monfòrt[modificar | modificar la font]
Del temps qu'èra tornat en França per far omenatge al rei pels territòris capturats, la vila de Bèucaire èra a èsser recuperada per las tropas de Ramon VII, aclamadas per la populacion de l'endrech. Simon de Montfort se dirigiguèt doncas cap a Bèucaire e comencèt lo sèti de Bèucaire. Lancèt divèrsas ofensivas contra l'armada occitana mas fracassèt e capitèt pas a véncer l'armada de Ramon e mens encara a s'apoderar de la vila. Fin finala deguèt abandonar lo sèti e capitular a las condicions del comte de Tolosa pr'amor de poder recuperar sos soldats qu'avián patit un assetjament massís e constant dins lo castèl de Bèucaire.
La fin de Montfòrt[modificar | modificar la font]
Lo 13 de setembre 1217, coma o aviá fach Bèucaire, Tolosa dobriguèt las pòrtas a son sobeiran legitim. Lo comte Ramon recebèt puèi un supòrt del comte de Fois, dels catalans e mai d'aragoneses. Simon assetgèt alara la vila mondina lo 8 d'octobre. Aprèp un brave temps de batalha, lo 25 de junh, del temps d'una sortida dels assetjats, moriguèt tuat per una pèira que segon cèrts cronicaires seriá estada lançada per una femna.
Lo còs del crosat foguèt transportat a la basilica de Sant Nazari de Carcassona ont demorèt fins a 1224. Amaury VI lo faguèt repatriar en França e foguèt sebelit dins le priorat reial de Haute-Bruyère de l'Òrdre de Fontevrault, prèp de Montfort-l'Amaury.
La figura de Montfòrt dins l'istòria[modificar | modificar la font]
Celebrat fòrça temps dins las ideologias catolica e nacionalista francesa per son ròtle de defensor del catolicisme e combatent del catarisme foguèt a partir del sègle XX que la figura de Montfòrt comencèt a èsser vista d'un biais mens parcial. Demòra una figura istorica coneguda e pas gaire apreciada en Lengadòc.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- L'avoacion de Simon de Montfòrt al rei de França sus Quercy.net


text:
Ventiseri
Ventisari en còrs (Ventiseri en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega e la region de Corsega.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Ventiseri Es una municipalitat littorale situada sus la còsta es de la Corsega, al sud de la plana orientala, la una de la set comuna del costat de Prunelli-di-Fiumorbo.
Ventiseri est une commune littorale située sur la côte est de la Corse, au sud de la plaine orientale, l'une des sept communes du canton de Prunelli-di-Fiumorbo.


text:
Marbre
Lo marbre (var. maubre, marme) es una ròca metamorfica, calcària, amb textura compacta, un aspècte cristallizat e cristallina, compausada per de grans microscopics de calcita. Lo marbre es la ròca ornamentala pus utilizada dins l'Istòria. Ara, s'utiliza per far retalhs de malonatge e revestiments, tauletas de mòbles, etc. Dempuèi l'utilizacion privilegiada coma material per l'escultura a l'apocòpa classica lo marbre es considerat coma un signe d'elegància. Lo melhor marbre es lo de Carrara. Miquèl Àngel, lo grand escultor de la Renaissença italiana, anèt dins las peirièras de Carrara per causir personalament los marbres per las seunas esculturas.
Peirièras de marbre en Occitània[modificar | modificar la font]
Lengadòc[modificar | modificar la font]
- marbre de Caunas de Menerbés
marbre roge [1]
Gasconha[modificar | modificar la font]
- marbre de Sent Biat
marbre blanc
- marbre d'Ilhet
Provença[modificar | modificar la font]
- marbre d'Ais de Provença
- marbre de Marselha


text:
Spicatto
Lo spicatto, dens la tecnica d'interpretacion deus instruments de còrdas hregadas, qu'ei un còp d'arquet on l'arquet e produseish nòtas cortas e leugèras desseparadas enter eras per silencis e produsidas en bèth har sauteriquejar l'arquet sus la còrda. Enter cada nòta l'arquet que's despega de la còrda. Aquesta tecnica que demanda ua elasticitat deu punh pro grana entà autrejar ua cèrta libertat a l'arquet en tot lo conta-rotlar.
- Caracteristicas generaus : arquet, pontet, barra d'armonia, amna, colofònia
- Ajòus : Rebec • Lira da braccio • viela
- Familha deu vriulon : vriulon • vriulon piccolo • vriulon alto • vriulon tenor • violoncèl • violoncèl piccolo
•Vriulon barròc •Pochette •Vriulon de Stroh •Norvègia : Hardingfele •Vriulon de Stroh
- Viola pomposa
- Arpeggione
- Familha de la viòla de gamba
- Contrabassa • octobassa
- Bariton
- Trompeta marina
- Sonsaina


text:
Coneissença
La coneissença (var. conoissença, coneishença) es una nocion de sens multiples al còp utilizada dins lo lengatge corrent e objècte d'estudi avançat de la part dels filosòfs contemporanèus.
Definís totas « las causas sabudas » via la consciéncia mentala. Es l'informacion intellectualizada, la representacion d'una percepcion pel mental que la transforma en donada.
Las coneissenças, lor natura e lor varietat, lo biais que s'aquerisson, lor procèssus d'aquisicion, lor valor, e lor ròtle dins las societats umanas, son estudiats per una diversitat de disciplinas, coma la filosofia, l'epistemologia, la psicologia, las sciéncias cognitivas, l'antropologia e la sociologia.
Somari
- 1 La nocion de coneissença
- 2 Diferents tipes de coneissença
- 3 La transmission de la coneissença
- 4 Bibliografia
- 5 Nòtas e referéncias
La nocion de coneissença[modificar | modificar la font]
La coneissença es, d'una banda, l'estat d'aquel que coneis o sap quicòm, e d'autra banda, las causas sabudas o conegudas. Per extension, se nomena « coneissença » tot çò que cal saber o conéisser per un individú o una societat donats. Las sciéncias son una de las principalas formas de coneissença, e la sciéncia en general es un ensemble de metòdes sistematics per aquerir de coneissenças. Existisson pasmens fòrça formas de coneissenças que, sens èsser scientificas, mentretant perfèitament adaptadas a lor objècte: le saber far (l'artesanat, saber nadar, etc.), la coneissença de las lengas, la coneissença de las tradicions, legendas, costumas o idèas d'una cultura particulara, la coneissença qu'an los individús de lor pròpria istòria (conéisser son pròpri nom, sos parents, son passat), o encara las coneissenças comunas d'una societat donada o de l'umanitat (saber a que servís un martèl, o que l'aiga apaga lo fuòc).
En antropologia[modificar | modificar la font]
Per l'antropologa, la primièra coneissença es aquela que los òmes an d'espereles e de lor environament, e que, dins las societats primitivas, assegura lor subrevida quotidiana. Es tanben aquela coneissença qu'estructura lo grope uman. Se constituís coma un ensemble de practicas, de comportaments e de règlas admesas par la comunautat. La practica de la caça collectiva supausa al meteis còp la coneissença de sos congenères, aquela de las presas, aquela del terren e un saber far partejat. Gérard Mendel, creator de la sociopsicanalisa, ne fa lo punt de despart de las societats umanas dins son òbra la caça estructurala. [1]
Dins lo contèxte geografic pròpri a cadun se forman atal de culturas especificas. Es çò qu'estudièt l'antropologia estructurala e en particular Claude Levi-Strauss. Longtemps devesida entre culturalistas e naturalistas, la comunautat scientifica tempta d'aver a l'ora d'ara una apròcha pus complèxa del rapòrt de las culturas umanas amb lor environament natural (vejatz Philippe Descola, Per delà natura e cultura[2]).
La societat tradicionala es pas plan portada cap a l'innovacion: las règlas establidas son dificilament transgressablas; en mai s'apuèjan sus una representacion del monde e un univèrs mental ont lo sacrat es omnipresent.(vejatz Lo sacrat e lo profane de Mircea Eliade)[3]
La coneissença a alara un caractèr religiós. Al contrari, la religion apareis, a l'origina, coma l'unic mejan de conéisser lo monde. Dins las societats « modèrnas », la coneissença ven tanben un enjòc de poder, e son « evaluacion » autoriza a diferenciar una vertadièra competéncia d'un nivèl insufisent fins a l'impostura. Es pas certan que las proceduras mesas en plaça dins las disciplinas scientificas permetan de distinguir de segur los uns dels autres. Es tan plan definiment averat que las institucions « cognitivas » daissan pas totjorn se manifestar liurament l'estudi innovator: fins a se demandar, amb Thomas Kuhn o Maurice Allais, se l'actitud pus comuna dins las grandas organizacions, es pas de preferir las intervencions qu'empachan tota novèla la critica dels dògmas en vigor.
Dins las tecnicas[modificar | modificar la font]
En economia[modificar | modificar la font]
Lo nuclèu de l'economia de la coneissença es ligat a l'apropriament de las coneissenças e a la produccion continuala d'innovacion. Totes los sectors de la vida sociala que ensemble capitan de produire de coneissenças seràn los novèls centres del capitalisme cognitiu.
Qualques economistas e sociologs e expèrts en gestion de coneissença nomenan « societats de la coneissença » las societats de granda difusion e flux d'informacions e de saber.
Se parla de Patrimòni Oral e Immaterial de l'Umanitat per designar l'ensemble de las tradicions, lengas e culturas, saber far artisanals e expressions artisticas vivents, en particular quand apartenon al domeni de la transmission orala.
L'UNESCO, aprèp pendent longtemps aver pas tengut en compte del patrimòni material, s'i interessèt tardièrament, a la fin dels ans 1990, e adoptèt una convencion, lo 17 d'octobre de 2003, que reconeis entièrament la valor d'aqueles sabers[4].
Dempuèi 1950, lo govèrn de Japon atribuís lo titre de « Tresaur nacional vivent » als individús o gropes reconeguts coma portadors d’un saber far cultural immaterial important. Aquel títol es atribuit a de mèstres de mestièrs coma la pintura sus fusta, la fabricacion de papièr o de sabres, la banastariá e la terralha, coma los actors e musicians d'espectacles tradicionals.
En gestion[modificar | modificar la font]
En gestion de las coneissenças, se fa la diferéncia entre :
- una donada, en general mesurabla (exemple: « fa 15 °C dins aquela pèça. »),
- una informacion correspondent a una donada contextualizada (exemple: « fa fred dins aquela pèça. ») e
- una coneissença correspondent a l'apropriament e l'interpretacion de las informacions per los òmes (exemple: « Per aver caud, cal montar lo calfatge. »).
Atal, aquò que se nomena "coneissença", "informacion" o "interpretacion" depend entièrament d'una decision de limitar lo "contèxte semantic", aquela decision podent dependre a son torn dels actors qu'an lo poder d'organizar la conversacion sus las coneissenças "pertinentas". La dificultat principala encontrada per informatizar las coneissenças a per causa la quasi impossibilitat de mestrejar las interferéncias entre contèxtes e lor caractèr arborescent. La causida de prendre solament en compte lo sens dels tèrmes utilizats par la ierarquia de l'organizacion conten una part d'arbitrari estrategic. De negligir aquel aspècte es coma de transformar la "coneissença" en una cresença indiscutibla.
Dins las entrepresas, la coneissença (al sens limitat, aquela qu'es pertinenta per l'organizacion) correspond a un capital de competéncias qu'an los òmes e las femnas dins diferents domenis professionals (exemples : marketing, R&D, engenhariá, produccion, logistica, aprovesiments, comerciala, juridica, ...) constituissent çò que l'entrepresa nomena son "còr de mestièr"(exemple : « Constructor d'automobilas » per Renault). Aquelas competéncias devon èsser geridas e capitalizadas per melhorar l'eficacitat globala de l'entrepresa. De modèls metodologics de Gestion de las coneissenças, coma lo KnoVA[5], lo MKSM[6], o lo MASK, pòdon distinguir fins a sièis tipes de desconeissença per descriure una competéncia de mestièr, representativa d'un saber far professional particular d'une entrepresa :
- las coneissenças contextualas, descrivent la cultura mestièr del saber far amb los contèxtes ja reconeguts,
- las coneissenças operatòrias, descrivent lo procèssus mestièr del saber far amb las activitats presas en compte,
- las coneissenças comportamentalas, descrivent l'expertisa mestièr del saber far amb las règlas impausadas,
- las coneissenças terminologicas, descrivent lo vocabulari mestièr del saber far amb los tèrmes decidits,
- las coneissenças singularas, descrivent l'experiéncia mestièr del saber amb de cases causits,
- las coneissenças evolutivas, decrivent l'evolucion mestièr del saber amb los retorns d'experiéncia causits.
En filosofia[modificar | modificar la font]
En filosofia, s'estúdia abans tot la coneissença al sens de l'estat d'aquel que coneis o sap quicòm. Se nomenan tanben coneissenças las causas conegudas esperela, mas aquela segonda nocion es pas çò qu'interèssa los filosòfs. E mai, se nomenan tanben coneissença, per extension, las causas qu'un individú o una societat donat pensa per èsser coneissenças; mas aquela nocion tanben interèssa los filosòfs, levat dins los debats concernent qualques formas de relativisme.[7]
Los filosòfs distinguisson tradicionalament tres tipes de coneissenças :
- la coneissença proposicionala es lo fach de saber qu'une proposicion es vertadièra, per exemple, saber que la Tèrra es redonda,
- la coneissença objectuala, aussi appelée es lo fach de conéisser una causa particulara, per exemple, de conéisser París[8],
- lo Saber far es lo fach d'èsser capable de capitar una accion[9]
La definicion de la coneissença proposicionala es aquela que movèt lo mai los filosòfs. S'acòrdan generalament per dire qu'una coneissença es una cresença qu'es vertadièra, mas tanben qu'es pas solament una cresença vertadièra.[10] Encara cal que la cresença e la vertat (o lo fach) sián d'un biais connectats fòrça plan, mas los filosòfs son en desacòrdi sus la natura d'aquel ligam. Per uns cal que la cresença siá certana o infalhibla, [11] per d'autres, que siá justificada[12] o fins a una justificacion pas encara desfacha[13], per d'autres, que siá lo resultat d'un procèssus fisable[14], o per d'autres encara que siá pas vertadièra par accident.[15] Son sus aquelas condicions suplementàrias per la coneissença que los debats pòrtan.
Diferents tipes de coneissença[modificar | modificar la font]
Coneissenças tacitas e explicitas[modificar | modificar la font]
Las coneissenças tacitas son las coneissenças qu'apartenon al monde dels objèctes mentals, de representacions mentalas, sovent relativas al viscut personal; regropan las competéncias innadas o aqueridas, lo saber far e l'experiéncia se sonan tanben « coneissenças implicitas », son generalament de mal verbalizar o « formalizar » al contrari de las coneissenças explicitas
Las coneissenças explicitas, per oposicion a las coneissenças tacitas, son las coneissenças clarament articuladas sus un document escrich o dins un sistèma informatic ; aquelas coneissenças son transferiblas fisicament, perque apareisson sos una forme tangibla dins un document dossièr papièr o un dossièr electronic.
Aquela distincion es subretot desvolopada per Michael Polanyi.
Coneissenças exclusivas e non exclusivas[modificar | modificar la font]
La nocion de proprietat literària e artistica es anciana. La Convencion de Bèrna ne fixèt un nombre de règlas al plan internacional en 1886. Mas la nocion de proprietat intellectuala, inicialament puslèu ligada al domeni artistic, s'alarguèt dins las annadas 1950 per integrar totes los espleches de proteccion de la proprietat industriala : brevets, marcas, dessenhs e modèls industrials... L'Organizacion Mondiala de la Proprietat Intellectuala (OMPI) foguèt creada en 1967.
Aquel aspècte es un enjòc important de las discussions que se fan a l'Organizacion Mondiala del Comèrci (OMC), fòrtament incitada pels Estats Units d'America que lor economia ne ven de mai en mai dependenta. Se sonan ADPIC (fr) Aspèctes dels dreches de proprietat intellectuala que tòcan al comèrci ; en anglés TRIPS (Agreement on Trade-Related Aspects of intellectual Property Rights). L'Acòrd suls ADPIC a per but d'integrar los dreches de proprietat intellectuala (dreches d'autor, marcas de fabrica o de comèrci, brevets, etc.) dins lo sistèma GATT/OMC. S'agís d'una partida de mai en mai importanta del comèrci internacional.
La transmission de la coneissença[modificar | modificar la font]
Las coneissenças son aquerida per una varietat de procèssus cognitius: percepcion, aprendissatge, rasonament, memòria, experiéncia, testimòni. Aqueles procèssus son estudiats per las sciéncias cognitivas, per l'antropologia de la coneissença, par la filosofia, per las sciéncias de l'educacion, quin que sián lors principis d'explicacion. A aqueles s'apondon los metòdes emplegats especificament per las sciéncias, que son estudiats per l'epistemologia e l'istòria de las sciéncias.
L'importància acordada a la coneissença distinguís l'umanitat de las autras espècias animalas, pasmens que la primatologia mòstra l'existéncia de sabers aquerits e transmés pels grands monins. Totas las societats umanas aquièron, presèrvan e transmeton un nombre substancial de sabers, notablament mercé al lengatge. Dins las civilizacions, l'acumulacion e la difusion de las coneissenças se multipliquèt per mejan de l'escritura. Dins l'istòria, l'umanitat desvolopèt una varietat de tecnicas destinadas a preservar, transmetre o elaborar de coneissenças, coma l'escola, las enciclopèdias, la premsa escricha, o los ordinators.
Aquela importància va amb una interrogacion sus la valor de la coneissença. Plusors societats e movements religioses, politics o filosofics considerèron o considèran que l'acreissement de las coneissenças, o lor difusion, foguèt o es pas una bona causa d'esperela, o deuriá èsser limitada; al contrari, d'autras creèron las institucions visant a lor preservacion, lor acreissement o lor difusion. Existís tanben los debats sus las valors respectivas de diferents tipes o domenis de coneissença.
Dins las societats contemporanèas, que sián democraticas o pas, la difusion o al contrari la retencion de las coneissenças, mas tanben de falsas coneissenças (o desinformacion) a un ròtle politic major e es una font de poder. Aquel ròtle explica perqué la propaganda e las pseudosciéncias, que son de temptativas de presentar coma coneissenças de causas que ne son pas, son espandidas. Aquel dona una importància particulara sus las fonts supausadas de coneissenças coma los mèdias e a lors veïculs coma Internet.
L'aquisicion de coneissença participa a la mobilitat sociala. Quand, amb de coneissenças qu'auriá aqueridas, un individú d'una categoria sociala inferiora capitèt a s'auçar dins la societat par la reconeissença professionala e personala que ne profeitèt.
Per l'antropologia sociala, la construccion de las societats umanas poirián pas se far sens la transmission e doncas sens un lengatge. Una societat umana met en comun las experiéncias de sos individús per lo biais del lengatge que li permet de desfisar al còp l'espaci e lo temps.
Cal fin finala evocar que l'aquisicion de las coneissenças es pas infinida, e s'acompanha plan segur d'oblits, e benlèu se tòrna descobrir. Las civilizacions, quitament las pus avançadas, pòdon regressar e èsser pas mai capablas d'activitats que sabián abans. Atal coma, qualques letrats grècs e romans poguèron legir l'escritura egipciana, que sa compreneson foguèt totalament perduda fins a Joan Francés Champolion. Autre exemple: se pòt que la modernizacion de l'agricultura a l'ora d'ara mene a l'oblit complet de las tecnicas tradicionalas.
La transmission orala[modificar | modificar la font]
Pasmens la preeminéncia actuala de l'escrit, l'essencial de la transmission e de la comunicacion dins l'istòria de l'umanitat se faguèt per l'oralitat. Los recits mitics foguèron transmés oralament. Es fòrt probable qu'Omèr per l'Iliada e l'Odissèa, transcriguèt los recits orals ancians.
Mas d'un biais pus general, es l'ensemble de las coneissenças e dels sabers far tecnics que faguèron l'objècte de transmission orala fins encara un periòde recent.
Lo rapòrt amb lo sacrat evocat çai subre n'es una causa. Los pitagoricians coma los druides celtas donavan un ensenhament estrictament oral e secret e la practica de l'iniciacion[16]. Las escòlas dels companhons eissidas dels bastidors de catedralas ne son los eretièrs. Los maistres obrièrs an pas lors sabers dels libres.
L'oral e la memòria son gaireben pus poderoses per transmetre al delà l'espaci e lo temps que tota escritura e tot supòrt material alterable. (Vejatz Fanch Postic, Los passadors de memòria).[17]
L'escrit[modificar | modificar la font]
L'escritura pasmens permetèt de s'afranquir de la relacion interindividuala, aquela del mèstre e de l'aprendís, e de multiplicar las possibilitats de transmission e de conservacion de las coneissenças. La celèbra bibliotèca d'Alexàndria es la representacion quasi mitica de la coneissença de l'umanitat a l'epòca de l'Antiquitat. Tot cercaire del monde antic podiá alà menar sas recèrcas dins la lenga grèga ont los obratges foguèron tradusits. Aquel tresaur inestimable malurosament dispareguèt.
L'imprimeriá constituiguèt una novèla estapa importanta en multiplicant lo nombre de còpias d'una meteissa òbra e en donant l'accès a las coneissenças possiblas a un nombre totjorn pus grand de personas.
A l'ora d'ara, lo supòrt electronic, la numerizacion de las òbras e l'Internet, van cap a donar un accès universal a las coneissenças.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Moritz Schlick, Théorie générale de la connaissance, trad. Christian Bonnet, Éditions Gallimard, coll. « Bibliothèque de philosophie », Paris, 2009, 551 p. (ISBN 978-2-07-077185-1)
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)La chasse structurale,Gérard Mendel, ed: Payot, 1977, ISBN 2-228-33280-1
- ↑ Par delà nature et culture, Philippe Descola, ed: Gallimard, 2005, ISBN 2-07-077263-2
- ↑ (fr)Le sacré et le profane, Mircea Eliade, ed: Gallimard, 1965, ISBN 2-07-032454-0
- ↑ tèxte de la convencion de l'UNESCO per la salvagarde del patrimòni cultural immaterial
- ↑ (fr)Patrick Serrafero, Vers la mesure de la quantité de connaissance et de compétence industrielle : le modèle KnoVA., 1er Colloque Gestion des Compétences et des Connaissances en Génie Industriel, 2002, Nantes.
- ↑ (fr)Jean Louis Ermine et als, MKSM : Méthode pour la gestion des connaissances, Ingénierie des systèmes d'information, AFCET, Hermès, 1996, Vol. 4, n° 4, pp. 541-575.
- ↑ Qualques formas de relativisme afirman que la coneissença es autra causa que çò qu'un individú o una societat donat prenon per èsser coneissença. Per exemple, dison que lo fach que la Tèrra es al centre de l'Univèrs es una coneissença dels Grècs, mas pas mai dins la societat modèrna. Aqueles pensadors fòragetan l'idèa d'una nocion objectiva de coneissença, o que la coneissença implica la vertat. Una tala posicion foguèt defenduda pels sociològs de las sciéncias Barry Barnes e David Bloor, per exemple dins Barnes, B. and D. Bloor, Relativism, Rationalism and the Sociology of Knowledge, in M. Hollis and S. Lukes (éds.), Rationality and Relativism, Oxford, Blackwell, 1982, pp. 21-47.
- ↑ (fr)Bertrand Russell, Problèmes de philosophie, chap. 5.
- ↑ (fr)Ryle, Gilbert. Le concept d'esprit
- ↑ Vejatz per exemple Armstrong, David M., Belief, Truth and Knowledge, Cambridge University Press, 1973, pp.137-150. De filosòfs sostenon qu'existís pasmens une nocion flaca de coneissença qu'es identica a la cresença vertadièra: vejatz entre autres A. I. Goldman, Pathways to Knowledge, Oxford University Press, Oxford, 2002, p.183. L'idèa que la coneissença es simplament la cresença vertadièra foguèt defenduda per C. Sartwell, in Why Knowledge Is Merely True Belief, The Journal of Philosophy 89(4), pp. 167–180.
- ↑ (fr)Descartes, Méditations Métaphysiques.
- ↑ (en)Per exemple R. M. Chisholm, Perceiving, 1957.
- ↑ K. Lehrer, Theory of Knowledge.
- ↑ (en)A.I. Goldman, Epistemology and Cognition, Harvard University Press, Cambridge, MA, 1986.
- ↑ (en)P. Unger, Knowledge as non-accidentally true belief, 1968.
- ↑ (fr)Christian-J. Guyonvarc'h et Françoise Le Roux, Les Druides, Ouest-France Université, coll. « De mémoire d’homme : l’histoire », Rennes, 1986 (ISBN 2-85882-920-9)
- ↑ (fr)Fanch Postic, Les Passeurs de Mémoire [avec D. Laurent et P. Prat], Manoir de Kernault, Mellac, 1996.


text:
Concas (Roergue)
Concas[1][2] (Conques en francés) es una comuna roergata de Guiana situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a situat al jonhent de Dordon e d'Ocha, que forma a aquel endrèch una mena de cauquilha (« Concha » en latin, « Conca » en occitan), que donèt son nom al vilatge.
Al nòrd de Rodés, al fons d'un circ apareis lo vilatge medieval de Concas serrat a l'entorn del Abadiá de Santa Fe, a mièg penda de l'adrech. Los ostals dispausats en espalier viran las siás façadas principalas cap al miègjorn. L'esquist regna aicí en mèstre e porgís non solament la pèira de bastir mas tanben lo pavat de las carrièras e las lausas dels tets. Cedís la plaça a la pèira de talha e al gres ròsa o gris, mai rarament al granit, pels enquadraments de las pòrtas e de las fenèstras. Es l'associacion d'aquelas pèiras e de la sabla de Dordon, eissida de la desagregacion de las ròcas de meteissa origina, que dona al patrimòni bastit de Concas las siás tinturas òcras als rebats rosats en armonia perfiècha amb lo sieu environament.
Istòria[modificar | modificar la font]
Se pensa que, dempuèi lo Modèl:Ven sègle, i auriá existit a aquel endroit una pichona aglomeracion a l'entorn d'un oratoire consagrat al Sant-Salvador. Aquel oratoire, après lo passatge dels Sarrasins, i auriá #èsser reconstruit cap a 730 pels suenhs de Pépin lo Brèu, de contunh per Charlemagne. Cap a la meteissa epòca, la abbé Dadon i #fondar un monastèri #que #adoptar en 819 la nòrma de sant Benoît. Aquela abbaye, a l'organizacion sociala plan vertebrada, va progressivament amassar d'importants domenis fonciers e constituir un illòt de prospérité en l'angoisha economica del Sègle IX.
A aquel moment, entre 864 e 875, eveniment capital, un fraire de Concas, Ariviscus, arriba a sostreure los reliques de santa Foy dins una glèisa abbatiale, situada als environs de Agen, ont santa Foy i aviá patit o martira a l'edat de dotze ans en 303. Aquela practica es fòrça corrent al mejan Age, es pudiquement telefonada "translation"[3]. Aquel panatòri estaques i auriá immediatament desencadenats miracles #çò que #provocar o venguda de nombroses pelegrins.
Pendent la meteissa periode, un cavòt atribuit a la apôtre sant Jacques, a Compostelle, i aguèt descobèrt a Compostelle. Cap a 955-960, lo comte de Rouergue es lo un dels primièrs pelegrins #que se reten en Galícia per venerar lo apôtre. Trenta ans mai tard, los sieus fils Raimond i aguèt un mainat e #èsser vencedor dels musulmanes, als environs de Barcelona ; en signe de reconeissença, fa present a Concas d'una magnifica paissièra de guèrra, una selle jargada de parements de sòus ciselé, que # los fraires fabrican amb el una granda crotz #que vendrà lo simbòl dels crestians.
Tot a la longitud del Sègle XI, santa Foy, al nom simbolic, patrona la crosada de la Reconquista espanhòla. Dos fraires de Concas venon d'avesques en Navarra e en Aragon : Pierre de Andoque, a Pamplona, cap a 1077, e, en 1100, un cèrt Pons, dins la vila de Barbastro (Gaspar), ont, l'an seguent, lo rei [[Pierre Ier de Aragon|Pierre Sègle I de Aragon]] fonda un monastèri dédié a santa Foy.
A la sortida de Concas, dos itineraris s'ofrissián als pelegrins per prene lo Quercy e lo abbaye de Moissac. Çò de mès de cuert afranquissiá çò Dourdou sul vièlh pont cap a Aubin. Mas çò de mès freqüentat passava jos la Pòrta de La Vinzelle per se dirigir sus Granda-Vabre e Figeac al sud-es.
Al Sègle XIII, lo abbaye se refortilha e arribat al apogée de la siá poténcia economica, mas declina a las XIVen e Sègle XVs, e serà fin finala sécularisée la Mois invalide (de decembre)M.
Abandonada dempuèi la Revolucion, Concas #èsser redécouverte en 1837 per Prosper Mérimée, alavetz inspector dels Monuments istorics. Lo tresaur e lo grand portail avián #èsser conservats #intacte pels abitants, mas la glèisa #aver# de patir consolidations.
En 1832, de Concas absorbeix Montignac e una part de Sant-Marcel (l'autre en essent amassada a Sénergues).
En 1873, Modèl:Mgr, avesque de Rodez, se #adreçar près del paire Edmond Boulbon, restaurateur de l'òrdre canonial de Prémontré a França a Sant-Michel-de-Frigolet, en Provence, pel renouveau del culte de santa Foy e del pelegrinatge. Es aital coma lo Data|21|de
, una pichona colònia de sièis chanoines regulars, vestits de l'abitud blanca de l'òrdre, i aguèt installat solennellement en l'ancian abbaye per l'avesque de Rodez. Los abitants de Concas, en aquela prima de la jove Tresena Republica, vesián refleurir una epòca #que n'avián perdut fins al remembre : las campanas de la abbatiale sonèron de nòu lèvas d'ora, laudes, vêpres e complissiás, …
En 1911, un musèu i aguèt bastit pels Monuments istorics per protegir çò de mès de famós tresaur del Mièja Edat #que i siá arribat fins a nosautras. Los reliques de santa Foy, amassadas en 1875, an #èsser reconegudas, e, dempuèi 1878, lo pelegrinatge a #èsser meses n'onor.
On pense que, dès le Modèl:Ve siècle, aurait existé à cet endroit une petite agglomération autour d'un oratoire consacré au Saint-Sauveur. Cet oratoire, après le passage des Sarrasins, aurait été reconstruit vers 730 par les soins de Pépin le Bref, puis par Charlemagne. Vers la même époque, l'abbé Dadon y fonda un monastère qui adopta en 819 la règle de saint Benoît. Cette abbaye, à l'organisation sociale bien structurée, va progressivement réunir d'importants domaines fonciers et constituer un îlot de prospérité dans la détresse économique du Modèl:IXe siècle.
À ce moment, entre 864 et 875, événement capital, un moine de Concas, Ariviscus, parvient à soustraire les reliques de sainte Foy dans une église abbatiale, située aux environs d’Agen, où sainte Foy avait subi le martyre à l'âge de douze ans en 303. Cette pratique est très courante au moyen Age, elle est pudiquement appelée "translation"[4]. Ce vol pieux aurait immédiatement déclenché des miracles ce qui provoqua le venue de nombreux pèlerins.
Pendant la même periode, un tombeau attribué à l'apôtre saint Jacques, à Compostelle, fut découvert à Compostelle. Vers 955-960, le comte de Rouergue est l'un des premiers pèlerins qui se rendent en Galice pour vénérer l'apôtre. Trente ans plus tard, son fils Raimond eut un enfant et fut vainqueur des musulmans, aux environs de Barcelone ; en signe de reconnaissance, il fait cadeau à Concas d'une magnifique prise de guerre, une selle garnie de parements d'argent ciselé, avec lesquels les moines fabriquent une grande croix qui deviendra le symbole des chrétiens.
Tout au long du Sègle XI, sainte Foy, au nom symbolique, patronne la croisade de la Reconquista espagnole. Deux moines de Concas deviennent évêques en Navarre et en Aragon : Pierre d'Andoque, à Pampelune, vers 1077, et, en 1100, un certain Pons, dans la ville de Barbastro (Gaspar), où, l'année suivante, le roi [[Pierre Ier d'Aragon|Pierre Sègle I d'Aragon]] fonde un monastère dédié à sainte Foy.
Au départ de Concas, deux itinéraires s'offraient aux pèlerins pour rejoindre le Quercy et l'abbaye de Moissac. Le plus court franchissait le Dourdou sur le vieux pont vers Aubin. Mais le plus fréquenté passait sous la Porte de La Vinzelle pour se diriger sur Grand-Vabre et Figeac au sud-est.
Au Sègle XIII, l'abbaye se renforce et atteint l'apogée de sa puissance économique, mais elle décline aux XIVen et Sègle XVs, et sera finalement sécularisée le Mois invalide (décembre)M.
Abandonnée depuis la Révolution, Concas fut redécouverte en 1837 par Prosper Mérimée, alors inspecteur des Monuments historiques. Le trésor et le grand portail avaient été conservés intacts par les habitants, mais l'église dut subir des consolidations.
En 1832, Concas absorbe Montignac et une partie de Saint-Marcel (l'autre étant réunie à Sénergues).
En 1873, Modèl:Mgr, évêque de Rodez, s'adressa auprès du père Edmond Boulbon, restaurateur de l'ordre canonial de Prémontré en France à Saint-Michel-de-Frigolet, en Provence, pour le renouveau du culte de sainte Foy et du pèlerinage. C'est ainsi que le Mois invalide (juin)M, une petite colonie de six chanoines réguliers, vêtus de l'habit blanc de l'ordre, fut installée solennellement dans l'antique abbaye par l'évêque de Rodez. Les habitants de Concas, en ce printemps de la jeune Troisième République, voyaient refleurir une époque dont ils avaient perdu jusqu'au souvenir : les cloches de l'abbatiale allaient sonner de nouveau matines, laudes, vêpres et complies, …
En 1911, un musée fut construit par les Monuments historiques pour abriter le plus fameux trésor du Moyen Âge qui soit parvenu jusqu'à nous. Les reliques de sainte Foy, retrouvées en 1875, ont été reconnues, et, depuis 1878, le pèlerinage a été remis en honneur.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Voltaire en lo sieu diccionari philosophique escriviá : L'istòria eclesiastica fa fe que las translations de reliques èran egalament freqüentes en Cogant e n'Orient.
- ↑ Voltaire dans son dictionnaire philosophique écrivait : L'histoire ecclésiastique fait foi que les translations de reliques étaient également fréquentes en Occident et en Orient.


text:
1657
Aquesta pagina concernís l'an 1657 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra Espanha. Leis operacions principalas de l'annada se debanèron a l'entorn de la vila de Cambrai. Lei Francés assetjèron la ciutat mai deguèron se retirar en causa d'una còntra-ofensiva espanhòla (31 de mai). Pasmens, au nivèu diplomatic, una aliança militara còntra Espanha foguèt signada amb Anglatèrra.
Dins lo Reiaume, un liech de justicía condamnèt oficialament lo jansenisme (19 de decembre). Pasmens, aquò foguèt lo començament d'un afaire lòng que contunièt durant la màger part dau rèine de Loís XIV.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Mogòl[modificar | modificar la font]
Començament d'una guèrra civila entre lei quatre fius de l'emperaire.


text:
Postroff
Postroff es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- La municipalitat s'es nomenada Posdorf e Postorff al XVIIe sègle.
- Vilatge de Lorraine en la distincion de Fénétrange-Geroldseck.
- En 1766, los eretièrs dels senhors de Geroldseck-Sarreverden lo #cedir a la França.
- La commune s'est nommée Posdorf et Postorff au XVIIe siècle.
- Village de Lorraine dans la seigneurie de Fénétrange-Geroldseck.
- En 1766, les héritiers des seigneurs de Geroldseck-Sarreverden le cédèrent à la France.


text:
Batalha d'Hastings
La Batalha d'Hastings (14 d'octobre de 1066) foguèt la victòria normanda decisiva dins la conquista normanda d'Anglatèrra entre l'armada normanda de Guilhèm lo Conquistaire, e l'armada anglesa menada per Harold Godwinson. La batalha se debanèt a "Senlac Hill", pròche de la vila d'Hastings al sud-èst d'Anglatèrra.
L'armada normanda èra estimada en nombre a 8400 òmes siá 2200 cavalièrs, 4500 fantassins e 1700 arquièrs e balestrièrs. L'estrategia d'En Guilhèm repausava suls arquièrs per alentir l'enemic, seguit d'una avança generala de l'infantariá, puèi d'una carga de la cavalariá. L'armada normanda èra compausada de nòbles, mercenaris, e tropas vengudas de França e del sud d' Itàlia. L'armada anglesa èra compausada de 7500 òmes, mai que mai d'infantariá. Es fòrça probable que totes los sòcis de l'armada venguèron a caval, mas un còp arribats pel prat batalhièr, metèron pè a tèrra per combatre.
La batalha foguèt una victòria normanda decisiva. Harold II foguèt tuat; tradicionalament, se pensa que foguèt tuat per una sageta recebuda dins l'uèlh. Aquesta batalha es considerada per èsser lo moment qu'En Guilhèm prenguèt lo contraròtle d'Anglatèrra.
La famosa tapissariá de Bayeux conta los eveniments abans e durant la batalha. Una abadiá, sonada Battle Abbey (abadiá de la batalha), foguèt puèi bastida pel site del conflicte.


text:
Angevillers
Angevillers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La mai anciana mencion escrich en relacion amb Angevillers data de 926 jol nom de Ansheresvilla, mas qualques pèças de monedas romaines, dels cavòts mérovingiennes pondudas al jorn l'an 1966-67 e una meule ne rusca basaltique testifiquen d'una aucupacion mai anciana.
Lo vilatge de Answeiler — nom del vilatge mai corrent fins a Modèl:La s- — es luxembourgeois coma tota la region de Diedenhofen fins en 1659. Un dialècte luxembourgeois s'i es d'en un autre luòc mantengut fins als nòstres jorns, principalament en las personas los mai màgers.
Lo pòble èra fief dels senhors de Bassompierre de la Modèl:S- a Modèl:La s-. La distincion a vendut a Jacques-Antoine Lecomte, gendre de Rodolphe de la Ròca-Hullin, proprietària de las forges de Hayange. Una dolenta gestion dels bens l'obligat a vendre los forges a Jean-Martin Wendel. Pel continuament los sieus eretièrs revenen la distincion al baron de Bergh #que s'installa mai durablement dins lo castèl. Los sieus eretièrs revenen la distincion a Dominique Elminger, mèstre dels Aigas e Bòsques de Diedenhofen. La nuèch del 4 d'agost de 1789 met final als privilègis dels nòbles e la familha Elminger a inscrich sus las listas dels emigrats de la Revolucion. Refugiada a Mètz, tempta de far valer los sieus dreches. Lo castèl passa en las mans d'un notaire #que lo reven pèira per pèira. Lo enceinte del castèl existís totjorn e estrenh uèi doas granjas bastidas al mièg de la Modèl:S-.
En 1817, i i aviá 395 abitants repartits dins 59 ostals.
Lo començament de l'espleitacion de la mina #contribuir a la essor démographique de la comuna. Dempuèi 1880, un afflux de populacion transformèt radicalement lo pichon mond d'agricultors e d'artesans. Una primièra vila de minèrs, « la colònia de la nautor », a bastit en los ans 1890 seguida de « la colònia del bas » cap a 1914.
Lo camp de Angevillers a #èsser bastit en los ans trenta per protegir las tropas de fortalesa de las labors de la linha Maginot de las labors de Molvange e de Rochonvillers.
La plus ancienne mention écrite concernant Angevillers date de 926 sous le nom d'Ansheresvilla, mais quelques pièces de monnaies romaines, des tombes mérovingiennes mises au jour en 1966-67 et une meule en lave basaltique attestent d'une occupation plus ancienne.
Le village d’Answeiler — nom du village le plus courant jusqu'au Modèl:S- — est luxembourgeois comme toute la région de Thionville jusqu'en 1659. Un dialecte luxembourgeois s'y est d'ailleurs maintenu jusqu'à nos jours, principalement chez les personnes les plus âgées.
Le village était fief des seigneurs de Bassompierre du Modèl:S- au Modèl:S-. La seigneurie est vendue à Jacques-Antoine Lecomte, gendre de Rodolphe de la Roche-Hullin, propriétaire des forges d'Hayange. Une mauvaise gestion des biens le contraint à vendre les forges à Jean-Martin Wendel. Par la suite ses héritiers revendent la seigneurie au baron de Bergh qui s'installe plus durablement au château. Ses héritiers revendent la seigneurie à Dominique Elminger, maître des Eaux et Forêts de Thionville. La nuit du 4 août 1789 met fin aux privilèges des nobles et la famille Elminger est inscrite sur les listes des émigrés de la Révolution. Réfugiée à Metz, elle tente de faire valoir ses droits. Le château passe dans les mains d'un notaire qui le revend pierre par pierre. L'enceinte du château existe toujours et enserre aujourd'hui deux fermes construites au milieu du Modèl:S-.
En 1817, il y avait 395 abitants répartis dans 59 maisons.
Le début de l'exploitation de la mine contribua à l'essor démographique de la commune. Dès 1880, un afflux de population allait transformer radicalement le petit monde d'agriculteurs et d'artisans. Une première cité de mineurs, « la colonie du haut », est construite dans les années 1890 suivie de « la colonie du bas » vers 1914.
Le camp d'Angevillers a été construit dans les années trente pour abriter les troupes de forteresse des ouvrages de la ligne Maginot des ouvrages de Molvange et de Rochonvillers.


text:
Argentat
Argentat es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Lemosin. Es la vila principala de Sentria. En 1830, fusiona emb la comuna de la Chapela aus Plats.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Chasteu dau Bac (s. 15)
- Escuras estables de l'Ospitau (s. 18)
- Maine de l'Eiriau (s. 15)
- Peira ficha dau Grave de Rolland
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Embessonatges[modificar | modificar la font]
- Bad König (Èssa, Alemanha)
- Sakal (Senegau)


text:
Amor non partatjat
L'amor non partatjat qu'ei un amor non recipròc, qu'ei a díser l'amor d'ua persona entà un aute individú qui n'a pas los medishs sentiments. Que pòt estar l'encausa de destrobles taus com un estat de depression, de maishanta estima de si, d'anxietat, e cambiaments bruscs d'umor com passatges brutaus de la depression a l'euforia.
Qu'ei un tèma universau dens la literatura.
Fisiopatologia[modificar | modificar la font]
L'amor non partatjat que pòt miar tà comportaments obsessionaus e mei qu'aquò agressiu entà l'objècte deu desir. Aqueth tipe de deriva que pòt miar lo subjècte tà comportaments considerats com estant de "pervèrs", com la susvelhança o mei qu'aquò lo secutament de l'objècte deu desir.
Dens la comunitat de la seduccion que's qualifica las personas qui's tròban en aqueth tipe de situacions de Average Frustrated Chump (o AFC); que son presentadas com personas dab ua experiéncia amorosa e sexuau febla e autanplan inexistenta[1]
Literatura[modificar | modificar la font]
Lo nombre d'òbras de literatura qui tractan lo tèma de l'amor non partatjat qu'ei immens. A l'Edat Mejana, qu'estó un tèma màger de la lirica trobadorenca. Dens la dralha deus trobadors que's plaça l'amor deu poèta italian Dante entà Beatrice Portinari, dab qui ne parlè pas que dus còps dens la soa vita, lo prumèr còp com èra l'atge de nau ans e era ueit, e qui com personatge apareish dab un ròtle màger dens la soa òbra, totun com un aute deus màgers poètas italians de l'Edat Mejana, Petrarca, dab Laura de Sada, qui inspirè au poèta màger la soa òbra capitau, lo Canzionere.
La tematica de l'amor non partatjat qu'inspirè tanben lo poèta latin Catul e escrivans coneishuts de l'edat modèrna e contemporanèa, com Cervantes, Shakespeare, Goethe, e au dia de uei qu'ei hèra presenta dens la cançons de "varietats", de rock, o d'autes estilles musicaus.


text:
Marc Aurèli
Marc Aureli o Marc Aurèli Antonin August (en latin Marcus Aurelius Antoninus Augustus) (26 d'abril de 121 - 7 de març de 180) foguèt un emperaire roman de 161 fins a sa mòrt. Foguèt lo darrièr dels "Cinc Bons Emperaires" que governèron l'Empèri Roman entre 96 e 180, e es tanben considerat coma un dels mai importants filosòfs estoïcians.
Son renhe foguèt marcat per de guèrras en Asia contra l'Empèri Part reviscolat, e amb las tribús germanicas a las frontièras germanicas de l'empèri (Limes Germanicus), en Gàllia e a travèrs de Danubi. Una revòlta dins l'èst menada per Avidius Cassius, foguèt pas capitada.