text:
Cassís
Cassís (oficialament en francés Cassis) es una comuna d'Occitània, en Provença, dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
La devisa de la vila atribuïda a Frederic Mistral es ''Cu a vist París, e non Cassís, a ren vist!.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Es una vila toristica, celèbra per sei rancaredas e calancas (amai la part màger d'entre elas s'atròvan en realitat sus lo territòri de la comuna de Marselha, tanben coneguda per lei vins de Cassís (blanc e mai rosenc) produchs dins la region.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


c: text/html

text:
Eth jadiment de Genó (Aitona) ei un des mès emblematics dera edat deth bronze en plan de Lhèida (1250–1200 aC). D’aquiu procedís un important conjunt de vaishèths ceramics que deparen bèra suspresa interessanta, ja qu’es analisis realizades an permetut identificar es productes que contengueren. Enes dornes de format gran e miei s’i emmagazinaue aigua, mèu, haria, sau, gran, grèish d’origina animau —dilhèu ua classa de consèrva de carn (topina)— e cervesa.
-Era vaishèra de taula mostraue rèstes de grèish animau, mèu, sang, grans moludi boridi, productes lactics damb cereaus e purè de haues. Per çò que hè a urnes, tasses e recipients de codina, auien contengut mèu damb mores e damb jordons, haria gròssa d’aglans, cereaus boridi, sau e productes lactics. Era cervesa de Genó ei, ara per ara, ua de mès antiques fabricades ena peninsula Iberica.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ovul
L'ovul es la gameta femèla. Produch per l'ovari. Comas totas las gametas, l'ovul es aploíd, conten la mitat dels cromosòmas de la maire. Per la femna, l'ovul es fecondable pas que pendent 24 oras quand devala dins la trompa aprèp l'expulsion de l'ovari.
Per fòrça espècias, coma los mamifèrs, lo parelh de cromosòmas especific a las femes èssent lo parelh XX (doble X), un ovul pòt doncas contenir pas que de cromosòmas X. En consequéncia, es l'espermatozoïde del mascle que determinerá lo sèxe del zigòt, la cellula resultant de la fecondacion. Se lo mascle transmet un cromosòma Y, alara lo resultat será un mascle (XY). S'es l'X qu'es transmés, alara serà una feme (XX).


text:
Sempy
Sempy es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sempy Es un vilatge bastit la longitud del Braç de Brosne, riu afluent de la Canche. En amont se tròba Humbert, en aval Aix-en-Issart.
Sempy est un village construit le long du Bras de Brosne, rivière affluent de la Canche. En amont se trouve Humbert, en aval Aix-en-Issart.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
1081
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1081 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Naissença dau futur rèi Loís VI. Revòuta d'Uc dau Puiset que capitèt de vencre l'armada reiala.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Much Ado About Nothing
Much Ado About Nothing es lo nom en anglés de la comèdia Fòrça bruch per pas res de William Shakespeare. Seriá estat escricha en 1598 e 1599, alara que Shakespeare aprochava la mitat de sa carrièra. La pèça foguèt inclusida dins lo Primièr Folio, publicat en 1623. Much Ado About Nothing es sovent considerat una de las comèdias melhora de Shakespeare, puèi que combina d'elements de franca ilaritat amb de mai seriosas meditacions sus l'onor, la vergonha, e de justícia politicas.
Benedit e Beatritz son enganats avoant lor amor l'un per l'autre, e Claudi es enganat rebutant Eròia un còp a altar cresent falsament que foguèt infidèla. fin finala, Benedit e Beatritz jonhan los fòrças per tornar tot coma cal, e los autres se jonhon a la dança per celebrar las nòças dels dos parelhs.
Somari
Personatges[modificar | modificar la font]
- Benedick (Benedit), Un senhor e soldat de Pàdoa; companh de Don Pedro
- Don Pedro, Prince d'Aragon.
- Don John (Don Joan), "Lo Prince bastard," fraire de Don Pedro.
- Claudio (Claudi), de Florença; un comte, compannh de Don Pedro, amic de Benedit.
- Leonato (Leonard), governaire de Messina; fraire d'Eròia
- Antonio (Antòni), fraire de Leonard.
- Balthasar (Baltazar), sevicial de Don Pedro, cantaire
- Borachio (Brigat), companh de Don Joan.
- Conrade (Conrad), companh de Don Joan.
- Innogen, un personatge fastasma existissent dins las primièras edicions coma esposa de Leonard
- Beatrice (Beatritz), neboda de Leonard.
- Hero (Eròia), Filha de Leonard
- Margaret (Margarida), Dama serviciala d'Eròia.
- Ursula, Dama serviciala d'Eròia.
- Dogberry (Codonh), lo conestable en carga de la vigiléncia de nuèch a Messina.
- Verges (Talvera), Lo cap d'arrondiment, collèga de Codonh
- Friar Francis (Fraire Francés), un prèire.
- Un Sacrestan, lo jutge del plaid de Brigat
- Un Mainat , servicial de Benedit
- La Garda, gaitas de Messina
- Servicials e Messatgièrs
Sinòpsi[modificar | modificar la font]
A Messina, un messatgièr mena de novèlas que Don Pedro, un prince d'Aragon, tornarà aquela nuèch d'una batalha ganhada, Claudi essent d'aqueles soldats. Beatritz, neboda de Leonard, interròga lo messatgièr sus Benedit, e fa de remarcas sarcasticas sus son incapacitat per èsser soldat. Leonard explica que There is a kind of merry war betwixt Signior Benedick and her.[Trad. 1]"[1]
Als soldats arribar, Leonard aculhís Don Pedro e l'invita a demorar un mes, Benedit e Beatritz tornan a "gaujosa guèrra," e endintra lo fraire illegitim, Don Joan. Los sentiments de Claudio per Eròia, la filha unica de Leonard, son reviscolats la vesent, e Claudi anóncia lèu a Benedit son intencion de la cortejar. Benedit, que mespresa obertament lo maridatge, ensaja de dissuadir son fraire mas Don Pedro incita al maridatge. Benedit jura que jamai se maridarà. Don Pedro se ritz d'el e li ditz que quand trobarà la bona persona se maridarà.
Un bal de masquetas s'organiza per celebrar la fin de la guèrra, donant a un Don Pedro desguizat l'escasença de cortejar Eròia pel compte de Claudi. Don Joan utiliza la situacion per se venjar de son fraire, Don Pedro, contant al jove Claudi que Don Pedro corteja Eròia per el meteis. Furiós, Claudi afronta Don Pedro, mas la mespresa es lèu levada e Claudi ganha la man d'Eròia en maridatge.
Mentretant, Benedit tanben desguizat dança amb Beatritz. Beatritz comença a contar a aquel "òme misteriós" que Benedit es "lo bofon del prince, un fòl plan fastigós." Benedict, enrabiat per aqueles dichs, jura que se venjarà. Don Pedro e los sièus, se languissent a l'idèa d'esperar una setmana pel maridatge, noirisson un plan per far capitar l'encontra entre Benedit e Beatritz. S'organizan per que Benedit ausisca una conversacion ont declaran que Beatritz es baujament amorosa d'el, mas a paur de li dire; que lors orguèlhs es l'empachament màger que se cortegen. Mentretant, Eròia e sa cambrièra Ursula s'aseguran que Beatritz ausisca lor convèrsa sus l'amor imperible de Benedit per ela. L'engana a l'efièch desirat: a l'encòp Benedit e Beatritz son satisfachs de pensar qu'existís l'amor quitament s'es pas partejat, e ambedos ne venon a voler resòlvre los tòrts e se reconsiliar.
Mentretant, lo fraire de Don Pedro, Don Joan, lo "prince bastard", intriga per empachar lo maridatge, trebolar son fraire, e far la misèria a Leonard e Claudi. Informa Don Pedro e Claudio qu'Eròia es infidèla, e organiza per eles que vejan l'associat de Joan, Brigat entrar dins la cambra ont s'emamoran (de vertat es Margarida, cambrièra d'Eròia). Claudi e Don Pedro son enganats, e Claudi jura publicament per umiliar Eròia.
Lo jorn seguent, al maridatge, de cara Claudio denoncia Eròia als invitats estabosits e se'n va furiós Don Pedro. S’estavanís Eròia. Leonard son fraire umiliat fa lo vòt qu'ela deuriá morir. Lo fraire oficiant interven, cresent Eròia innocenta. E suggesrís a la familia que se fenga la mòrt d'Eròia per que sortisca la vertat puèi los remòrs de Claudi. Empurats pels eveniments òrres del jorn, Benedit e Beatritz confesson lors amors partejadas. Beatritz alara demanda a Benedit de tombar Claudi, per pròva son estacament, d'empuèi que se calomnièt sa parenta. Benedit es sul còp esglasit e rebuta la requista. Leonard e son fraire Antòni blaiman Claudi per la mòrt (aparenta) d'Eròi e lo provòca en duèl. Benedit fa lo meteis.
Per ben astre, la nuèch de la traïson de Don Joan, La garda locala arrèsta Brigat e son aliat Conrad. Malgrat la maladreça comica de la garda (capitanejada pel conestable Codonh, un mèstre en barbarismes), ausiguèron la convèrsa del duò suls sieus plans diabolics. La garda arrèsta los ofroses e fin finala obten la confession, e informan Leonad de l'inocéncia d'Eròia. Alara que Don Joan fugissiá la ciutat, la tropa es manda per lo prene. Claudi, aclapats pel remòrs d'aver provocat la mòrt (aparenta) d'Eròia, accepta la demanda de son fraire de se maridar amb la filha d'Antòni, "almost the copy of my child that's dead"[Trad. 2][1] e que contunhe lo nom d'ostal.
Pendent l'ofici del maridatge, la nòvia se revèla èsser Eròia, encara en vida. Tresfolís Claudi. Beatritz e Benedit, empurats per l'ingeréncia dels amics, fin finala e en public confesson lor amor partejat. Coma s'acaba la pèça, un messatgièr pòrta la novèla de la presa de Don Joan – mas Benedit prepausa de remandar lo castig per l'ora que los parelhs pòscan gausir de lors bonaürs novèls. Don Pedro es solet, que trapèt pas l'amor. Alara Benedit li dona lo conselh "Get thee a wife."[Trad. 3]
Fonts[modificar | modificar la font]
Las istòrias dels amoroses decebuts per se creire infidels recipròcs son comunas dins lo nòrd de l'Itàlia del sègle XVI. La font imediata de Shakespeare es benlèu la Novelle de Matteo Bandello de Màntoa, contant las tribulacions de DonTimbreo e sa promesa Fenicia Lionata a Messina après la desfacha del Rei Pèire contra Charles d'Anjau, benlèu mejans un traduccion en francés de François de Belleforest.[2] Una autra version metent en scèna los amoroses Ariodante e Ginevra, amb la serviciala Dalinda prenent la plaça de Ginevra sul balcon, apareis dins lo Libre V d'Orlando Furioso de Ludovico Ariosto, publicat dins una traduccion anglesa de 1591.[3] Tanben lo personatge de Benedit a un equivalent dins lo comentari sul maridatge dins Orlando Furioso,[4] l'amusanta cort entre Beatritz e Benedit es originala.[2]
Datacion e tèxte[modificar | modificar la font]
La primièra publicacion deMuch Ado About Nothing foguèt "deferents còps times jogat en public" abans 1600 çò que fariá datar la pèça de 1598–1599.[5] Las primièras de las performanças registradas son las doas donadas a la Cort l'ivèrn de 1612–1613, pendent la fèsta precedent lo maridatge de la Princesa Elisabèta amb Frederic V, Elector Palatin (14 de Febrièr de 1613). La pèça foguèt publicada in quarto en 1600 pels libraris Andrew Wise e William Aspley. Es la sola edicion abans del Primièr Folio de 1623.
Analisi e critica[modificar | modificar la font]
Estil[modificar | modificar la font]
La pèça es una de las raras dins l'òbra de Shakespeare que la majoritat de tèxte es escrich en pròsa.[6] Pasmens las importantas seccion es vèrs son a l'encòp utilizat per realizar l'onestetat cortés a vegada e d'autra la energias afogadas.[7]
Localizacion[modificar | modificar la font]
Much Ado About Nothing se situa a Messina, un pòrt de Sicília. E l'illa èra jol las corona d'Aragon al temps de la pèça.[8] L'accion de la pèça se plaça takes subretot dins l'ostal e las tèrras Leonato
Tèmas e motius[modificar | modificar la font]
Ròtles dels sèxes[modificar | modificar la font]
Benedit e Beatritz lèu prenguèron l'interés màger de la pèça, fins a venir coma los ròtles principals, quitament se lor relacion ocupa tant o mens de plaça dins l'escenari qu'aquela de Claudi e Eròia. Charles II escriu 'Benedick and Beatrice' a costat del títol de la pèça sus sa copia del Segond Folio.[9] Lo tractament provocaire dels sexes es central dins la pèça e se deuriá considerar dins lo contèxte de la Renaissança. Pasmens s'aquò foguèt rebatut e soslinhat dins unas pèças de l'epòca, tanben foguèt contestat.[10] Amussen[11] nota que la desestabilizacion dels topics tradicional de genre apareis aver provocat d'ànsia sus erosion de l'òrdre social. Sembla que lo drama comic seriá un mejan de calma de talas àncias. Amb Ironia, se pòt veire que mejans la popularitat de la pèça se fa pas qu'aumentar l'interés del public per aqueles comportaments. Benedit dona plasentament la votz a las ànsias masclas sus las femnas "de lenga lèsta e enclinas a la leugieretat sexuala".[10] dins la societat patriarcala de la pèça, la leialtat dels òmes èra menada per de còdes convencionals d'onor e camaradariá e un sentiment de superioritat al espècte de las femnas.[10] L'ipotèsi que las femnas son per natura enclinas a l'inconstança se vei dins la seguida de galejadas sul coguolatge e assimilat explica l'aisiment de Claudio per creire la calomnia contra Eròia.
Infidelitat[modificar | modificar la font]
Un dels tèmas de Shakespeare es lo coguolatge o l'infidelitat de l'esposa. Mai d'un personatges semblan obsedats per l'idèa qu'un òme a pas cap de majan de saber se sa femna es fidèla e en consequéncia las femnas pòdon prene avantge d'aquel fach. Don Joan jòga sus l'ufan de Claudio e sa pau d'èsse cocut, per los menar al desastre de la primièra ceremonia. Fòrça dels mascles penson aisidament qu'Eròia es impura e quitament lo paire lèu la condemna amb pauc de pròva. Aquel motiu cor pendent tota la pèça, fasent sovent referéncias a de banas, lo simbòl del banut.
En contraste, cançon de Baltazar "Sigh No More" conta a las femna d'acceptat l'infidelitat dels òmes e que contunhen de viure astrucas. D'interpretacion donan que Baltazar canta mal, trebolant lo messatge. Çò qu'es caucionat pels comentaris cinics de Benedit sus la cançon, que la compara a un udolament de can. Pasmens, dins sa version de 1993 de Branagh filma un Baltazar cantant fòrça ben, la cançon pren alara un ròtle màger a l'oberture e a la finala, e al messatge semblan concentir la femnas dins lo film.[12]
Engana[modificar | modificar la font]
Dins Much Ado About Nothing, i a fòrça examples d'enganas o d'enganas d'esperse. Los jòcs e còps enganats se fan amb las intencions melhoras—que s'enamoren las gents, ajudar qualq'un a obténer çò que vòl, o far qu'un autre realize sa deca. Pasmens, pas totas son ben intencionadas, coma quand Don Joan convenç Claudi que Don Pedro vòl Eròia per el, o quand Brigat encontra 'Eròia' (en realitat Margarida, pretenent èsser Eròia) dins la cambra d'Eròia.
Masqutas e error d'identitat[modificar | modificar la font]
De personas, de contunh, pretendon n'èsser d'autras, o son presas per error per d'autras personas. Un example es Margarida qu'es presa per Eròia, que mena a la disgràcia publica d'Eròia e son marridatge amb Claudi. Mai, pendent lo bal de masqueta ont totes devon portar masqueta, Beatritz bisca amb Benedit sus un òme masquetat que se revèla èsser lo quita Benedit mas Beatritz l'ignora totjorn. Encara pendent aquela fèsta, Don Pedro, masquetat, pretend èsser Claudio e corteja Eròia per el. Après qu'Eròia es anonciada "mòrta," Leonard ordona Claudi que se maride la "neboda," que de vertat es l'Eròia desguizada.
Noting[modificar | modificar la font]
Un autre motiu es dins la pèça plaçat suls mots nothing e noting, qu'a l'epòca de Shakespeare èran d'omofons[13]. Al sens literal, lo títol implica qu'un grand bruch ("much ado") es fach de quicòm qu'es insignificant ("nothing"), coma l'infondat expausat ("note") de l'infidelitat d'Eròia e l'infodat expausat que Benedit e Beatritz son en amor recipròc. Lo títol aurà podut èsser Much Ado About Noting. Fòrça accion n'es qu'interés per e critica dels autres, escrivent de messatges, fasent d'espionatge, e amb d'aurelhas que rabalan. Çò qu'es mencionat mai d'un còp, subretot al subjècte dels "aparéncias trompairas," "vam," e impressions fugidissas. Nothing a dos senses; "an O-thing" (O o zerò causa) èra dins l'elisabetan argòt "vagina", deriban en evidéncia del jòc de mots qu'una fenmas a "pas res" entre las cambas.[2][14][15]
Examples de "notants" que se produson dins la escasenças seguentas: (1.1.131–132)
e (4.1.154–157).
Dins (3.3.102–104), Brigat indica que los festits dels òmes indican pas lo personatge:
Un triple jòc de mots ont ''noting'' significa avertiment, notas de musica e qu'i a pas res de notar (2.3.47–52):
La darrièra linha de Don Pedro se pòt comprene, "Fai atencion a ta musica e pas res pus!" las jaças complèxas de sens inclusisson un jòc de mòt sus "crotchets," que vòl dire a l'encòp "negra" (en musica) and concèpte estranh.
Los seguents son de jòcs de motssus las notas coma messatge: (2.1.174–176),
Quand Benedit jòga sul mot post coma un pòst (pal) e la pòsta (corrièr) un jòc de mot rebatent l'avís d'ora de Shakespeare "Tuas pas lo messatgièr"; e (2.3.138–142)
Quand Leonard fa un sosentendut sexual al subjècte de sheet coma fuèlha de papièr (ont la nota de l'amor de Beatritz es escrich) e bedsheet coma lençòl.
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
Notas[modificar | modificar la font]
- ↑ I a una mena de guèrra gaujosa entre Senhor Benedit e ela.
- ↑ Gaireben una copia de mon enfant qu'es mòrta
- ↑ Tròba't una esposa
Reféncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 2,0, 2,1 et 2,2 (en) Eric Rasmussen e Jonathan Bate, The RSC Shakespeare: the complete works, New York, Macmillan, (ISBN 0-230-00350-8), « Much Ado About Nothing », p. 257
- ↑ (en) G. Blakemore Evans, The Riverside Shakespeare, Boston, Houghton Mifflin, (ISBN 0-395-85822-4), « Much Ado about Nothing », p. 361
- ↑ (en) Juliet Dusinberre, The Italian world of English Renaissance drama: cultural exchange and intertextuality, Newark, Marrapodi, Michele, (ISBN 0-87413-638-5), « Much Ado About Lying », p. 244
- ↑ See textual notes to Much Ado About Nothing in The Norton Shakespeare (W. W. Norton & Company, 1997 ISBN 0-393-97087-6) p. 1387
- ↑ « Much Ado About Nothing: Entire Play », Shakespeare.mit.edu (consultat lo 12 novembre 2012)
- ↑ (en) A. R. Hunphreys (editor), Much Ado About Nothing, Arden Edition,
- ↑ (en) Jonathan Bate, Soul of the Age: the Life, Mind and World of William Shakespeare, London, Viking, (ISBN 978-0-670-91482-1), p. 305
- ↑ G. Blakemore Evans, The Riverside Shakespeare, Houghton Mifflin, 1974; p. 327.
- ↑ 10,0, 10,1 et 10,2 McEachern, Much Ado About Nothing, Arden; 3rd edition, 2005.
- ↑ Amussen, Ordered Society, Columbia University Press (15 April 1994).
- ↑ (1997) Men in Leather: Kenneth Branagh's Much Ado about Nothing and Romantic Comedy 36. University of Texas Press, 91–105. DOI:10.2307/1225677. Retrieved on 29 January 2012.
- ↑ See Stephen Greenblatt's introduction to Much Ado about Nothing in The Norton Shakespeare (W. W. Norton & Company, 1997 ISBN 0-393-97087-6) at p. 1383.
- ↑ See Gordon Williams A Glossary of Shakespeare's Sexual Language (Althone Press, 1997 ISBN 0-485-12130-1) at p. 219: "As Shakespeare's title ironically acknowledges, vagina and virginity are a nothing causing Much Ado."
- ↑ Dexter, Gary (13 February 2011).
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Much Ado About Nothing – Includes annotated text with line numbers, search engine, and scene summaries
- Much Ado About Nothing – plaintext file from Project Gutenberg
- Much Ado About Nothing – HTML version of this title
- Full text version
- Much Ado About Nothing public domain audiobook at LibriVox
- Much Ado About Nothing - Modern version of the play
- The IMDb entry on the Branagh movie version
- Lesson plans for teaching Much Ado About Nothing at Web English Teacher
- Much Ado About Nothing study guide, themes, quotes, multimedia, teaching guide
- Much Ado About Nothing A modern re-telling in Flash comic format provided by the Stratford Shakespeare Festival of Canada
- "Hero.The quiet daughter of Leonato and cousin of the gay Beatrice . . .". New International Encyclopedia. 1905.


text:
Le Vanneau-Irleau
Le Vanneau-Irleau es una comuna peitavina, situada dins lo departament de las Doas Sèvras e la region de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vanneau-Irleau se tròba a 18 km de Niòrt, lo sieu cap de-luòc de arrondissement.
Los dos localités #que forman la municipalitat s'es desvolopada a l'èst del « marais chaupat », es-a dire de la part inundable n'ivèrn del marais poitevin.
Vanneau-Irleau se trouve à 18 km de Niort, son chef-lieu d'arrondissement.
Les deux localités qui forment la commune se sont développées à l'est du « marais mouillé », c'est-à-dire de la partie inondable en hiver du marais poitevin.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Paginas utilizant d'arguments duplicats dins los apèls de modèl
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Pàgines que usen Timeline
- Ortografia de verificar
- Paginas amb ligams de fichièrs copats
- Portal:Comunas/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Comuna de Peitau
- Comuna de las Doas Sèvras


text:
Clarmont d'Erau
Clarmont d'Erau (Clermont-l'Hérault en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d'Occitània. Lo sobrenom dels abitants es los bancarrotièrs.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Joan Antòni Peiròtas (1813-1858), escrivan occitan, escaissat lo "poèta terralhièr".
- Loís Pastre (1863-1927), lingüista e regent occitan en Catalonha del Nòrd.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Wikipèdia:Administrator/Mertyl
Error: No pot estar buit l'atribut
name dels indicadors d'estat de la pàgina.
- Discussions recentament dobèrtas : Associacion ;
- Sondatges en cors :
- Vòtes en cors :
- Apèl a candidaturas :
Somari
Presentacion del postulant
Mertyl
Enregistrat dempuèi lo 14 de genièr de 2008.
Nombre de contribucions : 2368.
(Main) 1663 Discutir 37 Utilizaire 57 Discussion Utilizaire 32 Wikipèdia 319 Imatge 2 Modèl 196 Discussion Modèl 2 Categoria 3 Discussion Categoria 1
Escrutin del 22 d'abril al 6 de mai de 2008
Resultats del vòte
Perqué me presenti per venir administrator?
Adieu a tot, prepausi ma candidatura al pòst d'administrator, fach un moment que l'idèa es dins ma cap e es lo moment, la decision es dins vòstres mans.
Alara perqué votar contra ieu ? De 1 mon nivèl en occitan qu'es pas terrible e benlèu los administrators devon parlar e escriure un occitan corrècte. Personalament pensi que mon occitan es feble mas ma progression es granda dempuèi 3 mes. De 2 soi aicí dempuèi 3 mes solament mas ai fach un fum de cambiaments e participi a la vida de la comunautat e aimi amelhorar los articles.
Alara perqué votar per ? De 1 soi motivi, e pensi personalament que 2 administrors es insufisent (los actuals son Cedric31 e ScArf), dins una jornada i a 24h oras e i a que qualques vandalisme pel moment mas es une primièra motivacion, lutar contra lo vandalisme. Mas de manièra generala es per "executar las decisions que la comunautat (que ne fa partida) a presas". Sabi pas tròp que dire de mai es per nòstre wikipèdia que fach la demanda, de veire : Wikipèdia:Administrator
Sabi pas si es util de me presentar personalament, m'apeli "tony" (tòní ?) e pel moment ai 22 anadas, soi actualament estudiant en informatica e donc de fach, soi sovent davant un ordenador. Soi a Montpelhièr lo temps dels estudis, soi benlèu lo sol a pas aima aquesta vila. Ma vila de còr es Milhau, soi a Milhau que qualques jorns per mes, mas son los jorns que preferi. Mertyl (d) 21 d'abril de 2008 a 23:30 (UTC)
Vòte
Per votar per : "* {{per}} ~~~~" , contra : "* {{contra}} ~~~~" e neutre : "* {{neutre}} ~~~~"
Per
- Cedric31 (d) 22 d'abril de 2008 a 15:01 (UTC)
- Jiròni (d) 22 d'abril de 2008 a 15:23 (UTC)
- ThierryM (d) 22 d'abril de 2008 a 16:25 (UTC)
- Vivian13 (d) 22 d'abril de 2008 a 16:50 (UTC)
- Çò que còmpta per far un bòn administrator es son onestetat, pas son nivèu de lenga.--Nil Blau (d) 22 d'abril de 2008 a 20:00 (UTC)
- --Lembeye (d) 24 d'abril de 2008 a 14:00 (UTC)
- --Jordi G (d) 26 d'abril de 2008 a 15:22 (UTC)
- Hegibeltz (d) 29 d'abril de 2008 a 10:40 (UTC)
- --Vivarés (d) 2 de mai 2008 a 10:32 (UTC)
- ScArf (d) 3 de mai 2008 a 16:33 (UTC)
Contra
Neutre


text:
Sant Julian dau Ga
Sant Julian dau Ga (oficialament en francés Saint-Julien-du-Gua) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1793, la comuna s’apelava en francés Le Gua (Lo Ga), transcrich Le Gux dins los tèxtes oficials. En 1801 a son apelacion oficiala actuala.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Pàgines que usen Timeline
- Portal:Vivarés/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Portal:Lengadòc/Articles ligats
- Ortografia de verificar
- Bendèl de mantenença sens paramètre data/Lista completa
- Comuna d'Occitània
- Comuna de Vivarés
- Comuna d'Ardecha


text:
Títol : Hänsel e Gretel
Autor : Los Hrairs Grimm
Traductor : Jan Dalharí
Illustrator : Elena Bertoncini
Editor : Letras d’Òc
Genre : conte
Lenga : occitan gascon
Data d'edicion : 2018
Tà'n saber mei
Las edicions Letras d’Òc que prepausan ua arrevirada gascona per Jan Dalharí deu conte tradicionau Hänsel e Gretel, dens ua edicion especiau en papèrs descopats (tecnica de R. Turc). Las illustracions que son d’Elena Bertoncini.
L’edicion qu’ei tirada a pòc d’exemplaris e que’s destina unicament a las comandas de particulars.


text:
Eth Museu de la Conca Dellà ei er escenari d'un apassionant viatge en temps qu’aufrís era possibilitat de descorbir ua contrada que temps endarrèr siguec aucupada pes romans e, fòrça abans, abitada pes dinosaures.
Eth musèu ei estructurat en quate encastres:
Planta baisha: Presentacion dera Conca Dellà
Aguest espaci mos mòstre, mejançant ua maqueta dera zòna e uns plafons damb es diferenti lòcs d’interès ordenadi per nuclèus de poblacion, es caracteristiques fondamentaus deth marc geografic e era riquesa culturau e naturau dera Conca.
Prumèra planta: Eth temps des romans
Era sala dedicada as romans mos permet hèr un recorrut cronologic dera evolucion dera ciutat romana d’Aeso.
Segona planta: Eth temps des dinosaures
Mos situam ara hè aproximativament 70 milions d’ans. En aguest moment, quan es Pirenèus tot just començauen a lheuar-se, era tèrra ère plan diferenta dera actualitat.
Cerèr: Eth vin dera Conca
En cerèr se pòden observar uns plafons explicatius dera istòria deth vin ena Conca.
Tarifa generau: 3,50 €.
Tarifa redusida: 2,50 €.
Der 1 de juriòl ath 15 de seteme: de dimars a dissabte, de 11.00 a 14.00 e de 17.00 a 19.00 ores; dimenge, de 11.00 a 14.00 ores
Deth 16 de seteme ath 30 de junh: dissabte, de 11.00 a 14.00 e de 17.00 a 19.00 ores; dimenge, de 11.00 a 14.00 ores
Setmana Santa: de dimars a dissabte, de 11.00 a 14.00 e de 17.00 a 19.00 ores; dimenge, de 11.00 a 14.00 ores
Dies de barrament: deluns; 25 e 26 de deseme; 1 e 6 de gèr; obrèrs deth 16 de seteme ath 30 de junh, exceptat en Setmana Santa


text:
Arts plasticas
Creatz (exemple detalhat) la sospagina qu'assegurarà lo seguiment del processús de traduccion en clicant sus Projècte:Traduccion/Arts plasticas.
L'expression arts plasticas es d'origina anciana dins lo mond occidental (del lat. plastica e del grèc plastikos, veire tanben l'etimologia del tèrme art entre saver teoric e saver-far, tradicionalament opausat a las sciéncias e al drech). Designavan alara las arts relativas al modelatge coma l'escultura e l'arquitectura. Coma l'arte del designo de la Renaissença italiana, qu'o amassava tanben amb la pintura e las arts graficas (donc les arts de la surface et ceux du volume), cette expression fait depuis le XIXe siècle référence à tout art qui a une action sur la matière, voire qui évoque des formes (fins a la poesia per d'unes). Uèi on y ajoute les œuvres explorant les anciens et nouveaux médiums, et les nombreuses pratiques artistiques expérimentales.
L'expression arts plasticas pòt designar:
Creatz (exemple detalhat) la sospagina qu'assegurarà lo seguiment del processús de traduccion en clicant sus Projècte:Traduccion/Arts plasticas.


text:
10/03/2014
Veiqui lo solelh
Quo es benleu ço qu' aurian chantat los Beatles, apres un meschant ivern que portava mau son nom. Per ço que, d' ivern vertadier , ne'n avem pas agut. Pas de freg, pas de nevia, de l'aiga, de segur e mai que ne'n voliam.« Que d'aiga, que d'aiga » coma disset lo president Mac Mahon a Tolosa. E dau vent tanben sur lo littorau onte la plajas dispareissen e se cubren de tot nòstre retrum que nos tòrna la granda aiga, coma una indigestion vergonhosa e acusatritz.
Urosament en Perigòrd, ren de tot quò, nonmas de las terras aigassadas, daus rius e de las ribieras que uflan e sabrondan e dau retard dins lo trabalh daus paisans, daus vinhairons mai daus amoros de lor vergier.
Mas queste còp, dempuei una setmana, avem benleu un avant-gost de la prima, dau primtemps qu'esperam per lo vint de març. Los borrons e la prumièras flors començan d'espelir, lo ciau tòrna blu, lo monde tòrnan au merchat emb daus risons sur la pòtas, las femnas son mai bravas, los auseus se trapan de chantar e l'ome estifla en trabahlar dins son vergier. Esperam tot parier que lo giau vai pas tot fotre en l'aer en abriu mas bon, nos fau demorar positiu e prener lo brave temps quante ven!
Quo es per quò que aimeria ben vos perpausar doas chausas.
La prumiera, per los que vòlen escrire, de far daus textes corts (max.1400 signes) en pròsa o en vers sur lo tema dau primtemps en Perigòrd, paraulas de chançons, dires d'autres còps, permenadas dins la natura, lo plaser de far son vergier, los risons de la femnas e daus mainatges, la botanica e.a.c...Tot ço que vos platz!
Sabe aitot que i a demest v'autres daus fins fotògrafes. Parier: si queu brave temps, la natura, lo bestium, lo trabalh daus champs, lo patrimòni, los òmes vos inspiran, fasetz de las bravas fotòs.
Vos dona jusc'au 28 de març per me far segre vòtres textes e vòstras fotòs, au flor e a mesura, a l'adreça que seg: philippe.p.christophe@gmail.com .
Co que ne'n farem? Per los fotòs, drubirem un albòm sur lo blògue Rubrica en òc , per los textes, zo publicarem graciosament sur lo blògue tanben e chausirem un de quilhs textes per una de las rubricas a la debuta d'abriu. Veiqui la prumiera iniciativa de l'annada per los legeires de Rubrica en òc, laidonc, fasetz chaufar los estilòs et los aparelhs fotò e laissatz espelir vòstra inspiracion !
Denis Gilabert.
Les commentaires sont fermés.


text:
Sètz regents dempuèi 25 ans o dempuèi la dintrada passada e volètz verificar las vòstras coneissenças ? Sètz interressats e vos sentissètz concernits per l'inovacion pedagogica, l'immersion e la pedagogia Freinet Institucionala ? Cliquatz sul l...
Dempuèi la creacion de las Escòlas Superioras del Professorat e de l’Educacion (ESPE), l’ISLRF e APRENE se cèrcavan un partenari vertadièr per la formacion dels regents dels malhums immersius. Una convencion foguèt signada pel breton entre l’ESPE de Br...
La còla novèla de Calandrins dintrèt en formacion a Aprene lo 3 de setembre passat.


text:
Landelles-et-Coupigny
Landelles-et-Coupigny es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat al nòrd-oèst del Bocage virois. Lo sieu bourg es Modèl:A Unitat al nòrd-es de Sant-Sever-Calvados, a Unitat|7|km {{}} al sud de Pont-Farcy, a Unitat|11|km {{}} al nòrd-oèst de Vire e a Unitat|64|km {{}} al sud-oèst de Can[1].
Landelles-E-Coupigny es en lo conca de la Vire, per lo sieu afluent la Drôme #que délimite lo territòri al nòrd-es. Lo sieu pròpri afluent, la Cunes, la li pren après aver-i traversat e vorejat lo territòri al sud-es e a l'èst. D'unas autras pistas afluents d'aqueles dos rius collectent las aigas de la commmune, #que lo ruisseau dels Lanas #que ne pren la Cunes après i aver délimité lo sud de Annebecq.
Lo ponch en culminant (202 m) se situa suls monts de Mérol, en limit de municipalitat, al nòrd-es, près del luòc-dich Livet. Lo ponch mai bas (57 m) correspond a la sortida de la Drôme del territòri, al nòrd. La municipalitat rèsta bocagère, malgrat que lo remembrement realizat cap a 1970 a desbocat a una neta débocagisation.
La commune est située au nord-ouest du Bocage virois. Son bourg est à 6,5 km au nord-est de Saint-Sever-Calvados, à 7 km au sud de Pont-Farcy, à 11 km au nord-ouest de Vire et à 64 km au sud-ouest de Caen[3].
Landelles-et-Coupigny est dans le bassin de la Vire, par son affluent la Drôme qui délimite le territoire au nord-est. Son propre affluent, la Cunes, l'y rejoint après avoir traversé et bordé le territoire au sud-est et à l'est. D'autres courts affluents de ces deux rivières collectent les eaux de la commmune, dont le ruisseau des Landes qui rejoint la Cunes après avoir délimité le sud d'Annebecq.
Le point culminant (202 m) se situe sur les monts de Mérol, en limite de commune, au nord-est, près du lieu-dit Livet. Le point le plus bas (57 m) correspond à la sortie de la Drôme du territoire, au nord. La commune reste bocagère, même si le remembrement réalisé vers 1970 à abouti à une nette débocagisation.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La baronnie de Landelles e la abbaye de Sant-Sever serián de sortidas del démembrement de la baronnie de Sant-Sever pels comtes de Cestre.
La baronnie de Landelles en mai de la parròquia de Landelles aviá las siás estendudas en aquelas de Beaumesnil, Coupigny, Mesnil-Caussois, Sèt-Fraires, Morigny, Courson, Mombray, Sant-Sever, Tallevende e Sant-Martin-de-Tallevende.
En los ans 1780 o 1790, la parròquia de Landelles e aquela de Coupigny se #unificar.
La Mes invalid (de genièr), la municipalitat de Annebecq (195 abitants l'an 1968) siás mancomunat a aquela de Landelles-e-Coupigny (813 abitants)[5].
En 1989, Landelles a vist la siá glèisa Santa-Pierre cremar, continuament a un cuert-circuit. I a agut, n'efièch, un problèma de chauffage lo ser del 17 de novembre a 21 h, pendent una repeticion de corala. Los 15 pompièrs de Landelles, aital coma qualques sapeurs-pompièrs dels alentours, an meses d'oras a apagar lo fuòc #qu'a estrossejat la glèisa. Aquel #èsser una catastròfa per las Landellais, #qu'avián tant a la siá parròquia. Es se son mobilizats per reconstruire la siá glèisa a l'identic.
La baronnie de Landelles et l’abbaye de Saint-Sever seraient issues du démembrement de la baronnie de Saint-Sever par les comtes de Cestre.
La baronnie de Landelles outre la paroisse de Landelles avait ses extensions dans celles de Beaumesnil, Coupigny, Mesnil-Caussois, Sept-Frères, Morigny, Courson, Mombray, Saint-Sever, Tallevende et Saint-Martin-de-Tallevende.
Dans les années 1780 ou 1790, la paroisse de Landelles et celle de Coupigny s’unifièrent.
Le Mes invalid (janvier), la commune d’Annebecq (195 habitants en 1968) est associée à celle de Landelles-et-Coupigny (813 habitants)[6].
En 1989, Landelles a vu son église Saint-Pierre brûler, suite à un court-circuit. Il y a eu, en effet, un problème de chauffage le soir du 17 novembre à 21 h, pendant une répétition de chorale. Les 15 pompiers de Landelles, ainsi que quelques sapeurs-pompiers des alentours, ont mis des heures à éteindre le feu qui a ravagé l'église. Ce fut une catastrophe pour les Landellais, qui tenaient tant à leur paroisse. C'est pourquoi ils se sont mobilisés pour reconstruire leur église à l'identique.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Distàncias viàrias los mai cuertas segon Viamichelin.fr
- ↑ http://www.geoportail.fr/visu2d.Don?ter=metropole modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant
- ↑ Distances routières les plus courtes selon Viamichelin.fr
- ↑ « Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée »
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », Escòla d'Estudis Superiors en Sciéncias Socialas (EHESS) (consultat en 9 de novembre 2009) e ficha ligada (Annebecq)
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « Notice communale - Landelles-et-Coupigny », Escòla d'Estudis Superiors en Sciéncias Socialas (EHESS) (consultat lo 9 novembre 2009) et fiche liée (Annebecq)
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Pàgines que usen Timeline
- Pagina del modèl Ligam web comportant una error
- Ortografia de verificar
- Pagina utilizant lo modèl data amb una sintaxi erronèa
- Portal:Normandia/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Comuna de Normandia
- Comuna de Calvadòs


text:
Apollon
Apollon (en grèc ancian Ἀπόλλwv / Apóllôn, en latin Apollo) es dins la mitologia grèga un dieu, filh de Zèus e de sa femna Leto, e lo fraire besson d'Artèmis, divessa de la caça.. Es lo dieu de las arts, del cant, de la musica e de la poesia. Se tracha tanben de las purificacions e de la garison, mas pòt portar de vegadas la pèsta amb son arc. En fin, es un dels dieus principals capables de divinacion, e qu'èra consultat, subretot, a Dèlfes, on dava sos oracles per la Pitia. Tanben èra onorat pels romans, que l'adoptèron rapidament sens cambiar son nom. Autanlèu lo Sègle V abC., l'adoptèron per sos poders garidors e li bastiguèron mantun temple.
Es sovent representat amb una citara o una lira d'aur. Son arc e sas sagetas son sos autres atributs.
Legenda[modificar | modificar la font]
La naissença d'Apollon e de sa sòrre Artèmis, enfants illegitims de Zèus amb una titanida, Leto, es narrada en detalh dins l'Imne omeric a Apollon. A mand d'enfantar, Leto viatja per la mar Egèa en cercar un asil per sos enfants. Mas de paur de sofrir de represalhas divencas cap d'illa la vòl pas aculhir. Finalament Leto arriba a l'illa de Delos que, malgrat que la voliá pas recebre al començament, l'accèpta quand la futura maire jura que son filh i bastirà son temple.


text:
Ulaan Baatar
Ulaan Baatar, Ulaanbaatar o Ulan Bator (mongòl: yлaaHбaaTap ) es la capitala de Mongolia. Es situada al nòrd del país, leugièrament a l'èst del centre de Mongolia, a 1350 m d'altitud, pròcha del Riu Tuul, en una val al pè del mont Bogdo Uul.
Son altitud pro enauçada e sa localizacion aluenhada de las còstas fan que la capitala ten un clima subartic.
Sa populacion èra estimada a 989 900 abitants, en 2007. Sa superfícia totala es 4704 km².
Ulan Bator aguèt de noms divèrs dins son istòria. Entre 1639 e 1706, èra conegut coma Örgöö (mongòl: Өprөө, residéncia), e de 1706 a 1911 coma Ikh Khüree, Da Khüree o simplament Khüree (mongòl: Иx = "grand", Xүpээ = "camp"). Son nom chinés èra Kulun (chinés tradicional: 庫倫; chinés simplificat: 库伦; pinyin: Kùlún). A partir de l'independéncia en 1911, amb lo sèti del govèrn e lo palais del Bogd Khan, la vila cambièt de nom per Niislel Khüree (mongòl: Hийcлэл ="capitala").
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- Vila d'Ulan Bator sit oficial {an}


text:
U.E. Bossòst 1 – U.S. Cazères
II 3
Derròta dauant eth bon equip deth Cazères que des d´
un començament pressionaue plan era pilota en nòste terren de jòc. Es dus
equips non auérem guaire ocasions. Es causes se complicàuen entar equip aranés
quan Ignasi e Gachi auíem de deishar eth terren de jòc as 35’ per lesion. Lèu deth descans, eth Cazères anaue a profitar ua
fauta a prop der área entà mercar, dempús de qu’era pilota siguesse desviada
involuntariament pera defensa aranesa. Damb eth 0-1 s’arribaue ath descans.
Ena
dusaua mietat, en ua fauta molt ben shutada per Àlex , era pilota anaue a tocar
eth garròt dera porteria francesa. Encara se mos complicàuen mès es causes quan
auíem de cambiar per lesion a LLonch. En un aute lançament de fauta ,eth Cazères
mercaue eth 0-2 quan Mehhouti plaçaue era pilota ena esquaira dera porteria de
Marcos. A compdar d’alavetz ja siguec mès difícil continuar en partit. Eth Cazères profitaue
entà mercar eth 0-3 en un shut de Chauvigant laguens der àrea. Enes darrèrs
minuts Dani mercaue eth gol der aunor aranés : ère eth 1-3, resultat damb
eth que s’acabaue eth partit.
Ath finau, derròta dauant un bon Cazères mès estèrem
molt penalizadeipes lesions des nòsti 3 jogadors. Non auràn guaire temps de
recuperà-se donques era pròplèu setmana tornam a auer partit :
- 8au. Jornada deth campionat de Liga en Aurignac
eth dissabte 25 de noveme tàs 20 :00 contra er equip locau.
U.E.
Bossòst: Marcos, Salva, Javito, Borja, Felipe, Àlex, LLonch, Gachi, Ignasi, Charles, e Marco. Remplaçants: Jaime, Carlos, Dani
Trainer: Jordi.
Tarjetes auriòles : Salva, Gachi.
U.S. Cazères : Mepor,
Sau. Levasseur,
Coutanceau, Mehhouti, Fonbonne, Adouin, Ribeiro, Couzinet I, Couzinet II,
Chauvignat. Remplaçants : Dega, Gouider, Rosa.
Trainer : Bouffartigue Bernard.
Tarjetes auriòles : Sau, Gouider
Gols : 0-1 Salva (p.p 44’), 0-2 Mehhouti (70’),0-3
Chauvignat (75’), 1-3 Dani (86’).
Arbitre: Lompech Antoine.
Liniers :
Darnaud Corentin, Dega Eric.


text:
Avans sa sortida, dins leis annadas 1990, My name is degun
siguèt publicat chasca setmana dins la pagina òc de La Marseillaise
, Mesclum. E me disiáu que nos fasiá segur passar sei fantasmes societaus, l’autor, un Varés qu’ensenhava a l’Universitat de Montpelhier.
Es
qu’aquelei barrolhagis
fisics e intellectuaus d’un escrivan , puslèu lo negre d’escrivans que pantaia de ne’n devenir un, prenián la plaça d’una vertadiera accien, per racontar lo malèstre d’un òme educat dins la cultura locala d’aqueu rèire país varés, alòr que nos vèn d’une familha a mitat piemontesa, a mitat aràbia. Segur qu’aqueu me semblava completament irréalista.
Pasmens, per dire la veritat, un jorn me siáu avisat que ieu coneissiáu un escrivan aràbi provençau qu’assajava amé dificultat de publicar, maugrat qu’èra de tria. Un collèga jornalista. Mai coma lo trevavi despuei de temps, e qu’èra talament dau país qu’oblidavi qu’èra Aràbi, tant coma auriáu oblidat que tal autre èra Italian o tal autre Portugués d’origina…
Es alòr que m’es apareissuda ben mens improbabla l’òbra de Vernet, e que li siáu intrat un pauc mai prefondament.
Aquela istòria corteta nos ditz que d’imaginar lei eveniments lei pòu faire susvenir. Per lo rèsta, vos convidi de legir l’òbra negra de Florian Vernet, bòrd que l’IEO vèn de la publicar amé sei cinc òpus, dins una colleccien « Crimis » qu’es ben facha, e monte trobarem « Freud dins aquò ? », « Ont a passat ma planeta ? », « Popre ficcion » e « Suça-sang connexion ».
Maugrat tot se pòu regretar de pas l’i legir un estudi, un avans-prepaus, o perqué non una entrevista de l’autor, per plaçar aquela òbra dins son contèxt o evocar lo biais d’escriure lo temps present dins una lenga que parlan leis eròi de romans dins la carriera, alòr que degun la parla en veritat. O encara per tractar d’un biais occitan d’imagier l’eròi modeste o desclassat dau roman negre occitan. Ne’n trobarem mai que d’un, coma lo Matieu Sampèire de Reinat Toscano, per faire desvirar l’idèa de l’eròi classic que se pausa jamai la questien culturala : la sieuna pròpria o aquela dau mitan mont enquista.


text:
Dimars, 1 de decembre de 2015, 03h00 Espòrt
Dimenge de fèsta a Domèc
La debuta de l’ivèrn volguèt plan acompanhar de sos rais de solelh aqueste dimenge de vèspre pel rescontre entre los primièrs, los Canaris de Carcassona, e los segonds, los Grizzlies de Limós. Las doas formacions joguèron a tè tu tè ieu pendent 80 minutas. Carcassona menèt 10-2, puèi Limós passèt davant, 14-10, mas a la còrna, los Canaris prenguèron l’avantage 16-14. Avantatge que confirmèron tre la represa per menar 34-20 a l’ora de jòc. Solament, Limós abandona pas jamai. Los Roges e Negres, reduits a 12 dempuèi la fin del primièr temps, tornèron a egalitat 36 pertot a tres minutas del tèrme. Cada esquipa aguèt l’escasença d’ensajar d’ensacar un tombat victoriós mas la marca ne demorèt aquí. Son de regretar los dos cartons roges (un de cada part) un bricon sevèrs per una partida engatjada de segur, mas jogada dins un bon esperit. Mas, a 12, Limós trapèt lo mental e la determinacion per contestar los carcassoneses. En un mot, Limós joguèt mai amb l’esperit “dèrbi”.
D’aquel temps, Lesinhan plegava sus sa pelena fàcia als volontaris catalans de Palau 23-20 e daissan la tresena plaça als Dragonets que baton sens problèma Tolosa 48-4. Dimenge, lo rescontre al Molin, entre las doas formacions, serà d’importància per obténer la tresena plaça qualificativa pel grop bèl de la segonda fasa.
Albi anèt ganhar 35-30 a Vilanuèva e recebrà amb un brave moral Avinhon aqueste dissabte (19h). Los autres rescontres de l’onzena jornada seràn, aqueste dimenge: Tolosa-Vilanuèva e Limós-Palau.
Presents de Nadal
Los Dracs venon de dobrir un espaci pels mainatges dins lor botiga de Brutus, ont poiretz tanben trapar lor agenda de 2016 o encara un perfum estampilhat Dracs: lavandin, bergamòta, fusta de cèdre, fava Tonca, menta pebrada, baselic e moja. Lo XIII a bona flaira!
Alan Roch


text:
Motor
Un motor (del latin mōtor : « aqueste que remena ») es un dispositiu permetent de realizar un movement que siá esperital (religion, sindicat, partit politic) o fisic (rotacion, translacion, etc.) a partir de tot autra mena d'energia (electrica, termica,etc[1],[2]). Aqueste article tracta pas que dels motors generant un desplaçament fisic e tangible.
Somari
- 1 Istoric
- 2 Transmission e sèrva
- 3 Classificacion
- 4 Nòtas e referéncias
- 5 Annèxes
Istoric[modificar | modificar la font]
Los motors mai ancians utilizan las fòrças naturalas, sens apond de tecnologias o gaireben: de motors utilizant una pression (vela, molin d'aura); de motors d'elastic (arc, balesta, catapulta de torcedura, relòtge de ressòrt); de motors utilizant la gravitat (ròda de palas sus cors d'aiga, relòtge d'aiga, catapulta de contrapes, vira-l'ast o relòtge de pes).
Lo primièr motor veraiament independent de la natura, adaptable en situacion, es la maquina de vapor. Aqueste motor es basat sus una caudièra produsent de vapor d'aiga mercé a la combustion d'un carburant, la vapor comprimida e utilizada, pendent sa destenta, per mòure un piston dins un cilindre. Aqueste movement de translacion es transformat en rotacion per un jòc de bièlas. Lo parelh resultant povòca un volant d'inercia regulator de parelh puèi, una maquina o de ròdas, via un mecanisme de transmission.
A la fin del sègle XIX, lo motor de combustion intèrna utilizant dirèctament la calor largada per la combustion d'un carburant, foguèt desvelopat e adaptat a las primièras automobilas. Aqueste motor es coma la maquina de vapor, mai sovent, dotat de bièlas e pistons, levat lo motor Wankel qu'a pas de bièlas, mas de pistons rotatius; pasmens la produccion de calor se fa al quita luòc de la produccion de trabalh d’ont lo nom de motor de combustion intèrna, en d'autre tèrmes, la combustion del carburant produch dirèctament un trabalh. Depuèi, faguèt de progresses en tèrmes de rendiment e d'adaptacion a las exigéncias de nòstras societats modèrnas subretot a las novèlas nòrmas antipollucion.
A la mitat del sègle XX, amb lo besonh creissent de poténcia per propulsar los avions militars, los motors de reaccion foguèron activament desvelopats, subretot, pendent la Segonda Guèrra mondiala en parallel amb los motorfusada pels missils. Coma aquestas doas familhas de motors an de rapòrts pes / poténcia (o poténcia massica) sens equivalent, malgrat de rendiments puslèu febles, al sèglr XXI, son sempre desvelopats activament per mòure avion de reaccion e fusadas.
Transmission e sèrva[modificar | modificar la font]
Cal destriar los motors, dels organs de sèrva e de sistèmas o organs de transmission.
Transmission[modificar | modificar la font]
Un organ de transmission transmet un movement e una fòrça:
un arbre; una bièla; un cabestran; una cadena; un engrenatge. un agre; una manivèla; un mogle; una carrèla.
Sèrva[modificar | modificar la font]
Un organ de sèrva poirà absorbar l'energia d'un movement. Poirà tornar aquesta energia mai tard. I a sempre de pèrdas d'energia dins lo procediment. Es a vegada malaisit de destriar un motor d'un organ de sèrva: la creacion d'un movement pòt correspondre a una tornada après una sèrva, coma pels ressòrts.
Pèrdas[modificar | modificar la font]
Los organs de transmission come totes los organs de sèrva consoman d'energia donc de poténcia que pòdon pas d'espereles crear: per definicion, sol un motor (o una maquina similara) apond de poténcia al movement.
Classificacion[modificar | modificar la font]
Motor de combustion[modificar | modificar la font]
comprenent:
- Combustion aerobia per utilizacion de l'oxigèn de l'aire:
- motor de combustion intèrna, motor d'explosion, motor d'alucatge comandat, etc.
- turboreactor, statoreactor, pulsoreactor e motor d'ondas de detonacion pulsadas.
- Combuscion anaerobia (utilizacion d'un comburant embarcat):
- motorfusada.
Motor quimic sens combustion[modificar | modificar la font]
Dins aquestes motors, una reaccion quimica es utilizada dirècta per produire de trabalh o de movement; la calor es un sosproduch (util o noisible, segon lo cas):
- flagèl e cilha vibradissa;
- muscle;
- motor molecular.
Motor de camp[modificar | modificar la font]
Motor de gravetat[modificar | modificar la font]
Sistèmas assimilats:
- ròda de palas sus cors d'aiga o espandida d'aiga;
- relòtge d'aiga;
- catapulta de contrapes; vira-l'ast e relòtge de pes;
- motor d'entraïnament da lentilha de faròt;
- planaire, montgolfièra;
- batiscaf: principi d'Arquimèdes.
Motor electromagnetic[modificar | modificar la font]
Un motor magnetoidrodinamica met en movement un fluide conductor (o ionizat) pel biais d'un camp magnetic e d'un camp electric. Aquestes permetrián d'aténher de fòrça nautas velocitats dins l'aire (pròches de Mach 12 en aire dens, passant atal la paret del son mas tanben la paret de la calor) e dins l'aiga. Existí pasmens pas cap d'aplicacion coneguda.
Motor d'elastic[modificar | modificar la font]
Motor d'elasticque solide[modificar | modificar la font]
Se d'elastic o de ressòrt:
- arc;
- balesta;
- balista;
- motor d'elastic de modèl reduch o de joguina;
- ressòrt de relòtge, de cronomètre o de metronòm mecanic;
- relòtge de balancièr.
Motor de fluid elastic[modificar | modificar la font]
Un fluid compressible jòga lo ròtle d'un elastic. La sèrva d'aire comprimit es exactament equivalent a un elastic gasós. De motors pneumatics poirián se calssificar aquí.
Motor de pression[modificar | modificar la font]
Aqueste motor utiliza coma font de movement la diferéncia de pression entre doas fonts:
Motor de liquid[modificar | modificar la font]
A causa de l'incompressibilitat dels liquids utilizats, se pòt pensar qu'un motor de liquid es puslèu un organ de transmission qu'un motor, qu'apond pas de poténcia. Dins un sistèma idraulic, lo sol motor qu e provesís l'energia al sistèma es nomenat la pompa idraulica.
Motor d'aire comprimit[modificar | modificar la font]
Un motor d'aire comprimit es un compausant d'un sistèma pneumatic. S'injècta d'aire d'en primièr comprimit dins una mena de turbina, que mòu l'axe motor. Lo desplaçament es realizat pel cambiament de pression d'un gas. Existís diferents metòdes per cambiar la pression d'un gas, sovent utilizats en combinason:
- mecanica: un compressor permet d'aumentar la pression d'un fluid,
- termica: Los motors termics utilizan la variacion fòrça rapida de temperatura d'una mescla inflamabla qu'a per efièch de crear una variacion fòrça rapida de pression.
- quimica: la reaccion exotermica d'un produch explosiu crea un aument rapid de la pression[3].
Mesa en movement d'un solid:
Mesa en movement d'un liquid:
- baromètre;
- pompa de liquid.
Mesa en movement del gas:
- pompa de gas;
- propulsion de reaccion.
- Combustion aerobia per utilizacion de l'oxigèn de l'aire:
- motor de combustion intèrna, Motor d'explosion, Motor d'alucatge comandat, etc.
- turboreactor, estatoreactor, pulsoreactor e motor d'ondas de detonacion pulsadas.
- Combustion anaerobia (utilizacion d'un comburant embarcat):
- motorfusada.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) « Motor », Dictionary.reference.com (consultat lo 9 mai 2011)
- ↑ « Dictionary.com: (World heritage) » (consultat lo 9 mai 2012)
- ↑ Le démarreur à cartouche a été utilisé pour faire démarrer des moteurs thermiques d'avion.
Annèxes[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Vidèo explicativa sul motor d'explosion, sus youtube.com
- Vidèo explicativa sul motor trifasat, sul site fr.video.yahoo.com


text:
1961
Aquesta pagina concernís l'an 1961 del calendièr gregorian.
Somari
- 1 Eveniments
- 1.1 Occitània
- 1.2 França
- 1.3 Euròpa
- 1.4 America
- 1.5 Africa
- 1.6 Asia
- 1.7 Arts
- 1.8 Sciéncias e tecnicas
- 1.9 Economia
- 2 Naissenças
- 3 Decèsses
- 4 Prèmi Nobel
- 5 Nòtas
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
- 31 de mai - 2 de junh - Visita en França del president John F. Kennedy.
- 8 de setembre - Atemptat contra Charles de Gaulle a Pont-sur-Seine.
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 15 de mai - Enciclica Mater et Magistra del papa Joan XXIII sur las questions socialas.
Reiaume Unit[modificar | modificar la font]
- 9 d'agost - Harold Macmillan demanda l'adesion del Reialme Unit a la Comunautat Economica Europèa.
Union Sovietica[modificar | modificar la font]
Intrada en servici dau premier sosmarin nuclear lançaire d'engenhs sovietic.
America[modificar | modificar la font]
- 3 de genièr - Ruptura de las relacions diplomaticas entre los Estats Units d'America e Cuba.
- 20 de genièr - John F. Kennedy ven lo 35en President dels Estats Units.
- 31 de genièr - Jânio Quadros deven lo president de Brasil.
- 25 d'agost - Renoncia de Jânio Quadros a la presidéncia de Brasil.
- 2 de decembre - Guèrra Freja: dins un discors televisat, lo lidèr de Cuba, Fidel Castro declara qu'es marxista-leninista, e que Cuba va adoptar lo comunisme.
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Dins lo Sud, perseguida de la lucha còntra la segregacion e dei violéncias dei Blancs que n'èran partisans. En particular, un bus dei freedom rides, movement de bus practicant pas la segregacion, foguèt atacat e cremat per de sòcis dau Ku Klux Klan. Pasmens, leis autoritats federalas èran d'ara endavant largament en favor dei Negres. Ansin, dins lo corrent de l'annada, lo president John Fitzgerald Kennedy ordonèt l'adopcion de mesuras còntra la discrimacion per totei leis agéncias federalas (affirmative action).
Paraguai[modificar | modificar la font]
Extension dau drech de vòte ai fremas.
Africa[modificar | modificar la font]
- 3 de març - Hassan II es coronat rei de Marròc.
- 27 d'abril - Independéncia de Sierra Leone.
Bechuanaland[1][modificar | modificar la font]
Adopcion d'una constitucion que marquèt una etapa importanta vèrs l'independéncia.
Asia[modificar | modificar la font]
- 11 de decembre La guèrra de Vietnam comença oficialament, amb lo mandadís dels primièrs elicoptèrs americans a Saigon acompanhats de 400 militars.
Cambòtja[modificar | modificar la font]
Consequéncia dau complòt de 1959 e de la perseguida dau raprochament de Phnom Penh ambé leis estats comunistas d'Asia dau Sud-Èst, Tailàndia e Cambòtja rompèron sei relacions diplomaticas.
Arts[modificar | modificar la font]
Literatura[modificar | modificar la font]
Publicacion dau roman de sciéncia-ficcion Solaris de l'escrivan polonés Stalinas Lem (1921-2004). A travèrs lo racònte deis interaccions entre un grop de scientifics e un ocean misteriós dotat d'intelligéncia, depinta lei dificultats d'una comunicacion entre l'Òme e una autra espècia intelligenta.
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Armament[modificar | modificar la font]
Intrada en servici dau premier pòrta-avions equipat d'una propulsion nucleara (USS Enterprise estatsunidenc). En matèria d'armament terrèstre, intrada en servici dei dos premiers carris de combat de segonda generacion (lei T-62 sovietic e M60 Patton estatsunidenc). A respèct dei carris de premiera generacion, dispausavan de proteccions NBC, de capacitats renfòrçadas de combat de nuech e d'un canon principau d'un calibre d'au mens 105 mm.
Astronomia[modificar | modificar la font]
Capitada dau premier vòl espaciau abitat (Vostok 1) dau cosmonauta sovietic Iurii Gagarin lo 12 d'abriu. Lo 5 de mai, leis Estats Units d'America capitèron tanben un vòl espaciau abitat (Freedom 7) amb Alan Shepard.
Medecina[modificar | modificar la font]
Desvolopament de la scintigrafia, tecnica basada sus l'injeccion d'una substància radioactiva que se fixa sus un organ d'estudiar.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 2 de genièr - Aram Sargsyan, primièr ministre d'Armenia
- 24 de genièr - Nastassja Kinski, actritz alemanda
- 12 de febrièr - Michel Martelly, musician, compositor e president d'Aïtí
- 16 de febrièr - Andy Taylor, musician britanic (Duran Duran)
- 17 de febrièr - Andrei Korotaiev, antropològ, economista, istorian, e sociològ rus
- 21 de març - Lothar Matthäus, fotbolaire alemand
- 3 d'abril - Eddie Murphy, actor american
- 12 d'abril - Yuri Buenaventura, cantaire colombian
- 15 d'abril - Carol Widney Greider, biològa americana, Prèmi Nobel
- 27 d'abril - Moana Pozzi, actritz pornografica italiana (m. 1994)
- 6 de mai - George Clooney, actor american
- 17 de mai - Enya, (Eithne Patricia Ní Bhraonáin), cantaira irlandesa
- 29 de mai - Melissa Etheridge, cantaira americana
- 4 de junh - Ferenc Gyurcsány, primièr ministre d'Ongria
- 9 de junh - Michael J. Fox, actor american
- 14 de junh - Boy George, cantaire britanic (Culture Club)
- 21 de junh - Joko Widodo, president d'Indonesia
- 1 de julhet - Carl Lewis, atlèta american
- 1 de julhet - Princessa Diana de Galas (m. 1997)
- 23 de julhet - Martin Gore, compositor e musician britanic (Depeche Mode)
- 30 de julhet - Laurence Fishburne, actor american
- 4 d'agost - Barack Obama, president american
- 9 d'agost - John Phillip Key, primièr ministre de Nòva Zelanda
- 2 de setembre - Carlos Valderrama, fotbolaire colombian
- 6 de setembre - Scott Travis, musician american (Judas Priest)
- 13 de setembre - Dave Mustaine, musician american (Metallica, Megadeth)
- 18 de setembre - James Gandolfini, actor american (m. 2013)
- 25 de setembre - Heather Locklear, actritz americana
- 29 de setembre - Julia Gillard, primièra ministra d'Austràlia
- 18 d'octobre - Wynton Marsalis, musician american
- 23 d'octobre - Andoni Zubizarreta, fotbolaire espanhòl
- 29 d'octobre - Randy Jackson, musician american
- 2 de novembre - K.D. Lang, cantaira canadiana
- 4 de novembre - Ralph Macchio, actor american
- 11 de decembre - Macky Sall, president de Senegal
- 12 de novembre - Nadia Comăneci, gimnasta romanesa
- 19 de novembre - Meg Ryan, actritz americana
- 28 de novembre - Māris Kučinskis, primièr ministre de Letònia
- 9 de decembre - Einars Repše, primièr ministre de Letònia
- 19 de decembre - Eric Allin Cornell, fisician american, Prèmi Nobel
- 24 de decembre - İlham Əliyev, president d'Azerbaitjan
- 25 de decembre - Íngrid Betancourt, politiciana colombiana
- 25 de decembre - David Howard Thompson, primièr ministre de Barbados (m. 2010)
- 30 de decembre - Ben Johnson, atlèta canadian
- Miguel Abia Biteo Boricó, primièr ministre de la Guinèa Eqüatoriala (m. 2012)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 4 de genièr - Erwin Schrödinger, fisician austriac, Prèmi Nobel (n. 1887)
- 9 de genièr - Emily Greene Balch, escrivan e pacifista americana, Prèmi Nobel de la Patz (n. 1867)
- 17 de genièr - Patrice Lumumba, primièr ministre de la Republica de Còngo (n. 1925)
- 21 de genièr - Blaise Cendrars, pintor soís (n. 1887)
- 9 de febrièr - Carlos Luz, president de Brasil (n. 1894)
- 26 de febrièr - Rei Mohammed V de Marròc (n. 1909)
- 3 de març - Paul Wittgenstein, pianista austriac (n. 1887)
- 6 d'abril - Jules Bordet, microbiologista bèlga, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1870)
- 9 d'abril - Rei Zog I d'Albania (n. 1895)
- 13 de mai - Gary Cooper, actor american (n. 1901)
- 30 de mai - Rafael Leónidas Trujillo, dictator de la Republica Dominicana (n. 1891)
- 2 de junh - George S. Kaufman, autor de teatre american (n. 1889)
- 6 de junh - Carl Gustav Jung, psiquiatre austriac (n. 1875)
- 30 de junh - Lee DeForest, inventor american (n. 1873)
- 2 de julhet - Ernest Hemingway, escrivan american, Prèmi Nobel (n. 1899)
- 20 d'agost - Percy Williams Bridgman, fisician american, Prèmi Nobel (n. 1882)
- 7 de setembre - Pieter Gerbrandy, primièr ministre dels Païses Basses (n. 1885)
- 17 de setembre - Adnan Menderes, primièr ministre de Turquia (assassinat) (n. 1899)
- 18 de setembre - Dag Hammarskjöld, Secretari General de las Nacions Unidas, Prèmi Nobel de la Patz (n. 1905)
- 11 d'octobre, Chico Marx, actor american (n. 1887)
- 14 d'octobre - Paul Ramadier, primièr ministre de França (n. 1888)
- 19 d'octobre - Şemsettin Günaltay, primièr ministre de Turquia (n. 1883)
- 30 d'octobre - Luigi Einaudi, president d'Itàlia (n. 1874)
- 20 de decembre - Earle Page, primièr ministre d'Austràlia (n. 1880)
- 25 de decembre - Otto Loewi, farmacològ alemand, Prèmi Nobel (n. 1873)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Robert Hofstadter, Rudolf Mößbauer
- Prèmi Nobel de Quimia : Melvin Calvin
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Georg von Békésy
- Prèmi Nobel de Literatura : Ivo Andrić
- Prèmi Nobel de la Patz : Dag Hammarskjöld
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Protectorat britanic establit en 1885. Es a l'origina dau Botswana modèrne.


text:
Dimars, 22 d'agost de 2017, 03h00 Politica,Internacional
Dimenge passat, Mathieu Guidère, especialista de geopolitica e d’istòria immediata del mond arabi e musulman, assolidèt a l’emission C dans l’air de France 5 que “los nacionalistas catalans son tant asiroses coma los jihadistas de Daish”.
Cossí es possible qu’una difamacion talament gròssa se pòsca produire sus una cadena de television mai o mens seriosa?
Tre la primièra minuta après l’atemptat, qualques unes dels principals mèdias espanhòls an menada una estrategia de difamacion contra l’independentisme catalan: lo restacan amb los atemptats en propagant d’informacions falsas, en desformant de declaracions, per mejan de demagogia e d’articles d’opinion.
Lo deputat Germà Bel (Junts pel Sí) acusava sus Twitter la presidenta del govèrn espahòl, Soraya Sáenz de Santamaría, d’aver indicat als mèdias çò que caliá raportar. D’efièch, Bel remembrava qu’en 2004, lo president del govèrn espanhòl d’alara, José María Aznar, telefonèt personalament als directors dels mèdias per que publiquèsson que l’atemptat que lo patiguèt Madrid l’11 de març d’aquel an èra òbra d’ÈTA.
Dins aquel sens, VilaWeb publica una analisi d’aquela estrategia de difamacion contra l’independentisme en seguida dels atemptats jihadistas.
Quan marxen i no hi siguem, estraran mes callats que ningú, beient com administren un el seu estat de manera que tot sel's enfonsarà, i no seran capaços de fer res, perquè no tindran cap català per explotar, ni una Terra per destroçar,com van fer a America, com han fet durant tot aquest temps amb Cat. i els altres Pobles de la peninsúla.
Mori el mal govern!
Visca la Terra...Lliure!
L'Ernest, "El Tàrrega".
#6 Acusar la societat catalana de racisme es ridicule, sobretot en veire lo monde que se massèron, fai gaire, vès Barcelona per l’aculhença daus refugiats : de talas manifestacions son de pas pensar endacòm mai en Euròpa... Crese que la podem màs felicitar !
➡ http://www.jornalet.com/imatges/noticies/c49xswvwyaccj9b.jpg
Se n'es gaire parlat aicí, mas demest las difamacions i aguèt (abans los atemptats) aquela falsa informacion que, dins l'estiu, per las parets de Barcelona i aviá d'eslogans xenofòbs contra los toristas per tal que se'n tòrnen encò lor. Amai , dins un fals reportatge, ne mostrèron un escag a la television.
Marca mal aquel afar, mas nos ajuda a comprene que i a pas enlòc de societat ideala, levat dins los mites. E que pertot fan sofracha la generositat e l'umanitat.
#12 Los Gascons Franceses despuèi Clovis ? Totos los istorians serioses sabon ben qu'en fach es despuèi Vercingetorix (Alesia a capitulat lo jorn ont garbura e jurançon an fach sofracha).
Lo contengut d'aqueste comentari es amagat perque los legeires l'an considerat inapropriat
Mòstra-lo
#12 soi gascon e pas frances, viet d'ase, que m'en foti de la franca (e de l'espanha) Catalunya liura!
Jo tamben som Barcelona,
Mosso d'Esquadra. Urrà !
Catalunya: Visca !
#12 E ben! Quin biais descomplexat de tornar visitar l'istòria! Es pas estonant que se parle pus que de roman nacional. Roman fantastic, òc!
L'Enric se tornèt francés per pura ambicion, per pas pèrdre un eiretatge gròs. Dobti que sa maire, la reina Joana, emai maridada a un Borbon, se sentiguèsse fòrça francesa.
Lo contengut d'aqueste comentari es amagat perque los legeires l'an considerat inapropriat
Mòstra-lo
#6 Quand lo pilòt alemand nèci se suicidèt en emplastrant l'avion partit de Barcelona dins los Alps, un fum d'espanhòls sus las rets dichas socialas diguèron que aquò rai, los viatjaires èran de catalans. Seriatz pas l'autor d'un d'aqueles messatges, saique? E la vergonha de l'estela sul luòc del sinistre sonque en alemand, francés e espanhòl, que la Generalitat li'n calguèt ajustar après una en catalan? Coma cantava La Trinca, dels catalans:
Quan es rifen garrotades,
tenen tots el... Legir mai


text:
Casa Gassia ei un bon exemple dera arquitectura pirenenca anteriora ath sègle xx. Es materiaus son es que i a en país: pèira e husta. Cau imaginar-la perbocada e blanca, coma corresponie a ua casa rica.
Ua casa ei un edifici viu que constantament ei en evolucion e transformacion, intimament restacada ara vida des sòns abitants. Es cambis sociaus, economics e culturaus hèn qu’es cases siguen un bon testimòni culturau de com an cambiat istoricament es formes de vida d’un territòri o país. Observant es murs exteriors se ven pòrtes e hièstres que semblen correspóner a nivèus diferenti des actuaus. Es formes dera bastissa an anat variant ath long des ans, en foncion dera economia e des besonhs dera gent que i a viscut.
Casa Gassia ère foncionau: ací se dedicauen ara pagesia e ath bestiar e, per aquerò, auien bòrda, palhèr, batedor e abitatge. Tanben se procurèc que siguesse polida e comòda.
Era casa non ei sonque un edifici a on víuer, tanben ei un concèpte damb eth quau s’identifique ua família o grop domestic concrèt, un grop sociau e tanben un seguit de proprietats, tèrres e bestiar qu’acaben formant un tot qu’intègre un patrimòni materiau e immateriau.


text:
01/10/2017
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Nicolas Peuch nos informan que los convidats de l'emission dau diumenc 1er d'octobre 2017 sur França Blu Perigòrd seran Joan Bonafon e Patric Salinhier que parlaran de lors concerts daus 13 et 14 d'octòbre a Sarlat per festar los 40 ans dau grope Peiraguda.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Per escotar l'emission en directe o en redifusion, clicar sur lo ligam: França Blu Perigòrd
Veiqui lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
e los ligams vers lo sites de Nicolas Puech: www.nicolaspeuch.com e anemtrio.com e facebook.com/nicolaspeuch
24/09/2017
Lo marrit merchat
Jean-Claude Dugros nous livre la version occitane du conte « Le mauvais marché», collecté à Naussannes par Claude Seignolle, dans « Contes populars de Perigòrd», livre bilingue occitan français, 25€ éditions Novelum IEO 2016.
A Senta Crotz, en Dordonha, se tròba lo castèl del diable.
Autres còps i demorava un senhor que faguèt la fauta de se ligar al diable per un marrit pache(1). Cada jorn, los bordièrs(2) vesián galopar cap al castèl un cavalièr que degun coneissiá, montat sus una cavala blanca que filava coma lo vent.
Las tèrras s’apaurissián, las calamitats se multiplicavan e lo malastre(3) senhorejava sus las tèrras del senhor maudit. Gardavan la remembrança d’una tala invasion de grapauds que mon informaire, qu’èra rodièr al castèl, me diguèt que son paire, que viviá en aquela funèsta epòca, podiá pas pausar sos pès endacòm mai que sus una d’aquelas òrras béstias de l’infèrn.
Se saupèt jamai los tèrmes d’aquel pache que ligava lo senhor a l’Aversier ; qué que ne’n siá, aquò fuguèt un mercat de colhons que tota la region ne’n faguèt los fraisses.
Quand lo maudit moriguèt, son còrps desapareguèt sul còp, de tal biais que, per amagar lo fach als uèlhs de tots, los seus deguèron botar de buscas(4) dins sa caissa.
Contat en occitan lengadocian per M. Monteil, de Nauçanas (Dordonha).
Vocabulari : (1)pacte (2) métayers(3) malheur(4) bûches
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Nicolas Peuch nos informan que l'emission dau diumenc 24 de setembre 2017 sur França Blu Perigòrd sera difusada excepcionalament a 14 oras . Lo convidats seran «Los Caps Negues » de Bazas que jugaran en concert lo 7 d'octòbre a la Filatura de Perigüers per una serenada Cabaret òc, organisada per Lo Bornat.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Per escotar l'emission en directe o en redifusion, clicar sur lo ligam: França Blu Perigòrd
Veiqui lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
e los ligams vers lo sites de Nicolas Puech: www.nicolaspeuch.com e anemtrio.com e facebook.com/nicolaspeuch
Gaspard, per Joan Ganhaire, episòde 27 seguida e fin
A miegjorn, avem tastat lo vin noveu. Quò fai quauques jorns que som tornats aus Ombradors. Los Girondins de Bordeu son tornats partir, totjorn prestes a nos donar la man per cas de besonh. Finalament, Caüsac s’es pas montrat tròp eisanhe e an de que viure quauques mes. Lor despart faguet plaça a quauquas scenas esmougantas entre Bixente e Ròsa que semblan s’èsser prometut un amor eternau e un mochenas trempe de grumilhas fuguet bra’ment secodut ‘vancès que lor veitura miraculosament tornada emb de las placas nuòvas desapareisse a la riba de la bela aleia daus Ombradors. Urosadament, eran desjà partits quante avem reçaubut la visita d’un dich comissari Darnaudguilhem, de Maraval, que era sus la piada dau dich Baptiste Kirchofer, triste goiat, per aquò, mas que sa disparicion li donava drech, coma tot lo monde, a quauquas cherchas. E puei, lo còp dau goiat mòrt accidentelament, mas que semblava reviscolat a las darrieras novelas, li semblava digne d’un complement d’informacion, d’autant mai que las explicacions de Tardiu de l’ Esvelh de Nauta Dordonha li avián pas sembladas de las mai claras. Pas coion, queu grand tipe daus piaus blancs, que escotet son ancian collega Caüsac emb un pitit risot dau genre t’escote mas te crese pas, faguet farfolhar los bòscs, sondar l’estang dau Bòsc d’ Infern, e ‘net quitament visitar los pòrcs de la ferma d’en debas e los espiet lonjament dins los uelhs, coma disset lo vielh Ricon, coma si lor voliá far escupir lo secret d’un de lors recents marendes. Lo professor nos assabentet de la seguida daus eveniments. Gaspard, per nautres quò sera totjorn Gaspard, es tornat tombar dins son monde, coma si ne’n era surtit nonmàs lo temps de trobar sa sòr que d’alhors ne vòu pus laissar. La pita Catarina, ela, sembla velher s’esvelhar a sa novela vita e a desjà dich dos mots, Marc e clàrdat.
Lo vin es pas meschant. La granda Lili es ‘ribada arser e Caüsac es d’umor a chantonar lo Sacre dau Printemps. Lo disnar se chaba jos l’ombriera qu’eschaura lo solelh d’octobre. Franciscò, cigareta a las bochas, eslonja sas chambas emb un long bufe de plaser. Ròsa, que a pas tròp seguit las escòlas m’a donat una letra a corrijar per Bixente. I aponde quauques juraments eternaus a mon ideia. Òc, per l’ora, tot vai bien aus Ombradors.
Joan Ganhaire.
17/09/2017
Lo diable es meschant obrier de Claude Seignolle revirat en òc per Joan-Claudi Dugros
Jean-Claude Dugros nous livre la version occitane du conte « Le diable est mauvais ouvrier», collecté à Brantôme par Claude Seignolle, dans « Contes populars de Perigòrd», livre bilingue occitan français, 25€ éditions Novelum IEO 2016.
Aquí deve far un a-part-se e revelar que i a de las lengas de pelha que disen que lo diable es un obrier plan grole(1).
Un jorn que voliá venir mestre maçon, acceptet de segre los conselhs d’un bon obrier per amor d’aprener (2)totas las finessas dau mestier.
Ailàs, e mai siá aprendís, l’Emmaliciat (3)se montrava mai neci qu’un aprendís. Quand li damandavan dau mortier, lo botava en casson e lo liava emb-d’una còrda per lo portar… Quand avián besonh d’aiga, la botava dins un panier a salada… Quand volián de las bricas, las ‘molonava dins una sacha de papier… Quand se montava un enart(4), demorava aquí a lo mantener a fòrça de braç tota la jornada en plaça d’i botar un madrier.
De tau biais que tot lo monde podiá pas s’empaichar de far de las meschantas remarcas coma : « Prestan tròp au diable », o bentot : « Un dròlle es mai fòrt que se », o mai : « Lo fan p… pus naut que a lo cròs ».
Talament que, mortifiat, lo diable se’n fugiguet e galòpa totjorn.
Contat, en 1934, per Madama Rey, que teniá un osteu a Brantòsme (Dordonha).
Vocabulari : (1) piètre(2)afin de(3)le malin (4)échafaudage
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Nicolas Peuch nos informan que l'emission dau diumenc 17 de setembre 2017 a 11 oras sur França Blu Perigòrd se debanara en directe de l' estand dau Bornat dau Perigòrd a la fiera espausicion de Perigüers a Marçac d'Eila.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Per escotar l'emission en directe o en redifusion, clicar sur lo ligam: França Blu Perigòrd
Veiqui lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
e los ligams vers lo sites de Nicolas Puech: www.nicolaspeuch.com e anemtrio.com e facebook.com/nicolaspeuch


text:
Poèta lengadocian originari de Castelnòu d’Arri, jornalista, istorian albigeïsta, federalista. La primièra part de son òbra es escricha en francés puèi, vèrs 1875, encoratjat per Mistral e Aquiles Mir, comença de publicar en occitan. Mistral lo complimenta alara fòrça sus sa poesia. Es, amb Louis-Xavier de Ricard, un dels “felibres roges”, republican e anticlerical. Fondan en 1876 l’almanac La Lauseta, que ne pareisseràn pas que quatre numèros entre 1877 e 1885. En 1881, es proclamat majoral del Felibritge (Mantenença de Lengadòc) e gausís de l’apuèg de Frederic Mistral..
Dins la letra del 6 de decembre de 1875, Mistral felicita Forès per sas òbras e sa dintrada dins lo Felibritge. Pasmens, l’encoratja a adoptar una grafia e un estil mai occitans, valent a dire mens pròches del francés. Li aconselha doncas de s’inspirar dels trobadors per sa grafia e de posar mai l’inspiracion dins son país per l’estil. Dins la mission que Mistral s’es donada per la lenga occitana a travèrs lo Felibritge, vòl demorar totjorn lo mai pròche de çò que se fa en matèria de creacion occitana, dintrar en contacte amb totas las personas en mesura de portar lor pèira a l’edifici e las guidar dins aquel sens.
Dins la letra del 10 de mars de 1882, Mistral pressa Forès de l’aparentar pas publicament als Republicans. Aqueste passatge mòstra l’ambiguïtat que tòca l’orientacion politica de Mistral : après una joinessa republicana decebuda, sembla de quitar tot engatjament politic vertadièr e se sarra de la tendéncia ideologica del Felibritge impausada per un Romanilha blanc. Son solet engatjament va a la “Causa provençala”.
Lo 17 de genièr de 1883 Forès demanda l’apuèg de Mistral per un acte de solidaritat a favor de l’Alsàcia-Lorrena victima d’aigats. Vòl mostrar a la capitala l’estacament dels felibres a la patria e contrar las acusacions de separatisme que ne fan l’objècte : los vòl sollicitar per publicar un fascicle de vèrses occitans, vendut al benefici dels sinistrats. Es un Republican, politicament engatjat, e vòl pas prene lo risc que sas idèas federalistas sián mal interpretadas.
Mistral li respond lo 19 del meteis mes, primièr pel pagament de sa contribucion, mas tanben per un conselh : li cal plan soscar a son projècte de sosten a l’Alsàcia-Lorrena que poiriá pas tant capitar coma o espèra. Sus la question del separatisme, Mistral estima que las acusacions devon pas inquietar los felibres que pròvan pron lor estacament a França. Aquelas remarcas semblan de revelar la desillusion de Mistral sul plan politic : fòra d’un contèxt politic, d’acusacions de separatisme representan pas una menaça vertadièra a la credibilitat del Felibritge. Se percep una distància entre las preocupacions de Forès, politicas, e aquelas de Mistral, vengudas gaireben sonque poeticas e culturalas.


text:
1924
Aquesta pagina concernís l'an 1924 del calendièr gregorian.
Somari
EvenimentsModificar
OccitàniaModificar
FrançaModificar
EuròpaModificar
Union SovieticaModificar
Mòrt de Lenine lo 21 de genier. Fòrça malaut dempuei 1921, foguèt pas dirèctament remplaçat e lei caps principaus de la Revolucion luchèron entre elei per sa succession. Premier, un grop format de Stalin, Zinoviev e Kamenev prenguèt l'avantatge e preparèt la lucha còntra lei partisans de Trotsky.
D'autra part, fin dei purgas acomençadas en 1921 au sen dau Partit. Au contrari deis operacions similaras menadas dins lo corrent dau periòde de Stalin, lei motius politics èran encara segondaris e lei purgas de 1921-1924 foguèron subretot destinadas a eliminar lei sòcis passius, oportunistas ò corromputs. Pasmens, aquò entraïna una reduccion important deis efectius que passèron de 750 000 militants en 1921 a 412 000 tres ans pus tard. Pasmens, sota la direccion de Stalin, una campanha novèla de recrutament acomencèt permetent de restaurar rapidament leis efectius. Fòrça favorables a Stalin, lei militants novèus anavan tenir un ròtle important dins la lucha de succession.
Pertocant l'organizacion de l'Estat, una constitucion foguèt adoptada lo 31 de genier. Cada republica èra teoricament autonòma mai laissèt en fach la màger part dei decisions politicas importantas (defensa, diplomacia, moneda, finanças...) a l'autoritat centrala. Aquela darriera èra formada dau Congrès dei Soviets de l'Union cargat d'elegir lo comitat centrau executiu. Pasmens, la reünion d'aqueleis institucions èra rara e lo poder vertadier èra fisat a un Praesidium, a Sovnarkom e a la direccion dau Partit.
MondModificar
ArtsModificar
Sciéncias e tecnicasModificar
FisicaModificar
Sostenença de tèsi de Louis de Broglie (1892-1987) onte foguèt prepausat per lo premier còp d'associar una onda a cada particula (teoria confirmada per l'experiéncia de Davisson-Germer en 1927) marcant la fondacion de la mecanica ondulatòria a l'origina dau formalisme modèrne de la mecanica quantica. De Broglie obtenguèt lo Prèmi Nobel de Fisica 1929 per aquelei trabalhs.
MedecinaModificar
Lo veterinari francés Pierre Descombey capitèt de fabricar lo premier vaccin eficaç còntra lo tetanòs. Pasmens, destinats ais animaus, necessitèt encara de recèrcas suplementàrias per l'adaptar a l'èsser uman (→ 1926).
EconomiaModificar
NaissençasModificar
- 1 de genièr - Francisco Macías Nguema, president de la Guinèa Eqüatoriala (m. 1979)
- 3 de genièr - André Franquin, autor de benda dessenhada bèlga (m. 1997)
- 9 de genièr - Sergei Paradjanov, cineasta armeni-sovietic (m. 1990)
- 11 de genièr - Roger Guillemin, neuroendocrinològ francés, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
- 19 de genièr - Jean-François Revel, jornalista francés (m. 2006)
- 19 de genièr - Walter Kaufmann, escrivan germanoaustralian
- 21 de genièr - Benny Hill, comic, actor e cantaire britanic (m. 1992)
- 21 de febrièr - Robert Mugabe, president de Zimbabwe
- 21 de febrièr - Thelma Estrin, informaticiana e engenhaira americana
- 23 de febrièr - Allan McLeod Cormack, fisician sud-african, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (m. 1998)
- 26 de febrièr - Noboru Takeshita, primièr ministre de Japon (m. 2000)
- 29 de febrièr - Carlos Humberto Romero, president de Lo Salvador
- 3 de març - Tomiichi Murayama, primièr ministre de Japon
- 7 de març - Kobo Abe, escrivan japonés (m. 1993)
- 8 de març - Georges Charpak, fisician francés, Prèmi Nobel (m. 2010)
- 8 de març - Abderrahmane Youssoufi, primièr ministre de Marròc
- 27 de març - Sarah Vaughan, cantaira de jazz americana (m. 1990)
- 3 d'abril - Marlon Brando, actor american (m. 2004)
- 12 d'abril - Raymond Barre, primièr ministre de França (m. 2007)
- 16 d'abril - Henry Mancini, compositor american (m. 1994)
- 20 d'abril - Pèir Tucoo-Chala, universitari e istorian occitan
- 28 d'abril - Kenneth Kaunda, president de Zambia
- 11 de mai - Antony Hewish, radioastronòm american, Prèmi Nobel de Fisica
- 16 de mai - Dawda Kairaba Jawara, president de Gambia
- 22 de mai – Charles Aznavour, cantaire armèni-francés
- 27 de mai - Jaime Lusinchi, president de Veneçuèla (m. 2014)
- 3 de junh - Torsten Wiesel, bioquimista suedés, Prèmi Nobel
- 12 de junh - George H. W. Bush, president dels Estats Units, paire de George W. Bush
- 15 de junh - Ezer Weizman, president d'Israèl (m. 2005)
- 20 de junh - Chet Atkins, guitarrista e productor musical american (m. 2001)
- 23 de junh - Ranasinghe Premadasa, primièr ministre e president de Sri Lanka (m. 1993)
- 1 de julhet - Antoni Ramallets, fotbolaire catalan (m. 2013)
- 3 de julhet - Sellapan Ramanathan, president de Singapor
- 14 de julhet - James W. Black, farmacològ escocés, Prèmi Nobel (m. 2010)
- 1 d'agost - Georges Charpak, fisician ucraïnés, Prèmi Nobel
- 2 d'agost - Carroll O'Connor, actor e productor de television american (m. 2001)
- 10 d'agost - Jean-François Lyotard, filosòf francés (m. 1998)
- 17 d'agost - Muhammad Zia-ul-Haq, president de Paquistan (m. 1988)
- 19 d'agost - Gene Roddenberry, autor e realizator de television (m. 1991)
- 19 d'agost - Willard Boyle, fisician canadian, Prèmi Nobel (m. 2011)
- 23 d'agost - Robert Solow, economista american, Prèmi Nobel
- 24 d'agost - Ahmadou Ahidjo, president de Cameron (m. 1989)
- 2 de setembre - Daniel arap Moi, president de Kenya
- 4 de setembre - Vicent Andrés Estellés, poèta, escrivan e jornalista valencian (m. 1993)
- 13 de setembre - Maurice Jarre, compositor francés (m. 2009)
- 16 de setembre - Lauren Bacall, actritz americana (m. 2014)
- 28 de setembre - Marcello Mastroianni, actor italian (m. 1996)
- 30 de setembre - Truman Capote, escrivan american (m. 1984)
- 1èr d'octobre - Jimmy Carter, èx-president dels Estats Units
- 4 d'octobre - Charlton Heston, actor american (m. 2008)
- 13 d'octobre - Roberto Eduardo Viola, president d'Argentina (m. 1994)
- 21 d'octobre - Celia Cruz, cantaira cubana (m. 2003)
- 24 d'octobre - Piet Roozenburg, economista e jogaire de damas neerlandés (m. 2003)
- 27 d'octobre - Alain Bombard, biologista francés (m. 2005)
- 1 de novembre - Süleyman Demirel, president de Turquia
- 6 de novembre - William Auld, poèta esperantista escocés (m. 2006)
- 10 de novembre - Russell Johnson, actor american (m. 2014)
- 17 de novembre - Leonid Kogan, violonista ucraïnés (m. 1982)
- 19 de novembre - Edward Frederick Mutesa, o tanben Mutesa II de Buganda, rei de Buganda e primièr president d'Oganda (m. 1969)
- 20 de novembre - Benoit Mandelbrot, matematician francés-american (m. 2010)
- 21 de novembre - Christopher Tolkien, universitari e editor anglés
- 22 de novembre - Geraldine Page, actritz americana (m. 1987)
- 27 de novembre - Nina Cassian, escrivana, poetessa, ensagista, critica cinematografica e traductritz romanesa (m. 2014)
- 7 de decembre - Mário Soares, president de Portugal
- 10 de decembre - Michael Manley, primièr ministre de Jamaica (m. 1997)
- 25 de decembre - Moktar Ould Daddah, president de Mauritania (m. 2003)
- 25 de decembre - Atal Bihari Vajpayee, primièr ministre d'Índia
- 25 de decembre - Rod Serling, scenarista, productor de television e narrador american (m. 1975)
- 28 de decembre - Milton Obote, president d'Oganda (m. 2005)
- decembre - Girma Wolde-Giorgis, president d'Etiopia
DecèssesModificar
- 21 de genièr - Vladimir Ilich Ulianov, (Lenin), dirigent de l'Union Sovietica (n. 1870)
- 3 de febrièr - Woodrow Wilson, president dels Estats Units (n. 1856)
- 17 de febrièr - Oskar Merikanto, compositor finlandés (n. 1868)
- 13 de març - Francisco Echagüe, general espanhòl (n. 1860)
- 15 de març - Wollert Konow (SB), primièr ministre de Norvègia (n. 1845)
- 31 de març - Nilo Peçanha, president de Brasil (n. 1867)
- 15 de mai - Paul-Henri-Benjamin d'Estournelles de Constant, diplomata francés, Prèmi Nobel de la Patz (n. 1852)
- 3 de junh - Franz Kafka, escrivan chèc (n. 1883)
- 13 de julhet - Alfred Marshall, economista anglés (n. 1842)
- 3 d'agost - Joseph Conrad, escrivan anglés (n. 1857)
- 24 de setembre - Manuel Estrada Cabrera, president de Guatemala (n. 1857)
- 29 de setembre - Eduardo Arolas, bandoneonista e compositor argentin (n. 1892)
- 12 d'octobre - Anatole France, escrivan francés, Prèmi Nobel de Literatura (n. 1844)
- 4 de novembre - Gabriel Fauré, compositor francés (n. 1845)
- 29 de novembre - Giacomo Puccini, compositor italian (n. 1858)
- 2 de decembre - Kazimieras Būga, lingüista e filològ lituanian (n. 1879)
- 29 de decembre - Carl Spitteler, escrivan soís, Prèmi Nobel de Literatura (n. 1845)


text:
21/10/2014
De pain et d'oc au quotidien
Séverine Olivier, 36 ans et son mari Laurent sont boulangers à Négrondes. Leur magasin est connu pour la qualité de ses pains et de sa pâtisserie, mais aussi par le fait que la boulangère parle parfaitement l'occitan et qu'elle l'utilise tous les jours avec ses clients. Alaidonc, genta Severina, d'onte venetz ?
«Venem de Charanta lemosina, rasis Chassanuelh. Qu'es ma granda mair que m'aprenguet l'occitan. Ai continuat de parlar quante era aida a domicila per lo vielh monde, eran contents de veire que quauqu'un de jòune podia parler coma ilhs e los comprener. Emb mon òme, que comprend la lenga mas parla pas, nos sem installats a Negrondes en 2001, i a 13 ans desja. A la debuta, qu'es pas totjorn aisat de s'integrar, fau se far coneisser, anar vers las praticas, parlar coma los clients. Lo monde parlavan « patois » e comenci de lor respondre en « patois » tanben. Fugueren un pauc surpres, maitot que io, parla en « è », mas me comprenian tot parier. Aura parla occitan chasque còp que pòde, que i a enquera totplen de monde que parlan aqui dins nòstre vilatge de 838 abitants. Crese que quò fai plaser aus clients e a me tanben. Auei, podem dire que sem integrats e avem plaser a demorar qui». Séverine a été filmée pour la collecte de la mémoire occitane « Mémoires de demain » qui est passée sur la commune de Négrondes. « Per io, l'occitan s'eschanja e se parteja. Fau saber donar au monde per qu' ilhs vos tornan quauquauren : un pitit mot gente, un rison... ». Et combien de langues parlez-vous ? « En mai dau francés e de l'occitan, ai apres l'espanhòu, un pitit pauc d'alemand e per lo moment aprene lo francés ad una anglesa que me fai trabalhar mon anglés. Mas daus un còps, ela me ditz : « C'est pas du français, ça, c'est du patois !», coma que, l'occitan es jamai tròp luenh.
Finalement, l'occitan, c'est comme le bon pain, ça s'échange, ça se partage avec les gens d'ici et d'ailleurs et vous avez remarqué ? Quand vous parlez en occitan, les gens vous répondent toujours avec le sourire. Est-ce parce que la langue chante ou parce qu'elle puise au plus profond de nos racines et de nos émotions ? Los dos benleu. Alors si vous passez par la nationale 21, allez « platusser » avec Séverine et Laurent. Denis Gilabert.
Boulangerie de Négrondes, 1 place Chaminade, 24460 Négrondes, 0553552317
06:52 Publié dans Actualitats, actualité, Entrepresas e labels partenaris | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Maquís
En botanica, lo maquís designa una formacion vegetala arbustiva caracteristica de las regions de Clima mediterranèu.
Lo tèrme ven de l'italian macchia, el meteis derivat del latin macula, taca, que fa referéncia a l'aspècte pigalhat d'un païsatge de maquís.
Lo maquÍs es una formacion vegetala mai bassa qu'una sèlva (fruticèa), pro densa, constituida subretot d'arbrilhons resistents a la secada, formant de matas espinosas e inextricablas.
Aquela formacion, que s'establís dins los massises cristallins en teren silisós, resulta en general de la degradacion del bòsc de surrièrs, que mai sovent aviá pres la plaça d'una populacion originala d'euses.
En Occitània, se trapa sobretot dins lo massí dels Mauras, l'Esterèl e illas d'Ieras; e a l'entorn per las còstas de catalonha, Corsega e d'Itàlia; e pel mond per las còstas mediterranèas e aquelas de Califòrnia (sonat chaparral), de Chile (sonat matorral), del sud de Sudafrica (sonat fynbos) e unas d'Austràlia (sonat kwongan).
Las plantas linhosas mai caracteristicas del maquís son:
- l'arboç (Arbutus unedo) ;
- la bruga blanca (Erica arborea) ;
- l'auborn espinos (Calicotome spinosa) ;
- la moja negra (Cistus monspeliensis),
- la moja de montanha (Cistus laurifolius) ;
- la moja de fuèlha de sàlvia (Cistus salviifolius) ;
- d'immortalas coma Helichrysum italicum,
- de Lavandas (Lavandula stoechas),
- lo lentiscle (Pistacia lentiscus)
- l'Aladèrn de fuèlha estrecha (Phillyrea angustifolia)
- la Nèrta (Myrtus communis),
- lo romanin (Rosmarinus officinalis)


text:
Títol : Règlas D'escritura (Comission Toponimica Occitana)
Editor : IÈO
Lenga : occitan
Data d'edicion : 2017
ISBN : 9782859105815
Tà'n saber mei
Açò qu’ei lo prumèr tòme de la colleccion dedicada a la toponimia occitana publicat per l’IÈO. La tòca qu’ei de balhar divèrsas règlas entà poder normalizar un toponime occitan, tot en hant compte de la diversitat lingüistica occitana. Las règlas d’escritura que son organizadas en nau rubricas tematicas.
Aqueth liberet que’s pòt comandar agratis au près de l’IÈO o espiar en linha.


text:
« Avèn segur pourta rancura, per la fourmo, qu’en generau soun de mounde que podon pas paga d’amendo »
que jougne lis espalo Marc Maury, lou baile dóu Cèntre d’Ecousistèmo de Prouvènço. L’assouciacioun geris la reservo, de coutrìo emé la Chambro d’Agriculturo di Bouco-dóu-Rose, despièi lis annado 2000.
La reservo, de 7500 ectaro, se desvouloupo dins un envirounamen de calabert
d’entrepresso de lougistico, per assaja de sauva uno poupulacioun d’aucèu crentous, particulié eis ermas.
A l’ouro d’aro li trento pastre que vivon sus la reservo di coussou e si fedo, per astre, soun en mountagno. S’agis per la Reservo de neteja la plaço avans que de li vèire s’entourna.
E d’espera, li mantenèire dóu site, que la Justìci sera sevèro, alor qu’an releva milo placo d’imatriculacioun sus plaço. « Lou nouvèu proucurour de Tarascoun es un ome counscient de l’interès de la naturo »
nous dison lis emplega de la Reservo ; « se fa aganta lou materiau dis ourganisatour, li fara mau, li aura per de centeno de milié d’€uro, e sera dissuasiéu ! ».


text:
Charquemont
Charquemont es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Charquemont, Vilatge de l'èst de la França, situat dins zòna termierèra.
Comunas limitrophes : Maîche, Damprichard, Los Écorces, Fournet-Blancheroche, Lo Russey. En Soïssa, Los Bòsques, Las Francas Montanhas, situadas a qualques quilomètres, de l'autre costat del Doubs (riu termierèra a aquel endroit).
Charquemont, village de l'est de la France, situé en zone frontalière.
Communes limitrophes : Maîche, Damprichard, Les Écorces, Fournet-Blancheroche, Le Russey. En Suisse, Les Bois, Les Franches Montagnes, situées à quelques kilomètres, de l'autre côté du Doubs (rivière frontalière à cet endroit).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Adelina Yzac
Originària del Peiregòrd, Adelina Yzac es a l’encòp autora e contairitz. Per ela, la paraula occitana es primièr de tot la que li foguèt donat d’entendre dins lo vilatge de sa naissença. D’aquí son interés primordial per las dimensions oralas del lengatge, e, d’un autre costat, per l’univèrs de l’enfança.
Coma contairitz, en occitan o en francés, sas performàncias s’adreiçan mai que mai als enfants, per de dire de restablir, aquò fasent, pel biais de la lenga e de son contèxt, la trasmission del conte e dels sabers que i son ligats, a travèrs la narracion. Autora de mai d’un libre pels enfants, Adelina Yzac es tanben romancièra : a publicat mai d’un libre a las Éditions du Rouergue.
Adelina Yzac dins lo nòstre catalog :
D’Enfança d’en Fàcia
Un tren per tu tota sola
Autors
- Giovanni Agresti
- Pèire Bèc
- Sergi Bec
- Aubin Bonnet
- Max Allier
- Joan-Ives Casanova
- Danièla Estèbe-Hoursiangou
- Felip Gardy
- Robert Lafont
- Bernat Lesfargues
- Bernat Manciet
- Michel Miniussi
- Rotland Pecout
- Joan-Maria Petit
- Jaumes Privat
- Joan-Ives Roier
- Max Roqueta
- Estève Salendres
- Claudio Salvagno
- Joan-Luc Sauvaigo
- F-Jacques Temple
- Joan-Pèire Tardiu
- Alan Viaut
- Adelina Yzac


text:
26/09/2018
Adversaris, pas enemics
Sabe pas si avetz remarcat, mas lo monde politicò-mediatic se prepara pauc per pauc a la campanha per les eleccions europencas de mai 2019. Io, quò m'interessa las campanhas electoralas, que normalament quò es, o pusleu quò deuria esser lo moment qu'espelissen las idèias, nascudas de la confrontacion de punts de vista diferents. Enfin, entau era autres còps. Aura, dos camps oppausats començan de nos dire que quò vai se jugar entre ilhs dos e nonmas ilhs dos. « Setz coma nos o setz contra nos », « Me o lo caòs » e quò es partit per la propaganda.
Bipòlarizacion
Començan de se borrar d'un costat a l'autre de l'Euròpa. Se tractan de tots los noms coma daus mainatges en cors de recreacion. Se disen : progressistes/reaccionaris, nacionalistas/ euròpeistas, fau surtir/ fau contunhar entau mai redde, populista/demagò...Los professors disen totjorn que fau pas se polhar, fau argumentar. Daus arguments, de las idèias novelas , de las perpausicions vertadieras ne'n auvem gaire : paubretat de la pensada, incapables d'enginhar de las solucions daus segle XXI. Pasmens, podem pas dire que tot vai plan planhier dins l'espaci europenc, non gran ! I a totplen a dire e a far, quò merita de ne'n parlar e dins lo calme. Mas quela bipolarizacion voudria empeichar las idèias novelas de neisser e frotjar. En plaça de quò, avem la paur lo mesprés mai la guisança de l'autre, de çò que es, de çò que pensa ...Lo denigrament, montar los uns contra los autres : lo degrat zerò de la pensada politica e umana. La bipòlarizacion fai lo liech de la pensada paubra e unica, daus partits egemonics e fin finala daus regimes totalitaris.
Complementaris
Pasmens, en Euròpa, sem coma los dets de la man, nos semblam mas sem diferents, complementaris e vivem dins lo mesme espaci. Que lo gros det s'opausa au marmalhon, quò es normau. Avem mestier los uns daus autres. Quò vòu dire que devem se respectar e s'escotar. Daus uns còps sem benleu pas d'acòrd, adversaris òc, mas pas enemics. Degun pòt dire qu'a rason sur tot. I a totjorn agut doas versions de l'Europa : d'un costat, la de Monnet e de Schuman, federalista, supranacionala, "los Estats-Unis d'Euròpa" ; de l'autre costat la de De Gaulle e Adenhauer, de las nacions sobeiranas associadas, que "Podem pas far de moleta emb daus uòus durs". Quelas doas versions l'an bastida, l'Euròpa, las doas son legitimas. De tot biais, la legitimitat de tot poder, quau que sia, es dins lo pòble. Laidonc, començatz per escotar e respectar los pòbles. Laissatz lo monde exprimar daus punts de vista diferents. Sem daus pòbles educats, capables de comprener, de chausir. Sem pas daus « chens de Pavlov » nimai de las ovelhas. Parlatz-nos coma a daus adultes responsables, pas coma a daus necis. Fasetz-nos de las perpausicions utilas e crediblas. Chausirem pas de votar "contra" l'un o l'autre un còp de mai, mas "per" de las idèias, si n'i a. E remembretz-vos que lo vòte se fai a la proporcionala en un torn e que i aura pas nonmas v'autres dos, coma listas. Entau aurem benleu una melhor participacion au votament e au project europenc. L' Euròpa merita mielhs que l'anatema.
Denis Gilabert
Les commentaires sont fermés.