text:
Cicle 2
Jean e lo Dragon
Un còp èra, que i avè un mainat qui s'aperava Jean. Qu'anava cuélher amoras tà la soa mair, mes ne'n trobè pas, alavetz qu'anè un drin mei luenh dens la seuva e que trobè plen d'amoras dens ua cuèva . Un dia, que decidí d'explorar la cuèva e que trabuquè sus un ueu. Qu'ac miè en à§ò d'eth e que l'esconè.
Un mes mei tard, l'ueu que s'èra copat... Qu'entenó un brut dens la cosina. Jean que i anè e que vedó ua bèstia qui minjava tot. Qu'èra un nenè dragon. Lo nenè dragon que prenó Jean per la soa mair mes Jean que'u digó :
' - Que soi lo ton mei bon amic, qu'ei tot.â€
Que'u miè tà la cuèva. A la cuèva ne trobèn pas arrés. A aqueste moment que i avó un tremolament.
Un dragon qu' arribè e n'èra pas content mes, en véder lo petit dragon, que's hiquè a plorar per'mor qu'èra lo son hilh. Lo petit dragon que sautè dens los braৠdeu son pair.
Tot d'un còp un gròs dragon roi qu'arribè e que digó au pair dragon de sortir de la cuèva, donc lo pair que sortí de la cuèva e qu'anè tà la mar. Lo petit dragon e Jean qu'avón paur. Lo pair que digó au son hilh de viéner dens la mar .Lo petit dragon qu'estó estonat .Lo pair que l'expliquè qu'èra un dragon de mar e que partin.
Fin
Lucà s Torrecillos, Quentin Goarré, Alix Mallet-Baucor e Baptista Lalanne
- Détails
- Catégorie : Cicle 2
-
sorelh mei caut per Lilian
floreta per Emiliena
escòrà§a deu pimtemps per Joan
cisèus de pish-au-lheit per Cristian
baston au pish-au-lheit per líli-Jana
flor daurada per líli-Jana
bastons de flors per Ivin
anjo deu primtemps per Alaís
ausèth de ploja per Leà
huelha de ploja per Leà
Limac colorat per Benjamin
- Détails
- Catégorie : Cicle 2
-
Un còp èra que i avèva ua banana. Que’s passejava arron deu Ganges en Índia e que minjava plen de pastilhas. Que’s hasó minjar per un crocodile.
Alavetz que hasó huec dens lo vente deu crocodile. Lo crocodile qu’obrí la gula e la banana que sortí. Qu’encontrè ua girafa magica. Qu’anèn minjar au restaurant dens la seuva. Que trobèn hèra de camparòus emposoats. Que’us mingèn e que cadón malauts. Un passejaire que las trobè e qu’aperè l’espitau.
A l’espitau, que las hasón mantas picaduras e que guarín. Mes que trobèn lo crocodile qui s’èra hèit rotlar dessús per ua veitura. Lo medecin que’u hasó ua picadura e que vadó hèra charmant. Lo crocodile e la banana que vadón amics.
Que tornèn dens la seuva amassas e qu’anèn har un picnic.
Benjamin, Cristian e Lòan. CP Lescar shens ajuda
- Détails
- Catégorie : Cicle 2
-
Qu’ei l’istuèra d’un ors qui va har crompas. Que s’apèra Ding-Dong. Los òmis que’s trufan d’eth donc que’s tròba hèra bèsti d’aver anat dens aqueth magazin. Los òmis qu’ensajan de tuà ’u. Que s’escapa e que’s hè un amic, un òmi qui s’apèra Tòc-Tòc.
Que parteishen en viatge en Africa. Que hèn aus esconuts, que minjan glaà§as, crespèras, e tanben còcas au chocolat. Que’s passejan. Un dia que van dens ua maison e qu’espian la television. Après que’s tornan passejar, que dromen e que minjan enqà¼èra. Que vaden hèra bèths.
Alavetz que prenen ua potinga. L’ors n’ei pas mei bèth e que torna donc au magazin desguisat e dab ua perruca e los uelhs colorats.
Las personas que creden qu’ei un vertadèr òmi. Que s’amistosan e Ding-Dong que convida los òmis. Que jògan amassas, l’ors que va dens la soa crampa e que’s tira lo desguisament.
Quan torna davant deus òmis, aquestes que son contents de vede’u e que l’adòptan. Tot dia que passan en à§ò de l’ors tà portà ’u de qué minjar.
Julieta, Líli-Jana, Leà . CP Lescar shens ajuda
- Détails
- Catégorie : Cicle 2
-
Un dia que i avèva Ronaldo qui avèva traçat lo terrenh. N’avèva pas que chepics : Non hasèva pas qu’eslurrar suu balon. Que hasè passa au guardian, que’s prengó quitament lo balon dens la pistoleta.
Alavetz que partí en çò deu medecin. Finalament que devó anar a l’espitau. Acerà que’s prengó ua taula qui’u cadó suu cap.
Urosament lo medecin qu’èra un jogador de fot. Que digó a Ronaldo :
-qu’ès guarit.
Ronaldo que tracè tot lo terrenh. L’entrenaire que’u felicitè. Que vadón hèra amics. A la seguida d’aqueth eveniment que ganhèn totas las partidas de fot e qu’estón los mei hòrts deu monde.
Joan e Lilian CP Lescar shens ajuda
- Détails
- Catégorie : Cicle 2
-


c: text/html

text:
La manifestacion prò-democracia laïca dau 11 de janvier, sembla evident, foguèt subretot aquela dei Francés blancs e de cultura crestiana. La màger part dei ciutats onte viu la populacion francèsa musulmana, l’i èra a pena.
E aquò fa chifrar de monde en França. Lo rapòrt entre laïcitat e populacion que resta en comunautats, l’emigracion dei Jusieus que s’accelera, un Frònt Nacionau que s’alestisse a passar lo lindau dau poder…
Tot ce que, fa pauc, Manuel Valls a sonat : « un apartheid sociau e etnic »
que la Republica a laissat s’espandir, sembla se desvelar en França a l’escasença dau chaple dei jornalistas, policiers e Jusieus.
Dins aqueu contexte serà pas sensa interès d’agachar la vidèò d’un jornalista avinhonenc independent, Emmanuel Brugvin
. Lo « siam totei Charlie » l’i es vertadier, bòrd que, dins lo quart d’ora d’aqueu filme, l’i a totei leis compausantas etnicas, culturalas e cultualas d’Avinhon que va cridan.

robotstxt: allowed

filter: keep


c: application/atom+xml

text:
Lo Cine-Club Òc contunha sus son aviada ! À l'escasença du Mois du Film Documentaire
, l'associacion Tu Tanben e lo CIRDÒC meton a l'onor lo cinèma de l'Ostau Comengés. Dos filmes seràn presentats per Matiu Faure, qu'a participat a lor produccion/realizacion amb l'Ostau. Una dintrada en matèria de las bèlas per descobrir lo ric patrimòni festiu e culinari del Comengés.Era Hesta deth Pòrc
(Renaud Lassalle, 2017) :
Que siá dicha « fèsta del pòrc », « pelèra » o « pèla-pòrc », s'agís solide d'un bon moment. Dètz informators explican cossí se debanava – e se debana encara - « la mai bèla fèsta de l'annada » a Nistòs, en Comenge e en Coserans : cossí noirir lo pòrc, cossí lo tuar, preparar los budèls, l'importància de la luna, qué faire dels pèls, del fèl, de la vessiga, cossí lo trocejar, cossí faire la fèsta... Gaitatz plan : dins lo pòrc, tot es bon !
Un documentari etnografic en occitan de l'Ostau Comengés. Les violonneux traditionnels entre Comminges et Couserans
(Pierre Rouch, 2018) :
Dins lo lengatge familiar, un "violoneux" designa un violonista mediòcre, mas pas aici. Los "violoneux" que ne parlam jògan una musica populara, tradicionala o folclorica ; an pas forçadament de formacion classica en musica, mas an aprés amb los autres "violoneux". Dins aquela region entre Comengés e Coserans (Pireneus centrals), Pierre Rouch a menat un vertadièr trabalh de recèrca sus aqueles musicians dels vilatges, e sus lo ròtle social que joguèron dins lo passat : quin èran lors foncions, lors estatuts, lor personnalitat ? Quin èran los ligams entre lor practica musicala, lo territòri, la societat ?


text:
Propan
Lo propan es un alcan lineari de formula C3H8.
Es derivat d'autres produchs petrolièrs per de procediments de termoquimia de gas o de petròli. Es mai sovent utilizat coma font d'energia quimica per combustion dins los motors de combustion intèrna, barbacoas e caudièras.
Es mai sovent vendut a l'estat liquid, jos forma de GPL per exemple (es l'un dels sieus constituents màger). Un aditiu, l'etanetiòl, es utilizat coma odorant per signalar las pèrdas eventualas.
Somari
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Lo propane es subretot utilizat coma combustible e carburant.
Dins l'industria, es tanben utilizat coma reactiu per:
- la produccion de l'etilèn e del propèn al mejan del vapocracatge ;
- dons la sintèsi del tetracloroetilèn e de tetraclorometan per clorolisi;
- (dempuèi pauc) per sintetizar (per conversion catalizada sus zeolit) de benzèn, de toluèn e du xilèn[1] ;
- (dempuèi pauc) en alternativa o complement a la fracturacion idraulica per la fracturacion e la stimulacion de ròca sèrva per n'extraire de gas natural (gas de scistre) segon un méthode développée par GasFrac[2], que seriá una solucion mai eficaçq, e mens consommatrite d'aiga[3].
Proprietats fisicoquimicas[modificar | modificar la font]
Lp propan es un gas mai dens que l'aire (1,5 fois) dins las condicions normalas de temperatura e de pression, forma donc de pòchas al sol dins una pèça emplida d'aire. Se descompausa a partir d'una tempertra superiora a 800 °C-780 °C.
La combustion del propan es mai pròpre qu'aquela de l'esséncia (mercé a son rapòrt H/C avantatjós), mas mai polluenta qu'aquela del metan o de l'idrogèn. La preséncia de ligams C-C crèa de rèstes organics en mai de l'aiga e del dioxid de carbòni. Aqueles produch fan la flama vesibla.
Produccion e sintèsi[modificar | modificar la font]
Lo propan es subretot eissit de la purificacion del gas natural o de la separacion dels gases de petròli liquefiats (propan e butan) venant de la distillacion del petròli brut[4],.
Ecologia[modificar | modificar la font]
La Tèrra ne libèra una megatona par an dns l'atmosfèra[5].
Economia[modificar | modificar la font]
Lo propan es utilizat dins de cistèrnas, aerianas o enterradas, e emplidas un o mai còp per an per de provesidors, nimenats lo propanièrs.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ , Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, Hydrocarbons, Wiley-VCH Verlag,
- ↑ Portail de l'entreprise Gasfrac
- ↑ Brino, A. et Albany, N. (2011), New Waterless Fracking Method Avoids Pollution Problems, But Drillers Slow to Embrace It [PDF], Insideclimatenews.org., 5 p.
- ↑ La fabrication du fioul, sur FioulMarket.fr (consulté le 23 août 2012)
- ↑ Science et Vie, On sait ce que la Terre dégaze d’hydrocarbures, n 1098, mars 2009, p. 34.


text:
1866
Aquesta pagina concernís l'an 1866 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
En Mexic, perseguida dau retirament francés decidit per l'emperaire Napoleon III en 1865. Aquò permetèt ai republicans de reconquistar la màger part dau país. Pasmens, l'emperaire Maximilian refusèt d'abdicar e assaièt de contuniar la lucha a partir dau centre dau país.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Itàlia[modificar | modificar la font]
En cambi de l'annexion de la region de Venècia, Itàlia signèt un tractat d'aliança ofensiva ambé Prússia còntra Àustria lo 8 d'abriu. Ansin, maugrat la causa inicialament liada ais afaires alemands, lo conflicte entre Prússia e Àustria conoguèt un frònt sus la frontiera sud deis estats Habsborg. Lo 20 de junh, comencèt la guèrra que s'acabèt per una victòria prussiana decisiva maugrat lei desfachas italianas de Custoza (24 de junh) e de Lissa (20 de julhet). Aquò permetèt l'annexion de Venècia au reiaume italian en octòbre.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Organizacion de divèrsei campanhas per sometre leis insurgents dei regions de Gondar e de Godjam. Pasmens, aquò entraïnèt la desercion de milièrs de soudats maucontents dei reformas militaras dau negus Tewodros II, especialament dau renfòrçament de la disciplina. D'autra part, dins lo corrent de l'annada, Londres respondèt a la prepausicion d'aliança de 1863. En cambi de la liberacion dei presoniers europèus capturats en 1864, lo Reiaume Unit prometeguèt de mandar una ajuda militara. Pasmens, Tewodros II jutjèt lei prepausicions d'ajuda insufisentas e refusèt. De mai, aviá plus lo contraròtle de la rota de Massaua onte lei Britanicas demandavan la liberacion dei presoniers.
America[modificar | modificar la font]
Mexic[modificar | modificar la font]
Aprofichant la perseguida dau retirament francés decidit per l'emperaire Napoleon III en 1865, lei republicans contunièron de reconquistar lo nòrd dau país. A la fin de l'annada, lei fòrças de l'emperaire Maximilian gardèron ansin solament lo contraròtle dei quatre vilas principalas dau centre mexican.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
A la fin de l'annada, lei fòrças Qing averèron una importanta batalha au sud-oèst de Pequin onte lei fòrças dei Nian de l'Oèst foguèron quasi anientadas. Aquò permetèt ai Qing d'organizar una tièra d'ofensivas dirèctament còntra lo còr territòriau de la revòuta.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Armament[modificar | modificar la font]
Assais oficiaus de la premiera torpilha de concepcion modèrna per la marina austro-ongresa (21 de decembre). Fòrça eficaça còntra lei naviris, l'arma novèla se difusèt rapidament dins lo rèsta d'Euròpa.
Energia[modificar | modificar la font]
Depaus de brevet de l'engenhaire Georges Leclanché (1839-1882) per una pila novèla (d'ara endavant dicha pila Leclanché). Gaire costosa e adaptada ais aplicacions necessitant pas una intensitat fòrta e pas un foncionament permanent, aquela pila es a l'origina dei pilas salinas modèrnas.


text:
28/05/2016
Deux nouveautés de Jan-Peire Reidi
Les lecteurs de notre blog connaissent bien le nontronnais Jan-Peire Reidi, fidèle contributeur, ainsi que ses chroniques affûtées. Ils connaissent également « Vilajalet », « Lo chamin de la font », « Chaucidas dins los blats » et ses écrits dans « Paraulas de Novelum ». Voici a présent deux de ses nouvelles parutions qui marquent par leur intérêt et leur originalité.
La première, « Rejas de mots », sillons de mots, est un recueil de mots croisés et de mots mélangés, idéal pour réviser ou apprendre le vocabulaire occitan. En 26 exercices, le lecteur passe en revue les métiers, les arbres, la cuisine, les insectes, les cris d'animaux, la maison, les fruits, les oiseaux, les troubadours, les villes d'Occitanie etc... Un bon moment pour se détendre ou pour les cours de langue.
La deuxième parution est une seconde édition du lexique occitan français anglais. La première édition de 2013, qui contenait 2000 entrées est désormais épuisée. Jean-Pierre Reydy l'a augmentée et rebaptisée "Tot per tres", tout par trois. Ce sont dorénavant 3000 mots d'occitan limousin qui sont traduits en français et en anglais. Professeur d'anglais à l'université, linguiste, écrivain et parfait locuteur occitan limousin, l'auteur nous fait découvrir des mots usuels ou plus rares. « Certains mots occitans qui trouvent difficilement leur équivalent en occitan le trouvent aisément en anglais », dit l'auteur. Il est curieux de constater que parfois une même idée peut s'exprimer différemment dans les trois langues. Parfois l'imaginaire est le même, avec des mots différents. Un travail précis, recherché, utile qui convient aussi bien aux francophones qu'aux anglophones désireux d'apprendre « la linga dau pais » et cela dans la graphie des dictionnaires d' Yves Lavalade.
Les deux ouvrages, à prix accessibles, sont en vente dans certaines librairies.
« Rejas de mots », 58 pages, 6€ et « Tot per tres », lexic trilingüe occitan, français english, 90 pages, 8€.
Voir également son cours d'occitan en ligne sur : http://jpreydy.canalblog.com/
Guilhem Francés
08:48 Publié dans Cultura e literatura en òc, La Vita en òc ( archivas DL papier), Lenga e vocabulari | Lien permanent | Commentaires (0)
07/05/2016
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que la convidada de l'emission de diumenc 8 de mai a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera:
Joan-Claudi Dugros, per parlar de « Contes populars de Perigòrd », libre bilingüe de contes collectats per Claude Seignolle revirats en occitan per Joan-Claudi Dugros.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
09:37 Publié dans Actualitats, Cultura e literatura en òc, Musica e chançon | Lien permanent | Commentaires (0)
16/04/2016
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan quelo convidat de l'emission de diumenc 17 d'abriu a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera Jean-François Gareyte per son noveu libre « Le rêve du sorcier » biografia d' Antoine de Tounens a las edicions de La Lauze.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
09/04/2016
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l'emission dau diumenc 10 d'abriu a 11 oras sera Olivier Pigeassou de Novelum-IEO Perigòrd per parlar de doas noveutats que son per espelir : « Chants occitans du Périgord et d'ailleurs », libre+ CD, mai « Contes populars de Perigòrd » de Claude Seignolle, bilingües francés occitan, revirats par Joan-Claudi Dugros.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
Per ne'n saber mai sur los dos libres :
Contes populars de Perigòrd - Ficha de presentacion.doc
Chants occitans du Périgord et d'ailleurs - Ficha de presentacion.doc
04/02/2016
Paraulas de Novelum n° 150: editoriau per Joan-Claudi Dugros
La revue 100% occitane éditée par Novelum IEO Périgord fête son 150ème n°. Voici l'éditorial de Jean-Claude Dugros, responsable éditorial de la revue.
Revue par abonnement : 15€ les 4 numéros ou 25€ les 8 numéros, chèque à l'attention de Novelum, 95 route de Bordeaux 24430 Marsac sur l'Isle.
°°
Non, non, Paraulas tomba pas dins la commemoracionita aguda ! Segur, o sabèm ben, que lo n° 150, aquò vòl res dire, que correspond brica a nada data anniversari. Mas totparier, quand òm espepissa la colleccion complèta de la revista, òm a la ressentida d’un trabalh ben fach, òm sap ara que los messatges que volián far passar los fondators fuguèron semenats coma de pichons calhaus dins la bona dralha, la melhora pròva n’es que son totjorn d’actualitat ! L’asard d’aquela chifra redonda del numèro 150n nos balha l’ocasion de lor far una brava capelada.
« En 1969, la seccion perigòrda de l’Institut d’Estudis Occitans es creada jos lo nom de Novelum. Lo prumier numerò de son bulletin trimestriau pareis lo 18 d’abriu de 1970. Dins son editoriau, Peire Desrosier, que ne’n fuguet lo prumier director, expausa clarament l’esperit que presidet a quela creacion : farjar, en s’apiejar sus l’eiretatge culturau occitan, los ustilhs modernes necessaris a la promocion de la lenga occitana « per li tornar sa valor e sa fòrça perfin que chascun puescha l’utilizar segon son deser, sens retenguda nimai faussa vergonha ».1
Novelum e sa revista respondián a una espèra. Lèu, lo nombre dels aderents atengèt 400.
Per aqueste n° 150, avèm lançat una crida per recampar d’articles qu’aviam agradat als legeires, e doncas que podián interessar los novèls legeires, atal far participar tot lo monde a la causida dels tèxtes e evitar una causida unilaterala. Mas davant lo pauc d’estrambòrd (sonque doas responsas) de nòstres abonats, avèm renonciat a aqueste projècte. Benlèu per lo cinquantenari…
E totparier, quina riquesa, quin plaser, pastat d’emocion e de respècte en legissent « los prumièrs numèros [qu’] èran picats sus estencils (per la mair de J. Ros), emb una vielha Remington traficada per aver daus accents liures, e tirats sus una roneò Gestetner, en virar la manivela ! »2
Aprèp una parentèsi de dos ans, en 1977, quand Novelum cambièt de nom per venir Oc-Segur (resulta de la fusion de Novelum amb Adoc, la revista de la seccion lemosina de l’IEO), la seccion perigòrda de l’IEO tòrna préner son autonomia jol títol Paraulas de Novelum, en 1979. Puèi amb l’evolucion del material, la revista se moderniza en s’informatizant a la debuta de las annadas 90.
Dins la vita de la revista, cal far una plaça de las grandas als nombroses numèros especials que marcan son parcors. La màger part d’aquels numèros especiaus fuguèron puèi editada en recuèlhs, lèu agotats e tornar editats. « Los prumièrs fugueren daus utilhs pedagogics, que mancavan greument a l’epòca per l’ensenhament de la lenga en dialecte lemosin : un Pitit vocabulari occitan occitan-francés, e un libreton d’explicacions dau prumièr recuelh de textes lemosins per l’espròva d’occitan au bachelierat. »3 Puèi venguèt lo Precis de conjugason. Aquels dos obratges son de Joan Ros. Cal dire que la còla fondatritz de Novelum èra constituida gaireben d’ensenhaires. Puèi los numèros especiaus sortiguèron sus de tèmas variats : « la cosina emb Beure e minjar lo país, de Micheu Chapduelh, lo collectatge de chançons popularas emb los Chants de St-Abre, de Micheu Debet e los Chants du Périgord et d’ailleurs, d’Esteve Ros, la toponimia emb Espinguelebre, de Joan Ros, los juecs populars emb La Ringueta, de Micheu Chapduelh, la paleografia e l’istòria medievala emb Remembrança siá, l’analisi literària emb Ezra Pound et les troubadours, de Philip Grover (Quel estudi, publicat en prumier per Novelum es estat completat dempuei per l’autor e editat per Federop). »
Mas Novelum editèt (e edita totjorn) tanben d’obratges de collectatge de cultura populara o de creacions : los Contes de Beurona, collectats auprèp de Leopòld Laforest, sortit en 1974 e tornat editat en 1977. Òm pòt citar tanben las Cronicas de vent-li-bufa, de Joan Ganhaire, Los Uelhs sus terra, poemas de Benedicta Bonet, Mèl o citron, poemas de Brigita Miramont, La Fabrica de petaç, poemas de Frederic Fijac, Cascanhòls de cèu, de Jacme Fijac.
E aquò’s pas tot. Novelum a editat tanben una colleccion Teatre d’òc, amb Lo Chavau arabi, de Claudi Bisson, e Lo secret del conte de Marcafava, pèça per mariòta de Loís Delluc e una colleccion Mainatjon amb Çò que disen las bèstias, de Micheu Chapduelh e La Bòria perigòrda e L’Enfant-volaire, d’Esteve Ros.4
La còla dels precursors èra constituida en majoritat, d’ensenhaires, l’avèm dit. Dins lo n° 1, la presentacion del Secretari-General es clara : la seccion perigòrda de l’IEO s’endralha dins la tòca de l’I.E.O. creat en 1945 e dont una de las missions es justament l’ensenhament de la lenga e de la cultura, amb una ortografia e una gramatica revisada : « Un des buts immédiats de Novelum est d’assurer dans toute la mesure et avec l’aide des enseignants, l’enseignement de la langue dans les lycées et les écoles primaires du département. C’est en effet la condition indispensable pour sauver l’occitan d’une disparition complète et irrémédiable, pour lui rendre toute sa valeur et toute son efficacité et pour que chacun puisse l’utiliser selon son désir, sans retenue ni fausse honte. »5.
E còp sec, a la seguida, tre la pagina 4, comença la tièra d’articles consacrats à « La graphie normalisée de l’occitan adaptée au Périgourdin » : « Il est important de s’habituer le plus vite possible à cette graphie, qui permet d’écrire de façon cohérente et unifiée les différents dialectes occitans. » (Joan Ros).
Uèi, Novelum e sa revista an 47 ans. Es l’atge de la plena maturitat. Las darrièras annadas son tan ricas coma las primièras. S’ameritaràn un jorn de figurar dins una antologia d’articles coma fuguèt fach per los trenta ans6. La carcassa es solida. Qualques fondators son partits, d’autres son mòrts. Mercejam los que demòran d’aculhir los novèls e de lor far confiança.
Malgrat los trabucs de tota mena, las dificultats, la marrida volontat dels politics, fasèm en sòrta totes amassa que Paraulas de Novelum participe encara longtemps a la « defensa e illustracion » de la lenga occitana en Perigòrd.
Joan-Claudi Dugròs
1 Esteve Ros, Paraulas de Novelum N° 92 – julhet 2001, p.1.
2 Esteve Ros, op. cit., p. 2.
3 Esteve Ros, op. cit., p. 3.
4 Esteve Ros, op. cit., p. 3.
5 Novelum, n° 1, s.d., p. 2.
6 Veire lo N° 92 – julhet 2001.
19:36 Publié dans Cultura e literatura en òc, Lenga e vocabulari | Lien permanent | Commentaires (0)
03/02/2016
Texte de la dictada de Charreç
Jan-Peire Reidi nos faguet passar lo texte de la dictada de Charreç , de nòstres amics de Terra d' òc en Charanta lemosina, un texte de Roland Berland tirat de "Lo lop seguiá la nòça".
Quò fuguet un omenatge a Roland Berland, un de nòstres melhors romanciers mòrt a la fin de l'an passat (ço-ditz Jan-Peire).
A vous de jouer à présent!


text:
Evencs
Los Evencs o Evenkis (rus : эBeHkoB ; chinés simplificat : 鄂温克族 ; chinés tradicional : 鄂溫克族 ; pinyin : Èwēnkè Zú, autrescòps coneguts jol nom de Tongoses o Tongozes), son un dels pòbles tongozes mai importants de Russia e de China. Son un pauc mai de 69 000 en 2015. En 2010, èran 37 843 en Russia e 30 875 en China segon las donadas dels recensaments d'aquestes países. 535 Evencs mongolozats vivián tanben en Mongolia a la meteissa data.
En Russia son reconeguts coma un dels pòbles minors indigènas del Nòrd, de Siberia e d'Extrèm-Orient ((Rus: kopeHHыe MaлoчиcлeHHыe Hapoды CeBepa, Cибиpи и ДaлbHero BocToka) mentre qu'en China son reconeguts coma una de las 56 etnias oficialas del país.
Los Evencs parlan tradicionalament l'evenki mas sonque 36% tot al mai l'aurián servat coma lenga mairala. Parlan tanben lo rus, lo mandarin estandard e lo mandarin del Nòrd-Èst. D'unes que i a parlan tanben lo daur o lo mongòl.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Origina[modificar | modificar la font]
Segon las recèrcas mai recentas[1] los Evencs aurián viscut a l'entorn del lac Baikal dempuèi lo neolitic. Se respandiguèron a partir d'aquest territòri cap al Nòrd de Siberia e a Manchoria.
Istòria medievala[modificar | modificar la font]
Los Evencs son de còps que i a restacats al pòble shiwei qu'abitava dins lo Grand Khitan entre los sègles 5 e 9. Los Evencs de las vals de Ienisei e de Lena èran en 1600, abans l'arribada dels Russes, un pòble nomadizant que viviá de l'elevatge dels rèns.
Reparticion actuala[modificar | modificar la font]
En China[modificar | modificar la font]
En 2000, i aviá 30 505 Evencs en China demest los quales 25 418 (83,3%) vivián dins la Prefectura de Hulunbuir, en Mongolia Interiora[2] e 2648 dins Heilongjiang (8,5%), lo demai essent escampilhat dins las regions vesinas e mai dins d'autras províncias luènchecas de China.
Dins la Prefectura de Hulunbuir son concentrats dins la Bandièra Autonòma Evenca (31,9% dels Evencs de China e 6,6% de la populacion de la bandièra autonòma), dins la Bandièra Autonòma Daur de Morin Dawa (16,8% dels Evencs de China e 1,7% de la populacion de la bandièra autonòma) e dins la Bandièra Autonòma Oroqina (10,3% dels Evencs de China e 1,1% de la populacion de la bandièra autonòma). Dins totas aquestas regions representan de minoritats reduchas en nombre. Los Hans son dominants dins la prefectura de Hulunbuir tota.
En Russia[modificar | modificar la font]
En Russia, los Evencs son escampilhats en petits grops espandits sus un territòri plan vast, de Sakhalin a la region occidentala de Siberia. Benefician d'un district, lo District Evenc dins lo Krai de Krasnoyarsk. Lor lenga es ensenhada.
Son majoritaris dins lo district d'Oleniosk en Iakotia.


text:
- Cet évènement est passé
Sortida Severac lo Castèl
septembre 29 @ 8 h 00 min - 19 h 00 min
Dissabte 29 de setembre, sortida culturala del talhièr « lectura d’un libre » sus las piadas de Pau Gairaud e de son libre del Causse.
Las Borinas (castèl, sots e bòria), Vimenet (vilatge fortificat, recentament aplechat e ont a viscut), Severac lo Castèl (ont es nascut e que ne parla), lo Punt Sublim e lo Causse…
De 8 oras a 19 oras.
Encontrarem lo grop « Lo Parladís » de Severac (cèrcle local de l’IEO de Roèrgue), legirem d’extraches, cantarem…
Bernat Lescalièr pel COR


text:
Sant-Marzh-an-Il
Sant-Marzh-an-Il en breton (Saint-Médard-sur-Ille en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Çò Passatge a nivèl situat en la municipalitat ont la rota départementale 106 afranquís la via ferrée en connectant Roazhon a Sant-Malo a conegut dos collisions grèus, en 2007 e 2011. En los dos cases, un tren de viatgèrs a percuté un pes-pesat.
Le passage à niveau situé dans la commune où la route départementale 106 franchit la voie ferrée reliant Rennes à Saint-Malo a connu deux collisions graves, en 2007 et 2011. Dans les deux cas, un train de voyageurs a percuté un poids-lourd.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Sant Marin
La Republica Serenissima de Sant Marin (Serenissima Repubblica di San Marino en italian) es lo tresen estat pus pichon d'Euròpa après Vatican e Monegue (60,5 km²) e la decana de las republicas. Completament enrodada per Itàlia entre Emília-Romanha e las Marchas, la Republica compta aperaquí 32 000 abitants.
Sa capitala es Sant Marin.
Lo gentilici es santmarinés -esa.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Politica[modificar | modificar la font]
La republica es dirigida per dos capitanis regents, elegits per un mandat de 6 mes. Retipan los cònsols de Roma. Los mandats començan lo 1èr d’abril e lo 1èr d’octobre.
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
- De veire: Economia de Sant Marin.
Cultura[modificar | modificar la font]
Bibliotèca[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Lo Reialme Unit inicièt lo periòde necessari per la sortida de l'EU


text:
Nos los arpitans - Pathos et Epos [2]
Dês los comencement les chouses vant pas bien a noutron consul Appius Claudius.
Surtot por lo fllanc Vâldoten la vâl est très ètrêta et en g·ènèral la conformacion du tèrren est pas favorâbla u rangement des formidâbles lègions. Avouéc les popolacions locales o fôt rèalisar una politica des petiôds pâs : menaces et fllateries se succèdont dens lo téâtro habituèl et consolidâ de la conquéta romana. La tactica : temporisar jusqu'u moment du crèp [côp
] final. A la fin o lui fôdrat quâsi un sièclo a la pouessience romana por domptar los montagnârds.
Aulus Terentius Varro (sobrequèt : murena
. Tot dét : per los romans la murèna ére considèrâye un pêsson venimox
. ]) lo 25 devant JC, consigne a Roma caput mundi
los Salasses (popolacion de la Vâl d'Aoûta) sometus ; los anales romans parlont d'una victouère afrosa, milyér d'èscllâvos prês et vendus, totes rèsistences chavonâyes. - Mas verément les chouses seront-o alâyes pariér ? -
Por cen que nos nen savens les chouses aléront un pou mielx du lât de Susa. Les ch·èfs locals, Donno et pués son fily Cotsio suront trètar avouéc los romans en nen devenent aliês, evitent d'ense pèrtes de sang et èscllavâjo.
- ... a continuar -


text:
Sent Sauve d'Auvèrnhe
Sent Sauve d'Auvèrnhe [2](Saint-Sauves-d'Auvergne en francés) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi Domat e la region de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Site de la préfecture du Puy-de-Dôme, consulté le 4 août 2009
- ↑ Luòcs, basa de donadas de toponimia occitana Comission Toponimica Occitana de l'Institut d'Estudis Occitans, IEO.
- ↑ Site de la préfecture du Puy-de-Dôme, consulté le 4 août 2009


text:
singulier parqueterie rennes parqueterie rennes horaires.
e parqueterie rennes la 35 route de lorient,e fr la parqueterie rennes 35 horaires route de lorient,e parqueterie rennes la 35 horaires,e parqueterie rennes beau route de lorient horaires, parqueterie rennes horaires la 35 e, la parqueterie rennes 35 horaires e,parqueterie rennes horaires e route de lorient fresh images tableau,e parqueterie rennes la 35 a blog horaires,e parqueterie rennes route de lorient la 35 beau,parquet excellent er parqueterie rennes horaires e la 35.


text:
chaise de jardin metal Des idées
Chaise de jardin enfant Bayamon Métal Vert Achat Vente related ideas from FAUTEUIL JARDIN Chaise de jardin enfant Bayamon Métal Vert on chaise de jardin metal de chaise de jardin metal
Chaise de jardin en métal par 2 Hendaia rouge Decoclico related ideas from Chaise de jardin en métal par 2 Hendaia rouge Decoclico on chaise de jardin metal de chaise de jardin metal
Chaise noire Métal 42x43x91cm Fabrique related ideas from Chaise noire Métal 42x43x91cm Fabrique Fauteuil chaise de jardin acier on chaise de jardin metal de chaise de jardin metal
Chaise de jardin en métal taupe related ideas from 7 on chaise de jardin metal de chaise de jardin metal
chaise de jardin metal Recherche connexe
chaise jardin metal leroy merlin, fauteuil de jardin en m tal atlantis, chaise jardin metal ikea, chaise de jardin metal blanc, fauteuil de jardin en metal, table et chaise de jardin metal, chaise jardin metal ancienne, chaise jardin metal rose, chaise jardin metal design, chaise de jardin metal pliante, table et chaise de jardin m tal, chaise de jardin metal rouge, chaise pliante de jardin en metal, chaise de jardin en metal noir, chaise metal jardin castorama, table chaise jardin metal pas cher, chaise jardin metal noir, chaises de jardin metal romantique, chaise jardin metal alinea, chaise jardin metal fabrication francaise, chaise de jardin en metal pas cher, chaise de jardin en metal blanc, chaise metal jardin luxembourg, chaise jardin metal vert, table et chaise de jardin en metal, chaise de jardin en metal, chaises salon de jardin metal, chaise de jardin metal pas cher, fauteuil de jardin metal, chaise metallique de jardin,


text:
Que la paura Brunissens ven de coneisser que Jaufre se neguèt... dins una font, alara qu'èran tores en rota per s'anar maridar al castèl de Carduèlh.
Assag
-Dòna ausis dire que ne'n soi enrabiat,
qu'en la font Jaufre s'es negat
-Santa Maria ! E consi se pòd?
Ièu me'n va negar tanben,
Que jà , per Diu, sol non sera mòrt."
E s'en va tant coma pòt aila
Tota esglasiada corent
E de dònas mai de cent,
la seguisson tant coma pòd, caduna,
Mas non podon la sèguir, pas una
A quand foguèt a la font, se crida:
"Ont es Jaufre? " puèi es sautada
Aila, pès junts d'un geste subte,
Mas lo sèu senescal la pren
Per los pèls que son espandits,
Aital com' òme aluserpit
E la trais defòra per fòrça.
A amb aquò lo cridal s'afortis.
Aital veiratz donzèlas plorar,
E donas planger e cridar,
E rompre caras e cabèladuras
A cavalièrs e a donzèlas .
" Jaufre, Jaufre" dis Brunissenz,
Mèstre de totes bons ensenhaments,
Franc cavalièr e amoros ,
Mai que totas armas, poderos…


text:
Istorica de la calandreta
del pais Murethin. ( d' aprèp l'istòria vertadièra dels paires
fondadors)
1983: l'associacion es declarada
d'utilitat publica lo 27 de decembre 1983 a la jos prefectura de
Murèth, après maites amassadas d'informacion, merces del vam de R
Firmin, que serà lo primièr regent de l'escòla, e ambe l'ajuda de
Simona Azema, Senher Dauriac e Senher Pujòl: F Souque n'es lo
primièr president.
1984: dubertura de la primièra classa
mairala de l'escòla primièra dintrada en setembre dins l'ostal
vièlh de l'escòla publica de Seysses, avenguda del General de
Gaulle, pròcha de l'ostal de comuna ( tot un simbòl) : Remesi
Firmin n'es lo regent, e Chantal Roquelfeuille l'ajuda mairala. La
mesa a posita de l'escòla es a gratis , merces de l'ajuda d' H
Mignon , conselhièra municipala al sen de la comuna dirigida per lo
conse comunista Senher Foulqier. Los escolans e lo personal dinan a
la cantina municipala ambe…


text:
Eth corredor d’esquí aupin aranés deth CAEI, Álex Puente Tasias, especialista en GS, a artenhut plaçar-se entre es 50 melhors esquiaires deth mon ena categoria júnior. Álex se tròbe ena 50au plaça.
Era sason 2014/2015, eth joen aranés artenhec era 19au posicion enes Campionats deth Mon Júnior de Gigant en Hafjell e demorèc 7au en GS dera Universiada Sierra Nevada Granada’15.
Álex se tròbe concentrat en glacièr soís, Saas Fee, damb era RFEDI en tot realizar eth sòn entrenament d’ostiu.
En paraules deth vicesindic d’Aran e conselhèr d’Espòrts, Luis Carlos Medina, “ei un orgulh veir era magnifica evolucion esportiua d’Álex Puente. Arribar a on eth se trape ei eth prèmi ath sòn trabalh e esfòrç, seguiram sajat èster ath sòn costat e dar-li tot eth nòste supòrt”.


text:
Oryctolagus cuniculus
Lapin / Conilh, individú salvatge
Oryctolagus
Lilljeborg, 1874
Oryctolagus cuniculus
(Linnaeus, 1758)[1]
- Lepus cuniculus L., 1758
Reparticion geografica
244px
NT : Quasi menaçat
Lo conilh (var. coniu) o lapin europèu, Oryctolagus cuniculus (Linnaeus, 1758), es un pichon mamifèr de l'òrdre dels lagomòrfes e de la familha dels leporids. Sola espècia del genre Oryctolagus, l'Oryctolagus cuniculus es comun en Euròpa, en Austràlia e un pauc de pertot dins lo mond. Se destria:
- Lo conilh de garena quand es salvatge.
- Lo conilh domestic, d'elevatge, amb de raças e varietats nombrosas.
Somari
Nomenclatura e sistematica[modificar | modificar la font]
De pas confondre lo conilh europèu, unic leporid del genre Oryctolagus amb d'autres conilhs de la familha dels leporids, apartenent a d'autres genres coma per exemple lo conilh d'America.
Sosespècias de còps reconegudas del conilh de garena[2] :
- ITIS
- Oryctolagus cuniculus cuniculus (Linnaeus, 1758), l'ancèstre del conilh domestic.[3]
- Oryctolagus cuniculus huxleyi Haeckel, 1874
- NCBI
- Oryctolagus cuniculus algirus, que sa preséncia es limitada a Galícia, Portugal, e a la mitat sud-oèst de la Peninsula Iberica. De talha un pauc mai pichona que O.c.cuniculus[3].
Descripcion[modificar | modificar la font]
Morfologia[modificar | modificar la font]
Lo conilh se diferéncia de la lèbre per mantuna caracteristica :
- d'aurelhas mai cortas que lo cap ;
- un iris brun sombre ;
- l'ongla d'artelh pas fenduda ;
- una gestacion de 31 jorns ;
- de pichons que naisson cècs e nuds;
- la vida en societat ierarquizada ;
- 44 cromosòmas.
A una forradura doça, d'aurelhas longas (pus cortas çaquelà que las de la lèbre) e una coa pichona.
Se lo conilh de garena pesa environ 2 kg per 45 cm de long, la talha dels conilhs domestics varia enòrmament d'una varietat a l'autra (Nowak, 1999). Lo mai grand, lo gigant de las Flandras, pòt aténher 8 kg e 80 cm de long mas lo conilh marran nan despassa a pena 1 kg, de còps mens pels conilhs extranans. La forradura es originalament gris biset - amb de còps de nuanças negras o rossas - e un ventre pus clar e lo dejós de la coa blanc, mentre que los conilhs domestics presentant de colors fòrça variadas, unifòrmas, degradadas o pigalhadas. N'existisson environ 80 varietats (ADW).
Compòrtament[modificar | modificar la font]
Lo conilh es un animal nocturne e crepuscular.
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Sites de referéncia[modificar | modificar la font]
- Referéncia Animal Diversity Web : Oryctolagus cuniculus (en) (consultat lo 28 mai 2013)
- Referéncia Brainmuseum : Oryctolagus cuniculus (en) (consultat lo 28 mai 2013)
- Referéncia Catalogue of Life : Oryctolagus cuniculus (Linnaeus, 1758) (en) (consultat lo 28 mai 2013)
- Referéncia Fauna Europaea : Oryctolagus cuniculus (en) (consultat lo 28 mai 2013)
- Referéncia GISD : espècia Oryctolagus cuniculus (en) (consultat lo 28 mai 2013)
- Referéncia ITIS : Oryctolagus cuniculus (Linnaeus, 1758) (fr) (+ version anglesa (en)) (consultat lo 28 mai 2013)
- Oryctolagus cuniculus dins Mammal Species of the World (MSW) (en)
- Referéncia NCBI : Oryctolagus cuniculus (en) (consultat lo 28 mai 2013)
- Referéncia Fossilworks Paleobiology Database : Oryctolagus cuniculus Linnaeus 1758 (en) (consultat lo 28 mai 2013)
- Referéncia uBio : Oryctolagus cuniculus (Linnaeus, 1758) (en) (consultat lo 28 mai 2013)
- Referéncia UICN : espècia Oryctolagus cuniculus (Linnaeus, 1758) (en) (consultat lo 28 mai 2013)
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ ITIS, consultat lo 28 mai 2013
- ↑ Los cosinièrs franceses
- ↑ 3,0 et 3,1 Conejodins lo sit[1](es)


text:
Miei Ambient
Tecnics deth Departament de Territòri e Sostenibilitat, deth Còs d’Agents Ruraus, e Agents e Tecnics de Miei Ambient deth Conselh Generau d’Aran an participat en un operatiu especiau de captura...
54 shivaus participen en XVau Concors Morfològic Comarcau “Cavall Piri...
octobre 16, 2018
Eth passat dissabte, 13 d’octobre, Salardú acuelhec eth XVau Concors Morfològic Comarcau deth shivau de raça “Cavall Pirinenc Català”. En concors participèren un totau de 54 shivaus. &n...
Les inicie eth calendari des Hèires deth Bestiar dera Val d’Aran
octobre 4, 2018
Vielha, 4 d’octobre de 2018.- A compdar deth pròplèu 6 d’octobre e enquiath 3 de noveme debanaràn ena Val d’Aran es tradicionaus hèires deth bestiar enes poblacions de Les, Salardú, Vielha e Bossòst....
Visita dera enterpresa Tracsa e era CHE entà solucionar era afectacion...
seteme 3, 2018
Pendent aguesta setmana se desplaçarà entara Val d’Aran responsables dera enterpresa Tracsa acompanhadi d’un funcionari dera Confederacion Hidrografica del Ebro entà decidir era melhor solucion tecni...
ETH 7 DE SETEME JORNADA INFORMATIVA AJUTS LEADER 2018
agost 27, 2018
Vielha, 27 d’agost de 2018 Conselh Generau d’Aran: Núria Sanjuan
Tecnics deth Conselh Generau d’Aran e especialistes en sanitat foresta...
agost 24, 2018
Tecnics forestaus deth Conselh Generau d’Aran s’an amassat en Conselh Generau d’Aran damb especialistes en sanitat forestau deth Departament d’Agricultura, Ramaderia, Pesca e Alimentacion dera...
Talhs ena carretèra Mont- Montcorbau es dies 1 e 2 d’agost
junhsèga 31, 2018
Vielha, 31 de junhsèga deth 2018 Conselh Generau d’Aran: Núria Sanjuan
Eth Conselh Generau d’Aran aportarà 45.000€ ar Ajuntament deth Naut Ar...
junhsèga 30, 2018
Eth Conselh Generau d’Aran a signat un convèni de collaboracion damb er Ajuntament deth Naut Aran a on eth Govèrn d’Aran aportarà eth 50% dera quantitat justificada per Ajuntament de Naut Aran entara...
Eth Plen deth Conselh Generau d’Aran acòrde demanar ara Generalitat er...
junh 15, 2018
Vielha, 15 de junh de 2018.- Eth Plen deth Conselh Generau d’Aran amassat en session ordinària acordèc aué per unanimitat de toti es grops demanar ara direccion generau de Politiques Ambientaus e Mie...
Eth Sindic d’Aran s’amasse damb eth nau Govèrn dera Generalitat de Cat...
junh 8, 2018
Ena amassada se tractèren es atacs d’ossi que s’an produsit enes prumèrs mesi d’aguest 2018 e eth comportament der ós Goiat, unic exemplar que dispause d’equipament de seguiment. Tanben era reiteraci...


text:
11/01/2016
Troisième « Dictada occitana » à Périgueux
Pour la troisième année consécutive, l'Agence Culturelle Départementale et Novelum organisent à Périgueux la « Dictada occitana », dictée occitane, cette année samedi 30janvier de 9 h 30 à 16 heures au Centre Départemental de la Communication à Périgueux.
Rencontre avec Sébastien Girard du Pôle Occitan de l'Agence Culturelle.
«L'idéia es de far rencontrar lo monde que s'interessan a l'escrich en occitan per passar un bon moment e en mesme temps de far veire l'actualitat literaria e musicala, plan richa en Perigòrd. Questa annada, onor a las escrivanas actualas, la dictada prendra la forma d'una « tençon » ( joute verbale à la manière des troubadours ou plutôt trobairitz!) entre Cecila Chapduelh ( en lemosin) et Brigita Miramont ( en lengadocian). Lo texte sera corrijat a l'orau per Novelum. Per l'occasion, actualitat literaria de Perigòrd sera presentada au public. Puei, lo moment de convivencia emb l'aperitiu-concert ofert per l' Agença Culturala e preparat per l'UOCC( Union Occitana Camila Chabaneu, de Nontron) coma « Lo Clapat » lo noveu grope de Christophe Célérier et Pau Jochmans. Apres le repas « tirat dau panier », aurem una surpresa, lo quite Joan-Pau Verdier, en « convidat estela »( guest-star, coma se ditz en bon francés). Joan-Pau vai nos far visitar Perigüers occitan, mai que mai lo quartier de la ruas nòvas, onte demorava quante era mainatge e onte aprenguet a parlar occitan coma son grand. Fin finala, quela dictada es un bon biais de se trobar, de valorisar la creacion occitana en Dordonha, lo tot dins un ambient conviviau. La dictada es duberta a totas et tots, de tots atges e de tots niveus. Las doas prumieras edicions fuguèren un succès, esperam enquera mai de monde questa annada. En mai de quò, quò sera la prumiera surtida en òc de nòstra novela elegida a la lenga e la cultura occitana Régine Anglard ».
Renseignements à l'Agence Culturelle Départementale, Sébastien Girard au 0553064000, courriel s.girard@culturedordogne.fr.
Denis Gilabert
Photo: Laurence Vidard-Salles et Sébastien Girard de l'Agence Culturelle Dordogne Périgòrd
Commentaires
Il était temps !
https://leplatusseur.wordpress.com/2016/01/11/le-dernier-locuteur-doccitan-limousin-fait-docteur-honoris-causa-et-cest-un-aredien/
Écrit par : Didier Ducouchou | 15/01/2016 | Avertir le modérateur
Les commentaires sont fermés.


text:
Bolonha de Gessa
Bolonha de Gessa (oficialament en francés Boulogne-sur-Gesse) qu'ei ua comuna d'Occitània en Comenge , Gasconha . Qu'ei administrada peth departament de Hauta Garona dera region de Occitània .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Era naua lei serà includida laguens d’ua estratègia nacionau de Còsta Rica entà proïbir eth plastic en 2021. Damb aguesta lei aqueth país d’America Centrau vò dar exemple a toti es païsi dera planeta e èster eth prumèr estat deth Mon que situarà eth plastic dehòra dera lei.
Peth moment ei ua prepausa deth ministre dera Santat, Desvolopament e Energia de Còsta Rica, qu’a ja eth supòrt deth Programa de Desvolopament de Nacions Unides, diuèrsi govèrns locaus d’aqueth país e tanben diuèrsi grops privadi dera societat. Er anonci dera proïbicion deth plastic en tres annades siguec hèt aguest madeish mes, pendent eth Dia der Environament Mondiau.
“Èster un país liure de plastic ei era nòsta tòca e era nòsta mission – çò diguec eth ministre costarican der Environament Edgar Gutierrez -. Sabem qu’açò non serà facil e qu’eth govèrn dera nacion a de besonh fòrça ajuda entà poder ac hèr. Nosati solets non ac podem hèr”.
Ath delà, eth ministre confirmèc que ara cau promòir diuèrsi cambis ena mentalitat des abitants deth país centreamerican. Cau dar fòrça informacion a toti es sectors dera societat, es publics mès tanben es privadi, e realizar accions entà poder cambiar era utilizacion de plastic a trauèrs de cinc accions estrategiques: incentius municipaus, politiques d’ajuda, cambi des productes de plastic, recèrca scientifica e inversions variades.
Ua peticion fòrça peculiar
Pendent er anonci d’aguesta nòva lei, eth govèrn de Còsta Rica volguec hèr ua peticion fòrça particular. Atau, demandèc eth lideratge e era participacion concrèta des hemnes de Còsta Rica entà poder hèr ben eth cambi. Era arrason ei qu’aqueres son un des actors mès potenti dera societat deth país centreamerican.
Enquia aué Còsta Rica ja ei considerada coma un des païsi capdaus ena luta contra eth cambi environamentau dera planeta pr’amor des sues politiques d’energia 100% renovables. A mès, Còsta Rica tanben vò èster un país liure de carbon en 2021, un objectiu que ja plantegèc hè 10 annades. Per tot açò es Nacions Unides volgueren felicitar eth país centreamerican.
“Maugrat que Còsta Rica ei un exemple entà tota era planeta peth sòn cambi ena deforestacion (en 1984 solament auie 26 % de bòsqui e en 2018 ja n’a 52%) un cincau des 4000 tònes de lordères diàries acaben en paisatge deth país e contaminen atau es arrius e es plages – çò digueren hònts governamentaus– e pr’açò cau proïbir dejà eth plastic”.
A mès, eth govèrn de Còsta Rica volguec descríuer eth problèma deth plastic coma un problèma globau. En 2050 ja i aurà mès plastic en es oceans que non peishi. E pr’açò Còsta Rica vò iniciar aguesta luta. Es beneficis seràn entà toti: era gent de Còsta Rica mès tanben era dera planeta. Un polit exemple a seguir.
Era Redaccion
Aguest article ei publicat gràcies a un acòrdi de cooperacion damb www.aranes.club, era pagina web entà apréner aranés de forma gratuita


text:
Milhàs
Lo milhàs o milhasson, o tanben escauton, broge, cruchada[1], es una especialitat culinària occitana (Gasconha, Pirenèus, Lengadòc, Corbièras, Perigòrd) fins al País Gavai: es un parent pròche de la polenta, facha amb de semola de milh. Es, a l’origina, a basa de farina de milhet, puèi de farina de milh.
Un fum noms[modificar | modificar la font]
Lo milhas amb un fum de noms locals e de recèptas a basa de farina de milh, se prepara dempuèi lo País Gavai[2].Sovent es una version sucrada[3]. Segon Mistral es « bolhida de farina de malh, palt fòrt utilizat pels païsans del País d'Albi[4] ».
En Gascòlha centrala se prepara las armòtos, aramòtos[5]; la cruchada dins las Lanas[6] o en Medòc lo cruchon que se de còca de malh motlada que se passa a la pedena o fregida o garsilhada.
Origina[modificar | modificar la font]
Aquesta farinada èra a l'Edat Mejana preparada amb mil o de milhet. Destinat a aquesta epòca a una populacion paura, se la donava als cans de caça. Dempuèi l'introduccion del milh en Euròpa, lo milhàs es ara preparat amb de farina de milh.
Lo milhàs es fach pas que de farina de milh cuècha dins de l’aiga: la farineta espessa atal obtenguda es espandida, refrejada e copada en carrats. Lo milhàs atal preparat se pòt fregir a la padena, salat o sucrat. Se pòt tanben preparar coma una mena de còca o de pescajon espés. Sa fabricacion es correnta dins totas las zonas de produccion tradicionala de milh (las varietats de milh doç detinat a l’alimentacion umana, e non pas las varietats mai sovent cultivadas ara, reservadas a l’alimentacion del bestial e d'usatges industrials).
Èra tradicionalament servit quand se tuava los pòrcs, las aucas o los guits[7].
Lo poèta gascon Joan Giraud d'Astròs avòca las armòrtas dins son Beray e naturau Gascon (1636) : Lou pagès tabé qu’a sous ops/…/Que se sap perbesioun tabenc/De pan é bin ou mitadenc/E force milh per las armotes/[8]
Lo milhàs pòt evoluar en de prepacions mai elaboradas, apondent d’autres ingredients (lach, uòus, parfums variats).
Varietats[modificar | modificar la font]
Sus la basa de la preparacion e segon los terredors, las recèptas de milhàs son d’una granda varietat: natura o salat e cuèch a la grassa, evoluèt en version sucrada e pòt constituir una còca refinada. La consisténcia pòt èsser omogenèa e compacta, mas dins unes cas lo melhor es d’aver un fons plan cruissent e la superfícia gaireben coma un flan. Tanben al biais d'un clafotís se pòt apondre de garnitura (cerièras o autres fruchs).
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Francine Claustres, Secrets et recettes de toute la cuisine gasconne, Luçon, Sud Ouest, 1997, page 61.
- ↑ Le millas charentais, Keldélice.com
- ↑ Recette bressane
- ↑ Frédéric Mistral, Trésor dou Félibrige
- ↑ Simin Palay, Dictionnaire du gascon et du béarnais modernes, CNRS, 3e édit., 1980
- ↑ Modèl:Dic-Palay-Gascon
- ↑ (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant, p. 108.
- ↑ Lou beray e naturau gascoun - Jean-Géraud Dastros, Joëlle Ginestet - Google Livres


text:
Nadal pel jorn dels Reis
Un pastor ven de Jerusalèm e ditz a sos companhons :
De novèlas ! Enfants, en venent de la vila,
è vist passar tres reis d’una faiçon gentila,
e demandan pertot l’ostalet benasit
que lo rei d’Israèl per palais a causit.
Qualqu’un a decelat que pòrtan per estrenas
tres brustietas d’encens, d’òr e de mirra plenas,
que li van umblament ufrir, diga-me’n-Dieu,
que confessan dejà qu’el es rei, òme, Dieu.
Elis parlan çampar de l’Enfantet aimable
que nosauts l’autre jorn trobèguem a l’estable,
a qui Peiret donèc un anhelet plan fait,
e jo, sense repròchi, un picharron de lait.
Pòsca donc, uèi metís, una tan bèla tropa
urosament trobar le bèl Enfant de popa,
mentre que de nosauts cadun le pregarà
de nos salvar l’esprit quand le còrs morirà.


text:
Hippopotamidae
Los ipopotamids (Hippopotamidae) son una familha que compta solament doas espècias vivas: l'ipopotam comun (Hippopotamus amphibius) e l'ipopotam pigmèu (Choeropsis liberiensis).
Classificacion[modificar | modificar la font]
- Hexaprotodon Falconer e Cautley, 1836
- Hippopotamus Linnaeus, 1758
Referéncias extèrnas[modificar | modificar la font]
- Referéncia Tree of Life Web Project : Hippopotamidae (en)
- Referéncia ITIS : Hippopotamidae Gray, 1821 (fr) (+ version anglesa (en))
- Referéncia Animal Diversity Web : Hippopotamidae (en)
- Referéncia NCBI : Hippopotamidae (en)
- Referéncia CITES : familha Hippopotamidae (fr+en) (sul sit de l’UNEP-WCMC)


text:
Un eminent especialista de lingüistica occitana sosteniá un jorn davant ieu que caliá causir lo mot fondador puslèu que fondator perque aqueste se trobava a l’encòp dins lo TDF de Mistral e lo diccionari d’Alibèrt. Per el, òme de sciéncia tresmudat en piós discípol dels mèstres, aquel rencontre del tot asardós semblava tant decisiu coma lo d’Anna e de Joaquím a la Pòrta Daurada. Me cal dire que d’aquel escambi, ne sortiguèri estabosit. Perque lo mot en question, que non podiá èsser isolat, determinava un tipe de sufixes per l’ensemble de la lenga. O puslèu non : determinava un tipe de sufixes per una part de la lenga ont èra realisable. Perque causir fondador en occitan central consistiriá a prepausar hondader en gascon e fondaor en vivaro-alpin (Mistral prepausava tanben fondaire e fondarèla !), e logicament fondason per fondacion. Perque, en mai d’aquò, aquela causida suggerissiá dins la lenga modèrna de maridar sufixes e prefixes populars amb de mots de formacion sabenta (congelador per congelator, prestidigitador per prestidigitator… N’avèm parlat). E, un còp obèrta aquela gèrla de Pandòra, lo principi seriá necessàriament adoptat per l’ensemble de las varietats e cadun dins son canton poiriá bricolejar de son biais sa cosina del terrador. Cada dialècte obrariá en autonomia per rapòrt a la lenga generala, cada dialècte o sosdialècte (sotadialècte, josdialècte…) vendriá una mena de sabir que fariá cabussar dins la perplexitat sos darrièrs locutors naturals. Coma los mots « sabents » constituïsson una part de mai en mai importanta del vocabulari modèrne, assistiriam a l’implosion de l’occitan, tant somiada per d’unes. La solucion es donc de far lo contrari – coma l’Acadèmia o preconiza despuèi sa creacion en 2008 -, de causir rigorosament de sufixes comuns cada còp qu’es possible – en seguir aital la dinamica populara emai siá apiejada sus de francismes – e refortir d’un còp e sense esfòrç l’unitat de la lenga. Bona novèla, maldespièit los faitilièrs aprendises, totes los diccionaris contemporanèus consultats an causit fondator.
J.P.


text:
dilluns, 20 de maig de 2013
Acòrd de colaboracion damb era Tauerna Urtau
A compdar d'aguest mes de mai, era U.E. Bossòst e era Tauerna Urtau an signat un acòrd de colaboracion en que es consumicions des soci, aficionadi e jogadors i aurà un porcentatge dera factura qu'anarà entara U.E. Bossòst. Atau que ja sabetz totstemp qu'anesquetz tara Tauerna Urtau de Bossòst, Vielha e Arties, tanben es de Palamos e Girona (sòn un sinhau luenh) ac auetz de díder.
Cap comentari:
Publica un comentari a l'entrada


text:
'Ustagar', 'justagar, 'justagarra', aquiu qu'avetz lo mot emplegat en parçans de Hauta Bigòrra entà nomentar la perditz blanca o perditz de nèu (Lagopus muta). Aqueste ausèth polar qu'a suberviscut la fin de la darrèra glaciacion en França en refugià's en hauta montanha (Aups e Pirenèus). Qu'ei vadut rar en Biarn, totun los Pirenèus centraus que n'abrigan enqüèra quauques bèras populacions. Aqueste mot justagar(ra) qu'ei un gasconisme qui Gerhard Rohlfs e vedéva com l'eretatge possible d'ua lenga indigèna pirenenca, non romanica, pr'amor de l'ahur basco de la fonetica deu mot. L'ipotèsi aquesta n'ei pas impossibla, de segur. Que sabem en efèit d'autes exemples de noms d'animaus qui lo gascon e/o occitan partatjan dab lo lexic basco o qui son explicables per l'euskara. Que citarèi noms de mamifèrs com lo sarri, l' isard; la micharra (en espanhòu dial. e en lengadocian, totun qu'ei 'landarra' en gascon per atraccion probabla de derivats deu latin glandarius:
landurrèr, landèra), o de reptiles o d'amfibians com harri, sapo, shishangla, segondia, sicolana etc. E d'ausèths, n'i a tanben: arrian, arian, arianglo; charriscla var. cherriscla, chorriscla, etc... Totun, en lo cas d'aqueste nom bigordan de la perditz de neu, la correspondéncia en basco que manca, l'espècia n'ei de fèit pas naturau au Bascoat, l'altitud que i ei tròp baisha. E la lenga basca n'ajuda pas tròp a explicar lo mot. A maudespieit de la fonetica bascoïda deu mot, que'm demandi se ua origina romanica no'n seré pas autanda possibla. Que podem prepausar 'justagarra' que vienga de dus mots gascons: 'justa' (qu'ei a díser vestit hòrt sarrat, hèra ajustat, significacion atestada a partir deu sègle 16, en fr. la juste
) e de 'garra' (partida de la cama, en fr.jarret
e, per extension, fr. mollet
). Lo nom de l'ausèth que haré allusion a la soa caracteristica mei visibla, la d'aver las patas arrecobèrtas de plumas qui hèn pensar a garramachas (de 'garra baisha', en fr. 'guêtres' ).
En aquesta ipotèsi, la fòrma etimologica que seré plan 'justagarra', dont derivaré la fòrma 'justagar' per masculanizacion. La combinason dab l'article pirenenc masculin eth (prononciat ed, edy, edj etc) que degó provocar la pèrda de l'iòd iniciau: ed yustagar -> edj ustagar -> un ustagar. Aqueste mot de justagarra qu'aludeish au pròpi caractèr qui a balhat lo nom au genre 'Lagopus' (pata de lèbe). D'autes noms tà designar aquesta perditz de nèu que son la 'carrascla', allusion au son crit desagradable, e la 'gariòla', totun nat d'aqueths dus noms n'ei beròi especific en gascon, que serveishen tà designar ausèths hòrt diferents. En d'autes lòcs; lo noste ausèth qu'ei assimilat a ua sòrta de garia (garia cèga - compréner garia qui no's dèisha véde's, mercés a la color cambiadissa deu plumatge, d'arròca o de nèu segon las sasons) o de perditz (pêrditz blanca, blanc qu'ei la color deu plumatge de l'ausèth a l'ivèrn)...
N.B. La fòto qu'ei tirada de la wiki.


text:
Central Park
Central Park es un espaci verd d'una superfícia de 341 ectaras situat sus l'illa de Manhattan a Nòva York. Es administrat per la Central Park Conservancy (comitat de salvagarda de Central Park) que dispausa d'un budgèt annadièr de 200 milions de dolars, e es mantengut al meteis títol que los autres espacis verds de la ciutat pel New York City Department of Parks and Recreation (Departament dels espacis verds de la vila de Nòva York). Central Park constituís l'espaci verd mai grand de la vila de Nòva York. Acabat en 1873 après tretze ans de construccion, segon los plans de Frederick Law Olmsted e Calvert Vaux, Cental Park representa un oasi de verdor al mitan del bòsc de gratacèls de Manhattan, a mai que siá situat al nòrd de l'illa ont los edificis son mens elevats. Es delimitat per la carrièra 110 al nòrd, la ochena avenguda a l'oèst, la carrièra 59 al sud e la cinquena avenguda a l'èst. Aquestas carrièras son respectivament batejadas Central Park North, Central Park West e Central Park South, e lo pargue es enquadrat per dos quartièrs residencials: l'Upper East Side (a l'èst) e l'Upper West Side (a l'oèst). Amb una mejana de 25 milions de visitaires annadièrament, Central Park es lo pargue pus visitat als Estats Units.
Lo seu aspècte natural es la resulta d'un important trabalh païsatgista: lo pargue conten divèrses lacs artificials (que lo mai important, The Jacqueline Kennedy Onassis Reservoir s'espandís sus 0,43 km²)[1], camins de passejada, doas pistas de patinatge sus glaç, una zona de proteccion de la vida salvatja e de tepas per practicar espòrts e jòcs a l'aire liure. Lo pargue es mai que mai un «santuari» pels aucèls migratòris, ont d'observaires nombroses los venon descobrir. Una rota de 9,7 km de long, relativament pauc utilizada pels automobilistas, enròda lo pargue. Pòt èsser seguida pels caminaires, los correires de fons, los ciclistas e tanben los adèptes de roller, subretot la dimenjada e en setmana après las sèt del vèspre, quand la circulacion en automobila i es totalament enebida.


text:
« L’i siáu anat au nom de Miqueu Vauzelle, per dire à l’Ofici que vòudriam lo veire adoptar lei doas grafias de l’occitan e respectar la diversitat dei parlats de nòstra lenga comuna, mai tanben que nos agradariá de lo veire sonar « Ofici de l’occitan lenga d’òc ».
Divèndres 11 de decembre, èra l’ultima mission d’Arvei Guerrera au Consèu Regionau de Provença, bòrd que, despuei dimenja passat, l’i es plus elegit.
Au consèu d’administracion de l’Oplo, l’i siguèt benvengut. « La pòrta es dubèrta, ai pas sentit d’oposicion de la part dei collègas d’autrei regions » que nos a ajustat.
L’Ofici Public de la Lenga Occitana, creat fa dos mes amé l’Estat e lei Regions Aquitania e Miegjorn Pirenèus, atriva déjà Lengadòc Rossillon, que serà pegat au precedent tre lo 1er de janvier 2016. Ròse Aups e Auvernha, coma Lemosin, s’i fan convidar, qu’una adesion es prevista.
Mai lo raprochament de Provença d’aquel Oplo deu ara tenir còmpte dau chanjament au poder de la Region.
« Fau èstre confiant » pensa Arvei Guerrera, « am’aquel Ofici, aurem l’escasença d’èstre inovants en França, bòrd que seriá possible de tractar directament entre l’Euròpa e una interregion qu’accampariá de Bordèu à Niça ». Una noveutat adonc, un laboratòri territoriau.
Serà, ara, de veire coma lo novèu president provençau, Crestian Estrosi, bailèjarà aquel afaire. « Premier, fau esperar la nominacion de son delegat a la Cultura ». Un personatge a l’esperit estrech seriá una catastrofa, un elegit dubèrt un astre.
« Lo Ròse, déjà Mistral va disiá, es un passatge, pas una frontièra » que ditz encara Arvei Guerrera. Un passatge pereu per lei budgèts de reviscolament de la lenga comuna, que serián mutualisats entre totei lei sòcis d’aquel ofici.


text:
Dins la revista Lo Gai Saber numèro 62 dels meses de novembre e decembre de 1929, pagina 211, Josèp Salvat publicava una critica de l'òbra d'Enric Mouly Al Cant de l'Alauseta que veniá de pareisse a cò de l'editor roergat Carrère a Rodés (lo títol original portava l'ortografia Alauzeta).
La tornan publica, per part, çai jos en occitan modèrne, levat per las citacions presas al tèxt original que son dins la grafia del tèxt de Mouly.
Avèm pas portada la fin de l'article ont, dins un but pedagogic, Josèp Salvat fasiá una transcripcion ortografica d'un extrach de l'òbra dins la grafia que propausava l'Escòla Occitana e que, el, apelava la grafia occitana. Èra, aquesta, a qualques punts de detalh prèp, quasi identica a la grafia actuala.
Al Cant de l'Alauseta per Enric Mouly
Es del Roergue que m'es vengut lo melhor libre de la sason. E aquel libre es un libre de pròsa occitana. Es escriut en grafia fonetica, e l'autor nos avertís que, s'escriu atal, es que pòt pas faire autrament. Li cal donc perdonar. Vejatz çò qu'escriu dins un Assaber a sa novèla òbra, Rajòl d'antan, que pareis dins Le journal de l'Aveyron amb una grafia mai clasica : « Lo còp que ven farèm un pas de mai ; lo còp d'après un autre e, se Dieu o vòl, dins qualque temps nos podrèm vantar d'escriure coma cal. »
Aquò es plan dich, e sabi personalament que los felibres roergats son sul bon camin. Es per aquò que fau pas cap de repròches a l'amic Mouly. Nos promet de novèls libres : li demandi de los far interessants e polits coma lo primièr.
Caldriá dire, e seriai longanha, perqué e cossí es estat compausat Al Cant de l'Alauseta. Lo jostítol Trenta Ans d'Agricultura en Roergue indica pro plan qu'aquò es pas un roman ordinari, amb una intriga mai o mens pebrada. Es lo raconte de la vida que s'es menada dins una bòria del Roergue, ont de gents avisats an saput s'arrancar a la rotina malfasenta e se faire vite e plan a las novèlas metòdas d'agriculturas.
Bèla ocasion per pintrar de polits tablèus : las dalhasons (p. 25), la lòga dels meissonièrs e la sèga (p. 29), las batesons (pp. 34-36), la pregària en familha (p. 51), la vida simpla e aürosa del pagés (pp. 70-71), la mobilizacion (p. 96), l'arribada del permisionari (pp. 103-106). Bèla ocasion tanben per dire son mòt contra la lei de uèit oras aplicada al trabalh dels camps (p. 32), per recomandar la morala dels vièlhs : la fe, de trabalh e de dròlles.
Lo vocabulari d'Enric Mouly es ric que se pòt pas dire e sa lenga es gostosa. Es per aquò que – aiçò a pas res a véser amb la grafia – li dirai que m'an pas agradat de mots coma aproupecieu, ramplacent, eternel (dins la mèma pagina 51 se legís immourtal), bouaturo o bouoturo, bouèses umanos, cur, Sento Bierjo, paun (paon), trètoment. Mas, en escambi, ausisètz quinas expressions granadas : Fasio monta davalo amb sas baquetas (p. 21) ; cado an, passabou joul bentre la Prado de la Pagesio (p. 23) ; lous blads (madurs) fasion coueto de calel (p. 29) ; arribo la fougasso couma uno rodo de mouli (p. 40) ; per un mal te boli s'es tournat metre à plòure (p. 55) ; cal cridar sebo (se sometre) ou se cal sauba (p. 99), etc. Lo vocabulari de 500 mots, a la fin del libre, mòstra la riquesa de la lenga roergata. [...]
Josèp Salvat


text:
Lo poèta e polemista marselhés (1806-85) aviá son estèla
davant lo Club Pernod, pròche de la Canabiera, jusqu'ai chantiers de renovacien dau Pòrt Vielh, en 2012. Siguèt alòr levat dau mitan... e un còp lo chantier acabat e tot aquel espaci dubèrt per l'annada "Marselha Capitala Europenca de la Cultura", lo pichon monument a pas retrobat sa plaça.
Una estatua dau poèta, dreissada en 1891, deja siguèt fonduda dau temps de l’ocupacien, puei remplaçada per la lausa que tot lo monde podiá veire au Pòrt Vielh. "La reinstalacien de l'estèla es en cors d'estudi per la Vila de Marselha"
que nos dis lo Servici de Pressa de la Comuna, "en partenariat amé l'arquitècte Normann Foster."
Aquela enigmatica informacien laissa a imaginar que lo sòrt de la lausa
siguèt pas previst amé lo projèct.
En 2010 l'arquitècte britanique siguèt chausit per "reinventar lo Pòrt Vielh" coma anonciava lo projèct, que s'agissiá, es eu que lo dis, de "rendre ai Marselhés" .


text:
La Fortalessa Obludada
Mon filh, n’anirem pus a Comarca Somiar a l’entorn del vièlh castèl… Veiqui çò que chantavan Peiraguda en 1978. A l’espòca, e mai avant, lo chasteu de Comarca es lo luec ente los sarlades van se permenar lo diumenc. Luenh de tota aglomeracion, sens rota godronada per i accedir, lo disen « perdut » mas dins lo país tot lo monde coneis quelas roinas cubertas de vegetacion, en riba de la Beuna. Tot lo monde es un pauc suspres quora lo chasteu, o puslèu çò que n’en sòbra, es tornat chaptat, en mai per un dich Hubert…de Comarca, que per un concors de circonstància se tròba esser un descendent daus senhors qu’ocupaven l’endrech. Sas intencions son pas forçadament claras a la debuta (1972) e lo monde dau país pensen que vai « privatizar » çò qu’era un pauc, per fòrça, vengut un ben comun. Aquò serà a l’encòp validat e infirmat dins las...


text:
Lo Diccionari Occitan/Francés de l'Academia occitana (primièra estapa cap a l’elaboracion del Diccionari general de la lenga occitana) establís metodicament la lenga comuna a totes los Occitans, lenga de cultura, de comunicacion e de creacion.
Aquesta tend compte de totas sas varietats e s’enrasiga dins l'istòria (totes los mots « sabents » son datats, exactament o teoricament).
Consultar lo diccionari (.pdf)
Sul site academiaoccitana.eu se tròban los complements indispensables : conjugador, lexics especializats (mots invariables, prenoms, còrs uman, mestièrs, occitan "de subrevida"...). La rubrica "La lenga en question" presenta una explicitacion de las causidas principalas. Un recuèlh (Francés/Occitan) de mai de tretze mila idiomatismes corrents es en preparacion.


text:
Gai (papa)
Gai (mòrt lo 22 d'abriu de 296) foguèt lo 28en evesque de Roma dau 12 de decembre de 283 a 22 d'abriu de 296. Succediguèt a Eutiquian (275-283) e foguèt remplaçat per Marcellin (296-304).
Èra originari de l'aristocràcia roman e son ostau èra liat a l'emperaire Dioclecian. En fòra deis informacions donats per lo Liber Pontificalis, i a pauc d'ensenhaments sus la vida e l'accion de Gai. Semblèt èstre mòrt naturalament avans lei persecucions anticrestianas ordonats per Dioclecian e èstre a l'origina de la division dei quartiers de Roma entre lei diacres.


text:
Dissabte, 23 de novembre de 2013, 03h00 Espòrt
Aqueste dissabte de vèspre, l’estadi de Wembley es prèst per la recepcion de las doas mièjas finalas d’aquesta edicion de 2013 de la Copa del Monde de XIII.
Un Wembley, dins sa version novèla (dobertura en 2007) qu’es un luòc cargat d’istòria en çò que concernís l’espòrt anglés e mondial mas tanben pel XIII.
L’estadi, dins sa primièra version, s’inaugurèt en 1923. S’i organizèt los Jòcs Olimpics de 1948 e la finala de la Copa del Monde de fotbòl de 1966 qu’Anglatèrra ganhèt.
L’estadi, bastit dins lo nòrd-oèst de la capitala anglesa per èsser provisòri, tenguèt lo còp mai d’80 ans. L’inauguracion demòra dins totas las memòrias. Èra una finala de la Copa d’Anglatèrra de fotbòl entre Bolton e West Ham. Se vendèt 126 047 bilhetas, mas se parla d’un public entre 150 000 e 200 000 personas! Tenguèron pas dins las tribunas, alara envasiguèron la pelena! La polícia a caval capitèt a desliurar la pelena. Lo policièr George Scorey faguèt un trabalh de primièra amb son caval blanc Billie: dempuèi se parla de la Finala del Caval Blanc. Mas una part del public demorèt al ras de las linhas e un espectator se faguèt assucar per un balon reçauput en plen morre!
La primièra finala de la Cup de XIII que se debanèt a Wembley foguèt la de 1929: victòria de Wigan fàcia Dewsbury, 13-2. Las esquipas d’Anglatèrra e de la Grand Bretanha an jogat fòrça partidas a Wembley que recebèt de finalas de la Copa del Monde en 1992 e 1995.
Dins l’estadi ancian, se vegèt de partidas de cricket, de fotbòl gaelic, de fotbòl american, d’hurling e quauquas partidas de XV. I aviá tanben una pista per las corsas de lebrièrs.
Fòrça artistas joguèron dins l’estadi coma The Rolling Stones, Madonna, U2, Pink Floyd, Genesis, AC/DC, Oasis, Tina Turner o Michael Jackson (per 16 concèrts en 1988). Òm se soven del Live Aid de 1985 o d’un concèrt en omenatge a Nelson Mandela en 1988.
Wembley lo Vièlh barrèt sas pòrtas en 2000 e foguèt desrocat en 2003. I agèt una discussion bèla per saupre se se gardariá las Torres Bessonas qu’èran un imatge simbolic de l’estadi: fin finala, foguèron pas servadas.
L’estadi novèl, proprietat de la Federacion Anglesa de Fotbòl, dobriguèt en 2007 amb 90 000 sètis, totes cobèrts. Sol lo Camp Nou de Barcelona es mai grand. En tresplomb de l’estadi, se bastiguèt una arca de 133 m de nautor. L’inauguracion oficiala se faguèt per la finala de la Cup de fotbòl entre Manchester et Chelsea lo 19 de mai (89 826 espectators). Al mes d’agost, los Dracs catalans i disputèron la finala de la Cup (perduda fàcia a St. Helens: 30-8) davant 84 241 espectators. Aquela chifra fa del club tretzista catalan la formacion francesa dels espòrts collectius qu’a jogat amb una mai granda assisténcia! Mas la chifra mai bèla per una finala de Cup aperten a l’estadi dins sa version anciana: 99 801 espectators per la finala de 1985 entre Wigan (encara!) e Hull.
Dins los recents concèrts, de notar aquel de Bruce Springsteen en junh passat. Aprèp fòrça discussions, la direccion de l’estadi a acceptat qu’unas partidas de la Copa del Monde de XV de 2015 se joguèssen a Wembley.
Mas, per l’ora, plaça al Big Hit/Grand Còp. Sul site de l’estadi, d’espectators pausan de questions angoissadas: “Serai obligat de me setar a costat d’un espectator d’una autra nacion?” (aquel deu pas èsser acostumat als estadis tretzistas) o “Quant còsta un esclopal de cervesa?”
S’avètz pas lo temps d’anar a Londres, las doas mièjas finalas se poiràn seguir en dirècte sus BeIn Sport. I deu plan aver un cafè pròche de l’ostal per se recampar entre tretzistas e esportius per seguir l’eveniment.
Alan Roch


text:
Tot entier dins leis Aups Maritimas, aqueu Pargue
se parteja entre montanhas isoladas au Nòrd e planas en plena mudacion au Sud, onte vènon abitar de miliers de gents atrivats per lo desvolopament esperat d’activitats dins la Plana de Var, o caçats per lo prètz bèn tròup car dei lotjaments dins lei ciutats de la riba de mar.
La populacion es de 31 000 abitants a l’ora d’ara, sus 89 000 ectaras entre Grassa au Sud e Puget-Teniers au Nòrd, Sant-Auban a l’Oèst e Carròs a l’Èst : d’un costat la subrepopulacion, de l’autre un quasi ermàs uman. D’un costat lei darriers païsans desaparéisson, de l’autre una fola vèn aprofiechar dei lesers de la mar.
E am’aquò l’identitat dau país es segur amenaçada, mai es que leis aparaires, sens consciénça culturala prigonda que passa per la lenga, saupran l'aparar ? Lo Conseu Regionau, eu, pensa limitar l’empacha favorejant l’agricultura extensiva e l’economia dau bòsc.


text:
Ère de preveir, totun non dèishe de sorprener-me, e indignar-me. "Impulso ciudadano" vò tirar endauant un recors d'inconstitucionalitat en contra dera lei der aranés.
Un aute viatge aqueri qu'an sonque ua vision monocromatica des causes, e que se cren en possession dera unica vertat, tornen ara carga, ara entà atacar es drets lingüistics des aranesi, e en definitiva de toti es occitans...e per mès qu'ac sagi de compréner, non me'n gesqui!
Cau díder qu'aguesta entitat ei fondada per un ex-deputat de Ciutadans en Parlament de Catalonha, qu'ara milite en partit UPyD (Unión, Progreso y Democracia) deth qu'ei portavotz Rosa Díez (vos recomani ua visita entara sua plana web entà hèr-vos ua idèa de qui parlam).
Mos trobam donc un aute còp deuant de gent qu'an era intolerància e era provocacion coma dògma de fe e que, damb era desencusa perpètua dera democràcia e eth civisme (concèptes que pr'amor des sues actituds auem comprovat que desconeishen) non hèn sonque qu'alugar contunhament es huecs dera discòrdia e era intolerància, ath delà sense saber de qué parlen!
Aguesta lei, era nòsta lei, siguec aprovada peth Parlament de Catalonha de forma majoritària e respon, non sonque ath compliment deth mandat estatutari, se non a un besonh imperiós entà qu'era nòsta lengua pròpria posque, aumens, subervíuer.
Mès aquerò ei interpretat coma un atac ara unitat dera pàtria e que condemne ad aqueri qu'an ua auta lengua mairau o ua auta manèra de pensar a renonciar a tot aquerò que les ei pròpri....non ei atau! A qui se li pòt passar peth cap qu'er hèt qu'ua lengua coma era nòsta sigue reconeishuda e amparada met en perilh cap d'aguestes causes??! Donc ei clar qu'entà bèri uns ei atau. Entà aqueri que vòlen impausar-mos ua madeisha forma de pensar, de parlar, d'estimar...en definitiva ua madeisha manèra de veir eth mon, que de ben segur ajudarie a empraubir un shinhau mès eth nòste imaginari, era nòsta vida.
Amics e amigues, mos cau donc èster atents e, damb serenitat e coratge, deféner es nòsti drets, era nòsta identitat, eth nòste petit univèrs. Un univèrs qu'ajude modèstament a enriquir aguest planeta, e que non ei que sigue ne melhor ne pitjor que d'auti, totun ei eth nòste e damb aquerò ja n'auem pro! Ànim!!


text:
18/03/2017
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que los convidats de l'emission dau diumenc 19 de març 2017 a 11 oras sur França Blu Perigòrd seran Jaumeta Beauzetie e Patrick Ratineaud de l'Union Occitana Camila Chabaneu per presentar lo programa de "L'enchantada", las jornadas dau chant occitan de Nontron que se debanaran los 7 e 8 d'abriu 2017.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
Les commentaires sont fermés.


text:
« E l’Italia, menada per la fòrma d’un govern faissiste, encadrat per totas sas formaci’s revolucionaras ‘complira la sóa destinada. Arribaran lu benaise, lu poder e la gloria ».
Son de las parolas dau Mussolini a la desbuta d’aqueu documentari, que ne’n aviá jà parlat, mas l’epòca fai coma montar bruna, fau beleu se ‘pelar quauques fondamentaus.
Le documentari desbuta a la fin de la prumièra guerra mondiala, quante los pairs rentran dins un païs ente la crisa es un pauc pertot e tornar trobar ‘na plaça, sa plaça es pas daus mai aisats. Lu jòune Mario vei son pair, coma d’autres, cassat per la guerra que pertant l’Italia es dau costat daus vencors.
Jurtament, ‘la damandava pauc, e ‘la ‘guet pas pró segond quauques uns.
La crisa es ‘quí dins un païs d’enquera jòune dins ‘n’Euròpa beleu desjà vielha. La revoluci’ de Russia es dins l’aire dau temps. De la gent son apres montar de las cooperativas, de las vetz, lu patronat i es pas opossat ; qu’es eimatjat d’una festa de maridatge d’un paternalisme grand. Mas d’autres, daus vilauds principalament, demieg la p’ita e mejana borgesa, son pas per los « bolcheviks » ; dau mesma biais son dins l’òdi de l’estat liberau, an ‘na granda repulci’ per la politica representada per lu senat e lu rei, ‘quela politica que balha pauc de plaça a lur classa apres eisir.
Agropat autor de pitits chaps locaus, ne’n 20 ans de temps, las chamisas brunas van menar lur chap au poder. Apres ‘ver fach d’un movament un perti, los esquadrons son de cranher que la politica l’emporta sus los eideaus, adonc, ‘vant la marcha granda sus Ròma, une vaga novela de violença torna davalar sus l’Italia. Lu sòu remedi será lu Mussolini.
- « Journal d’un jeune fasciste » dau Paolo Santoni, de charchar coma lu titre ne’n francès, qu’es mai aisat per iò trobar sus la tiala e lu gaitar.
- Lu libre dau Mario Piazzesi « Diario di uno squadrista toscano » es mai d’una vetz tornat esditat per daus fascistes. L’ai pas legit per saber çò que i a dedins.
_____
aviá desjà virat aquò d’un site d’un professor d’istòria (>fr) :
Victoriosa, l’Italia es marrida dins sas volontat de terras de per lu monde.
- Març de 1919, Benitò Mussolini, ancian institutor, tendança socialista, medalhat de la prumièra guerra, farja los prumiers faisceus italians per combatre. Aquilhs erián un boiradís dentra nacionalistes d’estrèma dreita, d’anarchò-sindicalistes de gaucha e quauques ancians combatants.
- ‘Quilhs faisceus son estats viste coneguts de per lurs ‘bilhaments : chamisa negra & marron
- Doas annadas aprep, Mussolini compren que los grands patrons son pensius d’un projecte fòrça demagogica. Tròp pròpche d’un programe revolucionari, eu l’esga e crea lu partit nacionau faschiste en novembre de 1921. Un faschisme que s’adreiça mai-que-mai a queu-quí possed que non pas aus maucontents.
- Lu 28 d’octòbre 1922, Mussolini se troba chap d’una tropelada de chamisas brunas, mens nombrosa que l’armada dau rei Victor-Emmanuel III que pertant, beleu conselhat per los industriaus e los militaris, refuset la confrontacion.
- Mussolini es nomat regent dau conselh lu 30 d’octòbre.
L’instalacion de la dictatura :
Au mes d’abriau de 1924, los faschistes ganhan las eleccions (3/4 daus sietges).
- Mussolini se desbarrassa de l’oposicion politica, dau Mattéotti d’en prumier
- Dès decembre 1925, las leis « faschistissimas » organisan la dictatura, Mussolini deven lu « Duce » e se garda lu poder eisecutiu. Lu maufait d’opinion es instaurat : los jorneus e los sindicats non-faschistes son dispersats.
- L’armada, l’administracion e l’ensenhament son espurats. L’ÒVRA es la poliça politica dau Mussolini e ‘la es charjada de ‘restar e chaçar tots los oposants, los comunistes de’n prumier.
- Lu 11 de febrier 1929, los acòrd dau Latran son sinhats coma lu Papa.
L’Estat totalitari : la persona es ren, l’estat es tot.
Los movaments coma la revolucion francesa, lu marxisme o lu capitalisme son regieitats perque basats sus ‘na fòrma de democracia que lu faschisme italian pòt pas concebre dins son eidèia d’un estat qu’englobariá totas las activitats tant politicas, qu’economicas, juridicas o cultruralas de la nacion. Lu chap mitica d’aqueu estat es lu « Duce » e lu « Duce » a totjorn rason !
- L’estat interven maitot dins l’economia ente lu liberalisme es remplaçar per un dirigisme economica per menar l’Italia a ‘na fòrma d’autarcia. Lu monde dau trabalh es fòrça encadrat per los corporatismes.
- Per reduire las importacions, l’estat organisa de las batalhas coma aquelas dau blat, de la terra presa sus los margolís, las rotas, los chamins de ferre… e entau lu nombre daus chaumairs baissa.
- Ne’n 1933, l’Institut per la Reconstruccion Industriala es creat
- Los sindicats son bandits e la disciplina estricta tant per los obriers coma per lo patronat
La grandor de l’Italia nouvela
Mussolini vòu de’n prumier esvelhar ‘na mentalitat de massa comuna.
- Los lesers son encadrats per lo ministèra de la cultura popularia, lu « Dopolavoro », tant per lu spòrt que los viatges.
- La premsa es susvelhada e la propaganda importanta. Los arts plasticas, l’architectura, lu cinemà trabalhan a la glòria de la nouvela Italia.


text:
Espaces Pédagogiques
- PSE
- Allemand
- ANGLAIS EN LP
- Anglais
- Carrosserie / Peinture
- Chinois
- DGEMC
- Economie et gestion
- ELECTROTECHNIQUE
- EPS
- ESPAGNOL
- ESPAGNOL EN LP
- Histoire et Géographie
- Les Lettres Modernes
- Maths/sciences en LP
- Mathématiques
- Occitan
- Philosophie
- Science de l'Ingénieur
- Sciences Physiques
- SES
- SVT
Lo canton dels escolans
Lo canton dels escolans / Le coin des élèves
Un pauc de tot fora-borra per persegre lo cors
;Un peu de tout pour poursuivre le cours
Qualques exercicis per evitar las errors de lenga recurrentas :
Lo tradicional calendièr de l'avent, version 2016! cada jor per esperar nadal, una video per galejar!
Per ajudar a memorizar las partidas del còs
La cançon Occitana : Lo Tuto d'Òc Show de Detz.tv
Clicatz aicí
Parlar de sos gostes musicals :
Lo vocabulari aicí
L'espaci occitan : Hans Peter, un alemand en Calàbria.
Escotatz lo document audio:
Mites e Eròis - l'imatge de la bruèissa
Aicí un exercici de vocabular sus la fada Carabòssa
L'espaci occitan - Moussu T e Lei jovent
Aquí la video d'una cançon de Moussu T que vos deu servir per completar la ficha
http://www.dailymotion.com/video/xlgt2u_concert-moussu-t-e-lei-jovents-mar-e-montanha_music
Définir cet article comme page d'accueil
La rubrique Lo canton dels escolans possède déjà une page d'accueil. Souhaitez-vous la remplacer ?
Ajout aux favoris


text:
Las frequéncias UHF se propagan subretot en vista dirècta. Lor usatge se desvolopèt amb la saturacion de la benda VHF per las aplicacions de radiotelefonia fixa o mobila e de television, segon la disponibilitat amb lo temps de compausants adaptats, en particular lo passatge de l'electronica de tubas als transistors. La benda en dessús de 1 000 MHz foguèt utilizada d'en primièr pels radars, puèi los fais hertziens, puèi las connexions satellitàrias (GPS, telefonia mobila), e mai recentament pels telefòns mobils GSM e las connexions Wi-Fi. La taula en dejós resuma aquela reparticion de l'espèctre.
Las frequéncias UHF son tanben rebatidas de biais difusa par la troposfèra, çò que permet la realizacion de fais hertzians troposferics per de distàncias de qualques centanas de quilomètres. Coma l'atenuacion es fòça importanta, aquelas connexions demandan d'antenas fòrça directivas e de fòça poderosas.