text:
Emplaçament de Belgrano dens lo plan de Buenos Aires
Catedrau coneguda com l’Arrendonda de Belgrana
Belgrano qu’ei un quartièr de Buenos Aires batejat en aunor de Manuel Belgrano, eròi de la Guèrra d’Independéncia e creator deu drapèu argentin.
Que vadó com ua vila desseparada de Buenos Aires qui ho, per ua estona en 1880, Capitau Federau deu país durant lo conflicte enter Buenos Aires e la Província de Buenos Aires qui desseparè definitivament ambs, la província vadent atau ua província desseparada dab la ciutat de La Plata per capitala.
En 1887, Belgrano que ho integrat a Buenos Aires (alavetz Capitau Federau de la Republica Argentina) çò qui’n hè, uei lo dia, un quartièr de la Ciutat Autonòma de Buenos Aires.
Ostau ancian de Belgrano enter duas tors de beton
Glèisa anciana e bastiment modèrne en beton
Enter la fin deu sègle XIX e la debuta deu sègle XX lo quartièr que ho pleat de grans ostaus de luxe e de diferents estils d’inspiracion europèa (normand, Tudor, Art Nouveau). A partir de las annadas 60, mantuns que hon destrusits per deishar bastir bastiments de beton e d’arquitètura modèrna. Belgrano que’s caractiza donc per aquesta mescladissa d’estils e d’epòcas.
En 1938, l’Estadi Monumentau deu Club Atlético River Plate que ho inaugurat dehens Belgrano a maugrat qui sia mei que mei, identificat dab lo quartier de Núñez per’mor d’estar bastit a la termièra enter ambs.
A la fin deu sègle XX, ua importanta comunautat chinesa que s’intallè dens Belgrano.


c: text/html

text:
Dualisme
Lo dualisme estima que l'origina de l'univèrs se pòt trobar dins doas substàncias basicas o dos dieus. Tradicionalament, las religions dualistas evòcan una divinitat masculina e una femenina o ben un dieu benigne e un maligne (per exemple, lo maniqueïsme defend aquela tèsi).
Per extension, lo dualisme en filosofia es la cresença que prepausa que l'èsser uman a una partida fisica (còs) e una mentala o espiritala (arma). Platon e Descartes son los representants caracteristics del dualisme tradicional .
Somari
Dualisme platonic[modificar | modificar la font]
Segon Platon, l'òme es un èsser format d'una arma immortala e divina, e d'un còs mortal e imperfèit qu'empresona l'arma. L'estat natural de l'arma es d'èsser separada del còs, de biais que lo còs sonque capita a la pertocar e la trebolar dins son desir de vertat e de saber.
Dualisme cartesian[modificar | modificar la font]
Segon Descartes, l'òme es una combinason de ment (substància pensanta) e còs (substància espandida). La ment a lo pensament per atribut essencial, qu'es liure e immaterial, en cambi lo còs es subjècte a las leis de la matèria. Las substàncias son alara diferentas e independentas una de l'altra.
Dualisme teologic[modificar | modificar la font]
Lo dualisme religiós apareis dins diferentas civilizacions anticas, coma China e Egipte, mas subretot Pèrsia. Sa religion, promoguda e reformada per Zaratostra vèrs lo sègle VI AbC., establís un principi divin del ben, Ormuz o Ahura Mazda, e un altre del mal, Ahriman. Aquelas formas del dualisme se tornan trobar dins l'orfisme (sègle VI AbC.), dins lo gnosticisme (sègle II AbC.), dins lo maniqueïsme, dins la doctrina gnostica-maniquèa de Priscillian, e fins a l'Edat Mejana, dins las doctrinas dels bogomils e catars. La mai influenta d'aquelas doctrinas, aprèp lo mazdeïsme de Zaratostra, foguèt lo maniqueïsme.
Traches comuns[modificar | modificar la font]
En linhas generalas, las doctrinas dualistas convergisson dins los traches seguents: lo principi del Ben es identificat amb la Lutz e l'Esperit; lo principi del Mal amb las Tenèbras e la Matèria, o amb lo diable o demòni (maniqueïsme). La matèria es gratuita, marrida, e principi del mal; o alara creada per un demiürg diferent del Dieu bon (gnosticisme de Marcion), o pel diable, principi del mal (Priscillian) rigorista e extremista; o alara justifican la relaxacion: perque es pas possible de resistir al principi del mal qu'inclina a pecar, e es aquel principi, non pas la persona, qu'es responsable del pecat.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tavernay
Tavernay es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a traversat pel riu lo Ternin, #que passa en bordure del bourg.
- Caserius
Lo masatge caseriu de la Comaille es mai importanta que lo bourg. Los ostals d'aquel caseriu an alinhat la longitud de la rota #que connècta Autun a Castell-Chinon (Ciutat).
La commune est traversée par la rivière le Ternin, qui passe en bordure du bourg.
- Hameaux
Le hameau de la Comaille est plus important que le bourg. Les maisons de ce hameau sont alignées le long de la route qui relie Autun à Château-Chinon (Ville).
Istòria[modificar | modificar la font]
Es n'en abril 1164, que lo Pape Alexandre III, refugiat a França, confime per una Bulle, lo patronnage de la parròquia al benefici del Abbaye de Sant-Martin de Autun: " Ecclesiam Tavernaco "[1].
Bastit en bordure del Ternin, lo bourg de Tavernay a preses lo luòc d'un important abitat gallo-romain. En 1311, Agnès de Magny, vend a Varolles dels bens en benefici del Abbaye de Sant-Martin de Autun[2].
Guillaume de Montholon, fa confession e dénombrement a Jean E de Marigny, abbé de la Abbaye de Sant-Martin de Autun, per desparièras possessions a Reclesne, Verrières, en Ordenant, e Tavernay[3].
Las causas de crida del tribunal del pòrti de Bourgogne, reconeisson, en 1385 que lo Abbaye de Sant-Martin de Autun jouit per aquela tèrra de " La Comaille " dempuèi tempses ancians d'anautita, mièja, e bassa justícia[4].
Un grand canal derivava las aigas de l'Aquela a la nautor de Polroy pels portar en la Arroux 4 km en amont del confluisson natural, jols murs de Autun. Se seguís encara lo traçat d'aquel canal a travèrs del territòri de la municipalitat de Tavernay.
Lo vilatge a conegut una fòrta expansion a la fin del sègle XIX e al començament del Sègle XX, ligada a l'espleitacion de schistes bitumineux. I i aguèt quatre potz de houille, un a Chambois, dos a St Romain e un a Polroy, #que se n'endonvíe la localizacion mercés a l'arquitectura caractéristique dels pichons bastiments industriales en briques d'aquela epòca, inspiradas grandas indústrias del nòrd de la França. Cinc fabricas de schistes avián installat a Poizot, lo Retorn, Pont-Renaud, lo Marbre e la Granda Fabrica, venguda uèi la Vièlha Fabrica, prèpa de la Comaille, #que las terrils, fòrça atenuats pel temps, ne son ara cobèrts d'una vegetacion dense. Totas aquelas espleitacions an pas fin finala durat que vint o trenta ans. La Granda Fabrica, amb 110 obrièrs, a barrat las siás pòrtas l'an 1903.
I #aver fins a formatnum:1000 {{}} abitants en la comuna. La glèisa Santa-Laurent, consagrada l'an 1872 en remplacement del anciana, mai pichona, es mai granda que las glèisas dels pòbles vesins.
L'estenduda de la zòna comerciala e industriala a lo sieu limit sud (sul territòri de la municipalitat de Autun) es una basa per Tavernay, #que vei la siá populacion créisser leugièrament dempuèi 2006.
C'est en avril 1164, que le Pape Alexandre III, réfugié en France, confime par une Bulle, le patronnage de la paroisse au bénéfice de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun: " Ecclesiam Tavernaco "[5].
Bâti en bordure du Ternin, le bourg de Tavernay a pris la place d'un important habitat gallo-romain. En 1311, Agnès de Magny, vend à Varolles des biens au profit de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun[6].
Guillaume de Montholon, fait aveu et dénombrement à Jean I de Marigny, abbé de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, pour différentes possessions à Reclesne, Verrières, Sommant, et Tavernay[7].
Les causes d'appel de la cour du duc de Bourgogne, reconnaissent, en 1385 que l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun jouit pour cette terre de " La Comaille " depuis des temps anciens de haute, moyenne, et basse justice[8].
Un grand canal dérivait les eaux de la Celle à la hauteur de Polroy pour les amener dans l'Arroux 4 km en amont du confluent naturel, sous les murs d'Autun. On suit encore le tracé de ce canal à travers le territoire de la commune de Tavernay.
Le village a connu une forte expansion à la fin du sègle XIX et au début du Sègle XX, liée à l'exploitation de schistes bitumineux. Il y eut quatre puits de houille, un à Chambois, deux à St Romain et un à Polroy, dont on devine l'emplacement grâce à l'architecture caractéristique des petites constructions industrielles en briques de cette époque, inspirées des grandes industries du nord de la France. Cinq usines de schistes étaient installées à Poizot, la Revenue, Pont-Renaud, la Marbre et la Grande Usine, devenue aujourd'hui la Vieille Usine, proche de la Comaille, dont les terrils, très atténués par le temps, sont maintenant couverts d'une végétation dense. Toutes ces exploitations n'ont finalement duré que vingt ou trente ans. La Grande Usine, avec 110 ouvriers, a fermé ses portes en 1903.
Il y eut jusqu'à 1 000 habitants dans la commune. La glèisa Saint-Laurent, consacrée en 1872 en remplacement de l'ancienne, plus petite, est plus grande que les églises des villages voisins.
L'extension de la zone commerciale et industrielle à sa limite sud (sur le territoire de la commune d'Autun) est un atout pour Tavernay, qui voit sa population croître légèrement depuis 2006.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Cartulaire del Abbaye de Sant-Martin de Autun: Charte n°18. Tèxt en linha.
- ↑ Cartulaire del Abbaye de Sant-Martin de Autun, Charte n° 102 de 1311. Tèxt en linha.
- ↑ Cartulaire de la Abbaye de Sant-Martin de Autun, Charte n°110.
- ↑ Cartulaire de la Abbaye de Sant-Martin de Autun, Charte n°138.
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun: Charte n°18. Texte en ligne.
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, Charte n° 102 de 1311. Texte en ligne.
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, Charte n°110.
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, Charte n°138.


text:
Chamaleiras (Auvèrnhe)
Chamaleiras [1][2](Chamalières en francés) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi Domat e la region d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ "a Chamaleyras ha de chabalhs an me huna vachalh preyn e hun boret e huna boreta, tan de chabah coma de met creys, set realhs e demey", Philippe Olivier, Dictionnaire d’ancien occitan auvergnat. Mauriacois et sanflorain (1340-1540), Berlin, Boston: Max Niemeyer Verlag, 2009. ISBN 978-3-484-97132-5. p. 208
- ↑ [1] Histoire généalogique de la maison d' Auvergne


text:
Après una serada plan assagada, una simpla caça al Tamarro s’acabèt d’un biais tragic.
A la fin d’un repais del comitat de las fèstas la dimenjada del primièr de mai, los joves del vilatge de Premian decidiguèron d’organizar una caça al Tamarro. Coma se fa de costuma, lo mai niais dels participants foguèt menat, saca en man, dins un valat luènh de las abitacions per esperar lo Tamarro que los autres, armats de bròcs, devián rabatre. E tota la còla dintrèt acabar las cantinas de cartagena. Aital, doblidèron lo paure Gerald.
Las cantinas acabadas, S. D . , un dels participants, prenguèt sa veitura per tornar dins sa bòria bastida en defòra del vilatge. Perdèt lo contraròtle de son veïcul e laurèt cent mèstres de valat abans de s’arrestar contra un pontilh.
Lo bilanç d’aquesta caça es pesuc : doas còstas copadas per S. D., un permis de menar annulat, une veitura inutilizabla e una fluxion de peitrina per Gerald que trapèron al matin endormit dins son valat, la saca vuèja. E coma o ditz sa maire, lo pièger foguèt evitat : se foguèsson trapats sus la meteissa rota …
Lo conselh municipal envisatja de prene un arrestat per interdire la caça al Tamarro de nuèit.


text:
Macromolecula
Las macromoleculas son de moleculas qu'an una massa moleculara fòrça nauta, formadas d'un grand nombre d'atòms. Se pòdon generalament descriure coma la repeticion d'una o unas paucas unitats minimalas o monomèrs, en formant los polimèrs. Sovent lo tèrme de macromolecula fa referéncia a las moleculas que pesan mai de 10 000 Da de massa atomica. Pòdon èsser tant organicas coma inorganicas, e son de granda importància dins lo camp de la bioquimia, amb las biomoleculas. Dins las moleculas organicas sinteticas se tròban los plastics.
Forman de longas cadenas que se jonhon entre elas per de fòrças de van der Waals, de ponts idrogèn o d'interaccions idrofobas e per de ligams covalentes.
En de general, s'analisan de moleculas que lo nombre d'atòms es en el fòrça pichon, eth quau cònsta d'una massa moleculara relativament pichona, per exemple la molecula de la sal comuna (NaCl) cònta solament dos atòms e sa massa moleculara relativa es de 58. Per contra, existisson fòrça classas de moleculas que possedisson una composicion fòrça mai complicada, es a dire, una granda quantitat d'atòms e una valor granda en massa moleculara; aquesta classa de compausats s'apela macromoleculas. Especificament una macromolecula a una quantitat minimala de 1000 atòms e una massa pas mens de 10 000 Da.
Menas de macromoleculas[modificar | modificar la font]
Naturalas[modificar | modificar la font]
Artificialas[modificar | modificar la font]
- Plastics
- Fibras textilas sinteticas
- Poliuretan


text:
Aumâtre
Aumate en picard ( Aumâtre en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
François Bernard Brunel, chevalier de la prévôté de Aumâtre, plaidejat del rei, compareisserà a las assembladas electoralas de la noblesa d'Amians en 1789.
François Bernard Brunel, chevalier de la prévôté d'Aumâtre, avocat du roi, comparaîtra aux assemblées électorales de la noblesse d'Amiens en 1789.


text:
1595
Aquesta pagina concernís l'an 1595 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
- 21 de julhet - Descobèrta de las Illas Marquesas per l'exploraire espanhòl Álvaro de Mendaña.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- Enric II de Montmorency, amiral e marescal francés, governador de Lengadòc (m. 1632)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 25 d'abril - Torquato Tasso, poèta italian (n. 1544)
- 18 d'octobre - Álvaro de Mendaña, navegaire espanhòl (n. 1542)


text:
Amborg
Amborg (Hamburg en alemand, Hamborg [ˈhaˑmbɔːx] en bas-saxon e oficialament Freie und Hansestadt Hamburg : Vila liura e anseatica d'Amborg) es la segonda vila d'Alemanha per òrdre d'importància e un dels 16 Länder compausant Alemanha. Situada al nòrd del país, prèp de la boca d'Elba e pròcha de la mar del Nòrd, Amborg es lo primièr pòrt del país. Es tanben lo segond pòrt d'Euròpa en tèrmes de volum de merças escambiadas, darrièr Rotterdam.
La vila s'estend sus 755 quilomètres carrats km2 e compta 1,78 milion d'abitants[1] ; l'aglomeracion aperaquí 3,5 millions. Amborg èra membre fondador de la Liga Anseatica.
Istòria[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Subdivisions administrativas[modificar | modificar la font]
La vila es descopada en set Bezirk (arrondiments o districte municipals) dispausant cadun d'un conselh elegit :
- Amborg-Mitte
- Amborg-Altona
- Amborg-Eimsbüttel
- Amborg-Nord
- Aborg-Wandsbek
- Amborg-Bergedorf
- Amborg-Harburg
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Statistikamt Nord - Monatszahlen - Bevölkerung consultat lo 6 de novembre de 2017.


text:
U.E. Bossòst 2 – Ent. Boulogne II 1
Bona
victòria era artenhuda pera U.E. Bossòst aguest darrèr dissabte contra er Ent. Boulogne. Ena prumèra mietat dominacion aranesa en jòc e
ocasions sense poder acabar de concretar cap. Ath quart d’ora, Paba realizaue
ua bona jogada ena que driblaue a dus defensors e shutaue ras, mès era pilota
anaue a tocar eth garròt dera porteria francesa. En ua auta jogada eth madeish
jogador s’escapaue des defensors, mès eth sòn shut gessie dehòra, en ua molt
bona ocasion. Er Ent. Boulogne non podec profitar un passe dera defensa aranesa ath son
portèr Manu. Damb eth 0-0 s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat as 20 menutes mercauen eth 1-0
quan Charles profitaue ua pilota laguens der àrea enta shutar ras a tocar deth
garròt. Non durèc guaire era joia en
equip aranés pr’amor Castex profitaue ua pilota longa entà mercar de shut sense
que Manu podesse arturar era pilota. Ère eth 1-1. Era U.E. Bossòst sajèc de
repréner era ventaja en mercador mès enes dus viatges Paba shutaue desviat dera
porteria. Er
Ent. Boulogne dempús d’un lançament de cornèr, shutaue un bon shut qu’anaue a
tocar en garròt. A manca de mens de 10
menutes en ua fauta shutada per Uri, Felipe sautaue damb eth defensa francés e
era pilota tocaue era sua esquia e anaue
a entrar laguens dera portería de Masquere. Ère 2-1eth resultat ath finau deth
partit.
Ath
finau, victòria important entà apropà-mos ar objetiu d’arténher era permanéncia
ena categoria.
Eth pròplèu partit jogam en Bossòst eth dissabte 17
de març tàs 20:00 ores contra er equip der Etoile du Cagire.
U.E.
Bossòst: Manu, Salva, Javito, Borja, Felipe, Àlex, Uri, Luis, Ignasi, Charles,
e Paba. Remplaçants: Marcos, Gachi.
Trainer: Jordi.
Tarjetes
auriòles : Uri
Ent. Boulogne II: Masquere, Sicre, Puyol, Pagotto,
Chefd Hotel, Sarrabayrouse, Cier, Espy, Castex, Col, Demont. Remplaçants:
Louge, Jerome.
Trainer: Subreville Jean Pierre.
Tarjetes auriòles :
Gols : 1-0 Charles (65’), 1-1 Castex (67’), 2-1
Felipe (82’).
Arbitre: Magne Bertrand
Liniers : Riviere Jean C., Gueguen Hugues.


text:
1619
Aquesta pagina concernís l'an 1619 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Províncias Unidas[modificar | modificar la font]
En Indonesia, fondacion de Batavia dins lo nòrd-oèst de Java per Jan Pieterszoon Coen, oficier de la Companhiá neerlandesa deis Índias orientalas (VOC). La vila venguèt la basa principala deis Olandés dins la region.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Tiera d'escaramochas frontalieras còntra lei fòrças dei Funj de Sennar, consequéncia d'una desgradacion dei relacions entre lei dos estats dempuei lo rèine dau sultan Badi Ièr (1612-1617). Finalament, per reglar la situacion, lo negus Susneyos (1607-1632) reüniguèt una armada importanta que li permetèt d'infligir una desfacha clara ai fòrças dau sultan Rabat Ièr (1617-1645). Pasmens, lei tensions demorèron vivas lòng de la frontiera.
Sultanat de Sennar[modificar | modificar la font]
Consequéncia de la desgradacion dei relacions amb Etiopia, lo negus Susneyos (1607-1632) menèt una incursion còntra lo territòri funj per lo pilhar e capturar d'esclaus. Aquò entraïnèt una repòsta dau sultan Rabat Ièr (1617-1645) qu'ataquèt a son torn l'Empèri. Pasmens, Etiopia decidèt alora d'organizar una guèrra vertadiera e lei tropas funj foguèron desfachas per una larga armada etiopiana.
Asia[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Publicacion per Johannes Kepler (1571-1630) de la tresena lèi que porta son nom dins Harmonices mundi (en occitan L'armonia dau mond).
Matematicas[modificar | modificar la font]
Descubèrta dei polièdre de Kepler per lo sabent alemand Johannes Kepler (1571-1630) que son de polièdres estelats regulars mai non convèxs coma lei solids de Platon tradicionaus.


text:
17.02.2018. Nòva
Lo modèl escolar de Catalonha e Aran, ont las lengas veïcularas son respectivament lo catalan
23.12.2017. Nòva
Lo president de la Generalitat de Catalonha en exili, Carles Puigdemont, a prepausat a Mariano Rajoy
23.12.2017. Nòva
Lo jutge de la Cort Suprèma espanhòla, Pablo Llarena, qu'es lo qu'instrutz la procedura
22.12.2017. Nòva
L'independentisme resistís en Catalonha e Aran. Los partits independentistas an atench la
6.12.2017. Nòva
Lo contraròtle espanhòl de la Generalitat a empedit la mesa en marcha del servici integral
16.11.2017. Nòva
Los foncionaris de la Generalitat de Catalonha se rebèllan contra lo contraròtle que lor
1.11.2017. Nòva
Lo govèrn legitim de Catalonha manten son activitat e prepara una procedura contra la politizacion
31.10.2017. Nòva
Divendres passat, se proclamèt la Republica Catalana, un nòu estat que conten lo principat
31.10.2017. Nòva
La comission d’afars institucionals del Conselh General d’Aran, compausada de pòrtavoses
27.10.2017. Nòva
L’actualitat politica de la jornada d’uèi es centrada sul Senat espanhòl e
26.10.2017. Nòva
Los mèdias publics catalans, TV3, Catalonha Ràdio e l’Agéncia Catalana de
26.10.2017. Nòva
La Val d’Aran se bolega contra l’article 155, una mesura anonciada pel govèrn espanhòl
20.10.2017. Nòva
L’estat espanhòl començarà deman los procediments per aplicar l’article


text:
Cobeirac
Cobeirac (Coubeyrac en francés) ei una comuna occitana deu Vasadés istoric, en Gasconha, administrada per lo departament de Gironda e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre deu territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Dauzat considèra que Cobeirac ven deu nom latin d'òme Cuperius, emb lo sufixe -acum [1], latinizacion deu sufixe gallés -aco(n). Cobeirac èra donc per eu una anciana granda propietat antica qu'avé per mèstre Cuperius. Dauzat ei sigut per Negre segon Bénédicte Boyrie-Fénié. En l'abséncia de fòrmas ancianas, B. Boyrie-Fénié, ela, es de l'idèia d'Astor qu'aima mèi lo nom Cuparius, que vòu dire « barricaire », totjorn emb -acu(m). Aquò l'empacha pas de causir la grafia Cobeirac [2] (farré logicament Cobairac : l'afebliment de -ai- pretonic en -ei- s'escriu pas). Benlèu qu' a causit implicitament la grafia pus simpla, puèi que i a dus etimes possibles.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Pujòus; ei adara deu canton des Côteaux de Dordogne (en francés.)
Demografia[modificar | modificar la font]
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas emb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 215
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 124


text:
Categoria:Flòra (nom scientific)
Existís tres possibilitats per saber s'una planta que se ne coneis lo nom scientific es descricha dins Wikipèdia
- las plantas listadas dins aquesta categoria (çaijós) ;
- l'article principal plantas per nom scientific, a partir d'aqueste article avètz accès a las listas de genres e de las espècias de las grandas ecozònas terrèstras. Aquestas listas son en cors d'elaboracion e lor contengut es de prendre amb precaucion ;
- la lista de las plantas que lors paginas de presentacion son pas encara que d'esbòsses, en cors d'elaboracion. Aquesta lista recampa a l'encòp de noms scientifics e de noms vernaculars de plantas, e mai d'autres articles de la categoria Flòra.
Articles dins la categoria « Flòra (nom scientific) »
Aquesta categoria conten los 85 articles seguents.


text:
Explicacion de Guy Dulau (en occitan gascon) :
Per Dauzat, Dulau = Dulac ( lac > du lac) e aqueths noms serén daufinés."
Solament, en Daufinés, i a pas cap de Dulau.
Dinc a 1915 los tròban tots en
Gasconha sustot dens los despartaments 40, 64 et 33 ( Bazadés mèi que mèi ).
Dempui aquera data an eishamiat un chic pertot en França e dens lo monde,
mès l’Aquitania e aqueths tres despartaments demòran enqüèra los mèi
fornits. Fau donc cercar una etimologia deu costat de pr’ací.
Lo Miquèu Grosclaude dens son "Diccionari etimologic deus noms de familha
gascons" avança : " Dulau. Originaire d’une maison de ce nom. De lau =
lande, terrain vacant ou désert. ". Un maine aperat lo Lau se tròba, perdut
dens la lana, au levant de Ròcahòrt.
Una auta etimologia a partir deu gascon m’es estada bohada que va tot au
contre de la deu Grosclaude. Dulau poiré vier de tèrra laurada > lau(r). Deu
costat de Monfòrt (40) un castèth pòrta lo nom de Laur.
Quala que sii l’explicacion retenguda, lo brèç deus Dulaus sembla bien se
trobar en quauque lòc dens las Lanas.


text:
Dimars, 3 de decembre de 2013, 03h00 Espòrt
Lo XIII se pòt tanben pintrar!
La Copa del Monde es plan acabada: lo trofèu es dins l’avion per Sydney. D’aquel temps, avèm enfins agut una jornada completa del campionat d’Elèit dempuèi la fin d’octobre!
A Carcassona, se joguèt pas en rason de l’estat del terren, de las pluèjas e de las decisions municipalas, ni contra Lesinhan lo dimenge 17, nimai contra Avinhon lo dissabte 23. Aquel repaus forçat a pas balhat un vam novèl als Canaris qu’an encaissat un fenomenal 54-8 aqueste dissabte als Minims contra Tolosa Olimpic. Las possibilitats d’èsser dins los 4 de la Pola dels As s’apichonisson de mai en mai al pè de Ciutat.
Limós, que s’èra acontentat de la paritat la setmana passada amb los Dragonets, vesiá l’èx-Drac MacGuire portar pel primièr còp las colors roge e negre. Los limosencs baton 34-24 una valenta esquipa de Palau que s’entorna en Catalonha Nòrd amb lo punt del bònus defensiu. De notar los 3 ensags de l’alièr limosenc Francés Théresin que confòrta sa primièra plaça dels marcaires de la competicion. A Avinhon, los Dragonets arrancan la victòria 14-12 sus la formacion locala mercé a una penalitat ensacada pel Joan Guasch a la 78a minuta. De notar qu’un mièg dotzenat de jogaires avinhonencs èran dissabte a Manchester per seguir la finala Austràlia-Nòva Zelanda e tornèron prene l’avion tre la partida acabada per jogar aqueste dimenge!
Lesinhan torna de Vilanuèva amb una victòria pro ben aisida: 30-10, amb dos ensags signats Ciril Stacul.
Al programa de la dimenjada qu’arriba: dos rescontres per dissabte, Avinhon-Tolosa (16h30) e Carcassona-Vilanuèva (18h30), e doas batèstas de cloquièrs que seràn disputadas coma cal per dimenge, Dragonets-Palau a Sant Estève (15h30) e Lesinhan-Limós al Molin (15 h).
D’aquel temps, los Dracs tornan prene progressivament l’entraïnament: lo pilar novèl Jeff Lima es del nombre que ven d’arribar en tèrra catalana.
Alan Roch
Podcast de l'emission Cinquième Tenu de decembre :
http://www.rcf.fr/radio/rcf11/emission/derniere/200395
La bona chifra : 74 468 espectators a la finala de Manchester.
"Aquò nos deuriá balhar idèias per avec un mejan d'informacion esportiu occitan ... mas un site-una seccion del Jornalet-quicòm mai ont se parlariá en òc de rugbis, de fotbòl, and, desquet, ciclisme, atletisme.. mas tanben tambornet, quilhas, ajustas, vela latina, las bòlas, corsa camarguenca.. en metent en abans las valors positivas de l'espòrt, son ròtle social e cultural (amb lo rugbí, avèm un bèl exemple de las capacitats de paraula e de convivéncia) sens doblidar de denoncia... Legir mai
La Copa del Monde de XIII ven de s'acabar e teni a mercejar Lo Jornalet e lo Ferriòl (bon, s'apelar atal ja !*) d'aver dobèrt sas paginas a ma cronica (coma a Ràdio-Lenga d'Òc-Narbona e Ràdio-Lenga d'Òc-Erau d'aver difusat del diluns al dissabte la cronica Sul camin d'Òld Traffòrd que repreniá a quicòm prèp los papièrs del Jornalet).
Sèm pas encara dins las condicions del dirècte, cal prene en compte las questions del blocatge, trapar quicòm a dire cada jorn, e ben ! I sèm ar... Legir mai
Frederic Vouland es lo convidat de l'emission Cinquième Tenu de RCF-Pays d'Aude aqueste dimars 3/12 per parlar de son libre La partida clandestina : www.rcf.fr/radio/rcf11


text:
Es vicissituds istoriques e, sustot, era volentat politica des aranesi ath long des tempsi an mercat eth sòn devier coma territòri estretament restacat ath reiaume d’Aragon, atau com ac soslinhen es recercaires dera istòria locau d’aguest petit parçan deth Pirenèu centrau. Com tanben ei coneishut eth sòn plaçament nòrd enlà dera sèrra pirenènca, hèt qu’aurie de determinar, semblarie, ua vinculacion mès naturau damb França. Mès, es aranesi s’an sabut suenhar des invasions e es intents continus d’integracion dera Val entath costat francés (en aunor ath títol dera òbra omonima de Josep Lladonosa), e an practicat un sòrta d’equilibri des podèrs, d’acòrd damb eth quau eth militar demorarie ligat a Aragon, eth juridic a Catalonha e er eclesiastic a França. Era darrèra collaboracion relevanta entre Aran e Aragon (e Catalonha), damb era exposicion Aran, clavis regni, a permetut redescurbir aguesta ligason, de natura pactista (vau era pena rebremba’c en aguesti tempsi de convulsions territoriaus), que va mès enlà dera arraïtz deth nòm d’andues comunautats, sense descuedar era realitat d’un present de vincles comerciaus e de servicis e, sustot, de caractèr sanitari, a on er Espitau Val d’Aran ei tanben punt clau d’aguesta cooperacion sociau e territoriau damb es vilatges dera Ribagòrça. Ja en sègle X, era Val siguec possedida per Aton, bisbe de Roda de Isábena, senhor de Ribagòrça, de Palhars, d’Aran e de Sobrarbe, data mès antica dera quau demore constància sus es dominacions senhoriaus en Aran, segontes era cronica Fragmentum Historicum (s. XIII), trobada enes manuscrits deth Cartulari deth monastèri d’Alaon, en Sopèira (veir eth catalòg d’Aran, clavis regni). En 1108, Alfons eth Batalhaire la includís enes sòns domènis, e damb eth Tractat d’Emparança (1175), aguesti ligams s’arrefortissen encara mès. Dempús dera derròta de Muret (1213), se daurís un periòde de luta diplomatica, e tanben bellica, sus era possession d’Aran, en mans sustot de França. En 1312, es delegats des reis reconeishen ara fin era relacion dera Val damb eth reiaume d’Aragon, dempús des negociacions encetades tà esclarir es pretensions d’andues corones. Damb eth Tractat de Poissy (1313), Felip IV restituís Aran a Jaime II d’Aragon, e eth 22 d’agost deth madeish an, eth monarca autrège as aranesi Era Querimònia, amàs des drets consuetudinaris, que sigueren confirmadi dempús per d’auti reis. Er an que ven se’n complissen 700. Un erós aniversari deth quau Aragon se’n pòt sénter ben partícep.
(ARAN INFORMACION + VIVIR LOS PIRINEOS, seteme de 2012)


text: Quan arribèi a la ciutat universitària dita « Cité-U » deus gojats de Pau a l’abòr de 1971, nada auto suu parking. Vacas que peishèn a quauques pams, enter vielhs cassos. Los estudiants qu’èran pauc nombrós, la màger part arribada de las campanhas bearnesas e deu bascoat. Au cap de quauques dias d’iniciacion desestruga, que trebuquèi lo men vesin, un Beñat E., de Baigori. Non sei pas perqué que ns’amistosèm mes que m’invitè a participar a las reünions organizadas peu larèr basco de la Ciutat-U. Que’m cau díser que non coneishí pas arren a la problematica basca, tirat las informacions qui’ns balhavan, de clar en clar, la television francesa, contarotlada peu poder gaullista (O.R.T.F). De segur, qu’aví entenut a parlar ací, enlà, de la revendicacion independentista. Au larèr, Beñat e los sons amics que m’ensenhèn la luta d’E.T.A. de l’auta part deu calhau contra lo centralisme òrra de Franco. En deceme 1973, l’atemptat contra Carrero Blanco per un comando d’E.T.A. qu’estó lo parat d’ua beròja timpona dab los mes navèths companhs. Los Bascos que vadón los mens eròis. Franco que’s moriva e l’espèr de véder la luta d’Euskadi enfin abastar que vadó mei anar mei gran. Fin finala, la democracia espanhòla que s’installè dab lo vòte de la Constitucion de 1978 qui dava un estatut d’autonomia a Euskadi. Totun, lo temps que corrè e los atemptats de E.T.A. non deishavan de segotir l’actualitat. Ailàs, après l’atemptat dit de l’Hipercor de Barcelona de junh de 1987, que comencèi de denonciar la holia murtrèra de « la banda »... Perqué e’vs disi tot aquò ? Per’mor d’aver tornat léger la dusau version d’Arantxa d’Eric Gonzales. Un libe màger dens la pròsa gascona per’mor de parlar d’un subjècte navèth, hòra de noste, e sustot dab aqueth estile e aquera lenga plomada en medish temps nerviosa, joena, que diserí « ròck ». Eric Gonzales qu’avè dejà honhat la literatura occitana dab lo son cap d’òbra L’Òrra istuèra deu hilh de Gelòs, prèmi Joan Bodon 1997 qui s’ameritaré un navèth espiar, mes com ac ditz eth medish dens lo son blòg « diaperdia », la critica occitana que’s cara quan la volerem mei lenguda... Quan la prumèra edicion d’Arantxa espelí en 1999, las recensions qui pareishón non parlèn pas, que m’ac sembla, deu messatge pregon deu roman aqueste.


text:
Per Crestian Almerge e lo grop Test
Anirem pas jamai
Visitar las Corbièras
Anirem pas jamai
Veser lo Menerbés
Irem pas a Castel
Per manjar de monjetas
Irem pas nos banhar
Dins lo pòrt de Gruissan
Qui a pris ma Fifi ?
Aquel que l’a panat i coparai lo morre
Qui a pris ma Fifi ?
Pr’aquò èra lo remedi contra l’amor
Qui a pris ma Fifi ?
Mas amb los dos braces en fasiá pas lo torn
Qui a pris ma Fifi ?
Segur que traparai pas la meteissa un jorn
Auriá poscut aver
De polidas tetinas
Los uèlhs de la Taylor
Lo cuol de Bassinger
Mas èra un vièlh tròç
Blanca coma una endévia
Peluda coma un gos
Amb un morre de camel.
Qui a pris ma Fifi …
Auriá poscut tanben
Semblar la Joconda
La Venus de Milhau
O la Claudia Shiffer
Mas aviá un gròs nas
De cuèissas de pincarda
E al mièg de la boca
Aviá que quatre dents.
Qui a pris ma Fifi …
Anirem pas jamai
Dins la Montanha Negra
Cercar de camparòls
O caçar lo singlar
Te perseguirai pas
Dins los camps en Setembre
Irem pas nos gelar
La codena a la nèu.
Qui a pris ma Fifi ?
Aquel que l’a panat i coparai lo morre
Qui a pris ma Fifi ?
Pr’aquò èra lo remedi contra l’amor
Qui a pris ma Fifi ?
Tu es partie a Mexico mexico iii !
Qui a pris ma Fifi ?
Tu es partie sous le soleil qui chante iii !
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Saint-Cyr
Saint-Cyr puede referirse a:
Comunas de Francia[editar]
- Saint-Cyr, comuna francesa situada en Ardèche;
- Saint-Cyr, comuna francesa situada en Mancha;
- Saint-Cyr, comuna francesa situada en Saona y Loira;
- Saint-Cyr, comuna francesa situada en Vienne;
- Saint-Cyr, comuna francesa situada en Alto Vienne;
Personas[editar]
- el mariscal francés Laurent Gouvión Saint-Cyr (1864–1830).
Instituciones[editar]
- la Escuela Militar Especial de Saint-Cyr, situada en Saint-Cyr-l’École;
En el cine[editar]
- la película francesa Saint-Cyr de Patricia Mazuy.


text:
Per Esta
Aus qui m'ann dit un dia, cau vàder grand
Qu'èri mainat ma mia, n'èri pas grand
Que m'avènn panat l'atge, e lo saunei
Lo saunei deu mainatge triste desvelh
Lo pair Nadau au viladge peu darrèr còp que passà
Qu'èra lo son darrèr viatge, jamès n'anava tornar
Aus qui m'ann dit un dia, pensa atau
Qu'ei donc pensat ma mia, pensat com cau
N'ei pas sofrit ni briga, nat mau de cap
Qu'ei plan seguit la via, plan escotat
Qu'èm los motons las aulhetas, darrèr de quauques pastors
Un còp a gauch, l'aud'a dreta, xentz pausà's nada question
Aus qui m'ann dit un dia, que't vas catar
Cau pas candar ma mia, que's cau carar
Candar qu'ei passeïsme, ganha pas sòs
Ací qu'ei lo torisme, cregam si vòs
Quinn pòt
l'argent, la moneda a tau punt virar lo cap
E deus bilhets que'n hènn medas, be'n cau estar ahaimats
Aus qui m'ann dit un dia, que'vs disi oei
Caratz'vs donc ma mia per un jamei
{jumi [_pagesaure/cancons_meteisart.php]}
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Alemands de Romania
Los Alemands de Romania constituisson un grop etnic amenaçat d'Euròpa. Los Alemands son presents en Romania dempuèi 800 ans mas fa dos milenis que de populacions germanicas se son installadas o an traversat aqueles territòris. An jogat un ròtle plan important dins l'istòria e dins la cultura romanesas. A l'ora d'ara son sonque 36 884[1] ( de comparar amb 786 000 en 1939).
Somari
- 1 Istòria
- 2 Lengas
- 3 Religions
- 4 Los diferents grops
- 5 Demografia
- 6 Situacion actuala e perspectivas
- 7 Nòtas e referéncias
Istòria[modificar | modificar la font]
Lengas[modificar | modificar la font]
Los Alemands de Romania parlan gaireben tots romanés coma lenga primièra o segonda. D'unes que i a sabon tanben l'ongrés.
En 2002,[2] sus 59 764 Alemands, 42 014 avián l'alemand (tots dialèctes) coma lenga mairala (70,3%), 11 094 lo romanés (18,6%), 6 413 l'ongrés (10,7%) e 243 d'autras lengas (0,4%).
Dins Romania tota, 44 888 personas avián l'alemand coma lenga mairala (42 014 Alemands (93,6%), 1655 Romaneses, 497 Ongreses e 722 d'autras originas).
Cada grop alemand parla un dialècte o un parlar diferent. D'unes que i a sabon pas l'alemand estandard, subretot demest los ancians. Aqueles parlars son a se morir.
L'alemand estandard es ensenhat dins las escòlas etnicas alemandas e es la tresena lenga estrangièra mai estudiada en Romania ( après l'anglés e lo francés).
Religions[modificar | modificar la font]
Los Alemands de Romania son en general catolics o protestants, coma los Ongreses de Romania. Los Romaneses son, eles, ortodòxes a mai de 90%.
En 2002,[3], 36 040 èran catolics romans (60,3%), 1542 grecocatolics (2,6%), 16 127 protestants (27%), 5246 ortodòxes (8,8%) e 809 (1,3%) d'autras religions o sensa religion.
Los diferents grops[modificar | modificar la font]
Los Alemands de Romania constituisson pas un grop unitar. Son devesits en mai d'un grop per de causas istoricas e d'etnogenèsi.
Los Saxons[modificar | modificar la font]
Los Saxons de Transilvania consituisson lo grop per excelléncia dels Alemands de Romania. Es a aqueles que se pensa quand òm se referís als Alemands de Romania.
Se son installats dins la region al sègle 12 e an participat activament a la vida locala en fondant de ciutats e en desvolopant l'economia. De consultar: lista de las ciutats e dels vilatges fondats pels Saxons de Transilvania.
En 1900, representavan encara la majoritat de la populacion de Sibiu. Ara i representan una minoritat pauca[4] nombrosa (2011, 1%).
De consultar tanben: Saxons de Transilvania.
Los Soabes[modificar | modificar la font]
Los Soabes de Banat son a l'ora d'ara estimats a mens de 10 000. S'installèron dins la region a partir de 1718, data de la conquista pels Austriacs.
Per mai de detalhs: Soabes de Banat
Los Soabes de Satu Mare[modificar | modificar la font]
Los Alemands de las montanhas de Banat[modificar | modificar la font]
Los Landlers[modificar | modificar la font]
Los Landlers son una minoritat plan reducha en nombre que demòra a Sibiu , Apoldu de Sus e Cristian. Parlan un dialècte diferent dels Saxons de Transilvania. La majoritat dels Landlers a emigrat en Alemanha après 1989. La minoritat, en Romania, comptariá mens de 200 membres en 2013. En 2002, i aviá encara 66 Alemands a Cristian e 74 a Apoldu de Sus. Es una minoritat en via de disparicion.
Los Zipsers[modificar | modificar la font]
Los Alemands de Dobroja[modificar | modificar la font]
Los Alemands de Dobroja èran una minoritat alemanda vivent en Dobrogea. Amb la Segonda Guèrra mondiala an gaireben desaparagut coma minoritat locala en 1945.
De consultar: Alemands de Dobrogea.
Los Alemands de Bucovina[modificar | modificar la font]
Installada a partir de 1815, la minoritat alemanda de Bucovina a desaparegut en 1945 amb lo rapatriament dels darrièrs membres de la communautat. En 1910, representèron duscas 21% de la populacion de Bucovina.
Los Alemands de Bessarabia[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Los Alemands representèron fins a la Segonda Guèrra mondiala, mai o mens 4% de la populacion romanesa. Amb la desfacha de 1945, l'arribada dels comunistas e lor casuda en 1989, mai de 90% dels Alemands abandonèron aquelas regions que i vivián de còps que i a dempuèi de sègles.
Situacion actuala e perspectivas[modificar | modificar la font]
Lo nombre d'Allemands a l'ora d'ara (36 884) ne fa una pichona communuatat sensa comparason amb l'importància istorica de la preséncia alemanda dins aquelas regions.
Pasmens, se constata una revalorizacion de l'eiretatge alemand en Romania e un image globalament positiu d'Alemanha. Se concretiza per exemple per la frequentacion de las escòlas alemandas per de Romaneses que pensan que la conoissença de l'alemand pòt ajudar sos enfants dins l'avenidor[6]. Per aquesta rason, los Alemands que representan 3% del total de las minoritats, representavan gaireben 10% dels escolans en lenga minoritària (de fach la majoritat dels escolans son pas d'Alemands).
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Donadas oficialas del recensament de 2011
- ↑ http://www.insse.ro/cms/files/RPL2002INS/vol4/tabele/t3.pdf
- ↑ recensament http://www.insse.ro/cms/files/RPL2002INS/vol4/tabele/t5.pdf
- ↑ Recensament de 2011
- ↑ Hannelore Baier, Martin Bottesch, u.a.: Geschichte und Traditionen der deutschen Minderheit in Rumänien (Lehrbuch für die 6. und 7. Klasse der Schulen mit deutscher Unterrichtssprache). Mediaș 2007
- ↑ http://www.old.edu.ro/minoritati_4.html


text:
Arbre de Nadal
L'arbre de Nadal (var. arbe/aubre de Nadau), es un objècte de decoracion tipic del Nadal. Es d'abitud un conifèr de fuèlha persistenta. Es decorat amb elements nadalencs coma a bolas, luses, figurinas e garandas.
Istòria[modificar | modificar la font]
Quand los primièrs crestians arribèron al nòrd d'Euròpa, descobriguèron que los barbars celebravan l'aniversari d'un sos dieus, decorant un arbre persistent, a una data prèpa del Nadal crestian. Aquel arbre simbolizava l'arbre de l'Univèrs, nomenat Divi Isdrasil, al suc del qual se trobava lo cèl, Asgard e el Valalla; e que las racinas mas prigondas estavan dins los infèrns. Aprèp amb l'evangelizacion d'aqueles pòbles, los crestians adoptèron l'idèa de l'arbre ne cambiant totalament la significacion.
Sant Bonifaci, evangelizador alemand, davant la mirada dels germanics, agafèt una estela e talhèt l'arbre (lo Diví Isdrasil); e al meteis luòc plantèt un pin, simbòl de l'amor perpetual de Dieu, e lo decorèt amb de pomas e candelas; las pomas simbolizavan lo pecat original e las temptacions, mentre que las candelas representavan la lutz de Jèsus Crist coma la lutz del monde.
Simbolica crestiana[modificar | modificar la font]
L'arbre el meteis remembra l'arbre del Paradís, que Adam e Èva ne mangèron lo fruches, e d'ont es eissit lo pecat original; e alara remembra que Jèsus Crist venent coma Messias prometent la reconciliacion. La forma triangulara de l'arbre (essent generalament un conifèr), representa la Santa Trinitat. Los decòrs simbolizan los dons de Dieu als òmes, alara que l'estela representa aquela de Betleèm. E mai l'arbre en essent persistent, representa la vida eternala.


text:
Adam Mickiewicz
Adam Mickiewicz de Poraj (Novogrodek, Polonha, 24 de decembre de 1798- Constantinopla, 26 de novembre de 1855) foguèt un poèta e patriota polonés, l'òbra que ne marca lo començament del Romanticisme dins lo sieu país.
Al cors de la siá vida lutèt per l'independéncia de Polonha per çò qu'es de Russia, ont foguèt exiliat dempuèi 1824 per las siás activitats revolucionàrias pendent la siá epòca d'estudiant. Capitèt a s'escapar de Russia, en s'establint en Lausana. Los sieus poèmas abòrdan tèmas nacionalistas poloneses e presentan una image eroïca, se plan melodramatica, de l'arma umana, e una vision byroniana de la libertat e l'eroïsme. Las siás òbras son estadas tradusidas a la majoritat de las lengas europèas. Entre las tradusidas al espanhòl se tròban los poèmas epics Grażyna (1823) e Pan Tadeusz (1834), lo drama Dziady (Los ancessors, 1823), e lo poèma istoric Konrad Wallenrod (1828), qu'es lo relat d'una venjança patriotica, a resultas del coma li calguèt abandonar Russia e s'establir a París.
- Pan Tadeusz (fragment):
Litva! Lo mieu país, sètz vos coma la salut, vos avalorar sol o pòt dire quala vos aja perdut.
Òbra en espanhòl[modificar | modificar la font]
- Antonio BENÍTEZ BURRACO, trad., Sonetos De Crimèa - Farys d'Adam Mickiewicz, Valhadolid, Universitat de Valhadolid, Secretariat de Publicacions e Escambi Editorial, 2007. ISBN 978-84-8448-418-9.
Bibliografía[modificar | modificar la font]
- Jean-Xerris Gille-Maisani: Adam Mickiewicz, poète national de la Pologne. Étude psychanalytique Te caractéreologique, Bellarmin, Montreal, 1988
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Trebabu
Trebabu en breton ( Trébabu en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Anciennement Lann Pabu O Lan Pabu. Sant Tugdual i #fondar una abbaye a la Modèl:Vida sègle.
- Al Sègle XVI, Trébabu fasiá partida de la sénéchaussée de Brèst e Sant-Renan [1].
- Anciennement Lann Pabu ou Lan Pabu. Saint Tugdual y fonda une abbaye au Modèl:VIe siècle.
- Au Sègle XVI, Trébabu faisait partie de la sénéchaussée de Brest et Saint-Renan [2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Jean Kerhervé, Anne-Françoise Pérès, Bernard Tanguy, Los bens de la Corona en la sénéchaussée de Brèst e Sant-Renan, d'après lo rentier de 1544, Institut cultural de Bretanha, 1984.
- ↑ Jean Kerhervé, Anne-Françoise Pérès, Bernard Tanguy, Les biens de la Couronne dans la sénéchaussée de Brest et Saint-Renan, d'après le rentier de 1544, Institut culturel de Bretagne, 1984.


text:
L'Arbresle
L’Arbresle en arpitan (L’Arbresle en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo Arbresle se tròba a 25 quilomètres al nòrd-oèst de Lion, al confluisson de la Brévenne e de la Turdine, a la jonction de las monts del Lionès e del Beaujolais
L’Arbresle se trouve à 25 kilomètres au nord-ouest de Lyon, au confluent de la Brévenne et de la Turdine, à la jonction des monts du Lyonnais et du Beaujolais
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Dempuèi l'epòca neolític, lo luòc del Arbresle a ocupat pel òme, coma la testifiquen los picas educada e las puntas de fletxes en silex amassadas al Muzard. Aquela aucupacion umana divèrsas fes millenària, La Arbresle la dètz a la siá localizacion privilegiada : es un confluisson de rius en isolant e en protegint una presqu'isla dominada per un rocher propice al refugi e a la defensa aital coma a la vigilància e al contraròtle dels passatges, al encreuament dels dos vallées #que son d'inevitablas vias de pénétration cap a las monts del Lionès e del Beaujolais.
La rota es una de las claus del desvolopament de la bourgade arbresloise. Dempuèi la nautor Mièja Edat, La Arbresle constituissi una halte sul « Grand camin francés » #qu'es l'itinerari mai cuert e çò de mès freqüentat en connectant d'Escomesas a Lion, e #que transformarà al fil del temps en « Grand camin de París a Lion », de contunh en « Rota reiala », ancianas appellations de la celèbra rota nacionala 7, uèi descatalogada.
Tanben pendent dels sègles, Lo Arbresle a traversat per vendeires, los soldats, las pelegrins, los viatgèrs illustres o anonymes en s'arturant per beure, manjar, dormir en de nombrosas auberges e hostellerie, e se far sonhar, o morir de còps, dins l'otèl Dieu de la Madeleine.
L'istòria de la Arbresle se confond amb aquela de la abbaye de Savigny #que ne parteja la prospérité coma las vicissituds : lo bourg a fortificat pel abbé Dalmace al Sègle XI e ven una dels principals luòcs fòrts en protegint çò abbaye. Lo castèl patís divèrs assauts al gré de las luchas féodalès, de contunh de la guèrra de #Cent Ans, e què en ruïnes en lo moment del déclin del abbaye al Sègle XVII.
Prèp de Lion, Lo Arbresle atrai los bourgeois e los nòbles lionesos, #que i fan bastir al Sègle XVI dels ostals en l'estil Renaissance : aital, a partir de 1660, los de Valous séjournent freqüentment « dins lo sieu ostal de campanha » arbresloise e susvelhan la gestion e las intradas de los sieus prés, vinhas, molins e cheneviers.
Aquela meteissa proximitat de Lion permet a la Arbresle de beneficiar dempuèi 1815 de l'expansion del tissage lionès cap a las campanhas. Al cors del sègle XIX, lo vilatge encara fòrça agricòla pren l'aspècte d'una pichona vila industriala especializada en lo tissage del velours de seda, #que lo desvolopament n'a accelerat per l'arribada del camin de fèrre cap a 1860.
A partir de 1895, lo tissage a braç es progressivament supplanté pel tissage mecanica #que concentra de divèrses centenats de mestièrs a tisser dins qualques grandas fabricas o en de pichons talhièrs familiaux, sovent dins abitança. Qualques activitats périphériques al tissage (dévidage, ourdissage, fabricacion de pintatzs a tisser) fan viure alavetz de nombrós arbreslois. Lo ère del tissage al Arbresle pren final en los ans 1960 e obliga tota la populacion obrièra a una douloureuse reconversion.
Cadun d'aqueles episòdis de l'istòria de la Arbresle a daissat traces encara visiblas de los nòstres jorns dins la vila : lo donjon e la pòrta de Savigny, lo pont de la Madeleine o la ensenha tres Maures, la façada de la fabrica de velours Ròca coma los mestièrs a tisser al musèu, son tant de testimònis #que parlan a la cœur e a la memòria e son lo patrimòni comun als arbreslois passats, presents, e a venir.
Dès l'époque néolithique, le site de L'Arbresle est occupé par l'homme, comme l'attestent les haches polies et les pointes de flèches en silex trouvées au Muzard. Cette occupation humaine plusieurs fois millénaire, L'Arbresle la doit à son emplacement privilégié : c'est un confluent de rivières isolant et protégeant une presqu'île dominée par un rocher propice au refuge et à la défense ainsi qu'à la surveillance et au contrôle des passages, au carrefour des deux vallées qui sont d'inévitables voies de pénétration vers les monts du Lyonnais et du Beaujolais.
La route est une des clefs du développement de la bourgade arbresloise. Dès le haut Moyen Âge, L'Arbresle constitue une halte sur le « Grand chemin français » qui est l'itinéraire le plus court et le plus fréquenté reliant Paris à Lyon, et qui transformera au fil du temps en « Grand chemin de Paris à Lyon », puis en « Route royale », anciennes appellations de la célèbre route nationale 7, aujourd'hui déclassée.
Aussi pendant des siècles, L'Arbresle est-il traversé par des marchands, les soldats, les pèlerins, les voyageurs illustres ou anonymes s'arrêtant pour boire, manger, dormir dans de nombreuses auberges et hostellerie, et se faire soigner, ou mourir parfois, à l'hôtel Dieu de la Madeleine.
L'histoire de L'Arbresle se confond avec celle de l'abbaye de Savigny dont elle partage la prospérité comme les vicissitudes : le bourg est fortifié par l'abbé Dalmace au Sègle XI et devient une des principales places fortes protégeant l'abbaye. Le château subit divers assauts au gré des luttes féodales, puis de la guerre de Cent Ans, et tombe en ruines lors du déclin de l'abbaye au Sègle XVII.
Proche de Lyon, L'Arbresle attire les bourgeois et les nobles lyonnais, qui y font bâtir au Sègle XVI des maisons dans le style Renaissance : ainsi, à partir de 1660, les de Valous séjournent fréquemment « en leur maison de campagne » arbresloise et surveillent la gestion et les revenus de leurs prés, vignes, moulins et cheneviers.
Cette même proximité de Lyon permet à L'Arbresle de bénéficier dès 1815 de l'expansion du tissage lyonnais vers les campagnes. Au cours du sègle XIX, le village encore très agricole prend l'allure d'une petite ville industrielle spécialisée dans le tissage du velours de soie, dont le développement est accéléré par l'arrivée du chemin de fer vers 1860.
À partir de 1895, le tissage à bras est progressivement supplanté par le tissage mécanique qui concentre plusieurs centaines de métiers à tisser dans quelques grandes usines ou dans de petits ateliers familiaux, souvent à domicile. Des activités périphériques au tissage (dévidage, ourdissage, fabrication de peignes à tisser) font vivre alors de nombreux arbreslois. L'ère du tissage à L'Arbresle prend fin dans les années 1960 et contraint toute la population ouvrière à une douloureuse reconversion.
Chacun de ces épisodes de l'histoire de L'Arbresle a laissé des traces encore visibles de nos jours dans la ville : le donjon et la porte de Savigny, le pont de la Madeleine ou l' enseigne des trois Maures, la façade de l' usine de velours Roche comme les métiers à tisser au musée, sont autant de témoins qui parlent au cœur et à la mémoire et sont le patrimoine commun aux arbreslois passés, présents, et à venir.


text:
1547
Aquesta pagina concernís l'an 1547 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Fin dei premiereis invasions oròmos còntra Etiopia après la capitada de negociacions diplomaticas entre aqueu pòble nomada qu'èra a migrar vèrs lo nòrd e lo negus Gelawdewos (1540-1559). D'efèct, lo sobeiran etiopian capitèt de desviar leis invasions vèrs la ciutat-estat musulmana de Harrar que son territòri foguèt totalament pilhat entraïnant una famina grèva.
America[modificar | modificar la font]
Civilizacion maia[modificar | modificar la font]
Perseguida e fin de l'insureccion acomençada en 1546 per unei pòbles maias còntra leis Espanhòus e seis aliats maias. Lei Cupules e lei Cocomes foguèron obligats de se retirar pauc a pauc en fàcia dei tropas espanhòlas que capitèron de reconquistar tornarmai lei vilas d'Uaymil e de Chactemal au començament de l'annada. Puei, capitèron tanben de rompre lo sètge de Salamanca de Bacalar. En març, lei centres principaus de la revòuta (Tazes, Cupul, Cochuah, Uaymil e Chactemal) èran tornarmai contrarotlats per Espanha. Lei darriereis insurgents se retirèron dins lo nòrd-èst de la peninsula de Yucatan a Chikinchel que foguèt finalament conquistat per Francisco Tamayo Pacheco.
Aquela desfacha marquèt la fin de l'independéncia dei ciutats-estats maias dau nòrd e dau litorau de Yucatan. La region foguèt integrada au sen de l'Empèri Espanhòu. En revènge, lei pichonei vilas maias dau centre de la peninsula, fòrça isoladas, demorèron independentas fins au sègle XVII. La darriera, Tayasal, foguèt solament conquistada en 1697 après un sètge malaisat.


text:
mardi 4 décembre 2012
temps liure, lo talhièr teatre
Lo talhièr foguèt creat a la dintrada de l'annada 2010-2011 mercés a una idèa de Bruce 5ena e Yannis 6ena jos la responsabilitat d'Anguelos (animator)..
A la debuta i avia 4 enfants: Bruce 5ena, Yannis 6ena, Leïlani 6ena Estela 6ena e un adult: Anguelos. Es aquesta cola que faguet las doas primeras peças qu'anatz poder descubrir dins la rebrica seguenta.
A la dintrada 2011, de novèls escolans dintrèron: Joanne 6ena, Chiara 6ena, Enzo 6ena, Jenny 6ena, Léo 5ena, Hugo 5ena, Merlin (tecnician), 5ena Karla-lina, 5ena e Silvia (professor).Avem un total de 14 personas
Per l'espectacle de fin d'annada 2012 Chiara 6ena e Karla-lina 5ena nos quitèron. Patric (professor) e Bastien (tecnician adjonh) 5ena nos jonhèron. Avem aqui tanben un total de 14 mas pas amb las meteisas personas.
Mas aprep la peça Anguelos partiguèt viure al Montenegro, foguèt donca sa darrièra participacion al talhièr.
Aquesta annada, Joanne, Enzo, Jenny 5ena e Leïlani 4ena an quitat lo talhièr. Silvia ven nostra responsaple, e Mondine animator ven adjudar pels descors. Maeva, Norman, Tristan e Richard 6ena e Elena 5ena an integrit lo Talhièr.
un abitut de la cola teatre
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


text:
British Museum
Lo British Museum de Londres, Anglatèrra, qu'ei uns deus musèus màgers de deus mei ancians deu monde.
Que ho fondat a partir de 1753 dab la colleccion personau de Sir Hans Sloane e qu'aubrí las soas pòrtas au public lo 15 de genèr de 1759. Desempuish la soa fondacion qu'ostenda divèrsas colleccions. En 1963 que desseparè de la soa colleccion de sciéncias naturaus a l'escadença de la fondacion: Natural History Museum.
L'entrada deu British Museum qu'ei a gratis en las causas que son gaireben tostemps estadas atau.
Enter las òbras famosas qui i son expausadas que cau mentàver: la colleccion d'antiquitat egipciana (dab, notament, la Pèira de Roseta - descobèrta per las tropas de Napoleon - las momias e l'estatua de bronze de la divessa Bastet coneguda com lo gat de Gayer-Anderson) e la frisa deu Partenon (reclamada per Grècia).
Galeria[modificar | modificar la font]
-
-
-
Frisa deu Partenon
-


text:
Salèrn (Auvèrnhe)
Salèrn (oficialament en francés Salers) z-es 'na comuna occitana d'Auvèrnhe Occitània, dins lo ròdol dels monts de Chantal e dins lo departament del Chantal de la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe .
Salèrn z-a bailat son nom a : 'na raça de vachas, la Salèrn, un tipe de formatge, lo Salèrn e a'na liquor, la Salèrn.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Salèrn se trapa a l'oest dels volcans del Chantal a 'na nautor de 900 m ; domina la val de la Maròna. Fuguèt bastida a quarteir de son chastèu e z-es demorada dins un certe isolament qui l'empachèt de créisser.
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son Salernum, en latin, en 1100, Salerium, latinizacion de 1142, Salerie, en 1198, Salerna, en 1268 ; S-GV-DE-SALERN, sagèl de G. de Salèrn, en 1284, Strata Salernesa, en latin, en 1350 Salerne, en 1371, Celhernum, latinizacion de 1420, Sallerne, en 1600, Salhers, en 1645, Saler, en 1682 [1]. Salèrn ven benleu d'una racina preceltica *sal-, de sens oronimic, amb lo sufixe prelatin -ernu [2],[3]. A causa de Salèrne (Itàlia), probablament lo meime nom, que pòt dificilament èsser celtic a causa de sa localizacion, semblariá imprudent de supausar de gallic (gal, gallés) dins Salèrn e Delamarre plaça pas lo nom dins son diccionari [4].
La finala -rn es imprononciabla de lonja en occitan. Demòran doás possibilitats, siá amudir l' -n, siá ajustar una vocala de sosten. La fòrma modèrna amudís l' -n, mas las atestacions de 1268, 1371 e 1600 pòdon faire pensar que l'usatge aviá esitat amb la segonda possibilitat.
Lo gentilici sagranèir sembla curiós. Mas aquò's pas impossible de l'explicar : Salèrn articulat coma *Saguèr(n) (alteracion de -l- intervocalica en naut-auvernhàs), doncas lo gentilici supausat *salernèir passa a *saguernèir, pueis *sagrenèir (metatèsi), pueis *sagranèir (assimilacion vocalica benleu influenciada per sagrat). Aquela explicacion fai pas pròva.
Istòria[modificar | modificar la font]
Salèrn fuguèt bastida a quartèir de la tor dau chastèu daus senhors de Salèrn qui participèron a las crosadas. Au sègle XV se fortifiquèt per s'aparar daus òmis d'armas de la Guèrra de Cent Ans. Lo 1èr de feurèir de 1586 la resisténcia de Salèrn empachèt los uganauds de prendre la viala. En 1666 lo senhor de Salèrn perdiguèt son títol e lo chastèu fuguèt destruit perque z-aviá fait executar un enemic sobre sas tèrras sens passar per la justícia dau rei. Sos bens fuguèron donats a la familha Scorailles. A la Revolucion Francesa Salèrn devenguèt un chapluòc de canton mes demorèt isolada.
Eraldica[modificar | modificar la font]
Blasonament : "De gules amb un chastèl daur, ambe lo cap d'azur charjat de tres floralís d'aur".
Administracion[modificar | modificar la font]
- Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Salèrn; es ara del canton de Mauriac.
Demografia[modificar | modificar la font]
.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Monuments[modificar | modificar la font]
* Glèisa de Sant Matèu ?(sègle XV) ambé sa mesa au tombèu policròma de 1495.
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a011351496862Jh4pg9
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 639
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 74
- ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012


text:
Girona
Girona (en catalan Girona) es una vila del nòrd-èst de Catalonha, capitala de la comarca de Gironés e de la província catalana omonima.
Aviá 92 186 estajants en 2007.
Lo gentilici es gironin -a o gironés -esa.
Localizacion geografica[modificar | modificar la font]
Girona es situada a la confluéncia dels rius Onyar, Güell, Galligants e Ter, a 70 m d'altitud, a l'endrech nomenat Pla de Girona.
Girona confronta al nòrd las comunas de Sant Julià de Ramis e Sarrià de Ter; a l'èst, aquelas de Celrà e Juià; al sud-èst, aquela de Quart; al sud-oèst, aquelas de Fornells de la Selva e Vilablareix; e a l'oèst aquelas de Salt e Sant Gregori.


text:
04 septembre 2010
Un còp franc que fa parlar d'èu
L'annada passada vos aviáu parlat d'una conferença prevista a l'ENS embé John W. M. Bush, dau MIT, qu'a parlat de la fisica dau balon, d'un còp franc de Roberto Carlos etc. Eri estat un pauc estonat per aquesto subjècte mais fin finala ièr siáu tombat per còp d'asard sus un article de Scientific American que parlava dau meme còp franc, e que citava de noms d'autrei còlas que l'estudiavan. Per mostrar que la question es estada estudiada depuèi longtemps, an citat un vielh papier japonés de 1998 (que sa bibliografia fa encara referença... [Lire la suite]
26 septembre 2009
La majorité des états quantiques sont trop intriqués pour "quantifier" un ordinateur classique
/archives/2009/09/22/15161538.html [1] D. Gross, S.T. Flammia, J. Eisert, Physical Review Letters 102, 190501 (2009).[2] M.J. Bremner, C. Mora, A. Winter, Physical Review Letters 102, 190502 (2009). L'information quantique est un domaine de la physique qui a un saint-graal bien particulier : elle veut pouvoir construire un ordinateur quantique. Ce nouveau genre d'ordinateur aura une capacité de calcul imposante, dans un sens qui ne signifie pas simplement qu'on pourra faire les choses deux ou trois fois plus vite, mais que... [Lire la suite]
22 septembre 2009
La mager part deis estats quantics son tròp entricats per "quantificar" un computador classic
/archives/2009/09/26/15213592.html [1] D. Gross, S.T. Flammia, J. Eisert, Physical Review Letters 102, 190501 (2009).[2] M.J. Bremner, C. Mora, A. Winter, Physical Review Letters 102, 190502 (2009). L'informacion quantica es un domèni de la fisica qu'a un sant-graal ben particular : vòu poder construire un computador quantic. Aquela mena de nòu computadors aurà una capacitat de carcul dei gròssas, en un sens que significa pas simplament que podriam faire lei cauvas dos o tres fes mai vito, mai que podriam vertadierament... [Lire la suite]
21 septembre 2009
Podèm "sonhar" de rats paraplegics !
Siéu absoludament pas un especialiste de biologia, mai vau parlar un pauc d'un nòu papièr que m'a espantat. Es lo darrièr gros papièr en vòga de Nature (un dei dos principaus jornaus scientifics generalistes). Enfin en fach es pas exactament dins Nature, es dins Nature Neuroscience. Dins aquest article, una còla americano-soïssa mòstra de resultats que van dins la direccion d'una cura de la paraplegia. Utilisan mantunas tecnicas combinadas (inclusent una estimulacion electrica) per remplaçar lo signau dei cerveus per un signau... [Lire la suite]
02 septembre 2009
ITER, sota toei lei agachs de la region
En Provença, auvèm soventi fes parlar d'ITER. La magèr part dei gents sabon pas qu'es qu'ITER deu faire exactament, mai a una influença visibla sus lei païsatges, la circulacion rotièra, l'emplec dins la Provença tota, lo desvelopament e "l'amenatjament dau territòri" pròche Cadarache, etc. Aquò fa qu'es un subjècte qu'interessa certanament un molon de provençaus, e que justificariá largament l'escritura d'un article en occitan. Fa tanben totjorn un pauc mau au còr de veire d'ecologista que mesclan ITER e EPR, descreditant lo... [Lire la suite]
01 septembre 2009
Ytterbium, un miralh ben brisat
Adaptat despi Pour la science, Maurice Mashaal Un atòm e son imatge dins un miralh avèm pas exactament lei memas proprietats. Una còla californenca a mesurat aquela violacion de simetría dins atòms d'ytterbium. Lo monde dei atòms e dei particulas elementaras destria la drecha e la seneca, coma mesuras sus lei desintegracions beta dau cobalt l'an mostrat tre 1957. En efèt, una dei quatre fòrças fondamentalas, l'interaccion febla, vehiculada per de particulas que lei dien bosons W e Z, viola la simetría dicha de paritat, qu'es una... [Lire la suite]


text:
Es gaireben lo sol jornal que respecta l’occitan quora se prendrà los jornals editats en Occitània. Avèm agut ièr un article de qualitat dins Sud-Ouest. Aquò es pas novèl, data de vaquí mai o mens quinze annadas. Benlèu es que costejar l’Iparralde ajuda ?
Regretarèm que Sud-Ouest aguèsse pas fait professorat dins las redaccions de la Dêche de Pradeta, La Montagne, Nice Matin, Midi Libre, etc. Mai tanben dins totas las escòlas de jornalisme en Occitània.
La regenta dèu èstre contenta, mas es pas simplament perqué es sobre l’occitan que pòdi dire aiçò ; es perqué sabi un pauc lo subjecte que pòdi apondre qu’es un bon article.
A prepaus d’aquelas escòlas, es que s’i ensenha la lingüistica aplicada ? Sortit del sistèma agricòl, ai agut aiçò, en cors de francés ….
-°-


text:
Solenca de 2015
Òc, s’es plan passada…. Tant val dire coma d’abituda… mas coma l’epòca es cambiadissa e que sabèm pas tròp a quna salsa seràn manjadas las associacions, aquel repais fusquèt un momenton de patz abans las luchas de cada jorn que nos espèran en 2016.
De salsa per contra, benlèu que n’i aviá un pauc tròp dins los plats e los benevòls de servici i se son negats. Aquò gotejava de pertot.
Lo talhièr de cant cantèt, los talhièrs de conversa, de radiò, de teatre etc….. diguèron… Ramon sortiguèt una coquinariá. Òc, Ramon… (a fòrça de sortir lo ser amb Monsur de Ròcaguda), e Joan-Marc nos contèt l’annada.
Dins lo diapòrama veiretz qualques membres en accion… Los noms arribaràn lèu…
Article 119


text:
Gordieja
Gordieja[1],[2] (oficialament en francés Gourdièges) z-es 'na comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Perimètre delh territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son Gordeuga e Gordegia, al sègle XIV, Gorduje, en 1445, Gordieges, en 1628.[3] Per Dauzat, Gordieja ven benlèu d'un tèma prelatin *gor-d-, dont lo sens seriá montanha (cf. Gòrda), amb lo sufixe -ĭdia[4]. Negre met lo nom en relacion amb un latin gurdus, « usat, pas pontut »,[5] que descriu pro plan lo Puèg de Gordieja, a l'oèst delh borg. Delamarre cita dins son diccionari un Gordidiā, basat sobelh nom gallés d'òme Gordios[6] que pòt pas aver d'autre equivalent que Gordieja, e a d'autres passatges explica Gordieja per Gordo-ialon, « lo vialatge de Gordos », sobelh modèl de (La) Mariège (nom francés), luòc de Sant Joan de Fòrcs (de Maroilo, en 1109, de Mareolis, en 1154-9, de Marural, en 1157, de Morojol en 1161, de Maroiolo, en 1181, de Maruoill, Mairoil, en 1208), explicat pel gallés maro- « grand », e -ô-ialo « espaci descobèrt, clarièra », amb un article femenin tardiu).[7],[8]. Malgrat la preséncia delh modèste Puèg de Gordieja a costat, la topografia de Gordieja justifica pas la nocion de « montanha » supausada per Dauzat; per l'explicacion de Delamarre, las fòrmas medievalas, benlèu pas pro ancianas, de Gordieja, permeton pas de verificar lo tipe -ialo- (encara que Gordeuga e Gorduje se pòdon interpretar *Gorduèja, eiretèir possible d'un pus ancian *Gordòja e que poiriá passar aisadament a Gordièja e Gordieja, mas aquò fai pas l'afaire); e l'evolucion particulara de (La) Marièja (nom occitan supausat, en principi amb -è-) sembla deguda a la femenizacion tardiva delh nom, accident que chaldriá supausar tanben a Gordieja, sens la mendre aparéncia de realitat pelh moment.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra delh canton de Pèirafòrt; es ara delh canton de Sant Flor-2.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referencias[modificar | modificar la font]
- ↑ IEO Toponimia occitana
- ↑ IEO Cantal, Communes Cantal.xls.pdf
- ↑ IEO Cantal, Communes Cantal.xls.pdf
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984
- ↑ Ernèst Negre, Toponymie générale de la France https://books.google.fr/books?isbn=2600028838
- ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 298
- ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 160 e 349
- ↑ Ernèst Negre, Toponymie générale de la France https://books.google.fr/books?isbn=2600028838


text:
Montanhòl
Montanhòl[1][2],[3],[4] (oficialament en francés Montagnol) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
thumb|left|350 px|Mapa Montanhòl a situat sus un monticule a caval entre los vallées de la Sorgues e de la Nuéjouls.
Luòcs-diches e de separacions :
- Cénomes
- Laval
Montanhòl est située sur un monticule à cheval entre les vallées de la Sorgues et de la Nuéjouls.
Lieux-dits et écarts :
- Cénomes
- Laval
Istòria[modificar | modificar la font]
- Ocupada al neolític (preséncia d'una decidís-menhir a La Verrière)
- Vestigis d'una espleitacion minaire anciana (Eer sègle abC. - Modèl:Ier sègle apr. J.-C.)
- Ancian castèl féodal, la mitat de la municipalitat dépendait del abbaye de Sylvanès al Mièja Edat
- En 1831, la municipalitat absorbeix la anciana comuna de Laval-e-Cénomes
- Occupée au néolithique (présence d'une statue-menhir à La Verrière)
- Vestiges d'une exploitation minière antique (Ier sègle abC. - Modèl:Ier siècle apr. J.-C.)
- Ancien château féodal, la moitié de la commune dépendait de l'abbaye de Sylvanès au Moyen Âge
- En 1831, la commune absorbe l'ancienne commune de Laval-et-Cénomes
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Christian-Pierre Bedel, Camarés, al canton, 2000
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.


text:
Calinhaires de gatons, pataunhaires de pelòta, balhaires de Catisfaccions e arpaires de canapè, adieu-siatz !
Sètz puslèu team gat o team gos ? L’auretz benlèu comprés a mon introduccion pata de velós, ieu soi puslèu team gat, e mai team gaton. Ne soi gagà, dels gats. Quand me demandi se ne soi pas un ieu meteis, question que mon abséncia de soplesa, que s’adòba pas amb l’atge, a lèu fach de reglar.
Cal dire que son manhaguetas aquelas bolas coïnantas, redondas e peludas, e plan intelligentas tanben, quitament se tot es a destinacion de la lei del mendre esfòrç, mas ieu respècti aquò, o podèm plan avoar totes aquí voldriam plan èsser de gats. E puèi agachatz-me aqueles uèlhs redondets, aquela cara leugièrament penjada que vos enfàcia, plena de questions, d’amor, e d’aquela capacitat a nos far oblidar que 5 minutas abans esquiçava los ridèls, desrotlava 5 mètres de papièr-cuòl, fasiá de trampolina sul fautuèlh, mandava valsar de pichons objèctes forçadament fragiles e enrabiava lo gos.
Non, l’avenament de la popularitat dels gatonets a pas mai d’èsser demostrada, son ara pertots (un jorn, quora prendràn lo poder, o regretarem benlèu) e mai lo monde ne vòlon encara.
The Gentlebros an plan comprés aquò, que lo fach de jogar un gaton manhac dins un país de gatons, polit e colorat, es vengut un argument completament assumit e reivindicat per nos vendre lor jòc, Cat Quest. Cat Quest es un biais de RPG (jòc de ròtle) ultrà simplificat, amb sonque un boton per atacar e un per esquivar e una garbeta de sortilègis basics simples de lançar.
Al nivèl de l’istòria e del contengut, es en resson : simplissim, simplista tanben, mas de biais completament assumit encara un còp. Alara òc, lo debamanent de la quista principala acabarà per nos explicar lo perqué de la preséncia d’un monde poblat sonque de gats, doncas i a çaquelà una rason, mas francament nos en fotèm un pauc, que tot repausa mai que mai sus l’encadenament de quistas-combats-exploracion e lo plaser de veire plan viste son eròi créisser en poténcia. Una mecanica de jòc vista, revista e rerevista, gaire originala mas… presentada coma tala pels Gentlebros, que mai d’un còp se trufan bèlament dels RPG dichs « tradicionals » o de la cultura pop.
Referéncias a Game of Thrones o The Walking Dead, preséncia de Cthulhu (chafrat Cathulhu), o encara dels tres devolopaires en persona, enfin en gats (los famoses Gentlebros) que vos venon donar d’indicis o de peças d’equipament per trichar coma cal a lor pròpi jòc, un rei leon que parla coma un jove de banlèga e comença totas sas frasas per « Wesh », de quistas completament colhas, de noms de luòcs parodics, de personatges que vos demandan d’anar escriure de comentaris positius sul Facebook del jòc… Cat Quest es un grand que que siá regaudissent, que capita de nos far oblidar las traduccions de còps trantolantas e aproximativas (en francés en tot cas), per nos amusar qualquas oras de nòstre temps, pas mai. E es ja pas mal.
Sus aquò vos daissi, una còla de vilatgeses me fisèron una quista trasç qu’importanta, me cal anar dins la montanha amont véncer una tropelada de mostres e cavar una pèira plan especifica, que se ditz qu’amb ela se podriá far una lichièra de rei.


text:
Lastic (Puèi Domat)
Lastic (oficialament en francés Lastic) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi Domat e de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom es lo mesme que lo de Lastic (Cantal) e l'explicacion deu èsser semblabla : probablament un nom latin d'òme Lastus, amb lo sufixe -icum, accentuat. La prononciacion locala es lâti [1] : Lastic es al nòrd de l'isoglòssa ont s davant una consonanta s'amudís.
Istòria[modificar | modificar la font]
- La comuna se creèt en 1872 a partir de Bourg-Lastic [2].
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Bourg-Lastic; es ara del canton de Saint-Ours.
- Los limits territorials dels cinc arrondiments del Puèi Domat son estadas modificadas per tal que cada intercomunalitat siá restacada a un sol arrondiment al 1èr de genièr 2017. La comunautat de comunas Chavanon Combralhas e Volcans es restacada a l'arrondiment de Riam ; atal, Lastic passèt de l'arrondiment de Clarmont-Ferrand a lo de Riam.
Demografia[modificar | modificar la font]
- Comuna creada en 1872. Per far foncionar lo grafic, a chaugut plaçar una populacion arbitrària a la data de 1851
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 389
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=18858
- ↑ Site de la préfecture du Puy-de-Dôme


text:
Cada dia a 12h00 e 19h00
Chaque jour à 12h00 et 19h00
Los Rencontres de la Tuta d’Òc
« los rencontres novèls per descobrir la cultura occitana : literatura, musica, cinemà »
Rencontre amb Miquèl Alessio
Cargat de mission per las lengas de França a la Delegacion Generala de la Lenga Francesa e de las Lengas de França.
Traductor del yiddish al francés de l'òbra « La langue des juifs du pape » de Zosa Szajkowski
Dijòus 26 de mai - 18h30
Ostal d’Occitània
11 carrièra Malcosinat- 31000 Tolosa
Metrò e Parcatge Esquiròl
« La langue des juifs du pape » de Zosa Szajkowski – estudi istoric editat per Vent Terral en 2010
Als sègles XVII e XVIII, los Josieus del Comtat Venaicin que vivian jos l’autoritat dels Papas èran reclauses per carrièras (barris barrats-jutariás) las arba kehiloth (las quatre comunautats) d’Avinhon, Carpentras, l’Iscla de Sòrgas e Cavalhon. Aquel isclòt de judaïsme, perdut dins França ont los josieus avián lo sejorn interdit dempuèi l’edat mejana e que la populacion sancèra aviá pas jamai despassat 2 000 personas, tanben èra un isclòt lingüistic ? Quina lenga i èra parlada ? L’ebrèu, provençal, françès o una lenga pròpria, lo chuadit o josieu-comtadin ? De qué ne demòra ?
La Tuta d’Òc que dobrirà en 2011 es un Espaci de Difusion Cultural Occitan qu’organiza regularament de rencontres a prepaus de la creacion occitana en preséncia dels autors, realizators, musicians, plasticians…
Eveniment que ven : Dimècres 8 de junh – 18h30 : Presentacion literària de « La Terra d’Òc del sègle IVen fins al sègle XIIen » de Gerard Veyriès, en preséncia de l’autor.


text:
La segonda ven d’un constat que fasèm totes. Siam esparpilhats, e nieus dins tròp de movements divèrses que trabalhan pas pro ensems. Al fons, quina es nòstra preocupacion fondamentala? Parlar la lenga, trobar de means per la transmetre e li garentir encara un pauc de vita. Vos ai agut parlat, çò’m par, dal collectiu Parlemu Corsu.
E ben, penso que nos poiriam unir darrier un collectiu Parlem Occitan, non pas per suprimir las organizacions existentas ni mai ne crear una nòva. I a benlèu mai d’organizacions occitanistas que de militants... Non, çò que me preocupo es de coordenar las accions que cèrchen lo mantenement e lo desvolopament de la lenga nòstra dins la societat. Lo nom dal collectiu Parlemu Corsu es al centre de sa mapa mentala: i a una tòcha clara, parlar la lenga; aüra a l’entorn d’aquela tòcha centrala, chal pensar a totas las accions possiblas per aténher aquel objectiu. Per nosautres, far créisser la pression sociala en favor de l’occitan, organizar d’activitats immersivas, far ressonar la lenga nòstra en public, promòure un ensenhament generalizat e eficaç, metre en plaça de manifestacions, intensificar l’activisme o, çò qu’es sensa dobte la basa de tot, connectar entre elas las familhas e las personas que transmeton la lenga.


text:
Dilhèu jamès enquia ara era umanitat non auie artenhut ua clara consciéncia ecologica, dilhèu perque jamès enquia ara era henerècla dera umanitat damb era natura non s’auie daurit damb tanta prigondor. Préner consciéncia de quauquarren ei dar compde dera distància, dilhèu ja insauvabla, damb aquerò que dauant nòste compareish: ua natura herida pera, justament, inconsciéncia d’ua umanitat qu’a confonut eth domèni e era conservacion damb er impèri dera rason esturmentau e era explotacion sauvatja, eth suenh encomanat peth creador, qui volgue que sigue, peth profitament illimitat dera natura creada. Totun, nosati èm natura e libertat, libertat arraïtzada ena natura dera quau brotoam e ara quau i tornam, en etèrn retorn, non sonque coma espaci qu’entore, a mòde de larèr, nòste impuls vitau, senon coma constitucion ontologica de çò que mos fonamente coma èsters umans. Non ei bric casuau qu’eth papa Francés, nòm que pren deth sant des praubi e era natura armoniosa, age escrit era prumèra enciclica damb aguesta consciéncia, pr’amor que tot çò qu’existís, “reflèxe de Diu”, ei “en intima comunion universau”. Era consciéncia anime atau ara practica des “vertuts ecologiques” dera proteccion, era custòdia e era susvelhança, pr’amor qu’er “idòl dera tèrra” ei tanben er “idòl de praubi”, des mancadi de totes eres, qu’an era primícia, coma èsters fragils, “creadi” e, per tant, sagradi, dignes de “responsabilitat e libertat”. Aguesta ei atau ua “ecologia integrau”, qu’implique un “cambi d’estil de vida”, mès senzilh, e “capacitat de conviuença e fraternitat”.
(DIARI SEGRE, 22 d’agost de 2015)


text:
A la mediatèca, trobèri l'audio book de Lo libre dau reirlutz de Joan Ganhaire.
Un libròt publicat qu'èri pas nascuda en cò de l'IEO Peiregordin, Novelum, e que cromprèri a 4,57€. M'agrada de far d'afars. Que o cal plan dire, lo Joan Ganhaire es un dels autors occitans de melhor legir a l'ora d'ara! Podètz crompar quin libre que siá e lo legir, vos regalaretz, ne soi segura.
Podètz tanben far coma ieu e botar dins vòstras aurelhas, la votz tan calorosa de Joan-Pau Verdier que legís las cinc novèlas d'aquel libròt.
Joan-Pau Verdier ne deuriá sortir mai de disques coma aquò! Es un plaser de l'escotar!!! M'escotèri tot mai d'un còp : la lenga es excellenta, lo ritme es perfièch. Joan-Pau Verdièr es encara melhor que Luchini! E puèi Verdièr, o cal plan dire, t'a una votz lo tipe que te fa banhar l'estring.


text:
Un hantauma recor eth món occidentau, d’Euròpa a Estats Units. Non ei, totun, er hantauma comunista damb eth que començaue eth sòn Manifèst en 1848. Aguest ei un hantauma ben viu e qu’a prenut dejà còs: eth dera rebellion antisistèma, eth d’ua contrarevolucion de caractèr autocratic qu’a en president elècte Trump eth sòn darrèr estendard. E coma didie tanben Marx, era istòria non se repetís, senon que torne en forma de farsa o caricatura. Trump, Le Pen, Farage, Putin, mès tanben fòrça des actuaus politics conservadors moderats, sociaudemocrates, democrates o d’esquèrra radicau, semblen caricatures de lidèrs d’epòques passades, quan era depression economica ac devastèc tot. Es antisistèma d’aué non cremen es contenedors en carrèr ne lhèuen eth punh ena plaça. Ne tanpòc contraprogramen ua trobada mondiau des elits economiques per miei d’un fòrum alterglobalizador. Non se plantegen qu’ua auta globalizacion sigue possibla, perque dirèctament la rebotgen. Coma tot bon antisistèma, son hilhs deth sistèma, se n’an profitat d’eth e, com sigue que le coneishen plan ben, son abils en virar eth descontentament sociau, era incertesa economica e era vulnerabilitat des classes mièges e trabalhadores entà perpetuar quauqui des valors deth liberalisme possessiu. Es antisistèma d’ara son uns dogmatics der actuau sistèma, basat ena proteccion dera propietat peth dessús de tot (avalorada mès pes que non consèrven lèu arren), eth profit economic d’uns pògui (guaire i volerien préner part!) e er individualisme descarnat (en forma d’isolament o nacionalisme extrèm). Mès eri non son eth problèma, senon es henerècles d’un sistèma sense alternativa, en falhida, o damb fèbles propòstes de reforma, acomplexades, limitades per un món en fasa de replegament.
(DIARI SEGRE, 12-11-2016)
Alendauen es prumères ores deth dia abantes de hèr cap ena presa dera Restanca, a on eth bòsc diboishe un camin damb peades encara mercades per un ostiu toristic fòrça concorrut, en periferic airau deth Parc Nacionau. Era fresca deth maitin de tardor deishaue sénter ua carícia caudheireda ath pas dera paret que conten er aigua. En refugi, eth caminaire deishèc un grop d’agils excursionistes disposadi a pujar eth Montardo ja nheuat, e com un explorador animat agarrèc eth camin de cap tar Estanh de Mar. Ròques, un shinhau nheuades, un shinhau gelades, dificultauen eth pas segur peth perimètre d’aguest lac, damb entrades e gessudes, as pès deth tossau, que, en aunor ath sòn nòm, formen cales de nauta montanha d’un sable grisós, mès vedible en baishar eth nivèu der aigua de besonh entara produccion electrica. Eth tram rocós desboque as pès deth tuc quilhat de Besibèrri Nòrd, mès en lòc de hicar-se laguens des sues heiredes gòrges, anèc a trobar era serradadreta, damb es talents de pujar-la com se dera recerca intuïtiva d’un tresaur se tractèsse, mentre darrèr susvelhauen es dius esblancossidi deth Pan de Sucre e era Punta d’Harlé. De patac, òc que le trobèc, aqueth imaginari tresaur, en daurir-se clarulhes deth cèu e dejós era val solitària de Tòrt tanben rocosa, dilhèu mès nheuada encara. Li venguec ath cap era musica imponenta dera entrada des dius en Valhalla, dera opèra Das Rheingold, perque en aguest olimp pirenènc eth tanben volie èster un diu menor, capable de sénter era natura dera montanha e dera musica deth Wagner deth didau deth nibelung dauant d’aguesta òbra d’art totau, defenuda peth compositor, qu’acompanharie eth sòn ritme, en descens pera ribèra de Rius, pendent tot eth trajècte.
(DIARI SEGRE, 29-10-2016)
Quan tot just hè uns pògui dies encara sentíem es alendades d’ua calor agradiua, ara susvelham dejà per ua nhèu qu’acampe ath cap dera sèrra damb es talents d’un iuèrn que volem fructifèr entar esquí e, per tant, era economia deth país. Diden qu’i a dus tipes de tempsi: eth ciclic e eth lineau. Eth prumèr da torns a un començament e un fin que torne a començar, coma es sasons que se succedissen coma s’arren mos auesse passat, mès òc que passe, perque envielhim, cadun, deth punt d’enguarda personau, e sajam d’auançar, deth punt d’enguarda collectiu, ena forma d’un temps lineau, qu’apilère experiéncia e istòria, mès pròpri dera revolucion industriau, basat en progrès sens fin, encara que tanben a de compdar damb era limitacion. Quan mos descuedam eth cicle torne a començar, enquia que dejà non le podem víuer per òbvies rasons biologiques. Eth temps ciclic se restacarie a ua forma mès naturalista, dilhèu mès propèra ara dera antiga Grècia, mentre qu’eth lineau neisherie damb eth cristianisme, ena promesa d’un temps nau, ena esperança per un futur de sauvacion. Er etèrn retorn de çò de madeish de Nietzsche, en un món sense fin ne objectiu, forma sublima deth nihilisme, serie ua sòrta de recuperacion anticristiana dera antiguetat en miei dera modernitat, segontes era interpretacion que ne hège Löwith. Mès, ena postmodernitat actuau, eth temps semble fragmentat, escindit coma eth subjècte que le viu, ara recerca der efimèr, ath delà sense temps, coma sostien ara bèri autors, a despièch qu’ei possible encara un tresau temps singular, sintèsi d’andús.
(DIARI SEGRE, 15-10-2016)
Eth nau realisme siguec un moviment artistic prebotjat per artistes coma Pierre Restany que, enes ans 60, volèren expressar ua naua percepcion de çò de reau, dauant dera abstraccion ena pintura. N’è vist ua mòstra representativa ena exposicion temporau deth Centre Pompidou de Malaga, per miei d’òbres que, coma America America, de Raysse, sagen de “tocar de pès en tèrra” e submergir-se ena dimension de çò de comun, coma principaus divises deth moviment. Curiosament, e damb era distància originària e artistica d’aguestes òbres de fragments e apileraments de realitat, eth madeish nòm da identitat a un des corrents actuaus dera filosofia dauant der idealisme, qu’a dominat eth pensament pendent es darrèri sègles, aumens d’ençà de Kant, segontes defenen es sòns autors. Aguest moviment se base en ua tornada entara realitat, inesmenabla, incorregibla, en tot establir ua clara distincion entre era ontologia (er orde der èster des causes) e era espistemologia (eth coneishement sus eres), que fòrça viatges a confonutaguest idealisme postmodèrn. Existís un món extèrn, damb autonomia, non creat per un jo conscient, pr’amor que non depen des nòsti esquèmes conceptuaus (d’aquiu era propòsta d’un realisme especulatiu orientat as objèctes, qu’a coma maximum representant a Graham Harman) e ua experiéncia finita, dirècta, non per fòrça bastida peth lenguatge. Ei vertat que mos relacionam damb eth món damb esquèmes conceptuaus, e damb prejudicis, mès er hèt de qu’eth huec creme ei independent dera construccion umana, e aguest hèt permet ad aguest plantejament reconstruir eth projècte d’ua filosofia que dongue compde dera realitat sencèra, de tocar, ara fin, de pès en tèrra.
(DIARI SEGRE, 1-10-206)
Era casualitat a volut que, en pòc de temps, aja redescubèrt ua part importanta deth patrimòni minèr dera Val d’Aran. En tot daurir eth camin forestau de Margalida, dempús de fòrça ans barrat, auem podut hèr cap entad aguesta espleita, considerada ua des mès antigues deth país, pr’amor que semble que ja auesse estat activa abantes de 1763, segontes expliquen Joan Santamaria, Elisa Ros e Jordi Gavaldà, autors der indispensable trabalh sus Era mineria dera Val d’Aran, publicat peth Conselh Generau en 2008. Aguesta mina, de capitau francés en sègle XIX, produsie ua bona quantitat de minerau que s’exportaue entà Belgica. Pòc dempús visitè es de Victòria, es mès coneishudes e es uniques qu’an estat objècte de trabalhs de restauracion e conservacion, en un des lòcs mès soentejadi pes toristes pendent er ostiu. E ja a finaus d’ostiu, campè en paratge tostemp misteriós e solitari de Liat, era jòia d’aguesta corona qu’encara sauve tot un ensem de galeries entara extraccion, d’infraestructures entà un transpòrt de vertige de mès de 1.000 mètres de desnivèu, damb camins dubèrti tath lunfèrn (coma eth de Güèrri), e es roïnes des barracons a on es obrièrs demorauen, laguens d’aquera vida dura dera mina de zinc e plom ena nauta montanha, pagada piri e damb mès ores enes bocards a on trabalhauen es hemnes e es mainatges. Er estat d’abandon ei auançat e ben meritarie, amassa damb es imponents bocards de Pontaut e Bossòst, un esfòrç per part de toti (s’artenhem eth finançament de besonh) entà sajar d’evitar-ne era degradacion per miei d’un projècte de consolidacion, senhalizacion, seguretat e proteccion de tot aguest hilat patrimoniau, que forme part dera istòria deth pòble aranés e pòt suposar tanben un revulsiu entara activitat toristica deth present.
(DIARI SEGRE, 17-9-2016)
Es donades d’afluéncia toristica en Pirenèu barren un mes d’agost de bonança non sonque economica, damb un augment d’ocupacion respècte de sasons anteriores, senon tanben meteorologica, encara que damb eth revèrs d’un paisatge mès sec qu’eth verdós mes de junhsèga entàs parçans dera nòsta montanha. Un condicionant que, a despièch d’aguest risc de manca de pluges entara vida non sonque pirenènca senon, sustot, dera des airaus que dependen des sòns recorsi, permet tanben un gòi mès fluïd dera natura e era pujada as tucs que conformen es ribères que mos acuelhen. Aquiu naut, ath cap dera sèrra, eth temps se conjugue jos era perspectiva dera eternitat, ja qu’era val repòse jos era claretat d’un cèu ludent e era siloeta dera shèna que vire e despunte per miei des tucs mès reconeishibles, coma eth Maubèrme, eth Montardo, eth Montlude, eth Montcorbison e tot eth còr de monts, de nòm o non, presididi pera susvelhança dera Maladeta que, maugrat non èster aranesa, ei autant de familiar e vedibla, tota plapejada de nhèu, cada còp mens, e d’un terrèn rocós coma testimòni der antic glaciar, tan ben diboishat ena sua cara nòrd. Non ei casuau qu’era montanha se restaque soent damb era volentat de transcedéncia qu’er uman viu d’ençà deth sòn interior en camin ascendent de cap tath cèu dubèrt, aquiu en tuc, de viatges amarat de broma e mistèri, peth dessús de tot çò de limitat e atrauessat per un madeish esperit, entre era finitud des elements deth hons e era infinitud dubèrta dessús, coma s’era baishada ja non siguesse possibla.
(DIARI SEGRE, 3-9-2016)
Eth mistèri dera mòrt n’ei eth dera vida, pr’amor que tan important de saber se com ei possible morir, n’ei autant se com ei possible víuer. Dam era vida per evidenta, e era mòrt l’acorneram ena ignorància; e dilhèu ei vertat que, segontes era coneishuda dita de Montaigne, pensar, filosofar qu’ei apréner a morir, pr’amor que sonque er uman ei conscient dera sua limitacion essenciau, qu’ei era mòrt, qu’ei, per tant, víuer era pleitud d’ua vida qu’artenh eth sòn sens un còp la traspasses (“ara que morisqui, comenci a dar-me compde / de que viui”, son es darrères paraules deth Claudi de Hugo von Hofmannstahl). Tanben damb era mòrt aufrissen consòl es religions. Cristianament, era mòrt ei sonque un transit de cap tà ua vida naua, plea de lum e benaürança. Acaben de publicar-se ues leçons exegetiques deth teològ Dietrich Bonhoeffer, victima deth nazisme, mòrt de mòrts, e autor de tèxtes exquisits e inspiradors, coma aguesti comentaris a on explique que “era vida der òme constitusís un virament sense fin sus eth sòn pròpri centre vitau, sense que jamès arribe a possedir-le deth tot”, ja qu’era vida li a estat dada d’ua forma especiau, non pas coma ua qualitat o un estat mès, senon que la viu de Diu e dauant de Diu, ena sua obediéncia, innocéncia, nesciéncia, mès en sa libertat, coma creatura liura. Totun, “es limits der uman se tròben en centre deth sòn èster”, dera sua realitat e existéncia pura, pr’amor que aquiu a on ei eth limit, i é tanben era vida, coma responsabilitat e projècte. Era mòrt mos pòt semblar injusta, sustot quan arribe abantes d’ora, o tanben solatjada quan acabe damb eth dolor o eth desgast dera vida, ara demora tostemp de quauquarren que mos suberpasse, de cap tà un arren uet, segontes uns, o enes mans d’un Diu amorós, segontes uns auti.
(DIARI SEGRE, 20-8-2016)


text:
Coma que , cal pas voler petar mai naut
que son cuol....
Que volguèri me crompar lo nom del meu
blòg.. Que l'aviái dempuèi mai de 5 ans mon nom Occitanissima .
Un pauc coma òm se carra plan d'èstre proprietari dins son ostal ,
sens pensar mai. E doncas paguèri un còp mai, pel nom
d'Occitanissima prèp de Google, levat que Google veniái de cambiar
son metòde de pagament.
En 2012 paguèri detz dolar d'un còp
amb l' « ecard » per l'annada e tot se passèt plan.
Mas en 2013 venguèt pas pus possible.
Que lo gigant de Montains View
vòlguèt pas mai s' interessar als blogaironons de ma mena .
Decidiguèt que podiá pas mai tocar la moneda pels noms de domeni. E
que se calia sarrar de Goddady la societat qu'èra cargada per el ,
dempuèi la debuta, d' aparar los noms de domenis.
Aital demandava de pagar per quicòm
qu'èra a gratis dusca'ara ambe blogspot.com.
Coma un con cregueri qu'èra un biais
d'i arribar. E doncas aviái pas res compres . E quitament a l'ora
d'ara ont vos parli ai pas encara compres . Mas cal butar ....
Mas que per aquò far demandava lo
nombre de la carta bancari e lo demai.
Rusat coma soi ieu, decidiguèri de
pas lor donar lo sang de la vida e de pagar per una carta bancari
virtuala, merces La Pòsta , recargabla a pichòta dòsa , per me far
pas enganar un còp mai, de tròp que l'idèa lor venguèssen de me
cagar dins los esclòps.
Tot se passèt plan .
Levat que quand aguèri pagat e ben,
lo meu blòg èra pas cap lo meu.
Pièger quora clicavi sus meu siti , un
messatge disia qu'aquel siti « èra dangeirós » sens
antivirus ni parapluèja, en contunhant lo siti occitanissima
apareissiá , levat qu' èra vengut una societat sonada ITC
cargada de cercar de petròli amb o sens lo sistre ...
Aquò durèt una brava mesada ,o dos
lo temps de soscar.... que cal pas metre lo pè dins lo fangas quora
pòdes marchar sul sec.
Avis als candidats futurs
« proprietaris »..... dangièr .
Soi tornat sus blogger.com .......Lo pagament contunha . Pagui per res e me vaqui
..............aquí............. aqueste ser.


text:
En blanc e nere
Per Alidé Sans
En blanc e nere, obsèrvi era pellicula deth passat.
En blanc e nere, aquiu que i sò.
En blanc e nere, joena guardada plia de lum.
En blanc e nere, er arrir non mentís.
En blanc e en nere... en blanc e en nere!
Vestit tot blanc, colièr argentat e peu daurat.
Un prat planèr, era èrba que heirègue ues cames suaus.
Solei d’autan, semble qu’es bromes hugen d’eth.
E un vals tan pur, entre vent e flor, ua flor ath vent.
En blanc e en nere... en blanc e en nere!
Ara eth vestit ei nere, que les è vist de toti es colors.
Era pelha sus es jolhs, era innocéncia a marchat.
Es uelhs non ven igual, eth solei se da eth torn tà darrèr.
Er aur se torne bronze, s’afeblís era lum.
E eth vals se torne ua rumba... rumba des innombrables!!!
En blanc podia pintar e ara ei nere!
En blanc...e en nere!
En nere! En blanc e nere! En blanc e nere!!!
Ara eth nere m’a caçat, non pogui apariar tot aquerò que è trincat.
Ara eth nere s’a minjat era mia lum.
Ara eth nere a conquistat, non sai coma trèir-lo d’aciu non è valor.
Ara eth nere m’a atrapat.
Òh! Sauva-me!!!
Òh! Sauva-me!!!
5 cançons del meteis grop :