text:
Partenon
Lo Partenon (Πapθevώv en grèc) es un temple de l'Acropòli d'Atenas dedicat a la divessa Atena qu'èra la protectritz de la vila. Sa bastida comencèt en 447 avC durant l'apogèu de la la Liga de Delos, aliança dei ciutats-estats grègas anticas dirigida per leis Atenencs. Fuguèt acabada en 438 avC mai lei trabalhs d'ornament interior contunièron fins a 432 avC. Es lo vestigi pus important de la Grècia Antica e es generalament considerat coma l'apogèu dau desvolopament de l'òrdre arquitecturau doric. Es tanben vengut lo simbòl de la Grècia Antica, de la democracia atenenca e de la civilizacion occidentala antica.
Lo Partenon remplacèt un temple pus ancian qu'èra tanben dedicat au culta d'Atena e que fuguèt destrucha pendent l'invasion de la vila per lei Pèrs durant la Segonda Guèrra Medica (480-479) en 480 avC. Coma d'autrei temples grècs, lo Partenon fuguèt tanben utilizat per protegir lo tesaur de la ciutat.
Après la casuda de la civilizacion grèga antica, lo temple fuguèt transformat en glèisa crestiana dins lo corrent dau sègle V. Après la disparicion de l'Empèri Bizantin e la conquista d'Atenas per leis Otomans, lo Partenon fuguèt transformat en mosqueta dins leis annadas 1460. Puei, fuguèt utilizat coma fortalesa durant la Seisena Guèrra Otomanoveneciana (1684-1699) per protegir la vila còntra leis atacas venecianas. Lo 26 de setembre de 1687, lo bombardament dau temple entraïnèt l'explosion d'un depaus de municions e de polvera otoman entraïnant de degalhs importants au bastiment e ais esculturas. A partir dau sègle XVIII, l'interès occidentau per l'Antiquitat favorizèt la retirada de la màger part dei vestigis encara presentsau profiech dau British Museum de Londres per lo diplomata escocés Thomas Bruce (1766-1841).
Somari
Etimologia e designacion[modificar | modificar la font]
Lo mòt Partenon vèn dau grèc πapθevώv (Partenon) que designava leis « apartaments d'una frema non mariada » dins un ostau. Aquela nocion de « frema non mariada » èra fòrça utilizada per parlar dei doas divessas verges majoras dau panteon grèc Artemis e Atena. Divèrseis ipotèsis existisson per explicar l'utilizacion d'aqueu tèrme dins l'edifici.
De'n premier, son utilizacion iniciala semblèt designar solament una pèça particulara dau temple. Un debat es totjorn en cors per assaiar de definir aquela pèça. Leis ipotèsis principalas designan lo membre occidentau dau temple ò la pèça qu'assostava l'estatua d'Atenas utilizada per la ceremònia dei Panateneas. Una autra possibilitat es que lo tèrme designèsse a l'origina un aspèct dau culte d'Atena. Enfin, la darriera ipotèsi explica l'utilizacion per lo nòm dei fremas verges (parthenoi) qu'èran lei prèires realizant lei rites e lei sacrificis cargats d'assegurar la proteccion de la ciutat.
La premiera utilizacion coneguda dau tèrme Partenon per designar tot l'edifici data dau sègle IV avC e fuguèt l'òbra de Demòstenes (384-322 avC). Aperavans, l'edifici èra solament dich « lo temple » (ho naos). Fuguèt tanben dich Hekatompedos per leis arquitèctes Mnesikles e Callicrates. Au sègle I apC, lo temple fuguèt ansin dich Hekatompedon Partenon per l'istorian e sabent grècoroman Plutarc (46-125). Enfin, en causa de l'associacion entre lei divessas grèga e romana Atena e Minèrva, lo Partenon fuguèt de còps dich « temple de Minèrva » per leis istorians e leis arqueològs dau sègle XIX.
Arquitectura[modificar | modificar la font]
La premiera bastida d'un sanctuari dedicat a Atena Parthenos sus lo sèti dau Partenon actuau comencèt après la victòria atenencca de Maraton còntra lei Pèrs. Entraïnèt l'extension e l'aplatiment de la zòna sud de la cima de l'Acropòli. Aqueu bastiment remplacèt un hekatompedon pus ancian dedicat a Atena Polias. Aqueu temple es dich Pre-Partenon ò Partenon Ancian. Fuguèt destruch durant lo pilhatge de la vila per lei Pèrs en 480 avC.
A partir de la mitat dau sègle V avC, l'Acropòli d'Atenas venguèt lo sèti de la Liga de Delos e lo centre culturau principau de la ciutat. Pericles (vèrs 495 - 429 avC) decidiguèt donc lo començament d'un projècte ambiciós de bastida sus l'Acropòli ambé, en particular, la construccion de divèrsei monuments inclusent lo Partenon, lei Propileas, l'Erechtheion e lo temple d'Atena Nike.
L'artista Fidias fuguèt cargat de supervisar la bastida dau Partenon e deis esculturas interioras. Ictinos e Callicrates fuguèron nomats arquitèctes dau projècte e lei trabalhs comencèron en 447 avC. La màger part de l'òbra èra acabara en 432 avC mai quauquei trabalhs sus la decoracion interiora contunièron l'annada seguenta. Una partida dei còmptes financiers regardant lo chantier a subreviscut e mostran l'importància dei trabalhs, compres per una poissança coma la ciutat-estat d'Atenas. Ansin, una partida dei fons fuguèt presa dins lo tesaur de la Liga de Delos que fuguèt per la seguida desplaçat de l'Acropòli vèrs l'illa de Delos en 454 avC.
Es un bastiment doric, periptèr, amfipròstil e octòstil, construch sus un sòcle de tres escaliers. Tre la fin de la construccion, lo Partenon fuguèt considerat coma l'òbra majora de l'òrdre doric[1]. A una longor de 69,51 mètres e una largor de 30,88 mètres. Aquelei dimensions son despassadas per solament una ponhada de temples antics ionics coma l'Heraion de Samòs, l'Artemission d'Efèsa ò lei temples romans de Baalbek.


c: text/html

text:
Proteïna
Ua proteïna qu'ei ua molecula polimèr d'acids aminats (o aminoacids). Qu'ei donc ua cadena (qui pòt contar milerats d'elements) d'acids aminats. Los aminoacids qui entran dens la composicion de las proteïnas animaus e vegetaus que son au nombre de 20 (a maugrat qui certas bacterias e son capablas de sintetizar d'autes aminoacids ; l'òmi tanben, en laboratòri que sap hargoar d'autes acids aminats). La composicion d'ua proteïna en aminoacids e lo lor biais d'encadenament que determinan l'estructura primària de las proteïnas.
Dens lo mitan viu, las cadenas d'aminoacids que segueishen un procès de maturacion au cap deu quau e poden aquesir ua forma geometrica hèra complexa qui las balha las loas proprietats. Compréner lo biais de plegament e d'arreplegament de las proteïnas (qui determina alavetz l'estructura segondària de la proteïna) a partir de las loas estructuras primàrias e deu la loa maturacion qu'ei un defi en un enjòc màger de la bioquimia qui n'ei pas enqüera escadut.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Brachiopoda
Los braquiopòdes (Brachiopoda, del grèc brakhýs, "cuert" e podós, "pè") son un talh d'animals marines pertenecients al clad dels lophophorates. E mai se se son descriches mai de 12.000 espècias de fossils, existisson pas qu'unas 300 d'espècias actualas.
Son d'animals amb dos valves (una superiora e una inferiora, al contrari de las valves dels bivalves que son bilaterals) que son jonhudas en la region posteriora. Son generalament bentonics, en vivent fixes a sustrats durs per un peduncle, o enterrats en sustrats boques, a on catan en s'ajudant de los sieus valves, e forman de vastas galariás.


text:
Monestièr (Lengadòc)
Monestièr [1][2] (Monestiés en francés) es una comuna lengadociana en Segalar situada dins lo departament de Tarn e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Monestièr es situat a qualques quilomètres de Carmauç prèp d'Albi dins lo departament de Tarn. Èra la capitala de la val de Ceron. Lo vilatge es cenchat per de liças – passejadas entres los valats e los ancians barris – los ostals son massats a l'entorn de la glèisa de Sant Pèire, dins una bocla del riu, sul Camin de Sant Jaume.
Istòria[modificar | modificar la font]
Dins la primièra mitat del sègle X, lo luòc de culte e los alentorns son balhats a Deodat, abat de Sant Salvi, collegiada d’Albi, per Loís IV. Lo vilatge amb lo nom de Monasterio apareis pel primièr còp dins los escriches. Remembra son apartenéncia monastica, e benlèu l’existéncia d’un pichon monastèri que seriá estat bastit per òrdre de l'abat per abrigar qualques monges encargats del culte.
L’ocupacion del site es encara mai anciana: a 600 mètres del village, un oppidum establit al jonhent de Ceron e de Ceret mòstra qu'a l'Edat del Fèrre, los Òmes ja vivián dins la val. Qualques sègles mai tard, daissèron lo naut per s'installar sul site, prèp de la via romana anant de Rodés a Tolosa.
En 1229, a la fin de la Crosada dels Albigeses, lo site venguèt fieu dels evesques d'Albi. Un cosenhor èra encargat de sa proteccion. Al contrari de las bastidas caracteristicas d'aquela epòca, lo vilatge se bastiguèt d'un biais concentric a l'entorn de la glèisa.
Al sègle XIII un espital foguèt bastit fòra dels barris per abrigar los romieus del Camin de Sant Jaume, que una via segondària passava per la vila. La glèisa tornèt èsser bastida en 1550 amb un dessenh gotic, suls fondaments de l'anciana glèisa romanica.
Lo vam economic regional del sègle XVIII pòrta lo desvolopament al vilatge. Los escriches indican que comptava fins a 23 mercants e 13 mercats per an. Lo vilatge se desvolopèt subretot mercé al teissatge del cambe e al comèrci dels ases. Es a aquela epòca que los valats foguèron comolats e las muralhas destruidas per que lo vilatge s'espandiguèsse.
Al sègle XIX l'arribada dels teissuts de coton importats e lo desvolopament de la produccion de carbon dins lo bacin de Carmauç ont se precipitèron los teissièrs locals menèron lo vilatge al declin.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- La glèisa de Sant Pèire: bastida en 1550, es sul dessenh dels edificis gotics meridionals, amb un cabeç de 5 pams, 3 travadas e 5 capèlas lateralas entre los contrafòrts. Foguèt edificada suls fondaments d’una glèisa romanica que seriá estada destrucha pendent las Guèrras de religions. Amb una torrèla sul costat, lo campanar abrigant una campana de 1599, 20 mètres de naut.
- Lo musèu Bajen-Vega : aquel ancian ostal senhoral, sèti de l'Ofici de Torisme, abriga las òbras d'un cople de pintres espanhòls que fugiguèron lo franquisme.
- La Capèla de Sant Jaume: aquela anciana capèla de l'espital; abriga una mesa al Tombèl de pèira escultada realizada pels evesques d'Albi al sègle XV, e mai los mòbles qu'ornavan la capèla del Castèl de Combafan.
Personas ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- Francisco Bajen
- Martine Vega
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) Monestiés, plan de la cité médiévale, Ofici de Torisme


text:
Mul
Lo mul o muòl es un animal mascle, de la familha dels equids, engendrat per un ase e una cavala. La femèla del mul es la mula.
Se destria:
- lo mul de bast, utilizat en montanha,
- lo mul de trach, que rend los meteisses servicis que rendriá un caval dins d'autras regions.
Aqueste nom designa, per extension, tot animal de sang mesclat, eissit del crosament de doas espècias vesinas.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
Es un animal robust, sòbri e pacient.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Asinariá del Net, portal suls ases, muls e mulas.


text:
Nefas
Nefas[1] (Neffes en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Toponimia Occitana e Senhalizacion bilingüa. Actas del Congrés d'Aush, 2007, publicat pel CROM, mapa aparegut a la pagina 77


text:
Mey
Mey es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Mey es una municipalitat rurala, #que se situa a qualques quilomètres al Nòrd es de Mètz suls contreforts del scenari lorrain. La siá situacion géographique ne fa un espaci entre vila e campanha, en un marc istoric, verd e en calma. La municipalitat es réputée per la qualitat de la siá identitat paysagère e architecturale #qu'a traversat las edats sens patir de prigondas mutations. L'essencial del territòri a ocupat per camps e espacis boisés apertenent a un nombre restringit de proprietaris. La situacion en esperó sus un relief marcat per la pichona vallée en servint de conca en vessant a una part de las aigas de scenari contribuissi egalament a aquela morphologie de vilatge aital descrich. Suls coteaux vorejant lo pòble, demòran traces mai o mens visibles d'ancianas òrtas e qualques traces sporadiques de pès de vinhas. Lo Pichon Bòsc #qu'ocupa una bona part del Nòrd del territòri déborde leugièrament sus la municipalitat vesina de Vantoux. Totes aqueles elements, sustot lo relief, #que participan a l'identitat de Mey, apòrtan una variation en la perception dels espacis de la municipalitat e dels païsatges trobats. Lo relief determina, al se del territòri, dels perceptions après òrdre global, après cairadas. Aital, lo scenari, dempuèi lo Fort, lo autoroute, la rota de Bouzonville e la étang, ofèrta de las vistas d'amassa valorisant la posicion del vilatge sus lo sieu esperó e en lo sieu écrin boisé diboishat per la depression de la vallée.
La commune de Mey est une commune rurale, qui se situe à quelques kilomètres au Nord est de Metz sur les contreforts du plateau lorrain. Sa situation géographique en fait un espace entre ville et campagne, dans un cadre historique, vert et calme. La commune est réputée pour la qualité de son identité paysagère et architecturale qui a traversé les âges sans subir de profondes mutations. L’essentiel du territoire est occupé par des champs et espaces boisés appartenant à un nombre restreint de propriétaires. La situation en éperon sur un relief marqué par la petite vallée servant de bassin versant à une partie des eaux de plateau contribue également à cette morphologie de village ainsi décrite. Sur les coteaux bordant le village, restent des traces plus ou moins visibles d’anciens vergers et quelques traces sporadiques de pieds de vignes. Le Petit Bois qui occupe une bonne partie du Nord du territoire déborde légèrement sur la commune voisine de Vantoux. Tous ces éléments, notamment le relief, qui participent à l’identité de Mey, apportent une variation dans la perception des espaces de la commune et des paysages rencontrés. Le relief détermine, au sein du territoire, des perceptions tantôt d’ordre globale, tantôt cadrées. Ainsi, le plateau, depuis le Fort, l’autoroute, la route de Bouzonville et l’étang, offre des vues d’ensemble valorisant la position du village sur son éperon et dans son écrin boisé dessiné par la dépression de la vallée.


text:
Sacrifici uman
Un sacrifici uman es un rite religiós que si practiquèt especialament per de civilizacions ancianas, generalament de cultivators sedentaris, per s'atirar lei favors dei dieus, per exemple per conjurar la secaressa.
Atestat en particular en Mesoamerica, onte l'autosacrifici per extraccion de sang e lo sacrifici per cardiectomia si practiquèron d'un biais fòrça corrent e de còups a una escala abòrd gròssa (au moment de certaneis ocasions excepcionalas, leis Astècas sacrifiquèron fins a de miliers de personas en quauques jorns), si retròba aqueu tipe de practica dins d'autrei civilizacions coma aquelei de la Grècia antica, de l'Egipte anciana, dei Dogons en Africa o dins la China arcaïca fins a la dinastia Shang.


text:
Orador de Glana
Orador de Glana (Oradour-sur-Glane en francés) es una comuna situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los Radonauds e Radonaudas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Particularitats dau parlar comunau[modificar | modificar la font]
- Articles definits :
- Prononciacion : Ch- ; g-, j-


text:
Rènnas del Castèl
Rènnas del Castèl[1] (Rennes-le-Château en francés) es una comuna d'Occitània, en Lengadòc, dins lo parçan de Rasés (e dins lo departament d'Aude, l'arrondiment de Limós e lo canton de Coisan). Sa populacion es de 115 abitants.
Es al som d’un puèg, près de Coisan, e s’i arriba per una estrada segondària en pujada. La superfícia de la comuna es de 1470 ha, e se tròba a una altitud de 435 m.
Dempuèi lo limit del vilatge, près de la Torre Magdala, se gaudís d'un panorama esplendid de tota la val. Lo vilatge ten una glèisa notabla dedicada a santa Magdalena, amb un demòni a l’entrada e una estatua amb clòsca de mòrt. La ciutat se coneissiá dins l'Edat Antica coma Rhedae, Castellum Redae (vèrs l'an 1000), Redes, Castrum Rades, Reddae, Castel de Redas (vèrs 1130), Rehennas (sègles XV e XVI), afrancesat en Rennes (1778).
A Rènnas del Castèl an trobat qualques rèstas preïstoricas e romanas. Se pensa que foguèt la darrièra capitala del reialme visigòt quand los sarrasins ja avián conquerit tota Tarraconesa e gaireben tota Septimània, e se crei qu'aquí s'amaguèt lo tresaur visigòt que pas jamai s’es trobat mas qu'a donat pè a de legendas e a la preséncia de cercaires de tresaurs dins la vila. Se l’identifica amb la ciutat de Rhedae, capitala del comtat de Rasés, que son istòria se confond amb ela. Quand lo comtat despareguèt, la vila perdèt d'importància e uèi es un vilatjon pichòt que viu del torisme e de l’agricultura.
Somari
Demografia[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ La forma Rènnas (saique la cal escriure Rètnas?) es atestada en occitan amb la pronóncia [ˈrrɛnnɔs] (es notada "Rènnos" a la francesa dins: Abat SAVARTÉS [1912] = Abbé SABARTHÈS, Dictionnaire topographique du département de l'Aude; reedicion 1997, Nimes: Lacour).
.


text:
Flebotòmi (insècte)
Lo flebotòmi es un insècte de l'òrdre dels diptèrs de las regions mediterranèas e tropicalas, que sembla fòrça un moissal, mas de dimensions pus redusidas. Es lo principal responsable de la transmission de la leishmaniòsi. Es fòrça present dins lo rèirepaís mediterranèu en Provença, Lengadòc e Catalonha, mas tanben dins la rèsta d'Espanha, en Itàlia e Portugal.
Es un pichon insècte de 2 a 4 mm de long, del còrs e de las alas fòrça peludas. Son vòl es silenciós. Viu principalament entre 100 e 500 m d'altitud. Lo jorn demòra a l'abric dins las ascladuras de parets o las tutas de rosegaires, lo mai sovent a proximitat d'una zona umida (font, riu, potz...). S'activa al calabrun e gaireben tota la nuèit, es atirat pels lums e dintra dins los ostals. La feme qu'es la sola fissaira, cèrca per se noirir un animal de sang cauda (fòrça sovent un can).
Transmission de la leishmaniòsi[modificar | modificar la font]
Quand lo flebotòmi fissa un can o un òme atent de leishmaniòsi, engolís amb son repais sanguin una certa quantitat de parasits. Aquelas leishmanias se van multiplicar dins lo tube digestiu puèi tornar montar fins al nivèl de las pèças bucalas de l'insècte vector. Un relambi de 15 jorns es necessari per que lo flebotòmi après un repais contaminant pòsca transmetre al seu torn la malautiá.
Espècias[modificar | modificar la font]
- Phlebotomus ariasi, Tonnoir, 1921
- Phlebotomus longicuspis
- Phlebotomus papatasi
- Phlebotomus perniciosus, Newstead, 1911
- Phlebotomus sergenti


text:
Messatge d'Arecibo
Lo messatge d'Arecibo es un messatge de ràdio enviat per l'espaci dempuèi lo radiotelescòpi d'Arecibo lo 16 de novembre del 1974 per remembrar la remodelacion del radiotelescòpi. Lo messatge aviá una longor de 1679 bits e foguèt enviat cap a l'estelum M13 (Grand estelum d'Ercules) que se tròba a 25 000 annadas lutz e consistís en 1679 nombres binaris. Conten d'informacions sus la situacion del Sistèma Solar, de la planeta nòstra e de l'èsser uman. Lo messatge foguèt dessenhat per Frank Drake, Carl Sagan e d'autres.
L'an 1679 foguèt causit perque aquel millesim es lo producte de dos nombres primièrs e alara se pòt compausar pas qu'amb 23 linhas e 73 colomnas o 23 colomnas e 73 linhas, de biais qu'aquel que legirà poirà organizar las donadas en forma de quadrilatèr. L'informacion organizada de la primièra mena generava pas cap de tipe d'informacion coerent, mas de la segonda conten d'informacion sus la Tèrra e l'espècia umana.
Legit d'esquèrra a drecha (l'imatge d'aquel article es inversat al respècte del messatge original), presenta los monbre d'un a dos, los numeros atomics de l'idrogèn, carbòni, nitrogèn, oxigèn e fosfòr (compausants de l'ADN de l'homo sapiens, l'espècia qu'envia lo messatge); las formulas dels sucres e basas dins los nucleotids de l'ADN; Lo nombre de nucleotids dins l'ADN e son estructura elicoïdala dobla; la siloeta d'un èsser uman e sa nautor; la populacion de la Tèrra; nòstre Sistèma Solar; e un imatge del radiotelescòpi d'Arecibo amb son diamètre.
Denat que lo messatge viatjarà pendent 25 000 ans per arribar a sa destinacion (e benlèu 25 000 de mai per la responsa), Lo messatge d'Arecibo es mai una demostracion de las possibilitats tecnologicas umanas qu'una temptativa reala d'establir una comunicacion amb los extraterrèstres.
Somari
Explicacion[modificar | modificar la font]
Nombres[modificar | modificar la font]
La primièra "linha" del messatge a los nombres de 1 a 10 escrichs en format binari.
Legissent d'esquèrra a drecha, los nombres 1 a 10 apareisson en format binari (la linha del bas mòstra la posicion verticala de cada nombre).
Quitament en coneissent le sistèma binari, lo codatge dels nombres pareis pas totalament evident, a causa del biais que foguèron escrichs. Per legir los sièis primièrs nombres, en ignorant la linha del bas, los cal legir ne prenent los tres nombres binaris del naut cap al bas. Los nombres 8, 9 e 10 son un pauc diferents perque compòrtan una autre colomna, a la drecha de la primièra.
Compausanta de l'ADN[modificar | modificar la font]
Los nombres 1,6 ,7 ,8 e 15 representan respectivament l'idrogèn (H), lo carbòni (C), l'azòt (N), l'oxigèn (O) e le fosfòr (P). Sont los elements que constisson l'ADN.
Nucleotids[modificar | modificar la font]
Desoxiribòsa C5OH7, Adenina C5H4N5, Timina C5H5N2O2, Desoxiribòsa C5OH7
Desoxiribòsa C5OH7, Citosina C4H4N3O, Guanina C5H4N5O, Desoxiribòsa C5OH7
Dobla eliç[modificar | modificar la font]
Dobla eliç de l'ADN (la barra verticala representa lo nombre de nucleotids)
Umanitat[modificar | modificar la font]
L’element al centre representa un Òme. L’element a l'esquèrra la talha mejana d’un òme: 1764 mm. Aquò correspond al nombre binari 14 escrich orizontalament multipliat per la longor d’onda del messatge: 126 mm). L’element sus la drecha correspond a la populacion umana en 1974 encodada en 32 bits siá 4 292 853 750.
Planetas[modificar | modificar la font]
Lo Sistèma Solar: lo Solelh, Mercuri, Vènus, Tèrra (decalada per mostrar d'ont ven lo messatge), Mart, Jupitèr, Saturne, Uranus, Neptun e tanben Pluton (alara considerada coma planeta).
Telescòpi[modificar | modificar la font]
La darrièra partida representa lo radiotelescòpi d’Arecibo amb son diamètre (2 430 multiplicat per la longor d’onda, çò que dona 306,18 m).
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Programa Voyager
- Voyager 1
- Voyager 2
- Pioneer 10
- Pioneer 11
- Placa de la Pioneer
- Disc d'or de les Voyager
- SETI
- Sonda espaciala
- Exploracion espaciala


text:
Sarragaishias
Sarragaishias [1] (Sarragachies en francés) qu'ei ua comuna francesa d'Occitània, en Gasconha, situada dens lo departament de Gers e la region de Mieidia-Pirenèus .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Viticultura : Costalats de Sent Mont (AOVDQS)
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
Véder tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Comunautat de comunas deus Monts e Vaths de l'Ador
- Sarragaishias sus lo sit de l'Office de Torisme Ador Gasconha


text:
Acadèmia de la Lenga Occitana
L'Acadèmia de la Lenga Occitana (var. Acadèmia dera Lengua Occitana) o Acadèmia de l'Occitan (var. Acadèmia der Occitan) qu'ei un projècte d'autoritat de regulacion lingüistica de la lenga occitana. Que's presenta coma ua continuacion possibla deu Conselh de la Lenga Occitana.
Creacion[modificar | modificar la font]
Lo projècte que's presentè en mai de 2008 a l'iniciativa de l'Institut d'Estudis Occitans e deu Conselh Generau d'Aran ; lo sindic d'Aran, Francés Boya, lo president de l'IEO, David Grosclaude, la representanta de l'Euroregion Pirenèus-Mediterranèa, Margalida Tous, los representants deus conselhs regionaus de lenga occitana, de la Generalitat de Catalonha e d'universitats èran presents[1].
Objectius[modificar | modificar la font]
L'Acadèmia qu'a de definir, conservar e dehéner la codificacion ortografica de la lenga e tribalhar sus la grafia, la gramatica, la lexicologia e la toponimia, en tot respectar l'unitat e la diversitat de l'occitan[2].
Conselh Plenièr[modificar | modificar la font]
Lo Conselh Plenièr (dit Conselh Plenari peu Conselh Generau d'Aran) de l'Acadèmia que serà compausat de 50 membres en tot, qui representan :
- tots los conselhs de las regions de l'Estat Francés on e's parla occitan
- la Region de Piemont en Itàlia
- la Generalitat de Catalonha
- lo Conselh Generau d'Aran
- los servicis d'educacion responsables de l'ensenhament de l'occitan
- los sectors d'activitat on e s'emplega l'occitan, com la recèrca, l'edicion, la creacion artistica e literària o las mèdias.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Eth Conselh Generau e er IEO lancen era Academia dera Lengua Occitana, actualitat de mai 2008 suu site del Conselh Generau d'Aran
- ↑ Eth sindic d’Aran encoratge as regions entà auançar ena constitucion dera Acadèmia der Occitan, actualitat de novembre 2008 suu site deu Conselh Generau d'Aran


text:
Barcelona
Barcelona es la capitala de Catalonha e de la comarca de Barcelonés e de la província de Barcelona. Sa populacion èra estimada a 1 628 090 abitants, en 2012 (3 161 081 abitants dins l'airal metropolitan). Sa superfícia totala es de 100,4 km². Es una de las vilas pus importantas de la mar Mediterranèa, la mai importanta dels Païses Catalans e la segonda dins l'estat espanhòl.
Lo gentilici es barcelonin -a o pus rarament barcelonés -esa.
Somari
Situacion geografica[modificar | modificar la font]
Barcelona se situa sus la còsta mediterranèa entre las embocaduras dels rius de Llobregat e Besòs. Es limitada al nòrd pel riu de Besòs e los municipis de Santa Coloma de Gramenet e Sant Adrià de Besòs; al sud per l'Hospitalet de Llobregat e Esplugues de Llobregat; a l'èst per la mar; a l'oèst per Montcada e Reixac e Sant Cugat del Vallès.
Lo territòri de la ciutat presenta tres zonas plan diferenciadas: la sèrra de Collserola (amb lo suc del Tibidabo coma ponch mai naut: 512 m), la plana e las bocas dels rius de Besòs e Llobregat, que tancan amb lo litoral los limits de la vila.
La partida de la plana de Barcelona pus vesina de la sèrra litorala se tròba escampilhada de pichons puèges que qualques uns son urbanizats: lo Carmèl (267 m), Monterols (121 m), lo Puxet (181 m), la Rovira (261 m) e la Peira (133 m). Prèp del litoral s'enauça la montanha de Montjuïc (173 m).
Barcelona ten 7 platjas, a mai al front marítim i a lo pòrt de Barcelona, lo pòrt vièlh, lo pòrt olimpic e se deu construire lo novèl zoo marin.
Istòria[modificar | modificar la font]
Los primièrs vestigis de poblament uman a Barcelona datan del neolitic (2000 a 1500 abC). Dels sègles VII a VI abC la preséncia de tribús laietanas (ibèras) es documentada. Sembla qu'a aquela epòca tanben i aguèsse una colònia grèga (Kallipolis), malgrat que i a un desacòrdi sus l'emplaçament exacte. Los cartagineses l'ocupèron durant la Segonda Guèrra Punica e apuèi los romans s'i establiguèron.
Al sens estricte doncas, sembla que la ciutat de Barcelona foguèt fondada pels romans a la fin del sègle I abC, sul meteis plaçament iberic anterior ont ja s'èran installats dempuèi l'an 218 abC e lo tresmudèron en una fortificacion militara sonada lulia Augusta Paterna Faventia Barcino qu'èra situada sul Mons Taber, una pichona elevacion ont uèi se tròba lo quartièr de la catedrala e la plaça Sant Jaume. Al sègle II apC foguèt emmuralhada per òrdre de Claudi. A partir del sègle III apC la populacion de la Barcino romana èra estimada entre 4000 e 8000 estatjants.
Al sègle V Barcelona foguèt ocupada pels Visigòts d'Ataülf (an 415) venent del nòrd d'Euròpa. En 531 Amalric i foguèt assassinat. Mai tard al sègle VII, foguèt conquista pel vizir Al Hurr e comencèt una passa de gaireben un sègle de dominacion musulmana. En l'an 801 foguèt ocupada pels Carolingians que ne faguèron la capitala del Comtat de Barcelona e la restaquèron a la Marcha Ispanica. La poténcia economica de la ciutat e sa situacion estrategica faguèron que los musulmans i tornèron en 985, comandats per Almansòr que l'ocupèt pendènt qualques meses; puèi Borrell II entreprenguèt la reconstruccion.
A partir del sègle XIV la vila comencèt una estapa de decadéncia que se perlonguèt pendent los sègles seguents. L'union dels reialmes de Castelha e Aragon, oficializada amb lo maridatge entre Ferrand d'Aragon e Isabèl de Castelha, provoquèt entre castelhans e catalans de tensions qu'arribèron a lor moment pus critic amb l'esclatament de la Guèrra dels Segaires entre 1640 e 1651 e mai tard amb la Guèrra de Succession de 1706 a 1714 que menèt a la capitulacion de la vila, l'abolicion de las institucions pròprias de Catalonha, la destruccion d'una bona part del quartièr de la Ribera e fin finala a la construccion de la ciutadèla.
Cap a la fin del sègle XVIII, Barcelona comencèt una recuperacion economica que favorizèt l'industrializacion progressiva al sègle seguent. La segonda mitat del sègle XIX coïncidiguèt amb lo projècte d'agrasament de las muralhas qu'enrodavan la ciutat, çò que menèt a l'incorporacion a la « Gran Barcelona » dels vilatges de Gràcia, Sarrià, Horta, Sant Gervasi de Cassoles, Les Corts, Sants, Sant Andreu de Palomar e Sant Martí de Provençals ; aquò permetèt a la ciutat de realizar los projèctes de l'Eixample (engrandiment) e de desvolopament de l'indústria, e d'arribar al sègle XX coma una de las vilas pus importantas d'Espanha. I aguèt a Barcelona doas Exposicions Universalas, en 1888 e 1929.
luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Fòrça monuments de Barcelona son dins la Patrimòni Mondial de l'Umanitat
La Vila Vièlha[modificar | modificar la font]
- La Rambla,
- Lo Barri Gòtic
- Quartièr de Sant Pèire
L'Eixample, la vila modernista[modificar | modificar la font]
- Passeig de Gràcia
Se pòt veire al Passeig de Gràcia
-
- La Casa Ametller de Josep Puig i Cadafalch;
- La Casa Batlló e Pedrera d'Antoni Gaudí;
- La Casa Lleó Morera de Lluís Domènech i Montaner.
La Ciutadèla[modificar | modificar la font]
- Arc de trionf de per ont se i dintrava al musèu e al pargue zoologic,
- Musèu geologic,
- Ancian arsenal de la ciutadèla qu'abriga lo Parlament de Catalonha
Lo pargue Güell[modificar | modificar la font]
Aquel pargue situat suls nauts de la vila foguèt comandat pel comte Güell a Gaudí: la natura e l'arquitectura se confondan e se completan.
Montjuïc[modificar | modificar la font]
Sagrada Familha[modificar | modificar la font]
Cap d'òbra postum d'Antoni Gaudí, la catedrala de la Sagrada Familha es venguda l'emblèma de Barcelona.


text:
Dança macabra
La Dança macabra es una allegoria medievala religiosa e satirica d'origina francesa, que sos personatges, lo Papa, l'Avesque, l'Emperaire, lo Sacristan, lo Païsan..., i son convocats per la Mòrt a una dança, ont lor remembra la fugacitat dels plasers mondans e fin finala cason sus sos braces, independentament de lor edat o de lor posicion sociala.
L'espectacle macabre se desvolopèt dins tota la literatura europèa. Lo tèma de la mòrt mestregèt la Bassa Edat Mejana, per la terror davant la pèrda dels plasers mondans. Aguèt tanben una expression picturala, coma las gravaduras de Hans Holbein lo Vièlh.


text:
L'Aia
L'Aia, en neerlandés Den Haag o tanben s-Gravenhage, es la tresena vila dels Païses Basses après Amsterdam e Rotterdam, amb una population de 475 580 abitants en genièr de 2006 (populacion de l'aglomeracion tota: 600 000) e una superfícia d'aperaquí 100 km².
Es localizada a l'oèst del país, dins la província de l'Olanda Meridionala, que n'es tanben la capitala. L'Aia es coma Amsterdam, Rotterdam e Utrecht, una partida del conglomerat metropolitan nomenat Randstad, e qu'amassa una populacion de 6 659 300 abitants.
L'Aia es lo sèti actual del govèrn, mas pas la capitala dels Païses Basses, ròtle balhat per la constitucion a Amsterdam
Importància institucionala[modificar | modificar la font]
L'Aia aculhís Erste Kamer (Senaat) e la Tweede Kamer, respectivament Cambras auta e bassa, que forman lo Parlament neerlandés, e tanben totes los ministeris e lo tribunal suprèm. Es tanben la ciutat de residéncia de la Regina Beatritz. Totas las ambassadas estrangièras se tròban a l'Aia.
L'Aia es lo sèti de divèrsas institucions internacionalas :
- Lo Tribunal Internacional de Justícia, situat al Vredespaleis (ONU).
- Lo Tribunal Penal Internacional (ONU)
- L'Organizacion per l'Enebiment de las Armas Quimicas (ONU)
- L'Europòl
- L'Acadèmia Internacionala de Lei de l'Aia
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Pagina de la comuna (nl)(en)
- Portal del torisme a l'Aia (nl)(de)(en)(fr)(es)(it)
- Airal metropolitan de l'Aia (nl)(en)


text:
Girolles (Yonne)
Girolles es una comuna francesa administrada per lo departament d'Yonne de la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquel vilatge a traversat per un cors d'aiga alimenté de fonts : dos de dintre an utilizat per alimenter los lavoirs publics.
Al nòrd de Girolles s'estend un territòri fòrça ondulé. Dos buttes dominen : aquela del Camp-Porsin (329 mètres)e aquela del masatge caseriu del Camp-de detlo-Fuòc. Dintre los dos se tròban los Bòsques Cremats #que lo nom ne remembra l'espleitacion de minaré : remembram #qu'en 1870 lo nom del vilatge èra Girolles-los-Forges
- Hydrographie
- Fontaine Chopard - Fontaine Cointet-
Ce village est traversé par un cours d'eau alimenté de sources : deux d'entre elles sont utilisées pour alimenter les lavoirs publics.
Au nord de Girolles s'étend un territoire très ondulé. Deux buttes dominent : celle du Champ-Porsin (329 mètres)et celle du hameau du Champ-du-Feu. Entre les deux se trouvent les Bois Brûlés dont le nom rappelle l'exploitation de minerai : rappelons qu'en 1870 le nom du village était Girolles-les-Forges
- Hydrographie
- Fontaine Chopard - Fontaine Cointet-
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
« La via romaine de Agrippa travèrsa lo territòri de Girolles. La cauçada, enterrada jos la tèrra vegetala, passa a 500 mètres al sud de la glèisa de Girolles se dirigenta vèrs Sermizelles »[1].
dins l'IX° sègle un castèl (#que ne demòra pas mai que lo un dels costats d'un torn cairat) defend lo pòble. Aperteniá al Abbaye de Sant-Martin de Autun, continuament a un don de la reina Brunehilde. Donation Confirmada per una bulle del Pape Alexandre III, refugiat a França n'en abril 1164: " Ecclesiam de Girollis "[2].«Lo châtel e ostal-fòrt dudit Girolles amb las fossés #que n'es barrats e environné e en icelui a un torn voûtée que # es jos el lo portail e intrada de icelui châtel. Un còrs d'abitatge #que li es a el la sala dudit castèl. Un grand torn redonda amb quatre pabalhons en icelle. Un autre còrs d'abitatge entre ladite torn redond e una autra quarrée en servint de pujada, a lo-dessous #que n'es una preson criminala, #que còrs d'abitatge i li a a el una autra cambra en servint de capèla e una granda cambra a lo-dessous #que ne son las cuves e vinées de desdiches senhors. I a mai un gròs torn cairada en gardant sus l' òrta que # i a una cambra, a lo-dessous de icelle una cosina. Un autre còrs d'abitatge en servint de cellier e graèr en jonhent #lo que e entre lo torn redond telefonada la Talaia es la grange desdiches senhors, dintre mai ladite torn redond e lo torn dudit portail son las étableries dudit châtel e marida-fòrça »[3]
Al Sègle XII, lo pòble a mencionat jol nom de Girolloe.
En 1297, Johannes, curé de Girollis, dona de tèrras a la Abbaye de Sant-Martin de Autun[4].N'en agost 1335, una ordonnance dels comissaris del Pòrti, Eudes IV de Bourgogne, revòca las cartas de borgesiá concedida per las officiers del rei, al bailliage de Sens, a 53 abitants del bourg de Girolles, près de Avallon, e los reposa en la condicion de taillables e mainmortables ont èran per endavant[5].
Huguenin, prévôt De en Ordenant, escambi en 1346, divèrsas tèrras amb la Abbaye de Sant-Martin de Autun, contra la comuna de Girolles[6].Lo Abbé del Abbaye de Sant-Martin de Autun, Hugues, céde en 1373,de las tèrras a Girolles e a Sermizelles, als religioses del Prieuré de Bragny, la siá vida en durant. Los beneficis d'aquel prieuré van a St Martin de Autun[7].
Al Sègle XV, una glèisa a bastit sul flanc d'un serral : l'empencha voûtes a nervures ogivales a retut los piliers obliques.En 1403, Jean III de Chalon-Arlay, en avent aguda coneissença del contengut de la carta que lo sieu pepin i aviá édigée en 1351, en çò que tanh als serfs del Abbaye de Sant-Martin de Autun a Girolles, que # lo sieu pepin renonciava per el al drech #que podiá i aver ès borgeoisies e adveux dels òmes de Girolles, #defendre als sieus baillis, chastelains e officiers, de ne recebre degun en borgesiá o confession[8].En 1451, Jean Petitjean, abbé de St Martin de Autun octroie lo drech de caça als abitants de Girolles[9]. Es dicha en aquela charte que lo castèl aperten al abbaye.
En 1590, s'obten de rasar lo castèl, #çò que i aurà pas fach #qu'en 1594 a la mòrt de Henri III per las gents de Avallon. Los melhors matériaux aguèron utilizat per de nòus bastiments ; los fossés #èsser comblés (avián servit pendent un temps de réservoir per un molin a farina).
Al cors del Sègle XVII, la familha Despence de Pomblain recebut las rèstas del castèl e #bastir una demòra pas luènh de la anciana bastiguèsse.
« La voie romaine d'Agrippa traverse le territoire de Girolles. La chaussée, enfouie sous la terre végétale, passe à 500 mètres au sud de l'église de Girolles se dirigeant vers Sermizelles »[10].
Au IX° siècle un château (dont il ne reste que l'un des côtés d'une tour carrée) défend le village. Il appartenait à l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, suite à un don de la reine Brunehilde. Donation confirmée par une bulle du Pape Alexandre III, réfugié en France en avril 1164: " Ecclesiam de Girollis "[11].«Le châtel et maison-forte dudit Girolles avec les fossés dont il est clos et environné et en icelui a une tour voûtée sous laquelle est le portail et entrée d'icelui châtel. Un corps de logis auquel est la salle dudit château. Une grande tour ronde avec quatre pavillons en icelle. Un autre corps de logis entre ladite tour ronde et une autre quarrée servant de montée, au-dessous de laquelle est une prison criminelle, auquel corps de logis il y a une autre chambre servant de chapelle et une grande chambre au-dessous de laquelle sont les cuves et vinées desdits seigneurs. Plus il y a une grosse tour carrée regardant sur le verger en laquelle il y a une chambre, au-dessous d'icelle une cuisine. Un autre corps de logis servant de cellier et grenier joignant laquelle et entre la tour ronde appelée la Guette est la grange desdits seigneurs, plus entre ladite tour ronde et la tour dudit portail sont les étableries dudit châtel et maison-fort »[12]
Au Sègle XII, le village est mentionné sous le nom de Girolloe.
En 1297, Johannes, curé de Girollis, donne des terres à l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun[13].En août 1335, une ordonnance des commissaires du Duc, Eudes IV de Bourgogne, révoque les lettres de bourgeoisie accordées par les officiers du roi, au bailliage de Sens, à 53 habitants du bourg de Girolles, près Avallon, et les replace dans la condition de taillables et mainmortables où ils étaient auparavant[14].
Huguenin, prévôt de Sommant, échange en 1346, diverses terres avec l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, contre la mairie de Girolles[15].L'Abbé de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, Hugues, céde en 1373,des terres à Girolles et à Sermizelles, aux religieux du Prieuré de Bragny, leur vie durant. Les bénéfices de ce prieuré vont à St Martin d'Autun[16].
Au Sègle XV, une église est construite sur le flanc d'un coteau : la poussée des voûtes à nervures ogivales a rendu les piliers obliques.En 1403, Jean III de Chalon-Arlay, ayant eu connaissance du contenu de la lettre que son grand-père avait édigée en 1351, au sujet des serfs de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun à Girolles, par laquelle son grand-père renonçait au droit qu'il pouvait avoir ès borgeoisies et adveux des hommes de Girolles, défendit à ses baillis, chastelains et officiers, d'en recevoir aucun en bourgeoisie ou aveu[17].En 1451, Jean Petitjean, abbé de St Martin d'Autun octroie le droit de chasse aux habitants de Girolles[18]. Il est dit dans cette charte que le château appartient à l'abbaye.
En 1590, on obtient de raser le château, ce qui ne sera fait qu'en 1594 à la mort d'Henri III par les gens d'Avallon. Les meilleurs matériaux furent utilisés pour de nouvelles constructions ; les fossés furent comblés (ils avaient servi pendant un temps de réservoir pour un moulin à farine).
Au cours du Sègle XVII, la famille Despence de Pomblain acquit les restes du château et construisit une demeure non loin de l'ancienne bâtisse.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Victor Pichon: Descripcion de las vilas e campanhas del departament del Yonne
- ↑ Cartulaire del Abbaye de Sant-Martin de Autun: Charte n°18.
- ↑ Abbé Fauvet: de Nòtas divèrsas #que tanhon Lucy-lo-Bòsc
- ↑ Cartulaire del Abbaye de Sant-Martin de Autun, charte n°XCIV. Tèxt en linha.
- ↑ Cartulaire de la Abbaye de Sant-Martin de Autun, charte n°113.
- ↑ Cartulaire del Abbaye de Sant-Martin de Autun, Charte n° 119.
- ↑ Cartulaire del Abbaye de Sant-Martin de Autun, Charte n° 131.
- ↑ Cartulaire de la Abbaye de Sant-Martin de Autun, Charte n° CXXV,NÒTAS.
- ↑ Cartulaire del Abbaye de Sant-Martin de Autun, Charte n°152.
- ↑ Victor Petit: Description des villes et campagnes du département de l'Yonne
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun: Charte n°18.
- ↑ Abbé Fauvet: Notes diverses qui concernent Lucy-le-Bois
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, charte n°XCIV. Texte en ligne.
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, charte n°113.
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, Charte n° 119.
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, Charte n° 131.
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, Charte n° CXXV,NOTES.
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, Charte n°152.


text:
Sadi Carnot (fisician)
Nicolas Léonard Sadi Carnot (1èr de junh de 1796 - 24 d'aost de 1832) foguèt un fisician e un engenhaire francés. Fiu dau scientific e revolucionari francés Lazare Carnot (1753-1823), foguèt lo premier qu'estudièt lei transferiments de calor d'una maquina de vapor e lei cicles dau motor au començament dau sègle XIX. Descurbiguèt lo segond principi de la termodinamica (o principi de Carnot) e formulèt son premier enonciat. Per aquò, es considerat coma lo « paire de la termodinamica ». Sei trabalhs foguèron publicats en 1824 dins l'obratge Reflexions sus la poissança motritz dau fuòc (en francés : Réflexions sur la puissance motrice du feu). Èran devesits entre cinc partidas principalas tractant de la calor e la poténcia motritz, dau cicle ideau d'un motor perfèct (d'ara endavant dich cicle de Carnot), de la reversibilitat d'aqueu cicle, deis aplicacions de sei descubèrtas a la fisica dei gas e enfin de la possibilitat de crear un motor d'èr. Pasmens, maugrat una presentacion positiva a l'Academia dei Sciéncias per Pierre-Simon Girard (1765-1835), gaire de scientifics èran capables de comprendre la portada de son òbra.


text:
Desèrt de Gòbi
Lo Gòbi (en mongòl, ГoBb; en chinés 戈壁; en pinyin, gē bì) es una vasta region desertica situada entre lo nòrd de China e lo sud de Mongolia. L'enròdan las montanhas d'Altai e las estèpas de Mongolia pel nòrd, lo replanat de Tibet e la plana del nòrd de China pel sud-oèst. Lo Gòbi es compausat per diferentas regions geograficas e ecologicas, basadas subre sas variacions climaticas e topograficas.
Durant l'istòria, lo Gòbi foguèt una part del grand Empèri Mongòl, e foguèt lo sèti de ciutats importantas al ras de la Rota de la Seda.
Lo Gòbi es un desèrt dich ombra oragrafica format pel blocatge de las nívols per la cadena d'Imalaia.
Lo Gòbi mesura mai de 1 610 km del sud oèst al nòrd èst e 800 km del nòrd al sud. Es pus larg a l'oèst, al long de la linha que jonh lo Lac Bosten e lo Lop Nor (87°-89° eèst). Ocupa un arc de tèrra de 1 295 000 km2[1] en superfícia, que ne'n fa lo cinquen desèrt del mond e lo pus grand d'Asia. La majoritat del Gòbi es pas cobèrt de sabla mas de ròcas.
Es un replanat cobèrt de puèges e de peireguièrs e limitat per de montanhas, amb una altitud de 800 a 1 000 m. Per la siá situacion, es un desèrt fred e d'una granda ariditat, de clima continental rigorós, amb de temperaturas mejanas de -15 °C en genièr e 25 °C en julhet, e de pluèjas estivalas compresas entre 100 e los 200 mm annadièrs. L'escassa populacion (0,3 ab./km²) se concentra a l'entorn dels nombroses oasis, mas la majoritat dels abitants son nomadas, e se consacran a l'elevatge de cabras, fedas, cavals e camèls.
Lo bacin de Nemegt, dins la província d'Omnogovi al sud de Mongolia es nomenat localament la "val dels dinosaures" pr'amor de la preséncia de jaciments de fossils, en particular d'uòus de dinosaures.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ John W. (ed.) ;Editors and reporters of The New York Times; 2006; The New York Times Almanac; 2007; Penguin Books; New York, IBSN0-14-303820-6 ; pagina456


text:
Eric lo Roge
Eric lo Roge (en noroèc Eiríkr Rauði) (de 950 a 1003 o de 940 a 1010) foguèt lo fondador del primièr poblament viking de Groenlàndia. Nomenat Eirikr Thorvaldson (Eiríkr Þorvaldsson), mai sos contemporanèus lo subrenomavan « Lo Roge » perque èra ros.
Þorvaldr Ásvaldsson, lo paire d'Eric, foguèt faidit de Norvègia per encausa d’un murtre, e s’installèt al nòrd-oèst d’Islàndia en 970. Eric menèt una expedicion sus las tèrras de Groenlàndia. Los primièrs colons son 450. Mai tard, atenhèron lo nombre de 3000, dins dos sites situats al fond del fjòrds de la còsta oèst. Eric demòrèt pagan, mai la seuna molhèr Þjóðhildr (Thiodhild), crestiana, faguèt bastir una glèisa que ne demòra encara de roïnas. Los colons s’organizèron politicament sul modèl islandés, mas l’evesque de Gardhar exerciguèt una autoritat morala e politica fins a la somission de Groenlàndia a la corona de Norvègia en 1261.
Victimas d’un refrejament del clima, e de las luchas amb los inuits o de la famina, los escandinaus desapareissèron de Groenlàndia a la fin del sègle XIV.


text:
Épinay-sur-Seine
Épinay-sur-Seine es una comuna francesa que si situa dins lo departament de la Sèina Saint Denis e la region d'Illa de França. La comuna d'Épinay-sur-Seine si situa a l'extremitat occidentala de la Sèina Saint Denis, au limit deis Auts de Sèina e de la Vau d'Oise.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Modèl:Seine-Sant-Denis localizacion vila
La municipalitat de Épinay-sus-Seine es la mai occidentala del departament de la Seine-Sant-Denis. Situada a 12 km al nòrd de París sul marge drech de la Seine, es limitrophe de las municipalitats de Sant-Denis, Villetaneuse e L'Isla-Santa-Denis en lo meteis departament de la Seine-Sant-Denis, Argenteuil, Sant-Gratien, Enghien-los-Bains, Deuil-la-Barra e Montmagny en lo departament del Val-d'Oise.
Modèl:Seine-Saint-Denis localisation ville
La commune d'Épinay-sur-Seine est la plus occidentale du département de la Seine-Saint-Denis. Située à 12 km au nord de Paris sur la rive droite de la Seine, elle est limitrophe des communes de Saint-Denis, Villetaneuse et L'Île-Saint-Denis dans le même département de la Seine-Saint-Denis, Argenteuil, Saint-Gratien, Enghien-les-Bains, Deuil-la-Barre et Montmagny dans le département du Val-d'Oise.
Istòria[modificar | modificar la font]
La preséncia umana en aqueles luòcs a testificat dempuèi lo Edat de fèrre celtique per la descobèrta a Modèl:La s- d'espasas en fèrre e en bronze en lo lièch de la Seine.
Çò de mès d'ancian establiment testificat sul luòc de la municipalitat remonta a l'epòca mérovingienpas al Modèl:VIIe sègle. Lo luòc a mencionat en un document redigit en latin medieval per las primièras fes l'existéncia del vilatge de Spinogelum pel chroniqueur Frédégaire, en l'an 638.
Dagobert Eer #far lo sieu testament a « Ipinacum » ; #donar la siá tèrra a la abbaye de Sant-Denis, mas los Montmorency en #volar una part[1].
Al Sègle XII, los spinassiens vivon d'activitats portuaires sus la Seine, aital coma de las culturas maraîchères e céréalières e de la viticulture.
En 1741, la distincion de Epinay i aguèt crompat per Louis Denis Lalive de Bellegarde, mas lo prince de Condé, eretièr dels Montmorency, i #conservar dreches féodaux, e #donar fons per reconstruire la glèisa acabada en 1743.
Al Sègle XVIII, una societat brilhanta freqüenti las proprietats del luòc, los sojorns de Diderot, Grimm o encara Jean-Jacques Rousseau en Madame de Épinay son frequents.
Pel continuament, Gian Battista Sommariva #aquerir la tèrra seigneuriale de Epinay.
Al Sègle XIX, la municipalitat pèrd una part de lo sieu territòri : lo castèl de la Briche a donat a Sant-Denis e la creacion de la municipalitat de Enghien-los-Bains lo data|7|d'agost|1850 {{}} lududes far pèrdre los marges sud del lac de Enghien. Après la batalha dicha del Combat de Épinay (Mois invalide (de novembre)M) e la malaisida aucupacion per las prussiens pendent l'ivèrn 1870/1871, la municipalitat s'industrializa pauc a pauc.
La municipalitat es sustot coneguda per aver-i protegit en 1971 la 58en congrès de la SFIO, dicha lo Congrès de Épinay, #que viu la « réunification » de la « familha » socialista.
Es tanben coneguda per las Studios Eclair, réputés en lo cinèma e pel tractament dels pellicules, lo Data
Modèl:Èca., al primièr jorn dels « émeutes de 2005 » , Jean-Claude Irvoas, un emplegat francés en una firma de mobilier urban a batut a mòrt per dos individus de 19 e 23 ans dins lo quartièr de Orgemont. I aviá ocupat a fotografiar un lampadaire pel catalòg de la companhiá havraise ETI, #que fabrica lampadaires anti-vandalisme. Lo 30 de novembre, dos suspèctes an #èsser meses n'examen, per « panatòri seguit de violéncias en avent entrenat la mòrt ». Aqueles èran ja de coneguts servicis de polícia per panatòris, malfisanças, tràfec de dròga.
La présence humaine en ces lieux est attestée dès l'Âge de fer celtique par la découverte au Modèl:S- d'épées en fer et en bronze dans le lit de la Seine.
Le plus ancien établissement attesté sur le site de la commune remonte à l'époque mérovingienne au Modèl:VIIe siècle. Le lieu est mentionné dans un document rédigé en latin médiéval pour la première fois l'existence du village de Spinogelum par le chroniqueur Frédégaire, en l'an 638.
Dagobert Ier fit son testament à « Ipinacum » ; il donna sa terre à l'abbaye de Saint-Denis, mais les Montmorency en volèrent une partie[1].
Au Sègle XII, les spinassiens vivent des activités portuaires sur la Seine, ainsi que des cultures maraîchères et céréalières et de la viticulture.
En 1741, la seigneurie d'Epinay fut achetée par Louis Denis Lalive de Bellegarde, mais le prince de Condé, héritier des Montmorency, y conserva des droits féodaux, et donna des fonds pour reconstruire l'église terminée en 1743.
Au Sègle XVIII, une société brillante fréquente les propriétés du lieu, les séjours de Diderot, Grimm ou encore Jean-Jacques Rousseau chez Madame d'Épinay sont fréquents.
Par la suite, Gian Battista Sommariva acquit la terre seigneuriale d'Epinay.
Au Sègle XIX, la commune perd une partie de son territoire : le château de la Briche est donné à Saint-Denis et la création de la commune d'Enghien-les-Bains le Mois invalide (août)M lui faire perdre les rives sud du lac d'Enghien. Après la bataille dite du Combat d'Épinay () et la difficile occupation par les prussiens durant l'hiver 1870/1871, la commune s'industrialise peu à peu.
La commune est notamment connue pour avoir abrité en 1971 le 58en congrès de la SFIO, dit le Congrès d'Épinay, qui vit la « réunification » de la « famille » socialiste.
Elle est aussi connue pour les Studios Eclair, réputés dans le cinéma et pour le traitement des pellicules, etc.
Le , au premier jour des « émeutes de 2005 » , Jean-Claude Irvoas, un employé français dans une firme de mobilier urbain est battu à mort par deux individus de 19 et 23 ans dans le quartier d'Orgemont. Il était occupé à photographier un lampadaire pour le catalogue de la compagnie havraise ETI, qui fabrique des lampadaires anti-vandalisme. Le 30 novembre, deux suspects ont été mis en examen, pour « vol suivi de violences ayant entraîné la mort ». Ceux-ci étaient déjà connus des services de police pour vols, recels, trafic de drogue.


text:
Mètro de Tolosa
Lo Mètro de Tolosa es un malhum de mètro de tipe VAL servissent Tolosa e una part de son aglomeracion. Es esplechat per Tisséo, una regia publica jos l'autoritat del Sindicat Mixte dels Transpòrts en Comun de Tolosa, pus comunament nomenat SMTC. Es esplechat jos la forma de duas linhas A e B, dins los aisses: sud-oèst, nòrd-èst e nòrd–sud. Lo malhum es fòrça recent (mens de vint ans), e fòrça frequentat.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Quand la decision de principi de bastir un novel TCSP foguèt presa en 1980 per lo SMTC, s'esperava que lo tramvia foguès causit, sabent que Marcel Cavaillé, secretari d'Estat als transpòrts e cònsol adjunt de Tolosa lancèt un concors per la mesa en servici de tramvias en França.
Lo debat foguèt viu; la majoritat municipala essent favorabla a un VAL e l'oposicion a un tramvia. Los elegits se desplacèron fins a Hannover (lo Stadtbahn) puèi fins a Lilla (VAL de Lilla). Lo SMTC decidiguèt puèi d'un vòte ont la votz del president Guy Hersant foguèt decisiva dins la causida del VAL.
Las òbras comencèron en 1989 e la linha A dobriguèt cinc ans mai tard, en junh de 1993. Una granda refondacion del malhum de bus foguèt facha al meteis temps.
En 1997, se decidiguèt l'alongament de la linha A; las òbras comencèron en 2001 e l'inauguracion se faguèt a la fin de 2003. Puèi la linha B foguèt inaugurada a la fin de 2007
Cronologia[modificar | modificar la font]
- 1980 : Votacion per lo Conselh Municipal del principi de la creacion d'una linha de mètro sus un ais sud-oèst – nòrd-èst.
- 1984 : Lo SMTC confirma lo principi d'un TCSP sus aquel ais.
- 1985 : Lo SMTC adòpta lo principi del VAL (lo 9 de julhet).
- 1986 : Fin dels estudis tecnics de la linha A definissent son traçat definitiu.
- 1987 : La projècte es declarat d'utilitat publica per lo prefècte (lo 27 d'octobre).
- 1989 : Debuta de las òbras de la linha A.
- 1993 : Inauguracion de la linha A.
- 1997 : Debuta dels estudis preliminars per l'alongament de la linha A e la bastison de la linha B.
- 2001 : Debuta de las òbras d'alongament de la linha A e de la bastison de la linha B.
- 2003 : Dobertura de la linha A completa en decembre.
- 2007 : Dobertura de la linha B (lo 30 de junh).
Malhum[modificar | modificar la font]
Linha A[modificar | modificar la font]
La Linha A a 18 estacions e 12,5 km d'extension. S'estend a partir del centre comercial de Balmar (Balmar-Gramont) en traversar Tolosa, fins a l'estacion de Bassacamba.
Orari: 5 h 5 min fins a mièjanuèit (0 h 42 min divendres e dissabte). Es en estudi per 2015 una extension de 5 km al nòrd de la linha, cap a L'Union.
Linha B[modificar | modificar la font]
Aquesta linha ten 20 estacions e 15 km d'extension.
D'autras linhas ?[modificar | modificar la font]
En genièr de 2006, lo consòl, Jean-Luc Moudenc parlèt d'una extension sud de la linha B. En aquesta extension s'incluson 5 km de linha en viaducte, crosant lo Canal de las Doas Mars e l'autota A61, quatre estacions e l'arribada a Labèja-Innopòl. Aquò costariá 330 milions d'euros e s'inaugurariá en 2013.
Tecnica[modificar | modificar la font]
Las linhas A e B utilizan un mètro guida automatic (sens conductor) de pichon gabarit (a pauc pres dos mètres de larg) : lo VAL, fabricat per Siemens Transportation Systems. Actualament, tres tipes de material rodan, lo VAL 206, lo VAL 208, e lo VAL 208 NG (Novèla Generacion). Actualament, i a 99 ramas: Sus la linha A, i a 29 ramas de VAL 206 e 25 ramas de VAL 208 ; Sus la linha B, i a 45 ramas de VAL 208 (lo VAL 206 pòt pas rodar sus aquela darrièra linha).
Cada rama es compausada de dos carris que s'unisson per parelhs. Aquò necessita de caisses de 52 mètres de long, mas son pas solament de 26 mètres dins lo mètro de Tolosa. Las bordaduras dels caisses son desseparadas de las vias per de pòrtas sincronizadas amb las pòrtas de las ramas. Per aquò, cada cai deu èsser rigorosament drech. Cada rama pòt aculhir fins a 150 o 200 personas.
Las ramas rodan sus pneumatic, dispausan d'una traccion electrica e son alimentadas amb un ralh de corrent contunh de 750 V. Lo guidatge se fa amb de ralhs laterals (que servisson a l'encòp al guidatge e a l'alimentacion). Pòdon escalar de pendas fins a 7%, aténher una velocitat de comercializacion d'a pauc près 65 km/h, e rodar sus la linha amb una frequéncia maximum d'una minuta e cinc segondas sus la linha A. Un Pòst Central de Contròl, situat al garatge talhièr de Bassa Camba, regula e assegura la securitat del malhum, intervenent a distància sus las ramas tre l'aparicion de problèmas.
I a un anonci sonòr del nom de l'estacion abordada abans l'arribada de la rama al cai, e tanben a la partença i a un anonci sonòr de l'estacion venenta. Lo nom de las estacions es anonciat en francés, e dempuèi setembre 2009 tanben en occitan. Dins las ramas VAL 208, lo nom de l'estacion venenta e las correspondéncias de bus defilan sus un panèl de diòdas.


text:
Fleury-Mérogis
Fleury-Mérogis es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Dempuèi 1968, la municipalitat acuèlh sus lo sieu territòri la ostal d'estancada de Fleury-Mérogis, çò de mès de grand centre pénitentiaire d'Euròpa.
Depuis 1968, la commune accueille sur son territoire la maison d'arrêt de Fleury-Mérogis, le plus grand centre pénitentiaire d'Europe.


text: Lo lakota (Lakȟóta, teton, teton sioux) es la pus espandida del las tres lengas del pòble Sioux, de la familha del las lengas siouan. E mai que generalament ensenhada e considerada pels parlaires coma una lenga separada, la lenga Lakota es mutualament comprensible amb dos autres lengatges (cf. Dakota) e considerada pels lingüistes coma una una de las tres varietats màgers de la lenga sioux (o dakota al sens larg). La lenga lakota representa una de las pus importanta lenga parladas de la comunitat dels americans natius als Estats Units, amb aproximadament 8000, 9000 locutors, mai que mai per las planas septentrionalas del Nòrd e Sud Dakota.


text:
Chasluç
Chasluç[1] [ʃɛly] (Châlus en francés) es una comuna situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los Chasluç.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada a 35 km au sud oèst de Limòtges e a 65 km au nòrd èst de Periguers (29 e 56 km respectivament), Chasluç es la vila principala daus monts de Chasluç, airal geografic d'una altitud maximala de 521 mètres que constituís los primiers contrafòrts occidentals dau Massís Central embé, pus au nòrd, los monts de Blond.
Istòria[modificar | modificar la font]
Richard Còr de Leon i foguèt nafrat per una balèsta e i defuntèt de sa nafradura en 1199. Foguèt tuat per Pèire Basile que Richard I n'assetjava lo castèl.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Particularitats dau parlar comunau[modificar | modificar la font]
- Articles definits : lu, la
- Prononciacion : Ch- ; g-, j- ; as = è (qu'es l'occitan en è o lo Confotentés)
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
.


text:
Campings à la une
- Filtrer par :
- Départements
- Meurthe-et-MoselleMeuseMoselleVosges
- Villes
- AbaucourtAbbeville les conflansAboncourtAfflevilleAffracourtAgincourtAingerayAllainAllamontAllampsAllondrelle la malmaisonAmanceAmenoncourtAncervillerAndernyAndillyAngomontAnouxAnsauvilleAntheluptArmaucourtArnavilleArracourtArraye et hanArt sur meurtheAthienvilleAttonAuboueAudun le romanAutrepierreAutreville sur moselleAutreyAvillersAvrainvilleAvricourtAvrilAzelotAzeraillesBaccaratBadmenilBadonvillerBagneuxBainville aux miroirsBainville sur madonBarbasBarbonvilleBarisey au plainBarisey la coteBaslieuxBathelemont les bauzemontBatillyBattignyBauzemontBayonBayonville sur madBazaillesBeaumontBechampsBelleauBellevilleBenamenilBenneyBernecourtBertramboisBertrameixBertrichampsBettainvillersBeuveilleBeuvezinBeuvillersBey sur seilleBezange la grandeBezaumontBicqueleyBienville la petiteBionvilleBlainville sur l'eauBlamontBlemereyBlenod les pont a moussonBlenod les toulBoismontBoncourtBonvillerBorvilleBosservilleBoucqBoudrezyBouillonvilleBouvronBouxieres aux chenesBouxieres aux damesBouxieres sous froidmontBouzanvilleBrainvilleBrallevilleBratteBraumontBrehain la villeBremenilBremoncourtBrieyBrin sur seilleBrouvilleBruleyBruvilleBuissoncourtBullignyBuresBurivilleBurthecourt aux chenesCantebonneCeintreyCervilleChalignyChambley bussieresChampenouxChampey sur moselleChampigneullesChanteheuxChaouilleyCharency vezinChareyCharmes la coteCharmoisChaudeney sur moselleChavignyChazelles sur albeChenevieresChenicourtChenieresCholoy menillotCirey sur vezouzeClayeuresClemeryClerey sur brenonCoincourtColmeyColombey les bellesConflans en jarnisyCons la grandvilleCosnes et romainCourbesseauxCourcellesCoyvillerCrantenoyCrepeyCrevechampsCrevicCrezillesCrionCrivillerCroismareCrusnesCustinesCutryDamelevieresDampvitouxDeneuvreDeuxvilleDiarvilleDieulouardDolcourtDombasle sur meurtheDomevre en hayeDomevre sur vezouzeDomgermainDomjevinDommarie eulmontDommartemontDommartin la chausseeDommartin les toulDommartin sous amanceDomprixDomptail en l'airDoncourt les conflansDoncourt les longuyonDroitaumontDrouvilleEcrouvesEinvauxEinville au jardEmbermenilEpiez sur chiersEplyErbeviller sur amezuleErrouvilleEssey et maizeraisEssey la coteEssey les nancyEtrevalEulmontEuvezinFaulxFavieresFecocourtFennevillerFermontFerrieresFey en hayeFillieresFlabeuvilleFlainvalFlavigny sur moselleFleville devant nancyFleville lixieresFlinFlireyFontenoy la jouteFontenoy sur moselleForcelles sous gugneyForcelles st gorgonFougFraimboisFraisnes en saintoisFranchevilleFranconvilleFremenilFremonvilleFresnois la montagneFriauvilleFroloisFrouardFrovilleGelacourtGelaucourtGellenoncourtGemonvilleGenavilleGerbecourt et haplemontGerbevillerGerminyGermonvilleGezoncourtGibeaumeixGiraumontGirivillerGlonvilleGogneyGondrecourt aixGondrevilleGondrexonGorcyGovillerGrand faillyGrand menilGrimonvillerGripportGriscourtGrosrouvresGugneyGyeHablainvilleHabonvilleHagevilleHaignevilleHallovilleHam les st jeanHammevilleHamonvilleHan devant pierrepontHannonville suzemontHaraucourtHarboueyHaroueHatrizeHaucourt moulaineHaudonvilleHaussonvilleHeillecourtHenamenilHerbevillerHerimenilHerserangeHeumontHoevilleHomecourtHoudelmontHoudemontHoudrevilleHoussevilleHudivillerHussigny godbrangeIgneyImmonvilleJaillonJarnyJarville la malgrangeJaulnyJeandelaincourtJeandelizeJevoncourtJezainvilleJoeufJolivetJoppecourtJouavilleJoudrevilleJuvrecourtLa madeleineLabryLachapelleLagneyLaitre sous amanceLaixLaloeufLamathLandecourtLandremontLandresLaneuvelotteLaneuveville aux boisLaneuveville derriere fouLaneuveville devant bayonLaneuveville devant nancyLanfroicourtLantefontaineLaronxeLaxouLaxou champ le boeufLay st christopheLay st remyLebeuvilleLeintreyLemainvilleLemenil mitryLenoncourtLes barochesLesmenilsLetricourtLexyLeyrLimey remenauvilleLironvilleLiverdunLixieresLoisyLonglavilleLonguyonLongwyLoreyLoromontzeyLubeyLuceyLudresLunevilleLupcourtMagnieresMaidieresMailly sur seilleMainvilleMairy mainvilleMaixeMaizieresMalavillersMalleloyMalzevilleMameyManceMancieullesMandres aux quatre toursMangonvilleManoncourt en vermoisManoncourt en woevreManoncourt sur seilleManonvilleManonvillerMarainvillerMarbacheMaronMars la tourMarthemontMartincourtMattexeyMaxevilleMaxeville champ le boeufMazerullesMehoncourtMenil la tourMenillotMercy le basMercy le hautMerevilleMervillerMesseinMexyMignevilleMilleryMinorvilleMoinevilleMoivronsMoncel les lunevilleMoncel sur seilleMont bonvillersMont l'etroitMont le vignobleMont st martinMont sur meurtheMontauvilleMontenoyMontignyMontigny sur chiersMontreuxMoreyMorfontaineMorivillerMorville sur seilleMouacourtMouavilleMoulinsMoussonMoutiersMoutrotMoyenMurvilleNancyNeufmaisonsNeuves maisonsNeuviller les badonvillerNeuviller sur moselleNoersNomenyNonhignyNorroy le secNorroy les pont a moussonNoviant aux presOcheyOgevillerOgnevilleOlleyOmelmontOnvilleOrmes et villeOtheOzeraillesPagney derriere barinePagny sur mosellePannesParey st cesaireParroyParuxPetit faillyPetit xivryPetitmontPettonvillePexonnePhlinPiennesPierre la treichePierre perceePierrepontPierrevillePompeyPont a moussonPont st vincentPort sur seillePrayePrenyPreutin hignyPullignyPulneyPulnoyPuxePuxieuxQuevilloncourtRaon les leauRaucourtRaville sur sanonRechicourt la petiteReclonvilleRehainvillerReherreyRehonReillonRembercourt sur madRemenovilleRemerevilleRemoncourtRepaixRevemontRichardmenilRogevilleRomainRosieres aux salinesRosieres en hayeRouvesRoville devant bayonRoyaumeixRozelieuresSaffaisSaizeraisSancySanzeySaulnesSaulxerotteSaulxures les nancySaulxures les vannesSaxon sionSeichampsSeichepreySelaincourtSeranvilleSerresSerrieresSerrouvilleSexey aux forgesSexey les boisSionvillerSivrySommervillerSornevilleSponvilleSt ailSt baussantSt boingtSt charlesSt clementSt firminSt germainSt jean les longuyonSt julien les gorzeSt marcelSt mardSt martinSt maurice aux forgesSt maxSt nicolas de portSt pancreSt remimontSt remy aux boisSt sauveurSt suppletSte genevieveSte poleTanconvilleTantonvilleTellancourtThelodThey sous vaudemontThezey st martinThiaucourt regnievilleThiaville sur meurtheThiebaumenilThilThorey lyauteyThuilley aux groseillesThumerevilleTierceletTomblaineTonnoyToulTramont emyTramont lassusTramont st andreTremblecourtTrieuxTrondesTronvilleTucquegnieuxUgnyUruffeVacquevilleVal et chatillonValheyValleroyValloisVandelainvilleVandelevilleVandieresVandoeuvre les nancyVannes le chatelVarangevilleVathimenilVaucourtVaudemontVaudevilleVaudignyVaux warnimontVaxainvilleVehoVelaine en hayeVelaine sous amanceVelle sur moselleVeneyVennezeyVerdenalVezeliseVieville en hayeVigneullesVilcey sur treyVillacourtVillancyVille au montoisVille au valVille en vermoisVille houdlemontVille sur yronVillecey sur madVillers en hayeVillers la chevreVillers la montagneVillers le rondVillers les moivronsVillers les nancyVillers sous prenyVilleruptVilletteVilley le secVilley st etienneVirecourtViterneVitreyVitrimontVittonvilleViviers sur chiersVoinemontVroncourtWavilleXammesXermamenilXeuilleyXirocourtXivry circourtXonvilleXousseXures
Filtrer selon les disponibilités :
1 Camping(s) partenaire(s)
Meurthe-et-Moselle
193 emplacements
Bienvenue en lorraine au camping « les boucles de la moselle » à liverdun (village médiéval) près de nancy. l’équipe du camping avec piscine...


text:
Beneset XVI
Beneset XVI (nascut Joseph Alois Ratzinger a Marktl am Inn, Bavièra, Alemanha lo 16 d'abril de 1927) es estat lo 265en papa de la Glèisa Catolica Romana, e tanben lo sobeiran de Vatican. A causit lo nom de Beneset al moment de son eleccion.
A 78 ans, es lo papa mai vièlh al jorn de sa presa de foncion dempuèi Clamenç XII en 1730. S'agís del primièr papa d’origina germanica dempuèi Victor II (1055-1057), originari de la region de Soaba, e Adrian VI (1522–1523), olandés originari d’Utrecht (Païses Basses espanhòls), que fasián alavetz partida del Sant Empèri Roman Germanic.
L'11 de febrièr de 2013, anóncia sa demission, efectiva lo 28 de febrièr.


text:
Rose Francine Rogombé
Rose Francine Rogombé nascuda Etomba en 1942 a Lambarene, es una femna politica gabonesa. Presidenta del Senat en ofici, ven, lo 8 de junh de 2009, presidenta de la Republica per interim, que lo president Omar Bongo Ondimba es mòrt. Après las eleccions presidencialas e l'arribada al poder d'Ali Bongo Ondimba, torna a la presidéncia del Senat.
Après d'estudis de drech en França, venguèt magistrata. Obtenguèt tanben en 2007 una licéncia de teologia.
Sòcia del Partit democratic gabonés al poder, foguèt mai d'un còp secretària d'estat a la promocion de la femna jol govèrn de Léon Mébiane, dins las annadas 1990.
En 2008, es elegida al conselh municipal de Lambarene. Ne ven representanta al senat en genièr de 2009. Lo 17 de febrièr de 2009, ven presidenta del Senat per 90 voses de 99.


text:
Parròquia d'Andòrra
Andòrra es dividida administrativament en set parròquias.
L'equivalent dins los autres païses es lo municipi, Ajuntament o Comuna. La parròquia es una agropament de nuclèus de populacion, amb una capitala administrativa que li balha lo nom.
Qualques parròquias son divididas en circonscripcions territorialas, per exemple Ordino, la Massana e Sant Julian de Lòria son divididas en quarts e la parròquia de Canillo en veïnats.
La foncion de las parròquias es eclesiastica e civila. Coma foncion civila, la juridiccion civila se nomena comú e lo Consell del comú s'elegís pel sufragi universal cada quatre ans.


text:
Carri de combat
Un carri de combat (var. charri de combat, carro de combat), tanben dich carri d'assaut, blindat o tanc, es un veïcul militar pesuc armat e blindat amb un sistèma de traccion tot terren. Es destinat au combat sus la linha de front e combina una poissança de fuòc importanta, un blindatge pesuc capable de resistir ai tirs d'armas fòrça poderosas e una mobilitat auta. La poténcia de fuòc es generalament assegurada per un canon d'un calibre important (fins a 125 mm) e la mobilitat necessita de motors fòrça poderós (fins a 1500 cV).
Lei premiers carris foguèron desvolopats per lo Reiaume Unit e França dins lo corrent de la Premiera Guèrra Mondiala (1914-1918) per sostenir l'infantariá e rompre lei defensas alemandas basadas sus un sistèma de trencadas e un ret de mitrailhièras e d'artilhariá. La premiera utilizacion se debanèt en 1916. Après una tièra de reviradas, lo veïcul novèu aguèt un ròtle decisiu dins lei progrès deis armadas de l'Entenduda en 1918.
Après la guèrra, divèrseis evolucions permetèron de produrre de concèptes novèus que foguèron desvolopats durant la Segonda Guèrra Mondiala. L'estandardizacion permetèt l'industrializacion e l'aumentacion de la produccion. Ansin, lei carris aguèron encara un ròtle primordiau durant la guèrra, especialament sus lo front sovietic. L'intensitat dei combats e l'aumentacion deis armas anticarris sus lo prat batalhier entraïnan una aumentacion dau blindatge e de la poténcia de fuòc.
Après 1945, la mobilitat venguèt tanben un pensament major sus lo prat batalhier e se desvolopèt lo concèpte de carri principau de combat gropant un canon poderós, un blindatge important e una velocitat granda. Leis armas anticarris conoguèron tanben una tièra de progrès ambé lo desvolopament d'elicoptèrs d'ataca e de missils anticarris o lo melhorament deis obús anticarris. Pasmens, au començament dau sègle XXI, lo carri es totjorn considerat coma un compausant major deis armadas modèrnas.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Caracteristicas
- 3 Vulnerabilitat
- 4 Ligams intèrns
- 5 Ligams extèrns
- 6 Referéncias e nòtas
- 7 Bibliografia
Istòria[modificar | modificar la font]
Premiera Guèrra Mondiala[modificar | modificar la font]
Lei premierei proposicions per desvolopar de veïculs blindats capables d'atacar de linhas enemigas aparaguèron au començament dau sègle XX. Per exemple, en 1912, l'Australian Lancelot Eldin De Mole prepausèt a l'armada britanica la construccion d'un veïcul canilhat e blindat per lo transpòrt de soudats. Pasmens, l'idèa foguèt replegada en causa de la feblessa de la motorizacion. De mai, lei generaus èran encara partisans de la cavalariá e l'utilizacion d'aquelei veïculs èra pas encara compresa.
La situacion cambièt a partir dau començament de la Premiera Guèrra Mondiala en 1914. D'efèct, après un premier periòde de guèrra de movement, cada armada foguèt rapidament blocada per de sistèmas de trencadas fòrça defenduts onte l'infantariá e l'artilhariá avián de dificultats majoras per rompre la defensa. Britanics e Francés acomencèron d'estudis per desvolopar de veïculs capables de passar lei trencadas donant naissença au concèpte de carris de combats.
La premiera utilizacion aguèt luòc lo 15 de setembre de 1916 per lei Britanics e lo 16 d'abriu de 1917 per lei Francés. En causa de problèmas de motorizacion o de condicions climaticas malaisadas, aqueleis assais s'acabèron per de reviradas. Pasmens, aquelei desfachas empachèron pas de contuniar lo desvolopament de carris novèus e l'eliminacion dei premiers problèmas observats coma la feblessa dau blindatge, la velocitat tròp lenta o la posicion dei resèrvas de carburant.
En novembre de 1917, lei carris britanics obtenguèron lor premier succès a la batalha de Cambrai. L'annada seguenta, lo carri leugier Renault FT-17 va revolucionar lo principi gràcias a son armament en torrèla pivotant a 360°, sei doas canilhas e son motor situat dins la partida de darrier. Fòrça rapide e fisable per son epòca, aqueu carri serà largament adoptat per leis Aliats (França, Estats Units, Belgica... etc.) e va impausar son arquitectura a la màger deis autrei carris que foguèron creats ulteriorament.
Periòde entre lei dos conflictes mondiaus[modificar | modificar la font]
Entre lei doas guèrras mondialas, lo concèpte de carris se generalizèt. Dins leis annadas, la màger part dei progrès dins lo desvolopament de carris de combats foguèron realizats au Reiaume Unit e entraïnèron l'aparicion de tres classas principalas : carris leugiers, carris mejans e carris pesucs. Puei, aqueleis estudis causèron l'aparicion d'armaments anticarris e una reflexion novèla sus lo ròtle dei carris que va entraïnar l'aparicion dei premierei carris polivalents que serán lei precursors dei veïculs de la Segonda Guèrra Mondiala.
D'efèct, après 1918, lo Reiaume Unit foguèt lo premier que poguèt, gràcias a la renaissença de son economia, crear un ensems de carris novèus. Devesits en tres classas, aquelei carris èran compausats :
- de carris leugièrs amb un armament e un blindatge limitats. Lor ròtle premier èra la reconoissença e la susvelhança.
- de carris mejans o rapides qu'èran capables de se desplaçar rapidament sus de distàncias importantas.
- de carris pesucs amb un armament important e una velocitat febla que lor objectiu èra de rompre lei linhas enemigas per permetre una esplecha per lei carris mejans.
Aqueu concèpte va venir lo principi de basa de l'utilizacion dei blindats que van formar lo Blitzkrieg alemand. Pasmens, va tanben entraïnar de recèrcas sus d'armaments capables d'arrestar lei carris enemics. Lei principaus foguèron lei canons anticarris, lei fusius anticarris e lei premiers carris (caçaires de carris) especialament destinats a la lucha còntra d'autrei blindats.
L'aparicion de la lucha entre carris va donc entraïnar l'aparicion de dos concèptes diferents de carris. Lo premier èra de construrre de veïculs gaire protegits mai fòrça rapids per evitar lei tirs enemics. Lo segond foguèt lo desvolopament de blindats capables de resistir ai tirs enemics per una aumentacion dau blindatge e una reflexion sus l'organizacion generala dei veïculs (formas pus bassas) e la concepcion dei proteccions (premiers blindatges clinats). A la fin deis annadas 1930, lei premiers combats entre formacions de carris van rapidament mostrar lei limits de la premiera idèa en causa de l'aumentacion dau nombre d'armaments anticarris sus lo prat batalhier e egalament l'aumentacion dau nombre de missions fisadas ai blindats (sostèn de l'infantariá, ataca en prefondor, lucha anticarri... etc). Aquò va donc privilegiar la construccion de blindats mai polivalents per assegurar divèrsei tipes de missions diferentas.
Segonda Guèrra Mondiala[modificar | modificar la font]
La Segonda Guèrra Mondiala e l'intensitat de sei combats, especialament sus lo front sovietic, veguèt una tièra d'evolucions au nivèu militar e au nivèu industriau que permetèron de faire dau carri de combat l'otís principau de la guèrra terrèstra.
D'en premier, lei veïculs veguèron una aumentacion de lor poissança de fuòc e de sei proteccions durant tota la guèrra. Per exemple, en 1940, lo carri alemand principau, lo Panzer II, èra un blindat leugier de 8,9 tonas armat amb un canon de 20 mm. En 1945, lo Panther aviá una massa d'aperaquí 45 tonas e un canon de 75 mm de velocitat auta. La mobilitat e la comunicacion entre leis unitats foguèron tanben melhoradas gràcias a de sistèmas de suspension novèus e l'installacion de ràdios. Aquò èra vengut necessari en causa de l'aparicion d'armas anticarris novèlas (lançaroquetas, canons anticarris d'un calibre important...). Enfin, de missions novèlas foguèron fisadas ai carris coma l'eliminacion de minas o l'engèni (installacion de pònts...).
Au nivèu industriau, lei règlas d'estandardizacion foguèron aplicadas per permetre de fabricacions importantas. Ansin, l'URSS poguèt construrre 55 000 carris mejans T-34 durant tot lo conflicte. De mai, au nivèu tecnologic, l'arquitectura eiretada dau FT-17 venguèt la nòrma definitiva, especialament per l'armament que se compausa d'ara endavant d'un canon principau unic en torrèla e d'unei mitralhièras.
L'aparicion dei carris principaus de batalha[modificar | modificar la font]
La Guèrra Freja veguèt la formacion d'armadas tenent un nombre fòrça aut de carris de combat e l'abandon dei classas ancianas au profiech dau concèpte de carri principau de batalha. Acomençat ambé l'aparicion dau T-54 sovietic, aqueu veïcul permet de combinar una poissança de fuòc poderosa, un blindatge important e una mobilitat granda.
Lei carris de la Guèrra Freja veguèron donc la generalizacion de canons d'un calibre important : de 105 a 115 mm per la premiera generacion (T-54, Centurion, Leopard I...) e entre 115 e 125 per lei seguentas (T-72, M1 Abrams, Leopard II...). Certanei carris an egalament la possibilitat de tirar un missil per lo canon per aumentar la portada de lor capacitat anticarri. Una o unei mitralhièras, e de còps un canon automatic, forman l'armament segondari per la defensa còntra l'infantariá o per l'ataca de blindats leugiers. La precision dau tir foguèt mai e mai ajudada per l'utilizacion de sistèmas electronics per favorizar l'estabilizacion dau carri e lo calcul de la trajectòria de l'obús. Lo blindatge foguèt tanben melhorat ambé l'utilizacion de materiaus pus pesants (urani per lo M1 Abrams) o de jaç capables de desviar leis efiechs deis armas anticarris. En fòra d'aquelei progrès dins la concepcion dau blindatge, la forma dau carri foguèt tanben adaptada per complicar la deteccion dau veïcul. Enfin, la mobilitat foguèt encara aumentada per permetre d'agantar de velocitats entre 60 e 70 km/h.
Lei carris modèrnes[modificar | modificar la font]
Après la fin de la Guèrra Freja en 1991, lo concèpte de carri principau de batalha es totjorn la nòrma ambé lo desvolopament de veïculs novèus e pus modèrnes (Leclerc francés o Tipe 90 japonés). Pasmens, lo còst d'aqueleis unitats e la reduccion dei riscs de guèrra internacionala importanta an entraïnat una diminucion dau nombre de carris dins la màger part deis armadas. Per exemple, Alemanha utilizèt un maximum de 4 000 carris durant la Guèrra Freja còntra solament 395 en 2012. D'autreis armadas an decidit d'arrestar d'utilizar de carris per lei remplaçar per de sistèmas de canons mobils pus leugiers. Pasmens, la màger part dei conflictes deis annadas 1990 e 2000 an mostrat lo besonh de veïculs fòrça protegits e capables d'atacar l'enemic amb una poissança de fuòc auta. Ansin, lei recèrcas contunian e de projèctes novèus an aparegut coma un prototipe rus amb una torrèla automatizada e dirigida dempuei la caissa.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
L'eficacitat d'un carri de combat depend de tres caracteristicas principalas que son son armament, sa proteccion e sa mobilitat sus lo prat batalhier. La concepcion d'un carri fa generalament l'objècte de compromés entre sei paramètres. Per exemple, l'aumentacion de l'espessor dau blindatge entraïna egalament una aumentacion de la massa e donc una diminucion de la mobilitat.
Armament[modificar | modificar la font]
L'armament dau carri definís sa poissança de fuòc e donc sa capacitat d'identificar e d'eliminar un enemic. Es compausat d'un canon qu'es l'armament principau dau veïcul e d'un ensems de mitralhièras, de canons automatics o de missils que forman son armament segondari. Lei butas varian entre d'unitats d'infantariá mai o mens protegidas, de veïculs blindats, d'autrei carris de combat e, de còps, d'elicoptèrs.
Lo calibre dau canon principau varia a l'ora d'ara entre 115 e 125 mm e utiliza generalament d'obús cinetics o de municions amb un poder explosiu fòrça important. Lo tir es assistit per divèrseis otís electronics e informatics coma de telemètres lasèr per calcular la distància, de giroscòpis per estabilizar lo veïcul durant lo tir o encara de sondas per mesurar lei condicions climaticas (vent, temperatura, pression...).
Leis armaments segondaris coma lei mitralhièras son principalament utilizats per assegurar la defensa dau blindat còntra l'infantariá. Pòdon tanben èsser eficaç còntra de butas leugierament blindadas. Lei missils son generalament destinats a la lucha còntra lei carris enemics gràcias a una portada superiora ais obús. Enfin, certanei carris èran equipats ambé de sistèmas coma de lançaflamas.
Proteccion[modificar | modificar la font]
La proteccion d'un carri de combat es assegurada per divèrseis elements que son sa forma generala, son blindatge e, eventualament, sei sistèmas de defensas.
Lo premier ponch depend de la concepcion dau carri. Certanei formas son pus vulnerablas, especialament aqueleis amb una autor importanta. Ansin, lei carris son generalament construchas amb una talha limitada per rendre pus malaisat un tir dirècte. D'autreis aspècts regardan lo camoflatge, la limitacion dei desgatjaments de calor visibles dins l'infraroge e la reduccion dau bruch dau motor.
Après aqueleis esfòrç, lo blindatge es la proteccion principala dau carri e dèu lo protegir còntra un nombre aut de menaças (obús, minas, missils...). Son compausats de jaç d'acièr o, dempuei leis annadas 1970, de jaç de materiaus composits negats dins de jaç de blindatge tradicionau. Lo carri estatsunidenc M1 Abrams utiliza de jaç d'urani dins lo blindatge de davant e lei carris israelians dau tipe Merkava utilizan lo motor e lei sèrvas, que son dispausats a l'entorn dau veïcul, coma proteccion suplementària per l'equipatge.
Enfin, en fòra dau blindatge, se pòu utilizar d'autrei proteccions coma de fumigèns per escondre lo carri durant una retirada o d'aparelhs de deteccion lasèr per detectar un observator enemic. Tanben, se pòu borrolar un tir de missil o utilizar de blindatges especiaus dichs reactius que son fachs d'un jaç explosiu qu'es capable de desviar un tir d'obús enemic.
Mobilitat[modificar | modificar la font]
La mobilitat dau carri es un paramètre important que definís l'utilizacion dau veïcul e una partida de sa proteccion durant lo combat car una buta mobila es pus malaisada de destrurre. Tres aspèctes son generalament estudiats :
- la mobilitat sus lo prat batalhier qu'es lo resultat dei capacitats de son motor, de sa suspension e de sa transmission.
- la mobilitat tactica qu'es la capacitat de desplaçar, mai o mens aisadament, lo blindat vèrs un teatre d'operacions.
- la mobilitat estrategica qu'es la capacitat de desplaçar lo veïcul d'un teatre d'operacions a un autre.
Sus la prat batalhier, lo carri es concebut per aver de capacitats tot-terren importantas e se desplaçar amb una velocitat situada entre 30 e 50 km/h. Lei terrens pus malaisats son generalament lei superficias de tèrra mòla (palun) o de ròcas duras.
Comunicacion[modificar | modificar la font]
Lo comandament e la coordinacion de l'organizacion d'un carri de combat sus lo prat batalhier son totjorn estats un problema especiau en causa dau bruch dau motor, de la pòussa, de la fum, dau blindatge, dei dificultats entraïnadas per lo terren e dau besonh d'èstre operacionau dins totei lei situacions.
Comunicacion intèrna[modificar | modificar la font]
La direccion d'un carri de combat es fisada a un cap de carri qu'es cargat de dirigir cada accion de son veïcul (tir, movement...). Dins certanei modèls ancians, lo cap de carri èra dirèctament en carga dau canon e la comunicacion ambé lo conductor èra realizada per un sistèma manuau (picas dins l'esquina...). Rapidament, lo ròtle de cap de carri foguèt cargat solament de la direccion dau blindat e un grop especiau foguèt apondut a l'equipatge per s'ocupar dau canon. Puei, a partir de la segonda mitat dau sègle XX, de sistèmas de comunicacion radio foguèron integrats per favorizar la comunicacion entre lo cap de carri e lo conductor. Enfin, certanei carris tènon tanben un sistèma radio exterior per permetre la comunicacion entre l'equipatge e l'infantariá.
Comunicacion entre mai d'un carri[modificar | modificar la font]
Se la comunicacion intèrna d'un carri de combat es un problema malaisat, la comunicacion entre lei diferenteis unitats d'un grop de carris es una question encara pus copmlèxa. Durant la Premiera Guèrra Mondiala, s'adoptèt de sistèmas manuaus de còps completats per de drapèus. D'unitats experimentadas adoptèron tanben de sinhaus pus complèxs coma de fums, de tirs o de movements especiaus. Pasmens, l'eficacitat d'aquelei sistèmas èra limitada e èra pas rar de veire un cap de carri sortir de son veïcul per anar explicar dirèctament una manòbra au rèsta dau grop.
A partir deis annadas 1930, s'adoptèt pauc a pauc la radio. Aquò foguèt un avantatge decisiu deis Alemands còntra lei Francés o lei Sovietics. Pasmens, lei sistèmas manuaus foguèron gardats fins ais annadas 1950 en causa de la saturacion rapida dei sistèmas radios e de la portada limitada. Dempuei leis annadas 1960, aquelei sistèmas foguèron fòrça modernizats e un carri modèrn tèn generalament mai d'una radio per comunicar ambé sa companhiá o son batalhon. Lei comandants de companhiá an tanben de carris equipats de radios especialas per comunicar o organizar la comunicacion ambé d'unitats de talha superiora.
Aqueu progrès de comunicacion foguèt tanben completat per lo melhorament dei mejans de deteccion e d'observacion dau cap de carri. A l'ora d'ara, lei sistèmas pus modèrns permèton de veire de jorn e de nuech o de tractar de butas diferentas d'un biais simultanèu. Per exemple, un carri pòu designar una buta a l'aviacion e tirar sus una autra durant lo bombardament de la premiera buta. Enfin, de sistèmas automatics permèton de detectar de menaças e d'ordonar de manòbras defensivas sensa passar per l'equipatge.
Vulnerabilitat[modificar | modificar la font]
Maugrat sa poissança de fuòc e son blindatge important, un carri de combat a mai d'una vulnerabilitat. D'efèct, son eficacitat a entraïnat l'aparicion e lo desvolopament massís de tacticas e d'armas per eliminar la menaça representanda per un carri. De mai, es tanben un veïcul pesuc qu'a un còst important e que necessita una logistica especiala.
A l'infantariá[modificar | modificar la font]
Lei carris sensa sostèn d'infantariá son generalament vulnerables sus un prat batalhier onte la portada e la visibilitat son limitadas (vila, bòsc...). D'efèct, leis armas dau carri son pas capablas de protegir tot l'environament pròche dau veïcul que certanei partidas (suspension, blindatges superior o arrier...) son vulnerablas ais atacas mandada a portada febla o dempuei una autor. Per eliminar un carri, l'[[infantariá àà a un ensems important d'armas coma de bombas d'essència, de fusius anticarris o de grenadas, de roquetas e de missils especializats dins la lucha anticarri.
Per faciar aquelei menaças, lei carris foncionan generalament amb un sostèn d'infantariá cargat de luchar còntra l'infantariá enemiga.
A l'artilhariá[modificar | modificar la font]
Dempuei la Segonda Guèrra Mondiala, lei carris an un blindatge sufisent per resistir ai fragments d'obús d'artilhariá. Pasmens, leis unitats d'artilhariá son generalament equipats d'una resèrva d'obús anticarris per se protegir còntra la menaça dei blindats enemics. Per exemple, durant la Segonda Guèrra Mondiala, lo canon alemand de 88 mm, inicialament destinat a la defensa antiaeriana, foguèt d'una eficacitat gròssa còntra lei carris aliats.
A partir deis annadas 1970, divèrsei municions d'artilhariá foguèron desvolopadas per batre lei veicüls blindats. Lei principalas foguèron d'obús guidats per un rai lasèr dirigit còntra la buta o de bombas compausadas d'una multitud de sota-municions capables de crear un camp de minas per endomatjar la suspension d'un carri. Certanei país utilizan tanben de canons especializats que la concepcion se situa entre la pèça d'artilhariá e lo fusiu anticarri.
Ai minas[modificar | modificar la font]
Lei camps de minas anticarris son d'armas d'interdiccion de sectors que permèton d'ajudar la defensa d'una zona o de canalizar lei movements enemics vèrs de zonas favorablas a una destruccion. De camps de minas son tanben utilizats per alentir lei movements enemics, per exemple, sus lei rotas. Pasmens, son generalament pas d'armas capablas de destruir un carri modèrn. En revènge, pòdon endomatjar sa suspension e frenar lo movement de veïculs pus leugiers o de l'infantariá de sostèn.
A l'aviacion[modificar | modificar la font]
Dempuei la Segonda Guèrra Mondiala, leis aeronaus d'atacas au sòu son capables d'atacar e de destruir de carris gràcias a de mitralhièras, de canons o de roquetas. Uei, aqueu tipe d'aeronau utilizan tanben de missils o de bombas guidadas. Pasmens, per èstre eficaça, aqueleis atacas se devòn menar dempuei d'altituds feblas. Leis atacas mandadas dempuei d'altituds autas son fòrça malaisadas en causa dei problemas de deteccion de la buta e dei mejans de proteccions dau carri per desviar un missil rapidament detectat. Per exemple, durant la guèrra de Kosovo en 1999, solament tretze carris foguèron destruchs per leis aeronaus de l'OTAN. Dempuei leis annadas 1960, l'elicopèter d'ataca a entraïnat l'aparicion d'una menaça novèla gràcias a sa mobilitat importanta e sa capacitat de s'escondre dins l'environament.
Per luchar còntra l'aviacion, lei carris modèrns son capables d'utilizar lo canon principau per eliminar una menaça que sa velocitat es febla. Son tanben equipats de mitralhièras o de canons mitralhors e de mesuras de proteccions per desviar lei missils o lo blocar.
Problemas logistics[modificar | modificar la font]
Lei carris an de besonhs logistics fòrça importants e fòrça pesucs. Necessitan de quantitats gròssas de carburant, de municions, de maintenença e d'entraïnament deis equipatges. Sensa aquelei condicions, la capacitat combativa dei carris es fòrça demenida e atacar lei rets logistics es un mejan classic per arrestar una ofensiva blindada.
Problemas climatics[modificar | modificar la font]
Lo clima pòu tanben neutralizar lei carris en causa de temperaturas tròp bassas que van blocar lo motor o en causa de temperaturas tròp autas que van neutralizar l'equipatge. Ansin, lei desèrts son un endrech ostil per lo motor d'un carri en causa de la pòussa e per l'equipatge. Per luchar còntra aquelei problemas, de carburants o de produchs especiaus son utilizats per demenir lei consequéncias de la temperatura e la climatizacion es venguda un equipament classic dei carris dempuei leis annadas 1980.
Ligams intèrns[modificar | modificar la font]
- Veïcul militar.
- Carri leugier.
- Carri mejan.
- Carri pesuc.
- Carri de combat principau.
- Caçaire de carris.
- Veïcul de combat d'infantariá.
- Artilhariá.
- Infantariá.
- Blindatge.
- Torrèla.
- Canon.
- Mitralhièra.
Ligams extèrns[modificar | modificar la font]
Referéncias e nòtas[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) "Electric/Hybrid Electric Drive Vehicles for Military Applications", Military Technology (Moench Verlagsgesellschaft mbH) (9/2007): 132–144, September 2007
- (en) Barris, Ted (2007), Victory at Vimy: Canada Comes of Age April 9–12, 1917, Thomas Allen Publishers, pp. 116, ISBN 0887622534;
- (en) Cawthorne, Nigel (2003), Steel Fist: Tank Warfare 1939-45, London: Arcturus Publishing Ltd., ISBN 0-572-02872-5
- (en) Churchill, Winston (1992), The World Crisis (Abridged), Canada & New York: Macmillan Publishing Company, ISBN 0-684-19453-8
- (en) Cooper, Matthew and Lucas, James (1979), Panzer: The Armoured Force of the Third Reich, Book Club Associates
- (en) Deighton, Len (1979), Blitzkrieg: From the rise of Hitler to the fall of Dunkirk, Fakenham: Fakenham Press Limited, ISBN 0-224-01648-2
- (en) DiNardo, Richard L. (January 1986), "The First Modern Tank: Gunther Burstyn and His Motorgeschutz", Military Affairs (JSTOR: Society for Military History) 50, No.1 (1): 12–15, JSTOR 1988528
- (en) Col. Eshel, David (2007), Assessing the performance of Merkava Tanks, Defense Update, http://www.defense-update.com/analysis/lebanon_war_3.htm, retrieved 2008-05-16
- (en) Forty, George (2004), Tank Warfare in World War II, London: Constable & Robinson Ltd, ISBN 1-84119-864-1
- (en) Forty, George (2006), The World Encyclopedia of Tanks & Armoured Fighting Vehicles, Lorenz Books, ISBN 0754817415
- (en) Gilbert, Sir Martin (1991), Churchill: A Life, Thomas Allen Publishers, pp. 298, ISBN 0762420812
- (en) Goodell, Brad (January 2007), "Electrothermal Chemical (ETC) Armament System Integration Into a Combat Vehicle", IEEE Transaction on Magnetics (IEEE) 43 (1): 4, doi:10.1109/TMAG.2006.887524
- (en) Hilmes, Rolf (December 2004), "Arming Future MBTs - Some Considerations", Military Technology (Moench Verlagsgesellschaft Mbh) (12/2004): 4
- (en) House, Jonathan M. (1984), Toward Combined Arms Warfare: A Survey of 20th-Century Tactics, Doctrine, and Organization, United States Government Printing, ISBN 9999532357;, http://cgsc.leavenworth.army.mil/carl/resources/csi/House/House.asp
- (en) Hunnicutt, R. P. (1984), Patton: A History of the American Main Battle Tank, Presidio, ISBN 0-89141-230-1
- (en) Komarow, Steven (2005-03-29), Tanks adapted for urban fights they once avoided, USA Today, http://www.usatoday.com/news/world/2005-03-29-tank-inside_x.htm.
- (en) Komarow, Steven (2005-03-29), Tanks take a beating in Iraq, USA Today, http://www.usatoday.com/news/world/iraq/2005-03-29-abrams-tank-a_x.htm.
- (en) Koschier, Angelo V.; Hagen R. Mauch (2000), "Advantages of the LV100 as a Power Producer in a Hybrid Propulsion System for Future Fighting Vehicles", Journal of Engineering for Gas Turbines and Power 122 (October 2000): 693–698, doi:10.1115/1.1287585
- (en) Marcus, Jonathan (2006-08-15), Tough lessons for Israeli armour, BBC News, http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4794829.stm, retrieved 2008-05-26
- (en) McDonald, Colin F. (1990), "Gas Turbine Recuperator Renaissance", Heat Recovery Systems & CHP (Pergamon Press) 10 (1): 1–30, doi:10.1016/0890-4332(90)90246-G
- (en) Pengelley, Rupert (1989), "A new era in tank man armament: The options multiply", Janes International Defense Review (November 1989): 1521–1531
- (en) Regan, Geoffrey (1993), The Guinness Book of More Military Blunders, London: Guinness Publishing, ISBN 0851129617
- (en) Sharoni, Asher H. and Bacon, Lawrence D. (PDF), The Future Combat System (FCS): Technology Evolution Review and Feasibility Assessment, GlobalSecurity.org, http://www.globalsecurity.org/military/library/news/1997/5fcs97.pdf.
- (en) Thompson, William J. and Sorvig, Kim (2000), Sustainable Landscape Construction: A Guide to Green Building Outdoors, Island Press, pp. 51, ISBN 1-55963-646-7
- (en) Time Life Books editors (1990), The Armored Fist, Alexandria, Virginia: Time-Life Books, ISBN 0-8094-8609-1;, ISBN 0-8094-8704-7
- (en) Chewed Up, Alexandria, Virginia: Time magazine, 5 April 1937, http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,757549,00.html.
- (en) Tomes, Robert R. (Spring, 2004), "Relearning Counterinsurgency Warfare", Parameters (US Army War College) Vol. XXXIV.
- (en) von Senger und Etterlin, Dr. F. M. (1960), The World's Armoured Fighting Vehicles, London: Macdonald & Co. (Publishers) Ltd.
- (en) Wickert, Matthias (January 2007), "Electric Armor Against Shaped Charges: Analysis of Jet Distortion With Respect to Jet Dynamics and Current Flow", IEEE Transaction on Magnetics (IEEE) 43 (1): 426–429, doi:10.1109/TMAG.2006.887650
- (en) Willmott, H.P. (2003), First World War, Dorling Kindersley, ISBN 1405300299;
- (en) Wright, Patrick (2002), Tank: The Progress of a Monstrous War Machine, ISBN 978-0670030705
- (en) Xiaopeng, Li; Meng Tao, Zhao Chun and Li Liyi (January 2007), "Multiprojectile Active Electromagnetic Armor", IEEE Transaction on Magnetics 43 (1): 460–462, doi:10.1109/TMAG.2006.887581
- (en) Zaloga, Steven J. and Grandsen, James (1984), Soviet Tanks and Combat Vehicles of World War Two, London: Arms and Armour Press, ISBN 0-85368-606-8
- (en) Zaloga, Steven J., Kinnear, Jim, Aksenov, Andrey & Koshchavtsev Aleksandr (1997), Soviet Tanks in Combat 1941–45: The T-28, T-34, T-34-85, and T-44 Medium Tanks, Hong Kong: Concord Publication, ISBN 962-361-615-5


text:
Guèrra de Corint
La Guèrra de Corint foguèt un conflicte de l'Antiquitat grèga que se debanèt de 395 a 387 avC. Opausèt inicialament Esparta e Tebas a prepaus de l'expansion territoriala dei doas ciutats dins lo nòrd-èst de Grècia. Pasmens, Tebas recebèt rapidament lo sostèn de Corint, d'Argos e d'Atenas e la guèrra se generalizèt. Sus la tèrra, leis Espartencs obtenguèron unei succès au començament de la guèrra mai poguèron menaçar vertadierament lei centres de la coalicion enemiga. Au nivèu maritim, la flòta d'Esparta foguèt anientada per lei Pèrsas. Leis Atenencs poguèron donc mandar una tièra d'ofensivas sus lei posicions espartencas e reconquistar una partida de son empèri perdut durant la Guèrra de Peloponès.
Aquelei succès entraïnèron un cambiament d'aliança dei Pèrsas que s'inquietèron d'un redreiçament de la poissança atenenca. Sensa aqueu sostèn, leis enemics d'Esparta poguèron pas contuniar la lucha e de negociacions acomencèron sota l'arbitratge pèrsa. Lei dos camps concluguèron la patz d'Antalcidas que sei consequéncias principalas foguèron la proclamacion d'una patz comuna entre lei ciutats grègas e l'oficializacion dau ròtle egemonic d'Esparta qu'obtenguèt lo drech de faire aplicar per la fòrça lei disposicions dau tractat.