text:
31/10/2011
Octobre de 2011
• Vergonha a la China e a la Russia qu'empachan l'ONU de prene de sanccions contra la Siria.
• Vergonha a la mòrt qu'a pres lo fondator de Sipa, Göksin Sipahioglu, Steve Jobs, Jean Amadou e Robert Lamoureux.
• Vergonha a la França que, 50 ans après lo chaple d'aumens un centenat (benlèu dos) d'Algerians que manifestavan pacificament a París, a totjorn pas reconeguda sa responsabiltat.
• Òsca a la liberacion de Gilad Shalit, soldat israelian retengut pel Hamas depuèi mai de 5 ans.
• Vergonha a l'assassinat de Marie Dedieu, 66 ans, francesa que demorava al Kenia dempuèi 15 ans per, sai que, de calucs de Dieu somalians, encara.
• Vergonha a la reeleccion de Paul Biya al Cameron, es en plaça dempuèi 1982.
• Òsca a la Libia qu'es sul camin de la libertat.
• Òsca a la dintrada de la Palestina a L'UNESCO e òsca a la França qu'a votat òc.
29/10/2011
26/10/2011
Tunisia
Los Tunisians elegisson d'islamistas, la Libia anoncia que serà la charia que serà aplicada. De segre.
22/10/2011
19/10/2011
17/10/2011
Democracia europenca
Ja Sarkozy nos aviá fach lo còp après lo "non" francés al referendum pel projècte de Constitucion europenca. "Avètz dich que non e ben ieu dise òc e aquò serà : òc." Duèi, son los Eslovacs que son pregats de tornar votar per çò qu'an dich "non" a la creacion d'un fons d'estabilitat financièira en Euròpa. Votar e tornar votar tant que lo monde en plaça son pas satisfachs, viva la democracia ! Avèm pas de leiçons a balhar a degús... Aquò anoncia pas res de bon per l'avenidor d'Euròpa.
14/10/2011
Ai un problèma agradiu...
Pel moment, soi a trabalhar sus las lengas romanas e me cal, coma se deu, estudiar lo francés tanben. Ai pas brica de problèma amb las autras lengas, mas, lo francés, cada còp que lo me cal escriure en fonetica, m'engane... I mete tròp de sillabas. Lo monde de l'Academia francesa se devon virar dins lor tombèl... Fin finala, pensatz ben qu'aquò me fa plaser. Aquò m'agrada de pensar que, dins ieu, i a mos aujòls que fan de resisténcia e que, amai se soi nascuda a una epòca que la lenga francesa aviá presa possession de tot mon país, qu'aquò's un afar entendut dempièi un briu e que tot autre vejaire seriá lo d'un cabord utopista, e ben i a encara de causas que trucan : parlam pas (encara) lo francés normalizat ! L'educacion nacionala assaja ben d'aprene als escolans a prononciar pas lo "e" final dels mots (lo "e" final es grisat : école) mas i a pas res a far : los aujòls (e los regents) fan de resisténcia, eretatge occitan*, los dròlles contunhan d'anar a l'école.
Per tornar a mon dever, se vòle capitar a escriure lo francés en fonetica corrèctament, ai doas solucions :
- far coma se me trufave del monde de París ;
- far coma s'estudiave una lenga estrangièira.
Es vertadièirament un problèma agradiu.
* Me fan rire los que denegan l'occitan dins una lenga a l'accent miègjornal meravilhós.
12/10/2011
06/10/2011
Inscription à : Articles (Atom)


c: text/html

text:
David Grosclaude publica :« Los mots e lo baston »
L’ADEO publica un libre de David Grosclaude
- Los mots e lo baston, version originale occitana
Ua lenga qu’ei un objècte politic : Per aquesta rason que cau ua politica lingüistica publica tà l’occitan entà completar e ajudar lo tribalh deu monde associatiu. David Grosclaude que conta quin estó lèu convençut que lo combat en favor de la diversitat lingüistica ei ligat a la defensa de la diversitat biologica. « Que cau lutar contra l’escaloriment deu climat e contra l’en.hrediment culturau », çò ditz. Qu’ei ua question democratica màger.
En aqueste libe, David Grosclaude que conta tanben la soa experiéncia d’elegit regionau encargat de la lenga occitana. Qu’explica tanben quin decidí de har ua grèva de la hami en 2015. En lançar « Que n’i a pro d’estar mespresats ! » que demandava que l’Estat respectèsse los sons engatjaments pertocant la creacion d’un Ofici Public de la Lenga Occitana.
Tèxt tirat de: Vistedit / La Setmana

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Le CFPO Miègjorn-Pirenèus organiza un estagi en lenga occitana, del 14 al 17 de febrièr. Le programa compren de corses fondamentals per aprene e aprigondir sas coneissenças e de talhièrs tematics per practicar.
Aquel estagi se pòt inscriure dins le quadre de la formacion professionala de contunh (DIF, CPF, CIF, plan de formacion). Demandatz-nos !
Tarifa pels particulars : 195 € + 10 € d’adesion a l’associacion.
Tarifas preferencialas pels minima socials, caumaires e estudiants : 156€+10€ d’adesion


text:
Li gènt canton volountié :
La cambo me fai mau
- Pastre, pastresso
-
Guihaume Tòni, Pèire
ou Touro louro, louro, lou gau canto
.
Mai o mens, li gènt sabon que soun de nouvè de
Saboly
, mai Saboly quau èro ?
Es un persounage dóu siècle 17en, nascu à Mountèu, dins la Coumtat de Venisso, en 1614.
Devengu prèire, èi nouma Mèstre de capello à Sant Pèire d’Avignoun, es aqui que coumpauso si nouvè que i’aduson uno renoumado di bello que … … duro encaro.
Mai Saboly
èi pas soucamen l’ome di nouvè, pren part i lucho poulitico de soun tèms, i garrouio entre
Pessugau
et Pevoulin
que menon Avignoun à dous det de la guerro civilo.
Devengu vièi, Mèste
Saboly
fai soun testamen à Marsiho.
S’amousso en 1675, nous leissant en eiretage si nouvè que sèmpre cantan e que nous encanto encaro.
Au travès d’aquéu caièr doucumentàri descurbès la vertadiero biougrafìo de
Micoulau Saboly
, autour avignounen de nouvè dóu siècle 17en. Descurbès peréu soun caratère. Dins aquéu caièr, i’a tambèn la tiero eisato di 48 nouvè autenti de Saboly. Ié troubarés encaro de detai sus l’istòri avignounenco dóu siècle 17en.siècle.
Bilengo francés e prouvençau - Fourmat : 21 x 29,7 - 18 p. - de nous coumanda


text:
Deinvillers
Deinvillers es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Deinvillers es situat sus la Mortagne. Lo vilatge es traversat pel riu Ménil, un afluent de la Mortagne en riba esquèrra.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Deinvillers Fasiá partida del marquisat de Gerbéviller[1] E del bailliage de Lunéville (duché de Lorraine) en qualitat de fief[2].
Lo vilatge a #èsser destruit al tèrç pel bombardement alemand del 24 d'agost de 1914[2].
Le village a été détruit au tiers par le bombardement allemand du 24 août 1914[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Michel de la Tor, Guida de l'art e de la natura — Vòges, éd. Berger-Levrault, 1982.
- ↑ 2,0, 2,1 et 2,2 Sindicat d'iniciativa de Rambervillers, Costat de Rambervillers, 29 comunas a descobrir.


text:
La maquina a desintegrar
Lo Professor Challenger, scientific renommat, e Malone, son jòune amic jornalista, son mandats per McArdle, director de la Gazette, a l’endavant d’un inventor per li escriure un rapòrt argumentat sus la valor de sa descobèrta.
Extrach:
"I a un sénher leton que li dison Theodore Nemor que viu a White Friars Mansions, Hampstead, e que pretend qu’a inventada una maquina d’una natura vertadièrament extraordinària, que poiriá desintegrar quin objècte que siá situat dins son esfèra d’influéncia. La matièra se dissòlv e torna a sa condicion atomica o moleculara; e òm la pòt tornar assemblar en inversant lo procèssus. Per extravagantas qu’aquelas assercions parescan, i a de pròvas seriosas qu’an de fondaments, e qu’aquel òme, per còp d’astre, a descobèrt un fenomèn remarcable.
Fa pas besonh que vos espepidone çò de revolucionari dins una invention atal, nimai son potencial extraordinari coma arma de guèrra. Una fòrça que poiriá desintegrar un coirassat, o transformar un batalhon, foguèsse pas que per un brieu, en colleccion d’atòms, permetriá de senhorejar dins lo mond. "
Disponible notadament sus: 7switch, Decitre.fr e iBooks.


text:
Bonrepaus d'Aussonèra
Bonrepaus d'Aussonèra[1][2] ( Bonrepos-sur-Aussonnelle en francés) es una comuna gascoa de Savés situada dins lo departament de la Nauta Garona e de la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Savés a 20 km au Nòrd-Oèst de Murèth sus l'Aussonèra
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
L'economia es basada sud l'agricultura (cerealas, pastura), l'abaliment dels (ovins, bovins) e fusta
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Glèisa del sègle XVIII amb campana de 1597.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
05 février 2010
Infinidament pichon o infinidament grand ? La lei de De Broglie.
Aviau ja parlat de la dualitat onda-particula, ancuèi vau parlar d'una consequença importanta e pas totjorn intuitiva : la lei de De Broglie. Per leis objects macroscopics, aquelei "de la vida vidanta", lo mai es grand lo mai es massiu (valent-a-dire d'energia grossa). Un elefant es gros e pesuc mentre qu'una formiga es pichota e leugièra. Mais per leis objects elementaris (un electron, un neutron, etc. ) es lo contrari : lo mai li a d'energia (de massa) lo mai l'object es pichot. Aquo es la lei de De Broglie, que predise... [Lire la suite]
10 janvier 2010
Pourquoi le pastis se trouble ?
/archives/2010/01/07/16414781.html Dans la bouteille le pastis est clair, mais quand on met de l'eau il se trouble d'un coup, d'une manière assez étonnante. Pourquoi ?? En premier, le pastis, qu'est-ce que c'est ? C'est bien sûr de l'alcool, c'est-à-dire plus précisément de l'éthanol (tout ce qu'on appelle "alcool" dans la vie courante est en fait de l'éthanol, alors qu'en chimie les alcools sont une catégorie plus large de molécules), cela pour 40%. Et puis aussi de l'eau, pour presque 60% en plus. Et un tas de... [Lire la suite]
07 janvier 2010
Perque lo pastis si trebola
/archives/2010/01/10/16465012.html Dins la botelha lo pastis es clar, mais quora botam d'aiga si trebola tot d'una, d'una biais pron estonant. Perqué ?? D'en primier, lo pastis, qu'es aquò ? Es d'arcòl de segur, valent-a-dire mai precisament d'etanòl (tot ço qu'apelam "arcòl" dins la vida vidanta es en fach d'etanòl, mentre qu'en quimia leis arcòls son una categoria mai larga de moleculas), aquò per lei 40%. Pi tanben d'aiga, per gaireben lei 60% de sobra. E una molonada de diferentas moleculas aromaticas en quantitats... [Lire la suite]
20 novembre 2009
Unei reflexions sus lei cresenças anti-scientificas
[Segon una suggestion de JP la rapieta] Vivem dins un monde qu'es clafit de tecnologia, monte finda de teorias cabelotractadas coma la relativitat generala an d'aplicacions dins la vida vidanta (ex: la correction dau posicionatge per GPS). Pasmens li a molon de cresenças arcaïcas qu'an la vida dura, e que son manco pas escagassadas per la massificacion de l'educacion superiora. Coma aquò es possible ? Coma convencer sa secretaria qu'Uranus a ges d'influença sus sa fòrma dau jorn ? L'efèt placebo La mager part d'aquestei cresenças... [Lire la suite]
26 octobre 2009
Encausa e consequença
/archives/2010/12/14/19869988.html La question de l'emplicacion logica, dei relacions entre encausas e consequenças, es a la basa de totei nòstrei reflexions, que siágue dins la sciença, la filosofia, o la vida vidanta. Mai es soventi fes mau entenduda, coma va mòstran lei sofisme tau lo famós "Tot ço qu'es rare es car. Un chivau bon mercat es rare. Donc un chivau bon mercat es car." En fach finda per un scientific li a mantuns contèxtes per estudiar ço qu'es l'emplicacion logica... En logica classica En logica classica,... [Lire la suite]
19 septembre 2009
Lei gents lambda e la sciença
Veni de veire aquò sus un blòg francimand. L'ai panca legit mai sembla interessant. Vos balhi unei grafics çai-sota (en inglès, desencusatz) : L'informacion principala es que leis europencs son pas vertadierament mai intelligents que leis americans, contrarament a ço que si pensa generalament. Una autra cauva que m'a estonat es la cabussada, despi l'an 2000, dau sosten a l'ecologia coma prioritat. E a dire qu'anèm drech dins lo mur... Caquela vesi de lònga un molon de bobos ecologistes, e finda Sarko si deu dire ecologiste. Alora... [Lire la suite]
18 septembre 2009
La fisica dau bèu juèc
Ai tot bèu juste recebut un mèl amusant, sus la miéua adreça de l'ENS, vos fau la revirada : John Bush, Professor au MIT, balharà diluns 15 de junh que ven ai 15oun seminari sus la fisica dau fotbal.Afogat(da)s dau balon redon e/o dei fenomènas fisics, es unaescasença unica de combinar li vòstres doas passions...----------------------------------------------------- The Physics of The Beautiful GameJ. W. M. Bush (MIT, USA)diluns 15 de Junh, 15oSala dei TèsisJohn Bush combina li tecnicas de modelisacion theorica embé lu... [Lire la suite]
15 septembre 2009
L'OM es melhora que Bordèu, e contradigatz pas lei scientifics ;-)
/archives/2010/12/15/19880974.html Ai agut l'idèia d'analisar lei resultats de la Liga 1, coma lo fariam se eran d'experiments scientifics. Vòu dire que la question es pas simplament "cu es lo melhor entre l'OM e Bordèu" ma "embé quau percentage d'asegurança podèm dire que l'OM es melhora que Bordèu sus tau o tau ponch". Pensi qu'aquò vos pòu balhar una idèia dei metòdas d'analisi statistica dei experiments scientifics. Lo modèle Ja que parlam de probabilitat, nos cau un modèle, nos cau definir una fòrma per la... [Lire la suite]
11 septembre 2009
Coma ben triar un juèc de cartas ?
Aqueu problèma de la vida vidanta apartene a la problematica generala de la triada, qu'es fòrça important en informatica. Donc l'informatica teorica a estudiat la cauva, e nos pòu dire quina es la melhora performança possibla d'un algoritme de triada, nos balhant d'exemples d'aquelei bòns algoritmes. Ai agut l'idèia de parlar d'aquò au vesent un amic triar de cartas embé una metòda siéuna : prim triar lei colors, puèi les numerò de cada color. En fach aquò es una aplicacion dau principi divisar per reinar, qu'es lo principi de basa de... [Lire la suite]
09 septembre 2009
ITER, qu'es aquò ?
Aviáu dich que parlariáu d'ITER, ara mi lanci... Totei lei centralas nuclearas actualas son basadas sus de reaccions de fission nucleara. ITER, eu, es un otiís de recerca per desvelopar de centralas nuclearas basadas sus la fusion nucleara. Es pas una centrala que va produsir d'electricitat, en fach per lo moment consome mai que ço que produse, mai l'objectiu es d'estre capable de construire de centralas vertadièras d'aquí a l'entorn de 2050. Lo remplaçament de la fission per la fusion permetrà d'aver de centralas mai seguras,... [Lire la suite]


text:
Captain fantastic qu'ei un filme american dramatic escriut e realizat per Matt Ross, qui ei sortit lo 8 de julhet de 2016. Dab Delphine Furnari los 5aus qu'anèn véder lo film au Meliès en octobre.
Dens las sèuvas deu nòrd oeste de l'America, Ben qu'isòla los sons mainats de la societat e que'us apren a víver dab la natura. Un pair devoat a consacrar la soa vita sancèra a har deus sons 6 mainats extraodinaris adultes. Mes quan lo hat truca la soa familha, que deven abandonar aqueth paradís qui avè creat tad eths. La descobèrta deu monde exterior que'u va obligar a questinà's sus los sons metòdes d'educacion e tornar hicar en causa tot çò qui'us a aprés.
Estève e Antoine


text:
Portulan, itinerari en Orient
| juillet 2013 | 2 documents
La barrutla : una jòga existenciala, l’aventura d’una quista… Portulan I, aquò’s l’encontre apassionat d’un Occidental amb l’Autre, l’Afganistan rufe, amb sa sensualitat, lo rafinament despolhat de sos pòbles e de sos desèrts. Portulan II, dempuèi la misèria e los enebriaments de las Índias, de la man d’ailà de las seguretats e de las aparéncias, seguís los camins dels Imalaias, cap a Ladakh, lo Tibet occidentau.
Retrach del colonisat
| octobre 1983 | Commentaires fermés
Per un Josieu tunisian, de la descolonizacion, ont totes los cinc continents se reconeguèron. entrevista originala de l’autor sus la culturas minoritàrias de l’exagòn.
Nani Monsur
| septembre 1979 | Commentaires fermés
Lo « Nani Monsur » de l’autor es dialectic coma es critic. Robert Lafònt i crosa l’espingòla. Enfronta las idèas e que la melhora ganhe. Mas a cada prat batalhièr sa tèla de fons. Aicí la natura de la societat occitana a bastir.
Occitans sens o saber ?
| mars 1979 | Commentaires fermés
Maria Clara Viguièr
Prefaci de Joan Larzac – Dessenhs de Patric Minhard
Consí òm pòt prene consciéncia de son occitanitat ? Perqué la far nòstra e la defendre ? E qué vòl dire ? Sens jamai s’amagar darrièr sa fonccion o son saber, sociològa e militanta, Maria Clara Viguièr assaja d’o desrambolhar tot.
Lo Miralhet
| décembre 1977 | Commentaires fermés
Ramon Gogaud
Prèmi Josèp Salvat 1974
Racontes e remembres d’enfància e de joventut.... [>>]


text:
« La matança de Calàs, cometuda dins Tolosa ambe lo glabi de la justícia*, lo 9 de març de 1762, es un dels pus singulars eveniments qu'amerítan l'atencion de nòstra edat e de la posteritat. S'oblida lèu aquesta massa de mòrts que son tombats dins la batalhas sense nombre, sense que perqué es la fatalitat inevitabla de la guèrra, mas perqué los que moríscan per la sòrt de las armas podiá, atanben bailar la mòrt als enemics, e an pas ges cadut sense se defendre. Aquí ont lo dangièr e l'avantatge son similars, l'estonament s'atuda, e la quita pietat s'aflaquís ; mas se un paire de familha inocent es liurat a las mans de l'error, o la passion, o del fanatisme ; se l'accusat a cap defensa que sa vertut : se los arbitres de sa vida an pas cap riscar en lo còltrencar que de s'enganar ; se pòdon matar sense pena per un arrest, alara lo crit public puja, cadun temís per se-meteis, se vei que digun es en securitat per sa vida dabans un tribunal installat per velhar sobte la vida dels ciutadans, e totas las votzes s'amássan per cridar vengença. »
Voltaire, Tractat de la tolerança, debutat en octobre 1762, e acabat e, 1763, imprimit a Ginèbra per la maisson Cramer. Voltaire zo difusèt tre 1763.
* nòta del godilhaire, justícia francesa en tèrra occitana.


text:
Joan-Miquèu Turc, pòs nos dire un pauc çò qu’as fach aquí coma obrador a l’entorn de la question de l’oralitat, per quet mena de public e quet mena d’oralitat ?
Alòr, ai agut l’onor aquestei jorns de me retrobar ambé de colègas un pauc de pertot, as Ais, dins l’anciana capitala de Provença, per parlar de l’oralitat dau provençau, de la lenga d’òc, e per èstre just e just, de l’oralitat per lo public, au servici dau public. Es pas l’oralitat dins lo servici public, mai lo Public amb un grand P, valent a dire fòrça gènts, toei lei gènts que son afogats per aprendre lo provençau, per aprendre la lenga regionala, e despuèi la mairenala fin qu’a l’Universitat ; mai pas solament, tanben dins lo relarg associatiu. Es tras qu’important de ramentar tot lo travalh, tota l’òbra, que si fa tot de lòng de l’annada, dins lo mitan associatiu. Adonc, es la lenga regionala, dins l’oralitat, ensenhada dins l’oralitat, partejada, perqué fau pas totjorn veire lei cauvas d’un biais, dins l’amira de l’ensenhament, meme s’es important, es partejar una lenga, la parlar dins lo mitan academic de la mairala fin qu’a l’Universitat ò dins lo mitan associatiu.
Siás ensenhaire a Marselha, aquí pròchi lei Cinc Avengudas, dins d’autrei licèus tanben e, a Marselha i a lo paradòxi que i a benlèu tot plen de provençalitat au mètre carrat, en mai d’aquò la lenga la fau cercar.
Alòr, la lenga la fau cercar, mai es coma tot. Un bòn cercaire es aqueu que saup dejà çò que cerca e que si dona lei mejans, lei moiens, per trobar.Es pas tot de cercar, fau quand meme un jorn trobar. E justament Marselha es lo bèl exemple. Sabi pas se l’avèm dins d’autrei regions de França, segur, es çò que si li mèton coma lo francés regionau, dins lei regions, dins lei regiens – contunhem de parlar marselhés. A Marselha de lònga, de lònga justament, de longue, si parla provençau d’aqueste biais. Son de mòts que vènon de la lenga regionala e que son totjorn emplegats, de l’obrier a l’avocat, dau chocolatier au president de la region, dins son biais de parlar francés, mesclan, segon lo nivèu de lengagi, segur, mesclan sei charradissas ’mbé lo parlar terradorenc. E adonc, Marselha, d’aquesta amira, pòu tojorn èstre considerada coma, s’es plus […] vertadierament per devenir la capitala de Provença, es quand meme capitala. Es quand meme una ciutat mondiala que la lenga regionala es ben presenta e partejada ambé fòrça autrei lengas dau monde entier, fin finala. Dins chasca comunautat qu’occupan Marselha.
Coma si passa per tu dins la relacion pedagogica amb aqueleis adolescents de Marselha ?
Alòr ieu, cresi qu’es una competéncia, l’avèm ò l’avèm pas. Si pòu averar tanben, mai es l’estrambòrd, es l’Amor amb un grand A deis autrei, quet que siágue, vòli dire, son iatgi. Ieu siáu ensenhaire de la sieisenca a l’Universitat dau tèmps libre. Valent à dire qu’ai d’elèvas, d’escolans, de dètz-ontze ans fin qu’a nonanta-sèt ans, e pòdi pas veire autrament ma pedagogìa qu’una pedagogìa apielada sus l’amistat. L’amistat. Èstre en familha sensa familiaritat, mai lo partatgi. Podèm pas, si pòu pas coma un professor que deu balhar una coneissença, se donam pas lei mejans, lo quadre si pòu dire, l’environa que fau, justament, per aguer d’amistat, e posquer escambiar. Valent a dire que per ieu i a ges de bòna pedagogìa sensa estrambòrd e amor dau partatgi ambé l’autre. Segur qu’a tot aqueu programa rèstan lei competéncias per balhar la coneissença.
Pitan aquelei pichòts ?
Òc, pitan a la lenga. Pitan perqué an pas d’autrei chausidas que prene sa part justament an aqueste moment qu’es totjorn per ieu coma una grand messa, coma una grand messa, vòli dire la laïcitat, valent a dire coma un grand show. E segur que l’a un escambi vertadier d’energìa. Quand vènes en cors e que siás un pauc alassat, coma chasqu’òme sus terra, e meme dins un travalh de passion, qu’es una vertadiera passion, l’a de còps que l’a que siás un pauc estransinat ; mai de veire après lo public, de veire la classa que son dins l’espèra. Espèran autant la coneissença que lo biais galejaire, perqué mi sembla tras qu’important. Èstre seriós, aquò es dejà ben coneissut, s’ausisse un pauc mens en provençau. Mai èstre seriós sens si prene la tèsta, sensa, èstre seriós. Mai cresi qu’es un bòn mejan tanben per faire trelusir la lenga e escambiar coma aquò d’energìa. Donar d’energiá, de coneissença d’un biais energic, amb estrambòrd, enavans, e de ne’n prene en retorn, deis elèvas. Ieu, siáu adès completament dins l’idèia, dins l’amira, de la trempa, de la trempa lenguïstica. Valent a dire que meis elèvas, espliqui tot, meis esplicas, en provençau. Es la lenga regionala de lònga, de lònga, perqué coma lo CAPES, vòli dire leis oras de lenga regionala, son çò que son. Es per aquò qu’avèm pas fòrça-fòrça temps ’mbé leis elèvas. Soventei fes, avèm d’elèvas una ora de temps. Ah, òc ! va fau dire aquò, perqué n’i a que van dire : Òu ! es pas possible ! Òc, es ben la realitat. La realitat es qu’avèm d’elèvas de terminala qu’avèm jamai vists avans e qu’avèm una annada per lei formar. Alòr, bè zo ! fai tirar Marius ! E dins aquesta ora justament fasèm de trempa vertadiera, e mai de maritime, perqué ieu siáu Marselhés e mi sembla qu’es tras qu’important de faire conóisser lo marselhés, e assaji de li donar. Perqué aquò fuguèt una avançada, d’esperieu. Es pas partejada per totei. Ambé la refòrma dei lengas, ambé, vòli dire pas aquela recènta, mai l’autra d’avans, podèm travalhar en terminala lei quatre nocions quet que siágue la lenga. E aquò es interessant. Es bòn dins una annada de terminala justament, de laissar dins un canton de la tèsta, lei carnavèlas d’un joine se dire : Ah, bèn tè ! Ai vist de recetas de coisina, ai vist que lo bolh-abaissa es de bòna coisina provençala, mai me ramenti tanben dau tèxte de Frederic Mistral.
Es que i a encar una plaça tanben per leis òbras, leis cançons de Victor Gelù ?
Aquò segur, mai assaji dejà, ambé ma chevelura coma aquò, ambé mei chivus – es un modèle per ieu Gelù – assaji de n’aguer lo retrach complèt. Òc, òc, assaji tanben de faire conóisser aquest òme e subre tot qu’ai, tè qu’ai fòrça elèvas que son d’origina, son totei francés, ò quasi, mai an d’originas maugrabinas, de li dire per exemple ! Inch Allah ! quand mi dien : Alòr, anatz travalhar en provençau ? Anatz aguer una bòna nòta ? Inch Allah ! Ah ! Mi fasètz pensar, bravei joines, que Inch Allah, inch Allah, se regardatz lei nòtas dei cansons de Gelù. Gelù eu-meme ramenta qu’es un mòt, qu’es emplegat despuèi lòng-temps.
Jan-Miquèu Turc, pos nous dire un pau ço qu’as fa aqui coumo oubradou à l’entour de la questien de l’ouralita, pèr quet meno de public e quet meno d’ouralita ?
Alor, ai agu l’ounour aquéstei jour de me retrouba emé de coulègo un pau de pertout, à-z-Ais, dins l’anciano capitalo de Prouvènço, pèr parla de l’ouralita dóu prouvençau, de la lengo d’o, e pèr èstre just e just, de l’ouralita pèr lou publi, au servìci dóu publi. Es pas l’ouralita dins lou servìci publi, mai lou Publi em’un grand P, valènt à dire foueço gènt, touei lei gènt que soun afouga pèr aprendre lou prouvençau, pèr aprendre la lengo regiounalo, e despuèi la meirenalo fin qu’à l’Universita ; mai pas soulamen, tambèn dins lou relarg assouciatiéu. Es tras qu’impourtant de ramenta tout lou travai, touto l’obro, que si fa tout de long de l’annado, dins lou mitan assouciatiéu. Adounc es la lengo regiounalo, dins l’ouralita, ensignado dins l’ouralita, partejado, perqué fau pas toujour vèire lei cauvo d’un biais, dins l’amiro de l’ensignamen, meme s’es impourtant, es parteja uno lengo, la parla dins lou mitan academi de la meiralo fin qu’à l’Universita o dins lou mitan assouciatiéu.
Siés ensignaire à Marsiho, aqui pròchi lei Cinq Avengudo, dins d’àutrei licèu tambèn e, à Marsiho i’a lou paradòssi que i’a belèu tout plen de prouvençalita au mètre carrat, en mai d’acò la lengo la fau cerca.
Alor, la lengo la fau cerca, mai es coume tout. Un bon cercaire es aquéu que saup dejà ço que cerco e que si douno lei mejan, lei mouien, pèr trouba. Es pas tout de cerca, fau quand meme un jour trouba. E justamen Marsiho es lou bèl eisemple. Sàbi pas se l’avèn dins d’àutrei regien de Franço, segur, es ço que si li mèton coumo lou francés regiounau, dins lei regioun, dins lei regien – countunien de parla marsihés –. À Marsiho de longo, de longo justamen, de longue, si parlo prouvençau d’aqueste biais. Soun de mot que vènon de la lengo regiounalo e que soun toujour emplega, de l’oubrié à l’avoucat, dóu choucoulatié au presidènt de la Regien, dins soun biais de parla francés mesclon, segound lou nivèu de lengàgi, segur, mesclon sei charradisso ’mé lou parla terradouren. E adounc, Marsiho, d’aquesto amiro, pòu toujour èstre counsiderado coumo, s’es plus […] vertadieramen pèr deveni la capitalo de Prouvènço, es quand meme capitalo. Es quand meme uno ciéuta moundialo que la lengo regiounalo es bèn presènto e partejado emé foueço àutrei lengo dóu mounde entié, fin finalo. Dins chasco coumunauta qu’óucupon Marsiho.
Coumo si passo pèr tu dins la relacien pedagougico em’aquéleis adoulescènt de Marsiho ?
Alor iéu, crési qu’es uno coumpetènci, l’avèn o l’avèn pas. Si pòu avera tambèn, mai es l’estrambord, es l’Amour em’un grand A deis àutrei, quet que siegue, vouèli dire, soun iàgi. Iéu siéu ensignaire de la sieisenco à l’Universita dóu tèms libre. Valènt à dire qu’ai d’elèvo, d’escoulan, de dès-vounge an fin qu’à nounanto-sèt an, e pòdi pas vèire autramen ma pegagougìo qu’uno pedagougìo apielado sus l’amista. L’amista. Èstre en famiho sènso familiarita, mai lou partàgi. Poudèn pas, si pòu pas coumo un proufessour que dèu baia uno couneissènço, se dounan pas lei mejan, lou cadre si pòu dire l’envirouno que fau, justamen, pèr agué d’amista, e pousqué escambia. Valènt à dire que pèr iéu i’a ges de bono pedagougìo sènso estrambord e amour dóu partàgi emé l’autre. Segur qu’à tout aquéu prougramo rèston lei coumpetènci pèr baia la couneissènço.
O, piton à la lengo. Piton perqué an pas d’àutrei chausido que prene sa part justamen à-n-aqueste moumen qu’es toujour pèr iéu coumo uno grand messo, coumo uno grand messo, vouèli dire la laïcita, valènt à dire coumo un grand show. E segur que l’a un escàmbi vertadié d’energìo. Quand vènes en cous e que siés un pau alassa, coumo chasqu’ome sus terro, e meme dins un travai de passien, qu’es uno vertadiero passien, l’a de cop que l’a que siés un pau estransina ; mai de vèire après lou publi, de vèire la classo que soun dins l’espèro. Espèron autant la couneissènço que lou biais galejaire, perqué mi sèmblo qu’es tras qu’impourtant. Èstre serious, acò es bèn dejà couneissu, s’ausisse un pau mens en prouvençau. Mai èstre serious sèns si prene la tèsto, sènso èstre serious. Mai crési qu’es un bon mejan tambèn pèr faire trelusi la lengo e escambia coumo acò d’energìo : Douna d’energié, de couneissènço d’un biais energi, em’estrambord, enavans, e de n’en prene en retour, deis elèvo. Iéu, siéu adès coumpletamen dins l’idèio, dins l’amiro, de la trempo, de la trempo lenguïstico. Valènt à dire que meis elèvo, esplìqui tout, meis esplico, en prouvençau. Es la lengo regiounalo de longo, de longo, perqué coumo lou CAPES, vouèli dire leis ouro de lengo regiounalo, soun ço que soun. Es pèr acò qu’avèn pas foueço-foueço tèms’mé leis elèvo. Souvènti fes, avèn d’elèvo uno ouro de tèms. Ah vo ! va fau dire acò, perqué n’i’a que van dire : Hòu ! es pas poussible ! Vo, es bèn la realita. La realita es qu’avèn d’elèvo de terminalo qu’avèn jamai vist avans e qu’avèn qu’uno annado pèr lei fourma. Alor, bè zóu ! fai tira Marius ! E dins aquesto ouro justamen fasèn de trempo vertadiero, emai de maritime, perqué iéu siéu Marsihés e mi sèmblo qu’es tras qu’impourtant de faire counoueisse lou marsihés, e assàji de li douna. Perqué acò fuguè uno avançado, d’esperiéu. Es pas partejado pèr tóutei. Emé la reformo dei lengo, emé, vouèli dire pas aquelo recènto, mai l’autro d’avans, poudèn travaia en terminalo li quatre noucien quet que siegue la lengo. E acò es interessant. Es bon dins uno annado de Terminalo, justamen, de leissa dins un cantoun de la tèsto, lei carnavello d’un joueine se dire : Ah, bèn tè ! Ai vist de receto de couisino, ai vist que lou boui-abaisso es de bono couisino prouvençalo, mai mi ramènti tambèn dóu tèste de Frederi Mistral.
Es que i’a enca uno plaço tambèn pèr leis obro, lei cansoun de Vitou Gelu ?
Acò segur, mai assàji deja, emé ma cheveluro coumo acò, emé mei chivu, – es un moudèle pèr iéu Gelu – assàji de n’agué lou retra coumplèt. Vo, vo, assàji tambèn de faire counoueisse aquest ome e subre tout qu’ai, tè ! qu’ai foueço elèvo que soun d’ourigino, soun tóutei francés, o quàsi, mai an d’ourigino maugrabino, de li dire pèr eisemple : Inch Allah ! quand mi dien : Alor, anas travaia en prouvençau ? Anas agué uno bono noto ? Inch Allah ! Ah ! mi fasès pensa, bràvei joueine, que Inch Allah, inch Allah, se regardas lei noto dei cansoun de Gelu, Gelu éu-meme ramento qu’es un mot qu’es emplega despuèi long-tèms.
Jean-Michel Turc, peux-tu nous dire ce que tu as fait comme atelier autour de la question de l’oralité, pour quel type de public, pour quel type d’oralité ?!
Alors, j’ai eu l’honneur ces jours-ci de me retrouver avec des collègues d’un peu partout, à Aix, dans l’ancienne capitale de la Provence, pour parler de l’oralité du provençal, de la langue d’oc, et pour être plus précis, de l’oralité pour le public, au service du public. Ce n’est pas l’oralité dans le service public, mais le Public avec un grand P, c'est-à-dire beaucoup de monde, tous ceux qui sont engagés dans l’apprentissage du provençal, de la langue régionale, et depuis la maternelle jusqu’à l’Université ; mais pas seulement, également dans le domaine associatif. Il est très important de rappeler tout le travail qui se fait tout au long de l’année, dans le milieu associatif. C’est donc la langue régionale, dans l’oralité, enseignée dans l’oralité, partagée, car il ne faut pas toujours envisager les choses dans la perspective de l’enseignement, même si c’est important, c’est partager une langue, la parler dans le milieu académique de la maternelle jusqu’à l’université ou dans le milieu associatif.
Tu es enseignant à Marseille, autour des Cinq Avenues, dans d’autres lycées également et, à Marseille il y a le paradoxe que l’on trouve beaucoup de provençalité au mètre carré, mais à part ça la langue il faut la chercher.
Alors, la langue il faut la chercher, mais c’est comme tout. Un bon chercheur est celui qui sait déjà ce qu’il cherche et qui se donne les moyens de trouver. Ce n’est pas tout de chercher, il faut quand même un jour trouver. Et justement Marseille est un bel exemple. Je ne sais pas si l’on a la même chose dans les autres régions de France, sans doute, c’est ce que l’on appelle le français régional, dans les régions, dans les régiens – continuons de parler marseillais. À Marseille sans arrêt, de longue justement, on parle provençal de cette façon. Ce sont des mots qui viennent de la langue régionale et qui sont toujours en usage, de l’ouvrier à l’avocat, du chocolatier au président de la région, dans leur façon de parler français, ils mêlent, selon le niveau de langue, bien sûr, ils panachent leurs discours avec le parler du pays. Ainsi, Marseille, de ce point de vue-là, peut toujours être considérée comme, si elle n’est plus […] vraiment pour devenir la capitale de la Provence, elle quand même capitale. C’est tout de même une ville à dimension mondiale où la langue régionale est bien présente et partagée avec beaucoup d’autres langues du monde, en fin de compte. Dans chaque communauté qui peuple Marseille.
Comment se passe pour toi la relation pédagogique avec ces adolescents de Marseille ?
Alors là, je crois que c’est une compétence, on l’a ou on ne l’a pas. On peut l’acquérir aussi, mais c’est l’enthousiasme, c’est l’Amour avec un grand A des autres, quel que soit leur âge. Moi je suis enseignant de la sixième à l’Université du temps libre. C’est-à-dire que j’ai des élèves de dix-onze ans jusqu’à quatre vingt-dix-sept ans, et je ne peux pas envisager ma pédagogie autrement que comme une pédagogie basée sur l’amitié. L’amitié. Être en famille sans familiarité, mais le partage. On ne peut pas (faire) comme un professeur qui doit donner une connaissance, si on ne donne pas les moyens, le cadre, l’environnement nécessaire, justement, pour avoir de l’amitié et pouvoir échanger. C'est-à-dire que pour moi il n’y a pas de bonne pédagogie sans enthousiasme et amour du partage avec l’autre. Bien sûr qu’à tout ce programme il faut ajouter les compétences pour donner la connaissance.
Ils adhèrent ces enfants ?
Oui, ils adhèrent à la langue. Ils adhèrent car ils n’ont pas d’autre choix que de prendre leur part à ce moment qui est toujours pour moi comme une grand-messe, une grand-messe laïque, c'est-à-dire comme un grand show. Et bien sûr il y a un véritable échange d’énergie. Quand tu arrives en cours et que tu es un peu fatigué, comme tout un chacun, même dans un métier de passion, car c’est une véritable passion, il y a des fois où tu es un peu vanné ; mais de voir ensuite le public, de voir la classe qui est dans l’attente. Ils attendent autant la connaissance que le ton de la plaisanterie, car cela me parait très important. Être sérieux, c’est bien connu, on l’entend moins en provençal. Mais être sérieux sans se prendre la tête, sans être sérieux. Mais je crois que c’est un bon moyen de faire miroiter la langue et d’échanger ainsi de l’énergie. Donner de l’énergie, des connaissances d’une façon énergique, avec enthousiasme et énergie, et d’en recevoir en retour des élèves. Moi, je suis maintenant totalement dans l’idée, dans l’optique, de l’immersion, de l’immersion linguistique. C'est-à-dire qu’à mes élèves j’explique tout en provençal. C’est la langue régionale sans cesse, car les heures de langue régionale sont ce qu’elles sont. C’est pour cela que nous n’avons pas vraiment beaucoup de temps avec les élèves. Souvent nous avons des élèves durant une heure (par semaine). Ah, oui ! ça il faut le dire, parce que certains vont protester : Oh, ce n’est pas possible ! Si, c’est bien la réalité. La réalité c’est que nous avons des élèves de terminale que nous n’avons jamais vus auparavant et que nous avons une année pour les former. Alors, allons-y ! En avant ! Et durant cette heure nous faisons justement de la véritable immersion, et surtout du maritime, parce que moi je suis marseillais et j’essaie de le leur transmettre. Car cela fut une avancée, à mon avis. Il n’est pas partagé par tout le monde. Avec la réforme des langues, pas la dernière, mais la précédente, nous pouvons travailler en terminale les quatre notions quelle que soit la langue. Et ça, c’est intéressant. Il est bon dans une année de terminale justement de laisser dans un coin de la tête, le cerveau d’un jeune se dire : Eh, bien ! J’ai vu des recettes de cuisine, j’ai vu que la bouillabaisse c’est de la bonne cuisine provençale, mais je me souviens aussi du texte de Frédéric Mistral.
Y a-t-il encore une place aussi pour les œuvres, les chansons de Victor Gélu ?
C’est sûr, mais j’essaie déjà, avec ma chevelure comme cela – Gélu est un modèle pour moi – j’essaie d’en avoir le portrait. Oui, oui, j’essaie aussi de faire connaitre cet homme et surtout que j’ai de nombreux élèves qui sont d’origine, ils sont tous français, ou presque, mais ils ont des origines maghrébines, de leur dire par exemple : Inch Allah ! lorsqu’ils me disent : Alors, vous allez travailler en provençal ? Vous allez avoir de bonnes notes ? Inch Allah ! Ah ! vous me faites penser, jeunes gens, que Inch Allah, Inch Allah, si on regarde les notes de Gélu. Gélu lui-même rappelle que c’est un mot qui est employé depuis longtemps.
Prénom Nom : Jean Michel TURC
Année de naissance : 1973
Profession : Enseignant d’occitan-langue d’oc, professeur d’Histoire-Géographie, officier de marine de réserve
Parcours :
Entretien de : Thierry OFFRE
Date de collectage : 2017-04-05
Lieu : Marseille


text:
Flanhac
Flanhac[1][2][3] (Flagnac en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Flanhac, antany "Flaicinacum", A una origina gallo-romaine. Lo vilatge i aguèt donat l'an 839 per Pépin de Aquitaine al monastèri de Concas. Situat entre las ancianas províncias de Guyenne e de Auvergne, Flanhac a patit doas influéncias sul plànol architectural. Aital cèrts tets an cobèrt de tuiles de canals o romaines del temps que d'unas autras son de pissarres o de lauzes del país.
La glèisa Santa-Martin de Flanhac a #èsser bastida jols òrdres e pels fraires de Concas. S'i obsèrva tres estils architecturaux desparièrs : lo chœur d'estil roman (Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle), las fenèstras d'estil gotic flamboyants (Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle) e lo campanal (començament de la Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle). Qualques objèctes classificats monuments istorics an expausat dins la glèisa pels fraires de Concas.
Flanhac, autrefois "Flaicinacum", a une origine gallo-romaine. Le village fut donné en 839 par Pépin d'Aquitaine au monastère de Conques. Situé entre les anciennes provinces de Guyenne et d'Auvergne, Flanhac a subi deux influences sur le plan architectural. Ainsi certains toits sont couverts de tuiles canals ou romaines alors que d'autres sont d'ardoises ou de lauzes du pays.
La glèisa Saint-Martin de Flanhac a été construite sous les ordres et par les moines de Conques. On y remarque trois styles architecturaux différents : le chœur de style roman (Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle), les fenêtres de style gothique flamboyants (Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle) et le clocher (début du Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle). Des objets classés monuments historiques sont exposés dans l'église par les moines de Conques.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Decazeville, Christian-Pierre Bedel, al canton, 1991
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- Paginas utilizant d'arguments duplicats dins los apèls de modèl
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Paginas utilizant de ligams magics ISBN
- Wikipèdia:esbòs
- Ortografia de verificar
- Portal:Roergue/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Portal:Guiana/Articles ligats
- Comuna de Roergue
- Comuna d'Avairon


text:
La Miugrana entre-duberta
Théodore Aubanel (1829-1886) es, amb Romanilha e Mistral, l’un des pilars del Felibritge. La Miugrana entre-duberta, son recuelh de poèmas lo mai connu, reçaupèt un accuelh entosiasta au moment de sa parucion en 1860. Es son amor per " Zani ", un amor impossible, qu’es a l’origina de son inspiracion.
De sa vida, publicarà un segond recuelh de poèsias, Li Filhas d’Avinhon. Tre 1880, aprèp una seria de malentenduts amb Romanilha, il s’aluenharà del Felibritge.
La Miugrana entre-duberta es proposada en grafia classica dins la colleccion dels Classics occitans, amb una introduccion en francés de Glaudi Liprandi.
« A ! Se mon còr aviá d’alas,
Sus ton còu, sus ton espatla,
Volariá tot en combor,
O minhòta ! A ton aurelha
Te diriá de meravilhas,
De meravilhas d’amor.
A ! Se mon còr aviá d’alas,
Subre ti boquetas pallas
Volariá come un perdut ;
Mon còr te fariá, chatona,
Cènt potons e cènt potonas ;
Parlariá, parlariá plus !
Pietat ! mon còr n’a ges d’alas !
Lo langui, la freg lo jala ;
Tè ! Lo vaquí sus ma man ;
Pren-lo dins la tieuna, ò bèla,
Come un anhèu mon còr bèla,
E plora come un enfant. »


text:
Chaspaires de maneta, picanhaires de botons, balhaires de jòia a stick e esportius de canapè, adiussiatz !
De còps que i a, lo mitan del vidèojòc es segotit per una gròssa enveja comuna, e vai t’en saupre perqué. Del meteis biais que, a un moment, prenguèt l’idèia als òmes de la Tèrra tota de bastir de piramidas sens concertacion prealabla, dempuèi pauc de temps una tematica sorgís de biais gaireben simultanèu dins totes los videòjòcs del Monde. S’agís d’un ancorament dins un contèxte istoric pro pauc utilizat fins aquí : la Preistòria. Una question prealabla a la quala soi ben incapable de respondre, mas que nos devèm çaquelà pausar es lo « perqué » d’aquesta mòda preistòfila. Obèrtura de Las Caus 4, invasion ciutadenca de boscatièrs barbassuts chafrats d’un gutural e barbar « hispter » o encara candidatura de Trump, non, sabi pas explicar aquela aparicion espontanèa d’una fòga per un passat luechenc e salvatge.
Çò que sabi, a vista de nas al mens, es qu’apareguèt massivament amb ARK : Survival Evolved, un jòc de subrevida jogat en linha longtemps avant sa sortida oficiala, en « betà-test » coma se ditz, e coma se fa de mai en mai suls ordinators. Pas d’istòria pichona per ARK, e de torcidas bèlas a l’Istòria granda, en fasent coabitar òmes primièrs e dinosaures sus una iscla tropicala. Mas las mecanicas permesas per aquesta marca preistorica i son, en tornant far lo camin de las primièras invencions e avançadas de l’Òme : lo fuòc, l’adomerguiment de las bèstias, la confeccion d’armas simplas, etc…
Tot aquò es tanben dins lo jòc que nos interessa uèi, sortit un pauc après ARK : Far Cry Primal. Cinquen opús de la seria Far Cry, que se passa normalament a una epòca contemporana, Primal ne tòrna prene las mecanicas generalas de jòc, un jòc d’accion e de tir a la primièra persona, e una mena de fial roge, comun a sos 4 aujols : una mesa en scèna de la folia e de la barbariá dels òmes. Comprendrem qu’aquò tròba una plaça de tria en un temps ont començan juste d’aparèisser timidament un sistèmi e de règlas moralas, una refleccion sus la mòrt, los primièrs sepeliments, lo respècte de la vita animala, mas tanben las arts, e lo lengatge modèrne. Ubisoft a plan causit son epòca, a l’entorn de 12000 avant Tòca-Maneta, çò que dison lo Mesolitic, o l’Atge de Pèira, quitament se pels besonhs del jòc an botat en subre-abondància de bèstias qu’èran ja a mand de disparèisser. Çaquelà la vision, qu’es jamai qu’interpretativa, de la Preistòria es puslèu bona, sens jamai quitar d’èsser un Far Cry : la caça (del tais al rinò lanut en passant pels tigres a dents de sabre) e la culhida i son al centre, tantplan coma las garrolhas finalament plan estèrlas amb las autras tribús. N’i a tres dins lo jòc e caduna ditz de causas sus la vision qu’es menada : los Udam son los gorrins, manjaires d’òmes pas tròp evoluats, que mestrèjon a pro pena lo fuòc, los Izila son partatjats entre lor sciéncia e lors supersticions, doás causas que se maridan pas forçadament plan, e los Wenja, mai equilibrats, bòtan l’òme al centre de lor refleccion, cavan de tombas, evoluisson a lor justa plaça dins un environament ostil. Plan segur lo personatge que jogatz es un Wenja, e se ditz Takkar. Aquò me permet de vos far un punt sus la lenga emplegada dins lo jòc, qu’es completament jos-titolat e doblat en…protò-indò-european, la maire de totas las lengas ! Amb una sintaxa e una gramària simplas mas abotidas e un son, un ritme, que nos semblaràn finalament pro familièrs a nòstras aurelhas, a tal punt qu’acabarem per comprene sens aver besonh del jos-titolatge, es plan aquò que fa la fòrça e l’èime preistoric de Far Cry Primal.
Pel demai, demòra un Far Cry e tròp pauc de causas seràn en mesura de destimborlar los que coneisson la seria. Per aquò, e compte tengut que Far Cry Primal es sortit en plen dins lo mitan d’aquesta èrsa preistofila, nos caldrà esperar de jòcs encara a venir, completament novèls, e en capacitat sul papièr de sublimar aquesta epòca preistorica per prepausar una aventura salvatja dins las limbas videòludicas. Pensi entre autres a Horizon Zero Dawn, e sa concepcion d’un futur regressiu ont l’òme es tornat a sa condicion naturala de caçaire-culheire mas ont las bèstias foguèron emplaçadas per de maquinas, o encara a Wild, del francés Michel Ancel, viatge chamanic e espiritual dins las relacions de l’Òme e de la Natura.
Sus aquò vos daissi, i a Winnie, mon orsàs de bauma aprivasat qu’es en trin de se far un mamot tot sol per tornar de carn al vilatge, li vau benlèu anar donar la man…o la sagaia puslèu.


text:
dimarts, 28 de gener de 2014
Quiiiiiiiiiina!!!!
7 comentaris
dilluns, 27 de gener de 2014
L'infèrn del diluns de matin
Dòna SNCF, lo diluns de matin, ton tren de 6h45, me t'o cal dire, es un bocin pas possible.
Primièr, lo cai de la gara es tot plen de mond que fuman. Vòli plan que vòtes de reglaments coma pagar sa bilheta o enebir de tubar dins tot çò que t'aparten, mas a un moment m'agradariá plan que los apliquèsses tos reglaments e empachèsses totes aqueles conasses de m'enfumar los palmonets. Que crebèsson totes amb una maquina d'oxigèn dins lo cuol. E lèu.
Aprèp, quand monti dins lo tren, i a quasi pas de plaça. Ja, i a lo gròs del diluns de matin, que me passa davant e me pren la plaça que i aviá de liura (que crebe escanat per un pet cunhat!). Puèi, i a aqueles adolescentasses que prenon MA taula. Son tres: i a lo dròlle qu'a pas comprés que se penchenar a la Justin Bieber es passat de mòda dempuèi uèch meses al mens e que dormís dins una posicion de contorsionista chinesa que mon esquina, quand vei aquò, crida a l'eresia e comença de sortir las aluquetas, e amb el, i a doas dròllas, una reborsièra de la vida qu'escota la musica e l'autra que fa sos devers de matematicas, ai pas encara capitat de desvistar se copiava los devers de la reborsièra o los de Ronquet.
E i a lo conàs que legís Midi Libre. Putan, lo tipe, son plaser del matin, es de se crompar a 6h30 lo Midi Ivre del jorn e de te lo dubrir dins lo tren. Midi Libre es lo grand condòr dels jornals : 1,50 m d'ample. Aquò te pren de plaça quand siás sus un sèti d'ochanta centimètres... (l'avètz comprés lo jòc de mots, è?). E se lo tipe t'a doblidat las clucas, es 1.50m d'ample x la longor dels braces del tipe, densitat minimala 1 tipe per 3m2. Urosament, es pichonèl aquel de tipe. Enfin, aital, pòdi legir la Una e l'oroscòp, uèi, rubrica trabalh, i aurà “des petits heurts”. 'Fant, me vau encara petar lo genolh contra aquela puta de tirador del burèu!
E vos parli pas del mostachut que monta a Seta e que s'empega TOTJORN davant ieu. E pòt pas anar en fàcia de quauqu'un mai? Que los aimi pas los mostachuts ieu. Sabètz d'aqueles qu'an una mostacha ponchuda que rebeca suls costats? Sortís son libre e tot de long del viatge, legís en s'alisant las mostachas, o se las grata -sembla que la mostacha, aquò te fa te gratar, e coma s'es despenchenat la mostacha en se la gratant, se la tòrna alisar, grata-alisa-grata-alisa-vira la pagina-grata-alisa, e aquò , sens relambi fins a Montpelhièr.E i as d'arnas dedins? A, e tant que i soi, arrèsta lo tweed.
Çò pièger quand meme es aquel tipe que monta en Agde. Primièra error, es dagtenc. Segonda error, es penchenat a la mòda de las annadas 30 (las del sègle passat, pas las que son per venir!), sabètz aquela èrsa sul costat tota gominada. Soi segura qu'a un penche dins la vèsta per se la tornar far tot lo long del jorn son èrsa minabla. PIETAT! Que quauqu'un li diga qu'aquò's afrós! E es vièlh, aquò rai, es pas sa fauta, mas a son atge, deuriá èsser la retirada, de qué nos ven prene la plaça lo diluns de matin e nos impausar son marrit gost? Puta de vièlh! Mas çò pièger pièger d'aquel òme, es qu'a un mantèu en pel d'animal. E aquò's pas possible. Ieu, veire de borra de cuol de lapin sus un òme gominat a 7h del matin, es pas possible. E mai a Ercules, los Dieus de l'Olimp li faguèron pas aquò!
Lo tren de 6h45, sabi pas se i vau subreviure.
E puèi i a aquela paura filha de l'aire reborsièr qu'es totjorn cargada coma una muòla, que t'a una saca d'esquina mai gròssa qu'ela (çò qu'es ja un recòrd) e que sembla que pren lo tren de 6h45 per anar montar l'Anapurna. E en mai de sa saca que i deu portar l'ostal dedins, t'a una saca a costat, d'aquelas banastas que las vièlhas fan servir per anar far lo mercat, mas aquela banasta, i a una tela dessús per empachar los curioses de fintar de qué i pòt ben carrejar aquí dedins, que lo tròn de Dieu los cure, los curioses! Ela, t'agacha tot lo mond d'un aire de pitbull atalentat genre “t'aimi pas e se te sarras, te mossegui” o “se contunhas d'agachar çò que soi a escriure sus mon ordinator, te vau emplastrar”.
Aquela d'aquí, aquò's ieu.
6 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: vida ferroviària
dilluns, 20 de gener de 2014
de la pauretat e dels supermercats
L'autre jorn qu'èri a far las crompas a mon Intermercat qu'es just a costat del funerarium, tombèri sus un polet a 3€. De qué? Pas que 3€? Èra pas un polet discount pas car, èra just un polet que la data de perempcion èra l'endeman.
Directe dins lo carreton: lo fau còire per dinnar o lo congeli.
E vegèri de guinda a mitat de prètz tanben. Meteis rasonament.
"Mas se crompri la carn a mitat de prètz perque la data de perempcion es marcada uèi o deman, farai d'estalvis e aurai tot plen de carn dins mon congelator!"
Arribada a l'ostal, faguèri còire un parelh de causas e metèri la rèsta dins lo congelator ont tres aranhas jogavan al rami.
E ièr de ser, volguèri descongelar de salcissa qu'aviái crompada a 2€.
Un còp descongelada, l'odor me semblèt un pauc estranha, per pas dire desagradiva.
Pas grèu, un còp cuècha, aquò passarà.
Te metèri de ceba, que tot lo mond sap que la ceba es bon.
Tastèri un bocinon, èra pas gaire bon.
Metèri de tomata.
Tastèri.
Èra francament pas bon, tan desgulasse que lo bocinon lo poguèri pas engolir e l'escampèri.
Fin finala, tot acabèt a las escobilhas, çò qu'es pas gaire estalvi spirit.
E çò pièger, dempuèi ièr de ser, ai lo racavòmit.
O sabiái que la carn la cal pas crompar dins los supermercats, fa d'annadas que o fau pas mai, perqué o faguèri divendres???
E, ara, o compreni perque l'an fotut a costat del funerarium l'intermercat!
Anem, vau als comuns e vos desiri una bona jornada!
Directe dins lo carreton: lo fau còire per dinnar o lo congeli.
E vegèri de guinda a mitat de prètz tanben. Meteis rasonament.
"Mas se crompri la carn a mitat de prètz perque la data de perempcion es marcada uèi o deman, farai d'estalvis e aurai tot plen de carn dins mon congelator!"
Arribada a l'ostal, faguèri còire un parelh de causas e metèri la rèsta dins lo congelator ont tres aranhas jogavan al rami.
E ièr de ser, volguèri descongelar de salcissa qu'aviái crompada a 2€.
Un còp descongelada, l'odor me semblèt un pauc estranha, per pas dire desagradiva.
Pas grèu, un còp cuècha, aquò passarà.
Te metèri de ceba, que tot lo mond sap que la ceba es bon.
Tastèri un bocinon, èra pas gaire bon.
Metèri de tomata.
Tastèri.
Èra francament pas bon, tan desgulasse que lo bocinon lo poguèri pas engolir e l'escampèri.
Fin finala, tot acabèt a las escobilhas, çò qu'es pas gaire estalvi spirit.
E çò pièger, dempuèi ièr de ser, ai lo racavòmit.
O sabiái que la carn la cal pas crompar dins los supermercats, fa d'annadas que o fau pas mai, perqué o faguèri divendres???
E, ara, o compreni perque l'an fotut a costat del funerarium l'intermercat!
Anem, vau als comuns e vos desiri una bona jornada!
2 comentaris
divendres, 17 de gener de 2014
Contra la morositat
Lo clip plen d'energia de Du Bartàs! L'energia dins aqueste luòc tot pichonèl dels musicians e del public caud caud caud.
Soi fan fan fan.
Lo darrièr CD de Du Bartàs Tant que vira, de pas mancar:) ieu ai una preferéncia per las cançons Galinas e Mon vesin. E vosautres?
Crompable en cò de Macarel
2 comentaris
dijous, 16 de gener de 2014
Règlas de vida
Règla nº1 : cal pas córrer, la corsa es pas un movement natural. Bracejas, as las popas que fan de saut a l'elastic amb lo sosten, as la grassa del cuol que fa la lambada, siás ridicula.
Règla nº2: cal pas anar a la television, aprèp lo mond te reconeisson per carrièra e se sovenon per totjorn de çò que i diguères e se un pauc i diguères de conariás...
Règla nº3: cal pas cargar de tongs en public La claqueta es l'enemiga de ton esquina e del bon gost : ja te vesèm los artelhs que los as laidasses e de còps que i a, pas pròpres-pròpres, sas, amb un bocin de poiridum jos l'ongla del det gròs?
E quand fas los tres a l'encòp, e ben me fas rire un brave moment:
Çò melhor es quand meme la cagòla amb una maissa a trabalhar amb Rocco que fa genre "ensagi de la reténer per protegir los ecrans que còstan 1956€ cadun e aprèp acabarem dins una posicion sexuala que marcha pas gaire entre femnas mas que farà montar l'audimat."
0 comentaris
dimecres, 15 de gener de 2014
Lectura de divendres de ser
2014, o vos ai dich ja, serà literària : vau legir tot plen de libres d'autors que serà l'anniversari de sa mòrt, es mon costat reac, m'agradan las celebracions.
Per començar, per aquesta debuta del mes de genièr, legiguèri un autor que son anniversari èra l'an passat.
Soi una reborsièra vertadièra.
E qué cresiatz?
Divendres de ser, m'engoliguèri L'estranh d'Albert Camus dins sa revirada occitana de l'Eric Gonzales. La version originala, en francés, l'aviái legida ja un parelh de còps a un moment al licèu e un pauc mai tard.
"Mas qual legirà L'Étranger en gascon?" me diguèt un blogaire que vos dirai pas son nom.
E ben IEU!
Completament d'acòrdi amb la nòta d'introduccion del traductor
"Aquiu qu'avetz çò qui responi aus qui dobten enqüèra de l'utilitat de las traduccions. Mes autament, n'ei pas au fèit normau que los qui legen en occitan e poscan - au cap de mei de cent ans de REnavida, totun!- léger, s'ac vòlen, las òbras màgers de las autas literaturas en lenga nosta? Refusar-d-ac qu'ei acceptar que lo sol aviéner d'aquesta e sia la diglossia perpetuau."
E ben ieu me regalèri de legir aquò. Per los que son pas d'aise d'aise amb lo gascon, serà pas completament aisit, mas s'avètz ja legit de gascon, deuriá pas pausar problèma. En mai d'aquò, lo traductor a agut la bona idèa de botar a la fin del libre un lexicòt que consultèri un parelh de còps. Entre autres per aquel "pelada" que tornava sovent... e que vòl dire "plaja", mas a despart d'aquò, ges de problèma gròs de compreneson.
E puèi, o cal plan dire, es totjorn un chale per ieu de legir Camus. E aquí de tornar descobrir lo tèxt de l'Etranger...òm sosca pas parièr a 15 ans qu'a 35. E lo comprenguèri tantes còps aquel òme que parla pas per res dire, que seguís pas las convencions de la societat e que los autres jutjan per son biais d'èsser...
Un mot per parlar d'un detalhon, de l'objècte libre qu'es plan polit, m'agradèron fòrça la mesa en pagina e la poliça utilizada, confòrt de lectura power.
Un autre mot per un autre detalhon: lo prètz, pas que 7€. Seriá daumatge de lo pas crompar!
Espèri que Reclams ne publicaràn d'autres de libres coma aqueste e a aqueste prètz!
0 comentaris
dimarts, 14 de gener de 2014
2014 serà literària o serà pas
Figuratz-vos qu'aprèp mos vòts e mon oblit dels vòts, ausiguèri a la ràdio que 2014 èra lo bicententari de la mòrt del Marqués de Sade.
E ben ieu, legiguèri pas res del Marqués.
Pas encara.
Un libre de Mistral, un libre de Sade, un libre de Mistral, un libre de Sade, deuriam poder servar un equilibri...
E ben ieu, legiguèri pas res del Marqués.
Pas encara.
Un libre de Mistral, un libre de Sade, un libre de Mistral, un libre de Sade, deuriam poder servar un equilibri...
3 comentaris
Dos ligams per la setmana
- Una causa que l'avètz vista passar dins la premsa : aquel jove que va trabalhar amb de païsans en Africa e qu'o fa en occitan, podètz contunhar de li donar d'argent, aquò li servirà totjorn! :)
- Anatz agachar sens esperar lo documentari Marcadiu 2010 de Fabrisexi Bernissan de Nosaus de Bigòrra sus Octele. Me soi regalada! (sabi pas tròp quant de temps serà disponible a aqueste ligam, alara afanatz-vos...).
E vau ensajar de vos venir contar de causas interessantas ;)
- Anatz agachar sens esperar lo documentari Marcadiu 2010 de Fabrisexi Bernissan de Nosaus de Bigòrra sus Octele. Me soi regalada! (sabi pas tròp quant de temps serà disponible a aqueste ligam, alara afanatz-vos...).
E vau ensajar de vos venir contar de causas interessantas ;)
1 comentaris
dissabte, 4 de gener de 2014
Telefonada
- Te telefoni per te desirar la bona annada
- Me poiriás telefonar per me desirar tot cort.
0 comentaris
divendres, 3 de gener de 2014
L'error istorica de mos vòts...
Ò 'fant de lop, ai doblidat quicòm pendent mos vòts! E m'o avètz pas dich, banda d'aissables!
Urosament que i a la Peirinassa que m'a mandat un SMS per m'o dire!
2014 es tanben lo centenari de la mòrt del nòstre Joanon!
Joan Jaurès, assassinat lo 31 de Julhet de 1914.
Çai jos, quauques fòtos que faguèri al musèu Joan Jaurès de Castras (clicatz sus d'unas e apareisseràn en grand per las poder legir melhor )
Per los qu'aquò interessa, Vent Terral publiquèt quauques obratges sus Joan Jaurès mas los ai pas encara legits. Seriá l'escasença, ten!
Urosament que i a la Peirinassa que m'a mandat un SMS per m'o dire!
2014 es tanben lo centenari de la mòrt del nòstre Joanon!
Joan Jaurès, assassinat lo 31 de Julhet de 1914.
Çai jos, quauques fòtos que faguèri al musèu Joan Jaurès de Castras (clicatz sus d'unas e apareisseràn en grand per las poder legir melhor )
Per los qu'aquò interessa, Vent Terral publiquèt quauques obratges sus Joan Jaurès mas los ai pas encara legits. Seriá l'escasença, ten!
1 comentaris
dimecres, 1 de gener de 2014
Bona annada!
Bona annada, plan granada e plan paupada a totes los legeires d'aquel blòg :)
2014, serà l'annada :
- de la poncha!
- que saurem se viurai mai vièlha que lo Cristo o pas. Tant que me crucifican pas, tot me conven.
- del centenari de la mòrt de Fredo Mistral. Seriá l'escasença benlèu de legir o de tornar legir son òbra. 'fant!, seriá una resolucion que tuga aquò : legir tota l'òbra de Mistral al fial de 2014. (que la podètz telecargar aquí, es completament legal, fa 100 ans qu'es mòrt lo tipe!)
- del centenari de la debuta de la Primièra Guèrra Mondiala, qu'a pas res de veire amb lo ponch precedent mas que n'ausirem parlar plan mai!
- de l'independéncia de Catalonha, que per que pòsca veire aquò, me caldrà viure mai que lo Cristo. Eloïm, me meti de genolhons, mas daissa-me viure fins a la fin de novembre, los jòcs olimpics russes, la copa de balon brasileira, me'n brandi, mas l'Istòria qu'es a s'escriure, i vòli èsser!
- de la tresena edicion d'Escala a Seta, del 18 al 21 d'abrial, qu'espèri aquò amb impaciéncia! The question is jogarai sus un batelàs? (n'ai ja parlat sul blòg!)
- del Congrès de l'AIEO a Lhèida. L'Aieo es l'Associacion dels Intelectuals Emmerdaires Onanistas, e coma me reconeissi plan dins dos dels critèris, ai ja reservada l'ostalariá.
E tu, brave legeire, qué faràs?
3 comentaris
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
septembre 1300
Bonneville - Le Comte Rodolphe de Neuchâtel dévaste Bonneville dans le Val-de-Ruz
VAU/D I/296, 318
29 septembre 1300
Montjoie - Le fief de Montjoie remis au prince-évêque de Bâle
BUHLE 2
29 septembre 1300
Blamont/Valangin - Pierre d'Aspelt - Renaud de Bourgogne, comte de Montbéliard, fait hommage du château de Valangin au prince-évêque Pierre d'Aspelt, qui en échange abandonne ses prétentions sur le château et la ville de Blamont
CHA 183,236
29 septembre 1300
Blamont/Montjoie/Valangin - Pierre d'Aspelt - Renaud de Bourgogne, comte de Montbéliard, fait hommage des châteaux de Blamont, Montjoie et Valangin au prince-évêque Pierre d'Aspelt, qui en échange abandonne ses prétentions sur le château et la ville de Blamont
BUHLE 2 CHA 183, 236 TRO II/700
1er octobre 1300
Blamont/Montjoie/Valangin - Renaud de Bourgogne, comte de Montbéliard, demande à Albert, Roi des Romains, de sceller l' hommage - 29.9.1300 - des châteaux de Blamont, Montjoie et Valangin au prince-évêque Pierre d'Aspelt
TRO II/704


text:
Jacques Chirac
Jacques Chirac (Jaume Chirac en occitan) es un òme politic de nacionalitat francesa nascut a París lo 29 de novembre de 1932[1]. Foguèt president de França de 1995 fins a 2007. Exerciguèt dos mandats, un de 1995 a 2002 (que foguèt lo darrièr septennat de la Vna Republica) e l'autre de 2002 a 2007 (que foguèt lo primièr quinquennat de la Vna Republica). Son paire Abel François Marie Chirac èra nascut a Bel Luec en 1898.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Carta grafica pas indicada
- Categoria Commons amb ligam local identic sus Wikidata
- Article utilizant lo modèl Commonscat
- Pagina utilizant Commonscat sens afichatge personalizat
- President de la Republica Francesa
- Primièr ministre de França
- Naissença en 1932
- Personalitat de l'Union per un Movement Popular
- Personalitat de la Cinquena Republica


text:
626
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 626 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Avars[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra lei Bizantins ambé la participacion deis Avars a l'ataca pèrsa còntra Constantinòble. Una armada giganta enceuclèt la capitala imperiala mai la garnison capitèt de resistir gràcias ai fortificacions de la vila. De mai, la flòta bizantina empachèt Avars e Sassanidas de coordenar seis operacions. Leis asalhidors subiguèron donc de pèrdas grèvas e deguèron se retirar. En mai d'aquò, l'afebliment deis Avars entraïnèt la revòuta de sei vassaus e sa poissança anava conóisser un declin rapide (→ 630).
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra entre Bizantins e Sassanidas començada en 602. Après sei desfachas de l'annada precedenta, lo rèi pèrsa Khosrau II (590-628) prenguèt tornarmai l'iniciativa e ataquèt Constantinòble ambé l'ajuda deis Avars e deis Eslaus. En despiech de son inferioritat numerica, la garnison de la capitala, ben sostenguda, per leis abitants e per leis autoritats religiosas, capitèt de resistir. Leis autreis armadas imperialas e la flòta secutèron leis asalhidors que subiguèron pauc a pauc de pèrdas importantas. Lo 7 d'aost, la destruccion deis avitalhaments pèrsas per lei naviris bizantins marquèt la fin dau sètge e una gròssa desfacha per leis enemics de l'Empèri. De mai, per agravar la situacion sassanida, lei Bizantins capitèron de ganhar l'aliança dei Turcs que li permetèt de preparar una importanta ataca de Pèrsia (→ 627).
Autre aspèct positiu de la victòria per lei Bizantins, la menaça avara comencèt de disparéisser car lei pèrdas dei nomadas entraïnèron la revòuta de plusors de sei vassaus.
America[modificar | modificar la font]
Palenque[modificar | modificar la font]
Maridatge entre K'inich Janaab' Pakal Ièr e la filha dau senhor de la vila de Totkan.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Sassanida[modificar | modificar la font]
Revirada d'una campanha en Anatolia per atacar Constantinòble maugrat la formacion d'una coalicion importanta ambé leis Avars e divèrsei pòbles eslaus qu'ataquèron la capitala romana dempuei lo nòrd.