text:
Jiboti
Jiboti es un país d'Africa que confronta Eritrèa al nòrd, Etiopia a l'oèst e Somalia al sud. A l'èst es bordat per la Mar Roja.
Sa capitala es la ciutat de Jiboti.
Lo gentilici es jibotian -a.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Politica
- 3 Geografia
- 4 Economia
- 5 Cultura
- 6 Bibliografia
- 7 Vejatz tanben
- 8 Ligams extèrnes
- 9 Nòtas & referéncias
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo periòde precoloniau[modificar | modificar la font]
Deis originas a l'islamizacion dau litorau[modificar | modificar la font]
L'istòria de Jiboti es mau coneguda avans l'emergéncia dei reiaumes de l'Edat Mejana. Lei cavaments menats sus lei sites d'Asa Koma, de Dorra e de Balho atestan l'existéncia d'una cultura neolitica datant dau millenari II av. JC. Influenciada per lei comunautats dau sud de la Peninsula Aràbia, se caracteriza per una importanta produccion de terralhas, per un art rupèstre relativament ric e per lo mestritge probable de tecnicas de norrigatge.
Durant l'Antiquitat, lo litorau sembla participar au comèrci de la Mar Roja. Una tiera d'estèlas bastidas durant aqueu periòde indican una influéncia culturala etiopiana. Pasmens, lo Reiaume d'Aksum, principala poissança de la region, sembla pas dirèctament dominar lo territòri jibotian. Au sègle VII, leis Arabes prenguèron lo contraròtle dei rets marchands de la Mar Roja e sota son influéncia, lei populacions litoralas comencèron de se convertir a l'islam. Centre principau d'aquela difusion, lo pòrt de Zeila venguèt una plaça comerciala majora gràcias a la venda de d'esclaus, de sau e de produchs exotics (espècias, evòri, ebèn...).
Lei Sultanats d'Ifat e d'Adel[modificar | modificar la font]
A la fin de l'Edat Mejana, la poissança economica de Zeila venguèt la fondacion de sultanats poderós que rivalizèron amb Etiopia. Lei dos pus importants foguèron lei Sultanats d'Ifat e d'Adel. Fondat en 1285 per Umar Walashma, lo premier capitèt de s'estendre fins a la vila de Harrar. Venguèt rapidament tributari d'Etiopia e son istòria es ritmada per de de revòutas recurrentas. Pasmens, cada còp, lei sobeirans etiopians successius capitèron de restablir sa dominacion e en 1403 ò en 1415, lo negus Dawit Ièr lo destruguèt d'un biais definitiu.
Pasmens, leis Etiopians poguèron pas se mantenir a Zeila e tre 1415, un eiretier dau darrier sultan d'Ifat fondèt lo Sultanat d'Adel. Rapidament devesit per de garrolhas intèrnas, venguèt a son torn tributari d'Etiopia. A la fin dau sègle XV, una tiera d'emperaires etiopians febles permetèt ai sultans de renfòrçar sa poissança e de refusar lo tribut. Sostengut per leis Otomans, Adel poguèt ansin menar una lònga guèrra còntra Etiopia de 1516 a 1543 e ocupèt la màger part dau territòri etiopian de 1527 a 1535. Dins aquò, lo conflicte s'acabèt per una victòria de l'Empèri Etiopian, ajudat per Portugau, e l'arribada deis Oròmos entraïnèt la disparicion dau sultanat en 1577.
Lo Sultanat d'Aussa[modificar | modificar la font]
Après la disparicion dau Sultanat d'Adel, d'imams establits a Aussa fondèron un estat teocratic entre l'Etiopia e lo Jiboti actuaus. Sensa lo contraròtle de Zeila, ocupada per leis Otomans dins lo corrent dau sègle XVI, aquel estat poguèt pas retrobar la poissança de sei predecessors. Foguèt destruch en 1672 per d'Afars que fondèron en plaça lo Sultanat d'Aussa. Sei sultans perdiguèron pauc a pauc sei regions litoralas situadas en Jiboti mai demorèron independents fins au començament dau sègle XX. Puei, conquistats per Etiopia, gardèron una certana autonòmia coma vassaus dau negus.
Lo periòde coloniau[modificar | modificar la font]
La Còsta Francesa dei Somalis[modificar | modificar la font]
En 1862, França crompèt Obock per i fondar una escala. Pasmens, la region demorèt inocupada fins a 1884. Quatre ans pus tard, la vila de Jiboti foguèt fondada. Puei, un tractat signat en 1897 permetèt de fixar la frontiera entre territòris francés e etiopian. París establiguèt de relacions bònas ambé lo govèrn dau negus e Jiboti venguèt lo pòrt principau de l'Empèri gràcias a la construccion d'un camin de fèrre Jiboti-Addis Abeba (acabat en 1917). En 1898, la colonia prenguèt lo nom de Còsta Francesa dei Somalis.
De l'autonòmia a l'independéncia[modificar | modificar la font]
Territòri gaire desvolopat per lo poder coloniau, la Còsta Francesa dei Somalis venguèt un territòri d'otramar en 1946. Après l'independéncia de Somalia en 1960, un movement nacionalista entraïnèt de trèbols au sen deis Issa (un pòble somalian) entraïnant de tensions ambé leis Afars. En 1967, França organizèt un referendum que permetèt ais abitants de chausir entre l'independéncia e un estat d'autonòmia. La populacion se decidèt en favor de la segonda opcion e un govèrn locau, dominat per leis Afars, foguèt format. Adoptèt un nom novèu per designar lo territòri : Territòri Francés deis Afars e deis Issas.
Pasmens, dins lo corrent deis annadas 1970, França cambièt d'estrategia a respèct de Jiboti e decidèt de laissar l'independéncia au país. Aqueu procès comencèt en 1975 e s'acabèt dos ans pus tard lo 27 de junh de 1977. L'estat novèu adoptèt alora lo nom de Republica de Jiboti.
Lo Jiboti contemporanèu[modificar | modificar la font]
Après l'independéncia, la Liga Populara Africana per l'Independéncia (LPAI) dau generau Hassan Gouled (un Issa) ganhèt leis eleccions. En 1981, la LPAI, renommada Rassemblament Populara per lo Progrès (RPP), venguèt partit unic. Aquel autoritarisme maucontentèt leis Afars. En 1991, se formèt un Frònt per la Restauracion de l'Unitat e de la Democracia (FRUD) qu'engatjèt la lucha armada còntra lo regime. Maugrat de dificultats militaras importantas, aquela guerilha capitèt de resistir fins au remplaçament dau generau Gouled per Ismael Omar Guelleh (un Issa). D'acòrds de patz foguèron alora signats en 2001.
En despiech d'aqueu cambiament, l'autoritarisme dau regime demòra en plaça e lo president Guelleh utiliza una mescla d'escrutinhs trucats ò organizats segon de reglas fòrça favorablas a son partit per ganhar leis eleccions successivas. Pasmens, l'oposicion deis Afars es desenant fòrça devesida en causa de tensions entre clans e pòu gaire s'opausar au poder. En revènge, la situacion economica entraïna regularament de manifestacions (reprimidas durament en 2011). D'efèct, en causa de sa manca d'industria, lo país demòra fòrça paure e sa ressorsa principala es sa posicion estrategica entre la Mar Roja e lo Gof d'Aden. Ansin, en 2016, lo govèrn jibotian logava de basas militaras sus son territòri a França (que garda de basas en Jiboti dempuei l'independéncia), ais Estats Units, a Alemanha, a China e a Japon.
Politica[modificar | modificar la font]
Jiboti es una republica parlamentària. Lo president es lo cap d'Estat, elegit per la populacion per un periòde de sièis ans. Actualament es Ismail Omar Guelleh.
Lo Parlament (unicameral) compta 65 membres.
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de Jiboti
Cultura[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


c: text/html

text:
Kutzenhausen
Kutzenhausen en alemannisch (Kutzenhausen en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La localité fa partida de la region naturala En jamai de-Bòsc[1]. Protegiguèsse un musèu dels arts e tradicions popularas, la Ostal rurala de l'Indigne-Bòsc.
Situada entre Soultz-jos-Bòsques e Merkwiller-Pechelbronn, a traversat per la rota départementale D28.
La localité fait partie de la région naturelle Outre-Forêt[2]. Elle abrite un musée des arts et traditions populaires, la Maison rurale de l'Outre-Forêt.
Située entre Soultz-sous-Forêts et Merkwiller-Pechelbronn, elle est traversée par la route départementale D28.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ « En jamai de-Bòsc », in Alsace, Gallimard, París, 2007, pàg. 213
- ↑ « Outre-Forêt », in Alsace, Gallimard, Paris, 2007, p. 213

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
John Ronald Reuel Tolkien
John Ronald Reuel Tolkien, mai conegut coma J. R. R. Tolkien (Bloemfontein, Africa del Sud, 3 de genièr de 1892 - Bournemouth, 2 de setembre de 1973) foguèt un filològ, escrivan e poèta britanic. Es conegut mai que mai per son òbra màger: Lo Senhor dels Anèls. Sos libres venguèron un vertadièr succès dins lo mond anglosaxon durant las annadas 1960. Laissèt un nombre important de material inedich que son filh Christopher Tolkien a publicat parcialament long dels ans.
Èra un catolic fervent. Amic pròche de C. S. Lewis, fasiá partida coma el del grop literari dels Inklings. En 2008, The Times lo classifiquèt seisen dins una lista dels cinquanta autors britanics mai importants dempuèi 1945 (en anglés: "The 50 greatest British writers since 1945"). La revista Forbes lo situèt dins las cinc primièras celebritats mòrtas que generèron mai de beneficis en 2009.


text:
Marta de Betània
Marta de Betània (o Tamar) es un personatge biblic, sòrre de Maria e de Làzer de Betània que apareis dins lo Novèl Testament. Es venerada coma santa dins totas las confessions crestianas.
Somari
Marta en Provença[modificar | modificar la font]
Segon las tradicions provençalas, Marta se seriá refugiada, aprèp que Jèsus moriguèsse, en Provença a las Santas Marias amb son fraire Làzer e sa sòrre Maria. Seriá anada tanben a Tarascon ont segon la legenda dondèt la Tarasca.
Tomba de Tarascon[modificar | modificar la font]
Dins la Catedrala de Tarascon se tròba un sepulcre del sègle XV qu'es sonat Tomba de Santa Marta e foguèt escalprat per Francesco Laurana. La realizacion d'aqueste foguèt demandada pel rei Rainier I d'Anjau.
Celebracion de la Santa[modificar | modificar la font]
A mai de la vila de Tarascon, Marta de Betània es la patrona de las localitats seguentas:
Al País Valencian[modificar | modificar la font]
- Vilajoiosa: ont s'i celèbran las Fèstas de "Moros i Cristians" en onor a Santa Marta entre lo 24 e lo 31 de julh.
En Andalosia[modificar | modificar la font]
En Colombia[modificar | modificar la font]
- Santa Marta: que recebèt aqueste nom en onor a la Santa.


text:
En seguda de las…
50 Borréias chantadas " lo son mai los mots "
sus :
51) Avau dins lo Lemosin petiòta
Avau dins lo Lemosin
Se n’i a de gentias dròllas òc ben òc ben
Se n’i a de gentias dròllas
Aicí tanben
52) Las dròllas las dròllas d'a Brelan Brelan Breleta
Las dròllas las dròllas d'a Brelan Brelan Brelon
Tralà là là
53) Son pas d'aicí la deràdelà
Son pas d'aicí la deradelà
Son de vers Condat làde la deralà
Son de vers Condat la deralà
54) Los Auvernhats an ben la barba dura
Los Lemosins la lor farian ben
La lor farian sens sabon e sens aiga
Sens lo plateu e sens lo rasador
55) Çò que mai m'agrada çò que mai m'agrada
Çò que mai m'agrada quò es los garçons
Tralà là là
56) N'ai tres aulanas dins la pòcha
Quand vau velhar las fau tintar
Tintatz tintatz mas aulanòtas
Tres coma vos las auran pas
57) Las dròllas dei Lonzac l'an large e l'an long
L'an large e l'an long las dròllas de la montanha
L'an large e l'an long las dròllas dei Tresant
58) Si ieu voliá cagariá dins mas braias
Si ieu voliá tot aura lo fariá
Mon cuou es meu mas braias son paiadas
Per consequent l'i pode chiar dedins
59) N'ai mon chapel de palha
Que l'i manca mon cordon
Tornatz-me lo Françeta
Maridem nos tot dos
60) En passar la plancheta lo pè m'a mancat
E ieu sei tombada dins l'aiga
Mon cotilhon n'es tot molhat
61) Anem goiat en Artensa
Dançarem las Borréias
Emb las goiatas en Artensa
E totas 'chabarem d'entrar
Per ben las chantar viva las Lemosinas
Per ben las dançar viva tots los Auvernhats
62) Passa aicí la Bela passa aicí la Bella passa aicí la Bela passa aicí
Passa aicí la Bela passa aicí la Bella passa aicí la Bela ieu te dirai
Quand tornaras la Bela quand tornaras
Quand tornaras la Bela te parlarai
63) Ai copat ma barba
Vos maridariá ben pitiòta
Ai copat ma barba
Vos maridariá ben
Tralà là là
64) Presta-lo-me te'n prese te'n prese
Presta-lo-me lo te tornaria ben
Lo te presterai pus mon chause mon chause
Lo te presterai pus lo violon es fotut
65) Ieu t'ame mai tu Marion Bela
Ieu t'ame mai tu que degun pus
Ieu t'ame mai tu alai mai en tonela
Ieu t'ame mai tu que degun pus
66) Quand ieu ne'n siguei maridada
Lo fotut còp que faguei ieu
Prenguei un omisson tot petiton tot petiòt qu'era
Prenguei un omisson tot petiton
67) Lo cocut chanta nòvia chanta pas lonh d'aici
Chanta de vers Seilhac paubra nòvia
Chanta de vers Seilhac alai dins lo país
68) Si ma maire sabiá d'onte vene d'onte vene
Si ma maire sabiá d'onte vene me batriá
Coma los garçons lai dins la chastinhiera
Coma los garçons de far los rodelons
69) Jos lo pont d'arcadas n'i a tres auselons
Que chantan que chantan tota la nuech pels amoros
70) Marisson ton piucelatge perirà jos lo gonelon
Farà pas coma lo formatge en venir vielh se farà pas bon
71) Carnaval passa nos maridem pas pitiòta
Carnaval passa nos maridem pas
Las paschas venon tornarem dançar pitiòta
Las pachas venon tornarem dançar
72) Mete ta vesta roja ton chapel blanc mon Joan
Mete ta vesta roja ton chapel blanc
Vai las veire las Graulieras mon Joan
Vai las veire las Graulieras
73) Bargier permena ta bargiera
Permena la lo temps que l'as
Permena-la aquesta annada
Qu'una autr' annada l'auras pas
Coma voles que la permene
Lo coratge me'n a manquat
Lo coratge mai la fòrça
La volontat de l'embraçar
74) Las chabras buras son de bon gardar dijatz
E las volhas son de bon fialar
La chabra bura es de bon gardar
Quand es dins l'erba lo lop la vai pas
75) Los autres fan l'amor mas ieu garde
Los autres fan l'amor mas ieu garde tots los jorns
Quand mon torn vendrà la gardarà La gardarà
Quand mon torn vendrà
La gardarà que voldra
76) La vòle mai l'aurai la coa de nòstre trueja
La vòlei mai l'aurai pustòst la raubarai
Tralà là là
77) Tòcha los ganhons molinièra
Tòcha los dins los buissons
Mena los ganhon moliniera
Mena lo dins los fradàs
78) Las volhas paissan l'erba
Las abelhas las flors
Las truchas beven l'aiga
Las filhas fan l'amor
79) Al bòsc de ma tanta l'i a un aucelon
Tota la nuech chanta piu piu leva leva leva
Tota la nuech chanta piu piu leva leva lo cuòu
80) Ont anirem gardar pitiòta drolleta
Ont anarem gardar deman lo matin
Aval aval aval a la ribieròta
Dins lo pradelon que l'i fai tant bon
81) Para lo lop bargiera Para lo lop
Para lo lop que t’empòrta que t’empòrta
Para lo lop que t’empòrta l’anhelon
82) Per far un bon pelhaire chau saber desboirar
Lo bure dau Repaire lo lach de l'Escurat
Lo froment de Montreiau dau chasteu de la Ribièra
Las bonas cereisas e los uòus dau Charjas
83) De deçai las peras van madurar
De delai lo vent las fai tombar
De deçai de delai las peras van madurar
De deçai de delai lo vent las fai tombar
84) Mon paire pecaire n'aviá mas una dent
E mai trantolava quand fasia de vent
Tralà là là
85) Pastre onte vas emb ton brave chapel
Me'n vau velhar lo long de la Vimbela
Pastre onte vas emb ton brave chapel
Me'n vau velhar lo long dau ribatel
E passarem la nuech dançarem la borréia
E passarem la nuech d'aiçanta lo matin
86) Dins lo vin dins lo vin dins lo vin chau pas d'aiga
Dins lo vin dins lo vin dins lo vin chau pas ren
Tralà là là
87) Tres menetas que s'assemblavan
Recitavan lo chapelet
Lor venguet un jorn la pensada
De ne'n beure un bon grelonet
88) Quò es pas lo vin que rejauvit las filhas
Quò es los garçons que lor parlan d'amor
Tralà là là
89) Janeton venetz velhar ai la foira ai la foira
Janeton venetz velhar ai la foira pòde pas
Janton vendrà pas car es malaude car es malaude
Janton vendrà pas car es malaude pòt pas cagar
90) Quò es pas lo vin ni l'aiga que me consola
Quò es pas lo vin ni l'aiga dels Lemosins
Per me consolar me chaudriá una jaguda
Per me rejauvir emb una filha del país
91) Aquò depend del pè del solier de la semela
Aquò depend del pè de la semela del solier
Per plan la dançar escota la musica
Per plan boréiar la cal cadençar
92) Ne'n chau virar tantòst vers un costat e tantòst de l'autre
Per dançar la Jaçona
Puei se cròsar en bandissar los braçs
Coma la jaça dins lo denaut d'un prat
Tralà là là
93) Fasiá petar lo pè la Limanhiera
Fasiá petar lo pè sus lo planchier
Fasiá petar lo pè la Limanhiera
Fasiá petar lo pè sul trumel de ton cavalier
94) O diguetz tiratz lo dedau pichona o diguetz tiratz lo dedau
Lo dedau mai l'agulha quo farà petar lo fiau pichona
Lo dedau mai l'agulha quo farà petar lo fiau
95) Ai vist lo temps qu'una aurelha de lebre
N'auriá catat mon bocinon d'afar
E mentenent una aurelha de trueja
Ne'n catariá mesma pas la mitat
96) Lo parpalhon seg la chandela
E l'amoros seg la beutat
Lo parpalhon burla sas alas
E l'amoros sa libertat
97) Aval dins la robiera los canards lai son los canards lai son
Lai son que lai se banhan
Mai los canetons Mai los canetons
Lai son que lai se banhan
Mai los canetons
98) Fai anar pitiòta
Fai anar ton violon
Ton violon violoneta
Ton violon que vai ben
99) Lai anirem dançar la borréia de Fraisselina
Lai anirem dançar la borréia dau sochier
Tralà là là
100) Vai vai Moralhada
Vai vai vai te lavar
Quand tornaras Moralhada
Quand tornaras dançaras (dançarem)
Per la comprenòta daus Beus ;)
Los Goiats :
- l'auselon, lo jal, lo rossinhòu, l'agulha, lo cordon, leva la coeta, lo ganhon, lo lop, las doas aulanas, la coa, lo pè, la chandela, l'afar, lo jal, lo culheron, l'aubre, pè d'aucha, pè de chabris, lo merle, lo bordon, las purnas, lo Mai, lo chastel…
Las Goiatas :
- l'anhelon, lo violon, las peras, lo buisson folhat, la pradela, lo bòsc de la ribiera, l'aiga, lo merla, la calha, la perdis, la graula, lo molton, lo riu, lo champ, la gabia, la trueja, la marmita, lo niu, lo jardin, lo boton de rosa, la font, l'escudela, la lebre, la coada, lo conilh, lo canardon, las tres aulanas, la pola, lo chaul, lo chapel, lo chause, la chabra bura, la volha, la robiera, l'aurelha de lebre, la rosa, las pomas, la tassa, la violoneta…
E mai per una dança… :)
- topinar, montar la marmita, revelhar la lebre, fialar, levar lo cuòu, far los rodelons, far chantar lo cocut, laborar, jogar de la musica, levar lo merle, leva la lebre,passar lo riu, levar lo lop, jugar dau violon, anisar dins lo boscatge, brejar l'embonilh, baissar lo nas, plantar lo Mai, far cinq aulanas, l'auselon chanta, cordurar, jugar de la chabreta, far la coisina, tirar la lebre, far zin zon zon, la jaguda, la nuech chanta, far petar lo fiau, far dançar, far una fretada, culhir la rosa, tombar dins l'aiga, far lo torn de l'aubre, fradassar, tòchar lo ganhon, s'espinar, passar lo pont, arcar lo randard, donnar una fretada, lambar l'arcador, plantar un chaul, plantar una porada, traucar lo plais, far anar lo violon…
Ivon


text:
1861
Aquesta pagina concernís l'an 1861 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Prússia[modificar | modificar la font]
Mòrt de Frederic Guilhèm IV que foguèt remplaçat per Guilhèm Ièr.
Africa[modificar | modificar la font]
Reiaume Merina[modificar | modificar la font]
Mòrt de la rèina Ranavalona Ièra que foguèt remplaçada per son fiu Radama II. Abandonèt la politica conservatritz de sa maire au profiech d'una politica de modernizacion e de dubertura de l'illa ais influéncias estrangieras.
America[modificar | modificar la font]
Mexic[modificar | modificar la font]
En fàcia dei dificultats financieras de l'Estat mexican, lo govèrn liberau de Benito Juárez, totjorn menaçat per l'insureccion conservatritz acomençada en 1858, deguèt arrestar son remborsament dau deute public dau país. A la fin de l'annada, aquò entraïnèt una intervencion militara dau Reiaume Unit, d'Espanha e de França que decidèron de faire pression sus lo govèrn per l'obligir de contuniar sei pagaments. Lo pòrt estrategic de Veracruz foguèt ansin aisament ocupat per leis Europèus. Pasmens, la França de Napoleon III aviá tanben una autra idèa : formar un Empèri de Mexic estable, conservador e catolic per equilibrar la poissança estatsunidenca sus lo continent. Aquò marquèt lo començament de la Guèrra de Mexic (1861-1867).
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Mòrt de l'emperaire Xianfeng lo 22 d'aost. Foguèt remplaçat lo 11 de novembre per Tongzhi. A la fin de l'annada, lei fòrças Qing averèron una batalha importanta a Anqing (5 de setembre) onte lei Taiping deguèron faciar de pèrdas importantas.
Japon[modificar | modificar la font]
Multiplicacion deis incidents entre Japonés e estrangiers. D'efèct, la dubertura dau país au comèrci internacionau aviá entraïnat una crisi amb una aumentacion dau caumatge, de l'inflacion e la falhida de plusors marchands. En particular, una delegacion britanica foguèt atacada a Edo entraïnant la mòrt de dos diplomatas (→ 1862).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Quimia[modificar | modificar la font]
Desvolopament d'un procès novèu de sintèsi de soda per lo quimista bèlga Ernest Solvay (1838-1922) que remplacèt pauc a pauc lo procès Leblanc.
Transpòrt[modificar | modificar la font]
Ambé lo desvolopament progressiu dau mercat dau petròli — que son usatge principau e quasi unic d'aqueu temps èra l'esclairatge — de marchands acomencèron de s'interessar a la possibilitat d'exportar lo petròli estatsunidenc en Euròpa. Pasmens, lo transpòrt de barrius èra pas practic car la durada de cargament e de descargament dau naviri èra tròp lònga. Per resòuvre aqueu problema, se desvolopèt donc lo premier petrolier, lo naviri britanic Elizabeth Watts. De sèrvas intèrnas permetián de melhorar la durada deis operacions portuàrias e de cargar ò descargament lo cargament per pompatge. Pasmens, aqueu premier tipe de petrolier èra fòrça perilhós car de vapors explosivas podián s'acampar entre lei sèrvas e la còca. Ansin, en 1885, solament 10 petroliers èran en servici e serà necessari d'esperar la construccion dau Gluckhauf per veire lo premier petrolier d'arquitectura modèrna (→ 1886).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 15 de febrièr - Charles Edouard Guillaume, fisician francés, Prèmi Nobel de Fisica (m.1938)
- 7 de mai - Rabindranath Tagore, escrivan indian, Prèmi Nobel de Literatura (m.1941)
- 24 de novembre - Cruz e Sousa, poèta brasilièr (m.1898)
- 10 de decembre - Fridtjof Nansen, explorator polar norvegian, Prèmi Nobel de la Patz (m.1930)
- 19 de decembre - Italo Svevo, escrivan italian (m.1928)
- Antonin Perbosc, escrivan occitan (m.1944)


text:
Anne-Sophie Mutter
Anne-Sophie Mutter (Rheinfelden, lo 29 de junh de 1963) qu'ei ua violonista virtuòsa alemanda.
Que comencè a estudiar lo vriulon quan èra mainatge e que continuè los sons estudis au Conservatòri de Winterthur. Aus 13 ans qu'avó lo parat de jogar ua purmèra vegada devath la direccion deu cap d'orquèstra Herbert von Karajan. Totun, que debutè vertaderament au Festival de Salzburg en 1977 devath la direccion de Daniel Barenboim.
Aus 15 ans qu'enregistrè los concertos de Mozart dab Karajan e l'Orquèstra Filarmonic de Berlin.
En 1980 que comencè la soa carrièra internacionau en jogant dab l'Orquèstra Filarmonic de Nava York gavidat per Zubin Mehta. Que perseguí arron ua carrièra de las fructuosas com concertista.
Que possedeish dus vriulon estradivaris (lo Emiliani de 1703, e lo Lord Dunn-Raven de 1710)e un vriulon deu laütièr contemporenc Roberto Regazzi (de 2005).
Qu'a ua hilha e un hilhe d'un purmèr maridatge puish, qu'esposè lo pianista André Prévin.


text:
Convencion Regionala Euròpa Ecologia
5 de decembre de 2009, Tolosa, al Ramièr
Bastissem ensems una Ecò-Region !
Fàcia a las crisis que tocan la planèta, fàcia a las politicas menadas, totjorn mai liberalas que destrusisson los emplècs, los mitans ambients dins las ciutats o los campestres. Fàcia a un sistem de produccion qu'amolona los escacs, Euròpa Ecologia Miègjorn Pirenèus prepausarà al mes de març de 2010 son Contracte Ecologista per Miègjorn Pirenèus : cap a una Governança novèla, cap a una Ecò-Region, cap a una orientacion tornar de l'economia creatritz d'emplècs e respectuosa de l'environa e dels rapòrts socials.
Amassam-nos lo 5 de decembre a 3 oras del vespre dins la sala del Ramièr per nòstra Granda Convencion en preséncia de Gerard Onesta (portaparaula d'Euròpa Ecologia Miègjorn Pirenèus), José Bové (desputat Europenc Euròpa Ecologia), Miquela Rivasi (desputada Europenca Euròpa Ecologia Region Paca), Catarina Grèze (desputada Europenca Verts/ALE), las animatritz e los animators de la campanha, los Comitats Locals Euròpa Ecologia e, plan segur, nòstres futurs candidatas e candidats, e atanben de convidat-da-s suspresa.
Presèretz las Europencas ?
Seretz embelinat-da-s per la Regionalas !
De 3 a 7 oras del vespre al Ramièr a Tolosa, seguit d'una serada festiva a partir de 7 oras 30 del vespre. Dintrada a gratis e duberta a totas e totes
Metrò linha B, pausa Palais de justícia 7 I Busses : 1,12,52 I Períf : sortida 24


text:
865
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 865 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
En causa de desacòrdis ambé la majoritat deis oficiers turcs, lo califa Al-Mustain e certanei caps turcs, que crenhavan d'èsser assassinats, abandonèron Samarra per Bagdad. Aquò entraïnèt de negociacions malaisadas que s'acabèron per d'insultas e de menaças. Lei generaus turcs de Samarra decidiguèron alora de proclamar Al-Mutazz, cosin d'Al-Mustain, coma califa. Una guèrra civila acomencèt entre lei partisans dei dos fraires mai Al-Mutazz, gràcias au sostèn dei Turcs e dei Berbèrs, prenguèt aisament l'avantatge e acomencèt lo sètge de Bagdad.


text:
Era Val d’Aran a estat protagonista deth prumèr derbí deth 2016 entre er Espanyol e eth Barça en estadi de Cornellà-El Prat.
Pendent eth partit s’a pogut veir en vidèo mercador der estadi un spot dera Val d’Aran. Abantes deth partit e pendent era pausa, es convidadi poderen degustar desparièrs productes dera Marca de Garantia dera Val d’Aran coma tronquets, coquilhons, choriço de cèrvi e cassís. Es assistents ath partit tanben an arrecebut informacion sus es activitats toristiques dera Val d’Aran aufrida per Torisme Val d’Aran.
[VIDEO]


text:
Jooble vous permet d'accéder en 1 clic à toutes les offres d'emploi en France.en savoir plus
Emploi Canton de Montbron, Job Canton de Montbron
Les offres d'emploi populaires en Canton de Montbron
maintenance Canton de Montbron
administrateur systeme Canton de Montbron
administratif Canton de Montbron
assistant administratif Canton de Montbron
assistante ressources humaines Canton de Montbron
automatique Canton de Montbron
chef chantier Canton de Montbron
conducteur offset Canton de Montbron
développement Canton de Montbron
electronique Canton de Montbron
espace vert Canton de Montbron
garde d'enfant Canton de Montbron
periscolaire Canton de Montbron
pharmaceutique Canton de Montbron
poids lourd Canton de Montbron
professionnel Canton de Montbron
responsable Canton de Montbron
ressources humaines Canton de Montbron
soutien scolaire Canton de Montbron
standardiste Canton de Montbron
technicien informatique Canton de Montbron
technicien maintenance Canton de Montbron
temps partiel Canton de Montbron
Recherche d'emploi par ville Canton de Montbron
emploi Saint-Germain-de-Montbron, 16380


text:
Edicte de Nantas
L'Edicte de Nantas es un document que foguèt signat lo 30 d'abril de 1598 per Enric IV de França, que lo rei i reconeissiá la libertat de culte als protestants, segon mantun limit e lor concedissiá dos "brevets" principals : un nombre consequent de plaças de seguretat en garantida (aperaquí 150) e una indemnitat annadièra a pagar per las finanças reialas.
Enric IV de França èra un ancian protestant, e aviá causit de se convertir al catolicisme per fin d'accedir al tròn. La promulgacion d'aqueste edicte metèt fin a las guèrras de religion que devastèron França al sègle XVI, e constituís una amnistia qu'arrestèt la guèrra civila.


text:
Somari
Nascut a Fontenay-sous-Bois ont son paire, general, es en garnison, Loís-Xavier de Ricard a tre son primièr libre Les Chants de l'aube, paregut a Paris en cò de Poulet Malassis en 1862, qualificat Mistral d’«homme de génie» e Mirèio de « plus beau poème champêtre qu’on ait fait depuis les anciens ». Aquel libre lo mòstra ja albigeista.
Sa familha paternala es originària del Miègjorn, e es dins la region de Montpelhièr que decidís de s'installar amb sa femna Lydie Wilson de Ricard qualques meses après lor maridatge. Tòrna alara d'exili en Soïssa après aver participat a la Comuna de Paris, e aperabans cofondat amb Catulle Mendès a Paris lo moviment poetic Le Parnasse Contemporain.
Amb Augusta Forès rescontrat en 1876, al moment ont lo poèta audenc causís d'escriure en occitan, fan passar Ròse al Felibritge, fòrman un felibritge langadocian, republican e federalista. Es alara en oposicion amb las idèias de Mistral coma lo mòstran las letras a-n-aquel publicat per Jean-Marie Carbasse en 1977. Aquestas letras mòstran tanben que lors relacions se son perseguidas tota lor vida. Federalista de conviccion, Loís-Xavier de Ricard a publicat en 1877 un obratge titolat Lo Federalisme qu'a per cadre lo Montpelhierenc. Los que son apelats "los felibres rotges" an publicat tres almanacs La Lauseta, entre 1877 e 1879, ont an recampat los tèxtes dels felibrencs republicans e dels pòbles latins. Après la mòrt de Lydie Wilson de Ricard en 1880, un darrièr numèro pareisserà a la demanda de Ricard sota la responsabilitat del sol Forès.
Felibre e federalista, partisan de l'union dels pòbles latins pendent sa vida tota, Loís-Xavier de Ricard es estat proclamat en 1888 Majoral del Felibritge de la mantenéncia de Lengadòc, Cigala de Cleira o de l'Òrb que Gabriel Azaïs n'èra lo primièr titular.


text:
Villes et mairies du District de Viana do Castelo
Liste des communes
Viana do Castelo
Ville de Viana do Castelo, localité du Portugal de 90 000 habitants.
La mairie de Viana do Castelo a une adresse e-mail et un site Internet.
Ponte de Lima
Ville de Ponte de Lima, localité du Portugal de 44 000 habitants.
La mairie de Ponte de Lima a une adresse e-mail et un site Internet.
Arcos de Valdevez
Ville d'Arcos de Valdevez, localité du Portugal de 24 000 habitants.
La mairie d'Arcos de Valdevez a une adresse e-mail.
Monção
Ville de Monção, localité du Portugal de 19 000 habitants.
La mairie de Monção a une adresse e-mail et un site Internet.
Caminha
Ville de Caminha, localité du Portugal de 16 000 habitants.
La mairie de Caminha a une adresse e-mail et un site Internet.
Valença
Ville de Valença, localité du Portugal de 14 000 habitants.
La mairie de Valença a une adresse e-mail et un site Internet.
Ponte da Barca
Ville de Ponte da Barca, localité du Portugal de 13 000 habitants.
La mairie de Ponte da Barca a une adresse e-mail et un site Internet.
Melgaço
Ville de Melgaço, localité du Portugal de 9 700 habitants.
La mairie de Melgaço a une adresse e-mail et un site Internet.
Paredes de Coura
Ville de Paredes de Coura, localité du Portugal de 9 400 habitants.
La mairie de Paredes de Coura a une adresse e-mail et un site Internet.
Vila Nova de Cerveira
Ville de Vila Nova de Cerveira, localité du Portugal de 8 800 habitants.
La mairie de Vila Nova de Cerveira a une adresse e-mail.


text:
Personalament ai pas trop d'ideias per estre trop luenc del "terrenc", mes sabi que n'ia força sus aquel forum que son plan al corrent de ço que se fa o se fa pas.. Anem! per rire Miquel Aguilera?
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Occitan de l'annada
1 Occitan de l'annada le Mar 15 Jan - 20:41
sanmarti
Occitan Warrior
Personalament ai pas trop d'ideias per estre trop luenc del "terrenc", mes sabi que n'ia força sus aquel forum que son plan al corrent de ço que se fa o se fa pas.. Anem! per rire Miquel Aguilera?
2 Re: Occitan de l'annada le Mar 15 Jan - 20:58
occitaneta
Occitan Warrior
3 Re: Occitan de l'annada le Mar 15 Jan - 21:22
Danís
Adjudant
LO probleme, a mon vejaire, quo es que avem pas UNA personalitat que faja l'unanimitat. Tu dises Miquèl Aguilera per la blaga, io dise d'acòrd, mas en realitat, sei segur que n'i a tot plen quitament aqui sus lo forum que saben pas qui qu'es ! Coma avem pas de mediatisacion daus individus, avem pas tròp la chausida. Evidentament, coneissem tots los associatius o los militants locaus, mas au niveu occitan nacionau... a despart daus chantaires, vese pas...
4 Re: Occitan de l'annada le Mer 16 Jan - 17:42
sanmarti
Occitan Warrior
Apres om pot se pausar la question de qu'a fait avançar la causa occitana en 2007. Belèu una cançon, un libre, un ome politic (om pot somiar). Los organisators de la mostra de Besiers per exemple. E si es tant malaisit de trobar, es plan lo signe de quicom, non??????????
5 Re: Occitan de l'annada le Mer 16 Jan - 18:15
Danís
Adjudant
sanmarti a écrit:As plan compres qu'avia causit M. Aguilera (president de la Republica Democratica e Federala d'Occitania per los qu'o saben pas e non pas paire o fraire de la Cristina:P ) pr'amor que força pauc de monde lo coneis en ço nostre!
Apres om pot se pausar la question de qu'a fait avançar la causa occitana en 2007. Belèu una cançon, un libre, un ome politic (om pot somiar). Los organisators de la mostra de Besiers per exemple. E si es tant malaisit de trobar, es plan lo signe de quicom, non??????????
Vertat...
O benleu pas. Benleu que sem lo sol pòple a se comportar coma una sola entitat. Benleu que degun e chascun a l'encòp a fach avançar la causa occitana. Òm pòt raivar...
6 Re: Occitan de l'annada le Mer 16 Jan - 19:51
sanmarti
Occitan Warrior
7 Re: Occitan de l'annada le Mer 16 Jan - 20:09
Danís
Adjudant
E quo es conilh, puei que sem tots occiTANS, vau mielhs parlar de çò qu'avem en comun pusleu que de cherchar la palha dins l'uelh dau vesin sens veire la potra dins lo son !
S'es pas 'quò lo probleme de l'occitanisme, que es ?
Io vòle trabalhar emb tots los occitans, m'an fote que sián de tau o tau "confession", emb tot lo monde quo es possible de far daus afars per far avançar las chausas.
Io, 'quò m'agrada de trabalhar emb los d'Anaram Bordèu, quitament se partatje pas totas lors ideias. E aprene a barrar ma bocha quand comencem de parlar daus subjects que faschen, perque de tota faiçon 'quò serviriá qu'a nos divisar. Franchament, quand zo podem eschivar, perque s'en privar ?
8 Re: Occitan de l'annada le Mer 16 Jan - 20:54
joan_cavalier
Trobador !!
9 Re: Occitan de l'annada le Mer 16 Jan - 23:41
Tiston
Occitan Warrior
sanmarti a écrit:As plan compres qu'avia causit M. Aguilera (president de la Republica Democratica e Federala d'Occitania per los qu'o saben pas e non pas paire o fraire de la Cristina:P )
sabe que qu'es lu pair de la Delfina Aguilera, chantadoira occitana... mas la Cristina la coneisse pas... enfin coneisse Christina Aguilera la star americana... i'a un raport?
dins tot los cas sas darrieras consideracions sus la grafia occitana, au M.A., thebigdreux podria vos ne'n parlar un pauc...
10 Re: Occitan de l'annada le Jeu 17 Jan - 8:30
occitaneta
Occitan Warrior
Ne'm sembra pas que sia comparable un forum e la vita vitanta, aqui qu'es un lòc d'expression e qu'es donc totaument normau que i aja parladuras animadas o quita pelejadas... De mei, l'internet qu'a la soas limitats e donc un mot a l'escrit ne sera pas jamei interpretat com un a l'orau ... Qu'es normau !
L'important qu'es d'estar totts amassas suu terrenh, quitament qu'avem causas d'exprimir e de disèr sus tau o tau causa, lo mei important qu'es d'encoratjat cada accion occitana e occitanista que sia !!
Jo ne voi pas briga d'un pseudo "consensus" au nom de l'unitat...
Que sem un poble, e de heït qu'avem viejaires politics, culturaus, musicaus... desparrèr... qu'es aquò tanben un poble viu !!!
11 Re: Occitan de l'annada le Jeu 17 Jan - 19:43
sanmarti
Occitan Warrior
Som d'acordi amd tu Danis, volem totis la meteissa causa mes sem pas capable d'i anar amassa, e parli pas especialament d'aquel forum mes del moviment occitanita tot sancer. es normal que cadun defenda sas ideias, sons punts de vista, mes aquo se deu faire amb mai de respect me sembla, subretot, coma o ditz Occitaneta, un mot escrit es pas interpretat coma un parlat.
12 Re: Occitan de l'annada le Jeu 17 Jan - 19:52
joan_cavalier
Trobador !!
Tiston a écrit: thebigdreux podria vos ne'n parlar un pauc...
Sorry coma disia Alienor aprep aver encornat un frances amb un ingles, aqueste còp passi mon torn....
13 Re: Occitan de l'annada le Jeu 17 Jan - 19:59
joan_cavalier
Trobador !!
Danís a écrit:
Io vòle trabalhar emb tots los occitans, m'an fote que sián de tau o tau "confession", emb tot lo monde quo es possible de far daus afars per far avançar las chausas.
Una anecdota leu per apiègjar ço que dit Danis, ieu pendant d'anadas lo amb lo qual capiteri lo mai de travalhar era lo Sicre, per tant la seuna musica me confla, la qu'escoti e que fasia es sense brica interest per el, es castanian-anti fontanian, ieu me foti dels morts m'interessi als vius; es respublican frances, soi independentiste occitan , çaquelà a cada còp qu'erem d'òbrar sus un projecte amassa, cadun se tenia a la seuna plaça, fasia son trabalh e daissem de costat lo 5% de metode disparier, per nos agafar als 95% de tòca comuna...aprep the rest is silence.
Aprep dirai que i'a causas dins l'occitanISME e dins certs causas que se debanon ara, que començan de m'inquiestar...mas bon aquò es una autre istòria.
Cric e Cric, pensi que lo conte es luenh d'esser finit, Cric e Crac ieu pel moment ai acabat.
Cedric
14 Re: Occitan de l'annada le Jeu 17 Jan - 20:02
joan_cavalier
Trobador !!
sanmarti a écrit: vos prepausi jo de causir los occitans de l'annada(disi pas los occitanistas per pas tornar començar una peleja amb quaucun....).
Ai trapada la bona responsa en fach mercés a San-Marti, emplegas pas occitanISTE per pas te pelejar amb ieu, doncas pren en compta la reaccion que podria aver doncas l'occitan de l'anada lo al qual cal pegar e beure sas paraulas coma idromel....Soi Ieu
15 Re: Occitan de l'annada le Jeu 17 Jan - 20:11
sanmarti
Occitan Warrior
16 Re: Occitan de l'annada le Jeu 17 Jan - 20:18
joan_cavalier
Trobador !!
sanmarti a écrit:O ieu benleu pr'amor que atal ai fait quicom per l'unitat occitan(ista)
O benleu Danis e l'Omi per aver crear aquel forum sense lo qual seriem pas d'aver aquela discutida...
O benlèu Occitaneta per pas aver relevat qu'as fotut Occitan de l'annada e non pas Occitana...
Non anem ieu dirai (aprofiechi a mai que torna pas gaire passar per aquì d'aquela passa, mon encontra de l'annada per ieu l'occitan de l'anada es e demora......Yellow
17 Re: Occitan de l'annada le Jeu 17 Jan - 20:34
sanmarti
Occitan Warrior
18 Re: Occitan de l'annada le Jeu 17 Jan - 21:24
occitaneta
Occitan Warrior
Occitaneta, caganta de l'annada 2007 ( e probablament de la de 2008...)
19 Re: Occitan de l'annada Aujourd'hui à 4:57
Contenu sponsorisé
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
Òu lei colègas!
Alban es mon Vezin!!
A marcat sus sa ficha d'indentitat qu'èra de Ròai, a costat d'Avinhon, mai aquò es pas ben dich, le vertat es que Ròai es a costat dau Palis (e Avinhon es pas tròp luenh)!
De tot biais aquò es pas important, vodriau just mandar un grand aiòli electronic per Alban, que se siam rescontrats amé lo mispaci, e se siam rendut compte qu'eriam vezins!
Un grand aiòli, perque a fach soncament una annada de Provençau (una ora per setmana) e puèi a après la lenga tot solet amé lei libres... L'autre sèr qu'es vengut a l'ostau ai remarcat que parlava força ben lenga!
Alban es un afogat, m'a dich: "fau que totei parlon la lenga aici, avant que siague mòrt". Ne'n vaqui un de polit projecte! I arribarem!!
Adonc aiòli en tu! e a tot ara, qu'anem veire Massilia a Carpentràs.


text:
Myst
Myst es un videojuec sortit en 1994. Foguèt imaginat per lei fraires Robyn e Rand Miller, desvolopat per Cyan, Inc. e edidat per Brøderbund. Es un juec d'aventura de premiera persona onte lo jogaire incarna « l'Estrangier », un individú teleportat dins l'illa de Myst gràcias a un libre magic. Dèu explorar aqueu mond desconegut, trobar d'autrei libres permetent de se teleportar vèrs d'autreis univèrs e resòuvre l'enigma pausada per dos fraires sarrats dins de libres magics. Lo juec a quatre fin diferentas en foncion dei chausidas realizadas per lo jogaire dins lo corrent de la partida.
A sa sortida, Myst aguèt un succès fòrça important (sièis milions d'unitats vendudas) e recebèt un acuèlh fòrça favorable de part de la premsa especializada[1] [2]. Aqueu succès permetèt de desvolopar quatre seguidas (Riven, Myst III: Exile, Myst IV: Revelation e Myst V: End of Ages) que totalizèron uech milions d'unitats vendudas suplementàrias. De mai, lo sistèma de juec de Myst marquèt una evolucion tant importanta dins l'istòria dau videojuec que s'inventèt l'expression lo genre Myst-Like per designar lei juecs d'aventura basats sus de principis similars.


text:
"Sabèm totes la frasa de Cesar : « Gàllia (…) se devesís en tres parts, una abitada pels Bèlgas, un autra pels Aquitans, la tresena pels que dins lor pròpria lenga se dison Cèltas e dins la nòstra Galleses. Totes aqueles pòbles diferon entre eles per la lenga, las costumas e las leis. Los Galleses son despartits dels Aquitans pel cors de Garona (…). Aquitània s’espandís del flume Garona als monts Pirenèus e a la part de l’Ocean que banha Espanha… ». Donc vesèm aquesta anglada poblada pels « Aquitani », un nom transcrit mai o mens foneticament pel grand òme, mas que podèm raprochar de lo dels Iacetani (Aragon), dels Ceretani (Cerdanha) o dels Lacetani (Lacetani → lacetan → caletan → catelan → catalan ; *catalania X Gasconha → Catalonha). Mas a l’epòca de Cesar los « Aquitani » èran ja un pauc barrejats : los Tarbelli (Dacs), los Vòlcas Tectosages (Tolosa) e los Bituriges Vivisques (Bordèu), per far cort, èran de pòbles celtics. Pel linguista gascon J.C. Dinguirard (1982, p. 70), « la prompta romanizacion » d’Aquitània « venia benlèu de çò que lo latin (…) arribava a plec per resòlver los problèmas de comunicacion que pausava una situacion linguistica plan embolhada. Se’n cal trachar : devián coïncidir (…) al mens de lengas bascoïdas, aquitanas, celticas… ». Vertat es que los sols noms de Convenae (Comenge) e de Consoranni (Coserans), que designan d’amassadas de pòbles, semblan plan explicits. L’istòria dels « Aquitani », que tanh al long e al sud dels Pirenèus una istòria mai bèla, èra ja anciana e s’acabava amb la celtizacion e la latinizacion. Aquela latinizacion foguèt tan rapida e prigonda coma la de Narbonesa : ne testimònian particularament lo manten de fòrça noms romans per las vilas (al contrari del nòrd de Garona) e l’escafament dels noms dels pòbles primitius dins la toponimia al profieit de noms d’òmes latins (Fidentiacus : Fesensac ; Asteriacus / Asterius : Astarac ; Arminius / Armanius : Armanhac…), e las nombrosas e somptuosas villàs escampilhadas pel país."
Evidentament, non soi pas d'acòrd dab aqueras afirmacions.
Sus l'origina deu mot Aquitani, jo que pensi, après d'auts e en particular lo lingüista basco Hector Iglesias, que lo mot deriva deu nom latin deu capdulh deus Tarbelli o Tarbèths : Aquis (uei lo dia Dacs). Aquitani que significaré quauquarren com "los de Dacs" e qu'acabè per designar tots los Aquitans. Que vs'arrecomandi la lectura d'aqueth article de Hector Iglesias, hòrt interessant com tot çò qu'escriu aqueth lingüista e cercaire basco.
Que la colonizacion romana estosse importanta e qu'aquò's nòte en la toponomia, be n'èm plan d'acòrd. Totun, arren non permet de créder l'aquitan o (proto)basco que i deishè rapidament d'estar parlat, en Aquitània pas mei qu'en Hauta Navarra. Que la colonizacion romana i estosse importanta n'implica pas briga que lo basco i èra extint. No's parlava pas basco en las nombrosas "villas" romanas "escampilhadas peu país", que n'èm d'acòrd, totun la gran majoritat de la gent deu país, los indigèns, lo pòple, qué, no'i abitavan pas briga en aqueras maisons e eths que devèn parlar aquitan, qu'ei a díser basco o protobasco.


text:
Sint Sauvestre
Sint Sauvéstre[1] pronociat localament [sĩ so'vejtrɛ] (oficialament en francés Saint-Sylvestre) es una comuna situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los Sint-sauvestre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Particularitats dau parlar comunau[modificar | modificar la font]
- Articles definits : lo [lu], la [lɔ/la], los [lu:], las [la:]
- Prononciacion : Ch [ʃ] ; g (-e-i) e j [ʒ]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
Intercomunalitat[modificar | modificar la font]
Embessonatges[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Liams externes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Dictionnaire Toponymique de la Haute-Vienne, Yves Lavalade/Ives Lavalada, ed. Lucien Souny


text:
Edip rei
Edip Rei (en grèc ancian Oἰδίπouς tύpavvoς / Oidípous Týrannos, en latin Edipus Rex) es una tragèdia grèga escricha per Sofòcles vèrs la fin de sa vida, l'unica conservada de la trilogia sul malastrat rei de Tebas.
Sinòpsis[modificar | modificar la font]
L'òbra conta l'istòria d'Edip, un prince malastrat de Tebas, filh de Laïos e Jocasta. Pauc abans que Laïos e Jocasta se maridan, l'oracle de Dèlfes avertiguèt que lo filh qu'auràn vendrà l'assassin del paire e l'espós de la maire. Laïos prenguèt paur e, quand nais Edip, encarga un de sos subjèctes que lo tue, mas aquel darrièr executèt pas l'òrdre d'Edip. Solament pertusa los pès al noirat e se penja, amb una cencha, a un arbre.
Forbas, pastre dels ramats del rei de Corint, que per aquí passava, endend planhs e ploradas del noirat. Lo libèra e lo recuèlha per que lo suènha Polibos. L'esposa de Polibos, Peribèa, es encantada pel nainat e lo costosís amb afeccion a çò d'ela. Es ela que li dona lo nom d'Edip (que significa "qu'a lo pes enflats").
Edip creis jols suènhs dels reis de Corint. Pendent de noças, un bandat revèla que Polibos e Peribèa son pas los vertadièrs paires. tormentat pels dobtes, Edip demanda a la maire se foguèt adoptat o non, mas Peribèa, mentís, li disent qu'èra la seuna vertadièra maire. Malgrat aquò, Edip, es pas satisfach de la responsa de Peribèa e prega l'oracle de Dèlfes, que li predi que tuarà lo paire e se maridarà amb la maire. Ausissent aquelas paraulas, Edip promet de jamai tornar a Corint, e camina cap a Focida. Dins lo viatge tròba un carri, en que i a Laïos, acompanhat d'un cohòrt. Dabans la negativa tant d'Edip coma del carri a daissar passar l'autre, comença un combat a l'eissit de que Edip mata Laïos. Arribant a Tebas, Edip tròba un orrible monstre, l'Esfinx. L'Esfinx aviá lo cap, la cara e las mans d'una femna, la votz d'un òme, lo còs d'un can, la coa d'una sèrp, d'alas d'un aucèl e d'arpas de leon. Dempuèi un puèg arestava totes aqueles que passava al sus costats e li formulava una question. Se respondava pas, l'Esfinx los donava la mòrt.
Edip capitèt de respondre a la fatidica question e atal libèra Tebas, la ciutat qu'èra torturada pel monstre fin alaras. Al dintrar la ciutat, los ciutadans, mercejant l'estrangièr, li prepausèron de lo far rei e de lo maridar amb la reina Jocasta, veusa dempuèi pauc... Lo maridatge e lo coronament se faguèron amb grands festenals. Pasmens, pauc aprèp, de nòus malaürs acablan Tebas. Segon los oracles e devinaires, la causa es que l'assassin del rei Laïos viu dentre los abitants. La recèrca, comendada pel rei de Tebas d'esperel, capita pas. La participacion de Tiresias es la clau per revelar a Edip que, de fach, çò que foguèt anonciat es acomplit. Al desnosament, Jocasta se suicidís e Edip s'arranca los uèlhs e abandona Tebas.
Tèmas[modificar | modificar la font]
La tragèdia tracta del tèma del destin e cossí es complèxe malgrat los desirs umans, un motiu recurrent dins las òbras grègas. Lo sens tragic es pas solament la mòrt involontària d'èssers amats o l'incèst, mas tanben la manca de libertat.
Lo còr agís coma un ciutadan ordinari, opinant davant los faches, opausant la vision de la persona mejana amb la vision divina o aristocratica.


text:
Cashobia
Cashobia (en cashob Kaszëbë / Kaszëbskô, en polonés Kaszuby, en alemand Kaschubei / Kaschubien) es un país d'Euròpa, pàtria del pòble cashob e de la lenga cashoba, situat al centre-nòrd de l'estat polonés, près de la mar Baltica.
Las vilas mai importantas son los grands pòrts de Gdańsk (en polonés) (o Gduńsk en cashob, Danzig en alemand) e Gdynia (en polonés) (o Gdiniô en cashob, Gdingen en alemand). Dins aquelas doas vilas la populacion es pro polonizada e mai se i a encara de personas de cultura cashoba. Dins la rèsta de Cashobia, la cultura cashoba es plan presenta.


text:
Saint-Maurice (Nièvre)
Saint-Maurice es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Saint-Maurice, ou Saint-Maurice-sur-Aron, es situat a la limit del Bazois, plan calcari relativament fèrtil, e del horst de Sant Saulge, tucs granitics bordants las municipalitats de Saint-Saulge e Crux-la-Ville.
La mai granda part de la municipalitat a basat en un tuc alongat en immergint sul Aron (riu en prenent la siá font a Crux-la-Vila e en se tirant en lo Léger a Decize).
A compausat del borg en comprenent una quinzena d'ostals, d'un luòc en comprenant comuna, sala de las fèstas e glèisa, e de divèrses caserius: 'Le Jonceau, La Forêt, Bonnefonds, Vieux Château, Grand Bussy, Petit Bussy, Le Préhaut, Le Domaine neuf, Le Corbier, Montat, Château de Montat e La Queue de l'étang.
Saint-Maurice, ou Saint-Maurice-sur-Aron, est située à la limite du Bazois, plateau calcaire relativement fertile, et du horst de Saint-Saulge, collines granitiques bordant les communes de Saint-Saulge et Crux-la-Ville.
La plus grande partie de la commune est basée sur une colline allongée plongeant sur l'Aron (rivière prenant sa source à Crux-la-Ville et se jetant dans la Loire à Decize).
Elle est composée du bourg comprenant une quinzaine de maisons, d'une place comprenant mairie, salle des fêtes et église, et de plusieurs hameaux: 'Le Jonceau, La Forêt, Bonnefonds, Vieux Château, Grand Bussy, Petit Bussy, Le Préhaut, Le Domaine neuf, Le Corbier, Montat, Château de Montat et La Queue de l'étang.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La parròquia se trucava antany Sant-Maurici-lo-Sant-Saulge.
En 1161, Bernard de Sant-Saulge, avesque de Nivèrns, desgrana en las siás cartas adreçadas a Bernard II, fraire e abbé del Abbaye de Sant-Martin de Autun que la glèisa de Sant-Maurici-lo-Sant-Saulge, « Ecclesiam Sant Mauricio » aperten a lo sieu abbaye[1]. En 1164, lo Pape Alexandre III, refugiat a França, confirma per una bulle aquela possession[2].
Al cors del periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), la municipalitat #portar provisoirement lo nom de Maurici-los-Fontaines[3].
La paroisse s'appelait autrefois Saint-Maurice-les-Saint-Saulge.
En 1161, Bernard de Saint-Saulge, évêque de Nevers, énumère dans ses lettres adressées à Bernard II, moine et abbé de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun que l'église de Saint-Maurice-les-Saint-Saulge, « Ecclesiam Saint Mauricio » appartient à son abbaye[4]. En 1164, le Pape Alexandre III, réfugié en France, confirme par une bulle cette possession[5].
Au cours de la période révolutionnaire de la Convention nationale (1792-1795), la commune porta provisoirement le nom de Maurice-les-Fontaines[3].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Cartulaire del Abbaye de Sant-Martin de Autun: Charte N°XVII.
- ↑ Cartulaire de la Abbaye de Sant-Martin de Autun : Charte n° XVIII.
- ↑ 3,0 3,1 Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 5 d'agost 2012 Error de citacion : Invalid
tag; name "Cass" defined multiple times with different content
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun: Charte N°XVII.
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun : Charte n° XVIII.


text:
Panthera onca
Lo jaguar (Panthera onca) ei un mamifèr carnivòr de la familha deths felids, ei a dire deths gats. Viu en eth continent american. Apertenh ath genere Panthera e ei era soleta espècia de Panthera qu'es trapa en America. Eth jaguar ei eth tresau felin més gròs dempús deth tigre e eth leon e eth més gros deth emisfèri occidentau. Eth territòri deth jaguar aué va dau sud des Estats Units e Mexic per tot America Centrau cap al sud enquia Paraguai e eth nòrd d'Argentina. Eth jaguar a un territòri de cria en Arizòna (sud-est de Tucson), més a estat escandit en es Estats Units des de 1900.
Aguest gat damb plaps semble fisicaments eth leopard més ei més gròs e damb un còs més massís. Eth son comportament e abitat caracteristics son més apròp deth deth tigre. Es bòsqui son territòri dera sua predileccion més tanben demore dens ua varietat de terrens duberti. Ei plan associat damb era presença d'aiga e aima plan nadar. Ei un felin solatièr, oportunista, predador d'amagatals, en naut dera cadena apaissal.
Ei ua espècia clau e jòga un ròtle important ena estabilizacion des ecosistemes e ajuda a regular es especies que caça. Era sua mossegada ei plan hòrta sustot comparada dama d'auti gat grossi. Açò permet trincar es armadures des reptils armats e d'usar un metòde tà tuar plan inusual: mossega era pèth entre es aurelhes e finís per mossegar eth cervèth.
Eth jaguar ei ua espècia menaçada e es sons nombres declinen. Es menaces enclausen eth trincament e era perdua d'abitat. Era caça internacional des jaguars ei enebida, més aguest gat ei tuat soent pes umans especiauments en conflictes damb pagesi e borièrs en Sud- America. Ansin, redusit eth son abitat, enqüera ei gran, donada era sua istòrica distribucion, a cambiat era mitologia de plan de cultures indigenes americanes, coma era Astèca e era Maia.
Somari
Etimologia[modificar | modificar la font]
Era paraula proven en anglés des lengas Tupi-Guarani; Jaguar. Ansin ei coma s'apera en anglés, francés e espanhou. En catalan e portugués (brasilièr) que se ditz onça. Se crede qu'era capcièra d'aguesta paraula proven dera lenga de negòcis amazoniana Tupinambá via eth portugués jaguar. Era paraula tupí yaguara vuòl díder "bèstia" e de cops ei arrevirada per "can". Era paraula especifica peth jaguar ei yaguareté.
Eth prumèr component dera sua designacion taxonomica ei Panthera e proven dau latin e dau grec tà aperar eth leopard. Era onça ei eth jaguar en portugués més en anglés ounce vuòl díder leopard des nhèus, Uncia uncia. Proven dau latin lyncea que vuòl díder cervièr. En italian se ditz lonza e en francés ancian se didía l'once.
Taxonomia e evolucion[modificar | modificar la font]
Eth jaguar o Panthera onca ei era paraula exacta tà designar era soleta espècia deth genre Panthera en eth nau monde. Eth DNA mostre d'evidencies damb eth leon, eth tigre, era onça o leopard des nhèus e eth leopard plapat e an un ancessor comun que demorèc hè entre 6 e 10 milions d'annades. Damb tot, es ossi fossils parlen deth neishement dera Panthera hè 3.8 milions d'annades. Es estudis filogenetics mostren per norma generau qu'eth leopard plapat siguéc basic entà aguest grop (Neofelis nebulosa). Eth luoch des especies que demoren ei donques enqüera shens resólver.
Eth zoològ Reginald Pocock conclusiguèt qu'eth jaguar ei plan religat damb eth leopard. Més eth DNA ei enqúera inconclusiu. Fossils deth jaguar europèu e deth leon american mostren caracteristiques d'andús, eth leon e eth jaguar. Es dus especies s'amassaren hé entre 280.000 e 510.000 annades.
Ancessor asiatic[modificar | modificar la font]
Mentre qu'es onces demorauen sonque enes ameriques, descénden de gats deth Monde Ancian. Hè 2 milions d'annades, eth jaguar e son cosin, eth leopard plapat, auien un ancessor comun asiatic. En eth pleistocèn, es ancessors des onces d'aué corrien per Beringia e es sòns descensors se moguèren tà America Centrau e deth Sud. Eth sòn manjar eren es cèrvis e d'autes animals erbacèus qu'abans demorauen en manades.
Variacions geograficas[modificar | modificar la font]
Era darrièra delineacion des sosespecies deth jaguar siguéc hét en 1939. S'assolèren sus es traches e era morfologia dera clusca e se reconeguèren enquia ueit sosespecies. Totun, eth cientific Pocock aguét pas d'acces a de basti especimens tà criticar e evaluar toti es sosespecies e mantinguéc es dubtes sus bèri uns. Ua consideracion tardièra deth sòn trabalh suggeréc sonque tres sosespecies.
Estudis recenti tanben an falhat en trapar evidencies entà ben definides sosespecies qu'aué existissen pas més. Larson demostréc qu'auien variacions nòrd-sud més açò ei pas segur 100%. Damb tot, se traparen termiéres geografiques en er arriu Amazones. Tot e qu'es divisions tradicionaus son es de Pocock, Seymour establiguéc tres sosespecies:
- Panthera onca onca: de veneçuela enquiath Amazones, enclusant: Panthera onca peruviana : costa dau Peru.
- Panthera onca hernandesii: Oest de Mexic,enclusant:
-
- Panthera onca centralis: d'El salvador enquia Colombia)
- Panthera onca arizonensis: d'Arizona a Sonora
- Panthera onca varaecrucis: e Texas a Mexic
- Panthera onca goldmani: deth Yucatan a Belize.
- Panthera onca palustris: en arees deth Pantanal en Mato Grosso e Mato Grosso do Sul, Brasil, e er arriu Paraguai enquia Argentina.
Biologia e comportament[modificar | modificar la font]
Caracteristicas fisiques[modificar | modificar la font]
Era onça ei un animal plan musclat e massís. Pes e mesura son normauments de 56 a 94 Kg. Es mascles més grossi pesen 160 Kg e es hemeles son un 10-20% més petiti. Era longada deth morre ara coa ei d'1.2 a 1.95 m. Es sues coes son més cuertes qu'es deth d'un gat (45-75 cm). Es pates tanben son cuertes, força, comparades damb un tigre o un leon. Era mesura enquias espatles ei 63-76 cm. comparat damb un leopard ei més gros, més pesat e més massís.
Variacions enes mesures sigueren guardades enes regions e habitats, damb era mesura que creish deth nòrd ath sud. Un estudi dera onça hèt ena Reserva der Biosfera de Chamela-Cuixmala, ena costa deth Pacific mexicana, mostréc mesures de 50 Kg. Per contra, ena region brasilièra deth Pantanal pesa 100 Kg e enquiath 136 Kg.
Era onça de bòsc ei més hosca e més petita qu'es onces d'arees dubertes, possiblements pera mesura més petita des sues preses erbàcees. Ei un animal apte tà esclar, córrer e nadar. Eth cap ei massís e era dentadura plan poderosa. Era onça a ua mossegada hòrta e ei capadís de préner enquia 910 Kg d'un solet cop. Açò ei dus cops més qu'eth leon e era hiena. Açò permet ara onça de trincar era armadura des tartugues.
Un estudi demostréc qu'era sua força hé que sia aprop deth leopard e deuant deth leon e deth tigre. Caça animals que pesen 300 Kg en bosqui densi e quan ei més cuert açò ei ua adaptacion. Era sua pèth qu'ei jaune entà marron-roge e negre. Totun, es arees deth vrente son blanques. Aguest felin hé plaps tà s'acutorbar en eth sòn habitat boscós. Es plaps son diuersi d'un individú a un aute e es sues mesures tanben.
Era onça sembla plan eth leopard més ei més massís e pesat qu'aguest. Es dus animals se destrien pes sòns plaps. Es d'ua onça son més grossi, mens e més hosques, damb plaps més petiti dens d'eres. Eth leopard non es a. Es onces tanben an eth cap més redond e cuert comparat damb eth leopard.
Eth morfisme des colors a luòch en aguesta especie. Ua forma de gaireben-negre melanisme apareish regulauraments. Es onces damb melanisme son toti negres tot e que es plaps son visibles en un examen més proche.
Eth color negre ei mens comun qu'auer sonque plaps. Totun, sonque afecta eth 16% dera populacion. Es jaguars melanistics son coneguts formauments coma panteres negres més son pas apertenguents a ua auta especie desseparada.
I a tanben d'individús albins plan estonables. Aguesti son aperats panteres blanques. Més era mutacion empacha qu'aqueths colors sian usuals.
Reproduccion e cicle vitau[modificar | modificar la font]
Es hemelles de jaguar arriben ara maturitat en hér es dus annades e es mascles as tres o quate. Aguest gat se crotza pendent tot er an ena jungla més i a més cadèls quan i a més caça. Era baisha revèrta ei guardada en captivitat.
Era parelha de jaguars se dessepararà dempús der acte e aprés 93-105 jorns es hemelles pàrien de dus a quate cadèls. Era mair tolerarà pas mascles proche pr'amor qu'i a risc d'infanticidi. Aguest comportament tanben se trapa en eth tigre.
Es cadèls neishen cècs més dempús tres mesi ja son creishuts. Més demoraran damb era mair enquias sies mesi, moment en quau començaràn tà caçar junti. Seràn damb era mair enquias dus annades abans de víuer solets tà reclamar un territori propi. Se pensa que viuen entàs 12-15 ans ena jungla e en captivitat enquias 23 ans.
Activitat sociau[modificar | modificar la font]
Aguest ei un gat solatièr exceptat de quan viu damb es autes cadèls e era mair. Es adulti sonque se trapen tà crotzar-se. Es hemelles an un territori d'entre 25 a 40 Km2 e generauments esquiven es autes jaguars. Es mascles an un area qu'arriva a 100 Km2. Tà l'ac assenhalar aperfecha marques damb es ungles, orina e deisha brens.


text:
Saint-Julien-de-Civry
Saint-Julien-de-Civry es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Al sud de la Bourgogne, Sant-Julien-de-Civry es un vilatge del Brionnais, region considerada coma lo berceau de la raça bovina charolaise.
Lo païsatge es vallonné e abondiu d'èrba
L'abitat a escampilhat, amb de nombroses caserius éparpillés sus las nautors, en basses es lo bourg
L'essencial es lo bovidé (charolais).
Au sud de la Bourgogne, Saint-Julien-de-Civry est un village du Brionnais, région considérée comme le berceau de la race bovine charolaise.
Le paysage est vallonné et foisonnant d'herbe
L'habitat est dispersé, avec de nombreux hameaux éparpillés sur les hauteurs, en bas est le bourg
L'essentiel est le bovidé (charolais).
Istòria[modificar | modificar la font]
De las rèstas romains a Maringues (pèças de moneda, estèlas de sojorn) testifiquin d'una aucupacion umana dempuèi la Antiquitat.
Abans lo Sègle XII, Civry èra lo centre de la parròquia mesa jol patrocini del prieuré de Marcigny dempuèi 1105. La glèisa de Civry i auriá #èsser destruida pendent las guèrras de religion. La glèisa actuala del bourg a #èsser erigida al Sègle XIII.
Sant-Julien dépendait dels comtes palatins de Dyo, #que possedissián lo castèl de Val, bastit al Sègle XIV.
Pendent la Revolucion francesa, Sant-Julien-de-Civry i aguèt rebatejat "Verd Pré". La municipalitat #èsser alavetz çò cap de-luòc d'un éphémère costat reagrupant Dyo, Sant-Germain-en-Brionnais, Amanzé e Prizy[1].
Lo castèl de Val del Sègle XIV, aital coma las rèstas del castèl del Pichon Bòsc demòstran l'importància #qu'a aguda lo vilatge a una cèrta epòca. N'efièch, lo pòble comptava 1 435 abitants en 1820.
Des restes romains à Maringues (pièces de monnaie, fragments de demeure) témoignent d'une occupation humaine dès l'Antiquité.
Avant le Sègle XII, Civry était le centre de la paroisse placé sous le patronage du prieuré de Marcigny dès 1105. La glèisa de Civry aurait été détruite pendant les guerres de religion. L'église actuelle du bourg a été érigée au Sègle XIII.
Saint-Julien dépendait des comtes palatins de Dyo, qui possédaient le château de Vaux, construit au Sègle XIV.
Durant la Révolution française, Saint-Julien-de-Civry fut rebaptisé "Vert Pré". La commune fut alors le chef-lieu d'un éphémère canton regroupant Dyo, Saint-Germain-en-Brionnais, Amanzé et Prizy[2].
Le château de Vaux du Sègle XIV, ainsi que les restes du château du Petit Bois démontrent l’importance qu’a eue le village à une certaine époque. En effet, le village comptait 1 435 habitants en 1820.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Los amics de passat charolais, Lo tieu vièlh país, Lo costat de Charolles en lo sieu passat ancian e recent, J.Pàg. Dumas, Charolles, 1985
- ↑ Les amis de passé charolais, Ton vieux pays, Le canton de Charolles dans son passé ancien et récent, J.P. Dumas, Charolles, 1985


text:
Mielina
La mielina es una substància constituida principalament de lipids (sfingomielina) que las sisas alternan amb de sisas de protids. D'un biais general, la mielina servís per isolar e protegir las fibras nerviosas, coma o fa lo plastic a l'entorn d'un fial electric.
Aquela substància se trapa dins d'unas cellulas del sistèma nerviós : las cellulas de Schwann, situadas dins lo sistèma nerviós periferic (los nèrvis), e dins los oligodendrocits, situats dins lo sistèma nerviós central (encefala e mesolha espinala) dels gnatostomats (los vertebrats amb maissa).
Les cellulas de Schwann enròdan los axòns de las fibras nerviosas del sistèma nerviós periferic. Al nivèl de nombrosas fibras (mas pas totas), aquelas cellulas son espotidas e sas membranas plasmicas son enrodadas a l'entorn dels axòns. Las cellulas de Schwann forman alavetz un long forrèl discontinú dich la « gaina de mielina », que pòt presentar entrò a 300 sisas de membrana. La gaina de mielina permet d'aumentar la velocitat de propagacion de l'inflús nerviós al long d'aquelas fibras nerviosas, que se pòt alavetz propagar de 10 a 75 m.s−1 : d'efièch entre cada part mielinizada de l'axòn se trapa una part "nusa" de l'axòn que, ela, es conductritz. Aquel endrèch se ditz un nos de Ranvier. Aital, l' inflús sauta d'un nos de Ranvier a l'autre al long de l'axòn, çò que li permet de percorir le meteis camin en un temps mendre. Es aquò que se ditz la « conduccion saltatòria ». Dins lo còs uman, aqueste mòde de conduccion es utilizat ont la velocitat d'inflús a d'èsser rapida. Los nèrvis que se dirigisson cap als muscles esqueletics, per exemple, son fach de fibras mielinizadas de conduccion saltatòrias.


text:
Senescaucia de las Lanas
La Senescaucia Principau de las Lanas que s'estenèva sus ua part substanciau de l'actuau departament de las Lanas e tanben sus bèras zonas de l'actuau departament deus Pirenèus Atlantics, com la vila de Baiona e Labord.
Presentacion[modificar | modificar la font]
Que's creè en 1255, per division de la Senescaucia de Guiana. Qu'estó erigida en circonscripcion particulara en 1454 peu rei Carles VII.
A l'origina, qu'englobava Labord, la vila de Baiona, ua vintea de parròquias puish restacadas au departament deus Pirenèus Atlantics (subertot dens los sectors de Bidaishe e Arsac) e ua bona part de l'actuau departament de las Lanas, dilhèu tanben (au mensh dens un purmèr temps) lo vescomtat de Sola. Que's sosdividí rapidament de hèit en tres senescaucias segondàrias, los siètis de las quaus èran Baiona, Dacs e Sent Sever, circonscripcions judiciàrias dens la practica autonòmas las uas de las autas mes qui èran en teoria unidas devath l'autoritat d'un senescau d'espasa (dens lo ròtle purament protocollari) qui residiva a Sent Sever, puish a Dacs.
- La Senescaucia de Baiona que cobriva la vila de Baiona e Labord.
- La Senescaucia de Dacs qu'englobava 73 parròquias.
- La Senescaucia de Sent Sever qu'èra formada de 112 parròquias.


text:
Segonda Guèrra Medica
La Segonda Guèrra Medica se debanèt entre 480 e 479 avC quand l'Empèri Pèrsa assaièt tornarmai d'envaïr lei ciutats-estats grègas après sa revirada pendent lo premier conflicte (490 avC). Aqueu còp, lo ròtle principau dins lo plan pèrsa foguèt fisat a l'armada terrèstra que deviá conquistar Grècia per lo nòrd dau país. La flòta èra principalament encargada de l'avitalhament. Après quauquei dificultats logisticas, lei Pèrsas capitèron d'atacar en 480 avC mentre que lei ciutats grègas èran encara devesidas entre elei. Certanei decidiguèron d'acceptar la dominacion pèrsa coma Tebas e d'autrei, coma Esparta e Atenas, decidiguèron de se batre per demorar independentas. Pasmens, aquelei discussions empachèron lei Grècs de fortificar lo nòrd dau país e la posicion dei Termopilas foguèt presa per lei Pèrsas. Aquò entraïnèt la casuda rapida dau centre de Grècia e l'evacuacion d'Atenas per sa populacion. La destruccion de la flòta pèrsa a Salamina arrestèt aquela ofensiva obligant lei dos camps de gardar sei posicions durant l'ivèrn. A l'estiu de 479 avC, lei Grècs mandèron una ofensiva dempuei Peloponès còntra la Grècia Centrala. L'armada pèrsa foguèt anientada a Platea marcant la victòria grèga sus lo continent. Puei, vèrs la fin de l'annada, la flòta grèga ataquèt lei basas pèrsas dins la Mar Egèa entraïnant la destruccion dei capacitats navalas de l'Empèri Pèrsa dins la region.
Lei victòrias de 479 marquèron lo succès de la coalicion grèga e l'alunchament de la menaça pèrsa sus lei ciutats-estats de Grècia. En revenge, la guèrra contunièt durant d'annadas entre una coalicion novèla formada sota l'impulsion deis Atenencs per atacar lei posicions pèrsas en Anatòlia e i reprendre lei ciutats-estats grègas conquistadas per lei Pèrsas au sègle VI avC.


text:
1249
Aquesta pagina concernís l'an 1249 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Egipte[modificar | modificar la font]
Menaçat per la Setena Crosada, lo poder egipician conoguèt de dificultats importantas dins lo corrent de l'annada. Premier, deguèt faciar l'ataca dei Crosats, desbarcats lo 5 de junh. Chajar ad-Durr, una dei fremas dau sultan, placèt son fiu Turan Chah a la tèsta dei tropas e organizèt la defensa. Pasmens, aquò empachèt pas la pèrda dau pòrt de Damieta qu'aguèt de consequéncias grèvas sus lo prestigi de Turan Chah au sen dei soudats turcs. Gràcias a la venguda deis aigas de Nil, l'avançada enemiga foguèt arrestada fins au mes d'octòbre permetent au sultan de venir en Egipte onte moriguèt de malautiá lo 23 de novembre.
Per pas entraïnar l'afondrament de l'armada que deviá luchar còntra una ataca novèla dei Crosats acomençada lo 20 de novembre, la mòrt dau sultan foguèt esconduda per Chajar ad-Durr fins a la fin de l'annada seguenta (→ 1250). D'efèct, entre Lo Cairo e la mar, lei soudats turcs se turtèron a d'atacas duras dei Francés que capitèron pauc a pauc d'avançar fins a Mansura. Protegits per Nil e de fortificacions importantas, lei defensors resistèron fins a l'annada seguenta.


text:
Linx de Toronto
Lei Linx de Toronto (anglés : Toronto Lynx Soccer Club), son un club mieg-professionau de fotbòl (soccer) establit a Toronto en Canadà (dins la província d'Ontàrio).
Lo club alinha mai d'una equipa entre qué una equipa masculina dins la Premier Development League, lo 4en nivèu dins la piramida nòrd-americana.
Despuei la sason 2005, una equipa femenina, lo Toronto Lady Lynx, evoluisse per sa part en W-League (lo campionat femenin deis USL), premier nivèu dau fotbòl femenin en Canadà. De mai, lo club possedisse lei Toronto Lynx Jrs. que son 4 equipas de dròlles e 3 equipas de filhas qu'evoluisson dins leis USL Super-20 e dins la Y-League, doas ligas de desvelopament per lei jovents.
Lei partidas a domicili dei diferenteis equipas dau club dei Linx son au Centennial Park Stadium a-n Etobicoke, en banluèga de la vila de Toronto. Lei colors son lo blanc, l'òr e lo negre.


text:
Boissay
Boissay es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Boissay Compren lo bourg e tres caserius : Fresle, Raimbouville e Mesnil-Jean.
Boissay comprend le bourg et trois hameaux : Fresle, Raimbouville et Mesnil-Jean.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
"Boisset" Vila en 1040/1048. Lo sieu nom significa "luòc ont empenhètz buis". Antany Parròquia importanta dividida en doas porcions ; se sap solament #que comptava setanta fuòcs al Sègle XIII.
"Boisset" cité en 1040/1048. Son nom signifie "lieu où poussent des buis". Autrefois paroisse importante divisée en deux portions ; on sait seulement qu'elle comptait soixante-dix feux au Sègle XIII.


text:
Esperanto
L'esperanto (nom derivat d'"espèr") es la lenga artificiala mai emplegada dins lo mond. Foguèt inventada pel Dr. Ludovic Lazarus Zamenhof, un oftalmològ de Bialystok (actualament en Polonha) a la fin del sègle XIX. La tòca del Dr Zamenhof èra de crear una lenga universala aisida e flexibla per tal d'arribar a la patz e a la compreneson de totes los èssers umans de quin país que siá. Dempuèi mai d'un sègle la comunitat emplegaira d'esperanto, los esperantistas, an representat entre 100.000 e 2 milions de locutors.
Aprèp aperaquí unas dètz annadas de desvolopament, que Zamenhof passèt a revirar literatura dins aquela lenga coma tanben a escriure de pròsa e de poesia originalas, la primièra gramatica en esperanto foguèt publicada a Varsàvia (Polonha) en julhet de 1887.
L'elaboracion de l'esperanto[modificar]
Las basas essencialas de l'esperanto foguèron segur las lengas que Zamenhof coneissiá e qu'èran demest las mai importantas de son temps: lo francés, l'anglés e lo latin. Lo ròtle del francés, lenga alara plan presada en Russia, es estat essencial dins lo desvolopament de l'esperanto coma se pòt veire per exemple dins los noms dels jorns de la setmana.
Fonologia de l'esperanto[modificar]
La fonologia de l'esperanto es pro simpla. Lo vocalisme per exemple compren sonque cinc vocalas coma en espanhòl (a, e, i, o, u). Se toleran pasmens de variacions leugièras, degudas segur a l'influéncia de la lenga d'origina dels locutors.
Escritura de l'esperanto[modificar]
L'escritura de l'esperanto es de bon legir pels utilizaires de lengas latinas coma l'occitan. Se fa servir un alfabet latin amb qualques pichonas divergéncias que vaquí çai-jos:


text:
Maxim Venguerov
Maxim Venguerov (en ebrieu : מקסים וונגרוב ; en rus : MakcиM AлekcaHдpoBич BeHrepoB - Novossibirsk, Siberia, alavetz Union Sovietica, l'20 d'agost de 1974) qu'ei un violonista virtuòse academic neishut sovietic, puish vadut rus e israelian per'mor de las soas originas judivas.
Que vadó dens ua familha de musician de Novosibirsk (la soa mair, director d'un orfanatge, qu'èra tanben cantaira e lo son pair qu'èra clarinista dens l'orquèstra filamonic de Novossibirsk). Qu'ei ací on e comencè los sons estudis deu vriulon despuish l'atge de 4 ans. En 1990 qu' emigrè en Israèl dab la soa familha on avó de har l'armada.
Arron ua carrièra d'interpret rica en concerts e enregistraments, qu'ei, desempuish 2005, professor de vriulon a la Royal Academy of Music de Londres.


text:
-44
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -44 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Egipte[modificar | modificar la font]
Assassinat de Cesar que permetèt a Cleopatra VII de se desbarrassar de sa tutèla per contuniar sei projèctes de redreiçament de la poissança egipciana. En particular, èra desirosa de restaurar la preséncia egipciana dins l'illa de Chipre. A son retorn en Egipte, s'ocupèt donc de renfòrçar sa posicion ambé l'assassinat probable de son fraire Ptolemèu XIV. Aquò li permetèt de dirigir soleta lo país au nom de son fiu Ptolemèu XV Cesarion.


text:
Canèla
La canèla es la rusca interiora del canelièr de Ceilan (Cinnamomum verum), una espècia d'arbre apartenent a la familha de las Lauraceae e originari de Sri Lanka.
Cal pas confondre aquela canèla amb la canèla cassiá (Cinnamomum cassia) que lo gost es mens ric e qu'a un aspècte de rusca mai evident.
Somari
Utilizacion[modificar | modificar la font]
La canèla es coneguda dempuèi l'Antiquitat, e es utilizada pels ancians Egipcians dins lo procediment de l'embaumament. La Bíblia, Erodòt e d'autres autors classics i fan referéncia.
L'arbre es cultivat un pauc pertot pel mond, La rusca possedís una color brun jaune palenc, una odor fortament perfumada, e un gost aromatic singularament doç e caud. La sabor es deguda a l'òli aromatica que contien. Aquela òli, es tanben comercializada, es preparada en martelant fortament la rusta, la daissant macerar dins l'aiga de mar, puèi en distillant l'ensems. Es d'una color jauna aur, amb l'odor particulara de la canèla e d'un gost aromatic fòrça poderós.
S'utisa la canèla dins de fòrça preparacions, de l'Edat Mejana fins a l'ora d'ara. Seriá arribada a çò nostre vèrs 1220. Se trpa din la la bevenda medievala celèbra ipocràs.
La primièra sintèsi d'aròma artificial de canèla foguèt realizada en 1856 per Luigi Chiozza[1].
La canèla es mai sovent utilizada en cosina coma condiment e substéncia aromatica, en associacion amb la poma, dins la preparacion de chocolats e de licors, mas tanben dins la cosina indiana e orientala. Es utilizada en perfumariá e per l'industria farmaceutica.
Utilizacion medicinala[modificar | modificar la font]
L'òli essenciala de canèla es compausada de 65-90 % d'aldeíd cinnamic, 4 a 12 % de fenòls (subretot eugenòl) e los compausats seguents: camfre, beta-cariofillèn, benzaldeíd, cuminaldeíd, cineòl, fellandrèn, eca.
Estimulariá la digestion e la respiracion, seriá antiseptica (activa contra lo bacil de la tifoída), antispasmodica, vermifuga ; es a vegada indicada dins l'atonia e los espasmes gastrointestinals, l'astenia gripala (J. Valnet).
D'etudis indican que la canèla es eficacia per ajudar los diabetics a estabilizar lor glicemia mas aquò foguèt contredich per un estudi de genièr de 2008[2].
Los autors notan que la consomacion a de dosis importantas de canèlas o d'extrachs de canèla pòt se revelar toxic a causa de la comarina que pòt per de personas causar de domatges al fetge.
Produccion[modificar | modificar la font]
Òli essenciala[modificar | modificar la font]
- L'òli essenciala de canèla a de vertuts dinamisantas sus l'organisme, l'utilizacion excessiva (inalacion) pòt provocar dels mals de caps e de nausèas fòrtas.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)John Emsley; Guide des produits chimiques à l'usage du particulier, ed:Odile; París,juin de 1996 isbn=2738103847
- ↑ W.L. Baker, Universitat de Connecticut - (en)Effect of Cinnamon on Glucose Control and Lipid Parameters Diabetes Care, January 2008, Vol. 31, P. 41-43, doi: 10.2337/dc07-1711
Annèxes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)La cannelle, dix façons de la préparer de Pierre-Brice Lebrun, Les éditions de l'Epure (6 juin 2005)


text:
Palindròm
Lo palindròm (substantiu masculin), deu grèc πάλιv / pálin («a l'endarrèr») e δpόuoς / drómos («via»), tanben aperat palindròm de letras, ei ua figura d'estil designant un tèxte o un mot deu quau l'ordi de las letras demòra lo medish que sia lejut d'esquèrra a dreta o de dreta a esquèrra.
Somari
- 1 Definicion
- 2 Exemples
- 2.1 Mots palindròms
- 2.1.1 En occitan
- 2.1.2 En grèc
- 2.1.3 En latin
- 2.1.4 En alemand
- 2.1.5 En anglés
- 2.1.6 En arabi
- 2.1.7 En breton
- 2.1.8 En catalan
- 2.1.9 En chèc
- 2.1.10 En chinés
- 2.1.11 En corean
- 2.1.12 En espanhòu
- 2.1.13 En esperanto
- 2.1.14 En estonian
- 2.1.15 En finés
- 2.1.16 En francés
- 2.1.17 En italian
- 2.1.18 En japonés
- 2.1.19 En ongrés
- 2.1.20 En romanés
- 2.1.21 En suedés
- 2.1.22 En turc
- 2.2 Ligams extèrnes
- 2.1 Mots palindròms
Definicion[modificar | modificar la font]
Definicion stricto sensu[modificar | modificar la font]
Lo palindròm ei un cas particular d'ambigrama, d'anagrama e d'anaciclic com « Agen | nega », peu quau la significacion ei la medisha dens los dus sens de lectura.
Ei comunament admés que ne's teng pas compte deus signes diacritics (accents, trèmas, cedillhas) ni tanpauc deus espacis. Totun, arren n'interditz pas au palindromista de causir règlas mei estrictas.
Exemples[modificar | modificar la font]
Mots palindròms[modificar | modificar la font]
Los mots palindròms son a còps nommats « palindròms naturaus ». Atau, los mots radar, nen o tacat son mots palindròms.
En occitan[modificar | modificar la font]
- Roma, lo còr nud d’un ròc, o l’amor.
- Tien, Alícia sap mès sèm pas aicí la neit.
- Ten-te, nenet net !
En grèc[modificar | modificar la font]
- NIΨON ANOMHMATA MH MONAN OΨIN. : Lava los mens pecats e non pas la mea cara sola.
En latin[modificar | modificar la font]
- Si bene te tua laus taxat, sua laute tenebis. : S'ès digne de la toa glòria, seguiràs lo camin que't muisha.
En alemand[modificar | modificar la font]
- Eine güldne, gute Tugend: Lüge nie! : Ua bona vertut d'aur: ne mentís pas jamei!
En anglés[modificar | modificar la font]
- "Nurses run", says sick Cissy as nurses run. : Las infirmièras corren", ditz Cissy malaut mentre que las infirmièras corren.
En arabi[modificar | modificar la font]
- ربك فكبر : Deu ton Sénher, celèbra la grandor. (Coran, Sorata 74 Verset 3)
En breton[modificar | modificar la font]
- Ro da gador. : Balha la toa cadièra.
En catalan[modificar | modificar la font]
- I ara rai. : E ara rai.
En chèc[modificar | modificar la font]
- Jelenovi pivo nelej. : Ne vèrsa pas la toa cervesa au cèrvi.
En chinés[modificar | modificar la font]
- 上海自来水来自海上. (Shanghai zilai shui lai zi hai shang) : L'aiga correnta de Shanghai veng de la mar.
En corean[modificar | modificar la font]
- Saingson sonsaing. (Saing son son saing) : Lo professor Peish.
En espanhòu[modificar | modificar la font]
- Amo la pacífica paloma. : Aimi la coloma pacifica.
En esperanto[modificar | modificar la font]
- Ne mateno, bone tamen. : Pas lo matin, totun plan.
En estonian[modificar | modificar la font]
- Aias sadas saia. : Au casau, plavèva pan blanc.
En finés[modificar | modificar la font]
- Isä, älä myy myymälääsi. : Papà, ne vend pas ta botiga.
En francés[modificar | modificar la font]
- Tu l'as trop écrasé, César, ce Port-Salut ! (alexandrin atribuit a Victor Hugo) : L'as tròp esglaishat, Cesar, aqueste Port-Salut.
- Ésope reste ici et se repose (Jacques Capelovici, coneishut com lo chafre de Mèste Capello) : Isòp demòra ací e's descansa.
En italian[modificar | modificar la font]
- Ogni mare è ramingo. : Cada mar ei vagabonda.
En japonés[modificar | modificar la font]
- Takeyabu yaketa. (ta ke ya bu ya ke ta) : Lo bosquet de bambó a brutlat.
En ongrés[modificar | modificar la font]
- Keresik a tavat a kis erek : Los petits riulets cèrcan lo lac.
En romanés[modificar | modificar la font]
- Ele fac cafele. : Eras hèn los cafès.
En suedés[modificar | modificar la font]
- Ni talar bra latin. : Parlatz plan latin.
En turc[modificar | modificar la font]
- Anastas mum satsana. : Anastasi, vend candelas !