text:
Uèi -stop - Trin de 6h43 - stop - Gomina s es assetat en fàcia de ieu -stop - mission Gomina mantenguda - stop - deman cadun a son pòste stop
dimecres, 20 de desembre de 2017
signe!
4 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: smartphone
divendres, 15 de desembre de 2017
Evolucion de relacion
Amb Gomina, passam per totas las tapas de la relacion de parelh : l'òdi e lo mesprètz, lo partatge, l'erotisme. Ara ne sèm a la tapa "mistèri". Me'n pausi de questions sus el. La primièra: ont va? ont trabalha ?
Ai elaborat tot plen de possibilitats, totas condicionadas per sa lectura de Libé e son look. La primièra que me venguèt a l'esperit èra qu'èra un cadre del partit socialista. Mas semblava pas gaire deprimit aprèp las resultas del paure candidat socialista a las presidencialas que degun se soven pas solament de son nom. Aprèp, coma preniá lo camin del Peiron, me diguèri qu'èra benlèu professor de drech amb son look vieille France e son èrsa gominada. Mas sabi pas se los professors de drech legisson Libé.
Ai mes La Jefa sul còp, qu'ela tanben pren lo trin amb el, e lo vei cada jorn. Mas a pas avançat tanpauc.
Lo còp passat, al sortir de la gara, li faguèri a la Jefa: "I a Gomina aquí davant, avèm pas que de lo seguir! " Mas ela, seriosa, li caliá anar trabalhar e lo voliá pas seguir, que se'n caga de çò que fa o çò que fa pas Gomina. Moè, ditz aquò, mas serà la primièra de me suplicar de li dire quand aurai descobèrt ont va cada matin a 7h30 lo Gomina.
Perque lo vau seguir. Pòdi pas esperar mai sens saber. Ja sabi ont va Poutine perque i passi dabans cada jorn .A oè, vos ai pas contat, cada matin, al trin de 6h47 qu'ara es a 6h43 que del còp diluns passat lo manquèri, i a un tipe que sembla Potina. Lo supòrti pas. E me'n cagavi de saber ont trabalha, mas l'asard fa que prenèm lo meteis camin.
Mentre que Gomina que, el, vòli saber ont va, e ben avèm pas d'informacions. Universitat de drech? Una botiga de luxe de l'avenguda foch ? Avocat? Perruquièr per las vièlhas borgesas del clapàs? Sartre especializat dins las carvatas laidas?
Dijòus que ven que començarai mai tard que de costuma, prendrai lo trin de 6h43 e seguirai Gomina. Ai ja una tacatica : passarai davant el, al nivèl del Macdo de la Comèdia me doblarà e aquí zo lo seguirai.
Dijòus es Operacion Gomina.
Cadun a son pòste!
Ai elaborat tot plen de possibilitats, totas condicionadas per sa lectura de Libé e son look. La primièra que me venguèt a l'esperit èra qu'èra un cadre del partit socialista. Mas semblava pas gaire deprimit aprèp las resultas del paure candidat socialista a las presidencialas que degun se soven pas solament de son nom. Aprèp, coma preniá lo camin del Peiron, me diguèri qu'èra benlèu professor de drech amb son look vieille France e son èrsa gominada. Mas sabi pas se los professors de drech legisson Libé.
Ai mes La Jefa sul còp, qu'ela tanben pren lo trin amb el, e lo vei cada jorn. Mas a pas avançat tanpauc.
Lo còp passat, al sortir de la gara, li faguèri a la Jefa: "I a Gomina aquí davant, avèm pas que de lo seguir! " Mas ela, seriosa, li caliá anar trabalhar e lo voliá pas seguir, que se'n caga de çò que fa o çò que fa pas Gomina. Moè, ditz aquò, mas serà la primièra de me suplicar de li dire quand aurai descobèrt ont va cada matin a 7h30 lo Gomina.
Perque lo vau seguir. Pòdi pas esperar mai sens saber. Ja sabi ont va Poutine perque i passi dabans cada jorn .A oè, vos ai pas contat, cada matin, al trin de 6h47 qu'ara es a 6h43 que del còp diluns passat lo manquèri, i a un tipe que sembla Potina. Lo supòrti pas. E me'n cagavi de saber ont trabalha, mas l'asard fa que prenèm lo meteis camin.
Mentre que Gomina que, el, vòli saber ont va, e ben avèm pas d'informacions. Universitat de drech? Una botiga de luxe de l'avenguda foch ? Avocat? Perruquièr per las vièlhas borgesas del clapàs? Sartre especializat dins las carvatas laidas?
Dijòus que ven que començarai mai tard que de costuma, prendrai lo trin de 6h43 e seguirai Gomina. Ai ja una tacatica : passarai davant el, al nivèl del Macdo de la Comèdia me doblarà e aquí zo lo seguirai.
Dijòus es Operacion Gomina.
Cadun a son pòste!
1 comentaris
diumenge, 29 d’octubre de 2017
Tacatica ferroviària
S'assetar a costat d'un papet e lofar en se disent que lo mond acusaràn lo papet, seriá pas un pauc puta?
De còps, ai vergonha, mas urosament, aquò me dura pas.
1 comentaris
divendres, 27 d’octubre de 2017
Idòla
Soi fan fan fan
Soi fan fan fan, es geniala, me fa pissar de rire !
Soi fan fan fan, es geniala, me fa pissar de rire !
0 comentaris
dimecres, 25 d’octubre de 2017
Purgatòri ferroviari
Los uèlhs clucats, ausissi lo jornal.
Lo papièr cracineja.
Es a lo plegar per poder legir.
Ausissi lo reliscar teune de sos dets sul papièr.
Ausissi lo fretar de sa vèsta contra lo papièr.
Ausissi son agach sus las linhas de Libé.
Profièchi d’aquesta intimitat sonòra amb Gomina que s’es assetat juste darrièr.
L’ai pas vist, mas sabi qu’es el. Al biais que lo plega son jornal. A la rapiditat que las vira las paginas.
Los uèlhs clucats, profièchi de nòstra intimitat, que o sap solament pas el que lo partatjam pas aquel moment.
Puèi, lo cracinejar del papièr es cubèrt per una convèrsa.
Arriba un conàs que s’asseta davant ieu. Es a parlar al telefòn a 7h15 del matin dins lo tren, es a far sos negòcis, es a parlar amb sa secretària o sa sòcia, Liliana, salòpa, perqué as respondut?, dins lo tren, al cap del tren, dins lo canton tranquillon ont lo mond i venon dormir, respecta pas res aquela putarassa. Li fau mon agach negre que pòt pas veire. A la caraca, te lo maudissi, invòqui totes los mals e totes los diables, que lo tròn de dieu lo cure, que lo cuol li pete, que la puta ronha lo rosegue. Que crèbe !!!
0 comentaris
dimarts, 24 d’octubre de 2017
10000 passes a Morjon (Cantal)
Amb Mar e Montanha, anèrem jogar a la fièira de la castanha que fa quasi trenta ans que la fan aquela fièira. Lo país es plan polit. Aquí quauques fòtos !
Mas internet te fa petar romantisme e imaginacion. Segon un parelh de sits que se devon copiars uns als autres, aquò èra lo granièr del castèl.
Pfff!
Quand serai rica, lo cromparai, l'adobarai e ne farai ma garçonièra.
Ensenha del bochièr.
Panèu a la Maison de la Châtaigne ont l'occitan, o vesètz, es plan valorizat.
Vacas de Salers  3>
Aviái pas mon autbòi quand las anèri veire, pecat, que m'agrada de jogar d'autbòi a las vacas.
Sabián viure lo mond : lo banc, al solelh, a l'abric del vent e davant lo païsatge,
i auriái poscut passar la dimenjada!
A costat d'un vilatge vesin, pròche de Calvinet, aqueste polit ostal estonant qu'es arredondit :
es juste pila en fàcia del castèl de Lamothe:Ieu disiái qu'èra l'ostal de la mestressa del castelan, que l'arredondit, aquò's un pauc coma de braces que t'aculhisson.
Mas internet te fa petar romantisme e imaginacion. Segon un parelh de sits que se devon copiars uns als autres, aquò èra lo granièr del castèl.
Pfff!
Quand serai rica, lo cromparai, l'adobarai e ne farai ma garçonièra.
0 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: 10000pas
dissabte, 21 d’octubre de 2017
Espital episòdi 2
Lo mètge me conselhèt d'anar veire un psicològa.
E ben al prètz d'una consultacion de la psicològa, l'anarà veire sa mameta, òu.
Es pres en carga. Tòrni dire: es pres en carga.
De qué? Es a gratis?
Ben ok, zo, fai tirar, i anam!
Ieu fau coma los vièlhs :
Es a gratis? Zo, i anam!
Es a gratis? Pren-ne cinc!
Nos agrada pas? Fa pas res, es a gratis!
N'avèm pas de besonh? Fa pas res, es a gratis, ne farem ben quicòm !
Doncas, la psicològa, li telefonèri, èra doblament a gratis qu'ai un forfach ilimitat.
Per prene rendètz-vos.
Me respondèt una secretària de la votz jove e cagòla.
Aquò èra pas la secretària. Èra la psicològa.
Aquí lo seriós de la causa ne prenguèt un còp.
M'anavi far psicologar lo cap e los budèls per una cagòla en balarina, una franja pels uèlhs, un leggin leopard e una saca en bandolièra!
Ai de principis ieu, e aquò, o podiái pas tolerar. Pas las balarinas, pas lo leggin, pas la saca per me sondar al mai dintre. Non pas!
Vertat, mas, es a gratis.
Rai.
Preni rendètz-vos.
E fau coma los vièlhs :
"- Es ben a gratis?"
que se caldriá pas trapar amb una factura de reglar a la fin, un pauc coma lo mecanician que te repara quicòm que li aviás pas demandat. Perque l'espital, es un pauc coma lo garatge, i coneisses pas res, mas i pòs pas escapar e sas pas jamai quina factura te tombarà pel suc.
Las doas setmanas entre ma telefonada e lo rendètz-vos, i pensèri tant e mai qu'aviái una psicològa cagòla a balarinas que pudís dels pès. Mas i vau quand meme, qu'es a gratis. Coma los autres mètges e coma la rèsta de la vida, m'agrada mai quand es un mascle, e del còp m'auriá mai agradat un psicològ. Auriam pogut far un transfert de sai pas qué e bicar. Manca d'astre, çò qu'es a gratis, es amb una femna. Rai, es a gratis.
Jorn J.
Ai rendètz-vos a 15h15, arribi al secretariat a 15h14.
- Ai rendètz amb Dòna ...
Mèrda, ai oblidat son nom.
Girgonegi un nom qu'acaba en -és, s'apèla Martinez o Rodriguez o sai pas qué de sai pas ont.
- Esperatz-la dins la sala d'espèra, vos va venir quèrre.
Rai, soi arribada lèu per pas èsser tardièra, mas de sala d'espèra, n'ai pas vista.
- Ont es?
- Aquí davant.
- Los tres sètis aquí?
- Òc, es aquò.
OK. Doncas aquò s'apèla un corredor d'espèra.
Del temps qu'espèri dins mon corredor d'espèra, agachi lo radiator qu'a mai de tudèls que de radiator e risi.
Un metge grand e polit passa.
Legissi lo nom dels servicis d'aqueste estanci, son totes espaurugants. Aquò parla de budèls, de càncers, de salopariás que te fan venir lo racavòmit. Me demandi s'es una tecnica per far fugir lo mond e los empachar de venir profechar de la psicològa a gratis.
E aquí l'imagini ma psicològa, es a mand d'arribar e cal totjorn imaginar lo scenari, tecnica de subrevida.
E me meti un desfís : se carga de balarinas, i vau pas dins son cabinet. Non, non, non, nani, nani, nani, vau pas parlar a de balarinas que pudisson.
E me la fau ja la replica, simpla e eficaça : "- Dòna Zetofrè? - Non, non!" e me lèvi e me tiri d'aquí lèu fach.
Ahahaha, mon plan es p e r f i è c h.
I anarai pas a la psicagòla!
1 comentaris
dimarts, 17 d’octubre de 2017
Ai tastat... lo chocolat negre 100%
E ben o vos disi ieu, çò bon dins lo chocolat negre qu'aviái costuma de manjar, aquò èra las avelanas, aquò èra lo gengibre, aquò èra las granas de sesam e de quinoa, aquò èra las ametlas.
Que, o vos disi ieu, lo chocolat negre a 100% es tant amar qu'as l'impression de t'engolir l'amarum del mond tot.
Ai ben ensajat d'abastardir mon chocolat negre 100% en cruscant un bocin de gengibre... aquò m'enfuoquèt la maissa! Lo sesam e la quinoa, es tròp pichonèl mon paure, se pòt pas cruscar dedins! Ne manjar amb d'avelanas, mas n'as vist lo prètz de las avelanas?
O vos disi ieu, çò bon dins lo chocolat negre qu'aviái costuma de manjar, aquò èra la puta de sucre que i aviá dedins.
Que, o vos disi ieu, lo chocolat negre a 100% es tant amar qu'as l'impression de t'engolir l'amarum del mond tot.
Ai ben ensajat d'abastardir mon chocolat negre 100% en cruscant un bocin de gengibre... aquò m'enfuoquèt la maissa! Lo sesam e la quinoa, es tròp pichonèl mon paure, se pòt pas cruscar dedins! Ne manjar amb d'avelanas, mas n'as vist lo prètz de las avelanas?
O vos disi ieu, çò bon dins lo chocolat negre qu'aviái costuma de manjar, aquò èra la puta de sucre que i aviá dedins.
0 comentaris
dimecres, 4 d’octubre de 2017
Espital episòdi 1
Amb l'atge, comenci de costar a la securitat sociala tot çò que li aviái pas costat en trenta-sièis ans.
I a plan sièis meses d'aquò, mon-generalista-que-sembla-GeorgesClooney me mandèt en cò d'un especialista que l'apelarem Doctor Blanc, que lo primièr rendètz-vos foguèt dijòus passat. Oè, i a sièis meses d'espèra, es coma aquò, sèm pas a l'esteticiana o al perruquièr, quand es urgent, as sièis meses d'espèra. Desert medical, securitat sociala que partís en colha, numerus clausus, patin cofin.
Dijòus passat, bombi sus l'autorota per pas arribar tardièra a l'espital de Besièrs ont foti los pès pel primièr còp de ma paura vida. E pas lo darrièr! Qu'ai l'agenda plena de rendètz-vos medicals. Me vau far paupejar tant e mai. Quin chale!
E al servici public, perque avèm de principis.
Arribi justassa. A manca cinc pausi lo cuol sus la cadièra de la secretària. Aviái oblidat la mitat dels papièrs, que l'ai pas encara pres lo plec de recaptar mon "dorsièr medical". Mas aquò vendrà.
Doctor Blanc me ven quèrre dins la sala d'espèra "jauna". Oè, i a doas salas d'espèra, una jauna e una blua. An pas res comprés, las colors de Besièrs son roge e blau, mas rai.
Lo tipe s'asseta.
M'asseti.
Bon Dieu qu'es tristàs pecaire.
Es un tipe magre, pòt aver 35 ans coma 55, amb de lunetas, e d'uèlhs blaus e un polo-camisa blau tanben, per anar amb sos uèlhs. Benlèu es sa femna que li a crompat. Verifiqui se pòrta un anèl.
Es aimable mas soritz pas gaire.
Charram, me pausa de questions, li respondi.
Apreni qu'es un ancian escolan de l'Ives Roqueta. Ò fant de lop ! Li sortissi L'ordinari del Monde qu'ai dins la saca.
Aver agut Roqueta o Roanet coma ensenhaire es una pròva de puretat besierenca, o vos disi. D'alhors, soi a me crear una mitologia besierenca ont me vau inventar una adolescéncia besierenca ont auriái agut Roqueta e Roanet coma pròf. Bon ai pas acabat de me montar lo film per far la messorga mai gròssa de la vila, mas i trabalhi.
Es d'un pessimisme negre sus l'anar de ma vida. Bon, el apèla aquò "experiéncia" e "estadisticas" mas que i a "d'excepcions".
Me prepausa de solucions presas en carga per la secu, "òc, òc, òc" li fau en picant de las mans e en sautant sus ma cadièra (òc, exagèri, aquò s'apèla una iperbòla, es coma lo super bowl, mas sens balon).
Me fa tota una tièra de recomandacions longas coma un jorn sens internet.
Me conselha d'anar veire un molon de mètges especialistas de sai pas qué, que aprèp, l'endeman de matin passèri mon temps a emplenar l'agenda per de rendètz-vos medicals. La bona nòva es que vau mancar l'escòla tot plen de còps.
E me dona rendètz-vos per dins sièis meses (comprene : sortisses e te prenes lo rendètz-vos a la secretària sulpic right now sens esperar).
Fins aquí, tot anava plan.
E uèi, dins la bóstia de las letras, te trapi una letra amb l'en-tèsta de l'espital. A ben mèrda, i auriá una factura qu'auriái pas reglada? Se poiriá ben, que paguèri pas res. Amb ma
carta vèrda carta vitala ara, i a un molon de causas que pagui pas mai.
E ben non, aquò èra una letra longassa del Doctor Blanc a Georges Clooney per li balançar tot çò que nos eriam contats.
Comença per "ai fach coneissença de vòstra simpatica pacienta". Ten, aquò comença plan.
Puèi d'ont mai legissiái, d'ont mai èri a legir lo butletin del collègi :"a consciéncia de sas flaquesas mas fa d'esfòrces", " a ja plan progressat", "deu contunhar coma aquò", "seguís los conselhs", "deu far sas pròvas dins los sièis meses".
Mas n'ai pas la costuma ieu de legir aquò! que mos buletins a ieu, i aviá totjorn de marcat "fòrt plan", "excellent", "quin plaser".
E ben, monde, uèi, èri dins la pèl d'un escolan mejan qu'a de dificultats.ç
E ben, pauròts, aquò fa pas rire.
Mas coma totes los escolans mejans, vau contunhar los esfòrces per far mas pròvas e aver un butletin melhor dins dos trimèstres.
Lo problèma, es que coma soi ensenhaira, o sabi ieu que l'escolan mejan capita pas jamai de devenir un escolan excellent.
E puèi coma anciana escolana excellenta, o sabi ieu qu'es una casta que i pòdes pas montar quand siás dins la casta mejana. Ne pòdes davalar de la casta excellenta, mas i pòdes pas montar, es aital, es una lei de vida.
Dura lex, sed lex!
Bon ben fin finala, semblariá que lo Doctor Blanc m'aguèsse contaminada amb son pessimisme.
Pasmens, ieu l'aviái contaminat amb mon optimisme que, quand sortiguèri, sorisiá.
I a plan sièis meses d'aquò, mon-generalista-que-sembla-GeorgesClooney me mandèt en cò d'un especialista que l'apelarem Doctor Blanc, que lo primièr rendètz-vos foguèt dijòus passat. Oè, i a sièis meses d'espèra, es coma aquò, sèm pas a l'esteticiana o al perruquièr, quand es urgent, as sièis meses d'espèra. Desert medical, securitat sociala que partís en colha, numerus clausus, patin cofin.
Dijòus passat, bombi sus l'autorota per pas arribar tardièra a l'espital de Besièrs ont foti los pès pel primièr còp de ma paura vida. E pas lo darrièr! Qu'ai l'agenda plena de rendètz-vos medicals. Me vau far paupejar tant e mai. Quin chale!
E al servici public, perque avèm de principis.
Arribi justassa. A manca cinc pausi lo cuol sus la cadièra de la secretària. Aviái oblidat la mitat dels papièrs, que l'ai pas encara pres lo plec de recaptar mon "dorsièr medical". Mas aquò vendrà.
Doctor Blanc me ven quèrre dins la sala d'espèra "jauna". Oè, i a doas salas d'espèra, una jauna e una blua. An pas res comprés, las colors de Besièrs son roge e blau, mas rai.
Lo tipe s'asseta.
M'asseti.
Bon Dieu qu'es tristàs pecaire.
Es un tipe magre, pòt aver 35 ans coma 55, amb de lunetas, e d'uèlhs blaus e un polo-camisa blau tanben, per anar amb sos uèlhs. Benlèu es sa femna que li a crompat. Verifiqui se pòrta un anèl.
Es aimable mas soritz pas gaire.
Charram, me pausa de questions, li respondi.
Apreni qu'es un ancian escolan de l'Ives Roqueta. Ò fant de lop ! Li sortissi L'ordinari del Monde qu'ai dins la saca.
Aver agut Roqueta o Roanet coma ensenhaire es una pròva de puretat besierenca, o vos disi. D'alhors, soi a me crear una mitologia besierenca ont me vau inventar una adolescéncia besierenca ont auriái agut Roqueta e Roanet coma pròf. Bon ai pas acabat de me montar lo film per far la messorga mai gròssa de la vila, mas i trabalhi.
Es d'un pessimisme negre sus l'anar de ma vida. Bon, el apèla aquò "experiéncia" e "estadisticas" mas que i a "d'excepcions".
Me prepausa de solucions presas en carga per la secu, "òc, òc, òc" li fau en picant de las mans e en sautant sus ma cadièra (òc, exagèri, aquò s'apèla una iperbòla, es coma lo super bowl, mas sens balon).
Me fa tota una tièra de recomandacions longas coma un jorn sens internet.
Me conselha d'anar veire un molon de mètges especialistas de sai pas qué, que aprèp, l'endeman de matin passèri mon temps a emplenar l'agenda per de rendètz-vos medicals. La bona nòva es que vau mancar l'escòla tot plen de còps.
E me dona rendètz-vos per dins sièis meses (comprene : sortisses e te prenes lo rendètz-vos a la secretària sulpic right now sens esperar).
Fins aquí, tot anava plan.
E uèi, dins la bóstia de las letras, te trapi una letra amb l'en-tèsta de l'espital. A ben mèrda, i auriá una factura qu'auriái pas reglada? Se poiriá ben, que paguèri pas res. Amb ma
E ben non, aquò èra una letra longassa del Doctor Blanc a Georges Clooney per li balançar tot çò que nos eriam contats.
Comença per "ai fach coneissença de vòstra simpatica pacienta". Ten, aquò comença plan.
Puèi d'ont mai legissiái, d'ont mai èri a legir lo butletin del collègi :"a consciéncia de sas flaquesas mas fa d'esfòrces", " a ja plan progressat", "deu contunhar coma aquò", "seguís los conselhs", "deu far sas pròvas dins los sièis meses".
Mas n'ai pas la costuma ieu de legir aquò! que mos buletins a ieu, i aviá totjorn de marcat "fòrt plan", "excellent", "quin plaser".
E ben, monde, uèi, èri dins la pèl d'un escolan mejan qu'a de dificultats.ç
E ben, pauròts, aquò fa pas rire.
Mas coma totes los escolans mejans, vau contunhar los esfòrces per far mas pròvas e aver un butletin melhor dins dos trimèstres.
Lo problèma, es que coma soi ensenhaira, o sabi ieu que l'escolan mejan capita pas jamai de devenir un escolan excellent.
E puèi coma anciana escolana excellenta, o sabi ieu qu'es una casta que i pòdes pas montar quand siás dins la casta mejana. Ne pòdes davalar de la casta excellenta, mas i pòdes pas montar, es aital, es una lei de vida.
Dura lex, sed lex!
Bon ben fin finala, semblariá que lo Doctor Blanc m'aguèsse contaminada amb son pessimisme.
Pasmens, ieu l'aviái contaminat amb mon optimisme que, quand sortiguèri, sorisiá.
3 comentaris
divendres, 29 de setembre de 2017
Santa Espina
2 comentaris
dimecres, 27 de setembre de 2017
Cançon de la setmana
Ai lo disc - crompat a Chastèl Manh ! - que vira dins la veitura. E aquesta quand sortissi de l'auto, la canturlegi tota la jornada. E lo clip m'agrada ben, jògui a devinhar per ont passan .
1 comentaris
dimarts, 26 de setembre de 2017
Lâcher prise
escrich aprèp la lectura d'aqueste pòst de William Rejault
Se t'escriu pas, se te sona pas, es perque n'a pas enveja.
Te respond quand li escrives.
Respond, de còps, a tas demandas.
Benlèu es per educacion.
Mas se t'escriu pas, se te sona pas, es perque n'a pas enveja.
Se prepausa pas de te veire, es perque n'a pas enveja.
Alara, comprenes, qu'a lo drech d'aver pas enveja.
Alara, lo daissas aver pas enveja.
Quitas de li escriure.
E non, t'escriurà pas, te sonarà pas.
N'a pas enveja.
Te n'aurà calgut de temps.
D'annadas.
Mas as comprés.
Aceptar?
Aquò vendrà.
0 comentaris
dissabte, 23 de setembre de 2017
Cançon de la dimenjada
S'anatz veire la vidèo sus youtube, dins la descripcion, trobaretz las paraulas e lo ligam per descargar gratuitament e legalament lo disc tot.
0 comentaris
dissabte, 9 de setembre de 2017
Crisi d'existencialisme bracejaire per dire que me cal tornar lèu en vacanças
Quand èri pichòta, cada mes de setembre, me sortissiá pels pòts un erpès. I metiái de pomada, e al cap d'un moment aquò desapareissiá per tornar un an aprèp.
Puèi desapareguèt.
Puèi tornèt.
Puèi desapareguèt completament pendent d'annadas.
Aprenguèri mai tard qu'existís tanben un erpès genital, que quand Googleimatjas aquò, te ven lo racavòmit sul pic e te copa la libido per un an.
L'autre jorn, anèri veire a la farmaciá per me crompar una pomada antigratussatge, qu'aviái un quicòm sul braç que me picava tant que me desrevelhava la nuèch ; lo talc me la demesissiá un pauc la gratussa lo temps de dormir mas aprèp aquò tornava.
Verdicte de la farmaciana: "Es un erpès".
Al braç?!?
E ben òc!
Ai lo braç que sap pas s'es quèca o maissa.
Puèi desapareguèt.
Puèi tornèt.
Puèi desapareguèt completament pendent d'annadas.
Aprenguèri mai tard qu'existís tanben un erpès genital, que quand Googleimatjas aquò, te ven lo racavòmit sul pic e te copa la libido per un an.
L'autre jorn, anèri veire a la farmaciá per me crompar una pomada antigratussatge, qu'aviái un quicòm sul braç que me picava tant que me desrevelhava la nuèch ; lo talc me la demesissiá un pauc la gratussa lo temps de dormir mas aprèp aquò tornava.
Verdicte de la farmaciana: "Es un erpès".
Al braç?!?
E ben òc!
Ai lo braç que sap pas s'es quèca o maissa.
0 comentaris
divendres, 8 de setembre de 2017
10000 passes per Antíbol
0 comentaris
dijous, 7 de setembre de 2017
10000 passes per Pisa
Retendrai de Pisa ma convèrsa amb Dam, senegalés tras que simpatic sens papièr arribat 4 ans fa, qu'ensaja de vendre de "vraies fausses lunettes" per subreviure tot en fugissent la polícia.
0 comentaris
dimarts, 5 de setembre de 2017
30000 passes per Sóller - Mallorca
2 comentaris
dilluns, 4 de setembre de 2017
10000 passes per l'Ostal Modernista de Sóller
0 comentaris
diumenge, 3 de setembre de 2017
10000 passes per Montuiri - Malhòrca
0 comentaris
dissabte, 2 de setembre de 2017
10000 passes per Roma
2 comentaris
divendres, 1 de setembre de 2017
De reclama
Mercés Estela !
0 comentaris
10000 passes per Alessandria del Carretto - Calàbria
0 comentaris
dijous, 31 d’agost de 2017
10000 passes per la Gàrdia - Calàbria
3 comentaris
dimecres, 30 d’agost de 2017
10000 passes per Benevento - Campania
0 comentaris
Subscriure's a: Missatges (Atom)


c: text/html

text:
Lo Congrès permanent de la lenga occitana
Sedença : InÒc Aquitània - Castèth d'Este - Avienguda de la pleïade - 64140 Vilhèra/Billère
Tel : +33 (0)5 59 13 06 40 - Fax : +33 (0)5 59 13 06 44
N° SIRET 513 622 639 00013 - Code APE : 9499Z
President : Gilabèrt Mercadièr
Director de publicacion : Sèrgi Javaloyès (secretari deu Congrès permanent de la lenga occitana, director de l'InÒc Aquitània)
Redactor : Benaset Dazeàs (director deu Congrès permanent de la lenga occitana)
Direccion deu projècte : Benaset Dazeàs (director deu Congrès permanent de la lenga occitana)
Redaccion scientifica co-ordinada per Gilabèrt Mercadièr (President deu Congrès permanent de la lenga occitana) : Patric Sauzet, Joan Thomàs, Arvei Lieutard, Francesc Xavier Lamuela García, Rosella Pellerino, Federico Vergès Bartau, Vincenç Rivière.
Webmestre : lo Congrès permanent de la lenga occitana
GANDI SAS
Sedença : 63-65 boulevard Massena, 75013 Paris (França) - +33 (0)1 70.37.76.61
Societat per Accions Simplificadas au capital de 300 000 euros| 423 093 459 RCS PARIS | N° TVA FR81423093459
Site internet
Lab XXI
Sedença : 2 av. Pierre Angot - 64053 Pau cedex 9 (France) - +33 (0)5 82 80 60 21
S.A.S. au capital de 23 000 € – R.C.S. PAU 518 739 313
Aqueth site qu'ei dispensat de declaracion a la CNIL tau tractament de las dadas personaus au títol de la dispensa n°7 de la CNIL (tractaments constituïts tà informacion e comunicacion extèrna, deliberacion 2006-138 deu 09/05/2006). Tota informacion personau que l'internauta e seré amiat a transméter au Congrès permanent de la lenga occitana entà l'utilizacion de mantuns servicis qu’ei sosmetuda a las disposicions de la Lei n° 78-17 Informatica e Libertats deu 6 de genèr de 1978. Ad aqueste títol, l'internauta que dispausa d'un dret d'accès, de rectificacion e de supression de las informacions personaus qui’u pertòcan que pòt exercir quan volha en enviar un corrièr ad aquesta adreça :
Lo Congrès permanent de la lenga occitana - Castèth d'Este -BP 326- 64141 VILHÈRA / BILLERE CEDEX
« Tota persona qu’a sus l’imatge son e sus l’utilizacion qui n’ei hèita, un dret exclusiu qui’u permet de s’opausar a la soa reproduccion ». Qu’ei defenuda tota reproduccion de las fòtos presentas suu site. Los drets d’aqueras fòtos ne son pas estats deishats sonque au Congrès permanent de la lenga occitana e sonque entà estar difusadas suu site. Si per cas ua persona e’s reconeish sus l’ua de las fòtos e non desira pas que lo son imatge e sia difusat suu site, qu’ac pòt har saber a info@locongres.org e lo Congrès que harà çò qui cau tà que l’imatge sia suprimit.
Véder la seccion drets d'utilizacion..

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Achères (Yvelines)
Achères es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Yvelines e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Achères se tròba en lo nòrd-es Yvelines, près del limit del Val-d'Oise, a sèt quilomètres aperaquí al nòrd de Sant-Germain-en-Laye, cap de-luòc de arrondissement e a vint quilomètres aperaquí al nòrd-oèst de Versailles, prefectura del departament. Es una municipalitat riveraine de la Seine en una sivella del fleuve, en marge esquèrre, cara al confluisson del Oise, en bordure e al nòrd de la bòsc de Sant-Germain-en-Laye.
Lo territòri communal #qu'esposa aquela sivella a un pauc la forma d'una banha, un creissent la longitud de la Seine amb una sòrta de renflement a l'oèst ont se tròba lo centre viscut. El pas llom totun pas lo fleuve sus tota la siá longitud, qualques municipalitats principalament situadas sul marge drech en possedint una « franja » de territòri sul marge drech, franja #que correspond a d'ancianas islas uèi soudées al marge esquèrre.
Pas mens de nòu comunas son limitrophes de Achères : d'Ostals-Laffitte al sud-sud-es, Sant-Germain-en-Laye al sud, Poissy al sud-es, de Carrièras-jos-Poissy a la extréme oèst-sud-oèst, Andrésy a l'oèst, Conflans-Santa-Honorine al nòrd, Herblay al nòrd-es, e La Frette-sus-Seine (Aquelas doas darrièras municipalitats fan partida del departament del Val-d'Oise).
La commune d'Achères se trouve dans le nord-est des Yvelines, près de la limite du Val-d'Oise, à sept kilomètres environ au nord de Saint-Germain-en-Laye, chef-lieu d'arrondissement et à vingt kilomètres environ au nord-ouest de Versailles, préfecture du département. C'est une commune riveraine de la Seine dans une boucle du fleuve, en rive gauche, face au confluent de l’Oise, en bordure et au nord de la forêt de Saint-Germain-en-Laye.
Le territoire communal qui épouse cette boucle a un peu la forme d'une corne, un croissant le long de la Seine avec une sorte de renflement à l'ouest où se trouve le centre habité. Il ne longe toutefois pas le fleuve sur toute sa longueur, certains communes principalement situées sur la rive droite possédant une « frange » de territoire sur la rive droite, frange qui correspond à d'anciennes îles aujourd'hui soudées à la rive gauche.
Pas moins de neuf communes sont limitrophes d'Achères : Maisons-Laffitte au sud-sud-est, Saint-Germain-en-Laye au sud, Poissy au sud-est, Carrières-sous-Poissy à l'extréme ouest-sud-ouest, Andrésy à l'ouest, Conflans-Sainte-Honorine au nord, Herblay au nord-est, et La Frette-sur-Seine (Ces deux dernières communes font partie du département du Val-d'Oise).
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo luòc de Achères a viscut dempuèi l'epòca neolític. S'a egalament levat traces d'abitats gallo-romains. Entre los personatges istorics, sant Louis i seriá nascut sul territòri de la municipalitat, al endroit encara trucat uèi la « Grange Sant-Louis »[1].
Al Mièja Edat, i i aviá doas distincions sul territòri de la municipalitat, aquela de Achères e aquela de Garennes, #qu'aguèron amassat l'an 1525. En 1553, aquela nòva distincion passa en possession de la familha Morlet del Museau ; vendrà pel continuament la proprietat de Texans de Massol, cap a 1720. En 1736, la anautita, mièja e bassa justícia de Achères aguèron amassat al domeni reial e a la prévôté de Sant-Germain. En 1749, la distincion a vendut a Jean-Baptiste de Machault de Arnouville ; lo vilatge ven per çò qu'es de lududa possession reiala l'an 1751.
Divèrses eveniments màgers an luòc a Modèl:La s. Aital, de 1847 a 1855 a luòc lo bastiment, pels agricultors de Achères, d'un disi de proteccion contra las inondacions a causa de las cregudas de la Seine. Aquela labor de sièis quilomètres de longitud, monumentala per l'epòca, s'estend alavetz entre lo pont de Conflans e Poissy. En 1882 a implantat l'estacion de triage en limit de la bòsc de Sant-Germain-en-Laye, al luòc-dich del Cormier. Aquela activitat va durablement ligar la municipalitat a la preséncia de las cheminots. Uèi, en sollicitant d'aquela de Trappes, l'estacion de triage a barrat. Ne remembrar d'aquel passat, un pichon vagon de merças bariolé a #èsser installat al mièg de l'espaci de circulacion entre las bastissas de l'otèl de vila. En 1889 son implantats camps de espargiment dels aigas de égouts de la vila de París suls terrens agricòlas, rachetés per expropriation.
Pauc abans lo començament de la Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle, e mai exactament lo Data|29|d'abril|1899 {{}}, Achères ven celèbre quand Camille Jenatzy, al en volant de la Jamai Contenta, ressòrt per las primièras fes l'unitat|100|km/h {{}} al en volant d'una automobila. Lo sieu recòrd es justament establit a unitat|105.882|km/h {{}}. Lo nom de « La Jamai Contenta » a #èsser donat al luòc situat entre lo posterior de la glèisa e la comuna, del costat de l'intrada de la bibliotèca.
La station de épuration telefonada uèi « Seine-Aval », e #que s'estend en granda part sul territòri communal de Sant-Germain-en-Laye, a creat en 1940. Aquela station de épuration es la mai importanta d'Euròpa, lo segond dins lo mond après aquela de Xicago. La fabrica molzuda las déchets dels uèch milions d'abitants dels departaments de Nautors-de-Seine, Seine-Sant-Denis, Val-de-Marna e de París, repartits sus 180 comunas de la Isla-de-França, siatz 140 000 tonas de boues brutas déshydratées per an. Lo mèstre de labor es lo sindicat interdépartemental de assainissement de l'aglomeracion parisienne ; lo seguit del espargiment es per çò qu'es de lududes assegurat per la societat SEDE Entorn.
Le site d'Achères est habité depuis l'époque néolithique. On a également relevé des traces d'habitats gallo-romains. Parmi les personnages historiques, saint Louis serait né sur le territoire de la commune, à l'endroit encore appelé aujourd'hui la « Grange Saint-Louis »[2].
Au Moyen Âge, il y avait deux seigneuries sur le territoire de la commune, celle d'Achères et celle de Garennes, qui furent réunies en 1525. En 1553, cette nouvelle seigneurie passe en possession de la famille Morlet du Museau ; elle deviendra par la suite la propriété de Jean de Massol, vers 1720. En 1736, la haute, moyenne et basse justice d'Achères furent réunies au domaine royal et à la prévôté de Saint-Germain. En 1749, la seigneurie est vendue à Jean-Baptiste de Machault d'Arnouville ; le village devient quant à lui possession royale en 1751.
Plusieurs événements majeurs ont lieu au Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle. Ainsi, de 1847 à 1855 a lieu la construction, par les agriculteurs d'Achères, d'une digue de protection contre les inondations dues aux crues de la Seine. Cet ouvrage de six kilomètres de long, monumental pour l'époque, s'étend alors entre le pont de Conflans et Poissy. En 1882 est implantée la gare de triage en limite de la forêt de Saint-Germain-en-Laye, au lieu-dit du Cormier. Cette activité va durablement lier la commune à la présence des cheminots. Aujourd'hui, à l'instar de celle de Trappes, la gare de triage est fermée. En souvenir de ce passé, un petit wagon de marchandises bariolé a été installé au milieu de l'espace de circulation entre les bâtiments de l'hôtel de ville. En 1889 sont implantés des champs d'épandage des eaux d'égouts de la ville de Paris sur les terrains agricoles, rachetés par expropriation.
Peu avant le début du Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle, et plus exactement le Mes invalid (avril), Achères devient célèbre lorsque Camille Jenatzy, au volant de la Jamais Contente, dépasse pour la première fois les 100 km/h au volant d'une automobile. Son record est précisément établi à 105,882 km/h. Le nom de « La Jamais Contente » a été donné à la place située entre l'arrière de l'église et la mairie, du côté de l'entrée de la bibliothèque.
La station d'épuration appelée aujourd'hui « Seine-Aval », et qui s'étend en grande partie sur le territoire communal de Saint-Germain-en-Laye, est créée en 1940. Cette station d'épuration est la plus importante d’Europe, la seconde au monde après celle de Chicago. L’usine traite les déchets des huit millions d’habitants des départements de Hauts-de-Seine, Seine-Saint-Denis, Val-de-Marne et de Paris, répartis sur 180 communes de l’Île-de-France, soit 140 000 tonnes de boues brutes déshydratées par an. Le maître d’ouvrage est le syndicat interdépartemental d’assainissement de l’agglomération parisienne ; le suivi de l’épandage est quant à lui assuré par la société SEDE Environnement.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Roger Belègues, « Achères al fil dels sègles », 1982, 329 paginas
- ↑ Roger Belis, « Achères au fil des siècles », 1982, 329 pages
- Paginas utilizant d'arguments duplicats dins los apèls de modèl
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Pàgines que usen Timeline
- Ortografia de verificar
- Paginas amb ligams de fichièrs copats
- Pagina utilizant lo modèl data amb una sintaxi erronèa
- Portal:Comunas/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Comuna d'Yvelines


text:
Bertés
Bertés[1] (Berthez en francés) es una comuna occitana de Vasadés, en Gasconha, administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo borg, situat sus l'axe Lengon-Granhòs recentament adobat, es quasi au ras d'Auròs e avè pas que quauques bastiments. Dens las annadas 2010, las construccions d'ostaus individuaus an cambiat son aspècte e explican en partida la creishença demografica de la comuna. Dempuèi lo recensament de 1982, la populacion comunala es estada multiplicada per 2,5. La periurbanizacion (que tanben ha créisher la vilòta prèpa) explica aqueth càmbiament rapide.
Perimètre deu territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Per Dauzat e Rostaing, Bertés es probablament derivat deu nom d'òme germanic Berto, damb lo sufixe -ensem[2].
Bénédicte Boyrie-Fénié dona una atestacion medievala : Bretenx (Ruffatus de ~) (1274). Lo nom aurè donc coneishut una metatèsi (càmbiament de plaça de l'r, benlèu per atraccion deus pichons noms Bèrta o Bertomiu) e l'etimologia serè benlèu lo cognomen Britto o Brittus, associat au sufixe germanic -ingos, remplaçat [après lo sègle XIII] pr'eu sufixe latin -ense(m)[3] (usadura fonetica pui analogia : *Bertencs > *Bertens > Bertés).
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton d'Auròs; es adara deu canton de Le Réolais et Les Bastides (en francés), donc deu Reulés e las Bastidas.
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.in-oc.org/index.php?option=com_content&task=view&id=197&Itemid=0
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 76
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN, Pau, 2008, p. 69


text:
Oliver & Company
Oliver & Company (literalament en occitan "Oliver e companhiá") es un filme d'animacion musicala american producha per Walt Disney Feature Animation e sortit lo 18 de novembre de 1988 per Walt Disney Pictures. Le 27e filme de la seria Walt Disney Animated Classics, lo filme es inspirat en lo classic roman de Charles Dickens Oliver Twist. En lo filme, Oliver es un gatito que se jonh a una banda de cans per subreviure dins las carrièras de Nòva York.
Sinòpsi[modificar | modificar la font]
Lo filme conta l'istòria d'un gatito huérfano nomenada Oliver que se jonh a Fagin e a la siá banda de ladronzuelos amb Dodger, un mèstre en se movent per la vila, e lo simpatic chihuahua Tito. Un bon jorn, lo pichon Oliver daissa los carrèrs a l'èsser adoptat per Jenny, jonhètz mainada rica que s'o amie dins lo sieu ostal, a on viurà amb totas las comoditats. Mas quand Jenny es sequestrada pel dolent cap de Fagin e los sieus terroríficos dobermans, Oliver verificarà la valor de la veritabla amistat al veire cossí tota la banda se comença per la rescatar.


text:
Serbia e Montenegro
Serbia e Montenegro (en sèrbe Srbija i Crna Gora = Cpбиja и ЦpHa Гopa) èra un Estat del sud-èst d'Euròpa, delimitat al sud per Albania, Macedònia e la Mar Adriatica (Mar Mediterranèa), a l'èst per Bulgaria, al nòrd per Ongria e a l'oèst per Croàcia e Bòsnia e Ercegovina.
Èra lo nom adoptat a partir de 2003 per la Republica Federala de Iogoslavia, a l'escasença de la novèla carta constitucionala lo 4 de febrièr de 2003. Èra una confederacion formada per las doas republicas autonòmas de Serbia e de Montenegro. Serbia compreniá tanben doas regions autonòmas: Voivodina al nòrd e Kosovo al sud. Kosovo, dempuèi la Resolucion 1244 del Conselh de Seguretat de las Nacions Unidas, del 10 de junh de 1999, se tròba jos administracion internacionala.
Serbia e Montenegro aviá una capitala comuna : Belgrad èra lo centre administratiu amb son Parlament e son Conselh dels Ministres ; Podgorica èra lo sèti del Tribunal de Serbia e Montenegro.
- ↑ Lo Reialme Unit inicièt lo periòde necessari per la sortida de l'EU


text:
Glapam Tolosa que s’ei transformat en Glapam Nissa, tà seguir lo Carnaval de Nissa la Bella.
Aquò qu’ei un extrèit deu passa-carrèra dens la vielha vila, mes tanben de la serada au Sezamo, dab entervistas e moments de musica impovisats.
Un carnaval independent, hèit peu monde de Nissa, de l’Orphéon de la Verrerie de Tolosa, d’autes amics de Marselha, de Cuneo, e autas vilas a l’entorn : Louis Pastorelli (Gigi de Nissa), Jérémy Couraut (Djé Balèti), Capitanissa, Sainte Ambrounette Sougirous de la Fouasse, e d’autes.
Rodatge : 05/03/2011 a Nissa


text:
Deman festejarem la Soca de Nadal . Cada classa dèu aprestar una recepta pel gostar de l’escòla. Nòstra classa farguèt de brownie en forma de saps.🎄
Nadal
La classa GS-CP expausa son òbra dins un celèbre centre comercial de Besièrs ! Avèm fargat un polit sap de Nadal sul tèma de « la gourmandise ». N’aprofiecham per vos desirar un polit Nadal !
Talhièr Modelatge
Avèm fargat d’estatuas en modelant d’argila. Se sèm inspirats d’estatuas que se trapan dins la vila de Besièrs e de la Font del titan (òbra d’Injalbert del « plateau des poètes ».) Mercejam Anica e la mamà d’Eulalia que nos ajudèron plan …
Rescontre amb los correspondents de la classa GS-CP
Primièr rescontre amb los correspondents de la classa GS-CP de l’Ametlièr a la Villa Antonine. Descobèrta de las òbras d’Injalbert e de son talhièr d’estiu.
Musèu Fayet – Classa GS/CP
Ongan la classa GS/CP partis a la descobèrta del patrimòni besierenc ! Per la primièra sortida anèrem al Musèu Fayet per descobrir las òbras de l’escultor Jean-Antoine Injalbert. A bientôt pour de nouvelles découvertes 😊
Classe découverte MS/GS
La première journée s’est bien passée . Nous avons visité la cité de Carcassonne.
Charte des Calandretas
votée à l’AG confédérale du 21 mai 2005 à Limoux
L’arbre de la Patz
En seguida de las atacas terroristas del 13 de novembre la classa farguèt L’arbre de la Patz. Voici une production faite dans la classe suite aux attentats de Paris.
la danse est à l’honneur
Cette année , plus que jamais la danse est à l’honneur aux Falabreguièrs . Lo dijòus grands e pichòts dançan amassa : Lo Ròse, Lo saut de lapin, la dança de l’ ors… Se regalam !!!!
Du nouveau pour les PS/MS & MS/GS
L’an passat, amb la moneda del darrièr mercat avèm decidit de crompar de tricicles per los pichòts. E vaqui los calandrons plan uroses de pedalar dins la nòstra polida cort! Un grand mercé als parents per aquela capitada.


text:
Oraci
Oraci (en latin Quintus Horatius Flaccus) es un poèta latin nascut a Venosa dins lo sud de l'Itàlia romana, lo 8 de decembre de 64 AbC e mòrt a Roma lo 27 de novembre de 8 AbC.
Somari
- 1 Biografia
- 2 L'òbra d'Oraci
- 3 Conviccions
- 4 Lo trabalh del poèta
- 5 Posteritat
- 6 Nòtas e referéncias
- 7 Bibliografia
- 8 Vejatz tanben
Biografia[modificar | modificar la font]
La vida d'Oraci nos es subretot coneguda per la siuena òbra, ric en informacions e considerada coma una font fisabla[1]. D'informacions suplementàrias se trapan dins la biografia De viris illustribus (Dels òmes illustres) de Suetoni.
Familha e enfança[modificar | modificar la font]
Oraci es eissit d'una familha modèsta. Son paire venguèt esclau dins d'escasenças mal conegudas, benlèu coma prisonièr de guèrra pendent la Guèrra sociala en 89 AbC.[2], puèi afranquit. Le nom de Horacius èra benlèu, coma èra d'usatge, aquel de son ancian mèstre: doas familhas romanas portavan aquel nom, coma un amic de Ciceron que possedava de camps près de Brundisi, es a dire près de la vila de naissença du poèta; es impossible de saber de qui lo paire èra l'esclau. Tanben auriá podut èsser un esclau public de la vila de Venosa[3]. Un cop afranquit, exercís lo mestièr de coactor, es a dire de caissièr de vendas a l'enquant, puèi aquel de praeco (enquentaire). Possedís de tèrras, confiscadas après la mòrt de Juli Cesar[4], e es pas pauvre, que pòt enviar son filh passar l'estiu dins la frescor del Mont Vultur[5]. Se sap pas res de la maire del poèta, tanpauc se menciona ni fraire ni sòrre[6].
Lo nom complet du poèta, Quintus Horatius Flaccus, mòstra qu'èra de la Tribú Horatia[7]. Es atestat que per l'inscripcion mandada a l'escasença dels jòcs seculars organizats per August en 17 AbC.: CARMEN COMPOSVIT Q. HORATIVS FLACCVS[8]; s'agís del Cant secular. Oraci naís a Venosa, a las frontièras de l'Apúlia e de la Lucània, lo 8 de decembre de 65 AbC vèrs tres oras del matin[n 1]. Quand lo jove Oraci fa sos set o detz ans, son paire s'installa a Roma; se sap pas s'bandona los afar per viure de las rendas de sas tèrras[9] o se contunh sa carrièra[10]. Utiliza son temps e una bona partida de son argent a l'educacion de son filh e loi fai seguir las leissons du gramatician Lucius Orbilius Pupillus, qu'ensenha Enni, Livi Andronic e plan segur Omèr. Oraci testimònia d'aquel periòde e de sa gratitud per son paire dins las.
En Grècia[modificar | modificar la font]
A vint ans d'edat Oraci s'ana per Atenas, per i persegir l'estudi del grèc e descobrir la filosofia. Son paire sembla èsser mòrt abans aquela partença[11] e es a aquel moment que comença a escriure[n 2], amb al mens unes verses en grèc[12]. Estudís a l'Acadèmia près d'Aristos d'Ascalon[13]. Oraci es encara en Grècia pendent l'assassinat de Juli Cesar en 44 AbC[14]. Pauc après, Brutus e Cassius arridon a Atenas e enròtlan de joves aristocratas dins lor armada; Oraci obten lo grade de tribun militar en 42 AbC[15], çò que lo fa dintrar dins l'òrdre dels cavalièrs e li assegura de privilègis a vida[16]. Pendent la primièra batalha de Filipes (premièra setmana d'octobre de 42 AbC), las tropas de Brutus prenon lo camp d'Octavi, que de pauc se'n escapa. Mas pendent lo segond combat, lo 22 d'octobre, Octavi et Marc Antòni son venceires. Brutus se suicidís, Oraci fugís.
Retorn a Roma[modificar | modificar la font]
Quand una amnistia es consedida al vencuts, Oraci torna en Itàlia (fin -42 o començament de -41[17]); sas tèrra li foguèron sasidas[18], e pretend èsser vengut paure[19]. Pasmens possedís encara pro d'argent per crompar, vèrs 40 AbC, la carga de scriba quaestorius, es a dire del secretari al tresaur[20]: de segur jamai daissèt sa carga, quitament se podèt, mai tard, ne far mai leugièras sas obligacions[21].
Lèu, venguèt amic amb Virgili. Entre -40 e -38, Virgil et Luci Vari Ruf lo prese tan à Mecènas, confident d'August, protector de las arts e letras, poèta entre temps. Mecènas lo prend jos sa proteccion nòu meses mai tard[22], l'introduguèt dins les cercles politics e literaris de Pollion e Messala[23], e li ofrís una vilá en Sabina[a 1]. Las primièras satiras son compausadas a son retorn a Roma[24] e lo primier libre de las Satiras sembla èsser poblicat vèrs -35 o -34[25].
Contunha a s'auçar socialament dins l'òrdre equèstre: après aver èsser fach eques equo publico (cavalièr que lo caval es pagat pels fons publics) per Brutus en Grècia, puèi combrar la carga de scriba questorius a son retorn a Roma, ven iudex selectus (jutge de patz) entre -35 e -30[26]. La vilá ofèrta per Mecènas dona a Oraci una retirada al camp apreciabla e de rendas importantas[27]. Ven plan aisit financièrament e proclama que poiriá, se volgava, se far elegir questor e venir alara senator[28]. Es dons definitivament ligat al regim.
Client de Mecènas[modificar | modificar la font]
Mecènas es lo dedicatari de las Satiras, dels Epòdas e de las Òdas e una veraia amistat ligava ambedos òmes.
L'òme madur[modificar | modificar la font]
Es possible qu'Oraci siá estat present a la batalha d'Actium en 31 AbC e es pauc après (vèrs 30 AbC) que son publicadas las Epòdas, poèmas dins a dralha de l'iambograf grèc Arquilòc[29]. Seguís a una data desconeguda lo segond libre de las Satiras.
La patz tornada amb August, es un periòde de produccion intens que se dubrís. Fins a 27 AbC, se consacra a de poèmas politics e confirma atal son aprochament amb lo poder augustèu[30]: celebracion de la mòrt de Cleopatra, jòia de la desfacha dels partisans d'Antòni, elògi de la reparacion dels temples per August en -28[a 2]. Fins a 24 AbC, celèbra las victòrias d'August fòra d'Itàlia. Aquelas pèças, mescladas a de poèmas lirics, forman los tres primièrs livbes de las Òdas, segurament pareguts vèrs 23 AbC[31]. Lo succès es tebés[a 3] e Oraci ensag enseguida un genre novèl, e publica son primièr libre de las Epistòlas en 21 AbC[32].
August, tornat a Roma en 19 AbC, ofrís a Oraci d'èsser son secretari, pòste que lo poèta refusa[a 4]. En 17 AbC, lo prince li confia l'onor de compausar lo Cant secular (Carmen Saeculare) qu'interpretan solemnalament, a l'escasença dels Jòcs seculars, ds còrs mixtes d'enfants causits d'entre l'elèit de la noblesa romana. Es benlèu tanben August que li comanda de poèmas per las victòrias de Tibèri e Drus[a 5]; aqueles poèmas son recampats amb d'autres dins un quatren libre d’Òdas que paréis entre -13 e -8[33]. Seguisson encara las doas letras del segond libre de las Epistòlas e l’Art poetic, dificils de datar[34].
Morrís subte en 8 AbC, sonque unes après Mecènas que, sus son lièch de mòrt, l'auriá encara recomandat a August[a 6]. Es dintrat al cimentèri de l'Esquilin[35], près de la tomba de Mecènas.
L'òbra d'Oraci[modificar | modificar la font]
Malgrat sa granda dificultat, l'òbra d'Oraci aguèt una influéncia non negligible sus la literatura latina; es admirat, citat e utilizat per fòrça autors, coma Jeròni d'Estridon[36], Sidòni d'Apolinari[37] o Prudénci[38], a vegadas amb malentenduts o contresens, coma ne mòstra per exemple lo desviament de la famosa devisa Carpe diem, o de la tanben celèbre formula Aurea mediocritas (« just al mitan coma l'aur »), tiradas respectivament de las Òdes, I, 11 e II, 10.
Satiras[modificar | modificar la font]
Las Satiras, conegudas dins los manuscrits jol nom de Sermones (convèrsas) son de poèmas de longor variablas en examètres dactilics, amassats en dos libres: lo primièr, de detz poèmas, foguèt publicat vèrs -35, lo segond, de uèit pèças, vers 29 AbC. S'inspirant de son predecessor Lucili (sègle II AbC), Oraci renòva pasmens lo genre ne limitant l'extension, en s'interdisent la satira politica, e evitant de tombar dins la cruditat e la vulgaritat. Per fòrça retrachs de personatges plen de vices (avarícia, glotoniá, rafinament extrèma e ridicul dins la gastronomia, libido incontrolada), Oraci bastís una morala de la moderacion e desvolopa ja un tèma del just mitan que celèbra mai tard dins las Òdas e loas Epistòlas. Dempuèi las Satiras, lo poèta es un personatge important de son òbra: lo recuèlh, ma que de donar d'elements biografics importants, ofrís un retrach d'Oraci tebés, de segur ridiculizat per son esclatge o per una prostituida, mas globalament « endeçat de mancas mediocrament gravas e de pichon nombre » [a 7] [39]. Los poèmas, composats sus un periòde d'al mens detz ans, testimònian de a dintrada d'Oraci dins lo cercle de Mecènas e permeton de sasir l'estatut social novèl qu'atal aqueriguèt[40].
Epòdas[modificar | modificar la font]
Imitadas d'Arquilòc e de Callimac de Cirèna, las Epòdas son lo segon recuèlh d'Oraci. Publicats vèrs 30 AbC jol títol d'Iambi (Iambes) amassan dètz e set pèças escrichas en distics, levat la darrièra, e utilisant l'iambe[41]. Genre del blaime, l'iambe permet a Oraci d'atacar sos enemics sus de subjèctes variats: d'enemics personals, coma un poèta malvolent, las femnas en general, qu'ataca la lubricitat, e las mascas subretot, que lo personatge recurrent de Canídia[42]. Lo recuèlh se plaça atal dins l'actualitat de las guèrras civilas e altèrna entre las pèças mai ancianas, que testimònian d'una vision plan escura d'aquelas guèrras interminablas, e aquelas, mai recentas, que celèbran la victòria d'Actium. L'omenatge a Octavi i demora discrèt, mas Oraci se mòstra coma membre verai del cercle de Mecènas[43]. Lo ton i es aquel de l'invectiva; l'estil es aspre e dificil; l'erotisme mai crud pòt i costejar los accents mai patriotics.
Òdas[modificar | modificar la font]
Las Òdas foguèron publicadas en -23 o -22 pels tres primièrs libres e en -12 o -7 pel quatren. Aqueles quatre libres qu'Oraci comparava fièrament a las piramidas d'Egipte, contenon respectivament 38, 20, 30 e 15 pèças, o al total 3 038 verses, que sièis son de segur apocrifs (IV, 6, 21-24 e IV, 8, 15-16).
A lor torn saluat[44], dins las Òdas, l'explech metric (amb realizacion de quatre tipes d'estrofas diferentas, sièis varietats de distics e tres espècias de verses emplegats sols), l'equilibri dins una armoniosa arquitectura que se desplega segon de proporcions numericas tan complèxas qu'impeccablas, la circulacion, las interconnexions, los malhums, las correspondéncias, las combinasons e las simetrias diferentas, que l'ensemble constituís una imensa e ultrasensibla cambra de resson. Quand a l'incresiblas virtuositat verbala que tira de la causida e de la plaça de cada mot lo maxim d'energia possibla, impressionava Friedrich Nietzsche al gra mai naut per çò que novenava sa « noblesa ».
Mas ont Oraci se subrepassa, ont merita melhor lo « laurièr delfic » (Òdas, III, 30), es dins la mestresa dels contengut. En aparéncia, pas res mai d'eteroclit que las Òdas, ont semblan interferir de biais aleatòri l'esfèra privada e la publica, las amors e la politica, lo mond grèc e lo mond latin, la mitologias e l'actualitat mai recenta, l'epicurisme menat fins al sibaritisme, e un estoïcisme agut fins l'ascetisme e à un renonçament gaireben monacal quitament abans son existéncia.
Epistòlas[modificar | modificar la font]
Los Epistòlas (Epistulae) foguèron publicadas en -19 o -18, puslèu qu'en -20, data tradicionalament admesa, e benlèu après -13 pel segond recuèlh.
Lo primièr recuèlh compta 20 pèças (o 1 006 verses, que set benlèu apocrifs dins la primièra pèça), lo segond pas que 2, mas fòrça longas (270 e 216 verses). S'i apond l'Epistòla als Piçards, mai coneguda jol nom d'Art poetic (476 verses).
Son escrichas en examètres, coma las Satiras, e, coma elas, son de « convèrsas » d'allura pro liura. Mas las Epistòlas essent de letras fictivas, s'adreçan a de personas plan precisas, e le ton i es mens viu, l'estil mai destibat.
La primièra espistòla del segond recuèlh s'adreça tanben dirèctament a August: o cossí tirar la coa del leon sens se far mòrdre. Flor es lo destinatari de la segonda, ont Oraci pausèt coma son testament espirital e la quintesséncia de sa saviesa.
Conviccions[modificar | modificar la font]
Religion[modificar | modificar la font]
Oraci se considerava jos la proteccion de Mercuri: es el que lo fa desaparéisser del camp de batalha de Filipes al biais d'un eròi omeric.
Filosofia[modificar | modificar la font]
Oraci proclama tot lo long de son òbra son independéncia al vejaire de las escòlas filosoficas: « pas cap astrenta m'astrenhiá de jutjar sus las paraulas d'un mèstre « aucune astreinte ne m'a contraint de jurer sur les paroles d'un maître[a 8] ».
Oraci e la politica augustèa[modificar | modificar la font]
Se se trapa del costat que « cal pas », aqueles dels Republicans de Brutus, a la batalha de Filipes (42 AbC), Oraci, fasent son intrada dins lo cercle de Mecènas (entre -40 e -38), rejonh lo camp lèu venceire d'August. Tot lo long de sa carrièra, dona a l'emperaire una plaça totjorn mai importanta dins sas òbras[45]. Lo primièr recuèlh publicat, lo primièr libre de las Satiras, l'ignora gaireben totalament[46]. Dins las Epòdas mai ancianas (VII e XVI), Oraci deplora las guèrras civilas que degalhan de contunh Roma e accusaa la « colèra de destin que percaç « courroux du destin qui poursuit[a 9] » los Romans; sens prene partit, evita tanben de mencionar los responsables d'aqueles malastre. Al subjècte dels mai recents poèmas del recuèlh, adreçats a Mecènas, Oraci i celèbra la victòria d'Actium, mas ne menciona lo futur emperaire que de biais oblic[47].
Cal esperar lo segons libre de las Satiras per qu'Oraci consacre un poèma a August; dins la primièra pèça, evòca los dangièrs que mena lo poèta a investir lo camp politic, mas acaba consacrant l'emperaire coma jutge « just e fòrt »[a 10] de sa produccion[48]. Los tres primièrs libres de las Òdas recampant de poèmas de caractèr subretot privat, mas la politica « s'introduch de l'exterior dins l'espaci liric calm e retirat d'Oraci « s'introduit de l'extérieur dans l'espace lyrique calme et retiré d'Horace ». August es, coma dins las Epòdas, d'en primièr un òme d'accion: venceire de Cleopatre[a 11], contunhèt la conquista de l'Ispània[a 12]. Mas Oraci li balha tanben pauc a pauc una estatura d'òme d'Estat[49], « paire de las ciutats « père de cités[a 13] » e òste dels dieus[a 14].
La proximitat desls dos òmes se manifèsta a l'escasença dels Jòcs seculars de 17 AbC: August comanda lo Cant secular a Oraci, que pren alara la foncion de poèta oficial[50]. I celèbra la novèla legislacion sul maridatge[a 15] e la patz augustèa. Lo quatren libre de las Òdas, que paréis en 13 AbC, multiplica las referéncias a August, destinatari de mai d'un poèmas. L'elogi es sens retenguda: « cantarai, aüros, lo retorn de Cesar « je chanterai, heureux, le retour de César[a 16] ». Lo darrièr testimòni de la relacion entre los dos òmas aparéis dins la primièra epistòlas del segond libre, que discuta de la plaça del poèta dins la societat: Oraci i lausa un emperaire aparaire de las arts, fondator de la Bibliotèca palatina e sosten de Virgili[51]. Pasmens, declina l'invitacion a escriure la gèst d'August[a 17] e proclama tanben son independéncia[52].
Lo trabalh del poèta[modificar | modificar la font]
Modèls e gosts[modificar | modificar la font]
Sembla que se poiriá ligar a Oraci al grop dels poètas novèls coma Catul, qu'admira Mecènas, es lo mai grand representant; la question es disputada, e Oraci sempre marquèt son independéncia al vejaire de las escòlas e dels cercles. De punts comuns amb aquel alexandrinisme roman son pasmens de notar: lo gost de las òbras cortas e ciseladas, longament trabalhadas, destinadas a un public trait. Aquela caracteristica liga Oraci a l'aticisme e l'opausa a l'asianisme del vièlh Varron o de Ciceron[53].
Representacion del poèta[modificar | modificar la font]
La primièra persona es primordial dins l'òbra d'Oraci; totes los genres que causiguèt daissa la plaça de causida al « ièu » poetic: l'iambe es le genre de l'invectiva personala; la satira se noirís d'elements autobiografics; la letra met en scèna son autor[54]. Lo poèta nos dona d'indicacions sus son fisic: pichon[a 18], gròs[a 19], sa cabeladura blanquida abans ora[a 20]. tanben se dich iretge[a 21] e galant, avent agut de relacions amb « mila joventas e mila jovents »[a 22].
Oraci es un personatge religiós. Enfant, es apararat dels dieus: alara que dormissiá pel bòsc, d'aucèls venguèron lo cobrir de fuèlhas per lo traire a las « vipèras e als ors sinistres » [a 23]. I a d'anecdòtas contan los miracles a que se deu la vida: un lop encontrat pel bòsc, un arbre ques casèt just a costat d'el, la batalha de Filipes e la tempèsta del cap Palinura capa a la batalha de Naulòc[a 24].
D"empuèi las primièras òbra, Oraci se pench amb autoderision: pigre e malaut en viatge dins las Satiras, pigre e impotant dins las Epòdas, l'autocelebracion del poèta s"acompanha tanben de detalhs trivials find a dins los tres primièrs libres de las Òdas[55]. Aquò impacha pas lo poèta de proclamar son immortalitat: « Acabèri un monument mai duradís que lo bronze, mai naut que la decrepitud de las reialas Piramidas »[a 25].
Mai d'un còp, Oraci fa sos adieus a la poesia. Los tres primièrs libres de las Òdas se concluson sul « laurièr delfic »[a 26] que corona una carrièra acabada, mas lo primièr poèma del libre IV mòstra Vènus forçant lo poèta a cantar l'amor tornarmai. Las Epistòlas son encara l'occasion de proclamar son renonciament a la poèsia en favor de la filosofia; es pas totjorn aisit de trencar se Oraci renoncia sonque a la poèsias lirica per se consacrar al genre sermo, o se se pretend amb umor renonciar als verses vers tot en escrivent[56]. CAquela afirmacion torna dins l’Art poetic: « Ensenharai, sens escriure pas res, ièu »[a 27].
Un bon poèta qu'es aquò?[modificar | modificar la font]
Dempuèi las Satiras, Oraci castiga los poètas marrits capables d'alinhar dos cents verses dins un matin, prèsts a tot per trapar un librari e plaire a la plèba[57]. El a « lima » los sieus verses, los trabalha longament, e produch pauc. Escriu pas que pels sieus amics e conselha al poètas: « te metas pas en pena d'èsser admirat per la fola, te satisfai d'un pichon nombre de legidors »[58].
Posteritat[modificar | modificar la font]
Dins l'Antiquitat[modificar | modificar la font]
L'òbra d'Oraci, e subretot los sos recuèlhs de las Òdas e lo primièr libre de las Epistòlas, exercís una influéncia immediata suls poètas contemporanèus[59]. Après d'èl, fòrça poètas se proclaman « prèire de la Musas »[a 28]; lo tresen libre de las Elegias de Properci, que paréis un o dos ans après los tres primièrs libres de las Òdas, testimòniz, tot coma las Metamorfòsis d'Ovidi[a 29], de la revendicacion a l'Immortalitat del poèta ja avançada per Oraci[a 30].
Quintilian analisi l'influéncia d'Oraci segon los genres[a 31]. Se los Epòdas pareisson èsser lo darrièr obratge del genre[60], Es evident qu'Oraci participèt al novelum de la satira e de la celebritat de son creator Lucili: son influéncia sus Persi es determinanta[n 3] e Juvenal lo menciona sovent[61].
Las Òdes, elas, son un ensemble liric coma pas cap autre autor latin antic latin posterior ne compausèt; pasmens, demoran l'òbra mai celèbra e comentada del poèta. Lor recepcion es de segur tibesa, mas lor qualitat suggerís a August de commandar a lor autor lo Cant secular, fasent tanben d'Oraci lo primièr poèta liric de Roma[62]. La virtuositat e la varietat metrica del recuèlh son celebradas[a 32] e imitadas per Estaci[a 33] e Senèca[a 34]. Al Sègle IV, Oraci inspira Prudenci, que torna interpretar los tèmas oracians dins un sens crestian, e es lo modèl màger principal de las partidas versificadas de la Consolacion de la filosofia de Boeci (vèrs 524)[63].
Oraci ven lèu l'objècte d'estudis[64]. Sa virtuositat metrica ocupas una partida important del tractat de versificacion De metris de Cesi Bas (mitan del sègle I). Los comentaris de l'òbra, coma aquel de Porfirion (sègle II o III) es un recuèlh d'estudis variats atribuits per un manuscrit a Elèni Acron, o Pseudo-Acron, regularament copiats, e sovent quitament amb los poèmas, mòstran una activitat academica importanta e de contunh consacrada al poèta[65]
A l'Edat Mejana: l’aetas Horatiana[modificar | modificar la font]
Lo cristianisme se mesfisa dels poètas pagans que la moralitat es plan luènh d'aquò qu'ensenha la teologia; sant Jeròni avertís lo crestian: « Quin rapòrt pòt existir entre la lutz e las tenèbras, entre Jèsus-Crist e Belial? Cossí acordar Oraci amb los Psalmas [...]? ».[a 35]. Pasmens, Oraci demora un dels poètas romans mai legit de l'Edat Mejana[66]. Es encara present e a vegada citat al començament de l'Edat Mejana, per Draconci e Avit de Viena per exemple. Coma totes los autors calssics, es obliat a partir de la mitat del sègle VI[67]. Al sègle VIII, es encara conegut, mas inderèctament, per Alcuin, que pren lo sieus cognomen, Flaccus e Paul Diacre. Sembla que la nòva descobèrta d'Oraci se faguèt a la mitat del sègle IX: se conéis sièis manuscrits d'aquel sègle, e dos cementairis de Porfirion[68]. Lo poèta es de nèu citat, per exemple, per Eiric d'Aussèrra, çò que mòstra una coneissença dirècta de l'òbra[69].
Citacions celèbras[modificar | modificar la font]
Fòrça citacions d'Oraci venguèron celèbras e sembla que lor poder d'evocation participa a la cebritat du poèta, e quitament dempuèi l'Antiquitat.
- « Carpe diem » (« Culhís lo jorn », Òdas I, 11, 8)
- « Dulce et decorum est pro patria mori. » (« Es doç e gloriós de morir per sa patria. », Ódas, III, 2, 13)
- « In medias res » (« Al mitan de las causas », Art poetic, 148): procediment literari que plaça lo legidor al començament de l'obratge en plena accion
- « Nunc est bibendum » (« Ara cal beure », Òdas I, 37, 1)
- « Sapere aude ! » (« Ausa de saber ! », Epistòla I, 2, 40)
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ L'an e lo mes son donats pel quita Oraci (Òdas, III, 21, 1), e tanben l'ora (Òdas, II, 17, 17) e lo jorn per Sueton (Dels òmes illustres XXVIII, « Vida d'Oraci »)
- ↑ L'anecdòta de la satira I, 7, en preséncia de Brut, foguèt de segur escricha abans la batalha de Filipes en 42 AbC
- ↑ Foguèt comptat fins a 80 allusions a Oraci dins los 134 verses de la primièra satira.
Referéncias ancianas[modificar | modificar la font]
- ↑ Satiras, II, 6, 1-5
- ↑ Dins las Òdas, respectivament I, 37 ; III, 4 ; III, 6
- ↑ Epistòlas, I, 19, 35
- ↑ Sueton, « Vida d'Oraci », 18-25
- ↑ Respectivament Òdas, IV, 4 e 14
- ↑ Sueton, « Vida d'Oraci », 17
- ↑ Satiras, I, 6, 67
- ↑ Epistòlas, I, 1, 14
- ↑ Épodes, VII, 17
- ↑ Satiras, II, 1, 16
- ↑ Òdas, I, 37
- ↑ Òdas, III, 14
- ↑ Òdas, III, 24, 27
- ↑ Òdas, III, 3
- ↑ Chant séculaire, 17-20
- ↑ Òdas, IV, 2, 47-48
- ↑ Epistòlas, II, 1, 251
- ↑ Epistòlas, I, 20, 24
- ↑ Epistòlas, I, 4, 15
- ↑ Epistòlas, I, 7, 26
- ↑ Epistòlas, I, 20, 25
- ↑ Satiras, II, 3, 325
- ↑ Òdas, III, 4, 17-18
- ↑ Òdas, I, 22, 9-16 et III, 4, 26-28
- ↑ Òdas, III, 30, 1-2
- ↑ Òdas, III, 30, 15-16
- ↑ Art poetic, 306
- ↑ Òdas, III, 1, 3
- ↑ Ovidi, Metamorfòsis, XV, 871-878
- ↑ Òdas, III, 30
- ↑ Quintilian, X, 1, 93
- ↑ Per exemple per Plini lo Jove, III, Letras 1, 7
- ↑ Estaci, Silves, IV, 5 et 7
- ↑ Seneca, Agamemnon e Edip
- ↑ Sant Jeròni, Lettres, XXII, 29}}
Referéncias modèrnas[modificar | modificar la font]
- ↑ Harrison 2007, p. 7
- ↑ Levi 1997, p. 9
- ↑ Perret 1959, p. 8
- ↑ Levi 1997, p. 11
- ↑ Davis 2010, p. 9
- ↑ Davis 2010, p. 12
- ↑ Levi 1997, p. 10
- ↑ Modèl:CIL, conservada al Musèa dels Tèrmes de Dioclecian
- ↑ Levi 1997, p. 16
- ↑ Perret 1959, p. 13
- ↑ Levi 1997, p. 20
- ↑ Levi 1997, p. 19
- ↑ Perret 1959, p. 22
- ↑ Harrison 2007, p. 8
- ↑ Levi 1997, p. 26
- ↑ Davis 2010, p. 17
- ↑ Perret 1959, p. 31
- ↑ Epistòlas II, 2, vers 49-53
- ↑ Epistòlas, II, 2, 54
- ↑ Levi 1997, p. 32
- ↑ Perret 1959, p. 32
- ↑ Satiras, I, 6, 54
- ↑ Perret 1959, p. 35
- ↑ Harrison 2007, p. 9
- ↑ Harrison 2007, p. 10
- ↑ Davis 2010, p. 18
- ↑ Harrison 2007, p. 11
- ↑ Satiras, I, 6
- ↑ Harrison 2007, p. 12
- ↑ Harrison 2007, p. 13
- ↑ Harrison 2007, p. 14
- ↑ Harrison 2007, p. 15
- ↑ Harrison 2007, p. 17
- ↑ Harrison 2007, p. 19
- ↑ Levi 1997, p. 34
- ↑ A. V. Nazzaro, « Girolamo » dans Enciclopedia oraziana III, col. 29-31.
- ↑ G. Mazzoli, « Sidonio, Orazio e la lex saturae », dans L. Cristante (ed.
- ↑ M. Lühken, Christianorum Maro et Flaccus : zur Vergil- und Horazrezeption des Prudentius, 2002.
- ↑ Perret 1959, p. 75
- ↑ Perret 1959, p. 74
- ↑ Harrison 2007, p. 94
- ↑ Harrison 2007, p. 98
- ↑ Harrison 2007, p. 97
- ↑ Jacques Perret, article « Horace », in op. cit.
- ↑ Harrison 2007, p. 77
- ↑ Harrison 2007, p. 81
- ↑ Harrison 2007, p. 80
- ↑ Harrison 2007, p. 82
- ↑ Harrison 2007, p. 83
- ↑ Harrison 2007, p. 86
- ↑ Harrison 2007, p. 88
- ↑ Harrison 2007, p. 87
- ↑ Perret 1959, p. 54
- ↑ Harrison 2007, p. 22
- ↑ Harrison 2007, p. 29
- ↑ Harrison 2007, p. 33
- ↑ Perret 1959, p. 49
- ↑ Satiras, I, 10, 73-74
- ↑ Harrison 2007, p. 277
- ↑ Harrison 2007, p. 278
- ↑ Harrison 2007, p. 279
- ↑ Harrison 2007, p. 280
- ↑ Harrison 2007, p. 283
- ↑ Harrison 2007, p. 281
- ↑ Harrison 2007, p. 282
- ↑ Harrison 2007, p. 293
- ↑ Harrison 2007, p. 285
- ↑ Harrison 2007, p. 286
- ↑ Harrison 2007, p. 287
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Òbras[modificar | modificar la font]
Obratges generals[modificar | modificar la font]
- Jean Bayet, Littérature latine, Armand Colin, Paris, 1996
- M. C. Howatson, Dictionnaire de l'Antiquité. Mythologie, littérature, civilisation, coll. "Bouquins", Robert Laffont, 1993, (ISBN 978-2221068007)
- Hubert Zehnacker et Jean-Claude Fredouille, Littérature latine, PUF, Paris, 1993
Estudis[modificar | modificar la font]
- (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant
- Victor Giraud, Les idées morales d'Horace, Paris, 1907
- Pierre Grimal, Horace, Seuil, Paris, 1967
- (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant
- (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant
- Jean Marmier, Horace en France au dix-septième siècle, Paris, PUF, 1962.
- Jean Marmier, La survie d'Horace à l'époque romantique, Paris, Klincksieck, 1965.
- (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant
- (en) Frank Stack, Pope and Horace: Studies in Imitation, Cambridge University Press, 1985, 316 p. (ISBN 0521266955)
Articles[modificar | modificar la font]
- {{{2}}},
- Raymond Lebègue, « Horace en France à la Renaissance », Humanisme et Renaissance, 1936, p. .
- {{{2}}},


text:
Militant e òme de letras, August Delfau joguèt un ròtle important dins l’organizacion de l’IEO al sortir de la Segonda Guèrra mondiala.
August Delfau nais a Caramauç lo 12 de mars de 1893 de parents agricultors originaris del Segalar tarnés.
Ven regent dins Aude aprèp aver fach l’Escòla Normala a Carcasona. Puèi es mandat coma Inspector de l’Ensenhament Primari dins los Pirineus-Orientals ont s’interèssa a la cultura catalana.
Un còp a la retirada, en 1945, viu entre Leucata-Platja, ont passa una part de son temps, e son ostal de familha a Molarés ont morís lo 18 de novembre de 1984.
Mai que per son òbra literària, August Delfau es subretot conegut per son engatjament per la lenga e la cultura occitanas e mai largament per las lengas e culturas regionalas e menaçadas.
Aital deven president del Calelh de Caramauç, cap redactor de las Annales de l’IEO mas tanben secretari del conselh d’estudis de l’Institut d’Estudis Occitans de 1960 fins a 1970 e membre del comitat de redaccion de la Revue du Tarn tre 1956. Entre autras activitats e coma secretari general de la seccion d’istòria literària de l’Institut d’Estudis Occitans (pòste qu’ocupa a partir de 1958) organiza per l’IEO quatre collòquis ; lo primièr, en 1959, a Tolosa sus la literatura occitana dels sègles XVI e XVII, en 1962, a Montpelhièr a l’entorn del tèma «Civilizacion regionala e literatura occitana al sègle XVII e XVIII en Lengadòc-Bas», l’an seguent, en 1963, tornamai a Tolosa, a l’escasença de l’anniversari de la batalha de Murèth per «Situar Murèth dins l’istòria occitana» e enfin, en 1965, a Aush ont las comunicacions pòrtan sus Pey de Garròs e la situacion culturala de l’Aquitània meridionala al sègle XVI.
Sul plan nacional e internacional es, dins las annadas 60 (1960-1967) secretari general del Conselh Nacional de Defensa de las Lengas e Culturas Regionalas e en 1964 es entre los primièrs promotors de l’Associacion Internacionala de las Lengas e Culturas Menaçadas.
Es tanben l’autor d’una òbra literària d’interès que se’n reten la publicacion de dos recuèlhs de poèmas : De la bruga a l’oliu en 1963 que reçaup lo prèmi Fabian-Artigas de l’Acadèmia dels Jòcs Florals e Coma l’aiga del riu en 1972, totes dos a las edicions Subervie de Rodés. Publica tanben a las edicions de l’IEO Le sermon de M. Plazolles, de Jean-Louis Fournès (1958) e Œuvres choisies d’Auger Galhard (1961), poèta de Rabastens que n’estudièt l’òbra. Collabòra tanben a la publicacion de l’antologia Dins l’òrt occitan, pareguda en 1962 a las edicions Subervie, amb Enric Mouly.
- Delfau, Auguste, Le sermon de M. Plazolles de Jean-Louis Founès, Institut d’Etudes Occitanes, Toulouse, 1958
- Delfau, Auguste, Oeuvres choisies d’Auger Galhard, Institut d’Etudes Occitanes, Toulouse, 1961
- Delfau, Auguste / Mouly, Henri, Dins l’òrt occitan, Editions Subervie, Rodez, 1962
- Delfau, Auguste, De la bruga a l’oliu, Editions Subervie, Rodez, 1963
- Delfau, Auguste, Coma l’aiga del riu, Editions Subervie, Rodez, 1972
- Fourié, Jean, Dictionnaire des auteurs de langue d’oc de 1800 à nos jours, Félibrige, Aix-en-Provence, 2009
- L’Occitan n°54, janvier-février 1985
- L’Occitan n°57, juillet-août 1985
- Oc n°23, nòva tièira, septembre 1984
- Annales de l’IEO année 1960
- Annales de l’IEO année 1961
- Annales de l’IEO années 1962-1963
- Annales de l’IEO automne 1966 (4ème série n°2)
- Annales de l’IEO printemps 1968 (4ème série n°3)


text:
Chédigny
Chédigny es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo territòri communal a adaigat pel riu Indrois.
Le territoire communal est arrosé par la rivière Indrois.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
U.E. Bossòst 3 – B. Luchon 1
Partit vibrant com tot es derbys eth jogat aguest
darrèr dissabte en Bossòst. Era U.E. Bossòst començèc damb domini territoriau
deth joc. Eth Luchon anaue aprofitar molt
ben as 20 menutes era prumèra arribada en àrea aranesa , Laporte solet auie de
posar ena línea de gol era pilota qu’auie shutat eth son companh Dargassies. Damb eth 0-1 encara siguèc
mes clar eth domini dera U.E. Bossòst. Non siguèc enquia a 5 menutes deth
descans qu’anauen a aprofitar un cornèr shutat per Àlex entà que Felipe shutese
desde er àrea petita entà empatar eth partit a 1. Damb eth 1-1 s’arribaue ath
descans.
Ena
dusaua mietat era superioritat aranesa s’anaue a demostrar en mercador, mercan
dos gols mes. En ua jogada de dehora de banda, treiguda rápidamente per Ignasi,
Adrian podie centrar entà que Jonathan tot solet en dusau garròt remataue de
cap, mercan un gran gol, ere eth 2-1. Era diferencia mes gran en mercador siguèc
a un quart d’ora deth finau que Paba en ua jogada personau shutaue desde 35 m. dera porteria e sorprenie
per naut ath bon portèr Rolland, un gran gol entath 3-1. D’aquieu ath finau, un
sinhau de domini deth joc per part deth Luchon sense aué guaire arribades
perilhoses en àrea aranesa.
Ath
finau, victòria important pr’amor qu’ere eth tresau partit en casa e encara non
auiem guanhat encara cap. Cau arregrair ara aficion eth sòn important suport a
despier deth mau temps estèc damb eth sòn equip.
Eth plòplèu partit jogam es 1/8 de finau dera Copa
de Comminges dissabte 12 de noveme tàs 20 :00 en Loures Barousse contra er
equip locau.
U.E.
Bossòst: Marcos, Miquel, Salva, Borja, Felipe, Àlex, Uri, Paba, Jonathan, Ignasi e Adrian. Remplaçants: Abraham, Sergio
e Miguel.
Trainer: Jordi.
Tarjetes auriòles : Jonathan, Àlex.
B. Luchon : Rolland, Ardite, Latour,
Coutinho, Barta, Fort, Revertegat, Laporte, Dargassies, Lansalot. Remplaçants : Da Costa, El Mahraoui.
Trainer :
Da Costa Roland
Gols :
0-1 Laporte (25’),
1-1 Felipe (40’),
2-1 Jonathan (65’),
3-1 Paba (75’).
Arbitre: Castro Antoine.


text:
Paul Signac
Paul Signac (París, 11 de novembre de 1863 – París ,15 d'agost de 1935) es pintre neoimpressionista francés famós per son desvolopament de la tecnica puntilhasta al costat de Georges Seurat.
Signac, filh unic d'un comerciant, foguèt un pintre autodidacte. En 1882 s'inscriguèt a l'Escòla de las Bèlas Arts. Al costat de Seurat, en 1884, fondèt la Societat dels Artistas Independents. Paul Signac ensenhèt a Georges Seurat la tecnica del puntilhisme, son considerats coma los dos artistas davancièrs principals del Movement Divisionista, tanben conegut coma neoimpressionisme o Puntilhisme. Signac apertenguèt tanben al grop dels artistas del Grup dels XX.
Tant aimava las naus que ne possediguèt 30 dins sa vida. Aquò li permetèt de far divèrses viatges que li inspirèron l'usatge de novèlas tonalitats, perque la clartat de sos païsatges es segon la region. En 1899 Signac publiquèt son òbra D'Eugène Delacroix al Neoimpressionisme. En 1908 foguèt causit per president de la Societat dels Artistas Independents, fins a sa mòrt en 1935.
Galariá[modificar | modificar la font]
Les modistes, Rue du Caire, 1885-1886, Col. E. G. Bühle, Zuric
La bouée rouge, 1895, Musèu d'Orsay, París
Pòrt de Marselha, 1906, Musèu de l'Ermitage, Sant Petersborg
- Paul Signac – Rodez.jpeg
Rodés, 1923, Albertina, Viena


text:
En peu d'années, la Calandreta a augmenté son effectif, poussé les murs, et s'apprête à refaire son toit. Mais la croissance suppose des moyens (photo XDR)
Un còp de mai la Calandreta Gapiana edita son armanac : 80 paginas de cartabèu, de contes, istòrias, recetas de cosina, e tot en occitan aupenc…Mai que tot es un mejan agradiu per lo monde de sostenir aquela escòla en occitan que los projècts florisson.
« L’escomessa, uei, es d’organizar l’escòla amb dos o tres classas » ditz Syril Buslig, lo president de l’associacion dels Amics de la Calandreta Gapiana. Aquela pren lo nom de son fondador, Andrieu Faure, totjorn fòrça present coma president d’onor.
La Calandreta, qu’a crebat l’òu en 1995, demanda donc un sosten tant financier coma morau au monde qu'es interessat per l’idèa d’un ensenhament en lenga nòstra.
« Aüra que siam dins lo païsatge gapian, vist que lo monde s’es acostumat, nos chau reviscolar nòstre bastiment, en particulier son cubèrt » que perseguís Syril Buslig. « Los calandrons son aüra 24, entre 3 e 8 ans. Amb una directritz que resta a titularizar mai que dòna fòrça envam a tota l'equipa. Es aqueu moviment d’avenir que vos demandam d’afortir ».
Lo monde que vòu comprarà l’armanac per 10€, e mai 2€ per lo mandaís. Los chècs pòon èstre mandats tre aüra a : Calandreta Andrieu Faure, hameau de Saint-Jean 05000 Gap. Es possible de se rensenhar mai au tel. 04 92 24 97 62
Article rédigé en occitan alpin avec les suggestions de Laurenç Revest


text:
Actualités
Poèma dau Cante Jondo. Lorca traduit par Rouquette
Poèma dau Cante Jondo de Federico García Lorca
Version occitana de Max Roqueta
Edicion establida per Felip Gardy
Edicions Letras d'òc. Data de parucion : 10/2010
Presentacion sus lo siti de Letras d'òc
Servar lo ritme, servar l’idèa : aquí lei doas dralhas que de segur, a la fin deis ans seissanta ò a la debuta deis ans setanta, son estadas lei que Roqueta seguiguèt quand li tornèt l’idèa d’alestir una version occitana d’aqueu recuelh emblematic. Au moment que reveniá tanben sus sei reviradas ancianas dau Romancero gitano, e ne’n prepausava una traduccion completa, e novèla. Lo vam èra donat : amb lo Cante Jondo, aqueu « cant prigond » qu’aviá marcat tota son escritura, e per començar, son biais de concebre e de menar lo poèma, es tanben au Diván del Tamarit (« Gacelas » e « Casidas »), recuelh postum publicat en 1936, e mai au Llanto por Ignacio Sánchez Mejías (1935) que Max Roqueta avodèt son energia de reviraire : lo primier venguèt Divan dau Tamarit ; e lo segond Planh per Ignacio Sánchez Mejías. Son ansin quatre recuelhs, amb lo Romancero ja publicat dins son entier en 2009 per Letras d’òc, que n’avèm una revirada occitana deguda a un deis escrivans mai atrivants de nòstre sègle XX.
Felip Gardy


text:
Segontes un nòu estudi genetic fumar deishe traç en eth genòma uman en forma de metilacion der ADN – un procés en quau es molecules son somades a divèrses sequéncies der ADN – Er estudi es estat publicat en eth jornal numeric Circulation: Cardiovascular Genetics.
Maugrat qu’es mòrts per càncer de paumon an baishat pendent es darrèrs ans, fumar encara contunha d’èster ua des arrasons de mortalitat umana mes nautes de tota era planeta. Açò maugrat es campanhes hètes cada an e era accion legislatiua.
Dempús aver deishat de fumar, dècades dempús, er èster uman pòt contunhar de desvolopar divèrses malauties coma eth càncer o d’autes malauties croniques. Ara un nòu estudi soslinhe que fumar ocasione metilacion der ADN e aquerò pòt èster fatau pes malauties coronaries e paumonars.
Er estudi es estat hèt per ua equipa de scientifics der Institut Nacionau de Sciéncies dera Salut Environamentales. I an participat 16.000 persones desseparades en 16 grops. E s’a comparat er ADN des fumadors e des non fumadors.
Es conclusions confirmen qu’era metilacion der ADN demorarie restacada a mes de 7000 gens, çò ei a díder un tresau des gens umans -. Eth procés de metilacion der ADN solament torne a nivèus previs de non fumadors cinc ans dempús de deishar de fumar e pas abans.
Totun, divèrsi processi de metilacion der ADN encara son trapadi en divèrses persones enquia 30 ans dempús d’aver deishat de fumar. Era metilacion der ADN demore restacada a fumar e coma consequéncia ocasione divèrses malauties coma càncers e d’autes malauties cardiovasculars.
Ua passa mei ena luta contra eth càncer
“Es resultats son importants – çò diguec Stephanie London, cap der estudi – pr’amor qu’era metilacion ei un mecanisme dera regulacion dera expression genetica e a ua importància basica en eth desvolopament de malauties croniques”.
Era equipa qu’a realizat er estudi a volut en tot moment soslinhar qu’eth traç en er ADN uman contunhe ans dempús d’aver deishat de fumar. Un impacte genetic que pòt arribar enquias 30 ans. Totun, un còp s’a deishat de fumar era majoritat de persones a ua metilacion der ADN normau dempús cinc anades. Encara i a esperança.
La Redaccion


text:
Nissa d'Ausseruna
Nissa d'Ausseruna[1] o correntament Nissa (oficialament en francés Nissan-lez-Ensérune) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Nissa es un vilatge nisat dins un terrador de puèges terciaris entre las vals d'Òrb a l'èst e d'Aude a l'oèst. Fa partida del canton de Cabestanh dins Erau, e se situa a la bòrna del departament d'Aude.
Los puèges, sovent incultes del temps que sèm, son propicis a la cultura de la vinha que los coloniza tornamai (contradiccion). La diminucion de l'elevatge de moton a permés lo reboscament d'una partida del puèges, ofrissent aital de luòcs de passejadas vastes.
La cultura de la vinha a marcat fòrça lo territòri. A l'epòca romana, la vinha s'espandiguèt al còp en plana e suls travèrses. Mas lo desvolopament massis d'aquela monocultura data de la fin del sègle XIX, las cartas anterioras e la toponimia atèstan l'espandiment de las autras culturas, particularament de las cerealas dins las zònas de planas pendent los periòdes mai ancians. La viticultura a marcat l'abitat tanben. Los ostals ancians al centre del vilatge, coma dins totes los vilatges lengadocians, an sovent lor cava e lor remesa que lotjavan un còp èra las pipas en fust e lo caval.
Pendent la primièra mitat del sègle XX, lo movement de las cooperativas viticòlas ajudèt a manténer en activitat plan de pichons proprietaris de vinhas. D'ara enlà, la cooperativa de Nissa fa partida de l'un dels agropaments de cavas los mai vastes e los mai actius del departament, los Vinhairons del Pais d'Ausseruna (Vignerons du Pays d'Ensérune en francés).
Nissa beneficièt tre l'installacion del camin de fèrre d'una gara situada prèp del vilatge que a l'entorn d'ela se desvolopèt una pichona zòna d'activitat, particularament una usina de condicionament e d'expedicion de chuc de fruch que trabalhèt sus Euròpa tota. La preséncia de la "rota reiala", un grand axe desvolopat a l'epòca de Loís XIV a fin de facilitar las communicacions entre Besièrs e Narbona, e lo traucament del canal del Miègjorn ajudèron a faire viure lo vilatge, e mai se sonque los vilatges long del canal (coma Colombièrs, Pòlhas o Cabestanh per exemple) profitan de son atrach toristic a l'ora d'ara.
Dempuèi 1970, lo vilatge s'es desvolopat fòrça vèrs lo sud amb l'apparicion de lotejaments nòvels e l'installacion d'una populacion de trabalhaires urbans (Besièrs se situa a 10kms, e Narbona a 15kms). Lo nombre d'abitants concernits directament per la viticultura a plan diminuit. Mas qualques proprietats relevan lo desfís de la produccion de vins de qualitat e participan a l'expansion nòvela de la viticultura meridionala.
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- Niça es atestat en 1199, en latin, Anicianum. Son nom ven d'un nom latin d'òme Anicius, amb lo sufixe latin -anum [2]. Dempuèi la data de l'atestacion, que daissa percebre una fòrma occitana *Aniça(n), lo nom a conegut d'un biais definitiu (auriá poscut començar abans) l'aferèsi de l'iniciala (*Aniçan > Niçan) e lo reculament de l'accent tonic, fenomèn frequent a l'èst del lengadocian (Niça(n) > Níça(n), grafiat Niça).
- Ausseruna. Las fòrmas ancianas son Anseduna, en 899 [3], Anseruna en 1216, Amsuzena en 1298 et 1346, Ensérune en 1585[ref. necessària]. Los Féniés descompausan lo nom en un prefixe an- e un element *set/seduna, qu'auriá lo sens de « nautor » e que qualifican de preceltic [4]. Xavier Delamarre, especialista del gallés, supausa, amb prudéncia, un *Antia-duna, de anto-, « limit, bòla », e (implicitament) dunon, « fortalesa ». Seriá donc un « fòrt del cap » e Saüna , Anseduna en 1284, seriá lo meteis nom [5]. Ausseruna e Saüna son pas los sols cases que se rencontran dunon (o sa latinizacion, pus coneguda, dunum) amb una finala en -a e doncas, se supausa, al femenin. I a per exemple Dunas, en Tarn e Garona. Siá la fòrma en -a èra dejà gallesa (acòrdi amb l'element *Antia-, s'es pas al revèrs), siá es una femenizacion posteriora jos l'influéncia de villa agropat al nom (mas perqué un tal accident, puslèu rar, justament dins los dos Anseduna ?). L'evolucion de Ausseruna mòstra autres dos accidents : la rotacizacion de -d- intervocalic ([-ð]), que faguèt passar lo nom d'Anseduna a Anseruna, e la vocalizacion, pus tardiva, de -n- davant -s-, frequenta en Albigés e Besierenc (cf. Confolèuç < *Confolenç), que donèt Ausseruna d'una fòrma Anseruna precedenta. La metatèsi vocalica, perceptibla dins las atestacions de 1298 e 1346, s'es pas mantenguda.
La grafia del nom[modificar | modificar la font]
Lo CLO escriu : « Se manten las grafias d’Alibèrt quand son confòrmas a l’etimologia: Niça amb ç (< lat. Nicæa < gr. Nikaia, fr. “Nice”)... Se desconselha las grafias non etimologicas coma Nissa*... S’accèpta una grafia non etimologica solament quand s’es socializada de manièra indefugibla: ... Nissa d’Ausseruna (fr.“Nissan-lez-Ensérune”)» [6]. Lo tèxte explica pas que la grafia Nissa d’Ausseruna s’es mai socializada que la de Nissa (Aups Maritims) o, fòra d'aquel punt, de tot autre toponime qu'a -ss- en francés e -ç/c- en occitan. Es una question de fe.
Istòria[modificar | modificar la font]
Nissa d'Ausseruna se desvolopèt progressivament a comptar del despòblament de l'oppidum d'Ausseruna, luòc principal d'abitacion fins al sègle I abans JC. A l'origina del vilatge se troba probablament una granda villa romana que son proprietari s'apelava benlèu "Anicius". L'origina gallo-romana del nom del vilatge seriá (Villa d')Anicius. De villas coma aquò son frequentas a l'entorn e fórman un abitat dispersat caracteristic de l'Empèri roman. Per exemple an mes al clar sul territòri de la comuna una villa granda al sud, long de l'estanh de Vèndres (rèstas de murs, estucs penches) e tanben un pichon establiment termal dins la campanha a l'entorn.
De vestigis dispersats de l'epòca son estats retrobats empr'aqui. Las capèlas e los oratòris mòstran l'expansion del cristianisme a comptar del sègle V. Lo periòde perilhós de la nauta Edat Mejana menèt probablament los abitants a se refugiar dins lo vilatge que naissiá a l'abric de muralhas fortificadas.
Aquel nòu vilatge es atestat al sègle XI. Imbert e Bernat de Nissa plaidejèron en 1105 per la possession d'una partida del castèl de Montadin. Bernat de Nissa engatgèt lo castèl de Nissa e son fièu de Lespinhan a Bernat Pons de Colombièrs per 2000 sòls (moneda de l'epòca). Lo 7 d'agost de 1178, Berenguièr e sos fraires Pèire e Bernat de Nissa vendèron de tèrras del temps de la profession religiosa de Berenguièr a l'abadiá de Fontcauda. Un autre Bernat de Nissa participèt activament a la defensa de las tèrras del Miègjorn contra los Crosats de Simon de Montfòrt del temps de la crosada contra los Albigeses. Aprèp la presa de Besièrs pels Crosats, los senhors d'aquels vilatges de plana, dificilament defensables, se retròban demest los defensors de Menèrba. Bernat de Nissa moriguèt en combatent prèp del castèl de Ventenac.
Los templièrs possedissián de bens al mas de Periès.
Al moment de las guèrras de religion, Enric II de Montmorency, nomenat governador de Lengadòc en 1563, faguèt mai d'un sejorn a Besièrs a partir de 1576, en ensajant de negociar amb los sòcis de la Liga Catolica del duc de Juèsa. Mantunas trèvas, en 1584, 1586, 1592 e 1595, seràn conclusas, lo mai sovent a Nissa.
Nissa es mencionat pendent un dels episòdis de la pèsta de la fin del sègle XVIII, per relatar que las autoritats prenon la decision de n'interdire l'accès als estrangièrs per tota la durada de l'epidèmia.
Mai recentament, per decret del 22 d'agost de 1950, Nissan cambièt son nom en Nissan-lez-Enserune.
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Cabestanh; es ara del canton de Besièrs-1.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Situat prèp de la Via Domitia, foguèt ocupat del sègle VI al sègle I abans JC. Fondat per de populacions celtibèras, es la pròva d'una activitat d'escambis intenses amb l'ensem del bacin mediterranèu. Aquò explica la riquesa de las ceramicas retrobadas dins las abitacions e la necròpoli, en particular de ceramicas estruscas e aticas excepcionalas que se pòdon veire al musèu creat sul site.
Dempuèi l'oppidum, la vista s'espandís dins totas las direccions fins a la mar, als contrafòrts de la Montanha Negra e las Pirenèus. Podèm observar al nòrd los vestígis de l'estanh de Montadin, assecat al sègle XII per un sistèma de canals radiants.
Enbàs del puèg, remarcam lo complèx de Malpàs ont lo Canal del Miègjorn, lo canal d'atèrrament de l'estanh de Montadin, lo tunèl del camin de fèrre e la rota se superpausan.
- Capèla Nòstra-Dòna-de-la-Misericòrdia :
Pichon oratòri isolat dins una val luènh del vilatge. Data probablament del sègle V.
- Capèla Sant-Cristòl :
Restaurada recentament, es la pròva d'un pichon establiment monastic actiu fins al sègle XVII. D'escavaments an permés de desencombrar lo bastiment que las partidas las mai ancianas datan del sègle V, e de rendre visible lo portal ornat de colomnas que podèm datar del sègle XVI.
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Emili Barta, (escrivan e òme de teatre).
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Preconizacions graficas unitàrias del C L O, pagina 42
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 497
- ↑ Bulletin de la Société nationale des antiquaires de France, page 153
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 119
- ↑ Xavier Delamarre, Dictionnaire de la Langue gauloise, ed. Errance, 2na edicion, 2003, p. 50
- ↑ Preconizacions graficas unitàrias del C L O, pagina 42
- ↑ http://www.annuaire-mairie.fr/ville-nissan-lez-enserune.html
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Dimars, 15 de decembre de 2015, 03h00 Societat,Espòrt
Adieu, manhac! Bernat, t’oblidarem pas!
Una partida ont a calgut comptar los punts fins a la darrièra minuta e tres victòrias amplas, talas son las resultas en Elèit 1 d’aquesta jornada de campionat de XIII, jogada lo jorn del segond torn de las regionalas.
Adieu, manhac!
Dedicarem aquesta cronica a la memòria de Bernat Roques, comentator de las partidas de XIII (de las esquipas d’Elèit o de Federala d’Aude, dels Dracs) sus Ràdio Marselheta, mòrt aquesta setmana. Comentava totjorn amb vam, sapiéncia, compreneson e biais las partidas, totjorn prèst per escambiar e parlar de rugbi. Saludava son mond d’un: “Adieu, manhac!”. Sa votz nos manca ja. Al delà de la minuta de silenci sus totes los terrens tretzistas d’aquesta dimenjada, Bernat, t’oblidarem pas!
Olhada a Palau
Sant Estève XIII Catalan aviá pas presat la victòria de Palau dins lo primièr dèrbi. Aqueste dimenge, a Palau, los Dragonets ataquèron a fum la partida e menèron lèu 22-0 (20a minuta). Los Broncos s’acontentèron de reduire la marca en tota fin de partida per plegar: 60-12.
A Vilanuèva, pauc se’n manquèt d’assistir a la primièra victòria dels Laupards de la sason, mas Lesinhan conservèt l’avantage 21-18. Avinhon se mostrèt intractable sus sa pelena fàcia a Tolosa: 44-22.
A Domèc, los Tigres d’Albi joguèron sens complèxe, mas los Canaris los tenguèron a distància per servar lor invencibilitat: 34-14.
Al programa de la dimenjada, doas partidas dissabte, Tolosa-Carcassona (16h) e Albi-Limós (19h), e doas partidas dimenge, Lesinhan-Avinhon (15h) e Dragonets-Vilanuèva (15h30).
Torn de Copa per l’Elèit 2
Aquesta dimenjada, la Copa Lord Derby jòga son primièr torn amb quatre oposicions entre formacions d’Elèit 2: Vilagalhenc-Argon contra Lion; Carpentràs-La Reula; Sant Gaudenç-l’Escura; Tonens-Vilafranca de Roergue; una oposicion Nacionala 1-Elèit 2 amb Sant Laurenç de Salanca contra Montpelhièr; un pichon Pocet serà designat per la partida entre pensionaris de Nacionala 1 de Tolon e de Ferrals; Baó es ja qualificat, mercé al tiratge al sòrt, pels oitens de la dimenjada dels 23 e 24 de genièr ont las formacions d’Elèit 1 intraràn dins la competicion que sa finala n’es fixada al dissabte 16 d’abril a Carcassona.
Los Estats Units a la Copa del Mond
Aprèp una partida entre Jamaica e Canadà que s’acabèt sus una egalitat, mercé a una victòria sus Canadà 34-24, es la formacion dels Estats Units, entraïnada pel responsable de Leeds McDermott, que tornarà representar las Americas a la Copa del Mond de 2017.
Alan Roch


text:
Magnèsi
Lo magnèsi es un element quimic de simbòl Mg e de numèro atomic 12. Se presenta jos la forma d'un metal blanc brilhant, amb un aspècte pro semblant al de l'argent. Es un dels elements mai abondoses de la planeta, l'ochen dels que se tròba dins la natura, e lo cinquen metal aprèp l'alumini, lo fèrre, lo calci e lo sòdi. A l'encòp representa lo tresen compausant de las sals de l'aiga de mar. Es un dels elements essencials pels èssers umans. Aital lo magnèsi se situa coma l'onzen element mai present en foncion de la massa dins lo còs uman que sos ions son essencials per totas las cellulas vivas.
Ten una densitat de 1,74, valent a dire qu'es la mai febla demest los metals, se n'exceptam lo liti e lo berilli. Fond a 650º C e se volatiliza a 1.120º C.
Fonts de magnèsi dins l'alimentacion[modificar | modificar la font]
La font primièra de magnèsi per l'alimentacion es pro sovent d'origina cerealièra. Pr'aquò, los produches faches a partir de cerealas integralas ou amb de farina completa pòrtan entre 3 e 5 còps mai d'aqueste element que los produches rafinats (pan blanc, ris blanc polit, ...).
(Las quantitats seguentas correspondon a una porcion de 100 g)
- la sal de Nigari, un extrach natural de sal marina (11.500 mg}}
- la frucha de mar ne ten 410 mg
- son seguits de prèp per la melassa (de 197 a 242 mg),
- lo cacao (amb 150 a 400 mg)
- las cerealas completas (contenon entre 100 a 150 mg)
- la carróbia ne conten a l'entorn de 55 mg
- los espinarcs de 50 a 100 mg, mas a l'encòp contenon d'acid oxalic, çò qu'entrepacha son assimilacion.
- en fin, lo peis tanben possedís entre 25 e 50 mg de magnèsi.
D'autres aliments pòdon provesir de magnèsi: legums verds, sarrasin, las favas, las ametlas e las bananas.


text:
Werner Herzog
Werner Herzog (nascut Werner Stipetic en 5 de setembre de 1942) es un realizator e actor de cinèma alemand.
Biografia[modificar | modificar la font]
Naissèt a Munic mas passèt tota la siá enfància dins un pòble dins las montanhas de Bavièra. Cresquèt sens ràdio ni cinèma, en plen contacte amb la natura, aluenhat del mond. Segon el meteis afirma, aguèt pas coneissença de l´existéncia del cinèma fins als dotze ans aital coma aviá vist tanpauc una veitura fins aquela edat; als dètz-e-sèt ans faguèt la siá primièra telefonada per telefòn. Als tretze ans lo portèron a Munic per qu'iniciès los sieus estudis segondaris. La siá familha se lotgèt provisionalament en una pension ont, casualment, tanben s'lotjava Klaus Kinski, (n. 1926), actor qu'en un futur seriá clau per la siá carrièra cinematografica. Kinski Ni reparèt en lo jove Herzog de tretze ans, mas lo futur director reparèt òc en lo singular actor.
Durant la siá adolescència Herzog experimentèt una intensa estapa religiosa que lo faguèt se convertir al Catolicisme. Aquel fach li faguèt aver de fòrtas discussions amb los sieus parents doncas qu'aqueles èran atèus convencuts. Per aquela epòca comencèt tanben a far los sieus primièrs viatges longs a pè. Cap los quinze ans traversèt Euròpa dempuèi Munic fins arribar a Albania. Faguèt tanben a pè lo viatge que lo portèt a Grècia. Cap los dètz-e-sèt ans decidiguèt se consacrar dins lo cinèma. Per se pagar los sieus primièrs cort metratges trabalhèt en divèrses mestièrs en los combinant amb los sieus estudis segondaris e posteriorament, universitaris. Inicièt d'estudis d'Istòria, Literatura e Teatre a Munic. Cap de lo 1960 atenguèt la borsa Fullbright pel Seminari de Cinèma de l'Universitat de Duquesne, a Pittsburgh. A pesar de participar a seminaris universitaris de cinèma, Herzog estudièt pas aquela disciplina dins cap de escòla ni trabalhèt tanpauc coma assistent de cap de director de cine; la siá formacion es entièrament autodidata. Als Estats Units combinèt nauament los sieus estudis amb divèrses trabalhs amb l´objectiu d´estalviar de sòus. Lo 1962, als vint ans, fondèt la siá productora de cine Herzogfilmproduktionen. Lo 1963 comença la filmacion de lo sieu primièr cort metratge, Herakles, al que seguirián Game in the sand (1964), Last words (1967) e The umpreceded defence... (1967). Après d´aquela primièra estapa de formacion en lo cort metratge realizèt lo sieu primièr longa metratge, Lebenszeichen (Senhals de vida), subvencionat per l´Institut de Cinèma Alemand que cercava promòure de nòus cineastas. La pellicula ganhèt lo Prèmi Alemand de Cinèma. A partir d´aicí, Herzog inicièt una carrièra singulara ont a combinat la filmacion de longmetratges, documentaris, direccion d´opèra, accion e redaccion de guidons. Actualament, Werner Herzog seguís en actiu.


text:
Batalha de Peitieus (732)
La batalha de Peitieus, tanben dicha batalha de Tors o batalha de la Calada dei Martirs, se debanèt lo 25 d'òctobre de 732 entre lei vilas de Peitieus e de Tors. Opausèt una coalicion franca gropant lo Reiaume Franc dei Merovingians e lo Ducat d'Aquitània, dirigida per Carles Martèl e Audon d'Aquitània, au Califat Omeia que sei fòrças èran comandadas per Abd-ar-Rahman ibn Abd-Allah al-Ghafiqí, governador d'Al Andalús. S'acabèt per una victòria franca importanta, la mòrt d'Abd-ar-Rahman ibn Abd-Allah al-Ghafiqí e una retirada malaisada per l'armada aràbia.
Lo debanament e lei rasons de la batalha son mau coneguts. D'efèct, lei descripcions dau combat foguèron escrichs a partir dau sègle IX, siá dos cents après leis eveniments. De mai, lei motivacions de l'ofensiva aràbia (pilhatge o invasion ?) son tanben mau conegudas. Dins totei lei cas, aquela operacion marquèt la fin de l'expansion aràbia en Euròpa Occidentala e venguèt la fònt dau prestigi important de la familha carolingiana au sègle VIII. D'autra part, marquèt tanben lo començament de la fin de l'independéncia dau Ducat d'Aquitània car lei Francs aprofichèron lo mantenement de la preséncia musulmana dins lo sud de Gàllia per intervenir dins leis afaires de la region. En causa d'aquelei consequéncias, la batalha de Peitieus es venguda un eveniment major dins la formacion e l'istòria de França.