text:
Claude Bartolone
Claude Bartolone, nascut lo 29 de julhet de 1951 a Tunis jol Protectorat francés de Tunisia[1] es un òme politic francés, elegit lo 26 de junh de 2012 president de l'Assemblada nacionala per la XIVena legislatura de la Cinquena Republica Francesa.
Deputat en Sèina Saint Denis dempuèi 1981, Ministre de la Vila de 1998 a 2002, presidiguèt lo Conselh general de la Sèina Saint Denis de 2008 à 2012.
Somari
- 1 Biografia
- 2 Vejatz tanben
- 3 Nòtas e referéncias
Biografia[modificar | modificar la font]
Familha e estudis[modificar | modificar la font]
Claude Bartolone nascut a Tunis, dins una familha d'obrièrs agricòls d'origina siciliana pel paire, qu'emigrèt en Tunisia per fugir lo fascisme, e maltesa per la maire[2],[3]. La familnha Bartolone e lors tres enfants venguèron s'installar en França en 1960 a Le Pré-Saint-Gervais que vivián dins la ciutat de Joan Jaurés. Claude Bartolone èra escolan al collègi Anatole-France[4],[5], e, seguèt d'estudis al licèu Turgot de París suls conselhs de sa professora de francés que convenquèt los parents, en 1965, de las capacitats de lor enfant[6]. Aprèp lo Bachelierat, Claude Bartolone s'inscriguèt a l'universitat de Pèire e Maria Curie, a París, e obtenguèt una licéncia de matematicas[7].
Començament de la vida politica[modificar | modificar la font]
Claude Bartolone venguèt membre del Partit Socialista en 1974 aprèp la desfacha de François Mitterrand a l'eleccion presidenciala de 1974. Foguèt elegit pel primièr còp en 1979 coma Conselh general de la Sèina Saint Denis[8].
Ancian quadre comercial de l’industria farmaceutica, Foguèt elegit deputat en 1981 amb surpresa dins l'èrsa ròsa de las legislatives de 1981. Foguèt elegit de contunh fins al 17 de junh de 2012, per la XIVena legislatura (2012-2017, dins la 9ena circonscripcion de Sèina Saint Denis. Fa partit del grop socialista[9].
Ministre de la Vila du govèrn Jospin[modificar | modificar la font]
Claude Bartolone èra elegit de Le Pré-Saint-Gervais, que foguèt conselhèr municipal, cònsol adjunt, puèi cònsol màger fins a la seuna dintrada al Govèrn de Lionel Jospin. La règla del non cumul l'impausèt de tornat cònsol adjunt, daissant lo sèti del màger a Gérard Cosme.
President del Conselh general de Sèina Saint Denis[modificar | modificar la font]
Foguèt elegit al primièr torn lo 20 de març de 2008 president del conselh general de la Sèina Saint Denis[10].
Al cap del Conselh general afirmèt qualques prioritats que la mixitat sociala, l'ajuda a la pichona enfança, lo desvelopament economic, la proteccion de l'environament e la lucha contra l'escaç escolar e las discriminacions[11]. Mas las seunas ambicions foguèron desfiadas per un deute compausat d'emprunts diches « toxics » que fragilizèron la santat financièra del conselh general[12].
[modificar | modificar la font]
En 2005, alara partesan de Laurent Fabius, se prononcièt pel "non" al referendum sul Tractat constitucional europèu[13].
Claude Bartolone, membre de l'equipe del « Pacta Presidencial » de la campanha de Ségolène Royal per l'election presidenciala francesa de 2007, e responsable d'un dels principals corents del Partit Socialista en França amb Alain Vidalies o Marie-Noëlle Lienemann.
Al Congrès de Rems del PS de 2008, èra un dels principals sostens de la candidatura de Martine Aubry. En decembre de 2008, foguèt nomenat secretari nacional encargat de las relacions exterioras. Per la composicion del secretariat nacional, Laurent Fabius li reprchèt d'aver pas obtengut pro de representants pel seu corent, ce qui affaiblit la légendaire complicité des deux hommes[14].
President de l'Assemblada nacionala[modificar | modificar la font]
. Aprèp queSégolène Royal perdèt las eleccions legislativas, Claude Bartolone confièt al jornal Le Parisien, lo 18 de junh de 2012 son intencion de venir president de l'Assemblada nacionala.
Fàcia a Jean Glavany, Élisabeth Guigou e Daniel Vaillant, foguèt designat candidat de la majoritat presidenciala d'esquèrra lo [21 de juin]] de 2012.
Lo 26 de junh de 2012, a la primièra sesilha parlementària de la XIVena legislatura al Palais Bourbon, venguèt lo 12n president de l'Assemblada nacionala al primièr torn dels vòtes, fàcia al president precedent Bernard Accoyer, candidat de l'UMP, l'emportant per 298 vòtes contra 185 (55 vòtes nuls e 2 autres vòtes per un candidat non declarat)[15].
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Lien externe[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr) Assemblée nationale ~ Les députés : M. Claude Bartolone
- ↑ (fr)« Claude Bartolone, le bras droit de Laurent Fabius », Politique.net.
- ↑ "Monde260612" (fr)Claude Bartolone au "perchoir", dans un fauteuil dins Le Monde del 26 de junh de 2012.
- ↑ "Parisien" (fr)« J’ai dit à l’élève Bartolone : Vous devriez viser plus haut » dins Le Parisien del 26 de junh de 2012.
- ↑ "Monde260612"
- ↑ "Parisien"
- ↑ "Parisien"
- ↑ "Monde260612"
- ↑ (fr)http://www.afse92.com/journal/article1.php?ID=532 Claude Bartolone- symbole d’intégration - Portrait - Journal AFSE]
- ↑ (fr)http://www.romandie.com/ats/news/080320161954.fa7kk2j2.asp France : la gauche renforce sa prédominance dans les départements; ed:Romandie News; 20 de març de 2008
- ↑ (fr)http://www.seine-saint-denis.fr/Mise-en-place.html]
- ↑ (fr)http://www.seine-saint-denis.fr/Les-finances-du-Departement.html Les finances du département] ed: Conseil général de la Seine-Saint-Denis; 4 de decembre de 2008
- ↑ (fr)Article d'Europe 1 del 26 de junh de 2012
- ↑ (fr)http://partisocialiste.blog.lemonde.fr/2009/02/10/claude-bartolone-le-port-flingue-se-rebiffe Claude-Bartolone, le porte-flingue se rebiffe] Le Monde (Blog PS); 10 de febrièr de 2009
- ↑ (fr)Bartolone (PS) élu président de l'Assemblée avec 298 voix, Le Figaro, 26 de junh de 2012.


c: text/html

text:
Mayres-Savel
Mayres-Savel es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al Mièja Edat, Savel es lo banc d'una distincion. En lo moment del enquèsta de 1339, Raymond del Servís, mistral del senhor Lantelme Eynard, a de besonh que lo castèl de Savel es una ostal fòrt : « quod dictum castrum pas nomiauitur castrum E sed domum fortem »[1].
La municipalitat de Savel a #èsser engloutie jos las aigas del barrage de Monteynard en 1962. Per en perpétuer lo remembre, lo sieu nom i aguèt ligat a aquel de la municipalitat vesina de Mayres per decrèt del 18 de març de 1965 en englobant aital los terrens pas immergits de l'ancian territòri de Savel.
Au Moyen Âge, Savel est le siège d'une seigneurie. Lors de l'enquête de 1339, Raymond del Sers, mistral du seigneur Lantelme Eynard, précise que le château de Savel est une maison forte : « quod dictum castrum non nomiauitur castrum I sed domum fortem »[2].
La commune de Savel a été engloutie sous les eaux du barrage de Monteynard en 1962. Pour en perpétuer le souvenir, son nom fut rattaché à celui de la commune voisine de Mayres par arrêté du 18 mars 1965 englobant ainsi les terrains non immergés de l'ancien territoire de Savel.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Élisabeth Sirot 2007, p. 33.
- ↑ Élisabeth Sirot 2007, p. 33.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Vicereiautat de l'Arriu de la Plata
La Vicereiautat de l'arriu de la Plata (en castelhan Virreinato del Río de la Plata e, en castelhan de l'epòca, Virreynato del Río de la Plata) qu'èra ua anciana division administrativa creada en 1776 peu rei d'Espanha Carles III dens lo sud de las soas colonias americanas en bèth i amassar Buenos Aires, Paraguai, Tucumán, Potosí, Santa Cruz de la Sierra, Charcas (Haut Peró) e Cuyo (un vast territòri partatjat uei lo dia peus estats d'Argentina, Brasil, Bolívia, Paraguai, Chile e Uruguai. La soa existéncia que s'acabè dab l'independència de las colonias qui èran sosmesas a la soa autoritat.


text:
Guèrra de Kuwait (1990-1991)
La Guèrra de Kuwait, tanben dicha Guèrra dau Golf o Segonda Guèrra dau Golf, se debanèt de 1990 a 1991 entre Iraq e una coalicion de 34 estats dirigida per leis Estats Units d'America e sostenguda per l'ONU. Foguèt entraïnada per lei tensions marridas entre Iraq, Kowait e Arabia Saudita après la guèrra Iran-Iraq. D'efèct, lo deute d'Iraq èra venguda fòrça importanta e la produccion de petròli tròp importanta de l'OPEP empachèt son desendeutament rapide. Au contrari, la politica de Kowait e d'Arabia Saudita, motivada per la poissança considerada tròp importanta de l'armada iraquiana, foguèt d'aumentar la produccion per demenir lo pretz de petròli. Aquò entraïnèt l'invasion de Kowait per lo govèrn iraquian de Saddam Hussein que pensava tenir l'aprovacion dau govèrn estatsunidenc que foguèt son aliat còntra l'Iran.
Pasmens, aquò èra pas lo cas e leis Estats Units refusèron de reconóisser l'invasion. Au contrari, formèron ambé lo sostèn de l'ONU e de l'Arabia Saudita una coalizacion fòrça importanta (34 país) per reconquistar lo territòri kowaitian. Après divèrsei temptativas de negociacions, la coalicion acomencèt una ofensiva aeriana lo 16 de genier de 1991. Gràcias a sa superioritat numerica e tecnologica, prenguèt rapidament l'avantatge e poguèt atacar leis infrastructuras e leis unitats iraquianas. Ansin, lo 24 de febrier, l'ofensiva terrèstra de la Coalicion rescontrèt gaire de resisténcia e lei defensas iraquianas d'afondrèron rapidament. Lei combats s'arrestèron lo 28 après la destruccion dei fòrças iraquianas situadas en fàcia dei tropas de la Coalicion e la reconquista de Kuwait.


text:
Deluvi universal
Lo deluvi universal es un mite recurrent dins divèrsas culturas, que fa lo conte d'una grand inondacion que destruguèt tota la vida (o gaireben) en temps alunhats.[1]
Somari
Tradicion biblica[modificar | modificar la font]
Dins la Bíblia dins lo libre de Genèsi, se conta l'istòria del deluvi coma un castig de Dieu contra los òmes, d'entre que salvèt Noé, la seuna familha e un parelh de cada animal que aviá estat ordonat de bastir una arca. Aquel salvament explica que deguèt pas tornar crear la vida, perque la Creacion es unica. La pluèja durèt quaranta jorns, nombre per indicar la multitud.
Autres mites similars[modificar | modificar la font]
Fòrça savents creson que lo mite de la Bíblia, lo mai conegut de totes los deluvis, es una version del meteis mite babilonian, ont ja aparéis l'arca, lo castig divin, los aucels qu'anoncian la tèrra e lo salvament dels seleccionats. Aquel mite es reculhit de l' Epopèia de Gilgamesh, lo poèma Atrahasis e diversas taulas sumerianas e acadianas fòrça ancianas. Los ebrieus aurián conegut lo mite pendent la seuna epòca d'exili a Babilònia e l'aurián adaptat dins la seuna cultura.
La mitologia grèga auriá eretat tanben aquela istòria, personificada dins Deucalion, que se salva del deluvi conselhat pel seu paire Prometèu, tanben mercé a una arca. Lo deluvi marca la fin de l'Edat d'aur (los grècs cresian pas a l'evolucion mas en una degenerecéncia dempuèi la creacion fins al present, simbolizada per diverses metals). Una varianta del mite del deluvi seriá l'enfonzament de l'Atlantida.
De tradicions coma l'indóa, la maia o l'asteca reculhan tanben grandas inondacions, fach que sosten l'ipotèsi de la realitat d'un deluvi, encara perque aqueles pòbles foguèron en contacte amb la font mesopotamiana. Mas las istòrias d'aquelas tradicions an d'elements que fa pensar puslèu a la creacion dempuèi l'aiga e las diferentas raças umanas. Pr'amor demòra la constanta del castig divin provocat per l'impietat de las creaturas. Foguèron trobat fins a cinc e cents versions diferentas del deluvi, çò que mòstra qu'es un mite universal e qu'estimulèt diverses estudis per tòca d'o provar.
Estudis scientifics[modificar | modificar la font]
Foguèt exclusida l'exiséncia d'un deluvi universal propiament dich, per que se trobèt pas cap de rèstas geologicas. Mas divèrsas grandas inondacions localas poirián aver inspirat los mites originaris, que se serián escampats amb las diferentas migracions umanas s'adaptant a la cultura de cada zona.
Una d'aquelas possiblas inondacions podriá aver estat aquela que se passèt fa 7 500 ans dins la mar Negra,[2] ipotèsi defenduda pels geològs estatsunians Walter Pitman e Wilian Ryan coautors del libre Lo Deluvi Universal. Segon aqueles cientifics la Mar Negra èra un lac d'aiga doça espandit pels dos tèrces de la superfícia actuala, e èra pas conectada a la mar Mediterranèa. La fusion dels glacièrs aucèt lo nivel de la mar e la Mediterranèa dobriguèt una falha al nivèl del Bosfòr provocant una inondacion dins lo bacin de la Mar Negra.
Tanben las pojadas dels rius Tigre e Eufrates, zona d'origina dels mites mesopotamians (los mai ancians) poirián aver inspirat lo mite del Deluvi Universal.
D'autres ipotèsis evòcan un grand tsunami, fach que explicariá la varietat dels mites similars en zonas fòrça alunhadas. Aquel seriá estat provocat per l'explosion d'un volcan, que poiriá èsser lo Thera de l'illa de Santorin.
Lo Deluvi e la biogeografia[modificar | modificar la font]
Alara qu'ara, la majoritat capitèt a créire que lo deluvi es una legenda o mite, de grops religioses minoritàris contunhan creire que lo deluvi es un fach istoric vertadièr.
Contra d'aqueles grops que prenon la Bibilia de biais literal, los atèus avançan la biogeografia actuala coma pròva que lo recit biblic de Noé es gaire istoric, mas una legenda.
Aqueles darrièrs se demandon, entre autre, cossí Noé capitèt après lo deluvi a distribuir totes los animals als seus punts ont vivon actualament.
Cossí arribèron lo Coala en Austràlia dempuèi lo mont Ararat? Cossí sobrevisquèron pendent la traversada dempuèi Ararat fins a Austràlia sens fuèlhas d'eucaliptus per menjar? (los eucaliptus son endemics d'Austràlia e los coalàs s'alimentan gaireben exclusivament d'aquelas plantas). Cossí faguèron per traversar l'ocean?.[3]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Noé
- Arca de Noé
- Ziusudra, version sumeriana del deluvi.
- Epopèia de Gilgamesh, poèma epic sumerian vielh de 4700 ans dins l'antiquitat.
- Atrahasis, poèma babilonian del deluvi benlèu anterior a Guilgamesh.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Modèl:GEC
- ↑ (es)National Geographic, Espanha, mai de 2001, p. 26
- ↑ Lo Deluvi e la Biogeografia (es)


text:
Umanitats
Umanitats (del latín humanitas) son l'ensems de las disciplinas en relacion amb la coneissença umana e la cultura. Se destrian deis sciéncias socialas au caracter ideografic - estudi de particularitats sens crear leyes o postulats generals - de sos metòdes de recèrca.
Las umanitats son conformadas deis siguientas disciplinas d'estudis:
- art e istòria de l'art
- literatura e literatura comparada
- istòria
- teologia e religion
- filosofia
- filologia
- lingüistica
- semiotica
- semiologia
Es important aver fòrça en clar de que la semiotica e la semiologia forman partida de la lingüistica, d'ende tanben es necessari decir lo de qué la semiologia s'ubica dins deis sciéncias umanas quand aquesta es dins deis sciéncias deis socialas?
Aquestas tres últimas son a vegedas classificadas amb las sciéncias socialas. Dins algunas currícula universitarias, especialament d'universitats anglosajonas, s'inclu a las sciéncias de l'informacion e a la bibliotecologia dins deis umanitats. Dins algunas clasificacions, coma au cas de sciéncias umanas, s'inclu a las umanitats e las sciéncias socialas en un meteis grop.


text:
Bas-vivarés (parlar)
Lo bas-vivarés (BV) (o sud-vivarés) es la varietat de lengadocian (qu'es un dialècte occitan) en usatge dins la mitat meridionala d'Ardecha, alh sud d'una linha que lo separa delh vivaroaupenc (VA), e que vai delh Mont Mesenc a la vila de Ròchamaura en seguent grosso modo la cresta de Coiron.
Somari
- 1 Caracterizacion coma lengadocian nòrd-cevenòu
- 2 Un tèxt en bas-vivarés (ròdol de vèrs Aubenàs): la parabòla de l'enfant prodig
- 3 Referéncias bibliograficas sobre l'occitan de Vivarés (VA e BV)
- 4 Nòtas
Caracterizacion coma lengadocian nòrd-cevenòu[modificar | modificar la font]
Traits distintius delh bas-vivarés[modificar | modificar la font]
Coma la totalitat de l'occitan d'Ardecha, lo bas-vivarés es de nòrd-occitan: se ditz achabar, chastèl, jal, bujada (acabar, castèl, gal, bugada en occitan meridionau).
- Lo bas-vivarés se destria delh vivaroaupenc, e en particular d'aquel qu'es parlat dins la mitat nòrd d'Ardecha (Botèiras e Naut Vivarés):
- per la conservacion de las dentalas intervocalicas latinas simplas: se ditz feda, jornada, madur, padèla, prada, ròda, tirador, vedèl en BV e feiá, jornaa, maür, paila, praa, roá, tiraor, vèl en VA d'Ardecha. Se sap que la chasuda d'aquelas dentalas es precisament lo trait principau que caracteriza lo vivaroaupenc.
- pus generalament, per la soliditat de las consonantas intervocalicas: se ditz bujada, nejar, nogièr, ausir, susar, vesem en BV e buaa, neiar, noièr, auvir, suar, veiem en VA d'Ardecha.
- per l'abséncia de palatalizacion de /s / precedent una vocala, e de /z /: sason se pronóncia [sɔˈzu] o [saˈzu] en BV e [ʃɔˈʒu] o [ʃaˈʒu] en VA d'Ardecha.
- per l'abséncia de palatalizacion de /k /, /g /, /t /, /d /, /l /, /n / davant /i / e /y /: per exemple, cubrir se pronóncia [kyˈbʀi] en BV e [cyˈbʀi] (a pauc près: [tjyˈbʀi]) en VA d'Ardecha.
- per l'abséncia de palatalizacion daus grops /kl /, /gl /: clau se pronóncia [klaw] en BV e sovent [kʎaw] en VA de las Botèiras.
- per la conservacion de /s / davant /p /, /t /, /k /: se ditz escoba [esˈkubɔ], pasta [ˈpastɔ] en BV, e eicoba, pata dins la màger part delh domeni VA d'Ardecha.
- per l'usança de la desinéncia verbala -e de prumèira persona (generalament -o en VA): se ditz parle, fenisse, parlave, parlère en BV e parlo, fenisso, parlavo, parlèro en VA.
- per l'usança delh vèrbe eiblidar en plaça de eissublar, forma tipica delh vivaroaupenc.
- Los traits seguents delh bas-vivarés son aquelos delh lengadocian, e especialament delh lengadocian orientau o septentrionau per los quatre darrièrs:
- amudiment gaireben generau de /n / finala daus oxitòns: taban [tɔˈbɔ, taˈbɔ], plen [ple], molin [muˈli], fenestron [fenesˈtʀu], bòn [bwɔ], dengun [deŋˈɡy].
- vocalizacion de /s / en /j / davant una consonanta sonòra: Los bolets [luj buˈle]. As manjat [aj mɔnˈʤa]. Lo mes de mai [lu mej de maj].
- conservacion daus diftongs e triftongs.
- usança de las negacions doblas: Manja pas gaire. Ai pas res vist. L'i vai pas jamai. L'i a pas dengun. Lo vese pas enluòc.
- realizacion labiodentala de /v / coma en francés o en provençau.
- conservacion de /l / finala daus oxitòns, quand ven de ll (dobla) latina (chaval, vedèl, aquel, còl) e vocalizacion quand ven de l (simpla) latina (ostau, fièu, rossinhòu).
- diftongason frequenta de /ɔ / tonica en /wɔ /: còsta, messònja, pòrta, relòtge.
- realizacion /ɔ / de /a / (velarizacion) estenduda a fòrça posicions; pertòcha /a / nasalizada dins l'ensem delh domeni BV, totas las /a / atònas (pretonicas o pòstonicas) alh nòrd de Juèsa, e mai la desinéncia -à de la tresena persona delh futur: enfant, fam, campana, grame, fasem, fenirà. Per exemple, chastanha se pronóncia [ʧɔsˈtɔɲɔ] o [ʧasˈtɔɲɔ] en BV.
- Los traits seguents delh bas-vivarés lo rapròchan pus particularament delh lengadocian cevenòu:
- amudiment de las oclusivas sordas finalas: lop [lu], fuòc [fjɔ], sandat [sɔnˈda].
- amudiment gaireben generau de la marca /s / delh plurau daus noms e daus adjectius: De flors blanchas [de fluʀ ˈblɔnʧɔ]. Pasmens, aquela marca rèsta sensibla dins quauquos cases:
- pluraus alonjats: bedigasses [bediˈɡases], espesses [esˈpeses]
- adjectius en posicion proclitica: De braves enfants [de ˈbʀavez eˈfɔŋ]. De bòns vesins [de bwɔj veˈzi].
- Un trait delh bas-vivarés que se retròba dins gaireben tot l'occitan d'Ardecha (a despart d'una zòna alh contacte de l'occitan meridionau, comprenent lo País daus Vans) es lo passatge a it delh grop latin ct: dreit, faita, troita. Es estrangièr alh lengadocian en defòra delh domeni aquitano-pirenenc (lengadocian meridionau).
Una classificacion lengadociana pas totjorn pro explicitada[modificar | modificar la font]
Coma Ronjat [1], se pòt conclure de tot aquò que lo bas-vivarés es, maugrat lo darrièr trait, un parlar "lengadocian en cha" (situacion parèira a aquela de la màger part delh gavaudanés). Lo bas-vivarés es la varietat nòrd-cevenòla delh lengadocian.
La classificacion delh bas-vivarés dins lo lengadocian es pas totjorn estada clara dins los obratges classics de lingüistica occitana:
- La Gramatica occitana segon los parlars lengadocians d'Alibèrt (1935) precisa pas la descripcion delh bas-vivarés. Ditz simplament que los parlars de "Velai e Vivarés se son destacats del tipe lengadocian normal", afirmacion (gaire rigorosa) que s'explica per l'abséncia totala de documents disponibles sobre los parlars vivareses en aquela epòca [2].
- La Grammaire istorique [sic] des parlers provençaux modernes de Ronjat (tòme IV, p. 46) classifica ben lo bas-vivarés dins lo lengadocian, mas per de rasons geograficas e practicas, lo bas-vivarés i es presentat a la fin de la seccion consagrada alh vivaroaupenc.
- Los obratges posteriors de vulgarizacion occitanista, en particular aquelos de Pèire Bèc: La langue occitane (1963 e reedicions) e Manuel pratique d'occitan moderne (1973), en contunhant la gramatica d'Alibèrt, son pas totjorn clars sobre la classificacion delh gavaudanés, e son muts sobre aquela delh bas-vivarés. Las cartas d'aquelos obratges, en dessenhant l'isoglòssa ca/cha, pòdon laissar creire que lo bas-vivarés e lo gavaudanés serián de varietats d'auvernhat. Lo problèma ven donc d'una manca de precision daus obratges. Mas en tot cas, ges d'obratge posterior a Ronjat classifica pas explicitament lo bas-vivarés.
En conclusion, la sola classificacion valida e explicita es aquela de Ronjat: bas-vivarés e gavaudanés son ben de parlars lengadocians, tenent los traits essenciaus delh lengadocian, e ont solament ca es passat a cha, e ga a ja.
Un tèxt en bas-vivarés (ròdol de vèrs Aubenàs): la parabòla de l'enfant prodig[modificar | modificar la font]
Un òme aviá pas que dos dròlles. Lo pus joine diguèt a son paire: « es temps que siaja mon mèstre e qu’aja d’argent. Chau que pòdia m’enanar e que vésia de país. Partatjatz vòste ben e bailatz-me çò que me reven ». — « Coma voudràs », ço diguèt lo paire. « Siás un meschant, e seràs punit ». Emb aquò, dubriguèt un tirador, partatgèt son ben, e ne’n faguèt doas parts.
Quauquos jorns après, lo dròlle partiguèt, quitèt lo vilatge en fasent lo fièr e sans dire adièu a dengun. Traversèt fòrça devés, bòscs e ribèiras e arribèt dinc una bèla vila ont aguèt lèu chabit tot son argent. Alh bot de quauquos jorns, deupeguèt vendre sos abits a una vièlha femna e se logèt per varlet. Lo mandèron gardar los ases e los buòus. Acadonc, seguèt bien malerós. Aviá pas gis de coija per durmir ni de fuòc per se chaufar quand aviá freid. A cha còp, aviá talament fam qu’auriá bien manjat quelas fuèlhas de chaulet e quelos poms purrits que manjavon los caions. Mès dengun li bailava res.
Un vèspre, lo ventre boide, s’assetèt sobre un tronc e regardava per la fenèstra los aucèls que volejavon pr’aquí. E puèi veguèt sortir dins lo cèl la luna e las estiálas e se diguèt en plorent: « Ailai, l’ostau de mon paire es plen de varlets que an de pan e de vin e d’uòus e de fromatge tant que ne’n vòlon. D'entrement, ièu crèbe de fam aicí ».
Transcripcion fonetica (alfabet fonetic internacionau)[modificar | modificar la font]
en ˈɔme ɔˈjɔ pa ke duj ˈdʀɔle. lu py ˈʤujne diˈgɛ ɔ sum ˈpajʀe: « es teŋ ke ˈsjaʤɔ mum ˈmɛstʀe e ˈkaʤɔ dɔʀˈʤeŋ. ʧaw ke ˈpwɔdjɔ menɔˈna e ke ˈvezjɔ de pɔˈis. pɔʀtɔˈʤa ˈvɔste be e bɔjˈla me sɔ ke me ʀeˈve ». « ˈkumɔ vuˈdʀas, su diˈgɛ lu ˈpajʀe, sjes em mesˈʧɔŋ, e seˈʀas pyˈni ». em ɔˈkɔ dybʀiˈgɛ en tiʀɔˈdu, pɔʀtɔˈʤɛ sum be e nen fɔˈgɛ dwɔs paʀ.
ˈkawkuj ʤuʀ ɔˈpʀɛs, lu ˈdʀɔle pɔʀtiˈgɛ, kiˈtɛ lu viˈlaʤe en fɔˈzen lu fjɛʀ e san ˈdiʀ ɔˈdjɛw ɔ deŋˈgy. tʀɔveʀˈsɛ ˈfwɔʀsɔ deˈve, bwɔs e ʀiˈbɛjʀɔ, e ɔʀiˈbɛ diŋk enɔ ˈbɛlɔ ˈvilɔ unt ɔˈgɛ lɛw ʧɔˈbi tu sun ɔʀˈʤeŋ. ej bu de ˈkawkuj ʤuʀ, dewpeˈgɛ ˈvendʀe suz ɔˈbi ɔ nɔ ˈvjɛʎɔ ˈfennɔ e se luˈʤɛ peʀ vɔʀˈle. lu mɔnˈdɛʀuŋ gɔʀˈda luz ˈaze e luj bjɔw. ɔkɔˈduŋ seˈgɛ bjem mɔleˈʀu. ɔˈjɔ pa ʤi de ˈkujʤɔ peʀ dyʀˈmi ni de fjɔ peʀ se ʧowˈfa kɔnt ɔˈjɔ fʀej. ɔ ʧa kɔ ɔˈjɔ talɔˈmen fɔŋ kowˈʀjɔ bjem mɔnˈʤa ˈkelɔs ˈfɥɛʎɔ de ʧowˈle e ˈkelus pum pyˈʀi ke mɔnˈʤavun lus kɔˈju. mɛ deŋˈgy li bɔjˈlavɔ ʀe
en ˈvɛspʀe, lu ˈventʀe ˈbujde, sɔseˈtɛ ˈsubʀen tʀu e ʀegɔʀˈdavɔ peʀ lɔ feˈnɛstʀɔ luz owˈsɛl ke vuleˈʤavum pʀɔˈki. e pjɛj veˈgɛ suʀˈti din lu sɛl lɔ ˈlynɔ e lɔz esˈtjɔlɔ e se diˈgɛ em pluˈʀeŋ: « ɔjˈlaj, lusˈtaw de mum ˈpajʀe es ple de vɔʀˈle ke ɔn de paŋ e de vi e djɔw e de fʀuˈmaʤe tɔŋ ke nen ˈvwɔluŋ. denˈtʀemeŋ, jɛw ˈkʀɛbe de fɔŋ ɔjˈsi »
Remarcas[modificar | modificar la font]
- ço (ço diguèt) es una forma atòna delh pronom çò, utilizada sobretot embé los vèrbes dire o far; se tròba mai en sud-cevenòu
- caion es un sinonim de pòrc, atestat (aumens) en BV, en VA d'Ardecha, en daufinenc, en auvernhat e en francoprovençau
- dins boide e quauquos mots isolats, /v / etimologic (voide) passa a [b] en BV
- que an de pan: notatz l'abséncia d'elision, frequenta en BV après que
Referéncias bibliograficas sobre l'occitan de Vivarés (VA e BV)[modificar | modificar la font]
En Vivarés, a la diferéncia de regions vesinas (Daufinat, Gavaudan per exemple), lo movement de renaissença culturala d'Òc delh sègle XIX seguèt gaireben inexistent. Aquò explica que las publicacions sobre l'occitan vivarés siajan pro "recentas" e gaire nombrosas.
Obratges generaus[modificar | modificar la font]
- Juli RONJAT (1930-1937) = Jules RONJAT, Grammaire istorique [sic] des parlers provençaux modernes, 4 vol. [reed. 1980, Marselha: Laffitte Reprints, 2 vol.]. Rèsta una referéncia indispensabla, mas çò que ditz daus parlars vivareses es necessariament fragmentari e gaire detalhat (còmpte tengut delh caractèr panoccitan de l'obratge).
- An de ponts d'enquista en Ardecha:
- Pèire NAUTON (1958-63) = Pierre NAUTON, Atlas linguistique et ethnographique du Massif Central [ALMC], París: CNRS, 4 vol.
- Jacme BOISGONTIER (1981-86) = Jacques BOISGONTIER (collab. Louis MICHEL, Jean-Marie PETIT), Atlas linguistique et ethnographique du Languedoc oriental [ALLOr] París: CNRS, 3 vol.
Publicacions especificas[modificar | modificar la font]
- La langue d'oc en Vivarais et Ardèche (novembre de 1996). Quasèrn doble n° 51-I & 51-II de Mémoire d'Ardèche et Temps Présent. Privàs.
- Sobre lo vivaroaupenc d'Ardecha:
- Joannès DUFAUD (1986) L'occitan Nord-Vivarais (région de La Louvesc), edicion a còmpte d'autor. Elements de gramatica, lexic occitan-francés, petita antologia de la literatura orala (provèrbis...).
- Joannès DUFAUD (1998) Dictionnaire français-nord-occitan (nord du Vivarais et du Velay), Saint-Julien-Molin-Molette: Edicions Jean-Pierre Huguet
- Nicolas QUINT (1999) Le parler occitan ardéchois d'Albon, París: l'Harmattan
- Étienne GAMONNET (2001) Glossaire du parler des Boutières (noté à Saint-Julien-du-Gua), edicion a còmpte d'autor.
- Joannès DUFAUD (2004) Des mots à la phrase occitane, sl.: Parlarem en Vivarés
- Sobre lo bas-vivarés:
- En cò nòstre (1991), obratge collectiu editat per l'associacion "La Faraça". Vocabulari tematic delh parlar delh País daus Vans, tèxtes e iconografia.
- Bernat MOLIN = Bernard MOULIN (2006) Grammaire occitane: le parler bas-vivarois de la région d'Aubenas. sl.: Seccion vivaresa de l'Institut d'Estudis Occitans
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Grammaire [h]istorique des parlers provençaux modernes, t. IV, p. 46: "L'habitus général [des parlers bas-vivarois] donne à l'auditeur l'impression d'un languedocien avec cha (cf. gévaudanais, § 850), et l'essentiel de l'analyse confirme cette impression." (lo § 850 pertòcha lo lengadocian)
- ↑ En particular, lo tòme IV de la Grammaire [h]istorique des parlers provençaux modernes, onte se tròba (entre autres) l'estudi daus parlars vivareses, seguèt publicat en 1941, après la Gramatica Occitana d'Alibèrt.
Lingüistica > Lenga > Occitan > Lengadocian > bas-vivarés


text:
Slavoj Žižek
Slavoj Žižek (en eslovèn : [ˈslavoj ˈʒiʒɛk] ; Ljubljana, 21 de març de 1949) es un filosòf e critic cultural eslovèn. Es un cercaire a l'Institut per la Sociologia e la filosofia de l'Universitat de Ljubljana e a l'encòp es professor de filosofia e psicoanalisi a la European Graduate School. Sas tematicas son fòrça divèrsas, e incluson la teoria politica, la teoria suls films, los estudis culturals, la teologia e la psicoanalisi.
Žižek obtenguèt una celebritat internacionala coma teorician social en 1989 aprèp la publicacion de son primièr libre en anglés, The Sublime Object of Ideology (l'objècte sublim de l'ideologia).


text:
Guèrra Civila de Rodèsia dau Sud
La Guèrra Civila de Rodèsia dau Sud se debanèt de 1972 a 1979. Opausèt lei fòrças de la Rodèsia dau Sud segregacionista a unei guerilhas (ZAPO e ZIPRA) sostengudas per lo (FRELIMO) (que dirigiguèt Moçambic a partir de 1974) e per lo Congrès Nacionau African en lucha còntra lo regime sudafrican d'apartheid. S'acabèt per la disparicion dau regime d'apartheid de Rodèsia e per la reconoissança internacionala de l'independéncia dau territòri sota lo nom de Zimbabwe.
Lei premiers combats se debanèron en 1966 quand certanei populacions negras comencèron de se revòutar còntra lo regime d'apartheid de Rodèsia dirigit per Ian Smith per la minoritat blanca. Pasmens, aquelei combats demorèron limitats e isolats fins a 1972 quand lei doas guerilhas de la ZAPO e de la ZIPRA anoncièron la creacion d'un comandament unificat. Ben organizada, l'armada de Rodèsia capitèt de resistir a la guerilha. Pasmens, a partir de 1974, la presa dau poder per lo FRELIMO comunista au Moçambic vesin permetèt ai guerilhas d'obtenir un sostèn militar regular dau blòt sovietic, de la China Comunista e de divèrsei país africans coma Libia, Tanzania o Zambia. La creativitat dau comandament militar rodesian permetèt a Rodèsia de resistir ais avançadas dei guerilhas mai lo govèrn blanc perdèt pauc a pauc l'iniciativa. En 1978, la situacion s'agravèt encara quand la guerilha obtenguèt d'armas antiaerianas sovieticas modèrnas. Ansin, en 1979, lo govèrn d'Ian Smith perdèt sei sostèns internacionaus principaus (Estats Units d'America, Sud-Africa, Reiaume Unit) e deguèt acceptar de negociar l'abandon dau poder au profiech de Robert Mugabe, cap principau de la guerilha. Aquò entraïnèt la formacion de Zimbabwe que son independéncia foguèt reconeguda per la comunautat internacionala entre 1979 e 1980.


text:
309
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 309 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Sassanida[modificar | modificar la font]
Mòrt de Hormizd II. Un complòt entraïnèt l'eliminacion de sei tres eiretiers, compres Adhur-Narseh que reinèt quauquei mes durant l'annada, e donèt la corona au fiu, pas encara nascut, d'una frema d'Hormizd II. Aqueu fiu foguèt dich Shapur II e son rèine acomencèt donc per un periòde de regéncia dirigida per sa maire e d'autrei caps de l'Empèri.


text:
Anjouan
Anjouan (Ndzuwani en comorian) es una de las illas de l'archipèla de las Comòras e es localizada a l'èst de las autras doas illas principalas (Granda Comòra e Mohéli) e al nòrd oèst de Maiòta, al nòrd del Canal de Moçambic, sud oèst de l'Ocean Indian.
L'illa a una autonòmia administrativa, coma subdivision de l'Union de las Comòras. A una aira totala de 424 km² amb una populacion (en 1991) de 240 000 abitants. Sa capitala es Mutsamudu, qu'es una de las doas comunas de l'illa, l'autra essent Domoni, l'anciana capitala.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- Anjouan.net (an, fr)


text:
Cambronne-lès-Ribécourt
Cambronne-lès-Ribécourt es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo sieu nom ven del ancià italian, Camberona en 1020, #que significa Champsource. Lo castèl de Bethancourt bastit en 1763 a destruit pendent la segonda guèrra mondiala.
Son nom vient de l'ancien italien, Camberona en 1020, qui signifie Champsource. Le château de Bethancourt construit en 1763 est détruit pendant la seconde guerre mondiale.


text:
Jolverd
Jolverd
Petroselinum crispum
Petroselinum crispum
(Mill.) Nyman ex A. W. Hill 1925
Lo jolverd (Petroselinum crispum) es una espècia del genre Petroselinum. Es una planta erbacèa de la familha de las Apiacèas (Ombelifèrs), fòrça utilizat en cosina per sas fuèlhas fòrça divisadas, e en Euròpa centrala per sa racina pivòt[1],[2]. Es tanben una planta medicinala.
Nom scientific: Petroselinum crispum (Mill.) Nyman ex A. W. Hill, (sin. Petroselinum sativum).'
Tres varietats de jolverd sont descrichas:
- Petroselinum crispum var. crispum, lo jolverd frisat;
- Petroselinum crispum var. neapolitanum, lo jolverd plat;
- Petroselinum crispum var. tuberosum, lo jolverd tuberós.
Somari
Descripcion[modificar | modificar la font]
Lo jolverd es una planta bisannala de 25 a 80 cm de naut, fòrça aromatica quand fresilhat, d'odor caracteristica.
Las tijas son raiadas e las fuèlhas son glabras.
Las fuèlhas, verd brilhant, son doblament divisadas, subretot a la basa, las fuèlhas superioras avent sovent sonque tres lòbes estreches e longs.
Las flors, d'una color jauna verdenca cap al blanc en plana florason, son massada en ombelas compausadas comprenent uèit a vint rais. Las ombelulas an un involucèl de fòrça bractèas.
La racina alongada de tipe pivotant es plan desvelopada. Es jaunenca, d'odor fòrta e aromatica.
Lo jolverd de fuèlha plata se pòt confondre amb la ciguda (Aethusa cynapium), planta toxica de la mèsma familha. La ciguda pareis fòrça al jolverd per la fuèlhas, mas se coneis per de traças rogencas a la basa de las tijas e per son odor desagrabla.
Autras espècias del genre Petroselinum[modificar | modificar la font]
- Petroselinum segetum
Espandiment[modificar | modificar la font]
Planta espontanèa en Asia del sud-oèst, Africa del Nòrd e Macaronesia, largament cultivada dins totas las partidas del mond. Existís a l'estat subspontanèa o naturaliza çai e lai pels cinc continents.
Composicion[modificar | modificar la font]
Es una planta rica en òli essenciala que lo constituent màger es l'apiòl , present dins los fruchs, accompanhat de mristicina. Conten un glucosid flavonin, l'apiin o apiosid, que l'aglicòn es l'apiginina.
Las fuèlhas son ricas en vitaminas A e C.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Planta condimentària[modificar | modificar la font]
Lo joverd fresc es a l'encòp un assasonament e una garnitura. Coma condiment, s'emplec entièr (per una marinada) o mai sovent picat. Es utilizat per ornar los plats de peissons o de carn bolhits. Una garnitura de jolverd frit (2 minutas) accompanha los plats de peissons frits, o mai fregidas. Se prepara tanben en gelada.
Las fuèlhas, ricas en vitaminas A e C (de notar: 170mg/100g vitamina C siá dos còp mai que lo kiwi e tres còp mai que lo citron) son utilizada, ciselada en petit coma condiment, dins la cosinas orientala, europèa, e americana mejana. Doas formas de jolverd son utilizada: jolverd de fuèlha frisada e jolverd de fuèlha plata. Fòrça gents penson que lo jolverd de fuèlha plata a una sabor mai fòrta. Lo jolverd de fuèlha frisada, sovent utilizat per la decoracion dels plats, a l'avantatge d'evitar la confusion amb la ciguda. Lo jolverd aromatiza las cruditats e saladas e tanben las sopas, salças, plats de legums e de carn. Lo jolverd es l'un element del ram garnit.
Legum[modificar | modificar la font]
- Las fuèlhas de jolverd an un ròtle màger dins la cosina levantessa qu'es utilizat coma legum dins lo taboulé libanés per exemple.
- De varietats de jolverdl foguèron seleccionada per lor racina comestibla[3]. Sa racina carnosa, de carn blanca, de la talha d'una carròta o d'una pastenaga, ~15 cm, se consoma coma l'escorzonèra.
- D'autra varietats son cultivadas per las còstas (petiòl de las fuèlha).
Planta medicinala[modificar | modificar la font]
S'emplec la racina coma diuretic, en infusion (de 50 a 100 g/L). Las fuèlhas e semença son utilizadas coma estimulant e emenagòg, en polvera a dosi de 2 g, o en siròp de la fuèlhas (dos a tres culherats). S'extrai l'apiòl de l'esséncia de jolverd. Las fuèlhas son emplegadas en medecina populara coma resolutivas en aplicacion extèrna (cataplasma contra los engorjaments laitoses).
Las granas de jolverd de macedònia èran un element de la de la teriaca de la farmacopèa maritima occidentala al sègle XVIIIe siècle[4].
Cultura del joverd[modificar | modificar la font]
Es una planta de climat temperat, que preferís los sols abodrits e rics en umús.
Lo jolverd plat e frisat se semena de març a agosy, en broa, o sus una pichona superfícia resevada. Es recomandat banhar las granas per preissar la germinacion e quitament de las abrasar leugièrament. devon èsser enterradas d'1 a 2 cm, amb una densitat d'1,25 a 1,50 g/m2 pour un massís, et 0,20 g/m2 en broa. La butada de las granas es fòrça longa e capriciosa (un mes). La capitada de la cultura d'estiu es condicionada pels asagatge.
Se deu esperar tres meses entre la semanada e la primièra culhida que se fa amb la butada.
La segonda annada, las tijas montan en granas e las fuèlhas venon mai duras. Se pòt retardar lo fenomèn en copant los axes florals.
Principals enemics: limac e cagaròl. La mosca de la caròta pòt atacar lo jolverd.
Sèrva[modificar | modificar la font]
A la fin de l'estiu, las fuèlhas seràn culhidas e secadas a l'ombre, dins un luòc caud e gardadas dins un sacon de papièr. Per l'utilizar mai tard es banhat dins l'aiga caudeta
Pòt èsser de congelat un còp picat.
Se fa tanben aquela receta: lo jolverd es ciselat e cobèrt d'òli d'oliva dins un veire gardat al fresc. Tanben se pòt apndre l'alh picat.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Petroselinum crispum dins Flora of China (en)
- Petroselinum crispum dins Flora of Pakistan (en)
- Modèl:Tela-métro
- Modèl:Tela-réunion
- Modèl:Tela-antilles
- Referéncia ITIS : TSN 29817 Petroselinum crispum (P. Mill.) Nyman ex A.W. Hill (en)
- Referéncia NCBI : Petroselinum crispum (en)
- Modèl:GRIN espèce
- Conseils de culture du persil dans votre jardin
- Le persil sur www.passeportsante.net
- Aprifel - Agence fruits et légumes frais
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)cultivar lo jolverd tuberós sus www.webjardiner.com
- ↑ Lo jovers tuberós sus www.cuisiflor.com
- ↑ (fr)Le Goût des Plantes - Le Persil racine
- ↑ (fr)segons Maistral, in Yannick Romieux, De la hune au mortier, ed: ACL, Nantas, 1986.


text:
Sètge de La Vaur
Lo sètge de La Vaur es una operacion militara de Simon de Montfòrt dins l'encastre de las seunas campanhas per tòca de conquerir lo Comtat de Tolosa.
Somari
Las rasons del sètge[modificar | modificar la font]
La Vaur es una ciutat qu'aparteniá als Trencavels. En 1181, lo papa Alexandre III aviá confiat a Ennric de Marsiac, abat de Claravals e cardinal d’Albano de combatre lo catarisme amb l'ajuda del comte Ramon IV de Tolosa. La ciutat de La Vaur, ja coneguda per aparar de catars, foguèt ja assetjada e Adelaïda de Tolosa, femme de Rogièr II Trencavel, aviá acabat per dubrir las pòrtas e lor liurar dos evesques catars que s’i èran réfugiats. Aqueles darièrs avián abjurat, e lo cardinal d’Albano se ne tornèt satisfach, sens pensar que l’eretgia tornariá de mai. Enseguida, la vila passèt jol contraròtle dels comtes de Tolosa, e èra menada en 1211 per una veusa, Guirauda de Laurac, o la Dama Guirauda. La vila èra venguda un centre catar important.
A l'ora, Simon IV de Montfòrt acabava la conquèsta dels vicomtats Trencavel, de Menèrba, Tèrmes e Cabaret. Sosquèt alara a atacar la comtat de Tolosa. De mai, un dels senhors occitans que li aviá fa omenatge, Aimeric de Montreal, fraire de Guirauda, s'èra revoltat e refugiat a La Vaur.
Simon de Montfòrt dispausava de las forças de Pierre II de la Chapelle, evèsque París, e d'Enguerrand III de Coucy, qu'èran vengut participar a la crosada.
Lo sètge[modificar | modificar la font]
Simon de Montfòrt atenguèt la vila amb la seuna armada a la fin del mes de març de 1211, mas l'efectiu pichon de la seuna armada li permèt pas de l’encerclar tota. Sol un costat foguèt vertadièrament atacat. Guirauda de Laurac demandèt ajuda al seu sobeiran, lo comte Ramon VI de Tolosa, qu'envièt Raimond de Ricaud, lo seu senescal, amb qualques cavalièrs e de fantassins. Puèi demandèt l'ajuda de la seuna armada, mas sens explicacion demorèt a l'espèra dels eveniments, alara qu’auriá podut véncer aisidament Simon de Montfòrt se l’aviá atacat pendent lo sètge.
Aquel comportament se poiriá explicar expliqué perque saviá que benlèu auriá pas podut comptar sus totes lo seus subjètes. En efècte, aprèp los presics de Folquet de Marselha, evesque de Tolosa, una confrariá s’èra creda a Tolosa, la « confrairiá blaca ». Aquela confrairia envièt una armada de cinc mila òmes per ajudar Simon de Montfòrt, que podèt atal completar lo sètge. Una nòva marrida li parven pauc aprèp. Una armada de pelegrins alemands e frisons, que veniá per el, foguèt atacada per Raimon Rogièr, comte de Fois, e Guiraud de Pepius a la batalha de Montjuèi e tota anientada.
Dins aquel temps, La Vaur teniá, e dispausava de pron de manjar e d'aiga. Los abitants comptèron sus una autra intervencion del comte de Fois, mas aquel derièr se tornèt dins la seuna comtat, n’avent pas los mejans necessaris per atacar lo camp dels crosats. Montfòrt faguèt bastir una passatge per aténher los barris e los sapar. L’operacion se faguèt pas sens dificultats; los abitants cavèron de contrasapas. Fin finala un talh se faguèt pel barri e permet als soldats de Simon de Montfòrt de penetrar la vila lo 3 de mai de 1211. Submergits pel nombre, Aimeric de Montreal, Raimon de Ricaud e lors soldats foguèron capturats.
Consequéncia[modificar | modificar la font]
Coma la plaça foguèt presa d’assalt, lo sòrt dels defensaires e de la populacion èra al bon voler del vencaire, dins lo cas a Simon de Montfort. Amb la garnison, formèt dos grops: d’un costat Aimerci de Montreal e los faidits, al nombre de quatre vints, de l’autre Ramon de Ricaud, los soldats enviats de Tolosa e los soldats de La Vaur. Los primièrs avián pel passat fach aleujança a Simon de Montfort e aviá reniat la lor paraule rejonhent La Vaur e la defendent contre Montfort. Per aquel darrièr, èra un acte de felonia qu’ordonèt de punir par la mòrt e mai amb crueldat, per qu'ordonèt als seus soldats de los sagatar. Los defensaires venguts de Tolosa avián sonque obeit a lor senhor, lo comte Raimon, e podavan pas èsser accusats de felonia: venguèron presonièr de guèrra a Carcassona. La cas de Dama Guirauda foguèt diferent: vassala de Raimon VI, auriá degut seguir l'astre de Raimon de Ricaud e dels seus soldats, mas foguèt considerada coma eretica, liurada als soldats, linchada, jetada dins un pòtz e tuada de peiras jetas dedins.
Aquel sèti dubriguèt la conquèsta de la comtat de Tolosa. La crueltat e la duretat que Simon de Montfort monstrèt provoquèt la terror sus la comtat e facilitèt las conquèstas. Lo comte Raimon VI de Tolosa montrèt sa tròp granda prudéncia en n’atacant pas lo camp dels crosats. D’un costat decebèt los senhors occitans, d’un autre manquèt una occasion de portar un grèu tust als crosats.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Dominique Paladilhe, Simon de Montfort, ed: Librairie Académique Perrin, 1988 (nòva ed. 1997), 324 p. (ISBN 2262012911), p. 141-147
- Georges Bordonove, La Tragédie Cathare, París, Pygmalion – Gérard Watelet, col. « Les Grandes Heures de l’Histoire de France », 1991, 462 p. (ISBN 2857043597), p. 207-212
- Michel Roquebert, "L'Epopée cathare", Tome I, L'Invasion (1198-1212) (París, Perrin col. Tempus, 2006) p. 538-560.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
>


text:
Chozeau
Chozeau es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
N'en octòbre 2009, una serada néonazie a organizat a Chozeau, en Isère. Del temps que lo cònsol ignorava #que s'agissiá d'un groupuscule néonazi, 150 partidaris s'i èran amassats[1].
En octobre 2009, une soirée néonazie est organisée à Chozeau, en Isère. Alors que le maire ignorait qu'il s'agissait d'un groupuscule néonazi, 150 partisans s'y étaient réunis[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ « Serada néonazie estonament en una municipalitat iséroise », Lo Figaro, dijòus 8 d'octòbre 2009.
- ↑ « Soirée néonazie surprise dans une commune iséroise », Le Figaro, jeudi 8 octobre 2009.


text:
Edward Snowden
Edward Joseph Snowden (Wilmington, Carolina del Nòrd, 21 de junh de 1983) es un ancian tecnician e emplegat de la CIA, que trabalhèt per una entrepresa en contracte amb l'agéncia nacionala de seguretat dels Estats Units (NSA), conegut per aver revelat a la premsa d'informacions classificadas sul programa de susvelhança electronica massiva de l'agéncia nacionala de seguretat dels Estats Units.[1][2]). D'en primièr, Snowden revelèt amb The Guardian d'informacions classificadas sus diverses programas nautament secrets de l'agéncia nacionala de seguretat dels Estats Units, inclusissent l'intercepcion de metadonadas telefonicas als Estats Units e lo programa de susvelhança PRISM, que lo jornal britanic publiquèt en junh de 2013. Snowden pretendèt que los esbrudiments èran un esforç per informar lo public sus çò que se faguèt en lo seu nom e çò que se faguèt contra el meteis[3][4][5]
Aprèp aquelas revelacions, Snowden foguèt acusat d'espionatge[6] e de panatòri de propietat del govèrn dels Estats Units. Aquelas revelacions son lo fruch d'una de las divulgacions mai importantas de l'istòria de l'agéncia nacionala de seguretat dels Estats Units.[7] Segon Matthew M. Aid, istorian dels sevicis de rensenhaments, las divulgacions oganizadas per Snowden confirmèron las suspicions prigondas qu'existissián a l'entorn de l'idea que l'agéncia nacionala de seguretat dels Estats Units exerçava una susvelhança fòrça mai intrusiva qu'o semblava.[8]
Lo 14 de junh de 2013, lo procuraire federal dels Estats Units presentèt una demanda, que foguèt donada al public lo 21 del meteis mes,[9][10] acusant Snowdent de panatòri de proprietat del Govèrn, comunicacion non autorizada d’informacion de defensa nacionala e comunicacion deliberada d’informacion classificada de comunicacions d’intelligéncia a de personas non autorizadas (doas acusacions basadas sus la lei sus l'espionatge dels Estats Units de 1917).[11]
Lo 23 de junh de 2013, lo govèrn d'Hong Kong anoncièt qu'aviá autorizat la sortida del país de Snowden.[12] Segon lo New York Times, Snowden hauria daissèt Hong Kong per anar cap a Moscòu dins un avion de la companhiá Aeroflot.[13]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Barton Gellman, Jerry Markon, « Edward Snowden says motive behind leaks was to expose 'surveillance state' », 9 de junh de 2013, Washington Post. Consultat lo 10 de junh de 2013
- ↑ "wash2">Barton Gellman, Aaron Blake, Greg Miller, « Edward Snowden comes forward as source of NSA leaks », 9 de junh de 2013, Washington Post. Consultat lo 10 de junh de 2013
- ↑ "wash2"
- ↑ Matt Smith, « NSA leaker comes forward, warns of agency's 'existential threat' », 9 de Junh de 2013, CNN. Consultat lo 10 de junh de 2013
- ↑ "guardian-reveal">Glenn Greenwald, Ewen MacAskill,Laura Poitras, « Edward Snowden: the whistleblower behind the NSA surveillance revelations », 9 de junh de 2013, The Guardian. Consultat lo 9 de junh de 2013
- ↑ Washington Post 22 de junh: U.S. charges Snowden with espionage
- ↑ nytgchq>New Leak Indicates U.S. and Britain Eavesdropped at ’09 World Conferences, 16 de junh de 2013, The New York Times
- ↑ nytgchq
- ↑ Finn Peter, Horwitz Sari, « U.S. charges Snowden with espionage », 21 de junh de 2013, Washington Post. Consultat lo 21 de junh de 2013
- ↑ Greenwald, Glenn "On the Espionage Act charges against Edward Snowden" The Guardian, 22 de junh de 2013
- ↑ Politico Staff, « DOCUMENT: Edward Snowden unsealed complaint », 21 de junh de 2013, Politico. Consultat lo 23 juny 2013
- ↑ N.S.A. Leaker Leaves Hong Kong, Local Officials Say
- ↑ [http://www.nytimes.com/2013/06/24/world/asia/nsa-leaker-leaves-hong-kong-local-officials-say.html?hp


text:
Lop II de Vasconia
Lop II de Vasconia èra un duc de Vasconia de la fin dau sègle VIII. Son rèine es fòrça mau conegut e d'informacions contradictòrias foguèron escrichs a son subjècte. Ansin, semblèt se sometre a l'autoritat de Carlesmanhe dins lo sud de Gàllia vèrs 768 en cambi dau mantenement de son autoritat sus son ducat. Pasmens, una legenda conta que foguèt estremat per Carlesmanhe mai aquò correspònd pas ai fachs coneguts : Carlesmanhe nomèt pas de senhor per Vasconia e un dei fius de Lop II venguèt un chivalier famós de l'armada carolingian. La seguida de son rèine eventuau es encara pus misteriosa e es de còps accusat de l'emboscada de Roncesvals en 778 còntra lei tropas francas.


text:
Fondada lo 12 de genièr de 1616, es actualament un important centre de comèrci e servicis de la Region Nòrd de Brasil. Es tanben sèti de l'Universitat Federala de Pará (UFPA) e d'autras institucions d'ensenhament superior.
Belém es situada 1° 27' sud, 48° 29' longitud oèst. A comptar de 2004, la populacion èra aperaquí de 1.421.000, la que causa fa de Belém la 10ena màger vila de Brasil. La region metropolitana a una populacion d'aperaquí 2.100.000, la que causa la fa la desena region metropolitana pus granda de Brasil. Lo sud del canal de desbocadura del riu d'Amazonas se tròba just al nòrd de la vila, aital coma l'illa de Marajó.


text:
Palhars Jusan
Lo Palhars Jusan (en catalan:Pallars Jussà), es una comarca pirenenca que compren granda part de la plana de la conca del Ritz Noguera Pallaresa, Flamisell e la plana de la Conca Dellà. Limita amb las comarcas de la Noguera, lo Palhars Sobeiran, l'Auta Ribagòrça, l'Aut Urgèl e Ribagòrça a l'Aragon. Es un dels dos fragments en que demorèt subdividit lo territòri istoric del Palhars. En fach, lo Palhars Jusan es format de quatre unitats geograficas: la Conca Deçà o Conca de Tremp, a l'entorn del cap de comarca, la Conca Dellà, a l'entorn de la vila de Isona, la Conca de Dalt, a l'entorn de la Pòbla de Segur, malgrat que recep aquel nom la municipalitat de el Pont de Claverol, e l'ensems format de la Vall Fosca, amb la Torre de Cabdella coma centre, e lo tèrme parallèl de Sarroca de Bellera.
Encara, un cinquen territòri s'es apondut administrativament al Palhars Jusan, malgrat que geogràficament aperten a l'Auta Ribagòrça: se tracta de la mitat orientala de la Terreta, amb los ancians tèrmes municipals de Espluga de Serra e Sapeira, totes dos a l'ora d'ara englobats en la granda municipalitat de Tremp.


text:
Parasitologia
La parasitologia es l'estudi dels parasits, de sos òstes e de sas interaccions mutualas. Coma disciplina biologica, la tòca de la parasitologia es pas determinada per l'organisme o l'environament en question, mas per son mòde de vida. Aquò implica qu'es una sintèsi d'autras disciplinas, e elabora de tecnicas de domenis coma la biologia cellulara, la bioinformatica, la biologia moleculara, l'immunologia, la genetica e l'ecologia.
Lo parasitisme es lo mai comun dels mòdes de vida sus tèrra, qu'implica de representants dels principals taxons, dempuèi los pus simples organismes unicellulars fins als vertebrats complèxes.


text:
Aibre
Aibre es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aibre, Vilatge de l'èst de la França a situat en lo nòrd es de la Franca-Comtat, a Unitat|10|km {{}} de Montbéliard e d'Unitat|20|km {{}} de Belfòrt.
Aibre, village de l'est de la France est situé dans le nord est de la Franche-Comté, à 10 km de Montbéliard et de 20 km de Belfort.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo pòble, @dénommer Arbe en 1147, depen del comtat de Montbéliard, mas lo sieu territòri a partejat en divèrses bens e fiefs. Aquela situacion es a l'origina del mi-partisme,#que perduri fins a 1793. En 1361, los abitants de la distincion de Héricourt son affranchis per Marguerite de Bade e de Florimant, madama de Héricourt. La localité, #que lo nom ne ven Aybre en 1530, passa a la Reforma, e a ligat en 1541 a la parròquia protestante de Désandans. En 1584, lo comte Frédéric affranchit los abitants #que lududes son assujettis. Lo territòri patís los estralls de las tropas de las Guise en 1587, la guèrra de Trenta Ans, aital coma la peste e la famine en 1688. La part héricourtoise de Aibre a ligat a la França après 1676, al continuament de la conquista de Louis XIV. En1793, l'ensems del vilatge a annexat a la França. A dempuèi cambiat cinc fes de departament e tres fes de costat.
Le village, dénommé Arbe en 1147, dépend du comté de Montbéliard, mais son territoire est partagé en plusieurs biens et fiefs. Cette situation est à l'origine du mi-partisme,qui perdure jusqu'à 1793. En 1361, les habitants de la seigneurie d'Héricourt sont affranchis par Marguerite de Bade et de Florimant, dame d'Héricourt. La localité, dont le nom devient Aybre en 1530, passe à la Réforme, et elle est rattachée en 1541 à la paroisse protestante de Désandans. En 1584, le comte Frédéric affranchit les habitants qui lui sont assujettis. Le territoire subit les ravages des troupes des Guise en 1587, la guerre de Trente Ans, ainsi que la peste et la famine en 1688. La partie héricourtoise d'Aibre est rattachée à la France après 1676, à la suite de la conquête de Louis XIV. En1793, l'ensemble du village est annexé à la France. Il a depuis changé cinq fois de département et trois fois de canton.


text:
Raols Ginèsta
Adòuf Clovís Augier, mai conegut jos l'escais de Raols Ginèsta (en grafia mistralenca Ravous Ginèsto; Frejús, 30 de març de 1849 - Sant Nari, 6 de junh de 1914) foguèt un mètge e escrivan occitan de Provença. A l'encòp trabalhèt tamben dins lo jornalisme e collaborèt a mantun jornau e subretot al Parnasse e a la revista literària Paris-moderne.
Biografia[modificar | modificar la font]
Lo futur Raols Ginèsta nasquèt en 1849 a Frejús dins una familha de la pichona borgesiá locala. Anèt a l'escòla primària de la vila e puei quand faguèt sei 12 ans foguèt mandat au collègi de Lòrgas e mai après en cò dei jesuistas a Forcauquier. Estudièt ben seriosament e manifestèt un interès particular per la poesia. A setze ans pensava ja d'escriure.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Le rameau d'or (1887)
- Le nègre de Paris (1903)
- La colonha enribanada (1909)
- Carnavalejada (1909)


text:
Boissay
Boissay es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Boissay Compren lo bourg e tres caserius : Fresle, Raimbouville e Mesnil-Jean.
Boissay comprend le bourg et trois hameaux : Fresle, Raimbouville et Mesnil-Jean.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
"Boisset" Vila en 1040/1048. Lo sieu nom significa "luòc ont empenhètz buis". Antany Parròquia importanta dividida en doas porcions ; se sap solament #que comptava setanta fuòcs al Sègle XIII.
"Boisset" cité en 1040/1048. Son nom signifie "lieu où poussent des buis". Autrefois paroisse importante divisée en deux portions ; on sait seulement qu'elle comptait soixante-dix feux au Sègle XIII.


text:
Bonmaen
Bonmaen en breton ( Bonnemain en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La parròquia de Bonnemain fasiá partida del doyenné de Dòl en levant del évêché de Dòl e èra jols vocables de sant Martin e sant Samson.
Lo Abbaye La nòstra-Madama del Tronchet aviá lo drech de #dire en la parròquia[1].
La paroisse de Bonnemain faisait partie du doyenné de Dol relevant de l'évêché de Dol et était sous les vocables de saint Martin et saint Samson.
l'Abbaye Notre-Dame du Tronchet avait le droit de dîmes dans la paroisse[2].


text:
168
Felician David.
La Costo Bluio.
Marsiho e li Marsihés.
Reinié Mathieu.
Jan-Pèire Monier.
Mesclun de Prouvènço.
Li Cahiers du Bayle-Vert.
La Pounchudo.
168
Felician David.
Armana prouvençau.
Ensignadou
Nòstis emissioun
Prouvèrbi.
Fau reciéucla lou plastique.
Editouriau : L’ourrour.
L’atualita en image.
L’Evenamen : Prouvènço menaçado.
De voues se soun amoussado
Janino Establet - Roudòu Boyer - Oudeto Stoeri - Lucian Bonnet - Franço Ariès - Jan-Enri Brun
Darniéri novo.
Lengo Regiounalo de Franço.
L’óulivié
Nòsti legèire foutougrafe.
Estage de prouvençau.
Trin di Fèsto e Manifestacioun Prouvençalo.
Councous e Pres.
La Brigo (06),Fèsto di Jouine... Fèsto dóu Pople....
Prouvènço Marino.
La Costo Bluio.
Marsiho e li Marsihés.
Bouvino : lou bistournage di biòu.
Li gènt d’eici :
Sivergo
Ludòvi Montagard.
Reinié Mathieu.
Jan-Pèire Monier.
Agachado sus l’aigo en Prouvènço.
La Manado.
Lis espacejado dóu barrulaire à velò : Pantai souto l’amelié.
Ansèume Matiéu, lou felibre di poutoun.
L’eigueto dóu castelet de Font-Clareto.
Li biais de viéure e d’èstre de l’Ome (IV)
Cantoun trufarèu d’Estève dóu Mas de Grichaud
Mesclun de Prouvènço.
Li Cahiers du Bayle-Vert.
La Pounchudo.
Uno fournado de souveni
de Jan-Pèire Monier
Lou presidènt de la jouino assouciacioun Parlaren Jounquiero, noste ami Jan-Pèire Monier, a rejoun dins un libre agradiéu, tout un fube de «brin e de tros» que i’a mes coume titre : Ma fournado de souveni.
Jan-Pèire fuguè, à Carpentras, l’escoulan de Francés Jouve, lou fournié dóu four di Bloundin. E, es au Bloundin, soun mèstre de prouvençau, qu’a dedica soun recuei.
Pènso, coume nautre, que lou tèste, meme s’èi de qualita, abasto pas. Adounc, a fa chausido d’un mouloun d’ilustracioun fin d’atalenta lou legèire e pas ié faire perdre alen.
Jan-Pèire Monier èi de Jounquiero, en Vaucluso, lou rode ounte lou conse, qu’avié uno chato pas gaire poulido, decretè que li galant chausirien plus si cavaliero, mai li prendrien à-de-rèng, coume acò n’i’aurié ges que farien tapissarié.
À Jounquiero, antan, e acò ’s pas bèn liuen, lou mounde parlavon prouvençau. Èro la lengo dóu cor, de la famiho, de la terro, di mesteirau, de la glèiso, de la...poulitico e di galejado.
À Jounquiero, antan, e acò ’s pas bèn liuen, lou mounde parlavon prouvençau. Èro la lengo dóu cor, de la de la famiho, de la terro, di mesteirau, de la glèiso, de la...poulitico e di galejado.
I’a tres partido dins Ma fournado de souveni :
- Vergougno à-n-aquéu qu’a leissa s’enana si racino.
- D’un vièi pople fièr e libre, sian bessai la finicioun...
- Vergougno à-n-aquéu qu’a leissa degaia sa Culturo...
E coume l’autour es un óutimisto, nous baio
en quicho-clau : La fe dins l’an que vèn.
Se voutan pèr Bassaquiero...
De racino, segur, tout Jounqueiren n’a e n’avié. S’atrobon dins Li conte de ma grand, que li mai sabourous soun L’escoubeto de Daladier, e li dous Jounqueiren à l’óurigino de Vau pas mai Bassaquin que Bassacan, que Jan-Enri Fabre a inmourtalisa dins de vers sèmpre d’atualita :
Se voutan pèr Bassaquiero
Aquest an auren de niero;
Se voutan pèr Bassacan
Auren de niero aquest an.
Aquéli racino s’enfounson dins li famiho. La de Jan-Pèire tenié uno boulenjarié. Nous presènto li siéu e Jouve, lou Bloundin, emé de foutò superbo : lou majourau davans soun four o fasènt soun sant-miquéu em’ uno carriolo.
L’escolo, bèn segur, e nimai lou coulège, soun pas óublida, emé li pancus, casso-eigagno lou survihant...Quant à sa famiho, Jan-Pèire nous fiso qu’èro uno famiho di rouge...
Escais-noum e figuro d’autre tèms
La segoundo partido, elo, ramento que li Prouvençau èron, e soun, un vièi pople fièr e libre. Aquest pople designavo li gènt pèr d’escaisnoum, segound soun mestié, soun vilage, soun païs, sa religioun, e n’avèn aqui, tres bèlli tiero.
Es l’óucasioun, encaro, d’evouca de figuro d’autre tèms coume Juliano de Langasto, Jouselou lou Boudenfle e d’ome e de femo coume se n’en trobo pus gaire à l’ouro d’aro. Citaren Pau Quenat, lou cuirassié (en tengudo de poumpié...), Marcello Mazellier, oubriero à la counservo de poumo d’amour, autour de l’istòri Margarido e Annibalo, e tant d’autre.
Retrouba l’èime dóu païs e dóu pople
Dins sa tresenco partido, Jan-Pèire Monier, fiso de municioun à-n-aquéli qu’an leissa degaia sa Culturo Prouvençalo.
Acò ‘s de crounico d’emplega dins li cous de prouvençau, fin que lou mounde retrobe l’èime de soun païs e de soun pople, èime perdu, escafa, councha pèr uno soucieta que vòu que d’individu counsumaire, sènso culturo ni racino, pèr miés li countourroula e lis esplumassa. D’aqui la bello obro que se fai à Jounquiero, à l’Oustau di Jouine, emé li Cous de prouvençau, Vihado e Cafè prouvençau que fan flòri.
Emé Ma fournado de souveni, Jan-Pèire Monier, en umble escoulan dóu Bloundin, nous porge uno d’aquéli fournado goustouso que fau croumpa. A l’óudour dóu bon pan cousegu à l’anciano. Es uno vertadiero encicloupedìo pèr noste pople, drudo de raconte, pouèmo, citacioun, tout acò enlusi de mai de 200 ilustracioun bèn triado (foutò, dessin etc). Gramaci pèr tout.
1121513


text:
Diocèsi
Una diocèsi es lo nom d'una circonscripcion territoriala de l'Empèri Roman a partir de Dioclecian.
Aqueste mot es estat adoptat per las Glèisas crestianas (Glèisa Catolica Romana, Glèisa Ortodòxa, Glèisa Apostolica Armènia, Glèisa Còpta) per designar lo territòri canonic d'un evescat qu'èra inicialament apelat parròquia. Es lo territòri plaçat jos la responsabilitat d'un meteis sèti episcopal e d'un meteis evesque. Dins las Glèisas ortodòxas e las Glèisas catolicas de rite oriental, de còps, s'utiliza lo mot d'eparquia qu'es pas vertadièrament equivalent al mot de diocèsi perque a aquerit, en Grècia especialament, una connotacion puslèu civila e politica. Cal notar lo caractèr profan del mot de diocèsi que designa un luòc e l'ensemble de sa populacion comprenent a l'encòp de crestians e de non crestians.


text:
-701
Aquesta pagina concernís l'an -701 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Assirian[modificar | modificar la font]
Victòria de Sennacherib còntra l'insureccion de Palestina-Siria acomençada en 705 avC après la mòrt de Sargon II. Reorganizèt la region e eliminèt certaneis adversaris perilhós. Ansin, remplacèt lo rèi fenician de Sidon, lo rèi filistin d'Ascalon e chaplèt la màger part de l'aristocracia e deis abitants d'Eqron. La màger part dei ciutats fenicianas paguèron un tribut franc de Tir que contunièt de resistir gràcias a sa posicion defensiva fòrça favorabla. Enfin, lei fòrças egipcianas foguèron vencudas e deguèron se retirar. Aquò entraïnèt la somission deis autrei rebèls, coma lo Reiaume de Juda, que negocièron lo pagament de tributs sovent importants.
Après sa desfacha, leis Egipcians preparèron una còntra-ofensiva d'amplor mai una epidemia de pèsta faguèt son aparicion dins la region. Entraïnèt l'aplant dei combats e la retirada dei tropas assirianas e egipcianas.


text:
Le Doulieu
Le Doulieu es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
.
Istòria[modificar | modificar la font]
Mièja Edat : Lo Doulieu possedís una anciana motte féodale e de las rèstas de catacombes. Una gravure de la ancià castèl del Doulieu a anonciat en comuna.
Començament del Sègle XX : Lo Doulieu pas #èsser recensé séparément de Estaires #qu'après 1913.
Moyen Âge : Le Doulieu possède une ancienne motte féodale et des restes de catacombes. Une gravure de l'ancien château de Le Doulieu est affichée en mairie.
Début du Sègle XX : Le Doulieu ne fut recensé séparément d'Estaires qu'après 1913.


text:
Idealisme
Se nomena idealisme tota teoria filosofica que considèra que la natura darrièra de la realitat repausa sus l'esperit, sus de formas abstrachas o sus de representacions mentalas. Per la filosofia de la coneissença, l'idealisme s'opausa al realisme, qu'afirma que lo monde extèrne a una existéncia independenta de la consciencia e de la coneissença que ne podèm aver. Per la filosofia de l'esperit, l'idealisme s'opausa al materialisme, qu'afirma que la realitat darrièra es la matèria.
Somari
Un concèpte multiple[modificar | modificar la font]
Aquel esquèma fòrça general se descompausa en tant espècias d'idealisme coma i a de biaisses de relativizar la realitat al benefici d'un mond conceptualizat quin que siá o de la conceptualizacion d'esperela:
- L'idealisme pòt en primièr consistir a sortir de la realitat tota aparéncia, los fenomèns essent en realitat de representacions de l'esperit ;
- L'idealisme pòt consistir a afirmar que la pensada es l'unica realitat certana; tota autra essent del domeni de la conjectura;
- Lo monde, el meteis, assimilat analogicament a un èsser pensant (punt 2), l'idealisme consistís encara a supausar la derivacion dels èssers e de la realitat a partir d'un principi esperital (pensada, consciéncia, concèpte, eca) ;
- Al gra seguent, l'idealisme afirma l'existéncia vertadièra d'un monde conceptual (realisme de l'intelligible); amb variantas multiplas segon lo pes o empresa d'aquel univèrs sul monde sensible se aquel demòra;
- Fin finala, tota forma possibla de realitat sensibla essent venguda insignificanta, un autre idealisme se resumís a tornar cap a l'essencial de l'èsser a la pensada o a la consciéncia.
Aquel quadre dels principals tipes d'idealisme fa jorn doas observacions :
- S'aplicant pas al meteis objècte e per causa, los postulats d'aqueles idealismes pòdon èsser mai o mens contradictòris. Apareis dificil per exemple de pausar la pensada coma sola realitat fisabla e d'avançar en meteis temps l'ipotèsi d'una realitat pus transcendentala.
L'idealisme antic[modificar | modificar la font]
Per Platon, la realitat se devesís en dos espacis: lo monde visible e lo monde intelligible.
Dins lo monde visible cal distinguir çò qu'es de l'òrdre:
- dels èssers vivents, plantas e objèctes de fabricacion umana
- de l'imatge ;
- las ombras (es a partir d'una ombra que foguèt realizat lo primièr imatge)
- los fantaumas: rebats (ex. Narcís) o a sus une superfícia polida (ex. Lo boclièr de Persèu) e las autras representacions fachas de man d'òme
- Los imatges son imitacions de la primièra categoria (modèls), mas los imatges sonque imitan l'aparéncia del modèl. Doncas pòdon pas nos aprochar de la coneissença de l'objècte.
Dins lo monde intelligible distinguissèm:
- la coneissença discursiva, aquela que se basa sus las ipotèsis o sus l'observacion dels modèls. Aquí classarem l'ensems de las sciéncias, tanplan umanas coma experimentalas.
- l'intelligéncia dialectica, aquela que tòca als principis que comanda totas causas sens passar per l'exemple o la « modelizacion ».
Als darrièrs limits de l'intelligible, sol lo filosòf pòt percebre l'idèa del ben. D'un autre biais, las idèas son d'un òrdre superior e es l'òme que se deu auçar cap a elas. Atal Platon fa de la filosofia l'aisina de la coneissença vertadièra.
A l'idealisme de Platon, es opausat a vegadas lo realisme d'Aristòtel. Mas las Idèas an una existéncia independenta de nosautres: Platon es doncas plan un realista, mas un realista de l'intelligible. L'aristotelisme es alara considerat coma une varianta del platonisme que se'n distinguís subretot per l'immanéncia d'aqueles principis.
Una autra oposicion a l'idealisme de Platon se tròba dins l'atomisme de Leucippe e Democrit, que las teorias son purament materialistas. Per eles, l'Univèrs es unicament constituit de vueit e d'atòms.
L'idealisme modèrne[modificar | modificar la font]
Quand l'idealisme antic sonque valorizava d'un biais o d'un autre l'intelligible del monde, los pensaires de l'epòca modèrne faguèron anar fins a fòrça luènh la logica d'aquela relativizacion de la realitat sensibla. Amb lo temps, d'idealizacion en renforçament de la subjectivitat, lo crèdit dins l'exterioritat del monde demeniguèt de contunh e l'idealisme modèrne resistiguèt pauc a la temptacion de negar l'"alteritat" de la realitat, qu'es reduit dins sa totalitat a de l'intelligible.
- Descartes, idealisme problematic (idealisme empiric, segon Kant): la pensada es la realitat mai evidenta, la realitat del monde exterior es problematica. Sol Dieu pòt nos la garantir.
- Leibniz, idealisme monadic: las substéncias son esperitalas, e Dieu establit un armonia entre elas.
- Berkeley, idealisme immaterialista: la matèria es une ficcion ontologica. Berkeley considèra que la consciéncia attribuís per error una objectivitat a çò qu'es sonque una produccion ideala. Aquela doctrina nega doncas que poscam conéisser lo monde exterior çò coma es perque existís pas d'esperel mas sonque dins la pensada. Una formula celèbra la resumís: "Èsser, es èsser percebut percebre." (Tractat suls principis de la coneissença umana, 1710).
- Kant, idealisme transcendental : limitacion de la rason, distincion entre fenomèn e nomèn, es a dire entre l'experiéncia que podèm aténher, e la causa en se que nos es desconeguda. E mai aquí, i a pas d'idealisme al sens estricte, la posicion de Kant essent pus nuançada (Kant s'opausant d'un autre costat a l'idealisme pur): la sola realitat coneissabla es fenomenala, donada dins lo quadre transcendental de l'espaci e del temps (idealisme transcendental), mas sola l'experiéncia dona un material valid per la coneissença (realisme empiric).
- Schopenhauer, idealisme volontarista: lo monde es a l'encòp la meuna representacion, e un principi non racional desprovesit de coneissença, la Volontat, que capita a se "conéisser" per la representacion dins lo monde fenomenal.
- Hegel, idealisme absolut: la sola realitat es l'Esperit absolut, l'esperit es tot e tot es esperit. L'Esperit absolut es tanben Rason universala : « Çò qu'es racional es efectiu, e çò qu'es efectiu es racional » (filosofia del drech, prefaci).


text:
Sindicalisme
Atencion: aquela pagina tracta solament del sindicalisme dich obrièr (organizacion de salariats). Per los autres sens de "sindicat" veire:
Definicion[modificar | modificar la font]
Lo sindicalisme (de "sindic", vengut del grèc sundikos, qu'ajuda una persona en justícia) es lo movement qu'a per tòca d'amassar los trabalhadors dins d'organizacions, los sindicats, per melhor aparar lors interèsses comuns (salaris, temps de trabalh, condicions de trabalh...).
Lo sindicalisme es tanben lo nom de l'accion militanta al dintre d'un sindicat.
Dins son sens mai espandit lo mot "sindicalisme" s'aplica als sindicats professionals e, un pauc mens, als sindicats estudiants e liceans.
En Euròpa, datan l'espelida del fenomèn sindical a l'entorn de las annadas 1880.


text:
Mazières-de-Touraine
Mazières-de-Touraine es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquela vila se situa en la region Centri, a 30 km a l'oèst de Tors.
Cette ville se situe dans la région Centre, à 30 km à l'ouest de Tours.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al XIIIe sègle, Mazières i aviá designat de sons lo nom de Mazeriæ o Miseriæ.
Au XIIIe siècle, Mazières était désigné sons le nom de Mazeriæ ou Miseriæ.


text:
Ozbequistan
La Republica d'Ozbequistan o simplament Ozbequistan es un estat d'Asia Centrala. Confronta al nòrd Cazacstan, al nòrd-oèst la mar d'Aral, a l'èst Quirguizstan e Tatgiquistan e al sud, en una corta porcion de frontièra, Afganistan, e Turcmenistan.
La capitala es Tashkent.
Lo gentilici es ozbèc -a.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Durant de sègles, l'actual territòri d'Ozbequistan faguèt partida de l'Empèri Pèrsa intermitentament. Abans l'arribada graduala d'invasors turcs, l'airal foguèt poblat pels scitas e per de pòbles de parlar persan e d'etnia iraniana, que constituisson encara una granda minoritat en Ozbequistan e son nomenats a l'ora d'ara tatgics. Dempuèi l'Edat Modèrna, los emirats que se dividissiá lo país (Bukhara, Samarcanda e d'autres) foguèron estats tampons entre las aspiracions pèrsas e chinesas, e posteriorament russas.
Al sègle XIX, l'Empèri Rus comencèt de s'espandir e d'annexar divèrses territòris de l'Asia Centrala. Lo periòde del "Grand Jòc" se considèra generalament que comencèt en 1813 e se perlonguèt fins a la convencion anglorussa de 1907. Al començament del sègle XIX l'Índia britanica e las regions alunhadas de l'Empèri Rus èran separadas per aperaquí 3 000 km. Una granda part d'aquel territòri èra pas notada sus las mapas de l'epòca.
Après la Revolucion Russa, lo territòri d'Ozbequistan venguèt partida de l'Union Sovietica e, finalament, se creèt la Republica Socialista Sovietica d'Ozbequistan.
Lo 1èr de setembre de 1991, Ozbequistan declarèt l'independéncia amb reticéncias. Mentre que las republicas balticas portavan la lucha per l'independéncia, los estats de l'Asia Centrala n'avián paur. Las fòrças centrifugas que trenquèron l'Union foguèron pus flacas en Asia Centrala. Après l'assag de còp d'estat d'agost de 1991, totes los caps de l'Asia Centrala creguèron que l'Union poiriá èsser preservada de qualque biais. En aquel meteis an, la republica venguèt partida de la Comunautat dels Estats Independents.
Politica[modificar | modificar la font]
Constitucionalament, lo govèrn d'Ozbequistan establís la separacion de poders, la libertat d'expression e la democracia representativa. En realitat, l'executiu deten gaireben tot lo poder. Lo poder judiciari es pas independent e lo parlament, que s'amassa solament qualques jorns a l'an, a pauc de poder per donar forma a las leis.
Lo president nomena e remplaça los governadors provincials.
Al referendum de decembre de 1995, lo primièr mandat de Islam Karimov foguèt prorogat. Un autre referendum nacional se debanèt lo 27 de genièr de 2002 per, de nòu, prorogar lo sieu mandat. Lo referendum s'aprovèt e lo mandat de Karimov foguèt estendut per una lei del Parlament fins a decembre de 2007.
La majoritat dels observaires internacionals declinèron participar al procèssus e reconeguèron pas los resultats perque reunissián pas los estandards basics.
Lo referendum del 2002 compreniá tanben un plan per crear un Parlament bicameral. L'edifici que deviá assostar lo parlament es a l'ora d'ara en construccion. Las eleccions pel nòu Parlament bicameral se debanèron lo 26 de decembre mas cap de candidat o partit opausant vertadièrament independent aguèt l'oportunitat d'i participar. La mission d'observacion limitada de l'OSCE concluguèt que las eleccions arribèron a pena als estandards internacionals per d'eleccions democraticas.
Divèrses partits politics son estats formats amb l'aprobacion del Govèrn mas an pas mostrat encara d'interès per defendre d'alternativas a la politica del govèrn. Malgrat la preséncia de multiples mejans de comunicacion (ràdio, TV, premsa), aqueles se tròban tanben jol contraròtle del govèrn e tractan rarament de tèmas politics.


text:
Citara
La citara (mot qui vien deu grèc kitara qui balhèn tanben guitarra) qu'ei un instrument de còrdas puntejadas jogat mei que mei en Euròpa Centrau e aus Estats Units d'America on emigrèn mantuas personas d'aquestas regions. Qu'ei constitiuda d'ua caisha d'armonia pausada orizontaument on e son tienudas las còrdas com ac son sus ua arpa. Que's joga dab un plèctre e la man esquèra que prem las còrdas qui son tienudas au dessus de la tòca e puntejadas dab lo plèctre (qui gaha lo dit poç a mòda de baga). Las autas còrdas que son puntejadas dab tots dits de la man dreta.
- Intruments ancians : cistre • mandòra
- Familha de l'arpa : arpa classica • arpa celta
- Familha de la mandolina : mandolina • mandòla • mandoloncèl • mandobaisha • mandolina bluegrass • banjolina
- Familha de la guitarra : guitarra barròca • vihuela • guitarra • guitarra baisha •
- Familha deu laüt : laüt • archilaüt • teorba
- Familha deu clavecin : espineta • clavecin
- Monde arabomusulman : ud
- Euròpa
- America
- America Latina :
- America deu Nòrd : autoarpa • banjo • dulcimer


text:
Mitologia grèga
La mitologia grèga es l'ensems organizat dels mites que nos provenon de la Grècia antica. Sas legendas se desvolopèron durant un periòde pro long que va dempuèi la civilizacion miceniana fins a la dominacion romana. Lo rescontre entre los grecs e los romans coïncidís amb lo de la mitologia grega e de la mitologia romana: la primièra exercèt una influéncia considerabla sus la segonda. Un brave brieu aprèp la desaparicion d'aquelas religions grèga e romana, la mitologia grèga es estada utilizada frequentament coma tèma d'inspiration per mantun artista, e contunha aital actualament.
La mitologia grèga es estada preservada e nos es arribada gràcias a un ensems considerable de tèxtes que los mai ancians son las epopèias d'Omèr e los poèmas d'Esiòde, mai que mai la Teogonia, e a l'encòp per mejan de las arts picturalas coma la ceramica. L'ensems d'aquelas fonts presentan de genealogias e de racontes que bastisson un sistèma dotat d'una coeréncia pro limitada. Los mites grècs testimonian de la representacion que los grècs ancians se fasián del mond. Pasmens, l'estatus de la mitologia grèga es complèx, que la mitologia va mai enlà de l'encastre de la religion. Personatges e eveniments mitics portats per la tradicion èran pel pòble grèc, almens dins sas grandas linhas, de realitats istoricas ligadas a un passat alunhat, e servissián doncas de basa de trabalh als istorians de l'antiquitat. A l'encòp, la mitologia fornís una font vasta d'inspiracion a la literatura e als arts grècs antics.
Los mites grècs influencièron tanben en part la produccion literària occitana coma per exemple dins qualques poèmas (Dafnè per exemple) de Max Roqueta.


text:
Fregata deu President Sarmiento
La Fregata ARA deu Presidente Sarmiento que ho lo purmèr vaishet escòla d'Argentina. Que ho bastida en Anglatèrra en 1897 e après aver servida entà la formacion de marins argentins en bèth percórrer mantuas vegadas lo torn deu mòn ; que demòra adara ancorada dens lo bacin III de Puerto Madero a Buenos Aires.
A partir de 1939 que cessè de navigar distàncias de la granas e que ho declarada Monument Istoric nacionau d'Argentina en 1962.
Uei qu'ei un musèu de la ciutat de Buenos Aires.


text:
Castelana
Castelana (Castellane en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Es situat en amont dei Gòrgas de Verdon e es la vila principala dau Verdon Mejan.
Es la pus pichona sosprefectura de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Castelana es una vila fòrça anciana implantada en amont de las Gargamèlas del Verdon. La vila a situat a unitat|724|mètres}} d'altitud[1].
Lo Calhau, o Calhau La nòstra-Madama domina la vila de la siá 184 m de nautor[2]. Es lo luòc #qu'ocupava a la Nautor Mièja Edat, e un luòc classificat.
Dos lacs de barrage se tròban sul territòri de Castelana :
- lo lac de Castillon ;
- lo lac de Chaudanne.
Dos clues se tròban sus la comuna : la clue de Taulanne, afranquida per la Asse de Blieux e la rota Napoleon ; la clue de Chasteuil, afranquida pel Verdon.
Lo sentier de grand randonnée GR 4 travèrsa la comuna.
La commune de Castelana est une cité très ancienne implantée en amont des Gorges du Verdon. La ville est située à 724 mètres d'altitude[1].
Le Roc, ou Roc Notre-Dame domine la ville de ses 184 m de haut[2]. C'est le site qu’elle occupait au Haut Moyen Âge, et un site classé.
Deux lacs de barrage se trouvent sur le territoire de Castelana :
- le lac de Castillon ;
- le lac de Chaudanne.
Deux clues se trouvent sur la commune : la clue de Taulanne, franchie par l’Asse de Blieux et la route Napoléon ; la clue de Chasteuil, franchie par le Verdon.
Le sentier de grande randonnée GR 4 traverse la commune.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
La_Torre.
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
Dichary.