text:
Seleccion musicala e literària : qualques idèas de mai per Nadal
Per encantar las vòstras seradas de fèsta e mièlhs garnir lo pè del vòstre sap, vos propausam una seconda seleccion dels nòstres còps de còr, musicals, poetics e literaris, una lista enriquida de vòstras idèas per de presents. Esitatz pas a ne far profièchar lo mai de monde gràcias a la seccion « comentaris » o sus nòstra pagina Facebook.
Descobrir nòstra primièra seleccion : Aquí.
1. Fotografias : Aude Maritime, entre Méditerranée et via Domitia, de Gabriel Vitaux. Label Odero.
Aprèp L’Eldorad’Òrb en Lengadòc e Paisatges de l’Oèst besierenc, lo fotograf Gabriel Vitaux percor lo litoral audenc e son rèirepaís. Ne revèla la beutat e l’esperit tant particular, entretenguts pels vinhairons, pescaires, salinièrs, ostreïcultors, pilòts de cargo, estatjants d’ièr e d’uèi. Aqueste país es donat a descobrir al mai de monde possible, en quatre lengas, dont l’occitan e lo catalan, lengas dins las quals se dison dempuèi mai de mil ans lo nom dels luòcs, de las causas e dels èssers que l’animan.
Descobrir Aude Maritime sus la Fabrica.
2. Album illustrat : Les Animaux de la fête occitane, tèxtes de Claudi Alranq e illustracions per Vincent Roussillat, Edicions Du Mont.
Los paisses d’Òc e en particular Lengadòc Naut son rics d’una longa tradicion totemica. D'animals de tela que, presents pendent las fèstas, incarnan l’esperit d’un luòc. Las originas d’aqueles totems son tan diversas coma las legendas que las autentifican, coma Claudi Alranq e Vincent Roussillat vos invitan a lo descobrir.
Ofrir Les Animaux de la fête occitane.
3. Pròsa : L’Astronòm inagotable de Felip Gardy, Colleccion Pròsa occitana, Edicions Trabucaire
Principalament conegut per sa poesia, Felip Gardy es tanben l’autor d’una òbra rica en pròsa, uèi reunida dins L'Astronòm inagotable. Un trentenat de tèxtes, per partida inedits, que nos fan cabussar dins l’univèrs insolit, fantastic, de còps inquietant, mas sovent plen d’umor de l’autor.
Crompar sul site de las edicions Trabucaire.
4. Poesia : A quicòm pròche / À peu de choses près de Frederic Fijac, Edicions Jorn
La poesia pòt èsser una responsa a l'enigma de l'enfança. Frederic Fijac medita sus la natura d'un present ont subrenadan coma de « bordufalha » los membres espargits de l'enfant que foguèrem, sensacions persistentas fins a l'obsession o fugidissas coma lo liuç, que remontan del fons del nòstre temps personal.
Veire sul site de las edicions Jorn.
5. Reedicions
D’edicions novèlas vos convidan a tornar descobrir de classics de la literatura occitana.
Joan Bodon en çò d'IEO Edicion :
Contes dels Balssàs, Collection A tots
Autor de contes nombroses, dont los plan coneguts Contes del Drac, Joan Bodon liura en 1953 un recuèlh personal. 18 contes, totes enrasigats dins la val de Viaur e inspirats a l’autor per sa maire, Albanie Balssa, tanben contaira, e sa familha. Descobrissèm atal, conte aprèp conte, diverses membres de la familha Balssa, per una immersion dins sa genealogia, reala o imaginària,, ont se mesclan los racontes sortits de la tradicion orala locala.
La Grava sul camin - L’Evangèli de Bertomieu (Colleccion A tots)
Publicat pel primièr còp en 1956, La Grava sul camin es inspirat de l’istòria personala de Joan Bodon que foguèt forçat de faire lo servici del trabalh obligatòri (STO) en Silesia de 1943 a 1945.
L’Evangèli de Bertomieu, roman inedit e inacabat, es parierament inspirat d’aquela experiéncia.
Crompar los obratges en linha sul site d'IEO edicions.
Louisa Paulin en çò de Vent Terral
Œuvre poétique / Òbra poetica
Aquela edicion novèla de l’òbra poetica de Loisa Paulin, propausada en bilingua, presenta poemas coneguts e inedits, per une redescobèrta de la poetessa de Realmont, recompensada per mai d’un prèmi literari.
Sosc / Rêve
Vent Terral vos propausa una edicion novèla de Sosc, ont los 13 poèmas que compta lo recuèlh son meses en votz per Renat Roquièr, per una escapada poetica portada per la musica dels mots. Edicion bilingua acompanhada d’un CD.
Crompar en linha sul site de las edicions Vent Terral.
6. Cançon : Saique Benlèu, Arnaud Cance, Adreit - Brennus Music
Primièr album solo d’Arnaud Cance, Saique benlèu es un sabent mescladís de composicions personalas e d’aires del repertòri tradicional, en francés coma en occitan. Aquel ensemble revisitat es marcat per l’univèrs poetic e faceciós d’Arnaud Cance, que nos emporta per una traversada musicala encantaira dins d’estiles e univèrses multiples.
Per ne saber mai.
Crompar en linha sul site de Découvertes Occitanes.
7. Musica sens frontièras : Medin’Aqui, Cie Guillaume Lopez, C.A.M.O.M.
Embarcatz amb Guilhem Lopez e sos musicians dins un viatge iniciatic per la musica mediterranèa. Un album sens frontièras, jalonat de rescontres amb las musicas catalanas, occitanas, andalosas e maugrabinas.
Per ne saber mai.
Crompar en linha sul site de la librariá Découvertes Occitanes.
8. La tota nòva cançon occitana: Eth Paradís ei en tu, Alidé Sans, Comuna XXI
Primièr album de la cantaira aranesa Alidé Sans, Eth Paradís ei en tu fa part de las revelacions de l’annada 2015. Alternant entre rumba e soul, passant per lo reggae, aquel album nos fa descobrir l’univèrs d’aquela jove cantaira engatjada.
9. Crooner occitan : Jazz manouche occitan, Savignoni Trio e lo Papet, C.A.M.O.M
Quand Lo Papet Bernard Cauhapé e lo trio de jazz manoch Savignoni interpretan los grands classics del jazz, liurament revirats per l’escrivan occitan Robèrt Martí, aquò dona un resultat a l’encòp delicat e detonant. Amb una mencion especiala per l’excellent Soi pas qu’un gigolo !
Per ne saber mai.
Crompar en linha en çò d'Auvergne Diffusion.
10. Le sirventés médiéval remis au goût du jour : Chants fougueux des Pays d’Oc / Occitan protest songs, Trio Sirventès, Accords Croisés.
Manu Théron, Youssef Hbeish, Grégory Dargent an posat dins las tematicas del sirventés medieval. S’aproprian aquelas melodias e tèxtes originals intemporals, e lor donan una lectura novèla e cotemporanèa en les adaptant a lor univèrs musical, entre influéncias occitanas e orientalas.
11. Insolit : Preservatius occitans de Cond'Hom
Lo tradicional preservatiu s'orna d'occitan per una seria inedita dedicada al Zodiac. A cada signe son dessenh original del caricaturista Boris Lamy, e son anecdòta en occitan. Esperatz pas trop, s'agís d'una edicion limitada propausada solament per aquela fin d'annada.
Lo preservatiu occitan vos espèra plaça del Capitòli a Tolosa, dins l'encastre del mercat de Nadal e carrièra Romiguières, dins la botiga Tlse.
E per crear la tela sonòra de las vòstras seradas de fèstas, la discotecària del CIRDOC vos propausa sos còps de còr :
Au-dessus du Monde - L’Auvergne Imaginée
Cocanha Trio
Quaus de Lanla - Bal à la voix
Musicas Urbanas
Urban Balèti
Massilia
Metal
Sonoloco - Dangerosa
Boisson divine - Enradigats


c: text/html

text:
Region
La region es una division administrativa, generalament de primièr nivèl.
En França, las regions foguèron creadas per un decrèt en 1960[1], coma division administrativas sonque. Recebèron mai de poders e venguèron de collectivitats territorialas a partir de la lei de descentralizacion de 1982.
En Itàlia, 4 regions d'estatut especial (Val d'Aosta, Sicília, Sardenha e Trentin-Aut Adige) foguèron creadas entre 1946 e 1948, e una cinquena, Friol-Venècia Júlia, en 1963. La division de la rèsta de l'Estat en regions data de 1972. La darrièra lei de descentralizacion, en 2001, espandiguèt los poders de las regions. Cal notar que dempuèi 1971, las doas províncias de la region Trentin-Aut Adige son complètament autonòmas e an los quites poders d'una region.
En Espanha, las regions istoricas de l'epòca franquista (Castelha la Vielha, Castelha la Nòva...) avián pas cap de foncion adminitrativa e foguèron remplaçadas per las Comunautats autonòmas.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Decrèt n°60-516 del 2 de junh de 1960, publicat sul Journal officiel del 3 de junh, pagina 5007

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Vincenç Ferrièr
Sant Vincenç Ferrièr (en catalan Vicent Ferrer; Valéncia, 23 de genièr de 1350 - Gwened, Bretanha, 5 d'abril de 1419) foguèt un dominican valencian que passèt per una granda part d'Euròpa en predicar sa morala e vision del cristianisme. Gràcias a sa formacion intellectuala de nivèl naut, influiguèt decisivament la cort del Papa Beneset XIII d'Avinhon e dins la causida de la dinastia castelhana dels Trastamara per regnar sus la Corona d'Aragon. Es venerat coma sant per divèrsas confessions crestianas.
Biografia[modificar | modificar la font]
Sortit d'una familha valenciana nòbla, estudièt la filosofia e quand faguèt dètz-e-sèt ans dintrèt dins l'Òrdre de Sant Domergue. Contunhèt sos estudis superiors dins los convents dominicans de Barcelona, a Lhèida (entre 1369 e1372), ont aguèt coma mèstre Tomàs Carnicer e puèi a Tolosa. A partir de 1385, ensenhèt la teologia dins lps estudis de Valéncia.
En 1379 coneguèt lo legat pontifici a la cort de Pèire lo Ceremoniós, lo cardenal Pedro Martínez de Luna. Aquela relacion faguèt que prenguèt lo partit del papa d'Avinhon, Clamenç VII, que s'enfrontava a Urban VI. En 1394, Pèire de Luna foguèt elegit papa pels cardenals avinhonencs jol nom de Beneset XIII, e aqueste causiguèt Vincenç Ferrièr coma son confessor personal e a l'encòp conselhièr, e èra ja son penitenciari apostolic. Ferrièr pasmens refusèt de venir cardenal per umilitat.
Lo futur sant Vincenç venguèt en Provença a l'entorn de 1400 per presicar, e a l'encòp visitar los endreches mai emblematics del catolicisme en Occitània, abans de partir pel Dalfinat per ensajar de convertir los "erètges" valdeses e catars. Se sap que passèt a Ais lo 27 d'octobre de 1400 e qu'i demorèt fins al 1èr de decembre. I tornèt mantun còp e presiquèt tanben a Marselha. Pasmens lo testimoniatge mai complet del passatge de Ferrièr en Provença es lo del borgués arlatenc Bertran Boisset en febrièr de 1401:
- L'an que desus, lo jorn X de febrier, venc un fraire predicador en Arle, per son non apelat frayre Vincens, e prediquet a l'arsivesquat tres sermons generals, e motos sermons autres ad predicados d'Arle, tant coma demoret en Arle. E prediquet si autamens e si noblamens que yeu crese que despueis que los Apostols morts foron, e per la fama que las gens en dizien, non fon vist ni auzit home si autamens prediquant, coma aquel davant dig.
- Item, los juzieus a tots los sermons quel dig en Arle, foron presens, per ausir los, que eser y volc.":


text:
Amiga 600
L'Amiga 600 es una evolucion de l'Amiga 500 e de l'Amiga 500+ ambé lo quau compartisse lo chipset ECS e 1Mo de Ram de bàsia.
Se caracteriza per son design especiau, qu'es lo mai pichòt deis Amiga, coma una version aleujada de l'Amiga 1200, dau cavier mai cortet e sensa lo chipset AGA que sortissiá au mesme moment.
L'Amiga 600 s'aluencha de l'Amiga 500+, a mai de son design, per la preséncia d'un pòrt PCMCIA coma l'A1200 et per un pòrt 2"5 que li permete d'aculhir de discs durs estandards.


text:
Pont de Tacoma Narrows
47° 16′ 8.4″ N 122° 33′ 3.4″ O / 47.269000, -122.550944 Lo Pont de Tacoma Narrows es un pont penjant d'una mila de long (lo tresen mai long del monde quand foguèt bastit en 1950) que travèrsa la gòrja de Tacoma, dins l'estat de Washington, Estats Units d'America. La primièra version del pont, dissenhada per Leon Moisseiff, es celèbre per una dramatica manca estructurala (que foguèt filmada) en 1940.
Lo pont èra bastit solide, amb de tirants d'acièr de carbles ancorats dins de grands blòcs de beton. Los dessenhs previsionals normalament deuriá aver un trelís jos la calçada. Aquel foguèt lo primièr pont a utilisar de travèrsas de grandas bigas en forma de I per mantener la calçada. Amb los dessenhs precedent lo vent passava simplament mejans lo trelís, mas amb lo nòu dessenh lo vent se divisava en dessús e en dejós de l'estructura. Pauc aprèp de sa construccion en julhet de 1940 (dobèrt al trafic del 1èr de julhet), lo pont oscillava dangièrosament jol vent. Aquesla ressonància èra longitudinala, çò que vòl dire que lo pont oscillava dins tota sa largor — per exemple, una mitat de la travada centrala pujava alara que l'autra mitat baissava-. Los conductors vesèron las veituras que vinián en direccion contrària apareissent e desapareissent dins los "vals" de la calçada.
Lo pont casèt al punt ont arribèt a una torsion tala que jamai sobservèt abans. De fach, se tractava del segon un torsion (non longitudinal), que qual lo centre del pont demorava tanquila alara que las doas mitats del pont se tordián dins de direccions opausadas. Fin finala, l'amplitud del movement augmentèt al delà de la tolerància de l'estructura e se rompèron de cables de la suspension. Un còp que los cables casèron, el pes del malon se transferèt als cables adjacents, se rompèron a lor torn, e gaireben tot lo còs central del pont casèt dins l'aiga.
L'espectaculara destruccion del pont es un a exemple que mòstra la necessitat de considerar l'aerodinamica e los efèctes de ressonància dins las escòlas d'enginheria. Pasmens, es pas lo melhor exemple de ressonància, perque la ressonància normalament implica una ressonància forçada (coma lo movement periodic indusit per un grop de soldats desfilant e anant al pas). Mas, dins lo cas del pont de Tacoma, i aguèt pas de fòrça periodica. Lo vent èra constant a 67 km/h. La frequéncia del mode destructiu , 0,2 Hz, èra pas un mode natural de l'estructura (isolada) nimai la frequéncia dels vortex turbulents creats per las ribas del pont que acceleravan lo vent..
Aürosament, aguèt pas de víctimas umanas (moriguèt un can que demorèt terrorizat dins una veitura)
Lo pont tornèt èsser dessenhat e bastir (utilisant los pilars originals) amb trelís, barras rigidificatrisas e doberturas per daissar passar lo vent. Lo nòu pont foguèt dobrèt al trafic lo 14 d'octobre de 1950, e a una longor de 1822 m (12 m mai long que lo predecedent e es el 5n pont suspendut mai long dels Estats Units d'America).
Aprèp de leisson de Tacoma, los ponts suspendut mai modèrnes qu'an pas de trelís an de molons de forma aerodinamicas (amb los costats en forma de punta).
A causa de l'augmentacion de contunh del tafic automobil se bastiguèt en parallel un segon pont.


text:
Roskañvel
Roskañvel en breton (Roscanvel en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Roscanvel S'una presqu'isla étirée nòrd-sud @dénommer presqu'isla de Roscanvel #qu'se-quitament una subdivision de la presqu'isla de Crozon ; la municipalitat a environat sus tres costats per la mar : la mar de Iroise (anse de Camaret a la oèst, goulet de Brèst al nòrd, rade de Brèst al èst. Se aquela situacion géographique particulara #qu'explica los nombrosas luòcs naturales de la comuna (falaises e de puntas, la jamai coneguda en en en essent la punta dels Espanhòls), mas tanben la punta de Tremet, la punta de las Capucins, la despunta de Cornouaille, la despunta Robert. La siá posicion géographique a la intrada de la rade de Brèst, cara al goulet de Brèst, explica l'importància e la diversité de las fortificacions de epòcas variadas.
En detriment, quitament a causa, de la siá situacion triplement peninsular (ne borís de presqu'isla bretonne, de la presqu'isla de Crozon e en en en formant-quitament una presqu'isla al se de aquela), la municipalitat se demorada longtemps fòrça isolada per las siás connexions terrèstres : la vila de Brèst per exemple, tot prèp a panatòri de ausèl, se distant de jamai de 60 km per la rota. Pauc De connexions maritimas transrades existisson, se se fa abstraction de las de connexions intèrnas a la Marina nacionala[1] e degun a la sortida de la comuna : se lo pòrt del Fret #qu'acuèlh tradicionalament los qualques unas connexions maritimas dubèrtas al tràfec civil.
Lo bourg, étiré En longitud, se se desvolopat en luòc d'abric, cara a la èst, protegit doncas dels vents dominants de oèst, amb la fin de beneficiar d'un microclimat mens humide e mens venté. La totalitat de la abitat se de ara endavant concentrat en la part orientala de la municipalitat, las parts occidentalas e septentrionalas en en en essent d'ara endavant totalament inhabitées dempuèi la abandon de las labors militaras e quitament d'ara endavant declarats de zònas inconstructibles.
Cèrtas Separacions disséminés en la presqu'isla an #èsser abandonats al continuament de la siá destruccion en rason de las nombrosas bombardements sobrevinguts pendenta la Segonda Guèrra mondiala. Al ora d'ara encara, dels centenats de trauques de pompas demòren visiblas sul territòri communal.
Se de las d'activitats agricòlas avián represas aprés la Segonda Guèrra mondiala, un cèrt nombre de trauques de pompa en avent #èsser anivelats e un déminage efectuat amb la fin d'o permetre, la municipalitat se de ara endavant totalament abandonada per l'agricultura, la interiora de la presqu'isla en en en essent pas jamai que landes e broussailles en rason de la friche sociala e aquelas de las ancianas granjas #qu'avián #èsser estalviadas per las bombardements o restauradas dempuèi transformadas en residéncias secondaires o de jubilacion.
La municipalitat de Roscanvel se vesina de aquela de Crozon situada al sud.
Roscanvel est une presqu'île étirée nord-sud dénommée presqu'île de Roscanvel qui est elle-même une subdivision de la presqu'île de Crozon ; la commune est entourée sur trois côtés par la mer : la mer d'Iroise (anse de Camaret à l'ouest, goulet de Brest au nord, rade de Brest à l'est. C'est cette situation géographique particulière qui explique les nombreux sites naturels de la commune (falaises et pointes, la plus connue étant la pointe des Espagnols), mais aussi la pointe de Tremet, la pointe des Capucins, la pointe de Cornouaille, la pointe Robert. Sa position géographique à l'entrée de la rade de Brest, face au goulet de Brest, explique l'importance et la diversité des fortifications d'époques variées.
En dépit, voire à cause, de sa situation triplement péninsulaire (en bout de presqu'île bretonne, de la presqu'île de Crozon et formant elle-même une presqu'île au sein de celle-ci), la commune est restée longtemps très isolée pour ses liaisons terrestres : la ville de Brest par exemple, toute proche à vol d'oiseau, est distante de plus de 60 km par la route. Peu de liaisons maritimes transrades existent, si l'on fait abstraction des liaisons internes à la Marine nationale[2] et aucune au départ de la commune : c'est le port du Fret qui accueille traditionnellement les quelques liaisons maritimes ouvertes au trafic civil.
Le bourg, étiré en longueur, s'est développé en site d'abri, face à l'est, protégé donc des vents dominants d'ouest, afin de bénéficier d'un microclimat moins humide et moins venté. La totalité de l'habitat est désormais concentré dans la partie orientale de la commune, les parties occidentale et septentrionale étant désormais totalement inhabitées depuis l'abandon des ouvrages militaires et même désormais déclarés zones inconstructibles.
Certains écarts disséminés dans la presqu'île ont été abandonnés à la suite de leur destruction en raison des nombreux bombardements survenus pendant la Deuxième Guerre mondiale. Actuellement encore, des centaines de trous de bombes restent visibles sur le territoire communal.
Si des activités agricoles avaient repris après la Seconde Guerre mondiale, un certain nombre de trous de bombe ayant été nivelés et un déminage effectué afin de le permettre, la commune est désormais totalement abandonnée par l'agriculture, l'intérieur de la presqu'île n'étant plus que landes et broussailles en raison de la friche sociale et celles des anciennes fermes qui avaient été épargnées par les bombardements ou restaurées depuis transformées en résidences secondaires ou de retraite.
La commune de Roscanvel est voisine de celle de Crozon située au sud.
=9.08


text:
Pouligny-Saint-Martin
Sent Martin de Polinhi (Pouligny-Saint-Martin oficialament e en francés) es 'na comuna occitana. Administrativament es dins lo departament francés d'Endre e la region dau Centre e Vau de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat es situada dins lo sud-est dau departament, dins la region naturala dau Boischaut Sud.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Sent Martin de Polinhi venguet 'na comuna dau departament d'Endre en 1789. En 1793 foguet 'pelada Polinhi daus Brandes (Pouligny-les-Brandes). En 1801 es mençonada coma Polinhi (Sent Martin) a l’origina dau toponim oficiau actuau.


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement de Cloppenburg (453)
Liste des communes
Cloppenburg
Ville de Cloppenburg, localité de l'Allemagne de 32 000 habitants.
La mairie de Cloppenburg a une adresse e-mail et un site Internet.
Friesoythe
Ville de Friesoythe, localité de l'Allemagne de 20 000 habitants.
La mairie de Friesoythe a une adresse e-mail et un site Internet.
Garrel
Ville de Garrel, localité de l'Allemagne de 13 000 habitants.
La mairie de Garrel a une adresse e-mail et un site Internet.
Löningen
Ville de Löningen, localité de l'Allemagne de 13 000 habitants.
La mairie de Löningen a une adresse e-mail et un site Internet.
Saterland
Ville de Saterland, localité de l'Allemagne de 13 000 habitants.
La mairie de Saterland a une adresse e-mail et un site Internet.
Barßel
Ville de Barßel, localité de l'Allemagne de 12 000 habitants.
La mairie de Barßel a une adresse e-mail et un site Internet.
Emstek
Ville d'Emstek, localité de l'Allemagne de 11 000 habitants.
La mairie d'Emstek a une adresse e-mail et un site Internet.
Essen
Ville d'Essen, localité de l'Allemagne de 8 100 habitants.
La mairie d'Essen a une adresse e-mail et un site Internet.
Molbergen
Ville de Molbergen, localité de l'Allemagne de 7 600 habitants.
La mairie de Molbergen a une adresse e-mail et un site Internet.
Bösel
Ville de Bösel, localité de l'Allemagne de 7 500 habitants.
La mairie de Bösel a une adresse e-mail et un site Internet.
Lastrup
Ville de Lastrup, localité de l'Allemagne de 6 800 habitants.
La mairie de Lastrup a une adresse e-mail et un site Internet.
Cappeln
Ville de Cappeln, localité de l'Allemagne de 6 600 habitants.
La mairie de Cappeln a une adresse e-mail et un site Internet.
Lindern
Ville de Lindern, localité de l'Allemagne de 4 600 habitants.
La mairie de Lindern a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
1648
Aquesta pagina concernís l'an 1648 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Regardant la Guèrra de Trenta Ans, doas victòrias majoras foguèron ganhadas per lei Francés e lei Suedès a Zusmarshausen (17 de mai) e a Lens còntra leis Imperiaus e leis Espanhòus. Aquò obliguèt l'emperaire d'arrestar lo conflicte e d'acceptar lei tractats de Vestfàlia marcant la fin de la guèrra. França i ganhèt lei Tres Evescats, l'Alsacia Auta, Brisach e Pineròl. Capitèt tanben de fragmentar lo poder politic au sen dau Sant Empèri Roman Germanic per empachar lei Habsborg de'n prendre lo contraròtle. Leis aliats de França obtenguèron tanben divèrsei territòris (Suècia) ò la reconeissença de son independéncia (Províncias Unidas). Pasmens, la guèrra contunièt encara dètz annadas còntra Espanha.
En despiech d'aquelei succès diplomatics, la situacion intèrna dau Reiaume se desgradèt en causa dei tensions financieras recurrentas. D'efècte, sostengut per la populacion, lo Parlament de París refusèt d'acceptar d'impòsts novèus e, au contrari, prononcièt l'annulacion de certanei creacions ò aumentacions decididas dins lo corrent deis annadas precedentas per la regenta Ana d'Àustria e de son ministre Jules Mazarin. Lo 26 d'aost, una insureccion populara acomencèt dins la capitala marcant lo començament de la Fonda. Lo 13 de setembre, Ana d'Àustria quitèt la vila ambé sei fius. Lo Parlament ordonèt alora a la regenta e au rèi de rintrar (22 de setembre) e de preparar la defensa de París (23 de setembre). De negociacions acomencèron per assaiar de reglar la crisi (29 de setembre - 4 d'octòbre). Permetèton lo retorn de la rèina e de sei fius e la signatura d'una declaracion reiala que contentava lei revendicacions dei parlamentaris. Pasmens, aqueu tèxte foguèt pas respectat e la situacion economica contunièt de se desgradar. Ansin, lei tensions aumentèron tornarmai e la Fonda contunièt.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Polonha-Lituània[modificar | modificar la font]
Acomençament d'una insureccion fòrça importanta dei Cosacs Zaporoges que vivián sus lo territòri de l'Ucraïna actuala dins lei regions orientalas dau reiaume.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Fisica[modificar | modificar la font]
Experiéncia de Blasi Pascal (1623-1662) que demostrèt la diferéncia de pression atmosferica mesurada entre la vila de Clarmont d'Auvèrnhe e la cima dau Puèi Domat. Aquò permetèt a son autor de demostrar l'existéncia dau vuege e d'establir divèrsei relacions importantas d'idrostatica.


text:
833
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 833 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra leis Arabis. En Anatolia, desfacha dins la region de Capadòcia e Teòfil foguèt obligat de demandar la patz.
Africa[modificar | modificar la font]
Makuria[modificar | modificar la font]
Aprofichant la mòrt dau califa Al-Mamun, lo rèi Zacharias III refusèt de contuniar lo pagament dau tribut previst per lo tractat de 652. Puei, acceptèt de negociar sa represa — lo comèrci liat au tractat èra important per lei dos sobeirans — en cambi d'una modificacion a son avantatge. La manòbra capitèt e lo tribut foguèt d'ara endavant de pagar un còp totei lei tres annadas.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat abbassida[modificar | modificar la font]
Mòrt dau califa Al-Mamun que foguèt remplaçat per son fraire Al-Mutasim. Aperavans, quatre mes avans sa mòrt, Al-Mamun aviá decidit d'impausar lo mutazilisme au mond musulman. Son tribunau religiós, fondat vèrs la fin deis annadas 820, acomencèt divèrsei campanhas còntra lei teologians sunistas suscitant una oposicion viva de part deis ulémas dau Califat. Aquela politica foguèt perseguida per son successor. En revènge, dins la Vau de Nil, Al-Mutasim foguèt obligat d'acceptar una demenicion dau tribut pagat per lo Reiaume de Makuria dins l'encastre dau tractat de 652 entre lei reiaumes nubians e leis Arabis.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Cartografia[modificar | modificar la font]
Publicacion a Bagdad per lo sabent persan Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi dau Kitāb ṣūrat al-Arḍ (Libre sus l'Aparéncia de la Tèrra en occitan) que gropava un lista de 2 402 coordenats geografics de vilas e d'autrei endrechs de remarca. Permetiá de completar e de corregir la Geographia publicada per Ptolemèu dins lo corrent de l'Antiquitat.


text:
-130
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -130 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Egipte[modificar | modificar la font]
Dins la capitala, Alexàndria, una insureccion populara encoratjada per Cleopatra II li permetèt d'ocupar la vila. Lo palais reiau foguèt en partida cremat per leis insurgents e lo faraon Ptolemèu VIII deguèt abandonar la vila e se retirar dins l'illa de Chipre onte contunièt de luchar còntra sa sòrre. De son caire, aquela darriera — qu'aviá pas lo drech de dirigir lo país soleta — donèt lo tròne a Demetrios II Nicator que s'avancèt fins a la frontiera egipciana mai organizèt finalament ges d'operacion vertadiera per conquistar lo poder. Ansin, Cleopatra II ocupèt lo poder. Pasmens, deguèt faciar una revòuta de Tèbas que proclamèt un faraon locau que demorèt en plaça doas annadas.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Part[modificar | modificar la font]
Après lei succès importants dau rèine de Mithridates Ièr (→ 141 av. JC), lei Parts deguèron faciar una gròssa còntra-ofensiva dei Seleucidas en Mesopotamia. D'efèct, menada per lo rèi Antiochus VII Sidetes, l'armada seleucida capitèron de tornar conquistar Babilònia e Media. Durament tocats, lei Parts assaièron de negociar mai lei condicions d'Antiochus (vassalizacion, pagament d'un tribut important...) foguèron refusadas e la guèrra contunièt (→ 129 av. JC).


text:
Sinòple
Lo sinòple qu'ei un esmalh heraudic de colors verta (dens totas las soas variantas). Dens las representacions monocròmas (impression o pèira talhada) qu'ei simbolizat per ua succession de linhas diagolanas inclinadas a 45° e inclinada d'esquèrra a dreta.
Los autes esmalhs que son : lo gules (arroi), l'azur (blau), lo sable (negre) (e tanben la porpra (vriolet) e l'iranjat (irange) d'un emplec mei recent e heraudica) combinats dab los metaus aur e l'agent.
Véder l'article principau : Heraudica


text:
Pommiers-la-Placette
Pommiers-la-Placette en arpitan (Pommiers-la-Placette en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquel pichon vilatge a situat al nòrd oèst del massís de la Chartreuse.
Ce petit village est situé au nord ouest du massif de la Chartreuse.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los Caserius :
- Hautephare : lo domeni d'en nautor
Anautita Fare
Origina del nom :
Del roman fara « domeni familial »,
Fara, masatge masatge caseriu
dins lo XIII sègle : Altafara e Autafara,
en 1921 : Hautefarre.
Les Hameaux :
- Hautephare : le domaine d'en haut
Haute Fare
Origine du nom :
Du roman fara « domaine familial »,
Fara, hameau
au XIIIème siècle : Altafara et Autafara,
en 1921 : Hautefarre.


text:
Bowling
Lo bowling (tèrme anglés) o jòc de quilhas es un espòrt e un jòc. La tòca del jogaire es de marcar lo mai de ponches amb una bola; lo jogaire fa rotlar una bola de bowling sus una superfícia plana per far tombar de quilhas. Existís un fum de menas de bowling; lo pus popular dins lo mond es lo ten-pin bowling, lo jòc mai ancian data de l'epòca de l'Anciana Egipte[1][2], mas existís d'autres luòcs istorics ont lo bowling èra jogat coma l'anciana Finlàndia, Iemèn[3], o Alemanha[1][2]. Las primièras règlas foguèron establidas a Nòva York lo 9 de setembre de 1895[4]. Uèi lo jòc es jogat per mai de 95 000 000 personas dins mai de 90 estats dins lo mond[5].


text:
Villes et mairies du Canton de Wittenheim
Liste des communes
Wittenheim
Ville de Wittenheim, commune de France de 14 000 habitants.
La mairie de Wittenheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Présence de monuments historiques et d'activités sur la ville.
Wittelsheim
Ville de Wittelsheim, commune de France de 10 000 habitants.
La mairie de Wittelsheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Présence de monuments historiques et d'activités sur la ville.
Staffelfelden
Ville de Staffelfelden, commune de France de 3 700 habitants.
La mairie de Staffelfelden a une adresse e-mail et un site Internet.
Bollwiller
Ville de Bollwiller, commune de France de 3 700 habitants.
La mairie de Bollwiller a une adresse e-mail et un site Internet.
Pulversheim
Ville de Pulversheim, commune de France de 2 900 habitants.
La mairie de Pulversheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Ruelisheim
Ville de Ruelisheim, commune de France de 2 300 habitants.
La mairie de Ruelisheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Ungersheim
Ville d'Ungersheim, commune de France de 2 000 habitants.
La mairie d'Ungersheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Présence de monuments historiques et de musées, d'activités sur la ville.
Berrwiller
Village de Berrwiller, commune de France de 1 200 habitants.
La mairie de Berrwiller a une adresse e-mail et un site Internet.
Feldkirch
Village de Feldkirch, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Feldkirch a une adresse e-mail.


text:
Lituània
La Republica de Lituània o simplament Lituània (en lituanian: Lietuvos Respublika, Lietuva) es un país de l'Euròpa del Nòrd que fa partida de l'Union Europèa (UE).
Bordada par la mar Baltica, a una frontièra al nòrd amb Letònia, a l'èst amb Bielorussia e al sud-oèst amb Polonha e la província (oblast) russa de Kaliningrad.
Sa capitala es Vílnius.
Lo gentilici es lituan -a o lituanian -a.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Politica
- 3 Organizacion politico-administrativa
- 4 Geografia
- 5 Economia
- 6 Demografia
- 7 Cultura
- 8 Espòrts
- 9 Bibliografia
- 10 Vejatz tanben
- 11 Ligams extèrnes
- 12 Nòtas & referéncias
Istòria[modificar | modificar la font]
La creacion dau Grand Ducat de Lituània[modificar | modificar la font]
L'istòria de Lituània es mau coneguda avans l'evangelizacion de la region en causa de la manca de documents escrichs. Au sègle V, lo país sembla poblat per de tribüs balticas e eslavas. Dins lo corrent dei sègles seguents, deguèron s'organizar per resistir ais incursions escandinavas. Aquò favorizèt la mescla dei tribüs e la formacion d'un pòble de dominanta eslava dich Litva. A partir dau sègle IX, lei Litva ataquèron lei principats rus situats a l'èst. A l'oèst, resistiguèron a l'avançada dei tribüs germanicas.
Aquel ensems de tribüs foguèt federat au començament au sègle XIII per lo prince Mindaugas. Venceire dei Chivaliers Pòrta-Gleva en 1236 a la batalha de Saule, Mindaugas acceptèt de venir crestian en 1250 per defugir l'organizacion d'una crosada novèla còntra son pòble. Pasmens, aquò empachèt pas la perseguida dei conflictes entre lei Lituanians e lei Chivaliers Teutonics qu'avián absorbits lei Pòrta-Gleva en 1237. En 1252, Mindaugas prenguèt lo títol de grand duc de Lituània. Fins a son assassinat en 1263, foguèt un dei senhors pus poderós de la region e obtenguèt lo raliment dei princes de Grodno e de Novogrudok qu'èran desirós de se liberar de la tutèla mongòla.
Lo Grand Ducat de Lituània e l'associacion ambé Polonha[modificar | modificar la font]
Poissança majora d'Euròpa Orientala, lo Grand Ducat de Lituània conquistèt un territòri considerable durant lei rèines dei successors de Mingaudas. Sota Gedimias (1315-1341), ocupèt la màger part de la Bielorussia actuala. Puei, Algirdas (1344-1377) e Kesturis (1344-1382)[1] avancèron mai vèrs l'èst. En particular, en 1362-1363, lei Lituanians infligiguèron una desfacha saunosa ai Mongòls a la batalha deis Aigas Blavas e prenguèron lo contraròtle de Kiev.
Pasmens, lo Grand Ducat conoguèt una crisi en 1382 quand Jogaila, fiu d'Algirdas, assassinèt Kesturis entraïnant una guèrra civila per sa succession. Aprofichant la situacion, lei Chivaliers Teutonics pilhèron Vilnius en 1383 e lei dos camps demandèron una ajuda au rèi de Polonha que poguèt estendre son influéncia dins lo país. De son caire, lei Polonés, rapidament privats de sobeiran après lo decès de Loís d'Anjau (1342-1382), èran en cèrca d'un rèi per esposar la rèina Edvija (1382-1399). Aprofichant aqueu contèxte, Jogaila acceptèt lo batejament en 1386[2] a Cracòvia e venguèt rèi consòrt de Polonha sota lo nom de Ladislau II Jagellon. Puei, negocièt una patz de compromés ambé seis adversaris : gardèt lo títol de Grand Duc mai, a partir de 1392, laissèt son cosin Vytautas, fiu de Kesturis, dirigir Lituània. Puei, elegit rèi de Polonha de plen drech après la mòrt de sa frema, negocièt l'Acte de Vilnius (1401) qu'organizèt l'union de Polonha e de Lituània.
Aquela union èra teoricament l'union de dos estats egaus mai Polonha prenguèt pauc a pauc lo primat au sen de l'associacion. Pasmens, Lituània gardèt sa lenga, seis institucions, sa moneda, son armada e una autonòmia importanta. Lo Grand Ducat agantèt l'apogèu de sa poissança durant lo rèine de Vytautas ambé sa participacion a la batalha de Grunwald, la conquista de Jedisan que li donava accès a la Mar Negra e l'acuèlh d'una importanta comunautat judieva que dinamizèt son economia. En 1445, lo Grand Duc Casimir venguèt rèi de Polonha sota lo nom de Casimir IV Jagellon e lei dos títols foguèron plus separats fins ai Partiments de Polonha. Puei, en 1569, l'Union de Lublin renforcèt l'associacion (creacion d'una Dieta unica) e leis elèits lituanians comencèron de se polonizar a partir dau sègle XVII, especialament dins la region de Vilnius.
A partir d'aqueu periòde, l'istòria de Lituània es largament confonduda amb aquela de Polonha. Lituània conoguèt donc lo meteis declin que Polonha e son territòri foguèt pauc a pauc reduch per l'expansion russa. A l'eissida dei partiments successius de Polonha en 1772, en 1793 e en 1795, la màger part dau Grand Ducat foguèt annexada per Russia franc de la riba senèstra de Niemen que venguèt prussiana. Pasmens, après lei guèrras napoleonencas, la totalitat dau territòri lituanian venguèt russa.
Lo periòde rus[modificar | modificar la font]
Durant lo periòde rus, lei Lituanians foguèron considerats coma de Polonés per leis autoritats russas. D'efèct, en mai de partejar una religion comuna — lo catolicisme — lei dos pòbles se revoutèron ensems en 1831 (45 000 familhas desportadas de Lituània) e au començament deis annadas 1860. Lo territòri lituanian foguèt donc somés a la politica de russificacion : l'Universitat de Vilnius foguèt transferida a Kiev en 1832 e l'escritura de caractèrs latins dau lituanian foguèt enebida. A la fin dau sègle XIX, un nacionalisme lituanian pròpri apareguèt maugrat la repression e una assemblada reünida a Vilnius demandèt sensa succès l'autonòmia en 1905.
La Premiera Guèrra Mondiala e l'independéncia[modificar | modificar la font]
L'afondrament de l'Empèri Rus en 1917 permetèt la restauracion d'una Lituània independenta que durèt fins a junh de 1940. Aquela resurgéncia foguèt inicialament favorizada per leis Alemands qu'avián conquistat la region en 1915. Assaièron d'i crear un reiaume somés a seis interès e permetèron en setembre de 1917 la reünion d'una Dieta e l'eleccion per lei parlamentaris d'un conseu executiu. Aqueu reiaume foguèt oficialament reconegut per Berlin après la signatura dau Tractat de Brèst-Litovsk (març de 1918) mai la victòria deis Aliats empachèt la creacion efectiva d'aquel estat.
Après l'armistici dau 11 de novembre de 1918, lei Bolchevics denoncièron lo Tractat de Brèst-Litovsk, ocupèron Vilnius en genier de 1919 e proclamèron una republica sovietica lituaniana. Pasmens, foguèron rebutats tre l'estiu per una armada formada de nacionalistas lituanians sostenguda per lei Polonés e leis Alemands. Puei, Lituània venguèt un enjòc de la guèrra entre Polonha e l'Union Sovietica en formacion. Lei dos camps assaièron de conquistar lo país que resistiguèt. Pasmens, lei Polonés capitèron d'ocupar la region de Vilnius en octòbre de 1920 e, en genier de 1922, una assemblada de captaus de « Lituània Centrala » votèt l'annexion. De son caire, Moscòu reconoguèt l'independéncia dau país en julhet de 1920.
La Lituània independenta deguèt rapidament reglar la question de Memel e gerir de problemas politics importants. Vila alemanda que son relarg es poblat de Lituanians, Memel èra lo pòrt principau dau país e plaçada sota mandat de la Societat dei Nacions per lo Tractat de Versalhas. En 1923, Lituània prenguèt la ciutat per fòrça mai una convencion internacionala organizada en França li ordonèt de donar un estatut autonòm au territòri.
Politicament, lei dificultats economicas entraïnèron una instabilitat permanenta que favorizèt l'instauracion de regimes autoritaris. Ansin, en 1926, un còp d'estat donèt lo poder a Antanas Smetona, coma president, e a Augustinas Voldemaras coma cap dau govèrn. Cap dau movement faissista dei Lops de Fèrre, lo segond foguèt evincit en 1929 e Smetona dirigiguèt Lituània d'un biais dictatoriau fins a 1940. En 1939, Lituània foguèt obligada d'acceptar un ultimatum d'Adolf Hitler demandant la cession dau territòri de Memel. Après lo Pacte Germanosovietic, Lituània deviá èsser ocupada per Alemanha mai l'amplor dei pèrdas subidas en Polonha e en França permetèt pas au IIIen Reich de s'opausar a l'invasion sovietica de junh de 1940. Aperaquí 75 000 abitants foguèron desportats après l'invasion sovietica per rompre l'elèit lituaniana.
La Lituània Sovietica[modificar | modificar la font]
Lituània foguèt una republica constitutiva de l'Union Sovietica de 1940 a 1991. Rapidament conquistada per leis Alemands en 1941, patiguèt la Segonda Guèrra Mondiala e la repression sovietica de 1946-1953. D'efèct, de 1941 a 1944, foguèt integrada au sen dau Reichskommissariat d'Ostland e sa populacion judieva (210 000 a 250 000 personas) foguèt sistematicament exterminada[3] ambé la cooperacion de volontaris locaus. Aquela collaboracion ambé lei nazis e lo mantenement de guerilhas nacionalistas dins lei seuvas dau país après 1945 justifiquèron una repression fòrça dura de part d'Estalin après la guèrra (245 000 desportats).
Dins lo corrent deis annadas 1950, Nikita Khrushchov moderèt la repression e favorizèt l'industrializacion de la RSS de Lituània. Pasmens, de movements d'oposicion recurrents contunièron de trebolar lo país, especialament per defendre la Glèisa Catolica. Un movement independentista, lo Sajudis, se formèt tre 1988. Rapidament sostengut per lo Partit Comunista Lituanian dirigit per Algirdas Brazauskas, lo movement declarèt illegala l'annexion de Lituània per l'URSS e proclamèt l'independéncia en març de 1990. Lo govèrn sovietic centrau assaièt de s'i opausar e l'Armada Roja ocupèt Vilnius en genier de 1991. Pasmens, lei militars poguèron pas reversar leis autoritats lituanianas e lei dificultats sovieticas entraïnèron la reconóissença de l'independéncia de Lituània per l'URSS lo 6 de setembre de 1991.
La restauracion de l'independéncia[modificar | modificar la font]
Coma leis autrei país baltics, Lituània assaia dempuei 1991 de s'ancorar au sen dau mond occidentau e de reglar de problemas recurrents liats au passatge de l'economia comunista au capitalisme europèu. D'efèct, la privatizacion dei companhiás estatalas e dei tèrras foguèt fòrça mau menada e entraïnèt un afondrament de l'economia. Ansin, après un brèu periòde Sajudis, leis eleccions tornèron donar lo poder ai comunistas dau Partit Democratic dau Trabalh en 1992 e Algirdas Brazauskas foguèt elegit a la presidéncia en 1993. En parallèl, una lèi sus lo ciutadanatge privèt dau drech de vòte leis abitants parlant pas lo lituanian (minoritats russa e polonesa).
President de 1993 a 1998 e Premier Ministre de 2001 a 2006, Brazauskas dominèt la vida politica lituaniana fins a sa mòrt en 2010. Prudent, capitèt d'estabilizar puei de redreiçar la situacion economica e de normalizar lei relacions ambé leis estats vesins. Sostenguèt e obtenguèt l'adesion de Lituània a l'OTAN e a l'Union Europèa en 2004. Durament tocat per la crisi economica de 2008 (recession de -15% en 2009), lo país se redreiça lentament mai dèu faciar divèrsei problemas coma l'emigracion de 20% de sa populacion dempuei 2004 e d'infrastructuras vielhissentas.
Politica[modificar | modificar la font]
- Article principal: Govèrn e politica de Lituània
Dempuèi la declaracion d'independéncia de Lituània l'11 de març de 1990, lo país manten una democracia establa. Dins las primièras eleccions democraticas del 25 d'octobre de 1992, 56,75% apiegèt la nòva constitucion del país[4]. Aguèt d'intenses debats sus qualques tèmas de la constitucion, mai que mai en lo referent al ròtle del president. En prenent cossí exemple a primièra experiéncia independenta del país, se faguèron divèrsas proposicions qu'anavan dempuèi un govèrn parlamentari fins a un sistèma presidencialista semblable al dels Estats Units d'America. Lo 23 de mai de 1992 aguèt luòc un referendum amb la fin d'aimar l'opinion publica, en lo referendum 41% dels vòtes donèt lo sieu sosten a la restauracion del president de Lituània.[4]
Lo cap d'Estat lituan es lo President, elegit dirèctament per un periòde de cinc ans, e servís lo maxim durant dos mandats. La carga de president es principalament ceremoniala; las siás principalas foncions politicas incluson las politicas dels Afars Estrangièrs e de seguretat nacionala. Agís tanben coma comandant-en-cap militar. Lo president, amb l'aprovacion del Parlament, lo Seimas, elegís lo primièr ministre e designa la rèsta del gabinet, amb qualques nauts foncionaris e de jutges de las divèrsas corts. Los jutges de la Cort Constitucionala (Konstitucinis Teismas) servisson per un periòde de nòu ans; aquestes son designats per lo president (tres jutges), lo president del Seimas (tres jutges) e lo president de la Cort Suprèma (tres jutges). Lo Parlament unicameral lituan, lo Seimas, a 141 membres que son elegits per de periòdes de quatre ans.
Organizacion politico-administrativa[modificar | modificar la font]
Article principal: Organizacion politicoadministrativa de Lituània
Geografia[modificar | modificar la font]
Lituània es un país que manca de grandas montanhas; lo ponch culminant es la montanha Medvėgalis, amb 294 mètres d'altitud. Lo terren es marcat per de lacs pichons e grands, en mai de de grandas zònas boscosas que cobrisson près de 30% del territòri lituan.
Lo clima, aital coma lo relèu es fòrça similar al dels païses escandinaus, per çò que la mitat de l'an nhèue e se pòdon apreciar grandes e de bèls bòsques, de rius e de lacs dins la majoritat del territòri lituan. Lituània es la pus granda e poblada de las tres republicas balticas, e es un país amb una pichona còsta de sabla d'aperaquí 100 km, que sonque 40 ne son dubèrts a la mar Baltica.
Economia[modificar | modificar la font]
- Article principal: Economia de Lituània
L'economia de Lituània se basa fondamentalament sus las activitats piscicòlas e l'explecha forestièra. A gaireben 2 400 000 ha de tèrras cultivadas. La trufa, las cerealas e la bledaraba sucrièra son las culturas mai importantas.
Las ressorsas minièras, exceptat la torba, son raras. Las principalas indústrias son textilas (coton, lana).
Demografia[modificar | modificar la font]
Article principal: Demografia de Lituània
En genièr de 2000, Lituània aviá 3 698 000 abitants e sa densitat de populacion èra de 56,6 abitants per quilomètre carrat. 82% de la populacion es lituaniana, 8% proven de Russia, 7% es polonesa, 1,5% e 1% venon de Bielorussia e d'Ucraïna respectivament.
Las principalas ciutats son la capitala, Vílnius (553 000 abitants), Kaunas (373 000 abitants) e Klaipeda (191 000 abitants).
67% de la populacion viu dins las ciutats.
Cultura[modificar | modificar la font]
Article principal: Cultura de Lituània
Espòrts[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) (fr) (ru)} (lituan) Prezidentas Sit oficial de la presidéncia de Lituània
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]

- ↑ Lei dos princes dirigissián conjuntament lo Grand Ducat mai Kesturis deguèt esperar la mòrt d'Algirdas per portar lo títol de grand duc.
- ↑ En despiech dau batejament de Mindaugas, la màger part dei Lituanians, compres lei Grands Ducs seguents, èran demorats pagans.
- ↑ I aguèt solament 2 000 a 3 000 subrevivents.
- ↑ 4,0 4,1 Nuo 1991 m. iki šiol paskelbtų referendumų rezultatai (Resultados dos Referendos 1991-Presente), Microsoft Word Document, Seimas. Consultat lo 4 de junh de 2006.


text:
Milgranièr
Lo milgranièr (var.miugranier) (Punica granatum) es un arbre fruchièr de la familha de las Lythraceae, cultivat dempuèi la mai nauta Antiquitat per los seus fruches comestibles (las milgranas) e per las seuna qualitats ornementalas de la seunas grandes flors.
Somari
Descripcion[modificar | modificar la font]
Es un pichon arbre de portada arbustiva de las regions mediterranèas que pòt s'auçar a 6 m de naut. Pòt viure fins a 200 ans mas es mai productiu pels fruches dins los 20 primièrs ans de fructificacion.
La rusca es gris burèla e a tendéncia de se cretar e s'escaumar amb l'adat.
Las seuna fuèlhas caducas son oposadas e mesuran 3 a 7 cm de long sus 1 a 2 cm de larg. Dins qualques regions, arriba que l'arbre pèrda pas las fuèlhas en ivèrn.
Las seunas flors roge viu mesuran 3 cm de diamètre.
Los seus fruches, las milgranas, contenon en mejana 600 granas chucosas.
Distribucion[modificar | modificar la font]
Es una espècia originària d'Asia occidentala (Turquia, Iran, Iraq, Azerbaitjan, Afganistan, Paquistan, Armenia), e benlèu la peninsula Aràbia, e tanben lo nòrd d'Africa.
Se cultivada dins totes los continents dins de zonas temperadas caudas : Bacin Mediterranèu, Orient Mejan, China, Sud Èst dels Estats Units d'America, Chile, Argentina.
Cultura[modificar | modificar la font]
. L'espècia soòrta la secada e de breus periòdes de galada (fins a -15 °C) mas preferís los climas secs. En zona umida, lo milgranièr fructifica pas plan, perque a besonh de fòrtas calors pendent tot lo periòde de fructificacion, senon es atacat per de malautiás fungica que capita pas.
Propagacion[modificar | modificar la font]
Lo milgranièr se reproduís pas fidelament par semenasons e supòrta pas plan l'empèut o per probaina. Se lo proprga doncas mai sovent per porreta en copant en ivèrn de rama de l'an d'una longor de 30 a 40 cm. Se lèva le borron terminal e banhant la bas d'auxina puèi se planta dirèctament en tèrra daissant despassar pas que 3 uèlhs fòra.
Varietats[modificar | modificar la font]
Existís fòrça cultivars de milgranièrs coma:
- 'Wonderful' : originari de Florida, ideal per far de chuc, fòrça fertil, abondant en Califòrnia.
- 'Sweet' : lo fruch demòra un pau verd quitament madur mas fòrça sucrat. L'arbre es fòça ornemental, fructifica jove e abondentament.
- 'Nana' : Varieta nana utilizada pels bonsaïs.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Las flors frescas del milgranièr son utilizadas en infusion contra l'asma. La rusca del fruch es utilizat contra la dessentèri e la rusca de la camba e dels fruches es utilizada coma Planta tintoriala. La rusca de las racinas combat lo tenià.


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement de Tuttlingen (327)
Liste des communes
Tuttlingen
Ville de Tuttlingen, localité de l'Allemagne de 34 000 habitants.
La mairie de Tuttlingen a un site Internet.
Trossingen
Ville de Trossingen, localité de l'Allemagne de 15 000 habitants.
La mairie de Trossingen a un site Internet.
Spaichingen
Ville de Spaichingen, localité de l'Allemagne de 12 000 habitants.
La mairie de Spaichingen a un site Internet.
Aldingen
Ville d'Aldingen, localité de l'Allemagne de 7 500 habitants.
La mairie d'Aldingen a un site Internet.
Freiberg am Neckar
Ville de Freiberg am Neckar, localité de l'Allemagne de 6 000 habitants.
La mairie de Freiberg am Neckar a un site Internet.
Immendingen
Ville d'Immendingen, localité de l'Allemagne de 5 900 habitants.
La mairie d'Immendingen a un site Internet.
Emmingen-Liptingen
Ville d'Emmingen-Liptingen, localité de l'Allemagne de 4 400 habitants.
La mairie d'Emmingen-Liptingen a un site Internet.
Neuhausen ob Eck
Ville de Neuhausen ob Eck, localité de l'Allemagne de 3 800 habitants.
La mairie de Neuhausen ob Eck a un site Internet.
Gosheim
Ville de Gosheim, localité de l'Allemagne de 3 800 habitants.
La mairie de Gosheim a un site Internet.
Wurmlingen
Ville de Wurmlingen, localité de l'Allemagne de 3 700 habitants.
La mairie de Wurmlingen a un site Internet.
Wehingen
Ville de Wehingen, localité de l'Allemagne de 3 600 habitants.
La mairie de Wehingen a un site Internet.
Mühlheim an der Donau
Ville de Mühlheim an der Donau, localité de l'Allemagne de 3 400 habitants.
La mairie de Mühlheim an der Donau a un site Internet.
Fridingen an der Donau
Ville de Fridingen an der Donau, localité de l'Allemagne de 3 100 habitants.
La mairie de Fridingen an der Donau a un site Internet.
Rietheim-Weilheim
Ville de Rietheim-Weilheim, localité de l'Allemagne de 2 600 habitants.
La mairie de Rietheim-Weilheim a un site Internet.
Denkingen
Ville de Denkingen, localité de l'Allemagne de 2 500 habitants.
La mairie de Denkingen a un site Internet.
Seitingen-Oberflacht
Ville de Seitingen-Oberflacht, localité de l'Allemagne de 2 300 habitants.
La mairie de Seitingen-Oberflacht a un site Internet.
Frittlingen
Ville de Frittlingen, localité de l'Allemagne de 2 100 habitants.
La mairie de Frittlingen a un site Internet.
Deilingen
Village de Deilingen, localité de l'Allemagne de 1 600 habitants.
La mairie de Deilingen a un site Internet.


text:
Lambaol-Blouarzhel
Lambaol-Blouarzhel en breton ( Lampaul-Plouarzel en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat es enclavée en aquela de Plouarzel. A situat a aperaquí 25 km a l'oèst-nòrd-oèst de Brèst. Compòrta dos pòrts, #qu'un n'aigas prigondas.
D'un punt d'enguarda géologique, la region n'es rica en granites hercyniens ont se pòt trobar xénolithes mai ancianas, #çò que se pòt observar mai atentament cap a la còsta.
La commune est enclavée dans celle de Plouarzel. Elle est située à environ 25 km à l'ouest-nord-ouest de Brest. Elle comporte deux ports, dont un en eaux profondes.
D'un point de vue géologique, la région est riche en granites hercyniens où l'on peut retrouver des xénolithes plus anciennes, ce que l'on peut observer plus attentivement vers la côte.
Istòria[modificar | modificar la font]
- Al Sègle XVI, Lampaul-Plouarzel fasiá partida de la sénéchaussée de Brèst e Sant-Renan [1].
- Au Sègle XVI, Lampaul-Plouarzel faisait partie de la sénéchaussée de Brest et Saint-Renan [2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Jean Kerhervé, Anne-Françoise Pérès, Bernard Tanguy, Los bens de la Corona en la sénéchaussée de Brèst e Sant-Renan, d'après lo rentier de 1544, Institut cultural de Bretanha, 1984.
- ↑ Jean Kerhervé, Anne-Françoise Pérès, Bernard Tanguy, Les biens de la Couronne dans la sénéchaussée de Brest et Saint-Renan, d'après le rentier de 1544, Institut culturel de Bretagne, 1984.


text:
Drech roman
Lo Drech roman es l'ensemble de las nòrmas juridicas que regissiá lo pòble de Roman tot lo long de la son istòria. Son estudi compren, d'un costat, l'istòria de Roma (subretot las diferentas fasas e biais que faràn qu'aquelas normas s'exteriorizèron, es a dire, las fonts de produccion d'aquel Drech, e d'un autre costat, las principalas Institucions juridicas que Roma creèt e que transmetèt[1].
La juridiccion a Roma es centrada cap a la ciutat e a l'epòca monarquista es lo rei de Roma, qu'a son "Tribunal" e ordena (ius) en los jorns establits (dies fasti) que lo faguèt sul Sèti Curul (Sella Curulis) ajudats pels (lictores) e davant las partidas plaidejairas (rei).
Somari
Subdivision[modificar | modificar la font]
Lo drech roman se subdividís en:
- Ius Quiritium; lo nom deriva de "Quirites", sinonim de "Romans". Èra constituit d'un ensemble de costumas aujolencas non escritas. S'aplicava dins lo domeni del drech de familha, matrimòni, l'autoritat de la patria e proprietat privada. Es lo nuclèu del ius civile.
- Ius civile, es l'ensemble de las nòrmas que regulavan los ciutadans romans (cives romani)
- Ius honorarium o ius praetorium, sus las situacions de drech non recolhidas pel ius civile, mai reglamentadas pels Magistrats dotada d'iurisdictio.
- Ius legitimum, lo nom deriva de lex (lei) que fin finala desaparegut se confondent amb lo ius civile.
- Ius gentium, tot aquò que tocava la tutèla mas al delà de la constitucion de Roma.
Delictes de juridicion especiala[modificar | modificar la font]
Qualques delictes an de jutges especials:
- Los Duoviri Perduellionis per l'insurreccion.
- Los Quaestores paricidii per l'assassinat.
Qualques foncionaris especials, nomenats los tres Viri Nocturni s'ocupan de las questions en relacion amb encendis nocturnes, polícia de seguretat e vigilància de las execucions.
La tortura se podiá aplicar solament contra los esclaus.
La detencion preventiva èra la nòrma generala.
La pena capitala èra aplicabla a tota atemptava a la patz publica e per d'autres delictes. Aviá divèrsas formas:
- Los falses testimònis èran getats de naut.
- Los rapinaires èran penjats.
- Los encendiaris èran cremats vius.
Existissiá lo drech de recors (provocatio). La gràcia concernissent lo pòble.
Qualques tipes especials de gràcia:
- Aquel que s'agenolhava davant un prèire de Jupitèr podiá pas èsser executat pendent vint-e-quatre oras.
- Aquel que dintrava encadenat del seu ostal deviá èsser desligat.
- Lo criminal que se gandissiá a son execucion e que tombava als pès d'una vestala èra perdonat.
Las penas aplicadas mai frequentament èran las multas (pagadas amb la liurason de buòus o fedas) e la mòrt.
Las proceduras civilas èran jutjadas pel rei o per un comissari designat per aquel. La reparacion se concretizava sovent per mejan de transaccion e quand se trobava pas un acòrdi la pena (poena) èra fixada pel jutge.
En cas de raubariá lo panaire podiá pagar una reparacion satisfasenta. Quand podiá pas o que la reparacion èra pas possibla lo raubaire veniá esclau de raubariá. En cas de difamacion se contractava una indemnizacion. Dins los cases de nafrada se podiá reclamar lo Talion (es a dire provocar lo meteis damatge).
Las leis evolucionèron fins a que e raubaire subtat en fraguéncia podiá se liurar d'una condemnacion en pagant lo doble de çò que qu'aviá raubat.
La Lei Petalia tanben modifiquèt la procedura executòria contra los endeutats.
La disposicion entre vius vendrà illimitada, e lo consentiment popular pels actes mortis causa (testament) serà suprimit. Quand lo paire de familha efectuava tres vendas successivas, sens efectuar cap de compra, lo filh se podiá emancipar se tal èra son desir. D'aquò derivarèt l'emancipacion legal concedida pel paire a un filh, sens que satisfaga la causa qu'abans deviá motivar. Lo matrimòni civil èra consagrat e un impòst pels celibataris èra establit.
L'establiment d'un magistrat especial de Polícia (son domeni d'accion èra espandit sus tota Itàlia) nomenat Edil, li es transferit l'autoritat sus los litigis relatius a las compras e vendas suls mercats publics (de produches, bestials, esclaus...). Sa juridiccion concernissiá tanben d'autras questions d'òrdre public que podián èsser sancionadas amb de multas.
Per las classas pus bassas, e per de delictes menors, existissián los Triumviri o Jutges Nocturnes (Tres viri nocturni) dels quals las competéncias anèron aumentant, e van passar a ser elegits en el Comicis tribunats des del 289 aC. Pels afars civils menors dins las ciutats assubjectits (civites sine suffragio) se teniá de magistrats nomenats Jutges Menors, que lor competéncia s'espandissiá tanben fòra tota Itàlia.
Los magistrats definissián lo punt del drech (ius) mas son aplicacion (judicium) tocava a un autre ciutadan. Mas lo judicis lents e complicats èran limitats a d'afars excepcionals, e pels esclaus e gents de classa social bassa s'aplicava una procedura pus corta.
Segon lo drech roman la proprietat, mòble o immòble, èra subretot transmissibla entre vius (inter vivos) o a causa de mòrt (mortis causa). La femna aviá la plena disposicion dels seus bens e jos Claudi èra liurada de la tutèla dels òmes de la familha. Dins las transmissions per causa de mòrt l'eretatge se fasiá a parts egalas entre totes los enfants e una part egala a aquela de cada enfant per la veusa. Lo consentiment popular pels testaments aviá desaparegut e s'establiguèt una taxa fixa consistent en un quart de la part dels bens. Quand morissiá una femna tanben eretavan sos enfants e pas sos fraires o parents cercles pròche del sèxe masculin. Amb Tit Flavi establiguèt que l'eretatge de quin que siá persona se podiá pas contestar après cinc ans passats. La proprietat èra pas assubjectida levat cases de servituds impausadas (drechs de passada, de pastura, etc...). En cas de deute la proprietat èra engatjada al profèit del creditor que deviá l'administrar coma la seuna mas sens poder l'alienar fins al complet termine fixat per a la devolucion del pagament del deute; se lo deute èra pagat, lo creditor deviá rendre la proprietat, mas en cas contrari ne dispausava en plenitud.
Los contractes amb l'Estat se materializan per d'obligacions dels ciutadans e pòdon èsser caucionar (praevides). Lo contracte de maridatge (un paire promet sa filha en matrimòni) en cas qu'èra pas realizat, supausava una indemnizacion que lo paire deviá pagar. La venda (mancipatio) se realizava al meteis temps amb liurament del ben e del prètz e davant testimònis, e alara èra perfèita. Se se realizava pas los tèrmes dels acòrdis lo contravenent deviá convéncer d'esperel l'autra partida de la malafacha. Lo prèst èra tanben la mesa a disposicion d'una soma davant testimònis e l'obligacion (nexum) èra la restitucion del capital mai los interèsses. Se lo deute èra fach amb l'Estat e l'endeutat defalhent, sos bens èran venduts. Se lo deute èra fach amb un particular, la reclamacion d'aquela (vindiciae) deviá èsser examinada de per abans. Per cada litigi examinat se demanda un acompte d'en primièr (Sacramentum) que perdiá la partida condemnada e èra equivalent a 20% de la valor del litigi, que demorava a l'Aerarium (tresaur public). La partida perdent aviá trenta jorns per pagar; s'o fasiá pas, lo recors èra la via d'execucion e se li obligava a pagar levat qu'apòrte nòus testimònis per justificar son drech (vindex). Se pagavan totjorn pas o o podiá pas far, perdiá pas la libertat, mas los bens que possedissiá.
Los prèstes amb interès èran limitats a una quantitat maximala calculada suls bens de l'endeutat (benlèu lo maximum èra 50% de la valor dels bens). L'infraccion èra un delicte d'usura perseguit per las leis. Lo tipe d'interès èra limitat e l'interès total podiá pas excedir lo capital primitiu. Una lei regulava la tutèla. Los esclaus podián èsser liberats. Lo desliurament podiá èsser privat (en aquel cas lo mèstre aviá drech de se retractar e de reprendre l'esclau), o public (en aquel cas èra perpetuala e irrevocabla).
Lo litigi podiá èsser estatuit per un jurament sus la decision del litigi se aquel que lo fasiá èra considerat un òme onèst. En cas de manca de pròva en un procès, ganhava aquel qu'èra considerat pus onèst, e se ambedós foguèron considerats parelh, ganhava lo planh de l'acusat. Pasmens dins aquela procedura se permetiá pas l'intervencion de Laudatores (gents de bona reputacion que se declarava en favor de l'acusat). Lo nombre d'avocats per afar èra limitat e tanben lo temps del plaidejament. Los onoraris dels avocats, limitats per Claudi a cent pèças d'aur, venguèron liures a partir de Neron (liures mai rasonables) que d'un autre costat declarèt la justícia gratuita.
Los plaids, lents e complicats, se limitavan a qualques afars excepcionals e per los esclaus e gents de classa sociala bassa s'aplicava un procediment pus cort.
La tortura se podiá aplicar pas qu'als esclaus. La detencion preventiva èra la nòrma generala. Las penas aplicadas mai frequentas èran las multas e la mòrt.
Lo drech de recors al pòble (ius provocatio) e d'indulgéncia, foguèt prepausat per l'Emperador mas foguèt suprimit per Caligula. Pendent lo govèrn de qualques emperadors (dempuèi Tibèri) se podiá recórrer a la Lex Majestatis (que proïbissiá las ofensas a l'Emperador) pels plaids politics.
Dins los afars de nafras e d'autres se podiá demandar lo talion (es a dire provocar lo meteis damatge), mas l'acusat podiá recobrar la pena per una compensacion economica. Lo talion contunhèt en teoria pendent l'Empèri mas l'abséncia de referéncias al subjècte fa pensar que se'n fasiá pas recors en practica.
Lo raubaire se podiá desliurar de la prison en pagant lo doble de çò qu'aviá raubat. Al contrari un criminal podiá pas demorar liure contra pagament (o coma abans acceptar l'exili).
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (es)PANERO, Ricardo, Derecho Romano 4ªed. Valencia, Tirant lo Blanch. 2008. ISBN 978-84-9876-291-4
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en)Cors del professor Ernest Metzger.
- (en)The Roman Law Library (Yves Lassard, Alexandr Koptev).


text:
Chasteu de Las Tors
La construccion dau chasteu de Las Tors, au País daus Fulhardiers, dins los Monts de Chasluç, en Lemosin, dins lo departament de Nauta Vinhana, comencet au segle XII. Era lo sieti daus senhors puei barons de Las Tors. Serva plusors tors d'angle en mai de la basa de son donjon, remanejada au segle XVI.
Auei es en roïnas. 'Na associacion de benevòls, dempuei beucòp de decennis, restaura lo chasteu, qu'es un daus nauts luecs de l'istòria lemosina. Gaireben chada estiu s'i organizan de las festas medievalas.
Venguet monument istoric lo 6 d'aost de 1956.


text:
10/10/2015
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l'emission de diumenc 11 d'octòbre a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera Cyrille Veyssière, professor d'occitan au collegi Alienor d'Aquitania a Brantòsme.
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
07:37 Publié dans Actualitats, Onte aprener, parlar, escriure la lenga | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Letras de Canciones de Oscar De Leon
Canciones mas Escuchadas de Oscar De Leon
Album El Rey De Los Soneros 1992
- Letra de cancion Que Lástima de Oscar De Leon
- Letra de cancion Me Voy Pa' Cali de Oscar De Leon
- Letra de cancion Padre E Hijo de Oscar De Leon
- Letra de cancion Mi Deuda De Amor de Oscar De Leon
- Letra de cancion La Carta de Oscar De Leon
- Letra de cancion Soledad de Oscar De Leon
- Letra de cancion Mi Error de Oscar De Leon
- Letra de cancion Cristobal C. de Oscar De Leon
Album Infinito 2003
- Letra de cancion Como Olvidarte de Oscar De Leon
- Letra de cancion La Mazucamba de Oscar De Leon
- Letra de cancion Por Que Será de Oscar De Leon
- Letra de cancion Señora de Oscar De Leon
- Letra de cancion Cualquiera de Oscar De Leon
- Letra de cancion Amor Verdadero de Oscar De Leon
- Letra de cancion Ya Lo Verás de Oscar De Leon
- Letra de cancion Tormenta De Amor de Oscar De Leon
- Letra de cancion Como Olvidarte de Oscar De Leon
- Letra de cancion Bailado Con Ella de Oscar De Leon
- Letra de cancion Clavo Y Martillo de Oscar De Leon
- Letra de cancion No Hay Confusión de Oscar De Leon
- Letra de cancion Estamos En Salsa de Oscar De Leon
- Letra de cancion Sabor Sabor de Oscar De Leon
Album Así Soy... 2004
- Letra de cancion Jibarito Enamorado de Oscar De Leon
- Letra de cancion El Regalito de Oscar De Leon
- Letra de cancion Punto Final de Oscar De Leon
- Letra de cancion Se Acabó El Amor de Oscar De Leon
- Letra de cancion Adivinanza de Oscar De Leon
- Letra de cancion Vive Tu Vida de Oscar De Leon
- Letra de cancion No Volveré de Oscar De Leon
- Letra de cancion Volando de Oscar De Leon
- Letra de cancion No Ha Nacido Otra Como Tú de Oscar De Leon
- Letra de cancion Lo Tuyo Es Mentira de Oscar De Leon
- Letra de cancion Enamoraito de Oscar De Leon
- Letra de cancion Cantares De Navidad de Oscar De Leon


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Entre Rios es una província argentina que he part de la region situada enter los rius Uruguai e Paranà, amb las províncias de Missiones e Corrientes, constituisson la Mesopotamia argentina.
Palais San José, bastit per Justo José de Urquiza.
Limita al nòrd amb la Província de Corrientes, al sud amb la Província de Buenos Aires, a l'èst amb la Republica Oriental d'Uruguai e a l'oèst amb la província de Santa Fe.
La província es dividida en dètz-e-sèt departaments:
Division administratiu de la província d'Entre Ríos
e la siá capitala.


text:
Conbronde
Conbronde [1](Combronde en francés) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi de Doma e la region de la region d'Auvèrnhe..
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Combronde (nom francés) es atestat al sègle VIII sotz la fòrma Combronita e Conbronde en 1287 [2]. L'origina del nom es lo mot gallés comboros, « pelheira, levada » o « jonhent, ajustador, ajustant », ame los dos sufixes gallés -on, -ate [3],[4].
La prononciacion actuala, mai que mai la natura de la vocala finala (las atestacions ancianas son contradictòrias) es a recerchar per determinar la grafia exacta.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Combronde èra canton taiqua'n març 2015; après la refòrma cantonala de 2014 aplicada en 2015, la comuna es estachada al canton de Saint-Georges-de-Mons (nom francés).
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2013 : 2098 abitants (117 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Forma atestada dins los Comptes daus Cònsols de Montferrand.[1]
- ↑ http://elec.enc.sorbonne.fr/montferrand/C1286-1287#CC3.605
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007


text:
La Briha
[[Categoria:Wikipèdia:esbòs Modèl:Esbòs/paramètres comuna de Gers]]
La Briha[1][2][3][4] (Labrihe en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània, situada dens lo departament de Gers e la region de Mieidia-Pirenèus .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada a 45 km al Sud-Es de Condom e traversada per la Gimone
Commune située à 45 km au Sud-Est de Condom et traversée par la Gimone
Comuna situada a 45 km au Sud-Èst de Condòm e suus Gimona.
Istòria[modificar | modificar la font]
- Lo 1er en genièr 1824 rattachement del anciana comuna de Bouvées.
Qualques traces de oppida neolítics, testifiquen un fòrça vièlh abitat. En 1293, Guillaume-Asner de Sobole, co-senhor de La Briha a designat per provocar la concession dels privilègis del Fezensaguet. Dos castèls, de La Briha e de Bouvées (SE) an #èsser reconstruits l'an 1560 per Monseigneur de Sant-Julien, avesque d'Airal, sus las ruïnes de bastiments anteriors. Aqueles dos castèls, las glèisas de Bouvées e de La Briha constituisson amb lo lavoir-fontaine de Bouvées lo patrimòni communal
- Le 1er janvier 1824 rattachement de l'ancienne commune de Bouvées.
Quelques traces d'oppida néolithiques, attestent un très vieil habitat. En 1293, Guillaume-Asner de Sobole, co-seigneur de La Briha est désigné pour provoquer la concession des privilèges du Fezensaguet. Deux châteaux, de La Briha et de Bouvées (SI) ont été reconstruits en 1560 par Monseigneur de Saint-Julien, évêque d'Aire, sur les ruines de constructions antérieures. Ces deux châteaux, les églises de Bouvées et de La Briha constituent avec le lavoir-fontaine de Bouvées le patrimoine communal
- Lo 1èr de genièr de 1824 qu'a mingat l'anciana comuna de Bouvées.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Base de donadas toponimicas de l'Institut d'Estudis Occitanas: La Briha
- ↑ Grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Pagina de la comuna sus lo sit de la Comunautat de comunas Bastidas deu Vath d'Arrats
- La Briha sus lo sit de l'Institut Geografic Nacionau


text:
Veiqui donc lo noveu (Font, beurai pas de ton aiga...) disc de queu grand chantaire lemosin.
Dins la fòrma, i a pas grand-chausa que chamnha, es tot sol, a la votz, daus un còps sostengut per un armonium, emb un son un pauc estofat (enregistrament un pauc artesanau).
Mas atencion, las aparencias de quel album son enganairitz, e Melhau zo dich còp sec d'abòrd : "Mas si chantavas la vita, en luec de totjorn purar sus la Mòrt ? / Si t'an donat la paraula quo es pas segur per nos desperar !", responsa directa a tots los que li repròchen de far totjorn de las chançons tristas.
Los temas costumiers de Melhau son evidentament presents : lo "progres" (La Valsa dau Betum), lo Lemosin ("La Granda Passejada", permenada joiosa (si, si...), a la mòda pastorela, dins los luecs emblematics de son pais), lo rapòrt entre l'òme e la natura (Lonh que près de la bona distancia) lo Diable, la Mòrt, etc...
Mas, per rapòrt a antan, io tròbe l'ensemble de l'album mai joios que los d'avant, desjà per una chausida de las melodias (totas meravilhosas e finament trabalhadas) que balha enveja de tustar dau pè (ause pas dire "de dançar", quo es dau Melhau, tot parier... ), e s'i tròba quitament doas chançons emb daus accents ròck, nonmas chantat a la votz : "Chançon d'aguilanuòu" e "La Valsa dau Betum".
D'autres temas, mai risoliers fan tanben lur aparicion, e bòte au desfi tot lo monde de pas sorire en entendre "La Valsa de 68" : "Aguerem vint ans/En 68 l'annada, Mai lo mes/Çò qu'era pas permes era promes/Lo solelh ralhava/ Jos mas quauques crums sord/ Los CRS bonhavan/Plejats de susor..."
Si que non, los qu'aimem pas Melhau, quò será pas la revelacion, pòde que conselhar aus autres, o a los que coneissen pas, de 'chaptar queu disc.
Pense qu'es enquera en joscripcion, se fau benleu entresenhar chas l'IEO Lemosin.


text:
Puègserguièr
Puègserguièr (Puisserguier en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Loís Roquièr (1863-1939), escrivan occitan e cònsol de Levallois-Perret.
- Carles Guilhaumon (1876-1950), politician occitan que foguèt deputat d'Erau.
- Goulamas'k, grop de musica occitana.


text:
Coserans
Coserans[1] qu’ei un país d’Occitània segon la classificacion de Frederic Zégierman, situat en Gasconha. Aquera comarca gascona pirenenca qu'ei era mès orientala. Que’s tròba entram Garona e Arièja, enas vaths de Salat e d’Arisa. Que’s situa laguens era partida occidentala deth departament d’Arièja.
Era sua vila principala qu’ei Sent Guironç.
Eth gentilici qu’ei coseranés -esa o coseran -a.
Ligams extèrns[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Jòrdi Deledar, Patrici Poujade, L'occitan parlé en Ariège, Cercle Prosper Estieu, Pàmias, 2001


text:
Mairie d’Huriel : Site hacké
22 mairies Françaises touchées Et celle d’Huriel en fait parti ! Des pirates algériens « MCA-CRB & Kha&miX » se sont attaqués en moins de 2 jours à 22 mairies Françaises dont voici la liste : mairie-mouxy.fr ville-seignosse.fr ville-maroilles.fr mairie-alata.fr mairie.theys.fr mairie-ploulech.fr mairie-huriel.fr ville-gallardon.fr mairie-comps.fr ville-lubersac.fr mairie-pontacq.fr ville-sarrians.fr ville-periers.fr mairie-sameon.fr mairie-arthes.fr mairie-landas.fr ville-pierrelatte.fr mairie-bouvignies.fr mairie-coutiches.fr mairie-arnaclaposte.fr mairie-auchylezorchies.fr mairie-lesplans34.fr Une des autres mairie …


text:
Modèl:FishBase familha
Referéncia FishBase : familha {{{1}}} (en) (+traduction (fr))(+lista espècias)
Los editors pòdon trabalhar dins lo bac à sable (crear) e la pagina de test (crear).
Plaçatz las categorias dins la sospagina /Documentacion.
- Utilizacion
- Per ajustar una referéncia vèrs una pagina de familha sul sit FishBase en coneissent lo còde FishBase de la familha descricha
- Exemples
- {{FishBase familha |362 | ''Labridae'' Cuvier, 1816 }}
- {{FishBase familha |362 | ''Labridae''}}
- {{FishBase familha |362 }}
- Resultats
- Referéncia FishBase : familha Labridae Cuvier, 1816 (en) (+traduction (fr))(+lista espècias)
- Referéncia FishBase : familha Labridae (en) (+traduction (fr))(+lista espècias)
- Referéncia FishBase : familha 362 (en) (+traduction (fr))(+lista espècias)
- Sintaxi
-
{{Fishbase familha |codeFishbase | descripcion }}
- Paramètres
-
- codeFishbase
- lo còde Fishbase del peis sur FishBase.
- Atencion: Empegatz l'URL al | precedent.
- Ex (pels labres): 362
- descripcion (facultatiu)
- La descripcion de l'espècia. Se pòt agir de son nom binomial (en italica) seguit o non de son autor
- Ex (pels labres): Labridae Cuvier, 1816
- Exemples d'utilizacion
-
- Vejatz tanben
-
- {{ADW}} o {{Animaldiversity}} per far una referéncia per una espècia anglesa vèrs lo sit Animaldiversity de l'Universitat de Michigan
- {{AlgaeBASE espècia}} per far una referéncia per una espècia d'alga vèrs lo sit www.algaebase.org
- {{AlgaeBASE genre}} per far una referéncia per un genre d'alga vèrs lo sit www.algaebase.org
- {{Aquabase}} per far una referéncia per una espècia d'aquari vèrs lo sit www.aquabase.org
- {{ARKive ARK}} per far una referéncia per una espècia anglesa vèrs lo sit ARKive
- {{ARKive GES}} per far una referéncia per una espècia non anglesa vèrs lo sit ARKive
- {{Avibase}} per far una referéncia per una espècia d'ausèl vèrs lo sit www.bsc-eoc.org/avibase
- {{Belles fleurs de France}} per far una referéncia per una familha de flors vèrs lo sit http://erick.dronnet.free.fr/belles_fleurs_de_france
- {{Belles fleurs de France2}} per far una referéncia per una familha de flors vèrs lo sit http://perso.orange.fr/erick.dronnet
- {{CITES fr}} per far una referéncia per una espècia vèrs lo sit CITES francés
- {{CITES espècia}} per far una referéncia per una espècia vèrs lo sit CITES internacional
- {{CITES genre}} per far una referéncia per un genre vèrs lo sit CITES internacional
- {{CITES familha}} per far una referéncia per una familha vèrs lo sit CITES international
- {{Delta-angio}} per far una referéncia per una familha de planta de flor vèrs lo sit delta-intkey.com/angio
- {{eFloras}} per far una referéncia per una planta de flor vèrs lo sit www.efloras.org
- {{Faunaeur}} per far una referéncia vèrs lo sit Fauna Europaea
- {{FishBase espècia}} per far una referéncia per una espècia de peis vèrs lo sit FishBase
- {{FishBase genre}} per far una referéncia per un genre de peis vèrs lo sit FishBase
- {{FishBase familha}} per far una referéncia per una familha de peis vèrs lo sit FishBase
- {{FishBase òrdre}} per far una referéncia per un òrdre de peis vèrs lo sit FishBase
- {{Florabase}} per far una referéncia per una planta vèrs lo sit Florabase (Australie Ouest)
- {{GRIN espècia}} per far una referéncia per una espècia vegetala vèrs lo sit GRIN
- {{GRIN genre}} per far una referéncia per un genre vegetal vèrs lo sit GRIN
- {{GRIN familha}} per far una referéncia per una familha vegetala vèrs lo sit GRIN
- {{ITIS}} per far una referéncia vèrs lo sit ITIS
- {{IUCN}} per far una referéncia vèrs lo sit IUCN
- {{Mobot familha}} per far una referéncia per una familha vèrs lo sit www.mobot.org
- {{Mobot òrdre}} per far una referéncia per un òrdre vèrs lo sit www.mobot.org
- {{Mobot}} per far una referéncia per un autre tipe de taxon vèrs lo sit www.mobot.org
- {{MSW}} per far una referéncia per mamifèr vèrs lo sit Mammal Species of the World (MSW)
- {{NCBI}} per far una referéncia vèrs lo sit NCBI Taxonomy
- {{Ausèls espècia}} per far una referéncia per una espècia vèrs lo sit www.oiseaux.net
- {{Ausèls familha}} per far una referéncia per una familha vèrs lo sit www.oiseaux.net
- {{Ausèls òrdre}} per far una referéncia per un òrdre vèrs lo sit www.oiseaux.net
- {{Tela-métro}} per far una referéncia vèrs lo sit Tela Botanica per una espècia de planta de França metropolitana
- {{Tela-antilles}} per far una referéncia vèrs lo sit Tela Botanica per una espècia de planta de las Antilhas
- {{Tela-réunion}} per far una referéncia vèrs lo sit Tela Botanica per una espècia de planta de la Reünion
- {{UE directive ausèls}} per far una referéncia per un ausèl vèrs lo sit Union européenne — directiva ausèls
- {{Zoonomen}} per far una referéncia per un ausèl vèrs lo sit de la Lista d'Alan P Peterson
- los modèls de la Categoria:Modèl de biologia creant un ligam extèrne


text:
1723
Aquesta pagina concernís l'an 1723 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 26 d'agost - Antonie van Leeuwenhoek, scientific neerlandés (n. 1632)


text:
Felidae
Los felins o felids (Felidae) constituisson una familha de l'òrdre dels carnivòrs, de la sosclassa dels euterians, dins la classa dels mamifèrs. Demest lors traches caracteristics figuran lor cap redond, lor maissa dotada de 30 dents, e lors arpas retractilas.
Aquela familha se compausa de tres sosfamilhas :
- los felinats ;
- los acinoniquinats ; sa sola espècia es lo guepard, que pòt pas retractar completament sas arpas.
- los panterinats ; compren lo genre Panthera : los sols felids capables de rugir
Sosfamilhas, genres e espècias[modificar | modificar la font]
- Caracal
- Catopuma
- Catopuma badia — Gat de la baia de Borneo
- Catopuma temminckii — Gat daurat d’Asia
- Felis
- Felis bieti — Gat de las montanhas chinesas
- Felis chaus — chaus
- Felis margarita — Gat de las sablas
- Felis nigripes — Gat de las patas negras
- Felis silvestris — Gat fèr
- Gat de la Cafreria (Felis silvestris caffra) Africa
- Gat gantat (Felis silvestris maniculata
- Felis silvestris domestica o Felis silvestris catus — Gat domestic
- Herpailurus
- Eyra
- Leopardus
- Leptailurus
- Gat cervièr
- Oncifelis
- Oncifelis colocolo — colocolò o gat pajeros o gat de las pampas
- Oncifelis geoffroyi — gat de Geoffroy
- Oncifelis guigna — codcod
- Oreailurus
- Otocolobus
- Pardofelis
- Pardofelis marmorata — gat marbrenc Índia e Malàisia
- Prionailurus
- Prionailurus bengalensis — gat leopard de Bengala
- Prionailurus planiceps — gat del cap plat
- Prionailurus rubiginosus — gat leopard d'Índia
- Prionailurus viverrinus — gat viverrin (Índia)
- Profelis
- Puma
- Neofelis
- Panthera
- Panthera leo — leon
- Panthera onca — jaguar
- Panthera pardus — pantèra o leopard
- Panthera tigris — tigre
- Panthera uncia (ancianament Uncia uncia) — onça o pantèra de las nèus
La denticion dels felins[modificar | modificar la font]
Los felins an trenta dents. Lors quatre longas caninas son apeladas cròcs. Los utilizan per mòrdre e tuar lors predas. Las 12 pichonas dents de davant, o incisivas, servisson a desrabar los pels o las plumas e la carn dels òsses. Suls costats de las maissas se tròban las premolaras e las molaras. Alara que las dels òmes son aplatidas e servisson a mastegar, las dels felins, agudas e talhantas, son fachas per trissar la carn. Aquestas dents particularas son apeladas carnassièras.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Falbes del Monde (en francés)


text:
M4 Sherman
Lo carri M4 Sherman es un carri mejan nòrd-american de la Segonda Guèrra Mondiala. Foguèt desvolopat per remplaçar lo M3 Lee qu'èra pas capable de rivalizar ambé lei carris alemands. Intrèt en servici en 1942 e participèt a la Segonda batalha d'El Alamein. Quasiment 50 000 unitats foguèron produchas e lo M4 equipèt pauc a pauc totei leis armadas aliadas. Demorèt en servici fins a 1955 dins l'armada estatsunidenca. Au començament dau sègle XXI, contunia d'equipar certaneis armadas coma aquela de Paraguai.
Ben adaptat a una produccion importanta per l'industria american, lo M4 foguèt utilizat sus totei lei teatres de la guèrra. En Asia, aguèt aisament l'avantatge sus lei carris leugiers japonés. En revènge, en Africa o en Euròpa, èra fòrça inferior ai carris alemands en causa de la manca de poissança de fuec de son canon e de sa autor importanta. Unei versions foguèron desvolopadas per assaiar de melhorar aquela situacion sensa resòuvre completament lo problema. En particular d'esfòrç foguèron fach per lei anglés per aumentar la poissança de fuec dau M4, en i montant lor canon de 17 liuras, sol capable de traucar lo blindatge dei Panthers e Tiger I alemands. Aqueu exemplari èra conegut sota la denominacion de Sherman Firefly.
Après la Segonda Guèrra Mondiala, participèt a la Guèrra de Corèa. Maugrat de modernizacions que li permetèron de resistir ai carris sovietics, se mostrèt inferior ai carris T-34/85 d'origina sovietica chinés e coreans. Enfin, Israèl l'utilizèt fins ais annadas 1970 amb una modernizacion dau canon. Foguèt utilizat en nombre important còntra de blindats enemics (T-34 e T-55) en nombre reduch e obtenguèt de resultats corrècts mai foguèt pauc a pauc retirat dau servici e plaçats dins d'unitats de resèrva.


text:
Maximian Herculi
Maximian Herculi (vèrs 250, Sirmium - julhèt de 310, Massilia) foguèt un coemperaire roman, ambé lo títol d'August, nomat per Dioclecian durant lo periòde de la Tetrarquia. Reinèt durant vint ans dau 1èr de julhèt de 285 au 1èr de mai de 305 fins a son abdicacion. En 293, nomèt Constanci Ièr coma Cesar, es a dire coemperaire d'Occident.
Èra en carga de la mitat occidentala de l'Empèri e, durant aqueu periòde, dirigiguèt divèrsei campanhas per protegir lei frontieras de Gàllia, de Bretanha e d'Africa dau Nòrd. En 310, aprofichèt la crisi politica de l'Empèri per se proclamar tornarmai emperaire còntra Constantin Ièr. Pasmens, la màger part de l'armada de Constantin demorèt fidèla a l'emperaire legitim e Maximian foguèt blocat a Marselha onte foguèt capturat. Se suicidiguèt per la seguida, benlèu en causa d'un òrdre de Constantin.


text:
Region Nòrd-Èst (Brasil)
La Region Nòrd-èst (en portugués Região Nordeste) es una region de Brasil formada pels estats de Alagoas, Bahia, Ceará, Maranhão, Paraíba, Piauí, Pernambuco, Rio Grande do Norte e Sergipe. Aviá 53 078 137 abitants segon lo cens de populacion 2010[1] e una superfícia totala de 1 558 196 km².
La Região Nordeste (Region Nòrd-èst) es pas una subdivision politica o administrativa del territòri de Brasil; solament es una subdivision amb fins d'estatistica e estudis geografics e economics.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo Nòrd-èst foguèt originalament abitat pels òmes de la Preïstòria, posteriorament per pòbles indigènas - en la siá majoritat de la familha tupí-guaraní. Aqueles grops avián en la tapioca (Manihot esculenta) la siá principala noiridura.[2] Abans la colonizacion ajudavan los europèus a extraire arbres de pernamboc en escambi d'espècias; mas anèt pendent lo periòde de colonizacion que foguèron en essent exterminats, a causa de las constantas batalhas contra los senhors dels engenhos (proprietaris d'isèndas sucreras).
La region foguèt scenari de la descobèrta del qu'es uèi Brasil. Los primièrs portugueses arribèron en l'an 1500, al comandament de Pedro Álvares Cabral, dins l'actuala vila de Porto Seguro, dins l'estat de Bahia.
Foguèt en lo litoral nordestin que debanèt la primièra activitat economica del país, l'extraccion de pernamboc. Païses qu'èran pas signataris del Tractat de Tordesillas (coma per exemple França), realizavan de constants atacs al litoral amb l'objectiu de panar aquela fusta tan procurada en Euròpa. Per aquela rason los franceses al començament del sègle XVI s'installèron dins la zòna, en prenent los estats actuals de Alagoas, Pernambuco, Paraíba e Rio Grande do Norte. Foguèron rapidament expulsats de Pernambuco pels portugueses e qualques ans apuèi en 1535 d'Alagoas. Malgrat tot atenguèron se manténer per mai de temps en Paraíba e Rio Grande do Norte en realizant d'alianças amb los indigènas. Après quatre expedicions de reconquista falhidas, los portugueses al comandament de Diogo Flores de Valdes e Filipe de Moura atenhon recuperar Paraíba en 1584. Lo darrièr bastion francés, Rio Grande do Norte, es reconquistat en 1597. Los franceses se transpòrtan alavetz cap a Maranhão, amb la fin de conquistar lo territòri e en fondant la vila de Saint Louis, actuala São Luís. Los franceses foguèron finalament expulsats en 1615.
A la començança del sègle XVII lo Nòrd-èst foguèt ocupat dos còps pels neerlandeses. En 1624 comença l'invasion olandesa del nord-èst de Brasil amb la conquista de la vila de Salvador, la que seriá recuperada per una flòta ispanoportuguesa en 1625. Malgrat aiçò en 1630 los Païses Basses atenh conquistar la vila d'Olinda, amb lo passatge dels ans los olandeses conquistarián tota la capitania de Pernambuco (estats actuals de Pernambuco, Paraíba, Rio Grande doo Norte (1634), Ceará (1637) e Maranhão (1641)). Los portugueses atenhon expulsar als invasors en 1654 en la segonda batalha dels Guararapes.
Durant lo periòde colonial, al sègle XVI, la resisténcia dels esclaus que fugissián de los sieus senhors e formavan quilombos s'inicièt a Brasil, amb la fugida de esclaus cap al Quilombo dos Palmares, dins la region de la Serra da Barriga, actual estat de Alagoas. En los divèrses mocambos de Palmares arribèron a s'amassar mai de 20 000 personas. Mas anèt recentament en 1694 que la capitala de Palmares, "Macaco", foguèt fin finala presa e destruida. Après una intensa persecucion, Zumbi dos Palmares, lo cap, foguèt fin finala capturat e degolat. Lo sieu cap foguèt expausat dins la plaça publica de Recife.
La vila de Salvador foguèt la primièra sedença del govèrn general en lo Brasil, doncas èra estrategicament localizada en un punt mejan del litoral. Lo govèrn general foguèt una temptativa de centralizacion del poder para auxiliar a las capitanias, que passavan per un moment de crisi. L'activitat sucrera es fins a uèi la principala activitat agricòla de la region.
Geografia[modificar | modificar la font]
L'aira del nòrd-èst es d'aperaquí 1 558 196 km², çò qu'equival a 18% del territòri nacional brasilièr e es la region que possedís lo màger litoral. Un fach interessant es que la region possedís los estats amb la màger e la mendre còsta, respectivament Bahia, amb 932 km de litoral e Piauí, amb 60 km de litoral.
Es situada entre los parallels de 01° 02' 30" de latitud nòrd e 18° 20' 07" de latitud sud e entre los meridians de 34° 47' 30" e 48° 45' 24" a l'oèst del meridian de Greenwich. Limita al nòrd e a l'èst amb l'Ocean Atlantic; al sud amb los estats de Minas Gerais e Espírito Santo e a l'oèst amb los estats de Pará, Tocantins e Goiás.
Relèu[modificar | modificar la font]
Una de las caracteristicas importantas del relèu nordestin es l'existéncia de dos ancians e vastes altiplans, l'Altiplan de Borborema e l'altiplan de la conca del riu Parnaíba e de qualques airals nauts e plans que forman las nomenadas chapadas, coma la Diamantina e la Chapada do Araripe. Entre aquelas regions existisson qualques depressions, que se localiza l'anomenat sertão, qu'es una region de clima semiàrid.
Clima[modificar | modificar la font]
Lo nòrd-èst de Brasil presenta de temperaturas elevadas, que la siá mejana annala vària de 20 °C a 28 °C. dins los airals situats per dessús 200 m e en lo litoral oriental las temperaturas oscillan entre 24 °C e 26 °C. Las mejanas annalas inferioras a 20 °C se tròban dins los airals pus elevats de la Chapada Diamantina e de la Altiplà de Borborema. L'indèx de precipitacions annalas vària de 300 a 2 000 mm. Tres dels quatre tipes principals de climas qu'existisson a Brasil pòdon se trobar en lo Nòrd-èst:
- Eqüatorial umid — Present en una pichona part de Maranhão, en la devisa amb Pará;
- Umid del Litoral — Present del litoral de Bahia fins al de Rio Grande do Norte;
- Tropical — Present dins los estats de Bahia, Ceará, Maranhão e Piauí. Coïncidís amb las zònas de vegetacion de cerrado e de la Mata de Cocais, ont predominan los palmièrs;
- Semiarid — Present en tot lo sertão.


text:
La Briga
La Briga[1] (La Brigue en francés) es una comuna d'Occitània ont se parla l'occitan roiasc (occitan de transicion vèrs lo ligur), dins la Val de Ròia, dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Abans 1947, la Briga èra una comuna mai vasta, quora dins l'Estat francés (de 1793 a 1815), quora dins l'Estat italian o sos predecessors.
A l'annexion del comtat de Niça per França, en 1793, la Briga venguèt capluòc de canton (lo canton èra de tres comunas, amb Tenda e Saorj - que d'aquel temps caupiá Fontan) del districte de Menton puèi de Fòrt d’Ercules (1794). En 1801 lo districte de Mónegue venguèt arrondiment, lo canton de la Briga perdèt Saorj, vengut canton independent.
En 1805, après l'expansion dels Aups Maritims cap a l'Èst, la Briga passèt dins l'arrondiment de Niça.
Dempuèi l'unificacion italiana, la Briga èra dins la província de Coni. Après lo tractat de París de 1947, la Briga perdèt:
- los vilatges de Piaggia, Carnin e Upega, que fòrman la comuna nòva de la Briga Auta, dins lo Piemont;
- lo vilatge de Reaud, restacat a la comuna de Triuera, en Ligúria.


text:
Tarascon (Provença)
Tarascon (oficialament en francés Tarascon) es una comuna de Provença administrada per lo departament dei Bocas de Ròse de la region provençala de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Es situada sus la riba senèstra de Ròse, en fàcia de la vila de Bèucaire dins Gard que forma amb ela una aglomeracion d'aperaquí 30 000 abitants.
Somari
Legenda e istòria[modificar | modificar la font]
Coma o remembran dins Mirèlha lei vers de Frederic Mistral, la legenda cònta que Santa Marta de Betània, expulsada de Palestina pr'amor de sa fisèutat au Crist, arribèt a Tarascon onte la populacion pagana crentava un monstre fer: la tarasca. Santa Marta sometèt miraclosament la bèstia e, ansin, convertiguèt la populacion reconeissenta.
Monument e luòc toristic[modificar | modificar la font]
Fèsta[modificar | modificar la font]
Cada an s'i debanan lei fèstas tradicionalas de la Tarasca.
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada en riba senestra de Ròse, en fàcia de la vila de Bèucaire que forma amb ela una aglomeracion d'aperaquí 30 000 abitants. Tarascon, e subretot sa part sud-èst foguèt de tot temps un luòc de passatge permetent de traversar Ròse[1].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats de Tarascon[modificar | modificar la font]
- Tartarin de Tarascon, personatge de ficcion creat per Anfós Daudet.
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ « Tarascon (13) », in Los Alpilles, encyclopédie d'una montanha provençale, Guy Barruol, éd. Los Alpes de Lum, Forcalquier, 2009, pàg. 317.


text:
Torosaurus
Eth Torosaurus siguec, amassat damb eth triceratòps, un des darrèrs dinosaures en eth cretacèu tardiu. Eth Torosaurus sonque ei conegut pera sòn cran e cap part mès d'era esqueleta a estat enqüera identificada. Eth genre ei representat per dus especies; eth Torosaurus gladius e eth Torosaurus latus, ambdús trapats en eth comtat de Niobrara, Wyoming. Toti dus tanben qu'an crans incomplets.
Eth Torosaurus auia un cran que heia 2,4 m de longada. Malurosament, era boca des crans s'a conservat pas. Atau ei pas possible de dar ua idea exacta des mides der cran o era forma deth morre. Eth volarèl ei long, plan long, més tanben baish damb pauques sèrres e shens que se podan véder es epoccipitals que an es autes ceratopids. Eth volarèl a horats redonds e pas coma es autes ceratopids. Era suauesa des hormes contrasta damb es der aute ceratopid, eth triceratòps qu'auia ues sèrres plan mès ponchadisses e shens horats.
Era part de dens d'aguest volarèl deth Torosaurus mos revela ua malautia en es ossi. Aguesti an ua serie de horats irregulars e amples enua sua parpresa. A uelh mès pròche, se pòt véder qu'aguests testons son egals as trapats en quauques esqueletes de nadius americans preïstorics.
Era malautia en es umans qu'ei coneguda peth creishement de diuersi tumors sus es ossi. Açò qu'ei sonque un exemple dera evidéncia de càncer ena preïstòria enter totes es especies viues.
Era auta especie, eth Torosaurus gladius , ei representat tanben per ua auta clusca incompleta de 2,6 m. Era més grana de quinsevolh animal viu. Eth cran ei diuersa ena horma dera deth Torosaurus latus, més se pòt pas díder enqüera quaus son es diferencies reaus d'aguestes dus especies. Se pensa qu'ambdús son dera madeisha espècia e que representen tanben soletes variacions d'edat e de sexe.
Hont: The illustrated Directory of Dinosaurs and other Prehistoric Creatures, Greenwich Editions, 2005.


text:
Dius egipcians
Los cultes deus dius egipcians (var. dieus egipcians) que conegón evolucions durant la longa istòria egipciana hèita de temps de prosperitat e de crisi, d'unitat e de division, de victòrias e d'invasions, de coabitacion e de conflictes dab d'autas culturas e de cambiaments de dinastias e de capitalas.
Lo panteon egipcian que muisha ua pletora de dius qui lo lor culte e lo poder deus lors prèstes e hon mei o mens dominants segond las epòcas. Dens aqueth politeïsme que i avó totun practicas comunas, dius qui lo lor culte b'èra mei difusat, comun e partatjat. Atau qu'èra lo cas de Ra e Òrus. Certes cultes, a còp, que s'apropièn dinc au punt de fusionar ; aquò que ho lo cas de Ra e Amon en bèth vàder Amon-Ra. D'autes còp que i avó conflictes enter cultes com enter los Òrus e Seth qui poden estujar, darrèr las loas legendas, conflictes mei ancians e desbrembats enter Haut e Baish Egipte.
Aquesta complexitat e imprecision b'invita a tornar pensar a l'oposicion enter monoteïsme e politeïsme. Au delà de las practicas cultuaus de cap a un diu locau e a las soa idolas (tot escás, mantuas religions moteïstas e practicas cultes locaus ligats a locs de pregàrias, verges o omis sants o destacats) lo monoteïsme que pòt conservat ua relacion mei generala de cap a la creacion. En egiptologia que's discutís aquesta relacion religiosa enter l'un e lo multiple.
Fin finala, que cau mencionar lo brèu mes hèra famós conflicte religiós de l'istòria egipciana : l'imposicion deu culte d'Aton peu faraon Amenofis IV (tanben conegut con Akhenaton e com espós de Nefertiti e probable pair de Totankhamon) e la bastida d'ua navèra capitala vodada ad aqueth culte.
De véder: