text:
Frederik Willem de Klerk
Frederik Willem de Klerk ( Johannesburg, 18 de març de 1936 ) es un òme politic sud-african que foguèt president del govèrn sud-african entre agost de 1989 e mai de 1994. En 1993 li foguèt atribuit lo Prèmi Nobel de la Patz conjuntament amb Nelson Mandela.
Venent d'una familha bòer amb una fòrta tradicion politica, foguèt licenciat en dreit e 1958. Posteriorament fondèt un estudi d'avocats a Vereeniging e, en 1972 foguèt elegit deputat al Parlament pel Partit Nacional de Sud-Africa. Durant lo ans seguents ocuparà divèrsas foncions ministerialas: entre 1979 e 1982, la de las Minas e de l'Energia; entre 1982 e 1985, la de l'Interior; e entre 1984 e 1989, la dels Afars Exteriors.
En aqueste darrièr an remplacèt Pieter Willem Botha a la presidéncia del govèrn, pòst a partir del qual començarà una politica de reformas encaminada a l'abandon de l'apartheid. Abroguèt las leis segregacionistas, e faguèt desliurar los presonièrs politics negres, que entre eles i aviá Nelson Mandela, legalizèt lo Congrès Nacional African (CNA) e dotèt lo país d'una nòva Constitucion.


c: text/html

text:
Villard
Villard en arpitan (Villard en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Villard Se situa en la vallée Verda. La municipalitat a vorejat per la Menoge, #que servís de limit territorial amb la municipalitat de Burdignin.
Es un pichon vilatge plàcid #que se tròba a aperaquí 15 min de Annemasse. Se situa entre doas magnificas montanhas. La reünion de la municipalitat se tròba a la despunta de Miribel.
Villard se situe dans la vallée Verte. La commune est bordée par la Menoge, qui sert de limite territoriale avec la commune de Burdignin.
C'est un petit village paisible qui se trouve à environ 15 min d'Annemasse. Il se situe entre deux magnifiques montagnes. Le sommet de la commune se trouve à la pointe de Miribel.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rijeka
Rijeka, tanben coneguda jol nom italian de Fiume, es una vila e una municipalitat situada dins la baia de Kvarner, dins lo Comitat de Primorje-Gorski Kotar, en Croàcia. Al sens de 2001, la municipalitat comptava 144 043 abitants, que 80,39 % de Croats, 6,21 % de Sèrbes e 1,92 % d'Italians e la vila sola comptava 143 800 abitants. Es la principala vila portuària del país.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Una vila istoricament contestada[modificar | modificar la font]
Los seus abitants son a l'ora d'ara subretot Croats mas una comunautat italiena importanta a visquèt a Rijeka/Fiume fins a 1945. Gaireben totes la quitèron aprèp la cession de la vila a Iogoslavia e son nomenats en italian Esuli (« exiliats »). De 1919 a 1920, Gabriele D'Annunzio ocupèron la vila que fasián pas partida d'Ístria annexada per Itàlia e a creèt l'efemèra Regéncia italiana de Carnaro, seguit per l'Estat liure de Fiume. La vila foguèt annexada per l'Itàlia en 1924 aprèp la signatura d'un tractat amb Iogoslavia.
A la fin de la Segonda Guèrra mondiala la vila foguèt presa per las tropas iogoslavas de Josip Broz Tito. L'annexion a Iogoslavia foguèt formalizada pel tractat de París lo 10 de febrièr de 1947. Las execucions somàrias de ciutadans pròche del fascisme, de militaris mas tanben de civils (al mens 650 Italians foguèron tuats juste aprèp la fin de la guèrra[1]), forcèt la majoritat dels 40 000 Italians (70 % de la populacion residenta abans de 1945) e quitat la vila.
Malgrat las persecucions exercidas pel regime de Tito, una pichona minoritat italiana i demòra encora. A l'ora d'ara i a entre 6 000 e 8 000 Italians. Dispausan de quatre escòlas fondamentalas (primari + collègi) e d'un licèu. Dempuèi mai de 60 ans es publicat le quotidian en lenga italiana La Voce del Popolo fondat en 1885.
Significacion del toponime[modificar | modificar la font]
- Lo toponime croat « Rijeka » significa « riu » en croat.
- En eslovèn, lenga eslava fòrça pròcha, la vila se nomena « Reka », mòt qu'a lo meteis sens (forma identica en sèrbe - qu'utiliza la forma « Rijeka » per la vila - e dins de dialèctes croats, qu'utilizan tanben Rika).
- Lo toponime italian « Fiume » es identic al nom comun fiume, significa « riu » e ven du latin flumen.
- Lo toponime alemand « Sankt Veit am Flaum » (o « Sankt Veit ») signifie « Saint-Guy sur le Flaum », que « Flaum » ven tanben del latin flumen.
- En ongrés, la forma « Szentvit » foguèt remplaçada per « Fiume » dempuèi lo sègle XIX.
Localitats[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Rijeka compta doas localitats: Rijeka e Sveti Kuzam.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ "Study" (it) (Sh) Le vittime di nazionalita italiana a Fiume e dintorni (1943-1947) / Žrtve talijanske nacionalnosti u Rijeci i okolici (1939.-1947.) - Società di Studi Fiumana, Roma / Hrvatski Institut za Povijest, Zagrèb, Roma 2002 (ISBN 88-7125-239-X) : Tablica ubijenima od 2. svibnja 1945. do 31. prosinca 1947: "Statistički podaci", stranice 206 i 207] [pdf]
Annèxes[modificar | modificar la font]
Article connèxe[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) (it) (Hr) www.rijeka.hr
- (en) Pòrt de Rijeka Authority


text:
Azkarate
Azkarate en basco o Ascarat en francésqu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra. Administrativament, que's tròba dens lo departament deus Pirenèus Atlantics.
Lo nom gentilici qu'ei azkaratear.
Qu'ei situat sus l'arriba de Niva
Las comunas tòcatocantas que son Ossés e Sent Martin d'Arròsa au nòrd, Izpura a l'èst, Irulegi a l'oèst e Uhart de Cisa e Lasa au sud.
Somari
Demografia[modificar | modificar la font]
De véder[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
.


text:
Le Pecq
Le Pecq es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Yvelines e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat del Pecq se situa en una sivella de la Seine, a 19 km a l'oèst de París, al pè del castèl de Sant-Germain-en-Laye.
Lo sieu territòri se repartís suls dos marges del fleuve e engloba una pichona isla, la isla Corbière. Es fòrtament urbanisé a l'excepcion de l'isla Corbière, protegida partiellement coma zòna de nidification d'ausèls migratoris. A totara de la segonda Guèrra mondiala, un establiment de bains foncionava sus aquela isla. Dos unes autres establiments ligats a l'aiga #èsser celèbras al Pecq : un spa en espetant las nombrosas fonts del tuc de St-Germain e una piscina n'aiga naturala de 100 m de longitud amb plajas de sable !
La municipalitat del Pecq es limitrophe de las municipalitats del Mesnil-lo-Rei (quartièr de Carrièras-jos-Bòsques) al nòrd, de Montesson al nòrd-es, del Vésinet a l'èst, de Croissy-sus-Seine al sud-es, del Pòrt-Marly al sud, de Marly-lo-Rei al sud-sud-es, de Mareil-Marly al sud-oèst e de Sant-Germain-en-Laye a l'oèst.
Las comunicacions an assegurat principalament per la expedís départementale 186 #que permet, sul marge esquèrre, de prene la rota nacionala 13 e la rota nacionala 186 al Pòrt-Marly e #que, en direccion de l'èst, del Vésinet e de Chatou, afranquís la Seine al pont del Pecq. Aquel pont bastit en 1963, a constituit d'arcs en acièr surbaissées en pausant sus doas pilas centralas en béton. Del costat oèst los culées an adornat d'estatuas en representant la Oise e la Seine. Aquelas estatuas an #èsser realizadas per René Letourneur #qu'a tanben sculpté de las œuvres pel licèu Jeanne de Albret de Sant-Germain-en-Laye.
Las autras vias de comunicacion importanta de la municipalitat son la expedís départementale 190 #que comença al pont del Pecq e permet d'accedir a Sant-Germain-en-Laye cap a l'oèst aital coma la expedís départementale 159 cap a Lo Mesnil-lo-Rei al nòrd e la expedís départementale 7 cap a Marly-lo-Rei al sud.
Al plànol ferroviaire, la municipalitat es desservie pel RER A a la estacion del Vésinet - Lo Pecq, los abitants de la part del Pecq, prèp de Marly-lo-Rei, pòdon retre's tanben a la parca d'aquela comuna.
La commune du Pecq se situe dans une boucle de la Seine, à 19 km à l'ouest de Paris, au pied du château de Saint-Germain-en-Laye.
Son territoire se répartit sur les deux rives du fleuve et englobe une petite île, l'île Corbière. Il est fortement urbanisé à l'exception de l'île Corbière, protégée partiellement comme zone de nidification d'oiseaux migrateurs. Jusqu'après la seconde Guerre mondiale, un établissement de bains fonctionnait sur cette île. Deux autres établissements liés à l'eau furent célèbres au Pecq : un spa exploitant les nombreuses sources de la colline de St-Germain et une piscine en eau naturelle de 100 m de long avec plages de sable !
La commune du Pecq est limitrophe des communes du Mesnil-le-Roi (quartier de Carrières-sous-Bois) au nord, de Montesson au nord-est, du Vésinet à l'est, de Croissy-sur-Seine au sud-est, du Port-Marly au sud, de Marly-le-Roi au sud-sud-est, de Mareil-Marly au sud-ouest et de Saint-Germain-en-Laye à l'ouest.
Les communications sont assurées principalement par la route départementale 186 qui permet, sur la rive gauche, de rejoindre la route nationale 13 et la route nationale 186 au Port-Marly et qui, en direction de l'est, du Vésinet et de Chatou, franchit la Seine au pont du Pecq. Ce pont construit en 1963, est constitué d'arches en acier surbaissées reposant sur deux piles centrales en béton. Du côté ouest les culées sont ornées de statues représentant l'Oise et la Seine. Ces statues ont été réalisées par René Letourneur qui a aussi sculpté des œuvres pour le lycée Jeanne d'Albret de Saint-Germain-en-Laye.
Les autres voies de communication importantes de la commune sont la route départementale 190 qui commence au pont du Pecq et permet d'accéder à Saint-Germain-en-Laye vers l'ouest ainsi que la route départementale 159 vers Le Mesnil-le-Roi au nord et la route départementale 7 vers Marly-le-Roi au sud.
Au plan ferroviaire, la commune est desservie par le RER A à la gare du Vésinet - Le Pecq, les habitants de la partie du Pecq, proche de Marly-le-Roi, peuvent se rendre aussi à la gare de cette commune.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Es al Mièja Edat #qu'apareis l'existéncia del masatge caseriu de Aupec. Lo Pecq, tèrra de vignobles réputés, a mencionat per las primièras fes en una charte de Childebert III, rei de França, en 704.
En 1595, las autoritats de Henri IV ordonnèrent als abitants del Pecq de cedir al rei 18 a 20 arpents de tèrra, necessàrias pel bastiment dels jardins del Castèl Nòu de Sant-Germain. En compensation, #exemptar los Alpicois de la talha e de divèrsas taxas, privilègi #que #conservar fins a la Revolucion. Jos l'Ancian Regim, lo vilatge #conéisser qualques jorns de fèsta coma aqueles ont Louis XIII, de contunh Louis XIV, #escuélher de venir del Louvre a Sant-Germain per la Seine en manlevant la nef reiala.
En 1837, la primièra linha de camin de fèrre per viatgèr i aguèt inaugurat entre París e Lo Pecq : s'agís de la Linha Apòstas - Sant-Germain-en-Laye. A l'epòca, lo terminus de la linha se situa al pòrt del Pecq, sul marge drech de la Seine. Los locomotoras son n'efièch inhàbils d'afrontar la rampa necessària a la ascension del serral de Sant-Germain, #que domina lo fleuve de divèrsas desenas de mètres.
Louis XIV #nàisser al castèl de Sant-Germain-en-Laye. Es tan aicí coma se #refugiar lo rei Charles II de Angleterre quand #èsser exilé de lo sieu país. Lo Pecq, vilatge al amont de Sant-Germain-en-Laye èra doncas un passatge oligé pels nòbles, mas tanben per lo sieu continuament. Lo pòble #conéisser aital un essor comercial e los alpicois fasián fòrça la fèsta. Es en aquel meteis esperit que Lo Pecq #organizar, en 2005, una manifestacion festive en l'onor dels 1300 ans de la vila.
Pendent la Segonda Guèrra mondiala, lo Data|3|de
, Lo Pecq es durement tocat per un bombardement de la Royal Aire Força #qu'apuntava las fabricas Renault de Boulogne-Billancourt e #que #far 47 mòrts[1]. Lo odonyme « carrièra del 3-Mart-1942 » commémore aquel eveniment.
C'est au Moyen Âge qu'apparaît l'existence du hameau d'Aupec. Le Pecq, terre de vignobles réputés, est mentionné pour la première fois dans une charte de Childebert III, roi de France, en 704.
En 1595, les autorités de Henri IV ordonnèrent aux habitants du Pecq de céder au roi 18 à 20 arpents de terre, nécessaires pour la construction des jardins du Château Neuf de Saint-Germain. En compensation, il exempta les Alpicois de la taille et de diverses taxes, privilège qu'ils conservèrent jusqu'à la Révolution. Sous l'Ancien Régime, le village connut quelques jours de fête comme ceux où Louis XIII, puis Louis XIV, choisirent de venir du Louvre à Saint-Germain par la Seine en empruntant la nef royale.
En 1837, la première ligne de chemin de fer pour voyageur fut inaugurée entre Paris et Le Pecq : il s'agit de la Ligne Paris - Saint-Germain-en-Laye. À l'époque, le terminus de la ligne se situe au port du Pecq, sur la rive droite de la Seine. Les locomotives sont en effet incapables d'affronter la rampe nécessaire à l'ascension du coteau de Saint-Germain, qui domine le fleuve de plusieurs dizaines de mètres.
Louis XIV naquit au château de Saint-Germain-en-Laye. C'est aussi ici que se réfugia le roi Charles II d'Angleterre lorsqu'il fut exilé de son pays. Le Pecq, village à l'amont de Saint-Germain-en-Laye était donc un passage oligé pour les nobles, mais aussi pour leur suite. Le village connut ainsi un essor commercial et les alpicois faisaient beaucoup la fête. C'est dans ce même esprit que Le Pecq organisa, en 2005, une manifestation festive en l'honneur des 1300 ans de la ville.
Pendant la Seconde Guerre mondiale, le Mois invalide (mars)M, Le Pecq est durement touché par un bombardement de la Royal Air Force qui visait les usines Renault de Boulogne-Billancourt et qui fit 47 morts[2]. L'odonyme « rue du 3-Mars-1942 » commémore cet événement.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ las-victimas-de detlos-quartièrs-bombardas-02-03-2002-2002860206.php Www.leparisien.fr Lo Pecq-sus-Seine : Aumenatge a las victimas dels quartièrs bombardats.
- ↑ www.leparisien.fr Le Pecq-sur-Seine : Hommage aux victimes des quartiers bombardés.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Àustria se dividís en nòu Estats Federats (Bundesländer), cadun d'els amb son pròpri govèrn. La capitala, Viena, constituissi un estat que compren unicament la municipalitat.
L'organizacion politica-administrativa del país subiguèt de grandas modificacions al cors del sègle XX. Primierament a causa de la desintegracion de l'Empèri Austroongrés, pus tard a causa de l'Anschluss e fin finala après los eveniments que seguiguèron a la fin de la Segonda Guèrra Mondiala.


text:
IPod nano
L'iPod nano es lo quatren legidor numeric de musica d'Apple. S'estrenèt lo 7 de decembre de 2005. Remplacèt l'iPod mini, que foguèt arrestat lo meteis jorn. Lo remplaçament de l'iPod mini prenguèt la premsa e los sites vodats a Apple per suspresa, ja que res o daissava supausar.
Frairat a un emetor e un receptor concebuts en collaboracion amb Nike, liPod nano pòt èsser utilizat per combinar un legidor de musica amb un sistèma que sèrva en memòria las donadas d'una correguda. Aquel produch es comercializat jol nom de Nike+iPod.


text:
Ardoix
Ardoix (Ardoix en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En la donation de Quintenas facha per Charlemagne a la abbaye bénédictine de Santa-Claude (#Jurar) lo 23 d'agost de 776, a citat la glèisa Santa-Didier de Ardoix. Dépendaient Egalament de Sant-Claude la Capèla d'Oriol, Sant Alban de Ay, Sant Jaire de Ay, Sant Romain de Ay e la capèla de las nòstras Madamas de Ay. En 1557, Ardoix cossí Quintenas #èsser sécularisés e administrats dempuèi alavetz pel diocèse de venga.
Vièlha tèrra Ardoix a los sieus castèls, los sieus torns: Oriol, Munat, Léorat, Lo Pestrin, Manoha èra en realitat a las fes un ostal fòrt e una espleitacion agricòla. Es encara de los nòstres jorns un domeni rural.
Lo torn d'Oriol es #çò que demòra del castèl medieval #que susvelhava e gardava las Gargamèlas de la Ay. Pendent la guèrra de #cent ans, aquel #èsser saccagé pels viaris. A lo favor de las guèrras de religion, un malfaiteur de Vernoux, Erard, se'n #apoderar, lo #restaurar per ne far lo sieu repaire. Los paysans exasperats per los sieus brigandages, #arruïnar lo castèl per déloger lo bandit (#que i aguèt penjat a Lamastre).
Dans la donation de Quintenas faite par Charlemagne à l'abbaye bénédictine de Sainte-Claude (Jura) le 23 août 776, est citée l'église Saint-Didier d'Ardoix. Dépendaient également de Saint-Claude la Chapelle d'Oriol, Saint Alban d’Ay, Saint Jeure d'Ay, Saint Romain d'Ay et la chapelle de notre Dames d'Ay. En 1557, Ardoix comme Quintenas furent sécularisés et administrés dès lors par le diocèse de vienne.
Vieille terre Ardoix a ses châteaux, ses tours: Oriol, Munat, Léorat, Le Pestrin, Manoha était en réalité à la fois une maison forte et une exploitation agricole. C'est encore de nos jours un domaine rural.
La tour d'Oriol est ce qui reste du château médiéval qui surveillait et gardait les Gorges de l'Ay. Pendant la guerre de cent ans, celui-ci fut saccagé par les routiers. A la faveur des guerres de religion, un malfaiteur de Vernoux, Erard, s'en empara, le restaura pour en faire son repaire. Les paysans exaspérés par ses brigandages, ruinèrent le château pour déloger le bandit (qui fut pendu à Lamastre).


text:
Cultura Clovís
La cultura Clovís es una cultura paleoamericana descobèrta dins la vila del meteis nom (Nòu Mexic) en 1932, que viviá dins las montanhas d'Arizòna, Nòu Mexic e a l'oèst de Tèxas e data de 10 000 aC, pus anciana que la de Folsom. Avián tradicion de caçaires, e lors puntas de sageta son d'òsses de mamot. Lo sit mai polemic se tròba en Tèxas, ont una punta de sageta foguèt datada pel C-14 en 37 000 aC. Aquò podriá significar que las puntas Clovis cambièron pas pendent 27 000 ans, çò qu'es dificil d'acceptar pels arqueològs. Las puntas Clovís son de lamas talhadas, amb los costats o los flancs parallèls o un pauc convèxes amb una sòla concava. L'aspècte de las proporcions de la sòla es un pauc fangós, benlèu per separar lo talh del mange. An una longor de 4 a 13 cm, son pesugas e frisadas, encara que la frisada normalament excedís pas la mitat de la longor. Mantuna variacions de l'èst (Ohio, Cumberland, Suwannee) an d'arestas de peis e una longor relativa pus estrecha. La cultura Clovis es tanben ligada amb d'instruments e d'aisinas d'òs, de martèls de pèira, de gratadors e de puntas de sageta non frisadas.


text:
Antilhas Neerlandesas
Las Antilhas Neerlandesas èron un ensems d'illas de las Antilhas qu'èron un estat del Reialme dels Païses Basses.
Foguèron creadas en 1954 e definitivament dissolgudas lo 10 d'octobre de 2010.
I aviá 6 illas, puèi 5 a partir de 1986 (separacion d'Aruba).
- Illas jos lo vent o illas ABC :
- Illas subre lo vent o illas SSS :
- Saba
- Sant Eustaqui
- Sint Maarten (mitat sud de l'Illa de Sant Martin)
En 1986 se'n separa Aruba que ven un estat del Reialme dels Païses Basses.
En 2010 son dissolgudas, Curaçao e Sint Maarten venon d'estats del Reialme dels Païses Basses, las autras venon de comunas de l'estatut especial dels Païses Basses administradas jol nom de Païses Basses Caribencs.


text:
Senescauciá e bailiatge
En França e en Belgica, avans la Revolucion Francesa, lei tèrmes de senescauciá (var. senescaucia, senescalciá, seneschauciá, seneschalciá) e de bailiatge (var. bailatge) o bailiá (var. bailia) se referissián a l'encòp a una entitat territoriala (circonscripcion administrativa, financiera e judiciària) onte s'exercissiá lo poder d'un senescau o d'un baile. A partir de Felip August, cada partida dau domeni reiau foguèt copada en senescauciás e en bailiatges mai o mens estenduts. Lo tèrme de senescauciá èra pus frequent dins lo sud de França, en particular en Lengadòc, e en Bretanha, e lo de bailiatge dins lo nòrd, ambé quauqueis excepcions notablas, coma Peitau, Artés, Bolonhés e Ponthieu, qu'èran qualificadas de senescauciás.
L'entitat èra tanben subdevesida en prebostats reialas amb a sa tèsta un prebòst nomenat e pagat per lo baile, en vescomtats coma en Normandia, amb un vescomte, foncionari public de còps plebeian o encara en castelaniás coma en Borgonha.
La cort o tribunau, presidida per un luòctenent generau, jutjava en premiera instància d'unes afars criminaus o dins lei quaus de membres de la noblesa èran en causa, e en apèl lei senténcias dei jurisdiccions inferioras. Lei decisions d'aquelei tribunaus podián far l'objècte d'un apèl davant lo Parlament que la senescauciá e lo bailiatge ne dependián.
Creadas a la fin dau sègle XII, aqueleis institucions, nombrosas a la fin dau sègle XVIII, avián ren qu'un ròtle judiciari, avent perdut son importància anciana en fàcia dei govèrns e subretot dei Generalitats e Intendéncias.


text:
Paradòxa de Fermi
La paradòxa de Fermi es una paradòxa de fisica que fa emergir la contradiccion entre la possibilitat qu'agan aparegut un grand nombre de civilizacions tecnologicament avançadas dins l'univèrs e lo fach constatat que sonque coneissèm la civilizacion de la Tèrra.
L'edat de l'univèrs e lo grand nombre d'estelas sonque dins la galaxia nòstra, combinat amb l'equacion de Drake per estimar lo nombre de civilizacions extraterrèstras amb que eventualament nos poirem metre en contacte, semblan d'implicar que la vida extraterrèstra intelligenta seriá pas estada fòrça rara. Alara, s'existisson un grand nombre de civilizacions extraterrèstras, perqué n'avèm pas cap de pròva, amb las sondas, las naus espacialas o las transmissions de ràdio? Lo fisician Enrico Fermi se demandava «Ont son, doncas?». La paradòxa se pòt formular mai precisament atal:
- « La cresença que l'univèrs conten fòrça civilizacions tecnologicament avançadas, combinada amb la nòstra manca de pròvas eissida de l'observacion per piejar aquela idèa, es inconsistent. O ben la premissa es incorrecta (e, alara, la vida intelligenta es fòrça mai rara que o cresèm) o ben las observacions actualas son incomplètas (simplement encara los avèm pas detectats) o ben los nòstres metòdes de recèrca son incorrèctes (cercam pas amb los indicadors corrèctes). »
Aqueles que creson que la manca d'una pròva clara es un argument conclusiu per la non existéncia de civilizacions extraterrèstras avançadas a una distància de la Tèrra que permet la comunicacion, se referisson a aquela manca de pròva coma lo principi de Fermi. Sociologicament es interessant de soslinhar que la formulacion de la paradòxa emergiguèt dins una epòca que Fermi trabalhava sul Projècte Manhattan, que sa finalitat èra lo desvolopament de la bomba atomica. La responsa de Fermi a la paradòxa es que tota civilizacion avançada desvolopa, amb la seuna tecnologia, lo potencial de s'exterminar ela meteissa, alara considerava que veniá dins l'actualitat a son epòca. Lo fach se tròba pas d'autras civilizacions extraterrèstras implicava per el un destin tragic per l'umanitat.


text:
Cicne negre
Lo Cicne negre (Cygnus atratus) es una espècia de cicne originari d'Austràlia e de Tasmania que deu son nom a la coloracion negra de son plumatge.
Somari
Distribucion e abitat[modificar | modificar la font]
Lo Cicne negre es originari d'Austràlia e Tasmania. En 1864, foguèt introdusit en Nòva Zelanda.
Pendent los sègles XIX e XX sègles, foguèt introdusit dins diferents païses coma d'aucèls d'ornament.
En territòri australian, nisa en colonias fòrça densas al contrari del cicne mut. Demora los grands lacs pauc prigonds.
La populacion mondiala es estimada entre 300 000 e 500 000 individús.
Domesticacion[modificar | modificar la font]
En França, la varietat argentada del Cicne negre es legalament considerada coma essent domestica[1].
Galeriá[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Légifrance Arrèst de l'11 agost de 2006 fixant la lista de las espècias, raças o varietats d'animals domestics sus Légifrance.


text:
Fréthun
Fréthun es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Anciennement Vilatge termierèr als impòstes aleugerits situat sul territòri anglés près del reialme de França e del duché de Bourgogne de contunh de l'empèri espanhòl, d'ont lo sieu nom de "free town": vila franca. Los sieus abitants an trucat los Fréthunois e los Fréthunoises. La municipalitat s'estend sus unitat|7.9|km|2}} e compte 1 297 abitants dempuèi lo darrièr recensement de la populacion en datant de 2004. Amb una densitat de 163,8 abitants per km², Fréthun a conegut un net ascens de 19,0% de la siá populacion per çò qu'es de 1999. Environat per las municipalitats de Nielles-lès-Calava, Coquelles e Peuplingues, Fréthun a situat a unitat|4|km}} al Sud-Oèst de Calava la mai granda vila a las alentours. Situat a 5 mètre d'altitud, Lo riu de hames-boucres, lo riu de nielles los calava son los principals corses d'aiga #que travèrsa lo vilatge de Fréthun. La municipalitat es prèpa del parc natural regional dels Caps e Marais de Opale a aperaquí 6 km.
Anciennement village frontalier aux impôts allégés situé sur le territoire anglais à proximité du royaume de France et du duché de Bourgogne puis de l'empire espagnol, d'où son nom de "free town": ville franche. Ses habitants sont appelés les Fréthunois et les Fréthunoises. La commune s'étend sur 7,9 km2 et compte 1 297 habitants depuis le dernier recensement de la population datant de 2004. Avec une densité de 163,8 habitants par km², Fréthun a connu une nette hausse de 19,0% de sa population par rapport à 1999. Entouré par les communes de Nielles-lès-Calais, Coquelles et Peuplingues, Fréthun est situé à 4 km au Sud-Ouest de Calais la plus grande ville aux alentours. Situé à 5 mètre d'altitude, La rivière d'hames-boucres, la rivière de nielles les calais sont les principaux cours d'eau qui traverse le village de Fréthun. La commune est proche du parc naturel régional des Caps et Marais d'Opale à environ 6 km.


text:
Castèth de Pau
Lo Castèth de Pau que domina la capitala de Bearn e qu'ei pregondament ligat au sovier de tres sobeirans qui'u senhoregèn : Gaston Fèbus, Enric de Labrit e lo Noste Enric. Que muisha ua mescladissa armoniosa d'estiles medievau e Reneishença (e tanben neomedievau e neoreneishença, frut de las restauracions realizadas au cors deu sègle XIX) . Qu'ei tanben un lòc de memòria de l'istòria argeriana per'mor d'aver acessat Abd El-Kader dens la soa captivitat. La castèth que ho en purmèr ua encinta de paus qui balhèn lo son nom a la futura vila. Gaston IV de Bearn qu'i horní tres tors. Gaston Fèbus que bastí ua tor suplementària de teulas (materiau qu'empleguè tanben a Montanèr entà bastir en hasent viste). Qu'i he gravar la soa signatura sus ua pèira dab las soas armas de Fois-Bearn e la mencion : "Febus me fe" (on fe qu'ei lo perhèit hòrt de har, uei escrivut he o hasó). Fèbus que deishè ua hortalessa qui la Reneishença ne conservè l'estructura e las murralhas mes en las traucar de frinèstas e en tot l'ondrar.
Enric de Labrit e la soa molhèr Margalida de Navarra (sòr deu rei de França Francés Ièr) qu'i avón la loa cort. La loa hilha, Joana de Labrit, b'i avó Enric III de Navarra e IV de França ; aquesta neishença que ho immortalizada dab un espiar romantic dens ua seria de tablèus deu pintre Eugèni Dévéria, qui lo castèth ne possedeish un ensai (duas versions acabadas que's tròban, l'ua au Musèu de las Bèras Arts de Pau e l'auta au Musèu Fabre de Montpelhièr. Lo musèu deu castèth que consèrva lo son famós brèç : ua carapaça de tortuga qui aurè
miraclosament suberviscut a la Revolucion. Après la mort deu Noste Enric, lo castèth non ho pas mei la demòra deus sobirans de Navarra puish qu'aquestes, reis de França tanben, que s'estavan a París. Loís XIII, a l'escadença deu son viatge de "pacificacion" en Bearn que i signè l'Edicte d'Integracion qui ligava Bearn a França dens lo respecte oficiau deus sons Fòrs.
A la Restauracion lo castèth qu'èra plan roeinat quan, en recèrca de tornar aus arradits de la soa dinastia, lo rei Loís Felip Ièr e'u restaurè. Quauques annadas après, en 1848, Abd El-Kader, presoèr de França que ho arcuelhut au castèth. Uei lo dia qu'ei un musèu nacionau de França e un simbèu, dab lo Parlament de Navarra bastit au son costat, de l'independéncia e de la libertat bearnesa d'autes còps.
La monarquia de julhet e l'empèri que pleèn lo castèth d'ua rica colleccion istorica e artistica en lo bèth restaurar. La Republica que l'empleguè com ua residéncia oficiau deu president abans de'n har lo musèu qu'ei uei lo dia.
Galeria[modificar | modificar la font]
-
-
Castèth en 1834, abans la soa retauracion e dab ua tor mancanta
-
Portic neoreneishença realizat per Napoleon III
-


text:
Aush
Aush (Auch en francés) qu'ei ua vila d'Occitània e qu'ei la capitala istorica d'Armanhac. Que constitueish ua comuna gascoa, situada dens lo departament de Gers e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Lo gentilici qu'ei aushés -esa.
Somari
- 1 Geografia
- 2 Istòria
- 3 Administracion
- 4 Demografia
- 5 Economia
- 6 Personalitatas ligadas dab la vila
- 7 Luòcs d'ensenhament
- 8 Monuments e lòcs toristics
- 9 Espòrts
- 10 Embessonatges
- 11 Nòtas
- 12 Véser tanben
- 13 Ligams extèrnes
Geografia[modificar | modificar la font]
La vila es situada au ras de Gers, riu qui se geta dens Garona.
Clima[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Eveniments[modificar | modificar la font]
Etimologia[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Aush qu'ei lo capluòc de la Cramba de comerça e d'industria de Gers.
Personalitatas ligadas dab la vila[modificar | modificar la font]
Nascuts en Aush[modificar | modificar la font]
- Dominic Serres, (1719-1793) pintor
- l'abat Jean Bernard de Vienne, Canonge de Nòstra Dòna de París & darrèr abat de l'abbadiá Nòstra Dòna de la Casa Dieu
- Jean Paul de Vienne (1730-1792) conse d'Aush de 1782 a 1789
- Louis Thomas Villaret de Joyeuse (1747-1812), amirau
- Jean Joseph Dessolles (1767-1828), generau, òme politic
- Jean Louis Brigitte Espagne (1769-1809), generau d'Empèri, que ho mortalament nafrat a Essling
- Jean Laborde, (1805-1878), conquistaire pacific de Madagascar
- Albert Fedel, (1870 - 1961), universitari e sindicalista francés
- Antoine Ellen-Prévot(1877-1952), deputat de la Tresau Republica, militant de la SFIO e deu Partit socialista democratic
- Arnaud Denjoy (1884-1974), matematician
- Constantin Font (1890-1954), pintor
- Général Georges Pelletier-Doisy, (1892-1953) precursor de l'aviacion
- Georges Vedel, (1910-2002), jurista e academician
- Raymond Mastrotto (1934-1984) es un ancian corredor ciclista professional
- Jacques Fouroux (1947-2005, rugbiman)
- Jean-Marc Rouillan, né en 1952, Cofondador deu movement anarquista Action Directe
- Frédéric Couzier, nascut en 1983, rugbiman
- Nicolas Portal, nascut en 1979, ciclista
Abitants d'Aush[modificar | modificar la font]
- Blaise de Monluc, (1500-1577), soldat e escrivan gascon
- Guilhèm de Sallusti deu Bartàs, (1544-1590), poèta
- D'Artanhan (1611-1673), l'illustre gascon qui ho tuat durant lo sètge de Maastricht
- Jean Lannes (1769-1809), marescau d'Empèri, amic de Napoleon mortalament nafrat a Essling
- Prosper-Olivier Lissagaray (Tolosa 1839 - París 1901) - jornalista- juntat a la Comuna de París e exiliat en Anglatèrra dinc a l'amnistia de 1880 - Lo Miquelet de la Comuna.
- Joseph de Pesquidoux (1869-1946), escrivan
- Maurice Parisot (1899-1944), resistant
- Maurice Fréchard, nascut en 1928, Arquevesque d'Aush de 1996 à 2004
- Maurice Gardès, nascut en 1945, Arquevesque d'Aush dempuish 2004
- André Daguin, restaurator
- Henry Broncan esportiu, actuau entrainaire de l'Espòrting Union Agen Lot-et-Garonne ( club de rugbi )
- Louis Henri de Pardaillan
- Paul Armanhac, pilòt gascon
- Gustave Lassale-Bordes (1814-1886), pintor
Luòcs d'ensenhament[modificar | modificar la font]
Escòlas[modificar | modificar la font]
Escòlas purmèras publicas
- Escòla mairau e elementària Arago
- Escòla elementària d'Artagnan
- Escòla elementària d'aplicacion Condorce
- Escòla mairau La Hourre - Georges Coulongues
- Escòlas mairau e elementària Guynemer
- Escòla elementària Jean Jaurès
- Escòla mairau Lissagaray
- Escòla elementària Marianne
- Escòla mairau e elementària Pont national
- Escòla mairau Jean Rostand I & II
- Escòla elementària Rouge de Lisle
- Escòla mairau e elementària Saint-Exupéry
Escòlas purmèras privadas
- Escòla mairau e elementària Saint Paul
Collègis[modificar | modificar la font]
Lista de continuar :
- Collègi Carnot : Collègi public[1]
- Collègi Mathalin : Collègi public[2]
- Collègi Salinis : Collègi public[3]
Licèus[modificar | modificar la font]
- Licèu de Garros : Licèu public
- Licèu Pardailhan : Licèu public
- LEGTA Beaulieu-Lavacant
- Licèu Oratoire St Marie : Licèu privat
Universitat Pau Sabatièr[modificar | modificar la font]
Institut universitari de tecnologia A :
- Departament Gestion de las Entrepresas e de las Administracions
- Departament Engenhariá Biologica
- Departament Igièna e Securitat
Monuments e lòcs toristics[modificar | modificar la font]
Espòrts[modificar | modificar la font]
Embessonatges[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Site internet : http://automne-carnot-auch.ac-toulouse.fr
- ↑ Site internet : http://automne-clg-mathalin.ac-toulouse.fr
- ↑ Site internet : http://pedagogie.ac-toulouse.fr/col-salinis-auch/
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Mairie d'Aush
- Pages intéressantes suus cathédrale
- Associacion CINÉ 32
- Associacion éco-citoyenne
- Philatélie en Gasconha
- Aush sus lo sit de l'Institut Geografic Nacionau


text:
Jocavièlh
Jocavièlh[1][2] (Jouqueviel en francés) es una comuna lengadociana en Segalar situada dins lo departament de Tarn e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Jol Regim Ancian, lo vilatge èra aparatper un castèl, pilhat a partir del 9 de febrièr de 1790.
- Al luòc de "Lo Tèl", lo 6 agost de 1944, un violent combat opausèt la 4214a companhiá FTP-MOI (Francs Tireurs et Partisans, Main d'oeuvre immigrée) - als soldats alemands venguts de Carmauç per desfar los terroristas poloneses, trobar los desertors georgians e lors oficièrs prisonièrs del maquis. La batalha faguèt 8 mòrts civils e 21 partisents [3].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Glèisa: Los Enfornats
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ (fr)Raymond Fournier, Terre de combat - Récits sur la Résistance, réédition ANACR Tarn - Aveyron, 1999


text:
Pòbles indigènas d'America
Los pòbles indigènas d'America o amerindians o americans natius son los abitants precolombians del continent american, lors descendents e d'autres grops etnics que s'identifican amb aqueles pòbles istorics. D'en primièr, segon las recercas scientificas recentas, los èssers umans apareguèron en America en arribant per mar o pel pont de glaça o de tèrra que ligava Asia amb l'America del Nòrd, encara que d'autres teorias suggerisson que qualques grops arribèron de Polinesia per l'ocean Pacific. Aqueles grops se diversifiquèron formant fòrças nacions e tribús per tot lo continent.
Qualques pòbles indigènas d'America se desvolopèron en de societats avançadas basadas sus l'agricultura pendent fòrça sègles. Dins qualques regions crèeron de civilizacions fòrça desvolopadas amb de sistèmas religioses e politics complèxes. Las estimacions de la populacion originala d'America abans l'arribada dels europèus varia dins lo temps entre 10 milions a 120 milions, encara que un chifra mejana, a l'entorn de 50 milions siá pus acceptada.[1] La majora partida de la populacion viviá en Mesoamerica o dins la region occidentala de l'America del Sud.
Las malautiás desconegudas al Nòu Monde tuèron un percentatge fòrça important de la populacion amerindiana. La veròla, Lo tifus, la gripa, la difteria e lo sarrampiu causèron una de las calamitats mai granda de l'istòria umana. De fach, la primèra granda epidèmia comencèt abans de la conquista de Tenochtitlan. En America del Nòrd, almens 98 ondas d'epidèmias afectèron las populacions amerindianas dempuèi lo primièr contacte amb los europèus al sègle XX.[2] D'autras rasons explican la descreissença drastica de la populacion amerindiana coma l'utizacion de forçats per trabalhar dins las minas d'aur o las plantacions agricòlas o las guèrras de contunh amb los europèus e entre las comunitats indigènas.
A partir del sègle XX, la majoritat dels estats americans metèron en òbra de programas o aprovèron de leis per la proteccion de las culturas, lengas e dels sistèmas d'organizacion sociala dels pòbles indigènas. En Argentina, Mexic, Colómbia, Peró, Bolívia e Paraguai lors lengas gaudisson d'un tipe de reconeissença legala o oficiala. Als Estats Units d'America e Canadà, son pas somesas a totas las leis federalas o estatalas mas gaudisson del drech d'autonomia dins de las resèrvas (o vast territòris coma al Canadà) ont vivon. Los pòbles indigènas actualament son un percentatge considerable de la poblacion de qualques païses: Bolívia (55%), Peró (45%), Eqüator (25%), e Mexic (12%). Pasmens dins la majoritat dels païses lo compausent etnic predominant es lo mestís, es a dire d'ascendéncia europèa e amerindiana.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)New World, Old Myths de Bruce S. Thornton
- ↑ (en)Enciclopedia Encarta


text:
Actes illocucionaris
Un acte illocucionari es un acte de paraula, atal coma lo definiguèt J. L. Austin dins son libre How to Do Things With Words.
Somari
Classificacion e definicion[modificar | modificar la font]
D'unes que i a dison que tot acte de paraula es un acte illocucionari.
Pasmens J. L Austin, distinguís clarament los tipes. Un acte locucionari es l'acte de dire quicòm, mentre que l'acte illocucionari es l'acte realizat en dire quicòm.
Contrasta tanben amb l'acte perlocucionari qu'es l'acte realizat per far cambiar quicòm en cò de l'interlocutor.
Es de notar que J. L. Austin distinguiá los actes illocucionari e perlocucionari amb l'ajuda del tèste "in/by" (en/per). Segon Searle (1975), çaquelà, abandonèt aquest tèste.
Searle e los tipes d'actes illocucionaris[modificar | modificar la font]
Searle, que reprenguèt las òbras de J. L. Austin, definiguèt 5 classas d'actes illocucionaris e propausèt una novèla taxonòmia:
- assertiu: obligacion de vertat del locutor
- directiu: demandas e òrdres
- commissiu: promessas e obligacions avenidoiras
- expressiu: attituds e emocions del locutor (mercejaments, felicitacions...)
- declaratiu: que cambia la realitat per lo simple fach de declarar (batejar, nomejar, condamnar...) (cf. performatiu).
Fòrça illocucionària[modificar | modificar la font]
E mai se la nocion èra pas encara tròp clara en cò de J. L. Austin, foguèt desvolopat per qualques de sos seguidors (David Holdcroft).
La fòrça es de legar amb l'intencion d'exprimir un acte illocucionari.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Austin, John L.: How to Do Things With Words. Oxford: Oxford University Press, 1962.
- Searle, John R.: “A Taxonomy of Illocutionary Acts”, in: Günderson, K. (ed.), Language, Mind, and Knowledge, Minneapolis, vol. 7, 1975.


text:
Superordinator
Un superordinator es un ordinator amb de capacitats de tractament mai elevadas del mond, subretot, per la seuna capacitat de calcul.
Somari
Vision generala[modificar | modificar la font]
Istòria de l'industria[modificar | modificar la font]
Las primièras maquinas de la classa dels superordinators foguèron concebudas dins lo ans 1960, subretot per Seymour Cray de la companhiá nordamericana Control Data Corporation, que se mantenguèt al cap del mercat fins als ans 1970. Alara Cray abandonèt l'entrepresa per fondar la seuna companhiá, Cray Research, que passèt al cap del mercat amb las seunas nòvas realizacions, arribant a fabricar los superordinators mai rapids durant cinc anys (1985–1990). Dins lo ans 1980 un seguida de pichons cocurrents integrèron lo mercat, mas amb la creacion del mercat dels miniordinadors un decenni abans, se faguèt que la majoritat d'aqueles desapareguèron dins los ans 1990.
Ara los superordinators son fabricats per de companhiás "tradicionalas", coma Hewlett-Packard o IBM, que comprèron la majoritat de la companhiás dels ans 1980 per profeitat lor experiéncia, encara que Cray Inc. demòra especializada dins aquela produccion.
Los superordinators evoluèron dempuèi los primièrs temps fins a la mesa en parallel massissa. Los primièrs superordinators avián sonque una sola CPU fòrça rapida (tipicament un processador vectorial), mas amb lo temps lo nombre de CPU aumentèt. Ara totes los superordinators son formats per de milerats de CPUs, de tal biais que foguèron modificats los algorismes convencionals per poder èsser executats en processus distributiu (a la plaça del parallèl).
Actualitat de la superinformatica[modificar | modificar la font]
Ara los superordinators tendon a èsser dessenhats en ensems en parallèl massís, formats per de milerats de processors 'normals' destinats al mercat, coma aqueles d'IBM PowerPC, d'Intel Itanium o d'AMD Opteron. Un grand nombre dels superodinators actuals son de clusters d'ordinators dessenhats exprès per aténher lo mai grand rendement.
Logicials[modificar | modificar la font]
Los logicials mai utilizats pel processus distributiu incluson d'intefácia de programcions coma MPI e PVM tanben de solucions coma Beowulf e openMosix basadas sus d'aplicacions de liura de dreches, que facilitan la creacion d'un superordinator amb un ensems d'estacions de trabalh e de servidors. La darrièra revision del lengatge de programacion Fortran (Fortran 2003/2008) implementèt un estandard simple de calcul en parallèl nomenat 'Fortran Co-Array' qu'es independent de la plataforma.
Usatges comuns[modificar | modificar la font]
Los superodinators s'utilizan per de tascas de calcul intensiu tant dins la recerca publica que dins l'industria privada. Aqueles calculs incluson:
- Problèmas de mecanica quantica
- Prediccion e analisi del clima
- Calcul en quimia computacionala
- Relegament de proteïnas e d'autres problèmas de bioqumia computacionala
- Recerca en fusion nucleara
- Criptoanalisi
- Simulacions en engenheriá aeronautica
Concepcion de las maquinas e dels logicials[modificar | modificar la font]
Los superordinators qu'utilizan las CPUs fabricadas tradicionalament ganhèron de velocitat mercé als seus concepcions innovants que los permeton de realizar fòrça tascas en parallèl. Tendon s'especializar en biais d'informatica experta, subretot dins lo calcul numeric e a aver un rendement paure per d'autras tascas. La seva ierarquia de memòria es plan dessenhada per tòca que los processors sián calculant permanentament. La majoritat del rèsta de las maquinas es dessenhat per evitar lo maxim la preséncia d'enventuals ralentiments. Los dessenhs incorpòran mai sovent possible aquels dels PCs actuals, alara qu'un PC d'ara a la capacitat de calcul d'un superordinator de fa 15 ans.
E mai, per qu'un superordinator venga performant, lo logicial deu èsser concebut de tal biais que sián minimalizadas las interdependéncias de las donadas, e per aquó son dispausats en parallèl seguent la lei d'Amdahl.
Superordinators mai rapids[modificar | modificar la font]
la velocitat dels ordinators s'exprimir en FLOPS (o flops o flop/s) qu'es un acronime significant « operatcons a virgula flautanta per segonda » (en anglés, FLoating point Operations Per Second).
Top 500[modificar | modificar la font]
Dempuèi 1993, los superordinators mai rapids del mond s'inclusisson dins la lista Top500 en funcion dels seus resultats amb una bibliotèca de programas d'algèbra lineari nomenada LINPACK.
Superordinators actuals mai rapids[modificar | modificar la font]
En decembre de 2008, lo superodinator mai poderós del mond èra el "Roadrunner" d'IBM, qu'en junh de 2008 foguèt lo primièr a depassar la velocitat de calcul d'un petaflop.
En 2013, lo mai rapid èra lo Tianhe-2 [1]de l'Universitat chinesa de tecnologia de defensa [2] amb 33,86 PFLOPS[3]


text:
Plantae
Las plantas o vegetals son d'èssers pluricellulars a la basa de la cadena alimentària. Fòrman un clad qu'inclutz las plantas de flors, los conifèrs e autres gimnospèrmes, las falguièras, las mofas, e en foncion de la definicion, las algas verdas. Las plantas verdas tenon de parets celluras cellulosicas e obtenon son energia de la lutz solara per fotosintèsi mejançant la clorofilla que caup dins los cloroplasts, que lor balha sa color verda. Fòrman una de las subdivisions (o règne) dels Eucariòtas. Son, classicament amb las algas (amb las cianobacterias) e los campairòls, l'objècte d'estudi de la botanica.[1] . Le nombre d'espècias de plantas es dificil de determinar, mas en 2010, s'estimava entre 300 000 e 330 000 espècias descritas, que la màger part, entre 260 000 e 290 000, serián d'espermafitas[2].
Galariá[modificar | modificar la font]
-
-
Los fruits del palmièr de Palmira, Borassus flabellifer (localament sonat Thaati Munjelu) venduts dins un mercat de Guntur, Índia.
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Referéncias[modificar | modificar la font]

seg_langs: bug_Latn oci_Latn oci_Latn unk unk oci_Latn unk unk unk unk unk unk unk unk unk oci_Latn


text:
Pournoy-la-Chétive
Pournoy-la-Chétive es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait De l'ancian País messin, en lo Isle.
- Domeni de la glèisa de Mètz contesté pel pòrti de Lorraine.
- Pel tractat de Nomeny (1604), Pournoy i aguèt atribuit a Mètz.
- Vilatge destruit l'an 1944 e totalament reconstruit.
- Dépendait de l'ancien Pays messin, en l'Isle.
- Domaine de l'église de Metz contesté par le duc de Lorraine.
- Par le traité de Nomeny (1604), Pournoy fut attribué à Metz.
- Village détruit en 1944 et entièrement reconstruit.


text:
Còp de ponh
Se nomena còp de ponh als còps que s'infligen amb lo ponh cerrat, copant, generalament a autre persona, amb l'intencion de defensa o ataca.
La tecnica del còp de ponh ordinari s'executa cerrant lo ponh e copant amb lo meteis, alineat orizontalament amb lo braz, sent l'element d'aplicacion de chasque la forza exercida lo braz. Ay autre variante de còp de ponh dins la que lo ponh se coloca vertical (amb la palma de la man mirant acia un lateral en vegeda d'acia ajos) e mirant ligerament acia dejós en relacion al braz, de forma que los deds que golpeen sean únicament l'índic e lo corazón. Es aqueste últim lo còp de ponh utilizat normalament en Kung-Fu e lo recomendat per aquel qu'aya pas tenit un entrenamient apropiat (ya que d'aquesta forma es fòrça mai difícil romperse la munheca en cas de farlo mal).
Se emplea lo còp de ponh, amb diferentes nombres e distintas tecnicas variantes, en fum d'arts marcialas, amb sistèmas de defensa e ataca personala sens armas, coma dins lo Tai-Jitsu.
Conegut tanben coma puñetazo en Espanha, trompón, quiño o puñete en America Latina.


text:
Ret d'Universitats Institut Joan Lluís Vives
La Ret d'Universitats Institut Joan Lluís Vives (en catalan Xarxa d'Universitats Institut Joan Lluís Vives (IJLV) es una associacion sens tòca lucrativa entre d'institucions academicas dels Païses Catalans. Foguèt creada en 1994 e a per objectiu de coordenar l'ensenhament, la recèrca e las activitats culturalas de las divèrsas institucions academicas que ne fan partida e de potenciar l'usatge de la lenga catalana.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo 28 d'octobre de 1994, los rectors de 13 universitats de l'arc mediterranèu s'amassèron a Morella (vila del nòrd del País Valencian) per i signar l'acta de constitucion d'una associacion d'universitats amb entitat juridica pròpria e sens tòca lucrativa: la Ret d'Universitats Institut Joan Lluís Vives. Recebèt aqueste nom pr'amor d'onorar la memòria de l'umanista valencian Joan Lluís Vives.
A l'ora d'ara, l'Institut Joan Lluís Vives es format per 22 universitats. Aquesta associacion representa un collectiu superior a 430 000 personas, que 400 000 ne son estudiants, 26 000 professors e 10 000 membres del personal d'administracion e servicis.
A las universitats qu'amassa la Ret s'impartisson mai de 1400 diplòmas que condusisson a l'obtencion de 300 diplomaturas, 360 licéncias e 740 programas de doctorat. S'i ofrisson, a l'encòp, 60 quites estudis e 930 mastèrs e de corses de post-gra. Totes los domenis del saber i an preséncia: Bèlas Arts, Umanitats, Sciéncias Socialas, Sciéncias de l'Educacion, Sciéncias Experimentalas e Environamentalas, Sciéncias de la santat, Arquitectura, Engenhariá e Educacion Fisica.
Universitats qu'intègran la Ret IJLV[modificar | modificar la font]
- Universitat Abat Oliba (Barcelona)
- Universitat d'Alacant
- Universitat d'Andòrra
- Universitat Autonòma de Barcelona
- Universitat de Barcelona
- Universitat de Girona
- Universitat de las Illas Balearas
- Universitat Internacionala de Catalonha
- Universitat Jacme I (Castelló de la Plana)
- Universitat de Lhèida
- Universitat Miguel Hernández d'Elx
- Universitat Dubèrta de Catalonha
- Universitat de Perpinhan
- Universitat Politecnica de Catalonha
- Universitat Politecnica de Valéncia
- Universitat Pompeu Fabra (Barcelona)
- Universitat Ramon Llull (Barcelona)
- Universitat Rovira i Virgili (Tarragona, Reus, Tortosa, Vila-seca e el Vendrell)
- Universitat de Valéncia
- Universitat de Vic


text:
Ronchamp
Ronchamp es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Ronchamp es situat al nòrd-èst de França. D'una superfícia de 2 354 ectaras que 1 648 son de bòsques, la comuna s'adorsa als contrafòrts dels Vòges sonés, al nòrd, per se dobrir sus una plana, a l'oèst. Ronchamp es localizat a 20 quilomètres de Belfòrt, a 30 quilomètres de Montbéliard e a 45 quilomètres de Vesoul, prefectura de la Nauta Sòna. Ronchamp es asagat per Rahin.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1285, Milon de Ronchamp fasiá partida dels convidats del comte de Chiny, durant las festivitats que durèron gaireben una setmana e pendent las qualas se debanèron las ajustas e torneges, entre Montmédy e Chauvency-le-Château. Lo senhor de Ronchamp èran en companhiá dels Faucogney, Annegray, Sant-Rémy, Oiselay e Moncley, e d' autres nòbles borguinhons. Jacques Bretel, que conta aquelas jornadas, lo cita en lo sieu poèma, Lo Torneg de Chauvency.
- houillères de Ronchamp (sègle XVIII - sègle XX).


text:
Batalha de Salamina
La Batalha de Salamina foguèt una batalha navala de la Segonda Guèrra Medica qu'aguèt luòc lo 29 de setembre de 480 avC. Se debanèt entre la flòta dei ciutats grègas coalizadas e la flòta de l'Empèri Pèrsa. Lei Grècs capitèron de destruire una partida importanta de la flòta e d'empachar una ofensiva terrèstra còntra Peloponès.
Somari
Fòrças en preséncia[modificar | modificar la font]
Fòrças grègi[modificar | modificar la font]
Segon l'istorian grèc Erodòt, la flòta grèga èra compausadi de 360 a 380 naviris. Segon l'escriban atenenc Èsquil — que participèt a la batalha dins la flòta de sa ciutat — lei Grècs tenián 310 naviris sus lo prat batalhier. Enfin, segon lo mètge e filosof Ctesias, la flòta grèga coalizada alinhava solament 210 naviris. Lo contingent principau èra aqueu d'Atenas (110 a 180 unitats). Lo comandament èra dirigit nominalament per lo generau espartenc Euribiades e sota la direccion vertadiera dau generau atenenc Temístocles. Lu caps de la flòta èran donc devesits. Lu caps atenencs volián atacar lu Pèrs per reconquistar Atenas e una partida dau nòrd de Grècia. Lu caps dei ciutats de Peloponés volián se replegar per evitar la destruccion dei naviris grècs e protegir lo sud de Grècia d'una accion de la flòta enemiga.
Fòrças pèrsi[modificar | modificar la font]
Segon Erodòt, la flòta pèrsa èra compausada au començament de la guèrra de 1207 naviris. Pasmens, li pèrdas èran ja importanti avans la batalha de Salamina en causa dei dificultats de navigacion dins la Mar Egèa. Totjorn segon Erodòt, un tèrç dei naviris pèrs foguèt aprefondats per una premiera tempèsta au larg de Magnesia. Puei, una segonda tempèsta dins la region de l'illa d'Eubèa auriá entraïnat la pèrda de 200 naviris. Enfin, lu atacas enemigi, especialament lo combat navau de l'Artemission, aurián destruch 50 unitats. Lo racònte d'Erodòt declara que li pèrdas foguèron remplaçi mai cita solament un renfòrç de 120 naviris siá un efectiu d'aperaquí 670 unitats pèrsi per la batalha de Salamina. Segon d'autrei testimoniatges, lu Pèrs tenián 1000 naviris segon Platon e Ctesias, 1200 segon Doriskos, 1300 segon Isocrates. Lo nombre iniciau de 1207 naviris es regularament citat. Lu istorians modèrns consideravan que l'Empèri Pèrs èra pas capable de gardar mai de 600 naviris actius dins la Mar Egèa. Pasmens, un nombre tant feble es tanben gaire acceptat. Ansin, li estimacions modèrni situan lo nombre de naviris pèrs entre 600 e 800.
Lo comandament de la flòta èra nominalament sota lo contraròtle dau rèi Xerxès Ièr que va observar la batalha dempuei la costat. De mai, certanei contingents èran ostils entre elei e la division lingüistica de l'Empèri èra una fònt suplementària de dificultats dins l'organizacion dau comandament. En revènge, au nivèu tactic, lu naviris pèrs avián un avantatge de manobrabilitat. Li rasons d'aquel avantatge son pas clari : diferéncia de fusta, manca d'entretenh dei naviris grècs en causa de la pèrda dau pòrt d'Atenas o benlèu massa suplementària de l'infantariá pesuca grèga embarcada sus lu naviris per atacar a l'arrambatge lu Pèrs ?
Debanament[modificar | modificar la font]
Li descripcions anticas de la batalha son relativament pauc precisi. Coma la geografia locala es relativament malaisada, es donc possible que degun ague una vision clara dau debanament dau combat dins lu rengs grècs.
Lo luòc de la batalha foguèt impausat per lu Grècs. Èra un destrech fòrça estrech per demenir la largor dau prat batalhier e limitar l'avantatge numeric de la flòta pèrsa. Aquela tactica aviá ja foncionat corrèctament a l'Artemission onte lu Pèrs avián perdut dos naviris per un naviri grèc destruch. Pasmens, en causa de l'avantatge numeric fòrça superior dei Pèrs, lu Grècs s'èran retirats ambé la conclusion d'un endrech encara mai estrech que l'Artemission èra necessari per batre la flòta pèrsa. En fòra d'aquelei consideracions tacticas, la dificultat premiera dei Grècs èra la division entre lu partisans d'una batalha a Salamina e aquelei d'una retirada per protegir Peloponés. L'entraïnament de la batalha foguèt fòrçat per Temístocles que mandèt un espion a Xerxès per li donar un avans-gost dei divisions grègi e lo convencre de l'oportunitat d'una ataca.
La flòta grèga èra probablament organizada segon doas linhas orientadi sus un axe nòrd-oèst sud-èst. L'aila senèstra èra ocupada per lei naviris atenencs, l'aila drecha per lo contingent espartenc e lo centre per lo rèsta dei naviris coalizats. Lu naviris pèrs foguèron probablament devesits en dos grops. Lo premier èra cargat d'atacar dirèctament lu Grècs a partir d'una organizacion en tres rengs. Lo segond, compausat de naviris egipcians, èra cargat de far lo torn de l'illa de Salamina per enceuclar totalament lu naviris grècs.
Consequéncias[modificar | modificar la font]
Consequéncias militaras[modificar | modificar la font]
La desfacha de Salamina marquèt l'aplant de l'avançada pèrsa vèrs lo sud de Grècia e la fin deis operacions principali per l'annada 480 avC. Lo morau dei soudats grècs foguèt renfòrçat e poguèron bastir un sistèma de fortificacions per protegir la region de Peloponés. En revènge, lo prestigi de l'Empèri Pèrs e lu capacitats militari de la sieuna armada èran d'ara endavant limitadi car la sieuna flòta èra plus capabla d'avitalhar li tropas terrèstri. Li conquistas pèrsi dins la Mar Egèa èran tanben menaçadi per d'atacas navali grègi. La batalha de Salamina es donc un succès decisiu per lu Grècs e marca lo retornament de l'iniciativa dins lo conflicte.
Consequéncias istoricas[modificar | modificar la font]
Coma lu batalhas de Maraton e dei Termopilas, la batalha de Salamina a un estatut « legendari » dins l'istòria grèga probablament en causa dau contèxte fòrça desfavorable ai Grècs avans lo combat. Eclipsa generalament la batalha de Platèa que s'acabèt per la desfacha vertadiera dei Pèrs durant la Segonda Guèrra Medica. D'autra part, en considerant que Grècia antica, especialament Atenas, foguèt lo premier endrech ont apareguèron li basas de la filosofia e de la sciéncia occidentala, mai d'un istorian a declarat qu'una desfacha grèga a Salamina auriá cambiat l'evolucion de l'istòria umana en empachant o limitant l'emergéncia de la civilizacion grèga dau sègle V avC. Pasmens es totjorn malaisat d'escriure l'Istòria a partir d'eveniments fictius. D'efèct, l'exemple dei ciutats grègi d'Anatòlia ja conquisti au sègle precedent mostra qu'èra possible per lu pòbles conquists per lei Pèrs de gardar e desvolopar li sieunas culturas. De mai, la civilizacion atenenca foguèt permesa per la concentracion de poders e de riquesas dins Atenas precisament gràcias ai sieus succès còntra lu Pèrs.


text:
Simon V de Montfòrt
Simon V de Montfòrt (vèrs 1208 - 4 d'aost de 1265), còmte de Leicester e de Chester, foguèt un dei senhors anglés pus poderós dau sègle XIII. Fiu dau cap crosat Simon IV de Montfòrt, partiguèt en Anglatèrra onte l'Ostau de Montfòrt teniá de fèus. Cap militar e administrator confirmat, venguèt rapidament un dei caps de la noblesa desirosas d'aumentar lei limits de l'autoritat reiala e d'obtenir la formacion d'un parlament. En 1258, lei Provisions d'Oxford contentèron sei revendicacions ambé la creacion d'un conseu de quinze senhors cargats de dirigir lo reiaume ambé lo rèi. Pasmens, en 1261, Enric III (1216-1272) obtenguèt lo sostèn dau papa per rompre l'acòrd entraïnant una guèrra civila entre partisans dau rèi e partisans dau parlament. Inicialament venceire en 1264, Simon ordonèt la formacion d'un parlament dubèrt a la noblesa e a la borgesiá. Pasmens, foguèt batut e tuat en 1265 a la Eversham marcant la restauracion de l'autoritat reiala. Après aquela desfacha, sa familha foguèt exilada.


text:
Estadi Tomás Adolfo Ducó
L'Estadi Tomás Adolfo Ducó o Estadia d'Huracán tanben conegut com lo Palais (el Palacio en castelhan) que tròba a Buenos Aires dens lo quartièr de Parque Patricios e qu'acesa las partidas de fotbòl deu Club Atlético Huracán.
La soa capacitat qu'ei de 48 314 plaças. Que ho inaugurat en 1949 mes la purmèra partida jogada que ho ua confronatcion d'Huracán contre Boca.
Que deu lo son nom a un militar pròche de Juan Domingo Perón e important president istoric deu club.
Qu'ei lo lòc on se virè ua de las scènas mei emblematicas deu cinema argentin dens lo filme Lo secret deus sons uelhs.


text:
Seth
Seth qu'ei un diu egipcian màger deu cap de can e sénher deus èrms. Qu'ei ua divinitat de las ambiguosas.
Qu'ei famós per aver, per traída, aucit lo diu Osiris (lo son quite hrair) e per aver combatut Òrus (lo hilh postum d'Osiris) entà'u panar lo tròn d'Egipte. Que's poderé créder atau de que seré lo diu deu mau puisqu'Osiris qu'ei un diu juste e que lo son hilh qu'ei associat dab lo poder deus faraons (Òrus que'n seré estat lo purmèr).
Seth, totun, que ho, en epòcas mei anticas hèra pregat e, mei que mei, qu'ei lo diu qui combat cada ser Apofis (la sèrp tenebrosa) devath la tèrra au costat de Ra, só e pair deus dius.


text:
Viriville
Nom desconegut en arpitan (Viriville en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
I a mai de 200 ans ara una femna trucada Jeanne Sappey #far don de totas las siás riquesas, als joves del vilatge de Viriville, perque totes los ans en lo sieu remembre fagan una granda fèsta. An perpétué la tradicion fins a ara.
Il y a plus de 200 ans maintenant une femme appelée Jeanne Sappey fit don de toutes ses richesses, aux jeunes du village de Viriville, pour que tous les ans en son souvenir ils fassent une grande fête. Ils ont perpétué la tradition jusqu'à maintenant.


text:
Estructuralisme
L'estructuralisme es una escòla teorica de las sciéncias socialas e umanas que Ferdinand de Saussure n'es a l'origina. Considera l'objècte d'estudi coma un sistèma dividit en elements que s'acampan entre eles. Per analizar aquel scientificament, cal doncas estudiar las relacions qu'an entre eles e cossí aquelas afèctan la globalitat, qu'alquela aquerrís una significacion al delà de la soma de las partidas.
L'estructuralisme desvolopèt un corrent important dins l'art e arquitectura, debanat subretot entre los ans 1950 e 1970 (estructuralisme (art)), e tanben una escòla teorica scientifica (estructuralisme scientific) dins de la filosofia analitica.
Somari
L'estructuralisme en lingüistica[modificar | modificar la font]
Saussure prepausava l'estudi de l'estructura de la lenga dins un moment donat, en contraste amb la lingüistica diacronica, que se cargava d'estudiar l'evolucion de la lenga lo long del temps.
Una de las aplicacions mai reüssidas de l'estructuralisme es a la fonologia. Roman Jakobson e l'escòla de Praga analizèron las caracteristicas articulatòrias de cada son, los dividint en parelhs que se destavan coma un sol trach (per exemple + sonor - sonor), essent la basa de l'AFI que s'utilisa ara. Atal venguèt possible d'estudiar la distáncia objectiva entre los diverses fonèmas dins l'ensems de las lengas.
Al subjècte de la morfosintaxi, l'estructuralisme introduís la nocion de sintagma, opausada a aquela de paradigma. Un sintagma estudia una paraula e las relacions gramaticalas qu'establís a la frasa ("en oritzontal"), per veire cossí cambia lo sens s'es dins una posicion o dins una autra, se depend d'un autre mot o non e se se vei afectada pels mots a l'entorn. En cambi lo paradigma se fixa dins las relacions "en vertical", es a dire, entre un mot e totes aqueles que poirián ocupar lo meteis luòc (per exemple entre los noms comuns que prenon de sens dins un contèxte donat).
L'estructuralisme dins la literatura e la pensada[modificar | modificar la font]
La literatura comença a èsser interdisciplinària, perque una estructura sociala poiriá venir dins tèxte per èsser legida e interpretada pels cercaires e dins aquel sens se pòt considerar que l'estructuralisme daissèt la plaça a la semiotica o semiologia. Tenguèt gran succès dins la narracion, qu'analizava los elements estructurals que formavan una istòria abstraccion facha de las seunas especificacions. Es a dire, fòrça istòrias an de tipes de personatges e de menas que l'argument se debanar que constuisson de variantas d'una protoïstòria, malgrat que l'ambient, los noms o l'estil sián diferents. Roland Barthes, Northrop Frye, Louis Althusser e Michel Foucault d'en primièr utilizèron aquela apròcha.[1] Quitament, se cresiá que l'esperit e la coneissença se poirián se descompausar en una seriá d'elements atomics universals, dins una idèa eissida de la tradicion de Democrit e davancièra dels memes.
En literatura foguèt creat lo concèpte d'intertextualitat, que cada òbra a d'elements dels tèxtes anteriors, que son partida de l'estructura culturala, pasmens que l'autor legiguèt pas aquelas fonts. L'òbra concrèta se definís justament lo biais que s'intègra la tradicion anteriora e cossí se liga amb los mai elements del sistèma, e atal las innovacions que balha.
L'estructuralisme en sociologia e antropologia[modificar | modificar la font]
Claude Lévi-Strauss estudièt las relacions de parentat coma un sistema que los membres poirián s'opausar dins una seriá de traches e donar de sens a l'ensems social. Tanben estudièt coma estructuras fixas los mites, provant que per de societats diferentas se trapava d'istòrias similaras e doncas devián aver una foncion semblabla. Mai tard s'espandiguèt als seus estudis sus la nutricion e d'autres camps amb l'idèa que totas las culturas son de variacions d'una seriá fixa de sistèmas.
Subrevida de l'estructuralisme[modificar | modificar la font]
L'estructuralisme provoquèt una revolucion perque faguèt apevar las sciéncias socialas e umanas sus la recerca per identificar las estructuras objècte d'estudi. Fòrça d'aquelas trobalhas continhan d'èsser vivas. Mas dempuèi los ans 1960 sorgiguèron de reaccions contra, coma la gramatica generativa en lingüistica (Noam Chomsky) o la deconstruccion (amb Jacques Derrida). Jacques Lacan e Louis Althusser son tanben redevables a aquel movement.
Las criticas passan per la susinterpretacion (s'assimilan fenomèns ignirant lo contèxte, e que benlèu deurián pas se comparar), l'aplicabilitat dificila a las questions quotidianas e la negacion dels apòrts individuals al sistèma. Mai que mai, foguèt denonciat l'etnocentrisme de l'escòla, perque supausa que los esquèmas occidentals son extrapolables a d'autres cultures, fasent dels europèus los universals.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- (ca) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en catalan intitolat « Estructuralisme ».
- ↑ (ca)"Coneixement cultural i històric” de Gonçal Mayos (UB).


text:
Mar de China Orientala
La mar de China Orientala es una mar costièra de l'èst d'Asia e forma una part de l'ocean Pacific. Cobrís una aira de 1 249 000 km². Es limitada a l'èst per las illas japonesas de Kyushu e Ryukyu, al sud per Taiwan e a l'oèst per la China continentala. Es religada amb la Mar de China Meridionala per l'estrech de Taiwan, e amb la mar de Japon per l'estrech de Corèa; al nòrd, se dobrís sus la mar Jauna.
Los territòris ribairencs de la mar son (en començant al nòrd e en seguir dins lo sens de las agulhas del relòtge): la Corèa del Sud, Japon, Taiwan e la Republica Populara de China. En chinés se sona la mar de l'Èst (东海, Dong Hai), en japonés 東シナ海 (Higashi Shina Kai) e en corean 동중국해 (Dong Jungguk Hae). En Corèa de vegadas tanben la dison mar del Sud (Nam Hae).
Entre autres, i desboca lo fluvi blau o Yangtzi. A part de las illas mencionadas, per la còsta chinesa s'i tròban las de Chongming, Putuoshan e Zhoushan, e al nòrd de l'archipèla de Ryukyu i a las illas Senkaku, administradas per Japon e reclamadas per China.


text:
Boris Leonidovich Pasternak (n. en 1890 a Moscòu, dins l'Empèri Rus tzarista, m. en 1960 en URSS) foguèt un escrivan rus-sovietic. Recebèt lo Prèmi Nobel de Literatura en 1958.
La siá òbra màger es lo roman epic e istoric, situat durant las annadas de la Revolucion de 1917 e la Guèrra civila entre roges e blancs que seguiguèt, titolat Doctor Zhivago, editat fòra l'Union Sovietica en 1957 e que coneguèt sul pic un succès immens en pel mond entièr. Foguèt adaptat al cinèma per lo realizator britanic David Lean en 1965.
Acusat d'antisovietisme e de traïdorici a la siá patria, embandit aicesta meteissa annada de l'Union dels Escrivans de l'URSS, ne foguèt alavetz forçat de recusar l'autreg del Prèmi Nobel de Literatura e lo refusar.
Èra, a de mai, poèta d'inspiracion futurista (La miá sòrre la vida, 1922, Segonda naissença, 1932).


text:
Gnathostomata (Vertebrata)
Los gnatostomats (Gnathostomata) son un grop d'animals vertebrats provesits de mandibulas articuladas. Lo grop se considera tradicionalament coma una superclassa e s'i incluson las classas mai conegudas de peisses, anfibians, reptils, aucèls e mamifèrs. D'estudis genetics recent faguèron tornar classificar Gnathostomata coma un grop.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia Fauna Europaea : Gnathostomata (en)
- Referéncia ITIS : TSN 159783 Gnathostomata (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Gnathostomata (en)


text:
Sauna
Un sauna es un banh de vapor de nautas temperaturas, que vària entre 70 °C (dins los saunas umides o banhs turcs) e 80 °C o 90 °C (dins los saunas secs).
Se passa dins de pichons espacis clauses generalament de fusta, e fornís als usatgièrs d'efèctes benefics per l'organisme a travèrs de l'eliminacion de toxinas mercé a la sudacion. Per aquela rason s'utiliza per de fins igianicas e terapeuticas.
Istòria[modificar | modificar la font]
Etimologia[modificar | modificar la font]
Lo mot sauna proven del finlandés e fa referéncia als banhs tradicionals finlandeses e tanben, als ostals de banh. Ven del mot arcaïc savńa. I a d'autres mots equivalents dins las lengas balticas e finesas[1].
Primièrs saunas[modificar | modificar la font]
Los primièrs saunas èran forats escavats dins de bauces e que èran destinats per de demoranças per l'ivèrn. Evolucionèt cap a d'ostals de fuòc ont s'escalfavan pèiras a una temperatura elevada. Per ofrir una granda sensacion de calor, aquelas se molhavan amb d'aiga e s'espandís la vapor d'aigua. L'aumentacion aparenta del luòc incitava a quitar lo vestit. Son encara utilizats en Finlàndia, abitualament los jorns fèstas.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Häkkinen, Kaisa (2004): Nykysuomen etymologinen sanakirja. WSOY: Helsinki. pp. 1131–1132 (Diccionari etimologic modèrne finlandès)


text:
Utilizaire:Cedric31
S'accedissètz a aquesta pagina sus un site autre que Wikipèdia, aquò vòl dire que sètz sus un site miralh o un site que fa de reütilizacion de contenguts. Prenètz nòta qu'es possible qu'aquesta pagina siá pas a jorn e que la persona identificada a probablement pas cap d'afiliacion amb lo site ont vos trobatz. L'original d'aquesta pagina se tròba sus http://oc.wikipedia.org/wiki/Utilizaire:Cedric31 .
- Utilizaire Òme
- Utilizaire Tèrra
- Utilizaire demòra Euròpa
- Utilizaire demòra França
- Wikipedian d'Occitània
- Utilizaire demòra Lengadòc
- Wikipedian demòra Tolosa
- Wikipedian utilizant lo dialècte lengadocian
- Burocrata Wikipèdia
- Administrator Wikiccionari
- Administrator Wikilibres
- Patrolha RC
- Utilizaire lengas
- Administrator Wikipèdia


text:
Omar Sívori
Enrique Omar Sívori (Buenos Aires, lo 2 d'octobre de 1935 e lo 17 de heurèr de 2005) mei conegut com Omar Sívori que ho un fotbolaire argentin tanben naturalizat italian qui comencè la soa carrièra dab River Plate (1952 - 1957) abans de passar a la Juventus de Turin (1957 - 1965).
Que joguè dens las seleccions nacionaus deus sons dus país.
En 1961 qu'arrecebó lo Ballon d'Or de la revista francesa France Football.
Qu'acabè la soa carrièra dens lo SSC Naples en 1969.
Que's morí a Buenos Aires dens lo quartièr nadau de San Nicolás d'un cancer.


text:
Brueissariá
La brueissariá (var. broisheria) o la mascariá designa un ensems de practicas tradicionalas de magia que la sieuna fin es de dire o de getar de sòrts, de sortilègis o de maleficis.
La persona que l'exercís se considèra coma investida de poders subrenaturaus e se sòna brueis -ssa (var. bruèis -ssa, broish -a), belin -a (o embelinaire -a), fachilhier -iera, fachinier -iera (var. -ièr -ièra, -èir -èira, haitilhèr -a), masc -a (o emmascaire -a), poisoniera (var. posoèr -a), sorcier -a (var. -ièr -ièra, -èir -èira).[1]
Aquel art foguèt considerat coma suspècte per quauquei culturas. Lei religions monoteïstas, fondadas caduna sus una revelacion divina, la condemnèron sovent coma erètja (pasmens, la glèisa catolica declarèt lo catarisme coupable a l'encòp d'eretgia e de brueissariá). A l'Edat Mejana, demest lei catolics e lei protestants, foguèt assimilada a una forma de « culte dau Diable ». En 1484, Innocenci VIII promulguèt la bulla « Summis desiderantes affectibus »[2] autorizant l'Inquisicion a agir en matèria de brueissariá.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ TDF: Cf. l'entrada "sourciero".
- ↑ « En desirant ambé fervor suprèma ».