text:
Un lector que tròba que hasói tròp de publicitat tà la tèsi occitanista, unionista, quant a la classificacion deu gascon, e que'm caleré deishar la paraula aus tanhents de la tèsi autonomista. Alavetz, com non poish pas deishar díser que la posicion gasconista n'ei compartida per nat lingüista "seriós", que m'acontentarèi de'm referir au parèr d'ua equipa universitària solida, de reputacion internacionau. Dongas, que'm permeteratz de citar aquiu un tèxte
de l'Acadèmia Heidelberguesa de las Sciéncias (Heidelberger Akademie der Wissenschaften
- Universitat de Heidelberg). Qu'ei tirat de l'introduccion qui obreish la presentacion deu Diccionari onomasiologic deu Gascon Ancian (Dictionnaire onomasiologique de l'Ancien Gascon- DAG
). L'Universitat de Heidelberg qu'a ua longa tradicion d'estudi deu gascon medievau, fondada peu praube professor Kurt Baldinger
, un romanista soís de gran reputacion. Que'u devem, en particular, un còrpus lexicau de l'occitan medievau e un aute deu gascon medievau. Aqueth diccionari de gascon ancian que compda 18 volumets peu moment, n'ei pas acabat, l'esfòrç tà espandí'u qu'ei vadut internacionau. Segon Kurt Baldinger e los sons eretèrs de l' Universitat de Heidelberg, lo gascon qu'ei ua lenga autonòma plan diferenciada de l'occitan. Com lo tèxte qui vs'èi causit n'ei pas redigit sonque en alemand, que vse'n èi hèita ua arrevirada. Totun, que vs'èi hicat lo tèxte originau a la seguida de l'adaptacion gascona.
Gascon, lenga autonòma o dialècte ?
Despuish hòrt de temps ençà, n’i a pas avut nat diccionari on
i serè descriut lo lexic deu gascon ancian de manèira especifica. Lo solet tribalh
lexicografic dont dispausam , plan incomplet, qu’ei un lexic parciau deu
bearnés e deu dialècte baionés qui remonta a la fin deu sègle 19 (1897) e qui hasó en
1997 l’objècte d’ua reedicion revisitada, totun shens nada extension qui i
incluiré mots addicionaus.
Lo gascon que pòt estar considerat, a costat deu francés,
deu francoprovençau e de l’occitan, com a ua de las quate lengas de la Galloromania.
Qu’ei debatut si lo gascon a d’estar considerat com a lenga pròpia
o com a dialècte de l’occitan.
Lo hèish d’arguments
en favor de l’autonomia deu gascon
laguens lo maine sudromanic qu’estó establit au sègle vint, en prumèra linha per Kurt
Baldinger (1919-2007) e lo projècte de recèrca sus la lenga deu sud de França a
l’atge mejan qu’espelí. En encapar lo diccionari de gascon ancian, òm que s’a interessat a la partida lingüistica per lavetz mei negligida de la
lexicografia romanica. Deu punt de vista lingüistic, lo gascon que fòrma un tot
sui generis. Las soas singularitats
foneticas e lexicaus, la soa sintaxi que’u confereishen l’estatut de lenga
autonòma.
Enqüèra medish quan lo còs professionau avè tendéncia a considerar lo gascon com a dialècte, aqueste idiòma qu’èra reconegut
com a unic e particular la-hens lo maine
de l’occitan. Los estudis recents suu protogascon de Jean-Pierre Chambon e
Yan Greub (Revue de Linguistique romane 60,2002,473-495) qu’an hèit pes a la presa de posicion clara
de Kurt Baldinger sus la plaça deu
gascon, en bèth muishar lo proto-gascon
qu’existiva dejà au sègle 600 mentre, deu son costat, l’occitan que non èra
enqüèra constituit en aquera epòca.
La pronóncia gascona de la letra v com s’estosse ua b qu’indusí lo famós jòc parauler qui Joseph
Justus Scaliger (1540-1609) e hasó a
prepaus deus gascons : Felices populi, quibus vivere est bibere.
La geografia periferica de Gasconha enter los Pirenèus, la mar de Gasconha e Garona que i a faiçonat lo gascon deu punt
de vista etnic com lingüistic. Lo
gascon que compda com a grop lingüistic de l’ensemble pirenenc qui hè pont enter lo gallo-romanç e l’ibero-romanç. En préner en compde l’examen deu gascon
ancian com lo deu gascon contemporanèu, òm que's pòt avisar per qué lo gascon èra
percebut com a lenga distinta a l’atge mejan, e, tà’c díser peu mei baish cap,
a despart de la gran lenga deus trobadors. Hens las Leys d’Amor, un compéndium gramaticau
e d’art poetica de la mieitat deu sègle
14, lo gascon que i figura en bona plaça com a « lengatge estranh »
juntament dab lo francés, l'anglés, l'espanhòu e lo lombard.
Gaskognisch, autonome Sprache oder Mundart?
Bislang gibt es kein Wörterbuch, das den Wortschatz der
altgaskognischen Sprache gesondert darstellt. Das einzige umfassende
lexikographische Werk ist ein Wörterbuch zum Teilgebiet der Bearnesischen und
der Mundart von Bayonne aus dem 19. Jh. (V. Lespy/P. Raymond, Dictionnaire
béarnais ancien & moderne, 1887), das in einer 1997 überarbeiteten, aber
nicht erweiterten Neuauflage vorliegt.
Gaskognisch kann neben Französisch, Frankoprovenzalisch und
Okzitanisch als viertes Sprachgebiet der Galloromania bezeichnet werden.
Es ist umstritten, ob Gaskognisch als eigene Sprache zu
werten oder als Mundart des Okzitanischen einzugliedern ist.
Des Fragekomplexes zur Autonomie des Gaskognischen in der
Südromania hat sich im 20. Jahrhundert vor allem Kurt Baldinger (1919-2007)
angenommen und das Forschungsprojekt zur Sprache Südfrankreichs im Mittelalter
ins Leben gerufen. Mit der Schaffung des Altgaskognischen Wörterbuchs (siehe DAO/DAG
)
begann man, das bis dahin vernachlässigte Sprachgebiet der Romania
lexikographisch zu erforschen. In sprachlicher Sicht bildet das Gaskognische
eine Einheit sui generis. Seine phonetischen und lexikalischen Eigenheiten,
seine Syntax räumen ihm den Status einer eigenständigen Sprache ein.
Auch wenn die Fachwelt vermehrt dazu tendierte, das
Gaskognische dem Okzitanischen als Mundart anzugliedern, herrscht Einigkeit
über die Sonderstellung des Idioms im okzitanischen Sprachraum. Die jüngsten
Forschungen zum Protogaskognischen von Jean-Pierre Chambon und Yan Greub (Revue
de Linguistique romane 60,2002,473-495) festigten Kurt Baldingers klar
getroffene Stellungnahme zum Gaskognischen und zeigten, dass sich bereits um
600 das Protogaskognische ausgebildet hat, also zu einer Zeit, als sich das
Okzitanische noch nicht konstituiert hatte.
Dazu gehört auch bereits die Aussprache b für v, die Joseph
Justus Scaliger (1540-1609) später zu dem berühmten Wortspiel über die
Gascogner verleitete: Felices populi, quibus vivere est bibere.
Die geographische Randlage der Gaskogne zwischen Pyrenäen,
Atlantik und Garonne prägte das Gaskognische in ethnischer wie sprachlicher
Sicht. Es zählt zu der Sprachgruppe der pyrenäischen Einheit, die den Übergang
vom Gallo- zum Iberoromanischen bildet. Schaut man sich die Einschätzung des
Altgaskognischen von den Zeitgenossen an, so stellt man fest, dass das
Gaskognische bereits im Mittelalter als eigene Sprache verstanden wurde,
zumindest in Abgrenzung zur Hochsprache der Troubadours. In den Leys d’Amors,
einem grammatikalischen und poetologischen Kompendium von ca. 1350 zählte es
als lengatge estranh zu den Fremdsprachen, aufgeführt zusammen mit Französisch,
Englisch, Spanisch und Lombardisch.
L'unica conclusion que'n tirarèi qu'ei la qui segueish: n'ei pas vertat que la classificacion deu gascon com a dialècte de l'occitan e hasca unanimitat en çò deus lingüistas. La formula "occitan gascon" en plaça de "gascon" n'ei, per via de consequéncia, pas ben trobada e qu'ei d'evitar, pr'amor en aqueste ahar, n'ei pas briga justificat de voler a tot hòrt impausar ua opinion classificaira com s'estosse ua vertat beròi acceptada per tots, en abséncia de critèris scientifics, valeders e acceptats per tots, qui pogossen har servir entà justificar-la. Voler impausar la soa ideologia qu'ei har mustra d'irrespècte e de mesprès envèrs tots los qui'n son d'ua capèra diferenta. La formula "occitan gascon" en plaça de sonque "gascon" n'ei en realitat pas necessària ni desirabla pr'amor non ahíg estrictament arren a la definicion scientifica de l'idiòma, sonque tà entresenhar sus l'ideologia deu son autor, çò qui, en realitat, cad complétament hòra subjècte.


c: text/html

text:
Pappo
Norberto Anibal Napolitano, mei conegut deu son nom d'empont Pappo (La Paternal, Buenos Aires, lo 10 de març de 1950 - Luján, província de Buenos Aires, 25 de heurèr de 2005) que ho un deus màgers guitarristas argentins de ròc e de blues.
Que comencè dab lo grop Los Gatos puish que joguè dab Los Abuelos de la Nada abans de fondar e de gavidar lo son pròpi grop : Papo's Blues (amassa dab David Lebón a la baisha).
Que joguè tanben dab Led Zeppelin e dab B. B. King qui l'invintè a júnher dens lo Madison Square Garden.
Que's morí en 2005 en càder dab la soa Harley Davidson dens lo Partit de Luján.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Carrèla
Una carrèla es una maquina simple que consistís en una ròda amb una gòrja o mai, per que passa una còrda o un cable e qu'es mobil a l'entorn d'un axe central.[1] Las carrèlas s'utilizan per cambiar la direccion d'una fòrça, per amplificar una fòrça, o per a transmètre lo moviment de rotacion a d'autras carrèlas, podent variar la velocitat angulara que caduna vira.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Coma dins lo cas de las autras maquinas simplas, la descobèrta de la carrèla e la seuna adopcion dins la vida quotidiana de l'èsser uman benlèu ven de la preïstòria. Dins l'antiquitat s'utilizava coma dispositius d'elevacion de cargas, que se podián combinar tanben amb los plans clinats. Las maquinas simplas s'utilizavan sobretot per las grandas òbras de construccion de l'edat antica, encara que qualques exemples coma per las piramidis Egipcianas s'utilizèt ni de ròdas nimai de carrèlas, perque los Egipcians dispausavan pas d'aquelas aisinas per la construccion.[2]
En practica, las carrèlas poirián aver èsser desvolupadas a partir de l'experiéncia en l'usatge de las còrdas passadas per las brancas dels arbres. Las mai ancianas que coneissèm datan del sègle XIII AbC venent d'Assiria, las aplicacions èran de carrèlas d'una gòrja que seviguèron per posar l'aiga.[3][4] Existisson de referéncia de l'usatge de carrèlas coma una invencion vèrs 700 AbC[5]
Per la pròva escricha de l'usatge de carrèlas coma aisina, avèm la formulacion de la teoria de la carrèla atribuida a qualques referéncias d'Arquites de Tarent, pasmens, [6] aquel recuelh de referéncias considèra pas lo grèc coma autor de l'invencion.
L'usatge de la ròda per d'aplicacions mecanicas diferan de las mai tradicionalas (carris, torns, eca...) perque lo seu principi es de translatar de cargas amb un minim de frotament apareguèt en Mesopotamia al sègle XVI AbC. Utilizant de ròdas, la resisténcia se limita a aquela qu'oferís l'axe de ròtlament a la rotacion amb una carga determinada. Dins aquels contexte, se conéis pas lo moment que se generalizèt l'usatge de carrèlas de còrdas coma aisina per levar de cargas.[7]
L'explicacion del principi del palanc dins las proposicions d'Arquimedes provoquèt un fòrt vam e se difusèran las aplicacions de las maquinas simplas. Un exemple que met en practica lo quite Arquimedes se pòt trobar dins lo libre de Plutarc, nomenat La vida de Marcèl, escrich en 75. Aquel libre, tracta del general Roman Marc Claudi Marcèl III, que prenguèt Siracusa pendent la Segonda Guèrra Punica e que foguèt parcialament responsable de l'assassinat d'Arquimedes, que contribuiguèt fòrça a la defensa de la ciutat, construiguent de maquinas militaras que servisson per rebutar las atacas. Dins una partida del libre, se conta cossí lo rei Ieron II faguèt encalar una nau de la seuna armada e desfièt Arquimedes de la mòure.[8] Encara que l'invent de les politges compostes s'atribueixen a Arquimedes, també es troben descrites al text Mec. Prob. 18 d'Aristòtil.
Arquimedes, en mai, va creèt un dispositiu elevador,[9] essent lo primer exemple d'usatge de carrèlas en elevadors documentat, que tanben foguèt untilizat a l'Edat Mejana per mòure de cargas verticalament.
Sistèmes de transmission linària[modificar | modificar la font]
Se caracterizan per l'usatge de còrdas (que pòdon èsser tanben fials o cables) que transmeton la fòrça linària aplicada a una carga mejans una o mai carrèlas per tirar la carga. Aqueles sistèmas accomplisson de tascas puntualas e intermitantas de levatge e de manòbra per levar de cargas e l'installacion pòt èsser permanenta (com pels poses) o ben temporària (per exemple per las òbras).
Eficacitat mecanica d'una carrèla[modificar | modificar la font]
Una carrèla (o un sistèma de carrèlas) pòt aver diferents usatges. Una aplicacion imediata consistís a poder desplaçar una carga dins un sens diferent d'aquela de l'aplicacion de la fòrça. Pasmens, es tanben possible de desmultiplicar la fòrça de levatge jogant sul desplaçament diferencial dels elements que compausan lo sstèma. Lo principi, fòrça simple, s'explica per la conservacion del trabalh dins un sistèma (levat los de frotaments). Quand la carga es desplaçada d'una distància , lo trabalh fornit per la desplaçar es egal a . Es necessàriament egal al trabalh de la fòrça aplicada a l'autre extrémitat de la còrda. Atal, se l'autre extremitat auriá estat desplaçada de (diferent de ), la fòrça aplicada verifica siá
Lo rapòrt
es nomenat rapòrt de demultiplicacion. La concepcion d'un sistèma de carrèlas visa simplament a aumentar mai possible aquel rapòrt, en multiplicant la longor de còrda necessari per desplaçar lo punt d'aplicacion de la carga.
Una autra explicacion utiliza la mecanica estatica per observar que la carga aplicada.
Carrèla simples[modificar | modificar la font]
Existís fòça biaias d'utilizar las carrèlas.
Carrèla simpla d'una gòrja fixa[modificar | modificar la font]
Lo biais mai simple d'utilizar una carrèla é de l'ancorar dins un supòrt, penjar un pes en un tèrme de la còrda, e tirar l'un autre tèrme per auçar lo pes.
Una carrèla simple fixa produtz cap d'avantatge mecanic: la fòrça que se deu aplicar es la meteissa que s'auriá demandat per auçar l'objècte sens la carrèla. La carrèla, pasmens, permet d'aplicar a la fòrça una direccion mai aisida.
Un bon exemple de l'utilizacion d'una carrèla d'una grja fixa es aquela dels poses, que la fòrça umana sufís per levar la carga d'un ferrat.
Carrèla d'una gòrja simpla mobila[modificar | modificar la font]
Une autre biais d'utilizar una carrèla es de la fixar a la carga, de fixar una extremitat de la còrda al supòrt e de tirar amb l'autre extremitat, per desplaçar a l'encòp la carrèla e la carga.
La carrèla d'una gòrja mobila permet de mermar la fòrça necessària al desplaçament de mitat (lo punt d'ancroratge suportant l'autre mitat), mas demanda un desplaçament de l'extremitat de còrda tirada pel doble de la distància del desplaçament de la carga.
Carrèlas compausadas[modificar | modificar la font]
En practica, mai s'utiliza de carrèlas, mens lo sistèma es eficient. Aquò se deu a la friccion del sistèma als luòcs que se fa lo contacte entre los cables e la carrèla e tanben a la friccion deguda a la rotacion del mecanisme a l'entorn d'un supòrt.
Un dels avantatges de las carrèlas compausadas suls autres tipes de mecanismes d'elevacion es que cada carrèla se sotmet a las meteissas tensions e fòrças, de biais que se pòt dessenhar eficaçament aquel que pòt suportar l'aparelh aisidament. D'autres tipes de sistèmes (que pòdon combinar de carrèlas amb de palans e d'autres sistèma) pòdon demandar diferents e mai complicadas combinasons de cables e dessenhs de carrèla, segon la posicion d'aquela dins lo sistèma.
Sistèmas de transmission continua[modificar | modificar la font]
I a mai sovent doas carrèlas e una coreja (e a vegada un codòl tendeire). Lo dessenh de la carrèla depend de la coreja utilizada. Amb una coreja còrba, la carrèla es una simpla ròda amb de redonds sul perfil (per mantenir la coreja). Amb una coreja plana, la carrèla a una (o mai) gòrja(s), çò que merma lo limpament. E amb una coreja sincròna, qu'es dentada, la coreja es tanben dentada. Las carrèlas per corejas sincrònas pòdon se presenter sens o amb un (o dos) braç(ces) per mantenir la coreja.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ DeCusa (es)Maquinaria en construcción; ed: ceac; 2000
- ↑ Rasmussen (en)How was the Great Pyramid built; Rasmussen Finn [pdf]
- ↑ Rihll (en)Mechanics; T.E. Rihll; 2004 [1]
- ↑ Chant (en)The Pre-industrial Cities and Technology; Chant Colin; 1999; resumit
- ↑ (en)Studies in ancient technology; Robert James Forbes; Resumit
- ↑ Huffman (en)Archytas of Tarentum; Carl A. Huffman; resumit
- ↑ Ascensores-domingo>(ca)Història de l'ascensor; ed:Ascensores Domingo [2]
- ↑ Gamow (en)George Gamow; The great physicists from Galileo to Einstein; ISBN 0486257673; ed:Dover; 1961
- ↑ (en) Step savers for millions;Popular mechanics; 5 juny 2011


text:
Nòva França
Nòva França (en francés: La Nouvelle-France), foguèt una colonia francesa situada en America dau Nòrd. Foguèt fondada en 1543 e desapareguèt en 1763 après la victòria anglesa a l'eissida de la Guèrra de Sèt Ans. Aquela annexion marquèt la fondacion de l'Empèri Britanic e la fin del Primièr empèri colonial francés. Foguèt d'en primièr una colonia-comptador administrada par de companhiás colonialas, puèi una colonia de poblament reiala.
Lo territòri de la Nòva França aviá per capitala Quebèc e èra constituït de las colonias seguentas: Acadie, Canadà, e Loisiana. A son apogèu, compreniá tanben lo bacin del Sant Laurenç, dels Grands Lacs e del Mississipí, lo nòrd de la Prada, e una granda part de la peninsula de Labrador.
La posicion geografica de la Nòva França empechava l'expansion cap a l'oèst de las colonias britanicas d'America del Nòrd, e lo raliament de las tretze colonias a la Tèrra de Rupert. Aquò entrainèt fòrça tensions que culminèron amb la batalha de Jumonville en 1754, eveniment que provoquèt la Guèrra de Sèt ans que se soldèt per la capitulacion de la Nòva França en 1760, puèi lo tractat de París de 1763.


text:
Margaret Thatcher
Margaret Hilda Thatcher (1925-2013) quimista, avocada e femna politica, foguèt la primièra femna que venguèt primièra ministra del Reialme Unit, entre 1979 e 1990.
Biografia[modificar | modificar la font]
Margaret Thatcher nasquèt lo 13 d'octobre de 1925 a Grantham. Estudièt las sciéncias quimicas a l'Universitat d'Oxford, ont trabalhèt durant quatre ans coma cercaira. L'an 1951 se maridèt amb Dennis Thatcher, un naut executiu de l'indústria petrolièra, que l'introdusiguèt dins lo mond de la politica.
L'an 1953 comencèt d'estudiar lo drech tributari. Dintrèt al Partit Conservator, que lo sieu marit n'èra ja membre, e en 1959 ganhèt un sèti a la Cambra de las Comunas. Dos ans pus tard foguèt nomenada Secretària d'Estat per las Questions Socialas e, après, ministra de l'Educacion e de la Sciéncia durant lo govèrn del conservador Edward Heath. Dempuèi aquela carga, aboliguèt la nòrma qu'ordenava la distribucion gratuita de lach dins las escòlas, decision que provoquèt una ondada de protèstas.
Considerada la cap mai energica de l'ala drecha del Partit Conservador, suplantèt Heath a la direccion del partit, qu'ocupèt tre 1975. Elaborèt un programa rigorós contra la crisi de l'economia britanica mejançant la reduccion de l'intervencion estatala. Los sieus postulats principals foguèron, doncas, lo liberalisme e lo monetarisme estrictes. Tendèt tanben a retalhar los servicis socials.
Estudièt la renegociacion per la participacion del Reialme Unit a la CEE e l'abolicion del poder sindical. Lo sieu programa recebèt lo supòrt de l'opinion populara, e l'an 1979 atenguèt que los conservadors accediguèsson al poder per una larga majoritat. D'aquela manièra, venguèt la primièra femna britanica qu'ocupèt la carga de Primièra Ministra.
Durant lo sieu govèrn capitèt a redusir l'inflacion e melhorar la cotizacion de la liura esterlina. Malgrat aiçò, amendriguèt la produccion industriala, amb l'aument consecutiu del caumatge, triplat dempuèi la siá pujada al poder. De mai, proliferèron las falhidas d'entrepresas e bancas.
L'an 1982, Thatcher intervenguèt energicament dins la Guèrra de las Malvinas. La siá actitud foguèt plan vista per l'opinion publica britanica e aquel meteis an tornèt obténer la victòria electorala, aquel còp amb una larga majoritat.


text:
Estadi deu Soldier Field
Lo Soldier Field qu'ei l'estadi màger de la ciutat de Chicago e l'ostau de la famosa equipa de fotbòl american los Chicago Bears desempuish 1971.
Lo purmèr estadi que ho inaugurat en 1924 dab lo nom d'Estadi Municipau de Grant Park (Municipal Grant Park Stadium) puish, l'annada seguent, que ho vodat tanben a aunora la memòria deus sordat nòrd-americans caduts suu camps batalhèr (çò qui explica lo son nom present).
Que ho dramaticament amplificat e transformat a la debuta de las annadas 2000 çò qui lo he horabandir de la lista deus monuments istoric aus Estats Units (National Historic Landmark).


text:
Carles Martèl
Carles Martèl (ca 688 – lo 22 d'octobre de 741) que ho un Maire deu Palais e un capdau militar franc de la dinastia deus merovingians; qu'ei famós per estar estat victoriós, en 732 a la batalha de Peitius (732) (considerada coma la des.hèita mei septentrionau durant lo periòde d'expansion de l'Islam), per aver gavidat ua estona (entre 737 e 743) lo Reiaume Franc e per estar l'ajòu pairau de Carlesmanhe. Dins los territòris occitans Martèl e sas tropas francas causèron de grandas destruccions, en tornar del sètge de Narbona, ataquèron e saquegèron Besièrs e Agde abans d'atacar Magalona que destrusiguèron e puèi Nimes.


text:
Liyonês (dialècto)
Lo Liyonês est la variètât de l’arpetan parlâye a la vela de Liyon, dens lo Franc-Liyonês et dens los Monts du Liyonês.
Histouère[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
A la vela de Liyon, l'arpetan liyonês a probâblament étâ utilisâ come lengoua de la via de tot los jorns tant qu'u XVIIIiémo sièclo, mas dens los campagnes que sont dens lo contôrn, il at contignuâ a étre parlâ tant qu'u XXiémo sièclo. El at d’étot étâ dèpués lo Moyen-Âjo una lengoua ècrita, que ço sêye dens una rêson utilitèra ou dens una rêson litèrêra. Dês la fin du Moyen-Âjo, Liyon at ben tot plan abandonâ sa lengoua du payis, l’arpetan, u profit de la lengoua du Rê, lo francilien.
Ecritura[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Por ècrire lo dialècto liyonês de l'arpetan, y at la môda lârge de l'Ortografia de rèference ou ben la môda sarrâ de Martin & Vurpas. Ôtrament, il y at asse-ben la grafia de Conflens.


text:
foguèri a l´Estivada e un pauc de jorns de mai en Occitània. A l´Estivada, veguèri una cultura occitana mai ò mens viva. Mai dins la vida vidanta, subretot dins de certans endreches, se sembla mòrta la lenga Occitania. Dins lei carrièras, ai pas enlòc vist e ausitl´Occitan. L´imatge es fòrca frustrant. A la gara, se parla pas qu´en francés, leis botigas an solament d´estampèlas en francés, i a pas de libres occitans dins leis "librariás normalas", pas de mèssas occitanas dins leis glèisas...
Es pas de bòn sentir aquò per leis Occitans vertadièrs. Per segur, lo faut es per grand part a l´estat francés. Mai defòra l´endrech que l´estat francés a de leis se podriá au mendre utilisar d´estampèlas en occitan tambèn e aprene l´Occitan per mòstrar la bòna volontat envèrs leis Occitans vertadièrs. Espèri qu´aquò siga pas interdich en Franca d´uèi. Mai l´imatge es un briconèl melhor qu´aquelh en certans endreches en Alemanha. Au mendre, i a d´Occitanistas e una minoritat ambé l´Occitan coma lenga mairala que mòstran la volontat per sauvar la lenga.
En Irlanda, ca-que-la, l´imatge es mai coratjós. Pèr ailà, i a d´estampèlas en Irlandés, i a gaireben dins toteis leis botigas de libres en Irlandés e s´ausís de còps la lenga parlada entre de persònas sus leis carrièras, un fum d´activitats en Irlandés...
Leis Occitans leis mai credibles son per ieu aqueleis que parlan la lenga pèr d´afars de cada jorn lo mai sovent que possible, per exemple a persònas qui la parlan..
Aqueleis que montavan d´estampèlas pèr luchar pèr l´Occitan a l´Estivada mai parlavan alegrament en francés me semblan pauc credible. Aqueleis que o fasián e tambèn s´escambiavan en Occitan a l´estand, eleis son credibles per ieu!
Vistalhèri l´endrech de Gèrs après l´Estivada per passar un pauc de jorns pausadisos. Demandèri un pauc d´estatjants la situacion de l´Occitan. Me digùeron que l´Occitan foguèsse gaireben mòrt ailà, que se podriá comparar la situacion amb aquelh de leis lengas regionalas dins fòrca endreches a l´èst e l´oèst d´Alemanha. Una drolleta me diguèt que i a pas d´activitat deis joves pèr l´Occitan entorn de la pichòta vila de Nogaro. A l´Estivada me diguèron que i a bèn de joves que parlan plan l´Occitan dins lo despartament d´Avairon.
Amistats, Alex


text:
Cissé (Vinhana)
Cissé es una comuna francesa del departament de Vinhana e de la region de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Ja citat l'an 989 jol nom de cisiacos, #que découle del nom d'un proprietari gallo-romain, Cissé se situa al sud de Neuville-de-Peitau.
Déjà cité en 989 sous le nom de cisiacos, qui découle du nom d'un propriétaire gallo-romain, Cissé se situe au sud de Neuville-de-Poitou.


text:
Alexandrin
L'alexandrin qu'ei un vers qui deu son nom a l'òbra francesa Li Romans d'Alexandre on e ho emplegat. En francés (lenga on l'acent tonic e cad tostemps sus la darrèra sillaba de cada mot) qu'ei compausat de 2 emistiquis de 6 pès, qu'ei a díser un total de 12 pès.
L'occitan, au contre deu francés qu'a ua accentuacion naturaument marcada sus l'abans darrèra sillaba (e, au contre deu catelhan, non possedeish pas cap paraula proparoxitona). En aparéncia doncs, l'alexandrin occitan (lo gran vers de l'Etat d'Aur de la litteratura occitana) que conta 12 vers en inclusent la darrèra sillaba accentuada e en i bèth arrestar lo conte deus pès (lo vers que pòt donc contar ua sillaba mei, se la darrèra paraula b'ei accentuada sus l'avant darrèra sillaba).
Exemples[modificar | modificar la font]
Lo darrèr pè qu'ei marcat en negre e la cesura dab ua barra :
- Exemples medievaus :
No sai si•s fo pecatz / o remas per justiza
C'anc no volgro far patz / adonc, en nulha guiza,
Li borzes de Moissac, / lai can Pena fon priza ; [...] (118, 1)
Lo coms vens en Gasconha, / complitz d'alegretat,
Cant el ac de Tholosa / faita sa volontat, [...] (XXVI, 1-2)
- Exemples de l'Etat d'Aur occitana :
Aqueth Rei poderós / eisharruscla de guèrra,
Qui de son nom crenhut / pleèc tota la tèrra, (Lissandre lo Grand, "Poesias Gascoas")
Jo'm cranhi que vosauts / hètz tot a la bambòla,
I que hèra sovent / que v'i gausatz pecar, [...] (La Pastorala deu Paisan, hèita II)
Brave e digne guerrièr / que l'Espanha regarda,
Coma un autre Amadís / o l'àngel de sa garda [...] (Sancho Pança, I, 7, 111-112.)
Se dins lo desespèr / un òme s'abandona
N'escota ni dangier, / ni conseu, ni reson ; [...] (Lo Desespèr, Còntes).


text:
Indoeuropèu
Las lengas indoeuropèas que forman ua familha de lengas qui deriva d'ua lenga soca ipotetica, non-atestada dirèctament, lo protoindoeuropèu, qui's parlava au Neolitic, lhèu au nòrd de la mar Caspiana. Las lengas d'origina indoeuropèa, fòrça nombrosas, que s'espandín durant lo Neolitic e l'Antiquitat dens la màger part d'Euròpa e ua part d'Asia; puish, a partir de l'Edat Modèrna, uas quantas que s'espandín tanben dens d'autes continents. L'occitan qu'apartien a aquesta familha.
Somari
Gaireben dos sègles d'estudis indoeuropèus[modificar | modificar la font]
A partir del sègle XVII, maites sabents europèus notèron de semblanças estranhas entre lo grèc, lo latin, lo persan e de lengas europèas recentas; mas duscas a aquel moment, per una interpretacion literala de la Bíblia, se considerava l'ebrieu coma la lenga maire de totas las autras.
Pasmens, la descobèrta pels europèus del sanscrit a la fin del sègle XVIII permetèt de pausar l'ipotèsi d'una origina comuna al latin, al grèc, al gotic, a las lengas celticas, al persan e al sanscrit. En 1813, l'anglés Thomas Young creava lo mot indoeuropèu que serviguèt a designar a l'encòp aquel grop de lengas e la lenga comuna que ne derivan totas.
Lo deschiframent del persan vièlh (1846), de l'itita (entre 1880 e 1915), del tokharian (1908) e mai recentament del micenian foguèron tant de grandas etapas que per la comparason totjorn pus afinada permetèron de reconstruire lo protoindoeuropèu ; se parla de reconstruccion extèrna.
De la lenga los sabents an passat als indoeuropèus coma poblacion, cercant a establir lor fogal original, las diferentas epòcas de lors migracions, lor organizacion sociala, lor religion, etc.
Las lengas indoeuropèas[modificar | modificar la font]
Derivan dirèctament de l'indoeuropèu de lengas ancianas coma lo latin, lo grèc, lo celtic o lo sanscrit. De caduna d'aquelas lengas es eissit un grop de lengas.
Lengas latinas o romanicas[modificar | modificar la font]
Las lengas romanicas son l'occitan, lo catalan, l'aragonés, l'espanhòl, lo francés, lo francoprovençal, lo sosgrop retoromanic (romanch, ladin e friolan), l'italian, lo portugués, lo galèc, lo sarde, lo romanés, l' astur-leonés e lo dalmata.
Lengas germanicas[modificar | modificar la font]
Aquelas lengas son l'alemand, l'anglés, lo neerlandés, lo frison e las lengas escandinavas (feroés, islandés, danés, norvegian, suedés).
Lengas eslavas[modificar | modificar la font]
Las lengas eslavas, fòrça mai pròchas entre elas que las romanicas o las germanicas, comprenon un grop oriental amb lo rus, l'ucraïnian e lo bielorús, un grop occidental amb lo polonés, lo chèc, l'eslovac e lo sorab e un grop meridional amb l'eslovèn, lo sèrbe, lo croat, lo bosniac (cf. tanben sèrbocroat), lo macedonian e lo bulgar.
Lengas baltas[modificar | modificar la font]
Doas lengas d'aquel grop se parlan encara a l'òra d'ara, lo lituan e lo leton, pasmens n'i aguèt d'autras coma lo prussian vièlh que nos'n demòran de tèxtes.
Lengas indoarianas[modificar | modificar la font]
Se parlan sustot en al nòrd e al centre d'Índia, en Paquistan, Sri Lanka e Bangladèsh. Las qu'an lo pus grand nombre de locutors son l'indi e lo bengalin.
Fa partida d'aquel grop lo romaní, la lenga dels gitanos, dins una diaspòra presenta sus totes los continents.
Autras lengas[modificar | modificar la font]
Son tanben indoeuropèas las lengas dichas iranianas coma lo persan e lo curd, lo grèc, l'albanés, l'armèni e l'ancian grop tokharian (ara desparegut).


text:
441
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 441 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman d'Orient[modificar | modificar la font]
Perseguida dei combats acomençadas l'annada precedenta. En Armenia, lei Romans capitèron de rebutar l'ofensiva sassanida e lei Pèrses foguèron finalament obligats de se retirar. En revènge, au sud de Danubi, leis incursions dei Huns, guerriers nomadas fòrça mobils, contunièron. En particular, Sirmium foguèt assetjada e conquistada per lei cavaliers arquiers de l'estèpa.
Huns[modificar | modificar la font]
Perseguida dei combats acomençadas l'annada precedenta. Aprofichant la prioritat donada per lei Romans a la guèrra còntra l'Empèri Sassanida, lei Huns dau rèi Bleda poguèron assetjar e conquistar la vila de Sirmium.


text:
Carta 08
La Carta 08 (Língbā Xiànzhāng) es un manifèst signat a la fin de 2008 per mai de 350 intellectuals e promotors dels dreches de l'òme chinés per promòure las refòrmas politicas en Republica Populara de China.
Un dels autors de la carta, Liu Xiaobo, a recebut en 2010 lo Prèmi Nobel de la Patz.
Demandas[modificar | modificar la font]
- Modificacion de la constitucion
- Separacion dels poders
- Democracia legislativa
- Independéncia del poder judiciari
- Contaròtle public dels foncionaris
- Eleccion dels oficièrs publics
- Egalitat vila-campèstre
- Libertat d'associacion
- Libertat d'amassada
- Libertat d'expression
- Libertat de religion
- Educacion civica
- Proteccion de la proprietat privada
- Reforma de las talhas
- Securitat sociala
- Proteccion de l'environament
- Mesa en plaça d'un Estat federal
- Creacion d'una comission de justícia transitòria


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
diumenge, 8 de setembre de 2013
La videoneta dab Henri Darteyre
Lo praube Henri Darteyre qu'èra un gemèr retirat a Sent Lobert, deu costat de Lengon. Que's morí en 2012, a l'atge de ueitanta-nau ans. Com ac digó eth medish hens aquera video, lo son prumèr contacte dab lo francés qu'estó a l'escòla. No'n sabèva pas nat mot abans. Que l'agradava de cantar, en gascon com en francés.
Henri Darteyre (Sent Lobert) cantas gasconas per garrocs
S'encontratz problèmas tà espiar la video qu' amuishi amont, que la podetz véder dirèitament e mei aisidament suu site de dailymotion en clicant aciu.
5 comentaris:
-
-
Qu'a ua votz de las suberbèras e un sens deu ritme… «empecaple» ! Mercés per aqueth bròi present !
Joan-Ives G.
- 8 de setembre de 2013 a les 22:09
- 優次 (Yuji) ha dit...
-
Desencusa! Que'm sò enganhat ara ora d'esfaçar eth comentari qu'avia ua deca... Que volia díguer: "B'a un polit accent, aguest òme!".
- 10 de setembre de 2013 a les 6:31
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
Joan-Ives G: Òc, aquera videoneta de collectatge qu'ei preciosa. N'i a d'autas, particularament las de l'I.E.O. 65.
Yuji: nat problèma! E òc, qu'ei de gascon occidentau vertadèr. Gascon clar, totun.
- 12 de setembre de 2013 a les 9:04
-
-
Ah, quiò ! l'èi trobada la cadena IEO65. Avisar, qu'ei sus YouTube. Mercés per la sabença !
Joan-Ives
- 12 de setembre de 2013 a les 20:42
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
Joan-Ives, quiò, sus YouTube, perdon! Un tribalh fantastic de collectatge a carga deus de l'Ostau Comengés e de l'I.E.O 65.
- 13 de setembre de 2013 a les 8:53


text:
Parasit
Un parasit es un organisme que passa una granda partida de sa vida dins los teissits d'un autre organisme, e que i causa un damatge mas sens arribar a l'aucir dirèctament. Lo parasitisme existís dins totes los tipes d'èssers vius e dins totes los ecosistèmas. L'espècia que comença lo procèssus se nomena « parasit » e l'espècia parasitada se nomena « òste ». Lo parasitisme se produtz dins totes los tipes d'èssers vius e dins totes los ecosistèmas. Los damnatges causats pels parasits pòdon préne de formas variadas, dempuèi de patologias dirèctas fins a d'efèctes pus subtils coma de cambiaments de compòrtament de l'òste. Per exemple, las Cuculidae (cucus) meton lors uòus dins de nis d'autras espècias de manièra que lors creaturas siagan noiridas per d'autres parents; las creaturas de las Cuculidae (cucus) creisson pus rapidament que las autras, e fins finala las van fòrabandir del nis. L'interaccion biologica entre l'òste e lo parasit pòt arribar a se convertir en simbiòsi se lo parasit alluòc de noire a l'òste li pòrta de benefici. Se distinguís dos tipes de parasitisme, lo necrofag e lo biotrofic. Los necrofags son de parasits qu'utilizan l'òste fins a çò que l'aucisson; per contra los biotrofics mantenon viu l'òste. Atanben se classifica en « ectoparasitisme », en cas de parasits que demòran a l'exterior de l'òste e « endoparasitisme », en cas de parasits que demòran a l'interior de l'òste. Evolutivament, lo parasitisme biotrofic es un sistèma de vida fòrça capitat. Se s'usa una definicion larga, fins a la mitat de las espècias animalas an mantuna fasa de sa vida coma forma parasita, e lèu la totalitat dels animals salvatges albèrgan mantun parasit.


text:
Lista dei dirigents de Provença
Lista dei ducs, reis, còmtes e marqués de Provença.
Lo títol de còmte de Provença venguèt tardivament un títol de cortesiá a la cort dau Reiaume de França.
Somari
- 1 Ducs de la Provença merovingiana
- 2 Reis de Provença
- 3 Còmtes de Provença
- 4 Nòtas
Ducs de la Provença merovingiana[modificar | modificar la font]
Despuei lo partiment dau Reiaume entre lei fius de Clotari en 561, la Província d'Arle es dins sa totalitat restacada au reiaume de Gontran, es dire a Borgonha, segon una solidaritat naturala. Mai en rason de l'importància de la fenèstra mediterranèa, lei reis d'Austrasia an obtengut un corredor nomenat corredor austrasian que partent de lor territòri Auvernhat passa per Avinhon e arriba a Marselha[1].
A la mòrt de Sigebèrt en 572, son fiu Childebèrt II deguèt cedir a Gontran la mitat de Marselha. En realitat, la vila devèn una indivision sota l'autoritat dei dos sobeirans, representats per un solet foncionari nomenat per lo rei d'Austrasia. Aqueu corredor inclutz la ciutat d'Arle e sei territòris[2].
- Aubin (573-575) ; devèn puei evesque d'Usès (581)
- Diname (575-587), rector de Provença.
- Nicetius, (587-?), nomenat rector massiliensis Provincia per Childebert II.
Reis de Provença[modificar | modificar la font]
855-863 : Carles de Provença, fiu de Lotari I
863-875 : Loís II, fiu dau precedent
875-877 : Carles II lo Cauvet, oncle dau precedent
879-887 : Boson V de Provença (bosonide), espós de Ermengarda, filha soleta de Loís II. Còmte de Provença (870-879) nomenat per Carles lo Chauvet. Se proclamèt rei en 879 e nomenèt son parent Teobaud coma còmte d'Arle per bailejar Provença.
887-928 : Loís III l'Òrb, fiu dau precedent
911-933 : Uc d'Arle, maridat amb una filha de Boson V, bailejador dau renhe despuei 905.
còmtes d'Arle[3][modificar | modificar la font]
879-895 : Tibaud d'Arle (bosonide) († 895), maridat a Bèrta, filha de Lotari II.
...
905-928 : Uc d'Arle († 947), fiu dau precedent. En 928, devèn rei d'Itàlia e dona lo comtat d'Arle a son fraire Boson.
928-936 : Boson d'Arle (885 † 936), fraire dau precedent.
Còmtes de Provença[modificar | modificar la font]
Lo comtat de Provença es la continuitat dau comtat d'Arle. Lei reis de Borgonha e de Provença avián fisat l'administracion de lor reiaume en de còmtes que s'intitulèron còmtes d'Arle.
A la mòrt d'Uc d'Arle, Conrad I, rei d'Arle, aparcelèt lo comtat d'Arle en tres e nomenèt :
- Boson II, còmte d'Arle
- Guilhèm (fraire de Boson), còmte d'Avinhon
- Grifon, còmte d'Ate
Guilhèm e Boson eliminèron Grifon e Guilhèm morèt sens enfant, çò que fa que Boson reünifiquèt l'ancian comtat d'Arle que venguèt lo comtat de Provença. Lo títol de còmte d'Arle se transmetrà entre lei descendents dau fiu ainat de Boson II.
Dinastias de Provença[modificar | modificar la font]
947-968 : Boson II d'Arle († 968), còmte d'Arle (949), espós de Constança de Provença[4]
Lo comtat de Provença es puei una possession indivisa entre seis eiretiers : a la mòrt d'un còmte, sei fius devenon totei còmtes. Se lo còmte a pas de fiu, lo comtat revèn ai filhas (o sòrres) que son pas noviadas).
Quauquei còmtes se considerèron pron poderós per s'intitular marqués de Provença. Aqueu títol s'aplantarà definitivament dins l'Ostau de Tolosa. L'extincion de l'Ostau de Provença en 1093 e la transmission dau comtat dins mai d'un Ostau (de Tolosa, d'Urgèl e de Barcelona) met fin au regim de l'indivision, e abotiguèt ai Guèrras baucencas e a dos partiments. Lo premier, en 1125, se farà entre leis Ostaus de Tolosa (qu'a lo marquesat de Provença) e de Barcelona (qu'a lo comtat de Provença), au mesprètz dei drechs deis Urgèl e un segond partiment, vèrs 1150 devesirà lo marquesat en dos entre leis Ostaus de Tolosa e d'Urgèl (qu'a lo comtat de Forcauquier).
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ D'après Edouard Baratier, Istòria de Provença, pagina 93
- ↑ D'après Edouard Baratier, Istòria de Provença, pagina 93
- ↑ Foundation for Medieval Genealogy : Les Comtes de Provence
- ↑ De pas confondre amb Constança d’Arle, filha de Guilhem I e esposa dau rei Robèrt II de França


text:
62
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 62 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Cambiaments importants au sen dau govèrn roman ambé la mòrt de Burrus e la retirada de Senèca que s'ocupavan deis afaires publics dempuei lo començament dau rèine de l'emperaire Neron. Son successor foguèt Tigellin, prefècte dau pretòri e favorit de l'emperaire e de sa mestressa Popea, qu'avián pas sei capacitats. Tre la partença de Senèca, Neron volguèt esposar Popea. Pasmens, aperavans, èra obligat de repudiar sa frema Claudia Octàvia. Òr, Claudia Octàvia èra fidèla, respectava lei tradicions romanas e èra sostenguda per la populacion romana. Sa repudiacion foguèt donc un afaire malaisada. Neron ordonèt de torturar leis esclaus de sa frema per obtenir de confession per condamnar sa frema per manca de fidelitat mai la temptativa mau capitèt totalament car lei domestics resistèron ai borrèus. L'emperaire deguèt donc cambiar de pretèxte e acusèt sa frema d'infertilitat. Aquò li permetèt d'obtenir satisfaccion e d'exilar sa frema en Campània. Pasmens, sota la pression de la populacion, foguèt obligat d'autorizar lo retorn d'Octàvia en Roma onte sa mòrt sobda lo 9 de junh entraïnèt d'esmogudas dins la capitala.
En Orient, lo reiaume d'Armenia, protectorat roman, ataquèt lei regions occidentalas de l'Empèri Part entraïnant una guèrra novèla entre Parts e Romans. Lo generau Gnaeus Domitius Corbulo capitèt de protegir la frontiera e preparèt una campanha importanta per l'annada seguenta. Pasmens, Neron preferiguèt negociar ambé lei Parts una patz durabla.


text:
A faire durant votre séjour à Saint Quentin en Mauges
En plein Air
A découvrir
Villes et villages a visiter non loin de Saint Quentin en Mauges
A parcourir durant votre voyage à Saint Quentin en Mauges
Carte touristique, les principaux sites touristiques à Saint Quentin en Mauges et dans les environsCliquer sur l'icone de la carte touristique pour voir le détail, utilisez les boutons de zoom + et - pour étendre ou réduire la vue
Il manque un lieu ou un hébergement ? Complétez nos données, ou si il figure dans nos données Ajoutez des images et une description, c'est libre et gratuit et cela aidera les internautes.
Logement saisonnier à Saint Quentin en Mauges
Sinon en Gîte ?
- GÎTE RURAL LA JOUSSELINIERE à Le Pin En Mauges qui est à 3,2km de Saint Quentin en Mauges.
- GITE LES GLYCINES à Saint Florent Le Vieil qui est à 6,4km de Saint Quentin en Mauges.
- GÎTE RURAL LA SAULAIE à La Poiteviniere qui est à 6,4km de Saint Quentin en Mauges.
- GITE DU HAUT CHATELIER à Saint Laurent Du Mottay qui est à 6,7km de Saint Quentin en Mauges.
- BELLOYOURTE à Beaupreau qui est à 6,8km de Saint Quentin en Mauges.
- GITE MR ET MME BEAUPEL à Neuvy En Mauges qui est à 7,1km de Saint Quentin en Mauges.
- GÎTE DELAUNAY à Saint Florent Le Vieil qui est à 7,2km de Saint Quentin en Mauges.
- MEUBLÉ JEANNETTE ET LUCIEN DILÉ à Bourgneuf En Mauges qui est à 7,6km de Saint Quentin en Mauges.
- GÎTE LE MOULIN DE LA MARCHEBOIRE à Saint Laurent Du Mottay qui est à 7,9km de Saint Quentin en Mauges.
- GÎTE M ET MME BARANGER à Le Mesnil En Vallee qui est à 8,1km de Saint Quentin en Mauges.
- GITE A LA RONGERE à Botz En Mauges qui est à 8,6km de Saint Quentin en Mauges.
- CHÂTEAU DE PIEDOUAULT à Jallais qui est à 9,1km de Saint Quentin en Mauges.
- GITE LA FERME FLORENTAISE à Saint Laurent Du Mottay qui est à 9,7km de Saint Quentin en Mauges.
- GITE LE JEU DU MOULIN ROCHARD à Saint Laurent De La Plaine qui est à 9,7km de Saint Quentin en Mauges.
- GITE BAMBOU DU MOULIN ROCHARD à Saint Laurent De La Plaine qui est à 9,7km de Saint Quentin en Mauges.
- VILLAGE VACANCES LES JARDINS DE L'ANJOU à La Pommeraye qui est à 9,9km de Saint Quentin en Mauges.
- GITE DE LA HERVOURIE à Neuvy En Mauges qui est à 10,0km de Saint Quentin en Mauges.
- GITE CHATEAU DE MONTREVAULT à Montrevault qui est à 10,0km de Saint Quentin en Mauges.
- MEUBLÉ AUDOUIN LINDA à Saint Pierre Montlimart qui est à 10,0km de Saint Quentin en Mauges.
- GITE LA MAISON D'À CÔTÉ à Montrevault qui est à 10,1km de Saint Quentin en Mauges.
- GITE L'ACACIA DU MOULIN DE BRAIMBOEUF à La Chapelle Saint Florent qui est à 11,3km de Saint Quentin en Mauges.
- GITE DE BEL-AIR à Saint Remy En Mauges qui est à 11,9km de Saint Quentin en Mauges.
- GITE TOUT LUI FAUT à Montjean Sur Loire qui est à 11,9km de Saint Quentin en Mauges.
- GITE LA JOUANNERIE à La Chapelle Saint Florent qui est à 11,9km de Saint Quentin en Mauges.
- GITE BOISTAULT MARYVONNE à La Chapelle Saint Florent qui est à 11,9km de Saint Quentin en Mauges.
- GITE LES TILLEULS à La Chapelle Saint Florent qui est à 11,9km de Saint Quentin en Mauges.
- GITE LES GENETS DU MOULIN DE BRAIMBOEUF à La Chapelle Saint Florent qui est à 11,9km de Saint Quentin en Mauges.
- GÎTE LA MAISON BLANCHE à Montjean Sur Loire qui est à 12,1km de Saint Quentin en Mauges.
- MEUBLE DU TOURISME FOULONNEAU-COURBET à Andreze qui est à 12,2km de Saint Quentin en Mauges.
- MEUBLÉ L'ANCIENNE BOULANGERIE à Montrelais qui est à 12,3km de Saint Quentin en Mauges.
- MEUBLÉ PIERRES CARRÉES AU FIEF DES CORDELIERS à Montjean Sur Loire qui est à 12,4km de Saint Quentin en Mauges.
- Ensemble Touristique Le Fief des Cordeliers à Montjean Sur Loire, Gîte de M. et Mme Cojean qui est à 12,4km de Saint Quentin en Mauges.
- MEUBLÉ DE TOURISME LE FIEF DES CORDELIERS à Montjean Sur Loire qui est à 12,4km de Saint Quentin en Mauges.
- GITE CHARRIER YVETTE (5/7 PERS) à Les Epesses qui est à 12,4km de Saint Quentin en Mauges.
- MEUBLÉ LE CHALET DES BORDS DE LOIRE à Montjean Sur Loire qui est à 12,5km de Saint Quentin en Mauges.
- GÎTE LA CHAPELLE DE LA MEILLERAIE à Varades qui est à 12,7km de Saint Quentin en Mauges.
- GÎTE LA CLAVELIERE à Andreze qui est à 12,9km de Saint Quentin en Mauges.
- YOURTES AU BOUT DE L'ÎLE à Montjean Sur Loire qui est à 12,9km de Saint Quentin en Mauges.
- GITE LE PETIT ROBLAN à Le Fresne Sur Loire qui est à 13,0km de Saint Quentin en Mauges.
- GÎTE LE LOGIS DU PECHEUR à Le Fresne Sur Loire qui est à 13,0km de Saint Quentin en Mauges.
- GÎTE RURAL SITE DE LA MORINIERE à Andreze qui est à 13,0km de Saint Quentin en Mauges.
- LE LOGIS DU PÊCHEUR à Le Fresne Sur Loire qui est à 13,0km de Saint Quentin en Mauges.
- GÎTE BLANDIN PAUL à Ingrandes qui est à 13,1km de Saint Quentin en Mauges.
- GÎTE RURAL LE LOGIS DE L'ÉCRIVAIN à Andreze qui est à 13,1km de Saint Quentin en Mauges.
- GITE CHEZ ANNIE à Ingrandes qui est à 13,2km de Saint Quentin en Mauges.
- MAISON FAMILIALE D'HÉBERGEMENT à Chalonnes Sur Loire qui est à 13,5km de Saint Quentin en Mauges.
- CENTRE D'ACCUEIL - LES GOULIDONS à Chalonnes Sur Loire qui est à 13,5km de Saint Quentin en Mauges.
- MEUBLÉ LE BOUT DU BOIS à Chalonnes Sur Loire qui est à 13,6km de Saint Quentin en Mauges.
- GITE LOIRE LICORNE 2 à Chalonnes Sur Loire qui est à 13,6km de Saint Quentin en Mauges.
- GITE LOIRE LICORNE 1 à Chalonnes Sur Loire qui est à 13,6km de Saint Quentin en Mauges.
En chambre d'hôte
- CHAMBRES D'HÔTES LA JOUSSELINIERE à Le Pin En Mauges (3,2km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HÔTES RÊVERIE À TRAVERS LE MONDE à Chaudron En Mauges (5,2km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRE D'HOTES FRIBAULT MONIQUE à Botz En Mauges (5,5km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRE D'HÔTES JOSEPH MALINGE à Saint Laurent Du Mottay (6,1km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HOTES MR ET MME BEAUPEL à Neuvy En Mauges (7,1km de Saint Quentin en Mauges).
- TERRE CIEL à Botz En Mauges (7,9km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRE D'HÔTES LA GRANGE DU VIGNOT à Saint Florent Le Vieil (8,5km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HÔTES LOIRE CHARMILLES à Le Mesnil En Vallee (9,4km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D’HÔTES LE MOULIN NEUF à Beaupreau (9,8km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRE D'HOTES BOYER BEATRICE à La Chapelle Saint Florent (10,0km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRE D'HÔTES AUX PRÉAUX à La Pommeraye (10,1km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HOTES 2 LA BASSE GOUGEONNIERE à Neuvy En Mauges (10,6km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HÔTES LE CHAPÎTRE à Beaupreau (11,0km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HÔTES LE LOGIS DES TOURELLES à Beaupreau (11,0km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRE D'HOTES DALAINE FRANÇOIS à La Chapelle Saint Florent (11,3km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HÔTES LE MOULIN DE BRAIMBOEUF à La Chapelle Saint Florent (11,3km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HÔTES AU REPOS LIGÉRIEN à Saint Florent Le Vieil (11,7km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HOTES AUX LUMIERES DE LOIRE à Saint Florent Le Vieil (11,8km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HÔTES BAAN RUDOLF à Saint Remy En Mauges (11,8km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRE D'HÔTES LA PTIT' ARTISANNE à Montjean Sur Loire (12,1km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HÔTES LES 3 VALLÉES à Saint Florent Le Vieil (12,1km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HÔTES LES CÈDRES à Montjean Sur Loire (12,3km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HÔTES LE FIEF DES CORDELIERS à Montjean Sur Loire (12,4km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HÔTES L'EDEN à La Boissiere Sur Evre (12,5km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HOTES AU BOUT DE L'ÎLE à Montjean Sur Loire (12,9km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HÔTES CHÂTEAU DE LA MORINIERE à Andreze (13,0km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRE D'HÔTES AU BAC DE LOIRE à Ingrandes (13,2km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRE D'HOTES LAMOUR DE LA LOIRE à Ingrandes (13,3km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HOTES LA FENOUILLERE à Varades (13,3km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HOTES PALAIS BRIAU à Varades (13,6km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HOTES N. BONNY PERROT à Ingrandes (13,6km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HÔTES LE CLOSEAU à Ingrandes (13,6km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRE D'HOTES LE CLOS SAINT BRIEUX à Chalonnes Sur Loire (13,6km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HOTES AU CHATEAU DE LA JUMELLIERE à La Jumelliere (13,7km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRE D'HÔTES - R-M. ROCHER à Chalonnes Sur Loire (13,8km de Saint Quentin en Mauges).
- ANTOINE ET CHANTAL BESNARD - LES ORKYS DE LOIRE à Chalonnes Sur Loire (13,8km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HOTES VILLA LOIRE à Saint Germain Des Pres (13,9km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HOTES BEAUSOLEIL à Chalonnes Sur Loire (14,0km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HÔTES LE LOGIS DES MARINIERS à Chalonnes Sur Loire (14,1km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HOTES GABORY DANIELLE à Le Marillais (14,9km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HOTES LE CLOS DU MARAIS à Chemille (15,0km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HOTES LA GRANDE MENUERE à Varades (15,0km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRE D'HOTES ETAPE AU PAYS DES PLANTES à Chemille (15,8km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRE D'HOTES LA GUICHETIERE à Bouzille (16,3km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HÔTES LA TOUR GIRAULT à Saint Georges Sur Loire (16,4km de Saint Quentin en Mauges).
- Chambre d'hôtes La Tour Girault à Saint Georges Sur Loire (16,4km de Saint Quentin en Mauges), Chambre d'hôte de Mme Gallard-Brevet.
- CHAMBRES D'HOTES L'ALBIZIA à Saint Germain Des Pres (17,5km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HÔTES LA GRANGE à Geste (17,9km de Saint Quentin en Mauges).
- CHAMBRES D'HÔTES LOGE BROC à La Possonniere (17,9km de Saint Quentin en Mauges).
- CABANE DE LA BERNARDIÈRE à Saint Macaire En Mauges (18,1km de Saint Quentin en Mauges).


text:
Oganda
Oganda es un Estat d'Africa qu'a pas cap de frontièra maritima. Confronta a l'èst Kenya, al nòrd Sodan del Sud, a l'oèst la Republica Democratica de Còngo, al sud-oèst Rwanda e al sud Tanzania. Sa capitala es Kampala.
Lo gentilici es ogandés -esa.
Somari
- 1 Istòria
- 1.1 Lo poblament dau país
- 1.2 Lei reiaumes ogandés
- 1.3 Lo periòde coloniau
- 1.4 L'Oganda independent
- 2 Politica
- 3 Geografia
- 4 Economia
- 5 Demografia
- 6 Cultura
- 7 Liames intèrnes
- 8 Bibliograifa
- 9 Nòtas e referéncias
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo poblament dau país[modificar | modificar la font]
Coma lo rèsta de l'Africa Orientala, Oganda presenta un poblament complèx qu'es liat a la diversitat climatica e geografica dau país. Leis ocupants pus ancians èran de populacions de caçaires culheires khoisan. A partir dau millenari II av. JC, de populacions bantos, formadas de païsans e de norriguiers, migrèron dins la region. Eliminèron ò assimilèron lei populacions nomadas e comencèron d'eissartar la seuva. Puei, entre la fin dau millenari I av. JC e lo començament dau millenari II ap. JC, tres migracions de pòbles nilotics menèron dins lo nòrd de la region de populacions novèlas de norriguiers. Dins de circonstàncias mau conegudas, lo norrigatge venguèt una activitat de prestigi e la basa dau poder de l'aristocracia locala.
Lei reiaumes ogandés[modificar | modificar la font]
L'emergéncia dei reiaumes ogandés[modificar | modificar la font]
Segon la tradicion, lo premier reiaume de la region, dich Kitara, se formèt au sud dau Lac Albèrt a la fin de l'Edat Mejana. Dirigida per la dinastia dei Chwezi, agantèt son apogèu au sègle XV. Pasmens, au començament dau sègle XVI, mau capitèt de rebutar d'invasions de populacions niloticas que fondèron un reaiume novèu dich Bunyoro. Pasmens, una partida de l'elèit de Kitara capitèt de s'enfugir vèrs lo sud onte foguèron a l'origina d'Ankole, Rwanda e de divèrsei principats situats a l'oèst dau Lac Albèrt (Karagwe, Haya, Zinza, Ha...).
Bunyoro e Ankole[modificar | modificar la font]
Bunyoro dominèt la region fins au sègle XVII mai conoguèt un periòde de crisi durant lo sègle XVIII marcat per la pèrda de divèrsei territòris au profiech de Buganda e d'Ankole. Pasmens, conguèt un reviure de poissança durant la segonda mitat dau sègle XIX, especialament durant lo rèine de Kabarega (1869-1899) que capitèt d'importar d'armas de fuòc modèrnas.
Au sud de Bunyoro, lo reiaume d'Ankole aprofichèt lei dificultats de son vesin septentrionau per s'estendre vèrs lo nòrd. Agantèt son apogèu sota Mutambuka (1839-1867). Pasmens, deguèt faciar d'incursions recurrentas organizadas per de pòbles installats sus lo territòri dau Rwanda actuau.
Buganda[modificar | modificar la font]
Lo Reiaume de Buganda se formèt au nòrd-oèst dau Lac Victòria dins una region gaire favorabla au norrigatge. La produccion de bananas i venguèt la basa de l'economia e donèt un aspèct fòrça particular a la societat bugandesa. Au sègle XV, son organizacion èra basada sus un sistèma de clans dirigit per un rèi (dich kabaka) sensa poder vertadier. Lo pòble a l'origina d'una tala condefederacion es desconegut.
Au sègle XVIII, lei kabaka capitèron de renfòrçar sei prerogativas e d'estendre lo territòri bugandés au detriment de Bunyoro. Placèron lei províncias conquistadas sota son autoritat dirècta e n'utilizèron lei revenguts per crear un sistèma administratiu eficaç e centralizat. Durant la premiera mitat dau sègle XIX, durant lo rèine de Suna (1825-1856), Buganda s'afirmèt ansin coma la premiera poissança regionala e plusors estats deguèron li pagar tribut. Puei, dins lo corrent deis annadas 1840, lo kabaka intrèt en contacte ambé lei marchands swahilis dau Sultanat de Zanzibar, çò que li permetèt d'obtenir d'armas de fuòc (en cambi d'evòri).
Durant lo rèine de Mutesa (1856-1884), lei relacions comercialas se renforcèron ambé lei marchands swahilis e certaneis abitants de Buganda se convertiguèron a l'islam. Pasmens, l'influéncia de la religion novèla venguèt rapidament un problema e en 1875, Mutesa acceptèt l'ofèrta de l'explorator Henry Morton Stanley de li mandar de missionaris crestians per contrabalançar l'activitat dei predicaires musulmans. Ansin, de missionaris anglicans e catolics arribèron en Buganda en 1877 e en 1879.
Pasmens, lo kabaka Mwanga (1884-1898) se crosèt ambé lei missionaris e cremèt 42 crestians en 1886. Aquò entraïnèt de trèbols religiós grèus entre protestants, catolics, musulmans e animistas qu'afebliguèron grèvament lo país.
Lo periòde coloniau[modificar | modificar la font]
La conquista britanica[modificar | modificar la font]
Leis Europèus comencèron d'explorar la region dei Grands Lacs a partir deis annadas 1850 ambé John Speke (exploracion dei fònts dau Nil), Samuel Baker (descubèrta dau Lac Albèrt), David Livingstone (Lac Tanganyika) e Henry Morton Stanley. Après lo mandadís de missionaris anglicans en 1877, lo Reiaume Unit comencèt a s'interessar a Buganda. L'ocupacion d'Egipte en 1882 renforcèt aquel interès en causa de l'importància estrategica dei fònts dau Nil per aqueu país.
Dins lo corrent deis annadas 1880, leis avançadas alemandas entraïnèron donc una importanta activitat britanica dins la region. En 1886, Londres i abandonèt son aliat tradicionau (Zanzibar) au profiech d'un acòrd de partiment dei zònas d'influéncia en Africa Orientala. En 1888, lei Britanics fondèron una companhiá de carta (l'Imperial British East Africa Company, IBEAC) que foguèt cargada d'esplechar lei ressorsas de sa zòna. Puei, en 1890, un segond acòrd germanobritanic donèt ai Britanics l'egemonia en Oganda en cambi de l'illa de Helgoland.
La presa de contraròtle de Buganda foguèt realizada per Frederick Lugard que donèt d'armas ai protestants per vencre lei catolics. Puei, instaurèt una administracion indirècta basada sus leis estructuras administrativas bugandesas. En 1894, l'administracion de l'IBEAC foguèt remplaçada per un sistèma de protectorat dirigit per Londres.
Lo protectorat[modificar | modificar la font]
La mòrt de Mwanga, en 1898, entraïnèt de trèbols que durèron fins a 1900. Obligats de far de concessions, lei Britanics introguèron la nocion de proprietat privada au profiech dau kabaka, de son regent Apollo Kagwa (cap dau país fins a 1925) e dei captaus. Donèron tanben un ròtle major ai Baganda dins l'administracion coloniala. D'efèct, lo Reiaume Unit integrèt pauc a pauc lei reiaumes de la region dins un protectorat unic que foguèt a l'origina de l'Oganda actuau.
Durant aqueu periòde, Oganda foguèt enebit a la colonizacion blanca e lo poder coloniau encoratjèt la formacion d'una societat de païsans productors de bens d'exportacion. Favorizèt tanben l'evangelizacion dau país. Pasmens, mau capitèt d'empachar la formacion de partiments ben marcats au sen de la societat ogandesa. Lo pus important opausava leis abitants dau sud, eissits dei tres reiaumes de Buganda, de Bunyoro e d'Ankole, e leis abitants dau nòrd eissits de reiaumes nilotics mens organizats. Proprietaris de tèrras, lei premiers tenián lo poder economic mentre que lei segonds s'orientèron pauc a pauc vèrs de carrieras militaras. Un autre conflicte intèrne important èra l'oposicion entre protestants e catolics en causa dei « guèrras de religion » de la fin dau sègle XIX. Enfin, i aviá d'oposicions importantas entre plantaires de cafè, grands proprietaris terrencs e imigrats indians venguts trabalhar dins lei plantacions.
L'independéncia[modificar | modificar la font]
Après la Segonda Guèrra Mondiala, lei Britanics comencèron de donar mai d'autonòmia a Oganda per tenir còmpte de divèrsei movements demandant de reformas. En revènge, exilèron en 1953 lo kabaka Mutesa II qu'aviá dubertament reclamat l'independéncia. Ansin, dins lo corrent deis annadas 1950, Londres instaurèt una assemblada legislativa e permetèt l'emergéncia d'una vida politica ogandesa.
Milton Obote, fondator dau Congrès dau Pòble d'Oganda (UPC) que s'opausèt a l'egemonia de Buganda, ne venguèt la figura principala. Pasmens, en 1961, perdiguèt leis eleccions, boicotadas per lei Bugandés, còntra lo Partit Democrata d'inspiracion catolica e liberala. Lo kabaka creèt alora un partit per defendre seis interès (lo Kabaka Yekka, KY) e concluguèt una aliança amb Obote per contrar l'infuéncia dau DP.
En 1961, una conferéncia foguèt organizada a Londres per discutir de l'independéncia. Una constitucion instaurant un estat format de quatre reiaumes (Buganda, Bunyoro, Ankole e Toro), d'un territòri (Busoga) e de plusors districtes foguèron adoptada. Buganda gardava lei sieunas institucions intèrnas (compres sa polícia) e lei tres reiaumes avián tanben una autonòmia importanta. En 1962, la coalicion UPC-KY ganhèt leis eleccions e Obote venguèt Premier Ministre. Oganda venguèt independent en octòbre e Mutesa II foguèt elegit cap d'Estat en 1963.
L'Oganda independent[modificar | modificar la font]
Lo còp d'estat de Milton Obote[modificar | modificar la font]
Après l'independéncia, Milton Obote, partisan d'un estat unitari, s'opausèt rapidament a Mutesa II. En 1966, suspendiguèt la constitucion e se donèt lei plens poders. Buganda assaièt de s'i opausar mai l'armada ogandesa dirigida per Idi Amin Dada ocupèt lo reiaume e lo kabaka deguèt s'exilar a Londres. L'annada seguenta, una constitucion novèla foguèt adoptada. Suprimiguèt lei reiaumes, donèt lo poder a Obote e l'UPC venguèt partit unic.
Lo periòde d'Idi Amin Dada[modificar | modificar la font]
En 1971, aprofichant un viatge a l'estrangier de Milton Obote, lo generau Idi Amin Dada organizèt un còp d'estat e prenguèt lo poder. Fins a 1979, dirigiguèt lo país d'un biais dictatoriau e arbitrari. En 1972, expulsèt leis Indians e confisquèt sei bens. Pasmens, aquò desorganizèt l'economia e entraïnèt una crisi grèva. Unicament sostengut per Libia, ataquèt Tanzania en 1978 après l'acuèlh d'opausants ogandés per lo president Julius Nyerere. Dins aquò, l'armada tanziana capitèt de rebutar seis adversaris e de prendre Kampala en 1979. Idi Amin Dada deguèt s'enfugir en Libia puei en Arabia Saudita.
Lo retorn d'Obote[modificar | modificar la font]
Après l'afondrament dau regime d'Idi Amin Dada, de senhors de guèrra impausèron son autoritat sus la màger part dau territòri e lo govèrn sostengut per lei Tanzanians mau capitèt de restablir l'òrdre. En 1980, d'eleccions trucadas foguèron ganhadas per Milton Obote de retorn d'exili e Tanzania se retirèt l'annada seguenta. Doas guerilhas dichas Movement per la Libertat d'Oganda (UFM) e Armada de Resisténcia Nacionala (NRA) comencèron de luchar còntra lo govèrn novèu. Obote engatjèt una repression saunosa (300 000 mòrts) e capitèt de destrurre l'UFM. Pasmens, foguèt reversat en julhet 1985 per lo generau Tito Okello que gardèt lo poder mens de sièis mes car la NRA prenguèt lo contraròtle de Kampala en genier de 1986.
Lo periòde de Yoweri Museveni[modificar | modificar la font]
Yoweri Museveni restabliguèt l'òrdre en Oganda franc de la region deis Acholi que se revoutèron en 1986 e formèron l'Armada de Resisténcia dau Senhor. Per aquò, instaurèt a son torn un regime autoritari amb un partit unic e capitèt d'obtenir lo retorn d'una partida importanta deis Indians expulsats en 1972. Aquò permetèt un redreiçament de la situacion economica maugrat de dificultats engendradas per la preséncia de centenaus de miliers de refugiats tutsi arribats après de violéncias en Rwanda (250 000 en 1959). En mai d'aquò, Museveni capitèt de limitar lei devastacions de l'epidemia de SIDA dins son país.
Après la fin de la Guèrra Freja, liberalizèt lo regime e permetèt l'organizacion d'eleccions « liuras ». Contunièt tanben de menar de reformas socialas ambé l'introduccion de la gratuitat de l'escòla primària. En revènge, engatjèt largament l'armada ogandesa dins lei conflictes de devastacion. Sei fòrças ocupèron una partida dau nòrd-èst dau territòri de son vesin. I pilhèron lei ressorsas naturalas e foguèron a l'origina d'atrocitats nombrosas fins a son retirament definitiu en 2003.
En 2005, Museveni restaurèt lo multipartisme e modifiquèt la constitucion per poder contuniar de se presentar a la presidéncia. Foguèt aisament tornat elegir en 2006, en 2011 e en 2016 a l'eissida d'escrutinhs marcats per de violéncias, d'arrestacions d'opausants e de fraudas. En 2007, la guerilha deis Acholi s'acabèt ambé la desfacha de l'Armada de Resisténcia dau Senhor que deguèt quitar lo territòri ogandés[1].
Politica[modificar | modificar la font]
Oganda es una republica presidencialista. Lo president, elegit per la populacion per un periòde de cinc ans, es lo cap d'Estat e lo cap de govèrn.
Lo legislatiu es unicameral, e compausat de 292 membres.
Geografia[modificar | modificar la font]
Districtes[modificar | modificar la font]
Oganda es devesit en 45 districtes. Los districtes son totes nomenats d'aprèp lor ciutat principala respectiva.
- Adjumani
- Apac
- Arua
- Bugiri
- Bundibugyo
- Bushenyi
- Busia
- Gulu
- Hoima
- Iganga
- Jinja
- Kabale
- Kabarole
- Kalangala
- Kampala
- Kamuli
- Kapchorwa
- Kasese
- Katakwi
- Kibale
- Kiboga
- Kisoro
- Kitgum
- Kotido
- Kumi
- Lira
- Luwero
- Masaka
- Masindi
- Mbale
- Mbarara
- Moroto
- Moyo
- Mpigi
- Mubende
- Mukono
- Nakasongola
- Districte de Nebbi
- Ntungamo
- Pallisa
- Rakai
- Rukungiri
- Sembabule
- Soroti
- Tororo
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia d'Oganda
Demografia[modificar | modificar la font]
Cultura[modificar | modificar la font]
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliograifa[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Passèt en Congò e en Centrafrica. L'armada ogandesa menèt durant leis annadas 2007-2010 una guèrra secrèta que decimèt l'ARS.


text:
Albanie
L’Albanie (en albanês et en albanês tosco Shqipëria, en albanês guègo Shqypnija (lo nom vôt dére en arpitan payis de l’agllo), en aroumen Arbinishia ou Arbinişia, en grèco AλBavίa / Alvanía, en macèdonien AлбaHиja / Albanija) est un payis du ponant de la pèninsula des Balcans u sud-levant de l’Eropa, avouéc una uvèrtura sur la mar Adriatica et sur la mar Ionièna. El at una frontiére u nord avouéc lo Montènègro, u nord-levant avouéc la Sèrbie (Kosovo), u levant avouéc l’anciana Rèpublica yougoslava de Macèdonie et u sud avouéc la Grèce. La capitâla est la vela de Tirana.
Constituâ en tant qu’Ètat a la fin des guèrres balcaniques, en 1913, l’Albanie réste un payis mâl-cognu, du fêt de son isolament politico durent la seconda mêtiêt du XXo sièclo.
Somèro
- 1 G·eografia fesica
- 2 Toponimia et ètimologia
- 3 Histouère
- 4 Sociètât
- 5 Politica et administracion
- 6 Èconomia
- 7 Cultura
- 8 Pèrsonalitâts
- 9 Vêde avouéc


text:
Saint-Samson (Calvados)
Saint-Samson (Calvados) en normand ( Saint-Samson en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Sant-Samson a qualificat de bourg (burgus) en los chartes del Sègle XII[3].
Saint-Samson est qualifié de bourg (burgus) dans les chartes du Sègle XII[4].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée
- ↑ Modèl:Labor
- ↑ de Caumont,


text:
Montureux-et-Prantigny
Montureux-et-Prantigny es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La siá posicion sus un promontori domina la vallée de la Saône, a unitat|8|km {{}} al nòrd de l'anciana vila fortificada de Gray (Anautita-Saône), e n'a fach un ponch estrategic important al cors de desparièras epòcas.
Sa position sur un promontoire domine la vallée de la Saône, à 8 km au nord de l'ancienne ville fortifiée de Gray (Haute-Saône), et en a fait un point stratégique important au cours de différentes époques.


text:
Concerto per vriulon (Sibelius)
Lo concerto per vriulon en Re menor opus 47 de sibelius que ho compausat en 1903 e estreat dens ua purmèra version aquesta medisha annada, puish lo compositor que'u tornè adobar en estrear en 1905. qu'ei ua de las òbra màger deu repertòri deu vriulon e d'ua exigéncia tecnica de la granas.
Pupitres[modificar | modificar la font]
2 flabutas, 2 clarins, 2 clarinetas, 2 bassons, 2 trompas, 2 trompetas, timpani e còrdas.
Movements[modificar | modificar la font]
- Allegro moderato en RE menor (2/2 a la mesura)
- Adagio di molto en si b major (4/4 a la mesura)
- Allegro, ma non en Re major (3/4 a la mesura)


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement de Tübingen (416)
Liste des communes
Tübingen
Ville de Tübingen, localité de l'Allemagne de 88 000 habitants.
La mairie de Tübingen a un site Internet.
Rottenburg am Neckar
Ville de Rottenburg am Neckar, localité de l'Allemagne de 42 000 habitants.
La mairie de Rottenburg am Neckar a un site Internet.
Mössingen
Ville de Mössingen, localité de l'Allemagne de 20 000 habitants.
La mairie de Mössingen a un site Internet.
Ammerbuch
Ville d'Ammerbuch, localité de l'Allemagne de 11 000 habitants.
La mairie d'Ammerbuch a un site Internet.
Gomaringen
Ville de Gomaringen, localité de l'Allemagne de 8 500 habitants.
La mairie de Gomaringen a un site Internet.
Kusterdingen
Ville de Kusterdingen, localité de l'Allemagne de 8 200 habitants.
La mairie de Kusterdingen a un site Internet.
Bodelshausen
Ville de Bodelshausen, localité de l'Allemagne de 5 700 habitants.
La mairie de Bodelshausen a un site Internet.
Kirchentellinsfurt
Ville de Kirchentellinsfurt, localité de l'Allemagne de 5 500 habitants.
La mairie de Kirchentellinsfurt a un site Internet.
Dußlingen
Ville de Dußlingen, localité de l'Allemagne de 5 500 habitants.
La mairie de Dußlingen a un site Internet.
Dettenhausen
Ville de Dettenhausen, localité de l'Allemagne de 5 400 habitants.
La mairie de Dettenhausen a un site Internet.
Ofterdingen
Ville d'Ofterdingen, localité de l'Allemagne de 4 500 habitants.
La mairie d'Ofterdingen a un site Internet.
Starzach
Ville de Starzach, localité de l'Allemagne de 4 400 habitants.
La mairie de Starzach a un site Internet.
Nehren
Ville de Nehren, localité de l'Allemagne de 4 200 habitants.
La mairie de Nehren a un site Internet.
Neustetten
Ville de Neustetten, localité de l'Allemagne de 3 400 habitants.
La mairie de Neustetten a un site Internet.
Hirrlingen
Ville de Hirrlingen, localité de l'Allemagne de 2 900 habitants.
La mairie de Hirrlingen a un site Internet.


text:
Mosca domestica
Las moscas (var. moschas) son maites insèctes, generalament de diptèrs, que se sarran a la mosca comuna (Musca domestica).
Mosca comuna[modificar | modificar la font]
Los adultes mesuran entre 5 a 8 mm de long, de cap negrós, de torax gris vestit de quatre bendas negras e jaunenc enjós, amb un còs plan pelut. Sos uèlhs se compausan de mai d'un milierat de lentilhas e son rogencs. An pas qu'un parelh d'alas de tons grises.
Biologia[modificar | modificar la font]
Pòt pondre cada femèla a l'entorn de 500 uòus que fan cadun 1,2 mm de long. Las larvas, que son apòdas, s'alimentan amb de matèria organica, coma per exemple d'escobilhas e d'excrements. A mai d'èsser un element essencial de la cadena alimentària, qualques espècias de moscas escampilhan lo pollèn o facilitan la descomposicion de las remasilhas organicas.
Provèrbis[modificar | modificar la font]
- Ai volgut me far mèl, las moscas m'an manjat.
- Mai l'ase es magre, mai las moscas lo fissan.


text:
Teatro Colón
Lo Teatre Colomb (Teatro Colón en castelhan) qu'ei la mei grana sala d'opera (dab mei 3000 plaças) e de balet de la ciutat de Buenos Aires. Bastit en un vinteat d'annadas suber l'emplaçament de l'anciana gara deu camin de hèr de l'oest (Ferrocarril Oeste en castelhan) e dusau teatre de gran endom de portar aqueth nom dens aquesta ciutat (lo purmèr, toca tocant de l'Ostau Arroset, qu'ei uei lo dia lo Banco de la Nación Argentina, la Banca Nacionau) que s'estreè lo 25 de mai (diada de hèsta nacionau) de 1908. Qu'èra l'òbra de l'arquitècte Francesco Tamburini e de Víctor Meano. La copòla que ho ondrada per l'artista argentin Raúl Soldi.
Los talhèrs e colissas deu teatre que son sosterranhs e en partida situats devath la vesia plaça Lavalle.
Durant la soa istòria lo teatre que ho marcat per grans noms com los de : Arturo Toscanini, Enrico Caruso, Maria Callas, Plácido Domingo, Luciano Pavarotti, Ástor Piazzolla o Mercedes Sosa.
Situat dens lo quartièr de San Nicolás, lo Teatro Colón qu'ei pròche deu Teatre Nacionau Cervantes e tanben de la Sinagòga de la Congregacion Israelita de la Republica Argentina.


text:
Ailurus fulgens
Lo panda roge o pichòt panda es un mamifèr que viu dins Imalaia e al nòrd de Birmania. Son nom ven d’una lenga d’Imalaia, benlèu del nepalés.
Lo pichòt panda fa la talha d’un grand cat (60 cm) amb una longa coa. A lo còs ros , las patas e lo cap negres e blancs, de bendas jaunas sus la coa. Se pòt téner drech. Sas arpas li permeton de montar als arbres e de ne davalar lo cap en bas.
Los pandas gigants partisson fòrças territòris amb los pichons. Los pichons pandas manjan de bambós, de frucha, de racinas, d’aglands, de liquèns, d’uòus, d’aucelons, e de carn quand son en captivitat, mas un regim compausat de tròp de carn pòt provocar la mòrt.
Lo pichòt panda es principalament nuechenc. Viu dins los arbres per se noirir e escapar a son principal predator : la pantèra de las nèus.
Es un animal solitari. La reproduccion a luòc entre la mitat del mes de mai e la mitat del mes de julh. La femèla pòt aver dos pichòts al maximum. La gestacion dura en mejana 135 jorns, los pichons atenhon lor maduretat sexuala entre 18 e 20 meses.
L’espècia es actualament en dangièr per encausa del braconatge e de la reduccion de son espaci de vida.


text:
Portada (solfegi)
Ua portada o pentagrama qu'ei un ensemble de 5 linhas on las nòtas e son marcadas.
Au son començament la portada qu'ostendeish ua clau (qui marca l'emplaçament d'ua nòta qui implica la posicion relativa de las autas), la mesura e las alteracions (dièsis o bemòls de la gama emplegada).
A partir de la nòta de la clau las autas nòtas que son estruçadas de las mei baishas (jusonas) dinc las mei agudas (sobironas) e dens l'òrdi d'encadenament do, re, mi, fa, sol, la, si en pujant e do, si, la, sol, fa, mi, re, do en baishant.


text:
Carlos Andrés Pérez Rodríguez (27 d'octobre de 1922 - 25 de decembre de 2010) òme politic, foguèt president de Veneçuèla en dos periòdes: 1974-1979 e 1989-1993. Durant lo sieu primièr mandat, lo país foguèt conegut amb lo subernòm de "Veneçuèla Saudita" a causa del flux de petrodolars de las intradas per l'exportacion del petròli de Veneçuèla. Lo sieu segond mandat, a diferéncia de l'anteriora, foguèt marcat per escandals de corrupcion que culminarián amb la siá separacion de la carga, davant la declaracion de procedéncia del jutjament de merit de la part de la Còrt Suprèma de Justícia acusada mauversacion de fons publics e frauda a la nacion,[1] e la crisi sociala manifèsta en lo nomenat Caracazo. Tant los escandals de corrupcion coma lo Caracazo foguèron utilizats coma argument per Hugo Chávez e Hernán Grüber Odremán per dos assages de còp d'Estat lo 4 de febrièr e lo 27 de novembre de 1992, respectivament. En èsser separat de las siás foncions pel Congrès Nacional lo 21 de mai de 1993[2] pel delicte de mauversacion de fons publics, se convertiguèt en l'unic president en exercici en l'istòria a èsser destituit per una accion judiciala.
Condemnat per la justícia, recuperèt la siá libertat en 1999, en resultant elegit coma congressiste en lo Congrès de la Republica dissolgut per l'Assemblada Nacionala Constituenta que redigiguèt la Constitucion veneçuelana de 1999. Autoexiliat en la Republica Dominicana e en los Estats Units, foguèt acusat de divèrses delictes economics.


text:
Frabosa Sotana
Frabosa Sotana (Frabosa Sottana en italian) es una comuna de las Valadas Occitanas d’Itàlia, dins la província de Coni e la region de Piemont.
Geografia[modificar | modificar la font]
Sias fracions son Alma Ressia, Artesina, Gòsi, Planvinhal, Prat Nevós, Miruelh e Riusec Sant Jaco.
La comuna fai 1600 abitants residents, e mai de 6500 maisons de viletjatura, que buton la comuna piemontesa al premier pòst en Itàlia per numre d’alòtges estagionals.
Istòria[modificar | modificar la font]
Frabosa Sotana ven fondaa oficialament ental premier secle d.C. dai Romans, que la chamon Rocha Ferraria (da la montanha peirosa sobre lo país, richa de ferre).
Per siei bòscs ven chamaa Ferraria a Boschos, puèi devengut Frabosa.
Lhi Romans començon a esfruchar la val Maudanha, duerbent a Frabosa Sotana de cavas de marmo blanc e de minerals ferrós, mas cultivon decò la terra per produire gran, seèl e uva. Un moment de bonaür que ven enterromput dai Sarrasins, qu’arribon ental Monregalés entre 906 d.C. e 950, passant al sac monasteris e conquistant lhi còls alpins.
Al segle XI, Frabosa Sotana s’unís a Frabosa Sobeirana, e ven chamaa per quarques segles “Frabosa di molins” o Molins, vista la presença de peiras da molin.
Ental 1596 ven oficialament decretaa da la Cort Ducala de Turin la separacion entre Frabosa Sobeirana e Sotana. Ental 1630 Frabosa Sotana es menaçaa da la pèst que causa ben de victimas: lhi gaire sobrevivuts ental 1650 fondon una nòva parroquiala, qu’encuei es la glèisa de S. Jòrs.
Ental 1670 lhi Savòia emponon lo prelièu obligatòri d’la sal, que drant se polia emportar liberament da la Liguria, e eira ensinto devia èsser chataa en quantitats fixaas dal Monopòli. Ental 1681 aquò causa de revòltas, frenaas dai Marqués Pallavicino, nominats dai Savòia Senhors des doas Frabosas.
Ental 1872 nais la premiera fabrica per l’extracion de tana e una de botelhas a Sant Jaco.
Al sègle XX, Frabosa es passaa da una economia dediaa a agricoltura e enlevament (mèl, broç e Rasquera lhi produchs tipics), a l’esvilup toristic emè la creacion des estacions d’esquì d’Artesina e Prat Nevós.


text:
Ault
Eut en picard ( Ault en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada al bòrd de la Manja, Ault es un ponch de transition litorala entre las falaises de craie en començant a Ault ont elas surplombent una plaja de galets, e en se contunhant cap al sud sens interrupcion fins a la estuaire de la Seine ; e, en direccion del nòrd, una còsta bassa de galets (e de sable a marée bassa) fins a la desbocadura de la Soma, de contunh de sable al delà. La falaise s'acaba al nivèl de la plaja de Onival-sus-Mar #que depen tanben de la municipalitat de Ault.
Immediatament al nòrd de Onival se tròba lo Hâble-de Ault, espaci natural protegit compausat principalament de terrens sédimenteux als espacis enherbés mai lèu marécageux, ganhats sus la mar e ricas n'espècias d'ausèls divèrses. N'efièch lo Hâble-de Ault es al limit sud del anciana baia de la Soma, fòrça mai estenduda #qu'uèi a l'epòca romaine doncas qu'anava de Ault al sud fins a Quend al nòrd. A aquela epòca comportava d'illòts #qu'an permeses l'installacion de qualques larèrs, en donant naissença de contunh dins pòbles (Cayeux, Lo Crotoy). Aqueles illòts an de contunh #èsser connectats los unes als autres pels depauses de alluvions, en redusint aital la superfícia de la baia. Aquela evolucion se prossegueix de los nòstres jorns e sembla s'accelerar quitament amb lo ensablement progressiu de la baia[1].
Al sud de la municipalitat se tròba un grand bòsc residencial, lo Bòsc deCise, en una valleuse #que dona sul littoral e possedís lo sieu pròpri accès a la mar.
Située au bord de la Manche, Ault est un point de transition côtière entre les falaises de craie commençant à Ault où elles surplombent une plage de galets, et se continuant vers le sud sans interruption jusqu'à l'estuaire de la Seine ; et, en direction du nord, une côte basse de galets (et de sable à marée basse) jusqu'à l'embouchure de la Somme, puis de sable au-delà. La falaise se termine au niveau de la plage d'Onival-sur-Mer qui dépend aussi de la commune de Ault.
Immédiatement au nord d'Onival on trouve le Hâble-d'Ault, espace naturel protégé composé principalement de terrains sédimenteux aux espaces enherbés plutôt marécageux, gagnés sur la mer et riches en espèces d'oiseaux diverses. En effet le Hâble-d'Ault est à la limite sud de l'ancienne baie de la Somme, beaucoup plus étendue qu'aujourd'hui à l'époque romaine puisqu'elle allait de Ault au sud jusqu'à Quend au nord. À cette époque elle comportait des îlots qui ont permis l'installation de quelques foyers, donnant naissance ensuite à des villages (Cayeux, Le Crotoy). Ces îlots ont ensuite été reliés les uns aux autres par les dépôts d'alluvions, réduisant ainsi la surface de la baie. Cette évolution se poursuit de nos jours et semble même s'accélérer avec l'ensablement progressif de la baie[1].
Au sud de la commune se trouve un grand bois résidentiel, le Bois deCise, dans une valleuse qui donne sur le littoral et possède son propre accès à la mer.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Ault : La siá geografia, sul luòc de la comuna. Error de citacion : Invalid
tag; name "aultgeographie" defined multiple times with different content


text:
Bellegarde
El término Bellegarde puede referirse a:
Geografía[editar]
- Bellegarde, comuna francesa de Gard.
- Bellegarde, comuna francesa de Gers.
- Bellegarde, comuna francesa de Loiret.
- Bellegarde, comuna francesa de Tarn.
- Bellegarde, antigua comuna francesa de Tarn-et-Garonne, actualmente integrada en Vazerac.
- Bellegarde, nombre en francés de la comuna suiza de Jaun en el cantón de Friburgo.
Véase también[editar]
- Bellegarde-du-Razès, comuna francesa de Aude.
- Bellegarde-en-Diois, comuna francesa de la Drôme.
- Bellegarde-en-Forez, comuna francesa de la Loire.
- Bellegarde-en-Marche, comuna francesa de la Creuse.
- Bellegarde-Poussieu, comuna francesa de Isère.
- Bellegarde-Sainte-Marie, comuna francesa de la Haute-Garonne.
- Bellegarde-sur-Valserine, comuna francesa de Ain.
Personalidades[editar]
- Roger de Saint-Lary de Bellegarde, favorito de Enrique III.
- Roger de Bellegarde
- Jean Baptiste Morvan de Bellegarde, escritor francés del siglo XVII.
- Heinrich Johann de Bellegarde, general del siglo XVIII.


text:
Sauria
Los saurians (Sauria) fòrman un taxon pas classat que recampa los ausèls e bon nombre de reptils vivents.
Aqueste taxon designaca autres còps l'ensemble de las cernalhas e dels dinosaures, çaquelà, lo sens a evoluat a causa de las descobertas recentas. Los ausèls descendent dels dinosaures son estats incluses a aquel grop qui, de sosòrdre es estat desclassat e plaçat aprèp los Diapsids e abans los Lepidosauria e los ausèls. Lo grop Lacertilia, pendent un temps sinonim, el, es estat declarat obsolèt.
Sosòrdre dels Lepidosaurians. Grop que muda per fragments. Lor cran possedís un trauc pineal sul dessús del cap, çaquelà l'uèlh pineal es pas foncional. Los Saurians son dodats d'autotomia caudala, amb regeneracion parciala
Taxonomia[modificar | modificar la font]
Lo tèrme Sauria es estat format a partir del grèc ancian σaύpa, σaũpoς, tèrme equivalent a lo de cernalhas.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias extèrnas[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : TSN 563891 Sauria (invalide) (en)


text:
Saint-Pardoux (Puèi Domat)
Saint-Pardoux (Saint-Pardoux) en francés) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi Domat e la region de la region d'Auvèrnhe..
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Saint-Pardoux ven delh nom de Pardulphus, nom germanic Pard-wulf o Bard-wulf, que correspond a un ermita garit miraculosament de la ceguesa, puèi que venguèt abat de Garait (sègles VII e VIII) [1]; es tombat sistematicament, en Occitània, dins l'atraccion de perdon, adaptat en francés en Pardoux, Perdon, Pardon, etc [2], çò que la preséncia d'una nasala finala permetriá de verificar, se lo parlar locau l'articula regularament quand n'i a una. La grafia occitana autentica del nom ne'n depend (Pardós / Pardos, emb -s finala, sovent utilizat en Auvèrnhe e Lemosin, es probablament analogic).
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- En 1881, la populacion es de 1014 abitants e empachariá de faire foncionar lo grafic.
- 2011 : 436; 2013 : 439 abitants (27 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012