text:
892
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 892 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Francia Occidentala[modificar | modificar la font]
Organizacion d'un complòt per alunchar lo rèi Audoïn que quitèt lo nòrd de son reiaume per sometre una revòuta dei fraires dau duc d'Aquitània Ramnulf II de Peitieus. En realitat, aquò èra organizat per permetre lo coronament dins la vila de Reims de Carles (en 883), eiretier legitim dei Carolingians, evincit en 888 per Audoïn. Aquela volontat d'alunchar lo rèi foguèt facilitada per una incursion dei Vikings qu'agantèron Limanha onte foguèron batuts a la batalha de Montpensier.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Mòrt dau califa Al-Mutamid lo 15 d'octòbre. Foguèt remplaçat per son cosin Al-Mutadid qu'èra lo cap vertadier dau Califat dempuei la mòrt de son paire e visir Al-Mufawwad.


c: text/html

text:
Moirans
Moirans es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Moirans Se situa al centre del departament, a una vintena de quilomètres de Grenòble, entre Voreppe e Marges.
Aquela municipalitat a traversat pel Isère e un pichon riu, la Morge. Compòrta sustot de zònas humides telefonadas las isles de Moirans, regularament inondadas pendent las cregudas de la Isère abans #que i aja pas bastit la disi #que voreja ara lo riu.
Moirans se situe au centre du département, à une vingtaine de kilomètres de Grenoble, entre Voreppe et Rives.
Cette commune est traversée par l'Isère et une petite rivière, la Morge. Elle comporte notamment des zones humides appelées les isles de Moirans, régulièrement inondées pendant les crues de l'Isère avant que ne soit construite la digue qui borde maintenant la rivière.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Telefonada pendent l'antiquitat Morginum[ref. necessària] e implantada la longitud de la via romaine #qu'anava de la Itàlia a Viena pel caulet de Montgenèvre e Grenòble, Moirans èra una vila-estapa fòrça activa. De totes tempses, los auberges de Moirans, estapa sus la rota Grenòble-Lion, #èsser de reputacions. La mai celèbra, aquela del "Grand Sant François" aperteniá a la familha Pâris #que donarà las quatre famós financièrs del XVIII° sègle. Aquel sojorn de Moirans i aviá cantat en vèrs dempuèi lo XV° sègle : "Se vuelx aler a lo tieu ayze de Grenòble droict a Lion, A Moyranc, " A la Cymaise", I i aurà de pan blanc e de vin bon..." Lo nom a testificat jos la forma latinisée Moringum l'an 928. Segon Albert Dauzat e Charles Rostaing[1], S'agís del suffixe germanique -ingos #qu'a donat los noms en -ans en la region, precedit del nom de persona roman Maurus o germanique Arab. Homonymie étymologique Amb los noms de tipes Mourens del Sud Oèst de la França.
Lo cònsol actual, Gérard Simonet, a #èsser president de la Comunitat d'aglomeracion del País voironnais de 2001 a 2008.
Appelée pendant l'antiquité Morginum[ref. necessària] et implantée le long de la voie romaine qui allait de l'Italie à Vienne par le col de Montgenèvre et Grenoble, Moirans était une ville-étape très active. De tous temps, les auberges de Moirans, étape sur la route Grenoble-Lyon, furent renommées. La plus célèbre, celle du "Grand Saint François" appartenait à la famille Pâris qui donnera les quatre fameux financiers du XVIII° siècle. Ce séjour de Moirans était chanté en vers dès le XV° siècle : "Se vuelx aler à ton ayze de Grenoble droict à Lyon, A Moyranc, " A la Cymaise", Y aura pain blanc et vin bon..." Le nom est attesté sous la forme latinisée Moringum en 928. Selon Albert Dauzat et Charles Rostaing[2], il s'agit du suffixe germanique -ingos qui a donné les noms en -ans dans la région, précédé du nom de personne roman Maurus ou germanique Moro. Homonymie étymologique avec les noms de type Mourens du Sud Ouest de la France.
Le maire actuel, Gérard Simonet, a été président de la Communauté d'agglomération du Pays voironnais de 2001 à 2008.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Diccionari étymologique dels noms de luòcs a França, edicion Larousse 1968.
- ↑ Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France, édition Larousse 1968.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Boisset (Naut Léger)
Boisset[1] (Boisset en francés) z-es una comuna occitana, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat se situa entre Tiranges (2 km) e Sant-Pal-de-Chalencon (5 km). Se tròba pas luènh d'ailà : Apinac (8 km), Estivareilles (11 km).
La commune se situe entre Tiranges (2 km) et Saint-Pal-de-Chalencon (5 km). On trouve non loin de là : Apinac (8 km), Estivareilles (11 km).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom del vilatge a mencionat dempuèi lo Sègle XI.
Le nom du village est mentionné depuis le Sègle XI.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Base de donadas toponimicas de l'Institut d'Estudis Occitanas: Boisset (Naut Léger)


text:
Primièra Republica Espanhòla
En Espanha, après la Guèrra Carlista, Amadèu Ièr se sauvèt d’un assassinat lo 19 de julhet de 1872. Demissionèt l'11 de febrièr de 1873 e la Primièra Republica (1873-1874) comencèt.
La Primièra Republica Espanhòla foguèt proclamada l'11 de febrièr de 1873 per las "Cortes Generales". Durèt mens de doas annadas (dusqua decembre de 1874). Se succediguèron cinc presidents : Estanislao Figueras, Francisco Pi y Margall, Nicolás Salmerón, Emilio Castelar e Francisco Serrano y Domínguez.
Lo 29 de decembre de 1874, lo general Martínez Campos decidiguèt la fin de la Republica e la restauracion de la monarquia dels Borbons. Lo govèrn de Sagasta èra d'acòrdi e la segonda restauracion comencèt. Lo rei foguèt Anfós XII, lo filh d'Isabèl II d'Espanha.


text:
Nombre algebric
Un nombre algebric, en matematicas, es tot nombre qu'es solucion d'una equacion algebrica (o encara racina d'un polinòmi diferent de zèro) de coeficients entièrs (o de biais equivalent, de coeficients racionals). Sens mai de precision, se supausa qu'un nombre algebric es un nombre complèxe, mas se pòt tanben considerar los nombres algebrics dins d'autres còrses commutatius, coma lo còrs dels nombres p-adics. Los elements d'un còrs de nombres son (per definicion) de nombres algebrics.
Lo polinòmi irreductible unitari avent un tal nombre per racina es nomenat polinòmi minimal d'aquel nombre. L'estudi d'aqueles nombres, de lors polinòmis minimals e dels còrses que los contenon es l'objècte de la teoria de Galois.
Somari
Exemples[modificar | modificar la font]
- Tot nombre racional es algebric, perque lo quocient de dos entièrs es racina de l'equacion .
- Un nombre irracional pòt èsser o non algebric. Per exemple o son algebrics, perque son las solucions de e , respectivament.
- Lo nombre complèxe es algebric, perqu'es racina de l'equacion .
Proprietats[modificar | modificar la font]
Los nombres que son pas algebrics son nomenats nombres transcendents. Gaireben totes los nombres complèxes son transcendents, perque l'ensemble dels nombres algebrics es denombrable alara que l'ensemble dels nombres complèxes, e en consequéncia atal l'ensemble dels nombres transcendents, o es pas. Los exemples pus coneguts de nombres transcendents son e . D'autres exemples son donats pel teorèma de Gelfond-Schneider.
Totes los nombres algebrics son calculables.
S'un nombre algebric es racina d'una equacion polinomiala de gra n, e s'es racina de cap d'equacion polinomiala de gra estrictament inferior a n, se ditz qu'es un nombre algebric de gra n. Per exemple, los nombres algebrics de gra 1 son los racionals; e son algebrics de gra 2.
Lo concèpte de nombre algebric pòt èsser generalizat a d'extensions de còrs arbitraris; los elements dins de talas extensions que satisfàn a las equacions polinomialas son nomenats elements algebrics.
Lo còrs dels nombres algebrics[modificar | modificar la font]
La soma, la diferéncia, lo produch e lo quocient de dos nombres algebrics son encara algebrics (aquel resultat es gaire evident; lo biais mai simple d'o mostrar passa per l'utilizacion del resultant); per consequéncia, los nombres algebrics forman un còrs commutatiu, abitualament notat ; es inclús dins . Avèm : en efècte, l'ensemble es denombrable, alara que o es pas. Ne resulta l'existéncia de nombres que son pas algebrics: se ditz que son transcendents. Se pòt mostrar que cada racina d'una equacion polinomiala que sos coeficients son de nombres algebrics es encara algebrica. Aquò se pòt tornar formulat disent que lo còrs dels nombres algebrics es algebricament claus. En fach, es lo pus pichon còrs algebricament claus contenent los nombres racionals, e es en consequéncia nomenat clausura algebrica del còrs dels racionals.
Totes los enonciats çai sus son fòrça aisidament demostrats dins lo contèxte general dels elements algebrics d'una extension de còrs.
Nombres definits per de radicals[modificar | modificar la font]
Totes los nombres que se pòdon obtenir dempuèi d'entièrs utilizant un nombre finit d'Addicions, de sostraccions, de multiplicacions, de divisions e d'extraccions de racinas n-ens (que n es un nombre entièr positiu) son algebrics. La recipròca, pasmens, es pas vertadièra: existís de nombres algebrics que se pòdon pas obtenir d'aquel biais (es lo teorèma d'Abel–Ruffini); segon la teoria de Galois, totes aqueles nombres son de gra superior o egal a 5. Un exemple d'un tal nombre es l'unica racina reala de .
Entièrs algebrics[modificar | modificar la font]
Un nombre algebric que satisfà una equacion polinomiala de gra n de coeficients ai apartenent a l'ensemble dels entièrs, que lo primièr coeficient val 1 (es a dire qu'es racina d'un polinòmi unitari), es nomenat un entièr algebric. Atal, , racina de e , racina de , son d'entièrs algebrics; quitament pel nombre d'aur , qu'es racina de ; aquel darrièr exemple mòstra que los "coeficients" d'un entièr algebric pòdon pas èsser entièrs.
La soma, la diferéncia e lo produch d'entièrs algebrics son encara d'entièrs algebrics, çò que significa que los entièrs algebrics forman un anèl. Le nom entièr algebric ven del fach que sonque los nombres racionals que son d'entièrs algebrics son los entièrs, e perque los entièrs algebrics dins tot còrs de nombres son jos plan d'aspèctes analògs als entièrs. Se es un còrs de nombres, son anèl d'entièrs es lo sosanèl dels entièrs algebrics dins , e es frequentament notat . Aqueles anèls son los exemples mai tipics d'anèls de Dedekind.
Generalizacion[modificar | modificar la font]
Pus generalament: sián un còrs, e una extension de . Un element de es dich algebric sus s'es racina d'una equacion polinomiala de coeficients dins , non totes nuls; es dich transcendent sus dins lo cas contrari.
La definicion donada mai naut s'obten dins lo cas particulièr que es lo còrs dels racionals e es lo còrs dels nombres complèxes.
Classas particulièras de nombres algebrics[modificar | modificar la font]
- Entièr de Gauss
- Entièr d'Eisenstein
- Entièr de Dirichlet
- Entièr quadratic
- Entièr algebric
- Racina de l'unitat
- Periòde de Gauss
- Nombre de Pisot-Vijayaraghavan
- Nombre de Salem
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- (fr)(histoire des sciences) L'article de 1874 de Cantor sus la denombrabilitat dels nombres algebrics en linha e comentat sul site BibNum.


text:
Mary Rose
La Mary Rose qu'ei ua nau de guèrra qui serví dehens la marina de la dinastia anglesa deu Tudor e mei que mei durant lo regnat deu rei Enric VIII. Que pelegè a l'escadença de divèrsas guèrras contre lo Escòcia e lo Reiaume de França abans d'estar colada en 1545 au pregond de l'estrèt de Solent près de Portsmouth.
En 1971 que ho localizada precisament e crubada de las aigas en 1982 dens ua de las màger operacion d'arqueologia maritima (amassa dab la recuperacion deu Vasa) entà vàder un musèu.


text:
Plaça San Martín (Buenos Aires)
La Plaça San Martín que's tròba dens lo quartièr de Retiro a Buenos Aires. Que ho decretada Lòc Istoric Nacionau per l'estat Argentin en 1942. Que costeja l'avienguda Santa Fe, las carreras Esmeralda, Arenales e Maipú, l'avienguda del Libertador, la Carrèra Florida e la carrera San Martín.
A l'orgina, quan Buenos Aires èra ua petita vila, lo lòc qu'èra estremat de la vila e los vicereis qui avèvan ua residencia on òm se podèva retirar de la ciutat (qui dè lo son nom au quartièr). Aqueth terrenh que ho crompat en 1713 per la South Sea Company anglesa entau comèrci d'esclaus atau com l'ac permetèva alavetz lo Tractat d'Utrech.
En 1801 uas arenas de corrida qu'i hon bastidas (non hon totun pas hèra utilizadas puish que l'Estat argentin qui vadore quauqes annadas après be vedore las corrudas de taurs, tradicions associadas dab lo país coloniau vençut).
Durant la invasions anglesas que hon un lòc de combat, çò qui'u valè lo nom de Campo de Gloria.
En 1812, durant la Guèrra d'Independéncia, lo generau José de San Martín qu'i installè e i preparè lo son Regiment de Granadèrs a Chivau e lo lòc que ho batejat Campo de Marte ("Camp de Març").
A la fin deu sègle XIX la plaça que ho batejada en aunor deu generau e un monument que'u ho vodat. La plaça que vadó jardin e qu'acesó durant quauques annadas lo Pabalhon Argentin de l'Exposicion Universau de París.
Lo monument aus sordats caduts durant la Guèrra de las Malvinas qu'i hon installat après lo conflicte.
Sus la carrèra Florida, l'Edifici Kavanagh (un deus mei emblematics e deus mei hauts de la vila) qu'ei virat de cap a la Plaça San Martín.


text:
MediaWiki
MediaWiki es un logicial wiki escrich en PHP, creat per Magnus Manske. Inicialament desvolopat per Wikipèdia, s'utiliza dempuèi 2002 sus aquesta enciclopèdia, mas tanben sus d'autres projèctes coma lo Wikiccionari, Wikisource, Wikilibre o Wikiquote. Tanben s'utiliza de mai en mai sus de sits independents de Wikimedia (Wikitravel e autres, vejatz los ligams).
MediaWiki inclutz de foncionalitats especificas a l'enciclopèdia, coma la gestion dels espacis de nom, la distincion entre las paginas de contengut enciclopedic e las paginas de discussion associadas,...
Somari
Istoric[modificar | modificar la font]
MediaWiki foguèt a l'origina especialament escrich per Wikipèdia per l'estudiant e desvolopaire alemand Magnus Manske. Wikipèdia utilizava abans lo logicial UseModWiki (conegut jol nom de « Fasa I »). Lo basculament vèrs Mediawiki (« Fasa II ») aguèt lòc lo 25 de genièr de 2002 (aqueste jorn es de còps designat coma lo jorn de Magnus Manske pels wikipedians).
Al mièg de 2002, lo logicial foguèt reescrich e melhorat (« Fasa III »). Es a partir d'aquesta basa establa qu'un desvolopament incremental s'es organizat per arribar a las versions actualas.
Al mièg de l'an 2003, lo programa — fins alara anonim — es batejat MediaWiki e de publicacions regularas començan d'èsser fachas pels non-utilizaires de Wikipèdia. S'es causit aqueste nom per far un jòc de mot amb la fondacion Wikimedia, l'organizacion maire de Wikipèdia ; çaquelà, de còps es criticat per sa semblança tròp granda amb Wikimedia, que causa de còps de confusions demest los non-iniciats del projècte.
Version 1.4[modificar | modificar la font]
MediaWiki 1.4 es la version establa actuala, qu'es estada publicada lo 20 de març de 2005. Aquesta version es actualament mantenguda per Brion Vibber. Per aquesta version 1.4 lo còde es estat netejat, afin d'accelerar lo compliment de certans prètzfaches. Lo lengatge de l’interfàcia pòt èstre causit per l'utilizaire, rendent los projèctes comuns (coma Wikimedia Commons) mai accessibles.
S'es fach un esfòrç per optimizar l'espaci disc utilizat. Atal, dempuèi MediaWiki 1.4, la compression gzip emplegada per estocar lo tèxt redutz d'environ 15 % l’espaci necessari. Aquesta compression es pas realizada a cada revision, çò que permet d'estalviar un pauc mai d'espaci.
Version 1.5[modificar | modificar la font]
MediaWiki 1.5 prolonga los cambiaments arquitecturals començats amb la version 1.4. Son cambiament mai notable de l'esquèma de basa de donadas consistís a decoplar completament l'estocatge del tèxt e l'evolucion de las versions de l'article. Aquestas modificacions deurián permetre d'aumentar la velocitat de mai d'una operacion coma lo desplaçament de pagina o la produccion de l'istoric d'una pagina.
Lo supòrt dels imatges es estat espandit als imatges vectorials SVG. Aquestes son convertits per MediaWiki en imatges PNG per una mai granda compatibilitat amb los navigators Oèb actuals, qu'en fin de 2005 son fòrça rars a prendre en carga d'un biais natiu l'especificacion d'imatge del W3C. Las paginas descrivent los imatges afichan d'ara enlà las metadonadass al format Exif contengut dins cèrts formats d'imatge.
Version 1.6[modificar | modificar la font]
La version 1.6, en desvolopament, es ja utilizada suls sits de la fondacion Wikimedia, inclusent la Wikipèdia occitanofòna.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) Lo projècte sus SourceForge
- (en) MediaWiki sul sit meta de la fondacion
- Manual de MediaWiki en anglés e francés
- Qualques sits foncionant amb MediaWiki


text:
Jacques de Liniers
Jacques Antoine Marie de Liniers et Bremond mei conegut com Jacques de Liniers o, en castelhan com Santiago de Liniers (Niòrt, lo 25 de julhet de 1753 – Cabeza de Tigre — província de Córdoba) que ho un nòble francés qui prohèitè deu Pacte de Familha enter las dinastias Borbon de França e Espanha entà har ua carrièra militara dens aqueste segon país.
Après aver servit dens l'Ancian Monde, que ho mandat a Buenos Aires en 1788.
Que s'illustrè militarament dens la dehensa de Buenos Aires contra las Invasions anglesas de l'arriu de la Plata de 1806 (çò qui causè que lo pòble lo causesse com navèth vicerrei en remplaçament de Sobremonte jutjat cobard) e 1807. Arron, lo rei d'Espanha que'u confirmore com vicerrei. Qu'aquesó tanben lo títol de comte de Buenos Aires.
Totun, que ho remplaçat per Baltazar Hidalgo de Cisneros per'mor la soa nacionalitat francesa que'u hasèva sospeitós en aquestas tempsadas qui França e ocupava Espanha.
Feau a Espanha a maugrat de tot, que's resití contra la Purmera Junta gessida de la Revolucion de Mai de 1810 qui'u he fesilhar. La soa familha que he cambiar lo son títol de comte de Buenos Aires en comte de la Leiautat.
Uèi lo dia un quartièr de Buenos Aires que s'apera Liniers.
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (es) Gonzalo Demaría,Diego Molina de Castro, « Historia Genealógica de los Virreyes del Río de la Plata », Buenos Aires, Junta Sabatina de Especialidades Históricas, 2001, p.322-325 ISBN 987-1042-01-9


text:
Kensington e Chelsea
Lo Districte reial de Kensington e Chelsea (« Royal Borough of Kensington and Chelsea ») es un districte del Grand Londres, e un dels sols dins la region (amb aquel de Kingston-upon-Thames) a portar lo títol onorific de Districte Rieal. Aquela circonscripcion foguèt fondada en 1965 per fusion dels boroughs de Kensington e de Chelsea. Aquel borough que possedís la mai forta densitat de populacion de tot lo Reialme Unit, compta los districtes de:
- Brompton
- Chelsea
- Earl's Court
- Holland Park
- Kensington (Londres)
- North Kensington
- Notting Hill
- South Kensington
- West Brompton
Lo club de fotbal de Chelsea Football Club es pas localizat dins aquel borough mas se dins lo London Borough de Hammersmith e Fulham.


text:
Habeas corpus
L’òrdre d'habeas corpus (en anglés writ of habeas corpus), mai exactament habeas corpus ad subjiciendum et recipiendum, enóncia una libertat fondamentala, aquela d'èsser pas empresonat sens jutjament. En vertut d'aquela lei, tota persona arrestada a drech de saber perque a estat arrestada e de qué es acusada. Aprèp, deu èsser liberada jos caucion, puèi menada abans tres jorns davant un jutge.
Las originas venon de l'Anglatèrra de l'Edat Mejana. Dempuèi, foguèt renfortida e precisada del biais a portar de garantidas realas e eficaces contra l'empresonament arbitrari per l'Habeas Corpus Act de 1679. Coma un dels pilars de las libertats publicas anglesas, s’aplica dins las colonias e demòra al sègle XXI present dins lo dels païses qu'aplican la common law. Als Estats Units d'America, a valor constitucionala, se pòt pas suspendre levat en temps de guèrra. Pasmens, al Reialme Unit, es demorada estrictament anglesa, s’aplicant pas en Escòcia, o en Irlanda del Nòrd.
Se tradusís sovent lo latin habeas corpus per « siá mèstre de ton còrs », que s'interprèta coma l'enonciat d'un drech fondamental de dispausar de son còrs, comprés coma la proteccion contra las arrestacions arbitràrias. Aquela traduccion es pas justa. Perque en realitat, l'òrdre comença per « habeas corpus ad subjiciendum » que significa literalament: « aja lo còrs per que lo sometas », que s'adreça al jaulièr e non al presonièr per que aqueste produsís aquel davant la Cort.
-
- « Praecipimus tibi quod corpus A.B. in prisona nostra sub custodia tua detentum, ut dicitur, una cum die et causa captionis et detentionis suae, quocumque nomine praedictus A.B. censeatur in eadem, habeas coram nobis ... ad subjiciendum et recipiendum ea quae curia nostra de eo adtunc et ibidem ordinare contigerit in hac parte. Et hoc nullatenus omittatis periculo incumbente. Et habeas ibi hoc breve. »
Somari
- 1 Evolucion del concèpte
- 2 Habeas corpus fòra d'Anglatèrra
- 3 Proceduras similara
- 4 Vejatz tanben
Evolucion del concèpte[modificar | modificar la font]
Las originas medievalas[modificar | modificar la font]
Dempuèi l'Edat Mejana nauta, un òme libre d'Anglatèrra pòt pas subir un empresonament arbitrari o destermenant. Obtenguda pels barons angleses, la Magna Carta del 15 de junh de 1215 lor balha, coma als borgeses de las vilas, e als clergues, de garantidas contra la poténcia reiala. Pausa, entre autres, las basas del drech al jutge, subretot dins son article 39 : « Cap d'òme libre serà pres, empresonat o despossedits de sos bens, declarat fòralei, fòragetat o executat, de quin biais que siá. Tanben lo condemnarem pas mai a l'empresonament sens un jutjament legal de sos pars, confòrme a las leis del país ». Pasmens dins la direccion invèrsa l'habeas corpus apareis coma un contraròtle reial sus los actes dels barons.
Los jutges reials, que bastisson pauc a pauc la common law, e lo rei d'esperel, que pòt jutjar en darrièr ressòrt, ofrisson un recors contra l’arbitrari feudal. Per çò far, lo rei o los jutges pòdon recorrir a las ordenanças (writs), dins de formas definidas e limitadas per pas encambar suls poders de las justícias dels senhors.
Lo periòde absolutista[modificar | modificar la font]
A l’origina prerogativa exclusiva del rei, l'ordenança venguèt tanben a las corts reialas de common law. Pendent los periòdes Tudors e Stuarts, las corts de common law comencèron d'utilizar l’habeas corpus per contrarotlar las accions dels oficièrs de la Corona.
En 1629 lo Parlament britanic se sasís de la question de la possibilitat pel rei de far empresonar sos subjèctes sens motius. Pels parlamentaris, lo monarca pòt pas empresonar sos subjèctes sens motius e sens respectar las formas d’un procès. Carles Ièr d'Anglatèrra donèt sancion a la Peticion, que ven un dels documents majors de la tradicion constitucionnala anglesa. Mas lo Parlament es dissolgut l’annada seguenta.
L'Acte d'habeas corpus de 1679[modificar | modificar la font]
Amb un contèxte de tensions politicas vivas la Corona ordena fòrça arrestacions arbitràrias, desplaçament de preson en preson, deportacion otramar, fòra de ressòrt dels tribunals angleses. En 1679, Lord Shaftesbury, cap del partit Whig, fa votar la Lei sus l’habeas corpus.
Es intitulada « una lei per assegurar melhor la libertat del subjècte e per la prevencion dels empresonaments otramar »:
- Un jutge de quin que siá cort superiora amb presentacion d’una còpia del mandat d’arrèst o sus l’afirmacion jos jurament qu'aquela còpia foguèt refusada, deu sul còp far una ordenança d’habeas corpus.
- L’oficièr de la Corona que deten la persona citada dins l’ordenança se deu presentar amb aquela abans tres jorns davant lo jutge que la signèt.
- En l'abséncia de delicte o quand las cargas son manifestament insufisentas, lo jutge fa liberar la persona. Sinon, levat en cas de traïson o pels crimes pus grèus (feloniás), lo jutge fixa una caucion. La persona liberada jos caucion pòt pas tornar èsser empresonada pels meteisses motius sens l'acòrdi de la cort. La caucion deu èsser rasonabla.
- Las personas empresonadas per traïson o feloniá e non liberablas pòdon exigir d’èsser jutjadas a la session venenta de la Cort.
- Lo luòc d'empresonament d’una persona se pòt cambiar solament per de motius previstes per la lei. E pas otramar o en Escòcia, fòra del ressòrt dels tribunals angleses.
- Lo jutge que balha pas una ordenança d’habeas corpus o l'oficièr que garda una persona e i obeís pas, son passibles de fòrtas emendas o destitucion.
Habeas corpus fòra d'Anglatèrra[modificar | modificar la font]
Austràlia[modificar | modificar la font]
Canada[modificar | modificar la font]
Cisjordania[modificar | modificar la font]
Escòcia[modificar | modificar la font]
Espanha[modificar | modificar la font]
En 1526 lo Fuero Nuevo de Navarra establiguèt una aplicacion d'habeas corpus sul territòri del senhor de Biscaia.
Lo Processus d'Habeas Corpus es descrich dins l'article 17.4 de la Constitucion espanhòla de 1978
Las personas que pòdon demandar son aplicacion:
- La persona d'esperela, son conjonch, los ascendents, descendents.
- Lo ministèri public (Ficalía).
- Lo Defensor del pòble
- Lo jutge competent.
- L'avocat defensor encara que la lei o prevei pas.
Un còp que s'es formalizada la demanda l'autoritat en question, los agents d'aquela o lo foncionari public an l'obligacion de pausar immediatament la demanda al jutge competent, que deurà decidir del sòrt de la persona: contunha d'empresonament, libertat, o mesa a disposicion quand es despassat lo temps maximum de detencion.


text:
Aeropòrt internacional de Bordèu Merinhac
L’Aeropòrt de Bordèu Merinhac es un aeropòrt situat sus la comuna de Merinhac, a l'oèst de Bordèu.
Somari
- 1 Situacion geografica
- 2 Istòria
- 3 Trafec
- 4 Las infrastructuras e equipaments
- 5 Companhiás desservissent l'aeropòrt
- 6 Ligasons
- 7 Accès a l'aeropòrt
- 8 Vejatz tanben
- 9 Nòtas e referéncias
Situacion geografica[modificar | modificar la font]
L'aeropòrt Bordèu Merinhac es situat a 10 km a l'oèst de Bordèu.
Istòria[modificar | modificar la font]
Trafec[modificar | modificar la font]
L'aeropòrt de Bordèu Merinhac es lo seten aeropòrt en França, aprèp los aeropòrts de París, Niça, Lion, Marselha e Tolosa.
Las infrastructuras e equipaments[modificar | modificar la font]
Companhiás desservissent l'aeropòrt[modificar | modificar la font]
Ligasons[modificar | modificar la font]
Destinacions nacionalas regularas (2010)[modificar | modificar la font]
Destinacions europèas regularas (2010)[modificar | modificar la font]
Destinacions internacionalas regularas (2013)[modificar | modificar la font]
Accès a l'aeropòrt[modificar | modificar la font]
Transpòrts en comun[modificar | modificar la font]
- La naveta Jet'Bus liga l'aeropòrt a l'estason Sent-Joan totas las 45'
- La linha n° 1 dos TBC liga l'aeropòrt au centre totas las 10 o 30'.
Ligasons rotièras[modificar | modificar la font]
- per la rocada A630, sortida 11b.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
http://www.bordeaux.aeroport.fr/


text:
Ballinglass Incident
L'Incident de Ballinglass (Ballinglass Incident) designa una expulsion de païsans irlandés durant la Granda Famina (1845-1849).
Despuei l'Acte d'Union de 1800, Irlanda s'integrava dedins lo Reiaume Unit, e la màger part dei tèrras en Irlanda apartenián a de grands proprietaris anglés. Lei païsans irlandés èran de logataris que produsián de cerealas, de tartiflas e de bestiau. Mai sobrava que lei tartiflas per manjar per aquestei païsans ; leis autres produchs servián per pagar lo loguier e s'exportavan d'Irlanda vèrs Anglatèrra. Aqueleis exportacions contunièron e mai quand la recòlta de tartiflas de 1845 siguèt desastrosa. De païsans que podián pas pagar lo loguier en aquela situacion si faguèron expulsar de seis ostaus e de sa tèrra. De desenaus de miliers d'entre elei si faguèron expulsar durant la famina.
Lei 300 abitants dau vilatge de Ballinglass dins la Comtat de Galway èran relativament "riches" e podián pagar lo loguier. Maugrat tot, totei si faguèron expulsar lo 13 de març de 1846 perque la proprietària, una frema dau nom de Gerrard, voliá establir una bastida de pasturgatge an aquel endrech. Leis ostaus de Ballinglass siguèron demolits per l'armada e la polícia. Lo premier vèspre, leis abitants durmèron dins lei roïnas mai l'endeman, la polícia e l'armada revenguèron per leis expulsar definitivament.


text:
Las Bòrdas (Lauragués)
Las Bòrdas (Lasbordes en francés) es una comuna lengadociana en Lauragués, dins lo departament d'Aude e a la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada en Lauragués sul Fresquèl, lo Canal de la Doas Mars e lo Trebol
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Viticultura: Corbièras.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Glèisa de las Santas Puèlas (monument istòric)
- Ostal Nicol (monument istòric)


text:
Canigó (poèma)
Canigó es un poèma epic de 1886 escrich per Jacint Verdaguer e que constituís un dels poèmas clau de la Renaissença Catalana. Aqueste poèma, qu'es un libre, conten una descripcion geografica dels Pirenèus catalans que se desvolopa a travèrs d'una istòria basada sus lo mite del Comte Tallaferro. L'istòria se debana a l'Edat Mejana, al sègle XI, a l'epòca que los catalans patissián de las invasions musulmanas, e i apareisson fòrça elements mitologics.
Argument[modificar | modificar la font]
L'istòria comença quand Gentil, filh del Comte Tallaferro, après d'èsser armat cavalièr a la Glèisa de Sant Martí del Canigó, s'unís a l'armada crestiana qu'a per mission d'arrestar l'atac dels musulmans. Coneis Flordeneu, reina de las fadas. Ela lo sedusís, e el, encantat per ela, se desbremba de la batèsta e l'acompanha en un vòl pels Pirenèus en una carròça volanta mentre que li ensenha la sèrra e sas legendas. Guifré, l'oncle del cavalièr, vei que l'armada crestiana es a mand de pèrdre e o atribuís a la desercion de Gentil. Guifré lo suspren quand es amb la fada e, alara, encolerit, tua son nebot en lo desbauçar aval de la montanha. Mas, finalament, Guifré se'n pentís.
Estil[modificar | modificar la font]
La granda diversitat de ritmes produsís una deliciosa amenitat del poèma. L'autor jòga fòrça amb lo contrast entre las scènas que parlan del mond doç e encantador de las fadas e los durs combats entre los guerrièrs catalans e musulmans.
Traduccions e versions[modificar | modificar la font]
Lo poèma aguèt un acuèlh estrambordat entre los legidors; se considèra que Canigó marca lo moment mai naut de las possibilitats del poèta de Verdaguer. Foguèt traduch en italian per Maria Licer en 1888. Una annada apuèi, J. Tolrà Bordas lo tradusiguèt en francés, e en 1898 foguèt traduch en castelhan pel Comte de Cedillo. La darrièra traduccion al castelhan es de María Parés, publicada per Alianza en 1988. L'annada 2007 se publiquèt la traduccion a l'anglés de «La Maladeta» (del quatren cant), «Guisla» (lo desen cant) e «Los dos campanars» (l'epilòg), textes recolhits en Selected Poems of Jacint Verdaguer: A Bilingual Edition, edicion e traduccion fach per Ronald Puppo, amb una introduccion de Ramon Pinyol i Torrents, University of Chicago Press.
En 1910 ne sortiguèt una version teatrala de Josep Carner acompanhada de la musica de Jaume Pahissa. En 1934 Antoni Massana usèt l'adaptacion de Carner per ne far una opera que se estrenèt al Gran Teatre del Liceu de Barcelona en 1953.


text:
Ronchamp
Ronchamp es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Ronchamp es situat al nòrd-èst de França. D'una superfícia de 2 354 ectaras que 1 648 son de bòsques, la comuna s'adorsa als contrafòrts dels Vòges sonés, al nòrd, per se dobrir sus una plana, a l'oèst. Ronchamp es localizat a 20 quilomètres de Belfòrt, a 30 quilomètres de Montbéliard e a 45 quilomètres de Vesoul, prefectura de la Nauta Sòna. Ronchamp es asagat per Rahin.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1285, Milon de Ronchamp fasiá partida dels convidats del comte de Chiny, durant las festivitats que durèron gaireben una setmana e pendent las qualas se debanèron las ajustas e torneges, entre Montmédy e Chauvency-le-Château. Lo senhor de Ronchamp èran en companhiá dels Faucogney, Annegray, Sant-Rémy, Oiselay e Moncley, e d' autres nòbles borguinhons. Jacques Bretel, que conta aquelas jornadas, lo cita en lo sieu poèma, Lo Torneg de Chauvency.
- houillères de Ronchamp (sègle XVIII - sègle XX).


text:
Sultanat de Malaca
Lo Sultanat de Malaca foguèt un sultanat malai independent de 1400 a 1511 centrat sus l'estat actuau de Malaca. Se formèt vèrs 1400 a l'iniciativa d'un sultan rebèl de Singapor. Venguèt una crosiera comerciala importanta dins lo Sud-Èst d'Asia e ocupèt una partida importanta de la peninsula de Malàisia, deis illas Riau e de de Sumatra. Favorizèt tanben lo desvolopament e l'implantacion de la cultura malai dins la region. Pasmens, en 1511, sa capitala foguèt atacada e conquistada per lei Portugués. Lo darrier sultan deguèt s'enfugir mai Malaca e son territòri contunièron de gardar una identitat pròpria importanta. Formèron a l'ora d'ara un reiaume de la federacion de Malàisia.


text:
Krak deus Cavalièrs
Lo Krak deus Cavalièrs (deu siriac karak qui vòu díser « hortalessa ») qu'ei un castèth de Siria qui ho possession deu comtat de Trípol (Estat crestian d'Orient de lenga e de vassalitat occitanas).
La purmèra hortalesa que ho bastida en 1031 per l'emir d'Alab. Raimon IV de Tolosa (Raimon de Sant Gèli, futur comte de Trípol) que la prengó en 1110 abans de virà's de cap a la conquèsta de Jerusalèm. Que la dè a l'òrdi deus Espitalèrs qui la tornèn hen lo castèth qui's pòt véder uei lo dia. Lo Krak que resistè au gran Salahadin mes que ho fin finau presa peus mamelocs musulmans en 1291.
Considerat com un deus castèths hòrts miélhers preservats au monde per Lawrence d'Arabia, que ho classat au Patrimòni Mondiau de l'Umanitat per l'UNESCO en 2006.


text:
Nuasèlas
Nuasèlas (Niozelles en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquel pichon vilatge de 233 abitants a situat a unitat|5|km}} de Forcalquier, en la vallée del Beveron.
Lo vilatge es sus un luòc perché, en lo parc natural regional del Luberon. La municipalitat es lo un dels setanta sèt membres del parc natural regional del Luberon, parc #que s'estend, de Cavaillon a l'oèst fins a la Durance a l'èst, sus dos departaments e ochanta cinc comunas e 185 145 ectaras.
Ce petit village de 233 habitants est situé à 5 km de Forcalquier, dans la vallée du Beveron.
Le village est sur un site perché, dans le parc naturel régional du Luberon. La commune est l'un des soixante-dix-sept membres du parc naturel régional du Luberon, parc qui s'étend, de Cavaillon à l'ouest jusqu'à la Durance à l'est, sur deux départements et quatre-vingt-cinq communes et 185 145 hectares.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo tuc prèp del luòc-dich Vièlha-Glèisa a #èsser ocupada cossí oppidum[1]. La via domitienne travèrsa la comuna.
La colline proche du lieu-dit Vieille-Église a été occupée comme oppidum[1]. La voie domitienne traverse la commune.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
archeo-provence.


text:
Tragèdia
Tragèdia en tèrmes generales fa referéncia a una òbra literària teatrala que ten una fin desesperada o trist que lo diferéncia aital del drama que la solucion pòt èsser aürósa.
L'origina culturala de la tragèdia se tròba en la Grècia antica dins los cants e danças ditirambics en onor del dieu Dionís. Sembla que la paraula proven del grèc (tpaYwδίa) tragōidiā que voldriá dire: lo cant del boc, en fasent benlèu referéncia als vestuari dels actors faches de pèl de cabra.
Somari
La tragèdia grèga[modificar | modificar la font]
Los principals autors de tragèdias foguèron Sofòcles, Euripides e Esquil. Friedrich Nietzsche analisèt que l'origina de la tragèdia grèga èra en la confrontacion entre la part apolloniana e la dionisiaca de la cultura e antitèsi del racionalisme socratic. Actualament qualques erudits, coma Giorgio Colli en la seuna òbra La naissença de la filosofia, divergisson d'aquela interpretacion.
Renaissença de la tragèdia pendent los sègles XVI e XVII[modificar | modificar la font]
L'Umanisme amb son politica de traduccions dels classics grècolatins desvelhèt l'interès per la tragèdia. William Shakespeare aguèt fòrça succès amb una succession d'òbras teatralas d'aquel genre coma:
- Antòni e Cleopatra
- Coriolanus
- Hamlet
- Juli Cesar
- Lo rei Lear
- Macbeth
- Otello
- Romeo e Julieta
- Timon d'Atenes
- Titus Andrònic
Christopher Marlowe, l'autre grand dramaturg del periòde isabelin, escriguèt tanben notablas tragèdias coma:
De Pedro Calderón de la Barca, Tirso de Molina e Lope de Vega, autors de lenga castelhana mai influents d'aqueles sègles, foguèron tradusidas divèrsas òbras al francés que serviguèron de modèl a Pierre Corneille en òbras coma Lo Cid e Medée, Jean Racine s'inspirèt dirèctament dels autors classics.
Tragèdia modèrna[modificar | modificar la font]
En trincant las convencions dictadas per Aristòtel sa Poetica, que la tragèdia, segon el, deu tendre coma protagonista un grand òme (un aristocrata o una persona de posicion nauta o importanta), en la literatura modèrna i a la tragèdia en la vida quotidiana coma dins lo cas de l'assag d'Arthur Miller Tragedy and the Common Man (Tragèdia e l'Òme Comun) o en la pèça del dramaturg norvegian Henrik Ibsen Un ostal de monacas, considerats coma los iniciadors del paradigma tragic contemporanèu. Las òbras teatralas e d'autras formas artisticas actualas testimònian d'aquel cambiament.
Tragèdia dins lo cinèma[modificar | modificar la font]
Malgrat la preponderància de la fin urosa o Happy end, qualques filmes se son basats en la tragèdia amb grand succès public; per exemple: King Kong, Vertigo, Chinatown, Braveheart, Titanic e Gladiator.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Aristòtil, Poetics.
- P.W. Buckham, Theatre of the Greeks, 1827.
- Justina Gregory (ed.), A Companion to Greek Tragedy, 2005.
- August Wilhelm von Schlegel, Lectures on Dramatic Art and Literature, 1809. [1]
- Xavier Rius Font, Dionysism and Comedy, 2008.Granollers, Escola ginebró [2]
- J.A. Symonds, Studies of the Greek Poets, 1873.


text:
Ginglymodes
Los Ginglimòdes o Lepisosteidae son de peisses d'aiga doça que pòdon aténher una granda talha (6 m), amb d'escatas espessas, losangicas e juxtapausadas. An un morre alongat provesit de dents nombrosas. En cas de besonh, son capables d'aspirar d'aire a la superfícia e lor vessia? natatòria ricament vascularizada servís alara de palmon. Se ne compta uèi sèt espècias en America del Nòrd e Centrala.
Classificacion[modificar | modificar la font]
Familha dels Lepidosteidae
- Atractosteus
- Atractosteus spatulas
- Atractosteus tristoechus - lepisostèa alligator
- Atractosteus tropicus
- Lepisosteus
- Lepisosteus oculatus
- Lepisosteus osseus - lepisostèa ossosa
- Lepisosteus platostomus
- Lepisosteus platyrhincus


text:
Mètro de Tolosa
Lo Mètro de Tolosa es un malhum de mètro de tipe VAL servissent Tolosa e una part de son aglomeracion. Es esplechat per Tisséo, una regia publica jos l'autoritat del Sindicat Mixte dels Transpòrts en Comun de Tolosa, pus comunament nomenat SMTC. Es esplechat jos la forma de duas linhas A e B, dins los aisses: sud-oèst, nòrd-èst e nòrd–sud. Lo malhum es fòrça recent (mens de vint ans), e fòrça frequentat.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Quand la decision de principi de bastir un novel TCSP foguèt presa en 1980 per lo SMTC, s'esperava que lo tramvia foguès causit, sabent que Marcel Cavaillé, secretari d'Estat als transpòrts e cònsol adjunt de Tolosa lancèt un concors per la mesa en servici de tramvias en França.
Lo debat foguèt viu; la majoritat municipala essent favorabla a un VAL e l'oposicion a un tramvia. Los elegits se desplacèron fins a Hannover (lo Stadtbahn) puèi fins a Lilla (VAL de Lilla). Lo SMTC decidiguèt puèi d'un vòte ont la votz del president Guy Hersant foguèt decisiva dins la causida del VAL.
Las òbras comencèron en 1989 e la linha A dobriguèt cinc ans mai tard, en junh de 1993. Una granda refondacion del malhum de bus foguèt facha al meteis temps.
En 1997, se decidiguèt l'alongament de la linha A; las òbras comencèron en 2001 e l'inauguracion se faguèt a la fin de 2003. Puèi la linha B foguèt inaugurada a la fin de 2007
Cronologia[modificar | modificar la font]
- 1980 : Votacion per lo Conselh Municipal del principi de la creacion d'una linha de mètro sus un ais sud-oèst – nòrd-èst.
- 1984 : Lo SMTC confirma lo principi d'un TCSP sus aquel ais.
- 1985 : Lo SMTC adòpta lo principi del VAL (lo 9 de julhet).
- 1986 : Fin dels estudis tecnics de la linha A definissent son traçat definitiu.
- 1987 : La projècte es declarat d'utilitat publica per lo prefècte (lo 27 d'octobre).
- 1989 : Debuta de las òbras de la linha A.
- 1993 : Inauguracion de la linha A.
- 1997 : Debuta dels estudis preliminars per l'alongament de la linha A e la bastison de la linha B.
- 2001 : Debuta de las òbras d'alongament de la linha A e de la bastison de la linha B.
- 2003 : Dobertura de la linha A completa en decembre.
- 2007 : Dobertura de la linha B (lo 30 de junh).
Malhum[modificar | modificar la font]
Linha A[modificar | modificar la font]
La Linha A a 18 estacions e 12,5 km d'extension. S'estend a partir del centre comercial de Balmar (Balmar-Gramont) en traversar Tolosa, fins a l'estacion de Bassacamba.
Orari: 5 h 5 min fins a mièjanuèit (0 h 42 min divendres e dissabte). Es en estudi per 2015 una extension de 5 km al nòrd de la linha, cap a L'Union.
Linha B[modificar | modificar la font]
Aquesta linha ten 20 estacions e 15 km d'extension.
D'autras linhas ?[modificar | modificar la font]
En genièr de 2006, lo consòl, Jean-Luc Moudenc parlèt d'una extension sud de la linha B. En aquesta extension s'incluson 5 km de linha en viaducte, crosant lo Canal de las Doas Mars e l'autota A61, quatre estacions e l'arribada a Labèja-Innopòl. Aquò costariá 330 milions d'euros e s'inaugurariá en 2013.
Tecnica[modificar | modificar la font]
Las linhas A e B utilizan un mètro guida automatic (sens conductor) de pichon gabarit (a pauc pres dos mètres de larg) : lo VAL, fabricat per Siemens Transportation Systems. Actualament, tres tipes de material rodan, lo VAL 206, lo VAL 208, e lo VAL 208 NG (Novèla Generacion). Actualament, i a 99 ramas: Sus la linha A, i a 29 ramas de VAL 206 e 25 ramas de VAL 208 ; Sus la linha B, i a 45 ramas de VAL 208 (lo VAL 206 pòt pas rodar sus aquela darrièra linha).
Cada rama es compausada de dos carris que s'unisson per parelhs. Aquò necessita de caisses de 52 mètres de long, mas son pas solament de 26 mètres dins lo mètro de Tolosa. Las bordaduras dels caisses son desseparadas de las vias per de pòrtas sincronizadas amb las pòrtas de las ramas. Per aquò, cada cai deu èsser rigorosament drech. Cada rama pòt aculhir fins a 150 o 200 personas.
Las ramas rodan sus pneumatic, dispausan d'una traccion electrica e son alimentadas amb un ralh de corrent contunh de 750 V. Lo guidatge se fa amb de ralhs laterals (que servisson a l'encòp al guidatge e a l'alimentacion). Pòdon escalar de pendas fins a 7%, aténher una velocitat de comercializacion d'a pauc près 65 km/h, e rodar sus la linha amb una frequéncia maximum d'una minuta e cinc segondas sus la linha A. Un Pòst Central de Contròl, situat al garatge talhièr de Bassa Camba, regula e assegura la securitat del malhum, intervenent a distància sus las ramas tre l'aparicion de problèmas.
I a un anonci sonòr del nom de l'estacion abordada abans l'arribada de la rama al cai, e tanben a la partença i a un anonci sonòr de l'estacion venenta. Lo nom de las estacions es anonciat en francés, e dempuèi setembre 2009 tanben en occitan. Dins las ramas VAL 208, lo nom de l'estacion venenta e las correspondéncias de bus defilan sus un panèl de diòdas.


text:
Batalha de Murèth
La Batalha de Murèth es un dels conflictes mai importants e crucials per l'istòria occitana, aragonesa e catalana. Se debanèt lo 13 de setembre de 1213 a Murèth a 15 km al sud de Tolosa. Es un episòdi màger de la Crosada dels Albigeses que s'i afrontèron l'union de fòrças occitanas, catalanas e aragonesas menadas pel rei Pèire II d'Aragon e lo comte Ramon VI de Tolosa als crosats, mai que mai franceses, menats per Simon de Montfòrt. Lo rei d'Aragon i moriguèt e las armadas de la coalicion occitanoaragonesa foguèron desfachas. La batalha marquèt lo preludi de la dominacion francesa suls territòris occitans e lo començament de la demesida de la preséncia catalana en Occitània.
Somari
Contèxt[modificar | modificar la font]
Dempuèi quatre ans, una armada crosada francesa operava en Occitània amb la tòca d'eradicar lo catarisme e de sometre los territòris occitans. Après lo chaple de Besièrs e la presa de la Ciutat de Carcassona (1209), Simon IV de Montfòrt contunhèt sa progression en Lengadòc. S'apoderèt de las tèrras dels vescomtats de Ramon Rogièr Trencavel, abans d'atacar lo Comtat de Tolosa. La crosada venguèt lèu una guèrra de conquista. Lo rei En Pèire II d'Aragon, comte de Barcelona e senhor de Montpelhièr, èra sobeiran de mantun senhor lengadocian, demest los quals lo vescomte Trencavel. Tafurat de la venguda d'aquesta crosada dins sa zòna d'influéncia, assagèt mantun còp de far lo mediador entre las doas parts, e reconeguèt pas Montfòrt coma vescomte de Carcassona e de Besièrs que per fòrça. Sos interèsses e sos ligams feudals anavan contra la conducha que li impausava lo poder de la glèisa de Roma, e son ròtle de sobeiran catolic.
L'assetjament de Murèth[modificar | modificar la font]
Lo 10 de setembre las tropas del sobeiran catalan Pèire II se reuniguèron amb las tropas dels aligats occitans e installèron dos camps dins la plana sus la riba esquèrra de Garona. Los camps èran situats a aperaquí tres quilòmetres del castèl e de las naus qu'èran amarradas a un embarcador de la riba e èran venguts dempuèi Tolosa; aqueles èran plens de provisions[1] e comptavan amb un nombre considerable de tropas que se calculèt qu'èran dos mila cavalièrs e cinc mila peons d'infantariá[2].
Los cavalièrs èran dividits en tres grops:[3] lo primièr, qu'èra dirigit per Ramon Rogièr de Fois, comptava 200 cavalièrs de la corona e 400 del comte; lo segond grop, format per 700 cavalièrs de la corona, èra dirigit per Pèire II e lo tresen, format per 900 òmes, èra jol comandament de Ramon VII de Tolosa e de Bernat IV de Comenge.
Aquel meteis jorn de setembre los tolosans entamenèron lo sètge amb de manganèls e d'autras pèças d'artilhariá de sètge. Aital prenguèron una de las doas pòrtas de la vila, una de las torres e la vila novèla, en forçar d'aqueste biais los cavalièrs franceses a se retirar cap a la vila vièlha e al castèl. Quand lo rei en Pèire foguèt assabentat que Montfòrt se sarrava de Murèth ordenèt la retirada de l'infantariá assetjaira per tal d'evitar que foguèsse presa per la rèiregarda. D'aquesta manièra, en arribar l'endeman per l'oèst amb nòu cents cavalièrs[4], los crosats aguèron l'escasença de dintrar dins la fortalesa de Murèth per una de las pòrtas qu'èran pas contrarotladas pels tolosans. De vèspre a mai arribèt lo contingent reduch de Payen de Corbeil[5].
Preparacion de la batalha[modificar | modificar la font]
En Raimon VI de Tolosa, que coneissiá las tacticas de l'enemic, prepausèt de fortificar lo campament amb una palissada[4] d'assetjar la ciutat pel flanc oèst[1], e de demorar a l'espera de l'ataca francesa, per fin de la rebutar amb los balestièrs e de poder contraatacar amb l'objectiu de los reclaure a l'interior del castèl; per contra, En Pèire II d'Aragon, escotant pas los conselhs del seu conhat, entamenèt la batalha sens esperar qu'arribe tota son armada, que los renfòrces[6] que portavan Guilhèm II de Montcada e de Bearn[7] e Nunyo Sanç encara èran en camin prèp de Narbona. Lo rei voliá que son armada, vencedoira a la batalha de Las Navas de Tolosa se mesure en valentiá amb l'invencibla cavalariá francesa, sens fortificar lo camp e en pretendre véncer sus un camp dobèrt.
Simon IV de Montfòrt, en clara inferioritat numerica, amb de viscoalhas solament per una jornada e a mai de cent lègas de sa basa d'operacions decidiguèt de se daissar pas encerclar dins lo castèl de Murèth e lancèt una ataca fulminanta[8] en utilizant la melhora arma de la cavalariá pesuga, la carga[9]. Organizèt la cavalariá francesa en tres esquadrons[10] de tres cents cavalièrs[3]: l'esquadron d'avantgarda èra dirigit per Guillaume de Contres e Guillaume des Barres, lo segond esquadron per Bouchard de Marly e lo tresen per Simon de Montfòrt se meteis; al seu torn, los balestièrs e lancièrs defendián lo castèl e protegissián l'accès de la cavalariá. La tropa foguèt reünida per la plaça del mercat e se li comuniquèt l'òrdre de batalha[1] amb una arenga de Montfòrt.
La Batalha a Murèth[modificar | modificar la font]
La matinada del 13 de setembre l'infantariá tolosana tornèt començar los trabalhs de sètge, atacant las pòrtas de la muralha mentre que la cavalariá susvelhava la sortida possibla dels crosats. Al vèspre, la majora part de la cavalariá catalana se retirèt per se pausar[4] e aqueste foguèt lo moment causit per Simon de Montfòrt per atacar, amb sa tropa repausada, sortent per la pòrta de Salas[11], que donava al riu Loja e que los assetjants podián pas veire, doblant la cantonada de la muralha del castèl, al pont de Sant Sarnin e traversant lo riu per un gua. La cavalariá crosada emergiguèt, subte , al nivèl de la maire del riu en avançant cap a la plana agantant per suspresa los assetjants[12]. Los dos primièrs cosses virèron a senèstra e la primièra de las tres agarridas dels franceses se trapèt fàcia a las tropas de Ramon Rogièr de Fois[13][14], mas aguèron de se replegar rapidament, davant l'impetuositat de la cavalariá francesa, e las tropas del rei prenguèron la relèva. Los franceses, amb sa granda manobrabilitat, conservèron la formacion e mantenguèron l'avantatge numeric dins las doas atacas seguentas en permetent pas lo regropament dels aragoneses. Lo rei En Pèire aviá decidit de provar sa valor coma cavalièr en se cambiant l'armadura amb un dels seus òmes per s'afontar coma simple cavalièr amb Simon de Montfòrt, mas l'objectiu crosat èra de tuar lo rei a quin pretz que siá[15] perqué la defensa de la Glèisa justificava totas las accions[4] e d'aquò ne foguèron encargats dos dels seus cavalièrs, Alain de Roucy e Florent de Ville, qu'abatèron d'en primièr lo cavalièr que vestissiá l'armadura reiala, e après lo rei meteis quand aqueste se descobriguèt al crit de El rei, heus-el aquí![16], malgrat que n'aguèsse acabat amb d'unes dels atacants.[17]. Episòdi contat dins lo Libre dels faches e la Cançon de la Crosada:
<<:El bos reis d'Arago, cant les ag perceubutz
- Ab petits companhos es valor atendutz
- E l'ome de Tolosa i son tuit correguz
- Que anc ni coms ni reis non fon de ren creutz
- E anc no saubon mot trols fances son vengutz
- E van trastuit en la on fol reis conogutz
- E el escrida "Eu sol reis!" mas no i es entendutz
- E fo si malament e nafratz e ferutz
- Que per meja la terra s'es lo sancs espandutz
- E loras cazec mortz aqui tot estendutz
- E l'autri, cant o viro, tenos per deceubutz.>>
La nòva de la mòrt d'En Pèire escampèt la panica entre la rèsta de l'armada, qu'èra completament derrotada al ser surpresa per una ataca de flanc de Montfòrt[9] amb sas tropas de reserva, e los cavalièrs catalans entreprenguèron la retirada. L'armada tolosana, que encara aviá pas partipat a la batalha, se vesent desbordada per l'avalanca d'aragonesos e catalans que fugissián desordenadament, fugiguèt tanben sens atacar, e foguèt percalçada pels cavalièrs franceses, provocant de pèrdas estimadas entre 15 000 e 20 000 òmes. La derrota veniá mai ponhenta pels catalans que lo filh d'En Pèire II, lo futur Jaume I de sièis ans, èra a las mans de Simon de Montfòrt amor del maridatge que se voliá far del prince amb la filha del crosat.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 H. J. Chaytor, A History of Aragon and Catalonia [1]
- ↑ R.G. Grant afirma qu'èran 30 000 soldats d'infantariá
- ↑ 3,0 3,1 (en) Earlyblazon [2]
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Antoni Sella, La gran derrota catalana Sàpiens n.32, juny 2005
- ↑ Pierre des Vaux de Cernay, Historia Albigensis
- ↑ (es) Jerónimo Zurita: Anales de Aragón
- ↑ Oriol Junqueras, La fi del somni occità, a indirecte.cat [3]
- ↑ Oldenburg, Le Bûcher de Montségur
- ↑ 9,0 9,1 (en) Sean McGlynn, The Myths of Medieval Warfare [4]
- ↑ Ferran Soldevila, Història de Catalunya
- ↑ Interpretació més estesa que parteix de la crònica de Pierre des Vaux-de-Cernay
- ↑ Bernat Desclot, Crònica de Pere el Gran: E no foren pus de vint cavallers ab ell, quels altres no eren encara aconseguits ni aparellats tantost [5]
- ↑ Roquebert afirma que la cavalariá crosada carguèt directament contra lo gròs de la cavalariá catalano aragonesa
- ↑ Oman, que considerava lo campament immediatament a l'èst de la ciutat, afirma que los crosats caminèron cap a Sales simulant la fugida, virant nonanta graus, traversèron la Loja e carguèron
- ↑ (fr) Jean-Luc Aubarbier i Micel Binet, Le Pays Cathare
- ↑ De l'Aldea Càtara [6]
- ↑ Bernat Desclot, Crònica de Pere el Gran: E el primer colp feri un cavaller frances ab la llança e abatel mort en terra. Puix veu que la llança no li valia res, tant era la presa quels Francesos li feyen; e mes ma a la spasa; e aqui fe de grans colps, si que ocis tres cavallers ab la spasa [7]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (es) Martín Alvira Cabrer, 12 de Septiembre de 1213. El Jueves de Muret, Universitat de Barcelona, Barcelona, 2002 (ISBN 978-84-477-0796-6)
- (es) Martín Alvira Cabrer, Muret 1213. La batalla decisiva de la Cruzada contra los Cátaros, Ariel, Barcelona, 2008 e 2013 (ISBN 978-84-477-0796-6)
- (es) Martín Alvira Cabrer, Pedro el Católico, Rey de Aragón y Conde de Barcelona (1196-1213). Documentos, Testimonios y Memoria Histórica, 6 vols., Saragossa, Institución Fernando el Católico (CSIC), 2010 (on line) (ISBN 978-84-9911-066-0)


text:
Pacte de Bagdad
Lo Tractat d'Organizacion d'Orient Mejan (generalament dich Pacte de Bagdad var.Pacha de Bagdad) foguèt un pacte militar signat dins l'encastre de la Guèrra Freja lo 24 de febrier de 1955 e dissòut en 1979. Gropava inicialament lo Reiaume Unit, Iraq, Turquia, Paquistan e Iran. Leis Estats Units d'America jonhèron l'aliança en 1958 e Iraq se retirèt en 1959. Pauc eficaç per empachar l'Union Sovietica d'estendre son influéncia dins la region, l'aliança foguèt minada en 1974 après leis invasions grègas e turcas de Chipre e oficialament abandonada après la Revolucion Iraniana de 1979.


text:
Ramon de Miraval
Ramon[1] de Miraval foguèt un trobador de la fin del sègle XII e de la debuta del sègle XIII que segon sa vida, èra un paure cavalièr de Carcassés que possedissiá mens d'un quart del castèl de Miraval."[2][3] Protegit per Ramon VI de Tolosa, foguèt pus tard tanben asssociat a Pèire II d'Aragon e Anfós VIII de Castelha. Son pseudonim literari èra Audiartz.[2]
Se desseparèt de sa molhèr Gaudairenca qu'ela tanben compausava coblas e danças; s'enamorèt successivament de Na Loba de Penautièr, castelana de Cabaret; puèi de Brunessen, molhèr del baron Pèire Rogièr de Clarmont Ferrand, e d'Azalaís de Boisseson, molhèr de Bernat de Lombers, que ne cantèt la beutat talament ben, que lo rei En Pèire II d'Aragon la venguèt cortejar. Après la desfacha de Murèth, Raimon de Miraval se refugièt a la cors d'Aragon.
De sos trabalhs , demora uèi 45 cançons, que 22 servan sas melodias. Fòrça de sos trabalhs son dins l'estil trobar lèu. Raimon adreicèt maites trabalhs a qualqu'un que se disiá "Pastoret", mas l'identificacion d'aquesta persona es problematica, pasmens se pensa generament qu'èra Ramon Rogièr Trencavel.[2][4] Raimon èra admirat pels sieus contemporanèus e per la màger part dels poètas de las generacions successivas e èra famós per son biais de tractar lo subjècte de l'amor cortés. Raimon s'aluenhèt de la canso tradicionala celebrant lo jois d'amor o l'amor de lonh, mas soslinhèt al contrari la cortesia , l'onor, e la reputacion.[5] La pus nauta vertut es la fidelitat, mas aquesta depend de la cortesia (pretz e valor).[5]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Las formas Ramond e Raimon son tanben posssiblas en occitan
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Graham-Leigh, 28.
- ↑ Raimon Miravals se fo uns paubre cavalliers de Carcases, que non avia mas la quarta part del castel de Miraval, et en quel castel non estaven XL homes
- ↑ Topsfield, ''Les Poésies du troubadour Raimon de Miraval, 26.
- ↑ 5,0 5,1 Topsfield, "Raimon de Miraval and the Art of Courtly Love", 35–36.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
Sas òbras:


text:
America Centrala
L'America Centrala (var. America Centrau) es la part del continent american situada entre la frontièra sud de Mexic, en America del Nòrd, e la frontièra nòrd-oèst de Colómbia, en America del Sud. Es diferenta de la Mesoamerica que, d'un ponch de vista istoric, s'alarguèt de las regions Sud de Mexic fins al Nòrd de Còsta Rica via la còsta Pacifica de Nicaragua abans la conquista espanhola.
La diferéncia entre las frontièras geograficas e las frontièras administrativas, e tanben l'istòria coloniala e las diferéncias culturalas dins la region fan variar la definicion de l'America Centrala.
Dins sa definicion mai comuna, l'America Centrala compren los païses seguents :
Se pòt dins d'unes cas ajustar a aqueles païses las Antilhas.
Somari
Definicions[modificar | modificar la font]
Definicion geografica[modificar | modificar la font]
L'America Centrala s'alarga de l'Istme de Tehuantepec (Mexic) al nòrd fins al Golf d'Uraba (Colómbia) al sud ; es bordada pel Golf de Mexic e la mar de las Caribas a l'èst e per l'ocean Pacific a l'oèst.
Cal doncas inclure a la definicion comuna, los Estats mexicans de Chiapas, de Tabasco, de Campeche, de Yucatan e de Quintana Roo e una part del departament colombian de Chocóla.
Definicion istorica e politica[modificar | modificar la font]
A l'epòca coloniala, l'America Centrala foguèt contrarotlada parcialament per la capitanariá generala de Guatemala que cobrissiá las regions ara ocupadas per Guatemala, Belize, Honduras, Salvador, Nicaragua e Còsta Rica. A l'independéncia (1821-1822), la capitanariá venguèt las Províncias Unidas d'America Centrala puèi la Republica Federala d'America Centrala. Los Estats d'uèi venguèron independents d'aquela Federacion dins las annadas 1830.
Aqueste passat, en bandir Panamà e Belize d'aviat colonizat pels angleses, creèt una identitat centreamericana dins aquestes païses. Existís a mai una diferéncia en espanhòl entre la definicion geografica, « América Central » (America Centrala), e la definicion istorica e politica: « Centroamérica » (Centreamerica).
Existís uèi d'organizacions regionalas resultant d'aqueste passat, coma lo Mercat Comun d'America Centrala (MCAC) o lo Sistèma d'Integracion Centreamericana (SICA), que sos païses membres fondadors son los cinc païses « istorics » : Guatemala, Honduras, Salvador, Nicaragua e Còsta Rica. Per simplificar, aquestes cinc païses son definits coma l'America Centrala ; Belize e Panamà son considerats coma caribans (tanben las Guaianas); e Panamà, el, es definit coma sud-american.
Mas Panamà integrèt lo Parlament Centreamerican en 1992 e a lo projècte d'integrar lo SICA. Belize, el, es ja membre del SICA mas pas del MCAC, que li agrada mai lo CARICOM. Dempuèi 2004 lo Parlament Centreamerican aculhís de deputats de la Republica Dominicana (Aqueste país es integrat economicament e politicament mai que mai a l'America Centrala). Vesèm doncas que la definicion politica de l'America Centrala es encara fòrça cambiadissa.
Geografia[modificar | modificar la font]
Generalitats[modificar | modificar la font]
L'America Centrala es traversada per un sistèma montanhós « la Cordilhèra centrala » que sos soms culminan a 4000 m. Situada a l'interseccion de la Placa cariba, de la Placa nòrd-americana e de la Placa de Cocos, una cadena volcanica bordeja la còsta Pacifica al nòrd de la region e la còsta cariba al sud.
La còsta cariba es constituida per una selva tropicala, prolongacion d'Amazonia, força pauc espitalièra. Amb aquesta selva, l'America Centrala compta 7 % de la biodiversitat mondiala. La còsta pacifica, pus espitalièra pr'amor que mai seca mercé al relèu que l'apara del clima cariban, compta, ela, la màger part de la populacion centreamericana.


text:
Jean Pierre Camus
Jean Pierre Camus de Pontcarré (París, 3 de novembre de 1584 - 26 d'abril de 1652) es un òme de glèisa e un escriveire francés que publiquèt mai de 200 libres al sègle XVII.
Foguèt avesque de Belley e amic de François de Salles.
Sas òbras en pròsa son sovent de pèças moralistas qu'ensajan de tornar los protestants cap al catolicisme. En 1644, dins son recuelh de nòvas Les récits historiques ou histoires divertissantes entremeslées de plusieurs agréables rencontres & belles réparties[1], utiliza los mots Occitanie e occitain pel primièr còp en francés.


text:
Beaudéduit
Beaudéduit es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge agricòla del Scenari picard, situada a ieu-distància de Beauvais e de Amians, limitrophe del departament de la Soma, vorejat al nòrd pel vallon dels Parquets e la vallée de las Évoissons.
Village agricole du Plateau picard, située à mi-distance de Beauvais et d'Amiens, limitrophe du département de la Somme, bordé au nord par le vallon des Parquets et la vallée des Évoissons.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Dels tuiles romaines an #èsser d'amassadas sus la municipalitat al Sègle XIX.
Lo vilatge dépendait antany dels senhors de Thoix.
I i aviá antany en la municipalitat un molin a vent e una briquetterie.
Des tuiles romaines ont été trouvées sur la commune au Sègle XIX.
Le village dépendait autrefois des seigneurs de Thoix.
Il y avait autrefois dans la commune un moulin à vent et une briquetterie.


text:
Campings à la une
- Filtrer par :
- Départements
- AudeGardHéraultLozèrePyrénées-Orientales
- Villes
- AbeilhanAdissanAgdeAgelAgonesAigneAigues vivesAlignan du ventAnianeArborasArgelliersAspiranAssasAssignanAumelasAumesAutignacAveneAzillanetBabeau bouldouxBaillarguesBalaruc le vieux Balaruc les bainsBassanBeaufortBeaulieuBedarieuxBelargaBerlouBessanBeziersBoisseronBoissetBoujan sur libronBouziguesBrenasBrignacBrissacBuzignarguesCabrerollesCabrieresCambon et salverguesCampagnanCampagneCamplongCandillarguesCanetCapestangCarlencas et levasCarnon plageCassagnolesCastanet le hautCastelnau de guersCastelnau le lezCastriesCausse de la selleCausses et veyranCaussiniojoulsCauxCazedarnesCazevieilleCazilhacCazouls d'heraultCazouls les beziersCebazanCeilhes et rocozelsCellesCersCessenon sur orbCesserasCeyrasClapiersClaretClermont l'heraultColombieres sur orbColombiersCombaillauxCombesCorneilhanCoulobresCourniouCournonsecCournonterralCreissanCruzyDio et valquieresEspondeilhanFabreguesFaugeresFelines minervoisFerrals les montagnesFerrieres les verreriesFerrieres poussarouFlorensacFontanesFontesFosFouzilhonFozieresFraisse sur agout FrontignanGabianGalarguesGangesGarriguesGigeanGignacGorniesGrabelsGraissessacGuzarguesHerepianJacouJoncelsJonquieresJuvignacLa boissiereLa caunetteLa grande motteLa liviniereLa peyradeLa salvetat sur argoutLa tour sur orbLa vacquerie et st martinLacosteLagamasLamalou les bainsLansarguesLaroqueLattesLaurensLauretLaurouxLavaletteLaveruneLe boscLe bousquet d'orbLe cap d'agdeLe caylarLe cresLe crosLe pougetLe poujol sur orbLe pradalLe puechLe soulieLe triadouLes airesLes matellesLes plansLes rivesLespignanLezignan la cebeLiaussonLieuran cabrieresLieuran les beziersLignan sur orbLodeveLoupianLunasLunelLunel vielMagalasMaraussanMargonMarseillanMarseillan plageMarsillarguesMas de londresMauguioMaureilhanMerifonsMezeMinerveMirevalMons la trivalleMontadyMontagnacMontarnaudMontaudMontbazinMontblancMontelsMontesquieuMontferrier sur lezMontouliersMontoulieuMontpellierMontpeyrouxMoules et baucelsMourezeMudaisonMurlesMurviel les beziersMurviel les montpellierNebianNeffiesNezignan l'evequeNissan lez enseruneNizasNotre dame de londresOctonOlarguesOlmet et villecunOlonzacOupiaPailhesPalavas les flotsPardailhanPaulhanPegairolles de buegesPegairolles de l'escalettPeretPerolsPezenasPezenes les minesPierreruePignanPinetPlaisancePlaissanPoilhesPomerolsPopianPortiragnesPoujolsPoussanPouzollesPouzolsPrades le lezPrades sur vernazobrePremianPuechabonPuilacherPuimissonPuissaliconPuisserguierQuaranteRestinclieresRieussecRiolsRomiguieresRoquebrunRoqueredondeRoquesselsRosisRouetRoujanSaint andre de sangonisSaint bauzille de putoisSaint chinianSaint gervais sur mareSaint martin de londresSaint pons de thomieresSaint thiberySalascSaturarguesSaussanSaussinesSauteyrarguesSauvianSerignanServianSeteSiranSorbsSoubesSoumontSt andre du buegesSt aunesSt bauzille de la sylveSt bauzille de montmelSt bresSt christolSt clement de riviereSt drezerySt etienne d'albagnanSt etienne de gourgasSt etienne estrechouxSt felix de l'herasSt felix de lodezSt gely du fescSt genies de fonteditSt genies de varensalSt genies des mourguesSt georges d'orquesSt guilhem le desertSt guiraudSt hilaire de beauvoirSt jean de buegesSt jean de corniesSt jean de cucullesSt jean de fosSt jean de la blaquiereSt jean de minervoisSt jean de vedasSt julienSt justSt martin de l'arconSt mathieu de treviersSt maurice navacellesSt michelSt nazaire de ladarezSt nazaire de pezanSt pargoireSt paul et valmalleSt pierre de la fageSt pons de mauchiensSt privatSt saturnin de lucianSt seriesSt vincent d'olarguesSt vincent de barbeyrarguSte croix de quintillarguSussarguesTaussac la billiereTeyranThezan les beziersTourbesTressanUsclas d'heraultUsclas du boscVacquieresVailhanVailhauquesValerguesValflaunesValmascleValras plageValrosVelieuxVendarguesVendemianVendresVerarguesVerreries de moussansViasVic la gardioleVieussanVillemagne l'argentiereVilleneuve les beziersVilleneuve les maguelonneVilleneuvetteVillespassansVilletelleVilleveyracViols en lavalViols le fort
- Zones touristiques
- Le canal du midiCôte d'AméthysteLE BASSIN DE THAULE LAC DU SALAGOULes gorges de l'HéraultParc naturel régional du Haut-LanguedocPetite camarguePays Haut Languedoc et VignoblesPays Cœur d'HéraultLe Lac de SalagouGorges de l'HéraultMontpellier Petite CamarguePays de Thau PézenasPays Vallée de l'HéraultPays de Béziers
Outcamp n'a pas sélectionné de camping pour cette zone. Veuillez effectuer une autre recherche.


text:
Categoria:Deputat francés
Aquesta categoria deu balhar la lista dels deputats franceses en exercici.
Las personas qu'an exercit aqueste mandat (e que l'exercisson pas pus) son dins la categoria:ancian deputat francés.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 6 soscategorias, sus un total de 6.
*
- ► Lista de deputats franceses (1 P)
A
- Ancian deputat francés (6 C)
D
- ► Deputat de Corresa (3 P)
G
- Deputat de Nauta Garona (1 C, 2 P)
P
- ► Deputat de París (void)
V
- Deputat de Var (1 C)
Articles dins la categoria « Deputat francés »
Aquesta categoria conten l'article seguent.


text:
Províncias Unidas de l'Arriu de la Plata
Las Províncias Unidas de l'Arriu de la Plata qu'ei ua de la denominacion de la Republica Argentina, tanben aperada Confederacion Argentina ; aqueth nom que ho mei que mei emplegat durant las purmèras annadas de l'emancipacion d'Argentina e en referéncia a las províncias emancipadas o en cors d'emancipacion de l'autoritat espanhòla dens l'anciana Vicereiautat de l'Arriu de la Plata. Los sons ciutadans qu'èran qualificats de rioplatenses o d'argentin.
Dens l'Imne Nacionau Argentin comandat per l'Amassada de l'An XIII que s'emplega lo nom de Províncias Unidas deu Sud e en 1816 la declaracion d'independéncia que designè lo navèth estat com Províncias Unidas d'America deu Sud.


text:
Graffiti
Los graffitis existisson dempuèi d'epòcas ancianas, que d'unes exemples datan de la Grècia antica atal coma de l'Empèri Roman e pòdon èsser de simplas marcas de grafinhadas, fins a de pinturas de parets elaboradas. Uèi, aquò son los marcadors e bombas aerosòl que son mai utilizats. De còp que i a, lo graffiti es emplegat per comunicar un messatge politic e social. Existís fòrça caractèrs e estils de graffiti, aquela forma d'art mudant rapidament.
Etimologia[modificar | modificar la font]
Lo mot italian graffiti deriva del latin graphium (escarraunhada) que tira son etimologia del grèc graphein (Ypάφeιv) que significa indiferament escriure, dessenhar o pénher. Graffiti en occitan ven de l'italian graffito, tèrme designant un estilet per escriure). Son plural italian es graffiti. Utilizam alara lo mot graffiti al singular e al plural mai se l'utilizacion del S (graffitis) es acceptada dins l'usatge. Podèm utilizar lo mot « grafaire » per designar los actors d'aquel movement.
Lo graffiti de uèi[modificar | modificar la font]
Uèi, lo graffiti es considerat coma una disciplina màger del Hip-Hop. De fach, aquela forma d'art de la carrièra es nascuda dins las annadas 1980 a Nòva York, que Taki 183, Tracy 168, Stay High 149 e autres son los precursors. Aicí, s'agís pas de comunicar un messatge politic mas de representar son nom, sa carrièra e de vegadas sa chorma. Demest los artistas los mai famoses, podèm citar Banksy, Taki 183, Obey the Giant, Flying Förtress, Daim... En França, los mai reputats son los de la chorma « GAP » coma Rizote, Orphé e Zino. Podèm tanben citar Aketo e Grems, dos grafaires que son tanben reputats dins lo rap francés.
Disciplinas[modificar | modificar la font]
Destriam generalament tres nivèls de produccion dins lo graffiti d'uèi :
Lo Tag[modificar | modificar la font]
Lo « Tag » (marca, signatura) es just lo simple dessenh del nom de l'artist. Aquò's un lògo mai qu'una escritura, e sovent, los abituats sols pervénon a deschifrar lo nom qu'es . Las tecnicas utilizadas son generalament l'aerosòl, lo marcador e lo pegasolet.
La fresca[modificar | modificar la font]
La Fresca, o « Masterpiece » es lo nom sovent atribuat als graffitis sofisticats e executats ambe mai d'una color.
Lo Throw-Up[modificar | modificar la font]
Lo « Throw-Up » es una forma intermediària entre lo Tag e la fresca, la forma que vesèm mai sovent.


text:
Organisme modificat geneticament
Un organisme modificat geneticament es un organisme viu que son patrimòni genetic foguèt modificat per engenhariá genetica, siá per accentuar d'unas de sas caracteristicas o per li ne'n balhar de nòvas consideradas coma desirablas, siá al contrari per demesir, e mai eliminar de caracteristicas consideradas coma indesirablas[1]. Aquesta modificacion genetica se fa per transgenèsi, es a dire insercion dins lo genòma d’un o mai d'un gèns nòus, jos forma de porcions d'ADN eissidas d’un autre organisme, los gèns inserits podent dins qualques cases remplaçar de gèns originals (mecanisme d’invalidation de gèn)[2]. Un organisme transgenic, tèrme que designa los organismes que contenon dins son genòma de gèns "estrangièrs", es doncas sempre un organisme modificat geneticament, l'invèrs essent pas sempre verai.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Definicion de la Comission de l’etica de la sciéncia e de la tecnologia de Québec : (fr) Per una gestion etica dels OGM, Comission de l’etica de la sciéncia e de la tecnologia de Quebec, vejaire adoptat a la 10ena amassada de la Comission de l’etica de la sciéncia e de la tecnologia lo 16 d'octobre de 2003 (ISBN 2-550-41769-6), 4en trimèstre de 2003 legir en linha
- ↑ exemple d'invalidation d'un gèn, sit internet de l’Universitat Pierre-et-Marie-Curie


text:
Lagos (Portugal)
Lagos, (« Los lacs ») es una vila e una agglomeracion situada a la bòca de la Bensafrim al sud d'Algarve, al Portugal. La majoritat de la populacion, establida sul litoral, viu del torisme e las activitats de servicis connèxes. Lo rèirepaïs, agricòl e forestièr, es fòrça mens densament poblat en comprason.
Lagos es situat à mai o mens 35 km a l'èst del cap de Sagres, lo finistèrra sud oèst d'Euròpa. Al nòrd de Lagos, la rota de Vila Nova de Milfontes e de Sines serpeja dins las costièras del pargue natural del Sud-Oèst.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Lagos es un vièlh pòrt maritim que l'istòria data de mai 2000 ans. Lo nom de Lagos ven del gal Lacobriga. Lagos èra d'en primièr un establiment Cartaginés que recrutava de mercenàris galeses per combatre los Romans pendent las Guèrras Punicas. Foguèt enseguida colonizada pels Romans, e dependiá de la província romana de Lusitània. Demòran qualques rèstes galoromans a Lagos e a l'entorn. Es benlèu a Lacobriga, prèp del mont Molião, que lo general rebèl Sertorius desfaguèt amb l'ajuda de lusitanians l'armada de Q. Caecilius Metellus Pius enviada per l'arrestar. Lacobriga èra ja un pòrt d'importància a aquela epòca.
Al sègle VI, la vila foguèt successivament governada pels Visigòts puèi pels Byzantins. Los Moros envasiguèt la region al sègle VIII, e la nomenèron alara Zawaia (es « lac » en arab). Èra dins lo païs d’al-Gharb (que ven lo nom modèrne d' Algarve). Los Moros faguèron de barris a vila e creèron de linhas comercialas maritimas regularas. En 1174 lo Wali local autregèt la construccion de la glèisa de Sant Joan Batista fòra dels barris. Es la mai anciana glèisa de tot l'Algarve.
La província d'Algarve e d'Alentejo demorèron jos autoritat morèsca quitament aprèp la Reconquista d'Afonso Henriques e foguèt reconquerida jol reialme d'Alfons III de Portugal en 1241. Atal, quand lo sobeiran reconqueriguèt l'Algarve en 1249, s'atribuiguèt lo tìtol de « Rei de Portugal e d'Algarve », testimonhant qu'aquela província, araba dempuèi de sègles, èra encara a l'epòca una tèrra forastièra.
Lagos venguèt una jurisdiccion autonòma que jol reialme de Pèire I de Portugal en 1361. Es a Lagos que lo rei João I rassemblèt une flòta en vista de s'emparar de Ceuta en 1415, primièra incursion d'Euròpa medievala en Africa, e premicis de las Grandas descobèrtas dels exploradors portugueses pels oceans.
Venguda lo tremploin de las expedicions transoceanicas, Lagos foguèt al sègle XV un pòrt de nauta mar: lo prince Enric lo Navegador, filh benjamin del rei João I, passèt l'essencial de sa vida. Es d'aquí que derigiguèt las campanhas contra lo Marròc e las còstas orientalas d'Africa amb las seunas caravellas, de naus que tenon fórça plan en nauta mars. Lagos es tanben la patria de Gil Eanes, primièr capitan a passar lo cap Bojador en 1434, qu'èra considerat a l'epòca coma la limita miègjornala de la zona abitabla (non « torrida ») de la Tèrra. Aquel espleit marca una estapa marca dins l'exploracion d'Africa. L'anciana capitala de Nigèria, Lagos, es una colonia de la vila portuguesa.
Es encara a Lagos que los primièrs esclaus foguèron menats en Euròpa. Un edifici del sègle XVII es bastit al luòc exacte del primièr mercat d'esclaus (Mercado de Escravos, deubèrt en 1444) d'Euròpa. Enric lo Navegatdor, coma principal investisseire de las expedicions africainas, perceviá 20 % de las ventas. Sa mòrt marca la decadéncia de la vila, la familha reiala se desinteressèt leu de l'Algarve; las grandas companhiás de comerci mudèron a aquel moment per Lisbona.
Aquela decadéncia perdurèt fins a que lo rei Sebastião, que sonhava d'una granda crosada permetent de conquerir lo reialme de Fès, assemblèt una granda flòta a Lagos (1578). Moriguèt amb la mai granda partida de la cavalaria portuguesa pendent la batalha de Ksar el-Kebir.
En 1693, l'amiral de Tourville interceptèt lo carreg d'Esmirna al larg de las còstas de Lagos, privant la coalicion angloautriaca d'importants finançaments e de desenas de vassèls. Mas pendent la Guèrre de Sèt Ans, l'amiral britanic Edward Boscawen donèt, totjorn devans Lagos, sa revenge a la Royal Navy en destruïsent la flòta francesa de 14 naus encargada d'assegurar un desbarcament en Escòssia (19 d'agost de 1759).
La vila, amb los seus ostals vielhòts, prenguèron un aspècte respectable amb lo Tèrratrem de Lisbona de 1755 que la devastèt. Pasmens conservèt de barris del sègle XVI, lo castèl del governaire (sègle XVI).
Demografia[modificar | modificar la font]
Monuments e musèus[modificar | modificar la font]
La glèisa de Sant Antòni[modificar | modificar la font]
La faciada modèsta amb torres dissimetricas, datant de 1715, contrasta fòrça amb l'extravagança de l'interior, ricament adornat. Los azulejos blancs e blaus daurats (sègle XVIII), de fusta esculptats (talha dourada, d'entre los mai bèls dels païses) cobrisson tota la superfícia de las parets de la nau, amb sièis telas barròcas de Mèstre José Joaquim Rasquinho representant los miracles de sant Antòni.
Aquela glèisa, consacrada a Antòni de Padòa es un dels rars edificis daissat gaireben intactes pel tèrratrem de Lisbona de 1755.
Musèu regional d'Algarve[modificar | modificar la font]
Aquel musèu regional se situa a costat de la glèisa Sant Antòni. Abriga una colleccion eteroclita de pèças arqueologicas. La partida etnografica es consacrada a l'istòria de l'Algarve. La carta balhada pel rei Manuel I de Portugal a la vilà i es expausada; i a tanben un colleccion d'armas e d'objèctes d'art ancians de la colonia portuguesa de Moçambic. Lo tresaur es los abits de ceremonia del rei Sebastian I de Portugal que portava a la darrièra messa abans l'escapada marrocana fatala.
Lo fòrt de Ponta da Bandeira[modificar | modificar la font]
Quand lo Portugal tombèt jos dominacion espanhòla, la còsta venguèt una de las ciblas de la Royal Navy. Lagos, pròche de la basa navala de Cadiç, foguèt atacada paer Francis Drake, mas leos abitants li opausèron una defensa tan atissada que lo corsari britanic deguèt renonciar a l'assalt, e se retornèt alara cap al pòrt de Sagres. E mai, la còsta èra de contunh atacada per de piratas e de corsaris, per aquó la fortifièran. Ponta da Bandeira es un dels fòrts bastits al començament del sègle XVII: contrarotlava La dintrada del pòrt.
Economia e cultura[modificar | modificar la font]
Coma fòrça vilas costièras de Portugal, Lagos totjorn tornèt la seuna activitat economica cap al mar e la Pèsca. Mas dempuèi 1960, se tornèt largament cap al torisme, venguda l'activitat dominanta. Las bèlas plajas, lo clima agradable, l'arquitectura e lo patrimòni istoric son los seus atots. Lagos es tanben reputada al plan viticòl pel seu muscadet, e per una licor locala, l'aguardente de medronho, a basa d'arboças.
Los sites toristics majors son :
- Ponta da Piedade (Punta de la Pietat)
- Grutas da Costa d'Oiro (baumas de la Còsta d'Aur)
- Lagoa de Alvor (lòna d'Alvor)
- Mata Nacional de Barão de S.João (selva nacionala del baron de Sant Joan)
Subdivisions[modificar | modificar la font]
La vila de Lagos compta las siès freguesias seguentas :
Plajas[modificar | modificar la font]
- Meia Praia (plaja centrala) - Sabla fin e blanc, aquela plaja se dubrís sus una de las mai grandas baias d'Euròpà e beneficia, a causa de la seuna espandida, d'una mar calma. L'abséncia d'estèus ne fa un luòc ideal per las activitats nauticas. Per vent fòrt, las plajas son paradas entre los bauces.
- Praia Solaria (plaja solelhada).
- Praia da Batata (plaja de la patata).
- Praia dos Estudantes (plaja dels estudiants).
- Dona Ana es sens dobte la plaja mai frequentada: lo sabla es mai gros que sus las autras plajas, es tancada per dels massís rocasuts de formas evocatriças: lo « pastís d'anniversari », lo « Titanic », e l'« Esfinx ». Dona Ana comprend en fach doas plajas separadas per una avançada calcària isoladas a marèa nauta.
- Canavial
- Camilo
- Praia da Luz (plaja de la lutz).
Fotos[modificar | modificar la font]
-
Aldeia da Meia Praia canada per Zeca Afonso
-
La Caravella Boa Esperança a l'encorage a Lagos
-
Le canal de Lagos vers la marina
-
-
-
-
-
-
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) I Support Lagos - Showcasing Lagos in English
- (pt)Servicis & informacion sus la vila
- (pt) Algarve : informacion sus las vilas de la província
- Photos de Lagos
- (en)Lagos, Portugal site anglofon consacrat a Lagos
- Una webcam a Lagos...
- (en) Lagos, Luz and Sagres
- (pt)Brèva istòria de Lagos
- Vacanças a Lagos


text:
Lista dels participants
Aquesta pagina aficha la lista de totes los comptes d'utilizaires, qu'ajan efectuat de contribucions o non. La causida del « grop » correspond als diferents estatuts possibles.
- Cedric31 (Discussion | contribucions) (Burocrata, Administrator)
- Jfblanc (Discussion | contribucions) (Burocrata, Administrator)
- Lembeye (Discussion | contribucions) (Administrator) (Creat lo 10 mai de 2006 a 18.22)
- Mertyl (Discussion | contribucions) (Administrator) (Creat lo 18 de junh de de 2007 a 23.52)
- Nicolas Eynaud (Discussion | contribucions) (Administrator) (Creat lo 24 abril de 2010 a 17.49)


text:
Television
La television es la transmission, per cable o alara per las ondas radioelectricas, d'unes imatges ou de scènas animadas e que son generalament sonorizadas. Son reproduïdas sus un receptor que se sona normalament televisor (pasmens se ditz sovent colloquialament television), a flor e mesura que son recebudas. Los primièrs passes de la vision a distància per l'electricitat son lo telectroscòpi puèi la television. La television, coma la coneissèm uèi, es tanben tributària d'una ret economica (publicitat e/o redevància dins qualques païses coma França), politica e culturala (lengas d'estat o minorizadas, genres e formats).


text:
Occitan ancian
L'occitan ancian qu'ei l'occitan tau qui's tròba dens los escriuts ancians, de la vaduda de la lenga, au sègle VIII, dinc a 1500.
Somari
Denominacion[modificar | modificar la font]
Dens la lenga vielha, que's disèva romans o proensals. Au miei deu sègle XXau, l'aperet provençau ancian que deishè a plaser la plaça a occitan ancian.
Fonetica[modificar | modificar la font]
Tà desvolopar segond Bianchi e Romieu.
Morfologia[modificar | modificar la font]
Tà desvolopar segond Bianchi e Romieu.
Lexic e lexicografia[modificar | modificar la font]
Lo purmèr diccionari de la lenga vielha qu'estó l'Essai de glossaire occitanien de Henri Pascal de Rochegude, venguèt puish l'òbra de François Raynouard: Le Lexique Roman. Suplements qu'eston publicats per Emil Levy. Un Dictionnaire de l'occitan médiéval qu'ei a publicà's a l'Universitat de Munic.
Literatura[modificar | modificar la font]
Los tèxtes mei coneguts que son las cantas deus Trobadors.
Tèxtes non literaris[modificar | modificar la font]
Aperan scripta las escrituras non literàrias de l'occitan ancian.
Exemple[modificar | modificar la font]
12 de setembre de 1317 : Contracte per loquau Fors de Padern, Odet de Padern son hilh, Bernard de Gelas, aute Fors de Padern, Bertrand de Balh, donzels, prometen a Pèire d'Òrta, en favor del maridatge de Berart d'Òrta, son hilh, damb Na Longa, filha de Fors de Pardern, dos cents cinquanta liuras (moneda de l'avesque d'Agen), un còp pagadas, e cinquanta sòus de renda[1].
Notum sit qu'En Fors de Padern, En Odet de Padern, son filh, ab voluntat et ab authoritat deudit son pay que estan au Miralh, en la parroquia de Sente-Marie d'Ambrus, En Bernard de Gelas, senhor d'Ambrus en sa partide, En Fors de Padern que esta à Montgalhard, En Bertrand deu Balh que esta pres Viana, donzels, cascun per lo tout, et que l'un no sen reclamera per l'autre, ne per nulh garent, donen, et au promes render et pagar per ferme et per leyal stipulation au Pes d'Orta que esta à Viana, et à son ordenh, o à son sert commandament portader de questa present carta, dus cent cinquante liures de bos arnaudens dotals, so es assaver cinquante liures arnaudens de si al des quinse apres la prumere feste de Sent-Miquel de Septembre qui sera, et austres cinquante liures Arnaudens dens las octaves de la prumere feste de Pentacoste que sera, en pads, et chens tout prolongament, et austres cinquante liures arnaudens [dens las octaves] de la prumere feste de Pentacoste que sera en un an, et de qui en avant d'an en an cinquante liures arnaudens entro que ayen complit e payat toutes les dittes dus cens cinquante liure arnaudens en pads, et chens tout prolongament, et plus cinquante sos arnaudens d'arrende cade an qued deven assignar de si des quinze apres la prumere feste de Sent-Miquel de Septembre ;
Et aysso per rason deu matremony fazeder enter Na Lougue de Padern, filhe deudit Fors et seror deudit Oder, enter En Berart d'Orta, filh deudit Pès d'Orta, et si alsdits termis no pagaren ou pagat no l'avian, et al dit Pès d'Orta ou à son ordent no combie far greuge, cost, destard, mession, ne enteresse lesdits deutes, lo prometten esmendar, satisfar et restituir deu tout et gardar de tout dan, en obligant touts et sengles lours bées mobles et no mobles presens et a venirdors où que sien per touts locqs, et outre tout aysso que juran sober lous sancts evangelis de Diu tocats corporallement de lours mans dentres nusas, que tout ainsi com en la present carte es contengut, ac tieran et accompliran chens venir en contre, et chens toute contradiction, et sen entreran tenir ostadgerias dens la ville de Casted Contal à la requeste deudit Pès et de son ordenh, ou de sen sert commendament, et que de qui no eysiran per lours pes ne per lous autruis ostre sa volontat en tro ayen feyt lo complement de la presente carte segon los termes.
Actum fuit hoc in parroquia beatae Mariae d'Ambrus, in loco vocato au Miralh, duodecima die introitus septembris, anno domini millesimo tresecentesimo decimo septimo. Testes sunt lo senhor En Pès de Casteras, prester, En Guilhem Eymerig de Borbotan, en Brus de Seras, Huis de Villeras, Pès de Castilhon, Bertrand de Bedulh, donsels, et ego Bertrandus Palhus, publicus et generalis notarius Agenesii, qui hanc cartam recepi, inquisivi et scripsi, regnantibus Philippo rege Franciae, Edoardo rege Angliae, duco que Aquitaniae, Amaneno episcopo Agenesii.
De notar que lo començament e la fin deu tèxte son en latin.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Philippe Tamizey de Larroque, Documents inédits pour servir à l'histoire de l'Agenais, Paris: Auguste Aubry & Bordeaux : Charles Lefebvre, 1875, pp. 41-44


text:
Mont Saint Helens
Lo Mont Saint Helens (2 549 m) es un estratovolcan actiu de la cadena de las Cascadas al nòrd-oèst dels Estats Units d'America. Se situa a 154km al sud de la vila de Seattle, dins l'estat de Washington e a 80 km al nòrd èst de Portland, en Oregon. Lo puèg Saint Helens ten son nom d'un diplomat anglés portant lo títol de Lord St Helens. Aquel diplomat èra l'amic de l'explorador George Vancouver que faguèt una exploracion de la zona a la fin del sègle XVIIIen. Lo volcan, plan conegut per sas explosions amb emission de cendres volcanicas e de flux piroclastic, aperten a l' l'arc volcanic de las Cascadas qu'es un tròç de la cinta de fuòc de Pacific que comporta aperaquí 160 volcans actius.
Le mont Saint Helens es celèbre dempuèi l'erupcion catastrofica del 18 de mai de 1980[1] que causèt la mòrt de 57 personas[2] en tot destruire 250 ostals, 47 ponts, 24 quilomètres de vias ferradas, 300 quilomètres de rotas e mai de 500 km2 de selva. Un resquilhatge de terrenh gigant faguèt passar l'auçada del volcan de 2 950 a 2 549 mètres[3] en tot desplaçar un volum de 2,3 km3 de matèria. Lo puèg foguèt remplaçat per un cratèr en forma de fèrre de caval d'una largor de 1,5 quilomètres[4].
Coma la majoritat dels volcans de la cadenas de las Cascadas, lo Saint Helens es un còn eruptiu constituït de lavas durcidas mescladas amb de cendres volcanicas e de pèira ponce. La montanha comporta de jaces de basalt e d'andesita traversats per mantun dòmas de lava constituïts de dacita. Lo pus grand d'aquestes, nomenat Goat Rocks dome formava le som d'abans de 1980 abans d'èsser per part destruit e remplaçat per un pus pichon.
Somari
Situacion geografica e descripcion[modificar | modificar la font]
Generalitats[modificar | modificar la font]
Lo Mont St. Helens es situat a 72km a l'oèst del Mont Adams, dins la part oèst de la cadena de las Cascadas. Aqueles volcans "fraires" se trapan aperaquí a 80km del Mont Rainier, lo trescòl de la cadena. Lo Mont Hood, pus pròche puèg volcanic major en Oregon, es a 100km al sud-èst del Mont St. Helens.
Lo Mont St. Helens es geologicament jove comparat amb los autres volcans majors de la cadena de las Cascadas. S'es format sonque 40 000 ans i a, e lo puèg d'abans 1980 comencèt de s'enauçar 2200 ans i a.[5] Aquel volcan es considerat coma lo pus actiu de las Cascadas dempuèi l'olocèn (los darrièrs 10,000 ans).[6]
Abans l'erupcion de 1980, lo Mont St. Helens èra lo cinquen puèg pus naut de l'estat de Washington. S'enauçava largament en dessús de las còlas environantas amb son còn de forma simetrica sempre nevadís que li fasiá prene l'escais de Fuji-san of America ("Mont Fuji d' America").[7]
Los rivets qu'an sa font subre lo volcan se getan dins tres ribièras principalas: la Toutle al nòrd e nòrd-èst, la Kalama a l'oèst, e la Lewis al sud e a l'èst. Aqueles rius son alimentats per de precipitacions abondosas. La mejana annadièra en pluèja es de 3600 mm, e lo jaç de nèu amont de la montanha pòt aténher 4.9 m. La Lewis River es barrada per tres paissièras per la produccion d'energia idroelectrica. Los pendisses sud e èst del volcan son drenats dins un aigal nomenat Swift Reservoir, situat al sud de la montanha.
Lo mont Saint Helens es situat dins lo comtat de Skamania, mas son accès pus aisit se fa pel comtat de Cowlitz a l'oèst. L'autorota d'Estat 504, localament nomenada Spirit Lake Memorial Highway, rejonh la rota principala Interstate 5 al nivèl de la sortida 49 a 55 quilomètres à l'oèst de la montanha. Aquela autorota granda liga las localitats de Castle Rock, Longview e Kelso en seguissent la Cowlitz River abans de traversar l'airal urban de Vancouver (Washington)–Portland subre 80 km al sud-oèst. La vila pus pròche del volcan se ditz Cougar, a 18 km al sud-oèst del puèg.
Crater Glacier e los autres glacièrs novèls[modificar | modificar la font]
Pendent l'ivèrn de 1980–1981, un glacièr nòu apareguèt. Uèi oficialament nomenat Crater Glacier, èra ancianament conegut jol nom de Tulutson Glacier. Ombratjat per las parets del cratèr e alimentat per las importantas casudas de nèu e avalancas, creissèt rapidament (4.3 m per an). En 2004, cobrissiá aperaquí 93 km2, e èra devesit per lo dòma central en dos lòbes. Generalament a la fin de l'estiu, lo glacièr es fosc amor de las casudas de ròcas del cratèr e de cendres de las erupcions. En 2006, lo glaç aviá una espessor mejana de 100 m. amb un maximun de 200 m., gaireben tant espés que lo pus ancian e pus gròs glacièr del Mont Rainier, lo Carbon Glacier. Tot lo glaç es posterior a l'erupcion de 1980, çò que ne fa un glacièr fòrça jove geologicament. Pasmens, lo volum del glacièr nòu es aperaquí identic al de totes los glacièrs d'abans 1980 combinats.[8][9]
Amb la recenta activitat volcanica que comencèt en 2004, los lòbes del glacièr son butats suls costats e cap amont per la creissença del dòma volcanic novèl. La superfícia del glacièr s'es ara asclada e presenta crebassas e seracs amor del movement del sòl del cratèr. Lo dòma volcanic novèl a desseparat lo glacièr en un lòbe oèst e un lòbe èst. Malgrat l'activitat volcanica, lo tèrme del glacièr a sempre avaçat, amb una avança considerabla del costat èst, situat a l'ombra de la paret del cratèr. Pr'amor de l'avança, los dos lòbes del glacièr se son rejonh en mai de 2008 e ara lo glacièr enroda completament lo dòma volcanic.[10] En mai dempuèi 2004, de glacièrs novèls se son formats sus la paret del cratèr en dessús de Crater Glacier alimentant tota la superfícia en glaç e ròcas; i a ara dos glacièrs al nòrd del lòbe èst de Crater Glacier.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) Monument national volcanique du Mont
- ↑ Bernard Henry & Christian Heeb, USA:Les états de l'ouest, éditions Artis-Historia, 1996, Bruxelles, (ISBN 2-87391-116-6), p.109
- ↑ (en) Mont Saint Helens sus Encyclopedia.com
- ↑ (en) 18 mai 1980, éruption du mont Saint Helens
- ↑ Mullineaux, The Eruptive History of Mount St. Helens, USGS Professional Paper 1250, page 3
- ↑ USGS Description of Mount St. Helens, USGS.gov . Retrieved 15 November 2006.
- ↑ Harris, Fire Mountains of the West, 1st edition, page 201
- ↑ USGS Circular 850-D: Effects of Volcanism on the Glaciers of Mount St. Helens
- ↑ USGS Scientific Investigations Map 2928: Rebuilding Mount St. Helens
- ↑ MSH08_aerial_st_helens_crater_from_north_05-30-08 - Glacier arms touch on North end of glacier.


text:
Villecey-sur-Mad
Villecey-sur-Mad es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Ancian vilatge en dependent de la prévôté de Prény e en levant per conseqüent del pòrti de Lorraine, Villecey-sus-Mad #venir francés l'an 1718 en lo moment de la signatura del tractat de París e i aguèt integrat dins l'anciana província de las Tres-Évêchés.
Ancien village dépendant de la prévôté de Prény et relevant par conséquent du duc de Lorraine, Villecey-sur-Mad devint français en 1718 lors de la signature du traité de Paris et fut intégré à l'ancienne province des Trois-Évêchés.


text:
Guèrra d'Abcazia
La Guèrra d'Abcazia se debanèt dau 14 d'aost de 1992 au 27 de setembre de 1993 entre Georgia e la region separatista d'Abcazia qu'èra sostenguda per Russia. Foguèt entraïnada per la volontat d'independéncia d'Abcazia e son refús per lo govèrn georgian. A l'interior de Georgia, aqueu conflicte se superpausèt ambé la Guèrra Civila Georgiana entre lei partisans de Zviad Gamsakhurdia e aquelei d'Eduard Shevardnadze. S'acabèt en 1993 per una victòria russoabcaza e la formacion d'un estat d'Abcazia de facto independent. Aquela guèrra foguèt caracterizada per divèrsei crimas de guèrra o còntra l'umanitat.
En 1998, un segond conflicte se debanèt ai frontieras entre Abcazia e una guerilha de partisans georgians dins lo districte de Gali. Puei, en 2008, Abcazia jonhèt la Segonda guèrra d'Ossetia dins lo camp rus per conquistar lei darrierei regions abcazas sota contraròtle georgian. Dempuei aquela victòria, lo govèrn d'Abcazia assaièt d'obtenir la reconóissença de son independéncia per la comunautat internacionala.


text:
Miratge
Lo miratge es l'imatge mai o mens deformat d'un objècte ben reau per un efècte optic (es pas una illusion d'optica, qu'es una deformacion d'un imatge que si deu a una interpretacion erronèa dau cervèu).
La fotografia d'aqueu miratge que si crèa per lei diferéncias de temperatura de l'èr ne'n pròva la realitat optica (traças) e pas son illusion (ni l'uelh ni lo cervèu s'enganan en viant l'èr tremolar o lei rais que si semblan rebatre sus lo sòu).
Lo miratge a ren de subjectiu : si pòu fotografiar. Lo miratge a ren d'irracionau : s'explica per l'optica geometrica e lei lèis de la refraccion.


text:
Loís X de França
Loís X de França, dich l'Utin (es e dire lo Carpinhaire), nascut lo 4 d'octobre de 1289 a París, mòrt lo 5 de junh de 1316 a Vincennes, foguèt rei de Navarra de 1305 a 1316 (jol nom de Loís Ièr) e rei de França de 1314 a 1316 (jol nom de Loís X), dotzen de la dinastia dicha dels Capecians dirèctes.
Filh del rei de França Felip IV lo Bèl e de la reina de Navarra Joana Ièra.
En 1305, esposèt en primièras nòças Margarida de Borgonha (1290-1315), capeciana coma el, filha de Robèrt II (1248-1306), duc de Borgonha, e d'Agnès de França (1260-1325). Convençuda d'adultèri amb la complicitat de sas bèlas sòrres (escandal de la Torre de Nesle), Margarida foguèt condemnada a l'embarrament a Château-Gaillard, e la rumor voldrià qu'i siaguèsse estada estofada, o escanada, a l'instigacion de son espós reial.
D'aquesta union es eissida la futura Joana II (1311-1349), reina de Navarra de 1328 a 1349.
En 1315, Loís X esposèt en segondas nòças Clamença d'Ongria (1293-1328), ela tanben capeciana, filha de Carles d'Anjau (1271-1295), dich Carles Martèl d'Ongria, rei titular d'Ongria, e de Clamença d'Absborg (v. 1262-apr. 1293).
D'aquesta union es issit un enfant unic, postum de maites meses, e que visquèt pas que qualques jorns :
La question d'una eventuala legitimitat de la princessa Joana, eissida de la primièra union, a la succession al tròn de França se pausèt a la noblesa francesa. En efièch, l'abséncia d'ereitièr mascle dirècte s'èra pas encara jamai producha. Aquò s'apelèt lo miracle capecian. La succession a la corona de França, prealablament electiva, s'èra facha pauc a pauc per l'usatge. La noblesa francesa preferiguèt (lei salica) d'ofrir lo tròn al fraire de Loís X, Felip V lo Long, que ja èra regent dempuèi la mòrt de Loís X.