text:
lunes, 16 de enero de 2012
SANT SILVESTRE AVINYÓ 2011
Eth 31 de deseme participe ena darrera corsa der an de 10km, en pòble d'Avinyó.Tamben se podie participar en ua corsa de 5km corrent o se non se podien hèr caminant.
Era corsa comencec tas 16:00h puntuau, jo arribi tas 15:00h perque encara me calie hèr era inscripcion e veigui ath men amic dirigint eth “cotarro”. Me trobi tamb tres companys mes e les acompanhi a cercar eth dorsau e dempús estiram e vam a correr suau enquia escauar es musculs.
Tas 15:30h comence era corsa tas mainatges, campi com corren es nosti successors e pensi que i a ua bona cantera.
Ena gessuda me trobi a gent coneixuda com a pòmpiers e gent que seguís eth calendari des curses.
Són es 16.00h e era corsa comence per laguens deth pòble e mos dirigim pera carretera e dempús per un camin,ta cercar es corriols.Es dera organizacion m'han dit que la eren eth dia de Nadau e que passe per uns camins e prats e que i a un tram que ei un shinhau ribent. Arribam ath 2,5 km e aciu mos desvien es de 5km e es de 10km.
Auanci a un companh e li dongui ànims, auem ua pujada dempús trobam un planer e iaute viatge a pujar, en arribar nau ara toque era baixada e vau hent ath men ritme.
Ath finau de tot arribam en un camin e pensi que ja quede poc enquia acabar e intenti anar un shinhau mes ràpid,tornam a passar peth madeish lòc dera carretera ta arribar ena meta.
Acceleri perque i a un coneishut que intente agarra-me, però ath finau arribi jo antes que eth.
Eth prumèr a eth un temps de 39'47”, jo e quedat eth 36ª a 45'51” de 300 participants.
Ara a recupera-se ben tar an que ben.
EROS AN NAU 2012 A TOTI
Salut e Cames
Karin
miércoles, 11 de enero de 2012
Corsa del Gall
Eth 18 de deseme participe ena cursa der an de 12,5km, en pòble de Sant Fruitós del Bages,tamben hegen ua cursa tas mes joeni.
Aguesta cursa ei pensada ta aportar ua ajuda tara Marató de TV3.Totes es curses auien d'ester d'aguest tipe de caire solidari,però malauradament era majoria de curses non son atau.
Era corsa comencec tas 10:30h puntuau, jo arribi tas 9:30h perque encara me calie agarrar eth dorsau e escauar.Me trobi a un companh que tamben participarà,però iaute non poirà participar perque a iautes causes a hèr. Er inici dera cursa comence tamb ua traca de petards e comença'm a correr,toti tamb moltes ganes.
M'han dit que cau pujar en aguesti 12,5 kilometres, tres colladets e que eth darrer ei bastant dur.Atau que jo vau regulant es mies forces e vam auançant kilometres,que ei lo que mos interesse a toti,ta poder arribar antes ena meta.
Arribi a meitat de cursa e me trobi un avitualhament líquid,beui un shinhau d'aigua e continui corrent,ja auem passat era prumèra collada. Ara encaram era pujada tara segona collada.Un shinhau mes e me caigui en kilometre 7,però no queigui.Antes de començar a pujar era darrera collada me trobi iaute avitualhament de líquid e beui e continui accelerant un shinhau més e vau passant a corredors e aquerò me motive ta anar un shinhau mes ràpid.
Arribi en kilometre 11 e gracies a un participant que me ditzs que per aguest camin non ei correcte,canvii era ruta e continui pera ruta bona.Ara ja me quede 1 kilometre e miei e tot ei baixa atau que vau un shinhau mes rapid ta acabar de cremar es darrers cartutxos, e poc a poc m'apropi ena arribada.
Arribi cansat e content perque e eth un temps de 1h 06' 28",e quedat ena posicion número 10.Era mia milhor classificacion des que e eth curses.
Eth prumèr a eth 1h00'32" , de 167 participants.Per cert eth men amic Guillem a quedat eth 28 tamb 1h 28'44".
Ara toque minjar e beue un shinhau, ua dutxa e un massatge merescudíssim.
Ara a recupera-se ben tara següent cursa.
Salut e Cames
Karin
domingo, 8 de enero de 2012
Corsa Rajadell
Molt bones senhors/res:
Eth 27 de noveme participe ena corsa de casi 15km, en pòble de Rajadell, ei ua cursa de 800 metres de desnivèu.
Era cursa comencec tas 10:00h puntuau, jo arribi tas 9:00h perque encara me calie agarrar eth dòrsau e escauar, ua causa molt important ta non intentar auer cap lesion.
Eth temps non acompanhe guaire, ja que ei tapat, pero igualment participaré ena cursa, eth temps non ei un impediment ta practicar esport e passa-ta'c ben e disfrutar dera natura.
Comenci tamb moltes ganes per ua pista asfaltada (non m'agrade bric corre per asfalt) e demori que eth terrenh canvie per camiins estreti, tot comence a pujar e cada cop mes, arribam en kilometro 8 e començam a baixar,tamben i a pujades pero non tant fortes com enes prumèrs 8 kilometres.
Cada viatge me noti que es cames m'aguanten e intenti anar un shinhau mes ràpid e a mesura que vau anant mes ràpid vau auanssant a participants e aquerò motive ta continuar progressant.
Ath finau de tot me diden que queden 300 metres e hesqui eth darrer gran esforç e esprinti,intenti agarrar a un participant que e molt a prop e antes d'arribar ena meta l'auanci.
Eth prumèr a eth un temps de 1h 10'10”, jo e quedat eth 36ª a 1h27'28” de 171 participants.
Ara a recupera-se ben tara seguent cursa.
Salut e Cames
Karin
lunes, 2 de enero de 2012
CORSA DUATLÓ PUIG-REIG
Molt bones senhors/res:
Eth 13 de noveme participe ena mia prumèra duatló de 7 km corrent, 22 km en bici e 2 km corrent en pòble de Puig-reig.
Era corsa comencec tas 10:00h puntuau, jo arribi tas 8:00h perque encara me calie hèr era inscripcion e escauar ua estoneta.
Ena gessuda me trobi a 2 companhs que tamben participaran e eri me diden que encara van corrent beth dia, jo les digui que encara non estongui ath 100%, que estongui a un 85%.
Són es 10:00h e era corsa comence per laguens deth pòble e mos dirigim per un camin, que es dera organizacion m'han dit que la eren ager perque passe per uns camins e prats, es 7km les hesqui força ben, ara toque hèr eth canvi e agarrar era bici e pet deuant me demoren 22 km tamb bastant desniveu.
Quan arribi en kilometre 10 mes o menos hèr ua caiguda tamb ua pèira que intenti esquivar-la ,però ei massa tard, sense consecuencies tath men còs,pero era mia bici e punxat era ròda, però no hèr cap materiau ta ular era ròda, aquerò òc porti ua camara de recanvi, canvi era camara e demanio ara gent que passe se a beth utensili ta ular era ròda, pero toti me diden que non han.
Veigui a Jaume eth men amic e eth tant amablement me deixi un cartutxo d'aire ta ular era ròda e li dongui es mil gràcies pera sua ajuda. Eth continue e jo apari era bici e continui.
Ara toque e eth canvi iaute viatge e començar a correr. era sensacion que has ei coma se siguesses un lit marejat perquè tanta estona anant en bici as cames li costen agarrar eth ritme iaute viatge.
Ara solet pensi en arribar e seguisqui eth ritme d'un companh de Puig-reig e finaument arribam es dos amassa, esprintant ta acabar de gastar es darreres nostes forces.
Acabi ena posicion número 177 de 258 participants, tamb un temps de 2h37'47", estongui content perque e acabat era mia prumèra duatlon.
Salut e Cames
Karin
jueves, 28 de abril de 2011
jueves, 7 de abril de 2011
…. y con el sol y el calor renacen las flores y las cucas, y las ganas de salir al monte a correr.
Lo subido en esquí de montaña (10.810 m, manía tengo de apuntarlo todo) también dista mucho de lo de anteriores años.
Pero con los calores surgen nuevas motivaciones, salir a trotar, subir montañas, competir, apuntar kilómetros, descubrir caminos, y conseguir algún objetivo morboso y a priori inalcanzable como el Ultratrail de 100 km del Aneto. Esto último lo digo con la boca pequeña no vaya a ser que al Gallart le guste y se le meta entre ceja y ceja, que el tío es muy bruto.
Bueno, como hoy empiezo a correr y me despido de la temporada de esquí, os dejo un video de lo que he estado haciendo este invierno, que además de cansar tanto como el “running”, es más divertido!
Aupa! El Escornacrabes.
martes, 18 de enero de 2011
Corsa Sant Silvestre Avinyó 2010
Molt bones senhors/res:
Eth 31 de deseme participe ena darrera corsa der an de 10km, en pòble d'Avinyó, ja que d'aguest pòble e un amic que non podie participar perque formaue part dera organización.Tamben se podie participar en ua corsa de 5km corrent o se non se podien hèr caminant.
Era corsa comencec tas 16:00h puntuau, jo arribi tas 15:00h perque encara me calie hèr era inscripcion e veigui ath men amic dirigint eth “cotarro”.
Tas 15:30h comence era corsa tas mainatges, campi com corren es nosti successors e pensi que i a ua bona cantera.Vau a cercar eth dorsau e me canvi en cotxe e comenci a estirar.
Dempús de dos mesi sense correr,ja que encara he mau en pè decidisqui correr era darrera corsa der an e dempús dedica-me ara recuperacion integral.
Ena gessuda me trobi a 2 companhs que tamben participaran e eri me diden que encara van corrent beth dia, jo les digui que encara non estongui ath 100%, que estongui a un 45%.
Són es 16.00h e era corsa comence per laguens deth pòble e mos dirigim per un camin, que es dera organizacion m'han dit que la eren ager perque passe per uns camins e prats, arribam ath 3 km e aciu mos desvien es de 5km e es de 10km.
Auanci a un companh e li dongui ànims, auem ua pujada dempús trobam un planer e iaute viatge a pujar, en arribar nau ara toque era baixada e vau hent ath men ritme.
Ath finau de tot arribam en un camin e pensi que ja quede poc enquia acabar e intenti anar un shinhau mes ràpid,ja que eth pè non m'he mau e un esfòrç mes e ja veigui de luenh era arribada.
Estongui fòrça content perque eth pè m'ha aguantat. L'unic que m'ha faltat ei un shinhau de rodatge ja que tanti dies sense fote arren se nòte.
Eth prumèr a eth un temps de 39'02”, jo e quedat eth 28ª a 46'29” de 260 participants.
Ara a recupera-se ben tar an que ben
EROS AN NAU 2011 A TOTISalut e Cames
Karin


c: text/html

text: Discours du Capoulié Jaque Mouttet à l’occasion de l’acampado 2012 de la Nacioun Gardiano à Fourques Acampado de la Nacioun Gardiano Fourco Dimenche 18 de mars 2012 Moussu lou Capitàni, Cars ami de la Nacioun Gardiano, Me presènte davans vous, encaro tout embuga de ço qu’avèn viscu ensèn i Santo fai deja 9 mes, me n’en vesès refourti e encaro mai fisançous dins la vesioun que me fau de nosto endraiado coumuno. Vous gramacìe, Segne Capitàni, ami Gui Chaptal, en introuducioun dóu Cartabèu d’aquest (...)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Es plan d'ora aquò.
divendres, 5 de febrer de 2016
Tròç de vida 003
Los preni totes tres a quatre oras del matin davant la gara de Besièrs.
Es plan d'ora aquò.
Es plan d'ora aquò.
Sortisson d'una auto vèrda e cargan las sacas grossassas dins ma mala.
La dròlla mai granda se potoneja tant e mai amb son tipe, lo de l'autò vèrda.
Va plan, lo tornaràs veire ton Don Juan !
S'asseta a costat de ieu dins l'auto, es confla, sembla que plora.
La joinessa, l'amor, tot aquò.
La dròlla simpatica qu'aviái aguda al telefòn e lo dròlle qu'aviá reservat pels tres se son assetats darrièr. Daumatge, los charraires son darrièr e a costat m'empegui la malurosa que passarà son temps a mandar de sms a l'hidalgo demorat a Besièrs.
Fin finala, la compreni, se deu far de lagui qu'apreni que se'n van a las Filipinas e en Tailàndia per dos meses. Un viatge dels bèls.
Loin des yeux, loin du cœur. Ojos que no ven, corazón que no siente.
De qué van fotre a las Filipinas o en Tailàndia de joves ? Quand son de vièlhs sabes qu'es per empifrar de drolletas, mas aqueles ?
La charraira, la simpatica, m'explica que sa maire es d'ailà, que va veire la familha e que dins las maletas a de vestits e de chocolat. Perque de chocolat ailà, n'an pas. E ben ieu i anarai pas jamai alai. Filipinas : escampat de ma tièra dels luòcs de visitar. (rai, i figurava pas...). Lor pòrta de vestits tanben perque alai son paures paures. Parlam de sa maire, que rescontrèt lo paire ailà e venguèt puèi aquí, l'adaptacion, l'imigracion, tot aquò. Es simpatica. Fa de fautas en francés, mas fa pas res. A l'innocéncia dels 20 ans, l'estrambòrd de partir en viatge e la generositat de la que se'n va dins un país paure. L'aimi plan aquela.
L'autra es amb son telefonet.
Puta que soi, fau « e cossí fasètz amb l'abonament telefòn ailà ? » quand veirà lo prètz d'un sms Filipinas-França risca de ne li mandar un pauc mens a son Rodrigue de sms.
Se de SMS mandas pas, cocuda seràs.
An l'avion a dètz oras lo ser. Lo mieu es a uèch oras lo matin. Rabalaràn per Barcelona tota la jornada, pas de problèma.
Los daissi a l'estacion de metro qu'es entre la segonda e la tresena sortida de la Ronda de Dalt, se pòdon pas perdre, es pichoneta aquesta estacion. Son sèt oras passadas. L'amorosa quinca pas, dirà pas solament adieu ni mercés.
La simpatica me granmerceja, son amorós tanben, e me demanda se lo vau pas mancar mon avion.
« Non, va plan ! »
Ah ah ah.
Cap comentari:
Subscriure's a: Comentaris del missatge (Atom)


text:
Vieux-Château
Vieux-Château es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al cors del periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), la municipalitat a portat lo nom de Laure-sus-Seren[1].
Au cours de la période révolutionnaire de la Convention nationale (1792-1795), la commune a porté le nom de Laure-sur-Serein[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1
Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », Escòla d'Estudis Superiors en Sciéncias Socialas (EHESS) (consultat en 4 d'agost 2012)
Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « Cass » est défini plusieurs fois avec des contenus différents


text:
Partit intens eth jogat aguest darrèr dissabte en Bossòst. Era U.E. Bossòst portèc era iniciatiua deth jòc pendents es 90 menutes e eth Luchon sajaue de suspréner en contratac tamb es sòns ràpits deuantèrs. En un lançament de fauta des de luenh, eth Luchon sajèc de suspréner a Monchi, mès era pilota toquèc en garròt. Era U.E. Bossòst responèc damb era melhor ocasion deth partit en ua rematada de Miguel que Cazes arturaue. En aguesta jogada se produic ua pana ena lum deth terren de jòc; açò hèc qu’ eth jòc s’arturèssa pendent 20 menutes. Aguesta arturada non anèc bric ben ath equip aranés pr’amor qu´ère quan mès atacaue ena porteria francesa. Damb 0-0 s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat çò de madeish, es portèrs auèren fòrça pòc trabalh. Era U.E. Bossòst disposèc de bèra fauta a toca der àrea e de lançaments de cornèr que non podèc profitar. Eth Luchon non s’ apropèc en àrea aranesa.
Ath finau 0-0. Un resultat que non deishaue content a cap des dus equips. Es defenses s’ imposèren dauant es deuantèrs e manquèc era sausa deth fotbòl que son es gols.
Continuam ena part baisha dera clasificacion e eth dimenge mos enfrentam a un equip damb es madeishi punts que nosati. Partit superimportant en poder trèir un resultat positiu.
Eth pròplèu partit jogam en Landorthe, contra er equip locau eth dimenge 18 de març tàs 15 :00 ores.
U.E. Bossòst: Monchi, Marc, Miguel, Felipe, Viló, Gachi, Iván, Ignasi, Pèir, Paba e Castet. Remplaçants: Pipe, Xavi, Mutu.
Trainer: Adrian.
Tarjetes auriòles : Pèir (88’).
B. Luchon : Cazes, Coutinho, Lansalot, El Mahraoui, Barta, Revertegat, Van Mo, Diverchy, Sales, Cayrey, Boy. Remplaçants : Biencinto
Trainer : Gomez F.
Tarjetes auriòles : Coutinho (80’).
Arbitre : Desprats Serge.


text:
Lituània
La Republica de Lituània o simplament Lituània (en lituanian: Lietuvos Respublika, Lietuva) es un país de l'Euròpa del Nòrd que fa partida de l'Union Europèa (UE).
Bordada par la mar Baltica, a una frontièra al nòrd amb Letònia, a l'èst amb Bielorussia e al sud-oèst amb Polonha e la província (oblast) russa de Kaliningrad.
Sa capitala es Vílnius.
Lo gentilici es lituan -a o lituanian -a.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Politica
- 3 Organizacion politico-administrativa
- 4 Geografia
- 5 Economia
- 6 Demografia
- 7 Cultura
- 8 Espòrts
- 9 Bibliografia
- 10 Vejatz tanben
- 11 Ligams extèrnes
- 12 Nòtas & referéncias
Istòria[modificar | modificar la font]
Article principal: Istòria de Lituània
La creacion dau Grand Ducat de Lituània[modificar | modificar la font]
L'istòria de Lituània es mau coneguda avans l'evangelizacion de la region en causa de la manca de documents escrichs. Au sègle V, lo país sembla poblat per de tribüs balticas e eslavas. Dins lo corrent dei sègles seguents, deguèron s'organizar per resistir ais incursions escandinavas. Aquò favorizèt la mescla dei tribüs e la formacion d'un pòble de dominanta eslava dich Litva. A partir dau sègle IX, lei Litva ataquèron lei principats rus situats a l'èst. A l'oèst, resistiguèron a l'avançada dei tribüs germanicas.
Aquel ensems de tribüs foguèt federat au començament au sègle XIII per lo prince Mindaugas. Venceire dei Chivaliers Pòrta-Gleva en 1236 a la batalha de Saule, Mindaugas acceptèt de venir crestian en 1250 per defugir l'organizacion d'una crosada novèla còntra son pòble. Pasmens, aquò empachèt pas la perseguida dei conflictes entre lei Lituanians e lei Chivaliers Teutonics qu'avián absorbits lei Pòrta-Gleva en 1237. En 1252, Mindaugas prenguèt lo títol de grand duc de Lituània. Fins a son assassinat en 1263, foguèt un dei senhors pus poderós de la region e obtenguèt lo raliment dei princes de Grodno e de Novogrudok qu'èran desirós de se liberar de la tutèla mongòla.
Lo Grand Ducat de Lituània e l'associacion ambé Polonha[modificar | modificar la font]
Poissança majora d'Euròpa Orientala, lo Grand Ducat de Lituània conquistèt un territòri considerable durant lei rèines dei successors de Mingaudas. Sota Gedimias (1315-1341), ocupèt la màger part de la Bielorussia actuala. Puei, Algirdas (1344-1377) e Kesturis (1344-1382)[1] avancèron mai vèrs l'èst. En particular, en 1362-1363, lei Lituanians infligiguèron una desfacha saunosa ai Mongòls a la batalha deis Aigas Blavas e prenguèron lo contraròtle de Kiev.
Pasmens, lo Grand Ducat conoguèt una crisi en 1382 quand Jogaila, fiu d'Algirdas, assassinèt Kesturis entraïnant una guèrra civila per sa succession. Aprofichant la situacion, lei Chivaliers Teutonics pilhèron Vilnius en 1383 e lei dos camps demandèron una ajuda au rèi de Polonha que poguèt estendre son influéncia dins lo país. De son caire, lei Polonés, rapidament privats de sobeiran après lo decès de Loís d'Anjau (1342-1382), èran en cèrca d'un rèi per esposar la rèina Edvija (1382-1399). Aprofichant aqueu contèxte, Jogaila acceptèt lo batejament en 1386[2] a Cracòvia e venguèt rèi consòrt de Polonha sota lo nom de Ladislau II Jagellon. Puei, negocièt una patz de compromés ambé seis adversaris : gardèt lo títol de Grand Duc mai, a partir de 1392, laissèt son cosin Vytautas, fiu de Kesturis, dirigir Lituània. Puei, elegit rèi de Polonha de plen drech après la mòrt de sa frema, negocièt l'Acte de Vilnius (1401) qu'organizèt l'union de Polonha e de Lituània.
Aquela union èra teoricament l'union de dos estats egaus mai Polonha prenguèt pauc a pauc lo primat au sen de l'associacion. Pasmens, Lituània gardèt sa lenga, seis institucions, sa moneda, son armada e una autonòmia importanta. Lo Grand Ducat agantèt l'apogèu de sa poissança durant lo rèine de Vytautas ambé sa participacion a la batalha de Grunwald, la conquista de Jedisan que li donava accès a la Mar Negra e l'acuèlh d'una importanta comunautat judieva que dinamizèt son economia. En 1445, lo Grand Duc Casimir venguèt rèi de Polonha sota lo nom de Casimir IV Jagellon e lei dos títols foguèron plus separats fins ai Partiments de Polonha. Puei, en 1569, l'Union de Lublin renforcèt l'associacion (creacion d'una Dieta unica) e leis elèits lituanians comencèron de se polonizar a partir dau sègle XVII, especialament dins la region de Vilnius.
A partir d'aqueu periòde, l'istòria de Lituània es largament confonduda amb aquela de Polonha. Lituània conoguèt donc lo meteis declin que Polonha e son territòri foguèt pauc a pauc reduch per l'expansion russa. A l'eissida dei partiments successius de Polonha en 1772, en 1793 e en 1795, la màger part dau Grand Ducat foguèt annexada per Russia franc de la riba senèstra de Niemen que venguèt prussiana. Pasmens, après lei guèrras napoleonencas, la totalitat dau territòri lituanian venguèt russa.
Lo periòde rus[modificar | modificar la font]
Durant lo periòde rus, lei Lituanians foguèron considerats coma de Polonés per leis autoritats russas. D'efèct, en mai de partejar una religion comuna — lo catolicisme — lei dos pòbles se revoutèron ensems en 1831 (45 000 familhas desportadas de Lituània) e au començament deis annadas 1860. Lo territòri lituanian foguèt donc somés a la politica de russificacion : l'Universitat de Vilnius foguèt transferida a Kiev en 1832 e l'escritura de caractèrs latins dau lituanian foguèt enebida. A la fin dau sègle XIX, un nacionalisme lituanian pròpri apareguèt maugrat la repression e una assemblada reünida a Vilnius demandèt sensa succès l'autonòmia en 1905.
La Premiera Guèrra Mondiala e l'independéncia[modificar | modificar la font]
L'afondrament de l'Empèri Rus en 1917 permetèt la restauracion d'una Lituània independenta que durèt fins a junh de 1940. Aquela resurgéncia foguèt inicialament favorizada per leis Alemands qu'avián conquistat la region en 1915. Assaièron d'i crear un reiaume somés a seis interès e permetèron en setembre de 1917 la reünion d'una Dieta e l'eleccion per lei parlamentaris d'un conseu executiu. Aqueu reiaume foguèt oficialament reconegut per Berlin après la signatura dau Tractat de Brèst-Litovsk (març de 1918) mai la victòria deis Aliats empachèt la creacion efectiva d'aquel estat.
Après l'armistici dau 11 de novembre de 1918, lei Bolchevics denoncièron lo Tractat de Brèst-Litovsk, ocupèron Vilnius en genier de 1919 e proclamèron una republica sovietica lituaniana. Pasmens, foguèron rebutats tre l'estiu per una armada formada de nacionalistas lituanians sostenguda per lei Polonés e leis Alemands. Puei, Lituània venguèt un enjòc de la guèrra entre Polonha e l'Union Sovietica en formacion. Lei dos camps assaièron de conquistar lo país que resistiguèt. Pasmens, lei Polonés capitèron d'ocupar la region de Vilnius en octòbre de 1920 e, en genier de 1922, una assemblada de captaus de « Lituània Centrala » votèt l'annexion. De son caire, Moscòu reconoguèt l'independéncia dau país en julhet de 1920.
La Lituània independenta deguèt rapidament reglar la question de Memel e gerir de problemas politics importants. Vila alemanda que son relarg es poblat de Lituanians, Memel èra lo pòrt principau dau país e plaçada sota mandat de la Societat dei Nacions per lo Tractat de Versalhas. En 1923, Lituània prenguèt la ciutat per fòrça mai una convencion internacionala organizada en França li ordonèt de donar un estatut autonòm au territòri.
Politicament, lei dificultats economicas entraïnèron una instabilitat permanenta que favorizèt l'instauracion de regimes autoritaris. Ansin, en 1926, un còp d'estat donèt lo poder a Antanas Smetona, coma president, e a Augustinas Voldemaras coma cap dau govèrn. Cap dau movement faissista dei Lops de Fèrre, lo segond foguèt evincit en 1929 e Smetona dirigiguèt Lituània d'un biais dictatoriau fins a 1940. En 1939, Lituània foguèt obligada d'acceptar un ultimatum d'Adolf Hitler demandant la cession dau territòri de Memel. Après lo Pacte Germanosovietic, Lituània deviá èsser ocupada per Alemanha mai l'amplor dei pèrdas subidas en Polonha e en França permetèt pas au IIIen Reich de s'opausar a l'invasion sovietica de junh de 1940. Aperaquí 75 000 abitants foguèron desportats après l'invasion sovietica per rompre l'elèit lituaniana.
La Lituània Sovietica[modificar | modificar la font]
Lituània foguèt una republica constitutiva de l'Union Sovietica de 1940 a 1991. Rapidament conquistada per leis Alemands en 1941, patiguèt la Segonda Guèrra Mondiala e la repression sovietica de 1946-1953. D'efèct, de 1941 a 1944, foguèt integrada au sen dau Reichskommissariat d'Ostland e sa populacion judieva (210 000 a 250 000 personas) foguèt sistematicament exterminada[3] ambé la cooperacion de volontaris locaus. Aquela collaboracion ambé lei nazis e lo mantenement de guerilhas nacionalistas dins lei seuvas dau país après 1945 justifiquèron una repression fòrça dura de part d'Estalin après la guèrra (245 000 desportats).
Dins lo corrent deis annadas 1950, Nikita Khrushchov moderèt la repression e favorizèt l'industrializacion de la RSS de Lituània. Pasmens, de movements d'oposicion recurrents contunièron de trebolar lo país, especialament per defendre la Glèisa Catolica. Un movement independentista, lo Sajudis, se formèt tre 1988. Rapidament sostengut per lo Partit Comunista Lituanian dirigit per Algirdas Brazauskas, lo movement declarèt illegala l'annexion de Lituània per l'URSS e proclamèt l'independéncia en març de 1990. Lo govèrn sovietic centrau assaièt de s'i opausar e l'Armada Roja ocupèt Vilnius en genier de 1991. Pasmens, lei militars poguèron pas reversar leis autoritats lituanianas e lei dificultats sovieticas entraïnèron la reconóissença de l'independéncia de Lituània per l'URSS lo 6 de setembre de 1991.
La restauracion de l'independéncia[modificar | modificar la font]
Coma leis autrei país baltics, Lituània assaia dempuei 1991 de s'ancorar au sen dau mond occidentau e de reglar de problemas recurrents liats au passatge de l'economia comunista au capitalisme europèu. D'efèct, la privatizacion dei companhiás estatalas e dei tèrras foguèt fòrça mau menada e entraïnèt un afondrament de l'economia. Ansin, après un brèu periòde Sajudis, leis eleccions tornèron donar lo poder ai comunistas dau Partit Democratic dau Trabalh en 1992 e Algirdas Brazauskas foguèt elegit a la presidéncia en 1993. En parallèl, una lèi sus lo ciutadanatge privèt dau drech de vòte leis abitants parlant pas lo lituanian (minoritats russa e polonesa).
President de 1993 a 1998 e Premier Ministre de 2001 a 2006, Brazauskas dominèt la vida politica lituaniana fins a sa mòrt en 2010. Prudent, capitèt d'estabilizar puei de redreiçar la situacion economica e de normalizar lei relacions ambé leis estats vesins. Sostenguèt e obtenguèt l'adesion de Lituània a l'OTAN e a l'Union Europèa en 2004. Durament tocat per la crisi economica de 2008 (recession de -15% en 2009), lo país se redreiça lentament mai dèu faciar divèrsei problemas coma l'emigracion de 20% de sa populacion dempuei 2004 e d'infrastructuras vielhissentas.
Politica[modificar | modificar la font]
- Article principal: Govèrn e politica de Lituània
Dempuèi la declaracion d'independéncia de Lituània l'11 de març de 1990, lo país manten una democracia establa. Dins las primièras eleccions democraticas del 25 d'octobre de 1992, 56,75% apiegèt la nòva constitucion del país[4]. Aguèt d'intenses debats sus qualques tèmas de la constitucion, mai que mai en lo referent al ròtle del president. En prenent cossí exemple a primièra experiéncia independenta del país, se faguèron divèrsas proposicions qu'anavan dempuèi un govèrn parlamentari fins a un sistèma presidencialista semblable al dels Estats Units d'America. Lo 23 de mai de 1992 aguèt luòc un referendum amb la fin d'aimar l'opinion publica, en lo referendum 41% dels vòtes donèt lo sieu sosten a la restauracion del president de Lituània.[4]
Lo cap d'Estat lituan es lo President, elegit dirèctament per un periòde de cinc ans, e servís lo maxim durant dos mandats. La carga de president es principalament ceremoniala; las siás principalas foncions politicas incluson las politicas dels Afars Estrangièrs e de seguretat nacionala. Agís tanben coma comandant-en-cap militar. Lo president, amb l'aprovacion del Parlament, lo Seimas, elegís lo primièr ministre e designa la rèsta del gabinet, amb qualques nauts foncionaris e de jutges de las divèrsas corts. Los jutges de la Cort Constitucionala (Konstitucinis Teismas) servisson per un periòde de nòu ans; aquestes son designats per lo president (tres jutges), lo president del Seimas (tres jutges) e lo president de la Cort Suprèma (tres jutges). Lo Parlament unicameral lituan, lo Seimas, a 141 membres que son elegits per de periòdes de quatre ans.
Organizacion politico-administrativa[modificar | modificar la font]
Article principal: Organizacion politicoadministrativa de Lituània
Geografia[modificar | modificar la font]
Lituània es un país que manca de grandas montanhas; lo ponch culminant es la montanha Medvėgalis, amb 294 mètres d'altitud. Lo terren es marcat per de lacs pichons e grands, en mai de de grandas zònas boscosas que cobrisson près de 30% del territòri lituan.
Lo clima, aital coma lo relèu es fòrça similar al dels païses escandinaus, per çò que la mitat de l'an nhèue e se pòdon apreciar grandes e de bèls bòsques, de rius e de lacs dins la majoritat del territòri lituan. Lituània es la pus granda e poblada de las tres republicas balticas, e es un país amb una pichona còsta de sabla d'aperaquí 100 km, que sonque 40 ne son dubèrts a la mar Baltica.
Economia[modificar | modificar la font]
- Article principal: Economia de Lituània
L'economia de Lituània se basa fondamentalament sus las activitats piscicòlas e l'explecha forestièra. A gaireben 2 400 000 ha de tèrras cultivadas. La trufa, las cerealas e la bledaraba sucrièra son las culturas mai importantas.
Las ressorsas minièras, exceptat la torba, son raras. Las principalas indústrias son textilas (coton, lana).
Demografia[modificar | modificar la font]
Article principal: Demografia de Lituània
En genièr de 2000, Lituània aviá 3 698 000 abitants e sa densitat de populacion èra de 56,6 abitants per quilomètre carrat. 82% de la populacion es lituaniana, 8% proven de Russia, 7% es polonesa, 1,5% e 1% venon de Bielorussia e d'Ucraïna respectivament.
Las principalas ciutats son la capitala, Vílnius (553 000 abitants), Kaunas (373 000 abitants) e Klaipeda (191 000 abitants).
67% de la populacion viu dins las ciutats.
Cultura[modificar | modificar la font]
Article principal: Cultura de Lituània
Espòrts[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) (fr) (ru)} (lituan) Prezidentas Sit oficial de la presidéncia de Lituània
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]

- ↑ Lei dos princes dirigissián conjuntament lo Grand Ducat mai Kesturis deguèt esperar la mòrt d'Algirdas per portar lo títol de grand duc.
- ↑ En despiech dau batejament de Mindaugas, la màger part dei Lituanians, compres lei Grands Ducs seguents, èran demorats pagans.
- ↑ I aguèt solament 2 000 a 3 000 subrevivents.
- ↑ 4,0 et 4,1 Nuo 1991 m. iki šiol paskelbtų referendumų rezultatai (Resultados dos Referendos 1991-Presente), Microsoft Word Document, Seimas. Consultat lo 4 de junh de 2006.
- ↑ Lo Reialme Unit inicièt lo periòde necessari per la sortida de l'EU


text:
Acid desoxiribonucleïc
L'acid desoxiribonucleïc, abreujat ADN en occitan (e DNA en anglés), qu'ei un acid nucleïc (un polimèr de nucleotids) on lo glucid de cinc carbònis (ua pentòsa) qu'ei ua desoxiribòsa e qui possedeish duas cadenas de nucleotids enrotladas en eliç dobla. Aquera estructura que permet d'explicar duas proprietats de l'ADN : contiéner l'information genetica e perméter la soa copia. Çò qui permet a la molecula d'ADN de conservar l'informacion genetica qu'ei lo còde genetic escrivut au mejan de la succession de quate basas azotadas qui son l'adenina, la timina, la citosina e la guanina (respectivament abreujadas A,T,C,G). L'ADN que pòt tanben transméter, en la copiar, aquesta informacion (autament dit, que's pòt copiar eth medish) mercés a la complementaritat de las soas duas cadenas. Aquò que s'escad au moment de la replicacion (qu'ei lo nom la reproduccion de l'ADN) qui l'eliç dobla d'ADN e s'obreish e cadua de las soas cadenas be torna fabricar ua copia de la soa cadena complementària. L'ADN que's tròba dens lo nuclèu de las cellulas eucariòtas, lo citoplasma deus bactèris, la matritz de las mitocondrias, dens los cloroplasts, e dens los virus on ei associat dab proteïnas. Dens lo nuclèu cellular, l'ADN qu'ei lo principau constituent deus cromosòmas (qui son longas cadenas d'ADN estabilizadas dab proteïnas). L'ADN que contien sequéncias de nucleotids qui codifican la fabricacion de proteïnas (en dar l'òrdi d'encadenament deus aminoacids dens tau o tau proteïna). D'autas sequéncias de l'ADN que serveishen a regular la sintèsi d'aquestas proteïnas (entà ne fabricar pas qu'ua certa quantitat, o sonque a un moment precís). Fin finala, ua grana partida de l'ADN que contien sequéncias de mau compréner per la sciéncia moderna.
Somari
Estructura[modificar | modificar la font]
La macromolecula d'ADN qu'ei un polimèr, aquò que vòu díser qu'ei ua cadena bastida per l'encadenament e la repeticion d'unitats quimicas mei petitas aperadas monomèrs ; aquí los monomèrs que son los nucleotids.
Los nucleotids[modificar | modificar la font]
Un nucleotid qu'ei compausat d'un acid fosforic (H3PO4) d'un sucre pentòsa (la desoxiribòsa) e d'ua basa, enter quate possiblas :
- Duas purinas (qui la soa estructura quimica e muisha dus nuclèus formats, un dab cinc atòms l'aute dab sheis) : adenina (abrevida A), guanina (G).
- Duas primidinas (qui la soa estructura quimica e muisha un nuclèu format dab sheis atòms) : timina (T), citosina (C).
Complementaritat de las basas[modificar | modificar la font]
Dens ua cadena d'ADN, las basas qu'estableishen ligams idrogèns enter eras. Aqueth ligams que segueishen ua regla de complementaritat : l'adenina que s'apareish dab la timina mentre qui lo parion de guanina qu'ei la citosina.
Aqueth apariment que permet confrontar duas cadenas complementàrias. Se se desseparan o se ua es rota, l'auta que la pòt tornar bastir.
Orientacion de la molecula[modificar | modificar la font]
Los fosfats que's ligan a las ribòsas (qui compta cinc carbònis) sia per lor carbòni numerotat 3', sia peu carbòni numerotat 5'. La cadena de nucleotids qu'ei donc orientada dab un estrem 3' e un aute 5'. De mei, la molecula d'ADN qu'ei antiparallela, qu'ei a díser las soas duas cadenas que son orientadas dens direccions opausadas. Que cau donc, dens ua representacion de l'ADN, mentàver l'orientacion de las cadenas. Aquò qu'ei important tanben per'mor que los utís enzimatics de las cellulas non tribalhan pas deus medish biais (per rason geometricas) dens las direccion 3'→5' e dens 5'→3'.
Enrotlament[modificar | modificar la font]
Las duas cadenas d'ADN que s'enrotlan en bèth formar ua eliç (aperada la dobla eliç). Aquesta eliç que he un torn sancèr cada 10,4 cople de basas. Las pressions que la molecula e pòt patir que poden har variar la forma de l'eliç : aquò qu'ei l'iperenrotlament. Las cellulas que possedeishen enzims (aperats topoisomerases) responsables de har variar la forma de l'enrotlament, e quitament de desenrotlar la molecula (entà la poder aubrir per la copiar o la léger).
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1869 Friedrich Miescher qu'isolè l'ADN e l'apelant nucleïna per'mor que's trobava dens lo nuclèu cellular. en 1929 Phoebus Levene qu'identifiquè los nucleotids e la loa composicion (fosfat, basa e sucre). Que'n dedusí que formavan ua cadena ligada peu fosfatas mes en créder que formavan tròç deus bracs. Las purmèras fotografias aus arrais-X de William Astbury, en 1937, que muishèn que l'ADN qu'avèva ua estructura irregulara. En 1943, Oswald Theodore Avery, que muishè que la caracteristica "smooth" (lissa) de las bacterias pneumocòcus que podèva estar transmesa aus pneumocòcus "rought" ("rugós") en la bèth mesclant dab "smooth" mortas. Qu'identifiquè l'ADN com estant lo "factor transformaire". L'annada clau que ho de segur 1953 quan, mercés a las fotografias radiologicas de Rosalind Franklin, James D. Watson et Francis Crick que perpausèn l'estructura coneguda uei lo dia de l'ADN e qui explica au còp la capacitat de l'ADN de conservar l'informacion genetica (dab un còde de quate letras, los quate nucleotids) e de la transméter (mercés a la complementaritat de las basas qui he que cada cadena que pòt servir de matritz per copiar la soa cadena complementària). Watson e Crick qu'arrecebèn lo Premi Nòbel en 1962 (Franklin n'ac podó pas obtiéner per'mor que's morí abans).
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Berry, Andrew e Watson, James D, DNA: the secret of life, Alfred A. Knopf, (ISBN 0-375-41546-7)
- (en) Calladine, Chris R.; Drew, Horace R.; Luisi, Ben F. e Travers, Andrew A., Understanding DNA: the molecule & how it works, Elsevier Academic Press, (ISBN 0-12-155089-3)
- (en) Olby, Robert C., The path to the double helix: the discovery of DNA, Dover Publications, (ISBN 0-486-68117-3)
- 1000 articles fondamentals
- Article de qualitat en vietnamian
- Bon article en danés
- Article de qualitat en georgian
- Article de qualitat en armèni
- Article de qualitat en catalan
- Article de qualitat en rus
- Article de qualitat en ukrainien
- Article de qualitat en galician
- Article de qualitat en croat
- Article de qualitat en sèrbi
- Article de qualitat en alemand
- Article de qualitat en turc
- Bon article en basc
- Article de qualitat en anglés
- Article de qualitat en portugués
- Bon article en eslovac
- Article de qualitat dins una autra lenga
- Article de qualitat en chèc
- Article de qualitat en espanhòl
- Portal:Bioquimia/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- ADN
- Polimèr
- Bioquimia
- Biologia
- Biologia moleculara
- Genetica


text:
Ampèr
L’ampèr (simbòl A) es l'unitat de mesura del Sistèma internacional d'unitats de l'intensitat du corrent electric[1].
Un corrent d’un ampèr correspond al transpòrt d'una carga electrica d'un coulomb per segonda mejans una superfícia (seccion de fil, electrolit, tub de vuèit, etc.).
Aquesta unitat del son nom a André-Marie Ampère, que la teoria de l'electrodinamica a fòrçament contribuit a la naissença de la teoria de l'electromagnetisme de Maxwell. Lo mòt ampèr es donc un onomastisme.
Somari
- 1 Definicion
- 2 Exemples
- 3 Procediment de mesura
- 4 Multiples e sosmultiples
- 5 Nòtas e referéncias
- 6 Annèxes
Definicion[modificar | modificar la font]
La définicion de l'ampèr foguèt donada pel Comitat internacional dels peses e mesuras en 1948 atal:
Una novèla definition de l'ampèr es envisatjada de dos biais[2]:
- del vòlt (a partir de la constanta de Josephson KJ ≡ 483 597,891 GHz/V)
- de l'ohm (a partir de la constanta de von Klitzing RK ≡ 25 812,807 Ω);
per mesura del corrent electron per electron (la carga d'un electron es notada q = 1,602176487× 10-19 C).
Pasmens, la coeréncia d'aqueste dos apròches (triangle metrologic « vòlt - ohm - ampèr ») es pas encara mostrada amb lo nivèl de precision que cal.
Exemples[modificar | modificar la font]
- 1 fA: òrdre de grandor del corrent minimal mesurable per un electromètre de laboratòri;
- 100 pA: òrdre de grandor del corrent minimal mesurable par un multimètre commercial;
- 2 µA: relòtge de cristals liquids[alpha 1];
- 1 mA: protèsi auditiva intraauriculària[alpha 2];
- 10 A: bolhadòria electrica de 2 300 W provesida en 230 V ;
- 15 A: corrent maximal liurat per una presa estandard NEMA-15 120 volts en America del Nòrd;
- 16 A: corrent maximal dins una presa electrica estandard d'Euròpa continentala;
- 500 A: corrent maximal tipic d'una bateriá de plomb d'automobila;
- 871 A: corrent maximal d'un cable nauta tension A enterrat (seccion de conductor 10 cm2).
Procediment de mesura[modificar | modificar la font]
Mesura impausanta una insercion dins lo circuit[modificar | modificar la font]
Ampèrmètre[modificar | modificar la font]
Per un corrent continú, la mesura del corrent per un ampèrmètre (o la foncion ampèrmètre d'un multimètre) es obtenguda per insercion d'una resisténcia electrica calibrada R dins lo circuit çò que permet de transformar lo corrent en tension electrica V a sas bornas. Lo corrent es obtengut per la lei d'Ohm I = U/R.
Galvanomètre[modificar | modificar la font]
Lo galvanomètre de quadre mobil es un sistèma qu'utiliza una bobina percorreguda pel corrent de mesurar, un aimant permanent e un ressòrt de rampèl que la deformacion traduch la fòrça exercida per l'aimant sul corrent.
Electromètre[modificar | modificar la font]
Los electromètres modèrnes son basats sux un amplificator electronic de corrent. Al contrari dels multimètres, impausan una casuda de tension gaireben constanta e non pas proporcionala al corrent.
Los electromètres ancians mesuravan la carga comolada. Lo corrent èra deduch coma variacion de la carga per unitat de temps.
Mesura del camp magnetic engendrat[modificar | modificar la font]
Pinça ampèrmetrica[modificar | modificar la font]
Una pinça ampèrmetric es fondada sus un circuit magnetic (fèrre doç, ferrita,etc.) que s'embarra a l'entorn del fil percorregut pel corrent alternatiu que se vòl mesurar. S'obten un transformator de corrent que lo primari es constituit d'una unica espira (lo conductor sus que la mesura es realizada) e que lo segondari, bobinat a l'interior de la pinça, conten un nombre d'espiras n important, per exemple n = 1000. Circula donc al secondari un corrent n còps mai feble qu'al primari, e es aqueste corrent qu'es mesurat amb un ampèrmètre intèrne (pinça ampèrmetrica autonòma) o extèrne (sonda de corrent). Lo segondari es mai sovent embarrat sus un shunt (resisténcia calibrada); se deduch de la tension a sas bornas lo corrent segondari, e donc lo corrent primari (n còps superior). S'obten atal en sortida una tension instantanèa proporcionala al corrent instantanèu passant los mòrs de la pinça.
Lo dispositiu essent basat sus l'induccion electromagnetica, pòt mesurar pas que los corrents alternatius, qu'induison de variacions de fluses dins l'entrefèrre (lei de Lenz-Faraday); provocant a lor torn la circulacion d'un corrent al segondari. Per de sondes de mesura que la sortida se fa en corrent cal respectar las mèsmas precaucions d'usatge qu'amb los transformators de corrent tradicionals: lo segondari deu pas jamai èsser dubèrt jos pena de clacatge de l'isolant del bobinatge e de destruccion drl transformator. Lo fabricant pòt integrar, a aqueste efièch, un descrestador de tension (per exemple una diòda Transil).
Sonda d'efièch Hall[modificar | modificar la font]
Las sondas d'efièch Hall son mai sovent de pinças ampèrmrtricas qui mesuran dirèctament lo camp magnetic creat pel corrent. Son utilisables tant per mesurar un corrent continú qu'un corrent alternatiu.
Lo quita principi de l'efièch Hall produch una tension proporcionala a l'intensitat del camp magnetic passant l'entrefèrre, çòqu'es plan practic de realizar e afichar. Mas i a un problèma: lo circuit magnetic es subjècte a la saturacion, e la mesura ne pòt pas èsser lineara sus una granda amplitud de mesura.
Los mòrs tancant lo barrèl miègconductor son dotats d'un bobinatge (que possedís N2 espiras) provesida per un generator de corrent intèrne d'intensitat IS. Lo principi es lo seguent: lo generator de corrent, asservit sus la tension de Hall, induguèt dins l'entrefèrre un camp magnetic egal en modul e opausat en argument al camp principal, eissit del corrent de mesurar IP. Quans la tension de Hall s'anulla, los dos camps an d'amplituds egalas.
En efièch, coma dins un transformator, avèm N1.IP = N2.IS. Sufís alara de mesurar l'intensitat del corrent IS necessari a l'anullacion de la tension de Hall per coneisser IP: avèm IP = Is.N2/N1, es a dire Ip = Is.N2 que l'affichatge de la pinça ampèrmetrica correspond a un sol passatge del conductor a mesurar dins los mòrs[alpha 3].
Aqueste principi demanda mai d'electronica, primièr a causa de la preséncia suplementària del generator de corrent asservit, e segond qu'es necessari de mesurar un corrent (IS) e non una tension. Mas aquesta topologia possedís un avantatge incontestable: quina que siá la valor de IS, lo camp magnetic que regne dins l'entrefèrre es nul[alpha 4]. Seguís una excellenta linearitat, de biais independent del corrent de mesurar. Se dich que lo captor d'efièch Hall es compensat, aquesta topologia essent designada per l'expression « closed loop » en anglés (literalament « bocla tampada », lo camp de compensacion essent asservit sus la tension de Hall).
Sonde d'efièch Néel[modificar | modificar la font]
Las sondas d'efièch Néel son de captors de corrent que pòdon se presentar jos forma de bocla dubradissa e flexibla o de captor busbar e que mesuran lo camp magnetic creat pel corrent primari circulant dins lo conductor. Pòdon mesurar de corrent alternatiu e de corrent continú, amb un nivèl de precision nauta, comparabla a aqueste de las mesuras qu'impausan una insercion dins lo circuit.
Multiples e sosmultiples[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Siá una autonomia de 10 ans amb una pila de 96 mAh.
- ↑ Siá una autonomia de 4 jorns amb una pila de 105 mAh.
- ↑ Se pòt pasmens efectuar mai d'un torns per aumentar la resolucion: cal alara divisir la valor legida pel nombre de torns per coneisser la valor reala.
- ↑ Lo fach de causir N2 grand permet, per un corrent de mesurar donat, de reduire de tant la valor de Is, corrent de compensacion, d'ont un bobinatge realizat amb un grand nombre d'espiras e una fòrça feble seccion.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Unité de courant électrique (ampère), sur bipm.org de 2014, consulté le 14 mars 2017.
- ↑ Le futur du SI., sur le site metrologie-francaise.fr. Consulté le 12 octobre 2012.
Annèxes[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Unité de courant électrique (ampère), Bureau international des poids et mesures
- La longue histoire des unités électriques, Gérard Borvon, Christine Blondel, @.Ampère et l'histoire de l'électricité


text:
dilluns, 6 de maig de 2013
Victòria minima entà seguir ena luita peth campionat
Er Isle en Dodon non metec bric fàcil es causes aguest dissabte en Bossòst, refortit damb dus jogadors deth prumèr equip. Er equip aranés auec ena prumèra mietat dues bones ocasions enes botes de Miguel, mès es sòns shuts anèren desviadi entà dehòra dera porteria. Ignasi shutèc ras e eth portèr Pérez realizèc ua bona arturada desviant era pilota a cornèr. Auérem bèra ocasion clara ena que non acabèrem de rematar era pilota laguens dera porteria francesa. Damb eth 0-0 s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mieta continuèc eth domini der equip aranés. Ena menuta 70, en un dehòra de banda, Liaño prolonguèc damb eth cap era pilota e Pèir tot solet, en dusau garròt, mercaue eth 1-0. Ara seguida, merquèrem un aute gol en un centro d’Ignasi que Pèir remataue de cap mès er arbitre fiulèc dehòra de jòc. Enes menutes finaus patirem dues expulsions seguides que mos deishèc damb 9 jogadors. Er Isle en Dodon sonque dèc sensacion de perilh enes jogades de pilota arturada.
Ath finau, victòria pera minima, mès important entà seguir enes prumères posicions deth campionat. Ei domatge es dues expulsions, portam dus partits acabam damb 9 jogadors e açò mos pòt passar factura enes pròplèus partits. Era classificacion :Etoile du Cagire 55, U.E. Bossòst 54, Encausse 53, Villeneuve 51, Isle en Dodon 50, Luchon 44.
Eth pròplèu partit jogam en Estancarbon dimenge 12 de mai tàs 15 :00 contra er equip deth Landorthe.
Entrenaments aguesta semana: dimars e dijaus.
U.E. Bossòst : Kike, Marc, Chapo, Felipe, Antonio, Àlex, Gachi, Piñeiro, Pèir, Ignasi e Miguel. Remplaçants: Salva, Liaño, Cabezas.
Tarjetes auriòles: Piñeiro (31’), Ignasi (32’ e 91’), Liaño (60’).
Tarjeta vermelha : Piñeiro(89’).
Trainer: Adrian.
Isle en Dodon : Perez, Rodriguez, Bachet, Arexis, Larrieu, Saint Blancat, Lozes, Jouanny, Lourde, Delavergne, Chakhs. Remplaçants : Furton, Barutaut, Sottom.
Tarjetes auriòles : Bachet (56’), Sottom (60’), Rodriguez (80’), Larrieu (89’).
Trainer : Furton Philippe.
Gols: 1-0 Pèir (70’).
Arbitre : Castro Antoine.
Cap comentari:
Publica un comentari a l'entrada


text:
Libercourt
Libercourt es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Ciutat de l'ex conca minaire situada al sud de l'airal metropolitan lilloise, Libercourt se situa al caireforc dels grands aisses europèus. Situada a 2 oras de Brusselles, 2 oras de París e 3 oras de Londres, possedís lo sieu échangeur d'accès e una granda façada autoroutière l'A DESSÚS1. La siá estacion TER, pol d'escambi màger regional, e la siá linha Lille/París/Lens/#Dotar drainent a longitud d'an dels milièrs de passatgièrs.
Ville de l’ex bassin minier située au sud de l’aire métropolitaine lilloise, Libercourt se situe à la croisée des grands axes européens. Située à 2 heures de Bruxelles, 2 heures de Paris et 3 heures de Londres, elle possède son échangeur d’accès et une grande façade autoroutière sur l’A1. Sa gare TER, pôle d’échange majeur régional, et sa ligne Lille/Paris/Lens/Douai drainent à longueur d’année des milliers de passagers.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo 4 d'abril de 1963, lo éboulement d'un terril provòca la mòrt per ensevelissement de 4 personas.
Le 4 avril 1963, l'éboulement d'un terril provoque la mort par ensevelissement de 4 personnes.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Saint-Acheul
Saint-Acheul es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Es lo quartièr Sant-Acheul, situat a l'Èst de la vila de Amians #qu'a donat lo sieu nom al acheuléen, tèrme #que designa un periòde del Paléolithique inferior. Es dins aquel quartièr en efièch #qu'aguèron descobèrt a Modèl:La s- de las silex descriches pel Dr Rigollot en lo sieu libre Instruments en silex trobats a Sant-Acheul (1854). Albert Gaudry e Gabriel de Mortillet i #venir de contunh far de registres, aquel darrièr en prepausant de trucar acheuléen los esturments descobèrts.
Lo vilatge de Sant-Acheul es pas doncas pas a l'origina del nom "Acheuléen".
C'est le quartier Saint-Acheul, situé à l'Est de la ville d'Amiens qui a donné son nom à l'acheuléen, terme qui désigne une période du Paléolithique inférieur. C'est dans ce quartier en effet que furent découverts au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle des silex décrits par le Dr Rigollot dans son livre Instruments en silex trouvés à Saint-Acheul (1854). Albert Gaudry et Gabriel de Mortillet y vinrent ensuite faire des fouilles, ce dernier proposant d'appeler acheuléen les outils découverts.
Le village de Saint-Acheul n'est donc pas à l'origine du nom "Acheuléen".
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Partit Democrata
Lo tèrme de Partit Democrata o Partit Democratic pòt designar :
- Partit Democrata, partit politic american.
- Partit Democrata Europèu, partit politic de l'Union Europèa.
- Partit Democrata Europèu Catalan, partit politic catalan.
- Centre Democrata Umanista bèlga.
- Partit Democrata, partit politic japonés.
- Partit Democrata, partit politic polonés.
- Partit Democrata, partit politic romanés.
- Partit Democrata, partit politic tailandés.
- Partit Democrata, ancian partit politic turc.
- Partit Democratic, un partit sud-african.
- Partit Democratic, un partit nauruan.
- Partit Democratic, un partit sèrbe.
- Partit Democrata, un partit indonesian.
- Partit Democrata d'Albania, un partit albanés .
- Partit Democrata francés, ancian partit politic francés de las annadas 1980.
- Partit Democrata, partit politic turc.
- Partit Democrata foguèt lo primièr nom evocat per Francés Vairon per la creacion d'un novèl partit politic francés, lo 25 d'abril de 2007. Lo partit prenguèt finalament lo nom de Movement Democrata.
- Partit Democrata, partit politic italian.


text:
23/07/2013
Almacita, « la p'ita arma » que frotja
Almacita, la petite âme en espagnol, c'est le nom d'un groupe périgourdin qui chante en français, en espagnol en anglais et bien sûr en occitan. Avem rencontrat Guilhem Surpas, l'un daus fondators dau grope que demòre a Grand Brassac. « Avem començat de trabalhar en duò emb Alain Servant en 2008 et ganhèrem lo concors Cant'òc de la felibrejada de Chancelada. Faguèrem un prumier album en 2010 e una virada un pauc pertot en França. La fòrma actuala dau grope en quatuòr se faguet en 2011, quante Antony Cantau, percussions e Sébastien Gayet a la bassa se junheren a n'autres. Io, jugue de l'acordeon diatonic e cromatic mai de la guitara classica ; Alain juga de l'oud ( lo laüt arabe daus trobadors) e de la cetera, mandolina còrsa. Nòstra musica actuala, un boiradis de ròck, reggae e musica tradicionala occitana es l'expression de nòtras nombrosas influenças ». Comment se fait une chanson? « D'en prumier, venem emb un texte e un aer, lo trabalh de grope pòt començar : ritme, armonizacion...».Textes ciselés et rythmes efficaces. « L'album fuguet enregistrat en Charanta occitana a Lussac, pendant una setmana de temps, emb pas mai de tres presas per chanson : aura lo CD es preste de surtir e se podrá 'chaptar apres nòstes concerts o b'etot sur lo site.
Et cet été, vous êtes sur la route ? « Oc-plan, avem jugat en Dordonha en julhet, partem per Lo festival de Bissy en Saône et Loire lo 27 de julhet , puei per lo « festival d'ici et d'ailleurs » sur l'isla de Re lo 29 e Le bistrot des Halles de Montboyer lo 02 de aust ».Et avant le groupe, que faisais tu? «Trabalahava per Novelum-IEO Perigòrd pendant cinc annadas, garde un plan bon sovenir de ma colaboracion coma Joan Ròs quante trablahavan ensemble a Rabairac ».Et perque as chausit de demorar a Brassac? « Cherchava un endrech entre Rabairac e Perigüers , demòre rasis l'eigleisa dins una maison de borg renovada per la comuna. Un brave endrech onte pòde far dau VTT en segre los chamins dau ranvers ».A écouter sur https://myspace.com/almacitamusic. Denis Gilabert
07:42 Publié dans Actualitats, actualité, Musica, chants e dança | Tags : almacita, guilhem surpas, grand brassac | Lien permanent | Commentaires (0)


text:
Dimars, 7 de julhet de 2015, 03h00 Espòrt
Qual sautarà de jòia aprèp la partida de Brisbane, aqueste dimècres? Los Blaus de la Nòva Galas del Sud o los Violets de Queensland?
Los Dracs catalans i arriban pas mai: contra d’esquipas a lor portada, lor i manca totjorn lo pichon quicòm per ganhar. Un còp de mai, aqueste dimenge, a Salford, lo capitani Casty dobriguèt la marca tre la segonda minuta e los Catalans virèron primièrs al mièg temps: 14-12. Puèi, jos la pluèja, tenguèron trenta quatre minutas abans de prene un ensag assassin de Dobson: 18-14 pels Diables Roges.
Los Dracs sèrvan la setena plaça al classament, mas los seisens an ara quatre punts d’avança sus eles, e demòran jos la menaça de las doas formacions d’Hull, dos punts darrièr. Va caler assegurar una plaça dins los uèit primièrs dins las tres partidas que demòran. Sabi pas se cal gausar dire qu’una victòria a Widnes dimenge que ven es dins lo domeni del possible.
En cap de classament, los Rinocèros de Leeds s’escapan mercé a una bèla victòria cò dels segonds, Saint Helens: 46-18.
La granda partida
Dimècres, en Austràlia, a Brisbane, se jogarà la tresena partida dels Estats d’Origina; una partida decisiva, vist que Queensland ganhèt lo primièr rescontre e la Nòva Galas del Sud la segonda. Es de mal balhar lo nom del venceire probable; la sola causa de segura es qu’aurem encara una partida de tria de seguir! (Se poirà veire sus Be In Sport 3, sul còp de miègjorn, ora occitana.)
Alan Roch
Queensland se passeja : 52-6
http://www.sportchoc.tv/article/greg-glisse-de-plaisir


text:
Per Joan-Cristòu Dordet
Capítol uèch
“Cars jogaires, es vengut lo temps de vos afrontar en quart de finala. Començaram per la partida de drecha del tablèu. Avèm tirat al sòrt vòstres adversaris…”
Credan lo nom de Mehliug e de son adversari, seriá lo vièlh Òmerid çò que voliá dire que l’Omerida grandassa seriá opausada al tipe del capairon blau. Totes quatre dintran dins las lors bofigas. Lo vièlh òme en fàcia de Mehliug aviá l’aire plan aguerrit. Lo senhal de debuta de partida es lançat.
Coma al primièr torn, es Mehliug que comença. Aqueste còp, decidís de començar amb las peças mejanas en las avançar cap a las peças fòrtas per tustar fòrt sul pic, en las cargant d’energia tant coma possible. Fasèm dintrar en ressonància nòstras vibracions energeticas. L’Omerid vièlh es susprès e rebeca en procedissent del meteis biais, estrategia plan conoguda del mimetisme. Mehliug capita de far recuolar las pèças majas de l’adversari mas al detriment de sas pròpas pèças majas qu’a pas pro cargadas en energia. La partida es a pauc prèp equilibrada. L’Omerid vièlh, se vei qu’es pas nascut de la darrièra pluèja. Mehliug ensaja de contra-atacar amb las pèças menoras sus sas pèças mejanas en las cargar mai mas la temptativa capita pas de las far recuolar.
D’aquel temps, dins la bofiga d’a costat, l’Omerida grandassa afronta lo tipe del capairon blau. Se vei qu’es pas a l’aise e que crenh son adversari. Lo personatge malvolent ataca fòrt, l’Omerida grandassa ensaja de resistir mas la butada es fòrta e sas pèças recuòlan, sas quitas pèças fòrtas an de mal a resistir mai d’un còp d’atenguda als assauts. Bofa, susa, l’Omerida, l’i demanda una concentracion fenomenala de jogar contra tal un adversari, capita de resistir al còst d’un esfòrç gigantàs. Lo tipe malvolent monta encara d’un gra sas atacas en cargar d’energia al maximum mas çò que las gents remarcan pas, es que fa pas sonque atacar las pèças, se’n pren a l’esperit meteis de son adversari en l’empachant de se concentrar coma cal, lo destorbant al còr de son èime. L’Omerida grandassa es en marrida situacion, pas solament sas pèças mas el tanben, vesèm qu’a de mal a manténer lo liam energetic amb sas pèças e, subran, sos uèlhs se viran e l’òme falís. Un tremolum percors lo public, los secors arriban còpsec per sonhar la paura Omerida tombada. Lo tipe malvolent es declarat venceire mas recep tanben una mesa en garda de la part d’un organizator.
La partida de Mehliug va bon camin. Mehliug, pichon a pichon, capita ça que la d’avançar sas pèças al contra de las pèças adversas, lo vièlh Omerid se daissa pas anar per tant a la desfacha, resistís e ensaja dins un eslanç desesperat de lançar una ataca d’une pèça maja sus tres pèças pichonas, malastrosament per el, capita pas, las pèças de Mehliug resistissent en esperar lo secors d’une pèça maja de lor costat. Mehliug mobiliza doncas sa pèças majas que capitan de desfa l’adversari e de butar cinc pèças fòra juòc, Mehliug es declarat venceire.
Las doas partidas son acabadas. Lo tipe del capairon blau, en vesent la victòria de Mehliug se vira cap a el e crida dabans totas las gents:
“Vesètz, Mehliug, serà tu lo seguent, deuriás crénher de m’afrontar, daissarai pas los Omerids mestresar la matèria, t’espotirai de tota ma fòrça energetica. Aret dispareitrà amb vòstra civiliacion.”
Un ondada de panica percors las gents dins las bofigas, un trebol secodís l’amassada.
“Jogaire, avètz pas lo drech de vos adreçar aital a vòstre adversari, fan los organizators.”
“Podètz pas res contre ieu, vos avalirai totes, fa lo tipe.”
Los Omerids espectators, en presa ad una èrsa de panica, començan de se’n anar.
“Omerids, se demoram units, nos podrà pas far de mal, vos en anar pas, vos ne’n prègui. I a encara la segonda partida dels quart de finala.”
Lo grand hall del torneg s’assuausa un pauc e de nombroses Omerids demòran finalament. Alavetz, apèlan los jogaires de la segonda partida dels quarts de finala. La femna evanescenta afrontariá l’Omerid peis del temps que l’Omerid amb d’alas afrontariá una Omerida mai jova. Las partidas son endralhadas, l’Omerida evanescenta a pas tròp de mal a prene lo dessús sus son adversari peis que resistís tant que mal. Desgatja una energia considerabla belament tant coma lo tipe del capairon blau mas una energia plan doça e benvolenta, capita de ganhar lèu e plan. Dins l’autra partida, l’Omerida mai jova a plan de mal contra l’Omerid alat que sembla mai aguerrit qu’ela. L’Omerida mai jova ensaja qualquas tacticas mas que capitan pas a far trantalhar l’adverari qu’acaba que ganhe.
Los rescontres dels quarts de finala arriban alara a lor fin, los venceires son felicitats. Anóncian que las mièja-finalas se debanarián l’endeman matin. Las gents se’n van dins un marmús encara plen de crenhença. Mehliug aviá rejonch Aralc e Aluarg segur fòrça treblat encara per las paraulas d’òdi de l’esperit malvolent.
“Aralc, que devi far? Me vòl espotir aquel tipe, vòl espotir la civilizacion omerida tota e benlèu tot lo planeta.”
“Mehliug, deves contunhar coma l’as fach aquí, nos devèm pas daissar far per aquela creatura malvolenta, fa Aralc, e sabèm pas çò que se passarà.”


text:
Diuèrses associacions trabalhèren damb tecnics de joenessa dera Generalitat entà conéisher es inquietuds e besonhs des joeni de Vielha e Mijaran
En tot auançar damb era elaboracion deth Plan Locau de Joenessa, era Escòla Garona a acuelhut ua jornada de dinamiques de grop damb diuèrses associacions de Vielha e Mijaran. En aguest sens, i a agut joeni representants deth Club d’Espòrts de Gèu Val d’Aran (CEGVA), dera Associacion Esportiva der INS d’Aran e deth Centre Juvenil i Esplai Aran-Thal. Un totau de lèu vint persones, qu’an trabalhat damb tecnics de joenessa dera coordinacion territoriau de Lhèida e era tecnica dera Oficina de Joenessa, Estefania Revilla, en tot conéisher quini son es besonhs qu’an es mès joeni e poder aufrir un Plan Locau de Joenessa que contemple ua aufèrta d’accions ara nautada des sues inquietuds.
Eth Plan Locau de Joenessa serà prèst pendent aguest ostiu e serà vigent enquiath pròplèu an 2021. Eth plan partís d’un convèni qu’er ajuntament a signat damb eth Conselh Generau d’Aran, en quau compartiràn era figura dera tecnica de joenessa entà amiar-lo a tèrme. Eth plan contemplarà tanben es criteris de gestion deth Centre Joen Vielha, que se demore que pogue èster ua realitat a compdar de finaus d’aguest an.
Segontes eth còsso de Joenessa de Vielha e Mijaran, Alberto López, “ei fòrça important conéisher qué vòlen es joeni, coma viuen, quini besonhs an, entà qu’aguest Plan Locau de Joenessa se lo hèsquen sòn. Aguestes jornades de dinamiques de grop cèrque apropar precisament er Ajuntament as joeni, tà que poguen collaborar damb nosati ena elaboracion des linhes estrategiques d’actuacion, e en definitiva, que poguen ajudar a definir eth sòn futur”.
Hònt: Ajuntament de Vielha e Mijaran


text:
Maria Antonieta d'Àustria
Maria Antonieta d'Àustria, reina de França, (Viena, 1755 - París, 1793). Archiduquessa d'Àustria, e princessa d'Ongria e de Boèmia amb lo doble títol d'altessa reiala e imperiala. Aperteniá a la dinastia dels Habsborg e venguèt reina de França.
Nascuda a Viena lo 23 d'agost de 1755 essent filha de l'emperaire Francés I e de l'archiduquessa Maria Terèsa I d'Àustria. Maria Antonieta èra felena per via pairala del duc Leopold III de Lorena e de la princessa Elisabet Carlòta d'Orleans; mentre que per via mairala o èra de l'emperaire Carles VI e de la princessa Elisabet Cristina de Brunsvic-Wolfenbüttel.
Maridada en 1770 amb qui seriá quatre ans mai tard Loís XVI de França, filh de Loís de França e de la princessa Maria Josepa de Saxònia. Lo parelh aguèt quatre mainatges:
- SAR la princessa Maria Terèsa de França, nascuda a Versalhas en 1778 e mòrta al Castèl de Frohsdorf en 1851. En 1799 se maridèt amb lo duc d'Engoleime.
- SM lo rei Loís XVII de França, rei titular (1793-1795), nascut a Versalhas en 1785 e mòrt a París en 1795.


text:
Chantelouve
"Chantelouve" (nom francés; lo nom occitan es pas documentat) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Chantelouve a situat a approximativement 70 km al sud de Grenòble. Se situa en lo massís del Oisans, a qualques quilomètres de Bourg-de Oisans. Per i accedir, en venent de Grenòble per la rota de Bourg-de Oisans, cal prene la rota #que pòrta al caulet de Ornon per la Paute. En venent per La Mure, cal prene la rota de Valbonnais.
La municipalitat es en bordure del parc dels Écrins.
La commune de Chantelouve est située à approximativement 70 km au sud de Grenoble. Elle se situe dans le massif de l'Oisans, à quelques kilomètres de Bourg-d'Oisans. Pour y accéder, en venant de Grenoble par la route de Bourg-d'Oisans, il faut prendre la route qui mène au col d'Ornon par La Paute. En venant par La Mure, il faut prendre la route de Valbonnais.
La commune est en bordure du parc des Écrins.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
18/11/2013
Une façon différente de vivre et travailler en occitan
Aujourd'hui nous rencontrons un homme multifacettes, Laurent Labadie, à la fois scénariste, metteur en scène, comédien, chanteur, musicien, directeur artistique, formateur ...et paysan ! Le lien entre tout cela ? L'utilisation de l'occitan dans son expression artistique et professionnelle.
« A la debuta, comencèrem per un espectacle de charriera, « lo Solexitan », un biais noveu e surprenent de tornar botar la lenga dins la vila. Puei, avem virat la seria de sieis films « l'Occitania en banhadoira »( « La dent », « Le sein », «La peau » se poden trobar sur youtube), que bòta en scena Monssur òc e son servitor Igòr (Jean-Marie Foissac)dins lor descuberta de l'Occitania sur lor petaron infernau. Sem 'trapats de presparar un DVD de quela seria.
Coma Detz TV, avem fach tanben una cinquantena de pitits films « Gora l'occitanista », una paròdia de "Dora l'exploratrice". Mas lo mai conegut demòra « Lo Cho Chi Shon » que me fuguet inspirat per mon amic Jean- Christophe Charnay, actor dins lo film, dau temps que io era professor d'arts marciaus. Obtenguet mai de 30000 vistas sur internet e fuguet difusat sur Canal +. Quauques un de quilhs films son jugats sur los festivaus un pau pertot , quitament au Japon, au Reiaume Unit, en Alemanha. «Le sein» reçaubet lo pretz de l'umor en Mosela. L'objectiu es de tocar e sedusir lo joùne public per una saga trufandiera, mocandiera, satirica, critica dau monde occitan...En balhar tot parier l'enveja de parlar la lenga ».
Et puis, il y a l'expérience du doublage de films.
«Trabalhe coma director artistic per l'associacion Conta'm e fasem dau doblatges per los films d'animacion per los dròlles, coma « Corneille et Bernie », « lo jorn de la Gralhas », « Trotet l'ase, » « Kerity » ( de veire sur youtube) que balhan la possibilitats aus dròlles d' auvir la lenga. Los doblatges sont fachs en lemosin , lengadocian o gascon».
Pour finir, il y a le projet pour 2014 de création d'un Pôle de Ressources Audiovisuel pour la Création Occitane en Dordogne.
« Oc-plan, I a un vertadier besonh de competencias e de talents per alimentar los projects que naissen un pauc pertot e de las ficcions per la novela Oc Tele que deu començar en decembre. Tot quò-qui balha de las possibilitats de trabalh en occitan en Perigòrd. Lo departament es un daus mai actiu per ço qu'es de la lenga e la cultura occitanas. Demòre aqui dins un vilatge, mas trabalhe coma dau monde de pertot, de differents dialectes. Utilize la provocacion per captar l'atencion, mas aime federar, amassar lo monde per de las accions a l'entorn de la lenga ».
Une façon originale de vivre son engagement et son métier.
Denis Gilabert
De veire en clicar qui-dejos:
19:20 Publié dans Actualitats, actualité, Cinéma, Espectacles, Musica, chants e dança | Tags : laurent labadie, l'occitanie en baignoire, l'occitania en banhadoira, lo cho chi shon, conta'm, dessins animés en occitan, talabast, lilo théâtre, l' | Lien permanent | Commentaires (0)


text:
135
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 135 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Presa de la Fortalesa de Betar, qu'èra lo refugi de Simon bar Kokhbà e de sei darriers partisans, per lei Romans. Aquò marquèt la fin de la Revòuta de Bar Kokhbà. Après tres annadas de guèrra, la quasi totalitat de Judèa èra estada destruch per lei combats. Segon leis autors romans, lei pèrdas totalas èran de 50 vilas fortificadas e 985 vilatges destruchs e de 580 000 abitants tuats. L'emperaire Adrian ordonèt la destruccion de Jerusalèm que son accès foguèt enebit ai Josieus fins a una data desconeguda.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Segon lo jornau d’economia L’Usine Nouvelle, la societat Pernod Ricard deuriá transferir leis activitats supòrt de Pernod (uei a Créteil, Essonne) a Marselha, sèti de Ricard.
« Activitat supòrt » vòu dire lei servicis de Ressorsas umanas, Crompas e Recèrca & Desvolopament. Lei laboratòris de l’entrepresa de fabricacion de bevendas vendrián donc refortir lo sèti marselhés, que rèsta despuei leis originas au quartier
de Santa Marta, a l’ubac de la ciutat focèa.
La rason d’aqueu desplaçament dau centre de gravitat dau grope de bevendas seriá que la societat Ricard se’n tirariá mielhs que Pernod dins la crisi que subís tot lo grope. Una crisi tota relativa pasmens.
Ricard que fa una chifra d’afaires pròcha de 500 M€ en França fa trabalhar 900 salariats e realiza de profiechs amb un revengut net d’aperaquí 50 M€. Pernod, ela, fa pas conéisser sei còmptes ! çò qu’es segur marrida marca
.


text:
En stock
Langue : occitan — Format : 15 x 21 cm — Nbre de pages : 208.
Dalmàs Ròcamaura, filh d’un bastisseire de glèisas, se fa escudièr de Raimond VI de Sant-Gèli, comte de Tolosa. Aluserpit, serà lèu adobat chivalièr per son mèstre. Amb el, dintram al còr del catarisme e de la societat occitana del sègle XIII. Resistissèm a l’envasiment francés. A travèrs las cavalcadas, los combats, las missions perilhosas e los chaples, nos encaminam pauc a pauc cap al drama final : la fin d’aquela extraordinària fortalesa que foguèt Montsegur. Aurem tanben, coma l’eròi, la vision de tres castelanas em-belinairas dels noms de Brunissenda, Nòva e Estevana de Cabaret, triple amor de Dalmàs Ròcamaura, aparegudas totas tres a l’encòp, sus las emparas del castèl de Cabardés. A seguir las aventuras de Dalmàs Ròcamaura, crosarem atanben la sublima e fugidissa Esclarmonda de Foish. L’edicion en occitan d’un dels pus polits romans, nascut de la pluma magica del “grand manteneire occitan” que foguèt Maurici Magre, èra esperada desempuèi mai de cinquanta ans. Dins aquel obratge l’autor a meravilhosament sabut descriure, d’un biais mistic e sensual, esperital e guerrièr, lo drama de la guèrra menada contra los pus poderoses dels princes occitans. Un drama fach d’intolerància, de gelosiás e d’ambicions personalas que devastèt Occitània. Un drama que lo pòble occitan ne paga encara uèi las consequéncias. Maurici Magre nasquèt lo 2 de març de 1877 a Tolosa. Moriguèt lo 11 de decembre de 1941 a Niça. Foguèt tre 1891, a l’edat de 14 ans, que compausèt sos primièrs poèmas. Sos primièrs recuèlhs foguèron publicats en 1895, aviá 18 ans. Escriguèt fòrça pel teatre. Sas pèças foguèron jogadas dins los teatres mai presats d’Euròpa. Mas foguèt tanben un romancièr requist. Plan de sas òbras romanescas s’ameritarián d’èsser reviradas dins sa lenga mairala. Lenga que, sul tard, regretèt d’aver pas escricha. Esperam que “La sang de Tolosa”, sa primièra òbra revirada, serà seguida de plan maitas. Revirat en occitan del Lengadòc pel Sèrgi Viaule.


text: Lo dia de la rentrada qu'estó lo parat de har jòcs d'enter-ajuda tà apréner a's conéisher. Après aver espiat un filmòt creat per calandrons tractant de la diferéncia, collegians e professors que debatèn sus aqueth tèma. Puish, per grops de 2, que devèvan citar 5 diferéncias e 5 semblanças deu son binòme e cadun que podó explicar la soa diferéncia pr'amor qu'avem tots ua particularitat qui hè que n'èm pas completament com los autes. Que hasón tanben jòcs de ròtle dens lo parc on los uns se hiquèn a la plaça de òrbs e los autes qu'èran cargats de'us miar. Gràcias ad aquò, tots que comprenèn que, quitament si èm diferents, que podem víver amassa en estar atentiu e en har hidença aus autes. Esperem qu'aqueth dia e sia benefic tà passar ua bona annada en armonia shens trufandisas !


text:
- Home
- Streetwear
- Caps & Hats
OBEY Caps & Hats
392 items
Filter and sort (1)
-
BrandsCaps e Hats 123Klan Caps e Hats Acapulco Gold Caps e Hats Adidas Originals by White Mountaineering Caps e Hats Adidas Originals Caps e Hats Adidas Skateboarding Caps e Hats Alife Caps e Hats Altamont Caps e Hats Asics Caps e Hats Calvin Klein Jeans Caps e Hats Carhartt Caps e Hats Cayler e Sons Caps e Hats Champion Caps e Hats Diamond SupplyCaps e Hats Dickies Caps e Hats Doomsday Caps e Hats Ellesse Caps e Hats Etnies Caps e Hats Famous Caps e Hats Fila Caps e Hats Globe Caps e Hats Helly Hansen Caps e Hats Herschel Caps e Hats Huf Caps e Hats Independent Caps e Hats Iuter Caps e Hats JordanCaps e Hats Le Coq Sportif Caps e Hats Lobster Caps e Hats LRG Caps e Hats Magenta Caps e Hats Mishka Caps e Hats Mitchell e Ness Caps e Hats Napapijri Caps e Hats Neff Caps e Hats New Black Caps e Hats New Era Caps e Hats Nike Caps e Hats Nike SB Caps e Hats NixonCaps e Hats Streetwear Caps e Hats Official Caps e Hats Only Caps e Hats Osiris Caps e Hats Patagonia Caps e Hats Penfield Caps e Hats Polar Skate Caps e Hats Poler Caps e Hats Premiere Caps e Hats Puma Caps e Hats Quintin Caps e Hats Rebel 8 Caps e Hats ReebokCaps e Hats Rip N Dip Caps e Hats Rockwell Caps e Hats RunNGun Caps e Hats Rvca Caps e Hats Santa Cruz Caps e Hats Seventh Letter Caps e Hats Southfresh Caps e Hats Ssur Caps e Hats Staple Caps e Hats State Of Mind Caps e Hats Stussy Caps e Hats Supra Caps e Hats Sweet Sktbs x Helly Hansen
- Sort by:Our picks
Can't find what you're looking for? Browse by Brand or Category:
Or try a search in our catalog
Suggested by our customers:
adidas caps bucket hats cappello obey caps graffiti felpa obey felpe obey hats nba caps new era caps nike sb caps north face hats obey obey bad brains obey beanie obey coral obey donna obey felpa obey hoodie obey jacket obey jackets obey misfits obey no one obey panel obey posse obey propaganda obey shirt obey short obey snapback obey sweatshirt obey tshirt rap caps shirt obey stussy caps


text:
13/07/2015
Festa dau pan a Champs e Roman
Lo 19 de julhet partir de 10 oras, Festa dau pan organizada per lo Comitat de las Festas daus Champs emb la participacion de l'Union Occitana "Camila Chabaneu". Charmanta e gormanda, quela festa dau pan emb la permenada "rando dau pan" que vai lo matin daus Champs a Pueg Ardich per la vesita de l'ancian forn a pan. Manifestacion ente n'um porra chantar en companhia de Patric Ratineaud e lo grope "Timbalas e Charameu" au son de la viena (Anna Nadal) e daus acordeons ( Genevieva e Claudi) e segur beucòp de bancs de produchs regionaus afen de passar una jornada plan plasenta.
Info transmesa per l'Union Occitana Camila Chabaneu
Les commentaires sont fermés.


text:
Verrie
Verrie es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquel vilatge del Saumurois a situat a aperaquí 7 km al sud-oèst de Saumur.
Ce village du Saumurois est situé à environ 7 km au sud-ouest de Saumur.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Totas las operacions publicas
Afichatge combinat de totes los jornals de Wikipèdia. Podètz restrénher la vista en seleccionant un tipe de jornal, un nom d’utilizaire (cassa sensibla) o una pagina ciblada (idem).
- 13 setembre de 2008 a 06.54 YourEyesOnly (Discussion | contribucions) a desplaçat la pagina Senhòssa-Lo Penon cap a Senhòssa (this article is about Senhossa (seignosse) and not about Senhossa-Lo Penon (which is a only a district of the village)
- 7 març de 2008 a 04.47 Lo compte d'utilizaire YourEyesOnly (Discussion | contribucions) es estat creat


text:
Petal
Lo petal es un peça florala que fa partida de la coròlla d'una flor. Es la part interiora del periant, lo qual compren las parts esterilas d'una flor. Dins una flor "tipica" los petals son fòrça vesedors e colorats, e entornejan las parts reproductrises. Lo nombre de petals d'una flor indica lo classament de la planta: dicotiledonèas, que tipicament an quatre o cinc petals; e monocotiledonèas, qu'an tres o un nombre multiple de tres petals. La foncion principala dels petals o de la coròlla es la d'atraire los polinizaires.
Existís una variacion considerabla de la forma dels petals entre las plantas. Los petals pòdon èsser jonhuts en la basa, en formant un tudèl floral. Per d'unas flors, lo periant entièr forma una mena de tassa (cridat tudèl de calici) en entornejant lo ginecèu, amb los sepals, de petals, e estaminas jonhuts al bòrd de la tassa.


text:
Pèsta
La pèsta (dau latin pestis, « malautiá contagiosa ») es una malautiá que pòu aver d'efiechs diferents e qu'es mortala per l'uman. Es causada per Yersinia pestis, descubèrt per Alexandre Yersin de l'Institut Pasteur en 1894, qu'es tanben responsable de patologias dei paumons pas tant grèvas en de pichons mamifèrs e d'animaus de companhiá (dins aqueu cas si ditz pèsta sauvatja). Es principalament veïculada per un garri, lo Rattus rattus, que la transmete a l'uman per de nieras infectadas (niera dau garri Xenopsylla cheopsis dins lei país cauds coma Índia, ò Nosopsyllus fasciatus en Euròpa). Lei rosigaires sauvatges constituisson la sèrvia naturala de la malautiá. Lei lagomòrfs (lapin, lèbre) e carnivòrs pòdon infectar l'uman per lo contacte amb un animau infectat ò la mordedura d'un animau infectat.
Per lei devastacions que causèt, sustot a l'Atge Mejan, la pèsta aguèt de consequéncias importantas dins l'economia, la religion e leis arts. La pèsta negra es una epidemia d'aquela epòca. Pasmens, mai que d'una epidemia de malautiás inconeissudas de mortalitat fòrta posquèt èsser qualificada de pèsta per lei cronistas de l'epòca. Per analogia, d'autrei malautiás de fòrta mortalitat en d'autreis espècias son tanben nomadas pèsta, coma la pèsta de l'anet ò la pèsta porcina, qu'an per la màger part ren de comun ambé la pèsta umana.


text:
Catégorie : Fòtos (Photos)
Lu Mais 2018 – Jornada dau 13/05 denant de la plueia (Lu Mai 2018 – Journée du 13/05 avant la pluie)
109a vísita guidada de Nissa en nissart (109ème visite guidée de Nice en niçois)
Lo dissabta 28 d’abriu a 10 oras si debanèt la 109a vísita guidada de Nissa en nissart. 1644 personas son ja vengudi ai vísitas precedenti.
La 4a Jornada Nissarda a la Maion Francina Gag (La 4ème Journée Niçoise à la Maison Francine Gag)
Lo 23en atalhier de coïna nissarda a Pelhon (Le 23ème atelier de cuisine niçoise à Peillon)
Nissa Pantai e Culture 06 organizavan lo 23 atalhier de coïna nissarda en occitan (nissart e pelhonenc), lo dissabta 21 d’abriu a 9o30 a la sala polivalenta de


text:
Bernard Cauhapé / K.O.P.
Estil : Cançon, Teatre
Sectors : Arts plastics, Literatura, Teatre
Domeni d'activitat : Artista
Lenga : Occitan
Artiste complèt, que la paleta cobrís tant l'illustracion que l'interpretacion teatrala ( es lo fondator de la Comedia dell'oc) coma musicala (amb lo Savignani Trio, "lo papet" propausa de jazz manoch) o l'escritura, Bernard Cauhapé signa son òbra picturala ( pluma, aquarela, acrilica ) jol pseudonim de K.O.P.
Autor d'illustracions per l'edicion e la premsa - publiguèt notadament de dessenhs per las revistas Aveyron magazine e Tocade – Bernard Cauhapé es tanben autor de "happening" e intervencions en public, dins las qualas mescla las diferentas facietas de son art, mescladís de formas, de genres e de lengas.


text: Un dia coma aguest, Dissabte Sant, dempús des viuences de patiment, passion e mòrt (pròpries des mortaus), ben vau era pena de profitar-le en favor deth silènci e era meditacion, çò qu’ena nòsta tradicion crestiana serie mès lèu era contemplacion (oracion e participacion activa en mistèri), pr’amor qu’era meditacion harie referéncia ara comprenença discursiva, tanben de besonh. Totun, en aguesti tempsi d’espiritualitats New Age, ena quau campam mès tà d’auti moviments, dilhèu de forma desvirtuada, descontextualizada e, sustot, ara carta dera autoajuda, solem ignorar qu’era crestiana compde damb ua rica e pregona espiritualitat, tanben orientau. Coma explicaue Joan Pau II, era Glèisa “respire damb dus paumons: Orient e Occident”. E d’Orient (dera vida dera sua Glèisa e dera Glèisa ortodòxa russa) mos arribe ua alendada espirituau restacada damb era “oracion de Jesús”, aperada tanben “oracion deth còr”, coneishuda sustot a compdar dera Philocalie, recuelh deth sègle XVIII sus escrits ascetics, o des Relats d’un pelegrin rus, de finaus deth XIX. Damb aguesta practica, Poimèn, un des Pairs deth desèrt, animaue a auer “eth besonh d’ua soleta e unica causa: ua anma sòbria”, que consistís en esvitar es distraccions e es volentats qu’impedissen ua orientacion de cap tar Esperit. Mès que moralista, aguesta ei ua via terapeutica d’arténher e conservar era salut, de forma intègra. Era guardada deth còr, uet des pegaries materiaus e supèrflues, en camin dera libertat e eth compromís, daurís es pòrtes ara alegria dera resurreccion e era deïficacion, açò ei, ua restauracion der èster ena vida plea dera beresa dera unitat damb Diu.


text:
-727
Aquesta pagina concernís l'an -727 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Assirian[modificar | modificar la font]
Mòrt de Teglath-Phalasar III. Son fiu Salmanazar V li succediguèt. Deguèt rapidament faciar la rebellion d'Israèl que refusèt de contuniar lo pagament dau tribut e la revòuta dau pòrt fenician de Tir.


text:
Quand los primièrs òmes preïstorics dintrèron en America del Sud trobèron un mond meravilhós plen de fauna e vegetacion que los esperava. I avián d’armadilhos gegants, de peresoses, e smilodons. Pauc après, avián cambiat totalament l’environament ont vivián. Aquò demòstra scientificament que l’espècia umana es, coma d’autres, una perilhosa espècia animala.
Totun, dintrèt l’òme en America del Sud dos còps. Lo primièr foguèt –segon confirma l’estudi publicat a la revista Nature – entre fa 14.000 e 5.500 ans. Aquò es l’epòca ont i aguèt un lèu declin de la megafauna sudamericana. La dintrada de nòus caçaires-culheires foguèt coma la dintrada d’una espècia invasiva amb una populacion totala d’aperaquí unas 300.00 personas que finiguèt totas las ressorças naturalas fins a la sieuna fin totala.
Entre fa 5.000 e 2.000 ans i aguèt una segonda dintrada d’umans – homo sapiens sapiens en aqueste subcontinent. Mai d’un milion de personas i dintrèron e es l’epòca de la creacion de grandas societats establas. Tanben se domestiquèron de vegetals e d’animals. L’estudi ajuda compréne lo poder de destruccion qu’a l’òme per el meteis.
“Encara que l’òme arribe a territòris tan grands coma un continent – çò diguèt Elizabeth Hardly, co-autora de l’estudi – pòt finir totas las ressorças plan lèu. Aquò demòstra que sèm una perilhosa espècia animala invasiva”.
Un rebastiment d’istòria arqueologica
L’estudi a fach un rebastiment de l’istòria arqueologica de Sudamerica tota. 1.147 sitis arqueologics son estats analizats e aital s’es pogut rebastir l’istòria de l’òme modèrn en tot arribar a America del Sud. Maugrat qu’aqueste dintrèt en America fa mai de 20.000 ans, non arribèt al Sud d’aqueste continent fins a fa 14.000 ans.
Per far l’estudi son estadas utilizadas las donadas arqueologicas fachas amb datacion de radiocarbòni de païses coma Peró, Eqüator o Chile e s’es pogut bastir una istòria de las primièras vilas sudamericanas mas atanben dels petits grops de caçaires-culheires que contunhèron en tot demorar amb una vida nomada en luòcs coma l’Amazonia, lo nòrd de Chile o la Patagònia.
Totun, lo primièr còp que l’òme dintrèt en America del Sud, i aguèt una extincion totala de grands animals coma los familhars dels elefants, smilodons, peresoses, e aucèls e armadilhos gegants. Mas foguèt pas aquò la causa del bastiment de grandas societats en aqueste continent.
“Avèm trobat que son pas los luòcs amb fòrça populacion e ressorças los qu’an permés los umans de conquistar l’environament – çò diguèt Amy Goldberg, de la Universitat de Stanford -. I aviá mai o mens gènts segon las populacions animalas e vegetalas. Foguèt lo bastiment de grandas vilas çò que permetèt l’òme de conquistar l’environament”.
Puèi, sustot a la region andina, començèron d’aver de domesticacions animalas e vegetalas. Mas tanplan i aguèron comunautats umanas que preferiguèron contunhar d’èsser nomadas. Fa 5000 ans l’òme començèt doncas d’èsser un animal sedentari. Pendent los següents 3.000 ans cresquèt e cresquèt fins doblar la populacion. Nasquèron las grandas vilas e las societats amb d’estats. Solament qualqu’unes decidiguèron contunhar coma nomadas en luòcs coma lo nòrd chilean o la sèlva de l’Amazonas.
Christian Andreu


text:
22 février 2015
Lo compte de los que son pas de compte
Lo compte de los que son pas de compte Digression populista (publicat dins lo Jornalet, lo 15 de fébrièr passat) Èri dins lo metrò mondin, i a quinze jorns, e un jovent, un estudiant d’un vintenat d’annadas qu’aviá presa la rama al Miralh, se trufava de la votz occitana e de l’occitan: “sembla de portugués desformat!” çò disiá a un amic. Sèm dintrats dins una discussion de las vivas : ieu mesclavi l’occitan al francès per li mostrar per l’accion que çò que pretendiá —es a dire que l’occitan èra pas mai... [Lire la suite]


text:
Batalha d'Eckmühl
La batalha d'Eckmühl se debanèt lo 22 d'abriu de 1809 dins lo corrent dei guèrras napoleonencas (guèrra de la Cinquena Coalicion). Opausèt l'armada francesa (renfòrçada per de tropas alemandas) dirigida per Napoleon Ièr (30 000 a 60 000 òmes) a l'armada austriana comandada per l'archiduc Carles (38 000 òmes). S'acabèt per una victòria francesa qu'entraïnèt la pèrda d'aperaquí 12 000 soudats austrians còntra 6 000 Francés. Pasmens, leis Austrians capitèron de se retirar dau prat batalhier e poguèron perseguir la guèrra fins a l'estiu.


text:
Es die dintrada per los escolans las escòlas bilingüas e calandretas e segur es lo zeitpunkt per totas las personas, dass vòlon nicht, dass die lenga von òc venga una lenga mòrta von prene von bonas resolucions. Manca nicht korsen per erwachsene dins Tarn, dass lo besonh sich fa fühlen pertot.
korsen o talhièrs sein dobèrts dins los 4 cèrcles des EOI : Albi, Castras, Caramauç e Lisle sus Tarn mas tanben dins las JUGENDHAUS hat Brassac, Galhac, Graulhet, Labruguièra, Castras e Masamet. Sufís sich zwischen senhar. Es jamai tròp später per commençar e trobaretz lo bonaür von rescontrar von autras personas, dass vòlon parlar die lenga entenduda hat die ostal während lor enfança, e autras vengudas o eine tornar aus vengudas dins der region, descobrisson die riquesa, die poesia von aquela lenga e istòria, dass man nicht coneguda hat die escòla. Mistral òc mas solament koma ein poèta provenzalischen los trobadors solament dels cantaires, dass parlan amor ; Literatur qual bist ? Max Roqueta ? Ives Roqueta ? Robèrt Lafont ? I a talament von descobèrtas zu machen, sinn parlar dels romane e poesias dels autors pròches von nautres koma Gui Viala, Sèrgi Viaule, Sèrgi Gayral, e als andere, dass sovent sein editats in bilingüe.
Una annada, dass pòt èsser rica per totes.
Zwischen senhas : CCOA : 05 63 46 21 43 ; Azalaís : 05 63 72 40 61.


text:
La zòna dita del « creissent », als limits nòrd de la lenga occitana, es dempuèi qualques meses lo subjècte d’una enquèsta aviada per de cercaires del CNRS e sostenguda per l’Agéncia Nacionala de la Recèrca (ANR).
S’agís de completar la coneissença lingüistica actuala pertocant aquel territòri que fa quicòm coma un centenat de quilomètres de longor. Es una zòna de contacte entre l’Òc e l’Oïl qu’interèssa los linguistas.
Considèran primièr que i a urgéncia a enquestar en rason de la disparicion rapida dels locutors. A mai, es una zòna qu’a pas encara agut dret a d’estudis apregondits. Aquel territòri en forma de mièja luna es un territòri de varietats gallo-romanas qu’an pas tanpauc donat fòrça documents escriuts que viendrián ajudar la recèrca.
Los cercaires dirigits per Nicolas Quint se son ja amassats per definir e lançar lo projècte aqueste mes de febrièr. Es previst d’acabar en 2020. I aurà tanben lèu un primièr collòqui sul territòri d’aquelas varietats. Las enquèstas de terrenh seguiràn tot lo long d’aquesta annada 2018.
2019 serà l’annada de la publicacion de las primièras monografias e la mesa en linha dels corpus orals. Seràn puèi establidas de mapas dialectologicas e seràn mesas en plaça de comunicacions sus las varietats estudiadas. Enfin, sortirà en 2020 un obratge que farà la sintèsi de tot aquel programa.
Mai d'informacions :


text:
Villers-sur-Mer
Villers-sur-Mer es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat sus la còsta de la Mange dintre Deauville e Houlgate.
Es la municipalitat la mai al nòrd de la França traversada pel meridià de Greenwich. Una marca bleue al sòl sus la passejada #que llom la mar, entre lo centri-vila e l'èst de la vila, dona la posicion d'aquel meridià.
Villers-Sus-Mar a situat a aperaquí 45 km de Can, 70 km del Havre, 100 km de Roan, 200 km de París.
La commune est située sur la côte de la Manche entre Deauville et Houlgate.
Elle est la commune la plus au nord de la France traversée par le méridien de Greenwich. Une marque bleue au sol sur la promenade qui longe la mer, entre le centre-ville et l'est de la ville, donne la position de ce méridien.
Villers-sur-Mer est situé à environ 45 km de Caen, 70 km du Havre, 100 km de Rouen, 200 km de Paris.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Sembla #que Villers-sus-Mar (alavetz trucada Villers) presentava mai lèu l'aspècte, al començament de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, d'una aglomeracion de caserius[1]. Se podiá aital verificar sul cadastre lo castèl amb lo sieu solar e, parsemées, de divèrsas granjas. La mapa de Cassini en datant de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, fach n'efièch aparéisser/aparéisser una glèisa, doas granjas (la Motte e la Fontaine) e lo castèl[2].
La station balnéaire de Villers-sus-Mar i auriá #èsser creada l'an 1856 après aquela de Trouville (1825), Beuzeval (1849-1850), Cabourg (1853), Houlgate (1854), Deauville en avent pas #èsser creada #qu'en 1859. Lo endroit i auriá #èsser apreciat en los ans 1840 per cèrts artistas (Paul Huet, Constant Troyon, Alphonse Karr). La station a fondat per Félix Pigeory, architecte a París, créateur e rédacteur de la Revista de las Bères arts e per Pierre-Michel-François Chevalier dicha Pitre-Chevalier, en succedint a la direccion del periodic Lo Figaro a Alphonse Karr #que la auriá doncas iniciat als encants de Villers-sus-Mar.
La station se seriá en principi desvolopat cap al sector dels falaises dichas Vacas #negre #qu'ofrís a las fes los avantatjas de la mar e de la campanha (Villers a l'èst i aviá marcat per terrens marécageux). A la fin dels ans 1850, la station possedissiá una cinquantena de bastiments e un casino (en principi en bòsc pilòtes dessús de contunh en portar cara a la mar). Dintratz 1870 e 1900, la station se desvolòpa, sens dobte mercés a l'arribada del tren l'an 1882, amb l'installacion d'un segond casino, lo bastiment de nombrosas villas dins lo quartièr istoric dels falaises de contunh cap als terrens marécageux de l'Èst #que se desvoloparàn principalament a l'entorn de 1900. En 1883, la station compòrta mai de 190 bastiments, l'otèl de vila en essent erigit l'an 1887. Villers-Sus-Mar es alavetz una station réputée familiale. Lo Villers-sus-Mar dels Villersois se desvolòpa ne lo centri egalament-vila e dins las carrièras mai marginalas a l'epòca (carrièras Fanneau, Sandret, Forin).
Ne la dintre-doas-guèrras, Villers-sus-Mar se desvolòpa totjorn cap a l'Èst. En los ans 1930, la station farà l'objècte d'un plànol de embellissement alavetz obligatòri pels stations balnéaires amb sustot lo bastiment d'un nòu disi l'an 1934 e d'un nòu quartièr (carrièra del mètge Sicard entre lo redond-ponch dels tennis e lo redond-ponch del plen-aire).
Pendent la Segonda Guèrra mondiala, Villers-sus-Mar i aurà ocupat per l'armada alemanda aital coma en testifica la preséncia de divèrsas blockhaus sul territòri de la comuna (quartièr dels falaises e de l'actual Villers 2000). Villers-Sus-Mar i aguèt liberat lo 22 d'agost de 1944 per la brigada bèlga del general Jean-Baptiste Piron.
A partir d'ans 1950, los nòus quartièrs de l'Èst se desvoloparàn, après la recessió #qu'a seguit la fin de la segonda guèrra mondiala e lo començament de #çò que se truca los Trenta Glorioses.
A partir d'ans 1970, Villers-sus-Mar accentua lo desvolopament del torisme amb la creacion de Villers 2000 e lo sieu nòu disi (suls ancians terrens marécageux e las ancianes montilhas de sable) e lo bastiment de nombrós lotissements (cap al quartièr de l'estacion e lo castèl de San Carlo). Aquel desvolopament contunha encara uèi mai ne nautor cap a la rota de Dives.
Il semble que Villers-sur-Mer (alors appelée Villers) présentait plutôt l'aspect, au début du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, d'une agglomération de hameaux[3]. On pouvait ainsi constater sur le cadastre le château avec son manoir et, parsemées, diverses fermes. La carte de Cassini datant du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, fait en effet apparaître une église, deux fermes (la Motte et la Fontaine) et le château[4].
La station balnéaire de Villers-sur-Mer aurait été créée en 1856 après celle de Trouville (1825), Beuzeval (1849-1850), Cabourg (1853), Houlgate (1854), Deauville n'ayant été créée qu'en 1859. L'endroit aurait été apprécié dans les années 1840 par certains artistes (Paul Huet, Constant Troyon, Alphonse Karr). La station est fondée par Félix Pigeory, architecte à Paris, créateur et rédacteur de la Revue des Beaux-Arts et par Pierre-Michel-François Chevalier dit Pitre-Chevalier, succédant à la direction du journal Le Figaro à Alphonse Karr qui l'aurait donc initié aux charmes de Villers-sur-Mer.
La station se serait d'abord développée vers le secteur des falaises dites des Vaches noires qui offre à la fois les avantages de la mer et de la campagne (Villers à l'est était marquée par des terrains marécageux). À la fin des années 1850, la station possédait une cinquantaine de constructions et un casino (d'abord en bois sur pilotis puis en dur face à la mer). Entre 1870 et 1900, la station se développe, sans doute grâce à l'arrivée du train en 1882, avec l'installation d'un second casino, la construction de nombreuses villas dans le quartier historique des falaises puis vers les terrains marécageux de l'Est qui se développeront principalement autour de 1900. En 1883, la station comporte plus de 190 constructions, l'hôtel de ville étant érigé en 1887. Villers-sur-Mer est alors une station réputée familiale. Le Villers-sur-Mer des Villersois se développe également dans le centre-ville et dans les rues plus marginales à l'époque (rues Fanneau, Sandret, Forin).
Dans l'entre-deux-guerres, Villers-sur-Mer se développe toujours vers l'Est. Dans les années 1930, la station fera l'objet d'un plan d'embellissement alors obligatoire pour les stations balnéaires avec notamment la construction d'une nouvelle digue en 1934 et d'un nouveau quartier (rue du docteur Sicard entre le rond-point des tennis et le rond-point du plein-air).
Pendant la Seconde Guerre mondiale, Villers-sur-Mer sera occupé par l'armée allemande ainsi qu'en atteste la présence de plusieurs blockhaus sur le territoire de la commune (quartier des falaises et de l'actuel Villers 2000). Villers-sur-Mer fut libérée le 22 août 1944 par la brigade belge du général Jean-Baptiste Piron.
À partir des années 1950, les nouveaux quartiers de l'Est se développeront, après la récession qui a suivi la fin de la seconde guerre mondiale et le début de ce que l'on appelle les Trente Glorieuses.
À partir des années 1970, Villers-sur-Mer accentue le développement du tourisme avec la création de Villers 2000 et sa nouvelle digue (sur les anciens terrains marécageux et les anciennes dunes de sable) et la construction de nombreux lotissements (vers le quartier de la gare et le château de San Carlo). Ce développement continue encore aujourd'hui plus en hauteur vers la route de Dives.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Los desvolopaments #que seguisson son issus essencialament de l'excellent trabalh de Carmen Popescu, architecte del patrimòni, #que la nòta de trabalh n'a #èsser publicada en lo numèro 91 d'abril 2005 de La carta de Villers. Una presentacion detalhada figura egalament sul Luòc internet de la municipalitat de Villers-sus-Mar
- ↑ Veire la Mapa de Cassini sul luòc de Lo Ecole dels anautits estudis en sciéncias socialas
- ↑ Les développements qui suivent sont issus essentiellement de l'excellent travail de Carmen Popescu, architecte du patrimoine, dont la note de travail a été publiée dans le numéro 91 d'avril 2005 de La lettre de Villers. Une présentation détaillée figure également sur le site internet de la commune de Villers-sur-Mer
- ↑ Voir la Carte de Cassini sur le site de l'Ecole des hautes études en sciences sociales