text:
Charavines
Charavines es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Los extraordinaris pòbles neolítics
Sul marge sud del lac de Paladru s'installa un vilatge dins los ostals de bòsques l'an 2669 av. J.-C. E dels agricultors défrichent lo bòsc als alentours, a l'epòca del Neolític final. Los analisas del bòsc (dendrochronologie) an permeses de ne seguir las evolucions perque a engrandit e de reparadas divèrsas fes pendent 20 a 22 ans, de contunh los paysans partisson bastir un nòu vilatge en los environs perque las tèrras agricòlas an apurat. Tòrnan 40 ans mai tard e reconstruisent lo vilatge al meteis endroit ont demòran encara 20 ans. De contunh las aigas del lac submergent definitivament lo luòc, #çò qu'a permeses la conservacion excepcionala dels vestigis en matèria vegetala : bòsc, manges d'esturments, texiles, còrdas, ficelles, graines, pans, èca. en mai dels elements imputrescibles coma lo silèx, los vasos dins tèrra coduda. Aqueles pòbles an comportat al maximal cinc ostals familiales amb una cinquantena de personas #que se n'es trobat la rèsta de las activitats domesticas, artesanalas, alimentaires e l'impacte #qu'an agut sus l'entorn. S'i tròba traces dels escambis amb pòbles vesins mas tanben dels escambis a longa distància coma la ambre de la Baltique, lo silèx de Torena o lo coeire de [Languedòc]]. An aprofechat d'un sègle de secada per ocupar una plaja liberada per unas bassas aigas, periòde ont s'es poguda seguir los variations[1] rapids e importants del climat per analisas fòrça ajas de besonh. Aquel luòc[2] neolític, de reputacion europèa per la qualitat de las enregistres subaquatiques e los extraordinaris vestigis sortits (cossí dels punyals en silèx en avent conservat lo sieu mange en bòsc), a #èsser espetat de 1972 a 1986 per una equipa de archéologues grenoblois bénévoles jos la direccion d'Aimat Bocquet e a fach l'objècte de fòrça nombrosas publicacions[3] sus la vida jornalièra, las activitats dels abitants e lo material en bòsc, poterie e en pèira. Desgraciadament, Aquelas riquesas archéologiques mesas a la Conservacion del Patrimòni del Isère, son pas pas mostradas al public, meses a despart una pichona exposicion de moulages en los locales de la comuna de Charavines (a visitar malgrat aiçò…).
- A la Mièja Edat
De las chevaliers paysans[4] Se son installats cap a l'an mil (1008 ?) Al lac de Paladru sus la municipalitat de Charavines al luòc-dich Colletière.
A l'epòca, lo nivèl del lac èra mai bas #qu'uèi, e una soixantaine de colons an bastit un abitat fortificat en bòsc sus una plaja de craie. Aquelas personas èran segurament enviadas per la archevêque de Viena per defendre la zòna frontièra #que constituissiá lo lac de Paladru.
- Les extraordinaires villages néolithiques
Sur la rive sud du lac de Paladru s’installe un village aux maisons de bois en 2669 av. J.-C. et des agriculteurs défrichent la forêt aux alentours, à l’époque du Néolithique final. Les analyses du bois (dendrochronologie) ont permis d'en suivre les évolutions car il est agrandi et réparé plusieurs fois pendant 20 à 22 ans, puis les paysans partent construire un nouveau village dans les environs car les terres agricoles sont épuisées. Ils reviennent 40 ans plus tard et reconstruisent le village au même endroit où ils restent encore 20 ans. Ensuite les eaux du lac submergent définitivement le site, ce qui a permis la conservation exceptionnelle des vestiges en matière végétale : bois, manches d’outils, textiles, cordes, ficelles, graines, pains, etc. en plus des éléments imputrescibles comme le silex, les vases en terre cuite. Ces villages ont comporté au maximum cinq maisons familiales avec une cinquantaine de personnes dont on a retrouvé le reste des activités domestiques, artisanales, alimentaires et l’impact qu’elles ont eu sur l’environnement. On y retrouve traces des échanges avec des villages voisins mais aussi des échanges à longue distance comme l'ambre de la Baltique, le silex de Touraine ou le cuivre du Languedoc. Ils ont profité d’un siècle de sécheresse pour occuper une plage libérée par une baisse des eaux, période où on a pu suivre les variations[5] rapides et importantes du climat par des analyses très précises. Ce site[6] néolithique, de renommée européenne par la qualité des fouilles subaquatiques et les extraordinaires vestiges sortis (comme des poignards en silex ayant conservé leur manche en bois), a été exploité de 1972 à 1986 par une équipe d’archéologues grenoblois bénévoles sous la direction de Aimé Bocquet et a fait l’objet de très nombreuses publications[7] sur la vie quotidienne, les activités des habitants et le matériel en bois, poterie et en pierre. Malheureusement, ces richesses archéologiques remises à la Conservation du Patrimoine de l’Isère, ne sont pas montrées au public, mis à part une petite exposition de moulages dans les locaux de la mairie de Charavines (à visiter pourtant…).
- Au Moyen Âge
Des chevaliers paysans[8] se sont installés vers l'an mil (1008 ?) au lac de Paladru sur la commune de Charavines au lieu-dit Colletière.
À l'époque, le niveau du lac était plus bas qu'aujourd'hui, et une soixantaine de colons ont construit un habitat fortifié en bois sur une plage de craie. Ces personnes étaient certainement envoyées par l'archevêque de Vienne pour défendre la zone frontière que constituait le lac de Paladru.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Detalhs dels variations climatics
- ↑ Dossièr de vulgarisation establit per Aimat Bocquet
- ↑ "Los desbrembats del lac de Paladru" Labor de vulgarisation e de anecdotes de chantier per Aimat Bocquet, responsable dels registres e dels estudis
- ↑ Michel Colardelle, L'abitat immergit de Colletières a Charavines (Isère) - Vilatge o castèl? Un exemple de dificultats d'interpretacion archéologiques, Castèl Xaval XIV, 1990, pàg.78-90.
- ↑ Détails des variations climatiques
- ↑ Dossier de vulgarisation établi par Aimé Bocquet
- ↑ "Les oubliés du lac de Paladru" Ouvrage de vulgarisation et d'anecdotes de chantier par Aimé Bocquet, responsable des fouilles et des études
- ↑ Michel Colardelle, L'habitat immergé de Colletières à Charavines (Isère) - Village ou château? un exemple de difficultés d'interprétation archéologiques, Château Gaillard XIV, 1990, p.78-90.


c: text/html

text:
- Espaci entà professionaus
- Infraccions laboraus
- Economía sociau
- Comunicacion de dubertura d’un centre de trabalh
- Renauiment dera demanda d’aucupacion
- Trabalh entà joens
- Cercador de convènis collectius
- Comunicacion e notificacion de trabalhadors accidentadi
- Programa de requalificacion des persones qu'agen agotat eth sòn emparament per desaucupacion (PREPARA)
- Prestacion economica dera renda minima d'insercion (RMI)
- Sò en caumatge
- Cercador de corsi de formacion contunhada
- Burèus de trabalh
- Voi hèr-me autonòm
- Grèves e conflictes
- Voi crear ua cooperativa

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rattus
Los noms rat (var. arrat) o garri (var. jarri) remandan a divèrsas espècias de rosegaires de talha mejana, del genre Rattus. Pòdon arribar a pesar 500 g e son pus grands que sos parents mai pròches, las mirgas.
Las tres espècias mai caracteristicas — lo rat negre, Rattus rattus, lo rat norvegian, Rattus norvegicus e lo rat de Polinesia, Rattus exulans— coabitan amb los èssers umans de pertot.
Pels zoològs, lo tèrme de garri (var. jarri) o rat designa especificament lo genre Apodemus.
Ça que la l'usatge designa sovent jos aquesta apelacion un pichon rosegaire de la campanha qué que siá, o quitament d'autres tipes de micromamifèrs campanhards, coma:
- Los garris de camp que, en mai dels representants vertadièrs del genre Apodemus, son los primièrs visats per l'usatge estendut del tèrme garri.
- Lo rat de las meissons [tèrme de verificar] que sembla fòrça una miniatura de garri.
Dins aquesta categoria, l'usatge comun distinguís sustot «garri» e «mirga», lo primièr es generalament considerat coma una mena de «mirga dels camps». Quand a la davalada los garris an tendéncia a dintrar dins las abitacions, es donc pas susprenent de los ausir lo mai sovent qualificar de «mirgas».
Las musaranhas, se semblan mai o mens de mirgas vistas de luènh, malgrat lor nas ponchut, son tanben de còps qualificadas per error de garris.
Lo garri grèu qu'es tanben un rosegaire es pasmens, maugrat son nom, de la familha dei mioxids.
Nòtas[modificar | modificar la font]
Espècias de rats[modificar | modificar la font]
- Genus Rattus
- Rattus adustus
- Rattus annandalei
- Rattus argentiventer
- Rattus baluensis
- Rattus bontanus
- Rattus burrus
- Rattus colletti
- Rattus elaphinus
- Rattus enganus
- Rattus everetti
- Rattus exulans
- Rattus feliceus
- Rattus foramineus
- Rattus fuscipes
- Rattus giluwensis
- Rattus hainaldi
- Rattus hoffmani
- Rattus hoogerwerfi
- Rattus jobiensis
- Rattus koopmani
- Rattus korinchi
- Rattus leucopus
- Rattus losea
- Rattus lugens
- Rattus lutreolus
- Rattus macleari
- Rattus marmosurus
- Rattus mindorensis
- Rattus mollicomulus
- Rattus montanus
- Rattus mordax
- Rattus morotaiensis
- Rattus nativitatis
- Rattus nitidus
- Rattus norvegicus
- Rattus novaeguineae
- Rattus osgoodi
- Rattus palmarum
- Rattus pelurus
- Rattus praetor
- Rattus ranjiniae
- Rattus rattus
- Rattus sanila
- Rattus sikkimensis
- Rattus simalurensis
- Rattus sordidus
- Rattus steini
- Rattus stoicus
- Rattus tanezumi
- Rattus tawitawiensis
- Rattus timorensis
- Rattus tiomanicus
- Rattus tunneyi
- Rattus turkestanicus
- Rattus villosissimus
- Rattus xanthurus
Provèrbis[modificar | modificar la font]
- "Lo rat qu'a pas qu'un trauc es lèu pres"


text:
Magny-lès-Jussey
Magny-lès-Jussey es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Magny-lès-Jussey Es un pichon vilatge #que se situa n'Anautita-Saône a una desena de quilomètres del bourg de Jussey.
Del bas del vilatge se percep lo Chène Béni #qu'en qualques ans i aurà sièis sègles. Dempuèi pauc un pichon musèu a #èsser dobèrt per Mr Froidurot dins un pichon ostal anciana. Lo pòble per celebrava endavant la fèsta de la gaufre.
Magny-lès-Jussey est un petit village qui se situe en Haute-Saône à une dizaine de kilomètres du bourg de Jussey.
Du bas du village on aperçoit le Chène Béni qui dans quelques années aura six siècles. Depuis peu un petit musée a été ouvert par Mr Froidurot dans une petite maison ancienne. Le village auparavant fêtait la fête de la gaufre.


text:
Trompeta barròca
Ua trompeta barròca qu'ei un instrument de musica e mei precisament un aerofòn de la familha deus coires e enqüèra mei precisament ua trompeta naturau ; aquò que vòu díser qu'ei ua trompeta desprovesida de cap piston (au contra de las trompetas modèrnas). En mei d'estar ua mena de trompeta naturau, ua trompeta barròca que deu (com tot instrument barròc) estar un instrument hargoat deu temps de l'epòca barròca o estar ua replica d'un instrument remontant ad aquestas tempsadas. Las replicas modèrnas que son generaument inspiradas de trompetas simplament plegadas dus còps entà formar ua bocla ; a l'epòca barròca, se un heish de trompetas b'èra efectivament hèitas atau, non i avèva pas nada nòrma e la famosa trompeta de Gottfried Reiche, sancerament enrollada, qu'èra hèra desparièra ad aqueth modèl.
Tecnicament lo musician qui joga sus ua trompeta naturau qu'ei limitat peu hèit qu'aqueth instrument be pòt pas sonque interpretar nòtas d'ua sola seria armonica. Com las armonicas naturaus e son los multiples d'ua medisha frequència dita fondamentau e que cada multiple de dus d'aquesta frequència que's puja d'ua octava, la nòta de la seria que son mei numerosas e mei tanhentas quan òm puja dens los aguts e suberaguts ; aquò que vòu díser que mei òm puja dens los aguts e mei òm dispausa de nòtas entà interpretar ua melodia mei complèxa.
Durant l'epòca barròca, pujar dens los suberaguts que ho donc l'estrategia deus compositors entà poder compausar melodias elaboradas per trompeta. Malurosamet las nòtas suberagudas que son las de mens bon prodúser entau trompetista. L'exemple lo mei famós d'aquesta tecnica de composicion qu'ei lo concerto brandeborgés numèro 2 de Johann Sebastian Bach. Deu son costat, Antonio Vivaldi qu'avó lo meriti de virar se las entà escríver per aqueth instrument dens ua tessitura mei grava shens har paréisher de tròp las limitacions d'aqueste instrument dens lo son concerto per 2 trompetas.
Uèi, las òbras barròcas suberagudas per trompetas que son generaument interpretadas dab trompetas piccolos, çò qui ho l'especialitat deu trompetista occitan Maurici André. Totun, com las tempsadas barròcas que ns'an legat chic de musica hèra elaborada per aqueste instrument limitat dens las soas possibilitats melodicas, mantuas trancripcions que son estadas hèitas per la trompeta modèrna de particions barròcas escrivudas per d'autes instruments.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- [1] sus youtube.com, interpretacion de la sinfonia d'Alessandro Scarlatti Il Giardino d'Amore.
- [2] sus youtube.com, Abblasen Fanfare de Gottfried Reiche.
- Compositors italians : Albinoni • Caccini • Corelli • Dall'Abaco • Frescobaldi • Gabrielli • Geminiani • Locatelli • Manfredini • Marcello • Monteverdi • Pergolesi • Popora • Sammartini • A. Scarlatti • D. Scarlatti • Tartini • Torelli • Uccellini • Vivaldi • Zipoli
- Compositors alemans : Bach • Buxtehude • Fasch • Händel • Pachelbel • Pezel • Quantz • Schütz • Telemann • Pepusch
- Compositors occitans : Barrièra • Bosinhac • Camprat • Mondonvila • Moret • Santa-Coloma
- Compositors francés : Boismortier • Couperin • Charpentier • Chédeville • Hotteterre• Leclair • Lully • Marin Marais • Rameau
- Instruments de la musica barròca : Vriulon barròc • Viòla d'amor • Viòla de gamba • Clavecin • Espineta • Trompeta barròca • Teorba • Laüt • Guitarra barròca • Flabuta barròca


text:
2 Higos Produccion en España
Ecoficus S.l.
Higos Produccion
Higos Produccion
Pol. Ind. Charca del Hambre, 21 10190 - Casar de Caceres (CC) 927291812
Mejora la búsqueda
- Higos Produccion en Madrid
- Higos Produccion en Barcelona
- Higos Produccion en Valencia
- Higos Produccion en Sevilla
- Higos Produccion en Zaragoza
- Higos Produccion en Malaga
- Higos Produccion en Palma de Mallorca
- Higos Produccion en Bilbao
- Higos Produccion en Murcia
- Higos Produccion en Las Palmas de Gran Canaria
- Higos Produccion en Vigo
- Higos Produccion en Valladolid
- Higos Produccion en A Coruña
- Higos Produccion en Alicante/Alacant
- Higos Produccion en Cordoba
- Higos Produccion en Granada


text:
- Tè ! ce ditz la bèstia, n’i a que hèn huc, lahòra ! Se n’aprofitavas ? Qu’as entenut diser que la carn de chòca qu’ère mèi minjativa cueita que cruda : adara que vas saber s’es vrai.
E que se sèita aquí suu cuu, tot quilhat, se bota a har arrajar la soa giga, plan parada de cap en ‘queth chac de huc. De temps en temps, balhava un nhac.
E s’i tornava mèter. La virava d’un estrem, la virava de l’aut. E totjamei que gostava. Hit atau ua bèra pausa.
- Bò! Bò! Ce ditz per la fin, m’en harti! E ! seri enqüera aci doman matin! Tot açò son pegaus. Sui com pair, tant l’estimi cruda que cueita.
E s’avalèt son tròç de vianda, e se n’anot, per sus la lana, cercar d’autas plegas. E qu’a totjamèi contunat de minjar la vianda cruda.
Crosic-crosac
Mon conde acabat.
Félix Arnaudin


text:
Menton (vila)
Menton (pronóncia locala: [meⁿˈtaⁿ]) es una vila d'Occitània, dins lo País Mentonasc (País Niçard) e lo departament dei Alps Maritims, en riba de la mar Mediterranèa, sobre la Còsta d'Azur. Si tròba just au costat de Ventemilha, en Itàlia. A 27 300 estatjants (2005).
Lo gentilici es mentonasc -a.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Menton es situat a la frontièra francoitaliana (la vila frontièra dau costat italian èst Ventemilha) en riba de la mar Mediterranèa.
Lo citron es un dei simbòls de la vila de Menton ont, mercés a un clima mediterranèu fòrça doç, lu citroniers fructifian ; dempuèi 79 ans, la fèsta dau citron s'i debana una deis tres darrièras dimenjadas dau mes de febrièr.
Istòria[modificar | modificar la font]
Los registres Rochers Rojas de Grimaldi, dins la frontièra italiana, testifiquen una preséncia umana dempuèi lo paléolithique superior.
La via Julia Augusta, (anciana via romaine #que connectava Vintimille a Niça-Cimiez) e a Roma, li caliá traversar Menton. S'a pas jamai pogudas identificar de traces archéologiques dins la vila, malgrat que s'es pensat #que podiá seguir la carrièra Longa.
Es sul tuc de Pépin, a l'oèst de la vila actuala, #que s'agropava sens dobte l'aglomeracion primitive, a l'entorn de lo sieu castèl fondat jos la impulsió del comte de Vintimille. La distincion de Puypin (Podium Pinum) échut amb aquela de Menton al Sègle XIII als Venti, familha génoise #que i #bastir un autre castèl : aquel #donar naissença dins la vila actuala. La primièra mencion de la vila data de la Lua error in Module:Data at line 198: attempt to call field 'erreur' (a nil value)., en lo tractat de patz dintre Charles d'Anjau e Gènoa. La siá posicion al limit del comtat provençal angevin e de la republica de Gènoa - #que reivindicava alavetz Mónegue coma lo sieu limit occidental - ne fa una posicion relativament convoitée.
Aquerida l'an 1346 per Charles Grimaldi de Mónegue, Menton #demorar jos la suzeraineté dels princes monégasques (cf. La lista dels sobirans de Mónegue) pendent cinc sègles, fins en 1848, epòca ont se #proclamar Vila Liura amb la siá vesina Roquebrune, en se metent jos la proteccion del rei de Sardenha. Menton A pas fa jamai partida del comtat de Niça istoric.
Menton I aguèt ligat a la França pendent la Revolucion e lo Primièr Empèri e #far alavetz partida del departament dels Alpes-Maritims (#que incluait alavetz Mónegue e Sant Rímol). Fasiá partida de la arrondissement de Sant Rímol.
La principauté de Mónegue #èsser reconstituée en 1814, mas #passar en 1815 jol protectorat dels reis de Sardenha e los princes lor calguèsse retre l'aumenatge féodal per Menton a aqueles reis — de manièra anachronique (mas pas per Mónegue pròpiament dicha).
1848 #èsser l'an de las revolucions a Euròpa e Menton (tot coma Roquebrune) #far sécession de la principauté de Mónegue amb la siá vesina. Vertat es que lo prince Florestan Ier de Mónegue se obstinait a requectar una taxa sus la exportacion de las citrons, principal recors de la vila... Las doas vilas se #constituir alavetz en de Vilas liuras, #demandar la proteccion del Reialme de Sardenha e aguèron administrat en fach per la ostal de Savoie. Aquelas doas vilas liuras #venir de francesas un an après lo rattachement del comtat de Niça, en 1861. Al plébiscite organizat ongan-ailà, Menton se #prononciar massivement en favor del rattachement a la França. Consulta #que #èsser clarament condusida pels Franceses e per l'Ostal Reial italiana (Savoie). Napoleon III #pagar un dédommagement d'un impòrt de 4 milions de francs al prince Charles III de Mónegue pel perjudici territorial parlat a la principauté.
Continuament a la armistice del 24 de junh de 1940, los dos tèrces del territòri de la municipalitat aguèron annexat al Itàlia de l'estiu 1940 fins a la Lua error in Module:Data at line 198: attempt to call field 'erreur' (a nil value). (armistice de Cassibile) — ont #èsser alavetz totalament ocupada per las Alemands fins a la siá desliurança o Lua error in Module:Data at line 198: attempt to call field 'erreur' (a nil value)..
Les fouilles des Rochers Rouges de Grimaldi, à la frontière italienne, attestent une présence humaine dès le paléolithique supérieur.
La via Julia Augusta, (ancienne voie romaine qui reliait Vintimille à Nice-Cimiez) et à Rome, devait traverser Menton. On n'a jamais pu identifier de traces archéologiques dans la ville, même si l'on a pensé qu'elle pouvait suivre la rue Longue.
C’est sur la colline de Pépin, à l’ouest de la ville actuelle, que se groupait sans doute l’agglomération primitive, autour de son château fondé sous l’impulsion du comte de Vintimille. La seigneurie de Puypin (Podium Pinum) échut avec celle de Menton au Sègle XIII aux Vento, famille génoise qui y construisit un autre château : celui-ci donna naissance à la ville actuelle. La première mention de la ville date du Lua error in Module:Data at line 198: attempt to call field 'erreur' (a nil value)., dans le traité de paix entre Charles d'Anjou et Gênes. Sa position à la limite du comté provençal angevin et de la république de Gênes - qui revendiquait alors Monaco comme sa limite occidentale - en fait une position relativement convoitée.
Acquise en 1346 par Charles Grimaldi de Monaco, Menton resta sous la suzeraineté des princes monégasques (cf. la liste des souverains de Monaco) pendant cinq siècles, jusqu’en 1848, époque où elle se proclama Ville Libre avec sa voisine Roquebrune, en se plaçant sous la protection du roi de Sardaigne. Menton n’a jamais fait partie du comté de Nice historique.
Menton fut rattachée à la France durant la Révolution et le Premier Empire et fit alors partie du département des Alpes-Maritimes (qui incluait alors Monaco et Sanremo). Elle faisait partie de l’arrondissement de Sanremo.
La principauté de Monaco fut reconstituée en 1814, mais passa en 1815 sous le protectorat des rois de Sardaigne et les princes durent rendre l’hommage féodal pour Menton à ces rois — de façon anachronique (mais non pour Monaco proprement dit).
1848 fut l’année des révolutions en Europe et Menton (tout comme Roquebrune) fit sécession de la principauté de Monaco avec sa voisine. Il est vrai que le prince Florestan Ier de Monaco s’obstinait à percevoir une taxe sur l'exportation des citrons, principale ressource de la ville... Les deux cités se constituèrent alors en Villes libres, demandèrent la protection du Royaume de Sardaigne et furent administrées de fait par la maison de Savoie. Ces deux villes libres devinrent françaises un an après le rattachement du comté de Nice, en 1861. Au plébiscite organisé cette année-là, Menton se prononça massivement en faveur du rattachement à la France. Consultation qui fut clairement pilotée par les Français et par la Maison Royale italienne (Savoie). Napoléon III paya un dédommagement d’un montant de 4 millions de francs au prince Charles III de Monaco pour le préjudice territorial causé à la principauté.
Suite à l’armistice du 24 juin 1940, les deux tiers du territoire de la commune furent annexés à l’Italie de l’été 1940 jusqu’au Lua error in Module:Data at line 198: attempt to call field 'erreur' (a nil value). (armistice de Cassibile) — où elle fut alors entièrement occupée par les Allemands jusqu’à sa libération le Lua error in Module:Data at line 198: attempt to call field 'erreur' (a nil value)..
Menton èra entrò 1848 una dei tres comunas dau Principat de Mónegue. En 1848, si proclamèt ciutat liura e si botèt sota la proteccion dau reiaume de Sardenha. En 1861, faguèt partida dei territòris donats a França.
Imatges[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Liams intèrnes[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
}}


text:
Art parietau
Dins l'art preïstoric, l'expression d'art parietau (var. art parietal) designa l'ensemble deis òbras d'art realizadas per l'òme subre lei parets de baumas. Correspond a l'expression anglesa cave art e la majoritat deis autors l'opausan uei a l'art rupèstre, (art subre ròca o rock art) mai tanben a l'art mobiliari (que se pòt desplaçar).
L'article "Mea culpa d'un sceptic" publicat per lo preïstorian marselhés Emili Cartalhac en 1902 contribuís à la reconeissença scientifica de l'art parietau paleolitic coma una forma d'art autentic.
Leis òbras de Las Caus, d'Altamira o de la Bauma de Chauvet constituisson quauqueis exemples famós d'art parietau dau Paleolitic Superior europèu.


text:
Vilariès
Vilariès[1][2] ( Villariès en francés) es una conuna lengadociana situada dins lo departament de la Nauta Garona e de la region de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada a 19 km al nòrd-èst de Tolosa dins una zona de colinas e rius, passatge entre Tarn e Garona. Es una comuna de l'airal urban de Tolosa.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Qaa
Qaa que ho lo darrèr faraon de la Ièra dinastia egipciana durant lo periòde tinita. Qu'èra lo successor e dilhèu lo hilh deu rei Adjib.
Lo son tombèu d'Umm el-Qa'ab que ho horrucat en 1991 e 1992 e sagèth de Hetepsekhemoi qu'i hon trobats ; que's pensa qu'aquò muisha ua continuitat enter lo dus faraons de dinastias diferentas e dilhèu que lo segon e aja acabat lo tombèu deu purmèr.
Lo nom de Sa-Ra de Qaa mentavut sus la Lista Reiau d'Abidòs qu'ei Qebah :
Nicolas Grimal qu'acaba lo son regnat en -2950.
Honts[modificar | modificar la font]
- Grimal, Nicolas. Histoire de l'Egypte ancienne. París : Fayard, 1988.
- Shaw, Ian. The Oxford History of Ancient Egypte. Oxford : Oxford University Press, 2000.


text:
Ogliastro
Ogliastru en còrs (Ogliastro en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega e la region de Corsega.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Ogliastro A localizat sus la còsta occidentala del Cap de Corsega, gaireben en lo sieu mièg, a la meteissa latitud que Sisco sus la part orientala del Cap. Fa partida del Costat de Sagro-di-Santa-Giulia.
Ogliastro est localisée sur la côte occidentale du Cap Corse, presque en son milieu, à la même latitude que Sisco sur la partie orientale du Cap. Elle fait partie du Canton de Sagro-di-Santa-Giulia.


text:
Lauburu
Lo lauburu o crotz basca es un dels simbóls recents (sègle XVI a sègle XVIII) de la cultura basca.
Lo lau buru ("quatre caps" en euscar), es en realitat una esvastica que lo nom que ven del latin labarum el meteis procedís de l'estandard cantabra d'origina cèlta, nomenada labar. D'aquí la similitud amb l'esvastica, comuna a totes los pòbles indoeuropèus.
Lo sens original coma signalitica basca es discutit: per d'unes representariá lo solelh, per d'autres, es representacion nacionalista dels quatre teritòris bascs del sud dels Pirenèus: Alaba, Biscaia, Guipuscoa e Navarra, encara que siá fòrça improbable que siá atal. Una autra interpretacion ditz que la rotacion cap a la drecha es lo simbòl de la vida, e la rotacion cap a l'esquerra, lo simbòl de la mòrt, causa qu'aparéis d'aquela forma en monuments funeraris.
Lo lauburu pas jamai foguèt lo simbòl oficial dels bascs: aparéis sus cap d'escut d'armas dels territòris de cultura basca, ni tanpauc sus de bandièras ni autres estandards.


text:
Simbòl
Un símbòl (var. simbèu) es una representacion d'una idèa de tal biais qu'aquela pòsca èsser percebuda per certans dels sens; es una realitat que n'evòca d'autras dins nòstre esperit per mejan de processus d'analogia. Lo simbòl tanben pòt representar un sentiment. Segon Charles Sanders Peirce, un simbol es un tipe de signe especial.
L'etimologia del mot deriva del grèc ancian σύuBoλov ('simbolòn'), que vol dir aproximativament "lançar amb" o "jòner amb", es a dir, lo simbòl mena a la lutz una autra realitat sens desaparéisser el meteis, mas combinant las doas, coma dins la metafòra. Lo simbòl es abitualament polisemic a causa de la connotacion, que l'enriquís.
Los simbòls pòdon èsser de diferents tipes: materials (una crotz es lo simbòl del cristianisme), visuals (la color roge es lo simbòl del movements socialistas), verbals (tot mot es un simbòl), numerics, sons...
La semiotica es la disciplina qu'estúdia los simbòls, presents dins la religion, la psicologia o l'art, entre autres.


text:
Louis Althusser
Louis Althusser, nascut lo 16 d'octobre de 1918 a Birmandreis (Departament d'Argièr), mòrt lo 22 d'octobre de 1990 a La Verrière (Yvelines), es un filosòf francés, membre del Partit comunista, a l'origina d'un important novelum de la pensada marxista dins una perspectiva sovent associada a l'estructuralisme, teoria caracteristica del Zeitgeist dels ans 1960, amb Roland Barthes e Claude Lévi-Strauss[1].
Somari
Vida [2][modificar | modificar la font]
Nasquèt en Argèria e estudièt a l'Escòla Normala Superiora de París, onte mai tard ne venguèt professor de filosofia. Foguèt un dels principals representant dels intellectals del Partit Comunista Francés e las seunas teorias podon èsser consideradas coma responsas a las menaças que s'opausavan de contunh als fondaments ideologics del projècte socialista. Entre aqueles i aviá en mai dels tenents de l'empirisme (que començava a envasir la sociologia e l'economia marxistas e la menaça de las orientacions umanistas [3]), los reformistas (cap onte de partits comunistas europèus s'orientavan, i que posteriorament denèt l'eurocomunisme). Moriguèt en 1990 internat dins un espital psiquiatric aprèp lo murtre a la seuna femna.
Pensada[4][modificar | modificar la font]
La linha de trabalh mai coneguda d'Althusser concernís los seus estudis de l'ideologia, coma dins Ideologia e aparelhs ideologics d'Estat son òbra mai coneguda dins aquel camp. Aquel ensag establís lo concèpte d'ideologia, lo metent en relacion amb lo concèpte gramscian d'egemonia. Alara que l'egemonia en Gramsci es en darrièra instància determinada per de fòrças politicas, lo concèpte althusserian d'ideologia repausa suls trabalhs de Sigmund Freud e Jacques Lacan sus l'inconscient e l'estadi del miralh, e descriu las estructuras e los sistèmas que nos permeton d'obtenir un concèpte significatiu del ièu.
Aquelas estructuras, segon Althusser, son agents repressius inevitables. D'entres los trabalhs d'Althusser i a lo volum collectiu Cossí legir Lo Capital (en francés: Lire le capital, 1965), qu'es un intens trabalh de relectura, al mòde estructuralista, de Lo Capital, l'òbra mai importanta de Karl Marx.
Dins lo recuelh d'ensages Per Marx (en frances: Pour Marx 1965), Althusser tentèt d'establir un decopatge en periòde estricta de l'òbra de Marx, separant lo Marx madur, "marxista", del Marx jove, encara jos la fòrta influéncia idealista d'Hegel e Feuerbach. Aquela periodizacion foguèt fòrça criticada per la pensada marxista posteriora, que tentava de revalorizar la pensada politica e democratica del primièr Marx.
Segon Althusser l'istòria es un procesus sens objectes ni fins, lo motor d'aquela es la lucha de las classas. L'istòria es pas predeterminada. Atal considerava que l'economia seriá lo factor predominant dins la política d'aprèp la Revolucion Industriala, alara que dins d'autres moments istorics èran d'autres elements (coma la religion dins l'Edat Mejana).
Los seus trabalhs sus Maquiavèl, Spinoza, Montesquieu e Rousseau son mens coneguts. Uns dels seus estudiants e collègas d'Althusser venguèron mai tard intellectuals eminents: Etienne Balibar, Alain Badiou, Marta Harnecker, Jacques Rancière e Pierre Macherey.
La ruptura epistemologica[modificar | modificar la font]
Althusser pensava que las idèas de Marx serián estat fonamentalament imcompresas e sosestimadas. Condemnèt fortament divèrsas interpretacions dels seus trabalhs (l'istoricisme, l'idealisme, l'economicisme, l'umanisme, eca.), argumentant qu'aqueles avián pas realizat que amb lo materialisme istòric (la sciéncia de l'istòria), Marx aviá bastit una perspectiva revolucionària mejans la transformacion sociala.
Pasmens que los primièrs trabalhs de Marx èran ligats a las categorias filosoficas hegelianas e a l'economia politica classica, amb L'ideologia alemanda (escricha en 1845) se sriá produch una ruptura subta e sens precedents que prepará lo camin pels seus trabalhs posteriors. Lo problèma se complica pel fach que Marx donèt gaire d'importància del seu pròpi trabalh. Aquel retornament pòt èsser apreciat sonque mejans una lectura atentiva e sensibla. De tal biais que lo projècte d'Althusser es d'ajudar a comprendre la poténcia e l'originalitat de la teoria de Marx.
Lo Murtre d'Hélène Rytmann (1980) [5][modificar | modificar la font]
Lo 16 de novembre de 1980, escanèt la seuna eposa, Hélène Rytmann, dins lor apartament de l'Escòla normala superiora; anoncièt alu mètge de l'ENS que contacte las autoritatss psiquiatricas. Althusser foguèt enviat a l'espital psiquiatric de Sainte-Anne (París) e designa lo filosòf Dominique Lecourt coma son representant legal.
La justícia lo declarèt dement al moment dels fachs en febrièr de 1981 en vertut de l'article 64 del còdi penal francés de l'epòca: « I a nimai crime nimai delicte quand l’accusat èra en estat de deméncia al moment dels fachs ».
Una pèça de teatre intitolada Le caïman (2006) met en scèna le murtre apondent un chic d'ambiguïtat a las rasons d'aquel.
Louis Althusser moriguèt en 1990 a l'espital de La Verrière e es inumat al cemetèri de Viroflay;
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Òbras d'Althusser (fr)[modificar | modificar la font]
- Montesquieu, la politique et l'histoire, PUF, 1959.
- Pour Marx, Maspero, coll. « Théorie », 1965; nov. ed. aumentada (pemicis d'Étienne Balibar, postfàcia de Louis Althusser), La Découverte, coll. « La Découverte / Poche », 1996.
- Lire le Capital (en collaboracion amb Étienne Balibar, Roger Establet, Pierre Macherey e Jacques Rancière), Maspero, coll. « Théorie », 2 vol., 1965;
- Lénine et la philosophie, Maspero, coll. « Théorie » 1969 ; nov. ed. augmentada (seguit de Marx et Lénine devant Hegel), coll. « PCM », 1972.
- Réponse à John Lewis, Maspero, coll. « Théorie », 1973.
- Philosophie et philosophie spontanée des savants (1967), Maspero, coll. « Théorie », 1974.
- Éléments d'autocritique, Hachette, coll. « Analyse », 1974.
- Positions, Éditions Sociales, 1976;
- XXIIème Congrès, Maspero, coll. « Théorie », 1977.
- Ce qui ne peut plus durer dans le parti communiste, Maspero, coll. « Théorie », 1978.
- L'avenir dure longtemps (seguit de Les faits)], Stock / IMEC, 1992; no. ed. aumentada e presentada per Olivier Corpet e Yann Moulier Boutang, Le Livre de Poche n° 9785, 1994.
- Journal de captivité (Stalag #4 1940-1945), Stock / IMEC, 1992.
- Écrits sur la psychanalyse. Freud et Lacan, Stock / IMEC, 1993;
- Sur la philosophie, Gallimard, coll. « L'infini », 1994.
- Philosophie et marxisme : entretiens avec Fernanda Navarro (1984-1987)
- La Transformation de la philosophie : conférence de Grenade (1976).
- Écrits philosophiques et politiques 1, textes réunis par François Matheron, Stock / IMEC, 1994. - 588 p.
- L'Internationale des bons sentiments (1946)
- Le Retour à Hegel (1950)
- Sur l'obscénité conjugale (1951)
- Marx dans ses limites (1978)
- Sur la reproduction, PUF, coll. « Actuel Marx Confrontations », 1995.
- Écrits philosophiques et politiques 2, textes réunis par François Matheron, Stock / Imec, 1995. - 606 p.
- Machiavel et nous (1962-1986), Stock/Imec 1994; Tallandier 2009.
- Sur Lévi Strauss (1966)
- Sur Feuerbach (1967)
- Sur Brecht et Marx (1968)
- Cremonini, peintre de l'abstrait (1977)
- Lam (1977)
- Solitude de Machiavel, présentation par Yves Sintomer, PUF, coll. « Actuel Marx Confrontations », 1998.
- Lettres à Franca (1961-1973), Stock/Imec 1998.
- Penser Louis Althusser, recueil d'articles, introduction par Yves Vargas, Le Temps des Cerises, 2006
- Politique et Histoire de Machiavel à Marx - Cours à l'École normale supérieure 1955-1972, Seuil, coll. « Traces écrites », 2006
- Lettres à Hélène, préface de Bernard-Henri Lévy, Grasset/IMEC, 2011
- « Repères biographiques, avertissement aux lecteurs du livre I du Capital et rudiments de bibliographie critique », prefàcia per Karl Marx, Le Capital (livre I), París, Garnier-Flammarion, 1969, p. 5-30.
Sus l'òbra d'Althusser[modificar | modificar la font]
- Warren Montag, comentator american d'Althusser
Sus la vida d'Althusser (fr)[modificar | modificar la font]
- German Arce Ross, L’Homicide altruiste de Louis Althusser, Cliniques méditerranéennes, 67, Erès, Ramonville Saint Agne, 2003, pp. 222-238
- Gérard Pommier, Louis du néant. La mélancolie d’Althusser. Aubier, Paris, 1998
- Jean Guitton, Veire lo capítol sus Althusser in Un siècle une vie ed. Robert Laffont 1991 de Jean Guitton.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes (fr)[modificar | modificar la font]
- Althusser, Idéologie et Appareils idéologiques d'Etat (or. publié dans La Pensée, n° 151, juin 1970. Repris in ouvrage de Louis Althusser, Positions (1964-1975), pp. 67-125. Paris : Les Éditions sociales, 1976, 172 pp.)
- Mineure de la revue Multitudes sur le dernier Althusser et le matérialisme aléatoire
- Avril 1997 : Lire Althusser aujourd’hui, Futur Antérieur (articles de Toni Negri, Yann Moulier-Boutang, etc.)
- IMEC Archives (en charge de l'édition de l'œuvre d'Althusser)
- [1] textes sur Althusser sur le site du séminaire Marx de la Sorbonne
- Ernest Mandel, Althusser corrige Marx
- Site du Groupe de Recherches Matérialistes (GRM)
- Louis Althusser et les coulisses du stalinisme
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ L'estructuralisme es d'en primièr una teoria linguistica (Roman Jakobson) que de proceduras foguèron mai tard utilizadas dins lo domèni de l'antropologia (Lévi-Strauss) e de la literatura (Barthes e alii). Lo discors mediatic de l'epòca qualifica d'« estructuralista » fòrça personalitats e de teorias que ne son pas ou pas entièrament: Lacan, Foucault. L'apartenéncia d'Althusser al corrent estructuralista se deu doncas èsser analizada puslèu que postulada.
- ↑
- (ca) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en catalan intitolat « Louis Althusser ».
- ↑ Althusser assegurava que lo marxisme èra un antiumanisme teoric
- ↑
- (ca) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en catalan intitolat « Louis Althusser ».
- ↑
- (fr) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en francés intitolat « Louis Althusser ».


text:
Rachel Corrie
Rachel Aliene Corrie (10 d'abriu de 1979 - 16 de març de 2003) qu'èra ua militanta americana, membre deu movement non-violent [1] internacionau de solidaritat (ISM) qui viatgè com militanta tà la Listra de Gaza pendent la segonda Intifadà.
Estudianta de 23 ans a l'Universitat d'Olympia, dens l'Estat de Washington, Rachel Corrie que parteish taus territòris ocupats e Israèl. Qu'entra en ua zòna contarotlada per l'armada israeliana e que serà estripada lo 16 de març 2003 per un bulldozer Caterpillar D9 de l'armada israeliena a Rafah, Listra de Gaza, com ensajava dab d'autes militants de la soa organizacion, d'arrestar pacificament la demolicion de l'ostau d'un mètge palestinian.
Segon l'armada israeliana la demolicion d'aqueth ostau qu'avè entà tòca de trobar eventuaus tunèls utilizats entau transpòrt d'armas d'Egipte enlà.
Circonstàncias de la mòrt de Rachel[modificar | modificar la font]
Activistas d'ISM presents suus lòcs au moment deus fèits, qu'afirman lo conductor deu bulldozer que tuè deliberadament a Rachel en l'esglachant dus còps dab lo bulldozer. Aquera version qu'ei contestada per l'armada israeliana; segon lo son pòrtavotz, lo conductor de l'engibana ne la vedó pas, per'mor qu'èra, ce ditz, dens un "angle mort". La BBC qu'a produsit un documentari titolat When killing is easy [2] qui acredita la version segon la quau Rachel Corrie estó tuada volontàriament per l'armada israeliana.
Los diaris de Rachel[modificar | modificar la font]
Los diaris de Rachel, editats peus sons parents, que descriven las soas experiéncias dens la Listra de Gaza, la vita vitanta deus palestinians dens las condicions impausadas peu contaròtle israelian e los esfòrç miats peus òmis, las hemnas e los dròlles entà subervíver dens aquera situacion.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) Memoriau Rachel Corrie
- (en) Lo site de Joe Carr (militant ISM) present suus lòcs quan morí Rachel
- (en) Version deus eveniments sostienent la tèsi de l’assasinat volontari de Rachel Corrie
- (en) Letra de Rachel Corrie
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.ism-france.org/charte/?id=1 the International Solidarity Movement
- ↑ http://www.bbcactive.com/AsiaPacific/australia/catalogue/productdetail.asp?productcode=21455 When Killing is Easy


text:
Desempuish 1992, entà sauvar las loas lengas istoricas regionaus e minoritàrias, la màger part deus País d’Euròpa qu’an signat e ratificat la carta europèas de las lengas regionaus o minoritàrias. La França qu’a signat 1999 mes non l’a pas jamei ratificada. En lor mandat passat, los eurodeputats Verds/ALE1 qu’an obtiengut un estatut de cooficialitat pertocant l’Union Europèa entà las lengas gallesa, catalana, basca e galiciana. D’ara enlà l’òm
pòt adreçà’s a l’Union Europèa en aqueras lengas.
En lo « Contrat ecologista entà l’Euròpa », la lista Euròpa Ecologia ahorteish
que « La diversitat culturau, riquèr de l’umanitat que deu estar preservada. Aquera diversitat qu’ei miaçada autant plan en lo monde com en l’espaci europèu. Las lengas regionaus o minoritàrias que son majament la sòla
d’aquera diversitat. Que prepausam que la carta europèa de las lengas regionaus o minoritàrias e sia citada en lo dret europèu e que los engatjaments qui i son mentavuts e’s poscan aplicar en l’ensemble deus Estats de l'Union. »
En los Estats federalistas, las regions autonòmas europèas que devantejan en har vàler las loas especificitat, las loas lengas e las loas culturas. Audelà de la valor linguistica, har vàler l’identitat d’un territòri que permet :
- De tornar localizar l’economia,
- De multiplicar los circueits bracs respectuós de l’enviroament,
- De har pravar enter los ciutadans lo sentit de víver amassa
L’aviéner deu Béarn e de l’Occitania que passa donc per l’Euròpa e reciprocament l’aviéner de l’Euròpa que passa peu Bearn e l’Occitania. Lo grop locau Euròpa-Ecologia que convida los bearnés entà viéner escambiar, en francés e en occitan, a l’entorn d’aqueras tematicas dab :
- Alan ABADIE, militant associatiu bearnés
- Yves FREYSSINIER, Secretari Adjunt deus Verds deu Bearn
- Guilhem LATRUBESSE, candidat Europa Ecologia, secrétari federau deu Partit Occitan
sala 705, Complexe de la Republica, PAU
Que serà lo parat d’oficializar un Comitat de sosten ad aquera lista. Aqueth Comitat qu’amassarà militants occitanistas qui vòlen debàter suu cantèr politic entà que la nosta lenga e la nosta cultura e sian vertaderament arreconeishudas e qu’ajan los mejans qui cau entà las sauvar e las har vàler.
1 Verts/ALE : grop comun enter los Verds Europèus e l’Aligançan
Libra Europèa (federacion de partits de las nacions shens Estats a la quau ei membre lo Partit Occitan). http://www.greensefa.org/


text:
-547
Aquesta pagina concernís l'an -547 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
Ataca de l'armada dau rèi Crèsus de Lidia còntra la vila de Pteria que foguèt rapidament conquistada. Seis abitants foguèron venduts coma esclaus. Cir II decidèt de repòstar e organizèt una guèrra d'amplor còntra Lidia que sei fòrças foguèron vencudas ai batalhas de Thymbra e de Pteria. Puei, Crèsus foguèt blocat dins sa capitala, Sardis, onte foguèt finalament capturat e benlèu executat.
Lidia foguèt annexada a l'Empèri Aquemenida. Dins aquò, la guèrra contunièt au mens quatre annadas dins la region per sometre lei ciutats grègas d'Ionia qu'avián aprofichat l'afondrament dau reiaume de Crèsus per tornar venir independentas.


text:
Olympus Mons
Olympus Mons (latin per Mont Olimp) es un grand volcan bloquièr de la planèta Mart. S'enauça a aperaquí 22 km d'altitud,[1] çò que ne fa la segonda pus nauta montanha del Sistèma Solar, darrièr lo pic central de Rheasilvia, un cratèr d'impacte situat sus l'asteroïde Vesta, que s'enauça leugièrament pus naut. Olympus Mons atenh tres còps la nautor del Mont Everest per dessús del nivèl de la mar. Olympus Mons es lo pus jove dels grands volcans de Mart, que s'es format durant lo periòde amazonian. Olympus Mons es conegut dels astronòms dempuèi la fin del sègle XIX coma la formacion albedo Nix Olympica (latin "Nèu de l'Olimp"). Sa natura montanhosa èra suspectada ben abans que de sondas espacialas o confirman.[2]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Plescia, J. B. (2004). Morphometric Properties of Martian Volcanoes. J. Geophys. Res., 109(E03003), (DOI:10.1029/2002JE002031).
- ↑ Patrick Moore 1977, Guide to Mars, London (UK), Cutterworth Press, p.96


text:
Panteon (París)
Lo Panteon de París qu'ei ua anciana glèisa deu sègle XVIII bastida per òrdi deu rei Loís XV entà arcuélher las restas de Santa Genòva ; uei qu'ei un lòc on son sepelits las personalitats que la Republica e vòu aunorar com eròis. Que's troba dens lo 5au arrondiment de París sus la coma Saint-Étienne-du-Mont, entornejat per la glèisa de Saint-Étienne-du-Mont, per la bibliotèca de l'universitat de París I (Panteon-Sorbona), per l'Universitat de París II (Panteon-Assas) e peu Licèu Enric IV.


text:
Villes et mairies de la Province de Medio Campidano (106)
Liste des communes
Villacidro
Ville de Villacidro, localité de l'Italie de 14 000 habitants.
La mairie de Villacidro a une adresse e-mail et un site Internet.
Guspini
Ville de Guspini, localité de l'Italie de 12 000 habitants.
La mairie de Guspini a un site Internet.
Serramanna
Ville de Serramanna, localité de l'Italie de 9 300 habitants.
La mairie de Serramanna a un site Internet.
San Gavino Monreale
Ville de San Gavino Monreale, localité de l'Italie de 8 900 habitants.
La mairie de San Gavino Monreale est joignable par téléphone.
Sanluri
Ville de Sanluri, localité de l'Italie de 8 500 habitants.
Préfecture du département.
La mairie de Sanluri a une adresse e-mail et un site Internet.
Gonnosfanadiga
Ville de Gonnosfanadiga, localité de l'Italie de 6 900 habitants.
La mairie de Gonnosfanadiga a un site Internet.
Arbus
Ville d'Arbus, localité de l'Italie de 6 600 habitants.
La mairie d'Arbus a un site Internet.
Samassi
Ville de Samassi, localité de l'Italie de 5 300 habitants.
La mairie de Samassi a un site Internet.
Serrenti
Ville de Serrenti, localité de l'Italie de 5 000 habitants.
La mairie de Serrenti a une adresse e-mail et un site Internet.
Sardara
Ville de Sardara, localité de l'Italie de 4 200 habitants.
La mairie de Sardara a une adresse e-mail et un site Internet.
Pabillonis
Ville de Pabillonis, localité de l'Italie de 2 900 habitants.
La mairie de Pabillonis a une adresse e-mail et un site Internet.
Villamar
Ville de Villamar, localité de l'Italie de 2 800 habitants.
La mairie de Villamar a un site Internet.
Lunamatrona
Village de Lunamatrona, localité de l'Italie de 1 700 habitants.
La mairie de Lunamatrona a une adresse e-mail et un site Internet.
Furtei
Village de Furtei, localité de l'Italie de 1 600 habitants.
La mairie de Furtei a une adresse e-mail.
Villanovafranca
Village de Villanovafranca, localité de l'Italie de 1 400 habitants.
La mairie de Villanovafranca a un site Internet.
Barumini
Village de Barumini, localité de l'Italie de 1 300 habitants.
La mairie de Barumini a une adresse e-mail et un site Internet.
Segariu
Village de Segariu, localité de l'Italie de 1 300 habitants.
La mairie de Segariu a une adresse e-mail et un site Internet.
Gesturi
Village de Gesturi, localité de l'Italie de 1 200 habitants.
La mairie de Gesturi a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
1806
Aquesta pagina concernís l'an 1806 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
- 1 de genièr: Napoleon 1èr anulla lo calendari republican e restablís lo gregorian.
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 1 de genièr (Alemanha): Napoleon 1èr establís lo Reialme de Bavièra.
- 15 de febrièr: Après la victòria de Napoleon en Austerlitz, se signa lo Tractat de París, que Prússia se vei per el obligada a concertar una aliança ofensiva e defensiva amb França.
- 15 de febrièr: Las armadas francesas dintran al Reialme de Nàpols.
- 1èr d'octòbre : formacion de la Quatrena Coalicion còntra França. Gropa Reiaume unit, Russia, Prussia e Suècia.
- 14 d'octòbre : l'armada prussiana es destrucha ai batalhas d'Ièna e Auerstadt per lei tropas francesas.
- 24 d'octobre: Las armadas de Napoleon dintran a Berlin.
- Novembre: Començament de la politica francesa de Blocatge Continental
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Incendi d'Edo que tuèt 1 200 abitants.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Meteorologia[modificar | modificar la font]
Premiera definicion de l'escala dei vents de Beaufort per l'amirau britanic Francis Beaufort (1774-1857). Permetèt d'uniformizar leis indicacions de vent escrichas dins lei rapòrts dei naviris de la flòta e foguèt pauc a pauc adoptada per leis autrei marinas puei per totei lei meteorològs.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 21 de març - Benito Juárez, president de Mexic (m. 1872)
- 27 d'abril - Reina Maria Cristina de las Doas Sicílias (m. 1878)
- 20 de mai - John Stuart Mill, filosòf britanic (m. 1873)
- 12 de setembre - Victor Gelu, escrivan occitan (m. 1885)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 10 d'agost - Johann Michael Haydn, compositor austriac (n. 1737)
- Mungo Park, explorator escocés (n. 1771)


text:
Tatgiquistan
Tatgiquistan es un país d'Asia qu'a pas cap de frontièra maritima. Bordeja Afganistan, China, Quirguizstan e Ozbequistan.
Lo gentilici es tatgic -a.
Somari
- 1 Geografia
- 2 Istòria
- 3 Economia
- 4 Cultura
- 5 Liames intèrnes
- 6 Bibliografia
- 7 Nòtas e referéncias
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Periòde precoloniau[modificar | modificar la font]
Coma per leis autrei país d'Asia Centrala, leis originas ancianas dau poblament uman dau Tatgiquistan actuau son mau conegudas. Durant l'Antiquitat, la region èra poblada per de populacions iranianas a l'origina d'una civilizacion urbana centrada sus d'oasís. Lo tèrme « tatgic » èra d'aqueu temps un mòt sassanida que designava leis Arabis d'Ièmen. Puei, foguèt utilizat per aperar leis envaïsseires arabis. Enfin, au sègle VIII, designèt lei populacions musulmanas sedentàrias de Pèrsia.
A partir dau sègle V, lei populacions persanas de Tatgiquistan intrèron en contacte ambé de pòbles nomadas eurasiatics. Au sègle VIII, de pòbles turcs s'installèron dins la region e aguèron una influéncia importanta. Pasmens, la cultura persana se mantenguèt e lo persan demorèt la lenga dau poder, dei marchands e dei populacions sedentàrias (urbanas e montanhardas). Lo tèrme « tatgic » venguèt alora lo nom dei populacions non turcas.
Dins lo corrent dei sègles diferents, la region passèt sota lo contraròtle deis estats principaus d'Asia Centrala coma lei Samanides e lei Timuridas. Au sègle XVIII, foguèt atacada e ocupada per leis Ozbècs e per leis Afgans. Dins aquò, leis Afgans mau capitèron de gardar possession de la region. En 1793, lo Khanat de Bukhara, reiaume persofòn creat dins lo corrent dau sègle XVI, prenguèt Balkh (Bactres) e instaurèt sa dominacion sus la region.
Lei periòdes coloniau e sovietic[modificar | modificar la font]
Lo partiment anglorus de Tatgiquistan[modificar | modificar la font]
Dins lo corrent dau sègle XIX, lei Rus e lei Britanics acomencèron de s'interessar a l'Asia Centrala. En 1868, lo Khanat de Bukhara venguèt un protectorat rus e l'Empèri Rus annexèt lei país tatgics en 1877-1878 e Pamir en 1891. De son caire, Afganistan ocupèt la màger part de la riba senèstra d'Amodarià.
En 1895, dins l'enquatre dau « Grand Jòc », lei Rus e lei Britanics definiguèron lei frontieras respectivas dei possessions russas d'Asia Centrala, d'Afganistan e deis Índias Britanicas. Amodarià venguèt alora una frontiera que devesiguèt lei zònas de poblament tatgic entre doas regions d'ara endavant separadas. Lei populacions installadas au sud integrèron Afganistan e lo Tatgiquistan actuau es eissit dei populacions septentrionalas.
Gràcias a son isolament, lei regions tatgicas interèsson gaire lo poder centrau rus. Durant lo periòde coloniau, demorèron ansin d'accès fòrça malaisat e foguèron donc laissadas au khan de Bukharà. Lo tèrme « tatgic » designèt alora lei populacions montanhardas. Lei sedentaris urbans e ruruas foguèron dichs « Sartes ».
Lo Tatgiquistan Sovietic[modificar | modificar la font]
Après l'afondrament de l'Empèri Rus en 1917, lei pòbles d'Asia Centrala se revoutèron e refusèron de se sometre au govèrn sovietic. En causa dei dificultats logisticas, la pacificacion de Tatgiquistan foguèt lònga e durèt fins a 1925. Après la guèrra, Tatgiquistan conoguèt divèrsei decopatges frontaliers e estatuts d'autonòmia. A l'iniciativa d'Estalin, comissari ai nacionalitats, lo tèrme « Sarte » foguèt abandonat e lei diferents pòbles foguèron desenant nomats en foncion de critèris lingüistics. Lo mòt « tatgic » prenguèt son sens actuau dins lo corrent d'aqueu periòde e designa uei lei locutors dau tatgic.
Inicialament, lei Bolchevics volián crear una republica mesclant Tatgics e Ozbècs. Pasmens, l'aplicacion estricta dau principi dei nacionalitats defendut per Estalin entraïnèt la formacion de republicas separadas. Per aquò, lo traçat de frontieras relativament complèxas foguèt necessari en causa de l'imbricacion dei pòbles ozbèc, quirguiz e tatgic. Pasmens, aquò empachèt pas la formacion d'importantei minoritats tatgicas dins lei republicas vesinas. En 1929, foguèt creada una Republica Socialista Sovietica de Tatgiquistan qu'aviá l'estatut de republica constitutiva de l'Union Sovietica. La capitala foguèt installada a Doshambe que portèt lo nom de Stalinabad de 1929 a 1961.
Lo periòde sovietic foguèt marcat per d'importants trabalhs idraulics permetent d'aumentar la superficia agricòla aigada. Coma Ozbequistan e Quirguizistan, Tatgiquistan venguèt una « republica cotonièra ». Pasmens, en causa de sa posicion descentrada, son desvolopament economic foguèt pus febla que lo rèsta de l'Asia Centrala Sovietica. A partir de 1985, la politica de Mikhaïl Gorbachov entraïnèt una democratizacion de la vida politica, una liberalizacion parciala de l'economia, una valorisacion de l'islam e dei tensions nacionalistas ambé leis autrei pòbles de la region.
Tatgiquistan proclamèt son independéncia lo 9 de setembre de 1991 a l'iniciativa de Rahmon Nabiyev. Èx-partisan de Leonid Brejnev escartat en 1985 per Gorbachov, rompèt rapidament ambé Moscòu. Puei, organizèt son eleccion a la presidéncia de la Republica.
Lo Tatgiquistan independent[modificar | modificar la font]
La guèrra civila[modificar | modificar la font]
L'eleccion de Rahmon Nabiyev a la direccion dau país mau contentèt l'oposicion democratica. A la prima de 1992, de negociacions se debanèron per assaiar de conclure un acòrd mai la situacion degenerèt en aost. De combats acomencèron alora dins lo sud e lo país se devesiguèt entre procomunistas e anticomunistas. Poderós dins la capitala, lei segonds i prenguèron lo poder en setembre mai lei fòrças russas presentas sus lo territòri tatgic sostenguèron lo camp presidenciau. En novembre e en decembre, lei tropas procomunistas reconquistèron Doshambe. En 1994, Emomalii Rahmon foguèt elegit president.
La guèrra cambièt de forma après la reconquista dei vilas importantas. Lei tropas governamentalas se turtèron d'ara endavant a una guerilha islamista sostenguda per de pòbles montanhards desirós de gardar son autonòmia. De negociacions permetèron d'arrestar lei combats en 1997. Pasmens, lo país èra alora totalament devastat après un conflicte qu'aviá entraïnat la mòrt de 50 000 a 100 000 personas e lo desplaçament de 1,2 milion de refugiats.
Tatgiquistan dempuei 1997[modificar | modificar la font]
Dempuei la fin de la guèrra civila, Tatgiquistan es totjorn dirigit per Emomalii Rahmon. Autoritari e autocratic, lo regime mantèn una façada democratica. Ansin, Rahmon foguèt regularament tornat elegir a la presidéncia ambé mai de 80% dei votz (e 97% en 2000). Mantèn de liames importants ambé Russia que garda una garnison dins la capitala e assaia de desvolopar sei relacions amb Iran e China. Tatgiquistan sostenguèt tanben la coalicion estatsunidenca en Afganistan.
Economia[modificar | modificar la font]
Cultura[modificar | modificar la font]
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]


text:
King Kong
King Kong (lo Rei Kong en occitan) es lo nom del gorilla gigant de ficcion originari de l'imaginària Isla del Cran (Skull Island en anglés), qu'es estat lo protagonista de maites filmes que sovent pòrtan son nom. Lo primièr es lo King Kong de 1933, la novèla edicion de 1976 e finalament lo filme de Peter Jackson de 2005, sens comptar las nombrosas seguidas e tot çò que i es ligat.
Dins lo filme original, lo nom del protagonista es Kong -- nom que li an balhat los abitants de "Skull Island" dins l'Ocean Indian, ont Kong viviá demest d'autres animals de dimensions gigantinas coma de sèrps, de pterosaures e de dinosaures. 'King'(lo Rei) foguèt apondut al nom per un equip de rodatge americana menada pet Carl Denham que captura Kong e lo mena a Nòva York per l'exibir. Kong s'escapa e escala l'Empire State Building (o lo World Trade Center dins la version de 1976) ont es tuat per de pilòts d'avion. Pr'aquò, "foguèt la beltat que tuèt la bèstia," que pugèt al gratacèl sonque per ensajar de protegir l'actritz Ann Darrow (Dawn dins la version de 1976).


text:
Los Republicans
Los republicans (LR) (en francés Les Républicains) es un partit politic francés de dreita atal renomenat per Nicolas Sarkozy, creat jol nom Union per la Majoritat Presidenciala (en francés Union pour la majorité présidentielle) per Jaume Chirac e regropant divèrs partits de dreita, l'RPR, Democracia Liberala e una majoritat dels membres de l'UDF. En 2002 ja l'aviá lo nomenèt Union per un Movement Popular (UMP), (en francés, Union pour un Mouvement Populaire)
Istòria[modificar | modificar la font]
L'Union per la Majoritat Presidenciala se fondèt per las eleccions legislativas de 2002 per sostenir l'accion del president Jacques Chirac qu'èra estat novèlament tornat elegir. A coma origina l'Union en movement, un movement politica que son objectiu èra d'amassar dins un partit unic totes los corrents de la dreita e del centre. Aquesta idèa venguèt populara al moment de l'eleccion presidenciala de 2002, que l'esquèrra i foguèt absenta del segond torn per amor de sa division.
Qualque temps aprèp sa fondacion, lo partit foguèt tornat nomenar Union per un Movement Popular per Nicolas Sarkozi e mai tard


text:
Saurischia
Es saurisquis (Saurischia deth grèc "pelvis de ludèrt" ) son un des dus òrdes tradicionaus des dinosaures. En 1888, Harry Seeley classifiquèt es dinosaures en dus grani ordes, basat ena estructura dera sua pelvis. Toti es dinosaures se conéishen per arretier era configuracion ancestrau des ossi dera pelvis. Toti es dinosaures carnivori ( es terópodi ) son membres des saurisquis, amassa tamb un des dus grani linages de dinousaures erbivori, es sauropodomorfi.
Ath final deth cretacèu, toti es familhes de saurisquis, sonque es audèths, s'escantiren pendent era grana extincion deth cretacèu. Se caracterizen pr'amor qu'era majoria d'individui an eth pubis ena medeisha direccion qu'un ludèrt, entà deuant, apontant tà es budèths. Se se considera coma un grop que sonque include reptils ( consideracion que depend dera hont consultada ) lavetz ei un grop parafiletic qu'exclode es audéths e ansin conforma pas un clade.


text:
Chadalèu
Chadalèu (Chadeleuf en francés) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi Domat e la region de la region d'Auvèrnhe.
Somari
Toponimia[modificar | modificar la font]
D'après Ernèst Negre[1] , las atestacions foguèron Chadaleu (1115), Chadaleou (sègle XIV), Chadaleuf (1401). Es l'influéncia del francés que donèt a la fin dau sègle XIV la terminason -euf, desconeguda en occitan[2]
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ [1] Ernèst Negre, Toponymie générale de la France
- ↑ [2] Actes du XXIV Congrès International de Linguistique et de ..., Volume 4


text:
903
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 903 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Escòcia[modificar | modificar la font]
Incursion dei Vikings de Dublin (leis Uí Ímair) que pilhèron Dunkeld.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Perseguida deis atacas carmatas en Siria. Après Alèp, Homs e Hama en 902, foguèt lo torn de Damasc d'èsser menaçada.


text:
Lèpra
La lèpra (o malautiá de Hansen) es una malautiá infecciosa cronica causada per Mycobacterium leprae (una bacteria pròche de l'agent responsable de la tuberculòsi identificada pel Norvegian Gerhard Armauer Hansen en 1873) tocant los nèrvis periferiques, la pèl e las mucosas, e provocant d'infirmitats sevèras. Es endemica dins uns países tropicals (subretot d'Asia). La lèpra es una malautiá pauc contagiosa.
La lèpra demorèt longtemps incurabla e fòrça mutilanta, provocant en 1909, a la demanda de la Societat de patologia exotica, « l'exclusion sistematica dels leproses » e lor regropament dins de ladrariás coma mesura essenciala de profilaxia.
Ara curabla pels antibiotics, d'esfòrces de santat publica son fachs pel tractament dels malauts, l'equipament en protèsi dels subjèctes garits e la prevencion[1].
Somari
- 1 Istoric de la malautiá
- 2 Causa e mecanisme
- 3 Epidemiologia
- 4 Diagnostic
- 5 Damatge neurologic
- 6 Invaliditat
- 7 Cura
- 8 Imunitat entre la tuberculòsi e la lèpra
- 9 Nòtas e referéncias
- 10 Vejatz tanben
Istoric de la malautiá[modificar | modificar la font]
La lèpra es coneguda dempuèi l’Antiquitat. Las primièras descripcions datan de 600 ans AbC. Se trapa dins las civilizacions anticas en China, en Egipte e en Índia. Longtemps se pensèt a une origina asiatica; que seriá estat espandida pels guerrièrs d'Alexandre lo Grand puèi pels Fenicians e los Romans. Los trabalhs sul genòma de la bacteria indican puslèu una origina èst-africana o de l'Orient Mejan abans d'arribar en Asia e en Euròpa[2]. Seriá arribada en Africa de l'Oèst amb los explorators nòrd europèus, puèi l'esclavatge l'auriá espandit dins las Antilhas e l'America del Sud. De tot biais, la pus anciana traça d'aquela malautiá ven d'Índia coma o pròba una esqueleta de 4 000 ans trobada en Rajasthan[3].
La Bíblia conten de passatges fasent referéncia a la « lèpra », dins l'Ancian Testament coma dins Novèl. Se pòt pas saber se s'agís de la meteissa malautiá: aquel tèrme en efècte foguèt utilizat per fòrça malautiás de pèl d'origina e de gravetat fòrça variablas. Un Metzora, es una persona atenguda de tzara'at (lèpra) dins lo libre del Levitic. La lei josieva fasiá obligacion als prèires de saber reconeisser la lèpra (Lv 14. 1-57)
Los Evangèlis sinoptics contan la garison d'un leprós per Jèsus (Mc 1, 40-45; Mt 8, 1-4; Lc 5, 12-16).
Los tèxtes mai ancians ne tesmònhan, la lèpra totjorn presentèt una menaça, e los leproses èra fòrajetat de la societat, per lor comunautat e lor familha. Es encara sovent lo cas a l'ora d'ara.
La lèpra provoquèt de mesuras de segregacion e d'exclusion sociala, de còps que i a ereditàrias, coma dins lo cas dels Cagòts. Lo recul de la lèpra en Euròpa comencèt al sègle XVI sens que i aja una explicacion satisfasanta[4].
En 1873, lo Norvegian Armauer Hansen descobrèt lo bacil responsable d'aquela malautiá.
Se la Societat de patologia exotica de París recomandèt en 1909 « l'exclusion sistematica dels leproses », e mai tard a la tresena Conferéncia internacionala sus la lèpra organiza a Estrasborg en 1923, lo secretari general Émile Marchoux preconiza l'umanizacion de las ladrariás[5].
Una coordinacion internacionala de la luta contrae la lèpra s'organizèt en 1930 a la reünion de Bangkok de la Societat especiala de la lèpra de la Societat de las Nacions[6]
L'« Institut central de la Lèpra » es inaugurat a Bamako en 1935. Se batejèt « Institut Marchoux » en 1945 puèi Centre nacional d'ajuda a la luta contra la malautiá en 2001[7]. Fins a l'aparicion de las sulfonas al començament dels ans 1950, lo tractament repausava sus l'òli de chaulmoogra[8].
La lèpra es pas mai un problèma de santat publica mondiala perque la prevaléncia mondiala es ara inferiora a 1 cas per 100 000 abitants. Demòra un problèma de santat publica dins 100 países situats subretot en Africa, Asia (índia) e America del Sud (Brasil). 210 000 nòu cases foguèron detectats pel mond en 2010 e 1,5 millions de personas ne patisson. L'Òrdre de Malta consacra de fons importants per aquela malautiá (ladrariá e recerca medicala). Los mètges conneisson mens aquelas malautiás de la misèria e de las guèrras, çò qu'aumenta la gravetat de las sequèlas de las personas tocadas.
Causa e mecanisme[modificar | modificar la font]
La lèpra es una infeccion causada per un gèrme, lo Mycobacterium leprae.
Fins ara, l'èsser uman èra l'unica sèrva naturala coneguda de Mycobacterium leprae, mas 15 % dels Tatós salvages de Loïsiana e de Tèxas foguèron trobats portaires de la malautiá. Mycobacterium leprae pòt èsser tanben present dins lo sol.
La transmission de Mycobacterium leprae es mal coneguda. Se fa sovent a l'enfància per inalacion de « jaissas » d'un leprós contagiós. Se fa tanben per de mucositats de leproses mesas au contacte d'ulceracions o de plagas cutanèas, mejans d'objèctes solhats: fardas d'ostal. Totes aqueles biais implican de contactes estreches e durables d'una promiscuitat de tipe familhal. La transmission ereditària existís pas mas una transmission congenitala sembla possibla (la transmission congenitala foguèt observada sonque pel tató de nòu bandas (Dasypus novemcinctus)[9]). En mai, lo sol infectat e los insèctes vectors (bernat pudent, moisssal) poirián jogar un ròtle dins la transmission de la malautiá. En 2011, la pròva foguèt facha d'una transmission possibla del tató a l'èsser uman[10].
Los malauts non tractats tocat del tipe lepromatós abrigan un grand nombre de Mycobacterium leprae dins lor mucosa nasala, las secrecions nasalas, la saliva, las lesions cutanèas. La lèpra tuberculoída, la forma mens sevèra, es plan sovent considerada coma non contagiosa. L'incubacion, excepcionalament longa (d'ans), explica que la malautiá se desvolòpa sonque a çò dels jòves adultas.
La lèpra se manifesta en dos encastres: la forma lepromatosa e la forma tuberculoída. Lo perqué d'aquelas doas formas es pas clar. Semble qu'existís una reaccion imunologica diferenta entre los dos tipes, lo gèrme essent lo meteis: dins la forma tuberculoída, l'espandiment del gèrma sembla limitat e la biopsia de la pèl mòstra une predominància de Linfocit CD4+ e un mitan ric en interleukina 2 e en interferon gamma. Dins la forma lepromatosa, l'espandiment del bacil es fòrça mai important amb, a la biopsiea de pèl, preséncia prédominanta de linfocits CD8+ e d'autras citokinas[11]. Aquela diferéncia de reponsa poiriá èsser deguda a una susceptibilitat d'òrdre genetica de l'òste, de mutacions de tipe polimorfisme nucleotidic simple essent mai frequentas sus de gèns intervenent dins las reaccions imunitàrias[12].
Epidemiologia[modificar | modificar la font]
L’Organizacion Mondiala de la Santat censava, a la fin de 2004, 286 000 cases de lèpra pel mond[13].
La lèpra tòca a l'ora d'ara encara mai de 700 000 personas per an pel mond (la França compte 250 cases declarats, totes originaris de otramar o de zonas d’endemiá).
- En 2000, 738 284 nòu cases foguèron identificadas (per 640 000 en 1999).
- En 2001, 755 000 cases de lèpra foguèron diagnosticats.
- En 2002, 763 917.
L'OMS compta 91 païses tocats:
- 90 % dels cases son al Brasil, Birmania, Moçambic, Madagascar, Etiopia, Índia e Nepal (prevaléncia anant de 2 a 4,6 per 10 000 abitants segon los païses). Mas la prevaléncia mondiala demora establa, prèp d'1/100 000.
- 650 000 malautd son jos tractament.
- 70 % dels cases enregistrats al començament de 2002 vivián en Índia.
- I a aguèt 34 nòus cases en Euròpa en 2002.
- Las regions mai tocadas son par òrdre descreissent: Asia del Sud-Èst, America del Sud, Africa.
- Lo sex-ratio es de 1.
Diagnostic[modificar | modificar la font]
Existís diferentas menas de lèpra. Esquematicament, i a doas formas clinicas: la lèpra tuberculoída e la lèpra lepromatosa, ligadas per des formas dichas intermediàrias. Dempuèi los ans 1960, per estandardizar melhor e reglamentar la terapeutica, l’OMS classifiquèt las formas clinicas de la lèpra en:
- Formas multibacillàrias, correspondent a la formas lepromatosa e intermédiàrias, avent mai de cinc lesions cutanèas.
- Formas paucibacillàrias, correspondent subretot a la forma tuberculoída.
Lèpra tuberculoída[modificar | modificar la font]
Aquela forma de lèpra es mai frequenta. Associa:
- De grandas tacas despigmentadas sus la pèl, qu'es venguda insensibla al tocar, de bòrds nets, unicas o en nombre pichon, contenent pauc o pas de bacils. Las erupcions cutanèas, coma dins totas las formas de lèpra, son non pruriginosas.
- De trebolums nervioses tocant los membres, amb de trebolum de la sensibilitat e anomalias cutanèas: ulcèras, mals perforants, mutilacions, paralisias.
- E de linfocits circulants que reconneisson Mycobacterium leprae.
- Aqueles malauts son pas contagioses.
Lèpra lepromatosa[modificar | modificar la font]
La lèpra lepromatosa es une malautiá generala.
Es una forma que las lesions cutanèas e mucosicas dominan:
- Damatge cutanèu domina, amb de maculas ipocromicas (amb o sens anestesia) discrètas, de contorns foscs. Puèi apareisson las lesions tipicas d'aquel tipe, noduls infiltrats lusissents de sensibilitat normale, per tot le còps, subretot al visatge.
- Damatge dels nèrvis mens sevèr dins aquela forma.
- I a pas d'immunitat al repècte de Mycobacterium leprae.
- Aqueles malauts son contagioses.
- Gaireben la mitat dels malauts presentant una lèpra lepromatosa desvolopan un ertèm nosut leprós (ENL) pendent los primièrs ans d'antibioterapia eficaça. Aquela reaccion pòt venir espontanèament abans lo tractament, facilitant lo diagnostic, o pòt venir fins a 10 ans aprèp lo tractament.
S’i associan de damatges:
- Otorinolaringologics (rinita sanglanta, perforacion, mutilacion nasala) ;
- Oftalmologics (fòrça variable, podent tocar la conjonctiva, la parpèla, l’aparelh lagremal, l’oculomotricitat mas amb una preferéncia pel segment anterior uvrit, esclrrit e epiesclerit, cataracta, glaucòma) ;
- Nerviosas ;
- Viscerals.
Lèpra borderline[modificar | modificar la font]
Entre aquelas doas formas plan caracterizadas, se situat un vertadièr espectre de formas dichas intermediàrias, per que las reaccions de defensa son instablas e variablas. Aquel espectre es encara mal conegut del mitan medical.
Damatge neurologic[modificar | modificar la font]
Determina lo pronostic de la malautiá. La lèpra tòca subretot los nèrvis periferics. Lo Mycobacterium leprae a un tropisme neurologic. Lo bacil se multiplica dins la cellula de Schwann.
Comença (dins la 1a anada d’evolucion de la malautiá) per una ipertrofia dels troncs nervoioses a recercar au nivèl del cubital, del median, del sciatic poplitèu extèrne (SPE), tibial posterior (TP), plexus cervical superficial. Puèi amb los ans, apareisson d’una mononevrita multipla dolorosa deficitària. Lo deficit tòca d’en primièr la sensibilitat termoalgica, puèi la conduccion motriça amb deficit motor (paresia puèi paralisia), amiotrofia, e trebolums trofics… L’expression clinica neurologica indica que 30 % de las fibras nerviosas son tocadas pel bacil de Hansen.
Los nèrvis mai tocats son:
- Nèrvi V (anestesia corneana),
- Nèrvi VII (tòca de l’orbiculari de las parpèla o dels pòts provocant de dificultats per l’alimentacion, l’elocucion e doncas de dificultats d’òrdre psicosocial)
- Nèrvi ulnari +++ (arpa cubitala, amiotrofia ipotenar, ipoestesia cutanèa doncas brutladura …)
- Nèrvi median (amiotrofia tenar, ipoestesia cutanèa ….)
- Se pòt veire de paralisias mixtas cubitomedianas (« man de monin »), cap de preneson possibla
- Lo radial, mai rarament (man tombanta)
- Lo tibial posterieur (TP) +++, artelhs en arpa
- Lo SPE +++, pè tombant, pè en varus équin
- Damatge mixte SPE + TP
Sobretot la cronologia dels trebolums neurologics se presenta atal:
- Anestesia, trebolum trofics
- Fissaduras, plagas, brutladuras
- Infeccion osteoarticulària,
- Diminucion de la surfisia de sosten,
- Cicatrices pegantas
- Amputacion, mutilacion, pèrda de substància…
Invaliditat[modificar | modificar la font]
Son las complicacions ultimas de totas las formas de lèpra. Aquelas complicacions pòdon èsser invisibles (consequéncias psicosocialas, malautiá tabó), e visibles (mutilacions, desformacions, paralisia). L’OMS se basa subretot suls damatges ocularis e neurologics per establir una marca d’invaliditat.
Cura[modificar | modificar la font]
Ancians tractaments[modificar | modificar la font]
Pendent longtemps la lèpra èra tractada amb d'òli de chaulmoogra, o Acid chaulmoogric dempuèi de granas de taraktogenus hydnocarpii mas aquela òli aviá l'inconvenient d'èsser cara e de far esclatar las seringas. Puèi amb l'òli dolno, òli descobèrta pel Paire spiritan Clement Raimbault creada amb de grainas de takamaka dels Nauts (Calophyllum tacamahaca), arbre corrent a la Reünion.
Tractaments actuals[modificar | modificar la font]
Malgrat qu'es pas mortala, la lèpra expausa a d'invaliditats sevèras e d'andicaps permanents s'es pas tractada a temps. Lo tractament compòrta uns antibiotics, per evitar de seleccionar de socas resistantas del gèrma. L’Organizacion Mondiala de la Santat (OMS) recomanda dempuèi 1981 una poliquimioterapia (PCT) comprenent tres medicaments, perque Mycobacterium leprae desvolopa de resisténcias en cas de monoterapia
- La dapsona (DDS)
- La rifampicina (RMP)
- La clofazimina (CLO)
Aquel tres antibiotics constituisson lo tractament de referéncia de l'OMS. Aquela associacion medicamentosa destruit l'agent patogèn e guerís lo malaut. La durada del tractament es 6 a 24 meses, segon la gravetat de la malautiá.
En cas de resisténcia e/o allergia, s'utiliza:
(S) = tractement susvelhat
Nòu esquema terapeutic pendent l'evaluacion[modificar | modificar la font]
- Rifampicina + ofloxacina + minocyclina en 1 presa mensuala supervisada pendent 3 a 6 mois pels malauts paucibacillaris e 12 a 24 mes pels multibacillaris.
Autres tractaments[modificar | modificar la font]
Quand las lesions son ja constituidas, lo tractament repausa en mai sur de protèsis, d'intervencions ortopedicas, de caussuras especialas, eca.
Recasudas[modificar | modificar la font]
- Quand torna la malautiá aprèp una PCT plan seguida. es una resisténcia als ATB.
- Pòdon èsser tardièra, fins a 9 ans (6 per las PB) aprèp la PCT.
- Son raras, 0,77 % a 9 ans (1,07 % pels PB a 6 ans).
Imunitat entre la tuberculòsi e la lèpra[modificar | modificar la font]
I a una imunitat crosada entre la tuberculòsi e la lèpra.
Los païses que la tuberculòsi èra mai ancianment rebutat de la lèpra.
Lo BCG auriá una eficacitat protectritz al respècte de Mycobacterium leprae. La vaccinacion facha abans l'edat de 15 ans, e una nòva vaccinacion melhotariá encara la prevencion[14].
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)B. Flageul Lèpre (maladie de Hansen) www.therapeutique-dermatologique.org
- ↑ (en)Monot et al., On the origin of leprosy, Science, 13 mai 2005, 308(5724):1040-2.
- ↑ http://tempsreel.nouvelobs.com/actualites/sciences/20090528.OBS8387/aux_origines_de_la_lepre.html
- ↑ (en)Sharp D, Leprosy lessons from old bones, Lancet 2007; 369:808-809
- ↑ "asnom-lèpre"> (fr)La Lèpre, dins « L'OEuvre humanitaire du corps de santé colonial français (1890-1968) », Association Amicale Santé Navale et d'Outre Mer
- ↑ "asnom-lèpre"
- ↑ (fr)Bréhima Doumbia, Centre national d'appui à la lutte contre la maladie : de la lèpre aux vaccins, L'Essor, 21 d'octobre 2010
- ↑ "asnom-IM">L'Institut Marchoux de Bamako, dins « L'Œuvre humanitaire du corps de santé colonial français (1890-1968) », Association Amicale Santé Navale et d'Outre Mer, site consulté le 20 décembre 2010
- ↑ (fr)Lepromatous placentitis and intrauterine fetal infection in lepromatous nine-banded armadillos (Dasypus novemcinctus). Job CK, Sanchez RM, Hastings RC. Lab Invest. 1987 Jan;56(1):44-8. Lepromatous placentitis and intrauterine fetal inf... Lab Invest. 1987 - PubMed result
- ↑ (fr)Zoonose lépreuse probable dans le sud des États-Unis
- ↑ (en)Modlin RL, Th1-Th2 paradigm: insights from leprosy, J. Invest. Dermatol., 1994;102:828-832
- ↑ (fr)Fu-Ren Zhang, Wei Huang, Shu-Min Chen et Als. Genomewide association study of leprosy, N Eng J Med, 2009;361:2609-2618.
- ↑ (en) OMS – Lèpra: fachs e chifres
- ↑ (fr)Tractament actual de la lèpra, per Pierre Bobin, p. 6
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connexes[modificar | modificar la font]
- Cagòts. La reputacion dels cagòts es associada a la paur de la lèpra.


text:
1145
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1145 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
En fàcia dei novèlas marridas venent d'Orient a prepaus deis Estats Crosats menaçats d'ofensivas turcas d'amplor, lo rèi Loís VII decidèt lo 25 de decembre d'organizar una crosada novèla. Aquò suscitèt gaire d'estrambòrd entre lei grands senhors dau Reiaume. Suger i èra quasi ostil mai d'instruccions dau papa Eugèni III obliguèron lo clergat francés de sostenir l'iniciativa dau rèi (→ 1146).
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Almohades[modificar | modificar la font]
Dins la region d'Oran, leis Almohades deguèron faciar una còntra-ofensiva d'amplor dau sultan almoravide Tashfin ibn Ali. Capitèron son adversari dins la vila. Obligat d'evacuar la ciutat portuària, Tashfin ibn Ali trobèt la mòrt en causa d'un accident laissant la dinastia almoravida a un enfant. Aquò donèt l'avantatge ais Almohades que poguèron pauc a pauc conquistar la totalitat de Marròc (→ 1147).
Almoravides[modificar | modificar la font]
En Africa, lo sultan Tashfin ibn Ali se preocupèt deis Almohades qu'èran tornarmai venguts una menaça importanta per sa dinastia (→ 1130). Decidèt de leis atacar dins la region d'Oran e foguèt rapidament blocat dins la vila. Moriguèt en causa d'un accident durant l'evacuacion maritima de la ciutat. Son fiu Ibrahim ibn Tashfin — qu'èra encara un enfant — lo remplacèt mai son oncle Ishaq ibn Ali èra lo cap vertadier dau reiaume (→ 1147).
Arts[modificar | modificar la font]
Literatura[modificar | modificar la font]
Data supausada de l'acabament de l'escritura de l’Epitome historion, cap d'òbra dau trabalh de l'istorian bizantin Joan Zonaras (vèrs 1074 - mòrt après 1159). Anant de la Creacion a la mòrt de l'emperaire Alexis Comnèn (→ 1118), es l'istòria medievala en lenga grèga pus lònga que foguèt conservada fins au periòde actuau. A respèct dei trabalhs de sei contemporanèus, coma Ana Comnèn, a la particularitat de presentar d'un biais negatiu leis eveniments dau rèine d'Alexis Comnèn considerat coma un dictator per l'autor.
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Matematicas[modificar | modificar la font]
Acabament dei trabalhs dau rabin e sabent Savasorda (1070-1136) sus leis equacions dau segond gras. Son òbra permetèt la difusion dei coneissenças sus aqueu tipe d'equacion en Euròpa.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Tashfin ibn Ali, sultan almoravide.


text:
Alh Òli a écrit:Per aguer parlat emé Cassinhac, premier es simpatic, segond mi diguèt que d'unei mòts leis avia trobats dins lo Levy. Degunaletat e respondedoiritat excluts bien sûr!
Pas de lagui per lo Levy, ieu la sola nuancia que li portariau es lo fach que Levy, tant ben que sia son diccionari, es un dico de medievau. Ausi pensar qu'en 800 ans, la lenga evoluèt, au mens per n'arribar ai meravilhas que son buta-bala, bala-man e bala volada, qu'elei venan pas de panoc!
Venon del quebequés ? En castelhan as Balonpié, baloncesto adejà, que malurasomaent per lo simpatic pifre qu'avètz per colèga son ben mai logics que degun
emplegat coma substantiu.
Anar pescar de mòts contemporanèus dins lo Levy, tant simpatic que siegue lo tipe, es una pròva de son incompeténcia totala.
Per fargar de mòts nòus, dins qunta lenga que siegue, anam pas préner de diccionaris que s'apuejan sus una lenga parlada au sègle XII.
Prendrai lo temps de desvelopar, mai lo problèma entre sèrbes e croates (que parlan la mema lenga) venguèt justament d'aquela mena de gents.
Per dire la mesma causa:
Sèrbe : historija, geografija, oksigen
Croate : povijest, zemljopis, kisik
Que lei Sèrbes prenián lei mòts saberuts que tot lo monde emplegava mentre que lei croates panoccitavan sa lenga.
Bèla resulta.
PS : E fau saupre que lei diferéncias entre Sèrbe e Croate son fòrça mens fòrtas qu'entre provençau e lengadocian.
S'èra simpatic lo tipe, arrestariá de nos encagar dessuta.
PS : La simpatia empacha pas la conariá, hè.


text:
Caséli
Caséli (forma lombarda e emiliana; en italian e oficialament: Caselle Landi) es una comuna italiana de 1.765 abitants dins la província de Lodi en Lombardia (Itàlia). Lo vilatge èra a l'origina situat sus la riba drecha de Pò fins al creis de 1585, que la faguèt passar a la riba esquèrra. Demorèt capitanejat per Plasença fins a 1797, quand passèt dins la província de Lòd.
Geografia[modificar | modificar la font]
Caséli es situat a 35 km al sud de Lòd e a 15 km al nòrd de Plasença, sus la riba esquèrra del flum Pò.
Monuments e luòcs d'interès[modificar | modificar la font]
- Lo castèl medieval foguèt transformat per la familha Landi en palais (dich Palàsi Vécc, es a dire "Palais vièlh" per tal de lo distinguir d'un autre mai recent, qu'aparteniá a la meteissa familha), que sèrva pas gaire de traças del bastiment original. Encara a conservat una de las quatre torres angularas inicialas.
- L'autre castèl, adjacent al precedent, se sona Palàsi nöu ("Palais nòu"), o simplament Palàsi, e foguèt prestat pel marqués Manfredi Landi a qualques familhas. Fins als ans 80, alberguèt los locals de la sola farmacia de l'airal.
- Lo Pozzuolo: un pichon lac, còsta Pò, format amb las aigas d'aqueste darrièr que son filtradas a travèrs la sabla. Durant l'estiu coneis una fòrta afluéncia de banhaires.
- Es tanben present sul territòri comunal un salon cinematografic que comprèt la comuna e qu'es estat completament renovat. Es emplegat pels espectacles, las conferéncias e las representacions.


text:
Luzinay
Luzinay es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna de Luzinay a installat sus la vallée de la Sévenne. Los plateaux #qu'enquadran aquela al nòrd e al sud apertenon a un vast amassa regional meses en marcha a l'epòca miocène. Los sédiments miocènes an #èsser recoberts pels moraines dels glacièrs quaternaires, e aquelas constituisson una importanta part del sòl communal. A lo sieu torn, las moraines an #èsser velhadas, mai recentament, per depauses eolianes de loess #que crèan un sòl fòrça fèrtil. Coma aqueles depauses son particularament estenduts a Luzinay, donan a la municipalitat de grandas possibilitats agricòlas. La largeur estonanta de la vallée de la Sévenne e lo sieu encaissement an la meteissa origina #qu'a Septème o Estrablin, i a agut creusement per las poderosas aigas de fonte dels glacièrs, déblaiement facilitat per la natura tendra de las moraines e de las sédiments miocènes. Lo jos-sòl de la vallée a engreishat d'aiga #que sòrt en filets, retent las immeditaeses del riu fòrça humides. Aquela topographie explica la reparticion de l'abitat. La plana es vuèja, perque inundable, los òmes se son installats siá suls plateaux, en un abitat fòrça disséminé, siá sustot al pè del scenari septentrional. Son nascuts ailà e se son desvolopats las tres aglomeracions umanas de Illins, Luzinay e de Monds.
La commune de Luzinay est installée sur la vallée de la Sévenne. Les plateaux qui encadrent celle-ci au nord et au sud appartiennent à un vaste ensemble régional mis en place à l'époque miocène. Les sédiments miocènes ont été recouverts par les moraines des glaciers quaternaires, et celles-ci constituent une importante partie du sol communal. A leur tour, les moraines ont été voilées, plus récemment, par des dépôts éoliens de loess qui créent un sol très fertile. Comme ces dépôts sont particulièrement étendus à Luzinay, ils donnent à la commune de grande possibilités agricoles. La largeur étonnante de la vallée de la Sévenne et son encaissement ont la même origine qu'à Septème ou Estrablin, il y a eu creusement par les puissantes eaux de fonte des glaciers, déblaiement facilité par la nature tendre des moraines et des sédiments miocènes. Le sous-sol de la vallée est gorgé d'eau qui ressort en filets, rendant les abords de la rivière très humides. Cette topographie explique la répartition de l'habitat. La plaine est vide, car inondable, les hommes se sont installés soit sur les plateaux, en un habitat très disséminé, soit surtout au pied du plateau septentrional. Là sont nées et se sont développées les trois agglomérations humaines d'Illins, Luzinay et Mons.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Luzinay A en principi portat lo nom de "Illins, Monds e fin finala Luzinay" coma lo revèla çò de mès d'ancian registre de deliberacions del conselh municipal (an VIII - 1800) e lo cadastre de 1825. Es en 1833 o, al mai tard en 1834, que lo nom de Luzinay, sol, i aguèt adoptat oficialament per designar la comuna. Lo toponyme a tirat del nom d'un grand proprietari gallo-romain, Lucenus, #qu'a donat Luceniacum d'ont derivan tanben plan lo nom de Luzinay que de Luzenac, pichon vilatge del Ariège. Una autra version dona Lusiniacum #que vòl dire rossignol. Los abitants de Luzinay an trucat respectivament Luzinaisards, de contunh Luzinois, e a l'ora d'ara, a nòu Luzinaisards. Luzinay A un passat considerable, mas #cridar ! Força mal conegut, e mai se lo sieu archiu municipal sián abondiu. Lo sieu territòri #aperténer a la Mièja Edat al poderós senhor de Illins #que las rèstas del castèl, acampats a la reünion d'una butte en dominant la vallée de la Sévenne, ne son uèi lo territòri de Villette-de-Viena. Lo castèl i aguèt destruit coma tant d'autras, per òrdre de Richelieu en 1633. En 1740, la distincion de Illins èra a las mans del celèbre financièr Claude Apòstes de la Montanha, de contunh de la familha languedocienne de las Portalès, en la persona de Louis-Hèrcules de Portalès, #que #crompar Serpaize e Illins a las Escomesas en 1750, e los #conservar fins a la revolucion. Un autre castèl existissiá a Luzinay, de mendre importància, aquel de Monds. I i aviá encara lo castèl de Nève, a cèrt dire ostal fòrt solament, bastida al començament de la Modèl:S- per la familha Musino #que li an a el dètz egalament aquel autre ostal fòrta #qu'es la Blanchonnière a Chuzelles. Abans la revolucion, la futura municipalitat de Luzinay i aviá partejat essencialament entre tres parròquias : Luzinay, Illins e de Monds. I aviá doncas tres glèisas, tres presbytères, tres cementèris e tres guariguèsse. Ça que la, la populacion èra flaca : 721 abitants. En lo moment de la réorganisation religiosa de la França en 1802, una sòla succursale i aguèt daissat per l'ensems de Illins, Monds e Luzinay, installada dins lo pòble, es-a dire a Luzinay. La glèisa de Luzinay i aviá sofèrt d'una mantenença insufisenta pendent la revolucion, e en mai, la se jutjava tròp pichona. Es perque, en la siá session del 28 d'Agost 1820, lo conselh municipal #decidir de bastir una nòva glèisa. I aguèt acabat n'en octòbre 1823. Mai près de nosautres, un évènement notable a marcat la vida de Luzinay : en 1926, #caler cedir un triangle de tèrra, lo canton sud-oèst de la municipalitat, siatz una superficie d'aperaquí 300 ectaras amb lo castèl de Nève, a Serpaize #qu'accedissiá a la dignitat communale.
Luzinay a d'abord porté le nom de "Illins, Mons et enfin Luzinay" comme le révèle le plus ancien registre de délibérations du conseil municipal (an VIII - 1800) et le cadastre de 1825. C'est en 1833 ou, au plus tard en 1834, que le nom de Luzinay, seul, fut adopté officiellement pour désigner la commune. Le toponyme est tiré du nom d'un grand propriétaire gallo-romain, Lucenus, qui a donné Luceniacum d'où dérivent aussi bien le nom de Luzinay que de Luzenac, petit village de l'Ariège. Une autre version nous donne Lusiniacum qui veut dire rossignol. Les habitants de Luzinay sont appelés respectivement Luzinaisards, puis Luzinois, et actuellement, à nouveau Luzinaisards. Luzinay a un passé considérable, mais hélas ! fort mal connu, bien que ses archives municipales soient abondantes. Son territoire appartint au Moyen Âge au puissant seigneur d'Illins dont les restes du château, campés au sommet d'une butte dominant la vallée de la Sévenne, sont aujourd'hui le territoire de Villette-de-Vienne. Le château fut détruit comme tant d'autres, par ordre de Richelieu en 1633. En 1740, la seigneurie d'Illins était aux mains du célèbre financier Claude Paris de la Montagne, puis de la famille languedocienne des Portalès, en la personne de Louis-Hercule de Portalès, qui acheta Serpaize et Illins aux Paris en 1750, et les conserva jusqu'à la révolution. Un autre château existait à Luzinay, de moindre importance, celui de Mons. Il y avait encore le château de Nève, à vrai dire maison forte seulement, construite au début du Modèl:S- par la famille Musino à laquelle ont doit également cette autre maison forte qu'est la Blanchonnière à Chuzelles. Avant la révolution, la future commune de Luzinay était partagée essentiellement entre trois paroisses : Luzinay, Illins et Mons. Il y avait donc trois églises, trois presbytères, trois cimetières et trois curés. Or, la population était faible : 721 habitants. Lors de la réorganisation religieuse de la France en 1802, une seule succursale fut laissée pour l'ensemble d'Illins, Mons et Luzinay, installée au village, c'est-à-dire à Luzinay. La glèisa de Luzinay avait souffert d'un entretien insuffisant pendant la révolution, et en plus, on la jugeait trop petite. C'est pourquoi, dans sa séance du 28 Août 1820, le conseil municipal décida de construire une nouvelle église. Elle fut achevée en octobre 1823. Plus près de nous, un évènement notable a marqué la vie de Luzinay : en 1926, il fallut céder un triangle de terre, le coin sud-ouest de la commune, soit une superficie d'environ 300 hectares avec le château de Nève, à Serpaize qui accédait à la dignité communale.


text:
Châbons
Châbons es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Chabons Se situa essencialament a la font del riu Bourbre.
Chabons Es tanben a l'Èst de la "plana dîte de Bièvre" (mas ne fa la vallée del torrent de la Raille) #que cal pas doncas pas confondre amb la vallée del riu Bièvre situat al Nòrd-Es près de Aoste.
Lo caractèr géologique comun a la region de las Tèrras fredas es lo jos sòl compausat de molasse marina (pèira de grès estendre, barrejat de argila e de quartz) en datant de la ère terciària recobert per alluvions fluvio glaciaires, depausats al ère quaternaire per la fonte dels gelats. Lo tèrme de tèrras fredas es a opausar a aquel de tèrras caudas al sens ont la sentiá Olivier de Hivernacles, es-a dire de tèrras productivas.
Châbons Es lo ponch culminant de la via ferrée Lion-Grenòble e de la autoroute A48 al caulet de la Rossatière.
Chabons se situe essentiellement à la source de la rivière Bourbre.
Chabons est aussi à l'Est de la "plaine dîte de Bièvre" (mais en fait la vallée du torrent de la Raille) qu'il ne faut donc pas confondre avec la vallée de la rivière Bièvre situé au Nord-Est près d'Aoste.
Le caractère géologique commun à la région des Terres froides est le sous sol composé de molasse marine (pierre de grès tendre, mêlé d'argile et de quartz) datant de l'ère tertiaire recouvert par des alluvions fluvio glaciaires, déposés à l'ère quaternaire par la fonte des glaces. Le terme de terres froides est à opposer à celui de terres chaudes au sens où l'entendait Olivier de Serres, c'est-à-dire de terres productives.
Châbons est le point culminant de la voie ferrée Lyon-Grenoble et de l'autoroute A48 au col de la Rossatière.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Çò de mès d'ancian document escrich que # apareis sus el lo nom de Chabuen data de 1172. Los armoiries de Châbons son #çò que adornaven lo blason de la familha Gallien de Châbons : "Azur al leon d'aur travèrsa d'una fasce de sinople cargada de tres besants de sòus."
1349 Charles V ven lo primièr dauphin posseïdor del Dauphiné 1358 Charles V cedís, per servicis retuts, la tèrra de Châbons e las siás dependéncias a Guy de Grolée 1448 Los bens de la familha de Guy de Grolée son confisquès per Louis XI #que dona Châbons a Antoine De Virieu Senhor de Bizonnes. Quand los sieus fils Jean De virieu morís sens postérité la tèrra de Châbons tòrna al domeni Delphinal. 1521 Jacques De Gallien de Châbons, procedent del Passatge achete al Dauphin la tèrra e la distincion de Châbons. 1578 Los abitants de Châbons en preferint èsser vassaux del rei que d'un gentilhomme rachète a Humbert de Gallien (fils de Jacques) la tèrra de Châbons #que tòrna al domeni Delphinal 1638 François De Virieu Pupetières aquerís per 1610 libres la distincion de Châbons. Mai recentament pendent la segonda guèrra mondiala los resistentes #far derailler un tren alemand al luòc ditz "la granda tranchée".
Per mai d'informacions legir : "Châbons, un vilatge en Dauphiné" Jean Vaudaine, 2000 autoédition "A las fonts de la Bourbre de 1939 a 1945 CHABONS-VIRIEU" en Mai 1988
Le plus ancien document écrit sur lequel apparaît le nom de Chabuen date de 1172. Les armoiries de Châbons sont celles qui ornaient le blason de la famille Gallien de Châbons : "Azur au lion d'or traverse d'une fasce de sinople chargée de trois besants d'argent."
1349 Charles V devient le premier dauphin possesseur du Dauphiné 1358 Charles V cède, pour services rendus, la terre de Châbons et ses dépendances à Guy de Grolée 1448 Les biens de la famille de Guy de Grolée sont confisqués par Louis XI qui donne Châbons à Antoine De Virieu Seigneur de Bizonnes. Lorsque son fils Jean De virieu meurt sans postérité la terre de Châbons retourne au domaine Delphinal. 1521 Jacques De Gallien de Châbons, originaire du Passage achete au Dauphin la terre et la seigneurie de Châbons. 1578 Les habitants de Châbons préférant être vassaux du roi que d'un gentilhomme rachète à Humbert de Gallien (fils de Jacques) la terre de Châbons qui retourne au domaine Delphinal 1638 François De Virieu Pupetières acquiert pour 1610 livres la seigneurie de Châbons. Plus récemment pendant la seconde guerre mondiale les résistants firent derailler un train allemand au lieu dit "la grande tranchée".
Pour plus d'informations lire : "Châbons, un village en Dauphiné" Jean Vaudaine, 2000 autoédition "Aux sources de la Bourbre de 1939 à 1945 CHABONS-VIRIEU" Mai 1988


text:
815
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 815 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Promulgacion deis edictes iconoclastas de Leon V. Entraïnèron un movement important de destruccion d'imatges sacrats dins tot l'Empèri.
Wessex[modificar | modificar la font]
Violenta campanha dau rèi Egbert (802-839) còntra lei pòbles cèltas de Cornoalha.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Quimia[modificar | modificar la font]
Mòrt de l'alquimista e sabent persan Jabir Ibn Hayyan (vèrs 721 - 815) qu'es considerat coma lo fondator de la quimia modèrna. D'efèct, en fòra de la descubèrta d'unei substàncias novèlas (acid nitric...) e de l'invencion ò dau melhorament de divèrseis aparelhs e tecnicas (destillacion...), foguèt lo premier alquimista que desvolopèt un metòde scientific per menar seis estudis. En particular, dètz sègles avans lei quimistas francés de la fin dau sègle XVIII, devinèt lo principi deis equivalents.


text:
Mitani
Lo Mitani qu'ei un antic estat de l'Orient Mejan qui's trobava au nord de Siria e enter los flumis Tigre e Eufrates. Qu'èra un reiaume governat per ua noblessa guerrièra e la soa expansion geografica que'n he un enemic de l'Egipte faraonica dab qui e's disputè lo contraròlle de l'Orient Mejan. Los faraons Hatshepsot e Djehotimes III que hon victoriós suber'u Mitani abans qu'Akhenaton non causisca de negligir la politica exteriora, çò qui ho lo parat d'ua espandida mitaniana que la XIXau dinastia egipciana avó de combàter.
La populacion deu Mitani qu'èra d'origina orrita. Lo territòri mitanian qu'ei pratatjat, uèi lo dia, enter Turquia, Iraq e Siria.