text:
Denny Hulme
Denis Clive Hulme, mai conegut coma Denny Hulme (Nelson, Nòva Zelanda, 18 de junh de 1936 - Bathurst, Austràlia, 4 d'octobre de 1992) foguèt un pilòt de corsa automobila neozelandés. Participèt a 112 Grands Prèmis de Formula 1 en dètz sasons de 1965 a 1974. Denny Hulme ganhèt 8 Grands Prèmis, montèt 33 còps sul pòdi e terminèt 61 vegadas dins los ponches. Arribèt a aténher una pole posicion e nòu melhoras viradas en corsa. Hulme marquèt 248 ponches al campionat del mond de Formula 1 e obtenguèt lo títol de campion del mond en 1967 amb una Brabham-Repco.


c: text/html

text:
-88
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -88 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Egipte[modificar | modificar la font]
Vengut fòrça impopular, especialament dempuei son pilhatge dau tombèu d'Alexandre lo Grand, lo faraon Ptolemèu IX foguèt reversat e executat per la populacion d'Alexàndria. Son fraire rebèl Ptolemèu IX — que dispausava dau sostèn dei Romans — li succediguèt.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Categoria:Personalitat militara dels Estats Units
Las personalitats militaras dels Estats Units d'America concernisson de guèrras fòrça diferentas : intèrnas (Guèrra de Secession, guèrra contra los indians, etc.) o extèrnas (Mexic, Espanha, Segonda Guèrra Mondiala contra Alemanha, Itàlia e Japon, l'illa de la Grenada, Afganistan, guèrras contra Iraq, etc.)
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 2 soscategorias, sus un total de 2.
G
- ► General american (4 P)
M
Articles dins la categoria « Personalitat militara dels Estats Units »
Aquesta categoria conten los 3 articles seguents.


text:
1909
Aquesta pagina concernís l'an 1909 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Provença[modificar | modificar la font]
Lo 11 de junh, se debanèt un important tèrratrem dins la region de Lambesc. Entraïnèt de destruccions importantas dins lei comunas de Selon de Provença, dau Vernegue, de Lambesc, de Sant Canat e de Ronha. En mai d'aquò, 46 personas foguèron tuats.
França[modificar | modificar la font]
- 15 de març - Primièra grèva generala dins l'administracion publica: los foncionaris de las entrepresas de telefonia, postala e de telegraf exigisson la reglamentacion de lors professions.
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 25 de julhet - Primièra traversada en avion de la Marga, per Louis Blériot.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Tresena e darriera ataca d'apoplexia dau negus Menelik II. Totalament paralizat e fòrça fatigat, lo sobeiran deguèt abandonar la gestion deis afaires. Una reünion dau gabinet dei ministres permetèt de designar una regéncia dirigida per lo ras-bitwoded Tessema Nadew. Pasmens, fins a l'annada seguenta, lo poder demorèt de facto sota lo contraròtle de la frema de Menelik.
Mond[modificar | modificar la font]
- 11 d'abril - Fondacion de la vila de Tel Aviv en l'actual Israèl.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Armament[modificar | modificar la font]
Depaus de brevet depintant la concepcion dau premier silenciós desvolopat per Hiram Percy Maxim (1869-1936).
Fisica[modificar | modificar la font]
Debanament de l'experiéncia de Rutherford (realizada per Hans Geiger e Ernest Marsden). Aguèt un ròtle decisiu dins lo desvolopament dau modèl de l'atòm modèrne car permetèt d'establir l'existéncia dau nuclèu atomic.
Quimia[modificar | modificar la font]
Premiera sintèsi de baquelita per lo quimista estatsunidenc Leo Baekeland (1863-1944).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 3 de genièr - Victor Borge, comediant danés (m. 2000)
- 9 de genièr - Anthony Mamo, president de Malta (m. 2008)
- 15 de genièr - Gene Krupa, musician american (m. 1973)
- 20 de genièr - Carlos Delgado Chalbaud, president de Veneçuèla (m. 1950)
- 22 de genièr - U Thant, secretari-general de las Nacions Unidas (m. 1974)
- 23 de genièr - Imre Ungár, pianista ongrés (m. 1972)
- 3 de febrièr - Simone Weil, filosòfa francesa (m.1943)
- 7 de febrièr - Hélder Câmara, archevesque catolic brasilièr (m. 1999)
- 9 de febrièr - Carmen Miranda, cantaira e actritz brasilièra nascuda en Portugal (m. 1955)
- 16 de febrièr - Dick McDonald, entrepreneire american, fondador de McDonald's (m. 1998)
- 26 de març - Héctor José Cámpora, president d'Argentinia (m. 1980)
- 27 de març - Golo Mann, escrivan e realizator de cinèma alemand (m. 1994)
- 31 de març - Robert Brasillach, jornalista francés, collaborador de la França de Vichèi (m. 1945)
- 13 d'abril - Stanisław Ulam, matematician polonés (m. 1984)
- 17 d'abril - Alain Poher, president interin de França (m. 1996)
- 22 d'abril - Rita Levi-Montalcini, neurològa italiana, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (m. 2012)
- 22 d'abril - Spiros Markezinis, primièr ministre de Grècia (m. 2000)
- 27 d'abril - Guillermo León Valencia, president de Colómbia (m. 1971)
- 30 d'abril - Reina Juliana dels Païses Basses (m. 2004)
- 1 de mai - Yiannis Ritsos, escrivan e poèta grèc (m. 1990)
- 23 de mai - Hugh Blair, artista e lingüista american, creador d'una gramatica d'Interlingua (m. 1967)
- 30 de mai - Benny Goodman, musician american (m. 1986)
- 23 de junh - Li Xiannian, president de la Republica Populara de China (m. 1992)
- 30 de junh - Juan Bosch, president de la Republica Dominicana (m. 2001)
- 18 de julhet - Mohammed Daoud Khan, president d'Afganistan (m. 1978)
- 20 de junh - Errol Flynn, actor australian (m. 1959)
- 18 de julhet - Mohammed Daoud Khan, president d'Afganistan (m. 1978)
- 10 d'agost - Rei Mohammed V de Marròc (m. 1961)
- 7 de setembre - Elia Kazan, cineasta ongrés (m. 2003)
- 21 de setembre - Kwame Nkrumah, primièr president de Ghana (m. 1972)
- 5 d'octobre - Edward Osóbka-Morawski, primièr ministre de Polonha (m. 1997)
- 7 d'octobre - Anni Blomqvist, escrivan finés (m. 1990)
- 13 d'octobre - Art Tatum, musician de jazz american (m. 1956)
- 18 d'octobre - Norberto Bobbio, filosòf e jurista italian (m. 2004)
- 19 de novembre - Peter Drucker, advocat e escrivan austrian (m. 2005)
- 23 de novembre - René Schick Gutiérrez, president de Nicaragua (m. 1966)
- 26 de novembre - Eugène Ionesco, autor de teatre romanés (m. 1994)
- 14 de decembre - Edward Lawrie Tatum, genetician american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (m. 1975)
- 27 de decembre - Henryk Jablonski, president de Polonha (m. 2003)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 13 de genièr - Bertrand de Lassús, pireneista francés (n. 1868)
- 29 de genièr - Felice Beato, fotogràf italian-britanic (n. 1832)
- febrièr - Eugèni Garcin, jornalista e escrivan occitan (n. 1831)
- 14 de junh - Afonso Pena, president de Brasil (n. 1847)
- 15 d'agost - Euclides da Cunha, escrivan brasilièr (n. 1866)
- 3 de setembre - Albèrt Tornièr, escrivan, jornalista e politician occitan (n. 1855)
- 13 d'octobre - Francesc Ferrer, pedagòg catalan (n. 1859)
- 19 d'octobre - Cesare Lombroso, mètge italian (n. 1836)
- 26 d'octobre - Ito Hirobumi, primièr ministre de Japon (n. 1841)
- 17 de decembre - Rei Leopold II de Belgica (n. 1835)
- decembre - Gaston Da Costa, pedagòg francés, personalitat de la Comuna de París (n. 1850)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Guglielmo Marconi, Karl Ferdinand Braun
- Prèmi Nobel de Quimia : Wilhelm Ostwald
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Emil Theodor Kocher
- Prèmi Nobel de Literatura : Selma Lagerlöf
- Prèmi Nobel de la Patz : Auguste Marie Francois Beernaert, Paul-Henri-Benjamin d'Estournelles de Constant


text:
Francis Bacon
Francis Bacon (Londres, 22 de genièr de 1561 – Highgate, Londres, 9 d'abril de 1626) èra un filosòf, òme d'Estat, francmaçon e ensagista anglés. Foguèt ordenat cavalièr en 1603, nomenat Baron Verulam en 1618, e nomenat 1èr Viscomte de Sant Albans en 1621, s'estenguèron aqueles dos títols mobiliaris a sa mòrt. Francis Bacon es considerat per qualques analistas coma davancièr del Movement Filosofic de l'Empirisme Britanic.
Somari
Vida[modificar | modificar la font]
En 1573, a 13 ans, dintrèt al Trinity College de Cambridge, ont estudièt fins a 1576, en companhiá de son grand fraire, Anthony.
Comencèt sa vida professionala coma avocat, mas venguèt celèbre per son ròtle coma filosòf e defensor de la revolucion scientifica. Son trabalh establís e torna popular una meteorologia inductiva per a la recerca scientifica.
Pensada[modificar | modificar la font]
Francis Bacon prepausèt de tornar organizar lo Metòde scientific. Atirat pel sentiment de cambi e de progrès de son epòca prepausèt un tipe de sciéncia practic e util. Bacon volguèt dirigir la sciéncia de la coneissença cap a quicòm qu'es observable e utilizable, la natura reala del biais que la coneissèm, en totas sas manifestacions. Aquel tipe d'apròchi de la realitat èra pas especificament abordat pel metòde aristotelician, dominant de l'epòca, que pretendiá conéisser e definir las esséncias dels objèctes.
Son òbra Novum Organum influiguèt fòrça dins l'acceptacion de la sciéncia amb un procèssus d'observacion e experimentacion precís. En aquela òbra pretend que cal abandonar totes los prejutjats e actituds preconcebuts de la realitat que nomena en grèc eidola o idolas e las classifica en quatre gropes:
- Idolas de la Tribú (Comunas a totes los umans, son las errors degudas a las enclinasons naturalas).
- Idolas de la Cavèrna (Propias a cada individú, son las errors degudas a l'educacion recebuda o al caractèr individual).
- Idolas del Forum (Son las errors degudas a las limitacions del lengatge).
- Idolas del Teatre (Son las errors degudas quand s'accepta los sistèmas filosofics anteriors).
La filosofia de Bacon comencèt amb l'idèa de que la vertat es pas derivada de l'autoritat e que la coneissença es fruch de l'experiéncia. Bacon considerava que la tradicion culturala contemporanèa èra esterila perque aviá perdut lo contacte amb l'experiéncia e que la tradicion artesanala, que basava sa coneissença dins l'experiéncia, mancava dels metòdes dins un registre apropriat[1]. Bacon prepausa lo metòde experimental inductiu.
Son metòde inductiu a per objectiu d'extraire coneissença del monde natural per mejan l'experimentacion, l'observacion e l'examèn d'ipotèsis. L'induccion pretend d'arribar a la coneissença dels faches generals a partir dels particulars e se fa a travèrs de las taulas seguentas:
- Taula de la Preséncia (Analisem quand apareis lo fenomèn estudiat).
- Taula de l'Abséncia (Analisem quand apareis pas lo fenomèn estudiat).
- Taula dels Graus (Analisem quina gradacion a lo fenomèn estudiat).
- Taula de l'excluson (Separem las qualitats essencialas d'aquelas que son accidentalas).
Segon Bacon es solament amb l'eliminacion de tota nocion preconcebuda del monde que se poiriá estudiar l'òme e son entorn per mejan d'observacions detalhadas e contrarotladas, realizant lo minimum possible de generalizacions. Totas las tèsis scientificas an lo poder d'èsser validadas per las observacions. Per Bacon un scientific deu èsser, de per abans tot, sceptic e acceptar ges las explicacions que pòt pas demostrar per mejan de l'experiéncia sensibla (Empirisme). De fach, los principis que prepausa dins son òbra venguèron d'importància vitala pel desvolopament seguent de l'empirisme.
Controvèrsias[modificar | modificar la font]
Bacon e Shakespeare[modificar | modificar la font]
Dempuèi lo sègle XIX, Bacon foguèt sovent considerat coma lo vertadièr autor de las òbras atribuidas a Shakespeare. Per contra, aqueles que refusan aquesta tèsi, afirman que la poesia atribuida a Bacon es plan diferenta d'aquela de Shakespeare tal que ambedoas poirián pas èsser escrichas per la meteissa persona.
Teorias sus ocultisme[modificar | modificar la font]
Lo supausat ligam entre Bacon los Rosacroses e la Francmaçonariá foguèt largament comentat dins fòrça libres per diferents autors e estudis[2]. D'un autre costat, d'autres estudis coma Daphne du Maurier sostenon qu'existís pas cap de pròva vertadièra que justifica la teoria de sa relacion amb los Rosacroses[3].
Òbras[modificar | modificar la font]
Entre las òbras pus remarcablas de Bacon i a
- Novum Organum (1620),
- New Atlantis (Nòva Atlantida) (1626),
- Essays (Ensags) (1597),
- The Colours of Good and Evil (Las Colors del Ben e del Mal) (1597),
- Meditationes Sacrae. Dins aquel darrièr s'i tròba son aforisme conegut: « la coneissença es poder ».
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (es)Manson, Stephen F. Historia de las ciencias, Madrid: Alianza Editorial, 2005
- ↑ (en)Bryan Bevan, The Real Francis Bacon, England: Centaur Press, 1960
- ↑ (en)Daphne du Maurier, The Winding Stair, Biography of Bacon 1976.


text:
Atlàs (massís)
Atlàs (cabil: Idurar n leṭles, arabi: جبال الأطلس ) es una cadena de montanhas del nòrd d'Africa que s'espandís sus aperaquí 2 400 km a travèrs Marròc, Argeria, e Tunisia. Lo pic mai naut es Jbel Toubkal, amb un altitud de 4 167 m al sud de Marròc. Lo segond somalh es M'Goun amb 4 071 m. La cadena d'Atlàs dessepara las còstas de la mar Mediterranèa e de l' ocean Atlantic del desèrt de Sahara. La populacion d'aquelas montanhas es mai que mai berbèra en Marròc e cabila en Argeria. Los tèrmes per 'montanha' en berbèr son adrar e adras, que serián a l'origina del toponim.
Las montanhas son devesidas en mai d'una cadenas desseparadas, lo Mejan Atlàs, Naut Atlàs, e Anti-Atlàs. L'Atlàs Telian mai bas corrís prèp de la còsta e l'Atlàs Saharian mai larg s'estend pus al sud per s'acabar dins las montanhas d'Aurès situadas en Argeria e Tunisia. Atlàs constituís una de las divèrsas províncias fisiograficas de la division màger del sistèma alpin african.


text:
Tigre (riu)
Tigre es, amb Eufrates, un dels dos grands rius que limitan Mesopotamia; es lo mai oriental d'ambedós e travèrsa Iraq dempuèi las montanhas d'Anatolia. Lo nom de Tigre ven del persan ancian e significa « lo rapid ». Un autre nom per aquel riu, utilizat als temps dels persans, èra Arvand, qu'a lo meteis sens. Lo nom d'Arvand, en persan modèrne, se referís uèi a la partida bassa de Tigre.
Etimologia[modificar | modificar la font]
Nais dins las montanhas del Taure, a l'èst de Turquia, e s'escor sus 1 900 km cap al sud-èst fins a jónher Eufrates a Al-Qurna, al sud d'Iraq, per anar dins lo golf Persic amb lo nom de Shatt al-Arab. Los afluents principals son Diyala e Zab.
Bagdad, la capitala iraquiana, se tròba sus la riba occidentala de Tigre, alara que la vila portuària de Bassòra es situada de l'autre costat, prèp de la boca, dins la partida nomenada Shatt al-Arab. Dins l'antiquitat, las grandas ciutats mesopotamianas longavan lo riu o pas gaire luènh, e l'aiga de Tigre irrigava la civilizacion sumeriana. Las principalas ciutats èran Niniva, Ctesifont e Seleucia de Tigre, mentre que las aigas de Tigre arribavan a la ciutat de Lagash per un canal bastit cap a 2400 abC. La ciutat natala de Saddam Hussein, Tikrit, tanben tòca lo riu que son nom ne deriva.
Tigre foguèt una importanta via de comunicacion e de transpòrt dins un país fòrça desertic. Fins a Bagdad es navegable pels batèus de pichon galbre, al contrari de l'amont fins a Mossol. Lo transpòrt fluvial perdèt son importància al sègle XX amb l'arribada del camin de fèrre Bassora-Bagdad-Mossol e las carrièras.
I a fòrça presas d'aiga sul riu en Iraq e en Turquia que fornisson l'aiga e asagan las regions aridas e semideserticas non luènh de sa val. Las restancas tanben evitan las inondacions de la partida iraquiana, que abans èran abitualas en causa de la fonda de las nèus de las montanhas turcas vesinas dempuèi abril. Lo restancament recent del riu dins la partida turca foguèt un subjècte de controvèrsia, perque los efèctes sul mitan coma la possibilitat de la reduccion del debit en aval.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ E. Laroche, Glossaire de la langue Hourrite, Paris (1980), p. 55.


text:
Le Tourneur
Le Tourneur es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat es en Bocage virois. Lo sieu bourg es Modèl:A Unitat al nòrd del Bény-Bocage, a Unitat|18|km {{}} al nòrd de Vire, a Unitat|18|km {{}} al sud-es de Torigni-sus-Vire e a Unitat|21|km {{}} al sud-oèst de Villers-Bocage[1].
La commune est en Bocage virois. Son bourg est à 5 km au nord du Bény-Bocage, à 18 km au nord de Vire, à 18 km au sud-est de Torigni-sur-Vire et à 21 km au sud-ouest de Villers-Bocage[2].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Çò Tourneur #Èsser cap de-luòc d'una sergenterie de vint-doas parròquias al Mièja Edat[3].
Le Tourneur fut chef-lieu d'une sergenterie de vingt-deux paroisses au Moyen Âge[4].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Distàncias viàrias los mai cuertas segon Viamichelin.fr
- ↑ Distances routières les plus courtes selon Viamichelin.fr
- ↑ Modèl:Labor
- ↑ (ISBN 978-2-84234-111-4)


text:
Mittelbronn
Mittelbronn es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Existissiá un important talhièr de poteries a l'epòca gallo-romaine.
- Domeni de la distincion de la Pichona-Pèira.
- Amassat a la França en 1661.
- Il existait un important atelier de poteries à l'époque gallo-romaine.
- Domaine de la seigneurie de la Petite-Pierre.
- Réuni à la France en 1661.


text:
Vertige
Lo vertige es un tipe d'estarbordiment que un individú i es psicologicament sensible a una nautor quina que siá. Los simptòmas fan seguida a una disfoncion d'un sistèma vestibular de l'aurelha intèrna[1]. Es sovent associat a de soslèus e als vòmits e mai a de dificultats a tenir depès o marchar.
Tipes[modificar | modificar la font]
Dos tipes de sensacions son abitualament nomenadas vertiges:
- Lo vertige vertadièr, correspondent a la sensacion rotatòria que se pòt acompanhar de signes de la linhada vagala (soslèus, taquicardia, susor freda...) sovent provocada per una percepcion de movement diferenta entre la vision e l'organ vestibular.
- La sensacion vertiginosa, sens sensacion de rotacion, amb nombrosas sindròmes clinicas, sens especificitat neta, que la sincòpa, l'Ipertension arteriala, l'ipotension, la fèbre (e mai).
La sensacion de malaise e d'ànsia sentida pel un subjècte se trobant en nautor es un fenomèn distint nomenat, en medecina, acrofobia.
Fisiopatologia[modificar | modificar la font]
La nocion de vertige es sovent associada a aquela del movement dins l'espaci. L'organ de percepcion d'aqueles movements es lo sistèma vestibular, situat dins l'aurelha intèrna. Aquel darrièr percep un movement qu'es pus sovent tanben percebut pels uèlhs, e mai s'aquel movement se pòsca sentir coma desagradable (per exemple, dins de montanhas russas), es pas en conflicte amb l'informacion venent de la via visuala.
Lo vertige ven, mai sovent, del desacòrd entre lo movement vist e lo movement percebut per l'aurelha intèrna. Se l'aurelha intèrna percep un movement non repercutit per la vision, alara, la sensacion vertiginosa se produtz, amb son cortègi de soslèus.
Pel vertige vertadièr, n'existisson dos tipes:
- Lo vertige fisiologic, ont la sensacion desagradabla es provocada per la confrontacion del duo vision/vestibul amb una situacion/conformacion inabituala. Lo vertige del naut de l'escala es de classificar dins aquela categoria.
- Le vertige patologic, provocat per una patologia de percepcion vestibulara o visuala, o tot lo mens per una diferéncia entre las doas percepcions. L'anomalia de percepcion, que siá visuala o vestibulara, se pòt produire dins la percepcion coma dins la transmission neurologica d'un messatge, coma fin finala dins le tractament de l'informacion al nivèl dels cortèxes visuals e vestibulars, o encara dins son interrelacion.


text:
Enric Martin (pintre)
Enric Martin (Tolosa, 5 d'agost de 1860 - La Bastida del Vèrn, Carcin, 12 de novembre de 1943) foguèt un pintre occitan.
Biografia[modificar | modificar la font]
Martin efectuèt son aprendissatge e l’Escòla de las bèlas arts de sa vila mairala de 1877 a 1879, dins lo talhièr de Jules Garipuy. Amb una borsa municipala, anèt a París ont venguèt lo discípol de Jean-Paul Laurens. Foguèt lo mèstre e collaborator de Henri Doucet. En 1885, percorriguèt Itàlia e i estudièt los primitius en companhiá d’Edmond Aman-Jean e d'Ernest Laurent.
Aquel viatge marquèt un cambiament dins son art per s'orientar cap a une inspiracion poetica. Sa tecnica s’alunha dels modèls academics, al profèit d’un divisionisme original que revèla l’influéncia dels neoimpressionistas mas d’un biais pus espontanèu que teorizat: de tòcas cortas, separadas e parallèlas i construson las formas e la lutz, dins un cromatisme idealizat e capable de provocar lo sòmi.
Lector de Poe, de Dante, de Byron, de Baudelaire e de Verlaine, Enric Martin expausa d'òbras de tèmas simbolistas, coma Cadun sa quimèra de 1891 o Cap a l’abisme de 1897 ; e de païsatges nebloses poblats de figuras melancolicas e intemporalas, encara que jamai haguèt recors a la morbiditat e a las pulsions refrenadas de qualques des simbolistas.
Participèt, en 1892, als salons de la Rose-Croix de Joséphin Péladan. Foguèt un dels artistas favorits de la IIIa Republica, ornant lo Capitòli de Tolosa (que sa sala centrala pòrta son nom) amb sas amics artistas Paul Pujol, Joan Andreu Rixens o Paul Gervais, la Sorbona en 1908, l’Ostal de vila de París, un cabinet del Palais de l'Elisèu en 1908, le Conselh d’Estat en 1914-1922, l'ostal del Vn arrondiment en 1935.
Enric Martin, tot en s’alunhanèt dels tèmas simbolistas, demorèt totjorn dins la poesia misteriosa de las actituds, l’atmosfèra secrèta e difusa dels païsatges e coma una espiritalizacion de las formes banhadas per la serenitat de las figuras tradicionalas, de l’allegoria. Sa natura prigonda lo mena cap a una expression pacificada d’un monde idealizat dins un puntilhisme de tòcas largas[1][2].
Installèt son talhièr a La Bastida del Vèrn en Carcin, ont moriguèt.
En 1896, recebèt la Crotz de la Legion d'Onor e, en 1914, foguèt nomenat Comandaire. Foguèt elegit, lo 24 novembre de 1917, membre titular de l'Acadèmia de las Bèlas Arts (seccion de pintura), al sèti de Gabriel Ferrier.
Lo Musèu de Caors presenta fòrça òbras del pintre e de fòrça exposidions se debanan dins le monde entièr coma al Japon ont lo pintre es plan presat.
Las parets d'un grand escalièr de la prefectura d'Òlt, a Caors, son ornats de sas pinturas que lo tèma es lo trabalh dels camps e las vendémias en Carcin.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr) de l’impressionnisme à l’art moderne : la Belle-Époque par Jean-Jacques Lévêque, ACR éditions
- ↑ (fr) Les Peintres de l’âme, le Symbolisme idéaliste en France par Jean-David Jumeau-Lafond, catalogue de l’exposition au musée d’Ixelles en 1999.
(fr) Nòta sus la vida e las òbras d'Enric Martin (1860-1943) per Gustave Louis Jaulmes, Institut de França, 1946-37


text:
Ganesha
Ganecha (sanscrit : गणेश ; tanben conegut com Ganapati -sancrit : गणपति - o Vinaika - sancrit : विनायक) qu'ei un deu màgers dius Indians, venerat universaument peus indó e mei enlà per cèrtes jaisnistas e bodistas (e, mei enlà d'Índia, en Indonesia, Tailàndia e Cambòtja.
Qu'ei mitologicament lo hilh de la divessa Parvati (tanben aperada Kali) e de Shiva. Qu'ei representat dab un còs d'òmi ventrut e un cap d'elefant qui'u manca ua defensa. Que'u representan tanben montat sus un arrat.
Qu'ei lo diu de l'astre, deus començaments e de las letras. Que's cred que pòt escobar los obstacles mes que'n pòt tanben apitar en contra deus qui non l'aunoran pas com cau.
Lo son culte qu'apareish plan constituit e identificat de cap aus sègles IV e V, durant l'Empèri Gupta (l'"Etat d'Aur" de la civilizacion classica índi). La sècta Ganapatya que venera Ganesha com lo diu màger. Lo son temple màger qu'ei lo Shri Moreshwar Mandir (o Temple de Ganesha a Morgaon) dens lo Disctricte de Pune, en Índia.
Legendas[modificar | modificar la font]
De las divèrsas legendas contadas sus aqueth diu que podem mentàver las istòrias seguentas:
- Ganesha que ho creat per la Divessa Parvati quan Shiva èra absent. Parvati que domandè au son hilh de non pas deishar passar degun mentre que's banhava e per'mor d'aquò, Ganesha non deishè pas passar Shiva qui tornava. Esmalit, Shiva, qui non coneishèva pas ad aqueth mainatge, que l'escapcè còp sec en tot mandar lo son cap tan luenh que degun no'u podó pas jamei tornar trobar. Quan Shiva e vedó la tristessa e la colèra de Parvati, qu'aprometè de devarar sus tèrra e de's préner entau mainatge lo cap deu prumèr èste viu qui trobère. Que ho un elefant.
- Lo cap de Ganesha n'a pas qu'ua sola defensa. Que contan qu'ei per'mor que la se copè eth medish entà ne har un calam per escríver lo Mahabharata.
- Ganesha qu'aima hèra minjar e mei que mei las sucrarias. Un còp que s'èra hartat d'ofrendas qui l'avèvan hèitas e que se'n tornava sus l'esquia deu son arrat, ua sèrp qu'esparvolè la montura e lo diu que cadó en tot s'aubrir lo vente en en hasent càder las soa entralhas. Ganesha, que's prenó la sèrp entà se'n har ua cinta e que tornè pujar suu son arrat. Mes la lua que's trufè e, furiós, que's trenquè ua defensa entà la se lançar (auta version de l'origina de la soa defensa copada) en la maudisent. Repentida, la lua que li domandè perdon e, com ua malediccion no's pòt pas avalir mes sonque aleugerir, Ganeisha que la condemnè a créisher e a mermar e que maudigó los son devòts qui l'espièren durant lo Ganesh Chaturthi (los 10 dias de hèsta en aunor de Ganesha).


text:
Camèl
Los camèls son d'animals ongulats nadius de las zònas secas e deserticas d'Asia. Lo nom camèl proven de l'ebrieu gamal, que significa "tornar", vist que l'animal fa çò que son mèstre li demanda. Existisson doas espècias, que totas doas apartenon a la familha dels Camelids:
- Lo camèl bactrian (Camelus bactrianus)
- Lo dromedari o camèl arabic (Camelus dromedarius)
Ambdoas espècias son de rumigaires sens banas, amb de narras situadas oblicament, lo morre superior devesit, mobil, desseparat e extensible.
Lo camèl bactrian se destria dels autres qu'a doas gibas. Es originari de l'Asia Centrala e es una espècia a mand de desaparéisser.
Lo camèl foguèt emplegat a l'origina coma animal de transpòrt de bens.
Lo camèl coma font d'alimentacion[modificar | modificar la font]
Lo camèl es una font d'aliments indispensabla dins las tribus nomadas del desèrt. Lo lach que produsisson las femèlas es un aliment vital qu'es complet e ric en vitaminas, minerals, proteïnas e immunoglobulinas. Ten mens de grais e de colesteròl que lo lach de vaca. La carn del camèl, paura en grais, es encara un element primordial d'alimentacion dins divèrses païses orientals coma per exemple en Somalia, Egipte, Arabia Saudita, Libia demest d'autres.
Lo Camèl de Besièrs[modificar | modificar la font]
Aquesta bèstia es l'animal totemic de la ciutat de Besièrs. Sa celebracion, que se fa lo 28 d'abrial, es ligada a la legenda de Sant Afrodisi que se ditz que se n'anèt d'Egipte e arribèt a Besièrs sus un camèl. Las ceremonias medievalas siaguèron probablament abolidas per la glèisa mas existisson d'atestacions que l'animal totemic existissiá en 1632. Al sègle seguent, en 1793, siaguèt cremat sus la plaça de la Ciutadèla. Qualques ans pus tard, siaguèt reconstruït tornar per èsser destruit un còp mai en 1830. Aprèp èsser estat cremat en 1848 la bèstia siaguèt reviscolada en 1895.
Lo Camèl es menat per un personatge central, lo Papari qu'es acompanhat d'un grop de joves desguisats en sauvatges. Sus l'animal se pòt legir l'inscripcion : Sèm fòrça e sas maissas enòrmas qu'an per tòca d'espaurugar las gents e subretot los enfants recebèron l'escais de nhica-nhaca.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- L'emplec dels camèls dins la polícia d'Africa del Sud
- Centre de Recèrcas Nacional sul Camèl a Bikaner (Rajasthan), India
- The Daily Grind: Two Camels At Work - Vidèo d'unes camèls que premsan d'òli d'oliva e copan d'èrba a Djerba, Tunisia
- Los camèls de A a Z


text:
847
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 847 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Mòrt dau califa Al-Watiq lo 10 d'aost. Son fraire Al-Mutawakkil li succediguèt. Son rèine èra estat marcat per lei trèbols intèrnes liats a l'oposicion entre lei soudats turcs que compausavan d'ara endavant l'elèit de l'armada e lei populacions aràbias de Siria e d'Egipte. Lo califa novèu ordonèt una purga còntra lei foncionaris que li èran estats ostils dins lo corrent dau rèine precedent.
Dins la Peninsula Aràbia, la campanha dau generau turc Bugha al-Kabir còntra la tribü dei Banu Numayr s'acabèt per una victòria lo 4 de febrier après una batalha malaisada.


text:
Archonta
Taxon apartenent als preptoterians, las arcontes o Archonta (del grèc ancian ἄpxovteς / árkhontes, de ἄpxw / árkhô, « comandar, èsser lo cap ») se caracterizan per un penís pendent. Aqueste taxon, considerat coma Modèl:B superòrdre dins cèrtas classificacions, compren los òrdres seguents :
- Primats
- Plesiadapiformes † — los arcontes pròches dels primats
- Scandentia — los topaïs e ptilocèrque
- Dermoptera — los colugos
- Chiroptera — las ratapenadas
† : atudat
Las analisis geneticas suggerisson que las ratapenadas son pas tant pròchas dels autres gropes qu'èra envisatjat de per abans. Es atal qu'una categoria exclusent las ratapenadas, Euarchonta, es estada prepausada.


text:
Isturits
Isturits (Izturitze en basco, Isturits en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra.
Lo gentilici qu'ei izturiztar.
L'arriu d'Arberoa a mei deus sons afluents los arrivets d'Altzerreka, d'Othalatze e de Hegia que traucan la comuna. Qu'ei tanben adaigada per l'arrivet de Karabindegi[1], afluent de Lihurri.
Somari
Comunas tòcatocantas[modificar | modificar la font]
- Aiherra au nòrd-oèst
- Oreguer a l'èst
- Sent Estève e Sent Martin d'Arberoa au sud
.
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
De véder[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Carabindeguy au sègle XVIIIau, in Las Assembladas Popularas deu Reiaume de la Baisha Navarra a Isturits en 1779 e 1782


text:
Còrdas
Còrdas[1][2] ( Cordes-sur-Ciel en francés) es una comuna lengadociana en País d'Albi situada dins lo departament de Tarn e la region de Miègjorn-Pirenèus).
Ten son nom de Còrdoa, en Espanha. La forma anciana del nom de la vila èra Còrdoas, qu'es utilizat suls panèls de dintrada de la vila. En francés, se disiá Cordes e, dempuèi 1973, se sona Cordes-sur-Ciel.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Còrdas es situada dins lo nòrd-oèst del departament de Tarn, dins la val de Ceron. La comuna es sus la RN122 e sus la riba esquèrra de Ceron, un afluent d'Avairon, a 1 h 15 per la rota, de Tolosa.
Istòria[modificar | modificar la font]
La bastida de Còrdas, plaça fòrta nòrd del comtat de Tolosa, foguèt bastida entre 1222 e 1229 sus la demanda de Ramon VII de Tolosa per amassar las populacions escampilhadas, caçadas mai que mai del castelar de Sant Marcèl brutlat per las tropas de Simon IV de Montfòrt en 1215, pendent de la primièra crosada francesa contra los albigeses[3]. Pendent la segonda crosada, la magnificéncia e la soliditat de las muralhas de Còrdas faguèron renonciar Humbert de Beaujeu de la prene.
Segon lo Tractat de París (1229), Joana, filha unica de Ramon VII de Tolosa, maridèt en 1241 Anfós II de França, comte de Peitieus, fraire del rei Loís IX de França (Sant Loís). Lo comtat de Tolosa, fins alara autonòm, serià ligat a la Corona de França a la mòrt d’Anfós II e de Joana en 1271. Pas jamai presa, Còrdas venguèt atal tèrra francesa en 1370. Una carta foguèt balhada als Cordeses lor autrejant de bastir los ostals aparats per des barris. Atal foguèron bastidas qualques magnifics ostals entre la fin del sègle XIII e la mitat del sègle XIV, que las faciadas demòran malgrat lo temps. L’arquitectonica de la bastida, dins un pur estíl gotic, li valguèt l'escais de « Ciutat de las Cent Ogivas ». Son edat d'aur va del sègle XIVe al sègle XVI amb un maximum de 6 000 abitants. Son economia èra basada sul comèrci e lo teissatge.
Còrdas, fidèla a « la Glèisa de Dieu » ben aprèp lo lenhièr de Montsegur en 1244, resistiguèt a l’Inquisicion fins a 1312, data de sa somession oficiala a la Glèisa Catolica Romana. Las Guèrras de religions de la fin del sègle XVI provoquèron pauc de damatge a Còrdas.
Prosper Mérimée, alara encargat per Napoleon III per far un inventàri del patrimòmi arquitectural francés, la visitèt. La cuitat se reviscolèt a partir de la mitat del sègle XXe, quand los artistas la tornèron descobrir.
Albert Camus aprèp l'aver visitada dins los ans 1950, diguèt « A Còrdas, tot es bèl, quitament lo languiment ».
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
L'economia de la comuna es ligada al torisme e als artistas que son installats dins los ostalss du vilatge.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Lo vilatge es enrodat de quatre muralhas e de pòrtas coma aquela dels Olmats, aquela de Joana o aquela del Relòtge.
- Pòtz del mercat cobèrt qu'es prigond de mai de 100 mètres (113,47 mètres).
- L'ostal del Grand Venaire, grand bastit de grès amb la faciada de tres estatges. Es la faciada pus escultada du vilatge. Es uèi lo sèti de l'ostal de vila.
- La glèisa de Sant Miquèl, d'estil gotic miègjornal, data subretot del sègle XIII, modificada al sègle XV. Lo campanar es del sègle XIV. L'interior es pintat a fresca d'inspiracion renaissença realizadas pel pintre Gayral de 1841 a 1844 e decorada de quadres de la meteissa epòca.
- Lo luòc del « pè naut » situat prèp del vilatge que dona un punt de vista sus la bastida.
Cultura[modificar | modificar la font]
- A Còrdas i a un musèu desacotumat e unic al monde: lo musèu del sucre e del chocolat. Es constituit d'una centena de pèças d'Art realizadas solament amb de Sucre sus de tèmas coma l'Edat Mejana, la mitologia, las flors, la natura, las tecnologias o los contes e legendas.
- Lo Musèu Charles Portal istòria e arquitectura es installat a la pòrta dels Olmats, bastiment medieval (monument istoric), tipic de la construccion militara de Còrdas.
- L'ostal del Grand Falconièr (Monument Istoric) abriga lo Musèu d'Art Modèrne e Contemporanèu, òbras d’Yves Brayer (1907-1990), un dels mai importants pintres figuratius del sègle XX. òbras de Picasso, Miró, Léger, Klee, Magnelli, Prévert, Arman, Appel, Kijno, Fromanger, Christo... Gaireben totas las òbras de Maurice Baskine, òbras de Aline Gagnaire (1922-1997).
Personas ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- Yves Brayer (1907-1990): pintre francés
- Francis Meunier (1924-1995): pintre francés ; membre del grop surrealista
- Charles Portal: archivista departamental
- Paul Quilès: òme politic francés (PS)
- Yves Thuriès: mèstre cosinièr e pastissièr francés
- Ligne indentée
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ (fr)Henri Bru, Albi, Cordes-sur-Ciel, le pays des bastides et des acropoles, p.78
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (oc)Daniel Loddo, Entre Cordas e Gresinha, CORDAE / La Talvera, 1997.
- (fr)Henri Bru, Albi, Cordes-sur-Ciel, le pays des bastides et des acropoles, Éditions Grand Sud, décembre 2005, ISBN 2-908778-48-3}}.
- (fr)Julie Conton et Gérard Conton, Le Zodiaque de Cordes-sur-Ciel, clés symboliques d'une bastide cathare du XIIIème siècle, éditions Mémoires du Monde, 2008 (édition revue et augmentée), ISBN 978-2-9532372-0-7.
- (fr)Charles Portal, Histoire de la Ville de Cordes, Privat, 1984.
- (fr)Simone Jacquemard, La Fête en éclats, Seuil, 1985.
- (fr)Simone Jacquemard, Le Funambule, Seuil, 1981.
- (fr)Jean-Gabriel Jonin, Cordes-sur-Ciel, la Cité cathare, éditions de Mordagne, 1992.
- (fr)Jean-Gabriel Jonin, Cordes-sur-Ciel, la Cité philosophale, éditions de Mordagne, 1993.
- (fr)(fr)Jeanne Ramel-Cals, Légendaire de Cordes-sur-Ciel, Fayard, 1947.
- (fr)Claire Targuebayre, Cordes en Albigeois, préfacé par Albert Camus, 1950.
- Òbras collectiva
- (oc)Daniel Loddo, Entre Cordas e Gresinha, CORDAE / La Talvera, 1997.Templiers : les yeux du Baphomet, collectif de 19 auteurs, Rafael de Surtis/ Editinter, 2004.
- (fr)Ils ont écrit Cordes..., catalogue de l'exposition, Jean-Gabriel Jonin, OMT, 2004. Cet ouvrage recense tous les auteurs qui ont écrit sur Cordes. On y trouve notamment, en plus des auteurs cités dans la bibliographie ci-dessus : Albert Camus, Jean Giono, Violette Leduc, Hector Malot, Prosper Mérimée, Laurence d'Arabie...


text:
Jarosław Dąbrowski
Jarosław Dąbrowski (Jytomyr, (Polonha), 12 de julhet de 1836 – 23 de mai de 1871, París) foguèt un oficier polonés e una personalitat de la Comuna de París de 1871.
Nat en 1836 dins una familha nòbla de Jytomyr, foguèt mandat en 1845 dins lo còrs d'entraïnament deis oficiers de Brest-Litovsk puei en 1853 dins lo còrs de Sant Petersborg. En 1855, intrèt dins l'armada russa e participèt a una campanha en Chechenia. Foguèt decorat e de 1859 a 1861, estudièt a l'acadèmia de l'estat major generau de Sant Petersborg. Venguèt capitani e foguèt afectat dins la 6a division a Varsòvia. Venguèt rapidament un cap dau movement revolucionari Tèrra e Libertat. Participèt donc a l'organizacion de l'insurreccion polonesa de 1863. Pasmens, denonciat, foguèt arrestat lo 14 d'aost de 1862 e deportat en Siberia.
En 1865, s'escapèt e s'exilièt en França. En 1871, èra membre de la XIa Legion de la Gàrdia Nacionala de París. Après la desfacha dei Comunards durant lo 3 d'abriu de 1871, lo comandant de l'armada federada Gustave Paul Cluseret nomèt de militars ancians ai pòstes importants. Dąbrowski, apelat Iaroslaw Dombrowski per lei Parisencs, venguèt donc comandant dau frònt de Neuilly. Ambé 4000 soudats, resistiguèt au Ier còrs (24 000 combatents) e a una partida dau Ven (15 000 combatents) dau 7 d'abriu au 21 de mai de 1871. Durant la nuech dau 21 au 22 de mai, assaièt d'empachar l'armada versalhesa d'intrar dins la capitala e finalament, foguèt tuat lo 23 dins la carriera Myrrha. En despiech de sa situacion malaisada, la Comuna organizèt una ceremònia per son enterrament dins lo cementèri dau Père-Lachaise.
Durant la guèrra civila en Espanha (1936-1939), lo batalhon dei volontaris polonés puei la XIIIa bregada internacionala portèron son nom. En Polonha, l'Acadèmia Militara Tecnica de Varsòvia es egalament apelada en son onor e son retrach ornèt lei bilhetas de 200 zlotys.


text:
Suèz (vila)
Suèz (السويس as-Suways en arabi) es un pòrt d'Egipte, situat a l'embocadura del canal de Suèz sus la mar Roja. La populacion es de prèp de 500 000 abitants[1].
La vila foguèt completament destruida e desertada aprèp la guèrra dels Sièis Jorns en 1967. E tornèt èsser bastida aprèp que se tornèt dubrir lo canal de Suèz en 1975 qu'es lo ligam entre la mar Roja e la mar Mediterranèa.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 326 820 abitants al recensament de 1986, 417 610 abitants al recensament de 1996, 506 315 abitants per 2007.


text:
Lei Mès
Lei Mès (Les Mées en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a situat a unitat|410|m}} d'altitud[1]. La municipalitat a traversat per la Durance.
Le village est situé à 410 m d’altitude[1]. La commune est traversée par la Durance.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Michel de la Tor, Alpes-de-Anautita-Provence : lo guida complet dels 200 comunas, París, Deslogis-Lacoste, còl. « Vilas e de pòbles de França », 1989, Connectat, 72 pàg. (Pas-paginé) (ISBN 2-7399-5004-7)


text:
Beillé
Beillé es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarthe e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Pendent la Segonda Guèrra mondiala, un American #bombardar la estacion de Beillé aital coma dels ostals a las alentours. En direccion de l'estacion, se dirigissiá un tren en transportant de las armas alemandas. Un ostal situat a costat de l'estacion possedís encara impactes d'aquel bombardement.
Divèrses ans mai tard, lo cònsol, André Thomas #convidar lo pilòt d'aquel avion en la municipalitat per una commémoration.
Pendant la Seconde Guerre mondiale, un Américain bombarda la gare de Beillé ainsi que des maisons aux alentours. En direction de la gare, se dirigeait un train transportant des armes allemandes. Une maison située à côté de la gare possède encore des impacts de ce bombardement.
Plusieurs années plus tard, le maire, André Thomas invita le pilote de cet avion dans la commune pour une commémoration.


text:
Mòde menor
Lo mòde menor en solfegi qu'ei, amassa dab lo mòde major, un deus dus mòdes mei emplegats dens la musica occidentau. Qu'ei reputat seriós e/o triste. Lo mòde menor qu'ei simbolizat per la letra m minuscula (mentre qui la M majuscula e simboliza lo mòde major).
Qu'ei basat suu mòde dorian de l'antica grècia, çò qui vòu díser qu'ostendeish los intervaus seguents dens ua escala musicau : T-M-T-T-M-T-T (on T b'ei un ton e M e miei ton).
Cada signatura a la clau que pòt correspóner sia a ua gama majora sia a ua gama menora. Ua gama menora dab la medisha signatura (qu'ei a díser dab lo medish nombre de bemòls o de dièsis) d'ua gama majora qu'ei aperada sa relativa menora e vice versa.
La dominanta d'ua gama majora (qu'ei a díser la purmèra nòtas d'ua gama) que tròba tres miei tons au dessús de la dominanta de la soa gama relativa menora. Per exemple, la gama de Do M qu'a per relativa menora la gama de La m puish qu'en bèth baishar d etres miei tons en devath deu Do òm troba lo La.


text:
Malling
Malling es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Malling Es un pichon vilatge situat sus la Moselle, dins lo « país de las tres frontièras », del fach de la proximitat de las frontièras amb l'Alemanda e lo Luxemborg (a qualques quilomètres solament).
Malling est un petit village situé sur la Moselle, dans le « pays des trois frontières », du fait de la proximité des frontières avec l'Allemagne et le Luxembourg (à quelques kilomètres seulement).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- En dependent de la prévôté de Sierck.
- Cedit a la França en 1661.
- La municipalitat de Hettange-Pichona i aguèt ligat a Malling en 1811.
- Dépendant de la prévôté de Sierck.
- Cédé à la France en 1661.
- La commune de Hettange-Petite fut rattaché à Malling en 1811.


text:
Puègcèlsi
Puègcèlsi[1][2] (Puycelsi en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge es quilhat sus un puèg rocassut que domina de 150 m la val de Vera, prèp de la selva de Gresinha.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom ven del celtic « Celto Dun », Fortalesa de fusta; que los romans transformèron en « Podium Celsium », terren plan naut.
La vila foguèt fondada al sègle X pels monges benedictins de l'abadiá d'Orlhac, prèp d'un ancian site preïstoric.
Luòc cobejat, sofriguèt de sètges, coma aquel de Simon IV de Montfòrt pendent la Crosada dels Albigeses (1211-1213). Lo castèl foguèt desmontat seguent lo Tractat de Meaux-París lo 12 d'abril de 1229.
Tanben foguèt assetjada per la Crosada dels pastorèls en 1320 e los Angleses en 1386 (Guèrra de Cent Ans). Jamai foguèt presa per fòrça.
Lo vilatge èra prospèr fins a 1830 amb prèp de 2000 abitants e gaireben abandonat dins los ans 1950. Foguèt restaurat per de residéncias segondàrias.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Barris del sègle XIV. La pòrta de l'Eiriç amb un doble sistèma de defensa prèp la torre de la preson. Lo tot tresplomba las liças.
- Capèla de Sant Ròc 1703
- Castèl dels capitans governadors, sègle XV
- Capèla de Sant Jaume dicha « dels templièrs »
- Ostals dels sègles XV e XVI que l'ostal de vila
- Glèisa de Sant Cornelha dels sègles XIV e XV amb mòbles classats.
- Al pè del vilatge, vergièr conservatòri regional creat per contribuir a salvar d'espècias d'arbres fruitièrs tradicionalas e menaçadas.
- Sabonariá a la capèla de Sant Ròc: sabon natural e BIO
Personas ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- Reno e Mélaka, dessenhaires e escrivans de bendas dessenhadas [3]
- Anne Duguël (Gudule), escrivana.
- Olivier Ka, escrivan e escenarista de bendas dessenhadas.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ LES REPENTIS - Melakarnets
- fonts
- Senhal explicatiu sus la plaça del vilatge
- site de la vila


text:
Sètge de La Vaur
Lo sètge de La Vaur es una operacion militara de Simon de Montfòrt dins l'encastre de las seunas campanhas per tòca de conquerir lo Comtat de Tolosa.
Somari
Las rasons del sètge[modificar | modificar la font]
La Vaur es una ciutat qu'aparteniá als Trencavels. En 1181, lo papa Alexandre III aviá confiat a Ennric de Marsiac, abat de Claravals e cardinal d’Albano de combatre lo catarisme amb l'ajuda del comte Ramon IV de Tolosa. La ciutat de La Vaur, ja coneguda per aparar de catars, foguèt ja assetjada e Adelaïda de Tolosa, femme de Rogièr II Trencavel, aviá acabat per dubrir las pòrtas e lor liurar dos evesques catars que s’i èran réfugiats. Aqueles darièrs avián abjurat, e lo cardinal d’Albano se ne tornèt satisfach, sens pensar que l’eretgia tornariá de mai. Enseguida, la vila passèt jol contraròtle dels comtes de Tolosa, e èra menada en 1211 per una veusa, Guirauda de Laurac, o la Dama Guirauda. La vila èra venguda un centre catar important.
A l'ora, Simon IV de Montfòrt acabava la conquèsta dels vicomtats Trencavel, de Menèrba, Tèrmes e Cabaret. Sosquèt alara a atacar la comtat de Tolosa. De mai, un dels senhors occitans que li aviá fa omenatge, Aimeric de Montreal, fraire de Guirauda, s'èra revoltat e refugiat a La Vaur.
Simon de Montfòrt dispausava de las forças de Pierre II de la Chapelle, evèsque París, e d'Enguerrand III de Coucy, qu'èran vengut participar a la crosada.
Lo sètge[modificar | modificar la font]
Simon de Montfòrt atenguèt la vila amb la seuna armada a la fin del mes de març de 1211, mas l'efectiu pichon de la seuna armada li permèt pas de l’encerclar tota. Sol un costat foguèt vertadièrament atacat. Guirauda de Laurac demandèt ajuda al seu sobeiran, lo comte Ramon VI de Tolosa, qu'envièt Raimond de Ricaud, lo seu senescal, amb qualques cavalièrs e de fantassins. Puèi demandèt l'ajuda de la seuna armada, mas sens explicacion demorèt a l'espèra dels eveniments, alara qu’auriá podut véncer aisidament Simon de Montfòrt se l’aviá atacat pendent lo sètge.
Aquel comportament se poiriá explicar expliqué perque saviá que benlèu auriá pas podut comptar sus totes lo seus subjètes. En efècte, aprèp los presics de Folquet de Marselha, evesque de Tolosa, una confrariá s’èra creda a Tolosa, la « confrairiá blaca ». Aquela confrairia envièt una armada de cinc mila òmes per ajudar Simon de Montfòrt, que podèt atal completar lo sètge. Una nòva marrida li parven pauc aprèp. Una armada de pelegrins alemands e frisons, que veniá per el, foguèt atacada per Raimon Rogièr, comte de Fois, e Guiraud de Pepius a la batalha de Montjuèi e tota anientada.
Dins aquel temps, La Vaur teniá, e dispausava de pron de manjar e d'aiga. Los abitants comptèron sus una autra intervencion del comte de Fois, mas aquel derièr se tornèt dins la seuna comtat, n’avent pas los mejans necessaris per atacar lo camp dels crosats. Montfòrt faguèt bastir una passatge per aténher los barris e los sapar. L’operacion se faguèt pas sens dificultats; los abitants cavèron de contrasapas. Fin finala un talh se faguèt pel barri e permet als soldats de Simon de Montfòrt de penetrar la vila lo 3 de mai de 1211. Submergits pel nombre, Aimeric de Montreal, Raimon de Ricaud e lors soldats foguèron capturats.
Consequéncia[modificar | modificar la font]
Coma la plaça foguèt presa d’assalt, lo sòrt dels defensaires e de la populacion èra al bon voler del vencaire, dins lo cas a Simon de Montfort. Amb la garnison, formèt dos grops: d’un costat Aimerci de Montreal e los faidits, al nombre de quatre vints, de l’autre Ramon de Ricaud, los soldats enviats de Tolosa e los soldats de La Vaur. Los primièrs avián pel passat fach aleujança a Simon de Montfort e aviá reniat la lor paraule rejonhent La Vaur e la defendent contre Montfort. Per aquel darrièr, èra un acte de felonia qu’ordonèt de punir par la mòrt e mai amb crueldat, per qu'ordonèt als seus soldats de los sagatar. Los defensaires venguts de Tolosa avián sonque obeit a lor senhor, lo comte Raimon, e podavan pas èsser accusats de felonia: venguèron presonièr de guèrra a Carcassona. La cas de Dama Guirauda foguèt diferent: vassala de Raimon VI, auriá degut seguir l'astre de Raimon de Ricaud e dels seus soldats, mas foguèt considerada coma eretica, liurada als soldats, linchada, jetada dins un pòtz e tuada de peiras jetas dedins.
Aquel sèti dubriguèt la conquèsta de la comtat de Tolosa. La crueltat e la duretat que Simon de Montfort monstrèt provoquèt la terror sus la comtat e facilitèt las conquèstas. Lo comte Raimon VI de Tolosa montrèt sa tròp granda prudéncia en n’atacant pas lo camp dels crosats. D’un costat decebèt los senhors occitans, d’un autre manquèt una occasion de portar un grèu tust als crosats.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Dominique Paladilhe, Simon de Montfort, ed: Librairie Académique Perrin, 1988 (nòva ed. 1997), 324 p. (ISBN 2262012911), p. 141-147
- Georges Bordonove, La Tragédie Cathare, París, Pygmalion – Gérard Watelet, col. « Les Grandes Heures de l’Histoire de France », 1991, 462 p. (ISBN 2857043597), p. 207-212
- Michel Roquebert, "L'Epopée cathare", Tome I, L'Invasion (1198-1212) (París, Perrin col. Tempus, 2006) p. 538-560.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
>


text:
Draghixa Laurent
Draghixa Laurent, mei coneishuda com Draghixa -pseudonims de Drajica Jovanović- qu'ei ua anciana actora de cinèma pornografic francesa.
Qu'ei neishuda lo 3 de junh 1973 a Split en Croàcia.
La soa carrièra que comencè en 1993 dens ua produccion de Marc Dorcel, Offertes à tout n° 3 e qu'estó remarcada de tira peu public. En 1995, que partí taus Estats Units on tribalhè pendent quauques mes. En 1995, que recebó lo Hot d'Or de la miélher actora per la soa interpretacion dens Le Parfum de Mathilde. Que deishè de rodar quauques mes apuish.
Segon ua informacion apareishuda sus divèrs sites Web, a l'òra d'ara que hè la DJ dens ua discotèca de París.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- (fr)(en) Draghixa sus l'Internet Movie Database


text:
Alteracion (solfegi)
En solfegi, ua alteracion qu'ei ua modification de la hautor d'ua nòta (dit d'ua aute biais ua alteracion que hè vàder la nòta mei aguda o mei grava).
Be i a 3 alteracions principaus :
- la dièsi : () que hè pujar la nòta d'un miei ton
- Lo bemòl : () qu'abaisha la nòta d'un miei ton
- Lo becaire : () que torna a la nòta alterada per ua dièsi o un bemòl la soa valor naturau.
Suu pentagrama l'alteracion qu'ei marcada abans la nòta (mes mentavuda abans a l'orau ; per exemple, òmparla d'un La dièsi o d'i Si bemòl).
Las alteracions que pòden estar doblas : un doble bemòl () que baisharà logicament la nòta d'un ton mentre qu'ua dièsi dobla ( o ) que la harà pujar d'un ton.
Las alteracions que pòden estar mentavudas sus la clau (dens l'òrdi segnet entà las dièsis : Fa, Do, Sol, Re, La, Mi, Si, e, entaus bemòls : Si, Mi, La, Re, Sol, Si, Mi) e aplicà's sus totas la aparicion de la nòtas alteradas dens la particion sancèra (au mens d'i hicar un becaire de segur), o estar accidentaus ; ua alteracion accidentas qu'ei marcada davant ua nòta e que s'aplica pas sonque sus ua mesura (dab ua sola exepcion totun : ua medisha nòta legato ligada enter duas mesuras que conserva l'alteracion dinc au cap deu son legato).


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Le Vey es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
La municipalitat a situat sul marge nòrd del Adorna en cara de Clécy.
La commune est située sur la rive nord de l'Orne en face de Clécy.
Le Vey
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée


text:
Guillaume Du Fay
Guillaume du Fay (lo 5 d'agost de 1397 - lo 27 de noveme de 1474 ; de prononciar [dyˈfaj]) que ho un compositor de l'escòla flamenca de la fin de l'Etat Mejana, lo de màger influéncia de la purmèra meitat deu sègle XV.
Vadut en Flandra, que ho ligat dab Cambrai e la soa catedrau on hore sepelit. Semble qu'aja viatjat en Italia e que sia estat au servici deu duc de Savoia.
Qu'ei l'autor d'òbras secularas dens los genres de la soa epòca (cants, motets, imnes, antifònes) e de messas ; dens aqueste genre la mei famosa qu'ei la soa messa qui lo son cantus firmus b'ei basat sus ua cançon hèra populara d'aquesta epòca : L'homme armé.


text:
Colonia e Dominion de Virgínia
Los Colonia e Dominion de Virgínia (Colony of Virginia o Virginia Colony o Dominion and Colony of Virginia) èra partida de las Colonias Mejanas èra una colonia britanica d'America del Nòrd qu'existissiá del sègle XVI fins a la Revolucion americana. La Colonia de Virgínia foguèt atal nomenada en oneur de la reina Elisabeta I d'Anglatèrra, escaissada « La Reina Verge » (virgin en anglés) que jamai se maridèt. Aprèp la Primièra revolucion anglesa (mitat del sègle XVII) la Colonia de Virgínia foguèt escissada The Old Dominion (« lo dominion ancian») pel rei Carles II a causa de l'aprenta leialtat a la corona. Aprèp son indepéndancia del Reialme de Grand Bretanha, la partida sud-èst de la Colonia de Virgínia venguèt lo Commonwealth de Virgínia, escaissat oficialament Old Dominion. Èra una de las Tretze Colonias britanicas de l'America del Nòrd que se rebellèron contra lo govèrn britanic en 1775 e que proclamèron lor independéncia creant alara los Estats Units d'America. Aprèp la formacion dels Estats Units d'America, lo territòri de la Colonia de Virgínia donèt naissença als estars de Virgínia, Virgínia Occidentala, Kentucky, Indiana , Illinois, e una partida d'Ohio


text:
Boissy-en-Drouais
Boissy-en-Drouais es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure et Loir e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Boissy En Drouais se tròba a 15 km de Dreux #que se tròba a 89 km de París, es un pichon vilatge #qu'es en la region centri en Eure-e-Loir, dins la frontièra del departament de l'Eure.
Boissy en Drouais se trouve a 15 km de Dreux qui se trouve a 89 km de Paris, est un petit village qui est dans la région centre en Eure-et-Loir, à la frontière du département de l'Eure.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Cap a l'an 800, lo manse seigneurial de Boissy compreniá de grandas culturas e doas pichonas granjas en formant 192 bonniers (aperaquí 128 ares e 33 centiares) de tèrras labourables que # se podiá semiar 148 muids de blat ; 82 arpents de prés en informant 100 veituras de foin ; un bòsc de cinc llegües de circumferència ont 200 pòrcs podián èsser engraissés e una autra parcelle forestala en o Portamantèl en podent permetre l'alimentacion de 800 pòrcs. S'i comptava 16 vièlhs molins e un nòu bastit per Irminon abbé de Sant-Germain-de detlos-Prés.
Lo manse compreniá d'ordinari una abitacion #que li èra a el ligats camps, dels prés e sovent de las vinhas, lo tot fòrça per la mantenença d'una familha de paysans. Los manses èran jos la vigilància d'un colon #que residissiá a Imbernais. Aviá lududes-quitament amb la siá femna e los sieus mainats un manse compausat principalament de 13 bonniers de tèrra labourable, 13 arpents de prés, 3 bonniers de bòsc taillis. Pagava lo cens coma los unes autres colons, i aviá obligat de donar al abbé de Sant-Gemme a Noël, 2 pòrcs, 2 verrats e 8 cognées. Lo meteis cens èra exigible a Pâques. Lo osier #que servissiá a ligar de cercles e fabricar hottes, corbeilles e paniers, èra tanben l'objècte d'una redevance en lo fisc de Boissy. Èra pertot lo meteis e consistissiá en l'equivalent de 50 osarices #que son brins o benlèu dels poignées de osier.
1488 : Comission del Parlament obtengut pel Pòrti de Alençon per assignar al bailliage de Chartres lo senhor de Sant-Rémy en disturbi de lo sieu drech de costum, peatge e recebut a Brezolles e a Boissy.
1504 : Acòrdi del 13 de mai entre Suzanne de Constanta madama de Sant-Rémy en partida e Jacques de Amiot tanben senhor de Sant-Rémy en partida en çò que tanh a la siá porció de suzeraineté sus la tèrra de Boissy-en-Drouais en levant de la baronie de Sant-Rémy.
1552 : Lo procès-verbal de la redaccion de las costums de Châteauneuf-en-Thymerais menciona come en i avent participat « Lo curé de Boecy a Drouas representat per Mr Noël Nourrissier »
15.. : Bail Per messire Claude Riblan a messire Pierre Calhat de la distincion de Boissy, moyennant 120 libres, 12 charpons, 6 dotzenas de estrains e 100 hottes de foins lo tot cadun per an.
1601 : Confession e dénombrement del 2 de Març retut a madama Béraude de Ferrières, madama de Beauvoir, per messire Jean Calhat, d'una comuna sise a Boissy, en levant dudit luòc.
1604 : Claude Pineau, bourgeois de Dreux, crompa lo 28 de febrièr de messire Jean de Lafin, vidame de Chartres, a causa de Béraude de Ferrières la siá femna, la tèrra e distincion de Boissy moyennant 1200 libres.
1605 : Confession e dénombrement del 19 de genièr per Mr Claude Pineau de la comuna de Boissy.
1608 : Lo 9 de setembre messire Guillaume de las Ròcas crompa de Texans de Lafin la tèrra e distincion de Boissy moyennant 2250 libres.
1681 : Confession e dénombrement agut de, lo 21 d'octòbre, a messire Gabriel de Boullein de divèrses eiretatges sièis a Boissy.
1718 : Sentence del bailly de Châteauneuf (11 de mai) #que ordonne que la madama veusa Frédéric-Maurici de Boullein siá, pel Curé de Boissy en Drouais, recomandada al prône de la parròquia en qualitat de madama dudit luòc.
1748 : Adjudication per decrèt del 25 de junh, a messire Philibert Thiroux de Chommeville, moyennant 238 000 libres de la baronnie de Sant-Rémy e de las tèrras seigneuriales en en dependent al nombre #que ne figura lo vièlh castèl de Boissy-en-Drouais pren sus Frédéric de Boullein marques de Sant-Rémy. #Prene possession d'aqueles domenis lo 9 de julhet e los #revendre lo 23 de novembre seguent a la marquise de Pompadour moyennant 268 000 libres.
Vers l’an 800, le manse seigneurial de Boissy comprenait de grandes cultures et deux petites fermes formant 192 bonniers (environ 128 ares et 33 centiares) de terres labourables dans lesquelles on pouvait semer 148 muids de froment ; 82 arpents de prés rapportant 100 voitures de foin ; un bois de cinq lieues de circonférence où 200 porcs pouvaient être engraissés et une autre parcelle forestière dans le Perche pouvant permettre l’alimentation de 800 porcs. On y comptait 16 vieux moulins et un nouveau bâti par Irminon abbé de Saint-Germain-des-Prés.
Le manse comprenait d’ordinaire une habitation à laquelle était attachée des champs, des prés et souvent des vignes, le tout suffisant à l’entretien d’une famille de paysans. Les manses étaient sous la surveillance d’un colon qui résidait à Imbernais. Il tenait lui-même avec sa femme et ses enfants un manse composé principalement de 13 bonniers de terre labourable, 13 arpents de prés, 3 bonniers de bois taillis. Il payait le cens comme les autres colons, il était obligé de donner à l’abbé de Saint-Gemme à Noël, 2 porcs, 2 verrats et 8 cognées. Le même cens était exigible à Pâques. L’osier qui servait à lier des cercles et fabriquer des hottes, corbeilles et paniers, était aussi l’objet d’une redevance dans le fisc de Boissy. Elle était partout la même et consistait en l’équivalent de 50 osarices qui sont des brins ou peut-être des poignées d’osier.
1488 : Commission du Parlement obtenue par le Duc d’Alençon pour assigner au bailliage de Chartres le seigneur de Saint-Rémy en trouble de son droit de coutume, péage et acquit à Brezolles et à Boissy.
1504 : Accord du 13 mai entre Suzanne de Constant dame de Saint-Rémy en partie et Jacques d’Amiot aussi seigneur de Saint-Rémy en partie au sujet de leur portion de suzeraineté sur la terre de Boissy-en-Drouais relevant de la baronie de Saint-Rémy.
1552 : Le procès-verbal de la rédaction des coutumes de Châteauneuf-en-Thymerais mentionne come y ayant participé « Le curé de Boecy en Drouas représenté par Mr Noël Nourrissier »
15.. : Bail par messire Claude Rivent à messire Pierre Caillé de la seigneurie de Boissy, moyennant 120 livres, 12 charpons, 6 douzaines d’estrains et 100 hottes de foins le tout chacun par an.
1601 : Aveu et dénombrement du 2 Mars rendu à dame Béraude de Ferrières, dame de Beauvoir, par messire Jean Caillé, d’une mairie sise à Boissy, relevant dudit lieu.
1604 : Claude Pineau, bourgeois de Dreux, achète le 28 février de messire Jean de Lafin, vidame de Chartres, à cause de Béraude de Ferrières sa femme, la terre et seigneurie de Boissy moyennant 1200 livres.
1605 : Aveu et dénombrement du 19 janvier par Mr Claude Pineau de la mairie de Boissy.
1608 : Le 9 septembre messire Guillaume des Roches achète de Jean de Lafin la terre et seigneurie de Boissy moyennant 2250 livres.
1681 : Aveu et dénombrement dû, le 21 octobre, à messire Gabriel de Boullein de plusieurs héritages sis à Boissy.
1718 : Sentence du bailly de Châteauneuf (11 mai) qui ordonne que la dame veuve Frédéric-Maurice de Boullein soit, par le Curé de Boissy en Drouais, recommandée au prône de la paroisse en qualité de dame dudit lieu.
1748 : Adjudication par décret du 25 juin, à messire Philibert Thiroux de Chommeville, moyennant 238 000 livres de la baronnie de Saint-Rémy et des terres seigneuriales en dépendant au nombre desquelles figure le vieux château de Boissy-en-Drouais saisit sur Frédéric de Boullein marquis de Saint-Rémy. Il prit possession de ces domaines le 9 juillet et les revendit le 23 novembre suivant à la marquise de Pompadour moyennant 268 000 livres.


text:
PL Kyodan
Eth PL Kyodan o era Glèisa de Perfècta Libertat ei ua religion internacionau que neishec dera cultura deth zenbudisme deth Japon ath començament deth sègle XX. Eth PL ensenhe qu'era "vida ei art". Es èssers umans an neishut entà exprimir era sua pròpria individualitat unica en tot çò que hèn - "en tot crear art vertadèr". Entà melhorar es lòrs vides e era superacion des dificultats es credents son ensenhadi es rasons pes qu'an aguesti problèmes e son dirigidi a solucionar-les peth patriarca (Oshieoya-sama) e pes ministres. Eth PL non a un libre sagrat (coma era Bíblia), totun, a es 21 precèptes 21 principis que revelèren es fondadors dera glèisa.
Es 21 precèptes son:
- Vida ei Art.
- Era vida der òme ei era sua pròpria expression.
- Er òme ei era manifestacion de Diu.
- I a sofriment se non s'exprimís.
- En deishar-se portar pes baticòrs se pèrd era personalitat.
- Òm existís quan eth ego non ei present.
- Tot existís en relativitat.
- Viscatz radiant coma eth solet.
- Toti es èssers umans son iguals.
- Beneficiatz eth proïsme e a se madeish.
- Confiatz tot a Diu.
- Cossent damb eth nom existís un camin.
- I a un camin entad òme e un d'aute entara hemna.
- Tot existís entara Patz Mondiau.
- Tot ei miralh.
- Tot progressa e evolucione.
- Entenatz eth punt centrau.
- Tostemp estam dauant dera bifurcacion deth ben e deth mau.
- Actuatz immediatament en percéber.
- Viscatz en un estat de perfècta union materiau - esperitau.
- Viscatz ena libertat vertadèra.


text:
Sèrgi Javaloyès
Sèrgi Javaloyès qu'ei neishut a Oran (Argeria) en 1951. Repatriat en França com èra mainatge, qu'arrecoteish tà Nai on descobreish la lenga occitana qui, mei tard, aprenerà e n'aurà de cès de promòver.
[ref. necessària] Qu'ei tanben membre deu Conselh Economic e Sociau de la Region d'Aquitània e clavaire deu Congrès Permanent de la Lenga Occitana.
Òbras[modificar | modificar la font]
Sèrgi Javaloyès n'ei pas deus escrivans classics: gran legedor de literatura americana, qu'a entà influéncias màgers William Faulkner, John Steinbeck o Henry Miller, e qu'a gran admiracion tanben entà André Malraux o lo son compatriòta oranés Albert Camus. Dab aquera formacion, non podè entrar en literatura que dab la volontat aganada de modernizar, d'esprovassar la pròsa bearnesa enqüèra marcada peu Felibritge, e qui d'alhors n'avè pas produsit nat roman despuish decennias.
A comptar de 1988, los sons purmèrs escriuts (novèlas, poèmas) que son publicats dens las revistas País Gascons, Òc e Reclams. Mes que'u va revelar au public lo son prumèr roman L'òra de partir, publicat a las edicions Reclams en 1997.
L'òra de partir qu'ei un roman dont l'estructura medisha (en duas partidas) explicita lo títol: la prumèra partida que conta las impressions de Francesc, un mainatge repatriat d'Argeria, dens lo son navèth demiei familiau e sociau au borg bearnés de Bordalàs, mentre qui la segonda e compta quauques uas de las hèitas aparidas dens los darrèrs mes de la soa vita a Oran. Per'mor d'aquò, L'òra de partir qu'estó, a la soa pareishuda, considerada, a tòrt, com un roman autobiografic per ua partida de la critica. Cèrtas, l'autor que i utiliza a tot pip-pap soviers de l'un o de l'aute costat de la Mediterranèa, mes L'òra de partir qu'ei hèra mei qu'aquò. Qu'a prumèr l'interès reale de presentar "lo monde vist per un mainatge". Qu'a tanben la fòrça de la descripcion d'un monde en descomposicion, arroganhat per la violéncia -tant la deu F.L.N. (de l'A.L.N., ce tien a precisar l'autor) com la de l'O.A.S.- e per la malaudia. L'Argeria de L'òra de partir qu'ei un monde qui se'n va emportada irremediablament peu hat de cap tà ua fin de tragedia grèga, lo Bearn ne i ei pas guaire mei lusent e las renviadas a situacions similaras de l'ua tà l'auta partida qu'amuisha la gran relativitat deu "partiment" au quau poderé har pensar lo títol.
L'òra de partir qu'obtienó lo Prèmi Joan Bodon en 1998 e qu'estó un géncer best-seller de la literatura d'Òc, puishque'u caló reeditar au cap de sonque quate ans, quauquarren de reale dens la literatura nosta.
La Set (ed. Reclams, 2001, Prèmi Pau Froment 2001) qu'ei un roman qui ne's dèisha pas léger tant de briu com lo precedent. Que conta, entermiei un hèish de hèitas e d'anecdòtas, lo mauestar deu personatge principau, Bernat Lartigau, devut a la despartida de Nuria Hazé, la soa psicanalista abans de deviéner la soa melha. Las passadas e contrapassadas de Bernat que son vistas d'un punt de vista exterior qui sembla d'estar lo deu "narrator omniscient", çò qui prepara ua beròja suspresa au legedor a la fin deu raconte. La dificultat d'aquesta òbra, mei "faulknerenca" d'inspiracion que L'òra de partir, que miè, en prumèras, ua partida deu public a se n'estremar, dinc e Manciet, dens ua critica publicada dens Òc, e demostrè l'originalitat pregonda de çò qui's pòt considerar com un tipe de roman navèth, dens la literatura occitana en tot cas.
Pasaia, un recuelh de novèlas pareishut a las edicions Reclams en 2003, qu'ei per venciva un punt feble dens lo caminament literari deu noste autor. Que i son au mensh dus tèxtes de gran valor, L'istòria deu sovier, escrivuda abans L'òra de partir e qui pausa lo decòr d'uas scènas d'aqueth roman, e Guèrras ancianas, ua novèla de politica-ficcion en fòrma de satira de las batalhas intèrnas de l'occitanisme, ua veta on s'i escad de plan e qui a avut, lhèu, lo tòrt de non pas apregonir; mes las autas novèlas que son decebentas, sia que l'autor aja de sobras volut har un tribalh d'estille au detriment deu hons, sia que n'aja pas corrèctament tractat los tèmas qui's dava per tòca de tractar.
Tranga & Tempèstas (ed. IEO, 2005, Prèmi Jaufre Rudèl 2006) qu'ei lo retorn de Javaloyès lo romancièr, dab un tèxte mei simple que La Set, mensh ambiciós lhèu, mes tostemps dens l'arrega d'ua escritura modèrna alternant dus racontes, dab passatges hèra esmavents.
Sèrgi Javaloyès qu'a escrivut tanben ua pèça de teatre entaus mainatges, Lo viatge de l'auca.
Que publica tanben en francés, Garbura (ed. In 8, 2005) e que tien ua cronica setmanèra a La République des Pyrénées on ensaja de har soscar sus l'anar deu monde, la politica exagonau e los aspèctes negatius deu centralisme politic e culturau.
Autes engatjaments[modificar | modificar la font]
Qu'a militat longtemps a Calandreta on estó estat copresident de la Confederacion Occitana. A l'òra d'ara, que hè anar la revista e las edicions Reclams dont ei director.


text:
Júlio Prestes
Júlio Prestes de Albuquerque, proprietari agricòla e òme politic brasilièr (n. 1882, m. 1946), foguèt governador de l'estat de São Paulo entre 1927 e 1930. Foguèt tanben lo darrièr paulista elegit president de la Republica de Brasil abans 1930.
Son eleccion coma president de la Republica foguèt contestada pels estats de Rio Grande do Sul, Paraíba e Minas Gerais, e un còp d'Estat acabèt lo periòde conegut dins l'istòria de Brasil coma Republica Vièlha. Júlio Prestes foguèt depausat abans d'exercir lo poder, e un president militar interin, Augusto Tasso Fragoso, assumiguèt lo poder.


text:
-396
Aquesta pagina concernís l'an -396 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Mission diplomatica de Timòcrates de Ròdes, mandat per leis Aquemenidas, cargat de formar una aliança de ciutats grègas còntra Esparta. D'efèct, dempuei 398 avC, Esparta menava d'operacions victoriosas còntra l'Empèri Aquemenida en Ionia. Gràcias a un sostèn financier, Atenas jonhèt Tebas, Corint e Argos dins una coalicion còntra sa rivala.
Roma[modificar | modificar la font]
Conquista de la vila etrusca de Veïes per lei fòrças de Marcus Furius Camillus. Un butin fòrça important i foguèt pilhat permetent d'enriquir Roma. Camillus capitèt tanben de vencre lei Voliscs e lei Capenates, pòbles aliats de Veïes.
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra Siracusa ambé l'arribada de l'armada comandada per Himilcar. Ataquèt la colonia de Mòtia, ocupada après de dificultats importantas per lei Grècs en 397 avC, e la reconquistèt sensa dificultat vertadiera. Puei, lei Cartaginés acomencèron lo sètge de Siracusa mai una epidemia causèt rapidament de pèrdas importantas dins lei rengs d'Himilcar. Avans la fin de l'annada, deguèron abandonar lo sètge.


text:
Music for the Royal Fireworks
Music for the Royal Fireworks qu'ei ua òbra deu compositor alemand establit en Anglatèrra Georg Friedrich Händel. Que ho compausada entà acompanhar los huecs artificiaus comandats peu rei George II d'Anglatèrra enta celebrar la fin de la Guèrra de Succession d'Àustria e la signatura deu Tractat d'Ais d'Alemanha en 1748.
Qu'ei escrit per un ensemble de còrdas e de vents.
Que compta dab lo movement seguents :
- Aubertura: Adagio, Allegro, Lentement, Allegro
- Borrèia
- La Patz: Largo alla siciliana
- La Regaudença: Allegro
- Menuets I and II


text:
Maliseets
Los maliseets (endonim: wolastoqiyik) son una tribú algonquina d'americans nadius qu'aperten a la confederacion wabanaki. Son lo pòble indigèna del riu Sant Joan e de las vals vesinas, en Nòu Brunswick e Quebèc en Canadà, e en Maine als Estats Units. Uèi los Maliseets an tanben emigrats dins d'autres parts del monde.
Sas costumas e lenga son fòrça pròchas de las de sos vesins Passamaquoddy (o Peskotomuhkati) e tanben de las tribús Micmac e Penobscot.
Istòria[modificar | modificar la font]
A l'epòca de l'encontra amb los europèus, los wolastoqiyik èran subretot cutivadors mas tanben caçaires e culhèires. Los exploradors franceses foguèron los primièrs d'establir un negòci de las forraduras amb eles que venguèt important per tot lo territòri. Las merças europèas èran presadas pels Wolastoqiyik perque li èran utilas per l'agricultura e la caça. Los jesuïtas franceses establiguèron tanben de missions, que qualques wolastoqiyik i foguèron convertits al catolicisme; amb las annadas de colonialisme, fòrça aprenguèron lo francés. Los franceses los disián malecite, en adaptar lo nom que lor donavan las autras tribús. Après la desfacha de la Guèrra de set ans, los franceses cedèron sos territòris a la Grand Bretanha, e los maliseets tanben (sens lor demandar son vejaire).
Situacion actuala[modificar | modificar la font]
Uèi, al Nòu Brunswick, demòran aperaquí 3,000 maliseets a Madawaska, Tobique, Woodstock, Kingsclear, Saint Mary's e Oromocto. Son tanben 600 a Houlton Band en Maine e 1200 a Viger en Quebèc. Un nombre desconegut de Wolastoqiyik demòran fòra resèrva dins d'autres endreches del mond.
Demòran aperaquí 650 parlaires natius de maliseet, e 1,000 de Passamaquoddy, dels dos costats de la frontièra entre Nòu Brunswick e Maine; fòrça son vièlhs, e mai se qualques joves an començat d'aprene e de preservar la lenga.


text:
Telecomunicacions
Las telecomunicacions son la comunicacion a distància per de mejans tecnologics, en particular per de senhals electrics o de radiacions electromagneticas. Las telecomunicacions son una infraestructura basica del contèxte actual. La capacitat de poder comunicar qual que siá òrdre militar o politic d'un biais gaireben instantanèu foguèt primordiala dins nombroses eveniments istorics de l'Edat Contemporanèu. Mas en mai, la telecomunicacion constituís uèi lo jorn un factor social e economic de granda importància. Aital, aquestas tecnologias an un ròtle primordial dins la globalizacion o la societat de l'informacion; e a travèrs d'aquò dins mantun tipes d'activitat mercantilas, financièras, o borsària.
La telecomunicacion inclutz divèrsas tecnologias coma la ràdio, television, telefòn e telefonia mobila, comunicacions de donadas, rets informaticas o Internet. Granda part d'aquestas tecnologias, que naissèron per satisfar de necessitats militaras o scientificas, se son convertidas dins lo sector de la consomacion en tecnologias de l'informacion e de la comunicacion, d'una granda importància dins la vida jornalièra de las personas, de las entrepresas e de las institucions estatalas e politicas.


text:
Balaguièr de Rance
Balaguièr de Rance[1][2][3] (Balaguier-sur-Rance en francés) es una comuna roergata de Guiana situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Balaguier Sus Rance, pichon vilatge del sud Aveyron,en doas parts situadas de part e d'autra del riu, Lo Rance. Balaguier Lo Prim (o lo Vièlh), dessús o marge drech, amb los sieus ostals enganchats jos un esperó rocós #qu'a portat una labor fortificada #que ne demòra pas cap de traça. Sul marge esquèrre, Balaguier lo Gras, amb la glèisa, la comuna e un castèl (tipe donjon) de la Modèl:S mini- o Modèl:S-. Los dos marges an connectat per un pont en pèira de la Modèl:S-. Per l'Istòria,pòt èsser interessanta d'explicar las rasons d'aqueles dos qualificatius pro surprenants, "lo Gras" e "lo Prim". Fòrça près de la siá tèrra (nourricière)los abitants diferenciavan las doas parts del vilatge seguent la natura del sòl. A Balaguier lo Gras,la rusca de humus es mai importanta, la tèrra a dich, grassa. Balaguier Lo Prim,mai àrid, la ròca i aflora lo sòl. Balaguier "Lo Vièlh" (aficha de circulacion viària) es una appellation mai recenta del començament dels ans 1950 #que l'origina ne lèva del anecdote. Balaguier "Lo Jove",(veire fòto mai elevada) pendenta de Balaguier lo Vièlh, a pas jamai existit. Aquel tèrme qualificatiu a a causa d'una interpretacion errònia de lo sieu autor. I li cal en un autre luòc mai de bastiments recents a Balaguier lo Prim (faussement trucat, lo Vièlh) #qu'a Balaguier lo Gras.
Balaguier sur Rance, petit village du sud Aveyron,en deux parties situées de part et d'autre de la rivière, Le Rance. Balaguier le Maigre (ou le Vieux), sur le rive droite, avec ses maisons accrochées sous un éperon rocheux qui a porté un ouvrage fortifié dont il ne reste aucune trace. Sur la rive gauche, Balaguier le Gras, avec l'église, la mairie et un château (type donjon) du Modèl:S mini- ou Modèl:S-. Les deux rives sont reliées par un pont en pierre du Modèl:S-. Pour l'Histoire,il peut être intéressant d'expliquer les raisons de ces deux qualificatifs assez surprenants, "le Gras" et "le Maigre". Très près de leur terre (nourricière)les habitants différenciaient les deux parties du village suivant la nature du sol. A Balaguier le Gras,la couche d'humus est plus importante, la terre est dite, grasse. Balaguier le Maigre,plus aride, la roche y affleure le sol. Balaguier "le Vieux" (panneau de circulation routière) est une appellation plus récente du début des années 1950 dont l'origine relève de l'anecdote. Balaguier "le Jeune",(voir photo plus haut) pendant de Balaguier le Vieux, n'a jamais existé. Ce terme qualificatif est dû à une interprétation erronée de son auteur. Il y a d'ailleurs davantage de constructions récentes à Balaguier le Maigre (faussement appelé, le Vieux) qu'à Balaguier le Gras.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Saint-Sernin, Christian-Pierre Bedel, al canton, 1992
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Charly García
Carlos Alberto García Lange, vadut Carlos Alberto García Moreno (que demondè per via legau de cambier Moreno per Lange, nom de la soa ajòla pairau), mei conegut deu son nom d'empont Charly García (Buenos Aires, lo 23 d'octobre de 1951) qu'ei un cantaire argentin de ròc de longas.
Que comencè a cantar dab lo grop Sui Generis (1972 - 1974), puish dab La Máquina de Hacer Pájaros (1976 - 1977) e fin finau Serú Girán (1978 - 1982) abans de perseguir sol. Qu'a interpretat l'imne nacionau dab la soa interpretacion personau de cantaire de ròc.
La soa personalitat que soslhevè mantuas polemicas. Que'u diagnostiquè divèrs destrobles deu comporatament e qu'a avut per aquesta rason problèmas au parat deu servici militar. Qu'a tanben coentas coneguda dab las drògas. Que'u ei vedat l'entrada en Uruguai per s'aver pelejat dab un paparazzi. Fin finau qu'ei obèrtament en conflicte dab lo son hilh e tanben dab lo cantaire argentin Andrés Calamaro.


text:
Aizier
Aizier en normand (Aizier en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Aiçò èra, a l'origina, un ancian pòrt gallo-romain ont desbocavan las vias ancianas en portant a Lillebonne. Veire egalament Vièlh-Pòrt, municipalitat contigüe.
C'était, à l'origine, un ancien port gallo-romain où aboutissaient les voies antiques menant à Lillebonne. Voir également Vieux-Port, commune contigüe.


text:
Lista de las reinas de França
Aquò es una lista de las reinas de França. Per lors esposes, consultatz la lista dels monarcas de França.
Cal remarcar d'en primièr que lo títol de "reina de França" es pas qu'un títol onorific. D'un punt de vista estrictament juridic, e aquò, en aplicacion de la lei salica, aquelas femnas portavan lo títol d'"esposa de rei dels Francs", "esposa de rei de França" o "esposa de rei dels Franceses". Doncas, avián pas cap de vocacion a regnar, levat dins lo cas particular de la regença (qu'èra pas l'expression d'un poder que lor seriá estat pròpri, perque podián pas governar pas qu'en luòc e plaça del rei, temporàriament).
Somari
- 1 Merovingians
- 2 Carolingians
- 3 Capecians dirèctes (branca ainada)
- 4 Ostal capecian de Valés (branca eissida de Carles de Valés)
- 5 Capecians, branca eissida des ducs de Borbon
- 6 Capecians, branca eissida dels ducs d'Orleans
- 7 Lo cas de Madame de Maintenon
- 8 Vejatz tanben
Merovingians[modificar | modificar la font]
- Basina de Turíngia, esposa de Basin, rei de Turíngia, puèi de Childeric Ièr, rei dels Francs e maire de Clovis Ièr.
- Clotilda, (465 - 545), segonda esposa de Clovis Ièr. Filha de Chilperic, rei dels Burgondas.
- Ultrogòta, (497 - ?), esposa de Childebèrt Ièr.
- Gondiòca, (env.495-532) esposa de Clodomir Ièr puèi de Clotari Ièr.
- Chunsèna, esposa de Clotari Ièr.
- Ingonda, (env. 499-546) esposa de Clotari Ièr.
- Arnegonda (515-573) esposa de Clotari Ièr.
- Radegonda (519 - 587) esposa de Clotari Ièr.
- Deoteria, primièra esposa de Teodebèrt Ièr. Princessa nòbla galloromana d'Auvèrnhe.
- Bertruda (o Bertrada o Beretruda), (582-620), segonda esposa de Clotari II, rei de Neustria, maire supausada de Dagobèrt Ièr.
- Gomatruda (o Gomotruda), (env. 598-630)) primièra esposa de Dagobèrt Ièr. Repudiada en 629.
- Nantilda (o Nantechilda), (610 - 642), segonda esposa de Dagobèrt Ièr, maire de Clovis II.
- Ragnetruda (o Raintruda), tresena esposa de Dagobèrt Ièr.
- Santa Batilda, (vèrs 626-680), esposa de Clovis II, maire de Clotari III, de Childeric II e de Tièri III.
- Bilichilda, († 675), esposa de Childeric II.
- Clotilda dicha Doda, (env. 650 – 699), esposa de Tièri III, maire de Clovis III e Childebèrt III.
Carolingians[modificar | modificar la font]
- Bertrada de Laon (o Berta dicha del grand pè), (719 – 783), tresena esposa de Pepin lo Brèu, maire de Carlesmanhe e de Carloman Ièr. Filha de Caribèrt II, comte de Laon.
- Imiltruda, primièra esposa de Carlesmanhe.
- Desirada de Lombardia (cf. Lombards), segonda esposa de Carlesmanhe (770), repudiada en 771. Es nomenada Desirada pels istorians, mas son nom vertadièr nos es demorat desconegut fins a uèi. Filha de Daidièr de Lombardia, rei dels Lombards.
- Ildegarda, (758 – 783), tresena esposa de Carlesmanhe (772), maire de Loís Ièr. Filha de Geròld Ièr de Vintzgau e Emma d'Alemània.
- Fastrada, († 794), quatrena esposa de Carlesmanhe. Filha de Raol III de Franconia e d'Aèda de Bavièra.
- Luitgarda d'Alemània, cinquena esposa de Carlesmanhe. Filha de Luitfrid II de Sundgau e d'Iltruda de Wormsgaü.
- Madelgarda, seisena esposa de Carlesmanhe.
- Gerswinda de Saxònia, setena esposa de Carlesmanhe. Filha del duc de Saxònia Widukind.
- Adelinda, novena esposa de Carlesmanhe.
- Ermengarda d'Hesbaye (o Ermingarda, Irmangarda), († 818), primièra esposa de l'emperaire Loís Ièr. Filha del Robercian Ingramm, comte d'Hesbaye.
- Judit de Bavièra, (800 – 845), segonda esposa de Loís Ièr, maire de Carles lo Calv. Filha de Welf Ièr, senhor de Bavièra.
- Ermentruda d'Orleans, († 869), esposa de Carles II lo Calv, maire de Loís II lo Bègue. Filha d'Eudes d'Orleans comte d'Orleans.
- Richilda de Provença (o Richeut), (? - 910), segonda esposa de Carles II lo Calv. Filha de Bivin de Gorsa, comte d'Ardena, es la sòr del rei Boson de Provença.
- Ansgarda d'Hiémois (o de Borgonha) (826-880/882) esposada (secretament) en 862 pel prince Loís, repudiada en 876/877, es la maire de Loís III e de Carloman II.
- Adelaïda (o Aèlis) (853-901), segonda esposa de Loís II Le Bègue, maire de Carles III lo Simple. Filha d'Aldalhard, comte del palais e comte de París.
- Ricarda de Soab, († 894), esposa de Carles III lo Gròs. Filha d'Erchanger, comte del palais. Sa biografia (en alemand)
- Frederuna (o Frerona), († 917), primièra esposa de Carles III lo Simple (907). Filha de Tièri II de Rhingelheim e de Rhingildim de Frisa.
- Edwige de Wessex (o Odvige), (896 - 951), segonda esposa de Carles III lo Simple, maire de Loís IV d'Otramar. Filha d'Edoard d'Anglatèrra.
- Beatritz de Vermandés, esposa de Robèrt Ièr. Filha d'Erbèrt Ièr, comte de Vermandés.
- Emma de França, († 935), esposa de Raol Ièr. Filha de Robèrt Ièr e de Beatritz de Vermandés.
- Gerberga de Saxònia o de Germania, (913-984), esposa de Loís IV d'Otramar, maire de Lotari. Filha d'Enric l'Auselaire, rei de Germania.
- Emma d'Itàlia, († 989), esposa de Lotari. Filha de Lotari II, rei d'Itàlia.
Capecians dirèctes (branca ainada)[modificar | modificar la font]
- Adelaïda d'Aquitània (o Adèla) (945-1004), esposa d'Uc Capèt, maire de Robèrt II lo Piós. Filha de Guilhèm III, duc d'Aquitània.
- Rozala de Provença (o Susana) (o d'Ivrèa) († 1003), veusa d'Arnòld II, comte de Flandra († 988). Primièra esposa de Robèrt II. Filha de Berenguièr II, rei d'Itàlia.
- Berta de Borgonha (964-1024), veusa d'Eudes. Segonda esposa de Robèrt II lo Piós. Filha de Conrad lo Pacific, rei de Borgonha e de Matilda, filha de Loís IV d'Otramar. Jamai coronada
- Constança d'Arle († 1032), tresena esposa de Robèrt II, maire d'Enric Ièr e de Robèrt Ièr, duc de Borgonha. Filha de Guilhèm Ièr de Provença, comte d'Arle e d'Adelaïda d'Anjau.
- Matilda de Frisa († 1044), primièra esposa d'Enric Ièr. Filha de Liudolf, margrava de Frisa.
- Ana de Kiev (o de Russia) (1024-†1089), segonda esposa del rei Enric Ièr, maire de Felip Ièr. Filha de Iaroslav Ièr, grand prince de Kiev.
- Berta d'Olanda (v. 1058-1093), primièra esposa de Felip Ièr, maire de Loís VI lo Gròs. Filha de Florenç Ièr, comte d'Olanda e de Gertruda de Saxònia.
- Bertrada de Montfòrt (vèrs 1070-1117), segonda esposa de Felip Ièr que l'aviá enlevada alara qu'èra ja maridada a Folc IV, comte d'Anjau,
- ? Luciana de Rocafòrt (vèrs 1088-aprèp 1137), primièra esposa o simplament nòvia de Loís VI lo Gròs. jamai coronada
- Adèla de Savòia (o Alix, o Adelaïda) (vèrs 1092-1154), esposa de Loís VI lo Gròs, maire de Loís VII lo Jove. Filha d'Umbèrt II, comte de Savòia e de Gisèla de Borgonha, sòr del papa Calixta II. Veusa de Loís VI, esposèt lo conetable Matieu Ièr de Montmorency.
- Alienòr d'Aquitània (1122–1204), Filha de Guilhèm X, duc d'Aquitània, esposèt Loís VII. Son maridatge amb Loís VII foguèt anullat en 1152; esposèt Enric II Plantagenèst e venguèt reina d'Anglatèrra de 1154 a 1189. Amb Enric II, aguèt per filh Ricard Còr de Leon e Joan sens Tèrra.
- Constança de Castelha, (v. 1138-1160), segonda esposa de Loís VII. Filha d'Anfós VII, rei de Castelha.
- Adèla de Champanha (o Alix) (v. 1140† 1206), tresena esposa de Loís VII, maire de Felip August. Filha de Tibaut II, comte de Champanha.
- Isabèl d'Enaut (1170–1190), primièra esposa de Felip August, maire de Loís VIII lo Leon. Filha de Baudoïn V, comte d'Enaut e de Flandra
- Ingeburga de Danemarc (o Isambor o Ingeborg) (1174–1236), segonda esposa de Felip August, foguèt repudiada l'endeman de son maridatge puèi reabilitada en 1212. Filha de Waldemar Ièr, rei de Danemarc.
- Agnès de Merania (v. 1180-1201), tresena esposa de Felip August, foguèt repudiada en 1200, aprèp que lo papa Innocenci III aguèsse obligat lo rei a tornar prene sa segonda esposa Ingeburga de Danemarc. Filha de Bertòld, duc de Merania.
- Blanca de Castelha (1188–1252), esposa de Loís VIII lo Leon, maire de Loís IX. Filha d'Anfós VIII, rei de Castelha, e d'Alienòr d'Anglatèrra. Regenta del reialme de 1226 a 1234.
- Margarida de Provença (1221-1295), esposa del rei Loís IX dit Saint Loís, maire de Felip III. Filha de Raimon-Berenguièr V, comte de Provença, e de Beatritz de Savòia (†1266).
- Isabèl d'Aragon (1243–1271), esposa de Felip III, l'Ardit, maire de naissença a Felip lo Bèl. Filha de Jacme Ièr, rei d'Aragon.
- Maria de Brabant (v. 1254–1321), segonda esposa de Felip lo Hardi. Filha d'Enric III, duc de Brabant.
- Joana Ièra de Navarra (1270–1304), esposa de Felip lo Bèl, maire de Loís X le Hutin, de Felip V lo Long, de Carles IV lo Bèl e d'Isabèl de França, reina d'Anglatèrra. Filha d'Enric Ièr, rei de Navarra e comte de Champanha.
- Margarida de Borgonha (1290–1315), primièra esposa de Loís X l'Utin, maire de Joana de Navarra, reina de Navarra de 1328 a 1349. Filha de Robèrt II, duc de Borgonha e d'Agnès de França.
- Clamença d'Ongria (1293-1328), segonda esposa de Loís X l'Utin, maire de Joan Ièr lo Postum. Filha de Carles Ièr, rei d'Ongria.
- Joana de Borgonha (v. 1291-1330), esposa de Felip V lo Long. Filha e eretièra d'Oton IV, comte de Borgonha e de la comtessa Mahaut d'Artés dicha Matilda.
- Blanca de Borgonha (v. 1294-1326), primièra esposa de Carles IV lo Bèl. Filha del comte palatin Oton IV de Borgonha e de la comtessa Mahaut d'Artés. Es donc la sòr de Joana de Borgonha (v. 1291-1330).
- Maria de Luxemborg (1305-1324), segonda esposa de Carles IV lo Bèl. Filha de l'emperaire Enric VII.
- Joana d'Évreux (1310–1371), tresena esposa de Carles IV lo Bèl. Filha de Loís de França, comte d'Évreux.
Ostal capecian de Valés (branca eissida de Carles de Valés)[modificar | modificar la font]
- Joana de Borgonha, (v. 1293 - 1348), esposa de Felip VI, dichFelip de Valés. Filha del duc de Borgonha Robèrt II.
- Blanca de Navarra, (1330 - 1398), segonda esposa de Felip VI. Filha de Joana II de Navarra e de Felip III de Navarra.
- Joana d'Auvèrnhe, (1326 - 1361), segonda esposa de Joan II de França dich Joan lo Bon. Filha de Guilhèm XII, comte de Bolonha e d'Auvèrnhe.
- Joana de Borbon, (1337 – 1378), esposa de Carles V, dichCarles lo Savi. Maire de Carles VI, es la primièra reina coronada. Filha de Pèire Ièr, duc de Borbon e d'Isabèl de Valés.
- Isabèl de Bavièra, (1371 – 1435), esposa de Carles VI dich Carles lo Ben Aimat e Carles lo Fòl, maire de Carles VII. Filha d'Estève III (1337 - † 26 de setembre de 1413), duc de Bavièra.
- Maria d'Anjau, (1404 – 1463), esposa de Carles VII, dich Carles lo Victoriós, maire de Loís XI. Filha de Loís II, duc d'Anjau e rei de Nàpols.
- Carlòta de Savòia, (1445 – 1483), segonda esposa de Loís XI, maire de Carles VIII. Filha de Loís Ièr, duc de Savòia.
- Ana de Bretanha (1477-1514), esposa de Carles VIII. Filha de Francés II, duc de Bretanha e de Margarida de Fois. Maridada en primièras nòças, en 1490, amb Maximilian Ièr, arquiduc d'Àustria, futur emperaire - Maridatge per procuracion non consumat e anullat en 1491. Maridada en segondas nòças, en 1491, amb Carles VIII. Maridada en tresenas nòças, en 1499, amb Loís XII.
- Joana de França (1464 – 1505), primièra esposa de Loís XII de França. Filha de Loís XI e de Carlòta de Savòia. Esposada en 1476 contra la volontat del promés (èra laja e contrafacha), son maridatge foguèt pretendudament pas jamai consumit, puèi anullat pauc aprèp l'accession al tròn de son marit. Foguèt titrée duchesse usufruitière de Berry, se retira a Borges, fondant l'ordre de l'Annonciade, e fut canonisée en 1905 coma santa Joana de França o santa Joana de Valés.
- Maria d'Anglatèrra, (1497 – 1534), tresena esposa de Loís XII. Filha d'Enric VII, rei d'Anglatèrra. Maridada en segondas nòças, en 1515, amb Carles Brandon, duc de Suffolk.
- Clàudia de França, (1499 – 1524), primièra esposa de Francés Ièr, maire d'Enric II. Filha de Loís XII e d'Ana de Bretanha.
- Alienòr d'Àustria, (1498 – 1558), segonda esposa de Francés Ièr. Filha de Felip lo Bèl, rei de Castelha e de Joana la Fòla, reina de Castelha e d'Aragon, sòr de Carles Quint. Maridada en primièras nòças, en 1518, amb Manuèl Ièr, rei de Portugal.
- Catarina de Medici, (1519 – 1589), esposa d'Enric II, maire de Francés II, de Carles IX, d'Enric III e de Margarida de França. Filha de Laurenç II de Medici, duc d'Urbin e de Magdalena de la Torre d'Auvèrnhe. Regenta del reialme de 1560 a 1564.
- Maria Stuart, (1542 – 1587), esposa de Francés II. Filha de Jacme V, rei d'Escòcia e de Maria de Guisa. Veusa en 1560, se remidèt amb Lord Darnley, puèi amb lo Comte de Bothwell. Reina d'Escòcia de 1542 a 1567.
- Elisabeta d'Àustria, (1554 – 1592), esposa de Carles IX. Filha de l'emperaire Maximilian II, rei de Germania, de Boèmia e d'Ongria, arquiduc sobeiran d'Àustria.
- Loïsa de Lorena, (1553 – 1601), esposa de Enric III de França. Filha de Nicolau de Lorena, comte de Vaudémont e duc de Mercœur e de Margarida d'Egmont.
Capecians, branca eissida des ducs de Borbon[modificar | modificar la font]
- Margarida de França, la reina Margòt, (1553 – 1615), primièra esposa d'Enric IV. Filha d'Enric II e de Catarina de Medici. Son maridatge foguèt anullat en 1599.
- Maria de Medici, (1573 – 1642), segonda esposa de Enric IV, maire de Loís XIII lo Just. Filha de Francés Ièr, grand duc de Toscana. Regenta de 1610 a 1614.
- Ana d'Àustria, (1601 – 1666), esposa de Loís XIII, maire de Loís XIV. Filha de Felip III, rei de las Espanhas e de las Índias e de Margarida d'Àustria (1584-1611). Regenta de 1643 a 1651.
- Maria Terèsa d'Àustria, infanta d'Espanha, (1638 – 1683), esposa de Loís XIV. Filha de Felip IV, rei de las Espanhas e de las Índias e d'Elisabeta de França.
- Maria Leszczyńska (1703 – 1768), esposa de Loís XV. Filha de Stanislas Ièr, rei de Polonha puèi duc de Lorena e de Catarina Opalińska.
- Maria Antonieta d'Àustria, (1755 – 1793), esposa de Loís XVI. Filha de Francés Ièr, emperaire elegit dels Romans e de la reina Maria Terèsa d'Ongria e de Boèmia, arquiduquessa sobeirana d'Àustria.
- Maria Josepina de Savòia (1753-1810), esposa de Loís XVIII. Filha de Victòr Amadèu III de Savòia, rei de Sardenha e de la Maria Antonieta Ferdinanda, infanta d'Espanha.
- Maria Terèsa de Sardenha (1756-1805), esposa de Carles X. Filha de Victòr Amadèu III de Savòia, rei de Sardenha e de la Maria Antonieta Ferdinanda, infanta d'Espanha.
- Maria Terèsa de França (1778-1851),esposa de Loís XIX França filha de Loís XVI de França) e de Maria Antonieta d'Àustria.
Capecians, branca eissida dels ducs d'Orleans[modificar | modificar la font]
- Amàlia de Borbon (1782 – 1866), esposa de Loís Felip Ièr. Filha del rei Ferdinand Ièr de las Doas Sicílias. 2nda Reina dels Franceses.
Lo cas de Madame de Maintenon[modificar | modificar la font]
Lo cas de Madame de Maintenon (1635-1719), nascuda Françoise d'Aubigné, es ambigú. Vengut veus de la reina Maria Terèsa d'Àustria, Loís XIV l'esposèt secretament, sens dobte a la davalada de 1683 e foguèt pendent 32 ans al costat del rei. Aviá pas la naissença d'una reina, quitament pas se son grand paire Teodòr Agrippa d'Aubigné èra un amic de joinessa del rei Enric IV, grand paire de Loís XIV.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Paule Lejeune, Les reines de France, ed. Vernal e P. Lebaud, París, 1989, ISBN 2-86594-042-X
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
- França - Formas de govèrn successivas dempuèi l'Edat Mejana Nauta
- Reialme franc | Rei dels Francs
- Reialme de França | Rei de França - Reinas de França
- Republicas francesas : I II III IV V | Presidents de la Republica
- Istòria de França | Cronologia - Istoric dels govèrns
- Prince consòrt
- Lista de las mestressas dels reis de França


text:
Tourc'h
Tourc'h (Kerne) en breton ( Tourch en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Tourch es una municipalitat rurala del sud del Finistère. Lo bourg de Tourch a situat a panatòri d'ausèl, a Unitat|21.3|km {{}} a l'èst de Kemper[1] e a Unitat|63.8|km {{}} al sud-es de Brèst[2]. La municipalitat possedís un territòri de forma fòrça étirée, segon un ais nòrd-sud. Lo sieu territòri mesura n'efièch 8,3 km en la siá mai granda longitud del temps que ressòrt pas 3 km en la siá mai grand largeur.
Tourch est une commune rurale du sud du Finistère. Le bourg de Tourch est situé à vol d'oiseau, à 21,3 km à l'est de Quimper[3] et à 63,8 km au sud-est de Brest[4]. La commune possède un territoire de forme très étirée, selon un axe nord-sud. Son territoire mesure en effet 8,3 km dans sa plus grande longueur alors qu'il ne dépasse pas 3 km dans sa plus grande largeur.
Istòria[modificar | modificar la font]
- 1675 : Revòlta de las Casquetas rojas. Tourch Se viu traire la siá campana #que #èsser transportée a Concarneau mas lududes i aguèt retut l'an 1680. La siá campana lududa i aviá #èsser confisquée perque i aviá sonat lo tocsin de la rebellion.
- 1675 : Révolte des Bonnets rouges. Tourch se vit enlever sa cloche qui fut transportée à Concarneau mais elle lui fut rendue en 1680. Sa cloche lui avait été confisquée car elle avait sonné le tocsin de la rébellion.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}. Consultat lo 29 de genièr de 2010
- ↑ {{{Títol}}}. Consultat lo 29 de genièr de 2010
- ↑ Calcul de l'orthodromie entre Tourch et Quimper. Consultat lo 29 janvier 2010
- ↑ Calcul de l'orthodromie entre Tourch et Brest. Consultat lo 29 janvier 2010