text:
Ajuda:Pagina d'utilizaire
Atencion : Aquesta pagina es pas vòstra pagina personala ; aquesta es accessibla en clicant sul ligam a vòstre nom, tot en naut.
Se vòstre nom d'utilizaire es Daquòs, alara :
- vòstra pagina d'utilizaire es la pagina Utilizaire:Daquòs ;
- vòstra pagina de discussion es la pagina Discussion Utilizaire:Daquòs ;
- vòstras sospaginas d'utilizaire seràn de la forma :
- Vòstre Espaci d'utilizaire es l'ensemble de çò que precedís.
Somari
Cossí concebre mas paginas personalas ?[modificar | modificar la font]
Vòstra fòto, vòstre nom vertadièr, vòstra adreça de corrièr electronic, vòstras coordenadas de messatjariá instantanèa, vòstra situacion geografica, vòstres domenis d'interès o de competéncia, vòstres gosts (e desgosts), vòstra adreça web o autras contribucions sus la tela constituisson de bons elements qu'utilizaretz segon vòstres imperatius en matèria de proteccion de la vida privada. Aquesta presentacion se pòt far amb l'ajuda de pichons quadres illustrats, apelats Boita d'utilizaire, cada boita portant una precision. Vejatz Modèls/Espaci_Utilizaire.
Podètz emplegar tanben vòstras paginas personalas per vos ajudar a utilizar Wikipèdia pus eficaçament :
- lista de prètzfaches
- estat de vòstras òbras
- mèmos
- ligams utils
- e a mai nauc de sabla personal pr'amor de realizar tests e experiéncias en matèria d'edicion wikipediana.
Tanben es l'endrech
- ont podètz far conéisser vòstras activitats sus Wikipèdia
- ont se pòdon publicar vòstras idèas sus l'enciclopèdia liura
- ont indicar vòstres projèctes actuals
- ont fargar un jornal de vòstras activitats de Wikipedian
- ont formular de remarcas generalas sul foncionament de la Wikipèdia e de la comunautat qu'abriga, sus sos aspèctes socials, politics o filosofics.
Es aicí tanben que nos daissaretz un messatge se pensatz de vos alunhar un momenton.
Pensatz de pimentar vòstra pagina d'un trach d'umor, d'una citacion, de qualques ligams puntant sus vòstres articles o imatges favorits: es tanben un biais de suggerir cèrts traches de vòstra personalitat e un exercici que nos permet de nos conéisser melhor.
En cas que, per quina rason que siá, vòstres privilègis de participant o de participanta foguèsson, ailàs, suspenduts, es sus vòstra pagina personala qu'un bendèl o indicariá.
- Per contra, es sus aquesta pagina que d'autres wikipedians vos podòn atribuir una medalha de meriti que nòstres omològs anglofòns an nomenat Barnstar
-
- equivalent occitan: Wikipèdia:Decernissètz los laurièrs.
Se volètz cobrir vòstras contribucions jos una licéncia suplementària (dual-license) o las declarar del domeni public, o cal senhalar tanben sus vòstra pagina personala.
D'un biais general, abstenètz-vos de modificar las paginas personalas dels autres a mens d'i èsser estat autorizat. Las pichòtas correccions ortograficas, estilisticas o tipograficas, son normalament benvengudas mas podòn èsser de còps percebudas coma ofensantas: un messatge plen de diplomacia es sovent preferible.
Cossí gerir mas paginas de discussion ?[modificar | modificar la font]
Vòstra pagina de discussion personala servís pels escambis amb los autres wikipedistas sus de tèmas que pertòcan la Wikipèdia. Se se perlonga al delà de 32 ko, d'unes wikinautas riscan de la poder pas consultar entièra. Podètz alara, coma volgatz, resumir, archivar, a mai escafar tot o de bocins del contengut.
Se vos agradèsson pas las criticas, poiriatz èsser temptat de las escafar sistematicament. Aquò poiriá nòser a vòstre imatge e menar vòstre contradictor a repetir sa critica, o quitament a la portar a un nivèl mai public : per exemple a la Tavèrna. Soscatz-i!.
En respondent a vòstres interlocutors sus vòstra pròpria pagina de discussion, riscatz que remarquen pas vòstra responsa. Val mai d'o far sus la pagina de discussion de l'interlocutor amb çaquelà l'inconvenient d'esclatar la conversacion. D'autras solucions son envisatjablas :
- respondre sus sa pròpria pagina e n'avertir l'interlocutor sus la seuna
- se lo subjècte es d'interès general, dobrir un article a son ensenha e transpausar la discussion sus la pagina de discussion d’aqueste article
Cossí utilizar las sospaginas personalas ?[modificar | modificar la font]
Un pauc segon vòstres besonhs e vòstra fantasiá. I botaretz vòstras discussions archivadas, d'annèxas a vòstra pagina de presentacion mas tanben, se voletz trabalhar tranquillet, d'articles en fasa d'elaboracion.
Que cal defugir sus las paginas personalas ?[modificar | modificar la font]
- De ne far un weblog relatiu a vòstras activitats extrawikipedianas. Al luòc d'aquò, prenètz aqueste weblog o blog dins un espaci pus apropriat, quiti a plaçar sus vòstra pagina un ligam vèrs aqueste sit.
- D'i abordar de subjèctes sens interès per l'enciclopèdia. Meteissa remarca qu'al punt precedent.
- De vos liurar d'un biais tròp personal o tròp copiós. Dins aqueste cas, pensatz puslèu de crear un sit e de li balhar un ligam sus vòstra pagina.
- D'afichar d'opinions otrancièras o ofensantas.
- De transformar aqueste espaci en airal de jòc o, en general, de doblidar la foncion enciclopedica de nòstra Wikipèdia.
- Tot çò que pòt ajudar a la construccion de nòstra comunautat i a en revenge sa plaça.
- Son aicí puslèu de conselhs que d'interdiches e la tolerància es — en principi — de rigor, en particular amb los començants e, segon la version anglofòna del present article amb los wikipedians meritants d'autra part. Aquesta precision estonanta daissa supausar que se pòt rescatar una marrida conducha per de dons en natura.
- Shocking, isn't it? — Yes, it is !
Consideratz çaquelà qu'un abús tolerat deven pas un drech per aquò.
Son de fòrabandir :[modificar | modificar la font]
- D'usurpar l'espaci memòria wikipedian coma un disc exterior.
- De l'utilizar coma un sit liure.
- D'utilizar la benda passanta de Wikipèdia a d'autras fins qu'enciclopedicas.
- D'i proferir d'ataques personals.
- Aquí coma endacòm mai sus Wikipèdia, tot çò qu'es incompatible amb la licéncia GFDL.
Vejatz tanben Politica de confidentialitat.
Escafament[modificar | modificar la font]
Se la comunautat vos o demanda, val mai d'escafar d'elements litigioses, quiti a los transferir sus un autre sit e a crear un ligam. Aqueste ligam deu çaquelà el meteis èsser compatible amb la filosofia de Wikipèdia.
Se pòt qu'aqueste retrach siá a títol provisòri : la reputacion qu'aqueriretz al fial de vòstres articles menarà benlèu la comunautat a percebre mièlhs la pertinéncia de vòstras intencions. Vos meteis, amb l'experiéncia, seretz benlèu portat a reformular vòstres prepauses.
Se sètz mal comprés, esitetz pas a donar una explicacion mas vos entestetz pas : s'adoptatz una actitud jutjada pauc cooperativa quitament pels pus tolerants, vos expausatz a de rectificacions d'ofici e mai, en cas de recidiva, a una proposicion d'escafament somesa al vòte de la comunautat. Cèrts abuses expausan lor autor a l'exclusion provisòria o definitiva, gra de sancion mai elevat.
Cossí escafar una sospagina personala ?[modificar | modificar la font]
Lo mejan pus simple es de la redirigir cap a vòstra pagina personala màger, en utilizant la sintaxi seguenta : « #REDIRECT[[Utilizaire:Lambda]] ». Aquò presèrva la possibilitat de la reconstituir amb l'ajuda de l'istoric.
Per suprimir realament una de sas pròprias sospaginas personalas, cal simplament efectuar una requesta sus la pagina Wikipèdia:Demanda de supression immediata. Apuèi, l'istoric e lo contengut d'aquesta pagina seràn solament accessibles als administrators.


c: text/html

text:
Categoria:Genealogia princièra
Lista los articles ligats a las genealogias reialas, als descendents dels sobeirans e a las grandas familhas e ostals d'Euròpa.
- Las jos categorias reprenon los membres de las Dinastias o Ostals.
- Los articles tractan de las Familhas, lors genealogias, lors istòrias e faches marcants.
[modificar | modificar la font]
Vejatz : Wikipèdia:Utilizacion dels modèls dinastics
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 3 soscategorias, sus un total de 3.
C
- Dinastia chinesa (2 C, 5 P)
E
- Dinastia egipciana (1 C, 7 P)
O
- Ostal princièr d'Euròpa (18 C, 2 P)
Articles dins la categoria « Genealogia princièra »
Aquesta categoria conten l'article seguent.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Orival (Sèina Maritima)
Orival es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Orival Es una municipalitat situada sul marge esquèrre de la Seine dintre Elbeuf e Roan.
L'essencial de la superficie de la municipalitat a representat per bòsques vallonnées (bòsc domaniale de la Londe-Rouvray).
Lo bourg de Orival es principalament entre dos ensems de plateaux "typiques" de la près de Seine, en un vallon en abocant la Seine ; mas s'estend egalament tota la longitud de la Seine en contrebas de las plateaux.
Orival est une commune située sur la rive gauche de la Seine entre Elbeuf et Rouen.
L'essentiel de la superficie de la commune est représentée par des forêts vallonnées (forêt domaniale de la Londe-Rouvray).
Le bourg d'Orival est principalement entre deux ensembles de plateaux "typiques" du bord de Seine, dans un vallon débouchant sur la Seine ; mais s'étale également tout le long de la Seine en contrebas des plateaux.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria de Orival, pòt èsser retracée per las traces antròpiques amassadas sus luòc, los documents relatius a l'istòria son escasses, mas quora son presentas permeton de verificar cèrtas ipotèsis.
L'histoire d'Orival, peut être retracée par les traces anthropiques trouvées sur place, les documents relatifs à l'histoire sont rares, mais lorsqu'ils sont présents permettent de vérifier certaines hypothèses.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
]]


text:
Sindròm de Peter Pan
Lo sindròm de Peter Pan caracteriza los enfants angoissats per l'idèa de créisser e los adultes instables dins lo monde adulte.
Somari
Origina[modificar | modificar la font]
Lo concèpte foguèt desvolopat per Dan Kiley (psicanalista) en 1983. Son nom foguèt inspirat per Peter Pan l'eròis de J. M. Barrie. Pasmens una apròcha psicologica rigorosa establida dins l'òbra Lo Sindròm de Peter Pan, aquel sindròm es pas reconegut pel DSM-IV coma malautiá mentala.
Lo sindròm apareis pus sovent al començament de l'edat adulta, quand l'individú comença d'aver de responsabilitats.
Pus sovent s'agís de celibataris. Kiley fa remarcar que s'obsèrva particularament pels ancians enfants que lor paire foguèt sovent criticat a l'ostal per la maire e reagissiá per la passivitat a la plaça de balhar son punt de vista. S'agiriá dins aquel cas d'un mimetisme de la fugida.
Los estadis[modificar | modificar la font]
Sembla qu'aja d'estadis :
- De 10 a 15 ans : los simptòmas apareisson, amb una certana irresponsabilitat de l'individú, una angoissa fàcia al monde exterior, una certana solitud e un conflicte fàcia al sèxe.
- De 16 a 22 ans : un certan narcissisme, doblat a vegadas de misandria (o machisme) apareis.
- De 23 a 25 ans : l'individú se pòt plànher d'una insatisfaccion fàcia a la vida e una inadaptacion al monde exterior.
- De 26 a 30 ans : començament de la fasa cronica del sindròm.
- A partir de 45 ans : l'adulte tempta de tornar trobar son enfància fàcia a un estil de vida que causiguèt pas (amb la comptabilitat d'aver « perdut » d'annadas).
Lo renovament amb l'enfant interior[modificar | modificar la font]
A l'edat de la maturitat – qu'es pas forçadament una edat sociala determinada pasmens se l'estatica sociologica nos apren qu'es vèrs los quaranta – dins çò que se pòt nomenar « la segonda partida de vida », l'adulte (en devenir) pòt sentir lo besonh de tornar trobar un ligam amb el meteis, amb son enfant interior, e s'inscriure dins la vida d'un biais diferent.
Trabalhar lo ligam amb son enfant interior es alara utilizat tanben dins un camin psicoterapeutic, corrents de la Psicoterapia d'inspiracion psicanalitica de John Bradshaw o Hal e Sidra Stone dins son òbra Lo Dialòg interior.
Per las personas sofrent de dificultat d'estacament (angoissa a s'estacar, estacament pas contraròtlable, relacions fasent sofrir), l'estacament primitiu maire-enfant seriá lo prototipe de las afinitats, e pus generalament, de las relacions privilegiadas de l'adulte per seguir.
S'agís alara de reparar « lo ligam » e d'apaisar lo pacient dins son rapòrt al monde. Il poirà alara, se coneissent, compausar amb sa dolor e dintrar en relacion.
Un còp lo ligam « dolorós » remandat, lo pacient o la pacienta pòt alara quitar las relacions patogènas per el meteis tala coma : l'alcòl, la sexualitat compulsiva o refrenada, lo (la) conjunt(a) maltractant(a), la susactivitat professionala o a l'ostal, la susintellectualizacion o la guèrra ideologica per la guèrra ideologica.
Per las personas sofrent del sindròm de Peter Pan, s'agís alara de dubrir lo pacient a la realitat del monde per que s'i inscriga. Poirà alara tenir sa plaça.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Documentacion extèrne[modificar | modificar la font]
- Bibliografia
- (fr) Dan Kiley, le Syndrome de Peter Pan : ces hommes qui ont refusé de grandir, Robert Laffont, coll. Réponses, París, 1996. 310 p. ISBN 2-221-04388-X.
- (en) Dan Kiley, The Peter Pan Syndrome: Men Who Have Never Grown Up, Dodd, Mead, Nòva York, 1983. xvii, 281 p.
- (fr) Kathleen Kelley-Lainé, Peter Pan ou l'enfant triste, Calmann-Lévy - 2005
- (fr) Margaret Paul, "Libérons notre enfant intérieur", Entevistat per François De Kock, in le magazine Passerelles ,1996
- (fr) Margaret Paul, "Renouez avec votre enfant intérieur", ed. Souffle D'or, Col. Chrysalide, novembre 1993.
- (fr) Susanna McMahon , "le Psy de poche", col. Psychologie et Bien-être, ed. Marabout, 2000.


text:
Guèrra de Cent Ans
La Guèrra de Cent Ans foguèt lo conflicte que se debanèt entre lei reiaumes de França e d'Anglatèrra, cada país recebent l'ajuda de divèrseis aliats coma Borgonha, de 1337 a 1453. Lei rasons d'aquela guèrra son situadas dins la rivalitat entre lei rèis dei dos país, especialament per lo contraròtle de fèus de França (Guiana, Flandra...). L'element entraïnador foguèt la succession dau rèi Carles IV de França mòrt en 1328. En 1337, lo rèi anglés Edoard III contestèt la legitimat dau rèi Felip VI e se proclamèt rèi de França.
Lo debanament de la guèrra, que foguèt copada per de trèvas nombrosas, es devesida en quatre etapas principalas. Inicialament, leis Anglés capitèron de conquistar una partida de França après la captura dau rèi Joan II en 1356 a Peitieus. La situacion francesa se melhorèt pendent lo rèi de Carles V que poguèt reconquistar la màger part de son reiaume en 1380. Après una trèva, lo conflicte acomencèt tornarmai en 1415 enterin que França èra a faciar una guèrra civila entre son aristocràcia. Venceires, leis Anglés aprofichèron la foliá dau rèi Carles VI per faire dau rèi Enric V l'eiretier dau tròne francés. Pasmens, en 1429, acomencèt lo redreiçament francés impulsat per Joana d'Arc. Ansin, a partir de 1430, lei Francés capitèron de replegar pauc a pauc Anglatèrra fins a conquistar totei lei territòris anglés sus lo continent levat de Calais.
Aquela guèrra aguèt de consequéncias importantas, magerament au nivèu politic car permetèt una extension fòrça importanta dau domeni reaiu francés e entraïnèt la formacion dau poderós ducat de Borgonha que será la fònt d'unei guèrras a la fin dau sègle XV. La Guèrra de Cent Ans causèt tanben l'aparicion d'un sentiment nacionau fòrt en França e en Anglatèrra.
Somari
- 1 Causas
- 2 Debanament dau conflicte
- 2.1 Lei conquistas d'Edoard III (1337-1364)
- 2.2 Lo redreiçament francés de Carles V (1364-1388)
- 2.3 La trèva de 1388-1411
- 2.4 Lei succès d'Enric V (1411-1429)
- 2.5 La reconquista e la victòria francesas (1429-1453)
- 3 Consequéncias
- 4 Referéncias
- 5 Bibliografia
Causas[modificar | modificar la font]
La Guèrra de Cent Ans es l'expression de la rivalitat existent entre lei reiaumes de França e d'Anglatèrra dempuei lor formacion ai sègles X e XI. D'efèct, après la conquista dau tròne anglés per Guilhem de Normandia en 1066, lei rèis anglés foguèron sobeirans d'Anglatèrra e vassaus dau rèi de França per sei fèus continentaus. Aquò entraïnèt una tièra de guèrras entre França e Anglatèrra, especialament durant lo rèine de Felip August (1190-1223), que la consequéncia ne foguèt una reduccion dei possessions anglesas continentalas au solet territòri de Guiana. Pasmens, au sègle XIV, lei question de la senhoriá de Guiana e dau reiaume d'Escòcia continuèron d'empoisonar e de tesar lei relacions entre França e Anglatèrra. Puei, a partir de la mòrt de Felip de Valés, la succession dau tròne de França va entraïnar una degradacion novèla entre lei dos reiaumes fins a la declaracion de guèrra anglesa lo 7 d'octòbre de 1337.
La senhoriá de Guiana[modificar | modificar la font]
La question de la senhoriá sota lo fèu de Guiana es lo problèma pus ancian dei relacions entre França e Anglatèrra. Situat dins lo sud-oèst de França, son titular es lo rèi d'Anglatèrra que deu donc far omenatge au rèi de França per aqueu territòri. De mai, coma senhor de la region, lo rèi francés poguèt intervenir dins seis afaires interiors, especialament au nivèu judiciari. Aquela situacion, relativament avantatjosa per lo prestigi dei rèis francés, èra pas acceptabla per leis Anglès e entraïnèt de tensions continualas. Ansin, lo rèi d'Anglatèrra assaièt d'obtenir la senhoriá entiera sus la region causant un premier ensems de combats entre 1323 e 1327. Afeblit, lo rèi Edoard III d'Anglatèrra reconoguèt finalament lo poder superior dau rèi francés sus lo fèu en 1329 en cambi de sa restitucion. Pasmens, Guiana demorèt una fònt de tensions importantas.
L'afaire d'Escòcia[modificar | modificar la font]
En fòra de Guiana, Escòcia èra un autre ponch de tension entre França e Anglatèrra. D'efèct, França e Escòcia èran d'aliats tradicionaus. Ansin, lei Francés ajudèron Escòcia dins son conflicte amb Anglatèrra puei aculhiguèron e sostenguèron lo rèi Dàvid II après sa deposicion per Edoard III. La preséncia d'Escocés en França e de partisans de Dàvid II sus lo territòri d'Escòcia èran donc una menaça permanenta per leis Anglés.
La succession de França[modificar | modificar la font]
La succession dau reiaume de França foguèt l'element qu'entraïnèt la guèrra en causa de pretencions dau rèi Edoard III d'Anglatèrra au tròne francés còntra aquelei dau rèi Felipe VI. D'efèct, a la mòrt sensa eiretar dau Felipe V, lei dos pretendents a la corona francesa èran Edoard III d'Anglatèrra e Felipe VI de Valés. Avián un ligam ambé Felipe IV (1285-1316) car lo premier èra lo fiu de sa filha Eisabèu de França e lo segond èra son nebot. Pasmens, lei règlas de succession francesas consideravan solament lei drechs dei descendents masculins. De mai, la noblesa francesa èra gaire desirosa d'aver un rèi estrangier. Felipe VI venguèt donc aisadament rèi de França e Edoard III acceptèt de rendre omenatge per sei fèus continentaus en 1329.
L'objectiu dau rèi anglés èra de negociar ambé lei Francés per un reglament generau de tensions entre lei dos reiaumes. En 1334, lei negociacions mau capitèron après l'insisténcia de Felipe VI per inclure Escòcia dins l'acòrd. L'afaire de Flandra va donc finalament condurre a la guèrra en 1337. D'efèct, la region èra sota lo contraròtle dau còmte Loís Ièr ambé lo sostèn de Felipe VI. Son enemic, Ròbert d'Artés èra refugiat en Anglatèrra enterin qu'Edoard III acomencèt de destabilizar lo poder de Loís Ièr. Lo rèi francés demandèt donc lo deliurament de Ròbert per lo jutjar. Lo refús anglés entraïnèt la confiscacion de Guiana. Edoard III decidiguèt donc de revenir sus l'ascension au tròne de Felipe VI. Se proclamèt rèi de França e declarèt la guèrra lo 7 d'octòbre de 1337.
Debanament dau conflicte[modificar | modificar la font]
Lo debanament dau conflicte es devesit en divèrsei fasas que sei principalas son :
- lo periòde de victòrias e de conquistas anglesas realizadas per Edoard III entre 1337 e 1364.
- lo redreiçament de França durant lo rèine de Carles V en 1364-1380.
- la trèva de 1388-1411.
- lei succès e la presa de la màger part de França per lo rèi Enric V de 1411 a 1429.
- lo periòde de la reconquista francesa e la desfacha finala d'Anglatèrra entre 1429 e 1453.
Lei conquistas d'Edoard III (1337-1364)[modificar | modificar la font]
La batalha de Crécy e la presa de Calais[modificar | modificar la font]
Lo començament de la guèrra es l'ocasion de succès diplomatics importants per leis Anglés qu'aprofichèron la revòuta de Flandra còntra Felipe VI per destruir la flòta francesa en 1340 (Ecluse). Aquò permetèt lo desbarcament de tropas anglesas que mandèron d'expedicions a travèrs de França per pilhar lo país. En 1346, aquelei tropas capitèron d'averar la batalha de Crécy causant de pèrdas majoras a la cavalariá francesa. Edoard III poguèt adonc enceuclar la vila de Calais que foguèt presa après un sètge lòng en 1347. Calais vendriá una basa importanta per leis Anglés sus lo continent fins a 1558.
La batalha de Peitieus e la crisi de la monarquia francesa[modificar | modificar la font]
En 1350, Joan II succediguèt a Felipe VI. Se turtèt ais ambicions de Carles II de Navarra, còmte d'Evreux e rèi de Navarra, que foguèt arrestat en 1356. Pasmens, lei Francés son severament desfachs a Peitieus e Joan II es capturat per leis Anglés. Aquela batalha que son resultat es atribuit a la coarditge de la noblesa per la populacion francesa entraïnèt de trébols grèus dins lo reaiume.
Lei dos principaus son la revòuta dei païsans dau nòrd de París e, dins la capitala, la presa dau poder per lo prebòst dei marchands, Etienne Marcel. Aqueu darrier organizèt la liberacion de Carles de Navarra, pretendent au tròne de França. Lo poder dau daufin Carles, lo futur rèi Carles V, èra donc fòrça afeblit. Carles de Navarra capitèt rapidament d'aumentar per sa victòria còntra lei revòutas de païsans e per son aliança ambé París. La situacion dau daufin se melhorèt solament a partir de 1358 gràcias a seis esfòrç per se raprochar de la noblesa. Puei, lei divisions entre lei Parisens e l'assassinat d'Etienne Marcel li permetèron de reprendre la capitala. Carles de Navarra preferiguèt alora negociar e se satisfaguèt d'una aumentacion de sei fèus.
Enterin, leis Anglés mandèron una ofensiva novèla sota la direccion d'Edoard III. Se turtèron a l'estrategia novèla dau daufin que refusèt lo combat per solament empachar la presa de vilas. Victima d'un chavanàs murtrier, l'armada anglesa s'acabèt per una revirada totau e lei dos camps comencèron de negociar. En 1360, signèron lo tractat de Brétigny. Donava lei fèus de Peitau, de Lemosin (Occitània), de Perigòrd, de Carcin, de Roergue e una rançon importanta ais Anglés còntra la liberacion dau rèi Joan II. Pasmens, lei disposicions d'aqueu tractat, levat d'una trèva de nòu ans, foguèron jamai totalament respectadas. En revenge, Carles aprofichèt la trèva per auçar lo reiaume e organizar una armada e un govèrn eficaç.
Lo redreiçament francés de Carles V (1364-1388)[modificar | modificar la font]
La reorganizacion de França[modificar | modificar la font]
En 1364, lo rèi Joan II moriguèt. Dirigidas per Bertrand du Guesclin, lei fòrças francesas esquichèron aquelei de Carles de Navarra a Cocherel permetent lo coronament de Carles V coma rèi de França. Acomencèt una òbra importanta de reorganizacion dau reiaume gràcias a la trèva ambé leis Anglés.
Premier, obtenguèt lo sostèn financier deis Estats Generaus en 1364 e melhorèt la gestion dei finanças dau reiaume. Puei, aprofichèt la fin de la Guèrra de Succession de Bretanha per reorganizar l'armada e integrar de capitanis experimentats coma du Guesclin o Olivier de Clisson. L'estrategia còntra leis Anglés èra d'ara endavant de privilegiar leis operacions limitadas per conquistar pauc a pauc lei castèus e de defugir de se batre còntra leis arquiers anglés. De mai, la màger part dei tropas de mercenaris presentas sus lo territòri francés foguèron mandadas en Espanha per participar a la guèrra civila de Castelha au profiech de son aliat Enric de Trastamara. Enfin, aqueleis esfòrç foguèron completats per una diplomacia activa per isolar Anglatèrra e crear de revòutas entre sei vassaus continentaus.
Lo reflux anglés[modificar | modificar la font]
En 1369, Carles V refusèt de contuniar la trèva e comencèt una guèrra novèla còntra Anglatèrra. Acceptèt d'ajudar la revòuta dau còmte d'Armanhac. Ambé l'ajuda de la flòta espanhòla d'Enric de Trastamara, lei Francés destruguèron la flòta anglesa en 1372 e empachèron lo mandadís de renfòrç anglés sus lo continent. Ansin, la defensa dei possessions d'Edoard venguèt rapidament fòrça malaisada. Enterin, lei campanhas anglesas rencontran de territòris abandonats per seis abitants, refugiats dins lei vilas, ont l'avitalhament es quasi impossible. Aqueleis operacions obtenguèron donc ges de resultats, levat d'aumentar l'ostilitat dei regions pilhadas còntra Anglatèrra, e leis Anglés perdeguèron la màger part de sei possessions. En 1380, a la mòrt de du Guesclin e dau rèi Carles V, tenián solament lei regions de Calais, Bordèu, Brest e Baiona.
La trèva de 1388-1411[modificar | modificar la font]
Lo periòde entre 1388 e 1411 es caracterizat per una trèva entre França e Anglatèrra que deguèron faciar de dificultats intèrnas importantas e foguèron afeblidas. D'efèct, après la mòrt de Carles V, una regéncia es formada per leis oncles dau rèi Carles VI durant sa minoritat. La situacion pejorèt ambé lo començament de la foliá dau rèi. Dos camps rivaus se formèron pauc a pauc a l'entorn deis ostaus d'Armanhac e de Borgonha. De son caire, Anglatèrra conoguèt perèu una crisi politica grava ambé l'assassinat dau rèi Richard II. Son successor aguèt de dificultats per estabilizar son poder.
Lei succès d'Enric V (1411-1429)[modificar | modificar la font]
Lo Tractat de Troyes[modificar | modificar la font]
En 1412, leis afrontaments entre lei faccions d'Armanhac e de Borgonha se transformèron en guèrra civila. Aprofichant aquela situacion, lo rèi anglés Enric V que son reiaume es tornarmai estable, mandèt una ataca dempuei Normandia. La cavalariá francesa foguèt tornarmai desfacha per leis arquiers anglés lo 25 d'octòbre de 1415. La noblesa de França, magerament aquela dau camp Armanhac deguèt faciar de pèrdas importantas e la captura de son cap.
Entre 1415 e 1419, Enric V poguèt donc conquistar Normandia enterin que la guèrra contuniava entre lei partisans de Borgonha e aquelei dau daufin sostengut per lo rèsta de l'ostau d'Armanhac. En 1419, una entrevista entre lo daufin e lo duc de Borgonha se debanèt mau e s'acabèt per l'assassinat dau duc. Aquò entraïnèt la formacion d'una aliança entre Anglatèrra e Borgonha e la signatura dau Tractat de Troyes per Carles VI, definitivament vengut fòl. Aqueu tractat deseiretèt lo daufin Carles, reconoguèt la posicion e lei territòris dau duc de Borgonha e faguèt d'Enric V e de sei successors leis eretiers de França après la mòrt de Carles VI.
Lo monarquia dobla[modificar | modificar la font]
Après lo tractat de Tròias, lo daufin Carles se repleguèt en direccion de fèus francés dau sud e installèt sa capitala a Borges. Dirigida per lo duc de Bedford, l'armada anglesa, ajudada per Borgonha, estendèt la dominacion anglesa sota lo Maine puei en direccion d'Anjau e de Léger. Aquela progression es marcada per lei victòrias de Cravant (1423), de Verneuil (1425) e lo començament dau sètge d'Orleans. Pasmens, de tensions apareguèron entre Borgonha e Anglatèrra après una ofensiva dau duc de Glocester còntra lo duc.
La reconquista e la victòria francesas (1429-1453)[modificar | modificar la font]
Lo periòde de 1429-1453 es caracterizat per una tièra de reviradas anglesas e per la reconquista dau territòri francés per lo rèi Carles VII. D'efèct, en 1429, lei succès de Joana d'Arc permetèron d'afirmar la legitimitat dau rèi francés a respèct de son adversari anglés gràcias a son sacre en la catedrala de Rems. Puei, en 1435, s'acabèt l'aliança entre Anglatèrra e Borgonha donant un avantatge militar decisiu ai Francés. Enfin, a partir deis annadas 1430-1440, una armada francesa reorganizada e equipada d'armas novèlas, especialament artilhariá, capitèt de conquistar totei lei regions tengudas per leis Anglés, levat de Calais.
Lei campanhas de Joana d'Arc[modificar | modificar la font]
L'arribada de Joana d'Arc a la Cort de Borges foguèt l'element decisiu que permetèt lo redreiçament francés durant lo rèine de Carles VII. Èra una païsana de Lorena que pensava d'aver la mission divina de faire coronar lo rèi e de replegar leis Anglés en fòra de França. A Borges, capitèt de convéncer lo rèi de sa mission e obtenguèt lo contraròtle d'una armada que li permetèt de rompre lo sètge d'Orleans (12 d'octòbre de 1428 - 8 de mai de 1429). Puei, bateguèt severament leis Anglés a Patay lo 18 de junh.
Aquelei victòrias permetèron de mandar una expedicion fins a Rems per realizar lo sacre dau rèi Carles VII lo 17 de julhet de 1429. L'efèct psicologic entraïnèt la somission d'unei regions a Carles VII e renforcèt sa legitimitat còntra lei decisions dau tractat de Troiàs. En revenge, la temptativa de Joana d'Arc per prendre París mau capitèt. Capturada per de soudats de Borgonha e liurada ais Anglés, foguèt considera coma una masca per seis enemics e cremada lo 30 de mai de 1431.
Lo cambiament d'aliança de Borgonha[modificar | modificar la font]
Après lo sacre dau rèi Carles VII, lei Francés reprenguèron l'avantatge enterin que la situacion economica d'Anglatèrra veniá malaisada. Aquò causèt una aumentacion de la fiscalitat dins lei fèus anglés e un maucontentament creissent. Ansin, en aost de 1435, lo duc de Borgonha decidiguèt de cambiar de camp e de signar una aliança ambé França. En cambi, poguèt conservar lei territòris conquistats durant la guèrra. Aquela rompèt l'equilibri militar e entraïnèt de revòutas còntra leis Anglés, especialament en Normandia e a París, abandonada en 1436 per Anglatèrra.
La victòria de Carles VII[modificar | modificar la font]
La victòria de Carles VII se debanèt segon doas etapas principalas que son la presa de Normandia en 1450 e aquela de Guiana en 1453. La conquista de Normandia foguèt la pus aisada. La posicion anglesa èra afeblida tre la mitat deis annadas 1430. Per tenir la region, leis Anglés assaièron de negociar e de faire la patz. Ajudats per una revòuta de la noblesa francesa, obtenguèron la signatura d'una trèva en 1448.
Dins aquò, lei finanças d'Anglatèrra demorèron fragilas e la guèrra acomencèt tornarmai. Tre lo començament dei combats, la presa de Fougères per leis Anglés possèt lo duc de Bretanha a s'aliar ambé França. De mai, l'armada francesa èra d'ara endavant venguda una armada permanenta formada per de soudats professionaus e d'unitats fòrça organizadas. Ansin, en 1450, Carles VII averèt un succès decisiu a Formigny que permetèt la conquista de Normandia avans la fin de l'an.
La pèrda de Normandia entraïnèt una crisi politica grèva en Anglatèrra enterin que l'arribada d'abitants e de soudats refugiats de Normandia creèt una situacion sociala perilhosa. De revòutas aguèron luòc dins lo Kent, lo sud-oèst dau país e egalament a Londres. Lei defensas de Guiana, fèu istoric d'Anglatèrra en França, foguèron donc pas renforçadas. La region es donc aisament conquistada un premier còp per França en 1451. Se revoutèt en 1452. Pasmens, l'armada anglesa foguèt definitivament esquichada pendent la batalha de Castilhon e Bordèu e Baiona venguèron francesas en 1453.
Après aqueleis operacions, lei combats s'arrestèron entre França e Anglatèrra en causa de la guèrra civila anglesa de 1455-1487. Lo conflicte s'acabèt oficialament per la patz de Picquigny lo 29 d'aost de 1475 entre Loís XI e Edoard IV.
Consequéncias[modificar | modificar la font]
Consequéncias territorialas[modificar | modificar la font]
Lei consequéncias territorialas principalas de la Guèrra de Cent Ans son una aumentacion de la talha dei territòris contraròtlats per lo rèi de França e la formacion dau poderós ducat de Borgonha vengut de facto independent durant la guèrra. Ansin, França a conquistat lo fèu anglés de Guiana e lo domeni reaiume es egalament d'ara endavant aumentat de divèrsei regions ocupadas per Anglatèrra durant la guèrra, especialament dins lo centre dau país. De lor caire, leis Anglés conservèron solament la vila de Calais dins lo nòrd de França e lei territòris pròches. Pasmens, Carles VII poguèt pas empachar la formacion d'un estat poderós dins l'èst de França reünissent Borgonha e Flandra. Serà la fònt de divèrsei conflictes durant lo rèine de son successor Loís XI.
Consequéncias politicas[modificar | modificar la font]
Lei consequéncias politicas de la guèrra s'observan a l'escala continentala e dins leis afaires interiors de cada de cada país participant a la guèrra. Ansin, au nivèu continentau, la guèrra es caracterizada per l'aparicion e l'aumentacion dau sentiment nacionau dins cada país. Aquò permetèt l'emergéncia de França e Anglatèrra coma de nacions durant lei sègles seguents. Au nivèu interior, leis efècts de la guèrra foguèron fòrça diferents per lei dos reiaumes. Per lo premier, lo sistèma politic es caracterizat per un renforçament dau poder centrau tengut per lo rèi qu'aprofichèt la disparicion de la màger part de l'aristocràcia francesa durant lei combats. Au contrari, per lo segond, la noblesa tèn de sentiments d'independéncia que van contribuir a la guèrra civila de 1455-1487 e, per la seguida, a la limitacion dau poder reiau.
Consequéncias economicas[modificar | modificar la font]
Coma per lei consequéncias politicas, l'efèct de la Guèrra de Cent Ans foguèt diferent per França e Anglatèrra. D'efèct, l'economia dau premier foguèt fòrtament afeblida per la succession d'operacions militaras sus son territòri e per la destruccion d'unei vilas coma Limòtges en 1370. En revenge, lo segond aprofichèt la guèrra per assegurar lo desvolopament de sei sectors agricòla e industriau, especialament dins lo domeni textil.
Referéncias[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Françoise Autrand, Charles V : le Sage, Fayard, 1994, 909 p. (ISBN 978-2-213-02769-2)
- Michel Balard, Jean-Philippe Genet et Michel Rouche, Le Moyen Âge en Occident, Hachette, 2003, 352 p. (ISBN 978-2-01-145540-6)
- Georges Bordonove, Les Rois qui ont fait la France : Jean le Bon, éditions Pygmalion, 2000, 316 p. (ISBN 2-85704-264-7)
- Georges Bordonove, Les Rois qui ont fait la France : Charles V le Sage, éditions Pygmalion, 1985, 314 p. (ISBN 2-85704-264-7)
- Georges Bordonove, Les Rois qui ont fait la France : Charles VI le roi fol et bien-aimé, éditions Pygmalion, 2006, 317 p. (ISBN 978-2-7564-0018-1)
- Georges Bordonove, Les Rois qui ont fait la France : Charles VII le Victorieux, éditions Pygmalion, 1985, 318 p. (ISBN 2-85704-264-7)
- Georges Bordonove, La guerre de 600 ans, Robert Laffont, 1971, 319 p. (ISBN 978-2-221-01611-4)
- Boris Bove, Le Temps de la guerre de Cent Ans 1328-1453, Belin, 2009, 319 p.
- Philippe Contamine, La guerre de Cent Ans, PUF, coll. « Que sais-je ? », 2002, 127 p. (ISBN 978-2-13-053040-4)
- Arthur Conte, Bâtisseurs de la France de l’an 1000 à 2000, Plon, 2004, 521 p. (ISBN 978-2-259-19918-6)
- Bernard Cottret, Histoire de l'Angleterre : de Guillaume le Conquérant à nos jours, Tallandier, 2007, 608 p. (ISBN 978-2-84734-262-8)
- Jean Favier, La guerre de Cent Ans, Fayard, 1980, 678 p. (ISBN 2-213-00898-1)
- Jacques Heers, Louis XI, Tempus, 2003, 430 p. (ISBN 978-2-262-02084-2)
- Michel Kaplan et Patrick Boucheron, Le Moyen Âge, XIe - XVe siècle, Bréal, 1994, 397 p. (ISBN 978-2-85394-732-9)
- Georges Minois, Charles VII, un roi shakespearien, Perrin, 2005, 850 p. (ISBN 2-262-02127-9)
- Michel Mollat du Jourdin, Genèse médiévale de la France moderne, Seuil, 1977, 301 p. (ISBN 978-2-02-004682-4)
- Paul Murray Kendall et Eric Diacon, Louis XI, Fayard, 1974, 584 p. (ISBN 978-2-213-00038-1)
- Paul Murray Kendall et Eric Diacon, Richard Warwick, le faiseur de rois, Fayard, 1981, 442 p. (ISBN 978-2-213-01045-8)
- François Neveux, La Normandie pendant la guerre de Cent Ans, XIVe-XVe sièle, Ouest France, 2008, 535 p. (ISBN 978-2-7373-3695-9)
- Bertrand Schnerb, L’État Bourguignon. 1363-1477, Perrin, 2005, 474 p. (ISBN 978-2-262-02360-7)
- Laurent Theis, Histoire du Moyen Âge français, Perrin, 1992, 399 p. (ISBN 978-2-262-00718-8)
- Jean Verdon, Isabeau de Bavière : la mal-aimée, Tallandier, 2001, 318 p. (ISBN 978-2-235-02288-0)
- Catherine Vincent, Introduction à l’histoire de l’Occident médiéval, Librairie générale française, 1995, 223 p. (ISBN 978-2-253-90516-5)
- « 1429, Jeanne d’Arc libère Orléans », Moyen Âge n°41, juillet/août 2004.
- Christopher Allmand, The Hundred Years War: England and France at War, c.1300-c.1450, Cambridge University Press, 1988, 207 p. (ISBN 978-0-521-31923-2)
- Alfred Higgins Burne, The Agincourt War, Wordsworth editions, 1999, 359 p. (ISBN 978-1-84022-211-1)
- Desmond Seward, The Hundred Years War. The English in France 1337-1453, Penguin Books, 1999, 296 p. (ISBN 978-0-14-028361-7)
- Jonathan Sumption, The Hundred Years War I: Trial by Battle, University of Pennsylvania Press, 1999, 672 p. (ISBN 978-0-8122-1655-4)
- Jonathan Sumption, The Hundred Years War II: Trial by Fire, University of Pennsylvania Press, 2001, 696 p. (ISBN 978-0-8122-1801-5)
- John A. Wagner, Encyclopedia of the Hundred Years War, Greenwood Publishing Group, 2006, 374 p. (ISBN 978-0-313-32736-0)


text:
Lo poèta (Atahualpa Yupanqui)
Tu pensas qu’ès distint
Pr’amor que’t disen poèta,
E qu' i tiens un món a despart
Per las estelas mei enlà.
A pos d'espiar la lua,
Ja non la sabes espiar,
Qu'ès com un praube cec
Qui non sap tà on va.
Vè-te’n espiar los minèrs,
Los òmis au hromentar
E canta'us aus qui lutan
Tà un bocinet de pan.
Poèta de rimas tenhèras,
Vè-te’n víver a la seuva :
Qu' i aprenderàs hèras causas
Deu boscassèr e de sas misèrias.
Demora amassa dab lo pòble,
No’u espies de dehòra estant,
Pr’amor çò de prumèr qu' ei d'estar òmi,
E çò de segond, poèta.
Vè-te’n espiar los minèrs,
Los òmis au hromentar,
E canta’us aus qui lutan
Tà un bocinet de pan,
Tà un bocinet de pan.


text:
Uei que’m soi interessat aus
gasconismes perrèc
var. perrac
, perrec,
etc, e perruca
. Aquiu qu'avetz los prumèrs elements d'un perpensar qui ei a debutar.
La significacion deu mot perrec
qu’ei haut o baish la de l’occitan non-gascon pelha
(cat. pella
, français peille
): 1- vestit vielh, mau pedaçat o traucat 2-tròç de teishut usat; mentre, en gascon, lo mot pelha
qu'ei sinonime de vestit
(quitament un deus beròis e arrics com la pelha deu dimenge).
Lo mot francés peille que deriva deu latin classic e medievau pīlleum qui, a l’origina, designava un cohet grossèr de pèth d’oelha dab lo quau e's caperavan los esclaus afranquits deu temps deus Romans. Puish lo mot que designè, a l’atge mejan, ua sòrta de màntou dab un capulet.
Que cau remarcar lo mot occitan pelha non pòt viéner dirèctament d'aqueth mot latin pīlleum. L’occitan non guarda pas jamei intacte lo ll latin, que’u sou simplificar en l. Lo gascon qu'ac hè en r (intervocalica) o -th (finau). Dongas lo mot pelha que deu estar un manlhèu, mei probablament deu mot francés peille o possiblament deu catalan pella. Sequenon, que'ns cau adméter ua auta fòrma aparentada a pīlleum: *pīlia.
En tot cas, los mots gascons derivats de pīlleum
que deven har lo radicau en per
-, segon la
règla fonetica pròpia de l'idiòma noste. Aqueth radicau, que l’arretrobam probable en los mots peric
e peruc
qui significan un shinhau, un drinòt (Palay).
La relacion de peric
dab pīlleum
(cohet, bonet), uei lo dia perduda en gascon, que l’arretrobam dab lo mot espanhòu perico
qui significa perruca,
pamparruca.
Qu'ei autanplan lo nom balhat a un parroquet de Cuba Amazona leucocephala
. Aqueth parroquet que presenta ua zòna blanca suu cap, qui evoca ua perruca o un bonet blanc, d'aquiu, que'm pensi, lo nom espanhòu de l'ausèth (que non deu petit nom Pero, en contra de çò qui poiratz léger en tots los bons obratges de referéncia). Que cau notar qu'autanplan lo mot gascon peric
que pòt estar interpretat com a diminutiu de Pèr, Pèir, d’aquiu probable lo nom de Peyròt autrejat popular(a)ment a la hami e a la misèria, tant en Aragon com en Gasconha (ved. Peyrot, hens lo Palay). Atau que ditz un coplet tradicionau de Canfranc (Òsca, Aragon), citat per Francho Lagore
:
En Canfran está Peirot / mas aquí María dura,/ y en Cenarbe ya no masan / por falta de levadura.
En contra de l'ipotèsi generaument admesa qui'n voleré har de perico lo diminutiu deu petit nom Pero (Pèr, Pèir), a jo que'm sembla aqueth substantiu que poiré derivar, possiblament via lo navarroaragonés, deu mot gascon peric
, aqueth darrèr derivat afixat sia de pīlleum,
sia de pellis
(pèth).
En gascon, lo mot peric
qu'ei sinonime de peruc
. Com peluc
en lengadocian, los mots peric
e peruc
qu'evocan ua petita quantitat, un shinhau, un drinòt, qu'arretrobam aqueth significat dab los derivats post-verbaus deu mot gascon esperrecar
o esparrecar
vaduts esparrec
en benasqués e esperrequete
en aragonés non-benasqués. Que i tornaram. La significacion de drinòt, de shinhau, de bricon qu'an peric e peruc qu'ei egaument probablament d'origina post-verbau, com a resultat deus vèrbes esperucar
, sinònime d'espelucar, pelar, mentre qu'espericar
qu'ac ei d' esperissar
(cf perissa,
deu latin pellicius: hèit de pèth
) dab la significacion d'esgratussar, de pelar. La relacion semantica dab lo bèc e los ausèths que's degó har per associacion de peruc (micalha, esbrigalha) dab parrut, parruta, parròt o parrat, o sia lo passiròt.
Los lingüistas qu'an hèra de dificultat tà explicar l'origina etimologica e geografica deu mot "perruque" (parruca, perruca etc). De segur, lo quite mot gascon perruca
(derivat de peruc) e lo mot
francés perruque
que’n comparteishen aquera medisha etimologia (derivat sufixat de pellis
o de pīlleum
). Qu'arretrobam aqueras duas r deu mot perruca
hens lo mot perrissa
, fòrma gascona corresponent a l'occitan pelissa
e au francés pelisse.
Jo que pensi la r dobla deu mot francés perruque
que pòrta la signatura clara d'un gasconisme, pr'amor sonque lo gascon que sap arreligar los mots peruc
e perruca
dab los mots latins pīlleum
o pellis.
L'ipotèsi d'un gasconisme n'ei jamei estada considerada tau mot perruca (perruque etc), com plan sovent, un signe mei deu pòc cas que hèn generaument los lingüistas de la lenga gascona e deus estudis gascons, ua conseqüéncia dirècta de la classificacion d'aqueste idiòma en "dialècte" au profieit de la lenga deus trobadors.
Adara tà designar un tròç de teishut usat e un un vestit usat, pedaçat o esparracat lo gascon qu’a un pialat de mots emparentats enter si, derivats deu latin pīlleum
o de pellis
tostemps
per afixacion: perrèc
, var. perrac
, perrec
; perriaca
; perrissa
, etc, etc. Quauques-uns d'aqueths mots gascons qu'an sautat la montanha e que s'an hèit un camin en aragonés e en catalan. Que i tornaram dab lo pòst vienent.
De seguir en clicar acitau.


text:
Empèri Assirian
L'Empèri Assirian èra un estat de Mesopotamia antica que son centre èra situat en Assiria. Se formèt a partir de la ciutat-estat d'Assur au sègle XIV avC. Après lo començament deis invasions aramèas e la mòrt de Teglath-Phasalar Ièr, conoguèt un periòde de declin. La restauracion de l'autoritat de l'empèri se debanèt a la fin dau sègle X avC durant lo rèine d'Adad-nerari II. Au sègle seguent, l'Empèri Assirian venguèt la poissança dominanta de Mesopotamia e capitèt de conquistar Egipte e Babilònia. Pasmens, la dominacion assiriana demorèt fòrça contestada e lei revòutas successivas afebliguèron pauc a pauc l'armada assiriana. A partir dau sègle VII avC, una tièra de guèrras civilas entre princes assirian agravèt lo problema e l'Empèri s'afondrèt finalament après una guèrra lònga còntra sei vesins en 609.


text:
Projècte
Un projècte es una entrepresa temporària assumida per crear un produch ò un servici.[1]
Origina[modificar | modificar la font]
La paraula projècte provèn dau tèrme latin projéctum de projícere, "lançar quauqua-ren en davant" que d'aqueu temps provèn de pro-, que denòta quauqua-ren que precedís l'accion de la part conseguenta de la paraula en question (coma lo grèc πpό) e jácere, "lançar". La paraula "projècte" originalament significa "quauqua-ren que vèn avans de faire una causa". Quand la paraula foguèt adoptada inicialament, se referissiá a planejar quauqua-ren, non a l'accion de complir aquest plan realament. Quauqua-ren fach segon un projècte fuguèt nomenat objècte. Aquest emplec de "projècte" cambièt dins leis ans 50, quand s'introduguèt divèrsei tecnicas per la gestion de projèctes. Per ansin, la paraula mudèt leugierament son significat per cubrir tant lei projèctes coma leis objèctes.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
- Temporari vòu dire que tot projècte que siegue aurà una data de començament e una data d'acabament, çò que vòu pas dire que dure gaire.
- Lei projèctes se caracterizan per l'elaboracion progressiva: a causa de l'unicitat e d'una incertesa essenciala lei projèctes se pòdon pas definir plenament dau temps ò avans que lo projècte comence, e per aiçò la planificacion e l'execucion de projèctes rescòntra pron sovent de pas, fasas ò etapas separadas. A dicha que lo projècte avança, l'equipa de projècte precisa lei pas seguents, leis objectius e la forma d'execucion melhora. En coneissent aquò, lei sòcis de l'equipa elabòran de plans preliminars, e executan l'etapa seguenta dau projècte estent aquestei plans detalhats.
Lei projèctes se destrian deis operacions, perque leis operacions son contúnias e repetitivas (lei projèctes, elei son termejats), e leis operacions donan de resultats pariers ò quasi pariers (au còntra, lei resultats deis projèctes son unics).
Un projècte, d'ordinari, necessita de ressorsas per complir sei resultats. La màger part dau temps, l'execucion dau projècte se basa en un plan detalhat, que considera tanbèn de factors extèrnes e de restriccions. La planificacion, l'execucion e lo contraròtle dau projècte es lo domeni de la gestion de projèctes. Per de projèctes importants fa mestier de còps de crear una organizacion temporària, que recampa una equipa de projècte e una ò mai equipas d'obratge.
Lei projèctes d'importància se pòdon despartir en sotaprojèctes, que de fach son una rejoncha de projèctes relacionats. Tot particularament, la collaboracion entre lei sòcis d'una chorma de projècte es necessària per un resultat profichós.
Avantatges[modificar | modificar la font]
Lo foncionament en mòde de projèctes es particularament apreciat per lo negòci occidentau, que se caracteriza per una organizacion en malhum e una cultura de la cooperacion. Dins lo cas d'organizacions autoritàrias e burocraticas amb una estructura regda e ierarquica, l'òbratge basat dins de projèctes agrada mens, ò fonciona pas coma s'espèra en causa dau conflicte entre lei diferenteis culturas organizacionalas.
Vesetz tanbèn[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide), Third Edition, Project Management Institute.


text:
Vilanòva de Berg
Vilanòva de Berg (Villeneuve-de-Berg en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Villeneuve-De-Berg a situat a 325 m d'altitud, sus una éminence calcaire en dominant la rota en connectant la vallée del Rhône (Viviers e Lo Teil) al Puy-en-Velay via Aubenas.
Villeneuve-De-Berg a environat al nòrd e a l'oèst per la vallée de la Claduègne #que flueix dempuèi lo scenari del Coiron basaltique #que domina al nòrd, a l'èst per la montanha de Berg calcaire, e al sud per la vallée de la Ibie #que nais sus lo sieu territòri.
Vilanòva de Berg est située à 325 m d'altitude, sur une éminence calcaire dominant la route reliant la vallée du Rhône (Viviers et Le Teil) au Puy-en-Velay via Aubenas.
Villeneuve-de-Berg est entourée au nord et à l'ouest par la vallée de la Claduègne qui coule depuis le plateau du Coiron basaltique qui domine au nord, à l'est par la montagne de Berg calcaire, et au sud par la vallée de l'Ibie qui naît sur son territoire.


text:
Montchenu
Montchenu (Montchenu en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Montchenu es situat a 40 km al nòrd-es de Valéncia, 23 km a l'èst de Sant-Vallier, 19 km al nòrd de Romans-sus-Isère, 12 km al nòrd de Sant-Donat-sus-lo Herbasse #qu'es çò cap de luòc de costat e 9 km al sud de Hauterives.
Las municipalitats los mai prèps son Tersanne, Bathernay, Sant-Christophe-e-lo-Laris, Crépol e Margès.
Montchenu est situé à 40 km au nord-est de Valence, 23 km à l'est de Saint-Vallier, 19 km au nord de Romans-sur-Isère, 12 km au nord de Saint-Donat-sur-l'Herbasse qui est le chef lieu de canton et 9 km au sud d' Hauterives.
Les communes les plus proches sont Tersanne, Bathernay, Saint-Christophe-et-le-Laris, Crépol et Margès.


text:
Saint-Félix (Oise)
Saint-Félix es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom de Saint-Félix es lo de tres papas canonizats, d'avesques e martirs, dont un martir a Girona en 304 [1].
Istòria[modificar | modificar la font]
Sant-Félix es un vilatge situat la longitud del Thérain, al sud-es de Beauvais, a una quarentena de quilomètres al nòrd de París, #que se trucava antany Bourg-Lançon.
Saint-Félix est un village situé le long du Thérain, au sud-est de Beauvais, à une quarantaine de kilomètres au nord de Paris, qui s'appelait autrefois Bourg-Lançon.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984


text:
Queu libre es estat escrich en doas partidas. La prumiera es l'istòria d'un jòune òme bon a maridar. lo goiat voldriá ben mas solament emb una dròlla cerieisa pas emb una dròlla poma. Las pomas son bonas per tot lo monde, quò es juste una frucha a massar per lo minjar de la vesprada (en lengatges moderne : un 5 a 7). Las cerieisas, elas, son plena de promessas...
E vaiquí lo Marçaudon dins una estranh cercha (la segonda partida), cercha sus lo conselh d'un gardian de leberon (un drac lemosin), cercha jusca a las ribas dau temps. Degun nonmàs lo Marçaudon zo pòt far.
Ai aimat queu libre, totjorn a parlat de la vita, un pauc "passeiste" a la debuta mas jamai sens èsser dins lo "qu'era mai ben avant".
Dernière édition par clafotis le Mer 3 Nov - 15:31, édité 1 fois


text:
1487
Aquesta pagina concernís l'an 1487 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Civilizacion astèca[modificar | modificar la font]
Fin de la bastida dei trabalhs d'agrandiment dau Templo Mayor acomençats durant lo rèine de Tizoc (1481-1486). Leis autoritats de Tenochtitlan organizèron una ceremònia religiosa fòrça importanta marcada per un nombre important de sacrificis umans (80 400 segon lo Codex Durán).
Civilizacion zapotèca[modificar | modificar la font]
Mòrt de Zaachila III, rèi de la ciutat-estat de Zaachila qu'èra lo centre principau dei Zapotècs. Cosijoeza li succediguèt.
Arts[modificar | modificar la font]
Arquitectura[modificar | modificar la font]
Acabament de trabalhs d'agrandiment dau Templo Mayor de Tenochtitlan que prenguèt sa forma quasi definitiva. D'efècte, lei trabalhs ulteriors son totalament desconeguts en causa dei destruccions entraïnadas per la conquista espanhòla dau territòri astèc.


text:
Edifici Kavanagh
L'edifici Kavanagh qu'ei un deus bastiments mei emblematics de Buenos Aires e un deus famós dehens l'istòria de l'arquitectura en America deu Sud.
Que's tròba sus la Plaça San Martín au numèro 1065 de la carrèra Florida dens lo quartièr de Retiro. que ho inaugurat lo 3 de genèr de 1936.
A l'origina de la soa bastida que i avó ua rivalitat enter Corina Kavanagh e la familha oligarquica deus Anchorena. L'edifici que ho atau bastit dab lo prethèit de desprovesir la glèisa deus Anchorena deus arrais deu só.
Haut de 120 m e dab 31 solèrs que ho a la soa bastida lo bastiment mei haut d'America deu Sud.
Galeria[modificar | modificar la font]
-
-
Kavanagh durant la soa bastida, proheitat entà celebrar lo Congrès Eucaristic de 1934
-
Kavanagh dab la Tor Monumentau au tresau plan
-


text:
Sabi pas cossí fonciona l'ora dins totes los païsses, mas en America se ditz 10:00PM per 10 oras de de serada/del vèspre e 10:00AM per 10 oras del matin. En França se ditz 10 oras puèi per la tantossada 22 oras (las 12 del matin + 10). Mas aquel foncionament
es pas automatic nimai en Occitània nimai en França, benlèu gràcia a l'imigracion dels franceses en cò nòstre e dels occitans en França. Mas auriái doas questions, se en francés l'utilizacion de «10 oras» per designar l'ora de la tantossada es corrècta, e se en
occitan se pòt utilizar «22 oras» per designar 10 oras del vèspre.


text:
Portèth de Garona
Portèth de Garona (Portet-sur-Garonne en francés) es ua vila d'Occitània, en Gasconha, dens lo parçan de Comenge[1], e hèra près de la grana vila lengadociana de Tolosa que hè partida deu son airau urban. Se situeish dens lo departament de la Nauta Garona e la region administrativa de Mièidia-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Totun, lo geograf Frederic Zégierman restaca Portèth au parçan de Tolosan.
- Portau de Gasconha
- o Lengadòc
[[Categoria:Comuna de Gasconha}} o {{Lengadòc]]


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement de Biberach (426)
Liste des communes
Biberach an der Riß
Ville de Biberach an der Riß, localité de l'Allemagne de 32 000 habitants.
La mairie de Biberach an der Riß a un site Internet.
Laupheim
Ville de Laupheim, localité de l'Allemagne de 19 000 habitants.
La mairie de Laupheim a un site Internet.
Riedlingen
Ville de Riedlingen, localité de l'Allemagne de 10 000 habitants.
La mairie de Riedlingen a un site Internet.
Ochsenhausen
Ville d'Ochsenhausen, localité de l'Allemagne de 8 700 habitants.
La mairie d'Ochsenhausen a un site Internet.
Bad Schussenried
Ville de Bad Schussenried, localité de l'Allemagne de 8 400 habitants.
La mairie de Bad Schussenried a un site Internet.
Schemmerhofen
Ville de Schemmerhofen, localité de l'Allemagne de 7 700 habitants.
La mairie de Schemmerhofen a un site Internet.
Schwendi
Ville de Schwendi, localité de l'Allemagne de 6 200 habitants.
La mairie de Schwendi a un site Internet.
Ertingen
Ville d'Ertingen, localité de l'Allemagne de 5 300 habitants.
La mairie d'Ertingen a un site Internet.
Warthausen
Ville de Warthausen, localité de l'Allemagne de 5 000 habitants.
La mairie de Warthausen a un site Internet.
Rot an der Rot
Ville de Rot an der Rot, localité de l'Allemagne de 4 400 habitants.
La mairie de Rot an der Rot a un site Internet.
Maselheim
Ville de Maselheim, localité de l'Allemagne de 4 300 habitants.
La mairie de Maselheim a un site Internet.
Ummendorf
Ville d'Ummendorf, localité de l'Allemagne de 4 300 habitants.
La mairie d'Ummendorf a un site Internet.
Achstetten
Ville d'Achstetten, localité de l'Allemagne de 4 100 habitants.
La mairie d'Achstetten a un site Internet.
Eberhardzell
Ville d'Eberhardzell, localité de l'Allemagne de 4 100 habitants.
La mairie d'Eberhardzell a un site Internet.
Mietingen
Ville de Mietingen, localité de l'Allemagne de 4 000 habitants.
La mairie de Mietingen a un site Internet.
Mittelbiberach
Ville de Mittelbiberach, localité de l'Allemagne de 4 000 habitants.
La mairie de Mittelbiberach a un site Internet.
Bad Buchau
Ville de Bad Buchau, localité de l'Allemagne de 3 900 habitants.
La mairie de Bad Buchau a un site Internet.
Burgrieden
Ville de Burgrieden, localité de l'Allemagne de 3 600 habitants.
La mairie de Burgrieden a un site Internet.


text:
Tokelau
Lo territòri de Tokelau o Toquelau (en toquelauenc e en anglés Tokelau) son tres atòls polinesians que dependon de Nòva Zelanda.
Geografia[modificar | modificar la font]
Las illas Toquelau son dins l'ocean pacific, a mièg camin entre Hawaii e Nòva Zelanda. Los tres atòls que compausan Tokelau son:
Un quatren atòl es jos administracion americana.
Istòria[modificar | modificar la font]
Las rèstas arqueologicas mòstran una preséncia umana dempuèi gaireben 10000 ans. Toquelau foguèt demèst las primièras illas pobladas de Polinesians, amb lor dieu tradicional Tui Tokelau.
Lo primièr contacte amb los europèus data de 1765, que l'amiral anglés John Byron (lo grand del poèta) "descobriguèt" Atafu que sonèt "illa del Duc d'York". En junh de 1791, lo capitani anglés Edward Edwards tornèt a Atafu, que trobèt sens abitat permanent, puèi "descobriguèt" Nukunonu, que sonèt "illa del Duc de Clarence".
Lo tresen atòl, Fakaofo, lo "descobriguèron" los americans en 1835, e lo sonèron "illa de D'Wolf". En 1841, lo nomenèron "illa Bowditch".
A partir de 1845 arribèron los missionaris, catolics e protestants, qu'evangelizèron las illas.
Pasmens en 1863 de caçaires d'esclaus venduts de Peró prenguèron e deportèron 47% de la populacion (censat totes los òmes). Las illas deguèron èsser repobladas per immigrants venguts de Polinesia mas tanben d'Euròpa.
En 1877, l'administracion coloniala britanica de Fiji prenguèt oficialament possession de las illas. En 1916, foguèron annexadas a la colonia de Gilbert e Ellice. En 1925, foguèron transferadas a las Samoa, d'aquel temps colonia de Nòva Zelanda. En 1948, Nòva Zelanda ne faguèt un territòri a despart, sonat primièr "Illas Toquelau" puèi, mai recentament, "Toquelau" per sotalinhar la revindicacion sus l'illa Swains (administrada pels Estats Units).
Dempuèi 1992, lo govèrn de Nòva Zelanda ensaja de descolonizar Toquelau per dire de se conformar a la demanda de las Nacions Unidas. Pasmens los dos referèndums tenguts en 2006 e 2007 capitèron mal a cambiar l'estatut que manquèron cada còp los dos tèrç de majoritat necites.
En 2005, las illas foguèron devastadas pel ciclòn Percy, que los vilatges demorèron de temps amb 1 m d'aiga de mar. La pujada del nivèl de las mars es una risca de las grandas per l'avenidor de las illas.


text:
Versalhas
Versalhas (Versailles en francés) es una vila de França, en Illa de França, dins lo departament d'Yvelines.
Creada per volonta del rei de França Loís XIV, Versalhas a perdut despuèi la Revolucion son estatut de vila reiala per venir lo capluòc del departament de las Yvelines (ancianament Sèina e Oise de 1790 a 1964). Es uèi una vila residenciala e terciària a 17 km de París. Es coneguda subretot per son castèl, destinacion toristica de primièr plan.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Ensenhament superior e recèrca[modificar | modificar la font]
- Institut supérieur international du parfum, de la cosmétique et de l'aromatique alimentaire
- Université de Versailles-Saint-Quentin-en-Yvelines


text:
Malària
La malària, tanben sonada paludisme, es una malautiá parasitària deguda a un protozoari transmés per la fissada de la feme d’un moissal, l’anofèla, e que provòca de fèbres intermitentas. Amb 300 000 000 a 500 000 000 malauts e 1 500 000 a 2 700 000 mòrts per an, lo paludisme es la parasitòsa tropicala pus importanta. 80 % dels cases son enregistrats en Africa Subsahariana, ont concernisson mai que mai los mainatges de mens de cinc ans e las femnas prens (OMS, 2005).
La causa de la malautiá foguèt descobèrta lo 6 de novembre de 1880 a l’espital militar de Constantina (Argeria) per un mètge de l’armada francesa, Alphonse Laveran, que reçaupèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1907. Es en 1897 que le mètge anglés Ronald Ross (Prèmi Nobel en 1902) provèt que los moissals (Anopheles) èran los vectors de la malària. Aperabans, s'incriminava l'« aire marrit » dels paluns.
Los parasits Plasmodium (mai que mai P. falciparum – ancianament nomenat praecox –, P. vivax, pus rarament P. ovale et P. malariae) son transmés per la fissada de la feme d’un moissal sonat anofèla (genre Anopheles). Lo parasit es endemic, infècta las cellulas epaticas de la victima puèi circula dins la sang, en colonizar los eritrocits (globuls roges) e en los avalir.


text:
Juli Cesar Scaliger
Juli Cesar Scaliger (o Giulio Cesare della Scala) (23 d'abril de 1484 – 21 d'octobre de 1558) foguèt un saberut italian a l'encòp escrivan, filosòf e mètge que passèt la màger par de sa carrièra en Occitània. Usèt de las tecnicas e descobèrtas de l'Umanisme de la Renaissença per defendre l'Aristotelianisme contre aqueste darrièr. Malgrat son caractèr arrogant e cerca bregas, sa reputacion entre sos contemporanèus èra nauta, amor que foguèt jutjat subre sas coneissenças e sos talents, e segon Jacques August de Thou, cap dels ancians podián lo subrepassar, e son epòca aviá pas d'egal.


text:
Athies-sous-Laon
Athies-sous-Laon es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Situat sus la cauçada Gallo-Romaine Rems-Vermant (près de Sant Quentin, sembla que lo nom Athies venga de « attegium » #qu'en bas latin significava un villatge « de attegia » sòrta de cabane en bòsc e en cana. N'efièch, lo villatge de qualques cabanas modèstas se situa a aquela epòca al mièg del bòsc de Samoussy #qu'èra pro marécageuse. Los primièrs athisiens èran benlèu de simples bûcherons, o plan Athies es nascut del regroupement d'òmes a l'entorn d'un relèu de la via gallo-romaine, es malaisida d'o dire. A la Mièja Edat, las chanoines del capítol de la catedrala de Laon dominan lo laonnois, aital las tèrras liberadas pel défrichement del bòsc son sulpic annexades pels religioses. Sus las siás planas, lo blat es la principala cultura, mas "la butte de las vinhas" remembra que lo laonnois èra una region viticole a aquela epòca. Per la "commodité" dels nombroses pelegrins #que traversavan los marais per retre's a Liesse, una nòva via i aguès bastit, es l'autre ais de Athies.
Fins a la Revolucion, las paysans los mai pauras trabalhavan per las chanoines. Malgrat aiçò, existissiá cultivateurs mai facils #que venián la siá produccion suls mercats de Laon. La Revolucion met finala al domeni dels chanoines, las siás tèrras vengudas bens nacionales aguèron vendut per lòts al paysans facils del pòble.
Per la siá situacion, Athies foguèsse sovent la victima de las guèrras. Las desparièras tropas #que siégèrent Laon #ocasionar de nombrosas destruccions e victimas. En 1814 pendent la campanha de França, lo 9 de març los soldats del General Marmont #caçar las tropas prussiennes #que #cremar totalament Athies en lo moment de la siá fugida. Pendent la nuèch del 10, aquelas darrièras #tornar e #metre en fugida los franceses #que se #replegar sus Festieux. La déroute de Marmont #demorar celèbra en l'istòria : lo "Hurrah de Athies". Los athisiens #èsser encara ocupats l'an 1870 e pendent los 4 ans de la primièra guèrra mondiala. En lo moment de la siá jubilacion l'an 1918, las tropas alemandas piégèrent la granja "L'ostal-Bleue" e #parlar la mòrt de 48 soldats franceses après la desliurança de Laon. [...] Del temps que lo 13 d'Octòbre e los jorns seguents los Laonnois son tot a la siá jòia, #çò qu'es naturala, un òrre drama se produsiguèt tres jorns mai tard lo 16 d'Octòbre. Dels desafias de la 3e companhiá de la 30e R.I. Se tròban près del «Ostal Bleue» a Athies. Van e venon, lo un de dintratz eles empenh un pauc la pòrta cochère es lo drama horrorós, un carretó a #èsser dissimulada darrièr d'aquela pòrta, tres minas son agencées, l'explosion de produch, los 48 soldats an aucit, déchiquetés. Lo país en essent deslotjat, testimònis. Una madama, Madame Mareillat fa elevar un monument, es ailà #que s'entèrri los soldats, #que seràn ultérieurement transportès al cementèri de Soupir. [...] Extrach de "Detla aucupacion de 1914-1918 a Laon - Coma las Laonnois an vist la siá desliurança de 13 d'Octòbre 1918" del Sr. Pierre Lefevre.
Pendent l'aucupacion de 1940-1944, los Alemands #contunhar en 1942 lo bastiment del camp de aviation Laon/Athies (conegut a l'ora d'ara jol appellation "pistas de Samoussy") #que i aviá #èsser començat pels Franceses. I aguèt utilizat per la caça aeriana de defensa alemanda contra las bombardiers angleses de contunh americanes. La basa aeriana i aguès représ als alemands pels Americanes l'an 1944 e #servir de basa per las bombardiers B26 Marauder #que partissián en mission a lo-dessus de l'Alemanha. dins lo pòble, prèp de Samoussy, se pòt veire una stèle a la memòria de las aviateurs de la 323e grop de bombardement #que stationna sus la basa A-69 Laon/Athies d'octòbre 1944 en febrièr 1945 En febrièr 1945, an remplaçat pels bombardiers leugièrs A26 Invader de la 416e grop de bombardement. Lo 3 de mai de 1945, eles décolleront de las pistas de Athies per la siá darrièra mission a Euròpa e sembla la darrièra mission d'un A26 a Euròpa. Dempuèi son a l'abandon, mas an benlèu trobat un futur amb un projècte d'escòla de pilotage ... Los mai ancians de dintra-nos coneisson lo subernòm #que i aviá donat dins lo nòstre pòble "Athies los balais". N'efièch Athies i aviá conegut fins a la segonda guèrra per la fabricacion de balais.
Mercés a la siá proximitat amb Laon, la èxode rurala a pas pas amendrit la populacion de lo nòstre pòble. Plan al contrari, lo pòble atrai de nombrosas familhas #que cercan un marc de vida agréable sens èsser aluenhadas commodités de las vilas. Athies Ofèrta per eles la campanha dins la vila.
Font: luòc internet "ISTÒRIA DE PÒBLE"
Situé sur la chaussée Gallo-Romaine Reims-Vermant (près de Saint Quentin, il semble que le nom Athies vienne de « attegium » qui en bas latin signifiait un village « d'attegia » sorte de cabane en bois et en roseau. En effet, le village de quelques cabanes modestes se situe à cette époque au milieu de la forêt de Samoussy qui était assez marécageuse. Les premiers athisiens étaient peut-être de simples bûcherons, ou bien Athies est né du regroupement d'hommes autour d'un relais de la voie gallo-romaine, il est difficile de le dire. Au Moyen Âge, les chanoines du chapitre de la cathédrale de Laon dominent le laonnois, ainsi les terres libérées par le défrichement de la forêt sont aussitôt annexées par les religieux. Sur ses plaines, le blé est la principale culture, mais "la butte des vignes" rappelle que le laonnois était une région viticole à cette époque. Pour la "commodité" des nombreux pèlerins qui traversaient les marais pour se rendre à Liesse, une nouvelle voie fût construite, elle est l'autre axe d'Athies.
Jusqu'à la Révolution, les paysans les plus pauvres travaillaient pour les chanoines. Cependant, il existait des cultivateurs plus aisés qui vendaient leur production sur les marchés de Laon. La Révolution met fin à la domination des chanoines, leurs terres devenues biens nationaux furent vendues par lots au paysans aisés du village.
Par sa situation, Athies fût souvent la victime des guerres. Les différentes troupes qui siégèrent Laon occasionnèrent de nombreuses destructions et victimes. En 1814 pendant la campagne de France, le 9 mars les soldats du Général Marmont chassèrent les troupes prussiennes qui brûlèrent entièrement Athies lors de leur fuite. Pendant la nuit du 10, ces dernières revinrent et mirent en fuite les français qui se replièrent sur Festieux. La déroute de Marmont resta célèbre dans l'histoire : le "Hurrah d'Athies". Les athisiens furent encore envahis en 1870 et pendant les 4 années de la première guerre mondiale. Lors de leur retraite en 1918, les troupes allemandes piégèrent la ferme "La maison-Bleue" et causèrent la mort de 48 soldats français après la libération de Laon. [...] Tandis que le 13 Octobre et les jours suivants les Laonnois sont tout à leur joie, ce qui est naturel, un horrible drame va se produire trois jours plus tard le 16 Octobre. Des braves de la 3e compagnie du 30e R.I. se trouvent près de la «Maison Bleue» à Athies. Ils vont et viennent, l'un d'entre eux pousse un peu la porte cochère c'est le drame affreux, une brouette a été dissimulée derrière cette porte, trois mines sont agencées, l'explosion de produit, les 48 soldats sont tués, déchiquetés. Le pays étant évacué, pas de témoins. Une dame, Madame Mareillat fait élever un monument, c'est là qu'on enterre les soldats, qui seront ultérieurement transportés au cimetière de Soupir. [...] Extrait de "L'occupation de 1914-1918 à Laon - Comment les Laonnois ont vu leur libération de 13 Octobre 1918" de M. Pierre Lefevre.
Pendant l'occupation de 1940-1944, les Allemands continuèrent en 1942 la construction du champ d'aviation Laon/Athies (connu actuellement sous l'appellation "pistes de Samoussy") qui avait été commencé par les Français. Il fut utilisé par la chasse aérienne de défense allemande contre les bombardiers anglais puis américains. La base aérienne fût reprise aux allemands par les Américains en 1944 et servit de base pour les bombardiers B26 Marauder qui partaient en mission au-dessus de l'Allemagne. Dans le village, proche de Samoussy, on peut voir une stèle à la mémoire des aviateurs du 323e groupe de bombardement qui stationna sur la base A-69 Laon/Athies d'octobre 1944 à février 1945 En février 1945, ils sont remplacés par les bombardiers légers A26 Invader du 416e groupe de bombardement. Le 3 mai 1945, ils décolleront des pistes d'Athies pour leur dernière mission en Europe et semble-t-il la dernière mission d'un A26 en Europe. Depuis elles sont à l'abandon, mais elles ont peut-être trouvé un avenir avec un projet d'école de pilotage ... Les plus anciens d'entre-nous connaissent le surnom qui était donné à notre village "Athies les balais". En effet Athies était connu jusqu'à la deuxième guerre pour la fabrication de balais.
Grâce à sa proximité avec Laon, l'exode rural n'a pas diminué la population de notre village. Bien au contraire, le village attire de nombreuses familles qui cherchent un cadre de vie agréable sans être éloignées des commodités des villes. Athies offre pour eux la campagne à la ville.
Source: site internet "HISTOIRE DE VILLAGE"


text:
Goa es un Estat d'Índia, situat sus la còsta sud oèst. La region foguèt una part de las colonias portuguesas d’Índia, formant amb Daman e Diu e laadra e Nagar Haveli, l’Estat Portugués de l'Índia. La capitala regionala es Panaji o Panjim. Aprèp 450 ans de preséncia portuguesa, Goa foguèt tornat pres per las tropas indianas jos Jawaharlal Nehru lo 19 de decembre de 1961. Separat de Daman e Diu e de Dadra e Nagar Haveli que demorèron territòris, Goa venguèt Estat de l'Union lo 30 de mai de 1987.
L'Estat de Goa s'estend sus 3702 km² entre 14° 53' 54" e 15° 48' 00" de latitud nòrd e 73° 40' 33" e 74° 20' 13" de longitud èst. L'Estat es ribejat per la mar d'Arabia sus 101 km. Goa bòrda l'Estat del Maharashtra al Nòrd e l'Estat del Karnataka al Sud e a l'Èst.
Lo Sonsogor es lo ponch mai naut amb 1167 m.
L'Estat es devesit en dos districtes, Nòrd Goa et Sud Goa.
Es tropical : fa caud tota l'annada a Goa, i a pas de sason freda. Las temperaturas pus nautas son relevadas en mai (maximalas entre 30 °C e 39 °C) amb una umiditat fòrça granda. La monson tomba entre junh e setembre. Los meses pus agradables son decembre e genièr amb de temperaturas entre 20 °C minimum e 30 °C maximum sus la còsta.
Lo torisme es la principala font de revengut de Goa. De toristas del monde entièr venon profeitar de las plajas ensolelhadas. Los Indians tanben i demòran per escapar a la calor de l'estiu. L'industria toristica es subretot presenta lo long de la còsta, son importància es pus limitada a l'interior de las tèrras.
En mai de sas plajas idillicas, fòrça excurcions toristicas son possiblas a Goa : glèisas dels sègles XVI e XVI, en particular la Basilica del Bon Jèsus de Goa. Dins las tèrras : risièras. Al Sud, selvas verges e cascadas.


text:
Crocodilia
Crocodiliens
Qualques espècias
Familhas de reng inferior
Los crocodilians (Crocodilia o Crocodylia) son de reptils.
L'òrdre dels crocodilians compren tres familhas : los crocodilids (crocodil), los alligatorids (alligator e caïman) e los gavialids (gavial).
Lo mot de crocodil es sovent utilizat per designar l'ensemble dels crocodilians. En realitat conven de reservar lo tèrme a la familha dels crocodilids, per distinguir lo crocodil de l'alligator e del caïman d'una part, del gavial d'autra part.
Las concepcions modèrnas situan l'origina dels crocodilians demest de dinosaures terrèstres e d'aqueste fach son considerats uèi coma los parents mai pròches dels ausèls. Al cors de l'evolucion, se son especializats vèrs una vida anfibia.
Lista de las familhas[modificar | modificar la font]
- Alligatoridae — 4 genres, 8 espècias.
- Crocodylidae — 3 genres, 14 espècias.
- Gavialidae Adams, 1854 — 1 genre, 1 espècia.Modèl:Ligam AdQ


text:
Utopia (omonimia)
- Utopia es un concèpte filosofic que fa referéncia a una societat ideala e, per extension, a un objectiu desirable mas irrealizable
- Utopia, òbra de Thomas More que balhèt son nom al concèpte
Luòcs:
- Utopia (Tèxas), vilatge de Tèxas (Estats Units d'America)
- Utopia (Ohio), "airal non incorporat" dels Estats Units d'America (Ohio) de biais anarquista
- Utopia (Austràlia), comunautat aborigèna
- Utopia Planitia, planòl de l'emisfèri nòrd de Mart
Autres:
- Utopia filme de Iradj Azimi ;
- Utopia filme de l'iranian Sohrab Shahid Saless
- Utopía, filme de Maria Ripoll
- Utopia es un grop de cinèmas independents dins qualques grandas vilas d'Occitània e Saint-Ouen l'Aumône e Pontoise


text:
-204
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -204 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Segonda Guèrra Punica còntra la Republica Romana. Desbarcament d'una flòta romana menada per Scipion l'African en Africa per atacar dirèctament Cartage. Capitèt de s'aliar ambé lo cap numida Massinissa mai sei fòrças mau capitèron de conquistar Utica.
Egipte[modificar | modificar la font]
Mòrt dau faraon Ptolemèu IV entre julhet e aost. Lei rasons d'aquela disparicion son desconegudas. Son fiu Ptolemèu V li succediguèt lo 8 d'aost sota la regéncia de sa maire Arsinoe III. Pasmens, un complòt menat per d'aristocratas (Agathocles, Sosibi) capitèt d'assassinar la regenta en setembre e de prendre lo poder. Aquò entraïnèt un afebliment important dau poder politic dei Lagides que comencèt un declin acomençat dins lo corrent dei darriereis annadas dau rèine de Ptolemèu IV. Lei Seleucids aprofichèron rapidament aquela situacion per atacar lei territòris egipcians asiatics.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra opausant lei Chu ai Han. En dificultat, lei tropas Han deguèron se retirar dins la region de la vila de Xingyang. Pasmens, maugrat una defensa acarnada e ben organizada, foguèron tornarmai batudas e obligadas d'abandonar la ciutat ai fòrças de Xiang Yu. Pasmens, coma leis annadas precedentas, lo venceire mau capitèt d'esplechar sa victòria per rompre la resisténcia de seis adversaris. Au contrari, lei Han capitèron de se reorganizar e de perseguir lo conflicte dins la província de Henan onte prenguèron pauc a pauc l'avantatge sus lei soudats Chu lassats dei combats e secutats per lei populacions localas (→ 203 av. JC).


text:
Mandarina
La mandarina es un agrum. Es lo fruch del mandarinièr, un arbre de la familha dels Rutacèas.
Lo fruch d’un diamètre de 5 a 8 cm es esferica e un pauc plana. Sa popa, sucrada e perfumada, es una de las mens acidas d'entre los agrums, mas conten fòrça granas. Sa rusca es fina, d’una color roge-iranjada.
Una mandarina se divisís sovent en una desena de quartièrs nomenat « perna » en Perigòrd.
Somari
Varietats e caracteristicas[modificar | modificar la font]
La mandarina se pòt aisidament triar sens aisina. Los quartièrs se separant sens perdre de chuc. Aquelas qualitats ne fan un fruch aisit de consomir.
Valor energetica: 40 kcal/100g.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Las utilizacions de la mandarina son las meteissas qu'aquela de l’Irange. Es subretot consomida coma fruch de taula. La rusca s'utiliza per far de licors.
La rusca de la mandarina tanben se pòt utilizar per de preparacions medicalas, subretot en medecina tradicionala chinesa.
Cultura[modificar | modificar la font]
Lo mandarinièr (Citrus reticulata) es un pichon arbre de fuèlhas simplas verdas escuras lusentas. Es originari de l'Asia del Sud-Èst (China e Vietnam). Es conegut en Euròpa sonque dempuèi lo començament del sègle XIX.
Es cultivat en Espanha, en Argeria, Tunisia, Marròc e als Estats Units d'America. Dins las zonas tròp frejas, s'empeuta sus Poncirus per suportar los ivèrns mai sevèrs.
Produccion[modificar | modificar la font]
La mandarina comuna es pauc a pauc remplaçada per d'ibrids sens grana, coma la clementina (ibrid de l’irange doç e de la mandarina)
Lo autres ibrids son la clemenvilla (crosament del tangelo e de clementina) e las ortanicas (ibrides de tangerina e d’irange).
Composition[modificar | modificar la font]
Galerie d'images[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]

Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Catégorie:Flore (nom vernaculaire) Catégorie:Rutaceae Catégorie:Agrume


text:
Empèri Part
L'Empèri Part fuguèt un empèri centrat sus lo plan iranian que se formèt a partir dau sègle III avC e que dispareguèt en 226. D'efèct, au sègle III avC, l'estèpa asiatica conoguèt una tièra de migracions intèrnas e certanei pòbles nomadas se dirigiguèron vèrs lo plan iranian. Lei Parts fuguèron lo pus important e s'installèron au nòrd-èst de l'Iran actuau onte aprofichèron lo declin progressiu de l'Empèri Seleucida per s'estendre pauc a pauc vèrs l'oèst. Lo plan iranian fuguèt totalament ocupat a partir dau sègle II avC. Pasmens, aquò fuguèt la fin dei grandei conquistas partas e lei frontieras s'estabilizéron au sègle I avC.
Au sègle I avC, l'arribada dei Romans dins lei regions orientalas de la Mar Mediterranèa marquèt la fin dei progrès parts vèrs l'oèst. Dins lei regions orientalas de l'Empèri, de migracions novèlas de pòbles nomadas asiatics entraïnèt una pression militara importanta e s'acabèt per l'abandon de l'Afganistan modèrn. Lo plan iranian venguèt donc lo centre de l'Empèri Part qu'installèt sa capitala a Ctesifont per susvelhar sa frontiera occidentala. D'efèct, unei guèrras se debanèron entre lei Romans e lei Parts, magerament per lo contraròtle d'Armenia. Dins aquò, maugrat de batalhas resclantissentas, coma la batalha de Carrhes en 53 avC o la campanha de Mesopotamia de Trajan de 116, lei dos camps mau capitèron d'averar una victòria decisiva e, fin finala, lo limit entre lei dos empèris demorèt establa.
Relativament mau conegut en causa de la manca de documents escrichs, lo periòde part veguèt la fondacion, o la refondacion, d'unei vilas novèlas coma Merv, Ctesifont e Firuzabad, la perseguida de l'evolucion de l'art ellenistic introduch per la conquista macedoniana e lo desvolopament de divèrsei corrents religiós o filosics que venguèron importants durant lo periòde sassanida. Lo sègle II veguèt lo declin de la dinastia parta en causa de complòts intèrns e de la contuniacion dei guèrras còntra lei Romans. De 224 a 226, la revòuta d'Ardachir Ièr (224-241), vassau poderós dei regions de Susa e d'Isfahan, entraïnèt la casuda de la dinastia e son remplaçament per lei Sassanidas.


text:
Saint-Didier-sous-Riverie
Saint-Didier-sous-Riverie en arpitan (Saint-Didier-sous-Riverie en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada al sud-es monts del Lionès, la municipalitat aperten als « coteaux del Lionès ». Ligada al costat de Mornant e al arrondiment de Lion, es limitrophe del departament de la Loire #que n'a separat pel riu del Bozançon, afluent del Gier. La siá superficie es de 13,9 km². Los 1 178 abitants se repartisson entre lo bourg principal e de nombroses caserius en un marc encara rural.
La municipalitat se situa a una altitud mièja d'aperaquí 510 mètres.
Située au sud-est des monts du Lyonnais, la commune appartient aux « coteaux du Lyonnais ». Rattachée au canton de Mornant et à l'arrondissement de Lyon, elle est limitrophe du département de la Loire dont elle est séparée par la rivière du Bozançon, affluent du Gier. Sa superficie est de 13,9 km². Les 1 178 habitants se répartissent entre le bourg principal et de nombreux hameaux dans un cadre encore rural.
La commune se situe à une altitude moyenne d'environ 510 mètres.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Es en una charte de la archevêque Burchard Ier de Lion l'an 984, #que se tròba la primièra mencion de l'existéncia de Sant-Didier.
C'est dans une charte de l'archevêque Burchard Ier de Lyon en 984, que l'on trouve la première mention de l'existence de Saint-Didier.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Les termes officiels ne sont pas utilisés. Les habitants sont seulement connus sous le nom de Badrais. Le journal municipal s'intitule le Journal des Badrais.


text:
Sètge de Constantinòble (1453)
Lo sètge de Constantinòble de 1453 designa la presa de Constantinòble per li tropas musulmanis dirigidis per lo sultan Mehmet II. La batalha comencèt lo 6 d'abriu de 1453 e s'acabèt lo 29 de mai de 1453. Aguèt un resclantiment immens: marquèt la fin de l'Empèri Bizantin e la data dau 29 de mai de 1453 es sovent adoptada per definir la fin de l'Edat Mejana.
Per atacar la vila, li Turcs reüniguèron una armada de 80 000 a 100 000 òmes e una flòta de 130 naviris[1]. Dins la vila, lei Bizantins tenián una fòrça de 5 000 soudats ajudats per 2 000 combatents venguts dau rèsta d'Euròpa crestiana e 26 naviris. La vila teniá tanben un sistèma de fortificacions ancian e eficaç : lei turcs avián ja atacats sensa succès la capitala bizantina en 1391-1392, 1394-1402 e 1422. Pasmens, lo declin continú de l'Empèri Bizantin, lo sieu isolament diplomatic e la poissança restaurada de l'Empèri Otoman après li invasions mongòli dau decenni 1400 entraïnèron l'aparicion de condicions favorabli au redreiçament de la poissança turca. Fàcia lu barris de Constantinòble, lu Turcs poguèron isolar la ciutat bizantina gràcias a d'operacions gigantesci coma lo transpòrt terrèstre d'una flòta per blocar lu pòrts bizantins e alinhar una artilhariá modèrna que va tenir un ròtle decisiu per batre li fortificacions bizantini e i permetre l'intrada dei sieunas tropas. La superiotat numerica permetèt alora ai Turcs d'eliminar lu centres de resisténcia. Lo 29 de vèspre, lo sultan Mehmet poguèt intrar dins la vila que va venir la capitala novèla de l'Empèri Otoman. La màger part dei caps bizantins èran mòrts au combat o capturats marcant la disparicion finala de l'Empèri.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Franz Babinger, Mahomet II le Conquérant et son temps : 1432-1481 ; La grande peur du monde au tournant de l'Histoire, Paris, Payot, coll. « Bibliothèque historique », 1954


text:
Amfreville
«Amfreville» puede referirse a:
Geografía[editar]
Francia[editar]
- Amfreville, comuna del departamento francés de Calvados.
- Amfreville, comuna del departamento francés de Mancha.
- Amfreville-la-Campagne, antigua comuna del departamento francés de Eure.
- Amfreville-la-Mi-Voie, comuna del departamento francés de Sena Marítimo.
- Amfreville-les-Champs, comuna del departamento francés de Eure.
- Amfreville-les-Champs, comuna del departamento francés de Sena Marítimo.
- Amfreville-Saint-Amand, Comuna nueva del departamento francés de Eure.
- Amfreville-sous-les-Monts, comuna del departamento francés de Eure.
- Amfreville-sur-Iton, comuna del departamento francés de Eure.


text:
Villes et mairies de État fédéré du Tyrol
Liste des communes
Innsbruck
Ville de Innsbruck, localité d'Autriche de 110 000 habitants.
La mairie de Innsbruck a une adresse e-mail et un site Internet.
Kufstein
Ville de Kufstein, localité d'Autriche de 16 000 habitants.
La mairie de Kufstein a un site Internet.
Telfs
Ville de Telfs, localité d'Autriche de 14 000 habitants.
La mairie de Telfs a un site Internet.
Schwaz
Ville de Schwaz, localité d'Autriche de 12 000 habitants.
La mairie de Schwaz a un site Internet.
Hall in Tirol
Ville de Hall in Tirol, localité d'Autriche de 12 000 habitants.
La mairie de Hall in Tirol a un site Internet.
Wörgl
Ville de Wörgl, localité d'Autriche de 12 000 habitants.
La mairie de Wörgl a un site Internet.
Lienz
Ville de Lienz, localité d'Autriche de 11 000 habitants.
La mairie de Lienz a un site Internet.
Imst
Ville de Imst, localité d'Autriche de 9 500 habitants.
La mairie de Imst a une adresse e-mail et un site Internet.
Rum
Ville de Rum, localité d'Autriche de 8 700 habitants.
La mairie de Rum a un site Internet.
Sankt Johann in Tirol
Ville de Sankt Johann in Tirol, localité d'Autriche de 8 600 habitants.
La mairie de Sankt Johann in Tirol a un site Internet.
Kitzbühel
Ville de Kitzbühel, localité d'Autriche de 8 300 habitants.
La mairie de Kitzbühel a un site Internet.
Wattens
Ville de Wattens, localité d'Autriche de 7 600 habitants.
La mairie de Wattens a un site Internet.
Landeck
Ville de Landeck, localité d'Autriche de 7 600 habitants.
La mairie de Landeck a un site Internet.
Zirl
Ville de Zirl, localité d'Autriche de 7 300 habitants.
La mairie de Zirl a un site Internet.
Jenbach
Ville de Jenbach, localité d'Autriche de 6 900 habitants.
La mairie de Jenbach a un site Internet.
Absam
Ville de Absam, localité d'Autriche de 6 600 habitants.
La mairie de Absam a une adresse e-mail et un site Internet.
Völs
Ville de Völs, localité d'Autriche de 6 500 habitants.
La mairie de Völs a une adresse e-mail et un site Internet.
Reutte
Ville de Reutte, localité d'Autriche de 5 800 habitants.
La mairie de Reutte a un site Internet.


text:
Badens
Badens es una comuna lengadociana en Lengadòc en Carcassés, dins lo departament d'Aude e a la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de l'Airal Urban de Carcassona
Istòria[modificar | modificar la font]
L'escrich mai ancian mencionant Badens, data de novembre de 993, dich que "Villa Badencus" foguèt cambiat entre Udulgarius, Abat de Caunas, e Rogièr Trencavel , vescomte de Carcassona, amb Aquaviva que venguèt mai tard Aigas Vivas, vilatge vesin qu'existís encara[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ {{fr]]Association "Le Millénaire de Badens", Badens en Minervois, son histoire retrouvée... . Badens août 1993.


text:
Bouvante
Bouvante (Bouvante en francés) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Bouvante es situat a 40 km a l'èst de Romans-sus-Isère e a 8 km al sud de Sant-Jean-en-Royans.
Bouvante est situé à 40 km à l'est de Romans-sur-Isère et à 8 km au sud de Saint-Jean-en-Royans.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo 30 de julhet de 1978, en lo moment d'un puncha-nique en familha, un policièr descobrís al bòrd del lac una pèira de 8,3 kg. Aquela météorite i aurà identificat pel géologue François Kraut.
Le 30 juillet 1978, lors d'un pique-nique en famille, un policier découvre au bord du lac une pierre de 8,3 kg. Cette météorite sera identifiée par le géologue François Kraut.


text:
Còsta amalfitana
La còsta amalfitana en Itàlia (en italian Costiera amalfitana), se trapa dins la província de Salèrne e comença aprèp la peninsula de Sorrente. S'espandís de Positano, a l'oèst, a Vietri sul Mare, a l'èst, sus prèp de 25 km de còsta dins lo golf de Salèrne.
La Còsta amalfitana es coneguda pel mond entièr pel seu relèu fòrça accidentat, la beutat e la granda diversitat dels seus païsatges, los seus vilatges pinctorescs. Lo seu nom li ven de la vila d'Amalfi, còr geografic e istoric de la Còsta.
La Còsta amalfitana es classificada al Patrimòni Mondial de l'Umanitat dempuèi 1997.
Las principalas ciutats d'aquela còsta rocasuda espectaculara son, venent de Sorrente : Positano, Praiano, Amalfi e Ravello.
Comunas[modificar | modificar la font]
- Amalfi
- Atrani
- Cetara
- Conca dei Marini
- Furore
- Maiori
- Minori
- Positano
- Praiano
- Ravello
- Salerno
- Scala
- Tramonti
- Vietri sul Mare.
Legenda[modificar | modificar la font]
Se dich que quand volián escotar lo cant de las sirènas, los dieus de l'Olimp passavan per un camin que tresplomba la còsta amalfitana, de Bomerano a Nocelle. D'aquel balcon, vegèron tot le golf de Salèrne, dempuèi lo riu du Cilento fins a la punta de Sorrente, e encara mai a l'oèst, fins a Capri e los seus celèbres ròcs, las « faraglioni ». Podián tanben veire subretot lo pichon archipèla Li Galli, refugi de las femnas-peis de la vòtz embrueissada. Ara, las sirènas se calèron. Los dieus se retirèron. Mas lo camin, el, demòra, uèit quilomètres prèp del capval, d'èst en oèst. Es a Bomerano, un massatge d'Agerola, que se trapa (pas aisidament) lo començament. A l'esquina de la piazza Paolo Capasso, una carrièra davala fins al camin.


text:
Wolfram von Eschenbach
Wolfram von Eschenbach (nascut vèrs 1170 dins lo vilatge de Eschenbach en Bavièra - mòrt vèrs 1220) èra un poèta alemand de l'Edat Mejana. Es considerat coma un dels poètas epics mai grand de son temps e un dels representants màger de la literatura cortesa de l'Edat Mejana alemanda. Coma Minnesänger, l'equivalent germanic dels trobadors, tanben escriguèt de poesia lirica.
Somari
Vida[modificar | modificar la font]
Se sap pas grand causa de la vida de Wolfram, senon çò que se dedusís de las seunas òbras. Se conclutz de son nom que nasquèt a Eschenbach (ara Wolframs-Eschenbach) en Bavièra, près d'Ansbach. Mai, se sap que seguèt coma cortesan un cert nombre de Corts dins sa vida[1].
Òbra[modificar | modificar la font]
Ara, Wolfram es conegut per son Parzival, qu'es a vegada considerat coma l'epopèa alemanda mai granda del temps. Basada sul Perceval de Chrétien de Troyes, es la primièra òbra en alemand que lo subjècte es lo Sant Grasal.
Dins son Parzival, Wolfram exprima lo desdenh per la version inacabada de Chrétien de Troyes, e declare que sa font èra un poèta nomenat Kyot que viviá en Provença. Unes especialistas creson que Wolfram parla de Guiot de Provins. Pasmens, pas cap de las darrièras òbras sus sa vida lo liga als tèmas de Perceval. Mas, d'autres creson que Kyot èra simplament un dispositiu literari inventat per Wolfram per explicar las diferéncias amb la version de Chrétien de Troyes.
Posteritat[modificar | modificar la font]
Sa version de la quista del Sant Grasal, Parzival, puèi son Titurel donan al mite un reson esoteric fòrça mai important que per Chrétien de Troyes: lo Grasal es gardat per de Templèrs, e es reservat a unes « elegits » de se n'aprochar, elegits ligats per… una linhada comuna. Fòrça societats secrètas del sègle XIX s'inspirèron o foguèron influenciats per aquela idèa.
Lo Parzival de Wolfram foguèt la font màger de Richard Wagner quand concebèt lo libret de son opera, Parsifal. E mai, Parzifal es lo paire de Lohengrin, autre opera wagnerian. Lo quita Wolfram aparéis coma personatge dins Tannhäuser, un autre opera de Wagner.
Òbras[modificar | modificar la font]
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)La Quête du Graal, Wolfram von Eschenbach et la réalité historique, Werner Greub, Ed. Anthroposophiques Romandes, Genève 2002.
- (de)"Sippe une geslehte" Verwandschaft als Deutungsmuster im Willehalm Wolframs von Eschenbach, Martin Przybilski, Reichert Verlag, Wiesbaden, 2000 (Imagines Medii Aevi Band 4).


text:
Capèla Sixtina
La Capèla Sixtina es un dels mai famoses tresaurs artistics de la Santa Ses, bastida entre 1471 e 1484, a l'epòca del papa Sixt IV, d'ont li ven son nom, e mai qu'inicialament se nomenava Capèla Palatina.
Lo seu arquitècte foguèt Giovannino de Dolci. Es coneguda dins lo mond entièr per èsser la sala ont se celèbra lo conclau e autras ceremonias oficialas coma los coronaments papals, e mai per èsser estada decorada per Michelangelo Buonarroti. Se tròba a la dreta de la Basilica de Sant Pèire, après la Scala Règia, e a l'origina servissiá coma capèla a l'interior de la fortalesa vaticana.
La capèla es de forma rectangulara e fa 40,93 m de long per 13,41 m de larg (las dimensions del Temple de Salomon segon l'Ancian Testament). Sa nautor es de 20,7 m.
Sa decoracion picturala constituida de frescas comencèt a l'acabament de la construccion; i participèron Sandro Botticelli, Lucca Signorelli, Perugino, Pinturicchio e Ghirlandaio entre autres.
La paret sus l'autar màger, amb una superfícia de 13,7 m per 12,2 m, l'ocupa lo Jutjament Darrièr. Al centre de la vòlta son representadas nòu scènas rectangularas sus la Creacion e la casuda de l'òme, flanquejadas per de profètas e sibillas, los davancièrs de Jèsus e d'arquitecturas e esculturas simuladas.


text:
Inanna
Inanna èra la divessa protectritz de la ciutat d'Uruk dens la Mitologia sumeriana. Divinitat de l'amor, de la guèrra, de la natura e de la feconditat e de la fertilitat. Aguèt almens sèt temples en Sumèr, que lo màger (lo temple d'Eanna, dedicat a Inanna e a Anu) a Uruk. Ligada a l'estela del matin (Vènus). Foguèt associada a la divessa grèga Afrodita e a la divessa fenícia Astartè. Demest los akkadians foguèt coneguda coma Ishtar. Es filha de Nanna (Sin en akkadian) (dieu de la Luna) e de Ningal (la dòna granda, la Luna). Èra la sòrre bessona d'Utu, conegut en akkadian coma Shamash. Son companh èra Dumuzi (miègdieu e eròi d'Uruk). Protagonista de mantun mite, coma la « Davalada a la tèrra sens retorn (Irkalla) ». La sacerdotessa Enkheduanna, filha del rei Sargon d'Akkad, li adrecèt tres poèmas venent atal la primièra escrivana coneguda.


text:
Andy Warhol
Andy Warhol que ho un artista grafic nòrd american, a l'origina illustrator comerciau, puish dessenhador, realizator de filmes, membre au còp dau monde culturau "sosterrenh" marginau (underground) e tanben deus ceucles oligarquics, qu'ei considerat d'un biais controversiau com un pintre e ua de las personalitats artisticas (e dehòra de las consideracions directament tecnicas e esteticas) mei famosas deu sègle XX.
Qu'ei l'autor d'ua de las frasas mei famosas (au punt de l'aver perseguit per manca d'originalitat deus sons entervistaires) d'aqueth sègle : "Au sègle XX cadun que gaudirà d'ua quitzea de minutas de celebritat".
D'un punt de vista picturau, qu'ei considerat com un representant deu pop art qui los sons pertrèits de celebritats (com lo deu president chinés Mao Zedong) e'n son icòna representativas.


text:
Pontécoulant
Pontécoulant en normand (Pontécoulant en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat n'es a l'èst del Bocage virois, près de la Soïssa normande. Lo sieu pichon bourg es Modèl:A Unitat al nòrd-oèst de Condé-sus-Noireau e a Unitat|7.5|km {{}} al nòrd-es de Vassy[1].
En cobrint 238 ectaras, lo territòri de Pontécoulant es lo mens estendut del costat de Condé-sus-Noireau.
Pontécoulant Es en lo conca de la Adorna, per lo sieu jos-afluent la Druance #que délimite lo territòri del nòrd-oèst al sud-oèst. Dos cors afluents lududes jongan las siás aigas collectées sul territòri communal. Un tresen afluent, la Jeannette, marca lo limit amb Proussy al sud.
Lo ponch en culminant (245 m) se situa en limit de municipalitat al nòrd, près del luòc-ditz la Huardière, sus una pendenta #que la reünion arribada a Unitat|252|m {{}} sus la municipalitat de Sant-Pierre-la-Vièlha. Lo ponch mai bas (98 m) ne correspond a la sortida de la Druance del territòri, al sud. La municipalitat es bocagère.
La commune est à l'est du Bocage virois, à proximité de la Suisse normande. Son petit bourg est à 6 km au nord-ouest de Condé-sur-Noireau et à 7,5 km au nord-est de Vassy[3].
Couvrant 238 hectares, le territoire de Pontécoulant est le moins étendu du canton de Condé-sur-Noireau.
Pontécoulant est dans le bassin de l'Orne, par son sous-affluent la Druance qui délimite le territoire du nord-ouest au sud-ouest. Deux cours affluents lui joignent leurs eaux collectées sur le territoire communal. Un troisième affluent, la Jeannette, marque la limite avec Proussy au sud.
Le point culminant (245 m) se situe en limite de commune au nord, près du lieu-dit la Huardière, sur une pente dont le sommet atteint 252 m sur la commune de Saint-Pierre-la-Vieille. Le point le plus bas (98 m) correspond à la sortie de la Druance du territoire, au sud. La commune est bocagère.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ de Distàncias viàrias los mai cuertas segon Viamichelin.fr
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ Distances routières les plus courtes selon Viamichelin.fr
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée