text:
Cultura de Hallstatt
La Cultura de Hallstatt foguèt lo tresen periòde culturau de l'Edat dau Fèrre. La cultura de Hallstatt recep son nom dau vilatge antau nomenat, en Àustria, caracteristic de l'epòca. Lei cambiaments aportats per aquesta civilizacion son l'emplec intensiu dau fèrre, conegut en Euròpa dempuei la fin de l'Edat dau Bronze, mai utilizat ren que rarament. Leis emigrants europèus (de lenga indoeuropèa) representants de la cultura de Hallstatt aportèron un tipe particular de mòrs de chivau que s'estendèt puei (s'es efectuat de descubèrtas arqueologicas en Belgica). Seis influéncias culturalas foguèron l'introduccion de metòdes de domdadura e monta de chi, la difusion de l'espasa de fèrre e una tecnica novèla de combat a chivau; e entre lei pòbles tracis e cimmèris i aviá una casta aristocratica-feodala de cavaliers (se localizan de cavòts de granda riquesa amb d'armas, de jòias, de monturas de valor artistica auta) fòrça poderosa (dins lei cavòts de c. 600 avC i a tanben de carris de quatre ròdas e de carris de combat de doas ròdas). Lei regions afectadas per leis invasions indoeuropèas presentan un mosaïc de culturas regionalas fòrça diferentas, mai mai d'una presenta de liames impossibles d'explicar per lo simple vesinatge geografic. S'es supausat que lei grandei familhas aristocraticas fondèron de dinastias e creèron d'Estats o reiaumes e que seis autoritats s'estendián fins a d'autrei territòris ressortissents o concedits coma fèus, qu'èran alunhats entre elei. Lei ressortissents somés a la meteissa dinastia podián èsser dau nòrd de França o dau nòrd d'Itàlia, coma èran agropats per un meteis clan dirigent adoptavan de caracteristicas similaras sens prejudici dei variacions localas. Un autre factor d'assimilacion dei divèrsei culturas indoeuropèas es lo comèrci mediterranèu acreditat per de descubèrtas divèrsas, en tot collaborar especialament amb leis etruscs e sustot amb lei grècs qu'establiguèron d'itineraris comerciaus e de grandei mercats, que sa jurisdiccion donava au prince cèlta amb lo quau correspondiá, una riquesa extraordinària. La difusion de la Cultura se desvolopèt per lo desplaçament de populacions pendent un periòde fòrça lòng (de 750 a 450 avC aumens). L'arribada dei pòbles que practicavan aquesta cultura foguèt progressiva. Cada arribada se reduguèt a de centenas d'individús amb un cap e una organizacion pròpria; parlavan una lenga indoeuropèa, mai qu'èra diferenta dins cada grop, tant arribat amb anterioritat coma amb posterioritat a aqueu que se'n tracta. Cada grop d'emigrants establissiá un vilatge o un grop de vilatges. Eventualament amb l'absorpcion dei populacions localas se formavan de tribús amb un cèrt poder comarcau. La cultura dau grop, en tot dominar la region, s'impausava a d'autrei grops menors tanben compausats d'indoeuropèus, probablament a causa d'una penetracion màger dins la populacion locala anteriora a son arribada. Encara que seis establiments èra permanents sembla qu'après ua o mai d'una generacion dins un meteis establisment se desplaçavan a un autre luòc, benlèu per l'aumentacion de la populacion, o per de causas comercialas, en tot se crear de grops culturaus similars. Lei descubèrtas permeton sovent de distinguir de diferéncias de matís que poirián indicar una origina "nacionala" o "tribala" divèrsa, quand son pas d'òrdre cronologic. La practica de l'incineracion (generalizada a partir de 600 avC) a empedit de realizar d'estudis antropologics per determinar l'incidéncia etnica d'aquestei pòbles indoeuropèus entre lei pòbles pirenencs. Totun, l'amplor dei descubèrtas permet d'assegurar una incidéncia etnica non negligibla. Totun, coma se sap pas la quantitat deis indoeuropèus establits (doncas deis arribats en divèrseis èras cau descomptar lei que partiguèron pus tard) ni la populacion locala ni lei relacions entre lei doas comunautats, l'incidéncia se pòt pas establir. Efectivament s'aprècia que la cultura de l'incineracion entrèt amb cèrta rapiditat entre lei pòbles de l'Oèst, dau Centre e au Nòrd de la Peninsula Iberica, pòbles de cultura neolitica tardiva, ont amb pron de trabalh entrèron lo bronze e lei metaus per emplec generau, mentre que non entrèron dins la zona de la còsta mediterranèa ont l'emplec de metaus es mai estendut (lei descubèrtas de caractèr indoeuropèu s'arrèstan ont començan leis emparentadas amb la cultura metallurgica d'El Argar), ni au Sud, ont se desvolopa la cultura Tartessica. Leis establiments dei cèltas o indoeuropèus de la Cultura de Hallstatt se compausavan, coma lei precedents, de cabanas de fusta de forma circulara amb una soleta cambra e una unica pòrta d'accès. Lo cubèrt èra fach amb de brancatge e de palha e adoptava una forma de copola. Mai aquestei bastiments foguèron d'ora remplaçats per de cabanas de pèira, de plan rectangular, amb un soleta pòrta e amb un cubèrt de brancatge plan, a l'imitacion deis existentas dins la Peninsula. Coma seis establiments se plaçavan dins de luòcs plans o dins de nautadas reduchas pròche lei rius, o ben dins de nautadas dubèrtas e accessiblas (aquestei darrieras èran d'establiments ont la basa economica èra lo noirigatge, en tot èsser generalament dins de zònas montanhosas), se dedutz l'inexisténcia de besonhs defensius. Sa predominància militara lei fasiá superioras ai pòbles locaus. Au delà aquelei adoptèron sei meteissei costumas e sa religion, de maniera que se dins lo periòde dei protocèltas tanben se pòt devinar quauque precaucion defensiva, dins lo periòde de Hallstatt leis indoeuropeus ja non temon ges d'atac locau. Curiosament s'atacan pas entre elei tanpauc, çò que poiriá indicar l'existéncia de principats territoriaus amb un airau d'influéncia fòrça definit. S'es estudiat menimosament lei necropòlis dau periòde de Hallstatt, que totei son estadas localizadas ocasionalament (doncas ges d'indicacion permet de fixar sa localizacion). Lei cavòts son pauc espectaclós. Lo defunt èra cremat e sei cendres e òs, conservats dempuei l'incineracion, s'introdusián dins una urna de fanga, pariera a una ola, de viatges au costat d'objèctes personaus. Un cabucèu barrava l'urna e aquesta s'enterrava amb d'ofrendas en tot virar de flocadas en urnas pus petitas que contenián de noiridura, d'aiga e d'objèctes que sonque n'an conservat lei de metau. L'enterrament se fasiá dins un sot pas fòrça prigond (mens d'un mètre) ont se flocavan leis urnas, e lo sot èra cubèrt per una pèira aplanada, sus la quala se tirava de tèrra fins a la cubrir. Lei cavòts se localizan pròche leis uns deis autres e l'ensems forma de necropòlis conegudas coma Camps d'Urnas (lei preïstorians alemands lei dison Urnenfeldern). Quand se produsiá la mòrt de doas persones familiaras èran enterradas dins lo meteis sot, en urnas separadas, se ben tanben es possible que lei cavòts dins lei quaus s'obsèrvan aquestei enterraments dobles o multiples agan un caractèr familiar ont una familha anava en tot enterrar sei mòrts pendent un cèrt temps. Pròche lei necropòlis se plaçava l'ustrinium, un espaci plan de pèira ont se cremava lei cadavres. Tot en essent associadas lei practicas funeràrias ai cresenças religiosas, non cau dobtar que la nòva religion, desconeguda uei lo jorn, s'impausèt progressivament ai populacions localas que, dempuei 600 avC, ja s'èran celtizadas en aspècte religiós, e practicavan tanben l'incineracion, sens que se conescan d'autreis elements dei practicas religiosas adoptadas, ni quineis aspèctes de l'anciana religion poirián subreviure en d'epòcas posterioras. Leis indoeuropèus coneissián la tecnica de la fondariá dau fèrre, qu'avián descubèrt leis ititas vèrs 2500 avC, e que se difusèt per l'Euròpa Orientala vèrs 2000 avC e dempuei per l'Euròpa Centrala. Totun, son emplec èra fòrça limitat. Tanpauc amb lei cèltas de la cultura de Hallstatt se pòt pas parlar d'una difusion generalizada deis objèctes de fèrre a la Peninsula Iberica, e leis armas e ustensilhas qu'aquelei utilizavan èran majoritariament de bronze. Se coneisson divèrseis espasas de l'epòca de Hallstatt, epòca dins la quala an la caracteristica d'èsser alongadas coma leis anterioras (dau periòde protocèlta) mai pus amplas e amb un pomèu en forma de bolet inserit dins la lengueta. Lei destraus de fèrre son trapezoïdalas. En generau leis armas de fèrre donavan a sei proprietaris una indobtabla superioritat militara mai dins leis establiments cèltas amb pron de pena se i es trobat d'armas. Probablament se tractariá d'installacions pacificas de comerçants, que cambiavan d'emplaçament quand lei produchs qu'ofrián, avans innovadors, avián saturat lo mercat escars (non desmembrem la longevitat deis objèctes de fèrre e l'escarsetat de la populacion de l'epòca) o ben gaire de clients potenciaus avián aprés lei tecnicas lei fabricar elei meteis. La noiridura basica deis indoeuropeus en aquesta epòca èra lo froment, e tanben leis aglans. Per divèrsei descubèrtas se sap que leis indoeuropèus se rasavan la cara amb de rasors de doble talh. Unissián sei vestits amb de fibulas (espingla dobla arcaïca) e fòrça ocasionalament amb de botons de bronze, se ben lei fibulas amassadas dins la peninsula Iberica correspòndon totei au periòde de la cultura de La Tène que son emplec se generalizèt. Lei femnas utilizavan d'espinglas lòngas amb un cap redon, probablament per lo peu, e de pendents de pèças circularas; coneissián lei pinças e leis òmes utilizavan la cencha, doncas s'es localizat d'anèlas; l'abonde de descubèrtas de lamas de rasor permet de supausar qu'aquesta èra la practica generala, mentre que fins alora leis òmes gardavan la barba. Lei cèltas èran monogams, bòns cavaliers e afogats de caça. Practicavan de balhs sovent. L'agricultura assumissiá de viatges un caractèr de practica collectiva. En mai de l'agricultura practicavan tanben
l'elevatge, e benlèu i aviá tanben de grops guerriers.
Lei cèltas èran parcialament dolicocefals, mai pauc acusadament, mentre qu'una autra part compreniá de braquicefals de granda capacitat craniana. Èran auts, linges, de peus ros, castanhs o rogencs (encara qu'amb de percentatges apreciables de bruns), d'uelhs gris, verds o de tòns clars e de faccions puslèu agudas. Lo cèlta classic correspònd a un òme de bòna pagèla, peu castanh o ros, uelhs verdós, granda capacitat craniala, braquicefal, frònt ample e plen e lo cran anterior pauc desvolopat. L'occiput s'apròcha de la verticala e leis eminéncias superciliaras son fòrça desvolopadas. L'angle parietau es sovent negatiu. La cara es engrandida en relacion amb lo cran. Sei pometas son marcadas e apartadas, e la mandibula inferiora es carrada. La cara es rectangulara e esclafada. Son nas es pauc sortit e la fòssa nasala dau cran au revèrs es un chinhau concau e l'extrèm es auçat. La tèsta dins l'ensems es granda, mentre que lo còu es estrech.
Coma tribús cèltas establidas dins la Peninsula, coneissèm lei Berons e Pelendons (establits vèrs 700 avC), lei Sefes, Lugons e Vetons (arribats vèrs 600 avC), e lei Bèlgas o Gaus (arribats vèrs 500 avC). Non es possible d'assegurar se leis indigènas acceptèron volontariament la cultura deis indoeuropèus o s'aquela lor foguèt impausada, mai la superioritat militara d'aquelei e l'ostilitat ancessorala vèrs l'exteriors fan pus plausibla l'idèa d'una imposicion per la fòrça. Es predominanta dins tota la zona de la Vau d'Èbre la ceramica excisa (de ex, « defòra », e cision, « talhar »), e mai a l'èst predominan lei vas biconics de còu cilindric amb decoracion acanalada. La ceramica dau periòde hallstattic es mai rica que dins lo periòde precedent. Au delà d'èsser de cavaliers adrechs, e de practicar sovent la monta coma diversion, lei cèltas dançavan sovent, e se dedicavan a la caça e d'autreis ocupacions pròprias de l'epòca. La darriera ondada dei pòbles cèltas de la cultura de Hallstatt se transferiguèt vèrs lo Centre de la Peninsula, en Galícia, Leon e Astúrias, e se caracterizèt per l'aparicion d'antenas dins lei pomèus deis espasas, leis espasas cortas e lei ponhaus en forma de fèrre de chivau.


c: text/html

text:
1729
Aquesta pagina concernís l'an 1729 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Tiera de reformas economicas e administrativas que permetèron d'aumentar lei revenguts dau govèrn. Limitèron tanben la corupcion e legitimèron mai la dinastia Qing.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Fisica[modificar | modificar la font]
Acabament d'una tièra d'experiéncias menadas per Stephen Gray (1670-1736) sus lei proprietats electricas de divèrsei materiaus. Descurbiguèt lei proprietats de conductors, especialament aquelei dei metaus, e d'isolants (tèrmes inventats per Jean Desaguliers).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Villes et mairies du District de Leiria
Liste des communes
Leiria
Ville de Leiria, localité du Portugal de 120 000 habitants.
La mairie de Leiria a une adresse e-mail et un site Internet.
Pombal
Ville de Pombal, localité du Portugal de 58 000 habitants.
La mairie de Pombal a une adresse e-mail et un site Internet.
Alcobaça
Ville d'Alcobaça, localité du Portugal de 55 000 habitants.
La mairie d'Alcobaça a une adresse e-mail et un site Internet.
Caldas da Rainha
Ville de Caldas da Rainha, localité du Portugal de 51 000 habitants.
La mairie de Caldas da Rainha a une adresse e-mail et un site Internet.
Marinha Grande
Ville de Marinha Grande, localité du Portugal de 38 000 habitants.
La mairie de Marinha Grande a une adresse e-mail et un site Internet.
Peniche
Ville de Peniche, localité du Portugal de 28 000 habitants.
La mairie de Peniche a une adresse e-mail et un site Internet.
Porto de Mós
Ville de Porto de Mós, localité du Portugal de 24 000 habitants.
La mairie de Porto de Mós a une adresse e-mail.
Batalha
Ville de Batalha, localité du Portugal de 15 000 habitants.
La mairie de Batalha a une adresse e-mail.
Nazaré
Ville de Nazaré, localité du Portugal de 14 000 habitants.
La mairie de Nazaré a une adresse e-mail.
Bombarral
Ville de Bombarral, localité du Portugal de 13 000 habitants.
La mairie de Bombarral a une adresse e-mail et un site Internet.
Ansião
Ville d'Ansião, localité du Portugal de 13 000 habitants.
La mairie d'Ansião a une adresse e-mail et un site Internet.
Óbidos
Ville d'Óbidos, localité du Portugal de 11 000 habitants.
La mairie d'Óbidos a une adresse e-mail et un site Internet.
Alvaiázere
Ville d'Alvaiázere, localité du Portugal de 8 100 habitants.
La mairie d'Alvaiázere a une adresse e-mail et un site Internet.
Figueiró dos Vinhos
Ville de Figueiró dos Vinhos, localité du Portugal de 7 000 habitants.
La mairie de Figueiró dos Vinhos a une adresse e-mail et un site Internet.
Pedrógão Grande
Ville de Pedrógão Grande, localité du Portugal de 4 200 habitants.
La mairie de Pedrógão Grande a une adresse e-mail et un site Internet.
Castanheira de Pêra
Ville de Castanheira de Pêra, localité du Portugal de 3 400 habitants.
La mairie de Castanheira de Pêra a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Charlton Heston
Charlton Heston (nascut John Charles Carter le 4 d'octobre de 1923 a Evanston dins Illinois – mòrt lo 5 d'abril de 2008 a Beverly Hills) es un actor, realizaire e scenarista american. Devengut una legenda del cinèma per sa prestacion dins Ben Hur, que per ela obtendrà l'Oscar del melhor actor, farà d'el un dels simbòls del cinèma american de las annadas 1960. Engatjat politicament contra lo racisme, serà una de las figuras d'Hollywood del Movement dels dreits civics, son engatjament per la defensa de las armas de fòc, a la fin de sa vida, devendrà controversiat als Estats Units. Tocat de la malautiá d'Alzheimer tre 2002, cessa tota activitat cinematografica e politica e morís lo 5 d'abril de 2008.


text:
Viménil
Viménil es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Viménil dona lo sieu nom a un ruisseau, dicha tanben la Aurichapelle, afluent esquèrra del Durbion, e #qu'adaiga lo sieu territòri e aquel de Gugnécourt sus un recorregut d'Unitat|6|km {{}}.
- Separacions e lieudits
Lo Void de la Voreja La Bassa Verrière
- Rambeaumé
Las Nòu Prés La Caleuche La Nautor de la Ormaie Las Fraiteux
- Reuchamps
Viménil donne son nom à un ruisseau, dit aussi l'Aurichapelle, affluent gauche du Durbion, et qui arrose son territoire et celui de Gugnécourt sur un parcours de 6 km.
- Écarts et lieudits
- Le Void de la Borde
- La Basse Verrière
- Rambeaumé
- Les Neuf Prés
- La Caleuche
- Le Haut de l'Ormaie
- Les Fraiteux
- Reuchamps
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Viménil aperteniá al bailliage de Bruyères e fasiá partida del ban de Dompierre.
Viménil appartenait au bailliage de Bruyères et faisait partie du ban de Dompierre.


text:
Beillé
Beillé es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarthe e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Pendent la Segonda Guèrra mondiala, un American #bombardar la estacion de Beillé aital coma dels ostals a las alentours. En direccion de l'estacion, se dirigissiá un tren en transportant de las armas alemandas. Un ostal situat a costat de l'estacion possedís encara impactes d'aquel bombardement.
Divèrses ans mai tard, lo cònsol, André Thomas #convidar lo pilòt d'aquel avion en la municipalitat per una commémoration.
Pendant la Seconde Guerre mondiale, un Américain bombarda la gare de Beillé ainsi que des maisons aux alentours. En direction de la gare, se dirigeait un train transportant des armes allemandes. Une maison située à côté de la gare possède encore des impacts de ce bombardement.
Plusieurs années plus tard, le maire, André Thomas invita le pilote de cet avion dans la commune pour une commémoration.


text:
Lausana
Lausana (Lausanne en francés, Losena en arpitan) es la cinquena vila de Soïssa, capitala del canton de Vaud e capluòc del districte de Lausana.
L'aglomeracion de Lausana compta 316 000 abitants. Es un centre important per la cultura, l'espòrt, l'economia e la formacion. Es una placa giranta de la Soïssa de l'Oèst. Lausana es la capitala de l'olimpisme, que se i tròba lo sèti del Comitat Internacional Olimpic o CIO que lai ne son lo musèu amai los archius del movement olimpic.
Lo gentilici es lausanés -esa


text:
Beira Alta
La Beira Alta èra una anciana província (o region naturala) portuguesa, instituida formalament per una reforma administrativa de 1936. Malgrat aiçò, las províncias aguèron jamai pas de atribucion practica, e desapareguèron de la terminologia administrativa (mai pas del vocabulari quotidian dels portugueses) amb l'intrada en vigor de la Constitucion de 1976.
Localizacion[modificar | modificar la font]
Limitada al nòrd amb Trás-os-Montes e Douro alto, al nòrd-oèst amb lo Douro Litoral, a l'oèst e al sud-oèst amb la Beira Litorala, al sud amb la Beira Bassa e Espanha (amb la provincia de Salamanca, e Castelha-Leon)
Composicion[modificar | modificar la font]
Èra alavetz constituida per 32 concelhos, integranta gaireben la totalitat dels districtes de Guarda e Viseu e dos concelhos de l'orient del Coïmbra. Aviá la capitala dins la vila de Viseu. Autras vilas istoricas: Guarda e Pinhel.
- Distrito da Guarda: Aguiar da Beira, Almeida, Celorico da Beira, Figueira de Castelo Rodrigo, Fornos de Algodres, Gouveia, Guarda, Manteigas, Meda, Pinhel, Sabugal, Seia, Trancoso.
- Distrito de Viseu: Carregal do Sal, Castro Daire, Mangualde, Moimenta da Beira, Mortágua, Nelas, Oliveira de Frades, Penalva do Castelo, Penedono, Santa Comba Dão, São Pedro do Sul, Sátão, Sernancelhe, Tarouca, Tondela, Vila Nova de Paiva, Viseu, Vouzela.
Per qualques geografs, aquela província, amb la Beira Baixa, la Beira Trasmontana, formavan una unitat geografica màger: la Beira Interiora.
Actualitat[modificar | modificar la font]
actualament, lo seu territòri se tròba repartit per las regions Nòrd e Centre, apertenent a la primièra la subregion del Douro (concelhos de Moimenta da Beira, Penedono, Sernancelhe e Tarouca), e a la segonda a la totalitat de las subregions de la Beira Interiora Norte, la Cauna da Beira, lo Dão-Lafõs e tanben una pichona part del Pinhal Interior Norte (per enclausar en lo seu territòri los dos concelhos del districte de Coïmbra apertenentes a la Beira Alta)


text:
Imre Ungár
Imre Ungár (segon l'usatge ongrés: Ungár Imre, Budapèst, 23 de genièr de 1909–Budapèst, 22 de novembre de 1972) foguèt un grand pianista ongrés.
Biografia[modificar | modificar la font]
Imre Ungár venguèt òrb quand aguèt tres ans. Del temps qu'èra encara a estudiar amb István Thomán a l'Acadèmia de musica Franz Liszt de Budapèst ganhèt la Competicion pels Joves Talents e comencèt a far de concèrts dins tota Ongria. Participèt a la II Competicion Fryderyk Chopin, ont obtenguèt la primièra plaça amb l'emigrat rus Alexander Uninsky. Pasmens, fin finala foguèt Uninsky que ganhèt lo primièr prèmi aprèp que foguèsse jogada amb una moneda al crotz o pila.
Aprèp la Segonda Guèrra Mondiala, que passèt als Païses Basses qu'èra d'origina jusieva, Ungár tornèt a Budapest e combinèt sa carrièra musicala en contunhar de far de concèrts amb l'ensenhament a l'Acadèmia Liszt. Demest sos estudiants mai famoses, cal mençonar lo pianista polonés Tadeusz Żmudziński, que ganhèt lo primièr prèmi a la competicion Chopin de 1949.


text:
Norodom Sihamoni
Norodom Sihamoni (Phnom Penh, Cambòtja, 14 de mai de 1953- ) es l'actual Rei de Cambòtja dempuèi l'abdicacion de son paire Norodom Sihanuk lo 29 d'octobre de 2004.
Passèt una part de sa joinessa a Praga. En 1975-77 visquèt en Corèa del Nòrd e, en tornar en Cambòtja, los khmers roges lo metèron, amb tota sa familha, jos arrèst domiciliari fins a 1979, quora lo regim caiguèt.
En 1981 s'instalèt en França, ont demorèt fins als ans nonanta (foguèt professor de dansa). En 1993 foguèt nomenat ambaissador de l'UNESCO, fins en 2004 quand foguèt nomenat rei.
Aprés l’abdicacion de son paire en octobre de 2004, un comitat dins lo qual s’inclusián lo primièr ministre Hun Sen e son fraire Norodom Ranariddh (portavotz del govèrn) lo designèt successor a la corona.


text:
Luishonés
Luishonés es una region naturala francesa e un parçan d'Occitània situada dins los Pirenèus Centrals a l'extrème sud de Nauta Garona a l'entorn de la vila de Luishon entre Espanha (Val d'Aran e Aragon) e la Barossa dins lo departament deus Nauts Pirenèus
Geografia[modificar | modificar la font]
Luishonés es constituit principalament dels somets (Pic de las Crabiolas - Puncha de Literòla - Pic Lezat - Pic de Maupàs - Pic de Perdiguèra - Pic de Royo - Pic de las Espijòlas - Pic de Cairat - Pic de Salvagarda) e mai dels bacins de las Nestas (Nesta d'Oelh e Nesta d'Òu), de la Pica, de la val del Lis, de la val de Larbost e dels lacs (Lac d'Òu, Lac d'Espinga, Lac del Portilhon...)


text:
Oliva
L'oliva es lo fruch de l'olivièr. Botanicament es una drupa de pèl lisa, d'envolopa carnuda rica en matèria grassa contenent un clòsc força dur, ossós que dedins i a una grana, rarament doas. La seuna color d'en primièr es verda, puèi ven negra quand es madura.
Somari
Olivada[modificar | modificar la font]
La culhida de l'oliva se fa en espandir un ret jos l'arbre e en fasent tombar los fruchs dedins amb de pèrgas o de maquinas. La sason de l'olivada va de novembre fins a genièr, per las olivas destinadas a l'extraccion d'òli. La trolhada se fa al pus lèu, lo meteis jorn per tal d'evitar la fermentacion.
Utilizacion de l'oliva[modificar | modificar la font]
Oliva de taula[modificar | modificar la font]
A l'excepcion de qualques varietats coma la Thrubolea grèga, se pòt pas consomar las olivas de taula sens tractament per ne levar l'amargor. Se pòt far sonque en las botant dins l'aiga e en cambiar l'aiga mantun còp o en las sometre a l'accion de l'idroxid de sòdi amb una fermentacion finala (sistèma espanhòl o sevilhan) o sens fermentacion (sistèma californian o occitan). Se manja sola o coma ingredient dins de recèptas nombrosas (tapenada o guit amb olivas...)
Òli d'oliva[modificar | modificar la font]
L'utilizacion màger de l'oliva es per l'extraccion de l'òli considerat coma lo melhor dels òlis alimentaris.


text:
Reialmont
Reialmont[1] es una comuna de Lengadòc situada dins lo departament de Tarn e la region de Lengadòc Rosselhon Miègjorn Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Reialmont se situa al centre del departament, gaireben a mièg camin d'Albi e de Castras. Lo Dadon es a dos quilomètres. De molinas i tornejavan, uèi remplaçadas per une minotariá.
Gausís d'un clima doç, mescla d'influéncias mediterranèas e atlanticas.
Es dominada pel puèg del Cailon plantat d'una granda cròtz.
Istòria[modificar | modificar la font]
La vila foguèt edificada al sègle XIII près de Lombers, principal centre catar de l'Albigés, per assolidar la supremacia catolica dins la region e assegurar l’influéncia de la monarquia.
Lo 12 de març de 1272 jos Felip III rei de França, Guilhèm de Coardon fondèt una bastida reiala que nomenèt Reialmont. Lo territòri ont la vila foguèt establida èra de Bernart de Boisseson, ric senhor del país d’Albi. Teniá son fèu del de Lombèrs e ne foguèt despossedit pels jutjaments de l’Inquisicion per causa d'eresia. D'autre biais lo rei de França deguèt far créisser son prestigi dins la region ont l'autoritat dels senhors locals èra fòrça granda. Es perque lo rei Felip lo Hardi decidiguèt de far desbosigar las selvas del Reialmontés e de fondar una novèla bastida ont se gropèron los defensors de la fe catolica e del poder reial.
En 1629, lo prince de Condé prenguèt e afrabèt la vila en responsa a la presa d’armas dels protestants[2].
La vila uèi[modificar | modificar la font]
Lo centre de la vila es l'anciana bastida. Una plaça de cobèrts entorneja la glèisa. Los baloards que cenchan lo centre vila mòstran la plaça dels ancians barris.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Reialmont foguèt un districte minièr. Las minas de Pèirabruna donèron de fluorina de fòrça nauta qualitat, tròces presents a l'Escòla de las Minas de París al Museum Nacional d'Istòria Naturala a París e al Museum de Tolosa.
-
Fluorina de Pèirabruna - Museum de Tolosa
-
- Font de la Frejaire foguèt edificada al sègle XVII° per l'iniciativa de Daniel Guérin de Bouscal, 1èr cònsol.
- Glèisa Nòstra Dòna del Taure al centre de la plaça del vilatge es un testimoniatge important de l’istòria de Reialmont e de sos abitants : al començament èra un temple uganaud bastit en 1609. transformat en glèisa aprèp le retorn dels catolics en 1628.
Personas ligadas a Rièlmont[modificar | modificar la font]
- Joan de Coras (1515-1572), grand jurista del sègle XVI, nasquèt a Reialmont en 1515. Conselhièr al Parlament de Tolosa (11 de genièr de 1553), conegut per d'importantas òbras de drech civil, Calvinista dempuèi 1548 e que, aprèp que foguèt professor de drech a l’Universitat de Tolosa, venguèt cancelièr de la reina de Navarra Joana III.
- Jean-Henri-Guy-Nicolas de Frégeville, marqués de Grandval (1748-1805), general de las armadas de la Republica.
- Loïsa Paulin (1888-1944). Nasquèt a Reialmont lo 2 de decembre de 1888 dins une ostal situat dins lo centre vila.
Entre 1924 e 1928, regenta, faguèt de poèmas, articles dins de revistas localas e son Jornal.
Puèi fòrça malauta, tornèt escriure entre 1934 e 1944 e estudièt tanben l'Occitan amb de professors del Collègi d'Occitània. Aprèp faguèt fòrça òbras bilingües.
Moriguèt a 56 ans lo 23 d'abril de 1944 d'una neuropatia amiloïda.
- Jacques Madaule (1898-1993)
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Institut d'Estudis Occitans del Tarn
- ↑ Miquel, Guèrras de religion p. 433.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Réalmont site de la Comunautat de Comunas del Reialmontés
- Reialmont site de l'Ofici de torisme intercomunal del Reialmontés
- Poesia Occitana a Reialmont (site dedicat a Loïsa Paulin)


text:
Val-de-Vesle
Val-de-Vesle es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Val-de-Vesle a #èsser creada en 1965 per la fusion de tres comunas fins-ailà independentas : Courmelois, Thuisy e Wez.
La commune de Val-de-Vesle a été créée en 1965 par la fusion de trois communes jusque-là indépendantes : Courmelois, Thuisy et Wez.


text:
Tartona
Tartona (Tartonne en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Las primièras traces d'aucupacion datan de l'epòca gallo-romaine a la localizacion actuala del masatge de la Pichona Defensa.
Las doas comunitats, de la Pena e de Tartona, an soslinhat en las chartes al Sègle XIII[1]. En 1342, las doas comunitats de Tartona e de la Pena an ligat a la viguerie de Castellane pel comte de Provence[2]. Lo vilatge de la Pena o La Pène lududes a ligat al Sègle XV. I aviá constituit de bastissas civilas e d'un monastèri abandonat abans la Revolucion. La sola traça d'aquela preséncia monastique es la oratoire a Sant-Gervais #qu'a #èsser installat a l'intrada del caseriu, al endroit o los villageois avián installat la crotz de bòsc de la capèla del monastèri, après lo sieu démantèlement. Aquel monastèri e las bastissas civilas an apertengut a la familha del celèbre filosofa dignois Gassendi. Aquel es pas #qu'al Sègle XII que lo vilatge comença a se desvolopar, en la mesura ont lo pòble a situat sus la rota en connectant Digna-las-Bains a Colmars en transeünt per Thorame, e #qu'una font d'aiga salada a #èsser amassada, en permetent als abitants de pas pagar la gabelle. Lo pòble viu principalament del agricultura (culturas maraîchères[ref. necessària], ovins) e de la récolte del sal, mercés a la font salada concédée per la reina Jeanne en 1402[3].
Pendent tot lo Mièja Edat, lo pòble a rasat de divèrsas fes. La comunitat La Pène (o la Pena) es fòrtament despoblada per la crisi del Sègle XIV (Peste negra e guèrra de #Cent Ans) e annexada per aquela de Tartona al Modèl:XVe sègle[4], mas contunha de constituir un fief desparièr[5]. Mai tard, la creacion del modèst castèl de Maladrech (1642), situat près de la rota en portant vèrs Digne, procura una defensa dins lo pòble. Tartona Es pas pas estalviada per las guèrras de religion (amb un pillage en 1574[6]) : la populacion passa d'aperaquí 500 a 200 abitants.
Los senhors successius son los Baux (del Modèl:XIIIe al Modèl:XVe sègle), los de Agoult a Modèl:Las XIVe e Modèl:XVe sègle, los Villeneuve a Modèl:Las XVIe e Modèl:XVIIe de sègles, e fin finala los Gassendi fins a la Revolucion[4]. A la fin de l'Ancian Regim, la comunitat a ligat a la viguerie del Val de Barrême[1].
Pendent la Revolucion, la municipalitat compta una societat patriotique, creada après la fin de 1792[7].
Al sègle XIX, lo percement de la clue de la Pena permet lo passatge de convois mai importants, e acorchís lo trajècte (30 km al luòc de 55 km). Aquela rota a abandonat en la segonda mitat del Sègle XX amb l'arribada de la automobila e la creacion de rotas départementales[ref. necessària].
Tartona A ocupat pendent la Segonda Guèrra mondiala per las tropas italianas dempuèi 1940. L'entorn, de nombrós parachutages d'armas e la instauració del STO (#que condusís fòrça joves a venir en los environs) permetan als resistentes de portar d'accions d'envergadura contra l'armada alemanda, #qu'ocupa la region dempuèi 1942. En représailles, de nombroses ostals an incendiat e lo castèl de Maladrech, #que servissiá d'amaga, destruit.
En 2010, Tartona es lo luòc de rodatge del web-pellicula "Tartonne e las 7 fòls". Aquel métrage de 40 minutas connait un succès enòrme sul net e Tartona ven lo simbòl dels pòbles montagnards. Un continuament a anonciat per l'estiu 2011 "Tartonne Movie" amb una aparicion excepcionala de la cantaira romanesa inna.
Les premières traces d’occupation datent de l'époque gallo-romaine à l'emplacement actuel du hameau du Petit Défend.
Les deux communautés, de La Peine et de Tartona, sont signalées dans les chartes au Sègle XIII[1]. En 1342, les deux communautés de Tartona et de La Peine sont rattachées à la viguerie de Castellane par le comte de Provence[2]. Le village de La Peine ou La Pène lui est rattaché au Sègle XV. Il était constitué de bâtiments civils et d'un monastère abandonné avant la Révolution. La seule trace de cette présence monastique est l’oratoire à Saint-Gervais qui a été installé à l'entrée du hameau, à l'endroit ou les villageois avaient installé la croix de bois de la chapelle du monastère, après son démantèlement. Ce monastère et les bâtiments civils ont appartenu à la famille du célèbre philosophe dignois Gassendi. Ce n'est qu'au Sègle XII que le village commence à se développer, dans la mesure où le village est situé sur la route reliant Digne-les-Bains à Colmars en passant par Thorame, et qu'une source d'eau salée a été trouvée, permettant aux habitants de ne pas payer la gabelle. Le village vit principalement de l'agriculture (cultures maraîchères[ref. necessària], ovins) et de la récolte du sel, grâce à la source salée concédée par la reine Jeanne en 1402[8].
Durant tout le Moyen Âge, le village est rasé plusieurs fois. La communauté La Pène (ou la Peine) est fortement dépeuplée par la crise du Sègle XIV (Peste noire et guerre de Cent Ans) et annexée par celle de Tartona au Modèl:XVe siècle[4], mais continue de constituer un fief distinct[9]. Plus tard, la création du modeste château de Maladrech (1642), situé à proximité de la route menant vers Digne, procure une défense au village. Tartona n’est pas épargnée par les guerres de religion (avec un pillage en 1574[6]) : la population passe d'environ 500 à 200 habitants.
Les seigneurs successifs sont les Baux (du Modèl:XIIIe au Modèl:XVe siècle), les d’Agoult aux Modèl:XIVe et Modèl:XVe siècle, les Villeneuve aux Modèl:XVIe et Modèl:XVIIe siècles, et enfin les Gassendi jusqu’à la Révolution[4]. À la fin de l’Ancien Régime, la communauté est rattachée à la viguerie du Val de Barrême[1].
Durant la Révolution, la commune compte une société patriotique, créée après la fin de 1792[10].
Au sègle XIX, le percement de la clue de la Peine permet le passage de convois plus importants, et raccourcit le trajet (30 km au lieu de 55 km). Cette route est abandonnée dans la seconde moitié du Sègle XX avec l'arrivée de l’automobile et la création de routes départementales[ref. necessària].
Tartona est occupée durant la Seconde Guerre mondiale par les troupes italiennes dès 1940. L'environnement, de nombreux parachutages d'armes et l'instauration du STO (qui conduit beaucoup de jeunes à venir dans les environs) permettent aux résistants de mener des actions d'envergure contre l'armée allemande, qui occupe la région dès 1942. En représailles, de nombreuses maisons sont incendiées et le château de Maladrech, qui servait de cache, détruit.
En 2010, Tartona est le lieu de tournage du web-film "Tartonne et les 7 fous". Ce métrage de 40 minutes connait un succès énorme sur le net et Tartona devient le symbole des villages montagnards. Une suite est annoncée pour l'été 2011 "Tartonne Movie" avec une apparition exceptionnelle de la chanteuse roumaine inna.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
archeo-provence.
- ↑ 2,0 2,1 Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
histo_sous-pref.
- ↑ nòta de la Basa Mérimée, consultada lo 2 de març de 2009
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Modèl:Atlàs istorica de la Provence, pàg. 202 Error de citacion : Invalid
tag; name "AHP" defined multiple times with different content
- ↑ Baratier, Duby & Hildesheimer, op. cit., pàg. 189
- ↑ 6,0 6,1 Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
La_Torre.
- ↑ Patrice Alphand, « Las Societats popularas», La Revolucion en las Bassas-Alpes, Anals d'Anautita-Provence, bulletin de la societat scientifica e literària de las Alpes-de-Anautita-Provence, pas 307, 1er trimèstre 1989, 108en an, p 296-298
- ↑ notice de la Base Mérimée, consultée le 2 mars 2009
- ↑ Baratier, Duby & Hildesheimer, op. cit., p. 189
- ↑ Patrice Alphand, « Les Sociétés populaires», La Révolution dans les Basses-Alpes, Annales de Haute-Provence, bulletin de la société scientifique et littéraire des Alpes-de-Haute-Provence, no 307, 1er trimestre 1989, 108en année, p 296-298


text:
Caucàs
Caucàs (en rus: KaBkaз e en armèni: Կովկաս) es una cadena de montanhas a las confinhas d'Euròpa e d'Asia, entre la mar Negra e la mar Caspiana. Son pendís nòrd es en Russia mentre que la part meridionala se tròba en Georgia e en Azerbaitjan. Son ponch culminant es lo mont Elbroz, qu'atenh 5642 m.
Lo nom Caucàs designa tanben la region d'Eurasia que se tròba a l'entorn d'aquela fila de montanhas e que compren mai que mai l'extrèm sud de Russia, Georgia, Azerbaitjan e eventualament Armenia.
Lo gentilici es caucasenc -a.


text:
Rajiv Chandrasekaran
Rajiv Chandrasekaran (en tamil: ராஜீவ் சந்திரசேகரன்; Palo Alto, Califòrnia, 22 de genièr de 1973) es un jornalista american d'origina indiana. Es actualament lo redactor nacional del jornal The Washington Post, ont trabalha dempuèi 1994. Venguèt famós en 2006 gràcias a la publicacion de son primièr libre Imperial Life in the Emerald City: Inside Iraq's Green Zone fach a partir de son experiéncia de jornalista a Bagdad durant la guèrra menada pels americans contra Saddam Husayn. L'òbra li valguèt de ganhar lo Prèmi Samuel Johnson en 2007. Lo film Green Zone, sortir en 2010, del realizador Paul Greengrass s'inspira del libre que mòstra la manipulacion del govèrn american per tombar lo regim iraquian.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Imperial Life in the Emerald City: Inside Iraq's Green Zone (2006)
- Little America: The War within the War for Afghanistan (2012)


text:
Lista dels presidents d'Ongria
Ongria devenèt independent de l'Empèri Austrian lo 14 d'abril de 1849, amb Lajos Kossuth coma governator-president. Lo 13 d'agost de 1849 la dinastia Habsburg foguèt restaurada amb l'ajuda de l'Empèri Rus. Dempuèi la Primièra Guèrra Mondiala Ongria nòuament devenet independenta, coma republica.
Aquesta es la lista de presidents e caps d'Estat d'Ongria entre lo 1848 e 1849 e aprèp lo 1918. Lo president actual, dempuèi lo 10 de mai de 2012 es János Áder.
Somari
- 1 Revolucion ongaresa de 1849
- 2 Primièra republica Ongaresa
- 3 Primièra republica abolida
- 4 Restauracion de la monarquia (sense rei)
- 5 Segonda Republica Ongaresa (1946-1950)
- 6 República Populara d'Ongria
- 7 Secretari general del Partit Comunista d'Ongria (1945 - 1989)
- 8 Republica d'Ongria (1989 fins a uèi)
- 9 Vejatz tanben
Revolucion ongaresa de 1849[modificar | modificar la font]
Primièra republica Ongaresa[modificar | modificar la font]
Primièra republica abolida[modificar | modificar la font]
Restauracion de la monarquia (sense rei)[modificar | modificar la font]
Segonda Republica Ongaresa (1946-1950)[modificar | modificar la font]
República Populara d'Ongria[modificar | modificar la font]
Secretari general del Partit Comunista d'Ongria (1945 - 1989)[modificar | modificar la font]
- Mátyás Rákosi - febrièr de 1945 fins a 18 de julhet de 1956
- Ernő Gerő - de 1956, 21 de julhet fins a 25 d'octobre
- János Kádár - de 25 d'octobre de 1956 fins a 22 de mai de 1988
- Károly Grósz - de 22 de mai de 1988 fins a 7 d'octobre de 1989
Republica d'Ongria (1989 fins a uèi)[modificar | modificar la font]
Tresena Republica Ongaresa


text:
Papa
Lo Papa de Roma es l'evesque catolic e patriarca de Roma, e cap de la Glèisa Catolica (que compren la Glèisa Catolica Romana e las Glèisas Catolicas Orientalas). Es tanben lo monarca de l'Estat de la Ciutat del Vatican, uèi un pichon Estat dins la vila de Roma, mas qu'atenguèt son pus grand espandiment de territòri fins a 1870. Lo govèrn del Papa se nomena Pontificat, ven del latin Pontifex Maximus, lo reng religiós maximum dins l'Empèri Roman. Sa jurisdiccion eclesiastica se nomena Santa Ses.
Lo Papa es oficialament evesque de Roma. Mas tanben pretend als seguents titres: Pontifex de la Glèisa Universala, Servent dels Servents de Dieu, Patriarca d'Occident, Archavesque de la diocèsi romana, Primat d'Itàlia, Vicari de Crist, Sobeiran de la Ciutat Estat del Vatican, successor del Primat dels Apòstols. Oficiosament tanben es Pontifex Maxim e Paire dels Princes e Reis. Lo papa actual es Francés (Jorge Mario Bergoglio).
Somari
Los sèt punts qu'a de seguir un novèl Papa[modificar | modificar la font]
- Adopcion d'un nom novèl quand es causit.
- Pèrda de connexion quina que siá amb lo seu país d'origina: li es retirada la nacionalitat e lo passapòrt.
- Lo seu trabalh quotidian es supervisat.
- Assignacion d'un confessor privat; serà l'unica persona que poirà absòlver lo Papa dels seus pecats.
- Presentacion del poder absolut sus la Glèisa Catolica.
- Aver lo poder absolut per modificar las nòrmas e leis de la Glèisa.
- Pòt pas èsser jutjat per cap de tribunal. Exceptat la Cort Penala Internacionala .
Privilègis d'un novèl Papa[modificar | modificar la font]
- Apròva o suprimís los ordres religioses.
- Concedís las indulgéncias.
- Beatifica o canoniza.
- Nomena evesques e cardinals.
- Crèa las diocèsis.
- Fonda las universitats pontificalas e decreta sas nòrmas.
- Pòt publicar d'òbras liturgicas.
- Administra los bens de las fondacions dependentas del Vatican.
- Regenta e presidís totas las missions ligadas al Vatican.
- A lo poder per convocar los concilis.
- Regula las fèstas catolicas.
- Publica d'enciclicas sus questions de fe.
- Pòt promulgar, modificar o eliminar las leis eclesiasticas.
- A poder per dispensar dels vòls del religioses que se voldrián secularizar.
- Falha senténcias. Lo Papa es infalhible dins qualques senténcias, mas pas per totas.
- Pòt constituir de tribunals per l'estudi de las causas religiosas o afars de fe concrètas.
- A lo poder per causir personalament los membres de cada tribunal.
Los simbòls del Papa[modificar | modificar la font]
Lo pus caracteristic es la sotana de seda blanca, un capèl blanc. Un autre simbòl important es l'Anèl del Pescador. Cada Papa a un anèl amb un dessenh unic e quand morís, se destrutz. Se completa amb la tiara (aquel simbòl s'utiliza pas mai e s'emplega solament la mitra) e una crotz d'aur (o d'un autre metal que l'aur es pas necessari) penjada al pitre (tanben se ditz pectoral).
Eleccion del Papa[modificar | modificar la font]
Quand un Papa morís, lo Collègi dels Cardinals assumís l'autoritat eclesiastica suprèma. Se reünisson en conclau. Aquel mot ven del latin, compausat de cum e clavis (amb e clau), que vòl dire que los cardinals se reünisson pòrta clavada. Lo tèrme s'aplica tanben al luòc ont se tenon aquelas assembladas.
Una partida del Vatican, enclusís la Capèla Sixtina, demòra clavada, salvat una pòrta dubèrta jos vigilància constanta. Las pèças que entornan la capèla son divididas en pichons apartaments per servir d'ostalet a cada cardinal, lo seu secretari e un ajudant. Lo manjar se prepara a l'interior e los cardinals pòdon pas comunicar amb pas deguns de l'exterior fins qu'un Papa siá causit. Solament los cardinals pòdon votar, e encara qu'un catolic quin que siá pòt, en teoria, èsser designat per l'eleccion, los candidats son totjorn seleccionats entre los cardinals.
Dins la Capèla Sixtina se realizan doas a quatre votacions secretas cada jorn, fins que un candidat obtenga almens dos tèrces del sufragi. Totòm pòt saber lo resultat de caduna de las votacions. Aprèp las votacions del matin e aprèp las votacions del ser, se creman los bilhets e lo fum sortissent per la chemenèia de la Capèla Sixtina. Se lo fum es negre, significa qu'es pas encara causit un novèl Papa. Se lo fum es blanc, vòl dire que ja i a un novèl Papa.
Abans de l'anonciar al monde, amb lo fum blanc, lo degan dels cardinals li demanda, alavetz, solemnament s'accèpta o pas la seuna eleccion e, se la seuna responsa es afirmativa, quin nom papal se prepausa d'adoptar. Puèi un cardinal sortís al balcon central de la Basilica de Sant Pèire del Vatican e ditz en latin: Annuntio vobis gaudium magnum: habemus Papam ("Anonci amb granda jòia: avèm Papa"). Alavetz lo conclau es dissolgut.
Amb aquel anonci tanben se ditz lo nom qu'a causit lo novèl pontifex. Lo simbòl del cambi de nom significa lo començament de la nòva vida coma dins la Bíblia, ont Abraam cambiava de nom e tanben Jèsus batejava los seus disciples amb de novèls noms. Lo nom pus comun pels Papas es Joan.
Objeccions al papat[modificar | modificar la font]
La posicion del papa coma Pontifex Suprèm de la Glèisa Universala es dogmatica, es a dire, es pas dubèrta al debat ni al questionament. Lo Concili Vatican I declarèt anatèma tota disputa sus la primautat d'onor e jurisdiccion del papa. Pasmens, l'autoritat del papa se pòt debatre fòra de la Glèisa Catolica; las objeccions se pòdon dividir en (1) objeccions a l'espandiment de la primautat del papa e (2) objeccions a l'institucion del papat.
Qualques comunitats crestianas non catolicas, coma la Glèisa Assiriana de l'Èst, la Glèisa Ortodòxa Orientala, la Glèisa Ortodòxa de l'Èst, e la Comunion Anglicana, accèptan la doctrina de la Succession Apostolica, e per aquò, accèptan (en diferents grases) la primautat papala d'onor. Mas, aquelas Glèisas negan que lo papa siá lo successor de Sant Pèire, e mai l'evesque siá lo successor de Sant Pèire, e negan que Sant Pèire foguèt evesque de Roma. La primautat, doncas, es lo resultat de la posicion del papa coma evesque de la capitala originala de l'Empèri Roman, una definicion explicita del Concili de Calcedònia. Aqueles Glèisas accèptan pas la jurisdiccion universala del papa pas mens son infalhibilitat.
D'autras Glèisas crestianas non catolicas accèptan pas la doctrina de la Succession Apostolica, o los tèrmes ierarquics d'aquela, e per aquò, accèptan pas la supremacia d'onor en relacion amb Sant Pèire. Las relacions complèxas entre los empèris Roman e Bizantin, e d'autres Estats seculars, e los territòris istorics papals d'Itàlia, son lo centre de las objeccions, e mai lo caractèr monarquic de l'ofici del papa. Dins lo cristianisme occidental, aquelas objeccions son en relacion amb la Reforma Protestanta, e accèptan pas l'autoritat del papa. Qualques confessions protestantas, fin finala, considèran que lo papa es l'Antecrist.
Autres papas[modificar | modificar la font]
Un antipapa es qualqu'un qu'a pres lo pontificat sens èsser estat elegit canonicament. L'existéncia istorica dels antipapas foguèt lo resultat de controvèrsias doctrinalas o de confusions sus sa legitimitat.
Lo cap de l'òrdre jesuista foguèt nomenat « lo Papa negre » a causa de la color de son vestit.
Los caps de la Glèisa Còpta e de la Glèisa Ortodòxa d'Alexàndria son tanben nomenats "papa" per de rasons istoricas. Lo primièr foguèt nomenat « Papa còpte » e lo segon « Papa e Patriarca d'Alexàndria e tota Africa ».
Articles ligats[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Eric Frattini: Secretos vaticanos, Ed. Edaf, 2003.


text:
Marans (Maine e Léger)
Marans es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Marans Es un vilatge del Segréen, près de Segré.
Marans est un village du Segréen, près de Segré.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Après la Revolucion, la municipalitat a integrat en 1801 al costat de Angieus. A pres lo costat de Segré en 1842.
Après la Révolution, la commune est intégrée en 1801 au canton d'Angers. Elle a rejoint le canton de Segré en 1842.


text:
Amassada generau « Entà que vísquia era Bigòrra » AssembléeIntégréTéléchargement
Tà hèr lo punt e entà tornar orientar l’accion collectiva, que’vs prepausam de’s tornar trobar tots entà ua Amassada generau « Entà que vísquia era Bigòrra » Divés 5 de Heurèr 2016 20h30 sala de la Via Nava - rua de Vianava A costat de l’estadi en Ibòs Òrdi deu dia Presentacion de las accions miadas en 2015 Presentacion d’un programa d’accions publicas per 2016 Desbat a l’entorn de las accions a miar dens lo navèth contèxte territoriau Renovelament parciau, peus aderents, deu Conselh d’Administracion Pour dresser un bilan et redéfinir une orientation pour notre action collective, nous proposons de nous retrouver pour une Assemblée générale « Entà que vísquia era Bigòrra » Vendredi 5 Février 2016 20h30 salle de la Bianave - rue de Bianave A côté du stade à Ibos Ordre du jour Bilan du fonctionnement de l’association Présentation des actions menées en 2015 Présentation d’un programme d’actions publiques pour 2016 Débat autour des actions à mener dans le nouveau contexte territorial Election, par les adhérents, d’un nouveau Conseil d’Administration
1/--Pages


text:
-378
Aquesta pagina concernís l'an -378 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Esparta[modificar | modificar la font]
Après la revòuta de Tebas l'annada precedenta e la reconstitucion de la Liga de Beocia, lo conflicte entre Lacedemònia e la coalicion Tebas-Atenas se generalizèt. En particular, una incursion espartenca còntra lo pòrt dau Pirèu agravèt lei tensions amb Atenas que decidèt de reformar una Confederacion novèla ambé plusors de seis èx-aliats de la Liga de Delos e ambé lei ciutats-estats de Beocia. Aquò èra una revirada majora per Lacedemònia que lo mantenement de sa primautat necessitava d'empachar leis alianças entre ciutats grègas.


text:
Murèth
Murèth (oficialament en francés Muret, la fòrma medievala en lengadocian es Murèl) es una vila d'Occitània, en Gasconha, dins le Comenge[1], e còsta la granda vila de Tolosa e dins le siu airau urban. Se situís dins le departament de la Hauta Garona e hè part de la region administrativa Occitània.
Lo gentilici es muretin, muretina.
Murèth estèc la capitala deu comtat de Comenge, e ara es le sièti de la Comunitat d'Aglomeracion deu Muretin.
La vila es coneguda pr'amor que se passèc la Batalha de Murèth en 1213.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Murèth a 23864 abitants (2010). Ara, es una banlèga de Tolosa. Es sosprefectura de la Hauta-Garona. Le climat de Murèth es temperat oceanic ambe influéncias mediterranencas.
Istòria[modificar | modificar la font]
Murèth es un lòc plan important dins l'istòria d'Occitània e de Catalonha, aicí se passèc la Batalha de Murèth, le 12 de setembre de 1213. A aquesta batalha, se morisquèc Pèire II d'Aragon, rei de la Corona d'Aragon e Comte de Barcelona, aligat au comte de Tolosa, en tot lutant contra les crotzats franceses de Simon de Montfòrt. Aqueth hèit metèc fin au dinamisme deu comtat de Tolosa en Occitània e a l'expansion per Occitània deus monarcas catalans e que permetèc le començament de la dominacion francesa d'aqueres territòris.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Glèisa Sent Jacme de Murèth.
Personalitats ligadas ambe la comuna[modificar | modificar la font]
- Clément Ader
- Pèire II d'Aragon
- Vincent Auriol
- Loïsa Paulin, un collègi de la vila a son nom.
Véser tanbens[modificar | modificar la font]
Murèth a una calandreta dempèi 1990. L'ensenhament de l'occitan es tanbens ancian au public dins le licèu e collègis de la ciutat.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Çaquelà, le geografe Frederic Zégierman restaca Murèth au Tolosan.


text:
801
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 801 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Proposicion diplomatica a l'Empèri Carolingian d'un maridatge entre Carlesmanhe e Irèna. L'objectiu èra de restaurar l'Empèri Roman. Aqueu projècte foguèt fòrça mau acceptat per l'aristocracia bizantina, ja gaire favorable a l'emperatritz.
Africa[modificar | modificar la font]
Aglabidas[modificar | modificar la font]
Après l'obtencion d'Ifriqiya l'annada precedenta (→ 800), Ibrahim ibn al-Aghlab (800-812) comencèt d'i restablir l'òrdre e fondèt un palais princier tres quilomètres au sud de Kairouan. Son objectiu èra de se sostraire ais influéncias dau clergat de la vila. En parallèl, formèt una armada professionala de 5 000 esclaus negres que foguèt fòrça utila per reprimir lei revòutas arabas que se succediguèron durant tot lo rèine (→ 802, 805 e 810).


text:
Estat latin de Constantinòble
L'Estat Latin de Constantinòble èra un estat latin fondat en 1204 après la presa de Constantinòble durant la Quatrena Crosada e desaparegut en 1261 après la reconquista de la capitala bizantina per l'Empèri de Nicèa. L'objectiu dei Crosats d'Occident èra de crear un estat fidèu a la Glèisa Catolica Romana e Venècia gardava e aumentava sei basas comercialas dins la region. Pasmens, l'estat mau capitèt d'installar sa dominacion sus la region e demorèt sota la pression militara dei principats bizantins creats après l'afondrament de l'Empèri Bizantin. A partir de la fin deis annadas 1230, la situacion militara èra fòrça malaisada e lei bizantins reconquistèron finalament Constantinòble en 1261.


text:
Mazières-de-Touraine
Mazières-de-Touraine es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquela vila se situa en la region Centri, a 30 km a l'oèst de Tors.
Cette ville se situe dans la région Centre, à 30 km à l'ouest de Tours.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al XIIIe sègle, Mazières i aviá designat de sons lo nom de Mazeriæ o Miseriæ.
Au XIIIe siècle, Mazières était désigné sons le nom de Mazeriæ ou Miseriæ.


text:
Ion
En fisica e quimia, un ion (dau grèc ion, qu'es lo participi de iénai, "anar") es un atòm o molecula amb carga electrica. S'apèla cation un ion amb carga positiva, e anion un ion amb carga negativa. Lo procès de ganhar o pèrdre d'electrons (a respècte de l'atòm o de la molecula neutre) se nomena ionizacion. Se representa lei cations e leis anions amb lo simbòl de l'atòm correspondent e lo simbòl "+" o "-", respectivament (per exemple, Na+ o F-). Se lo nombre d'electrons ganhats o perduts es mai grand qu'un, aiçò s'indica tanben (per exemple, Mg2+ o O2-). Lei cations e anions son pipats per la catode e l'anode, respectivament. Michael Faraday foguèt lo primièr que prepausèt l'existéncia deis ions, en 1830, mas foguèt Arrhenius que ne desvolopèt la teoria correspondenta en 1884. Aiçò li vauguèt lo Prèmi Nobel de Quimia en 1903. L'energia que fau per arrancar un electron d'un atòm dins lo vuege es lo potenciau d'ionizacion o energia d'ionizacion d'aquel atòm. Lei potenciaus d'ionizacion atomica son de constantas fisicas, caracteristicas de cada atòm. Lo meteis concèpte se pòt aplicar en de moleculas e solids. Generalament, lei potenciaus d'ionizacion descreisson d'aut en bas, e creisson de senèstra a drecha dins la Taula periodica. Aquela tendéncia es invèrsa d'aquela que se tròba per lei rais atomics. Aiçò es a causa dau fach que, dins leis atòms pichons, leis electrons son atrachs pus fòrtament per lo nuclèu e fau mai d'energia per leis arrancar. Lo primièr potenciau d'ionizacion es çò que fau per arrancar lo primièr electron d'un atòm neutre, lo segond potenciau es çò que fau per arrancar dos electrons, e aitau successivament. Lei potenciaus d'ionizacion aumentan gradualament. Generalament, i a un saut considerable d'energia en quauque ponch de la seria. Aiçò fa que cada atòm tenda a formar un cèrt tipe de cation. Per exemple, lo sòdi (Na) forma Na+, mas pas Na2+.


text:
En Bigorra, eth IGN qu'a contactat eras associacions entà proposar un tribalh de correccion deths nom de locs deras cartas. Qu'ei vertat que i a hèra de tribalh pr'amor deras errors, deras fautas d'escriura... Shens parlar deras aberracions com : "le col du couret", "le col de la courade"...
Que podem trobar tanban quasi a cada carta "un pic sabipas"
Qu'ei ua bona occasion d'anar veger eths vielhs entà arretrobar eth noms que mancan e corregir tot aquo.
Com de costuma a nosta aquera iniciativa que va complicar-se dab eth problema dera grafia. Quan i a mes de 2 gascons hens ua reunion qu'ei segur que va mau acaba-s
Enfin ahar a seguir e beleu que i a era madeisha desmarcha hens eths vosautes pais ?


text:
Avet
Avet
Los avets (var. sap) son d'arbres conifèrs del genre Abies originaris de las regions temperadas de l'emisfèri nòrd. Apertenon a la familha dels Pinaceae. Se coneisson pel biais que son fixadas las agulhas sus la camba, e de per sa forma que diferís del fals avet e als seus còns quilhats que se desagregan quora son madurs.
Son d'arbres monoïcs de ruscas a vegadas punchada de folhòla resinifèras, de brancas verticilada e estatjada. Las agulhas d'avet son fixadas una per una al contrari del pin blanc.
Somari
- 1 Classificacion
- 1.1 Espècias nativas (n) ou introduchas (i) en Euròpa
- 1.2 Classificacion e reparticion
- 2 Reparticion geografica
- 3 Nosibles
- 4 Vejatz tanben
Classificacion[modificar | modificar la font]
Espècias nativas (n) ou introduchas (i) en Euròpa[modificar | modificar la font]
- Abies alba (n)
- Abies amabilis (i)
- Abies balsamea (i)
- Abies balsamea phanerolepis (i)
- Abies cephalonica (n)
- Abies concolor (i)
- Abies fraseri (i)
- Abies grandis (i)
- Abies homolepis (i)
- Abies lasiocarpa (i)
- Abies nordmanniana (n)
- Abies borisiiregis (n)
- Abies pinsapo (n)
- Abies procera (i)
- Abies sibirica (n)
Classificacion e reparticion[modificar | modificar la font]
Las darrièras òbras de revision del genre Abies per Farjon, 1990 citadas per Earle 2004 permeton de distinguir 51 espècias d'avets e de situar las relacions entre las diferentas espècias del biais seguent:
Seccion Balsamea[modificar | modificar la font]
grop del avet balmièr (Asia boreala, America del Nòrd, e nautas montanhas mai lo sud)
- Abies fraseri
- Abies balsamea
- Abies bifolia
- Abies lasiocarpa
- Abies sibirica
- Abies sachalinensis
- Abies koreana
- Abies nephrolepis
- Abies veitchii
- Abies kawakamii
Seccion Grandis[modificar | modificar la font]
grop de l'avet de Vancouver (Oèst des Estats Units d'America; Mexic e Guatemala, en planas al nòrd, altituds mejanas al sud)
- Abies grandis
- Abies lowiana
- Abies concolor
- Abies durangensis
- Abies mexicana
- Abies flinckii
- Abies guatemalensis
Seccion Abies[modificar | modificar la font]
grop de l'avet blanc (Euròpa, Orient Mejan)
- Abies nebrodensis
- Abies alba
- Abies borisii-regis
- Abies cephalonica
- Abies nordmanniana
- Abies cilicica
Seccion Piceaster[modificar | modificar la font]
grop de l'avet d'Andalosia (Sud d'Espanha e Africa del Nòrd
Seccion Momi[modificar | modificar la font]
(Asia, Imalaia, sovent a d'altituds bassas a mejanas)
- Abies homolepis
- Abies recurvata
- Abies firma
- Abies beshanzuensis
- Abies holophylla
- Abies chensiensis
- Abies pindrow
- Abies ziyuanensis
Seccion Amabilis[modificar | modificar la font]
(còstas del Pacific de l'America del Nòrd e de Japon, nautas montanhas pluviosas)
Seccion Pseudopicea[modificar | modificar la font]
(Imalaia de nauta montanha)
- Abies delavayi
- Abies fabri
- Abies forrestii
- Abies chengii
- Abies densa
- Abies spectabilis
- Abies fargesii
- Abies fanjingshanensis
- Abies yuanbaoshanensis
- Abies squamata
Seccion Oiamel[modificar | modificar la font]
(Mexic, en nauta montanha)
Seccion Nobilis[modificar | modificar la font]
(oèst dels Estats Unis d'America, en nauta montanha)
Seccion Bracteata[modificar | modificar la font]
(còtas de Califòrnia)
Reparticion geografica[modificar | modificar la font]
Reparticion de las espècias americanas:
Nosibles[modificar | modificar la font]
D'erugas dels parpalhòls de nuèch (eterocèrs) se noirrisson d'avet.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Arbre de Nadal qu'es sovent un avet
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en)Farjon, Aljos. 1990. Pinaceae: drawings and descriptions of the genera Abies, Cedrus, Pseudolarix, Keteleeria, Nothotsuga, Tsuga, Cathaya, Pseudotsuga, Larix and Picea. Königstein: Koeltz Scientific Books.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Abies Miller sus florelaurentienne.com


text:
Fèlix Gras
Fèlix Gras (Malamòrt, 3 de mai de 1844 - Avinhon, 4 de març de 1901) que ho un escrivan provençau e lo tresau capolièr deu Felibritge.
Biografia[modificar | modificar la font]
Fèlix Gras nasquè en 1844 a Malamòrt dens ua familha de proprietaris agricòlas. Hè los estudis au petit seminari de Santa Garda, a Sant Deidier e puèi los anè acabar a Besièrs dens un pensionat qu'èra tengut peus Frairs de las Escòlas Crestianas enquia 1860. Son afiliacion au Felibritge ho enfortida peu maridatge de sa sòr, en 1863, la felibressa Ròsa Anaïs (1841-1920) amb Josèp Romanilha.
Enter los sons parions felibres, qu'èra un felibre arroi a maugrat qui lo son mandat e hosse estat segon Crestian Anatole e Robèrt Lafont ua tempsada de reconciliacion. L'encausa que'n èra dilhèu lo hèit qui èra lo cunhat de Josèp Romanilha (purmèr capolièr conegut per estar un catolic conservator).
Enter las soas òbras que podem mentàver: Lei Carboniers (1876) e Tolosa (1882) d'inspiracion epica, lo Romancero Provençau (1887) inspirat deus Romances castelhans, los contes de Papalina (1891) e lo roman sus ua tematica de Regim Ancian: Lei Roges dau Miegjorn (1896).
Hònt[modificar | modificar la font]
- Anatòli, Crestian & Lafont, Robèrt. Nouvelle histoire de la literature occitane. París : PUF, 1970.


text:
Norvegian
Lo norvegian (norsk) es una de las lengas escandinavas (germanica del nòrd). Es la lenga oficiala de Norvègia.
Emplega l'alfabet latin.
Estandardizacion[modificar | modificar la font]
Existisson doas varietats estandard concurrentas en norvegian, que totas doas tenon una reconeissença oficiala en Norvègia. Cada comuna pòt causir l'usança preferenciala d'una o l'autra.
- Lo bokmål ("lenga dels libres", sonat a passat temps riksmål "lenga del reialme", de còps tanben se ditz danonorvegian) es la varietat mai utilizada dempuèi la segonda mitat del sègle XX. Es un mescladís entre la fonetica norvegiana e de formas venent del danés, qu'èra l'anciana lenga oficiala durant l'union entre Norvègia e Danemarc.
- Lo nynorsk o neonorvegian (sonat a passat temps landsmål "lenga del país") es una varietat que s'utiliza mai que mai dins las comunas de l'oèst e de l'interior del país. Lo nynorsk es mai pròche dels dialèctes norvegians modèrnes, qu'assaja de defugir rigorosament las interferéncias del danés.
L'estat norvegian a adoptat de reformas successivas al sègle XX per impausar de formas convergentas en bokmål e en nynorsk, mai que mai dins l'ortografia, los neologismes e certanas formas gramaticalas..


text:
Proms
Los Henry Wood Promenade Concerts mei generaument aperats BBC Proms o mei simplament los Proms que son ua seria de concèrts durant 8 setmanas e principaument interpretats dehens lo Royal Albert Hall de Londres.
Lo nom que vien deu hèit qu'a l'originada los concèrts qu'èran organizats entà poder escotar en bèth se passejar (se promener en francés). Uei lo dia çò qui demòra d'aquesta tradicion qu'ei ua cèrta informalitat deu darrèr concèrt e la possibilitat de crompar bilhets mens cars en bèth demorar quilhat durant tot lo concèrt.
Lo darrèr concèrt qu'ei ua mena de hèsta on e's cantan cancion patrioticas anglesas.


text:
Gaston IV de Bearn
Gaston IV de Bearn, tanben conegut com Gaston lo Crotzat, que ho vescomte de Bearn enter 1090 e 1131.
Qu'ei famós per'mor d'aver participat a la Purmèra Crotzada e a la Reconquesta Aragonesa (e, atau, a la conquesta de Saragossa).
Que s'enrotlè en la Purmèra Crotzada en 1095 e que perticipè au sèti e a la presa de Jerusalèm, notadament en melhorar las maquinas de guèrra. Après la presa de Jerusalèm la soa banèra (amassa dab la deu normand Tancred) qu'emparè los musulmans de la ciutat durant lo massacre perpetrat peus autes chivalièrs e sordats crestians.
Que's morí en crotzada en Aragon e lo son cap, motiu d'orgulh per las òsts musulmanas d'Al-Andalus, que ho passejat per Granada. Lo son còs que ho tornar crompat e sepelit dens la basilica deu Pilar a Saragossa.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Tucòu-Chala, Pèir. Quand l'Islam était aux portes des Pyrénées. Biarritz: J&D Editions, 1994. (ISBN 2-84127-022-X)
- Portal:Bearn/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Portal:Aragon/Articles ligats
- Ostal de Bearn
- Vescomte de Bearn
- Personalitat dels Pirenèus Atlantics
- Reconquista
- Decès en 1131
- Istòria dels Pirenèus Atlantics
- Personalitat bearnesa
- Sobeiran de Bearn
- Òme crosat
- Purmèra crozada
- Istòria d'Aragon
- Pages using ISBN magic links


text:
752
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 752 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Après sei victòrias militaras de 751 còntra leis Arabis, Constantin V decidiguèt de tornar afirmar la politica iconoclasta de son paire Leon III. D'emissaris foguèt mandats ais evesques per leis encoratjar a organizar de sinòdis regardant la question. Aquò permetèt de renfòrçar l'autoritat imperiala sus lo clergat mai l'iconoclasme demorèt mau acceptat.


text:
Tractat de Verdun
Lo Tractat de Verdun que ho establit en 843 enter los tres hilhs de Loís lo Pietadós (egaument arrèr-hilhs de Carlesmanhe) entà partajà's lo territòri de l'Empèri Carolingian (l'empèri de Carlesmanhe).
Lotari, Loís lo Germanic e Carles lo Cap-pelat que's s'autregèn respectivament los reiaumes de Frància Mejana (o Lotaríngia), de Frància Orientau e de Frància Occidentau.
A l'origina, Lotari qu'ensagè d'eretar sol de l'empèri en bèth pelejar contre los sons dus hrairs (qui s'èran aligats dab lo Jurament d'Estrasborg, 842). Fin finala, qu'avó d'acceptar lo Tractat de Verdun en bèth acabar atau la guèrra de succecion.


text:
Goincourt
Goincourt es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna picarde de l'aglomeracion de Beauvais, situada a 4 km al sud-oèst de la prefectura de l'Oise e desservie per la anciana rota nacionala 181 (actuala RD 981), rota Gisors - Beauvais, aital coma per la rota de Roan, la rota nacionala 31.
Commune picarde de l'agglomération de Beauvais, située à 4 km au sud-ouest de la préfecture de l'Oise et desservie par l'ancienne route nationale 181 (actuelle RD 981), route Gisors - Beauvais, ainsi que par la route de Rouen, la route nationale 31.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Goincourt Es segurament d'origina préhistorique, perque s'es trobat, sus la municipalitat dels bifaces en silex.
Goincourt est certainement d'origine préhistorique, car on a trouvé, sur la commune des bifaces en silex.


text:
Puxe
Puxe es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Vilatge de l'anciana província del Barrois, fa partidas distincions en dependent de la familha del Torn abans #qu'al XVe sègle, la distincion dintre per matrimòni en lo giron de la ostal de Ficquelmont, la una de las principalas familhas de la anautita noblesa lorraine (Cavals de Lorraine).
Village de l'ancienne province du Barrois, il fait partie des seigneuries dépendant de la famille de la Tour avant qu'au XVe siècle, la seigneurie entre par mariage dans le giron de la maison de Ficquelmont, l'une des principales familles de la haute noblesse lorraine (Chevaux de Lorraine).


text:
-197
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -197 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Esparta[modificar | modificar la font]
Cambiament d'aliança de Nabis que se raprochèt de Macedònia en cambi de la vila d'Argos. Pasmens, Nabis cambièt tornarmai rapidament de camp e revenguèt dins lo camp roman. Esperava poder gardar Argos (→ -195).


text:
Sant Crespin
Sant Crespin[1] (oficialament en francés Saint-Crépin) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant-Crépin es una municipalitat del Grand Briançonnais, situaa dins l'anciana província del Dauphiné, adherent a la Comunitat de municipalitats del Guillestrois.
Saint-Crépin est une commune du Grand Briançonnais, située dans l'ancienne province du Dauphiné, adhérente à la Communauté de communes du Guillestrois.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Toponimia Occitana e Senhalizacion bilingüa. Actas del Congrés d'Aush, 2007, publicat pel CROM, mapa aparegut a la pagina 77


text:
Diluns, 23 de mai de 2016, 03h00
Quatre gendarmas moriguèron divendres passat en Bigòrra a causa d’un accident d’elicoptèr. L’accident se passèt mentre que fasián un exercici d’entraïnament ... +
Dimècres, 30 d'abril de 2014, 03h00
Ièr dimars, a 9h03, se passèt en Lavedan un tèrratrem de magnitud 4,7 sus l’escala de Richter. L’epicentre se trobèt entre los vilatges de Sant Criac e Juncalàs, ... +
Dimenge, 23 de març de 2014, 03h00
E mai se la constitucion espanhòla definís l’estat espanhòl coma aconfessional (article 16.3), lo ministre espanòl de l’interior, Jorge Fernández Díaz, ... +
Dimenge, 19 de genièr de 2014, 03h00
Lo 24 de genièr que ven se debanarà en Cautarés (Lavedan) un concèrt del compositor norvegian Terje Isungset, que fa de concèrts dins lo Mond entièr amb d’instruments ... +
Dimècres, 26 de junh de 2013, 03h00
Los noiriguièrs de motons del canton de Lus (Lavedan), l’endrech de Bigòrra mai devastat per las inondacions dels 18 e 19 de junh, an exigit al prefècte del departament dels ... +


text:
Mont Pelegrin
Mont Pelegrin (en latin Mons Pelegrinus, en arab Qala'at Sanjil (valent a dire Lo Castèl de Sant Gili) es una ciutadèla situada a Trípol, ciutat que domina dempuèi un truc, que foguèt bastïda del temps de las crosadas.
Istòria[modificar | modificar la font]
La fortalesa foguèt construïda en 1103 per Ramon IV, Comte de Tolosa e menaire de l'armada crosada en naut d'un truc a l'endefòra de Trípol pr'amor de poder assetjar la ciutat. Mai avant, lo comte tolosan faguèt créisser la fortalesa, que nomenèt Mont Pelegrin, ja qu'en Ramon desirava que l'endrech serviguèsse per aculhir los pelegrins qu'anavan a tèrra santa.[1] Lo comte Ramon moriguèt dins la fortalesa quand foguèt assetjada en 1105, e aquesta passèt puèi a las mans de son nebot, lo comte Guillem II de Cerdanha, que l'acompanhava a la crosada. [2]
La fortalesa foguèt part d'una entitat politica que se disiá Comtat de Mont Pelegrin.
Dins aqueste castèl foguèt ont visquèt Melissenda, la comtessa de Trípol, una dòna de grandas belesa e qualitats que, segon la legenda, se n'enamorèt de luènh lo trobador malastrós Jaufre Rudèl. Se ditz qu'aqueste s'embarquèt per tèrra santa, venguèt malaut durant lo viatge e moriguèt dins los braces de la comtessa.
La fortalesa aprèp la dominacion crestiana[modificar | modificar la font]
Aprèp la desfacha dels crosats e a partir de la presa de Trípol en 1289 lo castèl foguèt parcialament enrunat. Pasmens gràcias a las òbras de reconstruccion entrepresas per l'emir Esendemir se recuperèt parcialament la fortalesa. Soliman lo magnific contunhèt lo prètzfach de restauracion. Durant lo sègle XX lo castèl foguèt usat coma preson.[3]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ A History of the Crusades, Volume I, M.W. Baldwin, editor. University of Wisconsin Press, 1969. p.396
- ↑ Josep Moran, Cronicó de Perpinyà, p. 11
- ↑ Le Petit Fûté : Liban, p. 197


text:
Ciutadan
Un ciutadan o una ciutadana es un membre d'una comunautat politica. La condicion de membre d'una meteissa comunautat es coneguda coma ciutadaniá (var. ciutadania), e seguís una sèria de devers e de dreches, que los mai importants son los dreches politics, lo principal d'aqueles essent lo drech de vòte, qu'es una marca de l'identitat de las democracias representativas modèrnas, modèl predominant dins lo mond occidental.
Dins las democracias modèrnas lo principi es qu'an la condicion de ciutadans totes los òmes e femnas majors d'edat (la majoritat d'edat essent fixada mai sovent a 18 ans), encara que dins qualques luòcs, de condemnats per la justícia pòdon pèrdre aquela condicion, coma arriba dins qualques Estats dels Estats Units d'America.
Etimologicament, ven del mot ciutat, perque a l'origina aquela èra l'unitat politica mai importanta. Amb lo temps l'unitat politica passèt a l'Estat, e a l'ora d'ara quand òm se referís al concèpte de ciutadans, aquò se fa en referéncia a un Estat determinat (per exemple, ciutadans monegasques, italians, franceses, espanhòls o bèlgas).
Es comun de far coïncidir ciutadaniá amb nacionalitat, pasmens qu'es possible aver una nacionalitat sens èsser un ciutadan (es a dire, èsser legalament subjècte d'un Estat e jos la seuna proteccion sens aver los dreches politics); es tanben possible d'aver los dreches politics sens èsser originari d'un Estat.
Somari
Ciutadaniá de l'Union Europèa[modificar | modificar la font]
Lo Tractat de Maastricht a introduch lo concèpte de ciutadaniá de l'Union Europèa. Aquela ciutadaniá emana de la ciutadaniá nacionala: aquel qu'a la nacionalitat d'un Estat membre de l'Union Europèa ven un "ciutadan de l'Union".
La ciutadaniá de l'UE ofrís cèrts dreches e privilègis dins de l'UE; en fòrça airals los ciutadans de l'UE an los metisses dreches o de dreches similars a aqueles dels ciutadans natius de l'Estat membre. Aqueles dreches dels ciutadans de l'UE incluson:
- La libertat de movement e de residéncia dins lo territòri dels Estats membres;
- Lo drech de vòte e d'èsser candidat a las eleccions al Parlament Europèu e a las eleccions municipalas dins l'Estat membre de residéncia;
- Lo drech a la proteccion diplomatica e consulara;
- Lo drech de peticion al Parlament Europèu;
- Lo drech de s'adreçar al Defensor del Pòble Europèu.
Lo drech de residéncia compòrta en mai d'aquò del drech de demorança, mas tanben lo drech de causir de trabalhar dins quin emplec que siá (los servicis civils compreses, levat los emplecs sensibles coma la defensa).
Los Estats membres de l'UE tanben utilizan un passapòrt amb un dessenh comun, de color bordèu, amb lo nom de l'Estat membre, e l'escut nacional, e lo títol "Union Europèa" (o la seuna traduccion).
Ciutadaniá onorifica[modificar | modificar la font]
Qualques païses autrejan una "ciutadaniá onorifica" a aqueles que considèran que meritan una reconeissença especiala o que son dignes d'aquela distincion.
Concèpte long de l'istòria[modificar | modificar la font]
Istoricament, fòrça Estats limitavan la ciutadaniá a una partida limitada de la seuna populacion, creant atal una classa de ciutadans amb de dreches politics superiors als autres, mas egals sus d'autres plans. L'exemple classic d'una ciutadaniá limitada èra la democracia atenenca que los esclaus, femnas, e estrangièrs residents (nomenats metècs) i èran excluses dels dreches politics. La Republica Romana es un autre exemple, e, mai recentament, la szlachta (Aristocracia polonesa) de la Republica de las Doas Nacions del sègle XVII aviá de caracteristicas semblablas.


text:
Salsa
La musica salsa es un estil musical divèrs e essencialament ispanic (mai precisament caraïb) plan popular en America Latina e dins las comunitats latinoamericanas emigradas. La musica salsa comprén d'estils e de variacions nombroses. Aqueste nom se pòt emplegar per designar fòrça genres populars originaris de Cuba, coma lo chachachà e lo mambo. Pasmens, salsa se referís subretot a un genre particular desvolopat pendent las annadas seissanta e setanta pels musicians cubans and puertoricans immigrats a Nòva York.


text:
Valencian
Lo valencian es un dialècte de la lenga catalana parlat dins la màger part del País Valencian. L'Acadèmia Valenciana de la Lenga (AVL) es l'institucion normativa del valencian, amb l'Institut d'Estudis Catalans, qu'a un estandard regional leugièrament diferent d'aquel del catalan de Catalonha.
Lo valencian fa partida del grop dialectal del catalan occidental, amassa amb lo catalan nòrd-occidental (aquel que se parla dins la region de Lhèida)
Lo valencian se compausa tanben de sosdialèctes, mas sens grandas diferéncias entre eles:
- valencian de transicion (parlat tanben dins una part del sud de Catalonha).
- valencian de Castelló.
- valencian central o apitxat.
- valencian meridional.
- valencian d'Alacant.
Encara que lingüisticament lo valencian fa partida del catalan, la designacion tradicionala es totjorn estada "valencian", çò que pausa un problèma per la designacion de la lenga. Aprèp la transicion serviguèt la tradicion serviguèt de basa a l'anticatalanisme (escaissat popularament blaverisme) per afirmar que lo valencian èra una lenga diferenta del catalan. L'Acadèmia Valenciana de la Lenga a afirmat que valencian e catalan son dos noms per la meteissa lenga.
Somari
Istòria
Lo catalan es arribat dins la region quand lo rei d'Aragon e Catalonha, Jaume I, la conquistèt e i creèt una novèla entitat politica que recebèt lo nom de Reiaume de Valéncia. Foguèt poblat majoritàriament amb de catalans, d'aragoneses e tanben d'occitans. La lenga catalana i foguèt dominanta, mas dins los airals interiors del reiaume la lenga parlada foguèt la varietat d'espanhòl portada pels aragoneses.
Al sègle XV, lo valencian gausiguèt d'un grand desvolopament literari, conegut coma lo Sègle d'Aur valencian, amb d'escrivans coma Ausiàs March, Joanot Martorell, Joan Roïs de Corella, Sor Isabel de Villena, Jaume Roig, Jordi de Sant Jordi e d'autres.
Coma tot lo catalan, lo valencian dintrèt dins una passada de decadéncia literària del sègle XVI enlà. Ça que la, coma lenga parlada lo valencian foguèt encara dominant dins sos airals. Al sègle XIX arribèt la Renaixença, movement literari de recuperacion de la literatura en catalan. Al País Valencian los escrivans mai importants de la Renaixença foguèron Teodor Llorente, Vicent Wenceslau Querol, Constantí Llombart e d'autres.
Caracteristicas del valencian
Lo valencian se destria del demai del catalan per qualques traches fonetics, morfologics o lexicals divergents que sovent representan de solucions mai ancianas de la lenga.
Fonetica
Vocalisme
Coma lo catalan occidental en general, lo valencian coneis pas la vocala neutra e realiza clarament la distincion entre -e e -a finalas atònas.
Varietat del blòc occidental, lo dialècte valencian coneis tanben coma los parlars del nòrd lo passatge de [e] pretonica en [a] davant [s] o [n]. Aital entendre s'i pronóncia [an'tendre] e escoltar [askol'tar].
Contràriament al catalan oriental, la [e] es demorada barrada dins mantun cas, coma per exemple los sufixes en -és (ex: japonés en nòrma valenciana e japonès en catalan estandard).
Consonantisme
Una de las caracteristicas mai ausidoiras del valencian es la prononciacion de l’-r finala (pasmens es pas prononciada dins totas las localitats del país).
La -j- i es prononciada majoritàriament (manca dins los parlars septentrionals del dialècte) jos una forma africada [ʤ] (mas en apitxat [ʧ]).
Una granda part del País Valencian, manca sa part centrala, coneis pas lo betacisme e a servat la labiodentala [v].
L’x- iniciala i es generalament prononciada [ʧ], manca dins los toponims coma Xàtiva o Xàbia.
Morfologia
Es mai que mai en morfologia que las diferéncias son mai marcadas.
- La 1a persona dels vèrbs del present de l'indicatiu se fa amb -e mas sonque pel 1èr grop. Ex: cante
- Dins los autres grops, hi ha una tendéncia a l'emplec sistematic de -c. Ex: dorm(c), sent(c), córrec, òbric
- Los vèrbs semisufixats son mens presents, aital afegir dona afig e pas afegeix e llegir dona llig e pas llegeix,
- Lo subjontiu present fonciona coma en occitan estandard amb doas formas mentre qu'en catalan estandard tot se forma a partir de -i. Ec: que cante, que diga vs. que canti e que digui
- Lo subjontiu imperfach se fa amb un sufix -ara. Ex: cantara contra cantés dins lo demai del catalan.
- Lo preterit simple es estat servat dins lo parlar dich "apitxat" e residualament dins qualques vilas grandas del país coma Elx e Alacant.
- Los demostratius an preservat la solucion anciana sus tres distàncias: este (pròche) eixe (mejan) e aquell (alunhat) vs. aquest e aquell en catalan estandard
Lexic
Una de las caracteristicas mai notablas del valencian tradicional es l'emplec de l'exclamacion xe [ˈʧɛ] (equivalent aproximatiu de tè mas de significacions mai amplas). Lo segond trach lexical mai marcat de la varietat es l'emplec de xicotet en luòga de petit.
Lo lexic del valencian es generalament comun amb lo catalan occidental (coma per exemple xiquet vs. noi, melic vs. llombrígol o corder vs. xai) mas a l'encòp pòt presentar qualques solucions mai ancianas de la lenga coma espill (parent de l'italian specchio) vs. mirall, eixir vs. sortir, este, eixe vs. aquest, aqueix e gitar-se que significa "anar al lièch". Possedís tanben las variantas originalas del catalan coma hui (per avui) o huit (per vuit). Coma en balear s'i emplega lo vèrb torcar, desconegut dins los dialèctes del nòrd. Lo nom del ferrat i es poal que correspond a la galleda del catalan estandard, la patata i es creïlla (< cria d'illa), e un maçon i es un obrer (paleta al Principat).
Dins qualques cases contràriament al catalan central, a adaptat qualques mots venguts de l'espanhòl coma regalo qu'i es vengut regal mas per contra a servat bonico sens alteracion, mot probablament d'origina aragonesa. Existís tanben una tendéncia fòrta a substituir lo sufix -er per -ero coma dins Paquito, el xocolatero.


text:
Josquin des Prez
Josquin des Prez (c. 1450 - lo 27 d'agost de 1521), tanben conegut com Josquinus Pratensis en latin e Josken Van De Velde en flamenc, qu'ei un deus compositor màger de la Renaishença e un compositor de l'escòla francoflamenca. Que ho lo mei famós compositor deu son temps (enter Guillaume du Fay e Giovanni Pierluigi da Palestrina) e un mèste de la composicion deu cant polifinic dens un estat pro acabat de la soa evolucion.
Vadut probablement en Picardia e educat acerà en musica com enfant de còr, qu'acabè la soa formacion en Italia, a Milan au servici deu Sforza puish dens lo còr deu Papa abans de tribalhar per la cort de França. qu'ei l'autor de 19 messas.


text:
Que seré plan de har ua soma de tot çò qu'es occitan haut o baish, que sia musica, letradura, eca...
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Bordèu ! Parla ta lenga !
1 Bordèu ! Parla ta lenga ! le Mar 27 Mar - 0:16
L'Òmi
Invité
Que seré plan de har ua soma de tot çò qu'es occitan haut o baish, que sia musica, letradura, eca...
2 Re: Bordèu ! Parla ta lenga ! le Mar 27 Mar - 7:58
Zengi
Trobador !!
E i a grops de musica (tradicionau o pas) occitana a Bordèu ?
3 Pas tròp le Mar 27 Mar - 10:25
Danís
Adjudant
Avant, aviám Double Embrouille, ieu coneisse pas tròp, mas pareis qu'avián una consciencia occitana. Ara, pus ren...
E per esser anat a Marselha, tròbe que se passe encara mens d'afars occitans aqui a Bordèu... En fach, en i pensar, Marselha es una vertadièra vila occitana, Bordèu, fau veire...
4 Re: Bordèu ! Parla ta lenga ! le Mar 27 Mar - 17:20
Zengi
Trobador !!
Vertat qu'ei pas de créder..
5 Re: Bordèu ! Parla ta lenga ! le Mar 27 Mar - 17:47
ceba e roi
Guelha de bonda
après, pensi que'u problèma de Bordèu va hèra mei pregond que la sonque auséncia o manca de grops occitans; qu'ei la soa consciéncia sancéra qui ei pertocada per ua perduda d'identitat : la lenga non se pòt jamei véder ni audir -manca quan lo conse-panaire e't cantorleja las expressions deu son pais, shens jamei explicar quin ei aqueth pais ni tanpauc quins enjòcs e s'esconen darrèr l'existéncia e l'emplec d'aqueth patoes ("adishatz, comme on dit chez nous", o "cap e cap, comme on dit chez nous"). La soa cadea de tele TV7 que's trufa e mespresa l'ideia d'occitanitat (lo quite Ives Simòni qui's gana la vita en clinà's sus l'istòria de Bordèu, la soa arquitectura e'u son passat, n'a pas jamei emplegat lo mòt a çò qui'm sembra); la toponimia que demòra ua sciéncia deu passat : n'i a pas sonque los originaus o los professionaus de saber çò qui vòu díser "rue carpenteyre" ou "rue maucoudinat"....
d'exemples atau que n'i a a gavat, e sembra qu'aquò non sia pas a cambiar doman: la comuna que s'engula dens aquera vía deu mespres shens de's preocupar de las consequéncias, de la desapareishuda progressiva de tota la cultura bordalèsa: la quita lenga "bordeluche", lo francitan que parlavan las generacions de la debuta deu segle 20au qu'ei a crebar, devath los còps de cap de la cultura dominanta parisenca, e uèi-lo-dia emplegar expressions com "gavé", o parlar de "lougats", b'ei vist com ua marca de ruralitat, ei díser la causa piéger que pòt arribar a l'òmi civilisat e capvirat au futur deu segle 21au. audit dens un bar progressist de Bordèu, de part d'ua persona militanta e de las progressistas tanben (e aquò ditz shens nada ironia): "avec ton accent, ça se voit t'as le sang rural toi, on peut pas se mélanger"...
BORDÈU PARLA TA LENGA !!
Dernière édition par le Mar 27 Mar - 18:08, édité 1 fois
6 Òc, mas... le Mar 27 Mar - 17:56
Danís
Adjudant
Qu'es 'quò lo probleme a Bordèu : sabem pas se i a pas de grops, o se qu'es lo public que manca e que fa pas passar las informacions...
7 Re: Bordèu ! Parla ta lenga ! le Mar 27 Mar - 18:07
occitaneta
Occitan Warrior
Que voli plan entener lo heit que Bordeu n'es pas la vila la mei occitanisada de l'Occitania mes entener de la part medish d'occitanistes que n'es pas briga occitana que'm torna completament hòla !!!
Si avetz las quitas reaccions que los colhons de "basa" qui's paseja dens Bordeu ni pódi pas arren... mes benleu que caleré lhevar lo cap e los uelhs e espiar los noste entorns... E non pas dintrar dens lo jòc de los qui'ns an colonisat !!!
Ne podetz pas diser que los noms de las carreiras de Bordeu ne son pas entà herà deus noms occitans, de segur aqueths noms que son estats "franchimandats" mes la presencia occitana qu'es hérà hòrta... Pey Berland, carreaira deus tres conhils e que'n passa de las mielheras.... Tanben benleu que caleré escotar un drin ... La gleisa de Sant Miqueu que tinda deus arrepics occitans per exemple, qu'ei enquera entenut lo "se canta" n'i a pas 3 jorns... Que caleré tanben escotar parlar lo mond los " gavé", los "dia", los "drolles" e tot lo demóra...
Aprés de segur n'es pas pro mes la "basa" occitana qu'es presenta e si nosautes lo desbrombam ... ben ne's cau pas espantar que la vila sera de mei en mei franchimanda !!! Après tanben que calerè revendicar daubunas causas e non pas plorar pr'amor la nosta vila "n'es pas briga occitana", la senhalizacion bilingua per exemple, causa qui es ja estada implulsar ( que i quaquas anadas) per mond d'AAP mes qui n'a pas foncionat pr'amor deu manca de sostien ... Enquera un còp mercés los occitanistes "virulents" de Bordeu !!! Tanben benleu que caleré estar mei present suu terrenh e tornar educar lo mond, lo conscientizar ...
Vaqui, enquera un còp los gojats qu'avevan escaduts tà'm esnerviar... Qu'es vadut ua acostume o que ??
8 Re: Bordèu ! Parla ta lenga ! le Mar 27 Mar - 18:11
ceba e roi
Guelha de bonda
qu'èri a editar lo mon messatge e hèras autes qu'an seguit.....
que va occitaneta, que va, èm pas a discreditar las accions qui's mian --e tà jo susquetot non soi pas a discreditar l'accion d'AAP--, nonmes har lo constat que d'autas ciutats occitanas b'an ua consciéncia mei hòrta que non pas la nòsta... non t'enrabias pas ad aquesta òra, que't va guastar lo mei bera la vita !!
Dernière édition par le Mar 27 Mar - 18:18, édité 1 fois
9 Re: Bordèu ! Parla ta lenga ! le Mar 27 Mar - 18:18
L'Òmi
Invité
10 Re: Bordèu ! Parla ta lenga ! le Mar 27 Mar - 18:22
occitaneta
Occitan Warrior
Pues n'ei pas jamei dit que las accion qu'eran discreditar a que que sia mes que'm gonfle d'entener aqueth genre de parladura héra pessimista e qui non miralha pas vertadérament la realitat ! Qu'es tot !
De tot biais que'n avem ja devisat e ne seram pas jamei d'accord sus aquò ! E cebolla e roi qu'a rason ne'm cau pas mancar mei bera la vita... :oops:
11 Re: Bordèu ! Parla ta lenga ! le Dim 8 Avr - 16:01
OstauPM
Steack Cathare
(Fòto presa lo ser d'OM - Girondins d'aquest an)
12 Re: Bordèu ! Parla ta lenga ! le Dim 8 Avr - 16:50
admin
Trobador !!
13 Re: Bordèu ! Parla ta lenga ! le Dim 8 Avr - 19:47
Zengi
Trobador !!
Solament Marselha !
14 Re: Bordèu ! Parla ta lenga ! le Jeu 12 Avr - 11:48
Danís
Adjudant
hé hé !
- Spoiler:
- Et je suis ni bordelais ni fan de foot !
15 Re: Bordèu ! Parla ta lenga ! le Jeu 12 Avr - 17:57
OstauPM
Steack Cathare
16 Re: Bordèu ! Parla ta lenga ! le Jeu 12 Avr - 18:31
Danís
Adjudant
17 Re: Bordèu ! Parla ta lenga ! le Jeu 12 Avr - 19:39
occitaneta
Occitan Warrior
Que vau enquera entener disèr que soi ua caganta de las granas ... Més bon vaqui...
18 Re: Bordèu ! Parla ta lenga ! le Jeu 12 Avr - 22:58
ceba e roi
Guelha de bonda
non m'imaginavi pas qu'i avosse tant occitanistes demiei los seguidors de l'OM !
benlèu que carré dubrir ua rubrica, espòrts e decerebracion sociau
_________________
La ceba fai bèure e manten la sed
19 Re: Bordèu ! Parla ta lenga ! le Jeu 12 Avr - 23:04
Danís
Adjudant
20 Re: Bordèu ! Parla ta lenga ! le Ven 13 Avr - 0:47
Zengi
Trobador !!
21 Re: Bordèu ! Parla ta lenga ! le Ven 13 Avr - 10:08
occitaneta
Occitan Warrior
Occitaneta sias pas gelosa !
Occitaneta sias pas gelosa !
22 Re: Bordèu ! Parla ta lenga ! le Ven 13 Avr - 10:45
Danís
Adjudant
Si l'espòrt pòt tornar botar l'occitan sus lo devant de l'escena, perque pas ?
Bon, après sabe pas se, en tant qu'occitaniste, òm pòt caucionar lo fot, qu'es l'espòrt lo mau comerciau d'Euròpa (la cotacion de Lion en borsa...), e qu'a un public fòrça fascista de còps (ai encara en memòria çò que se passet en Italia fa quauques mes...).
Podem ajustar tanben que lo president de la FIFA es un tipe òrre, e quò li faguet ren de facilitar lo torisme sexuau en Alemanha pendent la darrièra copa dau monde !
Benlèu qu'en tant qu'occitanistas deuriám tots nos botar au rugbí, subretot que va esser la sason...
23 Re: Bordèu ! Parla ta lenga ! le Ven 13 Avr - 12:19
Zengi
Trobador !!
Vedi pas lo problèma, b'ei plan de véder fotòs de fot qu'amuishan causas occitanas o revolucionarias !
Que'm soi crompat ièr lo quessòt de la seleccion nacionau !
24 Re: Bordèu ! Parla ta lenga ! le Ven 13 Avr - 13:05
occitaneta
Occitan Warrior
Tot aisitament pr'amor ( shens nat arreprocha de cap a tu OstauPM ) qu'ei mau interpretat la causa... Ne trobi pas trop simpatic de botar aquò aciu, qu'ac preni un drin com de la provocacion ( ne cau pas trop botar los pés dens un estadi que'vs rend hòla dab lo temps :sorirecunh: ).
Pues que'm desencusi e mes si ja es aquo, autan botar deus grop qui reivendican vertaderament lo costas occitaniste e non lo provençau com es sustot lo cas aciu. Dens aqueth cas parlem donc deus Gladiators de Nimes, o enquera deus tolosans ( e totun diu sap que non aima pas los tolosans quan's agis de futbol :lenga: )....
Vaqui, que sabi qu'asueth post non va pas plaser tà degun e que'm desencusi au ras d'ostauPM pr'amor n'es pas au contra d'eth, mes qu'es sonque lo men viejaire...
25 Re: Bordèu ! Parla ta lenga ! le Ven 13 Avr - 13:45
OstauPM
Steack Cathare
occitaneta a écrit:Eh ben, n'es pas tan lo heit de veder foto deus tifos marselhés que'm chepica, mes ne trobi que non era pas la plaça aciu...
Tot aisitament pr'amor ( shens nat arreprocha de cap a tu OstauPM ) qu'ei mau interpretat la causa... Ne trobi pas trop simpatic de botar aquò aciu, qu'ac preni un drin com de la provocacion ( ne cau pas trop botar los pés dens un estadi que'vs rend hòla dab lo temps :sorirecunh: ).
Pues que'm desencusi e mes si ja es aquo, autan botar deus grop qui reivendican vertaderament lo costas occitaniste e non lo provençau com es sustot lo cas aciu. Dens aqueth cas parlem donc deus Gladiators de Nimes, o enquera deus tolosans ( e totun diu sap que non aima pas los tolosans quan's agis de futbol :lenga: )....
Vaqui, que sabi qu'asueth post non va pas plaser tà degun e que'm desencusi au ras d'ostauPM pr'amor n'es pas au contra d'eth, mes qu'es sonque lo men viejaire...
Bah. Provença fa partida d'Occitània non ? Mièlhs vaugue que siegue lo drapèu provençau que lo drapèu BBR mi sembla....
Mai es veritat qu'èra un pauc per bostigar (ambé simpatia )lei collègas bordalés. Empacha pas que aquita, dins lo cas de Marselha e de Bordèu, lo fotbòu nos pòu aprochar. A bèla pròva que son lei solets viragis de França (ambé Sant Esteve) clarament marcats a la senestra. (parli dei grands viragis, per Guigamp o Rennes, ne'n sabi ren...). E mi ramenti encara de l'omenagi fòrt que rendèron lei Ultras Marines au capo dei MTP que moriguèt l'a quauqueis annadas. Es lo promier còp que veguèri d'Ultràs visitaires si faire aplaudir per tot lo Velodròme.
Patz e amor, coma disián dins leis annadas setanta !
26 Re: Bordèu ! Parla ta lenga ! le Ven 13 Avr - 14:07
Zengi
Trobador !!
27 Re: Bordèu ! Parla ta lenga ! le Ven 13 Avr - 16:12
admin
Trobador !!
28 Re: Bordèu ! Parla ta lenga ! Aujourd'hui à 4:58
Contenu sponsorisé
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
L (jòc)
Lo jòc de l'L (L Game) foguèt inventat per Edward de Bono per tòca d'illustrar la pensada estrategica (Strategic Thinking), aquela que se desplega fàcia a un adversari intelligent e creatiu e qu'es en fach de la creativitat estrategica al sens de « concurrenciala ».
Lo jòc torna fòrça idèas comunas en matèria de jòc d'estategia, perque s'agís d'un jòc amb fòrça pauc de material mas pasmens fòça interessant de jogar.
Lo jòc se pratica sur una taula de 4×4 casas. Cada jorn recep una pèça en forma de L e dos getons neutres son a la disposicion dels dos jogaires. A cada torn de jòc, lo jogaire deu d'en primièr desplaçat son L, puèi pòt desplaçar un sol dels getons neutres. La L pòt èsser virada al cors del movement mas deu enseguida repausar dins una posicion diferenta d'aquela precedenta, doncas en cobrissent al mens una casa que cobrissiá pas de per abans. Lo perdent es lo primier jogaire que capita pas mai a desplaçar son L cap a una novèla posicion.
Una estrategia elementària consistís a utilizar un geton neutre e sa pròpria pièça per blocar un carrat dins un canton, en utilizant l'autre geton neutre per empachar la L de l'adversari de se desplaçar cap a una posicion en miralh. Una autre estrategia tanben elementària consistís à utilizar son L per blocar une mitat de las taula a los dos getons per empachar l'adversari de se desplaçar dins l'espaci que demòra.
Aquelas posicions pòdon èsser sovent atengudas se capitam pas a plaçar un geton neutre dins una de las uèit casas arquièras de la taula. Las casas arquièras son las uèit casas del bòrd que sont pas al canton. Al torn segent, poirem utilizar lo geton murtrièr per formar un carrat o l'utilizar per blocar una posicion del bòrd alara que realizam un carrat o un mièg taula amb son pròpri L e l'autre geton neutre.
Comentari[modificar | modificar la font]
Dins une partida opausant dos jogaires parfèctes, degun pòt pas ganhar e la partida es sens fin. Lo jòc de l'L es sufisentament simple per èssèr totalament resolgut. Existís 2296 menas d'ordonar las quatre pèças del jòc, sens prene en compte de rotacions o de simetrias. Tot diagrama pòt èsser atenh al cors de la partida.
Posicions ganhantas[modificar | modificar la font]
Un jogaire perd quand se tròba dins una de las 15 situacions descrichas en dejós. Dins cadna d'aquela posicions, se constata que la L del perdent tòca un canton.
Roge va perdre[modificar | modificar la font]
Se Roge se trapa a son torn de jogar dins l'una de las 14 situacions descrichas en dejós, perd fàcia a un jogaire que fa cap d'error. Per evitar de perdre, cal doncas de totjorn se tornar dins l'una dels 2267 situacions possibles.
Es Roge que joga mas qina que siá son accion, Blau ganharà se joga sens error.
Vaquí las 14 situacions que Roge deu eviter de se trobar per pas pèrdre.
Quitamant se los jogaires jogan pas a la perfeccion, pòdon demorar sus la defensiva en evitant prudentament de plaçar un geton neutre en position arquièra.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Edward de Bono, The 5-day Course in Thinking, Penguin, 1967, p. 119-155, « The L Game : Stratégic Thinking ».


text:
Guèrra de Sèt Ans
La Guèrra de Sèt Ans es un conflicte mondiau major dau sègle XVIII que se debanèt de 1756 a 1763. Opausèt lei poissanças principalas dau continent europèu e s'acabèt per un cambiament prefond de seis equilibris politics e militars. En particular, lei Britanics conquistèron un grand empèri coloniau au profiech dei possessions francesas americanas e asiaticas e lei Prussians s'afirmèron coma l'Estat montant dins leis afaires continentaus. Aqueu conflicte opausèt principalament lo Reiaume de França au Reiaume d'Anglatèrra d'un caire e lo Reiaume de Prússia a l'Archiducat d'Àustria d'autra part. Pasmens, en causa deis alianças, la màger part deis estats europèus e seis aliats coloniaus participèron ai combats.