text:
Wikipèdia:Requèsta als administrators
Avètz besonh d'un administrator ?
Aquesta pagina es benlèu facha per vos, legissètz l'enquadrat çai jos per o saber.
Somari
Requèstas especificas[modificar | modificar la font]
Supression immediata[modificar | modificar la font]
Una pagina es especificament reservada a las demandas de supression immediata : Wikipèdia:Demanda de supression immediata.
Pòdon figurar dins aquesta seccion solament :
- Creacion manifèstament aberranta (tèst, vandalisme, gag, etc.) facha per autrú.
- Pagina creada per error pel demandaire e que n'es lo sol contributor.
- Demanda de supression validada per la comunautat sus paginas de suprimir.
- Redireccion que sa cibla es estada suprimida precedentament sus "paginas de suprimir", sens que siá possible de definir una cibla alternativa.
- Redireccion creada per un renomenatge corregissent una fauta d'ortografia pauc correnta.
- Nòta : s'aquesta demanda concernís una categoria, pensatz de verificar, abans de prepausar a la supression immediata, 1° que los ligams suls autres wikis son estats corregits, 2° que la categoria prepausada a la supression es pas ligada « en dur » per una pagina (ligam Paginas ligadas dins la boita d'espleches).
- Demanda de supression d'una sospagina personala d'un utilizaire, per el-meteis.
Se la pagina es una pagina d'article (pas una pagina de discussion o una pagina d'utilizaire), podètz vos contentar de la blanquir en indicant la rason dins la boita de resumit.
Per totas las autras requèstas, mercé de listar las demandas de supression sus Wikipèdia:Paginas de suprimir (o Wikipèdia:Imatges de suprimir) ; seràn pas tractadas aicí.
Intervencion sus una pagina protegida[modificar | modificar la font]
Una pagina es especificament reservada a las demandas d'intervencions sus de paginas protegidas : Wikipèdia:Demanda d'intervencion sus una pagina protegida.
Aicí, podètz demandar una intervencion sul contengut d'un article protegit. Se s'agís d'una modificacion concernent un article protegit perque una Wikipèdia:Guèrra d'edicion s'i desencadenava, es inutil de far aquesta demanda s'un consensus l'aprovant es pas estat trobat sus la pagina de discussion de l'article.
Consultatz los critèris per las paginas protegidas (Wikipèdia:Pagina protegida) abans d'efectuar una requèsta d'intervencion.
Quand sètz prèst, clicatz sus un dels ligams çai jos e redigissètz vòstra demanda. Se retrobarà tot en bas d'aquesta pagina. Poiretz reprendre la paraula a tot moment en clicant sul ligam [modificar] a drecha del títol de vòstra demanda.
Fusion d'istoric[modificar | modificar la font]
Una pagina es especificament reservada a las demandas de fusion d'istoric : Wikipèdia:Demanda de fusion d'istoric.
Proteccion[modificar | modificar la font]
Una pagina es especificament reservada a las demandas de proteccion : Wikipèdia:Paginas de protegir.
Consultatz los critèris per las paginas protegidas abans de demandar una proteccion.
Pòdon figurar dins aquesta seccion unicament de demandas de :
- proteccion per de rasons administrativas
- proteccion de pagina d'utilizaire vandalizada
- proteccion de pagina qu'es pas mai d'actualitat
- proteccion de vòte claus
- semiproteccion respectant los critèris de semiproteccion
- (solament sus de vandalismes plan definits, e pas en rason de l'audiéncia fòrta d'una pagina)
Per totas las autras requèstas, mercé de las efectuar sus Wikipèdia:Guèrras d'edicion en cors, o sus una autra pagina mai apropriada. Seràn pas tractadas aicí.
Per ajustar una pagina dins aquesta categoria, i podètz apausar lo modèl {{de protegir}} o dirèctament la categoria « [[Categoria:Pagina de protegir]] ».
Restauracion de pagina[modificar | modificar la font]
Una pagina es especificament reservada a las demandas de restauracion : Wikipèdia:Paginas de restaurar.
Renomenatge de pagina[modificar | modificar la font]
Una pagina es especificament reservada a las demandas de renomenatge : Wikipèdia:Demanda de renomenatge.
Avètz besonh d'un administrator ?
Aquesta pagina es benlèu facha per vos, per o saber, legissètz l'enquadrat çaijós.
Prenètz plan lo temps de causir vòstra pagina de requèsta. Per èsser executada rapidament e eficaçament, una requèsta se deu transmetre al bon endrech !
- Se avètz un client IRC (Chatzilla, XChat o mIRC, per exemple), tanben podètz dialogar en dirècte amb de contributors en anant sul canal #wikipedia-oc sul servidor irc.freenode.net. I podètz alertar los administrators presents en picant
!admin.
Se, aprèp lectura de l'entèsta, vòstra requèsta correspond pas a cap dels cases presentats, clicatz sul ligam çaijós. Atencion, aquesta pagina deuriá concernir pas que de requèstas inabitualas. Tota demanda qu'auriá degut èsser facha dins una de las paginas mencionadas çaisús poirà èsser ignorada. Vòstra requèsta serà executada dins de sostas fòrt melhoras se la plaçatz sus la bona pagina.
Demandar d'ajuda[modificar | modificar la font]
Se volètz efectuar una requèsta mas, aprèp aver legit l'entèsta e las seccions çai sus, sabètz pas totjorn ont vos adreçar, podètz clicar sul ligam çai jos.
Requèstas tractadas[modificar | modificar la font]
- Las requèstas classadas çai jos son estadas tractadas per un administrator.
- Las requèstas tractadas dempuèi mai d'una setmana son archivadas.
Demandi que la pagina Vida (biologia) siá renomenada Vida, puei escafada (cf. Discutir:Vida (omonimia)). Vivarés (d) 16 genièr de 2011 a 15.34 (UTC)
- Fach! --— Joan Francés B. (me´n parlar) 19 genièr de 2011 a 12.42 (UTC)
Requèstas en cors[modificar | modificar la font]
- Las requèstas classadas çai jos son estadas ja presas en carga per un administrator, qu'espèra generalament una responsa o de precisions.
- Mercé d'ajustar vòstras requèstas novèlas dins la seccion « requèstas de tractar » !
- Las requèstas en cors qu'an pas balhat de seguida dempuèi almens una setmana son tractadas o refusadas automaticament.
Requèstas de tractar[modificar | modificar la font]
- Per efectuar una requèsta novèla, ajustar una seccion novèla çai jos. Un administrator s'encargarà d'i respondre.
- Las requèstas tractadas o refusadas per un administrator se devon desplaçar dins las seccions correspondentas.
- L'article Visigòt (títol incorrècte) deuriá aver per títol Visigòts, cf. Discutir:Visigòt. Vivarés (d) 21 febrièr de 2011 a 18.32 (UTC)


c: text/html

text:
136472 Makemake
Makemake, o 136472 Makemake, es una planeta nana e probablament lo mai grand dels objèctes de la cencha de Kuiper (KBO). Aquesta planeta, que ten un diamètre qu'es aproximativament 2/3 de la talha de Pluton, a pas cap de satellit conegut. Sas temperaturas mejanas plan bassas, que son d'aperaquí 30 K (−243.2 °C), implica que sa susfàcia es cobèrta de metan, etan, e probablament de glaç d'azòt.
Nomenat inicialament 2005 FY9, e batejat puèi amb lo numèro 136472 de planeta nana, Makemake, que son nom proven de la mitologia del pòble rapanui, foguèt descobèrt lo 31 de març de 2005, per una equipa dirigida per Michael Brown. L'eveniment s'anoncièt oficialament lo 29 de julh de 2005 e tres ans mai tard, en julh de 2008, aquel còs foguèt reconeguda coma planeta nana per l'Union Astronomica Internacionala (IAU).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hatten
Hatten en alemannisch (Hatten en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Hatten Marca lo començament del En mai de-Bòsc en lo nòrd del Bas-Rhin, a la lisière nòrd del bòsc de Haguenau. La municipalitat e mai se situada en la plana de Alsace a un relief de tipe collinaire.
Hatten marque le début de l'Outre-Forêt dans le nord du Bas-Rhin, à la lisière nord de la forêt de Haguenau. La commune bien que située dans la plaine d'Alsace a un relief de type collinaire.


text:
Lo castèth de Versalhas (var.castèu, castèl) situat a l'oest de París dens la vila de Versalhas, que ho bastit peu rei Loís XIV entà i amassar la cort auprès d'eth en tot li imposar ua estricta etiqueta e entà i beròi desplegar e ostentar lo son poder e la poténciade la monarquia. Que ho la soa residéncia reiau e qu'ac ho tanben entaus reis Loís XV e Loís XVI (que ho donc residéncia reiau deu 6 de mai de 1682 dinc au 6 d'octobre de 1789 manca ua petita parentèsi de regéncia enter 1715 e 1723).
Los bastiments deu castèth (dessenhats per l'aquitècte Louis Le Vau que s'estenen sus uas 6,32 ha e que còmptan dab uas 2300 salas qui sonque uas 1000 e son adobadas entau musèu.
Per çò qu'ei deu pargue, que compta dab 815 ha au dia de uei (qu'èran 8000 deu temps de la monarquia) qui 93 pertanhen au jardin dessenhat per André Le Nôtre.


text:
Brando
Brandu en còrs (Brando en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega e la region de Corsega.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Brando es una municipalitat situada sus la còsta es del Cap de corse, a unitat|8|km {{}} al nòrd de Bastia. Antany, La comunitat de Brando èra un fief dels De Gentile ; se situa en lo anciana pieve de Brando.
Brando est une commune située sur la côte est du Cap corse, à 8 km au nord de Bastia. Autrefois, la communauté de Brando était un fief des De Gentile ; elle se situe dans l'ancienne pieve de Brando.


text:
Istòria de Swaziland
L'Istòria de Swaziland comença durant la Preïstòria. Pasmens, en causa de la manca de vestigis coneguts, lei conoissenças sus lei premiers periòdes son limitadas. Lo Swaziland modèrn si formèt dins lo corrent dei sègles XVIII e XIX quand lei Swaris capitèron de s'installar dins la region e de gardar son autonòmia politica maugrat la colonizacion europèa e l'establiment d'un protectorat britanic sus lo reiaume. Tornarmai independent en 1968, Swaziland formèt una monarquia constitucionala que venguèt rapidament absoluda.
Somari
La formacion de la nacion swazi[modificar | modificar la font]
Lei vestigis pus ancians de preséncia umana sus lo territòri de Swaziland datan de 100 000 ans. Èra compausada de populacions nomadas de tipe khoisan. Au sègle IV, de migracions de pòbles bantos originaris de l'Africa centrala comencèron pauc a pauc d'ocupar la region. Au sègle XI, aquelei migracions finiguèron d'eliminar lei Khoisans. Au sègle XVIII, lo rèi Ngwane III dau clan Dlamini s'installèt dins lo sud dau Swaziland modèrn e l'i fondèt la nacion swazi[1]. Lei pòbles locaus, militarament mau organizats, acceptèron la dominacion dei Dlamini e gardèron sei poders locaus[2] [3]. Au sègle XIX, Sobhuza Ièr l'i resistèt ai temptativas d'invasion zolo[4]. Aquò permetèt la formacion d'un estat e d'una identitat fòrça solidas que van resistir ai transformacions impausadas per la colonizacion europèa[5] [6]. Enfin, lo rèi Mswati Ièr capitèt d'empachar la formacion de poder rivau gràcias a una politica d'integracion deis elèits localas (mètges, mascs...) au sen de sa dinastia[7].
A partir de la segonda mitat dau sègle XIX, lei Swazis intrèron tornarmai en conflicte ambé lei Zolos[8] e tanben ambé lei Boers[9] [10] a l'oèst e ambé lei Portugués a l'èst. En 1877, lo clan Dlamini demandèt donc la proteccion de l'Empèri Britanic que foguèt acceptada per Londres en 1881. Entraïnèt una definicion precisa dei frontieras de Swaziland que perdèt mai d'un territòri en cambi de sa reconoissença[11] [12]. Pasmens, après aquelei pèrdas e, coma Swaziland èra pas una menaça militara e èra ja dominat economicament, ni lei Boers ni lei Britanics assaièron de'n far la conquista oficiala permetent lo mantenement d'una autonòmia per l'estat swazi. En 1887, aquel acòrd foguèt completat per la definicion dei limits entre Swaziland e Moçambic.
Lo Protectorat de Swaziland[modificar | modificar la font]
Après la creacion dau protectorat, de concessions foguèron atribuidas ai colons europèus per lo rèi Mbadzeni renfòrçant la dominacion economica estrangiera[13]. Aquò entraïnèt un afaire juridic complèx e lo protectorat britanic foguèt anullat e donat a la Republica de Transvaal en 1894[14]. Après la Segonda Guèrra dei Boers, la familha reiala demandèt e obtenguèt tornarmai la proteccion britanica en 1906-1907[15]. Aqueu periòde veguèt de transformacions importantas de la societat swazi en causa dau desvolopament de proprietats agricòlas europèas e de l'emigracion d'abitants vèrs lei regions minieras de Sud-Africa. Lei Britanics pensavan alora integrar Swaziland au sen de Sud-Africa.
Lo 22 de decembre de 1921, comencèt lo rèine personau de Sobhuza II que va dirigir Swaziland fins a sa mòrt en 1982. Sa premiera politica foguèt d'estendre la dubertura economica dau protectorat ais investiments britanics e sud-africans, especialament per favorizar l'esplecha dei minas, e d'ordonar ai caps tradicionaus de recrompar lei tenements dei colons blancs. Aquela politica e l'instauracion progressiva de l'apartheid entraïnèt la fin dei projèctes britanics d'intrada de Swaziland dins l'Union Sud-Africana[16]. Au contrari, après la Segonda Guèrra Mondiala, si preparèt l'independéncia dau país[17].
D'efèct, a partir de 1963, un movement anticolonialista dirigit per lo prince Dumisa Dlamini si desvolopèt. Opausat au parlementarisme, Sobhuza II capitèt de formar la sieuna formacion politica e d'obtenir 85% dei sufragis ais eleccions de 1964. Assegurats dau conservatisme dau rèi, la minoritat blanca si ralièt a son poder en 1967, ço qu'encoratjèt lei Britanics d'acceptar l'independéncia de Swaziland proclamada lo 6 de setembre de 1968.
Lo Reiaume de Swaziland[modificar | modificar la font]
Après son independéncia, lo Reiaume de Swaziland venguèt una monarquia constitucionala. Pasmens, lo rèi capitèt de prendre la màger part dau poder e comencèt d'assaiar de limitar aquelei dau parlament. En 1973, menèt finalament un còp d'estat còntra lo parlament, ordonèt sa dissolucion, proclamèt l'estat d'urgéncia e la suspension de la constitucion. Fins a 1978, Sobhuza II reinèt per decrèt e lei liberaus poguèron pas s'opausar ai negociacions entre Mbabane e Pretoria per participar a la lucha còntra lei movements anti-apartheid[18]. En cambi d'aqueu sostèn, la possibilitat d'una cession de divèrsei territòris sud-africans dins lei bantostans orientaus dau país, permetent un accès a l'Ocean Indian per lei Swazis, foguèt tanben discutida mai lei negociacions mau capitèron[19] [20].
En aost de 1982, la mòrt de Sobhuza II entraïnèt una guèrra de succession entre lei membres de la familha reiala. Lo prince Makhosetive èra l'eiretier designat mai coma èra encara un enfant, una regéncia foguèt organizada sota la direccion de la rèina Dzeliwe. Una premiera crisi s'acabèt per l'eliminacion dau cap dau govèrn sospichat d'organizar un còp d'estat. Puei, lo novèu premier ministre, originari dau camp tradicionalista, assaièt de prendre pauc a pauc lei poders de la regéncia au profiech dau conseu tradicionaus dei caps swazis ostil au mantenement d'eleccions per Dzeliwe. Aqueu projècte capitèt e, en setembre de 1983, en fòra dau sistèma constitucionau, la rèina perdèt donc la regéncia au profiech de la rèina Ntombi. Pasmens, lei crisis intèrnas contunièron e Ntombi deguèt finalament accelerar lo procès de coronament de Makhosetive que venguèt rèi en 1986 sota lo nom de Mswati III per estabilizar la situacion politica.
Lo rèi novèu renforcèt rapidament son poder sus la familha reiala ambé la dissolucion dau conseu tradicionau e amb un cambiament de premier ministre au profiech de faccions pus liberalas. Pasmens, a partir deis annadas 1990, lei revendicacions liberalas venguèron pus importantas. En 1995, una situacion quasi insureccionalas entraïnèt la destruccion de l'Assemblada Nacionala e de l'ostau d'unei ministres. Dins aquò, 1997, lo rèi refusèt de democratizar lo reiaume maugrat lei pressions de Sud-Africa e de Moçambic. Au contrari, dempuei 2000, Swaziland revendica divèrsei territòris segon un tractat de 1982 prepausant lo cambi d'aquelei regions còntra l'ajuda de Mbabane dins la repression de la lucha anti-apartheid. Enfin, en 2005, una constitucion novèla foguèt adoptada. Aplicada a partir de 2006, definisse oficialament Swaziland coma una monarquia absoluda.
Dempuei leis annadas 1990, l'epidemia de SIDA faguèt de progrès fòrça importants dins la populacion swazi. En 2009, Swaziland venguèt lo país pus tocat per la malautiá ambé 25,9% de la populacion contaminada.
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ D. Hugh Gillis, The Kingdom of Swaziland: Studies in Political History, Edicions Greenwood Publishing Group, 1999, p. 11.
- ↑ Aliette de Coquereaumont-Gruget, Le royaume du Swaziland : un État dans l'Afrique du Sud, Edicions L'Harmattan, 1992, pp. 84-86.
- ↑ Christian P. Potholm, Swaziland: The Dynamics of Political Modernization, Edicions University of California Press, 1972, p. 8.
- ↑ Aliette de Coquereaumont-Gruget, Le royaume du Swaziland : un État dans l'Afrique du Sud, Edicions L'Harmattan, 1992, p. 86.
- ↑ Aliette de Coquereaumont-Gruget, Le royaume du Swaziland : un État dans l'Afrique du Sud, Edicions L'Harmattan, 1992, p. 87.
- ↑ Jérôme Vialatte, La prérennisation d'un régime monarchique en Afrique : le royaume du Swaziland, dins Le retour des rois: les autorités traditionnelles et l'État en Afrique contemporaine ; [actes du colloque international ... Paris, les 8, 9, 10 novembre 1999, Centre de Recherches Africaines (Université de Paris I)], Edicions KARTHALA, 1999, p. 512.
- ↑ Aliette de Coquereaumont-Gruget, Le royaume du Swaziland : un État dans l'Afrique du Sud, Edicions L'Harmattan, 1992, p. 92.
- ↑ Aliette de Coquereaumont-Gruget, Le royaume du Swaziland : un État dans l'Afrique du Sud, Edicions L'Harmattan, 1992, p. 98.
- ↑ Aliette de Coquereaumont-Gruget, Le royaume du Swaziland : un État dans l'Afrique du Sud, Edicions L'Harmattan, 1992, p. 105.
- ↑ Christian P. Potholm, Swaziland: The Dynamics of Political Modernization, Edicions University of California Press, 1972, pp. 8-9.
- ↑ Christian P. Potholm, Swaziland: The Dynamics of Political Modernization, Edicions University of California Press, 1972, p. 10.
- ↑ Aliette de Coquereaumont-Gruget, Le royaume du Swaziland : un État dans l'Afrique du Sud, Edicions L'Harmattan, 1992, p. 114.
- ↑ Aliette de Coquereaumont-Gruget, Le royaume du Swaziland : un État dans l'Afrique du Sud, Edicions L'Harmattan, 1992, pp. 116-119.
- ↑ Christian P. Potholm, Swaziland: The Dynamics of Political Modernization, Edicions University of California Press, 1972, p. 12.
- ↑ Christian P. Potholm, Swaziland: The Dynamics of Political Modernization, Edicions University of California Press, 1972, p. 13.
- ↑ Christian P. Potholm, Swaziland: The Dynamics of Political Modernization, Edicions University of California Press, 1972, p. 14.
- ↑ Christian P. Potholm, Swaziland: The Dynamics of Political Modernization, Edicions University of California Press, 1972, p. 15.
- ↑ Sylvain Guyot, Rivages zoulous : l'environnement au service du politique en Afrique du Sud, Edicions KARTHALA, 2006, p. 159.
- ↑ Sylvain Guyot, Rivages zoulous : l'environnement au service du politique en Afrique du Sud, Edicions KARTHALA, 2006, pp. 157-160.
- ↑ Suzanne Cronje, Marchandage territorial au Swaziland, Le Monde Diplomatique, febrier de 1982.


text:
Luis Aragonés
José Luis Aragonés Suárez Martínez (Hortaleza, Madrid, 28 de julh de 1938 - Madrid, 1 de febrièr de 2014) foguèt un fotbolaire e entrainador espanhòl. Jogava mai que mai coma centre de terrenh e subretot al Club Atlético de Madrid, que s'i faguèt remarcar durant las annadas 1960 e 1970. Disputèt en total 360 partidas dins la Primera Division d'Espanha e marquèt 160 buts.[1] Entrainèt la seleccion nacionala espanhòla de 2004 a 2008 abans de se trachar de l'equipa turca del Fenerbahçe. Se moriguèt a la Clinica Cemtro de Madrid l'1 de febrièr de 2014 al cap d'una malautiá longa.[2]


text:
Letra
La letra es l'un dels signes grafics formant un alfabet e servissent a transcriure una lenga.
L'origina d'aquel mot eretat del latin (littera) es inconeguda. Le d'signale Benlèu una possibla provenença del grèc (lenga) o un manlèu etrusc[1]
Lo mot simple, unitat portadora de significacion d'una lenga donada, es un assemblatge d'una o mai letras, eventualament completadas par de signes diacritics (accents, cedilha, punts, croquets, tilda, rond al cap, etc.). Las letras d'un mot son juxtapausadas d'un biais convencional: en occitan, son linhadas orizontalament e escritas d'esquèrra cap a drecha.
La grafia d'una meteissa letra pòt variar :
- per un coble de letras donat, sovent un doblament de la meteissa letra: en alemand, lo caractèr ß remplaça lo coble ss ;
- en foncion de sa plaça dins lo mot; per exemple :
- la letra grèga σ s'escriu ς a la fin d'un mot (es una varianta contextuala) ;
- utilizacion de la majuscula per l'iniciala de qualques mots.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'escritura existís dempuèi prèp de 5000 ans. Lo primièr vertadièr alfabet apareguèt en 1400 ab. C. e l'alfabet latin al sègle III amb sas 19 letras, davancièr de l'alfabet europèu.


text:
Sines
Sines es una vila portuguesa dins lo Distrito de Setúbal, region del Alentejo Las freguesias (parròquia civila, division administrativa) de Sines son las seguentas:
٭ incorporada a Santiago do Cacém
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Als temps de l'Empèri Roman, se nomenaba Sinus.
L'istòria de Sines remonta als temps de l'Empèri Roman. Lo castèl sus lo vabre foguèt construida per Pèire Ièr de Portugal quand tornèt prendre la vila als Moros en 1362.
Personatges celèbres[modificar | modificar la font]
- Vasco de Gama, explorador de l'Edat de las Grandas descobèrtas, nasquèt dins lo castèl ont son paire Estêvão de Gama foguèt "alcalde-mor" (« cònsol major »). Al retorn de son viatge en Índia, li foguèt balhat de dreches feudals de comte sus la vila de Sines.
- Al Berto, poèta del sègle vint
- Rui Vinagre - Executant de Guitarra Portuguesa
Patrimòni istoric[modificar | modificar la font]
Militar[modificar | modificar la font]
- Castèl de Sines
- Fòrt del Revelim
- Fòrt del Pessegueiro
Religiós[modificar | modificar la font]
- Ermitatge de Nossa Senhora das Salas
- Glèisa parroquiala de São Salvador de Sines)
- Glèisa del Espírito Santo o da Misericórdia
- Ermitatge de São Bartolomeu
- Ermitatge de São Sebastião
- Ermitatge de Nossa Senhora da Soledade
Estatuas[modificar | modificar la font]
- Estatua de Vasco de Gama
- Estatua do Bombeiro
Autres[modificar | modificar la font]
- Paret da la Plaja
- Centre Cultural Emmerico Nunes
- Estacion dels Camins de fèrre
- Palais Pidwell
Principals eveniments[modificar | modificar la font]
- Carnaval de Sines - http://www.carnavaldesines.web.pt
- Festival de las Musicas del Monde - http://www.fmm.com.pt


text:
Joan Calvin
Joan Calvin, en francés Jean Calvin, nascut "Jean Cauvin", (10 de julhet de 1509 - 27 de mai de 1564) foguèt un teologian preeminent de la Reforma protestanta. Son ensenhament foguèt nomenat, a posteriòri, lo calvinisme. Nasquèt a Noyon en Picardia, d'una familha picarda. Aviá uèch ans quand Martin Luther publiquèt sas 95 tèsis.
Calvin faguèt sas umanitats e estudièt lo drech a l'Universitat de París. En 1532 recebèt lo gra de Doctor en Drech a Orleans. Sa primièra publicacion foguèt una edicion del filosòf roman Senèca, De clementia, acompanhada per un comentari.
Calvin es considerat coma un dels reformadors protestants mai influents. Publiquèt a las Institucions de la Religion Crestiana en 1536 en latin, un dels escriches pus importants de teologia crestiana, e en 1541 publiquèt la version en francés.


text:
Jan-Pèire Tennevin.
L'Astrado n° 44
Lou decor à la jardiniero
de Nino Martinent-Savidan
Camin crousa
de Felipe Blanchet
Marsiho, tras li siècle
de Gabriéu Cassin
UNO o DE lengo d'O
pèr Jean Lafitte e Guilhem Pépin
Ié disien Cèio e Marto, dos santo à l'ounour
Couleicioun Lenga d’Oc.
Ièu savo una chançon.
pèr Parlarem en Vivarés
«La Pounchudo
Cercle Langue d’Oc
La Targo
pèr L’Escolo de la Targo
Beatritz de Mongalvanh
pèr Reinat Toscano
154
I’a uno colo de Prouvençalo que, souto la beilié de Nino Martinent-Savidan, bèn couneigudo en Avignoun ounte sa mama seguis li cous de prouvençau de Parlaren, qu’a decida de s’atravali à l’estùdi e à la recerco sus li teissut d’indiano, li teissedis e li coustume ancian de Prouvènço.
Aquesto assouciacioun novo se dis Trésors d’étoffes. A soun sèti à Marsiho, à Castèu-Goumbert.
S’èi dounado pèr toco la sauvo-gàrdi dóu patrimòni istouri e etnougrafi de nòsti grand e rèire-grand.
Soun premié tèmo - lis indiano emé lou decor à la jardiniero - lis a mena bèn segur à Marsiho mai tambèn à Gèno, nosto sorre latino.
Fau dire que lis indiano dóu siècle 18en, estampado e picado à Marsiho, l’èron emé 6 moutiéu grand jardinié e 6 moudèle pichot jardinié, pèr n’en faire de coutihoun prouvençau.
D’aquéli recerco fruchouso n’en resulto un bèu libre de 90 pajo, grand fourmat A4, acoulouri, larjamen e richamen ilustra de reprouducioun de vèsti tradiciounau e d’estofo d’indiano que l’on se n’en servié pèr sa fabricacioun.
A pèr titre : Impression textile : Une Indienne Singulière Le Décor à la Jardinière.
L’oubrage sara presenta, lou disate 14 de nouvèmbre de 2009, à Marsiho, dins la Capello di Penitènt de Castèu-Goumbert. Tóuti li souscriptour saran counvida à la manifestacioun.
Lou libre sara remés i souscriptour presènt e lis autre lou recebran pèr la Posto. Adounc fai mestié de lou coumanda tre aro à l’adrèisso seguènto en emplegant lou bon dóu comanda.
1119561


text:
Lista dels primièrs ministres de Lituània
Lo primièr ministre es lo cap de govèrn de Lituània e es elegit per lo parlament del país, lo Seimas. La carga actuala foguèt creada en 1990 durant lo procès d'independéncia de l'Union Sovietica, amb lo nom de Cap del Conselh de Ministres. Lo títol de "primièr ministre" foguèt adoptat lo 25 de novembre de 1992.
Istoricament, lo títol de "primièr ministre" foguèt tanben utilizat entre 1918 e 1940 dins la Republica de Lituània, creada aprèp la fin de l'Empèri Rus e qu'existís abans l'ocupacion Sovietica lo 1940.


text:
Steinseltz
Steinselz en alemannisch (Steinseltz en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La vila se situa sul riu Hausauerbach[1].
Steinseltz Es en En mai de-Bòsc, es-a dire en la region de Wissembourg e de Cleebourg.
Lo vilatge a pas #qu'una sòla annèxa, s'agís de Schafbusch.
La ville se situe sur la rivière Hausauerbach[1].
Steinseltz est en Outre-Forêt, c'est-à-dire dans la région de Wissembourg et de Cleebourg.
Le village n'a qu'une seule annexe, il s'agit de Schafbusch.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 {{{Títol}}}. Consultat lo 5 de març de 2012


text:
Lemainville
Lemainville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Mencion l'an 1142 del alleu de Limeville.
- Thierry De Lemainville, abbé de Belchamp, reconstruisit al 16ème lo monastèri destruit pels Suedeses.
- Mention en 1142 de l'alleu de Limeville.
- Thierry de Lemainville, abbé de Belchamp, reconstruisit au 16ème le monastère détruit par les Suédois.


text:
Carlo Bergonzi
Carlo Bergonzi (Cremona, 1683 – 1747) que o un laütièr de Cremona, contemporanèu d'Antonio Stradivari e aprenedís de Girolamo Amati II, puish collaborator de Joseph Guarneri.
Lo son instrument mei famós qu'ei un vriulon conegut com lo Kreisler Bergonzi, aperat atau per 'mor d'estar estat proprietat deu violonista Fritz Kreisler, jogat arron per Itzhak Perlman.
Michelangelo Bergonzi (1722 - 1770), lo son hilh, puish lo sons autes decendents, que prengón la seguida en tot signar Bergonzi.


text:
Metal (musica)
L'apellacion metal en musica que correspon a realitats artisticas hòrt divèrsas. Que i a totun quauques denominators comuns enter tots los grops (o casi) qui's revendican d'aqueste estil.
La musica[modificar | modificar la font]
La musica metal qu'utiliza lo mei sovent
- ritmes hòrt marcats, que sian rapides o lents, dab ua frequenta utilizacion de la dobla pedala o de la dobla gròssa caisha
- guitarras electricas saturadas
- ua votz hèra energica, sovent agressiva. Dens mantuns estils de metal lo cant qu'ei quitament remplaçat per crits, tanben aperats vocaus.
Los estils[modificar | modificar la font]
Que i a mantuns estils de musica metal :
- lo heavy metal
- lo thrash metal
- lo black metal
- lo death metal
- lo neo metal
- lo doom metal.
Parièr, cèrts grops qui ne's reconeishen pas dens nat d'aqueths estils que crean la loa pròpia apellacion entà mentàver la loa musica. Atau los Finés d'Impaled Nazarene qu'apèran la loa mesclanha de black metal e de crust-punk "nuclear metal". E lo grop de heavy metal italian Rhapsody, hòrt influenciat per las musicas de filmes, que ditz har "Hollywood metal"
L'estetica[modificar | modificar la font]
Qu'ei hèra importanta dens lo monde deu metal. Las pochetas de cèrts discs que son hèra esteticas e los grops que las se hèn har per artistas especializats. Quauquas tematicas que son recurrentas : la mort, la guèrra, ua vision fantasmada de l'Edat Mejana, l'heroic fantasy, la religion (en particular lo satanisme) e l'esoterisme.
La mòda[modificar | modificar la font]
La màger part deus musicians e deus fans de metal qu'an lo peu long, que sian hemnas o òmis. Hèra que's vesteishen dab quessòts a l'efigia de grops. Los bracelets dab claus que son tanben hèra presats. Que vedem tanben mei de tatoatges e de piercings en se passejar dens un concèrt de metal que non pas sus ua plaça publica. Enfin las gojatas que pòrtan tanben raubas dab dentelas negras. Aquesta mòda recenta que vien deu moviment goth-electro.
Mes cada sotaestil de metal qu'a tanben los sons còdes particulars.


text:
Denis Diderot
Denis Diderot (Langres, lo 5 d'octobre de 1713 - París, 31 de julhet de 1784) foguèt un escrivan, filosòf e enciclopedista francés del sègle XVIII. Escriguèt Jacme lo Fatalista (Jacques le fataliste), Letra suls cècs (Lettre sur les aveugles), La paradòxa del comedian (Le paradoxe du comedien), Lo filh natural (Le fils naturel), lo Nebot de Rameau (Le neveu de Rameau), de La Religiosa, creèt una revista de critica d'art (Salons), e foguèt coautor de l'Enciclopèdia.
Dirigiguèt de 1751 a 1772 la redaccion de la primièra enciclopèdia universala editada en França (la segonda del mond occidental, doncas que lo anglés Ephraim Chambers faguèt lo meteis en 1729), jol nom de L'enciclopèdia, o diccionari rasonat de las sciéncias, arts e mestièrs (Lo encyclopédie, uòu Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers, 28 volums, 71 818 articles, 2885 illustracions). I participèron Voltaire, Montesquieu, Jean-Jacques Rousseau e Jaucourt entre d'autras.
Biografia[modificar | modificar la font]
Denis Diderot nasquèt lo 5 d'octobre de 1713 a Langres (França). Comencèt la siá educacion en lo collègi jesuista, en atenhent èsser mèstre d'arts en gra de filosofia als 19 ans (1732).
Estudièt de leis, en contra de l'opinion del sieu paire, que voliá que lo sieu filh dintrèsse en lo clericat. Quand, als 21 ans (1734), Diderot li parlèt al sieu paire del sieu desir d'èsser escrivan, aquel o refusèt e Denis comencèt una vida boèmia que deviá durar 10 ans.
Als 30 ans (1743), Diderot se maridèt amb Antoinette Champiom, una modista fòrça catolica. A causa de la classa sociala que li aperteniá a el la femna, lo ligam foguèt considerat inadequat, doncas de mai Champion aviá pauca educacion e mancava de dòte. Malgrat aiçò, Diderot e Antoinette aguèron una filha: Angelique Diderot.
Quand la sòr monja de Diderot moriguèt, l'opinion d'aquel sus la religion se vegèt afectada. Malgrat aiçò, foguèt reconegut per las siás òbras e foguèt elegit membre de l'Academia Francesa. S'enriquiguèt pas per las siás òbras, pròva d'aiçò es que li calguèt vendre la siá bibliotèca per li poder ofrir un dòte a la siá filha Angelique. Foguèt Catarina II de Russia, una activa escrivana de cartas a Madame Geoffrin, qualas comandèt crompar la bibliotèca quand coneguèt las dificultats economicas de Diderot a causa qu'avián un amic en comun: Grimm.
Foguèt empresonat en 1749 dins lo castèl de Vincennes, ont corregiguèt l'enciclopèdia e poguèt manténer correspondéncia amb los sieus companhs de trabalh.
En l'ivèrn de 1773, amb 60 ans, Diderot foguèt convidat a la cort de Sant Petersborg. Passèt ailà divèrses meses coma conselhièr de la tsarina Catarina II de Russia. Ela declarèt un còp que «acabi las miás convèrsas amb el amb las cueishas maceradas e negras de cardenals. De sòrta que me soi vist obligada a plaçar una taula entre el e ieu».
Diderot moriguèt a París (França) lo 31 de julhet de 1784. Aviá 70 ans.
- Pages with script errors
- Filosòf
- Escrivan
- Naissença a Langres
- Filosòf francés
- Filosòf del sègle XVIII
- Filosòf atèu
- Dramaturg francés del sègle XVIII
- Critic d'art
- Teorician del teatre
- Enciclopedista
- Adversari de la pena de mòrt
- Acadèmia de Berlin
- Ancian estudiant de l'Universitat de París
- Denis Diderot
- Naissença en 1713
- Decès en 1784
- Escrivan francés del sègle XVIII
- Filosòf de las Luses


text:
Lorenc
Lo lorenc (lorrain en França o gaumais en Belgica) es una lenga romanica parlada majoritàriament dins la region de Lorena e qu'aperten al grop de las lengas d'oïl. L'Estat Francés la reconeis pas, coma fòrças autras lengas. Es plan significatiu que non i age cap d'edicion de la Wikipèdia en aquesta lenga, pr'amor qu'es un encastre liure ont autras lengas minorizadas i son presentas. Per aquò se supause que lors parlants son grands o ben apòsten pas bric per sa lenga.
Localizacion[modificar | modificar la font]
Se parla majoritàriament dins la region de Lorena (França), que fa frontièra amb Alsàcia per l'oèst. La frontièra lingüistica entre lo lorenc e l'alsacian seguís lo limit entre las doas regions fins a la nautor de Lutzelhouse, ont lo lorenc dintra dins lo territòri alsacian, de manièra que tanben se parla en diferentas zonas de las autas valadas dels Vòges e a Courtavon, a l'extrème sud del país. Tanben son de parla lorenca l'auta valada del Bruche a partir de Lutzelhouse, l'auta valada del Giessen e la zona de Liepvre (varietat vogesa). Dins la localitat de Saine-Marie-aux-Mines, entre d'autras (varietat welche) i a una situacion de bilingüisme amb l'alsacian. Lo nombre de locutors del lorenc en Alsàcia es de qualques milièrs. Lo lorenc se parla tanben dins de zonas de Belgica, especialament dins la region de Gaume.
Normativizacion[modificar | modificar la font]
I a pas cap de nòrma generalament acceptada.
Estatut legal[modificar | modificar la font]
Lo lorenc a pas d'estatut oficial ni en Alsàcia ni en Lorena. Mas en Belgica es estat reconegut coma "lenga regionala de Valonia" amb lo nom de gaumais.


text:
Jack Vance
John Holbrook Vance (n. lo 28 d'agost de 1916 a San Francisco Estats Units d'America) es un autor de fantasy e de sciéncia-ficcion, mai se l'autor aja poscut denegar aquela classificacion.
Recebèt lo prètz Hugo en 1963 per The Dragon Masters, en 1967 per The Last Castle e lo prètz Nebula pel meteis libre en 1966.
Es considerat coma un dels darrièrs grands autors "istorics" de sciencia-ficcion encara viu.
L'estil « Vancian »[modificar | modificar la font]
Existís una paradòxa Jack Vance. Sos personatges e sas intrigas se pòdon considerar coma plan pauc espesses mas demòra un dels autors mai reconeguts de Fantasy e Sciéncia-ficcion. Es son estil que permet de transcendir aqueles « defauts ». Jack Vance es çò primièr un creator de culturas exoticas, de religions curiosas, del formalisme sovent estricte. Aqueste formalisme jòga un ròtle màger dins las intrigas "Vancianas" a travèrs la lora transgression o lo lor respècte, qu'es un mecanisme regular de caminament de la narracion. Per banhar lo lector dins sos monds, Jack Vance trenca regularament son raconte de disgressions sociologicas, integradas al tèxt o inseridas dins de nòtas de bas de pagina o d'encastres al començament dels capítols. Aquela tendéncia pòt anar fins a la nòta erudita sens cap de ligason amb lo raconte o lo mond del roman.


text:
Escòla nacionala veterinària de Tolosa
L’Escòla nacionala veterinària de Tolosa (ENVT) es una ecòla veterinària francesa situada à Tolosa. Es un establiment d'ensenhament e de recerca, tanben un centre espitalouniversitari veterinari dubert al public, e lo punt de contacte nacional « Seguritat sanitària dels aliments ».
Somari
- 1 Istòria
- 2 Arquitectura de l'ENVT (site actal)
- 3 Ensenhament e Recerche
- 4 L'ENVT e Wikipedia
- 5 Références
- 6 Vejatz tanben
Istòria[modificar | modificar la font]
Creada en 1825[1], inaugurèt los locals prèp de la gara Matabiau en 1835. En junh de 1964, l’anciana escòla foguèt transferida sul site actual e en octobre de 1964 se faguèt la primièra dintrada dels escolan dins l’escòla del camin de las Capèlas.
En 2010, foguèt ligada a l’Institut nacional politecnic de Tolosa[2].
Arquitectura de l'ENVT (site actal)[modificar | modificar la font]
Los arquitectes de l'ENVT[modificar | modificar la font]
Son Noël Le Maresquier e Paul De Noyers. Son tanben los arquitectes de la Facultat de medecina de Tolosa, du CHU de Ranguelh, de la Facultat de Drech e de Sciéncias Economicas de l’Arsenal e del Complèxe d'ensenhament agricòl d'Ausevila Tolosana.
Lo campus veterinari establit en 1964[modificar | modificar la font]
Situacion del site e organizacion prevista del campus[modificar | modificar la font]
Aquela proprietat del castèl de Marmanda, amb lo seus quaranta e un ectaras, es rectangulae e va fins a la viá ferrada Aush Tolosa ; es limitada a l’oèst pel Toish e à l’Èst pel camin de las Capèlas.
Se compausa de doas zonas parallèlas:
- d’un costat, una laissa de vint mètres al dessus de Toish, comportant dos espacis bosacts, vint ectaras de vinhas, un ostal lo « Castèo Roge », una bòria amn demorança e annèxes; aquela laissa es bordada pel canal de Sant Martorin ;
- d’autre costat, vint ectaras de pradas e de culturas.
En octobre de 1955, lo projècte definitiu de construccion foguèt adoptat pel Ministèri de l’Agricultura.
Se distrian tres grops de bastiments:
- un primièr grop per las consultacions e espitals,
- un segond per l’ensenhament e recerca (sièis bastiments d'un estatge en miègcercle a l'entorn d’un grop central comprenent los amfiteatres e la torre bibliotèca)
- un tresen grop comprenent la ciutat universitària e los terrens d'espòrt.
Presentacion del campus a la populacion francesa[modificar | modificar la font]
La novèla escòla foguèt presentada a la television dins lo magazin agricòl lo 17 de març de 1967 (vejatz ligams extèrnes).
Coma se pòt o legir dins l’article de Pierre Taverne publicat en 1968, « la Novèla Escòla foguèt concebuda per repondre als novèls besonhs de l’Ensenhament e de la recerca scientifica. D’una capacitat doble de la precedenta, dotada de vastes e modernes laboratòris, a la possibilitat de s’agrandir en fonccion dels progrès de la sciéncia e de las necessitat economicas[3]».
Lo campus establi en 1964 foguèt presentat dins l'Architecture française en 1970[4].
Un campus modèrna dins lo respècte d'estil tolosenc[modificar | modificar la font]
Lo terren de 42 ectaras davalant sus un penjal doç cap al Toish permet la separacion dels servicis al sen de fòrça ostalons. Es pas mai una estructura concentrada a l'entorn d’un bastiment central, los bastiments son repartits de biais a profeitar de l’espaci acquerit e que permet d'envisatjar d'espandiments futurs. Lo centre de l’escòla es ocupat per la bibliotèca e los amfiteatres. Entre la partida centrala de l'administracion, los amfiteatre e la ciuta universitària, es amenatjat un vaste jardin botanic.
La ciutat escolara compòrta 360 cambras repartidas dins 4 bastiments e un restaurant de grandas baias dubèrtas sul val de Toish[5].
Lo campus dispausa de 3 intradas distinctas per separar l’administracion, las consultacions e la ciutat escolar.
Totes los ostalons son bastits en brica plenas de parament e elements aparents de beton, e los teulats son de teulas romanas, dins lo respècte de l'etil tolosan.
Ensenhament e Recerche[modificar | modificar la font]
Plan dubèrta a l'internacional, contribuís a la formacion dels estudiants veterinaris europèus e acuelhís fprça estudiants estrangièrs.
L'ENVT e Wikipedia[modificar | modificar la font]
En 2008, un acòrdi foguèt signat entre l'escòla e l'associacion Wikimedia France per numerizar fòrça tèsis ancianas liuras de drechs. Lo 29 d'avril de 2009, l'associacion anoncièt que 95 tèsis èran en linha sul site Wikimedia Commons, representant mai de 4000 paginas[6].
Références[modificar | modificar la font]
- ↑ Ordonança reiala del 6 de julhet de 1825.
- ↑ (fr)Décret n° 2010-1681 du 28 décembre 2010 portant rattachement de l’École nationale vétérinaire de Toulouse à l’Institut national polytechnique de Toulouse}}
- ↑ (fr)TAVERNE, Pierre. A la recherche du passé toulousain :L’Ecole Vétérinaire et les futurs champs Elysées toulousains.Toulouse Informations n°149, mars 1968, pp20-23
- ↑ (fr)Ecole nationale vétérinaire de Toulouse-Purpan. L’Architecture française, juillet-août 1970, n°335-336, pp38-39. Archius municipalas, Tolosa REV303/1970/1
- ↑ (fr)Visites et promenades : la nouvelle école vétérinaire. L’Auta, avril-mai 1968, n°355, pp 63-65.
- ↑ (fr)Comunicat de Wikimedia France
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams connèxes[modificar | modificar la font]
- Anciana escòla veterinària de Tolosa
- Escòla de la Juncassa
- Escòla nacionala veterinària d'Alfort
- Escòla nacionala veterinària de Lion
- Escòla nacionala veterinària, agroalimentària e de l'alimentacion, Nantas Atlantica


text:
Muttersholtz
Müttersholz en alemannisch (Muttersholtz en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Muttersholtz se tròba Modèl:A Nombre de Sélestat e fa partida del costat de Marckolsheim sus la expedís actiu a Diebolsheim, en comprenent los caseriux de Ehnwihr e de Nieder-Rathsamhausen.Lo vilatge es lo un del mai important centre del Ried del Alsace central.
Muttersholtz se trouve à Modèl:Nombre de Sélestat et fait partie du canton de Marckolsheim sur la route allant à Diebolsheim, comprenant les hameaux d'Ehnwihr et de Nieder-Rathsamhausen.Le village est l'un des plus important centre du Ried de l'Alsace centrale.


text:
Pepsina
La pepsina qu'ei un enzim digestiu ("pepsina" que vien deu grèc "digestion") deus animaus qui idroliza las proteïnas (ua proteasa) en bèth trencar lo ligams peptidics per liberar peptids e aminoacids.
La pesina qu'ei era medisha ua proteïna compausada de 44 aminoacids ; qu'a besonh entà agir d'un mitan acid ; la soa activitat optimum qu'ei obtienguda dab PH enter 2 e 4. Au dessús de 6 qu'ei inactiva.
Qu'ei utilizada dens la fabricacion de certes hromatges.
Que ho descobèrta en 1838 peu scientific aleman Theodor Schwann.


text:
Maria de Medici
Maria de Medici (Florença, lo 26 d'abriu de 1575 - Colonha, lo 3 de julhet de 1642) que ho l'esposa deu Noste Enric e donc regina de França e de Navarra e, arron, regina mair. Qu'èra la mair deu rei de França e de Navarra Loís XIII.
Sheisau enfant de Francés I de Medici (1541–1587), granduc de Toscana, e de Joana (1548–1578), arquiduquessa d'Àustria (era medisha hilha de Ferran Ier deu Sant Empèri e d’Ana Jagellon.
Après la mort deu son espós, que recomandè e qu'ajudè lo Cardinau de Richelieu auprès deu son hilh. Totun, quan e's revirè d'aquesta posicion non podó pas mei arren contra aqueth ministre principau e que ho, en purmèras, estremada de la cort, puish qu'avó d'exilià per'mor d'aver complotat dab poténcia estrangèra e enemiga.


text:
Isoptera
Dins las classificacions ancianas, los isoptèrs (Isoptera) son un òrdre d'insèctes, sosclassa dels Pterigòts, seccion dels Neoptèrs, division dels Emimetabòls, superòrdre dels Ortopteroïdats.
Se caracterizan per :
- d'alas omonòmas,
- un cap ortognat,
- d'antenas monolifòrmas,
Los Isoptèrs son d'insèctes socials del còrs mòl. Son comunament coneguts jol nom de termits. Los « obrièrs » e los « soldats » son aptèrs, los termits sexuats son alats, las alas son perdudas aprèp lo vòl nupcial. Son lucifugs (fòra dels imagos alats) e sovent cecs.
Existís environ 1200 espècias de termits, regropadas en familhas que las principalas son :
- los Mastotermitids, los pus primitius amb un tars de 5 articles,
- los Calotermitids, amb un tars de 4 articles,
- los Termopsids, amb un tars de 4 o 5 articles e pas d'ocelles,
- los Olotermitids, sens ocelles,
- los Rinotermitids,
- los Termitids.


text:
Concerto per vriulon No 3 (Mozart)
Lo concerto per vriulon No 3 en Sol major, K216 de Wolfgang Amadeus Mozart que ho compausat en 1779 quan lo son autor e avèva pas sonque 19 ans. Qu'ei un deus màger concertos deu repertòri deu vriulon.
Que's compausa deus 3 movements seguents :
I. Allegro II. Adagio III. Rondeau
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- [1] Purmèr movement interpretat per Anne-Sophie Mutter
- [2] Particion libra e a gratis suu site de l'International Music Score Library Project.


text:
Estoria de Espanna
L'Estoria de Espanna sonada tanben Primera Crónica General dins l'edicion de Menéndez Pidal, es un libre de caractèr istoric escrich per l'iniciativa d'Anfós X de Castelha (que contribuiguèt activament dins sa redaccion) e qu'es lo primièr tractat grand d'istòria d'Espanha (de las originas biblicas e legendàrias al règne de Ferrand III de Castelha) en lenga romanica.
Datacion[modificar | modificar la font]
La primièra redaccion de l'òbra comença pauc après l'ascension al tron d'Anfós X (c. 1260) e conclutz cap a 1274 ; la segonda, apelada Version critica, redigida entre 1282 e 1284, data de la mòrt del monarca.
Son importància istoriografica[modificar | modificar la font]
Sa primièra redaccion, acabada durant las primièras annadas de 1270, compreniá quatre cents capítols. Lo rei sabent comencèt alavetz un autre projècte de caractèr universal, titolat General estoria (o Grande e general estoria), aladonc l'Estoria de Espanna foguèt suspenjada, l'istoriografia de l'epòca preconizant la redaccion ab initio.
L'Estoria de Espanna se difusèt e enlarguèt, e serviguèt de canon istoric fins après l'Edat Modèrna. La version definitiva aprovada per Anfós X acaba al capítol 616.
Fònts[modificar | modificar la font]
Las fonts principalas de l'istòria anfosí son las doas grandas cronicas latinas que constituissián la coneissença mai complèta de l'istòria espanhòla a aquela epòca: Chronicon mundi (1236), de Lucas de Tuy, evesque de Tuy, escaissat « lo Tudense », e De rebus Hispaniae (1243), de Rodrigo Ximénez de Rada, evesque de Toledo, escaissat « lo Toledan ». Al delà d'aquelas fonts, Alfós X se basèt sus mantuna cronica latina medievala, la Bíblia, l'istoriografia classica latina e aràbia, de legendas eclesiasticas e de cançons de gèsta.
I a de fragments de cançons de gèsta uèi perdudas, coma la « Comtessa traïdora », lo « Romanç del Infant García » e la « Cançon de Sanç II », en mai de partidas dels « Sèt Infants de Lara », la « Cançon de Ferran González » perduda o la gèsta de las « Mocedades de Rodrigo ». Las fonts aràbias donan a l'estil alfonsí l'emplec de comparacions e simils inabituals dins la pròsa occidentala e una fervor de perspectiva istorica e d'equilibri notables e la preocupacion per d'aspèctes economics e socials.
Referéncias[modificar | modificar la font]
Bibliografia utilizada[modificar | modificar la font]
- Deyermond, Alan D., Historia de la literatura española, vol. 1: La Edad Media, Barcelona, Ariel, 2001 (1ª ed. 1973), pp. 156-162. ISBN 843448305X
- Fernández Ordoñez, Inés, «El taller historiográfico alfonsí. La Estoria de España y la General estoria en el marco de las obras promovidas por Alfonso el Sabio»


text:
Gavaudan
Gavaudan (forma classica) o Gevaudan o Gigaudan (formas popularas) es un país occitan situat dins lo Massís Central. Lo departament de Losera li correspond gaireben mas i cal tirar lo canton de Maruèis e i ajustar lo de Saug en Naut Léger e qualques comunas d'Ardecha. Son nom li ven de la tribú celtica dels Gabals.
Lo gentilici es gavaudanés -esa, gevaudanés -esa o gigaudian -ana
Gavaudan e Losera an de termièras particularament establas dins l'istòria: lo territòri dels Gabals devenguèt la ciutat romana del meteis nom que devenguèt l'avescat de Mende e a la Revolucion Francesa lo departament de Losera.
S'unitat i a dins las termièras istoricas, lo país es particularament variat e compartimentat. Destriem las regions seguentas:
Aquelas doas regions forman lo Naut Gavaudan o "Montanha".
- Los causses: lo Causse Mejan e lo Causse de Sauvatèrra
- Las Cevenas
Aquelas tres regions forman lo Bas Gavaudan (mai se lo mot es plan pauc emplegat e l'identitat gavaldanesa pus fosca)
Entre aquelas regions se tròban
- Lo Mont Losera e la montanha del Golet
- La Val d'Òlt ont se tròba la capitala Mende
Caduna d'aquelas regions es plan tipada e las lors termièras "culturalas" o "geograficas" correspondon pas a las termièras istoricas de Gavaudan. Aital Aubrac es a l'encòp en Gavaudan, Roergue e Auvèrnha, las Cevenas en Gavaudan, Vivarés e Cevenas Gardesas.


text:
Kazimieras Būga
Kazimieras Būga (nascut lo 6 de novembre de 1879 a Pažiegė, a ras de Dusetos - mòrt lo 2 de decembre de 1924 a Königsberg e enterrat a Kaunas) èra un lingüista e filològ lituanian. Foguèt professor de lingüistica e trabalhèt mai que mai sus la lenga lituaniana.
Nomenat secretari personal del lingüista lituanian Kazimieras Jaunius, mostrèt son interès per la lingüistica e en 1905-1912 estudièt a l'Universitat d'Estat de Sant Petersborg. Puèi, contunhèt son trabalh sus l'indoeuropèu jos la supervision de Jan Niecisław Baudouin de Courtenay. S'installèt puèi a Königsberg (uèi Kaliningrad, dependéncia russa) per estudiar jos la direccion d'Adalbert Bezzenberge. En 1914 recebèt son diplòma de lingüistica.
Sas recèrcas dels noms lituanians lo menèron a l'estudi de la toponimia. A partir d'eles poguèt determinar que lo centre istoric dels lituanians e dels autres pòbles baltics fins als sègles VI o IX èra estat just al nòrd d'Ucraïna a l'entorn del riu de Pripet. A mai estudièt la sequéncia cronologica dels manlèus a las lengas eslavas dins las lengas balticas.
Faguèt de reconstruccion lingüistica dels noms lituanians dels princes de la debuta del Grand Ducat de Lituània e provèt qu'èran pas d'origina eslava. Foguèt lo personatge essencial de l'idèa e de la creacion del Diccionari academic de lituanian (Didysis Lietuvių Kalbos Žodynas en lituanian).
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Antanas Klimas (L'Universitat de Rochester), Kazimieras Būga e lo Diccionari academic de lituanian, Lituanus, Volume 27, No.4 - Winter 1981
- Kazimieras Būga, de l'Encyclopedia Lituanica I-VI, Boston, 1970-1978, publicada dins the Lithuanian Word de la Comission Seimas sus las tradicions e l'eiretatge de la lituanistica


text:
Pigüé
Pigüé es una ciutat d’Argentina situada dins la Pampa, a 584 km al sud-oèst de la capitala. La fondèron unes 165 immigrants occitans (e oficialament franceses) de Roergue (Avairon) e mai un argentin d’origina irlandesa dirècta lo 4 de decembre 1884. Sa populacion urbana es ara de 13 822 estatjants (recensament INDEC de 2001) e a montat de 9,5% dempuèi 1991. Pigüé es lo centre administratiu del partido de Saavedra dins la província de Buenos Aires.
L'usatge de la lenga occitana a subreviscut en cò d'una part de la populacion de Pigüé, pr'amor de sas originas roergassas.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
En paucas paraulas[modificar | modificar la font]
Pigüé, que vòl dire luòc de recampament dins la lenga locala del pòble mapuche, es al rescontre de doas cadenas de montanhas, lo Cura Malal al ponent e lo Bravard al levant. Mas Pigüé seriá pas jamai estada venguda la vila qu’es ara sens l’ajuda de Clamenç Cabanetas, un òme nascut en 1851 dins lo vilatjòt d’Ambec prèp de Sant Còsme dins lo departament lengadocian d’Avairon. Cabanetas, qu’aviá alara 33 ans, organizèt l’exili volontari de quaranta familhas boratièras arroïnadas de las comunas vesinas d’Espalion, Gabriac, Naucela, Aurela e Sant Genièis d’Òlt, per ne’n citar pas qu’unas, cap a l’America del Sud.
Partits en trin de Rodés, la prefectura d’Avairon, lo 23 d'octobre de 1884, toquèron lo pòrt de Buenos Aires, en Argentina, amb lo Belgrano, un batèl mixte de vela e de vapor, en provenença de Bordèu quaranta jorns pus tard, e arribèron a la gara flama nòva de çò que s’anava far Pigüé lo 3 de decembre de 1884. La "colonia occitana", a rampelar lo Mayflower, aculhiguèt lèu maites compatriòtas de Roergue e se desvelopèt fins a èsser, aprèp un començament plan dificil e carestiós, una de las vilas mai prospèras de la Pampa. Uèi, se comptan unas 20 000 anmas a l’entorn de Pigüé, dins lo districte de Saavedra.
Contèxt e preparatius[modificar | modificar la font]
En 1879, foguèt estat logat lo sosluòctenent Clamenç Cabanetas pel govèrn de Buenos Aires per entraïnar de soldats argentins. Tre l’an que seguèt, fondèt la primièra companhiá telefonica del país, "El Pan Teléfono" (a vegadas tanben "La Pantelefónica"), abans de demissionar per incompatibilitat d’umor mutuala amb la direccion. Mudèt alavetz per Olavarría e i trabalhèt dins lo comèrci de meissonadoiras-batedoiras. Es d’aquel temps que li venguèt l’idèa de menar d’avaironeses a Pigüé ont possedissiá 270 km² de terren en ermàs que li aviá saldats lo governador de Buenos Aires per paga de sos servicis a la nacion. Cabanetas s’amorosiguèt sul còp de l’endrech: revertava plan son Aubrac natal. Amb lo sosten financièr e lo saupre-far persuasiu de son amic Eduardo Casey, Cabanetas capitèt a far apondre la gara pigüenca al projècte ferroviari de Ferro Carril Sud. Faguèron bastir tanben d’ostals e mai un silo grandaràs al centre de la colonia pels abitants avenidors, aital coma un potz per totes de se’n servir.
Cabanetas s’entornèt en Avairon ont son companh Francés Issalin aviá ja començat de promòure la vila nòva de Pigüé en balhant a cada colon 2 km² de tèrra de cultivar per las sièis annadas venentas a condicion que reversèsse la mitat de sa culhida a la comunitat. Al cap d’aqueste periòde de pròva, recebriá lo colon un títol de proprietat, quina que foguèsse la valor correnta de las cerealas partidas suls 72 meses. Tot çò que lor i caliá contribuir als candidats èra una avança de 5000 francs per la crompa de bestial, de grans e de maquinas, mas bravament d’eles la paguèron pas jamai tota, per dire la vertat, e Cabanetas se’n trobèt encara mai endeutat envèrs Casey, que li n’aviá manlevat un pauc d’argent. Ja que lo caumatge tocava la region de Rodés entièra a causa de licenciaments massisses dins las industrias minièras de La Sala, de campèstres subrepoblats e de la crisi de la filloxèra entre 1882 e 1890, l’idèa de Cabanetas manquèt pas de far nàisser d’interès. Mentretant, la premsa roergassa se mostrèt mai que dobtaira al respècte del plan de Cabanetas: acusavan “aquel aventurièr” d’esplechar la misèria de la pauralha e de far miralhejar un país dangierós e plen de bèstias fèras e viciosas desconegudas.
Primièrs passes sus la tèrra promesa[modificar | modificar la font]
Malgrat aqueles problèmas inicials, unes 163 colons, que se compausavan entre autres d’una regenta, d’un fabre, d’un rodièr, d’un prèire e d’un mercadièr, foguèron amassats e menats a Pigüé ont comencèron amb estrambòrd a cultivar la tèrra, encara que foguèsse la primièra bladada pro decebenta. Las tecnicas borièras qu’utilizavan èran al solid las que foncionavan en Avairon mas èran pas gaire adaptadas al clima, al relèu e mai al sòl sudamericans. L’an d’aprèp que foguèt plan pièger a causa d’una secada que demorèt del mes de març dusca a la fin de setembre. D’unes semenèron de milh e de patanas per dessús lo blat, de paur que res anèsse pas venir. Pr’aquò, los lavacis autonencs asaguèron los camps e totas las cerealas capitèron a créisser, e los occitans del Mond Nòu deguèron se contentar amb una culhida mejancièra mas inesperada. Ça que la, gardèron la fe e degun s’entornèt pas en Guiana. Ben al contrari, maites arribèron. "La tèrra promesa" valiá plan totes los sacrificis, segon las letras qu’envièron a la parentèla. "En Cabanetas, se pòt pas l’acusar de prometre mai de burre que de pan".
Pasmens a l’annada tresena, podent pas remborsar Casey a temps, Cabanetas li demandèt un subre-sèit de dotze meses que finiguèt qu’obtenguèt. Mas aquò bastèt pas per que Pigüé faguèsse de profièches e lo celtargentin decidiguèt, coma n’aviá lo drech contractual, de s’apropriar lo territòri tot mas aimèt fin finala mai donar a son amic 50 000 pesos de mai, e çò fasent lo desliurèt de sos deutes anteriors. Ni per abarir mai de boïna que de fedam ara, la colonia, qu’èra ja bèla, aviá plan de mal per téner pè a la bòla, e coma sas pèrdas cessavan pas de passar sos pauques gasanhs, lo govèrn de Buenos Aires tornèt crompar l’empiri de Cabanetas al prètz de la tèrra nusa, sens prene en compte las bastidas, las cerealas e los estatjantes, en daissant Cabanetas sens argent ni glòria. Cabanetas e Casey se moriguèron encara mai paures que las familhas que salvèron e que lor balhèron l’espèr qu’avián pas pus, mas la lor generositat, lor teneson òrba, assegurèron la naissença, la subrevida e la subrevivença de Pigüé, qu’es fins ara demorat un tròç reconeissent d’Avairon en America del Sud.
Faches d’interès[modificar | modificar la font]
- D’abitants de la Pigüé modèrna parlan e comprenon encara lo lengadocian e de carrièras, coma la calle de Rodez, e d’autres luòcs foguèron batejats en onor de vilas avaironesas, çò que motivèt la creacion d’una associacion que li dison Rouergue-Pigüé a l’ostal de la comuna de Sant Còsme d’Òlt e l’afrairament de la ciutat de Rodés.
- En 1858, la batalha de Pi-Hué veguèt la victòria finala de las tropas del coronèl Nicolás Granada contra las tribús unidas del legendari cap Juan Callvucura a l’endrech de çò qu’anava venir Pigüé unes trenta ans pus tard.
- En 1876, la batalha del Cura Malal entre lo coronèl Salvador Maldonado e lo cap Juan José Catriel sagelèt l’astrada de la resisténcia indigèna dins aquela region ont lo trionf de Maldonado permetèt que bastiguèssen plan de fortalesas militaras.
- En 1878, lo govèrn nacional argentin li comandèt al luòctenent-coronèl Plaza Montero que renoncièsse a 3000 km² dins la zòna de Pi-Hué per i establir de bòrias.
- En 1882, Plaza Montero vendèt sas tèrras a un sindicat britanic que lo representant en Argentina n’èra Eduardo Casey. La companhiá foguèt rebatejada "La Cura-Malal".
- En 1898, un grop de borièrs de Pigüé, malcontents amb las flacas compensacions financièras que lor balhavan los asseguraires de Buenos Aires, deciguèron d’unir lor argent e de se parar eles meteisses contra las granissadas e los autres tempèris. Aital que nasquèt la primièra e pus vièlha cooperativa d’Argentina e mai d’America latina tota: "El Progreso Agrícola de Pigüé".
- Pigüé es ont se debanèt la primièra conscripcion de la Republica Argentina.
- Numa Ayrinhac, lo celèbre pintre e escalpraire occitano-argentin que faguèt fòrça retraches d’Eva e de Juan Domingo Perón, èra de Pigüé. Una de sas òbras mòstra lo parelh ensems, çò qu’èra pas jamai estat fach en Argentina.
- Cada an lo 4 decembre, los abitants de Pigüé fèstan la creacion de lor vila per la diaspòra avaironesa.
- Dison qu’environ 30 a 40% dels estatjants actuals de Pigüé, es a dire mai de 5000 personas, an de raices occitanas.
- Entre los immigrants que venguèron pus tard, i a d’italians, d’espanhòls e d’alemands del riu de Vòlga, que los confondon sovent amb de russes.
Los 166 fondadors[modificar | modificar la font]
Aquí la lista completa dels 165 fondadors avaironeses, sens oblidar Eduardo Casey (37 ans), un argentin que nasquèt de parents irlandeses en 1847 e l’amic de Cabanetas; sens el, sens son argent, sens son sosten moral, i auriá pas jamai agut de Pigüé:
- Ambec:
- Clamenç Cabanetas (33 ans);
- Silvan Cabanetas (28) e sa femna Maria (26);
- Sílvia Cabanetas (19) e Clamença (17)
- Arvieu:
- August Cransac;
- Amanç Verdièr (25), sa femna Rosalia (23) e lor filha Germana (1)
- Aurela-Verlac:
- Alexandre Braç (51), sa femna Emília (41) e lors sièis dròlles Júlia (18), que foguèt la primièra mèstra de Pigüé, Emília (17), Danís (15), Leon (10), Alexandre (6) e Bèrta (4)
- Alexandre Braç (51), sa femna Emília (41) e lors sièis dròlles Júlia (18), que foguèt la primièra mèstra de Pigüé, Emília (17), Danís (15), Leon (10), Alexandre (6) e Bèrta (4)
- Bòsols:
- Josèp Brosas (24)
- Campuac:
- Loís Delpòrt (38)
- Castèl Marin:
- Antòni Blanc (42), sa femna Emília (32) e lor filha Leontina (5)
- Cobison:
- Joan-Maria Sèrp (27);
- En Vassal
- Cossergas:
- Joan Viguièr (28)
- Espalion:
- Joan-Pèire Arlabòça (18);
- Agustin Campradonda (30), sa femna Lúcia (20) e lor filh Agustin (2);
- Eugèni Girbal (16);
- Joan Guisard (24)
- Gabriac:
- Bertrand Blasi (33), sa femna Júlia (33) e lors tres dròlles Clamenç (5), Josèp (3) e Anfós (1);
- Basili Bocais (41);
- Francés Gai (45) e sa femna Francesa (55);
- Casimir Poncièr (20)
- Gramont:
- Victor Codèrc (27)
- Lassonts:
- Alèxis Domèrgue (46), lo prèire
- Livinhac lo Naut:
- Adrian Solatges (36), sa femna Ròsa (36) e lors quatre dròlles Maria (13), Victor (8), Leontina (6) e Justina (2)
- Montrosièr:
- Josèp Ferrand (44), sa femna Júlia (33) e lors quatre dròlles Josèp (11), Francés (9), Enric (5) e Maria (2)
- Moirasés:
- Amanç Ginestet (27)
- Naucela:
- Josèp Dellac (15);
- August Fraisse (25) e sa femna Maria (24);
- Loís Lacomba (19)
- Nauviala:
- Carles Causse (41) e sa femna Maria (29);
- German Savi (22)
- Pradas:
- Francés Gai (de pas confondre amb lo Francés Gai de Gabriac)
- Rieupeirós:
- Adrian Cofin (29)
- Rodés:
- Justin Calmels (17)
- Adrian Garabuau (23)
- Francés Robellac (19)
- Sant Cristòl:
- Artemon Viala (52), sa femna Maria (36) e lors sèt dròlles Leona (19), Casimir (16), Albina (12), Maria (7), Anaís (6), Aurèlia (5) e Carles (2)
- Sant Còsme d'Òlt:
- Lucian Cabanetas (36), sa femna Lúcia (29) e lor filha Sílvia (6);
- August Matat (22)
- Sant Çubran:
- Julian Giron (22) e sa femna Aulària (22);
- Maria Giron (54) e son filh Pèire (16);
- Pèire Masars (25)
- Santa Julieta:
- Pèire Alauset (25)
- Sant Fèlix de Lunel:
- Marc Issalin (19);
- Valentin Issalin (63) e sos dos filhs Francés (32), l’autre amic de Cabanetas, e Agustin (16)
- Sant Genièis d'Òlt:
- Ipolit Vigorós (24)
- Sant Partem:
- Julian Cadrieu (20)
- Sanvensa:
- Agustin Segond (28), sa femna Catarina (27) e lor filh Frederic (2)
- Tremolhas:
- Joan Ferrièra (40)
- Vilafranca de Roergue:
- Nicolau Alric (31) e sa femna Antonieta (25);
- Joan-Baptista Lagarriga (25)
- Vimenet:
- August Suau (40), sa femna Rosalia (36) e lors sièis dròlles Agustin (14), Xavièr (11), Maria (10), Sílvia (7), Josepina (5) e Albèrt (2)
- Voltach:
- Emili Bodon (21)
- Vòrs:
- Eugèni Galtièr (29);
- Ròsa Galtièr (43) e sos tres dròlles Josèp (20), Remesi (11) e Celina (7)
- Origina desconeguda en Avairon:
- Jacme Andrieu (36);
- Prospèr Arvieu (29);
- Guilhèm Avit (43), sa femna Maria (43) e lors cinc dròlles Camil (17), Pèire (11), Juli (7), Maria (3) e Agustina (3 meses);
- Lerin Vergonhièr (28);
- Pèire Bolhac (40);
- August Boièr (26);
- Fermin Cansé (22);
- Joseph Cayrade (25);
- Loís Calvet (45);
- Adòlf Colin (19);
- Çubran Cussac (25);
- Fèlix Delbrole (30);
- Enric Delmas (21);
- Aquiles Didas (18);
- Felip Ducasse (30);
- Ector Dulong (17);
- Fermin Durand (38), sa femna Eugènia (44) e lors quatre dròlles Audoard (14), Teofil (11), Adrian (10) e Numa (5);
- Josèp Galtièr, sa femna e lors dos dròlles;
- Marcèl Galtièr e sa femna Victorina;
- Silvan Gastal (36), sa femna Agustina (34) e lor filh Ferrand (1);
- Antòni Gaubèrt (40);
- Onorat Lacomba (38) e sa femna Felícia (26);
- Celine Lafont (25);
- Pèire Lalana (33);
- Raimon Laplaça (36);
- German Lostalòt (17);
- Victor Mervièl (24);
- August Moisset (38), sa femna Victorina (29) e lor filha Maria (4);
- Eugèni Persèc (23);
- Juli Rei (35);
- Adrian Salèras (19);
- Victor Solièr (30)
En resumit:
- 115 òmes (69%) e 50 femnas (31%);
- 102 adultes (62%) e 63 minors de mens de 20 ans (38%);
- Atge mejan: 24 ans e 9 meses;
- Atge masculin mejan: 28 ans e 1 mes;
- Atge femenin mejan: 20 ans e 8 meses;
- 51 estèrles (50% dels adultes);
- 24 parelhs, doas veusas e un veus (50% dels adultes);
- 24 adolescents (14%);
- 39 mainatjons (24%)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (es) Pigüé.com
- (fr) Association Rouergue-Pigüé
- (fr) Les Aveyronnais de Pigüé
- (en) Enjoy Argentina
- (es) Pigüé, un lugar de encuentro
- (fr) (es) Cámara de Comercio, Industria, Servicios y Turismo de Pigüé, en castelhan o francés
- (fr) El Correo de la Diaspora Argentine


text:
Categoria:Estat comunista
Aquesta categoria recensa d'Estats que se son revendicats del marxisme en instaurant un regim dirigit per un partit comunista coma partit unic e que son tanben qualificats de comunistas per la màger part dels istorians contemporanèus tractant del subjècte.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 5 soscategorias, sus un total de 5.
C
- ► Corèa del Nòrd (4 P)
- Cuba (4 C, 5 P)
R
- Republica Democratica Alemanda (1 C, 2 P)
- Republica Populara de China (1 C, 7 P)
V
- Vietnam (7 C, 11 P)


text:
Rotterdam
Rotterdam es la segonda vila dels Païses Basses. Sa populacion èra estimada a 584 046 abitants, en 2007. Sa superfícia totala es 319 km².
Cultura[modificar | modificar la font]
Lo Musèu Boymans Van Beuningen (en neerlandés, Museum Boijmans Van Beuningen) es lo principal musèu d'art a Rotterdam, als Païses Basses. Lo sieu fons compren dempuèi l'art europèa medieval fins al art modèrna.
Lo musèu Boymans de Rotterdam recebèt lo legat de l'industrial e colleccionaire olandés Daniel George Van Beuningen (1877-1955), en passant a se nomenar Musèu Boymans Van Beuningen.


text:
Estadi (bastiment)
Un estadi es un òbra urbanistica que sa tòça es d'aculir d'espòrts.
Istòria[modificar | modificar la font]
Sota l'Antiquitat grèca, s'agis bèu promier d'una pista de córrer basada sus la mesura omonima.
Encuei, es mai que mai un ròdol que reçaup d'eveniments dedicats ais espòrts totes, individuaus coma collectius.
Estadis en Occitània[modificar | modificar la font]
Au còntra d'una idèia espandida, l'espòrt lo mai popular en Occitània tota es lo fotbòl, que lei quatres premiers estadis màgers dins lo país son d'estadis dedicats bèu premier au fotbòl amb un capacitat totala de 161000 plaças, emai pòscon reçaupre un parèu de còps l'an de partidas de rugbi. Emai a Tolosa, capitala mondiala dau rugbi de club, lo Tolosa FC capita d'aguer a l'encòp un estadi que fa quasi lo doble de l'equip de rugbi e una mejana d'espectators de mai de 20 000 personas[1], superiora a n'aquela de l'Estadi Tolosenc que recampa aperaquí 19000 personas a la partida[2], ben luench dei 50000 personas de mejana per partida au Velodròme de Marselha.
Tièra per capacitat deis estadis en Occitània :
- Estadi-Velodròme, de Marselha. 67 000 plaças e dedicat ai partidas de fotbòl de l'Olimpic amb quauquei partidas de rugbi dau RC Tolon dins l'annada.
- Allianz Riviera, de Niça. 36 000 plaças e dedicat ai partidas de fotbòl de l'OGC Niça amb quauquei partidas de rugbi dau RC Tolon dins l'annada.
- Stadium de Tolosa, 35 000 plaças e dedicat ai partidas de fotbòl dau Tolosa FC amb quauquei partidas de rugbi de l'Estadi Tolosenc dins l'annada.
- Estadi Jacques Chaban-Delmas, de Bordèu, popularament conoissut coma Lescura. 34 000 plaças e dedicat ai partidas de fotbòl dei Girondins amb quauquei partidas de rugbi de l'Union Bèglas-Bordèu dins l'annada.
- Estadi de la Mosson, de Montpelhier. 32 500 plaças e dedicat ai partidas de fotbòl dau Montpelhier HSC amb quauquei partidas de rugbi dau Montpelhier RC dins l'annada.
- Estadi Guy Boniface, dau Mònt. 22 000 plaças, reçaup lei partidas de rugbi l'Estadi Montés.
- Estadi Ernest Wallon, a Tolosa. 19 500 plaças e dedicat ai partidas de rugbi de l'Estadi Tolosenc
- Estadi de la Mediterranèa, a Besièrs. 18 500 plaças e dedicat ai partidas de rugbi de l'AS Besièrs
- Estadi dei Costièras, a Nimes. 18 800 plaças e dedicat ai partidas de fotbòl dau Nimes Olimpic.
- Estadi Loís-II, a Mónegue. 18 500 plaças e dedicat ai partidas de fotbòl de l'AS Mónegue.
- Estadi Marcel-Michelin, a Clarmont. 18 000 plaças e dedicat ai partidas de rugbi de l'ASM Clarmont..
- Estadi dau Ralh, a Niça. 17 500 plaças.
- Pargue deis Espòrts, a Avinhon. 17 500 plaças e dedicat ai partidas de fotbòl de l'AC Arles-Avinhon.
- Estadi Parsemain, a Fòs. 17 000 plaças e dedicat ai partidas de fotbòl dau FC Istres.
- Estadi Jean Dauger, a Baiona. 17 000 plaças e dedicat ai partidas de rugbi de l'Aviron Baionés.
- Pargue deis Espòrts d'Aguilera, a Biàrritz. 15 000 plaças e dedicat ai partidas de rugbi dau Biàrritz Olimpic.
- Estadi Yves du Manoir, a Montpelhier. 15 000 plaças e dedicat ai partidas de rugbi dau CA Briva.
- Estadi Amédée Domenech, a Briva. 15 000 plaças e dedicat ai partidas de rugbi dau Montpelhier RC.
- Estadi Maurice Trelut, a Tarbas. 15 000 plaças e dedicat ai partidas de rugbi dau Tarbas Pirinèus RC.
- Estadi dau Amèu, a Pau. 13 900 plaças e dedicat ai partidas de rugbi de la Seccion Palesa ai partidas de fotbòl dau Pau FC.
- Estadi Malhòu, a Tolon. 13 500 plaças e dedicat ai partidas de rugbi dau RC Tolon, amb quauquei partidas de l'Sporting Tolon en fotbòl
- Estadi Pierre de Coubertin, a Canas. 12 800 plaças e dedicat ai partidas de fotbòl de l'AS Canas.


text:
Julius Nepos
Julius Nepos[Juli Nepot?] (vèrs 430 - 480) foguèt un emperaire roman que reinèt de junh de 474 au 28 d'aost de 475. Succediguèt a Gliceri e foguèt remplaçat per Romulus August.
Generau grèc de l'armada de l'Empèri Roman d'Orient, èra cargat de rebutar Gliceri considerat coma un usurpator per Zenon. Après son succès, foguèt proclamat emperaire per sei soudats. Pasmens, en causa de la manca de sostèn de la populacion e deis elèits occidentalas, perdèt lo poder en 475 e foguèt assassinat en 480. Èra lo darrier emperaire d'Occident oficialament reconegut per Constantinòple.


text:
francoprovençau
Somari
Occitan
Etimologia
Derivat de franco (francés) e provençau.
Nom comun
francoprovençau [frankopruBeⁿsˈaw] masculin singular
- Ling. lenga parlada principalament en Francoprovença (o Arpitània que lo territòri es escambarlat sus tres estats França, Soïssa e Itàlia).
- Abitant de Francoprovença (o Arpitània)
- Originari de Francoprovença (o Arpitània)
Adjectiu
francoprovençau // masculin, francoprovençala // femenin (masculin plural francoprovençaus //, femenin plural francoprovençalas //) :
- Relatiu a Francoprovença (o Arpitània que lo territòri es escambarlat sus tres estats França, Soïssa e Itàlia) e a seis abitants.
- Originari de Francoprovença (o Arpitània).
- Relatiu au francoprovençau, lenga francoprovençala (o lenga arpitana).


text:
Ceirèsta
Ceirèsta (Céreste en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Protegida al nòrd pels monts del Vaucluse, e al sud per la cadena del Luberon, Céreste es dins la frontièra entre la Bassa e l'Anautita Provence, sus la anciana via Domitia, a unitat|370|m {{}} d'altitud[1].
Protégée au nord par les monts du Vaucluse, et au sud par la chaîne du Luberon, Ceirèsta est à la frontière entre la Basse et la Haute Provence, sur l'ancienne via Domitia, à 370 m d’altitude[1].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
La_Torre.


text:
163
Louïs Malbos.
Armana prouvençau 2011.
Lagadigadèu de la Tarasco.
Li Conte de Laurèns Ayme.
Etudes Comtadines.
La France Latine.
Lou Princihoun.
Le provençal pour les Nuls.
Massilia Sound System.
La Talvera.
Me dison Veisoun
163
Louïs Malbos.
Armana prouvençau 2011.
Ensignadou.
Prouvèrbi pèr l’estiéu qu’es en camin.
La Coumèdi Umano!.
Editouriau
Ounte vai la Crau?.
L’atualita en image.
L’Evenimen
Avèn pèr aro, qu’uno Terro....
Dis Aup i Pirenèu.
Alès, porto de Prouvènço
Counsulto dis Assouciacioun Parlaren
Roumié Marcengo - Estage.
De voues se soun amoussado - Courrié.
L’erbo de Sant-Jan.
Sant-Jan e li Barbentanen
Vivo Sant-Jan!
Is areno.
35en Festenau Prouvençau.
Carreto, Cavaucado.
Trin di Fèsto e Manifestacioun Prouvençalo.
Targo Prouvençalo.
Mialet : Anniversàri dóu Museon dóu Desert.
L’oppidum d’Ambrussum.
Lagadigadèu de la Tarasco.
Li Conte de Laurèns Ayme.
Espacejado dóu barrulaire à velò
Lou jardin à la primo : di flour au fru.
Un tresor nostre : la rabasso?.
Li Gorgo dóu Regaloun
Jan-Pèire Tennevin.
Contro-verso
Etudes Comtadines.
Gabriela Mistral Pres Nobel de Literaturo 1945.
Petrarco, de Flourènço à-n-Avignoun.
Sus li piado d’Annibau.
Lou cantoun d’Estève
La France Latine.
Lou Princihoun.
Le provençal pour les Nuls.
Massilia Sound System.
La Talvera.
Me dison Veisoun.
Live e Libertat
Quau de nòsti legèire counèis pas lou Massilia Sound System? Coume soun noum lou dis pas, lou group es pas un ensèn de musician anglés o american, mai bèn la chourmo que canto majamen en lengo nostro sus de ritme de reggae. Es ansin que, dins si councert, recampon un mouloun d’espetatour jouine, que reprenon li cansoun de cor. Lou Massilia Sound System aparo l’identita marsiheso, crido sus li pountin que Marsiho es d’aquesto Terro d’O mounte clantis uno lengo mespresado, la nostro.
Pèr la primo de 2011, lou Massilia a realisa un album qu’a pèr titre Live e Libertat : i’a un DVD d’abord, qu’es esta enregistra en councert publi, lou 30 de Juliet de 2008, is Estivalo de Carpentras, emé 10 cansoun que la proumiero es Massilia fai avans; pièi, un CD, que pourgis 16 cansoun enregistrado en 1996 à Marsiho, Arle e Pue-La Gardo, e qu’es un inne au reggae em’en entrouducioun la cansoun vengudo celèbro Commando Fada.
La musico di Massilia es pas facho pèr dourmi, es uno musico boulegarello qu’ilustro emé forço de paraulo que canton Marsiho, se joio e si peno, sa mescladisso de poupulacioun e si quartié. Denóuncio, tambèn, tout ço que vai pas dins nosto soucieta rousigado pèr l’intoulerànci, la paureta e lou mau-segur de la coundicioun oubriero. Fai 25 an que lou Massilia trèvo li pountin. Es recouneigu internaciounalamen. Uno de si cansoun, meme, fuguè lou numerò 1 de tóuti li * Live e Libertat Pèr lou Massilia Sound System. Album que ié caupon 1 DVD + 1 CD. Pres : 20 C mai s’atrobo emé de pres inferiour vers li boutigo especialisado que soun sus la telaragno (web). massilia-soundsystem.com radiò brasiliero. Avès de faire bono acuiènço à-n-aquésti disque dedica en la memòri d’un flame joglar marsihés defunta.
1117446


text:
Plouguernével
Plougernevel en breton ( Plouguernével en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La parròquia fa partida del territòri breton tradicional del país Fanch
La paroisse fait partie du territoire breton traditionnel du pays Fanch
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquela municipalitat a citat per aver-i participat a la Revòlta de las Casquetas Rojas sobrevinguda l'an 1675 a Bretanha.
Cette commune est citée pour avoir participé à la Révolte des Bonnets Rouges survenue en 1675 en Bretagne.


text:
1775
Aquesta pagina concernís l'an 1775 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 20 de genièr - André-Marie Ampère, matematician e fisician francés (m. 1836)
- 3 de febrièr - Louis-François Lejeune, pintor, escrincelaire e militar francés (m. 1848)
- 16 de decembre - Jane Austen, escrivana francesa (m. 1817)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 17 de genièr - Giovanni Battista Sammartini, compositor e organista italian (n. 1700 o 1701)


text:
Saint-Victor-l'Abbaye
Saint-Victor-l'Abbaye es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquel vilatge s'es organizat a l'entorn de lo sieu anciana abbaye, #que la glèisa n'a bastit près d'una motte gallo-romaine. En 1051, un clèrgue del nom de Tromor o Tormord (cacographie per Tormod, nom de persona normand d'origina norroise Thormodr. Cf. Trémauville E Tourmauville) #en fa don de la siá proprietat en comprenent la glèisa, de las #dire e un patrocini a lo abbaye sant-Ouen de Roan.
Al cors del concile de 1074, Roger de Mortemer, senhor de Sant-Victor, obten de Jean de Avranches, archevêque de Roan, de poder erigir lo nòu prieuré en abbaye. Los sieus fils Raoul de Mortemer participa a la batalha de Hastings als costats de Guillaume lo Conquistador, es lo ancêtre dels Mortimer de Grand Bretanha.
Lo abbaye coneis un essor important e vei se multiplicar las desparièras succursales en las vallées de la Ressèga e de la Saâne.
Mas la posicion fortificada de la abbaye ne fa tanben un luòc priviliegiat al cors dels guèrras de Religion e dels disturbis de la Liga. En 1589, lo sieur Vincent se fortifica en lo abbaye amb divèrsas companhiás de ligueurs e met lo país en copa regulada. Los desparièrs assauts #que seguisson per provar de déloger los ligueurs contribuisson al empobriment del abbaye bénédictine #que la décadence ne comença après la sortida de las ligueurs. Lo nombre dels religioses amendrís progressivament e la poténcia de la abbaye décroît. Als alentours de 1690, cessa d'existir mas es pas pas sécularisée. La ruïna de la abbaye se prossegueix fins a la Revolucion ont las siás bens an pres e venduts.
Ce village s'est organisé autour de son ancienne abbaye, dont l'église est construite à proximité d'une motte gallo-romaine. En 1051, un clerc du nom de Tromor ou Tormord (cacographie pour Tormod, nom de personne normand d'origine norroise Thormodr. Cf. Trémauville et Tourmauville) fait don de sa propriété comprenant l'église, des dîmes et un patronage à l'abbaye saint-Ouen de Rouen.
Au cours du concile de 1074, Roger de Mortemer, seigneur de Saint-Victor, obtient de Jean d'Avranches, archevêque de Rouen, de pouvoir ériger le nouveau prieuré en abbaye. Son fils Raoul de Mortemer participe à la bataille de Hastings aux côtés de Guillaume le Conquérant, il est l'ancêtre des Mortimer de Grande-Bretagne.
L'abbaye connaît un essor important et voit se multiplier les différentes succursales dans les vallées de la Scie et de la Saâne.
Mais la position fortifiée de l'abbaye en fait aussi une place privilégiée au cours des guerres de Religion et des troubles de la Ligue. En 1589, le sieur Vincent se fortifie dans l'abbaye avec plusieurs compagnies de ligueurs et met le pays en coupe réglée. Les différents assauts qui suivent pour essayer de déloger les ligueurs contribuent à l'appauvrissement de l'abbaye bénédictine dont la décadence commence après le départ des ligueurs. Le nombre des religieux diminue progressivement et la puissance de l'abbaye décroît. Aux alentours de 1690, elle cesse d'exister mais n'est pas sécularisée. La ruine de l'abbaye se poursuit jusqu'à la Révolution où ses biens sont saisis et vendus.


text:
1801
Aquesta pagina concernís l'an 1801 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 2 d'abriu : batalha de Copenaga (1801) entre una flòta britanica e una danesa. Foguèt una victòria britanica que permetèt de rompre l'embargo decidit per Danemarc, Russia, Suècia e Prussia còntra lo Reiaume Britanic.
- 20 de mai : començament de la guèrra entre Portugal e Espanha per obtenir la fin de l'aliança entre lo govèrn portugués e lo Reiaume Unit.
- 6 de junh : fin de la guèrra entre Portugal e Espanha per la signatura dau tractat de Badajoz.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Descubèrta dau premier asteroïde, Ceres, per l'astronòm italian Giuseppe Piazzi de l'Observatòri de Palèrme.
Fisica[modificar | modificar la font]
Començament d'una tièra d'estudis dau fisician britanic John Dalton (1766-1844) per assaiar de demòstrar la teoria de l'indivisibilitat de la matèria desvolopada per leis Ancians. Per aquò, estudièt la composicion de mèsclas de gas, especialament l'evolucion de sa pression en foncion de la temperatura. Publicats en 1802-1803, aquelei trabalhs anavan en realitat pervenir au contrari e permetre de desvolopar lei premierei teorias atomicas modèrnas.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 18 d'octobre - Justo José de Urquiza, president d'Argentina (m. 1870)
- 3 de novembre - Vicenzo Bellini, compositor italian (m. 1835)


text:
1592
Aquesta pagina concernís l'an 1592 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
1592 - Miquèl Eiquèm de Montanha, pensaire e òme politic de la Renaissença (n.1533)


text:
Annay (Pas de Calais)
Annay es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En Annay, lo primièr tèrme An indica la quantitat de tèrra #qu'un ase laboure en un an o #çò que se pòt ensemencer amb la carga d'aquel animal. Lo segond, Nay, significa un luòc plantat de aulnes. Annay S'es escrich o trucat Aldnais en 955, Altnai en 1037, Annez en 1070, Alnay en 1110, Allnay en 1167, Alnetum en 1204, Ausnay en 1214, Aunai en 1215, Aunay en 1218, e fin finala Annay.
Fins a la Revolucion, lo vilatge forma amb aqueles de Harnes e Loison, un comtat #que depen del abbaye Sant-Pierre de Gand. La siá istòria es íntimament ligada a aquela d'aquel comtat. Aquel, en fasent enclave en lo bailliage de Lens, depen pendent 826 ans del monastèri flamenc (abbaye de Gand) #que confia la guarda e la proteccion de los sieus bens de 864 a 1191 als comtes de Flandre. Lo primièr es Eustache II, paire de Godefroy de Bouillon.
L'origina del nom Annay s'explica pels nombroses marécages #que compausavan antany la region. N'efièch, Aunai o Aulnaie significa un luòc plantat de aulnes o aunes. Aquel son d'arbres de la familha de las cupulfères #que creisson en luòcs humides. Annay I aguèt visitat e sens dobte viscut en principi pels Cèltas de contunh los Romains. A comprés dins l'ancian país de Scribiu o país del Escrebieux. A #èsser estrossejat aital coma la siá region per las barbaras Vandales cap a l'an 409.
En 407, Annay a estrossejat per una banda de barbaras #que séjourne a Pont-a-Vendin. Per la siá situacion géographique Annay a sofèrt totas las guèrras #que #desolar la contrée. Los rixes entre los abitants èran frequents. Lo vilatge èra fòrça sovent incommodé e harcelé per las tropas en campanha #que lududes #parlar de grand damatge. En 1303, Annay a incendiat doas fes pels Flamencs #que venián de batre los Franceses a Courtrai.
Après que Turenne i faga acampar las siás tropas l'an 1656, lo pòble jouit fins a la guèrra de succession d'Espanha, d'un repaus necessari. A la fin de 1706, una fòrça a bastit en los marais de Annay pels abitants, d'après las prescripcions del sieur Mortagne. En 1709, lo maréchal de Villars met lo sieu quartièr general dins aquel pòble, ont acampa la siá armada. En s'essent de contunh portat cap al Scarpe, i daissa una part de las siás tropas jols òrdres del comte de Artagnan. Urosament la patz d'Utrecht met finala a la guèrra. En aquel meteis an los darrièrs Huguenot de Annay abandonan la França per se refugiar en lo Sud-Es de l'Olanda, sustot en Groede, en lo "West-Zeeuws-Vlaanderen" #que fa part de la província de Zélande. Aquela familha de paysans, las Cysoing (vengut Suwijn), procedentes del pòble de Cysoing, consistissiá de 11 personas. (Anals génealogiques De Middelburg en Zélande).
Pendent la terror, dos cultivateurs de Annay, lo Cònsol e lo sieu fraire, acusats d'i aver avili la societat populara de la municipalitat e dilapidé los mòbles de la glèisa, an arturat, mas tròban gràcia davant lo tribunal revolucionari. N'es pas de meteis de la darrièra abbesse del monastèri de Annay. Declarada colpabla d'i aver sostret los mòbles del abbaye e de s'èsser apitoyée sus l'astre de las prestas déportés, a condemnat a mòrt e guillotinée.
En l'istòria de Annay se lèva l'existéncia sus lo sieu territòri d'un asile, de doas fabricas de sucre, d'una fabrica de chicorée, de tres cerveseries e de doas briqueteries.
Dans Annay, le premier terme An indique la quantité de terre qu'un âne laboure en un an ou celle que l'on peut ensemencer avec la charge de cet animal. Le deuxième, Nay, signifie un lieu planté d'aulnes. Annay s'est écrit ou appelé Aldnais en 955, Altnai en 1037, Annez en 1070, Alnay en 1110, Allnay en 1167, Alnetum en 1204, Ausnay en 1214, Aunai en 1215, Aunay en 1218, et enfin Annay.
Jusqu'à la Révolution, le village forme avec ceux de Harnes et Loison, un comté qui dépend de l'abbaye Saint-Pierre de Gand. Son histoire est intimement liée à celle de ce comté. Celui-ci, faisant enclave dans le bailliage de Lens, dépend pendant 826 ans du monastère flamand (abbaye de Gand) qui confie la garde et la protection de ses biens de 864 à 1191 aux comtes de Flandre. Le premier est Eustache II, père de Godefroy de Bouillon.
L'origine du nom Annay s'explique par les nombreux marécages qui composaient jadis la région. En effet, Aunai ou Aulnaie signifie un lieu planté d'aulnes ou aunes. Ce sont des arbres de la famille des cupulfères qui croissent dans des lieux humides. Annay fut visité et sans doute habité d'abord par les Celtes puis les Romains. Il est compris dans l'ancien pays de Scribiu ou pays de l'Escrebieux. Il a été ravagé ainsi que sa région par les barbares Vandales vers l'an 409.
En 407, Annay est ravagé par une bande de barbares qui séjourne à Pont-à-Vendin. Par sa situation géographique Annay a souffert des toutes les guerres qui désolèrent la contrée. Les rixes entre les habitants étaient fréquentes. Le village était très souvent incommodé et harcelé par les troupes en campagne qui lui causèrent de grands dommage. En 1303, Annay est incendié deux fois par les Flamands qui venaient de battre les Français à Courtrai.
Après que Turenne y fasse camper ses troupes en 1656, le village jouit jusqu'à la guerre de succession d'Espagne, d'un repos nécessaire. À la fin de 1706, un fort est construit dans les marais d'Annay par les habitants, d'après les prescriptions du sieur Mortagne. En 1709, le maréchal de Villars place son quartier général en ce village, où campe son armée. S'étant ensuite porté vers le Scarpe, il y laisse une partie de ses troupes sous les ordres du comte d'Artagnan. Heureusement la paix d'Utrecht met fin à la guerre. En cette même année les derniers Huguenot de Annay quittent la France pour se réfugier dans le Sud-Est de la Hollande, notamment en Groede, dans le "West-Zeeuws-Vlaanderen" qui fait part de la province de Zélande. Cette famille de paysans, les Cysoing (devenu Suwijn), originaires du village de Cysoing, consistait de 11 personnes. (Annales génealogiques de Middelburg en Zélande).
Pendant la terreur, deux cultivateurs d'Annay, le Maire et son frère, accusés d'avoir avili la société populaire de la commune et dilapidé les meubles de l'église, sont arrêtés, mais ils trouvent grâce devant le tribunal révolutionnaire. Il n'en est pas de même de la dernière abbesse du monastère d'Annay. Déclarée coupable d'avoir soustrait les meubles de l'abbaye et de s'être apitoyée sur le sort des prêtes déportés, elle est condamnée à mort et guillotinée.
Dans l'histoire d'Annay on relève l'existence sur son territoire d'un asile, de deux fabriques de sucre, d'une fabrique de chicorée, de trois brasseries et de deux briqueteries.