text:
Aurélie Filippetti
Aurélie Filippetti, nascuda lo 17 de junh de 1973 a Villerupt[1] (Meurthe e Mosèla), es una femna politica e romancièra francesa.
Membre del Partit Socialista, èra deputada de la 8a circonscripcion de Mosèla (junh de 2007), e pòrtaparaula del grop socialista à l'Assemblada Nacionala. Lo 16 de mai de 2012, foguèt nomenada Ministra de la Cultura e de la Comunicacion.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Originas e estudis[modificar | modificar la font]
Filha d'Angelo Filippetti (1938-1992), ancian minaire de fons, cònsol màger del comunista d'Audun-le-Tiche de 1983 a 1992 e conselhièr general, e pichona filha d'immigrats italians[2], Aurélie Filippetti conta dins un primièr roman, en 2003, Los Darrièrs Jorns de la classa obrièra, cossi son grand paire, resistent, foguèt arrestat per la Gestapo al fons de la mina, puèi deportat en camp de concentracion amb sos dos fraires. Evòca tanben la memòria obrièra e le sentiment de desclassament del monde obrièr aprèp la tancadura de las minas e de las usinas siderurgicas en Lorena.
Anciana escolana de l'Escòla Normala Superiora de Fontenay-Saint-Cloud, es agregada de letras classicas[3] e, abans la politica, ensenhava coma professora de letras al licèu Pasteur de Neuilly-sur-Seine[4].
Parcors politic[modificar | modificar la font]
Aderiguèt als Verds, puèi venguèt membre del cabinet d'Yves Cochet, ministre de l'Environament. A las eleccions municipalas de 2001, foguèt elegida conselhièra del 5n arrondiment de París[5]. Cap de lista dels Verds al primièr torn, obtenguèt 13,75 % dels vòtes[6]. E obtenguèt 6,55 % dels vòtes dins la 2a circonscripcion de París a las legislativas de 2002[7]. Venguèt membre del secretariat executiu dels Verds-París en març de 2003 e pòrtaparaula[8].
Aprèp un refús d'investitura dins la circonscripcion de Longwy pel CNIR dels Verds[9], daissèt los Verds a la fin d'octobre de 2006.
En novembre de 2006, se liguèt al PS e l'equipa de campanha de Ségolène Royal[10], candidata a l'eleccion presidenciala de 2007, coma conselhièra especiala (environament, cultura, educacion, tèmas de societat).
En mai de 2007, foguèt investida pels militants socialistas de la 8a circonscripcion de Mosèla que lo deputat PS sortent Jean-Marie Aubron se presentava pas[11]. Foguèt elegida lo 17 de junh de 2007 amb 50,96 % dels vòtes.
Aurélie Filippetti foguèt pòrtaparaula puèi vicepresidenta de la Convencion per la Seisena Republica[12] puèi del corrent pro-Royal « L'Espèr a esquèrra »[13].
Foguèt presidenta del conselh d'administracion del Festenal internacional del documentari de Marselha[14].
Sostenguèt François Hollande per la primària presidenciala socialista de 2011 e aprèp la victòria d'aquel, integrèt l'equipa de campanha, encargada de la Cultura.
A la nominacion del govèrn de Jean-Marc Ayrault, lo 16 de mai de 2012, venguèt ministra de la Cultura e de la Comunicacion. Lo 2 d'abrial de 2014, dins lo govèrn de Manuel Valls es totjorn ministra de la Cultura.
Òbras[modificar | modificar la font]
- 2003 : Los Darrièrs Jorns de la classa obrièra
- 2006 : Un òme dins la pòcha
- 2008 : L'ecòla forma encora de ciutadans ?, amb Xavier Darcos
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Aurélie Filipetti sur assemblee-nationale.fr
- ↑ Biografia d'Angel e Tommaso Filippetti dins (fr) Dictionnaire biographique du mouvement ouvrier, mouvement social de mai 1940 à Mai 1968, tome 5, pp. 205 à 207, ed: Éditions de l'Atelier, 2009. En linha: Angel Filippetti e Tommaso Filippetti
- ↑ (fr)[url=http://www.politique.net/2007111903-portrait-aurelie-filippetti.htm Aurélie Filippetti, pus pròcha conselhièra de Ségolène Royal] sul site politique.net, 19 novembre 2007
- ↑ [1]
- ↑ 1èr de març de 2001- 1èr de mai de 2007.
- ↑ [pdf] (fr) [http://www.paris.fr/portail/viewmultimediadocument?multimediadocument-id=48489 Eleccions municipalas dels 11 e 18 de març de 2001 sus paris.fr.
- ↑ [pdf] (fr) Eleccions legislativas dels 9 e 16 de junh de 2007 sul site=paris.fr
- ↑ Blòg de Jean-Marc Pasquet.
- ↑ « Presentacion d'Aurélie Filippeti » dins Libération del 13 de decembre de 2006.
- ↑ Article de L'Humanité 30 de novembre de 2006.
- ↑ Sylvia Zappi, « Aurélie Filippetti, retorn a la mina », Le Monde, 2 de junh de 2007.
- ↑ Comunicat del Conselh Federal de la Convencion per la Seisena Republica.
- ↑ Als costats de Manuel Valls, Jean-Louis Bianco, Delphine Batho, Pascal Terrasse, Julien Dray, Jean-Jack Queyranne, Gaëtan Gorce, David Assouline, François Rebsamen, Louis Mermaz, Gérard Collomb, Jean-Noël Guerini, Gilles Savary, Jean-Pierre Mignard e Malek Boutih.
- ↑ Aurélie Filippetti, site de campanha de François Hollande, 2012.


c: text/html

text:
La Boissière (Calvados)
La Boissière es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat es en país de Auge. Lo sieu bourg es Modèl:A Unitat a l'èst de Cambremer e a Unitat|7.5|km {{}} a l'oèst de Lisieux[1].
La commune est en pays d'Auge. Son bourg est à 6,5 km à l'est de Cambremer et à 7,5 km à l'ouest de Lisieux[3].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Distàncias viàrias los mai cuertas segon Viamichelin.fr
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ Distances routières les plus courtes selon Viamichelin.fr
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Scandentia
Los scandentians son de pichons mamifèrs placentaris amb un mòde de vida arboricòla. Possedisson una longa coa en general espessa. Presentan de caractèrs qu'an desconcertat longtemps los zoològs que d'unes los rapròchan dels insectivòrs e d'autres dels primats. Es lo rapròchament amb aquestes darrièrs que fa actualament consensus.
Los scandentians partejan lor existéncia entre los arbres e lo sòl dins los bòsques pluvials e zònas de barta en Asia del Sud-Èst. Son d'animals diürnes e omnivòrs. An pas de poce opausable. Una de lors particularitats es lo desvolopament de las incisivas que son caninifòrmas alara que lors caninas son puslèu reduchas e revèrtan las premolaras.
Classificacion[modificar | modificar la font]
Aqueste òrdre compren pas qu'una familha, los Tupaiidae comprenent doas sosfamilhas:
-
- sosfamilha Ptilocercinae
- Ptilocercus
- Ptilocercus lowii — ptilocèrc de Low
- Ptilocercus
- sosfamilha Tupaiinae
- Anathana
- Dendrogale
- Dendrogale melanura — topaï del Sud
- Dendrogale murina
- Tupaia
- Tupaia belangeri — topaï de Belanger
- Tupaia chrysogaster
- Tupaia dorsalis
- Tupaia glis — topaï comun
- Tupaia gracilis
- Tupaia javanica
- Tupaia longipes
- Tupaia minor
- Tupaia montana
- Tupaia nicobarica
- Tupaia palawanensis
- Tupaia picta
- Tupaia splendidula
- Tupaia tana — tana
- Urogale
- Urogale everetti — topaï de las Filipinas
- sosfamilha Ptilocercinae
Proteccion[modificar | modificar la font]
Totas las espècias de scandentians son inscrichas a l'annèxe II de la Cites.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : TSN 552291 òrdre Scandentia Wagner, 1855 (en)
- Referéncia ITIS : TSN 573204 familha Tupaiidae Gray, 1825 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Scandentia (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Tupaiidae (en)


text:
France
França
Rèpublica francêsa
République française (fr)
La Rèpublica francêsa dedens lo mondo.
Partia eropèèna de la France, apelâye France mètropolitana, permié l’Union eropèèna (vèrd cllâr).
La France, des côps asse-ben la França et pués oficièlament la Rèpublica francêsa (France et République française en francês), est un Ètat transcontinentâl sôveren, que sè trôve surtot en Eropa cuchientenche[Nota 6],[4], mas que presente avouéc de tèrritouèros dedens los ocèans Endien[Nota 7], Atlantico[Nota 8] et Pacefico[Nota 9] et pués sur lo continent sud-amèriquen[Nota 10]. La France est na rèpublica constitucionâla unitèra qu’at un règ·imo mié-prèsidenciâl. La vela de Paris est sa capitâla, la lengoua oficièla lo francês, la monéya oficièla l’erô et lo franc Pacefico sur sos tèrritouèros de l’ocèan Pacefico. La devisa de la France est « Libèrtât, Ègalitât, Fratèrnitât », et pués son drapél est constituâ de três bendes drêtes règuliéres blua, blanche et roge. L’himno nacionâl est La Marselyêsa.
La France est un payis formâ u comencement de l’Hôt Moyen Âjo, que tire son nom des Francs. Dês lo comencement du XVIIo siècllo tant qu’a la premiére mêtiêt du XXo siècllo, el at un vâsto empiro coloniâl. Dês los ans 1950, el est yon des actors de la construccion de l’Union eropèèna. El est la trêsiéma pouessience nuclèâra mondiâla, yon des cinq membros pèrmanents du Consèly de sècuritât de les Nacions unies et yon des membros de l’OTAN. El est asse-ben membro du G7, du G20, de la zona erô, de l’Èspâço Schengen, de la Comission de l’ocèan Endien et pués abrite la sièta du Consèly de l’Eropa, du Parlement eropèen et de l’UNÈSCÔ. La France at un’enfluence cognua en matiére politica, èconomica, militèra et culturâla en Eropa et dedens la résta du mondo.
Solèt payis u mondo a ègzèrciér sa sôverenetât sur de tèrritouèros distribuâs dessus três ocèans et doux continents[5],[Nota 11],[Nota 12], sa presence g·eopolitica est importanta u nivél mondiâl, s’apoye sur na baragne d’ambassades et de consulats ètendua, la seconda u mondo dèrriér cela des Ètats-Unis, et pués at de bâses militères sur tôs los continents. La France at la seconda ples granta zona èconomica èxcllusiva (èspâço maritimo) u mondo, qu’y s’apond un’èxtension du platél continentâl de 579 000 km² en 2015[6], et sè renge premiére pouessience maritima mondiâla per sa divèrsitât et sa biodivèrsitât.
La France est, en 2014, la trêsiéma pouessience èconomica eropèèna dèrriér les Alemagnes et lo Reyômo-Uni, et pués est la siésiéma pouessience èconomica mondiâla per FDB nominâl (nôviéma a paritât de povêr d’emplèta), et afiche un nivél de via « rudo hôt » [[Lista des payis per EDH|(Modèlo:20o u cllassement EDH en 2014)]]. Figure permié los numerôs yon mondiâls dedens los sèctors de l’agroalimentèro, de l’aèronôtica, de l’ôtomobila, de les marchandies de luxo, du tourismo et du nuclèâr. U 1ér de janviér 2016, la populacion totâla de la France est de vers los 65,8 milyons d’habitents, d’aprés les èstimacions publeyêes per l’Insee, que 63 697 865 dedens les règ·ions mètropolitanes et 1 866 891 dedens les règ·ions ultramarenes en defôr de Mayota et pués 217 091 a Mayota (recensement 2012). Per alyor 604 400 vivont dedens les colèctivitâts d’outre-mar et en Novèla-Calèdonia.
La France est lo second payis lo ples poplâ de l’Union eropèèna dèrriér les Alemagnes. El est avouéc lo ples vâsto de l’Union eropèèna et lo trêsiémo payis lo ples vâsto d’Eropa[7]. Vielye pouessience coloniâla, sa cultura et sa civilisacion sont èpatâyes per los payis francèyants a travèrs lo mondo, unis dedens l’Organisacion entèrnacionâla de la francèyancie. Lo francês est la diéziéma lengoua matèrnâla la ples prègiêe u mondo et pués est yona de les lengoues avouéc la ples granta difusion, tradicionalament empleyê coment lengoua de la diplomacia. El est yona de les siéx lengoues oficièles et yona de les doves lengoues d’ôvra avouéc l’angllès de l’Organisacion de les Nacions unies, et pués lengoua oficièla ou ben d’ôvra d’un mouél d’organisacions entèrnacionâles ou ben règ·ionâles. Lo francês est asse-ben yona de les três lengoues d’ôvra de l’Union eropèèna — avouéc l’alemand et l’angllès.
Somèro
- 1 G·eografia
- 2 Toponimia
- 3 Histouère
- 4 Politica et administracion
- 5 Populacion et sociètât
- 6 Èconomia
- 7 Cultura et patrimouèno
- 8 Francês ben cognus
- 9 Codes payis
- 10 Galeria d’émâges
- 11 Vêre avouéc
- 12 Notes et rèferences
G·eografia[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Localisacion et frontiéres[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
La part eropèèna de la France est apelâye France mètropolitèna et est sitâye a l'una des èxtrèmitâts occidentâles de l'Eropa. Ele est bordâye per la mar du Nord u nord, la Manche u nord-ouèst, l'ocèan Atlantico a l'ouèst et la mar Mèditèrranê u sud-èst. Ele est frontalièra de la Bèlg·ique et du Luxembôrg u nord-èst, de l'Alemagne et de la Suisse a l'èst, de l'Étalie et de Monaco u sud-èst, de l'Èspagne et de l'Andora u sud-ouèst. Les frontières u sud et a l'èst du payis corèspondont a de massifs montagnôx, los Pirènês, les Arpes et lo Jura, la frontièra a l'èst corèspond u revâl du Rhen. La frontièra nord et nord-èst ne sè fonde sur gins d'èlèment naturél. La France mètropolitèna comprend plusiôrs îles, notament la Corse et les îles de la couta. Ele est comprêsa entre les latitudes 42°19'46" N et 51°5'47" N, ense que les longitudes 4°46' O et 8°14'42" E. Sa partia continentâla s'ètend sur u torn de 1 000 km du nord u sud. La France est ègâlament composâye de tèrritouèros nombrôx situâs en-defôrs du continent eropèen, curament apelâs France d'utre-mêr, que li pèrmètont d'étre prèsenta sur tuis los ocèans du mondo fôrs l'ocèan artico. Celos tèrritouèros ant de statuts variâs dens l'administracion tèrritoriâla de la France et sè situont :
- sur lo continent sud-amèriquen : la Guyana ;
- dens l'ocèan Atlantico : Sant-Pierro-et-Miquelon et, dens los Antilyes, la Goadeloupe, la Martinica, Sent-Martin et Sant-Bartelomél ;
- dens l'ocèan Pacifico : la Polinèsie francêsa, la Novèla-Calèdonie, Wallis-et-Futuna et Clipperton ;
- dens l'ocèan Endien : la Rèunion, Mayota, les Iles Èparses, l'Arch·ipél des Kerguelen, l'Arch·ipél des Crozet et les Iles Sent-Paul et Novèla-Amsterdam ;
- sur lo continent antartico : la Tèrra-Adèlie.
La France possède ègâlament de frontières tèrrèstres avouéc lo Brèsil et lo Suriname en Guyana, ense qu'avouéc los Payis-Bâs via la part francêsa de Sant-Martin. La supèrficie totâla de la France mètropolitèna ocupe 551 500 km2 et los ôtros tèrritouèros 30 904 km2. Cela supèrficie ne comprend pâs la Tèrra Adèlie sur laquinta la soverènetât francêsa est contèstâye. Cen est lo 42o ples grant payis du mondo per sa surface tèrrèstra. Est tôt pariér lo ples grant d'Eropa aprés la Russie et l'Ukrèna, ou lo dousièmo se encluont los dèpartements ultra-marens et lo ples grant de l'Union eropèèna. L'ètendua de son litoral, utre-mar enclus, est de 8 245 kilomètros.
G·eologia et relièf[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Cllimat[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Payisâjos et enveronance[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Toponimia[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Histouère[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
La France mètropolitèna actuèla ocupe la ples granta partie des anciènes Gôles cèltiques, conquêses par Jules Cèsar u 1ér sièclo dev. J.-C., mas ele trâye son niom de los Francs, un poplo gèrmanico que s'y enstalat a partir du Ve sièclo. La France est un Ètat a l'unificacion ancièna et fut l'yon de los premiérs payis de l'època modèrna que tentat un'èxpèrience dèmocratica.
Prèhistouère, protohistouère et Antiquitât[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
La prèsence humèna sur lo tèrritouèro de la France actuèla remonte u Palèolitico enfèrior ; les ples anciènes trâces de via humèna dâtont d'el y at u torn de 1 800 000 ans. L'homo est adonc confrontâ a un climat dificilo et variâblo, marcâ per plusiors ères gllacières que modifiont son câdro de via. La France compte un nombro importent de bârmes ornâyes du Palèolitico supèrior, avouéc l'una de les ples cèlèbres a Lascaux en Dordogne, (u torn de 18 000 ans dev. ora). Vèrs 10 000 ans, a la fin de la darrièra èra gllacièra, lo climat s'adocét. A partir de 7000, l'Eropa occidentâla entre dens lo Nèolitico et sos habitents sè sèdentarisont, ben que l'èvolucion sêye difèrenta a l'encan de les règ·ions. Aprés un fôrt dèvelopement dèmografico et agricolo ès IVe et IIIe milènèros, la mètalurgie fât son aparicion a la fin du IIIe milènèro, d'abôrd avouéc lo travaly du fér u VIIIe sièclo. En 600 dev. J.-C., de Grècos origènèros de la vela de Focêa fondont la vela de Massalia, la futura Marsèlye, u bôrd de la Mèditèrranê ; a la mèma època, quârques poplos cèltos pènètront dens lo tèrritouèro de la France actuèla, mas ceta ocupacion ne sè gènèralise a la totalitât du tèrritouèro qu'entre los Ve et IIIe sièclos dev. J.-C. La nocion de Gôla, « ΓaλaTίa » en grèco, aparèt alors ; ele corèspond ès tèrritouèros de poplament cèlto comprês entre lo Rhen, les Pirènês, l'Atlantico et la Mèditèrranê. Los Hèbrèos l'apèlont « Tzarphat ». La Gôla est alors un payis prospèro avouéc sa partia mèridionâla de ples en ples somêsa a les enfluences grèques et romènes.
A partir de 125 dev. J.-C., lo sud de la Gôla est pou a pou conquês per la Rèpublica romèna, que y fonde les veles d'Ax-en-Provence, Tolosa et Narbona. En 58 dev. JC, Julo Cèsâr sè rue a la conquèta de la rèsta de la Gôla, et venc en 52 dev. J.-C. una rèvolta menâye per lo chièf gôlês Vèrcing·ètorix a Alèsia (houé la vela d'Alise-Sainte-Reine en Borgogne). Los tèrritouèros novèlament conquês sont devesâs per Augusto en nôf provinces romènes, desquintes les principâles sont la Narbonêsa u sud, l'Aquitèna u sud-ouèst, la Liyonêsa u çantre et a l'èst, et la Bèlg·ique u nord. De nombrôses veles sont fondâyes durent la pèriôda galo-romèna, permi lesquintes Liyon en 43 dev. J.-C., que devindrat la capitâla de la Gôla romèna ; celes-lé sont conciues a l'émâge de les citâts romènes avouéc un forum, un tèâtro, un circo, un amfitèâtro et de tèrmos. La relig·ion romèna sè superpôse ès cultos gôlês sen los fâre disparètre, les divinitâts sè confondont pou a pou dens un mèmo sincrètismo. U IIIe sièclo, la Gôla romèna cognèt una crisa grâva, lo limes, frontièra fortifiâye que protèj·âve l'Empiro de les encursions barbares, est franchi a plusiôrs reprêses per los Barbaros. Lo povêr romen, pendent cetu temps, semble gangalar : un Empiro de les Gôles est proclamâ en 260 et èmâque a la tutèla romèna tant qu'en 274. Mas la situacion s'amèlyore dens la premièra mêtiât du IVe sièclo, qu'est una pèriôda de renovél et de prospèritât por la Gôla. En 312, l'emperor Constantin Iér sè convèrtét u cristianismo ; los crètiens, persècutâs tant qu'ique, sè multipliont. Mas les envasions barbares recomençont a partir de la segonda mêtiât du IVe sièclo ; lo 31 dècembro 406, los Vandalos, Suèvos et Alans franchéssont lo Ren et travèrsont la Gôla tant qu'en Èspagne. U mêten du Ve sièclo, los Alamans et los Francs, doux poplos payens, s'instâlont u nord-èst de la France d'ora et ègzèrçont una fôrta pression sur los gènèrôx romens que sont en pôsto dens lo nord-èst de la Gôla.
Politica et administracion[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Divisions administratives[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Règ·ions de la France mètropolitana :
- Alzace-Champagne-Ardèna-Lorrêna (sè devrêt apelar Grant-Levant a l’avegnir)
- Aquitania-Limosin-Pouètô-Charantes (sè devrêt apelar Novèl’Aquitania a l’avegnir)
- Bise-Pâs-de-Calês-Pecardie (sè devrêt apelar D’Amont-de-France a l’avegnir)
- Borgogne-Franche-Comtât
- Bretagne
- Centro-Vâl de Lêre
- Corsa
- Ila-de-France
- Lengouadoc-Rosselyon-Mié-jorn-Pirènês (sè devrêt apelar Occitania a l’avegnir)
- Normandie
- Ôvèrgne-Rôno-Ârpes
- Payis de Lêre
- Provence-Ârpes-Couta d’Azur
Règ·ions d’outre-mar :
Populacion et sociètât[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Dèmografia[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Lengoues[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Religions[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Èducacion[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Santât[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Mèdiâs[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Vôgues et jorns de féta[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Èconomia[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Cultura et patrimouèno[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Arch·itèctura[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Pintura[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Litèratura[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Musica[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Cinèmâ[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Sciences[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Bôna-chiéra[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Sports[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Francês ben cognus[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Codes payis[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Galeria d’émâges[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Vêre avouéc[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Bibliografia[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Lims de defôr[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Notes et rèferences[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Notes[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
- 551 806 km2 por la France mètropolitana, 89 491 km2 por los DOM-ROM et 31 072 km2 por los ôtros tèrritouèros d’outre-mar (COM, Novèla-Calèdonia, TOAF et Clipperton). La tèrra Adèlie (432 000 km2) est betâye defôr de cél dècomptio.
- U 1ér de jouen 2016, 64 590 000 gens vivont en mètropola et 2 120 000 dedens los dèpartaments d’outre-mar (Mayota avouéc), ou ben 66 710 000 habitents. Se rapondont dedens asse-ben los 604 364 habitents de les colèctivitâts d’outre-mar (Polinèsia francêsa, Sant-Pierro-et-Miquelon, Valis-et-Futunâ, Sant-Martin et Sant-Bartelomél) et de Novèla-Calèdonia, la populacion de l’ensemblo des tèrritouèros francês avenge enveron 67,3 milyons.
- Cela valor regârde tota la France : mètropolitana et dèpartaments d’outre-mar. La densitât de populacion en France mètropolitana est de 115,8 hab./km2.
- Franc Pacefico dedens les colèctivitâts du Pacefico :
1 000 XPF = 8,38 EUR tot justo, ou ben 1 EUR ≈ 119,3317 XPF enveron (sôrsa oficièla IEOM).
- .gp, .mq, .gf, .re, .pm, .yt, .tf, .wf, .pf et .nc por los dèpartaments, règ·ions et colèctivitâts d’outre-mar, et pués .eu (partagiê avouéc los ôtros payis de l’Union eropèèna).
- Règ·ions de France mètropolitana, apelâ d’aprés lo drêt entèrnacionâl Tèrritouèro eropèen de la France.
- La Rèunion, Mayota et les Tèrres ôstrâles et antartiques francêses.
- Sant-Pierro-et-Miquelon, Sant-Martin, Sant-Bartelomél, Goadeloupe et Martinica.
- Novèla-Calèdonia, Valis-et-Futunâ, Polinèsia francêsa et l’Ila de Clipperton.
- Guyana.
- France-sur-Mer, un empire oublié de Philippe Folliot et Xavier Louy.
- La France est presenta sur los continents eropèen et sud-amèriquen (Guyana) et pués dedens los ocèans Atlantico (Goadeloupe, Martinica, Sant-Martin, Sant-Bartelomél, Sant-Pierro-et-Miquelon), Endien (La Rèunion, Mayota, TOAF) et Pacefico (Novèla-Calèdonia, Polinèsia francêsa, Valis-et-Futunâ, Clipperton).
Rèferences[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
- Erreur Lua dans Module:Biblio/Comon à la ligne 270 : attempt to index global 'Commun' (a nil value)..
- (fr) Modèlo:Pdf "Classement à l’IDH", dês la pâge 157, sur lo seto undp.org.
- (fr) Seto de l’ONU.
- Erreur Lua dans package.lua à la ligne 80 : module 'Module:Biblio/Ôvra' not found..
- (fr) Erreur Lua dans Module:Biblio/Comon à la ligne 270 : attempt to index global 'Commun' (a nil value)..
- (fr) Erreur Lua dans Module:Biblio/Comon à la ligne 270 : attempt to index global 'Commun' (a nil value)..
- (fr) Modèlo:Pdf Rapôrt sur lo dèvelopament de l’homo 2010, sur lo seto de les Nacions unies.
- Erreur Lua dans Module:Biblio/Comon à la ligne 270 : attempt to index global 'Commun' (a nil value)., Erreur Lua dans Module:Biblio/Comon à la ligne 270 : attempt to index global 'Commun' (a nil value)., Erreur Lua dans Module:Biblio/Comon à la ligne 270 : attempt to index global 'Commun' (a nil value)..


text:
1300
Aquesta pagina concernís l'an 1300 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Principat de Moscòu[modificar | modificar la font]
Captura dau prince Constantin de Riazan qu'èra en guèrra còntra lo Principat de Moscòu dempuei 1296. Per obtenir sa liberacion, foguèt obligat de laissar au prince Danièl de Moscòu la fortalesa estrategica de Kolomna que permetiá de contraròtle Moskvà.


text:
Belleu
Belleu es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquela localité a situat près de Soissons.
Cette localité est située près de Soissons.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Testificat L'an 1143 jos la forma latinisée de bellus Locus « lo polit luòc »[1].
Attesté en 1143 sous la forme latinisée de bellus Locus « le beau lieu »[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ TGF, panatòri 2 (Ernest Negre)
- ↑ TGF, vol 2 (Ernest Nègre)


text:
Economia de Nigèria
Aprèp la descobèrta de petròli dins los ans 60, l'economia de Nigèria passèt d'èsser agricòla e de ramaderia, a industriala. Amb 15 600 milions de barrils en de resèrvas de crus e mai de 3 000 000 m³ de gas natural, es un dels païses africans que mai se desvolopèt. Malgrat aiçò, la fòrta dependéncia del petròli e qu'aqueste se tròbe en de mans d'entrepresas estrangièras, fa qu'existiscan de grèvas inegalitats socialas: mentre que la majoritat dels nigerians viu amb mens d'un dolar al jorn, existisson de grandas fortunas creadas amb los sòus del petròli. La balança dels pagaments es positiva mercé a l'exportacion de crus que se condusís a travèrs de gasoductes de l'interior fins als pòrts de l'Ocean Atlantic. Destaca tanben l'industria petroquimia, d'automobilas e las usinas de rafinatge de petròli. En lo que tanh a la rèsta de l'activitat productiva, a pas que cèrta importància lo cacau, al que se destina 50% del solèr cultivable e que va dirigit en la siá integritat a l'exportacion. L'agricultura e la ramaderia ocupan mai de 50% de la populacion mas a pena se pòt se pòt provesir la pròpria demanda intèrna.
Dempuèi lo 2008 lo govèrn dona mòstras de volontat politica d'implementar las reformas economicas suggeridas pel Fons Monetari Internacional, tales coma modernizar lo sistèma bancari, redusir l'inflacion en controtlant las demandas salarialas, e resòlvre las disputas regionalas per contraròtle dels ganhs de l'indústria del petròli[1].
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
1344
Aquesta pagina concernís l'an 1344 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra civila acomençada en 1341. Joan VI Cantacuzèn conoguèt de dificultats importantas en causa de la partença de seis aliats turcs, atacats en Anatolia per de Latins, e de divèrsei traiments dins son camp. Pasmens, capitèt de se mantenir dins lo centre e lo sud de Tràcia. De son caire, la regéncia negocièt l'aliança dei Bulgars que se limitèron a una pichona ataca dins lo nòrd de Tràcia. I conquistèron divèrsei vilas frontalieras mai demorèron luench dei tropas de Cantacuzèn. Dins lo nòrd-oèst de Grècia, lei Sèrbes, oficialament aliats a la regéncia, contunièron la conquista dau territòri imperiau per lo sieu interès.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Mòrt dau negus Amda Seyon Ièr (1314-1344) qu'aviá acomençat l'estructuracion de l'estat etiopian ambé la redaccion dau Kabra Nagast, epopèia literària depintant leis originas mitologicas de la dinastia salomoniana, e ambé l'adopcion d'una regla de succession clara (institucion de la Montanha dei Rèis) permetent de defugir una guèrra entre pretendents. Foguèt remplaçat per son fiu Newaya Krestos (1344-1372).


text:
1941
Aquesta pagina concernís l'an 1941 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 22 de junh - Començament de l'invasion de l'Union Sovietica per las tropas nazistas pendent la Segonda Guèrra Mondiala.
Alemanha[modificar | modificar la font]
Regardant la politica antisemita dau govèrn nazi, la segonda mitat de l'annada marquèt una evolucion importanta car lo regime decidèt de començar l'eliminacion fisica sistematica de la comunautat josieva. Ansin, l'emigracion dei Josieus vèrs lei país estrangiers, encoratjada per la violéncia dempuei 1937-1938, foguèt enebida lo 23 d'octòbre e lei premierei desportacions generalas acomencèron lo 28 de novembre. La conferéncia de Wannsee organizada au començament de l'annada seguenta confirmèt e organizèt lei premiereis execucions dins lei camps d'exterminacion coma Auschwitz II que foguèt dubert lo 8 d'octòbre.
Union Sovietica[modificar | modificar la font]
Invasion de l'URSS per l'armada alemanda lo 22 de junh. Mobilizant de fòrças fòrça importanta (3,8 milions de soudats, 4 300 carris e 4 400 avions), leis Alemands intrèron aisament sus lo territòri sovietic car l'Armada Roja mau capitèt d'organizar una repòsta ò una retirada organizada. En plaça, laissèt de milions d'òmes enceuclats dins lei regions de Bialystok-Minsk (22 de junh - 9 de julhet), Smolensk (8 de julhet - 5 d'aost) e de Kiev (7 d'aost - 26 de setembre). Per faciar aquela situacion grèva, lo govèrn ordonèt una tiera de mesuras d'urgéncia coma lo desplaçament deis usinas vèrs l'èst ò la destruccion deis infrastructuras e dei recòltas (tactica de la tèrra cremada).
Au començament d'octòbre, après aquelei desfachas e lei pèrdas suplementàrias de Viazma e d'Orel, lei Sovietics deguèron faciar una ataca en direccion de Moscòu. Lo 1èr de novembre, leis Alemands èran a 90 km de la capitala. Pasmens, l'Estat-Major sovietic capitèt de rassemblar de fòrças importantas e ben equipadas a l'entorn de la vila. Sota la direccion dei generaus Gueorgui Júkov e Aleksandr Vassilevski, una tiera de còntra-ofensivas permetèt de blocar l'avançada alemanda a 22 km de Moscòu lo 5 de decembre. Victimas dei condicions climaticas marridas e de la resisténcia acarnada dei Sovietics que perdiguèron entre 500 000 e 1 200 000 òmes dins lo corrent de la batalha, l'armada alemanda deguèt finalament se retirar dins de condicions malaisadas e perdiguèt a son torn de centenaus de milièrs d'òmes (entre 250 000 e 750 000 segon leis estimacions).
America[modificar | modificar la font]
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Lo 7 de decembre, bombardament per suspresa de la basa de Pearl Harbor per Japon. Lo bilanç foguèt de 2 403 soudats ò marins tuats, 2 cuirassats destruchs, 6 cuirassats endomatjats, 5 autrei naviris mens importants endomatjats, 188 avions destruchs e 155 endomatjats. Aquò marquèt l'intrada deis Estats Units dins la Segonda Guèrra Mondiala e la generalizacion dau conflicte a tota la planeta car lo 9, lei Britanics declarèron la guèrra ai Japonés e lo 11, Washington recebèt la declaracion de guèrra d'Alemanha e d'Itàlia.
Dins l'Ocean Pacific, tre lo 8 de decembre, divèrsei posicions estatsunidencas foguèron atacadas coma l'illa de Wake, que foguèt conquistada lo 23 de decembre après una resisténcia acarnada de sa garnison, e Filipinas.
Asia[modificar | modificar la font]
Iran[modificar | modificar la font]
Ocupacion dau país lo 25 d'aost per lei Britanics e lei Sovietics per melhorar lei comunicacions entre lei dos aliats e empachar leis Alemands d'estendre son influéncia dins aquela region.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 1 de genièr - Martin John Evans, scientific britanic, Prèmi Nobel
- 7 de genièr - John Ernest Walker, quimista anglés, Prèmi Nobel de Quimia
- 9 de genièr - Joan Baez, cantaira nòrd-americana
- 13 de genièr - Pasqual Maragall i Mira, president de la Generalitat de Catalonha
- 14 de genièr - Faye Dunaway, actritz nòrd-americana
- 14 de genièr - Milan Kučan, president d'Eslovènia
- 21 de genièr - Plácido Domingo, cantaire (tenor) espanhòl
- 23 de genièr - João Ubaldo Ribeiro, escrivan brasilièr (m. 2014)
- 24 de genièr - Neil Diamond, cantaire american
- 24 de genièr - Aaron Neville, cantaire american
- 24 de genièr - Daniel Shechtman, engenhaire e professor american, Prèmi Nobel de Quimia
- 8 de febrièr - Nick Nolte, actor american
- 12 de febrièr - Dominguinhos, musician, cantaire e compositor brasilièr (m. 2013)
- 19 de febrièr - David Gross, fisician american, Prèmi Nobel de Fisica
- 3 de març - Yaqub Mammadov, president d'Azerbaitjan
- 16 de març - Robert Guéï, dictator de la Còsta d'Evòri (m. 2002)
- 16 de març - Bernardo Bertolucci, realizator italian
- 29 de març - Joseph Hooton Taylor Jr., astrofisician american, Prèmi Nobel de Fisica
- 30 de març - Wasim Sajjad, president de Paquistan
- 13 d'abril - Michael Stuart Brown, genetician american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
- 19 d'abril - Roberto Carlos Braga, cantaire e compositor brasilièr
- 23 d'abril - Paavo Lipponen, primièr ministre de Finlàndia
- 28 d'abril - Karl Barry Sharpless, quimista american, Prèmi Nobel de Quimia
- 2 de mai - Jules Wijdenbosch, president de Surinam
- 13 de mai - Ritchie Valens, cantaire veneçolan (m. 1959)
- 20 de mai - Goh Chok Tong, primièr ministre de Singapor
- 21 de mai - Joan Ganhaire, escrivan lemosin
- 24 de mai - Bob Dylan, cantaire, musician e compositor nòrd-american
- 31 de mai - Louis J. Ignarro, farmacològ american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
- 2 de junh – Charlie Watts, musician del grop The Rolling Stones
- 12 de junh - Chick Corea, musician de jazz american.
- 19 de junh - Václav Klaus, president de la Republica Chèca
- 27 de junh - Krzysztof Kieślowski, cineasta polonés (m. 1996)
- 30 de junh - Otto Sander, actor alemand (m. 2013)
- 1 de julhet - Myron Scholes, economista american, Prèmi Nobel d'Economia
- 1 de julhet - Alfred G. Gilman, scientific american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
- 3 de julhet - Liamine Zéroual, president d'Argeria
- 4 de julhet - Tomaž Šalamun, poèta eslovèn (m. 2014)
- 5 de julhet - Epeli Nailatikau, president de Fiji
- 6 de julhet - Fuad Guliyev, primièr ministre d'Azerbaitjan
- 13 de julhet - Luis Alberto Lacalle, president d'Uruguai
- 16 de julhet - Desmond Dekker, cantaire jamaican (m.2006)
- 21 de julhet - Diogo Freitas do Amaral, primièr ministre de Portugal
- 22 de julhet - George Clinton, musician american
- 30 de julhet - Paul Anka, cantaire canadian
- 3 d'agost - Hage Geingob, primièr ministre de Namibia
- 18 d'agost - Mohamed Ghannouchi, politician tunisian
- 20 d'agost - Slobodan Milošević, president de Serbia (m. 2006)
- 27 d'agost - Cesária Évora, cantaira capverdiana (m. 2011)
- 9 de setembre - Otis Redding, musician american (n.1967)
- 10 de setembre - Stephen Jay Gould, biologista e paleontològ american (m. 2002)
- 13 de setembre - Ahmet Necdet Sezer, president de Turquia
- 15 de setembre - Viktor Zubkov, primièr ministre de Russia
- 19 de setembre - Mama Cass, cantaira americana (The Mamas & the Papas) (m. 1974)
- 5 d'octobre - Eduardo Duhalde, èx-president d'Argentina
- 13 d'octobre - Paul Simon, musician e compositor american
- 30 d'octobre - Theodor Wolfgang Hänsch, fisician alemand, Prèmi Nobel de Fisica
- 5 de novembre - Art Garfunkel, cantaire nòrd-american
- 19 de decembre - Maurice White, cantaire, compositor e musician american (Earth, Wind & Fire)
- 19 de decembre - Lee Myung Bak, president de la Corèa del Sud
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 4 de genièr - Henri Bergson, escrivan francés, prèmi Nobel de Literatura (n. 1859)
- 8 de genièr - Robert Baden-Powell, fondator dels Boy Scouts (n. 1847)
- 13 de genièr - James Joyce, escrivan irlandés (n. 1882)
- 29 de genièr - Ioannis Metaxas, dictator de Grècia (n. 1871)
- 21 de febrièr - Frederick Banting, mètge canadian, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1891)
- 28 de febrièr - Rei Anfós XIII d'Espanha (n. 1886)
- 4 de març - Ludwig Quidde, pacifista alemand, Prèmi Nobel (n. 1858)
- 28 de març - Virginia Woolf, escrivana britanica (n.1882)
- 3 d'abril - Pál Teleki, primièr ministre d'Ongria (n. 1879)
- 21 de mai - Alberto Guerrero Martínez, president d'Eqüator (n. 1884)
- 4 de junh - Emperaire Guilhèm II d'Alemanha (n. 1859)
- 18 de junh - Cecilio Báez, president de Paraguai (n. 1862)
- junh (possiblement) - Aleksander Prystor, primièr ministre de Polonha (n. 1874)
- 29 de junh - Ignacy Jan Paderewski, pianista, compositor e tresen primièr ministre de Polonha (n. 1860)
- 26 de julhet - Benjamin Lee Whorf, lingüista american (n. 1897)
- 26 de julhet - Kazimierz Bartel, primièr ministre de Polonha (n. 1882)
- 4 d'agost - Mihály Babits, poèta, escrivan e tradutor ongrés (n. 1881)
- 7 d'agost - Rabindranath Tagore, escrivan indian, Prèmi Nobel de Literatura (n. 1861)
- 14 d'agost - Pau Sabatièr, quimista occitan, Prèmi Nobel de Quimia (n. 1854)
- 12 de setembre - Hans Spemann, embriologista alemand, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1869)
- 24 d'octobre - Louis Renault, fondator de Renault (n. 1877)
- 29 d'octobre - Károly Huszár, primièr ministre d'Ongria (n. 1882)
- 18 de novembre - Walther Hermann Nernst, quimista alemand, Prèmi Nobel de Quimia (n. 1864)
- 18 de novembre - Chris Watson, primièr ministre d'Austràlia (n. 1867)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : non atribuit
- Prèmi Nobel de Quimia : non atribuit
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : non atribuit
- Prèmi Nobel de Literatura : non atribuit
- Prèmi Nobel de la Patz : non atribuit


text:
Moyaux
Moyaux es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquel pichon bourg n'a situat en País de Auge, país dels pomers, dels ostals a colombages e dels cavals, a una dotzena de quilomètres de Lisieux e a una vintena de quilomètres de las plajas de la Còsta Fleurie (Honfleur, Trouville, Deauville). Dels haras se tròban a proximitat (veire lo circuit dels haras) e totes los comèrcis an representat. Moyaux Dispausa d'una infrastructura #que permet de passar un moment de diversió e de dépaysement a la campanha, mas a la pòrta d'una vila de 25 000 abitants (Lisieux), la mar es a 20 minutas, lo pont de Normandie a aperaquí 30 minutas.
En cobrint 1 623 ectaras, lo sieu territòri es çò de mès d'estendut del costat de Lisieux-1.
Ce petit bourg est situé en Pays d'Auge, pays des pommiers, des maisons à colombages et des chevaux, à une douzaine de kilomètres de Lisieux et à une vingtaine de kilomètres des plages de la Côte Fleurie (Honfleur, Trouville, Deauville). Des haras se trouvent à proximité (voir le circuit des haras) et tous les commerces sont représentés. Moyaux dispose d'une infrastructure qui permet de passer un moment de détente et de dépaysement à la campagne, mais à la porte d'une ville de 25 000 habitants (Lisieux), la mer est à 20 minutes, le pont de Normandie à environ 30 minutes.
Couvrant 1 623 hectares, son territoire est le plus étendu du canton de Lisieux-1.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A la creacion de las costats, Moyaux siás cap de-luòc de costat. Aquel costat a suprimit en lo moment del redécoupage cantonal del an IX (1801)[3].
À la création des cantons, Moyaux est capluòc de canton. Ce canton est supprimé lors du redécoupage cantonal de l'an IX (1801)[4].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 30 de setembre 2009
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « Notice communale - Moyaux », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 30 septembre 2009


text:
Belgrano (Buenos Aires)
Belgrano qu’ei un quartièr de Buenos Aires batejat en aunor de Manuel Belgrano, eròi de la Guèrra d’Independéncia e creator deu drapèu argentin.
Que vadó com ua vila desseparada de Buenos Aires qui ho, per ua estona en 1880, Capitau Federau deu país durant lo conflicte enter Buenos Aires e la Província de Buenos Aires qui desseparè definitivament ambs, la província vadent atau ua província desseparada dab la ciutat de La Plata per capitala.
En 1887, Belgrano que ho integrat a Buenos Aires (alavetz Capitau Federau de la Republica Argentina) çò qui’n hè, uei lo dia, un quartièr de la Ciutat Autonòma de Buenos Aires.
Enter la fin deu sègle XIX e la debuta deu sègle XX lo quartièr que ho pleat de grans ostaus de luxe e de diferents estils d’inspiracion europèa (normand, Tudor, Art Nouveau). A partir de las annadas 60, mantuns que hon destrusits per deishar bastir bastiments de beton e d’arquitètura modèrna. Belgrano que’s caractiza donc per aquesta mescladissa d’estils e d’epòcas.
En 1938, l’Estadi Monumentau deu Club Atlético River Plate que ho inaugurat dehens Belgrano a maugrat qui sia mei que mei, identificat dab lo quartier de Núñez per’mor d’estar bastit a la termièra enter ambs.
A la fin deu sègle XX, ua importanta comunautat chinesa que s’intallè dens Belgrano.


text:
National Music Museum
Lo National Music Museum: America's Shrine to Music & Center for Study of the History of Musical Instruments (abreujat NMM) qu'ei un musèu vodat a la presentacion e a la conservacion d'instruments de musica. Que ho fondat a Vermillon (Dakota deu Sud) dens lo campus de la University of South Dakota en 1973 e qu'ei un important musèu deus Estats Units d'America e ua de las colleccions màgers d'instruments de musica de tots los continents e de totas las tempsadas.
Lo NMM qu'ei administrat au còp per la University of South Dakota (qui proveseish lo musèu en personau de conservacion, d'entertien, d'expausicion e d'estudi) e per un burèu de direccion. Lo musèu que possedeish ua sala de concèrt e que da lo parat d'organizar concèrts suber instruments d'epòca.
La colleccion de vriulons qu'amassa caps d'òbra de 650 laütièrs diferents e notament deus Amati suber tres generacions, d'Antonio Stradivari (dab tanben ua de las duas Mandolinas stradivarius conservada uei lo dia), de Giovanni Paolo Maggini e d'Andrea Amati.
Lo NMM que possedeish tanben exemplars unics de pianos deu sègle XVIII òbras de Bartolomeo Cristofori (l'inventor deu piano) e tanben un piano deu provençau Loís Bas de 1781.
En 2007 lo NMM que vençó lo Metropolitan Museum of Art de Nava York a l'escadença d'ua venta a màger dita per aquesir un cistre anglés deu sègle XVII.


text:
Arawak
Es arawak son uns indians americans pròches dera cultura saladera (eth sòn nom proven d'un lòc dera còsta veneçolana aperat Saladero ). Aguest nom apera pas un pòble particular mès ua familha linguistica a la quau aperténhen plan de tribús dera Amazonas e enter es quaus es Kali'na o es caribs.
Somari
Cultura[modificar | modificar la font]
En 1500 es arawak eren dispersats per tota era Amazonia, es Antilhas Granes, es Bahamas, era Florida a es pareds des Andes. Es més coneguts des pòbles arawak son es Tainos que demoren principauments ena Ilha dera Hispaniola, en Puerto Rico e ena part oriental de Cuba. Es que viuiuen enes Bahames s'aperauen lucaians.
Se trata de pòbles neolitics que practicauen era agricultura , pesca e recolhiment més produsisen ua ceramica tipica plan decorada pera tecnica deth "adorno" e es peintures blanques, neres e aurios. Es pobles indians americans des Antilhas coneissien pas era escrivalha.
En eth periode més proche (800-900 aJC) enes Petites Antilhes, es arawak viuien ena cultura suazoïde, eth nom dera quau proven de Savana Suazey, ena Ilha de Granada. Aguests an estat aperats pendent plan de temps coma pòbles caribs. E son pas plan diuersi des saladeros. Se ditz qu'es Arawak tuauen es bèsties tà dempús desencunhar-se e mercejar pera carn obtinguda.
Genocidi europeu[modificar | modificar la font]
Es arawaks sigueren es prumèrs indians americans qu'agueren contacte damb Colomb e es sòns òmes. Quand Colomb e es sòns mariners arribaren ara plaja, armadi d'espases , es arawak portaren viste minjar, aiga e presents.
Colomb madeish auia escrit "mos portaren papagais, coton, lances e d'autes causes que voliuen escambiar contra pèrles de veire e cimbols. Tot eth qu'auien ac donauen. Eren ben vestits, damb cossi armoniosi e caratges gaubiosi".
"Porten pas armes -contunha Colomb -, non les coneishen pas pr'amor qu'ai mostrat ua espasa e eri se talharen; sabien pas quina causa era. coneishen pas eth fèrre, es sòns lances son hetes de branques de husta. Serien bons servents. Damb cinquanta òmes podriai her tot cò que volguesse".
Atau, e miravilhat pes arawak, Colomb capcionéc quauques uns per força. Plan d'eri sigueren esclavats en Haiti (1). ES arawak d'aguesta ilha sigueren redusits ara mitat en sonque dus annades (250.000). en 1515 sonque demorauen 15.000. En 1650 eren toti morti e sòns descendents s'auien escandit (2).
Mites e legendes[modificar | modificar la font]
Eth pirata normand Urbain de Roissey raportèc plan de mites e legendes des arawak. Didia qu'eren plan braves, aimauen plan era beresa e l'art. Demorauen en perfecta armonia damb era natura més tanben eren negociants. Es arawak auien ua autoritat matriarcala.
Era plan conegut un mite arawak que didia açò: ua princessa arawak, Momand'lop, era adara era arreina sus eth continent des "conquistadors". Un cop cada 48 lunes es arawak escolhien, d'enter es diuersi clans, ua espròva tà poder escolhir era melhor arawak d'enter es hemnes. Aguesta auia d'anar a terra estrangera e crear ligams de comèrci damb es autes e es arawak. Urbain de Roissey ditz qu'era escolhida era ua gojata plan beroia, petita més plan ben proporcionada de cames e de malucs. "Era avançaua pera selva tà jo - diguèc eth pirata - damb un present. Jo demorei paralisat e miravilhat. Eth mòn cor que s'arturaua... sabia qu'auia deuant jo un personatge bric comun. Eth futur que m'ac confirmec açò.
Referències[modificar | modificar la font]
1.- Extrait du journal de bord de Christophe Colomb, cité dans le livre d'Howard Zinn (voir bibliographie)
2.- ↑ Howard Zinn, Une histoire populaire des États-Unis, Agone 2002, p.9
Bibliografia[modificar | modificar la font]
1.- (en) Jan Rogoziński, A brief history of the Caribbean : from the Arawak and the Carib to the present, New York, Facts on File, 1999, (ISBN 0816038112)
2.- (fr) Howard Zinn, Une histoire populaire des États-Unis : de 1492 à nos jours, Editions Agone, 2002.
3.- (fr) Lorenzo C., Extrait des légendes Arawak, Editions Central Park, 2010.[réf. insuffisante]
Articles connexes[modificar | modificar la font]
Ligams externes[modificar | modificar la font]
º Les pétroglyphes des Petites Antilles
º Site du Musée de Fort de France
º Photo d'un tambour tubulaire arawak


text:
Lengas oceanianas
Las lengas oceanianas son, segon la definicion donada pels comparatistas a aquesta expression, siá una familha de lengas a pròpriament parlar (cf. oceanian infra), mas tanben lo recampament de las lengas autoctònas d'Oceania. Los comparatistas apassionats de classament en tot genre ne distinguisson segon los cases dos o tres gropes.
- Las lengas papó parladas entre autras sus las nautas tèrras de Nòva Guinèa e qualques illas de l'actuala Indonesia. La màger part dels lingüistas classan las lengas aborigènas d'Austràlia dins un grop a despart. Lo nombre important d'aquestas lengas (environ 900 amb las variantas dialectalas) dont fòrça son mòrtas e lo pauc de coneissenças que se ne pòt aver rendon çaquelà azardosa tota conclusion definitiva.
- las lengas austronesianas dont l'extension cobrís una partida de l'Asia del Sud-Èst, Madagascar e tot lo Pacific insular de las còstas orientalas de Nòva Guinèa fins a l'illa de Pascas.
Aquestas lengas austronesianas se devesirián apuèi en quatre mentre que de divergéncias existisson encara entre los especialistas d'aquestas questions, tant plan sul classament coma sul nom de balhar a aquestes sosgropes. Per simplificar, i auriá (e lo condicional s'impausa):
- las lengas formosanas (devesidas en Atayalic, Tsouic e Paiwanic)
- lo malaiopolinesian occidental (lengas de las Filipinas, indonesian, malgash...)
- lo malaiopolinesian central (Timòr Èst, Molucas)
- lo malaoopolinesian oriental tanben designat sosgrop oceanian o oceanic. Cèrts lingüistas van classar a part las lengas parladas sus las còstas orientalas de Nòva Guinèa, de las autras lengas del Pacific insular.


text:
Colongas
Colongas[1] (oficialament en francés Collongues) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Jol Ancian Regim, la comunitat de Colongas dépendait de la sénéchaussée de Castellane (actualas Alpes-de-Anautita-Provence)[2].
Sous l’Ancien Régime, la communauté de Colongas dépendait de la sénéchaussée de Castellane (actuelles Alpes-de-Haute-Provence)[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Comunas dei Aups Maritims - Sit de Laurenç Revest
- ↑ 2,0 2,1 Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
histo_sous-pref.


text:
Guèrra Civila Grèga
La Guèrra Civila Grèga se debanèt dau 30 de març de 1946 au 16 d'octòbre de 1949 entre comunistas e anticomunistas grècs. S'acabèt per la victòria dau camp anticomunista sostengut per lo Reiaume Unit e leis Estats Units. Foguèt entraïnada per la rompedura entre lei movements de la resisténcia grèga au nazisme a prepaus de l'avenidor dau país. Maugrat seis efectius limitats, lo govèrn comunista capitèt de se replegar dins de regions montanhosas onte poguèt resistir fins a 1949 avans de capitular.


text:
Serpentes
Las sèrps (o pus rarament serpents) son de reptils de sang freja que forman l'òrdre Squamata.
Lo sens de l'ausida de las sèrps[modificar | modificar la font]
De per sas caracteristicas anatomicas, s'es considerat sovent que las serps son sordas. Las darrièras recèrcas dels erpetològs, an revelat que las sèrps an una capacitat auditiva comparabla a la dels lusèrts.
Ten la sèrp d'estructuras situadas de cada costat del cap que li permeton d'ausir. La pèl e un teissut muscular de cada part del cap, protegisson un osset mobil, sonat columèla, que fa de pichòts desplaçaments en responsa a las ondas sonoras. Lo movement de la columèla es transferit a travèrs d'estructuras intermediàrias a la coclèa, ont se produsisson de senhals electrics dins sas cellulas pilosas que correspondon a las ondas de son, relativas al reng de frequéncia determinada, que permet a son sistèma auditiu de percebre, e transferidas al cervèl.
Fin finala, contràriament a çò que se pensa abitualament, las sèrps an una ausida per percebre los sons transmeses a travèrs de l'aire. D'un autre caire, i veson pas e son ausida es preparada per percebre de sons de bassa frequéncia. Aqueles sons, segon d'estudis recents, se situan dins una frequéncia entre 200-300 Hz, mentre que per l'òme lo reng maximal d'audicion se situa entre 15 000-20 000 Hz.
Son, doncas, pas sordas mas ausisson sonque los sons grèus e dins una gamma plan limitada dins las bassas frequéncias; entre 200-300 Hz e totes los sons que son ensús o enjós d'aquesta frequéncia los pòdon pas ausir. Segon d'estudis de l'Universitat de Las Palmas de Granda Canària, l'ausida de las sèrps manca de partida (o ausida) extèrna. Presentan un ausidor intèrne e un mejan sens cap de timpan.
Es, probable, per encausa d'aquesta limitacion auditiva, qu'an desvolopat un autre sistèma per poder percebre las vibracions del sòl o de tota mena d'objècte que i pòdon èsser en contacte. Las vibracions del sòl passan a travèrs dels muscles del ventre a de receptors especials situats dins tota l'esquina e son transmesas al cervèl.


text:
Actor italian per excelléncia, segurament lo pus celèbre del mond del cinèma internacional de las tres decennias que seguisson la Segonda Guèrra Mondiala, conquista la siá notorietat sens objectius clares, al contrari d'autres actors de la siá generacion. De 1938 a 1943, obten de papièrs d'en figurant o «d'utilitat» en qualques pelliculas, après, en basa a l'oposicion familiala al fascisme, se vei obligat a s'amagar fins a la fin de las ostilitats de la Segonda Guèrra Mondiala. Dempuèi 1945, s'inscriu al Centre universitari de teatre (Centro Universitario Teatrale ) ont coneis Luchino Visconti que li procura un ròtle en una òbra teatrala que dirigís, Un tramvia nomenat desir. En las siás interpretacions al teatre, aurà escasença de trabalhar amb Giulietta Masina e aital conéisser lo sieu marit, Federico Fellini; aquela amassada a una influéncia considerabla a la siá carrièra.
Dins lo cinèma, va de ròtles mendres e fòrça segondaris fins lo 1955 ont obten lo sieu primièr prèmi, un Nastro d'Argento per lo sieu ròtle de Pasquale a *Giorni de amore dirigida lo 1954 per Giuseppe De Santis e Leopoldo Savona.


text:
aimariái saber lo nombre d´escolans que seguisson de corses d´Occitan. Sabètz ont pòdi agachar aquestei nombres?
Sabètz se i a d´escolans e de parents que causisson una escòla segondària situada mai luènh a causa de corses d´Occitan?
A Cornwall, i a d´escòlas amb d´activitats volontàrias en lenga cornica defòra de l´ensenhament a causa de la manca de profesors amb l´espròva per l´ensenhament dau cornic. Pèr leis activitats volontàrias, cau pas qu´una persòna ambé de bònas coneissencas de la lenga. N´i a en Occitània tambèn? Es una possibilitat pèr leis escolans a d´escòlas sensa de corses d´Occitan, pèr exèmple un club.
Alex


text:
Borsonada
La borsonada es un sac de pel que, per gaireben totes lo mammifèrs terrèstres mascles, es situat entre lo penis e l’anús. Apara los testiculs e los manten a una temperatura establa.
Somari
Explicacions[modificar | modificar la font]
Per l’èsser uman, fins a la novena setmana de prenhesa, lo fètus mascle o femne presenta encara pas dos tuberculs generics que donaran per la filha las grandas labras de la vulva e la borsonada pel garçon. La fusion dels dos tuberculs es ja acabada vèrs la onzena setmana ne resulta una sutura. Vèrs lo seten o ueiten mes los testiculs descendan dins la borsonada.
La foncion principala de la borsonada es reputada d'èsser de mantenir los testiculs a una temperatura leugièrament inferieura a aquela del còs (34,4 °C per l’Òme) per favorizar la produccion dels espermatozoïdes (espermatogenesi).
La regulacion termica se fa mecé al movement reflèxe du muscle cremastèr que, en contractant la borsonada, apròcha los testiculs del còs, retracta lo penis, e espessís la pel de la boesonada quand fa freg e lo contrari quand fa caud, favorizant la susada dona una temperatura intèrna mai bassa.
La pel de la borsonada es de natura particulara, presentant de caracteristicas d’una mucosa transformada pendent l’embriyogenèsi; es pron permeabla a fòrça moleculas (aquò explica per exemple que la borsonada siá sovent plan afectada pendent una exposicion al gas de combat).
La pel de la bosonada poiriá aver un ròtle dins lo sistèma ormonal.
Lo cirurgian anglés Percivall Pott (1714-1788) aviá ja remarcat que los mainats qu'èra afectat (peque pichons) emplegats a ramonar las chiminèia èra fòrça mai a desvolopar un càncer de la bosonada a l’adat adulta, vèrs 20 ans), çò que foguèt un dels primièrs indicis de las causas environamentalas dels càncers[1].
Envelopas[modificar | modificar la font]
La borsonada es la premièra envelopa d’un organ multisisa aparant lo testicul. Las autras son:
- lo muscle dartós ;
- la fasciada espermatica extèrna ;
- lo muscle cremastèr ;
- la fasciada espermatica intèrne ;
- la vaginala.
Aquelas envelopas correspondon a las diferentas sisas successivas de l’abdomèn perque pendent lo desvelopament, observam una migracion dels testiculs de l’enfant dempuèi la région lombara fins a la borsonada. La borsonada se fondent dins la pel de l’abdomèn, que se diferencia pasmens per una textura, una color e de proprietatss diferentas.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Laurent Berthelot, Deux, c’est mieux qu’une, éd. Odile Jacob, 2007.
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) Article sus las malautiás non infecciosas, evocant una causa environamentala del càncer de la bosonada.


text:
Belleuse
Béleu en picard ( Belleuse en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge rural situat sus un ponch elevat del Scenari picard, en limit dels vallées creusées pel ruisseau dels Évoissons e la Selle. D'aquel fach, dos relèu hertziens an #èsser bastits sus la municipalitat, lo un, civil, désaffecté, e l'autre, a usatge militar. Se veson de fòrça luènh.
Village rural située sur un point haut du Plateau picard, en limite des vallées creusées par le ruisseau des Évoissons et la Selle. De ce fait, deux relais hertziens ont été construits sur la commune, l'un, civil, désaffecté, et l'autre, à usage militaire. Ils se voient de très loin.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Étymologie
Belleuse Significa polida vista
La distincion dépendait de la châtellenie de Conty.
- Étymologie
Belleuse signifie belle vue
La seigneurie dépendait de la châtellenie de Conty.


text:
Giovanni Boccaccio
Giovanni Boccaccio (Florença 1313 - Certaldo o Florença, 21 de decembre de 1375), foguèt un escrivan e umanista italian. Escriviá en latin e en italian. Es considerat, amb Dante e Petrarca, un dels paires de la literatura en italian. Son òbra mai coneguda es lo Decameron.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Filh illegitim d'un comerçant de Florença, Boccaccino da Chellino, e d'una femna umbla, Giovanna. Boccaccio, al luòc de seguir la carrièra comerciala de son paire, estudièt la literatura classica e la poesia a l'Universitat de Nàpols e frequentèt la cort cultivada e rafinada de Roberto d'Angion qu'èra amic personal de son paire. En 1340 deguèt tornar a Florença a causa de la quincanèla dels afars pairals. Entre 1346 e 1348 visquèt a Ravenna e a Forlin, onte foguèt l'òste de Francés II Ordelaffi e dintrèt en relacion amb los poètas Nereo Morandi e Checco Miletto de Rossi.
En 1348 la pèsta negra toquèt Florença (episòdi istoric que se desvolopa lo “Decameron”) e l'an seguent la mòrt del paire s'ocupèt de çò que demorava del negòci familhar. En 1350 faguèt la coneissença de Petrarca que venguèt un grand amic.
Los darrièrs ans de sa vida estudièt a fons las òbras de Dante e comencèt a vida esperituala e religiosa.
Òbras[modificar | modificar la font]
Òbras de jovença[modificar | modificar la font]
- La caccia di Diana (1334-1335)
- Il Filostrato (1335)
- Teseida delle nozze d'Emilia (1339-1341)
- Comedia delle ninfe fiorentine (1339-1340)
- Amorosa visione (1341-1342)
- Elegia di Madonna Fiammetta (1343-1344)
- Ninfale fiesolano (1344-1346)
Òbras de la maturitat[modificar | modificar la font]
Lo Decameron (1349-1351)[modificar | modificar la font]
Per fin de fugir l’epidemia de Pèsta Negra que devasta la ciutat de Florença, dètz jovents (sèt femnas e tres òmes) se recaptan al campèstre pendent qualques jorns. Per s’espaçar, establisson per règla que cadun deurà contar cada jorn una istòria aprochant un tèma qu’aquel que serà estat nomenat rei (o reina) del jorn aurà causit.
Corbaccio (1354-1355)[modificar | modificar la font]
Òbra misogina que son sostítol es Labirinto di amore.


text:
Listra de Gaza
La Listra de Gaza (var. Lista de Gaza, Faissa de Gaza) (en arab: قطاع غزة = Qita' Ghazzah, en ebrieu רצועת עזה = Retzu'at 'Azza) qu'ei ua listra de tèrra estreta situada au sud-oèst de l'Estat d'Israèl e au nòrd-èst de la peninsula de Sinai en Egipte, dont lo nom e vien de la soa vila principau Gaza, e qui dab Cisjordania e forma los Territòris Palestinians. Qu'a 11 km de frontèra dab Egipte, suu territòri de la vila de Rafah, e 51 km de frontèra dab Israèl; qu'a tanben 40 km de còsta sus la Mediterranèa.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Mènes, prumèr faraon representant dab la coha amassant lo Haut e lo Baish Egipte, que creè plaças hòrtas dens lo parçan. Que situan lo son règne de cap a -3150.
Que sembla la vila de Gaza qu'estó fondada de cap a -1500.
Dens l'Antiquitat, lo territòri que conegó las dominacions egipciana, pèrsa e macedoniana, abans de har partida de l'Empèri Roman puish de l'Empèri Bizantin. Puish, conquistat peus arabs, qu'estó devath la dominacion de l'Empèri Otoman de 1517 dinc a las batalhas de Beersheva e de Gaza, en 1917, quan los britanics acacèn l'armada turca.
A la fin de la Guèrra Israèloaraba de 1948, la Listra de Gaza qu'estó ocupada per Egipte e que vedó a arribar haut o baish 170 000 refugiats installats dens ueit camps. La Listra que demorè devath la dominacion egipciana dinc a l'ocupacion per Israèl pendent la Guèrra deus Sheis Dias (1967).
En 1950, la poblacion qu'èra de 254 000 abitants.
Totun, com dauvuas localitats deus Territòris Palestinians, qu'ei au dia de uei administrada en dret per l'Autoritat Palestiniana, mes lo poder que l'exerceish en fèit un govèrn deu Hamas, arron la victòria d'aqueth partit a las eleccions legislativas de 2006 e la formacion d'un govèrn gavidat per Ismail Haniyya.
Totasvetz, las frontèras terrèstras, maritimas e aerianas d'aqueth territòri que son tostemps contarotladas per Israèl qui decretè unilateraument l'estatut de frontèra a la fin de 2005.
Lo 17 d'agost 2005, aplicant ua decision presa plusors mes au davant, lo govèrn israelian gavidat per Ariel Sharon qu'ordonè a l'armada e a la polícia de har evacuar las colonias judivas de la Listra de Gaza, oficiaument dens l'encastre deus esfòrç en vista de l'aplicacion de la huelha de rota entà la patz iniciada peu quartet - Estats Units d'America, ONU, Russia e Union Europèa.
Que s'i avè construsit 21 colonias suu territòri pendent l'ocupacion israeliana consecutiva a la Guèrra deus Sheis Dias.
Lo 12 de seteme 2005, au cap de 38 ans d'ocupacion, las tropas israelianas que quitèn la Listra de Gaza, mes en conservant lo contròtle de l'espaci aerian e de las aigas territoriaus.
Per'mor de la hòrta posicion deu partit Hamas dens lo territòri, uns quants observators que cranhón que l'Autoritat Palestiniana e perdosse influéncia au darrèr de l'evacuacion israeliana. Los eveniments que confirmèn aqueras cranhenças, dab afrontaments interpalestinians qui mièn, au mes de junh de 2007, a la presa de contaròtle completa de la Listra de Gaza peu Hamas, au darrèr d'eveniments qualificats de guèrra civila palestiniana peus mèdias internacionaus.[1]
Lo 19 de seteme 2007, per'mor de la persisténcia suu territòri de tirs de roqueta en direccion d'Israèl, la Listra de Gaza qu'estó declarada "entitat ostila" per Israèl. Deu 27 de deceme de 2008 au 18 de genèr 2009, lo territòri qu'estó sometut a un deluvi de bombas, puish d'artilheria au sòu de las parts de las fòrças armadas israelianas (operacion Plom durcit). Per'mor de la hauta densitat de poblacion, que i avó un gran nombre de victimas civilas, domaus materiaus considerables e ua agravacion clara de la situacion umanitària.
Un territòri sosmetut a ua pression hòrta de l'islamisme[modificar | modificar la font]
Lo Hamas qu'estó creat dens la Listra de Gaza e qu'a tostemps avut ua influéncia hòrta dens aqueste territòri. Quan se n'apoderè en 2007, que declarè que n'èra pas a las intencions d'impausar la lei islamica, mes lo fèit ei qu'au gusmeth deu temps qu'a introdusit elements de legislacion d'inspiracion religiosa e format "brigadas de la vertut"[2].[3] Aquestas darrèras annadas, grops qui's reclaman d'Al Qaida qu'an apareishut au sud de la Listra e que s'opausan, a bèths còps per la violéncia, au poder deu Hamas.
Demografia[modificar | modificar la font]
Dab mei de 3800 abitants/km², la Listra de Gaza que constitueish lo territòri mei densament poblat deu Monde. Que i viven haut o baish 1,4 milion de palestinians, la majoritat deus quaus e son refugiats qui huejón lo territòri d'Israèl en 1948 e los lors descendents.
Arron la despartida de las poblacions de las colonias israelianas en 2005, l'immensa majoritat deus abitants que son musulmans, dab ua minoritat crestiana de mensh d'1%.
- Taus de natalitat: 41,85 neishenças per 1 000 abitants
- Taus de mortalitat: 4,12 decès per 1 000 abitants
- Bilanç migratòri: 1,73 migrant per 1 000 abitants
- Mortalitat infantila: 24,76 decès per 1 000 neishenças
- Indèx de feconditat: 6,29 mainatges per hemna
- Taus de creishença: haut o baish 4 % l'an
Economia[modificar | modificar la font]
L'economia de la Listra de Gaza qu'ei tradicionaument agricòla e ne i avó pas tà díser nat desvolopament industriau deu temps de l'ocupacion egipciana.
A comptar de 1967, que s'integrè au mercat israelian mes que'n vadó dependenta. Gaza qu'exportava essenciaument tà Israèl produits agricòlas mes tanben produits fenits fabricats devath licéncia israeliana dens la zòna industriau fronterèra d'Erez. Totun, la prumèra hont de revienuts de la Listra qu'èra la soa man d'òbra pòc qualificada, utilizada dens l'indústria deu bastiment e l'agricultura israeliana.
Despuish lo començament de la Segonda Intifada, las frontèras enter la Listra de Gaza e Israèl que son estadas en ua tropa de vegadas barradas au passatge deus bens e de las personas, per rasons de seguretat. Los pòsts frontèra e la zòna industriau d'Erez, en particular, que son estats mantun còp atacats peus grops armats palestinians. Per'mor d'aquò, l'ensemble de l'economia de la Listra que s'ei esbonit. L'Autoritat Palestiniana qu'a assegurat la subervita artificiau de l'economia en ipertrofiant lo sector public, mei que mei los servicis de seguretat, mercés a las ajudas internacionaus. Dens la Listra, un abitant sus tres o pòc se'n manca que seré remunerat per l'Autoritat Palestiniana.
Com consequéncia de la presa deu poder peu Hamas en junh de 2007, los hornidors de fons internacionaus qu'an abandonat los transferiments financèrs dirèctes a las autoritats publicas de la Listra de Gaza, e aquestas ne's veden pas mei vias de pagar los lors emplegats e lo taus de caumatge, segon dauvuas honts, qu'auré aumentat dinc a passar la hita deu 60 % de la poblacion activa.
La Listra de Gaza que demora totaument dependenta d'Israèl entà l'electricitat e lo carburant. La persisténcia de tirs de roqueta qu'a miat las autoritats israelianas a copar lo provediment de manièra pontuau, çò qui a provocat reaccions internacionaus de las vivas per'mor deu perilh de provocar un desastre umanitari dens aqueth territòri.
Israèl qu'a tanben copat tots los punts de passatge, çò qui a miat a ua restriccion deus provediments, qui transitan peu territòri israelian. Las autoritats egipcianas, qui an ahar suu plan interior aus Hrairs Musulmans dont lo Hamas ei ua emanacion, qu'an tanben barrat lo punt de passatge de Rafah. De las 3 900 fabricas de tot ordi qui existivan en junh de 2005, ne'n demora pas que 195 qui emplegan solament 1 750 personas au lòc de 35 000. Segon un rapòrt de la Banca Mondiau, lo 95 % de l'activitat industriau que s'ei arrestat.
Transpòrts e comunicacions[modificar | modificar la font]
A comptar de las annadas 90, entà pausar un tèrmi aus atemptats suicida cometuts per activitats palestinians en provenéncia de la Listra de Gaza, Israèl qu'a construsit ua barralha qui correspond a las termièras de 1967, qui enclaustra la Listra de Gaza.
La poblacion palestiniana que dispausa teoricament deus punts de comunicacion dab l'exterior seguents:
- le punt de passatge d'Erez au nòrd entà accedir a Israèl.
- la frontèra sud dab Egipte a Rafah, au cap deu correder long de 14 km, dit Correder de Filadelfia contarotlat per l'Autoritat Palestiniana despuish seteme de 2005. Qu'ei un punt sensible on Israèl e cercava de har la contracarra au trafec d'armas transitant per tunèls cavats peus contrabandèrs. La seguretat de la frontèra qu'ei tanben de la responsabilitat de l'armada egipciana.
- los punts de passatges de Karni, Sufa e Kerem Shalom que son reservats entau transpòrt de mercaderias.
- l'aeropòrt de Gaza, construsit au darrèr de la signatura deus Acòrds d'Òslo e metut en servici en 1998, n'ei pas mei utilizable despuish los prumèrs mes de la Segonda Intifada quan l'armada israeliana e laurè lo tarmac au bulldozer e destrusí la tor de contaròtle e los radars de l'aeropòrt. La soa reconstruccion, nat acòrd non la preved peu moment.
Nom occitan deu territòri[modificar | modificar la font]
Ja que Benda de Gaza (sic) e's tròbe dens hèras de publicacions correntas, qu'ac cau considerar com un calc lingüistic probable de la forma francesa bande de Gaza per'mor que lo mot occitan benda n'ei pas atestat pro clarament com hant referéncia a la forma d'un terrenh. Aqueste concèpte qu'ei designat per d'autes mots en occitan, lo mots mei espandits que semblan d'estar faissa (Lengadòc), lista (Provença) e la soa varianta fonetica listra (Gasconha, Daufinat, Lengadòc) e correja (Gasconha, Lengadòc).
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Segon informacions qui an corrut sus la Tela, aqueths afrontaments que'us suscitè la CIA qui armè milícias de l'Autoritat Palestiniana arron de la victòria deu Hamas a las eleccions legislativas palestinianas de genèr de 2006
- ↑ Hamas set to compel Gaza women to wear head covering
- ↑ Segon lo sit d'informacion israelian francofòn Metula Press Agency, lo Hamas qu'introdusí la condemnacion deus lairons a aver la man copada, qui ei prevista per la lei islamica. Aquera informacion qu'estó represa per l'ambaishador d'Israèl en França sus France Inter, mes ne sembla pas d'aver apareishut aulhors e qu'ei donc a considerar dab precaucion.


text:
Villes et mairies du District de Lenzburg (113)
Liste des communes
Lenzburg
Ville de Lenzburg, localité de la Suisse de 7 500 habitants.
La mairie de Lenzburg a une adresse e-mail et un site Internet.
Seon
Ville de Seon, localité de la Suisse de 4 500 habitants.
La mairie de Seon a une adresse e-mail et un site Internet.
Niederlenz
Ville de Niederlenz, localité de la Suisse de 3 900 habitants.
La mairie de Niederlenz a une adresse e-mail et un site Internet.
Rupperswil
Ville de Rupperswil, localité de la Suisse de 3 900 habitants.
La mairie de Rupperswil a une adresse e-mail et un site Internet.
Möriken-Wildegg
Ville de Möriken-Wildegg, localité de la Suisse de 3 600 habitants.
La mairie de Möriken-Wildegg a une adresse e-mail et un site Internet.
Seengen
Ville de Seengen, localité de la Suisse de 2 900 habitants.
La mairie de Seengen a une adresse e-mail et un site Internet.
Hunzenschwil
Ville de Hunzenschwil, localité de la Suisse de 2 700 habitants.
La mairie de Hunzenschwil a une adresse e-mail et un site Internet.
Schafisheim
Ville de Schafisheim, localité de la Suisse de 2 600 habitants.
La mairie de Schafisheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Meisterschwanden
Ville de Meisterschwanden, localité de la Suisse de 2 300 habitants.
La mairie de Meisterschwanden a une adresse e-mail et un site Internet.
Staufen
Ville de Staufen, localité de la Suisse de 2 300 habitants.
La mairie de Staufen a une adresse e-mail et un site Internet.
Othmarsingen
Ville de Othmarsingen, localité de la Suisse de 2 100 habitants.
La mairie de Othmarsingen a une adresse e-mail et un site Internet.
Fahrwangen
Village de Fahrwangen, localité de la Suisse de 1 600 habitants.
La mairie de Fahrwangen a une adresse e-mail et un site Internet.
Boniswil
Village de Boniswil, localité de la Suisse de 1 400 habitants.
La mairie de Boniswil a une adresse e-mail et un site Internet.
Dintikon
Village de Dintikon, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie de Dintikon a une adresse e-mail et un site Internet.
Egliswil
Village de Egliswil, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie de Egliswil a une adresse e-mail et un site Internet.
Hendschiken
Village de Hendschiken, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Hendschiken a une adresse e-mail et un site Internet.
Holderbank
Village de Holderbank, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Holderbank a une adresse e-mail et un site Internet.
Hallwil
Village de Hallwil, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Hallwil a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Aguesta setmana hè sèt ans des que Hunter S. Thompson, escrivan nòrd-american e pair deth Periodisme Gonzo, se calèc un pistolet ena gòrja tà mèter fin ara sua existéncia. Fòrça vinculat as drògues e artères de bataclam, tostemp siguec fidèu a sòns valors denonciant tota classe d’abusi e malahètes.
Enes ans seishanta s’amassèc as Hells Angels ath long des Estats Units entà conéisher e narrar es sòns estils de vida. Eth demès d’alcòl e violéncia des aimants des Harley Davidson portèren a Thompson a escriuer sus era violacion d’ua joena ena plaja a mans de dus angels.
Damb era mòrt deth movement hippy –ath qu’eth periodista apertanhie–, se presentèc a sheriff d’Aspen entà lutar contra era politica de Nixon des de laguens deth sistèma. Perdudes es eleccions, era unica manèra qu’auie tà defensar es sòns ideaus ère escríuer. Atau; setiat en un mustang vermelh, condusic direccion a Las Vegas.
Seguraments eth libre mès famós de Thompson, que l’empossèc a èster un simbèu deth Nau Periodisme enes setanta; encara qu’eth s’entestardie ena varianta Gonzo. Fear and Loathing in Las Vegas ei ua hèsta d’adiu a tota ua generacion de joèni que s’an de talhar eth peu long, cambiar es camises de lan per vestits amortadi, e moments de reflexion flotanta per hastioses reünions de negòcis.
A tot açò, en 1998 publiquèc era sua unica novèla e qu’en un parelh de mesi se veirà enes cines d’Espanha, The Rum Diary. Eth personatge principau, Paul Kemp, ei un òme miei virat deth cap, chauat, practicaments un gandiaire… e periodista. Eth libre narre es sues lhocaries en San Juan Daily News, un diari de Puerto Rico. Encara qu’aguesta produccion de Johnny Depp deishe molt que desirar, ei un miralh d’ua part desconeishuda de Thompson.
“Luenh dera idèa d’arrecomanar ath lector drògues, alcòl, violéncia e deméncia. Mès è de coheissar que, sense tot açò, jo non seria arren” (Hunter S. Thompson).


text:
Aspirina
L'aspirina o acid acetilsalicIlic es un medicament de la familha dels salicilats, utilizat coma analgesic (mals menors e dolor aguda), antipiretic (contra la fèbre), e antiinflamatòri. Ten tanben un efièch anticoagulant a febla dòsi, e per aquò s'utiliza per fin de prevenir los atacs del còr. L'aspirina foguèt isolada pel primièr còp dins sa forma establa per Felix Hoffmann, un quimista de la companhiá alemanda Bayer.[1]
Es un dels medicaments pus consomat al mond, amb una consomacion annadièra estimada a 40 000 tonas, siá l'equivalent de 120 miliards de comprimits de 300 mg[2]. En 2008, 85 % de la produccion d'acid acetilsalicilic èra realizada a Langreo en Espanha, dins una fabrica quimica de la multinationala Bayer[2].
Etimologia[modificar | modificar la font]
L'acid acetilsalicilic es obtengut per acetilacion de l'acid salicilic. Lo nom d'aquel acid ven del latin salix que significa sause, aquel acid essent estat isolat pel primièr còp dins la rusca de sause.
L'apelacion aspirina ven del nom de marca Aspirin®, depausat en 1899 per la societat Bayer. Aqueste nom es estat format del prefix a- (per acetilacion), « -spir » (per l'acid spiric[3]), e lo sufix « -ina » caracterizant los alcaloïdes.
Istòria[modificar | modificar la font]
La rusca de sause es coneguda al mens dempuèi l'antiquitat per sas proprietats curativas. Se trobèt la traça de decoccion de fuèlhas de sause subre de tauletas sumerianas de 5000 abC. e dins un papiri egipcian datant de 1550 acC. (papyrus Ebers). Ipocrates (460–377 av. J.-C.), medecin grèc, conselhava ja una preparacion a basa d'escòrça de sause blanc per solatjar las dolors e las fèbres. Los romans coneissián tanben sas proprietats, lo nom latin del sause es salix.
En 1763, lo pastor anglés Edward Stone presentèt un memòri dabans la Royal Medicine Society subre l'utilizacion terapeutica de decoccions de rusca de sause blanc contre la fèbre. En 1829, Pierre-Joseph Leroux, un pharmacian francés, après aver fait bolhir de polvera d'escòrça de sause dins d'aiga, ensagèt de concentrar sa preparacion ; ne resultèt de cristals solubles que bategèt salicilina (de salix). Puèi de scientifiques alemands purifiquèron aquesta substància activa, d'en primièr dita salicilina, puèi acid salicilic
En 1877 Germain Sée prepausèt lo salicilat de sòdi com antipiretic. Marceli Nencki preparèt a partir de 1880 un derivat de l'acid salicilic e de fenòl ; lo Salòl qu'aviá pas de proprietats farmacologicas superioras als medicament ja existents, mas qu'aviá pasmens un gost pus agradiu, foguèt l'objècte d'un afogament populari.
En 1835, Karl Löwig mostrèt que l'acid spiric, trach de la reina dels Prats, èra quimicament identic a l'acid salicilic. A partir dels extraches naturals, s'isolèt lo salicilat de sòdi que foguèt alara lo medicament de la dolor e l'inflamacion. La preparacion s'utilizava per far caire la fèbre amaisar las dolors e los rumatismes articularis, mas provocava de grèvas cremaduras d'estomac.
En 1853, lo quimista estrasborgés Charles Frédéric Gerhardt experimentèt la sintèsi de l'acid acetilsalicilic que nomenèt acid acetosalicilic[4] e depausèt un un brevet. Pasmens son compausat èra impur e termolabil. Moriguèt tres ans pus tard e sos trabalhs foguèron deslembrats.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Lua error in Module:Biblio/Comun at line 166: utilizacion d'una variabla globala, Date.
- ↑ 2,0 2,1 (en) Lua error in Module:Biblio/Comun at line 232: utilizacion d'una variabla globala, Langue.
- ↑ L'acid spiric èra trach de la Reina de Prat, que lo nom binomial èra a l'epòca Spiraea ulmaria, e òm constatèt lèu que l'acid spiric e l'acid salicilic èran una sola e meteissa substància
- ↑ (de) Lua error in Module:Biblio/Comun at line 166: utilizacion d'una variabla globala, Date.


text:
Vacqueville
Vacqueville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Font del ruisseau Martinval (#que dona lo sieu nom al bòsc e dins una carrièra del pòble) l'aiga d'aquela font auriá cèrtas vertus guérissantes. Aquel ruisseau se tira en la verdurette
Source du ruisseau Martinval (qui donne son nom au bois et à une rue du village) l'eau de cette source aurait certaines vertus guérissantes. Ce ruisseau se jette dans la verdurette
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
{{Image label|x= 9.96
Istòria[modificar | modificar la font]
- Preséncia gallo-romaine.
Aquel vilatge ai lo sieu nom del pichon riu #que la trauèssa: la Verdurette (#que pren la siá font a Neufmaisons) #que se trucava antany la Vacque.
- Présence gallo-romaine.
Ce village tiens son nom de la petite rivière qui le traverse: la Verdurette (qui prend sa source à Neufmaisons) qui s'appelais autrefois la Vacque.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Portal de las comunas de França
-
{{Comunas de|insee= 54539


text:
Cochin
Cochin o Khoshi — es la vila pus poblada de l'Estat de Kerala en Índia, e son pòrt principal. Se situa a 200 km al nòrd de sa capitala Thiruvananthapuram.
La vila se compausa de tres partidas principalas :
- la peninsula de Mattancheri o "Fòrt Cochin", fàcia al larg, ont se tròban las zònas pus vièlhas de la vila,
- l'illa artificiala de Willington, construita dins los ans 1920 amb los produits de l'escavament de la baia que sa prigondor aumentèt,
- Ernakulam, la partida de la vila sus lo fèrm.
I a tanben doas autras illas menoras, l'illa de Bolghatty, ont se tròba lo Bolghatty Palace construit en 1744 per los Olandeses e transformat uèi en ostalariá, e l'illa de Vypin. Totas aquelas zònas son religadas entre elas per de ferries o de ponts.
Istòria[modificar | modificar la font]
La vila profieitèt, al començament del sègle XV, del declin de Cranganore e se constituiguèt en pichon reialme. Aprèp l'arribada de Vasco de Gama sus la còsta de Malabar, los râja de Cochin, qu'èran puslèu favorables als Portugueses, los autorizèron a installar un establiment de comèrci. En 1530, sant Francés de Xavièr aquí installèt una mission. Lo periòde portugués foguèt dificil pels Josieus installats dins la region dempuèi de temps e dins la vila dempuèi la catastròfa de la Cranganore. Los Olandeses arribèron dins lo Malabar en 1595 e prenguèron lo contraròtle de la vila en 1663, li balhant un novèl periòde de bonança. Los Britanics la prenguèron en 1795, los Païses Basses la daissèron definitivament al Reialme Unit pel tractat entre Britanics e Olandeses de 1814 en cambi de l'illa de Banca.
Patrimòni[modificar | modificar la font]
Lo còr istoric de la vila se tròba dins lo quartièr de Fòrt Cochin sus la peninsula de Mattancheri.
Aquí se tròba lo palais del râja, nomenat Palais Olandés. Encara que construit vèrs 1555 pels Portugueses pel râja Virakeralavarma, los olandeses lo tornèron agençar un sègle pus tard per èsser lo palais del governador. Foguèt rendut al râja que lo faguèt decorar de pinturas de paret de primièra, fòrça ben conservadas, representant de scènas del Râmâyana.
Los carrelets chineses son una attraccion toristica tipica, rèsta probabla de l'expedicion chinesa de l'enuc Zheng He que passèt ala abans l'arribada dels Europèus. Se tròba tanben Fòrt Cochin, la vièlha sinagòga datant de 1568 e agrandida en 1760, e tanben la Catedrala de la Santa Crotz e la glèisa de Sant Francés.
Economia[modificar | modificar la font]
La majora partida de l'activitat economica de Cochin se passa dins lo quartièr d'Ernakulam.
Cochin a un aeropòrt còde AITA : COK.
Galariá[modificar | modificar la font]
-
-
-
-
-
Houseboat sus las Backwaters
-
-
-
-


text:
703
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 703 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Contuniacion de la guèrra còntra leis Arabis amb un mantenement relatiu dei posicions dei dos camps : l'insureccion probizantina contunièt en Armenia mentre que leis Arabis renforcèron sei posicions en Cilícia ont una fortalesa poderosa foguèt establida a Mopsuèstia.


text:
Protostomia
Los protostomians (Protostomia) son una de las doas divisions dels bilaterians.
La caracterizacion es basada sus de critèris embriologics. Lo nom, que significa en grèc « boca en primièr », descriu lor particularitat principala :
- Durant l'embriogenèsi, aprèp la fasa de gastrulacion, lo blastopòr devendrà la boca, l'anús necessita lo traucament d'un pòre segondàriament a la mesa en plaça dels teissuts.
Lo clivatge cellular de tipe espiral durant la segmentacion (primièras divisions de l'uòu) e la determinacion precòça de las cellulas fan partida de las autras caracteristicas fondamentalas. En efièch, s'òm lèva una cellula a l’estadi 4 cellulas de l'embrion, aqueste morís, incapable de se desvolopar, contràriament als deuterostomians que sas cellulas pòdon èstre reprogramadas fins a pro tard pendent lo desvolopament.
Enfin, lo quelòm es esquizoquele. Lo mesodèrma fòrma just aprèp la gastrulacion una massa pichona a l'entorn del blastopòr, entre l'endodèrma e l'ectodèrma. Aquesta massa originalament compacta se trauca per formar lo quelòm.
Lo sistèma nerviós es ventral a l'excepcion del ganglion cefalic. L'animal es de tipe Iponeurian amb un collar periesofagian. La larva trocofòra es caracteristica.
L’esqueleta quand existís (artropòdes) es una exosqueleta.
Remarca: la segmentacion embrionària espiralada es pas generala a totes los protostomians mas i a jamai de segmentacion radiala. Los protostomians son un grop fòrça diversificat que conten la majoritat dels bilaterians. Aqueste grop fòrça vast es el meteis devesit en dos grops tant plan per l'estudi de l'anatomia que per la biologia moleculara. Mas, los dos metòdes donan d’arbres fòrça diferents que se recopan pas.


text:
Montevideo
Montevideo es la capitala d'Uruguai. Sa populacion èra estimada a 1 325 968 abitants en 2004. Sa superficia totala es de 525,5 km².
Istòria[modificar | modificar la font]
Entre 1680 e 1683, per'mor de desafiar la sobeiranetat espanhòla de la region, los colonizadors portugueses de Brasil establiguèron divèrses implantaments a las còstas del Riu de l'Argent, davant Buenos Aires, coma la Nòva Colonia don Sacramento. Malgrat tot, los espanhòls ensagèron pas de deslotjar los portugueses fins en 1723, quand aqueles refortiguèron las nautors qu'environavan la baia de Montevideo. Una expedicion espanhòla provenenta de Buenos Aires e organizada pel governador espanhòl dins aquela vila, Bruno Mauricio de Zavala, obliguèt los portugueses a deslotjar la zòna, ont los espanhòls, fin finala, comencèron de poblar la nòva vila. Lo 20 de decembre de 1726 se confeccionèt un cens d'abitants e, fin finala, lo 24 de decembre se confeccionèt un plànol delineatori de la vila a la que se nomenèt "San Felipe y Santiago de Montevideo", nom que posteriorament foguèt abracat. En 1828, la vila foguèt designada coma la capitala d'Uruguai.


text:
Danís a écrit:
A, d'acòrd, qu'es juste una corala... Io esperava un segond Lou Dalfin... Mas bon, tant piei, me demòra Lou Seriòl, Lhi Jari, Gai Saber...
Perque i a tant de gropes occitans dins Las Valadas sus un tant pitit terrenh ? Tots los occitans d'alai son dins un grop o qué ???
Adieussiatz,
I'a d'Istorians especialistes dels trobadors, coma cufelaire especialisat en Lou Dalfin, meni aici lo meu vejaire e qualques assabers.
En ço que concernis l'escabot, es estat fargat per Fabrizio Simondi (soçi fondator del Dalfin amb *Sergio, Dino (Diableton e Semiton) e Ricky (trucaire), es tanbèn qualqu'un qu'òbra fòrça per l'occitan e per las còlas d'I Valadas (òm trapa sa votz sus mantunes disc del Dalfin, atal que sus disques del Seriol (eisemple sus l'Ase d'Alegre dins lo darrier disc de la còla d'Aison (onte òm pòt trapar tanbèn Sergio a la viola). Es l'autor (un jorn dins un bus per anar a un concert a Roma) de la frasa qu'apondon Lou Dalfin e Lou Seriol dins "La dançarem pus" (nos caldria chatar na bela chamisòla, per faire bèla figura a la television) darrier destalh, sus lo darrier disc de l'Escabòt, faguet una revirada en occitan del "Desertor" (de B. Vian) qu'es una pichona maravilha... l'escabòt es una còla de faire coneisser (amai se setz adobaires de concerts, son pas pron pron car e son simpatics, teni contactes se vos pòt ajudar) perr contra mèfi, quitament se Fabrizio canta de tradicional, pòt venir tan car per un estanquet que Sergio o ieu.
En ço que concernis I Virasolelh (avia fach una critica dels primiers troçes que se podian ausi sus la ret sus mon my space), cresi qu'aprep ja lo bond d'en d'abanç de l'Oste del Diau (per l'istòria, las pochetas dels dos discs son estat fargadas pel meteis dessinator, que contactet Lou Dalfin per lor demandar la permission de le fotre dins una banda dessenhada que farguet, la còa a la vista del seu trabalh i diguet "òc mas a la condicion que nos fasguet las pochetas del disc venents" (confessarai que ieu m'estimi fòrça la de l'òste del diau que ten un fùm de clin d'uelhs e de causas amagadas (del Taure del Torino fins al pittbull de Sergio)).
Lo grop i faguet un trabalh de las bravas tan al nivel del son (tan en compausicion qu'en pòst producion, merces a Blondie (Marco dins lo civil, ingeniara del son de la còla, mas tanben fargaire del material de la còla).
A mai, trapi que lo son de Daniele (bassiste que tornet dins la còla e ingeniare del son del primier disc de Lhi Jari) en plaça de Gianluca Dho (ancian Seriol) mena mai de simpliçitat que lo de còps pron cargat e pesuc de Gianluca.
Tre Occitania e Basta, òm pòt tanbèn s'aperçaubre que Enrique Gossmar a un juòc de guitara mai ric que ço que podria faire pensar lo seu jòc d'empont (un boçin tròp heavy metal guitar hero de mon vejaire) e que capita sense nat probleme de fargar del jazz caracon).
Trapi tanbèn qu'al nivel dels testes aquel disc es enorma, òm i pòt trapar totas mena de son e d'esmoguda, e Sergio dit las causas sense concessions e sense lenga de fusta (mencion especiala a "La Maire", troç qu'es lo rebat perfach de ma vista del mitan occitanISTE e de sas pècas) amb umor (dins turbin, òm se demandar a qu'una còla far referencia còra dit "Ils trosaires sonavian la valsa banda-mòl", abans d'espetar de riser sus lo segond coplet cora comença de diser "propre mi qu'ai jamai suportat Lou Dalfin" (aaaa l'autotrufaria que manca tant a Occitania)
Mencion especiala tanbèn a "A la Broa", vertadier aka occitan, jogat en l'onor de l'US Pedona (còla de rugbi de Borgo San Dalmazzo, que jogan de percussions sus barricas sul troç), destalh risolhier sus aquel troç, l'instrument qu'ausiguet e dont joga Sergio es una flauta eslovene (un dacòs tarrible que sembla a un didjeridoo e que ten un son vertadierament tribal ) es un present que qualqu'un faguet a Sergio far d'anadas e que tornet trapar l'ivern passat en faguent de recatatge en ço del, coma tombavia a un moment ont Sergio sera fach pescat pels carabinieris amb pas tan de sang que caldria dins lo seu alcool, se faguet tirar dos meses lo permes de menar, e aprofiechet d'aqueles dos meses per aprener de n'en jogar (coma que los carabinieris podon far mestier a quicòm de còps que i'a), a d'aquel nivel soi de fargar un projecte de las bravas que mesclaria rugbi e occitan per la debuta de l'estiu de 2008, vos en tornarai parlar tre que sara adobat).
Francament un disc maravilhos, amb de vàm d'esmoguda e dins lo càl òm pòt sentir la simpliçitat e las qualitats de còr de la còla (per l'anecdota, demanderi un jorn a Sergio, "Totun dins valadas te cita coma referencia en terme de musica tradicionala occitana, sias lo diu de las valadas o que", espetet de riser e me respondet "aquò lo daissi diser al monde, ieu ço que m'estimi es faire musica faire fèsta lo de mai m'en bati).
Dos o tres assabers de mai (sabi soi ja pro long e per tant vos aprometi que me fau violença per esser cortet).
Lou Dalfin, sera doncas en concert lo 18 d'agost a l'H'estiv'òc a Pau, seran tanbèn lo 8 de setembre a Tolosa per l'inauguracion de l'Ostal d'Occitania en primiera part de Claudi Marti (un buòu sus "I conscrit de Lengad'òc, aquò que seriai polit, sabem pas jamai, d'aiçi que qualqu'un que coneiss plan Dalfin, s'anguesse prepausar aquò a Sergio
).
I Virasolelh, per sa part, tornara sortir en Decembre de 2007 (Inch Allah, coma dison en Gasconha IOI) dins una revirada remixada per famoses Dj d'Euròpa tota (Inglaterra, Belgica...)
Aqui, esperi que soi pas estat pron cagant, e merceji los que saran capitats de me legir d'entier.
Contra totes los patrons e il faissista Berlusco, W Lou Dalfin
Cedric


text:
Africa del Nòrd
L'Africa del Nòrd es una region del continent african qu'abitualament inclutz los estats e territòris seguents:
- Argeria
- Egipte
- Libia
- Marròc
- Mauritània
- Sahara Occidental (ocupat per Marròc)
- Sodan
- Tunisia
Las illas Açòres, Canàrias e Madèira e las vilas espanhòlas de Ceuta e Melilla tanben en son partida, e a vegadas s'inclutz Etiopia e Eritrèa, que puslèu apartenon a l'Africa Orientala.
Magrèb es la partida de l'Africa del Nòrd que compren Marròc, lo Sahara Occidental, Argeria, Tunisia, Libia e Mauritània (es a dire, fins a la valada de Nil). L'usatge abitual –e subretot en francés– restrenh aquel tèrme als tres primièrs païses. En arabi, se pòt referir solament a Marròc.
Qualques estats al nòrd d'Africa, en particular Egipte e Libia, sovent s'incluson dins l'Orient Mejan, malgrat que qualques aspèctes los liguen mai a l'Asia occidentala qu'a Magrèb. Malgrat que la peninsula de Sinai, apartenent a Egipte, geograficament faga partida d'Asia, aquò fa de l'estat egipcian un país transcontinental, coma Russia e Turquia, per exemple.
Populacion e cultura[modificar | modificar la font]
La populacion de l'Africa del Nòrd se diferéncia abitualament en tres grands gropes: los berbèrs del Magrèb, los toarègs a d'autras etnias associadas, d'origina los berbèrs negres, e los pòbles nilotics, o negres de la valada de Nil. Aqueles gropes de populacion ocupan tres grandas regions culturalas: Magrèb, Sahara e la valada de Nil.
La cultura de Magrèb e de Sahara combina d'elements autoctòns berbèrs amb d'elements arabis. La majora partida dels maugrabins e saharians an de racinas berbèras e aràbias e, a vegadas, de l'Africa negra. Parlan arabi o tamazight (la lenga dels berbèrs), e practican l'islam; los dialèctes arabis e berbèrs de Sahara son, en general, pus conservadors qu'aqueles de la còsta. Aquelas doas lengas an de punts comuns, perque son de familha lingüistica afroasiatica. Aqueles pòbles foguèron influenciats per d'autras culturas coma los: nubians, grècs, fenicians, egipcians, romans, Vandals, arabis e, finalament, europèus. Dins lo desèrt de Sahara, i a una distincion fòrt evidenta entre los abitants sedentaris dels oasis e los bedoïns e toarègs nomadas.
La valada de Nil, amb un patrimòni cultural que remonta al temps dels faraons, pus tard serà abitada pels pòbles de lenga aràbia, en majoritat musulmana, malgrat que qualques –los còptes– foguèsson crestians. En Nubia, país a caval entre Egipte e Sodan, un percentatge significatiu de la populacion parla de lengas nubianas. Pus aval per Nil, al Sodan meridional comença lo monde cultural totalament diferent dels pòbles nilotics e nobas, majoritàriament non musulmans.
L'Africa del Nòrd aviá una importanta populacion josieva, qu'una granda partida migrèt en França o en Israèl quand los païses de la region obtenguèron l'independéncia. Abans l'establiment modèrne de l'estat d'Israèl, dins la region nòrd-africana i aviá entre 600 000 e 700 000 josieus, tant Sefardas (expulsats de la Peninsula Iberica al sègle XV]]) coma autoctòns, nomenats mizrāḥîm. Uèi, dins la region ne demòran mens de 15 000, e la majoritat aperten a l'elèit urban francofòn.
Istòria[modificar | modificar la font]
A l'origina, la màger part de Sahara foguèt abitada per de negres africans autoctòns de la region, coma en Egipte, coma se pòt veire dins l'art rupèstre del desèrt saharian. La region èra dominada per las lengas afroasiaticas.
Après l'epòca medievala, la region passèt jos lo contraròtle de l'Empèri Otoman, levat Marròc. Fins a la fin del sègle XIX, comencèt d'èsser colonizada per França, la Grand Bretanha, Espanha e Itàlia. Pendent los decennis de 1950 e de 1960, totes los territòris nòrd-africans venguèron d'estats independents, levat las ancianas ciutats colonialas espanhòlas de Ceuta e Melilla, sus la còsta nòrd de Marròc e lo Sahara Occidental, qu'un còp abandonat per l'administracion espanhòla passèt jos lo contraròtle efectiu de Marròc, en un contenciós que encara dura e qu'es jos l'arbitratge de las Nacions Unidas.