text:
Empèri Pèrsa(Redirigit dempuèi Pèrsia)
Pèrsia (en grèc ancian ἡ Πepσίς / hê Persis’) es lo nom metonimic[1] eritat dels Grècs de l'Antiquitat per designar lo territòri governat pels reis aquemenidas. L'apogèu de la Pèrsia antica foguèt jos la dinastia aquemenida que los conquerents Dàrius Ièr e Xèrxes Ier espandiguèron lor territòri fins a venir lo mai grand territòri alara conegut .
Cobejada, aquela region foguèt conquerida entre autres per Alexandre lo Grand al sègle IV, pels Parts dins la segonda mitat del sègle II abC, per las tropas musulmanas al sègle VII, per Genghis Khan al sègle XIII, per Barlan a sègle XIV. Los Iranians pasmens contunhan de parlar persan. La relacion de Pèrsia al monde arabi fa pensar a aquela de Grècia e regard de Roma: conquistada militarament, balhèt la cultura a son vencedor coma mejans los pensaires Omar Khayyam, Avicena, Al-Khawarizmi, etc...
Al sègle III, jos la dinastia sassanida, apareis lo mot Ērān o Ērānšahr, que significa « país dels Arians », tradusit tanben per « país dels Iranians ». Al sègle VII, aprèp la casuda dels sassanidas, lo país torna prendre a l'estrangièr le nom de « Pèrsia », qu'èra utilizat fins a 1934, quand Reza Pahlavi demandèt a las representacions diplomaticas de nomenar lo país Iran, coma los iranians totjorn nomenèron lor país.
Somari
CronologiaModificar
- Sègle X AbC: poblament del plan iranian pels Arians al nòrd e dins lo Fars, pels Mèdes dins l'oèst.
- vèrs -750 : Deiocès fondèt lo primièr reialme mède, que sa capitala èra Ecbatane.
- -612 : los Mèdes s'emparèron de Niniva, provocant la casuda d'Assiria.
- -552 : Pèrsia venguèt un reialme independent jol rei Cirus II.
- -550 : Cirus II destituiguèt l'Empèri Mède e fondèt l'Empèri Pèrsa, que s'espandirà dins tot l'Orient Mejan, de la mar Egèa fins a Índia, d'Egipte fins a Afganistan. Naissença de Dàrius Ièr, rei de Pèrsia. † 486 abC.
- -522 : Aprèp la mòrt de Cambís, lo mague Smerdis usurpèt lo poder ne se fasent passar per Bardiya, fraire d'un mòrt; foguèt assassinat per de generals capitanejats per Dàrius. Començament del reialme de Dàrius Ier, rei de Pèrsia. (fins en 486 abC.)
- -518 : La Via reiala de 2683 km foguèt bastida per tot l'Empèri Pèrsa.
- -490 : Los Pèrsas del rei Dàrius foguèron vencits per una coalicion de Grècs a Maraton; es l'episòdi pus marcant de la Premiera Guèrra Medica.
- -486 : Mòrt de Dàrius Ièr, rei de Pèrsia. Començament del reialme de Xèrxes, rei de Pèrsia. (fins en 465 abC.)
- -482 : Per mestrejar una revòlta Babilònia contra la dominacion pèrsa, Xèrxes faguèt destruire los temples de la vila, coma l'Esagil.
- -480 : Pendent la Segonda Guèrra Medica los Grècs enfonzèron la marina pèrsa a Salamina (Salamis).
- -479 : Atenas refusèt l'ofèrta avantatjosa de passar del costat pèrsa.
- -472 : Dins sa pèça Los Pèrsas, Esquil presentèt al public atenenc la batalha de Salamina vista del costat pèrsa.
- -465 : Xèrxes Ièr foguèt assassinat. Son filh Artaxèrxes Ièr alara vengut rei de Pèrsia.
- -459 : Aprèp aver ajudat de rebèls egipcians contra lo poder pèrsa, los Grècs deguèron fugir e se retirar dins una illa del dèlta de Nil.
- -404 : Egipte ven independenta de Pèrsia.
- -401 : Lo rei pèrsa Artaxèrxes II vencèt e tuèt son fraire Cirus lo Jove a Cunaxa.
- -396 : Lo rei d'Esparta Agesilas II vencèt lo satrapa pèrsa Tissafèrn.
- -386 : Esparta e Grècia signèron un tractat, la patz d'Antalcidas o patz del Rei, reconeissent los dreches de la Pèrsia d'Antaxèrxes sus Asia e Chipre e los dreches d'Atenas sus las illas de Skiròs, d'Imbròs e de Lemnos.
- -370 : Los satrapas de l'Empèri Pèrsa dintrèron en revòlta contra lo poder central, en seguida de l'independéncia d'Egipte en -404.
- -338 : Decès d'Antaxèrxes, rei de Pèrsia assassinat per son eunuc favorit.
- -333 : Alexandre lo Grand vencèt lo rei pèrsa Dàrius III Codoman a la batalha d'Issos.
- -331 : Alexandre lo Grand vencèt lo rei pèrsa Dàrius III a la batalha de Gaugamèlas.
- -312 : Començament del reialme de Seleucos Ièr, fondator de la dinastia seleucida de Pèrsia. (fin en 280 abC.)
- -115 : Los Parts, que lors aujòls venon de las tribús de l'Èst de la mar Caspiana, venent mèstres de Bactriana (lo Nòrd d'Afganistan), de Pèrsia e de Mesopotamia.
- 211 : Ardachir venguèt rei d'una partida de Pèrsia.
- 224 : Pèrsia foguèt unificada per Ardachir.
- 226 : Ardacher vencèt Artaban V, darrièr rei dels Parts e fondèt une novèla dinastia pèrsa, los sassanidas.
- 227 : Pèrsia ven mestressa de tot l'Empèri Part.
- 241 : Començament del reialme de Shapur Ièr, rei de Pèrsia. (fins en 272)
- 242 : Mani comencèt de predicar sa doctrina religiosa en Pèrsia.
- 259 : Lo rei pèrsa Shapur Ièr capturèt l'emperaire Valerian.
- 297 : Narsés, lo rei sassanida de Pèrsia prenguèt la plaça del rei Tiridate IV d'Armenia.
- 298 : Lo rei pèrsa Narsés deu signar un tractat amb Roma.
- 309 : Començament del reialme de Shapur II, rei de Pèrsia (fins en 379)
- 332 : Novèl recuèlh de doctrinas de Zaratostra en persan (Avesta).
- 337 : Començament de la guèrra pèrsa contra Roma. (fins en 350)
- 348 : De femnas son enrotladas en Pèrsia dins los servicis auxiliars de l'armada.
- 350 : Los Uns envasiguèron Pèrsia e Índia.
- 359 : Shapur II envasiguèt Siria e prenguèt la vila romana d'Amida aprèp una dura batalha.
- 363 : L'emperaire Julian envasiguèt Pèrsia e vencèt los Pèrsas davant las muralhas de lor capitala, Ctesifon.
- 390 : Teodòsi Ièr e lo rei Shapur III de Pèrsia signèron un tractat per se partejar Armenia.
- 399 : Yazdgard monta sul tròn de Pèrsia. Foguèt tolerant pel cristianisme e aviá de bonas relacions amb los Romans.
- 422 : Teodòsi II, emperaire roman d'Orient, e lo rei Vahram V de Pèrsia signèron un tractat de patz.
- 430 : Los Uns Eftalitas, establits en Asia Centrala, ataquèron Pèrsia.
- 506 : Aprèp una contra ofensiva romana, en Mesopotamia, la patz est tornèt entre l'Empèri d'Orient e Pèrsia.
- 516 : Lo persan Mazdak definiguèt la doctrina del Mazdakisme.
- 529 : La darrièra escòla de filosofia en Euròpa, a Atenas, s'acaba e los darrièrs mèstres de filosofia emigrèron en Pèrsia.
- 531 : Lo movement collectivista de Mazdak es vencit en Pèrsia. Començament del reialme de Kosro Ier, rei de Pèrsia. (fin en 579)
- 532 : L'Empèri Bizantin donèt a Pèrsia 3548 kg d'aur per fortificar Caucàs.
- 561 : L'emperaire bizantin Justinian signèt un novèl tractat avec Khosro Ièr, lo rei dels Pèrsas tornèt establir la frontièra entre Pèrsia e l'Empèri Roman d'Orient. L'emperaire bizantin Justinian acceptèt de pagar un tribut annal a Pèrsia. Pèrsia garantís a Bizanci 50 ans de patz.
- 589 : Lo rei de Pèrsia Khosro Ier es depausat per una revòlta militara e fugiguèt a Constantinòble per demandar d'ajuda.
- 590 : Començament del reialme de Khosro II, rei de Pèrsia. (fins en 628)
- 591 : L'emperaire bizantin Maurici tornèt establir sul tròn lo rei de Pèrsia Khosro II. En retorn, recebèt de concessions territorialas importantas. La patz torna entre ambedós empèris.
- 600 : Los molins de vent son utilizats en Pèrsia per l'irrigacion.
- 627 : Eraclius, alliat als Khazars, arribèt davant Niniva e destruiguèt l'armada pèrsa.
- 632 : Començament del reialme de Yazdgard III, darrièr rei sassanida de Pèrsia. (fin en 651)
- 632 : Lo califa Abou Bakr somet las tribús aràbias revoltadas. Marchèt cap a Siria e Pèrsia en 634
- 637 : Los Arabis destruiguèron l'armada persana a la batalha d'al-Qadisiyya.
- 900 : Los molins de vent arribèron de Pèrsia dins l'Espanha musulmana.
- 975 : Lo Persan Muvaffak escriguèt un tractat dels remèdis.
- 1048-1131 : Omar Khayyam
- 1055 : Los nomadas turcs seldjoukides, sunnitas, qu'èran ja fòrça dins las armadas del califat abbassida s'emparèron de Bagdad en 1055.
- 1094 : La sècta dels Assassins de religion chiita es fondada en Pèrsia.
- 1251 : Començament de la conquèsta de Pèrsia per Olago, felen de Genghis Khan (fin en 1265).
- 1447 : Esclatament de l'empèri de Barlan (Timour Lenk), Índia, Pèrsia e Afganistan ganhèt son independéncia.
- 1502 : Ismail Ièr establiguèt la dinastia safavida en Pèrsia. Lo chiisme venguèt la religion d'Estat de Pèrsia.
- 1571 : Naissença d'Abbas Ièr lo Grand, chah de Pèrsia (†1629).
- 1585 : Començament del reialme d'Abbas Ièr (fins en 1622).
- 1590 : Abbas Ièr signèt la patz amb los Turcs.
- 1598 : Abbas Ièr de Pèrsia vencèt los Ozbecs a Eerat. Faguèt d'Ispahan sa capitala.
- 1623 : Abbas Ièr prenguèt Bagdad als Turcs.
- 1629 : Mòrt d'Abbas Ièr.
- 1709 : Los Afgans se soslevèron contra lo poder persan e formèron un Estat afgan independent.
- 1722 : Començament del contraròtle afgan sus Pèrsia.
- 1730 : Los Afgans son fòragetats de Pèrsia.
- 1736 : Començament del reialme de Nâdir Shâh, chah de Pèrsia, fondador de la dinastia afshar, qu'espandiguèt l'influéncia persana en Índia. (fins en 1747)
- 1737 : Començament de l'ocupacion persana d'Afganistan. (fins en 1747)
- 1794 : Agha Mohammad Khan fondèt la dinastia Qajar (Kajar) que regnèt sus Pèrsia fins a 1925.
- 1811 : Guèrra entre Pèrsia e Russia que remportèron de victòria dins lo Caucàs.
- 1826 : Començament de la Guèrra Russopersana de 1826-1828, Russia prenguèt de províncias armènias fins en 1828
- 1901 : Una companhiá britanica recebèt una concession de foratge petrolièr per 60 ans en Pèrsia.
- 1934 : Lo nom d'Iran s'utiliza oficialament dins las correspondéncias estrangièras.
Vejatz tanbenModificar
Bibliografia (fr)Modificar
- Collectif, De la Mésopotamie à la Perse, Encyclopædia Universalis et Grand Livre du Mois, coll. « La grande histoire des civilisations », 1999.
- Philip Huyse, La Perse antique, Belles Lettres, coll. « Guide Belles Lettres des civilisations », Paris, 2005 (ISBN 2-251-41031-7).
- La Danse de l'âme, recueil d'odes et de quatrains d'auteurs persans traduits par les orientalistes du Journal asiatique, éditions InTexte, Toulouse, 2006, ISBN 2-9514986-7-5.
Articles connèxesModificar
Nòtas e referénciasModificar

- ↑ La region, que pòrta lo nom de Pars, Pārsa- en persan ancian o Pārs en persan mejan, designa un territòri se trobant a l'entorn de Persepòlis.


c: text/html

text:
Putot-en-Auge
Putot-en-Auge es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1906, Putot ven Putot-en-Auge[3] per evitar lo homonymie amb Putot-en-Bessin.
Del nom de degun germanique Puto associat al norrois topt (terren per una abitacion)[4],[5]. Malgrat aiçò, l'existéncia d'aquel anthroponyme en Normandie, associat unicament a -tot d'origina norroise fa dobtar d'aquela explicacion. Los noms germaniques associats a -tot son anthroponymes compostos plan coneguts cossí Hébert (Herbert) en Hébertot, Robert en Robertot, Raimbert en Raimbertot, èca. #que de mai, son tanben compausats amb d'unes autres appellatifs.
En 1906, Putot devient Putot-en-Auge[6] pour éviter l'homonymie avec Putot-en-Bessin.
Du nom de personne germanique Puto associé au norrois topt (terrain pour une habitation)[7],[8]. Cependant, l'existence de cet anthroponyme en Normandie, associé uniquement à -tot d'origine norroise fait douter de cette explication. Les noms germaniques associés à -tot sont des anthroponymes composés bien connus comme Hébert (Herbert) dans Hébertot, Robert dans Robertot, Raimbert dans Raimbertot, etc. qui de plus, sont aussi composés avec d'autres appellatifs.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.geoportail.fr/visu2d.Don?ter=metropole modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant
- ↑ « Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée »
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS), {{{annada}}} (consultat en 30 de junh 2009)
- ↑ Albert Dauzat e Charles Rostaing, Diccionari étymologique dels noms de luòcs a França, edicions Larousse 1968
- ↑ René Lepelley, Diccionari étymologique dels noms de municipalitats de Normandie, edicions Premsas Univesitària de Can 1994
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « Notice communale - Putot-en-Auge », Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS), {{{annada}}} (consultat en 30 juin 2009)
- ↑ Albert Dauzat et Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France, éditions Larousse 1968
- ↑ René Lepelley, Dictionnaire étymologique des noms de communes de Normandie, éditions Presses Universitaire de Caen 1994

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
La ceseta
Per Aqueles, paraulas de Affre, musica de Affre, arrengaments de Aqueles
D'ausir dins :
Punk's not born
T'aimi mai que tot ma Ceseta
mas siáu jalós coma un vièlh
Jalós de ta boca paleta,
de ton èlh blu coma lo cèl.
Siáu jalós de tas papilhòtas,
sufís que tòcan. ton col blanc,
jalós dal ruban vèrd que flòta
sus ton visatge de quinze ans.
Siái jalós de las cançonetas
que cantas tot lo long dal jorn,
de la tortorela blanqueta
que te fa sospirar d'amor.
Voldriái quand plores en silença
te consolar de tas dolors.
Voldriái emportar ta sofrença
e tas larmas dins un poton.
Voldriái quand le solelh s'anima
èstre le solelh per brilhar.
Voldriái quand te vèsi pensiva
Èstre çò que te fa pensar.
Voldriái èstre tot sul terraire
per faire tot çò que te plai
Èstre ta sòrre, èstre ton fraire,
benlèu m'aimariás un pauc mai !
5 cançons del meteis grop :


text:
Lo dimars 14 de seteme, la classa de 6au qu'anè véder ua exposicion d'art contemporanèa qui s'aperava "Hopla Boom".
Atau, que descobrín mantuas creacions sus la tematica deu movement com per exemple, un compàs murau gigant qui's hica en marcha quan premem sus un boton, coishins gigants religats per ua còrda on cadun e's pòt repausar en préner mantuas posicions, la fòto d'un òmi sus ua escala qui tien
ua serp-volaira on ei escriut lo mot RIEN, une affiche dab un mot escriut en anamorfosa (que vòu díser que podem léger çò qui ei escriut sonque en espiar per devath, de fàcia n'ei pas legeder), ua escultura qui, quan se hicam dessús de vente, qu'avem l'impression de's getar dens lo vueit, ua seria de fòtos d'endrets diferents qui, hicadas a costat, e semblan estar lo medish endret de punts de vista diferents.
Après, que's son près en fòto en se vestir de un quessòt de ua faiçon non convencionau qui'us agradava tà har ua fòrma, puish que's passegèn dens un laberint on cada sala èra plea de panèus de duas o tres colors on la medisha fòrma geometrica èra reprodusida e que trauquèn ua sala plea de ballons enh.laders. Que vedón tanben un hiu qui demora en l'aire tostemps en movement tot a l'entorn de ua sala sonque gràcias a ventilators qui foncionan au miei de la pèça.


text:
Diluns, 14 de mai de 2018, 03h00 Cultura,Istòria
Gràcias a la tecnica 3D, ara podèm veire cossí èra lo castèl de Niça a son epòca d’esplendor maximala, çò rapòrta Nice-Matin. L’illustraire Florent Pey, de la societat AKG Images, n’a fach la reconstruccion en 3D e l’a inserit dins lo païsatge actual, e lo resultat es impressionant. L’òbra s’es poguda menar a bon tèrme en recuperant de plans e de gravaduras ancianas.
Lo castèl de Niça comencèt de se bastir al sègle XIn e s’es progressivament estendut sul puèg del castèl fins al sègle XVIIIn. Foguèt destruch en 54 jorns en l’an 1706 per las armadas del rei de França.
Lo Centre Cultural Occitan País Niçard e Alpenc organiza sovent de vesitas guidadas al castèl en occitan.
Segur que tenia pas aquestas torras punchagudas coma los castels del Nord.
Caleriá inserir le niçard en 3D, escrit, parlat, pertot...
brave trabalh. Mas m'estoni que los tets non sián pas de teules roges, o alara es encara una interpretacion franchimanda a la Violet le Duc


text:
Setmana de compareishences en Parlament damb motiu dera tramitacion dera naua Lei d’Aran. Ei un bon moment entà conéisher es inquietuds e es desirs des aranesi e des sapients sus eth regim especiau entà qu’es deputats elabòren era lei que regule eth nòste autogovèrn. Maugrat açò, i a ua naturau temptacion en refortilhar eth posicionament de cada grop, en ua sòrta d’autocompareishença publica, respècte der imaginari que dejà a articulat en referéncia ara Val d’Aran, dilhèu discordant damb eth pluralisme pròpri que caracterize eth país. Suspren tanben que representants politics diguen a ses senhories qu’ahèrs tan fonamentaus coma eth modèl electorau non formen part des preocupacions des ciutadans. Pòt èster. Com tanpòc n’ei era madeisha Lei, enes carrèrs e larèrs aranesi. E aguest hèt non ei pas un impediment entà qu’es politics hèsquen eth sòn trabalh. Se pòt convier facilament qu’eth sistèma electorau aranés, coma eth modèl financèr e era arquitectura institucionau e competenciau, d’acòrd damb es naui besonhs restacadi damb era qualitat democratica, era politica toristica, economica e deth foment deth trabalh, ei manifèstament mielhorable, pr’amor qu’es proporcions populacionaus an cambiat dempús de 24 ans en qué s’aprovèc era prumèra lei e, sustot enes darrèri tempsi, a sosmetut quauqui terçons decisius (pr’amor que decanten eth govèrn deth Conselh) a un “estrès electorau” dificil de justificar en plen sègle XXI. Mos enriquís debàter sus tot açò, entre es que non vòlen cambiar arren e es que prepausen d’autes alternatives entà sajar de racionalizar eth sistèma, hèr-le mès just, transparent, equitatiu e, per tant, democratic. Damb acòrd e consens. Entà qu’es representants siguen, aumens, un shinhau mès representatius.
(DIARI SEGRE, 6 de seteme de 2014)


text:
1139
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1139 del calendièr gregorian.
EvenimentsModificar
OccitàniaModificar
FrançaModificar
EuròpaModificar
AfricaModificar
AlmoravidesModificar
Dins de circonstàncias mau conegudas, leis armadas almoravidas foguèron durament desfachas per lo còmte de Portugau a la batalha d'Ourique (25 de julhet). Maugrat sa superioritat numerica e la preséncia dau sultan Ali ibn Yusuf, leis Almoravides èran minats per de divisions e de tensions intèrnas e deguèron se retirar. Aquò entraïnèt la formacion dau Reiaume de Portugau.


text:
Comunicat · 14.04.2016
L’Assemblada Nacionala Occitana entend intervenir dins lo debat sus los noms de las nòvas regions per presentar lo sieu ponch de vista.
Lo debat a l’entorn dels futurs noms de las regions es en realitat una tela de fum per far esquivar lo vertadièr problèma: la reforma territoriala entamenada per l’Estat francés càmbia pas gaire la situacion de las regions que demòran de “regions-quimèras” sens personalitat istorica e eissidas de retalhadas arbitràrias purament tecnocraticas. Las fusions son estadas realizadas del meteis biais sens consultar l’avís de la populacion e de las collectivitats localas. Aquò constituís una mancança de democracia qu’es denonciada per lo Conselh d’Euròpa. Enfin, aquela reforma levarà pas los problèmas estructurals de las regions: mancança d’autonomia, feblesa economica, problèma budgetari...
L’ANÒC, que milita per una entitat unica per Occitània que recampe totes los païses d’òc, non se pòt satisfaire de las règlas d’aquel jòc tecnocratic qu’es vertadièrament una “excepcion francesa”.
Considerant totun que l’union de totas las províncias d’òc se farà per estapas e que la reforma territoriala n’es una primièra, l’Assemblada Nacionala Occitana es conscienta que la fusion de las regions Aquitània-Lemosin-Peitau Charantas constituís un certan progrès: la màger part dels territòris lemosins es enfin reünida (levat la part orientala de la Marcha) e demòra ligada a una entitat majoritàriament occitana (levat la part santongesa e peitavina qu’es de lenga d’oïl). Se regrèta ça que la l’escasença mancada d’unificacion dels territòris gascons, encara devesits per la frontièra arbitrària entre las ancianas regions Aquitània e Miègjorn-Pirenèus.
En consequéncia, l’ANÒC preconiza per la nòva region un nom que faga obligatòriament mençon de la siá occitanitat.
***
Units per Occitània
***
ASSEMBLADA NACIONALA OCCITANA
Residéncia Bèla Auròra - 18 bis Carriera Santa Estela
13090 AIS DE PROVENÇA
Sit: www.assemblada.org
E-mail: info@assemblada.org
Telefòn: +33 6 46 62 74 93
L'Assemblada Nacionala Occitana es una associacion qu'a per tòca d'amassar totas
las fòrças vivas de la societat occitana per restaurar la dignitat nacionala occitana.
Residéncia Bèla Auròra
18 bis Carriera Santa Estela
13090 AIS DE PROVENÇA
Sit: www.assemblada.org
E-mail: info@assemblada.org
Telefòn: +33 6 46 62 74 93


text:
Ornitologia
L'ornitologia (del grèc ornis = aucèl e logos = mot/sciéncia) es una de las brancas de la zoologia qu’a per tòca l’estudi scientific de l’aucelilha.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Existisson doas listas d'articles tractant d'ausèls sus Wikipèdia :
- categoria : ornitologia : lista de las familhas e
- categoria : ausèls : lista dels ausèls.
Podètz consultar doas listas d'ornitològs :
- Lista d'ornitològs ;
- Lista dels articles sus d'ornitològ (mai exaustiva que la precedenta).
Periodics consacrats a l'ornitologia :
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Groupe Ornitologica Normanda
- Los ausèls de nòstras regions : en Bretanha
- ORNITHOMEDIA - Lo Web de l'Ornitologia
- LPO - Liga per la Proteccion dels Ausèls (representant francés de BirdLife International)
- LPO Anjau - Liga per la Proteccion dels Ausèls, delegacion Anjau
- Journ'obs - Blòg d' Observacions d'Ausèls per Eric
- Avibase - sistèma informatic sus las espècias d'ausèls.
- Ausèls.net
- Associacions ornitologicas francesas


text:
Dimenjada variabla en Aran
Eth dissabte 28, s'alternaràn bromes e clari damb possibilitat de precipitacions fèbles pendent eth maitin e probabilitat mieja de quauque plojat pera tarde e net. Vents moderadi deth sud.
Temperatura sense massa cambis (6°/18° en Es Bòrdes; 5°/16° en Unha).
Eth dimenge 29, serà ua jornada pro embromada damb plojats que poderien èster moderadi. Tornaram a veir es montanhes nheuades damb còta de nhèu sus es 2000 m en tot descéner a darrères ores cap as 1500 m.
Temperatures maximales en descenuda (7°/12° en Es Bòrdes; 5°/10° en Unha).
Semble qu'eth deluns peth maitin poderíem auer ua trèva damb solei encara que damb temperatures fresques


text:
Abans d’ager se barrèren es inscripcions on-line entà participar ena 39au edicion dera Marxa Beret, era carrèra populara d’esquí de hons mès important der estat espanhòu, que se celèbre eth pròplèu dimenge 4 de hereuèr. Eth nombre de competidors inscriti ja arribe a 700 participaires. Des inscriti, 180 son participaires internacionaus provenenti de païsi coma Norvègia, Suècia, Finlàndia, Soïssa, França e Itàlia.
Baqueira Beret acuelherà coma ei tradicionau era 39au Marxa Beret es dies 3 e 4 de hereuèr.
Eth dissabte 3 de hereuèr, damb era disputa deth Sprint Salomon entàs 12:00 ores en Beret. Eth Sprint Salomon, ei ua pròva d’exibicion que participe un nombre limitat de corredors d’elèit, enguan seràn 36, damb er objectiu de dar a conéisher aguest espòrt.
Eth dimenge, 4 de hereuèr, as 10:00 ores, se disputarà era 39au Marxa Beret, damb un circuit de 10 Km ena zòna de Beret e Orri; de 21Kmena zòna de Beret, Orri e Montgarri e fin finau eth circuit de 42km ena zòna de Beret, Orri, Montgarri e direccion Marimanha. Enguan s’a trabalhat ena melhora e increment dera senhalizacion deth circuit enes tres categories de competicion. Es responsables dera Marxa Beret, an anonciat qu’enguan es distàncies de 21km e 42 km passaràn per Montgarri.
Era 39au Marxa Beret, qu’ei ua des pròves d’esquí nordic mès assolidades que se realizen en territòri nacionau, ei inscrita en circuit de Marches Populares (Populara Cross-Country Race) deth calendari FIS (Federacion Internacionau d’Esquí), puntuable entath circuit de Copa Espanha RFEDI e entath circuit de Copa Catalana.
Eth vicesindic d’Aran e director dera Marxa Beret, Luís Carlos Medina, expliquèc qu’eth bon ritme d’inscripcions on-line hè a pensar que s’arribarà as 1.000 participaires en aguesta 39au Marxa Beret, en tot ahíger que des dera organizacion ja trabalhen entà que sigue ua edicion istorica dera Marxa Beret, era deth pròplèu an en tot arribar ara 40au edicion
Es aranesi Marta Cester e Rubén Caseny, an formalizat era sua inscripcion ena 39au Marxa Beret, coma tanben ac an hèt Sadurní Betriu, tresau classificat en an 2016 ena prestigiosa Marcialonga d’esquí de hons, Gral Sellés, integrant deth grop de seguiment especiau d’esquí de hons dera RFEDI, Jan Margarit, que compagine eth trailrunning e er esquí de montanha damb er esquí de hons, Laura Orgué, qu’à era melhor actuacion dera istòria espanhòla actuau en uns Jòcs Olimpics d’Iuèrn, en tot demorar-se a sonque 5,7 dusaus deth diplòma enes Jòcs Olimpics de Sochi 2014, e Diego Ruíz, qu’a concorrut enes Jòcs Olimpics de Nagano 1988, Turin 2006 e Vancouver 2010.
Era Marxa Beret ei organizada peth Conselh Generau d’Aran, Baqueira Beret e er ajuntament de Naut Aran. Compde damb era collaboracion de: Associacion Volentaris d’Aran, Foment Torisme Val d’Aran, Deputacion de Lhèida, Pompièrs d’Aran, Aran Salut, Mossos d’Esquadra, INS d’Aran, ath delà dera Reau Federacion Espanhòla d’Espòrts d’Iuèrn (RFEDI), era Federacion Catalana d’Espòrts d’Iuèrn (FCEH) e desparièrs patrocinadors.
Es inscripcions presenciaus se realizaràn en Pòliesportiu de Salardú (Casa d’Acuelhuda) eth dissabte, 3 de hereuèr, a on s’aurà de presentar era documentacion corresponenta e recuélher eth dorsau, documentacion dera carrèra e es presents des organizadors e patrocinadors, de 09:30 ores enquias 20:30ores ena madeisha casa d’acuelhuda se harà era presentacion oficiau dera 39au Marxa Beret eth dissabte as 19:30 ores.
Tota era informacion dera 39au Marxa Beret a www.marxaberet.com
Info e foto: Conselh Generau d’Aran


text:
62
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 62 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Cambiaments importants au sen dau govèrn roman ambé la mòrt de Burrus e la retirada de Senèca que s'ocupavan deis afaires publics dempuei lo començament dau rèine de l'emperaire Neron. Son successor foguèt Tigellin, prefècte dau pretòri e favorit de l'emperaire e de sa mestressa Popea, qu'avián pas sei capacitats. Tre la partença de Senèca, Neron volguèt esposar Popea. Pasmens, aperavans, èra obligat de repudiar sa frema Claudia Octàvia. Òr, Claudia Octàvia èra fidèla, respectava lei tradicions romanas e èra sostenguda per la populacion romana. Sa repudiacion foguèt donc un afaire malaisada. Neron ordonèt de torturar leis esclaus de sa frema per obtenir de confession per condamnar sa frema per manca de fidelitat mai la temptativa mau capitèt totalament car lei domestics resistèron ai borrèus. L'emperaire deguèt donc cambiar de pretèxte e acusèt sa frema d'infertilitat. Aquò li permetèt d'obtenir satisfaccion e d'exilar sa frema en Campània. Pasmens, sota la pression de la populacion, foguèt obligat d'autorizar lo retorn d'Octàvia en Roma onte sa mòrt sobda lo 9 de junh entraïnèt d'esmogudas dins la capitala.
En Orient, lo reiaume d'Armenia, protectorat roman, ataquèt lei regions occidentalas de l'Empèri Part entraïnant una guèrra novèla entre Parts e Romans. Lo generau Gnaeus Domitius Corbulo capitèt de protegir la frontiera e preparèt una campanha importanta per l'annada seguenta. Pasmens, Neron preferiguèt negociar ambé lei Parts una patz durabla.


text:
Ièr lo sistèma jacobin a sortit un primièr ministre pro-elitocracia jacobina, es normal non... ; mas ont lo jacobinisme tròba la finança per far sobreviure los quadres del sistèma sense se far veire fins ara. La via françafrica es estada publicada mantunes annadas e es la sola causa que la premsa francesa oblida dempuèi ièr d'explicar dins lo CV del novèl vengut al cap del poder centralista. Estonent non ?
Estonent RT ne parla, mas pas un mèdia parisenc ! Los mèdias que se díson sempre per l'«indépendance nationale » modèl importacion nigeriana (Africa) d'uranium per las centralas nuclearas ?
Estonent, la falha la tròba una RT en francés, e pas los « indépendants » jornalistas franceses ? I a segur quicòm d'amagar als ciutadans franceses donc. E lo sistèma satellitari de las redaccions parisencas, vira al entorn del jacobinisme elisian, o dèu saber ; o dèu saber çò que fau pas dire del CV de Edouard Philippe.
Alara la pausicion politica de Les Républicains es tanben desvelada ... son finançats aisidament per la françafrica de l'« indépendance nationale » ligada al nuclear del Niger (e de las guèrras del entorn + las intervencion que la fiscalitat dels ciutadans franceses se pagan de manièra inocentassa) ; e l'intervencion militara al Malí s'explica tanben sus aquel parçan per aquela rason. Se parlava de la primièra visita internacionala per l'Africa pel novèl president del jacobinisme, mas sembla qu'aguèt una melhora solucion ; Es donc tanben normal que Africa interessa mai a Bordèu (Alain Juppé afidat del primièr ministre novèl que portava sa paraula a las primaires de Les Républicains) qu'a Tolosa (mens concernida per l'Africa, malgrat l'anaian postala qu'anava de Tolosa al Marròc puèi America dita Latina)... e donc que totes los biaises de saber sus l'Africa se tròban a Bordèu (es la rason de l'installacion de la Barclays Bank pels clients de Bordèu e d'Africa, a Bordèu, Novèla Aquitània). Podèm melhor entendre la politica en fRança, a la mesura del pès politic de la nucleocracia ... e soi inquiet ; ont son los dangièrs politics per desvelar que la Françafrica a mestièr d'èstre al cap de l'Estat coma primièr ministre ? E se Emmanuel Macron èra tanben per salvar sonque aquesta filiara industriala francesa del nuclear (las autras es puslèu a la talvèra !).
Car pel moment Edouard Philippe es pas un deputat pro-competent, es Les républicains, nimai coma cònsol de Le Havre, Normandia ... A-n aquel se li podrà pas castigar per non pas aver votat per las lengas ditas regionalas, contra l'occitan, es de Normandia, Le Havre, primièr pòrt jacobin, d'una marina qu'impòrta de China !


text:
Savòia
Savòia (en francoprovençau Savouè, en francés Savoie, en italian Savoia) es un país istoric d'Euròpa, dins lo sud d'Arpitània e dins lo nòrd-oèst deis Aups. Coma region culturala, Savòia compren essencialament, uei:
- dins l'estat francés: lei dos departaments de Savòia e Auta Savòia.
- dins l'estat italian: la Vau d'Aosta.
Lo gentilici es savoiard -a o savoian -a.
Formèt longtemps una poténcia politica creissenta nomenada comtat de Savòia, puei ducat de Savòia. Son centre politic foguèt d'en primier a Chamberí, sus lo pendís oèst deis Aups. Puei s'espandiguèt tanben sus lo pendís èst, despassèt la vièlha tèrra savoiarda de la Vau d'Aosta per dominar Piemont. Lèu Piemont e la vila de Turin foguèron lo centre novèu de l'estat de Savòia. Aquel estat prenguèt puei lo nom de reiaume de Sardenha en 1720, amb lo restacament de l'illa de Sardenha, e mai se restava centrat politicament en Piemont. Aqueste reiaume foguèt a son torn lo nuclèu de l'estat italian unificat, creat en 1861.
En Occitània, la dominacion politica de l'estat de Savòia (o dau reiaume de Sardenha) s'exerciguèt longtemps dins lei Valadas Occitanas e dins lo Comtat de Niça.


text:
Glèisa Vertadièra de Jèsus
La Glèisa Vertadièra de Jèsus (en chinés : 真耶穌教會) es una Glèisa independenta que foguèt establida a Pequin en China en 1917. Se plaça coma una ramificacion chinesa de la branca protestanta del cristianisme que subrondèt dins las annadas 1900.
Lo president actual d'aquesta Glèisa es Yung-Ji Lin que se revendica predicator. Foguèt elegit per l'assemblèa internacionala de la Glèisa vertadièra de Jèsus. La Glèisa revendica 1 500 000 membres a travèrs lo mond. La Glèisa crei a la teologia pentecostista, una doctrina basada sul don de l'Esperit Sant.
La doctrinas principalas[modificar | modificar la font]
- "Recebre l'Esperit Sant, demostrar en parlant dins de lengas, aquò es la garentida de nòstra transmission del reialme del cèl."
- "Lo Baptisme de l'aiga es lo per la remission dels pecats a travèrs de la regeneracion. Lo baptisme deu aver luòc dins l'aiga viva normala, coma lo flume, la mar o lo rèc."
- "Lo sagrament del lavament dels pès permet de se referir a un acte del Sénher Jèsus. Tanben servís de rapèl constant, lo qu'òm deuriá aver de l'amor, la santetat, l'umilitat, la remission e lo servici."
- "Jèsus Crist, lo mot qu'es vengut carn, mòrt sus la crotz per la redempcion dels pecaires, ressuscitat lo tresen jorn e montat al cèl. Es lo sol salvaire de l'umanitat, del creator dels cèls e de la tèrra, e lo sol Dieu vertadièr".
- "La Bíblia, comprenent l'ancian e lo novèl testament, es inspirada per Dieu, la sola vertat escripturala e la nòrma pel crestian vivent".
- "Lo Salvament es balhat pel Dieu de la gràcia per la fe. Los cresents se devon fondar sus l'Esperit Sant per perseguir la santetat, per onorar Dieu, e per aimar l'Umanitat".
- "l'aveniment del Sénher aurà luòc lo darrièr jorn ont davala del cèl per jutjar lo monde: los vertuoses recebràn la vida etèrna, alara que los marrits seràn etèrnament condemnats".


text:
Pastorèla (poèma)
La pastorèla es un genre poetic culte medieval. Poèma cantat, compausat d'estròfas amb assonanças en nombre variable, met scèna, en alternant de dialògs e de partidas narrativas, un ensag de seduccion d'una pastorèla per un cavalièr. La scèna pòt s'acabar per un refús, eventualament seguit d'un viòl, o per une acceptacion. A vegadas, la pastora, assautada pel cavalièr, crida lo païsan qu'ela aima per ajuda e qu'el fa fugit lo secutaire.
Las pastorèlas mai sovent se debanan dins una atmosfèra primaverenca e erotica. Descrivent d'amors carnalas e bucolicas, es lo contrapé de la fin' amor.
Somari
Definicion[modificar | modificar la font]
Michel Zink la definís atal, utilizant la definicion del trobador Vidal de Besalú: "La requista d'amor d'un cavalièr a una pastora, l'escambi de prepaus trufandièrs e ponhent e lo desnosament, favorable o non au seductor, contat sul mòde plasent pel quita cavalièr" [1]. E mai, los autors medievals la considèran coma un genre satiric[2].
Tradicionalament, se destria do tipes:
- Lo tipe mai frequent, aquel que descriu l'encontre amorós entre lo poèta e la pastra.
- Lo tipe « objectiu », que presenta una scèna campèstra, ont lo poèta se mèscla a de pastres e de pastras que festejan, se carpinhan, folastrejan, se reconcilian[3].
Istoric[modificar | modificar la font]
La foncion de la pastorèla dins la poesia lirica de l'Edat Mejana sembla èsser d'exprimir lo desir carnal mascle, la pastora (una femna de bassa naissença, de reputacion facila) essent redusida a un pur objècte erotic[4]. Se lo cavalièr utiliza lo lengatge de la seduccion e lo vocabulari de la fin'amor, ne desvia las règlas, que l'aspècte brutal de son desir, que realiza en forçant la femna s'es pas consententa, contradich son discors[5]. Genre mai aristocratic que vertadièrament rustic, la pastorèla rebat benlèu los desirs secrets d'una cavalaria alassada de preciositat.
Las pastorèlas son d'en primièr compausadas en occitan, entre la mitat del sègle XII e la fin del XIII, per de trobadors fòrça celèbres coma Marcabrun, Gui d'Ussèl, Giraut de Bornelh, Cadenet, Serverí de Girona, o mens celèbres, coma Johan Estève, Guillèm d'Autpolh, Gavaudan, Joyos de Tholoza o Guiraut d'Espanha[6] per qui sembla aver estat tant un divertiment qu'un exercici de versificacion[7].
Forma poetica[modificar | modificar la font]
Es pas un poèma de forma fixa, lo nombre e la forma dels coplets demorant liures (entre 6 e 30). La pastorèla dons a podut èsser, seguent los sègles, las regions, etc. :
- una pèça culta de poesia pastorala que la forma pareis al Chant Royal del sègle XIV, a la diferéncia que le vèrs utilizat es l'octosillaba. Mai, lo repic es facultatiu.
- un pichon poèma medieval, a vegada anonime, prenent per tèma l'amor d'una pastora. Es concebut, en general jos forma de dialòg entre la joventa, que se defend, e un galant cavalièr que fa miralhar de donas dignes d'una dama (coma de gants, un cencha, un bendèl[8]) per obtenir sas favors.
- Essent una cançon "d'aire agradable e gai, un pauc sautant e viu"[9], la pastorèla a donné naissance a una figura de contradança.
Un exemple de pastorèla[modificar | modificar la font]
Començament de L'autrier, jost'una sebissa, de Marcabrun, presenta dins uèit manuscrits, coma lo Cançonièr C[10]. Lo poèma es compausat de setens d'octosillabas, dos coplets successius utilizant las mèsmas rimas, segon l'estructura aaabaab, puèi cccbccb pels dos seguents, etc.
Las « cançons de pastorèlas »[modificar | modificar la font]
La pastorèla dintra dins le genre mai vast de la poesia pastorala o poesia bucolica, praticticada dempuèi l'Antiquitat, coma los Idiles de Teocrita o de Virgili, e, mai recentament, de la « cançon de pastorèla », que pòt tanben èsser imorala e calhòl coma la pastorèla[11].
Existís una centena de cançons tradicionalas (amb fòrça variantas[12]) contenent d'elements campètres e un ensag de seduction d'una joventa. Mas mai sovent, l'aventura es contée per la quita pastra e non pel poèta cavalièr. Lo galant es pas sempre de reng naut, quitament s'espèra de la pastra una « recompensa », un baisar mai sovent[13]. So de cançons de dançar[14], sovent de compreneson dobla, amb una version adulta calhòla e una version enfantina adocida[15].
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Michel Zink 1972, p. 29
- ↑ J. M. d'Heur 1977, p. 360
- ↑ Pastourelles, Introduction à l'étude formelle des pastourelles anonymes françaises des Modèl:Sp, Genève, Droz, 1974, p.8-9
- ↑ Michel Zink 1972, p. 117
- ↑ Dominique Bertrand, Le Théâtre, Bréal, (legir en linha), p. 84
- ↑ Jean Audiau 1973, p. x
- ↑ Jean Audiau 1973, p. xx
- ↑ Jean Audiau 1973, p. 164
- ↑ Adolphe Félix Gatien-Arnoult, Monumens de la littérature romane, Académie des Jeux Floraux, (legir en linha) p. 347
- ↑ Jean Audiau 1973, p. 3-4
- ↑ Conrad Laforte 1981, p. 244
- ↑ 4 576 versions, d'après la compilation du Catalogue de la chanson folklorique de Conrad Laforte 1981, p. 241
- ↑ Conrad Laforte 1981, p. 242
- ↑ Dans Les Maîtres sonneurs, par exemple, lorsque le cornemuseux doit faire une pause ou qu'il n'y a pas de musicien, une jeune fille entonne des chansons pour qu'on puisse danser.
- ↑ Conrad Laforte 1981, p. 246


text:
Concertos brandeborgés
Los concertos brandeborgés que son un ensemble de 6 pèças compausadas per Johann Sebastian Bach e vodada en 1721 (mes dilhèu compausada abans) au margrave Christian Ludwig von Brandenburg-Schwedt a qui e deven lo lor nom.
Que comptan enter las mei famosas pèças de Bach e lo dusau concerto, en particular, qui exigeish ua virtuositat de las granas entà la trompeta qu'ei ua de las òbras mei importantas deu repertòri de la trompeta piccolo.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- [1] 3au moviment deu 2au concerto brandeborgés interpretat dab ua trompeta barròca.
- [2] 3au moviment deu 2au concerto brandeborgés interpretat dab ua trompeta piccolo.


text:
Era Xarxa de Musèus des Tèrres de Lhèida e dera Val d’Aran, damb eth supòrt dera Generalitat de Catalonha e der Institut d’Estudis Ilerdenses (Deputacion de Lhèida), an iniciat ua campanha de Nadau damb era fin d’animar a toti a visitar es musèus en aguestes dates. Deth 24 de deseme ath 7 de gèr, per cada persona o familha que visite…
Eth Conselh de Govèrn deth CGA, a aprovat aguesta setmana era concession des ajudes e subvencions economiques as joeni esportistes aranesi qu’agen projeccion a un nau nivèu esportiu, damb er objectiu de motivar era contunhitat dera sua carrèra esportiua mentre estúdien, e damb era finalitat que poguen fenir en tot convertir-se en esportistes de naut…
Es pròplèus dies 4,5 e 6 de noveme der an 2016, entà commemorar eth 400 aniversari des Ordinacions dera Val d’Aran, eth Conselh Generau d’Aran celebrarà ues Jornades d’Estudi sus aguest document jos eth títol de “1616 Ordinacions.Pragmatica e Edictes Reiaus dera Val d’Aran” de Juan Francisco de Gracia, que conten era pragmatica e es…
Era darrera setmana s’amassèren en Barcelona es membres deth COPLOA (Conselh de Politica Lingüistica der Occitan – Aranés) e dera DGPL (Direccion Generau de Politica Lingüistica dera Generalitat de Catalonha) en session presidida peth vice-sindic d’Aran, Luís Carlos Medina, a fin d’auançar enes trabalhs de coordinacion entre era Generalitat de Catalonha e eth CGA a…
Eth Departament de Desvolopament Economic deth Conselh Generau d’Aran damb eth patrocini dera Deputacion de Lhèida e en collaboracion damb Global Lleida a organizat ua naua session formativa dirigida as emprenedors e empresaris dera Val d’Aran. Era session, sus eth títol “Entrepren era tua Mèrca Personau” siguec a cargue de Marta Grañó, investigadora e divulgadora…


text:
Afrikaans
L'afrikaans es una lenga germanica, subretot parlada en Sud-Africa e Namibia. Es una lenga filha del neerlandés, qu'a per origina los dialèctes del sègle XVII, colectivament nomenats Cape Dutch.
Emai que l'afrikaans siá barrejat de lengas coma lo malai, portugués, banto o Khoisan, s'estima que 90 a 95 del cent del vocabulari afrikaans es d'origina neerlandesa. Per aquesta rason, las diferéncias entre afrikaans e neerlandés venon puslèu sovent de la morfologia, la gramatica o l'ortografia que son pus regularas per l'afrikaans que pel neerlandés.
I a un gra de compreneson mutuala entre las doas lengas—mai que mai a l'escrit—e mai s'es pus aisit per un neerlandofòn de comprene l'afrikaans que de lo parlar. Amb aperaquí 6 milions de locutors natius en Sud-Africa, o 13,3 del cent de la populacion, es la tresena lenga mairala dins lo país. Ten la pus larga distribucion geografica e raciala de totas las lengas oficialas, e es la pus largament parlada e compresa coma segonda o tresena lenga. Es la lenga majoritària de la mitat oèst de Sud-Africa—las províncias de Northern Cape e Western Cape—e la primièra lenga dels coloured e de las comunitats blancas.


text:
Cinais
Cinais es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo territòri de Cinais es topographiquement compausat de tres entités plan desparièrs del nòrd al sud : qualques bòrds de Viena fins al pè del scenari se desliga la plana alluviale del riu, consagrada a la ramaderia de las vacas e de las aucas (se tròba l'existéncia d'aquela ramaderia dempuèi la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, quand Rabelais parla "d'Aucas de Pontilles"). Lo scenari, amb lo elseu ponch culminant a 110 mètres, lo Camp dels Romains, compta almens 25 esséncias de bruyères. Fin finala, lo vessant sud del scenari protegís lo vilatge ont los ostals an #èsser creusées pro elevat en lo serral amb la fin de pas empiéter suls parcelles cultivables. Lo riu la Viena e lo riu lo Negron son los principals corses d'aiga #que travèrsan lo vilatge de Cinais.
Le territoire de Cinais est topographiquement composé de trois entités bien distinctes du nord au sud : des bords de Vienne jusqu'au pied du plateau se détache la plaine alluviale de la rivière, vouée à l'élevage des vaches et des oies (on retrouve l'existence de cet élevage dès le Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, lorsque Rabelais parle des "Oies de Pontilles"). Le plateau, avec en son point culminant à 110 mètres, le Camp des Romains, compte au moins 25 essences de bruyères. Enfin, le versant sud du plateau abrite le village où les maisons ont été creusées suffisamment haut dans le coteau afin de ne pas empiéter sur les parcelles cultivables. La rivière la Vienne et la rivière le Negron sont les principaux cours d'eau qui traversent le village de Cinais.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Ancian fief apertenent al Abbaye de Seuilly, la municipalitat, citada dempuèi la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle en lo Cartulaire del Archevêché de Tors, fixarà pas lo orthographe de lo sieu nom #qu'al començament d'aquel sègle. En la municipalitat son recensées de polits sojorns, bastiments de la Modèl:S2-, talas que la Boulardière.
Ancien fief appartenant à l'Abbaye de Seuilly, la commune, citée dès le Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle dans le Cartulaire de l'Archevêché de Tours, ne fixera l'orthographe de son nom qu'au début de ce siècle. Dans la commune sont recensées de belles demeures, constructions des Modèl:S2-, telles que la Boulardière.


text:
Unitat d’Aran – Partit Nacionalista Aranés ven de celebrar eth sòn 5au Congrès Nacionau damb un discurs solid e ben estructurat, atau coma tostemp l’a agut, e ua equipa que combine, en paraules deth reescuelhut president Arturo Calbetó, era « esséncia des valors istorics » damb era « saba naua » des que, segontes eth tanben reescuelhut secretari generau Francés Boya, contribusim a « garantir eth futur » deth partit mès plurau e transversau d’Aran.
Unitat d’Aran – PNA ei un partit d’arraïtz, ena societat que represente e ena istòria democratica recenta, qu’a sabut armonizar es valors dera cultura progressista damb era defensa des drets nacionaus d’Aran a compdar d’un projècte integrador. Coma a escrit bèth còp eth president, « Unitat d’Aran ei un partit de patz e dialòg ». De hèt, un des punts mès interessants deth sòn « corpus doctrinau »-se me permetetz era paraulòta- ei era defensa deth nau aranesisme entenut coma un « projècte modernizador que concep Aran coma realitat nacionau a compartir e derivada dera volentat des persones que la formen d’ençà de diuèrsi encastres sociaus e ideologics », en paraules deth document politic deth secretari generau. Ei a díder, er aranesisme coma invitacion, dubèrt e solidari, contra era concepcion barrada de nacion que sage de relegar era sua defensa a sonque un partit.
Pensi que justament per açò, pera defensa der aranesisme sociau e civic, UA-PNA a sabut somar e ampliar era sua basa popular enquiath punt de devier era prumèra fòrça nacionau e municipalista, en tot qu’ei eth partit que represente a mès aranesi. Aumens ei eth motiu que, ath delà des valors dera quèrra sociaudemocrata, m’a possat a compartir aguest projècte, que renauís eth sòn compromés damb era societat damb ua naua Comission Executiva formada pera vicepresidéncia (Angelina Cases), era secretaria d’Accion Municipau e Organizacion (Joan Riu), era secretaria d’Accion Politica (Maria Vergés), era secretaria d’Accion Sociau e Ciutadania (Noelia Costa), era secretaria de Formacion e Innovacion (Álex Sirat), e era secretaria de Comunicacion e Relacions Exteriors (qu’è assomit), jos eth lideratge deth president Calbetó e eth secretari generau Boya.
Es qu’arribam ara auem eth prètzhèt de dinamizar eth partit entà apropar-le ara ciutadania e tanben as joeni, que semblen es mès desencatadi damb era politica. Digui « semblen » pr’amor qu’eth sòn compromés public ei plan viu per miei d’uns auti encastres e organizacions. Se tracte de tornar era illusion tara politica en tot hèr d’UA eth partit damb nèrvi e inquietuds que melhor les pòt representar enes valors deth progrès nacionau, sociau, ambientau e d’igualtat d’oportunitats.
Like this:
Like Cargament...


text:
Lo govèrn britanic assolida ara que cal un periòde de transicion abans lo Brexit
“Fa cinc setmanas, l'idèa d’un periòde de transicion èra un concèpte nòu. Cresi qu’ara gaireben totes dins lo gabinet accèptan que i aja qualque transicion”, çò afirmèt Hammond a la BBC.
Uèi, lo ministre pel Brexit, David Davis, e sa còla començan a Brussèlas la primièra tièra dobèrta de las negociacions sul Brexit. “Intram ara dins lo procès de vertat amb lo començament de las negociacions e cresi que lo gabinet es unit sus una posicion que maximalize nòstre pes per negociar e obtenga lo melhor acòrdi possible per lo Reialme Unit”, çò argumentava.
Per quant a la durada del periòde de transicion, “dependrà del temps que caldrà per instaurar los nòus sistèmas per gerir de domenis coma las frontièras o l’immigracion, mas deuriá èsser un periòde definit e caldrà almens dos ans”, çò afortiguèt Hammond.
En mai d’aquò, aqueste reconeguèt que las entrepresas avián besonh de mai de clartat sus l’avenir institucional britanic: “Es absoludament evident que las entrepresas espèran d’aver mai de clartat sus cossí serà lo futur de la relacion amb Euròpa”, çò diguèt.
De son costat, lo ministre de Comèrci, Liam Fox, acceptèt la possibilitat d’un periòde de transicion, a condicion qu’aguèsse “de limits”, coma o declarèt a la BBC.
“Vòli un periòde de transicion que poscam negociar d'acòrdis (comercials). Çò que volèm es un ponch de partença amb la libertat de negociar nòstres acòrdis comercials”, çò expliquèt.
Fox avertiguèt que seriá “estupid” d’intrar dins las negociacions pel Brexit sens èsser dispausats a las abandonar. Los negociators de l'UE devon creire que lo Reialme Unit causirà la rompedura puslèu qu'acceptar un marrit acòrdi.


text:
1 avril 2015
Ikea qu’a anonciat que balharà a l’ONU estructuras en kits tà har acès dens los camps de refugiats.
Los acès que seràn liurats dens cartons plans dab ua notícia, com la marca ac hè taus sons mòbles disponibles en botiga. Après quate òras de montatge, los refugiats qu’auràn un cabanet de 20 mètres quarrats qui poderàn arcuélher cinc personas.
(suite…)
26 janvier 2015
A la seguida de las eleccions de Grècia, lo cap del Parti de Gauche, Jean Luc Mélanchon a declarat a l’antena d’Europe 1 qu’èra prest a far una aligança amb l’Union Démocratique Bretonne.
« La question de las lengas regionalas es pas un problèma per ieu, declarèt, l’essencial es de ganhar. Ai comprés aquò en vesent mon amic Alexis Tsipras qu’a un acòrd de governament amb los sobereinistas grecs. Ai cercat un partit pichon, opausat come ieu a la politica d’austeritat, e ai trobat sus internet l’UDB qu’a de posicions que rejonhan las meunas. Ai doncas decidit de passar un acòrd electoral amb eles.
(suite…)
11 octobre 2014
Après aver descobèrt lo Petit guide insolent des mots occitans, passagers (clandestins) du français de Florian Vernet, l’Acadèmia francesa a decidit de tornar far lo diccionari per tirar çò que considèra coma d’eresias.
« En seguida d’aquelas revelacions orrificantas, prendrem las mesuras que s’impausan per eradicar totas aquelas estigmatas patesantas dins nòstra polida lenga francesa », çò anoncièt lo president de l’Acadèmia francesa tre la darrièra pagina del Petit guide legida.
(suite…)
1 octobre 2014
L’òmi de 81 ans n’a pas briga cambiat los sons gosts despuish la soa campanha dab lo RPR de 1995 simbolizada per ua poma. Mes adara que s’i hè shens caishaus e que minja e beu tot a la palha. Çò qui n’ei pas shens risca.
La retirada qu’auhereish, a còps, maishantas suspresas aus e a las qui ne deishan pas de víver dens lo lor passat estosse plapat d’aur o de pèth de castanha. L’ancian President de la Republica Francesa que’n sap quauquarren adara. Per manca de dents qu’ei obligat de deishar las pomas au profieit de la pomada e qu’estó estat intoxicat ger mentre que’s shuquèsse un pinton de pomada fresca originària de la Pomaderia Janty (Coresa).
(suite…)
10 août 2014
Lo purmèr ministre de l’estat teocratic d’Israël que revela dens ua entervista lagremassèra la vertadèra rason de ofensiva a Gazà.
A l’atge de 64 ans l’òmi politic a maugrat de la soa experiéncia ne s’i escad pas de contiéner los sos plors. Qu’anonciè ger a 10h dabant los rescapats de la premsa internacionau a Tel-Aviv las vertadèras rasons de l’ataca de la banda de Gazà.
(suite…)
4 juillet 2014
La cadena de television web en lenga bretona auriá copiat « La Seria » per una futura seria en breton titolada « Stirad ». Budget Prod pòrta lo planh.
Yannick Mandel e l’equipa tota de Budget Prod foguèron enrabiats quand aprenguèron que Bretzhoweb metiá en rota lo rodatge d’una seria novèla en breton. Lo scenari n’es simple : son dos joves bretons amb una Renault 16 que van cèrcar d’argent per virar una seria tele que parla de dos joves que vòlon virar una seria tele sus dos joves que cèrcan d’argent per virar une seria tele que parla de la dificultat per dos joves de trapar d’argent per virar una seria tele. Lo nom breton de la seria significa « Sant Miquèl dels Monts ».
(suite…)


text:
Proteïna fluorescenta verda
La proteïna fluorescenta verda (o GFP, per la sigla en anglés, green fluorescent protein) es una proteïna produsida per la medusa Aequorea victoria, qu'emet bioluminiscéncia dins la zòna verda de l'espèctre visible. Lo gèn que codifica aquesta proteïna es isolat e s'utiliza abitualament en biologia moleculara coma marcador.
Lo 8 d'octobre de 2008 los professors Martin Chalfie, Osamu Shimomura e Roger Y. Tsien foguèron premiats per la Reala Academia Suedesa de Sciéncias d'Estocòlme amb lo Prèmi Nobel de Quimia « per la descobèrta e lo desvolopament de la proteïna fluorescenta verda (GFP) », instrument indispensable per la biologia e la medecina modèrna.
Istòria[modificar | modificar la font]
Osamu Shimomura, dins las annadas 1960, foguèt la primièra persona a isolar la GFP de la Aequorea victoria e identificar quina part èra responsabla de la fluorescéncia. Amb Frank Johnson, de l'Universitat de Washington, isolèt una proteïna bioluminescenta dependenta del calci, que nomenèt l'aequorina, nom derivat de la medusa. Aquesta proteïna emet fluorescéncia dins la zòna blava de l'espèctre.
Pendent los ans seguents se verifiquèt que, per emetre fluorescéncia, la medusa libèra d'ions de calci qu'activan l'emission de lutz blava. La GFP, per sa part, absorbís la lutz liberada per la primièra e produsís sa lutz verda caracteristica. Malgrat aiçò, lo potencial de la GFP coma marcador foguèt pas reconegut fins a 1987 per Douglas Prasher.
D'autras proteïnas fluorescentas foguèron identificadas recentament: entre d'autras, la proteïna fluorescenta jauna (coneguda per son abreujament en anglés YFP) o la roja (RFP). En mai, aquestas proteïnas originalas son estadas modificadas per melhorar lor foncionament. Un dels resultats d'aquestes melhoraments es la proteïna verda fluorescenta melhorada (o EGFP, per la sigla en anglés, « enhanced green florescent protein »).
Estructura e espèctre d'emission[modificar | modificar la font]
L'estructura de la proteïna verda fluorescenta se determinèt en 1996. Es constituida per 238 aminoacids, que forman onze cadenas beta, qu'ensèm forman un cilindre, dins lo centre que se'n tròba una eliç alfa.
La GFP originala de la medusa possedís dos pics d'excitacion: un mendre, a 475 nm, e un màger, a 395 nm. Son pic d'emission es a 509 nm, dins la zòna verda de l'espèctre.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Las proteïnas fluorescentas son fòrça polivalentas e s'utilizan dins divèrses domenis coma la microbiologia, l'engenhariá genetica e la fisiologia (las neurosciéncias), per exemple.


text:
Gruey-lès-Surance
Gruey-lès-Surance es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat ocupa un scenari de la Vôge entre las vallées de la Saône e del Côney, a Unitat|10|km {{}} de Bains-los-Bains e 14 km de Darney.
Es sus la municipalitat de Gruey que lo Ourche, primièr afluent notable de la Saône, pren la siá font abans de s'enfonsar en la bòsc de Darney.
La commune occupe un plateau de la Vôge entre les vallées de la Saône et du Côney, à 10 km de Bains-les-Bains et 14 km de Darney.
C'est sur la commune de Gruey que l'Ourche, premier affluent notable de la Saône, prend sa source avant de s'enfoncer dans la forêt de Darney.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'administracion départementale demanda lo 23 de febrièr 1842 la reünion de la municipalitat de Surance e d'aquela de Gruey. La comunitat de Surance i aderís, aquela de Gruey s'i opausa[1]. Totun, las municipalitats de Gruey e de Surance an #èsser fusionat[2] Lo 4 de junh 1842 jol nom actual de Gruey-lès-Surance. Modèl:Cita blòc
-
Gruey-lès-Surance, Eglise de la Nativité de La nòstra-Madama1.jpg
-
Gruey-lès-Surance, Eglise de la Nativité de La nòstra-Madama2.jpg
L'administration départementale demande le 23 février 1842 la réunion de la commune de Surance et de celle de Gruey. La communauté de Surance y adhère, celle de Gruey s'y oppose[3]. Néanmoins, les communes de Gruey et de Surance ont été fusionnées[4] le 4 juin 1842 sous le nom actuel de Gruey-lès-Surance.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Procès-verbal de la cambra dels deputats, Partida 2, París, 1842.
- ↑ Bulletin de las leis de la Republica francesa, París, 1842.
- ↑ Procés-verbaux de la chambre des députés, Partie 2, Paris, 1842.
- ↑ Bulletin des lois de la République française, Paris, 1842.


text:
Era Corsa Aran per sa lengua arribe en 2017 ara sua edicion 24, eth dia 30 de junhsèga de 2017 tamb eth madeish format de cada an. Es participants dera corsa pòden escuélher de gésser de Montgarri o de Les tàs 12:00 ores de meddia o passar eth Pòrt de Vielha, era ora de gessuda , aciu, ei liura.
A mesura que se va pujant o baishant tà Vielha, se pòden híger mès participants des pòbles per a on passe era Corsa. Arribada ena Plaça dera Glèisa de Sant Miquèu de Vielha tath torn des 20:15 ores.
Ara seguida, coma cada an i aurà lòc: eth parlament deth collectiu, liurament deth prèmi deth concors dera samarreta, liurament deth prèmi Lengua Viua que s’aufrís as Institucions, collectius o persones que damb eth sòn trabalh defensen era nòsta lengua e, entà acabar tamb eth concèrt de Nadau.
Ara seguida s’aufrís ath pròplèu milenat d’assistents còca e moscatelh.


text:
Hens aquera lista, qu'estimi, a vista de nas, la proporcion de mots absents deu lexic deu lengadocian segon lo diccionari de J. Ubaud, a quinze - vint per cent. Au debut d'aquera lista de mots non-lengadocians , qui i tròbi abalòt (grafia de Per Noste) , qui Eric Gonzales recomanda, dab arguments deus bons, d'escríver avalòt. Aqueth mot qu'ei tanben catalan (avalot en catalan), enqüèra que lo mot catalan aja la significacion deu mot gascon arbaròt . Abalòt, segon Palay, que significa simplament atropament, rencontre de dus grops e abalotà's que vòu díser màve's tà formar un atropament. Sus la relacion qui arreliga abalot, arbaròt e abalut (latin voluta), que i tornarèi (EDIT 6 gèr de 2018: ved. messatge aquiu. Los mots catalans avalot e avalotar e espanhòu alborote/ar/o que semblan de construccion gascona, remontant tà lat. voluta via abalut: abalòt, abalotar e arbaròt, arbarotar).
Un aute mot desconeishut deu lexic occitan non-gascon qu'ei abarrotar. No'u trobaratz pas hens lo diccionari de Mistral, pas mei que abalòt. Aqueth mot abarrotar que m'a interessat pr'amor que'u trobam tanben en catalan e en las lengas iberoromanicas, totun dab significacions plan distintas de la deu mot gascon. Especificament en gascon, abarrotar que vòu díser bastonejar, perseguir en bastonejar. Abarrotà's que vòu díser patacà's a còps de barròt, de bastòrra. Lo mot abarrotar qu'ei construsit a partir de barròt, derivat afixat de barra qui, en gascon, e pòt designar ua sòrta de baston. Un barròt, especificament en gascon, que designa ua traca de bastòrra. Que's cau avisà's de que lo quite mot baston e pausa un problèma semantic en gascon, pr'amor deu risc de confusion dab un omonime baston de significat completament diferent. Lo mot baston qu'ei un gasconisme qui designa un pielat de palhas, gèrbas secas, tojas, heuç, qui serveish de sostratge. L'etimologia d'aqueth dusau mot baston que vien de basta, un gasconisme tà designar plantas com la toja, emplegadas d'autescòps com a sostratge entau bestiar. De la medisha manèira, que i a dus vèrbes bastoar en gascon. Lo prumèr, uei lo dia extint o guaireben extint, qu'ei l'equivalent gascon regular deu mot de formacion onguesa bastonar, aqueth darrèr mot qu'ei absent du diccionari de Palay. Totun, lo gascon qu'a conservat lo substantiu bastoada qui'n deriva (en occitan e en catalan: bastonada). Lo segon vèrbe bastoar que vau diser har (a)bastons, qu'ei a díser tribalhar en dalhar e amassar los vegetaus tà poder har lo sostratge . En gascon, lo bastoar qu'ei lo lòc on i creishen gèrbas o tojas. Jo que supausi qu'ei aquera possibilitat de confusion enter aqueths dus mots baston qui va provocar l'emplec deus mots barra e barròt en lòc de baston e l'extincion deu vèrbe bastoar com a sinonime de bastonejar, au profieit deu son aute sinonime abarrotar. En catalan com en gascon, lo vèrbe occitan bastonar n'i existeish pas, enqüèra que i trobam bastonada e, en gascon, bastoada. Per contra, lo gascon com lo catalan qu'an lo mot bastonejar, de formacion clarament non-gascona (en espanhòu: bastonear).
Dongas lo mot abarrotar que permet d'arrevirar en gascon lo mot occitan non-gascon bastonar, desconeishut en gascon. En catalan, lo mot abarrotar, de medisha etimologia, n'a pas briga la significacion deu mot gascon. Atau que nse'n ditz lo GDLC:
(De barrote).
Qu'arretrobam las definicions 1 a 5 dab lo mot abarrotar en portugués. Com s'ac pòt véder, abarrotar en catalan, espanhòu e portugués n'a pas briga la significacion deu mot gascon, a maudespieit de la concordança perfèita de fòrma. Aquerò que s'explica per la diferéncia semantica enter lo mot gascon barròt e los mots barrot o barrote en las lengas de la peninsula. En las lengas vesias, barra non significa pas briga baston, qu'a meilèu lo significat deu mot francés barre. Abarrotar dab la significacion de l'occitan non-gascon bastonar qu'ei un gasconisme vertadèr, gessit de la substitucion deu mot baston, ambigú en gascon, per derivats de barra. Un aute mot probablament derivat de barra qu'ei barrica, gasconisme de la tecnologia viticòla adoptat per totas las lengas vesias, en particular peu francés (barrique). Que i tornaram un aute còp.


text:
Objet du blog
Ce blog présente principalement des articles sur les actualités concernant les religions, la spiritualité protestante, la culture et la langue occitanes, l'actualité personnelle et familiale. On peut aussi s'y trouver quelques billets d'humeur...
Aquel blòg presenta principalament d'articles sus las actualitats pertocant las religions, l'espiritualitat protestanta, la cultura e la lenga occitanas, l'actualitat personala e familiala. Se pòdon trobar qualques mots bilhetas d'umor...
mardi 16 septembre 2014
Mòstra "Camins de Trobar"
VENÈTZ NOMBROSES !
_________________________________
*
D'artistas qu'aimi fòrça!
Vos aconsèlhi d'anar escotar Calèu. Soi segur qu'aquel concèrt vos agradarà.
Le duo Calèu se produira dimanche 21 à 18h dans l'église de Blannaves
(commune de Branoux-les-taillades)
itinéraire : route d'Alès à Florac (N106) dépasser le lac des camboux et juste avant
le barrage de Saint-Cécile d'Andorge, prendre à gauche la D357...
suivre : église de Blannaves
____________________________
*
Inter-religions: conférence le 25/09/2014
Le 25 septembre 2014 à 18h30, au couvent des franciscains Saint Bonaventure de Narbonne,
le GIPN, Groupe inter-religieux pour la Paix de Narbonne, antenne de la Conférence Mondiale des Religions pour la Paix, organise une mini conférence:
Thème:
"Qu'est-ce que le Pentecôtisme?"Présentation par Monsieur Samuel Mourrier de l'ADD de Narbonne
Couvent des franciscains Saint Bonaventure
3 rue Barbés - 11100 Narbonne
Renseignements:
Georges d'Humières
T: 0673614662
Mail: georges.dhumieres@gmail.com
VENEZ NOMBREUX !
_____________________
*
LO CANAL DE RIQUET (3)
Lo Canal de Riquet tre la debuta transportèt passatgièrs :
« • Los passatgièrs : La barca de pòsta lisava sul canal de Riquet quand las diligéncias s'afanavan suls grands camins. Long de dos sègles, de Riquet al trionfe del camin de fèrre, transpòrta viatjaires de Tolosa a la Mar nòstra. La barca de pòsta del canal de Riquet es lo primièr servici de transpòrt en comun de viatjaires mes en plaça tre 1673 entre Tolosa e Castèlnau d'Ari, puèi Agde. A son apogèu, transpòrta fins a 100 000 passatgièrs per an ! Cal plan quatre jorns per faire lo viatge dins son entièr. Las relèvas, constituidas d’un atelatge de bèstias de tira menat per un postilhon a pè se seguisson long del camin per tirar la barca.
• Del viatge d’exploracion a la plasença : La plasença se desvolopèt sens cridar gara. Al sègle dels Lums ja, navegar sul canal de Riquet pòrta pèira a l'alimentacion dels esperits curioses e aganits de sabers. Thomas Jefferson, ambassador e futur president dels Estats-Units d’America, demargarà son carròça, per l’installar sus un batèu. Al mitan de las annadas 1970, las primièras companhiás de locacion de batèus d’origina anglesa prenon pè long del canal. La plasença se desvolopa. Mercé a la locacion, totòm pòt venir capitani una setmana, un jorn, una ora. Pas besonh de permés, nimai d’experiéncia, quauquas explicas e zo ! Es pas mai complicat qu'aquò ! Enfins, gaireben. Los començants son pas a l'abric d'unas bravas suspresas. Alara per navegar quiets a fet e descobrir las riquesas e los matises dels territòris traversats, val mai conéisser e seguir quauquas règlas ! »
Lo Canal, via al servici de las activitats umanas, ramosa gens de l’aiga e gens de la tèrra
« • Los marinièrs, gens de l’aiga : Los barquièrs del canal de Riquet vivián amb la familha sus las gabarras. Barrutlaires dins una societat sedentària, èran plan sovent gaitats de coa d'uèlh e, unes còps, amb enveja.
• Los enclusièrs, gens de la tèrra : 64 enclusas long del trajècte, es quicòm ! Abans la mecanizacion de las enclusas dins las annadas 1980, l'enclusièr o l'enclusièra dobrissiá las pòrtas a la man. Mèstres de lor domeni, organizat a l'entorn de l'ostal enclusièr, menavan una vida quasiment autarcica, ritmada pel passatge de las gabarras e d'unes còps la despaciéncia dels utilizators del canal.
• Los agents d’entreten de la via d’aiga : L'entreten del canal e de sos entorns es una preocupacion primièra dempuèi lo temps de Riquet. Lo camin de tira, los francs-bòrds apartenon al domeni del canal de Riquet. Utilizat pels cavals per tirar las barcas fins a las annadas 1930, aquel camin se frequenta ara per rasons de lésers. Quicòm coma 320 emplegats de las Vias Navegablas de França son encargats d'assegurar l'entreten e l'expleitacion del canal[]. Cada ivèrn, un temps de caumatge permet de s'ocupar dels trabalhs divèrses e de la restauracion de las òbras del canal. »
Enclusièr Roch
PAPIERÒT MENERBÉS (in La Semaine du Minervois, 11/09/14)
_____________________________
*
jeudi 11 septembre 2014
COMMENTAIRE DE SAINT BRUNO SUR LE PSAUME 83
« Si je t'oublie, Jérusalem... ».
Que tes demeures sont désirables ! Mon âme a désiré entrer jusque dans les parvis du Seigneur, c'est-à-dire dans l'ample espace de la Jérusalem céleste, qui est la cité de Dieu.
Le psalmiste montre alors pourquoi il a désiré entrer dans les parvis du Seigneur, et voici cette raison: Seigneur, Dieu des puissances célestes, mon roi et mon Dieu, heureux les habitants de ta maison, la Jérusalem céleste ! C'est comme s'il disait : Qui n'aurait ce désir d'entrer dans tes parvis, puisque tu es Dieu, et donc Créateur, Seigneur des puissances, Roi, et qu'ils sont heureux, tous les habitants de ta maison ? Parvis et maison, ici, désignent la même réalité. Lorsque le psalmiste dit que leurs habitants sont heureux, il signifie que le bonheur dont ils jouissent est aussi grand qu'on peut l'imaginer. Et si l'on peut être certain de leur bonheur, c'est qu'ils te loueront, Seigneur, dans un amour fervent, pour les siècles des siècles, c'est-à-dire pour l'éternité. Leur louange ne serait pas pour l'éternité, si leur bonheur ne l'était pas aussi.
À ce bonheur, personne ne peut atteindre par lui-même ; il faut qu'il ait l'espérance, la foi et l'amour. Mais heureux est cet homme-là, c'est-à-dire : à ce bonheur parvient seul cet homme-là dont la force est en toi, Seigneur, pour monter les degrés du bonheur, ces degrés qu'il a disposés dans son cœur. Autrement dit : parviendra au bonheur celui-là seul qui, en se préparant dans son cœur à monter vers ce bonheur par les nombreux degrés des vertus et des bonnes œuvres, reçoit le secours de ta grâce. Par lui-même il est incapable de monter, comme l'atteste cette parole du Seigneur : Nul ne monte au ciel, à savoir par lui-même, sinon le Fils de l'homme, qui est au ciel.
Je dis que cet homme a disposé en son cœur les degrés, en tant qu'il vit encore dans cette vallée de larmes, c'est-à-dire dans cette existence qui est humble et remplie de larmes en comparaison de l'autre vie: de celle-ci, comparée à la première, il faut dire qu'elle est une montagne, et que la joie la remplit.
Du fait de cette parole: Heureux l'homme dont la force est en toi, on pourrait poser cette question: Dieu fournit-il un secours dans ce but? Et la réponse sera: oui, vraiment, le secours de Dieu est pour cet homme heureux. En effet, le Législateur, c'est-à-dire le Christ, qui nous a donné la loi, nous donne et nous donnera aussi avec constance ses bénédictions, les dons multiples de sa grâce ; par eux il bénira ses serviteurs, il les élèvera vers le bonheur. Et par ses bénédictions, les fidèles monteront de vertu en vertu,iront de hauteur en hauteur. Et à l'avenir, dans la Sion du ciel, on verra le Christ, le Dieu des dieux, c'est-à-dire celui qui, du fait qu'il est Dieu, déifiera aussi les siens. Ou encore : en ceux qui existeront en Sion on verra spirituellement le Dieu des dieux le Dieu Trinité. Ce qui revient à dire : Ils verront par la raison Dieu en lui-même, lui qu'ici-bas ils ne peuvent voir. Dieu en effet sera tout en tous.
__________________________________
mardi 9 septembre 2014
LO CANAL DE RIQUET (2)
Contunhem lo viatge long del Canal de Riquet, granda via de transpòrt.
« * Las mèrças : La foncion primièra del canal de Riquet foguèt lo transpòrt de mèrças. Pendent mai de tres sègles, en mai de las cerealas e del vin, produccions emblematicas de la contrada, un fum de produits es adralhat per camin d’aiga.
Long dels temps, aquesta activitat coneis unas fortunas divèrsas. Los dos darnièrs batèus, lo Bacus e lo Dionisòs, arrestan d'anar e venir sul canal de Riquet en 1989.
* Fin de l'afret ? Benlèu pas ! : A l'ora d'ara, un moviment se fa jorn en França per promòure lo provesiment dels centres urbans per via fluviala : lo circuit cort fluvial. Unas gabarras embarcan « produits locals » fornits pel monde rural e los distribuisson long del camin.
* Entre los produits transportats :
- Lo vin : L'espelida del pòrt de Sèta a la fin del sègle 17 afavorís l’exportacion. Vin, muscat, blanqueta e aigardent seguisson lo canal de Riquet e se'n van cap a Italia, Espanha, Baltica o Euròpa del nòrd. Al sègle 19, la monocultura de la vinha senhoreja e lo canal permet de desservir un ensemble interregional de Bordèu a Marselha. Actualament, los vinhairons de las apellacions Corbièras, Menerbés, Sanch-Inhan o Cabardés utilizan pas brica lo canal pel transpòrt del vin mas prepausan tastas dels melhors tucs dins las cavas que marcan lo camin d'aiga.
- Las cerealas : Fa temps que Lauragués s'impausèt coma tèrra productritz de cerealas : los nombroses molins de vent farinièrs ne son una pròva bèla. Lo demai de blat pren lo camin de las contradas deficitàrias coma Lengadòc-bas o Provença. Lo canal arriba al moment que cal. Mai tard, los blats tradicionals e blats durs de Lauragués arriban fins als pòrts de Marselha e de Bordèus. Uèi, lo transpòrt se fa pas mai pel canal de Riquet, mas Lauragués contunha d'exportar via Pòrt la Novèla cap al bacin mediterranèu.
- Idrocarburs, engraisses : Dins un tot autre domeni, petròli, sofre, sabla, calç, pozzolana e plan d'autres materials per bastir son al sègle 20 las basas d'un trafec regulièr e pro ben significatiu qu'alimenta los pòrts locals.
- Lo marme de Caunas de Menerbés : Lo marme rosat de Caunas de Menerbés s'utilizèt pel Trianon e Versalha, l’arc de Trionfe del Carrossèl, l’Operà Garnièr a París. S'embarcava a Puèg-Eric, puèi seguissiá lo canal de Riquet, Garona e Seina (amb una ligason de mar entre Bordèu e Le Havre). Las peirièras de marme son totjorn en activitat.
- La sal : Cargada a Pòrt-la-Novèla o a Pòrt-Sant-Loís-de-Ròse, per arribar a Bordèus, la sal es principalament utilizada pels pescaires de merluça ; pas plan luènh de la Robina, las salinas de Grussan nos permeton de descobrir una produccion originala.
- L’arsenic : Mai estonant encara, lo pòrt de Carcassona recebiá d’arsenic, via lo canal de Riquet. Aqueste transpòrt èra ligat a l’expleitacion de las minas d’aur de Salsinha, uèi barradas. »
Gabarron Roch
LO CANAL DE RIQUET 1
Comme je l'ai écrit récemment sur mon blog "Ociitania-viventa", j'ai décidé de publier mes articles écrits en occitans sur ce blog "Vida videnta..." qui sera dorénavant voué à tout ce qui peut m'intéresser.
Coma l'escriguèri recentament sus mon blog "Occitania-viventa" decidiguèri de contunhar mas publicacion occitanas sus aqueste blog que d'ara enlà, serà vodat a tot çò que pòt m'interessar.
Agèri lo plaser de prene part a l'elaboracion de la mòstra qu'i traparetz unas frasas en lenga nòstra que resumisson l'esperit de l'iniciativa : «En occitan, l'òbra se ditz Lo Canal de Riquet. De la Mar Nòstra a la Mar Granda, un canal entre doas mars e tres montanhas. Gens de l'aiga e gens de la tèrra : los uns son res sens los autres. De tèrras de blat en tèrras de vinha : de pan e de vin, lo rei pòt venir ! Probable qu'es al cambiament de barcas de pòsta al Somalh que s'inventèt la mesclanha del rugbí ! Aicí, pas de cap de Bona-Esperança de doblar o de quarantens rugissents : solament lo doç cascalhadís de l'aiga al país de Convivéncia ! Lo passatge de cada esclusa dobrís los sòmis d'autres possibles. Dins los pòrts de mar, de canals, de rius o de montanha s'entremesclan mondes diferents. L'aiga : per la ruscada, las sopas, las lagremas, per se lavar, asagar l'òrt, navegar, beure e abeurar... mas pas per metre dins lo vin ! Deman, se volèm e se fasèm, lo Canal de Riquet serà encara e totjorn camin de vida e de rescontres. »
Se la mòstra es presentada dins la lenga d'Estat, unas reviradas son disponiblas en mai d'un parlar e, entre eles, l'occitan :
« • Canal de Riquet, linha de vidas : Lo canal del Miègjorn (lo canal de Riquet) es reconegut « patrimòni de l’umanitat » per l’Unesco dempuèi 1996. Monument remirable per sos amainatjaments tecnics, arquitecturals e del païsatge, lo canal es d'en primlièr una òbra « utilitària », pensada e menada a bon pòrt per Pèire-Paul Riquet amb la tòca d'afavorir los escambis.Aquesta mòstra vos convida a comprene melhor la dimension umana del canal e son integracion dins un territòri abitat. Lo canal de Riquet es un actor de la Granda Istòria, mas tanben de nòstras istòrias de vida.
• Lo camin d’aiga travèrsa e liga territòris de la Mar granda a la Mar nòstra : Religar Atlantic a Mediterranèu, sens passar per la frau de Gibraltar : aquò's un sòmi vièlh que remonta a l'Antiquitat.
Lo projècte, a priori irrealizable, espelís çaquelà a la prima de 1681, jol regne de Loís XIV, en seguida del rescontre entre dos òmes visionaris, Pèire-Paul Riquet, collector de las Gabèlas en Lengadòc, e
Colbèrt, contrarotlaire de las Finanças del rei.Mercé a un sistèma fòrça biaissut, un rasal de riussets de la Montanha negra alimenta lo canal. »
• La legenda de Naurosa :
Un còp èra, lo gigant Naurosa viviá a Narbona. Li passèt pel cap d'anar bastir Tolosa. Derrabèt doas peirassas dins Clapa e se metèt en camin. Sus un puèg de Lauragués, dos païsans lauravan : — Bonjorn lo gigant. Ont vas, atal ? — Me’n vau bastir Tolosa ! — E ben, pauròt, arribaràs tròp tard : Tolosa es ja bastida !
Alara, lo gigant, de la colèra, te plantèt las doas pèiras aquí e s’entornèt a Narbona en romegant.
Riqueton Roch
Aqueste dijòus 28 d'agost, se ten(iá) una jornada d'animacions a l'entorn del Canal a La Redòrta.
SEGA-LANA E LOS ORSES (3)
- Començarem aquesta cronica amb la fin de nòstra istòria entre Sega-Lana e los orses (una istòria qu'es pas prèsta de s'acabar) : « Al cap de nòu meses, la Ministra de l'Ecologia escapèt a l'Ors. Quand, de matin, se rendèt a son Ministèri per signar lo decret favorable a la reintroduccion de l'ors dins Pirenèus, del lop dins la Montanha negra e del molinièr a Cucunhan, li aprenguèron que fasiá temps qu'èra pas mai Ministra, qu'avián balhat son pòste al Monteborg mas qu'aqueste matin èra pas al burèu, vist qu'èra partit en Menerbés per l'estrena del primièr potz d'extraccion de gas de sistre de França e d'Euròpa.
La Sega-Lana soriguèt : aqueste ser, seriá tornarmai Ministra que lo Monteborg n'auriá per mesadas de tornar montar del fons del potz ont, per inadverténcia, un vinhairon-pilar del país l'auriá fait cabuçar !
Nòstre conte novèl se pòt pas acabar sus la formula rituala del « E cric e crac, mon conte es acabat », mas puslèu sus un crit, sòrres e faires, per que fasquèssetz bon profit d'aquesta parabòla ! »
- Un legeire, que se ditz Mickael Carn-d’Òsses (e que se presenta coma Conselhièr Cultural) atira nòstra atencion sus una autra actualitat de l'estiu present a Carcassona. Atal, nos escriu : « Aqueste mes de Julhet nos daissa pas alenar : entre la Copa del Monde de Foot, lo Desfilat e lo Fòc d’Artifici del 14 de Julh, ara es lo Torn de França que nos tomba dessús ambe sa Caravana coma la Virada del Cèrç ambe la granissada. Organizat per una societat que se ditz « Amaury Productions » (aquò s’inventa pas) ! B’auriá calgut recampar tot e far d’aquelis tres « eveniments » un sol : un grand match de foot a bicicleta, ambe d’equipas militàrias en unifòrme, de fòcs d’artifici blau-blanc-roges e de drapèls franceses de pertot. Auriam poscut far aquò a l’estadi Domec de Carcassona ambe lo 3en RPIMA qu’arribariá sul tarrenc en paracasuda, atal los suportaires poirián bramar un cant d’adieu « Salut, Salut a Vous, braves pioupious du troisième, chacun vous admire et vous aime », tot aquò comentat dins una caravana sonorizada de Radio-Lengadòc-Narbona per l’Alan Roch de la Trivala e pel Patrick Sebastian de Briva !! Aquò òc qu’auriá bona mina ! e ramosariá de monde ! Mas benlèu que si se fa pas ongan (NDLR : e aquò se faguèt pas !), se poiriá organizar per l’an que ven ? Òu, lo cronicaire, , seriás partent ? Se òc, telefòna-me, farem mitat-mitat sus la recèpta. Amicalament. » Mon paure Miquèl, vèni de gaitar mon calendièr e vesi que l'an que ven (coma ongan) serà pas possible per ieu de prene part a aquesta iniciativa plan interessanta. Bigeard, avètz dit Bigeard, coma es Bigeard !
- Unas pensadas estivencas : Lo melon d'agost trapa la cartagèna a son gost. Lo solelh d'agost escaufura la pèl e amadura lo rasim. D'agost, de la tardor anóncia lo gost.
Agostenc Roch
PAPIERÒT MENERBÉS (in La Semaine du Minervois, 21/08/14
Inscription à : Articles (Atom)


text:
Lo libre de Sara
Lo libre de Sara
Max Roqueta - Max Rouquette
Lo Libre de Sara es una òbra de pròsa plan caracteristica dal biais de Max Roqueta quand escriu pas de novèlas elas, mas de tèxtes que se i mèsclan reflexions personalas e meditacions sus de persontages, de païsatges o de moments d’istòria.
Es aicí la Camarga, a travèrs qualques-uns dels fondators, a l’encòp reals e mitics quasiment, de son imaginari (Folco de Baroncelli, Sara la Caraca, Josèp d’Arbaud mai que mai), que s’atròba al quite centre del raconte de Roqueta. Non pas una Camarga ideosa, mas una Camarga a mitat camin del sòmi e de la realitat, evocada a travèrs de qualques periòdes, uroses o maluroses, de la vida d’aqueles que n’an marcat las endevenenças. Per Roqueta, aquela Camarga apareis a l’encòp coma una sèrva d’imaginari, que fa nàisser l’escritura, e coma un d’aqueles endreches un pauc privilegiats, e d’aqui pivelants, que la condicion umana i carga tot l’ample de sas contradiccions, entre desir d’accion e sentida dels limits que tota volontat d’èstre finís per los rescontrar.
Qualques novèlas, ineditas o de mal legir en occitan, completan l’ensems : racontes a las bolièras del fantastic e de l’absurd (Cuneo’s guard - Un de Santa-Elena - El) o somiariás davant de païsatges descubèrts a l’azard d’un viatge, aicí los del Michigan, que Roqueta i sejornèt : Lo cat e lo papagai e Som, vida e sòmis d’un chipmunk, doas novèlas que l’autor de Verd Paradís, coma dins sos Bestiaris poëtics, i questiona « a las raras del silenci » los mistèris del continent de las bèstias.
Du même auteur:
Lo corbatàs roge
La cèrca de Pendariès
Mièja-Gauta o Lo gentilòme de veire
Tout le sable de la mer
Tota la sabla de la mar (épuisé)
La quête de Pendariès


text:
Voluta (laüteria)
La voluta qu ei ua partida deus intruments de còrdas (mei que mei deus instruments de còrdas hregadas e de cèrtas mandolinas) : qu'ei hicada a cap de l' instrument e deu son manjo en bèth coronar la caisha de la cavilha o cavilhèr.
Qu'a generaument la fòrma en espirau d ua conca mes que pòt aver fòrmas mei originalas com un cap uman (aquò qu'ei generament lo cas de la viòla d'amor, on simboliza l'amor, sovent com un mainatge deus uelhs bendats) o d'un leon (sus mantuns vriulons e sus ua grana partida deus hardingfele).
Mantuns instruments, generaument originaris d'Alemanha o d'Euròpa Orientau, qu'an ua voluta qui lo son dessenh de conca a mei d'un virolet (aqueths instruments que son generaument considerats com copias deu laütièr italian Giovanni Paolo Maggini e qu'amuishan tanben un hilet doble).
Lo perhiu de la voluta qu'ei dessenhat sus un tròç de husta puish segat au darrèr d'aquò, l'interior de la voluta qu'ei dessenhat sus aqueth tròç de husta puis curat, en seguint lo dessenh, dab ua góbia.


text:
LI LIBRE DE GRABIÉ CASSIN
Grabié Cassin, l’ami Cassin, l’ai tourna-rescountra l’autre jour, au Cèntre Bourso, au Carra dis Escrivan dóu Coumitat dóu Vièi Marsiho. E me siéu di que fasié mestié de vous faire la tiero di siéu libre que se podon enca croumpa, e subre-tout, de vous parla d’ùni d’aquélis oubrage bord que pas poussible de vous parla de tóuti.
Communautés Juives – Ouest Méditerranée
Li « Juifs du Pape » en Avignoun, dins lou Coumtat Veneissin, e dins Prouvènço touto, Grabié Cassin li retrais au travès dóu noum d’oustau de Cassin cinq siècle de longo. L’istòri coumenço en 1298. Au travès dóu noum d’oustau « Cassin », es touto la vido-vidanto di jusiéu d’aquéli cantoun que se pòu vèire.
Prouvènço es visajado coume la « Terre du dernier asile » pèr li jusiéu coucha de tóuti lis àutri reiaume d’Éuropo. La Papauta dins si terro d’Avignoun e dóu Coumtat Veneissin aculiguè e aparè li « Juifs du Pape » emé si rite, si fèsto, si tradicioun.
En mai dóu dre coumun, li jusiéu avien de privilège e un defensour óuficiau. Seguissien li lèi siéuno dins si coumunauta, avien la liberta de culte.
De segur, a pas rèn de vèire emé li proublèmo, li counversioun óublijado qu’impausavon i coumunauta jusivo dins lis àutri regioun d’Éuropo.
44 carto e tablèu coulour, 74 en negre e blanc.
René Cassin
Estrange, nàni ? l’astrado d’aquéu Pres Nobel de la Pas, rèire-coumbatènt de la Guerro de 14-18 que, tre la debuto de jun 40, se troubè à Loundre pròchi lou Generau de Gaulle, dins sa lucho.
Vaqui l’ome que nous mostro Grabié Cassin, lou que, un cop la guerro acabado, se bateguè pèr la creacioun de l’UNESCO à Paris. Lou que fuguè, pièi, un dis autour de la Declaracioun Universalo di Dre de l’Ome, adóutado pèr l’ONU en 1948.
474 p., 155 x 220, 24 reprouducioun coulour, 54 carto en negre e blanc.
Chèque au noum de :
Gabriel Cassin
Résidence Calypso – C
6 rue Albert-Dubout
13008 MARSEILLE
Communautés Juives – Ouest Méditerranée e René Cassin, dous oubrage – doucumentàri que vous fara gau de legi !
Oudilo Delmas


text:
1121
Aquesta pagina concernís l'an 1121 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Almohades[modificar | modificar la font]
Installacion dau mahdi Ibn Tumart dins la vila de Tinmel situada a 100 km au sud de Marraquèsh. Son movement de restauracion d'un islam donant mai d'importància a l'unicitat de Dieu e a la rigor morala i venguèt rapidament una poissança militara capabla de menaçar leis Almoravides (→ 1129).
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Assassinat dau visir Al-Afdal Shahanshah, qu'èra lo cap vertadier dau país dempuei 1094, per lo califa Mansur al-Amir Bi-Ahkamillah que restabliguèt l'autoritat dei califas fatimidas abandonada en 1074. Adoptèt un programa d'enregistrament de l'identitat de cada abitant de la capitala. Pasmens, deguèt tanben contuniar de luchar còntra lei Crosats e lei Nizarites.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Fisica[modificar | modificar la font]
Premiera prepausicion d'una teoria de la gravitacion per lo sabent persan Al-Khazini. Son òbra conoguèt un succès important dins lo monde musulman mai gaire dins leis autrei regions de la planeta en despiech de la realizacion de plusors observacions e mesuras personalas — causa rara au sègle XII.


text:
Quand una "fòrma de sectarisme" deven simpatic, es Manolito Valse, lo faus republican catalan qu'estima las valors del franquisme, que l'explica ; vist las turpituds de l'ancian primièr ministre de François Hollande al XXIen sègle, sul pic Benoit Hamon es devengut simpatic.
Benoit Hamon es devengut elegit per una primaire en 2017 mal organizada per socialistas d'una casta jacobina ; e lo pòble dels electors socialistas la belle aliance an pauc a pauc vist que l'organizacion lor a escapat, e donc ... avèm repotegaire que se èra estat els elegits, aurián jamai respectat aquela oposicion malvesenta que fan a Benoit Hamon ; los amics de Manolito Valse me fan vomir.
Quand los que son del costat de la casta jacobina e de l'argent dels rics qu'an sabut operar sul mercat-Estat-nacion centralista fRança, repotègan, i a res de dire ? Benoit Hamon es gente. Els o serián estats mens.
Es que fau -dempuèi Occitània- aver una idèa sus aquelas turpituds politicas parisencas ? Òc, car la vida politica en Occitània ne depend grandament, que o volguèssen -ara- o pas. Fins ara lo pòble d'Occitània es pas pro saberut per dignament defendre Occitània, la nacion dins sa dignitat universala.
Manolito Valse es una persona de pauc de fisença amai es un personatge politic que mespreza Occitània, coma l'a probat sa facultat d'oblidar la promessa 58 de François Hollande.
Totes los sostens d'un Manolito Valse son de notar en Occitània e lor fau regretar de lo sosténer, mandar als elegits socialistas que seràn capables de l'ajudar, a el o als candidats a las legislativas que son sostens pietadoses d'un Emanuel Macron, lo candidat de l'ipersistèma que se paga lo jacobinisme ; son traïdors a mantunes nivèls, e concretament un dangièr per Occitània.
Benoit Hamon se trufa tanben fòrça d'Occitània, mas es devengut simpatic gràcia a Manolito Valse. Jà es un eveniment.


text:
Dakar
Ndakaaru (en wolòf), mai coneguda internacionalament per son nom francés Dakar, es la capitala e la vila mai importanta de Senegal. Es situada dins la peninsula de Cap Verd sus la còsta atlantica, çò que fa d'ela la vila mai occidentala de l'Africa continentala. Sa populacion èra estimada a 3 215 255 abitants en 2011 per una superfícia totala de 82,38 km². La vila es devesida en 19 comunas d'arrondiments.
Geografia[modificar | modificar la font]
Organizacion territoriala[modificar | modificar la font]
Dakar es lo capluòc del departament de Dakar e la capitala de la region de Dakar.
De mai en mai poblada, la vila foguèt descopada en 19 comunas d'arrondiment en 1996 que son :
- Biscuiterie
- Cambérène
- Dieuppeul-Derklé
- Fann-Point E-Amitié
- Gueule Tapée-Fass-Colobane
- Gorée
- Grand Yoff
- Grand Dakar
- Hann Bel-Air
- HLM
- Médina
- Mermoz-Sacré-Cœur
- Ngor
- Ouakam
- Parcelles Assainies
- Patte d'Oie
- Dakar-Plateau
- Sicap-Liberté
- Yoff
La pus estenduda es Yoff, al nòrd, mas es a Dakar-Plateau, dins la poncha sud, que se concentran l'activitat economica e la pus granda part de las institucions. Las mai toristicas son Ngor suc la pointe des Almadies a l'oèst e mai que mai Gorée a l'èst.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- Vila de Dakar - pagina oficiala


text:
Carl Gustaf Emil Mannerheim
Carl Gustaf Emil Mannerheim (Askainen, Finlàndia, 4 de junh de 1867 – Lausana, Soïssa, 27 de genièr de 1951) foguèt un militar e politician finlandés. Aqueste marescal venguèt president de Finlàndia en 1944 e o demorèt fins a 1946.
Mannerheim, eròi de l'independéncia del país en 1918, foguèt nomenat president lo 4 d'agost de 1944 principalament pr'amor qu'èra l'unica figura amb pro de prestigi tant internacional coma nacional per ocupar lo pòst, al mitan de la Segonda Guèrra Mondiala e de la guèrra contra l'Union Sovietica. A causa de las condicions singularas ont se trobava lo país en aqueste periòde, se faguèron pas d'eleccions generalas, e foguèt lo Parlament que nomenèt Mannerheim coma president de la Republica.
Un mes après la presa de sas foncions, s'acabèt la guèrra contra l'Union Sovietica dins las duras condicions impausadas pels sovietics - malgrat aiçò mendres que las impausadas a d'autres païses vesins de l'Union Sovietica que perdèron la siá independéncia (los païses baltics). Finlàndia conservèt la siá sobeiranetat, la siá democracia parlamentària e la siá economia de mercat, las siás pèrdas territorialas foguèron pro limitadas, e mai se las reparacions de guèrra foguèron elevadas. En mai, Finlàndia aguèt encara de lutar contra las tropas alemandas establidas dins los sieus territòris del nòrd, en retirada cap a Norvègia, en çò que se coneis coma la Guèrra de Lapònia.
Mannerheim demissionèt de las siás foncions presidencialas lo 4 de març de 1946, en allegant de motius de santat. Los sieus esfòrces per la patz foguèron reconeguts tanben pels comunistas finlandeses, los sieus enemics en 1918. Foguèt remplaçat al sieu pòst per lo sieu primièr ministre, Juho Kusti Paasikivi, conservador e mai que simpatic a l'Union Sovietica.


text:
Recerque d'occitanofònes pèr d'escambis escrichs e oraus
Recerque d'occitanofònes pèr d'escambis escrichs e oraus
Me retrobe un pauc soleta mentre qu'ai besonh de charrar en occitan, quet que sia lo dialècte emplegat.
Vau començar d'estudis d'occitan a distancia, dins la campanha isolada dromesa. Aurai quauquei
dificultats d'amelhorar mon accent ansin que mon eisança s'ai degun pèr m'ajudar de m'exprimir.
I a -ti d'aderents d'aqueste forum que sarian interessats, bonodi a FB et skype, pèr aquela idèia ?
Pèr me poder partejar vosteis donadas e prene contact embé ieu, se vos plais, mandatz me un message privat.
Es just en tant qu'amiga e apprentis, que cerque de personas de fisança pèr segur !
Re: Recerque d'occitanofònes pèr d'escambis escrichs e oraus
Ai pas lo drech de te postar de messatge privat durant 7 jorns. Mai se, tu, va podes, manda me ton idelha per veire coma podem correspondre. Siau Provençau dau Var, parli correntament Provençau e l'ensenhèri, mème, dins mon canton.
Se p'odi t'ajudar, sarà ambe plaser!
A leu...
Rogier
Rogier
- Membre
- Messages : 19
Date d'inscription : 04/10/2012
Age : 51
Localisation : Région lyonnaise
-
Re: Recerque d'occitanofònes pèr d'escambis escrichs e oraus
Sabe pas perqué me pos pas mandar un messatge privat mentre que sias inscrit eici ;s
Gramaci de ta responsa que compreneve pas perqué degun volié faire l'experiencia.
S'as FB d'abord, aquo me va. Après aguer pron practicat mon escrich embé tu,
podriam assetjar embé skype, maugrat mon accent ...
Espere ta responsa
Contenu sponsorisé
-


text:
Òu lei colègas!
Alban es mon Vezin!!
A marcat sus sa ficha d'indentitat qu'èra de Ròai, a costat d'Avinhon, mai aquò es pas ben dich, le vertat es que Ròai es a costat dau Palis (e Avinhon es pas tròp luenh)!
De tot biais aquò es pas important, vodriau just mandar un grand aiòli electronic per Alban, que se siam rescontrats amé lo mispaci, e se siam rendut compte qu'eriam vezins!
Un grand aiòli, perque a fach soncament una annada de Provençau (una ora per setmana) e puèi a après la lenga tot solet amé lei libres... L'autre sèr qu'es vengut a l'ostau ai remarcat que parlava força ben lenga!
Alban es un afogat, m'a dich: "fau que totei parlon la lenga aici, avant que siague mòrt". Ne'n vaqui un de polit projecte! I arribarem!!
Adonc aiòli en tu! e a tot ara, qu'anem veire Massilia a Carpentràs.


text:
La Talvera
La Talvera es un grop de musica occitan (Lengadòc naut), capitanejat per Danièl Loddo e Celina Ricard.
Istòria[modificar | modificar la font]
La Talvera foguèt creada al començament de las annadas 1980 per ajudar a pagar las recèrcas etnomusicologicas de qualques personas que volián sauvar e valorizar la musica tradicionala. Lo grop demorèt plan temps un grop ont totòm podiá venir jogar, plan estacat al repertòri tradicional. Puèi tre las annadas 1990 l'orquèstra se professionalizèt, per prene mai o mens sa forma d'ara : Danièl Loddo, autor e compositor, cantaire, crabaire, jogaire de diableton, Celina Ricard al cant, pifre e graile, Fabrici Rogièr a las clarigòlas, Sèrgi Cabau o Tederic Rogièr a las percussions, Paul Goillot al gimbri e als clavièrs. D'uèi La Talvera, es un grop, de segur, de musica occitana, mas tanben « mirgalhat »: ni ragga, ni "world", ni soncament tradicional, mas amb un repertòri enriquesit pels encontres ambe los musicians del Massilia Sound System, los repentistas improvisators brasilièrs. Occitana, mas tanben mediterranèa, tradicionala mas contemporanèa, la musica de La Talvera bastís de palancas, d'un continent a l'autre, d'un temps a un autre.
Discografia[modificar | modificar la font]
- Fa res o re fa (1993)
- Cançons del silenci (1996)
- Dançadas (1996)
- Turlututú (1997)
- Pampaligossa (1999)
- Faguem ribòta (2000)
- Pòble mon pòble (2003)
- Quincarelet (2005)
- Cants e musicas del país de Lodeva (2006)
- Bramadís (2007)
- Sopac e patac (2009)
- Cançons Pebradas (2011)
- ForrÒccitània (2012)
- Solelh solelhaire (2014)
Membres del grop[modificar | modificar la font]
- autocompositor, cantaire, bodegaire, Diableton
- Celina Ricard: cant, graile, pifre
- Fabrice Rougier a las clarigòlas
- Serge Cabau o Thierry Rougier a las percussions
- Sergio Saraniche : guitarra, bassa
- Tony Canton al violon
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (oc) (fr) (en) Lo sit oficial de La Talvera
- (oc) LA TALVERA - Lo meu país - ESTIVADA 2015


text:
Fabio Biondi
Fabio Biondi (Palermo, lo 15 de març, 1961) qu'ei un violonista e cap d'orquèstra italian. Après ua carrièra de violonista durant laquau joguè dab las orquèstras barròca mei prestigiosas, en 1989 que fondè la celèbra orquèstra barròca Europa Galante.
Que jòga dab un vriulon de 1690 òbra de Goffredo Cappa e tanben dab un aute de 1766 òbra de Carlo Ferdinando Gagliano.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- [1] Biografia en italian suu site d'Europa Galante.
- Portal:Musica/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Portal:Vriulon/Articles ligats
- Categoria Commons amb ligam local identic sus Wikidata
- Article utilizant lo modèl Commonscat
- Pagina utilizant Commonscat sens afichatge personalizat
- Cap d'orquèstra
- Violonista italian
- Naissença en 1961


text:
Mehrgarh
Mehrgarh es un sèti arqueologic neolitic d'Asia dau Sud situat dins lo centre de Paquistan. Apareguèt vèrs 7000 avC e fuguèt ocupat fins ais annadas 2600-2000 avC quand se desvolopèt la civilizacion de la Vau d'Indus. Lei cavaments an identificat entre sèt e uech periòdes d'ocupacion e Mehrgarh es, a l'ora d'ara, considerat coma la colonia agricòla pus anciana dau sud dau continent asiatic. En fòra dei traças d'activitats agricòlas, se trobèt tanben de vestigis d'una activitat artesanala importanta (esculptura, joielariá...), d'una organizacion urbana complèxa e dau desvolopament progressiu de la terralha (a partir de la premiera mitat dau milleni VI avC).


text:
Eth Conselh de Ministres a aprovat er estudi informatiu dera N-230 en sòn tram Boca Nòrd deth Tunel de Vielha enquiara termièra francesa. Un estudi qu’a quate alternatives. Sincerament cap d’eres ei positiva entà Aran. Mès n’i a ua, era alternativa quate, que se resulte era escuelhuda peth Ministèri provocarà era “mòrt” (lenta e rapida) d’Aran coma la vedem e viuem auè en dia.
Aguesta alternativa, trinque eth País e le dividís en dues parts fòrça diferenciades. Ua part, des de Betren enquià Baqueira e ua dusaua, des de Betren enquiara termièra francesa. E vos demanaratz perquè la trinque? Donques perquè ara nautada de Betren se construsís un viaducte tamb ua nautada de mès de 50 metres e ua longitud de 335 m qu’amassarà era actuau N-230 tamb un nau traçat que passarà peth solan de Vielha enquiath crotze de Betlan, peth dejós de Vilac. Aquerò aurà uns efectes economics, sociaus e paisatgístics demoledors entara aufèrta toristica integrau.
A partir deth crotze de Betlan era “naua” N-230 non aurà cap canvi respecte ath traçat actuau. Ua animalada! Per qué? Donques perquè eth volum de transpòrt pesat que passarà per Aubèrt, Bossòst e Les cada dia se multiplicarà quasi per tres. Se ara passen 550 camions diaris, arribaràn a passar-ne lèu 1.200. Es conseqüéncies seràn terribles. E, perquè? Donques perque es tunels d’escales aumentaràn era sua nautada actuau, en tot passar de 4,5 m enquiàs 5,5 m. Aquerò provocarà daurir eth pas a quinsevolh camion que ara non pòt passar en un èish tant dirècte e internacionau. Ua mòrt lenta.
Peth contrari, a niveu miei ambientau, paisatgístic, de conservacion e de patrimòni naturau e culturau era “mòrt” serà rapida. Cau rebrembar que des der an 2002, es institocions araneses an ua prepausa alternativa, tà jo era melhor. Luitem-la!


text:
Denominacion d'Origina Protegida
Una Denominacion d'Origina Protegida (DOP) es, segon la reglamentacion de l'Union Europèa, l'indicacion geografica d'una region, localitat o país, que designa un produch agricòla o alimentari originari del luòc en question, la qualitat o caracteristicas que ne son degudas exclusivament o essencialament al mitan geografic ont se produsís compreses los factors naturals e los factors umans. La produccion, l'elaboracion e la transformacion del produch se devon realizar dins la zòna geografica delimitada.
La reglamentacion es similara a la Denominacion d'Origina, mas s'excluson los vins e las bevendas espirituoses, a l'excepcion del vinagre de vin, car an la siá pròpria reglamentacion europèa coma VQPRD e Denominacion Geografica, respectivament. Entre los produches protegits se tròban: de formatges, carn e derivats, fruches, verdugalhs, granatges, pastissariá, òlis e olivas, espècias, mèl e de bevendas non espirituosas.
Autras categorias d'indicacions geograficas ligadas a la DOP son:
- Indicacion Geografica Protegida (IGP), quand solament part de las qualitats son atribuïblas a l'entorn geografic.
- Especialitat Tradicionala Garantida (ETG), quand se garantís un produch o un procès tradicional, mas pas la siá origina.