text:
Villette-d'Anthon
Nom desconegut en arpitan (Villette-d'Anthon en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Villette-De Anthon a situat en lo Isère sus la frontièra del departament del Ain e del Rhone. Se la situam sus la mapa de França es just a l'èst de Lion.
Villette-d'Anthon est situé dans l'Isère sur la frontière du département de l'Ain et du Rhone. Si nous la situons sur la carte de France elle est juste à l'est de Lyon.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Villette De Anthon es dins una província #que #conéisser un nombre important d'invasions. A en principi #èsser mesa jol domeni dels Allobroges. Aquel vilatge se #difondre en la nòstra region un o dos sègles abans Jesucrist. Qualques vestigis cèltas d'aquela epòca existisson encara uèi a Villette per la preséncia d'un «tumulus» situat al masatge caseriu de Asnières al luòc dich Sant-Cyr. Jules César, après la conquista de la Gaule e per se preservar de las incursiós estrangièras, establís de plaças militaras, dels torns de fortalesa en bordure del Rhône e los #far soigneusement gardar. Après lo domeni dels Romains, #venir los Burgondes (453), los Mérovingiens, los Carolingiens, del segond reialme de Bourgogne (879), del Sant Empèri germanique, dels Dauphins del Viennois ; fin finala, en 1349, lo Dauphiné #èsser cedit als fils del Rei de França, Philippe VI de Valís, per Humbert II. A la fin del XVIIe sègle, cal imaginar lo vilatge de Villette de Anthon sus lo sieu luòc primitif, es-a dire cap a la vièlha glèisa, amb lo sieu cementèri e qualques ostals agropats a l'entorn.
L'istòria religiosa se confond en partida amb aquela del prieuré de Chavanoz, #que lo prieur n'èra curé primitif de la Glèisa Santa-Martin de Villette #que, a l'epòca alunhada, aviá cossí annèxas doas capèlas : Mos e Asnières. Existís al caseriu de Jos la Glèisa los vestigis de l'anciana Glèisa St Martin de Villette #que la ancienneté n'es incontestabla e mai se siá pas citada en los tèxtes #qu'en 995. La restauracion d'aquel patrimòni istoric e del cementèri #que la environa ven d'èsser realizada.
Ponduda a despart la étymologie de lo sieu nom, Villette de Anthon evoca pas mai la pichona vila fief de Anthon. Al fil del temps, lo pòble a vocacion rurala a survécu a la èxode mercés a la siá situacion privilegiada, près del Grand Lion.
Los vestigis istorics del passat espèran pas #qu'a èsser redécouverts, e l'Associacion per la "Ponduda en Valor del Patrimòni" de Villette de Anthon s'es donat aquela mission essenciala dempuèi 1998, data de la siá creacion.
Villette d'Anthon est dans une province qui connut un nombre important d’invasions. Elle a d’abord été placée sous la domination des Allobroges. Ce peuple se répandit dans notre région un ou deux siècles avant Jésus-Christ. Des vestiges celtes de cette époque existent encore aujourd’hui à Villette par la présence d’un «tumulus» situé au hameau d’Asnières au lieu dit Saint-Cyr. Jules César, après la conquête de la Gaule et pour se préserver des incursions étrangères, établit des postes militaires, des tours de forteresse en bordure du Rhône et les fit soigneusement garder. Après la domination des Romains, vinrent les Burgondes (453), les Mérovingiens, les Carolingiens, du second royaume de Bourgogne (879), du Saint Empire germanique, des Dauphins du Viennois ; enfin, en 1349, le Dauphiné fut cédé au fils du Roi de France, Philippe VI de Valois, par Humbert II. À la fin du XVIIe siècle, il faut imaginer le village de Villette d’Anthon sur son lieu primitif, c’est-à-dire vers la vieille église, avec son cimetière et quelques maisons groupées autour.
L’histoire religieuse se confond en partie avec celle du prieuré de Chavanoz, dont le prieur était curé primitif de l’Église Saint-Martin de Villette qui, à l’époque lointaine, avait comme annexes deux chapelles : Mons et Asnières. Il existe au hameau de Sous l’Église les vestiges de l’ancienne Église St Martin de Villette dont l’ancienneté est incontestable bien qu’elle ne soit citée dans les textes qu’en 995. La restauration de ce patrimoine historique et du cimetière qui l’entoure vient d’être réalisée.
Mise à part l'étymologie de son nom, Villette d'Anthon n'évoque plus la petite ville fief d'Anthon. Au fil du temps, le village à vocation rurale a survécu à l'exode grâce à sa situation privilégiée, près du Grand Lyon.
Les vestiges historiques du passé n'attendent qu'à être redécouverts, et l'Association pour la "Mise en Valeur du Patrimoine" de Villette d'Anthon s'est donnée cette mission essentielle depuis 1998, date de sa création.


c: text/html

text:
Lengas minorizadas
Una lenga minorizada es una lenga practicada dins un territòri administrat per un Estat e qu'es pas la lenga oficiala principala de l'Estat. Una lenga minorizada pòt èsser non oficiala o ben pòt èsser una lenga oficiala segondària e regionalizada, mens reconeguda que la lenga oficiala principala de l'estat.
Las lengas minorizadas son de còps reconegudas e protegidas per l'administracion regionala o per l'Estat, mas de còps l'Estat reconeis pas que la lenga oficiala de l'Estat (es lo cas de las lengas minorizadas de França).
Demest los Estats europèus que reconeisson de lengas minorizadas, se pòt citar Belgica, lo Reialme Unit, Espanha e Alemanha (vejatz Carta Europèa de las Lengas Regionalas o Minoritàrias).
Una lenga minoritària es pas forçadament territorializada. Per exemple, la lenga aràbia en França es minoritària sens èstre identificada amb un territòri.
De lengas transfrontalièras son de còps reconegudas dels dos costats de la frontièra que separa los locutors.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
159
Li Cansoun d’Amour en Prouvènço.
Li libret dóu Ventour.
Felibre e Reneissènço d’O.
Lou cansounié.
Me dison Camarina.
Tiatre de Prouvènço, d’O e de Catalougno.
De l’aubo au calabrun.
Glaude Seignolle.
Jan Castagno.
159
Le Chansonnier de Béziers
La revisto d’estùdi d’Oc, La France Latine, que beilejon Felipe Blanchet e Suzano Thiolier-Méjean, vèn de publica la proumiero partido d’un manuscri apela Le chansonnier de Béziers. Aquest doucumen es esta trouba vers un bouquinié de Paris pèr dono Genevivo Brunel-Lobrichon, cercaire au CNRS, mèstre de counferènci quàuquis annado au Ceroc, Paris-Sourbono. Aqueste cansounié es un recuei de cansoun e de vidas di Troubadou. Es aro prouprieta dóu CIRDOC à Beziés. Sèmblo èstre la coupìo d’un di cinq manuscri que s’atrouvavon, au Louvre, dins la biblioutèco dóu rèi e que lou majourau Camihe Chabaneau counsideravo coume un di manuscri prouvençau perdu o egara.
La publicacioun d’aqueste cansounié es estado alestido pèr l’universitàri anglés Cyril Patrick Hershon. De nouta que li mot prouvençau, Proensa, s’aplicavon antan à l’ensèn dóu Miejour di Gaulo. Lou meme numerò de La France Latine porge, tambèn, un estùdi de Jan Lafitte sus l’óurigino dóu noum Occitania, Occitaniae, Óucitanìo.
1119403


text:
865
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 865 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
En causa de desacòrdis ambé la majoritat deis oficiers turcs, lo califa Al-Mustain e certanei caps turcs, que crenhavan d'èsser assassinats, abandonèron Samarra per Bagdad. Aquò entraïnèt de negociacions malaisadas que s'acabèron per d'insultas e de menaças. Lei generaus turcs de Samarra decidiguèron alora de proclamar Al-Mutazz, cosin d'Al-Mustain, coma califa. Una guèrra civila acomencèt entre lei partisans dei dos fraires mai Al-Mutazz, gràcias au sostèn dei Turcs e dei Berbèrs, prenguèt aisament l'avantatge e acomencèt lo sètge de Bagdad.


text:
Sopela
Sopela (basco), Sopelana (espanhòu), qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Biscaia, situada dens la comarca d'Uribe Kosta.
Lo gentilici qu'ei sopeloztar.
Plajas[modificar | modificar la font]
- Barinatxe: grana plaja shens urbanizar, formada de sable daurat fin. Qu'ei ua plaja ventosa, d'ondadas hòrtas, embraçada d'un bauç naut cobèrt de vegetacion, arrondada de prats e d'òrts.
- Arriatera-Atxabiribil: grana plaja formada de sable daurat fin. Qu'ei ua plaja ventosa, perfècta entà la practica del surf, embraçada d'un bauç. Que s'i arremarcan los bèths colcars de só. Aquesta plaja que possedeish la certificacion ISO 9001-14001.
- Meñakoz: plaja mejana, non urbanizada, formada de grava e de pèira. Qu'ei ua plaja ventosa, d'ondadas hòrtas, ideau entaus surfèrs expèrts peu son hons d'arròca, arrondada d'un bauç naut cobèrt de vegetacion, prats e d'òrts.


text:
Kastell-Bourc'h
Kastell-Bourc'h en breton ( Châteaubourg en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Châteaubourg Es un cap-luòc de costat situat en lo arrondiment de Fougères-Vitré.
En principi concentrat a l'entorn del quartièr de la glèisa #qu'a #èsser totalament réaménagée, la vila s'es de contunh engrandida per de nombrós nòus lotissements.
La siá posicion privilegiada entre Roazhon e Vitré, amb un accès viari facil, permet a fòrça gents de venir s'i installar. La municipalitat a traversat per la Vilaine, per la via exprés Escomesas-Roazhon (RN 157) e fin finala per l'ais ferroviaire màgers Escomesas-Roazhon-Brèst. La siá populacion a aumentat de 20 % l'an 10 ans, e de 60 % l'an 20 ans (1988-2008).
Las municipalitats limitrophes de Châteaubourg son, en començant pel nòrd e en seguent lo sens de las agulhas d'un relòtge : La Bouëxière, Marpiré, Sants-Texans-sus-Vilaine, Sant-Didier, Domagné e Servon-sus-Vilaine.
- Étang De Grand Fayelle, 24 a, exemple de étang méso-dystrophe a Carex en Ille-e-Vilaine[1].
Châteaubourg est un chef-lieu de canton situé dans l’Felger.
D'abord concentrée autour du quartier de l'église qui a été totalement réaménagée, la ville s'est ensuite agrandie par de nombreux nouveaux lotissements.
Sa position privilégiée entre Rennes et Vitré, avec un accès routier facile, permet à beaucoup de gens de venir s'y installer. La commune est traversée par la Vilaine, par la voie express Paris-Rennes (RN 157) et enfin par l'axe ferroviaire majeur Paris-Rennes-Brest. Sa population a augmenté de 20 % en 10 ans, et de 60 % en 20 ans (1988-2008).
Les communes limitrophes de Châteaubourg sont, en commençant par le nord et en suivant le sens des aiguilles d'une montre : La Bouëxière, Marpiré, Saint-Jean-sur-Vilaine, Saint-Didier, Domagné et Servon-sur-Vilaine.
- Étang de Grand Fayelle, 24 ha, exemple d'étang méso-dystrophe à Carex en Ille-et-Vilaine[2].
Istòria[modificar | modificar la font]
Es al Sègle XI #qu'a testificat l'existéncia d'una distincion e d'un prieuré bénédictin #que dépendait del abbaye Sant-Salvador de Redon.
Un castèl féodal flanqué de divèrses torns a existit e comandava lo franchissement del fleuve Vilaine, mas se trobava ja en ruïna al Sègle XV. Las darrièras rèstas d'aquel castèl an #èsser destruits al començament del Sègle XX. La localizacion d'aquel castèl fòrt se tròba al nivèl de la glèisa Santa-Pierre ont d'ancianas fondacions emergeixen encara en qualques soscaves ostals los mai ancianas del bourg primitif.
En 1341, en lo moment de la Guèrra de succession de Bretanha, las tropas anglesas del Pòrti de Buckingham (#que defendiá la causa del partit dels Montfort) acampin en lo sector. Al continuament de divèrses matrimònis, la distincion a apertengut successivament als Châteaubourg, de contunh als Montbourcher, a las Bouan e a las Denyau.
En julhet 1677, Louis XIV erigeix las quatre distincions de Châteaubourg dins comtat, #que lo primièr comte #èsser Charles Denyau, aconselhar dins lo Parlament de Bretanha. En 1789, lo comte n'aperten als L'Aquela, senhors de la Sécardaye. De contunh pendent la Revolucion, un costat se forma amb las municipalitats de Sant-Jean, Broons e Marpiré.
En 1858, Napoleon III inaugura la parca de Châteaubourg. En 1902, la vila es entre las primièras del departament a poder beneficiar de l'arribada de l'electricitat. Cela a #èsser retut possible mercés al minotier Jean-Pierre Texier #qu'a equipat un de los sieus molins (#que lo famós « Ar Milin ») d'una turbine. Châteaubourg N'a #èsser alimenté per aquel procedit entre 1917 e 1928.
La situacion géographique priviliegiada de Châteaubourg, situada a ieu-camin entre Vitré e Roazhon e sus l'ais viari e ferroviaire d'Escomesas-Brèst, lududes a permeses de folrar lo sieu teissut economic dempuèi una trentena d'ans. Ja, La Distillerie Bretonne s'i es desvolopat dempuèi 1920 e s'es associada a una entrepresa de transformacion de pomas aital coma a una leitaria. En 1945, l'entrepresa Burel, especializada en la fabricacion de material agricòla, s'es desvolopat per venir Sulky, la pichona indústria en fabricant de semoirs.
La Mois invalide (d'abril)M, Broons-sus-Vilaine e Sant-Melaine fusionen amb Châteaubourg e venon municipalitats mancomunats amb cònsols plan desparièrs. L'arribada de la via exprimissi al sud de Châteaubourg a per consequéncia, un desvolopament rapid de la municipalitat amb l'arribada de nombrosas indústrias agro-alimentaires (abattoir, Sojasun, Tendriade, Oscar Mondo) e d'entrepresas artesanalas. La vila s'es sustot estenduda jos forma de lotissements d'ostals individuales.
A l'ora actuala, Châteaubourg fa partida de la granda corona périurbaine de Roazhon mas ne representa lo limit Es doncas qu'al delà, a bloquejat per l'influéncia de Vitré. La vila desvolòpa un abitat collectiu e individual e tenda de respondre a la fòrça fòrta demanda, del fach de la proximitat de l'aglomeracion rennaise e del bastiment del luòc intercommunal de 200 li cal las « Pòrtas de Bretanha » susceptible de reagrupar 10 000 trabalhs sul long tèrme.
C'est au Sègle XI qu'est attesté l'existence d'une seigneurie et d'un prieuré bénédictin qui dépendait de l’abbaye Saint-Sauveur de Redon.
Un château féodal flanqué de plusieurs tours a existé et commandait le franchissement du fleuve Vilaine, mais il se trouvait déjà en ruine au Sègle XV. Les derniers restes de ce château ont été détruits au début du Sègle XX. L'emplacement de ce château fort se trouve au niveau de l'église Saint-Pierre où d'ancienne fondations émergent encore dans certaines caves des maisons les plus anciennes du bourg primitif.
En 1341, lors de la Guerre de succession de Bretagne, les troupes anglaises du Duc de Buckingham (qui défendait la cause du parti des Montfort) campent dans le secteur. À la suite de plusieurs mariages, la seigneurie a appartenu successivement aux Châteaubourg, puis aux Montbourcher, aux Bouan et aux Denyau.
En juillet 1677, Louis XIV érige les quatre seigneuries de Châteaubourg en comté, dont le premier comte fut Charles Denyau, conseiller au Parlement de Bretagne. En 1789, le comte appartient aux La Celle, seigneurs de la Sécardaye. Puis pendant la Révolution, un canton se forme avec les communes de Saint-Jean, Broons et Marpiré.
En 1858, Napoléon III inaugure la gare de Châteaubourg. En 1902, la ville est parmi les premières du département à pouvoir bénéficier de l’arrivée de l’électricité. Cela a été rendu possible grâce au minotier Jean-Pierre Texier qui a équipé un de ses moulins (dont le fameux « Ar Milin ») d’une turbine. Châteaubourg a été alimenté par ce procédé entre 1917 et 1928.
La situation géographique privilégiée de Châteaubourg, située à mi-chemin entre Vitré et Rennes et sur l’axe routier et ferroviaire Paris-Brest, lui a permis d’étoffer son tissu économique depuis une trentaine d’années. Déjà, La Distillerie Bretonne s’y est développée depuis 1920 et elle s’est associée à une entreprise de transformation de pommes ainsi qu’à une laiterie. En 1945, l’entreprise Burel, spécialisée dans la fabrication de matériel agricole, s’est développée pour devenir Sulky, la petite industrie fabricant de semoirs.
Le Mois invalide (avril)M, Broons-sur-Vilaine et Saint-Melaine fusionnent avec Châteaubourg et deviennent des communes associées avec des maires bien distincts. L’arrivée de la voie expresse au sud de Châteaubourg a pour conséquence, un développement rapide de la commune avec l’arrivée de nombreuses industries agro-alimentaires (abattoir, Sojasun, Tendriade, Oscar Mondo) et d’entreprises artisanales. La ville s’est surtout étendue sous forme de lotissements de maisons individuelles.
À l’heure actuelle, Châteaubourg fait partie de la grande couronne périurbaine de Rennes mais en représente la limite Est puisqu'au-delà, elle est bloquée par l'influence de Vitré. La ville développe un habitat collectif et individuel et tente de répondre à la très forte demande, du fait de la proximité de l’agglomération rennaise et de la construction du site intercommunal de 200 ha des « Portes de Bretagne » susceptible de regrouper 10 000 emplois sur le long terme.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Louis Diard, La flore de Ille-e-Vilaine, Atlàs floristique de Bretanha, Roazhon, Siloë, 2005, pàg. 65.
- ↑ Louis Diard, La flore d'Ille-et-Vilaine, Atlas floristique de Bretagne, Rennes, Siloë, 2005, p. 65.


text:
Saint-Lambert-sur-Dive
Saint-Lambert-sur-Dive es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a liberat lo 20 d'agost de 1944 per las tropas del Màger David Vivian Currie après violentes combats, en permetent aital de talhar una de las vias de évacuation de la Pòcha de Falaise.
Le village est libéré le 20 août 1944 par les troupes du Major David Vivian Currie après de violents combats, permettant ainsi de couper une des voies d'évacuation de la Poche de Falaise.


text:
Torahiko Terada
Torahiko Terada (en japonés: 寺田 寅彦; Tokyo, 28 de novembre de 1878 – 31 de decembre de 1935) foguèt un escrivan e fisician japonés. Trabalhèt coma professor a l'Universitat Imperiala de Tokyo, foguèt tanben cercaire al RIKEN e professor a l'Institut de Recerca Sismica de l'Universitat de Tokyo. Portèt de contribucions en fisica e escriguèt, sovent jol pseudonim de Yoshimura Fuyuhiko, tanben mantun ensag sus de tematicas plan variadas, dempuèi l'airal scientific fins als haikus e mai los manga. L'asteroïde 6514 Torahiko foguèt nomenat aital per onorar lo trabalh d'aqueste cercaire.


text:
Rock independent
Lo rock independent (indie rock o indie en anglés) es una classificacion musicala qu'apareissèt a la fin deis ans 1970 au Reiaume Unit coma resultat dau trevirament ocasionat per l'aparicion dau movement punk. Lo tèrme si difusèt rapidament dins lo monde entier per designar lo rock distribuit independentament dei majors dau disque e que rèsta opausat ai corrents dominants dau rock.
Doncas la classificacion es pas purament musicala mai designa a l'origina de disques (e pas de gropes) publicats per de labèls "pichons". Fòrça gropes si qualifiquèron coma aquò (etimologicament a tòrt) de "rock independent" mentre que publican seis albums a dei majors. Pasmens per extension, la categoria "independent" s'utiliza mai encuei per qualificar un corrent relativament estendut, una estetica de la musica rock, que segon l'estatut contractuau dei gropes. Una constanta dei gropes de rock independent es la fidelitat a regard dei valors de l'underground, de la còntracultura e la recèrca d'un rock autentic, alunchat de l'estandard comerciau.
Leis expressions "rock independent" e "rock alternatiu" si diguèron indiferentament fins au començament deis ans 1990, moment que lo sens dau segond s'alarguèt considerablament per finir per englobar una part importanta de la produccion musicala rock, lo premier conservant son sens originau, mai restrenh mai que si duèrbe pauc a cha pauc a de movement mai experimentaus e, d'un biais contradictòri, de mens en mens rock. Coma aquò a l'ora d'ara, se d'un caire es costumier de considerar lo rock independent coma un sota-genre dau rock alternatiu, d'autre caire, ambé l'aparicion de movements aparentats coma lo post-rock per exemple, es egalament de mai en mai frequent de lo representar coma un movement que passa l'unica esfèra musicala dau rock per anar vèrs l'hip-hop, la musica electronica, o l'hardcore per exemple ; si parlarà coma aquò totjorn que mai de musicas independentas.


text:
L'hiragana (平仮名, ひらがな o ヒラガナ) es un sillabarijaponés, un dels compausants del sistèma d'escritura japonés, amb los katakanas, los kanjis, e l'alfabet latin (Rōmaji.) Hiragana e katakana son ambedós de sistèmas kana, que cada simbòl i representa una mora. Cada kana pòt èsser una vocala coma "a" (あ); una consonanta seguida d'una vocala coma "ka" (か); o "n" (ん): una consonanta nasala.
Tot mot japonés se pòt escriure en hiraganas. Dins la practica, los hiraganas s'utilizan pels mots pels quals existís pas cap kanji, e per las particulas japonesas coma kara から "de", e los sufixes coma ~san さん "En, Na." e tanben per precisar la prononciacion dels kanjis pauc coneguts (los apèlan alara furigana).


text:
Pont-de-Metz
Pont-de-Metz (Pont Mès en picard) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 2006, en lo moment del bastiment de lotjaments dels enregistres an permeses de descobrir de luòcs mésolithiques[1] Sus posicions d'ancians marges de la Soma e de la Selle[2].
En 2006, lors de la construction de logements des fouilles ont permis de découvrir des sites mésolithiques[3] sur des positions d’anciennes berges de la Somme et de la Selle[4].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Çò mésolithique vai Modèl:De formatnum:9600 a formatnum:5500 {{}} abans lo nòstre ère.
- ↑ informi d'activitat 2006 de la Inrap pagina 102
- ↑ Le mésolithique va de 9 600 à 5 500 avant notre ère.
- ↑ rapport d'activité 2006 de l’Inrap page 102


text:
Partit Nacional Escocés
Lo Partit Nacional Escocés (en gaelic d'Escòcia Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba, en anglés Scottish National Party, en scòts Scottis Naitional Pairtie) (SNP) es un partit politic escocés de tendéncia nacionalista e socialdemocrata, fondat en 1934 en resulta d'una fusion d’autres gropusculs. Es actualament coordenat per Alex Salmond e dirigit per Ian Hudghton (president) e Duncan Ross (secretari nacional). Es membre de l'Aliança Liura Europèa.
Son partisans de l’autonomia escocesa coma primièr pas cap a l'independéncia dins l'encastre de l'Union Europèa, a mai s'es amb qualques resèrvas, e de mantenir un estat del benèsser tot en distribuir los beneficis del petròli. Tenon pas una postura clara en favor de las lengas minoritàrias, coma lo gaelic o lo scòts, encara que siá estada adoptada la devisa gaelica Alba heatha snein o reo (Independéncia e futur d’Escòcia).


text:
Tardigrada
Los tardigrads o orsons d'aiga (de l'alemand kleiner Wasserbär) son d'animals minusculs multicellulars. Forman un embrancament zoologic a part entièra : lo phylum tardigrada fòrt pròche dels artropòdes. L'orson d'aiga es descrich en primièr per Johann August Ephraim Goeze en 1773; lo nom de tardigrad que significa « caminaire lent » es balhat per Lazzaro Spallanzani en 1777.
Descripcion[modificar | modificar la font]
Los tardigrads an un còs segmentat en quatre protegit per una cuticula e son dotats de uèch patas pichonas acabadas caduna per d'àrpias.
Classificacion[modificar | modificar la font]
- 1000 espècias a aqueste jorn repartidas en tres òrdres.
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia Fauna Europaea : Tardigrada (en)
- Referéncia ITIS : TSN 155166 Tardigrada (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Tardigrada (en)
- Referéncia NCBI : Tardigrada (en)
- Filmes e imatges del tardigrad Hypsibius dujardini
- TARDIGRADA NEWSLETTER
- Autra presentacion del tardigrad


text:
Joana d'Anglatèrra (1165-1199)
Joana d'Anglatèrra, foguèt reina de Sicília puèi comtessa de Tolosa.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nasquèt en 1165 d'Enric II, rei d'Anglatèrra e d'Alienòr d'Aquitània. Dos de sos fraires, Ricard Còr de Leon e Joan sens Tèrra, son estats reis d’Anglatèrra.
Alienòr d’Aquitània confièt son educacion a l’abadiá de Fontevraud[1].
Lo 13 de febrièr de 1177 a Palerma, esposèt en primièras nòças Guilhèm II, rei de Sicília († 1189) del qual aguèt :
Veusa, acompanhèt son fraire Ricard Còr de Leon que participèt a la Tresena Crosada en Tèrra Santa. Lo rei envisatgèt quitament de la maridar a Al-Adel, fraire de Saladin e de fisar als dos esposes lo reialme de Jerusalèm, mas Joana refusèt d'esposar un prince musulman e Saladin refusèt d'autorizar son fraire a se convertir al cristianisme, çò que metèt fin al projècte[2]. Tornat de Tèrra Santa, Ricard, qu'aviá de pretencions sus Tolosa, las poguèt pas defendre per las armas, ocupat a combatre Felip August e preferiguèt se far un aligat del comte Raimon VI de Tolosa en li balhant sa sòrre en maridatge.
Esposèt doncas, en octobre de 1196, a Roan e en segondas nòças, Raimon VI (VIII), comte de Tolosa († 1222) que n'aguèt :
- Raimon VII (IX) († 1249).
- un enfant mòrt nascut lo 4 de setembre de 1199.
Foguèt pas una comtessa passiva. En març de 1199, alara que son marit reglava un litigi en Provença, un vassal de Lauragués se revoltèt e Joana venguèt ela meteissa assetjar lo castèl. Afectat per la mòrt de Ricard Còr de Leon, lo 6 d'abril de 1199, se rendèt a Roan alprèp de son autre fraire Joan sens Tèrra, mas afeblida per son emprensa, se retirèt a Fontevrault, mainadèt una enfant mòrt-nascuda e moriguèt pauc aprèp[3].
Fonts[modificar | modificar la font]
- (en) Joana d'Anglatèrra (Medieval Lands)
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Martin Aurell, in Edmond-René Labande, Per un imatge vertadièr d’Alienòr d’Aquitània, paregut dins lo Bulletin de la Societat dels antiquaires de l'Oèst, 1952, p 175-234 ; reeditat amb un prefaci de Martin Aurell per la Societat dels antiquaires de l'Oèst-Geste edicions en 2005. ISBN 2-84561-224-9, p 10
- ↑ Modèl:Ref-Grousset-Croisades.
- ↑ Jean-Luc Déjean,  Les comtes de Toulouse (1050-1250), 1979 [detalh de las edicions]


text:
Marqués de Sade
Donat Anfós Francés, marqués de Sade (París, lo 2 de junh de 1740 - Charenton, lo 2 de deceme de 1814) que ho un filosòf e escrivan provençau de lenga francesa. La soa òbra filosofica e literària qu'explora los limits e la legitimitat de la morau dens ua estetica pornografica qui cerca tostemps anar mei luenh. Aquesta escritura qui cerca a destabilizar la morau en la debastir entà muishar las soas contradiccions tant com l'apologia literària de totas las practicas sexuaus desviantas qui poscan imaginar que valèn au marquès de passar la màger de la soa vita en preson.
- Naissença a París
- Escrivan francés del sègle XVIII
- Escrivan francés del sègle XIX
- Filosòf francés
- Filosòf del sègle XVIII
- Filosòf del sègle XIX
- Filosòf atèu
- Romancièr francés
- Autor de roman erotic
- Adversari de la pena de mòrt
- Presonièr
- Marqués de Sade
- Familha de Sade
- Filosòf occitan
- Naissença en 1740
- Decès en 1814


text:
Ahmed Ben Bella
Ahmed Ben Bella, en arab, احمد بن بلة, naissut en decembre de 1916 a Marnia, mòrt lo 11 d'abriu 2012 en Argier, es lo promier president de la Republica Argeriana
Ben Bella es un dei nòu capoliers istorics dau Comitat Revolucionari d'Unitat e d'Accion, que vendrà puei lo Frònt de Liberacion Nacionala d'Argeria.
Le 15 setembre de 1963 deven lo premier President de la Republica Argeriana, tant coma son Premier Menistre. Lo 19 de junh de 1965, lo Colonèu Bomediene li manlèva lo poder.
Anecdòtas[modificar | modificar la font]
Avans que d'èstre un òme politic engatjat per la liberacion de son país, Ahmed Ben Bella fuguèt un jogaire de l'Olimpic de Marselha en 1940.


text:
Colómbia
Colómbia (en espanhòl Colombia) es un país situat dins lo nòrd-oèst de l'America del Sud. A de frontièras amb Veneçuèla e Brasil a l'èst, Peró e l'Eqüator al sud, e Panamà al nòrd-oèst. Al nòrd es bordada per la Cariba e a l'èst per l'Ocean Pacific.
Sa capitala es Bogotà.
Lo gentilici es colombian -a.
Istòria[modificar | modificar la font]
Las primièras expedicions dels espanhòls sul litoral colombian se faguèron en 1500. En 1508, Vasco Nuñez de Balboa comencèt la conquista de la region. En 1513 descobriguèt tanben l'Ocean Pacific.
En 1525, foguèt fondada la primièra ciutat espanhòla del continent american, Santa María la Antigua del Darién.
En 1810, Simon Bolívar e Francisco de Paula Santander comencèron lo procès d'independéncia del territòri, nomenat a l'epòca Vicereialme de Nòva Granada. En 1819 l'èx-vicereialme, independent, foguèt transformat en Republica de la Grand Colómbia, una confederacion (formada pels territòris dels actuals païses de Veneçuèla, Colómbia, Eqüator e Panamà). La dissolucion de la Grand Colómbia aguèt luòc lo 19 de decembre de 1831.
Politica[modificar | modificar la font]
Colómbia es una republica presidenciala. Lo president es lo cap d'Estat e tanben lo cap de govèrn, elegit dirèctament per la populacion per un periòde de quatre ans.
Geografia[modificar | modificar la font]
Los Andes dominan la mitat occidentala de Colómbia, e se dividisson en tres grandas sèrras: l'Occidental, la Centrala e l'Orientala. Entre las sèrras, los rius Magdalena e Cauca s'acaban cap a las planicias bassas al cors de la còsta cariba. En las parts mai nautas de las sèrras s'i tròban volcans, qualqu'uns que ne son encara actius. Lo punt pus naut es lo Mont Cristóbal Colón a la Sierra Nevada de Santa Marta, amb una nautor de 5 775 m per dessús lo nivèl de la mar.
La part orientala de l'estat se caracteriza per tèrras planas, en partida densament cobèrta per arbres e amb fòrça rius coma lo Putumayo, lo Yapura, lo Meta e lo Guaviare, que s'acaban al riu Orinòco o lo riu d'Amazonas. Colómbia a tanben divèrsas pichonas islas a l'ocean Atlantic e al Pacific.
Lo clima local es en calent al cors d'ambedoas còstas e a las planicias orientalas, del temps que las sèrras e las tèrras nautas pòdon èsser fòrça fredas. La vila pus granda de Colómbia es la siá capitala, Bogotà. Autras vilas importantas son Medellín, Cali, Cartagena, Barranquilla, Ibagué, Manizales, San Juan de Pasto, Cúcuta e Bucaramanga.
Economia[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
La diversitat etnica en Colómbia es un resultat de la barreja de amerindis indigènas, colons espanhòls e esclaus africans, causa qu'a produsit una mescla de mestís (48%), blancs (30%), mulats (14%), negras (4%) e una barreja negra-ameríndia (3%). Uèi, solament aperaquí 1% de las gents pòt èsser identificada coma totalament ameríndia sus la basa de la lenga e las costumas. La religion predominanta en Colómbia es lo catolicisme roman.
Per la populacion, Colómbia es lo tresen estat d'America Latina, après Brasil e Mexic. Lo movement de populacion rurala dins los airals urbans foguèt fòrt durant lo sègle XX. La populacion urbana aumentèt de 57% de la populacion totala en 1951 a aperaquí 74% cap a 1994. Trenta vilas an una populacion de 100 000 abitants o mai. Los nòus departaments de tèrras bassas de l'èst, que constituisson aperaquí 54% de la superfícia de Colómbia, an mens de 3% de la populacion e una densitat de mens d'una persona per quilomètre carrat.
Cultura[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Presidéncia de la Republica de Colómbia en castelhan.
- Lo Senat de Colómbia
- La Cambra dels Deputats de Colómbia


text:
922
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 922 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Represa de la guèrra còntra lei Bulgars amb una campanha dei tropas dau tsar Simeon en direccion de Constantinòple. En març, una temptativa bizantina per leis arrestar s'acabèt per una desfacha a Pegae onte de milièrs de soudats bizantins foguèron tuats. Après aquela victòria, lei Bizantins pilhèron lo relarg de la capitala puei anèron conquistar lo rèsta dei territòris encara bizantins dins lei Balcans. De son caire, Roman Lecapé assaièt de negociar tornarmai per restaurar la patz.
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Acomençament de la conquista militara de Magrèb. Lei Fatimidas capitèron d'ocupar lei luòcs pus importants mai lo contraròtle sus lo rèsta demorèt mau segur e sovent fòrça teoric.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Liberacion de Yusuf Ibn Abi'l-Saj, senhor safavida de la region d'Azerbaitjan capturat en 919 per una armada abbassida. Deguèt reconeisser la senhoriá abbassida e menar d'operacions militars per lo Califat mai demorèt en realitat largament independent.


text:
Rennemoulin
Rennemoulin es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Yvelines e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Rennemoulin se situa al mièg de la plana de Versailles, a 10 km aperaquí a l'oèst de Versailles. Lo territòri a constituit d'un scenari dénudé a aperaquí 115 mètres d'altitud, entaillé per la vallée del ru de Gally #que lo travèrsa de siás n'oèst e lo vilatge se tròba en un pichon vallon #que cara l'oèst.
Las municipalitats limitrophes son Noisy-lo-Rei al nòrd-es, Fontenay-lo-Fleury al sud-es e Villepreux a l'oèst.
La commune de Rennemoulin se situe au milieu de la plaine de Versailles, à 10 km environ à l'ouest de Versailles. Le territoire est constitué d'un plateau dénudé à environ 115 mètres d'altitude, entaillé par la vallée du ru de Gally qui le traverse d'est en ouest et le village se trouve dans un petit vallon qui face l'ouest.
Les communes limitrophes sont Noisy-le-Roi au nord-est, Fontenay-le-Fleury au sud-est et Villepreux à l'ouest.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge s'es constituit dempuèi lo Sègle XIII a l'entorn del molin e del prieuré Sant-Nicolas #que ne demòra pas mai que la capèla.
La glèisa data del Sègle XIV[1].
Rennemoulin A #èsser englobada al Sègle XVIII en lo grand parc de Versailles.
Lo prieuré a #èsser racheté en 1916 pel Institut Pasteur.
Le village s'est constitué dès le Sègle XIII autour du moulin et du prieuré Saint-Nicolas dont il ne reste plus que la chapelle.
La glèisa date du Sègle XIV[1].
Rennemoulin a été englobée au Sègle XVIII dans le grand parc de Versailles.
Le prieuré a été racheté en 1916 par l'Institut Pasteur.


text:
Gaston Maspero
Gaston Maspero (París, 23 de junh de 1846 – París]], 30 de junh de 1916) ho un egiptològ francés d’origina lombarda, e professor au Collègi de França.
Biografia[modificar | modificar la font]
Maspero qu’avó la soa voacion de mainatge e qu’aprengó hèra com autodidacte. Que hasó los estudis a l’Escòla Normau e, en 1867 que conegó l’egiptològ Auguste Mariette qui’u balhè dus tèxtes ieroglifics mauaisits d’arrevirar, çò que Maspero hasó suu pic en los bèth publicar e en començar atau de bastir la soa reputacion (ad aquera epòca la filologia egipciana que n'èra encara a la soa joenessa e arrevirar que podèva estar, encara mei que uei lo dia, ua vertadèra aventura scientifica). Que tribalhè un temps en America deu Sud, puish tornat en França, que ho nommat repetitor d’egipcian ancian a l’Escòla Practica de Hauts Estudis abans de préner la cadièra de Joan Francés Champolion au Collègi de França. A partir de 1880 que comencè los sons recèrcs en Egipte en amassant e copiant tèxtes e en lutant contra lo trafec d’antiquitats egipcianas (un mau hèra espandit per’mor deus colleccionaires europèus e americans). Qu’ei atau qui hasó arrestar los hrairs Abd al-Russul qui avoèn on e’strabavan las tombas que pilhavan. Enter 1886 e 1899 que s’estó en França abans de tornar en Egipte tà sonhar las roïnas de Karnak alebadas per un terratrem. Mercés a las soas reponsabilitats, qu’avó loparat de recomendar lo joen egiptològ Howard Carter au son futur mecènas Lord Carnavon. Que’s morí a París en 1916 e que ho sepelit au Cemitèri Montparnasse.


text:
Luppy
Luppy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait Del ancià País messin (Saulnois).
- Anciana possession del capítol cathédral de Mètz.
- La charpente de la toiture de la catedrala a #èsser bastida amb lo bòsc de la comuna.
- Dépendait de l'ancien Pays messin (Saulnois).
- Ancienne possession du chapitre cathédral de Metz.
- La charpente de la toiture de la cathédrale a été construite avec le bois de la commune.


text:
Antonin Perbòsc
Antonin Perbòsc (Labarta, 25 d'octobre de 1861 - Montalban, 6 d'agost de 1944), foguèt un escrivan (mai que mai poèta) e lexicograf occitan. Son òbra a un pes important dins la recuperacion de la grafia occitana classica amb son amic Prospèr Estieu.
Biografia[modificar | modificar la font]
Antonin Perbosc nasquèt en 1861 a Labarta, dins una familha pagesa. Èra l'ainat dels quatre enfants que comptèt la familha. Anèt a l'escòla publica de Vaserac e partiguèt puèi a Lafrancesa (a l'Institucion Gasc) far sos estudis segondaris. Mai tard dintrèt dins l'Escòla Normala Primària de Montalban gràcias a una borsa del Departament e venguèt puèi regent. Foguèt mandat a Combaroger, un pichon vilatge a 30 km de Montalban, puèi a Lausa, prèp de Vilafranca de Roergue. Aviá inculcat a sos escolans l'interès per las tradicions e lo patrimòni de lor region, e aviá acampat los mai passionats en una « Societat Tradicionista » (51 escolans, dròllas e dròlles, entre 1900 e 1908). Aguèt de s'enfrontar, d'un costat, al mistralisme a otrança dels provençals Pèire Devoluy e Sully-Andrièu Peyre, e amb l'"Escolo Gaston Febus", la gascona, qu'avián d'idèas pròprias sus la gramatica e la grafia. Puèi de 1912 a 1932 foguèt bibliotecari de la vila de Montalban. Coma escrivan, escriguèt de poesias, amb un lengatge magnific, reculhidas dins la tradicion populara. S'èra maridat en 1882 amb Maria Vidalhac, regenta ela tanben. Aguèron una dròlla, Elena.
La tasca de collectatge de Perbòsc[modificar | modificar la font]
Aquestes escolans reculhián dins lor entorn lo patrimòni oral: cançons, dichas e provèrbis, legendas, contes... Notavan fisèlament, sens i cambiar res, los racontes en dialècte local. Los mai joves, que sabián pas encara escriure, contavan e lors camaradas pus annadits, qu'escrivián jos lor dictada (metòde fòrt innovant). Lo trabalh realizat per Perbòsc e sos escolans suscitèt l'atencion dels sabents folcloristas al Congrès de las Tradicions Popularas de París en 1900. Los racontes contats pels enfants foguèron transcriches per Perbòsc en notacion fonetica, per respectar lor accent e lor intonacion. Sas publicacions son actualament introbablas.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Remembransas (1902)
- Lo got occitan (1903)
- Fòc nòu (paregut en 1904 dins la revista Montsegur, reedicion en 2011)
- L'arada (1906)
- Guilhem de Toloza (1908)
- Lo libre dels ausèls (1924)
- Psophos (1925),
- Les langues de France à l’école (1926) estudi
- Segond libre dels ausèls (1930)
- Fablèls (1936)
- Lo libre del campèstre
- Contes Atal (2007)


text:
Tresnay
Tresnay es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Tresnay Es la municipalitat la mai meridionalae del departament e se situa entre Molins (Aliar) e Nivèrns a la punta sud-oèst de la Nièvre en bordure de la Aliar.
Tresnay est la commune la plus méridionale du département et se situe entre Moulins (Allier) et Nevers à la pointe sud-ouest de la Nièvre en bordure de l'Allier.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Trenaco O Traines e Trenay es una parròquia de l'ancian regim #que la curació en 1164, n'es al benefici del Abbaye de Sant-Martin de Autun, coma lo confirma la bulle del Pape Alexandre III, alavetz refugiat a França." Ecclesiam De Traines. "[1].
Trenaco ou Traines et Trenay, est une paroisse de l'ancien régime dont la cure en 1164, est au bénéfice de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun, comme le confirme la bulle du Pape Alexandre III, alors réfugié en France." Ecclesiam de Traines. "[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Cartulaire Del Abbaye de Sant-Martin de Autun: Charte n°XVIII
- ↑ Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Martin d'Autun: Charte n°XVIII


text:
Carisey
Carisey es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Yonne e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Carisey Fasiá partida de la prévôté de la Capèla de Flogny, del bailliage de Sens, de l'eleccion de Tonnerre, de la généralité de París dins la província de Champagne.
Carisey faisait partie de la prévôté de la Chapelle de Flogny, du bailliage de Sens, de l'élection de Tonnerre, de la généralité de Paris en la province de Champagne.


text:
Lezardrev
Lezardrev en breton ( Lézardrieux en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lézardrieux se situa al nòrd de las Còstas-de Armor en la presqu'isla sauvatja del Trégor. La vila es nichée al bòrd la estuaire del Trieux, sul marge esquèrre, e a qualques quilomètres solament del luòc ont se tira en la Manja. Es a Lézardrieux #que se situa, dempuèi 1840, lo sol pont en traversant lo Trieux sus divèrsas desenas de quilomètres. N'efièch, abans, per poder afranquir lo fleuve, caliá anar fins a Pontrieux a 15 quilomètres al dedins de las tèrras. Cela fa doncas de Lézardrieux un ponch de passatge important pel tràfec viari de la region. De quitament Lézardrieux presenta la basa pas négligeable de possedir lo sol pòrt n'aiga de la region, protegits vents e de las tempèstas recebudas que se tròba en la conca fluviala del Trieux e totun a pauc de quilomètres de la mar (e sustot del magnific archipel de Bréhat e del estuaire sauvatge del Trieux). Las còstas de Lézardrieux desvolòpan una multitude d'islas o illòts, çò de mès de grand en essent l'isla a Bòsc (15 a), #que #èsser una plaça alemanda avançada pendent la Segonda Guèrra mondiala (fins en 1943) a la amplària de Kermouster. De nombroses vestigis d'aquela aucupacion (blockhaus èca.) son encara visiblas. L'isla es una proprietat privada.
Lézardrieux se situe au nord des Côtes-d'Armor dans la presqu'île sauvage du Trégor. La ville est nichée au bord l'estuaire du Trieux, sur la rive gauche, et à quelques kilomètres seulement du lieu où il se jette dans la Manche. C'est à Lézardrieux que se situe, depuis 1840, le seul pont traversant le Trieux sur plusieurs dizaines de kilomètres. En effet, avant, pour pouvoir franchir le fleuve, il fallait aller jusqu'à Pontrieux à 15 kilomètres à l'intérieur des terres. Cela fait donc de Lézardrieux un point de passage important pour le trafic routier de la région. De même Lézardrieux présente l'atout non négligeable de posséder le seul port en eau de la région, protégé des vents et des tempêtes étant donné qu'il se trouve dans le bassin fluvial du Trieux et néanmoins à peu de kilomètres de la mer (et notamment du magnifique archipel de Bréhat et de l'estuaire sauvage du Trieux). Les côtes de Lézardrieux développent une multitude d'îles ou îlots, le plus grand étant l'île à Bois (15 ha), qui fut un poste allemand avancé pendant la Seconde Guerre mondiale (jusqu'en 1943) au large de Kermouster. De nombreux vestiges de cette occupation (blockhaus etc.) sont encore visibles. L'île est une propriété privée.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria del bastiment del pont de Lézardrieux es un eveniment important de l'istòria de Lézardrieux[1].
L'histoire de la construction du pont de Lézardrieux est un événement important de l'histoire de Lézardrieux[2].


text:
Guilhèm VII de Montpelhièr
Guilhèm VII de Montpelhièr nascut cap a 1130 al castèl de Galhargues,[1] foguèt senhor de Montpelhièr (1149-72) puèi senhor d'Aumelàs a partir de 1168[2]. Èra lo filh ainat de Guilhèm VI e de sa molhèr Sibilla de Mataplana.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Cap a l'atge de 15 ans en 1146, eiretèt de la Senhoriá de Montpelhièr de son paire jol tutoratge de sa grand, Ermessenda of Melguèlh. Acompanhèt son paire als sètges d'Almeria e de Tortosa. En 1135-55 foguèt presonièr de Ramon V de Tortosa.[3]. En 1156 esposèt Matilda de Borgonha, filha de Uc II, Duc de Borgonha. En 1159-60 lutèt contra lo Comtat de Tolosa, al costat dels catalans e els angleses, e prenguèt Caors.
Aculhiguèt lo papa Alexandre III de Montpelhièr en 1162 e en 1165 e foguèt defendut per aqueste contra las pretensions dels genoveses, que aspiravan al monopòli de la navegacion d'autura en Mediterranèa occidentala. Aquò menèt Montpelhièr a s'aligar amb Pisa.[4]. Guilhèm VII caiguèt malaut en 1171 e faguèt son testament lo jorn de la Sant Miquèl (29 de setembre de 1171), designant son fraire Gui Guerrejat e Joan de Montlaur, avesque de Magalona, coma tutors de son jove filh. Defuntèt saique en 1172.


text:
Krzysztof Kieślowski
Krzysztof Kieślowski (Varsòvia; 27 de junh de 1941 - 13 de març de 1996) foguèt un director de cinèma e scenarista polonés conegut internacionalament per las òbras Trzy kolory ("Tres Colors"), Podwójne życie Weroniki e Dekalog ("Decàleg").
Biografia[modificar | modificar la font]
Krzysztof Kieślowski nasquèt a Varsòvia e passèt la siá mainadesa dins divèrsas vilas pichonas. Las contunhas mudanças èran motivadas per lo sieu paire, un umil mecanic que patissiá de tuberculòsi e qu'èra constantament a la recèrca de nòus e de melhors tractaments. A l'edat de 16 ans Kieślowski dintrèt dins una escòla de formacion de pompièrs la que malgrat tot abandonèt solament tres meses après. Desorientat e sens cap de objectiu concrèt, lo 1957 se metèt a estudiar teatre dins una escòla qu'aperteniá a un parent de la familha. Mai tard decidiguèt venir director de teatre. Malgrat tot, alavetz pas existissiá encara cap de formacion especiala per directors, que causa se decidiguèt per el a estudiar cinèma.
Un còp finalizat la formacion teatrala e èsser passat brèvament per un teatre ont exercissiá de modista, Kieślowski ensaja per fin se matricular a l'escòla nacionala de cinèma de Łódź, una escòla qu'aviá aculhit tanben e format a reputats directors del cinèma polonés coma Andrzej Wajda o Roman Polanski. Kieślowski Foguèt malgrat tot dos còps refusats. Per tal d'evitar lo servici militar comencèt unes brèus estudis d'art e se sometèt a una dràstica dièta amb l'esperança d'èsser refusat per l'armada per motius de salut. L'estrategia li foncionèt e, après èsser-se'n sortit amb la siá, ensagèt pel tresen còp dintrar a la escòla de Łódź. E aquel còp òc que trionfèt.
Passèt a l'escòla un total de quatre ans, entre lo 1964 e lo 1968, una epòca que lo govèrn foguèt generosament permissiu per çò qu'es de la libertat artistica de l'escòla. Kieślowski Perdèt lèu l'interès pel teatre e se decantèt cap al rodatge de documentaris. De mai, lo darrièr an de los sieus estudis, Kieślowski contractèt matrimòni amb la que seriá l'esposa de tota la siá vida, Maria (Marysia) Cautillo. Lo matrimòni aguèt una filha, nomenada Marta, nascuda lo 8 de genièr de 1972.
Filmografia[modificar | modificar la font]
- Documentaris
- 1966 – Urząd
- 1968 – Zdjęcie.
- 1969 – Z miasta Łodzi
- 1970 – Byłem żołnierzem.
- 1970 – Fabryka
- 1971 – Przed rajdem.
- 1972 – Refren'
- 1972 – Robotnicy '71: nic o nas bez nas.
- 1972 – Między Wrocławiem a Zieloną Górą
- 1972 – Podstawy BHP w kopalni miedzi.
- 1973 – Murarz
- 1974 – Prześwietlenie.
- 1974 – Pierwsza miłość
- 1975 – Życiorys.
- 1976 – Klaps
- 1976 – Szpital.
- 1977 – Z punktu widzenia nocnego portiera
- 1977 – Nie wiem.
- 1978 – Siedem kobiet w różnym wieku
- 1980 – Dworzec.
- 1980 – Gadające głowy
- 1988 – Siedem dni w tygodniu.
- Òbras televisivas:
- 1972 – Szach królowi
- 1976 – Dwoje na huśtawce.
- 1979 – Kartoteka
- Pellículas:
- 1966 – Tramwaj
- 1967 – Koncert życzeń.
- 1973 – Przejście podziemne
- 1975 – Personel.
- 1976 – Blizna
- 1976 – Spokój.
- 1979 – Amator
- 1981 – Krótki dzień pracy.
- 1981 – Przypadek
- 1984 – Bez końca.
- 1987 – Krótki film o zabijaniu (Un brèu film sobre l'assassinat)
- 1988 – Krótki film o miłości (Un brèu film sobre l'amor).
- 1988 – Dekalog
- 1991 – Podwójne życie Weroniki (La doble vida de Verònica).
- Triologia dels tres colors:
- 1993 – Trzy kolory. Niebieski (Tres colors: Blau)
- 1993 – Trzy kolory. Biały (Tres colors: Blanc).
- 1994 – Trzy kolory. Czerwony (Tres colors: Roge)


text:
George Washington
George Washington (22 de febrièr de 1732 — 14 de decembre de 1799), foguèt lo primièr president dels Estats Units (1789 – 1797) e comandant en cap de l'armada continentala de las fòrças revolucionàrias pendant la Guèrra d'Independéncia dels Estats Units (1775–1783).
Washington comencèt de ganhar de trofèus, en armant de tropas de Virgínia (Estats Units) per apiejar l'Empèri Britanic pendent la Guèrra francesa e indiana (1754–1763), un conflicte qu'el a l'amagat ajudèt a provocar. Après aver menat a la victòria nòrd-americana dins la Guèrra de Revolucion, renoncièt a las sieunas cargas militaras e tornèt a la vida de plantaire, çò que li portèt encara mai de renom. En 1787, presidiguèt la Convencion de Filadèlfia qu'esbossèt la Constitucion dels Estats Units d'America e en 1789, foguèt elegit de manièra unanima coma primièr president dels Estats Units. Los sieus dos periòdes d'administracion establiguèron fòrça politicas e tradicions qu'existisson fins a uèi. Abans la fin del sieu periòde de govèrn, Washington se retirèt dins la vida civila, en establir aital un important precedent de cambiament de govèrn pacific que serviguèt d'exemple non solament als Estats Units mas tanben dins d'autras futuras republicas.
Somari
Enfància e jovença[modificar | modificar la font]
Segon lo calendari julian, Washington nasquèt lo 22 de febrièr de 1731. Segon lo calendari gregorian, que foguèt adoptat quand Washington viviá encara e que s'utiliza encara uèi, nasquèt lo 22 de febrièr de 1732. La celebracion de l'anniversari de Washington es una fèsta nacionala als Estats Units. Nasquèt a Popes Creek, pel riu Potomac, al sud de l'actuala Coloniala Beach, Westmoreland County, Virgínia.
Los avis de Washington venguèron d'Anglatèrra. Lo sieu pepin, John Washington, arribèt coma immigrant en Virgínia en 1657. Lo paire de George, Augustine «Gus» Washington, (1693–1743) aviá una plantacion trabalhada per d'esclaus; S'ensagèt puèi dins l'extraccion de fèrre. La siá maire foguèt Mary Ball Washington (1708–1789), que visquèt per veire lo sieu filh venir un personatge famós, mas que mantenguèt amb el una relacion tibada. Pendent la joenessa de George, los Washingtons foguèron de membres moderadament pròspers de l'aristocracia mejana de Virgínia.
George foguèt lo filh ainat del segond matrimòni del sieu paire, aguèt dos mièges fraires e quatre fraires mai joves. Gus Washington moriguèt quand George aviá pas qu'onze ans, puèi Lawrence Washington (1718–1752), lo sieu mièg fraire, assumiguèt lo ròtle de la figura paternala. William Fairfax, lo pairastre de Lawrence e membre de la poderosa familha Fairfax, aguèt tanben una influéncia formatritz sus el. Washington passèt fòrça de la siá enfància a Ferry Farm dins lo contat de Stafford prèp de Fredericksburg. Lawrence Washington eiretèt d'una autra proprietat familiala, Little Hunting Creek Farm, del sieu paire, que lo nom foguèt cambiat en Mount Vernon. George eiretèt de Ferry Farm après la mòrt del sieu paire, e aqueriguèt Mount Vernon après la mòrt de Lawrence.
Washington recebèt pauc d'educacion formala, la mòrt del sieu paire l'empediguèt d'èsser educat en Anglatèrra coma los sieus fraires ainats. A la plaça, Washington foguèt format coma pergaire. Mercé a las sieunas relacions amb la familha Fairfax, un Washington de dètz-e-sèt ans foguèt designat coma pergaire oficial de Culpeper County en 1749, un bon trabalh amb un salari que li permetèt de crompar de tèrras dins la Val de Shenandoah, lo primièr de sos nombroses aquesiments a l'oèst de Virginia. Dirigiguèt tanben los pergaires per la Companhiá Ohio. Washington èra pas de bon passar inapercebut, que mesurava près de sièis pès e dos poces, gaireben 1,88 m (i a fòrça estimacions del sieu pes), mai naut que la majoritat dels sieus contemporanèus.
En 1751, Washington viatgèt a Barbados amb Lawrence, que patissiá de tuberculòsi, amb l'espèr que lo clima foguèsse benefic per la santat de Lawrence. Pendent aqueste viatge, Washington contractèt la picòta, que lo daissèt marcat a la cara per de multiplas cretas, mas que lo daissèt immunizat pel futur a aquesta espantosa malautiá. La santat de Lawrence se melhorèt pas, e causiguèt de tornar a Mount Vernon, ont moriguèt en 1752. La posicion de Lawrence coma general adjonch de Virgínia (una carga de direccion de la milícia) foguèt devesida en quatre après la siá mòrt. Washington foguèt designat pel governaire Dinwiddie coma un dels quatre adjonchs de districte, amb lo reng de major de la milícia de Virginia. Al meteis temps, Washington se jonhèt als franc-maçons a Fredericksburg.
Existís un mite famós sus la siá joenessa: un còp que i a, George copèt un cerièr del sieu paire. Quand aquel li demandèt qual o aviá fach, Washington li donèt la siá famosa responsa: «Pòdi pas dire una messorga; es ieu, papa». Segon d'unas versions, lo sieu paire lo castiguèt pas pr'amor de son onestetat; segon d'autras, e mai qu'admirèsse son onestetat, lo castiguèt de tot biais. Es probable qu'aquela istòria siá un mite, mas es encara famosa dins la cultura nòrd-americana, e la frasa I cannot tell a lie (Pòdi pas mentir) es ja un estereotipe, un simbòl de Washington e de l'onestetat qu'aguèron los que fondèron los Estats Units d'America.
Guèrra francesa e indiana[modificar | modificar la font]
Washington quand aviá vint ans, tirèt sos primièrs còps de fuòcs dins çò qu'anava venir una guèrra mondiala. Lo problèma comencèt en 1753, quand França comencèt lo bastiment d'una seria de fortalesas en Ohio Country, una region tanben reclamada per Virginia. Lo governaire Dinwiddie mandèt lo jove Major Washington a Ohio Country per avalorar las fòrças militaras e las intencions dels franceses, e per portar una letra al comandant francés, que i sollicitava una retirada. Lo comandant francés acceptèt pas de se retirar, mas Washington ne tornèt fòrça conegut après que lo sieu relat del viatge foguèsse publicat en Virginia e Anglatèrra, essent qu'a aquesta epòca la majoritat de las personas anglofonas sabián fòrça pauc de causas de las tèrras situadas de l'autre costat dels Monts Apalaches.
En 1754, Dinwiddie mandèt Washington, ara lòctenent coronèl del nòu Regiment Virgínia, per una autra mission en Ohio Country, per fin de rebutar los franceses los pus luènh possible. Ailà, Washington e las siás tropas s'enbosquèron en esperar los francocanadians. Après una pichona batalha, Tanacharison, amerindian aligat de Washington, assassinèt l'ensenha Jumonville, comandant francés. Washington bastiguèt alavetz Fort Necessity, que se revelèt lèu lèu inadaptat, de tala manièra que li calguèt se rendre als franceses e sos aligats indians. Los tèrmes de la rendicion que Washington signèt inclusián l'acceptacion qu'èra el l'assassin de Jumonville (lo document foguèt escrich en francés, que Washington podiá pas legir). La Batalha de Jumonville Glen venguèt un incident internacional e ajudèt a provocar la Guèrra francesa e indiana, un episòdi de la Guèrra de Sèt Ans. Washington foguèt liberat pels franceses amb la promesa de pas tornar a Ohio Country abans un an.
Un an après lo General britanic Edward Braddock concentrèt las siás fòrças per recuperar Ohio Country, amb Washington coma ajudant. Aquesta expedicion s'acabèt en desastre a la Batalha de Monongahela. Washington i aguèt una accion remarcabla: dos cavals que montèt foguèron tuats e quatre balas toquèron son mantèl; malgrat aiçò se ne'n sortiguèt sauve en demostrant sa granda sang freda jol fuòc enemic mentre qu'organizava la retirada. En Virgínia, Washington foguèt aclamat coma un eròi e après aquesta batalha comandèt lo Regiment Virgínia per fòrça ans, en protegir las frontièras de Virgínia contra las incursions dels amerindians, e mai se lo foguièr de la guèrra se desplacèt endacòm mai. En 1758, participèt a l'expedicion Forbes, que capitèt d'alunhar los franceses de Fort Duquesne après la victòria omonima.
Fasa d'entreguèrras[modificar | modificar la font]
La capitada de Washington a la debuta de sa carrièra militara li aviá assegurat una promocion coma oficial britanic, qu'aviá de mai prestigi que de servir dins una província militara. Mas la promocion arribèt pas jamai e aital en 1758 Washington i renoncièt . En 1759 se maridèt amb Martha Dandridge Custis, una veusa rica, e mai se qualques fonts qu'existisson encara, suggerisson que Washington èra enamorat a l'encòp de Sally Fairfax, l'esposa d'un amic. Malgrat aiçò, George e Martha aguèron un bon matrimòni, e amassa abaliguèron los dos filhs d'ela, John Parke Custis e Martha Parke Custis, sonats amb amor Jacky e Patsy. Los Washington abaliguèron puèi los dos felens de Na Washington, Eleanor Parke Custis e George Washington Parke Custis. George e Martha aguèron pas jamai de filhs amassa, lo primairenc atac de picòta de George, seguit probablament per la tuberculòsi lo faguèron esteril.
Los novèls maridat desbagatgèron a Mount Vernon, ont George se convertiguèt en un distinguit propriètari e figura politica. Ocupèt una carga locala, en essent elegit per la legislatura provinciala de Virginia, l'Ostal de Burgueses. Washington cultivavan aperaquí 8000 acres (32 km²). Coma fòrça autres proprietaris de l'epòca, lo sieu estil de vida èra pro car, d'aquesta manièra comptava totjorn amb fòrça pauc efectiu e èra totjorn plen de deutes. A causa de l'irregularitat del mercat de tabac, en 1760 cambièt sa cutura principala del tabac per de blat, çò que melhorèt la siá situacion economica. D'aquesta manièra crompèt tota la tèrra que poguèt, e en mai coma pagament per los sieus servicis pendent la Guèrra Francoindigèna percebèt de tèrras dins la Virginia Occidentala actuala. A causa d'aquestes aquesiments, en 1775 la populacion d'esclaus a Mount Vernon despassava lo centenat.
La Revolucion dels Estats Units[modificar | modificar la font]
En 1774, Washington foguèt elegit delegat de Virginia pel Primièr Congrès Continental que s'amassèt a causa de las mesuras presas pel Govèrn Britanic contra la colònia de Massachusetts. Après las desbrandas a Lexington e Concord en abril de 1775, Washington apareguèt al Segond Congrès Continental en unifòrme militar, en soslinhant qu'èra preparat per la guèrra. Per coordinar los esfòrces militars de las tretze colònias, lo Congrès creèt l'armada continentala lo 14 de junh e l'endeman Washington foguèt nomenat Comandant en cap. Lo delegat de Massachusetts John Adams aviá nomenat Washington, pensant qu'un òme del sud per una armada formada principalament d’òmes del nòrd, ajudariá a unir las colònias. E mai que foguèsse reticent a daissar son fogal en Virgínia, Washington acceptèt lo comandament, en declarant «amb granda sinceritat, cresi pas èsser al nivèl d'un Comandant, soi onorat». El meteis sollicitèt que se li pague pas lo remborsament de las siás despensas.
Washington prenguèt lo comandament de las fòrças nòrd-americanas en Massachusetts lo 3 de julhet de 1775, pendent lo sètge de Boston. Washington reorganizèt l'armada pendent aquela longa trèva, que s'acabèt lo 17 de març de 1776, après que l’artilhariá se placèsse per las nautors de Dorchester. Los britanics evacuèron Boston e se dirigiguèron cap a un refugi temporari a Halifax, e Washington desbagatjèt la siá armada a Nòva York. En agost de 1776, lo General britanic William Howe lancèt una campanha per prendre Nòva York, en provocant aital una seria de desbrandas de Washington. Perdèt la Batalha de Long Island lo 22 d'agost, mas capitèt d'evacuar la majoritat de las siás fòrças. Washington aguèt fòrça autras desbrandas en traversar Nòva Jersey, çò que metèt un dobte sul futur de l'armada continentala. La nuèch del 25 de decembre de 1776, Washington realizèt un contratac en menant las fòrças nòrd-americanas a travers lo riu Delaware per capturar près de 1000 presonièrs a Trenton (New Jersey). George Washington contunhèt l'assaut per un atac contra las fòrças britanicas a Princeton. Aquestas victòrias inesperadas après una longa seria de desbrandas tornèron enauçar lo moral dels revolucionaris.
En 1777, lo General Howe comencèt una campanha per capturar Filadelfia. Washington se desplacèt al sud per bloquejar l'armada d'Howe, mas foguèt derrotat a la Batalha de Brandywine, lo 11 de setembre de 1777.
Presidéncia[modificar | modificar la font]
Washington foguèt elegit a l'unanimitat pel Collègi Electoral a las eleccions presidencialas de 1789, en essent d'aquesta manièra l'unica persona elegida d'aqueste biais (fach que se repetiguèt a las eleccions presidencialas de 1792).
En segond luòc, amb 34 vòtes, John Adams se venguèt vicepresident. Lo primièr Congrès dels Estats Units votèt per pagar a Washington una sòlda de 25 000 dolars l'an, çò que constituissiá una soma significativa en 1789. Washington, amb una bona posicion economica, refusèt la sòlda, donat que se considerava se meteis coma servidor public desinteressat. Washington acordava fòrça atencion a la pompa e al ceremonial de la carga, e mai s'assegurava qu'imitariá pas las corts realas europèas.
Washington acceptèt la carga de president per un segond mandat, mas refusèt un tresen, establissent un precedent d'un maximal de dos mandats per un president dels Estats Units. Après que Franklin D. Roosevelt foguèsse elegit per quatre mandats, fach sens de precedents, lo limit de dos mandats foguèt inclús dins la Constitucion federala per l'Emendament 22.
Retirada de la vida politica e mòrt[modificar | modificar la font]
George Washington refusèt de se presentar a un tresen mandat en 1796, dins un discors ont preconizava la neutralitat e l'union dels Estats Units. Après lo cambiament de poders, Washington se retirèt a Mount Vernon, ont moriguèt en decembre de 1799, çò que provoquèt mantun meses de dòl nacional.