text:
Dimècres, 29.11.2017 03h00
Generalament un còp arribat al licèu apareis sus la lista de crompas una calculeta grafica. Dos actors se partejan lo mercat Casio e Texas Instruments. Amb aqueste constat una entrepresa en devenir apelada Numworks decidèt de se lançar a la fin de l’estiu per vendre sa calculeta amb la diferéncia de dobrir son còdi font.
Es pas vertadièrament un projècte liure, podèm veire los fichièrs e los modificar mas avèm pas lo drech de los distribuir un còp modificats a nòstra salsa, mentre qu’acceptan las proposicions de modificacion, que passan donc per una publicacion de nòstras modificacions. Es un ponch qu’es en discussion.
Numworks es una entrepresa de 10 emplegats qu’es installada a París dempuèi sa naissença fa 1 an. La calculeta ten un mòde examèn coma demandat per França a partir de l’annada escolara 2017/2018.
Pro de causas juridicas e presentacion, passem a l’occitan.
Coma dich, podèm veire cossí fonciona aquesta calculeta e prepausar de melhoraments. Ne calguèt pas mai per que lancèsse l’idèa de prepausar una traduccion en occitan. Es donc amb l’ajuda del Danís qu’al debut del mes d’octòbre l’occitan foguèt prepausat per integracion als fichièrs sistèma de l’aisina.
Per nos ajudar dins la causida dels mots aviam las traduccions en castelhan e en portugués mas tanben lo lexic editat per l’IEO e las coneissenças en matematicas del Danís. Demoravan qualques mots qu’an mai d’una traduccion en lenga nòstra: fluctuacion/prediccion, ais/axe/, zerò/zèro, reglatges/configuracion/paramètres. En darrièra posicion la causida finala.
Qualques remarcas tocant aqueste projècte. Normalament fau pas de traduccions gratuïtament per una entrepresa que far d’afars aprèp, mas aquí èra una bona ocacion de nos far veire fòra Internet.
Tot aquò per vos dire: es fach, avèm una calculeta en occitan!
Per aver la lenga, cal saber chaspejar los fichièrs pel moment mas amb las mesas a jorn venentas serà pas mai complicat que clicar una opcion per ajustar l’occitan. Los caractèrs come ò/è/ç/à son pas encara integrats e son remplaçats per o/e/c/a, mas aquò serà reglat un jorn me dison.
Coma totjorn s’avètz de melhoras causidas, podètz tanben participar a la traduccion al GitHub de Numworks.
#3 A despart de la galejada que deu venir al cap de pro de monde, pensar que las matematicas es sonque un afar de chifras es las conèisser plan mal. De veire s'an pas cambiat, mas a la fin del segondari lo programa de matematicas es centrat mai que mai sus las probabilitats e las estatisticas, doncas sus un fum de formulas "textualas" anam dire. En mai, coma istoricament lo francés foguèt una lenga plan emplegada dins lo domèni de las matematicas, son sovent en francés, e lo francés a, co... Legir la seguida
#2 l'esperavi aquesta. Parlem aquí dels menús que son en occitan coma o podètz veire sus la fotografia.
1 + 1 = 2 . E tanben en occitan, lo esperavam e ara i sèm. Òsca!
1 + 1 = 2 . E tanben en occitan, lo esperavam e ara i sèm. Òsca!
Vos torni una capelada per lo trabalh e la capitada del projecte. Vèsi que setz un afogat, que demai , trabalha, aqui quicòm d’escàs que s’amerita d’èsser soslinhat e subrelinhat.
Un còp èri m’èri pensat de revirar lo model OSI, los siets nivèls en lenga nòstra. Dins un primièra escapolada, una presentacion generala dels 7 nivèls, puèi una passada en revista de cada nivèl, puèi dintrar dins mai de tecnic de tal biais que i aguessa un obratge ensenhador sus las tecnicas,... Legir la seguida


c: text/html

text:
1295
Aquesta pagina concernís l'an 1295 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
En Anatolia, lo generau arsenita Alexios Philanthropenos se revoutèt. Dispausava dei tropas frontalieras — leis akritoi brèvament restaurats per l'emperaire Andronic II Paleòleg (1282-1328) — e dau sostèn de la populacion. En fòra de l'afebliment de l'Empèri consequéncia dei combats, aquela guèrra civila annulèt lei victòrias enregistradas per Philanthropenos còntra lei Turcs dins lo corrent deis annadas precedentas, especialament lo renfòrçament de la frontiera lòng dau Meandre.
Maugrat lo sostèn dau pòble, ostil ais impòsts tròp importants necessitats per la situacion malaisada dei finanças imperialas, Philanthropenos mau capitèt de ganhar lo sostèn deis elèits bizantinas. Ansin, lo cap deis insurgents deguèt durbir de negociacions amb Andronic II. Aqueu darrier, aprofichant un clima de fisança entre lei dos òmes après de premiers cambis fructuós, capitèt d'organizar un complòt còntra son rivau. Arrestat per de soudats cretés, foguèt emborniat e dispareguèt de documents istorics per un trentenau d'annadas. Dins aquò, sei successors foguèron mens competents e laissèron pauc a pauc lei Turcs avançar dins lei províncias asiaticas (→ 1298).
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Fins dau rèine de Senfa Ared IV (1294-1295). Hezba Asgad (1295-1296), qu'èra probablament son fraire, li succediguèt. Pasmens, la crisi dinastica entraïnada per la mòrt dau negus Yagbe-Sion — cinc sobeirans de 1294 a 1299 que se succediguèron dins de circonstàncias mau conegudas — contunièt.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
GAITA QUAND SE DITZ
Trobarètz sul meu blòg de rubricas que sonarai : "retraches gijanencs"* ; "la sabiái pas"** ; "forra borra"*** (Significacion dels asterisques de veire al primièr article;Gaita quand se ditz,8/12/2010).
lundi 28 mars 2011
Forra-borra: al fons de mon cinemà...
Per ne saupre mai sul film; www.aubistroducoin-lefilm.com e www.joanda.net
jeudi 6 janvier 2011
Forra borra . Lo saber e l'aver .
En aquela passa tradicionala de vòts, vos desiri longa vida a vosautres estudiants e professors que benlèu me legissètz, bon an nòu de 2011 e , perquè pas, que l'umanitat tota desire enfin lo saber mai que l'aver.......Òm pòt totjorn somiar !!!!
vendredi 31 décembre 2010
retraches gijanencs : Octavi M.......(seguida e fin ).
Lo dimenge, Octavi anava a messa : pendent l'ofici, anava e veniá dins las alèas de la glèisa, mans dins l'esquina ; mantun còps sortissiá puèi tornava dintrar , ambe la benediccion del capelan (es lo cas d'o dire) que saviá sa malautiá e lo daissava faire. Es aital que tot còp , s'endeveniá que l'Octavi tornava dintrar pendent un cant, e prenent lo tren en foncionament, ambe sa votz de bassa a plen volum, vos fasiá tressautar femnas e mainatges e revirar l'acampada tota.
Patz a son arma !
jeudi 23 décembre 2010
La sabiái pas !
Dos vièlhs se solelhan sul banc del plan d'un vilatge. N i a un que ditz : "Te rementas lo servici militar ? cossí se sonava lo produch que nos mesclavan a la noiridura per qu'anem pas veire las femnas ? "
".........Lo bromur."
"Es aquò ! lo bromur. E ben cresi que comença de me far efièch !!
dimanche 19 décembre 2010
retraches gijanencs : Octavi M.......
Pendent l'ocupacion , amassava e manjava de cagaròls , tant èra " en manca". Un soldat alemand que l'aviá vist ne manjar li diguèt :"To-a manché limasseu ? mörgen kaput ", d'un biais de dire que s'anava empoisonar .
La guerra acabada, l' Octavi foguèt convidat a un maridatge bèl al vilatge per cantar a la glèisa : de vèspre , a la taulejada de fèsta, per fin de mercejar lo cantaire , lo mond li menèron una còsta de buòu de las gròssas per el solet .Un oncle mieu qu'el tanben èra convidat contava que l' Octavi prenguèt la cara d'un manidet davant son present al jorn de Nadal . Mercejèt ... puèi engoliguèt la costassa dins un virat d'uèlhs.
Dempuèi totjorn, la jornada acabada o lo dimenge , los òmes del vilatge avián costuma de s'acampar a la "banqueta"*, sul plan . Aquí se parlava fòrça de la vinha e del vin . De còps que i a , l' Octavi , al mitan dels autres òmes , sortissiá ufanosament son cotel de la lama reducha per d'annadas d'agusament e declarava amb un risolet que ne disiá long :"N'a curat d'òsses , aquel d'aquí !"
Seguida lo còp venent......
* la banqueta : paret longa e bassa que ribejava lo plan ; es aquí a costat de mon grand maternal Reinat qu'ausiguèri pel primièr còp, quand èri dins mos cinc o sièis ans,la lenga occitana ; descubriguèri aital que lo mond de la tèrra tota (valent a dire de Gijan , per lo manidet qu'èri ) parlavan pas totes la meteissa lenga . La compreniái pas mas me pivelava ja aquela lenga ; mon grand , ailas, moriguèt lèu , coma mos grands paternals provençals , e aguèron pas lo temps de la m'aprene.
mercredi 8 décembre 2010
Gaita quand se ditz !
Alavètz ! Jamai... pas jamai ? Gaita quand se ditz !
Endecat De l'Informatica de Gijan (de confondre pas ambe mon cosin Edí......de Nantes)
*retraches gijanencs: farai un retrach d'un personatge "atipic" del vilatge qu'a marcat mon enfança;
**la sabiái pas: ensatjarai de revirar a l'occitan una galejada que m'aurà fach rire,en esperar que la conescatz pas e que vos faga rire vos tanben;
***forra-borra: una rubrica onte parlarai de la pluèja e del temps que fa, de subjèctes d'actualitat, eca .


text:
Enez-Veur
Enez-Veur en breton ( Lillemer en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Dels registres archéologiques recents an meses a jorn un luòc neolític (aperaquí 4000 a 5000 ans abans lo nòstre ère) : los poteries, hâches de pèira e objèctes ménagers exhumés son pro plan conservats en rason del sòl tourbeux.
La parròquia de Lillemer fasiá partida del doyenné de Dòl en levant del évêché de Dòl e èra jol vocable de sant Éloi.
Antany Lillemuer (1184), Insula Mudar (Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle), Insula Meur (Ile Granda, Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle), Insula Marits (Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle), La Isle-Mar, Lislemer (1516) e fin finala Lillemer.
En 1184, Robert de Thorigné, abbé del Mont Sant-Michel, recebut aquela tèrra de la avesque e del capítol de Dòl-de-Bretanha, jos resèrva de pagar una redevance e en #far una dependéncia del prieuré del Mont-Dòl. La convencion en avent pas pas #èsser seguida, la glèisa de Dòl-de-Bretanha #cedir l'isla a la Abbaye La nòstra-Madama del Tronchet, de contunh aquela i #fondar lo Prieuré La nòstra-Madama de Lillemer, al cors de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, d'ont l'existéncia i aguèt testificat en 1277 per un acte del official de Dòl. Es dicha que fins a aquela fondacion l'isla èra totjorn inoccupée. #Venir parròquia a la fin de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle. Una maladrerie, inscricha al pouillé de la província de Tors en 1648, existissiá antany a Lillemer.
La glèisa actuala, dédiée a Sant-Éloi, data de 1837.
Des fouilles archéologiques récentes ont mis au jour un site néolithique (environ 4000 à 5000 ans avant notre ère) : les poteries, hâches de pierre et objets ménagers exhumés sont assez bien conservés en raison du sol tourbeux.
La paroisse de Lillemer faisait partie du doyenné de Dol relevant de l'évêché de Dol et elle était sous le vocable de saint Éloi.
Autrefois Lillemuer (1184), Insula Muer (Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle), Insula Meur (Ile Grande, Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle), Insula Maris (Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle), L'Isle-Mer, Lislemer (1516) et enfin Lillemer.
En 1184, Robert de Thorigné, abbé du Mont Saint-Michel, acquit cette terre de l'évêque et du chapitre de Dol-de-Bretagne, sous réserve de payer une redevance et en fit une dépendance du prieuré du Mont-Dol. La convention n'ayant pas été suivie, l'église de Dol-de-Bretagne céda l'île à l'Abbaye Notre-Dame du Tronchet, puis celle-ci y fonda le Prieuré Notre-Dame de Lillemer, au cours du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, d'où l'existence fut attestée en 1277 par un acte de l'official de Dol. Il est dit que jusqu'à cette fondation l'île était toujours inoccupée. Elle devint paroisse à la fin du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle. Une maladrerie, inscrite au pouillé de la province de Tours en 1648, existait autrefois à Lillemer.
La glèisa actuelle, dédiée à Saint-Éloi, date de 1837.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Dins un establet aval
Es nascut polit nadal. ( bis )
Dins una grépia de rocada
Amb de palha per flaçada, e !
Repic
Chut, chut, chut que l’enfant dòrm
Pas tant de bruch. ( bis )
Lo pastre a quitat son prat
En cantant es arribat. ( bis )
Sant Josèp se met sus la pòrta
E l’arrèsta d’una votz fòrta, e !
Repic
Un cordonièr ven exprès
Per i faire de solièrs. ( bis )
Pam, pim, pam, pica la semèla
Sul còp sont Josèp l’interpèla, e !
Repic
Lo pifraire del país
Pòrta tanben son otís. ( bis )
Per complaire al filh, a la maire
I vòl jogar son pus bel aire, e !
Repic
L’amolaire qu’a pas set
Vòl i faire un cotelet. ( bis )
A virar la mòla s’aprèsta
Mas Sant Josèp vite l’arrèsta, e !
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
28/01/2014
Dialògues occitans de Daniel Chavaroche
Le célèbre auteur et conteur sarladais vient de sortir un recueil de 52 dialogues accompagné de deux CD, illustrés par Michel Delibie, à destination des personnes désirant apprendre l'occitan usuel.
« L'ideia me venguet quante era formator a l'IUFM, per del monde qu'eran pas locutors naturals . Deviam trabalhar la comprenaison d'un texte oral, puei los eslevas legissian aquel texte. Aquel libre es un recuelh de conversacions de la vita de cade jorn, per se botar dins de las situacions de comunicacion de la vita vitanta . De segur, quo es un vocabulari simple, corrent, per comprener e se far comprener. Quo es pas una òbra literaria, mas un utilh per aprener e lo monde qu'an desjà un contact emb la lenga poden comprener aisadament. coma per exemple lo monde daus talhiers de lenga . Crese que quo es per aquò que Novelum fuguet interessat de zo publicar. Los textes son escrichs en nord-lengadocian daus sarladés o brageiragués. Los textes fugueren enregistrats sur dos CD per dau monde de l'ASCO ( Atelier Sarladais de Culture Occitane) : Monica Burg, Gui Boisson, Sergi Lespinassa e d'autres. Lo libre es bravament ilustrat amb umor per Miquel Delibie, un dels fondators de l'ASCO coma Micheu Chapduelh. Un exemple de l'umor de l'ilustrator, en prumièra de cubertura, dos omes son trapats de platussar. « Quand ausissi la toristalha que parla l'estrangièr...sei pus chas iò ! »ço-ditz l'un. L'autre l'i respond : « Oc, me semble que sei en viatge chas els...E quò me fai de las vacanças ! ».
En effet, ce livre et ces deux CD sont une aide précieuse pour comprendre et parler un occitan de tous les jours tout en se distrayant. Edité par Novelum, section Périgord de l'IEO, avec l'aide du Conseil Régional d'Aquitaine, il est vendu au prix de 14,50€ et peut se trouver chez votre libraire, à l'ASCO et chez l'éditeur, Novelum, 95, route de Bordeaux, 24430 Marsac sur l'Isle, renseignements au 0553087650, et par courriel novelum.ieo24@free.fr
Denis Gilabert
19:24 Publié dans Actualitats, actualité, Onte aprener e parlar la lenga -les cours | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
11/09/2017
L'invité, lo convidat de Meitat-chen, meitat-pòrc dau 17 de setembre 2017
Joan-Pau Verdier e Nicolas Peuch nos informan que l'emission dau diumenc 17 de setembre 2017 a 11 oras sur França Blu Perigòrd se debanara en directe de l' estand dau Bornat dau Perigòrd a la fiera espausicion de Perigüers a Marçac d'Eila.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Per escotar l'emission en directe o en redifusion, clicar sur lo ligam: França Blu Perigòrd
Veiqui lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
e los ligams vers lo sites de Nicolas Puech: www.nicolaspeuch.com e anemtrio.com e facebook.com/nicolaspeuch
19:32 Publié dans Actualitats, actualité, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
27/07/2016
Stage de polyphonies avec La Mal Coiffée le 9 août à Campagne 24260
Le groupe La Mal Coiffée, venu de l'Aude aura décidément un été périgourdin!
Non seulement, nous aurons le plaisir de les voir en concert le 5 juillet au soir à Périgueux dans le cadre du Festenau, mais également elles vont proposer un stage de chant polyphonique en occitan, avec l'appui de l'Agence Culturelle Dordogne Périgord.
Venues du Minervois, dans l'Aude, elles interprètent des chansons traditionnelles ou des compositions actuelles à la voix et s'accompagnent de percussions. Riches de leur expérience inédite de polyphonies féminines en occitan, les artistes sont aussi capables de partager leur savoir, avec un public débutant ou non, occitaniste ou non.Le stage propose une approche du chant collectif qui s’appuie sur le rythme. Mettre le rythme au centre de la polyphonie, chercher la percussion de la voix, chanter ensemble en jouant sur le rythme de la langue occitane, autant de façons de découvrir, de décortiquer un chant traditionnel pour mieux s’en amuser, pour mieux l’interpréter.
La formation s'effectuera mardi 9 août de 9 h à 13 h au château de Campagne, à Campagne ( 24260, proche du Bugue, à 45 mn de Périgueux), dans un cadre remarquable.
Les tarifs sont accessibles et offrent plusieurs possibilités. Soit le stage seul : 20 €, 15 € pour les adhérents de l’association et 10 € pour les étudiants et chômeurs ; soit le stage + concert : 30 €, 25 € pour les adhérents de l’association et 15 € pour les étudiants et chômeurs.
Inscriptions jusqu'au 2 août au 0553064000 (Agence culturelle départementale) ou au 0630362829 .
Alors, osez le chant polyphonique et ne ratez pas cette occasion de travailler avec l'un des groupes occitans actuels parmi les plus mélodieux et les plus en vue. En plus, elles sont très sympathiques !
Guilhem Francés
11:16 Publié dans Actualitats, Musica e chançon | Tags : la mal coiffée | Lien permanent | Commentaires (0)
25/07/2016
Raibe negre 26 per Gilbert Borgés
Finala de la copa d'Aquitaniá de fotbòl. Pas que me fuguessi jamai vertadierament interessat au fotbòl mas quo es lo Delfin que m'a convocat.
- Te fau venir : quo es Nontron contra Brageirac !
- Jueguen a Peirigüers ?
- Ses fòu ? Quo es a Bordeu ! A Chaban-Delmas…
'Laidonc me marquí. Un pauc forçat. Per li far plaser. Lo dissabdes dins l'aprep-miegjorn, despart per Bordeus. En car. Chambras reservadas au Formula 1. Los Brageirac an agut la mesma ideia. Quò promet ! Lo temps de pausar los sacs e nos veiquí partits trobar a minjar. La tropa s'esfarfalha en vila. Me tròbe coma lo Delfin e dos autres que coneisse pas. Anfons, un pitit vielh sec qu'a perdut sos piaus e una brava filha de longs piaus bruns dins los trentas : Martina. Minjem daus tapas dins un restaurant de las lums violetas e violentas en beure dau pastis. O de la biera. O los dos. E puei direccion plaça de la Victòria. Lo Plana. Terra de coneissança. I a los Brageirac que son desjá 'quí.
I demoram jurc'a la barradura. A beure. Dau pastis, de la cervesa, dau vin blanc, dau roge, dau viandòx, dau lach, de la limonada. En tornar daus comuns, lo carton se peja jos mon veire. Lo trape. Un messatge dejos. « Si voles que te junhi questa nuech, balha-me lo còde de ta chambra. » Signat Mart. La Martina me lança una lonja espiada. Mina de ren, escrive lo còde de la chambra. Tòrne botar lo carton jos mon veire. Si lo messatge a saubut 'ribar, saubrá trobar son destinaire.
Delfin e Anfons parián sus la victòria. Alfons einonça 2-0 per Brageirac, Delfin lo contrari.
A la barradura, sei tot solet coma lo Delfin. Los autres an degut rentrar. Am fam. Direccion los Capucins. Tròbem de la sopa, de las uistras, dau biftec, de las fritas per nos olhar.
Sei davant ma chambra. Quo es lo Delfin que m'a 'quí pausat. Essaie tres o quatre còps 'vancès de far lo còde coma fau. Butisse la pòrta. Un bufe leugier ven dau liech. Me desbilhe dins l'escura. Me ralete dins lo liech. Passe mon braç autorn de l'espatla. Me sembla mai fina que tot aura. « Martina ? » dije.
Lum. Dentier dins un veire sus la tauleta. Anfons, berche, sens piaus, sietat dins mon liech. « Non, Martinez. Me sei endurmit en t'esperar. »
Gilbert Borgés
13:37 Publié dans Raibes negres e Istòrias minuta de Gilbert Borgés | Lien permanent | Commentaires (0)
24/07/2016
Alexandre, de Jan-Peire Reidi
What were their names, say, what were their names ?
Did you have a friend on the good Reuben James ?
Woody Guthrie
Cramponnat a la portiera dau camion, un còp, dos còps, tres còps, Alexandre la cuget drubir. Un còp, dos còps, lo menaire manquet lo descranilhar, mas Alexandre laschet pas la ponhada. E lo camion contunhava de far de las essas en laissar darreir se un chamin de charn espotida, de sang, de crits. Lo tresesma còp, Alexandre creguet ’trapar lo fòu per una chamba o un braç e ’restar lo camion, mas quand veguet l’autre prener un pistolet, fuguet oblijat de davalar dau pausapè. Un autre jòune òme butit sa motocicleta jos la ròda de davant per l’amor de copar l’eslanç dau camion…
’Queste ser, Alexandre tornava chas se en bicicleta quand aviá vut lo camion esversar una femna. Una autra femna credava que li avian tuat sos pitits. Alexandre aviá fait ni un ni dos. Aviá laschat sa bicicleta e corgut darreir lo camion que anava pas enquera tròp redde.
Alexandre tornet a son lotjament mas poguet pas durmir lo resta de la nuech. L’enmatin dabora, tornet sus lo luòc dau massacre. Portet los uelhs sus los còrps cuberts de linçòus, una posseta esbolhada, una popin… Se poguet pas retener de purar. Se consolet un pauc de veire que, sus los 150 metres que se e lo jòune òme de la motocicleta avian eissaiat de ’restar lo fòu, i aviá pas de mòrts sus la rota. La gent que eran au chamin dau camion avian ’gut lo temps de se ’rachar de ’quí. Franck, lo jòune òme de la motocicleta, aviá pogut se sauvar.
Un autre jòune òme, Gwenaël, aviá pogut montar dins la cabina e tirgossar l’assassin. L’autre aviá tirat mai d’un còp de pistolet. Quò fuguet un miracle que Gwenaël se sauvés.
Se’n es gaire parlat de ‘quilhs tres òmes coratjos. Aprep lo grand malur, los jornalistas avacavan a drubir lurs micròs a daus politicians plan preissats d’accusar lo governament per desviar las criticas e la colera que auriá pogut tombar sus ilhs e per prener los davants de la drecha extrema. Mai quò a plan marchat.
Alexandre, Franck, Gwenaël. An volgut dire nonmas lurs pitits noms. L’onor de l’umanitat a costat de gent naut plaçats que ne’n an gaire.
A Marennes, lo 24 de julhet de 2016
Jan-Peire Reidi
http://www.franceinfo.fr/actu/societe/article/attentat-de...
http://tempsreel.nouvelobs.com/societe/attaque-de-nice/20...
Daus òmes que tomban (partida 1), per Joan Ganhaire
Joan Ganhaire offre pour l'été aux lecteurs de La Vita en òc une nouvelle policière inédite à suivre par épisodes : « Daus òmes que tomban ». On y retrouve l'équipe du Comte Gaëtan Caüzac daus Ombradors, ancien commissaire à la retraite, que nous avons déjà croisée dans « Concerto per Pissarata » et "Los esbratats".
Viam landat lo portau daus Ombradors per far rentrar los prumiers rais d’un solelh printanier qu’esperavam dempuei longtemps. Faudriá que Ròsa s’ocupe un bric de la pouvera. Mas lo tipe que ‘nava e veniá dins lo al se’n fotiá dau solelh, mai de la pouvera. Aviá pas l’aer bien d’ aise. Coma dire… La prumiera ideia que veniá a l’espiar quo era “gris” e la seconda que ‘nava plan aveque, quo era “triste”. Era ‘bilhat, si entau se pòt dire, d’una blauda de regent de l’ancian temps, tota desbotonada e que flotejava au vent de sos movements desordonats. Son grand nas semblava plejar jos lo pes daus malors, sas bochas tiravan vers l’enbas dins un potin de degost, sos uelhs semblavan los de quauque chen mau aimat, sas quitas aurelhas trobavan lo biais de pendilhar tristament. Los darriers acòrds de la Tresiema de Mahler soneren tras la lorda pòrta ente Gaëtan Caüsac comava bien au chaud en far mina de menar l’orchestre filarmonic de Berlin. Fauguet la poncha de la cana blancha per ‘restar lo lanç de çò que io ‘pelava desjà lo paubre òme, per lo calar redde. Degun, manca la granda Lili, a lo drech d’entrar dins los apartaments privats de Mossur lo Comte, mai quò deu i sentir un pauc la feina, quí dedins. Mossur lo Comte reçaup sas praticas dins la granda sala de minjar ente per l’ocasion, fau menar dos o tres radiators, dobla espessor de cubertas e quatre litres d’aiga, que Gaëtan dempuei quauques jorns prend pus sas gotas. E si quo era nonmas quò, mas tota quela aiga… E lo monde que venen per lo prumier còp leven sovent las cilias en veire l’aristocratica man de Mossur lo Comte farfolhar en dejós de la taula, ne’n traire un gatge plen d’un liquide d’aisat coneitre, e lo voidar a grand bruch dins la selha sonhosament instalada a portada. Mas nòstre visitor ne’n fariá pas de cas. Bombet dins la peça, tota blauda defòra, era quitament pas enquera sietat sus la chadiera que io li parava, que aguet quela paraula estranha : sei un salòpard. Quo es pas sovent que dau monde fan entau un avoament, subretot emb queu ton de certituda sens fendassa. E sos uelhs luqueteren d’una lusor fera que era nonmas aguisança per se mesma.( de segre).
Joan Ganhaire
02/07/2016
Dolor daus uelhs, per Jan-Peire Reidi
Beauty is in the eye of the beholder
(La beutat es dins los uelhs de lo que ’visa)
Proverbe anglés
Los Anglés disen que quo es an eyesore, « una dolor daus uelhs », quauqua ren de talament òrre dins lo païsatge que los uelhs vos dòlen. Coma las roinas dins nòstres vilatges : teulada esbolhada, murs descrespits e bombats, fenestras sens carreus que an pus nonmas un contravent de bingois, vergiers ganhats per las ortrujas e las romdres… Un paradís per las serps e l’autra sauvagina. Aquí, queraque, los uelhs lur dòlen pas, a ’quilhs Anglés que an ’chaptat una maison benleu vint metres pus loenh dins lo vilatge. Ne’n fan pas de cas, o zo tròben benleu romantic.
Daus còps, rasis ’quilhs pilòts de peiras cuberts de liedra, trobaretz un angard metallic per gardar las balas de fen a l’abric. Los agricultors an quauqua ren mai a pensar que de s’ocupar de çò que marca mau dins lo vilatge. Per las reparacions, van totjorn au pus preissat : clauven de la tòla rolhada sus las pòsts d’un portau de granja que ten enquera, o ben meten un portau galvanizat pendilhat ad una ralha per remplaçar lo vielh que teniá pus. Dirian benleu coma auriá dich granda-mair, mocandiera : « Si quò vos platz pas, setz pas oblijat de zo ’visar ». E perdiu !
A l’entrada dau vilatge, veiretz de las grandas inscripcions sus dau plastic negre : « NON A LAS EOLIANAS », « LOS LAISSAM PAS DESFIGURAR LO PAÍS », « NON A LA TROMPARIÁ ». Comprene pas tròp. Avem desjà las linhas electricas, las estabulacions a la cima daus termes, los angards cuberts de paneus fotovoltaïcs, las machinas que desboigen los bòscs tota l’annada e que apilen au bòrd de la rota daus tròç de bilhas de ’quilhs braves chaisnes… Lo país ne’n passa pas fauta, de ’quilhs elements estrangiers venguts de la societat industriala sens que degun se’n planhe. Mas vòlen pas las eolianas.
Pareis que lo bruch de las eolianas pòt geinar la gent alentorn. Mas – dijatz-me si me trompe – las deven plaçar a mai d’un quilometre de las maisons. Si son pro loenh per desrenjar degun, perque sirian-t-elas pus òrras que lo resta, ’quelas machinas que rapòrten daus sòus aus proprietaris e que fan de l’electricitat pròpa ? Las parciriatz pas las centralas nuclearas de Blàia o de Civaux, rasis nautres, aprep çò que a ’ribat a Chernobul e a Focoshima ?
Benleu que las eolianas son coma los chamins de fer e las usinas : son òrras mai bravas. Una granda gara a de que vos donar lo maucòr, mas ren que de veire un de ’quilhs grands ponts que escambalen las valadas, sentetz quauqua ren coma dau contentament. Benleu que per lo chaminòt abonat a La Vie du rail, lo TGV es l’imatge de la beutat. Per lo que ganha sa vita sus los chamins de fer o dans las usinas, òrre o brave, la question se pausa pas. Ne’n coneissetz beucòp de gent que aguissen lur ustilh de trabalh ? Per ilhs, lo pus òrre, quo es una usina barrada. Quò sirá parier per las eolianas : si nos renden servici, degun pus las trobará òrras.
E ai ren dich de la Tor Eiffel, ten !... La trobatz brava ? Quante damandavan a Maupassant perque anava disnar au restaurant de ’quela Tor Eiffel que trobava tant òrra, respondiá que quo era lo sole endrech de París d’ente se vesiá pas. ’Queu monument es ben la pròva que l’orror fai pas fugir la toristalha. Vos parie que faran parier per las eolianas : las faran visitar !
Quo fai de quò-’quí coma dau resta : lo pus òrre es sovent çò que vesem pas d’ente som… Per far despiech aus ’belhaires coma me, la Comission europenca e lo Senat de la França venen d’autorisar los neocotinoids que tuen las ’belhas e empoisonen los crestians. Veiram pas daus cents de mila de personas davalar dins las ruas e degun plantará de las plancardas au bòrd de las rotas. Mas quò sirá pas nonmas los uelhs que nos dòuran.
A Javerlhac, lo 25 dau mes de mai de 2016
Jan-Peire Reidi
09:14 Publié dans Cronicas d'autor, La Vita en òc ( archivas DL papier) | Lien permanent | Commentaires (1)
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que l'emission dau diumenc 3 de julhet 2016 a 11 oras 30 sur França Blu Perigòrd se debanara en directe de la Felibrejada a Senta-Eulalia ( Saint-Aulaye).
De veire lo site de la felibrejada
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier


text:
Dimars, 25 de novembre de 2014, 03h00 Espòrt
La quina, un mejan convivial e agradiu per faire dintrar moneda dins las caissas dels clubs
Dètz sus dètz per Carcassona
La pluèja tombava fina sus l’airal de la Pepinièra aqueste dissabte en fin de vèspre per l’oposicion entre Carcassona e Palau. Lo cap de fila fasiá dintrar unes novèls jogaires per daissar un torn de pausa a quauques quadres. Los catalans foguèron valents, mas la maquina audenca demorèt de longa mèstra del jòc: 18-0 a la pausa, 30-6 al final amb tres ensags per l’arrièr Lucky Luke Towers que marca mai lèu que son ombra (de veire lo sit novèl de l’ASC XIII)!
Dimenge, a Avinhon, Vilanòva mostrèt sos limits actuals e encaissèt un 42-12 que marca l’urgéncia d’un subresaut per confirmar la bona entama de la sason e la qualificacion envisatjada per la pola bèla.
A Limós, Tolosa tustèt d’entrada per un remandadís als 20 m lèu jogat e un primièr ensag per Keirralah que foguèt lo rei de la pelena. A fòrça de coratge, maugrat la flaquesa dels butaires, Limós demorèt dins la partida e s’acontentèt d’un inutil punt de bonus defensiu: desfaita 40-28.
La partida importanta se teniá a Sant-Estève entre los Dragonets e Lesinhan. Dins la formacion catalana, figurava lo jove provençal Joffret, retorn d’Anglatèrra. Los catalans dobriguèron la marca per Robin, mas a la pausa los Singlars de Corbièras avián l’avantatge 20-8 que confirmèron dins lo segond temps amb doas penalitats e un ensag (de Duggan que fasiá sa dintrada) transformat: 30-14 e pas de bonus defensiu pels catalans. Un pichon punt que poiriá faire la diferéncia a l’ora de la fin de la primièra fasa. Mas los Dragonets se pòdon manténer dins la corsa a la qualificacion se van ganhar dimenge a Limós per la sola partida al programa que la dimenjada èra puntada coma temps de ratrapatge.
L’ASCarcassona XIII aprofita del dimars de Santa Catarina per organizar sa quina bèla .
Albi e Lescura en Elèit-2, Avinhon en juniòrs e Tolosa en femininas an tot ganhat!
En Elèit 2, aprèp 7 jornadas, Albi a pas coneguda la desfaita dins la pola Èst e se qualificarà per las polas de brassatge Elèit1/Elèit 2 de la segonda fasa. Serà acompanhat pels catalans de Baó o per la resèrva del Tolosa Olimpic, los Tolosa Broncòs. Dins la pola Oèst, es lo vesin tarnés de Lescura que mena la corsa sens cap de desfaita. La segonda plaça se jòga entre doas vièlhas coneissenças del monde tretzista: Sant Gaudenç e Vilafranca de Roergue. En juniòrs, son los joves del SO Avinhon que tenon lo ròtle d’esquipa sens desfaita. Son seguits a distància per Limós, Carcassona e lo XIII catalan.
En Nacionala 1, dins la pola Èst, Roana es primièr mas sèt equipas se tenon en 4 punts. Dins la pola Oèst, aprèp 7 jornadas, Clairac a pas coneguda la desfaita. Los audencs perseguisson la formacion aquitana: Ferrals, Vilanòva de Menerbés e Vilagalhenc-Argon son a qualquas longors del cap de fila.
En femininas, la pola Elèit ramosa tres formacions: Tolosa-Ovalia, Biganòs e Lescura.
Tolosa, venceiras dins Tarn 8-6, pren la primièra plaça al classament. A l’escalon inferior, repartidas en 3 polas, 18 equipas participan al campionat nacional. Dins la pola C, l’AS Carcassona e Montpelhièr comptan 3 victòrias aprèp 3 partidas.
7 equipas prenon part al campionat Elèit de 13-fautuèlh e Caurs, venceire dels Dracs catalans 41-34, pren lo cap de classament aprèp doas jornadas.
Atal, a totes los nivèls, lo XIII presenta partidas dobèrtas e plan interessantas que balhan vam a las competicions.
Alan Roch


text:
Reaccion en cadena per la polimerasa
La Reaccion en Cadena per la Polimerasa (o PCR de la sigla en anglés de Polymerase Chain Reaction) es una tecnica de biologia moleculara qu'a per objectiu d'obténer un grand nombre de còpias d'un fragment d'ADN particular, a partir d'una quantitat minimala. A l'ora d'ara, los equipaments son pron eficaces per ne produire un fum a partir d'una sola còpia. Lo procès foguèt descrich en 1965 per Kary Mullis.
Utilitat[modificar | modificar la font]
Aquela tecnica servís a amplificar l'ADN. Las tecnicas d'identificacion e de manipulacion de l'ADN an besonh d'una granda quantitat de material. Après l'amplificacion per PCR, es fòrça mai simple d'identificar amb una nauta probabilitat de virus e de bacterias responsables de malautias, d'identificar de personas (de cadavres, criminals...) o far de recèrcas scientificas sus l'ADN.
Mecanisme d'accion[modificar | modificar la font]
Aquela tecnica se fonda sus la proprietat naturala de l'ADN polimerasa de replicar de segments d'ADN, e usa de cicles de nauta e bassa temperatura per desnaturar las cadenas doblas d'ADN formadas entre cada fasa de replicacion e, aprèp, daissar que tornen se jónher a las polimerasas per lo biais d'una davalada de temperatura perque tòrnen las duplicacions. Las etapas principalas de la PCR son:
- 1) Desnaturacion de la dobla eliç d'ADN, ont se separan las doas cadenas que forman l'ADN.
- 2) Ibridacion de las mòrsas que son de sequencias cortas d'ADN que son complementàrias amb l'ADN maire d'amplificar.
- 3) Elongacion, ont la polimerasa sintetiza la cadena d'ADN complementària a l'ADN maire.


text:
Fay-le-Clos
Lo Fê-lo-Cllôs en arpitan (Fay-le-Clos en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Fay-çò-Clos a situat a 11 km al nòrd de Sant-Vallier. Las municipalitats los mai prèps son La Motte-de-Galaure, Mureils e Claveyson.
Fay-le-Clos est situé à 11 km au nord de Saint-Vallier. Les communes les plus proches sont La Motte-de-Galaure, Mureils et Claveyson.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Le "seberjoet" ou subrejoug, surjoug, clocher de joug est devenu l'emblème du Musée d'Art Campanaire.
Grâce à la mise en dépôt par la famille Méroc d'une importante
collection à L'Isle-Jourdain, on peut comprendre comment d'outil rural,
fonctionnel et sonore, on est passé à l'objet d'apparat, source de
fierté pour son propriétaire.
Cette collection rend hommage à l'invention créatrice des artisanats
d'art et des paysans, peintres et sculpteurs de la vallée de la Save et
des environs.
C'est un objet que l'on ne trouve nulle part ailleurs dans le monde.
En occitan : puisque nous parlons de spécificité........ langue dite "romane"
Le musée
campanaire de l'Isle Jourdain
Lo
Musèu campanari de l'Isla de Baish
Transription
complète
Istòria
deu musèu
L’istòria
donc deu musèu de l’Isla de Baish ? Coma s’es montat aqueth
afar ? Aquò comencèc en 1983, i a donc un vintenat d’annadas.
Las gens de l’Isla… de l’Isla de Baish, es a díser la comuna,
la parròquia, bòn… e las gens en generau, se rendón compte que i
avèva quauquas campanas a la tor e, a la glèisa e au cloquèr donc,
que sonavan pas coma cau. Aqueras campanas èran au nombre de siès,
n’i avèva tres au dessús de la tor e tres diguens. Bòn, las tres
deu dessús, digun se’n ocupèt pas, mès las tres campanas de
diguens la torre, sus aquelas tres n’i avèva duas que sonavan coma
boètas de sardinas… E bòn. Alavetz las gens èran pas contents,
donc, i avoc una volontat… una volontat de restaurar lo carilhon e…
lo carilhon de la glèisa. A partir d’aquiu, caloc consultar gens
competents, caloc de moneda, caloc montar fòrça dorsièrs e fin
finala arribèn a remplaçar la duas campanas maishantas per uèit…
es a díser per una octava complèta de campanas navas. Gran hèsta,
de benediccions de las campanas, conferenças, exposicions… Es aquò
qu’i avoc au començament e a partir d’aquiu… e… lo mossur
donc, competent dins aquera matèria que s’apèra Mossur Geoffrey,
que nos avèva ajudat a montar aqueth dorsièr… e… nos digoc :
« E ben escotatz, jo, èi una colleccion d’una centena…
d’un centenat… e… d’un centenat de campanas, las campanas son
de bronze, lo bronze pesa e… » -pr’amor qu’aqueth mossur
hasèva exposicions itinerantas-, e… mès començava a n’auger
pro. Alavetz, nos digoc : « se la vila de l’Isla de
Baish èra benlèu volontària end’aculhir un musèu, benlèu
qu’aquò podré èster lo començament ». Mès aqueth mossur
trabalhava donc a la Region. La chança es que es en aqueth moment
que la Region Miègjorn Pirenèas, donc… se… -coma díser ?-,
comencèc a botar en plaça una campanha de restauracion deus
cloquèrs e de las campanas. E… donc, hascón un apèl a
candidatura. I a d’autas vilas que… que eston volontàrias, pensi
que i avèva Càors… e d’autas. Mès finalament, es l’Isla de
Baish qu’estèc causit, sai pas, sai pas, en realitat tròp perqué.
Donc a partir d’aquera decision : contactar un arquitècta e
cetera… montar lo dorsièr, anar véser lo… lo Jack Lang qu’èra
lo ministre de la cultura de l’epòca. Jack Lang le demandèm :
- « Nos calaré moneda ende montar un musèu ».
-
« Ende montar un musèu ! », nos digoc, « mès ne
recebi de demandas cada setmana, sèt o uèit ! Qué volètz
hèr, caleré qu’estosse originau ! »
-
« E ! justament ! » le digom, « originau
n’es ! es un musèu de campanas ! ».
E
donc expliquèm aquò.
-
« E ben », digoc, « d’acòrdi donc ».
E
petit a petit, aquò se… aquò se montèc, mès e…, caijoc pas
quand mèma atau directament deu cèu, pr’amor que d’abituda los
musèus de campanas quand n’ia, n’i a pas fòrça, se montan
còsta las fabricas de campanas. Aciu, i a pas jamès avut, ni ara,
ni bèth temps a, una sola fabrica de campanas. Mès avèm aciu un
objèct, qu’es unique au monde e qu’es tipique de la region, de
la region qu’es a chivau suu Gèrs e sus Nauta Garona, es a díser,
l’èst deu Gèrs, l’oèst de l’Hauta Garona e lo nòrd de
l’Arièja. Aqueth objèct s’apèla un berjoet o un seberjoet, e…
que… ven deu latin « superiorum », es a díser, çò
qu’es sus la joata d’atelatge deus buèus o de las vacas e es
quaucòm ara, de pro, enfin, de pro… non… de redde recercat.
Aqueth le trobèm i a dus ans entà un anticari a San Gaudens. Mès
dins lo musèu, n’avèm… n’avèm un trentenat d’expausats
que… qu’apartenguen a ua familha que les a confiats au musèu.
Bòn. Donc, ua volontat au començament, ua ajuda de l’Estat, deu
Departament, de la Region e un, enfin… un objèct tipique qu’es…
qu’es lo simbèu deu musèu. Caloc quand mèma ne trobar d’autres,
d’objècts. N’i avèva un centenat au començament, ara n’i a
mila… e mes. E pendent, ende véser…, e pendent dètz ans,
pendent dètz ans, lo musèu estèc en preparacion. Donc, recèrca
d’objècts, recèrca de finançament e cetera. E 1994,
inauguracion, lo 16 de deceme. Volontat regionala e volontat, e…
volontat locala. E una associacion que butava e que buta totjorn ende
avançar aquò. Lo musèu a un estatut de musèu municipal
contrarotlat coma la mes gran part deus musèus de França. Donc
depend deu conse, deu « maire » donc, deu conservator
departamentau, mès contunham a trabalhar nosaus dambe mossur
Geoffrey. Donc, es lo president de l’Institut Europenc d’Art
Campanari que demòra a la region. Aquí, aquí, pensi aver respondut
a quaucòm pròche a la question donc, de : « Coma es
vengut lo musèu a l’Isla de Baish ? »
Lo
berjoet
Quina
es la significacion deu berjoet o seberjoet ? Nos a calut
reflechir, pr’amor que la… las gens disèvan… anàvem
entrevistar de monde, disèvan : « Aquò se botava, coma
decoracion que, decoracion visuala. » Disèvan pas atau e…
« ende los uèlhs, ende las aurelhas, donc ende hèr polit,
ende las hèstas, per exemple, la San Ròch, la benediccion de las
bèstias, lo setze d’agost o ende la hèiras. O
tanben ende las recòltas. » Bon,
alavetz, nos botèm a cercar documents e en efèit, trobèm cartas
postalas ancianas, fotografias de parelhs de vacas o de buèus dambe
lo berjoet aquiu au miei de la joata pendent las recòltas. Pensam
que mèma se òm ac sap pas, que divèva èster… que divèva àuger,
una foncion de proteccion. Coma totas las campanas deu monde, e… en
quauque lòc, protètjan. Que sia en Africa o que sia aciu, que sia
en la religion catolica, lo cloquèr es coma una cloca o una garia
qu’a los petits tot autorn que. Bòn, donc, aquò, enfin n’avèm
trobat. Mès èra pas sufisent. Alavetz, nos rendom compte que dins
la partida inferiora de cada berjoet i avèva una bobina. Vesètz
aquò ? Es coma una bobina de hiu. E alavetz, perqué aquò a la
basa d’un cloquèr ? Pr’amor que s’apèra tanben un
cloquèr. I a gens dins la… dins nòsta region que l’apèran lo
cloquèr, e en lengadòc, lo cloquièr. Bòn, bòn. Alavetz la
responsa, enfin es una ipotèsa, mès qu’a quauqua chança d’èster
la bona… d’èster la bona, pr’amor que avèm avut la chança
–tanben i a totjorn chanças, ac disi sovent-, de trobar dins un
estable duas bobinas solas, es a díser la bobina sense lo berjoet.
Alavetz, l’explicacion. Me lo cau pausar ende explicar. Nos cau
imaginar donc, la joata, lo cap de la vaca, aquí, l’aute cap,
aquiu. Au mièi de la joata, i a una calhiva de hèr de la grossor
deu gròs dit, aquiu, e… aquò servís ende atelar per exemple una
carreta. Coma s’atèla la carreta aquiu ? I a un anèth que
penja davant la joata aquiu, un anèth que tòca la calhiva de hèr e
lo timon de la carreta passa davant la joata e veng s’apujar, entra
donc dins aqueth anèth. Cau imaginar una carretada de garbas de blat
per exemple, aquò pesa, e ! Alavetz, coma bèth temps a,
aqueths anèths d’atelatge èran pas en fèr, ni mèma en coèr,
èran en boès tressat. Èra donc fragile, e aqueth anèth, en tocar…
en tocar la calhiva, dambe lo pes que tirava, de sigur que se copava
viste, e lo calèva cambiar e calèva tressar. Bòn. Alavetz,
quauqu’un… aquò, degun sap pas qui mes, a inventat aquera bobina
e s’ei dit : « E se botàvam una bobina autorn d’aquela
calhiva ? » La bobina a un diamètre mei gran e la bobina
jòga, e donc seré un contact de boès contra boès damb un diamètre
mei gran e donc seré pas tan fragile. » Au començament es pas
plan poëtic aquò, mès es aquò au començament : lo berjoet
es una bobina e coma dins tot… coma díser ?… dins tot paisan, ac
sabèm, i a un artista que somelha, petit a petit, aquò se
transformèc e devenguoc aqueth objèct que… qu’a gardat aquera
bobina, que apuèi serviscoc pas mes pr’amor que los anèths, au
lòc d’èster en boès fragile, estèn en coèr o estèn en fèr.
Mès i a totjorn la bobina. Donc la foncion realament foncionala hè
la foncion simbolica. Un còp, hasèvi un estagi a la MAFPEN, me
rapèli pas quin èra lo subjècte. Benlèu, sai pas, enfin un estagi
culturau e…, òc justament ! èra un estagi sus coma
interessar los escolans a la visita d’un musèu. Lo musèu existava
pas encara, existava pas. E alavetz, jo me botèi a parlar deu
projèct e un collèga me digoc : « Mès escota Lassèrra,
jo conegui quauqu’un qu’a un centenat de berjoets ». « De
berjoets, qu’es aquò ? ». Jo sabèvi pas qu’èra
aquò… Alavetz m’expliquèc, e donc, prengoi contact dambe una
familha, dambe donc un òme qu’avèva donc… los parents avèvan
passat tots los « week-ends »… fins de setmana, a
colleccionar cloquèrs, a colleccionar berjoets. E… aqueth mossur
me digoc : « Escotatz, se un jorn lo musèu veng a
nèisher, boterèi en depòt au musèu de l’Isla de Baish los…,
las cent setanta-tres pèças que mos parents an colleccionat e
tanben las cent setanta-tres fichas on es notat tot çò que las gens
an dit deu berjoet. Aquò es encara enfin… es autan important. E
es atau.
Lo
vocabulari de las campanas es un vocabulari que sembla a... au
vocabulari uman que. Es vertat que la campana es quand mèma un
personatge, pr’amor qu’a ua fòrma, a ua rauba e.. bòn, a un
cervèth. Es lo dessús e a una lenga que s’apèra tecnicament lo
batalh. Mès es lo batalh quan tusta contra lo diguens de la rauba de
la campanha… de la campana que lança lo messatge. Pr’amor que
una campana es un instrument de musica donc, de percussion. Es a
díser que i a ua matèria que se bota en resonança, a condicion que
quaucòm la tòque. Mès es pas unicament… pòt èster un
instrument de musica, per exemple coma aquestas campanas qu’avètz
aquí darrèr, que son realament un carilhon, dambe un clavièr baish
que sembla un clavièr de pianó, un clavièr normalisat, bon. Mès,
generalament, las campanas an un… « oui », lançan un
messatge, es coma quauqu’un que parleré e… depend de las
religions de sigur. I a un messatge exterior o un messatge mes
interior. Ua campana de glèisa, lança… es proselita, se volètz
que. Cau qu’anonce la bona novèla. Donc la fòrma es calculada
ende portar lo mes luènh possible. Se… dambe la mèma quantitat de
metau hasètz ua campana de temple japonés, donc cilendrica, servís
mes a susténguer ua meditacion interiora, sona pas tant e, donc bon,
òm tròba aquí darrèr ua diferéncia tanben de filosofia e
d’espiritualitat.
Visita
: fabricas de campanas
E
ben, vam ensajar donc de hèr la vesita ensemble. Lo musèu es sus
duas partidas : lo baish e lo haut, bon... Alavetz en baish,
logicament, comença per la fabricacion de las campanas, quand
vesitatz aqueth musèu, vesètz objècts que venguen de fabricas de
campanas, mès objècts que son utilisats actualament que… Explicam
tanben dambe maquetas, coma se fabrica una campana, coma se fabricava
e coma se fabrica, es a díser a pas cambiat e… a part quauques
petits detalhs. E apuèi, i a una videó que hè véser las coladas
de las campanas, es a díser lo moment on lo bronze liquide passa
dins lo mòtle e… ende devénguer una campana. En resumat, se
volètz, ua campana se fabrica per motlage. Cau hèr un motle donc,
una partida inferiora que s’apèra lo nuclèu, una partida
superiora, vam hèr atau, que s’apèra la capa. E entre la partida
inferiora e la partida superiora, donc entre lo nuclèu e la capa, i
a un espaci, e… un espaci que se… que s’emplís per dessús
dambe bronze liquide. Aquò es realment un resumat, nos caleré
benlèu mes de temps ende… ende tot comprénguer. Donc prumèra
partida deu musèu, la fabricacion de las campanas, e… explicacion
tanben sus las grans fonderias francesas : i avètz Pacard a
Annecy, i avètz Corneville Lazarre a Villedieu les Poëles en
Normandia, Bolet, pròche d’Orleans, e cetera. Apuèi, passam a la
seccion deus relòtges e… avèm…, deus relòtges monumentaus…,
avèm per exemple lo carilhon de la Bastilha, çò que s’apèra
improprament lo carilhon de la Bastilha qu’es en realitat lo
relòtge de la prison de la Bastilha. Es una pèça de sigur majora
en lo musèu. Es classificat monument istoric e es… es aqueth
relòtge que balhava l’ora aus presonèrs. Es que estèc, donc
devarat de la Bastilha au moment de la revolucion que. Es a díser
quand entrèn dins la Bastilha lo 14 de julhet 1789, los assalhants
vesón un gran cadran e de cada costat deu cadran, i avèva las
agulhas de sigur, suu cadran de cada costat, ua estatua, duas
estatuas encadenadas completament, ficeladas dambe cadenas que
simbolizavan la privacion de libertat. Qué se passèc donc ?
Las gens envoièn projectiles sus aqueras estatuas. Donc abimèn las
estatuas, abimèn las gulhas. Mès lo mecanisme demorèc intact. E
passi sus l’istòria d’aqueth mecanisme, lo… En 1989, èra en
possession, en 1989, e… es a díser au moment deu bicentenari de la
celebracion deu bicentenari de la Revolucion francesa. Èra en
possession de Mossur, me rapèli pas lo nom… i hè pas res…
Vigue, me sembla qu’es… qu’avèva un restaurant Plaça de la
Bastilha a París. En faça deu… de çò qu’es devengut ara « l’
Opera Bastille », e aqueth restaurant s’aperava « Au
Carillon de la Bastille », e las gens entà-n-eth, podèvan
vénguer minjar, e dambe ua petita moneda… hèr marchar lo
carilhon. Aqueth mossur èra un passionat de la Bastilha e de la
Revolucion. Avèva… avèva documents e benlèu qu’avèva besonh
de moneda, aquò ac sai pas, en tot cas, decidèc de véner a l’ostau
Drouaut a París, lo relòtge, los documents, tot çò qu’avèva
sus la Bastilha. Lo musèu existava pas, mès aprengón aquò,
alavetz que hascón aciu los responsables de la vila ? E
ben… se botèn a sonar totas las campanas possible… possiblas…
ende crompar… ende crompar l’objèct e i arribèn ! Es a
díser que l’Estat ne paguèc la mitat, la Region un quart e lo
despartament un aute quart e la comuna avoc a pagar que los frèses.
Es atau que… alavetz bòn. E deu còp, i a tota una seccion deu
musèu sus los relòtges monumentaus : donc explicacion deus
relòtges monumentaus : Quora se hascoc lo prumèr, perqué e
cetera ? De sigur, aquò tanben es sustot la Bastilha, ligat dambe
las… los maishants afars qu’arribèn e qu’arriban encara a las
campanas en temps de guèrra. Sabèm que bèth temps a, quan una
armada prenguèva ua vila, prenguèva la clau. Donc simbòl… simbèu
deu poder e deu poder civil… prenguèvan tanben las campanas. Es a
díser que prenguèvan l’anma de las gens e… e pas unicament
pendent la revolucion, mèma avant. Òm sap per exemple que en
Espanha quan… quan los musulmans arribèn a San Jaume de
Compostèla, prengón las campanas, las amenèn a la… a la «
mosquée » -que sabi pas coma se ditz en occitan, n’i hè pas
res-, las transformèn e apuèi quan los autes tornèn ganhar, las
campanas tornèn la-baish. Vesètz, e donc, es pas unicament un
objèct, objèct, pr’amor deu bronze. E… qué disèvi ?
Alavetz, A ! Pendent… a l’epòca de la revolucion qué se
passèc ? En 1793, i avoc un decrèt de la Convencion que
digón : « Totas las campanas deus cloquèrs de França a
part ua que diu demorar dins cada cloquèr ende servir d’alarma en
cas… bòn, de huec dins quauqua maison o sai pas que… a part
aquò, totas las autas divón èster devaradas deu cloquèr e
mandadas a la fonderia la mes vesina dins un mes. » E dins un
delai d’un mes… òm sap donc que atau se perdón un centenat,
non, non, que disi ? 100 000 campanas en gròs, mès d’autas
estón conservadas. Es pr’amor d’aquò donc, qu’avèm ligat
dins aquera zòna deu musèu, aquera istòria e los relòtges pr’amor
que dins cada cloquèr, enfin, dins fòrça cloquèrs, i a relòtges
monumentaus. Bon.
Visita
: campanas e esquirons
Apuèi,
alavetz donc, prumèra zòna : la fabricacion ; segonda
zòna : istòria e la relotgeria, apuèi, montam au prumèr
estatge, n’i a pas qu’un… donc a l’estatge… E aquiu
comença, per l’intermediari deu carilhon aquiu, l’idèia de…
lo desvolopament de l’idèia : la campana pòt èster un
instrument de musica mèma s’es pas dins una glèisa, mèma s’es
pas un objècte cultuau. E donc, explicacion de çò qu’es un
carilhon. Animacions : i a aciu animacions autorn deu carilhon,
i a concèrts, i a estatgis de carilhon. Cada tres ans, hasèm un
estatgi de aut nivèu e pendent uèit jorns ont los debutants pòden
començar a aprénguer. Mès i a tanben bon… concertistas que
venguen. Donc un estatgi d’aprentissatge deu carilhon e
d’apregondiment. Bon apuèi aquò… despaisament… despaisament
dins lo temps e despaisament dins l’espaci. Dins lo temps, avèm un
espaci consacrat a l’arqueologia de las campanas, es a díser que
dins aqueste musèu, on i a mes de mila objècts… los objècts
venguen deus cinc continents, mès qu’aperan tanben una periòda de
4000 ans… 4000 ans. Es dins aqueste espaci tot pròche de nosaus.
Los prumèrs objècts son petits esquirons e… un esquiron es
quaucòm de rond dambe una petita bòla diguens e… ding, ding,
ding. Esquirons qu’an 4000 ans o 3000 ans d’atge e que venguen de
Mesopotamia, donc que venguen d’una region… bon… hè quaucòm
e… èm contents nosaus d’aver aquiu objècts que… que son un
testimòni deu saber hèr de las gens d’aquera epòca e… que
sabèvan hèr en bronze, i a 4000 ans, petits objècts de
decoracion : de decoracion de vestits o de decoracion d’una
bèstia o petits objècts que servissèvan de pòrta-bonur. Donc
esquirons, esquiras, es a díser pichonas campanas e… de sigur,
sabèvan pas campanas gròssas atau, bon. Donc aquiu de 2000 avant
nòsta èra e dincas a, anem… 12 sègles, 12 sègles apuèi e.
Donc, objèctes pichonets que son mervelhoses. Donc aquò,
despaisament dins lo temps. Apuèi, despaisament geografique. Mostram
a las gens campanas d’Africa, d’America pre-colombiana, donc
d’America centrala, d’America deu sud, campanas d’Asia, donc
ligadas au bodisme, au taoisme e cetera… e acabam, enfin… Acabam
pas tot a fèit, s’avèm lo temps. Contunham per las campanas de
las vacas, enfin de las vacas, de las vacas aciu, o de las avèlhas,
mès tanben deus elefants, deus camèus, las campanas, es a díser
las esquiras… las esquiras de totas sòrtas de bèstias deu monde
entièr e apuèi terminam dambe tot simplament apuèi aver filosofat
e tot… terminam per las campanas que son solament, ende… ende
balhar ua indicacion, ende aperar, per exemple, una campana de batèu.
Sus tots los batèus i avèva una campana, ara i a d’autes mejans
de comunicacion… « quoique », encara ara a San Nazari,
en Bretanha, quand hèn un d’aqueths batèus, sabètz, luxuoses,
-que i avoc un accident l’aute jorn-, i a totjorn la campana. Ei
simbolica, e. Bòn, campana de batèus, campana de camin de fèr,
campana de... petitas campanetas, petitas esquiras de taulas, sabètz,
e… de las maisons borguesas aquiu que son… que son… Las veirèm
totara rapidament. Es atau.
Visita
: La Merluciana e lo Jacomard
Mès
ende terminar, vos volèvi parlar de duas… de dus objècts. Avèm
parlat deu berjoet, donc aquò hè partida... hè partida de las
campanas, de las esquiras de las bèstias. Duas causas a prepaus…
de las campanas cultualas. Vos èi dit au començament que avèvam au
cloquèr de l’Isla de Baish, campanas faussas que sonavan mau. Sus
tres campanas, n’i avèva duas de maishantas. Alavetz, la bona, de
sigur i es. Es lo bordon. La mes maishanta es estada brigalhada e
botada au horn ende hèr bronze, ende ganhar un mòs de moneda. E la
tresena, l’avèm gardada dins lo musèu, i es, e… i es dins lo
musèu, e… bòn, perqué ? Sembla pas… enfin, si, es una
campana… mès una campana n’i a d’autas e ! Alavetz perqué
aquera ? Pr’amor que las gens deu país aciu l’aperavan « la
mair Luciana », disèvan… disèvan en fèt : « la
mère Lucienne ». Es un pauc… enfin, a l’influença deu
francés aquiu ! bòn. « La mair Luciana », mès es
vertat que disèvan « la mère Lucienne ». Alavetz, bon,
« la mère Lucienne » qu’es aquò ? Alavetz, se
ditz de segur quand òm ac ditz en francés : « Qu’est-ce
que c’est que la mère Lucienne ? Qui est cette mère, la mère
Lucienne ? » Bòn, alavetz, nosaus prengom un petit
manhetofòne e angom entrevistar las gens en gascon. E las gens en
gascon nos parlèn pas de « La mair Luciana » ;
digón ben « la mèr Luciana ». A bòn ? Alavetz
demandèm : « Quin èra lo ròtle d’aquera campana ? »
« E ben… sonava la fin deu carnaval. » « A !
sonava la fin… » « E ben òc, entre… entre lo dimars,
sabètz deu carnaval e lo lendeman que comença donc lo temps de se
sarrar un pauc la cinta, e es era que sonava los dotze còps de
mièja-nuèit. » « Ah ! Ben, avèm comprés, qu’es
donc « la Merluciana ». Es la campana que ditz au mond :
« Va caler minjar merluça, lo temps de la carn pendent
quauques jorns es acabat. » E donc avèm aquiu « la
Merluciana », es interessant aquò coma objèct etnografic,
alavetz de sigur, èram plan contents, pr’amor que nosaus avèm
l’esperit de cloquèr. Quauque jorns apuèi, aprengom qu’un aute
vilatge còsta aciu avèva tanben sa Merluciana e d’autes. E apuèi
aprengom qu’en Espanha s’apèra « la Sardinièra »,
donc es… es una tradicion. Alavetz, prumèr objèct donc, « la
Merluciana », e segond objèct, e vos balherèi totara un petit
papèr. Avèm parlat de relòtges e i a relòtges que son plan
interessants en França, que s’aperan « los Jacomards »,
en francés : « les Jacquemards », « los
Jacomards ». Dins lo sud-oèst, n’i a pas qu’un, es a
Lavaur… Lavaur. Qu’es un « Jacomard » ? Es un
gran personatge de mes de dos mètres de aut o tres o quate, ac sai
pas, qu’es au cap deu cloquèr, que tusta las oras sus la campana,
bing, bing. Las oras e tot, bòn… e tot çò qu’a a sonar :
los quarts e las mièjas. E, dins lo musèu, avèm un pichon
« Jacomard » de quate personatges que ven de la region
d’Orleans, qu’es deu sègle dètz-e-nau, e qu’es plan polit
coma lo veiretz. Mès avèm pres contact dambe las gens de Lavaur e…,
pr’amor que aquiu es lo sol deu sud-oèst, a part lo nòste
pichonet. Los autes – en França-, « Jacomards » son
dins lo nòrd, dins l’èst o lo sud-èst . Perqué vos parli deu
« Jacomard » de Lavaur ? Èi trobat una carta
postala deu « Jacomard » de Lavaur… de l’ancian que
cresi qu’es ara au musèu a Lavaur, que cresi que n’i an botat un
nau. Enfin, aquò rai. E darrèr la carta postala en occitan –vos
ai fotocopiat lo tèxte-, i a la legenda deu « Jacomard »
de Lavaur e que ditz en resumat que au moment de la crosada contra
los albigeses, -sabètz qu’i passèn a Lavaur e. Bòn, au moment de
la crosada, los crosats vesón un tipe cap sus, aquiu suu cloquèr e
cresón qu’èra una estatua. En realitat, avant l’invencion de
los relòtges monumentaus, èra en efèct, un òme que de temps en
temps sonava las campanas, e… dins los monastèris, tot aquò, ende
las pregàrias. E donc la legenda ditz : los crosats vesen aquò,
cresen qu’es una estatua. E donc, lo « Jàcon », que
« Jàcon » s’aperava, estèc sauvat e sa Margonil, sa
hemna, plan contenta. E donc los dus decidèn -ende remerciar lo bon
Dieu… ende arremerciar lo bon Dieu- de hèr fabricar un « Jàcon
marron », es a díser, lo « Jàcon » de l’estatua
que va « marrar », es a díser, tustar sus la campana e
es atau que… es d’aquí que vengueré donc l’estatua, lo
« Jàcon marron » qu’es devengut « Jacomard »
de Lavaur.
http://www.ladepeche.fr/article/2012/08/12/1417462-l-isle-jourdain-l-art-de-jacques-bernadet-bejouetaire.html


text:
Ebook ofert: De la SciFi per Sent Jòrdi
Uei sem lo 23 d’abriu, e festam Sent Jòrdi. Quò es lo sent patron de Catalonha e i es celebrat d’un biais especific: queu jorn quí se fau ofrir una ròsa. Mas dempuei las annadas 30, se pòt tanben ofrir un libre. L’idea era de l’escrivan valencian Vicent Clavel i Andrés, director de las edicions Cervantes, que prepauset a sos collegas d’organizar una festa a l’entorn dau libre per ne far la promocion en Catalonha. Quela tradicion vai conquerir lo monde coma l’Unesco la vai declarar Jornada mondiala dau libre e daus drechs d’autor en 1995.
Adonc, Caillon Dorriotz desira celebrar quela jornada coma vautres en vos ofrir un recuelh d’extrachs de doàs novelas qu’avem publiadas dins la colleccion "Imaginari". S’agís de la Maquina a desintegrar d’Arthur Conan Doyle e d’En l’An 2889 de Jules Verne.


text:
Temple
Un temple es una estructura destinada a de rites ò d'activitats religiós e espirituaus coma de preguieras ò de sacrificis. Es generalament dedicat a una divinitat ò un ensems de divinitats donats. Aquela estructura apareguèt ambé l'aparicion dei premiereis estats sedentaris. En certanei religions, lei temples pòrtan un nom particular (glèisas per lei catolics, mosqueta per lei musulmans... etc).
Temple de Göbekli Tepe (milleni X-VIII avC) qu'es una construccion de pèira pus anciana de l'Istòria.
Temple roman de l'Ostau Cairat (sègle I apC).
Temple de Teotihuacan (sègle II).
Temple maia de Chichen Itza (sègles VIII-XII).
Capèla catolica de l'abadiá de Montmajor (sègle XII).
Catedrala catolica dau Puèi de Velai (sègle XIII).
Mosqueta turca (sègle XVII).


text:
Important victòria dedicada ath nòste capitan TITO. Ère eth prumèr partit que se jogaue en nòste camp sense èster tamb nosati, dempús d’ èster operat aguest passat dimars; er equip gessèc tamb ua samarreta de suport tamb es inscripcions: Ànim TITO , èm damb tu .
Siguèc un partit fòrça disputat: eth SaliesMane venguèc a jogar a fotbòl e aquerò se notèc enes 90 minutes deth partit; eth partit siguèc fòrça igualat, mès nosati auèrem clares ocasions, sustot ena prumèra mietat entà guanhar eth partit. Ena minuta 15 auèrem era prumèra ocasion en un remat de cap d’Alex que anèc dehòra per molt poc. Ena minuta 20 Moha solet dauant deth portèr xutèc per dus viatges e era pilota anèc entà cornèr. Ena Minuta 25’ Pèir en bona posicion, xutèc per dessús deth garròt. Eth SaliesMane s’auie apropat en xuts de luenh. Ena minuta 30 en un cornèr Alex agarraue era pilota laguens der àrea e xutaue entà marcar eth 1-0, un polit gol. Tamb aguest marcador s’arribaue ath descans. Ena dusaua mietat, ena prumèra mieja ora eth SalisMane sagèc d’igualar eth partit; sonque auec ua ocasion tamb xut de Roca qu’ anèc dehòra per poc. Ena minuta 80 Pèir de falta marcaue eth 2-0, ère eth gol dera tranquilitat. Tamb aguest resultat s’arribaue ath finau deth partit.
Era clasificacion ei: Aurignac e Luchon 14 pts, U.E. Bossòst e Isle en Dodon13 pts.
Eth pròplèu partit, jogam era 3ª eliminatòria de Copa de Midi en Bossòst eth dissabte 1 de noveme dauant eth Ramonville, un equip de Promocion Liga, ua categoria mès que nosati.
Huelha deth partit:
U.E. Bossòst 2 – U.S. SaliesMane 0
Siguèc un partit fòrça disputat: eth SaliesMane venguèc a jogar a fotbòl e aquerò se notèc enes 90 minutes deth partit; eth partit siguèc fòrça igualat, mès nosati auèrem clares ocasions, sustot ena prumèra mietat entà guanhar eth partit. Ena minuta 15 auèrem era prumèra ocasion en un remat de cap d’Alex que anèc dehòra per molt poc. Ena minuta 20 Moha solet dauant deth portèr xutèc per dus viatges e era pilota anèc entà cornèr. Ena Minuta 25’ Pèir en bona posicion, xutèc per dessús deth garròt. Eth SaliesMane s’auie apropat en xuts de luenh. Ena minuta 30 en un cornèr Alex agarraue era pilota laguens der àrea e xutaue entà marcar eth 1-0, un polit gol. Tamb aguest marcador s’arribaue ath descans. Ena dusaua mietat, ena prumèra mieja ora eth SalisMane sagèc d’igualar eth partit; sonque auec ua ocasion tamb xut de Roca qu’ anèc dehòra per poc. Ena minuta 80 Pèir de falta marcaue eth 2-0, ère eth gol dera tranquilitat. Tamb aguest resultat s’arribaue ath finau deth partit.
Era clasificacion ei: Aurignac e Luchon 14 pts, U.E. Bossòst e Isle en Dodon13 pts.
Eth pròplèu partit, jogam era 3ª eliminatòria de Copa de Midi en Bossòst eth dissabte 1 de noveme dauant eth Ramonville, un equip de Promocion Liga, ua categoria mès que nosati.
Huelha deth partit:
U.E. Bossòst 2 – U.S. SaliesMane 0
U.E. BOSSÒST: Monchi, Marc, Chapo, Viló, Felipe, Polilla, Adrian Hdez., Moha (75’ Filloy), Ignasi, Alex (65’ Adrian Rguez) e Pèir(85’ Borja).
Tarjeta auriòla: Viló (60’).
Trainer: Jordi
U.S. SaliesMane : Marrot, Le Moel (30’ Ertlen), Ferran, Vinsonneau, Rouillon, Cazenave, Brih, Roca, Fuentes, Couzinet (39’ Da Costa), Franco (45’ Perez).
Tarjeta auriòla : Vinsonneau (85’).
Trainer : Giaveri William
Arbitre : Tintelin Laurent
Gols: 1-0 Alex (30’), 2-0 Pèir (80’).


text:
Robert K. Merton
Robert King Merton, sociològ estatsunian nascut a Filadèlfia en Pennsilvània lo 4 de julhet de 1910 e mòrt a Nòva York lo 23 de febrièr de 2003. En 1994, recebèt la National Medal of Science per sas contribucions e fondacion de la sociologia de la sciéncia[1]. Desvelopèt de concèptes notables coma las "consequéncias inesperadas", "role model", "profecias autorealisatriças", e contribuguèt a la consolidacion de teorias de "mejana portada" (grops de referéncias). Es mai sovent presentat coma lo fondator de la sociologia de la sciéncia. Introduguèt lo concèpte de serendipitat en sociologia.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Estudiant a Harvard, Robert King Merton èra l'escolan de Pitirim Sorokin e de Talcott Parsons. Foguèt lo fondator de la sociologia de las sciéncias. Se situa just abans los interaccionistas, e es partisan d'un foncionalisme dich de « mejana portada ». Es lo paire de l'economista Robert Merton Prèmi Nobel d'Economia en 1997.
Las profecias autorealisatriças[modificar | modificar la font]
Reprenant l'idèa del sociològ William I. Thomas, Robert K. Merton desciu lo mecanisme de profecia autorealisatritz (self-fulfilling-prophecy) disent que: « La profecia autorealisatritz es una definicion d'en primièr falsa d'una situacion, mas aquela definicion erronèa suscita un comportament novèl, qui la fa vertadièra ». Exemple: Los accionaris imaginan que lo mercat s'aclapará e aquò provoca un crack borsièr. Soslinha tanben de fenomèns inverses: quand la prediccion d'un eveniment empacha qu'aquò se realize. Exemple: La paur d'un embotelhatge pòt menar a diferar la partença e far lo trafec mai fluid.
La construccion tipologica[modificar | modificar la font]
Dins Elements de teoria e de metòde sociologic, un recuelh d'articles, R.K. Merton establís una tipologia d'adaptacion individuala a la societat:
Lo conformisme (l'individú se somet a las esperenças del grop),
l'innovacion (l'individú accèpta las valors del grop mas ne fa pas seunas las normas socialas e proceduras abitualas),
lo ritualisme (l'individú demora calhat dins un comportament donat),
l'evasion (l'individú viu en marga de la societat).
La rebellion (l'individú rebuta las tòcas e mejans culturalament valorizats per una societat donada mas per ne suggerir que s'impose d'autres.)
Aqueles biais d'adaptacion pòdon representar d'estils de vida de qualques grops socials.
Normas e valors scientificas[modificar | modificar la font]
En 1942, publica un article The normative Structure of Science dins The sociology of science (Chicago University Press), fondator d'una tradicion d'analisi de las normas e valors que regisson lo comportament social dels scientifics[2]. Fa la diferéncia entre dos tipes de normas interdependentas que regisson los comportaments scientifics: las normas metodologicas relativas a las tecnicas e las normas eticas. Aquelas darrièras son quatre: l'universalisme, lo comunalisme, lo desinteressament e l'escepticisme organizat.
La serendipitat[modificar | modificar la font]
Robert Merton s'interessèt totjorn al concèpte de serendipitat.
Ne pausèt en 1945 la definicion seguenta: La descobèrta per escasença o sagacitat de resultats pertinents que se cercava pas. Fa referébcia al fach pro corrent d'observar una donada inesperada, aberranta e capitala (strategic) que dona l'occasion de desvelopar una novèla teoria o de comprendre una teoria existenta[3].
Lo repetèt tres còps en 1949 dins: Social Theory et Social Structure : « Lo procés qu'una descobèrta inesperada e aberranta despèrta la curiositat d'un cercaire e lo mena cap a una travèrsa imprevista que mena a una novèla ipotèsi. »
2004: The Travels and Adventures of Serendipity: A Study in Sociological Semantics and the Sociology of Science
Desviament e criminalitat[modificar | modificar la font]
Vejatz: Desviament e criminalitat
Merton part de l'observacion que los individús dins una Societat agisson al repècte d’objectius e mercé a de mejans. Lo sociològ prend l'exemple, dins los ans 1950 als EUA, d’individús avent per objectiu de s’enrequir mas que, possedant pas los mejans d'o far (manca d'argent, d'educacion, eca). van utilizar de mejans illegals per s'enrequir.
Merton los nomena innovators quitament s'aqueles son considerats coma de criminals. Los valorizant, desplaça lo problèma de la criminalitat. L’origina del problèma se trobant dins la vida sociala, coma lo provariá l'exemple, als EUA, de l’enricament personal amb de mejans diferents segon los individús.
Lo sociològ es a l'origina de la nocion de disfonccion sociala: quand las consequéncias d’un fach social empachan lo sistèma de s’adaptar e riscan de fa dificil o impossible sa parmanéncia. (Per exemple la criminalitat urbana provòca de consequéncias disfoncionalas coma l'insecuritat, las degradacions, eca.).
Se distingariá donc foncion manifèsta e foncion latenta:
- Foncion manifèsta: volontària, desirada, entendida. I a de consequéncias objectivas que contribuisson a son ajustament o son adaptacion.
- Foncion latenta: involontària, incompresa, non desirada. Las consequéncias son del meteis òrdre que la foncion manifèsta mas son involontàrias e inconscientas.
Amb aquela distinccion, i a una tentativa d'analisi de practicas que pareisson socialament irracionalas en anant mai luènh que los jutjaments morals. L'analisi foncionalista que Merton utiliza se fa en cinc estapas: descripcion especifica d'o etudiat, indicacion dels tipes d'alternativa, evaluacion de la significacion de l'activitat desvianta, identificacion dels motius de conformisme o de desviança e descripcion dels modèls non reconeguts.
Distinccions e onors[modificar | modificar la font]
- Doctor honoris causa de l'universitat jagellonica de Cracòvia en 1989[4]
- Laureat de la National Medal of Science
- Membre de l'Acadèmia reiala de las sciéncias de Suècia
- Membre de l'Acadèmia nacionala de las sciéncias dels Estats Units d'America
- Membre de l'Acadèmia americaina dels arts e de las sciéncias
- Membre de l' Academia Europaea
- Membre de la British Academy
- Membre de la Societat americana de filosofia
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) The normative Structure of Science (1942)
- (en) Social Theory and Social Structure (1949)
- (en) Elements de teoria e de metòde sociologic (1953)
- (en) Continuities in Social Research (1950)
- (en) The Sociology of Science (1957)
- (en) Sociological Ambivalence (1976)
- (en) On the Shoulders of Giants: A Shandean Postscript (1985)
- The Travels and Adventures of Serendipity: A Study in Sociological Semantics and the Sociology of Science, 2004
- (en) Robert K. Merton & Elinor Barber, The Travels and Adventures of Serendipity: A Study in Sociological Semantics and the Sociology of Science, ……, 2004
Bibliografia critica[modificar | modificar la font]
- Realino Marra, Merton e la teoria dell’anomia, in «Dei Delitti e delle Pene», V-2, 1987, pp. 207-21.
- Charles Crothers, Robert K. Merton, Ellis Horwood, Chichester, 1987.
- Jon Clark, ed, Robert K. Merton : consensus and controversy, The Falmer Press, London, 1990.
- Renate Breithecker-Amend, Wissenschaftsentwicklung und Erkenntnisfortschritt : zum Erklärungspotential der Wissenschaftssoziologie von Robert K. Merton, Michael Polanyi und Derek de Solla Price, Waxmann, Münster, 1992.
- Markus Schnepper, Robert K. Mertons Theorie der self-fulfilling prophecy : Adaption eines soziologischen Klassikers, Lang, Frankfurt, 2004.
- Gönke Christin Jacobsen, Sozialstruktur und Gender : Analyse geschlechts-spezifischer Kriminalität mit der Anomietheorie Mertons, VS Verlag, Wiesbaden, 2007.
- Craig J. Calhoun, ed, Robert K. Merton : sociology of science and sociology as science, Columbia University Press, New York, 2010.
- Arnaud Saint-Martin, La sociologie de Robert K. Merton, La Découverte, coll. "Repères", Paris, 2013.
- Piotr Sztompka, Robert K. Merton: an intellectuel profile, Macmillan Education, London, 1986.
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ name="Robert K. Merton">(en)Robert K. Merton
- ↑ (fr)Dominique Vinck, L'ethos de la science, Sciences et Avenir, octobre/novembre 2005, page 17.
- ↑ (fr) Éléments de théorie et de méthode sociologique, Plon, 2e éd., 1965, p. 47-51et note p. 429-430.
- ↑ (pl) Doktorzy honoris causa
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) Pagina sus Merton (www.faculty.rsu.edu)
- (en) Bibliografia de Merton (www.garfield.library.upenn.edu)


text:
Qu’apreni uei per lo men amic Gustau Alirol, que lo Conselh Regionau d’Auvernhe a votat aqueste matin a l’unanimitat lo principi de demandar la soa adesion a l’Ofici Public de la Lenga Occitana. Que pròva que las regions qui an en comun la lenga nosta se pòden tornar trobar en un organisme public comun entà promòver ua politica de desvolopament de l’occitan.
J’apprends par mon ami Gustave Alirol, conseiller régional d’Auvergne, que ce matin le Conseil Régional a voté à l’unanimité à Clermont-Ferrand le principe de demander son adhésion à l’Office Public de la Langue Occitane. C’es une très bonne nouvelle dans la mesure où cela montre que Gustave Alirol a su convaincre que cette région du Nord de l’Occitanie ne pouvait pas rester en dehors d’une dynamique commune.
L’Ofici Public pòt estar dens quauques mes lo prumèr organisme public commun a tots los occitans dab per objectiu la promocion d’ua politica publica en favor de la lenga occitana. Quan sabem que lo president de la region Provença a hèit saber tanben lo son interès per l’OPLO qu’ei de bon compréner que l’OPLO pòt estar un instrument au servici de totas e de tots los qui vòlen promòver la lenga.


text:
30/09/2016
Daus òmes que tomban, episòde 10, per Joan Ganhaire
Tot a fet plasent coma endret. Doas pitas femnas, de las sòrs si comprene bien, tenián la botica, e nos troberen de las chambras que donavan sus lo dernier, luenh daus bruchs de la circulacion. Nautres, coma lo Franciscò, nòstra periòda parisenca, quò se passava pas emperaquí, mai pus leu dau costat dau XIX°. Restavam rua de Crimea, entre l’avenida de Flandra e lo canau de l’Orcq. Eram tranquilles, quí. Trabalhavam laidonc per Jò de Montsoris, especialitat agencias postalas e forgons blindats, a ! Quaus sovenirs, te rapelas quante ‘viam restat los tipes de la Brinks Baloard Mac Donald e los de Cash Service rua d’ Aubervilliers, e la pòsta de la Pòrta de Pantin ! E la de la rua de Tanger ! Quau domatge que Jò aie degut restar sas activitats. Tres balas en plen pitre, de la part de Simon Piau de Chen, pas tròp urós de veire nòstra equipa lo chaupir aprep lo còp de la rua Ordener. Marcatz bien que quò li portet pas bonur, au Simon, que eu e dos de sos aracandiers bonheren pro longtemps dins lo canau Sent Martin. Franciscò ne’n a jamai tròp parlat, mas me damande si una nuech ente era pas de tròp bona umor, era pas ‘nar passar sos nervs sus la banda de maufasents dau XVIII°.
Quo es per quò que dins la serenada, aní sens grand dangier de me far trasconeitre aus rensenhaments au commissariat de la rua Cardinau-Lomonge ente lo nommat Clunhac deviá aver començat d’amassar los rensenhaments si gentament damandats per son ancian colega. Aime pas tròp rentrar dins quilhs establiments que me fan tròp pensar a daus punhets un pauc tròp sarrats, a daus barreus un pauc tròp solides, a de las sarralhas un pauc tròp barradas. Me faguí enquera mai pitit que natura, a penas visible demest los beus brigons en unifòrme, los inspectors en manteus de plòia, las vessas massadas baloard Sent German, un pilòt d’estudiaires esmalits contre quauqua refòrma de l’ensenhament, cinc o sieis negres que un benleu aviá fait quauquaren, un coble de toristas que venián de se far raubar lo pòrtafuelha, una dròlla qu’aviá nonmas retrobat de sa bicicleta l’antivòl sonhosament estachat ad’un luminier de la rua Cuvier. Sens granda reüssida, damandí aprep lo comissari Clunhac, daus còps era pas quí, daus còps era tròp ocupat, daus còps, que li voletz au comissari Clunhac, quo es personau...(de segre).
Joan Ganhaire.
06:59 Publié dans Joan Ganhaire, Daus òmes que tomban, La Vita en òc ( archivas DL papier) | Lien permanent | Commentaires (0)
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l'emission dau diumenc 2 d'octòbre 2016 a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera l'escriveire Joan Ganhaire per parlar de son noveu roman policier «Sevdije».
Veiqui un extrach de queu noveu roman: sevdije p.1.doc
la presentacion que ne'n faguet Micheu Chapduelh sur octele.com :http://www.octele.com/video-oc/LIBREs/LibreEspecial.html
e ço que ne'n disiam dins La vita en oc: http://lavitaenoc.blogs.dordognelibre.fr/archive/2016/08/...
Raibe negre 34 per Gilbert Borgés
Prumier dimecres de setembre. Jorn de rentrada per los regents. Sei a mon pòste. Tot lo monde son aquí. l’equipa a pas talament chamjat. Nonmas lo pair Labòria qu’es partit a la retirada. Los regents son enquera en cortissons e las regentas en raubas. Doma, quo serà pus parier. Quò blagassa dins los coredors. Nòu oras demiá. Coma tots los ans, nos amassam dins la granda sala. Novela directriça. Es tota jòuna. La mai jòuna de la sala. Minharda coma tot. Si aviá dietz ans de mai e io vint de mens…
Deu surtir de l’escòla. Nos explica son parcors. Suert de l’escòla. S’apela Marlena. P’ita votz acidulada que dòna enveia de l’escotar dire una bela conariá. Ne’n ditz pas. Mena l’amassada coma pòt. Se’n suert pas mau. Pren de las informacions e balha daus rendetz-vos de trabalh. Nos desseparam a onze oras.
Los collegas se despechan d’anar dins lor classa. Tot plen de chausa a far. Io ai lo temps : d’un biais coma d’un aure, sabe que me’n anirai pas davant ueit oras. Comence de me conestre. Demòre tot solet coma la Marlena.
- Ses Peiregòrda ?
- Non. Sei nascuda e ai totjorn viscut a Bordeu. Mas mos grands eran d’aquí. Demòre dins lur maison, a la Teulada.
Quilhe l’aurelha. La Teulada, quo es lo villatge ente mos parents avián ‘chaptat la maison quand aviá quinze ans. I ai passat au mens una demiá dotzena d’annadas.
- Coma s’apelavan tos grands ?
- Giraud.
- Giraud ? Vas pas me dire que ses la p’ita filha de la Nini e la filha de la Matilda ?
- Si-es.
- Ai bien conegut ta mair. Qual es ton atge ?
- Vint-e-set ans.
Vint-e-set ans. Quò me bolega de pertot. Vint-e-set ans : exactament l’atge qu’aviá sa mair quante m’a laissat, i a vint-e-set ans.
Gilbert Borgés
06:47 Publié dans Raibes negres e Istòrias minuta de Gilbert Borgés | Lien permanent | Commentaires (0)
Les rendez-vous occitans du Parc Périgord-Limousin
Informations données par Stéphanie Pouplier:
Le Parc naturel régional Périgord-Limousin et ses partenaires ont le plaisir de vous faire part des prochaines rencontres occitanes :
Vendredi 30 septembre Ti'bal tribal - André Minvielle La Coquille (24)
Salle culturelle - 21h
Dans le cadre des Journées du Parc (voir programme joint)
Ti’bal tribal c’est le bal de tous les accents. En langues d’ici ou de là-bas, on mixe, c’est joyeux, ludique, pour faire danser la vie. Seule à seul ou en couple, en cercle circassien, en ronde instantanée, en petits moments de liberté, de la tête aux pieds !
En partenariat avec les Guitares vertes.
8 € / 5€ tarif réduit
Samedi 1er octobre Concert Cocanha Léguillac-de-Cercles (24)
Café associatif - 20h30
Rens. : Lezidefuz 05 53 91 14 74
Dans le cadre des Journées du Parc
Las filhas de Cocanha font sonner en chœur les répertoires pyrénéens, gascons, languedociens. Le son est brut, généreux, sincère. Un girls band occitan pour un concert à danser ou un bal qui s’écoute tout en élégance, humour et caractère.
En partenariat avec l'association Lézidéfuz
5€
Dimanche 2 octobre D’un nom à l’autre… à vélo électrique ! Châlus (87)
Gare de la voie verte - 9h à 12h
Rens. : Parc 05 53 55 36 00
Dans le cadre des Journées du Parc
Une excursion pour partir à la découverte du témoignage que nous livrent les noms de lieux. Leur interprétation historique, culturelle, humaine nous livre bien des clefs de compréhension de notre territoire et nous invite à un voyage sans fin que nous aurons plaisir et agrément d’accomplir pour l’occasion en vélo électrique.
Organisé par le Parc Périgord-Limousin, en partenariat avec le SIVU Les Hauts de Tardoire et l’IEO Limousin
Vélos électriques fournis (adultes uniquement)
Gratuit
Sur inscription avant le 30 sept. (10 pers. max.)
Dimanche 16 octobre Vélo-ciné occitan ! Rochechouart (87)
Allées du château - 14h30
Rens. : Parc 05 53 55 36 00
Dans le cadre de la Journée du Parc (voir programme joint)
Un vélo-ciné occitan? qu'es aquò un còp de mai ? Vous vous souvenez de la pub de Contrex où le public pédalait pour dévoiler des hommes projetés à l'écran ? Et bien, c'est cela que nous vous proposons mais pour mettre à nu la culture occitane ! Saurez-vous relever le défi?
Organisé par le Parc Périgord-Limousin, en partenariat avec l’institut d’études occitanes du Limousin
Samedi 22 octobre Chas los Craunha-chastanhas
Chez les mangeurs de châtaignes Cussac (87)
Place de la Mairie - 14h
Rens. : Parc 05 53 55 36 00
La châtaigne dans l’alimentation traditionnelle du Périgord-Limousin. Suivez l’itinéraire des châtaignes, daus picons daus pelons, des épines de leurs bogues, à l’estomac des paysans qu’elles venaient sustenter. L’occasion d’arpenter, le panier à la main, ces châtaigneraies, de découvrir le «clédier» où le fruit était séché et de se retrouver au coin du feu, pour préparer nos châtaignes en «boursées», en «chauvets» ou «blanchies» avant de les déguster.
Organisé par le Parc Périgord-Limousin et animé par l’institut d’études occitanes du Limousin Gratuit
25/09/2016
Daus òmes que tomban, episòde 9, per Joan Ganhaire
Lai, crese que la memòria li tornet au comissari dau 5°, que Caüsac poguet copar la comunicacion tranquille. Auriá sos rensenhaments l’endoman, mai benleu dins la serenada. Eissaiet segurament de far la mesma comanda a d’autres ancians colegas, mas sa meschanta umor nos assabentet que quò s’era pas passat dau mielhs, dos daus ancians eran partits a la retirada, un autre era mòrt,e lo darrier deviá aver la consciéncia bra’ment tranquille que aviá envoiat Caüsac se far fotre en dire qu’aviá pas mau d’autras chausas a far que farfolhar dins lo retrum de i aviá trente ans. Faudriá se contentar de la contribucion dau comissari Clunhac que Caüsac semblava tot a fet bien coneitre.
Franciscò ne’n unlava de plaser. Cent vint a l’ora li semblava rasonable coma vitessa e lo periferic coma airau de juec, un fai pas mielhs per lo rei dau volant, famós dins tot lo país per escartar las veituras de flic, mai totas badantas e luquetantas, per engulhar las pitas ruas e los sens interdichs sens una esvirolada, per menar en seguretat tota l’equipa e sa ganha. Sus lo sieti de dernier, Gaëtan era tornat d’umor plasenta e de sos auvidors, s’eschapava quauquaren comà Prelude Aflaquit per un Chen. Tres goiats dins una vielha cacunha que fumava de pertot, nos passeren en far un det d’onor. O ! Goiats ! Que avetz fait ! Franciscò levet las cilhas, apuiet legierament sus quauqua pedala, faguet quatre o cinc recrochetatges, tornet a lor nautor, e d’un pitit còp de volant los forcet de tucar las glisseras de proteccion. I aguet una nauta gerba de lutas, un cuinament de pneumatics que refrenen a mòrt, tres o quatre rebombadas contre de las veituras que ‘vián pas pogut eschivar la cacunha. Fau pas far chiar Franciscò. E quo es plen d’una vigor novela que engulherem la Pòrta d’ Italia, la Plaça de mesma nom, l’Avenida daus Gobelins e la rua Monja, per ‘mor de trobar una pita ostalariá que coneissiá Gaëtan e que donava sus lo vergier de las Arenas.
(De segre). Joan Ganhaire.
10:50 Publié dans Cultura e literatura en òc, Joan Ganhaire, Daus òmes que tomban | Lien permanent | Commentaires (0)
Raibe negre 33 per Gilbert Borgés
Dimecres. Ueit oras demiá. Jorn de rentrada. Vengut a l’escòla per tornar las claus. Aprep, direccion la novela escòla. Los regents se contan lors vacanças dins los coredors. Lo director es pas enquera ‘ribat. Blagasse coma los autres.
Dietz oras demiá. Lo director es ‘ribat. Lo salude. Li pause doas-tres questions sus sas vacanças. Li balhe las claus. Sei tardier. Vire los talons.
Lo director me creda. Me revire. Me tend una man. Autorn de son det, l’aneu d’una clau.
- Pren donc lo montador. Laissaras la clau sus mon bureu, debas…
Lo montador. Es reservat aus endechats, aus nafrats e au director. En tres ans, ai jamai agut lo drech de montar dedins. Los escolans e los regents prenen l’eschalier.
Enquilhe la clau dins la saralha. Vire. Lo pòrta se drueba. Pas grand. La plaça d’un fautuelh rotlant e d’un acompanhator. Apoie sus lo boton zero. Davale. Plan-pés. La pòrta se drueba. Sei per surtir quante fau atencion aus autres botons. -1, -2, -3. I a pas de cava nimai de parcament jos l’escòla. Es estada bastida de plan-pés dins las annadas cincanta.. An degut se servir d’una placa estandarda per lo montador. Per verificar, apoie sus -1. La cabina davala. La pòrta se drueba. Grand espaci. Esclarat per de belas rampas de neons. Un pitit tipe m’espera en blauda grisa. Me saluda.
- Ente som ? Li damande.
- Quo es lo parcatge, çò-ditz. Sei lo gardian.
- I a un parcatge josterren ? Perque i venem pas, malaisat coma quo es de parcar l’enmatin ? Quo es reservat, coma lo montador ?
- Pas dau tot. An obludat de far l’entrada...
- … E i a d’autres niveus, dejos ?
Lo pitit òme monte rasis io. Enfonça lo boton – 2. Lo montador tòrna a sa davalada. Drubertura de la pòrta. Enquera una granda sala. Luminosa que lo diable. Dedins, daus miralhs, dau veire, dau cristau.
- La salla daus rires daus dròlles, çò-ditz lo gardian.
L’espie sens comprener. s’avança e, dau det, fai tintar un cristau. Un son clar monta, vira, se’n vai e se’n tòrna coma los rires daus dròlles. Bien vist.
- … E en dejos ?
Davalam enquera. Lo pòrta se drueba sus una granda salla sorna. Presque pas de lum. Umiditat. Au mitan, de l’aiga. Negra. Un lac.
- Lo lac de las grumilhas, çò-ditz mon guide.
- Las grumilhas daus dròlles ?
- Non, las daus regents.
Gilbert Borgés
10:48 Publié dans Cronicas d'autor, Raibes negres e Istòrias minuta de Gilbert Borgés | Lien permanent | Commentaires (0)