text:
Per la màger part dels occitanistas, l’istòria d’Occitania comença amb la siá literatura coneguda, los primièrs tèxtes, lo primièr trobador. E non an parallèlament que mesprètz e ironia pels istorians que fan començar als Galleses o a « Clovis » (Hlodovic) l’istòria de nòstres vesins. Donc, qué se passèt en çò nòstre dins los mila ans que separan la latinizacion del territòri e l’aparicion de l’occitan escrit ? Mila ans e mai, aquò seriá la mitat de l’istòria nòstra se nos en teniam als sols critèris linguistics.
Sèm dins un acamp. Cadun ditz la siá. La lenga, la politica, cossí compréner, cossí far. La lenga tornar mai. Pausi lo problèma de la lenga de comunicacion, l’occitan comun, l’estandard. Coma volgatz. Los vejaires son diferents, apassionats. Cal respectar las fòrmas eretadas de la lenga. Es interessant de notar, sul plan linguistic, que l’occitan tanben a sa lenga de fusta.
Abans avián una sola lenga, lo serbocroat, mas ara n’an doás, lo sèrbi e lo croat. Foguèt decidit atal. E d’ara enlà, los Sèrbis e los Croats, cadun dins son airal, fan tot çò que pòdon per diferénciar « lors lengas ». Menimosament. Mas i arribaràn e cal dire, per subrepés, qu’an ja dos alfabèts.
E diluns èra l’error, e l’orror, e dimarts èra la vertat. Diluns sus France Inter èra, coma se ditz, la fèsta pels Flamencs, colpables de totes los mals de la tèrra per aver ganhat d’eleccions, e lo parallèl amb los Catalans s’impausava naturalament dins un amalgama requist. Non èra question que d’egoïsmes « regionals », de populisme encoratjat per la crisi etc. Jamai de lenga, de cultura o de libertat.
Es una vila màger d’Occitania ont la reconeissénça de l’occitan es mai bèla que dins cap d’autras. Aquò fa somiar - dins nòstra misèria, cal relativizar !-, s’i tròba un ostal d’Occitania que recampa qualque setanta associacions, i a lo metro bilingüe, las placas de carrièras (gaireben totas fautivas, mas aquò rai !), que sabi ieu… Una simpatia manifèsta de las autoritats que fan de declaracions magnificas e vòtan de mocions per la lenga. Que demandar mai ?
Era per una nuèit de luna cabròla. La capa sul cap s’èran engulhats per la pòrta de darrèr d’un ostalàs vièlh en tot dire lo mot de gaita. Dins una cava escura, s’ataulèron e l’amassada comencèt :
- Degun non deurà parlar de l’Acadèmia occitana e per aquò, cal donar los òrdres que cal. Tu, que pòdes far ?
Simpla provocacion per atraire l’atencion. Sabi que los Lemosins non aman gaire lor compatriòta Jòrdi Forèst, autor famós – mas afrancimandat, pec(h)aire ! - del Geranium ovipar e que començan de s’embufar. Donc, pòdi començar. Veni de legir dins un jornal un corrièr d’un autre Lemosin, mas el de bona soc(h)a, que planh que lo lemosin e los Lemosins non son reconeguts coma o deurián dins lo mond occitanista (que los autors d’aquel parçan non son pro legits, mas en tot criticar nòstras posicions sense nos aver legits !), e que se preval d’aquela diferéncia fins a una nòta finala. Aquò fait, plegui lo jornal e torni préner mas ocupacions costumièras (passar l’aspirator), mentre que ma reflexion seguís son camin. E aquela question me ven : veni de legir un tèxte, mas dins quin parlar, lenga o dialècte èra escrit.
Es totjorn dolorós de constatar la mesconeissença de l’istòria demest los occitanistas, mas aquel desinterès ven mai problematic encara quand se tracta dels lingüistas. Totes veson amb una certitud absoluda un substrat linguistic aquí ont non es e non lo veson aquí ont lor cura los uèlhs. Degun non auriá idèa de parlar (fòra per qualques traças menudas) de l’influéncia del ligur, del celtic, nimai del grèc (totas lengas parladas pendent de sègles en çò nòstre) sus l’occitan, mas aquò ven una evidéncia per la del misteriós aquitan sul gascon.
Dins una entrevista de la militanta bretona Rozenn Millin, que « milita contra la disparicion de certanas lengas (sic) », la jornalista C. Fourest a mai que mai revelat la pensada prigonda d’una esquèrra plan pensanta, defensora oficiala dels dreits de l’òme. L’imposicion del francés en Bretanha, benlèu que son interlocutritz la percep comma « una fòrma d’assimilacion », mas plan segur que s’engana. E se non s’engana pas, val melhor la desqualificar tre lo començament de l’escambi amb un amalgama requist : Rozenn Millin dirigèt TV Breizh, la cadena « que ne somiava Patrick Le Lay ».
Per clavar lo bèc a un occitanista, i a una recèpta plan coneguda. Li cal dire que non se parlèt jamai d’Occitania dins l’istòria, qu’Occitania non foguèt jamai independenta nimai unificada, que non i aguèt jamai de rei d’Occitania, ni d’emperaire levat – per los mai letraferits - lo imaginat per Gustave Flaubert.
Fa temps que me diguèron aquò, mas non o ai encara engolit. Josiana Ubaud tanpauc. Mas ela n’a fait un libre. Ven de descobrir que l’Occitania somiada non foguèt lo jardin d’Eden, e qu’èra un pauc coma totes los autres parçans de la tèrra. Aquò li dòl. E òc, los occitans de basa non èran coma los nòbles senhors de las cançons del trobadors ! Aquò fa soscar ! Mai d’un còp èran misogins, per non dire fallocratas, o francament machos.
Veni de signar una peticion ont èra question de la « lenga d’òc » e de sas ricas varietats. Paures de nosautres : « Davant que lo gal cantèsse, m’auràs renegat tres còps ». Vertat que val mai « lenga d’òc » que « lengas d’òc », mas se lo mot occitan empacha tant, es qu’es al còr meteis de nòstre combat. « - Tu tanben, èras amb lo Galilean ! – Non ! ». - Defendes, tu, l’occitan, portaire d’una cultura europèa màger, lenga d’un pòble despoderat ? - Non, los parlars, los dialèctes, una cultura populara, un biais de viure !
Atal disiá Joan Bodon... D’unes escrivans « nòrd-occitans » planhon de non èsser legits tant coma o voldrián al sud del país. E parlan de « racisme », un mot que, se non èrem acostumats als deliris occitanistas, nos fariá caire pel sòl. Mas vejam. Vosautres, autors alvernhats, lemosins, provençals, lengadocians, gascons e autres, sètz nombroses que legiguèretz dins lor ensemble los mèstres de la pròsa del sègle XX, Miquèu Camelat, Josèp d’Arbaud, Max Roqueta, Bernat Manciet, Marcèla Delpastre… ? Per astre, i aviá tanben Joan Bodon e Robèrt Lafont, mai aisits d’accès.
Aquel airal famós de l’occitan central, l’anglada Liborna - Fois - Narbona, que deu constituïr la basa de la lenga comuna, recampa segon Loís Alibèrt sèt parlars atal descrits : lo « central, en usatge en Carcassés, Bas Rasés e Lauragués » ; lo « tolosan… (que) a sofèrt (sic) de l’influéncia del gascon » ; lo « foissenc… lo pus iberic (…) amb lo donasanenc » ; lo « donasanenc… (que) s’aparenta al catalan » ; lo « narbonés… (que) s’aparenta al besierenc » ; « l’agenés (…) jos l’influéncia del gascon » ; « l’albigés… (que) presenta una esitacion entre las formas fait / fach ». Qué dire mai ? Ajustarem sol lo nòrd del domeni - oblidat coma sabèm pel mèstre « per defugir d’èsser acusat de megalomania lengadociana »
Veni de legir dins la revista Reclams (n° 822-823) un article plan interessant de Maurici Romieu sus « La negacion » e, per aquò, quicòm me tafura. Tant Gascon e Roergat coma l’autor, mas a l’arrevèrs, non renègui res e non cresi util de rapelar mon interès per la literatura gascona, mas cresi a l’utilitat e a l’avenir de la lenga comuna. Atal un sentiment estranh. Soi plan segur que tot occitan pòt servir de metalenga per d’estudis divèrses, es plan çò que presicam aicí, mas…
D’unes, sembla que non sabon, o qu’an desbrembat…
Non vos parlarai pas de la via eracleana, nimai de la via domiciana, nimai del latin evoluït de Narbonesa que passava delà la sèrra de l'Albera…
- Non, non e non : aquò passa pas !
- Qu’es aquò que non passa ?
- Lo non !
- Lo non ?
- Òc ! La negacion amb « non » !
- Nooooon ?
- Es un arcaïsme. Se deu pas emplegar.
O me cal afortir clarament als lectors del Jornalet (encara !), tant menimoses dels interèsses del Congrès permanent de la lenga occitana coma Escartafiga de l’onor de la marina francesa, non trobaretz pas un mot dins ma darrièra cronica contra aquelas institucions. Doncas, digam las causas. L’Acadèmia occitana es una amassada « de femnas e d’òmes liures », çò que vòl dire que son elegits per lors qualitats personalas e que non son los representants de cap de grop o associacion.
O, dit autrament, « una mandra catalana dins la galinièra occitanista ». Per amor que las plumas an volat. Non volián res, solament que contunhe, que dure. Totjorn atal, de castanhada en « balèti », de concèrts militants en protèstas festivas. Lo berret a la man davant los notables. Cada jorn ne passa un. Occitanejar. E aquí que vos arriba un jovent que pausa las questions decisivas, las que non caliá pausar, las que non volián ausir.
Nos fan repròchi, per aver lo dreit legitime de nos trachar d’occitan, de non aver recebuda la benediccion d’aqueles occitanistas afogats que son los conselhièrs generals e regionals. Ne sèm desolats. E sèm anats quèrre solaç alprèp de qualques amics qu’avián comés lo meteis pecat. Los avèm interrogats e aquí çò que nos diguèron :


c: text/html

text:
Mairie d’Huriel : Site hacké
22 mairies Françaises touchées Et celle d’Huriel en fait parti ! Des pirates algériens « MCA-CRB & Kha&miX » se sont attaqués en moins de 2 jours à 22 mairies Françaises dont voici la liste : mairie-mouxy.fr ville-seignosse.fr ville-maroilles.fr mairie-alata.fr mairie.theys.fr mairie-ploulech.fr mairie-huriel.fr ville-gallardon.fr mairie-comps.fr ville-lubersac.fr mairie-pontacq.fr ville-sarrians.fr ville-periers.fr mairie-sameon.fr mairie-arthes.fr mairie-landas.fr ville-pierrelatte.fr mairie-bouvignies.fr mairie-coutiches.fr mairie-arnaclaposte.fr mairie-auchylezorchies.fr mairie-lesplans34.fr Une des autres mairie …

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Coneissença
La coneissença (var. conoissença, coneishença) es una nocion de sens multiples al còp utilizada dins lo lengatge corrent e objècte d'estudi avançat de la part dels filosòfs contemporanèus.
Definís totas « las causas sabudas » via la consciéncia mentala. Es l'informacion intellectualizada, la representacion d'una percepcion pel mental que la transforma en donada.
Las coneissenças, lor natura e lor varietat, lo biais que s'aquerisson, lor procèssus d'aquisicion, lor valor, e lor ròtle dins las societats umanas, son estudiats per una diversitat de disciplinas, coma la filosofia, l'epistemologia, la psicologia, las sciéncias cognitivas, l'antropologia e la sociologia.
Somari
- 1 La nocion de coneissença
- 2 Diferents tipes de coneissença
- 3 La transmission de la coneissença
- 4 Bibliografia
- 5 Nòtas e referéncias
La nocion de coneissença[modificar | modificar la font]
La coneissença es, d'una banda, l'estat d'aquel que coneis o sap quicòm, e d'autra banda, las causas sabudas o conegudas. Per extension, se nomena « coneissença » tot çò que cal saber o conéisser per un individú o una societat donats. Las sciéncias son una de las principalas formas de coneissença, e la sciéncia en general es un ensemble de metòdes sistematics per aquerir de coneissenças. Existisson pasmens fòrça formas de coneissenças que, sens èsser scientificas, mentretant perfèitament adaptadas a lor objècte: le saber far (l'artesanat, saber nadar, etc.), la coneissença de las lengas, la coneissença de las tradicions, legendas, costumas o idèas d'una cultura particulara, la coneissença qu'an los individús de lor pròpria istòria (conéisser son pròpri nom, sos parents, son passat), o encara las coneissenças comunas d'una societat donada o de l'umanitat (saber a que servís un martèl, o que l'aiga apaga lo fuòc).
En antropologia[modificar | modificar la font]
Per l'antropologa, la primièra coneissença es aquela que los òmes an d'espereles e de lor environament, e que, dins las societats primitivas, assegura lor subrevida quotidiana. Es tanben aquela coneissença qu'estructura lo grope uman. Se constituís coma un ensemble de practicas, de comportaments e de règlas admesas par la comunautat. La practica de la caça collectiva supausa al meteis còp la coneissença de sos congenères, aquela de las presas, aquela del terren e un saber far partejat. Gérard Mendel, creator de la sociopsicanalisa, ne fa lo punt de despart de las societats umanas dins son òbra la caça estructurala. [1]
Dins lo contèxte geografic pròpri a cadun se forman atal de culturas especificas. Es çò qu'estudièt l'antropologia estructurala e en particular Claude Levi-Strauss. Longtemps devesida entre culturalistas e naturalistas, la comunautat scientifica tempta d'aver a l'ora d'ara una apròcha pus complèxa del rapòrt de las culturas umanas amb lor environament natural (vejatz Philippe Descola, Per delà natura e cultura[2]).
La societat tradicionala es pas plan portada cap a l'innovacion: las règlas establidas son dificilament transgressablas; en mai s'apuèjan sus una representacion del monde e un univèrs mental ont lo sacrat es omnipresent.(vejatz Lo sacrat e lo profane de Mircea Eliade)[3]
La coneissença a alara un caractèr religiós. Al contrari, la religion apareis, a l'origina, coma l'unic mejan de conéisser lo monde. Dins las societats « modèrnas », la coneissença ven tanben un enjòc de poder, e son « evaluacion » autoriza a diferenciar una vertadièra competéncia d'un nivèl insufisent fins a l'impostura. Es pas certan que las proceduras mesas en plaça dins las disciplinas scientificas permetan de distinguir de segur los uns dels autres. Es tan plan definiment averat que las institucions « cognitivas » daissan pas totjorn se manifestar liurament l'estudi innovator: fins a se demandar, amb Thomas Kuhn o Maurice Allais, se l'actitud pus comuna dins las grandas organizacions, es pas de preferir las intervencions qu'empachan tota novèla la critica dels dògmas en vigor.
Dins las tecnicas[modificar | modificar la font]
En economia[modificar | modificar la font]
Lo nuclèu de l'economia de la coneissença es ligat a l'apropriament de las coneissenças e a la produccion continuala d'innovacion. Totes los sectors de la vida sociala que ensemble capitan de produire de coneissenças seràn los novèls centres del capitalisme cognitiu.
Qualques economistas e sociologs e expèrts en gestion de coneissença nomenan « societats de la coneissença » las societats de granda difusion e flux d'informacions e de saber.
Se parla de Patrimòni Oral e Immaterial de l'Umanitat per designar l'ensemble de las tradicions, lengas e culturas, saber far artisanals e expressions artisticas vivents, en particular quand apartenon al domeni de la transmission orala.
L'UNESCO, aprèp pendent longtemps aver pas tengut en compte del patrimòni material, s'i interessèt tardièrament, a la fin dels ans 1990, e adoptèt una convencion, lo 17 d'octobre de 2003, que reconeis entièrament la valor d'aqueles sabers[4].
Dempuèi 1950, lo govèrn de Japon atribuís lo titre de « Tresaur nacional vivent » als individús o gropes reconeguts coma portadors d’un saber far cultural immaterial important. Aquel títol es atribuit a de mèstres de mestièrs coma la pintura sus fusta, la fabricacion de papièr o de sabres, la banastariá e la terralha, coma los actors e musicians d'espectacles tradicionals.
En gestion[modificar | modificar la font]
En gestion de las coneissenças, se fa la diferéncia entre :
- una donada, en general mesurabla (exemple: « fa 15 °C dins aquela pèça. »),
- una informacion correspondent a una donada contextualizada (exemple: « fa fred dins aquela pèça. ») e
- una coneissença correspondent a l'apropriament e l'interpretacion de las informacions per los òmes (exemple: « Per aver caud, cal montar lo calfatge. »).
Atal, aquò que se nomena "coneissença", "informacion" o "interpretacion" depend entièrament d'una decision de limitar lo "contèxte semantic", aquela decision podent dependre a son torn dels actors qu'an lo poder d'organizar la conversacion sus las coneissenças "pertinentas". La dificultat principala encontrada per informatizar las coneissenças a per causa la quasi impossibilitat de mestrejar las interferéncias entre contèxtes e lor caractèr arborescent. La causida de prendre solament en compte lo sens dels tèrmes utilizats par la ierarquia de l'organizacion conten una part d'arbitrari estrategic. De negligir aquel aspècte es coma de transformar la "coneissença" en una cresença indiscutibla.
Dins las entrepresas, la coneissença (al sens limitat, aquela qu'es pertinenta per l'organizacion) correspond a un capital de competéncias qu'an los òmes e las femnas dins diferents domenis professionals (exemples : marketing, R&D, engenhariá, produccion, logistica, aprovesiments, comerciala, juridica, ...) constituissent çò que l'entrepresa nomena son "còr de mestièr"(exemple : « Constructor d'automobilas » per Renault). Aquelas competéncias devon èsser geridas e capitalizadas per melhorar l'eficacitat globala de l'entrepresa. De modèls metodologics de Gestion de las coneissenças, coma lo KnoVA[5], lo MKSM[6], o lo MASK, pòdon distinguir fins a sièis tipes de desconeissença per descriure una competéncia de mestièr, representativa d'un saber far professional particular d'une entrepresa :
- las coneissenças contextualas, descrivent la cultura mestièr del saber far amb los contèxtes ja reconeguts,
- las coneissenças operatòrias, descrivent lo procèssus mestièr del saber far amb las activitats presas en compte,
- las coneissenças comportamentalas, descrivent l'expertisa mestièr del saber far amb las règlas impausadas,
- las coneissenças terminologicas, descrivent lo vocabulari mestièr del saber far amb los tèrmes decidits,
- las coneissenças singularas, descrivent l'experiéncia mestièr del saber amb de cases causits,
- las coneissenças evolutivas, decrivent l'evolucion mestièr del saber amb los retorns d'experiéncia causits.
En filosofia[modificar | modificar la font]
En filosofia, s'estúdia abans tot la coneissença al sens de l'estat d'aquel que coneis o sap quicòm. Se nomenan tanben coneissenças las causas conegudas esperela, mas aquela segonda nocion es pas çò qu'interèssa los filosòfs. E mai, se nomenan tanben coneissença, per extension, las causas qu'un individú o una societat donat pensa per èsser coneissenças; mas aquela nocion tanben interèssa los filosòfs, levat dins los debats concernent qualques formas de relativisme.[7]
Los filosòfs distinguisson tradicionalament tres tipes de coneissenças :
- la coneissença proposicionala es lo fach de saber qu'une proposicion es vertadièra, per exemple, saber que la Tèrra es redonda,
- la coneissença objectuala, aussi appelée es lo fach de conéisser una causa particulara, per exemple, de conéisser París[8],
- lo Saber far es lo fach d'èsser capable de capitar una accion[9]
La definicion de la coneissença proposicionala es aquela que movèt lo mai los filosòfs. S'acòrdan generalament per dire qu'una coneissença es una cresença qu'es vertadièra, mas tanben qu'es pas solament una cresença vertadièra.[10] Encara cal que la cresença e la vertat (o lo fach) sián d'un biais connectats fòrça plan, mas los filosòfs son en desacòrdi sus la natura d'aquel ligam. Per uns cal que la cresença siá certana o infalhibla, [11] per d'autres, que siá justificada[12] o fins a una justificacion pas encara desfacha[13], per d'autres, que siá lo resultat d'un procèssus fisable[14], o per d'autres encara que siá pas vertadièra par accident.[15] Son sus aquelas condicions suplementàrias per la coneissença que los debats pòrtan.
Diferents tipes de coneissença[modificar | modificar la font]
Coneissenças tacitas e explicitas[modificar | modificar la font]
Las coneissenças tacitas son las coneissenças qu'apartenon al monde dels objèctes mentals, de representacions mentalas, sovent relativas al viscut personal; regropan las competéncias innadas o aqueridas, lo saber far e l'experiéncia se sonan tanben « coneissenças implicitas », son generalament de mal verbalizar o « formalizar » al contrari de las coneissenças explicitas
Las coneissenças explicitas, per oposicion a las coneissenças tacitas, son las coneissenças clarament articuladas sus un document escrich o dins un sistèma informatic ; aquelas coneissenças son transferiblas fisicament, perque apareisson sos una forme tangibla dins un document dossièr papièr o un dossièr electronic.
Aquela distincion es subretot desvolopada per Michael Polanyi.
Coneissenças exclusivas e non exclusivas[modificar | modificar la font]
La nocion de proprietat literària e artistica es anciana. La Convencion de Bèrna ne fixèt un nombre de règlas al plan internacional en 1886. Mas la nocion de proprietat intellectuala, inicialament puslèu ligada al domeni artistic, s'alarguèt dins las annadas 1950 per integrar totes los espleches de proteccion de la proprietat industriala : brevets, marcas, dessenhs e modèls industrials... L'Organizacion Mondiala de la Proprietat Intellectuala (OMPI) foguèt creada en 1967.
Aquel aspècte es un enjòc important de las discussions que se fan a l'Organizacion Mondiala del Comèrci (OMC), fòrtament incitada pels Estats Units d'America que lor economia ne ven de mai en mai dependenta. Se sonan ADPIC (fr) Aspèctes dels dreches de proprietat intellectuala que tòcan al comèrci ; en anglés TRIPS (Agreement on Trade-Related Aspects of intellectual Property Rights). L'Acòrd suls ADPIC a per but d'integrar los dreches de proprietat intellectuala (dreches d'autor, marcas de fabrica o de comèrci, brevets, etc.) dins lo sistèma GATT/OMC. S'agís d'una partida de mai en mai importanta del comèrci internacional.
La transmission de la coneissença[modificar | modificar la font]
Las coneissenças son aquerida per una varietat de procèssus cognitius: percepcion, aprendissatge, rasonament, memòria, experiéncia, testimòni. Aqueles procèssus son estudiats per las sciéncias cognitivas, per l'antropologia de la coneissença, par la filosofia, per las sciéncias de l'educacion, quin que sián lors principis d'explicacion. A aqueles s'apondon los metòdes emplegats especificament per las sciéncias, que son estudiats per l'epistemologia e l'istòria de las sciéncias.
L'importància acordada a la coneissença distinguís l'umanitat de las autras espècias animalas, pasmens que la primatologia mòstra l'existéncia de sabers aquerits e transmés pels grands monins. Totas las societats umanas aquièron, presèrvan e transmeton un nombre substancial de sabers, notablament mercé al lengatge. Dins las civilizacions, l'acumulacion e la difusion de las coneissenças se multipliquèt per mejan de l'escritura. Dins l'istòria, l'umanitat desvolopèt una varietat de tecnicas destinadas a preservar, transmetre o elaborar de coneissenças, coma l'escola, las enciclopèdias, la premsa escricha, o los ordinators.
Aquela importància va amb una interrogacion sus la valor de la coneissença. Plusors societats e movements religioses, politics o filosofics considerèron o considèran que l'acreissement de las coneissenças, o lor difusion, foguèt o es pas una bona causa d'esperela, o deuriá èsser limitada; al contrari, d'autras creèron las institucions visant a lor preservacion, lor acreissement o lor difusion. Existís tanben los debats sus las valors respectivas de diferents tipes o domenis de coneissença.
Dins las societats contemporanèas, que sián democraticas o pas, la difusion o al contrari la retencion de las coneissenças, mas tanben de falsas coneissenças (o desinformacion) a un ròtle politic major e es una font de poder. Aquel ròtle explica perqué la propaganda e las pseudosciéncias, que son de temptativas de presentar coma coneissenças de causas que ne son pas, son espandidas. Aquel dona una importància particulara sus las fonts supausadas de coneissenças coma los mèdias e a lors veïculs coma Internet.
L'aquisicion de coneissença participa a la mobilitat sociala. Quand, amb de coneissenças qu'auriá aqueridas, un individú d'una categoria sociala inferiora capitèt a s'auçar dins la societat par la reconeissença professionala e personala que ne profeitèt.
Per l'antropologia sociala, la construccion de las societats umanas poirián pas se far sens la transmission e doncas sens un lengatge. Una societat umana met en comun las experiéncias de sos individús per lo biais del lengatge que li permet de desfisar al còp l'espaci e lo temps.
Cal fin finala evocar que l'aquisicion de las coneissenças es pas infinida, e s'acompanha plan segur d'oblits, e benlèu se tòrna descobrir. Las civilizacions, quitament las pus avançadas, pòdon regressar e èsser pas mai capablas d'activitats que sabián abans. Atal coma, qualques letrats grècs e romans poguèron legir l'escritura egipciana, que sa compreneson foguèt totalament perduda fins a Joan Francés Champolion. Autre exemple: se pòt que la modernizacion de l'agricultura a l'ora d'ara mene a l'oblit complet de las tecnicas tradicionalas.
La transmission orala[modificar | modificar la font]
Pasmens la preeminéncia actuala de l'escrit, l'essencial de la transmission e de la comunicacion dins l'istòria de l'umanitat se faguèt per l'oralitat. Los recits mitics foguèron transmés oralament. Es fòrt probable qu'Omèr per l'Iliada e l'Odissèa, transcriguèt los recits orals ancians.
Mas d'un biais pus general, es l'ensemble de las coneissenças e dels sabers far tecnics que faguèron l'objècte de transmission orala fins encara un periòde recent.
Lo rapòrt amb lo sacrat evocat çai subre n'es una causa. Los pitagoricians coma los druides celtas donavan un ensenhament estrictament oral e secret e la practica de l'iniciacion[16]. Las escòlas dels companhons eissidas dels bastidors de catedralas ne son los eretièrs. Los maistres obrièrs an pas lors sabers dels libres.
L'oral e la memòria son gaireben pus poderoses per transmetre al delà l'espaci e lo temps que tota escritura e tot supòrt material alterable. (Vejatz Fanch Postic, Los passadors de memòria).[17]
L'escrit[modificar | modificar la font]
L'escritura pasmens permetèt de s'afranquir de la relacion interindividuala, aquela del mèstre e de l'aprendís, e de multiplicar las possibilitats de transmission e de conservacion de las coneissenças. La celèbra bibliotèca d'Alexàndria es la representacion quasi mitica de la coneissença de l'umanitat a l'epòca de l'Antiquitat. Tot cercaire del monde antic podiá alà menar sas recèrcas dins la lenga grèga ont los obratges foguèron tradusits. Aquel tresaur inestimable malurosament dispareguèt.
L'imprimeriá constituiguèt una novèla estapa importanta en multiplicant lo nombre de còpias d'una meteissa òbra e en donant l'accès a las coneissenças possiblas a un nombre totjorn pus grand de personas.
A l'ora d'ara, lo supòrt electronic, la numerizacion de las òbras e l'Internet, van cap a donar un accès universal a las coneissenças.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Moritz Schlick, Théorie générale de la connaissance, trad. Christian Bonnet, Éditions Gallimard, coll. « Bibliothèque de philosophie », Paris, 2009, 551 p. (ISBN 978-2-07-077185-1)
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)La chasse structurale,Gérard Mendel, ed: Payot, 1977, ISBN 2-228-33280-1
- ↑ Par delà nature et culture, Philippe Descola, ed: Gallimard, 2005, ISBN 2-07-077263-2
- ↑ (fr)Le sacré et le profane, Mircea Eliade, ed: Gallimard, 1965, ISBN 2-07-032454-0
- ↑ tèxte de la convencion de l'UNESCO per la salvagarde del patrimòni cultural immaterial
- ↑ (fr)Patrick Serrafero, Vers la mesure de la quantité de connaissance et de compétence industrielle : le modèle KnoVA., 1er Colloque Gestion des Compétences et des Connaissances en Génie Industriel, 2002, Nantes.
- ↑ (fr)Jean Louis Ermine et als, MKSM : Méthode pour la gestion des connaissances, Ingénierie des systèmes d'information, AFCET, Hermès, 1996, Vol. 4, n° 4, pp. 541-575.
- ↑ Qualques formas de relativisme afirman que la coneissença es autra causa que çò qu'un individú o una societat donat prenon per èsser coneissença. Per exemple, dison que lo fach que la Tèrra es al centre de l'Univèrs es una coneissença dels Grècs, mas pas mai dins la societat modèrna. Aqueles pensadors fòragetan l'idèa d'una nocion objectiva de coneissença, o que la coneissença implica la vertat. Una tala posicion foguèt defenduda pels sociològs de las sciéncias Barry Barnes e David Bloor, per exemple dins Barnes, B. and D. Bloor, Relativism, Rationalism and the Sociology of Knowledge, in M. Hollis and S. Lukes (éds.), Rationality and Relativism, Oxford, Blackwell, 1982, pp. 21-47.
- ↑ (fr)Bertrand Russell, Problèmes de philosophie, chap. 5.
- ↑ (fr)Ryle, Gilbert. Le concept d'esprit
- ↑ Vejatz per exemple Armstrong, David M., Belief, Truth and Knowledge, Cambridge University Press, 1973, pp.137-150. De filosòfs sostenon qu'existís pasmens une nocion flaca de coneissença qu'es identica a la cresença vertadièra: vejatz entre autres A. I. Goldman, Pathways to Knowledge, Oxford University Press, Oxford, 2002, p.183. L'idèa que la coneissença es simplament la cresença vertadièra foguèt defenduda per C. Sartwell, in Why Knowledge Is Merely True Belief, The Journal of Philosophy 89(4), pp. 167–180.
- ↑ (fr)Descartes, Méditations Métaphysiques.
- ↑ (en)Per exemple R. M. Chisholm, Perceiving, 1957.
- ↑ K. Lehrer, Theory of Knowledge.
- ↑ (en)A.I. Goldman, Epistemology and Cognition, Harvard University Press, Cambridge, MA, 1986.
- ↑ (en)P. Unger, Knowledge as non-accidentally true belief, 1968.
- ↑ (fr)Christian-J. Guyonvarc'h et Françoise Le Roux, Les Druides, Ouest-France Université, coll. « De mémoire d’homme : l’histoire », Rennes, 1986 (ISBN 2-85882-920-9)
- ↑ (fr)Fanch Postic, Les Passeurs de Mémoire [avec D. Laurent et P. Prat], Manoir de Kernault, Mellac, 1996.


text:
Concurréncia estrangièra e vendémias dificilas : los vinhairons manifèstan a Carcassona
Los vinhairons manifestaràn per las carrièras de Carcassona dins Aude, uèi en debut d' aprèp-miègjorn. Ja en novembre de 2014, los professionals del vin s'èran acampats dins la Ciutat per cridar lo malaise al qual son confrontats. Dempuèi, la situacion s'es pas reglada. Fan fàcia a una febla recòlta a causa d'un gèl tardiu (abril) e de la secada, mas tanben a una desestabilizacion del mercat del vin amb la dintrada dels vins estrangièrs via Espanha. Las ajudas de la PAC 2017 son actualament en cors de versament. Los sindicats vinhairons denóncian l'inaccion del govèrn Macron.
Una delegacion rencontrarà al matin lo prefècte de l'Aude per discutir amb el de las reivindicacions dels viticultors.
Una manifestacion es prevista al matin a Nimes davant la Cambra d'Agricultura.


text:
L'abadiá trapista foguèt fondada al començament del sègle XIX. En 1815, mai precisament, lo 21 de febrièr de 1815 s'instalèt la communitat dins l'anciana abadiá d'Entrammes; son primièr abat foguèt Dom Bernard de Girmont. Foguèt aprovada pel papa Piu VII en 1816.
D'unes monges s'ocupavan de la rica bibliotèca, e fasián la religadura de libres vièlhs. Aquela activitat èra realizada tanben pels toristas e pels romieus.
A la dintrada del complèxe bèl, se trapa un magasin que i son venduts de produches de papetariá, libres e pichons objèctes religioses e autres produches alimentaris de las abadiás vesinas.
En dessus del magasin i a una mòstra fotografica, d'objèctes istorics e l'istòria de l'abadiá trapista, la vida monastica e l'organizacion de la jornada dels monges.
Detràs de l'abadiá i a un puèg pichon amb un polit jardin. Lo camin mena a la colomna de Notre-Dame du Triomphe, estèla que ise trapa una estatua de la Verge. A totes los que dins aqueste luòc recitan tres Ave Maria son acordats 100 jorns d'indulgéncia, coma instituat per Piu IX.
Abbaye du Port-du-Salut, in Alphonse-Victor Angot, Ferdinand Gaugain, Dictionnaire historique, topographique et biographique de la Mayenne, Goupil, 1900-1910, détalhe de l’ediction, t. III, p. 335-337; t. IV, p. 748.


text:
Figueres (Aut Empordan)
Figueres en catalan, Figueras en castelhan, es la capitala de la comarca d'Alt Empordan dins la província de Girona en Catalonha (Espanha).
Geografia[modificar | modificar la font]
Es situada a 39 m al dessús del nivèl de la mar, pròcha dels Pirenèus e de la frontièra francesa.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom actual deriva de Ficaris, de l'epòca visigòta e li foguèt balhat en 1297 pel rei Jaume I. D'annadas pus tard, Hug IV, comte d'Empúries, cremèt la vila. De l'anciana muralha demòra pas que la torre Gorgot, integrada al Teatre-Musèu Dalí.
La ciutat es lo brèç de la sardana, que sas primièras composicions son degudas a Pep Ventura, nascut a Alcalà la Real (Jaén). Es tanben la vila natala de Salvador Dalí.
Art e arquitectura[modificar | modificar la font]
Entre autres, Figueres compta los monuments seguents:
Tradicions e cultura[modificar | modificar la font]
Les fèstas de Figueres son las Festes de la Santa Creu, celebradas cada primièr de mai.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Sit de la comuna de Figueres (cat)
- Informacion de la Generalitat de Catalonha (cat)
- Informacion de l'Institut d'Estatistica de Catalonha (cat)
- Fondacion Orquèstra de Cambra de l'Empordà (cat)
- Musèu de la Tecnica de l'Empordà (cat)
- Atletisme de Figueres (cat)
- Monastèris de Catalonha. Figueres (cat)


text:
Ràdio Planèta Occitània es una volontat d'un militant qu'a accumulat disques vièlhs d'Occitània, e que los a numerizats per los difusir. Aital es nascut Radio Planèta Occitània. Es un trabalh fòl ! Es un trabalh çaquelà que la musica de l'Òlt-e-Garona -ACPA al cap- refusa de pensar coma interessant. E çaquelà amerita un sosten militant, associatiu, e podèm pantaissar politic...
Cadunas de las ràdios occitanas per Internet an una especialitat, volontariament o pas ; Ràdio Planèta Occitània es la difusion de la discografia de las annadas 1970/80/90 mas i a pas cap interdiccion de difusion dels disques novèls ; aital i a confrontacion al fial de la difusion de las creacions ancianas e las creacions novèlas ; se veire aital una evolucion o una granda perseguida del combat discografic occitan ; dels gropes musicals que fan la vision occitana de la musica sus aquela planèta.
L'existéncia d'aquelas ràdios per Internet dona aital al clar l'abséncia d'un programa tipe RF per las creacions occitana ; Ràdio Planèta Occitània difusa çò que Radio France Bleu dins las regions occitana refusa de far.
Car basta pas de saber çò que son las meravilhas de l'oltra-mar o d'Africa, alara que l'abséncia de difusion radiofonica de las creacions occitanas (sul continent europèu) es la règla que las ditas radios d'Estat (francés, publica o privada) se refúsan de far dempuèi mai de 50 ans. Ara sabèm aital que los gropes occitans fan musicas e cançons d'exportacion sense passar per la santa capitala.


text:
Region de Biobío
La Region de Biobío es una region administrativa de Chile. Son chapluòc es Concepción. A una superfícia de 37 069 km², amb una populacion totala de 2 036 443 abitants (2010) e una densitat de 55 ab./km².
Somari
Organizacion[modificar | modificar la font]
Clima[modificar | modificar la font]
Lo clima es mediterranèu.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- www.gorebiobio.cl {es}


text:
Partiguèrem del vilage uroses d'aver enfin vist una estatua menir.
Prenguèri la rota. E, tresena idèa intelligenta, contunhèri tot drech.
" E tornam pas enrè?" que demandèron los catalans.
"Mas nooooooon, arribarem plan endacòm amb aquela rota!"
"Una rota pichona te mena torjorn a una rota bèla".
Una de las grandas frasas que metrem dins lo libre "Las maximas nècias de la Melania o cala-te e buta!"
La rota pichona s'apichonissiá tant e mai.
Fasiá ja moment que i aviá pas mai de pintura blanca, la que t'indica ont es lo mitan de la rota. Remarca, n'aviam pas gaire besonh de saber ont èra lo mitan de la rota puèi que 1 preniam tota la rota 2 crosèrem pas degun.
Mas de pas veire un miserable panèu pendent de quilomètres, fa estranh.
Eriam sus una rota sens interseccion. Sens rotas adjacentas, sens affluentas, sens pas res, ni pintura, ni panèu, ni veituras dessús.
Sabiam pas solament lo numèro de la rota.
Flipavi perque tombessiam en pana, li sabiái pas explicar ieu a la maif ont eriam per far venir lo depanaire... "ben seguissètz los panèus e tiratz tot drech".
E aquí dessús, ploguèt.
Sèm dins un trauc negre, dins una falha espaciala dels monts de La Cauna e PLÒU.
I vesiam pas a dos mètres.
La rota èra pichona.
Virava tant e mai.
Sabiam pas ont anàvem.
Pas mejan de tornar enrè.
E ben fai tirar Marius!
Arribarem plan a "una rota bèla".
O avoi, ieu aviái la petòcha.
E aquí, dins la pluèja, vesi un quicòm que passi davant tròp lèu.
Marcha enrè, recuoli (pas de lagui, i a pas degun sus la rota!) e aquí, vesi que sèm a la fin del mond :
Contunhèrem sus la rota que m'o cal plan avoar , es una de las rotas mai polidas que faguèri en veitura.
Veguèrem aquò tot en bas al luènh :
Vegèrem de reivindicacions:
Qual legís aquò? Se nosautres eriam la sola veitura dempuèi... quantas oras ja?
E contunhèrem.
Totjorn pas de panèus ni de pinturas sus la rota.
E al cap d'un momentàs, arribèrem dins un vilatge que nos l'avián pas anonciat: Brusca.
I tombavan de ravanèlas.
Parquèrem l'autò.
Aviam enveja de pissar.
E vegèrem qu'èra la fèsta del vilatge.
E sus las afichas jaunas fluo que fan servir a cada còp los comitats de las fèstas avaironeses per anonciar sas fèstas, legiguèrem que i aviá un sopar amb d'aligòt saucissa.
E los Catalans de se pensar "Rai, las aurem pas vistas las estatuas-menhirs mas al mens manjarem d'aligòt!"
Mas èra pas l'ora del sopar encara.
Doncas partiguèrem passejar entre doas gotas de pluèja pel vilatge qu'es plan polit, tot de pèiras amb d'aiga que passa al mitan.
Montèrem cap al castèl que i a a la cima del vilatge.
E aquí, te vesi un papet que te monta la calada que ven rescontrar la nòstra de calada e me disi qu'es pas un temps per montar una calada la pluèja. Es un còp a se petar lo morre e lo coccix.
E te l'agachi lo papet.
Panica.
Disi, discreta discreta, al Pèire de la Sauma e a la Marieta :
- Vesètz lo papet amb la cana qu'es a montar l'autra calada?
- Òc
- Lo coneissètz pas?
- Non.
- Es I V E S RO QUE TA!!!
Putan de subrerealisme de caluc: anam a un musèu veire d'estatuas menhirs que las vegèrem pas, nos perdèm en camin, fasèm sabi pas quantes quilomètres perduts fòra civilizacion, arribam dins un vilatge al mitan de las montanhas que sabiam pas qu'existissiá abans, passejam pel vilatge a l'asard Baltasar e a un canton de carrièra, bim, tombam sus Ives Roqueta, , l'escrivan occitan actual mai grand. Lo tipe, qué!


text:
José Bonifácio de Andrada e Silva
José Bonifácio de Andrada e Silva (n. 1763, m.1838), naturalista, òme politic, poèta e maçon, foguèt una figura importanta de la politica brasilièra al començament del sègle XIX.
Filh d'un òme ric (lo segond pus ric de Rio de Janeiro), estudièt lo Drech a l'Universitat de Coïmbra. Estudièt las òbras de Montesquieu, Rousseau, Voltaire, Locke e Virgili. Aviá un fòrt sentiment d'admiracion per l'independéncia dels Estats Units d'America.
En Brasil foguèt amic e conselhièr del primièr emperaire de Brasil, Pèire I. Dempuèi l'independéncia, José Bonifácio foguèt nomenat Ministre de l'Interior e dels Afars Estrangièrs. A l'ocasion de la convocacion de la primièra Assemblada Constituenta foguèt elegit deputat. Aprèp la dissolucion de l'Assemblada per l'emperaire, José Bonifácio s'exilhèt en França.
En 1829, l'emperaire Pedro I permetèt son retorn en Brasil. Quand Pedro I demissionèt en 1831, declarèt José Bonifácio tutor de son filh, Pedro de Alcântara, qu'aviá solament cinc ans.
José Bonifácio moriguèt dins la ciutat de Niterói en 1838, a 75 ans. Dins l'istòria de Brasil, es reconegut coma lo Patriarca de l'Independéncia, per sa defensa de l'ideal del Brasil independent.
Coma geològ, descobriguèt la petalita, mineral de liti, a la fin del sègle XVIII, en Suècia.


text:
De totas las aliganças ambe los socialistas podèm confirmar una règla : quí s’i gausa tocar, s’i pica.
Las aliganças son dangièrosas en politica, sobretot quora lo torn de taula se fabrica ambe un partit que vòl aver l’oligpòl de la bona pensada politica, mestreja sa mediatizacion e pica dinca la mòrt los partenaris.
Lo cas es estat per ERC en Catalonha, Plaid Cymru donc en País de Gallas, lo Partit Nacional Escocés aurà de se mesfisar :
Los socialistas o laboristas son bons per la paraula, lo jòc de paraula ; dins las 110 prepausicions de François Mitterrand podèm notar que la sola qu’es pas estada mesa en plaça èra aquela per las lengas de fRANÇA, e que lo pòrta-paraula actual de François Hollande es estat un Moscovici que se questionava, a Bucaresti estant, perqué fRANÇA signava la Carta Europèa de las lengas (per astre socialistas serà lo poder UMP version Chirac, UMP que refusarà la ratificacion) ; dins una reünion politica en país tolzan, ai poscut veire que fan las tropas dins las reünions, gràcia als professors, devenguts los bons hussards républicains e clars partodocratas, clars bonapartistas novèls...
Vesèm los socialistas al poder federal belga implicar una politica qu’ajuda a l’aumentacion dels revenguts dels elegits abans totas autras politicas. Es la melhoracion de l’Estat central al mesprètz de totas las politicas qu’an fait sobreviure l’Estat belga pendent una annada sense govèrn.
Vesèm los laboristas grècs refusar un referèndum en Grècia, e los socialistas lisutanians sense capables de tornar sonque portar lo partit qu’aviá creat lo deficit de l’Estat portugués, la dreita liberalista.
Podèm tanben apondre los socialistas espanhòls que fan una politica de dreita, e los socialistas bascos que veson pas los presonièrs bascos coma politics, o los socialistas de Navarra que dáissan lo poder a l’UPN (cara politica del PP ailà).
E recordèm que los caps de Europe-Écologie-Les-Verts vòlon jogar ambe lo drac francés, perqué al nivèla regional an capitat de fabricar una politica pels socialistas franceses. Pel moment an pas jamai obtengut : – la proporcionala, – l’arrest dels cumuls dels mandats, – ni l’arrest del nuclear, – una reala politica constitucionalista per las regions de fRANÇA, -– un ròtle politic que fosquèsse pas lo de mestrejar l’ortaliá e la verdura…
I a talament d’exemples concrets, que, per ièu, es urgent de demesir lo ròtle dels socialistas al nivèl que cal, un partit de professors e d’oligarcs, militants qu’an dreit coma los autres a la paraula en democracia, mas pas pausar l’oligopòl de la pensada sobre l’ensemble de las nacions en Euròpa.
Lo simbòl de las aliganças socialistas o tot autra aligança se podrà trapar dins un timbre edtat en 2006 per La Poste.
Lo maridatge de la Tour Eiffel e del castèl de Carcassona pausa una fòto paradoxala, un fòto sobre la sotmission occitana en matièra politica, un establiment e renfortiment del colonialisme francés en Occitània. A Carcassona, l’arribada dels socialistas a pas fait melhor pel moment que l’UMP de l’anciana equipa per l’occitan dins la comuna, benlèu que las corbetas fan illusions a mantunes militants associats als ecologistas d’EELV.
Lo maridatge de l’esquèrra ambe lo nacionalisme francés es pas brica causa legendària, zo podèm confirmar ambe un punt de vista recent de PdG, faits anciens militants socialisats reciclats que dedins lo FdG nos vòlon far creire al cap de mantunes militants universitaris e professorals del PCF que serà una decision de grope sul subjecte, per capitar lo cambiament que l’occitanisme vòl.
Una tresena via es benlèu possibla sense lo nacionslisme francés o l’ultra-nacionalisme francés d’esquèrra o de dreita ?
Car de l’autre costat es pas melhor, la messorga es una institucion constitucionala e electiva francesa :
Las colombas occitanas devon decidar enfin :


text:
2 de coberta
Per totes los qu'ensenhan l'occitan, per totes los qu'aprenon l'occítan, per totes los occitanistas e totes los lingüistas de pertot.
Cantalausa amb Cultura d'òc, 71 camin Sant Alòi, 81 990 CUNAC.
Contacte sonque per telefòn (05 63 45 23 15) o per letra: pas de permanéncia.
Depaus e expedicions : Culture d'òc,
chemin Saint Eloi, 81 990 CUNAC (France).
Adreça de redigir en francés, si que non la Pòsta arrèsta letras e còlis: avèm perduts aital 4000,00 euròs de diccionaris qu'arribèron pas a destinacion, que nos foguèron pas remandats e que nos calguèt remplaçar.
En cas de dissolucion de Cultura d'òc o de quicòm mai, lo copyright serà mestrejar per EN e Na Gèli de Combas (adreça, tornarmai, de redigir en francés).
Tota mena de reproduccion va al senscontra de la solidaritat occitana e acuola las associacions occitanas a publicar mens, o pas ges, o a far quincanèla.


text:
Quò fai un brave moment que sei pas vengut de per aquí. Vos tòrne emb una pita colhonada de Gora l’occitaniste e de sa novela amija Babosh, que nos fan daus juecs de mots tan poirits coma los meus !!!
Ne’n veiquí mon preferit !
Gora e Babosh # Las Vacas de Dètz TV sus Vimeo.
Quò fai un brave temps que sei pas vengut de per aquí. Après un periòde un pauc complicat dau punt de vuda personau, complete ma novela vita per una novela acitivitat professionala (òc-plan, queu bilhet se pòt veire coma un publireportatge).
Me lance dins l’aventura editoriala (de segur electronica, sei pas un blogaire per ren). Entau, vau prepausar au monde de se ‘bismar los uelhs sus lors tauletas, esmartfòn e autre escran en tut legir daus libres en occitan (mas tanben en francés).
E coma queu bilhet es publicitari, vos bote los tres titres desjà disponibles (fuec de Dieu !) :
De visitar : lo sit en francés e occitan mai lo blòg en francés e occitan.
Un istòria qu’escrivei i a quauquas annadas e que cresiá aver publiada. Vei-la-quí.
« Ente es ‘queu chenard ? » Danís trembala sus la plaça de la Republica. « Poton ! Poton ! » Coma d’autres, viu ‘quí, sus la plaça, entre las botelhas de bierras e son chin. Son plan brave chin blanc. Son chin que tròba pas. « Poton ! Poton ! » Auva ‘na janglada. Quò ven d’un parcatge sosterrenh. « Poton ? » Entra. Vei dins un canton ‘na fòrma negra. ‘N òme. Mai un chin. Son chin. Son plan brave chin blanc, lo ventre dreibit, la tripalha per terra. E l’òme que vira sa chara vers se. ‘Na chara tot plen de sang.
Virginia e son oncle son ‘sietats davant la television, dins un vielh canapè. Tot es vielh chas lo Jan-Loís. Li plai a Virginia de venir ‘quí. Aima son oncle. Li parla de las oras de temps. En patois, coma eu ditz. Ela, ‘la parla l’occitan. ‘La l’aprenguet a la Calandreta. Lo Jan-Loís es un òme estranh. Totjorn flapit, esrancat. Parla pas tròp mas escota sa nebota. Escota sa vita, sas amors, sas revòltas.
Quò es l’ora de las informacions regionalas. La tela mostra un jornalista plan metut, plan coifat. « Vos parle en directe de la plaça de la Republica a Limòtges. Arser, un vagabond fuguet trobar esventrat, emb son chin meitat devorat, a l’entrada d’un parcatge sosterrenh. Marçau, un companh dau mòrt, nos conta çò que viguet ier ». La camèra passa sus la chara blanchinharda, ‘bracada d’un jòune. « Danís cerchava son chin. Auvei ‘na credada. Corriguei e viguei un tipe emb una peu de lop sus l’eschina que fugiguet dau parcatge. L’i trobei lo Danís mai son chin. »
« Quò es mas de la conariá, tot ‘quò ! Un tipe emb una peu de lop ! Perque pas ET o Dracula ! M’en vau querre quauquaren de beure. Ne’n vo’es tu maitot ? » ‘La pensa que lo gronhament de son oncle voliá dire non. S’en va a la cosina. « N’i a quauquaren que pudís dins ta cosina, Tonton ! Qu’es te qu’a bacat lo chin dau tipe arser ? T’as tornat la charonha maison ? » Virginia ritz de sa blaga que tròba plan fina. Cercha d’ente ven ‘quela odor. Ven d’entre dos muebles. ‘La l’i tròba ‘na peu de lop frenida, limada, cuberta de sang meitat sec.
Me rapele pus, coma, n’i a vint ans de temps, quela casseta ‘ribet dins ma chadena. Tres guitarras que boiravan jazz, flamenco e ròck. Tres guitarras que me fagueren raibar, que m’acompanheren la nuech, lo casque sus l’aurelhas, per m’endurmir.
L’ai surtida n’i a gaire, per me la tornar botar. E auei, la guitarra que de quela casseta me menet
d’acianta au país de mos aujòus, a la descuberta d’un bocin de lor cultura, s’es plantada au Mexic.
Lo flamenco l’ai descubert vertadierament mercés a Paco. Mercés a quela casseta.
L’aviá ‘chaptada per lo jazz, probablament. Benleu per auvir McLaughlin. Mas la descuberta fuguet essenciala.
Una musica essenciala, essenciala a ma vita, tant coma lo jazz o las musicas afrocaribas.
Vos vau parlar un pauc de lenga, d’estandardizacion o al mens de çò que ne compreni. Vos vau parlar d’occitan general. En parlar amb lo Domergue Sumien, ai comprés que la creacion d’un occitan estandard es pas una reduccion a un parlar particular o una reduccion del vocabulari. L’occitan estandard pluricentric es un occitan composit, fach amb de causidas normativas de segur, per çò de la gramatica, per çò del vocabulari. Es un occitan amb diferents gostes : auvernhat, gascon, lemosin, lengadocian, nissart, provençal, vivaroalpenc.
Prengam lo vocabulari. Prengam lo mot « chin ». Aqueste mot a de variantas dialectalas : chin, chen. Ne fal causir una per l’occitan estandard. Aquò serà « chin ». Aqueste mot a maitot de sinomims mai o mens frequents o coneguts : can, gos, perre. E tots son valids per l’occitan estandard. « Gos » se ditz pas en Lemosin e « perre » es rare ? Tant pièg. L’occitan estandard es pas un parlar localizat adonc pren lo vocabulari de tots los parlars, manca los francismes inutils.
Vaquí çò qu’es malaisit : la causida entre las formas dialectalas e los francismes. Es lo trabalh dels linguistas de far d’un costat lo recensament de çò qu’existís e de l’autre la causida per la lenga estandard – per que per lo parlar de tots los jorns, amb lo vesin, lo petit, per la poesia amb lo ritme lemosin o vivarés, lo parlar local, amb sas causidas, ligadas a l’usatge es çò que fal.
Finalament, es plan acepte d’escriure en occitan estandard. Per exemple en occitan general (lo qu’a lo gost lengadocian). Sufís d’escriure dins son parlar puei de modificar qualques conjugasons, qualques formas gramaticalas, e de lengadocianizar lo vocabulari. Qu’es çò que veni de far amb aqueste tèxte. Un exercici d’estile. Avetz reconegut lo lemosin jos la pintura lengadociana o semblava de lengadocian vertadier ? Perque, o fal saber, coneissi de parlar lengadocian.
Tornarai escriure en occitan estandard, amb d’autres gostes. Per veire çò que balha. Mas totjorn en partant de mon parlar lemosin. Ne’n coneissi pas d’autre.
Quand dise a mon pitit « balha-me la man, nos vam traucar la rua », ai totjorn un dobte. Sabe que los dos mots existen : traucar e trauchar. Mas loquau utilizas-tu, te, char lector ?
Tresesme e darrier article de ma retrospectiva de 2002 mercés aus article qu’escriguei per lo Jornalet, categoria « actualitat lemosina« .
La setmana passada, v-onze personas an depausats ‘na requesta au tribunau administratiu de Limòtges per contestar la subvencion atribuïda per la region Lemosin a la calandreta locala. Sostenguts notadament per la Libre Pensée, contestan los 47 000 euros acordats a l’escòla au nom dau principi “credits publics per l’escòlas publicas”.
Lo president dau Conselh Regionau, Jean-Paul Denanot, susprés per la requesta, declaret que “la region es signatària de la charta per lo manten de las lengas regionalas e qu’es per quò que subvenciona la Calandreta dempuei fòrça annadas. Un tal acharnament contra una associacion laïca, que la mission es reconeguda e legitima, es incomprensible”.
D’efiech, la Calandreta Lemosina pareis èsser la cibla de la Libre Pensée dempuei mai d’un an. Quela associacion jacobina e anticlericala sostenguet antan los parents de l’escòla de Landoja que s’opauseren a l’auberjament provisòri daus calandrons dins los locaus de l’escòla dau borg. Landoja, tradicionalament sonat Sent-Marçau, es un vilatge dependent de Limòtges. La merariá aviá decidit a la rentrada passada de lojtar dins una partida desafectada de quela escòla los calandrons, privats de lors locaus abituaus per un auratge violent. L’oposicion d’una partida daus parents viret a l’afrontament ideologic.
Un còp la Calandreta Lemosina tornada dins un bastiment privat, sos opausants s’atacan a sa sorsa de finançament. L’objectiu, si es pas clarament dich, sembla totparier èsser la disparicion de la sola escòla primària bilingüa occitan-francés de l’academia.
Maime Caillon
Veiquí una novela rubrica dins mon blòg : la question lingüistica dau diluns. Que sirà benleu la dau dimars o dau dimecres la setmana que ven. Qu’es un pauc dins la mesma ideia que las descripcions que comencei de far de mon environament. Adonc, t’explique.
Dissabde de ser, eram a minjar en familha. E ma mia me pauset la question fatidica : « Comment tu dis croque-monsieur en occitan ? » Sabes que ? Lavalada deu pas ne’n minjar. N’i a ben lo cròca-mòrt dins son diccionari mas pas lo croque-monsieur. Adonc, coma iò dire ? Coma los gascons e lor « cracamossur » ? Me sembla la melhor solucion : cròca-monsur. Perque « entrepan chaud au fromatge » me sembla long, fòrça tròp long. E te, coma diriàs-tu lector dau Lemosin o d’alhors ?
Segond article de ma retrospectiva 2012 dau Jornalet, categoria “opinion”.
François Hollande ganhet l’eleccion presidenciala francesa lo 6 de mai passat e son prumier ministre, Jean-Marc Ayrault, formet un govern emb los partits politics qu’avián un acord emb lo PS: Euròpa Ecologie Los Verds e lo partit daus radicaus de mança. Adonc, dos ecologistas i participan: Cécile Duflot, secretària nacionala d’EELV, coma ministra de l’Egalitat daus territòris e dau Lotjament mai Pascal Canfin, especialista de l’economia verda, ministre delegat au Desvelopament – lo daus país dau Sud. Lo ministeri de l’Ecologia, dau Desvelopament duradís e de l’Energia (MEDDE) fuguet balhat a Nicole Bricq, anciana vicepresidenta de la comission de las finanças dau Senat marcada au PS. L’an pas balhat a un ecologista per doas rasons. D’en prumier, los ecologistas vòlon mostrar que son capable de gerir d’autres domenis que lo de l’ecologia. Puei perque l’energia fai partida de las competéncias dau MEDDE, energia mai que mai nucleara en França.
Quala serà lor influéncia sus la politica governamentala? Podem supausar que la lei de decentralizacion venenta serà l’òbra de la ministra de l’egalitat daus territòris. Podem esperar qu’i metrà un pauc de las ideias de son partit: mai de poder per las regions e una plaça per las lengas dichas regionalas. De veire çò que farà de las metropòlis dau projecte de Sarkozy, qu’Hollande era pas contra. Per lo demai – l’ecologia, la santat, los transpòrts, l’energia – podem mas esperar en la fòrça de persuasion daus dos ministres e daus parlementaris ecologistas que seràn elegits en junh.
Coma ecologista occitan, serai attentiu a quauques punts precís de la politica governamentala:
– la seguda balhada aus permés d’exploracion e d’expleitacion daus gas e òli d’eschiste que l’acòrd PS/EELV prevei d’abrojar
– los transpòrts mai que mai ferroviaris e los arbitratges entre las LGVs e los liasons localas (TER, transpòrts urbans) per çò de la participacion financiera estatala tras una estructura novela « France Infrastructures »
– lo nuclear perque Hollande sembla pas voler respectar l’acòrd PS/EELV en barrar nonmàs la centrala alsaciana de Fàssene
– la gestion de la sauvatgina, perque tant lo lop qu’es a se tornar installar en Occitània dempuei Itàlia coma l’orsa pirenenca pausan la question de l’equilibri entre proteccion de la biodiversitat, activitat pastorala e torisme mai la de las cooperacions transfrontalieras entre occitans.
Tornarai sus quilhs punts quand l’actualitat zo necessitarà o per far lo bilanç de la participacion ecologista au govern francés.
Benleu coneisses desjà queu grand succès que fuguet numero un en Itàlia l’estiu passat. Una comptina per los pitits que lo meu adòra : Pulcino pio. Exista en italian de segur, mas tanben (per òrdre alfabetic) : alemand, anglés, catalan, castelhan, francés, grec, neerlandés, portugés. Te balhe doas versions, la francesa mai la catalana, que siràn, me sembla, las mai apropriadas per mos lectors.
Manca la version occitana. Adonc, te prepause lo texte en occitan lemosin (revirada de l’originau italian) emb la video instrumentala per que te la pueschas chantar ! E si quauqu’un a lo coratge (o la folia) de l’enregistrar, la publiarai aquì. De segur, lo chantaire podrà gardar l’anonimat !
A la ràdio, n’i a un poleton, a la ràdio, n’i a un poleton…
E lo poleton piu, e lo poleton piu, e lo poleton piu, e lo poleton piu, elo poleton piu, e lo poleton piu…
A la ràdio, n’i a ‘na pola, a la ràdio, n’i a ‘na pola…
E la pola còò, e lo poleton piu, e lo poleton piu, e lo poleton piu, e lo poleton piu,e lo poleton piu…
A la ràdio, n’i a maitot un jau, a la ràdio, n’i a maitot un jau
E lo jau cacaracà, e la pola còò, e lo poleton piu, e lo poleton piu, e lo poleton piu, e lo poleton piu…
A la ràdio, n’i a ‘na dinda, a la ràdio, n’i a ‘na dinda…
E la dinda glogloglo, e lo jau cacaracà, e la pola còò, e lo poleton piu, e lo poleton piu, e lo poleton piu…
A la ràdio, n’i a un pijon, a la ràdio, n’i a un pijon…
E lo pijon roo, e la dinda glogloglo, e lo jau cacaracà, e la pola còò, e lo poleton piu, e lo poleton piu, e lo poleton piu, e lo poleton piu…
A la ràdio, n’i a maitot un chat, a la radio n’i a maitot un chat…
E lo chat miao, e lo pijon roo, e la dinda glogloglo, e lo jau cacaracà, e la pola còò, e lo poleton piu, e lo poleton piu, e lo poleton piu…
A la ràdio, n’i a maitot un chin, a la ràdio n’i a maitot un chin…
E lo chin bau bau, lo chat miao, e lo pijon roo, e la dinda glogloglo, e lo jau cacaracà, e la pola còò, e lo poleton piu, e lo poleton piu, e lo poleton piu, e lo poleton piu…
A la ràdio, n’i a un chabra, a la ràdio, n’i a un chabra…
E la chabra mee, lo chin bau bau, lo chat miao, e lo pijon roo, e la dinda glogloglo, e lo jau cacaracà, e la pola còò, e lo poleton piu, e lo poleton piu, e lo poleton piu…
A la ràdio, n’i a un anheu, a la ràdio n’i a un anheu…
E l’anheu bee, la chabra mee, lo chin bau bau, lo chat miao, e lo pijon roo, e la dinda glogloglo, e lo jau cacaracà, e la pola còò, e lo poleton piu, e lo poleton piu, e lo poleton piu, e lo poleton piu…
A la ràdio, n’i a ‘na vacha, a la ràdio, n’i a ‘na vacha
E la vacha mòò, e l’anheu bee, la chabra mee, lo chin bau bau, lo chat miao, e lo pijon roo, e la dinda glogloglo, e lo jau cacaracà, e la pola còò, e lo poleton piu, e lo poleton piu, e lo poleton piu, e lo poleton piu, e lo poleton piu…
A la ràdio, n’i a maitot un buòu, a la ràdio, n’i a maitot un buòu…
E lo buòu moo, e la vacha mòò, e l’anheu bee, la chabra mee, lo chin bau bau, lo chat miao, e lo pijon roo, e la dinda glogloglo, e lo jau cacaracà, e la pola còò, e lo poleton piu, e lo poleton piu, e lo poleton piu, e lo poleton piu…
A la ràdio, n’i a un tractor, a la ràdio, n’i a un tractor…
E lo tractor brom, e lo tractor brom, e lo tractor brom, e lo poleton… (fla) ò ò !


text:
Angèlus glèisa de St Pèr de Lèren (Bearn) enregistrat lo 20 d’octobre de 2014 per Joan Francés Tisnèr
Glèisa de Castanhèda (Bearn) enregistrat lo 15 d’octobre de 2014 per Joan Francés Tisnèr
Angèlus glèisa d’Escòs (Bearn) enregistrat lo 16 d’octobre de 2014 a mieidia per Joan Francés Tisnèr
Angèlus glèisa de Lèren (Bearn) enregistrat lo 17 d’octobre de 2014 a mieidia per Joan Francés Tisnèr
Deverada tropèth Alain Perret enter Sarrança e Monenh Enregistrat en octobre de 2011 per Joan Francés Tisnèr
« Escota ! » qu’ei un encontre de partatge sonòr mesclant enregistraments de paisatges, de sons de tot dia, de mesa en son de poèmas e autas composicions qui v’enviti a descobrir. Installacion quadrifonica dens lòcs intimes, a còps acompanhats de tribalhs fotografics, eveniments en dirècte…
Moondog, (1916-1999) qu’ei un compositor american òrb, poèta, musician e inventaire d’instrument. Que vivè de musician capvath las carrèras de Nava Yòrk, vestit de Viking. La soa òbra que’s passeja enter musica repetitiva, classica e tradicionau, inspirada deus sons de carrèra. Que pensan en l’escotar a Phil Glass, Brian Eno, Robert Wyatt. D’escotar tà’ns netejar…


text:
Operacion Ten-Go
L'Operacion Ten-Go foguèt la darriera operacion importanta menada per la marina militara japonesa dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala. Èra una mission suicidi dirigida per lo cuirassat gigant Yamato e una escòrta de nòu naviris còntra un grop de pòrta-avions estatsunidencs que se debanèt lo 7 d'abriu de 1945. L'ataca mau capitèt totalament car lei naviris foguèron descubèrts e bombardats per l'aviacion avans d'èsser a portada de tir de la flòta estatsunidenca. Lo Yamato e cinc autrei naviris foguèron destruchs entraïnant la mòrt de 3 700 marins. L'aviacion estatsunidenca perdiguèt solament 10 avions e 12 pilòtas.


text:
Virgula
La virgula, (« pichona bròca » o « pichona verga »), es un signe de pontuacion.
Somari
Lenguistica e tipografia[modificar | modificar la font]
En tipografia, la virgula es un signe de pontuacion permetent, a l'origina, d'inserir una respiracion dins la frasa. Coma totas las autras pontuacions, prenguèt, dins la lenga escricha, de ròltes multiples que la lenga orala manifestariá pas que per una pausa.
Estructura, per exemple, la construccion de la frasa, que siá en ligant o en separant los grops sintaxics. Per exemple, dins una enumeracion, la virgula separa los tèrmes enumerats.
En matematicas e dins l'escritura dels nombres[modificar | modificar la font]
Dins l'escritura dels nombres, la virgula pòt servir de separator decimal.
L'utilizacion de l'escritura decimala (amb un separator que vendra una virgula mai tard) data del sègle XVI e foguèt popularizada, en partida, par Simon Stevin[1], çò que permetèt de calculs fòrça mai simples que l'escritura per fraccions.
Informatica[modificar | modificar la font]
En Smalltalk, la virgula es pas un element sintaxic. Es un messatge binari qui permet de concatenar de colleccions.
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ A. Schärlig, « Avant la virgule », Tangente, n° 120, janvier-février 2008, p. 16-18.


text:
Malgrat l'ajuda de la Region Occitània, los salariats del CFPO Tolosa totjorn en cauma 4 meses aprèp
Fa quate meses que los salariats del Centre de Formacion Professionala d'Occitània Miègjorn-Pirenèus de Tolosa son en cauma.
Un acamp se debanèt lo 30 d'octòbre a l'Ostal d'Occitània entre membres del burèu e salariats. A malgrat dels esfòrces dels dos costats per discutir, lo rencontre s'es acabat sens cap d'avançada.
Lo burèu aviá mandat un comunicat de premsa apuèi. Los salariats publiquèron ièr un pòst sus lor compte Facebook « CFPO en luta » per remembrar qu'èran totjorn en cauma, aprèp un vintenat de jorns sens novèlas sus FB. Denóncian lo « patetic » de la situacion : « Comble du pathétique, nous savoir que tout a été anticipé par nos administrateurs, […] jusqu'à la liquidation, le dépeçage et le blocage d'une éventuelle reprise de la structure par les salariés ».
Aprèp aver ensajat de desblocar la situacion amb l'ajuda de la Region Occitània/Pirenèus-Mediterranèa, sens cap de capitada, e sens cap de salari dempuèi 17 setmanas, los salariats dison téner còp gràcia als sostens que recebon. Una canhòta es en linha per o ajudar.


text:
Danemarc
Danemarc, (en danés Danmark), oficialament lo Reialme de Danemarc (en danés, Kongeriget Danmark) es un país escandinau de l'Euròpa septentrionala localizat dins la peninsula de Jutlàndia e que compren los territòris autonòms de Groenlàndia e las Illas Feròe. Sa capitala es Copenaga.
Lo gentilici es danés -esa.
Lo territòri continental limita al sud amb Alemanha, e amb lo Mar del Nòrd a l'oèst e lo Mar Baltica a l'èst.
Dinamarca es una monarquia constitucionala amb un sistèma parlamentari de govèrn. En mai del govèrn central i a de govèrns locales en 98 municipalitats. Dinamarca es membre de la Union Europèa dempuèi 1973, mas pas fa partida de l'Eurozòna, l'union monetària dels estats membres de l'Union qu'an adoptat l'Èuro coma lor moneda oficiala. Dinamarca es membre fondator del OTAN.
Somari
- 1 Bandièra
- 2 Istòria
- 2.1 Preïstòria
- 2.2 L'Antiquitat
- 2.3 L'Edat Mejana
- 2.4 La rivalitat ambé Suècia
- 2.5 Danemarc dempuei 1814
- 3 Politica
- 4 Geografia
- 5 Economia
Bandièra
Dempuèi 2016 la bandièra de Danemarc es remplaçada dos còps l’an per aquelas de Groenlàndia (lo 21 de junh) e de las illas Feròe (lo 29 de julhet).
Istòria
Preïstòria
De traças umanas datant dau periòde interglaciari de l'Edat de Pèire existisson sus lo territòri danés. Entre 10 000 e 8 400 av. JC, la region foguèt dominada per la cultura de Bromme qu'èra formada de caçaires culheires. Foguèron seguits per lei Maglemosians (8 400-6 000 av. JC), la cultura de Kongemose (6 000-5 200 av. JC) e la cultura d'Ertebolle (5 200-4 000 av. JC). Aqueu periòde foguèt caracterizat per una diversificacion progressiva de l'alimentacion. L'agricultura sembla aparéisser vèrs 3 900 av. JC.
L'Antiquitat
L'Edat dau Bronze danés se situa entre 1 400 e 450 av. JC e se debanèt en parallèl de la formacion de comunautats ruralas. L'Edat dau Fèrre acomencèt a partir dau sègle V av. JC e foguèt marcat per un cambiament dau clima que venguèt pus fresc e pus umid. Coma dins una partida importanta d'Euròpa, de pòbles cèltas s'installèron dins la region mai la cultura cèlta venguèt pas dominanta en fòra d'emprunts tecnics. La cultura de Jastorf que dominèt Jutlàndia dau sègle IV av. JC au sègle I ap. JC gardèt ansin d'importants trachs pròpris e sembla tenir un ròtle important dins la formacion de la cultura escandinava antica e medievala.
En 113 av. JC foguèt escrich la premiera descripcion dei pòbles establits en Jutlàndia (de Cimbres e de Teutons). Dins lo corrent dau sègle I av. JC, se difusèt dins la region la terralha mediterranèu que foguèt rapidament adoptada. Durant lo periòde roman, de relacions comercialas existián ambé l'Empèri coma lo mostra la descubèrta de pèças de moneda romanas dins lo país. A partir dau sègle II ap. JC, aquelei liames marchands semblan favorizar l'emergéncia dei premiers centres urbans.
Segon la legenda, lei Danés son eissits de la tribü dei Daners qu'es originària dau sud de Suècia. Desbarquèron en Jutlàndia au sègle V e rebutèron pauc a pauc lei pòbles germanics vèrs lo sud. Au sègle VI, lo tèrme danés designava clarament leis abitants non germanics qu'avián pres lo contraròtle de la region e l'existéncia dau pòble danés es attestada dins de documents gòts, francs e bizantins.
L'Edat Mejana
Lo periòde viking
Au començament de l'Edat Mejana, Danemarc fasiá partida de l'espaci viking e partejava alora una cultura comuna ambé lo rèsta d'Escandinàvia. Navigators audaciós e combatents disciplinats, lei Vikings organizavan d'incursions còntra leis estats europèus pus rics qu'entraïnavan sovent lo pilhatge deis endrechs mau defenduts.
Au sègle IX, lei Danés se concentrèron principalament còntra Anglatèrra e lo nòrd de França. I conquistèron de territòris importants coma lo Danelaw (nòrd-oèst d'Anglatèrra) e Normàndia. Un nombre important de Danés s'i installèron e adoptèron pauc a pauc lei costumas d'aquelei regions (lengas, cristianisme... etc.). A la fin dau sègle X, acomencèt un segond periòde d'invasions que foguèt subretot dirigit còntra Anglatèrra. Se transformèt rapidament en movement de conquista mai leis Anglosaxons prenguèron l'avantatge a partir deis annadas 1040. Puei, a partir de la fin dau sègle XI, lei progrès de l'evangelizacion d'Escandinàvia e la formacion d'estats pus poderós dins la region entraïnèt la fin dei grandeis invasions nòrdicas.
L'emergéncia dau Reiaume de Danemarc
Fins au sègle IX, lei populacions d'Escandinàvia son relativament mau conegudas. Au començament dau sègle, de combats se debanèron au sud de Jutlàndia entre Francs e Danés fins a la conclusion d'un acòrd de patz en 811. La formacion d'un reiaume en Danemarc sembla començar vèrs la mitat dau sègle X quand lo rèi Harald Blatang (958-986) capitèt de sometre lei difentei tribüs localas a son autoritat e d'impausar lo cristianisme. Sei successors Sven Tveskæg (986-1014) e Cnut lo Grand (1016-1035) i apondiguèron Anglatèrra e Norvègia. Pasmens, aqueu reiaume subreviquèt pas a la mòrt de Cnut e Danemarc perdiguèron sei despendéncias.
En 1104, la creacion de l'arquevescat de Lund en Escània permetèt a la Glèisa Danesa de venir independenta dei prelats alemands. Durant lo rèine de Valdemar Ièr (1157-1182), la monarquia venguèt ereditària. Puei, au sègle XIII, lei Danés s'interessèron a la Mar Baltica e assaièron de conquistar lei regions balticas. En particular, en 1219, fondèron la vila de Reval (uei Tallinn). Dins aquò, deguèron tanben faciar la concurréncia crescuda dei marchands de la Liga Anseatica militarament sostenguts per lei chivaliers de l'Espasa e lei chivaliers teutonics. Aquela pression reduguèt pauc a pauc lei Danés a la defensiva e afebliguèt la monarquia.
Lo declin dau sègle XIV
Au sègle XIV, Danemarc conoguèt un periòde de dificultats liadas a la concurréncia dei marchands anseactics e au còst de la colonizacion d'Estònia. En 1282, la noblesa foguèt ansin en estat d'impausar una Carta au rèi que restaurèt en particular lo caractèr electiu de la monarquia. Puei, en 1332, Suècia ocupèt Escània que foguèt reconquistada per Valdemar IV lo Restauraire (1340-1375). Pasmens, l'organizacion d'aquela campanha necessitèt la venda d'Estònia en 1346 ai chivaliers teutonics.
L'Union de Kalmar
A la mòrt sensa eiretier de Valdemar IV, sa filha Margarida qu'èra la frema dau rèi Haakon VI de Norvègia, faguèt designar son fiu Oluf coma rèi e obtenguèt la regéncia. Après la mòrt de son marit, venguèt tanben regenta de Norvègia. Òr, gràcias ai liames tescuts entre lei diferentei dinastias escandinavas, Oluf èra tanben pretendent a la corona suedesa. Après sa disparicion prematura en 1387, Margarida gardèt lo contraròtle de Danemarc e de Norvègia e se portèt candidat a la corona de Suècia. Lo rèi Albèrt de Mecklembourg foguèt reversat per son aristocracia e Margarida dirigiguèt lei tres reiaumes nòrdics fins a sa mòrt en 1412. En 1397, chausiguèt son nebòt Eric coma successor e una assemblada de senhors danés, norvegians e suedès definiguèt a Kalmar lei modalitats de l'union entre lei tres estats.
Segon lo tèxte adoptat a Kalmar, l'Union èra limitada ais afaires estrangiers e a la defensa, especialament còntra leis Alemands. Dins lei fachs, Danemarc dirigiguèt l'ensems. Norvègia ne'n venguèt rapidament una despendéncia. En revènge, Suècia resistiguèt e se dotèt dins lo corrent dau sègle XV de regents mai ò mens ostils au poder danés. De son caire, Danemarc aprofichèt sa poissança novèla per afeblir la Liga Anseatica que declinava dempuei l'acomençament dau sègle XV. En 1429, un peatge foguèt instaurat per lei naviris passant lo Sund e en 1460, la crompa dau ducat de Holstein permetèt de menaçar Hamborg e Lubeck. En parallèl, l'administracion foguèt melhorada e Copenaga venguèt la capitala en 1443.
Pasmens, lo conflicte entre Danés e Suedès s'agravèt e entraïnèt l'abdicacion d'Eric de Pomerània en 1439. Cristian d'Oldenborg restaurèt l'Union mai en Suècia, la realitat dau poder passèt pauc a pauc a de regents. Son fiu Joan Ièr foguèt elegit rèi de Danemarc sensa dificultat (1483) mai deguèt luchar per sometre Suècia (1497). Son successor Cristian II decidèt d'assassinar seis adversaris au sen de l'aristocracia suedesa (chaple d'Estocòlme en 1520), çò que precipitèt la fin de l'Union. Dalarna se revoutèt sota la direccion de Gustav Vasa. Leis insurgents capitèron de caçar lei Danés fòra de Suècia en 1523.
La rivalitat ambé Suècia
La Reforma
La Reforma protestanta conoguèt un acuelh favorable de part de la populacion danesa e lei conversions foguèron nombrosas au sen de la noblesa e de la borgesiá. Aquò permetèt au rèi Cristian III d'impausar per fòrça lo luterianisme coma religion d'Estat en 1536. Aquela decision s'apliquèt tanben a Norvègia. Aquela decision s'acompanhèt de la publicacion de traduccion de la Bíblia en danés qu'aguèron un ròtle important dins la creacion de la lenga modèrna.
De la Guèrra de Trenta Ans a la Patz dau Nòrd
Danemarc participèt a la Guèrra de Trenta Ans ambé l'esperança d'obtenir lei principats eclesiastics secularizats de Brema e de Verden. Pasmens, sei tropas foguèron batudas per l'armada imperiala e lo país se retirèt dau conflicte en 1629. Aquò donèt l'ocasion a Suècia de participar d'un biais decisiu a la guèrra. Lei victòrias suedesas entraïnèron una desgradacion novèla dei relacions ambé Danemarc e una guèrra novèla acomencèt en 1643. S'acabèt per una victòria d'Estocòlme que ganhèt Jamtland, Gotland e Osel. De mai, lei naviris suedès foguèron desenant dispensats dau pagament dau peatge de Sund.
En 1654, una guèrra novèla opausèt tornarmai Danemarc, aliat a Polonha-Lituània, a Suècia. S'acabèt quatre ans pus tard per una revirada novèla e per la pèrda dei territòris a l'èst de Sund (Escània, Blekinge, Halland e Bohus). Aquela desfacha entraïnèt una crisi grèva dins lo reiaume. Lo rèi Frederic III, sostengut per lo clergat e la borgesiá, poguèt abrogar la Carta de 1282 e restaurar lo caractèr absolut e ereditari de la monarquia. La noblesa, descreditada per sei desfachas militaras, deguèt se clinar.
De 1675 a 1679, Danemarc intrèt encara en guèrra còntra Suècia dins l'encastre de la Guèrra d'Olanda. Aliat ambé Brandeborg, capitèt d'infligir una tiera de desfachas a son vesin mai poguèt pas gardar sei conquistas car Loís XIV refusèt d'acceptar la mendre pèrda territòriala per son aliat suedès au Tractat de Nimega. Enfin, en 1700, Danemarc participèt a la Granda Guèrra dau Nòrd. Rapidament vencut, foguèt obligat de se retirar de la guèrra tre lo començament de la guèrra. Pasmens, declarèt tornarmai la guèrra ai Suedès en 1709. Subiguèt una desfacha grèva a Helsingborg (1710) mai faguèt pasmens partida dei venceires en 1721. Aquò li permetèt de sometre tornarmai lei naviris au peatge de Sund mai pas reprendre lo contraròtle de la riba orientala de l'estrech.
La Granda Guèrra dau Nòrd foguèt lo darrier conflicte entre Danemarc e Suècia fins ai guèrras napoleonencas. En 1751, de negociacions permetèron de definir pacificament lo traçat de la frontiera en Lapònia. D'ara endavant, Copenaga se preocupèt principalament d'expansion comerciala e de desvolopament economic. Ansin, lo país participèt a la formacion dei ligas de neutralitat creadas a partir de 1780 per protegir lo comèrci maritim dei drechs de regard britanic e francés. Lei Danés s'interessèron tanben a l'otramar e establiguèron de colonias dins leis Antilhas coma leis Illas Verges (vendudas en 1917 ais Estats Units e ai Britanics), en Índia (Tranquebar e Serampore, venduts en 1845 ai Britanics) e lòng de Ghana (divèrsei fòrts venduts en 1850 ai Britanics).
Lei guèrras napoleonencas
Au començament dei guèrras revolucionàrias, Danemarc chausiguèt la neutralitat e assaièt de formar ambé Russia, Suècia e Prússia una liga dei neutres per defendre la libertat de circulacion de sei naviris. En 1801, una premiera expedicion britanica obliguèt Copenaga de laissar un drech de visita de sei naviris ai Britanics. Pasmens, aquò reglèt pas la situacion que s'agravèt ambé l'instauracion dau Blocus Continentau per Napoleon Ièr. D'efèct, Danemarc teniá encara una flòta importanta que representava una menaça potenciala per leis Illas Britanicas. En 1807, una segonda expedicion britanica ataquèt Copenaga e capturèt la màger part dei vaissèus danés.
Après aquela agression, Danemarc s'alièt oficialament ambé França e lo demorèt fins a 1814. Menèt una guèrra navalas d'escaramochas còntra la flòta britanica (guèrra dei Canonieras). En 1814, perdiguèt Norvègia au profiech de Suècia au Tractat de Kiel. Lo prince eiretier Cristian Frederic reüniguèt una assemblada norvegiana que votèt una constitucion e lo proclamèt rèi. Pasmens, una brèva guèrra còntra Suècia enterinèt la pèrda de Norvègia e lei Norvegians acceptèron son annexion a condicion que lei Suedès mantenguèsson la constitucion.
Danemarc dempuei 1814
La question dei Ducats
Après la pèrda de Norvègia, Danemarc gardèt seis autrei possessions coma leis Illas Feròe, Islàndia e Groenlàndia. Ganhèt tanben lo pichon ducat de Lauenborg a l'èst de Hamborg coma compensacion. Pasmens, sa diplomacia foguèt rapidament dominada per la question dei Ducats de Holstein e de Schleswig qu'èran dirigits per lo rèi danés en union personala dempuei la fin dau sègle XV.
Tre 1830, lei nacionalistas e liberaus danés demandèron la fin de l'absolutisme e l'integracion de Holstein e de Schleswig au sen dau reiaume. Dins l'encastre dei movements revolucionaris de 1848, lo rèi Frederic IV deguèt cedir e acceptar la creacion d'una monarquia constitucionala en març. Lei nacionaus liberaus prenguèron alora lo poder, çò qu'entraïnèt una revòuta dei populacions alemandas de Holstein. Leis insurgents recebèron lo sostèn dei nacionalistas alemands dau Parlament de Francfòrt que demandèt una intervencion de Prússia. Lei soudats prussians agantèron aisament Jutlàndia mai leis aliats de Danemarc (Reiaume Unit, Russia e Suècia) impausèron de negociacions que s'acabèron per lo restabliment dau statu quo ante bellum en 1852. Lo rèi danés gardèt lo contraròtle dei ducats que devián demorar d'entitats distintas dau Reiaume de Danemarc.
Pasmens, aquel acòrd maucontentèt lei nacionalistas dei dos camps. En 1863, lo parlament danés adoptèt una constitucion comuna per Danemarc e Schleswig. Aquò èra una rompedura de l'acòrd de 1852 que foguèt aprovada per lo rèi Cristian IX (1863-1906). A l'iniciativa de Bismarck, la reaccion de la Confederacion Germanica foguèt rapida e una fòrça austro-prussiana ocupèt lei ducats. Danemarc trobèt ges de sostèn internacionau e deguèt abandonar aquelei territòris en 1864 e un tèrç de sa populacion. Après una guèrra novèla entre Àustria e Prússia, lei ducats foguèron annexats per lei Prussians en 1866.
La Premiera Guèrra Mondiala
La pèrda dei ducats laissèt Danemarc en fòra deis afaires principaus d'Euròpa. Lo país contunièt de se liberalizar e adoptèt una posicion neutra en 1914. En causa de sa posicion estrategica au nòrd d'Alemanha, lo mantenement d'aquela posicion necessitèt la mobilizacion de fòrças militaras importantas e de contorsions diplomaticas malaisadas qu'aguèron de consequéncias nefastas sus l'economia car lei dos camps exigiguèron una neutralitat favorabla a seis interès.
A l'eissida de la guèrra, leis Aliats decidèron de restituir una partida de Schleswig e un vòte foguèt organizat per definir la frontiera. Au nòrd de Flensborg, 75% dei sufragis foguèron favorables au retorn dins la fauda de Danemarc. En revènge, au sud e dins la vila, 80% dei vòtes exprimits demandèron un mantenement au sen d'Alemanha. Aquò permetèt de fixar lo limit actuau entre lei dos país.
La Segonda Guèrra Mondiala
Au començament de la Segonda Guèrra Mondiala, Danemarc proclamèt tornarmai sa neutralitat. Pasmens, per assegurar leis itineraris comerciaus ambé Suècia e Norvègia que permetián ais Alemands de se procurar lo fèrre indispensable a la perseguida de la guèrra, Hitler decidèt d'envaïr Danemarc e Norvègia en abriu de 1940. Au contrari de 1914, lo govèrn danés aviá pas renfòrçat sei fòrças armadas per protegir sa neutralitat e resistiguèt pas a l'ocupacion. Fins a 1943, un govèrn danés foguèt mantengut laissant una autonòmia certana au país. Pasmens, lo desvolopament de movements de resisténcia entraïnèt una presa de contraròtle dirècte per Alemanha a partir de 1943. Aquò durèt fins a la fin de la guèrra e la màger part dau territòri danés èra totjorn tengut per leis Alemands en mai de 1945. Aprofichant aquela situacion, Islàndia, encoratjada per leis Aliats, proclamèt son independéncia en 1944.
L'integracion de Danemarc au sen de l'Union Europèa
Après la Segonda Guèrra Mondiala, Danermarc jonhèt lo camp estatsunidenc e l'OTAN. En 1973, intrèt au sen de la Comunautat Economica Europèa. Pasmens, lo país assaia d'i gardar son autonòmia ambé lo refús dau Tractat de Maastricht en 1992 e lo refús de participar a l'èuro après un referendum en 2000.
Politica
Danemarc es una monarquia constitucionala. Lo cap de govèrn es lo primièr ministre, designat pel monarca.
Lo parlament unicameral (Folketing) a 179 membres.
Geografia
Malgrat que Danemarc se tròba situada entre doas mars, lo Baltica e la mar del Nòrd, las pluèjas annalas son moderadas, d'entre 700 e 800 mm a l'oèst e d'entre 500 e 600 mm a l'èst. Las temperaturas son equilibradas, al mes de julhet i a una mejana de 16 °C dins la zòna de la mar del Nòrd e a l'èst, a Sjælland, pòt arribar a 18 °C. Las temperaturas diürnas son suls 20 °C del temps que las nocturnas son a l'entorn dels 13 °C . A l'ivèrn l'influéncia del corrent del Golf e de lo sieu derivat, lo corrent de l'Atlantic Nòrd, se fa notar en fasent que las temperaturas davalen pas excessivament, dins tot lo país las temperaturas se mantenon près del punt de congelacion, unes 2 °C durant lo jorn e a l'entorn de -3 °C a la nuèit. La temperatura de l'aiga a la còsta vària dempuèi lo 3 °C a l'ivèrn fins los 17 °C a l'estiu.
Dempuèi lo primièr de genièr de 2007, la division administrativa principala de Danemarc es la region.
Economia
Nòtas e referéncias
Error: No pot estar buit l'atribut
name dels indicadors d'estat de la pàgina.
- ↑ Lo Reialme Unit inicièt lo periòde necessari per la sortida de l'EU


text:
Bèth cèu de Pau
Bèth cèu de Pau, quan te tornarèi véder ?
Qu'èi tant sofèrt despuish qui t'èi quitat.
Si'm cau morir shens te tornar revéder,
Adiu, bèth cèu, t'aurèi plan regretat.
Qu'aurí volut Bearn cantar ta glòria,
Mes ne poish pas car que soi tròp malaut
Mon Diu, mon Diu, deishatz-me véder enqüèra
Lo cèu de Pau, lo cèu de Pau.
Ger qu'èri sol hens ma trista crampeta,
A respirar lo parfum deu printemps,
Quan tot d'un còp ua prauba irongleta
Possa un gran crit, e puish en medish temps,
Un esparvèr cor sus la berogina.
Çà-i, çà-i t'ací, jo ne't harèi pas mau,
Entra dehens,que'n parleram praubina,
Deu cèu de Pau, deu cèu de Pau.
Mes que te'n vas beròja messatgèra,
Adiu ! Adiu ! Senti que vau morir,
Car lo Bon Diu hens son sejorn m'apèra.
Doman benlhèu ne serèi mei ací.
Puishque te'n vas, vè-te'n en las montanhas
Vèn har lo nid devath noste portau.
Qu'auràs de tot, tà tu e ta companha,
Au cèu de Pau, au cèu de Pau.


text:
21 juillet 2010
Memòria d’un monde esvanit : un còp èra la bòria de Riucròs a Santa Superia en Avairon
Santa Superia Memòria d’un monde esvanit : un còp èra la bòria de Riucròs a Santa Superia en Avairon La critica literaria occitana en occitan es un camp, malurosament, daissat en bosiga, un eissart, per pas dire un desert. Tot, o pauc se’n manca, es a far. Un fum de libres interessants, de còps que i a importants, son pas jamai estats recensats ne comentats, Subretot, curiosament, del sègle XX, ont l’occitan pr’aquò es estat lo mai escrit e publicat. Es aital que podèm, que debèm traire de... [Lire la suite]


text:
Pintura
La significacion literala de pintura (var. pintrura) es la practica que consistís a aplicar de colors sus una superfícia (supòrt) coma papièr, tela, canavàs, fusta, veire, laca, betum o autre. Çaquelà, utilizat al sens artistic , lo tèrme de "pintura" significa l'usatge d'aquela activitat combinada al dessenh, composicion e autras consideracions esteticas per fin d'exprimir l'intencion expressiva e conceptuala del practicant.
Vista generala[modificar | modificar la font]
Çò que permet de pénher es la percepcion e representacion de l'intensitat. Cada punt dins l'espaci a una intensitat diferenta, que se pòt representar en pénher en negre e blanc e totas las nuanças de gris entremièg negre e blanc.
En practica, los pintors ne pòdon articular de fòrmas en juxtapausar de superfícias de diferentas intensitats; en usar just la color (de la meteissa intensitat) ne pòt l'òm se representar sonque d'unas formas simbolicas.
Aladoncas la compreneson basica de la pintura es diferenta de significacions ideologicas, coma ne son las figuras simbolicas o las figuras geometricas, mantun punt de vista, d'organizacion (perspectiva) e simbòls.
Per exemple, un pintor se ne percep qu'un mur blanc particular a una intensitat diferenta a cada punt, deguda a de blasiduras e de rebats d'objèctes vesins mas idealament un mur blanc es e demòra encara un mur blanc quitament dintre la foscor. En tecnica de dessenh, la finor del trach o de la linha, dels contorns, es encara ideala, en tot se ne sompartir las linhas idealas d'un objècte sens cap quadre de percepcion diferent d'aquel utilizat pels pintors.


text:
L’ORIGINA DE LA LENGA ANGLESA
Quand las legions romanas quitavan Britània environ l’an 410, laissavan darrièr elas una populacion nativa mesclada amb los romans e que parlava per preferencia lo latin. Aqueles romano-bretons se consideravan de romans. Èran de crestians, dempuèi la renha de Constantin lo Grand, e lor cultura e istòria ancestrala e cèlta era pus convenabla de rapelar. Aprèp lo despart de las legions pasmens èra un pòble vulnerable e sens recorses.
Dos còps Roma mandèt de legionaires per ajudar los bretons de resistir los conquistadors alemanics, mas lèu los romano-bretons foguèron informats: “Desolat, mas Roma pòt pus mai far!”
Los pobles alemanics que s’impausavan suls romano-bretons, en tot cercar las tèrras en Britània (nom breton, Albion) consistissián d’Angles, de Saxons, e de jutes (del Jylland dins Danemarc). Parlavan las lengas alemanicas que devendrián l’anglo-saxon, o l’anglés.
Mas aquò èra plan diferent que la lenga anglesa de nòstres jorns. Cal imaginar un anglés sens d’elements latins; un dialècte d’alemand. Rèsta la mitat de l’anglés modèrn que nos ven d’aquela lenga anciana, per exemple los mots “hus” – house (ostal), “wif” – wife (fenma) , “wax” e “wane” (augmentar, diminuar), eca, tròp nombroses de mencionar. Un nombre de mots restarán a l’anglés modèrn qu’èran corrents tanben en francés (de las racinas alemanicas dels Francs), come “willecum” – welcome (benvengut).
Pagans, los anglo-saxons nos an donat los jorns de la setmana, dedicats a lors dieus: Monday (la luna), Tuesday (Tiw, dieu de la guèrra), Wednesday (Woden, Odin, Goden, God, lo rei dels dieus), Thursday (Thor, dieu de la tonerra), Friday (Freya, deessa de la fertilitat). E, las festas principalas d’Easter –Pasca- (Eostra, deessa de la prima) e de las maires (Modrenacht – Nadal).
Autres mots, coma “ceorl” (churl), un paisan, devenián mots pejoratius aprèp la conquista normanda en 1066. Comun amb l’estat francés son los mots, come “willecum”, que nos venon de l’anciana lenga dels francs, coma “burg” (francés “bourg”, danés “by”) – vila.
Dins las escòlas, om pretend una version trop simplistica de l’istòria dels pòbles de las isclas britanicas. Om ditz que los angleses possavan los bretons vèrs l’oèst, al país de Galas. Sèm tanben dich que los bretons a lor torn avián possats al país de Galas los galeses, los galleses los iberians, eca eca. Que lo país de Galas es una lordèra plan convenabla pels pòbles remplasats!
La veritat es sensa dobte mens puerila
Remplasats? Perqué pas integrats? Los vikings tanben: guerrièrs solament, incapables de la vida quotidiana, los chaples exceptats? Es absurd. Es una vista borgesa de nòstres jorns, ont los umans son incapables de la patz, e totjorn en competicion e rivalitat, come los entreprenaires capitalistas!
La veritat es puslèu trobada dins lo roman “Porius” de John Cowper Powys, situat dins l’epòca misteriosa del rei mitic Artús. Los pòbles vivent ensems. Dins las forèsts los africans, natius post-paleolitics de la Britània. Los eslaus d’Escitia, mandats aqui per Roma. Los galeses. Los armoricans (los bretons). Los romans. E ara los saxons, los angleses, los jutes. En Escòcia los pictes, e los escoceses, que venián d’Irlanda del nòrd. Una vertadièra marmita fascinanta!
Aquo es la vertadièra Britania del rei Artur!
En tot cas, los romano-bretons, crestians e “civilisats” a lors uelhs, preferissián de se fugir a las montanhas del país de Galas, qu’abrogar lor novela religion e viure a costat dels angleses. Un grand nombre se tornèt a l’Armorica, que devenguet Bretanha; Britania devenguèt la Granda Bretanha, Armorica la pichota Bretanha. A costat del país de Galas èra Cornoalha– Cornoalha “l’Oèst-gallés”. I a uèi dos Cornualhas: en Granda e en Pichota Bretanha ( de seguir ).
Anthony Walker*
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.


text:
Pòl geografic
Un pòl geografic es, en geografia, un punt, una de las doas extremitats de l'axe de rotacion d'un astre, per exemple la Tèrra.
Un astre possedís doncas dos pòls geografics, situats a 90° de son eqüator, de part e d'autra d'aquel. Se l'astre es esferic, los dos pòls son situats a meteissa distància de l'eqüator.
Dins lo cas de la Tèrra, l'extremitat nòrd de l'axe de rotacion es nomenada pòl Nòrd e se situa a 90° de latitud nòrd. L'extremitat sud es nomenada pòl Sud e se situa a 90° de latitud sud.
En cartografia, los pòls pòdon servir de punt de referéncia per las mesuras.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Lo site educatiu de la Fondacion Polara Internacionala [1]


text:
What people are saying - Write a review
We haven't found any reviews in the usual places.
Selected pages
Other editions - View all
Common terms and phrases
aissi aissó Alfonso amante amar amics amigo amor Amors Anjou Aragon autre aver Barjols barones bella buen caballero Cabrera Cadenet cancion canto Carlo Magno Carlos de Anjou castillo chantar cion composicion conde de Foix conde de Tolosa condesa corazon corte cortesía dama debe debia delfín de Auvernia dels despues dice Dieu Dieus domna dompna Ebles Elías Cairel faitz Federico Folquet Folquet de Marsella galantería Gancelmo Faidit Garsenda de Sabran Giraldo de Borneil Guido Guillermo Guillermo de Poitiers habia halla hijo honor hubo Hugo ingenio juglar Madona María marqués Marsella mercés mérito Montferrat Montfort mort mundo noble nombre Nostradamus obispo pauc perque platz poesía poeta pretz Provenza provenzal pueis puesc qu'en qu'ieu quan quar reys Rimbaldo de Orange sabs Saint-Vallier serventesio Sicilia tambien temps tension totz trova trovador Ventadorn versos vizconde vuelh
Popular passages
Page 195 - Sabem qu' es mais , et aquel morir bos. Aniatz en quai error so Las gens, ni que poiran dir, Qu' el cors qu' om no pot gandir De mort , per aver que y do , Vol quecx gardar e blandir; E de 1' arma non a nulh espaven Qu' om pot gardar de mort e de turmen : Pens quecx de cor s...
Page 291 - Senes mentir, E comtarai de ta faison: Mal saps viular E pietz chantar Del cap tro en la fenizon.
Page 195 - Doncx qui yol viure ab morir Er don per dieu sa vid' e la y prezen, Qu' el la donet e la rendet moren,' C' atressi deu hom morir no sap quo.
Page 218 - ... tan bien las palabras como el son, que todo ome que la oyese, si ante non la oyese, tenia que era muy mala cAntiga e muy mal fecha. Quando el caballero que la fiziera oyó como aquel zapatero confondia aquella tan buena obra, ovo ende muy grande pesar é grande enojo, é descendió de la bestia é asentóse cerca de él.
Page 74 - Assatz sai d'amor bcn parlar ad ops dels autres amadors; mas al mieu pro, que m'es plus car, non sai ren dire ni comtar, qu'a mi non val bes ni lauzors ni los mals ditz ni motz avars; mas ar sui vas amor aitaus, fia e bos e francs et liaus.
Page 257 - Marroquenas, Marabetís Páuzon a mons per mieg los pratz; Mest lor gábon: «Franc, faiz nos loc; »Nostr' es Proensa e Tolzás, «Entro al Puey totz los meiás.
Page 74 - Si voletz domnas gazanhar, quan querretz que us fassan honors, si us fan avol respos avar, vos las prenetz a menassar; e, si vos fan respos peiors, datz lor del ponh per mieg las nars; e si son bravas, siatz braus: ab gran mal, n'auretz gran repaus.
Page 208 - Non l'en pot esser guirens ; Et on hom mais sai viu d'ans Ses Dieu, mais fai de sos dans.
Page 247 - Aisi prenc de vos comjatz, Pois may de mi no chantatz, E del vostre vielh barat, E de vostra vielha pansa, E del nas tort , mal talhat , E del veser biaisat, Que tal vos a dieus tornat C
Page 190 - l fora pretz et honors; Pos ilh vol venser totas res, Qu' una ves la venques merces. Mas trop m' a azirat amors, Quar ab merce se dezave; Pero 'l miels del miels que hom ve, Mi dons, que val mais que valors, En pot leu far acordamen; Que major Г a fag per un cen ; Qui ve com la neus e 'l calors, So es la blanquez' e 'l colors, S'acordon en lieis, semblans es Qu' amors s


text:
roue american classic 420
Filtres sélectionnés
Filtrer par catégorie
Filtrer par boutique
Recherches populaires
american classic 420 aero3 american classic 420 roue american classic 420 aero american classic 420 aero 3 american classic 420 aero 3 2014 american classic 420 aero 3 2015 american classic 420 aero 3 prix american classic 420 aero 3 2013 american classic Roues 29'' American Classic roue vtt american classic Roues American Classic Serrages / Adaptateurs American Classic american classic conversion cassette an american classic
1 résultat Trier par prix
Corps de roue-libre Vuelta Superlite Campagnolo (flasque ajouré American Classic - mode nm)
83,00 €


text:
Pato
Lo pato qu'ei un espòrt equèstre argentin. Que's pòt simplificar en disent qu'ei au basquetbòl çò que lo polo qu'ei au hòquei sus pelosa ; aquò que vòu díser que lo pretzhèit deus cavaèrs qu'ei de gahar un balon provesit de cinglas de cuer, de'u se guardar (en bèth respectar la règla deu jòc qui vòu que lo balon e deu poder estar panat per un jogador de l'equipa advèrsa) e de l'arronçar dens un anèth apitat au cap deu camp advèrs.
Las soas originas que remontan au sègle XVI. Los cavaèrs, alavetz, que devèvan gahà's e s'emportar un guit entàu hicar en un lòc precís. Lo jòc qu'èra cruel puish que lo guit (pato en castelhan) qu'èra hicat viu dens ua borsa o dens un tistèth e que la quita vita deus cavaèrs (qui podevan estar hèra numerós) qu'èra miaçada per la violéncia deu jòc o peus reglaments de comptes qui, en çò deus gauchos d'autes còps, be's reglavan au cotèth. Per aquesta rasons, lo 20 d'agost de 1790 lo vicerei Arredondo que vedó la practica deu jòc e la glèisa que dehenó d'enterrar degun qui hosse mort en i jogant. En bon dehensor de la glèisa, lo govèrn de Juan Manuel de Rosas que he arrespectar aquesta interdiccion e lo jòc qu'ei chic mentavut dens la literatura gauchesca.
Las purmèras règlas estrictas que hon adobadas pas sonque en 1930 peu bonaerens Alberto del Castillo Posse en tot s'inspirar de las deu polo. La Federacion Argentina de Pato que vadó en 1941 e, fin finala, en 1953, lo president Juan Domingo Perón que'u autregè lo títol de jòc nacionau.
Que cau mentàver que lo pato qu'ei pròche deu buzkashi, un jòc tradicionau afgan on, en lòc de guit o balon, be s'i jòga lo còs d'un vedèth mort. Tanben, França que desvolopè un jòc tanhent aperat Horse-ball a partir de las annadas 1970.


text:
Lista dels primièrs ministres de Lituània
Lo primièr ministre es lo cap de govèrn de Lituània e es elegit per lo parlament del país, lo Seimas. La carga actuala foguèt creada en 1990 durant lo procès d'independéncia de l'Union Sovietica, amb lo nom de Cap del Conselh de Ministres. Lo títol de "primièr ministre" foguèt adoptat lo 25 de novembre de 1992.
Istoricament, lo títol de "primièr ministre" foguèt tanben utilizat entre 1918 e 1940 dins la Republica de Lituània, creada aprèp la fin de l'Empèri Rus e qu'existís abans l'ocupacion Sovietica lo 1940.