text:
Meistratzheim
Meistrazheim en alemannisch (Meistratzheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Meistratzheim fa partida del costat de Obernai e del arrondissement de Sélestat-Erstein.Lo pòble a situat entre Obernai e Erstein, sul riu del Ehn, pas luènh de Andlau.
Meistratzheim fait partie du canton d'Obernai et de l'arrondissement de Sélestat-Erstein.Le village est situé entre Obernai et Erstein, sur la rivière de l'Ehn, non loin d'Andlau.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo luòc Situat près de la via celto-romaine en en connectant Belfòrt a Seltz per Brumath a ocupat dempuèi lo Neolític. Dels sépultures mérovingiennes an #èsser de descobèrtas. Lo pòble aperten dempuèi los primièrs tempses Als comtes de Nordgau, a partejat de contunh dins de contunh divèrsas abbayes: Wissembourg en 742, Schwarzach en 828, de contunh per escambi entre lo comte Erchenger de Souabe[1], Andlau en 880, Altdorf en 1097 e Ebersmunster en 1030. Pel continuament çò fief a aquerit pel évêché de Estrasburg, de contunh per la familha Landsberg, #que immatricule la distincion entre las tèrras de la noblesa de bassa Alsace e la conserva fins a la Revolucion.En julhet 1587, pendent las guèrras de religion, las mercenaires del sieur de Marleroi provòcan quatre incendis a Meistratzheim; al Sègle XVII la municipalitat sofriguèsse del passatge de las tropas imperialas suedesas, lorraines, e de francesas, #que saquegen, incendien e rançonnent;se egalament tocada per la famine a causa de la rigor dels ivèrns e a la insuffisance de las récoltes. Lo 6 de jamai 1857, la municipalitat a entrepresas lo assainissement de 466 ectaras de terrens communaux. Aqueles trabalhs an Consistit a curer de ancians fossés, la dubertura de fossés nòus, dels terrassements de nivelage, Los trabalhs an començat en 1858. La Primièra Guèrra mondiala parla la mòrt de vint tres abitantas.
Le site situé à proximité de la voie celto-romaine reliant Belfort à Seltz par Brumath est occupé dès le Néolithique. Des sépultures mérovingiennes ont été découvertes. Le village appartient dès les premiers temps aux comtes de Nordgau, puis est partagé ensuite entre diverses abbayes: Wissembourg en 742, Schwarzach en 828, puis par échange entre le comte Erchenger de Souabe[2], Andlau en 880, Altdorf en 1097 et Ebersmunster en 1030. Par la suite le fief est acquis par l'évêché de Strasbourg, puis par la famille Landsberg, qui immatricule la seigneurie parmi les terres de la noblesse de basse Alsace et la conserve jusqu'à la Révolution.En juillet 1587, pendant les guerres de religion, les mercenaires du sieur de Marleroi provoquent quatre incendies à Meistratzheim; au Sègle XVII la commune souffre du passage des troupes impériales suédoises, lorraines, et françaises, qui pillent, incendient et rançonnent;elle est également touchée par la famine due à la rigueur des hivers et à l'insuffisance des récoltes. Le 6 mai 1857, la commune a entrepris l'assainissement de 466 hectares de terrains communaux. Ces travaux ont consisté à curer d'anciens fossés, l'ouverture de fossés neufs, des terrassements de nivelage, Les travaux ont commencé en 1858. La Première Guerre mondiale cause la mort de vingt trois habitants.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Erchanger o Erchangar (830; † 21 de genièr 917) èra lo pòrti de Souabe de setembre 915 fins a la siá mòrt
- ↑ Erchanger ou Erchangar (830; † 21 janvier 917) était le duc de Souabe de septembre 915 jusqu'à sa mort


c: text/html

text:
Courteilles
Courteilles en normand (Courteilles en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Courteilles Se situa al sud del departament de l'Eure, mas egalament de la siá region (l'Anautita-Normandie). Aquela municipalitat es prèpa de la nacionala 12, e a aperaquí 100 quilomètres de París.
Courteilles se situe au sud du département de l'Eure, mais également de sa région (la Haute-Normandie). Cette commune est proche de la nationale 12, et à environ 100 kilomètres de Paris.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mosca domestica
Las moscas (var. moschas) son maites insèctes, generalament de diptèrs, que se sarran a la mosca comuna (Musca domestica).
Mosca comuna[modificar | modificar la font]
Los adultes mesuran entre 5 a 8 mm de long, de cap negrós, de torax gris vestit de quatre bendas negras e jaunenc enjós, amb un còs plan pelut. Sos uèlhs se compausan de mai d'un milierat de lentilhas e son rogencs. An pas qu'un parelh d'alas de tons grises.
Biologia[modificar | modificar la font]
Pòt pondre cada femèla a l'entorn de 500 uòus que fan cadun 1,2 mm de long. Las larvas, que son apòdas, s'alimentan amb de matèria organica, coma per exemple d'escobilhas e d'excrements. A mai d'èsser un element essencial de la cadena alimentària, qualques espècias de moscas escampilhan lo pollèn o facilitan la descomposicion de las remasilhas organicas.
Provèrbis[modificar | modificar la font]
- Ai volgut me far mèl, las moscas m'an manjat.
- Mai l'ase es magre, mai las moscas lo fissan.


text:
They-sous-Vaudemont
They-sous-Vaudemont es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Castell mencionat l'an 1452. Los dos senhors la en possedint en indivis èran Jacques de Haussonville e Thielman Wolf Diedrenne
Château mentionné en 1452. Les deux seigneurs la possédant en indivis étaient Jacques de Haussonville et Thielman Wolf Diedrenne


text:
Saint-Germain-d'Ectot
Saint-Germain-d'Ectot es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat es en lo costat de Caumont-lo Ventilat. Lo sieu bourg es Modèl:A Unitat al nòrd-es del cap de-luòc de costat, a Unitat|7.5|km {{}} al nòrd-oèst de Villers-Bocage e a Unitat|29|km {{}} a l'oèst de Can.
La commune est dans le canton de Caumont-l'Éventé. Son bourg est à 7,5 km au nord-est du chef-lieu de canton, à 7,5 km au nord-ouest de Villers-Bocage et à 29 km à l'ouest de Caen.


text:
L'Échelle-Saint-Aurin
Lichelle-Saint-Aurin (Sonme) en picard ( L'Échelle-Saint-Aurin en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'Escalièr compta un castèl #qu'a #èsser destruit pendent la Primièra Guèrra mondiala (servissiá de depaus de munitions). Una legenda ditz que la duchesse proprietària del castèl i auriá amagat un tresaur.
L'Échelle compte un château qui a été détruit durant la Première Guerre mondiale (il servait de dépôt de munitions). Une légende dit que la duchesse propriétaire du château aurait caché un trésor.


text:
Eissalabra
Eissalabra (Chalabre en francés) es una comuna lengadociana de Lengadòc en Quercòrb situada dins lo departament d'Aude e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia[modificar | modificar la font]
Eissalabra es situada dins la val de l'Ers Viu, aj jonhent amb lo Blau, que tanben pasa a Puègverd, e l'Eissalabrai.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge foguèt fondat abans lo sègle XII e las tèrras èran de l'Ostal de Trencavel. Aprèp la Crosada dels Albigeses, las tèrras foguèron leguadas a Pons de Brulhèras, d'une famila venguda en Lengadòc amb Gui Ièr Lévis e Pèire de Voisins, en seguida de Simon IV de Montfòrt qu'èran vesins e aliats de las tèrras de Montfort-l’Amaury en Illa de França. Los descendents foguèron senhors, barons puèi marqués d'Eissalabra[1]. En 1279, lo vilatge patiguèt d'aigadas. En 1350, los barris acabats forman una fortificacion complèta a l'entorn du vilatge. Lo centre de la vila es una bastida del sègle XIII.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Lo Castèl d'Eissalabra, sègles XIII, XV e XVIII.
- Lo sculpture sus un puèg en dessús.
- La glèisa de Sant Pèira de 1552 amb una estatua de fusta de Sant Alòi del sègle XIVème siècle.


text:
Saldo migratòri
En demografia, lo saldo migratòri es la diferéncia entre las arribadas (o entradas) e las partenças (o sortidas) d'abitants d'un territòri donat.
Autrament dich le saldo migratòri es egal a la diferéncia entre immigracion e emigracion (del punt de vista del territòri estudiat, independentament de la nacionalitat dels migrants).
Lo saldo migratòri pòt doncas èsser positiu o negatiu.
Ajustat al creissement natural o saldo natural, permet de calcular la variacion totala d'una populacion.
Una region amb un saldo migratòri positiu es dicha atractiva.
Una region amb un saldo migratòri negatiu es dicha repulsiva.


text:
Ans 80
Los ans 80 designan sovent los ans 1980 fins a1989.
Eveniments[modificar | modificar la font]
- Conquista dels Camps Decumates per Roma. Construccion del limes de Germania.
- Batalha del mont Graupius
- Primièra Guèrra dels Daces.
Personatges significatius[modificar | modificar la font]
Invencions, descobèrtas, introduccions[modificar | modificar la font]
- Invencion per Eron d'Alexàndria de l'eolipila, primièra maquina de vapor e de reaccion.
- En China, primièra mencion de la pompa de godets permetent d’elevar de tèrra o d’aiga.
- La ret rotièra romana es perlongada en Grand Bretanha fins a las frontièras d'Escòcia.


text:
904
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 904 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantina[modificar | modificar la font]
Presa e pilhatge de Tessalonica per lo pirata grèc, au servici de senhors arabis, Leon de Trípols. I liberèt 4 000 presoniers musulmans e i capturèt 22 000 abitants e 60 naviris.
Escòcia[modificar | modificar la font]
Expedicion novèla dei Vikings de Dublin (leis Uí Ímair) còntra lo litorau escocés. Dins aquò, au contrari de l'annada precedenta, lo rèi Constantin II e sei tropas capitèron de leis interceptar dins la region de Strathearn. Lo luòc precís de la batalha es desconegut mai la victòria escocesa foguèt totala. Lo rèi viking de Dublin, Ivarr II Uí Ímair, foguèt tuat e lei cronicas escocesas enregistrèron plus d'invasions vikingas fins a la segonda mitat dau sègle X.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Succès deis operacions còntra lei Carmatas de Siria ont un cap important de la sècta foguèt tuat. Pasmens, lo problema se desplacèt dins la region de Bagdad onte un cap dich Zikrawayh pilhèt Kufa e ataquèt lo romavatge en direccion de La Mèca. La situacion foguèt pas reglada avans 907. Aquelei combats en Siria permetèron tanben d'establir de liames ambé lo generau egipcian Muhammad Sulayman mandat dins la region per lei Tulunides. Intrèt au servici dau califaAl-Muktafi e organizèt una expedicion per conquistar Egipte qu'èra la presa de trèbols intèrnes grèus dempuei d'annadas.


text:
Heleta
Heleta en basco o Hélette en francés qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra.
Lo gentilici qu'ei heletar.
Los quartièrs que son Antxarteta, Garreta, Gibelherri, Habia, Heguagaraia, Heraitze, Hozkaitzeta, Madarieta, Plaza, Urbeltzeta, Ur-zabaleta, Xistela, Zihorri e Zuharritze.
L'arriu de Harana que sorgenta dens lo quartièr de Heraitze; lo son afluent Garraldako e los arrivets d'Arberoa (afluent de Lihurri) e de Lakako (afluent de Niva) que i passan tanben.
Qu'ei un punt de partença de cap a la montanha de Baigura.
Enter Heleta e Mendiondo en Labord que i a ua hortificacion protoistorica.
Somari
Comunas tòcatocantas[modificar | modificar la font]
- Aiherra au nòrd
- Mendiondo en Labord au nòrd-oèst
- Armendaritze e Sent Estève a l'èst
- Ihòut au sud-èst
- Irisarri au sud
Economia[modificar | modificar la font]
L'agricultura qu'ei la principau activitat economica de la comuna. Ua cooperativa que produtz hormatge. Cada an, en novème, que s'i celèbra ua hèra d'ègas.
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Hèstas[modificar | modificar la font]
Las hèstas de Heleta que's celèbran lo 15 d'agost.


text:
Socialisme utopic
Lo socialisme utopic o premodèrne es un concèpte ambigu ont s'incluson dempuèi protoanarquistas fins a liberals. Lo tèrme de socialisme apareis de manièra simultanèa en França e en Anglatèrra al decenni de 1830, mas son contengut era alavetz pauc definit. Tota la primièra mitat del sègle XIX veguèt sorgir de doctrinas nombrosas sus la reforma sociala que diferisson radicalament de las utopias renaissentistas e de las efusions sentimentalas del sègle de las Luses, fondamentalament pr'amor que los autors novèls se trapan amb un problèma que lors predecessors avián pogut pas imaginar: las consequéncias socialas catastroficas de la Revolucion industriala.
Somari
Los primièrs movements[modificar | modificar la font]
Las primièras denóncias seriosas de la situacion venguèron del movement ludita, en referéncia al líder Ned Ludd. Consistissián en un movement violent e pauc organizat que denonciava lo maquinisme e las maquinas coma colpables de la pauretat dels trabalhadors. En 1815 i aguèt una granda explosion ludita en Anglatèrra, amb la destruccion de maquinas per tot lo país. En 1819 Sismondi critiquèt dempuèi un punt de vista pessimista e revolucionari los efèctes de la revolucion industriala, pr'amor que considerava que la concurrència liura (la possibilitat que totòm accedisque amb las meteissas condicions al mercat) produsiá pas d'armonia dels interèsses o d'egalitat de las condicions, senon la concentracion progressiva de las fortunas, que se'n derivarián las crisis de superproduccion que, al luòc de melhorar la situacion dels obrièrs, l'empejoravan. Al delà, las legislacions dels govèrns britanics afavorissián l'esplecha sociala e l'injustícia, per exemple, a travèrs la reforma electorala de 1832 que redusiguèt considerablament lo cens de votants, la lei d'indigents de 1834 e d'autras leis suls meteis collectius que dins la practica donavan de man d'òbra semiesclava als fabricants.
[modificar | modificar la font]
Fòrça influït per l'Illustracion, l'utopisme a una vision positiva de l'Istòria e de l'òme, qu'es considerat bon per natura. Per aquò met de manifèst las contradiccions entre la justícia sociala coma aspiracion del liberalisme e la realitat. A diferéncia de Karl Marx, los utopistas an pas en compta lo ròtle de la lucha de classas dins l'istòria, pr'amor que lor movement es elitista e aluenhat de las massas obrièras. Malgrat aquò, los utopistas foguèron los primièrs en plantejar fòrça dels postulats de l'obrerisme: l'internacionalisme, l'intervencionisme de l'Estat, la lucha armada revolucionària, la transformacion del modèl social...
[modificar | modificar la font]
[modificar | modificar la font]
Lo comte de Saint Simon es son representant pus important. Fòrça influenciat per l'Enciclopèdia e lo cientifisme, e per la Novèla Atlantida de Francis Bacon, crei que lo poder deu èsser dins las mans dels scientifics e dels industrials. Encara que admet pas de classas socialas, distinguís entre los productors, donc, los industrials, e los ocioses, en donant un valor suprèm al trabalh. Partisan de l'intervencionisme de l'Estat per promòure lo cambiament, prepause d'abolir lo dreit d'eretatge e de nacionalizar los mejans de produccion. Crei que los elèits son bons, e que sonque cal que se mantengan fidèles al cristianisme dins son versant mai umanista per tal d'assegurar lo ben social. Louis Blanc, per contra, representa la revolucion des del poder. Pendent l'ondada revolucionària de 1848 fondèt los Talhèrs nacionals, a mejan camin entre una cooperativa e un sindicat, qu'èran un reflèxe de sa principala aportacion teorica: que lo trabalh es un dret e, coma tal, s'a de garantir. Son ideologia es condensada dins son assag L'organizacion del trabalh, de 1839, ont afirma que la pression de la concurréncia es la causa de totes los mals que subís la societat.
[modificar | modificar la font]
Aqueste tipe voliá pas melhorar lo modèl social existent, senon establir un novèl a comptar de formas novèlas d'associacion comunala.
Robert Owen[modificar | modificar la font]
Un dels partisans pus coneguts es lo galés Robert Owen, fòrça interessat dins la morala, per que considerava que l'unica manièra d'aténher una societat novèla èra a travèrs de la formacion integrala, fisica e morala dels òmes e las femnas se podriá far qu'actuèssen racionalament. Sa ideologia se basa sus quatre punts:
- Filantropia patronala. El meteis la practiquèt dins sa fabrica, en bastissent d'escòlas e lotjaments dignes per sos trabalhadors, en aumentant los salaris e en redusent la jornada...
- Recors a l'Estat. Las leis devon apuntar lo camin, per exemple en establissent las condicions del trabalh infantil.
- Comunisme agrari. L'objectiu final es una societat que son industria se diluisca dins l'agricultura e la proprietat siaga collectiva.
- Socialisme mutualista e cooperatiu. La mesura del valor es lo trabalh, es pas l'argent ni l'ofèrta ni la demanda. Arribèt a prepausar l'establiment d'una banca ont s'i escambièsson de bons de trabalh.
Coma se vei, es una doctrina assimilabla aisidament per la borgesiá, ja que las idèas d'Owen son un barrejadís d'utilitarisme e d'idealisme pauc definit. Al delà, l'idèa que la reforma sociala es possible d'aténher independentament de la lucha politica e de la presa del poder tanben interessava la borgesiá. Owen arribèt a despartir d'accions de sa fabrica entre sos trabalhadors, motiu d'èsser presentat sovent coma lo paire del cooperativisme, mas sonque lo 49% de las accions, donc lo contraròtle eficaç de l'entrepresa continuèt dins sas mans, e s'es demostrat qu'abans un an la majoritat de sos trabalhadors avián ja vendut lors accions per poder viure.


text:
Barrema
Barrema (Barrême en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a situat a unitat|722|m}} d'altitud[1] e se tròba Modèl:A unitat de Niça, 30 km de Digne-los-Bains, 90 km de Grassa e a unitat|76|km {{}} de Draguignan.
Sul territòri de la municipalitat, lo Asse forma lo Saut del Lop.
Le village est situé à 722 m d’altitude[1] et se trouve à 118 km de Nice, 30 km de Digne-les-Bains, 90 km de Grasse et à 76 km de Draguignan.
Sur le territoire de la commune, l’Asse forme le Saut du Loup.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
La_Torre.


text:
Wq/oc/Acuèlh
WIKIQUOTE EN OCCITAN
Planvenguts sus Wikiquote, un projècte liure de collècta de citacions.
Sètz coralament convidats de contribuir a-n-aquel projècte.
Grandmercés a totes
- Picar aici per la lista dels autors : Autor
- Per crear una novèla pagina amb lo nom d'un autor, dintrar lo nom e picar sus Creacion
- Per crear una pagina amb lo nom d'un autor, utilisar lo modèl en cambiant lo nom, la lètra de debuta del nom e lo vòstre tèxt de presentacion.
{{Autor|PichonNom Nom|Nom|Letra de debuta del Nom|
Tèxt de presentacion
...
...
}}
- Per apondre una citacion dins vòstra pagina amb l'autor, utilizar:
{{Ref Libre
|titòl=
|tèxt=
|òbra=
|editor=
|annada=
}}


text:
972
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 972 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Invasion bizantina de la Mesopotamia Auta.
Polonha[modificar | modificar la font]
Batalha de Cedynia entre lei Polonés de Mieszko Ier e l'armada saxòna d'Odo Ier. S'acabèt per una victòria dei Polonés que li permetèt de renfòrçar sa frontiera occidentala. Es la batalha pus anciana coneguda de l'istòria de Polonha.
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Començament d'atacas dei Karmates — de dissidents dau chiisme — còntra Egipte. Entraïnèt doas annadas de guèrra dins la region fins a 974.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Song[modificar | modificar la font]
Restauracion dau sistèma de l'examen imperiau per intrar au sen de l'administracion chinesa.


text:
353
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 353 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Sassanida[modificar | modificar la font]
Començament d'una guèrra sus la frontiera orientala de l'Empèri ambé lei nomadas kidarites.


text:
Energia nucleara
Segon lo contèxte d'usatge, lo tèrme d’energia nucleara a dos senses diferents:
- al nivèl microscopic, l’energia nucleara es l'energia associada a la fòrça de coesion dels nucleons, l'interaccion fòrta (protons e neutrons) al sen del nuclèu dels atòms. Las transformacions del nuclèu liberant aquela energia son nomenats reaccions nuclearas. L'interaccion flaca, ela, regís las reaccions entre particulas e neutrinos;
- al nivèl macroscopic, l'energia nucleara correspond, d’una part a l'energia liberada per las reaccions de fusion nucleara al sen de las estelas, e d’autra part als usatges civils e militars de l'energia liberada pendent las reaccions de fission o de fusion del nuclèu atomic.
Somari
- 1 Reaccions nuclearas
- 2 Aplicacions
- 3 Industria nucleara
- 4 Debat sus l’energia nucleara
- 5 Recèrcas dins lo domeni de l'energia nucleara
- 6 Nòtas e referéncias
- 7 Annèxes
Reaccions nuclearas[modificar | modificar la font]
L’energia nucleara es producha pels nuclèus dels atòms que subisson de transformacions; son las reaccions nuclearas. Aqueles repairaraments nuclears conduson a de configuracions pus establas, lo diferencial d’energia (correspondent al diferencial de massa) constituís alara l’energia liberada per la reaccion. Las aplicacions de l'energia nucleara utilizant aquela energia. Las reaccions nuclearas a la basa de las diferentas aplicacions son:
Fission[modificar | modificar la font]
Quand un neutron percutís lo nuclèu de qualques isotòps pesucs, existís una probabilitat que lo nuclèu tusta se partege en dos nuclèus mai leugièrs. Aquela reaccion, que se nomena fission nucleara, se tradutz per una emission d'energia fòrça importanta (gaireben 200 MeV per eveniment, a comparar a las energias de las reaccions quimicas, gaireben 1 MeV.
Aquela fission s’acompanha de l'emission de plusors neutrons que, segon las condicions, percutisson d’autres nuclèus e atal provòcan una Reaccion en cadena. Dins un reactor nuclear, aquela Reaccion en cadena se passa a una velocitat lenta e contrarotlada. Dins una bomba, se propaga tan rapidament que mena a una reaccion explosiva.
L'importància de l’energia emesa dins la fission ven del fach que l’energia de ligason per nucleon del nuclèu inicial es mai flac qu'aquela dels nuclèus produsits (gaireben 7,7 MeV per nucleon pels elements pesucs, contra 8,8 pel fèrre). La pus granda partida de l'energia se transforma en energia cinetica dels neutrons e dels nuclèus filhs, energia recuperada coma calor dins los reactors.
Radioactivitat[modificar | modificar la font]
Un còrs radioactiu emet naturalament un flux lentament descreissent de calor. Aquela calor se pòt utilizar per generar d'electricitat per de pichons generators, los generators termoelectrics de radioisotòp. Aquela aplicacion es fòrça cara, e delicata per utilizar a causa del fòrt environament radioactiu. Es doncas utilizada solament que per de pichonas poténcias, par exemple per progit en energia una sonda espaciala que s'alunha del Solelh, e que pòt pas mai utilizar las placas solaras fotovoltaïcas.
Fusion[modificar | modificar la font]
La fusion nucleara es una reaccion ont dos nuclèus atomics s’assemblan per formar un nuclèu pus pesuc (par exemple un nuclèu de deutèri e un nuclèu de triti se jonhon per formar un nuclèu d’èli mai un neutron). La fusion dels nuclèus leugièrs emet una enòrma quantitat d’energia venent de l’interaccion fòrta, fòrça mai importanta que la repulsion electroestatica entre los constituents dels nuclèus leugièrs. Aquò se tradutz per una manca de massa (cf. energia de ligason; E=mc²) ; lo nuclèu resultant avent una massa mens elevada que la soma de las massas dels nuclèus d’origina.
Aquela reaccion es possibla pas qu'a de temperaturas fòrça nautas (mai de dètz milions de grases) ont la matèria es dins l’estat de plasma. Aquelas condicions son acampadas al sen de las estelas o pendent l’explosion d’una bomba de fission nucleara, que atal amorça l’explosion termonucleara (bomba H).
A l'ora d'ara, pas cap d'aparelhatge permet de produire d'energia tot en contrarotlant las reaccions de fusion nucleara. Se contunhan las recèrcas per obtenir un plasma pendent una durada sufisenta, per que l'energia de fusion producha siá superiora a aquela investida dins lo calfatge de las particulas. E se fan de recèrcas dins lo quadre internacional per desvolopar l’usatge civil de l’energia de fusion nucleara per la produccion electrica.
Aplicacions[modificar | modificar la font]
Reaccions nuclearas contrarotladas[modificar | modificar la font]
Las aplicacions de l’energia nucleara concernisson, subretot, dos domenis:
- la produccion d’electricitat dins de centralas nuclearas ;
- la propulsion navala (subretot per las flòtas militaras, dins los sosmarins e los portavions).
Una autra aplicacion es la produccion d’isotòps radioactius utilizats dins l’industria (radiografia de sòudadura per exemple) e en medecina (medecina nucleara e radioterapia)
D’autras utilizacions foguèron imaginadas, e quitament experimentadas, coma la produccion de calor per provesir un malhum de calfatfge, lo dessalatge de l’aiga de mar o la produccion d’idrogèn.
Las reaccions de fission nucleara i son amorçadas, moderadas e contrarotladas dins lo còr: assemblatge de combustible e de barras de contraròtle traversat per un fluide caloportador que n'extrai la calor. Aquela calor es aprèp convertida en energia electrica (o en energia motritz dins lo cas de propulsion navala) per l'intermediari de turbinas.
Centralas nuclearas[modificar | modificar la font]
La part de l'electricitat nucleara dins la produccion d'electricitat totala es de 14% en 2009. Lo país comptant lo pus grand nombre de centralas nuclearas es los Estats Units d'America (104 reactors nuclears per una poténcia de 99 GW), puèi França (59 reactors nuclears per una poténcia de 63 GW). En proporcion, Lituània es lo segond país per l'importància de l'energia nucleara, amb 69,6 % de son electricitat producha a partir del nuclear segon l’AIEA, França venent en primièra posicion amb 78 % de son electricitat producha a partir del nuclear[1]. La produccion d'energia nucleara en China foguèt en progression rapida a partir de la mitat dels ans 2000. En 2004, foguèt de 50 TWh[2]. Actualament dispausa de 13 reactors d'una poténcia de 10,8 GW per aténher 40 GW en 2020.
[modificar | modificar la font]
Las naus de propulsion nucleara utilizan un o mai reactors nuclears. La calor producha es transmesa a un fluide caloportaire utilizat per engendrar de vapor d’aiga movent:
- de turbinas apariadas a las elices de propulsion (propulsion de vapor);
- de turbinas apariadas als alternators alimentant en energia electrica tota la nau, e eventualament los motors electrics de propulsion (propulsion electrica).
Gaireben 400 naus de propulsion nucleara existisson dins lo monde, majoritàriament militaras, subretot de sosmarins, mas tanben de portavions e de crosaires, e qualques naus civilas (brisaglaces). De naviris mercants nuclears foguèron tanben experimentats dins los ans 1960 e 1970 (l’american NS Savannah, l’alemand Otto Hahn e le japonés Mutsu), mas lor espleita èra pas rendabla.
Los còstes d'investiment e d'expleitacion de la propulsion nucleara son importants, aquò la fa pas interessanta per una utilizacion civila. Es vertadièrament interessanta pels usatges militars, e subretot pels sosmarins. Aquela energia permet:
- una fòrça granda autonomia e atal d’evitar la constrencha del provesiment en combustible (retorn a un port o provesiment en mar). Suls portavions, l’espaci liberat per l'abséncia de sota pel combustible, permet de consacrar mai de volum a l'estocatge del carburant e de las municions dels aeronaus;
- una propulsion totalament independenta de l’atmosfèra;
- alara que los sosmarins classics devon tornar a la superfícia per alimentar los motors Diesel en aire e tanben recargar lors batariás electricas, aprèp qualques desenas d’oras de plonjada pels motors electrics, aquò los rendent detectables e vulnerables, los sosmarins de propulsion nucleara pòdon demorar plusors meses en plonjada,
- Pòdon tanben sostenir dins la durada de velocitats importantas en plonjada.
Propulsion espaciala[modificar | modificar la font]
Qualques naus espaciala coma Voyager emportèron ja de generators nuclears per alimentar lor sistèma electronic. Pasmens, la propulsion nucleara, que siá possible, foguèt pas encara ensajada. Auriá l'avantatge de produire una pojada, plan segur flaca, mas continua pendent tot lo viatge, alara que las naus actualas - levat aquelas utilizant l'energia solara e los motors ionics – pòdon produire solament una pujada iniciala, o qualques ajustaments de trajectòria, a causa de la pichona contenéncia de lors sèrvas.
Reaccions nuclearas explosivas[modificar | modificar la font]
La poténcia de l'energia nucleara es dins aquel cas utilizada dins las bombas. Las poténcias de las bombas nuclearas van de la quilotona a la megatona d’equivalent TNT. L’energia d’una explosion nucleara se repartís subretot dins l’efèit de buf (onda de tust), l’efèit termic, l’efèit d’impulsion electromagnetic e las radiacions.
Las armas nuclearas son de dos tipes :
- las armas de fission o « bombas A »: utilizan l’urani enriquesit o lo plutòni, mes en condicion critica per implosion jos l'efèit d’un explosiu classic;
- las armas de fusion o bombas termonuclearas o « bombas H ». Las condicions de temperatura e de pression necessàrias a la reaccion de fusion d’isotòps d’idrogèn (deutèri e triti) se dona per l’explosion d’una « amorça » constituida per una bomba de fission al plutòni.
La bomba de neutrons es una varianta de bomba termonucleara concebuda per maximizar la part de l'energia emesa jos forma de neutrons; es supausada de destruire las formas de vida a l'entorn de la cibla, tot en provocant un minimum de damatges materials.
Industria nucleara[modificar | modificar la font]
Pendent la Segonda Guèrra Mondiala, la produccion d'armas atomicas foguèt la principala eissida de l'industria nucleara. Dempuèi los ans 1970, aquela industria tanben produsís d'energia[4].
En comparason amb d'autras fonts d'energia, la nucleara demanda d'investiments inicials fòrça importants, mas aprofiècha d'un còst d'expleitacion mendre per quilowatt produsit[5], condusent a un flac taus de rendabilitat intèrne: l'investiment dins lo nuclear se deu far dins una politica de cors fòrça long[6]. Aquela expleitacion se fa per de desena d'annadas. Lo còst de l'energia nucleara depend fòrtament de la durada ont l'investiment inicial es amortit, e la prolongacion eventuala de lor expleitacion constituís un enjòc economic fòrça important[7],[8].
Lo còst del combustible nuclear es subretot degut a l'enriquiment de l'urani e a la fabricacion dels elements combustibles, que demandan una tecnologia pro complèxa[9][10]. La part del mineral d'urani dins lo còst de l'energia es flac comparada a aquel de las energias fossils: l'energia nucleara es d'esperela la font d'una activitat industriala especializada. Pels païses que mestrejan l'ensemble del cicle del combustible nuclear, l'energia nucleara permet una independéncia energetica nacionala[11].
La produccion d'energia nucleara es una activitat de nauta tecnologia, e que demanda un contraròtle rigorós e permanent[12]. Aquel contraròtle se fa per las autoritats de seguretat nacionalas (Autoritat de Seguretat Nucleara en França) o internacionalas (Euratom en Euròpa o AIEA (Agencia de la ONU)).
Debat sus l’energia nucleara[modificar | modificar la font]
Las aplicacions civilas de l'energia nucleara fan controvèrsia en rason:
- dels risques d’accident nuclear sul reactor nuclear o pendent lo cicle del combustible;
- de problèmas non resolguts ligats a la gestion a tèrme fòrça long dels descais radioactius;
- del risc de la proliferacion nucleara;
- del risc del terrorisme nuclear pel destornament de matèria radioactiva per l’utilizar coma toxic o per fabricar una « bomba radiologica », o per l’ataca dirècta d’un reactor;
- del còst economic de la cadena de produccion de l'electricitat nucleara, de l’extraccion dels minerals fins a la gestion dels descais. La construccion de centralas novèlas en Grand Bretanha costariá 44 £ (48 €) de mai per an per cada contribuable anglés[13] ;
- de fonts en combustibles fòrça limitadas (levat pels subregenrators, de tipe Superphénix). Aquela fonts son disponiblas dins de perspectivas comparablas a las fonts de petròli e de gas (prèp de 60 ans per una consomacion constanta).
Los partisans de l'energia nucleara avançan d'autres arguments:
- las fonts potencialas (rusca terrèstra, aiga de mar) serián pus elevadas que las fonts existissent pels combustibles carbonats (carbon, gas, petròli), per la filièra de generacion IV permetent la subregeneracion, las filièras utilizant lo tòri, o las centralas de fusion. Los partisans de l'energia nucleara afirman que poirián alimentar la planeta pendent mai de mila ans ;
- las filièras nuclearas produsent pauc de dioxid de carbòni qu'es un gas d'efèit de sèrre, e seriá doncas obligatòri per lutar contra lo rescalfament climatic.
Los risques e los còstes son pas avalorats del meteis biais pels partisans e los adversaris del nuclear, fan controvèrsia tanben l’utilitat de las aplicacions nuclearas civilas e militaras, en particular de la produccion d’electricitat nucleara e de l'oportunitat d’una sortida del nuclear civil.
Recèrcas dins lo domeni de l'energia nucleara[modificar | modificar la font]
- Los Estats Unis d'America, l’Union Europèa, Russia, Japon, China e la Corèa del Sud se reüniguèron pel projècte ITER, programa d’estudi de tèrme long de la fusion nucleara contrarotlada. Aquel projècte de recèrca a per objectiu la construccion e l’expleitacion experimentala d’un tokamak de grandas dimensions. Lo reactor serà construit a Cadaracha (Sant Pau de Durença, Bocas de Ròse).
- D'estudis son menats sul desvolopament de novèlas filièras de reactors nuclears de fission. La planificacion d'aquel programa internacional prevei la mesa en servici industrial d'aqueles reactors per 2030-2040.
- L’estudi del cicle del tòri es en cors ; aquel poirà suplantar l’urani uèi utilizat, perque las sèrvas de tòri son pus importantas qu'aquelas d'urani. Pasmens, lo tòri natural es compausat a 100 % de l’isotòp 232 qu'es pas fissil mas fertil (coma l’urani 238). Son utilizacion demanda doncas lo desvolopament de reactors subregenerators e de procèssus quimics de tractament del combustible usat eissits.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)AIEA de 2005 [pdf], 20 de març de 2007
- ↑ (fr)L'industria de l'energia
- ↑ World Nuclear Association
- ↑ Word Nuclear Association
- ↑ id "EcoNuc"
- ↑ (fr)Rapòrt de l'Assembla Nacionala francesa, Christian Bataille e Robert Galley, Rapòrt parlamentari
- ↑ Contrôle n°184 : lo continuament de l'expleitacion de las centralas nuclearas. ASN, 2009.
- ↑ Rapòrt sus la durada de vida de las centralas nuclearas e los nòus tipes de reactors, Christian Bataille e Claude Birraux, Ofici Parlamentari d’Avaloracion de las Causidas Scientificas e Tecnologicas
- ↑ id "EcoNuc"
- ↑ L'économie de l'énergie nucléaire, E. Bertel,G. Naudet, M. Vielle, ISBN 2-86883-691-7, EDP Sciences 2004.
- ↑ id "EcoNuc"
- ↑ Rapòrt de l'Assemblada Nacionala francesa: bilanç e las perspectivas de la politica de seguretat de las installacions nuclearas Claude Birraux.
- ↑ Estudi del consultant EIC citar pel jornal The Guardian, 19 d'octobre de 2009
Annèxes[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Jaime Semprun, La Nucléarisation du monde, éditions Gérard Lebovici, 1986. (ISBN 2-85184-172-6)
- (fr)Arnaud Michon, Le Sens du vent : Notes sur la nucléarisation de la France au temps des illusions renouvelables, éditions de l'Encyclopédie des Nuisances, 2010.
- (fr)Thierry Garcin, Le Nucléaire aujourd’hui, Paris : LGDJ, coll. « Axes », 1995.
- (fr)Géopolitique n° 52 (numéro spécial), Le nucléaire : un atout maître, hiver 1995-1996.
- (fr)Mary Byrd Davis, La France nucléaire : matière et sites (2002), 340 p., format 21,9×15 cm. [1]
- (fr)Annie Thébaud-Mony, L’Industrie nucléaire : sous-traitance et servitude, éd. EDK et Inserm
- (fr)Claude Dubout, Je suis décontamineur dans le nucléaire, éd. Paulo-Ramand


text:
Sant Julian delh Sèrre
Sant Julian delh Sèrre[1] (Saint-Julien-du-Serre en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Cf. Pòrta d’Òc n° 14, març-abrieu de 1980, p. 3-5 (article de Bernard Salques).


text:
Sciéncias de l'informacion e de las bibliotècas
S'apèla sciéncias de l'informacion e de las bibliotècas (SIB) l'ensemble dels sabers e saber-far utils a las personas encargadas de gerir una bibliotèca o un servici d'informacion-documentacion.
Definicion[modificar | modificar la font]
L'expression sciéncias de l'informacion e de las bibliotècas ven de l'expression anglesa library and information science (LIS). En França, l'apellacion academica es puslèu « sciéncias de l'informacion e de la comunicacion », correspondent a la de la 71ena seccion del Conselh Nacional de las Universitats (CNU, cf. [1]). Se tracta d'un camp de recèrca e d'estudi puslèu caracterizat per son objècte (l'informacion, sa natura, sas proprietats, son transferiment) que per sos metòdes, coma lo son per exemple lo drech o la filosofia. D'apròchis fòrça diferents d'aqueste objècte son en efièch possibles e practics. Al costat de preocupacions teoricas, las sciéncias de l'informacion e de la comunicacion (SIC) s'interèssan tanben a las institucions e a las practicas de transmission de l'informacion. Las « sciéncias de l'informacion » se sasisson d'aquela problematica : las bibliotècas, e en particular las qu'acompanhan las activitats d'estudi e de recèrca, son una de las institucions associadas a aqueste transferiment. Dins un sens fòrça general, se pòt doncas considerar que las sciéncias de l'informacion englòban de domenis coma :
- biblioteconomia (gestion de las bibliotècas) ;
- bibliografia (recèrca documentària) ;
- catalogatge e indexacion (descripcion de las colleccions) ;
- bibliologia (coneissença del libre, de l'edicion e dels divèrses tipes de documents).
Çaquelà, existisson de divergéncias sus la natura e suls limits d'aqueste camp scientific. Per exemple, lo Centre Nacional de la Recèrca Scientifica (CNRS) e lo Conservatòri Nacional de las Arts e dels Mestièrs (CNAM) incluson l'informatica dins las sciéncias de l'informacion. Òm se pòt tanben demandar se l'engenhariá lingüistica (traduccion assistida per ordenador, « vocalizacion » de l'arabi...) a sa plaça dins las sciéncias de l'informacion. Aquestas dificultats de definicion e de delimitacion son caracteristicas d'un domeni del saber en cors de constitucion. En consequéncia d'aquò, una part importanta de la produccion scientifica es centrada sus aquestas questions. Sembla almens d'existir una fòrta distincion entre los especialistas de l'informacion e los de la comunicacion. Benlèu qu'aqueste camp scientific es destinat a se devesir en diferents domenis.
Las sciéncias de l’informacion e de la comunicacion (SIC)[modificar | modificar la font]
Dins las annadas 1970 apareis en França l’expression « sciéncias de l’informacion ». Es en 1968, als Estats Units, qu'es desvolopada quand l’American Documentation Institute ven l’American Society for Information Science. Cossí definir las sciéncias de l’informacion ? An per objècte l’estudi de las proprietats generalas de l’informacion (natura, genèsi, efièches) ; se rengan dins lo sector de las sciéncias socialas, principal mejan d’accès a una compreneson del social e del cultural e que veson collaborar entre elas de disciplinas coma la psicologia, la lingüistica, la sociologia, l’informatica, las matematicas, lo drech, l’economia, la filosofia, la politica... Las sciéncias de l’informacion respondon a una exigéncia de saber e de comunicacion nascuda de la vida sociala. Una informacion pòt presentar de formas divèrsas (tèxt, imatge, son), sus de mèdias variats (imprimits, filmes, disques, cederòms, fichièrs electronics,...). Intègra al còp de procediments escriches, de procediments orals e visuals. L’informacion se transmet entre individús, al sen de las societats o de las entrepresas. Las sciéncias de l’informacion recobrisson totes aquestes cases de figuras. Sciéncias socialas interdisciplinàrias d'ara enlà, las sciéncias de l’informacion an trobat lors letras de noblesa : formacions e diplòmas universitaris incluson aquesta nocion dins lors intitulats.


text:
Bowling
Lo bowling (tèrme anglés) o jòc de quilhas es un espòrt e un jòc. La tòca del jogaire es de marcar lo mai de ponches amb una bola; lo jogaire fa rotlar una bola de bowling sus una superfícia plana per far tombar de quilhas. Existís un fum de menas de bowling; lo pus popular dins lo mond es lo ten-pin bowling, lo jòc mai ancian data de l'epòca de l'Anciana Egipte[1][2], mas existís d'autres luòcs istorics ont lo bowling èra jogat coma l'anciana Finlàndia, Iemèn[3], o Alemanha[1][2]. Las primièras règlas foguèron establidas a Nòva York lo 9 de setembre de 1895[4]. Uèi lo jòc es jogat per mai de 95 000 000 personas dins mai de 90 estats dins lo mond[5].


text:
Zommange
Zommange es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Levava de l'anciana província de Lorraine, de la châtellenie de Marimont.
- Destruit al cors de la guèrra de Trenta ans ; inhabité en 1650.
- Relevait de l'ancienne province de Lorraine, de la châtellenie de Marimont.
- Détruit au cours de la guerre de Trente ans ; inhabité en 1650.


text:
Monodontidae
Aquesta familha compòrta dos genres, qu'an cadun una espècia :
- Delphinapterus Lacépède, 1804
- Delphinapterus leucas (Pallas, 1776) - grand dalfin blanc
- Monodon Linnaeus, 1758
- Monodon monoceros Linnaeus, 1758 - Narval
Signes distintius de la familha[modificar | modificar la font]
Contràriament als autres cetacèus, las doas espècias d'aquesta familha an de vertèbras cervicalas non soudadas, permetent una cèrta flexibilitat del còl e autorizant de desplaçar son cap lateralament.
Lo segon signe distintiu de las doas espècias d'aquesta familha es d'aver pas de nadarèla dorsala. Çò qu'es fòrt practic per d'individús que passan lor temps a passar jol glaç.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : TSN 180481 Monodontidae Gray, 1821 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Monodontidae (en)
- Referéncia NCBI : Monodontidae (en)


text:
Ermès Trismegist
Ermès Trismegis es lo nom grèc d'un personatge mitic associat a un sincretisme del dieu egipcian Djehoti (Tòt en grèc) amb lo dieu grèc Ermès[1]. Ermès Trismegist significa en grèc “Ermès, tres còps grand”, Ἑpuῆς ὁ TpισuέYισtoς. En latin es: Mercurius ter Maximus.
Li son atribuits un ensemble de tèxtes sonat Ermetica, que los pus coneguts son lo Corpus Ermeticum, recuèlh de tractats misticofilosofics, e la Taula d'emerauda.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ E. A. Wallis Budge The Gods of the Egyptians. Vol. 1. p. 415.


text:
Fritz Kreisler
Fritz Kreisler (Viena, lo 2 de heurèr de 1875 – Nava York, lo 29 de genèr de 1962) que ho un deus violonistas màgers deu sègle XX. Vadut a Viena en Àustria d'ua pair judiu e d'ua mair catolica, qu'estudiè au Conservatòri de la soa ciutat nadau dab mèste deus famós : Anton Bruckner, Léo Delibes, Jakob Dont, Joseph Hellmesberger hilh, Joseph Massart, e Jules Massenet.
Alebat durant la Purmèra Guèrra Mondiau que ho desmobilizat. Que viscó a Berlin puish a París abans d'abandonar Euròpa en miei de la pujada deu nazisme. Que s'installè a Nava York on passè la resta de la soa vita.
Que compausè mantuas pèças de musica en ensajar d'imitar l'estil de mèstes classics e barròc e en bèth publicar devath los lors noms ; quan revelè l'engana e lo jòc que ho criticat ; ua d'aquestas peças totun (lo Praeludium und Allegro faussament signat de "Gaetano Pugnani") qu'ei uei ua de las pèças màgers deu repertòri deu vriulon.
Kreisler que pateishó dus accidents de circulacion : trucat per un camion a Nava York en 1941 que demorè dens lo coma per ua setmana ; la segonda vegada, de cap a la fin de la soa vita, un accident d'auto que'u deishè sord e cèc.
Que ho lo possessor d'un gran nombre d'instruments de mèstes laütièrs deus màgers (Antonio Stradivari, Pietro Guarneri, Giuseppe Guarneri, Carlo Bergonzi e Jean-Baptiste Vuillaume) ; gaireben tot que pòrtan uei lo son nom.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- [1] Sus youtube.com, interrpetacion de La Gitana per Fritz Kreisler.
- [2] Sus youtube.com, Pugnani Kreisler: Praeludium und Allegro per Guido Rimonda e la soa Camerata Ducale.


text:
Nos (unitat)
Lo nos es una unitat de velocitat utilizada en navigacion maritima e aeriana. 1 nos correspond a 1 mila marina per ora, o exactament 1,852 km/h o 0,514 m/s. Autrescòps la velocitat d'una nau se mesurava amb un loch. La planqueta èra amarrada a un cordatge comportant de noses regularament espaçats qu'un marin comptava a nauta votz al meteis temps que limpavan dins sos dets. Lo compte se fasiá al meteis temps de l'escorrement d'un sablièr. Lo nombre, exprimit en noses, mesurava doncas una velocitat.
Lo noses èran espaçats de 47 pès e 3 poces (14,4 m) e on lo sablièr mesurava un periòde de 28 segondas[1]. Uèi, lo nos correspond exactament a una velocitat d'una mila marina per ora (1 852 m/h), mas aparten pas al Sistèma Internacional d'Unitats (SI). S'utilizan generalament los simbòls nd (en francés) o kt (per knot, nos en anglés) e tanben kn (per knot) o kts (per knots).
La mila marina correspond a la valor mejana d'una minuta d'arc de meridian. De fach, un nos correspond a una minuta de latitud percorrida en 1 ora.
Conversions[modificar | modificar la font]
(Los valors en negreta son exactes.)


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Prabodh Chandra Dey, mai conegut coma Manna Dey (en bengalin: মান্না দে; Calcuta, 1 de mai de 1919 − Bangalore, 24 d'octobre de 2013) foguèt un cantaire de doblatge indian. Interpretava de cançons de films, essencialament en indi e bengalin, en plaça dels actors. Sa carrièra comencèt amb lo film Tamanna en 1942, e atenhèt la cima entre 1953 e 1976. Aqueste artista enregistrèt mai de 4.000 cançons de 1942 a 2013 e foguèt recompensat pel govèrn indian amb lo Padma Shri en 1971, mai de 30 ans mai tard, amb lo Padma Bhushan (2005) e en 2007 lo Prèmi Dadasaheb Phalke.


text:
Saint-Germain-la-Blanche-Herbe
Saint-Germain-la-Blanche-Herbe en normand ( Saint-Germain-la-Blanche-Herbe en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant-Germain-la-Blanca-Èrba es una municipalitat limitrophe del nòrd-oèst de Can, formada de tres parts : lo Bourg al sud-es, limitrophe del quartièr caennais de La Maladrerie, lo quartièr de Ardenne adossat al masatge caseriu de Cussy al nòrd, e lo caseriu de Franqueville a l'oèst. #Cent ectaras de la municipalitat an classificat a l'entorn del abbaye de Ardenne e forman lo parc périurbain gerit per Can la Mar.
Saint-Germain-la-Blanche-Herbe est une commune limitrophe du nord-ouest de Caen, formée de trois parties : le Bourg au sud-est, limitrophe du quartier caennais de La Maladrerie, le quartier d'Ardenne adossé au hameau de Cussy au nord, et le hameau de Franqueville à l'ouest. Cent hectares de la commune sont classés autour de l'abbaye d'Ardenne et forment le parc périurbain géré par Caen la Mer.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria de la municipalitat presa en la siá màger part aquela del caseriu de la Maladrerie, situat sul territòri de la siá granda vesina, Can, e aquela de la abbaye de Ardenne, situada al nòrd del bourg.
Pendent l'Aucupacion, lo cònsol de la municipalitat, Roland Vico, fabrica amb l'ajuda d'un sacerdòt de manqui de papièrs pels rebèls del STO o dels josieus. Victima d'un piège l'an 1943, es déporté a Mauthausen e liberat per las tropas aliadas al començament del mes de mai 1945. La municipalitat es practicament destruida en lo moment de la batalha de Can en de junh-Mois invalide (en julhet)M. La modernité relativa de las bastissas dins lo quartièr de la comuna o relòtge cèrtament. Pendent aqueles bombardements, la glèisa de Sant-Germain a tocat ; un obus s'esclafa sus la nef, en provocant lo sieu effondrement. Sonque de vestigis de la glèisa d'alavetz, lo campanal despunta totjorn los sieus arcades e la siá fletxa classicas, e la campana, amassada en las décombres, a suspenut al mur de la comuna. La Mois invalide (de julhet)M, lasModèl:2 e e 3en de batariás del SS.Flak.Abteilung.12, aital coma la Divisionsbegleitkompanie (companhiá de escorta divisionnaire), abandonan Sant-Germain-la-Blanca-Èrba per replegar-se a Vaucelles. Los sapeurs canadiens venon netejar lo sector de Sant-Germain infesté de minas. L'operacion se desenrotlla jol fuòc enemic e los carris canadiens replican llaurant lo fuòc suls ostals ont son retranchés los darrièrs SS #que fujon alavetz cap a la Maladrerie. Los Canadiens pòdon de contunh dintrar dins la vila de Can per liberar lo marge esquèrre del Adorna.
L'histoire de la commune rejoint dans sa majeure partie celle du hameau de la Maladrerie, situé sur le territoire de sa grande voisine, Caen, et celle de l'abbaye d'Ardenne, située au nord du bourg.
Pendant l'Occupation, le maire de la commune, Roland Vico, fabrique avec l'aide d'un prêtre de faux papiers pour les réfractaires du STO ou des juifs. Victime d'un piège en 1943, il est déporté à Mauthausen et libéré par les troupes alliées au début du mois de mai 1945. La commune est quasiment détruite lors de la bataille de Caen en juin-Mois invalide (juillet)M. La modernité relative des bâtiments dans le quartier de la mairie le montre tout à fait. Durant ces bombardements, l'église de Saint-Germain est touchée ; un obus s'écrase sur la nef, provoquant son effondrement. Seuls vestiges de l'église d'alors, le clocher pointe toujours ses arcades et sa flèche classiques, et la cloche, retrouvée dans les décombres, est suspendue au mur de la mairie. Le Mois invalide (juillet)M, les 2en et 3en batteries du SS.Flak.Abteilung.12, ainsi que la Divisionsbegleitkompanie (compagnie d’escorte divisionnaire), abandonnent Saint-Germain-la-Blanche-Herbe pour se replier à Vaucelles. Les sapeurs canadiens viennent nettoyer le secteur de Saint-Germain infesté de mines. L'opération se déroule sous le feu ennemi et les chars canadiens répliquent en ouvrant le feu sur les maisons où sont retranchés les derniers SS qui fuient alors vers la Maladrerie. Les Canadiens peuvent ensuite entrer dans la ville de Caen pour libérer la rive gauche de l'Orne.


text:
Castèth de Chambord
Lo castèth de Chambord qu'ei un castèth de Léger bastit enter 1519 e 1547 peu rei Francés Ièr de França.
Istòria[modificar | modificar la font]
Chambord que ho crompat peu duc d'Orleans au comte de Bles en 1392, e qu'entrè dens lo cabau reiau en 1498 quan Loís XII, en purmèr duc d'Orleans e vadó rei de França.
Lo rei Francés Ièr, au son retorn de las guèrras d'Italia que decidí de bastir un castèth dens lo gost de la Reneishença a Chambord, en lòc deu castèth medievau qui i èra quilhat. Lo castèth nau non hore acabat pas sonque en 1547 e Francés Ièr n'i demorore que chic de temps au cors de la soa vita.
En 1639, Loís XIII que'u balhè au son hrair Gaston d'Orléans. Arron, Loís XIV qu'i horní quauques modificacions e Molière qu'i estreè lo son Borgés gentiu e Monsieur de Pourceaugnac.


text:
1100
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1100 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Principat d'Antioquiá[modificar | modificar la font]
Captura de Boemond de Tarent per l'emir de Sivas. Son nebòt Tancred de Galilèa venguèt regent dau Principat fins a sa liberacion.
Reiaume de Jerusalèm[modificar | modificar la font]
Mòrt de Godofred de Bouillon après una campanha còntra Acre, Ascalon, Arsuf, Jaffa e Caeserea que venguèron tributària dau Reiaume de Jerusalèm. A sa mòrt, sei partisans, dirigits per Werner de Graz, prenguèron lo contraròtle de la capitala e obliguèron lo patriarche de Jerusalèm — desirós de fisar lo reiaume a la Papautat — de coronar rèi de Jerusalèm lo 25 de decembre Baudoïn d'Edessa qu'èra lo fraire de Godofred.


text:
Marjarida
Marjarida es un massís montanhós del Massís Central occitan. Estrechament, Marjarida es la montanha orientada sud-est/nòrd-oèst que despassa los 1400 m, e que corrís del Truc de Fortunièr (en Gavaudan) ont culmina a 1543 m, a Sant Flor en Auvèrnhe. Pus largament, la Marjarida inclutz los nauts plans, a l'altitud mejana que despassa los 1000 m a l'èst e l'oèst del sistèma central. A l'èst confronta amb los monts de Vivarés (en seguir la val d'Alèir), a l'oèst amb Aubrac, al sud amb la val d'Òlt e al nòrd amb lo replanat de Velai.
Tanben, Marjarida es un parçan d'Occitània[1] situat mai que mai en Lengadòc (es lo gròs de Gavaudan) e tanben al limit sud d'Auvèrnhe.
Sa vila principala es Mende.
Geologia[modificar | modificar la font]
Marjarida es una part del vièlh massís ercinian. Sos granits datan de -300 Ma. Arrasat lo massís se tornèt joslevar pendent l'orogenèsi pirenenca (-40 Ma).
Idrologia[modificar | modificar la font]
Las aigas de Marjarida van a l'oèst de la cadena centrala cap a Garona (mai que mai per Trueire que i a la font, marginalament cap a Òlt), a l'èst cap a Alèir (que i a la font). D'un biais pro marginal, a la termièra de Marjarida, sus la Plana de Montbèl las aigas van cap a Ròse (per Chassesac).
Païsatge[modificar | modificar la font]
Lo païsatge es particularament tipat e es lo fruch de son istòria socioeconomica. Generalament lo denivelat es plan pauc marcat e vei una alternança de vals ont serpentan de rius e de sèrras traucadas de combas. Lo fons de las combas es sovent umid (las sanhas) e drenat mercé a de rasas, pichons valats que seguisson las corbas de nivèl. Lo païsatge vegetal se compausa d'una mirgalhadura de prats, de landas de ginèsta (dempuèi l'exòde rural) e de bòsques de pins e de faus. Los camps (de segal mai que mai) i son plan pauc nombroses.
Coma dins la màger part d'Occitània, mas d'un biais plan prononciat, l'abitat se concentra pas dins de vilatges mas dins tot un fum de maselatges. Aital una comuna de 150 abitants coma Chaudeirac pòt téner fins a 10 nogals de populacions (mai de 4 bòrdas) sens comptar las bòrdas e los maselatges mai pichons. Los monts de Marjarida stricto sensu son cobèrts a l'ora d'ara de plantacions de conifèrs qu'emplaçan las bruguièras, elas-meteissas consequéncias del desbosigament de las fajas.
Luòcs de Marjarida[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Segon la classificacion de Frederic Zégierman.


text:
Òrdi deus premontrés
L'Òrdi deus Premontrés o Òrdi deus Canonges regulars de Premontré qu'ei un òrdi religiós fondat per Sant Norbert de Xanten en 1120 a Premontré en Picardia orientau (dens l'actuau departament d'Aisne) en bèth seguir la regla de Sant Augustin. Qu'amassan òrdis d'mis, de hemnas o de laïcs dab la dobla mission de contemlacion e d'apostolat auprès deus los hidèus en bèth seguir la devisa de Sant Augustin : sanctitatem et clericatum ("santetat e apostolat"). Per la loa segonda mission qu'an avut, dinc a 1970 lo lor rite : lo Rite Premontrés.
La loa purmèra abadia que ho donc l'abadia de Premontré, uei transformada en espitau psiquiatric.
Anecdòtas[modificar | modificar la font]
En Bearn que los premontrés que hon los purmèrs a qui e ho hidada l'empara de la capèra de Nosta Dauna de Sarrança. En Belgica que son a l'origina de l'abadia de Leffe qui ei uèi lo dia ua marca de cervesa de la mei famosas.


text:
1730
Aquesta pagina concernís l'an 1730 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Otoman[modificar | modificar la font]
Revòuta dei janissaris dirigits per Patrona Halil. Ahmed III foguèt reversat, capturat e remplaçat per Mahmud Ièr entre lo 1èr e lo 6 d'octòbre. Pasmens, l'arrogància e lei pretencions de Patrona Halil entraïnèt d'autrei revòutas. En particular, lo khan de Crimèa capitèt de lo reversar e de restablir l'autoritat dau sultan a la fin de novembre.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Mòrt dau negus Bakaffa (1721-1730) lo 19 de setembre. Son rèine veguèt la darriera temptativa de redreiçar l'autoritat imperiala avans son afondrament en 1769 e lo Temps dei Princes. Pasmens, son òbra de reünificacion de l'Empèri foguèt rapidament roïnada. Foguèt remplaçat per son fiu Iyasu II. Pasmens, dins lei fachs, l'emperatritz Mentewab, frema dau negus defunt, venguèt la cap vertadiera d'Etiopia. Tre lo començament dau rèine de son fiu, deguèt faciar l'ataca d'una armada dirigida per un pretendent rivau qu'assetjèt Gondar pendent uech jorns. En despiech de la revirada de l'ofensiva rebèla, la capitala foguèt en partida destrucha, compres lei quartiers reiaus.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Gràcias ai reformas deis emperaires Kangxi (1661-1722) e Yongzheng (1722-1735), lei revenguts dau govèrn agantèron per lo premier còp de l'Istòria chinesa la sòma de 60 milions de taels.


text:
Garum
Lo garum, o liquamen (que vòl dire « chuc » o « salça » en latin) èra una salça, lo principal condiment utilizat a Roma dempuèi los etrusques e en Grècia antica (garos). S'agissiá de carn o de tripalha de peis, veire d'ustras, qu'avián rebolhits longtemps dins una fòrta quantitat de sal, per evitar tot poiriment. Dintrava dins la composicion de fòrça plats, per encausa de son fòrt gost salat.
Somari
Origine du garum[modificar | modificar la font]
Lo siqqu es una salça mesopotamiana a basa de peisses lactofermentats. Aquel condiment a la sabor e als efluvis fòrça poderoses èra utilizat dins los païses de l'Orient Mejan. Foguèt adoptat puèi pels Grècs, e pels Romans, amb lo nom de garum[1].
Lo garum a l'epòca romana[modificar | modificar la font]
Una mèscla de garum amb d'òli o de vin, nomenat œnogaros, dintrava dins la confeccion del galavard[2].
Lo garum mai celèbre, dich garum dels alliats (garum sociorum), èra fabricat en Betica (coma Baelo Claudia), dins lo sud de l'Espanha actuala, amb de ton roge que migra de l'Atlantic a la Méditerranèa. Se ne fasiá una granda pèsca, que lo produch èra comercializat salat. Lo quite garum, èra fach de sang, d'uòu e de tripas de peis, mesclat amb fòrça sal (al mens 50 % del volum total)..
De garums de mendre qualitat, preparats dirèctament amb la carn del ton, o d'un autre peis (coma lo vairat), èran fabricats dins tot lo Bacin Mediterranèu. Totes aqueles garums èran comercializat dins d'anfòras pichonas, per encausa del prètz del contengut. Se comercializava tanben l'allec (lat. hallex), mens car, qu'èra çò que demorava quand lo dessús liquid aviá estat levat.
Lo garum ara[modificar | modificar la font]
En 2008, d'arqueològs utilizèron lo rèste del darrièr lòt de garum de Pompei qu'èra a basa de bòga, un pei que s'amassa l'estiu.
La sabor del garum semblariá a aquela del nuoc-mâm vietnamian e aquela de l'allec del surströmming suedés.
Lo garum es a l'origina del pissalat, fach de sardinas e d'anchòias, consomit dins la region de Niça.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr) [encyclopedie-universelle.com LA NOURRITURE QUOTIDIENNE et RITUELLE]. Consultat lo 4 de decembre de 2011
- ↑ Apicii Coelii, De opsoniis et condimentis, sive arte coquinaria, libri decem. Cum annotationibus Martini Lister. Londres, 1705, L. II, c. 2, p. 59.


text:
Aulnois-sur-Seille
Aulnois-sur-Seille es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Vilatge del ban de Delme.
- L'ostal fòrt dépendait de la évêché de Mètz a Modèl:La s, de la familha de Oriocourt a Modèl:La s, de la familha de las Armoises a la fin Sègle XVI.
- Charles dels Armoises, governador dels mainats del Pòrti Léopold de Lorraine #far reconstruire lo castèl a Modèl:La s.
- Marquisat En 1726.
- Village du ban de Delme.
- La maison forte dépendait de l’évêché de Metz au Sègle XIV, de la famille d’Oriocourt au Sègle XV, de la famille des Armoises à la fin Sègle XVI.
- Charles des Armoises, gouverneur des enfants du Duc Léopold de Lorraine fit reconstruire le château au Sègle XVIII.
- Marquisat en 1726.


text:
Òcras de Rustrèu
Las Òcras de Rustrèu es un site mièg natural, perque foguèt expleitat dempuèi la fin del sègle XVII fins a 1992 que lo darrièr ocrièr se retirèt. Lo site es situat sus la comuna de Rustrèu dins lo País d'Ate en Provença. Los païsatges insolites qu'ofrisson son constituits de sabla ocrosas d'origina lateritica.
Somari
Lo site[modificar | modificar la font]
Las òcras de Rustèu s'espandisson sus mai de 30 ectaras. Sos camins de tèrra permeton de descobrir de bauces usats comprenent mai de 20 tintas d'òcra. Lo « circ de Barriés », lo « circ de Bovèna », los bacins de decantacion, las chiminèas de fadas, lo « Sahara », los tunèls, lo lièch de la Dòa (pichon riu del luòc) donan de decòrs variats pels passejaires. Lo GR 6 travèrsa lo site.
Istòria[modificar | modificar la font]
Fa mai de milions d’ans, la mar se retirèt daissant enrè de sablas enriquits d'una argila avent per particularitat de contenir de fèrre, la glauconia.
Lo Rossilhonés Jean-Étienne Astier aguèt l'idèa, a la fin del sègle XVII, de far passar la sabla dins de bacins de decantacion per n'extraire l'òcra. La faguèt aprèp coire per ne gardar las proprietats colorantas. Sièis departaments possedissián alara de jaç: Vauclusa e tanben Char, Droma, Gard, Dordonha e Yonne. L'arribada del camin de fèrre a Ate en 1877 permetèt l'expleitacion intensiva en Vauclusa. Creada en 1901, la Société des Ocres de France permetèt lo desvelopament del mercat cap a l'exportacion. Lo maximum de produccion foguèt atengut en 1929.
L'arribada dels colorants sintetics progressivament concurrencèron las òcras naturalas. Aprèp una longa decadéncia, l'expleitacion dels sites d'extraccion s'acabèt pauc a pauc. Sonque lo site de produccion de Gargaç demòra en activitat. Davant la varietat de la colors e dels païsatges, una associacion se formèt per salvar lo site e ne far un luòc toristic.
Geologia, geoquimia e origina[modificar | modificar la font]
Pendent lo Cretacèu, fa 110 milions d'annadas, al periòde de l'Atian, del nom de la vila d'Ate, un gres constituit per de grans de sabla s'acumula sus 30 mètres d’espessor. Aqueles sediments sabloses se pausèron d'en primièr en mitan marin prèp de las còstas, dins un mitan prodeltaïc, puèi a la meteissa epòca lo bombament degut al rapròchament de l'Iberia, emergiguèt aquelas formacions sedimentàrias. Aquelas sablas serán a l'origina de l'òcra, mercé a una argila d'origina marina e rica en fèrre: la glauconia[1].
Dins las òcras de Rustrèu, dempuèi lor depaus e lor exposicion a las condicions atmosfericas, las sisas d'òcra subiguèron, amb un processus d'alteracion de tipe lateritic, una fòrta oxidacion que conduguèron la formacion d'oxi-idroxids e d'oxids de fèrre, respectivament nomenada goetita (FeOOH) e ematita (Fe|2|O|3|), que lors proporcions relativas fan variar de nuàncias de colors qu'aqueles pigments conferisson a las sablas ocrosas. S'i mesclan de sablas blancas que domina la kaolinita (Al4Si4O10OH8)[2].
La preséncia de manganès, d'alumini e de silicats son a l'origina d'autras gamas de colors e de las 24 tinta oficialament recensadas, que van del verdet, passant pel jaune e lo roge[3]. Aqueles depauses marins son superats per de depauses pus grossièrs d'origina continentala, desprovesits inicialament de glauconia e doncas gaireben blancs, eles meteisses superats encara d'una capa ferruginosa. Es atal que nasquèron las òcras de Vauclusa e de Borgonha, formacions sablosas (grans de qüars) cimentadas per una argila constituida de cristallitas que sa grandor es de l’òrdre del micromètre: la kaolinita, supòrt argilós essencial e la goethita (pigment colorat).
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Jacques Sintès, Les ocres, Futura-Sciences.com.
- ↑ id: "hermitage97"
- ↑ id: "hermitage97"
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Jacques Sintès, Les Ocres, Éd. Futura-Sciences.com, 2003 extrach en linha
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)le Colorado provençal, paginas realizadas per l'escòla de Rustrèu.
- Òvras de Rustrèu, site oficial de l'associacion del Colorado Provençal de Rustrel.


text:
Superfícia comerciala utila
Dins lo monde dau comèrci, la superfícia comerciala utila ou SCU es la superfícia destinada a la venda de produchs e/ò de servicis. Ansin, dins un centre comerciau, enclause pas leis espacis que ne'n benefician lei comerçants coma parcatges, leis alèias dei Galariás Mercandas ò encara lei locaus qu'acuelhon lei servicis tecnics ò administratius implicats dins lo foncionament dei bastiments. Es diferenta de la superfícia de venda, qu'aquela d'aquí enclause pas d'uneis espacis que la SCU possedís.


text:
Alexandre Deulofeu
Alexandre Deulofeu i Torres (L'Armentera, 20 de setembre de 1903 - Figueres, 22 de genièr de 1978) foguèt un politician catalan e un filosòf de l'istòria qu'escriguèt sus cò qu'el nomenava "Matematica de l'istòria", una teoria ciclica sus l'evolucion de las civilizacions.
Biografia[modificar | modificar la font]
Alexandre Deulofeu nasquèt en 1903 a l'Armentera, un vilatjòt del Naut Empordan, ont lo sieu paire èra farmacian. A tres ans, anèt viure a Sant Pere Pescador e aprèp nòu ans se desplacèt a Figueres. Estudièt e obtenguèt lo bachelierat al licèu Ramon Muntaner de Figueres e a Barcelona. Faguèt puèi los estudis universitaris de farmacia e sciéncias quimicas a Madrid, e acabèt aquela filièra a Barcelona. Quand tornèt a Figueres ganhèt lo concors a cadièra e faguèt de professor al licèu de Figueres. Comencèt alara una etapa d'intensa activitat politica, d'en primièr coma dirigent de la Joventut Nacionalista Republicana d'Empordan e aprèp en qualitat de regidor per ERC. Cònsol accidental de Figueres pendent la Guèrra Civila, evitèt d'afrontaments, de sacatges e de persecucions dins la vila. Foguèt mobilizat per far de sanitari al front. S'exilièt lo 5 de febrièr de 1939 amb la retirada republicana en França. Pendent l'exili faguèt mantun mestièr: ensenhèt de matèrias diferentas, musician violonista e saxofonista dins diferents grops de musica de recreança e classics, pagés experimental e creador de plantacions sens tèrra amb de solucions liquidas de la siá invencion, obrièr de fabrica, maçon, escrivan, poèta, e causas autras. Faguèt amistat amb Francesc Pujols e Salvador Dalí. Tornèt de l'exili lo 22 de genièr de 1947 e se consagrèt a la farmacia, a contunhar las siás investigacions e a escriure. Moriguèt a Figueres lo 27 de decembre de 1978, e laissèt sens la finalizar la version espandida de la siá òbra granda entitolada La matematica de l'istòria.
Pensada[modificar | modificar la font]
Afirmèt que las civilizacions e los empèris passan per de cicles equivalents als cicles naturals dels èssers vius. Cada civilizacion pòt arribar a complir, almens, tres cicles de 1700 ans cadun. Compreses dins las civilizacions, los empèris an una durada mejana de 550 ans. Afirmèt que mejançant la coneissença de la natura dels cicles se pòdon evitar las guèrras, consideradas que son pas necessàrias, fasent que los procèsses vengan pacifics. Tanben diguèt que l'umanitat poirà èsser capabla, se los coneis, d'alterar sos pròpris cicles, e qu'aquela deu tendre a s'organizar jos la forma d'una confederacion universala de pòbles liures.
L'enonciat de la lei matematica que, segon el, determina l'evolucion dels pòbles se resumís en los punts seguents (capítol III de La Matematica de l'istòria en catalan, edicion de 1967):
- Totes los pòbles passan per d'epòcas de grand fraccionament demografic, alternadas amb d'autras epòcas de granda unificacion o epòcas imperialistas.
- Las epòcas de grand fraccionament an una durada de sièis sègles e mièg. Las epòcas de granda unificacion an una durada de dètz sègles e mièg. Lo cicle evolutiu compren, doncas, dètz-e-sèt sègles.
- Pendent aquel procès evolutiu los pòbles passan per de fasas perfièchament establidas per arribar, a la fin del cicle, a ocupar la meteissa posicion qu'al sieu començament.
- Lo cicle evolutiu compren totes los òrdres de l'activitat umana, es a dire que devèm considerar, en mai d'un cicle politic, un cicle social, artistic, filosofic, scientific...
- Totes los pòbles seguisson la mateissa evolucion, mas aquela demòra avançada o endarrierida segon la posicion geografica de cada país.
- La fòrça creatritz es pas la meteissa per totes los pòbles. Per cada cicle i a una zona d'intensitat creatritz maximala, aquela zona se desplaça d'un cicle al seguent dins lo meteis sens que lo procès genèra. Aquel avança en Euròpa, de l'Orient devèrs l'Occident mediterranèu e passa aprèp de la Peninsula Iberica a Gàllia, contunha a las illas Britanicas, seguís a travèrs dels pòbles germanics e arriba finalament als pòbles nordics e eslaus.
- Los nuclèus imperialistas que donan luòc a las epòcas de granda unificacion politica seguisson de procèsses biologics perfièches, identics entre eles e amb una longevitat que dura de cinc a sièis sègles.
- La transformacion dels regims politics e socials se realiza pas segon una linha constanta ascendenta o descendenta, mas mejançant d'avençadas e de reculadas alternativament, los unes mai intenses que los autres, e aquò dona lo resultat d'una linha copada. La resultanta d'aquela linha equival a una avançada dins un sentit determinat. Es çò que se nomma "Lei de las doas cambadas endavant e una enrèire".
La siá pensada es en relacion amb las idèas d'Oswald Spengler e d'Arnold J. Toynbee, que tanben enoncièron de teorias sus lo caractèr ciclic de las civilizacions, mas sens arribar a la mesura matematica mai precisa qu'expausa Deulofeu.
Pendent lo sieu exili e tanben amb posterioritat, Deulofeu percorreguèt mantun musèu, temple e monument de diferents païses ont, entre autras conclusions, deduguèt d'aver rescontrat l'origina de l'art romanic al sègle IX entre Empordan e Rosselhon, qu'èra l'origina de çò qu'el nommava lo segond cicle de la civilizacion europèa occidentala, aprèp lo primièr cicle.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Catalunya i l'Europa futura (Catalonha e Euròpa futura), Barcelona, Llibreria Catalònia, 1934 (prefaci d'Antoni Rovira i Virgili. Edicion facsimile de 1978).
- Catalunya 1932-1934 (Catalonha 1932-1934), Barcelona, Llibreria Catalònia, 1935.
- Química estructural, primera part (Quimia estructurala, primièra partida), Figueres, Edicions de l'Escola del Treball, 1937.
- L'evolució social (L'evolucion sociala), Figueres, Edicions de l'Escola del Treball, 1937 (i a un segond volum inedit).
- La energía atómica al servicio de la química (L'energia atomica al servici de la quimia), e La energía atómica y la energía iónica (L'energia atomica e l'energia ionica), edicions ciclostiladas per Breviata Médica (servici d'informacion medical dels laboratòris Leti e Uquita), Barcelona, 1949.
- La Matemática de la Historia (La Matematica de l'istòria), Barcelona, Aymà ed., 1951.
- La energía atómica al servicio de la química (L'energia atomica al servici de la quimia), Barcelona, Editorial Emporitana, 1952.
- Europa al desnudo (Euròpa despolhada), Barcelona, Editorial Emporitana, 1954.
- Nacimiento, grandeza y muerte de las civilizaciones (Naissença, grandor e mòrt de las civilizacions), Barcelona, Casa del Libro, 1956 (volum I en espanhòl de La matemàtica de la història (La matematica de l'istòria)).
- La matemàtica de la història en la cultura occidental (La matematica de l'istòria dins la cultura occidentala), "Els Autors de l'Ocell de Paper", Barcelona, Editex, 1957.
- Los grandes errores de la Historia. Del servilismo a la democracia (Las grandas errors de l'istòria. Del servilisme a la democracia), Barcelona, Aymà ed., 1958 (volum II en espanhòl de La matemàtica de la història (La matematica de l'istòria)).
- L'Empordà, bressol de l'art romànic (Empordan, brèç de l'art romanic), Barcelona, Gràfiques Diamant, 1961.
- El Ampurdán, cuna del arte románico (Empordan, brèç de l'art romanic), Barcelona, Gràfiques Diamant, 1962.
- Catalunya, origen de la pintura medieval (Catalonha, origina de la pintura medievala), Barcelona, ed. Selecta, 1963.
- Cataluña, origen de la pintura medieval (Catalonha, origina de la pintura medievala), Barcelona, ed. Selecta, 1963.
- La Matemàtica de la Història (La Matematica de l'istòria), Figueres, Editorial Emporitana, 1967.
- Prefaci, dins lo libre de Carles Fages de Climent Vilasacra, capital del món (Vilasacra, capitala del mond), Figueres, ed. Pérgamo, Primièra Edicion 1967, Segonda Edicion 1977, Tresena Edicion 1993.
- L'Empordà-Rosselló, bressol de l'escultura romànica (Empordan-Rosselhon, brèç de l'escultura romanica), Figueres, Editorial Emporitana, 1968 (fotografias de Joaquim Fort de Ribot).
- Les cultures europees. De la primera onada històrica de gran fragmentació demogràfica (Las culturas europèas. De la primièra èrsa istorica de granda fragmentacion demografica), Figueres, Editorial Emporitana, 1969 (volum III en catalan de La matemàtica de la història (La matematica de l'istòria)).
- La pau al món per la Matemàtica de la Història (La patz dins lo Mond per la matematica de l'istòria), Barcelona, ed. Pòrtic, 1970.
- Naixença, grandesa i mort de les civilitzacions (Naissença, grandor e mòrt de las civilizacions), Figueres, Editorial Emporitana, 1970 (volum I en catalan de La matemàtica de la història (La matematica de l'istòria)).
- El monestir de Sant Pere de Roda. Importància, història i art (Lo monastèri de Sant Pere de Ròda. Importància, istòria e art), Figueres, Editorial Emporitana, 1970.
- Els grans errors de la Història (Las grandas errors de l'istòria), Figueres, Editorial Emporitana, 1971 (volum II en catalan de La matemàtica de la història (La matematica de l'istòria)).
- Lluita d'imperis, primera part: persa, macedoni, cartaginès, romà, bizantí (Luta d'empèris, primièra partida: persan, macedonian, cartaginés, roman, bizantin), Figueres, Editorial Emporitana, 1972 (volum IV en catalan de La matemàtica de la història (La matematica de l'istòria)).
- L'Empordà, bressol de l'art romànic (Empordan, brèç de l'art romanic), Figueres, Editorial Emporitana, 1972.
- La paz mundial por la Matemática de la Historia (La patz mondiala per la matematica de l'istòria), Barcelona, ed. Pòrtic Hispànic, 1973.
- Lluita d'imperis, segona part: teutònic, anglosaxó, polonès, danès, noruec, víking, lituà, suec, moscovita (Luta d'empèris, segonda partida: teutonic, anglosaxon, polonés, danés, norvegian, viking, suedés, moscovita), Figueres, Editorial Emporitana, 1973 (volum V en catalan de La matemàtica de la història (La matematica de l'istòria)).
- El segon cicle europeu. El procés polític i social (Lo segond cilce europèu. Lo procès politic e social), Figueres, Editorial Emporitana, 1974 (volum VI en catalan de La matemàtica de la història (La matematica de l'istòria)).
- Memòries de la revolució, de la guerra i de l'exili (Memòrias de la revolucion, de la guèrra e de l'exili), Figueres, Editorial Emporitana, 1975, dos volums.
- Mots preliminars, dins lo libre de Sebastià Delclòs, Guia del romànic de l'Alt Empordà (Guida del romanic del Naut Empordan), Figueres, Centre Excursionista Empordanès, 1975.
- Catalunya, mare de la cultura europea (Catalonha, maire de la cultura europèa), Figueres, Editorial Emporitana, 1977 (volum VII en catalan de La matemàtica de la història (La matematica de l'istòria)).
- La segona onada imperial a Europa (La segonda èrsa imperiala en Euròpa), Figueres, Editorial Emporitana, 1977 (volum VIII en catalan de La matemàtica de la història (La matematica de l'istòria)).
- Nacimiento, grandeza y muerte de las civilizaciones (Naissença, grandor e mòrt de las civilizacions), Buenos Aires, ed. Plus Ultra, 1978 (version especiala per l'America del Sud, prefaci d'Abelardo F. Gabancho).
- Les cultures irano-sumèria-caldea, hitita i egípcia (Las culturas iranosumerianacaldèa, itita e egipciana). Figueres, realizacion: Amics de l'Albera i Cap de Creus, Centre Escursionista Empordanès, edicion postuma 2005 (volum IX en catalan de La matemàtica de la història (La matematica de l'istòria)).
- Història de l'art universal (Istòria de l'art universal). Figueres, realizacion: Amics de l'Albera i Cap de Creus, Centre Excursionista Empordanès, edicion postuma, octòbre 2008.
- Articles i altres escrits. Els darrers mots (Articles e d'autres escrits. Los darrièrs mots). Figueres, realizacion: Amics de l'Albera i Cap de Creus, Centre Excursionista Empordanès, concepcion e seguiment: Juli Gutiérrez Deulofeu, edicion postuma, junh 2012.
Fonts[modificar | modificar la font]
- Alexandre Deulofeu. Figueres, Ajuntament de Figueres, Institut d'Estudis Empordanesos, Patronat Francesc Eiximenis, 2003.
- Juli Gutiérrez Deulofeu. Alexandre Deulofeu, la Matemàtica de la Història (Alexandre Deulofeu, la matematica de l'istòria), Barcelona, Llibres de l'índex / Neopàtria, 2004.
- Enric Pujol, Jordi Casassas, Francesc Roca, Juli Gutiérrez Deulofeu. La Matemàtica de la Història. La teoria cíclica d'Alexandre Deulofeu (La matematica de l'istòria. La teoria ciclica d'Alexandre Deulofeu), Figueres, Brau Edicions, 2005.


text:
Montalban
Montalban[1][2] (Montauban en francés) es una comuna occitana de Carcin, situada administrativament dins lo departament de Tarn e Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus. Sos abitants son apelats los montalbaneses.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Metempsicòsi
La metempsicòsi (dèl grèc ancian ueteuψύxwσις, desplaçament de l'arma, del grèc uetά e ψuxή) es lo passatge, lo transvasament d'una arma dins un autre còrs, qu'animará. Lo metempsicosisme es la cresença segon que una meteissa arma pòt animar successivament de còrs sián umans o animals, mas tanben de vegetals.
Lo mot l'emplega Diodòr de Sicília (X, 6, 1) ; los Grècs disián: « palingenèsi » (de πaλιYYeveσίa, πaλίv / palín, « de nòu » e Yέveσις / genesis, « naissença »), es a dire « novèla naissença », « genèsi de nòu » ; atal, per Pythagore, « çò que renasquèt » (palin ginetaï) (Porfir, Vida de Pitagòras, § 19).
La metensomatòsi designa lo passage d'un còrs a un autre, e non d'una arma qu'ana d'un còrs a un autre. Lo bodisme crei puslèu a la metensomatòsi, perque es una religion o l'arma existís pas, e que lo ièu es pas qu'illusion de l'identitat individuala que s'atuda dins la vacuitat; aquò dich, d'elements psiquics transmigran, coma se poirríá lo veire dins qualques caractèrs (fisics o psiquics) venguts dels parents fins als enfants, dins lo fenomèn lamaïsta dels tulku, nomenats improprament « reencarnacions » d'un lama. Los escriches bodics utilizan de fach un concèpte sensiblament diferent d'aquel de reencarnacion: punarbhava, que se traduís per "renaissença". - Lo mot "metensomatòsi" ven del grèc que significa "desplaçament del còrs".
Teorias[modificar | modificar la font]
De religions faguèron de la metempsicòsi un dògma fondamental.
L'indoïsme defend la metempsicòsi, la lei del karma. Crei a la metempsicòsi: l'arma individuala (âtman) deu se fondre dins l'Arma cosmica, dins lo Braman immanent e absolut, per se degagar del cicle de las renaissenças (samsara). La Bhagavad Gita (II, 22) presenta atal la transmigracion de las armas : "Del meteis biais qu'un òme que rebutèt de vestits usats e ne prenent d'autres, nòus, l'arme encarnada, rebutant lo seu còrs, usat, viatja dins d'autres que son nòus." Segon swami Dayananda Sarasvati, "en punicion dels pecats fisics, un òme renaisserá jos forma vegetala; per los pecats de la paraula, prendrá forma d'un aucèl o d'un quadrupèd; e, pels pecats de la pensada, viura dins las condicions umanas mai bassas" (Satyartha prakasha. La Lutz de la Veritat, 1865).
Crei l'orfisme en la metempsicòsi? Los avís son partatjats[1]. L'orfisme expausa pluslèu la palingenèsi.
La metempsicòsi èra tanben al centre dels ensenhaments de Pitagòras.
- "Un jorn, passant prèp de qualqun que violentava son can, se ditz que [Pitagòras] foguèt pres de compassion e diguèt a l'individu aquelas paraulas: 'Arrèsta e tabasa pas mai, perque es l'arma d'un òme qu'èra un amic dels meus, e l'ai reconegut en entendent lo son de sa vòtz'"(Diogèn Laèrce, Vidas e doctrinas dels filosòfs illustres, VIII, 36).
Enni sembla donar d'entre las encarnacions anterieuras de Pitagòras aquela d'un pavon, aprèp d'Eufòrbia.
Pindar ne parla dins las Olimpicas; 2.56 ss.
Platon defendèt la nocion dins aqueles dels seus dialògs[2]. Las tres espècias de metempsicòsi prepausadas correspondon a las tres partidas que Platon distinguís dins l'arma: quand l'apetit (epithumia) domina i a reencarnacion dins d'animals licencioses, quand es l'agressivitat (thumos) dins de bèstias de presas, quand es la partida rasonabla (logistikon) dins d'animals gregaris (Fedon, 82 ; La Republica, IV, 439-441).
La cabala admet la metempsicòsi, que nomena gilgol. "La cabala, dins lo Sefer ha-Bahir (fin del sègle XII), son tèxte mai ancian, ten ja la transmigracion per aquerida... Al sègle XIII, la transmigracion èra considerada coma una doctrina esoterica... La generalizanion del concèpte de transmigracion, d'en primièr limitat al castig de pecats particulièrs, contribuèt a l'apareisson de la cresença en una transmigracion dins los animals, veire dins las plantas e dins las matèras anorganicas. Aquel punt de vista, contestat per fòrça cabalistas, s'espandiguèt pas qu'aprèp de 1400. La transmigracion dins los còrs d'animals es mencionada pel primièr còp dins lo Sefer ha-Temurah, eissit d'un grop pròche dels cabalistas de Girona[3]" "Isaac Luria, grand mèstre cabalista de Safed al sègle XVI, diguèt aver reconegut l'arma d'un paire incestuós dins lo còrs d'un grand can negre... Nahman de Bratslav [mòrt en 1811] ditz èsser l'anèl mai recent d'una cadena de reencarnacions d'una arma apareguda d'en primièr dins lo còrs de Simon bar Yohaï, passant enseguida per Isaac Luria e anant, aprèp el, fins al Messias[4]"
L'Islam druze e lo yezidisme intègran tanben la metempsicòsi.
La metempsicòsi es al contrari totalament absenta del cristianisme, levat qualques brancas consideradas coma « ereticas », coma lo catarisme, o basadas sus la pensada del teologian Origèn.
Idèas[modificar | modificar la font]
L'idèa de metempsicòsi supausa d'autres idèas: la preexisténcia de l'arma, l'imortalitat de l'arma, la dualitat entre lo còrs et l'arma. Mas la metempsicòsi exigís pas la cresença en la retribucion de las armas. Se pòt imaginar de metempsicòsi venent per escasença, de circonstàncias, de simpatias, e non pas d'un castig o d'una recompensa morals: es lo cas per Pitagòras. E mai, una idèa importanta es aquela de la parentat dels vivents, que sián umans, animals, vegetals.
La metempsicòsi (o la metensomatòsi) provòca de comportaments ethics, entre autres lo respècte de tota forma de vida, e subretot dels animals (lo vegetarisme). L'orfisme e lo pitagorisme i insitèron, mas se trapan aqueles comportaments tanben fòrça presents, a l'ora d'ara, dins l'indoïsme o dins lo bodisme[5].
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Pas de metempsicòsi dins l'orfisme segon Adolf Krüger (1934), Herbert Long (1948), Walter Burkert (1962), Monique Dixsaut (1991). Metempsicòsi dins l'orfisme segon Erwin Rohde, Martin Nilsson (1950), Eric Robertson Dodds (1951).
- ↑ Platon, FEdon, 81b ; Menexèn, 81a ; La Republica, 614 ss. ; Fèdre, 248d ; Gorgias, 525c.
- ↑ (fr)Gershom Scholem, La kabbale (1974), trad., Gallimard, coll. "Folio essais", 2005, p. 521-530).
- ↑ (fr)Jacques Attali, Dictionnaire amoureux du judaïsme, Plon/Fayard, 2009, p. 95, 338.
- ↑ (fr)Georges Chapouthier, Au bon vouloir de l'homme, l'animal, Ed: Denoël, Paris,1990


text:
22
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 22 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
En Africa, lo cap numide Tacfarinas s'agitèt tornarmai après sa desfacha de 18. Mandèt una ambaissada a Roma per demandar lo drech per seis òmes e eu de s'installar en permanéncia sus de territòris romans d'Africa. Dins lo cas d'un refús, menacèt d'acomençar una guèrra novèla còntra lei possessions romanas dau nòrd-oèst african. Pasmens, aquò mau capitèt car l'emperaire Tibèri considerèt la menaça coma una insulta. Ansin, foguèron lei Romans qu'ataquèron lei premiers. Ganhèron unei batalhas e Tacfarinas foguèt obligat de se retirar dins lo desèrt. Dins aquò, refusèt de se sometre e contunièt lei combats fins a sa mòrt doas annadas pus tard.


text:
Avocat (mestièr)
En drech, l'avocat es un jurista que sa foncion tradicionala es de defendre los seus clients, personas fisicas o moralas, en justícia, en pledejant per far valer los lors interèsses e, mai generalament, per los representar. L'avocat fa foncion de conselh e de redactor d'actes. Lo ministèri d'avocat es de vegadas obligatòri pel drech nacional, subretot per d'assegurar los drechs de la defensa devant unas jurisdiccions.
Istòria[modificar | modificar la font]
Dins l'Antiquitat, en Grècia e Roma oficiavan ja de defensors, mas mai sovent, l'accusat deguèt se defendre d'esperel. Segon lo còdi de Solon, l'accusat deviá pledajar la seuna causa devant lo tribunal, amb los servicis del logograf se se sentiá incapable de produire un discors convenable. A Roma, l'emperaire Justinian substituiguèt a la profession liberala de defensaires d'un collègi public, l’« Òrdre dels Avocats »[1].
En França, la primièra mencion relativa als avocats figura dins un capitular de Carlesmanhe de 802. Dins lo reialme de França, Felip III redigiguèt l'ordonança del 23 d'octobre de 1274 reconeissent als avocats membres du Parlament la qualitat de còrs constituit (drech al títol de « Mèstre »), somes al secret professional e organisant lo mestièr d'avocat: d'entre la règlas se trapa l'obligacion de far jurament, de defendre una causa justa e de recebre un salar moderat (onorari maximum fixat a 30 liuras)[2]. Una partida dels avocats de l'Edat Mejana essent de clergues, portant una raube negra que demòra lo vestit d'aquela profession en França. La practica del barrèl (nomenat ordo) comencèt amb la fixacion del Parlament de París en 1302 e la creacion del tablèu dels avocats (lista dels individús avent lo poder de defendre a la Cort) en 1327 per Felip de Valois. Apareguèron alara las primièras règlas de deontologia. En 1344, un arrèst de reglament del parlament de París oficializèt l'estatut d'avocat que sa profession comptava 51 membres en 1340[3]. L'Ordonança de Villers-Cotterêt en 1539 limita lo ròtle de l'avocat, l'inculpat essent privat de defensor pendent l'instruccion e a l'audiença. La Revolucion francesa afirmèt de nòu lo seu ròtle, autorisant la preséncia pendent l'instruccion (sens drech d'intervencion) e lo pledejament.
Revenguts[modificar | modificar la font]
Levat l'ajuda jurisdiccionala, presa en carga per l'Estat, que permet als justiciables (jos de condicions, coma las ressorsas) d'èsser assistits e/o representats en justícia gratuitament (ajuda jurisdiccionala totala) o de mendre còst (ajuda jurisdiccionala parciala), l'avocat percep d'onoraris. N'existisson tres menas: la primièra es calculada en foncion del nombre d'oras consacrada al tractament de l'afar; la segonda es calculada amb un barèma, quin que siá lo temps passat per l'afar; la tresena es calculada en foncion del resultat (per exemple, un percentatge de la soma balhada per una decision de justícia). Solide que los onoraris dels avocats son libres.
Contenciós[modificar | modificar la font]
En cas de contenciós entre lo client e l'avocat, es legitim de far valer lo seus drechs davant lo bastonièr de l'Òrdre.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ "Hist">Istoric de la profession d'avocat
- ↑ (fr)Delachenal, Istòria dels avocats al Parlament de París. 1300-1600
- ↑ "Hist"


text:
Richard Nixon
Richard Milhous Nixon, avocat, òme politic, foguèt president dels Estats Units d'America entre 1969 e 1974. A causa de l'escandal del Watergate, deguèt demissionar abans la fin de son mandat.
- Membre de la Cambra dels representants dels Estats Units
- Personalitat de la guèrra de Vietnam
- Quakerisme
- Candidat a la presidéncia dels Estats Units designat pel Partit republican
- Escandal del Watergate
- President dels Estats Units d'America
- Decès en 1994
- Naissença en 1913
- Vicepresident dels Estats Units d'America


text:
Montberol
Montberol (Montbron en francés) es una comuna de la Charanta Occitana situada dins lo País d'Òrta e Tardoira. Administrativament, se tròba dins lo departament de Charanta e la region de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Aqueles luòcs avián viscut dempuèi la Préhistoire cossí ne testifiquen lo crâne (present al Musèu de l'Òme a París) aital coma divèrs ossements umans e realizacions umanas trobadas en la tuta de Montgaudier (distant de 2 km) e visible en lo musèu del vièlh castèl de Montbron.
L'istòria del bourg comença amb un soldat franc : Berulfi #que dona lo sieu nom al fortin installat sul monticule surplombant e en gardant una sivella de la Tardoire (afluent de la Charanta) e ven aital Mos Berulfi.
Lo donjon i aguèt rasat per Charles VII de França en signe de infamie.
Al cors de la Mièja Edat, Montbron se trobava sus un itinerari secondaire fòrça freqüentat pels pelegrins #qu'anavan al santuari de Santiago de Compostel·la o ne tornavan, e de nombrosas epidèmias e particularament la lèpre #far fòrça victimas coma la testifica la preséncia de la Capèla de las Lépreux.
Cap a 1577, de las bandas de paysans anats environs de Châlus cacen una tropa de protestants de Montbron, #que se n'èran apoderats amb un nomenat Gore a lo sieu cap[1]. Los protestants avián capitulé, mas un grand nombre dels los sieus #èsser massacrés.
Aquela tèrra èra anciennement del domeni dels comtes de Lusignan e i aguèt donat ne parteja de contunh a un puîné d'aquela familha. Lo comte de Fontaine #que davalava de senhors d'aquel ostal portava las ancianas armas de las Lusignan. Dempuèi l'aquesiment #qu'en #far Marguerite de Rohan, #passar en la ostal de Montmorency. Gabriel de Montmorency, fils de Anne de Montmorency, connétable de França, portava lo nom de baron de Montbron. I aguèt aucit a l'edat de 21 ans a la batalha de Dreux. Montbron #Passar per aquesiment dins l'ostal de Loménie de Brienne al commencement de la Modèl:S-. La tèrra i aguèt erigit dins comtat en favor de Henri-Auguste de Loménie l'an 1624. De contunh, i aguèt vendut a Étienne de Chérade, tinent general de la sénéchaussée de Engolmís l'an 1699, e erigida de nòu dins comtat, en favor de los sieus pichons-fils, per cartas brevets de 1776 en portant reünion de la baronnie de Marthon jos meteis títol de comte[2].
Sus la mapa de Cassini en representant la França dintre 1756 e 1789, la vila a identificat jol nom de Mont Beron.
Ces lieux étaient habités dès la Préhistoire comme en témoignent le crâne (présent au Musée de l'Homme à Paris) ainsi que divers ossements humains et réalisations humaines trouvés dans la grotte de Montgaudier (distante de 2 km) et visible dans le musée du vieux château de Montbron.
L'histoire du bourg commence avec un soldat franc : Berulfi qui donne son nom au fortin installé sur le monticule surplombant et gardant une boucle de la Tardoire (affluent de la Charente) et devient ainsi Mons Berulfi.
Le donjon fut rasé par Charles VII de France en signe d'infamie.
Au cours du Moyen Âge, Montbron se trouvait sur un itinéraire secondaire très fréquenté par les pèlerins qui allaient au sanctuaire de Saint-Jacques-de-Compostelle ou en revenaient, et de nombreuses épidémies et particulièrement la lèpre firent beaucoup de victimes comme l'atteste la présence de la Chapelle des Lépreux.
Vers 1577, des bandes de paysans accourus des environs de Châlus chassent une troupe de protestants de Montbron, dont ils s'étaient emparés avec un nommé Gore à leur tête[3]. Les protestants avaient capitulé, mais un grand nombre des leurs furent massacrés.
Cette terre était anciennement du domaine des comtes de Lusignan et fut donnée ensuite en partage à un puîné de cette famille. Le comte de Fontaine qui descendait des seigneurs de cette maison portait les anciennes armes des Lusignan. Depuis l'acquisition qu'en fit Marguerite de Rohan, elle passa dans la maison de Montmorency. Gabriel de Montmorency, fils d'Anne de Montmorency, connétable de France, portait le nom de baron de Montbron. Il fut tué à l'âge de 21 ans à la bataille de Dreux. Montbron passa par acquisition dans la maison de Loménie de Brienne au commencement du Modèl:S-. La terre fut érigée en comté en faveur de Henri-Auguste de Loménie en 1624. Ensuite, elle fut vendue à Étienne de Chérade, lieutenant général de la sénéchaussée d'Angoumois en 1699, et érigée de nouveau en comté, en faveur de son petit-fils, par lettres patentes de 1776 portant réunion de la baronnie de Marthon sous même titre de comte[4].
Sur la carte de Cassini représentant la France entre 1756 et 1789, la ville est identifiée sous le nom de Mont Beron.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Bulletin de la Societat archéologique e istorica de la Charanta - Impr. J. Lefraise (Angoulême) - 1845-1890
- ↑ Istòria de l'Engolmís - manuscrit de Louis Desbrandes (1816), conservat a la bibliotèca municipala de Angoulême
- ↑ Bulletin de la Société archéologique et historique de la Charente - Impr. J. Lefraise (Angoulême) - 1845-1890
- ↑ Histoire de l'Angoumois - manuscrit de Louis Desbrandes (1816), conservé à la bibliothèque municipale d'Angoulême
{{Portal Perigòrd }}
[[Categoria:Comuna de Perigòrd ]]


text:
Dudignac
Dudignac qu'ei ua localitat deu Partit de Nueve de Julio situada a un quarantenat de quilomètres de la vila de Nueve de Julio. Qu'ei accessibla per la Rota Provinciau 65 e, autes còps, per la gara deu medish nom que la localitat qui pertanhèva a la companhía deu Camin de Hèr Midland. Qu'èra poblada de 2 542 abitants en 2001 segon l'INDEC.
Dudignac que deu lo son nom a Ezequiel Dudignac, d'origina peiregòrda, propietari de l'expleitacion La Avanzada (en referéncia a l'avançada de la termièra dab los indians) que dè tèrra au govèrn entà la fondacion de la vila.


text:
Lo Verdon de Mar (comuna)
Lo Verdon de Mar (Le Verdon-sur-Mer en francés) es una comuna situada a l'estrem nòrd dau parçan de Medòc, en riba de l'ocean Atlantic e de l'Estuari de Gironda. Se tròba dens lo departament de Gironda e la region d'Aquitània.
Una particularitat de la comuna es que constitueish una enclava lingüistica dau peitavin-santongés en territòri occitan.
Au ras de la comuna, dens la mar, se tròba lo far de Cordoan que marca l'entrada dens l'Estuari de Gironda.
Somari
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Lo Verdon de Mar au sit de l'IGN
- (fr) [http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/co_navigation.co_page?nivgeo= 33544
- (fr) Lo Verdon de Mar au sit dau Quid
- (fr) Comunas mei pròchas dau Verdon de Mar
- (fr) Plan dau Verdon de Mar a Mapquest.