text:
Còrdas
Còrdas[1][2] ( Cordes-sur-Ciel en francés) es una comuna lengadociana en País d'Albi situada dins lo departament de Tarn e la region de Miègjorn-Pirenèus).
Ten son nom de Còrdoa, en Espanha. La forma anciana del nom de la vila èra Còrdoas, qu'es utilizat suls panèls de dintrada de la vila. En francés, se disiá Cordes e, dempuèi 1973, se sona Cordes-sur-Ciel.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Còrdas es situada dins lo nòrd-oèst del departament de Tarn, dins la val de Ceron. La comuna es sus la RN122 e sus la riba esquèrra de Ceron, un afluent d'Avairon, a 1 h 15 per la rota, de Tolosa.
Istòria[modificar | modificar la font]
La bastida de Còrdas, plaça fòrta nòrd del comtat de Tolosa, foguèt bastida entre 1222 e 1229 sus la demanda de Ramon VII de Tolosa per amassar las populacions escampilhadas, caçadas mai que mai del castelar de Sant Marcèl brutlat per las tropas de Simon IV de Montfòrt en 1215, pendent de la primièra crosada francesa contra los albigeses[3]. Pendent la segonda crosada, la magnificéncia e la soliditat de las muralhas de Còrdas faguèron renonciar Humbert de Beaujeu de la prene.
Segon lo Tractat de París (1229), Joana, filha unica de Ramon VII de Tolosa, maridèt en 1241 Anfós II de França, comte de Peitieus, fraire del rei Loís IX de França (Sant Loís). Lo comtat de Tolosa, fins alara autonòm, serià ligat a la Corona de França a la mòrt d’Anfós II e de Joana en 1271. Pas jamai presa, Còrdas venguèt atal tèrra francesa en 1370. Una carta foguèt balhada als Cordeses lor autrejant de bastir los ostals aparats per des barris. Atal foguèron bastidas qualques magnifics ostals entre la fin del sègle XIII e la mitat del sègle XIV, que las faciadas demòran malgrat lo temps. L’arquitectonica de la bastida, dins un pur estíl gotic, li valguèt l'escais de « Ciutat de las Cent Ogivas ». Son edat d'aur va del sègle XIVe al sègle XVI amb un maximum de 6 000 abitants. Son economia èra basada sul comèrci e lo teissatge.
Còrdas, fidèla a « la Glèisa de Dieu » ben aprèp lo lenhièr de Montsegur en 1244, resistiguèt a l’Inquisicion fins a 1312, data de sa somession oficiala a la Glèisa Catolica Romana. Las Guèrras de religions de la fin del sègle XVI provoquèron pauc de damatge a Còrdas.
Prosper Mérimée, alara encargat per Napoleon III per far un inventàri del patrimòmi arquitectural francés, la visitèt. La cuitat se reviscolèt a partir de la mitat del sègle XXe, quand los artistas la tornèron descobrir.
Albert Camus aprèp l'aver visitada dins los ans 1950, diguèt « A Còrdas, tot es bèl, quitament lo languiment ».
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
L'economia de la comuna es ligada al torisme e als artistas que son installats dins los ostalss du vilatge.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Lo vilatge es enrodat de quatre muralhas e de pòrtas coma aquela dels Olmats, aquela de Joana o aquela del Relòtge.
- Pòtz del mercat cobèrt qu'es prigond de mai de 100 mètres (113,47 mètres).
- L'ostal del Grand Venaire, grand bastit de grès amb la faciada de tres estatges. Es la faciada pus escultada du vilatge. Es uèi lo sèti de l'ostal de vila.
- La glèisa de Sant Miquèl, d'estil gotic miègjornal, data subretot del sègle XIII, modificada al sègle XV. Lo campanar es del sègle XIV. L'interior es pintat a fresca d'inspiracion renaissença realizadas pel pintre Gayral de 1841 a 1844 e decorada de quadres de la meteissa epòca.
- Lo luòc del « pè naut » situat prèp del vilatge que dona un punt de vista sus la bastida.
Cultura[modificar | modificar la font]
- A Còrdas i a un musèu desacotumat e unic al monde: lo musèu del sucre e del chocolat. Es constituit d'una centena de pèças d'Art realizadas solament amb de Sucre sus de tèmas coma l'Edat Mejana, la mitologia, las flors, la natura, las tecnologias o los contes e legendas.
- Lo Musèu Charles Portal istòria e arquitectura es installat a la pòrta dels Olmats, bastiment medieval (monument istoric), tipic de la construccion militara de Còrdas.
- L'ostal del Grand Falconièr (Monument Istoric) abriga lo Musèu d'Art Modèrne e Contemporanèu, òbras d’Yves Brayer (1907-1990), un dels mai importants pintres figuratius del sègle XX. òbras de Picasso, Miró, Léger, Klee, Magnelli, Prévert, Arman, Appel, Kijno, Fromanger, Christo... Gaireben totas las òbras de Maurice Baskine, òbras de Aline Gagnaire (1922-1997).
Personas ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- Yves Brayer (1907-1990): pintre francés
- Francis Meunier (1924-1995): pintre francés ; membre del grop surrealista
- Charles Portal: archivista departamental
- Paul Quilès: òme politic francés (PS)
- Yves Thuriès: mèstre cosinièr e pastissièr francés
- Ligne indentée
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ (fr)Henri Bru, Albi, Cordes-sur-Ciel, le pays des bastides et des acropoles, p.78
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (oc)Daniel Loddo, Entre Cordas e Gresinha, CORDAE / La Talvera, 1997.
- (fr)Henri Bru, Albi, Cordes-sur-Ciel, le pays des bastides et des acropoles, Éditions Grand Sud, décembre 2005, ISBN 2-908778-48-3}}.
- (fr)Julie Conton et Gérard Conton, Le Zodiaque de Cordes-sur-Ciel, clés symboliques d'une bastide cathare du XIIIème siècle, éditions Mémoires du Monde, 2008 (édition revue et augmentée), ISBN 978-2-9532372-0-7.
- (fr)Charles Portal, Histoire de la Ville de Cordes, Privat, 1984.
- (fr)Simone Jacquemard, La Fête en éclats, Seuil, 1985.
- (fr)Simone Jacquemard, Le Funambule, Seuil, 1981.
- (fr)Jean-Gabriel Jonin, Cordes-sur-Ciel, la Cité cathare, éditions de Mordagne, 1992.
- (fr)Jean-Gabriel Jonin, Cordes-sur-Ciel, la Cité philosophale, éditions de Mordagne, 1993.
- (fr)(fr)Jeanne Ramel-Cals, Légendaire de Cordes-sur-Ciel, Fayard, 1947.
- (fr)Claire Targuebayre, Cordes en Albigeois, préfacé par Albert Camus, 1950.
- Òbras collectiva
- (oc)Daniel Loddo, Entre Cordas e Gresinha, CORDAE / La Talvera, 1997.Templiers : les yeux du Baphomet, collectif de 19 auteurs, Rafael de Surtis/ Editinter, 2004.
- (fr)Ils ont écrit Cordes..., catalogue de l'exposition, Jean-Gabriel Jonin, OMT, 2004. Cet ouvrage recense tous les auteurs qui ont écrit sur Cordes. On y trouve notamment, en plus des auteurs cités dans la bibliographie ci-dessus : Albert Camus, Jean Giono, Violette Leduc, Hector Malot, Prosper Mérimée, Laurence d'Arabie...


c: text/html

text:
Attigny (Vòges)
Attigny es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Attigny Se tròba en la vallée de la Saône, primièr vilatge en aval de Darney.
Attigny se trouve dans la vallée de la Saône, premier village en aval de Darney.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La preséncia romaine a testificat per vestigis d'abitacions, de las tuiles, de las monedas.
Attigny Levava en 1711 de la distincion de las Bassompierre e del capítol de Remiremont.
La présence romaine est attestée par des vestiges d'habitations, des tuiles, des monnaies.
Attigny relevait en 1711 de la seigneurie des Bassompierre et du chapitre de Remiremont.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Vougy
Vougy en arpitan (Vougy en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vougy Se situa en la vallée de la Arve, entre Cluses e Bonneville. Ela se étire entre lo riu e las primièras pendentas raides #que pòrtan al Mont-Saxonnex
Vougy se situe dans la vallée de l'Arve, entre Cluses et Bonneville. Elle s'étire entre la rivière et les premières pentes raides qui mènent au Mont-Saxonnex


text:
Colonias Miègjornalas
Las Colonias Miègjornalas en America del Nòrd foguèron establidas per la Grand Bretanha pendent los sègles XVI e XVII. Las Colonias Miègjornalas son[1] (segon de documents, Virgínia e Maryland pòdon èsser gropadas amb las Colonias de Chesapeake)
- la Província de Maryland, que venguèt l'estat de Maryland
- la Colonia e Dominion de Virgínia, que venguèt los estats de Virgínia, Kentucky e Virgínia Occidentala
- la Província de Carolina del Nòrd, que venguèt l'estat de Carolina del Nòrd;
- la Província de Carolina del Sud, que venguèt l'estat de Carolina del Sud
- la Província de Georgia, que venguèt l'estat de Georgia.
Aquelas colonias foguèron creadas d'en primièr dins l'encastre la correguda per las colonias als sègles XV, XVI e XVII. Venguèron prospèras e amb lo processus de desvolopament de las colonias nordamericanas faguèron fòrça profits dins las culturas de renda coma lo tabat,[2] indigòt,[3] e ris.[4] Amb lo temps, la region lèu venguèt plan coneguda per sa granda populacion d'esclaus e amb una estratificacion en classa sociala fòrta.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Study resource for Sixteen Colonies history
- ↑ Paul S. Boyer, The Enduring Vision, 5th Edition, ed: Houghton-Mifflin, seria: The Enduring Vision, p64, 2004
- ↑ [1] Jean M. West, The Devil's Blue Dyeim a bossand Slavery, 2011
- ↑ Paul S. Boyer, The Enduring Vision, 5th Edition, ed:Houghton-Mifflin, The Enduring Vision, p77, 2004


text:
Marchezais
Marchezais es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure et Loir e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
[[Fichier:Parca_de_Marchezais_-_Broué_6.JPG|thumb|Naut=La parca de Marchezais - Broué.|La parca de Marchezais - Broué.]]
La linha de Sant-Cyr a Surdon passa pel territòri communal. La parca ferroviaire la mai prèpa es la parca de Marchezais - Broué, situada sul territòri de la municipalitat de Broué.
[[Fichier:Gare_de_Marchezais_-_Broué_6.JPG|thumb|alt=La gare de Marchezais - Broué.|La gare de Marchezais - Broué.]] La ligne de Saint-Cyr à Surdon passe par le territoire communal. La gare ferroviaire la plus proche est la gare de Marchezais - Broué, située sur le territoire de la commune de Broué.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Marchezais Se trucava en 1250 « Marchères ». Lo sieu nom ven de Marchesium #qu'a la Mièja Edat designava un luòc marécageux. Lo écusson de la municipalitat representa las canas, las silos e lo blat, expression de la plana céréalière. Marchezais Es un vilatge agropat a l'entorn de la siá glèisa #que la voûte pintada n'a #èsser refacha l'an 1998, èra un ponch de salvaguarda pels desparièrs viatgèrs. Cossí en de nombroses pòbles franceses, la glèisa a environat del cementèri ont en un cuic discrèt se tròba lo "monument als mòrtes". Ne siá #encobrir a pas res de plan extraordinari, se pòt per contra legir sus la plaque commemorativa que cèrts Marcherois an queigut per la França pendent la guèrra de 1914-1919 ! Fauta del graveur o circonstància de l'istòria #que voldriá que la granda guèrra i aguèt #èsser mai longa a Marchezais #qu'en un autre luòc ? A l'origina pòbli purament agricòla amb 5 granjas e de nombroses obrièrs agricòlas uèi Marchezais es essencialament poblada de citadins venguts s'installar a la campanha pendent las darrièras vint ans, malgrat aiçò l'activitat agricòla i estada intensa tant a rason de las tèrras conreades #qu'a rason de las indústrias de stockage e de transformacion céréalières #que son presentas sus luòc.
Marchezais s'appelait en 1250 « Marchères ». Son nom vient de Marchesium qui au Moyen Âge désignait un lieu marécageux. L’écusson de la commune représente les roseaux, les silos et le blé, expression de la plaine céréalière. Marchezais est un village groupé autour de son église dont la voûte peinte a été refaite en 1998, elle était un point de sauvegarde pour les différent voyageurs. Comme dans de nombreux villages français, l'église est entourée du cimetière où dans un angle discret se trouve le "monument aux morts". En soit cela n'a rien de bien extraordinaire, en revanche on peut lire sur la plaque commémorative que certains Marcherois sont tombés pour la France pendant la guerre de 1914-1919 ! Faute du graveur ou circonstance de l'histoire qui voudrait que la grande guerre eut été plus longue à Marchezais qu'ailleurs ? À l'origine village purement agricole avec 5 fermes et de nombreux ouvriers agricoles aujourd'hui Marchezais est essentiellement peuplée de citadins venus s'installer à la campagne pendant les dernières vingt années, cependant l'activité agricole y demeure intense tant à raison des terres cultivées qu'à raison des industries de stockage et de transformation céréalières qui sont présentes sur site.


text:
Joan Batista
Joan Batista (o tanben Joan Baptista)[1] (יוחנן Yokhanan en ebrieu, يحيى Yaḥyā en arabi) qu'estó predicaire en Judèa durant lo periòde deu dusau temple, dens la purmèra meitat deu sègle I. Qu'ei venerat peus crestians, los mandeans e los musulmans (entaus quaus Yahia estó lo profèta qui ajudè lo profèta Îsâ, com Aaron e ajudè Moïses).
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Loís Alibèrt, lo codificaire de la lenga occitana, qu'esita dens los mots cultes entre lo tipe Bat- e lo tipe Bapt-: vejatz lo son diccionari («batisme», «batistèri», p. 149) e la soa gramatica («baptisme», «Baptista», p. 421).


text:
Sistèma locomotor
L'estudi de l'aparelh locomotor conteng, l'estudi de l'esquelet, de las articulacions e çò qui los liga: que sia passiu (ligaments), o actiu (muscles)[1].
Somari
Composicion[modificar | modificar la font]
los òs[modificar | modificar la font]
las articulacions[modificar | modificar la font]
los ligaments[modificar | modificar la font]
los muscles[modificar | modificar la font]
los canèrs[modificar | modificar la font]
- las artèrias: menhan la sang cap aus tishuts deu còs, despuish los ventricules cardiacs. Dens los membres, som mei muscularas qu'elasticas
- las veas: tòrnan menhar la sang cap au còr, trovam de las honsudas e de las superficaus, ende arrebòcar pas, las honsudas usan la contraccion musculara, mentre que las superficaus an valvulas
- los capilars: son la zòna d'escambi entre la sang e los tishuts
- los limfatics: amassan lo liquide extra-capilar que n'es pas passat dens la vea
los nervis[modificar | modificar la font]
Lo sistèma axiau[modificar | modificar la font]
- lo raquis
Lo membre toracic[modificar | modificar la font]
- Lo braç
- lo cobde
- lo punhet
- la man
Lo membre inferior[modificar | modificar la font]
- la cuèissa
- lo jolh
- la cama
- la cavilha
- lo pè
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Jean-Marc Chevallier, Appareil locomoteur, Médecine-science Flammarion, juillet 1993


text:
APERET (oc e fr plus bas)
Libertat ! (esquèrra revolucionària d'Occitania) qu’apèra tots los moviments, sindicats, partits, associacions, collectius, actors de la vita sociau o personas, a sostenir la nosta organizacion de cap tà la hurgada politica organizada per l'Estat francés.
En efèit despuish mantuns mes e a mantuas represas (5 convocacions) sòcis de Libertat ! que son estats convocats per la policia e un camarade que passerà dabant lo tribunau lo 17 d’octobre de 2014 a 8ò45 a Pau. Aqueth procès que segueish las violéncias policièras qui’s debanèn a Pau au parat de la Hèsta de la musica de 2014. La policia qu’a violentament atacat ua hèsta de la musica, organizada per la Tor deu Borrèu, lòc politic e associatiu de Libertat ! dens lo barri deu Hedàs. Aquera trucassada, shens diplomacia ni somacion deus "guardians de la patz", que s’ei acabada per preson ferma entà duas personas e un ajornament entà duas autas personas presentas pendent la hèsta, n’ei pas un azard tà nosautes.


text:
Geranium
S'apèla geraniums dos gropes de plantas de la familha dels Geraniacèas :
- Los Geraniums (botanica), espècias del genre Geranium, que son de plantas de las regions temperadas dont qualques unas son cultivadas coma plantas vivaças de jardin. Çaquelà, la majoritat dels geraniums d'ornament son pas realament de geraniums mas :
- Los Geraniums (dels floristas), que designan de varietats cultivadas del genre Pelargonium, originari d'Africa Australa, fòrt popularas dins las regions temperadas ont s'utilizan especialament coma plantas de balcon, vivaças dins los païses freges.
Los extraches de geranium d'unes produches o d'unes medicaments provenon pas dels geraniums dels floristas o Pelargonium. Tanben, las proprietats e interèsses medicinals del Geranium son pas los del Pelargonium e vice versa.
Lo plural tanben se pòt escriure gerania.


text:
Heavy metal
Lo heavy metal qu'ei un estil de musica afiliat au rock.
Originas[modificar | modificar la font]
Lo tèrme "heavy metal" ("metau pesuc") que vien deu vocabulari anglés de la guèrra. Que designa l'artilharia pesuga. En musica, qu'estó utilizat en purmèr per un jornalista musicau american entà parlar d'un concèrt de Jimi Hendrix a la fin de las annadas 1960. Viste, aquera expression qu'estó jutjada apropriada per designar la musica deus grops de hard rock mei puishents de l'epòca com Led Zeppelin, Deep Purple o Black Sabbath.
NWOBHM[modificar | modificar la font]
Au començar de las annadas 1980, navèths grops britanics que comencèn de har ua musica qui èra heavy metal mes qui s'esluenhava de la deus davancèrs de las annadas 1960 e 70. Qu'estón aperats "new wave of british heavy metal" ("navèra andada de heavy metal britanic") o NWOBHM. Los mei coneishuts d'aqueths que son Iron Maiden, Judas Priest, Venom ... Musicaument, qu'èran diferents per'mor qu'espudivan las influéncias blues deus grops mei ancians. Qu'èran tanben mei agressius, autant au nivèu deus ritmes com au nivèu deu cant o de las paraulas.
Uei lo dia[modificar | modificar la font]
Au dia de uei, qu'aperam heavy metal la musica influenciada peus grops de la segonda generacion e meilèu "hard rock" la deus grops de las annadas 1960 e 70 e deus lors continuators contemporanèus.
Quauques grops famós[modificar | modificar la font]
Iron Maiden (Reiaume Unit) Judas Priest (Reiaume Unit) Manowar (Reiaume Unit) Killers (Baiona) ADX (França)


text:
Martagny
Martagny en normand (Martagny en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La Levrière en prenent la siá font a Bézu-lo-Bòsc, flueix en bas de la municipalitat de Martagny. Los ostals del vilatge s'alinhan la longitud d'una granda carrièra. Caduna possedís una sòla granda parcelle contigua, sovent perpendiculaire dins la carrièra. La municipalitat a dividit dins quartièrs: la Vièlha Verrerie près de la Levrière, la Près del Bòsc, lo Gròs Bouleau e los Deniers la longitud del bòsc de Lyons, lo grand masatge caseriu de la Roja Maire, las Simons entre las Flambantas e Mesnil-jos-Viena... I i aviá un potz communal encara n'activitat l'an 1960, situat a la cœur de la Roja Maire. Un autre mai archaïque se trobava sul camin dels Deniers. Se pòt encara veire traces d'aqueles dos potzes mercés a una plaque pel primièr e als vestigis de l'autre. Un castèl d'aiga se trobava a las Flambantas. #Èsser démoli en setembre 2009.
La Levrière prenant sa source à Bézu-la-Forêt, coule en bas de la commune de Martagny. Les maisons du village s’alignent le long d’une grande rue. Chacune possède une seule grande parcelle attenante, souvent perpendiculaire à la rue. La commune est divisée en quartiers: la Vieille Verrerie près de la Levrière, le Bord du Bois, le Gros Bouleau et les Deniers le long de la forêt de Lyons, le grand hameau de la Rouge Mare, les Simons entre les Flamants et Mesnil-sous-Vienne... Il y avait un puits communal encore en activité en 1960, situé au cœur de la Rouge Mare. Un autre plus archaïque se trouvait sur le chemin des Deniers. On peut encore voir des traces de ces deux puits grâce à une plaque pour le premier et aux vestiges de l'autre. Un château d'eau se trouvait aux Flamants. Il fut démoli en septembre 2009.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge seriá nascut desforestacions successivas. Lo país de Lyons èra essencialament forestal abans la sédentarisation neolític e amb l'usatge del brûlis aparegut, d'après los estudis recents, cap a 8000 ans abans lo nòstre ère #començar la granda desforestació #que pas #cessar practicament pas. La venguda de las Cèltas de contunh la essartage per las ermitas e los fraires agronomes, sovent de tradicion colombanienne cap a la VIIen sègle, an contribuit a la naissença d'espleitacions paysannes. Aqueles pichons ostals o « mansioniles », lotjament de laboureurs situats al mièg d'un camp serián nascuts d'aqueles défrichements. Los Gaulois an possedit aqueles territòris pendent cinc sègles.
Le village serait né des déforestations successives. Le pays de Lyons était essentiellement forestier avant la sédentarisation néolithique et avec l'usage du brûlis apparu, d'après des études récentes, vers 8000 ans avant notre ère commença la grande déforestation qui ne cessa pratiquement pas. La venue des Celtes puis l'essartage par les ermites et les moines agronomes, souvent de tradition colombanienne vers le VIIen siècle, ont contribué à la naissance d'exploitations paysannes. Ces petites maisons ou « mansioniles », logement de laboureurs situés au milieu d'un champ seraient nés de ces défrichements. Les Gaulois ont possédé ces territoires pendant cinq siècles.


text:
President del Govèrn d'Espanha
Lo president del Govèrn es lo cap del govèrn d'Espanha. Es elegit pel Congrès dels Deputats, la Cambra bassa de las Cortes Generales, per mejan d'un procèssus d'investidura, e lèu es nomenat pel Rei d'Espanha, davant qui prèsta jurament o promesa.
Sas foncions son establidas pels articles 97 a 116 de la Constitucion Espanhòla de 1978. Son ròtle primièr es de dirigir l'accion del Govèrn e coordena las foncions dels membres del Govèrn. Es empachat d'exercir quina activitat professionala pendent sa carga.
A l'ora d'ara (2011), la carga de president del Govèrn d'Espanha es ocupada per Mariano Rajoy Brey del Partit Popular. La residéncia oficiala del president del Govèrn dempuèi 1977 es lo Palais de la Moncloa, a Madrid.
Somari
Eleccion[modificar | modificar la font]
Lo president del Govèrn es pas elegit dirèctament, mas per una eleccion indirècta del poder legislatiu. Lo rei, seguent la consulta de per abans dels representants designats pels gropes politics que fan partida de la representacion parlamentària, prepausa un candidat a la presidéncia del Govèrn. La costuma indica que deu èsser lo cap del partit majoritari, o lo cap de la coalicion majoritària, mai i a pas d'obligacion legala al subjècte.
Lo candidat prepausat pel rei presenta davant lo Congrès dels Deputats lo programa politic del Govèrn que pretend de formar e demanda la fisança del Congrès.
Se lo Congrès dels Deputats, a la majoritat absoluda (al mens la mitat mai un dels deputats que compausan lo Congrès), autreja sa confisança al dich candidat, lo Rei lo nomenarà President. Se capita pas, la majoritat absoluda, somet la meteissa preposicion a un novèl vòte 48 oras aprèp, e la confisança es autrejada se lo candidat obten la majoritat simpla (mai de vòtes positius que negatius dels membres presents al vòte).
Los autres membres del Govèrn son nomenats e demeses pel Rei, sus proposicion del seu President.
Investidura[modificar | modificar la font]
Aprèp que lo candidat foguèt autrejat per la majoritat del Congrès dels Deputats, es nomenat pel Rei coma President del Govèrn dins una ceremonia d'investidura ont jura o promet sa carga dins lo Salon de las Audiéncias del Palais de la Zarzuela jos la preséncia del Notario Mayor del Reino (Ministre de la Justícia).
Estatut[modificar | modificar la font]
En cas de responsabilitat penala del President e dels autres membres del Govèrn, aqueles son justiciables, dins un afar, davant la Sala 2ª de lo Penal del Tribunal Supremo.
Se l'acusacion es per traïson o quin que siá delicte contra la securitat de l'Estat dins l'exercici de sas foncions, aquela poirà solament èsser introducha sus iniciativa del quart dels membres del Congrès, e amb l'aprovacion de la majoritat absoluda d'aquel.
Mocion de Censura e Question de confisança[modificar | modificar la font]
Lo President del Govèrn, aprèp deliberacion del Conselh del Ministres, pòt iniciar davant lo Congrès dels Deputats la question de confisança sul sèu programa o sus una declaracion de politica generala.
Lo Congrès dels Deputats li autreja sa fisança quand vòta en favor d'aquela a la majoritat simpla dels Deputats.
Lo Congrès dels Deputats pòt destituir en quin moment que siá lo President del Govèrn per mejan d'una mocion de censura constructiva, que demanda lo sosten de la majoritat absoluda del Congrès (almens la mitat mai un dels deputats que compausan la cambra) per que pòsca capitar e provocar la destitucion efectiva del President e de son Govèrn.


text:
Lituània
La Republica de Lituània o simplament Lituània (en lituanian: Lietuvos Respublika, Lietuva) es un país de l'Euròpa del Nòrd que fa partida de l'Union Europèa (UE).
Bordada par la mar Baltica, a una frontièra al nòrd amb Letònia, a l'èst amb Bielorussia e al sud-oèst amb Polonha e la província (oblast) russa de Kaliningrad.
Sa capitala es Vílnius.
Lo gentilici es lituan -a o lituanian -a.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
- De veire: Istòria de Lituània
Mencionada pel primièr còp lo 14 de febrièr de 1009, Lituània cresquèt fins a venir una nacion considerabla durant l'Edat Mejana. Durant 200 ans (1569-1795) lo país formèt una union amb Polonha, que foguèt dissolguda al moment de la Particion de Polonha entre Prússia, l'Empèri Austriac e l'Empèri Rus.
Lituània recobrèt la siá independéncia de 1918 fins en 1940, quand foguèt ocupada per de tropas sovieticas. Après l'ocupacion alemanda durant la Segonda Guèrra Mondiala, Lituània venguèt una republica sovietica de 1944 fins a l'11 de març de 1990 quand declarèt nòvament la siá independéncia.
Politica[modificar | modificar la font]
- Article principal: Govèrn e politica de Lituània
Dempuèi la declaracion d'independéncia de Lituània l'11 de març de 1990, lo país manten una democracia establa. Dins las primièras eleccions democraticas del 25 d'octobre de 1992, 56,75% apiegèt la nòva constitucion del país[1]. Aguèt d'intenses debats sus qualques tèmas de la constitucion, mai que mai en lo referent al ròtle del president. En prenent cossí exemple a primièra experiéncia independenta del país, se faguèron divèrsas proposicions qu'anavan dempuèi un govèrn parlamentari fins a un sistèma presidencialista semblable al dels Estats Units d'America. Lo 23 de mai de 1992 aguèt luòc un referendum amb la fin d'aimar l'opinion publica, en lo referendum 41% dels vòtes donèt lo sieu sosten a la restauracion del president de Lituània.[1]
Lo cap d'Estat lituan es lo President, elegit dirèctament per un periòde de cinc ans, e servís lo maxim durant dos mandats. La carga de president es principalament ceremoniala; las siás principalas foncions politicas incluson las politicas dels Afars Estrangièrs e de seguretat nacionala. Agís tanben coma comandant-en-cap militar. Lo president, amb l'aprovacion del Parlament, lo Seimas, elegís lo primièr ministre e designa la rèsta del gabinet, amb qualques nauts foncionaris e de jutges de las divèrsas corts. Los jutges de la Cort Constitucionala (Konstitucinis Teismas) servisson per un periòde de nòu ans; aquestes son designats per lo president (tres jutges), lo president del Seimas (tres jutges) e lo president de la Cort Suprèma (tres jutges). Lo Parlament unicameral lituan, lo Seimas, a 141 membres que son elegits per de periòdes de quatre ans.
Organizacion politico-administrativa[modificar | modificar la font]
Article principal: Organizacion politicoadministrativa de Lituània
Geografia[modificar | modificar la font]
Lituània es un país que manca de grandas montanhas; lo ponch culminant es la montanha Medvėgalis, amb 294 mètres d'altitud. Lo terren es marcat per de lacs pichons e grands, en mai de de grandas zònas boscosas que cobrisson près de 30% del territòri lituan.
Lo clima, aital coma lo relèu es fòrça similar al dels païses escandinaus, per çò que la mitat de l'an nhèue e se pòdon apreciar grandes e de bèls bòsques, de rius e de lacs dins la majoritat del territòri lituan. Lituània es la pus granda e poblada de las tres republicas balticas, e es un país amb una pichona còsta de sabla d'aperaquí 100 km, que sonque 40 ne son dubèrts a la mar Baltica.
Economia[modificar | modificar la font]
- Article principal: Economia de Lituània
L'economia de Lituània se basa fondamentalament sus las activitats piscicòlas e l'explecha forestièra. A gaireben 2 400 000 ha de tèrras cultivadas. La trufa, las cerealas e la bledaraba sucrièra son las culturas mai importantas.
Las ressorsas minièras, exceptat la torba, son raras. Las principalas indústrias son textilas (coton, lana).
Demografia[modificar | modificar la font]
Article principal: Demografia de Lituània
En genièr de 2000, Lituània aviá 3 698 000 abitants e sa densitat de populacion èra de 56,6 abitants per quilomètre carrat. 82% de la populacion es lituaniana, 8% proven de Russia, 7% es polonesa, 1,5% e 1% venon de Bielorussia e d'Ucraïna respectivament.
Las principalas ciutats son la capitala, Vílnius (553 000 abitants), Kaunas (373 000 abitants) e Klaipeda (191 000 abitants).
67% de la populacion viu dins las ciutats.
Cultura[modificar | modificar la font]
Article principal: Cultura de Lituània
Espòrts[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) (fr) (ru)} (lituan) Prezidentas Sit oficial de la presidéncia de Lituània
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Nuo 1991 m. iki šiol paskelbtų referendumų rezultatai (Resultados dos Referendos 1991-Presente), Microsoft Word Document, Seimas. Consultat lo 4 de junh de 2006.


text:
Informatica
Lo tèrme d'informatica designa la gestion automatizada de l'informacion per ordinator. Foguèt creat en 1962 per Philippe Dreyfus partent dels mots « informacion » e « automatica ».
- Per extension, designa tan lo material coma la concepcion e l'administracion de la partida immateriala d'un ordinator, los logicials.
- La lenga anglesa utiliza pas gaire aqueste concèpte, e destria puslèu :
- çò que pertòca lo foncionament dels ordinators e de lors programas (computer science),
- çò que pertòca la mesa en practica dels tractaments (data processing)
- l'evolucion de las tecnicas, e mai del material (informacion technology).
Somari[modificar | modificar la font]
- Istoric de l'informatica
- Apròchi foncional de l'informatica
- Apròchi organizacional de l'informatica
- Istòria de l'informatica
- Material informatic
- Logicial
- Creacion dels logicials
- Tractament de l'informacion
- Apròchis scientifics
- Imparticion informatica
- Annèxes informatics


text:
Gabon
Gabon, oficialament la Republica Gabonesa, es un estat situat sus la còsta oèst d'Africa Centrala. Confronta la Guinèa Eqüatoriala, Cameron, la Republica de Còngo e lo golf de Guinèa.
La capitala es Liuravila.
Lo gentilici es gabonés, -a.
Dempuèi son independéncia de França en agost de 1960, la republica es estada dirigida per sonque dos Presidents autocratics ; El Hadj Omar Bongo Ondimba demorèt al poder de 1967 a sa mòrt en junh de 2009. Gabon adoptèt un sistèma de multipartit e una Constitucion democratica novèla al començament de las annadas 1990 que permetèt un processus electoral mai transparent e de reformas de las institucions governamentalas. Una pichona population, de ressorsas naturalas abondosas, e un investiment privat estrangièr an ajudat de far de Gabon un dels païses pus prospèrs de la region.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
A l'Antiquitat Gabon èra poblat pels bantu. Fins lo 1958 fasiá part de l'Africa Eqüatoriala francesa. La lei del 23 de junh de 1956 establiguèt l'autonomia administrativa de las colònias, e venguèt republica autonòma lo 28 de novembre de 1958. En febrièr de 1960 Gabon decidiguèt sortir de l'Union Francesa en març de 1960 e obtenguèt l'independéncia lo 17 d'agost de 1960. Foguèt a comptar d'alavetz governat per presidents autocratics (una temptativa militar d'instaurar un govèrn de progrès lo 1964 foguèt desfacha per l'intervencion de las fòrças francesas). Al començament dels ans 1990 s'introdusiguèt un sistèma multipartidari e una nòva constitucion que permetèron un procès electoral mai transparent e de reformas de las institucions governamentalas.
Politica[modificar | modificar la font]
Gabon es una republica.


text:
Tèrra del Fuòc
La Tèrra del Fuòc (var. Tèrra deu Huec; Tèrra dau Fuòc/Fuec), (en espanhòl Tierra del Fuego), es un archipèla de 73 753 km2 situat a l'extremitat sud del continent american e que n'es desseparat per l'estrech de Magellan. Lo punt mai sud de l'archipèla es lo cap Hòrn.
Geografia[modificar | modificar la font]
L'archipèla es format per una illa principala (Illa Granda de Tèrra del Fuòc), amb una superfícia de 48 100 km2, e un grop de pichòtas illas. L'illa màger es desseparada entre dos païses: 18 507,3 km2 (38,57% del total) apertenon a Argentina, e 29 484,7 km2 (61,43% del total) apertenon a Chile. La mitat d'aquela illa, e de las illas situadas a l'oèst e al sud d'aquesta, fan partida de la Region de Magallanes e de l'Antartica Chilena, que la capitala e capluòc n'es Punta Arenas. Las vilas chilianas pus grandas son Porvenir, capitala de la Província Chilena de Tèrra del Fuòc, sus l'illa màger, e Puerto Williams, sus l'Illa Navarino, qu'es la capitala de la Província Antartica Chilena. Puerto Toro se troba qualques quilomètres al sud de Puerto Williams e es lo vilatge pus al sud del monde.
Lo parçan èst de l'archipèla aperten a Argentina, e fa partida de la Província de Tèrra del Fuòc, Antartida e Illas de l'Atlantic Sud; sa capitala n'es Ushuaia, la pus granda vila de l'archipèla. L'autra vila importanta dins la region es Río Grande (Tèrra del Fuòc) situada per la còsta atlantica.


text:
Charles Fourier
François Marie Charles Fourier (Besançon, França, 7 d'abril de 1772 - París, 10 d'octobre de 1837), mai conegut coma Charles Fourier, foguèt un filosòf socialista francés del començament del sègle XIX. Foguèt fondador de l’École sociétaire e Karl Marx e Engels lo consideravan coma una figura del «socialisme critico-utopic» que Robert Owen ne foguèt un autre representant. Fòrça comunautats utopicas, inspiradas indirèctament del sieus escrits, foguèron creadas tre las annadas 1830.
Vida de Charles Fourier[modificar | modificar la font]
Charles Fourier sortiguèt d'una familha borgesa de Besançon. Faguèt los sieus estudis fins a 16 ans, al collègi dels eclesiastics de Besançon. En 1791, dintrèt en aprendissatge a Lion. Se batèt en 1793 amassa amb los federalistas lioneses, abans d'èsser embrigadat per l'armada en 1794 per tal de passar dètz-e-uèit meses dins lo Palatinat amb l’armada de Rin. Malgrat lo soei òdi de cap al comèrç, foguèt obligat, en causa de problèmas financièrs, de trabalhar tre 1793 coma comés mercant o comés viatjaire a Lion jol Consulat e l’Empèri. Entre 1815 e 1820, demorèt prèp de Belley en çò de parents. Aprèp qualques annadas viscudas entre Lion e París, s’anèt installar dins la capitala francesa en 1826.
Espandiguèt tre 1808 las basas d'una reflexion sus una societat comunautària dins son òbra Théorie des quatre mouvements et des destinées générales, que poursuivit jos la forma d’un grand tractat dit de l’Association domestique et agricole. Aquel libre monumental foguèt publicat, a mai foguèsse inacabat, en 1822. Pr'amor d’èsser comprés melhor, s'obliguèt puèi a redigir un resumit de la siá teoria, intitulat Le Nouveau Monde industriel et sociétaire, que foguèt publicat en 1829.
Constituiguèt l'École sociétaire amb a son entorn: Just Muiron (tre 1814), Clarisse Vigoureux (cap a 1822), Victor Considérant (a partir de 1825). La còla de discípols, qu'èran qualques desenats a la fin de la Restauracion, se magnifiquèt jos la monarquia de Julhet, amb per exemple Jules Lechevalier o Abel Transon, transfugs del sant simonisme. Aquela escòla publiquèt lo Falanstèr (originalament en francés: le Phalanstère, 1832). Fourier coneguèt atal un començament de notorietat dins las darrièras annadas de la siá vida, pasmens quitèt pas d'èsser un òme solitari.
Lo Falanstèr[modificar | modificar la font]
Lo Falanstèr sortís lo sieu nom de la contraccion del mot falange (gropament) e del mot stèr (del francés monastère, « monastièr »). Se forma a partir de la liura associacion e per l'acòrd afectuós de los lors membres. Per aquel autor, los falanstèrs van formar l'endalièra d'un Estat novèl.
Dins la teoria de Charles Fourier, lo falanstèr es una mena d'otèl cooperatiu que pòt aculhir 400 familhas (cap a 2000 membres) al mièg d'un domeni de 400 ectaras ont se cultivan fruits e flors principalament. Fourier descriguèt abondosament los passadisses calfats, los refectòris bèls e las cambras agradivas.
Destinat a abrigar entre 1800 e 2000 societaris, lo falanstèr es un bastiment de talha plan granda: una longor d'aperaquí 1200 m; una superfícia ocupada de 4 quilomètres carrats; arcadas, grandas galariás per tal de facilitar los rescontres e la circulacion en tot temps; salas especializadas de granda dimension (Torre relotge centrala, Borsa, opèra, talhièrs, cosinas); apartaments privats e nombrosas salas publicas; alas reservadas al "caravanserralh" e a las activitats que menan bruch; una cort d'onor de 600 m x 300 m; una cort d'ivèrn de 300 m de costat plantada amb d'arbres del fulhatge persistent; jardins e maites bastiments rurals …
Los falanstèrs son estats objèctes de temptativas d'aplicacions nombrosas en França e als Estats Units al sègle XIX, pasmens an fracassat totas mai o mens rapidament. Mas aprèp 1968, aquela idèa a fait grelhar d'iniciativas divèrsas, coma la comunautat de Longo Mai en Provença.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Sur les charlataneries commerciales, Lion, 16 p., 1807
- Théorie des 4 mouvements et des destinées générales, Lion, 1808
- Le nouveau monde amoureux, 1816 (première publication 1967)
- Traité de l'association domestique-agricole, 2 volumes, Lion, 1822
- Théorie de l'unité universelle, 1822-1823
- Sommaire et annonces du Traité de l'association domestique-agricole, París, Londres, 1823
- Mnémonique géographique ou méthode pour apprendre en peu de leçons la géographie, la statistique et la politique., París, 1824
- Le Nouveau monde industriel et sociétaire ou invention du procédé d'industrie attrayante etnaturelle, distribuée en séries passionnées, París e Londres, 1829
- Le Nouveau monde industriel, ou invention du procédé d'industrie attrayante et combinée, distribuée en séries passionnées. Livret d'annonces, París, 1830
- Pièges et charlatanisme des deux sectes SAINT-SIMON et OWEN, qui promettent l'association et le progrès., París, 1831
- La fausse industrie morcelée répugnante et mensongère et l'antidote, l'industrie naturelle, combinée, attrayante, véridique donnant quadruple produit, 2 volumes, París, 1835-1836
- Plan du Traité de l'attraction passionnelle, qui devrait être publié en 1821, París, 1836
- PostSriptum à la Lettre confidentielle des membres de la réunion du 31 juillet..., París, 1837
- Œuvres complètes, 6 vol., París, La Phalange, 1841-1845
- Manuscrits, 10 volumes, París, La Phalange, 1845-49
- De l'anarchie industrielle et scientifique, París, Librairie Phalanstérienne, 1847
- Manuscrits - 4 volumes, París, Librairie Phalanstérienne, 1851-1858
- Hiérarchie du cocuage, París, Éd. Du siècle, 1924
- Le nouveau monde amoureux, París, Anthropos, 1967
- Œuvres complètes, 12 volumes, París, Anthropos, 1966-68
- L'ordre subversif. Trois textes sur la Civilisation, París, Aubier Montaigne, 1972
- Le charme composé, París, Fata Morgana, 88 p., 1976
- Hiérarchie du cocuage, Ed. Analatyca, 77 p., 1990
- Citerlogue, accord de la morale avec les droits naturels par absorption composée, París, Fata Morgana, 88 p., 1994
- Le nouveau monde amoureux, París, Stock, 515 p., 1999


text:
Aspirina
L'aspirina o acid acetilsalicIlic es un medicament de la familha dels salicilats, utilizat coma analgesic (mals menors e dolor aguda), antipiretic (contra la fèbre), e antiinflamatòri. Ten tanben un efièch anticoagulant a febla dòsi, e per aquò s'utiliza per fin de prevenir los atacs del còr. L'aspirina foguèt isolada pel primièr còp dins sa forma establa per Felix Hoffmann, un quimista de la companhiá alemanda Bayer.[1]
Es un dels medicaments pus consomat al mond, amb una consomacion annadièra estimada a 40 000 tonas, siá l'equivalent de 120 miliards de comprimits de 300 mg[2]. En 2008, 85 % de la produccion d'acid acetilsalicilic èra realizada a Langreo en Espanha, dins una fabrica quimica de la multinationala Bayer[2].
Etimologia[modificar | modificar la font]
L'acid acetilsalicilic es obtengut per acetilacion de l'acid salicilic. Lo nom d'aquel acid ven del latin salix que significa sause, aquel acid essent estat isolat pel primièr còp dins la rusca de sause.
L'apelacion aspirina ven del nom de marca Aspirin®, depausat en 1899 per la societat Bayer. Aqueste nom es estat format del prefix a- (per acetilacion), « -spir » (per l'acid spiric[3]), e lo sufix « -ina » caracterizant los alcaloïdes.
Istòria[modificar | modificar la font]
La rusca de sause es coneguda al mens dempuèi l'antiquitat per sas proprietats curativas. Se trobèt la traça de decoccion de fuèlhas de sause subre de tauletas sumerianas de 5000 abC. e dins un papiri egipcian datant de 1550 acC. (papyrus Ebers). Ipocrates (460–377 av. J.-C.), medecin grèc, conselhava ja una preparacion a basa d'escòrça de sause blanc per solatjar las dolors e las fèbres. Los romans coneissián tanben sas proprietats, lo nom latin del sause es salix.
En 1763, lo pastor anglés Edward Stone presentèt un memòri dabans la Royal Medicine Society subre l'utilizacion terapeutica de decoccions de rusca de sause blanc contre la fèbre. En 1829, Pierre-Joseph Leroux, un pharmacian francés, après aver fait bolhir de polvera d'escòrça de sause dins d'aiga, ensagèt de concentrar sa preparacion ; ne resultèt de cristals solubles que bategèt salicilina (de salix). Puèi de scientifiques alemands purifiquèron aquesta substància activa, d'en primièr dita salicilina, puèi acid salicilic
En 1877 Germain Sée prepausèt lo salicilat de sòdi com antipiretic. Marceli Nencki preparèt a partir de 1880 un derivat de l'acid salicilic e de fenòl ; lo Salòl qu'aviá pas de proprietats farmacologicas superioras als medicament ja existents, mas qu'aviá pasmens un gost pus agradiu, foguèt l'objècte d'un afogament populari.
En 1835, Karl Löwig mostrèt que l'acid spiric, trach de la reina de Prat, èra quimicament identic a l'acid salicilic. A partir dels extraches naturals, s'isolèt lo salicilat de sòdi que foguèt alara lo medicament de la dolor e l'inflamacion. La preparacion s'utilizava per far caire la fèbre amaisar las dolors e los rumatismes articularis, mas provocava de grèvas cremaduras d'estomac.
En 1853, lo quimista estrasborgés Charles Frédéric Gerhardt experimentèt la sintèsi de l'acid acetilsalicilic que nomenèt acid acetosalicilic[4] e depausèt un un brevet. Pasmens son compausat èra impur e termolabil. Moriguèt tres ans pus tard e sos trabalhs foguèron deslembrats.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Karsten Schrör (2009). Acetylsalicylic acid. ISBN 978-3-527-32109-4.
- ↑ 2,0 2,1 (en)Error dins la sintaxi del modèl Article, paramètre
annadao
datamancant{{ Script error }} T. D. Warner e J. A. Mitchell, «  Cyclooxygenase-3 (COX-3): Filling in the gaps toward a COX continuum? », Proc. Natl. Acad. Sci. USA, no 21, (ISSN 0027-8424) [ligam PMID, ligam DOI]
- ↑ L'acid spiric èra trach de la Reina de Prat, que lo nom binomial èra a l'epòca Spiraea ulmaria, e òm constatèt lèu que l'acid spiric e l'acid salicilic èran una sola e meteissa substància
- ↑ (de) {{ Script error }} C. Gerhardt, «  Untersuchungen über die wasserfreien organischen Säuren », Liebigs Annalen, vol. 87, 1853, p. 149–179 (ISSN 0075-4617) [ligam DOI]


text:
Ravi Shankar
Ravi Shankar (en bengalí: রবি শঙ্কর Robi Shôngkor, e en indi: रवि शंकर) (Varanasi, Uttar Pradesh, 7 d'abril de 1920- San Diego, Estats Units, 11 de decembre de 2012) foguèt un musician e compositor indian plan conegut per sa granda virtuositat amb son instrument de predileccion la citara. Es lo paire de la cantaira americana Norah Jones.
Foguèt discipol d'Allauddin Khan (lo fondaire del Maihar gharana de musica classica indiana). Pandit Ravi Shankar es incontestablament l'instrumentalista indian mai conegut e se lo coneis fòrça per encausa de son òbra pionièra de menar lo poder e l'atraccion de la tradicion musicala classica indiana, coma en general la musica indiana e sos interprèts d'un biais general, dins lo mond occidental. Faguèt aquò a partir de sa collaboracion amb los Beatles (particulalarament George Harrison) e tanben gràcias a son carisma personal. Sa carrièra musicala s'espandís sus mai de sièis decadas e Shankar es actualament lo detentor del Recòrd Guinness de la carrièra internacionala mai longa.
Enfança e joventut[modificar | modificar la font]
Ravindra (Ravi) Shankar nasquèt dins una familha bramana bengalí, que son país d'origina es l'actuala Kalia Upozila dins lo districte de Narail, Jessore, a Bangladèsh. Son paire, Shyam Shankar, un avocat eminent, viatjava sovent. Lo nom de sa maire èra Hemanginee, e son fraire ainat Uday Shankar èra un celèbre dançaire classic. En 1930, quand teniá pas que 10 ans, Ravi Shankar s'installèt a París (França) amb sa maire e sos fraires Davendra e Rajendra per tal de rejónher son paire e son fraire ainat. Pendent son adolescéncia Ravi joguèt de citara amb la tropa de dança d'Uday Shankar, essencialament amb Anna Pavlova en Union Sovietica.


text:
Montastruc e la Conselhièra
Montastruc e la Conselhièra[1][2] ( Montastruc-la-Conseillère en francés) es una comuna d'Occitània (Lengadòc) del departament francés de la Nauta Garona (Miègjorn-Pirenèus).
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Anciana bastida situada a una vintena de quilomètres de Tolosa
Accès[modificar | modificar la font]
- Per la rota nacionala 88
- Per l'autota A68 sortida 03
Istòria[modificar | modificar la font]
L'origina probabla de Montastruc remonta entre lo sègle XI e XII, periòde d'eissarts e d'acreissement de la populacion en País Tolosenc.
Fondada en 1242 per Sicard Alaman, senhor de la Comuna que ne faguèt una bastida. Aital, Montastruc venguèt una pichona plaça fòrta, ponch estrategic important entre Albigés e Tolosenc. Son creator foguèt Conselhièr e Lòctenent del Comte de Tolosa Raimond VII. Ça que la, la fertilitat de son sòl produsent de blat, de vin e mai en abondància atrasiá las cobejanças de las armadas en operacion.
A partir de 1270, foguèt jos la dependéncia dirècta del Rei de França. En 1771, Loís XV de França la concediguèt al Comte de Clarac. Aquel s'installèt al castèl de Buset, çò qu'enchiprèt la comunautat de Montastruc. Mai, lo novèl Senhor se faguèt exigent, volent profeitar de la Vila, fins a vendre los Comunals. Pr'aquò, la Comunautat estèt contra lo senhor. Aquel foguèt condemnat en 1786 a remborsar mai de 3000 liuras. Mas lo jutjament foguèt pas executat.
Al sègle XVI, pendent las guèrras de religions, Montastruc foguèt assetjat dos còps. En 1570, la vila foguèt presa sens combat puèi ocupada per las tropas protestantas. Vint annadas pus tard, en mai de 1590, lo Duc de Juèsa (Governador de Lengadòc), volguèt tornar prendre la vila. Lo sètge durèt tres jorns. I aguèt 200 mòrts. La batalha foguèt terribla.
De l'Edat Mejana al sègle XVII, l'administracion comunala foguèt menada per de Cònsols. En 1692, Loís XIV promulguèt un edicte creant las cargas de Maire e de Lòctenent de Maire dins tot lo Reialme. Lo primièr Maire de Montastruc foguèt Jean Campagne. Lo 18 de Julhet de 1693, comprèt la carga ereditària. En 1706 las vilas la poguèron tornar comprar, çò que faguèt Montastruc en 1718-1719.
Los primièrs efièches de la Revolucion Francesa arribèron vèrs 1790. La noblesa locala perdèt sos privilègis fiscals. En junh de 1792, foguèt plantar l’arbre de la Libertat.
Istòria de la Conselhièra[modificar | modificar la font]
Lo Castèl de la Conselhièra, localizat sus la rota dels Birats, foguèt abitat pel Senhor d’Obrièr, Conselhièr al Parlament de Tolosa. La femna d'aquel Conselhièr, que la rumor disiá que ne foguèt pas gaire bèla, aviá comandat son retrach a un pintre conegut. La conselhièra refusèt lo quadre qu'èra pas semblant, disiá ela. Lo pintre qu'èra pas d'acòrdi, expausèt lo quadre a la botigòla servant de relai de diligéncias per que los viatjaires lo veguèsson. Los passants reconeissián evidentament la femna del Conselhièr, s'exclamavan « La Conselhièra! » cada còp que passavan davant lo retrach. Coma lo pintre refusèt de ne levar lo quadre, lo Senhor d’Obrièr foguèt forçat de comprar aquel retrach per lo far desparéisser…
Lo nom de la Conselhièra foguèt apondut, par decision municipala, lo 16 d'agost de 1890 a Montastruc per lo distinguir de las comunas del departament amb lo meteis nom.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Glèisa Catolica Romana
La Glèisa Catolica Romana qu'ei l'ensemble de las institucions crestianas qui arreconeishen l'autoritat deu Papa de Roma (considerat com lo successor de Sant Pèir) e qui son arreconeguts per eth com estant catolics. Los membres de la Glèisa Catolica Romana que deven seguir lo dògma e la liturgia causits e decidits per era desempuish l'elaboracion deu catolicisme peus Pairs de la Glèisa puish peus Papas e peus concilis de la medisha glèisa. Los concilis màgers que hon: lo concili de Trent (1545-1563), lo concili de Vatican I (1870) e lo concili de Vatican II (1962-1965).
La Glèisa Catolica Romana qu'amassa uei lo màger ensemble de credents crestians.


text:
Sant Pàpol
Somari
Lo vilatge[modificar | modificar la font]
Suls primièrs contrafòrts de la Montanha Negra, Sant Pàpol se trapa en Lauragués a 7 km de Castèlnòu d'Arri, 35 km de Carcassona, 60 km de Tolosa. Se dintrava dins l'encencha del vilatge per pòrtas fortificadas. La Pòrta de l'Èst, quadrangulara, traucada per cairelièras foguèt construida per Guilhèm de Cardalhac, avesque tresen de Sant Pàpol.
Servissiá de Tor dels Gardas e tanben de preson avescala. Del costat interior, dins l'arc de plen-cintre, se pòt admirar una verge de fusta del sègle XIV. Lo còr del vilatge compòrta carrièras estreitas amb ostals de corondatges e empreis.
L'abadiá[modificar | modificar la font]
L'abadiá foguèt fondada al sègle VIII. Sa règla èra la benedictina. Sant Pàpol, discípol de Sant Saturnin, primièr avesque de Tolosa (sègle III aprèp J.-C.) foguèt martirizat e descalotat al luòc-dit L'Ermitatge. Segon la legenda, se baissèt e ramassèt lo som de sa clòsca, a aquel endreit gisclèt una font. Un monge conegut per son ascetisme, Sant Berenguièr, i visquèt al sègle XI. Lo mond se venguèron reculhir a l'abadiá sus sa tomba aprèp los miracles que s'i faguèron. En 1317, lo papa Joan XXII creèt l'avescat de Sant Pàpol ; fins a la Revolucion, 34 avesques s'i succediguèron. En 1361, la catedrala foguèt pilhada pels Rotièrs e en 1595 pels protestants. Als sègles XVII e XVIII, l'abadiá foguèt fòrça restaurada e tornèron bastir lo palais avescal. A la Revolucion, se suprimiguèt l'avescat e la catedrala venguèt glèisa parroquiala. Lo còr se compausa de doas travadas de plen cintre amb doble cabrion e tanben un cuol de forn. Es decorat de capitèls preromanics e d'un enfuòc del sègle XIV. Son tet es fait de lausas de pèiras escalpradas (ensems arquitectural unic). La vasta nau de la glèisa se dobrís cap al nòrd sus quatre capèlas del sègle XIV. Dins una d'elas, se pòt remarcar una Pietat del sègle XIV de fusta daurada. La primièra entrada se trapava del costat de l'oèst jos un crisme e un arc de bilhetas. Foguèt emmuralhada al sègle XV.
Las clastras[modificar | modificar la font]
Se dintra dins la glèisa per las clastras realizadas al començament del sègle XIV. Las arcadas de plen-cintre son pausadas sus colomnetas gemeladas per capitèls geminats. Lo repertòri dels capitèls es vegetal o animalièr. Las scenas istoriadas son regropadas contra los pilars (Adoracion del Magues, Eròdes e benlèu Sant Pàpol).
Lo Mèstre[modificar | modificar la font]
Defòra, sul cabeç semicircular, se pòdon admirar los capitèls e modilhons del Mèstre de Cabestany - dos d'entre eles son istoriats, un representa Danièl dins la fòssa dels leons, l'autre lo Castig dels Babilonians - escalpraire remarcable de la fin del sègle XII. Trabalhèt en Espanha (Navarra), en Itàlia (Toscana) e sustot en Catalonha e Lengadòc (departaments actuals dels Pirenèus Orientals e d'Aude). Sos personatges son tipics : caras e caps triangulars, uèlhs ovals, nas dreit, aurelhas largas, despegadas, barbas e pèls de las blestas longas estiradas, las mans amb dets d'una longor que passa l'òsca.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Tel Abadiá : 04.68.94.97.75
- Tel Comuna : 04.68.94.90.92
- e-mèl : mairie.saint-papoul@libertysurf.fr
Lo web en occitan[modificar | modificar la font]
- Cercle occitan de Carcassona. http://perso.wanadoo.fr/ostal.sirventes/
- Tansmediadoc . http://www.oc-tv.net/
- Centre Inter-Régional de Développement de l'OCcitan http://www.LoCIRDOC.fr/
.


text:
Charles Baudelaire
Charles-Pierre Baudelaire (París, 1821 - idem 1867) foguèt un poèta, critic e traductor francés.
Foguèt un dels poètas mai influents del sègle XIX, e lo nomenèron lo poèta maudit a causa de sa vida de boèmi e sos ensags.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Enfança[modificar | modificar la font]
Nasquèt a París lo 9 d'abril de 1821.
Lo sieu paire, Joseph-François Baudelaire (ancian preceptor, pintor e cap del Burèu de la Cambra dels Pars), foguèt lo que comencèt son ensenhament.
La seuna maire, Caroline Archimbaut-Dufays (filha d'emigrants franceses a Londres pendent la revolucion de 1793), avià pas 30 ans quand nasquèt Charles-Pierre.
Li ensenhèt l'anglés.
Quand Baudelaire nasquèt, Joseph aviá ja seissanta ans e un filh d'un maridatge anterior, Claude-Alphonse.
Baudelaire serà abarit per la sirventa de la familha, Mariette.Ne sabèm pas grand causa sus ela, mas aguèt una granda influéncia subre la familha. Baudelaire la se ramentarà dins un poema de "Las Flors del mal"
Jean-François Baudelaire moriguèt en 1827, quand Charles n'aviá pas sièis ans, en daissant un pichon eiretatge.
Sa maire se tornèt maridar per convenença amb Jacques Aupick, un de sos vesins, de quaranta ans, que capitèt d' èsser general comandant de la plaça fòrta de París, e qu'èra estat probablament lo sieu amant dempuèi temps. Aquò aguèt un grand impacte emocional sus Baudelaire, que o visquèt coma un abandon, e pas jamai ne capitèt aver una bona relacion amb Aupick.
Aprèp las jornadas revolucionàrias de 1830, aqueste venguèt coronèl a causa de sa participacion a la campanha d'Argeria.
Dos ans mai tard foguèt nomenat cap de l'Estat Major e tota la familha anèt a Lion, ont demorèron quatre ans que lai Baudelaire estudièt al Collège Royal de Lion. Mas Baudelaire s'anujèt e s'escapèt per l'imaginacion del sieu empreisonament. La siá maire, en tot s'impregnar de la personalitat d' Aupick, venguèt de mai en mai rigida e puritana.
En 1836 lo sieu marit ven general de l'Estat Major. Tornèron a París, ont Baudelaire foguèt intèrne al Collège Louis-le-Grand pendent doas annadas e mièja.
Legiguèt alara Sainte-Beuve, Chénier e Musset, que mai tard los criticarà. Obtenguèt lo títol de bachelièr superior, mas per una fauta encara desconeguda, foguèt expulsat del collègi...
Joventut boèmia[modificar | modificar la font]
En 1840 Baudelaire s'inscriguèt a la Facultat de Drech.
Comencèt de frequentar la joventut literària del Quartièr Latin e se faguèt amics novèls, coma Gustave Le Vasseur e Ernest Prarond.
Comencèt tanben dse se far amb Gérard de Nerval, Sainte-Beuve, Théodore de Banville e Balzac. Ven intim amb Louis Menard, que se consacrava a la taxidermia e a la viviseccion d'animals.
Comencèt de menar una vida dissoluda, amb bagarras constantas amb la siá familha a causa de sa dependéncia a las drògas e los ambients boèmis que frequentava. Visitava las prostituidas e mantenguèt ligams amb Sarah, una jove poesa d'al Quartièr Latin. Charles la nomena La Louchette. Probablament ela li balhèt la sifilis.
Dins Las Flors del mal, Baudelaire escriu un poèma que i fa referéncia a Sarah, probablament escrich al moment de la ruptura e del començament d'una relacion amb Jeanne Duval.
La conducha de Baudelaire orrorizava la seuna familha.
Son pairastre, malcontent de la vida dissoluda e libertina que menava Baudelaire, qu'el lo se seriá volgut far dintrar dins la carrièra diplomatica, ensaja de l'aluenhar dels ambients boèmis de París.
En març de 1841 un conselh de familha l'envia a Bordèu amor n'embarque cap a las Mars del Sud. Pendent lo trajècte, que durèt dètz-e-uèch meses, viatgèt fins a Calcuta en companhiá de comerçants e d'oficièrs de l'armada.
De retorn en França, s'installèt tornarmai a París e tornèt a sas ancianas costumas desordenadas.
Comencèt de participar als cercles literaris e artistics e escandalizèt tot París per las siás relacions amb Jeanne Duval, una preciosa mulastra que li inspirariá qualques unas de sas poesias pus brilhantas e discutidas.
Se destaquèt lèu coma critic d'art.
Bon exemple de son trabalh coma critic son las Curiositats esteticas, compilacion postuma de sas apreciacions e L'art romantic (1868), òbra que recampa totes sos trabalhs de critica literària.
Foguèt tanben precursor dins lo domeni de la critica musicala.
Baudelaire revirèt d'autors coma E.T.A. Hoffmann e Edgar Allan Poe.
Darrièras annadas[modificar | modificar la font]
Compromés per la seuna participacion a la Revolucion de 1848, la publicacion de Las Flors del mal en 1857, consideradas ofensas a la morala publica e las bonas mors, lo sieu autor foguèt secutat.
Un òrdre de suprimir sièis dels poèmas e l'esmenda de tres cents francs li impausèt la reedicion de l'òbra en 1861. Dins aquela novèla version apareguèron unes trenta cinc tèxtes inedits. D'aquela epòca son tanben los Pichons poèmas de pròsa (1869), Paradises artificials (1858-1860) e dequ'unas autras òbras.
En 1864 viatgèt en Belgica que lai demorèt doas annadas a Brussèlas.
Ensagèt de ganhar sa vida en fasent de conferéncias d'art mas sens succès. La sifilis li causèt las primièras atacas de paralisi (1865), e los simptòmas d'afasia e d'emiplexia que patiguèt fins a la mòrt apareguèron en 1866.
Sofriguèt un atac a la glèisa de Saint-Loup de Namur. Foguèt transportat d'urgéncia a una clinica de París, ont demorèt sens parlar mas lucid fins a la seuna mòrt en agost de l'an 1867.
Fòrça òbras siás foguèron publicadas après sa mòrt.
Charles Baudelaire es considerat coma lo paire e profèta de la poesia modèrna.
Citacions[modificar | modificar la font]
-
- L'imaginacion es la reina de çò verai, çò possible es una de las províncias de çò vertadièr.
- Lo rire es satanic, es doncas e prigondament uman.
- Òme liure, a tengut la mar t'aimaràs!
- Un ''eclectic'' es un naviri que ne voldriá caminar 'ls quatre vents.
- Tot jornal, de la primièra a la darrièra linha, es sonque malhum d'orresiá, crimes, panatòris, impudicitat, borrelatges, crimes de princes, crimes de las nacions, crimes dels particulars, una embriaguesa d'atrocitat universala.
- I a tanta belor coma biaisses de se cercar lo bonaür.
- Es la mòrt que pòrta solaç, ai làs! e fa viure.
- Me ne gausi creire fach coma cap d'aquels qu'existísson.
- Lo diables, ben ne soi forçat de i creire, que lo'm sentissi dintre ieu.
- Dieu es un escàndol.Un escàndol que rapòrta.
- Se ne pòt oblidar lo temps sonqu'en lo servir.
- Se manejar d'un biais sabent una lenga es una mena de mascariá evocairitz.
- D'ont mai se ne vòl, d'ont melhor se ne vòl.
- Lo poèta es parion del prince de las nivoladas.
- L'aire es comol del fremin de las causas que s'enfugísson.
- Tota literatura deriva d'al pecat.
- Coma l'imaginacion se creèt lo mond, lo govèrna.
- Lo negre es l'unifòrme de la democracia.
- Tota forma creada, quitament per l'òme, es immortala.
- Lo Cèl, cabucèl negre del topinàs.
- D'ont mai l'òme cultiva las arts e d'ont mens ne quilha.
- Gausir de la molonada es un art.
- Çò de creat per l'esperit es mai ric que n'es la matèria.
- La musica se cava lo cèl.
- La mitologia es un diccionari de ieroglifs vius.
- Çò de bèl es tostemps estranh.
- Sola l'istòria a nada fin.
- Lo dessenh es una lucha entre la natura e l'artista.
- La supersticion es reservòri de totas vertats.
- Dieu es lo sol èsser que per reinar li ne fa quitament pas cap de besonh existir.
- Mèfi los non comunistas, que tot es comun, Dieu tanben.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Òbras[modificar | modificar la font]
- Le Salon de 1845 / Lo Salon de 1845 (1845)
- Le Salon de 1846 / Lo Salon de 1946 (1846)
- Le Salon de 1859 / Lo Salon de 1859 (1859)
- Journaux intimes / Jornals intims (1851-1862)
- Les Paradis artificiels / Los paradises artificials (1860)
- Curiosités esthétiques / Curiositats esteticas (1868)
- Réflexions sur quelques-uns de mes contemporains / Reflexions subre qualques unes dels mieus contemporanèus (1862)
- Richard Wagner et Tannhaüser à Paris / Richard Wagner e Tannhäuser a París (1862)
- Le Peintre de la vie moderne / Lo Pintor de la vida modèrna (1863)
- L'œuvre et la vie d'Eugène Delacroix / L'òbra e la vida de n'Eugèni Delacrotz (1863)
- Mon cœur mis à nu / Mon còr desnusat (1864)
- L'art romantique / L'art romantic (1869)
- La Fanfarlo / La Fanfarlo (1847)
- Du vin et du haschisch / De vin e de hashish (1851)
- Les Fleurs du mal / Las Flors del mal (1857)
- Fusées / Fusadas (1867)
- Petits poèmes en prose o Le Spleen de Paris / Pichons poèmas de pròsa o Lo spleen de París (1862)
a l'entorn de l'òbra e l'artista[modificar | modificar la font]
vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Se refusèrem de citar aicí totas (un molon molonàs que n'i a...) las reflexions subremisoginas de l'autor d'aicestas, per exemple...: La femna es naturala, valent a dire abominabla. o S'aimar las femnas intelligentas es un plaser de pederasta. No more comment !!
- Pages with script errors
- Portal:Literatura/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Charles Baudelaire
- Poèta francés del sègle XIX
- Poèta romantic francés
- Escrivan francés del sègle XIX
- Escrivan francés de lenga latina
- Escrivan de lenga latina
- Critic d'art
- Traductor francés
- Traductor dempuèi l'anglés
- Traductor cap al francés
- Edgar Allan Poe
- Laureat del Concors general
- Dandy
- Naissença en 1821
- Naissença a París
- Decès en 1867
- Poèta
- Lingüista
- Escrivan
- Traductor


text:
Trivium
Del latín, trivium (tres: "tres" e via: "via", "camino"), confluéncia de tres camins. Dins la Antigüetat e la Etat Media, tres de las siete arts liberals relativas a la eloquéncia: gramatica, retorica e dialectica (o logica) Dins las universitats medievalas, lo trivium compreniá los tres aspèctes basics de la coneissença: La gramatica coma mecanica del lengaje; La logica (o dialectica - logica e dialectica llegaron a èsser sinónims dins lo tiemp) qu'es la "mecanica" del pensamient e lo análisis; e la retorica qu'es lo us del lengaje per instruir e persuadir. Dins la escolastica medievala se consideran camps preparatoris pel quadrivium, lo aquel compren la aritmetica, la geometria, la musica e la astronomia


text:
Achen
Achen es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge s'estend en país descobèrt, al limit occidental del costat de Rohrbach. A situat al confluisson del ruisseau dicha de Achen e del ruisseau de Singling.
Le village s'étend en pays découvert, à la limite occidentale du canton de Rohrbach. Il est situé au confluent du ruisseau dit d'Achen et du ruisseau de Singling.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a mencionat per las primièras fes en un tèxt de 1199, jos la forma Aqua (aiga, riu), de contunh en 1246 Acchene, e fin finala en 1553 Achen, la siá forma definitiva. Lo pòble es un ancian parròquia de la archidiocèse de Hornbach al diocèse de Mètz, passada en aquela de Rohrbach en 1804. Lo glèisa Santa-Pierre, a la collation de la abbaye cistercienne de Sturzelbronn fins en 1621, èra la glèisa-maire de Etting e de Kalhausen.
Del punt d'enguarda temporal, las tèrras an apertengut als senhors de la Pichona-Pèira (Lutzelstein) de contunh ocupadas pel pòrti de Lorraine, #qu'amassa lo pòble a la siá distincion de Bitche. Aquela a donat al Sègle XII als fils del pòrti Transbordador II, Réginald, al meteis temps comte de Blieskastel, uèi en Sarre. Aital, se compren lo tractat de 1246 que # lo pòrti per el Mathieu II promet, quand i aurà recobrat la distincion de Bitche, de retre Achen al comte de la Pichona-Pèira. En lo continuament, lo comte Hugues apareis èsser dintrat en fach en possession de Achen, doncas que, en 1272, dona lo patrocini e la dîme de Achen a la abbaye de Sturzelbronn, #que los retrocedirà en 1621, al pòrti de Lorraine en escambi de sièis maldres de sal de Dieuze. En 1382, lo comte Henri preten aver Achen en fief de l'empèri.
En 1457, Walter de Dahn compromet los sieus dreches, bens e gents a Achen a Guillaume de Fénétrange, #que los dreches ne passan après la siá mòrt en 1472 a la siá nièce, Barba de Fénétrange, e a lo sieu espós, lo comte Nicolas de Mörs-Sarrewerden. La Mois invalide (de julhet)M, lo comte de Nassau-Sarrebruck cedís lo pòble a Jacques de Dos-Ponts #que, en 1297, i aviá aquerits la distincion de Bitche. En 1572, la distincion a ocupat pel pòrti de Lorraine e, dempuèi aquela data, Achen parteja l'astre del duché de Lorraine.
Lo pòble ven comuna del costat de Rohrbach-lès-Bitche en 1790.
Lo relief variat e accidentat a entrenat lo bastiment de labors importants de la Linha Maginot e sustot aquel del Nautor Poirier. La populacion a deslotjat lo 1er Modèl:En setembre 1939 en Charanta, a Condac, Jarnac, Bioussac, Poursac e Barri, la comuna en s'essent replegada a Condac. Los abitants recuperaràn lo sieu pòble lo 1er Modèl:En octòbre 1940.
Bombardat la Mois invalide (de decembre)M, lo pòble es liberat per las tropas americanas lo Data|8|de
. Mas, en lo moment de l'ofensiva Von Rundstett, las Alemands tòrnen fins al dintrat nòrd de la municipalitat, ont de terribles combats se desenrotllen la Mois invalide (de genièr)M, carrièra de Wiesviller. Los Alemands son totun definitivament refoulés l'endeman.
Lo pòble a conservat pauc de monuments ancians : lo glèisa bastida en 1725 e engrandida del costat del chœur en 1778, dels monuments funéraires dels Modèl:XVIIIe s e Sègle XIX reposat en lo ancià cementèri, #qu'environava çò glèisa fins en 1966, e de divèrsas croses de camin.
Lo ancià pont al centre del pòble en portant la decidís de sant Jean Népomucène e en comprenent cinc arcs, reconstruit en 1786, a sautat al moment del bombardement. A remplaçat per un pont en béton d'una sola tirada. La comuna a citat a l'òrdre de la brigada o Mois invalide (de novembre)M : " Comuna de Lorraine fòrça experimentada per las bombardements e los combats #qu'an #èsser liurats sus lo sieu territòri, Achen compte 9 aucits e 8 ferits. Deslotjada de burèu dempuèi en setembre 1939, la populacion, a lo sieu retorn en en octòbre 1940, #èsser l'objècte de nombrosas vexations e sollicitations de la part de l'enemic, mas #demorar fisèl a la maire pàtria. Per lo sieu attachement a la França e per los sieus sacrificis, Achen s'es d'aquerits dreches a la reconeissença del País ".
Aquela cita compòrta la attribution de la Crotz de Guèrra amb estela de bronze. Achen A pagat un pesat tribut en lo moment dels dos guèrras mondialas : 20 victimas en lo moment de la Primièra Guèrra mondiala, 2 victimas en lo moment de la Segonda Guèrra mondiala, 14 Malgrat-entitat queigudi o pas dintrats en 1940-1945, 10 victimas civilas de las bombardements, siá una municipalitat sinistrat a 48 %.
Le village est mentionné pour la première fois dans un texte de 1199, sous la forme Aqua (eau, rivière), puis en 1246 Acchene, et enfin en 1553 Achen, sa forme définitive. Le village est une ancienne paroisse de l'archidiocèse de Hornbach au diocèse de Metz, passée dans celle de Rohrbach en 1804. L'église Saint-Pierre, à la collation de l'abbaye cistercienne de Sturzelbronn jusqu'en 1621, était l'église-mère d'Etting et de Kalhausen.
Du point de vue temporel, les terres ont appartenu aux seigneurs de la Petite-Pierre (Lutzelstein) puis occupées par le duc de Lorraine, qui réunit le village à sa seigneurie de Bitche. Celle-ci est donnée au Sègle XII au fils du duc Ferry II, Réginald, en même temps comte de Blieskastel, aujourd'hui en Sarre. Ainsi, on comprend le traité de 1246 par lequel le duc Mathieu II promet, quand il aura recouvré la seigneurie de Bitche, de rendre Achen au comte de la Petite-Pierre. Dans la suite, le comte Hugues paraît être rentré de fait en possession d'Achen, puisque, en 1272, il donne le patronage et la dîme d'Achen à l'abbaye de Sturzelbronn, qui les rétrocédera en 1621, au duc de Lorraine en échange de six maldres de sel de Dieuze. En 1382, le comte Henri prétend tenir Achen en fief de l'empire.
En 1457, Walter de Dahn engage ses droits, biens et gens à Achen à Guillaume de Fénétrange, dont les droits passent après sa mort en 1472 à sa nièce, Barbe de Fénétrange, et à son époux, le comte Nicolas de Mörs-Sarrewerden. Le Mois invalide (juillet)M, le comte de Nassau-Sarrebruck cède le village à Jacques de Deux-Ponts qui, en 1297, avait acquis la seigneurie de Bitche. En 1572, la seigneurie est occupée par le duc de Lorraine et, depuis cette date, Achen partage le sort du duché de Lorraine.
Le village devient commune du canton de Rohrbach-lès-Bitche en 1790.
Le relief varié et accidenté a entraîné la construction d'ouvrages importants de la Ligne Maginot et notamment celui du Haut Poirier. La population est évacuée le Modèl:1er septembre 1939 en Charente, à Condac, Jarnac, Bioussac, Poursac et Barro, la mairie s'étant repliée à Condac. Les habitants regagneront leur village le Modèl:1er octobre 1940.
Bombardé le Mois invalide (décembre)M, le village est libéré par les troupes américaines le Mois invalide (décembre)M. Mais, lors de l'offensive Von Rundstett, les Allemands reviennent jusqu'à l'entrée nord de la commune, où de terribles combats se déroulent le Mois invalide (janvier)M, rue de Wiesviller. Les Allemands sont pourtant définitivement refoulés le lendemain.
Le village a conservé peu de monuments anciens : l'église construite en 1725 et agrandie du côté du chœur en 1778, des monuments funéraires des Modèl:XVIIIe s et Sègle XIX replacés dans l'ancien cimetière, qui entourait l'église jusqu'en 1966, et plusieurs croix de chemin.
L'ancien pont au centre du village portant la statue de saint Jean Népomucène et comprenant cinq arches, reconstruit en 1786, a sauté au moment du bombardement. Il est remplacé par un pont en béton d'une seule jetée. La commune est citée à l'ordre de la brigade le : " Commune de Lorraine très éprouvée par les bombardements et les combats qui ont été livrés sur son territoire, Achen compte 9 tués et 8 blessés. Évacuée d'office dès septembre 1939, la population, à son retour en octobre 1940, fut l'objet de nombreuses vexations et sollicitations de la part de l'ennemi, mais elle resta fidèle à la mère patrie. Par son attachement à la France et par ses sacrifices, Achen s'est acquis des droits à la reconnaissance du Pays ".
Cette citation comporte l'attribution de la Croix de Guerre avec étoile de bronze. Achen a payé un lourd tribut lors des deux guerres mondiales : 20 victimes lors de la Première Guerre mondiale, 2 victimes lors de la Seconde Guerre mondiale, 14 Malgré-nous tombés ou non rentrés en 1940-1945, 10 victimes civiles des bombardements, soit une commune sinistrée à 48 %.


text:
Rosèiras (Vivarés)
Rosèiras (Rosières en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Rosières, d'una superficie de 1 629 ectaras, se situa en la Ardèche meridionala, a la périphérie del Parc Natural Regional dels Monts de Ardèche. Mesa a una altitud de 160 mètres, sus la vallée de la Beaume, Rosières se tròba a l'amassada de doas zònas géologiques : una zòna calcaire amb una vegetacion provençale en comportant garrigues, roures, buis e lavande ; de l'autre costat una zòna gréseuse, primièr contrefort dels Cévennes. Dintre los dos, una plana en beneficiant d'un climat mediterranèu ont se conreen de vinhas, arbres fruitiers e de culturas maraîchères. A vint minutas al sud de Aubenas sus la rota de Alès, a #cent quilomètres de vilas coma Lo Puy-en-Velay, Avignon, Valéncia, Montpellier e Mende, Rosières se situa a las pòrtas de la Provence.
La commune de Rosèiras, d'une superficie de 1 629 hectares, se situe dans l'Ardèche méridionale, à la périphérie du Parc Naturel Régional des Monts d'Ardèche. Placée à une altitude de 160 mètres, sur la vallée de la Beaume, Rosèiras se trouve à la rencontre de deux zones géologiques : une zone calcaire avec une végétation provençale comportant garrigues, chênes, buis et lavande ; de l'autre côté une zone gréseuse, premier contrefort des Cévennes. Entre les deux, une plaine bénéficiant d'un climat méditerranéen où se cultivent vignes, arbres fruitiers et cultures maraîchères. À vingt minutes au sud d'Aubenas sur la route d'Alès, à cent kilomètres de villes comme Le Puy-en-Velay, Avignon, Valence, Montpellier et Mende, Rosèiras se situe aux portes de la Provence.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria de Rosières al plànol temporal a ligat a las familhas de Bermond de Anduze, Châteauneuf-de-Randon, del Luc e mai tard de #Erosa. En granda part l'istòria de la municipalitat a ligat a aquela de la parròquia e del prieuré. Rosiéres Èra a l'origina la parròquia maire de #Erosa, Vernon, Balbiac. #Erosa pas #obténer la siá autonomia #qu'amb la fondacion del coatz Oratoriens l'an 1629. Lo prieuré dépendait en principi de Cîteaux, en 1111, i aguèt ligat al prieuré de Ruoms #que dépendait de Clunhic. A divèrsas recuperacions pendent las guèrras de Religion, Rosières i aguèt ocupat per las protestants.
- 1790 : Anautit-Balbiac desligat de Rosières.
- 1799 : Rosières ven Bas-Balbiac.
- 1825 : Bas-Balbiac ven Rosières e Anautit-Balbiac ligat a Rosières.
Lo vilatge tirariá lo sieu nom de las flors dels rosèrs que los Sarrasins i aurián conreat.
"Dempuèi #que los Francs #èsser de mèstres del país, pas #trobar de nom mai apropriat al luòc ont venián d'aténher una soslinhada victòria, #qu'aquel de Rosières, en memòria dels camps de rosèrs conreats pels Arabes en las planas de Rosières e de Laurac. La tradicion apond que sus lo territòri de Rosières, al luòc nomenat anciennement Campus Regi e uèi n'occitan « lou chan de regi » lo camp o lo camp del rei) [1], un combat decisiu i auriá #èsser liurat e que l'armada enemic i auriá #èsser talhada en pèças, ponduda en déroute e prosseguida al delà del riu, en un luòc #que #èsser dempuèi trucat #Erós, del nom de l'espasa de Charlemagne[2]."
"S'es trobat, a-t-se sona en la nòstra joenessa, en labourant lo campus regi, de nombrosa rèsta de armures, fèrres de lances e punchas, desgraciadament perduts. Es pas impossible que Charlemagne o lo sieu paire Pépin lo Brèu e mens probablament lo sieu pepin Charles Martel aguèsson pourchassé los Sarrasins a Rosières."
"Es notoire que Charles Martel #metre en déroute los Sarrasins en l'an 732 a la batalha de Peitieus e las refoula en lo miègjorn, mas fins ont ? Probablament pas fins a Rosières, perque l'istòria apren que la siá preséncia èra urgenta en Bourgogne."
"Sabèm que, mai tard, #tornar en lo Miègjorn, a Avignon, Marselha e Nîmes, mas res pròva pas #que #venir en los nòstres contrées, sens dobte encara ocupadas per las Sarrasins. Aquel #que i li cal cèrt, es qu'aqueles, après la déroute de Peitieus demoraràn encara qualques ans posseïdors de la Septimanie, mas es-aquel Charles Martel o los sieus fils Pépin lo Brèu #que los #expulsar definitivament ?"[1].
"Pensam qu'aquel #èsser aquel darrièr #que #conquistar la Septimanie e #que #estendre lo sieu reialme fins als Pirenèus cap a l'an 750. Mas i a pas res d'estonant a #çò que la tradicion i aurà atribuit a Charles Martel la victòria de los sieus fils a Rosières, perque lo remembre de Charles deviá èsser mai vivace e mai estonant, coma en avent portat los primièrs còps als musulmanes e salvat la França de la islamisme."
"Per çò qu'es de Charlemagne, es pas possible de lududes atribuir aquela victòria, las Sarrasins en essent expulsats a lo sieu avènement. Mas es pas impossible #que i siá arribat a #Erosa, la tradicion en pretenent qu'aquel i aguèt ludut #que #donar lo nom de la siá espasa dins aquela vila ; aquela presumpció es quitament versemblant."
A l'origina, Rosières constituissiá una parròquia fòrça vasta. I aguèt separat de #Erosa l'an 1620, de Vernon al començament de la Modèl:S-, de la Nautor-Balbiac e de Chapias cap a 1840.
L'histoire de Rosèiras au plan temporel est liée aux familles de Bermond d'Anduze, Châteauneuf-de-Randon, du Luc et plus tard de Joyeuse. En grande partie l'histoire de la commune est liée à celle de la paroisse et du prieuré. Rosiéres était à l'origine la paroisse mère de Joyeuse, Vernon, Balbiac. Joyeuse n'obtint son autonomie qu'avec la fondation du couvent des Oratoriens en 1629. Le prieuré dépendait d'abord de Cîteaux, en 1111, il fut rattaché au prieuré de Ruoms qui dépendait de Cluny. À plusieurs reprises pendant les guerres de Religion, Rosèiras fut occupée par les protestants.
- 1790 : Haut-Balbiac détaché de Rosières.
- 1799 : Rosèiras devient Bas-Balbiac.
- 1825 : Bas-Balbiac devient Rosèiras et Haut-Balbiac rattaché à Rosières.
Le village tirerait son nom des fleurs des rosiers que les Sarrasins y auraient cultivé.
"Dès que les Francs furent maîtres du pays, ils ne trouvèrent pas de nom plus approprié au lieu où ils venaient de remporter une signalée victoire, que celui de Rosèiras, en mémoire des champs de rosiers cultivés par les Arabes dans les plaines de Rosèiras et de Laurac. La tradition ajoute que sur le territoire de Rosèiras, au lieu nommé anciennement Campus Regi et aujourd'hui en occitan « lou chan de regi » le champ ou le camp du roi) [1], un combat décisif aurait été livré et que l'armée ennemie aurait été taillée en pièces, mise en déroute et poursuivie au-delà de la rivière, en un lieu qui fut depuis appelé Joyeuse, du nom de l'épée de Charlemagne[3]."
"On a trouvé, nous a-t-on dit dans notre jeunesse, en labourant le campus regi, de nombreux débris d'armures, fers de lances et piques, malheureusement perdus. Il n'est pas impossible que Charlemagne ou son père Pépin le Bref et moins probablement son grand-père Charles Martel eussent pourchassé les Sarrasins à Rosières."
"Il est notoire que Charles Martel mit en déroute les Sarrasins en l'an 732 à la bataille de Poitiers et les refoula dans le midi, mais jusqu'où ? Probablement pas jusqu'à Rosèiras, car l'histoire nous apprend que sa présence était urgente en Bourgogne."
"Nous savons que, plus tard, il revint dans le Midi, à Avignon, Marseille et Nîmes, mais rien ne prouve qu'il vint dans nos contrées, sans doute encore occupées par les Sarrasins. Ce qu'il y a de certain, c'est que ceux-ci, après la déroute de Poitiers resteront encore quelques années possesseurs de la Septimanie, mais est-ce Charles Martel ou son fils Pépin le Bref qui les expulsa définitivement ?"[1].
"Nous pensons que ce fut ce dernier qui conquit la Septimanie et qui étendit son royaume jusqu'aux Pyrénées vers l'an 750. Mais il n'y a rien de surprenant à ce que la tradition ait attribué à Charles Martel la victoire de son fils à Rosèiras, car le souvenir de Charles devait être plus vivace et plus frappant, comme ayant porté les premiers coups aux musulmans et sauvé la France de l'islamisme."
"Quant à Charlemagne, il n'est pas possible de lui attribuer cette victoire, les Sarrasins étant expulsés à son avènement. Mais il n'est pas impossible qu'il soit passé à Joyeuse, la tradition prétendant que ce fut lui qui donna le nom de son épée à cette ville ; cette présomption est même vraisemblable."
À l'origine, Rosèiras constituait une paroisse très étendue. Elle fut séparée de Joyeuse en 1620, de Vernon au début du Modèl:S-, du Haut-Balbiac et de Chapias vers 1840.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 La Septimanie compreniá los nòstres departaments dels Pirenèus Orientales, de l'Aude, del Hérault, del Gard e de manièra versemblant lo miègjorn del Ardèche. "Anals De Rosières pel Vicomte de Montravel"
- ↑ Aquel #èsser lo pape Léon III #que #proclamar Charlemagne emperaire en l'an 800. Lududes #cénher l'espasa trucada per aquela rason l'espasa de sant Pierre, mas generalament se detla #nomenar la #Erosa, Charlemagne disiá : « precinta los tractats amb lo pommeau de la miá espasa e los fau executar amb la punta », "Anals de Rosières pel Vicomte de Montravel"
- ↑ Ce fut le pape Léon III qui proclama Charlemagne empereur en l'an 800. Il lui ceignit l'épée appelée par cette raison l'épée de saint Pierre, mais généralement on la nomma la Joyeuse, Charlemagne disait : « je scelle les traités avec le pommeau de mon épée et les fais exécuter avec la pointe », "Annales de Rosèiras par le Vicomte de Montravel"


text:
Jòcs Olimpics d'estiu de 1956
Los Jòcs Olimpics d'estiu de 1956 (Jòcs de la 16ena Olimpiada) se debanèron a Melbourne Austràlia ( 22 de novembre - 8 de desembre de 1956.
Las espròvas d' equitacion se realizèron pr'aquò a Estocòlme Suècia ( 11 - 17 de junh de 1956 ) per en causa de la quarantena impausada en aquela epòca als antipòdes a tota mena d'animal vengut d'a l'endefòra.
Somari
- 1 Genèsi
- 2 Delegacions
- 3 Debanar
- 4 Espets e endevenenças
- 5 Programa
- 5.1 Espòrts e espròvas
- 6 Medalhièr general
- 7 Bibliografia
- 8 Vejatz tanben
- 9 Ligams extèrnes
- 10 Ligams videografics
- 11 Nòtas & referéncias
Genèsi[modificar | modificar la font]
Delegacions[modificar | modificar la font]
Debanar[modificar | modificar la font]
Espets e endevenenças[modificar | modificar la font]
Programa[modificar | modificar la font]
Espòrts e espròvas[modificar | modificar la font]
Alterofilia[modificar | modificar la font]
Atletisme[modificar | modificar la font]
-
-
- veire article detalhat Melbourne 1956 - Atletisme
-
Basquet[modificar | modificar la font]
Bòxa anglesa[modificar | modificar la font]
Cabus[modificar | modificar la font]
Canoe-caiac[modificar | modificar la font]
Ciclisme[modificar | modificar la font]
Equitacion[modificar | modificar la font]
Escrima[modificar | modificar la font]
Fotbòl[modificar | modificar la font]
Gimnastica[modificar | modificar la font]
Lucha[modificar | modificar la font]
Natacion[modificar | modificar la font]
Oquei pelena[modificar | modificar la font]
Pentatlon modèrne[modificar | modificar la font]
Rem[modificar | modificar la font]
Tir[modificar | modificar la font]
Vela[modificar | modificar la font]
Waterpolo[modificar | modificar la font]
Medalhièr general[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- sus YouTube... mai de 351 documents subre Melbourne 1956 en picar coma clau Olympic Games 1956


text:
La Bastida de Clarença
La Bastida de Clarença (Bastida en basco, La Bastide-Clairence en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània.
Los sons abitants que son los bastidòts.
Aquera bastida navarresa qu'ei ua enclava de lenga occitana gascona au Bascoat. Totun, qu'apartien au Bascoat (país administratiu) dens lo sens de la lei Pasqua de 1995.
Las comunas tòcatocantas que son Bardòs e Urt en Labord au nòrd, Hasparn en Labord a l'oèst, Aiherra au sud e Oreguer a l'èst.
A la fin deu sègle XVIau, refugiats judius sefarditas arribats d'Espanha e subertot de Portugal que s'installèn a Baiona, d'on s'escampilhèn dens las tres petitas vilas de Pèira Horada (on los arcuelhó lo senhor d'Aspremont), de Bidaishe e de la Bastida de Clarença on los protegí lo purmèr duc de Gramont Antòni II. Aperats sovent "portugueses", que i compdèn de l'òrdre de setanta a ueitanta familhas segon los fogatges deu sègle XVIIau. Que i viscón dens ua comunautat relativament autonòma, la « Nacion judiva » suus registres deu Còs de Vila, e que dispausèn d'un cemitèri obèrt au començament deu sègle XVIIau, uei pertanhent au Consistòri Israelita de Baiona. .


text:
La Grava (d'Ambarés)
La Grava (sovent dita la Grava d'Ambarés) es una anciana comuna de Gironda restacada a d'Ambarés e La Grava en 1818.
La glèisa Nòsta-Dama de la Grava, anuit bastiment desafectat, estut bastida preus Templèirs au XII° siègle, apui remaniada au XVI° siègle. Aquò's un vestige d'una de las pus vielhas fondacions templèiras saus camins de pelerinatge de la region.
A l'interior, se tròban pintruras muralas, en meishant estat, que compausan mantun tablèu sau mur dau mijorn de la nau : Crist en crotz entre Maria e sent Jan, Vièrja au mainatge en majestat, anges mèi Abraham portent las anmas.


text:
Region francesa
França es dividida en 27 regions (en francés, régions), que 21 son situadas en la França Metropolitana, un es l’illa de Corsega, de l’estatut especial, e 5 son departaments e collectivitats d’otramar. Cada region de la França continentala es tanben subdividida en entre 2 e 8 departaments.
Istòria[modificar | modificar la font]
La region es a l’origina una division administrativa que recampa un cèrt nombre de servicis de l’Estat. Los primièrs assages de recampar de departaments datan de las annadas 1920. En 1941, l'Estat francés crèa de prefèctes de region. De 1944 a 1946, de comissaris regionals de la Republica reprenon la foncion. Al mièg de las annadas 1950, de regions son creadas, mas lor establiment efectiu se fa en 1960. A partir de 1982, la descentralizacion fa de las regions de collectivitats localas amb divèrsas competéncias.
Cronologia[modificar | modificar la font]
- La lei del 19 d'abril de 1941 crèa 18 prefecturas regionalas. Los limits regionals tenon compte de la linha de demarcacion.
- La lei del 23 d'abril de 1941 definís lo ròtle dels prefèctes regionals dins lo manten de l'òrdre
- La lei del 25 d'agost de 1941 definís lo ròtle dels prefèctes regionals dins l'economia
- A la prima de 1944 lo govèrn provisòri crèa de comissaris regionals de la Republica
- En 1946, los comissaris regionals son suprimits
- Lo decret n°60-516 del 2 de junh de 1960 crèa 21 circonscripcions d'accion regionalas.
- Lo decret n°70-18 del 12 de genièr de 1970 dessepara la circonscripcion de Provença-Còsta d'Azur-Corsega en doas : Provença-Aups-Còsta d'Azur e Corsega.
- La lei n°72-619 del 5 de julhet de 1972 crèa d’establiments publics regionals.
- La « lei Deferre » (lei n°82-213 dau 2 de març de 1982) fa de las regions de collectivitats territorialas de l’executiu elegit e parteja las competéncias entre l’Estat e las regions.
- Las primièras eleccions regionalas se tenguèron lo 16 de març de 1986. L'escrutinh èra a un torn e a la proporcionala.
- En 1991, Corsega ven una collectivitat territoriala de l'estatut especial, mas demòra una region.
- Las segondas eleccions regionalas se tenguèron lo 22 de març de 1992.
- Las tresenas eleccions regionalas se tenguèron lo 15 de març de 1998.
- La lei de l'11 d'abril de 2003 càmbia lo mòde d'eleccion dels conselhs regionals (eleccion de 2 torns amb prima majoritària)
- Las quatrenas eleccions regionalas se tenguèron los 21 e 28 de març de 2004.
- Las leis del 26 de genièr de 2010 e del 16 de febrièr de 2010 refòrman las collectivitats localas en metent en plaça, a partir de 2014, de conselhièrs territorials. La durada del mandat dels conselhièrs regionals per èsser elegits en març de 2010 es reducha a 4 ans.
- Las cinquenas eleccions regionalas se tenguèron los 14 e 21 de març de 2010.
- En abril de 2011, Maiòta ven una collectivitat territoriala unica qu’es a l’encòp departament e region d’otramar.
Lista de las regions[modificar | modificar la font]
Regions en 2014[modificar | modificar la font]
Regions en 2016[modificar | modificar la font]
Taula segond lo projècte de lèi en discussion a la davalada de 2014. De notar que lo còde NUTS-2 càmbia a partir de 2015. Los còdis que càmbian son los de l'otramar (de 01 a A1, e apondon de Maiòta). Res es pas encara previst per las regions novèlas, ni tanpauc per l'INSEE e per l'ISO.
Las chifras tenon pas compte de la creacion lo 1èr de genièr de la metropòli de Lion, que dins son encastre fusiona las competéncias del departament e de la comunautat urbana e suprimís los cantons.


text:
Liverieg-Kenton
Liverieg-Kenton en breton ( Livré-sur-Changeon en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Una forma anciana coneguda del nom de la municipalitat es Livriacum, en 1013
Après las invasions normandes, la abbaye de Sant-Florent de Saumur fonda lo prieuré l'an 1023 al continuament de la donation de Geoffroy Sègle I. Aquel prieuré es a l'origina del desvolopament d'un bourg a l'entorn de la glèisa. Lo prieuré a cedit l'an 1606 als Jesuïtes de Roazhon, e annexat l'an 1762 après la siá percaça al collègi d'aquela vila.
La parròquia de Liurat-sus-Changeon dépendait antany del ancià évêché de Roazhon. Es en 1920, que la municipalité fach la causida del nom de Liurat-sus-Changeon.
La Revolucion francesa e los cambiaments #qu'apòrta son plan aculhits, coma ne testifica l'organizacion de la celèbra revolucionària en marcant las victòrias de las armadas republicanas e l'anóncia del tractat de patz amb l'Àustria, principal enemic de la França, en brumaire an VI[1].
Une forme ancienne connue du nom de la commune est Livriacum, en 1013
Après les invasions normandes, l'abbaye de Saint-Florent de Saumur fonde le prieuré en 1023 à la suite de la donation de Geoffroy Sègle I. Ce prieuré est à l'origine du développement d'un bourg autour de l'église. Le prieuré est cédé en 1606 aux Jésuites de Rennes, et annexé en 1762 après leur expulsion au collège de cette ville.
La paroisse de Livré-sur-Changeon dépendait autrefois de l'ancien évêché de Rennes. C'est en 1920, que la municipalité fait le choix du nom de Livré-sur-Changeon.
La Révolution française et les changements qu’elle apporte sont bien accueillis, comme en témoigne l’organisation de la fête révolutionnaire marquant les victoires des armées républicaines et l’annonce du traité de paix avec l’Autriche, principal ennemi de la France, en brumaire an VI[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Louis Dubreuil, « Fèstas revolucionàrias en Ille-e-Vilaine », in Anals de Bretanha, volum 21, tome 4, 1905, pàg. 397


text:
Idrocarbur
Los idrocarburs son de compausats quimics formats unicament de carbòni e d'idrogèn. Consistisson en una basa de carbòni que s'i unisson de atòms d'idrogèn. Forman l'esqueleta de la matèria organica.
Existisson tres tipes basics d'idrocarburs:
- Idrocarburs saturats, qu'an pas de ligams dobles, triples, ni aromatics. Per exemple los alcans.
- Idrocarburs insaturats, qu'an un o mai d'un ligams dobles o triples entre los seus atòms de carbòni. Per exemple los alquens e los alquins.
- Idrocarburs aromatics, que possedisson almens un anèl aromatic en mai d'autres tipes de ligams. Per exemple lo benzèn.
Los idrocarburs extraches dirèctament de formacions geologicas en estat liquid pòrtan lo nom de petròli, e los que se tròban en estat gasós forman lo gas natural.
Los idrocarburs constituisson una activitat economica de primièra importància, pr'amor que forman los principals combustibles fossils (petròli e gas natural), aital coma tota mena de plastics, ceras e lubrificants.


text:
Nelson Mandela
Nelson Rolihlahla Mandela, escaissat Madiba (Mvezo, Africa del Sud, 18 de julhet de 1918 - Johannesburg, 5 de decembre de 2013) es un dels personatges pus emblematics d'Africa del Sud. Aqueste dirigent del movement antiapartheid foguèt lo primièr president de Sud-Africa elegit al sufragi universal. Ocupèt lo cargue de president de 1994 a 1999. Sa militància faguèt d'el lo laureat del Prèmi Nobel de la Patz en 1993.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nelson Mandela èra membre del Congrès Nacional African (Africa National Congress, ANC) dempuèi 1944, per tal de luchar contra la dominacion politica de la minoritat blanca e la segregacion raciala qu'impulsava. Venguèt avocat e participèt a la lucha non-violenta contra las leis de l'apartheid, qu'èran estadas establidas pel govèrn del Partit Nacional Afrikaner, arribat al poder a las eleccions del 1948. L'ANC foguèt proïbit en 1960 sens que la lucha pacifica done de resultats tangibles. Mandela fondèt e dirigiguèt la branca militara de l'ANC, Umkhonto We Sizwe, en 1961, que menèt una campanha de sabotatges contra d'objectius militars. Emprisonat per òrdre del govèrn sud-african amb lo supòrt de la CIA,[1] foguèt condemnat a la preson a perpetuïtat e als trabalhs forçats. Venguèt una celebritat en beneficiant d'un fòrt supòrt internacional, apareissent coma un simbòl de la lucha per l'egalitat raciala, especialament après lo chaple de Soweto, de junh de 1976.
Après vint-e-set ans de preson, Mandela foguèt desliurat lo 11 de febrièr de 1990, e sostenguèt la reconciliacion e la negociacion amb lo govèrn del president Frederik de Klerk. En 1993, recebèt conjuntament amb aqueste lo Prèmi Nobel de la Patz per les seunas accions en favor de la fin de l'apartheid e l'establiment d'una democracia non raciala al país.
Elegit primièr president negre de Sud-Africa en 1994, contunhèt amb capitada la politica de reconciliacion nacionala en Sud-Africa. Après un unic mandat, se retirèt de la vida politica activa.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) Weiner, Tim (2007), Legacy of Ashes, Penguin Group, 2007. ISBN 978-1-84614-046-4, pàg. 362.


text:
King Kong
King Kong (lo Rei Kong en occitan) es lo nom del gorilla gigant de ficcion originari de l'imaginària Isla del Cran (Skull Island en anglés), qu'es estat lo protagonista de maites filmes que sovent pòrtan son nom. Lo primièr es lo King Kong de 1933, la novèla edicion de 1976 e finalament lo filme de Peter Jackson de 2005, sens comptar las nombrosas seguidas e tot çò que i es ligat.
Dins lo filme original, lo nom del protagonista es Kong -- nom que li an balhat los abitants de "Skull Island" dins l'Ocean Indian, ont Kong viviá demest d'autres animals de dimensions gigantinas coma de sèrps, de pterosaures e de dinosaures. 'King'(lo Rei) foguèt apondut al nom per un equip de rodatge americana menada pet Carl Denham que captura Kong e lo mena a Nòva York per l'exibir. Kong s'escapa e escala l'Empire State Building (o lo World Trade Center dins la version de 1976) ont es tuat per de pilòts d'avion. Pr'aquò, "foguèt la beltat que tuèt la bèstia," que pugèt al gratacèl sonque per ensajar de protegir l'actritz Ann Darrow (Dawn dins la version de 1976).


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Nom desconegut en arpitan (Limony en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Limony Es la municipalitat la mai al nòrd del departament del Ardèche. Situada al bòrd del Rhône, la longitud de la nacionala 86.
Limony est la commune la plus au nord du département de l'Ardèche. Située au bord du Rhône, le long de la nationale 86.
Limony
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !


text:
442
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 442 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Reiaume Vandal[modificar | modificar la font]
Après la capitada d'un desbarquament en Sicília e divèrseis incursions navalas còntra Itàlia, l'emperaire d'Occident Valentinian III deguèt acceptar de signar un foedus reconoissent l'installacion dei Vandals dins leis ancianei províncias romanas de Magrèb a l'entorn de Cartage.


text:
Cicle de Krebs
Lo cicle de Krebs (o cicle de l'acid citric o cicle deus acids carboxilics) qu'ei ua cadena ciclica de reaccions bioquimicas catabolicas realizadas per la respiracion de las cellulas deus organismes aeròbis qui, en tot degradar glucids, lipids o aminoacids, e produseishen moleculas energeticas com lo GTP, lo NADH e lo FADH2, utilizadas dens las reaccions metabolicas qui an besonh d'estar provesidas en energia entà debanà's.
Lo cicle de Krebs qu'ei ua reaccion anfibolica : que pertanha a l'encòp au catabolisme (puish que degrada moleculas entà prodúser ATP) e a l'anabolisme (en bèth prodúser precursor de mantuas moleculas d'estructura de las cellulas. La soa reaccion que's debana dehens la matritz de las mitocondrias.
Purmèra reaccion catalizada per la citrat sintasa[modificar | modificar la font]
La purmèra reaccion deu cicle de Krebs qu'ei la sintèsi de citrat per condensacion d'oxaloacetat dab l'acetil-co-A. Aquesta reaccion qu'ei catalizada per la citrat sintasa. Aquesta reaccion qu'ei exergonica (AG'°=-31,4 kJ/mol) e, per aquesta rason, irreversibla.
Dusau reaccion catalizada per l'aconitasa[modificar | modificar la font]
L'aconitasa que cataliza l'isomerizacion deu citrat en isocitrat. Aquesta reaccion qu'ei reversibla mes au prohèit de la formacion de l'isoitrat.