text:
08/07/2013
"Psicanalisi dau Tutt-Tutt", colera per Micheu Chapduelh
Tots los matins, me tròbe engulhat dins un giratòri que fau creire que vint entradas i menan mas que, creiriatz-que, i a pas de surtida. Onestament n’i a una mas fau d’en-prumier esperar que tots los jounes que ganhan lors tres liceus, dos collegis e una universitat que son en amont sián passats. Aquí ai pro de temps per far un pauc de sociologia matiniera. Quò regulariza pas l’adrenalina mas quò fai un pauc pacientar.
Sei totjorn estabalausit per lo monde (25%) que se trapan de far tunar lo klaxon quand se tròban aquí-dedins. Per quala rason ? Esvelhar lo tipe qu’es davant e li dire de passar ? Mas vesen ben que l’autre pòt pas passar, mai que ne’n es pro embestiat. Per se passar los nervis ? Mas a l’agression nerviosa, deguda a l’espera d’un cròs per s’i engulhar, ne’n ajustan una autra : la dau bruch. E d’un bruch que te sembla polhar, te bramar que ses responsable, tu, de tot aquò.
Ai longtemps cregut, coma Jung, que quò era un biais de supersticion, una sòbra d’una cresença antica en la magia. Lo « tutt-tutt » seriá coma lo « sésame » dau conte que te vai dubrir la pòrta de la fluiditat circulatòria. O benleu que vai far s’enlaertar dins las nivols la veitura qu’es davant. E te laissar liura, per tu tot sol, una charriera jonchada de ròsas flairosas.
Mas d’onte vendriá quela cresença ? Dins quau passat de nòstra civilizacion auriá plantat sas raiç ? A pas pogut nàisser coma aquò, tota constituida, un brave matin de prima. Fau comprener que, dins nòstre subconscient, lo tutt-tutt es nonmàs, coma zo remarca Bachelard, la fòrma moderna dau poett-poett de nòstres grands-parents. La subrevivéncia, dins los recantons escurs de nòstre esperit, d’arquetipes circulatòris reirenaus es una chausa classica e plan coneguda. Coma zo fai remarcar Lacan, quand un automobilista crida a un autre « Va donc, eh, paysan! » , fai implicitament referéncia au temps que nòbles e borges avián de las veituras tiradas per daus chavaus e los paisans de las charretas tiradas per daus buòus. Los buòus van mens viste que los chavaus mas los empaichan de passar. Lo « eh, paysan » significa donc : « Ai daus chavaus (vapor) e sei un òme que compta. Tira te d’aquí, tu que as nonmàs daus buòus (vapor) ».
Mas quala es doncas la significacion de queu poett-poett encruchat dins nòstre inconscient coma lo verme dins la frucha ? Per Freud, quo es un substitut simbolic dau sexe mascle e per consequent de la fòrça e dau poder (coma lo baston de mareschau, la matraca de C.R.S., l’agulhada dau boier, la bagueta de Karajan...). Lo poett-poett es compausat d’una pera de caochoc que representa los colhons e d’un tudeu o trompa que representa la bira. Lo tunar es l’ejaculacion simbolica que rassegura l’automobilista que las condicions de circulacion (de penetracion urbana) li fasián crànher d’èsser impoderós. Lo costat sexuau de l’afar arribava sovent au quite niveu dau conscient coma dins quela chançon que chantava mon pair (o mon grand-pair benleu.) : « Je lui fais pouett-pouett ! Ell’ me fait pouett-pouett ! On s’est compris... » E perqué cresetz que lo monde tunan coma aquò en segre las nòças ?
Mas la pera de caochoc dau poett-poett era la bessona a l’identica de la pera medicala que serviá per mandar de l’aiga sablonosa dins las aurelhas per ne’n tirar los tapons de cerumèn, o dins los budeus (clisteri modernizat per - quo es pas un azard ! - Michelin o Dunlop, sòcis primordiaus de l’industria automobila) per far un lavament intestinau. La pera a per consequent un ròtle evident de desobstruccion. De la pera medicala au poett-poett. E dau poett-poett au tutt-tutt.
Lo tunaire que fai bramar son klaxon es per consequent un paubre tipe qu’interioriza intellectualament l’obstruccion urbana (las charrieras son sentidas coma sos quites budeus) e que se manda un gisclada d’aiga sablonosa dins lo fondament per luchar contra aquela mena de constipacion. Lo fau pas polhar coma un colhon o un emmerdaire mas plànher coma un malaude.
Micheu Chapduelh
20:10 Publié dans Cultura e literatura en òc | Tags : coleras de micheu chapduelh | Lien permanent | Commentaires (0)


c: text/html

text:
Autoarpa
En vertat qu'ei ua citara provesida d'un mecanisme qui, quan òm prem un certe boton, non deisha vibrar pas sonque la còrdas qui entran dens un medish acòrd. Que he donc atau lo acòrd tot sol e que permet d'acopanhar aisidament un cantaire. Que's pòt totun tanben jogar melodia complèxas com se hosse ua mena d'arpa (com s'ac hè sus las citaras). L'interpret que pòt donc portar un plèctre a mòda d'anèth suu dit poç e suus autes dits, bagas en mòda d'unglas.
Autoarpa qu'èra a l'origina lo nom de la marca mes qu'ei vadut lo nom generic de l'instrument.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- Intruments ancians : cistre • mandòra
- Familha de l'arpa : arpa classica • arpa celta
- Familha de la mandolina : mandolina • mandòla • mandoloncèl • mandobaisha • mandolina bluegrass • banjolina
- Familha de la guitarra : guitarra barròca • vihuela • guitarra • guitarra baisha •
- Familha deu laüt : laüt • archilaüt • teorba
- Familha deu clavecin : espineta • clavecin
- Monde arabomusulman : ud
- Euròpa
- America
- America Latina :
- America deu Nòrd : autoarpa • banjo • dulcimer

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
922
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 922 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Represa de la guèrra còntra lei Bulgars amb una campanha dei tropas dau tsar Simeon en direccion de Constantinòple. En març, una temptativa bizantina per leis arrestar s'acabèt per una desfacha a Pegae onte de milièrs de soudats bizantins foguèron tuats. Après aquela victòria, lei Bizantins pilhèron lo relarg de la capitala puei anèron conquistar lo rèsta dei territòris encara bizantins dins lei Balcans. De son caire, Roman Lecapé assaièt de negociar tornarmai per restaurar la patz.
Ongria[modificar | modificar la font]
Après lo succès deis invasions d'Itàlia (→ 920), lei Empèris nomadas ongrés ataquèron tornarmai Alemanha. Foguèron venceires dau rèi Enric Ièr que deguèt se refugiar dins un castèu de Saxònia. Leis Ongrés poguèron alora pilhar Saxònia, Franconia, Soabia, Soïssa, Alsàcia e Lorena. Puei, s'entornèron en Saxònia ont Enric Ièr s'èra fortificat dins la vila de Werla. Una sortida li permetèt de capturar un cap ongrés important. Acceptèt de lo liberar en cambi d'una trèva de nòu ans (→ 932).
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Acomençament de la conquista militara de Magrèb. Lei Fatimidas capitèron d'ocupar lei luòcs pus importants mai lo contraròtle sus lo rèsta demorèt mau segur e sovent fòrça teoric.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Liberacion de Yusuf Ibn Abi'l-Saj, senhor safavida de la region d'Azerbaitjan capturat en 919 per una armada abbassida. Deguèt reconeisser la senhoriá abbassida e menar d'operacions militars per lo Califat mai demorèt en realitat largament independent.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Era U.E. Bossòst perdèc eth sòn prumèr partit d’aguesta sason en perdre per 2 a 0 dauant eth MontespanFigarol. Eth partit dauant un rival fòrça físic e ben colocat en terren de jòc, comencèc damb domini dera U.E. Bossòst ; a xuts de Jon, Filloy,Pèir e Felipe, bones parades deth portèr locau Bilbe qu’ena prumèra part siguèc eth milhor jogador deth sòn equip. Lèu deth minut 35 en ua falta de luenh xutada per Garros, eth balon, tocat peth nòste portèr Roger anèc tath garrot e dempús Sourd rematèc tot solet de cap eth 1 a 0. Era prumèra part acabaue damb ua bona ocasion per part de Ruben que xutèc lèu deth garrot. Ena dusaua part,a prop dera minuta 60 se decidic eth partit ; prumèr,en ua auta falta de luenh, Garros marcaue eth 2-0 e ara seguida eth nòste jogador Jon ère expulsat per dues amonestacions. Tamb 10 jogadors sagèren de talhar distàncies en marcador, mès toti es xuts anèren dehòra. Eri, ara contra, auèren ua clara ocasion entà marcar un gol. Cau díder qu´er arbitre estèc molt riguròs ena expulsión de Jon (2 fautes, 2 tarjetes), en canvi eth jogador locau Laforgue tamb tarjeta auriòla en minut 25 tanben ère meregedor d´ua auta tarjeta per non deishar de xutar ua falta de pressa. Er arbitre fiulet era falta mès non èra tarjeta (minut 40). Entà acabar cau díder que damb aguesta derrota encara èm plaçadi en dusau lòc tamb 9 punts amassa damb er Isle en Dodon e St.Gaudens que tanben perdèren. Eth més beneficiat siguèc eth B.Luchon que tamb era sua victoria 1-2 en St.Gaudens ei eth prumèr tamb 12 punts. Eth pròplèu partit jogam 3ª eliminatòria Copa de Midi,( eth nòste partit de liga dauant eth F.C. Gourdan quede aplaçat ) .Mo´n vam a jogar a 10 km dempús de Toulose, contra er equip deth Flourens Dremil Lafage eth dimenge 21 d’octobre tàs 15 :00 ores.
Huelha deth partit.
Resultat : MontespanFigarol 2 – U.E. Bossòst 0
MontespanFigarol : Bilbe, Zelmat, Bresquignan, Baboulet, Garros, Laforgue, Lafforgue, Tico, Dutheil, Sourd, Verge. Remplaçants : Watel, Mebtoul, Laplagne.
Trainer : Arreou Patrice
U.E. Bossòst: Roger, Jaime, Filloy, Cuny, Felipe, Javi (60’ Chapo), Jon, Adrian (62’ Manu), Ignasi ( 62’ Moha), Ruben, Pèir.
Trainer :Jordi
Arbitre : Reynaud Sebastien.
Gols : 1-0 Sourd (35’), 2-0 Garros (58’)
Tarjeta auriòla : Jon (18’ e 60’), Laforgue (25’),Jaime (55’), Pèir (65’), Ruben (70’), Verge (75’), Javi (80’), Lafforgue (80’)
Tarjeta vermelha: Jon (60’)


text:
Wikipèdia:Administrator/ScArf
Error: No pot estar buit l'atribut
name dels indicadors d'estat de la pàgina.
- Discussions recentament dobèrtas : Associacion ;
- Sondatges en cors :
- Vòtes en cors :
- Apèl a candidaturas :
Somari
Presentacion del postulant[modificar la font]
Wikipedian dempuèi lo 23 de novembre de 2006, cumula 1294 edicions (al 29/05/2007) siá una mejana de 6,90 modificacions per jorn.
Utilizaire:ScArf[modificar la font]
Escrutin del 26 de mai al 10 de junh de 2007
Resultats del vòte[modificar la font]
Adieu-siatz Wikipedian(a)s,
Perqué me presenti per venir administrator?[modificar la font]
Sabi qu'ai pas un bon nivel de lenga mas cresi que pòdi ajudar lo Cedric dins son trabalh coma suprimir los articles, blocar los spamaires ...
Mas qualitats...[modificar la font]
Soi un apassionat de la cultura nòstra e fau tot per la faire conéisser. Tanben soi present gaireben tots los jorns sus la Wikipèdia nòstra.
Per[modificar la font]
- Vòti per ton eleccion coma administrator: mancam d'administrators, siás un contributor de bòna volontat, fas un trabalh constructiu e en mai d'aquò, respèctas lei contributors qu'an una opinion diferenta de la tieuna. As lei qualitats necessàrias.--Aubadaurada 29 de mai de 2007 a 13:25 (UTC)
- Cedric31 29 de mai de 2007 a 14:00 (UTC)
- Avèm pas pron d'administrators. Totei lei volontós son benvenguts. -- Vivarés 29 de mai de 2007 a 15:19 (UTC)
- Jiròni 29 de mai de 2007 a 18:40 (UTC)
- --Lembeye 29 de mai de 2007 a 19:12 (UTC) 29 de mai de 2007 a 18:40 (UTC)
- Capsot 29 de mai de 2007 a 19:14 (UTC) Per çò qu'ai pogut veire per ara, lo trabalh me sembla de granda qualitat. Òsca pel futur mandat!
- --ThierryM 29 de mai de 2007 a 20:48 (UTC)
Contra[modificar la font]
Neutre[modificar la font]


text:
FAMAS
Lo FAMAS (ò FA-MAS) es un fusiu d'assaut de calibre 5,56 x 45 mm OTAN desvolopat per França au començament deis annadas 1970. Intrèt en servici au sen de l'armada francesa en 1973 per remplaçar lo fusiu MAS 49 e lo pistolet mitralhaire MAT 49.
L'objectiu de França èra de desvolopar una arma novèla capabla de rivalizar ambé lei fusius d'origina sovietica AK-47 qu'èran superiors ais armas francesas adoptadas après la Segonda Guèrra Mondiala. En fàcia d'aqueu retard tecnologic inquietant, lo govèrn francés reüniguèt donc una importanta còla d'engenhaires e de scienfitics per concebre una arma modèrna que siegue poderosa, d'encombrament reduch, d'utilizacion simpla e d'entretenença aisada. Pasmens, en despiech de sei performàncias, son entretenença es complèxa e son pes es tròp important. Ansin, lo FAMAS foguèt pauc adoptat franc de França e de seis aliats pròches.


text:
Divendres, 13.10.2017 03h00
Independéncia catalana: una leiçon per Occitània
Aquestas darrièras setmanas, la premsa francesa sembla qu’aja descobèrt l’existéncia del procés independentista catalan, per pas dire que sembla aver descobèrt l’existéncia de Catalonha. En qualques jorns tot çò que París produsís de jornalistas s’es autodecretat especialista de la politica catalana. E en qualques jorns aquesta jornalistalha s’es transformada, per la màger part, en agents de propaganda del colonialisme espanhòl en Catalonha. En efièit, la premsa francesa s’es mesa al comandament de la classa politica francista (e ispanista per solidaritat colonialista) e de las siás ideologias arcaïcas pudissentas que son lo jacobinisme, lo centralisme, l’antidemocratisme e lo supremacisme. Aquestas darrièras setmanas gaireben totas las emissions de TV, ràdios, totes los articles an pres partit contra l’independentisme catalan e sovent an fait mòstra de teorias vertadierament catalanofòbas. Es estat dificil de trapar d’informacions objectivas e seriosas. Aquò rai! Nosautres occitans sabèm plan que cal pas esperar trapar cap de sinceritat ni dins la premsa francesa ni dins sa classa politica.
En defòra d’aquesta operacion de contra-informacion, los malhums socials, eles, an plan foncionat. De pertot los internautas an escambiat sus aquestes eveniments istorics que son l’activitat parlamentèria catalana, lo referèndum del 1èr d’octobre, la repression e la violéncia policièra, administrativa e judiciària espanhòla. Demièg aquesta abondància d’informacions alternativas, lo mond occitanista s’es bravament mobilizat en favor del pòble de Catalonha e de la siá luta per l’independéncia de son país. Per milièrs los activistas, militants o simples simpatizants de la causa occitana an pres partit per la nacion catalana dins la siá quèsta de la libertat e de l’autodeterminacion. Sembla que la catalanofilia -qu’es al mieu vejaire un compausant integral del militantisme occitan e qu’èra un pauc endormit dempuèi qualques ans- se siá despertada amb energia e estrambòrd quand se desvelèron d’un costat una violéncia estatala digna d’un Franco, e de l’autre l’aspiracion pacifista d’una nacion a voler decidir de per ela.
Aqueste retorn pel planèta Occitània de concèptes coma pòble, nacion, independéncia, autodeterminacion, colonialisme fa plaser. L’independéncia de Catalonha e d’Aran, aqueste tròç d’Occitània, es per arribar rapidament. S’acaba lo procés independentista e la mesa en plaça concreta de la nòva republica es pas qu’una question de qualques setmanas. Mas es ineluctabla. Se farà. E del moment que se farà, res non serà pas jamai pus coma abans: la nòstra lenga occitana serà lenga d’estat, atal coma lo catalan, nòstra lenga sòrre. Al delà de la question lingüistica, lo retorn dins las bocas occitanistas de la tematica independentista legitimarà l’independentisme occitan. S’i a una leiçon que podèm e devèm prene de l’independéncia catalana es la de partatjar lo bonaür de la libertat retrobada e tanben la de se pausar la question de cossí la nòstra Occitània pòt començar a prene aqueste camin.
Soi pas tròp segur que l'occitanisme se pòsca beneficiar amb lo procès, car la màger part de la populacion e lo territòri occitan fan partida de l'Estat francés. La màger part dels quites occitanistas son contraris a l'autodeterminacion d'Occitània (parièr a la Val d'Aran ont la fòrça politica mai votada foguèt C's!). Calrà d'annadas per veire un reviscòl de l'occitanisme politic que siá ambiciós o pròche de la maturité del catalanisme actuala. Sens mejans financièrs per cont... Legir la seguida
#12 Lei jornalistas francés! Despièi que se parla dau referéndum, una adreiça soleta: http://www.ccma.cat/tv3/directe/tv3
Una leiçon o un exemple?
L' UE dels Estats-Nacions vòl far amb Catalonha un exemple coma amb Grècia.
Gara als pòbles rebèls!
Com me serem mes...Si després de Cat. venen els PP.CC. i després Occitània, molt millor ja sarem molts una majoria, spain no podra fer res si els Catalans estem units, el mateix passa a Occitània, la unió fa la força.
Tot el que fan els ispans, els serà retronat després, vaja que es caven la pròpia fosa.
I malgrat tot ens en sortirem, fa massa temps que havia de passar, hi ha passat, Puigdemont aclara't.
I Occitans, tampoc ho dubteu, a totes!
Visca la terra...Lliure!
L'Ernest, "El Tà... Legir la seguida
#4 "Una leiçon per França. Es a dire tròp de decentralizacion > regionalisme > autonomisme produch lo desir independentista. Alara per un Estat tan centralista coma es França, çò d'aprene del fach catalan per França es atudar tota envida anant cap a la decentralizacion."
De tota mena aquela paranoïa de l'estat francès es jà presenta dempuèi un fum de temps. E per la parisencalha prèsta a faire una reaccion alergica tre que nasèja lo mendre bocin de poder "regional", l'Europa d'u... Legir la seguida
#7 *prevesit: PREVIST - *Avropa: Euròpa
#7 *prevesit: PREVIST - *Avropa: Euròpa
#7 *prevesit: PREVIST - *Avropa: Euròpa
#7 "Oksitanlaştıramadıklardanmısınız" (??? Tsss...), Arrèsta un pauc de nos coflar amb ton charabià e tòrna-te'n a Istanbul veire ton Erdogan ben-aimat, macarèl !
Catalonha : PIB 224 milhards d’euros.
1/5 de la riquessa espanhòla e far rampèu a Madrid.
Catalonha representa 19% del PIB espanhòl
Dins avrupa catalonha es al meteis nivèl qu’Irlanda.
Catalonha 56% del PIB consagrat als « start-up ».
Taus de caumatge 13,2% / espanha 17,2% de caumatge
65% de las exportacions catalanas son amb espanha e U.E
Endeutament 80 milhards d’euro es a diser 35% del PIB catalan.
En càs d’independencia farà una econòmia de 16 milhards d’euros (escart... Legir la seguida


text:
Pas mens de uech operàs, e entre aquelei quatre creacions e comandas dau Festivau d’Art Liric d’Ais, vaquí l’escomessa d’aquela organisacion qu’a crebat l’uòu en 1948, e que, pasmens, a coneissut lei piègers engambis en 2015.
Aquel eveniment internacionau a perdut son partenari màger, esta annada, amé lo desengatjament de Vivendi, que sosteniá lo Festivau despuei .
Aqueu a poscut pasmens lo remplaçar per Altarea Cogedim, un promotor internacionau de centres comerciaus, ostalariás e autrei burèus.
Mai la crisi passa per aquí, que lo Festivau a reduch sei otís de comunicacion, coma lo CD qu’amolonava de musicas entendudas sus la scèna sestiana, que degun trobarà en 2015.
Am’un budget de 22,3 M€, qu’un gròs tèrç es pagat ‘mé leis entradas e la venda d’espectacles, es quand meme carmeme per 37% que leis ajudas publicas li permeton de viure e de jugar son ròtle, crear.


text:
Près de trento persouno an defila à Vers-sus-Mèujo, dins l'encastre de la fèsto voutivo. Ourganisa pèr l'assouciacioun La Vie en Oeuvre – L'Université Buissonnière , lou defila se debanè lou dissate 13 de juiet entre campagno e mountagno, davans l'Oustau de vilo e entre li mouloun de fen dispausa pèr aculi lou publi.
Èro l'escasènço, durènt aquelo fèsto voutivo, de recampa un mouloun de creatiéu e de moudèle que se soun presta au jò. Li coustume e tengudo, crea o revisita, avien pèr tèmo « Vous avez dit bucolique ? », decida pèr La Vie en Oeuvre, que noun avié jamai ourganisa un tal evenimen.
Uno proumiero edicioun que troubè soun resson dins de participacioun significativo au defila e uno audiènci improuvisado, encantado pèr l'espetacle.


text:
Dimècres, 3.10.2018 10h30
Adishatz, que soi Pascau Sebat. Que m'avetz dilhèu dejà lejut dens cronicas com Barrem los Tuadèrs o articles vergonhosament autopromocionaus suu men grop de musica.
Uei que'vs volerì parlar d'un subjècte important: la sèria Barrem Los Tuadèrs, qui comencè sus aqueste sit e qui s'arrestè en 2015, que ressucitè l'an passat devath ua auta fòrma. Qu'ei ara ua emission setmanèra sus Radiò Païs, e que la podetz escotar en linha com hèra d'autas emisions. Dens aquesta cronica, que trobaratz un tèxte cada setmana, en rapòrt dab las problematicas ligadas aus animaus, a l'antispecisme e/o a l'alimentacion vegetala.
Qu'i trobaratz tanben musica de la bona e ua version diferenta de Las Galèras de Sevilha en guisa de generic. A lèu sus internet!
# tots : quin gai de véder que los articles suu subjècte provòcan tostemps debat!
Si voletz que podetz contiunar aqueste debat sus la paja soundcloud de Radiò Païs on i a tanben hèra d'autas emissions interessantas.
>>>>>>>>>>>>>>> https://soundcloud.com/radio-pais
Sabes, l'empatia, qu'es pas un estòc 'chabat, mai se cultiva, mai se desvelòpa, e ieu tanben los problemas daus migrants e de la miséria umana me fai degreu, ai pas mens de compassion per aquilhs umans perque ne'n ai per los animaus, d'alhors, sei 'trapat de far de sòrta de poder aculir quauqu'un d'Haïti a l'ostal pendent plusiors annadas per eissaiar de lo tirar de la miséria, veses, n'am pas dos còrs, un per los umans e un per la bèstias, n'am dau còr punt. Qu'es lo supremacisme uman... Legir la seguida
#15 benlèu es la nòrma, n'ic sabi pas e vosautes tanpauc, ce'm pensi. benlèu n'i a pas de nòrma, tanben.
per contre çò que sabi es que m'esmavi pas gaire de la mautracténça animala, deu specisme e de las vòstas lutas, aquò's vrai. mon praube sicap es dejà plan cuentat e orrificat quand vedi los ligòts de senegales o de malians que dròmen dehòra, esperan autobus end'anar saben pas ont, hugissen la flicalha, après s'aver traversat sabi pas quants desèrts e mars, vestit de perre... Legir la seguida
#6 L214 filmet dins un tuador "bio" au Vigan, pas cap de diferença: https://www.l214.com/enquetes/2016/abattoir-made-in-france/le-vigan/ L'elevatge bio o de plen er representa pauc que pro 10% de la totalitat , nos podetz totjorn dire que s'agís d'excepcions la mautractença lol, qu'es la nòrma.
#13 Cresi que siam pas tròp aluenchat ideologicament fin finala ;)
E per informacion, siáu pas vegan, ò vegetarian (per lo moment en tot lo cas). Pas pron coratjós per aquò.
#12 argumentavi pas arren, jo.
lo comentari iniciau èra end'explicar que lo biaish de balhar leissons d'humanitat au monde damb l'angle de la defénsa deus animaus, aquò m'agrada pas. e que díder "Barram los tuadèrs" n'a pas nat sens, ce'm sembla, estant que las gents minjan carn.
suu plan personau, --pr'amor a cada còp voletz que la question arribèssi ad aqueth maine--, sui contre la produccion industriala de carn, contre los cans clavats a l'ostau, contra la pesca au chalut pelagic... Legir la seguida
#9 Pas de besonh d'èstre vegan per regretar lo sagatatge d'un aubre ò de plantas decorativas
Per informacion, leis casses son pas copat per la consomacion dei vegans, tant coma lei ròsas.
Sabi pas manco se siatz seriós talament es en defòra de tot sen vòstra argumentacion.
Per lo demai, JCD a pron ben respondut. Mi ramenta una estupiditat occitanista legida sus FB de quauqu'un que parlava dei vegan ambe sei steaks de soja que massacravan lei culturas agricòlas en america dau sud.
Leva... Legir la seguida
#6 Lo crit de la pastenaga: setz pas sensible a las credadas d'un vedeu que vai au tuador e nos voudritz far creire que setz sensible a la paubra pastenaja qu'un 'racha de la terra e qu'un còpa? lol En mai, minjar de la charn implica de "tuar" fòrça mai vegetaus que de minjar los vegetaus directament. puei que, per engraissar las bèstias, fau utilizar beucòp de plantas, plan mai que de minjar los vegetaus directament (rapòrt d'1 a 6 o 1 a 12 segon lo tipe de produccion de charn), adonc, ... Legir la seguida
#8 Una question "personala" qu'implica la vita d'un èsser sensibl mas n'as pas ren a fotre supausi que la bèstia que minjas àia pas demandat de murir? Qu'es plan sociau, pas personau, la question de la consomacion de charn. Los antispecistas militan per l'abolicion dau sistema carnista, qu'es pas malaisat de compréner: 3 milions d'animaus tuats per jorn nonmàs en França, mai de 100 miliards per lo monde chasca annada, crese pas que siá una chausida personala aquò, implica fòrça tròp ... Legir la seguida
#2 "E pas de besonh de sortir lo crid de la caròta, l'argument zèro d'aquesta contrèsta."
Tot juste ende brembar lo crit de la pastanagra es pas tròp lunh d'aquera mena de devís, citacion deus comentaris d'un article passat deu medish autor :
" XXX / 4 de març 20.14h
A ieu, me faguèt parièr lo jorn que copèron lo grand casse a la crosada de la rota.
E, con que soi, quand vau copar una ròsa dins l'òrt (que la maire las aima fòrça), soi totjorn a me dire « ça que la, seriá plan... Legir la seguida


text:
Comme déshabituer la personne de fumer le chanvre
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
- Fumer du gazon est ce bon ?!
- TOP 5 DES CHOSES QUE VOUS NE SAVEZ PAS SUR LE CANNABIS
- Peut on fumer des feuilles de cannabis?
- C'est pas sorcier - Le cannabis : fumer n'est pas jouer !
- MISTER V - LE CANNABIS
- Peut on fumer des feuilles de cannabis?
- FUMER C'EST BIEN !!
- Allo les Stups: peut-on faire pousser les graines de chanvre achetées en magasin bio ?
Plus de 100 000 personnes auraient arrêté de fumer après avoir vu cette campagne choc !
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
UN FUMEUR DE WEED - AQUARIUM VOITURE #2
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
LES FUMEURS - JIMMY
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
TOP 5 DES CHOSES QUE VOUS NE SAVEZ PAS SUR LE CANNABIS
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
MISTER V - LE CANNABIS
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
UN FUMEUR DE WEED - AQUARIUM VOITURE #2
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
FUMER AVANT D'ALLER A LA MUSCU ??
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
LES EFFETS DU CANNABIS SUR LE CORPS
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
Allo les Stups: peut-on faire pousser les graines de chanvre achetées en magasin bio ?
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
TOP 10 DES CHOSES À FAIRE DÉFONCÉ/STONE A LA WEED !
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
8 raisons pour arrêter de fumer aujourd’hui. La 6 m’a surpris !
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
C'est pas sorcier - Le cannabis : fumer n'est pas jouer !
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.


text:
Teleologia
La teleologie es l’estudi de las causas finalas, de la finalitat[1]. Teleologia e teleonimia son d'especificacions del finalisme.
Es tanben una doctrina que vòl explicar de fenomèns per l'intervencion d'una causa finala (lo telos): un fenomèn A serà explicat per la necessitat d'una causa finala posteriora B (lo telos). Lamarck dins sa Filosofia Zoologica dona un celèbre exemple d'intervencion de causa finala (que se revelèt mai tard scientificament invalid): l'èrba essent rara dins la savana, la girafa deu aténher lo fulham dels arbres per se noirir (causa finala B), alara l'abitud de contunh e l'esfòrç per l'aténher provòcan un alongament de sas patas avant e de son col amb la generacions (fenomèn A)[2]. Aquel exemple mòstra la precéncia de l'intencionalitat[3] dins la nocion de teleologia (a destriar del desir: la girafa a pas lo desir d'aténher lo fulham, l'intencionalitat a un caractèr de necessitat, d’esfòrç, dins aquel cas precís la subrevida de l’espècia). Atal, la teleologia s'opausa a la vision mecanista de l’explicacion dels fenomèns, per exemple al sen de las sciéncias del vivent e de la cibernetica. Aquelas darrièras inventèron la nocion de teleonomia (caractèri necessari mas non pas intencional) dins los ans 1960[4], per integrar de leis mecanicas donc scientificas dins lo concèpte de finalisme, la nocion de teleologia essent jutjada especulativa[5], de ressons metafisics[6].
Lo rasonament teleologic es rebutat par la metodologia scientifica modèrna per causa del principi de causalitat qu'implica un ligam entre una causa e un efièt que l’efièt pòt pas precedar la causa. Alara, la teleologia s’opausa a dos problèmas:
- Un problèma nomologic: una causa finala, es a dire un fenomèn futur, non escasut, pòt pas interagir sur un fenomèn present.
- En seguida un problèma de temporalitat: l’intervencion d’una causa finala va contra lo principi de continuitat del temps (i.e. non ciclicitat).
Somari
- 1 Etimologia e origina
- 2 Istòria de la teleologia
- 3 Refutacions de la doctrina teleologica
- 4 Teleologie e sciéncia a l’epòca contemporanèa
- 5 Notes e referéncias
- 6 Annèxes
Etimologia e origina[modificar | modificar la font]
Teleologie ven del grèc ancian tέλoς (telos), « fin, tòca », e de λόYoς (logos), « discors ». Lo tèrme fuguèt inventat en 1728 pel filosòf allemand Christian von Wolff dins son òbra Philosophia rationalis sive Logica[7].
Teleonomia ven del grèc ancian tέλoς (telos), « fin, tòca », et de vόuoς (nomos), « lei ». Le terme foguèt inventat per Colin S. Pittendrigh en 1958[8].
Istòria de la teleologia[modificar | modificar la font]
L'Antiquitat[modificar | modificar la font]
Platon[modificar | modificar la font]
Per Platon, lo mond e los organismes que lo constituisson son creats par un demiurg[9] (dieu organisaire) segon un plan preestablit, exterior al mond sensible: siam en preséncia d’una teleologia extrinseca. Dins lo Timèu:
Lo mond es lo resultat de l'accion combinada de la necessitat e de l'intelligéncia. L'intelligéncia ganha sus la necessitar, la persuadissent de produire gaireben totas las causas del biais mai pefèit; la necessitat daissèt als savis de conselhs de l'intelligéncia; e es atal que qu'univèrs foguèt constituit dins lo principi.
Pasmens cal esperar lo sègle XX XXe siècle[10] per que primièra interpretacion teleologica del Timèu siá propausada per G.E.R. Lloyd[11]. Remarca que Platon ensaja d’establir la necessitat de realizacion del Ben dins l’univers, en partida mercé a un òrdre matematic – atal foguèron sovent formulada dins las interpretacions prelloydianas, mas tanben per l’intervencion d’un telos.
Aristòtel[modificar | modificar la font]
Aristòtle dans sa Metafisica[12] destria quatre causas dins la formacion de las causas: la causa materiala (matèria de la causa), la causa formala (esséncia de la causa, eidos), la causa eficienta (fòrça motriça, kinèsis) e la causa finala (çòper tòca de que la causa es facha, telos). Aristòtel essent un naturalista, lo telos es un principi de desvelopament immanent e intèrne a tot èsser natural: al contrari de Platon, siam en preséncia d’una teleologia intrinseca.
La finalitat es un concèpte capital per Aristòtel, mai que dins sa filosofia de la natura (per exemple presenta dins sas Partidas dels animals), que dins sa filosofia de l’art (al sens de tékhnê) qu'encontram dins la Fisica[13] e l’Etica a Nicomac:
Tot art e tota investigacion, coma tota accion e tota causida tendon cap a un ben, a çò que paréis. Atal foguèt declarat amb rason que lo Ben es çò cap a que totas las causas tendon. Aristòtel, Etica a Nicomac, libre I, 1094a
Mai, Aristòtle rebuta la teoria platoniciana de la creacion demiurgica del mond[14] (i.e. creator utilisant de formas eternalas per modèl). Atal desvelopa dans sa Fisica una teaoria qutament naturalista de la formacion de las causas:
Mai, seriá absurd de creire que las causas [de la natura] se produson sens tòca, perque que veiriam pas lo motor deliberat son accion. Aristòtel, Fisica, II, 8, 199b27-9
L’epòca modèrna[modificar | modificar la font]
Leibniz[modificar | modificar la font]
Leibniz opausa pas dans l’explication dels fenomèns causa eficienta e causa finala: nous avons besoin des deux, et a minima des causes finales pour une explication complète[15]. Pasmens admet cependant qu'unes fenomèns recebon d'explicacions mai adaptadas per una causa que par l’autra:
Coma tot çò que se pòt explicar dins la Geometria pel calcul dels nombres e tanben per l’analisi de la situacion, mas qu'unes problèmas son mai aisidament résolguts per l’una d'aquelas vias, e d’autres per l’autra, del meteis biais tròbi que n'es atal dels fenomèns. Tot se pòt explicar per las eficientas e per las finalas; mas çò que concernís las substanças rasonablas   s’explica mai naturalament per la consideracion de las tòcas, coma çò que gaita las autras substanças   s’explica melhor per las eficientas  . [16]
Per Leibniz, las doas explicacions possedisson pasmens de limitas: la causa finala tend al verbalisme quand ensag d’explicar de fenomèns particulars (i.e.fòra de las leis e principis de la natura). Al contrari, la causa eficienta tend a vegada cap a la complexitat inutila, alara que l’intervencion d’un telos dins lo rasonament pareissariá mai simple e natural[17].
De mai Leibniz fa de la causa finala un principi necessari al fondament de las leis de la natura (fundamentum naturæ legum)[18]: es pas necessari que mejans los fenomèns la mèsme quantitat d'energia siá conservada. En efièt, las causas e lo efièt devon totjorn èsser equivalents, al risc de tombear dins lo perpetuum mobile (mai dins l’efièt que dins la causa) o al contrari dins una regression de la perfeccion naturala (mens dins l’efièt que dins la causa), esquèmas que son impossibles a causa de l’òrdre divin regnant dins lo mond. L’immutabilitat divina (la Monada) respond donc per un jòc de miralh a la necessària equivaléncia de las causas e dels efièts dins la natura (las monadas) per un principi teleologic[19]. Lo tèrme foguèt inventat en 1728 per Christian von Wolff, discípol de Leibniz, dins sa Philosophia rationalis sive Logica[7]. Fortament influenciat per aquel darrièr, fondèt una escola qu'utilizèt e apregondiguèt fòrça concèptes leibnizians (monadologia, optimisme, distinccion de la percepcion e de l'apeticion, morala de la perfeccion…).
Kant[modificar | modificar la font]
La teleologia possèda una plaça màger per Kant. Dins son òbra, la causa finala cambia de sens: un fenomèn serà causat par un telos se formant en concèpte[20] (e.g. se un individú malaut demanda una medicina, es lo concèpte de santant que causa son acta).
Mai precisament, la teleologia ocupa la segonda partida de sa Critica de la facultat de jutjar ont lo concèpte reliza l’intermediari entre la facultat de coneisser (Erkenntnisvermögen) e la facultat de desirar (Begehrungsvermögen). L’estetica kancinana rampela una teoria generala de la finalitat absoluda amb doas experiéncias[21]: l’una sensibla e estetica, i.e. lo sublim, l’autra formala, es a dire la lei morala.
Kant considèra tanben la finalitat inscrita dins la natura, la qualificant d’illegitima: se pòt pas atribuir de tòcas e de fenomèns fisics o biologics. Alara, los individús son levats dins una teleologia projectada, rebatida[22]: permet d’organizar la natura, de reconeisser un òrdre d'entre los fenomèns coma s’èran regits par de relacions vertadièras de tòcas e de mejans. La teleologia es donc una idèa regulatritz[23], tot coma la libertat dins la segonda Critica.
Refutacions de la doctrina teleologica[modificar | modificar la font]
Bacon[modificar | modificar la font]
Lo scientific e filosòf anglés Francis Bacon es un dels primièrs de contradire veritadièrament la teleologia d’un vejaire epistemologic. En efièt, davancièr de l’empirisme, desvelopa dins son Novum Organum[24] de 1620 una critica de la causa finala aristoteliciana: la teleologia enebissent tota verificacion experimentala, es pas compatibla amb las sciéncias (mas pòt èsser emplegada en metafisica), e mena a mermar lo camp de las recercas naturalas[25] s'es admesa. Al subjècte dich dins lo Novum:
La sciéncia deu èsser tracha de la lutz de la nature, deu pas èsser tracha de l'escuritat de l'Antiquitat. Çò qu'impòrta es pas çò que se faguèt. Cal veire çò demora de far. Francis Bacon, Novum Organum, 1620, Libre I, CXXII
Alara, los contraròtles en sciéncias son necessaris per apartar las illusions d’opticas, las idola, e mai precisament las idola tribus: aquela tendéncia pròpia a la natura umana de percebre en permanéncia de finalitats[25]. Bacon capitèt en partida son projècte, modificant la procediment scientific posterior e subretot dels contemporanèus coma Harvey que, s'alunha pauc a pauc de la causa finalis, demora aristotelician malgrat l’influéncia mai granda del baconisme e de l’empirisme[25].
Descartes[modificar | modificar la font]
Al meteis la epòca que Bacon, Descartes comença une reflexion sus la teleologia que ne ven a la refutacion. Alara que lo primièr emplega un rasonament empirista, Descartes prepausa un argument teologic: Dieu essent un Èsser infinit, podèm pas comprene l’integralitat de sas accions, voler comprene sas tòcas relèva donc de la presompcion. Lo mond essent compausat d’una infinitat d’elements, la sola fin possible de tot çò qui se produsís deu èsser lo quita Dieu. Mas aquel rasonament arriba a pausar de tèrme a l’esséncia del mond e a aquela de Dieu: la teleologia es donc rebutada[26]. Se trapa aquel argumentari dins Los Principis de la filosofia de Descartes :
Alara nos arrestam pas a examinar las tòcas que Dieu prepausèt creant lo mond, e rebutam tot entièr de nòstra filosofia la recerca de las causas finalas; que devèm pas tant presumir de nosaltre, que de creire que Dieu nos aja volgut far part dels seus conselhs: mas, lo considerant coma l’autor de totas causas, ensagèm solament de trobar per la facultat de rasonar que nos donèt, cossí aquelas qu'apercebèm per l’entremesa dels nòstres senses se podon produire [...]- Descartes, Principis de la filosofia, 1644, I, 28
Descartes es tanben un dels fondators del mecanisme, movement oposat al finalisme, e aguèt una influéncia importanta dins lo camp de la biologia, per exemple pels seus escrichs mas subretot mercé a sa « metòde »[27].
Spinoza[modificar | modificar la font]
Spinoza es qualificat de davancièr par Nietzsche dins sa critica de la teleologia[28]. Desvolopa un argumentari teologic: es a causa de l' ignorança de las causas realas que determinan los fenomèns naturals que los òmes fan intervenir una causa finala. Atal lo finalisme presupausa una volontat antropomorfica organizant tota causa dins la natura per l’utilitat dels òmes: mas tot çò qu'existís dins la natura pas que la substança infinida de Dieu que totes los èssers son de mòdes (panteïsme espinozista). Considerar de causas finalas dins la natura seriá donc admetre l’imperfeccion de Dieu: lo panteïsme transcendantal essnet incompatible amb la teoria del finalisme immanent, Spinoza rebuta aque darrièr[29]. Desvelopa aquela tèsi dins son Etica:
[…]Dieu existís necessariament, es unic, existís e agís per la sola necessitat de sa natura, es la causa liura de totas causas e de tal biais, que totas causas son en el e dependon d'el, de tal que pòdon pas èsser ni èsser concebudas sens el, fins que tot foguèt predeterminat per Dieu, non pas en vertut d'una volontat liura o d'un absolut bon plaser, mas en vertut de sa natura absoluda o de son infinida poténcia.
Darwin[modificar | modificar la font]
Darwin es sovent considerat coma un davancièr de las sciéncias modèrnas per son rebut de la teleologia. S'opausa entre autre a Lamarck e sa Filosofia Zoologica: Darwin postula pas mai quin que siá esfòrç dins l’idèa d’evolucion, li levant tota fòrça amagada que li donariá un sens necessari. Al contrari, postula que las variacions du vivent apareisson coma d'« accidents », de las puras factualitats, se refusant de las explicar en vista d’una tòca precisa[30]. Pasmens, la tèsi de las variacions fortuitas al sen del vivent encontra un cert nombre d’objeccions, entre autre dins lo celèbre exemple de l’uèlh que Darwin fa lo comentari:
Sembla absurd tant coma se pòt, o reconeissi, de supausar que la seleccion naturala aja podut formar l'uèlh amb totas las inimitablas dispositions que permeton d'ajustar lo fogal a diversas distàcia, d'admetre una quantitat variabla de lutz e de corrigir las aberracions esfricas e cromaticas - Charles Darwin, L'Originina de las espècias, ch. VI
Dins l’interpretacion correnta de Ghiselin[31], Darwin substitua una causa eficienta – la teoria de l’evolucion – a l’aparenta teleologia (causa finala) de l’òbra dins lo mond biologic. Pasmens se Ghiselin admet la preséncia de « metafòras teleologicas » dins L'origina de las espècias, sosten que son autor fa pas intervenir quin que siá telos dins sa teoria[31].
Pasmens, fòrça autors critican la posicion de Darwin, coma per exemple son utilizacion del langatge que daissariá supausar de biais teleologics[32] e axiologics[33],[34]. Substituís per exemple la causa finala lamarckiana per la nocion de « foncion », qu'es pasmens pas exempta de teleologia, la foncion essent virada cap a una tòca (e.g. le còr a per foncion de pompar lo sang).
Nietzsche fa tanben una critica del darwinisme: la seleccion naturala donariá un sens, un cap a l’evolucion per melhorar progressivament de caractèrs e la subrevida dels fittest (mai adaptats). Alara, aquel jutjament moral implicita pausas per avança la finalitat cap ont l’evolucion se dirigís: seriam en preséncia d’una teleologia amagada dins lo darwinisme[35],[36].
Teleologie e sciéncia a l’epòca contemporanèa[modificar | modificar la font]
Biologia[modificar | modificar la font]
La biologia contemporanèa se caracteriza per l'omnipreséncia del vocabulari foncional. Totas las brancas de la biologia atribuisson de foncions a lors objèctes d'estudi. Per illustrar, en fisiologia s'atribuís au còr la foncion de pompar lo sang, en biologia moleculara s'atribuís a l'ADN la foncion de portar de l'ereditat[37]...
De teorias filosoficas foguèron elaborada per alunhar la teleodireccionalitat del langatge biologic. La teoria etiologica, naís en 1972 dins un article fondator de Larry Wright[38], es un nòva interpretacion de la nocion de foncion en tèrmes de causa eficienta. Wright caracteriza un organ o foncion biologica (X) e son activitat (F) coma foncion se e solament se[39] :
- F resulta d'X
- X es present perque F resulta d'X (condicion de feed-back)
La teoria etiologica tornèt èsser formulada coma teoria de l'efièt seleccionat par Karen Neander (selected effect[40]) segon que la foncion d'un trait es l'efièt per que foguèt seleccionat. Atal, dire « La foncion del còr es de pompar le sang » equival a dire « Le còr foguèt selecionat naturalament per pompar le sang ». Se dich tanben teoria retrospectiva (backward-looking[41]) de las foncions en rason de çò que segon ela l'atribucion d'una foncion a un trait depend de l'istòria evolutiva d'aquel trait. La teoria etiologica repausa tanben crucialament sus la teoria de l'evolucion per seleccion naturala de Darwin.
Segon Christopher Boorse, una analisi de las foncions deu respectar tres condicions[42] :
- una distinccion entre aspècte foncional e accidental : Distinccion entre « Aver per foncion d'F » e « Complir la foncion F » (e.g. lo nas a pas per foncion de portar de lunetas);
- aplicacion als organismes e als artefacts;
- los enonciats portaires d’atribucion de foncion devon èsser explicatius: devon respondre a la question « Perque X fa F ? » citant la foncion d'F (e.g. : Perque lo còr fa de baticòrs reguliars? Per pompar lo sang).
Sus aquela basa, Boorse[43] fa d'objeccions a la teoria etiologica: per un organ rudimentari (apendici per exemple), la tèsi etiologica atribuís necessariament una foncion a aquel alara que ne dispausa pas en realitat. Quitament i a de cases d’organs cambiants de foncion (shifting functions problem), coma lo plumatge dels aucèls que serissiá a l’origina a l’isolacion termica, alara que sa fonccion pel vòl es mai recenta: quina es donc la foncion pròpia del plumatge ?
Cibernetica[modificar | modificar la font]
La cibernetica[44] es la sciéncia constituida per l'ensems de las teorias suls procediments de comanda e de comunicacion e lor regulacion per l'èsser vivent, dins las maquinas e dins los sistèmas sociologics e economics. A per objècte màger l'estudi de las interaccions entre « sistèmas governants » (o sistèmas de contraròtle) e « sistèmas governats » (o sistèmas operacionals), segon un principi teleologic de regulacion, de retroaccion, es a dire d’una modificacion autoproducha per aténher un objectiu[45].
La tòca es entre autre de traduire d'assercions biologicas invocant la nocion de teleologia en langatge cibernetic, tot montrant que le concèpte de « comportament intencional » (purposive) es explicable dins lo langatge de la racionalitat scientifica modèrna: es l’emergéncia de la teleonomia[46].
Pasmens se a priori la cibernetica permet de sistèmas mai aisidament testables que lors expressions teleologicas associadas, çò que pòt se transformar en limita. Per conservar la logica e lo sens de l’assercion traduita, cal que las doas expressions sián intersubstituablas (salva veritate), es a dire que doas teorias equivalentas devon admetre las meteissas consequéncias observablas. Alara la cibernetica se trobariá dins una androna: lo caractèr intertraduisible de las assertions equivalentas entre los dos sitèmas legitima, per la caucion del langatge, l’explicacion teleologica[47]?
Notes e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Dictionnaire de l’Académie française, huitième édition, 1932-1935
- ↑ Lamarck, Philosophie zoologique, 1809, p. 256
- ↑ Antoine Danchin, La Barque de Delphes, 1998, p. 49
- ↑ Mathieu Valette, « Intentionnalité du sujet et téléonomie de la langue dans la linguistique cognitive / énonciative », Parcours énonciatifs et parcours interprétatifs.
- ↑ id. p. 292
- ↑ Marie-Claude Lorne, « La naturalisation de l’intentionnalité : approche et critique de la théorie de Fred Dretske » In Les mondes darwiniens : L’évolution de l’évolution, Éditions matériologiques, Collection « Sciences & Philosophie », 2011, p. 1471
- ↑ 7,0 et 7,1 H. Busche “Teleologie; teleologisch” In Historisches Wörterbuch der Philosophie, 1998, p. 970
- ↑ Colin S. Pittendrigh, “Adaptation, natural selection, and behavior” in Behavior and Evolution, ed.
- ↑ Platon, Timée, p. 118 (29d), p. 124 (35a-d), p. 145-146 (48b)
- ↑ L. Brisson, « Le rôle des mathématiques dans le Timée selon les interprétations contemporaines », In Le Timée de Platon : contribution à l’histoire de sa réception, édité par Ada Neschke-Hentschke, 2000, p. 302
- ↑ G.E.R. Lloyd, “Plato as a natural scientist”, In Journal of Hellenic Studies, (88), 1968, p. 78-92 ; “Plato on mathematics and nature, myth an science”, In Methods and problems in Greek Science, Cambrige Univ.
- ↑ Aristote, Métaphysique, livre A, 3, 983a
- ↑ Aristote, Physique, 199a, 9-10
- ↑ Angèle Kremer-Marietti, L'éthique en tant que méta-éthique, part.
- ↑ Jacques Bouveresse, « Cours 22.
- ↑ Leibniz, OFI (Couturat), p. 329
- ↑ Jacques Bouveresse, op. cit., §7
- ↑ Leibniz, De Ipsa Natura, édition Erdmann, p. 155
- ↑ Leibniz, De legibus naturæ, édition Dutens, III, p. 255
- ↑ “The notion of a natural end in turn derives from that of an end, which he defines in the "Critique of Aesthetic Judgment" as "the object of a concept in so far as the latter is regarded as the cause of the former" (§10, 220)”, Hannah Ginsborg, ”Kant's biological teleology and its philosophical significance” In Blackwell Companion to Kant, ed.
- ↑ Michel Puech, « Éthique et esthétique dans le système kantien de la téléologie transcendantale », Colloque Éthique et esthétique, 2006, p. 3
- ↑ Laurent Gallois, Le souverain bien chez Kant, 2008, ch.
- ↑ Michel Puech, op. cit., p. 2
- ↑ Obratgee titulat en oposicion a l'Organum: tèrme utilizat pels comentators d'Aristòtel per designar sos tractats al subjcte de la sciéncia e de la logica.
- ↑ 25,0, 25,1 et 25,2 Hendrik C. D. de Wit, Histoire du développement de la biologie, Volume I, p. 273
- ↑ Harald Höffding, La philosophie de la nature chez Descartes, 2012, §5
- ↑ Hendrik C. D. de Wit, op. cit., I, p. 275
- ↑ […] Ai un davancièr e quin davancièr!
- ↑ Spinoza, Éthique, 1677, Partie I, appendice
- ↑ Thomas Heams, « Variation », In Les mondes darwiniens : L’évolution de l’évolution, Éditions matériologiques, Collection « Sciences & Philosophie », 2011
- ↑ 31,0 et 31,1 Ghiselin, Michael T., "Darwin's language may seem teleological, but his thinking is another matter", In Biology and Philosophy, 1994
- ↑ Lennox, James G., "Darwin was a Teleologist", In Biology and Philosophy, 1993
- ↑ « Donèri lo nom de seleccion naturala a aquela conservacion dels favorables e a aquela eliminacion dels niisibles », Darwin, L’origina de las espècias, p. 130
- ↑ « Las variacions solas permeton pas d'explicar cossi aguèt aquel perfeccionament admirable » Darwin, L’origina de las espècias, p. 114
- ↑ Nietzsche, Fragments posthumes
- ↑ Barbara Stiegler, Nietzsche et la biologie, PUF, 2001
- ↑ Jean Gayon, 2006, « Les biologistes ont-ils besoin du concept de fonction ?
- ↑ Wright Larry, “Explanation and Teleology.”
- ↑ Larry Wright, “Functions”, In Philosophical Review, 1973, 82:139-168
- ↑ Neander Karen, “Functions as Selected Effects: The Conceptual Analyst’s Defense.”
- ↑ Colin Allen and Marc Bekoff, “Function, natural design and animal behavior : philosophical and ethological considerations”, In Perspectives in Ethology: Volume 11: Behavioral Design, N.S. Thompson, 1973, ch. 1, p. 26
- ↑ Boorse Christopher, “Wright on Functions.”
- ↑ Boorse, op. cit.
- ↑ Primièra apareisson: André-Marie Ampère, « Estudi dels mejans de govèrn », Ensag sus la filosofia de las sciéncias, 1834. Etimologia: mot eissit del grèc ancian kuϐepvntιkή, kybernêtikê (« art de pilotar, art de governar »), deriva de kuBepvάw, kybernáó (« pilotar »), que dona lo latin gubernare, d’ont governar.
- ↑ Jean-Gaël Barbara, « Alfred Fessard : regard critique sur la cybernétique », colloque L’essor des Neurosciences, de la physiologie à la cognition : 1945-1975, 2007, p. 2
- ↑ Robert Nadeau, Sur la légitimité du langage téléologique en science biologique, 1984, p. 10-11
- ↑ « Atal, quin que sián lo avantatges donats per la traduccion, luènh d'invalidar las explicacions teleologicas e de far ilegitima en biologia l'usatge del langatge de la teleodireccionalitat, es puslèu lo contrari que se realiza, perque aquela traduccion dona al quita discors la caucion del langatge que se trapam de privilegiar d'esperse.
Annèxes[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
- Teoria aristoteliciana de la causalitat
- Teleonomia
- Mecanisme (filosofia)
- Empirisme
- Causa
- Consequencialisme
- Finalisme
- Cibernetica
- Etiologia
- Aristòtel
- Platon
- Charles Darwin
- Jean-Baptiste de Lamarck
- René Descartes
- Immanuel Kant
- Francis Bacon
- Baruch Spinoza
- Friedrich Nietzsche
Per anar mai luènh[modificar | modificar la font]
- Mathieu Valette, « Intentionnalité du sujet et téléonomie de la langue dans la linguistique cognitive / énonciative », Parcours énonciatifs et parcours interprétatifs. Théories et applications, Collection « L’homme dans la langue », 2003
- Les mondes darwiniens : L’évolution de l’évolution, Éditions matériologiques, Collection « Sciences & Philosophie », 2011
- H. Busche “Teleologie; teleologisch” In Historisches Wörterbuch der Philosophie, 1998
- Hannah Ginsborg, ”Kant's biological teleology and its philosophical significance” In Blackwell Companion to Kant, ed. Graham Bird, Oxford Blackwell Publishing, 2006
- Ghiselin, Michael T., "Darwin's language may seem teleological, but his thinking is another matter", In Biology and Philosophy, 1994
- Lennox, James G., "Darwin was a Teleologist", In Biology and Philosophy, 1993
- Barbara Stiegler, Nietzsche et la biologie, PUF, 2001
- Wright Larry, “Explanation and Teleology”, In Philosophy of Science, 1972
- Boorse Christopher, “Wright on Functions”, In Philosophical Review, 1976
- Robert Nadeau, Sur la légitimité du langage téléologique en science biologique, 1984


text:
Arbres d’en çò nòstre – Arbres de chez nous - Entre sciéncias e racontes
Los òmes son d'arbres ue caminan... Los òmes, doncas, se devon metre a l’escòla dels arbres, e los servar preciosament. Los avètz agachats los arbres ? Per aquò far, se cal pas enganar de guida…
Encamina-te : Iveta te pren per la man. Una istòria. Caminas. Un sovenir. Caminas. Una explicacion. Ja ton vejaire a cambiat…
Iveta : un garric de la familha Quercus. De longa a la descobèrta del mond de la natura, de la vida del campèstre, d’un país e de sos òmes. Iveta, enrasigada en prigondor, capabla de téner còp dins la tempèstas, sensibla a l’environa, determinada, pedagòga, caminarèla...


text:
Dau costat de ma mair, quo es en majoritat daus charantés (las localitats en francés : Suris, St Quentin, Pressignac, Exideuil, Chassenon, Lesignac-Durand), qua’iment totjors entra las ribieiras Viena e Charanta, lo long de la Grana. Los prumiers nautvienés, de Rechoard (87), ente cola la Grana, son ‘ribats dins la debuta 1800, mas tòst maridats son ‘nats s’installar a Pressinhac (16).
Mos grands eran daus pitits fermiers, son jamai estats meitadiers. Ma mair es nascuda a Grenòr-l’Aiga (16).
Dau costat de mon pair, quo es tots de la gent de Nauta Viena (las localitats en francés : Montrol-Sénard, Cieux, Chamboret, Oradour/Glana, St Victurnien). Auriá degut començar per St Victurnian perqué lu prumier portor conegut dau nom ven d’aquí, anet benleu dins los monts de Blond querre quauques legendas sus los aubres e las peiras.
Mos grands son estats obriers agricolas, domestics, meitadiers. Mon pair es nascut a St Brecis (87).
Las doas familhas se boireten aprep la guerra dins la comuna d’Estanhac (16) de per lo maridatge de mos parents. Aneten s’instalar dins un vilatge de la banlega de Sent Junhan (87).
Las cartas (la seconda es ‘na lopa de la prumiera). Sus la prumiera, ai botat la localisacion de mos oncles e tantas. Las estialas (emb lo rond jaune) rojas son ‘quí per representar la familha mairala, las blúias, lo costat pairau.
Pòdes veire que las rojas son restadas dins las Charantas, de St Claud jusca Estanhac, fòra doas.
Ai botat maitot de las estialas rojas e blúias (sens lo pitit rond) per representar de la familha eslunhada mas qu’ai rencontrat quante erá pitit. ‘Quelas gents parlavan pas francés. Las estialas gresas son ‘quí per sinhalar d’ente la gent de mon vilatge venon, aprep la guerra, an botjats mai que mai. E per ‘chabar, las estalas jaunas son per simbolisar mon frair e mas sòrs.
Veiquí per l’implantacion de la familha, sens obludar que mon oncle, l’òme de la sòr de mon pair, ven d’Embasac e delai los monts d’Embasac jusca a la Cròsa~Cruesa per lo restant de la soá familha. Lo parlar de queu tipe a fortament influençat ma mair (« lo merendet » per eisemple que ma mair ditz « lo marendet »). Sabe pas, de mon pair o de ma mair, coma se son boirats lurs « dos » parlars.
Dins lo parlar de ma mair i a daus mots coma : gaitar (e jamai agachar), còp, estalas…
que devenon per mon pair : visar, vetz, estialas…
e parle pas ‘quí de las conjugasons traumatisantas, veire lo bilhet sus ma granda.
Vau ‘chabar ‘queu bilhet per ‘na justificacion de mai. Quante ai debutat ma fòrma de (re)aprendissatge dau lemosin-occitan-lenga d’òc, ai vougut passar per un sit lemosin, puei aprep una pita refleccion, ai preferat misar sus la regularitat dau lengadocian per los cors (per corrier) dins un prumier temps, per ‘nar pauc a pauc vers lo país de l’aiga e de l’aubre. Ne’n mai d’aquò, sei dins un aprendissatge mut, quo es de dire qua’iment sens parlar emb degun, perqué sei a orléans e ai envéia d’embrenar degun fòra ma mair, per parlar 10 minutas au telefòne.
Torne te dire de gaitar los prumiers bilhets d’aqueu joèb e los d’aura per veire ‘n’evolucion. Parle pas de las fautas d’inatencion coma « las filha son brava ujan », mas de quauques formulas occitanas tòst apresas dins los cors, tòst lemosinusadas dins queu joèb per pas usar los francismes de tròp (sens parler dau preterit, daus subjontius 🙂 )


text:
Quid de l’Agència Regionala de la Biòdiversitat. Un projèct ?
Mai ! Deja le Consèu Regionau a decidat de la crear et ne’n siam a la preparar. L’Agència Regionala Per l’Environament es en carga de sa prefiguracion. A l’ora d’ara siam a tot alestir
. E per aquò començan per valorisar leis actors. E a vèire am’elei coma farà deman aquela agència, que déu favorisar la diversitat dau vivent dins nòstra natura…Mai tanben dins nòstrei vilas. Un calendar ? Coma farètz ?
D’atalhiers, d’atalhiers e d’atalhiers…a partir de junh 2017. Puei, en novèmbre – que pensam – una restitucion en seminàri. La tòca
, per totei, es de disposar d’un programa d’accions per 2018 e leis annadas següentas. Ja sabètz lei grandei linhas d’aquela Agència ?
La Region Provença nos a demandat de trabalhar dins lei direccions màgers que son lo partatge et la valorisacion dei coneissénças. Fau dire que li a d’actors a bòudre
, en Provença : associacions, administracions d’Estat, Cambras de comèrci, d’agricultura, pòles de competitivitat, muma de bancas tala la Caissa de Despaus e Consinhacion, emai, emai…S’agís de coordenar e de ben faire saupre ce que fan leis uns e leis autres. Puei, segur, la tòca es de milhorar la biodiversiat au nòstre, d’ aparar
lo quadre de vida naturau, mai tanben la qualitat de vida dau monde que l’i resta. Enfin, devèm destoscar
, dins la biodiversitat e lo biais de l’aparar, tot ce que pòu aigrejar
lo desvolopament economic e entrinar l’innovacion. E aquò es una demanda fòrta de la Region, segur, mai tanben de tota la societat.


text:
Lo Dirçòc de Besièrs prepausa coma cada an la dictada occitana. Mas lo contengut a degut s’adaptar a l’actualitat.
Lo 31 de genièr, la dictada occitana se tendrà dins los locals del Dirçòc a Besièrs. Ongan, lo tèxte previst èra tirat de « Lo quasèrn de Francés Calquièr » de Gui Viala. Solament, jos la pression dels eveniments recents, lo director Caganis Sayet decidiguèt que la dictada se fariá sus « Despenjafiga », adaptacion per Ives Rouquette de la BD de Cabu « Le grand Duduche ».
Los participants son doncas pregats de portar gredons de papièr, gomas e talhas gredons. Las fuèlhas Canson son fornidas. E per la dictada, serà demandat de dessenhar e de completar las bofigas de la benda desssenhada. La qualitat ortografica, la precision del dessènh e sa fidelitat a l’original comptaràn dins la nòta. Coma de costuma, los tres darrièrs candidats seràn castigats : deuràn copiar cent còps « Que soi Carlon » sus una fuèlha negra.


text:
Anóncia de la finalizacion de l’identificacion d’utilizaire unic
L’equipa dels desvolopaires de la Fondacion Wikimedia realiza qualques cambiaments al nivèl del foncionament dels comptes, dins lo quadre de nòstres esfòrces constants per provesir d'aisinas novèlas e de melhora qualitat a nòstres utilizaires (talas coma las notifications interwiki). Aqueles cambiaments se tradusiràn per un nom de compte unic per totes los utilizaires dins totes nòstres servicis. Aquò nos permetrà de vos ofrir de foncionalitats novèlas que vos ajudaràn dins las modificacions e las discussions e permetrà d'autorizacions mai soplas per las aisinas. Una de las condicions prealablas es que los comptes d'utilizaires deuràn d'ara enlà èsser unics per totes los 900 wikis de Wikimedia.
Malurosament, certans comptes, actualement, son pas unics sus totes los wikis, lo meteis nom de compte aparten a d'utilizaires diferents. Per s’assegurar que totes aqueles utilizaires poiràn contunhar d'utilizar los wikis de Wikimedia, anam tornar nomenar unes d'aqueles comptes en apondent «
~ » seguit del nom abreujat (en anglés) del wiki dins la banca de donadas. Lo cambiament se farà en abril de 2015 Per exemple, un utilizaire apelat « Exemple » sul Wikiccionari occitan vendrà « Exemple~ocwiktionary » se deu èsser renomenat.
Pasmens, totes los comptes contunharàn de foncionar coma precedentament e conservaràn lo crèdit de totas las modificacions realizadas aperabans. Pr'aquò, los utilizaires que lor compte es renomenat (aqueles seràn contactats individualament) deuràn utilizar lor novèl nom de compte per s’identificar e se connectar.
D'ara enlà, serà pas mai possible de tornar nomenar un compte que d'un biais global; l’aisina RenameUser foncionarà pas pus a l’escala locala, que totes los comptes deuràn èsser unics — e serà doncas tirada de las aisinas pels burocratas. Un còp lo cambiament realizat, los utilizaires que lor agrada pas lor nom novèl poiràn demandar a cambiar lo nom de lor compte un còp de mai aicí sus Meta.


text:
Lo D'Òc Show a Lemòtges au ser
- Escriut per Setmana
- Publicat dens La semaine en videos
Arron 4 annadas d'existéncia, Octele qu'arriba a Lemòtges peu purmèr D'Òc Show de 2018. Aqueth dijaus 22 de heurèr, l'emission qu'averà com tèma « Lemosin, tèrra occitana ». Los rapòrts deu territòri lemosin dab la soa lenga e cultura, l'ensenhament, los transpòrts, las accions culturaus miadas a favor de la lenga occitana per las estructuras locaus, taus son los subjèctes qui seràn tractats peu presentator Silvan Carrère e los sons invitats au ser.
Articles en relacion
- Un lexic lemosin en linha sus Dicod'Òc
- Mario Peperoni « Viatja enter las culturas »
- Lo 1èr D'Òc Show de 2018 consacrat a l'occitan en Lemosin
- Entervista Stéphane Valentin — « Voler mei d'occitan dens mèdias qui son en pèrta d'aviada qu'ei contraproductiu »
- ÒCtele lança una crida a projèctes de documentaris


text:
Era perspectiva des dies transcorrudi mos balhe ua avaloracion fòrça satisfasenta des actes de celebracion dera Hèsta d’Aran. D’ençà que hè un an qu’eth nau govèrn deth Conselh Generau prenec possession, era d’engoan qu’a estat era prumèra Hèsta Nacionau que venguem d’organizar. Cèrtament, tostemp i a actes subjèctes de melhora e ja se sap qu’en politica lèu tot se pòt criticar. En aguest sens, recomani arderosament era lectura atenta dera cronica que, evidentament sense dar era cara (non sabi qui ei mès marica ací), aufrissen es adversaris deth Govèrn deth Conselh Generau pr’amor que demòstre coma jamès eth tipe d’oposicion qu’auem dempús d’un an de legislatura. Ja veiratz que s’en politica tot ei melhorable, era oposicion d’aguest país encara mès.
Er objectiu entà dignificar era nòsta Hèsta s’a artenhut pro abundosament, pr’amor qu’era diada aranesa venguie de celebrar-se damb ua cèrta insignificància institucionau e massa procediments incorrèctes e antiestetics. Sonque cau rebrembar qu’eth parlament deth Sindic se prononciaue en madeish recinte de culte a on s’acabaue de celebrar era missa e un gran dinar entà politics metie punt finau ara celebracion. Aran se meritaue mès, se de vertat mos credem qu’ei un país.
Un des grani prètzhèts d’ua hèsta nacionau qu’ei amassar ath pòble coma subjècte politic ar entorn d’ua celebracion autoreferenta, d’afirmacion e reivindicacion des drets civics e des libertats publiques. Pr’amor d’açò, es institucions an de suenhar ben era sua Hèsta de país e ath servici d’aguesta idèa qu’auem trabalhat entà arténher un 17 de junh pro digne e ara nautada deth madeish.
Era serada senzilha e eleganta des prumèri Prèmis 17 de Junh a encetat era Hèsta damb toti es onors e significacions. Era institucion d’aguesti Prèmis mos a servit entà compréner que non supòsen tant eth reconeishement dera gent guardonada entà prestigiar eth sòn prètzhèt. Per contra, ei eth sòn prètzhèt, per si prestigiós, eth que dignifique e apòrte valor ar ensem deth país que pòt apréner des sues trajectòries singulares atau coma des sòns valors enes quaus coma societat s’i pòt veir guidat de bèra manèra. En uns tempsi en qué de viatges semble que tot ei igualment valid, es Prèmis centren era atencion enes trajectòries plenament valides en un procès de discerniment collectiu. En aguest sens, ben pòden èster clarividents entara societat que volem.
Dejà enes actes purament institucionaus, eth Govèrn a complit damb ua des sues vielhes demanes: eth besonh de separar es actes liturgics des actes civius. D’aquiu qu’eth Sindic dèsse eth sòn messatge institucionau enes roïnes de Mijaran, plan emblematiques entar autogovèrn. Tanben eth dinar entre politics lançaue un messatge de distanciament qu’en arren ajudaue a apropar era institucion. Clar ac vedí en dinar de Nadau, de pòga utilitat se non se càmbie eth plantejament. D’aquiu, era sua substitucion per un aperitiu popular.
Mès non i a Hèsta Nacionau meritòria s’en aguesta eth drapèu que simbolize eth País non ei issat damb er imne avient. Eth còs de Pompièrs balhèc uns moments d’emocion en tot plaçar ua bandèra capinauta alendada pera sonoritat des Montanhes Araneses. E, coma se totes siguessen ua, es còlhes de dançaires amenizèren damb Eth Cadrilh tradicionau.
Eth caractèr austèr der aumenatge as conselhèrs generaus defuntadi, que per prumèr còp rendie era maxima institucion, gelèc eth còr des assistents peth viu rebrembe des familhes presentes. Ad a eres, eth Sindic adrecèc ues paraules d’arregraïment e estima peth servici des conselhèrs ath sòn país, atau coma referie tanben ena carta d’invitacion enviada as familhes damb gessuda deth tres de junh de 2008.
Era entrèga des actes dera Junta Revolucionària d’Aran de 1868 que sauvaue er Ajuntament de Balaguer barrèc es actes institucionaus d’un dia plan significat entà Aran e era sua rason d’èster coma país damb identitat compartida e dubèrta, e qu’auie de besonh d’un nau plantejament entara sua mès nauta consideracion e dignificacion.


text:
Tastam es dies damb era suavitat discrèta dera rotina. Mos tornam èsters arrotinadi. De viatges, pensam que hèm quauquarren istoric, definitiu e relevant, coma s’arrés mos auesse precedit, mès era Istòria acabe passant a toti peth dessús, sense miraments ne distincions. Dilhèu era vanitat dera glòria postuma permet transcendir era fatalitat deth temps consumat. Mès eth vanitós tanpòc ac condarà mès enlà de sa vida, òbviament. Tanben ei un equivòc pensar-mos, en cada moment, coma ua sotscategoria d’accidents, perque alavetz non compdarie era experiéncia deth patiment. E tot eth patiment istoric semblarie relatiu. ¿Pòt èster relatiu Auschwitz, simbèu, e mès que simbèu, de tot eth patiment (im)possible? Cau tier compde damb eth pes mòrt dera Istòria e reclamar mès atencion, o caritat (e justícia), de cap ara intransferibilitat de cadun, mès enlà dera Istòria o per mor deth dolor qu’era madeisha Istòria a desplegat. Mès aguest ei ara un aute ahèr entath nòste proposit. Tota aguesta dissertacion ei tà díder ua auta obvietat (totun, mos botjam en era): qu’aué torne a èster dissabte e que tornam a atrauessar era tardor. Paradoxaument, era natura, austèra, se desvestís entà afrontar er iuèrn, e es parçans amagadi entre eth huelham comencen a èster mès vedibles. Eri i son tostemp, e es sòns cambis mos convòquen tà d’aquerò qu’i a aquiu, e servissen, atau madeish, entà dar compde de cadun. Semble qu’aquerò qu’i a dehòra ei bèth e infinit, incapables com èm d’artenhe’c. Ei tan immens, que de viatges desbrembam eth proposit de cadun, com se non le vedèssem interiorament. Cau anar tostemp tà dauant, en tot descurbir, un còp e un aute, es enigmes d’ua vida qu’a de besonh mès temps entà èster vescuda e un futur qu’ara, cèrtament, non ei arren.
(DIARI SEGRE, 20 d’octobre de 2012)


text:
Portal:Botanica
Partida integranta de la biologia, la botanica es la sciéncia consagrada a l'estudi dels vegetals (grèc Botάvn « èrba, planta »). Presenta mantuna faceta que la restaca a las autras sciéncias del vivent.
La botanica, que sas originas remontan a l'Antiquitat grècoromana, foguèt longtemps un annèxe de la medecina ; l'estudi de las plantas èra alara sustot motivat per lors proprietats medicinalas o quitament magicas. Posteriorament, se consagrèt essencialament a la classificacion de las plantas, la sistematica, al punt que se trobèt caricaturada coma essent « l'art d'insultar las plantas en latin ». Al cors del sègle XX , aquesta sciéncia s'es diversificada en un grand nombre de disciplinas de mai en mai especializadas, anant de la fisiologia a l'ecologia vegetala, en passant entre autras per la genetica e la fitosociologia.
Ensag d'estructuracion del contengut disciplinari de la Botanica
-
... l'etnobotanica ! Es la sciéncia de l'estudi de las relacions entre l'òme e la planta : las diferentas utilizacions al cors dels tempses, las practicas tradicionalas de cultura, la descobèrta de las proprietats de las plantas, etc. ne saber mai...
Categorias
Arborescéncia de las categorias
Indèx
Listas
- Familhas de plantas de flors
- Lista d'abreviacions d'autor en taxinomia vegetala
- Lista de jardins botanics
- Lista de botanistas per país
- Lista de las espècias vegetalas desaparegudas
- Lista de plantas
Ligams extèrnes
Aqueste tèma vos interèssa e avètz de coneissenças de partejar, alara venètz participar al projècte botanica.


text:
25 abr. 2009
Le mitus de Sant Jorde e le Drac
Nel sécul IXsme. apar una popular estoria: Sant Jorde á cavalh cum vencient d'un drac. Aquesta estoria, qu'ést part dál leenda aurada, aután ést cognoscuda cum «Sant Jorde e le drac», et est le probabil origin dáls totas balsamías sùs prencipesas e dracs n'Occident.
Deu d'aver se en conta qu'ela leenda ge regunça en diversas parts d'Evrupa e Asia Minor cuma propria (e jusque nel Japón, hu ge pot asmar á Jorde côl deis dele tonidre Susano-oh, á ela prencipesa cêula puncelha Kushinada e al drac cêu Yamata-no-Orocî), ansí qu'ols detals varían secund ela tradicion local.
Compeça cêun drac que fa un nit nela font que provee d'arga á una cibtat. Cuma conseqüença, ols cibtadáns devievan arramar cadaljorn le drac dál font par asegïr l'arga. Ansí c'ofrivan aután jornalment una estrenuitat humanal que's dicedieva á l'açarde entr'ols habitants. Un jorn resultó selegida ela prencipesa local.
En qualques estorias apar le rei, le sui páer, n'escledint prela vita dál sue fiia, maes sien éxit. Quand era á punct d'eser devorada prel drac, apar Jorde n'un d'ols suis viages (espés á cavalh), s'enfronta côl drac, l'occide e salva á ela prencipesa. Ols regradescuts cibtadáns abandonan le paganisme e abraçan le cristianisme.
L'estoria, encianament considerada véra, há estada abandonada progressivament. Alhubre, pocs dubitan du contena un rîc simbolisme religiós, par qui s'hán propost diversas interpretacions.
Una antiga interpretacion cristiana dele mitus: Jorde seríe l'encrejent, le cavalh blanc ela canisia e le drac representríe le paganisme, l'idolatría, ela temptacion e Satanás.
Qualques estoriadors laics consideran que l'estoria há radices plus antigas qu'elas cristianas. Á Capadocia, acumna dáls primas rigions n'adoptar al sant, pot c'ava avut una integracion d'elements pagans. Un candidat á predecesor de Jorde de Capadocia ést le deis Sabaç, páer celestrial d'ols friges, cognoscut cum Sabazius pelhos románs. Evidentment ela sue omagen á cavalh n'arrolhant á una serpe ést l'origin dál popular omagen de Sant Jorde sús un cavalh blanc. Alhubre, l'estoria de Jorde e le drac há de mults elements comuns cêu l'antic mitus grec dál prencipesa etiopiana Andrómeda e le sui salvador e posterior espós Persei, vencient dál gorgona Medussa. N'amos afers i-há un drac/gorgona cêula sue testa decaptada, una prencipesa e una recompensacion, en qualques afers le maridage, en d'altres ela conversa dál cibtat. Qualques dáls leendas sús Jorde e le drac plaçan l'accion á Libia (encinament, tota África dele nord á l'ovest d'Egipte), ést á dir, l'accion n'amos afers ge plaça en distants realmes «mágics».
Finidament, l'origin podríe eser n'un manfestament alternatív de Micêl Arcânje, qu'ést al front d'ols hostes celestrials.
Suscribirse a: Enviar comentarios (Atom)


text:
Pista trevaira
Una pista trevaira (en anglés: ghost track, e en francés: piste fantôme) es lo nom donat a un tròç musical en cap de disc e que sa preséncia ne foguèt servat segreta quand s'estrenèt lo disc (Figura pas sus la pocheta, la promocion oficiala i fa pas referéncia, etc.)
La pista es dicha "trevaira" perque es plaçada en cap de la darrèra pista, après minutas longas de silenci. S'amòda, lo primièr còp, solament se daisseretz virar lo CD, tot ben que foguèsse acabat. Aital après fins a desenats de minutas comença una cançon que degun esperava pas.


text:
Le ravaudeur n'a pas collecté toutes les pièces du puzzle. Le ravaudeur ravaude, j'entends par là qu'entre les morceaux de sa peine il suture, et que suturant il renonce à l'unité de ce qu'il rassemble et sa tâche c'est de faire tenir ensemble, et son travail un manteau d'Arlequin.
lundi 3 juillet 2017
Le gras du jambon
4 commentaires:
cette horrible et stupide expression "faire son deuil"RépondreSupprimerRéponses
Et l'idée implicite qu'il existe un "savoir faire" pour cela...Supprimer
Ce commentaire a été supprimé par l'auteur.RépondreSupprimerRéponses
Traduction en Oc de Stéphane LombardoSupprimer
Lo gras dau chambon
E quand a mon torn tombat mòrt, degun te parlarà pas pus d'enfància, e qu'oblidats seràn nòstrei paurs, nòstrei gromanditges, nòstrei desgusts - la pèu dau lach, lo çucre fondut dins lo burre dei crespèus, lo gras dau chambon, lo parfum dei maóssias que cambiava segon qu'èran creissudas a l'ombra ò non, lo vèrm dau rainard que nos amenaçava bòrd qu'aviam manjat de maóssias au bòsc, sensa lei lavar, lei fius dei banetas e de la confitura de rubarba, vèrda ela tanben - t'o manjaràs per dessert, renava la mairgrand davans lo gras qu'òm laissava sus lo raibòrd de nòstrei sietas, aviá traversat doas guèrras, laissar de gras, aquò se fasiá pas, aquò te vai pas tapar, disiá de còps, segur que non, mai nos agradava pas. Quand tombant a mon torn seràn sebelidas amb ieu lei traças dau sau sus nòstrei muandas de banh, la pèu pelada dei còps de soleu, leis escartas de tei labras au frèi, quand serà virada la pagina que virarà pas qu'amb ieu - bòrd qu'aurai tengut paraula - d'unei sensa dobte ne'n seràn solaçats. Tant triste de pensar aiçò, que ta mòrt lassa, que ton remembre pòsque pesar, que d'unei trabalhon a l'oblid, coma se l'oblid aquò èra un afaire de volontat, coma se l'oblid se complissiá pas, qué qu'òm ne'n pense ; fau pas qu'o retardar.


text:
Piromorfita
La piromorfita es un minerau incolòr, verd ò brun qu'a una duretat de 3,5-4,0 e una densitat de 7,04. Es formada de clorofosfat de plomb (simbòl quimic : Pb5(PO4)3Cl) cristallizat segon un sistèma exagonau de classa bipiramidala. Dins la natura, forma generalament de cristaus prismatics corts de basa exagonala ò d'agregats globulars. Son esclat es resinós ò adamantin.
Es un minerau segondari eissit de l'alteracion de mineraus de plomb que pòu èsser associada ambé la cerusita, la smithsonita, l'emimorfita, l'anglesita, la malaquita, la leadhillita, la wulfenita ò la mimetita. Es de còps utilizada coma minerau de plomb mai aquel usatge es rar.


text:
La Lana Arquèr
La Lana Arquèr[1][2][3],[4],[5] (oficialament en francés Lalanne-Arqué) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània, situada dens lo departament de Gers e la region de Occitània .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada en la Gascogne sus la Gimone e Arrats de davant
Commune située dans la Gascogne sur la Gimone et Arrats de devant
Comuna situada en {Gasconha}} suus Gimona.
Toponimia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Luòcs, basa de donadas de toponimia occitana Comission Toponimica Occitana de l'Institut d'Estudis Occitans, IEO.
- ↑ « Grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon » del siti oficial del departament de Gers. (fr)
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Pàgines que usen Timeline
- Paginas utilizant de ligams magics ISBN
- Modèl departament de França e bandièra
- Modèl de Gasconha
- Ortografia de verificar
- Portal:Gasconha/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Comuna d'Astarac
- Comuna de Gers
- Comuna de Gasconha
- Comuna d'Occitània


text:
Un tèxt de Fèlix-Marcèl Castan dins Argumentari (IEO Edicion, 1994, pagina 140).
Juli Cubainas, poèta sacerdotal
Juli Cubainas balha l'istòria de sa vocacion... Òme de Dieu es per far soscar a la metafisica e a la morala catolica. Non pas "una òbra palla", ieu me i congosti de la sinceritat d'una persona exemplària.
Nos doldriam pas qu'aguès, la literatura occitana dins sos recaptes, mai que si n'i a d'òbras de conviccion.
Cap a mos dètz-e-nou ans, foguèt una desliurança de descobrir La Tèrra e l'Ostal, aquela votz viva, aquel parlar vertudós e pacan. Èri ressasi de tecnicitat poetica... O m'assimilèri pas d'un còp, e s'achèri pas còpsec comprene e presar unas tròbas complèxas e claras.
Ja s'èra fargat aquel biais de s'adreçar a tengut a una mena d'interlocutor, de reglar lo poèma coma un dialòg, e sovent un dialòg interior, de cambiar de votz, de punt de vista, d'argument sens transicion, son que un signe de ponctuacion, de contunh un art dialectic de dominar, estrénher sempre mai l'èsser... Aviá trobat son lengatge actiu e conceptual, per incarnar los sentiments. E sustot definida sa posicion imbrandabla : La Tèrra e L'Ostal, una profession de fe.
Posicion afectiva, d'amor de l'umanitat tala coma la vesèm : d'aquí los remembres de joventut, l'istoria d'una vida que cada detalh i prenon una proporcion epica... Exaltacion de la fidelitat : brica poesia de cloquièr, afirmacion de principis. La comunitat umana non se presenta dins quin sap quin lòc "où souffle l'esprit", mas justament a posita del còr, dins una familha, pòrta los noms sacrats del mond qu'avèm conescuts. I a pas autrament d'universalitat dins las sentidas umanas. Cal aver admés aquela justificacion de l'engatjament occitan, sa portada, per tant d'abordar Òme de Dieu.
Cubaina s'acontenta pas de rasons d'escasença, e se ten al nivèl d'una pensada ont i a de solelh e de vent. Aqueste còp emplega nòstra lenga e çò qu'ela carreja de significacion e d'intencions, per reviudar lo vièlh còs de doctrina catolica, e pensi qu'es pas sens valor lo testimoniatge d'un grand poèta qu'a besonh d'aquela lenga per tornar definir sa consciéncia religiosa. Car Cubaina es un poèta catolic, que s'exprimís en occitan : e cresi pas que lo partit occitanista pòsca suplir las cresenças que i trabucan los pessaments de las molonadas.
L'occitanisme s'aniquelís quora se vòl despopar de çò que fa viure los autres...
La prosodia de Cubaina, la de l'alexandrin francés, représ aquí ont lo quitèt Hugo, pr'aquò una sintaxi populara l'assoplís encara... Sustot pren un caractèr pròpri de la fòrta accentuacion e del consonantisme lengadocian. Las metafòras son raras, mai pensadas que plasticas.
Lo ritme fonda aquela poetica. Lo de la frasa e del vèrs es ligat e coma entrebescat als actes, a l'actitud cambiadissa de l'òma dins sos remembres o sa meditacion, jamai independent dels reflèxes de la consciéncia, dins las situacions del poèma. Sòrt de la realitat e la revèrta, abans de se tornar impausar a aquela realitat viva.
Lo libre comprend doas parts. La primièra balha la cronica del drama moral que lo poèta conesquèt, entraversat encara del temps de guèrra (la lucha patriotica qu'esclavissèt los òmes e las armas), per tant de virar sa joventut cap al sacerdòci, e abandonar lo camin de la destinada comuna : lo sacerdòci se presenta coma adesion a una frairetat superiora.
La segonda part caup gaireben una soma de l'univèrs crestian, meditacion de l'òbra sacerdotala.
Se remarcarà aquí e aquí d'alonguis, sustot dins la primièra part e los poèmas estrofics. Mas lo libre sèrva una brava teneson : clafit de movement.
Pèrd jamai sa sensibilitat religada directament als lòcs, a las gens. Son mond es despervesit de dimension istorica e mai de dimension cosmica : non pas de communion universala.
Juli Cubainas demòra amb August Forés e Antonin Perbòsc lo grand poèta lengadocian : totes mercan l'urpada lengadociana sul destin de la Renaissença literària... Ieu lo tòrni legir, quand vòli aprene a conflar las paraulas d'Òc d'emocion vertadièra.
Fèlix-Marcèl Castan


text:
Representacion de Manual Ièr
dins un manuscrit medievau
.
Manual Ièr Comnèn (28 de novembre de 1118 - 24 de setembre de 1180) foguèt lo basileus de l'Empèri Bizantin dau 8 d'abriu de 1143 au 24 de setembre de 1180. Succediguèt a Joan II Comnèn (1118-1143) e foguèt remplaçat per Alexis II Comnèn (1180-1183).
Figura majora de la segonda mitat dau sègle XII, èra un sobeiran energic, un generau coratjós e un diplomata abil que son projècte èra de restaurar la poissança d'un Empèri Bizantin afeblit per la pèrda de l'Anatolia Centrala. Gràcias a un contèxte economic favorable, menèt d'expedicions militaras en Itàlia, dins lei Balcans, en Anatolia, en Siria e en Egipte. Assaièt tanben de resòuvre la crisi religiosa entraïnada per l'esquima de 1054. Pasmens, maugrat quauquei succès, la màger part de sei projèctes s'acabèron per de reviradas e lo bilanç finau de son rèine es considerat coma mitigat.


text:
02/07/2015
Clarvesencia, coratge e determinacion
I a daus moments dins la vita que nos trobam a de las caforchas. I podem trobar lo diable o l'aversier que semblan pas totjorn esser tan òrre que quò, que per t'amistonar te ditz « sei de ton costat, migres pas, laissa far, àia fisança » ...Tot ço que la serp te ditz per te far baissar la garda e endurmir ta vigilencia.
De segur, n'i a que se laissan endurmir avant de se far minjar o d'anar vendre lor arma au diable, e i a los autres, coma lo professor M.P. que comprenen, còp-sec que quauquaren de greu se passa. En plaça de s'anar jaire, (anava dire se coijar) o far quauquaren mai, decidet de se bolegar e de nos expliquar los detalhs de l'afar. Fuguet plan clar, que lo monde d'aqui lo seguen, per defendre lo drech de continuar a ensenhar e aprener la lenga, quo es a dire la transmetre, ad un moment que i a jamai tant agut d'interet per la lenga e la cultura occitanas dins la populacion. De segur, tot lo monde comprend pas : « Quò serv de ren, quo es tròp tard » o b'etot « Quò vai s'adobar, van pas nos far aquò tot parier, son de nòstre costat... »...M.P. , eu, es clarvesent. E coratjos, de parlar emb dau monde que continuan de pas comprener, que tractan las lengas regionalas emb mespres : un còp sem « elitistes », un còp "en tren de crebar", un còp « tròp chars », « identitaris", "pas duberts », charjats de tots los pechats dau monde. Eu, s'en fot. Pren daus risques, que l'interest de la lenga es mai important que los clans. Traça son chamin emb determinacion e lo monde lo seguen totjorn. E òc, avem decidat de pas crebar o pusleu, de pas nos laissar tuar. MP, t'anem segre e te sostenir dins tos esforçs. Sabem ben que sem a la caforcha, benleu l'una de las mai importantas de totas. Apres, quò sera « esser o pas esser ».
Au moment de las vacanças, que tot pòt chanjar, sem coma tu MP. E ne'n sem fiers.
Denis Gilabert
Les commentaires sont fermés.


text:
Betren
INFORMACION
Eth pòble de Betren ei actuauments junhut damb Vielha pes cases e avengudes qu’arriben enquiara madeisha entrada deth sòn casc ancian, qu’ei un des mès polidi dera Val peth sòn sabor rustic e es sues cases de pèira. Destaque era sua glèisa dedicada a Sant Esteue, es prumèrs referents dera quau son deth sègle XIV e supausen un preludi der art gotic, e a on tanben trobam mòstres dera convivéncia deth romanic e eth gotic, tant ena sua configuracion arquitectonica coma escultorica.


text:
En brèu, Lafontan sias de nos diser que dintratz dins una cultura del resultat que far que pauc importa l'aligança l'important es de faire chifras ?
Mouaif....... quora una fusion POC/UMP (veire FN coma es la fòrça montanta) istòria de ganhar de las votz...
Francament, eri a la presentacion de las tièras far una setmana al Chat d'Oc, e lo discors me semblet pas lo meteish
Cresi que òc i'a un vertadier probleme en politica (e es pas sonqu'occitan o franco-frances) es que fòra de las extremas e de certs sòçis d'EE los Verds, los politics desfendon pas d'ideas sanceras s'acontentan de dubrir lo jornal per veire las tendencias que marchan ta menar d'electors (es çò que me mena cada jorn de soscar plan a las informacions que vau tractar cada jorn istòria de cabussar pas dins la manipulacion de massa) quitament se soi pas jamai estat un prochi del POC (i teni d'amics ) se lo POC seguis lo moviment trapi aquò domatge.


text:
“Rhôooooooooo!”
Vous utilisez un AdBlock?! :)
Vous pouvez le désactiver juste pour ce site parce que la pub permet à la presse de vivre.
Et nous, on s'engage à réduire les formats publicitaires ressentis comme intrusifs.
Un boulunLe 19/04 à 05h11 MàJ 19/04 à 05h11
Mi cau lou vi dire : couma de milanta de Nissart, siéu devengut despì la siéu debuta (sièi an fà ?) un utilisatour fedel dóu « trambalan » de Nissa ! Finit lu tourn en vila per si cercà un luec doun laissà la vouòtura, denembrat li mùlta à pagà se lou tems previst es estat despassat de quauqui minuta, finit li fuec e lu « tap »… Bessai que tout acò, à pau à pau, l'aven denembrat, qu'aquela facilità es venguda una part de la nouòstra...


text:
Mackwiller
Mackweiler en alemannisch (Mackwiller en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge situat en Alsace-Bossue. Environat per Diemeringen, Thal-Drulingen e Rimsdorf. Lo païsatge es de tipe rural. Lo jos-sòl es argilo-calcaire e de grès. I a tanben dos bòsques nomenats Totenberg e Faessboesch.
Village situé en Alsace-Bossue. Entouré par Diemeringen, Thal-Drulingen et Rimsdorf. Le paysage est de type rural. Le sous-sol est argilo-calcaire et de grès. Il y a aussi deux forêts nommées Totenberg et Faessboesch.
Istòria[modificar | modificar la font]
Los abitants de Mackwiller se nomenan los Mackwillerois e los Mackwilleroises.
Les habitants de Mackwiller se nomment les Mackwillerois et les Mackwilleroises.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Pàgines que usen Timeline
- Ortografia de verificar
- Portal:Alsàcia/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Categoria Commons amb ligam local identic sus Wikidata
- Article utilizant lo modèl Commonscat
- Pagina utilizant Commonscat sens afichatge personalizat
- Comuna d'Alsàcia
- Comuna del Bas Ren


text:
Aigasvivas (Arièja)
Aigasvivas[1],[2],[3] (oficialament en francés Aigues-Vives) es una comuna occitana situada dins lo departament d'Arièja e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son : Aygas vivas en 1300, Aquisvivis, en 1377. Lo nom vendriá de las fonts que environan lo vilatge [4].
Aigasvivas ven del latin aqua, « aiga » e viva [5] (parièr en occitan) o de lors resultats en latin vulgar e en occitan, lo tot al plural.
Aig(u)a(s)viva(s) es un sintagma espandit coma toponime mai que mai en occitanoromanic (i a pas d'exemple, per las comunas o los municipis, d' *Aguaviva en iberoromanic o d' *Eauxvives en galloromanic; vertat es qu'en espanhòl o en portugués, l'adjectiu seriá diferent). Es mai que mai al plural, benlèu pas dempuèi l'origina, mès demòra al singular dins Aiguaviva de la Selva e Aiguaviva de Bergantes, los municipis catalans (lo monestier d'Aigües Vives, a Carcaixent, al País Valencian, usa çaquelà del plural). Lo nom demanda pas de traduccion e pòt èsser motivat per la preséncia de rius, de fonts, o de rius que naisson de fonts; en mai del sens literal e concret, la motivacion del nom poguèt èsser son aspècte melioratiu o valorizant : es benlèu pas per azard se, almens per las comunas e municipis, se tròba sonque en clima mediterranèu o oceanic d'influéncia mediterranèa e s'es absent de Lemosin, d'Auvèrnhe e de Gasconha, que l'aiga i manca pas. Dins la practica, se limita (totjorn per las comunas o municipis), al catalan, al lengadocian meridional e oriental e a la broá del provençal : a donc un caractèr regional net.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra del canton de Mirapeis, i demorèt.
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- ↑ http://www.histariege.com/aigues_vives.htm
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 5


text:
Coma ja auancèc Aran Nau, eth plen der Ajuntament de Vielha e Mijaran a aprovat en session extraordinària era 2au modificacion deth pressupòst d’enguan per valor d’1.711.987,63€. Era bona situacion economica actuau deth consistòri, en que s’a eliminat eth deute, permet que pendent aguest an se destine 985.000€ a Inversions entath municipi.
Es principaus accions que s’amiaràn a tèrme en aguest airau son principaument er apariament e manteniment de diuèrsi carrèrs de Vielha: Conservacion deth parcatge dera Plaça dera Generalitat de Catalonha, ena confluéncia entre es arrius Nere e Garona, era melhora deth hilat de clavegueram e aigua potabla en Carrèr Bergàs e era substitucion deth hilat d’aigua e apariament des pas de pedons en Carrèr Montcorbison. Aguestes tres accions, catalogades coma financerament sostenibles, supausen lèu 300.000€, e provien deth superavit der an 2017, avalorat en 1.354.634,64€. Aguesta inversion ei possibla gràcies ath decrèt qu’enguan a aprovat eth govèrn espanhòl que permet as ajuntaments reinvertir eth sòn superavit de manèra immediata.
Atau madeish, d’autes accions que s’amiaràn a tèrme son eth bastiment deth centre de joenessa en antic aucidèr, era reforma dera sala polivalenta, e eth bastiment d’ua pista poliesportiva exteriora e deth skate park ath cant deth Palai d’Espòrts. Ath delà, se crearà ua zona de picnic en Prat de Teixineret (Cap dera Vila) e s’apariaràn es cloradors des dipòsits d’aigua.
Per un aute costat, e a conseqüéncia des condicions climatologiques d’aguest darrèr iuèrn, s’a ampliat ua partida, apruprètz de 150.000€, destinada ath manteniment des carrèrs e ara reforma des accèssi as diuèrses pedanies municipaus, que s’executaràn de manèra immediata aguesta primauera.
En plen extraordinari deth consistòri s’a aprovat era 2au modificacion deth pressupòst per valor d’1.711.987,63€, e, ath delà, s’a confirmat un superavit d’1.354.634,64€ der exercici de 2017
Segontes eth baile de Vielha e Mijaran, Juan Antonio Serrano: “Èm contents d’auer podut amiar endeuant aguesta modificacion deth pressupòst, sustot perqué era quantitat que destinam enguan a inversions supause eth 60% d’aguesta modificacion. Dempús de fòrça ans economicament complicadi entath consistòri, ara compdam damb un ajuntament sanejat e poderam realizar desparières òbres de govèrn enes pròplèus mesi”.
Aguesta 2au modificacion deth pressupòst s’a aprovat damb es vòts a favor deth govèrn municipau d’Unitat d’Aran e tanben deth grop de Ciutadans, mentre que Convergéncia Democratica Aranesa s’a abstengut.
Hont: Ajuntament de Vielha e Mijaran


text:
Alain Rousset, nascut lo 16 de febrièr de 1951 a Chazelles-sur-Lyon (Léger), es un òme politic francés del Partit Socialista. Es per ara president del Conselh Regional d'Aquitània Lemosin Peitau e Charantas, deputat de Gironda dempuèi 2007 e president de l'Associacion de las Regions de França dempuèi 2004.
Estudièt à l'Institut d'Estudis Politics de París dins la promocion de 1974 e tanben diplomat d'estudis superiors juridics. Foguèt director de cabinet d’André Labarrère puèi de Philippe Madrelle, presidents socialistas del Conselh Regional d'Aquitània, de 1980 a 1985, puèi delegat a l’industrializacion del bacin de Lac a la Direccion del desvelopament regional del grope Elf Aquitaine de 1986 a 1998.