text:
Un uas de vedèra, espiada de pòrc, 1/4 Kg de garia, 1/4 Kg de poret, 100 gr. de pòrc, 100 g. de vedèra, un uas de cuèisha, ua coa de bòu o lit, carròtes, capuret, cedes becuts, mongetes blanques, ua taça d’arròs, fidèus non guaire espessi, bolh nere, un ueu, gimvert, alh, mora de pan, sau e pebe.
Quina hame…!!
Eth passat dimenge se celebrèc en Plan de Beret era quataua Edicion dera Olhada. Ua cita gastronomica qu’aufris era degustacion deth plat estela dera cultura aranesa, coma ei era Sopa Barrejada (nòm tradicionau). Tanben coneishut coma Òlha Aranesa per rasons de promocion e marketing.
Damb mès de 500 racions repartides entre es visitants –e damb eth vente plen–, aguesti volgueren descurbir es secrets deth plat. Ua recèpta qu’a viatjat ath long dera istòria d’Aran patint petiti cambis. A chivau deth pòble o restaurant a on se codine eth resultat finau ei desparièr; donques en cada cornèr dera Val s’utilise bèth ingredient e/o manèra particular. Non existís dues olhades iguals; cada ua ei unica.
Barrejar era carn de vedèra e de pòrc, prèviaments picades, en un bòl. Ahíger er ueu, era sau, eth pebe, er alh, eth gimvert, e finauments, era mora de pan, o ben pan ralhat. Se trabalhe damb ua forquilha enquia obtier ua pilòta. A de demorar consistenta. S’espolvore damb haria e se corbís tota era pilòta.
En ua padena damb er òli caud se daure era pilòta e se resèrve. Se prepare un bolhon damb eth rèste dera carn. Quan comence a borir se tire era pilòta. Era coccion serà de dues ores apruprètz. Passat aguest temps, s’incorpòren es verdugalhs, es cedes becuts e es mongetes que s’an codut prèviaments. Passada ua auta ora, s’ahigen es fidèus, er arròs e eth bolh nere, en tot rectificar de sau. Passades ues vint menutes, era òlha se trape en sòn punt.
Se servís en ua hònt tota era carn, en tot acompanhar ara sopa. Quant mès reposada sigue, mès pladerà ath paladar.
(Recèpta obtienuda deth lòc wèb de torisme dera Val d’Aran)


c: text/html

text:
1721
Aquesta pagina concernís l'an 1721 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Après la falhida dau sistèma de Law, lo govèrn contunièt de'n liquidar lei rèstas. Aquò li permetèt de redurre son deute de 75%. En revènge, plusors vilas ò comunautats religiosas èran roïnadas. 185 financiers foguèron jutjats per son ròtle dins l'afondrament dau sistèma permetent a l'Estat de recuperar 187 milions de liuras suplementàrias. De mai, la circulacion aisada dei bilhets de la banca de Law aviá permés de restablir la situacion economica francesa.
Regardant leis afaires diplomatics, lo cardenau Guillaume Dubois capitèt d'obtenir un raprochament en França, Espanha e Anglatèrra. Un maridatge foguèt tanben previst entre Loís XV (1715-1774) e una infanta espanhòla.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Mòrt dau negus Dawit III (1716-1721) lo 21 de mai. Segon divèrsei rumors, sa disparicion èra en realitat un empoisonament e unei personalitats foguèron executats per assassinat. Foguèt remplaçat per son frairastre Bakaffa (1721-1730) que foguèt lo darrier sobeiran poderós e energic de la dinastia salomoniana avans lo Temps dei Princes.
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Premier recensament oficiau de la populacion. Trobèt aperaquí 26 milions de non nòbles e 4 milions de nòbles.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 21 de febrièr - John McKinly, mètge american, president de Delaware (m. 1796)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 13 de març - Papa Clamenç XI (n. 1649)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Avesa (Puèi Domat)
Avèze (Avèze en francés) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi Domat e la region de la region d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom de la comuna ven d'Avitia (villa), del nom d'òme latin Avitius [1],[2]. Comparar amb Vesa (Cantal), que sa primièira sillaba a disparegut per aferèsi, e amb Avesa (Gard) que a una autra origina. Avitia villa èra probablament lo nom d'una granda proprietat gallo-romana.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala, Avesa èra del canton deTauves e dempuèi 2015 es del canton del Sancy (en francés), donc del Puèi de Sant Circ.
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2011 : 189; 2013 : 185 abitants (8,4 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007


text:
Demagogia
La demagogia (en grèc δnuaYwYίa`, "pòble" + "conduire"), segon lo concèpte d'Aristòtel es una fòrma impura de govèrn democratic que consistís a exercir lo poder ne aprofeitant de las massas indisciplinadas.
Ara es considerada coma una estrategia politica que consistís a convocar las emocions (sentiments, amors, òdis, paurs, desirs) per obtenir lo sosten popular, mai sovent mejans l'usatge de la retorica e la propaganda.
Tanben se pòt considerar coma un tipe pervertit d'oratoria, que permet d'atirar cap als seus interesses pròpri las opinions dels autres utilizant de sofismes o d'arguments d'aparéncia valids que aprèp d'una analisi de las circonstàncias, pòdon revelar invalids o simplistes.
Polibi la definiguèt coma una oclocracia.
Formas de demagogia[modificar | modificar la font]
Arguments que trencan las relacions logicas entre los elements o alara adòptan de premissas en evendéncia inacceptablas. Entre autres i a lo sofisme de causa falsa, l'argument circular, l'argument ad hominem e la referéncia a una autoritat sens rapòrt al cas tractat.
Manipulacion de Sens
Los mots, en mai d'un sens denotatiu, an tanben un sens connotatiu implicit, aportat pel contèxte e per las coneissenças partejadas entre los interlocutors, qu'afortisson las idèas e opinions, mai sovent de biais mens conscient que lo seu sens denotatiu. Dins la causida dels mots, un discors denotativament neutre pòt connotar (vejatz connotacion) de sens addicionals, depenent del contèxte e de la relacion amb l'opinion de l'audiéncia, o dels auditors del discors (vejatz interpretacion, pragmatica, sens). D'aquel biais, los contenguts implicats son dificils de refutar.
Omissions
Se presenta una informacion incomplèta e se n'extrai de problèmas possibles, d'objeccions e dificultats, d'aquò tot resulta una presentacion d'una realitat falsejada sens recórrer dirèctament a la mentira.
Redefinicion de la lengua
S'eliminan d'un biais progressiu los mots que menòran la posicion del demagòg, amb l'intencion de modificar o far desapareisser la forma de pensar que s'opausa als seus arguments.
Fòrça exemples d'aquel se pòdon veire en dins la literatura (la novèla 1984 de George Orwell o The Handmaid's Tale de Margaret Atwood), mas tanben dins la vida vertadièra e sobretot en la politica.
Tactica del desviament
Consistís a desviar la discussion d'un punt delicat pel demagog cap a un tèma que domena o que presenta qualque avantatge en fácia del seu opausant o contradictor. Se respond pas dirèctament a las questions o a las escomesas.
Estatistica fòra del contèxte
Consistís a utilizar de donadas chifradas per far la basa una ipotèsi o afirmacion, que son fòra del contèxte e rebatant gaire la realitat.
Denigrament
Consistís a associar una idèa o grop de personas amb de valors negativas, amb l'objectiu qu'aquela idèa o grop de personas sián vists negativament.
Fals dilèma
Tanben conegut coma falsa dicotomia, fa referéncia a una situacion qu'anbedos punts de vista alternatius son presentats coma las unicas opcions politicas. Per exemple: "ès amb ieu o contra ieu". Se bastís una definicion simplista de la realitat e d'aquel biais se consirará pas las autras possibilitats.


text:
Mandarin
Lo mandarin es la lenga chinesa mai importanta de totas las lengas chinesas. Lo mandarin estandard es basat sul dialècte mandarin de Beijing e es la lenga oficiala de la Republica Populara de China, de Taiwan e de Singapor. Los dialèctes mandarins son parlats per mai d'un miliard de personas en 2015.
En 2013 lo siti ethnologue[1] estimava a 897 000 000 las personas qu'an un dialècte mandarin coma langa mairala e a 194 000 000 los que parlan un dialècte mandarin coma lenga segonda (siá un total de 1 091 000 000).
Lo mandarin es la lenga mai parlada pels Han mas es tanben venguda la lenga mairala de mai d'una minoritat (manchó, hui, she...). Es una lenga en expansion, en China coma dins la diaspora chinesa.
Nom chinés[modificar | modificar la font]
Lo tèrme chinés mai general que recampa totas las varietats del mandarin, es "běifānghuà" (北方话, parlar del nòrd) o "guānhuà" (官话, parlar dels mandarins).
La varietat oficiala del mandarin, o mandarin estandard, se sona "pǔtōnghuà" (普通话, parlar comun) dins la Republica Populara de China e "guóyǔ" (国语, lenga nacionala) a Taiwan.
Distribucion territoriala[modificar | modificar la font]
Lo mandarin es parlat istoricament dins lo nòrd de China, en particular dins la plana septentrionala de China. S'espandiguèt dins totas las direccions dempuèi l'an 1000. A l'ora d'ara es una lenga en expansion, emai dins las grandas vilas meridionalas (Shenzhen, Shanghai...) que los immigrants del nòrd i son nombroses. Fòra la Republica Populara de China, los dialèctes mandarins son parlats, sensa èsser majoritaris, a Taiwan, Singapor e dins la diaspora chinesa.


text:
Montbeugny
Montbeugny es una comuna francofòna de Borbonés, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La parròquia i aguèt fondat l'an 850 e donada a la glèisa Sant-Nazaire de Autun. Una via romaine passava sul territòri de la comuna.
A Modèl:La s-, Montbeugny a protegit un luòc de désobusage (o démantèlement de obus)[1].
La paroisse fut fondée en 850 et donnée à l'église Saint-Nazaire d'Autun. Une voie romaine passait sur le territoire de la commune.
Au Modèl:S-, Montbeugny a abrité un site de désobusage (ou démantèlement d'obus)[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ « Lo salari de la paur sul luòc de désobusage de Montbeugny », Quasèrns bourbonnais, n° 177, 2001, pàg. 25.
- ↑ « Le salaire de la peur sur le site de désobusage de Montbeugny », Cahiers bourbonnais, n° 177, 2001, p. 25.


text:
Besièrs
Besièrs (Béziers en francés) es una vila occitana de Lengadòc, situada administrativament dins lo departament francés d'Erau e la region d'Occitània. Sa populacion municipala es de 76 382 abitants (2013), çò que fa de Besièrs la segonda ciutat pus importanta del departament e la quatrena de la region Lengadòc-Rosselhon. Ocupa una superfícia de 95,48 km².
La ciutat de Besièrs siaguèt lo 22 de julh de 1209 lo centre d'un dels episòdis pus crusèls e sanguinaris de la crosada francesa contra lo catarisme que culminèt amb la cremada de la ciutat e lo chaple de sos abitadors.
Lo 7 d'abrial de 1247 la ciutat siaguèt integrada definitivament dins lo Reiaume de França. L'annexion foguèt sagelada simbolicament amb lo cambiament de las armas de la ciutat e l'aposicion de las flors d'èli, simbòl dels reis de França.
Lo gentilici dels abitadors es besierenc -a.
Somari
Situacion geografica[modificar | modificar la font]
La vila es situada dins la plana lengadociana. Es lo caplòc del parçan de Besierés, a la broa d'Òrb e del Canal de las Doas Mars, a 20 km de la mar Mediterranèa. A 50 km pus al nòrd tròban las montanhas d'altitud mejana del Naut Lengadòc : Carós (1090 m), Espinosa (1124 m) e los Monts de La Cauna dins Tarn (1267 m), que forman los darrièrs retlèus al sud del Massís Central.
Istòria[modificar | modificar la font]
Besièrs a una istòria plan anciana. Tre lo sègle I, quand arribèron los romans cacèron los celtibèrs per tal de s'apoderar de l'airal e d'i implantar una colonia que sonèron: Civitas urbs Baeterrensis. Situada a qualques quilomètres de la Mediterranèa sul flum Òrb e traversada per la Via Domícia que ligava la futura Itàlia a la peninsula iberica, Besièrs coneguèt una creissença considerabla fins al sègle III que comencèt a patir d'atacas e aguèt a bastir sas muralhas. Las atacas contunhèron e Besièrs aguèt d'endurar l'invasion visigòda al sègle VI que contrarotlèron tot lo país. Dos sègles mai tard foguèt conquistada per las tropas musulmanas abans de patir las atacas furiosas dels francs que, amb son menaire Carles Martèl, la destrusiguèron en 737. Venguèt puèi sedença d'un avescat e un vescomte i apareguèt cap a 885 e aguèt una creissença tan fòrta que venguèt lèu una de las ciutats mai importantas d'Occitània.
Monuments e luòcs d'interès[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Se trapan a la broa d'Òrb de traças de vida datadas de l'epòca neolitica, mas es al primièr sègle abans lo Crist que los romans forabandiguèron los celtibèrs per fondar una colonia nomenada Civitas urbs baeterrensis. Baeterrae foguèt lo nom antic de Besièrs, que prosperèt fins al sègle III ab. lo C. que l'insecuritat butèt a la construccion de muralhas enrodant la vila.
Lo camèl de Besièrs[modificar | modificar la font]
L’evangelista Sant Afrodisi nasquèt en Egipte en 36 abans Jèsus Crist. Dintrèt dins Besièrs sus l’esquina d’un camèl. Davant sa capitada, los romans malcontents li faguèron copar lo cap qu’escampèron dins un potz. Mas las aigas tornèron montar lo cap, Sant Afrodisi l’agantèt e poguèt èsser enterrat coma cal. Los besierencs faguèron del camèl salvat la bèstia totemica de la vila.
Personatges ligats a la vila[modificar | modificar la font]
- Pèire Pau Riquet (1609-1690), arquitècte e engenhaire, creador del Canal de las Doas Mars.
- Joan Antòni Injalbèrt (1845–1933), escultor famós.
- Maria Roanet (1936), cantaira e escrivana.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Pichòt Talamus de Montpelhièr


text:
Copa Intercontinentau
La Copa Intercontinentau qu'èra un tornament qui opausava lo club europèu de fotbòl campion de la Liga deus Campions e lo club sud american campion de la Copa Libertadores. Que ho remplaçada per la Copa deu Monde deu Clubs de la FIFA.
Qu'existí enter 1960 e 2004. Abans 1980 la disputa enter los dus clbs que s'escadèva dens los lors estadi respectius dab partidas anar e retorn. A partir d'aquesta annada no's disptè pas sonque ua rescontra dens un país neutre : Japon. La Copa que devengó Copa Suzuki per'mor de l'esponsòrt.


text:
Citoplasma
Lo citoplasma qu'ei lo contiengut d'ua cellula, embarrat dens la membrana plasmica ; que's compausa de tots los organets de la cellula e deu citosòl, lo liquid dehens lo quau e banhan. Aqueth citosòl que contien mantuns elements quimics qui son absorbits per la membrana plasmica e/o qui entran dens lo metabolisme celular e tanben macromoleculas biologicas produsidas per la cellula (com los ARNm produsits peu nuclèu) o petits elements estructuraus d'un grad inferior aus organets (com los ribosòmas, format per l'associacion d'ARNr produsits peu nuclèu dab proteïnas).


text:
18/12/2016
Daus òmes que tomban, episòde 21, per Joan Ganhaire
Au Ferret, quo es la rotina. Un paubre Lord Cavendish, seconda o tresiema fortuna dau Reiaume Unit, maridat a la novela patrona dau Miramar, meschanta chasuda dins la gabia d’ascensador, lady Cavendish, recenta veusa purairitz, vend lo Miramar per chaptar lo Jòrgi V a Biarritz . Som aura en quatre vint sieis. La comença de se far pus tota jòuna, nòstra Natalena…
Au Geòrge V, son aimables quo es pas per dire. Te fan lo morre e t’espien de naut tan que a pas fait lusir. Mas Mossur lo Comte sap i far, e a la riba de dietz minutas e aprep una espiada a la lonja veitura negra, som reçabuts per lo Director en persona. Nos fan esperar an second niveu, la Terrassa, z’apelen, brava vuda per mon arma, l’ocean pertot, lo Rochier de la Vierja a portada de man, Endaia e la còsta d’Espanha a man mança. Pas grand monde a queu niveu, un coble d’amorós que an mielhs afar que espiar la mar, una paubra vielha dins un charreton, que, gòrja badanta, a pus grand chausa a espiar. Mossur lo Comte, si voletz plan me segre… Tot en corbacelas, lo pitit bonicon daus tres piaus bien penchenats en travers de la clòsca. S’espera benleu a çò que mossur lo Comte daus Ombradors li lòge la bela seguida d’aparat per eu e sas gent. Lady Cavendish ! A, Mossur lo Comte, quala femna ! Io era nonmas ‘ribat quante la chaptet lo Jòrgi V, quala man de fer, l’adrecet los afars, que per bien dire, eran pas famosas, chamjament de personau, noveu decòr, noveu chefe, noveu orchestre, leu, lo brave monde que aviá quauque pauc deslaissat l’establiment comencet de tornar, especialament los Britanics, que pas mai avián conegut Lòrd Cavendish. Un temps aviam ‘gut l’impression que Lòrd Carnavon ‘viá las favors de Lady Cavendish, puei, l’amor a de quilhs misteris,’la s’amoretet d’un dich Pablò Ramirez, professor de tangò, mostacha fina e piaus negres penchenats en arrier, que veniá sovent a l’ostelariá per far dançar las damas au tè de cinc oras. Ilhs se marideren quauque temps pus tard, quò faguet un pauc clampetar que aviá quinze ans de mens que ela, e que era conegut per èsser bra’ment fumelaire, mas vei… De tot biais, quò duret gaire, que quauques temps pus tard, ‘la faguet una meschanta chasuda dins los eschaliers, se tuet pas, mas se’n fauguet de gaire, tres mes de comà, auriá mielhs vaugut que ‘la ne’n surtes pas, la paubra, quo es ren pus, paralisada, babòia, d’alhors l’avetz plan aperçaubuda, quo es ela a la terrassa…( de segre)
Joan Ganhaire
10:22 Publié dans Cultura e literatura en òc, Joan Ganhaire, Daus òmes que tomban | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Sabon
Lo sabon (del latin saponem) es una substància solida que s'emplega per lavar e netejar las causas embrutadas. Es generalament un sal de sòdi o de potassi d'un acid carboxilic alifatic de cadena longa.
S'obten a partir de la saponificacion, o per l'idrolisi alcalina, de las graissas d'origina animala o vegetala.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Foguèt inventat lo sabon en Siria fa aperaquí 3000 annadas, a partir d' òli d'oliva e de soda vegetala. Aqueste sabon èra plan famós per encausa de sas proprietats desinfectantas, degudas essencialament a l'emplec de cendres de laurièr dins sa fabricacion.
Conegut en Euròpa dempuèi l'epòca galesa, se fabricava en aquel temps amb de cendres (alcalinas) e de sèu, mas servissiá mai que mai de shampong.
Foguèt a Gallipoli, una vila portuària de la mar Ioniana, dins lo Sud de la Peninsula italiana, que aparentament se seriá creat per primièr còp lo sabon que se sona ara sabon de Marselha. Gràcias a sas nombrosas olivedas e a son grand nombre de premsas sosterranas (frantoi ipogei), la region de Salento comercializava dins tota Euròpa un òli de granda qualitat que se destinava subretot als lums de las vilas e de las fabricas textilas, mas tanben per un emplec alimentari. L'idèa d'apondre de soda a las remasilhas de las olivas qu'èran estadas tot bèl just quichadas un primièr còp permetèt als abitants de Gallipoli de fabricar de sabons blancs e de diversificar d'un biais durable sas activitats.
Lo país de Marselha, tre lo sègle XVen, venguèt un centre de produccion important, en far servir l'òli d'oliva local. La soda (alara aquel mot «soda» designava lo carbonat de sòdi) proveniá bèl primièr dels cendres obtenguts per la combustion de plantas coma lo salicòr. En 1791, Nicolas Leblanc inventèt un procediment que permetiá d'obtenir de soda a partir d'aiga de mar.
En 1823, lo quimista francés Eugène Chevreul expliquèt la reaccion de saponificacion e demostrèt que los còsses grasses son formats d’una combinason entre la gliceròl e los acids grasses. Pendent lo [[sègle XXI], d'òlis a basa de copra e de palma que venon de delai las mars s'emplegan dins los sabons.
Dempuèi lo sègle XX, lo sabon es en concurréncia amb los tensioactius sintetics que son emplegats dins los detergents, los gels de docha e los «sabons sens sabon».
La saponificacion[modificar | modificar la font]
Lo sabon es resulta d'una reaccion quimica dicha de saponificacion, una transformacion quimica que los còsses grasses (graissas o òlis) son idrolizats dins un mitan alcalin per une basa, generalament de potassa (KOH) o de soda (NaOH)), a una temperatura compresa entre 80 e 100 °C. L'idrolisi dels còsses grasse produsís de gliceròl e una barreja de carboxilats (de sòdi o de potassi) que constituisson lo sabon. Los sabons fabricats a partir de soda son durs. Los sabons que se fabrican amb de potassa son mòls.
Reaccion de saponificacion:
CH2(OOC-R) - CH(OOC-R) - CH2(OOC-R) + 3 NaOH --> CH2OH - CHOH - CH2OH + 3 R-CO2-Na
valent a dire: còs gras + NaOH (o KOH) --> gliceròl + sabon
que R es una cadena d'atòms de carbòni e d'idrogèn. On peut avoir par exemple R=(CH2)14 - CH3
Nombroses sabons son de tensioactius. Per encausa de son estructura, la molecula del sabon a una tèsta idrofila ionizadaa negativament e una coa idrofòba. Las moleculas del sabon son doncas capablas d'emulsionar las substàncias grassas e de consentir son alunhament amb d'aiga.
Las coas de las moleculas de sabon se dissòlvon dins la massa de la substància grassa, qu'es enrodada en formar una micella. Vist que totas las tèstas de las moleculas de sabon tenon una carga negativa, la repulsion electrostatica empacha las micelas de se reagregar e las manten en suspension dins l'aiga.
Los sabons per la neteja e l'igièna del còs[modificar | modificar la font]
Qualitat d'un sabon[modificar | modificar la font]
Lo sabon deu èsser neutre e deu pas èssere onch o d'odor marrida. Cal que lo sabon siá pastós mas pas dur, pas friable e un còp secat deu gardar sa forma. Lo sabon deu far d'escuma: en agitar 3 g de sabon dins 10 ml d'aiga dins un recipient pendent 10 segondas cal que se forme una escuma nauta de 2 cm e persistenta pendent almens 5 segondas.
Varietats de sabons[modificar | modificar la font]
Las sals sodicas dels acids carboxilics de cadena longa son pas los solets compausats existents que s'empleguen coma sabons. Existisson a mai los diches sabons acids - per las pèls que son ipersensiblas als sabons normals - que consistisson de miscele de tensioactius alquil-solfonics o estèrs organics de l'acid sulfuric. Aqueles sabons an un pH de 5,5, semblant a lo de la pèl, resultan en consequéncia mens agressius per aquesta.
Lo sabonet tradicional es fach a partir de sals sodicas dels acids carboxilics de cadena longa; los sabons liquids en botelheta son apareguts amb la difusion dels materials plastics pendent la pòstguèrra. Lo sabon tradicional se compausa de sèu bovin (80%) e d'òli de còco o d'oliva (20%). Un sabon deuriá aver en primièra posicion dins sos ingredients los acids grasses saponificats de còco, de palma e d'oliva.
Nei frantoi de temps passat e dins qualques produccions actualas èra prodotto amb las sanse, ovvero la spremitura de las olivas che restava dins las macine del frantoio dopo la primièta spremitura (que dona l'òli extraverge). Spesso si tratta di olio di segonda o tresena sansa d'una qualitat marrida, di cui la lei enebís la comercializazion coma òli de cosina. Nel dopoguerra las segondas e tresenas spremiture d'òli, mens presadas e costosas, èran encara utilizadas anche a scopo alimentari.
Vari frantoi industrials utilizzano le sanse per produrre saponi e compensare la scarsa resa de las olivas raccolte in termini di olio da cucina; talora si arriba a macinare las olivas soltanto per far de sabons ja qu'èran mai profittevoli de l'òli en botelha(30% di resa de las olivas per òli extraverge a 10 èuros/litre; contra 100% delle sanse da cui si ricava analoga quantitat de sabons, sens scarti, venduts al prètz de 1.5-2 èuros per ecto de sabonet).
Los sabons liquids que an un pH de 5,5 rischiano di essere, per il loro elevat contengut d'aiga (feblament acida), un ambient adapat a la proliferacion de funghi e de bacterias; d'unes sabons aital son addizionali con compausats disinfectants e fongicids.
Cossí far de sabon[modificar | modificar la font]
Mèfi: l'idroxid de sòdi es caustic e corrosiu. Cal evitar lo contacte dirècte amb la pèl e los uèlhs.
Per la sintèsi del sabon son utilizats 10 g d'òli d'oliva meses dins un becker que i s'ajustan 5 g d'idroxid de sòdi dins 40 ml d'una solucion aiga-alcoòl al 50% (20 ml d'aiga e 20 ml d'alcoòl). S' escalda lo tot pendent 45 minutas en tot agitar de contunh. A part se prepara una autra solucion aiga-alcoòl que cal apondre de quand en quand. Aprèp un brieu s'apond tot a l'encòp a una solucion de 150 ml d'aiga e de clorur de sòdi freja. Aquesta servís a aumentar la fòrça ionica e a afavorir la precipitacion del sabon. Se filtra lo precipitat que s'eissuga dins l'estofadoira..


text:
Asilhan
L'Asilhan es un fàcies cultural de l'Epipaleolitic definit inicialament per Édouard Piette en 1889 a partir de las industrias descobèrtas dins la Cauna del Mas d'Asilh dins lo País de Fois e lo departament d'Arièja. Dins aquel jaciment, de jaces contenent de nombroses còdols pintats e d'arpons plats s'intercalan entre los nivèls del Magdalenian e del Neolitic.
Aqueles elements son associats a de lamèlas d'esquina corba conegudas coma ponchas asilhanas.
L'Asilhan es generalment associat al restabliment climatic que succedís a la darrièra Glaciacion. Lo rangièr cedís la plaça al cèrvi, que ven lo ferum favorit. Las banas de cèrvi son utilizadas per realizar los arpons plans, sovent rudimentaris e perforats d'un entalh alongat a la basa.


text:
Averroès
Averroès (Còrdoa, 1126 - Marraquèsh (Marròc), 10 de decembre de 1198) foguèt un filosòf, mètge e astronòm d'Al Andalós. Son nom es la traduccion de l'arabi Abu Al-Walid Muhammad Ibn Ahmad Ibn Rushd o simplament Ibn Rushd.
Sa dobertura d'esperit e sa modernitat desplasián a las autoritats musulmanas de l'epòca que l'exilièron coma eretic e ordenèron que sos libres foguèsson cremats. Demorèt profondament desconegut fins al sègle XIII que comença dos ans après sa mòrt, que son importància foguèt, ça que la, minimizada. Los istorians de la filosofia actuals reconeisson son importància. Comenta totas las òbras d'Aristòtel: per aquò èra apelat 'lo Comentador'.


text:
Bordeaux : contre la suppression de l'occitan à l'université
Non à la supression de l’occitan à bordeaux !
de : LIBERTAT-nòrd-gasconha
Version FR/ÒC
L’université de Lettres Michel de Montaigne méritera-t-elle encore son nom d’ici peu ?
Les projets de l’équipe présidentielle menés de façon assez autoritaire et précipitée (à l’image des réformes gouvernementales dans l’éducation et l’enseignement supérieur) peuvent permettre d’en douter. Leur nouvelle maquette de l’offre de formation pour les cinq ans à venir prévoit de continuer la fermeture de préparations aux concours de l’enseignement ou au moins la réduction du temps de la préparation. Ce premier pas vers la suppression pure et simple de filières concerne un certain nombre de disciplines comme l’Occitan après avoir concerné le Chinois ou le Basque l’année précédente ! C’est donc tout simplement l’héritage et l’identité de cette université qui est en train d’être détruit : Montaigne avait appris à parler le latin et le gascon avant le français.
Pour quelles raisons ? Officiellement le coût de ces formations à effectif réduit et le souci de réduire les dépenses de l’université. Comment alors expliquer en même temps l’ouverture (ou le projet d’ouverture) de filières entières comme la Licence « Chanson Française » dont le coût d’une seule est bien plus élevé que celui des préparations menacées ? Pourquoi cette concurrence entre les formations, entre les savoirs ?
Ne nous y trompons pas : ces décisions, sans consultation réelle de la communauté étudiante, enseignante et du personnel, sont avant tout les conséquences de la mise en œuvre du Processus de Bologne. Lancé en 1999 par plusieurs pays et organismes européens, il s’agit ni plus ni moins de soumettre l’enseignement supérieur et la recherche à la loi du marché (concurrence, rentabilité) et de transformer l’université en une institution au service au monde économique. La mise en place du LMD (Licence-Master-Doctorat) puis la récente loi LRU (loi relative aux Libertés et Responsabilités des Universités) n’en sont que des applications malgré les dégâts constatés dans les pays européens où ces réformes ont été menées plus rapidement. Cette harmonisation européenne et cette (fausse) autonomisation des universités ne servent en réalité qu’à mettre en concurrence les lieux de transmission de savoir et de savoir-faire. Cette recherche de « compétitivité » ne sera ni plus ni moins qu’une course aux fonds privés et aux subventions de l’État : toute filière qui ne sera pas « utile » aux élites économiques et politiques, sera soit supprimée soit mise à l’écart en attendant sa mort de fait (par manque de candidats faute de visibilité par exemple) ou qu’une bonne âme charitable vole à son secours (vous avez dit « collectivités locales ? »). L’université doit rester un lieu de culture, de recherche et d’échanges le plus indépendant possible des pouvoirs ! Il est vital de préserver ces domaines et ces institutions hors de la doxa néo-libérale, d’empêcher leur subordination au monde économique et au diktat du chiffre ! Ne tombons pas dans le plus profond des obscurantismes en perdant la richesse culturelle et humaine de notre monde !
Ce bouleversement dans l’offre de formation et la fonction de l’université touche profondément notre langue occitane. En effet, l’avenir de la préparation au CAPES demeure incertain et opaque, malgré le vote définitif du Conseil d’Administration de Bordeaux 3 du 1er avril, à cause notamment de son volet financier. L’affaire est lourde de conséquences puisque Bordeaux est le dernier centre de l’Aquitaine à préparer de futurs professeurs d’occitan. Plus de filière à Bordeaux : c’est plus de gascon enseigné et transmis dans l’enseignement secondaire ! En outre, en affaiblissant la préparation, la nouvelle maquette peut mettre en danger le débouché principal sur lequel a été fondé la filière. La formation toute entière est donc fragilisée alors même qu’un étudiant en Occitan a plus de chances de trouver un emploi que ceux de certaines disciplines comme les Lettres modernes. Pourquoi ne pas développer cette Licence d’Occitan déjà existante en diversifiant son contenu et ses débouchés ? L’université ne serait plus à contre-courant des dernières avancées obtenues pour la vie de notre langue mais en adéquation avec le développement dans l’espace public de l’occitan.
Cette situation de précarité et d’incertitude pour l’avenir même de notre langue est inadmissible ! Face à cela, Libertat !Gasconha Nòrd et la CNT STE 33 appellent toutes les personnes se sentant concernées par la défense de l’occitan et d’une conception humaniste de l’université, à continuer la mobilisation et à rester vigilants pour s’assurer que le gascon vive à Bordeaux 3 et dans l’aire gasconne. Dans la même logique, nous nous battons pour la sauvegarde des CAPES de Lettres classiques, de Musicologie et de l’Agrégation de Grammaire ainsi que du Master d’Arabe et des autres filières qui seront menacées. Enfin, nous refusons l’ouverture de certains masters une année sur deux.
La véritable autonomie, ce n’est pas la mise en concurrence mais la possibilité de pouvoir décider librement de son avenir !
Volem víver e estudiar au país !
E l’universitat de letras Miquèu de Montanha s’ameritarà enqüèra son nom en guaire temps ?
Los projèctes de l’equipa presidenciau miats de faiçon pro autoritària e ahonida (au parièr de las refòrmas governamentaus dens l’educacion e l’ensenhament superior) pòden perméter d’en dobtar. Soa navèra maqueta de l’auhèrta de formacion taus cinc ans a viéner preved de contunhar la barradura de preparacions aus concors de l’ensenhament o au mei chic la redusida deu temps de l’aprestatge. Aqueth purmèr pas de cap a la supression shens restrenhuda de cordèras tanh uas disciplinas com l’Occitan après aver tanhut lo chinés o l’euskara l’annada passada! Es donc hèra simplament l’eretatge d’aquera universitat qu’es a estar destrusit : Montanha avèva aprés a parlar lo latin e lo gascon abans lo francés.
Tà quinas rasons ? Oficiaument lo còst d’aquestas formacions a efectiu redusit e lo chepic de redusir los despéners de l’universitat. Com alavetz explicar dens lo medish temps l’aviada (o lo projècte d’aviada) de cordèras sancèras com la Licéncia «Cançon francesa» dont lo còst d’ua soleta es hòrt mei haut que’u de las preparacions miaçadas ? Perqué aquera concurréncia enter las formacions, enter los sabers ?
Ne’ns i enganam pas : aquestes decís, shens consulta reau de la comunitat estudianta, ensenhaira e deu personau, son abans tot las consequéncias de l’aplicada deu Procèssus de Bolonha. Entinoat en 1999 per mantuns país e organismes europèus, s’ageish ni mei ni mensh de sosméter l’ensenhament superior e la recèrca a la lei deu mercat (concurréncia, rentabilitat) e de cambiar l’universitat en un establiment au darrèr deu monde economic. L’alogada deu LMD (Licéncia-Master-Doctorat) puish la recenta lei LRU (lei relativa a las Libertats e Responsabilitats de las Universitats) ne’n son pas que aplicacions a despieit deu domau constatat dens los país europèus on las refòrmas son estat miadas mei lèu. Aquera armonizacion europèa e aquera (faussa) autonomizacion de las universitats ne serveishen pas en realitat que tà hicar en concurréncia los lòcs de transmission de saber e de saber-har. Aqueste recèrc de « competitivitat » ne serà pas ni mei ni mensh qu’un córrer aus fons privats e a las subvencions de l’Estat : tota cordèra que ne harà pas « servici » a las eleits economicas e politicas, serà sii suprimida sii estremada en esperar sa mòrt de hèit (per manca de candidats manca de visibilitat per exemple) o qu’ua bona amna caritadosa vòli au secors (que avetz dit « collectivitats locaus ? »). L’universitat deu demorar un endret de cultura, de recèrca e d’escambis lo mei independent possible deus poders ! Es vitau de preservar aquestes maines e aquestas institucions hòra de la doxa neoliberau, d’empachar soa subordinacion au monde economic e au diktat de la chifra ! Ne cadem pas dens lo mei pregond deus obscurantismes en pèrder la riquessa culturau e umana de nòste monde !
Aquera partvirada dens l’auhèrta de formacion e la foncion de l’universitat pertòca pregondament la lenga nòsta. En efèit, l’aviéner de l’aprestatge au CAPES s’es maussegur e opac, en despieit deu vòte definitiu deu Conselh d’administracion de Bordèu 3 deu 1èr de abriu, pr’amor mei que mei de son tròç financèr. L’ahar es grèu de consequéncias puishque Bordèu es lo darrèr centre de l’Aquitània de preparar de aveniders professors d’occitan. Pas mei nada cordèra a Bordèu : es pas mei nat gascon ensenhat e transmés dens l’ensenhament segondari ! En suberpés, en aflaquir l’aprestatge, la navèra maqueta pòt botar en dangèr la seguida principau sus que es estat fondada la cordèra. La formacion tota sancèra es donc fragilizada mentre qu’un estudiant en Occitan a mei sòrta de trobar un emplec que los de daubuas disciplinas com las Letras modèrnas. Perqué non pas desvolopar aquesta Licéncia d’Occitan dejà existenta en diversificar son contiengut e soas seguidas ? L’universitat ne seré pas mei a contra-briu de las darrèras avançadas obtiengudas entà la vita de la lenga nòsta mes en adequacion dab lo desvolopament dens l’espaci public de l’occitan.
Aquesta situacion de precaritat e d’incertitud tà l’aviéner medish de la lenga nòsta es inadmissibla ! Cap ad aquò, Libertat! Gasconha Nòrd e la CNT STE 33 apèran totas las personas se sentir pertocadas per la defensa de l’occitan e d’ua concepcion umanista de l’universitat, a contunhar la mobilizacion e a demorar vigilantas tà s’assegurar que’u gascon vivi a Bordèu 3 e dens l’aira gascona. Dens la medisha logica, nos batem tà la sauvaguarda de la preparacion deus CAPES de Letras classicas, de Musicologia e de l’Agregacion de Gramatica atau com deu Master d’Arabe e de las autas cordèras que seràn miaçadas. Fin finau, arrefusam l’obertura de daubuns masters ad annada passada.
La vertadèra autonomia, n’es pas la mesa en concurréncia mes la possibilitat de poder decidir librament de son aviéner !
Volem viver e estudiar au país !
De : LIBERTAT-nòrd-gasconha


text:
Kurt Waldheim
Kurt Josef Waldheim (1918-2007) foguèt un avocat, diplomata e politician austrian conservador. Foguèt Secretari General de las Nacions Unidas entre 1972 e 1981 e posteriorament president d'Àustria entre 1986 e 1992.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Nasquèt al 21 de decembre de 1918 dins la vila de Sankt Andrä-Wördern, situada près de Viena. Après estudiar segondària en una academia de la capitala del país estudièt drech a l'Universitat de Viena, ont se va graduar lo 1944.
Membre de la socialdemocracia crestiana austriana, Durant l'Anschluss de Àustria l'an 1938 s'afilièt a la Liga d'Estudiantas del Partit Nacional Socialista dels Trabalhadors Alemands e Durant un brèu temps foguèt membre de las Sturmabteilung (SA). L'an 1941 serviguèt al Wehrmacht Durant la Segonda Guèrra Mondiala, en se rendent l'an 1945 a las fòrças britanicas a Caríntia.
Activitat diplomatica[modificar | modificar la font]
L'an 1945 passèt a èsser membre del servici diplomatic austrian mercés als sieus estudis de drech. Exerciguèt coma primièr secretari de la delegacion austriana a París dempuèi 1948, e en lo ministèri de relacions exterioras a Viena entre 1951 e 1956. Aquel meteis an foguèt nomenat ambaissador al Canadà, en retornant l'an 1960 al ministèri. Posteriorament, l'an 1964, se convertiguèt en lo representant permanent d'Àustria davant lo Organizacion de las Nacions Unidas. A comptar de 1968 foguèt ministre federal encargat d'afars estrangièrs coma membre del Partit Popular d'Àustria (ÖVP).
Secretari General de las Nacions Unidas[modificar | modificar la font]
L'an 1971 foguèt derrotat en las eleccions per presidéncia del sieu país, mas foguèt elegit successor de U Thant coma Secretari General de las Nacions Unidas. L'an 1976 atenguèt èsser reelegit a pesar de trobar una cèrta oposicion.
Durant la siá carga Waldheim dobriguèt e dirigiguèt de multiplas conferéncias internacionalas favoridas per la ONU. Entre aquelas se comprenon la Tresena session de la Conferéncia de Comèrci e desvolopament de las Nacions Unidas, realizada a Santiago de Chile en abril de 1972; la Conferéncia de las Nacions Unidas sul Mitan ambient, realizada a Estocòlme en junh de 1972; la Tresena Conferéncia de las Nacions Unidas sus la Lei de la Mar, realizada a Caracas en junh de 1974; la Conferéncia sus la Populacion Mondiala, realizada a Bucarèst en agost de 1974; e fin finala la Conferéncia sus l'Alimentacion Mondiala, realizada a Roma en novembre de 1974.
En conclusent aquel segond mandat, un veto impausat per la Republica Populara de China li empediguèt se presentar per un tresen mandat, en essent remplaçat per Javier Pérez de Cuéllar.
Presidéncia d'Àustria[modificar | modificar la font]
L'an 1986 Waldheim tornèt se postular en las eleccions del sieu país, e a diferéncia de l'escasença anteriora, sortèt ganhant.
Aquel meteis s'inicièt, lo que se coneguèt coma Question Waldheim. Abans las eleccions, la revista Profil revelèt que, en una autobiografia recentament publicada, existissián qualques omissions per lo qu'es de la vida de Waldheim entre 1938 e 1945. Pauc temps se saupèt après que Waldheim aviá mentit sus lo sieu servici a la Sturmabteilung-ReiterCorps, una division paramilitara del Partit Nazi, abans la guèrra. Aital meteis aviá obviat tanben la siá mission coma oficièr coordinator de la batalha de Salonica (Grècia) entre 1942 e 1943, que fòrça josieus foguèron deportats. L'especulacion creissèt e Waldheim se vegèt implicat o acusat de complicitat en crimes de guèrra.
Durant lo sieu passatge per la presidéncia del sieu país (1986-1992) Waldheim e la siá esposa foguèron declarats persona non grata dins divèrses païses, e l'an 1987 foguèron compreses en una lista d'observacion per empedir la siá intrada als Estats Units d'America. En los sieus sièis ans de govèrn, Waldheim visitèt pas gaire de païses estrangièrs, exceptat las siás visitas a Vatican e dins los païses d'Orient Mejan.


text:
Robert De Niro
Robert De Niro Jr. (Nòva York, Estats Units, 13 d'agost de 1943) es un actor e un realizaire american que ganhèt l'Oscar del melhor actor per son interpretacion de Jake La Motta dins Raging Bull (1980) e l'Oscar del melhor segond ròtle per son interpretacion de Vito Corleone dins Lo Pairin (segonda partida) (1974).
Biografia[modificar | modificar la font]
Robert De Niro nasquèt dins la vila de Nòva York en 1943. Es lo filh de Robert De Niro Sr. (d'origina italiana), pintor, escultor e poèta, e de Virginia Admiral (d'origina irlandesa), tanben pintora.


text:
Turcmenistan
Turcmenistan (Türkmenistan en turcmèn) es un país d'Asia qu'a pas cap de frontièra maritima. Confronta Cazacstan e Ozbequistan al nòrd, Afganistan a l'èst, Iran al sud e la mar Caspiana a l'oèst. Sa capitala es Ashgabat.
Lo gentilici es turcmèn -a.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo periòde precoloniau[modificar | modificar la font]
Lei Turcmèns son un pòble nomada turc originari de l'estèpa eurasiatica. Dich Turcoman, aqueu pòble migrèt vèrs lo sud-oèst de la Mar d'Aral a partir de la fin dau sègle X. Puei, una partida dei tribüs turcomans contunièt vèrs l'oèst onte son a l'origina dei Turcs d'Anatolia e d'Azerbaitjan. Certanei Turcomans demorats en Asia Centrala comencèron de se sedentarizar lentament a partir dau sègle XVI en causa de l'ariditat creissenta. Ansin, au començament dau sègle XIX, la region de Kopet Dag, l'oasís de Merv e la vau d'Amodarià èran poblats per de comunautats turcmèns sedentarizadas. Pasmens, lei Turcmèns nomadas contuniavan de menar d'incursions còntra lei pòbles vesins e d'alimentar lei mercats d'esclaus de Khiva ò de Bukharà.
Lei periòdes rus e sovietic[modificar | modificar la font]
Lo periòde rus[modificar | modificar la font]
Establits en 1870 a Krasnovodsk lòng dau litorau sud-èst de la Mar Caspiana, lei Rus comencèron la conquista dau territòri turcmèn en 1877. Se turtèron a una resisténcia acarnada e subiguèron una revirada sevèra en 1879. Pasmens, dos ans pus tard, la tribü dei Tekke que menava la resisténcia, subiguèt a son torn una desfacha saunosa au sètge de Gök Tepe. Grèvament afeblits, lei Turcmèns foguèron alora pauc a pauc obligats de se sometre ai Rus : Merv capitulèt sensa combatre en 1884 e lei darriers combats importants s'acabèron en 1885.
La conquista russa accelerèt la sedentarizacion dei Turcmèns e entraïnèt un desvolopament fòrça importanta de la produccion de coton. Leis autoritats novèlas favorizèron tanben la difusion d'un islam pus ortodòx per remplaçar lo sofisme qu'aviá animat la resisténcia turcmèna.
Lo Turcmenistan Sovietic[modificar | modificar la font]
Durant la Guèrra Civila Russa, lei Turcmèns assaièron de restaurar son independéncia. En julhet de 1918, una insureccion permetèt de prendre lo contraròtle d'Ashkhabad ai Bolchevics e d'i installar un govèrn independentista. Sostengut per de tropas britanicas, foguèt finalament reversat per l'Armada Roja au començament de 1920.
En 1924, foguèt creada una Republica Socialista Sovietica de Turcmenistan a partir dau territòri turcmèn tradicionau e de regions eissidas dei Khanats de Khiva e de Bukharà. Pasmens, a respèct deis autrei republicas sovieticas d'Asia Centrala, la RSS de Turcmenistan aguèt una demografia relativament omogenèa ambé solament quauquei minoritats ozbècas lòng de sa frontiera orientala, russas dins lei vilas e cazacas dins lei regions occidentalas.
Lo periòde sovietic foguèt marcat per la collectivizacion fòrça que causèt la fugida de desenaus de milièrs de Turcmèns en 1928 e per lo cavament dau Canau de Karakum que permet d'aigar lei regions deserticas dau país. Dins aquò, la societat turcmèna gardèt de trachs culturaus pròpris, especialament de solidaritats tribalas fòrtas, maugrat l'adopcion progressiva d'un estile de vida pus europèu.
Dins lo corrent dau procès de dissolucion de l'URSS, lei Turcmèns, fòrça dependants dei subsidis de l'Union, votèron en favor de son mantenement lo 17 de març de 1991 (aperaquí 98% dei sufragis exprimits). Saparmurat Niyazov, cap dau partit comunista turcmèn dempuei 1985, sostenguèt lo còp d'estat còntra Mikhaïl Gorbachov. Puei, proclamèt l'independéncia de Turcmenistan en octòbre de 1991.
Lo Turcmenistan independent[modificar | modificar la font]
Dempuei 1991, Turcmenistan es dirigit per un regime autocratic, corromput e fòrça autoritari. Saparmurat Niyazov ne foguèt lo cap fins a sa mòrt en 2006. Subrenomat Turkmenbachi (« Paire dei Turcmèns » en occitan), publiquèt un libre en 1999 que sa conóissença es obligatòria per intrar a l'universitat. Diplomaticament neutre, assaièt de demenir la dependéncia de son país a respèct de Russia, accelerèt lo desvolopament de l'industria dau gas naturau que sei revenguts permèton d'assegurar una certana redistribucion dei richessas au sen de la populacion. Pasmens, Ashgabat se turta a son isolament entre Russia, Iran e Afganistan e au problema diplomatic de l'estatut de la Mar Caspiana qu'empacha la construccion d'un oleoducte vèrs Turquia.
Après la disparicion de Saparmurat Niyazov, lo decan dau govèrn, Gurbanguly Berdimuhamedow, lo remplacèt. Mantèn en plaça lo regime en despiech de l'adopcion de mesuras destinadas a crear una vida democratica de façada coma la creacion de partits politics « d'oposicion » organizada per lo poder.
Politica[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Turcmenistan a una superfícia de 488 100 km², que 90% ne son cobèrts pel desèrt del Karakum.
Los rius principals son Amodarià, Atrek e Murgab. En lo que tanh a la còsta turcmèna que possedís sus la mar Caspiana, es plana a la mitat septentrionala e escarpada al centre e al sud. A la part septentrionala i a la baia de Türkmenbaşy, la peninsula del meteis nom e lo gòlf de Garabogazköl, ocupat per una granda palun d'aiga salada. Entre aquel gòlf e lo mar d'Aral se tròba lo lac Sariqamish, apertenent al Turcmenistan e Ozbequistan.
Lo clima es subtropical desertic, amb pauca pluèja. Los vents i son cauds e secs, e la màger part de la precipitacion se concentra entre genièr e mai. La pluèja annala en Turcmenistan es inferiora als 200 mm. Existisson de menudas zònas de bòsc dins las tèrras nautas del SO e SE.
Economia[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
La populacion, d'aperaquí 4,5 milions d'abitants, se dividís en 77% de turcmèns, 9,2% d'ozbècs e 6,7% de russes, del temps que los tatars, los alemands e d'autras comptan amb 5%. La lenga oficiala e tanben majoritària es lo turcmèn, qu'es parlat per 72% de la populacion, seguida pel rus, principalament dins las vilas, amb 12%, e l'ozbèc, qu'es la lenga de 9%. Existís tanben una diversitat de religions, doncas que se plan 89% son musulman e 9% son de membres de la Glèisa Ortodòxa Russa, la rèsta apertenon a de minoritats pichonas, e qualques unas d'elas, coma los Testimònis de Jehovà, patisson la manca de libertat religiosa.
Cultura[modificar | modificar la font]
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Arisa
L'Arisa es un riu d'Occitània que raja en region Miègjorn-Pirenèus en Coserans e Volvèstre. Es un afluent de Garona en riba drecha.
Cava la cauna del Mas d'Asilh abitada dempuèi lo magdalenian .
Nais a 1 250 mètres de naut, dins los Pirenèus sus l'aigavèrs nòrd del massís d'Arisa, prèp del pòrt de Peguèra, al tèrme de las comunas de Sentenac de Seron e d'Esplàs de Seron. [1]
Somari
Idrologia[modificar | modificar la font]
L'alimentacion d'Arisa es pluviala, aquò explica las aigadas subte pendent las chavadas podent prene, de còps qu'i a, un caractèr catastrofic.
- Debit mejan interannal a Rius: 5 31 m³/s.
- Nautas aigas (decembre a febrièr): de 6 42 m³/s a 8 93 m³/s.
- Estivatge (agost): 1 43 m³/s.
Departaments e comunas traversats[modificar | modificar la font]
- Arièja: Las principalas sont Era Bastida deth Salat, Lo Mas d'Asilh e Daumasan.
- Nauta Garona: Las principales sont Montesquiu de Volvèstre, Rius e Carbona.
Sites e monuments[modificar | modificar la font]
- La Cauna del Mas d'Asilh cavada per Arisa
- Montesquiu de Volvèstre
- Rius
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Segon lo géoportail, la partida amont se nomena riu dels Bèrs. Aprèp que recebèt lo riu de Noguè sus la riba decha, pren lo nom de riu de Peguèra, puèi, qualques quilomètres en aval, aquel d'Arisa.


text:
Bordèras de Loron
Bordèras de Loron ( Bordères-Louron en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- Bordèras qu'ei, damb eth sufixe -èra, eretat deth latin ella (per Dauzat e Rostaing), eth mot bòrda, d'origina probablament germanica, qui avè lo sens de « cabana », « ostau petit », puei qui prengó eth que coneishem [1]. Eth sufixe que seré -aria peus Feniés [foneticament, qu'es tanben possible] e per sa valor collectiva, qu'explicaré eth sens de « vilatge » [2].
- Loron qu'ei eth nom d'era vath (etimologia ? benlèu eth basque lur, « tèrra »)
- Eth nom d'Ilhan que vien deth nom d'òme gallés Ilius, o Illius, damb eth sufixe latin -anum [3]. Que seré donc ua anciana grana proprietat gallo-romana.
Istòria[modificar | modificar la font]
- Bordèras qu'annexè Ilhan (11 abitants en 1968) en 1972.
Administracion[modificar | modificar la font]
- Bordèras qu'èra canton d'aquí a la refòrma cantonala de 2014; dempuish 2015 qu'ei deth canton Nèsta, Aura et Loron.
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2013 : 173 abitants (9,9 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984


text:
Pauretat
La pauretat (var. lo praubèr, la praubèra, la praubesa) es la manca de bens materials sufisents per menar una vida digna. Dins aquel sens, es lo contrari de riquesa e fa allusion a un estat de caréncia. Es un paramètre sempre comparatiu; en fach, se pòt parlar de pauretat absoluda (manca de noiriduras, d'ostal e d'aiga potabla), pauretat extrèma (definida per la Banca Mondiala coma de revenguts jornalièrs inferiors a un dolar) o pauretat (viure amb mens de 3 dolars al jorn). Aqueles nivèls vàrian en foncion del país (per exemple, en Espanha es paure aquel qu'arriba pas al 50% dels revenguts mejans del reialme). Los païses paures son dichs sosdesvolopats o del Tèrç Mond. Se concentran dins los continents d'Asia e subretot d'Africa, encara que la pauretat es estenduda pel mond, subretot dins las ciutats industrializadas (quatren mond).
Las causas de la pauretat pòdon èsser los desastres naturals, la guèrra, lo despartiment injust de las ressorsas, la manca d'accès a l'educacion, los factors climatics, los govèrns corromputs, la discriminacion per rason de sèxe, la manca dels Dreches de l'Òme, la santat deficienta.
Redusir la pauretat extrèma en combatre aquelas causas es un dels Objectius de Desvolopament del Millenni.


text:
Androsterona
L'androsterona es un intermediari dins la sintèsi dels androgèns a cò de l'èsser uman. L'androsterona es una substància produsida naturalament per l'òme e es pas perjudiciala pel còs uman, mas quand se pren jos forma sintetica, es metabolizada en esteroïdes. Es considerada coma un anabolizant androgenic esteroïde. Entre los efèctes segondaris que pòt ocasionar la consomacion excessiva d'aquesta substància se tròban de parrabastatges epatics, de la coagulacion de la sang e una aumentacion dels globuls roges, entre autres. A cò de l'òme se pòt tanben produsir impoténcia sexuala. L'androsterona foguèt descobèrta per Adolf Butenandt en 1934, qu'isolèt tanben la progesterona, en recebent per aiçò lo Prèmi Nobel de Quimia en 1939. En 1934 lo quimista soís Leopold Stephan Ruzicka sintetisèt l'androsterona.


text:
Plegeneg
Plegeneg en breton ( Pleugueneuc en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'origina de Pleugueneuc a ligat a Guéhénoc, o Guéhéneuc, fraire soldat, druide o cap de guèrra venguda de Grand Bretanha a Modèl:La s-.
La parròquia de Pleugueneuc fasiá partida del doyenné de Dòl en levant del évêché de Dòl e èra jol vocable de sant Étienne.
L'origine de Pleugueneuc est liée à Guéhénoc, ou Guéhéneuc, moine soldat, druide ou chef de guerre venu de Grande-Bretagne au Modèl:S-.
La paroisse de Pleugueneuc faisait partie du doyenné de Dol relevant de l'évêché de Dol et était sous le vocable de saint Étienne.


text:
Pardalhan (Òlt e Garona)
Pardalhan (oficialament en francés Pardaillan) es una comuna occitana situada dins lo departament d'Òlt e Garona e la region de Novèla Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Marguerite Duras (1914-1996): escrivana e cineasta.


text:
Macapá
Macapá es la capitala de l'estat brasilièr d'Amapá. Sa populacion èra estimada a 359 020 abitants en 2008. Sa superfícia totala es 6563 km².
Geografia[modificar | modificar la font]
La vila se situa en la latitud 00° 02' 18.84" N e longitud 51° 03' 59.10" W. Lo sieu clima es eqüatorial en calent e umid, amb temperaturas qu'arriban a 32,6 °C e minima 20 °C. La sensacion termica durant l'estiu pòt arribar fins a 45ºC a causa de la nauta umiditat.
Lo primièr nom de la vila foguèt Adelantado de Nueva Andaluzia.


text:
Navalhas e Angòs
Navalhas e Angòs (Navailles-Angos en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Navalhas ( Navales, au sègle XII) que deriva de novalia, «tèrras èrmas desbosigadas i a pas guaire»[1]. Miquèu Grosclaude que n'accèpta l'explica.
Angòs. Miquèu Grosclaude que forneish atestacions istoricas : Anguos, en 1402, Angos (sègle XVIII), et la prononciacion : [an'gos], comprene [an'gɔs];, que cita l'etimologia donada per Dauzat e Rostaing (d'un radicau anco-, «corbe, encrocat», dab sufixe aquitanic -ossum, de -òtze-) per la refutar (en realitat, Dauzat que parla deu vilatge d'Angòs, en Bigòrra). Qu'ei a remarcar que per Grosclaude, la corbadura evocada per lo Dauzat qu'ei associada au terrenh e que non vei arrés que i correspona; pr'aquò, per Dauzat e Rostaing, que pòt tanben estar en rapòrt dab un nom d'òmi, çò qui ac càmbia tot.
Miquèu Grosclaude que cita tanben Rohlfs, qui pensa au nom gallés Anicius o a un radicau Ang- contengut dens los noms Angellinus e Angina. Qu'accèpta, dab un gran dobte, lo mot «angous» fornit per lo Palay, de sens «terrenh sanhós», maugrat las dificultats foneticas (angós qu'ei pas Angòs, nimèi hangós, qui juntarè milhor dab lo sens)[2]. Alavetz, benlèu qui un nom de persona dab lo sufixe aquitanic -òtze que pòt demorar la solucion.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
2013 : 1396 abitants
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984
- ↑ Michel Grosclaude, Dictionnaire toponymique des Communes du Béarn, edicion Escòla Gaston Febus, 1991


text:
Frétigny
Frétigny es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure et Loir e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Frétigny Es una municipalitat situada en lo parc natural regional del Portamantèl, a aperaquí 12 km de Nogent-lo-Rotrou.
Frétigny est une commune située dans le parc naturel régional du Perche, à environ 12 km de Nogent-le-Rotrou.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Ernest PAVEE es nascut lo 31 de decembre de 1898. S'es vist confiar per los sieus concitoyens, en 1929, lo sieu primièr mandat electoral. Èra alavetz çò de mès de jove conselhièr municipal de Frétigny. Reelegit l'an 1935, es en mai 1938, #qu'acceptava, sus l' insisténcia de los sieus collègas, d'èsser portat al cap de la comuna. En 1945, a l'escasença de las nòvas consultas #que #far continuament a la Desliurança, #èsser lo sol candidat elegit al primièr torn d'escrutinh. Aiçò èra la reconeissença per la populacion de la siá competéncia e de las siás qualitats. Lududes #renauir totjorn la siá confidança, fins en 1977, data #que #aimar #que li caliá a el daissar lo sieu luòc a un jove. En 1974, deviá d'en un autre luòc veire la siá devocion cap a las siás concitoyens recompensat per la condecora d'aur départementale e communale per 45 ans de bones e de leiales servicis. Ancian combatent de 14-18, #èsser pendent la guèrra 39-45, un resistent actiu. Sus proposicion del Capitani Herbelin alias « Duroc », #participar a la reünion clandestina en vista de la creacion dels maquis de Plainville, jos la siá responsabilitat e als sieus risques. Los sieus actes de bravoures #èsser nombroses e #prene part, sustot a la interception e a l'estancada dels darrièrs convois alemands sus la R.N.23, al moment de la desliurança. Per aqueles faches, a obtengut unas cartas de felicitacions del prefècte Jean Molin, amb una proposicion de cita ; un diplôme de reconeissença signada del general Eisenhower ; la condecora de la reconeissença francesa aital coma la cresi del combatent volontari 1935-45. Lo Sr. Pavée Èra d'en un autre luòc ancian membre del conselh départemental de la Desliurança. En lo domeni agricòla, i aviá emplit de nombrosas missions : presidéncia de la cooperativa cantonale de stockage a en Caçant, presidéncia de la mutuala cantonale d'asseguranças incendi e accidents de Thiron, administrador de la caissa locala de Credit Agricòla e membre del burèu del comice de arrondissement #que lududes #valer en principi la crotz de chevalier, de contunh en 1959, la rosette de oficiar del merite agricòla, aital coma la condecora de la mutualité, de la cooperativa e del Credit agricòla.
- Defallir Lo 25 de març de 1985. A egalament retut de nombrós servici al Education Nacional #que n'èra un ardent defensor. I aguèt nomenat delegat cantonal en 1938, e #contribuir a la creacion de la societat dels « Amics de l'escòla » per assegurar lo ramassage escolar, lo servici de la cantine al continuament del bastiment del grop escolar. Los sieus servicis lududi #valer d'èsser nomenat chevalier dels Palmes academics l'an 1963.
- Èsser n'indigne administrador de l'espital-marida de jubilacion de Thiron. L'Estat i aviá agut a lududes renauir la siá reconeissença pels nombroses servicis retuts tot a la longitud dempuèi vida, en lududes en atribuissent la crotz de chevalier en l'Òrdre nacionala del Merita.
Qualques grandas datas d'aquel #qu'a fach :
1953 : électrification total de la comuna
1962 : adduction d'aiga totala a 45 km de canalisations, 2 castèls d'aiga, 2 stations de pompage
1966 : goudronnage de 24 km de camins #que desservent totas las residéncias principala
Implantacion d'una entrepresa de 15 personas en los ancians local escolar Bastiment de 2 pabalhons F4
1970 : remembrement total de la comuna
1972 : mesa en marcha de la assainissement del bourg e bastiment d'una station de épuration e implantacion d'una nòva indústria « COMOTA » sus un terren de 2 a
1975 : implantacion d'un lotissement de 8 lòts amb bastiment de 2 pabalhons F4 e realizacion d'una sala polivalenta, après la clausura de 2 classas
Deliberacion del 5 de novembre de 1944 Lo conselh municipal amassa lo 5 de novembre de 1944, jos la presidéncia del Sr. Pavée Cònsol, a a assegurar lo sieu grand cap, lo general De Gaulle, de la siá confidança absoluta, de lo sieu supòrt total, de la siá entièra devocion, lududes adreça tota se gratitude per la intrépidité #que n'a totjorn facha pròva en la accomplissement del prètzfach #qu'a empresa, e #que pòrta dins de condicions particularament malaisits en vista del relèvement total de la nòstra cara pàtria : La França. (Tot aquò en sabent que los alemands èran a l'exterior de la comuna.)
Ernest PAVEE est né le 31 décembre 1898. Il s’est vu confier par ses concitoyens, en 1929, son premier mandat électoral. Il était alors le plus jeune conseiller municipal de Frétigny. Réélu en 1935, c’est en mai 1938, qu’il acceptait, sur l’insistance de ses collègues, d’être porté à la tête de la commune. En 1945, à l’occasion des nouvelles consultations qui firent suite à la Libération, il fut le seul candidat élu au premier tour de scrutin. C’était la reconnaissance par la population de sa compétence et de ses qualités. Elle lui renouvela toujours sa confiance, jusqu’en 1977, date à laquelle il estima qu’il devait laisser sa place à un jeune. En 1974, il devait d’ailleurs voir son dévouement envers ses concitoyens récompensé par la médaille d’or départementale et communale pour 45 années de bons et loyaux services. Ancien combattant de 14-18, il fut pendant la guerre 39-45, un résistant actif. Sur proposition du Capitaine Herbelin alias « Duroc », il participa à la réunion clandestine en vue de la création du maquis de Plainville, sous sa responsabilité et à ses risques. Ses actes de bravoures furent nombreux et il prit part, notamment à l’interception et à l’arrêt des derniers convois allemands sur la R.N.23, au moment de la libération. Pour ces faits, il a obtenu une lettres de félicitations du préfet Jean Moulin, avec une proposition de citation ; un diplôme de reconnaissance signé du général Eisenhower ; la médaille de la reconnaissance française ainsi que la crois du combattant volontaire 1935-45. M. Pavée était d’ailleurs ancien membre du conseil départemental de la Libération. Dans le domaine agricole, il avait rempli de nombreuses missions : présidence de la coopérative cantonale de stockage à Chassant, présidence de la mutuelle cantonale d’assurances incendie et accidents de Thiron, administrateur de la caisse locale de Crédit Agricole et membre du bureau du comice d’arrondissement qui lui valurent d’abord la croix de chevalier, puis en 1959, la rosette d’officier du mérite agricole, ainsi que la médaille de la mutualité, de la coopérative et du Crédit agricole. Il décéda le 25 mars 1985. Il a également rendu de nombreux service à l’Education Nationale dont il était un ardent défenseur. Il fut nommé délégué cantonal en 1938, et contribua à la création de la société des « Amis de l’école » pour assurer le ramassage scolaire, le service de la cantine à la suite de la construction du groupe scolaire. Ses services lui valurent d’être nommé chevalier des Palmes académiques en 1963. Il fut en outre administrateur de l’hôpital-maison de retraite de Thiron. L’Etat avait tenu à lui renouveler sa reconnaissance pour les nombreux services rendus tout au long de se vie, en lui attribuant la croix de chevalier dans l’Ordre national du Mérite.
Quelques grandes dates de ce qu’il a fait :
1953 : électrification totale de la commune
1962 : adduction d’eau totale à 45 km de canalisations, 2 châteaux d’eau, 2 stations de pompage
1966 : goudronnage de 24 km de chemins qui desservent toutes les résidences principales
Implantation d’une entreprise de 15 personnes dans les anciens locaux scolaires Construction de 2 pavillons F4
1970 : remembrement total de la commune
1972 : mise en place de l’assainissement du bourg et construction d’une station d’épuration et implantation d’une nouvelle industrie « COMOTA » sur un terrain de 2 ha
1975 : implantation d’un lotissement de 8 lots avec construction de 2 pavillons F4 et réalisation d’une salle polyvalente, après la fermeture de 2 classes
Délibération du 5 novembre 1944 Le conseil municipal réunit le 5 novembre 1944, sous la présidence de M. Pavée maire, tient à assurer son grand chef, le général De Gaulle, de sa confiance absolue, de son appui total, de son entier dévouement, lui adresse toute se gratitude pour l’intrépidité dont il a toujours fait preuve dans l’accomplissement de la tâche qu’il a entreprise, et qu’il mène dans des conditions particulièrement difficiles en vue du relèvement totale de notre chère patrie : La France. (Tout ceci en sachant que les allemands étaient à l'extérieur de la mairie.)


text:
Bagnolet
Bagnolet es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina Saint Denis e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La vila a situat en la banlèga èst de París, en lo sud del departament de la Sèina Saint Denis. Es limitrophe de París, Les Lilas, Montreuil e Romainville.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo castèl de Bagnolet i aviá èsser bastit pels òrdres de Lejuge, granger general, e i aguèt crompat per Philippe de Orléans, régent de França.


text:
Sant Ilari (Rasés)
Sant Ilari ( Saint-Hilaire en francés) es una comuna lengadociana de Lengadòc en Carcassés situada dins lo departament d'Aude e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna de Sant Ilari es a mièg camin entre Limós e Carcassona dins la region de Carcassés. La comuna es ocupada en granda partida per la selva domaniala de Crausse Rabassié. Lo riu de Lauquet es al tèrme de sa partida nòrd.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria de Sant ilari es fòrça ligada a aquela de son Abadiá. Comença a l'epòca dels romans mas los rèstas mai importants son de l'Edat Mejana. Al sègle III, l'abadiá foguèt bastida en primièr dedicada a Sant Sarnin, puèi a Sant Ilari, evesque de Carcassona al sègle VI. Lo vilatge s'espandiguèt a l'entorn de l'abadiá dins los sègles.
Los abats bastiguèron de barris a l'entorn del vilatge per s'aparar dels trebolums de la Guèrra de Cent Ans. Un tèxte de 1386 designa qui garda las claus de las pòrtas de la vila. En 1574, lo vilatge foguèt brutlat e en partida destruit pels protestants del senhor del Vilar.
Demografia[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Anciana abadiá benedictina fortificada, fondada a la fin del sègle VIII, dedicada en primièr a sant Sarnin. Al sègle X aprèp la volontat del comte de Carcassona, l'abadiá cambièt de nom e foguèt dedicada a sant Ilari, primièr evesque de Carcassona al sègle VI. Lo monastèri foguèt astrat fins al sègle XIII, mas amb la Guèrra de Cent Ans patiguèt de damatges, de la pèsta negra e dels periòdes de famina. Plaçada jos la comenda en 1540, l'abadiá tanquèt las pòrtas en 1748. En 1531, los monges de Sant Ilari descobriguèron lo primièr vin petejaire al monde: la blanqueta. Uèi se visita.


text:
Doudelainville
Dodlinville (Sonme) en picard ( Doudelainville en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Implantada a l'Oèst del departament, al encreuament de l'ais Nòrd-Sud en connectant Huppy (direccion Abbeville) a Fresnes-Tilloloy (direccion Oisemont) per la Rota départementale "RD 25" e de l'ais Es-Oèst en connectant virtuellement Gamaches a Airaines.
Implantée à l'Ouest du département, au croisement de l'axe Nord-Sud reliant Huppy (direction Abbeville) à Fresnes-Tilloloy (direction Oisemont) par la Route départementale "RD 25" et de l'axe Est-Ouest reliant virtuellement Gamaches à Airaines.


text:
Hens un poèma recent, que i avèvi mau-escriut lo mot *puishèu
. Non soi pas solet a balhar un accent grèu au mot, erronèament, de segur. Que i ei escriut dab l'accent en mei d’un diccionari e autors deus mei bons que hèn aquera fauta. Urosament, Domenja Lekuona, de Ràdio-País e deus Reclams, qui ‘m torna léger los poèmas e qui’us me corregeish dab gran paciéncia (que’n sia arregraciada), que se n’avisè.
De hèit qu’ei puisheu o puishiu ou paishiu o poishiu, mot misteriós, polimòrfe (adonc ancian, indigène, non manlhevat), hèra corrent e hèra gascon. Que’u trobam en un sarròt d’expressions com har / hèr puisheu, tirà’s deu puisheu etc. Que m'èi demandat d’on pòt viéner aqueth mot.
Que supausi que devèva estar un adjectiu a la debuta :
paish + iu. En efèit, qu’apareish atau hens ua formula vielha deu nhirgo juridic: « seis nulh contrast paxiu »
(compréner: shens nada causa contrària qui ac empache, cf. Lespy). Que’m pensi lo mot "paish"
de paishiu
qu’ei lo medish « pach
» d'empach
, (en-pach), qu'ei a díser que vien de l’arraditz
latina pĕdī
- , de pĕdus ( pè) o mei exactament d’un derivat afixat com *pĕdīus,
atestat com nom en latin: Pedius (chafre probable d'ua persona andicapada, qui caminava dab dificultat), o pĕdīca
(qui volèva díser 1- trava tà empachar de caminar 2-gahadèr, podapè tà capturar animaus) cf.
lo mot francés piège,
deu latin pedica
; lo mot francés empêcher,
de in+ pedica -re,
de comparar dab lo mot gascon (vielh) empedir
(in +pedi-re
), de medisha significacion. Que supausan generaument lo mot empachar que vieneré deu francés empêcher. Totun, perqué descartar qu'aqueth mot non posca viéner directament d’un vèrbe baish-latin, *impediare (crotz enter impedicare x impedire), puishque lo gascon a dus mots de la medisha familha, paishiu e empach,
qui i son desconeishuts en francés? En gascon, lo vèrbe que i deu estar indigène, que non un gallicisme.
Lo mot empach
que s'a encontrat un brave succès hens la peninsula iberica tota puishque totas las lengas romanicas s'i an incorporat aqueth occitanisme devath la forma empatx
o empacho
, juntament dab empatxar
o empachar
. Lo mot que devó viatjar en passar de l'occitan tau catalan puish deu catalan tà l'espanhòu e finala de l'espanhòu tau portugués.
En gascon, paishiu que s’ibridizè dab formas de podiolum (pujeu, pujòu, pojòu) tà balhar - en particular, mès pas sonque- puisheu qui, autes còps, e podèva aver las duas significacions d’empach o de pujòu, segon los cas. La confusion enter los dus mots qu'èra facilitada per la semblança devuda a l'etimologia compartida. Podiolum (d'on vien lo noste pujòu) qu'ei ua forma afixada de podium (d'on vienen las formas puei, pueg, pog, poi, pui en occitan, puig en catalan). Aqueth mot podium n'ei pas sonque l'adaptacion latina deu mot grèc πoδιov (podion), forma diminutiva de πouς qui vòu diser precisament pè. O sia que la significacion prumèra de πoδιov (podion) qu'èra la deu gascon pedon.


text:
Sètfonts
Sètfonts[1][2] (Septfonds en francés) es una comuna carcinòla, situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom es transparent : se tracta de sèt fonts. Segon Paul Burgan e André Lafon, la valor d'aquela chifra es de segur simbolica, religiosa o magica, mai qu'informativa : pensem als sèt jorns de la Creacion del monde, als sèt pecats capitals, etc [3].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Paul Burgan, André Lafon, Toponymie du Tarn-et-Garonne, Association Antonin Perbosc, 2006, ISBN 978-2-85910-407-8


text:
Berg (Bas Ren)
Berg en alemannisch (Berg en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Berg Dispausa d'un dels païsatges los mai caractéristique d'aquel « país » de Alsace Bossue. Qualques nautors cenhon aquel vilatge en ofrint aital de punts d'enguarda unics. Indigne lo vallonnement, lo païsatge a caracterizat per o preséncia de nombrosas barralhas e d'òrtas a anautitas tijas. Qualques barralhas naturalas voregen las parcelles, camins e ravins. Proporcionadas ne avellaners, prunelliers, frênes, charmilles, mûriers, èca., amassan los aspèctes typiques del « Heckeland ». Las òrtas a anautitas tijas environan per çò qu'es d'eles lo vilatge e l'abitat. Plantats de quetsches-prunas, quetsches, pomas, cerises e peres, respondon a la siá dobla vocacion : la produccion herbagère principalament pâturée e la produccion fruitière. Aquela darrièra es i aja distribuit a la venta, siá a usatge personal jos forma de chuc, cidre o d'aigas de vida.
Lo serral exposicion Sud aculhiá sus un parcellaire varianta de 2 a 10 ares una multitude de " vignobles familiaux " per la fabricacion d'una piquette caractéristique. A l'ora d'ara a l'abandon, aquel serral fach l'objècte d'un programa municipal de salvaguarda luòcs naturales e caractéristiques. Aquel programa, intitulat « Païsatge 2000 » apunta egalament la réhabilitation de l'òrta del " en comandant " (Almingsgarten) plantat d'arbres a anautitas tijas.
La cooperativa agricòla gerís totjorn la alambic communal per las boridas de crus e lo pressoir a fruchas per la fabricacion de chuc, cidre o de vin.
Lo jardin jouxte l'ostal d'abitacion, un potager mai important (se Krutsteck) s'implantava sovent en limit del pòble. Aquela possibilitat permet a las mai valents de satisfar la consomacion familiale en fruchas e légumes e contribuissi a un cèrt art de viure.
Berg dispose d’un des paysages les plus caractéristique de ce « pays » d'Alsace Bossue. Des hauteurs ceinturent ce village offrant ainsi des points de vue uniques. Outre le vallonnement, le paysage est caractérisé par le présence de nombreuses haies et de vergers à hautes tiges. Des haies naturelles bordent les parcelles, chemins et ravins. Fournies en noisetiers, prunelliers, frênes, charmilles, mûriers, etc., elles réunissent les aspects typiques du « Heckeland ». Les vergers à hautes tiges entourent quant à eux le village et l’habitat. Plantés de quetsches-prunes, quetsches, pommes, cerises et poires, ils répondent à leur double vocation : la production herbagère principalement pâturée et la production fruitière. Cette dernière est soit distribuée à la vente, soit à usage personnel sous forme de jus, cidre ou eaux de vie.
Le coteau exposé Sud accueillait sur un parcellaire variant de 2 à 10 ares une multitude de " vignobles familiaux " pour la fabrication d’une piquette caractéristique. Actuellement à l’abandon, ce coteau fait l’objet d’un programme municipal de sauvegarde des sites naturels et caractéristiques. Ce programme, intitulé « Paysage 2000 » vise également la réhabilitation du verger du " manant " (Almingsgarten) planté d’arbres à hautes tiges.
La coopérative agricole gère toujours l’alambic communal pour les bouillies de cru et le pressoir à fruits pour la fabrication de jus, cidre ou vin.
Le jardin jouxte la maison d’habitation, un potager plus important (s’Krutsteck) s’implantait souvent en limite du village. Cette possibilité permet aux plus courageux de satisfaire la consommation familiale en fruits et légumes et contribue à un certain art de vivre.


text:
Adrar des Ifoghas
Er Adrar des Ifoghas (tamben Adrar des Iforas) ei ua cadia de montanhes ena region de Kidal, en Mali, e artenh 250.000 quilometres carrats.
Er airau a coma caracteristiques es vals ombrenques e amples e i a plan de monts de blòcs de barena creulats. Es vals d'aguesta cadia se daurissen entàrath planèr de Tamesna, en er èst , entàth fossat de Telemsi en er oèst e entàra vath d'Azaouak en eth sud atau coma entàra Tanezrouft en eth nòrd. Es viles dera zona includissen Kidal, Aguel'hor, Boghassa, Essouk e Tesselit.
Er Adras des Ifoghas ei conegut en eth lòc coma Adagh . Er Adrar qu'ei era paraula berbèr entàs montanhes mentre que Ifogha ei eth nom d'un clan aristocratic toareg, "Kel Ifoghas", qu'an dominat era region pendent generacions.
Er airau ei ric en traçes arqueologiques, particularments pintrures enes arrocs a on se poden véder encara d'òmes que caçen, animaus de bòries e barraments de bestiar (1). Era esqueleta d'Asselar ei un òme que siguec trapat en er airau per Wladimir Besnard e Theódore Monod. Hé quauques annnades er Adrar des Ifoghas a esdevengut plan conegut entà hèr trekking.
En 2013 aguest airau de males tèrres siguec refugi pes lutadors islamistes que hugien des francesi ena sua intervencion ena guerra civiu de Mali (2). Eth 22 de hereuèr i aguec ua batalha en aguest Adrar. I aué 25 chadians morti, includit Abdel Aziz Hassane Adam, eth capmestre des horces especiaus chadianes en Mali atau coma 93 islamistes. Eth 12 de març tanben i aué ua auta batalha prep deth vilatge de Tigharghar. Sigueren morti un soldat chadian e 6 islamistes. Era batalha acabec quan es chadians prengueren eth vilatge.
Referencies[modificar | modificar la font]
1.- ^ Velton, Ross (2000). Mali: The Bradt Travel Guide. London: Bradt Publications. p. 169.
2.- ^ Adam Nossiter; Peter Tinti (9 February 2013). "Mali War Shifts as Rebels Hide in High Sahara". The New York Times. Retrieved 10 February 2013.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
º Karpoff, R.; Chavaillon, N.; Alimen, H. (1963), "Nouveaux gisements paléolithiques dans l'Adrar des Iforas (Sahara)", Bulletin de la Société préhistorique de France (in French) 60 (5-6): 352–363 .
º This article was begun from a translation from the corresponding French article, accessed 17 December 2005.


text:
Sept-Vents
Sept-Vents es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'existéncia de la distincion de Sevans[3] A testificat dempuèi lo Sègle XIII e poiriá i aver #èsser proprietat de la distincion de Beaujeu en Bourgogne[4]. Al començament del Sègle XVI, levava del rei e aperteniá a Geoffroy de Grimonville de contunh al marques de Longaunay al Sègle XVIII[5].
L'existence de la seigneurie de Sevans[6] est attestée depuis le Sègle XIII et pourrait avoir été propriété de la seigneurie de Beaujeu en Bourgogne[4]. Au début du Sègle XVI, elle relevait du roi et appartenait à Geoffroy de Grimonville puis au marquis de Longaunay au Sègle XVIII[7].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée
- ↑ Modèl:Google Libres, Impremta de Baudoin, 1805.
- ↑ 4,0 4,1 Modèl:Google Libres, Anselme de Sant-Ostal, Aunorat Calha Del Fourny & Angel de Santa-Rosalie, companhiá de las libraires, 1730, pagina 85. Error de citacion : Invalid
tag; name "Histoirep85" defined multiple times with different content
- ↑ Modèl:Google Libres, Louis Alexandre Expilly, 1770.
- ↑ Modèl:Google Livres, Imprimerie de Baudoin, 1805.
- ↑ Modèl:Google Livres, Louis Alexandre Expilly, 1770.


text:
United States Navy
La United States Navy o US Navy es la marina de guèrra des Estats Units e representa una de las cinc compausantas de las Forças armadas dels Estats Units.
Es dempuèi la Segonda Guèrra Mondiala la primièra força aeronavala del mond. Depend del secretari a la Marina dels Estats Units e es dirigida pel Chief of Naval Operations.
L'US Navy es compausada en febrièr de 2014 de mai de 283 bastiments de combat que los pus importants son los 10 pòrta-avions gigants e d'una aeronautica navala comportant aperaquí 3 700 aeronaus operacionals. I cal apondre las 110 bastiments auxiliaris, de sosten e de transpòrt operacional, avitalhaires e petrolièrs, e los transpòrts del Military Sealift Command e de la Flòta de resèrva.
Mai d'un mièg milion d'òmes e de femnas na fan partit, que siá en servici actiu (226 551 al 30 de setembre de 2007[1]) o dins la resèrva.
Son budget es, en 2015, al primièr reng de las brancas de las fòrças dels Estats Units amb 147,7 milliards de dolars americans que 22 milliards son consagrats a la construccion navala e als sistèmas maritims[2].
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) Active Duty Military Personnel Strengths by Regional Area and by Country, 30 de setembre de 2007 [pdf]
- ↑ Skye Gould, Jeremy Bender, « Here's how the US military spends its billions ». Consultat lo 28 d'agost de 2015.


text:
Jooble vous permet d'accéder en 1 clic à toutes les offres d'emploi en France.en savoir plus
Emploi Canton de La Ferté-Bernard, Job Canton de La Ferté-Bernard
Les offres d'emploi populaires en Canton de La Ferté-Bernard
agent Canton de La Ferté-Bernard
assistante Canton de La Ferté-Bernard
chauffeur Canton de La Ferté-Bernard
infirmier Canton de La Ferté-Bernard
secrétaire Canton de La Ferté-Bernard
adjoint Canton de La Ferté-Bernard
administratif Canton de La Ferté-Bernard
agricole Canton de La Ferté-Bernard
aide Canton de La Ferté-Bernard
aide soignante Canton de La Ferté-Bernard
alternance Canton de La Ferté-Bernard
animateur Canton de La Ferté-Bernard
apprentissage Canton de La Ferté-Bernard
assistant commercial Canton de La Ferté-Bernard
auto Canton de La Ferté-Bernard
automobile Canton de La Ferté-Bernard
bilingue Canton de La Ferté-Bernard
calcul Canton de La Ferté-Bernard
cariste Canton de La Ferté-Bernard
carrossier Canton de La Ferté-Bernard
centre Canton de La Ferté-Bernard
chaudronnier Canton de La Ferté-Bernard
chauffage Canton de La Ferté-Bernard
chauffeur livreur Canton de La Ferté-Bernard
chauffeur pl Canton de La Ferté-Bernard
chauffeur spl Canton de La Ferté-Bernard
chef Canton de La Ferté-Bernard
chef projet Canton de La Ferté-Bernard
chercher Canton de La Ferté-Bernard
comptable Canton de La Ferté-Bernard
concepteur Canton de La Ferté-Bernard
conducteur Canton de La Ferté-Bernard
conducteur travaux Canton de La Ferté-Bernard
conseil Canton de La Ferté-Bernard
consultant Canton de La Ferté-Bernard
controleur Canton de La Ferté-Bernard
coordinateur Canton de La Ferté-Bernard
cuisine Canton de La Ferté-Bernard
cuisinier Canton de La Ferté-Bernard
directeur Canton de La Ferté-Bernard
domicile Canton de La Ferté-Bernard
droit Canton de La Ferté-Bernard
educateur Canton de La Ferté-Bernard
électricien Canton de La Ferté-Bernard
electricite Canton de La Ferté-Bernard
étudiant Canton de La Ferté-Bernard
export Canton de La Ferté-Bernard
femme Canton de La Ferté-Bernard
femme chambre Canton de La Ferté-Bernard
femme menage Canton de La Ferté-Bernard
formateur Canton de La Ferté-Bernard
garde Canton de La Ferté-Bernard
garde d'enfant Canton de La Ferté-Bernard
général Canton de La Ferté-Bernard
gestionnaire Canton de La Ferté-Bernard
gestionnaire paie Canton de La Ferté-Bernard
immobilier Canton de La Ferté-Bernard
ingénieur Canton de La Ferté-Bernard
livreur Canton de La Ferté-Bernard
maçon Canton de La Ferté-Bernard
magasinier Canton de La Ferté-Bernard
maintenance Canton de La Ferté-Bernard
maison Canton de La Ferté-Bernard
manutentionnaire Canton de La Ferté-Bernard
maternelle Canton de La Ferté-Bernard
mecanicien Canton de La Ferté-Bernard
médecin Canton de La Ferté-Bernard
ménage Canton de La Ferté-Bernard
menuisier Canton de La Ferté-Bernard
monteur Canton de La Ferté-Bernard
net Canton de La Ferté-Bernard
nounou Canton de La Ferté-Bernard
paie Canton de La Ferté-Bernard
partiel Canton de La Ferté-Bernard
peintre Canton de La Ferté-Bernard
pharmacie Canton de La Ferté-Bernard
plombier Canton de La Ferté-Bernard
poids lourd Canton de La Ferté-Bernard
poseur Canton de La Ferté-Bernard
psychologue Canton de La Ferté-Bernard
public Canton de La Ferté-Bernard
recherche Canton de La Ferté-Bernard
responsable Canton de La Ferté-Bernard
secrétaire médicale Canton de La Ferté-Bernard
senior Canton de La Ferté-Bernard
service Canton de La Ferté-Bernard
soignants Canton de La Ferté-Bernard
soudeur Canton de La Ferté-Bernard
spl Canton de La Ferté-Bernard
stage Canton de La Ferté-Bernard
standardiste Canton de La Ferté-Bernard
technicien Canton de La Ferté-Bernard
technicien maintenance Canton de La Ferté-Bernard
technico Canton de La Ferté-Bernard
temps Canton de La Ferté-Bernard
temps partiel Canton de La Ferté-Bernard
territorial Canton de La Ferté-Bernard
vendeur Canton de La Ferté-Bernard
Recherche d'emploi par ville Canton de La Ferté-Bernard
emploi La Ferté-Bernard, 72400
emploi Villaines-la-Gonais, 70190
emploi La Chapelle-du-Bois, 72400


text:
Hauconcourt
Hauconcourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
- Separacion la granja de Amelange.
- Écart la ferme d'Amelange.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait De l'anciana província de las Tres-Evêchés (Val de Mètz).
- Vilatge incendiat l'an 1324 e 1386.
- Dépendait de l'ancienne province des Trois-Evêchés (Val de Metz).
- Village incendié en 1324 et 1386.


text:
1760
Aquesta pagina concernís l'an 1760 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Corsega[modificar | modificar la font]
Tiera d'atacas còntra la garnison francogenoesa de San Fiurenzu (10-14 de febrier). Pasmens, se turtèron a una resisténcia viva e mau capitèron.
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Abdicacion dau shogun Tokugawa Ieshige au profiech de son fiu ainat Tokugawa Ieharu.


text:
Richard Nixon
Richard Milhous Nixon, avocat, òme politic, foguèt president dels Estats Units d'America entre 1969 e 1974. A causa de l'escandal del Watergate, deguèt demissionar abans la fin de son mandat.
- Membre de la Cambra dels representants dels Estats Units
- Personalitat de la guèrra de Vietnam
- Quakerisme
- Candidat a la presidéncia dels Estats Units designat pel Partit republican
- Escandal del Watergate
- President dels Estats Units d'America
- Decès en 1994
- Naissença en 1913
- Vicepresident dels Estats Units d'America


text:
1771
Aquesta pagina concernís l'an 1771 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Perseguida dei combats acomençadas l'annada precedenta entre lo ras-bitwoded Mikael Sehul, qu'ocupava Gondar ont èra installat lo negus fantòche Tekle Haymanot II, e una coalicion gropant lei Gallas de Ras Gucho, lo prince de Begamder e lo prince de Godjam. Après tres batalhas saunosas, Mikael Sehul foguèt obligat de capitular lo 4 de junh. Wand Bewossen de Begamder prenguèt lo poder dins la capitala fins a l'annada seguenta.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Dins la region de Jinchuan — situada dins lo Sichuan modèrne e somésa en 1749 dins l'encastre de la politica d'expansion de l'emperaire — lei tensions tribalas degenèron e una guèrra violenta acomencèt. L'arribada de tropas imperialas per assaiar de pacificar tornarmai la region agravèt la situacion. Lei tribüs se retirèron dins sei refugis fortificats e lei tropas Qing deguèron menar una tiera de sètges malaisats. Rapidament, lei metòdes utilizats còntra lei Jungars (→ 1759) e l'armada acomencèt l'exterminacion sistematica de la populacion (→ 1776).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Transpòrt terrèstre[modificar | modificar la font]
Fin de la construccion dau « fardier » creat per lo generau francés Joseph Cugnot (1724-1804). Èra un veïcul d'artilhariá destinat au transpòrt de canons amb una velocitat d'aperaquí 3,5 km/h. Es considerat coma la premiera automobila.


text:
Jordan
Jordan (en ebrieu: נהר הירדן nehar hayarden, en arabi: نهر الأردن nahr al-urdun) es un fluvi d'Asia de sud-oèst que raja a travèrs de la Granda Val del Rift fins a la Mar Mòrta. Istoricament e religiosament, es considerat d'èsser un del fluvi lo mai sacrat. Fa 251 km de long. Sos afluents son:
- La ribièra de Hasbani (ebrieu: שניר senir, arabi: الحاصباني hasbani), que raja de Liban.
- La ribièra de Banias (ebrieu: חרמון hermon, arabi: بانياس banias), que ven d'una font a Banias al pè del Mont Hermon.
- La ribièra de Dan (ebrieu: דן dan, arabi: اللدان leddan), qu'a tanben sa font al pè del Mont Hermon.
- La ribièra d'Ayoun (ebrieu: עיון ayoun, arabi: عيون ayoun), que ven de Liban.
Los quatre s'encontran per formar lo fluvi de Jordan al nòrd d'Israèl, prèp del kibbutz de Sede Nehemya. Jordan raja lèu lèu 75 km fins al lac sanhós de Hula, qu'es situat un pauc dejós lo nivèl de la mar. En sortir del lac, raja encara per 25 km fins al lac de Tiberiàs. Dins la darrièra seccion, la davalada es mens fòrta e lo fluvi fa de contorns abans de dintrar dins la Mar Mòrta, qu'es aperaquí a 400 m jol nivèl de la mar. Dos afluents màgers arriban de l'èst dins aquesta fasa: la ribièra de Yarmouk e la ribièra de Jabbok.


text:
Hartennes e Taux
Hartennes e Taux es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La distincion de Hartennes aperteniá a la Vicomté de Buzancy, la una de las quatre Vicomtés de Soissons. Situada sus l' anciana via de comunicacion entre Soissons e Tròias. La municipalitat de Taxa a jonch a aquela de Hartennes per decrèt del 7 de junh de 1859.
La seigneurie d'Hartennes appartenait à la Vicomté de Buzancy, l'une des quatre Vicomtés de Soissons. Située sur l'ancienne voie de communication entre Soissons et Troyes. La commune de Taux est unie à celle d'Hartennes par décret du 7 juin 1859.==Administracion==