text:
Queratina
La queratina es una proteïna fibrosa o escleroproteïna, sintetizada per de nombroses èssers vius coma element d'estructura; es la substància constitutiva fondamentala dels pels e de las onglas en çò de l'òme, e de las plumas, las banas, e las batas en çò dels animals. La queratina es insolubla, e se pòt trapar sus l'epidèrma d'unes animals, coma los mamifèrs, çò que lor dona una pèl impermeabla. De còps que i a, quand se produsís una friccion tròp fòrta, la queratina se desvolopa a la superfícia de la pèl : es la còrna. Las cellulas que produsisson la queratina morisson e son remplaçadas de longa. Los tròces de queratina que se tròban correntament dins los pels son apelats pelliculas.
La molecula de queratina es elicoïdala e fibrosa, s'enròda a l'entorn d'autras moleculas de queratina per formar de filandras intermediàrias. Aquelas proteïnas contenon una proporcion enauçada d'aminoacids constituits a basa de sofre, mai que mai la cisteïna, que i forma de ponts disulfuras entre las moleculas, que balhan la rigiditat a l'ensems. La cabeladura umana es constituida per 14 % de cisteïna.
I a doas formas principalas de queratina : l'alfaqueratina, o a-keratin, presenta en çò dels mamifèrs, e la betaqueratina, o B-keratin, que se trapa en çò dels reptils e dels aucèls. La betaqueratina es mai resistenta que l'alfaqueratina.
En çò dels mamifèrs, se tròban encara doas familhas dins las alfaqueratinas : las queratinas epitelialas o citoqueratinas, e las queratinas que forman los pels, sonadas exoqueratinas. Se pòt encara devesir caduna d'aiçestas en citoqueratinas de tipe I e exoqueratina de tipe I (acidas) o citoqueratinas de tipe II e exoqueratinas de tipe II (basicas a neutras).
Referéncia[modificar | modificar la font]
- World Book Encyclopedia (1998)


c: text/html

text:
Épreville
Épreville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
De la Modèl:S- fins a la Revolucion francesa, Épreville es jos la dependéncia de la abbaye de Fécamp. A Modèl:La s- se desvolòpan, dins aquel vilatge de tradicion de ramaderia bovina, las Grandas fièras e de las exposicions agricòlas[1].
Du Modèl:S- jusqu'à la Révolution française, Épreville est sous la dépendance de l'abbaye de Fécamp. Au Modèl:S- se développent, dans ce village de tradition d'élevage bovin, les Grandes foires et des expositions agricoles[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Lo patrimòni de las municipalitats de la seine-maritima, Flohic edicions, 1997, ISBN 2-84234-017-5
- ↑ Le patrimoine des communes de la seine-maritime, Flohic éditions, 1997, ISBN 2-84234-017-5

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Pastèl
Lo pastèl dels tinturièrs (Isatis tinctoria L.) es una planta biennala de la familha de las Brassicaceas. Foguèt autrescòps cultivat dins la region d'Albi, Carcassona e Tolosa per la produccion d'una tintura blava, lo pastèl.
Somari
Distribucion[modificar | modificar la font]
L'espècia es espontanèa en Africa del Nòrd, en Euròpa e en Asia Occidentala, fins al Xinjiang (China).
Isatis tinctoria es considerada coma una planta envasissenta dins una part dels Estats Units.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Planta tintoriala[modificar | modificar la font]
La tintura blava es extracha de las fuèlhas de la planta. Aquelas fuèlhas, alongadas, se destacan facilament per simpla torcedura a lor madurason al solstici d'estiu. Mas la culhida s'escalona de julhet a la mitat de setembre tant que i a de fuèlhas[1]. Puèi son trissadas e mescladas amb d'aiga per n'exprimir una pulpa qu'òm comprimís d'un biais de boletas o Cocanhas de qualques centimètres. Se secan pendent un a dos meses. A la fin d'aquel periòde, las cocanhas son espotidas dins un molin e a la polvera s'apond d'urina per provocar una oxidacion : la pasta aital eissida e secada balha fins finala la polvera tintoriala, contenent d'indi[2]. Es plan segur una tintura, qu'es revelada per oxidacion e es apuèi d'una fòrça granda estabilitat. L'usatge del pastèl coma pigment colorant es un sosproduit de la tintura : se reculhissiá l'escuma a la superfícia dels banhs de tintura, qu'un còp secada balhava la polvera blava utilizada coma pigment de las pinturas.
Uèi, las fuèlhas de pastèl son mescladas amb l'aiga. Aquela estapa de maceracion permet d'extraire l'indoxil que quand es oxidat es l'element quimic donant lo colorat blau. L'indoxil es d'en primièr sens color. Es oxigenat per agitacion per provocar l'oxidacion. Lo liquid passa de la color verda a la color blava intensa. L'oxidacion acabada, lo liquid es al repaus e lo pigment se recupèra al fons de la tina per precipitacion. Puèi es filtrat mai d'un còp per lo rafinar[3]. Cal una tona de fuèlhas de pastèl per produire dos quilogramas de pigments[4].
La cultura del pastèl en Euròpa declinèt amb l'arribada de l'indigòt al sègle XVII. Desapareguèt gaireben totalament a la fin del sègle XIX. Actualament, i a de temptativas de tornar cultivar aquela planta. A Leitora, dins Gers, un quimista bèlga, Henri Lambert, produtz de tinturas e de pigments de pastèl amb de tecnicas novèlas[5].
Planta ornamentala[modificar | modificar la font]
Planta de 1239 venent de Xaotang ( China ) .
Planta medecinala[modificar | modificar la font]
La racina e la fuèlha del pastèl dels tinturièrs Ban Lan Gen e Da Qing Ye s'utilizan en Medecina tradicionala chinesa contra los gautissons, l'epatiti infecciosa, lo mal de garganta, lo mal de tèsta e la fèbre.
I a pauc temps, de scientifics descobriguèron que lo pastèl dels tinturièrs podriá servir per prevenir lo càncer[6].
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo pastèl foguèt la sola font de tintura blava disponibla en Euròpa fins a la fin del sègle XVI, quand lo desvolopament de las rotas comercialas cap a l'Orient Extrèm permetèt l'arribada de l'indigòt.
Las primièras traças arqueologicas del pastèl remontan au Neolitic e foguèron trobadas dins la balma de l'Audosta dins las Bocas de Ròse en Occitània. Dins un abitat de l'Edat del Fèrre a Heuneburg (Alemanha), se trobèt d'impressions de granas sus de terralhas. Las sepulturas de Hallstatt de Hochdorf e de Hohmichele contenon de teissuts tintats amb pastèl.
Al sègle X a York (Anglatèrra) se trobèt de vestigis d'una botiga de tinturièrs amb rèstas de pastèl e de garança.
A l'Edat Mejana, los centres de cultura del pastèl se situèron
- En Anglatèrra (Lincolnshire e Somerset),
- En França (Bretanha, Normandia, Somme, Gasconha, Tolosa e País d'Albi),
- En Alemanha (Jülich, region d'Erfurt en Turíngia),
- En Itàlia (Piemont e Toscana).
En Occitània, lo triangle comprés entre Tolosa, Albi e Carcassona aguèt una granda benanança mercé al comèrci del pastèl. Los pastelièrs foguèron de las mai grandas fortunas de l'epòca e daissèron fòrça testimònis, coma los grands ostals de familha de Tolosa. Lo comèrci de las cocanhas comencèt dins aquela region nomenada « país de cocanha ». Las cocanhas passèron dins los pòrts de Bordèu, Marselha e Baiona. Lo sègle XVI marca l'apogèu de la cultura del pastèl occitan. Lo blau foguèt un produit de luxe[7].
A l'Edat Mejana, l'utilizacion de la tintura del pastèl se limita pas als teissuts mas tanben dins la color blava de las illustracions dels libres per exemple.
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Maurice Daumas - « Histoire générale des techniques » (1964, rééd. 1996), P.U.F., coll. Quadrige, vol. 2, 2e partie, livre 1 (ISBN 2-13047-862-X)
- (fr) Sébastien Vaissière et Alain Félix, Le Pastel, Visite en pays de cocagne, Édition Loubatières, juin 2006, (ISBN 2-86266-492-8)
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Sébastien Vaissière et Alain Félix, Le Pastel, Visite en pays de cocagne, Edicion Loubatières, junh de 2006, (ISBN 2-86266-492-8), p.18
- ↑ Sébastien Vaissière et Alain Félix, Le Pastel, Visite en pays de cocagne, p.25
- ↑ Sébastien Vaissière et Alain Félix, Le Pastel, Visite en pays de cocagne, p.22 et 23
- ↑ Sébastien Vaissière et Alain Félix, Le Pastel, Visite en pays de cocagne, p.27
- ↑ Bleu Pastel de Lectoure
- ↑ (en) Una planta tintoriala contra lo càncer, BBC News
- ↑ Sébastien Vaissière et Alain Félix, Le Pastel, Visite en pays de cocagne, Édition Loubatières, juin 2006, (ISBN 2-86266-492-8), p.8


text:
Cambon (omonimia)
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
(Redirigit dempuèi Cambon)
Aquesta pagina d'omonimia repertòria los diferents subjèctes e articles del nom identic.
Comunas de Lengadòc [modificar | modificar la font]
- Cambon, en País d'Albi dins lo departament de Tarn de l'airal urban d'Albi
- Cambon de La Vaur, dins lo departament de Tarn de l'airal urban de Tolosa
- Cambon e Salvèrgas, dins lo parçan d'Espinosa (Erau)
Comunas deu Bascoat [modificar | modificar la font]
- Cambon dins la província de Labord (Pirenèus Atlantics)
Nom d'ostal[modificar | modificar la font]
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda es benvenguda !


text:
1667
Aquesta pagina concernís l'an 1667 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Acomençament de la publicacion dau Còde Loís que regardava divèrsei mesuras de reformas de la justicía civila e criminala. Permetèt de definir d'un biais pus precís la ierarquia entre lei diferents tribunaus, lei reglas de disciplina pertocant lei jutges e lei proceduras d'adoptar.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Mòrt dau negus Fasilides (1632-1667) que foguèt remplaçat per son fiu Yohannes Ièr (1667-1682).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Medecina[modificar | modificar la font]
Premiera transfusion sanguina umana realizada per lo mètge francés Jean Baptiste Denis (1643-1704). Dins l'encastre de sei recèrcas sus la tractament de la fòlia, capitèt de transferir lo sang d'un anhèu a un èsser uman lo 15 de junh. Pasmens, en causa dei dangiers d'aqueu tractament, la transfusion sanguina foguèt rapidament condamnada e enebida per leis autoritats e la recèrca sus aqueu subjècte foguèt arrestada fins au sègle XIX sus leis animaus e au sègle XX sus leis umans.


text:
Atmosfèra (Tèrra)
L'atmosfèra terrèstra es lo jaç gasós qu'enròda l'esfèra terrèstra retengut per la gravitat del planeta . L'atmosfèra protegís la vida subre la Tèrra en absorbissent los rais ultraviolet de las radiacions solaras, e rescalfant la superfícia terrèstra per retencion de la calor (efièch de sèrra), e redutz la diferéncia entre las temperaturas extrèmas del jorn e de la nuèit.
L'aire es la mescla gasosa que compausa l'atmosfèra e usat per la respiracion e la fotosintèsi. L'aire sèc conten aperaquí (en volum) 78.09% d'azòt, 20.95% d'oxigèn, 0.93% d'argon, 0.039% dioxid de carbòni, e de quantitats pichonas d'autres gases. L'aire conten tanben una proporcion variabla de vapor d'aiga, en mejana 1%.
Jaces atmosferics[modificar | modificar la font]
L'atmosfèra es devesida en 5 jaces correspondent a diferentas partidas de la corba de variacion de la temperatura en foncion de l'altitud :
- la troposfèra : la temperatura descreis amb l'altitud (de la superfícia del glòbe a 8-15 km d'altitud) ; l'espessor d'aqueste jaç varia entre 13 km e 16 km a l'eqüator, mas entre 7 km e 8 km als pòls ;
- l'estratosfèra : la temperatura creis amb l'altitud (de 8-15 km d'altitud a 50 km d'altitud) ;
- la mesosfèra : la temperatura descreis amb l'altitud (de 50 km d'altitud a 80 km d'altitud) ;
- la termosfèra : la temperatura creis amb l'altitud (de 80 km d'altitud a 350-800 km d'altitud) ;
- l'exosfèra (de 350-800 km d'altitud a 50 000 km d'altitud).
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) La composition de l’atmosphère Los trabalhs de Gérard Mégie.
- (fr) Qu'est-ce que l'atmosphère ? Una animacion de la Fondacion Polara Internacionala.


text:
736
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 736 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Calakmul[modificar | modificar la font]
A partir d'aquela annada, lei documents e leis informacions sus Calakmul son rars mostrant lo declin de la ciutat-estat.


text:
Angieus
Angieus (Angers en francés) es la prefectura de Maine e Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Angieus es l'anciana capitala d'Anjau. L'aglomeracion angevina s'estend sus la val del Léger, classificat al patrimòni de l'Umanitat per l'UNESCO. La vila es situada en riba del riu Maine, a qualques km. de Léger. Es tanben al ras del lac artificial de Maine.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Convent de la Baumeta, apelat tanben Convent daus Cordeliers d'Angieus, bastit sul Ròc de Chanzé, susplombant Maine.
Personalitats d'Angieus[modificar | modificar la font]
- David d'Angieus (1788-1856) escalpraire.
- Hervé Bazin (1911-1996) escrivan de Vipère au poing
- Lo Bòn Rei Rainier (1409-1480) duc d'Anjau, de Lorena e de Bar, còmte de Provença, rei de Nàpols, de Sicília e de Jerusalèm.


text:
Reborguil
Reborguil[1][2][3] (Rebourguil en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Belmont sur Rance, Christian-Pierre Bedel, al canton, 1999
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo territòri de la municipalitat constituissi una fraction meridionala del Massís central.
Le territoire de la commune constitue une fraction méridionale du Massif central.
Istòria[modificar | modificar la font]
- 1831 Reborguil annèxa la municipalitat vesina de Esplas.
- 1831 Reborguil annexe la commune voisine d'Esplas.


text:
Faucogney-et-la-Mer
Faucogney-et-la-Mer es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Faucogney-E-la-Mar es una de las principalas municipalitats dels Vòges Saônoises. La municipalitat a traversat pel Breuchin.
Faucogney-et-la-Mer est une des principales communes des Vosges Saônoises. La commune est traversée par le Breuchin.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al Mièja Edat, Faucogney èra un luòc fòrt e un passatge obligat cap a la Lorraine. Los Sires de Faucogney radiaven sus una bona part de l'actuala Anautita-Saône amb sustot las 4 intradas cap a la Lorraine : caulet del Mont de Fourches, Caulet de las Croses, Fougerolles e Sant-Lop. A Modèl:La s-, Jean de Faucogney èra Vicomte de Vesoul.
En 1285, lo senhor de Faucogney, acompanhat de Hugues de Annegray (caseriu de La Voivre), se tròba entre los convidats del comte de Chiny en lo moment dels festivités del tournoi de Chauvency, près de Montmédy. Es en companhiá dels senhors de Sant-Rémy, Ronchamp, Oiselay, Moncley, e de Perart de Grailly del vilatge de Grilly. Jacques Bretel conta en lo sieu poèma la joute de Faucogney contra lo senhor de Bergheim.
Lo grand ostal de Faucogney #que #combatre lo comte de Bar e los senhors de Serocourt en 1359, se #apagar en 1373 amb lo defalhiment de Jeanne de Faucogney, maridada a Henri de Rahon-Longwy. Aquel s'èra fòrça endeutat e #vendre l'an seguent la tèrra de Faucogney al pòrti-comte de Bourgogne, Philippe lo Hardi. Dintratz temps, la familha de Faucogney i aviá escambiat alliances amb ostals de renom, actiu dels Joinville (Héloise de Jonville, sœur del chroniqueur de Sant Louis èra Madama de Faucogney) a la familha reiala de França (Jean III de Faucogney épousa Isabelle de França, filha del rei Philippe V e de la comtesse Jeanne de Bourgogne, mas sens postérité) Faucogney #seguir alavetz la destinada del Comtat de Bourgogne, #dintrar en lo giron dels Habsbourg après la mòrt del pòrti Charles lo Téméraire e èra província espanhòla dempuèi lo parteja de Charles Quint.
En 1674, Faucogney #èsser alavetz lo darrièr bastion espanhòl, en lo moment de la conquista del Franc-Comtat per las tropas francesas de Louis XIV. La vila #quèir après una lucha héroïque lo 4 de julhet 1674.
Mai près de nosautres, del temps que las ondas de la BBC difondián la crida del General de Gaulle, lo 18 de junh de 1940, un bataillon de carris franceses stoppa un assaut dels Panzers de Guderian a las pòrtas de la vila.[ref. necessària]
Au Moyen Âge, Faucogney était une place forte et un passage obligé vers la Lorraine. Les Sires de Faucogney rayonnaient sur une bonne partie de l’actuelle Haute-Saône avec notamment les 4 entrées vers la Lorraine : col du Mont de Fourches, Col des Croix, Fougerolles et Saint-Loup. Au Modèl:S-, Jean de Faucogney était Vicomte de Vesoul.
En 1285, le seigneur de Faucogney, accompagné d'Hugues d'Annegray (hameau de La Voivre), se trouve parmi les invités du comte de Chiny lors des festivités du tournoi de Chauvency, près de Montmédy. Il est en compagnie des seigneurs de Saint-Rémy, Ronchamp, Oiselay, Moncley, et de Perart de Grailly du village de Grilly. Jacques Bretel raconte dans son poème la joute de Faucogney contre le seigneur de Bergheim.
La grande maison de Faucogney qui combattit le comte de Bar et les seigneurs de Serocourt en 1359, s'éteignit en 1373 avec le décès de Jeanne de Faucogney, mariée à Henri de Rahon-Longwy. Celui-ci s'était beaucoup endetté et vendit l'année suivante la terre de Faucogney au duc-comte de Bourgogne, Philippe le Hardi. Entre temps, la famille de Faucogney avait échangé des alliances avec des maisons de renom, allant des Joinville (Héloise de Jonville, sœur du chroniqueur de Saint Louis était Dame de Faucogney) à la famille royale de France (Jean III de Faucogney épousa Isabelle de France, fille du roi Philippe V et de la comtesse Jeanne de Bourgogne, mais sans postérité) Faucogney suivit alors la destinée du Comté de Bourgogne, entra dans le giron des Habsbourg après la mort du duc Charles le Téméraire et était province espagnole depuis le partage de Charles Quint.
En 1674, Faucogney fut alors le dernier bastion espagnol, lors de la conquête de la Franche-Comté par les troupes françaises de Louis XIV. La cité tomba après une lutte héroïque le 4 juillet 1674.
Plus près de nous, alors que les ondes de la BBC répandaient l'appel du Général de Gaulle, le 18 juin 1940, un bataillon de chars français stoppa un assaut des Panzers de Guderian aux portes de la ville.[ref. necessària]


text:
Octeville-sur-Mer
Octeville-sur-Mer es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquela municipalitat a situat sul marge drech de la Seine, a sièis quilomètres del Havre, en lo costat de Montivilliers.
Del fach de la siá situacion prèpa del Havre, lo aeropòrt a situat en partida sus la municipalitat de Octeville-sus-Mar, la longitud de las falaises de la còsta de Albâtre, amb una vista imprenable sus la Mange.
La façada maritima es d'aperaquí 6 km #que lo intégralité n'a situat a una altitud compresa entre 80 e 100 m del fach dels falaises. L'accès a la mar se fa al mejan de camins talhats a flanc de falaise e #qu'es necessari de manténer regularament. N'efièch, lo érosion aital coma la vegetacion abondiua reten rapidament aqueles camins impracticables se son pas mantenguts.
La preséncia d'aqueles camins a retut possible per la conformation naturala de las falaises de Octeville-sus-Mar #que presentan la particularité d'aver bassas-falaises. A la diferéncia de las falaises del tipe d'aquelas de Étretat #que son abruptes, dels falaises de Octeville-sus-Mar son en pendent mai doç amb escalones successius. Tot en se tròba bas éboulis (#que la pendenta mièja n'es d'aperaquí 45°). Los scientifics trucan aquela part la pré-falaise del temps que los abitants del vilatge parlan de bassas-falaises.Veire esquèma en copa de las falaises. S'i tròba calcaires e dels marnes del Kimméridgien ont son piégés de nombroses fossils e quitament exceptionnellement de las rèstas de dinosaures.
Cette commune est située sur la rive droite de la Seine, à six kilomètres du Havre, dans le canton de Montivilliers.
Du fait de sa situation proche du Havre, l'aéroport est situé en partie sur la commune d'Octeville-sur-Mer, le long des falaises de la côte d'Albâtre, avec une vue imprenable sur la Manche.
La façade maritime est d'environ 6 km dont l'intégralité est située à une altitude comprise entre 80 et 100 m du fait des falaises. L'accès à la mer se fait au moyen de chemins taillés à flanc de falaise et qu'il est nécessaire d'entretenir régulièrement. En effet, l'érosion ainsi que la végétation abondante rendent rapidement ces chemins impraticables s'ils ne sont pas entretenus.
La présence de ces chemins est rendue possible par la conformation naturelle des falaises d'Octeville-sur-Mer qui présentent la particularité d'avoir des basses-falaises. À la différence des falaises du type de celles d'Étretat qui sont abruptes, des falaises d'Octeville-sur-Mer sont en pente plus douce avec des étages successifs. Tout en bas on trouve des éboulis (dont la pente moyenne est d'environ 45°). Les scientifiques appellent cette partie la pré-falaise alors que les habitants du village parlent de basses-falaises.Voir schéma en coupe des falaises. On y trouve des calcaires et des marnes du Kimméridgien où sont piégés de nombreux fossiles et même exceptionnellement des restes de dinosaures.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom de Octeville provendriá d'un colon scandinave, Otti, testificat al Sègle X[1].
D'unas autras fonts prepausan una étymologie en provenent de octo e villa, lo pòble i auriá #èsser constituit pel regroupement d'uèch caserius.
Le nom d'Octeville proviendrait d'un colon scandinave, Otti, attesté au Sègle X[2].
D'autres sources proposent une étymologie provenant de octo et villa, le village aurait été constitué par le regroupement de huit hameaux.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ « Lo retorn de Guillaume lo Conquistador a Octeville-sus-Mar », en Patrimòni normand d'agost-en octòbre 2007, n°63, pàg.50-51
- ↑ « Le retour de Guillaume le Conquérant à Octeville-sur-Mer », dans Patrimoine normand d'août-octobre 2007, n°63, p.50-51


text:
ASEAN
L'Associacion de las Nacions del Sud-Èst Asiatic[1] (ASEAN segon la sigla en anglés per Association of Southeast Asian Nations) es una associacion d'Estats del sud-èst d'Asia amb finalitats politicas, economicas e culturalas.
Foguèt fondada lo 8 d'agost de 1967 per Indonesia, Malàisia, las Filipinas, Singapor e Tailàndia sus la basa de la Declaracion de Bangkòk[2]. Aprèp s'i incorporèt coma membres Brunei, Birmania, Cambòtja, Laos e Vietnam, e i a a l'ora d'ara 10 Estats. Los principals objectius de l'ASEAN son d'accelerar la creissença economica, lo progrès social, lo desvolopament cultural entre sos membres, de mantenir la patz e l'estabilitat regionala e de porgir als païses membres un quadre ont pòdon discutir sus lors diferents d'un biais pacific[3].
L'ASEAN establiguèt un forum amb Japon, e a un acòrdi de cooperacion amb l'Union Europèa (UE). Lo sèti permanent de l'ASEAN es a Jakarta. Totes los Estats membres se reünisson cada novembre en un som. Per l'an 2020 se prevei una integracion de tipe economic.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Estats membres[modificar | modificar la font]
Membres fondadors:
Membres qu'aderiguèron pus tard:
- Brunei (1984)
- Vietnam (1995)
- Laos (1997)
- Birmania (1997)
- Cambòtja (1999)
- Papoa-Nòva Guinèa (solament coma observator).
Candidat:
Soms[modificar | modificar la font]
Cimèls de l'ASEAN[modificar | modificar la font]
Lo cimèl formal se reünís pendent tres jorns. Lo contingut abitual es lo seguent:
- Los caps dels Estats membres fan una reünion d'organizacion intèrna.
- Los caps dels Estats membres fan una conferéncia amb los ministres de las Relacions Exterioras del Forum Regional de l'ASEAN.
- Una autra reunion, coneguda com ASEAN mai tres, s'apondon los caps d'Estats dels tres Dialogue Partners (partenaris de dialòg), la Republica Populara de China, Japon e la Corèa del Sud.
Cimèl de l'Asia Orientala[modificar | modificar la font]
Lo Cimèl de l'Asia Orientala (East Asia Summit o EAS) es un fòrum panasiatic que reünís cada an los cap de 16 païses de l'Asia Orientala e la region del sud-èst asiatic, e l'ASEAN essent al cap. Lo som discutís sul comèrci, l'energia o la seguretat e un ròtle important dins la construccion de que serà la Comunautat d'Asia Orientala.
Los participants al som son los 10 membres de l'ASEAN amb China, Japon, Corèa del Sud, Índia, Austràlia e Nòva Zelanda, que ensemble representan gaireben la mitat de la populacion mondial. Rússia demandèt a aderir en 2005 e foguèt invitada per Malàisia al primièr som de l'EAS[4].
Forum Regional[modificar | modificar la font]
Lo Forum Regional de l'ASEAN (ASEAN Regional Forum o ARF) es un forum de dialòg formal, oficial e multilateral de la region Asia-Pacific. Los objectius de l'ARF son l'organizacion del dialòg e las consultacions, e la promocion de la confisança e la diplomacia preventiva dins la region[5].
Lo Forum Regional se reüniguèt pel primièr còp en 1994. Los participants actuals son los seguents: totes los membres de l'ASEAN, Austràlia, Bangladèsh, Canadà, la Republica Populara de China, l'Union Europèa , Índia, Japon, la Corèa del Nòrd, la Corèa del Sud, Mongolia, Nòva Zelanda, Paquistan, Papoa-Nòva Guinèa, Russia, Timòr Èst, Estats Units e Sri Lanka[6].
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ [1] Overview, ASEAN
- ↑ Bangkok Declaration, site web de l'ASEAN
- ↑ id aseansec
- ↑ [url=http://www.aseansec.org/18104.htm] Chairman's Statement of the First East Asia Summit Kuala Lumpur, pub: ASEAN
- ↑ About Us, ASEAN Regional Forum official website. [consultat el 9 d'octubre del 2010]
- ↑ Official Website of Australian Department of Foreign Affairs and Trade.


text:
Francs
Los francs èran una confederacion de tribús germanicas que los poblaments son atestats tre lo sègle III per las ribas drechas de Ren. Entre los sègles III e V d'unes francs faguèron d'incursions dins los territòris romans mentre que d'autres jonhèron las tropas romanas en Gàllia. Sols los francs salians formèron un reialme que foguèt reconegut pels romans après 357. Dins lo clima d'afondrament de l'autoritat imperiala a l'oèst, las tribús francas s'uniguèron jol poder merovingian e conquistèron tota la Gàllia levat Septimània al sègle VI. L'elita politica saliana èra una de las fòrças pus activas dins la crestiantat que s'espandissiá subre l'oèst d'Euròpa. Los francs creèron un dels reialmes barbar dels pus fòrts e estables.
La dinastia merovingiana, descendenta dels Salians, fondèt una de las monarquias germanicas que remplacèron l'Empèri Roman d'Occident a partir del sègle V. L'estat franc consolidèt son poder subre una granda part de l'Euròpa de l'oèst a la fin del sègle VIII, per donar l'Empèri Carolingian qu'anava dominar tota la region. Aqueste empèri evoluèt dapasset per donar França e lo Sant Empèri Roman Germanic.


text:
1739
Aquesta pagina concernís l'an 1739 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Mogòl[modificar | modificar la font]
Ocupacion e pilhatge de la capitala per lei tropas pèrsas de Nadir Chah.
Pèrsia[modificar | modificar la font]
Tièra de succès diplomatics e militars per Nadir Chah que capitèt d'obtenir la retirada dei tropas russas dei zònas ocupadas dempuei 1722, d'obtenir la vassalizacion dei khanats ozbècs e de menar una campanha victoriosa còntra l'Empèri Mogòl que sa capitala foguèt pilhada.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Armament[modificar | modificar la font]
Intrada en servici dau Terrible dins la marina militara francesa. Premier vaissèu de 74 canons, representèt una evolucion importanta dins l'arquitectura militara navala en causa de sa poissança de fuòc, de sei capacitats de manòbra, de sa rapiditat de construccion, de son còst e de sei besonhs en equipatge que permetián d'optimizar lei capacitats dei poissanças navalas dau periòde. Aqueu tipe de naviri s'impausèt donc pauc a pauc coma lo naviri principau dei flòtas majoras fins a l'aparicion dau cuirassat dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XIX.


text:
Erupcion estromboliana
Leis erupcions estrombolianas son un tipe d'erupcion volcanica. Son caracterizadas per una lava que sa fluiditat es mejana e que van entraïnar d'explosions dins lo cratèr e l'emission de tefras coma de lapilis o de bombas volcanicas. Un plumacho de cendres de quauquei centenaus de mètres d'autor pòu tanben se formar. La longor dei coladas de lavas aganta rarament lo desenau de quilomètres. Lei pendas de l'edifici volcanic son generalament sobdas. L'activitat d'Estrombòli es un exemple d'aqueu tipe d'erupcion.
Lo risc es generalament limitat per lei populacions es despend subretot de la distància entre lo cratèr e lei centres urbans. L'Indici d'Explosivitat Volcanica d'aqueu tipe d'erupcion se situa entre 1 e 2.


text:
Ninja
Los ninjas (del japonés 忍者, ninja o shinobi) èran un grop militar de mercenaris que s'entrenavan especificament amb de formas non convencionalas de far la guèrra. Aital podián practicar d'assassinats, d'espionatge, de sabotatge, de missions de reconeissença e de guerrilhas, pr'amor de desestabilizar los enemics, obtenir d'informacions vitalas sus la posicion de las tropas de l'armada enemiga o obtenir un avantatge important que podiá èsser decisiu sul camp de batalha.
Per poder executar sas missions emplegavan una granda varietat d'armas e d'objèctes que los mai coneguts actualament son los katanas, los shurikens o los nunchakus, e èran tanben d'expèrts en la preparació de verins, de pocions e mai de bombas. A l'encòp, èran estat entrenats per se saber desguisar, art qu'utilizavan plan sovent per passar desapercebuts en foncion de la situacion dins los endreches ont volián penetrar, çò que diferís pro de l'imatge actual que se pòt aver dels ninjas.


text:
Publicado 14/09/2012 12:35:13CET
BARCELONA, 14 Sep. (EUROPA PRESS) -
Era prumèra plantilha deth FC Barcelona s'a entrenat aguest diuendres ath maitin, per premanir eth partit d'aguest dissabte ath dauant deth Getafe ath Coliseum Alfonso Pérez --20. 00 ores--, damb era abséncia d'un Jordi Alba que seguís damb gripa e ei lèu escartat.
En tot tier en compde qu'era sua disponibilitat peth partit depenie dera sua evolucion e preséncia ar entrenament d'aguest maitin, Alba a toti es numèros de no poder jogar a Getafe e somar-se atau as baishes qu'a Francesc 'Tito' Vilanova dempús eth 'virus FIFA'.
E ei qu'ath delà d'Alba no s'an exercitat damb eth grop Andrés Iniesta ne Alexis Sánchez, maugrat qu'eth chilenc a hèt trabalh de camp en marge.
Per completar era session, aute còp Cristian Tello s'a entrenat damb eth prumèr equip ath cant deth sòn companh ath filiau Gerard Deulofeu.
Pel que fa ath chilenc, patís ua petita trencadura ar adductor dera cama esquèrra que li hè èster baisha en Coliseu, e rèsta arribenta dera evolucion dera lesion per fixar era data deth sòn retorn, maugrat qu'apunte que poderà estrear-se en 'Champions' ath dauant deth Spartak de Moscou.
S'Alexis se greugèc damb Xile, Iniesta queiguec tanben ena victòria d'Espanha còntra Geòrgia.
Eth manxec patís ua elongació ar adductor dera cama dreita e serà de baisha entre 10 e 15 dies.


text:
Wikipèdia:Requèsta als administrators
Avètz besonh d'un administrator ?
Aquesta pagina es benlèu facha per vos, legissètz l'enquadrat çai jos per o saber.
Somari
Requèstas especificas[modificar | modificar la font]
Supression immediata[modificar | modificar la font]
Una pagina es especificament reservada a las demandas de supression immediata : Wikipèdia:Demanda de supression immediata.
Pòdon figurar dins aquesta seccion solament :
- Creacion manifèstament aberranta (tèst, vandalisme, gag, etc.) facha per autrú.
- Pagina creada per error pel demandaire e que n'es lo sol contributor.
- Demanda de supression validada per la comunautat sus paginas de suprimir.
- Redireccion que sa cibla es estada suprimida precedentament sus "paginas de suprimir", sens que siá possible de definir una cibla alternativa.
- Redireccion creada per un renomenatge corregissent una fauta d'ortografia pauc correnta.
- Nòta : s'aquesta demanda concernís una categoria, pensatz de verificar, abans de prepausar a la supression immediata, 1° que los ligams suls autres wikis son estats corregits, 2° que la categoria prepausada a la supression es pas ligada « en dur » per una pagina (ligam Paginas ligadas dins la boita d'espleches).
- Demanda de supression d'una sospagina personala d'un utilizaire, per el-meteis.
Se la pagina es una pagina d'article (pas una pagina de discussion o una pagina d'utilizaire), podètz vos contentar de la blanquir en indicant la rason dins la boita de resumit.
Per totas las autras requèstas, mercé de listar las demandas de supression sus Wikipèdia:Paginas de suprimir (o Wikipèdia:Imatges de suprimir) ; seràn pas tractadas aicí.
Intervencion sus una pagina protegida[modificar | modificar la font]
Una pagina es especificament reservada a las demandas d'intervencions sus de paginas protegidas : Wikipèdia:Demanda d'intervencion sus una pagina protegida.
Aicí, podètz demandar una intervencion sul contengut d'un article protegit. Se s'agís d'una modificacion concernent un article protegit perque una Wikipèdia:Guèrra d'edicion s'i desencadenava, es inutil de far aquesta demanda s'un consensus l'aprovant es pas estat trobat sus la pagina de discussion de l'article.
Consultatz los critèris per las paginas protegidas (Wikipèdia:Pagina protegida) abans d'efectuar una requèsta d'intervencion.
Quand sètz prèst, clicatz sus un dels ligams çai jos e redigissètz vòstra demanda. Se retrobarà tot en bas d'aquesta pagina. Poiretz reprendre la paraula a tot moment en clicant sul ligam [modificar] a drecha del títol de vòstra demanda.
Fusion d'istoric[modificar | modificar la font]
Una pagina es especificament reservada a las demandas de fusion d'istoric : Wikipèdia:Demanda de fusion d'istoric.
Proteccion[modificar | modificar la font]
Una pagina es especificament reservada a las demandas de proteccion : Wikipèdia:Paginas de protegir.
Consultatz los critèris per las paginas protegidas abans de demandar una proteccion.
Pòdon figurar dins aquesta seccion unicament de demandas de :
- proteccion per de rasons administrativas
- proteccion de pagina d'utilizaire vandalizada
- proteccion de pagina qu'es pas mai d'actualitat
- proteccion de vòte claus
- semiproteccion respectant los critèris de semiproteccion
- (solament sus de vandalismes plan definits, e pas en rason de l'audiéncia fòrta d'una pagina)
Per totas las autras requèstas, mercé de las efectuar sus Wikipèdia:Guèrras d'edicion en cors, o sus una autra pagina mai apropriada. Seràn pas tractadas aicí.
Per ajustar una pagina dins aquesta categoria, i podètz apausar lo modèl {{de protegir}} o dirèctament la categoria « [[Categoria:Pagina de protegir]] ».
Restauracion de pagina[modificar | modificar la font]
Una pagina es especificament reservada a las demandas de restauracion : Wikipèdia:Paginas de restaurar.
Renomenatge de pagina[modificar | modificar la font]
Una pagina es especificament reservada a las demandas de renomenatge : Wikipèdia:Demanda de renomenatge.
Avètz besonh d'un administrator ?
Aquesta pagina es benlèu facha per vos, per o saber, legissètz l'enquadrat çaijós.
Prenètz plan lo temps de causir vòstra pagina de requèsta. Per èsser executada rapidament e eficaçament, una requèsta se deu transmetre al bon endrech !
- Se avètz un client IRC (Chatzilla, XChat o mIRC, per exemple), tanben podètz dialogar en dirècte amb de contributors en anant sul canal #wikipedia-oc sul servidor irc.freenode.net. I podètz alertar los administrators presents en picant
!admin.
Se, aprèp lectura de l'entèsta, vòstra requèsta correspond pas a cap dels cases presentats, clicatz sul ligam çaijós. Atencion, aquesta pagina deuriá concernir pas que de requèstas inabitualas. Tota demanda qu'auriá degut èsser facha dins una de las paginas mencionadas çaisús poirà èsser ignorada. Vòstra requèsta serà executada dins de sostas fòrt melhoras se la plaçatz sus la bona pagina.
Demandar d'ajuda[modificar | modificar la font]
Se volètz efectuar una requèsta mas, aprèp aver legit l'entèsta e las seccions çai sus, sabètz pas totjorn ont vos adreçar, podètz clicar sul ligam çai jos.
Requèstas tractadas[modificar | modificar la font]
- Las requèstas classadas çai jos son estadas tractadas per un administrator.
- Las requèstas tractadas dempuèi mai d'una setmana son archivadas.
Demandi que la pagina Vida (biologia) siá renomenada Vida, puei escafada (cf. Discutir:Vida (omonimia)). Vivarés (d) 16 genièr de 2011 a 15.34 (UTC)
- Fach! --— Joan Francés B. (me´n parlar) 19 genièr de 2011 a 12.42 (UTC)
Requèstas en cors[modificar | modificar la font]
- Las requèstas classadas çai jos son estadas ja presas en carga per un administrator, qu'espèra generalament una responsa o de precisions.
- Mercé d'ajustar vòstras requèstas novèlas dins la seccion « requèstas de tractar » !
- Las requèstas en cors qu'an pas balhat de seguida dempuèi almens una setmana son tractadas o refusadas automaticament.
Requèstas de tractar[modificar | modificar la font]
- Per efectuar una requèsta novèla, ajustar una seccion novèla çai jos. Un administrator s'encargarà d'i respondre.
- Las requèstas tractadas o refusadas per un administrator se devon desplaçar dins las seccions correspondentas.
- L'article Visigòt (títol incorrècte) deuriá aver per títol Visigòts, cf. Discutir:Visigòt. Vivarés (d) 21 febrièr de 2011 a 18.32 (UTC)


text:
Campings à la une
- Filtrer par :
- Départements
- AudeGardHéraultLozèrePyrénées-Orientales
- Villes
- AbeilhanAdissanAgdeAgelAgonesAigneAigues vivesAlignan du ventAnianeArborasArgelliersAspiranAssasAssignanAumelasAumesAutignacAveneAzillanetBabeau bouldouxBaillarguesBalaruc le vieux Balaruc les bainsBassanBeaufortBeaulieuBedarieuxBelargaBerlouBessanBeziersBoisseronBoissetBoujan sur libronBouziguesBrenasBrignacBrissacBuzignarguesCabrerollesCabrieresCambon et salverguesCampagnanCampagneCamplongCandillarguesCanetCapestangCarlencas et levasCarnon plageCassagnolesCastanet le hautCastelnau de guersCastelnau le lezCastriesCausse de la selleCausses et veyranCaussiniojoulsCauxCazedarnesCazevieilleCazilhacCazouls d'heraultCazouls les beziersCebazanCeilhes et rocozelsCellesCersCessenon sur orbCesserasCeyrasClapiersClaretClermont l'heraultColombieres sur orbColombiersCombaillauxCombesCorneilhanCoulobresCourniouCournonsecCournonterralCreissanCruzyDio et valquieresEspondeilhanFabreguesFaugeresFelines minervoisFerrals les montagnesFerrieres les verreriesFerrieres poussarouFlorensacFontanesFontesFosFouzilhonFozieresFraisse sur agout FrontignanGabianGalarguesGangesGarriguesGigeanGignacGorniesGrabelsGraissessacGuzarguesHerepianJacouJoncelsJonquieresJuvignacLa boissiereLa caunetteLa grande motteLa liviniereLa peyradeLa salvetat sur argoutLa tour sur orbLa vacquerie et st martinLacosteLagamasLamalou les bainsLansarguesLaroqueLattesLaurensLauretLaurouxLavaletteLaveruneLe boscLe bousquet d'orbLe cap d'agdeLe caylarLe cresLe crosLe pougetLe poujol sur orbLe pradalLe puechLe soulieLe triadouLes airesLes matellesLes plansLes rivesLespignanLezignan la cebeLiaussonLieuran cabrieresLieuran les beziersLignan sur orbLodeveLoupianLunasLunelLunel vielMagalasMaraussanMargonMarseillanMarseillan plageMarsillarguesMas de londresMauguioMaureilhanMerifonsMezeMinerveMirevalMons la trivalleMontadyMontagnacMontarnaudMontaudMontbazinMontblancMontelsMontesquieuMontferrier sur lezMontouliersMontoulieuMontpellierMontpeyrouxMoules et baucelsMourezeMudaisonMurlesMurviel les beziersMurviel les montpellierNebianNeffiesNezignan l'evequeNissan lez enseruneNizasNotre dame de londresOctonOlarguesOlmet et villecunOlonzacOupiaPailhesPalavas les flotsPardailhanPaulhanPegairolles de buegesPegairolles de l'escalettPeretPerolsPezenasPezenes les minesPierreruePignanPinetPlaisancePlaissanPoilhesPomerolsPopianPortiragnesPoujolsPoussanPouzollesPouzolsPrades le lezPrades sur vernazobrePremianPuechabonPuilacherPuimissonPuissaliconPuisserguierQuaranteRestinclieresRieussecRiolsRomiguieresRoquebrunRoqueredondeRoquesselsRosisRouetRoujanSaint andre de sangonisSaint bauzille de putoisSaint chinianSaint gervais sur mareSaint martin de londresSaint pons de thomieresSaint thiberySalascSaturarguesSaussanSaussinesSauteyrarguesSauvianSerignanServianSeteSiranSorbsSoubesSoumontSt andre du buegesSt aunesSt bauzille de la sylveSt bauzille de montmelSt bresSt christolSt clement de riviereSt drezerySt etienne d'albagnanSt etienne de gourgasSt etienne estrechouxSt felix de l'herasSt felix de lodezSt gely du fescSt genies de fonteditSt genies de varensalSt genies des mourguesSt georges d'orquesSt guilhem le desertSt guiraudSt hilaire de beauvoirSt jean de buegesSt jean de corniesSt jean de cucullesSt jean de fosSt jean de la blaquiereSt jean de minervoisSt jean de vedasSt julienSt justSt martin de l'arconSt mathieu de treviersSt maurice navacellesSt michelSt nazaire de ladarezSt nazaire de pezanSt pargoireSt paul et valmalleSt pierre de la fageSt pons de mauchiensSt privatSt saturnin de lucianSt seriesSt vincent d'olarguesSt vincent de barbeyrarguSte croix de quintillarguSussarguesTaussac la billiereTeyranThezan les beziersTourbesTressanUsclas d'heraultUsclas du boscVacquieresVailhanVailhauquesValerguesValflaunesValmascleValras plageValrosVelieuxVendarguesVendemianVendresVerarguesVerreries de moussansViasVic la gardioleVieussanVillemagne l'argentiereVilleneuve les beziersVilleneuve les maguelonneVilleneuvetteVillespassansVilletelleVilleveyracViols en lavalViols le fort
- Zones touristiques
- Le canal du midiCôte d'AméthysteLE BASSIN DE THAULE LAC DU SALAGOULes gorges de l'HéraultParc naturel régional du Haut-LanguedocPetite camarguePays Haut Languedoc et VignoblesPays Cœur d'HéraultLe Lac de SalagouGorges de l'HéraultMontpellier Petite CamarguePays de Thau PézenasPays Vallée de l'HéraultPays de Béziers
Filtrer selon les disponibilités :
9 Camping(s) partenaire(s)
Hérault
112 emplacements
Camping caravaning 3 étoiles "le mas du padre" à balaruc-les-bains, dans l'hérault, en languedoc, sous le soleil du sud de la france, entre...
50 emplacements
Situé tout près d’un joli village et entouré de vignes, ce charmant camping de 2 hectares vous invite à la détente. venez profitez d’un cadre...
228 emplacements
A seulement 4 km des plages et 6 km du centre de montpellier, capitale du languedoc roussillon, le camping vous offre une variété de paysages...
234 emplacements
A l'entrée du joli village de mèze, sur les rives du bassin de thau communiquant avec la méditerranée par le canal royal de sète, découvrez le...
435 emplacements
Le palavas camping offre un accès direct à une plage de 450 m sur un cordon littoral entre étangs protégés et mer méditerranée. de nombreuses...
1028 emplacements
Camping**** sur un domaine de 24 ha avec accès direct à la plage. location de mobil-homes, tentes équipées et chalets. location d'emplacements en...
665 emplacements
En accès direct à la mer, ce camping situé à valras est idéal pour des vacances toniques et familiales. profitez de la piscine et de sa...
287 emplacements
Camping**** sur un parc de 5 ha, à 4 km des plages sauvages des aresquiers à frontignan. location de mobil-homes avec terrasse et salon de jardin....


text:
Sciéncias de la Tèrra
Lei sciéncias de la Tèrra agropan lei sciéncias que seis objèctes d'estudi son la planeta Tèrra, son atmosfèra e sei mars majoras. Per alargar, lei sciéncias de la Tèrra s'interèssan tanben a l'estudi deis objèctes dau Sistèma Solar.
Lei domenis màgers[modificar | modificar la font]
- La geologia es la sciéncia que tracta de la composicion, de l'estructura e de l'istòria de la Tèrra. Inclutz de disciplinas variadas :
- La paleontologia es la sciéncia que tracta de l'evolucion de la vida sus Tèrra.
- La tectonica es la sciéncia qu'estúdia leis objèctes deformats per lei movements dei placas terrèstras.
- La petrologia s'interèssa a l'origina, a la formacion e a l'evolucion dei ròcas.
- La mineralogia estúdia la natura, la composicion e l'estructura cristallina dei mineraus.
- La geoquimia permete de conóisser la composicion quimica dei ròcas, que siegue en elements majors o en elements trais.
- La geocronologia permete, gràcias en de metòdes variats, de datar una ròca o un dei sieus constituents.
- Lo geomagnetisme e lo paleomagnetisme s'interèssan a la radiacion magnetica terrèstra e ai sieunei variacions de lòng dau temps.
- La vulcanologia estúdia la natura fisicoquimica dei volcans e sa pròpria dinamica.
- La limnologia s'interèssa a l'estudi deis aigas continentalas e deis organismes que li rèstan.
- L'idrologia estúdia la fisica, la quimia, lei flux e lei relacions deis aigas.
- La pedologia (sciéncia dei sòus) s'interèssa a l'estudi dei sòus, e es una disciplina ai raras de la geologia (estudi de l'alteracion dei ròcas, evolucion mecanica e quimica dei sòus) e de la biologia (ròtle deis organismes dins l'alteracion de la ròca maire e l'evolucion dau sòu).
- La geomorfologia s'interèssa a l'origina e a l'evolucion dau relèu, e pus particularament ai procès, en totei leis escalas de temps e d'espaci, qu'interagisson a l'interfàcia entre la litosfèra, l'idrosfèra e l'atmosfèra, e fabregan lei païsatges.
- La geofisica es la sciéncia qu'estúdia la tèrra per de metòdes fisics :
- La sismologia estúdia la natura dei tèrratrémols, la sismotectonica e sei relacions ambé la tectonica.
- La sismica (sismica per reflexion o sismica per refraccion) agacha leis estructuras en fonsor gràcias a l'analisi dau ressòn d'una vibracion mandada despuei la superfícia (explosion, brandilhament ...)
- La geodesia s'interèssa a la geometria de la Tèrra e ai movements dei placas tectonicas.
- La gravimetria estúdia l'estructura fonsa gràcias ai variacions de camps de pesantor a la superfícia.
Apondèm ai sciéncias de la Tèrra la planetologia, qu'estúdia lei planetas, satellits, asteroïdes, meteorits e cometas.
Fan part dei sciéncias de l'atmosfèra e deis oceans (o mar majoras) :
- La climatologia, que descriu lei climas e explica lei movements atmosferics ;
- La meteorologia, que consistís en l'estudi e la prevision dei fenomèns atmosferics ;
- L'oceanografia, que consistís en l'estudi e la prevision dei fenomèns oceanics (marèias, corrents, auças, ...).
- La glaciologia estúdia la natura fisica e quimica dei sistèmas gelaris e perigelaris.
- L'astronomia, estudi de l'univèrs que nòstra planeta es la Tèrra.
Aplicacions de la geologia[modificar | modificar la font]
- descubèrta e explecha dei compausants solides (minarés) e fluides (petròli, aiga, gas) de la crosta terrèstra e son energia geotermica;
- melhorament de l'environament e de la seguretat (previsions de riscas ligadas au sotasòu e au sòu, estudis d'impacte, implantacion d'obratges d'art, cf. geotecnica, idrogeologia, meteorologia ...).


text:
L'abadiá trapista foguèt fondada al començament del sègle XIX. En 1815, mai precisament, lo 21 de febrièr de 1815 s'instalèt la communitat dins l'anciana abadiá d'Entrammes; son primièr abat foguèt Dom Bernard de Girmont. Foguèt aprovada pel papa Piu VII en 1816.
D'unes monges s'ocupavan de la rica bibliotèca, e fasián la religadura de libres vièlhs. Aquela activitat èra realizada tanben pels toristas e pels romieus.
A la dintrada del complèxe bèl, se trapa un magasin que i son venduts de produches de papetariá, libres e pichons objèctes religioses e autres produches alimentaris de las abadiás vesinas.
En dessus del magasin i a una mòstra fotografica, d'objèctes istorics e l'istòria de l'abadiá trapista, la vida monastica e l'organizacion de la jornada dels monges.
Detràs de l'abadiá i a un puèg pichon amb un polit jardin. Lo camin mena a la colomna de Notre-Dame du Triomphe, estèla que ise trapa una estatua de la Verge. A totes los que dins aqueste luòc recitan tres Ave Maria son acordats 100 jorns d'indulgéncia, coma instituat per Piu IX.
Abbaye du Port-du-Salut, in Alphonse-Victor Angot, Ferdinand Gaugain, Dictionnaire historique, topographique et biographique de la Mayenne, Goupil, 1900-1910, détalhe de l’ediction, t. III, p. 335-337; t. IV, p. 748.


text:
Nathalie Kosciusko-Morizet
Nathalie Kosciusko-Morizet, coneguda tanben coma « NKM », es una engenhaira e femna politica francesa. Es la rèirefelena del senador comunista André Morizet, felena del resistant Jacques Kosciusko-Morizet, filha del consòl de Sèvres François Kosciusko-Morizet e sòr de Pierre Kosciusko-Morizet, (cofondator del site de comèrci en linha « PrimeMinister »). Es maridada amb Jean-Pierre Philippe dempuèi 2003, an dos filhs.
Politecniciana, entrèt al ministèri francés de l'Economia en 1997. A partit de 2002, faguèt partida del cabinet del primièr ministre, Jean-Pierre Raffarin, coma conselhièra en environament. Foguèt deputada de la 4ena circonscripcion d'Essonne (2002-2007), secretària d'Estat francés de l'economia numerica (2007-2009), e secretària d'Estat francés de l'Environament (2009-2010). Actualament es consòl de Longjumeau (dempuèi 2008) e ministre francés de l'Environament (dempuèi lo 14 de novembre de 2010).
- Portal:Politica/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Naissença en 1973
- Ancian escolan de Politechnique París
- Personalitat de l'Union per un Movement Popular
- Deputat d'Essonne
- Secretària d'Estat francés de l'Environament
- Secretària d'Estat francés de l'economia numerica
- Ministre francés de l'Environament
- Personalitat de la Cinquena Republica
- Personalitat politica femenina francesa


text:
Guèrra
La guèrra es l'afrontament violent entre tribús, pòbles o govèrns. La guèrra es la causa de la mòrt de milièrs d'èssers umans, de fòrça malautiás, de la pèsta, la fam, e d'autres mals. Quand la guèrra se fa en contra de las leis internacionalas, se parla de delicte de guèrra. Se fa de còps la diferéncia entre conflictes armats e guèrras. Segon aquel punt de vista, un conflicte seriá una guèrra se los belligerants n'an fach una declaracion formala. Dos causas principalas de las guèrras son istoricament:
- Lo contraròtle de las ressorsas naturalas
- Lo contraròtle de las rotas comercialas
Pus modernament, cal senhalar de rasons religiosas, culturalas, legalas, economicas e territorialas, o per autras causas.
Militarament, l'objectiu dins la guèrra es la victòria sus l'enemic. Per aquò, cal establir una superioritat en armas e en òmes, qu'obliga al contrari a la rendicion o a prepausar un armistici o una capitulacion. Las guèrras causan sempre grand nombre de victimas, non solament entre los combatents, senon tanben dins la populacion civila. Al delà, dins las guèrras se produsisson tanben de violacions grèvas dels Dreches de l'Òme. Encara que i a de convènis internacionals per limitar la mortalitat causada per las guèrras e de garantir un tractament digne als presonièrs de guèrra, aquelas convencions son practicament ignoradas. Las partidas afrontadas ensajan sempre de mantener un imatge d'onor e legitimitat de lor causa, mentre que practican una transgression sistematica de tota norma de respècte uman. La guèrra partís de la vision pus extrèma que la fin justifica los mejans.


text:
Eqüator terrèstre
En geografia, l'eqüator es un parallèl, una linha imaginària traçada a l'entorn d'una planeta, a mièja distància dels pòls. L'eqüator marca la separacion entre l'emisfèri nòrd e l'emisfèri sud. La latitud de l'eqüator es zèro gra per definicion.
Somari
- 1 Definicion
- 2 Eqüator terrèstre
- 3 Bombament eqüatorial
- 4 Basas espacialas
- 5 Eqüator celèst
- 6 Passatge de la linha
- 7 Vejatz tanben
Definicion[modificar | modificar la font]
L'eqüator es l'interseccion de la superfícia d'un objècte celèst amb lo plan perpendicular a son axe de rotacion e contenent son baricentre.
Dins lo cas d'un objècte de forma gaireben esferica, coma la Tèrra, es una linha imaginària eqüidistanta de son pòl Nòrd e de son pòl Sud.
Eqüator terrèstre[modificar | modificar la font]
Geodesia[modificar | modificar la font]
La latitud de l'eqüator es egala a 0°. Sa longor es de gaireben 40 075 km. La distància amb los dos pòls terrèstres es de gaireben 10 002 km.
La posicion exacta de l'eqüator es pas fixa. Lo plan eqüatorial se definís coma perpendicular a l'axe de rotacion de la Tèrra. S'aquel axe es mai o mens estable, pr'aquò sa posicion muda dins lo temps, modificant del meteis còp aquela de l'eqüator, aquò d'un biais fòrça feble.
Longor[modificar | modificar la font]
L'eqüator terrèstre es modelizat d'un biais exacte dins dos sistèmas estandard jos la forma d'un cercle de rai tenent un nombre entièr de mètres. En 1976, l'Union Astronomica Internacionala estandardizèt aquel rai a 6 378 140 m, valor dempuèi afinada a 6 378 137 m per l'Union Geodesica e Geofisica Internacionala e adoptada pel sistèma geodesic WGS 84. Dins aqueles modèls, la longor de l'eqüator es, per definicion, egala a 2π lo còp de la longor d'aquel rai, siá 40 065 035,535 m dins lo primièr cas e 40 065 016,686 m dins lo segond (en arredondissent al pus pròche millimètre).
Efèctes astronomics[modificar | modificar la font]
Dins una annada, lo Solelh passa dirèctament al zenit de l'eqüator dos còps, al moment dels equinòccis de març e de setembre. Los luòcs situats sus l'Equator coneisson las sortidas e los falits del solelh mai rapids del monde. Son tanben los luòcs del glòbe ont lo Solelh se desplaça dirèctament del zenit al nadir, e lo contrari. En teoria, coneisson una durada de jorn e de nuèit de dotze oras tota l'annada. Pr'aquò, pr'amor de la refraccion atmosferica e de la talha del solelh, aquelas duradas vàrian de qualques minutas.
Los oraris de sortida e de falit del solelh a l'eqüator seguisson pas las variacions encontradas jos las latituds pus temperadas : venon de mai en mai lèu de mièg febrièr a mièg març, venon pus tardius entre mièg març e mièg julhet abans de tornar mai en mai lèu fins al començament de novembre ; dempuèi venon de mai en mai tard fins a mièg febrièr. Pasmens aquelas variacions despassan pas mièja ora.
La nuèit, totas las estelas travèrsan lo cèl d'Èst en Oèst, traçant un semicercle centrat al punt pus al Sud o pus al Nòrd de l'orizont.
Clima[modificar | modificar la font]
Entre l'equinòcci de prima e aquel d'automne, las latituds al nòrd del tropic del Càncer son enclinadas cap al Solelh, es doncas l'estiu dins l'emisfèri nòrd. Dins l'emisfèri sud, la situacion es inversada : las latituds al sud del tropic del Capricòrne son enclinadas cap al Solelh entre l'equinòcci d'automne e aquel de prima.
Los climas de las zònas situada a l'entorn de l'eqüator son nomenats clima eqüatorial (una sola sason umida). Lo clima tropical es aquel dels environs dels tropics ont i a doas sasons : una sason seca e una sason umida. Pr'aquò, los climas càmbian en foncion de fòrça factors coma l'altitud e la proximitat d'una espandida d'aiga (ocean).
Païses traversats[modificar | modificar la font]
Generalitats[modificar | modificar la font]
Sus Tèrra, l'eqüator copa principalament los oceans, sols 20% gaireben de sa longor es situat sus de tèrras emergadas.
Lo punt pus elevat situat sus l'eqüator es situat sus lo costat sud del volcan Cayambe, en Eqüator, a 4690 m (00° 00′ 00″ N 77° 59′ 31″ O / 0.00000, -77.99194). Aquel punt es l'unic situat en dessús de l'altitud necessari per las nèus eternalas dins aquela latitud, es lo sol luòc de l'eqüator ont la nèu existís al sòl tota l'annada.
Los païses traversats par l'eqüator son, en començant de 0° de longitud, los seguents :
Africa[modificar | modificar la font]
L'eqüator travèrsa sèt païses africans :
- São Tomé e Príncipe : l'eqüator travèrsa l'illa de Rolas, un illòt situat a 5 km al sud de l'illa de São Tomé[1].
- Gabon
- La Republica de Còngo
- La Republica Democratica de Còngo
- Oganda
- Kenya
- Somalia
Asia[modificar | modificar la font]
L'eqüator travèrsa un sol país asiatic, Indonesia :
- Las Illas Batu[2] :
- Sumatra
- Lingga[3]
- Bornèo
- Sulawesi
- Dins l'archipèla de las Molucas del Nòrd :
- Waigeo, al nòrd de la Papoa Occidentala [4]
Oceania[modificar | modificar la font]
Pas cap de tèrra es traversada par l'eqüator en Oceania.
America del Sud[modificar | modificar la font]
L'eqüator travèrsa tres païses sud-americans :
- Eqüator :
- Las Illas Galapagos
- Eqüator, lo país continental, a 20 km al nòrd de sa capitala Quito
- Colómbia
- Brasil
Monuments[modificar | modificar la font]
Lo passatge de l'eqüator es commemorat per divèrses monuments sus la planeta :
- sus l'Ilhéu das Rolas, São Tomé e Príncipe, i a sul sòl una mosaïca representant una carta del monde ;
- en Indonesia, a Pontianak,illa de Bornèo,
- en Eqüator, la Mitad del Mundo es situada aperaquí vint quilomètres al nòrd de Quito ;
- en Brasil, lo Marco Zero a Macapá.
-
Indicatiu del passatge de l'eqüator sus l'illòt Ilhéu das Rolas, São Tomé e Príncipe.
-
-
Mitad del Mundo, San Antonio de Pichincha, Eqüator.
-
Bombament eqüatorial[modificar | modificar la font]
La rotacion d'un objècte celèst sus el meteis indutz una deformacion de sa forma que tendriá pas se virava pas. Atal, un objècte esferic (una planeta, per exemple) se deforma en un ellipsoïde, amb un bombament al nivèl de son eqüator.
La Tèrra es modelizada d'un biais estandard per una esfèra aplatida de 0,336% lo long de l'axe. En consequéncia, l'équateur es 0,16% pus long qu'un meridian. Dins l'estandard WGS 84, la longor d'un meridian (jos la forma d'un grand cercle) es de 40 007 862,917 m, contra 40 075 016,686 m per l'eqüator, siá una diferéncia de 67 153,769 m, gaireben 67,154 km.
Basas espacialas[modificar | modificar la font]
La velocitat de rotacion d'un punt a la superfícia de la Tèrra es maximala a l'eqüator (gaireben 465 m/s), çò que rend aquela zòna economica interessanta pel lançament de cargas utilas espacialas. Tres sites de lançament se tròban particularament pròche de l'eqüator: lo centre de lançament d'Alcântara (latitud 2,3° S), la plataforma San Marco (2,9° S) e lo centre espacial Guaianés (5,2° N).
Eqüator celèst[modificar | modificar la font]
En astronomia, l'Eqüator celèst es la projeccion de l'eqüator terrèstre sus l'esfèra celèsta.
Passatge de la linha[modificar | modificar la font]
Una fòrta anciana tradicion de la marina francesa festeja lo passatge de l'eqüator amb un bateg pagan per los que passan la linha lo primièr còp. Aquela ceremonia joiosa, es presidida per un marin desguisat en Neptun, assistits per tritons, naïadas, etc.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams internes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Carta de São Tomé-et-Príncipe, Departament d'Estat american (1991) [1]
- ↑ Indonesia 1/250 000, Series T503 - SA 47-2, U.S. Army Map Service (1954) [2]
- ↑ Indonesia 1/250 000, Series T503 - SA 48-2, U.S. Army Map Service (1954) [3]
- ↑ New Guinea 1:250,000, Series T504 - NA 52-16, U.S. Army Map Service (1954) [4]


text:
Pensada laterala
La pensada laterala es un ensems de tecnicas teorizadas per Edward de Bono, Doctor maltés en medecina e en filosofia, Master en psicologia e fisiologia e autor de mai d'un libres sus la creativitat. Aquel ensems de metòdes de resolucion de problèma consistís a abordar los problèmas jos mai d'un angles al luòc de se concentrar sus una apròcha unica[1].
Somari
Definicion e aplicacion[modificar | modificar la font]
La pensada laterala se definís per oposicion a la pensada verticala, qu'es la pensada classica, caracterizada per la continuitat entre las estapas e la validacion pas a pas de las ipotèsis e de cada resultat intermediari. Dins pensada verticala, una idèa que son aplicabilitat es pas validada es rebutada e es mai considerada dins la seguida del procèssus. L'invalidacion d'una idèa en pensada verticala se fa classicament mejans las objeccions seguentas:
- es pas coma aquò
- fonciona pas
- es pas una novèla idèa
- es tròp car
- es irrealista
- es estupid
A contrario, la « pensada laterala » ajuda l'innovacion considerant que l'imaginacion d'une solucion impossibla o irrealista pòt servir d'estapa a la descobèrta d'una solucion possibla eventualament innovanta. Las estapas potencialament illogicas servisson alara de « trempolin » cap a d'autras idèas, elas meteissas realizablas o non, fins a l'obtencion d'una solucion valida. La basa de la pensada laterala consistís atal a realizar de « sauts discontinús », eventualament dins lo domeni de l'impossible, sovent illogics, mas totjorn dins una optica de « cambi ». La solucion donada apareissent a posteriori incontestablament logica (aquò essent naturalament necessari per qu'aquela solucion siá considerada coma valabla).
Aquelas discontinuitats pòdon èsser provocadas de mai d'un biais (Cf. Tecnicas), per exemple en inversant o en exagerant lo problèma, considerant de solucions practicas o d'analogias amb de problèmas venent d'un domeni fòrça diferent, o encara en utilizant de mòts aleatòris coma estimilus.
Aquela tecnicas de pensada son doncas d'una granda utilitat dins los procèssus creatius e dins la resolucion dels problèmas.
Tecnicas de pensada laterala[modificar | modificar la font]
Aqueles metòdes se distinguisson per l'ajuda que donan per sortir dels esquèmas de pensada que nòtre cervèl bastiguèt al fil de nòstras experiéncias. Aquel fenomèn es lo qu'interven dins l'umor, qu'implica la desconnexion d'una estructura cap a una autra, a priori non ligada, mas a posteriori justificada. Aquela desconnexion se percep per exemple dins los jòcs de mots; lo doble sens essent lo mecanisme que provòca aquel cambi d'estructura (contèxte).
Abans tota utilizacion d'un d'aqueles metòdes, seriá util de mencionar lo caractèr irrealista d'idèas intermediàrias que seront suggerida. Edward de Bono suggerís l'utilizacion de tèrme po abans aquelas prepausas. po podent se traduire per Operacion de Provocacion (provocation operation). Aquela estapa evitant los tipes d'objeccion mencionada de per abans. Aquelas suggestions de provocacion pòdon tanben intervenir de biais involontari al cors de la recèrca d'idèas novèlas (e mai es quand intervenon de biais fluide que lo procèssus de creacion es pus eficaç).
L'operacion de provocacion se pòt far dels biaisses seguents:
- exageracion del problèma
- inversion dels objèctes considerats (« po, Los avions deurián poder aterrar de revèrs »)
- oposicion del problèma (« Las usinas deurián posar l'aiga en aval dels rius que posan ». Aquela idèa demanda pas de trempolin e es directament aplicabla, e aplicada dins qualques païses)
- distorsion dels faches
- desviacion de l'usatge (« po, Las veituras deurián aver de ròdas carradas »: aquel exemple es detalhat en dejós)
- l'utopia
- Tecnica de l'escapada, que consistís a s'escapar volontàriament de la dralha principala (per mejan de las tecnicas citadas en dessús per exemple)
- Lo destriament aleatòri d'un mot del diccionari, servissent d'estimulus per rebombar cap a una autra via de reflexion.
Illustracion per l'exemple[modificar | modificar la font]
Exemple 1[modificar | modificar la font]
- « Las veituras deurián aver de ròdas carradas »
Exemples de suggestions e d'eventualas solucions venet d'aquela prepausa:
- utilizar de pneumatic de geometria e de pression variabla,
- aquelas veituras poirián rodar dins los escalièrs → Utilizacion de 3 ròdas per montar los escalièrs ; Çò que se trapa per de valisas,
- perque s'utilizariá pas un sol plan de contacte ? → veituras d'esqui; çò qu'es lo cas sus las motonèus,
- los tusts poirián èsser amortits per una suspension d'evolucion programada, o evoluant activament → La suspension oleopneumatica e la suspension idropneumatica ne son d'aplicacions.
Exemple 2[modificar | modificar la font]
Consideram la question:
- « Prenguèt doas oras a dos òmes per escavar un trauc de dos mètres de prigondor. Quina prigondor seriá estada atenguda se dètz òmes avián escavat pendent doas oras? »
La responsa sembla d'èsser 10 mètres de prigondor. Aquela responsa supausa que la persona qu'i sosquèt seguèt un simple rasonament matematic suggerit per la descripcion donada, mas se pòt generar d'idèas de pensada laterala sus çò qu'influís la talha del trauc, çò que pòt menar a de responsas diferentas:
- un trauc pòt aver besonh d'èsser d'una cèrta forma o talha doncas l'escavacion pòt s'acabar d'ora a la prigondor demandada
- mai un trauc es prigond, mai cal d'esfòrç per l'escavar, donat que la tèrra a evacuar deu èsser levada mai naut per aténher lo nivèl del sol. I a un limit de prigondor per qu'un trauc pòsca èsser cavat pels umans sens aver besonh d'escalas o de cabralèva per rebutar la tèrra, e 10 mètres es al delà d'aquel limit.
- las jaças de tèrra mai prigondas pòdon èsser mai dificilas a escavar, se pòt aténher la pèira o una jaça freatica.
- cada persona que cava a besonh de plaça per utilizar una pala
- es possible qu'amb mai de gents trabalhant sus un projècte, cada persona venga mens eficaça a causa de mai de possibilitats de distraccion, la suposicion que podèm se destibar, mai de personas amb que parlar, eca.
- mai d'òmes poirián trabalhar en alternància per cavar pus lèu e pus longtemps
- i a mai d'òmes mas i a mai de palas ?
- las doas oras cavadas per dètz òmes pòdon èsser jos de condicions climaticas diferentas que las doas oras cavadas per dos òmes.
- la pluèja pòt inondar lo trauc per empachar l'escavacion
- la temperatura pòt gelar los òmes abans qu'acaben
- Seriá melhor d'aver cinc traucs de dos mètres cadun?
- los dos òmes pòdon èsser una equipa d'engenhariá amb de maquinas.
- los uèits òmes suplementaris pòdon èsser pas sufisament fòrts per cavar, o ben mai fòrts que los dos primièrs.
- quand emplegam dètz òmes sus una meteissa tasca cal ne servar dos coma bailes e sonque uèit, o mens, cavan.
- los dètz òmes an totes dos braces?
- los uèit òmes suplementaris son vius? Se non, es benlèu per aquò que los dos primièrs cavan un trauc.
Publicacions[modificar | modificar la font]
- Lateral thinking: creativity step by step; Edward De Bono; ed: Harper & Row, 1970[1]
- Po: Beyond Yes and No; Edward De Bono; ed: Penguin Books; 1972
- Serious creativity: using the power of lateral thinking to create new ideas; Edward De Bono; ed: HarperBusiness [2]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ vejatz lo Jòc de l'L de l'autor e son libre De Bono's Course in Thinking onte desvolopa e aplica sos principis en apròchas elementàrias permetent de mestrejar son concèpte de Pensada laterala)


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Oganda es un Estat d'Africa qu'a pas cap de frontièra maritima. Confronta a l'èst Kenya, al nòrd Sodan del Sud, a l'oèst la Republica Democratica de Còngo, al sud-oèst Rwanda e al sud Tanzania. Sa capitala es Kampala.
Lo gentilici es ogandés -esa.
Oganda es una republica presidencialista. Lo president, elegit per la populacion per un periòde de cinc ans, es lo cap d'Estat e lo cap de govèrn.
Lo legislatiu es unicameral, e compausat de 292 membres.
Oganda es devesit en 45 districtes. Los districtes son totes nomenats d'aprèp lor ciutat principala respectiva.
De veire: Economia d'Oganda


text:
Offekerque
Offekerque es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Recobert En granda part per marais solcats pel Oye e dels pichons watergangs, lo vast territòri de Offekerque a talhat en dos pel autoroute A16.
Ne retrai del littoral, Offekerque, vilatge del Calaisis a situat al Nòrd-Oèst de Audruicq lo sieu cap de luòc de costat.
Près de l'A16 se tròba un lac ont lo jet-esquí a practicat.
Recouvert en grande partie par des marais sillonnés par l'Oye et des petits watergangs, le vaste territoire d'Offekerque est coupé en deux par l'autoroute A16.
En retrait du littoral, Offekerque, village du Calaisis est situé au Nord-Ouest d'Audruicq son chef lieu de canton.
À proximité de l'A16 se trouve un lac où le jet-ski est pratiqué.
Istòria[modificar | modificar la font]
Sus la rota de las invasions, la municipalitat #èsser sovent experimentada al cors dels sègles, coma ne testifiquen las ancianes casemates disséminées sus lo sieu territòri.
Lo nom de Offekerque ven del germanique en significant glèisa de la granja
Sur la route des invasions, la commune fut souvent éprouvée au cours des siècles, comme en témoignent les anciennes casemates disséminées sur son territoire.
Le nom d'Offekerque vient du germanique signifiant église de la ferme


text:
Rom
Lo rom (var.ròm) es una bevenda alcolica (entre 45 e 49°) obtenguda per la destillacion dau jus o de la melassa de la cana de sucre.
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquesta beguda venguèt a èsser un produch important de las Antilhas aprèp l'introduccion de la cana de sucre el 1493 per Cristòl Colomb. Son nom apareis mençonat per primièr còp dins de documents que venon de las Barbadas en 1650 e i es anomenada kill-devil (tua diables) o mai rumbullion (un mot de Devonshire, Anglatèrra que significa 'grand tarabast'. Passèt a se sonar simplament rum en 1667. Cal notar aqui la parentèla possible entre lo mot inglès "rumbullion" e lo verbe occitan "rambalhar" (mèma sens).
Foguèt lo rom un factor economic de pes durant los sègles XVII e XVIII. Dempuèi las Antilhas partissiá cap a Euròpa e alara se faguèt servir lo trafic d'esclaus africans e lo negòci de pèls amb los pòbles amerindians de l'America del Nòrd. Son exportacion tanben se fasiá cap a las colonias anglesas d'America. Gràcias a la fòrta demanda sulpic s'establiron de destillariás a d'autres endreches del continent, coma a Nòva York o en Nòva Anglatèrra durant lo sègle XVII. A partir d'aquel moment, la zona de las Antilhas se limitèt a n'exportar sonque la melassa. En 1763 existissián mai de 150 destillariás en Nòva Anglatèrra. Aperaquí 80% de la produccion èra destinada a la consomacion del quite continent american, mentre que lo demai se dirigissiá cap al comèrci amb Africa en servir produch d'escambi per aquesir d'esclaus, d'ivòri o d'aur.


text:
Turbina
Una turbina es un dispositiu rotatiu destinat a utilizar la fòrça d'un fluid (aiga, vapor, aire, gas de combustion), que son coble es transmés per mejan d'un arbre.
L'energia del fluid, caracterizada par sa velocitat e son entalpia, es en partida convertida en energia mecanica per entraïnar un alternator, una pompa o tot autre receptor mecanic rotatiu.
Somari
Turbina de vapor[modificar | modificar la font]
Definicion – Principis generals de foncionament[modificar | modificar la font]
La turbina de vapor es un motor termic de combustion extèrna, foncionant segon lo cicle termodinamic dich de Clausius-Rankine. Aquel cicle se distinguís per lo cambiament d’estat tocant lo fluid motor qu'es en general de vapor d'aiga.
Aquel cicle compren per lo mens las estapas seguentas :
- L’aiga liquida es mesa en pression per una pompa e mandada cap a la caudièra,
- L’aiga es caufada, vaporizada e subrecaufada,
- La vapor se destend e se refregís dins la turbina en fornissent d'energia mecanica,
- La vapor destenduda es condensada al contacte de la font freda jos voide parcial.
Lo principi es doncas lo meteis qu'aquel de la maquina de vapor amb pistons. La turbina ne constituís una evolucion expleitant los principals avantatges de las turbomaquinas coma :
- Poténcia massica e poténcia volumica elevada,
- Rendement melhorat per fòrça dels estatges de desdente.
Realizacion practica[modificar | modificar la font]
Una turbina se constituís d’un rotor contenent un arbre ont son fixadas de palas, e d’un estator constituit d’un carter portant de deflectors fixes, generalament constituits de doas partidas assembladas segon un plan axial. Compren mai un tore d’admission segmentat e un divergent d’escapament dirigit cap al condensor. La foncion dels deflectors fixes es d’assegurar tot o partida de la destenda en formant una ret de tuvièras e de modificar la direccion de l'escorrement sortissent de l’estatge precedent.
Una turbina de vapor compren un o mai estatges assegurant cadun doas foncions :
- La destenda de la vapor que correspond a la conversion de l’energia potenciala en energia cinetica,
- La conversion de l’energia cinetica e coble de rotacion de la maquina amb una amassa de palas mobilas.
Las turbinas de vapor se classan en doas grandas categorias sovent combinadas dins una meteissa maquina :
- Las turbinas d'accion ont la destenda se fa unicament dins las palas fixas. Son ben adaptadas als estatges de fòrta pression e convenon melhor per la regulacion del debit. Lor construccion es pus cara e sol s'emplega pels primièrs estatges de la turbina.
- Las turbinas de reaccion ont la destenda se repartís entre las palas fixas e mobilas. Lo gra de reaccion se definís per la reparticion de la destenda entre las palas. S'emplega al estatges de bassa pression e son mens caras.
La realizacion de las turbinas demanda d'acièrs fòrtament aliats (Cr-Ni-Va) per resistir a las constrentas termicas, mecanicas (fòrça centrifuga) e quimicas (corrosion per la vapor). Las doas primièras constrentas limitan lo diamètre e doncas lo debit capable dels darrièrs estatges. Atal las palas de mai d’un mètre de longor pausan ja de grands problèmas de realizacion. De mai, l'eterogeneïtat radiala de las velocitats impausa una incidéncia variabla de la pala que presenta alara una forma esquèrra que son usinatge es complèxe.
En practica, la temperatura se limita a 550 o 580 °C e lo maximum mes en òbra es de 650 °C. La pression es de l’òrdre de 180 bar e atenh 250 bar per las installacions supercriticas.
De fach, las turbinas de fòrta poténcias comprenon generalament sus un meteis ais:
- Una turbina de nauta pression,
- 2 o 3 turbinas bassa pression amb sostiratges.
Atal es possible d’aténher de poténcias de mai de 1000 MW amb un rendement despassant leugièrament 40%.
A l’autra extremitat, las pus pichonas turbinas an de poténcias de qualques desenas de quilowatts. Comprenon generalament un sol estatge e servisson per entraïnar de maquinas dins l’industria o sus de naus.
Entre los dos, existís d'autras turbinas mai o mens complèxas e adaptadas a d'utilizacions industrialas especificas.
Limits tecnics – Avantatges[modificar | modificar la font]
L'avantatge principal de las turbinas de vapor es d’èsser de motors de combustion extèrna. Per aquò, totes los combustibles (gas, fiol, carbon, rebuts, calor residuala) e subretot los mens cars, se pòdon utilizar per l’alimentar en vapor. Lo calfatge pòt de mai se far per energia solara. Lo rendement pòt aténher de valors pro elevadas, d’ont los còstes de foncionament redusits.
Per contra, lo còst e la complexitat de las installacions las resèrvan sovent a d'installacions de poténcia elevada per obténer d'economias d’escala. Levat los cases particulars, los motors e turbinas de gas son mai adaptadas en dejós de gaireben 10 MW.
Lo refresquissent del condensor demanda un important debit d’aiga o d'aerorefrigerants encombrants çò que limita sulcòp lor domeni d’emplec a las installacions fixas o navalas.
Rendement[modificar | modificar la font]
Lo rendement creis amb la pression de la vapor e amb la temperatura de subrecalfatge. Pasmens, l'aumentacion d'aquelas caracteristicas es limitada per la tenor en aiga de la vapor a la fin de la destenda. En efièit, la corba de destenda pòt aténher la corba de saturacion amb formacion de gotetas que minòran l'eficacitat dels darrièrs estatges de destenda. La tenor en aiga liquida d'un mescladís deu èsser limitada a 15 o 20%. In fine, es la pression dins lo condensor que fixa per aquò las pressions e temperatura limitas admissiblas.
Generacion electrica[modificar | modificar la font]
A causa de lors caracteristicas, las turbinas de vapor son fòrça emplegadas dins de centralas termicas de mejana e fòrta poténcia, nuclearas inclusas. Dins la gama de poténcias de 1 a 10 MW gaireben, s'utilizan dins las aplicacions de cogeneracion (incinerador de rebuts e calfatge urban, procèssus industrial). I a tanben de senhalar lor usatge dins los cicles combinats ont permeton de valorizar en electricitat la calor d’escapament de las turbinas de gas.
Las turbinas de vapor s'emplegan tanben dins lo domeni de la propulsion navala, subretot pels pus grands vaissèls (petrolièrs, pòrtavions e sosmarins nuclears) mas son mai que mai sovent remplaçats per de motors diesel o de turbinas de gas. La foncion d’entraïnament de maquinas es tanben en via de disparicion al profèit dels motors electrics.
Conclusion[modificar | modificar la font]
La turbina de vapor es l’acabament d’un tipe de maquinas termicas introducha per las maquinas de vapor amb piston. Las constrentas dependentas de lor concepcion restrenhon lor usatge a las centralas electricas de fòrta poténcia e a d'aplicacions especificas. Se pòt atal citar l'aeronautica o encara las industrias utilizant la vapor sortissent de la turbina. Dins aquel cas s'obten d'electricitat a bon mercat perque la font freda es pas « gastada » dins un condensor. Aquelas turbinas se nomenan turbinas de contrapression. S'encontra aquela utilizacion, en particular, dins las sucrariás. Dins las sucrariás de canas, lo combustible es gratuit e abondant : la cana de sucre trissada que se n'extrai lo sucre.
Turbinas d'aiga[modificar | modificar la font]
Situada en aval d'un barratge, aquela turbina, inventada per Benoît Fourneyron, se mòu par l'escorrement de l'aiga e mòu un alternator que produtz d'electricitat. Se pòt utilizar subretot la pression de l'aiga, tipe Francis ; la velocitat de l'aiga tipe Pelton ; o encara un grand debit (tipe gropa Bulbe o Kaplan).
Turbina de gas de combustion[modificar | modificar la font]
Aeronautica[modificar | modificar la font]
La turbina de gas es amb lo compressor e la cambra de combustion un dels elements constitutius dels motors de reaccion (vejatz turboreactor). Suls elicoptèrs convencionals, la poténcia fornida per la turbina servís a entraïnar lo rotor principal e lo rotor anticoble e mai los esquipaments fornissent la pression idraulica e pneumatica e la tension electrica.
Turbinas d'aire[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) http://www.inti.be/ecotopie/hydro.html
- (fr) Turbina de jetesqui
- (fr) HYDROWEB : site sus l'idroelectricitat
- (fr) hydroelec.fr : site sus l'idroelectricitat (istòria e maquinas)


text:
Villars-le-Pautel
Villars-le-Pautel es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Teatre de nombroses afrontaments pendent la segonda guèrra mondiala, tot lo vilatge a #èsser enregistrat pels Alemands pendent l'aucupacion. Fòrça Josieus se son refugiats dins los ostals dels resistentes . Pendent l'avançada dels Aliats a França, un bombardier s'i es esclafat. Los cavòts dels soldats son totjorn ailà.
Théâtre de nombreux affrontements pendant la seconde guerre mondiale, tout le village a été fouillé par les Allemands pendant l'occupation. Beaucoup de Juifs se sont réfugiés dans les maisons des résistants . Pendant l'avancée des Alliés en France, un bombardier s'y est écrasé. Les tombes des soldats sont toujours là.


text:
Vendeuil-Caply
Vendeuil-Caply es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Vendeuil-Caply es l'associacion de doas caseriux distants de 1 500 mètres lo un de l'autre,
- Vendeuil d'un costat #que protegís un centenat d'armas, e
- Caply, masatge caseriu sièis sus la anciana RN1 (Actuala RD 1001), #que reagrupa aperaquí 360 abitants.
Vendeuil-Caply Se situa a 99 quilomètres de París, 37 km d'Amians, e 23 km de Beauvais.
La Noye, pichon riu del nòrd del Scenari picard d'unitat|33|km {{}} pren la siá font sul territòri de Vendeuil-Caply. O municipalitat aperten al Costat de Breteuil, a la Comunitat de Municipalitats dels Vallées de la Brêche e de la Noye, al SIVOM del Costat de Breteuil, al Sindicat Intercommunal de Disposicion dels marges de la Noye, al Sindicat de las Aigas de Sant-André-Farivillers, al Sindicat de Electricité de la Region de Breteuil e al Sindicat Escolar de Sant-André-Farivillers e VENDEUIL-CAPLY.
La commune de Vendeuil-Caply est l'association de deux hameaux distants de 1 500 mètres l'un de l'autre,
- Vendeuil d'un côté qui abrite une centaine d'âmes, et
- Caply, hameau sis sur l'ancienne RN1 (Actuelle RD 1001), qui regroupe environ 360 habitants.
Vendeuil-Caply se situe à 99 kilomètres de Paris, 37 km d'Amiens, et 23 km de Beauvais.
La Noye, petite rivière du nord du Plateau picard de 33 km prend sa source sur le territoire de Vendeuil-Caply. Le commune appartient au Canton de Breteuil, à la Communauté de Communes des Vallées de la Brêche et de la Noye, au SIVOM du Canton de Breteuil, au Syndicat Intercommunal d'Aménagement des berges de la Noye, au Syndicat des Eaux de Saint-André-Farivillers, au Syndicat d'Electricité de la Région de Breteuil et au Syndicat Scolaire de Saint-André-Farivillers et VENDEUIL-CAPLY.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Vendeuil-Caply Es celèbre per lo sieu luòc ancian #que, centrat sus la vallée Sant Denis, entre lo mont Catelet e aquel de Calmont, a dos quilomètres al sud del glèisa Sant Martin, s'estendiá sus 130 ectaras. Sol vestigi plan conservat d'aquela vila gallo-romaine uèi desapareguda, capital d'un pagus de la civitas de las Bellovaques, lo teatre dels Eer e Modèl:IIe sègles testifica de #çò que #èsser la siá importància passada. Las invasions de la fin del Modèl:IIIe sègle ludut seràn fatal e l'abitat se desplaçarà cap al nòrd, a Vendeuil. Lo luòc ancian serà pas totun pas entièrament abandonat cossí lo pròva l'existéncia d'una glèisa dédiée a Sant Denis, uèi desapareguda, #que i aviá bastit en lo cementèri isolat situat en bordure de la D 916. Après los invasions normandes, Vendeuil perdrà, a lo sieu torn la siá importància en benefici del bourg féodal de Breteuil.
- Vandolium En 1120
- Vendeuil a benlèu #èsser "Bratuspantium", capital dels Bellovaques.
- Important luòc gallo-romain del Modèl:Ier s al Modèl:IVe sègle.
- Al Mejan Age la tèrra aperteniá a las châtelains de Breteuil #que lo castèl i n'aguèt destruit l'an 1434 pels Bourguignons.
Vendeuil-Caply est célèbre pour son site antique qui, centré sur la vallée Saint Denis, entre le mont Catelet et celui de Calmont, à deux kilomètres au sud de l'église Saint Martin, s'étendait sur 130 hectares. Seul vestige bien conservé de cette ville gallo-romaine aujourd'hui disparue, capitale d'un pagus de la civitas des Bellovaques, le théâtre des Ier et Modèl:IIe siècles témoigne de ce que fut son importance passée. Les invasions de la fin du Modèl:IIIe siècle lui seront fatales et l'habitat se déplacera vers le nord, à Vendeuil. Le site antique ne sera toutefois pas complètement abandonné comme le prouve l'existence d'une église dédiée à Saint Denis, aujourd'hui disparue, qui était bâtie dans le cimetière isolé situé en bordure de la D 916. Après les invasions normandes, Vendeuil perdra, à son tour son importance au profit du bourg féodal de Breteuil.
- Vandolium en 1120
- Vendeuil a peut-être été "Bratuspantium", capitale des Bellovaques.
- Important site gallo-romain du Modèl:Ier s au Modèl:IVe siècle.
- Au Moyen Age la terre appartenait aux châtelains de Breteuil dont le château fut détruit en 1434 par les Bourguignons.


text:
Lo Sais
Lo Sais[1] (Le Saix en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
A unitat|10|km {{}} de Veynes (cap de-luòc de costat), al pè del lac de Peyssier, dins una zòna arboricole als atractius multiplas e variats, lo Saix, vilatge de caractèr prevalgut en lo moment dels concorses pel fleurissement de la França, a visitat per los sieus ostals fleuries en pèiras, lo sieu marc de fons de vallée, e a conegut per lo sieu ambiance e las siás animacions. La municipalitat del Saix a inscrich en lo perimètre del parc regional dels Baronnies.
Comunas vesinas :
- Sant-Auban-de Oze 4 km
- Oze 4 km
- Chabestan 4 km
- Châteauneuf-de Oze 6 km
- Veynes 7 km
- Savournon 7 km
- La Bastida-Montsaléon 8 km
- Furmeyer 9 km
- Esparron 9 km
- Aspres-sus-Buëch 10 km
- Lo Bersac 11 km
- Aspremont 11 km
- Barcillonnette 11 km
- Montmaur 12 km
- Sant-Gènis 12 km
La municipalitat la mai aluenhada del Saix es Ouessant (944,2 km a panatòri d'ausèl).
La montanha de Aujour surplombe la municipalitat del Saix. Aquel massís en dominant la vallée de la Durance e la vallée del Buëch es al encreuament dels aisses Sisteron – Grenòble – Valéncia – Gap en lo sud del departament de las Anautitas-Alpes, en levant de païses del Buëch. La montanha de Aujour es la darrièra reünion plan individualitzat del Bochaine meridional : mai al sud la corniche tithonique forma pas mai gaire que dels crêts a pena indentés, sens ponch en culminant plan desligat. Las lòsas de tithonique plan visiblas dempuèi la vallée immergisson cap a la vallée de la Maraize, afluent del Buëch.
Lo vilatge del Saix Modèl:Promocional
Cocon douillet pel centenat d'abitants #que s'i protegisson, blotti al fons de l'anautita vallée de Maraize, lo Saix estrenha los sieus ostals de pèiras, bastidas entre la Modèl:S mini- e la Modèl:S-, a l'entorn de la siá vièlha citadelle. Titular de doas flors al concors nacional dels pòbles fleuris, en pretenent al títol d'un dels mai polits pòbles de França, lo Saix sedusís en efièch per la siá implantacion, lo sieu caractèr, lo sieu entorn grandiose. Mas es sustot conegut per lo sieu ambiance, la jòia de viure de los sieus abitants e lo accueil #que sabon reservar al visitant. "Lo Saix es pas pas un pòble, es una tribu", en essent-se en los environs. Lo pòble a sabut, per lo sieu ambiance extraordinari, animar festivités estivals excepcionales, #que lududes an donat una reputacion en tot lo departament. Los sieus espectacles pyro-mélodiques, totalament concebuts e realizats pels abitants, an atrach fins a 8000 personas en un deliri d'emocion. Dels chantiers de joves internacionales se desenrotllen cada an dins lo pòble, en avent lo sieu banc en la comuna. Un centre internacional (al Faï, a un quilomètre del pòble) acollidor aqueles chantiers, a creat de gigantescs enganas #que fan "cantar la montanha", e servisson de luòc musical experimental. Los vestigis del abbaye de Clausonne (Chalaisienne, Modèl:S-) atragan los enamorats de las vièlhas pèiras. Fin finala dels sentiers de randonnées cap a la cresta de la montanha de Aujour fan descobrir totas las Alpes e la Provence d'un sol còp de œel...
Totun mai enlà d'aquel entorn excepcional, e de las badinadas #que fusent de bon gra en lo cas del nom del pòble, #çò que caracteriza sens dobte çò de mès aquel canton de paradís a un nom : l'amistat...
À 10 km de Veynes (chef-lieu de canton), au pied du lac de Peyssier, dans une zone arboricole aux attraits multiples et variés, le Saix, village de caractère primé lors des concours pour le fleurissement de la France, est visité pour ses maisons fleuries en pierres, son cadre de fond de vallée, et est connu pour son ambiance et ses animations. La commune du Saix est inscrite dans le périmètre du parc régional des Baronnies.
Communes voisines :
- Saint-Auban-d'Oze ~ 4 km
- Oze ~ 4 km
- Chabestan ~ 4 km
- Châteauneuf-d'Oze ~ 6 km
- Veynes ~ 7 km
- Savournon ~ 7 km
- La Bâtie-Montsaléon ~ 8 km
- Furmeyer ~ 9 km
- Esparron ~ 9 km
- Aspres-sur-Buëch ~ 10 km
- Le Bersac ~ 11 km
- Aspremont ~ 11 km
- Barcillonnette ~ 11 km
- Montmaur ~ 12 km
- Saint-Genis ~ 12 km
La commune la plus éloignée du Saix est Ouessant (944,2 km à vol d'oiseau).
La montagne d’Aujour surplombe la commune du Saix. Ce massif dominant la vallée de la Durance et la vallée du Buëch est au carrefour des axes Sisteron – Grenoble – Valence – Gap dans le sud du département des Hautes-Alpes, relevant des pays du Buëch. La montagne d'Aujour est le dernier sommet bien individualisé du Bochaine méridional : plus au sud la corniche tithonique ne forme plus guère que des crêts tout juste indentés, sans point culminant bien détaché. Les dalles de tithonique bien visibles depuis la vallée plongent vers la vallée de la Maraize, affluent du Buëch.
Le village du Saix Modèl:Promotionnel
Cocon douillet pour la centaine d'habitants qui s'y abritent, blotti au fond de la haute vallée de Maraize, le Saix serre ses maisons de pierres, construites entre le Modèl:S mini- et le Modèl:S-, autour de sa vieille citadelle. Titulaire de deux fleurs au concours national des villages fleuris, prétendant au titre d'un des plus beaux villages de France, le Saix séduit certes par son implantation, son caractère, son environnement grandiose. Mais il est surtout connu pour son ambiance, la joie de vivre de ses habitants et l'accueil qu'ils savent réserver au visiteur. "Le Saix n'est pas un village, c'est une tribu", entend-on dans les environs. Le village a su, par son ambiance extraordinaire, animer des festivités estivales exceptionnelles, qui lui ont donné une réputation dans tout le département. Ses spectacles pyro-mélodiques, entièrement conçus et réalisés par les habitants, ont attiré jusqu'à 8000 personnes dans un délire d'émotion. Des chantiers de jeunes internationaux se déroulent chaque année dans le village, ayant leur siège dans la commune. Un centre international (au Faï, à un kilomètre du village) accueillant ces chantiers, a créé de gigantesques trompes qui font "chanter la montagne", et servent de lieu musical expérimental. Les vestiges de l'abbaye de Clausonne (Chalaisienne, Modèl:S-) attirent les amoureux des vieilles pierres. Enfin des sentiers de randonnées vers la cime de la montagne d'Aujour font découvrir toutes les Alpes et la Provence d'un seul coup d'œil...
Mais au-delà de cet environnement exceptionnel, et des plaisanteries qui fusent volontiers à propos du nom du village, ce qui caractérise sans doute le plus ce coin de paradis a un nom : l'amitié...
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Toponimia Occitana e Senhalizacion bilingüa. Actas del Congrés d'Aush, 2007, publicat pel CROM, mapa aparegut a la pagina 77


text:
APORLÒC
L'Associacion Prefigurativa de l'Organisme de Regulacion de Lenga d'Òc (APORLÒC) es una entitat que foguèt ideada en 2008 a la Val d'Aran a partir d'una amassada ont i participavan associacions e regions occitanas. Son president actual, dempuèi lo 23 de març de 2011, es Gilabèrt Mercadièr.
L'APORLÒC s'es dissolguda per donar naissença al Congrès Permanent de la Lenga Occitana, lo 16 de decembre de 2011.
Objectiu[modificar | modificar la font]
L'APORLÒC es una entitat de transicion qu'a per tòca d'estudiar divèrsas entitats existentas per porgir al cap de dètz meses (de mai de 2010 a febrièr de 2011) un rapòrt per determinar l'estructuracion del futur organisme que deu gerir los afars lingüistics de l'occitan. Aqueste deu èsser una sintèsi d'observacions establidas a partir de visitas a divèrsas institucions coma l'Institut d'Estudis Catalans, de la Fryske Akademy e l'Euskaltzaindia e de conselhs a prepaus del futur organisme. Segon çò que se ditz dins la presentacion la futura "estructura qu'aurà de poder har recomandacions arron questions de neologia, de nòrma ortografica e gramaticau, de toponimia, en tot avisar-se'n de la collegialitat de las decisions e deu respècte de las variantas de l'occitan".
Istòria[modificar | modificar la font]
L'idèa d'un organisme d'aquesta mena, que foncionariá coma una acadèmia de la lenga, nasquèt a l'entorn de 2002 a partir dels problèmas qu'èran apareguts dins lo foncionar del Conselh de la Lenga Occitana (CLO). En 2003 l'IEO convidèt de membres del CLO e de divèrses organismes a Nimes per pensar a la creacion d'aquesta entitat pasmens l'encontre permetèt pas de far res de concret. De 2004 a 2006, lo president de l'IEO David Grosclaude, Sèrgi Carles (de la FELCO) e Patric Sauzet (del CLO) elaborèron un tèxt comun que fixava los grands principis d'un futur organisme de regulacion lingüistica.
L'APORLÒC se creèt en gropar mantun actor de la vida occitana: l'Institut d'Estudis Occitans, la FELCO, la Confederacion de Calandretas, la Chambra d'Òc, Lo Cirdòc, l'Institut Occitan e lo CROM pr'amor de bastir una "autoritat morala e scientifica independanta representativa dels locutors e dels usancièrs de la lenga d'òc" reconeguda pels poders publics dels tres estats ont s'i parla occitan. Se faguèt puèi una primièra amassada a Rodés lo 23 de julhet de 2008 que definiguèt lo foncionament de l'Associacion. En 2009 contunhèron las gestions per configurar l'entitat, l'inscriure a la prefectura e causir un encargat de mission. Aqueste, Benaset Dazeàs, foguèt causit finalament en abril de 2010.
Constitucion[modificar | modificar la font]
Lo Conselh d'Administracion es compausat d'un representant de l'Institut d'Estudis Aranesi, de l'Institut d'Estudis Occitans, de l'Associacion Internacionala d'Estudis Occitans, de l'InÒc, del Cirdòc, de la Chambra d'Òc, de la Confederacion Occitana d'Escòlas Laïcas Calandretas, de la Federacion dels Ensenhaires de Lenga e Cultura d'Òc, del Centre de Ressorsas Occitanas e Meridionau e d'un representant dels ensenhaires de la Val d'Aran.
L'encargat de mission es Benaset Dazeàs.
Rapòrt final e projècte[modificar | modificar la font]
En auton de 2011, l'APORLÒC difusèt un rapòrt final e anoncièt, en seguida d'aquel rapòrt, la creacion d'una autoritat de regulacion apelada «Congrès Permanent de la Lenga Occitana».
L'APORLÒC se dissolguèt lo 9 de decembre de 2011 per laissar plaça a la creacion del Congrès Permanent de la Lenga Occitana, que l'inaugurèron lo 16 de decembre de 2011 a Bordèu.
Criticas[modificar | modificar la font]
Lo 24 de novembre de 2011, certans lingüistas mandèron una letra dobèrta a l'APORLÒC per exprimir de preocupacions sus lo rapòrt final e lo projècte de «Congrès Permanent de la Lenga Occitana». Aqueles lingüistas presentan los arguments seguents:
- L'APORLÒC garentís pas la continuitat amb la nòrma classica de l'occitan, ja codificada per Loís Alibèrt (Gramatica occitana de 1935) e per lo Conselh de la Lenga Occitana (preconizacions sintetizadas en 2007).
- L'APORLÒC exclutz o relèga certans lingüistas; en particular, marginaliza pro de lingüistas del Conselh de la Lenga Occitana e del Grop de Lingüistica Occitana.
- Certans objectius de l'APORLÒC son irrealistas (diccionaris gròsses, listas exaustivas de toponims e de neologismes) perque preveson pas la metodologia ni las estapas tecnicas indispensablas per i arribar. Per exemple, i a pas de preocupacion per la lexicografia (metòde scientific per fabricar los diccionaris).
- Lo nom de «Congrès Permanent de la Lenga Occitana» es pesuc e manca de sobrietat.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- qualques articles del sit de l'APORLÒC, que existís pas mai, sus archive.today.
- Sit oficial del Congrès Permanent de la lenga occitana.
- Letra dobèrta: «De lingüistas professionals parlan a l'APORLÒC a prepaus del projècte de “Congrès Permanent de la Lenga Occitana”»