text:
Briançonet
Briançonet[1] (Briançonnet en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En l'Antiquitat, Briançonnet se trucava Brigomagus[2]. Es un ancià oppidum de contunh bourg romain #que las pèiras #èsser réutilisées en bastiments mai tardanes, coma ne testifiquen las inscripcions romaines precintades en los murs dels ostals. Lo nom del vilatge installat en la vallée a l'arribada de las Romains n'es pas pas cèrt, mas pòt s'agir dels Velaunii[3].
Dans l’Antiquité, Briançonet s’appelait Brigomagus[2]. C'est un ancien oppidum puis bourg romain dont les pierres furent réutilisées dans des constructions plus tardives, comme en témoignent les inscriptions romaines scellées dans les murs des maisons. Le nom du peuple installé dans la vallée à l’arrivée des Romains n’est pas certain, mais il peut s’agir des Velaunii[3].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Comunas dei Aups Maritims - Sit de Laurenç Revest
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
AHP.
- ↑ 3,0 3,1 Raymond Boyer e Guy Barruol, mapa 12 « Pòbles e abitats de l'epòca pré-romaine », in Baratier, Duby & Hildesheimer, Atlàs istorica de la Provence, e comentari


c: text/html

text:
Solanum tuberosum
La trufa (var. truha) o la patana o la mandòrra o la tur(r)a o la tartifla o lo tartifle o la pompira o la poma de tèrra es un tubercul produch per l'espècia Solanum tuberosum. Aparten a la familha de las Solanacèas. S'agís d'un dels legums mai consomits en Euròpa, America del Nòrd e America del Sud. Introducha en Euròpa al sègle XVI, sas qualitats alimentàrias son, d'en primièr estadas malconegudas. En defòra de sas vertuts alimentàrias, la trufa es largament utilizada dins l'industria, que sa fecula a de destinacions multiplas.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Botanica
- 3 Principalas varietats cultivadas
- 4 Utilizacion
- 5 Enemics de la trufa
- 6 Qualques chifras
- 7 Vejatz tanben
Istòria[modificar | modificar la font]
Sols los abitants dels Andes perovians coneissián la trufa, apelada papa en quíchoa. La cultivavan prèp de 1000 ans abans J-C. La primièra descripcion coneguda data de 1533, que la devèm a Pedro de Cieza de León dins sa Cronica de Peró. Introducha en Espanha en 1534, es cultivada per de monges de Sevilha en 1573 tanben jol nom de papa. En dos sègles, la trufa va conquerir Euròpa: d'en primièr en Espanha ont prendrà lo nom de patata, puèi Itàlia taratoufffli (« pichona trufa »), Irlanda potato, Alemanha puèi França. Es introducha en França vèrs 1540 e cultivada en Naut Vivarés a Sant Auban d'Ai (sota lo nom de trifòla). Es figurada pel primièr còp per Gaspard Bauhin dins Pinax Theatri Botanici de 1596.
En França, en 1757 foguèt cultivada en Bretanha, alara en periòde de carestiá, dins la region de Rennes per Louis René de Caradeuc de La Chalotais, lèu seguit dins lo Leon per monsénher de la Marcha, escaissat « l'evesque de las patanas » (eskob ar patatez). Mas es sustot Antoine Parmentier, de retorn d'un sejorn en captivitat en Prússia, que fa la promocion de la trufa coma aliment uman e capita de desvolopar son usatge dins totes los jaces de la societat francesa. Èra estat capturat pels Prussians pendent la Guèrra de Sèt Ans (1756-1763) e aviá descobèrt en aquesta ocasion la trufa, principala noiridura fornida als presonièrs. Aprèp una terribla carestiá subrevenguda en 1769, l'Acadèmia de Besançon lança en 1771 un concors sul tèma seguent : « Indicatz los vegetals que poirián suplir en cas de carestiá a los que s'emplega comunament a la noiridura dels òmes, e quina ne deuriá èsser la preparacion. » Parmentier ganha lo primièr prèmi, davant d'autres concurrents qu'avián eles tanben redigit un memòri sus la trufa, pròva que l'usatge d'aqueste tubercul èra vertadièrament a l'òrdre del jorn. Cal notar que mai d'un sègle abans Parmentier, gràcias a Jean Bauhin (1541-1612) e fraire de Gaspard Bauhin, director dels « Grands-Jardins » de Montbeliard, la patana èra consomida per obviar a la famina que sevissiá dins lo Comtat de Montbeliard independent e vengut francés pas qu'en 1793.
Al sègle XIX, la trufa èra venguda l'aliment predominant en Irlanda. L'epidemia de mildió dins las annadas 1840 es a l'origina d'una granda famina e d'una importanta emigracion vèrs los Estats Units.
Botanica[modificar | modificar la font]
Descripcion[modificar | modificar la font]
Toxicitat[modificar | modificar la font]
Principalas varietats cultivadas[modificar | modificar la font]
- Agata
- Ambo
- Balmoral
- Belle de Fontenay
- BF 15
- Bintje
- Charlotte
- Coliban
- Cwène di gâte
- Delaware
- Désirée
- Estima
- Franceline
- Jersey royal
- King Edward
- Kipfler
- Marfona
- Maris Bard
- Monalisa
- Nadine
- Nicola
- Patrone
- Pentland javelin
- Picasso
- Pink eye
- Pink fir apple
- Pontiac
- Purple congo
- Rata
- Romano
- Roseval
- Russet burbank
- Salad blue
- Sebago
- Spunta
- Trufa de China
- Vitelòta
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Usatge alimentari[modificar | modificar la font]
Las trufas son ricas en glucids e contenon de proteïnas, minerals (en particular de potassi e de calci) e de vitamina C (çaquelà, se tròba mai de vitaminas C dins las trufas que venon d'èsser recoltadas). Son pauc caloricas (mens de 80 quilocalorias per 100 gramas del legum), jos reserva d'èsser acomodadas sens excès de matèria grassa (100 g de trufas chips pòdon aportar mai de 500 kcal contra 80 per 100 g de trufas cuèchas amb d'aiga). Pasmens, presentan un indèx glicemic elevat (de 57 a 86), çò que pòt favorizar la presa de pes.
Mantun plat celèbre utiliza la trufa per ingredient principal :
- Aligòt
- Bombina
- Bonhatas de trufas
- Croquetas de trufas
- Chips
- Frita
- Galeta de trufas
- Gnocchi
- Gratin dalfinés
- Gratin savoiard
- Capolada parmentièra
- Pastís de trufas
- Petala de trufas
- Trufas a la fornièra
- Trufas en rauba dels camps
- Trufas en papilhòtas
- Trufas farcidas
- Trufas a la sarladesa
- Poutine
- Quenèlas de trufas
- Rösti
- Tartifleta
- Trufada de Cantal
Dins las regions de granda produccion, coma lo Nòrd-Pas de Calais e Picardia en França, la trufa a fach nàisser una importanta industria de transformacion industriala, que produsís en particular de chips, de purèa desidratada, de preparacions subregeladas...
Se precisarà tanben qu'a partir del sègle XIX, l'alcòl de trufa serviguèt per confeccionar la vodka, mas qu'uèi aqueste usatge es gaireben desaparegut.
Usatge industrial[modificar | modificar la font]
La fecula, apelada tanben amidon, a d'utilizacions nombrosas.Dins l'alimentation, ne pòt remplaçar la farina, èsser emplegada coma espessidor dins les salsas. S'utiliza tanben dins la pastissariá industriala e la confeccion de las biscòtas.
Mas es dins l'industria non alimentària que bnne trapam la màger part de las utilizacions : dintra dins la composicion de mantun medicament, dins la del roge de pòtas o dels cambis per nenets, dins la papetariá, lo textil, lo contraplacat. Tractat per aiga cauda, l'amidon es sonat empés e dintra dins la confeccion du caucho o dins lo glaçatge del papièr per fòto.
Çò ne ramentarem per memòria l'empesatge dels còls o punhets de camisas, disparegut uèi lo dia.N'es tot parièr l'amidon fòrça mens utilizat dins la fabricacion de còlas o pegaments.
La trufa crusa est manjada pel pacient per arrestar lo dissenteri.
Enemics de la trufa[modificar | modificar la font]
Principalas malautiás[modificar | modificar la font]
- Mildió (Phytophthora infestans),
- Rizoctone brun (Rhizoctonia solani),
- Gangrèna de la trufa (Phoma exigua),
- Fusariòsa
- Poiriduras bacterianas (bacterias),
- Gala comuna (Streptomyces scabies),
- Gala argentada (Helminthosporium solani),
Principals estalhaires[modificar | modificar la font]
- Altisa de la trufa (Psylliodes affinis),
- Cicadela des grillures de la vigne (Empoasca vitis),
- Dorifòr (Leptinotarsa decemlineata),
- Escarabat comun (Melolontha melolontha),
- Nematòdis de gala de las rasigas (Meloidogyne spp.),
- Nematòdi daurat (Globodera pallida),
- Noctuela de las sègas (Agrotis segetum),
- Pichon limaç gris (Deroceras reticulatum),
- Pesolh verd del pressequièr (Myzus persicae),
- Pesolh verd de la ròsa e de la trufa (Macrosiphum euphorbiae),
- Pesolh negre de la faba (Aphis fabae),
- Pesolh de la digitala (Aulacorthum solani),
- Bernat pudent verd dels brots (Lygus pabulinus).
Qualques chifras[modificar | modificar la font]
En 2003 (font : FAO), la produccion mondiala s'es elevada a 311,4 milions de tonas, per 192 000 km² plantats, siá un rendement mejan de 1480 t/km².
Los principals productors son los seguents :
- China : 45 000 km² - 66,8 milions de tonas ;
- Union Europèa (dels quinze) : 1,27 - 43,3
- Russia : 3,29 - 35,9
- Índia : 1,40 - 24,0
- Estats Units : 0,51 - 20,8
- Ucraïna : 1,60 - 17,6
- Polonha : 0,80 - 13,5
Al sen de l'Union Europèa de 25, lo mai bèl productor es Polonha, davant Alemanha. Lo rendement mejan dins l'Euròpa dels quinze es de 3420 t/km² e de 1670 t/km² en Polonha. Los productors europèus pus importants son los seguents :
- Polonha : 8000 km², 13,49 milions de tonas
- Alemanha : 2836,24 km², 10,17 milions de tonas
- Reiaume Unit : 1600 km², 6,97 milions de tonas
- França : 1620 km², 6,40 milions de tonas
- Païses Basses : 1571,29 km², 6,39 milions de tonas
- Espanha : 1023 km², 2,72 milions de tonas
Principals païses productors[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) Joël Robuchon, Dr Patrick P. Sabatier, Le meilleur & le plus simple de la pomme de terre, éditions Robert Laffont, 1994, 250 paginas (ISBN 2-221-07626-5).
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- FNPPPT : las semenças de trufas ;
- Lo CNIPT : filièra francesa de la trufa de consomacion ;
- Lo GIPT : filièra francesa de la trufa industriala ;
- L'UNPT : los Productors de trufas ;
- centre perovian de la trufa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lo Pònt de Montverd
Lo Pònt de Montverd (Le Pont-de-Montvert en francés) es una comuna de Gavaudan, en Occitània, situada administrativament dins lo departament de Losera e la region de Lengadòc-Rosselhon.
.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al sègle XVII lo Pònt foguèt un luòc emblematic pels uganauds; un incident dins lo vilatge, l'assassinat lo 24 de junh de 1702 de l'abat de Chaila, marquèt la debuta de la Guèrra dels Camisards.
Robert Louis Stevenson passèt al Pònt de Montverd pendent son escorreguda contada dins son libre "Viatge amb un ase per las Cevenas" (Travels with a Donkey in the Cévennes) en 1879.


text:
Her
Her (mei conegut com Òrus, qui ei la forma grèga per l' egipcian Her) qu'ei un diu egipcian deu cap de haucon, hilh d'Isis e d'Osiris. Lo son temple màger qu'èra a Edfo.
La mitologia egipciana que conta que lo diu Seth qu'aucidó lo son hrair Osiris entà préner lo son títol de rei.
Isis alavetz que devó huéger e escóner lo son hilh arron la soa vaduda en lo bèth confiar a las duas divessas protectoras vutre Nekbet (de Nekb, vutre, dab ua "t", marca deu femenin) e la sèrp Oadjet (de Oadj, "sèrp" dab la medisha marca deu femenin). Vadut gran, Òrus que des·hiè Seth e que'u vençó en bèth pérder un uèlh (L'uèlh d'Òrus qu'ei un simbèu de poder). A cap deu combat que vadó tot lo purmèr faraon e desempuish qu'ei considerat ajòu e diu deu faraon.
.
Dens la titulatura deu faraon, lo nom d'Òrus qu'ei un deus cinc noms deu rei ; qu'ei tanben lo mei ancian de la titulatura egipciana e lo sol nom que coneishem de quauques faraons los mei ancians.


text:
Tincry
Tincry es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Luòc romain.
- Possession de las abbayes Sant-Maximin de Trèves, Abbaye Sant-Arnoul de Mètz e de Mettlach (Sarre).
- Fief Dels senhors de Tincry e de Salm dins la província de Lorraine.
- Site romain.
- Possession des abbayes Saint-Maximin de Trèves, Abbaye Saint-Arnoul de Metz et de Mettlach (Sarre).
- Fief des seigneurs de Tincry et de Salm dans la province de Lorraine.


text:
Arfa Karim
Arfa Abdul Karim Randhawa (en ordo: ارفع کریم رندهاوا, Ram Dewali, 2 de febrièr de 1995 – Lahore, 14 de genièr de 2012) foguèt un estudianta e gèni informatic paquistanesa. En 2004, quand aviá pas que 9 ans venguèt la professionala mai jove de Microsoft (MCP). Representèt Paquistan a mantun forum internacional coma per exemple la Conferéncia de Desvolopaires TechEd. Recebèt lo President’s Award for Pride of Performance. Moriguèt tragicament en genièr de 2012 a l'edat de 16 ans aprèp una crisi cardiaca. Un parc scientific de Lahore, l'Arfa Software Technology Park, recebèt son nom per l'omenatjar.


text:
L'Arbresle
L’Arbresle en arpitan (L’Arbresle en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo Arbresle se tròba a 25 quilomètres al nòrd-oèst de Lion, al confluisson de la Brévenne e de la Turdine, a la jonction de las monts del Lionès e del Beaujolais
L’Arbresle se trouve à 25 kilomètres au nord-ouest de Lyon, au confluent de la Brévenne et de la Turdine, à la jonction des monts du Lyonnais et du Beaujolais
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Dempuèi l'epòca neolític, lo luòc del Arbresle a ocupat pel òme, coma la testifiquen los picas educada e las puntas de fletxes en silex amassadas al Muzard. Aquela aucupacion umana divèrsas fes millenària, La Arbresle la dètz a la siá localizacion privilegiada : es un confluisson de rius en isolant e en protegint una presqu'isla dominada per un rocher propice al refugi e a la defensa aital coma a la vigilància e al contraròtle dels passatges, al encreuament dels dos vallées #que son d'inevitablas vias de pénétration cap a las monts del Lionès e del Beaujolais.
La rota es una de las claus del desvolopament de la bourgade arbresloise. Dempuèi la nautor Mièja Edat, La Arbresle constituissi una halte sul « Grand camin francés » #qu'es l'itinerari mai cuert e çò de mès freqüentat en connectant d'Escomesas a Lion, e #que transformarà al fil del temps en « Grand camin de París a Lion », de contunh en « Rota reiala », ancianas appellations de la celèbra rota nacionala 7, uèi descatalogada.
Tanben pendent dels sègles, Lo Arbresle a traversat per vendeires, los soldats, las pelegrins, los viatgèrs illustres o anonymes en s'arturant per beure, manjar, dormir en de nombrosas auberges e hostellerie, e se far sonhar, o morir de còps, dins l'otèl Dieu de la Madeleine.
L'istòria de la Arbresle se confond amb aquela de la abbaye de Savigny #que ne parteja la prospérité coma las vicissituds : lo bourg a fortificat pel abbé Dalmace al Sègle XI e ven una dels principals luòcs fòrts en protegint çò abbaye. Lo castèl patís divèrs assauts al gré de las luchas féodalès, de contunh de la guèrra de #Cent Ans, e què en ruïnes en lo moment del déclin del abbaye al Sègle XVII.
Prèp de Lion, Lo Arbresle atrai los bourgeois e los nòbles lionesos, #que i fan bastir al Sègle XVI dels ostals en l'estil Renaissance : aital, a partir de 1660, los de Valous séjournent freqüentment « dins lo sieu ostal de campanha » arbresloise e susvelhan la gestion e las intradas de los sieus prés, vinhas, molins e cheneviers.
Aquela meteissa proximitat de Lion permet a la Arbresle de beneficiar dempuèi 1815 de l'expansion del tissage lionès cap a las campanhas. Al cors del Sègle XIX, lo vilatge encara fòrça agricòla pren l'aspècte d'una pichona vila industriala especializada en lo tissage del velours de seda, #que lo desvolopament n'a accelerat per l'arribada del camin de fèrre cap a 1860.
A partir de 1895, lo tissage a braç es progressivament supplanté pel tissage mecanica #que concentra de divèrses centenats de mestièrs a tisser dins qualques grandas fabricas o en de pichons talhièrs familiaux, sovent dins abitança. Qualques activitats périphériques al tissage (dévidage, ourdissage, fabricacion de pintatzs a tisser) fan viure alavetz de nombrós arbreslois. Lo ère del tissage al Arbresle pren final en los ans 1960 e obliga tota la populacion obrièra a una douloureuse reconversion.
Cadun d'aqueles episòdis de l'istòria de la Arbresle a daissat traces encara visiblas de los nòstres jorns dins la vila : lo donjon e la pòrta de Savigny, lo pont de la Madeleine o la ensenha tres Maures, la façada de la fabrica de velours Ròca coma los mestièrs a tisser al musèu, son tant de testimònis #que parlan a la cœur e a la memòria e son lo patrimòni comun als arbreslois passats, presents, e a venir.
Dès l'époque néolithique, le site de L'Arbresle est occupé par l'homme, comme l'attestent les haches polies et les pointes de flèches en silex trouvées au Muzard. Cette occupation humaine plusieurs fois millénaire, L'Arbresle la doit à son emplacement privilégié : c'est un confluent de rivières isolant et protégeant une presqu'île dominée par un rocher propice au refuge et à la défense ainsi qu'à la surveillance et au contrôle des passages, au carrefour des deux vallées qui sont d'inévitables voies de pénétration vers les monts du Lyonnais et du Beaujolais.
La route est une des clefs du développement de la bourgade arbresloise. Dès le haut Moyen Âge, L'Arbresle constitue une halte sur le « Grand chemin français » qui est l'itinéraire le plus court et le plus fréquenté reliant Paris à Lyon, et qui transformera au fil du temps en « Grand chemin de Paris à Lyon », puis en « Route royale », anciennes appellations de la célèbre route nationale 7, aujourd'hui déclassée.
Aussi pendant des siècles, L'Arbresle est-il traversé par des marchands, les soldats, les pèlerins, les voyageurs illustres ou anonymes s'arrêtant pour boire, manger, dormir dans de nombreuses auberges et hostellerie, et se faire soigner, ou mourir parfois, à l'hôtel Dieu de la Madeleine.
L'histoire de L'Arbresle se confond avec celle de l'abbaye de Savigny dont elle partage la prospérité comme les vicissitudes : le bourg est fortifié par l'abbé Dalmace au Sègle XI et devient une des principales places fortes protégeant l'abbaye. Le château subit divers assauts au gré des luttes féodales, puis de la guerre de Cent Ans, et tombe en ruines lors du déclin de l'abbaye au Sègle XVII.
Proche de Lyon, L'Arbresle attire les bourgeois et les nobles lyonnais, qui y font bâtir au Sègle XVI des maisons dans le style Renaissance : ainsi, à partir de 1660, les de Valous séjournent fréquemment « en leur maison de campagne » arbresloise et surveillent la gestion et les revenus de leurs prés, vignes, moulins et cheneviers.
Cette même proximité de Lyon permet à L'Arbresle de bénéficier dès 1815 de l'expansion du tissage lyonnais vers les campagnes. Au cours du Sègle XIX, le village encore très agricole prend l'allure d'une petite ville industrielle spécialisée dans le tissage du velours de soie, dont le développement est accéléré par l'arrivée du chemin de fer vers 1860.
À partir de 1895, le tissage à bras est progressivement supplanté par le tissage mécanique qui concentre plusieurs centaines de métiers à tisser dans quelques grandes usines ou dans de petits ateliers familiaux, souvent à domicile. Des activités périphériques au tissage (dévidage, ourdissage, fabrication de peignes à tisser) font vivre alors de nombreux arbreslois. L'ère du tissage à L'Arbresle prend fin dans les années 1960 et contraint toute la population ouvrière à une douloureuse reconversion.
Chacun de ces épisodes de l'histoire de L'Arbresle a laissé des traces encore visibles de nos jours dans la ville : le donjon et la porte de Savigny, le pont de la Madeleine ou l' enseigne des trois Maures, la façade de l' usine de velours Roche comme les métiers à tisser au musée, sont autant de témoins qui parlent au cœur et à la mémoire et sont le patrimoine commun aux arbreslois passés, présents, et à venir.


text:
Província d'Espanha
Espanha es devesida en 17 comunautats autonòmas e doas ciutats autonòmas (Ceuta e Melilla) que benefician d'un cèrt nivèl d'independéncia.
Espanha compren tanben 50 províncias. Las províncias pòrtan en general lo meteis nom que la capitala de la província. Solament Mérida (Extremadura), Sant Jacme de Compostèla (Galícia), Vitòria, Bilbao e Sent Sebastian (Comunautat Autonòma Basca) pòrtan pas lo meteis nom que la província que ne fan partida.
Sèt comunautats autonòmas son pas compausadas que d'una sola província : Astúrias, Illas Balearas, Cantàbria, La Rioja, Madrid, la region de Múrcia e Navarra. Son senhaladas en gras dins lo tablèu çai-jos.


text:
Felip de Belgica
Felip (nascut Philippe Léopold Louis Marie en francés, Filips Leopold Lodewijk Maria en neerlandés en 1960), es lo rei dels bèlgas dempuèi lo 21 de julhet de 2013.
Es lo filh d'Albèrt II e de la reina Paola de Ruffo. Sa grand pairala èra la reina Astrid Bernadòta.
Venguèt rei après l'abdicacion del paire Albèrt II.
Maridat amb Matilda d'Udekem d'Acoz, a quatre enfants:
- Elisabèt, eiretièra de Belgica
- Gabrièl, prince de Belgica
- Emanuèl, prince de Belgica
- Alionòr, princessa de Belgica


text:
Filibustièr
Filibustièr (del francés flibustier, e aqueste de l'anglés freebooter, e aqueste del neerlandés vrijbuiter 'que s'apropia un butin liurament'; atanben podriá venir de l'anglés fly-boat 'tipe de velièr rapid') èra lo nom que recebiá lo pirata qu'al sègle XVII fasiá partida dels grops agissents dins la mar de las Antilhas. Lo darrièr trionf d'aquestes piratas foguèt la presa de Cartagena de Indias en 1697, amb l'ajuda d'una flòta de corsaris franceses. Tre aquel moment son nombre s'es amendrit rapidament, e se trapa pas de referéncias istoricas d'els a comptar del sègle XVIII.
Autra accepcion[modificar | modificar la font]
Lo nom de filibustièr foguèt recuperat al sègle XIX, subretot dins los païses anglosaxons, per designar los aventuraires americans qu'ensagèron de jogar dins aquesta epòca un ròtle politic en Mexic e America Centrala, generalament a l'encontra dels govèrns establits, en utilizant de metòdes pròches de la piratariá. Lo mai conegut foguèt William Walker.


text:
1000
Aquesta pagina concernís l'an 1000 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Incendi d'Angieus.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Dins lo corrent de l'ivèrn 999-1000, lei negociacions ambé lei Fatimidas permetèron de signar un tractat de patz de dètz annadas. Aquò permetèt ai Bizantins de se concentrar sus lo frònt bulgar. Permetèt tanben ai Bizantins de menar una campanha còntra leis emirs musulmans de Caucàs après l'assassinat dau rèi d'Ibèria. Una campanha aisada li permetèt d'obtenir la somission dei vassaus dau reiaume d’Ibèria que foguèt oficialament annexat en cambi de la distribucion d'unei títols e pòstas importants ai membres de l'aristocracia de la region.
Norvègia[modificar | modificar la font]
En setembre, batalha de Svold entre la flòta d'Olafr Tryggvason e lei flòtas coalizadas de Danemarc, de Suècia e dei jarls de Lade. S'acabèt per la destruccion ò la captura dei naviris d'Olafr e sa mòrt. Après aqueu resultat, Norvègia foguèt partejat entre lei diferents venceires sota la senhoriá dei rèis danés e suedès. Aquò marquèt l'aplant dei temptativas d'unificacion de Norvègia a l'entorn d'un prince crestian fins a l'assai d'Olaf II.
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Fin de la regéncia de l'eunuc Bardjawan que foguèt executat per lo califa Al-Hakim bi-Amr Allah qu'assegurèt d'ara endavant la direccion de l'estat. Adoptèt una politica de moralizacion e de propagacion dau chiisme au sen dau Califat Fatimida onte lo sunisme èra majoritari.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Medecina[modificar | modificar la font]
Vèrs aquela data en Al Andalús, publicacion per lo fisician e mètge arabi Abu al-Qasim al-Zahrawi (936-1013) dau Kitab at-Tasrif (Lo Metòde de la Medecina en occitan). Èra una enciclopedia gropant lei coneissenças regardant la medecina generala e la cirurgia. Aguèt una influéncia importanta sus lo desvolopament d'aquelei sciéncias.
D'autra part, de documents mostran l'usatge frequent de la variolizacion en Asia Orientala, premiera tecnica d'immunizacion coneguda còntra una malautiá. Èra basada sus l'innoculacion volontària de la variòla a un individú per l'immunizar. Fòrça perilhosa, aquela tecnica foguèt utilizada sus la planeta fins ai trabalhs de Jansen sus la vaccinacion en 1796.


text:
Guatemala
La Republica de Guatemala es un Estat d'America Centrala que confronta Mexic al Nòrd-Oèst, l'Ocean Pacific al Sud-Èst, Belize e la mar Cariba al Nòrd-Èst, e Honduras e Lo Salvador al Sud-Èst.
La capitala es Ciutat de Guatemala.
Lo gentillici es guatemalenc -enca o guatemaltèc -èca.
Istòria[modificar | modificar la font]
Dempuèi lo sègle IV fins al sègle XI foguèt lo centre de la civilizacion maia del Petén (region situada entre Mexic e Belize), que ne son demorats, entre d'autras, las roïnas de Tikal. Lo 1523 i arriban los espanhòls, que colonizèron la region.
Guatemala venguèt independent en 1823, primièr coma part de las Províncias Unidas d'America Centrala, e a comptar de 1840 coma republica independenta. L'istòria de Guatemala es estada marcada per revolucions, còps d'estat, govèrns antidemocratics e divèrsas intervencions dels Estats Units, la pus recenta en 1954.
Après una guèrra civila de 36 ans, la violéncia politica prenguèt fin en 1985 e s'i instaurèt un regim democratic. En 1996 se signèron los Acuerdos de Paz, que comprenon de disposicions qu'exigisson de responsabilitats a l'armada en las massacres. A comptar del tractat la violéncia a pas cessat del tot, en 1998 s'assassinèt l'avesque Juan José Gerardi, defensor dels dreches umans.
Politica[modificar | modificar la font]
Guatemala es una republica. Lo president, elegit cada 4 ans, es lo cap de govèrn e d'Estat, e representa lo poder executiu de la nacion, assistit pel gabinet e los ministèris de la nacion.
La branca legislativa de Guatemala es representada per un Congrès (Congreso de la República, Congrès de la Republica) compausat d'una Cambra de 158 membres, elegits cada 4 ans.
Geografia[modificar | modificar la font]
La siá geografia fisica es en granda part montanhosa. Possedís de plajas doças en lo sieu litoral del Pacific e planas bassas al nòrd del país. Es traversada dins sa part centrala per la Sèrra dels Cuchumatanes e part de la Sèrra Madre del Sud.
La siá diversitat ecologica la plaça coma una dels airals toristic pus atractiu de la region. La siá topografia fa que possedisca una varietat de païsatges e de climas, doncas a una granda riquesa de flòra e fauna.
Aperaquí dos tèrces del territòri de Guatemala son formats de montanhas, fòrça d'elas d'origina volcanica. Las tèrras nautas comprenon doas cadenas parallèlas, la Sèrra dels Cuchumatanes e lo sistèma de la Sèrra Madre, continuament de la cadena mexicana del meteis nom, que travèrsa Guatemala d'oèst en èst e dividís lo país en dos altiplans d'estenduda diferenta.
Lo versant septentrional, la region de Petén, compren dempuèi de zonas de creacion de bestiars fins a seuvas nautas (bòsques umids tropicals) e es pauc poblada.
Economia[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Los mestís e los amerindians occidentalizats (coneguts a Guatemala coma ladinos), representan 56% de la populacion. Los amerindians que son pas estats assimilats e descendents del pòble maia, representan 43% de la populacion. La majoritat de la populacion viu dins d'airals rurals, e mai se amb lo recent desvolopament economic l'urbanizacion es accelerada. La religion principala es lo catolicisme. A las comunitats indigènas se son incorporat de cultes tradicionals amerindians. Gairenben 40% de la populacion es protestant, 1% de la populacion practica encara religions maias. La lenga oficiala es lo castelhan, mas pas tota la populacion lo parla. A Guatemala se parlan tanben divèrses dialèctes de la lenga maia, principalament per las comunitats ruralas.


text:
Alaincourt-la-Côte
Alaincourt-la-Côte es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Vilatge del ban de Delme, fief del évêché de Mètz.
- Cedit a la França en 1661.
Lo écusson: Los alérions remembran lo appartenance al duché de Lorraine; lo pal representa la rota militar #que #passar a Alaincourt-La-Còsta a partir de 1661.
Comuna en fasent part del costat de Delme.
- Village du ban de Delme, fief de l'évêché de Metz.
- Cédé à la France en 1661.
L'écusson: Les alérions rappellent l'appartenance au duché de Lorraine; le pal représente la route militaire qui passa à Alaincourt-La-Côte à partir de 1661.
Commune faisant partie du canton de Delme.


text:
Serinhan
Serinhan ( Sérignan en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
[
- Portal de Lengadòc
-
[Categoria:Comuna de Besierés]]


text:
Drechs civics
Lei drechs civics designan lei proteccions e privilègis de libertat individuala que la lèi acòrda a toei lei ciutadans còntra toei lei discriminacions.
Lo concèpte actuau es avant tot d'inspiracion americana (civil rights), mai s'esbossèt ambé la Declaracion dei Drechs de l'Òme e dau Ciutadan de 1789, e si legitimèt especialament per lo movement dei drechs civics deis ans 1960.
Lei drechs civics son distints dei Drechs de l'Òme o dau drech naturau. D'efèct lei drechs civics s'acòrdan per una nacion a aquelei que vivon sota sei lèis, mentre que lei Drechs de l'Òme e lo drech naturau son universaus.
Ensin lo filosòf John Locke afiermèt que lei drechs naturaus coma la vida, la libertat e la proprietat si deurián convertir en drechs civics e s'aparar per l'Estat sobeiran dins lo quadre d'un contract sociau.
D'autres i vién istoricament de drechs inalienables que s'acòrdan a toei leis individús per una deïtat o per la natura avans l'aparicion dei govèrns.
En França, si parla de "drechs civics, civius e de familha" que son interdiccion si pòu prononciar per una juridiccion. L'interdiccion, totala o parciala, es una pena que sa durada pòu en ges de cas excedir dètz ans.
Au nivèu mondiau, la Convencion Europèa dei Drechs de l'Òme s'adoptèt en 1951 per la proteccion legala de la Declaracion Universala dei Drechs de l'Òme, puei la Pacha Internacionala Relativa ai Drechs Civius e Politics s'adoptèt tanben per l'ONU sota l'influéncia de la Convencion Europèa.


text:
Conseu d'assisténcia economica mutuala
Lo Conseu d'assisténcia economica mutuala (CAEM sovent dich Comecon) èra una organizacion de cooperacion economica entre diferents país dau blòt sovietic. Foguèt creat en 1949 e disparaguèt en 1991 a la fin de la Guèrra Freja.
L'objectiu de l'organizacion èra de melhorar la planificacion e l'especializacion deis industrias nacionalas dei país comunistas après la Segonda Guèrra Mondiala. A sa creacion, èra taben una repòsta sovietic au plan Marshall e la formacion dau blòt estatsunidenc. Puei, dins lo corrent de la Guèrra Freja, permetèt ai Sovietics de renfòrçar son influéncia economica en Euròpa Orientala.


text:
Speied
Speied en breton (Spézet en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Spezet es una municipalitat rurala del centre-es del Finistère, apertenent istoricament a la Cornouaille. La municipalitat es délimitée a l'oèst e al nòrd pels corses d'aiga canalisés de la Aulne e de la Hyères #que descrivon de amplàries méandres (Canal de Nantas a Brèst) tandis #qu'al extremitat sud-es de lo sieu territòri se tròba lo Calhau'h Toullaëron, #que de la nautor de la siá 318 m constituissi lo ponch culminant dels montanhas #Negras. Lo bourg ocupa un pichon tuc #que l'altitud avoisine los 100 mètres al nòrd-oèst de la comuna. Las municipalitats limitrophes n'an per nom Sant-Hernin a l'èst, Gourin al sud-es, Roudouallec al sud, Sant-Goazec al sud-oèst, Châteauneuf-de detlo-Faou a l'oèst, Plonévez-de detlo-Faou al nòrd-oèst e Landeleau e Cléden-Poher al nòrd.
Spezet est une commune rurale du centre-est du Finistère, appartenant historiquement à la Cornouaille. La commune est délimitée à l'ouest et au nord par les cours d'eau canalisés de l'Aulne et de l'Hyères qui décrivent de larges méandres (Canal de Nantes à Brest) tandis qu'à l'extrémité sud-est de son territoire se trouve le Roc'h Toullaëron, qui du haut de ses 318 m constitue le point culminant des montagnes Noires. Le bourg occupe une petite colline dont l'altitude avoisine les 100 mètres au nord-ouest de la commune. Les communes limitrophes ont pour nom Saint-Hernin à l'est, Gourin au sud-est, Roudouallec au sud, Saint-Goazec au sud-ouest, Châteauneuf-du-Faou à l'ouest, Plonévez-du-Faou au nord-ouest et Landeleau et Cléden-Poher au nord.
Istòria[modificar | modificar la font]
En lo moment de la Revòlta de las Casquetas Rojas en 1675 las paroissiens participan a la ponduda a sac del castèl de Kergoet en Sant-Hernin, proprietat del marques Lo Moyne de Trevigny. La parròquia li cal verser 5000 libres a títol de damatges e apariaments a la dicha marques pel perjudici patit. Quatre abitants de la parròquia aguèron exclús de la amnistia de 1676 : veire Lista dels exceptuats de l'amnistia de 1676 a Bretanha.
En 1770, segon Jean-Baptiste Ogée, las tèrras de la parròquia èran incultas en ben de las parts, particularament dins las montanhas #que lo sòl, de dolenta qualitat, ne permetiá pas pas als abitants de ne tirar partit ; las tèrras èran pas vertadièrament bonas #qu'al nòrd de la parròquia[1].
En setembre e octòbre 1779,una epidèmia de dysenterie #far aperaquí 150 victimas a Spézet.« #Èsser ordonné de enterrer immediatament los cadavres sens los far dintrar dins la glèisa, de temor de la contagion, jos pena de 20 libres de multa »[1].
Lo 24 de junh 1944, deu de resistentes decrèts a Spézet-Speied son fusillés a Lanvénégen après i aver #èsser condemnats a mòrt pel tribunal militar alemand siégeant al Faouët.
Lors de la Révolte des Bonnets Rouges en 1675 les paroissiens participent à la mise à sac du château de Kergoet en Saint-Hernin, propriété du marquis Le Moyne de Trevigny. La paroisse doit verser 5000 livres à titre de dommages et réparations au dit marquis pour le préjudice subi. Quatre habitants de la paroisse furent exclus de l'amnistie de 1676 : voir Liste des exceptés de l'amnistie de 1676 en Bretagne.
En 1770, selon Jean-Baptiste Ogée, les terres de la paroisse étaient incultes dans bien des parties, particulièrement dans les montagnes dont le sol, de mauvaise qualité, ne permettait pas aux habitants d'en tirer parti ; les terres n'étaient réellement bonnes qu'au nord de la paroisse[1].
En septembre et octobre 1779,une épidémie de dysenterie fit environ 150 victimes à Spézet.« Il fut ordonné d'enterrer immédiatement les cadavres sans les faire entrer dans l'église, de crainte de la contagion, sous peine de 20 livres d'amende »[1].
Le 24 juin 1944, dix résistants arrêtés à Spézet-Speied sont fusillés à Lanvénégen après avoir été condamnés à mort par le tribunal militaire allemand siégeant au Faouët.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Ora Diverrès, "Nòta sus la municipalitat de Spézet", Bulletin de la Societat archéologique del Finistère, 1888, Impremta A.Can, Kemper, consultable http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k2081934.Image.hl.R=Carhaix.F359.langFR


text:
Louches
Louches es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En lo Solar del Roge-Camp, Nicolas lo Gouge #recebre Louis XIV e Mazarin en 1658.
De 1792 a 1992, la plaça de Conselhièr General del costat de Ardres i aviá detengut pel Cònsol de Louches.
Dans le Manoir du Rouge-Camp, Nicolas le Gouge reçut Louis XIV et Mazarin en 1658.
De 1792 à 1992, le poste de Conseiller Général du canton d'Ardres était détenu par le Maire de Louches.


text:
Perspectiva
Lo mot perspectiva pòt significar.
- La perspectiva es lo fenomèn de percepcion visuala amb que l'uèlh percep en doas dimensions un monde en tres dimensions.
- La perspectiva dins un sens de tecnica grafica amassa las diferentas aproximacions o convencions amb que se pòt representar sus una superfícia delimitada los efèits de la percepcion visuala.
- La perspectiva atmosferica o esfumat, amb que la color e la luminositat dels objèctes son foncions de lor distància del regardaire, es ligada a la non transparéncia de l'aire.
- La perspectiva de movement (efèit de parallaxi) tracta de la percepcion de la distància suggerida par la velocitat e la talha aparentas d'objèctes en movement.
- Una perspectiva al sens figurat es una promessa, una probabilitat. Lo tèrme renvia alara vèrs las consequéncias possiblas d'un tal estat present o avenidor, que sián representablas visualament o pas.


text:
Chornobyl
Chornobyl (en ucraïnian: ЧopHoбилb = Chornobyl'; en bielorús: ЧapHoбылb Charnobyl'; en rus: ЧepHoбылb = Chernobyl') es una ciutat au nòrd d'Ucraïna, dins la region (òblast) de Kyiiv pròcha de la frontiera amb Bielorussia. La ciutat foguèt abandonada en 1986 per causa de la catastròfa arribada dins la Centrala Nucleara de Chornobyl, a 14,5 km (9 milas) au nòrd-nòrd-èst de la ciutat. La centrala nucleara foguèt nomenada antau per la ciutat e se trobava dins la region (raion) de Chornobyl mai la ciutat e la planta èran pas dirèctament liadas. Au meteis temps que se bastissiá la planta, lei trabalhadors de la centrala bastiguèron la ciutat de Prípiat. La populacion d'aquesta ciutat es actualament de 7000 personas, compausada principalament per de vigilants e de personau administratiu de la zona d'exclusion, que son lotjats a l'extremitat de la ciutat pus alunchada de la centrala; i a d'ostaus abitats que seis abitants utilizan de simbòus per avertir que "lo propietari d'aquest ostau viu aquí". Avans l'accident, 14 000 residents avián ja abandonat la ciutat.
Istòria[modificar | modificar la font]
Chornobyl èra una vila reiala dau Grand Ducat de Lituània au sègle XIII, dins lo territòri ucraïnian pròche de Kyiiv. En 1566 Filon Kmita, capitani de la cavalariá reiala, recebèt la ciutat coma fèu. La província qu'englobava Chornobyl foguèt transferida au Reiaume de Polonha en 1569, e puèi annexada per l'Empèri Rus en 1793. Dempuèi pauc avans lo sègle XX, la ciutat èra poblada per de rutens e polonés, e per una granda comunautat josieva. Dempuèi lo començament de la segonda mitat dau sègle XVIII, la ciutat se convertiguèt en un dei centres màgers dau Judaïsme khasidic. La dinastia khasidica de Chornobyl foguèt fondada per Menachem Nachum Twersky. Una granda partida de la poblacion josieva foguèt victima de pogroms en octòbre de 1905 e en març e abriu de 1919, ont fòrça josieus perdèron la vida, e lei proprietats de fòrça autres foguèron otratjadas. En 1920, leis eiretièrs de Twersky quitèron Chornobyl e la ciutat cessèt d'èsser un centre khasidic. Pendent lei guèrras civilas que flagelèron la region pendent lo periòde 1917-1920 foguèt d'en primièr ocupada per l'Armada Blanca e puèi per l'Armada Roja. En 1921 Chornobyl passèt a far partida de la RSS d'Ucraïna. Pendent lo periòde 1929-1933 Chornobyl sofriguèt de mòrts massivas per la stalinizacion, per lo Golodomor (genocidi dau pòble ucraïnian per la fam). La comunautat polonesa de Chornobyl foguèt deportada en Cazacstan en 1936, en fasent la travessia en condicions fòrça marridas, ont la majoritat dei deportats moriguèron de fam e de freg. Pendent la Segonda Guèrra Mondiala la ciutat foguèt ocupada tre 1941 a 1944 per lei nazis. La comunautat josieva de la ciutat foguèt fin finala exterminada pendent aquest periòde. Après lo colapse de l'Union Sovietica en 1991, la ciutat fa partida de la Republica independenta d'Ucraïna.


text:
1329
Aquesta pagina concernís l'an 1329 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Temptativa bizantina per sostenir e desgatjar lei plaças d'Anatòlia menaçadas per leis Otomans. La reaccion otomana entraïnèt la batalha de Pelekanon que s'acabèt per una revirada bizantina. Aquò foguèt la darriera ofensiva bizantina per reconquistar seis ancianei províncias asiaticas.


text:
Rosa Russo Iervolino
Rosa Russo Iervolino (Nàpols, 17 de setembre de 1936) es una femna politica italiana. Foguèt consolessa de la vila de Nàpols de 2001 a 2011. Es sòcia del Partito Democratico.
- Personalitat politica femenina
- Ministre italian
- Ministre italian de l'Interior
- Ministre italian del Trabalh (o dels Afars socials)
- Ancian deputat italian
- Cònsol de Nàpols
- Personalitat de la Democracia Crestiana (Itàlia)
- Personalitat de la Margherita
- Naissença en 1936
- Personalitat politica italiana
- Naissença a Nàpols


text:
Vertat
Lo concèpte de vertat (o veritat) es pròpri de la filosofia, que valora de fachs o jutjaments en tèrmes de vertadier o faus. Lo concèpte de vertat vària segon l'epòca o l'estudi teoric. Se distinguisson subretot lei seguents:
- « Vertat » coma correspondéncia: es vertat aquò que disèm o pensam quand correspònd amb çò que passa o se pòt percebre dins la realitat. Requerís un mond exterior coma pròva de refutacion e part de la cresença qu'aquest mond se pòt conéisser, fach que fòrça negan (coma lei sceptics).
- « Vertat » coma coeréncia: es vertat l'afirmacion qu'es en coeréncia amb d'autras acceptadas per una comunautat determinada. Es un concèpte provenent de l'utilitarisme e usat sovent en logica e dins la sciéncia generala, ont s'usa dins lo sens seguent: acceptam qu'un fach es vertat se se pòt demostrar empiricament o se se pòt pas encara refutar.
- « Vertat subjectiva »: es liada amb lei cresenças personalas, amb l'experiéncia dau mond. Admet de gras diferents de relativisme.
La religion utiliza l'expression de « vertat absoluda » coma sinonim de Dieu o de revelacion.
I a de paradòxas logicas sus la vertat.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]


text:
Armissan
Armissan es una comuna lengadociana del Narbonés (Lengadòc) situada dins lo departament d'Aude e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de l'airal urban de Narbona situada dins le Massís de la Clapa
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Rèstas de la Glèisa de Sant Pèire (monument istoric)
- Lo castèl d'Armissan


text:
Stephen Edwin King (n. 21 de setembre de 1947) es un escrivan nòrd-american conegut per los sieus romans de terror. Los sieus libres sòlen èsser a la lista de best-sellers.
Las istòrias de Stephen King an coma protagonistas personatges de classa mejana, un mainat, o la majoritat de còps, un escrivan. Los personatges vivon la siá vida normala, mas los faches sobrenaturals e de circonstàncias estranhas càmbian lo cors de l'istòria. King Manifèsta una coneissença ambiciosa del genre de la terror, tala e coma mòstra en lo sieu libre de pas ficcion nomenada Danse Macabre, qu'enregistra un òrdre cronologic de nombroses decènnis de trabalhs notables sus literatura e cine. Escriu de mai de libres que poirián pas èsser catalogats en lo genre de la terror, coma los romans The Body e Rita Hayworth and Shawshank Redemption (adaptadas posteriorament a la pantalha granda coma Stand By Me e The Shawshank Redemption respectivament), aital coma The Green Mile.
Stephen King escriguèt jol nom de Richard Bachman en fòrça de los sieus libres ont l'istòria èra basada en una terror mai mentala que fisic. The Long Walk N'es un exemple.
Es un dels autors mai tradusits, segon lo "Index Translationum".


text:
167
Fernand Moucadeau countaire.
La Floro de Vaucluso
Tradicioun de Calèndo
Armana
Arle de Miquèu Bonnefoy
Plueio d’Estello
Conte e danso de Prouvènço
La museto
167
L’aubre que voulié voula!
Ensignadou
Nòstis emissioun
Prouvèrbi
Made in France
Editouriau
Bono annado 2012
L’atualita en image.
L’Evenamen
Priéureta i marcat loucau
De voues se soun amoussado
Sabino Barnicaud, Janeto Guieu,
Reinié Auberge, Marìo Mourier
Estage de prouvençau
Li chaine-pougnènt
La Floro de Vaucluso
Counsulto dis Assouciacioun Parlaren.
Federacioun Parlaren en Vaucluso
Parlaren Lou Tor
Parlaren Païs de Seloun
Parlaren Gardano
Parlaren Mountèu
Tradicioun de Calèndo
Armana
Pantai d’un Nouvè dóu futur
Musico Tradiciounalo
Genevivo Pinet-Roux.
Arle de Miquèu Bonnefoy
Marsiho 2013
Printèms prouvençau
Councours di Jouine 2012
Prouvèrbi toucant lou bestiàri
Plueio d’Estello
Pastouralo
Manifestacioun prouvençalo.
Darniero minuto
La plumo es à nòsti legèire.
Espacejado dóu barrulaire à velò
Nemausus : vesito de Nime la roumano
La «Vièio» de l’Estang dóu Pounènt
Lis ourtoulan
Francés Jouve
Ma titèi
Sant Gènt patroun de la Prouvènço
Vièi Avignoun : Guingueto e cabanoun
Lou cantoun d’Estève dóu Mas de Grichaud
Conte e danso de Prouvènço
La museto
La chobrèto dóu Peirigord
La revisto peirigourdino Lo Bornat vèn de publica un numerò especiau entieramen counsacra à la carlamuso, estrumen de musico que ié disèn museto en Prouvènço. Eilabas se dis la chobrèto (o encaro chabreta), alor qu’en Auvergno avèn la cabreto, la boha en Gascougno e la crabo vo boudego (o bodega) en Lengadò. Jouga de la chobrèto, coume l’espauso Eri Montbel, es uno tradicioun dóu Peirigord Negre. Lou Museon de Perigus n’en servo uno fabrejado avans 1840. Lou numerò dóu Bornat es enlusi de foutò e reprouducioun de carto poustalo presentant de chobrétaïré vers lis annado 1900. De nouta, encaro, qu’aquéli d’aqui, coume sis estrumen, figuron dins d’esculturo peirigourdino di siècle 15en e 16en. Joan Rigosta coumplèto l’estùdi pèr li prouvèrbi e biais de dire couneigu à respèt de la chobrèto, qu’emai siguèsson gaire noumbrous soun tóuti sabourous. Jaque Baudoin, de soun coustat, evoco la sampougno (o zambougno), qu’es la carlamuso poulifounico di Pirenèu franceso e qu’en Aragoun apelon la Gaïta de boto. Vaqui dounc un numerò dóu Bornat que nòsti musician tradiciounau prouvençau dèvon pas manca.
1121569


text:
Guipuscoan
Eth guipuscoan (gipuzkera en basc) ei un dialècte deth basc, coneishut tanben coma basc centrau, que se parle ena partida centrau de Guipuscoa e ena vath de Sakana (Navarra).
Extension[modificar | modificar la font]
Eth guipuscoan non se parle en Guipuscoa tota. Ena vath der arriu de Deba, des de Leintz Gatzaga denquia Elgoibar se parle biscaïn, e en Oiartzun e ena vath der arriu de Bidassoa se parle naut-navarrés. Totun era frontèra entre eth guipuscoan e eth naut-navarrés ei a cambiar en favor des trèits guipuscoans, segur en consequéncia deth prestigi qu’a tengut eth guipuscoan pendant molt de temps e era influéncia des miejans de comunicacion en Guipuscoa.
Variantes deth guipuscoan[modificar | modificar la font]
Eth guipuscoan actuau qu’a quate variantes principaus:
- Variante de Beterri (des dera zòna de Tolosa denquia Sant Sebastian).
- Variante de Goiherri.
- Variante dera zòna de Urola (des de Zarautz a Mutriku).
- Guipuscoan de Navarra (vath de Burunda, Etxarri Aranatz).
Importància[modificar | modificar la font]
Eth guipuscoan a estat un des dialèctes principaus istorics deth basc, e a estat lengua literària des del sègle XVIII en dauant. En eth se base en bona part eth basc unificat qu’ei eth emplegat majoritariaments ena educacion, era literatura e es miejans de comunicacion.
Uei dia eth guipuscoan, coma es auti dialèctes deth basc, e en generau eth basc que parlen es guipuscoans, qu’ei de mès en mès remplaçat peth basc unificat (euskara batua), en tot seguir atau es miejans de comunicacion e era literatura redigits ena lengua estandard .


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Bassella es una municipalitat de la comarca de l'Aut Urgèl (Catalonha). Lo tèrme municipal de Bassella foguèt çò de mès d'afectat pel bastiment del palun de Rialb.
Bassella es lo tèrme municipal mai meridional de l'Aut Urgèl. Limita amb las comarcas del Solsonés a l'èst e amb la Noguera a l'oèst. Al nòrd limita amb las municipalitats alturgellencas d'Oliana e Peramola.
Entitats de populacion de Bassella
42° 0′ 25″ N 1° 17′ 44″ E / 42.00694, 1.29556 / 42.00694; 1.29556


text:
68
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 68 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Revòuta de la garda pretoriana còntra Neron en favor dau generau Galba. Neron foguèt tuat e Galba i succediguèt. L'emperaire novèu assaièt de restaurar lei finanças publicas e prenguèt rapidament una tièra de mesuras impopularas coma lo refús de pagar un guierdon ai soudats pretorians autors de la revòuta còntra Neron.
En Judèa, perseguida victoriosa de la Premiera Guèrra Judeoromana amb una avançada romana fins a Jericho. Dins aquò, la mòrt de l'emperaire Neron e la participacion dau generau Vespasian au conflicte de succession entraïnèt l'aplant deis operacions.


text:
Charles Perrault
Charles Perrault (12 de genier de 1628 a París - 16 de mai de 1703 a París), es un escrivan francés, celèbre per sei còntes venguts de la tradicion orala.
Foguèt membre de l'Acadèmia francesa tre 1641, l'aparat dau ministre Jean-Baptiste Colbert e autor dau celèbre libre Contes de ma mère l'Oye (1697), amb relats que vènon vendre dei classics, foguèron versionats per lei fraires Grimm e d'autres. Foguèt lo cap de fila dei partisans dei Modèrnes dins la Garrolha deis Ancians e dei Modèrnes qu'inaugurèt amb la publicacion en 1688 dau Siècle de Louis le Grand.


text:
Filha d'un popular predicador baptista, als catorze ans cantava a la glèisa amb las siás sòrs Carolyn e Erma. Coneguèt e recebèt d'influéncias de las estelas del gospel Clara Ward e Mahalia Jackson. Entre 1956 e 1960 se consacrèt solament a cantar gospel.
Lo 1960 foguèt contractat per la discografica Columbia Records, qu'orientèt la siá carrièra d'una manièra qu'ela podiá amb el pas mostrar tot lo sieu talent. Lo disc qu'aguèt mai succès amb aquela companhiá foguèt Rock-a-bye Your Baby with a Dixie Melody
Lo 1966 passèt a la companhiá Atlantic Records, e tornèt a l'estil R&B e i enregistrèt lo sieu primièr grand succès, que se'n vendèron mai d'un milion de còpias: E never loved a man (The way I love you), compausat per Ronnie Shannon, ont Aretha cantava e tocava lo piano.
La siá carrièra musicala contunhèt amb material original e versions d'autres compositors, cossí: (You make me feel like) A natural woman, de Gerry Goffin e Carole King, I say a little prayer, de Burt Bacharach e Hal David, Eleanor Rigby, de The Beatles, Border song (Holy Moses), de Elton John, Bridge over troubled water, de Simon & Garfunkel, o Until you come back ton me (That's what E'm gonna don), de Stevie Wonder
Lo 1980 passèt a la discografica Arista, ont amb lo sieu primièr album, intitulat Aretha, e la cançon, United together, arribèt al "top ten". Lo duet amb George MichaelI Knew You Were Waiting For Me foguèt tanben un grand "hit".
dins lo cinèma participèt a las pelliculas The Blues Brothers (1980) e Blues Brothers 2000 (1998)


text:
Lamotte-Beuvron
Lamotte-Beuvron es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquela pichona vila a situat en Sologne sul Beuvron. La bòsc de Lamotte-Beuvron (bòsc domaniale en s'estendent ne fa principalament sus Vouzon) ocupa una part de lo sieu territòri. Al començament del Sègle XX, s'a dicha de Lamotte-Beuvron #qu'èra « la capitala de la caça » en Sologne.
Es a Lamotte-Beuvron #que desboca lo canal de la Sauldre bastit en la segonda mitat del Sègle XIX per portar a la cœur de la Sologne la marne de Blancafort (Doncas que) en vista del melhorament de l'agricultura de la region.
Cette petite ville est située en Sologne sur le Beuvron. La forêt de Lamotte-Beuvron (forêt domaniale s'étendant en fait principalement sur Vouzon) occupe une partie de son territoire. Au début du Sègle XX, on a dit de Lamotte-Beuvron qu'elle était « la capitale de la chasse » en Sologne.
C'est à Lamotte-Beuvron qu'aboutit le canal de la Sauldre construit dans la seconde moitié du Sègle XIX pour amener au cœur de la Sologne la marne de Blancafort (Cher) en vue de l'amélioration de l'agriculture de la région.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Fins al començament del XIXe sègle Lamotte-Beuvron se truca La Mothe-sus-Beuvron. Aquel nom remembra la siá origina : una motte féodale establida près del riu Beuvron (étymologie de Beuvron : « riu dels castors », de la paraula celtique beber en significant castor). Un castèl féodal (#que res pas subsisteix) ne coronava aquela butte artificiala. Fins al XVIIIe sègle, Lamotte-Beuvron pas #èsser #qu'un masatge caseriu de Vouzon, #que lo bourg n'a situat a 5 quilomètres. A l'iniciativa de los sieus senhors, Anne de Lévis de Ventadour (vèrses 1660) e sustot del maréchal de #Durar e de la siá esposa (finala XVIIe sègle), aquel caseriu ven en principi "succursale" de Vouzon en 1692, de contunh parròquia autonòma l'an 1703, mas aquela independéncia val pas que per las questions religiosas. Per en un autre luòc, sustot en matèria administrativa e fiscala, Vouzon e Lamotte constituisson una comunitat d'abitants unics, aquela de Vouzon-Lamotte. Al començament de la Revolucion, de las discordàncias d'interèsses (principalament fiscales, longtemps contenguts) aparescan al grand jorn. Lo 15 de febrièr de 1790, Lamotte se separa unilatéralement de Vouzon e elegís coma cònsol Laurent Leroy. Aquel estat de fa a pas reconegut oficialament que lo 20 de genièr de 1792, per una decision del directoire del departament #que lududes dona l'estatut de comuna.
Lo desvolopament de Lamotte-Beuvron a ligat a l'abandon progressiu al cors de la segonda mitat de la XVIIIen sègle de la rota de Orléans a Borges per Ménestreau-en-Villette, Vouzon e Pierrefitte-sus-Sauldre en benefici de la rota reiala de París a Tolosa (l'actuala RN 20). La ponduda en servici de la linha de camin de fèrre Orléans -Vierzon en 1847 (#qu'esperlonga aquela en connectant d'Escomesas a Orléans en foncionant dempuèi 1843) accentua l'avantatgi de Lamotte per çò qu'es de Vouzon.
Jol Segond Empèri, Lamotte-Beuvron li cal fòrça a l'interès personal que l'emperaire Napoleon III pòrta a la localité #que n'a aquerits lo castèl en 1852. L'emperaire i #far bastir de divèrsas bastissas #que la comuna actuala, la glèisa, aital coma çò canal de la Sauldre en connectant la vila a Blancafort.
Jusqu'au début du XIXe siècle Lamotte-Beuvron s'appelle La Mothe-sur-Beuvron. Ce nom rappelle son origine : une motte féodale établie près de la rivière Beuvron (étymologie de Beuvron : « rivière des castors », du mot celtique beber signifiant castor). Un château féodal (dont rien ne subsiste) couronnait cette butte artificielle. Jusqu'au XVIIIe siècle, Lamotte-Beuvron ne fut qu'un hameau de Vouzon, dont le bourg est situé à 5 kilomètres. À l'initiative de ses seigneurs, Anne de Lévis de Ventadour (vers 1660) et surtout du maréchal de Duras et de son épouse (fin XVIIe siècle), ce hameau devient d'abord "succursale" de Vouzon en 1692, puis paroisse autonome en 1703, mais cette indépendance ne vaut que pour les affaires religieuses. Par ailleurs, notamment en matière administrative et fiscale, Vouzon et Lamotte constituent une communauté d'habitants unique, celle de Vouzon-Lamotte. Au début de la Révolution, des divergences d'intérêts (principalement fiscaux, longtemps contenus) apparaissent au grand jour. Le 15 février 1790, Lamotte se sépare unilatéralement de Vouzon et élit comme maire Laurent Leroy. Cet état de fait n'est reconnu officiellement que le 20 janvier 1792, par une décision du directoire du département qui lui donne le statut de commune.
Le développement de Lamotte-Beuvron est lié à l'abandon progressif au cours de la seconde moitié du XVIIIen siècle de la route d'Orléans à Bourges par Ménestreau-en-Villette, Vouzon et Pierrefitte-sur-Sauldre au profit de la route royale de Paris à Toulouse (l'actuelle RN 20). La mise en service de la ligne de chemin de fer Orléans -Vierzon en 1847 (qui prolonge celle reliant Paris à Orléans fonctionnant depuis 1843) accentue l'avantage de Lamotte par rapport à Vouzon.
Sous le Second Empire, Lamotte-Beuvron doit beaucoup à l'intérêt personnel que l'empereur Napoléon III porte à la localité dont il a acquis le château en 1852. L'empereur y fit construire plusieurs bâtiments dont la mairie actuelle, l'église, ainsi que le canal de la Sauldre reliant la ville à Blancafort.


text:
Chamonix-Mont-Blanc
Chamônix en arpitan (Chamonix-Mont-Blanc en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La istòria del vilatge de Chamonix s'es bastit a l'entorn d'una part de la siá situacion géographique excepcionala e d'autra part del domeni #que #exercir pendent divèrses sègles la Ostal de Savoie sus aquel territòri. Aquela seccion relata los periòdes e los faches istorics los mai marquants de la comuna.
L'histoire du village de Chamonix s'est construite autour d'une part de sa situation géographique exceptionnelle et d'autre part de la domination qu'exerça durant plusieurs siècles la Maison de Savoie sur ce territoire. Cette section relate les périodes et les faits historiques les plus marquants de la commune.


text:
Avinhon
Avinhon ( Avignon en francés) es una vila istorica d'Occitània, en Provença, dins lo parçan dau Comtat Venaicin, lo departament de Vauclusa, dins la region administrativa de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Sa populacion èra estimada a 90 800 abitants, en 2005. Sa superfícia totala es 64,8 km². La vila es coneguda actualament per sas activitats artisticas e culturalas, e demest aquestas a una plaça preponderanta lo Festivau d'Avinhon.
Lo gentilici es avinhonenc -a.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom d'aquesta ciutat es atestat tre lo sègle VI abans Crist. La mencion mai anciana d'Avinhon (Aouen(n)ion) es la que faguèt lo geograf grèc Artemidòr d'Efes. Foguèt lo sèti dei Papas entre 1309 e 1377.
Patrimòni d'Avinhon[modificar | modificar la font]
Lei muralhas de la vila, que son en bon estat de conservacion, foguèron bastidas per lei papas durant leis annadas que seguiguèron sa venguda dins la ciutat per i demorar. Lo Palais dei Papas es una construccion immensa d'estil gotic que se bastiguèt entre 1335 e 1364; ten de murs que fan entre 5 e 5,5 m de grossor. Après que se n'anèt a Roma la cort papala, foguèt utilizada coma casèrnas e es actualament un musèu ben ric e fòrça visitat.
Au costat del Palais se tròba Nòstra Dòna dei Doms, la catedrala d'Avinhon, qu'es l'edifici sagrat pus ancian de la ciutat. Bastida entre 1140 e 1160 amb un estil romanic provençau d'una sola nau, sa construccion s'acabèt durant lo sègle XIII. Son cloquièr barròc es singular, e ennaut i es quilhada una estatua de plomb de la Verge, que fa 6 mètres d'aut e pesa 4,5 tonas.
Administracion[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats nascudas o ligadas a Avinhon[modificar | modificar la font]
- Teodòr Aubanèu (1829-1886), escrivan occitan.


text:
Bonnet (Mòsa)
Bonnet es una comuna francesa administrada per lo departament de Mòsa de la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Casqueta es un modèst vilatge sus la rota de Nancy a Orléans, a mes camin entre Vaucouleurs sus la Meuse e Joinville sus la Marna. La siá célébrité lududes ven de lo sieu ancian Eglise #que protegís lo cavòt de Sant Florentin.
Sant Florentin #far partida de la pléiade de ascètes #qu'a Modèl:La s- #emigrar islas britanicas sul continent per i cercar la perfeccion crestiana.
Fils d'un rei d'Escòcia, Sant Florentin se vei un jorn prepausar per lo sieu paire d'èsser associat al tròn. Mogut per una aspiracion de Detlo-Anautit, el se enfuit pendent la nuèch. Trenta chevaliers an enviat a la siá persecucion mas Sant Florentin multitud als pès la corona #que presentan e lo convertit a lo sieu pròpri ideal.
En afranquint alavetz la mar, dicha la legenda, sus una immensa crotz de bòsc aportat per un angel, los fugitifs abòrdan la França. "Nosautres cal renonciar (separar) e Dieu servir", la siá dicha lo sieu cap. E los en abandonant arriba per monts e per val als confins del Austrasie e de la bourgogne, a Casqueta. En amagant lo sieu títol e lo sieu nom, se loga, per humilité, a las gents del luòc coma porcher.
Pendent trenta dos ans,Sant Florentin portarà una vida abjècta, en butte a las méchancetés de #çò que lududes reprotxaran de négliger la siá vegada pel prec, mas venjat pels miracles #que dison la siá aplicacion al dever d'estat e venerat pels humbles #qu'el réconforte e guérit.
- Venir un jorn o satan #resòlvre de l'experimentar. Florentin I aviá una cœur e se remembrava siens, de lo sieu país, #que ne demorava volontàriament sens nòvas. Lo demòni, jols molzuts d'una filha de rei se presenta a lududes, lududes dicha #qu'es, ludut parlar de lo sieu Escòcia alunhat e ludut prepausa, al meteis temps que l'anèl del matrimòni, d'i tornar fin finala.
Tres jorns pendent, lo pâtre #lutar contra los séductions de la jove filha e contra los sieus pròpris remembres. A la fin per caçar lo obsession, #levar la massue #que lududes servissiá a dirigir las bèstias e @frapper la pretenuda princessa. Sulpic aquela aicí #abandonar los sieus molzuts de emprunt e Florentin #reconéisser lo diable. Apurat, Se #endormir sus luòc. A lo sieu réveil una font fluïa a la endroit ont i aviá clauat la siá massue. Es encara uèi la fontaine venerada de Sant Florentin ont nombre de malauts #èsser antany guéris.
Avertit per un angel que lo tèrme de la siá vida sarrava, Sant Florentin #far venir lo curé, lududes #revelar la siá reiala origina e #demandar #qu'après la siá mòrt lo sieu còrs, depausat sus un carri enganchat de dos braus roges, siá enterré al luòc o s'arturaràn aqueles animals.
Environat lèu de la vénération populara, aquel cavòt #donar naissença a la glèisa. En 960 Sant Gérard, avesque de Toul, #desvolopar lo culte de Sant Florentin e a Modèl:La s mini- e Modèl:S- #caler engrandir la glèisa en rason de l'afluéncia dels pelegrins en venent de tota l'Euròpa. Los aliénés, los nervioses i imploraient lo sieu guérison. Jos Louis XIV un soldat, victima de la guèrra, i #recobrar l'usatge de los sieus membres. A Modèl:La s-, la vila de Bar lo Pòrti pagava de bon gra lo pelegrinatge a Casqueta a las aliénés #que dépendaient d'ela. De tot temps Sant Florentin i aguèt invocat contra las divèrsas formas de temor en rason de la paur #que lududes #parlar satan.
La glèisa de Casqueta a classificat monument istoric dempuèi 1909.
Los principals episòdis de la vida de Sant Florentin an evocat en un continuament de 19 pinturas murales (classificada M.Ora 1907). Una inscripcion sul darrièr aficha rajouté en lo moment de la restauracion de 1876, repren un cartouche ancian, en donant la dade 1500 e lo nom del révérend Paire Mathieu, sens #que se pòsca saber se s'agís de la data d'execucion e del nom del pintor.
Lo cavòt de Sant Florentin (lo en jasent, classificada M.Ora 1907) se tròba al caireforc del transept e data de la fin de la Modèl:S-. En lo moment dels pelegrinatges, se fasiá passar los malauts entre los cinc piliers #que sostenon al en jasent del Sant.
UNAS AUTRAS CURIOSITATS DE CASQUETA:
Lo nòstre typique albereda de las tilleuls #que portarà a la fontaine de Sant Florentin e dins l'airal de diversió (extremitat del pòble, direccion Joinville).
La comuna-escor (1852), bastissa çò de mès d'estructurat del costat.
Lo égayoir, conca semi circulara a pendent doç que # se banhava los cavals (extremitat del pòble, direccion Gondrecourt lo chateau).
L'òrta conservatoire(memòria de las nòstras òrtas localas), las fontaines, lavoirs, castèls, ostals de caractèr e lo ancià presbytère a descobrir en esbaladant dins lo pòble. Vista panoramique dels parcs eolianes installats sus la municipalitat retent-vos près de la "crotz del molin a vent".
Bonnet est un modeste village sur la route de Nancy à Orléans, à mis chemin entre Vaucouleurs sur la Meuse et Joinville sur la Marne. Sa célébrité lui vient de son antique Eglise qui abrite le tombeau de Saint Florentin.
Saint Florentin fit partie de la pléiade d'ascètes qui au Modèl:S- émigra des îles britanniques sur le continent pour y chercher la perfection chrétienne.
Fils d'un roi d'Écosse, Saint Florentin se voit un jour proposer par son père d'être associé au trône. Mû par une aspiration d'En-Haut, il s'enfuit durant la nuit. Trente chevaliers sont envoyés à sa poursuite mais Saint Florentin foule aux pieds la couronne qu'ils présentent et les convertit à son propre idéal.
Franchissant alors la mer, dit la légende, sur une immense croix de bois apportée par un ange, les fugitifs abordent la France. "Il nous faut départir (séparer) et Dieu servir", leur dit leur chef. Et les quittant il arrive par monts et par vaux aux confins de l'Austrasie et de la bourgogne, à Bonnet. cachant son titre et son nom, il se loue, par humilité, aux gens du lieu comme porcher.
Durant trente deux ans,Saint Florentin mènera une vie abjecte, en butte aux méchancetés de ceux qui lui reprocheront de négliger son troupeau pour la prière, mais vengé par les miracles qui disent son application au devoir d'état et vénéré par les humbles qu'il réconforte et guérit.
Vint un jour ou satan résolut de l'éprouver. Florentin avait un cœur et se souvenait des siens, de son pays, dont volontairement il restait sans nouvelles. Le démon, sous les traits d'une fille de roi se présente à lui, lui dit qui il est, lui parle de son Écosse lointaine et lui propose, en même temps que l'anneau du mariage, d'y retourner enfin.
Trois jours durant, le pâtre lutta contre les séductions de la jeune fille et contre ses propres souvenirs. À la fin pour chasser l'obsession, il leva la massue qui lui servait à diriger les bêtes et frappa la prétendue princesse. aussitôt celle ci quitta ses traits d'emprunt et Florentin reconnut le diable. Épuisé, il s'endormit sur place. A son réveil une source coulait à l'endroit où il avait fiché sa massue. C'est encore aujourd'hui la fontaine vénérée de Saint Florentin où nombre de malades furent jadis guéris.
Averti par un ange que le terme de sa vie approchait, Saint Florentin fit venir le curé, lui révéla sa royale origine et demanda qu'après sa mort son corps, déposé sur un char attelé de deux taureaux rouges, soit enterré au lieu ou s'arrêteront ces animaux.
Entouré bientôt de la vénération populaire, ce tombeau donna naissance à l'église. En 960 Saint Gérard, évêque de Toul, développa le culte de Saint Florentin et au Modèl:S mini- et Modèl:S- il fallut agrandir l'église en raison de l'affluence des pèlerins venant de toute l'Europe. Les aliénés, les nerveux y imploraient leur guérison. Sous Louis XIV un soldat, victime de la guerre, y recouvra l'usage de ses membres. Au Modèl:S-, la ville de Bar le Duc payait volontiers le pèlerinage à Bonnet aux aliénés qui dépendaient d'elle. De tout temps Saint Florentin fut invoqué contre les diverses formes de crainte en raison de la peur que lui causa satan.
La glèisa de Bonnet est classée monument historique depuis 1909.
Les principaux épisodes de la vie de Saint Florentin sont évoqués dans une suite de 19 peintures murales (classées M.H. 1907). Une inscription sur le dernier panneau rajouté lors de la restauration de 1876, reprend un cartouche ancien, donnant la dade 1500 et le nom du révérend Père Mathieu, sans qu'on puisse savoir si il s'agit de la date d'exécution et du nom du peintre.
Le tombeau de Saint Florentin (le gisant, classé M.H. 1907) se trouve à la croisée du transept et date de la fin du Modèl:S-. Lors des pèlerinages, on faisait passer les malades entre les cinq piliers qui supportent le gisant du Saint.
AUTRES CURIOSITÉS DE BONNET:
Notre typique allée des tilleuls qui vous mènera à la fontaine de Saint Florentin et à l'aire de détente (extrémité du village, direction Joinville).
La mairie-école (1852), édifice le plus architecturé du canton.
l'égayoir, bassin semi circulaire à pente douce dans lequel on baignait les chevaux (extrémité du village, direction Gondrecourt le chateau).
Le verger conservatoire(mémoire de nos vergers locaux), les fontaines, lavoirs, châteaux, maisons de caractère et l'ancien presbytère à découvrir en se baladant dans le village. Vue panoramique des parcs éoliens installés sur la commune en vous rendant près de la "croix du moulin à vent".


text:
Catedrala de Sant Estève de Tolosa
La catedrala de Sant Estève de Tolosa se situa prèp del Grand Redond. Las primièras atestacions que mençonan lo bastiment son de 1071, quand l'avesque Isarn decidiguèt de tornar bastir l'edifici, qu'èra estat enrunat. Son arquitectura es particulara que se compausa d'elements arquitecturals de divèrsas epòcas. La catedrala se tròba al costat de l'ancian palais evèscal, uèi ocupat per la prefectura.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Segon divèrses istorians, la catedrala seriá estat bastida sus las fondacions d'una capèla erigida per Sant Sarnin, al sègle III, que tornèt bastir Sant Exupèri, cent cinquanta ans pus tard. Es de mal jutjar uèi sens excavacions, que la glèisa visquèt tant de modificacions, de renovacions e de construccions novèlas que se poiriá li donar per escais la «catedrala inacabada». La tradicion atribuïssia la fondacion de la glèisa a Sant Marçal, un discípol de Sant Pèire.
Foguèt probablament a partir de la descobèrta de las relíquias de Sant Estève, lo primièr martir, a Jerusalèm que la glèisa recebèt son nom actual. Èra ja una catedrala quand lo rei de França Carles lo Calv la confirmèt dins una carta de 844. Jos l'impulsion del papa Gregòri VII e la volontat de far progressar la fe, l'avesque Isarn decidiguèt de rebastir la glèisa en 1078.
Fins al sègle XIII, los dessenhs de la glèisa romanica foguèron modificats de contunh. Atal, una revision de la nautor prevista de l'edifici es visibla per la copa de las fenèstras sus la paret sud, mentre que la paret nòrd, bastida pus tard, presenta pas aquela anomalia. Sus la paret occidentala una rosassa se vei dirèctament inspirada de la de Nòstra Dama de París. En 1211, lo comte Ramon VI faguèt bastir una nau romanica, que subsistiguèt fins uèi e recebèt puèi lo nom de "nau mondina", per ensajar d'apasimar la Glèisa Catolica.
La remodelacion gotica[modificar | modificar la font]
La paret romanica sud foguèt prolongada per la glèisa gotica. Aqueste trabalh de gigant comencèt en 1272, amb l'avesque Bertran de l'Isla. Coma aquela d'abans, la glèisa gotica visquèt fòrça apondements, e divèrses projèctes diferents, sovent abandonats. Las doas glèisas foguèron ligadas al sègle XVI pel futur cardenal Joan d'Orleans.
L'incendi de 1609 e la reconstruccion[modificar | modificar la font]
En 1609, l'arquitècte Pierre Levesville fin finala tornèt plaçar una vòuta sul còr aprèp que lo teulat cremèt. Lo projècte èra d'una nautor de 40 mètres, la vòuta es uèi pas que de 28 mètres, pasmens demòra pertocanta. Installèt tanben dins la catedrala de mòbles nòus en mesclar atal lo barròc al gotic per remplaçar los ancians desapareguts del temps de l'incendi.
En 1794, la campana bèla que pesava 12 o 13 tonas, la Cardalhac, foguèt escampada del naut del campanar, s'enfonzèt prigondament en tèrra e se copèt, levat fòrça sisas de palha pausadas sul pòrge. Se tornèt far sonque al començament dels ans 2000 la maçonariá d'aquela fenèstra, e a l'encòp lo capitèl davant la rosassa romanica.
La catedrala a partir del sègle XIX[modificar | modificar la font]
La catedrala de Sant Estève venguèt monument istoric en 1862.
En 1938 l'estat republican acabèt la darrièra transformacion remarcabla, per la realizacion de la faciada de la crosada al nòrd inacabada, que venguèt necessari per las modificacions arquitectonicas de la carrièra de las Campanas, del pòrge gotic e jardin Saliège.
Lo campanar romanic fortificat abriga un trelhon[1] de 17 campanas al clavièr e 5 en voladas.
L'estructura del monument[modificar | modificar la font]
L'originalitat principala de l'edifici es de presentar doas partidas fòrça diferentas: una part romanica enrè, la nau mondina, e una partida gotica, lo còr. Aqueste es dos còps mai larg que la nau romanica, e l'andana centrala es en linha copada.
De la glèisa del sègle XI demòra la part inferiora del mur de la faciada septentrionala jol cloquièr.
Galariá[modificar | modificar la font]
-
-
Capèla de Nòtra Dama dels Ángels
-
-
-
Panorama vertical du deambulatòri sud
-
Orguena de la catedrala
-
Rosassa dempuèi l'interior de la nau
-
-
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Bibliografia (fr)[modificar | modificar la font]
- Quitterie Cazes, Olivier Testard, Saint-Étienne de Toulouse : de la cathédrale romane à la première cathédrale gothique, pp. 199–211, dans Congrès archéologique de France. 154en session. Monuments en Toulousain et Comminges. 1996, Société Française d'Archéologie, Paris, 2002
- Michèle Pradelier-Schlumberger, Cathédrale Saint-Étienne de Toulouse : la cathédrale gothique, pp. 213–234, dans Congrès archéologique de France. 154en session. Monuments en Toulousain et Comminges. 1996, Société Française d'Archéologie, Paris, 2002
- M. R Rey, La cathédrale Saint-Étienne de Toulouse, pp. 69–86, dans Congrès archéologique de France. 92en session. Monuments en Toulousain et Comminges. 1929, Société Française d'Archéologie, Paris, 1930
- Marcel Durliat, Haut-Languedoc roman, pp. 189–205, Éditions Zodiaque (collection "la nuit des temps" n°49), La Pierre-Qui-Vire, 1978
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Ficha sul site Structurae.de
- (fr)fotos e infos praticas de la catedrala sul wiki de Tolosa
- (fr)Visitas panoramicas du fons de la catedrala
- Pages with script errors
- Portal:Arquitectura e Urbanisme/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Portal:Lengadòc/Articles ligats
- Arquitectura religiosa de l'Edat Mejana
- Arquitectura romanica
- Arquitectura gotica
- Monument istoric de Nauta Garona
- Catedrala de Lengadòc
- Glèisa de Nauta Garona


text:
Iraq
Iraq es un país de l' Asia occidentala (o Orient Mejan), conegut dempuèi de milierats d'annadas amb lo nom de Mesopotamia, brèç de totas las civilizacions umanas, lo reialme de Gilgamesh[1].
Mesopotamia... valent a dire entremièg los flumes... que son Tigre e Eufrates, los sius dos fluvis noirissièrs.
Uèi lo dia país de cultura islamica e aràbia mas tanben curda, lo siu eiretatge immens es la propietat del siu pòble e de nat autre malgrat totas las empachas e agressions que ne foguèt victima dempuèi la fin de la Segonda Guèrra Mondiala[2].
N'es[3] la siá capitala Bagdad, una de las vilas pus magnificas del mond arabi amb Damasc[4].
Lo gentilici n'es iraquian -a.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Politica[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia d'Iraq
Cultura[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Documents audiovisuals[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Almens las d'a l'airal cultural comun a Euròpa e l'Asia Menora... n'èssent los d'als autres airals civizacionals màgers, China e Pèrsia amai l'Egipte africana de Nil... Çai ne mencionarem ges d'Ameríndia o tot l'airal polinesian de l'immensa cultura umana d'a Rapa Nui fins a Aotearoa e ca etc.
- ↑ ...e tot lo long del sègle XIX... fins a las usurpacions e ocupacions actualas, sempre dins la meteissa logica dels apetisses imperials...
- ↑ ...o se ja ne cal parlar al passat?
- ↑ en Siria... Capitala dels califas de la dinastia omeia (idem umayya) d'als sègles VII & VIII, istorics e legendaris a l'encòp... De las 1001 nueches e de l'istòria tota del mond musulman, per totjorn Edat d'Aur per Islam... e per tota l'Umanitat


text:
Rigaudon
Lo rigaudon es una dança e un ritme de musica occitan associat amb Lengadòc, Daufinat e mai que mai amb Provença. Una de sei caracteristicas es lo ritme de mesura en dos temps 2/4.
Venguèt fòrça popular en França durant lo regne de Loís XIV e foguèt emplegat per de compositors barròcs coma Andrieu Camprat e Jean-Philippe Rameau.
Liames extèrnes[modificar | modificar la font]
- [1] Rigaudon de Jean-Philippe Rameau
- [2] Itzhak Perlman interpretant dos movements, en premier una siciliana e après un rigaudon (au bot d'1 min 50 s) dau compositor Fritz Kreisler.
- [3] Rigaudon dau compositor provençau Andrieu Camprat.


text:
Tourc'h
Tourc'h (Kerne) en breton ( Tourch en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Tourch es una municipalitat rurala del sud del Finistère. Lo bourg de Tourch a situat a panatòri d'ausèl, a Unitat|21.3|km {{}} a l'èst de Kemper[1] e a Unitat|63.8|km {{}} al sud-es de Brèst[2]. La municipalitat possedís un territòri de forma fòrça étirée, segon un ais nòrd-sud. Lo sieu territòri mesura n'efièch 8,3 km en la siá mai granda longitud del temps que ressòrt pas 3 km en la siá mai grand largeur.
Tourch est une commune rurale du sud du Finistère. Le bourg de Tourch est situé à vol d'oiseau, à 21,3 km à l'est de Quimper[3] et à 63,8 km au sud-est de Brest[4]. La commune possède un territoire de forme très étirée, selon un axe nord-sud. Son territoire mesure en effet 8,3 km dans sa plus grande longueur alors qu'il ne dépasse pas 3 km dans sa plus grande largeur.
Istòria[modificar | modificar la font]
- 1675 : Revòlta de las Casquetas rojas. Tourch Se viu traire la siá campana #que #èsser transportée a Concarneau mas lududes i aguèt retut l'an 1680. La siá campana lududa i aviá #èsser confisquée perque i aviá sonat lo tocsin de la rebellion.
- 1675 : Révolte des Bonnets rouges. Tourch se vit enlever sa cloche qui fut transportée à Concarneau mais elle lui fut rendue en 1680. Sa cloche lui avait été confisquée car elle avait sonné le tocsin de la rébellion.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}. Consultat lo 29 de genièr de 2010
- ↑ {{{Títol}}}. Consultat lo 29 de genièr de 2010
- ↑ Calcul de l'orthodromie entre Tourch et Quimper. Consultat lo 29 janvier 2010
- ↑ Calcul de l'orthodromie entre Tourch et Brest. Consultat lo 29 janvier 2010


text:
1931
Aquesta pagina concernís l'an 1931 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Union Sovietica[modificar | modificar la font]
Perseguida de la collectivizacion de l'agricultura e premierei faminas entraïnadas per la desorganizacion de la produccion.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Arquitectura[modificar | modificar la font]
Acabament de la bastida de l'Empire State Building, gratacèu d'estil Art Deco, bastit en Nòva York. Demorèt lo gratacèu pus aut dau mond fins a 1967 e es vengut un simbòl dau centre de Nòva York.
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Arqueologia[modificar | modificar la font]
Exploracion dei vestigis de Calakmul per lo Britanic Cyrus Lundell.
Medecina[modificar | modificar la font]
Descubèrta de la vitamina C per lo bioquimista ongrés Albert Szent-Györgyi (1893-1986). Recebèt lo Prèmi Nobel de Medecina en 1937 per aquela descubèrta.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 5 de genièr - Robert Duvall, actor american
- 16 de genièr - Johannes Rau, president d'Alemanha (m. 2006)
- 17 de genièr - James Earl Jones, actor american
- 20 de genièr - David Lee, fisician american, Prèmi Nobel
- 22 de genièr - Sam Cooke, cantaire american (m. 1964)
- 1 de febrièr - Borís Ieltzin, president de Russia (m. 2007)
- 8 de febrièr - James Dean, actor american (m. 1955)
- 15 de febrièr - Gerhard Sessler, inventor alemand
- 18 de febrièr - Toni Morrison, escrivana americana, Prèmi Nobel de Literatura
- 1 de març - Lamberto Dini, òme politic italian
- 2 de març - Mikhaïl Gorbachov, president de l'Union Sovietica, Prèmi Nobel de la Patz
- 22 de març - Burton Richter, fisician american, Prèmi Nobel
- 22 de març - William Shatner, actor canadian
- 26 de març - Leonard Nimoy, actor e director de cinèma american
- 31 de mai - John Robert Schrieffer, fisician american, Prèmi Nobel
- 3 de junh - Raúl Castro, president de Cuba, fraire de Fidel Castro
- 18 de junh - Fernando Henrique Cardoso, president de Brasil entre 1995 e 2002
- 27 de junh - Martinus J. G. Veltman, fisician neerlandés, Prèmi Nobel
- 1 de julhet - Leslie Caron, actritz francesa
- 4 de julhet - Stephen Boyd, actor irlandés (m. 1977)
- 23 d'agost - Hamilton O. Smith, microbiologista american, Prèmi Nobel
- 21 de setembre - Larry Hagman, actor american
- 29 de setembre - James Watson Cronin, fisician nuclear american, Prèmi Nobel
- 29 de setembre - Anita Ekberg, actritz suedesa
- 30 de setembre - Angie Dickinson, actritz americana
- 6 d'octobre - Riccardo Giacconi, fisician italian, Prèmi Nobel
- 7 d'octobre - Desmond Tutu, arcebisp anglican d'Africa del Sud, Prèmi Nobel de la Patz
- 15 d'octobre - Avul Pakir Jainulabdeen Abdul Kalam, president d'Índia
- 19 d'octobre - John le Carré, escrivan anglés
- 3 de novembre - Monica Vitti, actritz italiana
- 5 de novembre - Ike Turner, musician american (m. 2007)
- 15 de novembre - Mwai Kibaki, president de Kenya
- 26 de novembre - Adolfo Pérez Esquivel, escrivan argentin, Prèmi Nobel
- 10 de decembre - Pèire Pessamessa, escrivan occitan
- George Vasiliou, president de Chipre
- Sèrgi Bèc, poèta provençal
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 26 de febrièr - Otto Wallach, quimista alemand, Prèmi Nobel (n.1847)
- 11 de març - F. W. Murnau, director alemand de cinèma (n. 1888)
- 20 de març - Hermann Müller, cancelièr d'Alemanha (n. 1876)
- 8 d'abril - Erik Axel Karlfeldt, escrivan suedés, Prèmi Nobel de Literatura (n. 1864)
- 10 d'abril - Khalil Gibran, pintor e poèta libanés (n. 1883)
- 9 de mai - Albert Abraham Michelson, fisician alemand, Prèmi Nobel (n. 1852)
- 22 de junh - Armand Fallières, president de França (n. 1841)
- 12 de julhet - Nathan Söderblom, arcebisp suedés, Prèmi Nobel de la Patz (n. 1866)
- 26 d'agost - Hamaguchi Osachi, primièr ministre de Japon (n. 1870)
- 18 d'octobre - Thomas Alva Edison, inventor american (n. 1847)
- 27 de decembre - José Figueroa Alcorta, president d'Argentina (n. 1860)


text:
Tectonica de las placas
La tectonica de las placas (var. tectonica dei/deras placas) (del latin tardiu tectonicus) es una teoria scientifica que descriu los movements a granda escala de la litosfèra terrèstra. La teoria es bastida sul concèpte ja ancian de la deriva dels continents, desvolopat pendent los primièrs decennis del sègle XX (que un dels pus famoses avocats èra Alfred Wegener), e foguèt acceptada per la majoritat de la comunitat geoscientifica quand lo concèpte d'expansion dels fons oceanics èra desvolopat a la fins dels ans 1950 e la debuta dels ans 1960.
La litosfèra es rompuda en çò que se ditz de placas tectonicas. Dins lo cas de la Tèrra, i a actualament sèt a uèit placas majoras e qualques placas menoras. Las placas litosfericas se mòvon dins l'astenosfèra. Aquestas placas se mòvon en relacion amb un autra dins tres tipes de limits de placas: convergent, o limit destructiu; divergent, tanben sonat centres d'expansion; e falha transformanta. Tèrratrems, activitat volcanica, ereccion de montanhas, e formacion de fossa oceanica se produson lo long d'aquestes limits de placas. Lo movement lateral relatiu de las placas varia, generalament entre 0 e 100 mm l'an. Las placas tectonicas son compausadas de dos tipes de litosfèra: la continentala pus espessa e l'oceanica pus prima. La part pus nauta es dita escòrça, sempre de dos tipes (continentala e oceanica). Aquò significa qu'una placa pòt èsser d'un, o de dos tipes. Un del punts màgers de la teoria es que la quantitat de superfícia de la placa (continentala e oceanica) que desapareis dins lo mantèl al long dels limits convergents per subduccion es mai o mens en equilibri amb l'escòrça nòva (oceanica) que s'es formada al long del limit divergent per expansion del fons oceanic.
Principis claus[modificar | modificar la font]
Las sisas extèrnas de la Tèrra son devesidas en litosfèra e astenosfèra. Aquò se basa sus las diferéncias de proprietats mecanicas e sus lo metòde de transferiment de calor. Mecanicament, la litosfèra es pus freja e pus rigida, mentre que l'astenosfèra es pus cauda e raja pus aisidament. En tèrmes de transferiment de calor, la litosfèra pèrd la calor per conduccion mentre que l'astenosfèra transferís la calor per conveccion. Aquesta division es pas de confondre amb la subdivision quimica d'aquestas meteissas sisas dins lo mantèl (que comprenon a l'encòp l'astenofèra e la part de mantèl de la litosfèra) e l'escòrça: un tròç de mantèl donat pòt èsser una part de la litosfèra o de l'astenosfèra a de moments diferents, en foncion de sa temperatura e de sa pression.
Lo principi clau de la tectonica de las placas es que la litosfèra es formada de placas distintas e separadas, que se mòvon sus una astenosfèra gaireben fluida. Lo movement de las placas atenh entre 10–40 mm/a (Dorsala mesoatlantica; aperaquí tant rapid coma la creissença de las onglas), e aperaquí 160 mm/a (Placa Nazca; velocitat de creis dels cabels)
Las placas tectonicas son formadas pel mantèl litosferic cobèrt per un o dos tipes d'escòrça: l'escòrça oceanica (nomenada dins los tèxts ancians sima de silici e magnesium) e l'escòrça continentala (sial de silici e alumini). L'espessor mejana de la litosfèra es generalament de 100 km (Turcotte e Schubert 2002); aquesta espessor es foncion de son edat: quora lo temps passa, se refreja e ven pus espessa. Coma se forma al nivèl d'un dorsala oceanica e desvia cap a l'exterior, son espessor es tanben foncion de la distància amb la dorsala oceanica que s'i formèt la litosfèra. Per aténher una distància representativa la litosfèra oceanica deu viatjar abans la subduccion, l'espessor varia doncas entre aperaquí 6 km al nivèl de la dorsala dusca mai de 100 km al nivèl de la zona de subduccion.


text:
Pònt levadís de La Sanha de Mar
Lo pònt levadís de La Sanha de Mar foguèt bastit entre 1914 e 1917 (sa construccion estent ralentida per lo començament de la Premiera Guèrra Mondiala per permetre lo passatge dau camin de fèr d'un costats a lautre dau pòrt sensa passar per lo centre de la ciutat.
Pendent d'annadas permetèt de passar d'un costat a l'autre dau pòrt de La Sanha tot en laissant passar lei grands batèus (quand passava en posicion quilhada) avans d'arrestar lo servici en 1986 ; en 1987 foguèt pasmens marcat dins l'inventòri dei Monuments Istorics de França.
En 2004 la vila comencèt de s'ocupar dau pònt, fins ara entre lei mans de l'Estat Francés, e en 2009 s'acabèron leis òbras per ne'n faire una atraccion toristica : una torre amb un ascensor e un bèuvéser.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Nom desconegut en arpitan ( Sainte-Agnès en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat administrada per lo departament d'Isèra de la region de Ròse-Aups.
Altitud maximala: 2978 mètres pel grand pic de belledonne.
Altitude maximale: 2978 mètres pour le grand pic de belledonne.
Sainte-Agnès
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !


text:
Sherlock Holmes
Sherlock Holmes es un personatge de ficcion, un detectiu anglés de la fin del sègle XIX e de la debuta del sègle XX. Apareguèt per primièr còp publicat en 1887. Foguèt ideat per l'autor escocés e mètge a l'encòp: Sir Arthur Conan Doyle. Sherlock Holmes, un brilhant detectiu de Londres, es celèbre per son biais d'emplegar la logica e l'observacion astuciosa per tal de resòlvre los cases e enigmas. Es probable lo detectiu de ficcion mai famós del mond, e es sens dobte lo personatge literari mai conegut e de bon reconéisser universalament.
Arthur Conan Doyle escriguèt quatre romans e cinquanta-sièis istòrias cortas que i figurava sa creacion. Gaireben totas èran contadas per l'amic e biograf de Holmes, lo Dr. John H. Watson, amb l'excepcion de las doas narradas pel quite Holmes e de doas autras escrichas a la tresena persona. Las istòrias apareguèron bèl primièr dins los romans de revista en fasciculs, subretot dins The Strand, sus un periòde de quaranta annadas. Aqueste biais de publicar èra plan abitual en aquel temps: las òbras de Charles Dickens espeliguèron del meteis biais. Las istòrias cobrisson un temps que va de 1878 fins a 1903, amb un cas final en 1914. Se legisson tant per their characterisation e lo mond estilizat de la fin de l'epòca victoriana ont se debanan que pels mistèris themselves. Plan mai d'actors an personificat Sherlock Holmes que quin que siá autre personatge, e en 1964, segon un rapòrt sortit dins The Times, las vendas dels libres dins lo mond entièr èran segondas sonque aprèp la Bíblia.Modèl:Fact
Son saber e sas competéncias biaissudas[modificar | modificar la font]
Tre la primièra istòria, A Study in Scarlet, un quicomet de las originas d'Holmes' nos es divulgat. Lo 5 de març de 1881 es presentat coma un estudiant autodidacta de quimia amb una varietat bèla d'interèsses complementaris, almost all of which turn out to be single-mindedly bent towards making him superior a la resolucion dels crimes. Dins una autra istòria de la debuta, "The Adventure of the Gloria Scott", mai d'informacions de las rasons qu'an portat Holmes a venir detectiu son presentadas: lo paire d'un de sos amics de college lo complimentèt grandament per sas capacitats deduccion.
Dins "The Adventure of the Greek Interpreter" Holmes comenta que sa grand èra la sòrre del pintor francés 'Vernet' (se pensa a Horace Vernet).