text:
Capoeira
Somari
Raices e definicion[modificar | modificar la font]
La capoeira es una mena d'art marcial brasilièr que tròba sas rasics dins los metòdes de combat e las danças dels pòbles africans al temps de l'esclavatge a Brasil. Es una barreja d'espòrt, de lucha, d'art marcial e un element important de cultura populara d'aqueste país. Se situa l'origina d'aquelas tecnicas de dança e lucha en Angòla o a Moçambic, que totes dos païses foguèron de colonias portuguesas. Una fòrma semblanta tant dins los gèstes coma dins los ritmes se coneis e practica dins l'ensems de l'Ocean Indian jol nom de Moringue dempuèi fòrça sègles. La capoeira es un art marcial que vòl un emplec frequent dels pès per encausa que las mans dels esclaus èran encadenadas. Quand comencèt la capoeira sos movements èran plan pròches del sòl (se copiavan los movements dels animals).Pasmens tre l'arribada dels pòbles d'orient que portavan amb eles sas tecnicas pròprias de combat la capoeira desvolopèt los còps de pè e maitas acrobacias.
Originas[modificar | modificar la font]
Etimologicament, lo mot capoeira designa l'endrech ont s'engabiavan conilhs e galinas. Per extension ne venguèt a designar lo luòc ont èran embarrats los esclaus pendent la dominacion portuguesa. La quita origina de la capoeira es de per se plan escura. D'unes la consideran coma un dels eiretatges portats pels esclaus originaris d'Africa.Fòrça estudis pr'aquò sus aqueste espòrt serián puslèu favorables a una naissença dins los "quilombos" de Brasil. Los "Quilombos" èran d'endreches sovent amagats al mitan de las selvas ont los esclaus que s'èran escapat s'amassavan. Un dels "Quilombos" mai coneguts qu'es sovent nomenat dins los cants de capoeira èra lo "Quilombo de Palmares".
La capoeira seriá apareguda qu'es probable entre lo Sègle XVI e lo Sègle XVIII a Brasil. Lo primièr document conegut data de 1789, a Rio de Janeiro. En aquel temps èra exclusivament practicada pels esclaus negres. Se distinguís dels autres arts marcials gràcias a son caire ludic amai plan acrobatic. Son los pès bravament emplegats del temps del combat e los «jogaires» sovent prenon posicion en equilibri sus las mans pr'amor de poder far sos movements de cambas.
Una marca d'identitat[modificar | modificar la font]
Enebida e reprimida pendent un brave temps, la capoeira se practicava per carrièra, e los «capoeiristas» menavan rambalh. Dins las annadas 1930, Mestre Pastinha e aprèp Mestre Bimba (1900-1974), creèt la primièra escòla (de pagament), d'en primièr tolerada, e fin finala autorizada oficialament, amb la condicion que demorèsse entre sas quatre parets. Se contunhava pasmens de reprimir la capoeira per carrièra. Aquela escòla, qu'a la debuta se sonava "Luta Regional Baiana" abans que prenguèsse lo nom de "Capoeira Regional", venguèt una bèla capitada. Puèi, d'autres mèstres dobriguèron tanben d'"acadèmias" de capoeira, amb de resultats variables. Tre aquel moment foguèt quand se jonhèt lo nom "Angola" a la capoeira que se practicava abans "Mestre Bimba" pr'amor de far omenatge als esclaus, originaris majoritàriament d'aquel país.
Popularitat e desvolopamaent[modificar | modificar la font]
Amb lo vam de la capoeira Brasil veguèt coma espelissián maites grops novèls de capoeira. Cap a 1970, un grop que desirava practicar la capoeira se creèt un sistèma de cordons a l'imatge de las cenchas de color del karate qu' èra alara tant de mòda. Las annadas 1980 e le reviscòl dels movements de Consciénce Negra se favorizèron l'aparicion de grops que cercan de se n'aprochar de la tradicion. Dins la meteissa pontannada, de professors de capoeira s'installèron un pauc en pertot en pel mond.
Impacte internacional[modificar | modificar la font]
A nivèl internacional, la disciplina de la capoeira s'organiza majoritàriament en grops, compausats eles tanben d'acadèmias e d'escòlas. Cada grop ten sas aspiracions pròprias, sas practicas e sas costumas, tot en servar la basa culturala comuna de la disciplina.
Tecnica e movements[modificar | modificar la font]
La caracteristica principala de la capoeira es la ròda: dos jogaires de capoeira se plaçan al centre d'un cercle format dels autres membres que fan de musica en utilizar lo berimbau e d'autres instruments (coma lo pandeiro, l'atabaque...). Tre que s'ausís la musica, los jogaires "jògan". Lo jòc simboliza lo combat, l'expression corporala e la conversacion non verbala entre los dos partenaris.
Grops e escòlas[modificar | modificar la font]
La capoeira s'ensenha dins las escòlas especializadas, dichas acadèmias, ont existís una ierarquia plan precisa entre lo Mèstre (o Mestre en portugués brasilièr) e sos escolans (que d'unes tenon un nivèl sufisent per poder venir eles tanben ensenhaires e obtenon lo gra de Professor per exemple). Disciplina e respècte mutual son las valors fondamentalas d'aquesta practica.
Dins la capoeira esportiva, los gras diferents de tecnicitat d'un capoeirista pòdon èsser sancionats d'un biais semblant al judo o al karate per mejan d'una recompensa coma una cencha de color, que cada color correspond a un gra ou nivèl de coneissença (tecnica, cants, instruments, acrobacias, etc.). Lo gra atesta pas sonque las capacitats tecnicas del practicant, mas recompensa tanben lo sieu nivèl d'investiment, d'implicacion dins son escòla o son grop (organizacion, participacion a las manifestacions, etc). A de mai, le mental es un element fondamental d'aquel espòrt : la mandiga qu'es molt prèpa de la malice mas fòrça mai complèxa car aquesida del tot sonque pels mèstres.Ne permet de téner una pensada e un biais de viure diferents : una saviesa quasiben.
D'unes grops, subretot los mai tradicionals, s'utilizan ges los grades.Se ne son emplegats, lo nombre de grades aital coma las colors dels cordons correspondents son pas cap semblants per totes los grops.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) [1] Sit especializat sus la capoeira - albergat per Wikia
- (fr) Movements de capoeira illustrats
- (fr) Lista d'acadèmias en França (mesa a jorn regulara)
- (de) Capoeira Mannheim Alemanha


c: text/html

text:
Shofar
Lo shofar es una trompa especiala, obtenguda de la bana d'un aret kosher, qu'es utilizada dins divèrsas fèstas josievas. En Rosh Hashanà (an novèl josieu) e Iom Kipur (jorn del perdon) se tòca lo shofar pendent l'oracion o pregària. En Ròsh Hashanà se fan 100 sons del shofar de la meteissa manièra que lo planh de la maire de Sisera conten 100 letras (Jutges, 4). Mantuna comunautat fa un son long fin per confondre Satanàs (l'Àngel del Mal). A Iom Kipur se tòca solament una vegada a la fin del jorn en l'oracion o pregària de Neïla. Los sons son repeticions de tres sons basics coneguts coma: Tekia (son long solet); Shevarim (tres mejans) e Terua (nòu corts).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Esséncia (idrocarbur)
Una esséncia (var. essencia, gazolina) es un liquid inflamable, eissit de la destillacion de petròli, utilizat dins lei motors de combustion intèrna. Es una mescla d'idrocarburs liquids generalament formada d'alcans (20-30%), de cicloalcans (aperaquí 5%), d'alcèns (30-45%) e d'idrocarburs aromatics (30-45%). De còps, d'additius i son aponduts per melhorar certanei proprietats.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
- Esséncia sens plomb.
- Esséncia d'aviacion.
- Esséncia C.
- Esséncia F.
- Esséncia G.
- White Spirit.
- Combustible fossil.


text:
Ocean Antartic
L'Ocean Antartic, tanben nomenat Ocean Glacial Antartic es la massa d'aiga qu'enròda lo continent Antartic. Es en superficia lo quatren del mond per òrdre d'importància, e lo darrièr qu'es estat definit. Es a la prima de l'an 2000 que l'Organizacion Idrografica Internacionala definiguèt un cinquen ocean a partir de las porcions meridionalas de l'Ocean Atlantic, de l'Ocean Indian e de l'Ocean Pacific. Lo novèl ocean s'espandís de la còsta del continent Antartida fins a 60° de latitud sud, çò que coïncidís amb lo limit fixat pel Tractat Antartida.
- Las coordenadas geograficas son de 65° S, e 0° È (nominalament). Mas l'ocean a la proprietat unica d'èsser una massa d'aiga qu'enròda completament lo continent Antartida inclusent los 360° de longitud.
- L'aira totala es 20 327 000 km² inclusent la Mar d'Admundsen, la Mar de Bellingshausen, una partida del Pas de Drake, la Mar de Ross, una pichona partida de la Mar de Scotia e la Mar de Weddel.
- La linha de còsta es de 17 968 km.
Clima[modificar | modificar la font]
La temperatura de l'aiga varia de 10 °C a −2 °C. Las tempèstas ciclonicas viatjan cap a l'èst al travèrs del continent, e sovent son intensas per encausa del contrast de temperatura entre lo glaç e la mar dobèrta. L'aira d'ocean situada entre 40° de latitud sud e lo cercle polar antartic ten las mejanas de vent pus fòrtas que se pòdon trobar sus Tèrra. Pendent l'ivèrn l'ocean es gelat fins a 65° sud de latitud dins lo sector Pacific e fins a 55° dins lo sector Atlantic, amb de temperaturas de superfícia que baissan fòrça jos 0 °C. En mantun punt de la còsta, los vents intenses de l'interior mantenon la linha de còsta liura de glaç pendent l'ivèrn.


text:
1931
Aquesta pagina concernís l'an 1931 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Union Sovietica[modificar | modificar la font]
Perseguida de la collectivizacion de l'agricultura e premierei faminas entraïnadas per la desorganizacion de la produccion.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
En julhet, venguda deis aigas catastroficas d'unei rius chinés, especialament dau Fluvi Jaune e de son afluent Huang He, que foguèron entraïnadas per una conjoncion fòrça desfavorabla de ciclons tropicaus e d'un regolament superior a la valor mejana entraïnat per la fonda dei precipitacions de nèu fòrça importantas de l'ivèrn precedent. La capitala, Nanquin, situada sus una illa lòng dau Fluvi Jaune, foguèt grèvament tocada. Lo nombre de mòrts es mau conegut mai es generalament estimat entre un e quatre milions (aiga, famina, epidemia...).
Arts[modificar | modificar la font]
Arquitectura[modificar | modificar la font]
Acabament de la bastida de l'Empire State Building, gratacèu d'estil Art Deco, bastit en Nòva York. Demorèt lo gratacèu pus aut dau mond fins a 1967 e es vengut un simbòl dau centre de Nòva York.
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Arqueologia[modificar | modificar la font]
Exploracion dei vestigis de Calakmul per lo Britanic Cyrus Lundell.
Medecina[modificar | modificar la font]
Descubèrta de la vitamina C per lo bioquimista ongrés Albert Szent-Györgyi (1893-1986). Recebèt lo Prèmi Nobel de Medecina en 1937 per aquela descubèrta.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 5 de genièr - Robert Duvall, actor american
- 16 de genièr - Johannes Rau, president d'Alemanha (m. 2006)
- 17 de genièr - James Earl Jones, actor american
- 20 de genièr - David Lee, fisician american, Prèmi Nobel
- 22 de genièr - Sam Cooke, cantaire american (m. 1964)
- 1 de febrièr - Borís Ieltzin, president de Russia (m. 2007)
- 8 de febrièr - James Dean, actor american (m. 1955)
- 15 de febrièr - Gerhard Sessler, inventor alemand
- 18 de febrièr - Toni Morrison, escrivana americana, Prèmi Nobel de Literatura
- 1 de març - Lamberto Dini, òme politic italian
- 2 de març - Mikhaïl Gorbachov, president de l'Union Sovietica, Prèmi Nobel de la Patz
- 22 de març - Burton Richter, fisician american, Prèmi Nobel
- 22 de març - William Shatner, actor canadian
- 26 de març - Leonard Nimoy, actor e director de cinèma american
- 31 de mai - John Robert Schrieffer, fisician american, Prèmi Nobel
- 3 de junh - Raúl Castro, president de Cuba, fraire de Fidel Castro
- 18 de junh - Fernando Henrique Cardoso, president de Brasil entre 1995 e 2002
- 27 de junh - Martinus J. G. Veltman, fisician neerlandés, Prèmi Nobel
- 1 de julhet - Leslie Caron, actritz francesa
- 4 de julhet - Stephen Boyd, actor irlandés (m. 1977)
- 23 d'agost - Hamilton O. Smith, microbiologista american, Prèmi Nobel
- 21 de setembre - Larry Hagman, actor american
- 29 de setembre - James Watson Cronin, fisician nuclear american, Prèmi Nobel
- 29 de setembre - Anita Ekberg, actritz suedesa
- 30 de setembre - Angie Dickinson, actritz americana
- 6 d'octobre - Riccardo Giacconi, fisician italian, Prèmi Nobel
- 7 d'octobre - Desmond Tutu, arcebisp anglican d'Africa del Sud, Prèmi Nobel de la Patz
- 15 d'octobre - Avul Pakir Jainulabdeen Abdul Kalam, president d'Índia
- 19 d'octobre - John le Carré, escrivan anglés
- 3 de novembre - Monica Vitti, actritz italiana
- 5 de novembre - Ike Turner, musician american (m. 2007)
- 15 de novembre - Mwai Kibaki, president de Kenya
- 26 de novembre - Adolfo Pérez Esquivel, escrivan argentin, Prèmi Nobel
- 10 de decembre - Pèire Pessamessa, escrivan occitan
- George Vasiliou, president de Chipre
- Sèrgi Bèc, poèta provençal
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 26 de febrièr - Otto Wallach, quimista alemand, Prèmi Nobel (n.1847)
- 11 de març - F. W. Murnau, director alemand de cinèma (n. 1888)
- 20 de març - Hermann Müller, cancelièr d'Alemanha (n. 1876)
- 8 d'abril - Erik Axel Karlfeldt, escrivan suedés, Prèmi Nobel de Literatura (n. 1864)
- 10 d'abril - Khalil Gibran, pintor e poèta libanés (n. 1883)
- 9 de mai - Albert Abraham Michelson, fisician alemand, Prèmi Nobel (n. 1852)
- 22 de junh - Armand Fallières, president de França (n. 1841)
- 12 de julhet - Nathan Söderblom, arcebisp suedés, Prèmi Nobel de la Patz (n. 1866)
- 26 d'agost - Hamaguchi Osachi, primièr ministre de Japon (n. 1870)
- 18 d'octobre - Thomas Alva Edison, inventor american (n. 1847)
- 27 de decembre - José Figueroa Alcorta, president d'Argentina (n. 1860)


text:
1489
Aquesta pagina concernís l'an 1489 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Sultanat de Delhi[modificar | modificar la font]
Mòrt dau sultan Bahlul Lodi que foguèt remplaçat per son fiu Sikandar Lodi.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Matematicas[modificar | modificar la font]
Invencion dei signes "+" e "–" per l'Alemand Johannes Widmann dins son obratge aritmetic Behende vnnd hübsche Rechnug auff allen Kauffmanschafften.


text:
Cançon de gèsta
Cançon de gèsta es lo nom dau poèma epic escrich ai sègles XI e XII (lèu 100 ans avans lo sorgiment de la poesia lirica dei trobadors e dei romanç en vèrse pus ancians) que narra l'epopèia d'un eròi que representa de vertuts consideradas coma modelicas per un pòble o per una collectivitat a l'Edat Mejana. Lei cançons de gèsta èran una literatura divulgada de maniera orala per lei joglars per l'analfabetisme de la societat a aquela epòca.
Lei darrieras cançons de gèsta son estadas produchas au cors dau sègle XV. Son caracteristicas de la literatura medievala e prenon la seguida dei grandeis epopèias de l'Antiquitat. Son redigidas en lenga romanica anciana. Diferisson de l'autre grand genre literari medievau: la poesia lirica.


text:
Movement Democrata
Lo Movement Democrata (Modèm) (en francés Mouvement Démocrate, Modem, MoDem) es un partit politic francés, d'orientacion centrista, independent de la drecha e de la senèstra, qu'es en via de formacion dempuei mai de 2007.
Sa fondacion se fai en seguida de la candidatura de Francés Vairon, qu'arribèt a la tresena posicion de l'eleccion presidenciala francesa de 2007 amb 18,57 % dei votz.
Lo Movement Democrata se basariá subre dos partits ja existents, l'UDF dirigida per Francés Vairon e benlèu Cap 21, partit ecologista de Corinne Lepage qu'a sostengut la candidatura de Vairon. Tanben lo Movement Democrata se basa sus una campanha de preadesions.


text:
Pournoy-la-Grasse
Pournoy-la-Grasse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait Del ancià Saulnois.
- Possession de la abbaye de Sant-Ostal fins a la Revolucion.
- Vilatge destruit l'an 1944 e reconstruit.
Pendent lo annexion Alemanha, la municipalitat se trucava Gròssa Prunach.
- Dépendait de l'ancien Saulnois.
- Possession de l'abbaye de Sainte-Marie jusqu'à la Révolution.
- Village détruit en 1944 et reconstruit.
Pendant l'annexion Allemande, la commune s'appelait Grosse Prunach.


text:
Zucchero
Zucchero es l'escais de scèna d'Adelmo Fornaciari (nascut lo 25 de setembre de 1955), es un dels cantautors italian mai coneguts internacionalament. Es subretot un cantaire de rock.
Somari
Zucchero[modificar | modificar la font]
Adelmo Fornaciari nasquèt a Roncocesi, una frazione de Reggio Emilia (Emilia-Romagna). Son pseudonim "Zucchero", que significa sucre, es estat son escais dempuèi qu'èra fòrça jovenet, e li foguèt balhat per un regent que diguèt d'el qu'èra doç coma sucre, en lo sonar "marmellata e zucchero" – confitura e sucre.
Debuta de carrièra e capitada en Itàlia[modificar | modificar la font]
Sa carrièra musicala s'entamenèt en 1970, amb maites grops pas gaire famoses coma I ducali, Le nuove luci, Sugar & Daniel, Sugar & Candies e finalament amb un grop que se sonava Taxi, que amb eles ganhèt lo festival de musica de Castrocaro en 1981. Faguèt sa primièra aparicion al famós Festenal de Sant Rémol doas annadas mai tard amb las cançons "Una notte che vola" e "Nuvola". Son primièr album, "Un pò di Zucchero" espeliguèt en 1983 amb un succès limitat. Un còp son nom installat sus la mapamundi de la musica italiana, Zucchero, en cèrca d'orizonts e evolucion novèls, se mudèt en California en 1984.
En California sortiguèt son segond album, "Zucchero & The Randy Jackson Band"", en 1985. Aqueste album conten son primièr grand succès, "Donne", que capitèt bèlament en Itàlia.
Sortiguèt puèi "Rispetto" e "Blue’s" (que d'unas cançons li foguèron escrichas per Gino Paoli) las doas annadas seguentas. Pendent la virada que fasiá la promocion de l'àlbum "Blue’s", Zucchero interpretèt la cançon dels Beatles "With A Little Help From My Friends" en companhiá de son grand amic Joe Cocker.
Discografia principala[modificar | modificar la font]
(a publicat de reedicions nombrosas, amb de variantas)
- Un po' di zucchero (1983)
- Zucchero and the Randy Jackson Band (1985)
- Rispetto (1986)
- Blue's (1987)
- Snack Bar Budapest original movie soundtrack (1988)
- Oro incenso & birra (1989)
- Zucchero sings his hits in english (1990)
- Zucchero (1991)
- Zucchero Live at the Kremlin (1991)
- Miserere (1992)
- Diamante (1994)
- Spirito DiVino (1995)
- The Best of Zucchero Sugar Fornaciari's greatest hits (1996)
- Bluesugar (1999)
- Overdose d'amore the ballads (1999)
- Bluesugar & Whitechristmas (1999)
- Shake (2001)
- Zu&Co (2004)
- Fly (2006)
- Chocabeck (2010)
- La sesión cubana (2012)


text:
Catedrala de Sant Jaume de Bilbao
La Catedrala de Sant Jaume es la glèisa pus anciana de Bilbao, mencionada dins la carta autrejada per Diego López de Haro en 1300, l'an de la fondacion de la vila. Son patronatge es associat a l'itinerari costièr del Camin de Sant Jaume.
La glèisa gotica actuala es bastida sus un ancian ermitatge. Es un temple de tres naus escalonadas. La nau centrala, pus nauta, a de triforium e de clerestorium; es cobèrta per de voltas d'arestas ; en defòra, d'arcs botants e de contrafòrts ajudan a partejar las pressions. Al començament del sègle XVI se bastiguèt la sacristia e las clastras, que s'i accedissiá dempuèi lo temple o dempuèi la carrièra en travèrs de la « Pòrta de l'Àngel ». Sa decoracion tardogotica culmina dins una romieva fasent allusion a los pelegrins. A la fin del sègle XVI se bastiguèt lo portic ; sa tòca èra d'abrigar lo mercat e de fortificar la glèisa dins aquel costat ont fondamenta èra pas fòrça solida ; uèi, s'i pòt veire los pilars inclinats per la pression del bastiment. La catedrala a conegut mantuna modificacion; sa façada originala gotica foguèt remplaçada en 1650 per un arc de trionf dessenhat per Martín Ibáñez de Zalbidea e, un còp de mai, en 1883-1891 remplaçada per l'òbra neogotica actuala, dessenhada per Severino de Achúcarro. En 1785 Luis Paret dessenhèt la font neoclassica de la placeta.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Entresenha toristica de la comuna de Bilbao.


text:
Grussan
Grussan (Gruissan en francés) es una comuna occitana situada dins lo departament d'Aude e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
http://www.ville-gruissan.fr site de la comuna de Grussan, que lo jornal municipal se sona "Gruss@nòt"


text:
Toponimia
La toponimia es una activitat scientifica de la lingüistica qu'estúdia los noms de luòcs (los toponims). Se prepausa de recercar lor significacion, lor etimologia, mas tanben lors transformacions al fial dels sègles. Amb l'antroponimia (estudi dels noms de personas), fa partida de l'onomastica (estudi dels noms pròpris), ela meteissa branca de la lingüistica. Lo nom dels abitants derivat dels toponims es l'etnonim o lo gentilici.
Lo domeni de la toponimia es vast. Aquesta sciéncia estúdia en efièch los noms de luòcs abitats (vilas, vilatges, masatges e escarts) o non abitats (luòcs diches), mas tanben los noms ligats al relèu, a las ribièras, a las vias de comunicacion (rotas, carrièras). Tanben pòt abordar de domenis pus restrenchs (noms d'ostals, per exemple).
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Luòcs, basa de donadas toponimicas occitanas, utís desvolopat per l’Institut d'Estudis Occitans.
- Top'Òc, diccionari toponimic occitan e seccion del site del Congrès Permanent de la Lenga Occitana ont se prepausan de listas de toponimes occitans realizadas per l'InÒc d'Aquitània, l'Institut d'Estudis occitans e lo CROM.
- Sit que balha los noms de totas las comunas d'Occitània en occitan, departament per departament
Listas de toponims[modificar | modificar la font]
- Lista dels flumes de França
- Lista dels païses del Mond
- Lista dels païses per populacion
- Estats de Brasil
- Lista de las ciutats italianas de mai de 25 000 abitants
- Lista de las comunas de Tarn
- Lista de las capitalas del mond
- Lista dels cantons franceses (errors fòrça nombrosas)
- Departaments franceses
- Comunas deths Hauts Pirenèus
- Comunas de Losera
- Comunas de Gironda
- Cantons d'Aude
- Comunas de Nauta Vinhana
- Comunas d'Arièja
- Comunas de Nauta Garona
- Comunas de Charanta
- Comunas de Miègjorn-Pirenèus
- Lista deths toponims dera Val d'Aran
- Regions d'Itàlia
- Regions francesas
- Províncias espanhòlas


text:
Bornèo
Bornèo es una illa, la tresena del mond per la superfícia, situada al centre maritim de l'Asia del Sud-Èst. Administrativament, l'illa es devesida entre Indonesia, Malàisia e Brunei. Los indonesians dison a l'illa Kalimantan. Pasmens, pel monde fòra Indonesia, Kalimantan fa referéncia a la partida indonesiana de l'illa de Bornèo. La region malaisiana de Bornèo es sonada Malàisia Orientala o Bornèo Malaisiana. L'Estat independent de Brunei ocupa la rèsta de l'illa. Brunei es la nacion pus rica de l'illa de Bornèo.
Geografia[modificar | modificar la font]
Borneo es enrodat per la mar de China Meridionala al nòrd e nòrd-oèst, la mar de Sulu al nòrd-èst, la mar de Celèbes e l'estrech de Macassar a l'èst, e la mar de Java e l'estrech de Karimata al sud. A una superfícia de 743,330 km².


text:
785
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 785 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Refús de l'emperatritz Irèna de contuniar lo pagament dau tribut impausat en 872 per leis Abbassidas. Aquò entraïnèt una represa de la guèrra còntra leis Arabis.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Mòrt dau califa Al-Mahdi siá en causa d'un empoisonament accidentau — manjèt un aliment empoisonat que li èra pas destinat — siá en causa d'un accident de caça. Son rèine aviá permes de desvolopar l'economia, la cultura e la sciéncia. Li aviá tanben permes d'aquistar lo poder de definir l'ortodoxia musulmana. Son fiu ainat Al-Hadi, designat eiretier per son paire dempuei d'annadas e qu'èra alora en campanha au sud de la Mar Caspiana, li succediguèt. Son fraire contestèt aquela chausida e li mandèt la novèla e leis ensenhas dau poder. En revènge, la garnison de Bagdad demandèt una prima excepcionala de doas annadas de sòlda per reconeisser lo califa novèu. De negociacions menadas per lo visir Yahya ibn Khalid permetèron de redurre la sòma a 18 mes de paga e de reglar la situacion.
Lòng de la frontiera ambé l'Empèri Bizantin, represa de la guèrra en causa dau refús bizantin de contuniar lo pagament dau tribut acceptat en 872.


text:
Proteïna fluorescenta verda
La proteïna fluorescenta verda (o GFP, per la sigla en anglés, green fluorescent protein) es una proteïna produsida per la medusa Aequorea victoria, qu'emet bioluminiscencia dins la zòna verda de l'espèctre visible. Lo gèn que codifica aquesta proteïna es isolat e s'utiliza abitualament en biologia moleculara coma marcador.
Lo 8 d'octobre de 2008 los professors Martin Chalfie, Osamu Shimomura e Roger Y. Tsien foguèron premiats per la Reala Academia Suedesa de Sciéncias d'Estocòlme amb lo Prèmi Nobel de Quimia « per la descobèrta e lo desvolopament de la proteïna fluorescenta verda (GFP) », instrument indispensable per la biologia e la medecina modèrna.
Istòria[modificar | modificar la font]
Osamu Shimomura, dins las annadas 1960, foguèt la primièra persona a isolar la GFP de la Aequorea victoria e identificar quina part èra responsabla de la fluorescéncia. Amb Frank Johnson, de l'Universitat de Washington, isolèt una proteïna bioluminescenta dependenta del calci, que nomenèt l'aequorina, nom derivat de la medusa. Aquesta proteïna emet fluorescéncia dins la zòna blava de l'espèctre.
Pendent los ans seguents se verifiquèt que, per emetre fluorescéncia, la medusa libèra d'ions de calci qu'activan l'emission de lutz blava. La GFP, per sa part, absorbís la lutz liberada per la primièra e produsís sa lutz verda caracteristica. Malgrat aiçò, lo potencial de la GFP coma marcador foguèt pas reconegut fins a 1987 per Douglas Prasher.
D'autras proteïnas fluorescentas foguèron identificadas recentament: entre d'autras, la proteïna fluorescenta jauna (coneguda per son abreujament en anglés YFP) o la roja (RFP). En mai, aquestas proteïnas originalas son estadas modificadas per melhorar lor foncionament. Un dels resultats d'aquestes melhoraments es la proteïna verda fluorescenta melhorada (o EGFP, per la sigla en anglés, « enhanced green florescent protein »).
Estructura e espèctre d'emission[modificar | modificar la font]
L'estructura de la proteïna verda fluorescenta se determinèt en 1996. Es constituida per 238 aminoacids, que forman onze cadenas beta, qu'ensèm forman un cilindre, dins lo centre que se'n tròba una eliç alfa.
La GFP originala de la medusa possedís dos pics d'excitacion: un mendre, a 475 nm, e un màger, a 395 nm. Son pic d'emission es a 509 nm, dins la zòna verda de l'espèctre.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Las proteïnas fluorescentas son fòrça polivalentas e s'utilizan dins divèrses domenis coma la microbiologia, l'engenhariá genetica e la fisiologia (las neurosciéncias), per exemple.


text:
Mauressac
Mauressac[1][2] ( Mauressac en francés) es una comuna lengadociana de Gasconha, situada dins lo departament de la Nauta Garona e de la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Mauressac es una comuna de l'airal urban de Tolosa situada a 35 km al Sud de la vila. Lo vilatge es bastit al jonhent de la val d'un pichon riu, (lo Daurus que talhèt las costièras de Volvèstre) e de la planura alluviala d'Arièja. Es pas al fons de la val mas sus lo penjal expausat al Sud que lo relèu, aquí, a penjals flacss. Fòrça ostals sont alinhats al bord d'una un carrièra que travèrsa le vilatge, religa la val de l'Arièja a aquela de la Lesa (ligason Autariba-Lesat). Dos masatges sont a l'escart e de novèlas construccions sont bastidas alentorn pròche, boscast, surbretot de garrics. L'aspècte de la comuna es variat puerque compren una partida de la planura de l'Arièja, los penjals del pichon riu cultivats al nivèl del vilatge e las costièras de Volvèstre, tanben cultivats, mas gaireben boscats. Lo bòsc de Mauressac a une particularitat per la region, es plantat de fòrça Faus.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Personas ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- Yann Vincent, actor nascut en Corresa, demorant a Mauressac dempuèi 2005
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Lista deus vescomtes de Bearn
Somari
Ostau de Bearn[modificar | modificar la font]
- Centolh Ièr de Bearn ? -866
- Lop Ièr de Bearn ? 866-905
- Centolh II de Bearn 905-940
- Gaston Ièr de Bearn 940-984
- Centolh III de Bearn 984-1004
- Gaston II de Bearn 1004-1022
- Centolh IV de Bearn (lo Vielh) 1022-1058 (hilh de Gaston V)
- Gaston III de Bearn, dab lo son pair dinc a 1053, data de la soa mort.
- Centolh V de Bearn (lo Joen) 1058-1090
- Gaston IV de Bearn, (lo Crozat) 1090-1131
- Centolh VI de Bearn 1131-1134 (regéncia de Talesa d'Aragon, molhèr de Gaston IV))
Regéncia de Guiscarda de Bearn peu son hilh Pèir II de Bearn (1134-1154 ; qu'ei hilha de Gaston IV, qu'esposa Pèir Soriquers, vescomte de Gabarret ; l'Ostau de Bearn que's persegueish dens l'Ostau de Gabarret)
Ostau de Gabarret[modificar | modificar la font]
- Pèir II de Bearn 1134-1153 (hilh de Guiscarda de Bearn)
- Gaston V de Bearn 1153-1170 (hilh de Pèir II de Bearn)
- Maria de Gabarret 1170-1173 (sòr de Gaston V ; esposa Guilhèm de Moncada ; que ho vescomtessa puish qu'abdiquè en 1147)
Ostau de Montcada[modificar | modificar la font]
- Guilhèm Ièr de Montcada 1170-1173 (espós de Maria)
- Gaston VI de Montcada 1173-1215 (hilh)
- Guilhèm Raimon Ièr de Montcada 1215-1223 (hilh)
- Guilhèm II de Montcada 1223-1229 (hilh)
- Gaston VII de Montcada, 1229-1290 (hilh)
Bearn que's liguè au comtat de Fois en 1290.
- Margarida de Montcada 1290-1319 (hilha)
Ostau de Fois-Bearn[modificar | modificar la font]
- Margarida de Montcada e Rogèr Bernat III de Fois (1290-1302)
- Rogèr Bernat III de Fois, Rogèr Bernat I com vescomte de Bearn, 1290-1302, comte de Fois (espós de Margalida)
- Gaston VIII de Bearn o Gaston Ièr de Fois (1302-1315)
- Gaston IX de Bearn o Gaston II de Fois (1315-1343)
- Gaston X Bearn o Gaston III Fois, Gaston Fèbus (1343-1391)
Dab Fèbus, Fois e Bearn que demoran ligats e inseparables mes Bearn sol qu'ei declarat e arreconegut independent e libre de totat vassaliatat.
Ostau de Fois-Castèlbon[modificar | modificar la font]
- Matèu de Fois-Castèlbon (1391-1398), nebot del precedent
- Gaston X de Bearn o Gaston IV de Fois
[modificar | modificar la font]
Ostau de Grailly[modificar | modificar la font]
- Francés Fèbus de Navarra-Fois-Grailly (1472-1483)
- Catarina Ièra de Navarra-Fois-Grailly(1483-1517) e Joan II de Labrit (1484-1516)
Ostau de Labrit[modificar | modificar la font]
- Enric Ièr de Bearn-Labrit (1517-1555)
- Joana Ièra de Bearn-Labrit (1555-1572)
Ostau de Borbon[modificar | modificar la font]
- Enric II de Bearn-Borbon, Enric III de Navarra e Enric IV de França (1572-1610)
- Loís Ièr de Bearn-Borbon, Loís II de Navarra e Loís XIII de França (1610-1620)
1620 : Edicte d'Integracion (Lo Reiaume de Navarra e tanben Bearn que son "integrats" o reiaume de França devath l'encastre legau deus Fòrs de Bearn).
- Loís II de Bearn-Borbon, Loís III de Navarra e Loís XIV de França
- Loís III de Bearn-Borbon, Loís IV de Navarra e Loís XV de França
Arron Loís XV, Bearn que ho eretat per Loís XVI dab la corona de França qui's trasmetó segon lo principi de la lei salica qui vòu que las hemnas non pòsquin pas transméter ni pas tanpauc eretar deu tròn de França. Aquò be ho totun pas jamei lo cas en Bearn e Navarra on las hemnas teoricament e eretan e los lors espós qu'i vaden vescomtes de jure uxoris, dab, totun, ua preferéncia masculina enter los hilhs deu sobiran (tan per Bearn com per Navarra).
De tot biais, a l'escadença de la Revolucion los Estats de Bearn que hon obligats per la constrenta de renonciar au Fòrs de Bearn (qui lo lor arrespecte e èra ua condicion sine qua non de l'integracion de Bearn en 1620) e Bearn que ho dissot dehens lo navèth departament deus Baishs Pirenèus (futur Pirenèus Atlantics).
Lo títol de Rei de Navarra qu'ei osdendit peu rei d'Espanha Joan Carles I com consequéncia de l'annexion de la Hauta Navarra peu rei d'Aragon en 1512. Aquò n'inclueish pas la Baisha Navarra e non tanha pas Bearn. Los pretendents au tròn de França (Loís Anfós d'Anjòu en Espanha) que revindican lo títol de Rei de Navarra au nom de l'annexion a França en 1620. Totun, en bèth seguir la lei bearnesa e navarresa de transmission deu tròn, aqueste que pertanheré a Alícia de Borbon-Parma. En mei d'aquò, l'annexion a França qu'ei de mau invocar, puish que Navarra que ho justament desseparada de França ua purmèra vegada en 1316 en bèth invocar la lei salica e au detriment de la regina Joana II de Navarra.


text:
Álvaro Mutis
Álvaro Mutis Jaramillo (Bogotà, 25 d'agost de 1923 – Ciutat de Mexic, 22 de setembre de 2013) foguèt un escrivan e poèta colombian, considerat coma un dels autors latinoamericans màgers de la literatura en espanhòl del sègle XX. Long de sa carrièra literària recebèt, entre d'autres, lo Prèmi Xavier Villaurrutia en 1988, lo Prèmi Princi d'Astúrias de las Letras en 1997, lo Prèmi Reina Sofia de Poesía Iberoamericana aquel meteis an, lo Prèmi Cervantes en 2001 e lo Prèmi Internacional Neustadt de Literatura en 2002.
Biografia[modificar | modificar la font]
Álvaro Mutis nasquèt en 1923 dins la capitala colombiana, Bogotà, dins una familha de notables del país. Son paire, Santiago Mutis Dávila, èra un diplomata colombian, e sa maire, Carolina Jaramillo, veniá d'una familha de rics proprietaris rurals. Quand aviá pas que dos ans, la familha s'installèt a Brussèlas aprèp que son paire aguèsse obtengut una mutacion a l'ambaissada de Colómbia en Belgica. Passèt una part considerabla de son enfància dins aquel país, e estudièt a l'escòla jesuista de Saint-Michel, fins a la mòrt del paire en 1932. Tornèt alara dins son país d'origina e visquèt amb la maire e son fraire pichon, Leopoldo, dins un mas, la hacienda Coello, un domeni agricòla vast ont s'i cultivava cafè e cana de sucre. Durant sos estudis a Bogotà aguèt coma professor de literatura lo poèta Eduardo Carranza.
Abandonèt los estudis quand faguèt 18 ans, en 1941, e se maridèt aquel meteis an amb Mireya Durán Solano. Aguèron tres enfants amassa: María Cristina, Santiago e Jorge Manuel. Tre 1942 comencèt a trabalhar coma jornalista a la ràdio Nuevo Mundo, ont i remplacèt l'escrivan e jornalista Eduardo Zalamea Borda. Puèi càmbia sovent de luòc de trabalh e faguèt las relacions publicas de divèrsas companhiá coma Esso, Standard Oil, Panamerican e mai Columbia Pictures. En 1948 publicquèt son primièr volum de poesía La Balanza, escrich amassa amb Carlos Patiño.
En 1953 editèt Los elementos del desastre, un poemari ont apareguèt pel primièr còp son personatge emblematic, Maqroll. L'an seguent tot bèl just aprèp de divorciar de sa primièra esposa se tornèt maridar. Aguèt un autre enfant amb sa segonda femna, la chilena María Luz Montané, una filha: María Teresa.
Moriguèt a l'edat de 90 ans, lo 22 de setembre de 2013, a Ciutat de Mexic per encausa d'una malautiá respiratòria.
Òbras[modificar | modificar la font]
Poesia[modificar | modificar la font]
- La Balanza (1948)
- Los elementos del desastre (1953)
- Reseñas de los hospitales de Ultramar (1955)
- Los trabajos perdidos (1965)
- Summa de Maqroll el Gaviero (1973)
- Caravansary (1981)
- Los emisarios (1984)
- Crónica regia y alabanza del reino (1985)
- Un homenaje y siete nocturnos (1986)
Narracions[modificar | modificar la font]
- Diario de Lecumberri (1960)
- La mansión de Araucaíma (1973)
- La verdadera historia del flautista de Hammelin (1982)
- La nieve del Almirante (1986)
- Ilona llega con la lluvia (1988)
- Un bel morir (1989)
- La última escala del Tramp Steamer (1989)
- La muerte del estratega (1990)
- Amirbar (1990)
- Abdul Bashur, soñador de navíos (1991)
- Tríptico de mar y tierra (1993)
Ensages[modificar | modificar la font]
- Contextos para Maqroll (1997)
- De lecturas y algo del mundo (1999)
- Caminos y encuentros de Maqroll el Gaviero (2001)
Antologia[modificar | modificar la font]
- Poesía y prosa (1982)
- Antología poética
- Summa de Maqroll el Gaviero. Poesía 1948-1988 (1992)
- Poesía completa (1993)
- Summa de Maqroll el Gaviero. Poesía 1948-1997 (1997)
- Antología (2000)
- Empresas y tribulaciones de Maqroll el Gaviero (1993) (2 volums)
- La voz de Álvaro Mutis (2001)


text:
Achen
Achen es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge s'estend en país descobèrt, al limit occidental del costat de Rohrbach. A situat al confluisson del ruisseau dicha de Achen e del ruisseau de Singling.
Le village s'étend en pays découvert, à la limite occidentale du canton de Rohrbach. Il est situé au confluent du ruisseau dit d'Achen et du ruisseau de Singling.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a mencionat per las primièras fes en un tèxt de 1199, jos la forma Aqua (aiga, riu), de contunh en 1246 Acchene, e fin finala en 1553 Achen, la siá forma definitiva. Lo pòble es un ancian parròquia de la archidiocèse de Hornbach al diocèse de Mètz, passada en aquela de Rohrbach en 1804. Lo glèisa Santa-Pierre, a la collation de la abbaye cistercienne de Sturzelbronn fins en 1621, èra la glèisa-maire de Etting e de Kalhausen.
Del punt d'enguarda temporal, las tèrras an apertengut als senhors de la Pichona-Pèira (Lutzelstein) de contunh ocupadas pel pòrti de Lorraine, #qu'amassa lo pòble a la siá distincion de Bitche. Aquela a donat al Sègle XII als fils del pòrti Transbordador II, Réginald, al meteis temps comte de Blieskastel, uèi en Sarre. Aital, se compren lo tractat de 1246 que # lo pòrti per el Mathieu II promet, quand i aurà recobrat la distincion de Bitche, de retre Achen al comte de la Pichona-Pèira. En lo continuament, lo comte Hugues apareis èsser dintrat en fach en possession de Achen, doncas que, en 1272, dona lo patrocini e la dîme de Achen a la abbaye de Sturzelbronn, #que los retrocedirà en 1621, al pòrti de Lorraine en escambi de sièis maldres de sal de Dieuze. En 1382, lo comte Henri preten aver Achen en fief de l'empèri.
En 1457, Walter de Dahn compromet los sieus dreches, bens e gents a Achen a Guillaume de Fénétrange, #que los dreches ne passan après la siá mòrt en 1472 a la siá nièce, Barba de Fénétrange, e a lo sieu espós, lo comte Nicolas de Mörs-Sarrewerden. La Mois invalide (de julhet)M, lo comte de Nassau-Sarrebruck cedís lo pòble a Jacques de Dos-Ponts #que, en 1297, i aviá aquerits la distincion de Bitche. En 1572, la distincion a ocupat pel pòrti de Lorraine e, dempuèi aquela data, Achen parteja l'astre del duché de Lorraine.
Lo pòble ven comuna del costat de Rohrbach-lès-Bitche en 1790.
Lo relief variat e accidentat a entrenat lo bastiment de labors importants de la Linha Maginot e sustot aquel del Nautor Poirier. La populacion a deslotjat lo 1er Modèl:En setembre 1939 en Charanta, a Condac, Jarnac, Bioussac, Poursac e Barri, la comuna en s'essent replegada a Condac. Los abitants recuperaràn lo sieu pòble lo 1er Modèl:En octòbre 1940.
Bombardat la Mois invalide (de decembre)M, lo pòble es liberat per las tropas americanas lo Data|8|de
. Mas, en lo moment de l'ofensiva Von Rundstett, las Alemands tòrnen fins al dintrat nòrd de la municipalitat, ont de terribles combats se desenrotllen la Mois invalide (de genièr)M, carrièra de Wiesviller. Los Alemands son totun definitivament refoulés l'endeman.
Lo pòble a conservat pauc de monuments ancians : lo glèisa bastida en 1725 e engrandida del costat del chœur en 1778, dels monuments funéraires dels Modèl:XVIIIe s e Sègle XIX reposat en lo ancià cementèri, #qu'environava çò glèisa fins en 1966, e de divèrsas croses de camin.
Lo ancià pont al centre del pòble en portant la decidís de sant Jean Népomucène e en comprenent cinc arcs, reconstruit en 1786, a sautat al moment del bombardement. A remplaçat per un pont en béton d'una sola tirada. La comuna a citat a l'òrdre de la brigada o Mois invalide (de novembre)M : " Comuna de Lorraine fòrça experimentada per las bombardements e los combats #qu'an #èsser liurats sus lo sieu territòri, Achen compte 9 aucits e 8 ferits. Deslotjada de burèu dempuèi en setembre 1939, la populacion, a lo sieu retorn en en octòbre 1940, #èsser l'objècte de nombrosas vexations e sollicitations de la part de l'enemic, mas #demorar fisèl a la maire pàtria. Per lo sieu attachement a la França e per los sieus sacrificis, Achen s'es d'aquerits dreches a la reconeissença del País ".
Aquela cita compòrta la attribution de la Crotz de Guèrra amb estela de bronze. Achen A pagat un pesat tribut en lo moment dels dos guèrras mondialas : 20 victimas en lo moment de la Primièra Guèrra mondiala, 2 victimas en lo moment de la Segonda Guèrra mondiala, 14 Malgrat-entitat queigudi o pas dintrats en 1940-1945, 10 victimas civilas de las bombardements, siá una municipalitat sinistrat a 48 %.
Le village est mentionné pour la première fois dans un texte de 1199, sous la forme Aqua (eau, rivière), puis en 1246 Acchene, et enfin en 1553 Achen, sa forme définitive. Le village est une ancienne paroisse de l'archidiocèse de Hornbach au diocèse de Metz, passée dans celle de Rohrbach en 1804. L'église Saint-Pierre, à la collation de l'abbaye cistercienne de Sturzelbronn jusqu'en 1621, était l'église-mère d'Etting et de Kalhausen.
Du point de vue temporel, les terres ont appartenu aux seigneurs de la Petite-Pierre (Lutzelstein) puis occupées par le duc de Lorraine, qui réunit le village à sa seigneurie de Bitche. Celle-ci est donnée au Sègle XII au fils du duc Ferry II, Réginald, en même temps comte de Blieskastel, aujourd'hui en Sarre. Ainsi, on comprend le traité de 1246 par lequel le duc Mathieu II promet, quand il aura recouvré la seigneurie de Bitche, de rendre Achen au comte de la Petite-Pierre. Dans la suite, le comte Hugues paraît être rentré de fait en possession d'Achen, puisque, en 1272, il donne le patronage et la dîme d'Achen à l'abbaye de Sturzelbronn, qui les rétrocédera en 1621, au duc de Lorraine en échange de six maldres de sel de Dieuze. En 1382, le comte Henri prétend tenir Achen en fief de l'empire.
En 1457, Walter de Dahn engage ses droits, biens et gens à Achen à Guillaume de Fénétrange, dont les droits passent après sa mort en 1472 à sa nièce, Barbe de Fénétrange, et à son époux, le comte Nicolas de Mörs-Sarrewerden. Le Mois invalide (juillet)M, le comte de Nassau-Sarrebruck cède le village à Jacques de Deux-Ponts qui, en 1297, avait acquis la seigneurie de Bitche. En 1572, la seigneurie est occupée par le duc de Lorraine et, depuis cette date, Achen partage le sort du duché de Lorraine.
Le village devient commune du canton de Rohrbach-lès-Bitche en 1790.
Le relief varié et accidenté a entraîné la construction d'ouvrages importants de la Ligne Maginot et notamment celui du Haut Poirier. La population est évacuée le Modèl:1er septembre 1939 en Charente, à Condac, Jarnac, Bioussac, Poursac et Barro, la mairie s'étant repliée à Condac. Les habitants regagneront leur village le Modèl:1er octobre 1940.
Bombardé le Mois invalide (décembre)M, le village est libéré par les troupes américaines le Mois invalide (décembre)M. Mais, lors de l'offensive Von Rundstett, les Allemands reviennent jusqu'à l'entrée nord de la commune, où de terribles combats se déroulent le Mois invalide (janvier)M, rue de Wiesviller. Les Allemands sont pourtant définitivement refoulés le lendemain.
Le village a conservé peu de monuments anciens : l'église construite en 1725 et agrandie du côté du chœur en 1778, des monuments funéraires des Modèl:XVIIIe s et Sègle XIX replacés dans l'ancien cimetière, qui entourait l'église jusqu'en 1966, et plusieurs croix de chemin.
L'ancien pont au centre du village portant la statue de saint Jean Népomucène et comprenant cinq arches, reconstruit en 1786, a sauté au moment du bombardement. Il est remplacé par un pont en béton d'une seule jetée. La commune est citée à l'ordre de la brigade le : " Commune de Lorraine très éprouvée par les bombardements et les combats qui ont été livrés sur son territoire, Achen compte 9 tués et 8 blessés. Évacuée d'office dès septembre 1939, la population, à son retour en octobre 1940, fut l'objet de nombreuses vexations et sollicitations de la part de l'ennemi, mais elle resta fidèle à la mère patrie. Par son attachement à la France et par ses sacrifices, Achen s'est acquis des droits à la reconnaissance du Pays ".
Cette citation comporte l'attribution de la Croix de Guerre avec étoile de bronze. Achen a payé un lourd tribut lors des deux guerres mondiales : 20 victimes lors de la Première Guerre mondiale, 2 victimes lors de la Seconde Guerre mondiale, 14 Malgré-nous tombés ou non rentrés en 1940-1945, 10 victimes civiles des bombardements, soit une commune sinistrée à 48 %.


text:
Champ-du-Boult
Champ-du-Boult en normand (Champ-du-Boult en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat es suls contreforts del sud-oèst del Bocage virois. Lo sieu bourg es Modèl:A Unitat al sud-es de Sant-Sever-Calvados, a Unitat|7.5|km {{}} al nòrd-es de Sant-Pois, a Unitat|12|km {{}} al sud-oèst de Vire e a Unitat|12|km {{}} al nòrd-oèst de Sourdeval[1].
La commune est sur les contreforts du sud-ouest du Bocage virois. Son bourg est à 6,5 km au sud-est de Saint-Sever-Calvados, à 7,5 km au nord-est de Saint-Pois, à 12 km au sud-ouest de Vire et à 12 km au nord-ouest de Sourdeval[2].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A la fin del Sègle XIV, lo fief aperten a Guillaume de Argouges[4].
Dempuèi la Mièja Edat, lo granite blau de Vire a extrach e fa viure una parròquia #que la tèrra n'es paura[4].
A partir del Sègle XVII, Camp-de detlo-Boult aperten als Lo Chappelain, de contunh als Bilheust fins a la Revolucion[4].
À la fin du Sègle XIV, le fief appartient à Guillaume d'Argouges[4].
Dès le Moyen Âge, le granite bleu de Vire est extrait et fait vivre une paroisse dont la terre est pauvre[4].
À partir du Sègle XVII, Champ-du-Boult appartient aux Le Chappelain, puis aux Bilheust jusqu'à la Révolution[4].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Distàncias viàrias los mai cuertas segon Viamichelin.fr
- ↑ Distances routières les plus courtes selon Viamichelin.fr
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Modèl:Labor


text:
Sandouville
Sandouville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Es tot al bòrd de la falaise, entre las vallées de Oudalle e de Mortemer #que se trobarà lo vilatge de Sandouville. Lo vilatge e los sieus abitants, mas pas tota la municipalitat, perque, sus las 705 ectaras #que cobrís, una ampla part a ocupat per las pradas estuariennes uèi industrializadas. Al temps ont la Seine fluïa al pè de la falaise. Lo scenari èra ja plan ocupat, se se'n jutgi pels nombroses vestigis neolítics trobats.
En datant d'aquela epòca, de contunh engrandit pels Gaulois existís entre los vallons de Oudalle e de Mortemer, un oppidum sus mai de 144 ectaras. (#Çò que ne fa un dels mai grand de la Gaule.) La tribu Gauloise de las Calètes, auriá segon los relats de la Guèrra de las Gaule de César an enviat mai de 20 000 òmes a Alésia, per socórrer Vercingétorix. Los Calètes son a l'origina del nom del País de Caux.
Pel continuament la oppidum a #èsser ocupat per las Romains. De nombroses forns a pan en datant d'aquela epòca en testifiquen. Ocupat per l'armada romaine, i aguèt cristianat " Camp Romain " d'ont Jules César comptava preparar lo sieu débarquement en Angleterre. La darrièra disposicion datan de l'epòca de Constances Chlores.
Una glèisa e un castèl uèi démolis aguèron bastit a Modèl:La s-. Los Sandouvillais #qu'èran pas que 65 l'an 1275 #metre longtemps abans #que se dénombre 300 abitants l'an 1738. Se trabalhavan la tèrra del scenari, los sieus agaches se viravan cap a la vallée ont la Seine e las marais los ofrissián de nombroses recorses : salines, persec, fenaison e pâturages al gré dels movements de l'aiga, comèrci amb l'autre marge. Aquela darrièra activitat èra pas pas sens perilh. E dins la glèisa dédiée a Sant Aubin reconstruite a Modèl:La s mini-, de contunh a Modèl:La s-, graffitis e ex-vòt testifiquen dramas #qu'an #aver luòc.
Lo pichon pòble, de 440 a a l'epòca, #qu'a pas ni itinerari ni escor l'an 1823, manca èsser ligat dins los pòbles vesins. Mercés a la location dels terrens ganhats sus l' aiga, en 1846 la municipalitat #poder crompar un abitatge en servint de presbytère, un ostal d'escòla #que i aviá remplaçat l'an 1865 per una comuna-escor e #que #venir amb una escòla de filhas inauguradas l'an 1882, lo centre del pòble. Uèi 780 Sandouvillais en vivent per la majoritat sul scenari, en de coquets pabalhons fleuris #que cèrts jouissent d'una vista sus la estuaire, lo cors de la Seine e lo Pont de Normandie situat sul territòri de la comuna.
Mercés a las aportacions financièras generadas per l'arribada d'importantas indústrias sus la plana alluviale, Goodyear en 1963, de contunh la Regida Renault e plan d'autras ... Las desparièras municipalités n'an pogudas ofrir a la populacion las equipas necessàrias a Modèl:La s-, sala d'espòrts, sala de las fèstas, Larèr per Totes, sala de reünions amb bibliotèca, renauiment de l'escòla e transformacion en grop escolar amb classas maternals, nòva comuna. De pichons lotissements judicieusement repartís en la municipalitat, lududes conservan un aspècte rural inesperat se près d'una tala zòna industriala. Ligam entre lo passat e lo present lo blason de la municipalitat signa l'identitat d'un pòble #qu'a volgut viure per la volontat de los sieus abitants.
C'est tout au bord de la falaise, entre les vallées d'Oudalle et de Mortemer que l'on trouvera le village de Sandouville. Le village et ses habitants, mais pas toute la commune, car, sur les 705 hectares qu'elle couvre, une large partie est occupée par les prairies estuariennes aujourd'hui industrialisées. Au temps où la Seine coulait au pied de la falaise. Le plateau était déjà bien occupé, si l'on en juge par les nombreux vestiges néolithiques retrouvés.
Datant de cette époque, puis agrandi par les Gaulois existe entre les vallons d'Oudalle et de Mortemer, un oppidum sur plus de 144 hectares. (Ce qui en fait un des plus grand de la Gaule.) La tribu Gauloise des Calètes, aurait selon les récits de la Guerre des Gaule de César ont envoyé plus de 20 000 hommes à Alésia, pour secourir Vercingétorix. Les Calètes sont à l'origine du nom du Pays de Caux.
Par la suite l'oppidum a été occupé par les Romains. De nombreux fours à pain datant de cette époque en témoignent. Occupé par l'armée romaine, il fut baptisé " Camp Romain " d'où Jules César comptait préparer son débarquement en Angleterre. Les derniers aménagement datent de l'époque de Constances Chlores.
Une église et un château aujourd'hui démolis furent construits au Modèl:S-. Les Sandouvillais qui n'étaient que 65 en 1275 mirent longtemps avant que l'on dénombre 300 habitants en 1738. S'ils travaillaient la terre du plateau, leurs regards se tournaient vers la vallée où la Seine et les marais leur offraient de nombreuses ressources : salines, pêche, fenaison et pâturages au gré des mouvements de l'eau, commerce avec l'autre rive. Cette dernière activité n'était pas sans danger. Et dans l'église dédiée à Saint Aubin reconstruite au Modèl:S mini-, puis au Modèl:S-, graffitis et ex-vote témoignent des drames qui ont eu lieu.
Le petit village, de 440 ha à l'époque, qui n'a ni itinéraire ni école en 1823, faillit être rattaché aux villages voisins. Grâce à la location des terrains gagnés sur l'eau, en 1846 la commune put acheter un logis servant de presbytère, une maison d'école qui était remplacée en 1865 par une mairie-école et qui devint avec une école de filles inaugurée en 1882, le centre du village. Aujourd'hui 780 Sandouvillais vivant pour la plupart sur le plateau, dans de coquets pavillons fleuris dont certains jouissent d'une vue sur l'estuaire, le cours de la Seine et le Pont de Normandie situé sur le territoire de la commune.
Grâce aux apports financiers générés par l'arrivée d'importantes industries sur la plaine alluviale, Goodyear en 1963, puis la Régie Renault et bien d'autres ... les différentes municipalités ont pu offrir à la population les équipements nécessaires au Modèl:S-, salle de sports, salle des fêtes, Foyer pour Tous, salle de réunions avec bibliothèque, rénovation de l'école et transformation en groupe scolaire avec classes maternelles, nouvelle mairie. De petits lotissements judicieusement répartis dans la commune, lui conservent un aspect rural inattendu si près d'une telle zone industrielle. Lien entre le passé et le présent le blason de la commune signe l'identité d'un village qui a voulu vivre par la volonté de ses habitants.


text:
40
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 40 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Republica Populara de China[modificar | modificar la font]
En Vietnam, perseguida de l'insureccion dirigida per lei Sòrres Trung qu'ocupèron la màger part dau país. I fondèron un estat que deguèt rapidament se defendre còntra una còntra-ofensiva chinesa.
Empèri Part[modificar | modificar la font]
Après doas annadas de caòs dins tot l'empèri, mòrt de l'emperaire Artaban III que foguèt remplaçat per son fiu Vardanès Ièr. L'emperaire novèu deguèt encara luchar còntra unei pretendents mai capitèt pauc a pauc de restaurar l'autoritat dau poder centrau.


text:
Província de Carolina del Sud
La Província de Carolina del Sud (Province of South Carolina) fasiá d'en primièr partit de la Província de Carolina, que foguèt creada jos la carta de 1663. Los primièrs establients permanents de la Colonia de Carolina del sud datan de 1653, quand Carles II d'Anglatèrra acordèt la carta creant la Carolina en 1663 per las tèrras al sud de la Colonia de Virgínia e al nòrd de la Florida espanhòla. La mitiat nòrd de la colonia diferencian de biais significatiu de la mitiat nòrd, e lo transpòrt e las comunicacions entre las doas regions colonizadas èran dificilas. Las dissensions al respècte del govèrn de la província conduguèt a l'establiment d'un deputat governaire per administrar la mitat nòrd de la colonia de Carolina en 1691. La division entre lo nòrd e lo sud venguèt oficiala en 1712, mas ambedoas colonias demorèron als mans dels mèsmes proprietaris. La guèrra dels Yamasee de 1715-1717 ravatjava lo rèirepaïs de la colonia. Los planhs que los « proprietors » avián pas fach pron per aparar los colons contra los Indians pendent la gèrra dels Yamasee e contra les Espanhòls mejancièrs pendent la Guèrra de la Reina Ana convenquèron fòrça Carolinians del Sud de la necessitat de daissar l'estatut de proprietary colony. En consequéncia, una rebellion esclatèt contra los proprietors en 1719. A la peticion dels residents de la colonia que cercavan un retorn a l'òrdre, lo govèrn britanic nomenèt un governaire reial per la Carolina del Sud en 1720[1]. Aprèp una decennia d'espèra lo govèrn britanic tornèt comprar de tèrras la colonia, ambedoas Carolinas venguèron colonias reiala en 1729. Èra una de las Tretze Colonias britanicas de l'America del Nòrd que se rebellèron contra lo govèrn britanic en 1775 e que proclamèron lor independéncia creant alara los Estats Units d'America. Venguèt l'estat actual de Carolina del Sud dels Estats Units d'America
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Lo governaire de Carolina del Nòrd contunhava d'èsser nomenat pels proprietaris fins a 1729.


text:
Mesnil-Panneville
Mesnil-Panneville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat actuala de Mesnil-Panneville #nàisser de l'union, en 1822 e 1823, de quatre pichonas municipalitats e parròquias antany independentas : Mesnil-Durécu, Panneville, Hardouville e Cidetot, d'ont la preséncia a l'ora d'ara de nombroses vestigis publics e privats. Abans la Revolucion, Panneville se trobava en lo bailliage e l'eleccion de Caudebec, las tres unas autras parròquias levavan del bailliage de Roan. En 1823, Mesnil Durécu #venir lo banc natural de Mesnil-Paneville.Se #conservar la siá glèisa, las autras glèisas e presbytères auràn vendut o démolis. Los tres unes autres centres de pòbles #venir caserius. Jacques-Joseph Dubosc, cultivateur cònsol de Mesnil-Durécu, #venir lo primièr cònsol de Mesnil-Panneville.
La commune actuelle de Mesnil-Panneville naquit de l'union, en 1822 et 1823, de quatre petites communes et paroisses jadis indépendantes : Mesnil-Durécu, Panneville, Hardouville et Cidetot, d'où la présence actuellement de nombreux vestiges publics et privés. Avant la Révolution, Panneville se trouvait dans le bailliage et l'élection de Caudebec, les trois autres paroisses relevaient du bailliage de Rouen. En 1823, Mesnil Durécu devint le siège naturel de Mesnil-Paneville.On conserva son église, les autres églises et presbytères seront vendus ou démolis. Les trois autres centres de villages devinrent des hameaux. Jacques-Joseph Dubosc, cultivateur maire de Mesnil-Durécu, devint le premier maire de Mesnil-Panneville.


text:
Atal parlèt Zaratostra
Atal parlèt Zaratostra: Un libre per totes e per degun (de l'original alemand: Also sprach Zarathustra: Ein Buch für Alle und Keinen) es una òbra del filosof alemand Friedrich Nietzsche, redigida en quatre partidas entre 1883 e 1885. Fòrça de las idèas presentadas son en rapòrt amb l'eternal retorn, la parabòla de la mòrt de Dieu, e la profeciá del superòme, tèmas que foguèron introdusits pel primièr còp dins La Gaia Ciència.[1]
Lo libre conta las explicacions e la doctrina d'un filosòf, Zaratostra -en referéncia a Zaratostra, fundator del Zoroastrisme-. Lo libre utiliza un estil similar a aquel de la Bíblia luteriana dins una tòca satirica, per presentar d'aquel biais las idèas opausadas a la tradicion e la morala cristiana e jusieva.
Extrach[modificar | modificar la font]
- « Ne vos conjuri, mos fraires, demoratz fidèls a la Tèrra e cregatz pas aqueles que parlan d'esperanças supraterrenalas. Autres còps lo blasfèmi devèrs Dieu èra lo blasfèmi pus grand[lo màger blasfèmi?]. Mas Dieu es mòrt; e amb el son mòrts los blasfemaires. Lo pièger ara, es lo blasfèmi devèrs la Tèrra. »
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ C. Guignon, D. Pereboom. Existentialism: Basic Writings, 2nd ed., Hackett, 2001. pp. 101-113.


text:
Leonardo Favio
Leonardo Favio (Luján de Cuyo, Província de Mendoza, lo 8 de mai de 1938) qu'ei un cantaire, compositor, actor e realizator argentin.
Com cantaire que ho un deus purmèr a interpretar baladas romanticas en America Latina, au cors de las annadas 1960 e 1970.
Com realizator que he dus filmehèra presats : Crónica de un niño solo e El romance del Aniceto y la Francisca.
Durant la soa vita que ho hèra engatjat au costat deu peronisme.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- [1] Sus youtube.com lo videoclip de Simplement le regale una flor.


text:
Tennessee
Tennessee es un estat american. Confronta al nòrd amb Kentucky e Virgínia, a l'èst amb la Carolina del Nòrd, al sud amb Georgia, Alabama e Mississipí, e a l'oèst amb Arkansas e Missorí.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'airal conegut actualament coma Tennessee foguèt abitat pel primièr còp pels paleoindians fa aperaquí 11 000 ans. Quand los exploradors espanhòls dirigits per Hernando de Soto visitèron la region en 1500, èra abitada per de tribús cherokee, creek e chickasaw. A mesura que los colons europèus s'establissián dins l'airal la populacion nativa foguèt forçada de se desplaçar cap a l'oèst. En 1838–1839 prèp de 17 000 cherokees foguèron forçats de se desplaçar de l'èst de Tennessee cap al territòri indian a l'oèst d'Arkansas. Aqueste fach es conegut coma «lo camin de las lagremas» (Trail of Tears), que prèp de 4000 cherokees i moriguèron pendent la marcha cap a l'oèst.
Tennessee foguèt admés dins l'Union en 1796 coma lo 16en estat, e foguèt creat en se basant sus las frontièras nòrd e sud de l'estat de Carolina del Nòrd, en las estendent cap al riu Mississipí, a la frontièra oèst de Tennessee. Foguèt lo darrièr estat confederat que se separèt de l'Union, causa que se faguèt lo 8 de junh de 1861. Après la Guèrra Civila, Tennessee adoptèt una nòva constitucion qu'abolissiá l'esclavatge (lo 22 de febrièr de 1865), ratifiquèt la 14ena esmena de la constitucion dels Estats Units lo 18 de julhet de 1866, e foguèt lo primièr estat que tornèt dins l'Union, lo 24 de julhet del meteis an.
Tennessee foguèt l'unic estat que se separèt de l'Union e qu'aguèt pas un governador militar après la Guèrra Civila Americana, gràcias en granda part a l'influéncia del president Andrew Johnson, natiu de l'estat, que foguèt lo vicepresident d'Abraham Lincoln e que li succediguèt coma president après lo sieu assassinat.
Govèrn[modificar | modificar la font]
Lo governador de Tennessee assumís sa carga pendent un periòde de quatre ans, en avent pas limit pel nombre de legislaturas, e mai se pòdon pas èsser mai de doas de seguida. Lo pòrtaparaula del Senat a lo títol de vicegovernador.
L'Assemblada generala (lo poder legislatiu estatal) se compausa de 33 membres del Senat e 99 de l'Ostal dels Representants. La carga de senador dura quatre ans, e la dels membres de l'Ostal dels Representants dura dos ans.
La Cort Suprèma es l'instància judiciària pus nauta en Tennessee. A un tribunal principal e quatre associats. La Cort d'apellacions es formada de 12 jutges del temps que la Cort Criminala d'Apellacions a 9 jutges.
La constitucion actuala de Tennessee foguèt adoptada en 1870. L'Estat aguèt doas constitucions prealablas. La primièra foguèt adoptada en 1796, l'an que Tennessee entrèt dins l'Union, e la segonda foguèt adoptada en 1834.
Geografia[modificar | modificar la font]
L'estat de es tradicionalament dividit per los sieus abitants en tres grandas partidas: Èst, Centre e Oèst. Se considèra generalament que lo riu Tennessee es la frontièra entre l'oèst e lo centre de l'estat, del temps que la plana de Cumberland es considerada coma la linha de division entre l'èst e lo centre. Lo punt culminant de l'estat es lo mont Clingmans Dome, amb 2025 m d'altitud.
Lo clima de l'estat es subtropical umid, exceptat dins las nautas montanhas.
Tennessee es l'estat qu'a lo mai de balmas als Estats Units: fins a uèi ja ne foguèron enregistradas 8350.
Economia[modificar | modificar la font]
Segond l'U.S. Bureau of Economic Analysis, en l'an 2003 lo PIB de Tennessee atenguèt los 199 786 000 000 dolars, en representant 1,8% del total dels Estats Units.
Los principals produchs de l'estat son los textils, coton, l'elevatge e la produccion d'electricitat. L'estat a mai de 82 000 proprietats ruralas, e l'elevatge es present en aperaquí 59% de las bòrias de l'estat[1]. Malgrat que lo coton siá una cultura anciana dins l'estat, la cultura a granda escala comencèt pas que pendent lo decènni de 1820, amb la dubertura de las tèrras entre los rius Tennessee e Mississipí. La part nauta del dèlta de Mississipí s'estend per lo sud-oèst de l'estat, e foguèt dins aquesta region fertila que foguèt plantat lo coton. A l'ora d'ara se cultiva soia a granda escala a l'oèst de l'estat, principalament al nòrd-oèst.[2]


text:
Gran Prèmi de Pau
Lo Gran Prèmi de Pau qu'ei ua corsa d'autos annau qui s'escad cada an a la dimenjada de Pentacosta. Que ho estreat en 1901 mes que s'escadó regularament sonque a partir de 1933. A la debuta que ho ua competicion de formula 1 e 2 mes la creishença de la poténcia deus motors navèths que rendó inadaptada a la formula 1 aquera competicion urbana per carrèras tròp estreitas e costejadas d'abitacions e d'arbos. Juan Manuel Fangio que ho uns deus darrèrs a ganhar lo prèmi dab ua formula 1. En 1964 Lo Gran Prèmi de Pau qu'abandonè la formula 1 entà passar sonque a la formula 2 e a la formula 3 en 1985.


text:
Convencion de Bèrna per la Proteccion de las Òbras Literàrias e Artisticas
La Convencion de Bèrna per la Proteccion de las Òbras Literàrias e Artisticas es un acòrdi signat lo 9 de setembre de 1886 qu'instaura una una proteccion de las òbras publicadas coma pas publicadas, sens formalitat d'enregistrament, mas los Estats pòdon exigir que fagan l’objècte d'una fixacion materiala. La Convencion prevei la reconeissença del drech moral pels Estats signataris, e impausa una durada de proteccion minimala de cinquanta ans post mortem. A lor adesion, los Estats Units d'America an pasmens obtengut una resèrva lor permetent d'aplicar pas lo drech moral.


text:
Santa Filomena
Santa Filomena qu'ei venerada com verge martir dens la Glèisa Catolica Romana, a perpaus de la quau existeishen incertituds nombrosas. Qu'ei celebrada lo 10 o l'11 d'aost.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo 24 de mai de 1802, au cors de la recèrca de sepulturas de martirs romans dens las Catacombas de Priscilla que's descrobí ua tomba, qui seria aubèrta a l'endedia.
Tres lavassas de terralha situadas devant de la tomba que portavan inscripcions pintradas en arroi dens l'òrdi seguent : LUMENA - PAXTE - CUM FI, en mei de mantun emblèma tanben pintrat en arroi: ua ancora (simbèu d'esperança e de martiri), ua pauma (simbèu deu trionf deus martirs), duas sagetas, orientadas de cap au haut e au baish, en mei d'ua lança e un liri (simbèu de puretat).


text:
Ozòn
L'ozòn es una molecula triatomica d'oxigèn (O3), gas atmosferic de color blau clar, irritant, d'odor cosenta. Absorbís la radiacion ultravioleta d'onda corta.
Amb de polluents atmosferics coma los oxids d'azòt o certans idrocarburs, la radiacion solara pòt crear de fòrtas quantitats d'ozòn dins la troposfèra. Amb la temperatura elevada, l'ozòn ven un oxidant fòrça toxic e corrosiu, que pòt oxidar l'azòt atmosferic, emai a temperaturas e pressions normalas.
La concentracion d'ozòn es maximala dins lo jaç d'ozòn.


text:
Letra
La letra es l'un dels signes grafics formant un alfabet e servissent a transcriure una lenga.
L'origina d'aquel mot eretat del latin (littera) es inconeguda. Le d'signale Benlèu una possibla provenença del grèc (lenga) o un manlèu etrusc[1]
Lo mot simple, unitat portadora de significacion d'una lenga donada, es un assemblatge d'una o mai letras, eventualament completadas par de signes diacritics (accents, cedilha, punts, croquets, tilda, rond al cap, etc.). Las letras d'un mot son juxtapausadas d'un biais convencional: en occitan, son linhadas orizontalament e escritas d'esquèrra cap a drecha.
La grafia d'una meteissa letra pòt variar :
- per un coble de letras donat, sovent un doblament de la meteissa letra: en alemand, lo caractèr ß remplaça lo coble ss ;
- en foncion de sa plaça dins lo mot; per exemple :
- la letra grèga σ s'escriu ς a la fin d'un mot (es una varianta contextuala) ;
- utilizacion de la majuscula per l'iniciala de qualques mots.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'escritura existís dempuèi prèp de 5000 ans. Lo primièr vertadièr alfabet apareguèt en 1400 ab. C. e l'alfabet latin al sègle III amb sas 19 letras, davancièr de l'alfabet europèu.


text:
Sondika
Sondika (basco), Sondica (espanhòu), qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Biscaia, situada dens la comarca de Txorierri.
Lo gentilici qu'ei sondikoztar.
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Ermitatge de Sant Ròc: la glèisa actuau qu'estó arrebastida sus l'anterior arroïnada. Que's quilha sus un còth deu mont Artxanda. Los vielhs euses qui l'entornejan que'ns bremban los bòsques d'epòcas ancianas. Que s'i pòt véder ua grana panoramica de la mar e deus monts de Castro-Urdiales dens l'orizont. Que's tròba sus la termièra dab Begoña, doncas los alcaldes respectius que s'escambiavan un salut ceremoniau quan i anavan hestar lo patron. Lo 16 d'aost i anavan romius de tota la Vath d'Asua, de Begoña e de Bilbao, dab carros polidament ondrats de ramèus e d'es·hlors plan visiblas. Lo dusau dimenge de mai que i pujan en romiatge los estatjants de Deustua; aquesta costuma qu'aubedeish a la promessa d'aqueth vilatge de i anar cada an en seguida d'ua epidemia de colèra.


text:
Gouenoù
Gouenoù en breton ( Gouesnou en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Gouesnou es una vila de Brèst Metròpoli Océane (Comunitat Urbana de Brèst) amb las municipalitats de Bohars, Guilers, Guipavas, Lo Relecq-Kerhuon, Plougastel-Daoulas, Plouzané e Brèst. Gouesnou Aderís tanben al transcors del País de Brèst e a situat al nòrd de Brèst. La vila a traversat per un fleuve litoral : la Penfeld #que se tira de contunh en la rade de Brèst, via la arsenal de Brèst. La vila acuèlh en la siá part sud una part de la zòna industriala e comerciala màger de la region brestoise[1].
L'altitud del finage communal vària de 103 mètres a 58 mètres, lo bourg, situat sus una éminence, en se trobant cap a 80 mètres d'altitud.
La municipalitat aprofècha d'un climat océanique, temps fresc en ivèrn e doç en #èsser.
Gouesnou est une ville de Brest Métropole Océane (Communauté Urbaine de Brest) avec les communes de Bohars, Guilers, Guipavas, Le Relecq-Kerhuon, Plougastel-Daoulas, Plouzané et Brest. Gouesnou adhère aussi à la démarche du Pays de Brest et est située au nord de Brest. La ville est traversée par un fleuve côtier : la Penfeld qui se jette ensuite dans la rade de Brest, via l'arsenal de Brest. La ville accueille dans sa partie sud une partie de la zone industrielle et commerciale majeure de la région brestoise[2].
L'altitude du finage communal varie de 103 mètres à 58 mètres, le bourg, situé sur une éminence, se trouvant vers 80 mètres d'altitude.
La commune profite d'un climat océanique, temps frais en hiver et doux en été.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ La màger part de la ZIC es a Brèst e una autra part es sus la municipalitat de Guipavas.
- ↑ La majeure partie de la ZIC est à Brest et une autre partie est sur la commune de Guipavas.


text:
Blanqueta de Limós
La blanqueta de Limós qu'ei un vin efervescent de Lengadòc, dins Aude, deu parçan de Limós. Qu'ei considerat com un deus pumèrs vins efervescents, amassa dab los autes vins occitans que son la Clareta de Diá e la version efervescenta deu Galhac.
Limós, deu son costat, que revindica l'ancianetat absoluda puish que se la pòt har remontar a la data de 1531. En mei d'aquò, qu'ei a Limós qui lo monge Dom Perignon e aprengó la tecnica qui vadore champenoise (e qui en vertat b'ei donc de Limós) en tot har atau de la blanqueta, l'ajòu deu Vin de Champagne.


text:
Comunas deus Pirenèus Atlantics
Lista de las 547 comunas deus Pirenèus Atlantics per ordi alfabetic segon lo nom francés, dab lo lor còde INSEE e lo lor còde postau principau, e tanben la lor apartenéncia a ua comunitat de comunas en 2009. Vejatz tanben la lista deus cantons e la lista de las ancianas comunas.
Las comunas non bearnesas (de Bascoat, de Lauhire, sobiranitats, etc.), que sian bascofònas o occitanofònas, que son marcadas d'un *. Totasvetz, que s'a considerat com bearnesas las comunas deu parçan d'Arsac restacadas aus Baish Pirenèus en 1789.


text:
Lengas mande
Las lengas mande son parladas dins maites païses d'Africa de l'Oèst per las populacions mande. Las lengas mande constituisson un ample continuum lingüistic que recobrís una zòna de l'Africa Occidentala que s’espandís de l’embocadura de Gambia a l’Oèst a la frontièra occidentala de Ghana a l’Èst. Comprenon, demest las mai importantas lo Bambara (bamanakan), lo Dioula (dioulakan), lo Malinke (mandinka), lo Soninke. Comptan maites milions de locutors, principalament en Gàmbia, a Senegal e a Mali. Aqueste grop lingüistic correspond a una branca de la familha de las lengas nigèrocongolesas.


text:
Niniva
Niniva (en arabi نينوى Ninawa) èra una ciutat de Mesopotamia sus la riba de Tigre, al jonhent amb Khosr (Khawsar), dins la region actuala de Mossol.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Son eròi eponim fondator es Ninus. Niniva èra una ciutat estat mencionada a partir de 1800 AbC coma un luòc ont s'adorava Ishtar. Passèt jos la dominacion de Babilònia avant 1750 AbC. Aprèp 1500 AbC èra jos l'influéncia de Mitanni. L'estatua de la divessa Ishtar de Niniva foguèt enviada dins la primièra mitat del sègle XIV AbC pel rei de Mitanni (alara sobeiran d'Assiria e Niniva) al faraon d'Egipte Amenòfis III.
Jos dominacion assiriana[modificar | modificar la font]
Dempuèi la mitat del sègle XIV AbC Niniva demorèt jos la dominacion Assiriana. Pendent lo periòde neoassirian e especialament jos Assurbanipal foguèt la principala ciutat del país e lo luòc de residéncia dels reis. Jos Sennaquerib, vèrs 700 abC, las nòvas construccions apondidas a aquelas que s'èran fachas lo sègle enrè ne donèt una ciutat esplendida, subretot lo palais, abrigant sus 7 km² prèp de cent cinquanta mila abitants.
Destruccion[modificar | modificar la font]
A partir de 633 AbC Assiria dintrèt en decadéncia e amb l'empèri tanben sa capitala. Foguèt destruida en 612 AbC per la coalicion dels medas amb los Babilonians. Los abitants que poguèron pas fugir cap a l'oèst foguèron tuats o deportats. Los arqueològs trobèron de còrses umans nombroses qu'èran pas estats enterrats. Lo luòc demorèt inocupat pendent de sègles.
Dominacion aràbia[modificar | modificar la font]
En 627 se passèt al rededor, la batalha de Niniva entre l'Empèri Bizantin e l'Empèri Sassanida. Aprèp la conquèsta aràbia, la ciutat de Mossol, sul l'autra riba de Tigre, ocupèt lo luòc.
Arqueologia[modificar | modificar la font]
Los rèstas de Niniva se tròban a Koyunjik [1] e Nabi Yunus, mas sonque se poguèt excavar dins la primièra perque dins l'autre i a una capèla musulmana (la tomba de Yunus, lo profèta Jonàs) la pus venerada de l'Iraq septentrional. Las primièras excavacions se faguèron jol cònsol francés a Mossol, Botta, en 1843, e que trobèt lo palais reial de Sargon II. Las roïnas foguèron exploradas pel britanic Sir Austen Henry Layard de 1845 a 1851 e en 1847 trobèt lo palau de Sennaquerib e la libreria d'Assurbanipal amb 22 000 tauletas gravadas que foguèron enviadas a Londres.
Los autres explorators foguèron George Smith e Hormuzd Rassam entre autres. Vèrs 1921, lo Musèu Britanic (equipa dirigida per L.W. King) faguèt de novèlas excavacions dins la zona del temple de Habu. En 1927 i trabalhèt Campbell Thompson; e dempuèi 1981 foguèt David Stronach de l'Universitat de Berkeley. Tanben se faguèt divèrsas excavacions pels arqueològs iraquians. S'estima que las roïnas ocupan un airal de 730 ectaras (7 300 000 m²)
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Ancian poblament yazidi que sos abitants foguèron massacrats en 1836; èra conegut tanben coma al-Kala, la Ciutadèla
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en)R. Campbell Thompson i R. W. Hutchinson, A century of exploration at Niniveh, Londres, 1929.


text:
Agadir
Agadir (en arabi أكادير, en tamazight , en portugués Santa Cruz do Cabo de Gué) es una vila del sud-oèst del marrocan, capitala de la regio Soss-Massa-Drâa e de la prefectura d'Agadir Ida-Otanane, situada dins la partida nòrd d'una baia a la còsta atlantica, a 508 km al sud de Casablanca, a 173 km d'Essoaoira e a 235 km a l'oèst de Marraquèsh. Se tròba entre 250 e 300 mètres d'altitud. Los abitants se nomenan gadiris, gogadir en berbèr.
Somari
Populacion[modificar | modificar la font]
Segons lo cens del 2004 i aviá 346 106 abitants mas l'airal urban compta prèp de 600 000 abitants amb las vilas vesinas Inezgane e Aït Melloul. Es la seisena vila de Marròc aprèp de Casablanca, Rabat, Fès, Marraquèsh e Tanger. Dins la vila se parla l'arabi, lo berbèr (Shilha) e lo francés. La populacion en 1952 èra de 30 111 abitants (que 1518 josieus e 6062 europèus).
Descripcion de la vila[modificar | modificar la font]
La vila foguèt destroïda per un tèrratrem en 1960 e tornèt èsser bastida en totalitat. Lo centre vila inclusís diversas avengudas que las de Muhammad V e Hassan II e la mesquita Lobnane. A la zona a la broa la mar i a fòrça ostalarias e restaurants e quartièrs residencials; la plaja fa prèp de 10 km.
Lo quartièr de Talborjt (mot berbèr que vol dire la Petita torre) es compausat del Nouveau Talborjt, separat de l'ancian quartièr per l'avenguda Muhammad Sheikh Saâdi. S'i tròba la mesquita de Mohammed V e dos jardins. Lo quartièr vielh, al front de mar e dins la zona del uadi Tildi, demorèt destroït en 1960 e demorèt roïnat.
I a fòrça quartièr residencials que lo Fonti, prèp de la plaja, al costat del quartièr d'Illig (a 2 km de la plaja). Cap a l'aeroport, a l'èst, i a la vila de Dakhla amb ostals d'estil marroquinandalós.
Lo pòrt se consacra a la pesca, pòrt comercial, e dempuèi pauc pòrt esportiu. Es lo primièr pòrt sardinièr del monde.
La Casba, (Agadir Ofella = Agadir la nauta o Agadir N'Ighir = Agadir del puèg) bastida en 1572, e lo quartièr de Fonti als seus pés, es la partida mai vielha de la ciutat; i a rèstes de l'anciana fortaleza. Lo quartièr industrial (L'abattoir) es tròba al còr de la vila; foguèt mens afectat pel tèrratrem de 1960.
Lo soc (souk), que compòrta mai de sièis mil boticas, es enrodat de muralhas amb diversas pòrtas; es organizat en sectors d'activitat. La medina foguèt creada en 1992 per l'artista italian Coco Polizzi, dins lo quartièr de Ben Sergao (a prèp de 4,5 km del centre), per far comèrci dels productes artesanals, e foguèt bastit segon la tecnicas tradicionalas berbèras. Comprèn un jardin exotic.
Lloc d'interés[modificar | modificar la font]
- Musèu municipal Bert Flint
- Val dels Aucèls, parque zoologic d'aucèls
- Jardin de Portugal amb un musèu
- Mesquita Mohammed V
- Souk al-Had (los dimenges)
Istòria[modificar | modificar la font]
Agadir apareis dins l'istòria abans del sègle XII. Polibi a l'epòca romana se sona lo nom Rhysaddir, que poirá èsser dins la zona d'Agadir, mas la cituacion fa contravèrsia. La primièra mencion es a un portulan en 1325, amb lo nom de Porto Mesegina, de la tribú berber dels mesguina. En 1505 un portugués, João Lopes de Sequeira, fondèt un establiment comercial e pesquièr dins la zona e prèp d'una font bastiguèt una pichona fortaleza de fusta al pé del puèg a la broa del mar, que nomenèt Santa Cruz do Cabo de Gué (nom portugués del modèrn cap Ghir) al luòc onte uèi se tròba lo quartièr de Fonti desaparegut aprèp 1960, que lo nom venia del mot portugués "fonte" (font). L'establiment demorèt dins las mans de Lopes de Sequeira, fins al 25 de genièr de 1513 foguèt comprat pel rei portugués, e i nomenèt de governadors portugueses.
- 1513 - 1521 Francisco de Castro
- 1521 - 1523 Simão Gonçalves da Costa
- 1523 - 1525 António Leitão de Gamboa
- 1525 - 1528 Luis Sacoto
- 1528 - 1529 António Leitão de Gamboa (segona vegada)
- 1529 (febrièr a julhet) António Rodrigues de Parada
- 1529 - 1534 Simão Gonçalves da Camara
- 1534 Rui Dias de Aguiar
- 1534 Guterres de Monroy
- 1534 - 1538 Luís de Loureiro
- 1538 - 12 Març 1541 Guterres de Monroy (segon còp)
Lo portugués deguèt far fàcia a l'ostilitat dels abitants de la region nomenada lo Sos (Sous) e subretot de la confratenitat religiosa dels djazuliyya que s'èra installada al Sos dempuèi mai de 50 ans, que proclamèt la guèrra santa. Profeitèt de l'ascencion d'una familha de shurafa originaris de la region del Draa, los Banu Sad, lo cap de familha foguèt proclamat "cap de la guèrra santa" a l'entorn de 1510. Ap de 1530 lo portugueses demorèron blocat dins la fortaleza. En 1540 lo cherif sadita del Sos, Muhammad al-Sheikh, ocupèt lo puèg que dominava la fortaleza qu'èra portada d'artilhariá. Lo sètge de la plaça comencèt lo 16 de febrièr de 1541. Lo rei Joan III de Portugal (1521-1557) examinava dempuèi 1540 l'oportunitat d'evacuar qualques plaças de Berberia, e quand lo cherif sadita conqueriguèt Santa Cruz lo 12 de març de 1541 (lo governador capitulèt), sa decision se realizèt en pauc de meses las plaças de Safim e Azemor. Sèis cent portugueses foguèron fach presonièrs dins la conquèsta de Santa Cruz, que lo governador Guterres de Monroy e la seuna filha Mècia; los captius foguèron salvats per de religioses portugueses; Mècia, lo marit qu'aviá morrit dins la batalha, se mariguèt amb lo cherif e moriguèt en jacilha en 1544. Lo meteis an lo cherif liberèt Guterres de Monroy, amb que venguèt amic.
La ciutat demorèt despoblada fins que lo suldan Abd Allah al-Ghalib (1557-1574) i faguèt bastir una fortaleza (la casba) en 1572, al suc del puèg e se sonava Agadir N'Ighir o Agadir-Ighir, literalament, Lo granièr fortificat del puèg. Lo pòrt, o mai exactament l'embarcadaire, lo site foguèt aprèp frequentat pels cristians per cargar de sucre e conservèt aquel caractèr fins a que se fondèt Mogador en 1773. Lo cap trapèt lo nom d'Ighir (ara Cap Ghir).
En 1731 se produguèt un grand tèrratrem. En 1746 los olandeses i installèron una fabrica, amb l'autoritzacion del sultan e ajudèt a restaurar la vila.
La vila dintrèt en decadéncia progressiva aprèp 1773, a causa de la concurréncia del pòrt de Mogador (Essaoira). En 1789 un viatjaire europèu la descriviá coma una vila quasi desèrta amb d'ostals en roïnas. En 1884 Charles de Focauld dins son òbra Reconnaissance au Maroc, descriu un luòc miserable de pescadors, sens comèrci.
Alara dintrèt dins l'actualitat en 1911, amb l'incident d'Agadir (vejatz Incident d'Agadir). En 1913 i dintrèron los franceses. A l'epòca aviá mens de mil abitants. Mai tard prosperèt a causa del desvolopament de l'agricultura, de la pesca e de las minas. Lo pòrt comencèt a se bastir en 1914 e foguèt agrandit e a partir de 1920 comencèt a prosperar. Dins los ans 1930 èra una etapa importanta de la Aeropostala onte Antoine de Saint-Exupéry e Jean Mermoz, fasián escala. Dins los ans 1940 comencèt a créisser jols dessenhs del director del servici d'urbanisme de Marròc Michel Écochard, amb forma de fèrre de caval ponchant cap al mar. Lo nòu pòrt comercial dubriguèt dins los ans 1950, e l'activitat economica augmentèt e comencèt a atreure lo torisme pel seu bon clima e las ostalariás dubriguèron. En 1959 lo iòt d'Aristoteles Onassis que portava coma òste Winston Churchill, faguèt escala dins lo pòrt.
Lo 29 de febrièr de 1960 foguèt destroïda per un tèrratrem de 5,7 punchs de l'escala de Richter. I aviá pas mens de quaranta mil abitants que 15000 moriguèron. La vila se tornèt bastir a qualques 2 km al sud. Tornèt atreure de toristas e se desenvolupèt en totes los aspèctes.
Economia e clima[modificar | modificar la font]
L'activitat portuària e comerciala (es lo primèr pòrt de pesca de Marròc), e l'exportacion dels productes agricòls de la fertila val del Sos, es la mai granda activitat seguida pel torisme e l'industria. La vila dispausa d'un aeropòrt internacional nomenat Al-Massira. Lo clima es plan bon amb 300 jorns de solelh, e una temperatura totjorn caud mas pas tròp de 14 a 16 de minima e de 19 a 22 de maximum, levat quan bufa lo vent del Sahara que poja la temperatura fins a 40 graus. Las pluèjas son de 250 mm l'an, concentradas entre novembre e març.
Cultura e esport[modificar | modificar la font]
Dempuèi 2004, i a un festenal de musica berbèra, nomenat festival Timitar. Lo club esportiu principal es l'Hassània d'Agadir; la vila dispausa d'un gran estadi.
Enbessonatge[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Lista dels governadors portugueses
- (fr)P. de Cenival, Chronique de Santa Cruz du Cap de Gué (Agadir), París, 1934
- (pt)J. Figanier, História de Santa Cruz do Cabo de Gué (Agadir) 1505-1541, Lisboa 1945
- (fr)Charles de Focauld, Reconaissence au Maroc, París 1934


text:
Nekuia
En poesia grèga, lo tèrme de Nekuia (grèc ancian: vέkuιa) se referís al libre XI de l'Odissèa que descriu la descenda d'Ulisses dins lo mond sosterranh (la localizacion geografica d'aquel es debatuda). Ulisses davala dins lo mond dels mòrts per tal de poder consultar lo prèire e lo profèta Tiresiàs cossí li cal far per tornar a l'ostal. Sacrifica un anhèl que Tiresiàs ne pòsca beure lo sang. Apuèi se fa amb las armas dels eròis defuntats. La Nekuia relata costumas e cresenças del culte de la necromancia, valent a dire la consultacion dels mòrts coma biais de divinacion. Las rèstas consequentas de çò que foguèt, mai que probable, lo temple màger de la necromancia (Nekromanteion) son situadas sus un puèg dominant lo riu d'Aqueron al nòrd-oèst de Grècia. Aquel sit es tanben conegut jol nom de Nekuiomanteion.
Nekuia es tanben lo nom d'un nombre important de projèctes artistics e de grops musicals.


text:
-306
Aquesta pagina concernís l'an -306 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Republica Romana[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Segonda Guèrra Samnita amb una revòuta de la màger part dei vilas ernicas còntra lei Romans e una desfacha saunosa novèla dei Samnitas. D'efèct, après una victòria en 307 avC còntra una armada samnita, leis autoritats romanas avián ordonat una enquista regardant lo nombre de presoniers ernics capturats pendent la batalha. Aquò entraïnèt una revòuta de la màger part deis Ernics que foguèron aisament vencuts. Tres ciutats ernicas demoradas fidèlas (Aletrium, Verulae e Ferentinum) gardèron sei lèis mai leis autrei foguèron annexadas per lei Romans après la fin de la repression de l'insureccion. De son caire, lei Samnitas assaièron de reprendre l'iniciativa e conquistèron Calatia e Sora. Pasmens, lei cònsols Quintus Marcius Tremulus e Publius Cornelius Arvina capitèron d'infligir de pèrdas fòrça importantas ais asalhidors que deguèron se retirar.
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Renovelament dei tractats comerciaus signats ambé Roma en 509 avC e en 348 avC. En Sicília, de negociacions ambé Siracusa permetèron de reglar lo lòng conflicte començat en 398 avC. Organizèt lo partiment de l'illa entre Cartaginés (mitat occidentala) e Grècs de Siracusa (mitat orientala).


text:
Ludres
Ludres es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los vestigis d'un camp protohistorique (la vila de Affrique, ont s'es estudiat lo provengut de bastiment de murs vitrifiés) son encara visibles suls coteaux de Ludres, sul territòri de la municipalitat de Messein, e testifiquen d'una implantacion anciana, finala Hallstatt-començament La Tène. Ludres A totjorn #èsser viscut dempuèi lo edat del fèrre, amb en particular l'espleitacion de la minette Lorraine (minaré oolithique en comportant solament 20% de fèrre).Lo minaré ancianas minas de fèrre de Ludres a #èsser utilizat per la fabricacion de las rodam #qu'an servit al bastiment de la torn Eiffel del temps que l'estructura proveniá forges de Pompey . Qualques vestigis de talhièrs medievales de produccion de fèrre subsisteixen jol pòble, de la comuna dins l'Ostal Gallé.
Ludres A patit de damatges al cors de la guèrra 1940-1945.
Les vestiges d'un camp protohistorique (la cité d'Affrique, où l'on a étudié le procédé de construction de murs vitrifiés) sont encore visibles sur les coteaux de Ludres, sur le territoire de la commune de Messein, et témoignent d'une implantation ancienne, fin Hallstatt-début La Tène. Ludres a toujours été habité depuis l'âge du fer, avec en particulier l'exploitation de la minette Lorraine (minerai oolithique comportant seulement 20% de fer).Le minerai des anciennes mines de fer de Ludres a été utilisé pour la fabrication des boulons qui ont servi à la construction de la tour Eiffel alors que la structure provenait des forges de Pompey . Des vestiges d'ateliers médiévaux de production de fer subsistent sous le village, de la mairie à la Maison Gallé.
Ludres a subi des dommages au cours de la guerre 1940-1945.


text:
Trescléus
Trescléus[1] (Trescléoux en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge situat en lo sud-Oèst dels Anautitas-Alpes. Es la municipalitat la mai polida e la mai poblada del costat de Orpierre.
Lo domeni dels "laurences" es lo un dels mai polits potagers del país del Buëch e los lavoirs del vilatge son totjorn fòrça fleuris...
Village situé dans le sud-Ouest des Hautes-Alpes. C'est la commune la plus belle et la plus peuplée du canton d'Orpierre.
Le domaine des "laurences" est l'un des plus beaux potagers du pays du Buëch et les lavoirs du village sont toujours très fleuris...
Istòria[modificar | modificar la font]
Mencionat l'an 1075.
Banc d'un prieuré fondat a Modèl:La s- e en dependent de la abbaye Sant-Victor de Marselha.
Mentionné en 1075.
Siège d'un prieuré fondé au Modèl:S- et dépendant de l'abbaye Saint-Victor de Marseille.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Toponimia Occitana e Senhalizacion bilingüa. Actas del Congrés d'Aush, 2007, publicat pel CROM, mapa aparegut a la pagina 77


text:
Sant-Jord-Grehan
Sant-Jord-Grehan en breton ( Saint-Georges-de-Gréhaigne en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La parròquia de Sant-Georges-de-Gréhaigne fasiá partida del doyenné de Dòl en levant del évêché de Dòl e èra jol vocable de sant Georges
Abans que los polders barran pas progressivament l'accès a la mar, dels vaissèls podián atracar al pòrt del Passatge a la Bœuf. Un cèrt movement li caliá existir doncas qu'un #cometre-greffier del amirauté de Sant-Malo i èra en foncion.
La paroisse de Saint-Georges-de-Gréhaigne faisait partie du doyenné de Dol relevant de l'évêché de Dol et était sous le vocable de saint Georges
Avant que les polders ne ferment progressivement l'accès à la mer, des bateaux pouvaient accoster au port du Pas au Bœuf. Un certain mouvement devait exister puisqu'un commis-greffier de l'amirauté de Sant-Maloù|Sant-Maloù y était en fonction.


text:
Cuba
Cuba qu'ei un estat situat au còr de las Mar Cariba ; qu'ei constituit de la grana isla de Cuba, de l'Isla de la Joenessa (ancian Isla deus Pins, mei petita e situada au sud de la purmèra) e d'un ensemble de numerosa islas qui las entornejan.
Lo gentilici qu'ei cuban -a.
La Republica de Cuba qu'ei un estat socialista.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Los temps coloniaus[modificar | modificar la font]
L'isla de Cuba que ho descoberta peu monde europèu lo 27 d'octobre de 1492 a l'escadença deu purmèr viatge de Cristau Colomb qui la batejè Isla Juana en aunor de la hilha deus Reis Catolics d'Espanha. Qu'èra alavetz dejà poblada de Taínos e de Ciboneis, dus pòbles amerindians qui avèvan colonizats l'isla a partir deu continent american.
Enter 1509 e 1511, Sebastián Ocampo que he lo torn de Cuba en bèth provar atau la soa insularitat. En 1510 Diego Velásquez de Cuéllar que prengó en man la conquesta e la colonizacion de Cuba. Lo colons que fondèn Nuestra Señora de la Asunción de Baracoa (uei Baracoa) en 1512, Bayamo en 1513, la Santísima Trinidad (uei Trinidad), Sancti Spiritu, San Critóbal de La Havana (L'Avana) en 1514 e Camagüey en 1515. Chic a chic, la colonizacion, las mauladias importadas deu monde ancian e l'esplecha qu'esterminèn las populacions indigenas qui non suberviscón pas sonque dens lo mestissatge. La disparicion d'aquesta man d'òbra qu'encoratgè hèra lèu los colonizators a importar d'Africa ua man d'òbra esclava.
Dinc a la soa indepència d'Espanha, Cuba que demorè ua colonia d'aquesta nacion a despart d'ua brèva estona, en 1762 e 1763 qui ho envasida peus Anglés (qui prengón L'Avana) e puish tornada a la corona espanhòu. Aqueth periòde coloniau que ho tanben marcat peu monopòli comerciau de la Casa de Contratación de Sevilla (sola autorizada a comerciar dab l'Isla) e peus atacs deus piratas. Aqueths factors que limitèn hèra las possibilitats de desenvolopament per Cuba.
Las guèrras d'independéncia[modificar | modificar la font]
Cuba (amassa dab Puerto Rico e las Filipinas) que ho la darrèra colonia espanhòu d'otra mar a accedir a l'independéncia. Lo procès d'independéncia cuban que comença a la meitat de sègle XIX dab ua operacion mauescaduda digirida despuish lo sud deus Estats Units peu veneçolan Narciso López e que s'acaba en 1898 au mens per çò qui ei de la colonizacion espanhòu [1].
La purmèra fasa de las guèrras d'independéncia que comencè lo 10 d'octobre de 1868 quan Manuel de Céspedes, proprietari d'ua tèrra coneguda com La Demajuaga, be liberè los sons esclaus en los perpausar de har la guèrra au poder coloniau e en començant atau la Guèrra deus Dètz Ans on s'illustrèn dens lo camp cuban noms com los de : Ignacio Agramonte, Antonio Maceo, Máximo Gómez, José Maceo, Vicente García González e Calixto García. En 1878, la guèrra qu'èra indecisa, penibla e costosa peus dus camps qui acordèn lo Pacte deu Zanjón qui permetèva aus insurjats d'abandonar las armas contra ua soma d'argent. Totun, un generau revolucionari, Antonio Maceo, qu'arrefusè aqueth pacte e que'u responó per la Protesta de Baraguá. A maugrat d'aqueth tèxte, Cuba qu'entrè dens ua tempora de patz relativa coneguda com la Tregua Fecunda (la treva feconda).
En 1895 ua navèra guèrra que comencè, aqueth còp gavidada per José Martí. Que s'acabore dab l'intervencion militara deus Estats Units justificada per l'explosion deu lor vaishèths cuirassat Maine dens lo pòrt de L'Avana. En 1898, Espanha que ho des.hèita e que perdó Cuba, Puerto Rico e las Filipinas a l'escadença de la signatura deu Tractat de París.
Cuba que ho sancerament administrada peus Estats Units dinc au 20 de mai de 1902 quan los nòrdamericans be'u autregèn l'independéncia dab la condicion qu'incluessi l'Esmendament Platt dens la soa constitucion impausant atau lo dret peus Estats Units d'intervenir militarament dens los ahars politics de Cuba.
Politica[modificar | modificar la font]
Fidel Castro foguèt lo president de la Republica de Cuba (de 1959 dusca 2008). Dempuèi lo 24 de febrièr de 2008, son fraire Raúl Castro es lo president de la Republica de Cuba.
Geografia[modificar | modificar la font]
Segon lo Burèu Nacional d'Estatisticas de Cuba, en 2002 Cuba aviá una populacion de 11 117 743 abitants,[2] que 5 597 233 n'èran d'òmes e 5 580 510 de femnas. La populacion cubana s'es mantenuda establa al cors del sègle XX; malgrat que l'immigracion contribuiguèt a la siá creissença, a comptar del decènni de 1960, lo nombre d'emigrants a superat lo nombre de nauvenguts[3]. La majoritat dels emigrants se n'es anada als Estats Units, en Canadà, a las Bahamas, Jamaica, Espanha e en Mexic[3].
- Principals indicadors demografics (2004)[4]
- Taus de natalitat: 11 ‰ (per mil abitants)
- Taus de mortalitat: 7 ‰
- Taus de mortalitat infantila: 6 ‰[5]
- Esperança de vida dels òmes: 75 ans
- Esperança de vida de las femnas: 79 ans
- Taus d'alfabetizacion dels òmes: 99,7 %[6]
- Taus d'alfabetizacion de las femnas: 99,7 %[6]
- Indèx de Desvolopament Uman (2007): 0,838 (51ena posicion mondiala)[5]
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de Cuba
Cultura[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ L'istoriografia oficiau cubana, d'inspiracion socialista, que considera totun qu'aquesta data be marca pas sonque la fin deu poder espanhòu e que lo colonizacion que ho perseguida peu poder nòrdamerican e que donc, la luta per l'independéncia que's perlonguè dinc a l'arrivada de Fidel Castro au poder. De segur, los detractors a l'ideologia socialista que consideran au contre que Fidel Castro qu'impausè ua mena de dominacion sovietica.
- ↑ Cuban Census, Government of Cuba, an 2002
- ↑ 3,0 3,1 Cuba, Encyclopedia Britannica
- ↑ [http://www.ined.fr/fichier/t_telechargement/3778/t%C3%A9l%C3%A9chargement_fichier_fr_414.pdf Population et sociétés, Bulletin annuel d'information de l'INED, n°414, julhet-agost 2005 (en francés
- ↑ 5,0 5,1 http://hdr.undp.org/en/reports/global/hdr2007-2008
- ↑ 6,0 6,1 Bertrand Badie, Béatrice Didiot (dir.), L'état du monde 2007, Paris, La Découverte, 2006