text:
Lo Senhor dels Anèls
Lo Senhor dels Anèls (títol original en anglés: The Lord of the Rings) es un roman fantastic epic escrit per l'academician britanic J. R. R. Tolkien. L'istòria comença coma una seguida del primièr libre fantastic de Tolkien, The Hobbit, mas desvolopada dins una istòria mai longa. Foguèt escrita en estapas entre 1937 e 1949, amb la pus granda partida creada pendent la Segonda Guèrra Mondiala. Foguèt a l'origina publicada en tres volums en 1954 e 1955, e foguèt tornar estampada mai d'un còp e traducha en 38 lengas almens, venent una de las òbras pus popularas de la literatura del sègle XX.
Los tres volums :
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]


c: text/html

text:
Antigòna (Montpelhièr)
Antigòna es un quartièr de Montpelhièr concebut par l'arquitècte catalan Ricardo Bofill a partir de 1977 jol vam del cònsol màger Georges Frêche. La majoritat dels immòbles foguèt bastit dins un estil inspirat par l'arquitectura de la Grècia antica segon lo projècte de l'arquitècte seguent un axe que se vòl far resson a l'èst d'aquel qu'estructurèt la vila a l'oèst, amb la passejada del Peiron e l'Aqüeducte dels Arcs.
Lo quartièr se situa al sud-èst del centre vila, dins lo « poligòn » qu'èra l'ancian camp de tir de la casèrna Joffre. S'espandís dempuèi lo centre comercial del Poligòn fins a Les lo long d'una perspectiva de prèp de 900 mètres. En riba esquèrra, l'Ostal de la Region de Lengadòc-Rosselhon tanben bastit per Ricardo Bofill es d'una arquitectura similara d'aquela d'Antigòna.
L'asegatge del quartièr foguèt acabat al començament dels ans 2000 amb tres grands equipaments: la Piscina olimpica (1996), la mediatèca centrala Émile Zola e lo passatge de la linha 1 del tramvia. La traucada d'un immòble de la plaça del Nombre d'Aur a la meteissa epòca permetèt de crear una perspectiva complèta del Poligòn fins al Conselh Regional e de facilitar la circulacion dels pedons que pòdon veire dins lors passejadas fòrça copias d'esculturas grecoromanas celèbras, coma la Victòria de Samotràcia, la Vènus d'Arle, la Diana amb la cèrva o Zèus.
Antigòna foguèt la primièra granda etapa dins l'urbanizacion del sud-èst de la vila prèp de Les seguida per l’adobament del quartièr de Richter a l'entorn dels UFR d'AES e de las Sciéncias economicas de l'Universitat de Montpelhièr 1 el meteis seguit cap a l'èst pel complèxe comercial e de leser d'Odysseum.
Mercé a l'adobament de las ribas de Les, los terrens fins alara pas constructibles se poguèron urbanizar permetent a la vila de se trobar un novèl axe de Les cap a la mar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gigantopithecus
Eth Gigantopithecus (deth grec gigas, gegant, e pithecus , mona), ei un genre de mona que demorec enter 9 milions d'ans e sonque 100.000 ans. Açò vò díder que tant Homo erectus coma Homo neanderthalensis coma Homo sapiens sapiens l'an conegut (1) (2).
Demorec ena China, Índia e Vietnam. Es fossils diden qu'era espècia aperada Gigantopithecus blacki siguec ua des mones mès granes de toti es temps damb 3 metres e 540 Kg (4).
Somari
Fossils[modificar | modificar la font]
Es trobalhes de Gigantopithecus sigueren descrites en 1935 peth paleontològ Ralph Von Koenigswald en ua botiga d'apotecari chinesa. Aguesti ossi fossilitzats son sovent het pols e utilizadi coma elements basics dera medicina tradicionau chinesa (5). Von Koenigswald aperec aguesta naua espècia coma Gigantopithecus (6).
Des d'alavetz que plan d'ossi de Gigantopithecus qu'an estat descurbits. Se n'an trapat en apotecaris chineses mès tanben ena bauma de Liucheng, en Liuzhou, China (3). D'autes trobalhes mos diden qu'eth territòri de Gigantopithecus erá tot eth sud-est asian.
En 1955 47 dents de Gigantopithecus blacki sigueren trapades en un enviament d'ossi de drac tara China. Damb aguesti ossi se trapec tanben ua dintadura plan grana. En 1958 se traparen tres dintadures a més de 1.300 dents. Es sues trobalhes s'an trapat en lòcs coma Hubei, Guanxi e Sichuan en botigues atau coma baumes. Non toti es ossi son dera madeisha epòca e es ossi de Hubei son mès tardièrs qu'era resta d'ossi chinesi. Tanben son mès grani.
Caracteristiques[modificar | modificar la font]
Com caminaua Gigantopithecus enqüera ei pas cert pr'amor que cap d'os pelvic a estat trapat. Se cre que caminaua a grapas (7) coma eth gorilla a eth chimpanzé. Totun, tanben i a opinions favorables ara locomocion bipeda, era més soslinhada qu'ei era de Grover Krants. Era cresença dera marjoritat ei que se ua bèstia coma aguesta caminaua a grapas aurie mès estress.
Dieta[modificar | modificar la font]
Es dintadures de Gigantopithecus son grans e primes e podien mastegar causes plan dures. Es premolars que son amples e son pareishuts as molars. Es ulhals son pas ponchadissi. Açò arremerca qu'era bèstia minjaua (8) apais de filandres e auia de mastegar plan. Es dents auien tanben uns horats coma es des pandes gegants que minjen plan de bambó (7).
Eth Gigantopithecus que minjaua tanben d'autes fruites a més deth bambó (3).
Especies[modificar | modificar la font]
I a tres especies de Gigantopithecus, toti escandides;
º Gigantopithecus blacki
º Gigantopithecus bilaspurensis
º Gigantopithecus giganteus
Eth prumèr que s'a trapat en baumes deth sud-est asian. Es dintadures que son mès granes qu'es de gorilla mès que i a pas d'autes trobalhes. Se cre que visquec enter un milion e 100.000 ans ena madeisha epoca qu'es Homo erectus e Homo sapiens sapiens.
Morfologia[modificar | modificar la font]
Se cre que heia enquia tres metres e pesaua 540 Kg (1)(3)(4) e pesauen de dus a tres viatges més qu'es gorilles e cinc còps més qu'eth orangutan. Es mascles auien ua longada de braces de 3,6m. Era espècie qu'era sexualment dimorfica e es hemelles pesauen sonque era mitat qu'es mascles. Quaqu'ns disen qu'era plan més petit (1,8m).
Aguesta especie visquec en Asia en bosqui de bambós. Es sòns ossi que se trapen tostemps ath costat des der ancessor deth panda. Minjaua de plantes.
Ei possible que siguec gran coma un gorilla e social. Mès quauques cercaires disen qu'era mès ben coma un orangotan (9). Tant gran erá qu'auia pas d'enemics coma adulte. Totun, bèsties debils o vielhes podien auer estat occides per tigres, pythons, crocodils, machairodonts, hienes, ossi e tanben per Homo erectus. Gigantopithecus bilaspurensis se coneish per quauque trobalhes hetes ena Índia. Visquec enter 6 e 9 milions d'ans en eth Miocen. Gigantopithecus giganteus, finauments, eia ua espècia desseparada que visquec en eth nòrd dera Índia e dera China. Ena region de Guanxi, ena China, s'an discurbert dents sues en formacions de hang a Daxin e Wuming, en eth nòrd de Nanning. Maugrat eth nom erá era mitat de gran que Gigantopithecus blacki (3) (4). Erá una gran ervibòr que minjaua bambó e erbes.
Referències[modificar | modificar la font]
1.- ^ a b c Christmas, Jane (2005-11-07). "Giant Ape lived alongside humans". McMaster University. Retrieved 2007-12-06.
2.- ^ a b c Ciochon, R.; et al. (1996). "Dated Co-Occurrence of Homo erectus and Gigantopithecus from Tham Khuyen Cave, Vietnam" (PDF). Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 93 (7): 3016–3020. doi:10.1073/pnas.93.7.3016. PMC 39753. PMID 8610161. Retrieved 2007-12-06.
3.- ^ a b c d e Coichon, R. (1991). "The ape that was – Asian fossils reveal humanity's giant cousin". Natural History 100: 54–62. ISSN 0028-0712. Retrieved 2007-12-06.
4.- ^ a b c d e Pettifor, Eric (2000) [1995]. "From the Teeth of the Dragon: Gigantopithecus Blacki". Selected Readings in Physical Anthropology. Kendall/Hunt Publishing Company. pp. 143–149. ISBN 0-7872-7155-1. Retrieved 2008-01-30.
5.- ^ "How Gigantopithecus was discovered". The University of Iowa Museum of Natural History. Archived from the original on 2007-10-12. Retrieved 2007-12-06.
6.- ^ a b Relethford, J. (2003). The Human Species: An Introduction to Biological Anthropology. McGraw-Hill. ISBN 978-0-7674-3022-7.
7.- ^ a b Poirier, F.E.; McKee, J.K. (1999). Understanding Human Evolution (fourth ed.). Upper Saddle River, New Jersey: Prentice Hall. p. 119. ISBN 0130961523.
8.- ^ Olejniczak, A.J.; et at (2008). "Molar enamel thickness and dentine horn height in Gigantopithecus blacki". American Journal of Physical Anthropology 135: 85–91. doi:10.1002/ajpa.20711. PMID 17941103.
9.- ^ [The Primata, 2007. Subfamily Ponginae. A Taxonomy of Extinct Primates. Accessed 21 February 2013.]
Libes tà léger[modificar | modificar la font]
º Park, Michael Alan. Biological Anthropology. Mayfield Publishing Co., 1996, ISBN 1-55934-424-5
Pàgines web externes[modificar | modificar la font]
º Online article about Gigantopithecus including discovery, lifestyle and extinction, as well as visual reconstruction and size estimates, prehistoric-wildlife.com


text:
Farces et moralités
Farces et moralités es una seleccion de sièis comèdias en un acte de l'escrivan francés Octave Mirbeau, publicada en 1904. Se tròban dins lo volum : L'Épidémie , Vieux ménages , Le Portefeuille , Scrupules , Les Amants e Interview.
Un teatre modèrne[modificar | modificar la font]
Aquestas pichonas òbras teatralas son de farsas, en que l'estil es comic e los personatges se compòrtan de manièra excessiva ; e son tanben moralitats, en que l'espectador li cal traire de leiçons generalas e los personatges son personificacions de tipes socials.
Mirbeau amie tanben la revuelta al seno del lengatge, pr'amor qu'es l'instrument de totas las messorgas. Se pòdon aital veire, en aquestas farsas didacticas, d'anticipacions del teatre de Bertolt Brecht, Marcel Aymé, Harold Pinter e Eugène Ionesco.
[modificar | modificar la font]
Mirbeau desmitifica radicalament la lei (Le Portefeuille), la monogamia (Vieux ménages), la premsa (Interview) e las institucions socialas injustas e absurdas (Le Portefeuille, Scrupules).
De mai lo dramaturg anarquista ridiculiza lo discors dels politics (L’Épidémie), dels jutges (Vieux ménages), de la publicitat (Interview) e lo lengatge ipocrita de l'amor dins las classas superioras (Les Amants).
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Octave Mirbeau, Farces et moralités (en francés).
- Pierre Michel, « Octave Mirbeau, Ionesco et le théâtre de l'absurde », Cahiers Octave Mirbeau, n° 13, 2006, p. 163-174 (en francés).


text:
Republica de Còngo
La Republica de Còngo o correntament lo Còngo de Brazzaville es un Estat d'Africa Centrala. Confronta a l'oèst Gabon, al nòrd Cameron e la Republica Centreafricana, a l'èst e al sud la Republica Democratica de Còngo e al sud-oèst l'enclavament angolés de Cabinda e lo golf de Guinèa. La capitala n'es Brazzaville, seguida en importància pel pòrt maritim de Pointe-Noire.
Una granda part del país es formada pel bacin del riu Còngo e son afluent Obangui, que fan la frontièra amb la Republica Democratica de Còngo.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Politica[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de la Republica de Còngo


text:
Cleopatra VII
Cleopatra Filopator Nea Thea, Cleopatra VII, foguèt la darrièra reina d'Egipte, de la dinastia ellenica dels Ptolemèus, que foguèt creada per Ptolemèu I Sotèr, general d'Alexandre lo Grand. Nasquèt en 69 abans Crist (data aproximativa) e moriguèt en 30 abans Crist. Èra la filha de Cleopatra V Trifena I e de Ptolemèu XII Auletes qu'eiretèt de son tròn a l'edat de 17 ans, amb son fraire Ptolemèu XIII Filopàtor (que teniá pas que 12 ans), que deviá venir son marit, segon las leis de regne e succession d'aquel moment.
Somari
Començament del regne[modificar | modificar la font]
Cleopatra aviá maites fraire e sòrres: Berenice IV e Cleopatra VI, sas sòrres ainadas (regnèron totas doas en vida de son paire qu'avián expulsat del reialme), una sòrre pichona sonada Arsinoe IV e dos fraires cabdets de nom Ptolemèu XIII e Ptolemèu XIV Filopàtor. L'educacion de totes foguèt essencialament grèga, coma èra costuma dins la dinastia ptolemaica. Cleopatra foguèt lo primièr membre de la dinastia qu'aprenguèt a parlar la lenga egipciana. A mai de conéisser plan segur lo grèc, sabiá tanben l'ebrèu, lo sirian e l'aramèu e probable lo latin. Sabiá de literatura, de musica, de sciéncias politicas, de matematicas, d'astronomia e de medecina. Se disiá qu'èra una femna fòrça bèla e de manièras doças e cortesas.
Al cap de tres ans de son regne, son fraire Ptolemèu, aconselhat per sos conselhièrs Potinus e Aquillas, expulsèt sa sòrre del tròn e l'obliguèt a s'exilhar en Siria. Dempuèi aquela region Cleopatra ensagèt de recuperar lo tròn, en reunir un bona armada per o poder far. Pasmens capitèt pas aquela tòca vertadièrament fins qu'arribèt a Alexàndria lo menaire roman Juli Cesar, en 48 abans Crist. Un an mai tard, en 47 abans Crist, Ptolemèu XIII moriguèt assassinat e Juli Cesar proclamèt Cleopatra reina absoluda d'Egipte, e a mai l'obliguèt a se maridar un còp mai amb son autre fraire cabdet, qu'aviá 12 ans e que vendriá Ptolemèu XIV.
Coma consequéncia de la lucha a Alexandria se declarèt un grand incendi que lo resultat final foguèt la pèrdia de mantun edifici important, coma per exemple lo famós Musèu e sa bibliotèca d'Alexandria.
Juli Cesar e Marc Antòni[modificar | modificar la font]
S'es ja vist abans cossí la familha reiala de Cleopatra aviá desencadenat una guèrra civila entre sos membres. Juli Cesar arribèt en Egipte coma general roman pr'amor de tancar aqueste problèma e foguèt en aquel moment quand se debanèt la batalha sus la mar e l'incendi d'Alexàndria. Aprèp qu'assegurèt Cleopatra sul tròn egipcian e de la maridar amb lo que foguèt Ptolemèu XIV (son fraire cabdet), Juli Cesar tornèt a Roma. Pasmens Cleopatra decidiguèt seguir-li, per a la qual cosa es va preocupar de deixar dins lo reialme un govèrn segur. A Roma visquèt coma concubina de Cesar e foguèt ailà que nasquèt son filh (que se supausa que o èra tanben de Juli Cesar) que sonèron Ptolemèu Cesarion (lo futur Ptolemèu XV Cesarion). En 44 abans Crist Cesar foguèt assassinat, crime projectat e executat per un grop de familhas senatorialas republicanas que veien en ell l'ambicion d'un futur rei, cosa que odiaven. Aprèp sa mòrt, Cleopatra tornèt amb son filh en Egipte; se ditz que donèt l'òrdre qu'enverinèssen son fraire lo rei Ptolemèu XIV e que va convertir a Cesarion en coregent.
Marc Antòni èra un general e politician roman, amic de Juli Cesar, que havia sigut comandant en cap dins son armada. Tre l'assassinat d'aqueste, secutèt los copables, Marc Brut e Caio Casi e a mai sabèt enfrontar lo pòble roman contra eles e se sabèt ganhar lo supòrt e l'inclinason de las gents a sa favor. Quand li sortiguèton dos autres rivals, formèt un triumvirat. Aital se desencadenèt una guèrra civila entre los partisans del triumvirat e los seguidors republicans. Marc Antòni se dirigiguèt a Cleopatra per tal que l'ajudèsse, perquè venguèsse amb sas naus a Tars (actualament en Turquia), pasmens la reina refutèt qu'Egipte dintrèsse dins la guèrra civila dels romans. Marc Antòni decidiguèt doncas de viatjar en Egipte per parlar directament amb la sobirana e li demandar d'explicacions. Foguèt lo resultat d'aquel viatge que aquestes dos personatges s'enamorèron l'un de l'autre e Marc Antòni doncas decidiguèt de demorar en Egipte al costat de Cleopatra. Pr'aquò las fasendas de Roma li cridaven e en 40 abans Crist li calguèt tornar a la capitala de l'empèri. Ailà va complir amb la promesa de se maridar amb Octàvia, la sòrre de Cai Cèsar Octavi August, lo futur primièr emperaire de Roma e nebot nét de Juli Cesar. Octavi (que així se li anomenava llavors) èra grand amic de Marc Antòni, encara que amb lo temps e los esdeveniments, aquesta amistat se vegèt troncada.
Aprèp la despartida de Marc Antòni a Roma, Cleopatra enfantèt dos bessons (Alexandre Èli e Cleopatra Selene) e un temps aprèp un autre enfant (Ptolemeu Filadelf). En 36 abans Crist, Marc Antòni viatgèt amb una expedicion en Orient per luchar contra los parts. Cleopatra se reuniguèt ailà amb ela aguèron lo tresen enfant. La campanha coneguèt una granda capitada que foguèt celebrada a Alexàndria ont demorèron, fins qu'en 32 abans Crist, Octavi declarèt la guèrra a totes dos, faguèt se rebellar lo pòble roman contra la malaconducha de Marc Antòni e aqueste divorcièt oficialament d'Octàvia. Foguèt alara la debuta de la batalha d'Actium (Àccio), en 31 abans Crist, que foguèt un desastre per Marc Antòni e la flòta de Cleopatra. Aprèp d'aquesta desfacha e enganat per un rapòrt fals sus la mòrt de Cleopatra, Marc Antòni se suicidèt en se laissar tombar sus sa pròpria espasa.
Mòrt de Cleopatra[modificar | modificar la font]
Octavi (lo futur emperaire August) aviá acusat publicament en 32 abans Crist Cleopatra de divèrses càrrecs plan grèvas: magia, incèst, luxuria, adoracion d'idòlas animalas... en d'aquesta manera contra ela lo Senat roman e tota la populacion. Se disiá que lo comportament de Marc Antòni èra degut a la mascariá d'aquesta reina.
Los plans d'Octavi èran d'agantar la reina coma presonièra e de la portar a Roma per aital demostrar sa superioritat e sa victòria, però no va ser possible perquè veient son futur coma esclava tal vegada en el seu propi país on havia sigut sobirana, Cleopatra va triar morir i va prendre la decision de se suicidar. Va demanar a les seues criades Ires i Charmion que li portaren una cistella amb fruites i que ficaren dins una cobra egípcia, el famós àspid, responsable de la seua mort. Abans de morir va escriure una missiva a Octavi que li comunicava el sa volontat d'èsser enterrada amassa amb Marc Antòni. Açò succeïa lo 12 d'agost de l'an 30 abans Crist.
Los enfants de Cleopatra[modificar | modificar la font]
Aprèp la batalha d'Accium, Cleopatra volguèt enviar son filh Cesarion luènh d'Egipte cap al sud, mas foguèt traït per son professor particular, Rodon e assassinat per òrdre d'Octavi.
Aprèp la mòrt de Cleopatra, sos autres enfants foguèron menats a Roma e abalits per l'esposa d'Octavi. Cleopatra Selene se maridèt amb lo rei Juba II de Mauritània e aguèron un filh que sonèron Ptolemèu e qu'eiretèt del reialme de son paire en 23 abans Crist, fins que l'emperaire Caligula li lo faguèt tuar quaranta ans mai tard.


text:
Braç Sant Jòrdi
Lo Braç Sant Jòrdi (tèrme venent de l'occitan medieval) es un braç de mar que separa Asia e Euròpa e que religa la mar Negra al nòrd e la mar Mediterranèa al sud (amb son annèxe de la mar Egèa). Se tròba uèi en Turquia. Compren tres partidas:
- l'estrech del Bosfòr al nòrd-èst
- la mar de Marmara al mitan
- l'estrech dels Dardanèls al sud-oèst.
La question del Braç Sant Jòrdi e de son mestritge es estada un tèma important en politica internacionala e en geopolitica, dempuèi l'Edat Antica fins a uèi.


text:
Finlàndia
Finlàndia (en finés Suomi, en suedés Finland) es un país del nòrd d'Euròpa que confronta Norvègia al nòrd, Suècia a l'oèst e Russia a l'èst. Al sud e al sud-òest es bordat per la mar Baltica.
Sa capitala es Helsinki.
Lo gentilici es finlandés -esa.
Las lengas oficialas son lo finés e lo suedés.
Lo finés es una lenga aglutinanta qu'aparten a la familha de las lengas finoogricas, que compren tanben l'estonian, lo same (lapon) e l'ongrés. Aquestas lengas se distinguisson de las autras lengas parladas en Euròpa perque, coma lo basc, son pas indoeuropèas.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Politica[modificar | modificar la font]
Finlàndia es una republica parlamentària. Lo cap d'Estat es lo president, elegit per la populacion per un periòde de sièis ans.
Lo Parlament (Eduskunta en finés, o Riksdag en suedés) a 200 membres.
Geografia[modificar | modificar la font]
La ciutat mai granda es Helsinki. Autras ciutats: Espoo, Tampere, Vantaa, Turku. Dempuèi 1997, Finlàndia se compausa de 6 províncias (läänit en finés, län en suedés).
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de Finlàndia.
Cultura[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
-211
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -211 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Segonda Guèrra Punica còntra la Republica Romana. En Itàlia, lei Romans conquistèron Capoá en despiech d'una diversion d'Annibal Barca qu'anèt ambé sa cavalariá dins la region de Roma. Pasmens, sensa armas de sètge, lo generau cartaginés poguèt pas atacar la capitala romana. En revènge, en Espanha, l'armada romana de Publius Cornelius Scipio e de Gnaeus Cornelius Scipio Calvus foguèt quasiment anientada a la batalha de Betis (22 000 mòrts e presoniers) per Hasdrubal Barca. D'autrei fòrças cartaginesas poguèron se retirar sus lo continent african.


text:
Sant-Weganton
Sant-Weganton en breton ( Saint-Ganton en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom de Sant-Ganton vendriá de sant Guenganton o Hingueten, fraire del abbaye de Sant-Méen o avesque de Vannes a Modèl:La s-.
Sant-Ganton es una anciana trèva de Pipriac #que tira lo sieu nom d'un ancià prieuré, uèi desaparegut, elevat jol vocable de sant Guenganton pels fraires de Sant-Méen. La parròquia a pas #èsser erigida #qu'en 1803[1].
Lo 4 de setembre de 2012, lo vilatge a conegut la siá primièra intrada escolara dempuèi 33 ans, dins una escòla bastida en partida pels parents d'escolans. Dempuèi 1979 e la clausura de la classa unica de l'escòla privada, lo vilatge i aviá pas n'efièch mai d'escòla, en sabent que l'escòla publica i aviá barrat l'an 1942. L'establiment compta uèi 66 escolans, aculhits en tres classas, de la maternal a l'elementària.
Le nom de Saint-Ganton viendrait de saint Guenganton ou Hingueten, moine de l'abbaye de Saint-Méen ou évêque de Vannes au Modèl:S-.
Saint-Ganton est une ancienne trêve de Pipriac qui tire son nom d'un ancien prieuré, aujourd’hui disparu, élevé sous le vocable de saint Guenganton pour les moines de Saint-Méen. La paroisse n’a été érigée qu’en 1803[2].
Le 4 septembre 2012, le village a connu sa première rentrée scolaire depuis 33 ans, dans une école construite en partie par les parents d'élèves. Depuis 1979 et la fermeture de la classe unique de l'école privée, le village n'avait en effet plus d'école, sachant que l'école publique avait fermé en 1942. L'établissement compte aujourd'hui 66 élèves, accueillis dans trois classes, de la maternelle à l'élémentaire.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Presentacion de la municipalitat sus Glad, portail dels patrimònis de la region Bretanha
- ↑ Présentation de la commune sur Glad, portail des patrimoines de la région Bretagne


text:
Westhoffen
Westhoffen en alemannisch (Westhoffen en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom de Westhoffen a mencionat per las primièras fes l'an 732. A aquela epòca, lo luòc se compausava de la granja oèst" (West) d'una anciana villa romaine situada a Kircheim, villa que # l'usatge situa un palai reial mérovingien, e mai al sud, la longitud del Kohbach, d'una autra granja apertenenta a la abbaye de Marmoutier. Los tèxtes mencionan qu'aquelas granjas porgián essencialament en vin los sieus proprietaris respectius, sustot lo abbaye de Wissembourg e aquela de Marmoutier. D'aquela epòca nos demòra la Rosenbourg (Modèl:S-), un donjon fortificat de la possession de Marmoutier transformat a Modèl:La s- en abitat rural, e qualques vestigis de la glèisa Santa Erhard (Modèl:S-) #que çò chevet roman n'es encastré en lo mur de enceinte.
A partir de 1236, Westhoffen aperten al Sant Empèri, e en 1302, la localité a donat en penyora a la familha de Lichentberg, #qu'amb los sieus successors los Hanau-Lichtenberg demoraràn los senhors dels luòcs fins a la Revolucion. Lo blason de Westhoffen es aital dirèctament inspirat del sagèth dels Lichtenberg : un heaume al cimier en caulet de cygne. A aquela epòca (1250) debuta lo bastiment de la glèisa Santa Martin, una de las escassas glèisas-lòtjas de l'epòca gotica, #que #èsser prigondament remaniée e engrandida a Modèl:La s-, lududes en donant aital un aspècte exterior néo-gotic alavetz en vogue.
Quand en 1332, Westhoffen i aguèt elevat al reng de vila d'empèri, se édifia lo enceinte fortificada #qu'estrenh encara de los nòstres jorns la totalitat del centre ancian o Staedtel ; e #que las pòrtas n'an desgraciadament desaparegut. En 1545, los Senhors de Hanau-Lichtenberg òptan pel culte reformat sus l'ensems de las siás possessions. De la fin de la Modèl:S- fins en 1637, la populacion de Westhoffen #que comptava ja près de 1200 abitants, es décimée per la peste.
Pel repeuplement, dels immigrants arriban principalament de Soïssa e entre eles la familha Burri #que édifia una tannerie aital coma l'ostal d'estil renaissance alemanda flanquée d'un considerable oriel a la N°29 de la carrièra Birris (déformation de Burri). Se tròba a travèrs del centre ancian de nombrosas unes autres bastiments e elements architecturaux d'epòca (defunta Modèl:S-, mièja Modèl:S-), sustot de las portails en arc de cercle, qualques ricament decòrs.
A partir de la segonda mitat de la Modèl:S-, los bastiments adòptan un estil mai imponent, seguent aital l'evolucion de l'agricultura e de la viticulture. Se pòt admirar la marida n°6 carrièra de la libertat, e lo Rhebof, berceau familial del general Scherb, oficiar d'empèri jos Napoleon 1er.
L'esperit de tolerància dels senhors de Hanau-Lichtenberg #permetre a Westhoffen de comptar entre #lo sieu, la una dels mai importants e de la mai anciana comunitat josieva de Alsace, #que s'es largament escampilhada a partir de la Modèl:S- per pas mai comptar que qualques personas de los nòstres jorns. D'aquela comunitat son issus qualques personatges e de familhas illustras, sustot Léon Blum e la familha Debré. El nos rèsta d'aquela comunitat una sinagoga néo-orientaliste de la Modèl:S- (restaurada dempuèi pauc) e un ancian cementèri.
Le nom de Westhoffen est mentionné pour la première fois en 732. À cette époque, le site se composait de "la ferme ouest" (West) d'une ancienne villa romaine située à Kircheim, villa dans laquelle l'usage situe un palais royal mérovingien, et plus au sud, le long du Kohbach, d'une autre ferme appartenant à l'abbaye de Marmoutier. Les textes mentionnent que ces fermes fournissaient essentiellement en vin leurs propriétaires respectifs, notamment l'abbaye de Wissembourg et celle de Marmoutier. De cette époque il nous reste la Rosenbourg (Modèl:S-), un donjon fortifié de la possession de Marmoutier transformé au Modèl:S- en habitat rural, et quelques vestiges de l'église Saint Erhard (Modèl:S-) dont le chevet roman est encastré dans le mur d'enceinte.
À partir de 1236, Westhoffen appartient au Saint Empire, et en 1302, la localité est donnée en gage à la famille de Lichentberg, qui avec leurs successeurs les Hanau-Lichtenberg resteront les seigneurs des lieux jusqu'à la Révolution. Le blason de Westhoffen est ainsi directement inspiré du sceau des Lichtenberg : un heaume au cimier en col de cygne. À cette époque (1250) débute la construction de l'église Saint Martin, une des rares églises-halles de l'époque gothique, qui fut profondément remaniée et agrandie au Modèl:S-, lui donnant ainsi une allure extérieure néo-gothique alors en vogue.
Lorsqu'en 1332, Westhoffen fut élevée au rang de ville d'empire, on édifia l'enceinte fortifiée qui enserre encore de nos jours la totalité du centre ancien ou Staedtel ; et dont les portes ont malheureusement disparu. En 1545, les Seigneurs de Hanau-Lichtenberg optent pour le culte réformé sur l'ensemble de leurs possessions. De la fin du Modèl:S- jusqu'en 1637, la population de Westhoffen qui comptait déjà près de 1200 habitants, est décimée par la peste.
Pour le repeuplement, des immigrants arrivent principalement de Suisse et parmi eux la famille Burri qui édifia une tannerie ainsi que la maison de style renaissance allemande flanquée d'un remarquable oriel au N°29 de la rue Birris (déformation de Burri). On retrouve à travers le centre ancien de nombreuses autres constructions et éléments architecturaux d'époque (fin Modèl:S-, milieu Modèl:S-), notamment des portails en arc de cercle, certains richement décorés.
À partir de la seconde moitié du Modèl:S-, les constructions adoptent un style plus imposant, suivant ainsi l'évolution de l'agriculture et de la viticulture. On peut admirer la maison n°6 rue de la liberté, et le Rhebof, berceau familial du général Scherb, officier d'empire sous Napoléon 1er.
L'esprit de tolérance des seigneurs de Hanau-Lichtenberg permit à Westhoffen de compter parmi les siens, l'une des plus importantes et des plus anciennes communauté juive d'Alsace, qui s'est largement dispersée à partir du Modèl:S- pour ne plus compter que quelques personnes de nos jours. De cette communauté sont issus quelques personnages et familles illustres, notamment Léon Blum et la famille Debré. Il nous reste de cette communauté une synagogue néo-orientaliste du Modèl:S- (restaurée depuis peu) et un ancien cimetière.


text:
A-ha
A-ha (sovent escrich estilisticament a-ha) foguèt un grop de musica pop norvegian. La formacion se creèt a Òslo en 1982 e èra menada pel vocalista Morten Harket, acompanhat del clavierista Magne Furuholmen e del guitarrista Pål Waaktaar. Totes tres musicians venguèron famoses durant la mitat de las annadas 1980 gràcias a las cançons de "Take on Me" e "The Sun Always Shines on T.V." de son primièr album Hunting High and Low. Aqueste se ganhèt la primièra posicion en Norvègia, foguèt numèro 2 al Reialme Unit, e numèro 15 als Estats Units.
Discografia[modificar | modificar la font]
- Hunting High and Low (1985)
- Scoundrel Days (1986)
- Stay on These Roads (1988)
- East of the Sun, West of the Moon (1990)
- Memorial Beach (1993)
- Minor Earth Major Sky (2000)
- Lifelines (2002)
- Analogue (2005)
- Foot of the Mountain (2009)


text:
Montenegro
Montenegro (nom d'origina veneciana significant « montanha negra », en sèrbe Crna Gora = ЦpHa Гopa, en albanés Mali i zi) es una republica e un estat dels Balcans. Es en riba de la mar Adriatica a l'oèst e confronta los estats de Croàcia, Bòsnia e Ercegovina, Serbia, Kosova e Albania. A una superfícia de 13 812 km2 e una populacion de 684 736 estatjants.
Sa capitala es Podgorica.
Lo gentilici es montenegrin -a.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben: Iogoslavia, e Serbia e Montenegro.
Politica[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben: Economia de Montenegro.


text:
Pino
Pinu en còrs ( Pino en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega e la region de Corsega.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Pino Es una municipalitat al mièg de la còsta occidentala del Cap de Corsega, en lo costat de Capobianco, la una dels dètz-e-uèch comunas reagrupades en la Comunitat de municipalitats del Cap de Corsega.
Pino est une commune au milieu de la côte occidentale du Cap Corse, dans le canton de Capobianco, l'une des dix-huit communes regroupées dans la Communauté de communes du Cap Corse.
Istòria[modificar | modificar la font]
Pino deriva de pinus paraula latina #que significa pi parasol.
Pino dérive de pinus mot latin qui signifie pin parasol.


text:
-458
Aquesta pagina concernís l'an -458 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Republica Romana[modificar | modificar la font]
Perseguida de la crisi liada a la Lex Terentilia. Lei questors novèus Titus Quinctius Capitolinus Barbatus e Marcus Valerius Maximus Lactuca mantenguèron leis accusacions de messòrga còntra lo tribun Marcus Volscius Fictor dins lo procès de Kaeso Quinctius. De son caire, lei tribuns contunièron de refusar la mobilizacion de l'armada còntra leis Eques e lei Volscs. Pasmens, la situacion s'agravèt quand lei Sabins ataquèron tanben Roma e Lucius Quinctius Cincinnatus, adversari de la lèi, foguèt elegit dictator per protegir la ciutat. Aquò empachèt tornarmai lo vòte de la lèi mai lei tribuns, compres Fictor, foguèron tornarmai elegits per l'annada venenta.


text:
1988
Aquesta pagina concernís l'an 1988 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Polonha[modificar | modificar la font]
En causa dau desengatjament sovietic d'Euròpa Centrala, lo govèrn comunista deguèt acomençar de negociar una transicion vèrs lo capitalisme après una tièra de grèvas duras dins lo país.
Asia[modificar | modificar la font]
Iran[modificar | modificar la font]
Fin de la guèrra còntra Iraq lo 20 d'aost ambé la restauracion dau statu quo ante bellum.
Iraq[modificar | modificar la font]
Fin de la guèrra còntra Iran lo 20 d'aost ambé la restauracion dau statu quo ante bellum.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Capitada dau premier vòl (en mòde automatic) de la naveta espaciala sovietica maugrat de condicions climaticas marridas. Pasmens, en causa dei dificultats economicas sovieticas e russas, lo desvolopament d'aqueu veïcul foguèt rapidament abandonat.
Fisica[modificar | modificar la font]
Descubèrta de la magnetoresisténcia giganta per Albert Fert e Peter Andreas Grünberg.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 2 de genièr - Jonathan Evans, fotbolaire irlandés
- 16 de genièr - Li Xiaoxia, jogaira chinesa de tennis de taula
- 20 de febrièr - Rihanna, cantaira barbadiana
- 25 de mai - Cameron van der Burgh, nataire sud-african
- 19 de julhet - Shane Dawson, actor de comèdias american en l'YouTube
- 2 d'octobre - Ana María Polvorosa, actritz espanhòla
- 14 de decembre - Vanessa Hudgens, cantaira e actritz americana
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 7 de genièr - Vladimir Prelog, quimista soís-croata, Prèmi Nobel (n. 1906)
- 11 de genièr - Isidor Isaac Rabi, fisician american, Prèmi Nobel (n. 1898)
- 13 de genièr - Chiang Ching-kuo, president de Taiwan (n. 1910)
- 14 de genièr - Georgy Malenkov, president de l'Union Sovietica (n. 1902)
- 15 de genièr - Seán MacBride, èx-chef d'IRA, Prèmi Nobel de la patz (n. 1904)
- 15 de febrièr - Richard Feynman, fisician american, Prèmi Nobel (n. 1918)
- 19 de febrièr - André Frédéric Cournand, mètge francés, Prèmi Nobel (n. 1895)
- 25 de febrièr - Kurt Mahler, matematician alemand-australian (n. 1903)
- 9 de març - Kurt Georg Kiesinger, cancelièr alemand (n. 1904)
- 10 de març - Andy Gibb, cantaire britanic (n. 1958)
- 31 de març - William McMahon, primièr ministre d'Austràlia (n. 1908)
- 12 de mai - Chet Baker, musician de jazz american (n. 1929)
- 25 de mai - Ernst Ruska, fisician alemand, Prèmi Nobel (n. 1906)
- 28 de mai - Alfredo Volpi, pintor brasilièr (n. 1896)
- 11 de junh - Giuseppe Saragat, president d'Itàlia (n. 1898)
- 27 de junh - Aparicio Méndez, president d'Uruguai (n. 1904)
- 31 de julhet - André Navarra, violoncelista francés (n. 1911)
- 14 d'agost - Enzo Ferrari, constructor italian d'automobilas (n. 1898)
- 17 d'agost - Franklin Delano Roosevelt yun., òme politic nòrd-american (n. 1914)
- 17 d'agost - Muhammad Zia-ul-Haq, president de Paquistan (n. 1924)
- 25 d'agost - Françoise Dolto, psicanalista francesa (n. 1908)
- 1 de setembre - Luis Walter Álvarez, fisician american, Prèmi Nobel (n. 1911)
- 9 d'octobre - Felix Wankel, engenhaire alemand (n. 1902)
- 4 de novembre - Takeo Miki, primièr ministre de Japon (n. 1907)
- 27 de novembre - John Carradine, actor american (n. 1906)
- 6 de decembre - Roy Orbison, musician american (n. 1936)
- 16 de decembre - Sylvester, cantaire american (n. 1948)
- 21 de decembre - Nikolaas Tinbergen, ornitològ alemand, Prèmi Nobel en fisiologia o medecina (n. 1907)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Leon M. Lederman, Melvin Schwartz, Jack Steinberger
- Prèmi Nobel de Quimia : Johann Deisenhofer, Robert Huber, Hartmut Michel
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : James W. Black, Gertrude B. Elion, George H. Hitchings
- Prèmi Nobel de Literatura : Naguib Mahfouz
- Prèmi Nobel de la Patz : Fòrças de patz de las Nacions Unidas
- Prèmi Nobel d'Economia : Maurice Allais


text:
Tubulina
Las tubulinas que son proteïnas globularas. Las mei conegudas que son las tubulinas a, B (constituents deus microtubuls) e Y.
Tubulina a e tubulina B[modificar | modificar la font]
Aquestas duas tubulinas, resultas de l'expression de dus gèns, que son chic diferentas (pas sonque de quauques aminoacids) ; la loa massa qu'ei haut o baish de 50 kDa. Que s'amassan entà formar dimèrs. Aqueths dimèrs que's ligan dab ua molecula de guanosina trifosfat (GTP)e l'ensemble que s'apiela suber l'extremitat (+) d'un microtubul. Apuish, lo GTP que s'idroliza en GDP (guanosina difosfat) e lo dimèr que hè partida deu microtubul.
Un microtubul qu'ei ua microfibrilla formada per l'associacion de protofibrillas qui son polimèrs de dimèrs de tubulina a e B. Los microtubuls que son polarizats dab ua extremitat (-) (mermanta) e ua (+) (creishenta).
Tubulina Y[modificar | modificar la font]
La tubulina Y que's troba dens lo centre organizator deus microtubuls (MTOC en anglés) joga un ròtle dens lo blocatge de l'extremitat (-) (l'extremita mermanta) e dens la nucleacion (la vaduda e la creishença deus microtubuls navèths).
Tubulina δ e tubulina e[modificar | modificar la font]
Que son presentas dens los centriòls.


text:
1040
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1040 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Escòcia[modificar | modificar la font]
Mòrt dau rèi Duncan tuat lo 14 d'aost dins lo corrent d'una expedicion per sometre lo reiaume de Moray dirigida per lo rèi Macbeth. Son adversari, qu'èra lo nebòt ò lo felen dau rèi Malcolm II, li succediguèt. Deguèt luchar còntra Crínán de Dunkeld — lo paire de Duncan — que fasiá tanben partida de l'ostau reiau d'Escòcia e que sostenguèt lei drechs de sei felens. Lo conflicte se debanèt fins a 1045.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
L'actini es un element quimic de la familha dels actinids, de simbòl Ac e de numèro atomic 89.
Son nom ven del grèc « aktinos » (radiacion). L'actinium foguèt descobèrt per André Debierne en 1899 dins de mescladís d'oxids de tèrras raras.
Es un metal blanc argentat e molt. S'extrai en pichonas quantitats de las minièras d'urani (es un produch de la cadena de desintegracion de 235U) o per reaccion nucleara.
Son ligadas a sa fòrta radioactivitat, 150 còps superiora a la del radi.
- Font de neutrons
- Generator termoelectric


text:
Utilizaire:Jfblanc
De doblidar pas quand creatz una pagina | Lo trabalh d'administrator
Somari
Actualitat[modificar | modificar la font]
- junh de 2014
- jogaires de fotbòl al Brasil nascuts en Occitània: Stéphane Ruffier (Baiona), Ugo Lloris (Niça), Laurent Koscielny (Tula), Blaise Matuidi (Tolosa), Matieu Valbuena (Brujas).
- 30 de decembre de 2011: mesa en jorn en cors dels modèls {{popfr...}}: regions, departaments, arrondiments, cantons (acabats), comunas (dels 13 departaments parcialament occitans - 03 07 16 18 24 26 33 36 38 42 64 66 86 -fachas)...
- 29 de decembre de 2011: publicacion de las populacions legalas francesas per 2009 per l'INSEE - mesa en jorn en cors dels modèls {{popfr...}}: regions, departaments, arrondiments, cantons (03, 04 faches), comunas (de far)...
- 26 de decembre de 2011: Un modèl per a populacion d'Aran - {{poparan}} (10 090 abitants) - e un autre per la populacion totala d'Occitània - {{popoc}} (16 485 575 abitants).
Tanben veire[modificar | modificar la font]
Sites vèb:
- Pagina personala
- Pagina personala (informatica)
- Pagina personala (genealogia)
- Pagina de vexilologia
- Pagina de l'IEO París (mèstre de vèb)
- Pagina de las edicions de l'IEO París (mèstre de vèb)
- Edicions Talvera (mèstre de vèb)
- Pagina d'Occitània Produccions (mèstre de vèb)
- IEO París (webmaster, clavaire)
- Documents per l'estudi de la lenga occitana (PDF) (direccion de colleccion)
- Langue occitane (présentation de la collection en français)
- Occitanism (presentation of the library in English)
- Documents per l'estudi de la lenga occitana (Calaméo)
- Documents per l'estudi de la lenga occitana (Issuu)
- Documents per l'estudi de la lenga occitana (Scribd)
- Documents per l'estudi de la lenga occitana (Docstoc)
- Documents per l'estudi de la lenga occitana (PDF) (direccion de colleccion)
- Edicions Talvera (director)
Vikis qu'ai creats...
- Oisquipèdia (Nombre d'edicions)
- Romanz Wiki (Nombre d'edicions)
- ITIL Service Manager Wiki (Nombre d'edicions)
Vikis qu'administri...
Vikis qu'i contribuisi...
- Geneawiki
- Translate wiki
- Wikivex (Nombre d'edicions)
- Lyrics Wiki (Nombre d'edicions)
- Lengas Bastidas (Nombre d'edicions)
- Conlang Wikia (Nombre d'edicions)
- Polski Conlang Wikia (Nombre d'edicions)
Vikis que legissi...
- Unilang wiki
- Ill Bethisad Wiki
- FR Stargate Wikia
- Avatar (Aang) wikia
- Cameron's Avatar Wikia
- Translate wiki
Projèctes[modificar | modificar la font]
Lengas de la wikipèdia sens article sus l'occitan[modificar | modificar la font]
- gojarati: ઑકીટન
- hindi: ओसीटान
- malaialam: ഒക്സിററന
- marati: ऑक्सिटान , ऑक्सितान भाषा
- kannada: ಆಕ್ಸಿಟಾನ್
- knn: ओसिटान्
- lao: ອົກຊີຕານ
- nepali: अक्सिटन
- oriïa: ଓସିଟାନ୍
- telogo: ఆక్సిటాన్
- ordo: آکيٹانی
Mesa en plaça de modèls per d'autras informacions geograficas[modificar | modificar la font]
Ai las taulas per las superfícias, latituds e longituds. Fach :
- superfícias dels cantons : 03
- superfícias de las comunas: 03
- latituds las comunas: 03
- longituds de las comunas: 03
Mesa a jorn dels modèls de populacion[modificar | modificar la font]
L'INSEE ven de publicar las chifras de 2011. Mesa a jorn en cors...
ISTAT : chifras de julhet de 2011
Acorchas per l'administracion[modificar | modificar la font]
Divèrs[modificar | modificar la font]
Formula per la densitat: {{ #expr: ({{popfr03|001}}/10.46) round 2 }}


text:
Saint-Denis-de-Vaux
Saint-Denis-de-Vaux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat en Bourgogne, en lo departament de la Saône-e-Loire, a aperaquí 13 quilomètres de Chalon-sus-Saône. Es un vilatge viticole de la Còsta Chalonnaise, en fasent partida de la vallée de las Vali.
La commune est située en Bourgogne, dans le département de la Saône-et-Loire, à environ 13 kilomètres de Chalon-sur-Saône. C'est un village viticole de la Côte Chalonnaise, faisant partie de la vallée des Vaux.


text:
Aviso: Esta noticia tiene más de un año. Última actualización: 23/07/2012
MADRID, 23 Jul. (EUROPA PRESS) -
Eth subgovernador deth Banc d'Espanya, Fernando Restoy, a demanat ath Govèrn centrau mès reformes e ajustos, "ena madeisha linha des adoptadi hè uns dies", per calmar enes mercats, dempús qu'era prima de risc espanhòl i age superat es 630 punts basics.
"Eth qu'ei clar ei qu'ara hè fauta bèra causa mès per restaurar era tranquil·litat enes mercats", a afirmat Restoy, qui tanben a senhalat eth "besonh" de mecanismes "qu'enforteixin era union monetària europèa".
Eth subgovernador deth supervisor nacionau a mostrat eth sòn respècte pera decision deth Banc Centrau Europèu (BCE) de no cromprar deute sobirà, "ja qu'eth Banc d'Espanya ei part der Eurosistèma e a d'èster respectuós damb es decisions des sòns organs col·legiats".


text:
Ola de Gavarnia
Era ola de Gavarnia qu'ei ua ola naturau de tipe glaciària situada dens eth massís montanhós deths Pirenèus, suu territòri de Gavarnia, comuna gascona d'Occitània.
Que hè partit deth parc nacionau deths Pirenèus e qu'estó classada en 1997 ath Patrimòni Mondiau dera Umanitat peth UNESCO dens l'ensemble Pirenèus-Mont Perdut.
Somari
Toponomia[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Topografia[modificar | modificar la font]
Que i a hèra soms peth torn dera ola: eth pic gran d'Astason, eth pic deth Marmorèr, eth pic dera chorrèra orientau, era Tor de Marmorèr, eth Casco de Marmorèr e eth pic deth Talhon.
Au miei dera ola que i a era chorrèra de Gavarnia, hauta de 422 m, era hont deth gave de Gavarnia donant eth gave de Pau.
Geologia[modificar | modificar la font]
D'ua circonferéncia de sheis quilomètres, aquera ola d'origina glaciària, meravilha naturau, qu'ei un deths sites mei visitats deths Pirenèus. Eths terrens calcaris gris, òcras o rosats, qu'estón capvirats e levats entiò 3 000 mètres d'altitud. Era zona geologica dera ola de Gavarnia qu'ei un exemple geologic de napa tectonica.
Tot eth long, eths glacèrs quaternaris que cavèron eths bacins de Pranhèra, de Gèdra e de Gavarnia; eras aigas qu'arresseguèron era barras rocassudas qui las separan e que creèron d'estreits dont eth mei caracteristic qu'ei era gòrja de Sant Salvador.
Era hautor deras parets dera ola de Gavarnia qu'atenh prèp de 1 500 mètres, en tres estatges successius separats entà listras mens clinadas. Eth pas de Roland qu'ei ua curiositat geologica.
Clima[modificar | modificar la font]
Fauna e flora[modificar | modificar la font]
Flora[modificar | modificar la font]
Era preséncia d'exemplaris d'Aconitum anthora de flors blavas qu'estó notada en setembre de 1839[1]. Johan Emanuel Zetterstedt que cita prèp de cent plantas trobada a Gavarnia: Crocus vernus, Anemone ranunculoides, Ranunculus thora e alpestris, Ranunculus ficaria, Aquilegia pyrenaica, Coincya cheiranthos, Erucastrum nasturtiifolium, Barbarea verna, Draba tomentosa, Pritzelago alpina, Viola biflora, Reseda glauca, Polygala amarella, Silene alpestris, Saponaria caespitosa, Gypsophila repens, Sagina saginoides, Arenaria ciliata e purpurascens, Cerastium arvense, Geranium cinereum, eca.[2]
Fauna[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Torisme[modificar | modificar la font]
Eth festenau de Gavarnia que s'i debana cada an, provocant ua afluéncia de toristas contrària dab eras necessitats de proteccion ecologica, e que poiriá har desclassar eth site dera lista deth Patrimòni Mondiau dera Umanitat dera UNESCO[3].
Vias d'accès[modificar | modificar la font]
L'ola qu'ei accessibla peth fons dera vath deth vilatge de Gavarnia enlà o peth haut pera escala deths Sarradets. Era municipalitat qu'impausa aths toristas de garar eths lors veïcul dens un parcatge public pagant.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)M. Philippe, Flore des Pyrénées, Plassot, 1859, Archiu de la bibliotèca de l'Estat de Bavièra lire en ligne
- ↑ (fr)Johan Emanuel Zetterstedt, Plantes vasculaires des Pyrénées principales, A. Frank, 1857, archiu de l'universitat d'Harvard, en linha
- ↑ (fr)Le cirque de Gavarnie déclassé par l'Unesco ?, TF1, 28 février 2008.
Annèxes[modificar | modificar la font]
Articles connexes[modificar | modificar la font]
- Chorrèra de Gavarnia
- Parc nacionau deths Pirenèus
- Circ natural
- Mont Perdut
- Ola d'Estaube
- Ola de Tromosa
- Ola de Barrosa
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)François Pasumot, Voyages physiques dans les Pyrénées en 1788 et 1789: Histoire naturelle d'une partie de ces montagnes; particulièrement des environs de Barege, Bagneres, Cauterès et Gavarnie. Avec des cartes géographiques, Le Clere, 1797, archiu de l'universitat d'Harvard, en linha


text:
Shona (lenga)
Lo shona qu'ei ua lenga banto parlat mei que mei au Zimbabwe on e ei la principau lenga endogena (la segonda qu'ei lo Mdebele e 14 autas lengas be son presentas). Qu'ei donc parlada per una hèra grana partida de la populacion. Qu'ei tanben parlada dens los estats vesin de Zambia, Botswana e Moçambic.
Uei qu'ei ua lenga dialectizadas e normailizada ensenhada a l'escòla dens la soas variantas locaus quitament se las autas matiera e son esenhada dens ua auta lenga. Que possedeish diccionaris monolingues e bilingues e en 1957 Salomon Mutswaire estampè peu premier còp un roman ("Feso") dens aquesta lenga.


text:
Trial
Lo trial es una disciplina esportiva amb mòto, a vèlo, en veitura, o en camion. Trial significa « ensag » en anglés, perque lo succès es pas assegurat. Lo trial consistís, en efièch, a traversar d'obstacles naturals o artificials. Es nascut al Reiaume Unit al començament del sègle XX, practicat per de « gentlemen farmers » sus de mòtos tradicionalas.
Lo trial es un espòrt ont la nocion de velocitat interven pas, sol un temps limit es impausat.
En competicion aqueste espòrt se practica de la prima a la devalada en exterior ( outdoor ) e en ivèrn a l’interior ( indoor ).


text:
1732
Aquesta pagina concernís l'an 1732 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 24 de genièr - Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais, escrivan e autor dramatic francés (m. 1799)
- 22 de febrièr - George Washington, president dels Estats Units (m. 1799)
- 31 de març - Joseph Haydn, compositor austriac (m. 1809)
- 13 de decembre - Joan Claudi Trial, compositor provençal (m. 1771)


text:
Ault
Eut en picard ( Ault en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada al bòrd de la Manja, Ault es un ponch de transition litorala entre las falaises de craie en començant a Ault ont elas surplombent una plaja de galets, e en se contunhant cap al sud sens interrupcion fins a la estuaire de la Seine ; e, en direccion del nòrd, una còsta bassa de galets (e de sable a marée bassa) fins a la desbocadura de la Soma, de contunh de sable al delà. La falaise s'acaba al nivèl de la plaja de Onival-sus-Mar #que depen tanben de la municipalitat de Ault.
Immediatament al nòrd de Onival se tròba lo Hâble-de Ault, espaci natural protegit compausat principalament de terrens sédimenteux als espacis enherbés mai lèu marécageux, ganhats sus la mar e ricas n'espècias d'ausèls divèrses. N'efièch lo Hâble-de Ault es al limit sud del anciana baia de la Soma, fòrça mai estenduda #qu'uèi a l'epòca romaine doncas qu'anava de Ault al sud fins a Quend al nòrd. A aquela epòca comportava d'illòts #qu'an permeses l'installacion de qualques larèrs, en donant naissença de contunh dins pòbles (Cayeux, Lo Crotoy). Aqueles illòts an de contunh #èsser connectats los unes als autres pels depauses de alluvions, en redusint aital la superfícia de la baia. Aquela evolucion se prossegueix de los nòstres jorns e sembla s'accelerar quitament amb lo ensablement progressiu de la baia[1].
Al sud de la municipalitat se tròba un grand bòsc residencial, lo Bòsc deCise, en una valleuse #que dona sul littoral e possedís lo sieu pròpri accès a la mar.
Située au bord de la Manche, Ault est un point de transition côtière entre les falaises de craie commençant à Ault où elles surplombent une plage de galets, et se continuant vers le sud sans interruption jusqu'à l'estuaire de la Seine ; et, en direction du nord, une côte basse de galets (et de sable à marée basse) jusqu'à l'embouchure de la Somme, puis de sable au-delà. La falaise se termine au niveau de la plage d'Onival-sur-Mer qui dépend aussi de la commune de Ault.
Immédiatement au nord d'Onival on trouve le Hâble-d'Ault, espace naturel protégé composé principalement de terrains sédimenteux aux espaces enherbés plutôt marécageux, gagnés sur la mer et riches en espèces d'oiseaux diverses. En effet le Hâble-d'Ault est à la limite sud de l'ancienne baie de la Somme, beaucoup plus étendue qu'aujourd'hui à l'époque romaine puisqu'elle allait de Ault au sud jusqu'à Quend au nord. À cette époque elle comportait des îlots qui ont permis l'installation de quelques foyers, donnant naissance ensuite à des villages (Cayeux, Le Crotoy). Ces îlots ont ensuite été reliés les uns aux autres par les dépôts d'alluvions, réduisant ainsi la surface de la baie. Cette évolution se poursuit de nos jours et semble même s'accélérer avec l'ensablement progressif de la baie[1].
Au sud de la commune se trouve un grand bois résidentiel, le Bois deCise, dans une valleuse qui donne sur le littoral et possède son propre accès à la mer.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Ault : La siá geografia, sul luòc de la comuna.


text:
Modèl:Ortografia
Aqueste modèl permet d'indicar que l'ortografia e/o la gramatica d'un article necessitan d'èsser verificats.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Podètz plaçar aqueste modèl dins un article (generalament al començament) per far aparéisser un bendèl d'avertiment, en utilizant una de las doas sintaxis seguentas:
- {{Ortografia}}
- {{Ortografia|Nom}}
La primièra sintaxi intègra lo bendèl dins l'article e ajusta aqueste dins la categoria « Ortografia de verificar ». La segonda permet de mai d'especificar l'òrdre de classament de l'article dins aquesta categoria.
Aprèp insercion del bendèl, es possible de crear una sospagina especifica de « Wikipèdia:Paginas de verificar » en clicant sul ligam roge qu'apareis.


text:
Batalha de Cepeda
La batalha de Cepeda deu 23 d'octobre de 1859, qu'ei ua de las duas batalhas escadudas Cepeda, Província de Santa Fe, Argentina). Qu'opausè las tropas de la Confederacion Argentina e las òstes unitàrias de l'Estat de Buenos Aires (alavetz desseparada de la Confederacion). L'Estat de Buenos Aires s'èra desseparat de la Confederacion per'mor qu'adoptava posicions unitàrias mentre que la Confederacion, a maugrat d'aver acaçat lo governador federau Juan Manuel de Rosas arron la batalha de Caseros, e demorava federau. La província de Buenos Aires arrefusè de signar la constitucion de 1853 e qu'instaurè lo son estat pròpi guadant atau per eth medish los revienguts de la taxas d'importacions qui passavan totas per Buenos Aires.
Durant la soa presidéncia de la Confederacion Justo José de Urquiza b'ensagè mejans deu pacifics (negociacions, seduccion, manipulacions politica) entà har tornar l'Estat de Buenos Aires dehens la Confederacion. En 1859 totun, lo Congrès de la Confederacion que votè o lei obligant Urquizar a reincorporar Buenos Aires sia pacificament sia dab la hòrça. Buenos Aires qu'entrè en guèrra en basant la soa armada dens lo pòrt de San Nicolás de Los Arroyos ; la rescontra de la duas armadas que ho favorabla a la Confedarion, superiora en nombre, e l'armada de Buenos Aires que's retirè e tot estar perseguida. Las tropas d'Urquiza que campèn en dehòra de la ciutat e, obligat a demissionar, lo president Alsina que'u deishè la victòria.
Buenos Aires que remportè totun d'un certe biais la negociacion qui desboquè suu Pacte de San José de Flores qui implicava lo retorn de Buenos Aires dehens la Confederacion mes dab condicions economicas e politicas qui era èran favorablas.
La tensions que mièn a ua segonda guèrra qui s'acabè dab la Batalha de Pavón on Urquiza e Mitre e's tornèn rescontrar e on aqueste còp Buenos Aires vençó e renforcè lo son poder centrau e unitari suu país.


text:
Felip II d'Espanha
Felip II d'Espanha, en espanhòl Felipe II de Austria o Habsburgo, "El Prudente" (Valhadolid, lo 21 de mai de 1527 — El escorial, lo 13 de setembre de 1598), foguèt rei d'Espanha dempuèi lo 15 de genièr de 1556 dusca sa mòrt, rei de Nàpols dempuèi 1554 e de Portugal dempuèi 1580. Foguèt tanben rei d'Anglatèrra per sa molher Mary (Tudor) entre 1554 e 1558. Èra lo filh de Carles Quint e Isabel de Portugal e lo paire de Felip III d'Espanha. Aguèt quatre molhers : María Manuela de Portugal, Mary Tudor, Isabelle de Valois e Ana d'Àustria. Fondèt El Escorial.
.


text:
Jules Bergeret
Jules Henri Marius Bergeret (Gap, 1830 - New York, 1905) foguèt un membre e generau de la Comuna de París. Foguèt engatjat dins l'armada francesa de 1850 a 1864. Durant lo sètge de París de 1871, venguèt capitani dau 8en batalhon de la Gàrdia Nacionala e membre de son Comitat Centrau. Lo 22 de març de 1871, reprimiguèt la manifestacion dei partisans de Thiers e foguèt elegit membre de la Comuna lo 26 dins la Comission Executiva. Venguèt generau e participèt a la sortida còntra Versalhas lo 3 d'abriu. I dirigiguèt lei Federats mandats contra Rueil e foguèt desfach. Lo 6, una autra ataca de l'armada de Versalhas contra Neuilly se terminèt per una desfacha per lei Comunards. Entraïnèt son remplaçament per Dombrowski sus aqueu frònt. Foguèt tanben empresonat dau 8 au 20 d'abriu. Pendent la Setmana Saunosa, participèt a l'incendi dei Tuileries. Condamnat a mòrt, s'enfugiguèt a Nòva York.


text:
Replicacion de l'ADN
La replicacion de l'ADN qu'ei un procès bioquimic qui permet de prodúser duas moleculas d'ADN (aperadas moleculas hilhas) a partir d'ua molecula mair.
La replicacion de l'ADN qu'ei un procès enzimatic deu complèxes catalizat justament peu complèxe enzimatic (qu'ei a díser per un grop d'enzims) aperat ADN polimerasa. Aquesta ADN polimerasa que deu destócer l'eliç dobla de la macromolecula d'ADN e l'aubrir entà utilizar cadua de las cadenas de nucleotids com matritz de l'auta en bèth proheitar de la complementaritat deus nucleotids : de cap a ua adenina sus ua cadena matritz be's pòt pas hicar (per rasons quimicas e fisicas) sonque ua timina e de cap a guanina, pas sonque ua citosina. Per aquesta rason, la replicacion qu'ei un procès qualificat de semiconservatiu per'mor quan b'ei acabat, cada molecula hilha que possedeish ua cadena nava de nucleotids e ua auta de la molecula mair.


text:
Avinhonet de Lauragués
Avinhonet de Lauragués[1][2] ( Avignonet-Lauragais en francés) es une comuna lengadociana situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada enLauragués entre Tolosa e Castèlnòu d'Arri sus la rota RD813 (ex RN 113) prèp de l'Autorota de las Doas Mars. Lo vilatge se reconeis dempuèi la rota per la preséncia de las eolianas mogudas pel vent d'autan. Lo canal de las Doas Mars li passa al pè. Lo Pòrt Lauragués es una alta autorotièra e portuària situada sus la comuna.
Lo vilatge es situat a l'extrèm Nòrd-Èst del departament de la Nauta Garona al tèrme del departament francés d'Aude prèp del pas de Naurosa, aigavèrs entre Mediterranèa e Atlantic. La comuna es la pus granda del canton de Vilafranca de Lauragués. Al nòrd i a la Montanha Negra e fòrça puèges d'ont s'espandon de rius cap a l'Ers Mòrt e lo Fresquel. Al sud se trapa la plana de Lauragués e al luènh la sèrra dels Pirenèus.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo blat es la cultura principala de la plana de Lauragués dempuèi l'epòca galloromana. Mas es al sègle XV que lo pastèl rend la region rica. Mas l'indigòt venent d'America concurréncia lo pastèl e lo blat tornèt èsser la ressorsa principala del país a partir del sègle XVI.
Lo vilatge es conegut per lo masèl dels inquisidors del catarisme. Lo 28 de mai de 1242, lo tribunal d'Inquisicion, dirigit per Guilhèm Arnaut e Estève de Sant Tibèri se teniá dins la ciutat. Los òmes dirigits per Pèire Rogièr de Mirapeis e ajudats pels abitants d'Avinhonet, massacrèron al dormir los inquisitors e sas gents, amb de pigassas, ne tuant onze. Foguèt un dels darrièrs actes de resisténcia abans lo sètge de Montsegur.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- La glèisa de Nòstra Dòna dels miracles, començada en 1385 a un cloquièr octogonal amb una eleganta torreta de grassas e coronada per una flècha gotica. Dedins, un quadre de 1631 remembra lo masèl del 28 de mai de 1242.
- Le crosat d'Avinhonet e la Torre pebrièra de 1352.
- Ancians molins de vent.
- Centrala eoliana de dètz eolianas N50 (de 800 kW e de 50 m de diamètre), per una poténcia globala de 8 MW e doas novèlas eolianas installadas en febrièr de 2008.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
- Lista de las comunas de la Nauta Garona


text:
Geografia de Còsta Rica
Geografia[modificar | modificar la font]
La Còsta Rica es gaire mai bèla que la Soïssa, los País Bas, o la region de Miègjorn-Pirenèus (50 700 km2) e pasmens a doas façadas marinas. Gausís amai d’una granda diversitat de si mitans naturaus. Una cadena volcanica centrala - (3432 m d’auçada a l'Irazú), esperlongada al nòrd-oèst per la cordilhèra de Guanacaste (2028 m d’auçada al Miravalles) e al sud-èst per la de Talamanca (3820 m d’auçada al Chirripo Grande), - forma ambé las planesas centralas l’ossamenta del país. Al nòrd e a l'èst d’aquessi relèus i a una plana alluviala boscada, mentre qu'a l’oèst altèrnan planas costièras e peninsulas (de Nicòya e d'Òsa).
Aquessi relèus e la varietat de l’ensoguilhament bailan una granda diversitat bioclimatica atanben. Lo pendís orientau es sovent asaigat per lis alisèus. Lo clima tropicau fòrça umide favoriza lo desvolopament dei mangròvas[1] sobre la còsta e de la seuva sempervirenta[2] per las planas. Après aquessas tèrras caldas (600-700 m), lo clima es mai temperat, de bèlas seuvas de chassanhs cobrisson li sòus roges fertils. Las tèrras «freidas» son al dessús de 2600 m: an de seuvas de resinós. Sobre las tèrras bassas del penjau pacific, la sason seca es pus marcada, la seuva tropicala dei fuelhas caducas laissa la plaça ai savanas per varachs.
Populacion[modificar | modificar la font]
Es formada a 80 % de creòles, descendents de colons espanhòus, e compòrta 3,5 milions de personas segon lo recensament de 1997. Visca principalament sobre las tèrras naltas del centre que an li sòus li milhors, e onde se situa la capitala San José. La quichada demografica dins lo Valle Central provòca de corrents migratòris vers las tèrras caldas. Chau dire que la mitat de la poblacion del país se concentra sobre mila quilometres carrats, l’equivalent d’un carrat de 31 quilometres e mieg de costat. Lo taus de creissença naturala demòra nalt (2 %), que la natalitat se manten quand la mortalitat es febla. Lo país es urbanizat a 49 %, e la poblacion gausís dins l'ensems d'un bon enquadrament medicau. La distribucion sectoriala de la poblacion evoluís lèu : atau la poblacion emplegada dins l'agricultura es passada de 48 % en 1970 a 28 % en 1993 al profieit di sectors segondari (24 %) e terciari (48 %) de l'economia. Lo nivèl d’alfabetizacion es nalt. Li tres quarts de la poblacion an la seguretat sociala.


text:
Pardubice (region)
La region de Pardubice (en chèc, Pardubický kraj) es una region e entitat autonòma de la Republica Chèca creada lo 1èr de genièr de 2000.
Sa capitala es Pardubice.
Somari
Division[modificar | modificar la font]
Districtes[modificar | modificar la font]
La region se compausa de 4 districtes : Pardubice, Chrudim, Ústí nad Orlicí a Svitavy.
Administracion locala[modificar | modificar la font]
Dempuèi lo 1èr de genièr de 2003 existís pas mai d'administracion al districte, qu'es vengut una unitat estadistica. L'administracion locala se fa dins de comunas de la responsabilitat espandida (obcí s rozšířenou působností) que son las 4 ancianas capitalas de districte emai aquelas comunas : Česká Třebová, Hlinsko, Holice, Králíky, Lanškroun, Litomyšl, Moravská Třebová, Polička, Přelouč, Vysoké Mýto, Žamberk.
Govèrn local[modificar | modificar la font]
Lo governador es Martin Netolický.
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 30 de junh de 2009 : http://www.pardubice.czso.cz/


text:
Literatura francesa
Las grandas etapas de la literatura francesa[modificar | modificar la font]
Aqueste article tracta unicament de la literatura escricha en França, en lenga francesa.
La literatura francesa coneguèt jà una primièira florida a l'Edat Mejana amb los Trouvères guidats per l'inspiracion dels Trobadors d'Òc (se sap cossí Maria, la filha d'Alienòr d'Aquitània, maridada al comte de Champanha, faguèt conéisser alai la tematica de la poesia lirica occitana) e una aviada del roman amb de noms coma Chrétien de Troyes e d'òbras coma Le roman de la rose o Le roman de Renart.
Al sègle XVI, amb lo vam novèl dels estudis de las literaturas anticas, l'inspiracion càmbia d'a fons e la literatura francesa produsís d'òbras màgers, que siá en poesia (Ronsard, Marot), lo roman (Rabelais) o los requistes ensages de Montaigne.
Lo sègle XVII es l'epòca classica, lo sègle d'aur de las Letras francesas. Las règlas classicas codificadas per Boileau s'impausan al teatre amb Racine que pren lo contrapè de son ainat Corneille, per la tragèdia, e amb Molière, per la comèdia. Fòra del teatre, lo màger cap d'òbra del sègle son las famosas Faulas de Jean de La Fontaine. Descartes e Pascal englòrian lo genre de l'ensag, Bossuet lo de l'eloquéncia e Malherbe lo de la poesia, La Rochefoucauld escriu sas Maximes e lo roman, aprèp l'enòrma produccion de las codrilhas "preciosas", agandís tanben la puretat classica amb La Princesse de Clèves de Mme de la Fayette.
Lo sègle XVIII es d'en primièr lo sègle de l'Illuminisme que los màgers representants ne son Montesquieu, Voltaire, Diderot e Jean-Jacques Rousseau. Mas aquela temporada vei tanben espelir de grands romans que renovèlan lo genre. Entre 1731 e 1745, Marivaux escriu La vie de Marianne, la (faussa) autobiografia d'una femna: la trencadura es clara amb l'epòca classica qu'enançava la discrecion quant a l'expression dels sentiments personals, emai l'autor se situe dins la centena del roman psicologic que Mme de La Fayette a portat fòrça naut. En 1733, l'abat Prévost publica Manon Lescaut, qu'es jutjat escandalós, coma Les Liaisons dangereuses de Choderlos de Laclos (1782). Aquela pontannada ça que la vei espelir d'òbras qu'intègran l'erotisme coma la de Restif de La Bretonne (Le Paysan perverti, 1776) e subretot lo marqués de Sada que publica Justine ou les malheurs de la vertu en 1788. Mas aquel an es tanben lo de l'espelida de Paul et Virginie, lo roman de las amors puras entre dos adolescents, per Bernardin de Saint-Pierre: l'autor porgís aquí la màger capitada de la renaissença del roman pastoral que se produsís alara (cal mençonar dins aquel genre l'obratge Estelle de Claris de Florian, que l'autor i met a la mòda lo nom d' Occitanie). Julie ou la nouvelle Héloïse de Jean-Jacques Rousseau, parescut en 1761, es l'autre grand roman d'amor sentimental del sègle. Lo sègle XVIII prèsa lo roman epistolar: Les liaisons dangereuses e La nouvelle Héloïse se presentan formalament coma d'escambis de correspondéncia; dins La vie de Marianne, la narratora es una femna de cinquanta ans que conta sa vida per de letras escrichas a una dòna.
Autors de lenga francesa[modificar | modificar la font]
- Honoré de Balzac
- Hervé Bazin
- Bernardin de Saint-Pierre
- Boileau
- Bossuet
- Choderlos de Laclos
- Chrétien de Troyes
- Corneille
- Descartes
- Diderot
- Mme de La Fayette
- Joseph Kessel
- Malherbe
- Marivaux
- Marot
- Molière
- Montaigne
- Montesquieu
- Pascal
- Abat Prévost
- Rabelais
- Racine
- La Rochefoucauld
- Ronsard
- Jean-Jacques Rousseau
- Marqués de Sada
- Stendhal
- Voltaire
- Émile Zola


text:
Onjuku
Onjuku (御宿町, o mai simplament おんじゅく) es una estacion balneària de la Prefectura de Chiba sus l'illa principala de Japon. I demòran un pòrt de pesca e un quartièr de pescaires. L'activitat toristica es plan sasonièra amb, d'estiu, una afluéncia considerabla de visitors. A aquela sason los estatjants lògan crambas de lors ostals e barraquetas de brasucaires se montan sus la quita plaja d'arena. Lo demai de l'annada la vila es frequentada per fòrça joves tokyoitas que venon logar pòstes e combinasons de surf per la jornada.
Es lo cèl estelat d'Onjuku que donèt l'inspiracion a un contaire japonés d'escriure una de las comptinas que totes los mainatges japoneses coneisson. Aquela comptina evòca un prince e una princessa arabis. Una estatua es erigida al centre de la plaja d'Onjuku, per l'arena. Representa los dos personatges sus de dromadaris. La vila d'Onjuku utiliza lo creissent de luna de la cançon coma simbòl toristic.
Un musèu d'art lo long de l'estrada que longa la plaja conta, demest autras causas, l'istòria d'aquela comptina. Un autre musèu evòca l'istòria locala d'Onjuku amb un apròchi mai etnologica e la presentacion d'ancianas aisinas de pesca.
Se pòt tanben trobar un monument de l'amistat nippo-mexicana. Al sègle XVII los estatjants d'Onjuku salvèron los naufragièrs d'un vaissèl mexican. En mai de los aver salvats de l'ocean aurián convencut lo shogun de los far pas tuar coma auriá degut èsser lo cas amb d'estrangièrs. Encara uèi la vila d'Onjuku es afrairada amb Acapulco e lo monument se quilha orgulhosament sul bauç septentrional de la baia d'Onjuku.


text:
Lissamphibia
La sosclassa dels Lissanfibians correspond a la classa dels anfibians (ancianament batracians). Es una classa de vertebrats, tetrapòdes quitament se los membres son perduts segondàriament çò los gymnophiones, intermediari entre los peisses e los reptils dins la conquista de la vida terrèstra. Apareguèron sus tèrra al devonian periòde de l'èra primària, fa environ 370 Ma.
Somari
Classificacion dels anfibians[modificar | modificar la font]
- Òrdre : Anura (anoras)
- Familha : Allophrynidae
- Familha : Arthroleptidae
- Familha : Ascaphidae
- Familha : Astylosternidae
- Familha : Bombinatoridae
- Familha : Brachycephalidae
- Familha : Bufonidae
- Familha : Centrolenidae
- Familha : Dendrobatidae
- Familha : Discoglossidae
- Familha : Heleophrynidae
- Familha : Hemisotidae
- Familha : Hylidae
- Sosfamilha : Hemiphractinae
- Sosfamilha : Hylinae
- Sosfamilha : Pelodryadinae
- Sosfamilha : Phyllomedusinae
- Familha : Hyperoliidae
- Sosfamilha : Hyperoliinae
- Sosfamilha : Leptopelinae
- Familha : Leiopelmatidae
- Familha : Leptodactylidae
- Sosfamilha : Ceratophryinae
- Sosfamilha : Cycloramphinae
- Sosfamilha : Eleutherodactylinae
- Sosfamilha : Leptodactylinae
- Sosfamilha : Telmatobiinae
- Familha : Limnodynastidae
- Familha : Mantellidae
- Sosfamilha : Boophinae
- Sosfamilha : Laliostominae
- Sosfamilha : Mantellinae
- Familha : Megophryidae
- Familha : Microhylidae
- Sosfamilha : Asterophryinae
- Sosfamilha : Brevicipitinae
- Sosfamilha : Cophylinae
- Sosfamilha : Dyscophinae
- Sosfamilha : Genyophryninae
- Sosfamilha : Melanobatrachinae
- Sosfamilha : Microhylinae
- Sosfamilha : Phrynomerinae
- Sosfamilha : Scaphiophryninae
- Familha : Myobatrachidae
- Familha : Nasikabatrachidae
- Familha : Pelobatidae
- Familha : Pelodytidae
- Familha : Petropedetidae
- Familha : Pipidae
- Sosfamilha : Dactylethrinae
- Sosfamilha : Pipinae
- Familha : Ranidae
- Familha : Rhacophoridae
- Sosfamilha : Buergeriinae
- Sosfamilha : Rhacophorinae
- Familha : Rheobatrachidae
- Familha : Rhinodermatidae
- Familha : Rhinophrynidae
- Familha : Scaphiopodidae
- Familha : Sooglossidae
- Òrdre : Urodela (urodèlas)
- Familha : Ambystomatidae
- Familha : Amphiumidae
- Familha : Cryptobranchidae
- Familha : Dicamptodontidae
- Familha : Hynobiidae
- Familha : Plethodontidae
- Sosfamilha : Desmognathinae
- Sosfamilha : Plethodontinae
- Familha : Proteidae
- Familha : Rhyacotritonidae
- Familha : Salamandridae
- Familha : Sirenidae
- Òrdre : Gymnophiona (gimnofiònes)
- Familha : Caeciliidae
- Sosfamilha : Caeciliinae
- Sosfamilha : Typhlonectinae
- Familha : Ichthyophiidae
- Familha : Rhinatrematidae
- Familha : Scolecomorphidae
- Familha : Uraeotyphlidae
- Familha : Caeciliidae
Classificacion filogenetica[modificar | modificar la font]
Dins la Classificacion filogenetica del vivent, los autors resèrvan l'anciana denominacion de batracians al grop fraire dels Gymnophiones comprenent las urodèlas de còs apelats Caudata e las anoras o Salienta.
─o Sarcopterygii ├─o Coelacanthimorpha o Actinistia └─o ├─o Dipnoi (+) └─o Tetrapoda ├─o Lissamphibia e Lepospondyli (+) └─o ├─o Temnospondyli (atudat) (+) └─o Reptiliomorpha └─o Cotylosauria │ └─o AMNIOTA (+)
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : TSN 586230 Lissamphibia (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Lissamphibia (en)
- Sur tree of Life (en)


text:
Septimi Sever
Septimi Sever (11 d'abriu de 145, Leptis Magna - 4 de febrier de 211, Eboracum) foguèt un emperaire roman fondator de la dinastia severa. Reinèt dau 1èr de junh de 193 fins a sa mòrt. Succediguèt a Didius Julianus e foguèt remplaçat per sei fius Caracalla e Geta.
Acomencèt sa carriera coma administrator durant lo rèine de Commòde. Venguèt un fidèu dau generau Pertinax e un militar en 190 quand foguèt nomat comandant de tres legions dins la region de Panònia. Ansin, quand Pertinax, elegit emperaire per lo Senat au començament de l'annada 193, foguèt assassinat per lei pretorians e l'Empèri comprat per Didius Julianus, Septimi Sever se revoutèt. Capitèt rapidament de conquistar Roma e d'eliminar Didius Julianus. Puei, de 193 e 197, foguèt lo venceire de la guèrra civila còntra dos autrei generaus en revòuta, Pescennius Niger e Clodius Albinus.
Son rèine foguèt marcat per tres accions principalas. Premier, Septimi Sever reformèt l'estatut de l'emperaire per legitimar sa posicion e assaiar de crear una monarquiá ereditària per estabilizar la succession imperiala. Assaièt tanben de reformar l'armada e d'aumentar seis efectius e son eficacitat. En particular, lei salaris foguèt aumentats e la garda pretoriana foguèt prefondament reformada per limitar son influéncia. Enfin, se Septimi Sever foguèt un adversàri dei senators, assaièt de desvolopar una Cort civila amb un nombre important de conselhiers e, coma sei predecessors, bastiguèt divèrsei monuments dins la capitala.