text:
Ionia
L'Ionia es una region istorica del mond grèc antic situat a l'oèst de l'Asia menora, entre Focèa e Milet. Correspond a la région situada dins un rai de 170 quilomètres a l'entorn de la vila actuala d'Izmir. Lo seu nom ven de Ion, anjòl legendari dels pòbles d'aquela region. Es en Ionia que se desvolopèron las primièras formas de sciéncia e de filosofia en Occident, pels pensaires nomenats Presocratics.
Las còstas ionianas presentan fòça avantatges economics: de bons abrics naturals facilitant l'establiment de pòrts pel comèrci amb de communicacions aisidas cap al rèirepaïs, un climat agradable, de vals dobèrts per la cultura de las cerealas e l'elevatge de cavals, de planòls per l'elevatge dels motons, de puèges pels arbres fruitièrs e los olivièrs.
Originas[modificar | modificar la font]
Son poblament eissit de la segonda èrsa de migracion aquèa, al sègle XI AbC., avián integrat, après fòrça maridatges mixtes, de Dorians e de populacions preellenicas. Aquela populacion èra unida per un dialècte comun, e un sanctuari religiós comun, lo Panionion situat sul territòri de Prièna.
Dins l'Antiquitat, federava dotze ciutats grègas, del continent e de las ilas: Chios, Efès, Eritrè, Clazomènes, Colofon, Lebedos, Milet, Miont, Focèa, Prièna, Samos e Teos. Alicarnàs las rejonguèt mai tard. Fogal astrat de la civilizaion ellenica als sègles VII e VI, aparteniá a un ensems mai espandit « Grècia d'Asia » o « Grècia de l'Èst ».
Cada ciutat èra independanta amb lo seu govèrn e la seuna organizacion sociala, mas seguèron la meteissa evolucion politica, cap a la tirania, que las autras ciutats grègas, qu'èran unidas per una communautat de cultura, malgrat los nombroses conflictes frontalièrs.
Civilizacion[modificar | modificar la font]
L'Ionia es la primièra region de Grècia ont la filosofia, l'art (subretot l'arquitectura amb l'òrdre ionic) e las sciéncias se desvolopèron, beneficiant de las riquesas intellectualas de l'Orient Pròche e de l'Egipte. Las ciutats ionianas donèron fòrça grands pensaires presocratics, de grands artistas e de grands arquitctes, coma Tales de Milet, Anaximandre, Anaximèn, Leucip a Prièna, Eraclit a Efès, Anaxagòra a Clazomèns e Pitagòras dins l'illa de Samos.
L'Ionia foguèt cobejada per sa riquesa economica e son desvolopament intellectual, per de mejancièrs poderoses, ambicioses e ardits. Los Ionians desvolopèron los produichs de luxe e de qualitat, los banquets e las cortesanas elegantas e cultivadas fascinavan. Èran representatius del punt fòrça naut de sofisticacion atench per la civilizacion grèga. Mas, los Ionians èran de marrits combatents, pauc entraïnats, las ciutats èran sovent desunidas, lors carrièras facilitavan lo comèrci e escambis, mas tanben las invasions.
Istòria[modificar | modificar la font]
Après qu'espandiguèt de prospèras colonias cap al nòrd (Pont Euxin) e cap a l'oèst (Mar Ioniana; país Massaliòt), l'Ionia passèt d'en primir jol protectorat dels Lidians, puèi après la victòria de Cirus sus Cresus, jos dominacion dels Persians, que deguèt pagar de tributs pesucs e entretenir las garnisons, en escambi d'un biais d'autonomia e de la libertat daissada als tirans locals.
Aquela situacion venguèt pièger amb lo rei de Pèrsia Dàrius Ièr e acabèt en 499 AbC. en revòta d'Ionia, favorizada pels revèrs militars dels Persians dins l'estèpa danubiana, e l'ajuda militara d'Atenas e d'Eretria. Mas la revòlta faguèt fracàs malgrat unas victòrias e la populacion paguèt car l'episòdi: destruccion e encendi d'Efès e de Milet, desportacion de populacions coma esclaus en Mesopotamia en 494 AbC., fins a lor totala aleujança.
Fòrça abitants (mercands, artesans, poètas, pensaires), emigrèron, emportent amb eles los rafinaments de lor cultura. Atal s'arrestèt lo vam intellectual d'Ionia.
Foguèt sonque après las victòrias de las ciutats de la Grècia continentala a Maraton, puèi a la Batalha de Salamina, en -480, a la Batalha de Platèas, e a la Batalha de cap Mical en -479, que los Ionians tornèron trobar lor libertat, l'espandiement de l'Empèri persian cap a l'oèst s'acabèt alara.
Atenas qu'aviá tengut un ròtle màger dins la victòria, ne balhèt glòria e profièch, e en -478, amb la creacion de la Liga de Delos, comencèt a bastir al seu entorn un empèri maritim balhant egemonia sus la mar Egèa, ara enebidas a las naus persianas, e sa dominacion sul mond grèc. La guèrra s'acabèt en 449 AbC. e la desfacha dels Persians foguèt confirmida per la patz de Callias.
L'Ionia seguissiá alara l'astra del mond ellenistic, passant dels Seleucids al Reialame de Pergama, puèia l'Empèri Roman que, se cristianisant, venguèt Bizantin: passèt al sègle XIV als Genoveses e venguèt als mans dels Turcs al sègle XV, pasmens sens jamai perdre sa prosperitat nimai son caractèr ellenic.
Mai, après la desfacha otomana de 1918, la Grècia governada per Eleftherios Venizelos, demandèt l'annexion d'Ionia, qu'occupava militarament, dins un contèxte ont l'Empèri Otoman declinant semblava al punt d'èsser desmembrat entre las poténcias colonialas victoriosas (Tractat de Sèvras).
Mustafa Kemal Atatürk levèt en 1919 una armada nacionalista e comencèt de caçar las armadas grègas d'Anatolia: la guèrra s'acabèt en setembre de 1922 per la presa d'Esmirna/Izmir. La mitat de la vila (los quartièrs dels Europèus) brutlèt e tornèt èsser bastit pas que lentament. L'escambi de populacion que foguèt decidit entre Grècia e la nòva Republica de Turquia seguent lo Tractat de Lausana (1923) acabèt per l'exòde dels Grècs d'Asia menora (levat Istanbul), remplaçat pels Turcs - mens nombroses - venent de Grècia.
Après l'escambi de populacions, se pòt pas mai parlar de civilizacion ioniana, e lo mot desapareguèt del vocabulari administratiu turc. Mas pas sa prosperitat: l'Ionia demora una de las regions mai dinamicas de Turquia, los investiments europèus i son fòrça nombroses.
Ionia e Grècia[modificar | modificar la font]
- En aramèu, lo nom « ܝܘܢ » designa l'ensems del territòri grèc. Tot parrièr pel nom « يونان » (Yūnān) en arabi que designa Grècia, tot coma « Yunan » en turc e « יון » (Yawan, Yavane) en ebrieu. Passèt en sanscrit jos la forma Yavana (यवन), amb un sens secondari d'estrangièr o de barbar, que venguèt fins al khmer jos la forma Yuon (យួន), ara depreciatiu, que designa los Vietnamians. La forma arabi dona son nom a la medecina tradicionala yunâni (o unani) practicada en Índia.


c: text/html

text:
A propos de l'auteur lolop
Quelques mots sur moi
Perqué un blòg en occitan ? Perque m'estimi mai de parlar amb de fautas, que de demorar boca barrada. De fautas, aici, n'i aurà un fum !
Perqué la cabra ? Perque faria plan lo simbòli d'Occitania : es sòbra, coratjosa, resistenta...
E perqué lo lop ? Pecaire, i a totjorn un lop que la vòl chapar, coma dins lo cònte d'Alfonse Daudet :
"E zóu li cop de bano! e zóu li cop de dènt! Eilalin, lou cèu blanquejè. Lou cacaraca
d’un gau enraumassa mountè d’uno bastido...
- Ié sian! enfin!... diguè la pauro bèsti. E se couchè sus l’erbo dins soun bèu jargau
de velout blanc tout ensaunousi.
Alor lou loup se jitè sus la pichoto cabro, e la mangè."
Caldria cambiar la fin del cònte, per fins que s'acabe coma aquò : "Alor la pichoto cabro se jité sus lo loup, e lo mangè."
Per véser !

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ZÓU ! ESTUDIEN LOU PROUVENÇAU !
Soun acabado li vacanço ! E coume souvènt, la rintrado vai de coutrìo ‘mé si nouvèlli resoulucioun, nouvèu plan, nouvello debuto : quau à l’escolo, quau au travai, quau dins li lesi vo l’esport. Alor perqué pas n’aprouficha pèr se (tourna)groupa au prouvençau e se faire marca dins un cous proche dóu vostre ?
ZÓU ! ESTUDIEN LOU PROUVENÇAU !
Soun acabado li vacanço ! E coume souvènt, la rintrado vai de coutrìo ‘mé si nouvèlli resoulucioun, nouvèu plan, nouvello debuto : quau à l’escolo, quau au travai, quau dins li lesi vo l’esport. Alor perqué pas n’aprouficha pèr se (tourna)groupa au prouvençau e se faire marca dins un cous proche dóu vostre ?
De la meiralo à l’Universita, mancon pas lis establimen, publi vo priva, que baion un ensignamen de prouvençau. Verai, duro lou tèms que duro bonodi li mouien que ié soun bouta, mai tout autant bonodi la demando vertadiero, acò’s à dire councretamen quant i’a d’elèvo vo d’estudiant proun afouga pèr s’iscriéure ! A-n-aquéli cous, que vous espèron dounc pèr faire mai boulega li causo, s’apoundon li cous assouciatiéu dins la regioun touto, la maje-part dóu tèms à gràtis.
Mai au just, en que bon vougué estudia la lengo prouvençalo au siècle XXI ? Vaqui quàuquis argumen que nous sèmblon d’èstre proun atrivarèu pèr faire lou saut e aprendre vo cava que mai founs, sènso mai espera, nosto bello lengo regiounalo.
Proumié, pèr miés coumprendre noste relarg proche, la regioun que ié sian. D’uno man, en destriant la lengo ouralo emai escricho pertout ounte s’atrobo d’èstre dins l’espàci de nosto vido vidanto : di charradisso en francés regiounau mesclant de mot que vènon dóu prouvençau (zóu, tè, vé, degun, fada, pega...) à-n-uno charradisso courrènto en prouvençau, en passant pèr li lauso counmemourativo, noum de carriero vo de restaurant, estatuo, panèu d’intrado de vilo vo encaro li toupounime (Roucas blanc, Ginèsto, Canebiero, Friéu, Crau, Mount-Ventùri…).
Mai tambèn, pèr pousqué coumprendre, tau coume soun, d’article de prèisso, repourtage au poste, filme, dessin anima... emai uno literaturo drudo, souvènti-fes bilengo, milenàri, remountant i troubadour e qu’es depousitàri, pecaire, d’un Prèmi Nobel de literaturo (1904) dóumaci lou bèn nouma Frederi Mistral, escrivan francés dins soun biais prouvençau, nascu dins noste despartamen, à Maiano !
Pièi, pèr miés counèisse noste riche patrimòni naturau emai culturau terradouren que se pòu liga en abounde emé d’àutri disciplino coume la geougrafìo e l’istòri vo ‘mé d’ativeta toucant la cousino, la musico, lou cant, la danso, vo encaro emé la vesito de liò emblemati de nosto regioun.
Enfin, pèr miés coumprendre coume s’apren uno lengo tout court, d’O en particulié, roumano d’un biais mai generau : pèr n’en saupre mai en francés e/o refourti ço qu’aprenèn de coutrìo dins uno lengo roumano sorre coume l’italian, l’espagnòu, lou pourtugués, lou corse vo lou catalan pèr eisèmple; tout en troubant sa plaço raport à d’àutri famiho de lengo coume la germanico emé pèr eisèmple l’inglés que 70% de soun leissique vèn dóu francés e sis ajeitiéu noumbrous en «ous» vènon dóu prouvençau (famous, curious, nervous, fabulous ...).
En un mot, aprendre vo cava que mai founs lou prouvençau, es coume pèr touto autro lengo regiounalo, se reclausèn pas dins se, mai se durbèn d’en plen au mounde, que pourgissèn nosto man à l’Autre. D’autant mai que chascun, chascuno, se ié pòu groupa ! Que que siegue soun age, sis óurigino, sa coulour de pèu, si crèire... e pas besoun d’agué de davancié prouvençau ! La lengo prouvençalo rèsto dounc un bel eiretage terradouren vivènt de parteja ‘mé quau vòu e tant que voulèn ! Alor zóu ! À vòstis agenda pèr vous faire marca dins un cous !
Jan-Miquèu Turc
Proufessour certifica de lingo prouvençalo
(Acadèmi de-z-Ais-Marsiho)
VA SABIAS ACÒ ?
À la rintrado pèr 2016, l’acadèmi de-z-Ais- Marsiho coumtavo 12114 elèvo marca dins un ensignamen de lingo prouvençalo : 8 721 dins lou proumié degrad e 3393 en coulègi e licèu. Lou despartamen dei Bouco-dóu- Rose recampo - e n’en sian pas sousprés - lei trei quart dóu toutun dóu segoundàri. Au tout, retrouban l’ensignamen dins leis escolo de 66 coumuno (proumié degrad) e dins leis establimen de 42 coumuno (segound degrad) de l’Acadèmi. En classo de 3èimo, l’oupcien rintro dins la noto finalo dóu brevet, coumo uno noto bounificanto, valènt-à-dire toui lei poun davera en-dessuto de 10. En classo de 1ero, dins lei serìo ES, L e S, la lingo regiounalo tène sa plaço, en LV2, dins leis ensignamen coumun e si la pòu tambèn chausi, en LV3, coumo ensignamen facultatiéu ; mai qu’acò, dins la serìo L, si la pòu estudia en ensignamen especifi, coumo LV3 vo LV2 aprefoundido. Lei bac proufessiounau pouedon élei peréu chausi lou prouvençau !
LE SAVIEZ-VOUS ?
À la rentrée 2016, l’acade?mie d'Aix-Marseille comptait 12 114 élèves inscrits dans un enseignement de langue provenc?ale : 8 721 dans le premier degre? et 3 393 en collège et lyce?e. Le département des Bouches-du-Rhône concentre sans surprise les trois quarts des effectifs du secondaire. Au total, on retrouve l'enseignement dans les e?coles de 66 communes (premier degre?) et dans les e?tablissements de 42 communes (second degre?) de l'Académie. En classe de 3ème, l'option entre dans la note finale du brevet, sur une base bonifiante : les points obtenus au-dessus de 10. En classe de 1ère, dans les se?ries ES, L et S, la langue re?gionale figure, au titre de la LV2, dans les enseignements communs et peut e?galement e?tre choisie, au titre de la LV3, comme enseignement facultatif ; en outre, dans la se?rie L, elle peut e?tre e?tudie?e en tant qu’enseignement spe?cifique, comme LV3 ou LV2 approfondie. Les bacs pro peuvent eux aussi choisir le provençal !
L’OUPCIEN FACULTATIVO DE PROUVENÇAU DÓU BAC, QU’ES ACÒ ?
L’esprovo de prouvençau LV3 - oupcien facultativo - es uno evaluacien de bouco de 20 mn (+ preparacien 10 mn). Lou candidat prasènto à l’eisaminatour la listo dei quatre noucien dóu prougramo estudiado dóu tèms de l’annado emai lei doucumen que leis an ilustrado : noucien de prougrès, mite e eros, espàci e escàmbi, lue e fouarmo dóu poudé. Preparo 10 mn de tèms la noucien chausido pèr l’eisaminatour, avans de la li prasenta en 10 mn (prouducien ouralo de countùni). Puei, lou candidat prene sa part à-n-uno charradisso menado pèr l’eisaminatour 10 mn de tèms, dins la draio de sa presentacien de la noucien (prouducien ouralo en interacien). Nivèu A2 dóu CECRL (Cadre Européen Commun de Référence pour les Langues) - Couëficiènt 2 (s’es l’oupcien 1) vo couëficiènt 1 (s’es l’oupcien 2) - Noto bounificanto (poun davera en-dessuto de 10) - Se l’elèvo pòu pas agué dins soun establimen un ensignamen de prouvençau, pòu si fa marca coumo candidat libre e prene lingo em’un cèntre de preparacien assouciatiéu.
QU'EST-CE QUE L'OPTION FACULTATIVE DE PROVENÇAL DU BAC ?
L'épreuve de provençal LV3 - option facultative - consiste en une évaluation orale de 20 mn (+ préparation 10 mn). Le candidat présente à l'examinateur la liste des quatre notions du programme étudiées durant l'année et les documents qui les ont illustrées : notion de progrès, mythes et héros, espaces et échanges, lieux et formes de pouvoir. Il prépare pendant 10 mn la notion choisie par l'examinateur, avant de la lui présenter pendant 10 mn (production orale en continu). Ensuite, le candidat prend part à une discussion menée par l'examinateur également pendant 10 mn, dans la continuité de sa présentation de la notion (production orale en interaction). Niveau A2 du CECRL (Cadre Européen Commun de Référence pour les Langues) - Coefficient 2 (si option 1) ou coefficient 1 (si option 2) - Note bonifiante (points au dessus de 10) - Si l'élève ne dispose pas dans son établissement d'un enseignement de provençal, il peut s'inscrire en candidat libre et se rapprocher d'un centre de préparation associatif.


text:
Manduèlh
Manduèlh (oficialament en francés Manduel) es una comuna occitana, situada en Lengadòc. Se tròba a l'èst de Nimes dins lo departament de Gard. En 1999 comptava 5.748 abitants.
Somari
Personalitats de Manduèlh[modificar | modificar la font]
- Enric Victor Eisseta (1834-1921), dich Mèste Eisseta e tanben lo felibre dei tamaríssas, escrivan felibrenc occitan.
- Antòni Beraud (1844-1932) dich lo felibre dei pèterrós, escrivan felibrenc occitan.
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Dempús de guanhar ath líder mos venguie un partit entà confirmar era nòsta recuperacion. Ath finau, derròta e atau non gessem des lòcs de baish dera classificacion.
Partit contra er Isle en Dodon, un rivau directe ja qu’ ère a 1 punt de nosati abantes de començar eth partit. Ena prumèra mietat siguèrem es clars dominadors deth partit tamb ocasions entà daurir eth marcador, sustot ua d’Alex qu’eth portèr Galibert desvièc entà cornèr. Non poguèrem trèir arren de bon dera nòsta superioritat e s’arribaue ath descans tamb eth 0-0. Ena dusaua mietat eth partit s’igualèc , er Isle en Dodon joguèc milhor qu´ena prumèra mietat en que non auie shutat a porteria. Er Isle en Dodon auèc ua prumèra ocasion tamb un shut de Faure que toquèc eth garròt. Nosati responèrem tamb ua clara ocasion d’Alex que tot solet dauant deth portèr shutèc per naut dera porteria. Er unic gol deth partit se marquèc ena menuta 70, eth jogador Robin s’escapaue dera marca dera nòsta defensa e marcaue eth 1-0. Era U.E. Bossòst sajèc tot entà empatar eth partit mès non podèc èster.
Partit en qu’ auiem de hèr era diferéncia ena prumèra mietat. Dempús deth descans, sabíem qu’er equip que marquèsse s’emportaríe era victòria. Domatge de resultat. Non n´i a manèra de guanhar dehòra de casa e encadenar dues victòries ara seguida.
Eth plòplèu partit jogam eth partit endarrerit dera prumèra jornada; en principi ( volem nosati cambiar eth dia e èm ara demora dera contesta) jogam en Bossòst eth dia 19 de deseme tàs 20 :00 ores.
Isle en Dodon : Galibert, Saint Blancat, Drex, Rodriguez, Larrieu, Bachet, Serres, Furton (70’ Lourde), Robin, Faure e Cuvelier.
Tarjetes auriòles : Robin (35’), Serres (80’).
Trainer : Furton Philippe.
U.E. Bossòst : Monchi, Mariano, Miguel, Marc (75’ Tito), Liaño, Jorge, Javi, Sergio (70’ Ruben), Ignasi, Alex e Pèir.
Tarjetes auriòles : Jorge (30’).
Trainer: Jordi
Arbitre Darnaud Claude.
Gols : 1-0 Robin (70’)


text:
Dimars, 29 d'agost de 2017, 03h00 Espòrt
Coma en 2016, la Cup pren lo camin del sèti d’Hull FC
Lo mes de setembre arriba: las pelhòfas van començar en Austràlia e qualques plaças son encara de prene par las fasas finalas de la Superliga o per la preséncia a aqueste nivèl la sason venenta.
Hull-FC mestreja la finala de la Cup a Wembley
La marca finala pòt semblar sarrada 18-14 amb la diferéncia faita sus las transformacions capitadas, mas en realitat, non se vegèt quasiment que lo negre e blanc d’Hull FC sus la pelena amb lo mesclanha Marc Sneyd a la manòbra que faguèt virar canturla als jogaires de Wigan que capitèron jamai de balhar d’ample a lor jòc. L’ensag decisiu venguèt en seguida d’un 40-20 trapat per Sneyd. Valents ça que la, los jogaires de Wigan demorèron dins la partida fins a la còrna, mas seriá estat un vertadièr raubatòri se s’èran emportats lor vinten trofèu, davant los 70 000 espectators presents.
Èra la quatrena oposicion en finala entre las doas formacions e es lo primièr còp qu’Hull FC sortís victoriós de l’afrontament.
D’oxigèn pels catalans
Los catalans an mes a profièit la pausa del calendièr en rason de la finala de la Cup per s’anar oxigenar a Font Romeu abans d’entamenar l’importantissim mes de setembre ont l’avenir del club es en jòc. Los Dragons son dins l’obligacion de començar d’un biais positiu lor tièra de quatre partidas amb lo desplaçament dimenge de vèspre cò d’Halifax.
NRL: la uèitena plaça encara en jòc
Demòra encara una jornada de la fasa de classament de jogar en Austràlia. Dins la partida entre Bròncos e Anguialas, lo segonda-linha de Parramatta Reece Robinson marquèt aprèp 12 segondas de jòc! L’alièr Radradra signèt quatre ensages e las Anguialas ganhèron a Brisbane: 52-34.
La Tempèsta de Melbourne (19 victòrias per 4 desfaitas) acabarà en cap de fila aquesta fasa de classament. La plaça de segond serà pels Polets (36 pts) o pels Bròncos (34 punts). Las Anguialas e los campions Làmias seràn qualificats. Amb 30 punts, las Pantèras de Penrith, los Vaquièrs e Manly completan, per l’ora, lo grop de uèit mas los Dragons de Sant Jòrdi (28 punts) pòdon encara somiar a una qualificacion sul fial en doblant lo batut de l’afrontament Manly-Penrith.
Alan Roch
Diluns : Tolosa Olimpic bat Sheffield 32-16
http://www.to13.com/en-bref/championship-shield-round-4-le-to-assure-la-1ere-place/


text:
Quant ath partit, madeish guion qu’ es anteriors: nosati portant era iniciatiua, tamb bon jòc, tocam ben era pilota e eth contrari tamb contres ràpides cerca de susprèner ara nòsta defensa. En minut 20 artenhíem eth 0-1 en un pase de Adrian que Moha controlèc e xutèc tamb era sua cama esquèrra entà marcar eth gol. Er Encausse aprofitèc es jogades a pilota parada, sustot es cornèrs entà méter en dificultats ath nòste portèr Carrasco qu’auèc de desviar era pilota entà dehòra. Ena minuta 35 en un cornèr, remat de cap d’un jogador der Encausse e Jaime trè era pilota dera linea e dauant era sorpresa de toti es jogadors ( incloidi es der Encausse), er arbitre fiulèc penalty. Eth jogador Paya aprofitèc eth “cadeau” arbitrau entà marcar er empat a 1. Tamb aguest resultat arribàuem ath descans.
Ena dusaua part auèrem diverses ocasions entà marcar ; Jorge, Tito, Viló e Moha auèrem eth gol molt a prop, mès era pilota non volèc entrar. Les auèrem embotelladi ena sua àrea; er Encausse sonque gessèc en bèth contraatac ràpid e perilhós qu’era nòsta defensa podèc parar.
Ei vertat qu’es jogadors, directiua e aficionadi èm decepcionadi tamb es arbitratges d’aguesta sason; èm tocadi moraument, e solet eth temps e es victòries enes plòplèus partits mos treiram d’aguest mau sabor de boca qu’auem actuaument.
Tanben cau dar es gràcies as aficionadi que se desplaçèren enquià Encausse entà dar eth suport ath sòn equip.
Era dimenjada que ben ,jogam partit dera Copa de Midi, mo´n vam entà mès enlà de Tolosa, jogam contra eth Gratentour eth dissabte 18 d’octobre tàs 20 :00.
Huelha deth partit:
Encausse 1 – U.E. Bossòst 1
Encausse:Daffos, Laffont, Marigo, Noilhan, Serie, Vinguedassalom, Descoubes (55’ Larrieu), Gaillard (70’ Servat), Fettouche, Labat (80’ Berres), Paya.
Trainer : Germain Thierry
U.E. BOSSÒST: Carrasco, J. Carlos, Jaime, Viló, Marc, Jorge, Ignasi (75’ Alex), , Moha, Adrian, Tito e Pèir.
Trainer: Jordi
Arbitre : Darnaud Claude
Gols: 0-1 Moha (23’), 1-1 Paya (35’ penalty).
Tarjeta auriòla: Carrasco(15’), Serie (30’), Pèir (70’), Jorge (75’), Larrieu (75’).
Tarjeta vermelha:


text:
La nòrma novèla AFNOR NF EN 71-3 risca d’èsser fatala a la darrièra entrepresa de confètis limoxina. D’efièit, Euròpa a renforçat recentament l’aplicacion de las nòmas, exigent de tèstes per cada article de divertiment vendut dins la Comunautat.
Aquela novèla nòrma pausa un problèma dels grands a la fabrica de confètis de Limós, que cada confèti, descopat al cisèl manualament, es un article unenc. Cal doncas testar cada confèti, çò que fa pujar de tròp lo còst del dit tèst. Benlèu que la familha Delprat, fabricants de confètis dempuèi quatre generacions, seràn menats a arrèstar lor activitat.
« Es una vergonha, çò explica Jòrdi, l’ainat dels fils Delprat. Aquela nòrma empacha pas los productes chineses, mal fotuts e dangieroses, de se trapar dins las biaças d’unes carnavalièrs. e nautres sèm escanats per de leis que venon de Bruxelas ! »
La fabrica compta sièis obrièrs nautament qualificats que descopan de confètis dempuèi tojorn. Un torn de man, o puslèu de cisèl, que s’apren sul tas per la practica. « Es mon paire que m’aprenguèt pichon a descopar lo papièr per ne far de confètis. A sètze ans, dintrèri al talhièr per me perfeccionar. A vint ans, èri lo mai jove confetièr de França, conta Eusèbia ». Los obrièrs comprenon pas l’acarniment de Bruxelas, e son prèstes a se defendre.
« A Limous, avèn lé solél de maï, çò marmolha Josèp, delegat sindical, que parla pas que lo patoès Limoxin. Mas avèn tabés la sanc del papéto. La man nous prusitz ! »
Marineta, ela tanben encolerada, nos explica : « L’autre jorn, ma filha crompèt de confètis chinés. Èran descopats dins de papièr reciclat dins de magazinas. Aquò te fasiá de confètis tròp durs que nafravan los mainatges. Son aquò las nòrmas de securitat ? Mentre que los confètis vertadièrs de Limós son faits exclusivament amb de papièr recuperat dins las paginas Limós e Nauta Val d’Aude de La Despacha e l’Independent. »
Semblariá qu’una possibilitat existiga, seriá de considerar aqueles confètis coma d’elements de decoracion de las carrièras e dels trepadors, e non pas coma de productes de divertiment. Aital, escaparián a tota nòrma. Per los sièis darrièrs confetièrs limoxins, es l’esper ultim per escapar al caumatge, dins una vila durament afectada per la desindustrializacion.
Una sortida de fecos serà organizada sus la Plaça de la Republica en solidaritat amb los confetièrs lo dimenge 27 d’abrial. En signe de protèsta, aquela sortida se farà dins lo sens reborsièr, es a dire que los fecos viraran jos las arcadas dins lo sens contrari a las aguhas de la mòstra.


text:
Lanwezoù
Lanwezoù en breton ( Saint-Benoît-des-Ondes en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Sant-Benoît-de detlas-Ondas cobrís 292 ectaras en près de mar a una altitud mièja de dos mètres a lo-dessus del nivèl de la mar.
Sant-Benoît es issu de pòbles de pescadors #que se #installar, al fur e a mesura que la tèrra ganhava sus la mar, sus iles formadas de bancs de sables coquilliers isolats a marée anautita fins a aquel #qu'a Modèl:La s- çò pòrti de Bretanha Alain #far bastir un disi #que protegissiá lo vilatge de las ondadas, aital coma los sieus vesins nascuts en las meteissas condicions, Hirel e Vildé-la-Marina. Es lo disi totjorn actual, en efièch moult fes remaniée : la « disi de la Duchesse-Anne ». Lo vilatge demorava environat de marais #que lo assèchement pas #èsser complet #qu'a Modèl:La s-, d'importants trabalhs de drainage a las XVIIIen e XIXen de sègles #estendre la zòna cultivable sustot per polders sus la baia.
Fins al començament de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, la populacion #viure d'una barreja entre los recorses de l'agricultura, facilitada per un sòl de alluvions marinas ricas e facilas a trabalhar, e lo trabalh de la mar (se'n tròba traça de pêcheries dempuèi 1181). Longtemps l'agricultura #èsser principalament vivrière mas los pomers a cidre son ancians en lo païsatge e an pas desaparegut qu'en la segonda mitat de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle quand la Bretanha #cedir al mythe de l'agricultura industriala e que los camps de céréales en païsatges victimas del remembrement #environar Sant-Benoît, las tèrras agricòlas son de mai destruidas per la ponduda en bastiment de lotissements pavillonnaires.
A partir de l'epòca modèrna, coma totes los Bretons de la còsta, los abitants servissián en la marina de comèrci e de guèrra. Lo persec demorava totun una dels recorses principals e abans la Granda guèrra es 40 % dels òmes de la municipalitat #que partissián cada an suls bancs de Tèrra-Nòva.
En los ans 1970, la vila #cercar aprofechar del desvolopament del torisme a Bretanha e de la proximitat de Sant-Malo per diversifier las siás activitats. Se çò ostréiculture e la mytiliculture demòren d'activitats importantas, tres terrens d'acampada son d'ara endavant installats en près de mar.
La commune de Saint-Benoît-des-Ondes couvre 292 hectares en bord de mer à une altitude moyenne de deux mètres au-dessus du niveau de la mer.
Saint-Benoît est issu de villages de pêcheurs qui s'installèrent, au fur et à mesure que la terre gagnait sur la mer, sur des iles formées par des bancs de sables coquilliers isolés à marée haute jusqu'à ce qu'au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle le duc de Bretagne Alain fit construire une digue qui protégeait le village des flots, ainsi que ses voisins nés dans les mêmes conditions, Hirel et Vildé-la-Marine. C'est toujours la digue actuelle, certes moult fois remaniée : la « digue de la Duchesse-Anne ». Le village restait entouré de marais dont l'assèchement ne fut complet qu'au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, d'importants travaux de drainage aux XVIIIen et XIXen siècles étendirent la zone cultivable notamment par des polders sur la baie.
Jusqu'au début du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, la population vécut d'un mélange entre les ressources de l'agriculture, facilitée par un sol d'alluvions marines riche et facile à travailler, et le travail de la mer (on trouve trace de pêcheries dès 1181). Longtemps l'agriculture fut principalement vivrière mais les pommiers à cidre sont anciens dans le paysage et n'ont disparu que dans la seconde moitié du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle quand la Bretagne céda au mythe de l'agriculture industrielle et que les champs de céréales dans des paysages victimes du remembrement entourèrent Saint-Benoît, les terres agricoles sont de plus détruites par la mise en construction de lotissements pavillonnaires.
À partir de l'époque moderne, comme tous les Bretons de la côte, les habitants servaient dans la marine de commerce et de guerre. La pêche restait néanmoins une des ressources principales et avant la Grande guerre c'est 40 % des hommes de la commune qui partaient chaque année sur les bancs de Terre-Neuve.
Dans les années 1970, la ville chercha à profiter du développement du tourisme en Bretagne et de la proximité de Saint-Malo pour diversifier ses activités. Si l'ostréiculture et la mytiliculture restent des activités importantes, trois terrains de campement sont désormais installés en bord de mer.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom de la municipalitat ven de l'installacion sus aquela tèrra d'un prieuré bénédictin en dependent del abbaye del Mont Sant-Michel, lo monastèri de Sant-Benoît-de detlo-Blanc-Essay.
Lo pòble de pescador de las originas i aguèt erigit en parròquia a Modèl:La s- jol nom de Sant Benoît de la Marina abans de venir a Modèl:La s- Santa Benoît de las Ondas.
Los dos faches marquants de l'istòria de la municipalitat son l'aucupacion de la parròquia pels Angleses en lo moment de lo sieu atac contra Sant Malo lo 7 de junh 1758 e lo bastiment pels Alemands pendent la Segonda Guèrra mondiala d'un fossé anti-carris de Châteauneuf a Sant-Benoît-de detlas-Ondas destinadas a isolar Sant-Malo, après la guèrra aquela labor a #èsser reconverti en "biez" mas rèsta coneguda jol nom de "canal dels Alemands".
Le nom de la commune vient de l'installation sur cette terre d'un prieuré bénédictin dépendant de l'abbaye du Mont Saint-Michel, le monastère de Saint-Benoît-du-Blanc-Essay.
Le village de pêcheur des origines fut érigé en paroisse au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle sous le nom de Saint Benoît de la Marine avant de devenir au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle Saint Benoît des Ondes.
Les deux faits marquants de l'histoire de la commune sont l'occupation de la paroisse par les Anglais lors de leur attaque contre Saint Malo le 7 juin 1758 et la construction par les Allemands pendant la Seconde Guerre mondiale d'un fossé anti-chars de Châteauneuf à Saint-Benoît-des-Ondes destiné à isoler Saint-Malo, après la guerre cet ouvrage a été reconverti en "biez" mais reste connu sous le nom de "canal des Allemands".
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Per trobar las solucions bonas per çò que tòca al vocabulari dels mestièrs, res non val de consultar los documents comptables mai prèp de l’Edicte fatal de 1539 e encara escrits dins l’occitan estandard de l’epòca. Dins los comptes capitularis de Tolosa, trobam en 1512 los mots penheire, pénher - que son participi passat es pint -, pintura e despintar. Una carrièra de Tolosa pòrta lo nom de Pergapinta. Per las fòrmas palatalizadas, los diccionaris de la lenga medievala pòrtan pench, penchura, penchedor… mas aquestes podián far confusion amb penche, penchenar, penchenadura… Un lingüista professional prepausa de causir per l’occitan estandard, entre pintar e *pintrar en tot preferir lo primièr. Es aisit de compréner que pintar es una recomposicion a partir del participi passat pint, e avèm trobat despintar a costat de pénher, çò que sembla provar una « coexisténcia », benlèu limitada a aquestas doás fòrmas. Mas pintar dins lo sens de cobrir de pintura pausa un problèma d’omofonia amb pintar dins lo sens de beure mai que de rason. E es per aquò qu’apareguèt, quitament en gascon, *pintrar fargat sul francisme *pintre, amb per subrepés lo pauc graciós *pintrura. La lenga classica ofrís d’autre biais un sinonime a penheire amb pintor, qu’a l’avantatge d’èsser comun amb lo catalan mas qu’es omofòn de pinton ! Al feminin tanben, es mai aisit de parlar de penheira que de *pintora, jamai atestat e que se confondriá amb pintura. Cal èsser conscient que la lenga generala (qu’acaben de nos parlar dels « dialèctes » coma s’aqueles fonccionavan en pradas resclausas) causiguèt per de rasons de clartat las variantas non-palatalizadas pels derivats de pingere e las variantas palatalizadas (al lòc de *pente, *pentar -adaptats en gascon en pienti, pientar etc.), pels de pectinare. Avèm d’autres exemples d’aquel tipe de destriament amb punta/ponchut, tractar/trachar, brut/bruch… Donc, per virar brida, pénher, penheire -a, pint -a e pintura (en prioritat dins Piat) semblan los tèrmes mai adaptats a l’occitan estandard.
J.P.


text:
Las API e los modules deu Congrès que son estats actualizats e que prepausan adara mantua modificacion, com la presa en carga de mei de varietats de l'occitan.
En efèit, las API rimas e sinonimes que foncionan adara tà l'occitan lemosin e tà l'occitan auvernhat. L'API express'Òc, era, que s'ei dubèrta a las varietats provençala e lemosina. Que’s pòt tanben installar lo module express'Òc dab aqueras duas varietats.
Las API sinonimes, rimas e fon'Òc que pòden adara renviar resultats tà totas las varietats de l'occitan con·honudas en ua sola requèsta.
Lo fonetizader deu Congrès qu'ei estat melhorat. Las API fon'Òc e rimas que son doncas adara mei performantas.
Enfin, los còdis tà indicar las varietats dens las URL e dens las responsas renviadas que son estats mes en conformitat dab los subtags de varietats depausats a l'IANA. Que cau notar que los modules vèrb'Òc e express'Òc dejà integrats dens sites o blògs que contunhan de foncionar a maugrat d'aqueth cambiament.
Qu’an tanben reactualizat las notícias d'utilizacion de las API tà documentar aqueths cambiaments.


text:
20/06/2013
"Lo merchat du Pueg 'Gut" de Jan-Peire Reidi
La contairitz Félicia Brolhet aviá beu estre d’Auginhac, faliá auvir coma parlava de la gent de Pueg ‘Gut e de lur merchat a la Felibrejada de 1962 !
« Quo es que vautres avetz de pus uros que la gent de Pueg ‘Gut ? Ilhs an ‘na tor, si ben coma los Parisians. I a de tot a Pueg ’Gut. I a de tot. I a daus merchands. Vos podetz ’ribar tot pelat e vos ne’n tornatz ’bilhat. Vos podetz ’ribar en crebant de fam e vos ne’n tornatz sadol. Vos podetz ’ribar malaude e vos ne’n tornatz demieg fier. »
Aviá plan rason, la Felicia. Un còp que òm a trobat una plaça per parcar sa veitura au pè de la Tor un dimecres matin, òm ‘rieba sus un merchat que s’estend sus mai de cinc cents metres. Òm tròba de tot, quo es verai, de la bona besunha, mai de la salopariá.
I a daus vestits per los pitits mai los beus. Ne’n an fait dau chamin, quilhs abilhaments, per venir jusca sus los bancs daus merchats dau país ! I a de las pantoflas que la gent an quitament pus mestier de fabricar coma autres còps dins las usinas de Nontron. Es-quò pas pas pus aisat entau, de far trabalhar los estrangiers e de ‘chaptar lur besunha bon merchat ? Los quites paniers son faits en China. Quò fai si ben l’afar coma un panier de vime o ben de clessas, non ? E quelas bravas tronçoneurzas de 80€ que marchen si ben coma las de las boticas, mai que peten e fumen pus fòrt ! E Diu mercés, quand òm zo vòu foter lai, i a de las dechetarias pertot ; pas coma autres còps. S’es vut que la gent zo fasian servir tant longtemps que podian e que zo tornavan au merchand per zo far esgar quand quò se desmanchava !
Mas, ma fe, per lo minjar, passen fauta de ren. I a de que far ! Pomas, peras, maussas e tota la frucha dau monde, confit de canard, pautas de canard, magre de canard, alas de canard, grilhons de canard, còus de canard, fromatge de ‘quí, fromatge de lai… A beu lo far gostar a tot lo monde, fai pas aisat per lo vendre son fromatge de 40€ dau quilò queu paubre jòune òme vengut d’Auvernha. Son pas òrres quilhs legumes biò de la merchanda olandesa : de la gent plan valhents ‘quilhs oladés ! I a de las quitas cagolhas que fan venir dins un elevatge en Charanta. Mai la gent son contents de trobar daus peissons fresches e de la uistras que venen tot drech de la mar.
Dau temps de la Felicia, dins las annadas cinquanta e seissanta, i aviá gaire de quilhs merchands de musica en conserva que venden daus CD per far la dança daus canards o ben À la queue leu leu. Son pas chins : zo fan auvir a tot lo monde ! E de son-t’ilhs braves ‘quilhs païsatges de montanha pinturats sus de las ardesas ! E dire que autres còps, la gent avian ren que lo calendrier dau factor per metre de la color dins la maison ! Mai que los pitits coneissian pas tots quilhs jugarons de plastic benleu pas tròp biodegradables que se venden aura sus l’ancian feirau!
Quo era ‘quí que mon pair menava sos pitits pòrcs, despuei Vilajalet, si aviá la chança que los cors fuguessan nauts quand eran bons a vendre. Autrament, quò valiá pas lo còp de far tot ‘queu chamin. E los òmes coifats de berrets e de casquetas era contents de trobar un camarada (« Béstia, que fas-tu ‘quí ?) e de lo convidar a beure un viatge. Era plan complicat lo juec que se menava entre los maquinhons, los vendeires emb los que venian los acordar (« Anem ! Tustatz ‘quí ! »). Tots se tornavan trobar a l’auberja un còp que quo era ‘chabat, e los merchands comptavan los bilhets davant los paisans.
Òm tròba de tot, si òm vòu. Mas non, Felicia, au jorn d’aüei, vau mielhs pas tombar malaude a Pueg ‘Gut, perque i a pus bien de medecins emperaquí. Los que parten en retrirada cugen pas trobar daus successors. Volen pus venir a la campanha, los jòunes diplòmats, quitament quand son lotjats per ren. Quò fai que, quand òm es patraca, quò pòt prener dau temps per tornar « demieg fier ».
Vau vos dire perque aime lo merchat de Pueg ‘Gut totparier. Quo es un daus darniers endrechs ente òm auva enquera parlar la linga dau país, e pas nonmas per mos amics occitans. Escoltatz-los parlar (parlèr), los Pueg ‘Guts : « Cà fai chaud aüei, cà vai tueire là codená ; faudrá pès obludèr de fèr beure lès vàchès ! ». Mas fau i anar daborá, perque la gent dau país an l’abituda de ‘ribar pus tòst que los autres. Los anglés se leven pus tard. Aime ‘chaptar de la vianda de pòrc cuu negre. Aime veire rire los uelhs de mon amic lo merchand de trufas sos son chapeu negre darreir son drapeu occitan. Aime lo merchand de iaorts que me respond totjorn dins nòstra linga quand li adrece la paraula. En cherchar, sei segur que ne’n trobaretz d’autres…
Jan-Peire Reidi
Les commentaires sont fermés.


text:
Accueil / Haute-Garonne / Maupas - Sauvegarde /
Panorama depuis le Pic de Sacroux
6/13
- Créée le
- Samedi 14 Septembre 2013
- Mots-clés
- 360, Aneto, Arbizon, Cap de Poilaner, Cap des Hounts-Secs, Grand Quayrat, Haute-Garonne, Mail Barrat, Maladeta, Mont de Montagou, Mont du Lis, Mont Ne, Montanha d'Uishera, Montlude, Panorama, Petit Queyrat, Pic d'Arres, Pic d'Aubas, Pic de Alba, Pic de Bacanere, Pic de Boum, Pic de Burat, Pic de Cagire, Pic de Campsaure, Pic de Cecire, Pic de Crabere, Pic de l'Entecade, Pic de la Calabasse, Pic de la Mine, Pic de la Montagnette, Pic de Mauberme, Pic de Maupas, Pic de Mont Aspet, Pic de Pouylane, Pic de Sacroux, Pic de Sauvegarde, Pic de Serre Haute, Pic de Trona, Pic Lezat, Pico de Estatas, Pico de la Mina, Pico de Malpas, Pico Forcanada, Pico Gallinero, Pirineos, Pirineus, Pyrenees, Sommet d'Antenac, Tuc de Molieres, Tuc dera Entecada, Tuc du Plan de la Serre, Tuca Blanca de Pomero, Tuca de Salbaguardia, Turbon
- Albums
-
- Visites
- 544
- Location
- Voir dans OpenStreetMap
- Score
- 4.92 (2 notes)
- Notez cette photo
-


text:
Ostal (genealogia)
L'ostal (var. ostau) o la maison (var. maion) o la casa a l'origina designa lo luòc ont demòra una familha pendent mantuna generacion, puèi lor poissança ereditària. Lo tèrme passèt de l'immòble al linhatge que lo possedís sens èsser restrench a las familhas regnantas ni nòblas, pr'amor que pòt tanben indicar de païsans, de borgés, d'industriaus, de banquièrs, de comerciants, baste qu'aian una bastissa e un patrimòni sufisentament importants per èsser comparats a un domeni fonzièr.


text:
Wikilibres:Acuèlh
Informacions pels novèls venguts[modificar]
Se sètz novèl(-a) sus Wikilibres, trobaretz sus la pagina de benvenguda las informacions necessàrias per comprendre aqueste projècte, e i far vòstres primièrs passes.
L'Acuèlh comunautari es lo punt de despart pels contributors reguliars de Wikilibres, e mai, es l'endrech ont los novèls venguts pòdon comprendre cossí participar a aqueste Projècte. Se avètz una question sus Wikilibres, la primièra pagina sus laquina cercar una responsa es la feira de las questions. Se l'informacion que cercatz s'i tròba pas, podètz pausar una question dirèctament a l'ensemble dels contributors del Projècte sus La Tavèrna, ont una responsa vos serà balhada. Esitetz pas !
Qué far sus Wikilibres ?[modificar]
Podètz evidentament participar en amelhorant lo contengut dels libres ! Mas tanben podètz contribuir, e ajudar l'ensemble dels participants e dels lectors, en acomplissent d'autres prètfaches :
- Lançar o repondre a un apèl a contribucion.
- Respondre a las demandas efectuadas alprèp dels:
Per saber cossí editar de libres o los metre en forma, consultatz l'ajuda.
Debats e vòtes en cors[modificar]
Los projèctes de wikilibres[modificar]
Wikijunior es un projècte de Wikilibres.
Podètz consultar la tavèrna per vòstras remarcas, questions, etc, mas privilegiatz las paginas de discussion associadas als projèctes.
A prepaus[modificar]
Wikilibres es un projècte collaboratiu, amb una tòca comuna, pertejat pels participants : crear e desvolopar de libres pedagogics, guidas e autres tèxtes liuras e a gratís. Per aténher aquesta tòca, dins lo respècte de totes, un cèrt nombre de règlas devon èsser establidas. Aquesta pagina lista aquestas règlas, e explica cossí aquestas règlas son establidas e pòdon evoluir.
Comunautat[modificar]
Comunicar[modificar]
- La Tavèrna per comunicar a tota la comunautat de Wikilibres
- Cossí dialogar amb un contributor en particular
- Discussion sus IRC: #wikibooks-oc (red Freenode)
- Depausar un anonci
- Actualitats de Wikilibres


text:
09 décembre 2006
L'Engana
Vaquí l’editorial del darrièr numero de Reclams (n° 801, abril-Juhn 2006), signat Eric Gonzalés, que, çò me sembla, fa plan lo punt sul anti-occitanisme provençal, mas tanben gascon, auvernhat, e que te sabi… Aprofiti per far de reclama a Reclams. Publicada dins lo Bearn, es una de las revistas literarias d’espression occitana las mai ricas e polidas, ont totis los dialectes son benvenguts, e mai se lo gascon i es, coma es normal, majoritari. Per exemple, dins aquel numerò, podètz legir un long article en catalan... [Lire la suite]


text:
Ussat
Ussat[1],[2],[3] ( Ussat en francés) es una comuna d'Occitània, en Lengadòc, situada dins lo País de Fois. Administrativament, se tròba dins lo departament d'Arièja e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo siti histariege dona una sola fòrma anciana : Ussaco, en 1272 [4]. Ussat es interpretat per Dauzat coma lo resultat del nom d'òme latin Ulcius o Uccius, ambe lo sufixe -acum [5], latinizacion del sufixe gallés -āco(n). Ussat èra donc benlèu una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre Ulcius o Uccius. Per Ussac, un cas un pauc semblable, los Féniés aiman mai Ursius, derivat d' Ursus, ambe lo meteis sufixe [6]. Ulcius o Uccius aurián forçat d'escriure *Uçat, mès lo dobte fa causir la grafia pus simpla. Cal explicar tanben la finala -at, per -ac esperat. En nauta Arièja, los noms de comunas que semblan rasonablament sortits de *-aco- an tres finalas, -ac, -at e -acs, prononciat -ats (cas de Caissacs); que las tres solucions sián barrejadas permet d'exclure una evolucion fonetica locala. Se pòt supausar que coma dins l'oèst occitan (Gasconha, Agenés, Lemosin, Marcha), i aviá de gentilicis sense sufixe, donc per exemple *Ussac ------> los *ussacs [-ats] (los abitants), e fin finala lo nom del vilatge o de la parròquia riscava de se tornar interpretar Ussat, çò que probable se faguèt dins aqueste cas.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Tarascon d'Arièja; es ara del canton de Haute-Ariège (en francés), donc de Nauta Arièja.
Demografia[modificar | modificar la font]
- 1793 : dins la comuna de Tarascon
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- ↑ http://www.histariege.com/ussat.htm
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 690
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 150
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=38485


text:
Chasèlas (Charanta)
Chasèlas (Chazelles en francés) es una comuna situada dins lo departament de Charanta e la region de Nòva Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Chazelles a ocupat dempuèi lo Neolitic coma la testifiquen los vestigis trobats en las baumas dau Cairoi compausadas d'una desena de salas connectadas per galariás de stalactites de blancor considerabla. Lo nom de Chazelles provendriá de la paraula "caselas", que significa "de pichonas casas (ostals)" en occitan.
Possedissèm pas de documentacion abans las Estats Generaus.
En 1838 s'installa a la Carbonera (per 4 ans) una escòla d'agricultura en aquela municipalitat rurala que produsissiá alavetz sustot de cerealas, mas tanben de canabàs, de castanhas e de vin.
Al començament del sègle XX s'installan de talhièrs de talha de pèiras[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
Intercomunalitat[modificar | modificar la font]
Embessonatges[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Liams externes[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Dimars, 3 de mai de 2016, 03h00 Espòrt
Limós-Lesinhan (14h) e Carcassona-Dragonets (16h) en mièja-finala del campionat de XIII aqueste dissabte 7 de mai a Fois
Pas d’oitena victòria consecutiva pels Dragons
Del costat d’Hull FC, divendres de ser, los catalans coneguèron un retard a l’engatjament dins la partida, foguèron lèu menats 12-0. Al coratge, los Dragons tornavan a 20-14 a la pausa. Dins lo segond temps, un ensag anglés punissiá lo carton jaune de Casty e malgrat un ensag de Pelissièr, las darrièras dètz minutas se mostrèron esterilas e daissèron “Els Dragons” a dos punts dels angleses: 28-26. De notar que l’arbitre central refusèt una transformacion als catalans: un arbitre de tòca aviá levat la bandiereta e l’autre non!
Dijòus, Warrington aviá ganhat sens problèma la partida dels caps de fila contra Wigan: 40-10.
Divendres, la victòria d’Huddersfield sus Leeds 28-20 manda los campions a la darrièra plaça del classament. Widnes s’acostuma a la desfaita: batut sus sa pelena per Wakefield 18-16 e dimenge, Salford, penalizat de 6 punts al classament per aver tròp pagat sos jogaires, se torna faire lo moral fàcia a Hull KR: 44-26.
De soslinhar la bona forma dels U19 catalans en cap de classament amb 7 victòrias en 7 partidas e que ganhan largament a Londres: 42-18.
Un torn de Cup
La dimenjada qu’arriba veirà la dintrada en jòc e en Cup de las 8 formacions bèlas de Superliga: los catalans anaràn desfisar la formacion de Batley (Championship), mentre que Tolosa, qu’a batut Oxford 54-8 dissabte a Blanhac, se desplaçarà a Wakefield.
Son tanben al programa 3 partidas entre formacions de Superliga: Huddersfield e Leeds se tornaràn trapar una setmana aprèp la partida de campionat, Castleford-Salford e St Helens-Hull FC. Warrington rendrà vesita a Oldham, Wigan jogarà a Dewsbury e Widnes a Halifax.
NRL: 27400 èuros d’emenda
En Austràlia, 4 esquipas an ganhat sèt partidas sus las nòu jogadas: los campions Vaquièrs, los Broncos de Brisbane, la Tempèsta de Melbourne e las Làmias de Cronulla. Los Roosters puntan a l’avantdarrièra plaça e l’entraïnaire Trent Robinson prenguèt doas emendas de 20 000 dolars australians per aver mal parlat dels arbitres de terren e tanben d’aqueles de la vidèo aprèp la desfaita contra Sant Jòrdi 20-18. Aquò fa 27 400 èuros de sortir de la borsa: val mai saupre téner sa lenga!
Divendres, se jogarà la tradicionala partida de prima entre Austràlia e la Nòva Zelanda: l’ANZAC-test .
Campionat: rendètz-vos a Fois
Dissabte de vèspre, sus sa pelena del Molin, Lesinhan se joguèt de l’adversari catalan de Palau, 46-0, mentre qu’en Avinhon, los Dragonets s’empleguèron amb bonaür a contrar las volontats ofensivas dels provençals: 22-10.
Rendètz-vos aqueste dissabte de vèspre a l’estadi de Fois per las doas mièjas finalas: a doas oras del vèspre, lo dèrbi Limós-Lesinhan e a 4 oras l’oposicion màger entre Carcassona e Sant Estève XIII Catalan. Limós sembla melhor armat que la formacion de Corbièras. Los catalans en version “dragonizada” auràn benlèu mai de ritme que los carcassoneses qu’an pas jogat dempuèi 5 setmanas. Mas lo canari bolhís pas encara dins l’“ollada”!
Los dos venceires se traparàn lo dissabte 21 de mai sus la pelena de l’estadi municipal d’Albi.
XIII cadieral: una Copa per Vichèi
Se Caors se ganhèt en març la Copa de XIII cadieral de l’Elèit, una autra Copa èra en jòc aquesta dimenjada en tèrra d’Aude per 8 formacions del segond nivèl. Las partidas se debanèron dins las salas de Vilagalhenc e Puègnautièr. Los locals arribèron en finala, mas l’AE Carcassona pleguèt dins lo segond temps fàcia a la formacion mai experimentada de Vichèi: 38-14.
Alan Roch


text:
Sus una illa deserta, m’empòrti … La color lenta de la pluèja – Maëla Dupon
10 ans, un libre
Se faliá prene un libre demèst tot çò qu’es paregut dins lei dètz darriereis annadas… Se ne faliá retenir un, un solet, de qué sariá ma causida ? A primiera vista, l’exercici me semblèt impossible, crudèu, e viravi e tornavi virar a l’entorn deis òbras que me marquèron, entrepachat e prigondament destorbat. Lo vuege s’apoderava de mon esperit, lo blocatge èra totau. Fin finala, dempuèi 2008, la literatura occitana se mostrèt capabla d’una granda diversitat e d’una bèla riquessa.
Coma causir ? D’autors de generacions diferentas desplègan d’univèrs poetics unics e capitan de provar que la lenga d’òc es una valor segura, un pòrt, un far dins la nuech, una estaca per ancorar nòstrei vidas a la deriva dins un mond en mutacion.
La color lenta de la pluèja
La couleur lente de la pluie
de Maëlle Dupon
Edicions Jorn, 2013
14 x 22,5 / 120 pages
15.00 €
Mai, la lenga d’òc, es encara uèi vertadierament capabla de dire aqueu monde ? La joinessa, pòu dire lo sègle XXI dins la lenga dei trobadors ? Es aquí que lo recuelh de Maëla Dupon, La color lenta de la pluèja (edicions Jorn, 2013) se destaquèt subran e s’impausèt dins ma ment. Se ne faliá retenir un, tant n’aprofiechar per donar sa chança a la generacion novèla : Maëla, nascuda en 1988, es una dei votz lei mai recentas. Sa poesia es completament nòva, destacada de tota referéncia pesuga, liura dau pes que pòdon de còps representar mila ans de literatura… E nos fa un ben fòu. Es un plaser de se laissar breçar per aquela plueia de paraulas que sembla de nos careçar la pèu. Lo libre es doble, amb una primiera partida en vèrs e una segonda en pròsa. Doas fòrmas que s’enfrentan, s’agachan, se respòndon per aculhir l’aiga d’una lenga rica e sensuala. Viatjam amb l’autora, de cabinas de trens en cambras d’ostalariás, entre Catalonha, Italia, Irlanda, Marròc o China. Es una poesia dau desplaçament, a l’imatge d’una generacion barrutlaira, entre descobèrta dau monde e descobèrta dau còrs, dei sens e dei sentiments. Mai lo desplaçament se fa d’espacis claus en rescontres brèus, dins l’intimitat e la proximitat. L’amor d’un òme i es una « marèia », una negada : i a sempre la volontat de viure lo momenet e de lo servar, au còr, coma sola permanéncia, coma sola realitat. De viatge en viatge, tornam de longa a Montpelhièr : es la vila natala de Maëla, lo luec de la lenga que causiguèt per escriure. Mai es un luec de partença, una « destaca » puslèu qu’una « estaca ». Quand evòca la cima dau Pueg Sant Lop, dins la garriga montpelhierenca, es per mielhs portar son agach devèrs Inchydoney en Irlanda o d’autres alhors. De vèrs en vèrs, lo tèxte resquilha doçament fins a la pròsa ambé nòu nòvas que perseguisson lei tematicas abordadas, contunhan d’evocar lei luecs e lei moments qu’afloravan dins lei poèmas, o s’escapan mai luench. La plueia poetica noirís un lauç de pròsa onte lo legèire cabuça en fin de libre. Pasmens faudrà sortir de l’aiga, quitar la doçor de la banhada, tornamai… Precaritat sentimentala e precaritat sociala s’entremesclan, seguissèm Maëla de pichòts mestièrs en escambis fugidís entre Gènoa e Cork, coma tota una generacion de joines europencs que faràn (l’esperam…) sautar lei frontièras.
Maëla es una votz d’ara, en plen dins son temps, mas una votz que saup dire « tu » en plaça dau « ieu » envasissent e costumier. Son libre es una primiera bèla pèira, una primiera plueia plena de promessas, de legir, lèu, e de tornar legir puèi…


text:
Cléré-du-Bois
Cléré-du-Bois es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat en l'oèst del departament, al limit amb lo departament de Indre-e-Loire. A situat en la region naturala del Boischaut Nòrd.
Se situa a : 51 km de Châteauroux e 11 km de Châtillon-sus-Indre.
Las municipalitats limitrophes son : Sant-Flovier, Fléré-lo-Riu, Châtillon-sus-Indre, Murs, Paulnay e Obterre.
Lo territòri communal es desservi per las rotas départementales : 13a, 13b, 21, 63, 122 e 975.
La parca ferroviaire la mai prèpa es la parca de Loches, situada a unitat|27|km {{}}. La municipalitat es desservie per la linha Q de la ret L'Ala Bleue. L'aeropòrt mai prèp es çò aeropòrt de Châteauroux-Centre, situat a aperaquí 54 km.
La commune est située dans l'ouest du département, à la limite avec le département d'Indre-et-Loire. Elle est située dans la région naturelle du Boischaut Nòrd.
Elle se situe à : 51 km de Châteauroux et 11 km de Châtillon-sur-Indre.
Les communes limitrophes sont : Saint-Flovier, Fléré-la-Rivière, Châtillon-sur-Indre, Murs, Paulnay et Obterre.
Le territoire communal est desservi par les routes départementales : 13a, 13b, 21, 63, 122 et 975.
La gare ferroviaire la plus proche est la gare de Loches, située à 27 km. La commune est desservie par la ligne Q du réseau L'Aile Bleue. L'aéroport le plus proche est l'aéroport de Châteauroux-Centre, situé à environ 54 km.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Ladaus
Ladaus (oficialament en francés Ladaux) es una comuna occitana dau Bordalés[1] situada dens lo departament de Gironda e la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre dau territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son Ladaus, Lasaus, Lausaus, dau sègle XI au sègle XIII, Ladaus, en 1299, Ladaus, en 1307-1317, cappella de Ladaus, en 1342, pro decimis suis de Ladaus, en 1361. La prononciacion (supausada) seré [la'ðaws]. Sense cap de certitud, Bénédicte Boyrie-Fénié interprèta lo nom coma un derivat de l'adjectiu lat, lada, « larg, larga », dau latin latus, lata, emb lo sufixe vengut de -ale (cf. casale > casau, « propietat ------> òrt ». Lo sens seré (benlèu !) « un espandi vaste », « un replanat » [2]. Observem que lo borg es puslèu dens una comba, que los escribas se son gardats de latinizar un nom que comprenèvan pas gràcias au latin, que lo sufixe -au pòt venir tanben, en occitan, dau sufixe gallés -avo-, que -s finala es tròp anciana per estar la marca d'un ancian gentilici e que certanas atestacions balançan entre [la'ð-] e [la'z-], signe que si lo vilatge èra pas dens aquera partida de la Gasconha lingüistica, seré benlèu *Lasaus. Mès sembla malaisit d'anar pus lunh. Per Ladòs, Bénédicte Boyrie-Fénié a acceptat lo nom gallés Lato (Lātus per Delamarre) [3],[4]. Perqué pas per Ladaus, Lātavo-, la propietat de Lātus ? Aquò règla pas la question de -s finala.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Targon; es adara dau canton de l'Entre-deux-Mers (en francés), donc de l'Entre Duas Mars.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9616679v/f77.item.zoom p. 65
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 175-176
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 176
- ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 173


text:
Us privat a gratis, us public mercés de contactar d'abòrd domenja@gmail.com En jòia
Unic invitat d'En Ondas : Maurici Romieu.
A l'encontra d'un joièr de la lenga entau "Diccionari d'expressions e locucions occitanas”.
Signat Maurici Romieu, ajudat per Andrieu Bianchi e Loís Gaubèrt.
Que pareish en çò de Vent Terral pòle activitat VAL 81, 81340 Valença d'Albigés 740 paginas (dab quauque plaça tà las nòtas personaus).
Tot en occitan que presenta sheis mapas color, la lista de las abreviacions e qu'ei completat per un indèx alfabetic, per un hòrt servider indèx nocionau, un glossari e ua bibliografia.


text: "I arribava de se dire que la tòca de l'existéncia umana, que lo bronzinament dei tascas e l'achiniment dau trabalh nos fan doblidar, es de tuar leis oras una après l'autra fins a la redempcion de nòstra condicion malastrosa, qu'un cèrt Pascal aviá ja pron bèn definida : l'infirmitat de pas poder demorar amb se dins una cambra. La redempcion, banalament, non pas cèrtas per Pascau lo mistic, es lo cabús dins lo sòm, quand vèn lo moment. Mai ara que lo sòm èra plus lo remèdi." Lo libe que tempta de respóner ad aquera etèrna interrogacion sus la vita e la soa significacion.


text:
Crin
Lo crin qu'ei ua garba de pèus longs d'ua partida deu còs d'un animau.
La palaura qu'ei mei que mei emplegada entà referí's au crin de la coda deus chivaus.
Lo crin que pòt estar emplegada entà confeccionar pincèus e tanben arquets d'instruments de còrdas hregadas. Dens aqueste cas, òm emplega mei particularament crins de chivau per'mor que demòran nets (mentre qui los crins de cavala be son guastats per las urinas). Los crins blancs que son generaument utilizats per la màger part deus arquets a despart deus arquets de contrabassa on òm presa mei lo crin negre, mei resistent.


text:
Gerard P. de Serviès en Val (Aude), nos a fait parvenir un tèxte que se ditz : « Paga-me e vai te’n ».
Mon pichon Gerald, as decidit de metre en musica e de cantar la lista de las comissions. L’idèa nos pareis estranha. Pensam d’aver comprés cossí aquò se passèt. Per una serada de prima qu’aviás sortida ta guitarra, una jovenòta enamorada te diguèt en te gaitant dins lo uèlhs: « Ò, Gerald, cantas talament plan que podriás canta la lista de las comissions, m’agradariá quand mème ! »
Sabes, Gerald, te cal pas prene çò que lo monde dison al pè de la letra. Avèm besonh en occitania de cantaires engatjats per defendre nòstra lenga e nòstre país. Podriás cantar los que vòlon viure al país per exemple, o los que menan lor guèrra dins los bartasses per resistir. Se l’engatjament te fa paur, çò que podèm comprene, ensaja la poesia. Demòras en Val de Danha e podriás cantar lo Lauquet o los pichòts camins de tas montanhas. Se mancas completament d’inspiracion, te poiràs totjorn virar cap a de poètas occitan coma Joan Bodon. Mas as de possibilitats e seriá domatge de las gastar en cantant de tèxtes sens portada morala o estetica.
Fòto : Mans de Breish


text:
Joan Baptista Fabre
Joan Baptista Fabre, abat, (que signava tanben, en francés, Jean Baptiste Castor Fabre - Someire, lo 28 de març de 1727 – Cèlanòva, 1783), de segur lo màger escrivan occitan deu sègle XVIII, autor deu famós roman Istòria de Joan-l’an-pres, e d’ua abondosa òbra que va deu burlesc a çò de mei erudit. Que ho un actor actiu dens las discussions filosoficas deu son temps e un detractor de Voltaire.
Vita[modificar | modificar la font]
L’abat Fabre qu’èra gessit d’un mitan au còp intellectuau e praube. Lo son pair, Claudi Fabre, originari de Montpelhièr qu’èra regent a Someire on vadó Joan Baptista, mentre qui la soa mair e hasèva çò medish a l’escòla de hilhas. Praube a capdet, que ho tonsurat a l’etat de 12 ans e aus 18 qu’estudiè en çò deus jesuistas de Montpelhièr. En 1751 qu’èra au seminari de Nimes per estar ordonat lo 27 de mai de 1752 en la glèisa deus Penitents d'aquesta ciutat. Lo 20 de gener de 1755 qu’èra vicari d’Aubais puish de la Vaunaja. Enter 1755 e 1756 que ho curat a Vic de la Gardiòla, a Miraval puish a Castèlnòu en 1756. Que dehenó la soa tèsi de filosofia a Montpelhièr e arron que'u nomen professor de retorica au Collègi Reiau de Montpelhièr, institucion qui remplaçava l’escòla deus jesuitas horabandits pauc avant, çò qui èra l’encausa de vivas tensions au Clapàs. Dens aqueth contexte tienut, non demorè pas longtemps professor e que tornè estar curat al Crèç, Sant Miquèu de Montels e Cèlanòva. Durant la soa vita que muishè ua grana afeccion peu son nebot qui’s hasó aperar Chivalier de Sant Castor. Lo quite Joan Baptista qu’ensagè d’anoblir lo son nom en Fabre de Sant Castor per l'ajudar. Lo "chivalier" que's causí l’aute camin deus capdets : que’s hasó militar e que desapareishó de l’istòria en America en bèth deishar la soa hilha, Adelaïda, au suenh de l’onco abat.
Òbra[modificar | modificar la font]
A maugrat de la soa importància per la literatura occitana, l’òbra en òc de l’abat non ho pas estampada avant lo sègle XIX (en francés, au contra, qu'estampé Acidalie ou la Fontaine de Montpellier suber l'inauguracion de l'aqueduc deus Arcèus). Durant la soa vita, la resta de la soa òbra que circulè en forma manescrita.
Tau com la soa òbra en occitan, l'òbra en francés qu'ei abondosa; ne cau destacar ua ataca contra Voltaire : Réponses précises au prétendu licencié Zapata.
Que compausè tanben en latin.
En occitan, Lo Sèti de Cadarossa (òbra burlesca) que conegó succès deus grans quan ho estampat a la debuta deu sègle XIX. Burlesques tanben que son L'Odissèa travestida e L'Eneïda de Celanòva. L'abat que compausè tanben mantua pèça peu teatre com ne son las soas comèdias L'Opèra d'Aubais (suu tema deu maridatge forçats) e Lo Tresaur de la Substanciacion.
De segur, la soa òbra màger qu'ei Istòria de Joan-l’an-pres, e aquò tan per la soa fòrma (qu'avem pauc de novelas en pròsa escritas en occitan per aquesta epòca), l'estil de l'autor, lo son humor, los sons messatges filosofics e mei que mei per'mor deus espiars especificament occitans deu narrator omniscient (un deus purmèrs de la literatura occitana modèrna) e deu protagonista (qui non son pas la medisha persona).
Aquí un extrait d'un fragment de l'Odissèa d'Omèr, tradusida en occitan. Es la descripcion d'un repais. Telemac en çò de Calipso reçaup Minerva sota la forma de Mentor, la saluda :
- E sans ie dire una paraula,
- La prend e la fai metre a taula
- Lo repais seguèt fin e bèu :
- Avián[1] fach la sopa ambe[2] un lèu[3]
- Assasonat[4] d'una codena
- Qu'auriá[5] bercat una lesena ;
- Puòi presenteron tres missons[6]
- Un sanquet e quatre garrons,
- Aquí lo gras. E per lo magre
- Fòrça merluça en de vinagre.
- Quauques[7] arengs d'un gost exquist,
- Un bèu plat de coralhs confits,
- Una gròssa escarpa salada.
- Una aumeleta un pauc brutlada.
- Per de fruit, s'agèsson[8] pogut.
- Sans dobte n'aurián[9] ben[10] agut,
- Mas coma èrem vèrs Pentacosta[11]
- lo dessèrt seguèt una crosta.
Critica[modificar | modificar la font]
Robèrt Lafont qui l'apera lo "curat umanista" que soslinha las soas paradòxas: simpatia peu pòble e recèrca de l'empara deus rics e poderós, estil e umor volterian en bèth estar antivolterian, erudit qui's trufa de l'erudicion... Joan l'an-pres qu'illustra hèra plan aquestas paradòxas estant que's trufa au còp deu pòble e de la noblessa (e mei que mei deu son paternalisme e deu son mespretz de cap au pòble). La soa grana contribucion filosofica com autor umanista e occitan que ho dilhèu de contestar l'espiar estret e l'idealisme de las Lutz francesas de cap a un monde qui demora complèxe a maugrat de las bonas intencions normalizairas deus filosòfs.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Barral, Peire. J.-B. Favre: sa vie, son œuvre;essai sur le burlesque dans la littérature occitane. Montpelhièr, Universitat Paul Valéry, 1971. Los escrits de Peire Barral que son fondators dens la critica modèrna de l'òbra de l'abat).
- Gardy, Felip. Lectures de Jean-Baptiste Castor Fabre. Montpellier : Revue des Langues Romanes, 1987.
- Lafont, Robèrt. Nouvelle histoire de la littérature occitane. P.U.F. : París, 1970.
- Leroy Ladurie, Emmanuel. L’argent, l’amour et la mort en pays d'oc (analisi antropologica de l'òbra de Fabre precedida deu texte deu roman dens la soa grafia originau acompanhat de l'arrevirada de Gardy). Paris : Seuil, 1980.
Love, death, and money in the Pays d'oc. New York : Braziller, 1982 (dab l'arrevirada en anglés de la traduccion francesa de Gardy).
- Rotland Pecot. Agach occitan, « Joan Batista Fabre » (61-66). Gap : Universitat de Montpelhièr, 2004.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Recuèlh d'òbras patesas a Gallica.fr
- Òbras patesas a Gallica.fr
- Lo siètge de Cadarossa a la Bibliotèca de Tolosa
- Œuvres complètes de l’Abbé J.-B. Favre 1727-1787
Autors
Bearn : Pèir d'Esbarrebaca • Ciprian Desporrins • Teofil de Bordèu
Lengadòc : Mondonvila • Abat Fabre• Fabre d'Olivet
Roergue : Peiròt
Provença : Còia • d'Agevila • Germain • Gròs • Pelabon
Velai : Clet
Obras
Roman : Istòria de Joan-l’an-pres
Opèra : Dafnís e Alcimadura
Teatre : Lo Nòvi parat • Manicla
Sermon Burlesque : Lo Sermon deu Curé de Vidèren
Antologia e critica
J.F. Achard : Lo Boquet provençau


text:
Aquesta promocion se fa magement au travèrs de l’edition limitada de disques e de libres fabregats per nos, tant coma l'organisacion de mòstras, concèrts, rescòntres e la mesa a disposicion de saber faires e de materiau ai artistas representats per lo label.
PANTAIS: dau grego phantasia ϕavtaὓίa : imaginacion.
Mai s'anam mai luench dins l'etimologia, ven de phainô ϕaίvw : metre dins la lutz, que ven de phôs ϕάoὖ : lutz.
Es dins la lenga occitana mai sovent associat au sòmi, mai estent l'origina pregonda d'aqueu mòt, d'unei dison que lo pantais, es un sòmi de lutz, que nos desvela una veritat.
RECÒRD: evidentament coneissem totei la paraula anglesa que vòu dire enregistrar, mai aquí podem pas levar lo sens latin d'aqueu mòt occitan que vòu dire la remembrança, lo sovenir.
PANTAIS RECÒRDS, son lei sovenirs d'un sòmi de lutz.


text:
Tractat de París (1951)
Lo Tractat de París, signat lo 18 d'abril de 1951 dins la vila de París entre Belgica, França, la Republica Federala d'Alemanha, Itàlia, Luxemborg e los Païses Basses, organiza la creacion de la Comunautat Europèa del Carbon e de l'Acièr (CECA) per una durada de cinquanta ans.
Dintrèt en vigor lo 23 de julhet de 1952 e expirèt lo 23 de julhet de 2002, exactament cinquanta ans aprèp sa naissença.
Aquel tractat es considerat coma l'un dels actes fondators de l'Union Europèa.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
-
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


text:
Termosfèra
La termosfèra es la jaça de l'atmosfèra terrèstra que se situa entre la mesosfèra e l'exosfèra. Comença a l'altitud de 95 km.
Descripcion[modificar | modificar la font]
Constituís amb l'exosfèra, l'eterosfèra ont la composicion de l'aire es pas pus uniforma. Lo barrejadís de l'aire es pas mai sufisent per mantenir la distribucion de mesclada coma dins las jaças inferioras.
Amb la mesosfèra e la partida bassa de l'exosfèra, constituís l'ionosfèra. Es à dire una region atmosferica fortament ionzada.
La limita entre la termosfèra e la mesosfèra se nomena la mesopausa. Aquela situada entre la termosfèra e l'exosfèra se nomena la termopausa.
La limita amb l'exosfèra depend de l'activitat solara. Jos observacion de la NASA dempuèi 1967, sa talha varia tanben amb lo temps. Per exemple, en 2008 e en 2009, se contractèt per causa de la diminucion de l'activitat solara puèi tornèt a s'espandre. En 2010, se contractèt de biais marcat sens qu'aquò siá ligat a l'activitat solara[1].
Entre 100 e 150 quilomètres d'altitud, lo dioxigèn moleculari absòrba l'ultraviolet solar de fòrça cortas longors d'onda (entre 100 e 200 nm). Ne resulta una aumentacion de temperatura amb l'altitud qu'oscilla entre 300°C e 1600 °C segon l'activitat solara. Las temperaturas son nautas, mas la densitat de matèria es extrèmament flaca, çò que dona, per la pèl umana, l'efècte d'aquela temperatura es negligible. En efècte, la temperatura sentida seriá de 25 °C.
Las moleculas de dioxigèn (O2) se dislocan alara en dos atoms d'oxigèn (O), çò qu'explica que l'oxigèn atomic venga lo constituent principal de la termosfèra.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) Personnel de rédaction, « Record Collapse of Earth's Upper Atmosphere Puzzles Scientists », SPACE.com, {{Article}} : paramètre «
annada» o «
date» mancant (legir en linha)
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- J. Lilensten et P.-L. Blelly: Du Soleil à la Terre, Aéronomie et météorologie de l'espace, Collection Grenoble Sciences, Université Joseph Fourier Grenoble I, 2000. (ISBN 9782868834676)
- Transport Canada : Manuel de météorologie du commandement aérien


text:
06/01/2017
L'aprep, seguida e fin, per Marisa Lasjuillarias
Seguida de la parucion dau 29 de decembre.
E la vita s'organizet. Quò duret sieis mes. Nos noveus vesins eran plan simpatiques. Avián doas drollissòtas que botavan un pauc de gaitat. Pensava plan a çò qu'aviá laissat onte quò era interdich de tornar. Mon vergier, mos bòscs, mos muebles, tot çò qu'aviá bastit, creat, adobat de mon mielhs pendent quaranta ans. Tot era disparegut, contaminat, irradiat.
La novela vila es 'chabada. Novelum, l'an nommada. Lo quite President de la Republica venguet per l'inaugurar. Las maisons son totas parieras, sens arma, sens personalitat. Cent metres carrats. Una pelosa de cent metres carrats tanben, emb un aubrisson dins lo mitan. Tots pariers los aubrissons. Un espaci public, una escòla, una agéncia bancària, una espiçariá que fai depaus de pan. An pensat a tot. Manca benleu un luòc de culte. Los fideus se desplaçarán. Passarán davant lors ancianas maisons, o dau mens çò que ne'n demòra. Que tot fuguet abasit, descontaminat, çò disseren.
La vita es venguda trista, quò es pas de creire. Contunhe mas activitats d'avant, mas per quantben de temps enquera. Sei totjorn alassada. Prene daus comprimats d'iòde tots los jorns. Me'n vau veire lo medecin un còp per mes. Mon òme es plan malaude. Pòt pus ren far. Èspia nonmàs la television e lo medecin lo passa veire un còp per setmana. Sos bòscs li mancan. Einueg o radiom ? Lo filh de ma melhora amija defuntet pendent l'accident, era pompier.
Degun pus an un vergier ; podem pus 'nar cerchar los botareus jos los chastanhs. E per un Perigòrd, quò es pas de viure !!!
Marisa Lasjuillarias.
Les commentaires sont fermés.


text:
Ai recebut (uèi es lo jorn que totis me pregan de genolhons de lor publicar d’articles sus mon blòg !) aquèla soscadissa critica plan interessanta, signada « Joan del Causse » (qu’es aquel?), sus la diferéncia usuala faita entre lenga de la bòria et lenga referenciala. Los comentaris son plan venguts !
JP C
fotò panada a D. Loddo, Al païs de la palhòla, Cordae La Talvera, 1999
Lenga de la bòria/lenga referenciala
Me cal confessar. Fa d’annadas ara que soi a estudiar la lenga occitana dins sa varietat dialectala tota. Es segur que se ieu la pòdi comprene e parlar, aquela lenga, s’a fach, en partida, gràcias als mieus grands, pacans, que la parlavan.
Anatz pas creire que me l’ajan trasmesa aital en s’adreçant a ieu dirèctament mas pasmens ausiguèri barjacar las dimenjadas quante anavan en familha veire los grands a la campanha. Mas a vint ans, sabiái pas dire una frasa completa en occitan.
Per ben dire, es als mieus bèls-parents que devi de poder platussar en òc auèi. La lenga de la bòria, es en ausissent charrar los parents de la mieuna femna que l’aprenguèri. Del temps que rescontrèri la mieuna femna, aviái vint ans. L’aprendissatge se faguèt pas sens pena. Longtemps, aviái de mal comprene la varietat josdialectala de mos bèls-parents, autra que la de mos grands. Dins lor lenga, i aviái pertant conegut la lenga de mos grands aisidament.
Es amb aquel rencontre que me trachèri d’estudiar la lenga dins sas dimensions orala e escricha. M’ajudèt fòrça per capitar de parlar. En qualquas annadas, mestregèri lo parlar en mantunas varietats josdialectalas e mai l’escrich.
Me cal dire que vèni d’un país que la lenga i èra e i es encara plan viva, segur dins la boca de gents vièlhas ara.
Es d’aquò que vòli charrar. Ai agut l’astre de me poder apiejar sus una lenga d’usança viva per l’aprene. Los codificaires de la lenga, coma Alibèrt, avián una coneissença de las bèlas de la lenga dins sa diversitat dialectala : i a pas que de legir la gramatica alibertina per se ne’n avisar. Sabi plan que uèi dins fòrça parçans d’Occitània la lenga es quitament pas pus qu’una votz amudida, resson d’un passat luenchenc. Es per aquò que d’unes se servisson d’aquel marrit estat de la lenga per afortir 1. siá que la lenga fa pas pus mestièr, 2. siá que la cal tornar inventar.
Parlarai pas aquí del cas 1. Pel segond cas, s’agís fin finala de far tot coma se sabián pas res sus la lenga d’aièr. E son nombroses los Occitanistas a se la pensar aital.
Inventar es una bona causa per çò que fa fauta dins lo vocabulari de la lenga mas inventar çò que existís jà es mancar de respièch primièr de cap a l’istòria e a la logica de la lenga. Es aital que arribem a de las farlabicas coma Panoccitan.org.
Sens anar a aquela extremitat, se pòdon avisar d’una autra deriva : fargar una distincion sens fondament entre dialècte e lenga. D’un punt de vista estrictament lingüistic, dialècte se definís coma varianta d’una lenga e pas cap coma una varietat lingüistica que seriá mens qu’una lenga. Lo problèma per l’occitan e mantunas autras lengas del mond es que i a pas una varietat que aja servir de koïne interdialectala, alavetz, totes los dialèctes se devon d’èsser tractar a egalitat.
Cèrtas, se volèm fargar una forma referenciala, cal causir una de las varietats en usança. Lo lengadocian foguèt causit per de rasons divèrsas e es gaire discutible levat benlèu sus la causida del josdialècte, dich central, que serviguèt de basa al lengadocian referencial.
Pr’aquò, la varietat referenciala deu pas escafar los autres dialèctes e es respectar mai los dialèctes de fixar de referencials per cada dialècte. Sonque una lenga pluricentrica se pòt acceptar per los publics que venon al corses d’occitan dins las regions. Benlèu poirián defugir la question dialectala se los dialèctes èran crebats mas es pas lo cas. Per ieu, la lenga existís pas que tras los dialèctes, que lo referencial s’ausís pas gaire dins las majoritats de las regions.
Ensenhar lo referencial a de gent sens cap de ligam amb la lenga se pòt comprene mas que i aja lo mendre ligam, afectiu per exemple, a la lenga de la nena, e desapareis completament tota justesa de causida en favor del referencial. Encara, dins l’airal lengadocian central, lo referencial es pro pròche de la varietat dialectala mas tre las talveras del domeni ven fòrça malaisit d’o far passar. Parlarai pas dels autres domenis ont lo referencial es de lenga estranha per la gent que an de ligams amb la lenga.
La realitat de la lenga es uèi encara dialectala. La lenga es pas mòrta e vesi pas per de qué o caldriá ignorar. Fargar una norma unenca es tornar crear la dicotomia dialècte/lenga, non pas al sens lingüistic mas al sens social, es a dire que lo dialècte ven percebut coma de valor mendre que lo referencial estandard. Pasmens tòrni afortir que la lenga existís pas que tras los dialectes, mai que mai dins las regions nòrd-lengadocianas, nòrd-occitanas e mai lo Bearn...
Los dialèctes son la lenga
La lenga de la bòria es pas mai de patuès que la lenga referenciala. Cada jorn, me bati per far comprene a las gents que totas las varietats son acceptablas, que i a pas cap de valor mendre, que totas son capablas de dire lo mond fins a l’abstraccion e pel cas que de lexic manquèsse, la lenga a travèrs sa logica los pòt crear.
M’encanissa fòrça d’ausir d’unes Occitanistas faire la distincion lenga de la bòria/lenga referenciala. Caldriá pas creire que lo referencial, coma a-dialectal o sobredialectal, seriá mai ric que los dialèctes. Los dialèctes son la lenga, la lenga es pas que los dialèctes !
Los mercejaràn jamai pro los pacans d’aver conservat la nòstra lenga, e es rica la lenga de la bòria, concretament e simbolicament, que sap dire lo rapòrt de l’òme al mond, e mai coma lenga de comunicacion.
Ieu, n’ai mon fais dels que escopisson sus la lenga pacana. Que sàpian qu’aquela lenga es viva encara, mai se n’i a pas per longtemps, e encara digna. Mespresar los dialèctes pòt que menar a la situacion del francés de cap a las autras varietats de la lenga d’oïl, la d’un rapòrt de dominacion.
Vòl pas dire que siá contra lo(s) referencial(s), soi contra lo mesprés e la limitacion lingüistica. Que farguessem de varietats interdialectalas, serà melhor e donarà una lenga mai rica.
E puèi lo referencial lengadocian me conven, coma me conven mai o mens la lenga jornalistica dins la Setmana. Es l’atituda de cap a la lenga que de còps m’agrada pas. Anam pas querir lo lexic endacòm mai quand existís jà. Pels neologismes, farguem-los en respectant la logica de la lenga.
Per acabar, m’interessa pas brica una lenga que seriá pas qu’un mejan de comunicacion (aimariái mai l’Esperanto per aquò), vòli que la lenga siá portairitz d’un biais de veire, de soscar, de viure particular, respectuós del vivent, e singular dins lo concèrt de las lengas e de las culturas del mond, en soma que tornem pas crear tornarmai lo meteis modèl cultural e social ont la lenga sola cambiariá sens qu’aquò vòlga pas res dire.
Se s’agís de tornar far una societat culturala e politica coma totas las autras mondializadas, aimi melhor que la lenga desaparéisse. De la siá-disent modernitat del mond d’uèi, ne’n vòli pas.
Res es pas perdut encara, los perilhs ecologics que nos espèran nos menaràn benlèu al cambiament radical de societat. Foguèsse pas tròp tard per l’occitan.
Joan del Causse


text:
Esmaut (veire)
L'"esmaut" es un vestiment impermeabilizant cobridor de basa veirosa amb una tonalitat clara, que se pòt fondre a de temperaturas nautas de 880 a 980 grases Celsius, abitualament aplicat a d'objèctes de ceramica, coma basa per èsser decorats o sonque coma cobertura. La composicion quimica es semblanta a la del veire, qu'es formada d'una barreja de silici, de carbonat de sòdi o de potassi, çò que conferís un aspècte opac amb l'addicion d'estam e d'autres oxids metallics. Pòt èsser a mai de colors divèrsas.


text:
Bèuvalon
Bèuvalon[1] (oficialament en francés Beauvallon) es una comuna occitana dau Daufinat situada dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna es situaa dins l'aglomeracion de Valença, prefectura del departament de Droma.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A l'Edat Mejana, lo territòri èra proprietat dels comtes de Valentinés e se disiá La Vacha coma lo mòstra la mapa de Cassini (XVIIIe s.). La comuna prenguèt lo nom de Beauvallon en 1890.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Saint-Martin-de-Clelles
'Saint-Martin-de-Clelles' (nom francés; lo nom occitan es pas documentat) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo territòri de Sant-Martin-de-Clelles fa partida del Parc natural regional del Vercors.
Le territoire de Saint-Martin-de-Clelles fait partie du Parc naturel régional du Vercors.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Ginacèrvias
Ginacèrvias (oficialament en francés Ginasservis) es una comuna de Provença administrada per lo departament de Var dins la region provençala de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Foguèt una ciutat de l'òrdre dei chivaliers Ospitaliers de z-Ais que son comandaire i avièt son castèu.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Eth maitin d'Aran 03/11/17
Aué ena entrevista d'"Eth maitin d'Aran" auem compdat damb era directora deth Musèu dera Val d'Aran, Carla del Valle. En collòqui entà parlar des activitats deth musèu an participat en programa era madeisha Carla del Valle, Arturo Calbetó e Elisa Ros. Coma tostemp tanben, vos auem aufrit eth "Mot horaviat" dera setmana, er apartat deth cinema, espòrts e un shinhau d'agenda. Avui a l'entrevista de "Eth maitin d'Aran" hem comptat amb la directora del Musèu dera Val d'Aran, Carla del Valle. Al col·loqui, per parlar de les activitats del museu, hi han participat la mateixa Carla del Valle, Arturo Calbetó i Elisa Ros. Com sempre també, us hem ofert el "Mot horaviat" de la setmana, l'apartat de cine, esports i una mica d'agenda.


text:
Saint-Python
Saint-Python es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Una Citroën C6 (1928) #que lo proprietari ne viviá Sant-Python l'an 1940 es totjorn en circulacion a Siem Reap al Cambodge.
- Une Citroën C6 (1928) dont le propriétaire habitait Saint-Python en 1940 est toujours en circulation à Siem Reap au Cambodge.==Administracion==
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Accueil / Ariège / Trois Seigneurs /
Panorama depuis le Pech de Therme 2014
16/29
- Créée le
- Dimanche 12 Janvier 2014
- Mots-clés
- 360, Ariege, Cap de l'Escalot, Cap de la Dosse, Cap du Carmil, Le Picou, Mont Fourcat, Mont Rouch, Mont Valier, Mont-Roig, Panorama, Pech de Therme, Pic d'Estibat, Pic de Bassibie, Pic de Certascan, Pic de la Journalade, Pic de Pioulou, Pic de Saint-Barthelemy, Pic de Soularac, Pic des Trois Seigneurs, Pic du Rulhe, Pirineos, Pirineus, Pyrenees, Rocher de Batail, Sarrat de la Pelade
- Albums
-
- Visites
- 2730
- Location
- Voir dans OpenStreetMap
- Score
- pas de note
- Notez cette photo
-


text:
Rochetaillée-sur-Saône
Rochetaillée-sur-Saône es una comuna francesa, situada dins la metropòli de Lion e la region Auvèrnhe Ròse Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna a situat en banlèga nòrd de Lion, en bordure de la Sòna sul marge esquèrre.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Étienne II de Villars pren la senhoriá de Rochetaillée e fa bastir lo primièr castèl al Sègle XII. Ne fa don al capítol de Lion en 1173. Al Sègle XIV, aquel fief, situat en Franc-Lionés, pichon territòri en beneficiant d'una exemption fiscala, ven una « obéance », forma de juridiction religiosa.
En lo moment d'un atac dels huguenots en 1562, lo castèl a incendiat. En la primièra mitat del Sègle XVII, dels fléaux s'abaton sus Rochetaillée, la peste dintre 1628 e 1629, de contunh las inondacions, en 1636.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Gentilé sur le site habitants.fr Consulté le 29/09/2008.


text:
Nisàs en Lengadoc
BENVENGUDA !
Adissiatz visitaire ! Aquestas paginas son dedicadas a far conéisser la lenga occitana dins lo mond tot. I prepausam una descripcion en detalhs de la lenga occitana, un servici de traduccion e un servici de ligames occitans sus lo web. per navegar, caussissètz dins lo menut a esquèrra o picatz dins los tèxts çai-jos.
L'occitan es parlat sur un territòri que correspond aproximativament au tèrç sud de França, de quau cau tirar Corsega, Rosselhon e País Basc, e apondre la Val d'Aran en Espanha e las dotze valadas miegjornalas dau Piemont en Itàlia.
A l'escala de las regions francesas, l'espaci occitan cobrís :
- Lemosin
- Auvernhe, (levats los dos tèrç nòd dau departament d'Alèir.)
- Miègjorn Pirenèus
- Lengadòc-Rosselhon (levat la part màger de Pirenèus-Orientaus, de lenga catalana),
- Aquitània (levat lo tèrç oèst daus Pirenèus Atlantics, de lenga basca)
- Provença-Aups-Costièra d'Azur.
- Los departements d'Ardecha, de Droma e lo sud d'Isèra en Ròse-Aups.
E en defòra de França
- Las dotze valadas dau sud daus Aups piemontés en Itàlia.
- La val auta de Garona, la Val d'Aran, en Espanha.
Vilas occitanas
En consequéncia, las vilas occitanas màgers son :
- Niça (Nice),
- Marselha (Marseille)
- Montpelhièr (Montpellier)
- Clarmont (Clermont-Ferrand)
- Lemòtges (Limoges)
- Tolosa (Toulouse)
- Pau
- Bordèu (Bordeaux).
La situacion de reconeissença legala de la lenga occitana es pas la meteissa dins los tres païses que s'i parla. Se nòta que dins sa part màger (francesa), l'occitan es essencialament ignorat per las autoritats quand de situacions plan mai interessantas se tròban delà las frontièras.
En Espanha (Val d'Aran), l'occitan es lenga oficiala, a egalitat amb lo catalan e l'espanhòu. Es lo parlar aranés, dau dialècte gascon que fan servir. Los documents oficiaus, la senhalizacion i son en occitan. La lenga es ensenhada dins las escòlas coma lenga d'ensenhament. Las autoritats publicas sostenon la lenga en favorizant la premsa e l'edicion.
En Itàlia, l'occitan a obtengut dins l'annada 1999 un estatut que programa una normalizacion similària a çò desvolopat dins la Val d'Aran espanhòla. Mas cau encara esperar las leis que se metan en plaça.
En França, l'occitan es considerat coma "lenga regionala". Amb aqueste estatut, pòt (mas deu pas) èsser ensenhat dins los establiments escolaris. Mas cau saber que l'administracion es sovent ostila, e que de mai las lei son ambigüas e contradictòrias - notadament l'article 2 de la constitucion modificat en 1992 per i apondre que sol lo francés es la lenga de la republica francesa. Tot çò mai es desvolopat sus de basis associativas o privadas (rare).


text:
Litosfèra
La litosfèra (grèc ancian: λίθoς [lithos] per "rocassut", e σφaῖpa [sphaira] "esfèra") es lo jaç rigid[1] pus extèrne d'una planeta rocassuda definit sus la basa de sas proprietats mecanicas. Sus Tèrra, compren l'escòrça terrèstra e la porcion pus nauta del mantèl que se comporta elasticament sus una escala de de millièrs d'ans o mai. Lo jaç pus extèrne d'una planeta rocassuda definit segon de criteris de quimia e mineralogia es l'escòrça terrèstra.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Skinner, B.J. & Porter, S.C.: Physical Geology, page 17, chapt. The Earth: Inside and Out, 1987, John Wiley & Sons, ISBN 0-471-05668-5


text:
Andrea Amati
Andrea Amati (c. 1511 - c. 1580) que ho un laütièr de Cremona en Lombardia, autor deus mei vielhs vriulons tostemps en existéncia e lo fondator de la mei prestigiosa dinastia de laütiers de Cremona.
Qu'ei l'autor deus mei ancians vriulons coneguts au dia de uei e qu'ei considerat com un possible inventor d'aqueste instrument. Que frabriquè instruments per la cort de França de Caterina de Medici e deus sons hilh, mei que mei Carles IX de França
Qu'avò dus hilhs laütièr: Antonio Amati (c. 1540) e Girolamo Amati (1561–1630). Lo hilh deu segond, Nicolò Amati (3 de deceme de 1596 – 12 d'abriu de 1684) qu'ei mei famós enqüera que lo son ajòu e que ho lo mèste et d'Andrea Guarneri e d'Antonio Stradivari.
Vedetz tanben: La familha Amati
Galeria[modificar | modificar la font]
Lo Metropolitan Museum of Art que possedeish aqueth vriulon Amati comandat per l'Ostau de Valés a l'escasença deu maridatge d'Elisabeth de Valés dan Felip II d'Espanha e qu'ostenta la devisa de la soa mair Margalida de Medici : QUO UNICO PROPUGNACULO STAT STABITQUE RELIGIO.


text:
Razines
Razines es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge se tròba en una campanha fòrça alunhada, a aperaquí 10 km de Richelieu (Indre-e-Loire); Razines a vorejat pel pichon cors de la Veude. Los pòbles als alentours son Jaulnay, Braslou, Braye-jos-Faye, o encara Faye-la-Vineuse. L'accès mai simple a Razines, se fa per la RD 749.
Le village se trouve dans une campagne très reculée, à environ 10 km de Richelieu (Indre-et-Loire); Razines est bordé par le petit cours de la Veude. Les villages aux alentours sont Jaulnay, Braslou, Braye-sous-Faye, ou encore Faye-la-Vineuse. L'accès le plus simple à Razines, se fait par la RD 749.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Una fòrça anciana tradicion vòl #qu'a la vespra de la batalha de Peitieus, en 732, las Sarrasins siatz venguts acampar a Razines amb los sieus cavals, atraches per l'abondància e la puresa de las aigas vivas #que i jaillissaient un pauc pertot. Aurián cristianat lo endroit « Ras lo-Aïn », lo « país de las fonts », #que i auriá donat « Razines ». Dempuèi lo Sègle XII en tot cas, Razines figura en lo cartulaire del abbaye del Nogueres jol nom de « ecclesia Beata Maria de Razina ». Sus aquel document apareis #qu'en 1106, un cèrt Adémar de Granier, residisson de Faye-la-Vineuse #que ne levava, a títol de fief, lo territòri de Razines, #far don del intégralité de los sieus dreches sus la glèisa de Razines a pena bastida, a la abbaye de Nogueres. Razines #Èsser lo un dels fiefs de Faye-la-Vineuse pendent sègles. Razines Es uèi ligada a la província eclesiastica de Tors.
Une très ancienne tradition veut qu'à la veille de la bataille de Poitiers, en 732, les Sarrasins soient venus camper à Razines avec leur chevaux, attirés par l'abondance et la pureté des eaux vives qui y jaillissaient un peu partout. Ils auraient baptisé l'endroit « Ras el-Aïn », le « pays des sources », qui nous aurait donné « Razines ». Dès le Sègle XII en tout cas, Razines figure dans le cartulaire de l'abbaye du Noyers sous le nom d'« ecclesia Beata Maria de Razina ». Sur ce document il apparaît qu'en 1106, un certain Adémar de Granier, résident de Faye-la-Vineuse dont relevait, à titre de fief, le territoire de Razines, fit don de l'intégralité de ses droits sur l'église de Razines tout juste construite, à l'abbaye de Noyers. Razines fut l'un des fiefs de Faye-la-Vineuse durant des siècles. Razines est aujourd'hui rattachée à la province ecclésiastique de Tours.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
L’estat francés visquèt dimars passat, 9 d’octòbre, una jornada de cauma e de mobilizacions que toquèt tanben la màger part d’Occitània. Los sindicats CGT, FSU e FO, e las organizacions UNÈF e UNL, cridèron los trabalhadors, los estudiants e los liceans a una jornada generala contra la politica sociala de Macron. E mai, se protestèt contra las politicas inflexiblas del govèrn francés, que ten la majoritat absoluda a l’Assembla Nacionala francesa, contra lo blocatge dels salaris, contra la mesa en concurréncia dels foncionaris amb de salaris “al meriti”...
Las manifestacions engatgèron a l’entorn de 300 000 personas dins tot l’estat. Las pus nombrosas a París.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
De pas confondre amb Nunavik, una region del nòrd de Quebèc, o Nunatsiavut, una region autonòma del nòrd de Tèrranòva e Labrador
Nunavut (Inuktitut: ᓄᓇᕗᑦ AFI: [ˈnunavut]) es lo pus grand e lo pus al nòrd dels territòris de Canadà. Foguèt separat oficialament dels Territòris del Nòrd-Oèst lo 1èr d'abril de 1999 per lo Nunavut Act[1] e lo Nunavut Land Claims Agreement Act,[2] e mai que sas frontrièras actualas foguèsson establidas en 1993. La creacion de Nunavut foguèt lo primièr cambiament màger de la mapa politica de Canadà dempuèi l'incorporacion de la província nòva de Tèrranòva e Labrador en 1949.
- ↑ Justice Canada, « Nunavut Act », (consultat lo 26 abril 2007)
- ↑ Justice Canada, « Nunavut Land Claims Agreement Act », (consultat lo 26 abril 2007)


text:
Lodeva
Lodeva (oficialament en francés Lodève) es una comuna occitana de Lengadòc situada dins lo departament francés d'Erau e la region administrativa Occitània. L'escais de la vila es lo pissador de Nòstre Senhor, car i plòu souvent.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La vila es localizada dins la val estrecha del riu de Lerga (afluent del riu d'Erau), al pè del Causse de Larzac. La comuna èra una etapa sul camin de Roergue abans lo Pas de l'Escaleta.
Es al ras de l'autorota A75 (anciana rota nacionala 9) que religa Clarmont-Ferrand (290 km) a Besièrs (65 km) e Montpelhièr (55 km).
Toponimia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
02/04/2013
Micheu Chapduelh en abriu/en avril ...
Per lo monde dau Lengadòc, Micheu Chapduelh fara una presentacion puei una dedicaça de son darrier libre " J'ai refermé mon couteau" , collection " de temps pacan" , éditions "Lo chamin de Sent-Jaume" en la
Libraria Saurants de Monpelhier lo 11 de Abriu a 18 oras
Adreça
place de la Comédie
Le Triangle
34000 Montpellier
Téléphone : 04 67 06 78 78
Site internet - Librairie Sauramps de Montpellier
Nòstre autor tornara viste en perigòrd per contar lo diumenc 14 de abriu a
La sala de las festas de Sent-Peir de Còla , a 15 oras.
Les commentaires sont fermés.


text:
19/11/2014
L'invité, lo convidat de Meitat-chen, meitat-pòrc dau diumenc 23 de novembre 2014
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que l'emission dau diumenc 23 de novembre a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera consacrada aus contes e concerts per Nadau organisats per l'Union Occitane Camille Chabaneau e lo grope La Tireta Duberta.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
17:34 Publié dans Actualitats, actualité, Associacions, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Corsega cap a l'immersion dins lo public amb Aprene e Calandreta
La necessitat de l'immersion camina plan dins los esperits e aquò se verifica ara en Corsega. L’annada 2018-2019 marcarà lo lançament de classas publicas en immersion sus l’iscla de Beutat ! Aquela revolucion prendrà la forma de dispositius experimentals. L’enjòc es pro bèl pels defensors de la lenga còrsa, e lor enveja de capitar lo lançament de l’aventura los menèt a pausar una demanda formala de formacion al prèp de l’Establiment d’Ensenhament Superior APRENE.
Reconegut coma un actor maàer en matèria d’immersion, lo centre de formacion de las Calandretas, que festejaràn l’an venent 40 ans d’immersion, teniá de respondre a la demanda que va afortir definitivament los ligams entre Corsega e Occitània en matèria d’ensenhament en immersion e de formacion dels regents.
La formacion se debana ara los 27, 28 e 29 de junh a Ghisonaccia que sarà un dels primièrs sitis immersiu public. Son dos paissèls ajudaires d’APRENE , Annia PLA e Joan Francés ALBERT que prepausan als actors que van seguir e portar lo projècte de las classas immersivas un programa que correspond a las demandas pausadas pel sénher Patrick Salvatorini, IEN, e Hyacinthe Ottaviani IA IPR.
Van estudiar l’argumentari necessàri per poder justificar l’immersion, las estrategias per la capitar en classa, lo seguit dels mainatges, l’avaloracion de la situacion immersiva o encara las publicacions que devon enriquir las practicas dins las classas. Vaqui doncas lo menut d'aquestas jornadas de trabalh.
Lo public designat comptarà los 9 conselhièrs pedagogics en lenga còrsa, un IEN, un IA IPR e los regents volontaris per lançar l’aventura de l’immersion. Aqui una fòto del estagiaris amb los formators occitans.
Aquel temps fòrt per APRENE lança un temps novèl de collaboracion entre doas entitats que vòlon escriure qualques paginas novèlas de la granda aventura de l’immersion.
Calandreta e Aprene