text:
Diagrama de Gantt
Lo diagrama de Gantt es una aisina utilizada (sovent en complement d'un malhum PERT) en ordenançament e gestion de projècte e permetent de visualizar dins lo temps las divèrsas tascas ligadas compausant un projècte (s'agís d'una representacion d'un graf connèxe, valuat e orientat). Permet de representar graficament l'avançament del projècte...
Lo concèpte foguèt desvolopat per Henry Laurence Gantt, engenhaire estatsunian, vèrs 1910.
Somari
Enjòcs del diagrama de Gantt[modificar | modificar la font]
Aquela aisina respond a dos objectius: planificar d'un biais optimal e tanben comunicar sus la planificacion establida e las causidas qu'impausa. Lo diagrama permet:
- de determinar las datas de realizacion d'un projècte,
- d'identificar los marges existissent sus qualques tascas,
- de visualizar d'un sol còp d'uèlh lo retard o l'avançament dels trabalhs.
Lo diagrama de Gantt resòlv pas totes los problèmas, en particular se cal planificar de fabricacions que venon en concurréncia per l'utilizacion de cèrtas ressorsas de l'entrepresa. Dins aquel cas, es necessari d'utilizar d'algoritmes pus complèxes eissits de la recèrca operacionala e de la teoria de l'ordenançament. Pasmens, es sovent possible de trobar de solucions satisfasentas en aplicant simplament de règlas de prioritat euristicas. Lo metòde consistís a plaçar las tascas a efectuar dins lo diagrama de Gantt dins l'òrdre definit per la prioritat e prenent en compte de ressorsas encara disponiblas. Las règlas mai correntas son:
- prioritat a la realizacion de las fabricacions que lor data de liurason es pus prèpa,
- prioritat a la primièra comanda arribada,
- prioritat a las fabricacions que lor durada totala es pus corta,
- prioritat a las fabricacions qu'utilizan mens de ressorsa critica,
- prioritat a las fabricacions que dispausan del minimum de marge global.
Biais d'utilizacion del diagrama de Gantt[modificar | modificar la font]
Dins un diagrama de Gantt se representa:
- en abscissa las unitats de temps (exprimidas en mes, en setmana o en jorn)
- en ordenada los diferents pòstes de trabalh (o las diferentas tascas)
La durada d'utilizacion d'un pòste de trabalh (o la durada d'execucion d'una tasca) es materializada per una barra orizontala. Es tanben frequent de materializar, per de flèchas, los ligams de dependéncia entre las tascas (la flècha liga la tasca precedenta a la tasca seguenta). Dins la practica, e a la diferéncia del PERT, lo diagrama de basa es sovent completat en linha per la lista de las ressorsas affectadas a cada tasca e mai indicators, foncion de la carga o del delai, permetent de ne seguir l'avançament.
Las datas al mai leu e al mai tard[modificar | modificar la font]
Concernissent los delais, GANTT permet de determinar las datas al mai leu, que se pòt començar una operacion, e al mai tard, data mai desfavorabla mas que metrà pas lo projècte en perilh. Las datas al mai tard son las datas de vigilar dins un projècte.
Logicials informatics pels diagramas de Gantt[modificar | modificar la font]
- Asta Powerproject
- GanttProject (logicial liure)
- Genius Planner inclusís dins (Genius Project)
- Microsoft Project
- Planner (logicial liure)
- Smart Draw
- VisualProjet


c: text/html

text:
Candidatura d'Unitat Populara
La Candidatura d'Unitat Populara (en catalan Candidatura d'Unitat Popular), mai coneguda per sas siglas CUP, es una entitat que se definís coma una organizacion politica assembleària que son territòri d'accion es los Païses Catalans. Proclama que, a partir de l'encastre municipal, trabalha per de Païses Catalans independents, socialistas, ecologicament durables, territorialament equilibrats e pas patriarcals.
La CUP se diferéncia dels partits polítics tradicionals dins lo fach que totas las decisions del partit son presas pels militants e pas pels elegits de cada partit, en aplicar doncas la democracia dirècta. A travèrs de sos regidors, la CUP aplica dins lo Plen Municipal de las Comunas las decisions definidas per sos militants a l'Assemblada Municipala. A l'encòp, promòu lo teissut associatiu e los movements socials de la vila e denóncia los salaris elevats alts sous dels politicians professionals en cedir una part de çò que lor es pagat a l'Assemblada Municipala. Actualament es presenta dins una ochantena de municipis del Principat de Catalonha e del País Valencian, e a l'intencion de s'implantar dins l'ensems dels Païses Catalans pro rapidament.
La CUP obtenguèt de resultats fòrça bons durant las Eleccions al Parlament de Catalonha de 2012 qu'i foguèron elegits tres representants. Son representant mai vesedor es actualament David Fernàndez.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mar d'Azov
La mar d'Azov (en rus AзoBckoe Mope; en ucraïnian AзoBcbke Mope; en tatar de Crimèa Azaq deñizi) es una mar intracontinentala religada a la mar Negra per l'estrech de Kertch. Mar pauc prigonda, s'espand sus una superfícia de 37 600 km2 e es bordada a l'oèst e al nòrd per Ucraïna, a l'èst per Russia e al sud per la peninsula de Crimèa (Ucraïna) e la peninsula de Taman (Russia), totas doas separadas per l'estrech de Kertch.
Somari
Geografia, geomorfologia[modificar | modificar la font]
La mar d'Azov constituís en realitat l'estuari comun de plusors flumes, que lo principal es Don. Las aigas d'aquela « mar» son saumastras (fòrça pauc saladas) e pauc prigondas (10 mètres en mejana); tan pauc prigondas qu'a l’epòca de la Grècia antica, la mar d'Azov foguèt considerada coma un lac bordat de paluns, nomenat Palus Meotis (« lac Meotide »). E mai, se deguèt cavar un canal lo long del litoral sud-oèst (canal de Pivinichno), per assegurar la circulacion de las naus fins a Dnièpre.
Idrologia[modificar | modificar la font]
Aquel bacin prenguèt una tala proporcion perque Don buta a son extremitat, a Rostov de Don, suls primièrs contrafòrts de la cadena de Caucàs.
Qualques flumes s’i escampan, prenent font dins Caucàs : Eía, Beísog, Koban. D'autres venon de la planura d’Ucraïna : Mios, Kalmios, Molotchna. Gaireben totes forman un estuari (liman) o un dèlta individual que desemboca aprèp dins aquel bacin comun.
Estat, pressions, responsas[modificar | modificar la font]
L’eutrofizacion d’origina agricòla e urbana es un dels problèmas regionals majors : lo taus de nitrats en particular doblèt o triplèt dins la mar Negra e dins la mar d’Azov dins las annadas 1980/1990 segon lo rapòrt DOBRIS[1] qu'estima que los contraròtles de las activitats en plena mar son insufisents. D'autres problèmas son ligats a l'introduccion d’espècias non indigènas.
Aspèctes istorics e geoestrategics[modificar | modificar la font]
Del temps de l'Empèri Otoman, s'i pescava lo famós esturion e s'i produsiá lo caviar exportat cap a Russia[2].
Se passa de la mar d'Azov a la mar Caspiana pel canal Don-Vòlga que religa Don a Vòlga en amont respectivament de Rostov de Don e d’Astracan. Aquò fa del estrech de Kertch un punt fòrça estrategic. Aquel estrech pauc prigond se pòt solament passar pel canal de Kertch.
Conflictes de territorialitat[modificar | modificar la font]
Autres còps mar interiora de l'URSS, la mar d'Azov se considèra uèi coma una mar internacionala (per Ucraïna) mas coma una « mar interiora de la CEI » per Russia. Aprèp l'incident de l'Illa de Touzla, en octobre de 2003, un acòrd se faguèt entre Russia e Ucraïna sus la mar d'Azov e l'estrech de Kertch.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Evaluacion DOBRIS Agéncia Europèa per l'Environament, 1994
- ↑ Font: Ancians archius imperials turcs d’Istambol, in (fr) Leçon inaugurale du Collège de France, par le turcologue Gilles Veinstein


text:
De recentas descobèrtas dins l’istòria evolutiva de la saliva umana e de sas proteïnas soslinhan qu’Homo sapiens sapiens se crosèt amb d’autras espècias en divèrses luòcs de la planeta e que i aguèt una autra espècia uèi totalament desconeguda. Una espècia fantauma.
D’efièch, la sciéncia a pogut ara demostrar qu’existiguèt una espècia umana arcaïca qu’auriá contribuït amb son material genetic a la creacion evolutiva de nòstra espècia d’ara. Lo crosament se seriá debanat amb la populacion negra d’uèi lo jorn mas fa de milièrs d’ans. E la recèrca permet d’afirmar que los rescontres sexuals entre las desparièras espècias ancianas d’umans serián estadas comunas.
De crosaments preïstorics
Ja èran estats realizats plusors estudis scientifics anteriors qu’avián una conclusion parièra: nòstra espècia, en tot intrar en Asia e Euròpa, aviá fach de crosaments amb d’autras espècias d’ominids. Òr, un nòu estudi confirmariá qu’aqueles crosaments tanben foguèron abituals en Africa amb d’autras espècias ominidas.
“Se pòt dire que los crosaments entre espècias ominidas ancianas foguèron pas una excepcion mas la nòrma, çò diguèt Omer Gokcuman, professor de biologia a l’Universitat d’Arts e Sciéncias de Buffalo, dins l’estat de Nòva York. Avèm fach l’estudi a travèrs de l’analisi d’una proteïna presenta dins la saliva umana apelada MUC7. En tot estudiar son istòria genetica, avèm trobat la signatura de diferentas espècias dins la populacion de la nomenada Africa negra d’uèi lo jorn”.
L’estudi es estat publicat dins la revista numerica Molecular Biology and Evolution. Los scientifics que l’an realizat volián conéisser l’origina de la proteïna MCU7 e, per ansin, estudièron la saliva de mai de 2500 umans modèrnes. Mas i trobèron de genòmas desparièrs dels de la populacion umana d’autres luòcs de la planeta.
La varianta genetica trobada èra tan distinta que los gèns neandertalians e denisovans, per comparason, èran mai parièrs als de nòstra espècia qu’aqueles trobats dins la populacion subsahariana. “La soleta explicacion, çò confirmèt Gokcuman, es l’introduccion genetica d’una nòva espècia fantauma arcaïca. Poiriá ben èsser una espècia qu’encara a d’èsser descobèrta, un ominid nòu o una sosespècia d’Homo erectus. Li disèm fantauma pr’amor qu’encara son pas estats trobats los fossils”.
En tot estudiar lo ritme de mutacion genetica, la còla qu’a realizat l’estudi a pogut estimar que los ancessors umans qu’avián la varianta MCU7 subsahariana se crosèron amb d’autras espècias fa solament 150 000 ans mas puèi que las doas espècias evolucionèron de manièra divergenta fa entre 1,5 e 2 milions d’annadas.
L’estudi d’aquela proteïna dins la saliva umana, MCU7, es estada considerada fòrça importanta pr’amor qu’es la proteïna que balha las defensas bacteriologicas a l’espècia umana dins la saliva. E mai d’un crosament genetic l’auriá fach venir plan mai fòrta e resistenta .
La Redaccion
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet , lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.


text:
Crotz Roja
Lo Movement Internacional de la Crotz Roja e del Creissent Roge, pus conegut coma Crotz Roja, es un movement umanitari internacional que compta mai de 97 milions de volontaris dins lo monde[1] que foguèt fondat per aparar la vida umana e la santat, per garantir lo respècte a totes los Èssers umans e per prevenir e alunhar lo sofriment uman, sens cap de tipe de discriminacion basada sus la nacionalitat, raça, genre, cresenças religiosas, classa social o opinions Politicas.
Lo tèrme de Crotz Roja Internacionala, que a vegadas encara es utilizat, es pas mai corrècte perque a l'ora d'ara i a pas cap d'organizacion amb aquel nom. Lo Movement es format per divèrsas organizacions, juridicament independentas entre elas, mas unidas al Movement a travèrs qualques principis de basa comuns: los objectius, los simbòls, los estatuts e los organs de govèrn.
Lo Movement se forma de las organizacions seguentas:
- Comitat Internacional de la Crotz Roja (CICR)
- Federacion Internacionala de las Societats de la Crotz Roja e del Creissent Roge (FICR)
- Societats Nacionalas de la Crotz Roja e del Creissent Roge
Somari
- 1 Istòria
- 2 Principis fondamentals
- 3 Las societats nacionalas
- 4 Los emblèmas
- 5 Referéncias
- 6 Bibliografia
- 7 Ligams extèrnes
- 8 Vejatz tanben
Istòria[modificar | modificar la font]
Fins a la mitat del sègle XIX existissiá pas dins las armadas un servici d'infirmariá organizat e plan establit per s'ocupar del falhits a tanpauc cap institucion segura e aparada ont poder aculhir e sonhar los ferits al camp batalhièr. En junh de 1859, l'entrepreneire soís Jean Henri Dunant viatjava cap a Itàlia per encontrar l'emperador francés Napoleon III amb l'intencion de discutir de las dificultats que trobava per far comèrci amb Argeria, ocupada per França. Quand arribèt dins la pichona vila de Solferino, la serada del 24 de junh, foguèt lo testimòni de la Batalha de Solferino. En un sol jorn, prèp de 40 000 soldats d'ambedoas bandas moriguèron o demorèron ferits sul camp. Henry Dunant demorèt ofensat per las terriblas sequèlas de la batalha, lo sofriment dels soldats ferits, e lo manca gaireben total d'assisténcia medicala e suènhs basics. Abandonèt totalament lo motiu primièr de son viatge e pendent qualques jorns se consacrèt a ajudar en lo tractament e l'atencion als ferits. Fin finala creèt l'organizacion de l'assisténcia a la populacion locala a ajudar sens discriminacion. De retorn a Genèva, decidiguèt d'escriure un libre intitulat Sovenirs de Solferino, que publiquèt amb son pròpri argent en 1862. Envièt de còpias del libre als principals politics e militars en tota Euròpa. En mai de far una descripcion de sas experiéncias a Solferino en 1859, demandava la creacion d'organizacions nacionalas de secors volontari per ajudar los soldats ferits en cas de guèrra. E encara, instaurar a l'elaboracion de tractats internacionals per garantir la proteccion dels mètges e espitals de campanha neutres pels soldats ferits sul camp batalhièr.
Lo 9 de febrièr de 1863, Henri Dunant fondèt a Genèva lo "Comitat dels Cinc", amb lo jurista Gustave Moynier, los mètges cirurgians Louis Appia e Théodore Maunoir e lo general Guillaume-Henri Dufour, coma una comission d'investigacion de la Societat pel Benestar Public de Genèva. Son objectiu èra d'examinar la viabilitat de las idèas de Dunant e d'organizar una conferéncia internacionala sus sa possibla aplicacion. Uèit jorns pus tard, decidiguèron de cambiar lo nom de la comission en « Comitat Internacional pel Secors dels Ferits ». La conferéncia internacionala organizada pel Comitat se debanèt a Genèva entre lo 26 e lo 29 d'octobre de 1863, amb l'objectiu de desvolopar las mesuras possiblas per melhorar los servicis medicals sul camp batalhièr. La conferéncia comptèt 36 personas: dètz e uèit delegats oficials dels govèrns, sièis delegats d'autras organizacions non governamentalas, sèt delegats estrangièrs non oficials, e los cinc membres del Comitat Internacional. Los estats representats per de delegats oficials èran:
Entre las proposicions qu'apareisson dins las resolucions finalas de la Conferéncia, aprovadas lo 29 d'octobre de 1863, i a:
- La creacion de las societats nacionalas de secors pels soldats ferits;
- La neutralitat e la proteccion pels soldats ferits;
- L'utilizacion de las forças volontàrias per l'assisténcia de secors dins lo camp batalhièr;
- L'organizacion de conferéncias addicionalas per promulgar aqueles concèptes en tractats internacionals, e
- L'introduccion d'un simbòl distint comun de proteccion pel personal medical sul camp, una benda blanca amb una crotz roja sul braç.
Un an pus tard lo govèrn soís convidèt los govèrns de totes los païses europèus e los Estats Units, Brasil e Mexic a assistir a una conferéncia diplomatica oficiala. Sèt païses envièron un total de vint e sièis delegats a Genèva. Lo 22 d'agost de 1864, la conferéncia adoptèt la primièra Convencion de Genèva « per lo melhorament del sòrt dels militars ferits dins las armadas en campanha ». Los representants de 12 estats signèron las convencions: Baden, Belgica, Danemarc, França, Esse, Itàlia, Païses Basses, Portugal, Prússia, Soïssa, Espanha, e Württemberg.
La convencion conten dos articles, ont s'establisson pel primièr còp de nòrmas juridicas que garantisson la neutralitat e la proteccion pels soldats ferits, lo personal sanitari e las institucions umanitàrias especificas en un conflicte armat. E mai, la Convencion definís dos requesits especifics per la reconeissença d'una societat nacionala de secors pel Comitat Internacional:
- La societat nacionala deu èsser reconeguda per son pròpri govèrn nacional coma una societat de secors d'acòrd amb la convencion, e
- Lo govèrn nacional de cada país deu èsser partida de la Convencion de Genèva.
Las primièras societats nacionalas se fondèron en Belgica, Danemarc, França, Oldenburg, Prússia, Espanha e Württemberg. En 1867, foguèt convocada la primièra Conferéncia Internacionala de las Societats Nacionalas d'Ajuda per l'Infirmariá dels ferits de guerra. La primièra Conferéncia Internacionala de la Crotz Roja, amb la participacion de nòu govèrns e de 16 societats nacionalas.
En 1867, Henri Dunant foguèt forçat de se declarar en quicanèla a causa de problèmas de sas entrepresas en Argeria, en partida perque aviá daissat sos interèsses comercials a causa de sas activitats pel Comitat Internacional. La controvèrsia sus las relacions comercialas de Dunant e l'opinion publica negativa resultant, en combinason amb un conflicte amb Gustave Moynier, menèt a la demission de Dunant de sa carga coma membre e secretari. Foguèt acusat de quincanèla e obligat de daissar Genèva. De retorn, fondèt de societats nacionalas dins gaireben totes los païses d'Euròpa. En 1876 lo comitat adoptèt lo nom de « Comitat Internacional de la Crotz Roja » (CICR), que contunha d'èsser sa denominacion oficiala. Cinc ans pus tard fondèt als Estats Units d'America l'American Red Cross mercé als esfòrces de Clara Barton. Cada cop mai de païses anèron signar la Convencion de Genèva e comencèron de la respectar pendent los conflictes armats. En un periòde de temps relativament cort, la Crotz Roja aguèt un grand vam coma movement internacional respectat, e las societats nacionalas venguèron cada còp mai popularas coma un luòc pel trabalh volontari.
Quand en 1901 pel primièr Prèmi Nobel de la Patz, lo Comitat Norvegian del Nobel causiguèt Henri Dunant e Frédéric Passy. Es una reabilitacion de Dunan en fasent l'omenatge a son ròtle clau dins la formacion de la Crotz Roja. Dunant moriguèt nòu ans pus tard dins la pichona vila balneària soïssa de Heiden. Dos meses abans, moriguèt Gustave Moynier que foguèt son adversari pendent de temps.
En 1906 la Convencion de Genèva de 1864 foguèt revisada pel primièr còp. Un an pus tard, la Segonda Conferéncia de L'Aia adoptèt una resolucion qu'alarga lo camp d'accion de la Convencion de Genèva a la guèrra navala. Pauc abans lo començament de la Primièra Guèrra Mondiala en 1914, 50 ans aprèp la fondacion del CICR e l'adopcion de la primièra Convencion de Genèva, ja existissián 45 societats nacionalas de secors dins tot lo monde. Lo movement qu'existissiá en Euròpa e en America del Nòrd arribèt en America Centrala e [[America del Sud]|del Sud] (Argentina, Brasil, Chile, Cuba, Mexic, Peró, Lo Salvador, Uruguai, Veneçuèla), Asia (China, Japon, Corèa, Tailàndia), e Africa (Sud-Africa).
Lo CICR pendent la Primièra Guèrra Mondiala[modificar | modificar la font]
Pendent la Primièra Guèrra Mondiala, lo Comitat Internacional de la Crotz Roja (CICR) afrontèt un grand desfís que poguèt afrontar amb las societats nacionalas de la Crotz Roja. Las infirmièras de la Crotz Roja dins lo monde, fins als Estats Units e al Japon, ajudèron los servicis medicals de las fòrças armadas dels païses europèus implicats dins la guèrra. Lo 15 d'octobre de 1914, immediatament aprèp lo començament de la guèrra, lo CICR creèt son Agéncia Internacionala dels Presonièrs de Guèrra, qu'a la fin de 1914 comptava aperaquí 1200 volontaris. A la fin de la guèrra aquela Agéncia aviá transferit prèp de 20 milions de letras e messatges, 1,9 milions paquets e prèp de 18 milions de francs soïsses en don monedariá als presonièrs de guèrra de totes los païses afectats. Mai de 200 000 presonièrs foguèron transportats entre las partidas en conflicte, liberats e tornats a son país d'origina. Lo fichièr d'organizacion de l'Agéncia acumulèt prèp de 7 milions de registres de la fin de 1914 fins a 1923, cada fichièr correspondiá un presonièr o una persona despareguda. Aquel fichièr permetèt l'identificacion de 2 milions de presonièrs de guèrra e la possibilitat de contactar las familhas. Lo fichièr complet es disponible al Musèu Internacional de la Crotz Roja e del Creissent Roge a Genèva, mas l'accès es restrench e amb permission del CICR.
Pendent la guèrra, lo CICR foguèt lo mèstre d'òbra de la Convencion de Genèva en 1907 per las partidas al conflicte e transmetèt las acusacions als diferents païses. Quand dins aquela guèrra s'utilizèt las armas quimicas pel primièr cop dins l'istòria, lo CICR protestèt vigorosament contra aquel nòu tipe de guèrra. E, sens èsser un mandat de la Convencion de Genèva, ensagèt d'aleujar lo sofriment de la populacion civila. Sus la basa de las convencions sus las Leis e costumas de la guèrra a tèrra de 1907 de la Segonda Conferéncia de l'Aia li permetèt d'ajudar a la populacion civila de las zonas que se considerèron oficialament coma territòris ocupats. Aquela Conferéncia tanben foguèt lo fondament juridic pel trabalh del CICR amb los presonièrs de guèrra. Entre las tascas de l'Agéncia Internacionala dels Presonièrs de Guèrra tanben son inclusas las visitas d'inspeccion dins los camps de presonièrs. Un total de 524 camps pertot en Euròpa foguèron visitats per 41 delegats del CICR fins a la fin de la guèrra.
Entre 1916 e 1918, lo CICR publiquèt una seria de cartas postalas amb scènas de camps de presonièrs de guèrra. Las fotografias mostravan los presonièrs dins lor activitats jornadièras. L'intencion del CICR èra de donar a las familhas dels presonièrs l'esperança e de consolacion e per atenuar las incertituds sus lo destin dels seus. Aprèp la fin de la guèrra lo CICR organizèt lo retorn de 420 000 presonièrs. En 1920 la tasca de repatriar foguèt transferida a la jove Societat de las Nacions.
Un an abans la fin de la guèrra, lo CICR recebèt lo Prèmi Nobel de la Patz de 1917 per son òbra en temps de guèrra. En 1923, lo Comitat aprovèt un cambi dins sa politica relativa a la seleccion dels nòus membres, fins alara solament los ciutadans de la vila de Genèva podián èsser membres. Aprèp aquela modificacion totes los ciutadans soïsses poirián èsser membres del CICR. En consequéncia dirècta de la Primièra Guèrra Mondiala, en 1925 adoptèt un protocòl addicional a la Convencion de Genèva qu'enebís l'usatge de gases verinoses o asfixiants e los agents biologics coma armas. Quatre ans mai tard, la Convencion originala foguèt revisada e s'establiguèt la segonda Convencion de Genèva sul tractament dels presonièrs de guèrra. Los eveniments de la Primièra Guèrra Mondiala e las activitats del CICR aumentèt significativament la reputacion e l'autoritat del Comitat entre la comunitat internacionala e menèt a un alargament de sas competéncias.
En 1934 la Conferéncia Internacionala de la Crotz Roja aprovèt la proposicion d'un acordi internacional per la proteccion de la populacion civila pendent un conflicte armat. Mas, malaürosament, la majoritat dels govèrns avián pauc d'interès dins l'aplicacion d'aquela convencion e dintrèt pas en vigor abans lo començament de la Segonda Guèrra Mondiala.
Lo CICR pendent la Segonda Guèrra Mondiala[modificar | modificar la font]
La basa juridica de la tasca del CICR pendent la Segonda Guèrra Mondiala fogèt la Convencion de Genèva revisada en 1929. Les activitats de la Comission foguèron similaras a aquela de la Primièra Guèrra Mondial: visitar e contrarotlar los camps de presonièrs de guèrra, l'organizacion de l'assisténcia de secors per a la populacion civila e de l'escambi del messatges. A la fin de la guèrra, 179 delegats realizèron 12 750 visitas de camps de presonièrs de guèrra dins 41 païses. L'Agéncia Centrala d'Informacion dels Presonièrs de Guèrra comptava un personal de 3000 personas e fichièr de seguiment dels presonièrs amb 45 milions de fichas, e intercambièt 120 milions de messatges.[2] Un obstacle important foguèt que los nazis contrarotlavan la Crotz Roja Alemanda e aquela organizacion refusèt de cooperar seguent los estatuts de Genèva, exclusent las violacions flagrantas coma la deportacion dels josieus d'Alemanha o l'Olocaust. E mai, doas partidas dins lo conflicte, l'Union Sovietica e lo Japon foguèron pas part de la Convencion de Genèva de 1929 e foguèron pas legalament obligats de seguir las nòrmas d'aquela.
En 1943 lo CICR obtenguèt permés del Ministèri dels Afars Exteriors alemand per enviar paquets d'aliments. Atal lo CICR capitèt d'enregistrar l'identitat e lo luòc de deportacion d'autres detenguts e en març de 1945 ja aguèt d'informacion sus 56 000 e la fin de la guèrra 105 000. A la fin de mai de 1945 foguèron liurats prèp de 1,1 milions de paquets.[3]
L'oficièr de l'armada soïssa Maurice Rossell foguèt enviat a Berlin pendent la Segonda Guèrra Mondiala coma delegat de la Crotz Roja Internacionala; poguèt visitar Auschwitz en 1943 e Theresienstadt en 1944.
Lo 12 de març de 1945, president del CICR, Jacob Burckhardt recebèt un messatge del general e Obergruppenführer dels SS Ernst Kaltenbrunner ont acceptèt la demanda del CICR per que los delegats poguèsson visitar los camps de concentracion. L'acordi obligava los delegats a demorar en los camps fins a la fin de la guèrra.[4] Dètz delegats acceptèron la carga que Louis Haefliger a (Mauthausen), Paul Dunant a (Theresienstadt) e Víctor Maurer (Dachau).
En 1944 lo CICR recebèt lo segond Prèmi Nobel de la Patz, unic Nobel de la Patz entre 1939 e 1945. A la fin de la guèrra, lo CICR trabalhèt amb las Societats nacionalas de la Crotz Roja per organizar l'assisténcia de secors als païses pus grevament afectats. En 1948 lo Comitat publiquèt una informacion sus sas activitats pendent la guèrra entre lo primièr de setembre de 1939 e lo 30 de junh de 1947. Los archius d'aquel periòde foguèron dubèrts en genièr de 1996 a la recèrca e a la publicacion.
En 1996, sus la basa d'aquels documents de l'OSS (Office of Strategic Services) dels Estats Units d'America, lo davancièr de la CIA, acusèt lo CICR d'èsser estat utilizat e benlèu contrarotlat pels nazis a travèrs d'agents infiltrats. Aquelas acusacions provoquèron una enquèsta intèrna del CICR e un rapòrt lo meteis an, actualizat en febrièr de 2007, ont se reconeis que 18 membres del CICR serián estats “implicats dins d'activitats reprochablas”, un delegat seriá estat implicat en un afar destinat a son benefici personal e pels cases dels dos acusats d'espionatge lo CICR indica qu'aqueles ocupavan pas de plaças importantas. Tanben acusan que los autors dels documents del OSS fan d'allegacions a d'autras personas del CICR sus basa de rumors e descrivon d'activitats normalas o agissian dubèrtament e amb lo consentiment dels aliats.[5][6]
La Federacion Internacionala de las Societats de la Crotz Roja e del Creissent Roge[modificar | modificar la font]
En 1919 los representants de las societats nacionalas de la Crotz Roja de Grand Bretanha, França, Itàlia, Japon e los EUA se reüniguèron a París per crear la « Liga de las Societats de la Crotz Roja ». Èra una idèa de Henry Davison, alara president de la Crotz Roja Nòrd americana. Aquel movement, capitat per la Crotz Roja Nòrd Americana, espandiguèt las activitats internacionalas de la Crotz Roja al delà de l'estricta mission del CICR inclusent l'assisténcia dins las situacions d'urgéncia non causadas per la guèrra (coma per exemple las catastròfas d'origina umana o naturala).[7] La Crotz Roja Nòrd americana ja aviá l'experiéncia de l'assisténcia dins los desastres dempuèi sa fondacion.
La formacion de la Liga, coma organizacion internacionala addicionala de la Crotz Roja amb lo CICR, empachèt pas la controvèrsia per divèrsas rasons. Lo CICR foguèt preocupat per la rivalitat possibla entre las doas organizacions. La fondacion de la Liga foguèt vista coma una temptativa de minorizar la posicion de lider del CICR dins lo movement e de transferir gradualament la majora partida de sas foncions e competéncias a una institucion multilaterala. E mai, totes los membres fondadors de la Liga èran las societats nacionalas de païses de la Triple Entenda o associats de l'Entenda. Los estatuts originals de la Liga, de mai de 1919, contenián una nòva reglamentacion que donava a las cinc societats fondadoras un regim privilegiat e, amb los esfòrces d'Henry P. Davison, lo drech d'exclure d'un biais permanent las Societats nacionalas de la Crotz Roja dels païses de las Poténcias Centralas, es a dire, Alemanha, Àustria, Ongria, Bulgaria e Turquia, e tanben la Societat de la Crotz Roja de Russia. Aquelas nòrmas èran contràrias als principis de la Crotz Roja coma universalitat e egalitat entre totas las societats nacionalas.
La primièra mission d'assisténcia e de secors organizada per la Liga foguèt l'ajuda a las victimas de la fam e la venenta epidemia de tifus en Polonha. Solament cinc ans aprèp sa fondacion, la Liga ja aviá emés 47 apèls als dons per sas missions dins 34 païses, un indicador impressionant mostrant la necessitat d'aquel tipe de tasca de la Crotz Roja. La soma totala recebuda per aqueles apèls arribèt als 685 milions de francs soïsses, que foguèron utilizats per porgir las victimas de la fam en Russia, Alemanha e Albania; dels tèrratrems en Chile, Pèrsia, Japon, Colómbia, Eqüator, Còsta Rica e Turquia e als refugiats de Grècia e Turquia. La primièra mission dins una granda catastròfa per la Liga foguèt aprèp lo tèrratrem de 1923 al Japon, que tuèt unas 200 000 personas e daissèt d'innombrablas personas feridas e sens ostal. Mercé a la coordinacion de la Liga, la Societat de la Crotz Roja del Japon recebèt progiment de las societats "sòrres" per una valor totala de prèp de 100 milions de dolars. Un autre camp d'accion important, iniciat per la Liga, foguèt la creacion de novèlas organizacions de la Crotz Roja dins las novèlas societats nacionalas.
Principis fondamentals[modificar | modificar la font]
La FICR atal coma, las divèrsas Societats Nacionalas realizan son accion daval sèt principis.
Proclamats a Viena en 1965, los sèt Principis Fondamentals crèan un ligam entre las Societats Nacionalas de la Crotz Roja e del Creissent Roge, lo CICR e la FICR. Los Principis Fondamentals garantisson la continuitat del Movement de la Crotz Roja e del Creissent Roge e son trabalh umanitari.
- Umanitat: Lo Movement Internacional de la Crotz Roja e del Creissent Roge, que donèt naissença a la preocupacion de prestar ajuda, sens discriminacion, a totes los ferits suls camps batalhièrs, s'esforçar, amb son aspècte internacional e nacional, de prevenir e aleujar la sofrença dels òmes en totas las circonstàncias. Tendent a aparar la vida e la santat, e mai a far respectar la persona umana. Favorir la compreneson mutuala, l'amistat, la cooperacion e una patz durabla entre totes los pòbles.
- Imparcialitat: Fa pas cap de destriament de nacionalitat, raça, religion, condicion sociala o cresença politica. Se consacra unicament a secorrir los individús en proporcion de las sofrenças, remediant a las necessitats e donant prioritat al pus urgent.
- Neutralitat: Per conservar la confisança de totes, lo Movement s'absten de prendre part a las ostilitats e, en tot temps, dins las controvèrsias d'ordre politic, racial, religiós e ideologic.
- Independéncia: Lo Movement es independent. Auxiliars dels poders publics dins sas activitats umanitàrias e somés a las leis que regisson los païses respectius, las Societats Nacionalas devon, pasmens, conservar una autonomia que lor permeta d'agir totjorn d'acòrd amb los principis del Movement.
- Caractèr Volontari: Es un movement de secors volontari e de caractèr desinteressat.
- Unitat: En cada país pòt existir un sola Societat de la Crotz Roja o del Creissent Roge, que deu èsser accessibla a totes e estendre son accion umanitària a la totalitat del territòri.
- Universalitat: Lo Movement Internacional de la Crotz Roja e del Creissent Roge, ont las Societats an de dreches egals e lo dever de s'entrajudar, es universal.
Lo principi de neutralitat provoquèt de criticas en d'ocasions nombrosas, qu'empachèt la Crotz Roja de denonciar de situacions de violacions dels dreches umans dins los territòris ont trabalhava. Exemples: "silenci" al subjècte dels camps de concentracion nazis pendent la Segonda Guèrra Mondiala, crisis umanitàrias en Africa o la preson de Guantànamo aprèp l'11 de setembre 2001. Alara qu'aquel silenci permet a la Crotz Roja d'entrar dins de territòris o presons ont d'autras ONG o pòdon pas. Pasmens, los grops terroristas del Hamàs o del Hesbollà permeton pas a la Crotz Roja que visite los captius israelians que son en son poder.
Las societats nacionalas[modificar | modificar la font]
Las divèrsas Societats Nacionals de la Crotz Roja o Creissent Roge son unidas dins la Federacion Internacionala de la Crotz Roja e del Creissent Roge, cada Societat Nacionala en cada país, deu adoptar un dels emblèmas, pòdon pas utilizar los dos per una meteissa Societat. Lo Comitat Internacional es una organizacion Independenta, somesa al Drech internacional amb sèti a Genèva. Lo CICR es lo fondador del Movement Internacional de la Crotz Roja.
A l'ora d'ara existisson mai de 184 Societats Nacionalas dins lo monde.
Los emblèmas[modificar | modificar la font]
L'usatge dels emblèmas, de la Crotz Roja e del Creissent Roge es definit pel Drech Internacional Umanitari tal coma es escrich dins las Convencions de Genèva de 1949.
Lo simbòl de la Crotz Roja sus un fons blanc foguèt adoptat en la Primièra Convencion de Genèva en 1864 e correspond a l'inversion de las colors de la bandièra de Soïssa. Lo Creissent Roge utilizat originalament per l'Emperi Otoman tre la Guèrra russoturca (1877–1878) foguèt incorporat coma lo segond emblèma oficialament en 1929 pel CICR. Abans aviá suggerit que los païses musulmans en principi poirián a la plaça de la Crotz Roja.
Existís tanben coma emblèma lo Leon e solelh roge propausat per Pèrsia (l'Iran actual) e 1899 e utilizat oficialament per la societat nacionala d'Iran entre 1924 - 1980. Aquel emblèma foguèt reconegut oficialament pel CICR en 1929. Amb lo trionf de la revolucion islamica, lo nòu regim informèt lo CICR qu'utilizariá desenant lo Creissent Roge (se reservant lo drech de lo tornar utilizar).
I aguèt de problèmas a causa dels emblèmas de la Crotz Roja e del Creissent Roge. Dins qualques conflictes s'interpretèt aqueles simbòls coma significant religiós, pasmens que lo sián, provoquèt una interpretacion falsa de la natura de l'organizacion.
Magen David Adom foguèt longtemps refusat coma membre del Movement Internacional de la Crotz Roja e del Creissent Roge perque refusava de remplaçar l’Estela de David Roja per un dels emblèmas autorizats dins las Convencions de Genèva.
Dempuèi 2000, una reflexion se fa per trobar un emblèma non religiós, non etnic e sens pas ges de simbolica politica: lo cristal roge.
lo Cristal Roge[modificar | modificar la font]
Lo 8 de decembre de 2005, lo tresen protocòl de la Convencion de Geneva, creèt lo Tresen Emblèma Protocollari, nomenat lo Cristal Roge o lo Diamant Roge, qu'a pas ges de connotacions religiosas o nacionalistas, e que permetèt d'integrar lo Magen David Adom a la Federacion Internacionala, lo 22 de junh de 2006.
Las societats nacionalas pòdon se servir del Cristal Roge, de la Crotz Roja o del Creissent Roja indiferentament.
Tanben, pòdon utilizar la combinason del Cristal Roge amb l'emblèma interior.
-
-
-
-
Lo Cristal Roge amb lo Leon e Solelh Roge, (Iran fins a 1980).
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ El Movement Internacional de la Crotz Roja, Crotz Roja Andorrana
- ↑ (en)ICRC in WW II: the Central Agency for Prisoners of War, site del CICR.
- ↑ (en)ICRC in WW II: the Holocaust
- ↑ id ICRC in WW II: the Holocaust
- ↑ (en)ICRC in WW II: allegations by the OSS
- ↑ (en)The ICRC infiltrated by the Nazis?
- ↑ (en)Who we are. History, International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- David P. Forsythe: Humanitarian Politics: The International Committee of the Red Cross. Johns Hopkins University Press, Baltimore 1978, ISBN 0-8018-1983-0
- Henry Dunant: A Memory of Solferino. ICRC, Geneva 1986, ISBN 2-88145-006-7
- Jean-Claude Favez, The Red Cross and the Holocaust, Cambridge University Press 1999
- Hans Haug: Humanity for all: the International Red Cross and Red Crescent Movement. Henry Dunant Institute, Geneva in association with Paul Haupt Publishers, Bern 1993, ISBN 3-258-04719-7
- Georges Willemin, Roger Heacock: International Organization and the Evolution of World Society. Volume 2: The International Committee of the Red Cross. Martinus Nijhoff Publishers, Boston 1984, ISBN 90-247-3064-3
- Pierre Boissier: History of the International Committee of the Red Cross. Volume I: From Solferino to Tsushima. Henry Dunant Institute, Geneva 1985, ISBN 2-88044-012-2
- André Durand: History of the International Committee of the Red Cross. Volume II: From Sarajevo to Hiroshima. Henry Dunant Institute, Geneva 1984, ISBN 2-88044-009-2
- International Committee of the Red Cross: Handbook of the International Red Cross and Red Crescent Movement. 13th edition, ICRC, Geneva 1994, ISBN 2-88145-074-1
- John F. Hutchinson: Champions of Charity: War and the Rise of the Red Cross. Westview Press, Boulder 1997, ISBN 0-8133-3367-9
- Caroline Moorehead: Dunant's dream: War, Switzerland and the history of the Red Cross. HarperCollins, London 1998, ISBN 0-00-255141-1 (Hardcover edition); HarperCollins, London 1999, ISBN 0-00-638883-3 (Paperback edition)
- François Bugnion: The International Committee of the Red Cross and the protection of war victims. ICRC & Macmillan (ref. 0503), Geneva 2003, ISBN 0-333-74771-2
- Angela Bennett: The Geneva Convention: The Hidden Origins of the Red Cross. Sutton Publishing, Gloucestershire 2005, ISBN 0-7509-4147-2
- David P. Forsythe: The Humanitarians. The International Committee of the Red Cross. Cambridge University Press, Cambridge 2005, ISBN 0-521-61281-0
- François Bugnion: The emblem of the Red Cross: a brief history. ICRC (ref. 0316), Geneva 1977
- Jean-Philippe Lavoyer, Louis Maresca: The Role of the ICRC in the Development of International Humanitarian Law. In: International Negotiation. 4(3)/1999. Brill Academic Publishers, p. 503–527, ISSN 1382-340X
- Neville Wylie: The Sound of Silence: The History of the International Committee of the Red Cross as Past and Present. In: Diplomacy and Statecraft. 13(4)/2002. Routledge/ Taylor & Francis, p. 186–204, ISSN 0959-2296
- David P. Forsythe: "The International Committee of the Red Cross and International Humanitarian Law." In: Humanitäres Völkerrecht - Informationsschriften. The Journal of International Law of Peace and Armed Conflict. 2/2003, German Red Cross and Institute for International Law of Peace and Armed Conflict, p. 64–77, ISSN 0937-5414
- François Bugnion: Towards a comprehensive Solution to the Question of the Emblem. Revised 4th edition. ICRC (ref. 0778), Geneva 2006
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Federació Internacional de la Creu Roja
- Revista del Movement de la Crotz Roga e del Creissent Roge
- Musèu Internacional de la Crotz Roga


text:
Parquet connexion
La paret dau fons a sa segonda lissa de violet, esperam n’oreta en tirar tot quò que podem per desliurar plaça au sòl.
Volèm junhèrlo parquet a l’existent e la tirar la complicacion que representa lo panh de paret de biais. Ne’n profieche per mostrar coma convirar ‘na motladura que lo diguèi pas lo còp passat. Prene un object de talha fixa (‘na cala) e la tene perpendiculara a la paret ente que i a la fòrma tòrta que vòle representar. Mantene un gredon a distancia, a vusda de nas, amb la cala e trace la fòrma sus mon bocin de parquet de trenchar. Per tirar lo dediens aproche la seja a mesura, en tirar daus pitits bocins que ne’n vesètz lo puzzle debas.
a l’autre fons trencham lo panh de biais, au punt que ier a ser eram ‘quí :
Uèi, nos fau passar lo talhèr dins lo sejorn per contunhar, quò nos ramenta lo temps que l’amesnatjavam…Per lo demai podem veire la progression dins la jornada (merçès a l’aparelh qu’enregistra las oras)
17:17, passam la prumiera chamba de l’armari ;
18:24,
18:57,
19:09, sarram la segonda chamba de l’armari
21:04, avèm bordat lo fons.
Nos demora d’enguerras las plintas a clavelar, lo panneu radiant a fixar (que los traucs son ‘quí) puèi tornar metre los vis per la charniera de la pòrta. Quilhs trabelhs de finisons siran nòstre menut per la diumenjada dau 15 dau mes d’agost.


text:
Loxòr
Loxòr (en arabi: الأقصر ) es una vila del sud de la Nauta Egipte e la capitala del governorat d'Al Uqsur, de populacion d'aperaquí 200 000 personas. Coma luòc ont se situava abans la vila de Tebas de l'anciana Egipte, Loxòr es estada descricha frequentament coma lo "musèu a l'aire liure mai grand del mond", las ruinas dels complèxes temple a Karnak e Luxor standing a l'interior de la vila modèrna. Immediatament en direccion opausada, en passar lo Nil, son los monuments, temples e tombas de la Necropòli de la Riba Oèst, que compren la Val dels Reis e la Val de las Reinas. De milierats de toristas internacionals arriban cada annada per tal de visitar aqueles monuments e sa venguda representa una part importanta de las fonts economicas de la vila modèrna. En consequéncia, Loxòr representa una basa excellenta per visitar la Nauta Egipte, e es una destinacion populara per las vacanças, a l'encòp interessanta de per se o tanben coma ponch de partida o d'arribada d'una passejada sul Nil.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Per tal de ne saber mai sus l'istòria anciana de Loxòr, veire Tebas.
Economia[modificar | modificar la font]
L'economia de Loxòr, coma la de fòrça autras vilas egipcianas, depend en bèla partida del torisme. De nombres importants de gents trabalhan tanben dins l'agricultura.
Infrastructura[modificar | modificar la font]
Transpòrt[modificar | modificar la font]
Loxòr possedís un aeropòrt internacional, Luxor International Airport.
Fa pas gaire foguèt bastit un pont, qualques quilomètres mai amont de la vila de Loxòr, pr'amor de ligar la Riba Èst a la Riba Oèst.
Pasmens tradicionalament, las traversadas del flum èran estadas reservadas a d'unes servicis de ferry. Lo que se sona popularament lo 'ferry local' contunha de foncionar a partir d'un ponch d'embarcament del costat opausat al Temple de Loxòr. En anar d'un costat e de l'autre, las felocas seguisson la riba èst de Nil tota la jornada, e fornisson un viatge economic e agradiu cap a l'autre costat.
Per çò qu'es de poder viatjar en seguir lo Nil, existís un servici ferroviari que fonciona dos còps per jorn. Se pòt viatjar en tren (de matin o de nuèch) a partir de la gara situada aperaquí 1500 m del Temple de Loxòr. Aquesta linha establís de ligams entre qualques destinacions principalas, coma Lo Caire al nòrd e Assoan al sud.
Sits a visitar del Loxòr modèrne[modificar | modificar la font]
- Riba èst
- Riba oèst
- Val dels Reis
- Val de las Reinas
- Medinet Habu (memorial temple de Ramsés III)
- The Ramesseum (memorial temple de Ramsés II)
- Deir al-Madinah (vilatge dels obrièrs)
- Tombas dels Nòbles
- Deir el-Bahri (temple de Hatshepsut, etc.)
- Malkata (palais d'Amenophis III)
- Colossi of Memnon (memorial temple d'Amenophis III)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) The Luxor Area
- (en) Theban Mapping Project: Sit consacrat a la Val dels Reis e a d'autres sits dins la Necropòli tebana
- (en) Luxor Travel Photo De fotografias de Loxòr publicadas jos Creative Commons License
- (en) A tourist's insider guide to Luxor - Extrageographic Magazine
- (en) Informacion toristica de Loxòr


text:
14/11/2015
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l'emission de diumenc 15 de novembre a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera Jean-Jacques Gillot per lo libre « Le Périgord, d'une guerre mondiale à l'autre » que escriguet coma Gilbert Beaubatie e Stéphane Courtois.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
France-Bleu Périgord
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
09:17 Publié dans Actualitats, Cultura e literatura en òc, Musica e chançon | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Villes et mairies du District de Porrentruy (166)
Liste des communes
Porrentruy
Ville de Porrentruy, localité de la Suisse de 6 600 habitants.
La mairie de Porrentruy a une adresse e-mail et un site Internet.
Courgenay
Ville de Courgenay, localité de la Suisse de 2 100 habitants.
La mairie de Courgenay a une adresse e-mail et un site Internet.
Alle
Village d'Alle, localité de la Suisse de 1 600 habitants.
La mairie d'Alle a une adresse e-mail et un site Internet.
Basse-Allaine
Village de Basse-Allaine, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie de Basse-Allaine a une adresse e-mail et un site Internet.
Clos du Doubs
Village du Clos du Doubs, localité de la Suisse de 1 300 habitants.
La mairie du Clos du Doubs a une adresse e-mail et un site Internet.
Boncourt
Village de Boncourt, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de Boncourt a une adresse e-mail et un site Internet.
Fontenais
Village de Fontenais, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de Fontenais a une adresse e-mail et un site Internet.
La Baroche
Village de la Baroche, localité de la Suisse de 1 200 habitants.
La mairie de la Baroche a une adresse e-mail et un site Internet.
Haute-Ajoie
Village d'Haute-Ajoie, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie d'Haute-Ajoie a une adresse e-mail et un site Internet.
Cornol
Village de Cornol, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Cornol a une adresse e-mail et un site Internet.
Courtedoux
Village de Courtedoux, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Courtedoux a une adresse e-mail et un site Internet.
Bonfol
Village de Bonfol, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Bonfol a une adresse e-mail et un site Internet.
Bure
Village de Bure, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Bure a une adresse e-mail et un site Internet.
Coeuve
Village de Coeuve, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Coeuve a une adresse e-mail et un site Internet.
Vendlincourt
Village de Vendlincourt, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Vendlincourt a une adresse e-mail et un site Internet.
Bressaucourt
Village de Bressaucourt, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Bressaucourt a une adresse e-mail.
Fahy
Village de Fahy, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Fahy a une adresse e-mail.
Grandfontaine
Village de Grandfontaine, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Grandfontaine a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Villes et mairies du District de Rarogne occidental (152)
Liste des communes
Rarogne
Village de Rarogne, localité de la Suisse de 1 800 habitants.
La mairie de Rarogne a une adresse e-mail et un site Internet.
Bitsch
Village de Bitsch, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Bitsch a une adresse e-mail et un site Internet.
Bürchen
Village de Bürchen, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Bürchen a une adresse e-mail et un site Internet.
Mörel-Filet
Village d'Mörel-Filet, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie d'Mörel-Filet a une adresse e-mail et un site Internet.
Ausserberg
Village d'Ausserberg, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie d'Ausserberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Niedergesteln
Village de Niedergesteln, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Niedergesteln a une adresse e-mail et un site Internet.
Riederalp
Village de Riederalp, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Riederalp a une adresse e-mail et un site Internet.
Wiler
Village de Wiler, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Wiler a une adresse e-mail et un site Internet.
Eischoll
Village d'Eischoll, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie d'Eischoll a un site Internet.
Grengiols
Village de Grengiols, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Grengiols a une adresse e-mail et un site Internet.
Betten
Village de Betten, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Betten a un site Internet.
Unterbäch
Village d'Unterbäch, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie d'Unterbäch a une adresse e-mail et un site Internet.
Kippel
Village de Kippel, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Kippel a une adresse e-mail et un site Internet.
Blatten
Village de Blatten, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Blatten a une adresse e-mail.
Ferden
Village de Ferden, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Ferden est joignable par téléphone.
Bister
Village de Bister, localité de la Suisse de -100 habitants.
La mairie de Bister est joignable par téléphone.
Martisberg
Village de Martisberg, localité de la Suisse de -100 habitants.
La mairie de Martisberg a une adresse e-mail.


text:
Las activitats del Centre Cultural Esperanto de Tolosa se concentran a l'entorn de tres axes :
- Informar sus la lenga internacionala esperanto.
- Ensenhar l'esperanto.
- Utilizar l'esperanto.
Demoratz regularament informats sus nòstras activitats :
Marcatz-vos a la newsletter
Ne saber mai sus la nòstra association.
Informar sus la lenga internacionala esperanto.
amb...
-
Una permanéncia per s'informar, o tot simplament nos rencontrar... Le diluns de 16h a 19h. (en defòra de las vacanças escolaras). Ostal de quartièr Rangueil, 19 carrèra Claude Forbin, 31400 Tolosa.
-
Conferéncias, présentacions, iniciacions a l'esperanto, taulièrs d'informacions. De véser l'agenda.
-
Talhèrs de descubèrta de la lenga e de sa cultura.
Ensenhar l'esperanto
amb...
-
Estagis : per descubrir e practicar l'esperanto la dimenjada.
-
Talhèrs per apréner cossí apréner en autonomia sus internet.
Utilizar l'esperanto
amb...
-
Taulas de convèrsas en esperanto dus còps per mes a l'estanquet "Le Cactus". De véser l'agenda.
-
«Repaisses-Charra», seradas per discutir de tot en esperanto a l'entorn d'un repais partejat. De véser l'agenda.
-
Conferéncias presentadas en çò de partenaris amb d'intervenents del monde entièr (en esperanto amb traduccion en francés).
-
Caravanas : viatjam amassa cap a rencontres internacionals a l'estrangièr.


text:
diumenge, 22 de març de 2015
Un an aprèp.
Uèi, èri assessora a mon burèu de vòte.
Un an aprèp mon adesion al Partit Comunista.
Passèri quauques jorns a tractar, a metre de papièrs dins de bóstias, a parlar al mond dins mon barri. A véncer ma timiditat e ma vergonha e dire, risolet als pòts: "Bonjorn, sabètz que votarem lo 22 de Març per lo Departament? Ieu vòli pas que la politica de la vila s'aplique al departament! Anatz votar." A charrar amb lo mond, a se far escampar, a charrar, a agachar, a espinchar, a comprene, a ensajar de comprene. Me faguèri pas gaire escampar. Tombèri pas sus de mond que me diguèron "tira-te d'aquí, ieu vòti Front Nacional".
Un an que vivi cada jorn l'extrèma drecha.
Un an que cada dijòus, i a una aficha novèla al cap de la carrièra. Zemmour, la peticion contra l'aglomeracion, lo pistolàs...
Un an que cada jorn, descubrissi la missanta idèa novèla del conse.
Un an que cada quinze jorns, tròbi dins ma bóstia un jornal municipal vengut un jornal de propaganda d'extrèma drecha.
Un an qu'ensagi de dire al mond coma l'extrèma drecha es dangierosa e perniciosa.
Uèi, soi assessora.
Lo president del burèu del vòte es... lo mostachut de l'an passat.
Qu'ara es adjunt, carga l'eissarpa quand i a una fòto de faire e soritz quand son conse tant aimat parla.
Lo tipe serà plan agradiu e simpatic tota la jornada.
Puèi sa filha que ven votar. Li fa un poton perque aprèp se'n tòrna al Clapàs per la setmana.
Puèi i a son paire que ven votar, es plan vièlh, a plan mai de 80 ans. Li ditz "Papà". E lo vièlh de demandar "e per Mamà, cossí fau per votar per ela?" A una procuracion lo marit. E lo mostachut de dire "papà", "mamà".
E mai los rancis an de parents, te dises.
E lo tipe de charrar, de galejar, tras que simpatic. T'a portat de qué far lo cafè e de croissants per lo burèu.
Te demandas de qué i fa lo mostachut amb aquela racalha d'extrèma drecha.
Quand arriba lo despolhament, sabes que lo FN arribarà primièr.
Mai que primièr.
1093 inscriches.
488 vòts.
10 nuls e 10 blancs.
Sus 468 butletins, 234 son pels candidats FN.
50%.
Un còp de mai.
O sabiái.
O sabiam.
Soi pas enrabiada.
La colèra e lo tristum de l'an passat, i son pas mai.
Ara, me disi que capitam pas de tocar lo mond.
M'interrògui.
Perqué lo messatge de l'extrèma drecha passa e pas lo nòstre?
Perque lo mond aderisson mai a sas idèas que non pas a las nòstras?
Cossí far per cambiar la dinamica?
Lo Front Nacional va vent en popa.
S'arrestarà?
Benlèu pas.
E abans de clavar lo burèu, lo mostachut te ven parlar.
Te ditz que fin finala, acabarem totes per comprene qu'an rason e que nosautres tanben i aderirem. l'UMP, lo PS, es ço mème. Te ditz que sul fons, sèm d'acòrdi.
E ben non, i a de valors que sèm pas d'acòrdi.
Alara, li demandas.
Perque tota la jornada, te siás tafurada a perpensar "se'n deu pas trachar, o deu pas veire."
- Mas quand lo vesètz lo jornal municipal, vos tuèrta pas?
- Non, non, pas res me geina.
- Pensatz vertadièrament que lo Front Nacional es un partit altruista?
- Òc.
Me parla, ensaja de me convéncer de venir rescontrar lo mond del Front Nacional besierenc que son de mond onèstes e coma cal.
E la direccion del Front Nacional? Los micro partits, los "derapatges", las embrolhas financièras?
Capitèri de parlar amb el sens m'enrabiar, sens aver enveja de lo tuar e sens capitar de lo far cambiar de vejaire.
Pensi que s'engana, pensa que m'engani.
Uèi, plorarai pas.
Uèi, dormirai plan.
Deman, tornarmai, me desrevelharai dins un país malaut.
E, tornarmai, me demandarai cossí cambiar las causas.
Ara, pensi a las lagremas que me ragèron dijòus quand èri a agachar lo documentari No habrá revolución sin canción e, nostalgica d'un periòde qu'ai pas conescut, me canturlegi "De pie, cantar, que vamos a triunfar. Avanzan ya banderas de unidad, y tu vendrás marchando junto a mí..."
4 comentaris:
- 賈尼 ha dit...
-
Cò nòstre es pas parièr ba sabi plan mès bon... Mens del 10% al primièr torn (serà complicate pels fraisses) e lo cònsol UMP tendéncia Buisson elegit tre lo 1èr torn. Còps qu'i a ne'n cal de coratge per demorar en politica...
- 23/3/15 13:58
- Gaby Balloux ha dit...
-
''Perqué lo messatge de l'extrèma drecha passa e pas lo nòstre? ''
E ben, perque lo FN estigmatisa los estrangèirs, çò qu'hèi plaser a les gents qu'an pas de trabalh, per exemple ; bon, aquò au sàbem. E tanben perque l'extrèma gausha balha malurosament nada importància a son imatge, e se fot d'èster totalament folclorica e passeïsta; quòra l'extrèma dreta modifica son imatge per seduìser, p'rai ? Se per exemple Lutte Ouvrière sangèva de nom, dejà...
- 23/3/15 23:25
- Patricia ha dit...
-
Es complicat. Ieu tanben n'ai que vòtan FN al ras. Parlère amb un la setmana passada. Vertat es que totes los lums èran pas alucats en l'amont chas el, mas el se'n fot d'avure mens de libertat d'expression, legís pas. Se'n fot de saupre los estrangièrs estigmatizats, coneis pas la vida de cap d'estrangièr personalament. E la seguretat, aquò li fa plaser a el que pensa que lo monde tot ne vòl a son ostal. La pena de mòrt, la li cal per çò qu'aquel monde se meton totjorn dins la pèl de la victima e comprenon pas qu'un Estat de drech digne d'aquel nom pòt pas respondre, per definicion, per la pena de mòrt, tant òrre que siá lo crimi. Cal un trabalh personal prigond per passar al-dessús de l'emocion. Crese que perdère mon temps. E ne vòle bravament a Sarkozy e a la drecha republicana que lo daissa dire çò que ditz.
- 25/3/15 12:04
- Cercaval ha dit...
-
E òc, a quicòm pròche nos pausam las meteissas questions.
La responsa l’avèm pas tanpauc.
Vertat es qu’es pas aisit de se batre contra la TV que, après aver participat a sa dediabolizacion, fa ara, tres còps per jorn, la promocion del FN. La borgesia a ja fach sa causida : lo PS o l’UMP capitèsse pas, lo FN vendrà al secors del liberalisme.
Vertat que la politica d’Hollande buta lo mond cap a l’abstencion o piéger.
Per nosaus, pensi qu’avèm pas qu’una sola possibilitat, aquò’s de far çò que fas : ensajar de convéncer lo mond (los que vòtan FN e los abstencionistas), almens aurem fach nòstre dever. Après, arriba çò qu’arriba.
Bon coratge. De còps cal creire als miracles.
- 4/4/15 19:52


text:
Avèm lo projecte de Ségolène Royal, presentat recentament sobre aquel blòg, per un bilhet. En resumit es una politica ligada a las entrepresas de produccion, tot en servar lo poder economic per gardar la territorializacion dels emplecs. Sembla polit.
Mas sul pic, ai en man la descripcion de la politica del president del Conselh General de las Lanas,Henri Emmanuelli (departament numerotat 40 pels Franceses) :
Sembla que la politica socialistas fosquèsse diferenciada dedins lo triangle entre Dordonha, Adorn e Erçe … productivista classica, e anciana, ambé las consequéncias que sabèm uèi sobre las deslocalizacions… e la politicas del Abertzale e de Ségolène Royal. Mas al poder : quina serà la politica dels socialistas ? Ai sempre un dobte bèl. Mas me podetz dire perqué ?
Aquesta politica d’expansion de las zònas comercialas, ambe bais còst salarial, ambe gròs capital pel comèrç, maissanta resorga d’emplec, e desplaçaments de granda dimension, l’avèm al sud de Tolosa ambe la zòna de Nalhon ! La zòna es estada decidida pels socialistas de Nauta-Garona, recentament. En Agen en Òlt-e-Garona, es Boers/Boé, al Sud d’Agen qu’a aplicat la metessa politica, e e minjar l’ensemble de las tèrras lauradoiras de la Val de Garona al entorn d’Agen, parier per Marmanda. l’agrandiment desmesurat de Tolosa (zòna geografica autanplan granda que París per 10 milions de mens d’abitants) es en partida la consequéncia de las incompeténcias UDR-RPR-UDF-UMP sul tèma en centre ciutat e de las responsa socialisats en banlègas. L’agrandiment de Montpelhièr es la logica d’Henri Emmanuelli… Es que los de Montpelhièr i vívon melhor ? Sembla que son a la vista dels accidents qu’i a sobre l’autorota unica que traversa la conurbanitat. E a Marselha s’i mescla una faiçon de governar que sembla èstre pus prèp del sistèma mafiós que de quicòm mai.
Lo republicanista Henri Emmanuelli (ancian banquièr, ambe lo desvolopament duradièr) o Ségolène Royal (de formacion militara e ambe una imatge volontarista d’ecologisme) ? Caldrà un jorn la clartat al Parti Socialite ?
Pensi, ara, que totes las coorporacions de l’Estat francés l’espèran aquel esclariment, quitament los pòbles sotmetuts an mestièr d’o saber, a quina salça nos vòlon far participar per la cosinar ?
E uèi, dimècres, sul FB oficial d’en Henri Emmanuelli, una pichona nòta qu’explica qu’Henri Emmanuelli s’aucupa d’ecologia :


text:
Aquò es un regret bèl, los frens internes a l’Éducation Nationale avián empachar lo desvolopament de Calandreta a Agen, aquò farà mai o mens de 20 annadas.
Aqueste vrespe una novèla acaba de tombar, la dubertura de Calandreta a Agen serà possibla, enfin.
Vaquí las novèlas, cortas mas esperadas :
- Cinquantas ciutadans de la vila an respondut a la crida de soten al projecte e son inscritas al comitat de sosten.
- 9 dròlles podrián far la dintrada en setembre, que dos an 5 ans, quatre 3 ans, e tres de 2 ans e mièg.
- Dempuèi la debuta del projecte, lo cònsol Dionis du Séjour aviá ajudat al desvolopament.
- La presa en carga del salari de l’ensenhant es estat votat e budgetarizat per la federacion regionala d’Aquitània, a partir de 2013.
- La Federacion Regionala trabalha per recrutar un regent per Agen ; i a jà tres candidaturas. E cerquam del nòstre costat...
- Cerquam tanben activament mantunes locals, e questionam regularament las collectivitats localas (Conseil Général, Comunautat d'Aglomeracion d'Agen, Comuna) e tanben d’autres actors (SNCF-RFF, proprietaris privats...)
L’associacion demanda ajuda, idèa, pensada sul tèma.


text:
L’immobilièr es la primièra inquietud en Iparralde, Catalonha del nòrd, Bretanha, o quitament la Comtea de Niça, e la còsta provençala que s’en va del riu Var cap a Marselha e Camarga, en passar pel Luberon, Ardècha, lo Gardon, las garrigas de Montpelhièr. Dins la premsa, Corsega impòrta a París lo problèma dels colons parisencs, vacancièrs de la dimenjada per fugir l’infèrn parisenc de l’economia centralizada. E podèm entendre aquestes Parisencs sobrecargar de responsabilitats politicas, economicas, culturalas e irresponsabilitats lingüisticas. Migrar son forçats : los Parisencs son los forçats de la migracion de la dimenjada ! Los podèm comprendre, Métro-Boulot-Dodo, quora vesèm aiçò :
La polemica es nascuda en Corsega sobre l’idèa de gardar l’immobilièr, primièr pels autoctònes. Me sembla alara interessant de veire lo comunicat dels Joves Independentistas, sul tèma :
De quina manièra se pausa lo problèma ? es pas simplament perqué i a gents europèas que vòlon s’installar en Corsega, es que son los Franceses que s’i vòlon pas adaptar, pr exemple lingüisticament.
Sol los Franceses son aqueles qu’an sovent la causida de non pas aprendre la lenga còrsa. Me semblariá utile de ligar l’establiment immobilièr dels Franceses en Corsega al fait de vóler aprendre la lenga còrsa, per exemple essencial e primièr ; Seriá aital un biais de pensar que s’i pòdon installar pel long tèrmi.
Mas aital qu’es près, per la Joventut Independentista, me sembla ges aplicable dedins lo contèxte europèu.
Aplicam aquesta idèa que l’immobilièr es sonque pels Corses, o pels Occitans a Tolosa … De quina manièra los quadres europèus d’Airbus (qu’an la costuma de crompar ostals, e non pas de logar) farián per s’installar e desvolopar l’economia occitana de Tolosa ? Car es plan clar que, se los Parisencs son a davalar actualament a Tolosa, es perqué l’emplec se desvolòpa, e que lo desvolopament es estat iniciat pels Europèus venguts a Tolosa-AIRBUS, e qu’an crompat l’immobilièr per i viure un an, dos ans, tres ans, e partir. Del meteis biais, los Angleses de Peirigòrd, sovent vist coma colonizadors pels nacionalistas franceses, an ajudat a servar l’immobilièr tradicional occitan, e servat una imatge toristica al Peirigòrd. Majoritariament son Europèus (Anglo-Escosseses), pas los Parisencs ! Aquò dit, i a pas de politica de l’immobilièr autonòma a Tolosa tanpauc ; son las leis franceses que fan l’immobilièr tolzan ; es pas tanpauc una bona causa.
Los Parisencs, o collaboradors al sistèma francés, son sistematicament per París, s’es a lor avantatge politic e economic, puèi son a la seguida quora las donadas economicas víran favorablament als territòris, jà voidats pel centralisme parisenc, e que son estats desvolopats per una decision europèa, per quadres venguts d’autres Estats europèus. Es lo cas d’Occitània.
Lo problèma còrse per l’immobilièr es puslèu l’abséncia de politica còrsa, de la collectivitat còrsa en matièra de bastiments, d’ostals, per las populacions còrsas, evidentament abans la creissença de prètz de l’immobilièr ; la politica se fabrica pas coma una potinga, i dèu aver una vision a longs tèrmis ; los nacionalistas expansionistas franceses (UMP-PSF-PCF-PRG e autres collectius politics nacionals franceses en país de conquèsta) an pas jamai agut una vision a longs tèrmis de las colonias, la decentralizacion pas melhor, o lo contracte politic especial per Corsega a pas ajudat tanpauc, o es puslèu pron jove per aver donat resultas positivas e nacionalas de Corsega.


text:
Autar (constellacion)
Ara, l'autar, es una constelación australa plaçada entre Scorpius e Triangulum Australe. Es una de las 48 constelaciones apletadas per Ptoemèu dins lo sègle II e una de las 88 constelaciones actualas.
Mitologia[modificar | modificar la font]
Se tracta de l'autar que los dieus pactèron en el se jónher per destronar a Crono. Los Cíclopes avián cobèrt l'autar per evitar que se vegèsse lo poder del rai.
Observacion dau cèu[modificar | modificar la font]
Caracteristicas destacablas[modificar | modificar la font]
Ara Conten pas d'estelas brilhantas, en essent Beta Arae la mai destacada amb magnitud 2,85. Malgrat aiçò, probablament las estelas mai considerablas siatz Mu Arae, estela amb quatre planetas conegudas, e Gliese 674, enana roja amb una planeta en una orbita fòrça prèpa a l'estela.
Entre los objèctes de cèl prigond cal destacar lo Cúmulo d'Ara o Westerlund 1, lo cúmulo estelar compacte mai massiu del Grop Local. Plaçat a una distància de 5 kiloparsecs ( 16 000 ans lum), la siá edat s'aima entre 3,5 e 5 milions d'ans.


text:
Mai o mens lei sèt panèus de sinhalisacien dau Pargue nacionau dei Calancas a Marselha èron vandalisats. L’un crebat per de balas, l’autre desbauçat per una veitura… un polit mejan de dire que mai que d’un s’en garça de l’enebicien d’estacionar son veïcule sus lei rotas d’aquel endrech aparat.
Entre lo 3 e lo 4 d’abriu, lo Pargue adonc a fach chanjar lei panèus. Sinhalon que fau pas rolar a mai de 30 a l’ora, e qu’es pas la pena de parcar sa veitura fòra de quauquei luecs prevists. E mai, es completament enebit de rolar, levat d’autorisaciens particularas, dau 31 de mars au 2 de junh entre 8 o e 19o30 ; e tot parier entre lo 3 de junh e lo 29 de setèmbre. Lo risca de fuec segur es en causa.
Mai es de saupre s’amé de panèus en occitan de Marselha, la reglementacien seriá pas mai respectada ? Aquelei que sabon pas lo legir devrián alentir, e aquelei que lo liejon serián tot plens d’un novèu respect
per un Pargue qu’aparariá tant sa cultura coma sa natura.


text:
Vasadés
Vasadés es un parçan d'Occitània[1] situat en Gasconha .
La soa vila principala es Vasats.
Somari
- 1 Las especificitats de la region
- 1.1 Delimitacion istorica
- 1.2 Delimitacion actuala e caracteristicas paisatgèiras
- 1.3 Lenga tradicionala
- 1.4 Caracteristicas socioculturalas
- 1.5 Cultura vasadesa
- 1.6 Occitan anuit
- 2 Nòtas
- 3 Ligas extèrnas
Las especificitats de la region[modificar | modificar la font]
Delimitacion istorica[modificar | modificar la font]
Vasadés pòt èster considerat coma lo territòri de l'anciana diocèsi de Vasats, devath lo Regim Ancian. En gròs, la Gironda actuala èra devesida en diocèsi de Bordèu e diocèsi de Vasats. La termièra passèva entre Borideirs e Sent Sefrian, entre Tolena e Lengon, e traversèva lo canton de Sent Macari e l'oèst dau canton de Sauvatèrra. Cernés, Sauternés, las Gravas, la Hauta Lana girondina se trobèvan donc en Bordalés ; la partida orientala de l'Entre Duas Mars èra en Vasadés
Comunas actualas deu Vasadés riba gausha (Vasadés a pròpament parlar), tenent compte de la termièra istorica[modificar | modificar la font]
Alhàs, l'Artiga, Aubiac, Auròs, l'Abescau, Baria, Bassana, Bernòs-Baulac, Bertés, Birac, Viaujac, Blanhac, Borideirs, Branens, Broqueiran, Capsiuts, Casalís, Casats, Castèth Andòrta, Castilhon de Castèth, Cauvinhac, Coimèras, Cors, Cudòs, l'Èrm e Musset, Escaudas, Flodés, Gajac, Giscòs, Granhòs, Goalada, Goans, Hontet, Hura, Ladòs, Lavasan, Lengon, Linhan de Vasats, Lopiac de la Rèula, Lucmau, Marimbaut, Marions, Masèras, Masselhas, Navalhac, Nisan, Pompejac, Pontdaurat, Preishac, Puibarban, Ravalhan, Sauviac, Savinhac, Sendets, Sigalens, Silhas, St Còrme, St Lobèrc, St Miquèu de Castèthnau, St Pèir (de Mons), St Perdon de Concas, Usèsta, Vasats.
Delimitacion actuala e caracteristicas paisatgèiras[modificar | modificar la font]
Actualament, Vasadés au sens estricte poiré èster delimitat per la termièra de Gironda, de Garona au nòrd, e de Ciron a l'oèst. Sauternés i seré donc inclusit.
Pòden tanben definir lo Vasadés d'un punt de vista administratiu, en lo considerant coma un país reünissent los cantons de Vasats, Capsiuts, Auròs, Granhòus, Lengon e Vilandraut.
Vasadés es caracterizat, per çò deu paisatge, per una disparicion deu vinhau au profèit de la policultura e de l'eslevatge, damb bòscs de casses e castanhèirs, e lo pinhadar deçà delà ; aquera modificacion paisatgèira se vei au nivèu de Casats o au sud de Hargas. Es interessant de notar que, se los casses son fòrt presents de cada bòrn de Garona, los carpes dominan sus la riba dreita quòra son los castanhèirs e los pins que son mèi frequents sus la riba esquèrra.
Pòdem tanben notar que l'Entre Duas Mars, mèi subtilament benlèu, es tanben subjècte ad aquera transicion: en Haut Entre Duas Mars (èst dau país de Sauvatèrra, nòrd de Reulés), los prats vènen regde mèi presents per rapòrt a la vinha.
Enfin, lo passatge au pinhadar, per tant que lo pusquin establir completament au nivèu de Ciron, a Baulac per exemple, se hèi progressivament, pusque tròban dejà quauques pinhadars en Sauternés.
Lenga tradicionala[modificar | modificar la font]
Caracteristicas linguisticas[modificar | modificar la font]
Lo paròlis tradicionau de Vasadés s'inscriu dens un ensemble restacat puslèu au centre de Gasconha que non pas au Bordalés. La termièra nòrd deu gascon centrau es, segon certans autors, en correlacion damb lo limit nòrd de Vasadés[2]. Sas caracteristicas son:
- Prononciacion [w] deu -v- intervocalic
- Utilizacion deu que enonciatiu (pas totjorn)
- Preséncia deu a- prostetic
- Conjugasons centralas (pas totjorn)
- Subjontiu e preterit en -o-
- Non-prononciacion deu -i- de la terminason -èra (donc abséncia de la forma -èira)
- -s- intervocalic au lòc de -d- (caracteristica de la Gasconha orientala). Lo limit -d- (oèst) / -s- (èst) passa per Sent Sefrian e travèrsa lo Podensaqués.
Egau, fau botar a part la valada de Garona dens lo dialècte vasadés. En efèit, certans especialistas[3] an demontrat que lo gascon urban de Lengon èra mèi pròche deu bordalés que non pas deu vasadés, per tant que Lengon hèsi partida deu Vasadés istoric e geografic; aquò s'explica simplament per ce que Lengon èra un pòrt e una vila comerciala, donc una vila d'escambis. De mèi, l'Atlàs lingüistic de Gasconha mòcha que lo paraulís de Pujòus e de Blanhac diferís deu paròlis deu Vasadés centrau. I a donc una dicotomia entre Vasadés landés e Vasadés garonés. Lo parlar garonés es d'alhons aparentament lo medís qu'en país macarian (Gabarnac es encara en zòna garonesa) e en nòrd Reulés (hòra Petita Gavacheria). Aquò's en correlacion, probable, damb la continuitat deu Vasadés istoric.
Literatura tradicionala[modificar | modificar la font]
Coma dens frem de lòcs de Gasconha, la literatura populara es fertila. Una de les istòrias mèi coneishudas deus vielhs, 'quò's la dishuda deu curat d'Artigavielha, un curat dont tots maudisen, mès un curat gascon, donc rusat, tan bien que lo quite archavesque li perdona suu còp [4]. L'Armanac Garonés, dit Lo Garonés  , que pareishèva au mitan deu sègle XX, dirigit per Fernand MASSON dit ''Florimond'' de Caudròt, publiquèt tot un pilòt d'aqueras istòrias dròllas lo mèi sovent, ironicas, pebradas, trendas a còps; la lenga es garonesa. D'un aut costat, Bazas Art Culture Tradition, damb son talhèir gascon, au torn (entre auts) de Sénhers Dulau, Despujols, Bibes, Martin, reculhut un talh d'escriuts en gascon vasadés, publicats dens las Cronicas Vasadesas e dens Paraulas d'aciu ; certans tèxtes se retròban suu site web de la Vath de Ciron (Vallée du Ciron). Guiu Dulau, Fernanda Bordes, Jauset Rémaut, Gabrièl Martet, e d'auts, esturen remercables autors populars. Mants diccionaris esturen publicats o reïmprimits, dont lo deu Dr. Vigneau (1879).
Caracteristicas socioculturalas[modificar | modificar la font]
D'un punt de vista socioculturau, actualament (au sègle XXI), Vasadés es eterogenèu. Damb lo transferiment de la sosprefectura a Lengon en 1926, la disparicion deu camin de hèr Lengon-lo Mont e de la gara de Vasats au profèit de la gara de Lengon, la construccion de l'autoestrada A62, la barradura deu tribunau e de la maternitat de Vasats, l'abséncia d'urgéncias a l'espitau de Vasats, an contribuit, a la fin deu sègle XX, a ralentir lo desvolopament economic e sociau de la ciutat millenària. En efèit, los Vasadés son obligats de se rénder a Lengon per anar au centre comerciau, a l'espitau, a la gara, au peatge (dinc a 2011)...
Una rivalitat es neishuda entre Lengonés e Vasadés, principalament — es interessant d'ec observar — en çò deus joens, entre 15 e 30-40 ans pus o mens. Los Lengonés, d'un bòrn, an tots los mejans de comunicacion, los servicis, la modernitat, las animacions culturalas, quòra los Vasadés tenen fermament a son patrimòni, tant bastit coma immateriau. Dens la cultura populara modèrna, los Lengonés son considerats coma pècs preus Vasadés (los ditons chic flataires son espandits), quòra los Vasadés son considerats coma picabosics per sons vesins. Çò d'amusant es que la tradicionala rivalitat Lengon-Sent Macari — existenta de l'Edat Mejana avant e encara presenta dens la memòria deus ancians, dont l'origina vèn de garinhadas a perpaus deus privilègis sus la venta de vin (privilègis per Sent Macari, qu'èra en Bordalés) — se reportèt sus una rivalitat a l'interior deu quite Vasadés; e, en medís temps, Lengon e Sent Macari marchan adara la man dens la man, hòrtas d'una "cultura de ribèira" mès sustot en acòrd politic.
En efèit, d'un punt de vista politic, los cantons de Vasats e de Granhòus son damorats a dreta (UMP), quòra Capsiuts, Vilandraut e Auròs son heus deu PS, e que lo canton de Lengon es entre las mans deu PCF, tot coma Sent Macari. Las diferéncias son regde mercadas au nivèu de las manifestacions culturalas. Los cantons PS/PCF organizan manifestacions mèi viradas cap a las culturas deu monde, au desvolopament duradeir (Hèsta deu Colac e deu Vin, Hestejada de las Arts, las Nuèits Atipicas); los cantons de dreta organizan manifestacions regde mèi tradicionalas, mèi viradas cap au monde paisan, coma van véser dens lo cas de Vasats.
Cultura vasadesa[modificar | modificar la font]
Lo Vasadés empenat, coma d'auts virats occitans, pren ses vacanças en octòbre, au moment de la caça de la paloma. Tota la via d'aquesta region vira autorn d'aquò en autòne. Una Hèsta de la Paloma es organizada, damb una messa (vaquí una constanta de la cultura vasadesa, au contrari deu país de Lengon/Sent Macari) e l'intronizacion de personalitats dens la confrairia de la paloma, en preséncia de membres de nombrosas confrairias tradicionalas. L'auta activitat emblematica es lo rugbi. Mèi de cap a Capsiuts (la partida completament landesa), s'interèssan tanben a la tauromaquia.
Fòrt de Vasadés, se ne n'an pas hèit partida un jorn, aumens coneishen lo grop folcloric Los de Vasats  , reputat en particular per sons chancaires. Lo folclòre vasadés de la lana, quasiment lo mqdís ue lo de la Lana Gran e deu quite Marensin, es fòrt diferent, aquí encara, deu folclòre de ribèira (Lengon, la Rèula, Bordèu), per çò deus costums e de la presentacion. Car per çò de las danças, dens tot lo sud Gironda (e mèi dens las Lanas), retròban un barrejaldís e danças landesas tradicionalas (biga-bigueta, rondèu, saut de lapin) e de danças importadas o de marinèirs (congò, maristingò, pòlcas, escotishas). Una dança pro remercabla es lo "cap d'alh", on los dançaires s'agroan e se relèvan a un ritme sostiegut.
La Hèsta deus Bueus Gras, en heurèir, es fòrt importanta en Vasadés. Los bueus defilan, acompanhats per una ripataulèra, e son menats au tuadeir. D'auts còps, las gents assistèvan en musica au quite abatatge, çò qu'es interdit anuit. Lo bueu a tanben sa plaça per la hèsta de Sent Joan, en junh. Lo maire e sos adjunts, vestits en jurats a la mòda anciana, hèsen aumatge au bueu, totjorn en musica e danças folcloricas; las tradicionalas halhas de Sent Joan son alucadas davant la catedrala. Egau, Sent Joan a Vasats es adara, sustot, la hèsta sud-girondina per excelléncia, donc una aucasion per béver alcòl, a còps tròp. Los Vasadés an, malurosament, coma reputacion d'èster de francs chapaires e sustot pintaires.
Enfin, un aut huc es alucat, en decembre aqueste còp, quò's la Halha de Nadau, hòra deu rituau tradicionau. S'agís d'un simple mercat de Nadau.
Occitan anuit[modificar | modificar la font]
Quauquas associacions occitanas son anuit en Vasadés :
- Lo Cercle Occitan de Sud-Gironda, a Pompejac.
- Los Bohons au Tòp  , tropa de teatre en gascon.
- Los Caps Negues que cantan en "patoàs vasadés"
- La Companhia Lubat a Usèsta (Bernard Lubat a cantat en gascon).
En periferia, Gric de Prat es a Prenhac, la Calandreta de Siron a Barsac, Bruc e Brana a Guilhòs, las Manufacturas Verbalas a Lendiràs... Cors d'occitan son balhats au licèu e au collègi de Lengon, au collègi de Sent Sefrian ; cors per adultes a Granhòus, Lengon.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Segon la classificacion de Frederic Zégierman.
- ↑ Halip Lartiga, Las veas de la lenga gascona
- ↑ David Escarpit
- ↑ Jacme Boisgontier / Jacques Boisgontier, Contes de Garona, Letras d'Òc
http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9616679v/f128.item.zoom
Ligas extèrnas[modificar | modificar la font]
- [1] LO SARMONÈIR / LE JHACASSOUS, jornau electronic en gascon e en sentongés.


text:
Aqueth prèmi de literatura, compausat de tres categorias (narracion, poesia e conte taus mainats) que s'adreça aus adultes.
Los prèmis que van de 200 a 1000 €.
La clavadura de la recepcion de las òbras qu'ei lo 15 de mai de 2008,
au servici de politica lingüistica deu Departament de Cultura deu
Conselh generau d'Aran e la remesa deus prèmis que's harà lo 17 de
junh.
Reglament e rens. :
Airau de Politica Lingüistica deth Departament de Cultura deth Conselh generau d'Aran,
Passeg dera libertat, 16,
25530 Vielha, Val d'Aran ;
+34 973 64 18 01.


text:
Dimenjada embromada e tamb quauques nheuades en còtes nautes.
Aué diuendres 6 de gèr serà ua jornada embromada, encara que se poderie daurir quauque clar. Se produsiràn bères precipitacions fèbles e intermitentes qu'a darrères ores poderien èster puntuauments moderades. Còta de nhèu entre es 1500 e es 1700 m. Acumulacions de 10 a 15 cm en Baqueira.
Vents fèbles de sud-èst e èst.
Temperatures fresques sense masa variacion ath long dera jornada (3°/5° en hons de Val; -2°/0° en còta 2.000).
Eth dimenge seguiram tamb cèus pro cobèrts, encara que se poderien daurir quauqui clari, sustot pendent eth maitin. Se pòden produsir precipitacions entre fèbles e moderades que serien mès probables pera tarde. Còta de nhèu ath torn des 1600 m.
Temperatures en leugèr ascens respecte ara jornada anteriora (3°/8° en hons de Val; -2°/0° en còta 2.000).
Eth deluns salternaràn bromes nautes tamb clari. Descenuda des temperatures minimes (-2°/7° en hons de Val; -4°/-2° en còta 2.000).


text:
Vertuèlh d'Agenés
Vertuèlh d'Agenés, (foneticament [ber'tel daze'ne]) [1] [2], (Verteuil-d'Agenais en francés), es una comuna d'Occitània, en Agenés, administrada pel departament d'Òlt e Garona de la region d'Aquitània Lemosin Peitau e Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Entre dos rius, Tolzac (o Tolzat) a l'èst e un afluent a l'oèst, lo borg es bastit sus un tuquet arredondit de quicòm coma 80-90 m, posicion que n'aprofita lo castèl qu'es en son centre, e domina de 20-25 m lo campèstre a l'entorn.
Toponimia[modificar | modificar la font]
Dauzat e Rostaing postulan una rasic preceltica vert-, de sens inconegut, o un nom d'òme gallés *Vertus (latinizat), emb lo sufixe -ialo, «camp», «clarièra» [3].
Lo sol problèma es dins la primièra sillaba. Ernèst Negre, Jacques Astor (citats per Bénédicte Boyrie-Fénié) e B. Boyrie-Fénié causisson la solucion del nom gallés Verto, atestat; lo nom d'origina, totalament celtic, es donc *Vertoialo, çò que las atestacions Bertolio (de ~) (1293, en latin) e Vertuelh (1300, en occitan), contradison pas [4].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
- en 1793, la municipalitat èra Verteuil, Brugnac, Coulx et Verdegus (en francés), donc Vertuèlh d'Agenés, Brunhac, Cors (de Vertuèlh) e Verdegàs ? (comuna de Brunhac), çò qu'explica l'importància de la populacion municipala en 1793 [5]
- 2013 : 583 abitants
- Coma Sent Bertomiu d'Agenés, Levinhac de Guiana o Monbaús (Montbaús), Vertuèlh èra un pichon centre de servicis par las comunas a l'entorn, qu'una certana aparéncia urbana ne garda la memòria; son evolucion demografica, comparada a la de Sèishas, Duràs o Castèlmauron d'Òut, testimònia de la pèrda de la foncion comerciala d'una borgada qu'a pas beneficiat de l'estatut de canton.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN, Pau, 2012
- ↑ (la varianta Vertulh se comprendriá milhor dins los parlars gascons bordaleses o aparentats que redusisson a -u- lo diftongue -uè-, allòc que Vertuèlh, près de La Bretoniá, lòc d'enquèsta n° 47 05 de l'ALLOC, deu èsser al mens en partida lengadocian)
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984.
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne, ed. CAIRN, Pau, 2012
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=39596


text:
L’Ostau dau País Marselhès farà Sant-Michèu
dins lei tres mes. Es la decisien màger de l’Assemblada Generala d’aquela associacien qu’anima despuei l’an 2000 lo quartier de La Plana, organisa de cors d’occitan e bailèja un molon d’activitats.
S’a l’ora d’ara, l’OPM resta a la carrièra dei Mages, demainatjarà de l’autra man dau quartier, au 18, carrièra des Oliviers, dins un locau mai grand, onte podràn s’acampar mai de monde. Subretot, lo personau de l’Ostau obrarà dins de condiciens milhoradas. L’Ostau dau País Marselhès espèra de poder emplegar una segonda persona, e l’alestissariá am’un ostau mai larg.
Aquò dich, l’Amassada Generala dau dimenge 12 janvier siguèt l’escasença de debatre d’un chanjament d’estatuts. « Tot lo monde èra pas d’accòrd dins la cinquantèna de sòcis qu’èron venguts ne’n parlar »
resuma lo president, Matieu Castel.
Per ne’n discutar vertadièrament, l’associacien vòu se donar de temps. Un Consèu d’Admenistrança provisòri es estat elegit per menar una segonda AG, extraordinaria, aquela. Se debanarà lo 16 de fébrier.
L’OPM
que vòu gardar son amira d’animacien culturala e sociala dins lo quartier de La Plana, discuta tanben de l’oportunitat d’alarguir sa tòca dins l’encastre d’estructuras regionalistas.


text:
I vos podètz encara marcar demoran encara de plaças !!!! Estagi Parlar a Besièrs (34) los 24-25-26 d’octòbre de 2017 Tèma : LA POMA A l’entorn de la poma, escambiarem en ronda, d’una mena prigonda… D’estagis de formacion continua permeton d’aprene mai rapidament, d’un biais sople e adaptat a l’adulte. Cada estagi, compausat al maximum… Read more »
LOS ESTAGIS PARLAR d’estagis en lenga, de lenga e per la lenga ! L’occitan a mon ritme e segon mos bensonhs ! Una escasença en aur de practicar la lenga ! Publics començaires et iniciats Datas dels estagis PARLAR per 2017-2018 : 24-25 e 26 d’octòbre de 2017 12-13 e 14 de decembre de 2017… Read more »
Lo CFPO Lengadòc organiza los 30-31 de mai e 1èr de junh à Besièrs, un estagi en lenga e cultura occitanas sul tèma “un còp èra… Besièrs”. Aquesta formacion s’adreça a un public debutant mas tanben mai avançat – cada estagi compren dos grops de nivèl. Aital lo… Read more »
Lo Centre de Formacion Professionala Occitan Lengadòc prepausa una formacion en alternància de 10 meses. Associada a la preparacion d’un Títol Professional certificat (de nivèl Bac mai 2) “Formator Professional d’Adultes”, aquela formacion vos permetrà d’aprigondir vòstras competéncias en lenga e cultura occitanas o catalanas e de mestrejar las competéncias a la practica del mestièr… Read more »
Lo CFPO Lengadòc organiza los 13-14-15-16 de mars de 2017 a Besièrs un estagi PARLAR de 4 jorns en immersion. Aquesta formacion s’adreça a un public començaire de totes atges e a per objectiu la descobèrta e l’aprigondiment de las coneissenças en lenga e cultura occitanas. Sètz començaire en occitan ? Aqueste estagi vos permetra de… Read more »
La “Ligue de l’Enseignement de l’Aude” en collaboracion amb lo Centre de Formacion Professionala Occitan organiza un BAFA Aprigondiment cultura occitana del 13 al 18 de febrièr de 2017 a Rennes le Chateau (Aude) en internat. L’estagi BAFA – Aprigondiment Cultura Occitana devoloparà d’especificitats per far descobrir las potencialitats linguisticas e culturalas de l’occitan pr’amor… Read more »
Los 13-14 e 15 de decembre de 2016 Al travèrs de talhièrs, de visitas, de preparacions e de degustacions descobriretz amb nautres totes sos secrets… … e doblidètz pas, en lenga d’òc lo chocolat es encara melhor.
Lo mestièr de la formacion vos interèssa ? Desiratz cambiar d’orientacion ? Partejar vòstras coneissenças ? VENÈTZ FORMATOR PROFESSIONAL EN LENGA-CULTURA OCCITANA O CATALANA Aquesta accion es finançada dins l’encastre del “Programa Regional Qualificant del Conselh Regional “. Lo cursus de Formator Professional d’Adultes forma los estagiaris a ocupar d’emplecs de formators / trises al sens de la… Read more »
19-20-21 d’octobre de 2016 13-14-15 de decembre de 2016 07-08-09 de febrier de 2017 13-14-15-16 de març de 2017 04-05-06 d’abril de 2017 30-31 de mai et 1er de junh de 2017 10-11-12-13 de julh de 2017 Tarifas : nos consultar Per se marcar o aver mai d’entresenhas : 04 67 28 75 36
Dimècres 18 de mai de 2016 a 14h per la formacion de formators en lenga-cultura Occitana o Catalana Dimars 07 de junh de 2016 a 14h per la formacion de formators en lenga-cultura Occitana o Catalana Dijòus 30 de junh de 2016 a 14h per la formacion de formators en lenga-cultura Occitana o Catalana Dimècres… Read more »


text:
Los documents de l’AG de 2016
Trobaretz aicí los documents necessaris a l’AG de 2016 (inscripcion, poder, candidatura CA).
Aquestes documents que son a tornar, completats e signats (dab l’ensemble de las indicacions demandadas) :
- per mèl (version escanizada o copiada a la man) a : direccion@ieo-oc.org
- per corrier postau a l’IEO (AG 2016) 11, carrièra Malcosinat, 31000 Tolosa
NB : lo chèc, pel/pels repais, que deu estar tornat a l’IEO a Tolosa.
Inscripcion a l’AG : cargatz lo document aicí-dejos.
Candidatura coma administrator : cargatz lo document aicí-dejos.
Poder : cargatz lo document aicí-dejos.
NB: Lo nombre de poder qu’es limitat a 10 per persona mandatada (en mei deu son pròpri mandat) lo dia de l’AG.
Mercé de vòstre participacion.


text:
Villes et mairies du District de Santarém
Liste des communes
Santarém
Ville de Santarém, localité du Portugal de 64 000 habitants.
La mairie de Santarém a une adresse e-mail et un site Internet.
Ourém
Ville d'Ourém, localité du Portugal de 49 000 habitants.
La mairie d'Ourém a une adresse e-mail et un site Internet.
Tomar
Ville de Tomar, localité du Portugal de 42 000 habitants.
La mairie de Tomar a une adresse e-mail et un site Internet.
Abrantes
Ville d'Abrantes, localité du Portugal de 41 000 habitants.
La mairie d'Abrantes a une adresse e-mail et un site Internet.
Torres Novas
Ville de Torres Novas, localité du Portugal de 37 000 habitants.
La mairie de Torres Novas a une adresse e-mail et un site Internet.
Benavente
Ville de Benavente, localité du Portugal de 25 000 habitants.
La mairie de Benavente a une adresse e-mail.
Cartaxo
Ville de Cartaxo, localité du Portugal de 24 000 habitants.
La mairie de Cartaxo a une adresse e-mail et un site Internet.
Almeirim
Ville d'Almeirim, localité du Portugal de 22 000 habitants.
La mairie d'Almeirim a une adresse e-mail.
Rio Maior
Ville de Rio Maior, localité du Portugal de 21 000 habitants.
La mairie de Rio Maior a une adresse e-mail.
Salvaterra de Magos
Ville de Salvaterra de Magos, localité du Portugal de 20 000 habitants.
La mairie de Salvaterra de Magos a une adresse e-mail.
Coruche
Ville de Coruche, localité du Portugal de 20 000 habitants.
La mairie de Coruche a une adresse e-mail et un site Internet.
Entroncamento
Ville d'Entroncamento, localité du Portugal de 20 000 habitants.
La mairie d'Entroncamento a une adresse e-mail et un site Internet.
Alcanena
Ville d'Alcanena, localité du Portugal de 14 000 habitants.
La mairie d'Alcanena a une adresse e-mail et un site Internet.
Chamusca
Ville de Chamusca, localité du Portugal de 11 000 habitants.
La mairie de Chamusca a une adresse e-mail.
Ferreira do Zêzere
Ville de Ferreira do Zêzere, localité du Portugal de 9 300 habitants.
La mairie de Ferreira do Zêzere a une adresse e-mail et un site Internet.
Alpiarça
Ville d'Alpiarça, localité du Portugal de 8 100 habitants.
La mairie d'Alpiarça a une adresse e-mail et un site Internet.
Vila Nova da Barquinha
Ville de Vila Nova da Barquinha, localité du Portugal de 7 800 habitants.
La mairie de Vila Nova da Barquinha a une adresse e-mail et un site Internet.
Mação
Ville de Mação, localité du Portugal de 7 700 habitants.
La mairie de Mação a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Dimècres, 14.6.2017 03h00
Tròç de la tampa del libre de J. Larzac Descolonizar l'istòria occitana, IEO 1977
Non sabo pas se sio nacionalista, qu’al fons m’identifico per mon istòria personala a divèrs espacis contradictòris, a una Occitània mai alpenca que pirenenca, a una Catalonha mai insulara que continentala, a una Corsega de lenga mai còrsa que francesa, o a l’Argeria perdua de mon paire e de ma paura mairegrand.
Mas si que m’anima clarament la volontat de respectar las culturas e que los pòbles vivan en libertat e en armonia recipròca. Me sembla per ansin evident qu’aquela armonia es impossibla dins un Mond ont los pòbles mai fòrts eissaian de dominar los mai febles, rebat pro natural de las luchas quotidianas dals individús per un illusòri poer. Amb mos umils means creo doncas normal de luchar contra las tendéncias imperialistas, amb la clara consciéncia qu’es un combat utopic mas totun necessari. Sabèm ben qu’eliminarem pas lo mal solets, mas totes pensam que val la pena de melhorar nòstra planeta coma poèm.
E se, coma o chanta Nadau, la libertat es lo chamin, siam forçats de reconéisser que per los pòbles colonizats, e nieus per los descolonizats, es un chamin lonjàs…
Après la fin de l’epòca dauraa e non pas gloriosa de las colonizacions europèas, constatam que las descolonizacions son ren achabaas. Que rèsta de las culturas precolombianas dins una America latina que parla massissament espanhòl e portugués? L’exemple de Bolívia pareis isolat. Se sap ben qu’Africa es pas totalament liberaa, s’observam los liames que los mantenon certans estats amb l’anciana metropòli francesa. Ai agut vist que d’escòlas africanas avián servat lo metòde dal senhal per reprimir las lengas localas: que i a de piéger que quora lo colonizat imita lo colonizaire?
Sensa parlar d’Occitània ni de son ipotetica liberacion, aüra utopica, penso tanben a Catalonha que sembla d’entamenar son chamin devèrs l’independéncia amb un referendum previst lo 1r d’octòbre: se pòt de verai imaginar una rompeüra completa amb la cultura espanhòla? Los debats periodics sus l’oficialitat o non dal castelhan dins una Republica Catalana mòstran la complexitat dal problèma.
Que o volham o non, i a totjorn sus nòstre chamin de quista de libertat la peaa de l’istòria qu’avèm rebutaa. Que la peaa nos agrade o non, i es, e nòstres vans esfòrces l’esfaçaràn ren.
Incompletas descolonizacions que nos convian pas, totun, a abandonar lo chamin, mas a umilament lo saupre lòng, coma una quista que val lo còp perque unís de generacions devèrs la meteissa tòcha. La libertat es lo chamin, çò se devon dire de pòbles de paire en filh e de maire en filha entrò la liberacion completa.
"Sensa parlar d’Occitània ni de son ipotetica liberacion, aüra utopica" : vejaicí una paraula lucida, de bòna fe, onèsta ! Amai volguessiam au fons que ne'n seguèsse autrament...
Personalament, crese mens a una "liberacion completa" qu'a una adaptacion en fach de las generacions. L'eissida que vese per nòstre País d'Òc, es la recuperacion progressiva e benvolenta de sas rèstas per Catalonha... se Catalonha capita son endependença !
E se la poissança politicoeconomica de l'airau... Legir la seguida
#2 En occitan normatiu, los latinismes s'escrivon amb -um: referendum, album, serum...
"identifiCo"
referendOm
Dempuei la batalha perduda de Montségur, i a una sola religion, una Franca una e indivisibla.
I a una sola sciença, una sola arqueologia, una sola istòria, una sola filosofia, una sola laicitat....
Es temps de s'interessar a tot çò qu'i a darrier lo sol. E, ma fe, i a de las causas belcòp pus logicas e vertadieras. Quò es benleu perque volam pas veire aquò, que se tròba sus internet, que semblam esser perdegut dins un monde que comprenam pus.


text:
La Gasconha : emigracion, immigracion e exòde rurau
Partatjar Ficas 4Istòria - Elements per ua istòria de la Gasconha
De tostemps enlà la Gasconha, coma totas las autas regions çaquelà, estoc ua tèrra d’emigracion e d’immigracion. Quan lo Cesar descrivèva l’Aquitània com ua entitat a despart dins la Gaula, ua espècia de « Far West » de la romanitat, la Gasconha n’ei pas un « cuu-de-sac » enter la Mar Grana, los Pirenèus e Garona.
Partim ...
sus la Tenaresa, aquera rota de transumància coneishuda desempuish le neolitic qui permet aus tropèths e aus aulhèrs de religar los Pirenèus a las Lanas girondinas sense traversar nat arriu.
Empruntem ...
los Camins Jacaires (Santiago de Compostela) qui perméten aus romius pedanhs de religar l'Euròpa deu nòrd a la Galicia espanhòla.
Espiem ...
las cordèras qui permetèvan de passar en Espanha deu temps de la Dusau Guèrra mondiau tà escapar a la barbaria nazia e aus vichistes e eventuaument juntar la Resistancia. Rotlem uei lo dia sus las rotas qui vesen los estivaires se desplaçar cap a la Mar Grana o los esquiaires cap aus Pirenèus, Pirenèus qui dinc un periòd recent (mitat deu sègle XXau) èran un passatge enter vesins deu nòrd e deu sud meilèu qu’ua termièra clavada.
La Gasconha estoc tanben ua tèrra d’emigracion.
Orsalhèrs
Sense òrdre cronologic, parlem deus « Orsalhèrs », aqueths Ariegés qui dinca la Premèra Guèrra mondiau gahavan orsets orfeans, lor aprenèvan lo « mestièr » e los hasèvan lo lors companhs d'espectacle e de viatge dins la França, l’Euròpa lhèu lo Monde, enqüèra a còps qualificat de Navèth quan parlavan de las Americas. Après, la demanda èra tau que beneficiaràn de "cordèras russas" de hornidors d'orsets.
Capdèths de Gasconha
Parlem de'us qu'apèran los « Capdèths de Gasconha » qui fauta, d’aute avenidor o possibilitat de maridatge, venguèvan militaris reputats au servici deus poderós qui los pagavan : per la guèrra de Cent Ans, un còp deu costat deus Anglés, un còp deu costat deus Francés, mès tostemps Gascons.
Mosquetàris deus reis de França
Parlem enqüèra deus Mosquetàris deus reis de França dab la legénda romançada ei mei flatosa que non pas la trista vida de mercenàris ; o d’aqueths autes gascons « deu pòble » venguts Generaus o Manescaus deu Napoleon 1er, lhèu vengut Rei de Suèda com lo paulin Bernadotte.
aventurèrs deu quotidian
D’autes « aventurèrs deu quotidian » an traversat l’Atlantica tà cercar ua vida mei bona cap aus espacis americans deu nòrd o deu sud a conquesir e a còps hèr fructificar o en desvolopar los mestièrs de l’ostaleria e de la restauracion a New-York per exemple a la debuta deu sègle XXau. Daubuns « tornavan au país » fortuna hèita.
La perta de populacion aurà mantuas rasons : la crisa deu filloxèra qui guasta las vinhas, regde presentas, a la debuta deu sègle XXau, la Prumèra Guèrra mondiau qui asseca la trenca d'atge deus gojats enter 18 e 30 ans. L’arribada de man d’òbra « estrangèra » permeterà lo manteng de l’activitat economica : familhas italianas dins lo Gèrs per exemple tàu trabalh agricòl, familhas polonesas tà bastir los barratges pirenencs, familhas espanòlas vengudas per rasons economicas puish politicas après la « Guerra Civil » de 1936, populacions qui hugivan la guèrra dins lo Nòrd de la França en 1940, familhas portuguesas, magrebinas per hèr còrda e enfin ua immigracion « mei aisada » de familhas qui se venguen installar en Gasconha tà profitar de la sua doçor de víver o enqüèra l’instalacion de familhas qui hugen las persecucions o las misèrias d’autas partidas deu Monde.
Las reestructuracions deu modèle paisan après las annadas 1970 qui hèn passar l’agricultura d’ua policultura alimentària qui hè viver o subrevíver mantuas familhas a ua poliproduccion intensiva qui necessita mensh de man d’òbra an amiat a un exòde rurau massiu : desplaçament cap aus centres urbans (Tolosa, Bordèu, Tarba) e los lors bacins industriaus (aeronautica, armament...) en deishar territòris bèths se despoblar dab ua populacion qui's hè vielha.
Assistam a ua metropolizacion autorn de las vilas bèras que caleré contrabalançar en manténguer servicis publics, mejans de transpòrts, mòdes de vita e de produccion qui perméten a tota la populacion de profitar d'aqueths espàcis.
Per acabar sus un clunhet, notem que la rota qu'empruntan los troces de l'Airbus A380, floron de la modernitat e de l’industria aeronautica europenca tà juntar Bordèu a Tolosa ei la rota qu'utilizavan jà los romans dus millenàris i a, plan longtemps abans las autorotas.
Los films "L'orsalhèr" deu Jean Fléchet ; Farrebique e Biquefarre deu Georges Rouquier.
Frisa cronologica
Questions
Cerca la definicion de la "metropolizacion".
Activitats
Comparar lo nombre deus mòrts suu monument aus mòrts deu ton village dab la populacion de l'epòca.
Familhas de qui lo nom figura suu monument e son enqüèra presentas dins le vilatge uei ?