text:
Cercar :
Darrièrs artistas ajustats
Darrièrs vinils ajustats
Darrièras cançons ajustadas
Los artistas e los grops
564 artistas correspondon a vòstra recèrca
2B2R - Polifonias/còrs, Caòrs (46)
A fil de ciel - Cants tradicionals, Còni (CN)
Ad’arron - Cants tradicionals, Pau (64)
Aiga linda - Musicas de dançar, Les Mages (30)
Aigo vivo - Espectacle folcloric, Rousset Sur Arc (13)
Aire de prima - Cants tradicionals, Còni (CN)
Aire d’Ostana - Musicas de dançar, Ostana (CN)
Aital Sèm - Musicas de dançar
Al Cartero - Cants tradicionals, Salies De Bearn (64)
Alan Bissiere - Nòva cançon/cançon (11)
Alba canta - Polifonias/còrs, Montpelhièr (34)
Albarel - Divèrses, Montpelhièr (34)
Albès - Cants tradicionals, Montpelhièr (34)
Alem Surre-Garcia - Divèrses, Tolosa (31)
Alidé Sans - Nòva cançon/cançon (ARAN)
Aligot éléments - Cants tradicionals, Clermont Ferrand (63)
Alternative Rouergate - Punk/metal, Villefranche De Rouergue (12)
André Calvet - Cants tradicionals
André Chiron - Nòva cançon/cançon
André Minvielle - Nòva cançon/cançon, Tolosa (31)
Anem Trio - Musicas de dançar (Autres)
Apero Orchestra de Castagnié - Divèrses, Castagniers (06)
Aqueles - Polifonias/còrs, Montpelhièr (34)
Arbebo - Musicas de dançar
Arbut - Musicas de dançar, Cervasca (CN)
Ardalh - Polifonias/còrs, Morlaàs (64)
Arnapi - Punk/metal (64)
Arnaud Cance - Divèrses (Autres)
Aronde - Musicas de dançar, Luc De Béarn (64)
-
Arpalhands - Musicas de dançar, Colomièrs (31)
1 2 3 4 5 6 7 seguent > darrièr >>
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


c: text/html

text:
Boson
Lei bosons representan una classa de particulas que tènon de proprietats de simetria particularas dins lo corrent d'un cambi de particulas : un sistèma de particulas identicas se comportent coma de bosons es totjorn dins un estat totalament simetric a respèct dau cambi de particulas. Totei lei particulas elementàrias descubèrtas a l'ora d'ara son siá de bosons siá de fermions (que pòdon existir solament dins un estat totalament antisimetric a respèct dau cambi de particulas). Lo teorèm spin-estatistic indica que lei particulas de spin entièr son de bosons e lei particulas de spin mieg-entièr son de fermions.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
AG 2011 : las comissions de tribalh
Pendent l’Amassada Generau deus 21 e 22 de mai (Centre Roger Fourneyron, 31, Boulevard de la République, 43000 lo Puèi de Velai, ), l’Institut d’Estudis Occitans qu’organiza, lo dissabte vrèspe, acamps tematics. 5 comissions qu’estón definidas, e cada participant a l’AG qu’ei convidat a participar, e atau contribuir au desvolopament de la nosta associacion.
1 : Comission pedagogia de la lenga
Subjèctes : Objectius de l’IEO, animacion deu hialat de cors, desvolopament, formacions de formators, …
2 : Comission toponimia
Subjèctes : Enquistas, formacions, partenariats, basa de donadas,…
3 : Comission transmission de la lenga
Subjèctes : Bilinguisme precòce (desvolopament locau, site internet de l’IEO,…),...
4 : Comission edicion/difusion
Subjèctes : Ligams entre las diferentas activitats d’edicion e de difusion en çò de l’IEO (ex : IDECO, Novelum, Tuta d’Òc IEO31,….)
5 : Comission Comunicacion
Subjèctes : Site internet, revista Anem Occitans, servici de l’emplec, paginas occitanas.
Entà aprestar la discutida, e vos perméter de balhar lo vòste punt de vista a partir de quauquas questions au parat de la dimenjada d’AG, un aperet a contribucions (que vienitz o non a l’AG) sus cada tematica qu’ei obèrta dinc au 8 d’abriu. Un accent que serà balhat sus l’implicacion globau deu hialat de l’IEO (animacion, ròtle deus benevòles, objectius, dinamizacion, ròtle de las estructuras...) en cada accion/tematica.
Mercés de’ns tornar las vòstas contribucions, en format word o pdf, a direccion@ieo-oc.org, en tot precisar dens lo títol deu vòste messatge lo nom de la comission concernida.
En tot v’esperar numerós a l’AG de l’IEO de 2011 au Puèi de Velai!
Plan coraument, Laurenç Gosset, Director


text:
ISBN : 9782859105877
88 pages
14 x 21 cm
14.00 €
gràcia au cant e a la dança tradicionala que practica. Après romans e documentaris, a escrivut aqueste reculh de tèxtes dont a confiat la traduccion a son hilh. Maneja lo creion a l’aucasion.
Gabrièu Balloux a hèit un master en agronomia e environament e un en desvolopament territoriau ; membre de l’IEO, hèi recèrcas sus lo gascon de l’Entre-duas-Mars, deu vath de Garona e deu Vasadés, sus la toponimia e l’etnobotanica. Aima dessinar de tot petit avant.
Henri Balloux, dessinator, pair de l’autor, èra professor de matematicas-fisica-quimia mès tanben un artista pluridisciplinari : portreitista, esculptaire, marquetaire...
‒ Per poder te parlar a mon agrat. »
Obgèits shens via ? Anèm donc ! Lo culhèir nos escapa, la cubèrta linca, la pinconèra de lutz nos hèi de clinhaments d’ulh, l’escalon s’espisha devath nòstes pès distrèits, la pelha virona dens lo vent, la clau s’es estujada...
Inventi una via de cada jorn plenha de fantasias ont la solituda n’exista pas mèi : obgèits de l’ostau que mòblatz ma via, m’escarrebilhi en imaginant vòstas escarcalhadas escarnialas, vòstas protestacions, vòstes avòts ahugats amèi quauquas satisfaccions.
Quala animacion !
Parlatz selhas, esbrifatz cotèths, desvelatz-vos pòrta-mantèths, hauçatz lo ton escalas : la paraula vos es balhada !
Aqueste obratge assaja, per la poesia mèi l’umor, d’hèser parlar obgèits d’autes còps e d’adara, « d’arunan, d’engan e de doman ». Obgèits inanimats, atz la paraula !


text:
"Meddia aranés": Foment Torisme Val d'Aran a organizat aguesta setmana era prumèra Net deth Torisme
Foment Torisme Val d'Aran a organizat aguesta setmana era prumèra Net deth Torisme, a on a facilitat ath sector era memòria des sòns activitats pendent eth 2016. Vo'n aufrim es donades aué en "Meddia aranés", que repasse tanben era prevision de perilh de lauets e era prediccion meteorologica tara dimenjada. Foment Torisme Val d'Aran ha organitzat aquesta setmana la primera Nit del Turisme, on ha facilitat al sector la memòria de les seves activitats durant el 2016. Us n'oferim les dades avui al "Meddia aranés", que repassa també la previsió de risc d'allaus i la predicció meteorològica pel cap de setmana.


text:
Richard Stallman
Richard Matthew Stallman, tanben conegut per sas inicialas RMS (Nòva York, 16 de març de 1953) es un programaire e un activista pels logicials gratuits american. Es conegut mai que mai pel fach que foguèt lo promotor del Projècte GNU, que fondèt la Free Software Foundation e qu'escriguèt la licéncia GNU pel public general.
Per encausa de son trabalh e sas contribucions a recebut 14 doctorats e professorats. Pr'amor d'omenatjar sa figura un asteroïde de la cencha principala, 9882 Stallman, recebèt son nom.
Biografia[modificar | modificar la font]
Richard Stallman nasquèt a Manhattan en 1953 dins una familha de classa mejana, filh de Daniel Stallman, un veteran de la Segonda Guèrra Mondiala, e d'Alice Lippman, una ensenhaira remplaçanta de matérias artisticas. Sos parents divorcièron en 1958 e Richard partiguèt viure amb sa maire.


text:
Wattignies-la-Victoire
Wattignies-la-Victoire es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo sieu nom fach referéncia a la batalha de Wattignies (16 d'octòbre 1793) ont Jourdan assistit de Carnot #refusar los Austrians del prince Frédéric de Porcellana-Cobourg.
Aquela batalha #èsser la primièra demostracion de l'eficacitat del canon de Gribeauval pel periòde dels guèrras de la Revolucion francesa #que serà seguida Guèrras napoléoniennes. Aquela victòria #èsser un estonament considerable a París ont las convencionala èran òc convencuts d'una desbranda a venir Francés contra armadas de mestièr #que #decidir l'execucion de Marida-Antoinette, aquel meteis 16 d'octòbre. L'endeman, París apreniá que la batalha i aviá #èsser victorieuse. Lo principal artesan d'aquela victòria #èsser lo jove general Florent Duquesnoy ; sol oficiar d'experiéncia sus luòc, lo general Jourdan en avent pas experiéncia de commandement a l'epòca. Jourdan Èra un ancià soldat de la guèrra d'America (1780) jos Rochambeau. De retorn a França en 1782, #èsser démobilisé e #tornar exercir lo sieu mestièr d'en negociant ne de articles de ferblanterie. #Tornar a París amb la Revolucion e #obténer lo grade de general per las siás relacions l'an 1792.
De lo sieu costat, Duquesnoy èra un ancià jos-oficiar de la gendarmerie reiala, basat a Nancy. I aguèt soslinhat a l'atencion de Carnot a la batalha de Hondschoote (près de Dunquèrca) en junh 1793, ont, coma capitani a caval, semiava la terror en los Angleses en transeünt amb los sieus òmes darrièr de las linhas anglesas. N'en agost 1793, i aguèt nomenat general per Carnot malgrat los críticos de lo sieu pròpri fraire Ernest Duquesnoy, convencional a París, #que lo considerava coma un inhàbil. Duquesnoy #Realizar lo trabalh de enfocament del vilatge de Wattignies en fasent desfilar los sieus òmes en parallela del luòc retranchée dels Austrians, mas just defòra de portada dels canons enemics.
De contunh, #prene lo camp austrian per estonament, d'ora en la matinada del 16 d'octòbre, en lançant los sieus òmes al assaut del costat mai inaccessible de Wattignies, en fasent empénher a braç d'òme los canons de Gribeauval. Lo general austrian Clayrfayt i aviá declarat #qu'èra escarrabilhat a se far "sens culotte" se los Franceses lududi prenián la siá posicion de Wattignies. A mens de 100 mètres de las linhas austrianas, en la bruma d'octòbre, los òmes de Duquesnoy fasián fuòc de contunh recomençaven lo sieu ascension. Cap a 11 oras lo luòc èra paissièra e aquelas fes, los canons franceses, mai los canons austrians avián virat cap a l'oèst, es-a dire en l'esquina de las posicions de Clayrfayt. Aquel pas #aver d'autre recors #que de ordonner lo repli general cap al nòrd per se refugiar darrièr de la Sambre, dégageant aital la vila de Maubeuge. Aquela batalha i aviá considerat per Napoleon coma la sòla verdadera batalha de la revolucion, la batalha de Valmy en essent sujette a fiança.
Obsèrva
- Duquesnoy se #soslinhar pel continuament en començament 1794 en en refusant de far caminar los sieus òmes contra los civils #que fugián los republicans a l'entorn de Nantas. Se #opausar al general Turreau, inventeur de las colomnas infernals, al ponch d'èsser denonciat coma traïdor a la pàtria en març 1794. Duquesnoy #Arribar a las siás fins, en se punchant de respectar las instruccions de Turreau en demandant dels òrdres escriches, e en daissant lo temps als civils vendéens dempuèi enfuir.
Son nom fait référence à la bataille de Wattignies (16 octobre 1793) où Jourdan assisté de Carnot repoussa les Autrichiens du prince Frédéric de Saxe-Cobourg.
Cette bataille fut la première démonstration de l'efficacité du canon de Gribeauval pour la période des guerres de la Révolution française qui sera suivie des Guerres napoléoniennes. Cette victoire fut une surprise considérable à Paris où les conventionnels étaient si convaincus d'une défaite à venir des Français contre des armées de métier qu'ils décidèrent l'exécution de Marie-Antoinette, ce même 16 octobre. Le lendemain, Paris apprenait que la bataille avait été victorieuse. Le principal artisan de cette victoire fut le jeune général Florent Duquesnoy ; seul officier d'expérience sur place, le général Jourdan n'ayant pas d'expérience de commandement à l'époque. Jourdan était un ancien soldat de la guerre d'Amérique (1780) sous Rochambeau. De retour en France en 1782, il fut démobilisé et revint exercer son métier de négociant en articles de ferblanterie. Il retourna à Paris avec la Révolution et obtint le grade de général par ses relations en 1792.
De son côté, Duquesnoy était un ancien sous-officier de la gendarmerie royale, basé à Nancy. Il fut signalé à l'attention de Carnot à la bataille de Hondschoote (près de Dunkerque) en juin 1793, où, comme capitaine à cheval, il semait la terreur chez les Anglais en passant avec ses hommes derrière les lignes anglaises. En août 1793, il fut nommé général par Carnot malgré les critiques de son propre frère Ernest Duquesnoy, conventionnel à Paris, qui le considérait comme un incapable. Duquesnoy réalisa le travail d'approche du village de Wattignies en faisant défiler ses hommes en parallèle de la place retranchée des Autrichiens, mais juste hors de portée des canons ennemis.
Ensuite, il prit le camp autrichien par surprise, tôt dans la matinée du 16 octobre, lançant ses hommes à l'assaut du côté le plus inaccessible de Wattignies, en faisant pousser à bras d'homme les canons de Gribeauval. Le général autrichien Clayrfayt avait déclaré qu'il était prêt à se faire "sans culotte" si les Français lui prenaient sa position de Wattignies. À moins de 100 mètres des lignes autrichiennes, dans le brouillard d'octobre, les hommes de Duquesnoy faisaient feu puis recommençaient leur ascension. Vers 11 heures la place était prise et cette fois, les canons français, plus les canons autrichiens étaient tournés vers l'ouest, c'est-à-dire dans le dos des positions de Clayrfayt. Celui-ci n'eut d'autre ressource que d'ordonner le repli général vers le nord pour se réfugier derrière la Sambre, dégageant ainsi la ville de Maubeuge. Cette bataille était considérée par Napoléon comme la seule vraie bataille de la révolution, la bataille de Valmy étant sujette à caution.
Remarque
- Duquesnoy se signala par la suite en début 1794 en refusant de faire marcher ses hommes contre les civils qui fuyaient les républicains autour de Nantes. Il s'opposa au général Turreau, inventeur des colonnes infernales, au point d'être dénoncé comme traître à la patrie en mars 1794. Duquesnoy parvint à ses fins, se piquant de respecter les instructions de Turreau en demandant des ordres écrits, et laissant le temps aux civils vendéens de s'enfuir.


text:
Ara fa 100 ans lo mond èra enfonsat en un procés de cambi radical que laissariá enrè lo sègle XIX. Pas solament per la primièra guèrra mondiala mas tanben per la capitada de mai d’una revolucion que foguèt l’inici del sègle XX. E mai, i aguèt un procés de naissença de divèrses estat nòus en l’Euròpa del nòrd e de l’èst que cambiarián la mapa de l’ancian continent. Finlàndia, una nacion millenària, poguèt, fin finala, se declarar independenta en forma d’estat sobiran. La libertat èra arribada.
E òc. Lo 6 de decembre de 1917 Finlàndia poguèt se declarar estat independent. Aviá pas, totun, nascut una nacion, pr’amor que las sieunas caracteristicas culturalas singularas ja èran evidentas dempuèi fasiá sègles. Solament capitèt en aver un estat. La nacion finlandesa fasiá sègles qu’existissiá. Aital o pròva l’istòria. E aquò es un fach sovent desbrembat e que pòt ben èsser aplicat en mai d’una nacion dels temps actuals.
Mas aquò foguèt la forma causida pels finlandeses aquel 6 de decembre de 1917 après una votacion del Parlament sobiran. Èra la responsa de la nacion finlandesa a la proclamacion de l’Union Sovietica après la revolucion bolchevica d’octubre d’aquel meteis an. Los finlandeses considerèron que çò que lor amassava amb l’Empèri rus a travèrs del monarca rus, qu’èra tanben lo Grand Duc de Finlàndia, èra un contracte finit. E decidiguèron se declarar independents.
Maugrat aquò, foguèt un camin pas plan. Sens mai de basa legala per la union de Finlàndia e Russia – dempuèi 1809 – caliá quitar lo país de la guèrra, negociar amb los russes, ensajar d’aver se caliá ajuda militara alemanda e ensajar d’arrestar çò que podiá finir en una guèrra civila. E capitèron pas en tot.
Lo drech a l’autodeterminacion
Après la declaracion bolchevica, lo 2 de novembre de 1917 del Drech Universal de totes lo Pòbles de Russia a l’Autodeterminacion, plusors païses declarèron l’independéncia: Finlàndia, Estònia, Letònia e Lituània. Aquel meteis mes, lo parlament finlandés declarèt qu’èra lo solet qu’aviá autoritat estatala en tèrra finlandesa. Caliá, puèi, causir qual tipe de govèrn s’adaptariá melhor: monarquia o republica.
Los bolchevics acceptèron lèu l’independéncia de Finlàndia. Caliá signar la patz de Brest-Litovsk amb Alemanha e èra clar que i auriá pèrda de territòri per arribar a la patz. Finlàndia saupèt negociar plan e abans d’un mes ja èra estada reconeguda coma país sobiran per l’URRS, l’estat francés, Suècia, e l’Empèri Alemand. Abans de finir genièr de 1918 ja èra reconeguda per uech païses mai, e entre aqueles l’Empèri Otoman e l’estat espanhòl. Mas l’orror de la guèrra encara auriá d’arribar en forma de guèra civila. Una guèrra que demorariá coma un fach grèu psicologic entre los finlandeses fins las annadas 70 del sègle XX.
Una guèrra civila rapida mas brutala
La guèrra civila finlandesa demorèt solament qualques meses – entre lo 27 de genièr e lo 15 de mai de 1918 – e foguèt scenari de la guèrra mondiala amb l’intervencion pichona mas decisiva d’alemands e suedeses, qu’ajudavan lo Partit dels Blancs e los soldats russes, qu’ajudavan lo Partit dels Roges. Après la proclamacion d’independéncia, los socialistas volguèron crear un estat modèrn e que foguèt pas acceptat per la pagesia e las classas mejanas e mai nautas. Lèu lo territòri se devessiguèt en dos. Una pichona partida del país, la mai situada al sud e mai urbana, foguèt declarada rebèl e Helsinki ne foguèt la capitala.
Lo centre de nòrd del país, amb Vaasa coma capluòc, aguèt l’ajuda de la cavalariá suedesa e l’infantariá alemanda, que volián arrestar l’expansion de la revolucion russa dins lors païses.
Lo nomentat partit blanc recebèt l’ajuda d’Alemanha, qu’aviá entraïnat un batalhon de finlandeses coma jägers dins l’armada alemanda pendent la guèrra. E maugrat la preséncia de plusors milièrs de soldats russes dins l’armada roja finlandesa, la guèrra foguèt lèu decidida. Helsinki tombèt après un sètge rapid e una granda e determinanta batalha.
La guèrra civila finlandesa que i aguèt aprés la declaracion d’independéncia – cap partit neguèt lo drech d’èsser una nacion sobirana a Finlàndia mas la forma de govèrn – foguèt una granda catastrofa per lo nòu estat finlandés. Moriguèron mai de 36.000 personas, -çò es 1,2% d’una populacion de mai de 3,2 milions d’abitants. E la majoritat de mòrts se debanèron pas dins los camps de batalha mas dins de camps de presonièrs e per d’execucions massivas. Los ganhaires volguèron aplicar venjança e milièrs de finlandeses perdèron la vida per fam – solament pendent l’estiu de 1918 moriguèron mai de 10.000 personas de malnutricion o malautiá -.
L’an 1920 foguèron perdonats mai de 40.000 finlandeses après la retirada de l’armada alemanda de territòri finlandés e la proclamacion republicana – un còp foguèt clar que lo prince alemand Friedrich Karl seriá pas causit coma rei-. Lo govèrn finlandés paguèt de reparacions de guèrra a 11.600 presonièrs encara en l’an 1973 !
La guèrra civila foguèt, a diferéncia de la proclamacion d’independéncia finlandesa, causa de division grèu dins aquela nacion. Un fach interessant que calriá totjorn rebrembar pr’amor que lo camin a d’èsser o auriá d’èsser totjorn pacífic. Mas en aquela epòca lo pacifisme èra pas una causa general. Podèm dire encara uèi lo meteis ?
Christian Andreu*
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.


text:
Acabi d'escotar en linha, la pensada, un discors, de Jean-Luc Mélenchon sobre lo tèma de la patz... se debanava a Marselha : fauta fòrças elements a Mélenchon per capitar de pensar la Mar de Marselha, la coneisséncia de Grècia es pas sufisenta. Tout le monde : il est beau tout le monde il est gentil, levat los que doblidèm dins lo discors. Totes estimèm la patz, totes estimèm la colloquita diplomatica, mas quina son las basas per establir la discutida ? Lo discors de JL Mélenchon indica la dralha, e sobretot las oblidanças fan claras la vision sul tèma de la patz en Mar Miègterranèa.
Òc qui podrà èstre contra la patz, la basa del discors de JL Mélenchon, mas los jacobins son sempre dins l'ignorança entretenguda, la pensada post-sovietica ajuda ; e visiblament la pensada de JL Mélenchon se limita a l'informacion que l'extrèma esquèrra pòrta dins los mèdias parisencs ; en resumit çò que PODEMOS manda dempuèi Madrid contra la volontat dels Catalans d'aver un referèndum e de votar per una question simplassa : per o contra l'independéncia, coma lo Quebèc, un còp èra, de son temps la causa es possible dins un Estat federal democratic, Canadà ; fau tornar escriure que la nacion catalana exista ?!?!? Fau tornar indicar que los republicans en Espanha son damorats en guèrra contra lo franquisme en tèrra catalana, a Barcelona, ont podián sobreviure, l'annada 1938, e que Barcelona albergava, la republica catalana (al govèrn ERC), albergava lo govèrn republican de Madrid, espanhòl ; ara al sègle XXIen se vòlon enfin separar d'un dictat d'una casta de rendièrs madrilencs (PSOE-PP ajudat per l'ADLE -Macron en soma- díson Ciudadanos) ; se i a una mendra rason per non pas votar Mélenchon en Catalonha del nòrd es aquela ; alara coma PODEMOS son pel un referèndum (la rason de non pas aver un govèrn d'esquèrra a Madrid), coma l'informacion es pas arribada a las aurelha de JL Mélenchon (quí li faguèt la presentacion del fenomèn catalan ?) mas dins la lista dels pòbles qu'an quicòm a dire sus la Mar Miègterranèa, a Marselha, JL Mélenchon oblida lo pòble catalan qu'a bastit un dreit maritime catalan, lo darrièr per aquela mar (èra pas question de guèrra ambe lo pòble catalan, estranh, es lo sol pòble que el doblida !) ; dins lo discors de Marselha -qu'ai plan escotat- a oblidat lo Kòssovo (estranh tanpauc, Espanha o reconeis, Espanha per el es PODEMOS), e Catalonha (estranh Madrid vòl pas de referèndum aquí) ; fau notar que pensa a l'estat palestinian e pas a Israël (jamai un mot sul regime d'extrèma-dreita ailà, e donc Israël es ontologicament qué per JL Mélenchon ?) ; fau notar que JL Mélenchon indica que per sortir de l'Union Europèu questionarà lo pòble per referèndum ; ne dobti ara ; es la confirmacion que sa vision sus las escòlas DIWAN a pas cambiat; las oblidanças son sovent mai fòrtas que paraulas politicas dins un discors.
Donc ignorants de l'Atlantic (e dire que JL Mélenchon es deputat europèu del Sud-Oèst) e que gaitatz tròp la television parisenca, vaquí perqué JL Mélenchon pòt pas èstre un actor important de la santa fRança a l'internacional : estranh oblit de çò que se debana en Catalonha quand a Marselha se parla de la mar que costeja.
Fau notar que Marselha a albergat una màfia dita còrsa que collaborèt ambe lo regime de Philippe Pétain, un còp la guèrra 39/45 acabada an trobat albergament dins l'Estat del regime de Philippe Pétain ; coma qué Espanha es coneguda a Marselha per albergar la crèma del comèrci dels tempses de guèrra.
Donc, Basta del sovietisme per guidar lo pòble, JL Mélenchon aurà pas mon vòt, jamai.
PS : aquò vòl pa dire qu'o donarai a-n aquel, François Fillon que pensa que lo referèndum es possible en Catalonha (veire Vilaweb sul tèma), vist que son amic Nicolas Sarkozy, el, pensa coma MariaNO Rajoy.


text:
Mailís
Mailís[1] (en francés: Maylis) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens lo departament de las Lanas e la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna de Mailís que's tròba dens la Hauta Shalòssa, sus l'arribèra dreta deu Los. Que tòca a las comunas de Doasit, Montaut, Sent Aubin, Larbei, Caupena, Vergüei, e Sent Cric de Shalòssa. Lo nòrd de la comuna qu'es traucat per l'arriu de la Guauga.
Istòria[modificar | modificar la font]
Mailís que pareish peu permèr còp dens los textes en 1273 o 1274[2].
L’istòria civila de Mailís que’s con·hon dab la de Doasit. En efèit, avant la Revolucion, tot lo territòri deu Mailís actuau, qu’èra de la baronia de Doasit, e la màger part d’aqueth territòri, suu nom de « Sauvon » o « Bòsc-Sauvon » que formava l’ua de las 4 mandas (quartièrs) de la comunautat de Doasit, qui elegèn sengles jurats.
Lo nom de « Mailíes », que sembla d’aver designat meilèu la parròpia, qui èra annèxe de Larbei, e despenè deu diocèsi d’Aira.
Tà formar la manda de "Bòsc-Sauvon", Mailís (o Sauvon), qu'èra aplegat dab lo vielèr de Bòsc. Aqueth quartièr de Bòsc qu’èra cobedejat dens las annadas 1950 preu maire de Caupena, qui’u volè restacar a la soa comuna[3].
Dab la creacion de la comuna en 1790, en mei deu vielèr de Bòsc, Mailís que s’agraní d’un troçòt de la parròpia de Sent Joan d’Aulèrs (Doasit), dont la maison de Crabessat, anciana caveria[4]. Puish, que son los quartièrs de Tomina, sus l’arriba dreta de la Guauga, e los de La Veiria e deu Teulèr, gahats sus Sent Aubin, qui’s vienen ajustar a la comuna[5]. La maison « La Veiria » (uei aperada Sent Germain), qu’èra l’ostau de la familha nòbla d’Abadia de Sent German, dempuish au mensh 1612, dinc a la Revolucion[6].
Economia[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- La capèra de Nosta Dauna de Mailís. Sègles XII e XIIIau ; Inscriuta Monument Istoric lo 2 de noveme de 1976[7]. Renovada de cap a 1980.
- La glèisa nava de Nosta Dauna de Mailís : purmèra pèira en 1868 ; acabada en 1875.
- L'abadia : Monges olivetans, dempuish lo 30 d'aost de 1948.
Pelegrinatge[modificar | modificar la font]
Cartas de 1548 o 1554[8], que pòrtan testimòni de çò que la gent hasèn paréisher ua devocion tà Nosta Dauna de Mailís, mes finalament briga mei que tà las autas glèisas vesias.
La mencion mei anciana d'ua devocion especiau a Nosta Dauna, dab desplaçament de monde, qu'es de 1640 : "Daubuns lòcs que son hòrt visitats de las gents deus parçans vesins, Mailies, Godòssa, & Sent Genh, per la devocion a Nosta Dauna, lo Mas, per senta Quitèira, Bascons pr'amor de Sent Aman, & quauques auts, on se cuelhen mant bonas aumoinas."[9]
Aquesta descripcion que deisha pensar en practicas espontanèas. Lo vertadèr peregrinatge organizat, eth, que serà aviat en 1658. Enric de Laborde, cronicaire deu sègle XVIIau e purmèr vesin (que damora a mensh de 2 km de la capèra de Mailís), qu'ac ditz clarament : "Ce fut pour lors qu'on commença à parler de tout de bon de faire avec la grâce de Dieu une fort belle dévotion à l'église de Noustre-Dame de Meylis"[10]. Lo màger mestierau que n'estó l'abat Hugues Dufaur vienut de Gondrin au diocèsi d'Aush, aperat tad aquera mission per l'avesque d'Aira Monsenhor Bernard de Sariac.
Lo prenom "Mailís"[modificar | modificar la font]
Lo nom de batiòu femenin Mailís, qu'estó balhat peu purmèr còp oficiaument en 1932. Mes qu'èra dejà emplegat com petit nom dens los mitans de la noblessa o borgesia deu parçan[11]. En 2006 en França, que vienè en 194au posicion, dab 339 atribucions[12] dab ua tropa de variantas ortograficas com Maylis, Maïlis, Maïlys, Mailys, Maÿlis,....
L'escaduda d'aqueth prenom que vien màgerment deu jòc de mots suu nom Mailís descompausat en "mair"+"lys"(mot francés), e interpretat com "mair deus liris" qui designaré la Verge Maria. Mes ne cau pas con·hóner un jòc de mots dab ua etimologia.
Que's cau tanben avisar de ne'u pas mesclar dab lo petit nom breton Maelys.
hèsta[modificar | modificar la font]
Pr'amor deu ligam popular hèit dab Senta Maria, las Mailís que son hestejadas lo 15 d'aost.
La hèsta de Nosta Dauna de Mailís qu'es lo 25 de març[13].
Honts[modificar | modificar la font]
- (fr) Notre Dame de Maylis, Histoire et Pélerinage ; per Cesari Daugèr ; Laffitau et Labonne, Impr. Centrale, Aire-sur-l’Adour ; 1936 ; 190p.
- (fr) Histoire de N. D. de Maylis ; per A. Labarrère; Bordeaux ; 1864.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.institutoccitan.com/index.php?option=com_content&task=view&id=167&Itemid=0
- ↑ Recogniciones Feodorum in Aquitania ; Bémont, p.42, n°107.
- ↑ L’ahar qu’es evocat dens los libes de las deliberacions deus conselhs municipaus de Mailís e Caupena enter genèr de 1947 e abriu de 1957.
- ↑ Arnaut Guilhem de Crebassac, cavèr (miles), mentavut in Recogniciones feodorum in Aquitania, n°68 ; 22 octobre 1273 ou 1274 ; publicat per Charles Bémont ; p.33.
- ↑ En 1843, segon David Chabas ; Villes et Villages des Landes ; tome II ; p.260.
- ↑ La Paroisse de Saint-Aubin ; Raphaël Lamaignère ; imprimerie Bonne Presse du Midi, Vaison-la-Romaine (Vaucluse) ; 1938 ; chapitre IV.
- ↑ Base Mérimée : Maylis
- ↑ Abat V.Foix ; Vieux clochers, vieilles ruines ; Tome IX (370 bis, Maylis). A. d. Lanas II F 912.
- ↑ Descripcion de l'abescat d'Aira per Pierre Duval ; 1651, segon ua visita hèita en 1640 e 1641.
- ↑ Relation veritable... ; Henry de Laborde
- ↑ Mailís qu'èra lo petit nom usuau de Mailís de Gorostarzu, deu castèth de Candale a Doasit, vaduda Antoinette Gabrielle Marie Personnaz (Baiona 1908 - Sent Sever 1997) ; o enqüèra, de Mailís de Cardaillac, vaduda au castèth de Fauron a Monthòrt de Shalòssa, e enregistrada com Marie de Cardaillac (Monthòrt 1924 - París 1978).
- ↑ RNIPP, INSEE.
- ↑ La Croix de la Drôme, 29 mars 1896, p.9.


text:
Moffans-et-Vacheresse
Moffans-et-Vacheresse es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Dos vallées se prenon sul luòc. Un scenari a l'èst, una plana al nòrd. Lo Rognon flueix del nòrd-es al sud-oèst. Tres étangs son en los environs.
La municipalitat de Moffans e Vacheresse a situat en lo triangle Lure (10 km) Héricourt (22 km) Villersexel (14 km).
Deux vallées se rejoignent sur le lieu. Un plateau à l'est, une plaine au nord. Le Rognon coule du nord-est au sud-ouest. Trois étangs sont dans les environs.
La commune de Moffans et Vacheresse est située dans le triangle Lure (10 km) Héricourt (22 km) Villersexel (14 km).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
De las traces d'unas vias romaine transeünt de Luxeuil a Mandeure.
Des traces d'un voies romaine passant de Luxeuil à Mandeure.


text:
14/06/2017
Lenga de pelha, livre et CD par Joan-Pau Verdier
Les périgourdins connaissent bien "Meitat-chen, meitat-pòrc", l'émission dominicale 100 % occitane de France Bleu Périgord, animée par Joan-Pau Verdier et Martial Peyrouny depuis plus de vingt ans. L'un des temps forts de l'émission est "Lo bilhet de Joan-Pau Verdier" chronique hebdomadaire délivrée par l'animateur qui nous interpelle en occitan sur un sujet d'actualité. Eh bien, ça y est ! Nous en avons enfin les textes et les enregistrements, en occitan, de segur ! "Avem fach une prumiera chausida de vint e dos textes dins mai de mila bilhets", ço-ditz Joan-Pau. "De segur, trobaretz aqui los textes los mai emblematics, los mai intemporals, demest los qu'aimi lo mai. Per esser segur d'aver la melhora qualitat, avem enregistrat los textes dins l'estudiò abitual de França Blu Perigòrd, amb mon amic Franck Lutton que coneisse bien, per aver trabalhat amb el sur mai d'un CD. Avem confiat a Novelum IEO Perigòrd lo soenh de l'editar".
Mais qu'en pense Martial Peyrouny, son comparse ? "Joan-Pau Verdier es un pauc nòstre Robin daus Boescs perigordin", ço-ditz Marçau. "Per eu, tot es subject de ronha, e manca pas de matiera e de talent per s'ocupar : lo CAC 40, los OGM, l'equipa de França de rugby, los abùs de la politica mas tanben la meschanta bafrèia, los drechs de l'òme coma de la femna o de las minoritats etc...Joan-Pau, quo es un pauc David contre Goliath, manca qu'en plaça de tira-peira, utiliza sa pluma per atacar e un micrò, per aver mai de resson. Se'n prend nonmas aus colhons per los ridiculizar emb beucòp d'umor e de coquinaria".
Le résultat : un livre et CD de 22 chroniques ou l'auteur dénonce avec humour les travers de notre époque, en "sulfatant" les puissants, les profiteurs de tout poil, le tout dans un occitan actuel, accessible, proche de ses racines qui fait dire à l'auditeur "Verdier, comprene tot çò que ditz" . Les textes choisis s'écoutent, on le sait, mais méritaient aussi d'être lus. Ils seront appréciés de tous, débutants ou non.
"Lenga de pelha, ragots d'oc", livre et CD, 12€ aux éditions Novelum-IEO en partenariat avec France Bleu Périgord et dans les librairies de Dordogne.
Denis Gilabert
07/06/2017
Deux auteurs occitans périgourdins à l'honneur sur Octele.com
L'émission littéraire « Libre » sur octele.com, la télé 100 % occitane sur internet présente les œuvres de deux de nos grands auteurs périgourdins.
Le premier livre, "La Fada Multicarta et autres contes persistents" (http://www.octele.com/video-oc/LIBREs/Libre_02.html) de Micheu Chapduelh ( 16 €,éditions Letras d'òc)
et "Lo libre dau Reirlutz" (http://www.octele.com/video-oc/LIBREs/libre_3.html) de Joan Ganhaire ( éditions Novelum).
Le livre étant épuisé, je vous en recommande la version audio ( une sélection) enregistrée par Joan-Pau Verdier aux éditions Fédérop. Le CD présente également une version en français dite par Céline Montsarrat.
Les deux lectrices Emilie Mazel et Perrine Alsina en lisent un extrait et expliquent pourquoi elles ont aimé l'oeuvre.
28/05/2017
Parlem nòstra lenga en mai sur Bergerac 95
L'emission dau mes de mai es consacrada a des las legidas de poemas, de pròsa en occitan, mai daus extrachs de Des mois et des jours de Micheu Chapduelh. Totjorn disponibla sur lo site de la radiò, l'emission dau mes de mai emb la legida daus extrach de "Peire Miremont, escrivan oblidat del Perigòrd Negre", recuelh de textes publicat per sa neboda Brigita Miremont.
De escotar sur : http://www.bergerac95.fr/index.php?category/Emissions/Parlem-Nostra-Lenga
08/05/2017
Monica Sarrasin reçoit le prix Jaufre Rudèl
Le prix Jaufre Rudèl sera remis demain 9 mai 2017 à l'écrivaine occitane Monica Sarrasin au café associatif Lézidéfuz de Léguillac de Cercles.Troisième volet de son œuvre, son dernier livre, "D'entre tant, quauques uns", publié fin 2016 dans la collection "Nòstre Monde" aux éditions du Chamin de sent Jaume, a su séduire le jury. Monica Sarrasin parle comme nul autre des gens de « son monde » et en livre ici huit portraits. L'occasion pour le Majoral Jean-Claude Dugros membre du jury, de revenir sur l'écrivaine limousine qui connaît si bien Périgueux pour y avoir fait ses études et y avoir des amis proches.
« Dimarç 9 de mai, al café associatiu de Lagulhac de Cercles (24), aurem lo plaser de remetre lo Prèmi Jaufré Rudel a Monica Sarrasin. Amb tres libres, editats per Lo Chamin de Sent Jaume dins la colleccion Nòstre monde, Monica Sarrasin, fidèla a son Lemosin, nos debana sovenirs, testimònis, tròces de vita, fa parlar sas gents, los seus. Escriu una lenga rica, justa, pastada d'emocion, que ditz clarament l'amor de son país e de son monde.
Lo Prèmi Jaufre-Rudel, decernit dempuèi 1959 a de nombroses autors occitans : Crestian Rapin, Bernat Lesfargues, Joan Ganhaire, Estève Ros… prèmia e revèla d'òbras de tot dialècte tant en poësia coma en pròsa jos fòrma de contes, novèlas, romans.
Aquò's Jaufre Rudèl, senhor de Blàia al sègle XII, trobador e crosat, celèbre per sos poèmas de fin'amor, que balhèt son nom a aquel Prèmi literari.
Divèrsas personalitats, dont lo Majoral Monestier, bailejèron aquel Prèmi ; lo Conselh Regional lo sostenguèt tanben generosament una decennia, permetent atal la promocion e la difusion de la Literatura Occitana tant dins l'ensenhament e las bibliotècas coma dins lo grand public.
Diplomada de l'Universitat de Monpelhièr, Monica Sarrasin farà lo 9 de mai a Lagulhac una conferéncia sus « La culture et la langue occitanes vécues tout au long d'une vie de femme ».
Rendez-vous donc demain, mardi 9 mai à partir de 18 h 30 au café oc lézidéfuz de Léguillac de Cercles.
"D'entre tant, quauques uns", 13€, dans la collection "Nòstre Monde" aux éditions du Chamin de sent Jaume
Denis Gilabert.
07/04/2017
Joan-Pau Verdier enregistre Lenga de Pelha
Une fois n'est pas coutume, ce n'est pas un album !
Joan-Pau Verdier vient de terminer l'enregistrement de "Lenga de Pelha, ragots d'oc", 22 chroniques en occitan, à paraître dans un livre + CD édité par Novelum IEO Périgord.
Ci joint, un bon de souscription à prix préférentiel 10€ au lieu de 12€, avec frais de port offerts; offre valable jusqu'au 30 avril 2017.
Soyez-les premiers à en bénéficier en recevant le livre+CD directement à votre domicile!
Photos par Denis Gilabert (DR) : Joan-Pau Verdier et Franck Lutton, ingénieur du son, au travail fin mars 2017 dans les studios de France Bleu Périgord.
16:28 Publié dans Actualitats, actualité, Cronicas d'autors, Literatura en òc | Tags : joan-pau verdier | Lien permanent | Commentaires (0)


text:
Parentèsi
Las parentèsis son dos caractèrs tipografics — la parentisi de dobertura « ( » e la parentèsi de tancadura « ) » — entre que se plaça le mot o lo fragment que se vòl isolar.
Somari
Istoric[modificar | modificar la font]
"Las parentèsis nasquèron de la volontat de clartat formala dels umanistas; intègran dins la continuitat del texte çò qu'auriá podut figurar dins una glòsa marginala. Abans d'elas, se podava utilizar la virgula suspensiva : /dos barras transversalas/. Que lo nom utilizat mai tard per las descriure: virgulae convexae, verga convèxas. Las parentèsis, eissidas d'un usatge especializat d'aquelas virgulas primitivas? De tot biais, cossí lo mòstra l'istorian Malcolm B. Parkes, las primièras parentèsis (1399) son pro pròchas dels cabrons:  . Se las devèm a l'umanista florentin Coluccio Salutati (lo primièr tanben a utilizar lo punt d'exclamacion). Nicolas Jenson, imprimeire de Champanha installat a Venècia, inventor d'un dels primièrs jòcs de caractèrs romans, donèt a las parentèsis lor forma redonda dempuèi 1470. Erasme los nomenava en 1530 lunulae (pichonas lunas)" (Pedro Uribe Echeverria).
Utilizacion en literatura[modificar | modificar la font]
Las parentèsis crean una parentèsi, o l’insercion dins una frasa d’un element autonòm (mot, proposicion, frasa complèta) qu'introduís una digression o desvolòpa lo sens de la frasa principala o d’una de sas partidas.
Las parentèsis pòdon tanben èsser imbricats (amb un parelh a l'interior d'un autre parelh). Aquò es pas d'usatge comun dins los tèxtes formals [pasmens que de còps qu'i a d'autres caractèrs tipografics (coma las Parentèsis cairadas) sián utilizadas per representar un parelh (o mai) de parentèsis imbricadas (en d'autres mots, una frasa segondària {o quitament tresena} pòt tanben se trapar dins la frasa principala)].
Utilizacion en matematicas[modificar | modificar la font]
Las parentèsis servisson a cambiar de principi de l’òrdre de las operacions. Atal:
- 3 × 4 + 5 = 12 + 5 = 17
- (3 × 4) + 5 = 12 + 5 = 17
- 3 × (4 + 5) = 3 × 9 = 27
Las parentèsis son tanben utilizadas per encastrar las parelhs, las variablas de foncions, los coeficients de las matrices, eca.
- (a,b) « parelh a b »
- « l'applicacion que per x associa f de x »
- « matritz de dimension 2 còp 3 »
Lor emplec foguèt introdusit en 1629 per Albert Girard.
Utilizacion en informatica[modificar | modificar la font]
Las parentèsis son fòrça utilizadas dins gaireben totes los lengatges informatics. Coma en matematicas, servisson subretot a definir l’òrdre de las operacions, atal nomenada precedéncia en informatica.
Son tanben utilizadas per separar las proposicions per far lo tèxte mai lisible. Per exemple
IF (a > 1) OR ( b > a) pòt èsser mai lisible que
IF a > 1 OR b > a pasmens que lo resultat de las doas expressions es le meteis.
Fòrça sovent, las parentèsis servisson a encastrar los paramètres de las foncions e proceduras.
x = sin(y)
print("bonjour")
Las tièras son sovent representadas coma una seguida de valors entre parentèsis.
fòrça lengatges impausan l’usatge de parentèsis per d'ensags:
if (condicion) { far aquò }
o encora dins d'iteracions (PHP) :
for ($i = 0; $i < 10; $i++) { far aquò}
Dins los lengatges coma Lisp e derivats, las parentèsis son utilizadas cossí:
(foncion arguments), çò que dona de resultats visualament desvariants :
(display (+ 5 (* 2 5))) significa: afichar 5 + 2*5 (resultat : 15), en efècte,
display(z) a per tòca d’afichar z ;
(+ a b) torna a l’addicion de a e de b ; e evidentament,
(* a b) torna lo produch de a per b.
Excepcionalament, las parentèsis pòdon servir a encastrar los comentaris, per exemple dins las ancianas versions del lengatge Pascal :
(* aquò es un comentari *).
Utilizacion en musica[modificar | modificar la font]
Quand una partida d'una particion es encastrda de parentèsis, aquò significa qu'es possible de jogar o de jogar pas la partida situada entre parentèsis a la causida de l'interprèta.


text:
Steven Spielberg
Steven Allan Spielberg (Cincinnati, Ohio, 18 de decembre de 1946)[1] es un director, scenarista e productor american, recebèt l'Òrdre de l'Empèri Britanic. La revista Forbes estima la valor neta de Spielberg a 3,1 miliards de dolars[2]. En 2006, la revista Premiere lo cita coma la figura mai importanta e influenta de l'industria del cinèma. Lo Time lo classifica coma una de las 100 personas pus importantas del sègle. A la fin del sègle XX, la revista Life lo nomena la persona mai influenta de sa generacion[3]. Dins una carrièra de quaranta ans, los filmes de Spielberg toquèron totes tipes de tèmas e genres. Los primièrs filmes de sciénciaficcion e aventuras, sovent per un public jove, son considerats coma un arquetipe de las superproduccions de Hollywood. Los ans seguents sos filmes abordèron de tèmas coma l'Olocaust, l'esclavatge, la guèrra e lo terrorisme.
Spielberg ganhèt l'Oscar del melhor director en 1993 per La lista de Schindler e en 1998 per Salvar lo soldat Ryan. Tres filmes de Spielberg, Jaws (1975), ET, l'extraterrèstre (1982), e Jurassic Park (1993), batèron los recòrds de dintrada.
Fondador de la societat de produccion Amblin Entertainment e cofondador dels estudios DreamWorks SKG, tanben creèt la Shoah Foundation Institute for Visual History and Education, amb l'objectiu de recolhir los testimònis de totes los subrevivents de la Shoah.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Spielberg grandissiá dins la banlèga de Haddonfield (Nova Jersey) e Scottsdale (Arizona). Foguèt totjorn enfachinat per l'industria del cinèma e ja mainat faguèt pagar dintradas per sos filmes ostalencs alara que sa sorre vendiá espets de milh. A 12 ans acabèt sa primièra produccion scenarizada e amb actors. Un an aprèp, a l'edat de 13 ans, Spielberg ganhèt un prèmi per un filme de guèrra de 40 minutas que portava lo títol de Escape to Nowhere. En 1963, a 16 ans, sa produccion de 140 minutas nomenada Firelight, que pus tard s'inspirèt per a realizar Close Encounters of the Third Kind (Encontras amb lo tresen tipe), foguèt presentada al teatre e qu'amb ela ganhèt 100 $.
Aprèp que foguèt refusat a las escòlas de cinèma tradicionalas, Spielberg dintrèt a la California State University de Long Beach per estudiar l'anglés. Obtenguèt un Bachelor of Arts en anglés e estudièt lo cinèma.
Començament de sa carrièra professionala[modificar | modificar la font]
Spielberg comencèt de se far remarcar per sas competéncias tecnicas e se fotgèt una reputacion. Dirigiguèt Joan Crawford dins l'episòdi The Eyes de la seria Night Gallery. Foguèt un dels tres episòdis pilòts d'aquela emission fantastica, jos la direccion de Rod Serling. Tanben dirigiguèt de serias nombrosas, subretot lo primièr episòdi de Colombo: Lo libre testimòni.
Produguèt Amblin', un filme de solament 24 minutas que lo faguèt lo director mai jove a obtenir un contracte amb l'estudio mai grand de Hollywood: Universal. Lo filme obtenguèt un prèst de 15 000 $ porgit per un amic. Amblin' ganhèt divèrses prèmis en diferents festivals e foguèt presentat al Festival de Cinèma d'Atlanta en 1969 e signèt un contracte de 7 ans per la division de la television. Aprèp aver passat 4 ans e aver dirigit una granda varietat de programas de television, dirigiguèt un filme a la television plen de suspens e nomenat Duèl, que foguèt aclamat tant per las criticas coma pel public. Finalament lo filme foguèt presentat als cinèmas.
En 1974, Spielberg optenguèt la realizacion de son primièr long metratge pel cinèma: Sugarland Express. Lo filme tracta d'una istòria vertadièra, conta l'aventura de dos marginalizats (interpretats per Goldie Hawn e William Atherton) e de son ostatge, perseguits per un desplegadament carnavalenc de policièrs e de jornalistas. Lo filme foguèt un fracàs total.
Jaws[modificar | modificar la font]
Pasmens, la meteissa annada, Spielberg dintrèt efectivament dins l'industria del cinèma amb Jaws. Ne faguent lo director lo mai celèbre e important del monde. Dins los burèls de sos productors de Sugarland Express, Spielberg trobèt un manuscrit portant lo títol de Jaws, que significa «maissa» en anglés. Tornant a l'ostal, devorèt lo libre e decidiguèt de ne far l'adaptacion cinematografica. Malgrat lo fracàs de son fime precedent capitèt a reünir un prèst de dotze milions de dolars. Reüniguèt d'actors pauc coneguts a l'epòca (Robert Shaw, Richard Dreyfuss, Roy Scheider), e lo rodatge poguèt enfin començar. Las anecdòtas de rodatge de Jaws son nombrosas e pauc bendisentas: un rodatge laboriós de cent cinquanta cinc jorns, un dels tres peis-cans mecanics foncionava pas tojorn fòrça ben (es perqué se vei pauc lo terrible animal al començament del filme), los tecnicians voliàn solament que lo projècte s'acabèsse, e lo meteis pels actors, e Spielberg el meteis foguèt descoratjat, los capricis de la meteorologia e de l'ocean emmalissent las causas. A la fin d'aquel rodatge laboriós, la paur de l'aiga qu'aviá Spielberg se transformèt en una fòbia vertadièra.
Mas contra tota esperança, lo filme obtenguèt un succès superant. De fach, per las primièras projeccions d'un filme, despassèt cent milions de dolars per aténher finalament dos cents seissanta milions. Grand admirador d'Alfred Hitchcock, utilizèt per Jaws un metòde de presa de vistas creada pel mèstre de Vertigo: lo triple zoom invertit (la camara recuola sus un ralh pendent un rapid zoom endavant).
Close Encounters of the Third Kind[modificar | modificar la font]
Aprèp lo succès de Jaws, Spielberg se lancèt dins un autre grand projècte, que somiava de realizar dempuèi longtemps. Se tracta d'una istòria d'extraterrèstres pacifics que desembarcan sus la Tèrra, per encontrar l'Òme. En 1977 dirigiguèt doncas Encontres de la tresena fasa, filme per que obtenguèt una nominacion a l'Oscar coma melhor director. Lo filme surfís sus l'onda de Star Wars, l'òbra es un succès comercial, lo public s'atropèla per veire aquel novèl filme de sciènciaficcion. Las interpretacions de Richard Dreyfuss e de François Truffaut, del qual Spielberg es admirador, venguèron culte.
Malgrat sos primièrs succèsses, Spielberg faguèt un fracas amb 1941, una comèdia sus la Segonda Guèrra Mondiala. Aprèp aquò se jonguèt amb son amic George Lucas per rodar Raiders of the Lost Ark (los cercaires de l'arca perdida), amb lo personatge de Indiana Jones jogat per Harrison Ford. Lo filme li donèt una autra nominacion a l'Oscar coma melhor director.
Tornant cap a la sciénciaficcion e l'exploracion de vida extratèrrestra, Spielberg dirigiguèt en 1982 ET, l'extratèrrestre, venguèt lo filme amb mai d'intrada del moment e un classic del cinèma, obtenguèt lo prèmi de la National Society of Film Critics coma melhor director e tanben de Los Angeles Film Critics Association Awards coma melhor director e melhor filme.
Primièrs filmes dramatics[modificar | modificar la font]
Aprèp aver dirigit las seguidas d'Indiana Jones (Indiana Jones e lo temple maudit i Indiana Jones e la darrièra crosada), Spielberg dirigiguèt La color porpra en 1985 en responsa a aqueles que pensavan que poiriá pas dirigir un drama, filme ont comença la carrièra d'Oprah Winfrey. Malgrat que foguèt pas un succès comercial, recebèt 11 nominacions als Oscar e obtenguèt lo prestigiós prèmi Irving G. Thalberg en 1987 e lo prèmi Directors Guild of America.
En 1987 rodèt L'Empèri del Sol, Always (Per totjorn) en 1989, e Hook (Capitan Gafet) en 1991, totes aqueles filmes sens grand succès.
En 1993 Spielberg suspren lo monde amb Jurassic Park, una istòria de dinosaures creats per manipulacion genetica, e amb un filme en omenatge a Oskar Schindler, La lista de Schindler. Amb la primièra ganhèt 100 milions de dolars en solament nòu jorns, amb la segonda obtenguèt l'Oscar del melhor filme e del melhor director.
En 1997 Spielberg tornèt la segonda partida de Jurassic Park, Lo monde perdut: Jurassic Park, e tanben dirigiguèt Amistad, per que recebèt una nominacion al Glòbe d'Aur pel melhor director.
En 1998, dirigiguèt Saving Private Ryan, un drama jogat per Tom Hanks e Matt Damon, e lausat per sos imatges realistas del prat batalhièr. Recebèt un autre Oscar coma melhor director.
En 2001 dirigiguèt Artificial Intelligence: AI, amb Jude Law e Haley Joel Osment, filme basat sus la possibilitat que los robòts pòscan èsser tan reals que poirián aver la capacitat de ressentir coma los umans. En 2002 salguèt Minority Report, amb Tom Cruise, un autre filme ont se mescla la tecnologia del futur e la fantasia, ont la polícia pòt arrestar las personas abans que cometan los crimes.
En 2002 dirigiguèt Catch Me if You Can, amb Leonardo DiCaprio e Tom Hanks, basada sus l'istòria vertadièra d'un òme que frauda e engana totes amb divèrsas personalitats.
En 2005, Spielberg totjorn tan prolific rodèt l'adaptacion de La guèrra dels mondes, òbra de H. G. Wells, amb Tom Cruise coma personatge principal, e Dakota Fanning coma sa filha. Lo filme faguèt miranda.
Lo 23 de decembre de 2005 del meteis an, rodèt son filme pus ambiciós, Munich, relata las accions d'un dels escadrons de la mòrt enviats pel govèrn d'Israelian per venjar los assassinats dels atlètas olimpics en 1972. Malgrat sas originas josievas, lo director temptèt de mantenir la neutralitat. Aquela decision li valguèt de criticas de la Comunitat Josieva dels Estats Units d'America. Eric Bana ten lo ròtle principal d'Avner, lo cap de l'escadron de la mòrt, e per Daniel Craig, que joguèt James Bond. Per aquel filme, foguèt nomenat al prèmi Glòbe d'Aur e de l'Acadèmia de Hollywood, al Oscar, coma melhor director; sens pasmens capitar.
Produccions[modificar | modificar la font]
Spielberg prodiguèt Poltergeist, Retorn cap al futur, The Flintstones, Casper, Men in Black, Deep Impact, per las mai conegudas.
Tanben produguèt de filmes d'animacion coma Tiny Toon Adventures e Animaniacs.
En mai de fondar sa pròpria productora (Amblin Entertainment), Spielberg fondèt DreamWorks SKG amb Jeffrey Katzenberg e David Geffen en 1994. Aquel estudio es responsable dels filmes coma American Beauty, Gladiator, Cast Away, Memòrias d'una geisha e lo fime d'animacion per ordenador Shrek, e mai.
Spielberg es tanben reconegut per sas accions de caritat per las organizacions de la Segonda Guèrra Mondiala e la Righteous Persons Foundation (que regropa divèrses projèctes josieus, especialament d'organizacions en memòria de l'Olocaust). Tanben fa partida de la Junta de Conselhièrs de l'Escola de Cinèma-Television de la Califòrnia State University.
Steven Spielberg es maridat amb l'actritz Cate Capshaw, que coneguèt pendent las audicions pel filme Indiana Jones e lo temple maudit.
Filmografia[modificar | modificar la font]
- 1959 - The Last Gun, direccion e montatge
- 1961:
- Escape to Nowhere, direccion, scenario e montatge
- Battle Squad, direccion, scenario e montatge
- 1964 - Firelight, direccion, scenario e montatge
- 1967 Slipstream, inacabada, direccion e scenario
- 1969:
- Amblin', direccion, scenario e montatge
- Night Gallery, fragment Eyes
- 1971:
- 1972 - Something Evil, direccion e distribucion
- 1973:
- Ace Eli and Rodger of the Skies, scenario
- Savage, direccion e montatge
- 1974 - The Sugarland Express, direccion e scenario
- 1975 - Jaws, direccion e distribucion (vòte)
- 1977 - Close Encounters of the Third Kind (Encontra amb lo tresen tipe), direccion e scenario
- 1978 - I Wanna Hold Your Hands, produccion
- 1979 - 1941, direccion
- 1980:
- Used Cars, produccion
- The Blues Brothers, distribucion
- 1981
-
- Continental Divide, produccion
- ''Raiders of the Lost Ark'', (A la recèrca de l'arca perduda) direccion
1982:
-
- E.T. The Extra-Terrestrial, (ET, l'extraterrèstre), direccion
- Poltergeist, direccion (pas mencionat dins los crèdits), produccion, scenario e montatge
- 1983 - Twilight Zone: The Movie, segonda istòria, direccion e produccion
- 1984:
- Gremlins, produccion e distribucion
- Indiana Jones e lo temple maudit (Indiana Jones and the Temple of Doom), direccion e distribucion
- 1985:
- The Goonies, produccion, scenario e montatge
- Retorn cap al futur (Back to the Future), produccion
- Amazing Stories, seria de TV, fins a 1987, produccion
- Lo jove Sherlock Holmes (Young Sherlock Holmes), produccion
- La color porpra (The Color Purple), direccion e produccion
- 1986:
- The Money Pit, produccion
- An American Tail, produccion
- 1987:
- Harry e los Hendersons (Harry and the Hendersons), produccion
- Innerspace, produccion
- Three O'Clock High, produccion
- Batteries not Included, produccion
- L'Emperi del Solelh (Empire of the Sun), direccion e produccion
- 1988:
- Who Framed Roger Rabbit?, produccion
- The Land Before Time, produccion
- 1989:
- Tummy Trouble, cort, produccion
- Dad, produccion
- Retorn cap al futur 2 (Back to the Future Part II), produccion
- Indiana Jones a l'ultima crosada (Indiana Jones and the Last Crusade)
- Always, direccion e produccion
- 1990:
- Joe contra lo volcan (Joe Versus the Volcano), produccion
- Yume, produccion
- Retorn cap al futur 3 (Back to the Future Part III), produccion
- Roller Coaster Rabbit, cort, produccion
- Gremlins 2: La novèla generacion (Gremlins 2: The New Batch), produccion
- Aracnofobia (Arachnophobia), produccion
- Tiny Toon Adventures, seria de TV, fins a 1992, produccion
- 1991:
- An American Tail: Fievel Goes West, produccion
- A Wish for Things That Work, sèrie de TV, produccion
- Hook, direccion
- 1992:
- It's A Wonderful Tiny Toons Christmas Special, produccion
- Tiny Toon Adventures: How I Spent My Vacation, produccion
- The Plucky Duck Show, seria de TV, produccion
- 1993:
-
- Jurassic Park, direccion e produccion
-
- La lista de Schindler (Schindler's List), direccion e produccion
- 1994:
- Tiny Toon Adventures: Spring Break Special, produccion
- Els Picapedra (The Flintstones), produccion
- Yakko's World: An Animaniacs Singalong, produccion
- Tiny Toons Spring Break, produccion
- I'm Mad, produccion
- ER, seria de TV, produccion
- 1995:
- 1996:
- Survivors of the Holocaust, documentari per la a TV, produccion
- High Incident, seria de TV, fins a 1997, produccion
- Twister, produccion
- The Best of Roger Rabbit, produccion
- 1997:
- Men in Black, produccion
- The Lost Children of Berlin, produccion
- El monde perdut: Parc Juràssic (The Lost World: Jurassic Park), direccion e distribucion
- Amistad, direccion e produccion
- 1998:
- Deep Impact, produccion
- The Mask of Zorro, produccion
- The Last Days, documentari, produccion
- Toonsylvania, seria de TV, fins a 2000, produccion
- Pinky, Elmyra & the Brain, seria de TV, produccion
- Saving Private Ryan, direccion e produccion
- 1999:
- The Haunting, produccion
- The Unfinished Journey, cort documentari
- 2000:
- A Holocaust Szemei, documentari, produccion
- Shooting War, produccion e montatge
- 2001:
- Semper Fi, produccion
- Shrek, produccion
- Evolucion (Evolution), produccion
- Parc Jurassic III, Jurassic Park III, produccion
- Band of Brothers, mini seria de TV, produccion
- We Stand Alone Together, documentari, produccion
- Vanilla Sky, distribucion
- Artificial Intelligence: A.I., direccion, produccion e scenario.
- 2002:
- Broken Silence, mini seria documentària de TV, produccion
- Price for Peace, documentari, produccion
- Men in Black II, produccion
- Taken, mini seria de TV, produccion
-
- Minority Report, direccion
- Catch Me if You Can, direccion e produccion
- 2003 - Burma Bridge Busters, documentari, produccion
- 2004:
- Voices from the List, documentari, produccion
- The Terminal, direccion e produccion
- 2005:
- La guèrra dels mondes (War of the Worlds), direccion
- Munich direccion e produccion
- Memòrias d'una geisha (Memoirs of a Geisha), produccion
- 2006:
- Monster House, produccion
- Flags of Our Fathers, produccion
- Cartes des d'Iwo Jima, produccion
- 2007:
- Transformers, produccion
- On The Lot, programa de TV per cineastas, produccion
- 2008:
- Indiana Jones e lo reialme del crane de cristal]] (Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull), direccion
- Eagle Eye produccion
- 2009:
- The Trial of the Chicago 7, produccion
- Transformers: Revenge of the Fallen, produccion
- 2011:
- Lincoln, produccion
- When Worlds Collide, produccion
- Jurassic Park IV, produccion
- The Adventures of Tintin: Secret of the Unicorn, direccion e produccion
- Interstellar, produccion
- Old Boy, produccion
Prèmis[modificar | modificar la font]
Oscars[modificar | modificar la font]
Glòbes d'Aur[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Joseph McBride, Steven Spielberg, ed Faber and Faber, 1997 ISBN 0571191770 p37
- ↑ [http://www.forbes.com/lists/2007/10/07billionaires_Steven-Spielberg_4XKR.html}Steven Spielberg ranks 287 on The World's Billionaires 2007
- ↑ [1] The 50 most influential baby boomers: Top 10
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Senses of cinema: Steven Spielberg
- Steven Spielberg Bibliography (via UC Berkeley)
- Web oficial de Dreamworks
- Survivors of the Shoah Visual History Foundation (founded by Spielberg)
- Time 100: Steven Spielberg
- They Shoot Pictures, Don't They?
- Spielberg at 60 - Empire
- Fansite and forum "Playmountain", the successor of "Spielbergfilms"


text:
Alaska
Alaska o Alasca es 49en estat dels Estats Units d'America, separat de la metropòli per Canadà. Sa capitala es Juneau e la vila mai granda Anchorage, ont demòra aperaquí 40 % de la populacion de l'Estat. Amb una superfícia totala de 1 717 854 km2, es l'Estat pus estendut e pus septentrional del país, mas un dels mens poblats, comptant pas que 731449 abitants en 2012. L'Estat se situa al nòrd-oèst de Canadà. Bordat per l'ocean Artic al nòrd e la mar de Bering e l'ocean Pacific al sud, lo territòri es separat d'Asia per l'estrech de Bering. Los territòiris limitròfs son lo territòri de Yukon e la Colómbia Britanica en Canadà. Lo Krai du Kamchatka e lo districte autonòm de Tchokòtka se trapan a qualques desenas de quilomètres, de l'autre costat de l'estrech de Bering.
Alaska significa « granda Tèrra » o « continent » en alèuta[1]. La region, qu'òm sonava al sègle XIXen l'« America russa », ten son nom d'una longa presqu'illa, al nòrd-oèst del continent american, a aperaquí 1000 km al sud de l'estrech de Bering, e que se liga, cap al sud, a las illas Aleutianas. Poblat pels alèutas, iñupiak e iupiks e benlèu d'autres amerindians dempuèi plusors millenis, lo territòri foguèt colonizat per de trapaires russes a la fin del sègle XVIIIen. En 1867, los Estats Units lo crompèron a Russia per la soma de 7.2 milions de dollars (environ 120 milions de dolars actuals), e aqueste aderiguèt a l'Union lo 3 de genièr de 1959.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo mot Alaska ven de l'aleuta alaxsxaq que significa "lo continent" o, mai precisament, "l'endrech que la mar s'i ven estancar".
Los espanhòls reclamèron los dreches que la bula Inter Caetera lor donava subre la còsta oèst de l'America del Nòrd, qu'inclusiá Alaska. Lo rei Carles III d'Espanha organizèt divèrsas expedicions de colonizacion dins la region. Las expedicions de Bruno de Heceta e Alejandro Malaspina an daissat qualques toponims dins la region, coma lo Glacièr Malaspina o la vila de Valdez. Tanben los britanics en seguir l'exemple de la corona espanhòla, mandèron d'exploracions dins la zona, coma las de James Cook o George Vancouver.
En 1799, Nikolai Petrovich Rezanov crompèt los dreches d'esplecha de las pèls al tsar Pau Ièr de Russia e creèt la Companhiá Russoamericana. L'intensa esplecha del territòri menèt a un afrontament entre los colons e los natius. L'eveniment pus important n'es la batalha de Sitka de 1804.
En 1867, lo Secretari d'Estat nòrd-american William H. Seward menèt a tèrme la crompa d'Alaska a Russia per 7,2 milions de dolars. La manca d'efectius russes e lo desir qu'Alaska tombèsse pas dins de mans britanicas butèron Russia a vendre lo territòri als Estats Units après lo fracàs de la Guèrra de Crimèa. La crompa se faguèt efectiva lo 18 d'octobre de 1867, uèi remembrat coma lo Jorn d'Alaska. E mai se la crompa recebèt de duras criticas al moment que se produguèt, se vegèt fin finala coma un negòci ventajós mercé a la descobèrta d'aur en Yukon. Dins lo decenni 1890, los territòris d'Alaska e Yukon coneguèron una esplecha salvatge de las siás minas a causa de la « fèbre de l'aur », coneguda coma fèbre de l'aur de Klondike, nom del principal jaciment, e contunhèron d'èsser esplechadas encara quand las resèrvas se demesiguèron. Los principals poblaments s'establiguèron en Juneau, Nome e Fairbanks.
En los primièrs temps de dominacion nòrd-americana, l'armada dels Estats Units, la marina e lo servici de doanas prenguèron en carga lo contraròtle de la region, mas l'arribada de colons obliguèt de cambiar lo sistèma d'administracion. En 1884 se nomenèt un governador, e en 1906 un representant foguèt elegit al Congrès dels Estats Units, mas sens drech de vòte. Ja en 1912, se declarèt Alaska coma Territòri dels Estats Units, amb los seus congrès e govèrn pròpris, e amb la siá capitala a Juneau al detriment de Sitka, qu'èra estada la capitala de l'Alaska russa. Durant la Segonda Guèrra Mondiala, Alaska foguèt lo sèti de la batalha de las Illas Aleutianas entre las tropas aligadas e japonesas, e durant lo conflicte se melhorèron las infrastructuras per facilitar la defensa del territòri, coma amb lo bastiment de l'Autopista Alcan.
Après la fin de la Segonda Guèrra Mondiala e lo començament de la Guèrra Freja s'acceptèt la dintrada d'Alaska dins l'Union. Lo president dels Estats Units, Dwight D. Eisenhower signèt lo 7 de julhet de 1958 l'Acte estatal d'Alaska (Alaska Statehood Act en anglés), que dobriguèt lo camin per tal que lo 3 de genièr de 1959, Alaska venguèsse lo 49en estat de l'union.
En octobre de 2014, 20 lengas indigènas son reconegudas lengas oficialas: l’inupiaq, lo yupik siberian, lo yup'ik del Centre d'Alasca, l’alutiiq, l’unangax, lo dena'ina, lo deg xinag, lo holikachuk, lo coyukon, lo kuskokwim superior, lo gwich'in, lo tanana, lo tanana superior, lo tanacross, lo hän, l’ahtna, l’eyak, lo tlingit, lo haida e lo tsimshian.
Geografia[modificar | modificar la font]
Alaska es un dels dos sols estats americans, amb Hawaii, que confrontan pas d'autres estats del país. A tanben mai de còstas que totes los autres estats nòrd-americans, e es lo pus grand estat del país en extension, amb una superfícia totala de 1 717 854 km². Lo punt pus naut de l'estat es lo Denali (ancianament Mont McKinley), qu'es tanben la cima mai nauta de tota l'America del Nòrd, amb 6 194 m d'altitud.
L'estat es bordat pels territòris canadians de Yukon e Colómbia Britanica a l'èst; lo Golf d'Alaska e l'Ocean Pacific al sud; la Mar de Bering, e lo seu estrech e la mar de Chukchi a l'oèst; e la mar de Beaufort e l'Ocean Artic al nòrd. Alaska se dividís en tres grandas regions: las montanhas del Pacific, l'interior e la zòna artica septentrionala. Las montanhas del Pacific ocupan tota la còsta meridionala, alara que dins la region interiora s'espandís lo flume Yukon amb los sieus afluents dins de vastas planas. La zòna artica septentrionala, de son costat, es ocupada per la cadena de Brooks. Lo clima i es de tipe polar, e la fauna caracteristica dels mitan freges (grizzli, caribó , orinhal, ors blanc).
Subdivisions administrativas[modificar | modificar la font]
Contrariament a la majoritat dels Estats de l'Union, l'Estat d'Alaska es pas devesit en comtats mas en 19 boroughs organizats e 1 borough non organizat[2].
Economia[modificar | modificar la font]
Las ressorças economicas tradicionalas son la pesca (salmon, merluça, flatan, arenc), la transformacion del peis (conservas, saladuras) e lo comerci de las pels. L'expeitacion forestièra, la fusta e sos derivats constituisson una autra ressorça importanta, subretot per la còsta sud-orientala del Pacífic (Ketchikan, Sitka). L'agricultura es pauc desvolapada.
Lo sossòl d’Alaska es ric en gas natural, carbon, aur, zinc (mina de Red Dog) e autres minerals. Mas subretot, l'Estat assegura 17 % de la produccion americana de petròli, e mai qu'aquesta siá en baissa dempuèi los ans 1970[3]. 90 % del budget d’Alaska ven dels idrocarburs[3].


text:
Lo comèrci internacionau d’armament bat de recòrds dempuèi la Guèrra Freda. Leis importacions au Prèp Orient se duplican, leis Estats Units e Euròpa se mantenon coma principaus provedidors, dau temps que la China ganha dau terren.
Quau vend leis armas?
Leis Estats Units, Russia, la China, França e Alemanha, principaus exportadors.
75% deis armas que se vendon dins lo mond son estats fabricadas pels cinc grands exportadors: en primièr luòc, leis Estats Units, seguits de Russia, la China, França e Alemanda. Leis Estats Units, primièra poténcia armamentística de la planeta (expòrta un tèrç deis armas que se vendon lo mond), a aumentat lei siás exportacions de 21% dempuèi 2011. Gaireben la mitat deis armas nòrd-americanas acaban au Prèp Orient. « Leis Estats Units envian d’armas dins almens 100 pais d’arreu dau mond, fòrça mai que quin autre provedidor que siá », alèrta Aude Fleurant, director dau programa de despenuda militara dau SIPRI. Entre la produccion nòrd-americana destacan leis avions de guèrra de nòva generacion e lei sistèmas de defensa antimíssils. Per çò qu’es de Russia, es responsable de 23% dau comèrci mondiau e vend sustot a l’Índia, au Vietnam, a la China e l’Algèria.
La China se consolida tanben coma país exportador d’armas: se fins a 2011 èra responsable de 3,8% dau comèrci mondiau, o es ara de 6,2%, per davant França e d’Alemanha.
Quau lei crompa?
La demanda se tira entre lei monarquias dau Gòlf, e l’Índia se manten coma principau importador.
Lei monarquias dau Gòlf se son armadas fins aus dents davant l’ondada de cambiament dins lo mond arab, qu’esclatèt amb la revolucion tunisiana de 2011. Leis importacions d’armas au Prèp Orient an crescut de 82% dempuèi alavetz. L’Arabia Saudita, segond grand importador mondiau, aumentèt lei siás crompas de 212%, maugrat lei dificultats financièras que travèrsa lo reialme wahhabita per la casuda dau prètz mondial dau petròli. Fòrça d’aquelas armas s’emplegan en una guèrra sens trèva au Iemèn qu’a causat de centenats de victimas civilas. Leis importacions d’armas au Qatar se son tirats de 245%. « La majoritat deis estats de la region an virat cap aus Estats Units e Euròpa en la siá corsa per aténher de capacitats militaras avançadas », explica Pieter Wezeman, investigador dau SIPRI. « Maugrat la casuda dau prètz dau petròli, lei pais de la region contunhan de crompar mai d’armas, perque lei veson coma un esturment vital per afrontar lei conflictes e lei tensions regionalas ». Lo meteis es passat a Algèria, que concentra gaireben la mitat de totei leis importacions de l’Africa.
Mas lo país qu’impòrta mai armas dins lo mond es l’Índia, en disputa amb la China e lo Pakistan, lei sieus rivaus regionaus. Tanben lo Vietnam, qu’es passat dau luòc 29 au classament de importadors fins a la posicion numèro 10, après que leis Estats Units venguèsson de levar l’embarg d’armas que pesava sul país coma un dei darrièrs vestigis de la guèrra. Lo SIPRI alèrta que lo continent asiatic dispausa pas d’instruments de contraròtle per evitar l’expansion de lei sieus arsenals.


text:
Céline Dion - Le blues du businessman (Occitan translation)
Occitan translation
Eth blues deth negociant
È èxit enes mèns negòcis
È èxit enes mèns amors
Càmbii soent es secretaris
È era mia oficina en naut d’ua bastida
D’on veigui era vila tà darrèr
D’on contròtli eth mèn univèrs
Passi era mièja part dera mia vida en er aire
Entre Naua Yòrk e Singapor
Viatgi tostemp en prumèra classa
È era mia residéncia segondària
En toti es Hilton dera tèrra
Non pogui suportar era misèria...
Non sò erós mès ac sembli
È perdut eth sens dera umor
Dempús qu’è eth sens des negòcis
È succedit e sò orgulhós
Ath hons non è qu’un unenc empenediment
Non hèsqui çò qu’auria volut hèr
Auria volut èster un artista
Entà poder hèr es mèns sòs
Quan er avion aterrís sus era pista
A Rotterdam o a Riò
Auria volut èster un cantaire
Entà poder cridar qui jo sò
Auria volut èster un autor
Entà poder inventar era mia vida
Auria volut èster un actor
Entà, cada dia, cambiar de pèth
E entà poder trobar-me bèth
En ua pantalha grana en colors
Auria volut èster un artista
Entà poder èster un anarquista
E víuer coma... un milionari
Auria volut èster un artista
Entà auer eth mon a arrehèr
Entà poder díder per qué existisqui
French
Le blues du businessman
Please help to translate "Le blues du ..."
Céline Dion: Top 3
See also
French: Popular Artists|Popular Songs
Occitan: Popular Artists|Popular Songs
French → Occitan: All Translations
Comments


text:
J. P. Creissac © Georges Souche
En Ondas de Domenja Lekuona seria navèra dimèrcs 31 d’octobre a 9h lo ser, dijaus 1èr a 8h lo ser e dimenge 4 de noveme a 11h.
Las musicas d’En ondas
* Nicole Peyrafitte La Garbure transcontinentale Passejada a la Peira Hita
* Joan Francés Tisnèr Transpòrts Tisnèr SA Marcha a pè 1 Branlo en còrda irregular
* Calandrons e escolans de la hialèra bilingua de Bearn Viatge en lenga La Sobirana (P. Salles & Pagalhós)
* Audemard Aymonino Rasims de Luna Las Paraulas 1
* Paroplapi La Finestra Dell’Ultimo Piano Meremna
A navèra seria navèths sonaus de Joan Francés Tisnèr Crane airways deu disc Transpòrts Tisnèr S.A
Like this:
Like Loading...
En Ondas
de Domenja Lekuona
seria navèra dimèrcs 24 a 9h lo ser, dijaus 25 a 8h lo ser e dimenge 28 d’octobre a 11h.
Las musicas d’En ondas
* Carlòtti Linhana Poèma sus tres danças
* Björk Biophilia Sacrifice
* Joan Francés Tisnèr Batahòri Las hilhas de Marmanda
* Combi – Peirat Eschantis Me vòle pas faschar
* Kat-Çai Folk Off Peishetz, peishetz aulhadas
* Tinariwen Amassakroul Amidinin
Like this:
Like Loading...
Tà escotar un detzenat d’extrèits deu
darrèr disc de Joan Francés Tisnèr
Transpòrts Tisnèr SA
Au plaser !
Like this:
Like Loading...
Cyberacteurs lo site d’alèrtas e d’accions entà l’enviroament qu’a hèit la soa rentrada tanben : que destecaram especiaument çò pertocant lo dangèr OGM de tant la maishanta fe ei de rigor en çò deus « crededors » en los OGM.
Que recebom a Aurelià Lassaque l’ivèrn de 2011 despuish que lejom Cinquena sason sortit a Letras d’Oc en 2006 e que ve’n parlam dens la presenta edicion d’En Ondas.
Sèrgi Bec
De l’òbra prumèra d’un aute poèta que serà tanben question dens l’emission puish a que Jorn que publica los quate prumèrs obratges estarits de Sèrgi Bec lo provençau devath deu títol Òbra poetica : oeuvre poétique 1954-1960.
Las musicas d’En ondas
* Joan Francés Tisnèr Transpòrts Tisnèr SA En camion (rondèu en cadena irregular)
* Osvaldo Hernandez-Napoles Tierra Estrella de la mañana
* Chin na na poun Au cabanon C’était bien
* Au gré des vents La fiancée du DiableHippocampe
* Mascarimiri Live tour Sule
* Ilixio La Salamandre Lo desligaire
Like this:
Like Loading...


text:
Lo Clam de Calandreta, aqueste dimars 26 de septembre de 2017, jornada europèa de las lengas :
Contractes ajudats suprimits.
Personals non renovelats, precarizats.
Calandreta en grand perilh !
Dempuèi la dobertura en 1980 de sa primièra escòla associativa, laíca, immersiva en occitan, Calandreta aplica la règla de la gratuitat de l’ensenhament dins sos establiments escolars dobèrts a totes !
Per aquò far, lo recors als emplecs ajudats foguèt, e es encara, necessari.
Se aqueste dispositiu poguèt servir Calandreta, permetèt subretot a de personas alunhadas de l’emplec, de se reinserir, de se qualificar e de tornar trapar de perspectivas d’avenidor.
La supression d’aqueste dispositiu daissa de caire de detzenats de personas !
Aprèp la gaug, las lagremas !
A qualques jorns de la dintrada escolara dins de locals novèls oficialament inaugurats lo 15 de setembre, lo burèu associatiu, gestionari de la Calandreta Dagtenca que pensava ofrir enfin de condicions d’aprendissatge de las bonas a sos 95 calandrons… sómia ja a las grandas dificultats que deurà afrontar, en 2018, quand s’acabaràn los contractes ajudats de Sylvia e Audrey en mars, de Sabine en mai, de Marinha, Marjorie, Marylène, Isabelle en agost e Marylise en setembre…
Pas pus de dòna de cantina, de bibliotecària, de secretària e d’ajudas mairalas… en defòra d’un CDI de 22h, d’un de 35 h e d’un CDD de 17h30 ?
Es una escòla associativa, laíca, gratuita, de proximitat qu’es condemnada !
Que siá una jove maire qu’elèva sola una drolleta en zòna prioritària d’Agde, un retorn a l’emplec a 50 ans aprèp un caumatge de longa durada, la conclusion d’un estagi dins lo mitan del trabalh, de personas solas de mai de 58 ans, una reconversion coratjosa per se tornar construire e escapar a la precaritat… aquestas personas an sa plaça dins nòstra estructura educativa.
Son mai que tot de femnas volontàrias que van aquesir una novèla experiéncia, un mestièr e qu’acceptan de seguir de corses per se formar a la lenga occitana, e se presentar als examens que lor son prepausats : CAP Pichòta Enfança, CAP Cosina…
Lo Clam !
La Calandreta Dagtenca reivindica… los enfants testimònian…
« Toquetz pas a nòstras dònas de cantina,
Toquetz pas a nòstra bibliotecària,
Toquetz pas a nòstra secretària,
Toquetz pas a nòstras ajudas mairalas.
Son essencialas dins una còla pedagogica, a nòstres aprendissatges, a nòstra vida d’escolan, a la lenga e a la cultura occitanas ».
Mercé de nos compréner e de nos sosténer. Lydia Hugues per la Calandreta Dagtenca.
Adaptacion de l’article herault-tribune.com du 26 septembre 2017 de trapar sus http://www.herault-tribune.com/articles/47999/ce-mardi-26-septembre-2017-journee-europeenne-des-langues/#fPW0FeUMFBJ6p3lk.99


text:
Sahara Occidental
Lo Sahara Occidental (var. -au) (en arabi الصحراء الغربية = As Sahra Al Gharbiyya) es un territòri del nòrd-oèst d'Africa amb un estatut discutit:
- D'un latz es revendicat pel Front Polisario coma un estat que son nom oficial es Republica Aràbia Saharauí Democratica (RASD) [ˈrrast] (en arabi الجمهورية العربية الصحراوية الديمقراطية = Al Jumhuriyya al Arabiyya as Saharawiyya ad Dimuqratiyya).
- D'autre latz, tanben, es ocupat per l'estat de Marròc que lo considèra coma una partida integranta del sieu territòri.
Lo Front Polisario contraròtla los marges orientals mentre que Marròc contraròtla las zonas costièras e centralas. Un mur, construch per l'estat marroquin, separa las doas zonas. Lo país se compausa subretot de desèrt planièr e fa partida de Sahara.
Es frontalièr amb Marròc (al sens estrech) al nòrd, amb Argeria al nòrd-èst e amb Mauritània a l'èst e al sud. Es limitat per l'ocean Atlantic a l'oèst.
La vila principala es Al Ayun (El Aaiún, Laâyoune) que ten lo tèrç de la populacion del territòri.
Lo gentilici es saharauí.[3]
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
De veire Economia del Sahara Occidental
Cultura[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]

- ↑ Background Note: Morocco, Departament d'Estat american, julhet de 2006, de legir en linha
- ↑ Ficha Western Sahara, CIA World Factbook, de legir en linha
- ↑ masculin & femenin...


text:
Nòrma sociala
Una nòrma sociala fa referéncia a una règla de conducha dins una societat o un grop social, coma per exemple los biais d’agir. Las nòrmas socialas definisson lo domèni de l’accion sociala precisant çò que l’individú pòt o pòt pas far. Traduson las valors e los ideals dominants de la societat o del grop.
Existís de nòrmas formalas, (escrichas: leis, diferents còdes e reglaments). Existís tamben de nòrmas informalas que constituisson en fach las mors, las abituds, las costumas, eca (ex.: la cortesiá, ritme dels repais). Lo non respècte d'aquelas nòrmas es o tolerat o rebutat e sanccionat. Dins l'encastre de las nòrmas formalas, las sanccions consistèron en de prison, de multas, de licenciaments, eca. Senon s'agirá subretot de sanccions moralas coma d'escarnis, anant fins a l'exclusion d'un individú de son grop d'apartenéncia. Gaireben totes los membres de la societat o del grop acòrdan donc una valor a aquelas. Lo respècte d'aquelas nòrmas contribuís donc a la coesion sociala, mas se n'escartar mèna a una fractura a causa de la sanccion podent anar fins a l'exclusion.
La socializacion permet de transmetre de valors, que las valors dichas « centralas », e de nòrmas. Se destria las nòrmas, materializacion de las valors, de règlas, que constituisson la realizacion de las valors.
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
- Coesion sociala
- Desviament
- Influéncia sociala
- Ròtles socials
- Tabó
- Valor sociala
- Resisténcia (psicologia sociala)


text:
La legitimitat dei govèrns, tant de la Republica Federala Occitana que dei republicas federadas, repausa sus lei votacions presidencialas.
Cada 5 ans, de votacions presidencialas son organizadas au sufratge universau.
A l'escala federala, la darriera votacion s'es debanada en 2014 e s'es acabada amb l'eleccion de l'actuau president de la Republica Federala Occitana, que lo mandat corre fins au 2019.
A l'escala locala, la darriera votacion s'es debanada dins la República de Nissa en 2013 e s'es acabada amb l'eleccion de l'actuau president, que lo mandat corre fins au 2018.


text:
ACTUALITAT
Rivas: "Puigdemont non pòt èster president pes sòns problèmes damb era justícia"
Eth deputat de C's insistís en qu'era situacion actuau deth Parlament s'a de desblocar tà afrontar es problèmes qu'a era societat
Catalonha contunhe sense auer podut celebrar encara eth debat d’investidura deth pròplèu president dera Generalitat de Catalonha atau coma dera rèsta de govèrn. Mentre se debatís s’a d’èster Carles Puigdemont eth pròplèu president entàs partits soberanistes, des deth cant non independentiste se mòstren contraris a qu’açò pogue èster efectiu. En aguest cas, trapam ath deputat dera Val d’Aran de Ciutadans pera demarcacion de Lhèida, Javier Rivas, que considere que Puigdemont non pòt èster escuelhut pes problèmes qu’arrosegue damb era justícia.
Ath delà, Rivas tanben se mòstre preocupat, pr’amor que mentre non se pogue produsir ua investidura formau, son fòrça es ahèrs dera vida vidanta de Catalonha que contunhen sense poder-se apariar.
Rivas considère qu’ei fòrça improbable que i age naues eleccions e que fin finau eth blòc independentiste traparà un candidat alternatiu entà esvitar auer de tornar a celebrar naui comicis qu’estirarie encara mès eth desgovèrn de Catalonha.


text:
Las autoritats iranianas raportèron 328 mòrts e 5300 nafrats, mas en avertissent que se tractava de donadas provisòrias. Lo terratrèm a secodut una zòna de montanha ont fòrça vilas e vilatges se tròban sens comunicacion ni servicis essencials. L’aiatollà Khamenei, cap suprèm d’Iran, planguèt lo dòl de la nacion iraniana, mai que mai de las familhas afectadas pel sisme.
Quant a las autoritats del Curdistan Meridional, raportèron sèt mòrts e tres cents personas espitalizadas. La vila mai pertocada es Derbendîxan ont la “situacion es fòrça critica”, segon lo ministre de la santat, Rejuat Rashid. Lo principal espital de la vila a patit de damatges importants e es demorat sens electricitat, e per aquela rason calguèt menar los nafats a Silêmanî, la segonda vila del país.
#earthquake7.6 magnitude earthquake strikes the area near the border between Iraq & Iran. Many people in Kuwait felt the shake. 7.6 is massive! pic.twitter.com/qP58BtD2go— Sameer khan (@Best786Khan) 12 de novembre de 2017
Video shows the moment strong #earthquake hit parts of #Iran and #Iraq pic.twitter.com/FnLLT20dnj— Press TV (@PressTV) 12 de novembre de 2017


text:
Jà lo títol o explica bravament, sèm
forçats d'anar votar pel nacionalisme francés, d'extrème -non- mas
pels partits fabricats pel sistèma politic francés en Occitània,
en l'abséncia de proporcionala, sèm sempre en estat de recuolon per
anar votar.
Donc coma soi un ciutadan
universalista, enrasigat sus aquesta planèta, anirai votar (per la memòria d'una medalha de resistent que lo meu grand-paire a refusat de recebre del prefecte en 1947), al mens
pel primièr torn. Mas coma sabi los farlabicatges que son los documents
de vòts, preferisqui anar veire dins un reünion publica per veire
las «noveutats» francesas en matièra de partidocracia, plutocràcia,
glotocràcia de la lenga de fusta politica francesa. Pel moment n'en
sabi dos que me cal anar veire, i soi estat a Tolosa per proximitat geografica : 1 / la lista de Montpelhièr
intra-muròs-aglomeracion, Philippe Saurel descendent directe de la familha politica Georges Frêche, despertar In Vívo d'un sistèma partidocrata novèl, 2 / la lista que fusiona l'impensable en
comun, Front de Gauche (nacionalista francés d'esquèrra, que se
díson republican coma d'autres van a Lorda), e l'ecologisme
(d'esquèrra socialista), e mantunes autres (lo grand succès de Gérard Onesta).
Los dos fenomèns amerítan d'escrits,
mas perqué pas los autres ? Perqué los autres, i a res d'especial,
l'UMP devengut Les Républicains o LR, associat ambe
los satellits (UDI, e divèrses), Debout la France
(transformacion de Debout la République), mas que res a cambiat, FN
e Identitaires (sempre l'extremisme de dreita nacional-expansionista
parisenca en passejada regionalista nordista o plen-sudista), la dreita
nacionalista discidenta Force France Sud (Sud-Occitània) e La
Ligue du Sud (Per PACA), LO (l'esquerrisme obrièr gaire luènh de la
secta politica e nacionalista francesa), los ecologistas de la
talvera (entre Gasconha e Gard provençal, mas tanben de la talvera
de l'ecologisme que se vòl independent), la lista dita socialista
(PRGf, PSf e los nacionalistas d'esquèrra). La causida serà
granda, mas pel primièr torn aquela lista serà pas ma causida, car
i a tròp de nacionalisme francés o regionalisme d'expansion
parisenca (e pauc de pensada occitana per aver una politica ontologicament occitana), dins cadun dels discorses e a còp sense se mainar, coma mèstre Jourdain fasiá de la pròsa. E en escotar los mèdias franceses, se cal questionar : es que los caps de lista mediatizats sábon quin es lo ròtle redusit dels CR dins la delegacion del poder jacobin, e legislatiu parisenc ?
L'interès pels candidats del cònsol
de Montpelhièr, majoritariament d'ancians socialistas decebuts, non pas
per la politica del govèrn, mas per èstre pas pus dins lo banh
partidocrata socialista francés en region occitana ; aital s'amaga fòrça
socialistas simpatics e ancians elegits o emplegats del sistèma
Georges Frêche, darrièr una etiqueta Citoyen du Midi ; son
fòrts en descripcion toristica dels departaments de la region
novèla, entre solelh e montanha, e platja (vaquí l'identitat) ; seràn tanben los primièrs d'èstre contra lo nom
Occitània de donar (en partida) per la novèla region ;
perqué ? Se lo cap de lista de Font-Romeu es estat far un
estatgi d'una jornada d'estiu en çò de RPS per saber çò que son
«aqueles regionalistas», aquel coneis pauc çò qu'es
l'aglomeracion de Perpinyà e es evident que portar las bandièras
catalanas, la senyera, li serà mai aisit (çò que fan pas los candidats occitans de la lista de Saurel) ; aquò se vei
clarament dins lo discors de Philippe Saurel que Perpinyà compta
gaire dins lo sistèma de las aglomeracions de la region, e donc lo
cònsol de Font-Romeu se trapa èstre un pichon transportaire de las
idèas d'una Catalonha digna, e donc pel nom de la region tanpauc ; melhor per la montanha. Lo
Citoyens du Midi es plan coma idèa, concepte, paradigme politic (coma explícan en corses d'universitat de sciéncias politicas, sona plan de far foncionar la
ciutadanetat per influenciar las decisions, mas dins lo sens de la
destruccion de l'environa de Montpelhièr, per exemple ; son
clarament anti-ecologistas e oblídan coma los ecologistas que
Perpinyà a un ròtle màger de jogar dins la novèla region, e pas
simplament pel «triangle d'or» dins la rubrica internacionala
del Conselh Regional. La lista de Philippe Saurel a un problèma
d'identitat, non pas que son al Sud-Oèst del «plein Sud» de la
candidata del FN en PACA, e politicament exprímisson clarament una vision anti-FN (cal plan avec un punt de marca politica), mas perqué lo mot identitat es estat emplegat per
totes los caps de lista, vièlhs elegits de sempre (benlèu que per èstre del Midi aquò ajuda per per determinar l'identitat ?).
Se nòta qu'un sol
candidat dels departaments occitans a emplegat lo mot, occitan, per parlar de
la convivéncia (es un concepte occitanista qu'agrada tanben a
l'occitanisme ecologista de Gérard Onesta), lo mot occitan per un non professionala de las eleccions (sempre quora serà elegida l'oblidarà ?) ;
per oposicion al cap de lista de Font-Romeu que lo mot catalan l'a
emplegat 4 vagadas ! Donc se volètz perdre lo vòstre vòt
occitan, podètz votar per Montpelhièr, la vila -ambe los elegits
d'ailà- finança lo pichon budgecte de la campanha electorala de
Philippe Saurel ; soi estat espantat çaquelà de la chifra
exprimida per la campanha, e -o cal escriure- o cresi pas ; caldrà esperar que
la transparença cridada fosquèsse aplicada lo lendeman del segond o
primièr torn dins aquela publicacion de las chifras. Detalh, soi
dintrat dins l'aula de las granas de Tolosa, ambe lo costumièr
berret nègre de Bearn sul meu cap (èri lo sol), mentre qu'a la dintrada se fasiá la
distribucion regionalista d'un berret roge ambe lo nom Citoyen du
Midi (pas ges en occitan o/e en catalan...). Lo marqueting
fabrica una lista politica enraisigada a Montpelhièr, pauc public de
Tolosa pendent aquesta reünion ; per astre, la reforma
territoriala a creat un sistèma electoral departamental per un
«Parlament Regional», e donc los candidats son numeroses e ajuda
per emplenar l'aula de campanha a Tolosa. La reünion debutèt a
l'ora, e es normal vist lo nombre de carris qu'a calgut per emplenar
la reünion de public, elegits o los amics e las familhas dels
candidats.
Es una lista simpatica, mas serà pas
aquela que conselharai a pensar coma una bona representanta
d'Occitània-Catalonha, d'Occitània al Sud... son dins la semantica
coma dins la pensada, d'elegits frustrats de comunas rostidas ; e la
comuna es decretada coma lo nogal de la «magnifica democracia
francesa», benlèu que se lor cal explicar lo tipe de poder que lo
cònsol a un còp elegit ? E aiçò es luènh d'èstre
l'expression de la democracia, mas puslèu lo sistèma descendent del
bonapartisme... Bon, çaquelà, Citoyens du Midi a creat novèlas afinitats, coma un autre còp lo sistèma Georges Frêche o lo Mouvement Démocrate, ambe quasiment la meteissa semantica, lo meteis biais de bastir un argumentari, res de novèla al final.
La lista de Gérard Onesta, l'ai
costejada, ièr. L'aula s'emplenèt de ciutadans de Tolosa ;
perqué o sabi ? Perqué son totes arribats ambe mai o mens 30
minutas de retard ; un jorn los Occitans serà a l'ora, e la revolucion occitana per la dignitat d'Occitània aurà debutat. D'una organizacion mai bordelica, sembla que los
estacats dels elegits fosquèssen mens eficaçes -organizacion- que
la lista precedenta, ont se presentan tanben... Se vei qu'i a
militants e que las generacions d'ecologistas devenon una istòria
d'un partit politic, Les Verts devenguts EELV, es lo
pilar de la campanha, mas lor a calgut, per rendre mai eficaç la
campanha de tractatge, l'ajuda dels militants comunistas, coma
l'assegurèt Gérard Onesta ; lo comitat de sosten l'impressiona ; o cal plan dire los comunistas an
fait progrès en matièra semantica e compreneson de l'ecologisme, lo
Parti de Gauche o los sindicalistas de l'Éducation
Nationale an çaquelà mestièr d'un pauc d'autocritica e
sobretot de dintrar lo mot modestia dins lo discors, e de cridar mens.
Se vegèt
clarament las futuras dificultats de Gérard Onesta, un grand
estratège, las futuras dificultats ambe aquela esquèrra obrièra
qu'a mestièr de progressar per ajudar a convéncer. Ai regretat lo
discors culturalista del candidat de l'Aude del Partit Occitan,
perqué los candidats occitans serián condamnats a parlar de
cultura e de l'intermiténcia ? Aquela manièra classica de veire los candidats
occitans me pausa un problèma, associat a una mendra presentacion de
causas politicas novèlas per desvolopar una politica per la lenga
occitana, e la lenga catalana. Senon se vegèt clarament la ligason
del monde agricòl al movement ecologista ; se vegèt tanben lo costat sentat de l'ecologisme novèl (caldrà signalar als militants CGT que lo servici public de l'espital -coma ai poscut o provar- es tanben un problèma per las finanças publicas, finano capital de totes, especialament a Tolosa); alara soi segur que
la crisi del monde agricòl es granda car entre los productivistas de
la FNSEA e los agricultors que vòlon realament reformar lo sistèma,
la discutida es realament absenta, e los sistèmas politics socialista-PRG o LR-UDI ajuda gaire ; se farà dedins lo novèl
Conselh Regional ? Gérard Onesta a plan indicat que lo modèl
de campanha e d'associacion politica se faguèt sul modèl de
Granòble, mai tanben del modèl fotrac de Barcelona en comú, que
ambe la CUP establís un estalinisme dins l'avenidor de Catalonha
independenta tot en se dire independentista (alara que lo cap de lista Raül Romeva es estat un ecologista de tria aligat dins lo grope Ecologista Europèu del Gérard Onesta) ; aital se lo modèl
es aquel, nos podèm encara mai questionar sus las etiquetas
ecologistas de Gérard Onesta ; es un subjecte qu'es anuèch de
cavar (coma pel « triangle d'or » del cònsol de
Montpelhièr).
Al final per quí votar ?
Votarai pas pels Citoyens du Midi ... pauc de fisença !
Totas las autras listas que la fan tanben sense fisença ! Alara coma autre-còp, farai lo mendre mal, en far fisença a Gérard Onesta, tot en sapient que el tanben li arriba d'oblidar promessas especialament en Catalonha del nòrd.


text:
Lo remembre dins lo jardin
Lo remembre dins lo jardin
Joan-Ives Casanòva
Après Jonàs (1987), L'Orle dei matins e L'Ambre (1996),Joan-Ives Casanòva, amb Lo Remembre dins lo jardin, contunha son exploracion dels limits d'aqueste mond ont sèm per i passar, qué que ne còsta, nòstras vidas. A la crosada de la votz poetica (aquela de sos libres màgers : Elegias vengudas de Negre e de Mar e, pus recentament, Cap de Creus), del monològ interior e del raconte pus « classic », lo libre se bastís coma un continent a l' encòp afondrat dins lo silenci e a mand de nàisser del fons pus fons d'una mar desconeguda. Mai clarament encara que
dins sos libres precedents, la paraula i viatja a l'entorn de figuras que se pòdon pas oblidar, entre memòrias e anticipacions del viure, coma aitant d'isclas qu'a paupas los mots i tròban de qué téisser lors arquitecturas de carn viva. Aicí, se destriarà especialament,en resson de las Elegias, la preséncia barrutlaira -entre las lengas,los países e las questas amorosas- del poèta Rainer Maria Rilke, qu'aqueste Remembre dins lo jardin pòt n'èstre vist coma la biografia inacababla, traucada de totas las abséncias que lo roman, quand « se carga dau mond », ne fa la soma sens fin.
Del mateix autor:
L'òrle dei matins - L'ambre
Lo libre escafat
Lux veneris
L'Enfugida
Frédéric Mistral. L'enfant, la mort, les rêves


text:
Jòcs Olimpics d'ivèrn de 1956
Los Jòcs Olimpics d'ivèrn de 1956 (Jòcs de la 9ena Olimpiada) se debanèron a Cortina d'Ampezzo Itàlia ( 26 de genièr - 5 de febrièr de 1956 ).
Somari
- 1 Genèsi
- 2 Delegacions
- 3 Debanar
- 4 Espets e endevenenças
- 5 Programa
- 6 Medalhièr general
- 7 Bibliografia
- 8 Vejatz tanben
- 9 Ligams extèrnes
- 10 Ligams videografics
- 11 Nòtas e referéncias
Genèsi[modificar | modificar la font]
Delegacions[modificar | modificar la font]
823 atlètas de 32 equipas participèron a aicestes primièrs jòcs olimpics transalpins.
Debanar[modificar | modificar la font]
Espets e endevenenças[modificar | modificar la font]
Programa[modificar | modificar la font]
Espòrts e espròvas[modificar | modificar la font]
Bobsleigh[modificar | modificar la font]
Esqui alpenc[modificar | modificar la font]
Esqui nordic (Combinat nordic / Esqui de fons / Saut amb esquis )[modificar | modificar la font]
Oquei gèl[modificar | modificar la font]
Patinatge artistic[modificar | modificar la font]
Patinatge de velocitat[modificar | modificar la font]
Medalhièr general[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- sus YouTube... mai de 79 documents subre Cortina d'Ampezzo 1956 en picar coma clau Winter Olympic Games 1956
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]


text:
1715
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1715 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Mòrt dau rèi Loís XIV (1643-1715). Tre sa disparicion, Felipe d'Orleans obtenguèt dau Parlament de París l'annulacion dau testament de Loís XIV sota lo pretèxte que lo rèi disparegut podiá pas impausar de decisions a son successor (2 de setembre). Puei, obtenguèt la regéncia dau Reiaume en plaça dau duc de Maine (província) (2-12 de setembre).
Per renfòrçar son poder, Felipe d'Orleans creèt de conseus, formats de senhors eissits de l'aristocracia auta, que remplacèron lei Secretariats d'Estat dau periòde precedent. Puei, lo govèrn se preocupèt d'assanir lei finanças publicas (→ 1716). En particular, lei deutes publics foguèron atentivament verificats, çò que permetèt de demenir son montat de 596 a 190 milions de liuras. De mai, plusors oficis publics, que son pretz èra jamai totalament pagat per son proprietari, foguèron suprimits.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Acabament de la bastida de la glèisa d'Abba Antons a Gondar confirmant l'estabilizacion politica dins la capitala etiopiana dempuei lo començament dau rèine de Yostos (1711-1716). En revènge, lo poder dau negus en fòra de la vila demorava totjorn febla.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Meteorologia[modificar | modificar la font]
Invencion dau premier termomètre de mercuri per Gabriel Fahrenheit (1686-1736].