text:
La Seu d'Urgèl
La Seu d'Urgèl (en catalan la Seu d'Urgell, abans Urgell o Ciutat d'Urgell)[1], nomentada popularaments la Seu, ei ua ciutat plaçada enes Pirenèus catalans, caplòc dera comarca deth Aut Urgèl, cap deth partit judiciau de la Seu d'Urgèl e sedença der Bisbat d'Urgèl. Se tròbe laguens der encastre foncionau deth Alt Pirineu i Aran, n'ei era poblacion damb mès abitantes, en tot concentrar-ne eth 17'4%. Amassa damb Puigcerdà, amasse enquiath trenta per cent dera poblacion der encastre.[2]
Ei plaçada ara interfluvi deth Segre e era Valira, pòc abans dera sua confluéncia sus ua petita terrassa fluviau qu'ei continuament deth plan des Forques.[3] Era ciutat hè part dera Urgellet,[4] comarca naturau pirenenca formada per 16 municipis deth Aut Urgèl e qu'amassa damb Andòrra corresponie ath territòri originari deth Comtat d'Urgèl damb caplòc en la Seu d'Urgèl enquiara expansion ath sud.[5]
Eth Aut Urgèl ei era pòrta en estat d'Andòrra e era proximitat ad aguest important pol demografic e d'activitat economica ei, era bona part, ua des arrasons dera puixança actuau dera ciutat de la Seu d'Urgèl laguens er encastre deth Alt Pirineu i Aran.[6]
Es patrons dera ciutat son Sant Ot d'Urgèl,[7] Sant Sebastià e era Mair de Dieu d'Urgèl.[8] Deth temps qu'era Mair de Dieu de Núria e Sant Ermengol[9] son es principaus patrons dera diocèsi d'Urgèl, mès er eth cas de Sant Ermengol a ua preséncia mès destacada ena ciutat qu'era rèsta de patrons. Probablaments per açò i a diuèrsi eveniments ath long der an dedicat a Sant Ermengol coma era Hèira de Sant Ermengol, ua des mès ancianes de Catalonha[10], e eth Retaule de Sant Ermengol.
Somari
Origina deth toponim[modificar | modificar la font]
Eth toponim la Seu d'Urgèl ei format per dues paraules diferentes, Seu d'origina latina e Urgèl que segons eth lingüista Joan Coromines, ei d'origina preromana. Aguest madeish autor interprete qu'eth sòn significat se restacarie damb era preséncia d'aigua, causa qu'ei versemblant se s'a presenta era origina especificaments pirenenca deth toponim.[11]
Eth poblat iberic de Arse-durgui (o Arse de Urgui) se trobaue sus eth pujau de Castellciutat. Er aquera época eth pujau ère nomentat Puiolo Urgèli. A on i auec çò de poblat de Arse-durgui s'i bastic era civitas Orgellia e ací rau era origina deth nòm Castellciutat, qu'enquiath sègle XVIII ère simplaments coneishut coma Ciutat e posterioraments se li ahigec Castell pera existéncia d'un ancian castèth qu'auie estat residéncia des comdes d'Urgèl.
Pòc dempús dera destruccion dera anciana Orgellia se creèc un nau barri, naua sedença der Bisbat d'Urgèl, nomentat vicus Sedes Urgèli: vicus deth latin que signifique «barri», -coma era ciutat de Vic-; Sedes deth latin: sòn que signifique «cagira o tròn d'un avesque qu'exercís ua jurisdiccion, glèisa catedrala e caplòc d'ua diocèsi». Damb eth temps, es Sedes Urgèli prenec importància e perdec eth mot vicus deth temps qu'era civitas Orgellia perdec eth mot Orgellia e passèc a dider-se simplaments Civitas o Ciutat enquiath sègle XVIII.[5]
Geografia e clima[modificar | modificar la font]
Era ciutat s'esten ath centre dera plana o ribèra dera Seu (plana de la Seu eth catalan), formada peth Segre ara sua confluéncia damb era Valira. Era clotada, a on ei plaçat eth municipi, ei producte der en·honsament d'ua dovella pirenenca, terraplenada posterioraments per depausi lacustres miocènics. Era ribèra dera Seu ei virada de nautes montanhes e sarrades, era mès vistosa que n'ei era sèrra deth Cadí, coronada d'arròca blanca, importanta escarpament de falha que limite peth sud era hòssa tectònica.
Ara plana, ras dera Valira, i a un ressegat allargassat, parallel ar arriu. Era part ponentina deth tèrme ei accidentada pes contrafòrts que devaren deth tossal de Estelareny e deth calhau deth Àliga e que atenyen era 817 m ath pujau deth Corb. Pera quèrra deth Segre eth territòri ei fòrça mès ample, adaiguat per diuèrses sèquies e canaus que prenen es aigües deth madeish arriu.[12]
Eth clima dera comarca ei deth tipe mediterranèu, transformat pera montanha, per açò era major part dera poblacion se concentre as ribères.
Es precipitacions son escasses, ath torn des 700 mm annaus, ben qu'aumenten considerablaments damb era altitud. En estiu, eth maximal de ploges correspon as montanhes; eth minim ei en iuèrn en tota era comarca. Ei un clima, donques, shut e heired en iuèrn, fresc e plujós ena primauera e començament d'estiu, calorós e shut ara fin d'estiu e començament de tardor, e fresc e humit ena tardor. Era vegetacion ei continentau, era grana part submediterranèu.
Arrius[modificar | modificar la font]
Ua des caracteristiques principaus deth païsatge Urgelenc ei era preséncia d'arrius. La Seu d'Urgèl se tròbe ath miei de dus arrius: era Valira que ven d'Andòrra e eth Segre dera Auta Cerdanha:
Eth Segre ei un arriu de Catalonha, afluent der Ebre pera quèrra. Era sua conca compren territòris de tres Estats: França o Catalonha Nòrd, Andòrra e Espanha. Nèish en França, ath vessant septentrionau deth pic deth Segre, ath circ dera Culassa, ena Auta Cerdanha, e desboque, dempús de recórrer 265 km, ar arriu Ebre, er Aragon, ath sòn pas per Mequinensa, (Baix Cinca). Era Valira ei un arriu andorran e Urgelenc, afluent deth Segre pera dreta. A un recorregut cuert de 44 km, nèish en Andòrra e desboque en Segre ath tèrme municipau de la Seu d'Urgèl.
Ath tèrme de la Seu d'Urgèl i a diuèrses paishères, qu'es mès importants e ancians son entre eth tres: eth dera Ola e Segalers, eth deth Plan e çò deth Salit. Autes paishères importantes son eth de Sant Pere, eth dera Mòla (dera Valira) e eth de Aucata. Era majoria prenen es aigües deth Segre.
Per desgràcia eth 1982 i auec uns aiguats qu'enaigüèc era poblacion, per açò eth 1987 se canalizèc er arriu Segre. Eth 1992 la Seu ei convertic eth subseu olimpica e ath costat deth Segre ei bastic eth Parc Olimpic deth Segre.
Aiguats deth 1982[modificar | modificar la font]
Un hèt tragic passèc eth 7 de noveme deth 1982: es aiguats deth 1982, non solaments per la Seu d'Urgèl e es comarques deth Aut Urgèl e Cerdanha mès en generau per totes es comarques de Lhèida e tanben Andòrra.
A Alp, es aiguats s'emportèren era carretèra de la Molina. A Martinet se ne i emportèc cinc o sies cases. En el Pont de Bar, seguraments eth emblema d'aguesti aiguats: miei pòble demorèc acogat peth despreniment d'ua montanha e era aigua estrossegèc tanben bastantes cases; acabèc d'emportar-se es rèstes deth pònt millenari de Sant Ermengol. Fígols Se demorèc sense pònt. En la Seu d'Urgèl ei emportèc eth pònt dera Palanca. El Pont de Bar, mercés a ajudes dera Generalitat, ei rehec eth nau pòble er un pujau dera aurèra.[13]
Crestes[modificar | modificar la font]
Damb solament 691 m d'altitud, era plana de 7 km a on se tròbe la Seu d'Urgèl contraste damb es pics, crestes e sèrres der environ e der ensems dera comarca. Dempús de la Seu ei pòt veir era sèrra deth Cadí que separe era val deth Segre dera entèsta der arriu Llobregat.
- Pic de Salòria 2789 m
- Monturull 2761 m
- Torreta de Cadí 2562 m
- Cap del Verd 2282 m
- El Coscollet 1610 m
Situacion[modificar | modificar la font]
Era ciutat se tròbe ara aiguabarreig des dus arrius principaus, eth Segre e era Valira, plaçada a ua plana d'uns 7 km de longor e a sonque 691 m d'altitud ei entornejada de nautes sèrres. Era plana nomentada plana de la Seu o ribèra de la Seu ei formada peth Segre.
Era situacion privilegiada de la Seu d'Urgèl er ua des horcadísi de comunicacions mès importantes des Pirenèus catalans explique eth sòn papèr istoric excepcionau e çò deth comtat d'Urgèl coma ua des claus dera reconquesta. Donques que domine eth encreuament des camins d'Andòrra, era Cerdanha e eth baish Segre. Parallèlaments ara Valira s'auce un ressegat, a on s'aucen es rèstes de dues granes fortaleses, era Ciutadèla e eth Castell (en Castellciutat), de grana importància er era istòria dera vila.
Es petites planes o ribères dubèrtes ath torn deth Segre son separades per congosts. Ath nòrd limite damb eth municipi de les Valls de Valira, ar oèst damb Montferrer i Castellbò a on se tròbe er aeropòrt de la Seu d'Urgèl o Pirineus-Andorra, ath sud-oèst damb Ribera d'Urgellet e a sud-èst damb Alàs i Cerc e a nòrd-èst damb Estamariu.[12]
Barris e endrets[modificar | modificar la font]
Entre ambdús arrius se dreça era anciana ciutat episcopau de la Seu d'Urgèl e as entorns dera ciutat s'i pòt trobar es ravals de Poble Sec, Sant Pere e era urbanizacion de Sant Antoni, unitats de poblacion compartida administrativament damb eth tèrme de les Valls de Valira.[12]
Ath delà eth tèrme compren era vila de Castellciutat dempús deth 3 de junh 1975, ara dreta der arriu Valira. Eth veïnat de les Torres (incorporat eth 1857) e Bell-lloc, ambdús ath marge esquèr der arriu Segre.[12]
Era ciutat de la Seu d'Urgèl se pòt dividir es sies barris: la Seu d'Urgèl, Santa Magdalena, el Poble Sec, Sant Antoni, Sant Pere e el Serrat de la Capella. La Seu e Santa Magdalena formen un solet nuclèu deth temps qu'eth Poble Sec, Sant Antoni, Sant Pere son barris separadi deth nuclèu principau.
Dempús deth creishement dera ciutat cap a autan eth Poble Sec e la Seu se tròben separadi solament pera carretèra N-260, qu'actuauments se pòt crotzar per jos un pònt.
Ath sòn torn laguens de la Seu d'Urgèl ei pòt distinguir entre eth Casc antic (Casc ancian) i l'Eixample Bergós (Aishamplatge Bergós)[14].
Casc ancian e er Aishamplatge Bergós. El Passeig de Joan Brudieu, era plaça de Catalonha e eth carrèr de Sant Ot (es tres son eth continuament d'un madeish carrèr de nòrd a sud) dividissen eth casc ancian der aishamplatge Bergós.
Actuauments se bastís eth sector residenciau de l'Horta del Valira o Horta de la Valira. Aguest nau airau dera ciutat se place ar oèst o en tot póner de la Seu, ara fin der aishamplatge Bergós. Concrètaments entre er aishamplatge, eth Parc dera Valira, er arriu Valira (damb Castellciutat ar aute costat), Santa Magdalena e er ancian camin de Santa Magdalena a on s'acabe era conca deth Segre. Eth nau airau aportarà ena ciutat parcèles de solèr public de mesura considerabla: ues damb era fin de hèr part deth Parc Territoriau der arriu Valira e d'autes pera residéncia de gent grana, eth futur Espitau comarcau, eth teatre municipau e ua naua escòla de Primària.[15] Tanben s'agranirà eth sector deth Serrat de la Capella.
Auti endrets deth tèrme[modificar | modificar la font]
Eth veïnat de les Torres ei plaçat ath marge esquèr deth Segre. Originàriament ère format per la Torre del Cap, era deth Peu e era deth Mig. Damb eth temps, mès, aguesta zòna agricòla s'a anat en tot poblar mès. Era gent deth país dividís eth tèrme deth veïnat es dus sectors, era partida de les Torres e era de l'Olla e Segalers.
Eth enclavament de Bell-lloc ei plaçat a autan deth tèrme de la Seu d'Urgèl, rodejat peth municipi d'Alàs i Cerc, as vessants deth Pujau Redon, des prumèrs contrafòrts deth Cadí, eth contacte damb era plana adaiguada. I a era casa e santuari dera Mair de Dieu dera Salut. Enquiara darreria deth sègle XVIII siguec residéncia d'estiu des jesuïtes de la Seu d'Urgèl. Quan aguesti sigueren expulsadi, eth lòc passèc a mans privades.[16]
Folclòre[modificar | modificar la font]
Ath long der an son diuèrses es manifestacions de caractèr folcloric. Per Nadau òm hè es actes tradicionaus coma era Missa deth Poth (ei documentat qu'eth 1548 se representaue Cant dera Sibil·la)[25]. Dempús deth 2003, pendent es hèstes de Nadau, debane eth Mon Magic des Montanhes e eth Tidon dera Freita (Tidon de Nadau) n'ei un des protagonistes.
Eth 17 de gèr, hestivitat de Sant Antoni Abat, se hè era cavalcada des Tres Tombs e ua escudellada populara, era Calderada, ara Passejada de Joan Brudieu e se finalize damb era "Pujada ath pal", que consistís eth que es participaires arriben naut de tot d'un pal ensabonat entà arténher atau eth poth que i a ath capdamunt laguens un cabàs, coma recompensa.[17] Eth 20 de gèr se celèbre era hestivitat de Sant Sebastian. Pendent era Setmana Santa debane era procession deth Sant Enterrament, es origines que se ne remonten ar an 1603 damb era fondacion dera Confraria dera Preciosíssima Sang e es caramelles.
Eth deluns de Pasca, era gent dera Sedença e entorns celèbre e la Trobada (amassada), la Trobada que se hè es diuèrsi camps de Bellestar e desprenut era gent se dirigís ar ermitatge dera Mair de Diu de la Trobada (Montferrer i Castellbò).
Eth 7 de junhsèga òm celèbre era hestivitat de Sant Ot, patron dera ciutat. Es representacions deth Retaule de Sant Ermengol, en agost, se comencèren a hèr eth 1957 e eth 1998 demorèren interrompudes a causa dera restauracion deth claustre; ei un espectacle teatrau basat es diferentes scènes dera vida deth sant, damb un tèxte escrit per Esteve Albert e que debanaue ath claustre dera catedrala.
Era darrèra dimenjada d'agost, se celèbre era Hèsta major, er era quau destaque eth balh Cerdà, qu'ei barat per mès de cent cobles (entre petiti e grani) eth dimenge peth maitin.
Ar Archiu Municipau dera Casa dera Ciutat, ath Casc ancian, se tròbe eth Libre verd o Libre de privilègis dera ciutat d'Urgèl deth 1470; a era tampa de husta folrada damb pèth, e s'i mencionen es usatges e costums dera ciutat d'aquera época.[18]
Hèires, mercats e hestivaus[modificar | modificar la font]
Maugrat era baisha anautita densitat de poblacion en Alt Pirineu, era zòna acuelh eth 6'6% dera activitat firal de Catalonha[19]. A la Seu son nombroses es concentracions firals e de mercats ath long der an:
- Eth Mercat tradicionau debane cada dimars e dissabte en Carrèr Major, era Plaça deth Mercat, era Plaça dera Catedrala e eth Carrèr des Canonges.
- Era Hèira de Sant Ermengol, ua des hèires mès ancianes de Catalonha, e era hèira documentada mès anciana dera Peninsula Iberica,[10] debane era tresau dimenjada d'octobre. Eth nòm li da un des patrons dera ciutat: Sant Ermengol.
- Era Hèira de Hormatges Mestieraus deth Pirenèu laguens deth marc dera Hèira de Sant Ermengol.
- Era Hèira de Primauera se celèbre en abriu e includís ua exposicion des melhors exemplars de vaca de raça bruna des Pirenèus deth Aut Urgèl e era Cerdanha.
- Era Hèira d'Art, eth 2007 debanèc era prumèra edicion.
- Eth Mercat Medievau des Canonges i a musica en carrèr, teatre, circ, falconers e mòstres de mestièrs ancians.
- Eth Mercat des oportunitats se celèbre dus còps ar an. Era majoria des botigues de la Seu i collabòren damb ua paradeta a on i venen es sòns productes rebaishadi.
- Eth Hestivau Internacionau de Musica Joan Brudieu s'inicièc eth 1969 e se celèbre as mesi de junhsèga e d'agost.
Lòcs d'interès[modificar | modificar la font]
Monuments eclesiastics:
- Santa Maria d'Urgèl, catedrala de la Seu d'Urgèl, ena plaça des Oms.
- Claustres dera catedrala d'Urgèl.
- Eth Musèu Diocesan d'Urgèl, bastissa annèxa as claustres. S'i expose eth Beatus de la Seu d'Urgèl.
- Eth Palais Episcopau, en pati de Palais.
- Era Bibliotèca de Sant Agustí, actuau bibliotèca municipau a on i auie er ancian convent de Sant Agustí.
- Era Glèisa de Sant Miquel amassa ath claustre de Santa Maria d'Urgèl, ei era unica bastissa que demore deth complèxe catedralici que bastic Sant Ermengol que date der an 1035.
- Era glèisa de Santa Immaculada e futura sala de conferéncies.
- Anciana glèisa de Sant Domènec bastissa de caracteristiques pleaments gotiques. Aué en dia sala de conferéncies e exposicions.
- Era glèisa de Santa Magdalena, era glèisa mès importanta dempús deth punt d'enguarda sociau.
- Seminari conciliar de la Seu d'Urgèl. ena zòna nòrd dera ciutat, entornejat d'un ample pati trobam aguesta bastissa, presidit per ua monumentau façada de caracteristiques neoromàniques. Siguec bastit er an 1860 per Romà Samsó.
Casc antic, a on destaquen eth carrèr des Canonges, çò de mès d'ancian, e eth Carrèr Major, ambdús de nauta valor arquitectonic, ath delà deth pati de Palais e era plaça des Oms a on i a era Casa dera Ciutat. Era Passejada de Joan Brudieu, ath centre de la Seu, ei un des carrèrs mès importants e ei era divisòria deth centre istoric e er aishamplatge. Eth pòble de Castellciutat: ath delà deth centre deth pòble, destaque e la Torre de Solsona, eth Castell de Ciutat i Ciutadèla. Centres educatius e/o culturaus:
- Centre culturau "Es Monges", i a es escòles municipaus de dança, musica e d'art plastic ath delà dera escòla mairau municipau, eth Centre Associat dera Universitat Nacionau d'Educacion a Distància (UNED), era Escòla Oficiau d'Idiòmes e era anciana glèisa de Santa Immaculada.
- IES Joan Brudieu: Institut d'estudis segondaris, bachillerat, e sedença dera universitat d'estiu organizat pera Universitat de Lhèida.
- Punt de supòrt dera Universitat Dubèrta de Catalonha (UOC) ath Conselh Comarcau deth Aut Urgèl, ara Passejada de Joan Brudieu.
Parcs[modificar | modificar la font]
Parcs urbans:
- Parc del Segre foguèt bastit pels Jòcs Olimpics de Barcelona 92 per aculhir lo piragüisme en la disciplina de eslalom e que convertiguèt la vila en subseu olimpica. Es situat près lo riu Segre mejançant un canal artificial parallel de 800 m e qu'aquel se bifurca dins dos canals de aigas bravas d'un total de 500 m de long. Lo desnivèl d'aqueles canals d'aigas bravas es de 6,5 m amb un cabal de fins a 15 m3. Lo Parc del Segre dispausa d'una mini centrala idroelectrica reversibla, que per una banda, produsís electricitat, e per l'autra, en epòcas de secada garantís lo sufisent cabal d'aiga per la siá utilizacion. A tanben un sistèma de remontadors mecanics que t'estàlvia de davalar del embarcació e pujar de nòu a pè. A l'ora d'ara, de mai de mai, de celebrar de divèrsas competicions d'eslalom, s'espeta pel torisme de la zona amb divèrsas activitats d'aventura coma lo ràfting, lo hidrotrineu, bicicleta tot terren o btt, nordic walking e d'autras.
- Parc de la Valira a tocar de la Valira, riu que separa la vila de la Seu del pòble de Castellciutat que fa partida de la meteissa municipalitat. Dins del parc s'i pòt trobar las Clastras Modèrnas de la Seu d'Urgèl, òbra de l'escultor nat a la Seu, Lluís Racionero. Als capitèls apareisson de personatges contemporanèus coma Mussolini, Marilyn Monroe, Schuster, Hitler...)
Parcs naturals:
- Parc Natural de l'Alt Pirineu creat en 2003 entre las comarcas del Palhars Sobeiran e l’Aut Urgèl es çò de mès de grand de Catalonha amb una estenduda que supèra las seissanta mila ectaras.
- Parc Natural del Cadí-Moixeró compren l'ensems de sèrras prepirinenques del Cadí, Moixeró, lo massís del Pedraforca e granda part de la Tosa de Alp e lo Puigllançada. A una superfícia de 41 342 ha e es situat en limit de las comarcas del Berguedan, l'Aut Urgèl e la Bassa Cerdanha. Las siás altituds se situan entre los 900 m dins las vals e los 2648,6 m de la cresta mai nauta, lo Vulturó. Las sèrras del Cadí e del Moixeró jonchas en lo pòrt de Tancalaporta forman una barrièra d'impressionanta nautor que separa la val del Segre de l'entèsta del riu Llobregat.
Referéncies[modificar | modificar la font]
- ↑ L'Enciclopèdia, la Seu d'Urgèl. (ca)
- ↑ Eth poblament e era estructura urbana deth Naut Pirenèu e Aran. (ca)
- ↑ GGCC, la Seu d'Urgèl: Morfologia urbana. (ca)
- ↑ L'Enciclopèdia Catalana, l'Urgellet. (ca)
- ↑ 5,0 et 5,1 GGCC, la Seu d'Urgèl: Origines. (ca)
- ↑ Factors claus dera estructura territoriau. (ca)
- ↑ Musèu Diocesan d'Urgèl, era òbra de Sant Ot. (ca)
- ↑ L'Enciclopèdia, era Catedrala d'Urgèl. (ca)
- ↑ Musèu Diocesan d'Urgèl, era òbra de Sant Ermengol. (ca)
- ↑ 10,0 et 10,1 Diari d'Andorra, Era Hèira 2008. (ca)
- ↑ GGCC, l'Urgèl: Origina deth toponim. (ca)
- ↑ 12,0, 12,1, 12,2 et 12,3 GGCC, la Seu d'Urgèl: Situacion e presentacion. (ca)
- ↑ Aiguats deth 1982. (ca)
- ↑ El Periòdic d'Andorra, Nau tram de carrèr. (ca)
- ↑ Generalitat de Catalunya, Horta del Valira. (ca)
- ↑ GGCC, la Seu d'Urgèl: Auti endrets deth tèrme. (ca)
- ↑ L'Avui, la Seu celèbre era hestivitat de Sant Antoni Abat. (ca)
- ↑ L'Enciclopèdia, la Seu d'Urgèl: Cultura. (ca)
- ↑ XI Congrès de Hèires de Catalonha en Tremp. (ca)


c: text/html

text:
Séris
Séris es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Robert HUGUET, campion del Loir-e-Doncas que de tennis de taula e agricultor local, a agut lo papièr de cònsol pendent près de 20 ans.
Robert HUGUET, champion du Loir-et-Cher de tennis de table et agriculteur local, a tenu le rôle de maire pendant près de 20 ans.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Se l’Istòria prèn tot son sens racionau, coma va cresian lei pensaires dei Lumes dau sègle XVIIIen, e se lo federalisme èra la responsa democratica per la bastison deis Estats modèrns, tres sègles puei lo principi federalistab a trobat -o non- d’aplicacions desparieras. França, que se bastiguèt dins la religion de l’Unic, confondèt sempre egalitat dei drechs e unicitat culturala. La Republica passèt a costat de la question moderna dau federalisme : lo jacobinisme, revisitat dins sei formas actualas, auvissia la libertat dei ciutadans embugada de cultura e de lenga unencas. Singular passa avans plurau.
Vaici, li siam, ambé lo Melanchon -aquest òme que votèt au parlament europenc ambé l’extrema-drecha còntra la « Carta europenca dei Lengas Regionalas e Minoritàrias »- pastat d’inintelligéncia rufa que diguèt : « França es una e indivisible, es un acquist de la Revolucion » (FR2, 19/01/14). L’istoric Melanchon-Lapalisse es en fasa ambé la realitat dau sègle XXIen, segur. E de rampelar lei corrents multi-polaris dau centralisme unificat còntra la modificacion dei territòris que la despartamentalizacion impausèt. Oc ben. Mai lo pièger es pas dich deis intencions de concentracions metropolitanas a la mòda Rafarin-Hollande, nimai dei competéncias regionalas, esquichadas entre despartaments e metropòlis.. Silenci radiò. L’exagòn dei 13 regions espelis ambé lo nòu legò territoriau dei « regions recompausadas», juec subtil de la democracia governamentala que fa mièlhs que la drecha. E ieu compreni pas aquestei que semblan pas comprendre, cercant de pertot una pòrta de sortida dins la restriccion dei regions… Coma se lo governament Hollande tendria còmpte dei realitats istoricas.
Dins la meteissa rega, l’Europa mercadiera deis Estats s’immobiliza. Estirassats entre d’interès singulars se non particulars, e la butada dei regions, leis Estats nacionaus avançan de reculons vèrs una ipotetica bastison politica comuna. Se bota en plaça la logica dei vas communicants que l’efiech es aitant grandàs que creis l’esitacion. Catalonha, Pais Basco, Gallas, Flandra e mai, son a l’agachon. Lo retorn deis Estats-nacions d’una Euròpa non-federala, afavoriza lo cadun per se deis Estats, mai tanben fa creisser la revendicacion deis autonomias e deis « Estats-regions ». D’aquela situacion, tot pòu naisser, lo melhlor coma lo pièger.
Rebastir, diriam, l’ora es de cambiar de pè. Enluec de se pauficar e se tancar sus lei bastisons deis estats dau sègle XVIIIen, es a Europa de se cambiar per endralhar lo cambiament d’èra. La classa politica francesa es luench d’aquesta revolucion deis esperits que lo Melanchonisme es pas que l’exemplaritat… plurala. Avèm d’òbra per far reconoisser la realitat dei pòbles e dei culturas de Franca.
Gerard TAUTIL


text:
Lo vòste mainatge que va trobar la soa plaça mercés :
- A ritmes adaptats
- A responsabilizacions en la classa
- A talhèrs inter-classa frequents
En efèit, Calandreta que desvolopa un metòde de pedagogia qui a per mira de balhar la paraula au mainatge, de’u har vàder autonòme, de regular la vita de grop e de se’n servir com un median d’aprentissatge. Aqueth que hè compte essenciaument, dens la practica, deus tribalhs deus corrents pedagogics « Tecnicas Freinet » e « Pedagogia institucionau » e deus psicolingüistas sus l’educacion bilingua en immersion prendiu.
Calandreta qu’utiliza mei que mei « institucions » e apèrs pedagogics dont quauques uns e son descrivuts en la rubrica « Un dia a Calandreta« .


text:
De milièrs de ressorsas culturalas, educativas e scientificas en accès liure : Benvenguts sus Occitanica, lo portal per descobrir e practicar la lenga e la cultura occitanas
Documentacion
Tèxtes, sons, vidèos, imatges, sites web : tota la documentacion numerica occitana recampada dins la Mediatèca d'Occitanica
Creacion
Agenda, artistas, parucions e creacions actualas : la FaBrica d'Occitanica rend compte de la riquesa de la vida culturala occitana
Enciclopèdia
Personalitats, òbras, luòcs, expressions e practicas vivas : partissètz a la descobèrta de las riquesas del patrimòni gràcias a las fichas del Repertòri del patrimòni cultural occitan
Educacion
Retrobatz dins la Maleta d'Occitanica de ressorsas nombrosas pels ensenhaires e d'aplicacions educativas per aprene, practicar, descobrir l'occitan.
Sostenon lo projècte Occitanica


text:
Sèrres
Sèrres[1] (Serres en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Hivernacles es situat en lo país del Buëch, a 662m d'altitud, en una cluse ont passa lo Buëch, qualques quilomètres en aval del confluisson entre lo Buëch e lo Pichon Buëch. La vila dètz lo sieu nom a la siá posicion a la extremitat del crête rocosa - un "estrenh". Se tròba a l'aval d'una cluse afranquida pel Buëch[2]
Hivernacles a traversat per dos aisses viaris importants :
- la RD 1075, anciana rota nacionala 75 descatalogada l'an 2006, #que connècta Grenòble a Sisteron. Es lo un dels dos aisses màgers de traversat nòrd-sud dels Anautitas-Alpes, amb la Expedís Napoleon.
- La RD 994, anciana rota nacionala 94 descatalogada l'an 1972, #que connècta Pont-Sant-Esperit en la vallée del Rhône al Itàlia pel caulet de Montgenèvre.
La municipalitat a dotat d'una parque ferroviaire sus la Linha Lion-Perrache - Marselha-Sant-Charles (via Grenòble) desservie pels TER de la relacion Marselha - Briançon.
Sèrres est située dans le pays du Buëch, à 662m d'altitude, dans une cluse où passe le Buëch, quelques kilomètres en aval du confluent entre le Buëch et le Petit Buëch. La ville doit son nom à sa position à l'extrémité du crête rocheuse - un "serre". Elle se trouve à l'aval d'une cluse franchie par le Buëch[3]
Sèrres est traversée par deux axes routiers importants :
- la RD 1075, ancienne route nationale 75 déclassée en 2006, qui relie Grenoble à Sisteron. C'est l'un des deux axes majeurs de traversée nord-sud des Hautes-Alpes, avec la Route Napoléon.
- la RD 994, ancienne route nationale 94 déclassée en 1972, qui relie Pont-Saint-Esprit dans la vallée du Rhône à l'Italie par le col de Montgenèvre.
La commune est dotée d'une gare ferroviaire sur la Ligne Lyon-Perrache - Marseille-Saint-Charles (via Grenoble) desservie par les TER de la relation Marseille - Briançon.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Toponimia Occitana e Senhalizacion bilingüa. Actas del Congrés d'Aush, 2007, publicat pel CROM, mapa a la pagina 73
- ↑ luòcs_baronnies/hivernacles.html GEO-ALP, un atlas géologique dels Alpes francesas : Diois - Hivernacles, Sigottier
- ↑ GEO-ALP, un atlas géologique des Alpes françaises : Diois - Sèrres, Sigottier


text:
Dimars, 17 d'abril de 2018, 03h00 Espòrt
Los Dragons de Sant-Jòrdi-Illawarà an ganhat totas las partidas dempuèi la represa del campionat NRL (Australia)
Los Dragons pegats a la darrièra plaça
Novèl desplaçament catastrofic pels Dracs en Anglatèrra: Williams, lo centre, que pòt pas jogar al darrièr moment; l’arrièr David Mead que se nafra; en fàcia, aquel diable de Luke Gale a l’origina amb sos còps de pè de cinc dels sèt ensages marcats pels Tigres de Castleford, que ganhan 41-0.
Divendres, a uèit minutas de la fin, Leeds menava 8-0 sus sa pelena. A la còrna, amb un tombat dels 40 mètres en diagonala de Sam Tomkins, la victòria èra per Wigan: 9-8!
Dimenge, lo cap de fila Saint Helens pèrd a Wakefield: 24-20.
Aqueste dimenge 22, los catalans aniràn jogar a York pel compte de la Cup.
Baissa de regim dels tolosans
En Championship, Tolosa marca lo pas e pèrd a Batley: 46-22. Ara, una dimenjada de pausa, que lo club s’es pas marcat per jogar la Cup.
Cap a la Dimenjada Magica
En Elèit 1, èra la dimenjada de mesa a jorn del calendièr. Vilanòva encadena una segonda victòria en seguida e bat Albi: 26-22. Limós ganha aisidament a Tolosa 60-12 e torna a nautor dels Dragonets al cap del classament.
Aquesta dimenjada, las dètz formacions se traparàn a Carcassona per la Dimenjada Magica. L’òrdre dels rescontres es determinat pel classament a la fin de las partidas anar.
Tres partidas lo dissabte: a 14h (9n-10n): Palau-Tolosa; 16h (7n-8n): St Gaudenç-Vilanòva; a 18h (1r-2d): Limós-Lesinhan; un sopar bèl lo dissabte de ser; dos rescontres dimenge: a 14h (5n-6n): Albi-Carcassona; 16h (3n-4n): St Estève XIII Catalan contra Avinhon.
Copas
Lo tiratge de las mièjas finalas de la Copa Lòrd-Derby se faguèt dimècres de matin en dirècte dempuèi França-3-Sud a Tolosa. Las 2 partidas se debanaràn lo dissabte 5 de mai a Carcassona: Limós-Albi (15 h) e Dragonets-Lesinhan (18h).
Lo dimenge 6 de mai, a Limós, se tendràn las mièjas finalas de la Copa Nitard dels juniors: Carcassona-Tolosa e Lesinhan-Baó.
En Challenge Aillères, la copa reservada a l’Elèit 2, la finala (lo 28 o lo 29 d’abril a Ramonvila) serà un afrontament entre Vilafranca de Roergue qu’a escartat Ferrals (44-4) e lo Vilagalhenc-Argon Rugby League qu’es anat ganhar a Carpentràs: 46-6.
En NRL, lo truc divendres
En Austràlia, los Dragons de Sant Jòrdi Illawarra son ara sols al cap del classament aprèp una larga victòria 40-20 sus las Làmias. Los Combatents neozelandeses an conegut lor primièra desfaita de la sason sus lor pelena fàcia als Bròncos: 27-18, mas aqueste divendres reçaupràn los Dragons.
Alan Roch


text:
Estereoradian
L'estereoradian (tanben escrit estereoradiant) (simbòl: sr) es l'unitat de l'angle solid del Sistèma Internacional d'Unitats. S'utiliza per descriure las mesuras angularas dins un espaci tridimensional, de biais anàlog que lo radian descriu los angles dins lo plan euclidian. La mesura d'un angle solid en estereoradians correspond a l'aira de la superfícia qu'abraça sus l'esfèra de rai unitat.
Lo nom estereoradian ven del grèc σtέpeoς (solid) e de radian.
Definicion[modificar | modificar la font]
L’unitat d’angle solid es l'estereoradian, angle solid d’un còn que, avent son som al centre d’una esfèra, descopa sus la superfícia d'aquesta esfèra una aira egala a la d’un carrat avent per costat una longor egala au rai de l'esfèra[1].


text:
Bouxwiller (Bas Ren)
Buchsweiler en alemannisch ( Bouxwiller en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Modèl:Article connexe Çò massís dels Vòges e la plana de Alsace an per prolongement a Alemanha, la plana del País de Bade e lo massís de la Bòsc-Negre. Los dos massises an per origina comuna lo bombement d'una pénéplaine post-hercynienne. Aquela déformation a parlat per una compression engendrée per la orogenèse de las Alpes. Aquel bombement s'es vist seguir per un effondrement tectonique central ont çò Rhin, de Bâle a Frankfurt, constituissi lo graben central.
Al començament del Cénozoïque (-65 La miá), lo climat en Alsace es de tipe équatorial. Las ruscas sortidas de la ère mésozoïque (−251 a unitat|−65.5|La miá {{}}), son déformées per la compression sortida de la formacion de las montanhas aupinas. Al mièg del Éocène (-50 La miá), lo futur fossé rhénan comença a s'enfonsar. A Bouxwiller, aquel fenomèn favorís la formacion d'un lac. S'i alternen dels sédimentations de calcaire, de argila e de lignite, ricas en fossils de gastéropodes, de ostracodes, de peisses, èca. Lo periòde del Oligocène (de -34 a unitat|-23|La miá {{}}) marca lo començament del effondrement rhénan. Una mar pauca prigonda fa alavetz aparicion e se produsís una acumulacion de sédiments d'origina marina. Après lo retrach d'aquela mar, la sédimentation a una origina fluviale al Miocène (de -23 a unitat|-5|La miá {{}}). Lo fossé se llaura en principi cap al sud. Ailà, lo Rhin se flueix en direccion de la Saône. Al Pliocène (de -5 a unitat|-2|La miá {{}}), los principals rius alsaciennes tales la Moder o la Zorn produsiscan de grandas cônes de déjection a la siá débouché. Al començament del Quaternaire (lo nòstre periòde géologique), jol pes dels depauses sédimentaires e jos l' accion de las déformations, lo lent movement de affaissement del fossé atrai lo fleuve cap al nòrd. Los periòdes de metes de alluvions alternen amb periòdes de creusements. Se forma alavetz un amassa de terrassas retalhadas pel Rhin e pel Ill lo sieu principal afluent en Alsace. En dominant a l'ora d'ara lo Rhin de cinc a cinquanta mètres, aquelas terrassas an #èsser recobertes de lœss sus dètz a vint mètres pendent las darrièras glaciations del Quaternaire[1].
Modèl:Article connexe Le massif des Vosges et la plaine d’Alsace ont pour prolongement en Allemagne, la plaine du Pays de Bade et le massif de la Forêt-Noire. Les deux massifs ont pour origine commune le bombement d'une pénéplaine post-hercynienne. Cette déformation est causée par une compression engendrée par l’orogenèse des Alpes. Ce bombement s'est vu suivre par un effondrement tectonique central où le Rhin, de Bâle à Francfort, constitue le graben central.
Au début du Cénozoïque (-65 Ma), le climat en Alsace est de type équatorial. Les couches issues de l'ère mésozoïque (−251 à −65,5 Ma), sont déformées par la compression issue de la formation des montagnes alpines. Au milieu de l'Éocène (-50 Ma), le futur fossé rhénan commence à s'affaisser. À Bouxwiller, ce phénomène favorise la formation d'un lac. Il s'y alternent des sédimentations de calcaire, d'argile et de lignite, riches en fossiles de gastéropodes, d'ostracodes, de poissons, etc. La période de l’Oligocène (de -34 à -23 Ma) marque le début de l'effondrement rhénan. Une mer peu profonde fait alors apparition et il se produit une accumulation de sédiments d’origine marine. Après le retrait de cette mer, la sédimentation a une origine fluviale au Miocène (de -23 à -5 Ma). Le fossé s’ouvre d’abord vers le sud. Là, le Rhin s’écoule en direction de la Saône. Au Pliocène (de -5 à -2 Ma), les principales rivières alsaciennes telles la Moder ou la Zorn produisent de grands cônes de déjection à leur débouché. Au début du Quaternaire (notre période géologique), sous le poids des dépôts sédimentaires et sous l’action des déformations, le lent mouvement d’affaissement du fossé attire le fleuve vers le nord. Les périodes de poses d’alluvions alternent avec des périodes de creusements. Il se forme alors un ensemble de terrasses découpées par le Rhin et par l’Ill son principal affluent en Alsace. Dominant actuellement le Rhin de cinq à cinquante mètres, ces terrasses ont été recouvertes de lœss sur dix à vingt mètres durant les dernières glaciations du Quaternaire[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑
http://www.geographie.ens.fr/massif-vosgien-E-fosse-rhenan.html modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant (consultat en 28 d'abril de 2011)
- ↑ « Formation et structure - Département de Géographie », le site du département de géographie de l'école normale supérieure (consultat en 28 avril 2011)
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Pàgines que usen Timeline
- Pagina del modèl Ligam web comportant una error
- Ortografia de verificar
- Paginas amb ligams de fichièrs copats
- Bon article dins una autra lenga
- Portal:Alsàcia/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Comuna d'Alsàcia
- Comuna del Bas Ren


text:
Ciutadan
Un ciutadan o una ciutadana es un membre d'una comunautat politica. La condicion de membre d'una meteissa comunautat es coneguda coma ciutadaniá (var. ciutadania), e seguís una sèria de devers e de dreches, que los mai importants son los dreches politics, lo principal d'aqueles essent lo drech de vòte, qu'es una marca de l'identitat de las democracias representativas modèrnas, modèl predominant dins lo mond occidental.
Dins las democracias modèrnas lo principi es qu'an la condicion de ciutadans totes los òmes e femnas majors d'edat (la majoritat d'edat essent fixada mai sovent a 18 ans), encara que dins qualques luòcs, de condemnats per la justícia pòdon pèrdre aquela condicion, coma arriba dins qualques Estats dels Estats Units d'America.
Etimologicament, ven del mot ciutat, perque a l'origina aquela èra l'unitat politica mai importanta. Amb lo temps l'unitat politica passèt a l'Estat, e a l'ora d'ara quand òm se referís al concèpte de ciutadans, aquò se fa en referéncia a un Estat determinat (per exemple, ciutadans monegasques, italians, franceses, espanhòls o bèlgas).
Es comun de far coïncidir ciutadaniá amb nacionalitat, pasmens qu'es possible aver una nacionalitat sens èsser un ciutadan (es a dire, èsser legalament subjècte d'un Estat e jos la seuna proteccion sens aver los dreches politics); es tanben possible d'aver los dreches politics sens èsser originari d'un Estat.
Somari
Ciutadaniá de l'Union Europèa[modificar | modificar la font]
Lo Tractat de Maastricht a introduch lo concèpte de ciutadaniá de l'Union Europèa. Aquela ciutadaniá emana de la ciutadaniá nacionala: aquel qu'a la nacionalitat d'un Estat membre de l'Union Europèa ven un "ciutadan de l'Union".
La ciutadaniá de l'UE ofrís cèrts dreches e privilègis dins de l'UE; en fòrça airals los ciutadans de l'UE an los metisses dreches o de dreches similars a aqueles dels ciutadans natius de l'Estat membre. Aqueles dreches dels ciutadans de l'UE incluson:
- La libertat de movement e de residéncia dins lo territòri dels Estats membres;
- Lo drech de vòte e d'èsser candidat a las eleccions al Parlament Europèu e a las eleccions municipalas dins l'Estat membre de residéncia;
- Lo drech a la proteccion diplomatica e consulara;
- Lo drech de peticion al Parlament Europèu;
- Lo drech de s'adreçar al Defensor del Pòble Europèu.
Lo drech de residéncia compòrta en mai d'aquò del drech de demorança, mas tanben lo drech de causir de trabalhar dins quin emplec que siá (los servicis civils compreses, levat los emplecs sensibles coma la defensa).
Los Estats membres de l'UE tanben utilizan un passapòrt amb un dessenh comun, de color bordèu, amb lo nom de l'Estat membre, e l'escut nacional, e lo títol "Union Europèa" (o la seuna traduccion).
Ciutadaniá onorifica[modificar | modificar la font]
Qualques païses autrejan una "ciutadaniá onorifica" a aqueles que considèran que meritan una reconeissença especiala o que son dignes d'aquela distincion.
Concèpte long de l'istòria[modificar | modificar la font]
Istoricament, fòrça Estats limitavan la ciutadaniá a una partida limitada de la seuna populacion, creant atal una classa de ciutadans amb de dreches politics superiors als autres, mas egals sus d'autres plans. L'exemple classic d'una ciutadaniá limitada èra la democracia atenenca que los esclaus, femnas, e estrangièrs residents (nomenats metècs) i èran excluses dels dreches politics. La Republica Romana es un autre exemple, e, mai recentament, la szlachta (Aristocracia polonesa) de la Republica de las Doas Nacions del sègle XVII aviá de caracteristicas semblablas.


text:
Ara fin, eth Parlament de Catalonha a aprovat per 121 vòts a favor (CiU, ERC, PSC, PP, ICV e CUP) e 9 abstencions (C’s) era lei que regule eth regim especiau dera Val d’Aran, en tot actualizar e mielhorar era enquia ara vigenta de 1990. Ara fin, eth consens basic respècte dera nòrma s’a podut sauvar en darrèr moment, pr’amor qu’auesse estat incomprensible deishar ath marge d’aguest as socialistes catalans, referent d’Unitat d’Aran, er aute gran partit aranés. De hèt, aguest procès, motivat per un mandat estatutari, non s’entenerie, tanpòc, sense era aportacion deth sindic Paco Boya ath gran acòrd artenhut ena passada legislatura aranesa entre es fòrces representades en Conselh Generau, concretat en ua prepausa, sus era basa dera quau s’a elaborat era naua lei e que presentèren aguestes, eth 13 de junhsèga de 2009, ath govèrn dera Generalitat, coma rebrembèc ena sua intervencion eth deputat aranés Álex Moga, que li a dat eth darrèr impuls, damb era rèsta de ponents. Dempús de cèrtes vicissituds (legislatures catalanes que s’acaben en 2010 e 2012, defèctes de forma en reiniciar era tramitacion per miei d’ua iniciativa legislativa comarcau, eca.), era lei a podut veir era lum a trauèrs d’ua ponéncia conjunta, acordada, per tant, per toti es grops parlamentaris, a despièch des granes mancances pendentes de resòlver. Tara Val aguesta lei non dèishe d’èster eth sòn Estatut, com destaquèc eth deputat socialista Òscar Ordeig, pr’amor qu’en garantís era sua autonomia, renfortís era identitat culturau e era volentat politica des aranesi d’autogovernar-se e les motive, a compdar d’aué, a cercar eth modèl de finançament e er acòrd electorau, qu’ara non an podut èster, entà un mielhor servici as ciutadans e ues institucions mès transparentes, justes e, per tant, democratiques.
(DIARI SEGRE, 24 de gèr de 2015)


text:
Lapislazuli
Lo lapislazuli es una lazurita, una varietat de l'haüyna, destinada a l'ornamentacion. Es una gemma fòrça apreciada en joielariá dempuèi de l'antiquitat.[1]
Etimologia[modificar | modificar la font]
Son nom ven del latin lapis ('pèira'), e lazuli es la forma genitiva del latin medieval lazulum, qu'es l'evolucion de l'arabi classic lzaward ('lapislazuli'), d'esperel venen del persan lavard e aquest del sanscrit rja-várta ('joièl reiala'), que rya 'rei', e vártam 'pirita', 'pèira mièjapreciosa', e partida.
Se crei que rjvarta es l'oriina de la paraula 'blava'. Un autre nom del lapislazuli es várta-mani que seriá 'joièl de pirita'.
Lo mineral[modificar | modificar la font]
Se definís geoligicament coma una ròca, pasmens s'e un material compausat de diferents minerals. Los principals compausants son la lazurita (de 25% a 40%), un silicat de calci complèxe (sòdi, alumini, silici, oxigèn e sofre) que li dona la color blava caracteristica, wollastonita que pòrta lo gran gris, calcita qu'es esponsabla del gran blanquinós, e la pirita, que li dòna los rebats daurats. Sa formula quimica es:
- (Na, Ca)8 (Al, Si)12 O24 S2 FeS-CaCO3.
Ten una densitat de 2,7 a 3, e una dureta de 5,5 dins l'escala de Mohs. Presenta un rebat vitrós e una fractura concoïdala. Es atacable per l'acid cloridric, çò que fa mai aisit la diferenciacion amb las autras ròcas coma la Lazurita.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Sa color blau es considera coma simbòl de pureta, santat, benastre e noblesa, es la causa qu'istoricament foguèt utilizada pels egipcians, babilonians e assirians per realizar d'ornaments e mascaras funeraris. Los romans cresiá qu'aviá de propietats afrodisiacas. A l'edat mejana se li atribussiá d'autres vertuts medecinalas per la robustesa dels membres, per prevenir la paur, lo dobte e l'enveja; es beviá mesclada amb de lach.
La polevra del mineral, la lazurita, donava un pigment blau, fòrça apreciat pels grans pintres de la Renaissença a causa de sa durabilitat. Leonardo da Vinci, Albrecht Dürer e Fra Angelico fasiá referéncia a la polvera de lapislazuli coma a «aur blau», qu'a aquela epòca lo prètz egalava aquel de l'aur. Un bèl exemple de son utilizacion se pòt trobar dins lo libre illustrat de mai granda valor conservat, Las fòrças ricas òbras del Duc de Berric, al musèu Condé de Chantilly.
Gaireben tot lo lapislazuli utilizat din l'antiquitat a Euràsia s'obteniá de las peirièras situadas pels monts de l'Afganistan, qu'encara son expleitadas amb de procediments fòrça similars a aqueles utilizats fa de milièrs d'ans.
A Amèrica, els incas i d'autres culturas precolombianas expleitèron ja fa 2000 ans de jaces en chile, dins la zona d'Ovalle, l'utilizant per realizar de mascaras e d'autres ornaments.
Ara es encara utilizat en joieria, se popularizant amb l'introduccion sul mercat del lapislazuli nòrdamerican. En America, los incas e d'altras culturas precolombianas expleitèron fa mai de 8.000 ans jaces dins las regions montanhòsas del Peró, l'utilizant per realizar de mascaras, d'ornaments e decoracion. Ara al mond i a pas gaire que dos jaces ont es possible de trobar aquèla bèla pèira: es una mina situada en l'Afganistan, e una autra, mai granda, en Chile. Es lo jaç Flor dels Andes, a 3.600 metres d'altitud, dins sèrra d'Ovalle.
Refereréncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Diccionario de Arte II, Barcelona, Biblioteca de Consulta Larousse. Spes Editorial SL (RBA) (ISBN 84-8332-391-5), p.23
Enllaços externs[modificar | modificar la font]
- Marama.cl Lapislazuli de Chile
- Lapislazuli de l'Afganistan


text:
Eri plan pichona en aquel temps, pas encara detz ans e pasmens Mai de 68 es una espòca que m'a marcada.
Mon paire, mestre d'escòla, fasia una formacion per esser professor de collègi a Montlignon (95) a trenta kilometras de Paris, dau temps de l'annada escolari 1967-68, e avia menat sa familha a la capitala.
Aquela annada foguet la pus negra de la vida de ma maire: ela qu'avia totjorn viscut defora, a l'ort, amb sas abelhas.. s'es retrovada dins un apartament, sens conneisser degun, e sens poder ligar coneissança amb las veisinas, ela que devia repetar sas demandas als comerçants que comprenian pas l'accent del Miegjorn.
En Mai de 68, me soveni que soi pas anada a l'escòla mentre una setmana.
Onte demoravam, i avia un pòsta d'essencia de l'autre costat de la carriera, e me soveni que las veituras fasian la coua, mai que d'una ora, per aver, me sembli, per 5F de carburant (sabi quante n'en fasia).
Tanben, me soveni de ma maire los un o dos còps onte mon paire es anat manifestar a Paris amb de collègas.


text:
Dimars, 24 de mai de 2016, 03h00 Espòrt
Limós ganha lo Campionat d’Elèit 1
Las Arcadas en fuòc
Fasiá dins los 30 °C a Albi aqueste dissabte de vèspre, mas la finala se deviá jogar a 3 oras pels besonhs d’una television (France 3) que la retransmetèt pas sus sos ecrans!
En dobertura, los juniors de Sant Estève-XIII Catalan dominèron Avinhon: 42-20.
Los sostens carcassoneses e limosencs èran per parts egalas dins las tribunas de l’Estadium. Tre la segonda minuta, Anderson mandava Gressèque al pè dels pals: 6-0 pels canaris. Lo tresena linha limosenc Roch replicava tre la 7a minuta. A la 12a, Towers recuperava una palma tombada e filava long de la tòca marcar l’ensag. Mas Limós preniá l’avantage 12-10 aprèp un ensag de Mayans transformat per Murcià. Towers marcava tornar en cap de linha aprèp una ataca bèla de Carcassona. Puso embarcava la defensa carcassonesa per tornar metre Limós davant, 16-14. Lo primièr temps s’acabava amb un ensag en fòrça de Samson que Gressèque transformava: 20-16 per l’AE Carcassona.
Mas dins lo segond temps, los Canaris se mostrèron mens vius e mens inspirats que Limós. Se contentavan d’ensacar doas penalitats. En fàcia, lo centre australian Mataele fasiá la diferéncia mercé a dos ensages (un transformat per Murcià). 26-24 per Limós a dètz minutas de la fin e Carcassona trapariá pas las fòrças d’inversar un còp de mai la marca. 48 ans apuèi e encara un còp contra Carcassona, Limós podiá solevar lo bloquièr Max-Rousié. “Soi lo capitani lo mai aürós de la planeta tretzista”, afirmèt Miquèl Murcià. Lo camin pareguèt plan cort fins a la Plaça de la Republica ont Carnaval coneguèt una novèla nuèit improvisada per festejar los Reis novèls.
Mal sòrt catalan a la Dimenjada Magica
En Superliga, se teniá la Dimenjada Magica amb son fais de suspresas. Dissabte, Salford confirmèt que Widnes es en posicion pausa 18-12; los Tigres de Castleford sortiguèron las arpas per dominar lo cap de fila Warrington 34-14; Wigan constatèt que lo Rinocèros (Leeds) èra plan aflaquit: 40-8.
Dimenge, una victòria podiá permetre als Dracs de prene la primièra plaça al classament. Contra Wakefield, menèron lèu fait 14-0 e aquí se metèron a desjogar. A dètz minutas de la fin, la marca èra de 24-24. Richards, qu’aviá ja mancat tres transformacions sus cinc, mandèt una penalitat sul pal e lo dobertura anglés faguèt la decision sus un tombat: 25-24! Los Gigants marquèron lor retorn en forma en asfixiant Saint Helens: 48-20. Hull FC, en ganhant 28-16 un dèrbi nharrut contra Hull KR, s’empara de la primièra plaça del classament. Mai de 70 000 espectators an seguit las partidas de la Dimenjada Magica e se parla de l’Estadi Olimpic de Londres per recebre l’edicion 2017.
Dissabte, los Dracs recebràn Hull KR e ensajaràn de faire oblidar los punts perduts aqueste dimenge.
En League One, Tolosa contunha d’ensacar las victòrias: 44-16 a Barrow abans de recebre Gloucester dissabte de vèspre a Blanhac.
Lo tombat novèl de Thurston
En NRL, los Vaquièrs ganhan un còp de mai contra Brisbane: 19-18 mercé a un tombat de Thurston a 5 minutas del tèrme. Las doas formacions son a dos punts dels primièrs: las Làmias de Cronulla qu’an batut Manl, 20-12.
Un dimenge XIII
Aqueste dimenge 29 de mai, Frontinhan aculhirà las finalas del XIII feminin amb un rescontre Factura-Tolosa Ovalia en Elèit 1 e Carcassona-XIII Provençal en Elèit 2.
A Carcassona (Estadi Mazet), se jogaràn las finalas de Nacionala 1-B (Vilanòva de Menerbés contra Sauvatèrra de Comenge) e de Nacionala 1-A entre Ferrals de las Corbièras e los provençals d’Entraigas. Ferrals a ja fait part de son intencion d’integrar l’Elèit 2 la sason venenta.
En Nacionala 2, finala Pujòls-SalsAs dimenge a Albi. Dimenge tanben, a Avinhon, finalas dels campionats minims Lesinhan. Catalans e cabdèths Tolosa-Catalans. I aurà de lagremas de jòia e de tristesa aquesta dimenjada!!!
Beure dins la Copa
Ganhar un bloquièr de campion es plan, mas la croniqueta occitana del numèro de mai de XIII Magazine soslinha la superioritat de las Copas suls planchòts:
“Beurem dins la Copa! Una Copa es totun quicòm mai qu’un bloquièr! Sustot per festejar la victòria e beure un còp amassa amb los collègas!
Es un vertadièr viatge enologic que permeton las victòrias un còp l’una, un còp l’autra de las formacions tretzistas e tanben per se sovenir e tornar inventar lo rugbi-champanha dels aujòls.
Bon, degun pensèt pas de verificar se Lord Derby beviá son tè a cinc oras del vèspre dins la Copa o se l’emplenava de cervesa o de whisky! Es pas aicí nòstre prepaus. Vesèm puslèu la Copa s’emplenar de Cabardés o Malapèira per una victòria dels Canaris; las bofiòlas de Blanqueta esclatar en confètis contra lo bòrd del recipient del costat de Limós; un Corbièras a faire marinar un singlar per Lesinhan; una negreta de Fronton per portar lo dòl dels adversaris de Tolosa; la benediccion del Papa de Castèunòu aprèp una victòria d’Avinhon; un còp de Galhac luènh de l’uèlh prèp del còr per Albi; a Vilanuèva, val mai pas abusar del vin de Buset; a Vilafranca, lo Marcilhac daissa un gost amar als adversaris; lo Puòg Sant Lop saludarà una victòria de Montpelhièr; los Dracs preparan una mescla mitat Banyuls-mitat Ribesaltes. En esperant de vins de Bordèu (mèfi a la factura!), un Juranson per Pau, unas Costièras de Provença per Marselha, lo Condrieu per Lion...
E Palau del Vidre fornirà lo veire per las cantinas e damajoanas!!!!”
Alan Roch


text:
Vitròla (dau Martegue)
Vitròla, de còps Vitròla dau Martegue (oficialament en francés Vitrolles, e ancianament Vitrolles-lès-Martigue en 1801) es una comuna d'Occitània en Provença, dins lo departament dei Bocas de Ròse.
Leis abitants son lei vitrolencs, vitrolencas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Los Bolegaires de junh de 2000-N°3
30/06/00
23 juillet 2004 18:46 0 messages
SOMARI
Dens la classa de Marisa
Dens la classa de Caròla
Programa de la hèsta
Recercas dab Aldjia
Tres jorns de biarnés dab Valèria
Lo film deu mes : Gulliver
Dans la classe d’Elodie
E visca lo prefa !
Que faire d’une fortune ...
La pagina deu bricolatge, per Kevin
dens la classa de Marisa
dens la classa de Caròla
los presents deus papàs e de las mamàs- LA CLASSA DE GS-CP
Tà la hèsta de las mamàs, qu’avem hèit un mandalà dab granas de rís, de vermiceli, cafè, milhòc, lentilhas e mongetas rojas.
Tà la hèsta deus papàs, qu’èm anats cercar sable tot blanc. Que l’avem colorejat dab de l’encre roja, irange, vriuleta, negra, blanca, grisa, jauna, maron, ròsa, blua. Cadun qu’a causit un dessenh, qu’avem hicat pèga sus los contors e puish qu’avem hicat lo sable de la color qui volèm. Qu’avem escrivut bona hèsta papà dab la pega e lo sable de mantuas colors. A la fin, qu’avem descorat lo papèr tà envelopar los presents.
Los papàs e las mamàs qu’estòn hèra contents deu noste tribalh a tots.
LA CLASSA DE MEJANA SECCION
La hèsta de las mairs : qu’avem hèit mandalàs dab granas : cafè, ris, lentilhas, havas de color, vermicèli.
La hèsta deus pairs : qu’avèm hèit ua carta dab sable. Qu’avem colorejat lo sable dab Marisa e que l’avem pegat sus un dessenh.
lo quasèrn de ligason
LISA - Qu’èi hèit un dessenh de frinesta dab Kiki e qu’èra super. Qu’èm anats a Arès dab la familha. Kiki qu’ei partit lo diluns. Qu’èi jogat dab lo nenè de Kiki dab Julia.
Qu’avem hèit la hèsta de l’escòla. Qu’avem hèit le conde d’Auròra dab la classa. Los correspondents qu’an responut. Qu’èm anats tà la gim dab lo bus. Qu’avem jogat au fot.
MARLONE - Que soi anat a la gim. Qu’èi hèit hockey sus gazon. Que i a avut la hèsta, qu’avem cantat, jogat e minjat crespèras.
LEO - Dab Marisa, qu’avem dessenhat e pintrat un timbre d’Arcachon. Dimarts, qu’èra la hèsta de l’escòla e qu’avem hèit l’espectacle d’Auròra, la mainada qui’s volè maridar. Qu’avem cantat Que bonitos mis zapatos e la cançon deus animaus.
programa de la hèsta deu 20 de junh
4 òras a 6 òras : quermessa organisada per l’associacion
jòcs tradicionaus gascons
6 òras : espectacle per las tres classas
- Rondas dab la mairala
- La garía, Lo chivau que sauta, La mar
- Que bonitos mis zapatos !
- La chanson des crocodiles, avec Christine à la guitare
- Lo conte d’Auròra, per la classa de Caròla
Poésies en français :
- Une fourmi de 18 mètres,
- J’avais une vache,
- Zéralda,
- Rêve d’œuf,
- J’ai vu trois pinsons,
- Petit poisson,
- Le petit loir
Le moulin magique, par la classe d’Elodie
« Coucou » au djembe, dab Atman
Le matou revient, avec Christine à la guitare
Final : la mar que va, la mar que vien
a la hèsta de l’escòla
Dimarts lo 20 de junh, qu’èra la hèsta de l’escòla. Lo vrèspe, qu’avem gonflat los balons e que’us avem estacats a la cleda. Los parents que son arribats e los calandrons qu’an hèit un espectacle. Las mamàs que’ns an maquilhats.
La classa de Marisa qu’a hèit Lo chivau que sauta, e La mar.
La nosta classa qu’a cantat Que bonitos mis zapatos e la cançon deus animaus. Après, qu’avem jogat lo conte d’Auròra, la mainada qui’s volè maridar e Lisà qu’a lejut e parlat au micrò davans tot lo monde.
La classa deus grans qu’a jogat au djembe e cantat La mar que va, la mar que vien. Qu’an tanben jogat ua pèça de teatre magica qui s’apèra Le moulin magique. Antoine qu’a cantat una cançon en anglés qui s’aperava We will rock you.
Après l’espectacle, qu’avem minjat crespèras e bevut coca.
La hèsta de l’escòla qu’ei estada hèra plan e tot lo monde que s’es
DANS LA CLASSE D’ÉLODIE
les expressions du coeur
lUNDI 25 JUIN, LA CLASSE DE CM1 A CONJUGUÉ LE VERBE AIMER
Je vais en avoir le coeur net !
Tu m’as fendu le coeur !
Il a appris sa leçon par coeur !
Notre repas nous est resté sur le coeur !
Avez-vous le coeur d’y aller ?
Ils ont un coeur de pierre !
Ça c’est le cri du coeur !
le livre du mois
CARTON ROUGE, de Jacques Vernuleth
Chaussez vos crampons,
Enfilez votre maillot
Et entrez dans le match
En lisant ce livre.
Si vous aimez le foot,
Il vous plaira.
la page des horreurs
RÈGLEMENT DE NOTRE BCD
NE PAS OUBLIER DE RANGER LES LIVRES
RESPECTER L’ORDRE DES LIVRES
NE PAS COURIR
NE PAS FUMER
RESTER DISCRET
NE PAS MANGER NI BOIRE AU MILIEU DES LIVRES
NE PAS DECHIRER LES LIVRES
NE PAS DERANGER LES AUTRES
NE PAS OUBLIER DE RAMENER LES LIVRES EMPRUNTES
dab Aldjia
l’aire, la seguida : com har un paracaduda
Que dèu préner :
Una pòcha en plastic
Hiu tà cóser, o de la lana
Un compàs
Una caisha o un boçon
Un par de cisèus
1)Qu’avèm hèit un cerc, dab lo compàs, sus la pòcha dab un rai de 15 cm.
2)Qu’avèm descopat a l’entorn deu cerc dab lo cisèu.
Qu’avem hèit 4 traucs plan despartits sus lo bòrd
3)Qu’avèm botat quatre hius de 30 cm de longor dens los traucs e qu’am nodat.
4)Qu’avèm acrochat la caisha, dab un calhau dehens.
5)Qu’am lançat lo paracaduda dens l’aire.
Que s’aubra e devarra tot doçament.
PS : Podetz essajar e tornar díser se marcha o pas.
Remarca suu bricolatge : Per har lo flòc de la princessa Auròra, la mairala a seguit la fica de bricolatge deu Tòni deus bolegaires de mai.
LA LACA D’ARCAISHON
Objectiu : document per lo hestenau de Doarnenez
LOS TEMPS DEU PROJÈCTE
6/06 : film suu Bassin (1 òra)
15/06 : observacion de causas miadas per los dròlles (15mn)
15/06 : observacion de causas de la plaja de La Huma* (30mn)
22/06 : preparacion d’una BD suu Bassin (40mn)
* consinha : espiar e destrejar plantas / animaus
observacion a l’uelh / a la lópia
VOCABULARI :
Crancs de diferentas talhas : an 10 patas dab pèu dessus, 2 pinças e 2 uelhs
Los Crancs fimelas an l’abdomen mei large que los grancs mascles.
Las coscolhas d’ustras
Cinq sòrtas d’algas diferentas : una dab vesiculas pleas d’aire, bonas tà har petar e qui serveishen tà flotar.
Los animaus qui viven dens lo Bassin : guits, peish, chivaus de mar, estelas de mar.
Una activitat deu Bassin : l’ostreicultura.
una experiéencia mancada
Noelien qu’a miat lo son libe Maxi-experiencias aufert per Antoine per lo son aniversari. Noelien qu’a lejut una experiencia e qu’a volut la reproduisir a l’escòla.
Qu’am domandat tà Aldjia d’amassar lo materiau :
un tròç de polistirena qu’avem descopat en fòrma de batèu
bicarbonate de soda
una vrilha
vinagre
una palha
un tube d’aspirine vueit
un elastic
un bac d’aiga
una culhera
Antoine a tastat un chic de bicarbonate, èra acide.
1) Qu’am hicat dens lo tube traucat dab la vrilha lo bicarbonate e vinagre, a balhat mossa e gaz . Am boçat mes a pas foncionat a la debuta.
2) Qu’am ajustat enquëra bicarbonate e vinagre, èra pas tròp evident.
3) Am essajat autras causas : una petita pastilha d’aspirine effervescenta e aiga, hasè mossa ; am boçat, lo batèu a un chicòt avançat.
GULLIVER
Dijaus, lo 8 de junh
Toni - L’istòria se debana au sègle 17au dens una isla que s’apèra Lilliput. Pendent una tempèsta, un batèu se hè naufragi e un gigant se torna trobar sus una plaja de sable, es Gulliver.
Noelien - Pendent la nueit, los liliputians estacan lo gigant sus un carriòt e lo mian au vilatge. Quan Gulliver se desvelha, tira sus las còrdas, se lhèva e lo son cap se troba a nautor de la finestra deu castèth deu rei : lo pren dab un dit ! ! !
Thibaud - Los maishants desbarcan e bombardan lo castèth.
F O R E V E R es escriut dab bolets de canon.
Gulliver hè paur aus enemics. Tot lo vilatge li hèn vestits naus.
Dijaus, lo 15 de junh
La seguida ( en biarnés ) dab Valèria
Lo rei e los personatges deu castèth que hasón ua hèsta dab Gulliver. Lo rei e los invitats que s’adromín.
L’autre rei, lo rei maishant Bombo, que comandè aus sons espions de tuar Gulliver.
Que trobèn la maquina infernau de Gulliver qui ei un pistolet.
Que l’amièn dens la lora maison.
Los espions qu’envièn ua letra a Bombo tà’u díser que tienen Gulliver.
Bombo que’us respon « Tuatz-lo, que n’en demora pas nat tròç, que vòi atacar la vila dens tres òr’as ! » Que l’estaquè suu colomb viatjaire qui cadó de fatiga.
Lo rei gentil que prendó la letra e que descobrí que Bombo que’us anava atacar. Que soè l’alarma.
Edoard - èi plan aimat ma caisheta, sustot quan lo petit mainat e’s pren tau son pair. Que’m soi hicat en shòrt uèi !
Tres jorns de biarnés dab Valèria
Dimarts, eth 13 de junh
Au bilan deu sèr, tot lo monde « a plan aimat la jornada ! »
Dijaus , eth 15 de junh
Los CE an fabricat dats en bricolatge de matematicas, dab un patron de bristol.
Dab eth dat fabricat en classa, qu’an decidit los CE de jogar dus per dus. Cadun eth son torn que lançava eth dat, eth purmèr qui arriva a 15 punts qu’a ganhat.
Lo jòc d’Antoine : que i a tres personas (eth jury) qui coneishen un nombre ; un jogador que lança eth dat, si eth nombre sus eth dat qu’ei parièr qu’eth causit peth jury, qu’ei ganhat.
Au bilan deu sèr, « la jornada s’ei plan passada » per tota la classa.
De mei, son contents de vénder tilhets de tombala per la quermessa de dimarts.
Divés, eth 16 de junh
Enquëra una bona jornada a despart d’una calor afrosa dens la classa, la fin de la caisheta de Gulliver d’Edoard ns’a agradat, e tanben lo jòc de la petitas veituras dens la cort.
e visca lo prefà navèth !
lo diluns lo 5 de junh
Lucas - Es mei gran qu’aquesta sala (la deu primari)
Noelien - La navèra sala de francés es com la d’aquiu ; la nòsta classa a cambiat : la grana tauleta a desapareishut, podem véder los documents e i a un aquarium copat.
Antoine - Es bien adara, la sala d’aquiu, e lo francés es mei gran tanben, e sustot i a mensh de brut que dab las duas classas amassa.
Thibaud - En francés, èi hèit lo pec.
Jonathan - I a mei d’espaci, dens la classa de francés, èi hèit lo pec quan èi eslissat sus lo tapis.
Emie : Aimi miei la classa com aquò, e la sala de francés tanben. La sala de mat es mei grana que la de francés.
Tiffany - La classa a cambiat (lo divés 2 de junh ) ; remarqui que i a pas enqüera los comuns dens lo prefa.
Quentin - Quan Jonathan a eslissat, a botat lo bazar. Aimi bien lo prefa atau, s’amusam bien atau. Vòli díser au Noelien que la grana tauleta a pas desapareishut, ne i avè dus l’una sus l’autra, e son enqüera aquiu contra la pared.
Edouard - Vòli díser que fau pas enervar los autres : lo toton èra en elicoptèra e la tati prenè fotos de paisatge ; an tirat sus eths, l’an bleçat au pè perce que pensavan que’us volèn espionar. La sala de francés es bien atau, Jonathan èra tròp bien quan a eslissat !
Quentin - Aimi bien lo prefa perce que lo monde que passa dens l’arrua nos pòt pas mei véder com aquiu.
Romuald - La sala de francés es mei grana, aquesta sala es bien adara, qu’es mei grana tanben : se pòt har una pista de dança.
Védi que lo Toni a hicat un riban suu cap (deus ueus de chicolat que Beatriça nos a auferts, GRAN MERCES, BEA.)
Toni - Aimi bien la sala de francés e tot lo prefa. Mes adara i a arren darrèr lo banc e podem cader en darrèr.
Victor - Adori lo navèth amenatjament de la classa.
Kevin - Aimi bien lo prefa e la nòsta sala, la bibliotèca es bien.
Elodie - je suis impressionnée par les CM qui ont côté les livres, trié les albums et les romans comme des chefs. Vous étiez bien excités aujourd’hui. J’espère que ce sera plus calme jeudi.
que faire d’une fortune
Antoine - J’en donnerais un peu à ceux qui n’ont pas de maison, j’en achèterais une à moi et quelques voitures.
Quentin - Je m’achèterais un bateau comme celui de Jacques et une grande maison.
Thibaud - Je m’achèterais une maison de riche avec une piscine de 40 mètres et une voiture.
Victor - Je m’achèterais un dragster, une Porsche, un château avec une piscine profonde de 25 m au petit bain, un jacuzzi, une Harley, je donnerais un peu de sous à ma famille s’ils en ont besoin, une grande chaîne HiFi, une télé grand écran, un cinéma dans mon château, un grand ordi avec l’imprimante.
Toni - Je m’achèterais un château, un chalet dans la montagne, des skis et un snowboard, un chat et un perroquet ;
Kévin - une grande maison, une piscine de 10m au grand bain, une Ferrari, une Porsche, une moto, une moto de course, un manoir, une autre maison avec une piscine, une belle fille, j’en donnerais un peu pour manger à ceux-là qui vivent dehors, j’en garderais un peu pour me nourrir, un ordi, une console de jeux ;
Lucas - toutes les consoles du monde, une belle baraque, une belle femme, une géante télé, le cable ;
Romuald - un manoir, des voitures, Pamela Anderson, Canal satellite, une grande piscine avec un géant jardin, un autre jardin sur le toit avec des grottes comme chez mon papy (il était boxeur avant), un superbe garage pour les voitures, je donnerais des sous à ma famille ; une salle de jeux pour le karaté ;
Victor - j’ai oublié un avion, un hélicoptère, 25 chats, 3 chiens, 2 aigles royaux...
la pagina deu bricolatge, par Kevin
Com har un chapèu chinés per la hèsta,
o com har un triangle dab un rectangle !
1) Fau préner una huelha blanca normau.
La fau plegar en dus, dens lo sens de la largor.
2) Fau pegar un deus petits costats dab un tròç d’escòtch.
Fau aubrir la huelha e hicar lo dit per dehens au cuenh deu scotch, com per har lo som d’una piramida.
3) Fau plegar atau, per aver l’escòtch bien plan, com per har un batèu.
4) Après, fau plegar lo bòrd que despassa, tà delà l’exterior.
5) Adara, podetz dessenhar e coloridar dab causas deu continent d’Asia.
6) Lo podetz hicar suu cap, que tien bien !
Dans la même rubrique
1er août 2004 – Los Bolegaires de Nadau de 2000-N°7
31 juillet 2004 – Los Bolegaires de noveme de 2000-N°6
25 juillet 2004 – Los bolegaires d’octobre de 2000-N°5
24 juillet 2004 – Los bolegaires de la dintrada de 2000-N°4
22 juillet 2004 – Los bolegaires d’abriu de 2000-N°1


text:
Sus l'òbra romanesca de Robèrt Martí (Lo balestrièr de Miramont, IEO-A Tots, 2006, 134p. e L'ombra doça de la nuèch, IEO-A Tots, 1981, 90 p.), un article de Joan-Claudi Forêt (revista OC - Numèro 81 - 2006 - Pagina 41)
Retorn en val de Viaur - Dins la plega IEO-A Tots de 2006 ven de sortir Lo balestrièr de Miramont de Robèrt Martí. En 1981 pareissiá dins aquela colleccion L'ombra doça de la nuèch, del meteis autor. Entre los dos, un quart de sègle se cava, moblat per d'autres libres (un roman erotic, de recuèlhs de cronicas) e per d'activitats sens nombre (presidéncia de l'IEO, viradas del contaire Padena). Mas las doas òbras se respondon per dessús lo temps, coma se la segonda fasiá resson a la primièra de l'autre band de Viaur o de la vida. Las doas istòrias pòdon semblar desparièras, mas trèvan un sol luòc, los penjals rascanhuts de la ribièra, e son contadas dins la meteissa vena de fantastic negre, oniric dins la primièra, istoric dins la segonda. Un fantastic que sembla l'eiretatge de las paurs immemorialas congreadas per aquel relarg obsedent e pivelaire, maldich e benaimat a l'encòp. Comprene lo Balestrièr obliga donc a lo metre en perspectiva amb aquel primièr roman que sembla ne conténer lo grelh.
L'un e l'autre roman son de racontes dobles, racontes de malediccion. L'ombra doça de la nuèch trenava doas istòrias. Una seguissiá lo viatge del narrator dins un tren de cachavièlha, despuèi una vila non nomada fins a Naucèla. L'autra, facha de las reminiscéncias del narrator-viatjaire, nos tornava dins son enfança per dessenhar una cronica de "paurs", las paurs del vilatge de la Bastida fàcia als abitants infernals de Roet o de Naugens, de l'autre band de l'aiga. A l'origina del drama, la mòrt de Joana "Farina", la filha del molinièr, que demòra al fons de las gorgas e que se nega per desespèr d'amor, fa tombar sus la Bastida una mena de fauta collectiva que desencadena la malediccion e despèrta los esperits que trèvan lo relarg. Las mòrts tragicas e orriblas se succedisson. Lo viatge en tren, contat en contrapunt, perlonga, d'annadas après, la malediccion iniciala.
Lo balestrièr de Miramont se bastís tanben sus un parelh de racontes. Lo roman se dobrís sus la mòrt dels parents e se clava sul retorn del filh. Aquelas debuta e fin se passan jol Segond Empèri, pendent la guèrra de Crimèa, e enquadran, coma prològ e epilòg, lo raconte central, que se debana a l'Edat Mejana, del temps de la guèrra de Cent Ans. L'Edat Mejana coma l'Antiquitat servisson d'escampador als fantasmas que nos trèvan. Es ça que la la foncion dels romans istorics d'alargar d'espacis sens boina ont pòsca galaupar nòstra imaginacion coma una cavala descabestrada. L'Edat Mejana de Robèrt Martí es un periòde negre de misèria e de guèrra, de chaples e de pilhas. I sèm mai prèp de la negror de Notre-Dame de Paris que de l'optimisme cavalieresc d'Ivanohé. L'influéncia dels Rois maudits de Druon s'i fa sentir, e pas solament dins la malediccion solemna del sentenciat a mòrt sul lindal de son suplici. De sénhers brutals coma de singlars, crudèls coma de lops e fòrts coma de taures espotisson los febles, los païsans en l'escasença. Lo roman fa miranda per evocar aqueles sègles escurs e desesperats, que s'encarnan dins de colòsses potents coma Jaufre l'Anglés, Bigòt lo balestrièr, Pelràs o l'Escorgat, totes violaires, pilhaires e borrelaires de febles. Mas son originalitat es de cercar endacòm mai.
Lo balestrièr de Miramont es lo roman de la paternitat e filiacion impossiblas. Los personatges son de longa a se cercar e se mancar. La mòrt del paure Tòni d'Angles inaugura lo roman e se produtz qualques jorns abans lo retorn de guèrra de son filh unic après d'annadas d'espèra. Sa femna la Leà morís lo vèspre d'aquel retorn e passa a qualques mètres de son dròlle, en s'amagant d'el ça que la, puèi que lo pren per un barrutlaire. Dins lo raconte principal, Jaufre se crei traït per Bigòt que considerava coma son filh e lo fa metre a mòrt : "T'aviái abalit coma mon filh, m'as engarçat !" Guilhèm traís Bigòt, qu'es si que non un paire, al mens son ainat de qualques annadas e quicòm coma un eraste iniciant son eromèn : "E de la cauda preséncia de Bigòt que, per darrièr, li plaçava lo braç, li tocava la man per rectificar una posicion, Guilhèm n'èra coma trebolat." En mai de lo traïr, a pas d'autra causida que de lo tuar de sa pròpria balèstra per adocir sa mòrt. Es Guilhèm tanben que, de la meteissa balèstra, tua son paire biologic al moment qu'aqueste ven de li sauvar la vida e li pòrta ajuda.
L'ombra doça de la nuèch èra lo roman dels dobles e dels rebats impossibles a rejónher. "De l'autre part d'aqueste mond, n'i a un autre, tot parièr, un mond que ne sèm nosautres pas que lo miralh. Lo mond vertadièr es pas aicí... Sèm pas que lo rebat de la realitat..." confia Jacon de Naugens a la Joana, "lo Jacon, que d'unes disián fat, d'autres masc e que sabiá tant de causas". Lo narrator anonim se desdobla de longa per evocar lo passat e, coma s'aquò bastava pas, agacha son rebat sus la vitra del tren. "Me virèri geinat e mos uèlhs rescontrèron dins la fenèstra un autre compartiment, mai trebol, ont los nòstres imatges fasián a un jòc que revertava fòrça lo nòstre jòc." Es a l'encòp dins lo tren e al fons de la val de Viaur a l'agachar traversar lo viaduc a costat del pepin. E d'aquel temps, endacòm mai, son doble se desdobla encara davant lo miralh : "Luènh aval, dins una vila ja coneguda, un jove que me revèrta quita dins una cambra nauta un lièch badant sus un còrs de filha aconsomida. Agacha dins un miralh son visatge de lassièra..." Las trèvas de Roet son de dobles nocturns e inversats de las gents de la Bastida, lor imatge dins lo miralh, de l'autre man de Viaur. Ça que la lo narrator lor prèsta sus la fin sa votz dins un nosautres collectiu : "Alara amb la filha sens nom, organizèrem la Paur... Aluquèrem de lenhièrs pertot..." E per finir, lo narrator, après tuar lo contrarotlaire e cargar sa casqueta e sa vèsta, se remet a viure sa pròpria istòria despuèi la debuta, mas dins una autra pèl, coma dins lo deliri circular de la fèbre o del malsòmi.
Narcís separat de se, espetat en identitats multiples que capita pas a reunir, dins lo primièr roman ; Edip condemnat a tuar lo paire o a se'n far tuar sens lo rescontrar jamai, dins lo segond ; los personatges de Robèrt Martí semblan encarnar çò que Renat Nelli apèla un mite de separacion. Sul plan narratiu, aquel mite s'estructura, d'un biais plan significatiu, dins la forma del doble raconte, siá en contrapunt simultanèu dins un roman, siá en enquadrament successiu dins l'autre. Sul plan geografic, la separacion pren la forma del vuèg badant de la val de Viaur. Podèm pas qu'èsser tustats per la rigorosa unitat de luòc dels dos romans que s'i debanan entièrament, coma s'una necessitat imperiosa e prigonda i tornava a cada còp lo romancièr. La val de Viaur es l'ascladura tellurica que sola pòt aculhir un raconte formalament e tematicament esclapat, fondat sus la trevança de la separacion, sus l'impossible rescontre de çò qu'es estat un còp desseparat.
Se sentís lo tresfoliment de l'autor quand percor e pagèla per l'escritura son territòri de còr. Pensam a d'Arbaud, sa Camarga e sa Bèstia. La capitada dels dos romans de Robèrt Marti es saique aquí : lo rescontre, capitat aqueste còp, entre un autor, son luòc d'eleccion e los mostres qu'i demòran. Sens oblidat un quatren tèrme : la lenga d'aquel luòc, plenament possedida e restituïda, objècte vertadièr, en tot cas essencial, de l'amor carnal de l'autor per sa tèrra e son pòble. Lo gaubi del contaire fa lo demai... Coma la Camarga de d'Arbaud, la val de Viaur es lo breç aimat d'amor e lo luòc de damnacion. Aimat perque damnat, damnat perque aimat, reclaus las piègers orrors e es l'objècte d'un estacament carnal. Arcadia contrastada, es lo prat batalhièr del ben e del mal. Lo mal es coma una valor aponduda al ben e finís que l'empòrta dins los dos romans. Car lo pièger infèrn seriá per l'autor l'univèrs gris, tebés e entropic que la victòria definitiva del ben consacrariá. Se devina que per el la fin del mond mai trista seriá un happy end general, lo que nos prepara ja la civilizacion tecniciana, qu'escafa lengas e còrses e nega la bèstia qu'es en nautres. Los dos romans s'acaban, d'un biais aicí encara plan significatiu, per la temptativa negacionista d'escafar las traças : las de la Pèria del Suc (o Pèria-sovenença), traucada de l'uèlh de la nuèch, e las del castèl de Miramont. Dins aquelas metafòras evidentas d'Occitània negada e escafada ("Que s'oblide fins a son nom", segon la formula biblica), se pòt tanben legir al rebors l'utilitat del mal, sa necessitat, e mai benlèu la vanitat de tota temptativa de lo desrabar. La malediccion se perseguís après l'avaliment de Miramont e l'oblit de la Pèira-sovenença. Retorn del refolat e de la bèstia que cabís en nosautres. Robèrt Martí, autor d'un assag sul roman popular, sap plan que lo genre se fonda sul pivelament del mal. Lo progrès scientific e tecnic a desencantat lo mond. Lo romancièr lo reencanta a son biais, negativament, en inventant un territòri ont, jos las espècias de fòrças escuras, ocultas, ctonianas, que se rison de nòstras destinadas estequidas, lo mal, lo maligne, lo malefic seràn pas jamai vençuts. Per o rapelar, cada roman s'acompanha d'una sansònha que torna de longa, cantada pels enfants o pels innocents, coma lo richonejar del destin qu'ausissèm dins tal western italian : "Es la Joana del Molin / Buta cavala ! Buta cavala ! / Es la Joana del Molin / Buta cavala ! Tira camin !" Lor ritme garrèl e sautejant solinha l'ironia prigonda de las doas istòrias : "Lo balestrièr de Miramont / Venga la nuèch ! Pecaire !/ T'espèra aval, t'aurà amont / Lo balestrièr caçaire..."
La val de Viaur es una immensa plaga dobèrta. Las pòtas de la plaga se tornaràn pas jamai sarrar. Son per tot jamai antagonistas. Cada costat borrèla l'autre. Dins l'Ombra doça, los de la Bastida assajan de desquilhar la Pèira e de tuar los de Naugens, quand se sentisson amenaçats. Lors esfòrces se reviran contra eles. Dins lo Balestrièr, Miramont tormenta Castèlpèrs, en escambi de qué los de la Bastida (encara), de Cambolivas o de Serralhet desròcan lo vilatge dels Sarrasins e son castèl maldich. La malediccion ven d'un costat e la temptativa de l'escafar de l'autre. La mòrt s'ajaça dins las aigas de Viaur. Gorg Mos dins un roman, Gorg Vièlh dins l'autre : doas innocentas s'i negan, en desespèr d'amor o de maternitat. Las aigas carrejan de còrses mòrts de mòrt violenta : citem forraborra l'Abitant, Guilhèm, l'Escorgat, Talhafèrre, Potin, Rafanèl. Quant d'autres morisson sus sos penjals ! Los travèrses son resquilhoses, plens de mistèris e de trapèlas. Lo passatge del riu es totjorn perilhós, coma un viatge dins l'al-delà. Lo narrator e lo pepin, que van portar una carretada de fems al Suc, puèi los de la Bastida, qu'i van temptar de desquilhar la Pèira, ne fan l'expériéncia. De longa tornan de noms de gas o de ponts, coma de mots de passa o de formulas magicas. "Ara devián èsser a la segonda virada, encara tres e serián al Gò, un pauc abans lo molin de Vicenç... Se anavan a la Bastida, que del camin vièlh que seguissiá Viaur, òm podiá tanben gasar a las Passas e prene lo camin del Suc..." Geografia-anatomia cargada de dolor e de malanconiá, imatge de la ferida, del trauc badièr que portam en nautres, de nòstra destinada marcada del signe de la separacion.
Una analisi saberuda se poiriá avastar dins d'interpretacions psicanaliticas e reductrises, afortir per exemple que la val de Viaur es l'imatge edipian de la maire (amb l'ambiguïtat del mot en occitan que significa tanben lo lièch del riu). S'ajaçar dins lo lièch, dins la maire, fantasma acompanhat d'una angoissa de culpabilitat... Se poiriá citar per pròva la frasa magnifica ont Guilhèm retròba enfin son paire dins la mòrt e dins lo riu : "D'aquel temps, òrbs e muts a l'anar de las causas del mond, Guilhèm e son paire, enfin reünits, navegavan al fial de Viaur, cap al debrembièr de l'eternitat." Tot lo roman del Balestrièr, bastit sus la val de Viaur, seriá pas, alara, qu'una mesa en scèna del mite. Dins una represa (inconscienta ?) del procedit dels desdoblaments multiples del narrator que marcava l'Ombra doça, los divèrses paires e filhs del Balestrièr jogarián indefinidament un ròtle unic dins aquela tragèdia. Dins lo raconte principal, la ribièra figurariá la maire absenta e desirada. Dins lo raconte-quadre, lo paire morís abans lo retorn del filh, mas lo mite se complís pas fins a son tèrme, puèi que filh e maire evitan lo rescontre d'un fial, la maire cabussant dins la maire del riu... Se poiriá tanben remarcar que Pèire es garrèl d'una ferida de guèrra ("La camba li cendiá, garrelejava fòrt..."), coma l'Edip de la legenda, que son nom vòl dire "pè enfle". Se'n poiriá tant dire d'aquela mena. Mas coma volèm pas far de psicanalisi de farbalabica, nos en gardarem plan. Demòra enfin de parlar del Grand Absent, que sa preséncia muda trèva pasmens cadun dels dos romans e plana sus las aigas de Viaur, fins a emplenar tot l'espaci de las gorgas. Omnipresent, jamai nomat, es lo gèni tutelari de Viaur, que faguèt lo primièr dintrar lo luòc en literatura. Es tanben lo paire e patriarca, l'escrivan de referéncia qu'a servit de modèl a totes los escrivans venguts après el. Joan Bodon a bastit tota son òbra sus la val de Viaur e l'òbra de tot escrivan posterior se definís per rapòrt a la sieuna. Se pagèla l'escomesa que representan los dos romans de Martí : ocupar l'espaci de Viaur après Bodon sens refar de Bodon, metre los pès e non pas la pluma dins las piadas del mèstre. Bigòt apren la balèstra al jove Guilhèm en li guidant amistosament lo braç, puèi Guilhèm tua son mèstre per amor. Tuar lo paire venerat e asorat, escafar tota traça de sa preséncia e far pasmens que s'oblide pas jamai. Poiriam multiplicar las referéncias, citar los toponims que figuran a cò d'un e de l'autre (coma los "travèrses del Gò" qu'avèm ja rescontrats), notar las semblanças de genres e de tèmas. Lo balestrièr de Miramont revèrta dins la vena istorica e fantasica La campana de sant Joan, La filha clavada e La claupèire dels Contes de Viaur, o mantun episòdi dels Contes dels Balssàs. Quand Bigòt suspren Alaís que se banha sus la riba de Gorg Vièlh, sèm assalits de reminiscéncias : lo rescontre d'Andrieu e de Serena (La filha de Viaur), de Briana e de Maria (Lo papa de Viaur), de Dòria e de son nòvi (Lo castèl de raive) de Clamenç e de Germana, la filha de Gaur (Las domaisèlas). Ja la Joana del Molin de l'Ombra doça donava d'aire a aquelas figuras de femnas victimas (sens parlar de l'Avugla de Castèlculhèr o de Maltra l'Innocenta de Jansemin), coma lo Jacon de Naugens retipava lo Julon de Casols de Lo darrièr masc. La lenga albigesa de Martí es quasi lo roergàs de Bodon. La val de Viaur es lo centre de lor geografia intima. Lor lexic ("travèrses, iga, castanhal") coïncidís. Lor toponimia, topografia, legendari se recòpan de longa.
Quand remarcam la ressemblança d'un filh amb son paire, esprovam dins lo jòc de l'autre e del meteis un impression d'estranhesa, gaireben una sensacion de vertigi, coma quand agacham lo dessenh geometric d'un cube que nos atissam a veire quora de dessús quora de dejós. Es un pauc aquò que ressentèm a la lectura de Martí : lo sentiment d'una identitat prigonda e d'una irreductibla originalitat. Luènh d'èsser una ajuda, lo redobtable vesinatge de lenga e de luòc amb Bodon lo menaçava de non-existéncia. Una fatalitat intima lo butava pr'aquò dins la val de Viaur. Caliá compausar amb aquela situacion : davalar dins la tuta del mostre-mèstre, sens se se far devorir per sa trèva. Lo merit de Martí es d'aver capitat a existir literàriament dins lo lièch del paire. La quita plaça simbolica de Viaur dins lor òbra mòstra pro lor diferéncia. Per Bodon, Viaur es una confinha de franquir, que delimita un aldelà d'aténher per i trobar la libertat. Per Martí, los dos penjals se valon e delimitan un espaci embarrat dont es pas question de sortir, ni pel pièger ni pel melhor. Viaur es per el çò qu'èra per Catòia la bòria pairala, una iscla de Robinson, mas en cròs. Son Viaur es totalament immanent, solament transcendat pel fantastic e per l'escritura, per aquel frasat tan desparièr de lo de Bodon e paradoxalament mai ample e alargat, mas d'una cadéncia totjorn justa.
Avèm saique pas pro quichat sus las qualitats narrativas del Balestrièr, sus la vigor e la justesa naturala de sa lenga, sus sa linda lisibilitat que ne fa tanben un roman de gara o de literatura de joventut (remarca pas cap pejorativa). Mas lo Balestrièr, de subrepés, nos esmòu prigondament coma estent la faula de la filiacion problematica e frustrada (i comprés de la filiacion literària) e ne gardarem per clavar, coma darrièr imatge, lo dels còrses de Guilhèm e de son paire flotejant ensems dins la ribièra cap a l'oblit universal. Per sortir de l'emmascament de Viaur, i a pas qu'una eissida : seguir a la descisa las aigas del riu, que menan a la mòrt.
Joan-Claudi Forêt


text:
Ua des accions destacades deth trabalh de cooperacion que desvolopen es municipis de Vielha e Mijaran, Benasque e Luchon, laguens deth projècte europèu “Poctefa-Reiaume der Aneto”, ère eth dessenh e metuda en foncionament d’ua estacion trail que tanben pogue connectar damb es auti dus municipis.
Aguesta estacion a coma objectiu potenciar era activitat de trail e hèr-la accessibla ath madeish temps a toti es publics, en tot dessenhar-se diuèrsi nivèus de dificultat e d’accès.
Segontes manifestaue Maria Vergés, dusau tinent d’alcalde de Vielha e Mijaran “era estacion de trail de Vielha e Mijaran pretén èster un element de dinamizacion toristica e tanben esportiua, qu’ajude ath nòste municipi a seguir en tot posicionar-se coma territòri de referéncia d’eveniments esportius mès tanben coma ua destinacion toristica de montanha” e higie que “eth projècte “Poctefa-Reiaume der Aneto” ei ua grana oportunitat entà, per un costat, bastir un sistèma de collaboracion damb es municipis vesins de Luchon e Benasque e establir ligams entre era populacion, e tanben entà crear diuèrsi productes toristics que poguen èster gestionadi e explotadi per empreses privades deth territòri, en tot potenciar atau tanben eth nòste desvolopament economic”.
Ei previst que pendent 2018 se presente eth projècte dera estacion e tanben que licite era execucion dera pròpria estacion.
Hònt: Ajuntament de Vielha e Mijaran


text:
Icar
Dins la mitologia grèga, Icar (en grèc ancian Ἴkapoς / Ikaros) es lo filh de l'arquitècte Dedal e d'una esclava cretesa, Naupactèa. Es conegut subretot per èsser mòrt aprèp aver volat tròp prèp del Solelh.
Mite[modificar | modificar la font]
Icar e Dedal cercavan de fugir lor exili, Cnossòs, en Creta e de tornar a Atenas, ciutat que Dedal n'èra originari. Volián tanben escapar a la venjança de Minòs que perseguiá Dedal perque aquel aviá ajudat Pasifèa a s'acoplar amb un taur blanc (çò que donèt lo Minotaure). Segon d'autras versions, Dedal auriá donat a Ariana l'idèa del fil nosat a la cavilha de Tesèu, li permetent de fugir lo laberint onte lo minotaure èra presonier, e que Dedal seriá estat l'arquitècte.
Podent pas anar per las mars, que Minòs contrarotlava, o pels camins, Dedal aguèt l'idèa, per fugir Creta, de fabricar d'alas coma aquelas dels aucèls, fabricada de cera e de plumas. Prevenguèt son filh, li enebissent de s'aprochar tròp prèp de la mar, a causa de l'umiditat, e del solelh, a causa de la calor. Mas Icar, que li agradava tant la sensacion del vol, oblidèt e prenguèt tròp d'altitud; la calor faguèt fondre la cera. Sas alas cediguèron e moriguèt precipitat dins la mar que pòrta encara son nom: la mar Icariana.
Pausanias dona una autra version de la legenda: segon el, Dedal e Icar fugiguèron Creta dins de naus pichonas — Dedal avent inventat per las far lo principi de la vela, fins alara desconeguda dels òmes. Mas Icar, navigator malaisit, naufraguèt prèp de Samos. Son còrs seriá estat trobat sus las ribas de l'illa per Eracles, que li donèt una sepultura e nomenèt Samos e la mar a l'entorn Icariá. Aquela version la torna prene Diodòr de Sicília, que precisa sonque qu'Icar foguèt precipitat dins la mar ont se neguèt. Pasmens aquela version s'acòrda pas amb la legenda de la vela negra del vaissèl menant Tesèu e los captius grècs cap a Creta, e de la vela blanca qu'oblidèt d'ajocar al retorn, provocant la mòrt de son paire, Egèu - aquel episòdi essent normalament anterior a aquel del vol d'Icar e de Dedal.
Tèmas[modificar | modificar la font]
Lo mite d'Icar abòrda de tèmas coma las relacions paire-filh, l'efècte nefast que pòt aver un conselh o una enebicion, coma lo desir de l'òme d'anar totjorn pus luènh, amb lo risc de dever tornar cap a sa condicion de simple èsser uman.
Fonts[modificar | modificar la font]
- Apolodor, Bibliotèca (II, 6, 3), Epitoma (I, 12–13).
- Diodor de Sícilia, Bibliotèca istorica (IV).
- Igín, Fablas (XL).
- Ovidi, Fastes (IV, 284 et 567), Metamorfòras(VIII, 183–235).
- Pausanias, Descripcion de la Grècia (IX, 11, 4-5).


text:
Les villes et villages de l'Ardeche
Chandolas
Visitez une ville
Toutes les villes Ailhon Alba la Romaine Antraigues sur Volane Asperjoc Aubenas Balazuc Banne Beaulieu Beaumont Berrias & Casteljau Bessas Casteljau Chandolas Chauzon Darbres Faugeres Gras Gravières Grospierres Jaujac Joannas Joyeuse Labastide de Virac Lablachère Lalevade D'Ardeche Largentière Laurac en Vivarais Lavilledieu Le Cheylard Le Crestet Les Vans Lussas Mercuer Meyras Montréal Pailhares Pont de Labeaume Prades Pradons Privas Rosières Ruoms St-Alban Auriolles St-André de Cruzières St-Germain St-Just d'Ardèche St-Lager Bressac St-Martial St-Martin d'Ardèche St-Maurice d'Ibie St-Melany St-Pierre St-Jean St-Pons St-Remèze St-Sauveur de Cruzières St-Sernin St-Symphorien de Mahun Sainte Eulalie Salavas Sampzon Sanilhac Thueyts Tournon sur Rhône Ucel Vallon Pont d'Arc Vals les Bains Vernon Villeneuve de Berg Vinezac Vogüé
Chandolas est un village à 35 kilomètres au sud d’ Aubenas en bordure du Chassezac, premier affluent de l’ Ardèche. Il a un aspect méridional avec ses petites maisons et ses ruelles tortueuses et c’est un lieu idéal pour la pratique des sports de plein air et la randonnée.
Hôtels
Hotel de charme et table gourmande, au coeur de tous les centres d'intéret de l'Ardèche méridionale.
Tél : +33 (0)4 75 39 31 91 - Fax : +33 (0)4 75 39 08 12


text:
Sant Evangèli segound Sant Lu
(2, 1-14)
« S’anè trouva, en aquéli jour d’aqui, que pareiguè ’n edit de Cesar-Aguste pèr lou recensamen de touto la terro. Aquéu proumié recensamen fuguè fa pèr lou gouvernour de Sirìo, Cirinus.
E tóuti anavon faire sa declaracioun, cadun dins soun endré.
Mountè dounc Jóusè d’en Galilèio, de la ciéuta de Nazarèt en Judèio, à la ciéuta de Dàvi que ié dison Betelèn, - car èro de l’oustau e de la famiho de Dàvi, pèr se faire enregistra ‘mé Marìo, sa mouié, qu’èro prens.
Neissènço dóu Messìo
E s’encapè, dins lou tèms qu’èron aqui, que fuguè Marìo au plen jour de s’acoucha ; Em’acò enfantè soun Fiéu proumié-na ; dins de làni lou mudè e lou couchè dins uno grùpi, car pèr éli i’avié ges de plaço dins l’abitarello.
Adouracioun di pastre
Or, dins aquéu rode i’avié de pastre que fasien la vihado e passavon la niue à garda soun avé. E veici que l’Ange dóu Segnour pareiguè à dre d’éli, e uno clarta divino lis envirounè que n’en aguèron un gros esfrai. Em’aco ié diguè l’Ange :
Agués pas pòu ; veici que vous anóuncie uno joio di grando pèr vous emai pèr tout lou pople. Vous es nascu, vuei, un Sauvaire, qu’es lou Crist, lou Segnour, dins la ciéuta de Dàvi. Vès-eici sis entresigne : trouvarès un enfantoun muda dins de làni e jasènt dins uno grùpi. E subran emé l’Ange se capitè touto uno troupo de l’armado celèsto, lausant Diéu e disènt : Glòri à Diéu fin-qu’au cèu sin, e sus terro pas is ome de bono voulounta.
E vous trouvarés, quouro lis ange aguèron parti, li pastre dis un is autre se diguèron : Gandissen-nous enjusquo à Betelèn, e veguen un pau ço que vòu dire acò que s’es passa, que lou Segnour nous a fa counèisse.
E Venguèron tóuti en aio, trouvèron Marìo, Jóusè e l’Enfantoun coucha dins la grùpi. Tre vèire acò, couneiguèron qu’èro verai ço que i’avien di d’aquel Enfant. E tóuti aquéli que l’aprenguèron fuguèron dins l’amiracioun d’acò d’aqui, e peréu de ço que ié countavon li pastre.
Marìo, elo, counservavo aquéli causo, li remenant au founs se soun cor.
E s’entournèron li pastre, cantant glòri à Diéu e lou lausant de tout ço qu’avien aussi emai vist, qu’èro bèn coume i’èro esta di. »


text:
Dimars, 22 de març de 2016, 03h00 Espòrt
Lesinhan poguèt pas arrestar las èrsas ofensivas limosencas
Se, fin finala, las resultas de las mièjas finalas de Copa relèvan del previsible, per contra, las resultas que nos venon d’Anglatèrra e d’Austràlia nos mòstran qu’unas formacions vòlon capvirar las ierarquias establidas.
Envolada limosenca
Los espectators de l’estadi Domèc an pogut seguir una brava partida entre Limós e Lesinhan pel compte de las mièjas finalas de la Copa. Lo centre Guiraud dobrissiá la marca per Limós, mas Lesinhan replicava amb doas penalitats de Benausse. Cada esquipa marca un ensag. Lo mesclanha-menaire de jòc de Limós, Murcia, sortís nafrat. Cardace se paga un 100 mètres sus intercepcion per balhar l’avantage a Lesinhan a la pausa: 16-10.
Dins lo segond temps, la partida virarà a l’avantage dels Roge e Negre que passaràn quatre còps la linha en un quart d’ora: Amine Milodi (44, 60), Roch (50), Ivan (56). L’ensag de Mencarini serà una magra consolacion pels Molinièrs de Corbièras. Dins las 5 darrièras minutas, un ensag del jove Béteille e una darrièra penalitat ensacada per Milodi confirman la victòria limosenca. A Lesinhan, caldrà trapar la clau de l’armari per tornar lo trofèu!
A Tolosa, l’autra mièja finala vegèt los Dragonets impausar lor lei a Albi: 46-18. L’alièr catalan Ambèrt signèt 5 ensages.
Dragonets e Limós s’afrontaràn en finala lo dissabte 16 d’abril sus la pelena de Domèc (Carcassona) .
En dobertura, se jogarà la finala de la Copa Nitard dels juniors entre Lesinhan (largs venceires de Palau: 43-8) e Avinhon, qualificat al tèrme d’una partida bèla fàcia a Albi: 46-38.
Aquesta dimenjada, retorn al campionat amb los rescontres Lesinhan-Carcassona (pola 1), Avinhon-Dragonets (pola 2) e Palau-Vilanòva (pola 3).
Tròp pichons los Gigants!
En Superliga, la seisena jornada se dobriguèt dijòus amb una brava suspresa: la desfaita de Wigan (18-12) sus sa pelena fàcia als Vikings de Widnes. Warrington demòra la sola formacion sens desfaita en batent largament Castleford: 56-12. Leeds se torna faire la santat contra Saint Helens, 30-18, e Wakefield coneis tornarmai lo gost amar de la desfaita cò d’Hull FC: 22-4. Dimenge, Hull KR mestregèt los Diables de Salford: 44-30 http://www.rugby-league.com/superleague/match_report/12235 .
Dimenge, los Dracs catalans jogavan cò dels Gigants d’Hudddersfield. Los Sang e Aur dobrissián lèu fait la marca amb d’ensages de Loís Anderson e Glenn Stewart, 12-0, mas coneissián un passatge a voide jogant a 12 aprèp un carton jaune agantat per Inu. En dètz minutas, prenguèron tres ensages, mai un sus intercepcion just abans la còrna de la pausa. Huddersfield menava atal 20-12.
Mas, tre la represa, un ancian d’Huddersfield, l’alièr Jodie Broughton anava dos còps darrèr la linha e los Gigants jogarián la darrièra mièja ora a dotze en rason d’un carton roge per placatge dangierós del pilar Wardle. Broughton ajustava un tresen ensag per son compte, lo talonaire papó Paul Aiton marcava sa primièra aparicion jol malhòt catalan per un ensag de... talonaire e Bosquet marcava tanben. Los Dracs menavan 40-20 e un darrièr ensag del mesclanha Myler respondèt a una magrinèla replica dels locals. Coma Pat Richard ensaquèt 7 transformacions (sus 8), la marca finala foguèt de 46-26.
Divendres, los Dracs jogaràn a Salford e, pel diluns de Pascas, recebràn Castleford: d’escasenças de sasir per avançar encara al classament ont, per ara, puntan a la 7a plaça http://www.rugby-league.com/superleague/tables .
Coma los viatges forman la joinesa, los U19 catalans anèron dissabte ganhar contra Cúmbria, dins l’extrèm nòrd d’Anglatèrra, aprèp doas oras d’avion e tres oras d’autocar. Marca que se passa de comentari: 78-0.
E per marcar los 10 ans en Superliga, los Dracs anóncian un concèrt excepcional de Kenji Girac lo divendres 5 d’agost a Canet de Rosselló.
Dissabte, Tolosa Olimpic recebiá Gloucester a Blanhac pel compte dels 1/32ns de la Cup. Se qualifiquèt aisidament pel torn seguent: 62-28.
Paure Henderson
Per la tresena jornada d’NRL, l’ancian talonaire dels Dracs Ian Henderson èra sus la pelena amb los Polets de Sydney pel primièr còp. Mas, cap a la fin de la partida, se copèt la camba e sa sason es ja plan compromesa. Son esquipa encaissèt un terrible 40-0 cò dels Vaquièrs.
Las Anguilas arrèstan 20-6 la tièra de victòrias dels Dògols de Canterbury: Brisbane pèrd d’un punt 23-22 cò de las Pantèras de Penrith e una marca ultramagrinèla (per un còp e amb cap de punts marcats dins lo segond temps!), 8-6, permet als Dragons de Sant Jòrdi de batre los Lapinons.
Alan Roch


text:
24 mai 2010
Star Trufa 4
Aqueste còp, Espòc e Lèulèu fan un pauc de torisme. Per la visita es aici : Star_Trufa_4
14 mai 2010
Star Trufa 3
Vos sentissetz flaconet, patracon, tilhós... colpable de quicòm, de segur, mas de qué ? Coma los de la còla del Star Trufa, benlèu qu'auriatz plan besonh d'un psi. Lo tresen episòdi es aicí : Star_Trufa_3
12 mai 2010
Star Trufa 2
S'en passan de causas dins lo Star Trufa ! Lo capitani canta, lo segond s'afana e lo mecanician se despacienta. Aqueste còp, se trata d'un ordenator desvariat e d'un vegetal subredotat... Pel segond episòdi, clicatz sus Star_Trufa_2
06 mai 2010
Star Trufa 1
E òc ! L’avenir de l’occitan es dins lo cosmòs ! Se vos pensatz qu'es pas possible, es que pichons avetz pas pro agachat de siencia-ficcion. Alara, sens crénher ges de procès, La Cabra e lo Lop Prod. son anats panar dins los classics : La Guerra de las Estelas e La Passejada de las Estelas (en globisch lengatge : Star Wars & Star Trek). Aquí donc lo Primièr_episòdi_de_las_aventuras_del_Star_Trufa E n’i aurà d’autres !
29 avril 2010
Identitat o raices ?
Mentre que lo debat sus l’identitat nacionala s’empedegava dins la burqà, los comentators an pas mancat per denonciar una manipulacion aisable. Pasmens, un aspècte de la colhonada es pas estat pro més en evidéncia : l’identitat es un concepte foirós en se. Coma de costuma foguèron opausadas doas concepcions de l’identitat : l’anglò-saxòna e la francesa. Quand los americans definisson cadun partent de criteris de raça o d’etnia, lo « gèni francés » refusa aquel determinisme al profiech d’una identitat a l’encòp nacionala e... [Lire la suite]
23 avril 2010
Una lenga escricha pòt pas morrir !
« Se parlas castanha al sordanha, el tanplan te respond figa » çò disiá la mameta. Se l'aplicam a l’Estat francés, lo provèrbi nos rapela que la lenga de fusta aquò se pòt pas practicar sens se tampar l’aurelha. Per illustrar aquel principe màger de psicologia administrativa, una castanha (o benlèu qu’es una figa mòla) es atribuida a un representant eminent de la burocracia culturala parisenca : S’o sabiatz pas, la DGLFLF es una branca del ministèri de la cultura que de'n primièr se maina de « garantir la primauté du français... [Lire la suite]
12 avril 2010
Strip occitan 20
01 avril 2010
Lo vielh mascle a bramat
Espectacle esmovant diluns passat pendent lo conselh municipal de Montpelhièr : lo vielh mascle, que cresian mòrt (politicament), es tornat sul sèu territòri. Tot confle de sos 54 %, a bramat un còp per mostrar sa fòrça e fotre defòra son rival, emai foguèsse una femala. Iara la question es : cossi noirir una tala bestia ? http://www.montpellier-journal.fr/2010/03/le-chaud-conseil-municipal-de-montpellier-du-29-mars-extraits-sonores.html
07 mars 2010
Estela
Aquò's per nòstra filha, qu'èra tant pichòta quand nasquèt que cabissia quitament dins las doas mans... L'avèm dicha Estela. Estela, esteloneta,Flamboneta dins ma man,La lutz teuna es tan teuneta,Atun-te fins a doman. Estela, beluga freula,Brasa del nòstre fogal,Bufarem sus ta parpèlaA l’ora del cant del gal. Una estela parpelejaE puèi una autra s’empren,Lo cèl fronzís e flambeja,Ton front lusís doçament. Lo calabrun fa las telas,La nuech carga lo mantèl Vielh e tot traucat d’estelas :Cada estraç es un joièl. Bocin... [Lire la suite]
30 janvier 2010
Lo melhor del Strip occitan
La cabra fa una pichòta pausa. En esperant son retorn, vos prepausa de legir Lo_melhor_del_strip (amb d'inedits !)