text:
47
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 47 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Organizacion dei Jòcs Seculars destinats a celebrar lo 800en anniversari de la fondacion de Roma segon lo calendièr establit per l'escriban Varron.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Aprofichant la mòrt dau khan dei Xiongnus e un conflicte regardant sa succession, l'emperaire Guang Wudi e sa diplomacia (25-57) capitèron d'entraïnar una guèrra civila au sen dei nomadas de l'estèpa. Aquò permetèt d'ocupar lei cavaliers arquiers entre elei e d'afeblir grèvament la confederacion xiongnu qu'èra una menaça permanenta per China dempuei lo sègle III av. JC.
Empèri Part[modificar | modificar la font]
Assassinat de l'emperaire Vardanès Ièr dins lo corrent d'una partida de caça. Èra alora a preparar una expedicion còntra lei Romans en Armenia. Gotarzès II, qu'èra belèu son fraire, li succediguèt.


c: text/html

text:
Projèctes e sortidas
Cantas e comptinas
Produccions d'escriut
sortidas e encontres
Carnaval
Amontanhada
Espectacles
Nadau
Radio Auloron
sortidas e encontres
Dimèrcs lo 17 de mai de 2017 que’s debanava la 22au ceremonia de remesa deus prèmis deus Calams Bearnés a l'Ostalet de las Arts de Pau. Lo tèma causit qu'èra : la mitologia pirenenca.
Mercredi 17 mai 2017 se déroulait la 22ème cérémonie de remise des prix des Calams Biarnés (Plumes béarnaises) au pavillon des Arts à Pau. Le thème des productions littéraires était la mythologie pyrénéenne.
Cicle 2 – Produccions Collectivas
1èr Prèmi : CE1-CE2 - Escòla bilingua Bedós - Legendas aspesas
2au Prèmi : Pétronie CP e la classa – Calandreta deu Seuvèstre - La camarostida
3au Prèmi : GS e CP – Calandreta d'Ortès – Martica e Cacaoèta
- Cicle 2 – Produccions Individuaus
1èr Prèmi : Ilan Gahat CE1 – Calandreta d'Ortès – Un còp èra
- Cicle 3 – Produccions Collectivas
1èr Prèmi : Liza e Lena – Calandreta Paulina – La mariòla malefica
2au Prèmi : Emma Pourteau, Eline Dumartin, Clara Donnet-Montessino e Tara Gossey – Calandreta Paulina – Lo mainat negre
3au Prèmi : Manon Lazayre e Malika Ducos – Calandreta Paulina - Alice Morlaisse
- Cicle 3 – Produccions Individuaus
1èr Prèmi : Chloé - CM2 – Escòla bilingua de Pondeilh Auloron – La bèstia de set caps
2au Prèmi : Enzo - CM1 – Escòla bilingua de Pondeilh Auloron – Lo Baselic
3au Prèmi : Rémi - CM2 – Escòla bilingua de Pondeilh Auloron - L'isla deus monstres
école escòla Oloron Auloron concours littéraire Calams biarnés Pau bilingue Pondeilh DASEN pavillon des arts
Personne n'a encore laissé de commentaire.
Soyez donc le premier !

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1565
Aquesta pagina concernís l'an 1565 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Coma en 1563, lo negus Sarsa Dengel (1563-1597) deguèt reprimir una insureccion menada per un de sei cosins qu'assaièt sensa succès de conquistar lo poder.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri de Vijayanagar[modificar | modificar la font]
Destruccion de l'armada de Vijayanagar a la batalha de Talikota e pilhatge de la capitala. La mòrt de l'emperaire sus lo prat batalhier entraïnèt tanben una crisi de succession.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Conradus Gesnerus, naturalista soís.


text:
Lac Malawi
Lo lac Malawi es un lac d'Africa de l'Èst, ancianament nomenat lac Nyasa, lac Nyassa o encara lac Niassa en Moçambic. Es lo pus miègjornal dels grands lacs de la Granda Val del Rift. Tresen lac african per sa talha, a lo cinquen reng dels grands lacs mondials per son volum. Las ribas del lac Malawi se partejan entre tres Estats : Malawi, Moçambic e Tanzania.
Aquel lac es somés a de fòrtas variacions de temperatura degudas au ritme regular dels cicles sasonièrs reinant jos aquela latitud fòrça pus australa qu'aquela dels lacs Tanganyika e Victòria.
Fauna aqüatica[modificar | modificar la font]
Una de las particularitats del lac Malawi es la riquesa excepcionala de sa fauna aqüatica, que compòrta mai d’espècias que tot autre lac. La familha dels Cíclids (cichlidae), notablament, gaireben tota endemica, es fòrça representada, amb mai d'un milièr d'espècias diferentas estimat — se coneis uèi prèp de uèit cents). Son de peisses fòrça apreciats pels aqüariofils per lors colors dignas de las espècias marinas, e per lors comportaments variats e interessants.
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo lac Malawi s’espandís sus una longor aproximativa de 580 km, alara que sa largor vària entre 30 km e 80 km. Es un dels pus grands lacs del mond, que se plaça en cinquena posicion en tèrmes de volum amb 7 775 km3 e en novena posicion en tèrmes de superfícia amb 29 500 km2.
Un dels punts importants de las caracteristicas fisicas d'aquel lac es que sus 90% de son espandida, lo fons es prigond de mai de 100 m (prigondor maximala de 706 m e mejana de 264 m).
Quimia de l'aiga[modificar | modificar la font]
Las aigas del lac Malawi son fòrça puras ; la visibilitat es excepcionala perque pòrta a mai de 20 mètres jos l’aiga.
La temperatura mejana de las aigas de superfícia vària entre 24 °C e 29 °C , alara que dins lo fons demòra gaireben a l'entorn de 22 °C.
Los paramètres fisicoquimics fondamentals son:
- pH= 7,8 – 8,5
- KH= 6,3 – 6,9
- Conductivitat = 200 – 260 µS/cm


text:
Barre (Tarn)
Barre [1],[2],[3] (Barre en francés) es una comuna lengadociana en Caunés situada dins lo departament de Tarn e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada a la punta èst del departament de Tarn, Barre es al tèrme del departament d'Avairon.
Lo vilatge es bastit sus los Monts de La Cauna.
Clima[modificar | modificar la font]
Barre se trapa a tèrme de las influéncias oceanicas e mediterranèas. Encara, son altitud influís sus las temperaturas e las precipitacions. Lo clima es fred e umide l'ivèrn. L'estiu es caud, fins a sec, quand l'influéncia mediterranèa es fòrta.
Istòria[modificar | modificar la font]
- Cabanas e Barre èran doas comunas distintas en 1790, lèu reünidas fins a 1900.
- En 1900 la comuna es separada en dos: Barre e Lo Molin Màger.
- En 1790, dins la comuna i aviá 2 parròquias: Nòstra Dama de Barre e Sant Alari de Cabanas.
- La parròquia de Nòstra Dama del Molin Màger foguèt creada lo 9 d'octobre de 1843.
- La parròquia de Sant Josèp de Gòs foguèt creada lo 5 de febrièr de 1855.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Estatue pèira levada de Cantol
- Glèisa de Nòstra Dama de Barre
- Glèisa de Sant Josèp de Gòs
- Castèl de Gòs
- Forn banal de Gòs
Personas ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- Loïsa Paulin i foguèt institutritz
- Lo marescal Solt, que passèt a Barre en 1815, de retorn de Waterloo, deguèt lèu fugir l'albèrga Tabaries, devant que la las gents manifestavan.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) Lucien Aguié, Le Débutant. Barre avant la Guerre, Centre de Recherche du Patrimoine de Rieumontagné, 2006
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.


text:
Stradivarius Daufin
Lo Daufin qu'ei un vriulon creat per Antonio Stradivari en 1714 ; qu'ei ua de sas òbras mei famosa e que ho proprietat, per ua tempsada, deu violonista Jascha Heifetz.
Uei qu'ei proprietat de la Nippon Music Foundation qui'u prèsta a la violonista Akiko Suwanai.
- Hat :
- 1862: aquesit per C.G Meier per 6 500 FRF.
- 1868: aquesit per George Hart per 200 GB£.
- Puish aquesit per Louis D'Egville.
- Puish tornat crompar per George Hart.
- 1875: aquesit per John Adam per 625 GB£.
- Puish, a l'escadença de la dispersion de la colleccion de John Adams, vadut proprietat de David Laurie.
- 1882: aquesit per Mr. Richard Bennett per 1 100GB£.
- 1951: aquesit per Jascha Heifetz.
Qu'ei George Hart qui'u balhè lo son nom chafre de Daufin.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
[1] Fotografia deu Daufin suu site de la Nippon Music Foudation.


text:
Borbon d'Archambaud
Borbon d'Archambaud o tradicionalament Borbon (en francés Bourbon-l'Archambault) es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Geografia[modificar | modificar la font]
Situat al còr del Boscatge Borbonés, Borbon d'Archambaud dispausa d'un estanh barrat dempuèi l'epòca carolingiana e asaigat per la Burge e l'Ors, pichons rius locals.
Istòria[modificar | modificar la font]
Pendent la Revolucion francesa, la vila prene lo nom de Burges-les-Bains en remembrant a las fes lo pichon riu que travèrsa la municipalitat e l'activitat thermale que ne fasiá la reputacion.


text:
Amics occitans
Amics catalans
Sèm uroses los catalans d´èstre recebuts un autre còp en la polida terra d´Ardecha, en lo Vivarés istoric, la mai polida terra coma ditz la vòstra cançon occitana.
Dempuèi 28 ans, lo CAOC se bolega e se passeja per l´Occitania entièra. Es pas un azard inexplicable qu´aja vengut autres còps en Ardecha. Es pas possible percebre tot en un sol còp, en un viatge limitat pel temps disponible de vacanças, siaga de Pascas o de Pentecosta. Per conèisser melhor lo país i cal tornar diferents còps per vistalhar novèls endreits pas coneguts abans.
Lo monde avança a granda velocitat especialament en las comunicacions. Aquò fa que fòrça de monde se desplaça aisidament a America, Africa e Asia e oblida los vesins mai proches. La prioritat de la nòstra associacion son las relacions catalano-occitanas e se pòt pas aimar un país sens lo conèisser.
Sèm dins un moment de grands cambiaments e tot se bolega. Lo mond camina cap a novèlas estructuras. Los grands empèris desaparéissen e las ancianas nacions se fan estats. E los estats se unisson per protegir la seuna vida economica dels atacs dels continents emergents.
L´argent es lo principal but de l´umanitat entièra, unes per sortir de la pauretat, los autres per contunhar la dominacion del mond.
Mas en aquesta corsa la cultura avança pas gaire e cada còp mai de lengas desaparéisson.
Davant aqueste panorama las nòstras lengas e lo nòstre patrimòni cultural son en perilh. Un perilh fòrça mai grand que las autras lengas que son protegidas per estats pròpis.
Los estats espanhòl e francés son pas interessats en conservar o sauvar las autras lengas. Las nòstras lengas patisson un fort sètge e sabèm pas se la nòstra resistència serà pro fòrta per resistir lo temps necessari abans d´obtenir poder pròpi sufisent per gerir, protegir e conservar nòstre patrimòni cultural e lingüistic.
Per aquò nos cal bolegar. Cal unir esforces e pausar los nòstres problèmas a totas las administracions estatalas e europeas.
La union catalano-occitana es un element fòrça important que balha vam a las nòstras reivindicacions.
L´exemple dels autres pòbles qu´an recuperat un poder pròpi tanben nos ajuda. L´Europa actuala és força diferent de l´Euròpa de fa 100 ans.
Occitania se bolega, se desperta. La granda Manifestacions a Carcassona lo 22 octubre passat (2005) amb mai de 10.000 manifestants, la granda majoritat joves, a demostrat que l´occitanisme actiu es pas un afar de vielhs plorinejaires, senon un objectiu, una tòca, de tot un pòble que vòl, en mai d´èstre reconegut, recuperar sa lenga e sa cultura tradicionala e pròpia.
Lo grand succès, la granda capitada de Carcassona a marcat lo camin e ara se prepara una mai granda manifestacion a Besiers lo 17 de març 2007. Los catalans, com en Carcassona, i serem presents, mai nombroses, al costat de basques, bretons,etc.
Es lo meteis combat. Lo CAOC ne farà publicitat pertot e totes i sètz convocats per i assistir e participar.
E ara per acabar vòli regraciar lo conse e los amics occitans per la vòstra aimable aculhença. Vos pòdi dire que lo CAOC obliadarà jamai Ardecha e los amics occitans que dempuèi fòrça annadas nos an recebut totjorn coralament.
Visca Occitania
Visca Catalonha
ENRIC GARRIGA TRULLOLS
PRESIDENT CAOC


text:
Lengas mande
Las lengas mande son parladas dins maites païses d'Africa de l'Oèst per las populacions mande. Las lengas mande constituisson un ample continuum lingüistic que recobrís una zòna de l'Africa Occidentala que s’espandís de l’embocadura de Gambia a l’Oèst a la frontièra occidentala de Ghana a l’Èst. Comprenon, demest las mai importantas lo Bambara (bamanakan), lo Dioula (dioulakan), lo Malinke (mandinka), lo Soninke. Comptan maites milions de locutors, principalament en Gàmbia, a Senegal e a Mali. Aqueste grop lingüistic correspond a una branca de la familha de las lengas nigèrocongolesas.


text:
28 octobre 2015
Manaset a reculhit lo vejaire d’occitanistas, coneguts o non, sus la manifestacion de dissabte passat.
Pendent la manifestacion Anem Òc, Manaset a mandat una còlha bèla de jornalistes per entrevistar de personalitats sus lor vejaire. Vaquí lo resultat de nòstre trabalh de desinformacion.
(suite…)
22 août 2015
Lo partit excitant, que va càmbiar de nom per se sonar d’ara enlà « En Darrièr » tendrà son universitat sonada La Sortida al mes de setembre.
Aquesta universitat se debanarà a Port La Robina a Sallèles d’Aude. Lo programa serà variat, amb de taulas carradas e de cadièras longas, e un molon de conferéncias oenologica-barjacairas.
(suite…)
13 juillet 2015
A la seguida d’un accident recent susvengut al cors d’una borrèia, lo parlament a adoptat una lèi pel mejan de l’article 49-3. L’aplicacion n’es immediata.
Ser de balèti ordinari a Florac dissabte. L’ambient es bon, digús se dobta pas que la serada va virar al drama. L’orquèstra ataca una borrèia de tres temps, ni mai ni mens rapida que de costuma. D’un còp, una dançaira lisa, s’arrapa a son partenari e totes dos cabussan, entrainant dins lor casuda lo coble que li fan fàcia. La borrèia d’a costat deurà a sos reflèxes segurs, aquesits dins los nombroses balètis qu’an frequentats, d’evitar l’accident.
(suite…)
30 juin 2015
Lo Conselh d’administracion de l’associacion Carnaval Pantalonada qu’anonciè la soa decision de non pas organizar lo Carnaval Biarnés de 2016. Manaset qu’enquista.
Las rasons vertadèras, que las cau trobar a la comuna de Pau, au près deu Maire. Manaset qu’a encontrat Francis Veiron qui’u a explicat perqué e volé la fin de Carnaval (suite…)
4 juin 2015
Aprèp la anóncias de l’estat, Manaset arrèsta la cauma de la set.
Pron d’èsser assecats ! La derac recad redaccion de nam manatetes manaset ven d’assertar sa caucauma de la set a la segseguida de l’anóòôncia de la creacon creacion de l’ofica de la langa oxitan.
(suite…)
30 mai 2015
Lo conselhièr regional fa la cauma de la fam dempuèi lo 27 de mai. A tot nòstre sosten.
L’equipa de Manaset podiá pas demorar sens res faire. Encara que, dins sas legitimas revendicacions, lo conselhièr aja doblidat lo mesprés que la desinformacion occitana n’es victima, nos metem nosautres tanben dins l’accion.
(suite…)


text:
Estivada 2006
3ème Biennala de las culturas dels Paises d’Òc ! “E se l’Estivada èra vertadièrament devenguda aquela veirina occitana, que desiràviam totes ! E se l’Estivada èra aquel luòc d’encontres, de debats que lo monde occitan se somiava !” escriviá Marc Censi, conse de Rodés a l’espòca. De fach, l’Estivada contunha de crèisser e de botar sul davant de l’empoint lo mehor de la creacion occitana, ancians e novèls. Pel primièr còp, un pont es dreissat cap a la Catalonha ; aquela dobèrtura comença tanben a se far sentir en tèrmis de programacion, vist que Miquel Gil, lo cantaire valencian, es convidat ; tornarà mai tard a l’Estivada.
Programa
Moussu T e lei Jovents / La Talvera / Lou Dalfin / Faydits / Joglar’Verne / Transoccitania / D’aqui Dub / Joan-Francés Tisner / Mauresca / Miquel Gil / Joanda / Gasconha Plus / Pakopolen / Delaunay Rocher / Fai Petar / Trencavel / Rural Café / Gog i Magog / Le Bus Rouge / Les Défrichés / Violons du Rigodon / La Fanfare des Goulamas / Joan-Pau Verdier / Eric Fraj / Gaucelm / Chin-Na-Na-Poun / Claude Marti / Luc Aussibal / Jacques Privat / Christian Vieussens / Frédéric Fortès / Eschantits / Balaguèra / Cie Parler Noir / Nicole Peyrafitte / Lilô Théâtre / Soldat O / Joan Maria Carlotti / Armelle Choquard / Antigone / L’Enfant Polit / Gargamela Théâtre / Philippe Rigal / La Rampe / CKC Domino / Gric de Prat / Laurent Cavalié / Renat Sette / Jan dau Melhau / Trouveur Valdoten / Tard Quand Dîne / Teresa Duverger / Marcèu Esquieu / / Paul Boni / Jan-Claudi Jarric / Alberta Forestier / Lisa Gròs / Estela Conellas / Sèrgi Javaloyès / Guy Latry / Joan-Pèire Tardiu / Robert Marti / Ives Roqueta / Bernat Combi / Marie-France Houdart / Claudi Barsotti / Joan Ganhaire / Joan-Marc Leclercq / Joan-Claudi Forêt / Maria-Joana Verny / Joan-Marc Vilanova
Galaria
Picatz per l’aver en mai grand.
Avètz de fòtos de l’Estivada en 2006 ? Mandatz-nos las a communication@estivada-rodez.eu en disent se volètz èstre creditat o pas, e las apondrem a la galaria !


text:
Dimorfisme sexual
Lo dimorfisme sexual es l'ensemble de las diferéncias morfologicas mai o mens marcadas entre los individús mascles e femes d'una meteissa espècia. Pus generalament, aquò inclutz las diferéncias fisiologicas o comportamentalas ligadas al sèxe (coma lo cant de cèrts aucèls mascles).
Lo dimorfisme sexual pòt portar sus:
- de caractèrs sexuals primaris, per exemple los organs genitals,
- de caractèrs sexuals segondaris, que pòdon èsser morfologics (talha, color de las plumas o pelositat...), fisiologicas (metabolisme, odor, ...) o comportamentals (parada nupciala, construccion del nis, socializacion, ...).
L'origina evolutiva de talas diferéncias entre mascles e femes d'una meteissa espècia s'explica mai que mai per la seleccion sexuala, mas tanben per de pressions de seleccion diferentas ligadas a l'investiment parental.


text:
Rubrica d’informacions del 18/11/2016 del NPLD
Lo NPLD (malhum de promocion de la diversitat lingüistica), que l’IEO n’es membre, nos presenta diferents rendetz-vos e accions avenidor per afortir la riquesa lingüistica d’Euròpa.
- Lo Conselh de l’Euròpa a recentament publicat dos fichas descriptivas sus lo ròtle de la lenga dins l’actual sistèma educatiu e l’importància de la lenga dins la bona integracion dels refugiats. De capsas de las atrunas son en preparacion per ajudar los actors d’aquestas accions.
Per legir la ficha sus l’integracion dels refugiats, clicatz aicí.
Per legir la ficha sus lo sistèma educatiu, clicatz aicí.
- Lo governament federal soïs a darrièrament desvelat son plan de perennizacion de las quatre lengas del país : italian, alemand, francés, romanche. Aquesta decision proven de la preséncia excessiva de l’anglés a l’escòla, especialament dins los cantons germanofònes.
Per mai d’informacions, clicatz aicí.
- "Lo multilingüisme dins la politica, la societat e l’educacion" serà lo tèma de la granda conferéncia internacionala organisada los 16 e 17 de març de 2017 per l’universitat de Fribourg (Soïssa).
Per conéisser lo programa, clicatz aicí.
- "Mobilitat e lengatge" es lo tèma de la conferéncia que se desrotlarà del 25 al 27 de març de 2017 a l’universitat d’Oxford (Reiaume Unit). Dins un contèxt de grands moviments umanes contemporanèus, la reflexion serà menada al entorn de las questions venentas : coma se mentenan las lengas nacionalas ? Coma los diferents gropes lingüistics coexistisson ? Quals son los diferents tipes de naturalisacion desvelopats per los Estats ?
Per ne saber mai, clicatz aicí.


text:
La nau dels fòls
Precisa que se mudèt finalament en Nau dels fòls per d’escuras rasons que, sens cap de dobte, los legeires las comprendràn mièlhs que lo quite autor.
L'autor :
Florian VERNET (Besièrs, 19 d’abril de 1941) es un lingüista, pedagòg e escrivan occitan. Foguèt professor d’occitan a l’Universitat Pau Valèri de Montpelhièr abans de prendre la retirada en 2006. Es tanben un dels membres de l’Acadèmia Occitana-Consistòri del Gai Saber e a l’encòp del conselh lingüistic del Congrès Permanent de la Lenga Occitana.


text:
Acadèmia dels Jòcs Florals
L'Acadèmia dels Jòcs Florals es la mai anciana institucion literària del mond occidental. Foguèt fondada a Tolosa en 1323 jol nom de Consistòri del Gai Saber amb la tòca d'encoratjar la poesia occitana. Los melhors verses recebèron de prèmis als Jòcs Florals jos la forma de divèrsas flors, fachas d'aur o d'argent coma de violas, aguialents, calendula officinalis, amarants o lilium. Lo Consistòri foguèt francizat. Foguèt reviscolat en 1694 per Loís XIV e existís totjorn uèi.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Axel Duboul, Les Deux Siècles de l'Académie des Jeux floraux (2 volumes, 1901). [1] [2](fr)
- François de Gélis, Histoire critique des Jeux floraux depuis leur origine jusqu'à leur transformation en académie (1323-1694) (1912) (fr)
- [3] Una ficha sus la naissença dels Jòcs Florals lo 3 de mai de 1324 sul sit Hérodote.net (fr)


text:
Còca (planta)
La còca es una planta d'America del Sud de la familha dels Erythroxylaceae. Ten un ròtle important dins la cultura andina, per sas utilizacions ritualas o medicinalas. La cocaïna es tracha de sas fuèlhas. Es nomenada mama inala en lenga quíchoa.
Somari
Botanica[modificar | modificar la font]
Se los primièrs botanistas pensavan que totas las plantas de còca cultivadas appartenián a la meteissa espècia, savèm uèi que doas espècias foguèron domesticadas: Erythroxylum coca Lam. e Erythroxylum novogranatense (Morris) Hieron. Aqueles doas espècias an cadunas doas varietats distinctas: Erythroxylum coca Lam. var. coca e Erythroxylum coca var. Ipuda Plowman per la primièra espècia ; Erythroxylum novogranatense (Morris) Hieron var. novogranatense e Erythroxylum novogranatense var. truxillense (Rusby) Plowman per la segonda.
Es un arbrilhon mesurant de 1,5 a 4 mètres de naut. Las fuèlhas mesuran de 2,5 a 7,5 cm e son verd clar.
Ecologia[modificar | modificar la font]
Buta a l'estat salvatge dins la Cordilhièra dels Andes a d'altituds variant de 300 a 2 000 m. Erythroxylum coca Lam. e Erythroxylum novogranatense (Morris) Hieron aiman subretot los sòls acids e, coma totas las espècias del genre Erythroxylum
Proprietats farmacologicas[modificar | modificar la font]
La fuèlha es la sola a contenir d'alcaloïdes. Contenon en tot 14 principis actius amb de proprietats farmaceuticas interessantas. Aqueles enzims, polisacarides e alcaloïdes representan de 0,2 % a 1,3 %[1] de la composicion de la fuèlha de còca. D'entre sos principis actius se pòt citar:
- la papaïna, enzim qu'ajuda la digestion en l'accelerant, proprietats cicatrizantas per la pèl,
- l'igrina qu'a des vertuts sus la circulacion sanguina, e apara del mal de las montanhas,
- la quinoleïna qu'evita la formacion de las carias quand es mesclada amb de calci e de fosfòr,
- l'atropina que possedís un efècte desidratant al nivèl de las vias respiratòrias,
- la benzoïna qu'a un efècte cicatrisant sus la pèl, proprietats antifermentacion,
- la pectina qu'es un absorbent al nivèl intestinal, es tanben eficaç coma antidiarrèia,
- la globulina qu'es une proteïna cardiotonica, qu'optimisa lo trabalh del còr, evitant la taquicardia e l'ipotension, que constituisson la reponsa fisiologica subte a una nauta altitud superiora a 3 000 m, es tanben un remèdi eficaç e indispensable pel tractament de la malautiá de las nautas altituds,
- la piridina qu'estimula la circulacion sanguina, facilitant l'oxigenacion - subretot del cervèl - reduch per l'escorriment mai lent del sang, a causa de la poliglobulia, qu'es la reponsa fisiologica subte a de nautas altituds,
- la reserpina que redutz la nauta pression sanguina,
- la cocamina que possedís d'efèctes anestesics,
- la coniïna qu'es un anestesic local poderós,
- l'ecgonina qu'agís al nivèl del metabolisme dels glucids, generant d'energia, es un complement als regims alimentaris.
- l'inulina refresca e melhòra lo foncionament del fetge, la secrecion de la bila e son accumulacion dins la vesicula; diuretic, ajuda l'eliminacion de las substàncias nocivas e toxicas non fisiologicas. Es un polisacarid que produtz un aument de las cellulas sanguinas.
Usatges[modificar | modificar la font]
Es un fondament cultural per l'America Latina - subretot dels nauts replans andins - que l'usatge remonta a prèp de 5 000 ans[2]. A causa de sas diferentas vertuts, es una planta sacrada per qualques pòbles amerindians. Per aqueles, Mama Coca es la filha de Pachamama. Es tanben utilizada tradicionalament de Colómbia fins a Chile a l'encòp per sas vertuts estimulantas e dins l'ecastre de ceremonias religiosas, benleu seriá estat una taxa d'imposicion[3].
Dins l'Empèri inca, la còca eissida de l'actual Peró (tupa coca) s'utizava dins las ceremonias religiosas e als dignitaris alara que la còca eissida de l'actuala Bolívia (muma coca) s'utilizava pels fonccionaris benleu pel pòble[4].
Son usatge es signalat pels conquerents espanhòls dempuèi lo sègle XVI que ne condamnèron d'en primièr l'usatge la qualificant de « satanica » abans de l'encoratjar constatant l'eficacitat sus la rentabilitat dels trabalhadors[5]. Es Monardés de Sevilha, un naturalista espanhòl que ne ramenèron las primièras fuèlhas en Euròpa en 1580 alara que la planta seriá vertadierament coneguda sul plan scientific sonque al sègle XVIII[6].
Los biaisses de consomar tradicionalament de còca en America del Sud son:
- la masticacion de la fuèlha de còca, que provòca una estimulacion leugièra;
- l'absorpcion de tisana de fuèlhas de còca, amb d'efèctes tanben limitats.
La masticacion pòt tanben consistir dins una chica (llipta) d'una pasta masticatòria (aculli) que se mescla un alcali (cendras de truffas, de bananas o Calç) e de fuèlhas de còca[7].
Es tanben utilizada per n'extraire la cocaïna, un de sos alcaloïdes pel vendre sul mercat dels estupefasents.
Aspèctes economics e politics[modificar | modificar la font]
Fòra d'America Latina, es subretot utilizada per la cocaïna. La còca es doncas coneguda pel monde per son utilizacion jos forma de dròga e los trafecs que'n son la consequéncia. Es en rason d'aquel usatge que los Estats Units d'America desiran n'acabar sa cultura en America Latina.
Produccion[modificar | modificar la font]
Aprèp la descobèrta de la cocaïna dins la segonda mitat del sègle XIX, los laboratòris farmaceutics olandés e allemands estimulèron la cultura de còca en important fòrça quantitats de fuèlhas dempuèi Peró e Bolívia[8].
Al començament del sègle XX, los olandeses capitèron a adaptar la planta dins l'illa de Java que venguèron pendent qualques ans lo primièr productpr mondial. Los japoneses eles l'acclimatèron a Taiwan. Es doncas la produccion asiatica que forniguèt lo primièr vam de la consomacion de cocaïna entre 1910 e 1940. Puèi las conferéncias internacionalas faguèron aplicar de mesuras d'interdiccion nenant indirèctament los païses andins dins una activitat illicita que vendra centrala dins lor economia e dins lors rapòrts amb los Estats Units d'America[9].
E a partir dels ans 1960 los païses andins desvelopèron vertadièrament lor produccion per repondre al segond vam de la consomacion de cocaïna[10].
Al Peró, la cultura es autorizada dins l'encastre d'un usatge tradicional.
En Bolívia, primièr productor mondial de còca, la cultura es autorizada dins un territòri limitat: los Iungas (valadas tropicalas a l'èst de la Paz) alara qu'es tanben fòrça plantada dins lo Chapare ont es illegala.
En Colómbia la produccion de còca es totalament enebida.
En Argentina, la cultura de la còca es interdita, mas sa consomacion e lo comèrci son autorizats.
Peró[modificar | modificar la font]
Bolívia[modificar | modificar la font]
Colómbia[modificar | modificar la font]
Argentina[modificar | modificar la font]
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Segon l'Institut soïs de prevencion de l'alcolisme e autres toxicomanisa. [1]
- ↑ "geo" (fr) Géopolitique des drogues, Alain Labrousse, Que sais-je ?, Presses Universitaires de France, 2004
- ↑ Denis Richard, Jean-Louis Senon, Marc Valleur, Larousse, 2004
- ↑ "larousse"
- ↑ "larousse"
- ↑ "larousse"
- ↑ "larousse"
- ↑ "geo"
- ↑ "geo"
- ↑ "geo"


text:
Un tandèm trike electric alimentat al solar
Perqué aqueste…
…mejan de transpòrt?
-
Ecologic
Un mejan de transpòrt que polluís pas e qu’avança ajudat per l’energia solara
-
Pedagogic
Visible e concrèt, serà un bon supòrt per nòstras animacions sus l’energia
-
Estalviaire
Esportiu, a pas besonh de carburant e provesís d’electricitat
-
Uman
Dobèrt al rescontre, nos ajudarà per estudiar lo ritme de vida
-
Autonòm
Autonòm en energia, se pòt portar de pes en tota independéncia e libertat!
Animacions
Construsissètz una animacion amb nosautres !
Nos adaptam al grop qu’animatz o al monde que volètz implicar…
Volèm prepausar d’animacions a gratis de sensibilizacion als enjòcs energetics mas nòstre projècte a mai d’una faceta, esitetz pas a nos prepausar d’autres subjèctes : ritme de vida, viatge a bicicleta…
Volèm far d’aqueste projècte un projècte collaboratiu e cercam d’implicar los actors locals que pòdon agir a lor nivèl sus aquestas tematicas, en particular per l’educacion de las joves generacions.
Per sollicitar nòstra collaboracion, contactatz-nos en precisant lo tipe d’animacion que cercatz, la vòstra localizacion e las datas a considerar : positivenergytour@gmail.com


text:
Uno dimenchado meravihouso
Coume sabe pas de que vous parla, parlarai de la mieuno dimenchado.
Coumencè divendre de tantoussado emé lou tiatre e la serado Lafont. En coumpanio de mi coulègo de l’universita, fourçadamen fuguè un bon moumen. Subretout qu’avén manja emé Anno dins un restaurant forço forço forço bon !
Coume ai agu uno semano bèn pleno fuguère lasso e dounc siéu partido avans la fin de la serado Lafont, que me falié tourna encò de mi gènt.
Lou dissate, me siéu pas levado avans dès ouro. Trop tard pèr lou garage, dounc travaière un pau sus Memòri e Raconte de Frederi Mistral que nous fau faire un doursié. Pièi ma maire me demandè d’ajudo pèr faire li croumpo. Zou ! I anerian mai après me diguè : « un cafe ? tout pichot, que n’aven pas prés à la fin dóu repas ! ». Iéu que sabe pas dire de noun, prenguère lou cafe emé’lo. Lou tèms de dintra à l’oustau, e de se tourna metre à Mistral, èro quasi 5 ouro. Mandère un message à Jaume pèr-ço-que fuguè soun anniversàri. Pièi, coume me falié èstre à Mount-pelié à 8 ouro, e aprestado pèr sourti… Travaière pas gaire.
Brèu, quitère Sant-Giraud, e me vaqui encò mieu. Mandère un message à Clareto pèr ié dire de veni à 8 ouro un quart pèr ana manja au Ranch à cousta de l’universita. Lou ranch sert pas de que manja lou dissate de ser… Dounc nous vaqui, tóuti li dos, dins ma veituro, à vira dins Mount-pelié pèr trouva uno plaço pèr se parga. La veituro pargado, partiguerian à la recerco d’un restaurant. Lou dissate, toui li restaurant soun coumplet à 9 ouro e miejo. Mai fin finalo, n’en trouberian un. Un forço bon. Faguerian uno foulié : un dessèr au choucoulat emé de crèmo, de caramèu… O uno foulié. Mai avén talamen camina pèr trouva un restaurant e, après lou repas, pèr trouva un bar, que lou dessèr fuguè avali lèu lèu ! Se fuguerian facho parla pèr de tipe emé de casqueto, de tipe que vesèn toui li jour dins lou despartamen d’óucitan qué ! Eron « tant pichot que de merdo au soulèu !» Pèr un cop que metère uno raubo, li carriero de Mount-pelié, la niue, soun pas rasseguranto ! Devian retrouva d’ami mai aven passa la majo part de la serado souleto tóuti li dos. Avèn begu, parla, se sian escacalassado acò es segur. Lis ami que rejougnerian, fuguèron sens interes, dounc à 1ouro e miejo dintrerian encò de Claro. E avèn dourmi tóuti li dos pèr-ço-que fuguère trop lasso pèr prene la routo.
A 9 ouro l’endeman, dimenche, partiguère pèr ana travaia au garage. Arribère à 10 ouro e miejo à Sant-Giraud (noun es pas qu’ai respeta li limitacioun de vitesso, es qu’avans de parti, aviéu de causo de faire encò mieu). Dounc, coume la vèio anère pas au garage, aqueste jour, i anère tout-d’un-tèms ! Ai travaia sus ma veituro. Coume l’ame ma veituro ! Sabés qu’à Hugo de L1 li agrado li Porche tambèn ??? Ai pas prés lou tèms de manja à miejour coume acò gagnère de tèms pèr avança. En plaço d’un repas vertadié, manjère de banano, vous dise pas quant pèr qu’après lou Danis se trufo de iéu ! Passère la journado à me lava li man, metre de gant pèr lou fre, li menleva pèr que capite pas de travaia emé de gant… ço qu’esplico lou negre de mi det. De tout biais, Claro me trovo sexy emai s’ai li man negre dounc es pas grèu. Acabère ma journado de travai à 8 ouro e miejo à pau près. Anère lèu à la doucho, e tornère sus moun doursié de Memòri e raconte fins à 8ouro. Mai coume me fau tourna legi lou chapitre à cade cop, me pren de tèms e me gounflo. Anère manja. Mi gènt de pausèron de questioun sus ma serado emé Claro, mai valié miés pas respoundre ! Coume fuguère lasso, e que Mistral demando d’energio, me metère à la redacioun de « moun » blog. Mai pèr manco d’idèio, acabère pas moun article.
I’a de jour, coume acò, ounte lou travai nous empacho de travaia. Es estrange mai es coume acò.
Pamens, lou dilun, fuguère mai en fourmo tant pèr travaia au garage que pèr avança lou blog e lou doursié.
Vaqui, la dimenchado es acabado, me tardo de tourna vèire moun amourouso Clareto qu’ai de causo novo de ié conta.
Uno bono dimenchado, pleno de reboumbamen. Coumençarai bèn la semano.


text:
Òscar Cadiach pòrte ara Val d’Aran ath cim deth Broad Peak
As sòns 64 ans, Oscar Cadiach entre ena selecte lista de 20 alpinistes qu'an completat es 14x8.000 sense oxigèn.
Er alpinista tarraconense Òscar Cadiach a coronat eth cim deth Broad Peak (8.047 mètros), e s'a convertit en prumèr catalan que corone es catorze ueit mil sense oxigèn. Cadiach a compdat damb eth supòrt de Torisme Val d'Aran en aguesta darrèra expedicion que li a permetut hèr istòria laguens der alpinisme catalan e mondiau.
As sòns 64 ans, Oscar Cadiach entre ena selecte lista de 20 alpinistes qu'an completat es 14x8.000 sense oxigèn. Non a estat facil coronar eth Broad Peak e a estat possible dempús de diuèrsi assagi a on es condicions meteorologiques non acompanhèren.
Eth programa 'Pont de Mahoma', de Tarragona Ràdio, des d'a on an seguit toti es passi d'Òscar Cadiach enquia entrar ena istòria, a estat er encargat de dar a conéisher era proesa der alpinista catalan.
En declaracions en madeish programa, era conselhèra de Torisme deth Govèrn d’Aran, Anna Díaz, s'a mostrat fòrça contenta per auer pogut contribuïr ar èxit assolit per Òscar Cadiach ath qu’a felicitat en nòm deth Conselh Generau d’Aran. Díaz expliquèc que quan Cadiach torne de Pakistan, ua des prumères causes que harà serà visitar era Val d’Aran.
Entara ascension finau, Cadiach ère acompanhat des alpinistes Mohammed Ali 'Sadpara', eth turc Tunc Findik, mès dus americans, un polonés e ua chinesa.
En 2016, er alpinista arrecebec era Creu de Sant Jordi pera sua "excelléncia esportiua". Entre es sòns grans èxits ei tanben eth d’èster eth prumèr catalan en coronar er Everest damb Antoni Sors e Carles Vallès en 1985 pera cara nòrd e sense oxigèn artificiau.


text:
Es lo nom d’un programa de la RTBF. Los primièrs per demandar l’emplec de l’anglés (los francofonistas demándan lo francés a Brussèllas), «per èstre internacional», son los Franchimands, quitament en Belgica.
Es polida la gojata, non ? Parla anglés ! N’es contenta.
Se cal questionar un pauc … perqué ? Es una mèna de pensada que la lenga del mai fòrt economic (o supausadament aital) seriá la lenga d’emplegar primièr ?
Lo concepte de la lenga del rei, l’avèm viscut en 1470, quora lo rei voliá pus ni del latin, ni del gascon per Aquitània. Lo concepte èra la lenga del poder dèu èstre la lenga per totes/as, e la novèla borgesiá aviá qu’a plegar esquina e a apréner del rei e de sa genta cor. La republica a pas res cambiat ambe Ernest Renan e Maurici Barrès, al contrari, an trapat instruments mai violents per l’imposar.
L’avèm agut aquel discors pel mètro en occitan : responsa dels Franchimandejats, cal emplegar l’anglés ! Ièu m’èri demandat coma tradusir las estacions de nom occitan en anglés, per èstre segur que la populacion s’enganèsse pas ? Los franchimandejats an acceptat l’introduccion unica del francés pertot en Occitània, e ara son prestes per imposar la lenga d’un novèl poder, la finança de Londres … Serà la bona lenga ? Perqué pas lo chinés mandarin o lo rus ? Perqué pas lo brasilièr o portugués del Brasil ?
Alara perqué emplegar la lenga francesa ? Perqué nos far creire que la ciutadanetat passarà per la sola lenga francesa o passarà pas ? Una responsa podrà èstre : per avalir las conquèstas lingüisticas nacionalistas francesas, parisencas ? Las conquèstas francesas sobre las lengas mesprezadas son tèrras de conquèsta politica, d’uniformitat, d’unicitat, de pregària republicana unica, per pensar coma els, per legir las leis coma els/elas, per anar en justícia francesa coma els/elas, per far la guèrra per las “frontières naturelles” coma els, per engolir las estupiditats istoricas e diplomaticas en francés coma els/elas, etc … e Els vòlon ara cambiar de lenga ! Son a nos pausar sobre una barca (la medusa), e son els que la van far càder lo contengut a l’aiga al mièg d’una supausada tempèsta, car son els que nos fan creire que la francofonia es amenaçada, son los meteisses qu’o fan. Podèm longtemps far fisença a-n aqueles nacional-expansionistas ?
Podèm far encara fisença als Franceses per salvar la diversitat lingüistica mondiala ? – NON. Alara es urgent de salvar l’occitan.


text:
1868
Aquesta pagina concernís l'an 1868 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Arribada de l'expedicion britanica de sir Robert Napier (32 000 òmes). Lei soudats europèus recebèron l'ajuda deis enemics dau negus Tewodros II onte lei fòrças imperialas (5 000-10 000 òmes) foguèron batudas. Tewodros acceptèt de liberar lei presoniers europèus capturats en 1864, enjòc oficiau de l'expedicion, mai refusèt de se sometre a Londres. En plaça, se suicidiguèt lo 13 d'abriu e lei Britanics deguèron se contentar dau pilhatge de la fortalesa de Megdala. Après aqueu succès parciau, lo còrs expedicionari de Napier se retirèt.
En junh, lo governador de Lasta se proclamèt negus sota lo nom de Tekle Giyorgis II. Pasmens, sa posicion foguèt pas reconeguda per leis autrei senhors majors dau país.
Reiaume Merina[modificar | modificar la font]
Mòrt de la rèina Rasoherina que foguèt remplaçada per sa cosina Ranavalona II. Lo Premier Ministre Rainilaiarivony gardèt son pòste e sa maridèt ambé la rèina. La politica dau reiaume demorèt donc la meteissa, centrada sus la modernizacion basada sus lo modèl europèu e la defensa de l'independéncia còntra leis ambicions francesa e britanica.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Esquichament finau de la Revòuta dei Nian. Pasmens, maugrat sa victòria, lo govèrn chinés deguèt faciar de dificultats importantas en causa de la destruccion d'unei regions ricas de China Centrala per lei combats acarnats còntra l'insureccion dempuei son començament en 1851.
Japon[modificar | modificar la font]
Contuniacion de la crisi politica entre lei partisans dau shogun e de l'emperaire. D'efèct, maugrat la fin dau shogunat prononciada per Tokugawa Yoshinobu, lei relacions entre lei doas faccions èran encara tendudas. La rompedura aguèt finalament luòc au començament de l'annada e la guèrra civila acomencèt rapidament tre lo mes de genier car lei clans pus engatjats, principalament Satsuma e Choshu, dins lo camp de l'emperaire crenhavan que la fin dau shogunat proclamada per Tokugawa Yoshinobu foguèsse solament una manòbra per gardar un poder non oficiau important. Lo 3 de genier de 1868, de tropas dei dos clans ataquèron lo palais imperiau per liberar l'emperaire que proclamèt la restauracion de son poder. Puei, e mai se la majoritat dei senhors desiravan contuniar la collaboracion ambé lei Tokugawa, Saigo Takamori dau clan Satsuma, menacèt de suprimir lo títol de shogun e de sasir lei tèrras Tokugawa.
De son ca. Aquela decision foguèt presa après la destruccion dau castèu d'Edo, una residéncia dau shogun, e l'ataca d'un burèu dau govèrn per de partisans dau clan Satsuma. L'endeman, lei fòrças dau shogun ataquèron donc lo palais dau daimyo Satsuma a Edo. Quauquei personas foguèron capturadas o tuadas. Puei, lo 27 de genier de 1868, 15 000 soudats dei fòrças dau shogunat ataquèron 5 000 combatents dei tropas dei clans Satsuma e Choshu a Toba e Fushimi, vèrs l'intrada sud de Kyoto. Equipats d'armas modèrnas mentre qu'una partida importanta dei tropas Tokugawa avián encara sei materiaus feudaus, lei clans Choshu e Satsuma resistiguèron. De mai, venguèron oficialament l'armada imperiala lo 28. Aprofichant lo cambiament de camp de divèrsei senhors entre lo 5 e lo 6 de febrier, capitèron donc de rebutar l'armada dau shogun. Après aquela desfacha, Tokugawa Yoshinobu, se retirèt a Edo e son prestigi èra entamenat. L'armada imperiala acomencèt d'avançar e prenguèt lo castèu d'Osaka lo 8 en causa de la retirada dei fòrças dau shogun. En revenge, sus lo teatre navau, la flòta imperiala èra pas encara capabla de batre lei naviris shogunaus. Foguèt batuda a Awa lo 28 de genier e perdiguèt un naviri.
Après sei premierei victòrias, Saigo Takamori dirigiguèt lei fòrças imperialas vèrs l'èst e lo nòrd de Japon, ganhant la batalha de Kōshū-Katsunuma lo 29 de març. Sei tropas poguèron donc enceuclar Edo en mai de 1868, entraïnant la reddicion de la vila e dau shogun Tokugawa Yoshinobu. Quauquei grops assaièron de contuniar la lucha mai foguèron vencuts lo 4 de julhet durant la batalha d'Ueno. Pasmens, lo cap de la flòta Tokugawa, Enomoto Takeaki, refusèt la capitulacion. Amb uech naviris sota dotze e 2 000 òmes, capitèt d'anar vers lei territòris dau nòrd, revoutats contra l'emperaire. Foguèt egalament ajudat per un grop de conselhiers militars francés, especialament Jules Brunet.
Après la desfacha e la reddicion de Tokugawa Yoshinobu, la màger part de Japon acceptèt lo govèrn e l'autoritat de l'emperaire. Dins aquò, unei senhors dau nòrd, sostenguts per lo clan Aizu, refusèron l'òrdre novèu e formèron una aliança per combatre lei tropas imperialas. En mai de 1868, l'aliança tenguèt lei clans de Sendai, Yonezawa, Aizu, Shonai e Nagaoka. De mai, un prince imperiau aviá fugit au nòrd ambé de partisans dei Tokugawa. Venguèt lo cap nominau de la coalicion. Enfin, la flòta d'Enomoto arribèt a Sendai lo 26 d'aost. Pasmens, maugrat una superioritat numerica importanta, 50 000 combatents, lei fòrças de la coalicion èran mau equipadas maugrat l'obtencion de 3 canons Gatling e de 2 000 fusius francés modèrnes ambé l'ajuda d'un marchand alemand.
Una campanha relativament corta permetèt de véncer la resisténcia de la coalicion. D'efèct, en mai de 1868, lo daimyo de Nagaoka foguèt atacat. Capitèt d'exercir una resisténcia importanta durant la batalha de Hokuetsu e d'infligir de pèrdas autas ais Imperiaus. Pasmens, son castèu foguèt pres lo 19 de mai. Puei, lei tropas de aigo Takamori capitèron de pertusar lei defensas de la coalicion construchas dins la passa de Bonari per atacar directament lo clan Aizu. Aqueu clan foguèt vencut en octòbre durant la batalha d'Aizu. En consequéncia, la posicion de Sendai èra desenant indefendabla e la flòta d'Enomoto se retirèt a Hokkaido onte proclamèt la formacion de la Republica d'Edo.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Quimia[modificar | modificar la font]
Dins lo corrent d'un eclipsi solar, l'astronòm francés Jules Janssen (1824-1907) observèt la preséncia d'un gas desconegut dins l'atmosfèra terrèstra. L'astronòm britanic Norman Lockyer (1836-1920) capitèt d'i identificar un element desconegut. Aquò èra la premiera observacion d'èli que foguèt identificat en 1895.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 20 de febrièr - Pompeu Fabra, filològ catalan (m. 1948)
- 26 de febrièr - Venceslau Braz, president de Brasil (m. 1966)
- 6 de junh - Robert Falcon Scott, amiral anglés, explorador de l'Antarctica (m. 1912)
- 18 de junh - Miklós Horthy, amiral e òme politic ongrés (m. 1957)
- 4 d'octobre - Marcelo Torcuato de Alvear, president d'Argentina (m. 1942)
- 11 d'octobre - Josèp Anglada, filològ e romanista francés de lenga occitana (m. 1930)
- 20 de decembre - Arturo Alessandri Palma, president de Chile (m. 1950)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 19 de febrièr - Venancio Flores, president d'Uruguai (n. 1808)
- 1 de junh - James Buchanam, president dels Estats Units d'America (n. 1791)
- 26 de setembre - August Ferdinand Möbius, matematician e astronòm alemand (m. 1790)


text:
Nucleotid
Un nucleotid qu'ei ua molecula compausada d'un sucre pentòsa, d'un grop fosfat e d'ua basa azotada, sia ua purina, sia ua pirimidina. Las divèrsas menas de nucleotids qu'entran dens la composicion de macromoleculas com l'ADN e los ARN, mes tanben dens la composicion de moleculas mei petitas com l'adenosina trifosfat (abreujada ATP) o lo coenzim A (CoA), d'ua importància màger dens lo metabolisme deus èstes vius.
Composicion[modificar | modificar la font]
Los nucleotids que son diferents segond que pertanhin a ua molecula d'ADN (que son alavetz aperats desoxiribonucleotids) o d'ARN (dens aqueth cas que's tracta de ribonucleotids).
- En ambs cas, qu'ostendan un acid fosforic de medisha composicion H3PO4
- Lo lor sucre pentòsa qu'ei, respectivament, la ribòsa peus ribonucleotids e la desoxiribòsa peus desoxiribonucleotids.


text:
Imatge fòrça aumentada de desparièrs grans de pollèn
Grans de pollèn sul còs d'un pollinizaire*?
Lo pollèn (del grèc palè: farina o polvàs) constituís, en çò dels vegetals superiors, l'element fecondant mascle de la flor: son de grans minusculs de fòrma mai o mens ovoïda de qualques desenas de micromètres de diamètre, inicialament contenguts dins l'antèra, a l'extremitat de las estaminas.
Coma l'ovul, lo gran de pollèn es pas una gameta mas un gametofit, un productor de gameta.
L'omològ del gran de pollèn en çò dels vegetals inferiors (algas, mofas, protal de Filicophyta) es lo gametofit mascle.
Correspond a la fasa aploïda del desvolopament del vegetal.


text:
O L'ALMANAC DE LA ROQUETIA.
Per dire tot çò de mancar pas dins lo rèire país clapassièr e endacòm mai, una pagina occitana que serà çò que ne faretz.
Nòvas de segur, mas tanben contes de ma grand-la-bòrnia, sornetas de ma tanta Nina de Niana, galejadas e bajocadas, pròsas e poesias, opinion, fòtos o vidèos,...
Acabatz de mandar.
cercle.occitan.max.roqueta@gmail.com
dimanche 25 mars 2018
L'ora
A las cinc oras pican las sèt !
Cal passar a l’ora d’estiu
Quand la prima es pas arribada.
E d’aquela desborronada,
Ne’n patissèm dempuèi bèl brieu.
Lo govèrn es pus fòrt que Dieu ;
Pòt decidir per la clocada
Qu’a pas qu’un cervèl d’arencada
E se negariá dins un riu.
Endacòm mai las dictaturas,
Aicí nadam en libertat.
Tan mièlhs se son pas entendudas
Las voses d’un pòble embufat.
Mas benlèu que de la colèra
Picarà l’ora un jorn sus tèrra !
Cristian Dur, Gange, lo 30 de març de 2008
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


text:
Un uas de vedèra, espiada de pòrc, 1/4 Kg de garia, 1/4 Kg de poret, 100 gr. de pòrc, 100 g. de vedèra, un uas de cuèisha, ua coa de bòu o lit, carròtes, capuret, cedes becuts, mongetes blanques, ua taça d’arròs, fidèus non guaire espessi, bolh nere, un ueu, gimvert, alh, mora de pan, sau e pebe.
Quina hame…!!
Eth passat dimenge se celebrèc en Plan de Beret era quataua Edicion dera Olhada. Ua cita gastronomica qu’aufris era degustacion deth plat estela dera cultura aranesa, coma ei era Sopa Barrejada (nòm tradicionau). Tanben coneishut coma Òlha Aranesa per rasons de promocion e marketing.
Damb mès de 500 racions repartides entre es visitants –e damb eth vente plen–, aguesti volgueren descurbir es secrets deth plat. Ua recèpta qu’a viatjat ath long dera istòria d’Aran patint petiti cambis. A chivau deth pòble o restaurant a on se codine eth resultat finau ei desparièr; donques en cada cornèr dera Val s’utilise bèth ingredient e/o manèra particular. Non existís dues olhades iguals; cada ua ei unica.
Barrejar era carn de vedèra e de pòrc, prèviaments picades, en un bòl. Ahíger er ueu, era sau, eth pebe, er alh, eth gimvert, e finauments, era mora de pan, o ben pan ralhat. Se trabalhe damb ua forquilha enquia obtier ua pilòta. A de demorar consistenta. S’espolvore damb haria e se corbís tota era pilòta.
En ua padena damb er òli caud se daure era pilòta e se resèrve. Se prepare un bolhon damb eth rèste dera carn. Quan comence a borir se tire era pilòta. Era coccion serà de dues ores apruprètz. Passat aguest temps, s’incorpòren es verdugalhs, es cedes becuts e es mongetes que s’an codut prèviaments. Passada ua auta ora, s’ahigen es fidèus, er arròs e eth bolh nere, en tot rectificar de sau. Passades ues vint menutes, era òlha se trape en sòn punt.
Se servís en ua hònt tota era carn, en tot acompanhar ara sopa. Quant mès reposada sigue, mès pladerà ath paladar.
(Recèpta obtienuda deth lòc wèb de torisme dera Val d’Aran)


text:
Afrodita
Afrodita (en grèc, Ἀφpoδίtn), dins la mitologia grèga, èra la diva de l’amor, de la beutat, de la sexualitat e de la luxúria.
Son equivalent dins la mitologia romana èra Vènus.
Mirto, colomba, passero e cicne èran per ela sacrats.
Originas[modificar | modificar la font]
L'Afrodita grèga teniá fòrça equivalents: Inanna (controparte sumera), Ishtar (Mesopotamia), Hathor (egiziana), Astarte (Siro-Palestinese), Turan (etrusca) e Venere (Romana). Coneis de parallelismes amb las divas de l'alba indoeuropèas, coma Ushas o Aurora.
Lo nom Modèl:Polytonic es ligat dins l'etimologia populara a ἀφpός "escuma", interpretat coma "salís de l'escuma".
Culte[modificar | modificar la font]
L'epitèt Afrodite Acidalia èra apondut de còps que i a a son nom, dalla sorgente dont soliá anar se banhar, situada en Beocia (Virgili I, 720). Èra sonada tanben Kypris o Cytherea, provenents de sos luòcs de naissença supausats, valent a dire respectivament Cirpo e Citera. L'isla de Citera foguèt un centre de son cultr. Foguèt associada a Esperia e sovent acompanhada de las Oreadas, las ninfas de las montanhas.


text:
588
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 588 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Per redreiçar lei finanças publicas, l'emperaire Maurici (582-602) demeniguèt de 25% lei salaris dei militars. Aquò entraïnèt de trèbols grèus au sen de l'armada d'Orient, compres de mutinariás. Pasmens, l'emperaire capitèt de restablir la situacion e de ganhar una batalha decisiva còntra lei Sassanidas a Martiropolis. D'efèct, après d'annadas de guèrra, aquelei reviradas comencèron de crear de tensions importantas au sen de Pèrsia (→ 590).
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Sassanida[modificar | modificar la font]
Après mai d'un decenni de guèrra còntra Constantinòble marcat per una tiera de desfachas saunosas, Pèrsia deguèt faciar una situacion militara fòrça complicada amb una perseguida deis operacions romanas (a l'oèst) e d'incursions de nomadas (Kazàrs au nòrd e Turcs a l'èst) benlèu encoratjadas per lei Romans. Pasmens, l'armada romana deviá pereu faciar de problemas intèrnas après la decision de l'emperaire Maurici de demenir lei salaris. Desirós d'aprofichar lei dificultats enemigas per redreiçar sa posicion, lo rèi Hormizd IV (579-590) ordonèt d'atacar Martiropolis. Pasmens, lo projècte mau capitèt e lei fòrças pèrsas foguèron tornarmai esquichadas.
A l'èst, en revènge, onte lei Turcs avián prés Balkh, la situacion se melhorèt rapidament gràcias a una tiera de victòrias dau generau Bahram Chobin. En particular, Balkh foguèt reconsquistada. Lo khan turc a l'origina de l'invasion foguèt tuat e sei fius capturats, çò qu'arrestèt lei combats a l'èst.


text:
-
Primaël, qui ns’envièt anèit ua prepausicion de drapèth entà la Gasconha, que m’a prepausat de botar sus Gasconha.com los ligams entà las soas cançons - pr’amor que canta, aqueth gojat !
Qu’ac hèi damb plaser :
- Primaël Montgauzí
« Cantautor de Tròba Occitana, la cançon d’autor en lenga d’oc, canti mas creacions en tot m’acompanhar de la guitarra : cançons de convivéncia e resisténcia, cançons d’encontre entre las ribas de la mediterranèa, on s’ausix l’iberitat de la Gasconha, la tradicion gitana deu Barri Sant-Çubran de Tolosa de Lengadòc e le resson de l’orient. »


text:
Quattrocento
Lo Quattrocento, contraccion de millequattrocento en italian, correspond al sègle XV italian; aprèp l'Edat Mejana s'i debanèt lo movement nomenat la Primièra Renaissença, començament del periòde istoric de la Renaissença.
Milan[modificar | modificar la font]
En 1450 à Milan, mejans las victòrias de Francesco Sforza, lo poder passa dels Visconti als Sforza. Ludovico Sforza faguèt apèl a Leonardo da Vinci per li comandar una estatua equèstra magnifica de grandor e de prestigi, per far amagar lo sovenir de la dinastia qu'aviá remplaçat. L'estatua demorèt a l'estat de plans del mèstre.
Venècia[modificar | modificar la font]
Venècia espandiguèt son contraròtle al delà de la mar Adriatica, mejans Creta e Chipre en 1489, puèi fondèt la Liga de Venècia.
Florença[modificar | modificar la font]
Jos l'influéncia dels Medicis a Florença, los arts coneguèron una evolucion. Cosme de Medicis participava al mecenat d'artistas majors coma Paolo Uccello o Fra Angelico.
Los florentins contunhèron lor dominacion sur Toscana en l'emportant sus Pisa en 1406. Pasmens, en 1494, Pèire II de Medicis perguèt la sobeiranetat de Florença a l'occasion dels eveniments de l'arribada de l'armada de Carles VII de França, cap a Nàpols per Lombardia; caçada pels florentins, sa familha s'anèt en exili. Savonarola ne tirèt profeit e establiguèt une teocracia dins la vila.
Estats pontificals[modificar | modificar la font]
Aquela fin del Quattrocento illustra los trebolums simptomatics d'aquela epòca ligats a aquela zona geografica: un intrigant prince d'origina valenciana, Cesar Borgia, tentèt en 1501 d'usurpar lo poder en Romanha aparat pel seu paire, que se trobèt èra lo papa. Aquela collusion d'interèsts, en mai de provocar las fulminacions de Savonarola, constituís unas de las inspiracions pel Prince, tractat qu'escriguèt lo sègle seguent Maquiavèl a Florença.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligamss intèrnes[modificar | modificar la font]
- Primièra Renassença (movement artistic pendent lo Quattrocento)


text:
Frozieg
Froczaè en galò, Frozieg en breton, ( Frossay en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
Somari
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom de la localitat es atestat jos las formas Fruszai en 1047, Fruciaco en 1062, Froczaium en 1287[1].
Frossay ven de l'antroponim latin Fructicius e del sufixe -acum[ref. necessària]
Frossay ten un nom en galò, la lenga d'oïl locala : Froczaè (escritura ELG)[2].
Frozieg en breton[1].
Durant la Revolucion Francesa, la comuna portèt lo nom de Mont-Vineux[3].
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 Office Public de la Langue Bretonne, « Kerofis »
- ↑ « Villes bretonnes, noms gallo », Geobreizh
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
Cassini.


text:
Pèire P, de Castelsarrazin, nos fa parvenir un tèxt titolat « Le Zizi ».
Mon car Pèire. Nos semblas un pauc coquinàs per ton atge. Pensam que jògas al rugbi e qu’amb los companhs, en fin de match, passatz lo repertòri tot de « Trois orfèvres » fins a « la grosse b.. a Dudule ». Mas aqui, sias pas dins la sala del club un dissabte de victòria. Te cal faire un esfòrç. Se persistas a cantar en francés, ensaja de causas nòblas, coma lo racisme (pensa a la pichòta negra que demorava a Castelsarrazin e que sonavan Lily) o los aucelons pichons que se passan la vida en gàbia.
Se vòls faire rire los amics, aquò t’empacha pas de demorar dins lo bon gost ; parlaràs de colonias de vacanças o del patron del cafè del canton.
Me, se te podem conselhar, as una possibilitat, es la de cantar en occitan, que coma siás nascut a Castelsarrazin, unes nos an dit que lo patoés, te’n rapelas.
Mas siás pas pus dins la cort de recreacion, e una cançon sus la quiqueta te farà pas faire la carrièra que te sembla promesa !
Fòto : Georges Seguin


text:
Guns N' Roses
Guns N' Roses es un grop de musica hard rock american. Se formèt a Los Angeles, en 1985 a l'entorn de son fondador, lo menaire e cantaire Axl Rose. La formacion a conegut de reformacions long del temps e actualament lo solet membre qu'a demorat dempuèi la debuta es Axl Rose. Compren actualament los guitarristas Ron "Bumblefoot" Thal, DJ Ashba, Richard Fortus, lo bassista Tommy Stinson, lo percussionista Frank Ferrer e los clavieristas Dizzy Reed e Chris Pitman.
Discografia[modificar | modificar la font]
- Appetite for Destruction (1987)
- G N' R Lies (1988)
- Use Your Illusion I (1991)
- Use Your Illusion II (1991)
- The Spaghetti Incident? (1993)
- Chinese Democracy (2008)


text:
-370
Aquesta pagina concernís l'an -370 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Esparta[modificar | modificar la font]
Refusant la formacion de la Liga Arcadiana consequéncia de sa desfacha de Leuctra (→ -371), leis Espartencs ataquèron Arcadia. Son adversari demandèt sensa succès l'ajuda atenenca e obtenguèt aquela de Tebas. Aquò entraïnèt lo retirament dei tropas de Lacedemònia e permetèt ais Acardians d'acabar la bastida de Megalopolis, capitala de la Liga, e posicion fòrça fortificada qu'anava venir un problema recurrent per Esparta dins lo corrent dei sègles seguents.
D'autra part, mòrt d'Agesipolis II que foguèt remplaçat per son fraire Cleomene II.
Republica Romana[modificar | modificar la font]
Perseguida de la crisi entraïnada per lo refús dau patriciat d'acceptar lei lèis de reforma prepausadas en 376 avC per lei tribuns de la plèba Caius Licinius Stolon e Lucius Sextius Lateranus. Contunièron donc de blocar gràcias a son drech de vetò la màger part deis eleccions mai, en causa de dificultats militaras, deguèron acceptar l'eleccion de tribun amb un poder consular.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Agesipolis II, rèi d'Esparta.


text:
Passejada a la sèga de Salias (Bearn) lo 26 de junh de 2017. Presa de son d’ausèths, d’aulhas e crabas, campanas, avions e caminau. Tractaments sonòrs diferénciats per bandas de frequéncias, gates e reclams bracs. Montatge cronologic deus eveniments acostics
Aquesta setmana tribalh dab joens de La Tèsta (laca d’Arcaishon) suu projècte electrovotz de La Manufacture Verbale
maquina au luenh dab lo reclam sus ua paret, balhant un efèit estereofonic naturau
Estomagant de véder çò qui podem har dab canicas, de que balhar ideas quan ei passat de mòda ! https://www.youtube.com/watch?v=IvUU8joBb1Q
Extrèit deu CD Tralhaires per viéner, premesclatge d’ua composicion sus l’immensitat de la Lana de Gasconha Foto F. Arnaudin


text:
Nuèit
La nuèit (var. nuèch, nuech, nuòch, nueit, nuet, nuit, net) es tradicionalament lo periòde de temps que s'abena entre lo falit del solelh e la sortida del solelh.
Somari
Fisica[modificar | modificar la font]
Causas[modificar | modificar la font]
Sus la Tèrra, la nuèit, al sens tradicional, còbre a tot instant una mitat de la planeta. Atal se que fa nuèit sus una mitat de la planeta fa jorn sus l'autra mitat. A causa de la rotacion de la Tèrra a l'entorn de son ais, fa alternativament jorn e nuèit, los dos formant una jornada de 24 oras. Las nuèits son encara pus longas en ivèrn e pus cortas en estiu qu'òm se rapròcha dels pòls. A l'entorn dels equinòccis de prima e d'automne, lo jorn e la nuèit son exactament de meteissa durada. Los solsticis d'estiu e d'ivèrn marcan respectivament la nuèit pus corta e la nuèit pus longa de l'annada.
Mas se se nomena nuèit l'interval durant que l'escuritat es totala, es lo periòde ont l'intensitat de la lutz solara difusada pels nauts jaces de l'atmosfèra es inferiora a la luminositat intrinseca de las estelas. Aquel interval es separat del falit del Solelh pel crepuscul e de sa sortida per l'auba.
Variacions de durada[modificar | modificar la font]
L'escuritat pòt èsser pas totala o existir gaireben pas a l'entorn del solstici d'estiu quand se rapròcha dels pòls. En efèit la durada de la nuèit vària segon la sason mas tanben segon lo luòc ont sèm. D'ont mai sèm prèp del Pòl Nòrd o del Pòl Sud, d'ont mai la durada de las nuèits vària. A l'eqüator nuèit e jorn son totjorn egals. En fach, aprèp l'equinòcci, las diferéncias de durada entre lo jorn e la nuèit càmbian pus rapidament als pòls que dins las regions situadas entre lo tropic del Càncer e lo tropic del Capricòrne. Atal, dins l'emisfèri nòrd, Danemarc a de nuèits pus cortas qu'Índia, en junh par exemple. Dins l'emisfèri sud, l'Antartida a al meteis moment (en junh), de nuèits pus longas que Chile. Los dos emisfèris coneisson los meteis modèls de durada de la nuèit en foncion de lor latitud mas amb de cicles inversats, descalats de sièis meses : un emisfèri a doncas de nuèits longas (ivèrn) pendent que l'autre gausís de nuèits pus cortas (estiu).
Prèp dels pòls, cada an, i a un periòde estival ont existís un sol periòde de jorn, lo Solelh falit pas, e un periòde ivernal ont sola reina la nuèit.
La nuèit a una color blau escur, a causa de la disparicion del solelh.
Biologia[modificar | modificar la font]
Vegetals[modificar | modificar la font]
(..)
Animals[modificar | modificar la font]
Pendent longtemps, la nuèit foguèt considerada coma un periòde de repaus, l'abséncia de lutz empachant tota activitat. Se sap uèi que lo sòm es indispensable per la santat e que l'alternança jorn/nuèit regula la produccion de melatonina, ormona essenciala per gaireben totes los organismes animals, que sincroniza en particular lo relòtge biologic dels organismes a la sason. D'espècias animalas dichas « nocturnas » son activas solament la nuèit.
L'uèlh animal, mercé a de cellulas en bastonets de la retina, pòt aprèp qualques minutas (10-15 min per l'uèlh uman) s'adaptar a la nuèit. A mai sens lutz artificiala, es possible de viatjar o trabalhar de nuèit amb la Luna (clar de luna prèp o al tresluc).
Antropologia[modificar | modificar la font]
Psicologia e simbolica[modificar | modificar la font]
La nuèit ten una granda importància dins totas las civilizacions. Unes pòbles animistas interdison a lors membres de sortir del vilatge la nuèit, salva per de ceremonias especialas, d'iniciacion per exemple. D'unas tribús amerindianas, en plena jungla amazoniana, pareisson pas aver de paurs non rasonada la nuèit. Endacòm mai, es lo reialme dels esperits e dels gènis que cal evitar de lo destorbar.
Los imatges positius son per exemple : lo repaus, l'amor, los sòmis, las passejadas romanticas (passejadas jos lo clar de Luna, declaracions d'amor coma Romeo e Julieta, « banh de mièjanuèit », fèsta de Sant Joan, etc., magia dels cèls estelats...).
L'idèa del dangièr ven de que lo negre pòt amagar de dangièrs reals o alimentar la tremor e lo fantasme. Los contes e legendas, los mites puèi lo roman e lo cinèma evòcan sovent la nuèit plena de mistèris o cargada d'angoissa. La nuèit es un quadre apreciat per las istòrias evocant los poders malefics, la magia, las creaturas fantasticas : gnòms, vampirs, lop garons e d'autres esperits o mostres.
Psicològs e psicanalistas tenon que sonhar las angoissas, cachavièlhas o fòbias nocturnas generalament ligadas amb de traumatismes mai o mens alunhats.
Luta de l'òme contra la nuèit[modificar | modificar la font]
La descobèrta del fuòc, l'utilizacion d'entòrchas, de bogias puèi pus tard de l'electricitat regetèron los limits de l'escuritat. La lutz artificiala permet als òmes de desvolopar las activitats nocturnas que constituisson uèi una part de las economias de fòrça païses, mas amb de consequéncias per l'environament nocturne. L'illuminacion de las vilas es tala qu'empacha de veire las estelas e pòt destorbar la natura, l'alternança jorn-nuèit existís gaireben pas pus dins las grandas metropòlis.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Alain Cabantous, Histoire de la nuit (XVIIe-XVIIIe siècles), Paris, Fayard, 2009.
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- "Pourquoi il fait nuit" Vidèo conferéncia amb intervencion d'Hubert Reeves.
- Site "Jour de la Nuit" 24 d'octobre de 2009, ajudatz-nos a festar la nuèit negra !


text:
Planetesimal
Un planetesimal es un còs celestial que s'es constituït dins un disc protoplanetari o un disc de brigalhs. Es un concèpte introduït per una de las principalas teorias acceptadas en matèria de formacion de las planetas, dich ipotèsi dels planetesimals de Victor Safronov, que repausa sus la coalescéncia de grans de posca en còsses compactes d'al maximom qualques desenas de quilomètres de long susceptibles de se traire gravitacionnalament per constituïr de protoplanetas de la talha d'una planeta nana.


text:
L’occitan reivendica l’academia mai anciana d’Euròpa, lo Consistòri del Gai Saber, creada en 1323 per Bernat de Panassac, Guilhèm de Lobra, Berenguièr de Sant Plancat, Pèire de Mejanaserra, Guilhèm de Gontaut, Pèire Camó e Bernat d’Oth. Tre l’annada seguenta, Raimond de Cornet porgiguèt jos son egida son Doctrinal de trobar, un primièr tractat de retorica e de gramatica. En 1356, Guilhèm Molinièr faguèt paréisser un obratge mai elaborat, las famosas Leis d’Amors. Cada an, lo Consistòri distribuïguèt sas jòias als poètas premiats, fins a 1484. Los darrièrs escrits coneguts en occitan son de 1513, pauc d’annadas abans l’Edicte de Villers-Cotterêts.
Aital comencèt la decadéncia de nòstra lenga, caracterizada per sa lenta inadaptacion a dire la realitat del mond. Bèla primièra demest las lengas modèrnas, aviá disputat al latin una expression totala d’aquesta realitat en li manlevar los concèptes que non se trobavan dins los escambis populars. Mas desenant la pèrda de la lenga escrita significava inexorablament la pèrda del sistèma grafic e del vocabulari especializat estacat a sas ancianas foncions.
Las renaissenças successivas dels sègles XVI, XVII e XIX non aportèron d’evolucions particularas sus aquel punt : la lenga èra la de la literatura, de la poesia, quitament pas de la pròsa que demandava mai de precision, mas brica la de l’actualitat, de la Glèisa, del comèrci, del dreit, de las sciéncias, etc.
Mas avèm ara los espleits e la volontat per recobrar “l’empèri de la lenga”, es a dire l’expression de nòstra dignitat.
En 2008, lo consistòri vièlh tornèt espelir jos lo nom d’Academia occitana – Consistòri del Gai Saber. Sos promotors entendon renosar lo fial entre los ancians manteneires dels sègles de fèrre e los nòstres grands davancièrs de la seguida de Frederic Mistral : Josèp Ros, Prospèr Estieu, Antonin Perbòsc, Josèp Salvat e Loïs Alibèrt.
La taula es mesa, esperam los convits.
*
* *
L’Academia occitana - Consistòri del Gai Saber se dona coma dever de recampar totas las competéncias possiblas per menar cap al succès son prètzfait que ne sap l’urgéncia. Los candidats que soscrivon a títol individual a sas orientacions pòdon sollicitar lor admission que se decidís per vòte de l'ensemble dels membres.
L’Academia occitana recampa a l’ora d’ara dètz e sèt femnas e òmes liures. Dins l’òrdre de lor intrada son : Joan Penent ; Joan Salas-Lostau ; Joan-Francés Laffont (membres fondators) ; Florian Vernet ; Nicolau Morvillièrs ; Joan-Jacme Cubainas ; Andrieu Lagarda (membre d'onor) ; Felip Carbona ; Rodgièr Lassaca ; Franc Bardou ; Jusèp Loís Sans Socasau ; Murièl Batbie ; Jacme Taupiac ; Arno Krispin ; Anna-Maria Sgaravizzi ; Marçal Girbau ; Francesc Pic.
President d'onor : Pèire Bec+.
President : Joan Penent. Vice-Presidents : Florian Vernet ; Jacme Taupiac ; Felip Carbona. Secretari : Joan Salas- Lostau. Clavaire : Joan-Jacme Cubainas.


text:
Ligams amics
L'IEO 12 racomanda sos sites amics :
- IEO federau lo site de l'IEO federau
- IEO Mièjorn Pirenèus / IEO Midi-Pyrénées
- Lo diari de L'IEO MP
- IEO Lengadòc / IEO languedoc
- Benvenguda al CCOR
- Ostal Joan Bodon
- Lo Label Òc - Òc per l'occitan
- Las paginas occitanas / l'art del bon trobar
- Comission toponimica occitana
- Servici de l'emplec
- IEO difusion / Edicions occitanas
- Ostal del libre / Découvertes occitanes
- Lo CIRDÒC Centre Interrégional de développement de l'occitan
- Lo Congrès permanent de la lenga occitana
- L'Acadèmia Occitana Consistòri del Gai Saber
- La setmana / setmanièr occitan
- Lo jornalet Gaseta occitana d'informacion
- Aprenem l'occitan / Apprenons l'occitan (Cours d'occitan pour adultes)
- CFPO Centre de Formacion Professionala Occitan
- Collegi d'occitania - Corses d'occitan per correspondança
- Trad en 4D
Associacions amigas


text:
Pasmens
, maugrat qu’aguèsse barrat sei pòrtas en 1949, la Mina, pron d’aquelei minaires son restats au país, coma, encara una fes, pòu nos lo dire aqueu cementèri.
Lei tombèus l'i son entretentguts per lei generacions següentas. Seissanta uech ans après, sei gents gardan sempre vius lo sovenir e lei valors que podiá dire ansin Pèire Nucho : « la vida viscuda que per tu sèrve de ren ».
La mina d’Auta Provença produsiá un linhite de qualitat mediòcra, amé fòrça sofre, de la muma vena qu’aqueu de Gardana. L’usina quimica de Sant-Auban, a trenta kms, ne’n crompava, coma de lotjaments manosquins.
Mai quand lei principaus mercats siguèron perduts, la mina barrava sei pòrtas. 280 personas l’i trabalhavan alòr, en 1949.
A donat un perfil particulier a la comuna de Saint-Maime, onte lo monde obrier votava comunista, au còntra de totei lei vilatges alentorn.
Pèire Nucho siguèt premier cònsol
entre 1957 e 74, seguit per Ives Aiguier, eu fins qu’en 2008, e present a la presentacion dau libre omenatge. Mine du Bois d’Asson – la dernière voix (hommage à Pierre Nucho) Pèire Bonnet ; ed., l’œuvre au noir. 73p. ill. 10€.


text:
Per La Talvera
Ciutadans de la tèrra entièira
Escotatz plan la meu cançon
Serà un conte, una epopèia
Una gaujosa orason (bis)
Entre doàs mars i aviá un pòble
Era pas pièger que los autres
Amb una sola differéncia
Se languissiá al seu ostal.
Ni per cançons ni per pregàrias
Totjorn viviá desconsolat
E res lo podiá pas distraire
Ges de país mai fastigat.
Aquí quun jorn de vent soledre
Arribèt un pòble estranh
Diguèt : "Quitatz de vos penedre
Vos venèm tornar donar vam".
Demorèron mai de sèt sègles
Mudèron tot de cima en cap
Omes e Dieus, e leis e lenga
Cap de país mai apariat.
Causiguèron la toleréncia
De se mesclar, bstardejar
A l’encòp la resisténcia
Perdián pas res per esperar.
Ciutadans cresètz plan la faula
Car son parlar es just e clar
Cal cultivar lo metissatge
Per sa cultura reviscolar.
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
25 août 2014
Quin occitan per deman ? Discussion mondina del 27 de Junh 2014. Intervencion d'Eric Fraj : un apròchi pragmatic e estrategic
Vaquí lo tèxte de l’intervencion d’Eric Fraj en introduccion a la discussion publica que se debanèt lo 27 de juhn passat a Tolosa, sala de l’Iranjariá, 56 carrièra del Taur. Aquesta iniciativa foguèt una capitada e mercejam encara totis los presents. Podètz legir aquí taben, pel moment, l’intervencion de Miquèu Pujòl. N’esperam d’autras. Fotografia de Patrice Nin : retrach d'Eric Fraj Contribucion d’Eric Fraj al debat del 27 de junh de 2014 a Tolosa Dins mon libre Quin occitan per... [Lire la suite]
18 août 2013
Escrivans e petit patuès
La revista Reclam me fa de reclama ! A publicada dins son numerò 824-825 (2012), la revirada en occitan gascon per Maurici Romieu, d'una mèuna lectura del libre de Felip Gardy, L’ombre de l’occitan. Des romanciers français à l’épreuve d’une autre langue, qu’aviái postada en francés sus aqueste blog. Ne soi força onorat, e tras que content, amb la permission de la revista (abonats-vos a l’edicion papièr o en linha !) de balhar a legir aquí un tèxte en gascon. Tim Noble et Sue Webster, Metal Fucking Rats With Heart... [Lire la suite]
30 janvier 2013
La Grafia es mai que la grafia. Patric Sauzet
Dins lo fial de la discussion del tèxt aquí publicat d’Eric Fraj (Quel occitan pour demain ?), s’es trobat un discutaire per citar, d’un biais fòrça critic, la frasòta seguenta : « S’ensenham pas una lenga unificada, los qu'aprenon aprenon una borbolhada sens nom o pas res » en balhant lo nom del linguïsta e ensenhiaire Patric Sauzet. Aviái aquí, entre autres, presentat e comentat un de sos articles sus la distinction entre lenga e dialecte (« Se pòt existir una lenga sens una marina de guèrra ? A prepaus de... [Lire la suite]
02 mai 2012
La posicion de Cherazada
La posicion de Cherazada Uèi, me vòli pagar un bon còp de gula, qu’aquò de temps en temps fa del ben, per pas se daissar rosegar per l’amarum. N’ai bravament mon confle de las amassadas, acampadas, reünions, dels encontres, collòquis, de las taulas redondas e quadradas entre occitanistas o a l’entorn de l’occitan ont se parla sonque lo francés, ont degun gausa prene la paraula en lenga nòstra. Aquò tòca tot lo monde associatiu... [Lire la suite]
10 juillet 2011
Maudita siá la guerra. Rolland Berland, Los Jorns Telhoù
L'ombra de la maire velha lo filh dins la trencada : "Paciéncia e coratge, per la pensada te quiti pas jamai" Maudita siá la guèrra. Rolland Berland, Los Jorns Telhoù Rolland Berland, Los Jorns Telhòu (Les jours Tilleul), Limòtges, La Clau Lemosina, 1996. Se pòt totjorn crompar a la Libraria occitana de Limòtges. Los jorns dau telhòu – nosautres disèm del tilhòl o del telh –, son passats lèu lèu. Dempuèi qualquas annadas, cada còp... [Lire la suite]
13 mars 2011
Lenga impura e literatura. Ramon Solsona : L’Home de la maleta
Lenga impura e literatura. Ramon Solsona : L’Home de la maleta Soi a legir un roman escrit en catalan, paregut l’an passat. Lo titol n’es L’Home de la maleta (L’òme de la valisa). L’autor se sona Ramon Solsona, es una de las voses mai importantas de la literatura catalana d'uèi, romancièr, mas tanben jornalista e poèta satiric. Per aqueste libre a recebut lo respectable e plan granat (60 000 euros !) prèmi Sant Jordi. Nos conta l’istòria d’un vielh de Barcelona retirat, autres còps comptable... [Lire la suite]
22 septembre 2010
Lo bilanç lingüistic de Calandreta
Lo bilanç lingüistic de Calandreta Dempuèi un briù voliaí entamenar una refleccion critica sus Calandreta, que ne soi membre, vertat un membre ordinari (paire d’ex-calandron), sens cap de responsabilitat dins l’associacion locala (Limòtges), ni mai al nivel federal o confederal. La lectura de dos articles pareguts en francés dins un libre collectiu recent (Politique linguistique et enseignement des « Langues de Frances », jos la direccion de Patric Sauzet e Francés Pic,... [Lire la suite]


text:
Recherches effectuées sur Saint-Denis-lès-Bourg (01000)
Plus de 495 recherche immobilières effectuées
- location hameau des artistes saint denis les bourg
- maison a louer rue des vavres 01000 saint DENIS LES BOURG
- les hameaux des artistes
- Hameau des Artistes
- location logement avec terrasse saint denis les bourg
- cherche location saint denis les bourg
- le hameaux des artistes st denis les bourg
- programme appartement neuf saint denis les bourg
- appart a louer st denis les bourg
- LE HAMEAU DES ARTISTES ST DENIS LES BOURG
- Résidence le "Hameau des Artistes"
- le hameau des artistes
- hameau des artistes st denis les bourg
- le hameau des artistes saint-denis-lès-bourg
- Recherche location appart type 3 st denis les bourg
- appart a louer le hameau des artistes st denis les bourg
- hameaux des artistes saint denis les bourg
- le hameau des artistes saint denis les bourg
- programme neuf st denis les bourg
- maison à vendre 01000 st denis les bourg
- le hameau des artsites
- vente appartement st denis les bourg
- APPARTEMENT ST DENIS LES BOURG
- Maison à vendre à Saint-Denis-lès-Bourg
- maison saint denis les bourg
- maison saint denis bourg independant
- maison saint denis bourg independant 735
- achat maison saint denis les bourg
- appartement à louer hameau des artistes
- appartement le hameau des artistes
- maison saint dénis les bourg
- sccv le hameau des artistes
- le hameau des artistes tranche 3
- Hameau des Artistes nogent
- logement bbc saint denis les bourg
- IMMOBILIER SAINT DENIS LES BOURG
- vente maison st denis les bourg 01000
- location t3 saint denis les bourg
- LOCATION APPARTEMENT NEUF saint denis les bourgs
- vente maison piscine saint denis 01
- appartement à louer hameau des artistes saint denis les bourgs
- 12 allee grange maman
- maison vendre saint denis les bourg
- location appartement st denis les bourg
- pavillon hameau des artistes saint-denis-lès-bourg
- hameau des artistes saint denis les bourg
- ARTCITE 01000
- location maison st denis les bourg
- appartement vendre saint denis les bourg
- locatition maisonSAINT DENIS LES BOURG
- recherche villas a 01000 st denis les bourg
- recherche villas maison 01000 saint denis les bourg
- guy hoquet immobilier st denis les bourg
- LE HAMEAU DES ARTISTES T3
- vente appartement plein pied saint denis les bourg
- maison st denis les bourg location
- t2 hameau des artistes
- appartement loue saint denis les bourg
- VILLA Avendre ast denis les bourg par guy hoquet
- location appartement saint denis les bourg
- appartement t3 saint denis les bourg
- MEAU DES ARTISTES SAINT DENIS LES BOURG
- cherche T4 st denis les bourg
- vente appartements st denis les bourg
- appartement hameau des artistes à saint denis lès bourg
- at appart a saint denis les bourg
- le clos des artistes saint denis les bourg
- maison st denis les bourg
- achat appartement st denis les bourg
- terrain st denis le bourg 01
- ST DENIS LES BOURG T5
- VENTE MAISON ST DENIS LES BOURG 01
- location t2 paris saint denis
- villa plein pied saint denis les bourg
- maisons saint denis les bourg 01
- cherche villas a 230 000 a saint denis les bourg
- location st denis les bourg
- locations le hameau des artistes
- IMMOBILIER SAINT DENIS BOURG
- appartement a louer st denis les bourgs
- maison vente saint denis les bourg
- construire 0 st denis les bourg
- t4 st denis les bourg
- t3 neuf à st denis les bourg 01
- terrain a saint denis les bourg
- achats maison à saint denis les bourg
- appartement a louer st denis les bourg
- immobilier saint denis les bourg
- location logement saint denis les bourg
- appartement a louer t2 st denis les bourg
- appartement a vendre le clos guynemer st denis les bourg
- st denis les bourg immobilier
- location appartement les allées saint denis 01
- location d'appartement stdenislesbourg
- appartement à louer sur st denis les bourg
- location hameau des artiste
- maison en vente 01000 saint denis lès bourg
- location saint denis les bourg
- le hameau des artistes st denis les bourg
- maison avec piscine à St Denis les bourgs


text:
Tonalitat (solfegi)
En musica la tonalitat pòt estar sia ua de las duas gamas relativas determinadas per l'armadura d'ua particion sia la nòta naturau mei baisha produsida per un instrument de musica, per exemple per ua campana o per ua trompeta (òm parla alavetz d'ua campana o d'ua trompeta en Re per exempel se s'ageish d'aquesta nòta).
Dens ua particion, l'armadura que determina duas gamas : ua gama majora e la soa relativa menora qui son associada per'mor d'osténder la medisha armadura mes sus los dus mòdes mei emplegats dens la musica occidentau modèrna (lo mòde major e lo mòde menor).
Entà poder dar la tonalitat d'ua particion (entà per exemple poder díser qu'ei escrivuda en Do Major - marcat Do M -) que cau donc duas causas : conéisher lo nombre d'alteracions (dièsis o bemòls) sus la soa armadura e conéisher lo mòde causit (major o menor).


text:
Occitanisme
L'occitanisme, au sens larg, es l'ensems de totei lei movements que fan la promocion de la lenga occitana e que defendon leis interès d'Occitània, de sa populacion e de sa cultura. L'occitanisme pòt recampar d'accions e de movements fòrça divèrs, de tipe lingüistic, culturau, sòcioeconomic o politic.
Somari
Definicion[modificar | modificar la font]
Definicion larga[modificar | modificar la font]
Segon aqueu sens larg, occitanisme es sinonim de renaissentisme occitan (var. renaishentisme occitan) e coïncidís doncas amb lo movement istoric de la Segonda Renaissença Occitana (var. Segonda Renaishença Occitana), entre 1800 e uei (la Primiera Renaissença Occitana es lo movement literari barròc de la fin dau sègle XVI e dau començament dau sègle XVII).
Ansin l'occitanisme recampa de sensibilitats divèrsas. Especialament, dins lo problèma pron controversiat de la maniera d'escriure l'occitan, lo concèpte d'occitanisme reünís lei diferents corrents qu'utilizan de grafias variadas per notar l'occitan (grafia classica subretot, mai tanben grafia mistralenca, grafia bonaudiana, grafia de l'Escòla dau Pò...).
Aquesta definicion larga es utilizada:
- Per diferents especialistas qu'an fach una analisi scientifica de la question, coma lo lingüista Jòrdi Kremnitz[1].
- Per una partida importanta dau renaissentisme occitan, en particular dins lei Valadas Occitanas.
- Dins lei movements culturaus occitans principaus. Es sovent lo cas dins l'Institut d'Estudis Occitans. Tanben es lo cas dau Felibritge qu'utiliza lei tèrmes "occitan" e "Occitània" dins sa pensada tradicionala, especialament dins seis estatuts de 1911, çò qu'es ben una forma d'occitanisme.
- Per certanei movements politics (sustot lo PNO e Iniciativa per Occitània).
Definicion restrictiva[modificar | modificar la font]
Existís una definicion pus restrictiva dau tèrme. Occitanisme se ditz de còps per designar lo corrent dau renaissentisme occitan qu'utiliza la grafia classica per notar l'occitan, per oposicion a d'autrei corrents qu'utilizan elei de grafias diferentas per notar l'occitan (grafia mistralenca, grafia bonaudiana, grafia de l'Escòla dau Pò...).
Aquesta definicion restrictiva l'utilizan tanben lei partisans dau secessionisme lingüistic: en restrénher l'"occitanisme" a la grafia classica, e en pretendent que la "lenga occitana" existiriá pas, cèrcan d'exclure la grafia classica de l'usatge de certanei dialèctes occitans e doncas, cèrcan d'alonhar aquestei dialèctes dau foncionament unitari de la lenga.
Occitanisme politic[modificar | modificar la font]
- Movements actuals
- Aligança Liura Europèa / Partit democratic dels pòbles d’Euròpa (ALE/PDPE), inclutz lo PÒC dins una confederacion de partits al nivel d'Euròpa
- Anaram Au Patac (AAP), grop d'accion, independentista, d'extrèma esquèrra, implantat en Bearn
- Bastir!, moviment social estacat à la cultura, l'istòria d'Occitània
- Convergéncia Democratica Aranesa-Partit Nacionalista Aranés, autonomista, centrista, implantat en Aran
- Esquèrra Republicana Occitana, d'esquèrra, implantat en Aran
- Gardarem la Tèrra, grop d'accion altermondialista
- Hartèra, grop d'accion, d'esquèrra, orientat vèrs la joventut, implantat en Bearn
- Iniciativa per Occitània, laboratòri politic, cultural e social; independentista
- Liga per la Renaissença dei Libertats Niçardi, contèsta lo restacament de la Comtat de Niça a l'estat francés en 1860
- Linha Imaginòt, revista e grop d'accion e de reflexion, antiindependentista, anticentralista e partisan d'una Occitània francesa
- Movement Regionalista Lengadocian, coalicion electorala pròcha del PNO, implantada en Lengadòc
- Occitània Libertària, grop d'accion, libertari, implantat en Lengadòc
- País Nòstre, grop electoral regionalista, implantat en Lengadòc
- Paratge, laboratòri d'idèas politicas, implantat dins las Valadas Occitanas e en Provença
- Partit de la Nacion Occitana (PNO), independentista
- Partit Occitan (PÒC), autonomista, entre l'esquèrra e lo centrisme
- Regions e Pòbles Solidaris (RPS), inclutz lo PÒC dins una confederacion de partits al nivèl de l'estat francés
- Unitat d'Aran, autonomista, socialdemocrata, implantat en Aran
- Unitat d'Òc, coalicion electorala pròcha del PNO, implantada sustot en Aquitània
- Movements ancians
- Comitat Occitan d'Estudis e d'Accion (COEA), autonomista, d'esquèrra
- Comitats d'Accion Occitana (CAO), d'esquèrra
- Corrent Revolucionari Occitan (CRÒC), independentista, d'extrèma esquèrra, inclusiá AAP
- Entau País, autonomista, puslèu d'esquèrra, implantat en Gasconha
- Federacion Anarquista-Comunista d'Occitània (FACO), independentista, comunista libertària
- Lucha Occitana, autonomista, d'extrèma esquèrra
- Movement Autonomista Occitan (MAO), autonomista, implantat dins las Valadas Occitanas, pròche del PNO
- Partit Provençau, autonomista
- Pòble d'Òc, independentista, libertari
- Volèm Viure Al País (VVAP), autonomista, d'esquèrra
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Paginas Occitanas, l'art del bon trobar Annuari Internet dels actors de la cultura occitana
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ KREMNITZ Jòrdi (1974) = KREMNITZ Georg, Versuche zur Kodifizierung des Okzitanischen seit dem 19. Jh. und ihre Annahme durch die Sprecher, coll. Tübinger Beiträge zur Linguistik, Tübingen: Narr


text:
Vouvant
Vouvant es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendèa e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo castèl (sul luòc del luòc-dich "Lo Pichon-Castèl) e la "vila" (la glèisa La nòstra-Madama, lo fief del prieuré, divèrs "burgi", ultérieurement lo Châteauneuf dels Lusignan) de Vouvant son una creacion a causa de Guillaume çò de Grand de Aquitaine #que, entre l'an mil e 1015, empren de fortificar los marges nòrd-oèst del Aquitaine e de conténer las incursiós de las Normands en remontant las vallées de la Vendée e de la Maire. De la vasta glèisa del Modèl:XIe sègle, demòra tres travées restauradas en los ans 1990 ("Nef Théodelin") en protegint d'exposicions al Modèl:XXIe sègle. De la glèisa romane del Modèl:XIIe sègle subsisteixen los tres absides, de las estèlas d'estatuas en avent probablament adornat lo grand portail Oèst desaparegut (Luòc del Còrs-de-guarda) e sustot la part bassa del monumental portail sul transept Nòrd. Aquel portail roman es exhaussé al Modèl:XVe sègle amb de considerablas representacions de la Cène e de la Ascension. Es dins aquela glèisa que lo rei Sant-Louis dintre en 1242 per retre mercés a Dieu de la siá victòria sus las Lusignan, e #que predica en 1715 lo Paire de Montfort (a la sortida de la mission, fa signar davant lo portail un contracte entre Dieu representat per lududes-quitament #que promet lo paradís e cadun dels fisèles #que se compromet a una practica religiosa rigorosa. Dempuèi lo començament de las Guèrras de religion, Vouvant es saccagé per las protestants, lo ric prieuré destruit e la glèisa arruïnada. Lo effondrement dels voûtes sembla se situar al començament del Modèl:XVIIe sègle. [[Fichièr:En lo moment de la siá visita en 1601, Jean Collart vicari de Maillezais la tròba força « encara plan voultée e tampa », mas en 1656 l'avesque de la Rochelle en visita pastorala escriu #que « a #èsser tota arruïnada »]] De 1882 a 1885 fa l'objècte de restauracions radicalas e d'una reconstruction de tres travées de la nef e del campanal en l'estil néo-roman, mercés als esfòrces del curé, lo abbé Laurent.
A Modèl:La s- vivon Geoffroy de Lusignan e la siá esposa Eustach(e)e Chabot, identificada en la literatura per Texans de Arras a la fée Mélusine ; entre los sieus mainats Geoffroy II de Lusignan, identificat a Geoffroy-lo-Grand'Dent pels meteisses Texans de Arras, es celèbre per los sieus anautits faches e méfaits guerrers ; lo sieu fraire Guillaume, mens conegut, a épousé la Marquise de Mauléon d'ont es sortida una filha, Valéncia Eustache, maridada a Hugues Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle La Archevêque de Parthenay, #que la descendència pòrta a las familhas reialas de França. Las cartas brevets del Rei Louis XIV datada del sièis de decembre de 1648, en portant érection de la tèrra de Rohan en Duché Pairie en favor de Senhor de Chabot, n'indican que " Totes los ostals imperiales, reials e sobiranas de l'Euròpa d'ont ven que los reis los nòstres predecessors, tant de la branca dicha communément de Valís qu'aquela de Borbó, siá a causa de la dicha alliance de Luxemborg, siá tanben perque totes los Reis de França e totas las brancas reialas, davalan médiatement d'una filha de Chabot #que #èsser Madama Eustache, femna de Geoffroy de Lusignan. Èca." (Nòta istorica e généalogique sus l'Ostal de Chabot, pàg. 226). Cela fariá de Vouvant per Eustache Chabot lo berceau de las familhas reialas, Valís e Borbó.
Le château (sur le site du lieu-dit "Le Petit-Château) et la "ville" (l'église Notre-Dame, le fief du prieuré, divers "burgi", ultérieurement le Châteauneuf des Lusignan) de Vouvant sont une création due à Guillaume le Grand d'Aquitaine qui, entre l'an mil et 1015, entreprend de fortifier les marges nord-ouest de l'Aquitaine et de contenir les incursions des Normands remontant les vallées de la Vendée et de la Mère. De la vaste église du Modèl:XIe siècle, il reste trois travées restaurées dans les années 1990 ("Nef Théodelin") abritant des expositions au Modèl:XXIe siècle. De l'église romane du Modèl:XIIe siècle subsistent les trois absides, des fragments de statues ayant probablement orné le grand portail Ouest disparu (Place du Corps-de-garde) et surtout la partie basse du monumental portail sur le transept Nord. Ce portail roman est exhaussé au Modèl:XVe siècle avec de remarquables représentations de la Cène et de l'Ascension. C'est dans cette église que le roi Saint-Louis entre en 1242 pour rendre grâce à Dieu de sa victoire sur les Lusignan, et que prêche en 1715 le Père de Montfort (à l'issue de la mission, il fait signer devant le portail un contrat entre Dieu représenté par lui-même qui promet le paradis et chacun des fidèles qui s'engage à une pratique religieuse rigoureuse. Dès le début des Guerres de religion, Vouvant est saccagé par les protestants, le riche prieuré détruit et l'église ruinée. L'effondrement des voûtes semble se situer au début du Modèl:XVIIe siècle. [[Fichièr:Lors de sa visite en 1601, Jean Collart vicaire de Maillezais la trouve encore « fort bien voultée et couverte », mais en 1656 l'évêque de la Rochelle en visite pastorale écrit qu'« elle a été toute ruinée »]] De 1882 à 1885 elle fait l'objet de restaurations radicales et d'une reconstruction de trois travées de la nef et du clocher dans le style néo-roman, grâce aux efforts du curé, l'abbé Laurent.
Au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle vivent Geoffroy de Lusignan et son épouse Eustach(i)e Chabot, identifiée dans la littérature par Jean d'Arras à la fée Mélusine ; parmi leurs enfants Geoffroy II de Lusignan, identifié à Geoffroy-la-Grand'Dent par le même Jean d'Arras, est célèbre pour ses hauts faits et méfaits guerriers ; son frère Guillaume, moins connu, a épousé la Marquise de Mauléon d'où est issue une fille, Valence Eustache, mariée à Hugues Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle L'Archevêque de Parthenay, dont la descendance mène aux familles royales de France. Les lettres patentes du Roi Louis XIV datée du six décembre 1648, portant érection de la terre de Rohan en Duché Pairie en faveur de Monsieur de Chabot, indiquent que " Toutes les maisons impériales, royales et souveraines de l'Europe d'où vient que les rois nos prédécesseurs, tant de la branche dite communément de Valois que celle de Bourbon, soit à cause de la dite alliance de Luxembourg, soit aussi parce que tous les Rois de France et toutes les branches royales, descendent médiatement d'une fille de Chabot qui fut Dame Eustache, femme de Geoffroy de Lusignan. etc." (Notice historique et généalogique sur la Maison de Chabot, p. 226). Cela ferait de Vouvant par Eustache Chabot le berceau des familles royales, Valois et Bourbon.


text:
Aus d'aur
Dins la mitologia grèga, l' Aus d'aur (en grèc ancian Xpuσόuaλλov Aέpaς / Khrysómallon Déras) es l'aus de Crisomallos, marran alat que serviguèt a Frixos e Elle a fugir sa mairastra Ino. Arribat en Colquida, Frixos immòla lo marran a Zèus e dòna l'aus al rei Eetés, que lo penja a un casse e lo fa gardar per un dragon e d'òmes armats.
Pelias ordona a son nebot Jason de raubar l'aus d'aur. Medèa traís son paire Eetés e ajuda Jason e los Argonautas a la prene. Pendent la fugida, trenca son fraire Absirta en troces e los jeta dins l'aiga per ralentir Eetés que s'arrèsta per amaçar los troces e lor far de funeralhas dins un luòc alara nomenat Tomis (« trocejat »), çò que daissa als Argonautas lo temps d'escapar.
Interpretacions[modificar | modificar la font]
L'interpretacion d'aquel mite grèc se deu cercar d'en primièr dins la cultura e las cresenças de la Grècia antica. L'espròva impausada a Jason consistís dins un primièr temps dins un viatge dins un al delà misteriós d'ont deu tornar transformat: lo simbolisme d'un tal vitage es pareissièr a aquel d'una davalada a çò dels mòrts e pren la valor d'una initiacion. La toison d'aur del marran meravilhós que deu tornar representa un talisman de poténcia, veire d'imortalitat, dins las reialtats aqueanas, e es gatge de feconditat[1]: se lo vei amb l'anhèl portant un aus d'aur aparegut a Argos e que parla Euripides[2]: l'eraud de la vila invita los Micenians a venir « contemplar l'apareisson qu'anoncia un reialme benaurós ». Aquel aus d'aur es en efièch lo presagi anonciant lo reialme de Tiesta per l'ostal dels Atrids. Un tal simbolisme venon de proprietats magicas atribuidas a la pel de l'animal sacrificat, subretot à la pel lanosa. Segon los autors que tornan aquela legenda, aquela toison possèda en mai un treslus d'aur o de porpre: es de porpre per Simonid de Ceos[3], e se sap que la porpra es la color reiala; es o blanc, o porpre per Apollonios de Ròdes[4]. Dins son treslús d'aur o de porpre, s'agís d'un simbòl d'imortalitat emmantelant son possessor d'un rai vivent[5]. L'obratge de René Roux[6] insistís que la toison d'aur representa plan un rite reial. Es tanben dins aquel sens que Pindar conta l'episòdi de la toison d'aur[7]: Jason deu tornar, al tèrme d'una conquista menada al perilh de sa vida, digne del sceptre pairal. Es çò demandat pel seu oncle Pelias:
- « Consentís a complir aquel expleit, e jura que te cederai lo sceptre e la reialtat. »
Mas tanben apond a aquel mite un simbolisme iniciatic, perque l'expleit de Jason, familhièr als espectators de Pitagoras, èra figurat sus los estucs de la basilica pitagoriciana[8]. Dins la doctrina orficopiagoriciana, la quista de la toison d'aur simboliza atal un rite de passatge cap a una forma superiora de vida umana.
Dins lo mite d'Amor e Psiquè, contat per Apulèu dins L'Ase d'aur o Las Metamorfòsis[9], una de las espròvas impausadas per Vènus a Psiquè consistís a tornar un troç de toison d'aur de fedas fèras, qu'atacan los umans dins la jornada. Una canavèra parlanta conselha a Psiquè de culhir, lo ser vengut, de las fedas lor lana d'aur demorada presa dins la vegetacion.
A l'epòca modèrna, los comentators faguèron d'autras allusions. Atal, en Georgia, del costat dels Svanas, (pòble etnic Georgians vivent dins los monts del Grand Caucàs) populacions montanhòlas del nòrd que recercan de pampalhetas d’aur dins los rius del Caucàs, ont utiliza d'ora de toisons de motons per culhir las pampalhetas d’aur que son fòrça. Es una coincidéncia que la legenda de la toison d'aur se debana en Colquida, qu'es ara en Georgia? Aquò confirmariá benlèu la tèsi del mètge filosòf Michael Maier, comte palatin de l'emperaire Rodòlf II, que publica vèrs 1614 a Londres un obratge que confirma las teorias de Bracesco, Arcana arcanissima, ont pretend mostrar que tota l'allegoria de la Toison d'aur significa pas mai que l'obtencion de la medecina d'aur dels alquimistas[10].
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Apollodor, Biblioteca, I, 9, 1.
- ↑ Euripides, Electra, vèrs 699 sqq.
- ↑ Simonid, fragment 21 (P.L.G.)
- ↑ Apollonios de Ròdes, Argonauticas, IV, 177 (Escolia).
- ↑ (fr)Jacqueline Duchemin, Pindare, poète et prophète, Les Belles Lettres, 1956, p. 189 et 236.
- ↑ (fr)René Roux, Le problème des Argonautes. Recherches sur les aspects religieux de la légende, París, Éd. De Boccard, 1949, p.266-268.
- ↑ Pindar, Piticas, IV, vers 138 à 231.
- ↑ (fr)Jérôme Carcopino, La Basilique pythagoricienne de la Porte Majeure, Paris, L’Artisan du Livre, 1927, p.324 à 327.
- ↑ (fr)Apulée, L'Âne d'or ou Les Métamorphoses, préface de Jean-Louis Bory, trad. et notes de Pierre Grimal, Gallimard / Folio classique, 1998 (ISBN 2-07-036629-4) (pp.143-144)
- ↑ (fr)Michael Maier, Les Arcanes très secrets, livre II, p.89 à 138. Beya Éd., Grez-Doiceau, 2005.


text:
L’èx-presidenta de Brasil, Dilma Rousseff, a demandat la solidaritat internacionala amb son predecessor e mentòr politic, Luiz Inácio Lula da Silva, encarcerat per blanquiment de fonzes e corrupcion, d’acusacions qu’ el a totjorn rebutadas en disent qu’es victima d’una “persecucion politica”.
“Nos fa mestièr la solidaritat internacionala”, çò diguèt Rousseff a Madrid diluns passat, dins un collòqui al qual participèt. Rousseff, que foguèt destituida pel Senat en 2015 dins una operacion escuraont la drecha prenguèt lo poder sul país. Segon l’èx-presidenta, “la democracia en Brasil es en perilh” a causa del “còp d’estat parlamentari” que desboquèt sus son impeachment, çò que donèt lo poder al conservator Michel Temer.
De fach, Lula da Silva es una figura emblematica de l’esquèrra de l’America latina. Foguèt president de Brasil entre 2003 e 2011. Segon los sondatges, èra a mand de ganhar amplament las eleccions de Brasil en octòbre que ven.
Ansin, Rousseff afortiguèt que lo Partit dels Trabalhadors manteniá “la candidatura de Lula” en aquelas eleccions e que luchariá “dins totas las instàncias juridicas per que Lula ne foguèsse lo candidat”.
Per ara, lo procès contra Lula da Silva es estat mes en question per 122 juristasque publiquèron un libre de 101 capítols ont se soslinha de decisions arbitràrias e d’errors juridicas dins la condemna de l’èx-president de Brasil.