text:
Japon
Lo Japon (en japonés 日本 Nihon o Nippon, oficiaument 日本国 Nihon-koku o Nippon-koku) qu'ei un archipèla e un país a l'èst deu continent asiatic. Situat dens l'Ocean Pacific, a l'èst de China, Corèa e Russia, que s'espandeish, dens ua direccion nòrd-èst / sud-oèst, de la Mar d'Okhotsk a la Mar de China Orientau.
N'a pas de capitala oficiau, mes lo sèti deu govèrn qu'ei en la comuna de Chiyoda, dens la metropòli de Tòquio.
Lo gentilici qu'ei japonés -a, o nipon -a.
Dab mei de tres mila illas[1] (dont las quate màgers, qui representan lo 97 % de la superficia terrèstra deu país, e son Hokkaidō, Honshū, Shikoku e Kyūshū), lo Japon que s'esten, deu nòrd au sud, aproximativament deu 45au parallèle nòrd (latitud de Bordèu) au 26au (latitud deu Sahara Occidentau). Bèras uas d'aqueras illas que son montanhosas, e de que n'i a que son volcanicas; per exemple, lo som mei haut de Japon, lo Mont Fuji, qu'ei un volcan.
Somari
- 1 Nom deu país
- 2 Geografia fisica
- 3 Demografia e societat
- 4 Istòria
- 4.1 Lo Japon antic
- 4.2 L'Edat Mejana japonesa
- 4.3 L'Estat modèrne
- 4.4 Lo Japon contemporanèu
- 5 Politica
- 6 Economia
- 7 Vejatz tanben
- 8 Bibliografia generau
- 9 Documents audiovisuaus
- 10 Ligams extèrnes
- 11 Nòtas & referéncias
Nom deu país[modificar | modificar la font]
- véder article Japonés
En occitan, lo mot "Japon" qu'ei un exonime qui n'existeish pas dens la lenga japonesa. Los noms japonés deu país que son Nippon (にっぽん) e Nihon (にほん), entrams que s'escriven de la medisha faiçon en kanji o caractèrs chinés: 日本.
Lo caractèr 日 que representa lo sorelh, e lo sens deu caractèr 本 qu'ei "arraditz d'arbe" e per extension "origina". Donc, tant Nippon com Nihon que vòlen díser "l'origina deu sorelh" e per'mor d'aquò qu'apèran còps que i a lo Japon lo "País deu sorelh lhevant". Aquesta faiçon de nomar lo país qu'apareishó dens la correspondéncia de la cort imperiau dab la dinastia chinesa Sui e que's refereish a la posicion orientau de Japon per rapòrt a la China.
La forma Nippon que s'utiliza dens los tèxtes oficiaus e suus bilhets de banca. Nihon qu'ei la forma mei correnta, e la de la lenga de tot dia.
Peu nom occitan de Japon, qu'arribè en Occident de China enlà, per las rotas comerciaus dab l'Orient Extrème[2].
En chinés, los caractèrs chinés 日本 que's prononciavan aproximativament [njitbə̌n], prononciacion qui adaptada a la lor fonetica peus japonés e balhè las fòrmas actuaus Nippon e Nihon. Mes dens lo dialècte de Shangai, aqueths sinogramas au dia de uei que's pronóncian Zeppen; qu'ei ad aquera prononciacion, o a ua prononciacion pròcha, qui cau restacar lo nom de Japon en malai: Jepang (en ortografia modèrna Jepun). Los mercadèrs portugués qu'aprenón aqueth nom a Malaca au sègle XVIau e que's pensa que serén estats los prumèrs a aportà'u tà Euròpa.
Mes mercés au viatge de Marco Polo, l'Euròpa qu'avè dejà entenut a parlar de Japon devath lo nom de Cipango. Aquera forma que correspond au chinés 日本国, prononciats au dia de uei en chinés rìběnguó ("país de l'arraditz deu dia"), e en japonés nihonkoku o nipponkoku. Qu'ei donc lo medish nom.
Geografia fisica[modificar | modificar la font]
L'archipèla japonés: un país montanhós e volcanic[modificar | modificar la font]
Lo Japon qu'ei un país insular constituit de mei de 3000 islas deu Pacific Nòrd, a l'èst deu continent asiatic. Las quate islas principaus, deu nòrd au sud, que son Hokkaidō (aperada d'autes còps Eso), Honshū (la mei grana), Shikoku e Kyūshū. Las islas Ryūkyū, dont hè partida l'isla d'Okinawa, que son ua cadena d'islas au sud de Kyūshū. Qu'apèran archipèla japonés l'ensemble de las islas qui fòrman lo territòri deu país.
Deu 70 au 80 % deu terrenh, haut o baish, qu'ei horastèr e montanhós e ne pòt pas cotivà's ni arcuélher industrias per'mor deu relhèu accidentat e deus riscs d'eslits terrèras causadas peus tèrratrems e las plojas constantas. Sonque drin mei deu cinquau deu territòri japonés (80 500 km²) qu'ei abitader e la poblacion que's concentra mei que mei suus territòris costèrs, qui an ua densitat de poblacion hèra hauta.
Lo punt culminant de Japon qu'ei lo mont Fuji[3].
Los volcans que son sovent actius, mes pòc miaçants.
L’expleitada deus costalats e de las montanhas dab lo sistèma de cultura en platèus (los penents que son cobèrts de concas successivas de talha descreishenta segon l'altitud, çò qui permet la cultura deu ris, de la sòja, etc. Las còstas de Japon qu'atenhen ua longor (33 000 km) e ua varietat de las granas, mes los arrius que son corts, hèra en penent e violents, e non favorizan guaire la navigacion[4]. Vista la soa localizacion dens la Cinta de huec deu Pacific, au punt de contacte de tres placas tectonicas, lo Japon qu'ei victima de tèrratrems febles mes frequents e d'activitat volcanica. Los tèrratrems que sòlen estar acompanhats de tsunamis.
Lo Japon que da la mustra d'ua societat de 127 000 000 abitants, hautament desvolopada, dens un demiei hèra mauaisit qui n'auhereish aus sons abitants qu'ua superficia cotivabla inferiora a 78 000 km² (mensh deu 24 % de la superficia totau).
Un clima qui varia hèra de l'ua region a l'auta.[modificar | modificar la font]
Lo clima de Japon qu'ei temperat, mes que varia hèra deu nòrd au sud. Que's pòden distinguir sheis airaus climatics principaus:
- Hokkaidō: clima temperat dab ivèrns hreds e longs e estius frescs. Las precipitacions que son realas, totasvetz l'ivèrn qu'a de grans concentracions de nèu.
- a proximitat de la mar de Japon: sus la còsta oèst de Honshū, lo vent deu nòrd-oèst que pòrta pendent l'ivèrn precipitacions importantas en fòrma de nèu. L'estiu, la region qu'ei mei fresca que la zòna deu Pacific, mes a moments que coneish temperaturas eslhevadas qui's deven au fenomèn deu foehn.
- Tōkyō, Nagoya, Kyōto, Ōsaka e Kōbe, au centre e a l’oèst de Honshū, qu'an un clima de tipe subtropicau umide caracterizat per ivèrns pro doç, pòc o briga ennevats, e estius calorents e umides,
- lo Japon centrau o eslhevat: qu'a un clima continentau dab variacions de temperaturas significativas enter l'ivèrn e l'estiu, la nueit e lo dia, e precipitacions feblas.
- Mar interiora de Seto: las montanhas de las regions de Chūgoku e Shikoku que las protegeishen de las tempèstas, e que'us asseguran temperaturas de las doças tota l'annada.
- las illas Ryūkyū: que gaudeishen d'un clima subtropicau dab ivèrns calorents. Las precipitacions que i son intensas e los tifons corrents.
Demografia e societat[modificar | modificar la font]
En 2006, la poblacion de Japon qu'èra de 127 300 000 abitants, sia ua densitat de 337,3 ab./km². Lo Japon qu'ei lo 10au país deu monde per la soa poblacion, dab haut o baish 128 000 000 personas.
De consultar tanben: demografia de Japon.
Composicion etnica[modificar | modificar la font]
Los japonés[modificar | modificar la font]
Lo pòble japonés que fòrma l'immensa majoritat de l'isclada. Aquesta qu'estó pòc a pòc poblada, au gusmeth de la Preïstòria, per divèrsas andadas de migracions d'originas geograficas diferentas. Totun, aqueras migracions que's honón viste en un navèth pòble, puishqu'a comptar de l'epòca Yayoi (IIau sègle abc) non i avó nada migracion de massa. Lo desvolopament demografic deu Japon (600 000 abitants a l'epòca Yayoi, 6 000 000 au XIau sègle) que's deu donc a causas mèrrament endogènas[5].
Los burakumin[modificar | modificar la font]
Au sen deus japonés, los burakumin (部落民) que constitueishen un grop sociau minoritari discriminat sociaument e economicament. Que son los descendents deus hinin (非人) e deus eta (穢多) e en despieit de l'abolicion deu lor estatut en 1871, qu'encontran dificultats dens tots los maines de la vita vitanta per'mor de la lor origina. Que serén dus o tres milions.
Los ainos[modificar | modificar la font]
Articles principaus: Ainos & Aino (lenga)
Que son la poblacion autoctòna de l'isla de Hokkaidō (e lhèu mei ancianament de tota l'isclada japonesa). La lor origina qu'ei diferenta de la deus japonés e que presentan un aspècte fisic diferent: que son generaument mei grans, la lor pèth qu'ei mei clara e n'an pas los uelhs estirats. La lenga aino qu'ei tipologicament pròcha de las lengas paleosiberianas (d'autes lingüistas que parlan d'un grop corean-nipon-aino).
Los ainos que son a l'òra d'ara uns 150 000. Que son assimilats de longa man a la cultura japonesa, mes la comunitat aino qu'a totun desvolopat ua reïvindicacion de dret a la soa identitat, qui a miat las autoritats japonesas a har passar en 2007 ua lei entà la promocion de la cultura aino. Totasvetz, aquera reconeishença oficiau que demora en gran part teorica e en practica, los ainos que continuan de patir discriminacions.
Los pòbles de las islas Ryūkyū[modificar | modificar la font]
La formacion de la poblacion de las Ryūkyū que seguí probable lo medish procèssus que la deu pòble japonés stricto sensu. Las lors lengas que son aparentadas au japonés (dab lo quau e fòrman lo grop de las lengas japonicas), mes suu plan genetic que's tròba ua parentat dab los ainos.
Religions[modificar | modificar la font]
Evolucion demografica[modificar | modificar la font]
La poblacion de Japon que coneish a l'òra d'ara ua baisha deu son taus de natalitat (1,3 mainatges per hemna) devuda, enter autas rasons, au còst eslhevat de l'educacion deus mainatges. D'auta part, qu'ei au tresau reng mondiau per l'esperança de vita de la soa poblacion (82,4 ans en 2006[6]). Aqueths dus factors que pausan a tèrmi lo problèma de la viabilitat deu son sistèma de retiradas e lo de dispausar de man d'òbra en nombre sufisent. Despuish 2005, lo nombre de japonés que baisha. Dab los paramètres de uei lo dia, la poblacion de Japon que baisharé a 100 000 000 abitants en 2050 e a 64 000 000 en 2100.
Lo govèrn qu'a reagit en aviar ua legislacion qui permétia a las hemnas de tribalhar e de neurir los lors mainatges en medish temps. L'obertura deu país a la man d'òbra estrangèra qu'ei demandada peu monde economic, mes qu'ei criticada dens ua partida de la societat.
Ua poblacion numerosa mes inegaument repartida suu territòri[modificar | modificar la font]
Dab ua densitat mejana de 337 ab./km², lo Japon qu'ei màgerment un país urbanizat qui s'ac a dab los problèmas coneishuts aulhors: hauats densitats umanas, problèmas de circulacion, pollucion de l'aire, e ua delinquéncia qui aumenta, mes qui demora totun hèra en devath de çò qui's tròba dens los demieis similars deus Estats Units o d'Euròpa.
La reparticion de la poblacion japonesa qu'ei hèra eterogenèa e la gran majoritat de la poblacion japonesa que's concentra suu litorau sud deu país.
L'airau deu Gran Tòquio, qui includeish la capitala e mantua prefectura a l'entorn, qu'ei lo mei gran airau metropolitan deu monde. Estenut de la capitala a Yokohama, que compta 35 000 000 abitants, sia ua densitat superiora a 2500 ab./km², e qu'amassa ueit vilas de mei de 500 000 abitants. Que constitueish l'ipercentre e lo limit nòrd-orientau de la megapòli japonesa, qui s'alarga sus 1200 km sus tota la còsta sud de Honshū dinc a Fukuoka au nòrd de Kyūshū.
Per venciva, Hokkaidō e las zònas interioras de las autas islas qu'an densitats de poblacion hèra baishas, comparablas a la de dauvuns país europèus e còps que i a mei baishas (68 ab./km² entà Hokkaidō).
La societat japonesa[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo Japon qu'entra dens l'istòria au sègle VIIau au parat de las tresviradas devudas a la soa entrada en contacte dab China, au prumèr reng de las quaus e figura la conquista militara peus chinés de principats coreans aliats aus japonés.
La miaça militara e la descobèrta de la superioritat chinesa dens un hèish de maines que mian los principats japonés, dont lo mei important èra lo de Yamato, a encetar refòrmas radicaus.
Qu'ei ad aquera epòca qui's causeish lo mot Japon (日本) entà designar lo país, e Tennō (天皇) entà designar l'emperaire. Aqueths dus tèrmis que remplaçan respectivament los mei ancians país deus was e ō-kimi (大君), entà har, entrams los dus, la contracarra a la pretension de China de considerar lo Japon com un país tributari, e afirmar l'egalitat de Japon dab la China.
Lo poder politic que favoriza la difusion de la pensada confucianista e deu bodisme, au detriment de la religion indigèna shintō, per'mor que'us considèra com factors d'unificacion ideologica e religiosa de l'archipèla.
Sus aqueras basas que's constitueish l'Estat antic japonés.
Lo Japon antic[modificar | modificar la font]
Yamato[modificar | modificar la font]
L'Estat japonés qui's hica en plaça ad aquera epòca qu'ei centrat suu parçan de Yamato qui exerceish la soa dominacion sus la rèsta de l'isclada: en aqueth parçan que's tròban las capitalas (kyō, 京) successivas, dont las mei duradissas estón Heijō-kyō (au dia de uei Nara), fondada en 710, e Heian-kyô (au dia de uei Kyōto), fondada en 794. D'aquiu que's mia la conquista sistematica deu territòri e au sègle Xau, tot l'arquipèla, a l'excepcion d'Eso, que reconeish l'autoritat de l'emperaire.
Poders concurrents[modificar | modificar la font]
Aquesta qu'ei subertot morau e simbolica. L'emperaire, simbèu de l'unitat de Japon, qu'a ua activitat ceremoniau dens ua Cort reglada per un formalisme estricte, au sen de la quau ua elei de 5000 a 10 000 foncionaris, qui son los descendents de la noblessa militara deu sègle VIIau, administran lo país segon un sistèma juridic qui estableish teoricament lo contaròtle absolut de l'Estat e de la societat[7]. En practica, aqueth contaròtle qu'ei limitat per:
- la poténcia territoriau, puish tanben militara, deus monastèris bodistas. Atau, los cambiaments de capitala que s'explican sovent per la volontat de la Cort de s'aluenhar de l'influéncia deus monastèris.
- l'establiment d'aristocratas dens províncias aluenhadas com la deu Kantō on se hargan progressivament ua poténcia territoriau e ua clientèla de mau contarotlar per la Cort.
- enfin, l'apareishuda au sègle XIau d'ua navèra classa de guerrièrs, los bushi ((武士) (e mei tard los samorais), qui luenh de la capitala e s'organizan entà defénder, non l'autoritat d'aquesta, mes los lors bens o la lor autoritat vis-a-vis de l'insecuritat qui règnan per las campanhas.
Economia e cultura[modificar | modificar la font]
Dens l'encastre deu Japon antic, l'economia que coneish ua expansion lenta, mes continua[8] e la literatura japonesa que produseish caps d'òbra deus grans: en 720, qu'ei compilat lo Nihon Shoki (日本書紀, Annalas o Cronicas de Japon), ua istòria mitica de Japon, e lo sègle XIau que ved a espelir lo Díser deu Genji (源氏物語, Genji Monogatari), considerat com lo prumèr roman jamei escriut au monde.
L'Edat Mejana japonesa[modificar | modificar la font]
Com l'Edat Mejana de l'Euròpa occidentau, que's caracteriza per la frequéncia de las guèrras interioras e l'estrocejada deus poders[9]. Que's divideish en dus grans periòdes, lo periòde Kamakura (1185-1333) e lo periòde Muromachi (1392-1441), separats per la Guèrra de las Duas Corts (1336-1392) devuda a ua rivalitat dinastica. L'Edat Mejana japonesa que's feneish peu periòde dit de "las Províncias en guèrra" (Sengoku jidai, 戦国時代) (1467-1560), au cors de la quau l'inestabilitat e l'estrocejada politica atenhen lo lor punt maxímum.
La luta peu poder: Kamakura, Go-Daigo e Muromachi[modificar | modificar la font]
Lo punt d'aviada de l'Edat Mejana japonesa que's situa en 1185, quan Minamoto no Yoritomo e receu de l'emperaire lo títol de shōgun e s'installa a Kamakura. Qu'ei lo començament deu bakufu (幕府), un govèrn militar (qu'ei lo sens deu tèrmi) qui en fèit se constitueish deu començament enlà com un segond poder politic, au ras deu poder (simbolic e decoratiu) de l'emperaire. Lo bakufu que durarà dinc a 1868.
Ua interrupcion de tres ans que's produsí totun enter 1333 e 1336, dab la restauracion efemèra de l'emperaire Go-Daigo, qui assumí tots los poders, au contra de la practica tradicionau.
Que hiquè fin ad aquera temptativa Ashikaga Takauji, dab la presa de Kyōto en 1336, e lo son segond successor, Yoshimitsu, qu'installè lo bakufu a Muromachi, un quartièr de Kyōto.
"Feudalitat" e unitat de la nacion[modificar | modificar la font]
- Lo bakufu qu'estaquè un caractèr quasi public au poder deus sons vassalhs, los gokenin (御家人), causits entermiei los capdaus de clans guerrièrs (bushidan) e on se recrutavan los governadors de província (shugo, 守護) e de districtes deu territòri rurau public (jitō, 地頭). Au darrèr de la restauracion de Go-Daigo, los principaus encastres politics e sociaus de Japon que'us fòrman uns poders politics locaus, dirigits (reaument o nominaument) per un daimyō (大名) qui a aus sons ordis ua armada formada peus sons pròpris vassalhs. A la fin deu sègle XVau, que's basteishen casteràs e que s'i hèn a esténer lo territòri de las senhorias qui contaròtlan dirèctament, entamenant atau la constitucion de principats regionaus.
- En despieit de l'estrocejada politica e militara deu país, l'unitat de la nacion que s'ahorteish per'mor deu desvolopament rapide d'un bodisme popular e deus contactes dab l'Orient Extrème. Los japonés qu'aqueseishen au sègle XIIIau un ròtle decisiu dens lo comèrci maritime de la region, remplaçat per la pirateria arron l'installacion deus mongòls a Pequin (1264). En 1274 e 1281, lo bakufu que hòrageta las invasions d'aquestes, mes suu moment la victòria qu'ei costiva e que l'afebleish.
Las islas Ryūkyū[modificar | modificar la font]
Au sud de Japon, lo reiaume de las islas Ryūkyū que serveish de gran mercat enter Japon, China, Corèa, Java e Siam.
L'Estat modèrne[modificar | modificar la font]
[modificar | modificar la font]
Au sègle XVIau, que's produseish ua arreconstruccion deu poder centrau, miada successivament per tres caps de guèrra, Oda Nabunaga (1534-1582), Toyotomi Hideyoshi (1536-1598) e Tokugawa Ieyasu (1536-1508). En 1603, Ieyasu, qui vien de recéber lo títol de shōgun, qu'installa lo bakufu a Edo (au dia de uei Tòquio) e que distribueish las tèrras a la soa familha e aus sons aliats.
Lo sègle XVIau qu'ei mercat tanben per l'encontre deus japonés dab los occidentaus, portugués, espanhòus, neerlandés e anglés, qui favoriza l'espandiment deu comèrci maritim. Qu'apòrtan dab eths mejans superiors de transpòrt maritim, las armas de huec e lo cristianisme. En prumèras, la lor influéncia qu'ei considerada com benefica peu bakufu, qui a com tesic màger, a la fin deu sègle XVIau, d'anientir lo poder rivau e desestabilizador de las sèctas bodistas. Mes en segondas, un còp aqueth perilh estremat, lo bakufu que's chepica de la difusion deu cristianisme: qu'ei jutjada incompatibla dab lo mantien deu fragile equilibri intèrne establit dens lo país, entau quau la ruptura de las relacions exterioras e l'isolament de Japon e semblan necessaris. La barradura de Japon que's torna definitiva en 1641 dab l'installacion deus neerlandés sus l'isclet artificiau de Dejima, dens la baia de Nagasaki e l'interdiccion de tot aute comèrci aulhors en Japon, qui segueish de pòc l'interdiccion aus japonés de viatjar en dehòra de l'archipèla.
L'epòca d'Edo (1651-1853): barradura, patz e desvolopament economic e culturau[modificar | modificar la font]
Aquesta barradura deu país qu'ei ua caracteristica màger de l'epòca d'Edo, dont lo començament ei mercat convencionaument a 1615, quan Ieyasu elimina lo son concurrent Hideyori Toyotomi (lo hilh de Hideyoshi) en s'apoderant deu casteràs d'Osaka.
L'epòca d'Edo qu'ei lo segond long periòde de patz interiora dens l'istòria de Japon. Dens aqueth periòde, lo Japon qu'aqueseish lo sons limuts definitius. La patz qu'estó assegurada com ua "patz armada dens ua estructura politica e militara federau. Lo poder deu shōgun qu'ei ahortit per la legitimacion qui deriva de la soa nominacion per l'emperaire e los daimyō qui regnan suus principats, qu'an a residir a Edo la mieitat de l'an e que son associats a l'administracion deu bakufu en tribalhant dens la soa burocracia.
Edo, arrefondada com casteràs per Ieyasu, qu'ei en efèit la capitala administrativa e ceremoniau deu gran maine territoriau deus shōgun Tokugawa, e lo milion d'abitants qui i viven que hèn d'era la prumèra capitala deu monde au sègle XVIIIau; los grans principats que son obligats de i véner ua partida de la lor produccion, çò qui hè a mei anar mei de Japon un mercat nacionau.
L'epòca d'Edo qu'ei ua epòca de prosperitat economica e d'aviada demografica. Se la poblacion de Japon e s'estima a uns 12 000 000 abitants au sègle XVau, lo prumèr recensament, en (1721), qu'amuisha 26 000 000 abitants dens lo país. La produccion agricòla que creish dab l'aumentacion deus rendements e de la superficia agricòla (+ 50 %). Vilatges navèths que son creats, lo desvolopament deu comèrci que permet l'aviada de las culturas industriaus (amorèr, terièr, arbo de laca, arbo de papèr, lin, plantas tinctoriaus). Ōsaka, dab 500 000 abitants, qu'ei ua placa viradissa deus escambis e de la finança, e Kyōto (400 000 abitants) que jòga, com a las epòcas precedentas, lo ròtle de centre artisanau de luxe entà l'eleit de tot lo país.
L'instruccion que s'espandeish: los temples en campanha, escòlas privadas dens las vilas, qu'ensenhan a léger, escríver e comptar. Cada principat màger qu'a la soa escòla on se forman los futurs administrators. L'edicion comerciau que s'amplifica, e au miei deu sègle XIXau, lo 40 % deus òmis e lo 15 % de las hemnas que saben léger.
D'auta part, l'epòca d'Edo qu'ei mercada per ua vigorosa reflexion intellectuau. En prumèras, que continua la tradicion deu confucianisme japonés (dab Nakae Tōju, Kumazawa Banzan e Ogyū Sorai); mei tard, a comptar de la mieitat deu sègle XVIIIau que s'espandeish lo Kokugaku (literaument Estudis nacionaus) qui s'estaca a arredescobrir los tèxtes japonés ancoans e la lor sensibilitat amagada peus manlhèus culturaus a la China.
L'epòca d'Edo que coneish tanben, solide, crisis. Au sègle XVIIIau, la creishença demografica qu'ei ua de las encausas de hamièras qui tornan regularament e las dificultats economicas que provòcan revòltas popularas.
L'irrupcion deus occidentaus e la fin de l'epòca d'Edo[modificar | modificar la font]
En 1853, peu prumèr còp despuish mei de dus sègles, los japonés que son acarats a l'estrangèr, quan pareish dens la baia de Tòquio lo commodòre american Perry, qui a recebut mission deu son govèrn d'aubrir rotas comerciaus de cap tà l'achipèla japonés. Impressionats peu son armament desconegut d'eths, los japonés fin finala que cedeishen e l'annada seguenta, un tractat comerciau, la Convencion de Kanagawa, qu'aubreish lo país au comèrci dab l'Occident, mes atau com en China ne i aurà pas nada vertadèra colonizacion: en dehòra de quauques punts de la còsta lo Japon que demora barrat aus occidentaus.
Lo Bakufu que s'èra ahortit en se barrant a l'estrangèr. Aquesta ubertura impausada peus occidentaus que mia los japonés a decidir de modernizar lo país. Mes la soa division politica que va provocar ua longa crisi qui s'acabarà per la caduda deu Bakufu e l'emergéncia deu Japon contemporanèu.
- Desvolopament economic: que i avó prumèr ua reorganizacion militara qui per'mor d'estar costosa impliquè un projècte hèra larg de desvolopament industriau: tractament de la seda com principau produit d'exportacion e modernizacion de las minas sia ancianas (entà l'aur e lo cueire) sia navèras (hèr e carbon) dab per tòca de limitar las importacions.
- Mutacion sociau: l'ordi deus bushis, pletoric e incompetent dens aquesta navèra tempsada, qu'estó reformat radicaument dab la transformacion deus fius territoriaus deus vassalhs deu Bakufu en fius-renta, puish ua diminucion drastica de las rentas: los ganhs obtienguts que permetón l'emergéncia d'un personau eficaç recrutat entermiei los bushis de reng mejan o inferior. Aquera promocion deu talent au detriment de la neishença que constituiva ua nautat màger dens l'organizacion sociau japonesa.
- Mutacion politica: la miaça occidentau qu'amuishè que lo Bakufu ne podè pas mei preténder au ròtle d'un poder nacionau, per'mor que n'avè pas los mejans d'assegurar eth sol la defensa deu país. Que i avè mantua solucion possibla: un alarguiment deu Bakufu entà har d'eth un vertadèr poder nacionau, la destruccion deu Bakufu (mes per qué remplaçà'u?), o ua centralizacion radicau miada per un Bakufu arrenavit. Aquesta opcion qu'estó la qui causí lo darrèr shōgun, Yoshinobu, en 1867.
-
- L'annada precedenta, principats que causín l'opcion de la destruccion deu Bakufu com mejan de modernizar politicament lo país, en vistas de hicar en plaça un sistèma federalista. Ua coalicion que's formè, facilitada per la mort de l'emperaire Kōmei, lhèu emposoat, qui permetó aus grans nobles de la Cort favorables a la destruccion deu Bakufu, davantejats per Iwakura Tomomi, de har vàler aquera solucion deu costat deu poder imperiau tanben.
Lo Japon contemporanèu[modificar | modificar la font]
Ua guèrra qu'opausa en 1868-1869 los partisans deu shōgun e los de l'emperaire. Que s'acaba per la victòria deu camp "imperialista" e lo començament d'un navèth periòde on l'emperador, simbèu de l'unitat nacionau, exerceish la realitat deu poder.
L'epòca Meiji[modificar | modificar la font]
Lo govèrn imperiau que mia ua seria de refòrmas. La capitala qu'ei transferida de Kyōto a Edo, qui pren lo nom de Tòquio. Lo sistèma feudau qu'ei abolit : la proprietat de las tèrras ne revien pas mei a l'aristocratica, e lo Japon qu'ei dividit en prefecturas. Que s'encoratja la practica deu shintoïsme, qui devien ua mena de religion d'Estat, e un sistèma de servici militar obligatòri qu'ei establit.
Lo govèrn que moderniza tanben lo país : construction d'un hialat telegrafic, de vias de camins de hèr, d'obradors navaus, de fabricas de municions, e d'usinas textilas. Lo Japon que devien lo prumèr país asiatic industrializat.
Dab la poténcia qui a aquesit, lo Japon que's lança dens ua politica expansionista e que mia ua guèrra contra la China (1895) e contra la Russia (1905), au tèrmi de las quaus annexè la Corèa, Taiwan e d'autes territòris.
L'imperialisme japonés e lo Japon dens la segonda Guèrra mondiau (1931-1945)[modificar | modificar la font]
Aquò que hè deu Japon ua poténcia d'endom mondiau e la sola poténcia d'Asia. Au sortit de la prumèra Guèrra mondiau, lo Japon qu'ocupa ua posicion solida en Orient Extrème, dab l'armada mei poderosa de la zòna. Qu'exerceish ua grana influéncia en China e qu'a beneficiat de la guèrra deu punt de vista economic. Dens lo decenni de las annadas 20, la societat japonesa qu'estó acarada a problèmas qui la democracia non podó pas resòlver. La corrupcion a l'interior deu govèrn qu'èra insuportabla e las acusacions contra los membres de la Crampa baisha que provocavan susmautas a continuar, e mentretant, los grops sociaus mei conservadors qui tienèn la Crampa hauta e lo Conselh que criticavan la democracia en per'mor de la soa feblessa. La prosperitat comerciau atenhuda au darrèr de la prumèra Guèrra mondiau que comencè de s'amendrir quan, en 1921, l'Euròpa e comencè la soa recuperacion. Las consequéncias de la Grana Depression qui s'aviè en 1929 qu'estón nefastas entau Japon per'mor de l'aumentacion de las tarifas doanèras de las parts deus país qui crompavan produits japonés, e que's desvolopè dens lo país ua grana praubèra. Aqueths problèmas e l'actitud de la China qui ensajava de descaçar lo comèrci japonés, qu'explican l'invasion peu Japon de la Manchoria en 1931.
Mes aquera invasion que s'èra hèita shens l'autorizacion deu govèrn e lo prumèr menistre Inukai que condemnè aquera accion. La soa actitud que miè tau son assasinat per un grop d'oficiaus de la Marina ([[15 de mai de 1932|15 de mai 1932). Lo son successor que considerè qu'avè a aprovar las accions de l'Armada e atau que's passè durant los 13 ans qui seguín. Lo govèrn que miè tà tèrmi ua ahortida de l'arsenal de guèrra e ua politica exteriora agressiva e expansionista. Lo coronament d'aqueth procèssus qu'estó ua navèra invasion de Manchoria (1937), qui provoquè la Segonda Guèrra sinojaponesa.
Lo Japon qu'ataquè la basa americana de Pearl Harbor en deceme de 1941, çò qui miè los Estats Units a declarar la guèrra au Japon. Aqueth conflicte qu'estó ua part de la segonda Guèrra mondiau, e lo Japon que deviengó la tresau poténcia de l'Èish dejà format per l'Alemanha e l'Italia. Arron ua longa campanha aeronavau dens lo Pacific, lo Japon que pergó totas las conquistas efemèras qui avè hèit dens la soa avançada, puish, en junh de 1945, los americans que s'apoderavan d'Okinawa, obligant las fòrças japonesas a's replegar sus las quate islas màgers. Las bombas atomicas lançadas peus Estats Units sus Hiroshima (6 d'agost 1945) e Nagasaki (9 d'agost 1945) que forcèn fin finala lo Japon a capitular shens condicions lo 15 d'agost 1945.
Lo Japon despuish 1945[modificar | modificar la font]
L’armada americana qu’ocupè lo país dinc a 1952 e que hasó jutjar dirigents politics e militars deus qui avèn miat la politica d’imperialisme, mes non l’emperaire ni los responsables de la recèrca d’armaments bacteriologics. Los Estats Units qu’impausèn tanben (1947) ua navèra constitucion mei democratica e pacifista dens l’encastre d’ua monarquia parlamentària. Mes Okinawa que demorè devath ocupacion dinc a 1972 e los Estats Units qu’an sauvat dinc a uei lo dia un centenat de basas militaras capvath lo país. L’economia japonesa que conegó a comptar de las annadas 1950 un miracle economic qui hasó deu Japon la segonda poténcia economica mondiau dab ua creishença mejana d’un 10 % l’an 40 ans de temps. Aqueste periòde que’s fení dab l’esclatament de la boishòrla especulativa japonesa au principi de las annadas 1990, e que s’enseguí ua grèu recession de la quau lo país e s’arrehè progressivament. Durant aquesta tempsada, lo Japon qu’a patit catastròfas com l’atemptat terrorista la sècta Aum Shinrikyō (オウム真理教, Vertat Suprèma) (atemptat dab gas sarin dens lo mètro de Tòquio, 12 morts, mei de 100 nafrats) o lo tèrratrem de Kōbe en 1995 (quasi 6500 morts) e lo tsunami. Lo 11 de març 2011, un tèrratrem de magnitud 8,9 sus l’escala de Richter, seguit d’un tsunami devastador dab ondadas de 10 m de hautor, que toquè lo parçan de Sendai on, en mei de provocar milierats de morts e domaus hèra grèus, estó l'encausa de l’accident nuclear de Fukushima.
Politica[modificar | modificar la font]
Organizacion politica[modificar | modificar la font]
La Constitucion de 1947 que hica en plaça ua monarquia parlamentària e qu’afirma la renonciacion deu país a la guèrra e lo caractèr democratic e pacific deu Japon. Lo cap de l’Estat qu’ei l’emperaire, “simbèu de l’Estat e de l’unitat deu pòble”, qui a un ròtle mèrrament ceremoniau, e la sobiranetat que resideish dens lo pòble japonés. A l’òra d’ara, l’emperaire deu Japon qu’ei Akihito, e lo prince deu japon Naruhito qu’ei a la prumèra plaça dens la linha successorau.
Lo poder legislatiu qu’ei hidat a la Dièta, un Parlament bicamerau compausat de la Crampa deus Representants (480 membres) e de la Crampa deus Conselhèrs (242 membres), entrams elejudas au sufragi universau per cinc ans. La Dièta qu’elei lo Prumèr ministre, qui ei puish nomat per l’Emperaire ; aqueste qu’ei lo cap deu govèrn, qui exerceish lo poder executiu. Qu’a a conservar l’ahida de la Dièta entà mantiene’s au poder. A l’òra d’ara, Yoshihiko Noda qu’ocupa lo pòste de Prumèr ministre.
Màgers partits politics[modificar | modificar la font]
Lo principau partit japonés de governament qu’ei lo Partit liberau democrata (PLD), d’ideologia conservadora e liberau, de qui los Prumèrs ministres e son gessits de 1955 a 1993 e de 1996 a 2009. Lo segond partit qu’estó dinc a las annadas 1990 lo Partit socialista japonés (PSJ), mes que perdó lo son electorat tradicionau au darrèr de la soa participacion a ua grana coalicion governamentau dab lo PLD enter 1994 e 1998 e a la soa transformacion en Partit sociau democrata (PSD) en 1996. Per’mor d’aquò, despuish la fin de las annadas 1990, lo màger partit d’oposicion qu’ei lo Partit democrata deu Japon (PDJ) fondat per ancians membres autant deu PSD com deu PLD, e qui’s posiciona au centre. Lo PDJ qu’arribè au poder au parat de las eleccions de 2009 e qu’a exercit lo poder despuish ençà, sol o en coalicion dab lo Navèth Partit deu Pòble (PPP, centre dret).
Organizacion administrativa[modificar | modificar la font]
Japon qu'ei dividit en 47 prefecturas (都道府県 todofuken) o departaments, de quate tipes:
- ua prefectura metropolitana (都 tò) : Tōkyō.
- ua prefectura insulara (道 dō) : Hokkaidō.
- duas prefecturas governamentaus (府 fo) per las duas vilas mei grandas après Tōkyō: Ōsaka e Kyōto.
- 43 prefecturas (県 quen).
Economia[modificar | modificar la font]
Lo Japon qu'ei la tresau poténcia economica mondiau dab 4 332 miliards de dolars de PIB en 2010, segon las chifras de la Banca mondiau[10]. Que's situa darrèr los Estats Units e la China, mes davant l'Índia e l'Alemanha. Los immenses grops industriaus japonés (Toyota, Nissan, Honda, Mitsubishi, Canon, Panasonic, Sony, Nintendo...) que hèn deu país ua de las granas nacions industriaus per çò qui ei de l'automobila, l'electronica e la construccion navau, mes l'economia japonesa qu'ei tanben ua economia de servicis hèra diversificada e hèra competitiva, mei que mei dens los sectors de punta.
Deu "miracle economic japonés" a la crisi[modificar | modificar la font]
Au darrèr de la Segonda Guèrra mondiau, durant la quau lo Japon e patí pèrdas umanas e materiaus de las granas, lo país que progressè a un ritme suberrapide (dinc a 10 % de creishença annau dens las [[annadas 1950]|annadas 50] e 60: qu'an aperat aquera recuperacion impressionanta de l'economia japonesa lo miracle economic japonés. Segon los observators, las encausas deu miracle economic japonés qu'estón la cooperacion enter l'Estat (peu biaish deu MITI, puish METI) e las enterpresas, ua produccion virada tà l'exterior (importantas exportacion tà l'Asia e l'America, ua hòrta etica deu tribalh, la mestresa de las tecnicas de punta mercés a la recèrca, e las despensas militaras baishas (1 % deu produit interior brut). Dens las annadas 70 e 80, la creishença que baishè, mes que's mantiengó per aquò a un bon ritme: uns 5 % l'an dens las annadas 70, uns 4 % l'an dens las annadas 80.
Lo taus de creishença que conegó ua baisha de compte har dens las annadas 90, principaument a causa de l'investiment excessiu deu decenni precedent e de politicas nacionaus qui avèn per tòca d'eliminar los excès deus mercats de valors e de bens immobiliari. Los esfòrç deu govèrn entà avivar l'economia qu'avón pòc de succès e qu'estón afectats per la crisi asiatica de 1997, mondiau de 2001. Lo caumatge que pugè dinc au 5 %, hèra de sòst-tractants que barrèn e la precaritat qu'aumentè.
Totasvetz, l'economia qu'amuishè signes de s'arrehar a comptar de 2005 puishque la creishença deu PIB estó de 2,8 % aqueth an.
Agricultura e pesca[modificar | modificar la font]
A maugrat de la hrèita de superficia cotivadera (pas mei deu 15 % deu territòri), lo país qu'a un deus mei hòrts rendements mondiaus mercés a ua tecnologia agricòla avançada. Lo Japon qu'ei autosusisent en ris, mes qu'impòrta la mieitat de la soa consomacion d'autas cerealas, e la soa autosufiséncia alimentària n'ei pas que deu 40 %.
Per'mor deus acòrds signats dab l'Organizacion mondiau deu comèrci, lo Japon qu'a redusit las subvencions aus agricultors, çò qui a miat a l'entrada suu mercat nacionau de ris american o vietnamian.
La flòta de pesca japonesa qu'ei ua de las mei importantas deu monde, qu'ei presenta sus totas las mars e que realiza batlèu lo 15 % de las presas totaus.
Las enterpresas japonesas[modificar | modificar la font]
Qu'ei lo principau sector de l'economia: que representa lo 39 % deu PIB e qu'amassa lo 33 % de la poblacion activa (25 % en França). L'industria japonesa qu'ei hèra dependenta de las importacions de mestiors prumèras e d'energia.
Que presenta caractèrs pròpris: - ligams estrets enter industriaus, sòsttractants e distributors au sen de grops aperats keiretsu; - sindicats d'enterpresa potents dab pòc de conflictes e ua cultura deu dialògue, e un movement de reïvindicacions salariaus tot primtemps; - de hòrts investiments dens la recèrca e lo desvolopament. - dens las granas enterpresas, l'emplec deus salariats qu'ei guarantit a vita. Las màgers enterpresas japonesas que's tròban dens lo sector financèr, lo de las asseguranças, lo sector immobiliari e los deu transpòrt e de las telecomunicacions. Lo Japon que gaudeish d'ua capacitat industriau de las granas e que produseish ua hauta tecnologia de las avançadas dens lo sector automobile, de l'equipament electronic, de la maquina-apèr, e dens lo sector quimic. La Borsa de Tòquio, dab ua capitalizacion de mei de 550 miliards de iens en 2006, que's presenta com la segonda deu monde en importància.
Los escambis[modificar | modificar la font]
Lo Japon qu'expòrta los sons produits en prioritat de cap taus Estats Units (22,8 %), l'Union Europèa (14,5 %), la China (14,3 %), la Corèa deu Sud (7,8 %), Taiwan (6,8 %) e Hong Kong (5,6 %), segon las dadas de 2006. Qu'expòrta principaument veïcules, equipament electronic, maquineria electrica e produits quimics.
Per'mor de la soa hrèita de ressorças naturaus, lo Japon qu'ei hèra dependent d'autes país entà's provedir en mestiors prumèras. En 2006, las soas importacions que vienèn de China (20,5 %), deus Estats Units (12 %), de l'Union Europèa (10,3 %), d'Arabia Saudí, deus Emirats Arabes Units (6,4 %), d'Australia (4,8 %), de Corèa deu Sud (4,7 %) e d'Indonesia (4,2 %).
Despuish lo 1èr de seteme 2009, un acòrd de libre escambi e de partenariat economica que liga lo Japon e la Soïssa.
Perspectivas[modificar | modificar la font]
L'evolucion de la demografia (poblacion a mei anar mei vielha) que pausa un problèma màger a tèrmi long. Los japonés qu'arrefusan de recórrer a l'immigracion entà i rampèu. Aquesta, d'aulhors, que pausaré tanben problèmas puishque las zònas abitablas deu país e son suberpobladas. Per'mor d'aquò, lo Japon qu'a desvolopat la robotica qui ei destinada a deviéner ua de las granas fòrças de la soa economia. Au dia de uei, dab 410 000 maquinas, lo Japon que possedeish lo 57 % deus robòts industriaus deu monde. L'emplec que demora ua preocupacion màger deu país.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia generau[modificar | modificar la font]
en anglés[modificar | modificar la font]
- George Samson: A History of Japan: 1334-1615, Stanford, 1961
- Robert C. Christopher: The Japanese Mind: the Goliath explained, Linden Press/Simon & Schuster, 1983
- Delmer M. Brown: The Cambridge History of Japan, obratge collectiu engulhat per en D.M. Brown, Cambridge University Press 1993
- Roland H. Worth, Jr.: No Choice But War: the United States Embargo Against Japan and the Eruption of War in the Pacific, McFerland 1995
- Bill Kelly: The Worlds of Japanese Popular Culture: Gender, Shifting Boundaries and Global Culture, Cambridge University Press 1998
- William Gerard Beasley: The Japanese Experience: A Short History of Japan, University of California Press, 1999
- Paul H. Varley: Japanese Culture, Honolulu, 2000
- Herbert Bix: Hirohito and the Making of Modern Japan, Harper & Collins, Nòva York, 2001
- Stephen Turnbull: Samurai Invasion: Japan's Korea War, 2002
- Conrad Totman: History of Japan, Blackwell, 2002
en francés[modificar | modificar la font]
- Robert Guillain: Japon, troisième grand, colleccion Points Politique, Seuil, París, 1972
- Edwin O. Reischauer: Histoire du Japon et des Japonais:
- tòme I: Des origines à 1945
- tòme II: De 1945 à 1970, coll. Points Histoire id id 1973... (traduccion de l'òbra originala Japan, The Story of a Nation, Alfred A. Knopf, Inc., Nòva York 1970)
- Robert Guillain: La guerre au Japon: De Pearl Harbour à Hiroshima, colleccion Points Politique, edicions Stock id 1979
- Jacquyes Gravereau: Le Japon, l'ère de Hirohito, colleccion Notre siècle, edicions La Documentation française id 1988 (525 p.)
- Danielle Elisseeff & Vadime Elisseeff: La civilisation japonaise, colleccion Les grandes civilisations, edicions Arthaud id 1994 (670 p.)
- Dorothée de Boisséson: Le Grand Guide du Japon, colleccion Bibliothèque du voyageur, cò en Gallimard id 1994 (423 p.)
- Louis Frédéric: Le Japon: Dictionnaire et civilisation, colleccion Bouquins, edicions Robert Laffont id 1996 (1418 p.)
- Collectiu: Dictionnaire historique du Japon, colleccion Monde Asiatique, edicions Maisonneuve & Larose id 2002 (2993 p.)
- Jean-François Sabouret: Japon, peuple et civilisation, La Découverte id 2004
- Jean-François Sabouret: La dynamique du Japon, obratge collectiu engulhat per en J.F. S., Saint-Simon id 2005 (432 p.)
Documents audiovisuaus[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
organismes oficiaus[modificar | modificar la font]
-
- organismes oficiaus:
- (en) (ja) Site oficiau de la Maison Imperiau de Japon
- (en) (ja) Site oficiau Cabinet deu Prumèr Ministre de Japon
- (en) (ja) Site oficiau Crampa deus Conselhèrs
- (en) (ja) Site Bibliotèca Dièta nacionau
torisme[modificar | modificar la font]
-
- torisme:
mèdias[modificar | modificar la font]
-
- mèdias:
- (fr) Site NHK Ràdio Nihon internacionala
- (en) Sit Kyodo News...
- (en) Site Asahi Shinbun, primièr quotidian japonés
- (en) Site The Japan Times
- (en) Site Yomiuri Shinbun
autes[modificar | modificar la font]
-
- autes:
- (en) Portau Internet suu Japon... en 9 lengas possiblas...
- (it) (ja) Sit Institut japonés de cultura a Roma
- (es) ... Arts de la scèna e de l'empont a Japon
- (ca) (ja) Sit Centre Català de Kansai
- (pt) Sit Fundaçāo Japāo do Brasil
- (pt) Sit Associaçāo Amizade Portugal-Japāo
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Nihon Rettō
- ↑ Mei precisament, lo nom occitan qu'ei emprontat au francés Japon, e aqueste a l'anglés Japan, o au portugués Japão.
- ↑ Lo nom de Fujiyama utilizat peus occidentaus qu'ei erronèu, lo nom japonés qu'ei Fujisan. L’error que's deu au fèit que yama e san e son duas lecturas du medish kanji, 山, qui vòu díser montanha.
- ↑ Cf. Augustin Berque, in Japon, peuple et civilisation, devath la direccion de Jean-François Sabouret, La Découverte, 2004
- ↑ Michel Vié, Histoire du Japon, P.U.F., Que sais-je, 7au edicion 2009, p.9.
- ↑ cf. las estatisticas de l'OCDE
- ↑ per exemple, la tèrra, lo tribalh e la produccion que son sancerament contarotlats per l'Estat
- ↑ au mensh dinc au sègle Xau en tot cas
- ↑ çò qui justifica lo nom balhat en Occident ad aqueste periòde de l'istòria de Japon
- ↑ (en) PIB PPA 2010, World Development Indicators database, Banque mondiale, juillet 2011 [pdf].


c: text/html

text:
Economia de Madagascar
L'agricultura, e tanben la pesca e silvicultura, son lo pilar de l'economia de Madagascar, en explicant 25% del Produch interior brut, en emplegant 80% de la populacion[1], e en contribuissent mai de 70% pels ganhs d'exportacion. L'industria presenta la fabricacion de teissuts e lo tractament de produchs agricòlas. La creissença de la produccion entre 1992 e 1997 faguèt una mejana mens que la taxa de creissença de la populacion. Aiçò arribèt a causa de caumas e demostracions contra lo govèrn, una decadéncia en la demanda mondiala de cafè, e lo compromés erratic del govèrn a la reforma economica.
Los obstacles formidables son depès en lo camin de la realizacion de Madagascar de lo sieu potencial de creissença considerable; lo gra de reformas del govèrn, defòra d'ajuda financièra, e investiment estrangièr seràn determinants claus.
Après l'abandon de politicas de caractèr socialista pendent lo decenni de 1990, Madagascar adoptèt las politicas de la Banca Mondiala e del FMI en matèria de privatizacions e liberalizacion.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Massilia, 3O ans de mar e de pastaga sens se negar, l’equipatge es de retorn amb un disc novèl qu’arribarà a bon pòrt lo 21 d’octobre.
M’èri daissat dire que Massilia tornariá sortir una galeta. Me demandavi presque se l’afar ne valia la pena estant que lo darrier disc un pauc tròp experimental e produsit m’avia pas estrambordat. E que cadun avia trobat sa dralha de son costat.
Un d’aquestes jorns, lo disc es sul burèu, tot blu, simple, polit. Me cargui lo casque.
Guitarra escarraunhada, una mena de cabreta, quauquas panholadas : « Qui es-tu? Et vous, qui êtes –vous ? Nous, nous sommes de Marseille ! ». Totjorn las introduccions plan capitadas per enstallar quicòm.
E aqui que SI LÈVA MAI MA CANCON.
Sasit sul pic, prés de tira :
Ce qu’il nous faut
C’est tirer sur les rames
Vaincre le vague à l’âme
Contôler le bateau
Ce qu’il nous faut
C’est prendre les commandes
Ecouter les demandes …
Massilia es totjorn dins la plaça. Ritmica empeccabla, guitarras saturadas, son un pauc dur, voses plan enregistradas. Non, serà pas lo disc de tròp ! E granda novèltat : Massilia tòrna jogar collectiu. Gari, Moussu T, Papet J, son a cantar amassa sus cada tròç, a s’amusar, escambiar… TROIS MCs SUR LA VERSION, de que rescaufar totes los « congélos ». Un asagal de pastaga dins lo monde pissa-fret e fadassa.
Photo Facebook Massilia
Moussu T pren las comandas sus ES TOT PAGAT. Massilia mai que jamai dins l’actualitat, en presa amb la societat :
Il paraît qu’on a trop dépensé
Il parait qu’il faut tout rembourser
Moi l’argent je l’ai pas vu passer…
Moussu T de barrar la pòrta :
Goldman Sachs USB HSBC nous ont tous cassés.
Arriba alèra un tròç pas acostumat JE MARCHE AVEC. Massilia en prisa ambe l’opereta, una mena de fals charleston, puslèu original. Dins un monde que va a fum, tremoladís, Massilia brancat sus un corent d’alternativas :
Tout part en vrille tout le monde ment
Vas-y débranche la solution vient en marchant…
Lo son es bon, travalhat, cercat…Bon equilibri e bon encadenament entre de produccion pus gròssas e los bons vièlhs ragamuffins.
MA VILLE RÉVEILLE-TOI una tchatcha plan del biais dels Fabulos Troubadors, una òda a la vila dubèrta, mirgalhada…Vigorós e eficaç.
Tot se passa plan, soi pas desacrancat, contunhi lo vitage per l’escala venenta.
Es un afar complètament derasonat mas sovent dins un disc, es lo tròç N°7 que me tampa e qu’estimi lo mai. Aquí LA RESPÒNSA ES DINS LO VENT. Debuta blues negre, la votz que tremola e s’esperlonga e lo ridim que comença. Qu’una intrò e qu’una cançon !Un raga plan pesuc que te pren, que t’empòrta :
A ton entorn l’espèr s’encabana
A ton entorn lo chaple si debana
Lo còr es lord e la fèsta s’engana
Ti vaquí lo peis dins la consèrva
Ti vaquí lo peis dins la consèrva…
Una pura jòia de poesia, servida sus un ritme prenent, d’adobaments simples e intelligents. Mas ara viés l’estèla dins tot aquela crassa.
Photo Facebook Massilia
Pas lo temps de lutrar e pantaiar. MASSILIA N°1. Un Massilia pus classic, las paraulas risolièras e plan trobadas e aquela envolada dansanta, enfachinanta :
Va ma cançoneta vòla
Lo viatge deis paraulas
Lo trin de Massilia
Mon trin s’arrestarà pas a l’estacion POURQUOI JE MORFLE. Pas francament convençut.
Estimi mai L’ELEGIT, un bon reggae negre que manda la salsa, esclairat d’un biais supèrbe per las guitarras de Blu.
Paure pòple l’annada si passa
Totjorn dins la nassa,
Crebat e e passit…
O bonne mère, e dire que lo Gaudin lor vòl remetre una medalha. Aquò farà la convèrsa ! Tant que li son, que li faguèsson escotar QUAND ON VIT CONNECTÉ. El que fricoteja ambe lo FN. Son numeric, un pauc rete, que t’obssèda e te fa passar de messatges.
Pas cap de dobte, Massilia a encara de causas de dire, de repapiadas aprigondidas, de causas novèlas e lo plaser de partajar. TOUS CES MOTS ambe de loops ipnotiques, MASSILIA coma un far dins los funses rajoses e freges de l’epòca.
Alèra lo batèu Massilia pòt contunhar son periple. La baie de Rio, celle de Shangai…E son estaca, lo pòrt, A MARSEILLE. L’equipatge a trobat son ritme pas francament de crosièra. A l’imatge de son titol « Massilia », lo disc es simple e essencial, un bon retorn als fondamentals que son ragamuffin, engatjament, partatge. Òm sentís que lo grop a tornamai l’enveja de caminar amassa. Me farà pas doblidar lo vent de frescum e la creativitat que fasián s’envolar la famosa 2CV. Mas me dona l’envaja d’anar encara partajar quicòm plan mai que musical en concèrt lo 23 a Tornafuèlha (31), lo 8 de novembre a Narbona, lo 13 a Tarbas…
Me triga tanben de veire cossi Camille Martel Mossur Yellow aurà esclairat aquelses 30 ans de Massilia dins son libre que sortirà ambe lo disc. Ne tornarem parlar dins lo jornalet de dissabte que ven.
Lo Benaset


text:
1119
Aquesta pagina concernís l'an 1119 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Comtat de Tolosa[modificar | modificar la font]
Reünion d'un important concili a Tolosa, presidit dirèctament per lo papa Calixte II, per s'ocupar d'una eresia dualista locala. Après lo lenhier de 1022 e lo concili de 1056, aquò mòstra lo desvolopament continú d'una eresia dualista persistenta — probablament un precursor dau catarisme — dins la region. Au contrari dei mesuras adoptadas au sègle XI, lo concili decidèt de prendre de mesuras repressivas e de demandar l'ajuda militara dei senhors locaus[1].
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Principat d'Antioquiá[modificar | modificar la font]
Una armada turca dirigida per Il Ghazi ibn Ortoq, sostenguda per Alèp, ataquèt lo principat e lo Reiaume de Jerusalèm e lo Comtat de Trípol organizèron un important renfòrç per desblocar lo regent Rogièr de Salèrne. Pasmens, Rogièr preferiguèt atacar avans l'arribada d'aquelei tropas. Sei fòrças foguèron anientadas a la batalha dau Prat dau Sang lo 28 de junh e lo regent espereu foguèt tuat. Foguèt remplaçat per Baudoïn II de Jerusalèm e lei fòrças conjugadas dei Crosats bateguèron Il Ghazi a Hab entraïnant la retirada dei Turcs.
Reiaume de Jerusalèm[modificar | modificar la font]
Après l'invasion dau Principat d'Antioquiá e la mòrt dau regent Rogièr de Salèrne durant la desfacha crosada Prat dau Sang lo 28 de junh, Baudoïn II e sei fòrças participèron a la còntraofensiva crosada qu'entraïnèt finalament la retirada de l'armada turca. Baudoïn II venguèt tanben regent dau principat.
Comtat de Trípol[modificar | modificar la font]
L'annada foguèt marcada per una expedicion comuna ambé lei fòrças dau Reiaume de Jerusalèm per sostenir lo Principat d'Antioquiá. Pasmens, Rogièr de Salèrne ataquèt sensa esperar l'arribada d'aquelei renfòrç e foguèt massacrat a la batalha dau Prat dau Sang lo 28 de junh per l'armada turca d'Il Ghazi ibn Ortoq. Après aqueu succès, Il Ghazi ataquèt divèrsei castèus dau Principat mai menacèt pas dirèctament sa capitala permetent l'arribada de Ponç e de Baudoïn II que foguèron venceires de la batalha de Hab entraïnant la retirada dei musulmans.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr) Michel Roquebert, L'épopée cathare - I. L'Invasion 1198-1212, Editions Perrin (2006), p. 73.


text:
Anglés: L'ora
Somari
Unitats de temps[modificar]
Una de las unitats de temps mai emplegadas es evidentament l'ora qu'en anglés se ditz hour (mèfi, es un dels rars mots que l'h es muda) --> una ora > an hour. L'ora se devesís en minutes e seconds (mèfi a prononciar [k] e pas [g]!)
Instruments de mesura del temps[modificar]
- The watch, lo relòtge (de man)
- The clock, lo relòtge (totes los autres)
- The sundial, lo cadran solar
- The hourglass o sandglass, lo relòtge de sabla
Las questions a prepaus de l'ora[modificar]
Las oras plenas[modificar]
Se fa servir o'clock (a l'origina of clock es a dire del relòtge) pas que per las oras completas.
Per èsser precís, se pòt apondre sharp (ponchut, agut). Ex: I'll be there at ten sharp. I serai a dètz oras precisas.
Donar l'ora[modificar]
En anglés, la jornada es devesida tradicionalament en doas. La primièra partida que compta las dotze primièras oras s'arrèsta a miègjorn (midday o noon) e es sonada a.m (del latin ante meridiem abans miègjorn) e la segonda p.m (post meridiem aprèp miègjorn). Ex: It's eleven a.m., Es dètz oras del matin.
Atencion, coma dins fòrça estructuras de l'anglés, existís una inversion pro caracteristica: LAS MINUTAS SON ABANS LAS ORAS!
S'utiliza past (idèa de passat) per indicar lo nombre de minutas qu'an passat l'ora.
Per la mièja, se fa servir half (encara amb past).
Tre que passam la mièja ora, s'emplega to (qu'indica la destinacion) per donar lo nombre de minutas que mancan per arribar a l'ora seguenta.
Per çò qu'es de las autras oras, se fan servir las meteissas estructuras en i apondre las minutas.
Dins un estil mai abitual e relaxat, se citan simplament sonque los nombres, sens emplegar past o to.
Los moments de la jornada[modificar]
- Now, ara
- In the morning, de matin
- In the afternoon (compausat amb after aprèp e noon miègjorn), dins la tantossada
- In the evening, de ser, de vespre
- At noon, a miègjorn
- At night, de nuèch
- At dawn, a l'auba
- At dusk, al luscre
- After midnight, aprèp mièjanuèch
Seguida Anglés: La data
Tornar a Ensenhament de l'anglés


text:
36
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 36 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Après un incendi dins lei quartiers d'Aventin, l'emperaire Tibèri deguèt tornarmai organizar una ajuda alimentària a destinacion de la capitala. Coma en 33, lei finanças de l'Estat èran pron solidas per sostenir aquel esfòrç e l'operacion capitèt permetent de limitar leis efècts de la crisi.


text:
-124
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -124 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Egipte[modificar | modificar la font]
Fin de la guèrra civila entre Ptolemèu VIII, Cleopatra II e Cleopatra III acomençada dins leis annadas 140 avC.


text:
Nartèx
Lo nartèx d'una glèisa es lo cobèrt de dintrada situat al tèrme occidental de la nau, o al tèrme oposat al respècte de l'altar principal de la glèisa. Tradicionalament lo nartèx èra una partida de l'edifici, mas èra pas considerat coma partida del temple. Èra un airal interior separat de la nau per un panèl o una baranda, o ben una estructura extèrna coma un pòrge. La foncion del nartèx èra de lotjar las personas "no admissiblas al culte", coma los catecumens o los penitents, per que pòscan sentir e seguir lo servici religiós sense dintrar dins lo temple. Lo nartèx sovent dispausava d'una pila baptismala de biais que los enfants sián batejats abans de penetrar dins la nau. E mai, jol nartèx generalament i aviá tombas de personatges importants, practica que se mantenguèt fins al sègle XIV, quand s'autrejèt los enterraments a l'interior de la glèisa. De reformas posterioras suprimiguèron aquela obligacion d'exclusion dels servicis per las personas qu'èran pas membres de plen drech de la congregacion. Los arquitèctes de glèidas contunhèron, encara, de bastit un espaci abans la dintratrada de la nau. Aquel espaci se pòt nomenar vestibul interior (s'es arquitectonicament partida de l'estructura de la nau) o un pòrge (s'es una estructura duberta e extèrna).
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (ca) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en catalan intitolat « Nàrtex ».
- (ca)«Nàrtex». L'Enciclopèdia.cat. Barcelona: Grup Enciclopèdia Catalana.


text:
Cavia
Lo genre Cavia compren 5 espècias de pòrcs d'Índia. Son de rosegaires qu'apartenon a la familha caviidae, sosfamilha dels Caviinae. Lo mai familièr es lo Cavia porcellus, o cobai comun. Aqueste genre dels cobais compren las espècias seguentas :
- Cavia aperea Erxleben, 1777
- Cavia fulgida Wagler, 1831
- Cavia magna Ximinez, 1980
- Cavia porcellus Linnaeus, 1758. Cobai comun o Pòrc d'Índia domestic
- Cavia tschudii Fitzinger, 1857
A la diferéncia de fòrça rosegaires coma las mirga, los rats o los esquiròls, los pòrcs d'Índia son pas gaire esportius perque, dins la natura, los cobais vivon dins de planas erbosas e ocupan una nicha ecologica semblabla a la de la vaca. Se desplaçan ensemble en pichons gropes (tropèls) e manjan d'èrba o de plantas quinas que sián que tròban per azard. An tendéncia a èsser puslèu actius dins la natura pendent l'alba e lo crepuscul, a las oras ont es pus dificil d'èsser reperat pels predators. Se son espaventats, pòdon córrer fòrt rapidament ! Los animals domestics an desvolopat un ritme diferent, e an de periòdes d'activitat mai longs seguits de periòdes de sòmi corts. L'activitat es aleatòriament repartida dins la jornada.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Cavia dins Mammal Species of the World (MSW) (en)
- Referéncia The Paleobiology database : Cavia Pallas 1766 (en)
- Referéncia ITIS : TSN 584617 Cavia Pallas, 1766 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Cavia (en)
- Referéncia NCBI : Cavia (en)
- Referéncia IUCN : taxon Cavia (en)


text:
Ciclòn Bhola
Lo Ciclòn Bhola foguèt un ciclòn tropicau que se formèt lo 8 de novembre de 1970 dins lo Golf de Bengala e que causèt de destruccions fòrça importanta dins lei regions orientalas d'Índia e dins la mitat orientala de Paquistan que vendrià Bangladèsh l'annada seguenta. Es la catastròfa naturala pus murtriera de l'istòria umana amb una estimacion de 500 000 mòrts.
La manca d'eficacitat dau govèrn paquistanés entraïnèt un renfòrçament dei movements nacionalistas bangladeshis que capitèron d'obtenir l'independéncia de son país en 1971.


text:
Calais
Calais es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais. .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Pages using duplicate arguments in template calls
- Pages with script errors
- Comuna francesa
- Paginas amb ligams copats
- Ortografia de verificar
- Portal:Comunas/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Comuna del Pas de Calais
- Òbra de Vauban
- Vila portuària de França
- Pòrt de plasença
- Vila decorada de la Legion d'Onor


text:
Athletic Club
L'Athletic Club, sonat de còps, e d'un biais incorrèct, Athletic Bilbao, fondat en 1898, es un club de fotbòl de la ciutat de Bilbao en País Basco que participa au campionat d'Espanha de fotbòl.
A la particularitat qu'es unenca dins l'Euròpa tota per un club professionau de far jogar dins son equip solament de jogaires que son naissuts au País Basco ò qu'an de rasigas bascasY ò que li son estats abalits esportivament.
Amb lo Real Madrid e lo FC Barcelona, fa partida dei tres clubs d'espòrts espanhòus que sa proprietat es de sei sòcis e que participèron cada annada despuei sa creacion au campionat de premiera division espanhòla sènsa jamai èstre relegat.
Son estadi San-Mamés, escais nomat la Catedrala pòu reçaupre 40 000 personas
Son camisòt es ralhat de rotge e blanc e sei bralhetas e caucetas son negras.


text:
Seyssel
Seyssel en arpitan (Seyssel en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo territòri de Seyssel-Savoie ocupa lo ponch çò de mès de bas del departament de la Anautita-Savoie : aquel ponch es çò confluisson del Orgulhós e del Rhône, #que l'altitud a lo-dessus del nivèl de la mar n'es pas que de 250 mètres.
Le territoire de Seyssel-Savoie occupe le point le plus bas du département de la Haute-Savoie : ce point est le confluent du Fier et du Rhône, dont l'altitude au-dessus du niveau de la mer n'est que de 250 mètres.


text:
Caillouël-Crépigny
Caillouël-Crépigny es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
<references/


text:
Transcript
Translated by
Marcelo Yuji Himoro
Reviewed by Marcelo Yuji Himoro
0:15 Imaginatz-vos en un carrèra en bèth lòc d'Amèrica. e un japonés que vos apròpa e que'vs demanda:
0:22 «Desencusatz-me, e quin s'apèra eth nòm d'aguest blòc?»
0:24 E qu'arrespondetz, «Que'm sap de grèu, bon, aguesta qu'ei era Carrèra Oak, e aquera era Carrèra Elm. Aguest qu'ei eth 26au., e aqueth eth 27au.»
0:30 Eth e ditz, «Tiò tiò, mès quin s'apèra aguest blòc?»
0:32 E qu'arrespondetz, «Bon, eths blòcs non an cap de nòm. Eras carrèras, òc; eths blòcs non son sonque eths espacis sense nòm entram eras carrèras.»
0:39 Eth que se'n va, un shinhau confús e decebut.
0:43 Ara, imaginatz-vos en ua carrèra en bèth lòc de Japon, e vos viratz a ua quauquarrés ath costat e que'u demandatz,
0:48 «Desencusatz-me, e quin s'apèra aguesta carrèra?»
0:50 E que'vs arresponden, «Bon, aguest qu'ei eth blòc 17 e aqueth eth 16.»
0:54 E que demandatz, «Tiò tiò, mès quin s'apèra aguesta carrèra?»
0:57 E que'vs arresponden, «Bon, eras carrèras non an cap de nòm. Eths blòcs òc qu'an de nòm.» Tè, guardatz ací en Google Maps. Que i a eth blòc 14, 15, 16, 17, 18, 19. Totis aguestis blòcs qu'an un nòm, e eras carrèras non son sonque eths espacis sense nòm entram eths blòcs.
1:11 E alavetz que demandatz, «Que va plan, alavetz quin sabetz era adreça de çò de vòste?»
1:14 Eth que'vs arresponden, «Qu'ei simple, aguest qu'ei eth districte ueit. Ací qu'ei eth blòc 17, casa numèro 1.»
1:20 E que didetz, «Que va plan, mès en tot caminar peth vesinat, que m'avisi qu'eras casas non seguissen cap d'orde.»
1:24 E eth que ditz, «B'ei plan que'n seguissen. Que seguissen eth orde de bastida. Era prumèra casa a èster bastida daguens un blòc qu'ei era casa numèro 1. Era dusau casa a èster bastida qu'ei era casa numèro 2. Era tresau, qu'ei era casa numèro 3. Qu'ei simple. Qu'ei òbvi.
1:35 Que'm shauta pr'amor qu'a viatges mos cau anar tath aute costat deth mond entà pr'amor d'avisar-mos deras supausicions que non sabíam que hadíam, e avisar-mos qu'eth contrari que pòt èster vertat tanben.
1:45 Per exemple, que i a de mètges en China que creden qu'ei lor trebalh mantie'vs saludable. Alavetz, cada mes qu'ètz saludable pagatz-le, e quand ètz malaut non avetz cap de paga'u pr'amor qu'an falhat en lor trebalh. Que's hèn rics quand ètz saludable, non cap malaut. (Aplaudiments)
1:59 Ena màger part dera musica, que pensam a «un» coma eth compas d'entrada, eth començament dera fasa musicau: un, dus, tres, quate. Mès ena musica africana occidentau, «un» qu'ei vist coma era fin dera frasa, coma eth punt e finau ena fin dera frasa. Alavetz, que'u podetz enténder non sonque ena frasa, mès tanben en lor faiçon de compdar era musica: dus, tres, quate, un.
2:16 E aguesta carta qu'ei corrècta tanben. (Arríder)
2:21 Que i a un arrepervèri que ditz que quinsevolha vertat que podetz díder sus India, eth contrari que pòt èster vertat tanben. Alavetz, non mo'n desbrembam jamès, autant en TED o a ont que siga, que quina brilhant idia que siga qu'avetz o qu'entenetz, eth contrari que pòt èster vertat tanben. Dōmo arigatō gozaimasita. («Plan mercés» en japonés)


text:
Antonio Salieri
Antonio Salieri que ho un compositor italian de musica d'estil classic. Que ho compositor de la cort a Viena e a despart de la grana glòria qui conegó com musician e compositor, qu'ei conegut dens l'istòria de la musica com lo mèste (a còps a gratis) d'ua piela de compositors màgers com ac horen : Beethoven, Schubert, Meyerbeer, Liszt, Hummel, Reicha, Ignaz Moscheles, Carl Czerny, Franz Xaver Süßmayr e Franz Xaver Wolfgang Mozart (lo dusau hilh de Mozart).
A maugrat d'aquesta famosa generositat e de la soa amistat per Mozart, la literatura e lo cinema qu'inventèn sancerament ua legenda d'ua Salieri que seré estat enemic e rivau deu gran compositor e comandatari anonim deu son Requiem (comandatari qui totun b'ei ni anonim ni, de segur, Salieri).


text:
Vous êtes ici : Votre poste > Organisation du poste >
Municipalité de paroisse de Saint-Philémon
Municipalité de paroisse de Notre-Dame-Auxiliatrice-de-Buckland
Municipalité de paroisse de Saint-Nazaire-de-Dorchester
Municipalité de paroisse de Saint-Léon-de-Standon
Municipalité de paroisse de Saint-Malachie
Municipalité de paroisse de Saint-Damien-de-Buckland
Municipalité de Armagh
Municipalité de Saint-Nérée-de-Bellechasse
Municipalité de Saint-Lazare-de-Bellechasse
Municipalité de Sainte-Claire
Municipalité de Saint-Anselme
Municipalité de Saint-Henri
Municipalité de Honfleur
Municipalité de Saint-Gervais
Municipalité de Saint-Raphaël
Municipalité de paroisse de La Durantaye
Municipalité de Saint-Charles-de-Bellechasse
Municipalité de Beaumont
Municipalité de Saint-Michel-de-Bellechasse
Municipalité de Saint-Vallier
© Gouvernement du Québec, 2014
La Sûreté du Québec, corps de police national, agit sous l'autorité du ministre de la Sécurité publique et a compétence pour prévenir et réprimer les infractions aux lois sur l'ensemble du territoire du Québec.


text:
Lambriu plastic din Global Trade
Lambriu plastic de la Seralvis-Exim
Lambriu plastic de la Rultehcom
Lambriu plastic de la Pereflex
Lambriu plastic de la Firma Skowronski
Lambriu plastic de la ALTA VIRA
Lambriu plastic de la Ivaz-Com
Lambriu plastic de la Kompaniya Amarant
Lambriu plastic de la RegionSpecStroj
Lambriu plastic de la Avolvoda (Avolvoda)
Lambriu plastic de la WellTech (VelTech)
Lambriu plastic de la Gheolaris
Lambriu plastic de la Ukrkomtorg
Lambriu plastic de la Veloxi Grup
Lambriu plastic de la Vysokokachestvennye Analiticheskie Tehnologii - 2007 (VAT - 2007)
Lambriu plastic de la Terraplast
Lambriu plastic de la Oprishko L.F.
Lambriu plastic de la Bahor-Lux (Stroy Lux)
Lambriu plastic de la Byk V. V.
Lambriu plastic de la Sibplast
Lambriu plastic de la Rockwood


text:
Lo principau defaut, dinc adara, deu materialisme de tots los filosòfs – i comprés lo de Feuerbach – qu’ei que l’objècte, la realitat, lo monde sensible ne i son pas gahats sonque jos la fòrma d’objècte o d’intuicion, mes non pas en tant qu’activitat umana concreta, en tant que practica, de faiçon non subjectiva. Aquò qu’explica perqué l’aspècte actiu estó desvolopat per l’idealisme, en oposicion au materialisme, – mes sonque abstreitament, puishque l’idealisme ne coneish naturalament pas l’activitat reala, concreta, coma tau. Feuerbach que vòu d’objèctes concrets, realament desparièrs deus objèctes de la pensada; mes eth ne considera pas l’activitat umana era medisha en tant qu’activitat objectiva. Qu’ei per aquò que dens l’Essença deu cristianisme, eth ne considera pas coma autenticament umana sonque l’activitat teorica, mentre que la practica n’ei pas gahada e tatjada per eth sonque dens la soa manifestacion judèa sordida. Qu’ei per aquò qu’eth ne compren pas l’importància de l’activitat “revolucionària”, de l’activitat “practica-critica”.
La question de saber s’i a lòc de reconéisher a la pensada umana ua vertat objectiva n’ei pas ua question teorica, mes ua question practica. Qu’ei dens la practica que cau l’òmi que pròve la vertat, valent a díser la realitat, e la poténcia de la soa pensada, dens aqueste monde e entà lo noste temps. La discussion sus la realitat o l’irrealitat d’ua pensada qui s’isola de la practica, qu’ei blosament escolastica.
La doctrina materialista qui vòu los òmis que sian products de las circomstàncias e de l’educacion, que, aladonc, òmis transformats e sian products d’autas circomstàncias e d’ua educacion modificada[1], que desbremba que son los òmis precisament los qui transforman las circomstàncias e que l’educator a besonh eth medish d’estar eslhevat. Qu’ei per aquò qu’era ten inevitablament a divesir la societat en duas partidas dont l’ua qu’ei au dessús de la societat (per exemple entà Robert Owen[2]).
La coincidéncia deu cambiament de las circomstàncias e de l’activitat umana o auto-cambiament ne’s pòt pas considerar e compréner racionalament qu’en tant que practica revolucionària.
Feuerbach que part deu hèit que la religion e rend l’òmi estrangèr ad eth medish e desdobla lo monde en un monde religiós, objècte de representacion[3], e un monde temporau[4]. Lo son tribalh que consisteish a resòlver lo monde religiós en la soa basa temporala. Eth ne ved pas que un còp aqueste tribalh ei acomplit çò de principau demora encoèra a hèr[5]. Lo hèit, en particular, que la basa temporala e’s destaca d’era medisha e’s tatja dens los crums, en tot constituir atau un rejaume autonòmi, ne pòt pas explicà’s precisament que per l’esquiçament e la contradiccion intèrnes d’aquesta basa temporala. Que cau donc en purmèr compréner aquesta dens la soa contradiccion[6]. Alavetz, un còp òm a descobèrt, per exemple, que la familha terrèstra ei lo secret de la familha celèsta, qu’ei la purmèra d’ara enlà qui’n e cau hèr la critica teorica e qui cau revolucionar dens la practica[7].
Feuerbach, qui n’acontenta pas la pensada abstrèita, que n’apèra a l’intuicion sensibla; mes eth non considera pas lo monde sensible en tant qu’activitat practica concrèta de l’òme.
Feuerbach que resòlv l’essença religiosa en l’essença umana. Mes l’essença de l’òmi n’ei pas ua abstraccion inerenta a l’individu isolat. Dens la soa realitat, era qu’ei lo conjunt deus rapòrts sociaus.
Feuerbach, qui n’enterprén pas la critica d’aqueste estar reau, qu’ei donc obligat:
De hèr abstraccion deu cors de l’istòria e de hèr de l’esperit religios ua causa non-cambiadissa, qui existeish per era medisha, en tot supausar l’existéncia d’un individu uman abstrèit, isolat.
De considerar, donc, l’estar uman[8] unicament en tant que “genre”, en tant qu’universalitat interna, muda, en tot ligar d’ua faiçon blosament naturala los nombrós individus.
Qu’ei per aquò que Feuerbach non ved pas que l’“esperit religiós” ei eth medish un product sociau e que l’individu abstrèit qui eth analisa en realitat[9] apartén a ua fòrma sociala determinada.
Tota[10] vita sociala qu’ei essencialament practica. Tots los mistèris qui desviran la teoria cap tau misticisme que tròban la lor solucion racionala dens la practica umana e dens la comprenença d’aquesta practica.
Lo resultat lo mei avançat au quau aboteish lo materialisme intuitiu, valent a díser lo materialisme qui non concep pas l’activitat deus sens coma activitat practica, qu’ei la faiçon de véder deus individus isolats e de la societat borgesa[11].
Lo punt de vista de l’ancian materialisme qu’ei la societat “borgesa”. Lo punt de vista deu navèth materialisme, qu’ei la societat umana, o l’umanitat socialisada[12].
Los filosòfs n’an pas hèit qu’interpretar lo monde de desparièras faiçons, pr’aquò[13] de çò qui s’ageish qu’ei de’u transformar.
_________________
1. Lo manuscriut de Marx qu’indica aciu sonque: “la doctrina materialista de la modificacion de las circomstàncias e de l’educacion, que desbremba...”. Qu’ei Engels qui a explicitat la pensada.
2. Parentèsi ajustada per Engels.
3. Aquesta precision qu’ei ajustada per Engels.
4. Engels que ditz “reau”.
5. Frasa ajustada per Engels.
6. Lo tèxte de Marx que hica las duas operacions suu medish plan.
7. Marx qu’escriu: “qu’ei la purmèra qui cau avalir suu plan de la teoria e de la practica”.
8. Adjectiu ajustat per Engels.
9. “En realitat” qu’ei ajustat per Engels.
10. Engels que ditz simplament “la vita”.
11. Varianta d’Engels: “la faiçon de véder deus individus isolats dens la «societat borgesa»”.
12. Dens aqueste paragraf, qu’ei Engels qui soslinha uman e hica enter guilhemets borgesa.
13. Engels qu’a ajustat “pr’aquò”.


text:
1028
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1028 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Ducat d'Aquitània[modificar | modificar la font]
En fàcia de la multiplicacion dei cas d'eresia dualista — belèu de precursors dau catarisme — dins sei fèus, lo duc d'Aquitània Guilhèm V reüniguèt un concili per estudiar lei mejans permetent de luchar còntra lo desvolopament d'aqueleis eresias[1].
França[modificar | modificar la font]
Conflicte entre lo rèi e lei canonges de la glèisa de Chartres entraïnat per lo refús dau candidat reiau a l'evescat de la vila. Lei canonges assaièron sensa succès de demandar lo sostèn de l'arquevescat de Tors mai lo rèi capitèt finalament d'impausar son candidat.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Nominacion d'Ali bin Ahmad Jarjarai coma visir. Favorizèt la restauracion de l'economia egipciana afeblida per lei trèbols intèrns dau Califat dempuei la mòrt dau califa Al-Hakim bi-Amr Allah en 1021.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr) Michel Roquebert, L'épopée cathare - I. L'Invasion 1198-1212, Editions Perrin (2006), p. 49.


text:
Montaigu
Montaigu puede referirse a:
- Montaigu, comuna francesa situada en Aisne.
- Montaigu, comuna francesa situada en Vendée.
- Montaigu, comuna francesa situada en Jura.
- Montaigu-le-Blin, comuna francesa situada en Allier.
- Montaigu-la-Brisette, comuna francesa situada en Manche.
- Montaigu-les-Bois, comuna francesa situada en el mismo departamento.
- Montaigu-de-Quercy, comuna francesa situada en Tarn y Garona.
- Montaigu-Zichem, villa de Bélgica.
- Saint-Martin-sous-Montaigu, comuna francesa situada en Saona y Loira.
- Saint-Georges-de-Montaigu, comuna francesa situada en Vendée.
- La Boissière-de-Montaigu, comuna francesa situada en el mismo departamento.
- Placy-Montaigu, comuna francesa situada en Manche.
- Saint-Hippolyte-de-Montaigu, comuna francesa situada en Gard.
Véase también[editar]
- Pedro de Montaigú, decimoquinto Gran Maestre de la Orden del Temple.


text:
Aran, meddia aranés 22/10/2014
En Meddia Aranés d'aué informam dera presentacion dera naua òbra de teatre en aranés de Manuela Ané, dera greva des Instituts, e des depòsits de dèishes.
Al Meddia Aranés ...
Aran, meddia aranés 21/10/2014
Eth Meddia Aranés d'aué vos informe dera naua datacion deth 1èr des Tractats d'Emparança ara Val d'Aran, deth concèrt des Paums, e hè un repàs ara documentacion der Archiu
El ...
Aran, meddia aranés 20/10/2014
Eth dimenge ei temps en Meddia Aranés entà hèr un repàs ara actualitat dera setmana.
El diumenge és temps al Meddia Aranès per fer un repàs a l'actualitat de la ...
Aran, meddia aranés 19/10/2014
Aué en Meddia Aranés recuperam un des programes dedicats ara musica deth cine entà escotar es BSO des dites "Espaguetti Western".
Avui al Meddia Aranès recuperem un ...
Aran, meddia aranés 18/10/2014
Aran, meddia aranés 17/10/2014
Aué parlam dera derròta dera AFLes e des victòries des dus equips dera EFVA que comence era Liga Pirineus de fotbòl 7. Eth secretari tecnic deth Conselh Esportiu dera Val d'Aran ...
Aran, meddia aranés 16/10/2014
En Meddia Aranés d'aué era darrèra amassada der Ajuntament e era subdelegacion deth Govern sus era N230,era creacion d'ua Comission Especiau en Senat contra eth despoblament ...
Aran, meddia aranés 15/10/2014
En Meddia Aranés d'aué eth detalh des ahèrs debatudi en darrèr Plen der Ajuntament de Bossòst, un nau talhèr deth SIAH deth Conselh Generau e era estrea der espaci Aran Recicle ath ...
Aran, meddia aranés 14/10/2014
Eth Meddia Aranés informe dera Concentracion des trabalhadors de Neoelectra en Tunél damb desparièrs interlocotors, des naues activitats de promocion turistica deth ...
Aran, meddia aranés 13/10/2014


text:
Capèla Sixtina
La Capèla Sixtina es un dels mai famoses tresaurs artistics de la Santa Ses, bastida entre 1471 e 1484, a l'epòca del papa Sixt IV, d'ont li ven son nom, e mai qu'inicialament se nomenava Capèla Palatina.
Lo seu arquitècte foguèt Giovannino de Dolci. Es coneguda dins lo mond entièr per èsser la sala ont se celèbra lo conclau e autras ceremonias oficialas coma los coronaments papals, e mai per èsser estada decorada per Michelangelo Buonarroti. Se tròba a la dreta de la Basilica de Sant Pèire, après la Scala Règia, e a l'origina servissiá coma capèla a l'interior de la fortalesa vaticana.
La capèla es de forma rectangulara e fa 40,93 m de long per 13,41 m de larg (las dimensions del Temple de Salomon segon l'Ancian Testament). Sa nautor es de 20,7 m.
Sa decoracion picturala constituida de frescas comencèt a l'acabament de la construccion; i participèron Sandro Botticelli, Lucca Signorelli, Perugino, Pinturicchio e Ghirlandaio entre autres.
La paret sus l'autar màger, amb una superfícia de 13,7 m per 12,2 m, l'ocupa lo Jutjament Darrièr. Al centre de la vòlta son representadas nòu scènas rectangularas sus la Creacion e la casuda de l'òme, flanquejadas per de profètas e sibillas, los davancièrs de Jèsus e d'arquitecturas e esculturas simuladas.


text:
Temps solar
Lo temps solar o temps vertadièr es una mesura du temps basada sul desplaçament aparent del solelh pendent la jornada. Lo temps solar en un luòc e a un moment donats es l'angle orari del solelh dins aquel luòc e a aquel moment. Ne ven la definicion del miègjorn solar: es lo moment ont lo Solelh atenh son punt de culminacion, en un endrech donat de la Tèrra; a aquel moment, son angle orari es egal a zero.
Somari
Temps solar vertadièr o aparent[modificar | modificar la font]
Lo temps solar vertadièr o aparent es fondat sul jorn solar aparent, qu'es la durada entre dos retorns successius del Solelh al meridian local. Aquela durada varia tot lo long de l'annada per doas rasons:
- L'enclinason de l'axe de la Tèrra al respècte del plan de l'ecliptica
- L'excentricitat de l'orbita de la Tèrra.
A causa d'aquelas particularitats, los jorns solars aparents son mai corts en Març e setembre qu'en junh o decembre.
Cal pas confondre lo temps solar vertadièr amb la durada d'ensolelhament que varia en foncion de la latitud e de la sason.
Temps solar mejan[modificar | modificar la font]
Lo temps solar mejan es fondat sus un solelh mejan fictiu que se desplaçariá a l'entorn de l'eqüator a velocitat constanta tot lo long de l'an. Aqula mejana es de 24 oras.
Equacion del temps[modificar | modificar la font]
La diferéncia entre lo temps solae mejan e lo temps solar aparent es nomenat l'equacion del temps. Sus Tèrra, varia entre 17 minutas en mens e 14 minutas en nai.


text:
Actualitats
-
Las @bracadas que càmbian !Tà adaptar miélher las soas actualitats aus diferents besonhs deus qui las segueishen, l'InÒc Aquitània que muda los sons otís… Tà’n saber mei
-
Concertacions sus l'ÒPLOLa Region Aquitània que'vs convida a ua amassada de concertacion dedicada au projècte d'Ofici public de la lenga occitana, miat… Tà’n saber mei
-
Navèths DVD's a Conta'mConta'm que sòrt d'editar tres navèths DVD's en occitan. Que son tres filmes d'animacion doblats en lenga nosta : Ernèst e… Tà’n saber mei
-
Tres ueusPer Noste que publica un navèth album entaus petitons : Tres ueus d'Eric Battut. Tà’n saber mei
- 1
Socializacion
L'InÒc que realiza tribalhs d'engenheria lingüistica, atau com de conselhs individualizats entaus particulars, actors culturaus e sociaus, las associacions e las enterpresas.
Patrimòni numeric
L'InÒc que mia tanben ua mission regionau tà har vàler las ressorças numericas de l’occitan deu patrimòni culturau immateriau en Aquitània e deus fons patrimoniaus ancians.
Toponimia
L'InÒc d'Aquitània qu'a aviat e que co-ordina lo projècte de colleccion aquitana de diccionaris toponimics de las comunas deus cinc departaments aquitans.
Terminologia
La terminologia qu'a un ròtle màger : dar a l'occitan tèrmis navèths e/o dens domènis d’activitats precís entà l'adaptar e descríver mei plan la realitat actuau. L'InÒc qu'a realizat mantun apèr.
Archius & Memòria
L'InÒc Aquitània que mia ua mission regionau qui pertòca a la preservacion e a la valorizacion deu patrimòni sonòr e audiovisuau occitan e de la memòria collectiva en Aquitània.
Cordèra deu libe
L'InÒc que persegueish lo desvolopament de l’ajuda e l’acompanhament de la hialèra deu libe occitan au darrèr de la demanda de sostien deus editors occitans.


text:
Amians
Anmien en picard ( Amiens en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme es la capitala de la region de Picardia. Amians es conoissuda per sei robinas, leis ortilhonatges, que li vauguèron l'escais de Venecieta dau Nòrd, e per sa catedrala, una dei mai bèlas de França.
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo flume Somme atravèrsa la ciutat d'èst en oèst e li dona sa topografia particulara, ambé sei vièlhs quartiers bastits sus de rieux, mena de biau que rejonhon lei dos braç de Somme qu'atravèrsan Amians.
Istòria[modificar | modificar la font]
Conoissuda sota l'Empèri Roman coma Samarobriva, literalament lo Pònt subre Somme, Amians prenguèt puei lo nom de la populacion gaulesa locala, leis Ambiani, devèrs lo sègle IVen, au moment que la ciutat deven un sèti episcopau.


text:
Tarrafal
Un article de Wikipédia, l'encyclopédie libre.
Cette page d’homonymie répertorie les différents sujets et articles partageant un même nom.
- Tarrafal, une municipalité cap-verdienne située sur l'île de Santiago ;
- Tarrafal, une ville cap-verdienne située sur l'île de Santiago ;
- Tarrafal de São Nicolau, une municipalité cap-verdienne située sur l'île de São Nicolau ;
- Tarrafal de São Nicolau, une ville cap-verdienne située sur l'île de São Nicolau ;
- Tarrafal de Monte Trigo, un village cap-verdien situé sur l'île de Santo Antão ;
- le camp de Tarrafal, une prison célèbre de l'époque salazariste.


text:
Guèrra de Dètz Jorns
La Guèrra dei Dètz Jorns o Guèrra d'Independéncia Slovena se debanèt dau 27 de junh au 6 de julhèt de 1991 entre Iogoslavia e Eslovènia. Foguèt la premiera guèrra dau conflicte d'Iogoslavia. Foguèt entraïnada per la declaracion d'independéncia eslovena e son refús per leis autoritats centralas de Belgrade. L'armada federala foguèt cargada de reconquistar la region mai se turtèt a una resisténcia importanta dei fòrças eslovenas. De mai, deguèt faciar lo problema de la desercion dei soudats eslovèns e la manca de motivacion de la màger part deis autrei soudats. Ansin, fòrça soudats federaus preferiguèron capitular sensa combat vertadier. Un alta-au-fuòc foguèt signat lo 4 de julhèt e l'independéncia eslovena oficialament reconeguda lo 7.


text:
Super séjour de 4 jours à la TAÏGA entre amis. Deux jours de randonnées et deux jours de VTT...
Après trois jours et deux nuits passés à la Taiga, j'aurais bien aimé prolonger le séjour......
Nous sommes un club de VTT et nous avons passé un séjour à la Taïga, super accueil, merci à...
Après cinq jours passés à la Taïga, je ne peux que recommander vivement cet établissement....
Dur, dur de rentrer en région parisienne après une superbe semaine à la Taïga; nous y avons passé...
Ils ont recherchélataiga etap hotel villard de lans la taiga villard de lans vercors cuisine villard de lans taiga taiga HOTEL VERCOR hotel la taiga villard de lans resto villard de lans taiga villard lans le vercors restaurant a villard de lans hotel restaurant la taiga villard de lans hotel taiga villard village villard de lans la taiga villard-de-lans france Villard-de-Lans hotel hotel villerd de lans lans en vercors hotel villard de lans restaurant sejours villar de lens nouvel an villard de lans hotel taiga villard de lans randonnee une semaine vercors PENSION COMPLETE DANS LE VERCORS hotel la taiga villard de lens villard de lans acti que visite dans le vercors villard de lans visite hebergement villard de lans


text:
37
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 37 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Mòrt de l'emperaire Tibèri lo 16 de març. De rumors lo diguèron assassinat per lo prefècte dau pretòri Macron mai aquò es contestat per leis istorians modèrnes. De celebracions aguèron luòc espontanèament a Roma en causa de l'impopularitat fòrça importanta de l'emperaire. Caligula li succediguèt. En mens de sièis mes, l'emperaire novèu despensèt la màger deis economias laissadas per Tibèri (2,7 miliards de sestèrcis) e terrorizèt l'elèit romana en causa de son despotisme qu'acceptava ges d'oposicion.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 16 de març - Tibèri segond Emperaire Roman.


text:
Hadiu
29/10/2014
E n'ètz d'avís ? 65 Portatge n° 4
Jòclong n° 2 en difusion tornar G. Chabenat e E. Papazian Le traité des songes
En Ondas que receu a Joan Guilhem Rouquette entau 8au n° deus Cahiers Max Rouquette EXCEPCIONAU !
N°8 Cahiers Max Rouquette 128p. ill. NB 20 €uros. Associacion Amistats Max Rouquette 2, rue de l'ancien courrier 34000 Montpellier.
© Fòto Camberoque (probable pas solida)
28/10/2014
En Ondas C. Milhé n°2
Escotar l'emission n° 2
En Ondas de Domenja Lekuona
Que'vs convidam a la dusau part de l'entertien dab C. Milhé autora de "Comment je suis devenue anthropologue et occitane" Le bord de l'eau. NB l'emission de la setmana passada qu'ei en escota a la demanda sus la pagina d'arcuelh deu site de Ràdio País (colona de dreta tot en baish per v'i abonar)
País - paisatges de Georges Souche mustra deu fotografa plen d'engenh 10-18/03/2011 entrada deu CRDP aleia de la Ciutadèla 34000 Montpelhièr, lo blòg de G. Souche Tèrra de Lutz
Michèle Rivasi creatora de la CRIIRAD e eurodeputada que s'estona e que's revendeish contra la decision de la comunitat de relhevar e sustot de globalizar lo taus de radioactivitat deus aliments entaus umans e peu bestiar en cas d'accident, d'incident... Agra presse & SDN
Contribucions "Roland Pécout" e "Gestions deus plurilinguismes" de l'Université Paul Valéry a l'Université Ouverte des Humanités.
Las musicas d'En ondas
* Friday Evening
* Erik Trufaz Arkangelsk Dubophone
* Didier Squiban Rorz Gwen Kastellig
* Saps Espèr (Saps lo 12/03 Bal a Marslac per Pè de Gat + 6/04 a la MDE Centrifugeuse Hestenau A Pau qu'ei e qu'ei a Pau)
* Geoffrey Oryema Listening wind
* Sponji Reggae Black
En Ondas C. Milhé n°1
En ondas de Domenja Lekuona que recèu aquestas duas setmanas a Colette Milhé, antropològa.
Lo son libe Comment je suis devenue anthropologue et occitane que pareish a las edicions Le bord de l'eau en deceme de 2010. La prefacia qu'ei signada peu trebucat Eric Chauvier. Qu'ei lo director de la colleccion Des mondes ordinaires (de qui ei lo numèro 2) dab Bernard Traimond. Des mondes ordinaires qu'ei tanben lo nom deu hestenau d'antropologia de la còsta lanusqueta. Bernard Traimond, professor emerit a l'universitat Victor Segalen de Bordèu 2, qu'ei lo quite director de tèsi de C. Milhé.
La presenta publicacion per essajar d'inventar ua auta escritura, un entertèxte, un téisher (teishut e tèxte son lo quite medish mot) qui questiona la cercaira e la permet distanciacion e dialòga dab lo tèxte scientific.
C. Milhé qu'ei cercaira-tribalhadora, libra de la soa recèrca, de la soa pensada, deu son caminament. Qu'ei ua persona singulara qui practica ua antropologia activa, ce tà díser participativa dens lo sens on non cranh pas de s'implicar e de préner part aus quites procèssus qui analisa.
Ei la qui ei cargada de presentar un miralh, ua empachaira de virar en rond, un can dens ua glèisa, tot a l'encòp ? Lo son prètzhèit : que lo son tribalh e serveishi a quauquarren ! Ua tintèina (de joenèr ?) que la ren a còps esmaventa.
Lo son subjècte d'enquèsta qu'eslurra de "Quin vaden occitan ?" a un pretendut "Flaquèr de l'occitanisme politic en Bearn" ? Rai, que s'i hè au finau ! E aqueste hèit que vien enqüèra drin mei destorbar, questionar la cercaira sus la soa empatia dab la militança occitanista e solide la plaça soa au pregon : occitana o occitanista ?
Tota question qui renvia a l'accion que mian tot dia los militants occitanistas.
Qu'atenem dab impaciéncia la tèsi per paréisher en çò d'un director de colleccion tolosan. Ua tèsi qui la demora a escríver tornar per estar legedera.
Ua mira d'exercici d'escríver que platz au delà a C. Milhé. Que la practica dejà de faiçon hòrt escricada dens "Comment je suis devenue anthropologue et occitane". 275 paginas, 22 euros.
Las musicas d'En Ondas
* Lhassa de Mela El Pajaro
* Tenarèze Aral Davant Bordèu
* Tinariwen Amassakoul Amidinin
* Renat Jurié, Laffitte Cants sacrats e profanes Lèva te viste Bertomiu
* Ismaêl Lô Jammu Africa
* Geoffrey Oryema Exile
© Fòto AquitaineOnLine
23/10/2014
Los Seuvetons Arcolin !
http://ostaubearnes.fr/Un_beroi_arcolin_previst_a_Auloron.466.5.html
https://www.facebook.com/LosSeuvetons?ref=ts&fref=ts
22/10/2014
Breaking news! Stéphane Lhomme accorde une interview à Domenja Lekuona pour En Ondas
En Ondas setm. 43 Stéphane Lhomme Observatoire du Nucléaire
- John Greaves, Sophia Domancich e Vincent Courtois The trouble with happiness In the real world
- Musica entaus aeropòrts de Brian Eno
- Chi Nana Pon Au cabanon La java des bombes atomiques de Boris Vian
- Battle Mirrored Race in
- Radioactivity de Kraftwerk
- Sonaus de Joan Francés Tisnèr Crane airways deu disc Transpòrts Tisnèr S.A. e lo remix de Francés Dumeaux tà sortir de l'emission.


text:
Florença
Florença (Firenze en italian) es la capitala de la region italiana de Toscana. Sa populacion èra estimada a 366 488 abitants, lo 2 de junh de 2006. Sa superfícia totala es de 102 km².
Somari
Comunas limitròfas[modificar | modificar la font]
Bagno a Ripoli, Campi Bisenzio, Fiesole, Impruneta, Scandicci, Sesto Fiorentino.
Personalitats istoricas ligadas al nom de Florença[modificar | modificar la font]
- Dante Alighieri
- Michelangelo Buonarroti
- Leonardo da Vinci
- Laurenç de Medici
- Nicolau Maquiavèl
- Girolamo Savonarola
Monuments[modificar | modificar la font]
- Sinagòga màger: es situada dins lo centre istoric. Sa copòla en coire verd fa partida integranta del panorama de la vila.
Embessonatges[modificar | modificar la font]


text:
Manitòba
Manitòba es una província de Canadà. Manitòba es situat dins l'oèst canadian e confronta los estats americans de Dakota del Nòrd e Minnesòta al sud, Nunavut e la Baia d'Hudson al nòrd, Saskatchewan a l'oèst, e Ontàrio a l'èst.
En 1870 venguèt la primièra província creada de totes los territòris. Louis Riel nomenèt la nòva província "Manitoba" del mot algonquin "Manitou", que significa 'eime'. Manitòba, dins la region de la Red River Valley, foguèt lo luòc de la primièra colonia de pòblament de l'oèst canadenc.
La capitala e pus granda vila n'es Winnipeg.


text:
Gres
Lo gres es una ròca detritica, eissida de l'agregacion e la cimentacion (o diagenèsi) de grans de sabla. S'agís doncas d'una ròca coerenta e dura. Aqueles grans son sovent compausats de silici, mas podon aver d'autras composicions. Se parla alavetz puslèu d'arenita, en particular se los grans son carbonatats.
Taffoni e nises d'abelha[modificar | modificar la font]
Los noduls d'oxids de fèrre de mantun gres, en se desintegrar daissan de cavitats sonadas taffoni e d'estructuras d'erosion sonadas "nises d'abelha". D'en primièr, los noduls se produsisson per la precipitacion del fèrre present dins lo gres a l'entorn d'un nuclèu, en se formar de jaç concentrics d'aquel mineral. Aquelas estructuras, expausadas a l'activitat de l'atmosfèra e a l'aiga, subisson una meteorizacion rapida e despareisson, en i daissar de cavitats o taffoni, qu'agrandisson progressivament lor talha. En mai d'aquò, las particulas portadas pel vent trucan los gres en produsir un tipe d'erosion alveolara, que s'i forman de cavitats pichonas tanhentas, en guisa de cellulas, nommadas "nises d'abelha".


text:
Aran, meddia aranés 25/10/2014
Aran, meddia aranés 24/10/2014
Aran, meddia aranés 23/10/2014
En Meddia Aranés aué era naua activitat dera "Net des Murguetes" deth Conselh Generau d'Aran tà diuendres e dissabte, e era cartellera de cine
Al Meddia Aranés ...
Aran, meddia aranés 22/10/2014
En Meddia Aranés d'aué informam dera presentacion dera naua òbra de teatre en aranés de Manuela Ané, dera greva des Instituts, e des depòsits de dèishes.
Al Meddia Aranés ...
Aran, meddia aranés 21/10/2014
Eth Meddia Aranés d'aué vos informe dera naua datacion deth 1èr des Tractats d'Emparança ara Val d'Aran, deth concèrt des Paums, e hè un repàs ara documentacion der Archiu
El ...
Aran, meddia aranés 20/10/2014
Eth dimenge ei temps en Meddia Aranés entà hèr un repàs ara actualitat dera setmana.
El diumenge és temps al Meddia Aranès per fer un repàs a l'actualitat de la ...
Aran, meddia aranés 19/10/2014
Aué en Meddia Aranés recuperam un des programes dedicats ara musica deth cine entà escotar es BSO des dites "Espaguetti Western".
Avui al Meddia Aranès recuperem un ...
Aran, meddia aranés 18/10/2014
Eth Meddia aranés informe aué dera 3aua edicion de Era Mongetada, d'ua naua cession de documents tar Archiu Generau, dera poblicacion des Ponéncies sus eveniments istorics de ...
Aran, meddia aranés 17/10/2014
Aué parlam dera derròta dera AFLes e des victòries des dus equips dera EFVA que comence era Liga Pirineus de fotbòl 7. Eth secretari tecnic deth Conselh Esportiu dera Val d'Aran ...
Aran, meddia aranés 16/10/2014
En Meddia Aranés d'aué era darrèra amassada der Ajuntament e era subdelegacion deth Govern sus era N230,era creacion d'ua Comission Especiau en Senat contra eth despoblament ...
Aran, meddia aranés 15/10/2014
En Meddia Aranés d'aué eth detalh des ahèrs debatudi en darrèr Plen der Ajuntament de Bossòst, un nau talhèr deth SIAH deth Conselh Generau e era estrea der espaci Aran Recicle ath ...
Aran, meddia aranés 14/10/2014
Eth Meddia Aranés informe dera Concentracion des trabalhadors de Neoelectra en Tunél damb desparièrs interlocotors, des naues activitats de promocion turistica deth ...
Aran, meddia aranés 13/10/2014
En programa d'aué eth resum des notícies sobergessentes dera setmana en Aran
Al programa d'avui el resum de les notícies destacades de la setmana a ...
Aran, meddia aranés 12/10/2014
Eth Meddia Aranés d'aué repòse un col.lòqui ath torn des classes d'aranés que hè eth Conselh Generau damb alumnes des desparièrs nivèus.
El Meddia Aranés d'avui reposa una ...
Aran, meddia aranés 11/10/2014
En Meddia Aranés d'aué eth detalh dera concentracion en Tunèl des trabalhadors dera empresa Neoelectra en Les, dera visita des representants d'ICV tath país, e deth Concors de ...
Aran, meddia aranés 10/10/2014
Aué en programa damb Asier Urruzuno hèm valoracion dera IV Verticau Vielha-Montcorbison. Parlam des resultats des partits disputadi ena dimenjada e es compromisi de liga ...
Aran, meddia aranés 09/10/2014
Eth Meddia Aranés informe der hestejament de U.A des 35 ans dera recuperacion deth Conselh Generau Provisionau, der acabament des òbres de plaçament de naui paralauets, dera ...
Aran, meddia aranés 07/10/2014
En programa d'aué era valoracion des 1ères Jornades "Aran Diatonic", uns corsi tà esvitar era presbícia e era Hèira de Salardú.
Al programa d'avui la valoració de ...
Aran, meddia aranés 06/10/2014
Aué eth Meddia Aranés informe des Hèires de bestiar de Bossòst e Les e recupère era emision dera gravacion dera òbra literaria dera "Fira darrèra de Vielha" de Pepita ...
Aran, meddia aranés 05/10/2014
Eth Meddia Aranés d'aué reemetis un collòqui sus es corsi qu'aufrís eth Centre de Formacion d'Adults.
El Meddia Aranés d'avui reemetix un col.loqui sobre els cursos que ...
Aran, meddia aranés 04/10/2014
Aué en Meddia Aranés eth balanç dera naua sason d'Aran Park, era XX edicion dera "Catinon" en Sent Lis damb era actuacion d'Alidé Sans e eth concèrt dera Corau Santa Mª ...
Aran, meddia aranés 03/10/2014
Aué en Aran Espòrts, convèrsa damb er entrenador deth Bilbao Bàsquet, Sito Alonso. Damb Luis Carlos Medina Vicesindic deth CGA parlam dera Marcha Beret e dera actualitat ...
Aran, meddia aranés 02/10/2014
En Meddia Aranés vos informam dera concentracion d'ager deuant der Ajuntament de Vielha contra era decision deth Tribunau Constitucionau de suspéner era consulta en ...
Aran, meddia aranés 01/10/2014
Eth Meddia Aranés informe aué des ahèrs debatudi en Plen extraordinari deth Conselh Generau d'Aran, era naua web dera Generalitat Gencat.cat e eth sopar organizat pera ...
Aran, meddia aranés 30/09/2014


text:
Òli
Òli es un tèrme generic per designar un grand nombre de liquids d'originas divèrsas e idròfobs (que se dissòlvon pas dins l'aiga).
Los òlis comestibles son de lipids generalament d'origina vegetala o animala o minerala.
Òlis alimentaris[modificar | modificar la font]
L'òli mai comun istoricament dins lo regim mediterranèu es l'òli d'oliva e, dins la gastronomia mediterranèa, se se precisa pas lo tipe d'òli dins una recèpta o un plat, comprenèm generalament òli d'oliva.
La majoritat dels autres òlis vegetals utilizats en alimentacion son d'òlis de granas, coma l'òli de virasolelh.
Lista d'òlis alimentaris[modificar | modificar la font]
Òlis combustibles[modificar | modificar la font]
Los òlis combustibles son una varietat de mesclas liquida de color jaune a marron clar eissits del petròli brut, o de substàncias vegetalas (biodiesel e biocombustibles).
Son produsits amb diferents procediments de rafinatge, segon los usatges que s'i destinan. Pòdon servir de combustibles per motors, lampas, radiators e tanben de solvents.
Òlis minerals[modificar | modificar la font]
Los òlis minerals son eissits per destillacion del carbon, del petròli brut o d'unes sistres bituminals. Servisson essencialament per oliar las pèças mecanicas e pendent longtemps foguèron utilizats per far de lutz (amb lampas).
Una taca d'òli mineral sus de papièr pòt partir si calfam pro, es pas la meteissa causa per una taca d'òli vegetal o d'òli animal.