text:
Crasi
La crasi (del grèc ancian kpᾶσις / krãsis, « mescladís ») es un fenomèn d'aglutinacion de dos mots qu'aparten a la categoria de las contraccions.
Descripcion[modificar | modificar la font]
En general se fa per fusion dels dos mots, en prenent la primièra sillaba (o primièra letra) del primièr mot e una (o mai) sillaba del segond mot.
Una autra configuracion existís, quand los dos sons son identics, se fusionan (coma en portugués). ex. a aquela→ àquela
En occitan[modificar | modificar la font]
Lo fenomèn existís tanben coma seguida a una vocalizacion e una crasi dins qualques mots (sustot en provençal e gascon).
a + lo → au
de + lo → deu
Usatge extensiu[modificar | modificar la font]
La crasi designa tanben per extension lo fenomèn de contraccion e de fusion dins un sol mot.
Exemple (en anglés) Mam per Madam (ma'am).


c: text/html

text:
Menorà
La menorà (מנורה en ebrieu) es lo chandelier de set branchas que sa construccion fuguet prescricha dins lo libre de l'Exòde, chapítol 25, versets 31 a 40, per venir un daus utils dau tabernacle e pus tard dau temple de Jerusalem. Lo mot ven dau prefix me indicant l'origina de 'na chausa, associat a la raiç ebrieva norah, de nur (flama) au femenin, valent a dire « de la flama », « que proven de la flama »; 'quilha flama, segon la Cabala, es la shekhinà o « preséncia de Dieu ». La menorà es dempuei l'antiquitat un daus simbòus dau judaïsme.
La forma de la menorà, coma es representada sus l'arc de Tit, o enquera sus lo mosaïc de la sinagòga Shalom al Yisrael de Jerico (segle V), es inspirada de 'na varietat de sàlvia, planta beucòp aromatica de la familha de la menta que buta en Judea, Salvia palaestina, tanben apelada sàlvia d'Israel. La descripcion biblica que se tròba dins l'Exòde (25:31-36), utiliza daus termes botanics aicí coma branchas, flors, petals, calicis...
Maimonides ne dessenhet 'na varianta en Y dins un de sos tractats midrashics: tres branchas drechas a l'est, tres a l'oest e una au centre. 'Quilha forma en Y, segon la Cabala, deviá remembrar las set branchas dau delta dau Nil; e son òli sant, las aigas sacradas dau Nil que devián pas jamai mancar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1873
Aquesta pagina concernís l'an 1873 del calendièr gregorian.
EvenimentsModificar
OccitàniaModificar
FrançaModificar
EuròpaModificar
Empèri OtomanModificar
A la fin de l'annada, acomençament d'una tiera de faminas en Anatolia.
AfricaModificar
EtiopiaModificar
Somission dei regions de Gondar e de Begademer per lei fòrças dau negus Yohannes IV.
ArtsModificar
Sciéncias e tecnicasModificar
MatematicasModificar
Demonstracion dau caractèr transcendent dau nombre "e" realizada per lo matematician francés Charles Hermite.
EconomiaModificar
NaissençasModificar
- 15 de febrièr - Hans von Euler-Chelpin, bioquimista suedés, Prèmi Nobel de Quimia (m. 1964)
- 25 de febrièr - Enrico Caruso, cantaire italian (m. 1921)
- 1èr d'abril - Sergei Rakhmaninov, musician e compositor rus (m. 1943)
- 10 d'abril - Kyösti Kallio, president de Finlàndia (m. 1940)
- 3 de junh - Otto Loewi, bioquimista alemand, Prèmi Nobel (m. 1961)
- 20 de julhet - Alberto Santos-Dumont, engenhaire e inventor brasilièr (m. 1932)
- 31 de julhet - Domingos da Costa Oliveira, primièr ministre de Portugal (m. 1957)
- 26 d'agost - Lee De Forest, inventor american (m. 1961)
- 4 de novembre - George Edward Moore, filosòf britanic (m. 1958)
- 20 de novembre - Ramón S. Castillo, president d'Argentina (m. 1944)
- 12 de decembre - Pau Albarèl, felibre del país audenc (m. 1929)
- Justus von Liebig, quimista alemand.


text:
Tarrafal
Tarrafal est un toponyme portugais qui peut désigner :
- Tarrafal (municipalité du Cap-Vert), une municipalité cap-verdienne située sur l'île de Santiago ;
- Tarrafal (Santiago), une ville cap-verdienne située sur l'île de Santiago, chef-lieu de la municipalité précédente ;
- Camp de Tarrafal, une prison célèbre de l'époque salazariste, située dans la municipalité précédente.
- Tarrafal de São Nicolau (municipalité du Cap-Vert), une municipalité cap-verdienne située sur l'île de São Nicolau ;
- Tarrafal de São Nicolau, une ville cap-verdienne située sur l'île de São Nicolau chef-lieu de la municipalité précédente.
- Tarrafal de Monte Trigo (pt), un village de la fraguesia de Santo André (pt), dans la municipalité cap-verdienne de Porto Novo, sur l'île de Santo Antão.


text:
1899
Aquesta pagina concernís l'an 1899 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Fin dei campanhas de conquista territòriala dins la region dau Lac Turkana.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
A partir d'octòbre, lo movement dei Boxers comencèt de conóisser una amplor novèla ambé d'escaramochas còntra lei tropas imperialas e tanben de mai en mai d'atacas còntra de missionaris, de crestians chinés e de simbòls de l'influéncia europèa (camin de fèrre, glèisas... etc). La Cort Imperiala se devesiguèt a prepaus de la politica d'adoptar e Yuan Shikai capitèt finalament unei conselhiers de Cixi de sostenir lo movement còntra la preséncia estrangiera en China.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Armament[modificar | modificar la font]
Perseguida dau desvolopament d'aplicacions militaras dau sosmarin ambé la bastida dau Narval concebut per l'engenhaire francés Maxime Laubeuf (1864-1939). Inventèt lo premier sosmarin de propulsion classica capable de se desplaçar amb un motor diesel a la superficia (en temps normau) e amb un motor electric en sotada (per lo combat). Aqueu tipe de foncionament venguèt la nòrma fins a l'invencion dau sosmarin de propulsion nucleara capable de demorar en sotada en permanéncia.
Astronomia[modificar | modificar la font]
A partir d'estudis menats sus l'estèla RR Lyrae, descubèrta d'una novèla classa d'estèlas variablas. Pròchas dau Soleu (generalament 0,8 massa solara), an un periòde de variacion feble (0,2 a 1,1 jorns) e son uei fòrça utilizadas per mesurar de distàncias astronomicas.
Energia[modificar | modificar la font]
Presentacion de la premiera pila alcalina e dau premier acumulator niquèl-cadmi per l'engenhaire suedés Waldemar Jungner (1869-1924).
Quimia[modificar | modificar la font]
Gràcias au procès de Karl von Linde, James Dewar (1842-1923) capitèt la premira liquefaccion de l'idrogèn.
Dins un autre domeni de la quimia, acabament de la mesa au ponch dau procès Frank-Caro que permetèt per lo premier còp de produrre un engrais azotat a partir de l'azòt atmosferic. Aquò favorizèt l'utilizacion d'engrais sintetics e sostenguèt l'important desvolopament de la produccion agricòla que se debanèt dins lo corrent dau sègle XX. Entraïnèt tanben lo declin progressiu de l'esplecha dei jaciments naturaus de nitrats (→ 1902 e 1913).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 7 de genièr - Francis Poulenc, musician francés (m. 1963)
- 8 de genièr - Solomon West Ridgeway Dias Bandaranaike, primièr ministre de Sri Lanka (n. 1959)
- 12 de genièr - Paul Hermann Müller, bioquimista soís, Prèmi Nobel (m. 1965)
- 25 de genièr - Paul-Henri Spaak, primièr ministre de Belgica (m. 1972)
- 30 de genièr - Max Theiler, virologista sud-african, Prèmi Nobel (m. 1972)
- 3 de febrièr - João Café Filho, president de Brasil (m. 1970)
- 10 de febrièr - Cevdet Sunay, president de Turquia (m. 1982)
- 11 de març - Rei Frederic IX de Danemarc (m. 1972)
- 13 de març - John Hasbrouck van Vleck, fisician american, Prèmi Nobel (m. 1980)
- 11 d'abril - Percy Lavon Julian, scientific american (m. 1975)
- 22 d'abril - Vladimir Nabokov, escrivan rus (m. 1977)
- 29 d'abril - Duke Ellington, musician de jazz american (m. 1974)
- 8 de mai - Friedrich Hayek, economista american, Prèmi Nobel (m. 1992)
- 10 de mai - Fred Astaire, actor american de cinèma (m. 1987)
- 3 de junh - Georg von Békésy, bioquimista ongrés-american, Prèmi Nobel (m. 1972)
- 12 de junh - Fritz Albert Lipmann, bioquimista alemand-american, Prèmi Nobel (m. 1986)
- 14 de junh - Yasunari Kawabata, escrivan japonés, Prèmi Nobel de Literatura (m. 1972)
- 7 de julhet - George Cukor, realizator american (m. 1989)
- 15 de julhet - Seán Lemass, primièr ministre (Taoiseach) de la Republica d'Irlanda (m. 1971)
- 17 de julhet - James Cagney, escrivan american (m. 1986)
- 21 de julhet - Ernest Hemingway, escrivan american (m. 1962)
- 22 de julhet - Rei Sobhuza II de Swaziland (m. 1982)
- 13 d'agost - Alfred Hitchcock, realizator britanic (m. 1980)
- 3 de setembre - Frank Macfarlane Burnet, biològ australian, Prèmi Nobel (m. 1985)
- 24 d'agost - Jorge Luis Borges, escrivan argentin (m. 1986)
- 24 d'agost - Albert Claude, biològ bèlga, Prèmi Nobel (m. 1983)
- 19 d'octobre - Miguel Ángel Asturias, escrivan guatemaltec, Prèmi Nobel de Literatura (m. 1974)
- 11 de novembre - Julio de Caro, violonista, cap d'orquestra e compositor argentin (m. 1980)
- 13 de novembre - Huang Xianfan, istorian e antropològ chinés (m. 1982)
- 15 de novembre - Iskander Mirza, president de Paquistan (m. 1969)
- 3 de decembre - Hayato Ikeda, primièr ministre de Japon (m. 1965)
- 16 de decembre - Aleksander Zawadzki, president de Polonha (m. 1964)
- 16 de decembre - Noël Coward, actor de teatre e escrivan britanic (m. 1973)
- 25 de decembre - Humphrey Bogart, escrivan american (m. 1957)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 18 de genièr - Carl Friedrich Wilhelm Claus, zoològ alemand (n. 1835)
- 29 de genièr - Alfred Sisley, pintor francés (n. 1839)
- 6 de febrièr - Leo von Caprivi, cancelièr alemand (n. 1831)
- 16 de febrièr - Félix Maure, president de la França (n. 1841)
- 3 de junh - Johann Strauss (filh), compositor austriac (n. 1825)
- 28 de julhet - Antonio Guzmán Blanco, president de Veneçuèla (n. 1829)
- 20 d'agost - Gregorio Pacheco Leyes, president de Bolivia (n. 1823)
- 13 de novembre - José Ferraz de Almeida Júnior, pintor brasilièr (n. 1850)
- Antòni Blasi Crosilhat, felibre provençal (n. 1814)


text:
Obersteinbach
Obersteinbach en alemannisch (Obersteinbach en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La rota en venent de Bitche(D35) es magnifica e travèrsa lo bòsc en longeant la frontièra alemanda. S'arriba a Obersteinbach #qu'es un vilatge del tipe « pòbli-carrièra » estenduda en longitud la longitud de la rota amb los sieus polits ostals a colombage.
La route venant de Bitche(D35) est magnifique et traverse la forêt en longeant la frontière allemande. On arrive à Obersteinbach qui est un village du type « village-rue » étalé en longueur le long de la route avec ses belles maisons à colombage.


text:
Micolau Sabòli
Micolau Sabòli (Monteus, 30 de genier de 1614-Avinhon, 25 de julhet de 1675; en francés Nicolas Saboly) foguèt un poèta occitan de Provença, fòrça popular gràcias a sei nadaus.
Biografia[modificar | modificar la font]
Micolau Sabòli èra fiu de Joan Sabòli, un mercadier borgés. Faguèt seis estudis en cò dei jesuistas d'Avinhon e leis acabèt au collègi de Carpentràs. Venguèt puei capelan e en 1633 rector de la capelariá de Santa Maria Magdalena a la catedrala de Sant Sufren. De 1640 a 1643 foguèt mèstre de capèla a la catedrala dins aquela vila, puei s'enanèt a Arle, Nimes e finalament Avinhon.
Sa fama de musician e de poèta se bastiguèt rapidament: escriguèt de messas, de motets e de nadaus que se publiquèron, tre 1669, en quasernets de sièis, uech o dotze, que sei compatriòtas leis aculhissián amb grand plaser e estrambòrd.
Quand se moriguèt a sei 61 ans, l'enterrèron dins lo còr de la glèisa de Sant Pèire d'Avinhon e uei encara s'i pòt veire una placa commemorativa de marbre d'aqueu personatge fòrça important per lei tradicions popularas occitanas.
Lei melodias dau poèta aurián probablament desaparegut se Francés Seguin leis aguèsse pas estampadas a la fin dau sègle XIX après vint ans de recèrcas.
Frederic Mistral escriguèt lei paraulas de la Copa Santa, sus una musica de Sabòli.
Sei nadaus son encara populars uei e an fach l'objècte de publicacions e enregistraments divèrs. Son interpretats actualament per lo Duo Calendau, interpretaire de musica tradicionala provençala. Se faguèt tanben un festenau Sabòli dins la vila de naissença dau poèta e musician en 2003.
Autors
Auvèrnhe : Cordat
Bearn : Fondevila
Gasconha : Adèr • Astròs • Giraud Bedot • Dugay • Bertran Larada • Andriu du Pré
Lengadòc : Godolin • Francés de Corteta
Provença : Brueis • Zerbin • Micolau Sabòli • Pèire Chabèrt • Joan de Cabanas • Tronc de Codolet
Obras
Teatre : La Pastorala deu Paysan
Poesia : Lo Ramelet Mondin • Lo Gentilhòme gascon • La Margalida Gascoa


text:
Mas abans de jogar, vos vòli informar que las règlas internacionalas sus l'environa quand son prèsas seriosament an una certana eficacetat. Segon la fòto que ai junt al jòc que traparètz amont aqueste tèxte.
E coma a l'internacional, l'intervencionisme fonciona, podètz pensar que suls individús aiçò es similar, sus vosautre tanben. E puèi se cadun se pensa concernit, benlèu que la planeta serà protegida per totes/as de faiçon individuala, per aver lo collectiu, en passar pel vesinat, lo nacional, l'estatal, lo costat Unional europenc, etc... dincal planetari. « Utopia » diràn mantunes, barrrh ! Jà es perdut per els o elas, pòdon passar lo juec miu, un jòc de lingüistica aplicada, aplicada a la pedagogia de la legida o lectura.
Aital - Es que legissètz per letra o reconeissètz los mots per l’auburi ? (siloèta). Fasètz legida dels mots de naut en bas e la colomna 1 abans la segonda seguida. Davalatz aviat, en préner juste lo temps de reconéisser los sens de cada mot. Cronometratz-vos. [fait amb l'ajuda de mensual Sciences&Vie paregut en setembre 2007].
Es un jòc, quitament per los que díson juec en occitan ... n'i a per totes/as. E alara se podrà escriure que es un juec de paraulas, nomàs 'quò ! Enfin, quasi...
Lista primièra e la colomna 1, la cal legir a la vitessa que pensatz bona, mas aviat, car lo temps es argent [ :-))) ].
Díder
Coènh
Luòc
Devath
Sòus,
Tots
Verd,
Braç
Teit
Legir
Amicalament
Jove
Pron
Long
Can
Gos
Vaquí
Mas
Votz
Anar
Seguit
Ivèrn
Sort
Mena
Vida
Roge
Alara
Nègre
Sol
Leugièr
Atanben
Rauba
Lilàs
Vist
Còp
Aviat
Cambiatz de lista, Cambiatz de lista, abans fasètz lo compte ; Temps de legida lista 1 : …… min …… s
Ben, ara l'autra lista, numèro 2.
Fatiguar
Silenci
Malastrós
Començar
Vriuleta
Automna
S’assetar
Vilatge
Dementre que
Visitar
Monsénher
Original
Benlèu
Sempre
Veitura
Aprèp-miègjorn
Mantunes
Vóler
Ironda
Entendre
Somriure
Recontar
Devenir
Trabalh
Companhon
Insècte
Lendeman
Religion
Uelhada
Sofrir
Darrièr
Monstrar
Preparar
Merçants
Urós
Çaquelà
Sobtament
Temps de legida lista 2 : …… min …… s - Aital podrètz comparar las legidas de las listas aquestas e aital vos donarà l'enveja de gaitar l'entrevista -p.150 de la meteissa revista- entrevista d'En Michel Violet, redactor de la revista francesa Les actes de lecture.
E per escàs, se cal comparar los dos tempses ensemble, se la lista 2 > lista 1 legissètz per letra e d'autres exercicis vos seràn necites, se las doás legidas an un temps similar identificatz ben los mots per l'auburi e cap estudi es necite : sètz normal. Res es dit per los que an lista 2 < lista 1 ... benlèu que cal veire quicòm mai que la legida.


text:
Cuvry
Cuvry es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait De l'ancian País Messin en lo Isle.
- La distincion levava de la familha de Chelaincourt al Sègle XVIII
- Demolicion d'una grange a la cœur del vilatge per bastirModèl:Quand lo luòc Sant-Martin[1].
- Dépendait de l'ancien Pays Messin en l'Isle.
- La seigneurie relevait de la famille de Chelaincourt au Sègle XVIII
- Démolition d'une grange au cœur du village pour construireModèl:Quand la place Saint-Martin[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
rl171010.


text:
30/06/2011
29/06/2011
Junh de 2011
• Òsca a la Suissa que vòl tanben sortir del nucleari.
• Vergonha a la mòrt qu'a pres Maurice Garrel, Jorge Semprun, Christiane Desroches-Noblecourt, Clarence Clemons, Elena Bonner, Peter Falk e mon amic Privat.
• Òsca a la tanada qu'a pres Berlusconi dins un referendum. Enfin...
• Òsca a Mohammed VI, rei del Maròc, qu'a fach un pas decisiu cap a la democracia dins son país.
• Vergonha al Governament que vòl de mai en mai tractar los enfants coma d'adultes dins los afars penals.
• Vegonha al Governament que gasta tot çò que fasiá que èra plan de viure en França (sistèmas educatiu, de santat, de justicia…).
• Vergonha a l'idèia d'una segonda jornada de solidaritat : n'auràn pas lèu un pete de tustar totjorn suls salariats ? E los beneficis del capital, quora i tocaràn ?
• Òsca al professor François Nicoli, neurològ a La Timòna a Marselha, que ven de demissionar per denonciar lo manca de mejans de l'Espital. Ditz que pòt pas pus far son trabalh convenablament.
• Òsca al jutjament dels complicis de Pol Pot al Cambòdge (1,7 milions de mòrts entre 1975 e 1979).
• Òsca a l'inscripcion de Cevenas e Causses a l'UNESCO.
• Òsca a la liberacion d'Hervé Guesquière e Stéphane Taponier, jornalistas de França Television, ostatges en Afganistan dempuèi 547 jorns.
24/06/2011
Jean (Privat) Rouquette (1922-2011)
A mon amic,
mon car amic Privat.
Aviá gaireben 50 ans de mai que ieu. Èra mon amic, ère son amiga. Jamai ai pas conescut qualqu'un qu'aime tant lo monde, jamai ai pas conescut qualqu'un de positiu coma el. Totjorn èra content de çò que reussissián los altres, èra pas envejós. Se'n rejoissiá. Aviá totjorn d'idèias. Passava pas una setmana sens me venir veire. Quand arribava, disiá : "E ben la ven veire !" (Parlava a la tresena persona) Li respondiái : "E ben a plan rason de la venir veire que sens aquò se languiriá." Totas las personas que son passadas a l'ostal meun an vist Privat. Segur.
Parlava la lenga de sos ancians. L'a pas jamai renegada, el, al contrari. A escrich en occitan.
S'apelava Joan mas aviá pres per pichon nom lo nom de familha Privat per mercejar un oncle seun qu'aviá pas d'enfants e que li aviá balhat son ostal. Atal lo nom de Privat contunhèt d'èsser viu, un pauc… I ère tant acostumada que m'estonave totjorn quand òm me demandava se Privat èra ben son pichon nom.
Sa pòrta èra totjorn dubèrta e aviá una femna sus mesura per aquò. Coma ditz, ela, Marineta : "Aqueste còp nos a escapat..." A totjorn partejat son òme, Marineta.
Ai poscut li dire al reveire quand èra encara conscient, m'a sarrada la man, fòrt. Lo tornère veire 6 oras davant sa mòrt mas aquí, el, me vegèt pas. S'es atudat dins la nuèch del 22 al 23. Me mancarà.
22/06/2011
20/06/2011
08/06/2011
Ai passat lo DCL
L'informacion, l'ai ajuda sus facebook. E pas que sus facebook. Es plan facebook. Lo DCL es lo diplòma de competéncia en lenga. Alara, un pauc per militantisme, o cal dire, que de monde an degut se batre per far dintrar la lenga occitana dins la tièira de las lengas avaloradas, me soi marcada. Aquò me costèt, crese, gaireben 70 € (ara aquò's 100, s'aquò vos ditz). Foguère doncas convocada a Milhau lo 21 de mai a 8 oras 30. Ja, lo matin, quand me desrevelhère a 6 oras, me demandère s'auriái pas fach melhor de me'n passar. Mas bon, fasiá polit temps, lo camin es mai qu'agradiu per davalar a Milhau e pièi, per parlar la lenga, qué fariam pas ? Ère la prumièira de convocada. Me metèron dins una pèça, me balhèron lo subjècte e m'ensenhèron çò qu'auriái de far. Urosament, urosament, qu'aviái pas legidas las informacions sus aquel diplòma davant de partir si que non i seriái pas anada. En fach, la competéncia se limita pas a la practica escricha e orala de la lenga : cal far una prestacion comerciala. Sul pic, me soi plan demandada de qué fasiái aquí. Me calguèt, entre autres, jogar un ròtle (per telefòn). La jurada (3 personas, d'après çò que me diguèt la femna del GRETA) èra dins una pèça a costat : un que me parlava al telefòn, los dos autres qu'escotavan e que notavan. Los ai pas vistes, lor ai pas parlat. Prenguère pas cap de plaser per aquò far, sustot que comprenguère pichon a pichon, al fial de l'exercici, que la lenga sola sufisiá pas. D'ont mai l'exercici avançava, d'ont mai me disiái qu'aviái passat l'atge d'aquelas conariás. Lo problèma es que fau pas un mestièr comercial e, qu'en mai d'aquò, aime pas aquò e soi pas facha per aquò. Anère dusc'al cap mas sortiguère d'aquí cansada e frustrada. Cal dire qu'ère tanben contristada de veire que, fin finala, lo Mercat èra decisivament pertot dins aquela societat... E pièi, se pausava un autre problèma. Farà lèu vint ans que trabalhe per la cultura occitana, me vesètz metre qu'ai 2 o 3 sus 5 (i a 5 grases) al DCL en occitan sus mon CV ? Seriá completament contra-productiu. E per de qué ? Per çò que soi pas bona comerciala ? I a quicòm que truca dins l'afar, per qualqu'un que fa pas un mestièr comercial. Urosament, n'i a encara, de mestièrs que son pas comercials !
Bon, tot aquò per dire que s'aviái sachut, i seriái pas anada dins l'idèia de passar una formalitat e d'escambiar amb de monde en occitan : i seriái pas davalada de tot !
Las nòtas son tombadas ièr : ai lo gra 5. Moralitat : soi coma Mossur Jourdain mas m'i tornaràn pas prene !
Inscription à : Articles (Atom)


text:
Fulvy
Fulvy es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Yonne e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Canal de Bourgogne
Canal de Bourgogne
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La tèrra de Fulvy i aguèt erigit en marquisat a la 18en en favor del intendant de las finanças Orry, fraire del contrôleur general de las finanças, #que se li deu a el la reconstruction del castèl
La terre de Fulvy fut érigée en marquisat au 18en en faveur de l'intendant des finances Orry, frère du contrôleur général des finances, auquel on doit la reconstruction du château


text:
Poullaouen
Poullaouen en breton (Poullaouen en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Poullaouen es una municipalitat situada a una trentena de km al sud-es de Morlaix e a una desena de km a penas al nòrd de Carhaix entre los monts de Arrée al nòrd e los montanhas #Negras al sud. La municipalitat es limitrophe al nòrd-oèst de Locmaria-Berrien, al sud-oèst de Plounévézel, al sud-oèst de Plouyé. Lo bourg a situat sus un tuc cap a 160 mètres d'altitud, mas lo ponch mai elevat del finage communal es a 282 mètres, lo ponch çò de mès de bas a 144 mètres.
« Poullaouen Es un triste país ont plòu dètz mes de l'an » a escrich l'escrivan Edmond AboutError de citacion : Clausura
omesa per la balisa
. Même si le climat breton est humide, cette affirmation est heureusement exagérée!


text:
Lo Cercle occitan Prospèr Estieu de Pàmias
Passejada istorica e botanica a Bonac
Le 5 de mai de 2016, le solelh èra amb nosautres per la darrièra passejada istorica e botanica, organizada pel cercle occitan de Pàmias.
Ongan foguèt a Bonac, pichòta comuna de las ribas d’Arièja qu’avèm escotat conferencièrs de
tota mena, joves e vièlhs, confirmats e en èrba.
Le matin, visita del vilatjòt, de la glèisa e del castèl e per acabar, un polit talhièr de religadura.
Le vèspre, aprèp un pica-mica gostós e fòrça agradiu còsta d’Arièja, e per d’unes, un bocin de prangièra, L’Alan Vidal nos menèt per un camin d’èrbas e de flors per nos assabentar.
Una polida jornada , grandmercé a Elena Laffont e Danièl Pedossat per l’organizacion d’aquela passejada e a l’an que ven !
Totas las fotografias d ’aquela polida jornada aquí.
Lo Cercle occitan Prospèr Estieu de Pàmias
Lo Cercle occitan de Pàmias (cercle local IEO) existís desempuèi genièr de 1990 a l’iniciativa de qualques afogats de la lenga nòstra que se reüniguèron en 1989 per celebrar la memòria de Prospèr Estieu, grand poèta e reformator de la lenga, que defuntèt a Pàmias en çò de sa filha en 1939 ; e, quand li calguèt balhar un nom, es evidentament lo del grand òme que foguèt causit.
Lo Cercle IEO de Pàmias s’amassa dos còps per mes lo dijòus al ser per comentar l’actualitat, per trabalhar sus la lenga, per cantar e, de còps, per partejar salsissòts e cocons.
Prepausa tanben corses publics pels adults.
Organiza cada annada una passejada istorica e botanica al mes de mai dins un lòc diferent.
Es present, amb las autras associacions occitanas, a mantunas manifestacions culturalas (fèsta occitana d’estiu, salons del libre, etc.).
Desempuèi 2008, organiza al mes de novembre, amb la collaboracion de la Lauseta e de la Calandreta, lo Festenal occitan de Pàmias que prepausa mòstras, teatre, conferéncias, lecturas poeticas, bal, repais, concèrts, etc.
A la siá demanda, la Comuna de Pàmias installa, desempuèi 2000, placas de carrièras en occitan.
Es tanben lo Cercle qu’es encargat de redigir la pagina occitana sul bulletin municipal.
Enfin, cal mencionar l’edicion de libres de tota mena (poesia, filologia, benda desenhada, etc).
Un Cercle, òc, mas dubèrt sus la vida vidanta, sus la vila e sul mond.
Contacte: 05.81.06.03.88 o ostaloc09@club-internet.fr


text:
L'ora de bufar
- Écrit par Gilbour
- Publié dans Instruments (Adultes)
- Lu 62586 fois
- Taille de police Réduire la taille de la police Augmenter la taille de police
- Imprimer
-
Valentin fasiá pas tròp lo fier en montar l'eschalier. As beu estre militant e aver ta carta de la CGT, ses pas tròp tranquile quante tu ses convocat chas lo patron.
Quo es Puimiraud qu'es vengut zo dire, eimatin. Puimiraud, quo es lo contramestre. Normalament, quo es Valentin que auriá degut z'estre, contramestre : es lo mai ancian a lo mai califiat daus obriers. Monsur Morel z'i aviá perpausat. Valentin aviá pas volgut. « Sei pas aqui per comandar aus autres ! » çò-disset. 'Laidonc quo es Puymiraud qu'era vengut contramestre. Puimiraud era gaire aimat a l'usina.
S'era amenat a uech oras demiá coma Landru, eimatin. Quo era pas tròp bon signe. Landru era pas fin, violenc e sens escrupules. Quò se disiá qu'era estat dins la miliça dins sa jòunessa mas degun aviá pogut zo provar. Aura, se contentava de pejar las afichas 'vancés las eleccions e de far dau gras. Deviá bien far sos cent-cinquanta quilòs aura. Quante Landru davalava dau bureu coma Puimiraud, quo era per dòstar tota enveia de far de las conarias a lo qu'anava prener la pòrta per embelir la categoria daus cherchaires d'emplech.
« Monsur Morel te vòu veire, li aviá credat Puimiraud dins l'aurelha.
- Quora ?
- Còp-sec. Landru vai prener ta plaça. »
Valentin aviá levat la testa de la machina. Quò fasiá pas partida de las 'bitudas daus dos. Avián costuma de venir directament coma lo successor de lo qu'anava estre virat. Landru era aqui nonmas per far de la dissuasion. Degun se rampelava l'aver vist darrier una machina.
« Preissa-te! » li lancet Landru.
Parlava d'una votz aguda que anava pas bien emb sa siloeta.
S'era fach 'trapar bestiament, Valentin. En era segur. Quo era diluns. Puimiraud aviá fach tot lo talher en damandar a chascun « Tu sabes jugar de la chabreta ? » Valentin aviá bestiament dich « òc! ». Lo mot aviá pas 'chabat de surtir de sa gòrja que zo rencurava. Puimiraud aviá virat los talons sens ren dire e s'era enquilhat dins l'eschalier metalic daus bureus en tirar una uelhada a Valentin. S'era desjá fach 'trapar entau a l'armada, lo Valentin. « Qui sap far de la bicicleta ? » Aviá fach un pas en avant e s'era trobat tota una setmana a plumar las pompiras. La leiçon aviá pas portat...
Puimiraud aviá tustat a la pòrta e s'era quilhat en junher las mans davant son embonilh en esperar la responsa de Monsur Morel, en signe de somission.
Monsur Morel s'era campat quante Valentin era entrat. Era totjorn vestit de son costume negre, d'una chamisa blancha e d'una cravata negra. La brilhantina fasiá lusir sos piaus.
« Sietatz-vos, Valentin. Lison, podetz portar dos cafes ?
Lison entret. Aviá un cotilhon negre que se 'restava au-dessus dau janoelh e un severa chamisier blanc. Lo boton dau naut era pas barrat. Sos corts piaus roges semblavan lusir dins la peça. Portava doas tassas sus un pitit plateu. S'en tornet, seguida per l'odor de son sent-bon. Valentin aviá la gòrja secha.
« Valentin, aguí una ideia, comencet Monsur Morel. »
Valentin disiá ren. Escotava. Fasiá doçament virar lo culher dins lo cafe. Debas, Landru penava darrier la machina.
« Vos sabetz que la sirena e tota la besunha que permeten lo començament e la fin dau trabalh son un pauc vielhs. De mai, fugueren 'bimats per la darriera tempesta. »
Tu parlas que la sirena fuguet 'bimada a la darriera tempesta ! Quo es Valentin que s'era laissat embarrar dins l'usina e que era surtit per un calustron sus la teulada per far taiser 'quela salopariá de sirena. Aviá pas previst la tempesta : lo vent aviá mancat lo butir debas e un teule era pas passat loenh de son morre. En davalar, s'en era faugut de pauc que s'empeguesse Landru que eissaiava de correr dins l'eschalier per veire d'ente veniá lo vent. Aviá nonmas agut lo temps de se raletar darrier la pòrta d'un bureu. De mai, aviá pas degut tustar au bon endrech. La sirena unlet normalament l'endoman. Aviá nonmas la votz un pauc mai raucha que de costuma...
« Fau chamjar tota la besunha, contunhet Monsur Morel. Ai damandat quantben quò costariá a una boitia especialisada. »
Lo patron se 'restet un moment.
« Quo es cher. Quo es tròp cher per n'autres. »
Valentin vesiá pas çò que podiá far dins quela istòria.
« Urosament, aguí una ideia. Quo es vos, Valentin, emb vòstra chabreta, que vatz remplaçar la sirena ! »
Valentin drubet lo bec e los uelhs. L'aviá pas vist venir, 'queu còp ! Se vesiá mau estre lo que balha lo ritme aus autres galerians. Tentet de trobar viste daus arguments de refusar.
« Mas fau dau temps per preparar la chabreta...
- Quo es previst. 'Ribaretz una demiá ora avanc los autres e vos en iretz un quart d'ora aprep ilhs. Quo será paiat e bien paiat.
- Podrai pas estre a ma machina a l'ora : me fau sarrar la chabreta e tornar au talier...
- Quo es previst : Landru prendrá vòstra plaça lo temps que seretz pres per far lo sonaire ! »
Quo fuguet quò-qui que faguet prener sa decision a Valentin. L'ideia de veire lo gròs Landru a la pena darrier la machina, au mitan daus obriers li tiret un beu rison. Se levet e paret la man. « Quo es d'accòrd.
- Mandatz-me Landru, 'chabet lo patron. »
Valentin davalet tot suau l'eschalier. Prenguet lo temps de se 'lumar una pipa defòra e tornet a sa machina.
« Monsur Morel te vòu veire... » disset a Landru.
M'apele Gilbert mas quo es pas ma fauta. Nasqui a Rossinhou i a una cincantena d'annadas. Merceje mon pair e ma mair sens qui seria ren.


text:
Institut d'Estudis Occitans
11, carrièra Malcosinat
31000 Tolosa
Tél.: 09.62.56.09.91
- 2007-2017 : 10 ans de la Comission Toponimica Occitana
- Jornada d'InFormacion : 18/11/2017 - Mèfi : ANNULADA
- N'i a pro d'èsser mespresats !
- Las ajustas lengadocianas
- Bonas vacanças d'estiu de 2017 !
- Lo n°160 d'Anem Occitans es sortit !
- Novèla edicion actualizada del diccionari Francés-Occitan de Cristian Laus en çò de IEO Edicions
Jeudi 1er février 09:37-10:37 - Luòc: Anglet
La commune d’Anglet propose un CDD de trois mois afin de réaliser le contenu d’une exposicion permanent e dédiée à spécifiquement à la langue et à la culture occitane-gascone. Ne saber mai
Jeudi 1er février 10:47-11:47 - Luòc: Pau
La FIMOC propose une mission de service civique afin de mener une enquête sociolinguistique relative à la place des médias occitans dans la société. Ne saber mai
Lo contract de tribalh qu’ei ua convencion de dret privat que crea un ligam de subordinacion juridic entre emplegaire e emplegat. La redaccion deu contract de tribalh qu’ei mes qu’ua formalitat administrativa, la cau plan pensar pr’amor lo contrat de tribalh que descriu las obligacions mutuaus qu’existeishen entre lo salariat d’ua part e l’emplegaire d’aute part.
Lo contract de tribalh qu'a vocacion a encadrar las relacions emplegat-emplegaire. Atau que permet de previéner e de dar ua responsa en cas de problèmas au parat de l'execucion deu contract de tribalh. En particular, aqueste contract que deu descríver lo contienut de las missions deu salariat, lo sué encadrament (lo gra d'autonomia) e la sua remuneracion.
En cas de problèma ligat a l'execucion deu contract de tribalh portat a la coneishença de la juridiccion deus "prud'hommes”, tostemps lo jutge s'apuejarà sus ua analisi deu contract de tribalh e ua confrontacion aus hèits entà dar la sua senténcia.
Lo contienut deu contract de tribalh.
Totas las dadas seguentas que deven càber au deguens deu contract de tribalh :
- La foncion qu'ocuparà l'emplegat e la sua qualificacion professionau,
- La remuneracion (salari e primas de totas menas). En cas d'aplicacion de convencion collectiva o d'acòrd d'entrepresa la remuneracion mes favorabla au salariat que deu estar aplicada. De tota manèra, lo salari que deurà tostemps estar superior au SMIC. En cas d'aplicacion d'ua convencion collectiva, lo salari depenerà dirèctament de l'aplicacion d'un barèma (cada emplec corresponerà a ua categoria que deu estar mencionada dens lo contract de tribalh, adès que bastarà de multiplicar los punts que correspónen a la categoria per la valor deu punt entà aver lo salari brut).
- La durada deu contract : shens aquera estipulacion lo contract qu'ei considerat con un contract a durada indeterminada. Avisatz-vs, un contract de tribalh a durada determinada ne pòt pas perméter de prevesir durablament un emplec ligat a l'activitat normau e permanenta de l’entrepresa.
- L'intensitat orària setmanèra : shens aquera estipulacion lo contract qu'ei considerat com un contract a temps plen (35 òras ebdomadàrias).
- Lo delai de preavís en cas de demission (sovent integrat a la convencion collectiva, senon qu'ac cau precisar).
- La convencion collectiva aplicada,
- Lo lòc de tribalh.
A la signatura deu contract la convencion collectiva e l'acòrd d'entrepresa que deven estar presentadas a l'emplegat.
Atau lo contract de tribalh que pòt estar un document pro-brac que cita la convencion collectiva aplicabla per plan encadrar lo contract de tribalh. Totun lo contract de tribalh que pòt contiéner clausas especificas.
Las clausas especificas :
Entà ajuda'vs trobaratz mantuns exemple sus internet entà redigir un contract de tribalh.
-
Lo periòde d'ensai : còps que i a, aqueste periòd qu'ei present au deguens de la convencion, senon, lo contract de tribalh que pòt contiéner ua clausa que limita dens lo temps lo periòde d'ensai (pendent lo quau l'emplegaire e l'emplegat poden quan vòlen e shens justificacion acabar dab lo contract de tribalh).
Dens l'abséncia de convencion, sovent lo contract que prevei un periòde d'ensai que va de quauques dias entà un emplegat pòc qualificat dinc a tres mes entà un cadre.
- La clausa de non-concurréncia : l'emplegat que s'engatja a non pas tribalhar per ua entrepresa deu medish sector economic pendent un temps limitat après la ruptura deu contract de tribalh (la preséncia de la clausa de non-concurréncia justifica d'ua contrapartida financèra).
- La clausa de mobilitat : en signant-la l'emplegat s'engatja a acceptar ua mudason. Alavetz, un arrefús seré un motiu de ruptura deu contract de tribalh par la sua faute.


text:
25/07/2016
Raibe negre 26 per Gilbert Borgés
Finala de la copa d'Aquitaniá de fotbòl. Pas que me fuguessi jamai vertadierament interessat au fotbòl mas quo es lo Delfin que m'a convocat.
- Te fau venir : quo es Nontron contra Brageirac !
- Jueguen a Peirigüers ?
- Ses fòu ? Quo es a Bordeu ! A Chaban-Delmas…
'Laidonc me marquí. Un pauc forçat. Per li far plaser. Lo dissabdes dins l'aprep-miegjorn, despart per Bordeus. En car. Chambras reservadas au Formula 1. Los Brageirac an agut la mesma ideia. Quò promet ! Lo temps de pausar los sacs e nos veiquí partits trobar a minjar. La tropa s'esfarfalha en vila. Me tròbe coma lo Delfin e dos autres que coneisse pas. Anfons, un pitit vielh sec qu'a perdut sos piaus e una brava filha de longs piaus bruns dins los trentas : Martina. Minjem daus tapas dins un restaurant de las lums violetas e violentas en beure dau pastis. O de la biera. O los dos. E puei direccion plaça de la Victòria. Lo Plana. Terra de coneissança. I a los Brageirac que son desjá 'quí.
I demoram jurc'a la barradura. A beure. Dau pastis, de la cervesa, dau vin blanc, dau roge, dau viandòx, dau lach, de la limonada. En tornar daus comuns, lo carton se peja jos mon veire. Lo trape. Un messatge dejos. « Si voles que te junhi questa nuech, balha-me lo còde de ta chambra. » Signat Mart. La Martina me lança una lonja espiada. Mina de ren, escrive lo còde de la chambra. Tòrne botar lo carton jos mon veire. Si lo messatge a saubut 'ribar, saubrá trobar son destinaire.
Delfin e Anfons parián sus la victòria. Alfons einonça 2-0 per Brageirac, Delfin lo contrari.
A la barradura, sei tot solet coma lo Delfin. Los autres an degut rentrar. Am fam. Direccion los Capucins. Tròbem de la sopa, de las uistras, dau biftec, de las fritas per nos olhar.
Sei davant ma chambra. Quo es lo Delfin que m'a 'quí pausat. Essaie tres o quatre còps 'vancès de far lo còde coma fau. Butisse la pòrta. Un bufe leugier ven dau liech. Me desbilhe dins l'escura. Me ralete dins lo liech. Passe mon braç autorn de l'espatla. Me sembla mai fina que tot aura. « Martina ? » dije.
Lum. Dentier dins un veire sus la tauleta. Anfons, berche, sens piaus, sietat dins mon liech. « Non, Martinez. Me sei endurmit en t'esperar. »
Gilbert Borgés
13:37 Publié dans Raibes negres e Istòrias minuta de Gilbert Borgés | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Jaffna
Jaffna es una vila dau nòrd de Sri Lanka que sa populacion èra de 88 138 abitants en 2012. Es considerada coma la capitala culturala de la minoritat tamola de l'illa. Centre dau Reiaume de Jaffna, foguèt conquistada per lei Portugués en 1619 avans de passar sota lo contraròtle dei Olandés en 1658 puei dei Britanics en 1796. Après l'independéncia, èra la segonda vila pus poblada de l'illa. Pasmens, foguèt un deis enjòcs majors de la Guèrra Civila de Sri Lanka (1983-2009) e conoguèt un declin important. En 2012, èra solament la 12en ciutat dau país.


text:
Nogaròu
Nogaròu (oficialament en francés Nogaro) qu'ei una comuna francesa, situada dens lo departament de Gers e la region de Lengadòc Rosselhon Miègjorn Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Collegiada de Sent Nicolau[modificar | modificar la font]
Circuit Paul Armanhac[modificar | modificar la font]
Embessonatges[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
- Thierry Lacroix : jogaire de rugbi de XV
- Charles Samaran
- Arnaud de Moles
Véder tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Sit oficiau de Nogaròu
- Office de Torisme
- Comunautat de Comunas deu Baish Armanhac
- Circuit Paul Armanhac
- Aroclub deu Baish Armanhac


text:
Empenta
L'empenta[1] es un dispositifumobil destinat al contraròtle direccional d'una nau e mai generalament de tot engenh se desplaçant sus o dins l'aiga.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Las naus de l'Antiquitat, quitament ls mai grandas, èran armejadas de doas remas, l'una babòrd, l'autra a tribòrd, fixadas de biais que lor extremitat sota dins l'aiga al reire de la popa. Aquela tecnica es concurenciada a partir del sègle X per una autra, que consistís a utilisar pas qu'un sol rem lateral, fixat mai sovent a tribord. L'empenta d'estanbòt, montat sus un axe vertical, dins l'axe de la nau, aparéis dins las villas anseaticas de la Baltica, al sègle XIIII, consequéncia de las crosadas, avent familiarisat l'occident amb lo mond arab avent el meteis empruntat aquela tecnica, coma aquela de la bossòla, a la China ont son utilizacion es coneguda dempuèi de millennis (per exemple: maqueta en tèrra cuèche trobada a Canton, d'una nau de la dinastia Han (dels ana 25 a 220).
Descripcion[modificar | modificar la font]
L'empenta es un ensemble constituit per:
- una superfícia banhada nomenada safran podent donar una fòrça laterala, mai sovent mobil en rotacion a l'entorn d'un axe sensiblament vertical,
- un perlongament fòra de l'aiga l'eau servissent al contraròtle en rotacion del safran: l'axe de l'empenta (axe fisic), la partida nauta d'un safran exterior,
- un palfèr de comanda: acionada manualament (barra franca) o mecanicament per de cables o des crics.
Las empentas son sovent plaçadas dins lo raj de l'eliç, çò qu'augmenta lor eficacitat en marcha en dabant (utilizacion màger).
Perfil del safran[modificar | modificar la font]
Un safran pòt èsser una simpla lama, sus de batèus rudimentaris. pasmens son sovent perfilats, de bòrd d'ataca mai omens redond de bòrd de fugida prim, per melhorar la portança e lo passatge dins l'aiga.
Compensacion[modificar | modificar la font]
L'empenta pt èsser « compensada » per mermar los esfòrses de contraròtle; dins aquel cas lo safran se perlonga cap abant de son axe de rotacion.
Lo taus de compensacion es de l'òrdre de 17 a 22 %; al delà risca d'i aver una subrecompensacion.
Fixacion de l'empenta a la còca[modificar | modificar la font]
Existís diferents modèl de fixacion:
- sus dos punts. L'axe torneja en partida nauta dins un tub, e en partida bassa, pèça femel fixada sul talon (perlongament de la quilha);
- penjat en pòrta faus, l'axe es pas tengut en partida bassa trabalha en flexion;
- sens axe, directament al plan reire o a l'estambòt. Lo safran es perlongat fòra de l'aiga e pivòta sus de fèrres mascles e femes
Comanda[modificar | modificar la font]
La comanda pòt èsser manula (barra, stick), de cables, de cadena, per cric electric/idraulic, a distança...
Tipes d'empentas[modificar | modificar la font]
- tipe mobil amb tampa.
Un safran d'empenta presenta un prefil mai sovent simetric, non arcat, a la diferécia d'una ala d'avion. Existís d'empentas que lo safran ten una tampa mobila articulat a son extrémitat reire, permetent de n'aumetat l'arcadura e donc l'eficacitat (de tipe Becker)[2].
- Tipe fixe amb tampa
- Empenta de prigondor
Los somarins presentan en mai una empenta direccionala classica d'empentas d'axe orizontat per contrarotlar la trajectòria dins le plan vertical.
- Empenta activa.
Pòrtan un pichon motor e un eliç (fòrça rare). I a una emepnta dotada d'un rotor sul bòrd d'ataca des rajs d'aiga[3].
Pilòt automatic[modificar | modificar la font]
Per gardar la direccion d'un batèu al respècte d'un cap (nau de motor o velièr) o al respècte del vent (velièr), lo pilòt automatic pòt èsser:
- motorizat, a consigna de cap o d'angle, la comanda de l'empenta essnet donada per cric electric o idraulic;
- non motorizar, de consigna d'angle (al respècte de la direccion del vent), utilisa suls velièrs: es lo « girador automatic » o « regulator d'angle ». Dins aquel cas un « aerian » contraròtla la direccion de maid 'un biais:
- orientant l'empenta, çò que demanda una poténcia d'aerian pro fòrta (girador classic de granda superfícia o pivotant sus un axe pròche de l'orizontala) e melhor una empenta demandant pauc d'esfòrç de comanda (safran compensat) ;
- orientant una tampa (d'esfòrç de comanda flac) plaçat al bòrd de fugida de l'empenta qu'orianta a son torn l'empenta.
- orientant una pela sotada que lo debatament lateral (pendular) comanda l'empenta de la nau;
- agissent sus una empenta suplementària, l'empenta màger essent blocada.
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Gouvernail, sur le site cnrtl.fr, consulté le 5 aout 2015
- ↑ Vidéo de chez Becker Marine System
- ↑ Jastram - Rotor-Rudder


text:
Dilhèu ja ei ora de parlar ben clar e sense circumlòquis. A arribat eth moment d’interpellar dirèctament, sense intermediaris, ara nòsta oposicion politica, en un debat seren e respectuós. Eth problèma non ei er ensult, era mentida, era calómnia, era insídia, er atac personau e eth rumor mauintencionat; eth problèma non ei çò que poguen díder es degeneradi e aspirants a talibans o a terroristes deth vèrb qu’atempten contra era conviuença democratica; eth problèma non son es persones damb representacion politica que publiquen espacis webs « anonims » damb comentaris repugnants. Non. Pr’amor que n’aguesti cassi, çò de melhor ei non hèr cas en tot formular eth desir evangelic de qu’es mòrts entèrren as sòns mòrts. Eth problèma ei eth papèr dera oposicion dauant de tanta indignitat.
2 thoughts on “Era tauèrna coma oposicion”
-
que xarres tant mainatjòt? te cau rebrembar a que t’as dedicat e te dediques? em memòria amassa:21/05/07César Ruiz, eth candidat de Gestiaran César Ruiz ei eth candidat de Gestiaran que se presente ena lista de CDA entar Ajuntament de Naut Aran. Era promiscoïtat entre interèssi privadi e er interès generau ei palpable ena candidatura convergenta de Naut Aran. Gestiaran, S.L. ei era immobiliària mès potenta dera zòna, damb interèssi ena macrourbanizacion dera Val de Ruda. Ruiz n’ei eth sòn gerent e s’a convertit en relèu de Víctor León qu’òpte ara gestion des ahèrs publics de Naut Aran. León, alcalde pendent 16 ans, ei eth copropietari e un des principaus impulsors de Ruda, amassa damb eth govèrn de Barrera, deth quau a estat tanben conselhèr.
-
Ei! parlant deth senhor Colomines, tamben ges en men blògwww.lopaissel.blogspot.comcuedate!


text:
680
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 680 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Dins lo nòrd de l'Empèri, l'emperaire Constantin IV (654-685) assaièt de s'opausar a l'installacion dei nomadas bulgars lòng de Danubi. Pasmens, en despiech de mejans terrèstres e maritims importants, foguèt durament batut a Ongal. L'armada imperiala i perdiguèt probablament de desenaus de miliers d'òmes, çò que l'empachèt de perseguir son redreiçament après sei victòrias recentas còntra leis Arabes (→ 678).
Bulgars[modificar | modificar la font]
En migracion vèrs Danubi, lei Bulgars dau khan Asparukh infligiguèron una desfacha majora a l'armada bizantina, menada per l'emperaire Constantin IV eu meteis, a Ongal. Lei pèrdas bizantinas foguèron probablament de plusors desenaus de miliers d'òmes, çò que permetèt ai venceires de s'installar lòng de Danubi. Ansin, foguèt fondat lo Khanat Bulgar (→ 681).


text:
09/07/2017
Gaspard, per Joan Ganhaire, episòde 16
L’endoman quo era fait. Lo Tardiu, l’aviam trobat sus lo còp de mianuech, a la surtida dau cafe dau Miegjorn, plaça Montanha, a dos pas dau jornau lo mai legit a Maraval e autres luòcs. Aviá pas set, mas comprenguet redde çò que voliam. Los uelhs li surtiren de la testa quante ma man drecha li sarret la cronhòla e que ma doça votz li faguet passar lo messatge, dau temps que Franciscò li enserrava los dos braç e lo picotava gentament de son sagna-vielha. Quante lo laisserem dins l’ombra d’una vanela, trebolava de las quatre suors, fasiá petar las dents, e aviá promès tot çò que voliam. E se desparaulet pas. L’endoman, l’ Esvelh de Nauta Dordonha sinhalava la mòrt accidentala dau dròlle inconegut de Vilafrancha, que aviá emportat son secret dins la tomba. E per lo cas que quauqun auriá daus dobtes, faguerem ‘na brava mascarada. Lo medecin Mangin, que la rigor de la lei e eu, quò fai dos, subretot dempuei que eissaia de sonhar Gaëtan Caüsac daus Ombradors, te sinhet un brave certificat de mòrt, e una pita caissa voida fuguet sebelida dins lo caveu de familha ente duermen los Ombradors dempuei lo vielh Archambaud jurcinc’au paubre Gontran en passar per la cordelada daus Guilhem e daus Richard. Quò se faguet dins l’intimitat, mas l’Esvelh de Nauta Dordonha faguet passar un far-part ente lo professor Hofnagel e Juliá Martrenchart assabentavan lo monde de la disparicion accidentala dau jòune inconegut que lor era estat confiat per lo COU de Clarmont. Entau lo salòpard que ‘viá comandat la mòrt de Gaspard creriá que lo Verolat aviá fait son trabalh, e nos fotriá la patz quauques temps, nonmàs lo temps de s’estonar de pas veire lo Baptiston venir querre lo demorant de sa paia. Aviam laidonc quauques jorns davant nautres per contunhar lo tratament e començar d’inginhar un biais de trobar lo comanditaire dau murtre. Perque quo era ben quò d’aquí que Caüsac remudava dins sas cervelas. N’aviá son aise, lo patron, de far lo dietz setieme rai de la rodilha.(de segre)
Joan Ganhaire
12:15 Publié dans Cultura e literatura en òc, Gaspard, novela per Joan Ganhaire | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Portimão
Portimão es una vila e una municipalitat du Portugal.
Se situa dins le districte de Faro, dins la region d'Algarve. Portimão es una vila esportiva amb entre autre lo circuit automobil de l'Autódromo Internacional do Algarve, ont se debanan una partida dels ensags ivernals de formula 1. La vila possedís una de las mai bèlas plajas de Portugal, la Praia da Rocha.
Es la segonda mai granda vila d'Algarve, comptant en 2011 prèp de 50 000 abitants. Es lo sèti d'una municipalitat de 182,08 km² e amb 55 614 abitants (cens de 2011 INE), subdivisat en 3 freguesias. La municipalitat es limitada al nòrd per la municipalitat de Monchique, a l'èst per Silves e Lagoa, a l'oèst per Lagos e al sud per l'Ocean Atlantic.
Somari
Economia[modificar | modificar la font]
Portimão es un important pòrt de pèsca et de comèrci, es tanben una ciutat industriala, especializada dins las òbras navalas et les conservariás de ton e de sardinas.
Personnalitats ligadas a la vila[modificar | modificar la font]
Lo fotbolista João Moutinho i nasquèt en 1986.


text:
Lemosin (Occitània)
Lemosin es una region istorica d'Occitània. Correspond a la ciutat antica dau pòble gau daus lemoviç. Uei correspond aproximativament aus departaments de Cruesa, Nauta Vinhana e Corresa e a la Charanta Lemosina.
Sa capitala istorica es Limòtges (o Lemòtges).
Lo gentilici es lemosin -a.
Galariá[modificar | modificar la font]
-
-
-
Lo pont de Sant Marçau de Lemòtges
-
Lo merchat cobèrt de Lemòtges
-
La plaça de la Republica a Lemòtges
-
Una eoliana sus lo replanat de Miuvachas
-
-
Lo chastèu de Rechoard
Eraudica[modificar | modificar la font]
L'escut ancian (Ostau de Combòrn) es d'aur a cinc (o sieis) cotisas de gules. L'escut moderne (Ostau de Dreux-Bretanha) es d'ermina, bordat de gules.
Istòria[modificar | modificar la font]
Segon Juli Cesar dins los Comentaris sus la Guerra de las Gàllias, la tribú daus lemoviç aguet un grand ròtle dins la resisténcia galla. Lor capitala era l'oppidum de Durotincum (actuau Vilatjobert, situat a Sent Deunis). 'Quilha vila era lo punt d'encontre d'itineraris economics nombrós, en fach, los lemoviç eran coneguts per lor produccion d'aur esplechat dins las minas a ciau dubert que i eran nombrosas. D'autres sites avián lor importància coma lo pueg d'Eissandon, Aiun, Usercha o encara Sent Gençan.
Lo territòri daus lemoviç comencet de se romanizar en 52 avans lo Crist, data de sa conquesta per Cesar. Las vilas fugueren desplaçadas per fin de facilitar lo contraròtle de las rotas comercialas e daus autoctòns per l'autoritat romana. Aitau, la capitala daus lemoviç fuguet transferida a Augustoritum, la futura Lemòtges, ciutat creada entierament per los romans vers 10 avans lo Crist per fin de facilitar lo viatge per la ribiera de Vinhana.
Lemosin possedissiá de las ciutats segondàrias coma Briva Curretia (Briva) dins la rota Lion-Bordèu, Acitodunum (Aiun) dins la rota Borges-Clarmont. D'autres sites mai religiós, qu'òm ne serva daus vestigis, fugueren creats o romanizats, coma Cassinomagus (Chassanom) per sos termes, Tintinhac a Navas emb un santuari ente se remarca un temple e un teatre, e tanben Los Cars a Sent Merd.
Daus riches proprietaris que vivián dins de vilas esplechavan las champanhas lemosinas. La toponimia a servat lo remembre de 'quilhas esplechas agricòlas e quauques còps de lor proprietari. Daus vilatges que lor nom s'achaba en -ac son d'ancianas vilas, coma Flavinhac (vila de Flavinius), Solenhac (Solemniacum, vila de Solemnius). Se son trobats daus vestigis arqueologics coma los Convents a La Chapela, la vila de Peira Bufiera, o la vila galloromana e los termes de Brachaud, au nòrd de Lemòtges.
Geografia[modificar | modificar la font]
Dialecte[modificar | modificar la font]
Vejatz dialecte
Liams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Institut d’Estudis Occitans dau Lemosin
- Collectiu Arri! (collectiu limotjaud per l'occitan (eveniments, lexics, cartas ...))


text:
Joan Francés Tisnèr (playlist)
En jòia ! Enjoy ! e en imatges
http://www.youtube.com/playlist?list=PLB437204F17701E85
Like this:
Like Loading...
Jòclong numèro 24 20/03/2014
Violonaires Pirenencs Ad’Arron.
Difusion e presentacion de musicas non trobaderas en ràdio (quitament sus Ràdio País) : espectacles concèptes, enregistraments en integralitat o espectacles en viu, principaument de musica occitana.
A 2h lo vrèspe lo dijaus e 4h lo vrèspe lo dissabte.
Produccion e presentacion Domenja Lekuona.
Like this:
Like Loading...
E n’ètz d’avís ? Ideas e experiéncias de simplicitat volontària de partatjar sus Ràdio país per Domenja Lekuona
Difusion lo divès a partir de 10h12 e lo dissabte a 5h lo vrèspe
Aquesta setmana :Morim simple.
Like this:
Like Loading...
En Ondas
de Domenja Lekuona
sus Ràdio País
dijaus lo 20 a 8h lo ser e dimenge lo 23 de març a 11h.
- Formacions entau mestièr d’editor occitan http://www.in-oc.org
- Retapa nucleara hens Le Monde
- Atomes crochus navèth e quatau polar de Jean-Marc Carité en çò d’Utovie
- Aperet de hemnas entà l’arrèst immediat deu recors a l’energia atomica Fairea
- Letra electronica de ligason Lo congrès de març de 2014 http://www.locongres.com
- Michèle Rivasi que parla de la complaséncia de la Comission europèa tà çò deu rapòrt Romana JORDAN sus la securitat nucleara enerzine.com
- Un tròç deu disc compact navèth d’Artús
Las musicas d’En Ondas
* Diubiband Lo gahús de las Barraquèras
* Erik baron nadine Gabard Noches buenas Jo m’enamorí d’un aire
* Equidad Bares Chemin de sang d’encre e t de chaux Le déserteur Granger
* Vox Bigeri Via deths aires Diu de la nueit
* Jacques Dutronc Madame l’existence C’est peut-être ça
* Natacha Atlas Ana Hina La Shou el haki
* Oswaldo Hernandéz Napoles Quilombo Meu Xote
* Chi Na Na Poun Au cabanon Vurria farri un palazzu
* Artús
Lo calici de Cristau
Like this:
Like Loading...
Visita aquestas fòtos CALANDRETA VIVERÀ
Like this:
Like Loading...
Jòclong numèro 23 13/03/2014
Jòcs de dança de Verd e Blu.
Difusion e presentacion de musicas non trobaderas en ràdio (quitament sus Ràdio País) : espectacles concèptes, enregistraments en integralitato espectacles en viu, principaument de musica occitana.
A 2h lo vrèspe lo dijaus e 4h lo vrèspe lo dissabte.
Produccion e presentacion Domenja Lekuona.
Like this:
Like Loading...


text:
Chartrené
Chartrené es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquel vilatge angevin de l'oèst de la França se situa en lo Baugeois, al sud de Baugé, sus la rota D60 #que va de Beaufort-en-Vallée a Baugé[1].
Lo Baugeois es la part nòrd-es del departament de Maine-e-Loire. Es délimité al Sud per la vallée de la Authion e aquela de la Loire, e a l'Oèst per la vallée de la Sarthe[2].
L'altitud de la municipalitat vària de 33 a unitat|97|mètres {{}}[3], Per una altitud mièja d'unitat|65|mètres {{}}. Lo relief del Baugeois es principalament constituit d'un scenari, als terrens sablonneux, siliceux o calcaires[4], caracterizats per de amplàries affleurements sédimentaires, crétacés, sables e calcaires a las tinturas claras.
D'una superficie de près d'unitat|4|km|2 {{}} (379 ectaras)[3], una part de la municipalitat compòrta de zònas naturalas d'interès ecologic, floristique e faunistique (ZNIEFF), per la zòna de la étang de Chartrené, per aquela de la cavité sosterranha de Mont-Redond e aquela del bòsc dels Brulis e las siás immeditaeses[5].
Lo sieu climat a temperat, de tipe océanique. Lo climat angevin es particularament doç, de per la siá situacion entre las influéncias océaniques e continentalas. Generalament los ivèrns son pluvieux, los congelats escasses e los estius ensoleillés[4].
Las municipalitats los mai prèps son Cuon (2 km), Bocé (4 km), Lo Vièlh-Baugé (4 km), Fontaine-Guérin (5 km), La Lande-Chasles (5 km), Brion (6 km), Lo Guédeniau (6 km), Baugé (6 km), Sant-Georges-de detlo-Bòsc (7 km) e Échemiré (7 km)[6].
Ce village angevin de l’ouest de la France se situe dans le Baugeois, au sud de Baugé, sur la route D60 qui va de Beaufort-en-Vallée à Baugé[1].
Le Baugeois est la partie nord-est du département de Maine-et-Loire. Il est délimité au Sud par la vallée de l'Authion et celle de la Loire, et à l'Ouest par la vallée de la Sarthe[2].
L'altitude de la commune varie de 33 à 97 mètres[3], pour une altitude moyenne de 65 mètres. Le relief du Baugeois est principalement constitué d'un plateau, aux terrains sablonneux, siliceux ou calcaires[4], caractérisés par de larges affleurements sédimentaires, crétacés, sables et calcaires aux teintes claires.
D'une superficie de près de 4 km2 (379 hectares)[3], une partie de la commune comporte des zones naturelles d'intérêt écologique, floristique et faunistique (ZNIEFF), pour la zone de l'étang de Chartrené, pour celle de la cavité souterraine de Mont-Rond et celle du bois des Brulis et ses abords[5].
Son climat est tempéré, de type océanique. Le climat angevin est particulièrement doux, de par sa situation entre les influences océaniques et continentales. Généralement les hivers sont pluvieux, les gelés rares et les étés ensoleillés[4].
Les communes les plus proches sont Cuon (2 km), Bocé (4 km), Le Vieil-Baugé (4 km), Fontaine-Guérin (5 km), La Lande-Chasles (5 km), Brion (6 km), Le Guédeniau (6 km), Baugé (6 km), Saint-Georges-du-Bois (7 km) et Échemiré (7 km)[6].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La glèisa de Chartrené i aguèt fondat a Modèl:La s- per l'avesque d'Angieus sant Mainboeuf, e mesa jol patrocini de sant Maurici[7].
A la fin de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, Foulques Nerra #abandonar la tèrra al senhor de Beaupréau, Josselin de Roazhon. Aquel es pas #que mai tard, a Modèl:La s-, #qu'un prieuré i i aguèt establit per la abbaye sant Aubin d'Angieus, continuament a las donations de la familha de Chartrené[7].
A Modèl:La s- çò Rei Renascut, #qu'aimava venir caçar en los bòsques de la region, #far reconstruire lo castèl de Baugé.
Jol Ancian Regim, la municipalitat dépendait de la sénéchaussée angevine de Baugé, del diocèse d'Angieus e del archiprêtré de Bourgueil.
A la réorganisation administrativa #que #seguir la Revolucion, en 1790 la municipalitat i aguèt ligat al costat de Fontaine-Guérin, de contunh a aquel de Fougeré, e fin finala en 1800 a aquel de Baugé[7]. I aguèt integrat al district de Baugé, de contunh en 1800 al arrondiment de Baugé, e a la siá desaparicion l'an 1926, a la arrondissement de Saumur[8].
La glèisa de Chartrené fut fondée au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle par l'évêque d'Angers saint Mainboeuf, et placée sous le patronage de saint Maurice[7].
À la fin du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, Foulques Nerra abandonna la terre au seigneur de Beaupréau, Josselin de Rennes. Ce n'est que plus tard, au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, qu'un prieuré y fut établi par l'abbaye saint Aubin d'Angers, suite aux donations de la famille de Chartrené[7].
Au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle le Roi René, qui aimait venir chasser dans les forêts de la région, fit reconstruire le château de Baugé.
Sous l'Ancien Régime, la commune dépendait de la sénéchaussée angevine de Baugé, du diocèse d'Angers et de l'archiprêtré de Bourgueil.
À la réorganisation administrative qui suivit la Révolution, en 1790 la commune fut rattachée au canton de Fontaine-Guérin, puis à celui de Fougeré, et enfin en 1800 à celui de Baugé[7]. Il fut intégré au district de Baugé, puis en 1800 à l'arrondissement de Baugé, et à sa disparition en 1926, à l'arrondissement de Saumur[8].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 IGN e BRGM, Géoportail Chartrené (49), consultat lo 9 d'abril de 2012 Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « geoportail » est défini plusieurs fois avec des contenus différents
- ↑ 2,0 et 2,1 P.Wagret J.Boussard J.Levron S. Mailliard-Bourdillon, Caras de l'Anjau, Orizonts de França, 1951, Modèl:Pàg.10 Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « wblm » est défini plusieurs fois avec des contenus différents
- ↑ 3,0, 3,1, 3,2 et 3,3 IGN, Repertòri Géographique de las Municipalitats (RCG 2010), consultat lo 2 de febrièr de 2011 - Donadas consultables sus detlas_municipalitats_de_Maine-e-Loire WikiAnjou. Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « ign » est défini plusieurs fois avec des contenus différents
- ↑ 4,0, 4,1, 4,2 et 4,3 Comitat meteorologic départemental, Las regions naturalas, Lo Climat, consultat lo 24 de mai de 2011 Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « cmd » est défini plusieurs fois avec des contenus différents
- ↑ 5,0 et 5,1 DREAL País de la Loire, Donadas mieiambientalas GéoSource, consultadas lo 5 de julhet de 2011 Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « dreal » est défini plusieurs fois avec des contenus différents
- ↑ 6,0 et 6,1 Las distàncias anonciadas son distàncias orthodromiques (a panatòri d'ausèl).
Leon1906, Distàncias orthodromiques a partir de Chartrené (49), consultat lo 9 d'abril de 2012 Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « distances » est défini plusieurs fois avec des contenus différents
- ↑ 7,0, 7,1, 7,2, 7,3, 7,4 et 7,5 Célestin Pòrt, Diccionari istoric géographique e biographique de Maine-e-Loire, 1874 1878, Edicion revisada de 1965 per Jacques Levron e Pèira de Herbécourt, Modèl:T.1 Modèl:Pàg.674 e seguents Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « cport1965 » est défini plusieurs fois avec des contenus différents
- ↑ 8,0 et 8,1 Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
cassini.


text:
09/01/2014
Lo me-disent mau disent de Jan-Peire Reidi
Avetz-vautres remarcat que los Lemosins escriven de las virgulas pertot ? En-naut, en-bas, au mitan, darreir, davant ! Ne’n i a tant coma sus los murs daus ... quand ieu anava a l’escòla ! De veire totas ’quelas virgulas que deven ben remplaçar quauqua ren, òm pòt pas s’empaichar de pensar que los textes lemosins son traucats, endechats, cussonats. Siriá-quò un lingatge que li manca quauqua ren ?
Quauque lingüista lengadocian a benleu tirat daus còps de fusilh au diccionari de Lavalada. Coma los chaçadors esmalits que tiren aus paneus « CHAÇA DEFENDUDA ». De colera, perque los Lemosins vòlen pas metre daus accents pertot, coma ilhs, en-lau a Tolosa e a Montpelhier. Faudriá benleu escrir Montpelhièr, emb un accent, per lur far plaser.
Una ajaça ? Pau ! E veiquí una ’jaça !
Los mots lemosins que an perdut de las plumas pòden pus prener lur volada dins lo ceu clar d’Occitània.
Una agla ? Pau ! Mancat ! Vòla tròp naut ! Una agla !
Los quites crestians son «’bilhats» e «des’bilhats». L’abilhatge, emb un a, quo es per la salada !
Los Lemosins perden lurs a iniciaus per los donar aus Gascons. L’«arrat» de Gasconha a benleu volgut rosjar l’avena (la ’vena) de chas nos…
Totas las varietats de la linga occitana, quitament las mai francizadas, an lur coërença interna. Lo a iniciau tomba pas quand es un prefixe que pareis portaire de sense : apropchar, acrochar, afinar… « Afilar », quo es donar dau fiu ad una lama. Quo es pas la mesma chausa que « filar ». Perque voldriam-nos a tota fòrça far referença ad una linga anciana o ben aitot ad un autre dialecte per monstrar nòstra occitanitat ?
Pas aisat de boirar los parlars occitans. Per exemple, quand escrive «jalar» (geler), me disen que, per los autres, « jalar » vòu dire «jalinar». Chas ilhs, lo jau «jala» las polas per far daus poletons. Per far daus uòus en jalada ? Paubras polas !
De las polas «còu pialat» ? Voldrian me far escrir «gialar», «pialat»… Son de las fòrmas occitanas que coneissem pas emperaquí. Lo vilatge de «Pueg Pelat» se ‘pela pas «Pueg Pialat», e las polas an lo còu pelat !
E per me, lo «pelador», quo es pas un tractor, quo es un coteu per pelar las chastanhas… Un coteu bien afilat. Pas «‘fialat» !
Dise «per me». Deuriá benleu dire «per io». «Io», quo es «me». Fau partida daus «me-disents». Sei un me-disent mau disent.
Mas «gialar», «pialar», «per io»… valen plan tant coma çò que se ditz chas nos. Si vòstre jau jala vòstras polas e si vos «gialatz» ’queste ivern, quo es pas mon afar.
Anem, fau pas que quò nos empaiche de durmir. Restaram bons amics. Las diferenças entre nautres son pas tròp grandas, queraque !
A Javerlhac, le 7 de genier de 2014
Jan-Peire Reidi
Commentaires
s’empaichar amb una i? A Perpinhan Empatxem e en lengadòc Empachan
Écrit par : pep | 10/01/2014
Les commentaires sont fermés.


text:
Aquest és el primer article que publiquem bilingüe, català – occità de la nostra col·laboradora i experta en història política i religiosa medieval d’Occitània, la Griselda Lozano. Estem compromesos a divulgar els lligams tan estrets que existeixen entre els catalans i la cultura occitana. De ben segur que ho gaudireu. Hi ha molt per recuperar…
D’ells van néixer els mites
Des de temps immemorials, l’ésser humà s’ha sentit fascinat per l’Univers. No tan sols per la seva bellesa, sinó perquè la seva supervivència també estava íntimament lligada als canvis climàtics. Per aquest motiu, conèixer i predir el comportament dels astres era per a ell de gran utilitat.
Però, a mesura que l’home desenvolupava la seva consciència, també l’interès per conèixer les causes i l’origen d’aquell comportament. Un dels dilemes que va sorgir en la més remota antiguitat era donar una explicació a la relació entre els fenòmens celestes i els canvis climàtics que tant afectaven el seu entorn. I, com es veia incapaç de poder donar-la, en la seva capacitat imaginativa l’home primitiu es va convèncer que el firmament era habitat per éssers extraordinaris que eren els responsables dels canvis climàtics. D’ells van néixer els mites i les seves fabuloses històries que s’han transmès per la tradició oral i que posteriorment van donar origen als déus i herois de l’antiguitat.
Amb la idea que aquests éssers posseïen comportaments humans, l’home estava convençut que els devia obediència i humilitat. D’aquesta manera, mitigarien els seus càstigs i proporcionarien períodes de bonança que garantirien el seu aliment i també el de la seva prole. Va ser llavors quan l’adoració entra a formar part d’una nova forma de comunicació amb tot allò que era desconegut i temut. Aquest comportament desembocaria amb el temps en un component religiós i l’observació del cel es convertiria en una ciència: l’Astronomia.
Però la relació entre Astronomia i Religió, que al principi van estar intrínsecament lligades, amb el temps acabarien per separar-se. A mesura que l’Astronomia es perfeccionava, va començar a qüestionar les explicacions fins llavors atribuïdes a un component diví. Per aquest motiu, cada vegada més se separarà de l’òrbita religiosa i de la superstició per centrar-se exclusivament en la ciència. Tanmateix, aquella separació va resultar molt complexa i va afectar molts astrònoms que acabarien no només perseguits sinó també jutjats per proposar noves teories sobre l’organització del cosmos.
En les més remotes civilitzacions, com és el cas de Babilònia, la visió de l’Univers és que la Terra és el centre de l’Univers i entorn d’ella giren tots els astres, inclòs el Sol. Però aquesta teoria geocèntrica, posteriorment desenvolupada per Ptolemeu en la seva obra l’Almagest durant el segle II, va ser qüestionada per Aristarc de Samos amb la seva revolucionària teoria heliocèntrica. En ella la Terra no és el centre de l’univers, ocupat pel Sol i al voltant del qual giren tots els altres astres, inclosa la Terra. Però la revolucionària teoria d’aquell savi matemàtic i assidu de la biblioteca d’Alexandria, no només no va tenir acceptació, sinó que els noms de tots els seus seguidors van ser esborrats de textos antics excepte el de Seleuc de Selèucida, que va ser primer a afirmar que les marees són degudes a l’atracció de la lluna
Durant l’Edat Mitjana, la teoria establerta i recolzada per l’Església va ser la geocèntrica, a causa que era la més d’acord amb les escriptures en les quals la Terra i l’home són els centres de la creació divina. No obstant això, el llegat ptolemaic del sistema geocentrista no trigaria a posar-se en dubte quan es comencen a traduir els textos clàssics i àrabs a Occitània i que seran el detonant perquè durant el Renaixement es reprengui la teoria heliocentrista.
El primer va ser Nicolau Copèrnic amb la seva teoria de «moviment perfecte», Poc després, Johannes Kepler, que perfecciona la teoria copernicana descrivint matemàticament el moviment dels planetes en les seves òrbites al voltant del Sol i, posteriorment, Galileu, qui, tot i estar recolzat pel Papa Urbà VIII, manté diversos enfrontaments amb l’Església. Després de ser portat a judici, és obligat a abjurar de les seves creences per escriure El Diàleg sobre els dos màxims sistemes del món, obra en la qual va ridiculitzar la postura de l’Església i no serà a fins a l’any 2009, quan el Papa Joan Pau II demanaria disculpes per aquesta injustícia comesa contra Galileu.
Des de llavors i fins als nostres dies, l’home continua buscant respostes en l’Univers, escrit per Déu amb l’alfabet de les matemàtiques. Però ara, l’home sap també que més enllà del mite, hi ha la ciència. I, tot i que amb ella, de vegades es difumina l’heretada innocència de divina potestat, és possible també, que la ciència parli amb una veu divina il·luminant aquest fosc laberint per esdevenir un lloc de saviesa i bondat.
E d’aquí nasquèron los mites…
Dempuèi la nuèch dels tempses, l’èsser uman se sent fascinat per l’Univèrs. Pas solament per sa beutat, mas pr’amor que sa subrevivença èra estrechament ligada als cambiaments climatics. Es per aquela rason que conéisser e predire lo comportament dels astres èra d’una granda utilitat.
Mas, del mai l’òme desvolopava sa consciéncia, del mai creissiá son interès per conéisser las causas e l’origina d’aquel comportament. Un dels dilèmas qu’emergiguèt tre la pus nauta Antiquitat èra lo de donar una explicacion a la relacion entre los fenomèns celèstes e los cambiaments climatics qu’afectavan talament son entorn. E, coma se vesiá incapable de la poder donar, dins sa facultat imaginativa, l’òme primitiu se convenquèt que lo firmament èra abitat per d’èssers extraordinaris qu’èran los responsables dels cambiaments climatics. D’aquí nasquèron los mites e lors fabulosas istòrias transmesas per la tradicion orala que puèi faguèron espelir los dieus e los eròis de l’Antiquitat.
Amb l’idèa qu’aqueles èssers tenián de comportaments umans, l’òme èra convencut que lor deviá obesissença e umilitat. Aital atenuarián lors puniments e lor autrejarián de periòdes de prosperitat que garentirián lor noiridura e la de lor descendéncia. Foguèt alavetz que l’adoracion comencèt de far partida d’un nòu biais de comuniacion amb çò desconegut e temut. Aquel comportament desbocariá amb lo temps sus un element religiós e l’observacion del cèl devendriá una sciéncia: l’astronomia.
Mas la relacion entre l’astronomia e la religion, que foguèron al començament instrinsècament ligadas, amb lo temps se separariá. Del mai l’astronomia se perfeccionava, del mai se comencèt de metre en question las explicacions atribuidas fins a l’epòca a un element divin. E per tant se separa de mai en mai de l’orbita religiosa e de la supersticion e se concentra exclusivament sus la sciéncia. Ça que la, aquela separacion foguèt fòrça complèxa e afectèt plusors astronòms que finirián pas solament perseguits mas tanben jutjats per prepausar de nòvas teorias sus l’organizacion del Còsmos.
Dins las civilizacions pus luènchas, coma es lo cas de Babilònia, la vision de l’Univèrs es que la Tèrra n’es al centre e qu’a son entorn viran totes los astres, quitament lo Solelh. Mas aquela teoria geocentrica, posteriorament desvolopada per Ptolemèu dins son òbra l’Almagest pendent lo sègle II, foguèt mesa en question per Aristarc de Samos amb sa revolucionària teoria eliocentrica. Segon aquela teoria, la Tèrra es pas al centre de l’Univèrs, qu’es ocupat pel Solelh, e a son entorn viran totes los autres astres, compresa la Tèrra. Mas la revolucionària teoria d’aquel sabent matematician assidú de la Bibliotèca d’Alexàndria recebèt pas cap d’acceptacion e quitament los noms de totes sos discípols foguèron escafats dels tèxtes ancians, levat lo de Seleucos de Seleucia, que foguèt lo primièr qu’afirmèt que las marèas son degudas a l’atraccion de la Luna.
Pendent l’Edat Mejana, la teoria establida e sostenguda per la Glèisa foguèt la geocentrica, pr’amor qu’èra mai consenta amb las Escrituras ont la Tèrra e l’òme son los centres de la creacion divina. Pasmens, lo legat ptolemaïc del sistèma geocentric se metèt lèu en question quand se comencèt de traduire los tèxtes classics arabis en Occitània, que seràn lo vam per que durant la Renaissença se reprenga la teoria eliocentrica.
Lo primièr foguèt Nicolau Copernic amb sa teoria del “movement perfièch”. Puèi, Johannes Kepler perfecciona la teoria copernicana en descrivent matematicament lo movement de las planetas dins lors orbitas a l’entorn del Solelh e, posteriorament, Galilèu, qu’a lo sosten del Papa Urban VIII mas qu’acara divèrses conflictes amb la Glèisa. Après èsser portat davan los tribunals, es obligat d’abjurar sas cresenças per aver escrich lo Dialòg suls dos grands sistèmas del Mond, un obratge que ridiculiza la posicion de la Glèisa. Ça que la, serà pas abans l’an 2009 que lo Papa Joan Pau II s’excusèt per aquela injustícia comesa contra Galilèu.
D’aquel temps e fins a l’ora d’ara, l’òme contunha de cercar de responsas dins l’Univèrs, escrich per Dieu amb l’alfabet de las matematicas. Mas ara, l’òme sap tanben que delà lo mite i a la sciéncia. E, encara qu’amb ela de còps s’estompa l’eiretada innocéncia de la divina poténcia, es possible tanben que la sciéncia parle amb una votz divina en illuminant aqueste escur laberint per venir un endrech de sabença e de bontat.
Griselda Lozano, experta en Òccitania i col·laboradora de Vibrant.


text:
Handmade in Occitany fai son disco en occitan, perqué ?
Perqué me sembla que la musica deis occitanistas es pas totjorn
la musica deis occitans !!
Perqué m’agrada lo disco, e per ara crese que se pot pas
encara faire una serada completa en passent sonque de musica occitana. Perqué
se l’om ama sa lenga e sa cultura fau occitanisa tot ço que pot estre occitanisat
e totei lei menas de musica e sortir dau balalin e balalan neo-tradicionau.
Lo divendre de ser l’occitanista vai au balèti dansa sus
« balalin e balalan ! pomas, rasims, figas e castanhas ! » (veses
un pauc loi nivèu dei paraulas !) valent a dire que vai dansar sus lei
tubes colhonàs deis anadas 1800. E compren pas, l’occitanista, la musica
qu’escota son drolle, que dis totjorn la mema frasa « one more time !
Around the world... ! » aquesta musica es veraiament colhona per
l’occitanista. Es de merda per l’occitanista, mai es de merda de vuei, e es
aquò qu’agrada ais occitans de vuei (e de deman), a son drolle, a son poble, dau
temps que eu dansa sus lei merda de 1700, pimpalapom, pimpalalan.
Quauqueis exemples de capitada en musica « identitàri » :
Perqué Massilia an capitat ?
Perque an fach de reggae, perque an parlat de la vida de
vuei, perque se son basat sus lei simbèu de Marselha de vuei : l’OM, lo
pastaga… Avetz pas remarcat que lei dos gropes occitan lei mai coneiguts que
totei i fan referencia, Massilia e lei Fabulos, an quasi jamai ren fach ame
leis instruments tradicionau !?
Perque « lo mia » d’I am es estat un tubàs ?
Perque fasien de rap, parlavan de la realitat de ara ais
occitan que restan a Marselha ara. Perque parlavan de l’epoca que sortien
dansar en boita sus lei tubes disco. La mager part deis occitans dansava lo
disco dau temps que leis occitanistas dansavan lo pimpalapom pimpalalan (e
tamben lo disco, mai d’esconduda !). « Lo mia » d’I am es
una cançon força identitari, detz cops mai que lei 5300 versions de « Diga
Joaneta » qu’an fach leis gropes occitans (Handmade es a alestir la
sieuna). Amé « Lo mia » I am faguèran de musica occitana en françés
sensa lo saupre.
E la musica tzigana ?
Siau segur emai seguaràs que sus lei 13 000 000
d’Occitans que siam n’i a mai que coneissan la musica tzigana moderna
popularizada per de tipes coma Emir Kusturica, o de DJ coma Shantel. Aquèleis
artites an pas agut paur de faire de disco, de techno (coneissetz totei lo
« pittbull, terrier !!). Perqué podem pas faire parrièr ?
Es per aquo q’ai fach mon disco, meme s’es pron maladrech
(siau pas musicaire, siau soncament motivat). Ai fach tamben una canson un pauc
estile anada 80 perque es aquesta musica de la radio que me brecèt e pas lo
galobet o la craba. Siau drolle de paisan occitan, pas d’occitanista militant,
pamens siau occitan, non ?? Quand ere pichonet cantave lei cançons de
Niagara e Desire less, e quasi gis de balalin e balalan.
Sus lo forom n’i a quand dich que i agradava pas lo disco de
Handmade, podian pas mai me faire plaser !!! Quora n’i a per totei lei
gosts es la prova que la musica es viva !
N’i a tamben un que se garçava un pauc de Joanda. E ben la
setmana passada una drolla que ven de se botar a l’occitan venguèt a l’ostau
per aguer un pauc d’ajuda. I faguere escotar Joanda e i agradèt fòrça, talament
que i balhere lo CD (que ieu me fara pas fauta !!). Vòle gramarcejar
Joanda per aguer fach una musica que m’agrada pas mai qu’es diferenta de tot
que s’era fach, e que fai viure la lenga en defòra dau « balalin e balalan »
e dau « balalin e balalan remixat electro » deis occitanistas. La
musica intelectuala n’avem pron. Es colhon mai la musica populària deis annadas
1600 es venguda musica intelectuala en 2008, la musica d’aquèlei que s’arapan
lo caulet sus son identitat.
Segur que per ara lo disco de Handmade agrada mai ais
occitanistas qu’ais occitans ! Mai au mens la dralha es duberta…


text:
Eth Conselh Generau d’Aran a trauès dera enterpresa S.A.V.A. a amiat a tèrme aguest ostiu era recuperacion deth tram entre eth Camin de Soberado e eth guardader dera aigua.
Er emplaçament dera zòna a on s’a efectuat era accion, ei rota entre Vielha e eth Pòrt dera Picada en tot passar peth Refugi dera Artiga de Lin.
Se tracte der antic camin d’accès entara Artiga de Lin qu’acumulaue grana quantitat de vegetacion qu’ac tapaue, pèires queigudes des murs e erosionat pera aigua.
S’a bastit un accès ath camin des deth Parcatge dera Artiga de Lin, quate passarèles entà crotzar es barrancs d’Aubert e de Bernatet e dera hònt existenta, ath delà de reperfilar eth camin en tot desbrossar era zòna, e deth bastiment de parabandes de seguretat ath long de tot eth camin e en guardader dera aigua.
Damb aguesta accion que s’includís laguens des trabalhs realizadi enes darrèri mesi per part deth Conselh Generau d’Aran entara melhora der accès ara ribèra dera Artiga de Lin, e que tanben includís eth tren dera Artiga, es visitants pòden accedir en tot caminar des deth madeish parcatge ath costat dera ermita enquias Uelhs deth Joeu e arribar enquiath madeish Pla dera Artiga.
Eth Govèrn d’Aran a destinat ad aguesta accion un pressupòst de 25.768 € € provenenti deth departament d’Empresa e Coneixement dera Generalitat e deth convèni de collaboracion entre eth Conselh Generau d’Aran e era Fundación Endesa entara recuperacion de camins ena Val d’Aran maumetudi pes aiguats der an 2013.
Damb era melhora deth Camin de Soberado ath guardader dera aigua, es visitants dera ribèra dera Artiga de Lin, pòden gaudir de tota era beresa d’aguest lòc e escuélher de quina manèra vòlen efectuar era visita, pr’amor que pòden accedir damb eth tren dera Artiga ara ora de pujar enquiath pla e baishar en tot caminar per aguest nau camin, o hè’c ara invèrsa.


text:
Amelia Earhart
Amelia Mary Earhart (Atchison, Kansas, 24 de julh de 1897 - Isla de Howland, Ocean Pacific, 2 de julh de 1937) foguèt una pilòta d'avion americana. Venguèt famosa mondialament qu'en junh de 1928 foguèt la primièra femna que traversèt l'Ocean Atlantic en avion. Pr'amor d'aqueste recòrd li foguèt autrejada la Crotz de Vòl Distinguit pel govèrn dels Estats Units.
Durant una temptativa de realizar un vòl circonnavegacional de la tèrra en 1937 a bòrd d'un Lockheed Modèl 10 Electra, Earhart desapareguèt al mitan de la part centrala de l'Ocean Pacific còsta l'Isla de Howland.


text:
Faudrié ana vèire à Sederoun se lou Moullet l’a fa couire, soun pan.
« Zòu, Lucian, pren ta biciéucleto e tiro vers Sederoun veire se i’a de pan, e se n’i a, digo, ié, au fournié que l’anaren querre emé la jardiniero ».
Ansin parlavo la Mario dóu Bernat à moun fraire. Acò se passavo lou 10 d’avoust de 1944.
Moun fraire, que manjava dins si douge an, agantè gaiard sa becano e lou vaqui parti, tout en aio, vers Sederoun.
Rèn se sarié passa se, aqueú jour, entre arriva à l’Essailloun, lou Lucian noun aguesse vist (à ço que diguè) tres avioun que viravon sur la Tourre, pièi sus lou Crapoun avant de pouja just au tresplounb de la glèiso.
Eù arrivavo sus lou pount e li veguè, aquélis avioun, que largavon de « boutiho emé d’aleto ! »
De l’autre coustat dóu pount, i’avié lou Jùli Guerrin e lou Janot Charroù que s’escapèron dins la ribiero. Es alor que lou Lucian coumprengué qu’acò ero serious e marcavo mau. Dins un vira d’iue, virè de bord dins l’idèio de s’entourna au plus lèu vers Eigalaio.
D’aqueú putan d’avioun ! vejaqui pas que se boutè à lou segui ! dirias à lou courseja, éu e sa bacano !
« Vesiéu lou quitran, diguè pièi lou Lucian, coume se s’aubouravo davans ma biciéucleto. Quichave tant que poudiéu sus li pedalo, e dóu mai quichave, doù mai me largavo d’aqueli balo e… taratata… taratata !… Fasiè lou councert eilamoundaut !… »
Lou guidoun trantaiavo tant que e n’en siéu à me demanda s’èro iéu que lou fasié trentaia... o lou taratata... vengu d’amount ! Iéu, entendiéu plus rèn ! »
Un cop, arriva au « Quatre », atroubè un group de resistant ; n’iavié tres que ié cridèron :
« Mai, siès pas fòu ! diguèron en francès, ameno-te aqui, e ten-te tranquile ! »
E moun Lucian de s’acata contro lou tilhou. Lou Pascau iè baiè un sucre em’un degout d’aigo arden per lou reviscoula. Li resistant à cop de fusièu, tiravon sus l’avioun que fasié encaro un tour, pièi tòuti tres s’esvaliguèron leissant lou vilage esbalausi.
« Aro, pos i’ana ! An parti, aquèli fòu ! », li resistant diguèron à moun fraire.
Aguè lèu fa, lou Lucian d’aganta sa biciéucleto e de grata pinedo sens espera soun resto.
Quau vous a pas di que, entre arriva au vilage, fuguè souspres de veire tout lou mounde sus la plaço que se fasien un sang de bilo, en peno pèr éu, Lou Lucian.
Es que l’avien vist, l’avioun, que voulavo au dessus d’Eigalaio ! (Me souvène, iéu, aviéu à peno quatre an, m’atrouvave encò di vesin em’uno quingeno de persouno qu’alucavon l’avioun e que lou cop que venguè un pau trop proche, s’escampihèron coume d’ancèu afoulesi !)
E sus la plaço, la Mario doú Bernat se descounsoulavo :
« E ieú, qu’ai enmanda lou drole eilabas ! se se poú ! »
Ma maire bramavo tant que e tremoulavo...
Lou Lucian, pamens, pounchejè, blanquinèu plan-plan, espanta de veire tout aqueú mounde, dins lis ànci, e que l’esperavon, eú !
E lou pan me dirès ?
Degun pensè jamai de demanda se i’avié agu de pan à Sederoun !
L’endeman aven sachu que lou Jan Charroù ero esta forse amaluga, doú tems que lou paure Jùli, éu, n’en revendrié jamai.
Per ço qu’es daú Lucian, ma fisto, es de creire qu’ero pas soun ouro !
Rien pour ce mois


text:
La Terreur es lo problèma francés dempuèi 1792. Es lo moment que la revolucion dels pòbles de fRança a copiat lo sistèma politic expansionista reial. es lo moment que la dita Révolution française es devenguda una reformeta modèl francés que devendrà un sistèma de non reforma de sempre.
Me remembri una question, sense responsa, donada a un Fèlix Castan dins la granja d’Uzeste : la question l’ai pausada en occitan e totas la granja l’a plan comprèsa, Fèlix Castan primièr .
«Parlatz fòrça de Nation -sempre parlava francés, mas concretament qual es la diferéncia entre nacion e ciutadanetat ?»
La question damora sense responsa aquel jorn, levat un «c’est une bonne question» ; e malgrat que la question es estada pausada a un autoproclamat «Homme de gauche», vertat qu’a batalhat sense resulta pendent trenta annadas dedins lo PCF per far cambiar l’avejaire dels communistes sul tèma, aprèp sa mòrt benlèu, la question pausada per un Cornelius Castoriadis abans 1968, la question damora sense responsa dins los rengs de l’esquèrra francesa d’anuèch en 2015 ! Ne vòli la pròva l’aficha d’un movement socialista SOS Racisme :
E en companhiá de SOS Racisme, l’ignorança politica francesa soma FCPE, FIDL, UNEF, Solidaires (sindicat francés d’esquèrra), UCH Jean Moulin !
Es pidetadós de veire que la basa politica francesa, instrumentalizada pel FN, e la Ligue du Sud, las extrèma-dreita de fRança en Occitània, pòrta una error politica, de sciéncias politicas, deguda a una nostalgia d’un Ernest Renan per sa region d’origina, pantaissada coma francofòna en 1792 !
Es pietadós l’error de definicion que pòrta la Nation version francesa.
Es pietadós de veire que las leiçons comunistas d’abans 1962, son pas estadas retengudas ; pietadosa fRança d’esquèrra.
Alara qual es la diferéncia entre la Nation e la Citoyenneté ? O cal explicar als fRanceses, es pietadós.
Dins la roma imperiala, tota persona fisica èra ciutadana de Roma de moment qu’èran dedins las parets de la ciutat imperiala, republicana ; donc, se èra esclaus o pas, èra gerida segon las leis de Roma. Fòra las parets, los Barbars èran a l’ataca, diverses evidentament. Alara Roma per descriure los Barbars que caliá combatre los caliá plan definir, per la lenga e lo biais de viure, èra clar e simple, èran doinc Barbars de diferentas nacionalitats, diferenta nacion, sense la lei de Roma.
Dins la nacion descriptiva, antropologica, la nacion cambia al fial del temps, mas segon règlas que son pas las leis de Roma. Las leis de Roma que fabricava la ciutadanetat, cambiavan segon las règlas d’una parlamentarisme (que se podrà criticar), mas que cambiava aprèp un vòt, o un diktat, una causa juridica, forana del pòble sovent, mas acceptada pel pòble.
Espèri ara qu’avètz comprès que la diferenciacion es realament important per la democracia e la convivéncia democratica al XXIen sègle, totas las autras manipulacions francesas fan lo nacionalisme de neteja, lo nacionalisme d’expansion que sembla a un regionalisme arrogant que se crei superior car parla francés, la lenga de la lei, coma èra estat lo latin de Roma per la lei de Roma.


text:
- Gestion del portal de l'Esperanto en Miègjorn-Pirenèus.
- Far conéisser l'esperanto en Miègjorn-Pirenèus (Christophe).
- Grope de trabalh suls estatuts e las relacions amb las associacions nacionalas.
Fòto : Repeticion dels coristes regionals de la cantèra Interkant
- Zam'festo 2013
- Interkant "Karmen", concèrt a la Ròca d'Òlmes (fin 2013)
- Estagi de cant en Arièja (març 2013)
- Acuèlh d'un jove volontari (mai e junh 2013)
- Krokodila Renkontiĝo 2014
-... ?
Sostenguts en 2011
- Far conéisser l'esperanto en Miègjorn-Pirenèus (Nouveaux cours en Midi-Pyrénées)
- Interkant "La kanto ĝenerala", concèrt a Tolosa
Sostenguts en 2012
- Krokodila Renkontiĝo 2012
- Acuèlh d'una jove volontària ongresa, viradeta per la region
- Portal de l'Esperanto en Miègjorn-Pirenèus
Prèst d'una exposicion a Auteriba e Vilafranca de Roèrgue.
Prèst de material per la tenguda d'un estand a Albi.


text:
Villes et mairies du District de Coimbra
Liste des communes
Coimbra
Ville de Coimbra, localité du Portugal de 140 000 habitants.
La mairie de Coimbra a une adresse e-mail et un site Internet.
Présence d'activités sur la ville.
Figueira da Foz
Ville de Figueira da Foz, localité du Portugal de 63 000 habitants.
La mairie de Figueira da Foz a une adresse e-mail et un site Internet.
Cantanhede
Ville de Cantanhede, localité du Portugal de 38 000 habitants.
La mairie de Cantanhede a une adresse e-mail et un site Internet.
Montemor-o-Velho
Ville de Montemor-o-Velho, localité du Portugal de 25 000 habitants.
La mairie de Montemor-o-Velho a une adresse e-mail et un site Internet.
Oliveira do Hospital
Ville d'Oliveira do Hospital, localité du Portugal de 21 000 habitants.
La mairie d'Oliveira do Hospital a une adresse e-mail et un site Internet.
Soure
Ville de Soure, localité du Portugal de 20 000 habitants.
La mairie de Soure a une adresse e-mail.
Lousã
Ville de Lousã, localité du Portugal de 17 000 habitants.
La mairie de Lousã a une adresse e-mail et un site Internet.
Penacova
Ville de Penacova, localité du Portugal de 16 000 habitants.
La mairie de Penacova a une adresse e-mail et un site Internet.
Condeixa-a-Nova
Ville de Condeixa-a-Nova, localité du Portugal de 16 000 habitants.
La mairie de Condeixa-a-Nova a une adresse e-mail et un site Internet.
Miranda do Corvo
Ville de Miranda do Corvo, localité du Portugal de 13 000 habitants.
La mairie de Miranda do Corvo a une adresse e-mail et un site Internet.
Arganil
Ville d'Arganil, localité du Portugal de 13 000 habitants.
La mairie d'Arganil a une adresse e-mail et un site Internet.
Mira
Ville de Mira, localité du Portugal de 13 000 habitants.
La mairie de Mira a une adresse e-mail et un site Internet.
Tábua
Ville de Tábua, localité du Portugal de 12 000 habitants.
La mairie de Tábua a une adresse e-mail et un site Internet.
Vila Nova de Poiares
Ville de Vila Nova de Poiares, localité du Portugal de 7 200 habitants.
La mairie de Vila Nova de Poiares a une adresse e-mail.
Penela
Ville de Penela, localité du Portugal de 6 400 habitants.
La mairie de Penela a une adresse e-mail et un site Internet.
Pampilhosa da Serra
Ville de Pampilhosa da Serra, localité du Portugal de 4 700 habitants.
La mairie de Pampilhosa da Serra a une adresse e-mail et un site Internet.
Góis
Ville de Góis, localité du Portugal de 4 600 habitants.
La mairie de Góis a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Louis Aragon
Louis Aragon (París, 3 d'octobre de 1897 - 24 de decembre de 1982) èra un poèta e novellista francés.
Biografia[modificar | modificar la font]
Aprèp aver participat al dadaïsme, foguèt un dels fondadors del surrealisme (Le Paysan de Paris) al costat d'André Breton e Philippe Soupault. Mai tard militèt al Partit Comunista Francés, demorant membre lo rèsta de la seuna vida mas sens perdre lo seu esperit critic (Odes à Maurice Thorez). Foguèt amb Robert Desnos, Paul Éluard, Jean Prévost, Jean-Pierre Rosnay e d'autres, dentre los poètes que prenguèron resolgudament partit, pendent la Segonda Guèrra Mondiala, per la Resisténcia contra lo nazisme (Le Crève-Coeur).
La seuna poesia dels ans 1940 es inspirada per l'amor a la seuna esposa, Elsa Triolet (Les Yeux d'Elsa), conhada de Maiakovski. De la seuna òbra aparéis en filigrama la secreta ferida d'aver pas èsser reconegut pel seu paire, Louis Andrieux, diplomata, 30 ans mai vielh que la seuna maire, que decidiguèt, per preservar l'onor de la seuna familha e del seu amant, de lo far passar pel seu fraire petit. Evòca çò que foguèt lo secret de la seuna vida dins lo libre de poèmas titulat Domaine Privé.
En 1957 recebèt lo Prèmi Lenin de la Patz entre los pòbles.
Causit Academician pel Goncourt en 1967, demissionèt l'an seguent. Foguèt inumat al parque del Molin de Villeneuve, de la seuna propietat, a Saint-Arnoult-en-Yvelines, al costat de la seuna femna Elsa Triolet que repausa alà dempuèi 1970.
Òbra[modificar | modificar la font]
Signa una òbra poetica pluriala, que la pròsa lo disputa a la poèsia de forma fixe, que fa un novelum. Aprèp un primièr periòde fòrça liure marcada pel surrealisme e los jòcs de lengatge, tornèt a una forma mai classica de poèsia (vers mesurats e rimats), fòrça inspirada per Guillaume Apollinaire, per contar melhor çò de França (e de la resisténcia) a l'ora de la Segonda Guèrra mondiala. Aprèp guèrra, l'aspècte politic de sa poèsia s'amaga totjorn mai davant lo seu aspècte liric. Sens jamai reniar aquel retorn al classicisme, i intègra totjorn mai de formas mai liuras, s'aprochant del surrealisme dels seus començaments qu'afirmèt jamai aver reniat.
Son òbra romanèsca seguís los contorns de la produccion del seu sègle (qu'inventa en partida), roman surrealiste, realista, puèi novèl roman. Son desir de roman jamai foguèt contradit, malgrat la mesfiança dels seus amics surrealistas, puèi aquela dels comunistas qu'aurián volgut que siá mai exaltat pel Partit, sens parlar d'aquela de las criticas (subretot de drecha) que pesavan quèran lo comunista avant de veire l'escrivan, causa qui le vexava.
Poèta major de la segonda partida del sègle XX, pagèt fòrça car un engatjament politic qu'amaga mal la seuna influéncia e sa plaça primièra dins la literatura francesa contemporanèa. Uns dels seus tèxtes foguèron popularizats per de compositaires o cantaires que totjorn èra pas en acòrdi amb la seuna pensada politica coma Léo Ferré, Georges Brassens, Marc Ogeret, Jean Ferrat, eca.


text:
Lanhelen
Lanhelen en breton ( Lanhélin en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Per lo sieu jos-sòl e l'espleitacion #que n'a #èsser facha, la municipalitat a donat lo sieu nom al massís granitique de Lanhélin. Aquel granite de qualitat a aquerits una bona notoriété, en participant a divèrsas labors publicas de la region. Cap a 1850, se li cal apelar a lududes per pèiras de grandas dimensions demandadas per la part superiora del viaducte de Dinan, se o reconeis per la siá aparència mai ombrívola (blau enfosquit) en contrastant amb los granites en provenent unas autras carrièras sollicitadas. La carrièra de Bécanne a porgit almens 108 m3 en 1850, un pichon complement de 30 m3 en essent aportat per las autras carrièras de la municipalitat[1].
Par son sous-sol et l'exploitation qui en a été faite, la commune a donné son nom au massif granitique de Lanhélin. Ce granite de qualité a acquis une bonne notoriété, participant à plusieurs ouvrages publics de la région. Vers 1850, on doit faire appel à lui pour des pierres de grandes dimensions demandées pour la partie supérieure du viaduc de Dinan, on le reconnaît par son apparence plus sombre (bleu foncé) contrastant avec les granites provenant des autres carrières sollicitées. La carrière de Bécanne a fourni au moins 108 m3 en 1850, un petit complément de 30 m3 étant apporté par les autres carrières de la commune[2].
Istòria[modificar | modificar la font]
La parròquia de Lanhélin fasiá partida del doyenné de Dòl en levant del évêché de Dòl e èra jol vocable de sant André.
La paroisse de Lanhélin faisait partie du doyenné de Dol relevant de l'évêché de Dol et était sous le vocable de saint André.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Louis Chauris, Las carrièras espetadas pel bastiment del viaducte de Dinan (1846-1852), dins Lo País de Dinan, 2002, pàg. 219-241.
- ↑ Louis Chauris, Les carrières exploitées pour la construction du viaduc de Dinan (1846-1852), dans Le Pays de Dinan, 2002, p. 219-241.


text:
NUMERACION EN CICLE 2
MATERIAU :
paperòts de papìèr de duas colors (15cm/10cm : hulhas A4 plegadas en 4)
una grana taula per poder tribalhar a l’entorn, e hicar los paperòts dessús
DEBANAMENT :
1) escritura deus nombres dab un futre gròs : a la debuta dinc a 20, puish contunhar petit a petit, en cambiar de color per 0/10/20/30...
2) lectura deus nombres a la seguida, cada dròlle a un, dus, puish tres paperòts, ...
3) lectura deus nombres après aver mesclat las cartas
- Un grop de CP-CE1
4) arrecaptar las cartas en linha
5) arrecaptar las soas cartas en pilòt, en hicar la carta lejuda en-devath.
VARIABLES DIDACTICAS
en amuishar / en escóner la carta
en virar la carta lejuda (coordinacion) / en la deishar atau
en arrecular
en sautar un nombre
en díder sonque los nombres pars
de 10 en 10 / de 5 en 5 en començar dab 0
de 10 en 10 en començar per 1/2/3...
en avançar de 3 en 3 / de 4 en 4 / de 5 en 5
cadun pren una carta e la dèu amuishar quan es lo bon moment pendent que la classa "canta" la comptina numerica dinc a 20 / 30/ ...


text:
La Ròca d'Òlmes
La Ròca d'Òlmes[1][2] (Laroque-d'Olmes en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament d'Arièja e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- Ròca es un mot occitan, resultat de *rocca, mot prelatin. Ròca designa una montanha o un puèg rocassós, puèi pren lo sens de fortalesa, castèl fòrt [3],[4].
- (País d') Òlmes. Vendriá del latin ulmus, « orme, olm » [5]. Mès la prononciacion ambe Ò- pausa problèma.
Istòria[modificar | modificar la font]
Entre 1790 e 1794, Cirzas (nom francés) foguèt annexat a La Ròca d'Òlmes [6]
Administracion[modificar | modificar la font]
- A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra del canton de Mirapeis, i demorèt.
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 569
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 301
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 571
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=29594