text:
De Joan Daniel Bezsonoff, coneissiáu mai que mai l’escrivan catalan, de l’escritura particulara que totjorn m’agrada amb son inimitabla ironia tendra e malenconica. Coneissiáu sa lenga d’autor, qu’articula çò de locau amb çò de referenciau, e que, çò’m par, es un modèl solid per l’integracion dau rosselhonés dintre la nòrma dau catalan. A travèrs de sei romans, sabiáu tanben l’òme d’una immensa cultura classica, a l’encòp literària e cinematografica. Fa gaire, aprenguèri que lo professor de lenga catalana s’èra fach traductor del francés Jean-Noël Pancrazi, e me diguèri: “Perqué pas?”.
Pasmens, Joan Daniel Beszonoff escondiá encara una suspresa: un engenh de lexicograf! Non desconeissiáu pas son amor dau provençau e de la lenga occitana. Sòci dau Felibrige, aviá cantat e fach cantar a Perpinhan, en decembre de 2013, l’estrambordant imne de Mistral a l’amistat occitanocatalana, Copa Santa, a l’escasença de la presentacion dau roman autobiografic de l’escrivan occitan e valencian Joan-Carles Martí i Casanova. De còps, l’occitan se mòstra discretament dins l’òbra de Beszonoff, coma per senhalar au lector dau tèxte catalan que l’autor es tanben un lector de tèxtes de lenga occitana.
Precisament, Joan Daniel Bezsonoff, dins son diccionari, sèg lo ponch de vista dau lector, d’aqueu que percor, coma l’autor, la literatura occitana. Es pas lo promier diccionari d’occitan que sa mira es lo public catalan: fai dètz ans, Claudi Balaguer e Patrici Pojada nos avián prepausat un obratge doblament bilingüe, de l’occitan vèrs lo catalan, e dau catalan vèrs l’occitan. En 2011, lo professor encargat de la cadiera d’estudis occitans a l’Universitat de Lhèida, Aitor Carrera, dins son libre, L’Occità, gramàtica i diccionaris bàsics (edicions Pagès), permetèt tanben al lectorat de Catalonha l’accès a la lenga occitana, tan referenciala coma aranesa. Totun, aquelei dos obratges non lèvan ren au meriti dau trabalh menimós de Joan Daniel Bezsonoff.
Aquest o m’a explicat: son modèl es lo Gaffiot. Valent a dire lo celèbre diccionari de latin que fai accedir de generacions de latinistas de l’estat francés a la lenga e a la literatura latinas. L’exemple, essenciau dins lo Gaffiot, a, per tant, un pes especiau dins aquest diccionari. De frasas entieras i son manlevadas ais autors occitans, en particular mai pas exclusivament felibrencs, e ansin Joan Daniel Bezsonoff convida sei lectors catalans a vesitar la literatura occitana. La permenada a travèrs dei tèxtes occitans es donc l’originalitat màger d’aquest obratge, que se vòu pas complet mai fach per inspirar lo desir, l’enveja de legir en lenga d’òc.
Arribam per tant a una buta fondamentala dau diccionari de Joan Daniel Beszonoff: encoratjar lo public catalan a legir en occitan, e aquò es non soncament òbra utila mai tanben necessària. La literatura occitana, encara viva e activa maugrat leis evidentei dificultats de la lenga d’òc, patís una manca de difusion. Se, de segur, es en Occitània, promier, qu’a de trobar ò de tornar trobar son public, lo lector catalan s’avisarà, tanlèu intrat dins aquest diccionari, que la lenga occitana li es gaireben familiara, que la pòt explorar. E lo catalan que viu dintre la Comunautat Autonòma de Catalonha entendrà, esperem-o, l’oficialitat de l’occitan coma la dubertura d’un espaci ample, non soncament la subrebèla Vau d’Aran, mai tota Occitània. Amics de Catalonha, se la coneissètz pas encara, es ora de legir la literatura occitana, que s’es pas arrestada a l’epòca gloriosa dei trobadors!
Precisament, l’espaci ample d’Occitània, Joan Daniel Bezsonoff o nos fai veire. Coma o ai dich, l’autor parteja son experiéncia de lector. Leis autors provençaus, Mistral ò Aubanèu, per exemple, i tròban una plaça naturala, mai empedisson pas l’accès a d’autreis escrivans, coma Joan Bodon ò Ives Roqueta, e per tant passam de la lenga provençala a la rèsta de l’occitan, coma tanben passam de la grafia mistralenca a la classica. Es verai, maugrat la realitat mai descriptiva que prescriptiva de son diccionari, fruch de sei nombrosei lecturas, l’autor cèrca una convergéncia de la lenga devèrs una coeréncia grafica, d’abòrd que leis intradas son totei en grafia classica e que lo lexicograf transpausa sistematicament seis exemples mistralencs dins l’ortografia classica après leis aver citats amb sa grafia originala.
D’un ponch de vista tecnic, precisem qu’aquest trabalh respònd ben ais exigéncias de la lexicografia. Cada article es corrèctament ordenat, amb una classificacion dei sens, dei sens pròpris ai sens figurats, amb d’abreviacions claras que destrian lei variacions regionalas e, çò que lei diccionaris occitans negligisson sovent, l’identificacion dei nivèus de lenga e dau vocabulari especializat.
Desiri ai lectors catalans una bòna lectura, non soncament de l’obratge mai deis òbras occitanas, e ai lectors occitans qu’aquò siá per elei una bèla escasença de s’interessar tanben a la lenga catalana. Aquest diccionari es una nòva pèira portada a l’edifici de nòstra civilizacion comuna!
Gerard Joan Barceló,
ancian escolan de l’École Normale Supérieure de Paris,
director de la revista academica Lingüistica Occitana.


c: text/html

text:
Biaumont (Puèi Domat)
Biaumont[1] (Beaumont en francés) z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi Domat e la region de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Audrey Tautou (actritz)
- Aurélien Rougerie (jogaire de rugbi de XV)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Grana Colómbia
La Grana Colómbia que ho un immens país situat au nòrd deu continent sud-american e qui ho constituit en bèth amassar los territòris de las ancianas entitats administrativas coloniaus de la Vicereiautat de Nava Granada, la Capitaneria Generau de Veneçuela e de la Presidéncia de Quito ; d'un aute punt de vista, qu'amassè tanben entitats politicas jà gessidas deu procès d'independénica tau com : las províncias Unidas de Nava Granada, la Tresau Republica de Veneçuela e la Província Libre de Guayaquil.
Aqueth estat que vadó en 1821 a l'escadença deu Congrès de Cúcuta dab lo nom de Republica de Colómbia ; lo nom de Grana Colómbia qu'ei emplegat entà la distinguir de l'actuau Colómbia gessida de la secession d'aqueth efemèr estat.


text:
Bournonville
Bournonville es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Per la pichona istòria Bournonville es la municipalitat natala de Jehan II lo Grand de Bournonville ( 1310-1360 ) Chevalier vengut Chambellan del Rei de França Philippe VI de Valís, maridat a Mahaut Baronne de Fiennes
Pour la petite histoire Bournonville est la commune natale de Jehan II le Grand de Bournonville ( 1310-1360 ) Chevalier devenu Chambellan du Roi de France Philippe VI de Valois, marié à Mahaut Baronne de Fiennes


text:
Coulaines
Coulaines es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarthe e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada al nòrd de la vila del Mans, es sul marge esquèrre de la Sarthe.
Située au nord de la ville du Mans, elle est sur la rive gauche de la Sarthe.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- En 843, capitulaire de Coulaines : Charles lo Chauve li cal concedir als grands del reialme la promesa de pas mai las démettre de las siás cargas ni los privar de bens concédés (del temps que ducs e de comtes èran pas per endavant que dels foncionaris) ; promet tanben a la glèisa de pas mai la despossedir. La féodalité es constitutionnalisée per un pacte de « salvacion publica », es-a dire una convenentia, un contracte basat en lo drech e #que pren pauc a pauc lo passatge sus la fidélité (fides) oralement jurada.
En 1845, [[Louis-Philippe Ier|Louis-Philippe Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle]] pronóncia lo rattachement de la municipalitat de Sant-Ouen a aquela de Coulaines[1]
- En 843, capitulaire de Coulaines : Charles le Chauve doit accorder aux grands du royaume la promesse de ne plus les démettre de leurs charges ni les priver des biens concédés (alors que ducs et comtes n’étaient auparavant que des fonctionnaires) ; il promet aussi à l’Église de ne plus la dépouiller. La féodalité est constitutionnalisée par un pacte de « salut public », c'est-à-dire une convenentia, un contrat basé sur le droit et qui prend peu à peu le pas sur la fidélité (fides) oralement jurée.
- En 1845, [[Louis-Philippe Ier|Louis-Philippe Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle]] prononce le rattachement de la commune de Saint-Ouen à celle de Coulaines[2]


text:
Publié : 2009-02-06
Dos litres d’aiga
Una culhièra d’òli o de graissa de canard
Dos inhons
Cinc alhs
Una culhièra de farina
Una bostia de tomatas pialadas o quatre tomatas
frescàs
sal, pèbre.
Far bulir un topin d’aiga.
D’aquel temps, pialar dos inhons, los copillar
finament en lamèlas.
Pialar tanben los alhs.
Far fricassar los inhons dins una padela chauda
amb l’òli, sens zo far cramar.
Botar los alhs espotits e boirar.
Ajostar una culhièra de farina, boirar e baissar lo
fuec.
Versar un veire d’aiga bulhenta per far una saussa.
Copillar las tomatas dedins. Salar e pèbrar.
Laissar mitonar quauques minutas.
Botar lo tot dins l’aiga bulhenta e daissar còser
una demieg ora.
Copar de talhons fins de pan nègre dins la sopiera.
Boidar lo bolhon bulhent sus lo pan, e botar lo
cuberton cinc minutas per zo far bonhar.
Servir dins de las sietas prifondas, … BON APETIS !
Per la pita istòria, pòrtem lo torin als jòunes nòvis.
Dins la nuèch del maridatge, tota la nòça perchà
los nòvis que se son estujats dins una maison. E
devon minjar auquela sopa pro pèbrada…
Per la Fabièna e la Florença BROSSA
En memòria de la Loisa BROSSA de chas Fumat de
La Còsta,
communa de Chartrier (19)


text:
1539
Aquesta pagina concernís l'an 1539 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Conquista de Daman dins la peninsula indiana.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Botanica[modificar | modificar la font]
Publicacion de New Kreütter Büch (« Erbari novèu dei plantas » en occitan) dau prèire e botanista alemand Hieronymus Bock (1498-1554). I depintèt 800 espècias vegetalas e i prepausèt una classificacion novèla basada sus lei categorias d'èrba, d'aubrilhon e d'aubre. Son òbra conoguèt un succès important e foguèt regularament editada dins lo corrent dei sègles XVI e XVII.


text:
1437
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1437 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Participacion novèla d'una delegacion bizantina ai discussions deis afaires de la Glèisa Catolica Romana. L'objectiu èra totjorn de reünificar lei Glèisas d'Orient e d'Occident per obtenir un sostèn militar còntra leis Otomans.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Publicacion dau catalòg d'estelas dich Zij-i Sultani realizat per la còla d'astronòms de l'observatòri de Samarcanda dirigida per lo sabent e sultan Ulugh Beg (1394-1449). Aquelei taulas arribèron en Euròpa a la fin dau sègle e i aguèron un ròtle dins la creacion dei premierei cartas astronomicas de la Renaissença.


text:
A75
L'autorota A75, La Meridiana, es une autorota prolongant l'A71 de Clarmont-Ferrand a Besièrs. Amb un punt a 1 121 mètres, l'A75 es una de las autorotas pus nautas d'Euròpa[1].
Descripcion[modificar | modificar la font]
L’autorota A75, longa de 335 km, travèrsa sièis departaments: Puèi Domat, Naut Léger, Cantal, Losera, Avairon e Erau. En mai de son ròtle major d'agençament del territòri, l’autorota A75 es un malhon important del malhum rotièr de França.
Es, d’un latz, un novèl axe de transit nòrd sud facilitant los trajèctes entre l’Euròpa del Nòrd e la region parisenca e Espanha e l’oèst de la faciada mediterranèa de l'autre. S’agís doncas d’una alternativa a las autorotas de la val de Ròse e de l’arc lengadocian :
- París – Besièrs (per Clarmont-Ferrand e l’A75) : 721 km
- París – Besièrs (per Lion, l’A7 e l’A9) : 778 km
Complèta encara lo malhum autorotièr en s'integrant al malhum constituit per l’A71 (Orleans – Clarmont-Ferrand), l’A89 (Bordèu – Clarmont-Ferrand – Lion) e la RN 88 (Lion – Tolosa).
Encara, l’autorota A75, que son còst s’elèva a 2,2 miliards d’èuros (o 6,5 milions d’èuros per quilomètre), es tota entièra gerida per la DIR Massif central, doncas sens peatge (levat lo viaducte de Milhau, concedit a Eiffage e lo racordament amb l'A9, concedit a ASF). Demòra encara a metre a las nòrmas autorotièras la deviacion de Pesenàs uèi encara N9 (5 km).


text:
Ai escotat ièr un programa francés d’en Alain Finkielkraut sobre la Belgica (France Culture, dissabte 18 de decembre, a las nòu del maitin), me sembla un programa de granda qualitat sobre la question belga, o puslèu lo questionament francés sobre Belgica.
Lo sampitèrne Estat, sanctificat, frena lo ment francés per poder reflechir sul tèma(L’Estat francés es sovent, pron sovent, criticat aquí sul meu blòg).
Lo programa qualitadós e francés dona unes punts sobre l’istòria de las questions, destriadas pron clarament, per un còp elonhat dels simplismes que fabrícan de programa umoristic sul tèma, los jornalistas engatjats parisencs (ne fan jamai una declaracion oficiala!), o las argumentacions estupidas o dels nombroses comptadors d’estanquets per negar a d’autres pòbles lo dreit a la dignitat politica, pre cridar contra lo comunautarisme, etc.; la decentralizacion es pas la dignitat pels pòbles sotmetuts en França, zo sabèm gràcia al Tribunal Administratiu de Montpelhièr, un quicòm que cap occitanisme aviá esperat en 2010.
Es una discutida entre dos filosòfes (ne fauta en Occitània) e politològues (ne fauta tanben dins las escòlas o universitats francesas en Occitània) politològues belgas alentorn del questionament d’un oneste francés, Alain Finkielkraut ; l’onestetat politica se mesura al nivèl del questionament del militant, l’avuglament frena lo questionament. Los convidats son donc estats : Vincent de Coorebyter, doctor en filosofia, politològue, cercaire belga, e Eric Corijn, filosòfe, sociològue e professor a l’universitat de Brussels (Brussèllas), universitat en lenga neerlandesa.
Cal remarcar tanben que Cornelius castoriadis serà passat per l’universitat de Leuven, neerlandesa al moment del cambiament lingüistic, e puèi passat a l’EHESS; es tanben de notar qu’es pel moment una de mas granda referéncia ambe Montserrat Guibernau, professora de l’universitat de London. Ambe aquestas quatre referéncias podèm aital notar que lo sistèma francés dona a la lutz a solament un modèl de pensar ; es tanben aiçò una critica sobre l’abséncia de critica sul modèl francés (al Parti socialiste o d’autres partits levat Europe Écologie e lo Modem, pauc visible senon parla en François Bayrou; alara vesèm lo Nouveau Centre que nada dins las paradòxas d’un govèrn que refòrma en destrusent las finanças bonas de las regions), o puslèu l’abséncia de mediatizacion de las criticas del modèl jacobin e centralista francés, ajudat per una administracion que n’en vòl pas veire sonque un pichon cap.
Per la pichona anecdòta, per l’istorieta, la sonoritat de la lenga francesa es d’una granda qualitat, per un còp, es pas estandardizada. E alara fa plaser d’escotar. Se cal recordar que la formatizacion de las sonoritats lingüisticas francesas es lo ròtle de la DRH de Radio France dempuèi l’arribada de las estacions parisencas e del desvolopament de las estacions localas ; per comunicar en França cal passar pel motle aqueste de la desregionalizacion dels accents… dedins lo francés (e aquí escrivi pas per entendre la lenga occitana a l’antena de la novèla estacion locala de Tolosa, n’i pas).
Lo programa se podrà escotar en linha sul site de l’estacion parisenca. Se legissètz aqueste bilhet dins l’annada 2011, me podrètz demandar l’enregistrament del programa ; es essencial, clarament, e zo gardarai, per poder l’escampilhar a quí zo vòl.
Tres datas son sotalinhadas dins lo document, debuta del sègle (annadas abans la guèrra de 14/18), 1921 per l’installacion de la territorializacion de las lengas, 1963 la reala reconeissença lingüistica neerlandesa per una casta francofòna sempre al poder fins ara, e qu’a daissat lentament lo poder a partir de 1921.
Soi estat espantat de pas entendre lo referèndum de 1954, dins la boca d’aquestes especialistas. Mas lo programa a pas mai durat que 55 minutas.
Alara Belgica es pas sonque problèmas lingüistics, vist que son estats resolguts dempuèi la debuta de las annadas 1970 (resolguts, mas encara revelat tre qu’i a quicòm d’autre que truca), mas realament donc 70 annadas aprèp una vision mai plurala de l’Estat, contra una casta francesa monolingüa e minoritària uèi. Listèm dins los tèmas tocats pel programa : las guèrras europèas, las entendas entre Estat, las influéncias de França e Païses-Baisses, las estadisticas dels locutors de las tres lengas (o quatre ambe l’anglés), lo balanç economic de caduna de las zònas, lo sindicalisme e l’industrialisme variant en foncion dels moments, puèi la pensada liberala (es mai que tot aiçò qu’agrada pas al nacionalisme d’exquèrra francesa, mondialista e cosmopolitica), la scission dels partits, la fauta de contacte dels militants de cadun dels partits, los mèdias dividits e l’influéncia de cadun o l’influéncia dels mèdias vesins en França e Païses-Basses, los luòcs de debat absent (ont se podriá veire las doás comunautats fòrtas), lo parlamentarisme brussellenc, e la vila internacionala (en tèrra flamanda) de Brussèlla, lo sindròma de las urbanitats e de las aglomeracions tal que zo podèm suportar ambe lo grand Tolosa o dins la metropòla de Bordèu, Niça e Marselha, etc.
Es un programa bon.
N’aprofièichi per vos mandar los meus vòts per aquesta finala d’annada 2010, e per debutar melhor l’annada 2011.


text:
Accelerador de particulas
Un acelerador de partículas es un dispositiu qu'utiliza de camps electromagnéticos per accelerar partículas cargadas a de nautas velocitats, e aital, colisionarlas amb d'autras partículas. D'aquesta manièra, se genèran multitud de nòvas partículas que -son- generalament fòrça inestables e duran mens d'un segond, aquò permet estudiar mai a fons las partículas que foguèron colisionadas que foguèron mejançant el generadas. I a dos tipes basics de aceleradores de partículas: los lineales e las circularas. Lo tuèu de rais catódicos d'un televisor es una forma simpla de acelerator de partículas.
Los acelerators de partículas imitan, en cèrta forma, l'accion dels rais cósmicos envolopa l'atmosfèra terrèstre, çò cual produsís a l'azard una pluèja de partículas exóticas e inestables. Malgrat aiçò, los aceleradores prestan un entorn fòrça mai contarotlat per estudiar aquestas partículas generadas, e lo sieu procès de desintegración.
Aqueste estudi de partículas, tant inestables coma estables, pòt èsser en un futur util pel desvolopament de la medecina, la exploración espaciala, tecnologia electronica, eca.


text:
Hérimoncourt
Hérimoncourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Hérimoncourt Es una municipalitat de l'èst de la França.
Las municipalitats limitrophes son : Seloncourt, Vandoncourt, Abbévillers, Meslières, Thulay, e de Ròcas-lès-Blamont.
Hérimoncourt est une commune de l'est de la France.
Les communes limitrophes sont : Seloncourt, Vandoncourt, Abbévillers, Meslières, Thulay, et Roches-lès-Blamont.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a #èsser marcat per la preséncia de la familha Peugeot. A Modèl:La s, Hérimoncourt patís un boom industrial : los Peugeot an dobèrt de fabricas dins desparièrs quartièrs (a la Chapotte, al Jos-Cratet e dins Tèrra-Blanca), especializadas en lo texil e la métallurgie, abans de ne dobrir d'autras en las municipalitats vesinas.
Le village a été marqué par la présence de la famille Peugeot. Au Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle, Hérimoncourt subit un boom industriel : les Peugeot ont ouvert des fabriques dans différents quartiers (à la Chapotte, au Sous-Cratet et à Terre-Blanche), spécialisées dans le textile et la métallurgie, avant d'en ouvrir d'autres dans les communes voisines.


text:
Grand Canària
Grand Canària (Gran Canaria en castelhan) es una de las sèt illas principalas que compausan l'archipèla de las Canàrias, ont ocupa una posicion centrala dins las Illas Canàrias a respècte de las illas de Tenerife e Fuerteventura. Es la segonda illa canària dins populacion après Tenerife.
La capitala es Las Palmas de Gran Canaria, e tanben capitala de la comunautat autonòma de las Illas Canàrias e de la província de Las Palmas. Las Palmas de Gran Canaria es la vila pus poblada de las Canàrias e es considerada la vila amb lo melhor climat del mond segontes un estudi de l'Universitat de Siracusa (Nòva York). [1]
La segonda vila de l'illa per la populacion es Telde.
L'illa es Reserva der Biosfera dempuèi l'an 2005.


text:
Mulhouse
Mulhouse en francés (Mehlhüsa/Mìlhüsa, en alsacian Mülhausen en alemand), es una vila de França situada dins la region del Grand Èst e lo departament del Naut Ren.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) (de) (en) Sit oficial


text:
Saint-Laurent-d'Onay
Nom desconegut en arpitan (Saint-Laurent-d'Onay en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant-Laurent-de Onay a situat a 19 km al nòrd de Romans-sus-Isère (cap de-luòc del costat), a 30 km a l'èst de Sant-Vallier e a 30 km al nòrd-es de Tain-lo Hermitage.
Las municipalitats limitrophes son Sant Miribel, Lo Chalon, Crépol e Santa-Casqueta-de-Valclérieux.
Saint-Laurent-d'Onay est situé à 19 km au nord de Romans-sur-Isère (chef-lieu du canton), à 30 km à l'est de Saint-Vallier et à 30 km au nord-est de Tain-l'Hermitage.
Les communes limitrophes sont Saint Miribel, Le Chalon, Crépol et Saint-Bonnet-de-Valclérieux.


text:
Miribel-les-Échelles
Miribel-les-Échelles es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada en cara del massís, Miribel-los-Escalièrs es coma un balcon sul massís de la Chartreuse. Aquela municipalitat aperten al Parc natural regional de la Chartreuse.
Située en face du massif, Miribel-les-Échelles est comme un balcon sur le massif de la Chartreuse. Cette commune appartient au Parc naturel régional de la Chartreuse.


text:
analisis de la distribucion
espacia vzlana:relacion superficie-poblacion:inverso:pocasuperficie y mucha poblacion y viceversa causas de la distribucion
la pocision geografica de la region andina costera
: acceso directo al mar clima poca variacion de temperatura,humedad etc de la region
andina-costera buenos suelos para la agricultura de la zona andina costera construccion de la mayoria de vias de comunicacion que existen en la region andina costera
establecimiento de grandes centros industriales explotacion de yacimiento


text:
Maria l’enfugida…
Maria gaitava lo ridèl que tremolava . Lo ridèl se trufava d’ela, fasia coma se una onda de plaser li corissia sus la pèl. Lo ridèl frenissava de tot lo long. Maria pensèt que la pòrta d’intrada èra demorada dubèrta.
Vertat que la pòrta demorava dubèrta a mai que volguèsse la barrar. Calia la butar fòrt d’un còp sec, lo ser. Quand oblidava pas de la clavar, la Maria o que ne patissia a l’idèa de dabalar tres estatges per fa un torn de clau, per ren, que la sarralha marchava pas pus dempuèi de lunas. Que d’unes còps a la Maria i arribava pas de la clavar la pòrta pesuga , o alara doblidar, que semblava vièlha de mila ans, e Maria i fasia de totas sas fòrças, levat quand li semblava d’ausir un eissam li vonvonèjar dins las aurèlhas…
E Maria se doblidava la pòrta, e tot çò qu’i avia darrièr la pòrta, la carrièra , lo monde que passava de longa los jorns de mercat , o de protèsta, sens levar lo cap …Maria se clinèt per gaitar contra la vitra pegosa . Vejèt d’en primièr la vesina que rabalava la pobèla de fèrre, sul trepador . Cò que fasia un escraïnament del diable. Quna cabèca quand même, se diguèt, de pas portar un sac jaune de plastica coma totes fasian.
Subte pausèt la taça de cafè que li cremava los dèts, e tornamai virèt sos uèlhs crevats de lassièra , rogits per la vèlha , las cachavièlas , la manca de sòm. Sosquèt que los uèlhs li cremavan tanben. Era curios que los uèlhs li cremavan. Per de que los uèhs li cremavan ? I avia pas l’ombra de la pus pichona rason . Avia los uèlhs lindes de las femnas de la sia raça, coma de la sia maire, jamai ne s’èra trapat de mal de pus luenh que se remembrèsse .Era aital.
Mancar de la setmana de Ranguèlh onte èra demorèt mièja viuda e nusa e mal , mas per causa dels còps de ponhs e de pès recebuts pèl pitre, pèl ventre. Que son còrs blu , sos uèlhs clavats e uflas que rajavan la misèria , e la sia vessia , coma un sac malformat que quitèt d'alargar, levat en daissant escapar un fial de sang e d’imor rosanèl, tal la flor de mèl de cacièrs , quand s’agota sens fins .
Lo personal de l’espital la renguèt sul pic dins la categoria dels miraculats de l’autorota, o de las catastròfas naturalas . Maria parlèt pas. Jamai diguèt consi Joan Garrit s’i prenia per la far udolar , escupir de las dents… Que lo Joan Garrit trapèt son mestièr en Argeria . Que coma aimava d’o dire, se conflava de far cantar las quitas peiras.
A mai mancava pas pus que la dolor dins l’espatla , la fractura que li dolia quant lo temps cambiava…D’i pensar , la dolor li venguèt...La radiò sul mòble bas mormolhejava ; de la publicitat e de musicas ressas, ausiguèt Aznavour cantar « Ieu vos parli d'un temps que los mens de vingt ans o podon pas coneisser... Monmartre d'aqueste temps acrencava los lilas dusca jos las fenèstras.......L» Puèi Joe Dassin cantèt : « Los Camps Eliseas, Sul Camp Elisea , sul camp Elisèa ,a miègjorn a mieja nuèch » e tornamai gisclèt lo fùm de la foira intestinala de las publicitats.
« ambe Destop tot netejèt d’un còp ! »
Estranja las ligasons entre las idèas… Consi l’esperit se pòd mudar cambiadis. Pel còp se sovenguèt que los cagadors se viudavan mal, aici onte èra, al cap del corredor , los cagadors s’emplenavan de merda e degun s’en trachavan. Degun es a dire qualques tres logataris qu’estajavan aici. Un pintre als uèlhs falords que marchava d’al rebors, que se levava la nuèch e dormissia tot lo jorn. Los uèlhs esbrilhaudents qu’anava la nuèch tal una trèva , que davalava coma un singlard los escalièrs claufit de pissa vièlha e de susor. Los sonavan La Banca , de son nom vertadièr Bancarel…Alara qu’avia pas sonque un fifrelin. Manjava las escobilhas dins la carrièra davant lo passatge dels pobelaires. Li parlèt pas jamai. I avia encara un vièlha al segond estatge. Maria l’avia pas jamais viste . Que i avia pas sonque que las femnas de l’ajuda sociala que venia per li parla, la lavar , la cambiar . La paura qu’avia los tudèls sensibles.
E demorava un darrièr logatari que la Maria visquèt pas jamai.Maria repotegava pas même quand li calia sautar los ribatèls de pissa, entre las emprentas de vomit , que totes las generacions d’aujòls avian daissat darrièr elses coma de bèstias ferunas.
Mas que s'en chautava , que lo sol que compatava èra lo Joan Garrit...


text:
Anglet
Anglet[1] (Angelu en basco, Anglet en francés) qu'ei ua vila d'Occitània, o de Bascoat , situada dens lo parçan deu Baish Ador e la província tradicionau de Labord. Qu'ei administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region d'Aquitània.
Las comunas tòcatocantas que son Baiona e Biàrritz dab las quaus forma ua conurbacion e lo parçan deu Baish Ador.
Lo gentilici qu'ei anglòi -òia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Chifras de l'INSEE


text:
Pelagrua
Pelagrua, oficialament en francés Pellegrue, es una comuna occitana deu Vasadés istoric, en Gasconha, administrada per lo departament de Gironda e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
- 1 Geografia
- 2 Toponimia
- 3 Istòria
- 4 Administracion
- 5 Demografia
- 6 Luecs e monuments
- 7 Personalitats ligadas emb la comuna
- 8 Véser tanben
- 9 Ligams extèrnes
- 10 Nòtas
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Pelagrua[modificar | modificar la font]
I a sus lo siti municipal la compilacion d'istorietas supausadas explicar lo nom de Pelagrua e son passat, sense valor scientifica. N'i a una, inspirada de l'istòria de las aucas deu Capitòli, qu'explica que de las gruas aurién revelhat los abitants pendent una ataca de nueit [1]. Aqueras explicacions son deu domeni de l'etimologia populara.
Las fòrmas ancianas son Pelagrua (Ebrat de ~), en 1031-1060, Pelagrua (castrum de ~), en 1273, Pelagrua, en 1274 e 1285, Pelagrue (villa de ~), en 1307-1317, Pelegrua, en 1307-1317, Pelegrieu in Vasadesio, en 1307-1317 [2]. La prumèira atestacion de Pelagrua es un nom de persona, e la familha senhorala de Pelagrua es coneishuda (donèt un cardenal a la Glèisa, Arnaud de Pelagrua, mòrt a Avinhon au mes d'aost 1331). La question es de sauguer si lo nom de la familha ven de la vila, o si lo nom de la vila ven de la familha.
Dauzat explica Pelagrua per un compausat verbal de pela, deu latin pilare, au sens de « pilhar », e grua [3]. Jacques Astor, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, se sèrv de l'expression pelar la grua, « pèrdre temps ». P.H. Billy, citat tanben per B. Boyrie-Fénié, explica l'expression per l'idèa d'una tèrra dura a trabalhar [4]; mes i a dins pelar la grua puslèu l'idèa d'una abséncia de trabalh e lo terrador de Pelagrua a pas particularament la caracteristica d'una tèrra dura a trabalhar. Tot sembla donc menar a l'idèa d'un chafre personal, d'un òme eventualament pigre o dont las iniciativas èran pas eficaças, passat après dens la familha senhorala. La tèrra de Pelagrua, vilatge probablament nommat d'après lo nom de la familha deu senhor, a pas de responsabilitat dens lo nom. B. Boyrie-Fénié desvolopa l'opinion de P.H. Billy en explicant grua per un mot peitavin, greue, qu'a lo sens d'un sòl calcari e peirós, e motiva sa preséncia per la situacion de Pelagrua dens la Petita Gavacheria [5]; mes, malgrat l'existéncia deu nom sentongés, Gironda, tanlèu 1087, en Entre Duas Mars, las migracions qu'explican l'existéncia de la Petita Gavacheria son sustot posterioras a la Guèrra de Cent Ans (e lo nom de Pelagrua, per la vilòta, es atestat tanlèu lo sègle XIII).
Sent Laurenç de Cervòla(s) (nom supausat)[modificar | modificar la font]
- Lo nom de Sent Laurenç es lo d'un diague martirizat a Roma, en 258, en burtlant a petit fòc sus una grasilha, segon la tradicion [6],[7],[8].
- Lo nom de Servol(l)e(s) (en francés), qu'es tanben lo de Sent Martin de Servoles, en direccion de l'oèst, dens la comuna de Massugàs, deu estar en rapòrt emb deus cèrvis puslèu que emb deus sèrfs; si lo nom èra *(Serv)airolles, i auré mèi de certitud, mes lo sufixe -ola, en teoria de sens diminutiu, pòt prene deus sens variats. Un pòt benlèu azardar lo sens de « bòsc (petit ?) onte i a deus cèrvis » e la grafia Sent Laurenç de Cervòlas.
Genàs[modificar | modificar la font]
I a un Genas (Ròse), que Dauzat explica, pr'amor de las fòrmas ancianas, per Junius emb lo sufixe -aceum [9], mes, totjorn segon Dauzat, Genac (Charanta) e Genat (Arièja) s'explican per un nom gallés d'òme, *Gennos, o puslèu per Aginus, emb lo sufixe -acum, o -ate per lo segond [10]. Per Genàs, *Gennos o Aginus semblan las solucions pus probablas. Per lo sufixe, pòt estar -aceum, mes, compte tengut d'exemples coma lo de Merinhàs, qu'es un ancian *Mairinhac, pòt estar tanben -acum, latinizacion deu sufixe gallés -aco(n). Quau que sisca lo nom deu mèste, Genàs es probablament una anciana granda propietat antica.
La Rèira (nom supausat)[modificar | modificar la font]
I a pas de comunas d'aqueth nom. L'adjectiu femenin rèira, si aquò's eth que fau cercar, devé estar completat per un nom sosentendut, tanben femenin, coma vila. La motivacion d'un tal adjectiu es benlèu la situacion a la devisa deu Vasadés (Esclòtas, au sud-èst, es vasadés, mes Landerroat, au nòrd-èst, es agenés), aquò sense certitud, en l'abséncia de fòrmas ancianas.
Vinhòlas[modificar | modificar la font]
Vinhòlas deu estar coma Vignolles, Vigneulles, etc, un resultat deu latin vinea, « vinha », emb lo sufixe -eolum, de valor diminutiva [11] : quauquarren coma « petita vinha ».
Bofiaga(s)[modificar | modificar la font]
Bofiagas es format d'un nom d'òme (cognomen ?), eventualament Bufius, de bufo, « grapaud », emb lo sufixe -aca(s), varianta femenina deu sufixe -acum, latinizacion deu sufixe celtic -aco-. I a un nom sos-entendut, tèrras, vila, etc. Cf. per lo sufixe, Balaiçagas.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo territòri de Pelagrua a la Revolucion[modificar | modificar la font]
- Segon lo siti GAEL, las parròpias Sent Andriu de Pelagrua, Sent Pèir de Genàs, Nòsta Dòna de La Rèira (nom supausat), Sent Blasi d'Esclòtas, Sent Laurenç de Cervòla(s) (nom supausat) e son annèxa Sent Martin de Cervòla(s) (nom supausat) formèren la comuna de Pelagrua a la Revolucion [12]. Mes si Esclòtas fut un moment dens Pelagrua, çò que farré provar, èra dejà comuna independenta en 1793 e en Òut e Garona [13]. Tanben, Sent Martin de Cervòla es adara dens Massugas dempuèi au mens 1806 e èra comuna en 1793 e 1801 [14].
- Segon lo siti Cassini, Pelagrua annexèt, abans 1806, Genàs, La Rèira (nom supausat), Sent Laurenç de Cervòla(s) (nom supausat) e Vinhòlas; La Rèira e Genàs èran una sola municipalitat en 1793 [15] e avèvan (ensemble, un pòt supausar) una populacion de 250 abitants [16]. Vinhòlas èra comuna e recensada a part en 1793 [17]. Sent Laurenç fut pas recensat a part en 1793 [18](èra dejà dens Pelagrua ?). Tot aquò es coërent emb l'evolucion de la populacion de Pelagrua, 1500 abitants en 1793, 1882 en 1800 (apòrt de La Rèira, Genàs e Vinhòlas)
- Demòra la question de Bofiagas, que Cassini supausa annexat per Sent Antòni dau Cairet [19]; la mapa fai veire pr'aquò que lo nom de Bofiaga(s) es dens Pelagrua sus la mapa, exactament dens la coeta de padèla situada entre Listrac de Durèsa, Cobeirac e Sent Antòni [20]; Bofiagas fut jamèi recensada a part, e en 1793 èra dens la municipalitat de Pellegrue et Bouffiage [21].
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Pelagrua; es adara deu canton de Le Réolais et Les Bastides (en francés), donc deu Reulés e de las Bastidas.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas emb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.pellegrue.com/histoire-et-patrimoine/
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 236-237
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 524
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 236-237
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 236-237
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 303-304, per Sent Laurenç de Medòc
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 610
- ↑ http://nominis.cef.fr/contenus/saint/1652/Saint-Laurent-de-Rome.html
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 315
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 314
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 714
- ↑ Historique des communes, p. 39, sur GAEL (Gironde Archives en ligne) des Archives départementales de la Gironde
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=9750
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=33373
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=15243
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=29044
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=39950
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=32828
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=30440
- ↑ https://www.geoportail.gouv.fr/carte
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=4802


text:
Lo n°154 d’Anem Occitans es disponible en linha !
Presentacion de las perspectivas de l’IEO aprèp la manifestacion de Montpelhièr, de sas novèlas publicacions agratís, testimoniatge del president de l’IEO Auvèrnhe Crestian Bonet, Bilanç de 40 ans d’engatjament occitanista per Gerald Niclot, las darrièras publicacions...
Dorsièr sus la manifestacion de Montpelhièr, entrevistas amb Pèire Beziat e Joan-Claudi Forêt, tribuna liura...
Per s’abonnar a la revista Anem Occitans, es empr’aicí.
Retrobar dins aqueste article lo somari de la revista n°154,
bona lectura !
Editorial :
- la batèsta contunha
Actualitats :
- Abracadas de l’IEO
- Navèras publicacions gratuitas en çò de l’IEO
- Crestian Bonet, president de l’IEO d’Auvèrnha
- Gerald Niclot : Per l’Occitanie !
Dosièr : Manifestacion de Montpelhièr :
- Dicha de clavadura
- Mercè !
- Aprèp la manifestacion
- Crida ensenhament
Entrevistas :
- Pèire Beziat, un òmi simple !
- Joan-Claudi Forêt que’ns hè viatjar hens l’espaci e lo temps
Publicacions :
- Sortidas (libes, CD…)
Tribuna liura :
- Retrach : Riquet Capelon de la Sangla


text:
Alcaloïde
Los alcaloïdes son de substàncias naturalas en màger part sintetizadas pels vegetals e qu'an de proprietats farmacologicas importantas e una toxicitat enauçada, sovent a de dòsis feblas. Mai rarament se pòdon encontrar tanben d'alcaloïdes d'origina bacteriana, fongica o animala. Son de compausats basics que se pòdon traire per una reaccion acid-basa.
Estructura quimica[modificar | modificar la font]
Quimicament se caracterizan per la preséncia d'un o mai d'un atòm d'azòt inserit dins un cicle. Los nuclèus de basa principals son:
- Pirolidina: per exemple l'igrina de la còca
- Pridina: per exemple la nicotina del tabat
- Piperidina: per exemple conina de la ciguda.
- Pirolizidina: per exemple retronecina dels saniçons.
- Lupiana: per exemple sparteïna de las ginèstas.
- Tropana: per exemple atropina de la beladòna, cocaïna de la còca.
- Quinoleïna: per exemple quinina del Quinquina.
- Isoquinoleïna: per exemple boldina de la boldo, emetina de l'ipecacuana, morfina de l'òpi.
- Indola: per exemple ergotamina de Claviceps purpurea, eserina de la fava de Calabar, vincamina de la Pichona Pervenca.
- Imidazòl: pilocarpina del Jaborandi.


text:
Lamenay-sur-Loire
Lamenay-sur-Loire es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lamenay-Sus-Loire a situat en lo sud de la Nièvre, près de Decize.
Lamenay-sur-Loire est situé dans le sud de la Nièvre, près de Decize.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquel pichon vilatge a un encant cèrt, degut en particular al pittoresque dels ostals. Bastit al Sègle XVIII, lo vilatge a resistit a la Guèrra, #èsser d'en un autre luòc un centre de resisténcia importanta pendent la Segonda Guèrra mondiala, #çò que justifica benlèu la visita del General de Gaulle en 1958[ref. necessària].
Ce petit village a un charme certain, dû en particulier au pittoresque des maisons. Construit au Sègle XVIII, le village a résisté à la Guerre, il fut d'ailleurs un centre de résistance important pendant la Seconde Guerre mondiale, ce qui justifie peut-être la visite du Général de Gaulle en 1958[ref. necessària].


text:
Mary Rose
La Mary Rose qu'ei ua nau de guèrra qui serví dehens la marina de la dinastia anglesa deu Tudor e mei que mei durant lo regnat deu rei Enric VIII. Que pelegè a l'escadença de divèrsas guèrras contre lo Escòcia e lo Reiaume de França abans d'estar colada en 1545 au pregond de l'estrèt de Solent près de Portsmouth.
En 1971 que ho localizada precisament e crubada de las aigas en 1982 dens ua de las màger operacion d'arqueologia maritima (amassa dab la recuperacion deu Vasa) entà vàder un musèu.


text:
Lusenac
Lusenac[1][2] (Luzenac| en francés) es una comuna occitana, situada dins lo departament d'Arièja e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Lo nom es atestat en 1074 : villam de Lusinac [3]. Lusenac vendriá d'un nom latin d'òme, *Lucenus, derivat de Lucenia, ambe lo sufixe -acum [4].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Las Cabanas; es ara del canton de Haute-Ariège (en francés), donc de Nauta Arièja.
Demografia[modificar | modificar la font]
- En 1793, la municipalitat èra Lusenac, Unac e Garanon
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ http://www.histariege.com/luzenac.htm
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 419
- ↑ http://www.annuaire-mairie.fr/ancien-maire-luzenac.html


text:
1)
Coma se presenta aqueste òme que se premena ?
2) De que crida ?
3) Coma la sonavan la femna qu'aviá viscut dins lo chasal ?
4) De que l'Amelia anèt portar a sa vesina ?
5) Perqué l'Amelia tornèt chas èla quora la nuèit foguèt tombada ?
6) Onte anèt l'Amelia quora vesèt que l'òme èra dintrat dins son ostal ? e perqué ?
7) De que l'Amelia èra prèsta de faire ?
8) De qu'es que la vesina li diguèt de faire per caçar lo Diable ?
9) Quora balajèt, de qu'es que l'Amelia ne'n profitèt per faire ?
10) A la fin, l'òme creidat qauqua rès ?


text:
Radi
Lo radi es un element quimic de simbòl Ra e de numèro atomic 88.
Es d'aspècte perfèitament blanc mas negresís al expausar a l'aire libre. Lo radi es un metal alcalinoterrós que se pòt trobar en fòrça flaca quantitat dins las minièras d'urani. Es fòrça radioactiu, la semivida de son isotòp pus estable (226Ra) essent de 1602 ans. Balha lo radon comme produit de désintégration.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
Lo radi es lo pus dens dels metals alcalinoterrós, es intensitament radioactiu e sembla quimicament al bari. Se tròba en flaca quantitat, jos forma combinada, dins la pechblende, una minièra d'urani, atal coma dins d'autre minrals d'urani. Las preparacions de radi an la proprietat de demorar a una temperatura pus elevada qu'aquela del mitan ambient. Lor rai radioactiu es de tres tipes : alfa, beta et gama. Lo radi pòt atal produire de neutrons quand es mesclat amb de berilli.
Quand es recentament preparat, lo radi pur es d'una color blanca brilhanta, mas negresís quand s'expausa a l'aire (probablament per formacion de nitriti). Lo radi es luminescent (Emet una flaca color blava), se descompausa dins l'aiga per formacion d'idroxidi de radi, e es un pauc pus volatil que lo bari.
Aplicacions[modificar | modificar la font]
Las raras aplicacions del radi venon totas de sas proprietats radioactivas. foguèt utilizat dins les agulhas dels relòtges fins a las annadas 1950, per sas proprietats de luminescéncia. Foguèt tanben utilizat dins los paratroneires per d'augmentar l'efèit de punta d'aquestes. Aquel efèit es pas desmontat e aquel sistèma se comercializa pas mai.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo radi (que lo nom ven del latin radius -rai- en meteis temps que radioactivitat) foguèt descobèrt per Marie Curie e son espós Pierre en 1898 per extrason de la pechblende, una minièra d'urani.


text:
Er occitan qu’a agut en çò de nòste ua arreconeishença de mès en mès importanta dempús de 1979, ath punt qu’ei vengut oficiau dempús de 1990 ena Val d’Aran e de 2006 en Catalonha. Aguest petit trabalh que sage de hèr ua brèu descripcion sociolingüistica der occitan dera Val d’Aran en partint des disposicions legaus que lo tòquen.
En 1979 er Estatut d’Autonomia de Catalonha que senhalèc que «la parla aranesa serà objecte d’especial respecte i protecció». Quate ans mès tard, era prumèra Lei de Normalizacion Lingüistica que tenguec ja eth tèrme aranès entà parlar de «la llengua pròpia de la Vall d’Aran», e que hec referéncia ath hèt de «proporcionar els mitjans que garanteixin l’ensenyament i l’ús de l’aranès als centres escolars de la Vall d’Aran» o ath de «prendre les mesures necessàries per a garantir el coneixement i l’ús normal de l’aranès a la Vall d’Aran i per a impular-ne la normalització», per exemple. Mès era oficializacion reau der aranés, a mès coma lengua occitana, qu’arribèc gràcies ara Lei 16/1990 deth Parlament de Catalonha o Lei d’Aran, que certifiquèc çò que seguís: «L’aranès, varietat de la llengua occitana i pròpia d’Aran, és oficial a la Vall d’Aran». Dempús dera darrèra reforma der Estatut en 2006, quitaments s’aquerò ei encara desconegut dera màger part dera poblacion, er occitan qu’ei vengut oficiau non solaments ena Val d’Aran, mès tanben en Principat de Catalonha, aumens sus eth papèr: «La llengua occitana, denominada aranès a l’Aran, és la llengua pròpia d’aquest territori i és oficial a Catalunya, d’acord amb el que estableixen aquest Estatut i les lleis de normalització lingüística». En 2010 eth Parlament de Catalonha qu’aprovèc per ua ampla majoritat era Llei de l’occità, aranès a l’Aran (Llei 35/2010), que preve iniciatives de promocion der occitan en diuèrsi domenis, e tanplan era creacion d’ua autoritat reguladora entara lengua, qu’ara madeish se’n parle fòrça e que’n calerà observar atentivaments era neishença, eth sòn caractèr academic e era capacitat d’èster ena madeisha longor d’ones qu’es organismes dera Occitània Grana qu’aspiren a jogar un ròtle semblable. Donc, es darrèrs trenta cinc ans que son estadi ua longa ascension, petit a petit, qu’er aranés i a guanhat progressivaments gras d’arreconeishença: de parla a lengua, de respècte a oficialitat, dera soleta Val d’Aran a tot eth Principat, d’aranés a occitan coma subjècte sintaxic dera frasa. Tot aquerò que mos aurie de hèr a pensar qu’er occitan a agut en Aran ua progression parallèla en usatge sociau. Mès, malerosaments, non ei cap atau.
Ena escòla, per arrepòrt a çò que se passaue hè quaranta ans, non cau cap dobtar qu’er occitan i a indubitablaments progressat. De bèri corsi militants dehòra deth curriculum pendent enes annades setanta, que se passèc as tres linhes d’escolarizacion ena segona mitat des annades ueitanta entara fasa iniciau der ensenhament primari, e ara preséncia prioritària e predominanta der aranés denquias ueit ans pendent es annades novanta en ua soleta linha d’escolarizacion, que li seguís un sistèma multilingüe mès o mens paritari (damb er occitan, eth catalan e er espanhòl, que se les hig eth francés e, mès tard, er anglés) denquiar ensenhament secondari, ua etapa qu’er aranés ei limitat a ues pòques ores per setmana e que non hè arren qu’anonciar era impossibilitat de realizar estudis superiors en occitan, vist qu’ena Val d’Aran non i a cap d’universitat. Arremerquem, en tot cas, qu’era Universitat de Lhèida (que dispòse d’ua Cagira d’Estudis Occitans) propòse, dempús de pòc de temps, un diplòma en filologia, Estudis catalans i occitans, a on er occitan ei vengut un des objèctes d’estudi e i jògue un ròtle important, tanben coma lengua veïculara de bères ues des matèries. Quauquarren d’unic en tot er Estat espanhòl.
En çò que concernís es mèdia, maugrat un bon començament pendent es annades ueitanta, era preséncia der occitan que i é encara excepcionau. Un programa diari d’ua ora de ràdio en aranés sus es estacions d’emission dera Generalitat de Catalonha (Meddia aranés, que comencèc sus Ràdio Aran en 1988), que tornen a passar ath ser, ei tradicionauments er espaci en occitan dera Val d’Aran mès arremercable, acompanhat dempús de quauque temps per ues informacions generalistes de Catalunya Informació de bona ora ath maitin (d’ua mieja ora, de deluns a diuendres) e de preséncies derisòries o irregulares der occitan en bères autes emissions locaus. Ena premsa escrita, er aranés que i jògue tanben un ròtle ben praube. En bères ues des revistes que son aué publicades en Aran, er occitan que i é estrictaments episodic, antropologic o estretaments institucionau, deth temps qu’enes darrèrs decennis an paregut publicacions que se son progressivaments perdudes (coma Toti o Aranesi, qu’arresponien a iniciatives oficiaus) o que de còps auien -o an- ua difusion que non depasse pas eth mejan associatiu locau (coma Tèrra Aranesa, qu’ei encara publicada pera Fondacion deth Musèu Etnologic dera Val d’Aran, damb ua parucion irregulara). Quauque còp, que cau parlar de suplements en aranés de bèth diari (coma Aué, deth diari Avui; perdut) o de bèra revista d’ua cèrta qualitat grafica (coma Aran ath Dia, qu’ère gescuda peth grop Segre, difonuda amassa damb quauqui diaris de dehòra dera Val d’Aran; tanben perduda). Eth solet ensai d’auer un diari en aranés que siguec Eth Diari, un huelheton informatiu en nere e blanc tot escrit en occitan (damb ua pro bona qualitat lingüistica), que visquec dempús de 1998 a 1999, e que non arribèc cap d’enraïtzar ena societat aranesa. Quant ara television, se deisham de costat es curtes emissions deth diuendres deth Telenotícies comarques de TV3 entara Val d’Aran, era cadea informativa 3/24 qu’emet informacions en aranés de deluns a diuendres (un quart d’ora, tàs 16 ores 45), e Barcelona Televisió qu’a un bulletin d’informacions setmanèr de quauques minutes (AranésÒc, abans Infòc), a on ei d’usatge de combinar er occitan dera Val d’Aran e er occitan generau o referenciau de basa lengadociana. Abans, eth precedent mès important des emissions televisuaus en aranés, que siguec eth programa Era Lucana, un espaci mesader que passèc en TVE pendent quasi dus ans ena segona mitat des annades ueitanta. Sus eth hilat, d’un aute costat, qu’existís dempús de pòc eth diari numeric Jornalet, qu’utilize un occitan generau mès que publique tanben tèxtes en aranés tant jos era rubrica d’opinion coma enes naues que s’arrepòrten ara Val d’Aran. Justaments qu’ei sus internet qu’ei tanben possible de veir enregistraments en aranés sus eth site d’Aran TV, television sostenguda peth Conselh Generau, qu’aufrís programes e reportatges diaders en occitan locau -generauments, d’ues pòques minutes- sus era TDT ena Val d’Aran peth mejan de Lleida Televisió.
A propòs dera evolucion der usatge sociau der aranés enes darrèrs tres decennis, que i a ua percepcion que s’impòse: er usatge sociau que s’ei amendrit en tot qu’era coneishença dera lengua a aumentat. Ua situacion que mos ditz quauquarren. Dempús dera fixacion grafica der aranés en 1982 (gràcies as Nòrmes ortogràfiques [sic] der aranés, qu’apliquèren ath gascon locau era escritura generau dera lengua occitana, damb quauques concessions ara fonetica aranesa: veir Carrera 2010a; en 1999 se’n publiquèc un tèxte definitiu per oposicion ath provisional, o mèslèu provisòri, gescut en 1983), dera entrada der aranés ena escòla (çò qu’ei estat quauquarren de plan important) e dera oficializacion dera lengua, era coneishença der aranés qu’a aumentat netaments ath nivèu dera lectura e dera escritura. Se prenem es donades de diuèrses enquèstes, aquerò que saute lèu as uelhs. Efectivaments, s’en 1984 i auie quasi 9% dera poblacion que sabie escríuer en occitan e 15,65% que lo sabie liéger (segons Climent 1986), es chifres dera Enquesta d’usos lingüístics dera població de 2008 (Secretaria de Política Lingüística, Institut d’Estadística de Catalunya 2009) que mos mòstren qu’en 2008 i auie 61% des abitants dera Val d’Aran que sabien liéger en occitan, e 35% que lo sabien escríuer. Coma didíem mès ensús, aquerò que contraste damb er amendriment en percentatge dera utilizacion dera lengua. Mentre qu’en 1984 58,5% des aranesi parlauen tostemp en occitan (dilhèu calerie díder abituauments, qu’ei er advèrbi tengut per Climent en d’auti casi), en 2008 qu’èren sonque 23,4% que se’n servien d’ua manèra abituau, e en 2000 que deuien ja èster ath torn de 30% segons ua enquèsta que siguec amiada pera Universitat de Lhèida (qu’es donades son arreportades per Suïls 2004), que senhalaue tanben qu’er usatge abituau der occitan ère demesit a 54,6% entre es qu’èren nescudi ena Val d’Aran (per arrepòrt ath 82,2% senhalat per Climent ena prumèra mitat des annades ueitanta).
De segur que tot aquerò ac cau méter en contèxte. En 1984 es nescuts ena Val d’Aran qu’èren 61,2% dera poblacion oficiauments aranesa. Per contra, en 2008 qu’èren 34,76%. En pòqui ans, era Val d’Aran qu’a acuelhut gran nombre de persones gescudes d’auti endrets, çò que hè qu’eth taus d’immigracion provienta de dehòra deth Principat de Catalonha sigue lèu 7,5% superior ara mejana des autes comarques, e quasi 30% ath dessús dera chifra mejana d’immigracion arribada en Catalonha entre 1978 e 1998 (Martínez i Torrijos 2011: 92). Tot aquerò qu’a agut conseqüéncies lingüistiques. Be òc. Mès que cau adméter (e non ei pas eth prumèr còp qu’ac arremercam; veir Carrera 2013) qu’ei massa simple d’atribuir as soletes qüestions migratòries era egemonia sociau qu’eth castelhan a des nòsti dies ena Val d’Aran, e donques era arreculada der aranés. Malerosaments, era immigracion qu’ei estada fòrça còps ua excusa perfèita -explicita o implicita- entà evitar d’arreconéisher qu’es iniciatives que perseguien era promocion der aranés ena madeisha Val d’Aran an soent mancat d’eficacitat. Qu’auem vist mès ensús qu’en çò des nescuts ena Val d’Aran er usatge dera lengua non ei pas tan naut coma abans. Un estudi en detalh des donades des enquèstes, quitaments se i podem trobar bères donades positives (coma ua cèrta capacitat d’atraccion o d’identificacion der occitan), que mos permet de pensar qu’ei probable qu’eth nombre totau d’aranofòns se sigue redusit ath torn d’un milèr d’efectius en nombres absoluts enes darrèrs decennis (dilhèu de quauqui 3400 a uns 2400, segons ua estimacion superficiau des donades). Que n’i a pro d’arremercar qu’entre 1984 e 2008 era poblacion aranesa non a arribat a doblar, mès qu’er aranés en 2008 ei sies punts peth dejós dera mitat dera mejana deth sòn usatge de 1984. Ja i podem hèr es lectures en trauèrs que volgam, ja i podem hèr a pujar o a baishar quauqui centenats de parlants, qu’eth diagnostic non pòt pas cambiar guaire. Qu’ei verai qu’er aranés a capitat d’auer era egemonia ena administracion locau, en un periòde der ensenhament primari, tanplan en fòrça senhaletica publica (non pas sense gròssi problèmes de qualitat, d’un aute costat) e en ua part pro importanta deth mejan associatiu locau. Mès, ara madeish, non podem pas amagar qu’ena Val d’Aran eth castelhan ei vengut era lengua sociauments dominanta, era mès audibla e neutra. Damb eth pretèxte deth determinisme demografic, cau díder sense dobtar que non se son pas metudes en practica es mesures de besonh entà evitar ua tau situacion. Dilhèu tanpòc non s’ei percebuda era urgéncia de préner orientacions que non siguen localistes entà hèr a víuer er aranés, e donc s’ei soent ignorada era necessitat des arrepòrts damb eth rèsta dera comunitat lingüistica occitana (qu’ara fin cau inscríuer en ua progressiva meridionalizacion referenciau e umana dera madeisha Val d’Aran, qu’ère estada tradicionauments orientada de cap ath nòrd non solaments deth punt de vista geografic), damb manifestacions que, maugrat que non nèguen formauments era occitanitat nominau der aranés, propòsen de temps en temps ua practica isolada deth gascon dera Val d’Aran e era oficializacion efectiva sonque d’ues varietats locaus. Damb eth pretèxte dera manca d’arreconeishença dera lengua (e, donc, d’ua autoritat lingüistica) dera part der Estat francés, que desbremben encara eth trabalh d’estandardizacion der occitan amiat a tèrme pendent mès de quaranta ans (aumens dempús der article fondacionau de Pèire Bèc 1972 e, mès tard, des trabalhs de d’auti lingüistes qu’an plan comprenut era urgéncia d’estandardizar era lengua coma solet camin entà que posque sobrevíuer, e donc tà que posquen tanben víuer es varietats locaus). Justaments era manca de ligams pro estreti damb era produccion culturau occitana de d’auti endrets e damb eth movement culturau que la veïcule, que deu èster ua des arrasons qu’a provocat, per exemple, era difusion de cèrtes formes e solucions lingüistiques que se destaquen progressivaments des deth rèsta dera lengua (que i hè referéncia tanben Sumien 2006: 176), sigue pera admission dera interferéncia meridionau, sigue pera promocion unilaterau de solucions diferentes der occitan generau, plan soent per ipercorreccion o pr’amor d’ua simpla desconeishença tecnica dera lengua (maugrat qu’aqueres causides non son acceptades coma normatives en trabalhs coma Carrera 2007 o Carrera 2010b).
Se liegem atentivaments es tèxtes legislatius recenti, que mos rendram lèu compde deth gròs prètzhèt que manque, en fòrça domenis, entà amiar a tèrme ua politica lingüistica efectiva de promocion der aranés. Era Llei de l’occità, aranès a l’Aran que preve, per exemple, era necessitat de produsir programes de ràdio o de television en aranés entara Val d’Aran (article 19.1), era recepcion des emissions en occitan de d’autes zònes deth domeni lingüistic (19.6), era promocion de premsa e de publicacions periodiques en lengua d’òc e era sua difusion ena Val d’Aran (article 20), era competéncia deth Conselh Generau sus es carretères que i a ena comarca (e donc, sus era sua senhaletica; 11.5), era possibilitat d’ajudar ara visibilizacion dera lengua enes panèus des comèrcis (11.6; a on er aranés i jògue soent un ròtle mèslèu folcloric que non pas utilitari) o de signar convencions o de balhar ajudes, o encara d’acordar desgravaments, entà favorizar era utilizacion dera lengua (26.5). De hèt, pro abans, era Llei de Política Lingüística (Llei 1/1998) que hec referéncia a quòtes de musica en occitan ena ràdio e ena television (article 26.5), o ath besonh qu’er occitan aguesse ua preséncia arremercabla enes estacions d’emission adreçades ara Val d’Aran (encara article 26; era Llei de l’occità qu’ac arrepren en article 19 e que hè allusion as licéncies). Eth teishut associatiu qu’impulse iniciatives interessantes, mès que tanpòc non pòden capvirar era tendéncia generau maugrat que n’i age que siguen necessàries o tanplan imprescindibles, mès que mès deth punt de vista simbolic. Era corsa Aran per sa lengua, per exemple, qu’amasse cada annada un milerat de persones, e parièraments que prolifèren representacions teatraus en occitan en cèrtes escòles o dera man de bèra associacion. Qué que sigue, tot que mos pòrte a pensar que cau d’urgéncia ues mesures oficiaus d’un gròs impacte sociau, a on se determine d’ua manèra arrasonada quines son es prioritats mès pressantes entà possar er usatge dera lengua. Toti que sabem qu’er aranés poirie auer encara ua arreconeishença mès grana, a causa des limitacions estataus en çò que concernís era oficialitat des lengües autes qu’er espanhòl. Mès dilhèu se cau demanar tanben se per ara s’a sabut profitar pro des disposicions legaus que tòquen er occitan dera Val d’Aran.
Aitor Carrera. Càtedra d’Estudis Occitans de la Universitat de Lleida
Per saber-ne més podeu consultar les publicacions de la Càtedra d’Estudis Occitans de la Universitat de Lleida


text:
Geomyidae
La familha dels Geomyidae foguèt creada pel zoologista Charles Lucien Bonaparte (1803-1857) en 1845.
Los representants de la familha dels Geomyidae son de rosegaires apelats rats a pòcha en rason de lors grandas gautas. Aquestas se dobrisson cap a l'exterior e servisson a estockar la noiridura ; las voidan amb l'ajuda de lors patas de davant.
Son originaris d'America Centrala e d'America del Nòrd.
Lista dels genres[modificar | modificar la font]
- Geomys Rafinesque, 1817.
- Orthogeomys Merriam, 1895.
- Pappogeomys Merriam, 1895.
- Thomomys Wied-Neuwied, 1839.
- Zygogeomys Merriam, 1895.


text:
Diluns, 2.6.2014 03h00
Lo president de Provença, Miquèu Vausèla, ven de reconéisser l’evidéncia: Provença fa partida d’Occitània. Aquò sembla d’èsser la fin d’un lòng camin de quaranta ans ont l’occitanisme de Provença foguèt coratjós e tenaç fàcia au secessionisme (...e fàcia a quauquei traïsons lengadocianas e bearnesas).
Lo secessionisme lingüistic: pichona revision
Lo secessionisme lingüistic es l’assai de separar un dialècte d’una lenga que ne fa normalament partida. Dins un grand nombre de cas (pas totei), presenta lei caracteristicas seguentas:
— Lo secessionisme lingüistic concernís una lenga subordenada.
— Lo secessionisme lingüistic ataca amb viruléncia lo movement de defensa de la lenga subordenada, mentre qu’ataca pas la posicion de la lenga dominanta.
— Lo secessionisme lingüistic refusa de regardar en fàcia la natura vertadiera dau conflicte lingüistic. Escond lo conflicte reau entre lenga dominanta e lenga subordenada; lo remplaça per un conflicte imaginari entre la lenga subordenada e una de sei partidas. Ansin, lo secessionisme lingüistic es, en generau, l’aliat de la lenga dominanta.
Se saup que l’occitan subís tres o quatre temptativas de secessionisme lingüistic: en gascon, en auvernhat e en provençau. De còps tanben en niçard, mai de maniera pus vaga.
Lo pus violent dei secessionismes es estat lo qu’afècta lo provençau. Lo podèm apelar de tres faiçons: secessionisme lingüistic provençau
o pseudomistralisme
o pseudoprovençalisme
. L’ai ja presentat dins un article precedent entitolat “Nosautres lei provençalistas” (Jornalet dau 23.9.2013)
. I ai ja analisat sa natura fraudulosa, antiprovençala e antimistralenca. Lo quite Frederic Mistral defendiá l’unitat de l’occitan.
Uei, aquelei que defendon realament lo provençau, sus lo terren, son lei partisans de l’unitat de l’occitan (que son d’usatgiers de la grafia classica e de la grafia mistralenca, e totei se pòdon classar dins l’“occitanisme” au sens larg). Ascencion e casuda dau pseudomistralisme
Lo pseudomistralisme, maugrat sa violéncia, ara sembla ben que s’escranca, que s’autodestrutz e que se marginaliza. Resumissi son evolucion:
— Lo mistralisme autentic emergís amb lei succès literaris de Frederic Mistral, que mena lo Felibritge de 1854 a 1914 (es lo Temps Un
dau movement occitan segon Robèrt Lafont).
— Lo pseudomistralisme (o secessionisme lingüistic provençau) apareis dins leis ans 1970, coma reaccion de panica fàcia a un “occitanisme” en grafia classica qu’a agut de bèus succès dins leis ans 1960 e 1970 (es lo Temps Dos
dau movement occitan segon Robèrt Lafont). Lo primier goro dau pseudomistralisme es Loís Baile, qu’escriu un Procès de l’occitanisme
en 1975.
— Dins leis ans 1980, lo pseudomistralisme, per son agressivitat e son arrogància, paralisa en granda partida la vida culturala provençala. Aquò coïncidís amb una epòca de crisi generala de l’“occitanisme” (fin deis ans 1970, ans 1980 e inici deis ans 1990). Fòrça usatgiers de la grafia mistralenca son manipulats per lo pseudomistralisme. Se son costat, fòrça usatgiers de la grafia classica son tetanizats e tomban dins lo minimalisme: ausan pus criticar la dominacion dau francés, ausan a pena utilizar lo mot “occitan” per designar la lenga...
— A partir deis ans 1990, lo pseudomistralisme oscilla entre lei reculadas e lei succès. Coneis de reculadas perque d’organizacions mistralencas importantas sostenon de mai en mai l’unitat de l’occitan, coma lo Felibritge e Parlarem, que s’alian amb l’IEO. Pereu, lo pseudomistralisme arriba pas de contrarotlar l’emergéncia d’un occitanisme novèu, creatiu, incarnat mai que mai per Massilia Sound System e per tot plen d’artistas d’una generacion nòva (es lo començament dau Temps Tres dau movement occitan segon Robèrt Lafont, e aqueste Temps Tres contunha uei)
. Pasmens, lo secessionisme pseudoprovençalista coneis tanben de succès pontuaus amb la mediatizacion relativa de son novèu goro Felip Blanchet.
— Dins leis ans 2000, lo pseudomistralisme es de mai en mai isteric e agressiu; e alora pèrd fòrça credibilitat demieg leis usatgiers de la grafia mistralenca. Subís una granda desfacha lo 5 de decembre de 2003 quand lo conseu regionau de Provença adòpta una resolucion sus l’unitat de la lenga occitana. Après, subís una autra desfacha quand un agropament d’associacions mistralencas, l’Union Provençala, s’aluenha dau secessionisme lingüistic e chausís una coexisténcia pus pacifica amb l’occitanisme. Lo pseudomistralisme se concentra alora dins un agropament diferent, lo Collectiu Provença (exactament: lo “Collectif Prouvènço”). Lo Collectiu Provença arriba de far provisòriament de gròs rassemblaments publics, en manipulant e mobilizant sustot d’aderents d’associacions folcloricas que, en generau, sabon pas parlar provençau.
— A la fin deis ans 2000 e au començament deis ans 2010, la decadéncia dau pseudomistralisme es de mai en mai evidenta. Lo Collectiu Provença es incapable de rivalizar amb lei manifestacions multitudinàrias dau collectiu Anem Òc, qu’es partisan de l’unitat de l’occitan e qu’agrèga lei mistralencs seriós dau Felibritge e de Parlarem.
— Lo 15 de mai de 2014, un eveniment illustra ben aquesta evolucion positiva: lo president de Provença, Miquèu Vausèla, utiliza explicitament lei tèrmes “occitan” e “Occitània” en i inclusent lo provençau, a l’ocasion d’un omenatge oficiau de la region a Frederic Mistral
. Aquò se passa amb la participacion dau Felibritge que patrona l’omenatge. E pasmens, Miquèu Vausèla, fins a un passat recent, s’entestardissiá encara a sostenir lo pseudomistralisme (còntra l’opinion de sa quita majoritat au conseu regionau).
Lo Collectiu Provença, que de costuma es ernhós e ultrareactiu, sembla tetanizat: ara per ara, a pas encara comentat la conversion quasi “occitanista” de Vausèla.
Sabi pas exactament coma Vausèla a pogut evolucionar dins lo bòn sens. Supausi qu’a escotat lei conseus savis dau Felibritge e de certanei conselhiers regionaus dau PCF e dau PÒC que defendon l’occitan. Feliciti sincèrament totei lei personas qu’an permés aquesta evolucion.
Ara pretendi ges que lei problèmas sigan terminats.
— L’occitan, e l’occitan provençau en particular, rèsta subordenat au francés e es en perilh de mòrt. Aquelei traites qu’abandonavan Provença
— Vausèla rèsta membre d’un partit sovent ostil a l’occitan (lo PS) e contunha de defendre la supremacia dau francés. Dins son discors d’omenatge a Mistral, lo 15 de mai, remetèt jamai en question la plaça dau francés.
— Lei secessionistas pseudomistralencs, e mai se semblan tetanizats, auràn encara de reaccions violentas pontualas. Contunharàn d’organizar de complòts e de manipòlis. Mai es realista d’esperar qu’auràn un impacte ridiculament feble.
Per finir, vòli denonciar l’actitud de certaneis occitanistas exteriors a Provença qu’an jamai vougut comprene çò que se passava e qu’avián de comportaments irresponsables, pendent lei quatre darriers decennis.
Dos o tres occitanistas de Lengadòc nos disián, a nosautres leis occitanistas de Provença, que deviam tot cedir ai pseudomistralencs. Sovent pretendián negociar elei en nom de tot l’occitanisme amb lei mistralencs, sens solament consultar leis occitanistas provençaus... Avián una vision deformada, se laissavan intoxicar per la propaganda dau pseudomistralisme, s’imaginavan que tota Provença s’èra convertida a una grafia mistralenca exclusiva e a un refús unanim de l’idèa de lenga occitana. Si, si! Vos asseguri que trobèri de lengadocians que cresián aquò...
Dos o tres occitanistas bearnés nos disián, a nosautres leis occitanistas de Provença, que Provença èra una region perduda dins lei conflictes de lenga e de grafia. Segon elei, ren de seriós podiá sortir de Provença. Es absoludament veridic, o disián...
De genolhs, traites, que cresiatz que podiatz abandonar Provença... Imploratz lo perdon dei provençaus. Demandatz nòstre perdon a nosautres que lucheriam en Provença per defendre l’unitat de la lenga occitana, amb coratge, sens poder comptar solament amb vòstra solidaritat. Imploratz lo perdon de tot lo pòble occitan, que l’avètz traït en essent prèsts a acceptar que lei provençaus ne foguèsson exclús. Fasètz lo vòstre examen de consciéncia.
L’apertenéncia a Occitània es ara una idèa consensuala, normala e banala dins lei mitans instruchs e cultivats de Provença. Disi pas que lei provençaus se mobilizan en massa per Occitània (son encara tròp alienats per leis esquèmas francés). Mai disi —e es la veritat que cadun pòt observar— que lei provençaus tròban naturau d’èsser considerats occitans. La rason trionfa. Que se sàpia, que se diga, que se repetisca.
Comentaris
13 de junh 01.15h
#11 Avètz escrich: «podon se sentir dins una egalitat vertadiera amb vos autres lengadocians se lo drapel del pais que voletz far a per symbol vostra crotz de Tolosa? (...) Pensi que podem mettre l'estella a 7 brancas tamben qu'es un bel symbol d'unitat dins la diversitat.»
Siatz desconnectat de la realitat. Car:
— Siáu pas lengadocian, siáu provençau.
— La crotz occitana es a l'origina una crotz provençala, originària de Forcauqueir e Venasca, e adoptada pus tard per lei còmtes d... Legir la seguida
Valora aquest comentari: 9
11
12 de junh 23.24h
#10
Quand vos legi, ai l'impression de legir Melenchon o Guaino. Remplaçatz provença (o gasconha) e provençau (o gascon) per occitania e occitan, e remplaçatz occitania et occitan per frances dins vostre text, e vesetz ço que voli dire...
Per els es una evidença que l'occitania n'existis pas e que los occitans son frances. Tot es question de punt de vista, per vos, es la provença o la gasconha e lo provençau o lo gascon, per ieu , es lo meteis mespretz per tots ço que podon estre dif... Legir la seguida
Valora aquest comentari: 11
5
12 de junh 17.36h
#9 Avèm ja respondut mila còps a de questions coma lei vòstras...
Regardatz la realitat: lo concèpte d'Occitània es victoriós e consensuau en Provença e en Gasconha; es oficializat en Aran.
Lo "fanatisme" lo trobaretz pas facilament dins l'occitanisme.
Valora aquest comentari: 5
11
2 de junh 18.09h
Autandas capèras autandes caperans... Hèi gai de constatar que a còps l'intelligéncia gaha lo hòrt suu clientelisme e sus la lingüistica du cafè deu comèrci. Se darrigar la pèth, quina idea. Egau, se podem hèser dens lo haut o baish o l'aproximatiu, anglés e escocés aquò's parièr, SP95 e querosèn de la medisha traca, and so on !
Valora aquest comentari: 4
1
2 de junh 13.03h
#5 Hròh, bòh, exageratz. Los creacionistas son pas tan nècis. Creson que la tèrra a 7 000 ans, pas 4 500 ans. E sabon qu'es pas planièra, ja que lo solelh ne fa lo torn.
(Sabon tanben que la diversitat lingüistica es un castig divenc per aver volgut erigir la tor de Babèl : se que non totes parlariám anglés, coma Jèsus.)
Valora aquest comentari: 9
1
2 de junh 11.42h
Òc... Sènsa interés. Ò amb un interés tant grand que de voler explicar lo darwinisme a quaiqu'un de creacionista que s'imagina que la Tèrra a 4500 annadas e qu'es plana.
Valora aquest comentari: 10
3
2 de junh 11.29h
Vausèla avia entrincat son viratge tre lo 25 de març a Malhana, sus la tomba de Mistral. Es amusant de veire que lo Couleitiéu Prouvenço, que l'i èran, e que devon ben saber las causas coma viran, ne'n parlan pas sus lor sit...
E, segur, per aguer assajat de discutar amb aqueu mond, confirmo qu'es sens interés d'assajar.
Valora aquest comentari: 18
2
2 de junh 11.20h
#1 Es pas ai secessionistas pseudoprovençalistas que cau parlar (es impossible, o confirmi maugrat d'assais mieus de dialòg), mai a la populacion de Provença per que s'interèsse a sa lenga, lo provençau, valent a dire l'occitan de Provença.
Valora aquest comentari: 18
3
2 de junh 10.32h
#1 A Gabrièu:
1) Lei secessionistas lingüistics sostenon la dominacion francesa, la contèstan jamai.
2) S'es ja assajat de dialogar amb lei secessionistas lingüistics, es impossible d'arribar a un acòrdi, son tròp agressius e tròp fanatics.
Valora aquest comentari: 15
6
2 de junh 09.56h
Un article clar. Duas questions :
1) Quid deus secessionistas que son tanben opausats a la dominacion francesa ?
2) Perqué pas trobar una ententa demb los secessionistas, se cadun hèi de concessions ? Vai pas tanpauc nos darrigar la pèth de parlar de "lenga provençala" au lòc de "dialècte provençau". Mès fau bien qu'un deus movements hèsi lo prumèir pas.
Valora aquest comentari: 11
5
Comenta
Lo comentari es estat mandat corrèctament


text:
"Meddia aranés": Eth CG destinarà mès d'un milion e miei d'euros ara conservacion der entorn naturau
Eth Conselh Generau d'Aran destinarà mès d'un milion e miei d'euros ara conservacion der entorn naturau e culturau dera Val. Se tracte dera milhora de pistes e accèsi a desparièrs airaus remercables deth territòri entà hèr-les mès accesibles tath torisme. Ne parlam a hons en Meddia aranés d'aué a on vos aufrim tanben eth detalh dera recuelhuda solidària der Estudi de Salardú entàs refugiadi. Compartim es fòtos deth Govern aranés e deth Collègi Ruda. El Consell Generau d'Aran destinarà més d'un milió i mig d'euros a la conservació de l'entorn natural i cultural de la Vall. Es tracta de la millora de pistes i accessos a diferents àrees destacables del territori per fer-les més accessibles al turisme. En parlem a fons al "Meddia aranés" d'avui, on us oferim també el detall de la recollida solidaria del Col·legi de Salardú pels refugiats. Compartim fotos del Conselh Generau i del Col·legi Ruda.


text:
Demorèt un temps sietut. Puèi se levèt en mormolhejant. Fasiá totjorn la meteissa grimaça que revertava un pauc lo sorire d'un nèci. Se podiá pas comprendre las paraulas , que disiá d’un biais estranh , en siublant un pauc , coma un vièl que li faltaria las dents de dabant. La nuditat lo geinava pas cap entre que marchava la quitia trompa levada coma un elefant.
Li demorava la mòstra que marcava petantament, nòu oras del matin.
Marchava d’un pas trastolaire , d’un pè puèi sus l’autre, coma se seguiá una linha imaginaria. Qualques còps sortissiá la lenga , tal l’escolan que s’aplica d’escriure la majuscula. Puèi sautava en gingolant a pès-ranquet.
Saviá pas qu’èra vengut doble, que Pi1sang èra tornat nen coma el. Levat que Pi1 sang seguissia lo raisve de glòria , del retorn al "païs " ame sas descubèrtas inausidas , dos èstres que podian far ondejar lo monde coma la reina o fasia unes còps totes los quatre sègles, mas tant fòrt qu'èra pas de creire...
Sofia davalèt als vestiaris mas trobèt res a la talha del comandant. La cabina de Bob èra clavada. Li calia desclavar los apartaments privats, ame l’ordenator, mas aquèla procedura necessitava l’accòrdi de Vertolhon. Gaitèt la relòtge a la paret de la sala de comanda. Encara una ora dabant lo rapòrt del matin.
Solide a mai, que Bob èra pas dins sas aisas, i èra pas pus . Qu’èra demorat mud coma un pairòl. E sos uèlhs ? A te far paur! Te disi pas los d’un fat.
Finiguèt per desnistar una mena de salopeta , un pauc estrècha. Quna idèa de copar los vestits ame los cisèls. Per te trobar con aprèp. Levat que de costuma èra ela que se retrobava nusa. Mas èra plan Bob qu'entamenèt lo juòc, que volguèt jogar ame las menòtas clavadas.
E ben se diguèt qual sab de que podrian far totes dos? Un còp plan alucats e que nos coneiscam milhor...
Tornèt cap al monta-davala, quand una alarma ressontiguèt . Lèu cavalèt als pupitres. Una lampa vèrda clinhava. Fugida d’èr dins lo conduch de las escobilhas , al nivèl onte aviai espandit sa lach de sauma, qu’enrabièt lo paure Bob . Atudèt lo sinhal e arrestèt lo claxon. Sospirèt , e partiguèt per l'escalièr. Bob podia esperar . que trobaria plan un mejan de lo vestir dabant l'ora del rapòrt. Caliá se trachar d’en primièr de l’urgéncia, coma disia mantuns còps, lo manual.
Solide qu'ariscava de bramar lo comandant, mas consi far? Voldria pas far la recerca de pana , ame lo cuòl al vent, non? Sofia solfinava que la lach èra tombada sus un circuit electrica, çò qu’avia fach petar un fusible, probable. Lo temps de davalar , de reparar, se diguèt: ane te, una istòria de cinq menutas a pron pena se diguèt . E òp tant lèu fach que dich… Sofia debordelèt los grads quatre a quatre. Respectava las consinhas escrichas. « tre una alarma electrica dins los estages , es enebit de prendre lo monta-davala , al perilh de demorar presonièr per cas de pana electrica generalisada a tot lo nivèl.
La fugida èra ben localisada al quatren pont. Lo tablèu general sinhalava la meteissa dèca que la de la sala de comanda, ren que de normal, lo sistèm de la replicacion de las sinhalisacion, d'alèrta e de securitat, merce del doble circuit e la redondancia salvatriça..
Lèu passèt la pòrta que lo paure Bob s'i tustèt tan fòrt, quand se tampèt sus el, aprèp la sortida malastrosa de Sofia.
Anèt a l’armari electrica, dubriguèt la pòrta e legiguèt l’ecran d’informacions. Un lumènon roge mostrava lo luòc del cort-circuit, al trastet , just a l’aplomb de sos pès . « Lo SRAD (Sistèm de Recerca Automatic de Dècas) , demandava d’isolar lo circuit E10 de color iranja , entre los pontanèls E108 e E123. Prenguèt lo virevis especial de color iranja el tanben, e se passèt la lampa portabla al front. Dubriguèt lo portanèl metalica e tirèt l’escala de fèr. Trobèt aisidament lo ponton E108 , per tal dire al bas de l’escala. Per l’autre li calguèt s’encapar prigond entre las parets que portavan, las canalisacions techniques de tota mena, ame tot enaut, contra l' plafon , las laissas dels mantunes camins de cables , que corrissian de pertot dins la fusada. En doble , redondancia totjorn. Lo pontèt E 123 se trovava a un cinquantenat de mèstres . Lo desvissèt menimosament e lo pausèt sul plòt de repaus.
Bufava qu’èra pas de creire. Susava fòrça. Se revirèt dins lo passatge estrèch, caminèt pesucament, e s’arrapèt a l’escala. S’assegurèt de la desapareisson del luminon roge sus l’ecran que portava escrich de jaune: mission complida, sistèm nominal . Clavèt pòrta e portanèl. Tornèt pausar lo casq de la lampa frontala al porta- aplèches. Dabant de partir se’n anèt al comun , escampar l’aiga e beure un còp. Ma quna susada tenia! Se diguèt en se mirant al miralhèt poscos dels pissadors : « e ben puta vièlha sias cansada…. Sai que la partida de chabala bala de la nuèch passada … » S’esclafèt de rire e prenguèt cap al monta davala… Levat qu’entre el e ela i avia la famosa pòrta que.... refusèt de se durbir.
Sul còp Sofia gulèt de ton son vam. E tustèt dedins còps de pès , còps de punhs. Ren a far. La pòrta boleguèt pas d’un milimèstre. Alara se remembrèt e freniguèt … de paur.
L’alarme al pupitre senhalava una fugida d’aire dins lo conduch de las escobilhas , alara que l’ecran al quatren mièg-solièr senhalava pas qu' un simple cort circuit. Lo sistèm informatisat divia èstre malaute , coma lo comandant , coma tot aici , dins aquela fusada caluga...
Tornamai Sofia ensajèt , sens tròp i creire, de sonar la sala de comanda. Pel còp que lo Bob seriá dabalat , mas tornamai lo telefona refusèt de marchar. Pas cap de tonalitat, pas cap de messatge d'espera, d'alèrta, d'entresenha....Res de ren ...
Puèi sentiguèt li venir la pèl de galina. Que sus l’ecran ara èra pas pus escrich : « tot es O C » , mas « fugida d’èr dins las escobilhas ». Dius es pas possible...
D’en prumièr dins aquela sicut , lo primièr reflèxe , aquò’s de s’apasimar, de soscar , de se remembrar las consinhas .
Alenèt prigond e prenguèt la posicion del lotus. Gimnastica alenatòria. Lèu sentiguèt la sang tornar al cervèl e lo silenci dabalar dins son còr febros. Pauc a chau pauc s’aluenhèt la terror que li sarrava lo pitre.
Se recordèt que podiá se servir del programa d’ajuda . Que sufisia de demandar la marcha de seguir en tal cas de malastre.
Capitèt d'escapar al messagte d’alèrta que totjorn tornava. Passèt en mòda de sosten. E de pausar sa question :
-« fugida ………………………d’aire …………….. canòla , non,….. conduch …. Las escobilhas , trantolhèt encara e causiguèt l’opcion : S.A.S mal clavat ? Aqui i sem e envejèt .
L’ordinator molinèt un momenton e respondèt de :
-« far un ensag de clavadura en manual »
-« consi far? »
-« cal repausar los pontanèls E108 e E 123 dabant d’o poder far , que lo circuit dubèrt blòca la conducha manuala»
Creseguèt de s’estavanir.
E tornamai encapèt per la traponèla e faguèt lo camin a rebors , e repontèt e tornèt , e montèt l’escala per finir dabant l’ecran que diguèt :
-« cort circuit , entre E 108 e E123 …. »
Sarrèt las onglas dins la carn...
Puèi Sofia tornèt de trapar a l’ecran d’ajuda , qu’ escupiguèt :
-« inter A 35B2 quichatz un còp, per un ensatj de clavadura manuala del sas… »
La filha i anèt . Al cap del corredor, dins un recanton jos un potilhon clavat per un fial de plomb. . Per qué ? Vai te'n saupre. Una fusada de calucs. Virèt et butèt lo boton roge. Se faguèt que la lum centrala s’atudèt puèi tornèt.
L’ecran i faguèt ça mèsme tanben, milhor , ame una estela verda que demorèt una temps al centre dabant que torna la pagina d’alerta. :
-« Sicut nominal. Fugida d’aire acabada . Cort circuit desparegut… podètz prendre d’activitats normalas… »
Sofia bufèt e butèt la pòrta miracle , de la salida, e la pòrta se virèt.
Ne’n tremolava encara. Ajèt pas lo coratge de montar los escalièrs. Una dèca de mai. Era pas son jorn , manca d’astrada, abséncia de volontat , lassitge de la nuèch. Enquilhèt lo monta davala que tombèt sul pic , redde en pana. Piegèr la lum s’atudèt dins la mitat del pofre.
Un temps , Sofia venguèt falorda . Plorèt , cridèt , gingolèt, craïnèt , tussiguèt e sonèt , e preguèt . Puèi tornamai trapèt son biais chinèse d’alenar prigondament , ame una camba replegada sus l’autra , e los braçes parats debant al nivèl de l’agach, l’esquina drècha , en recaptant mai de temps lo buf , puèi e daissant passar lo fial teunhe d’èr entre las pots sarradas , coma per atudar las candèlas , al jorn d''aniversari . Suaudament , dapasset, tranquilament , coma s’una part de las certitudas èran pas a mand de cabuçar. Aguèt una darrièra pensada pel comandant :
« Dius , baste que se reviscole … »
E s’acuolèt estavanida dins la cabina….
Entre temps Vertolhon, pareguèt sus l'ecran gigant de la sala de comanda , mas i avia pas degun per respondre. Gulèt el tanben , e demandèt aprèp Bob , o aprèp l'"autra" coma la sonava , la Sofia. Mas la comunicacion s'arestèt lèu , al cap de las cinq menutas previstas e lo Pofre tornèt tombar dins lo silenci cosmica, en seguent la rota traçada per el.


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement de Cloppenburg (453)
Liste des communes
Cloppenburg
Ville de Cloppenburg, localité de l'Allemagne de 32 000 habitants.
La mairie de Cloppenburg a une adresse e-mail et un site Internet.
Friesoythe
Ville de Friesoythe, localité de l'Allemagne de 20 000 habitants.
La mairie de Friesoythe a une adresse e-mail et un site Internet.
Garrel
Ville de Garrel, localité de l'Allemagne de 13 000 habitants.
La mairie de Garrel a une adresse e-mail et un site Internet.
Löningen
Ville de Löningen, localité de l'Allemagne de 13 000 habitants.
La mairie de Löningen a une adresse e-mail et un site Internet.
Saterland
Ville de Saterland, localité de l'Allemagne de 13 000 habitants.
La mairie de Saterland a une adresse e-mail et un site Internet.
Barßel
Ville de Barßel, localité de l'Allemagne de 12 000 habitants.
La mairie de Barßel a une adresse e-mail et un site Internet.
Emstek
Ville d'Emstek, localité de l'Allemagne de 11 000 habitants.
La mairie d'Emstek a une adresse e-mail et un site Internet.
Essen
Ville d'Essen, localité de l'Allemagne de 8 100 habitants.
La mairie d'Essen a une adresse e-mail et un site Internet.
Molbergen
Ville de Molbergen, localité de l'Allemagne de 7 600 habitants.
La mairie de Molbergen a une adresse e-mail et un site Internet.
Bösel
Ville de Bösel, localité de l'Allemagne de 7 500 habitants.
La mairie de Bösel a une adresse e-mail et un site Internet.
Lastrup
Ville de Lastrup, localité de l'Allemagne de 6 800 habitants.
La mairie de Lastrup a une adresse e-mail et un site Internet.
Cappeln
Ville de Cappeln, localité de l'Allemagne de 6 600 habitants.
La mairie de Cappeln a une adresse e-mail et un site Internet.
Lindern
Ville de Lindern, localité de l'Allemagne de 4 600 habitants.
La mairie de Lindern a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Podètz contactar la redaccion de Manaset en escrivant a contacte@manaset.fr.
Totas las criticas, que pòrten sul contengut dels articles, sus l’orientacion de la linha editoriala o sus de causidas lingüisticas seràn pas presas en compte, que los jornalistas de Manaset, coma professionals de la vertadièra falsa informacion, an per principi de se pas jamai tornar metre en question.
Las publicitats intempestivas seràn escafadas tre recepcion, que los jornalistas de Manaset an pas besonh ni de pèdre de pes, ni de femnas russas, ni d’aver de polidas dents blancas.
Nos pòdon mandar d’articles sonque los jornalistas oficialament embauchats per Manaset, que tenèm a nòstra reputacion de vertadièr media de falsa informacion. Totes los autres articles seràn daissats dins un canton de nòstra bóstia mèl ont poiràn poirir en patz.


text:
Villes et mairies du District de la Glâne (56)
Liste des communes
Romont
Ville de Romont, localité de la Suisse de 4 100 habitants.
La mairie de Romont a une adresse e-mail et un site Internet.
Siviriez
Village de Siviriez, localité de la Suisse de 1 900 habitants.
La mairie de Siviriez a une adresse e-mail et un site Internet.
Vuisternens-devant-Romont
Village de Vuisternens-devant-Romont, localité de la Suisse de 1 800 habitants.
La mairie de Vuisternens-devant-Romont a une adresse e-mail et un site Internet.
Ursy
Village d'Ursy, localité de la Suisse de 1 600 habitants.
La mairie d'Ursy a une adresse e-mail et un site Internet.
Villorsonnens
Village de Villorsonnens, localité de la Suisse de 1 100 habitants.
La mairie de Villorsonnens a une adresse e-mail et un site Internet.
Rue
Village de Rue, localité de la Suisse de 1 000 habitants.
La mairie de Rue a une adresse e-mail et un site Internet.
Mézières
Village de Mézières, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Mézières a une adresse e-mail et un site Internet.
Villaz-St-Pierre
Village de Villaz-St-Pierre, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Villaz-St-Pierre a une adresse e-mail et un site Internet.
La Folliaz
Village de la Folliaz, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de la Folliaz a une adresse e-mail et un site Internet.
Torny
Village de Torny, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Torny a une adresse e-mail et un site Internet.
Billens-Hennens
Village de Billens-Hennens, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Billens-Hennens a une adresse e-mail.
Châtonnaye
Village de Châtonnaye, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Châtonnaye a une adresse e-mail et un site Internet.
Massonnens
Village de Massonnens, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Massonnens a une adresse e-mail et un site Internet.
Vuarmarens
Village de Vuarmarens, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Vuarmarens a une adresse e-mail et un site Internet.
Le Châtelard
Village du Châtelard, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie du Châtelard a une adresse e-mail et un site Internet.
Montet
Village de Montet, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Montet a une adresse e-mail et un site Internet.
Écublens
Village de Écublens, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie de Écublens a une adresse e-mail et un site Internet.
Auboranges
Village d'Auboranges, localité de la Suisse de -500 habitants.
La mairie d'Auboranges a une adresse e-mail.


text:
Potz
Un potz (var. putz) es un trauc vertical escavat o perforat dins la tèrra. Generalament de forma cilindrica, las parets son bastidas amb de pèiras, ciment o fusta per evitar que s'afondre. Normalament la dobertura es protegida dels accidents e de la dintrada d'objèctes estrangièrs amb un tapador o barralha que l'entorneja.
Variantas[modificar | modificar la font]
- De poses s'excavan fins a una prigondor sufisenta per arribar a una sèrva d'aiga sosterranha o d'autras matèrias coma lo petròli (potz petrolifèr).
- Abans se fasiá de poses per acumular la nèu, (glacièra).
- Un avenc es un potz vertical natural.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Wynton Marsalis (Nava Orleans, 1961) qu'ei un trompetista virtuòse nòrd american e afro-american especializat en jazz mes qui a hèit tanben mantuns enregistrament classics e barròcs.
Hilh d'un professor de paino, que ho un trompetista deus precòç (que comencè aus 6 ans) e qu'estudiè a la Julliard Scholl. Qu'ei director deu centre academic Jazz at Lincoln center.
Qu'arrecebó un Grammy Award e lo Prèmi Pulitzer (en bèth estar lo purmèr musician ofiiaument de jazz a'u arrecéber).


text:
Albanie
L’Albanie (en albanês et en albanês tosco Shqipëria, en albanês guègo Shqypnija (lo nom vôt dére en arpitan payis de l’agllo), en aroumen Arbinishia ou Arbinişia, en grèco AλBavίa / Alvanía, en macèdonien AлбaHиja / Albanija) est un payis du ponant de la pèninsula des Balcans u sud-levant de l’Eropa, avouéc una uvèrtura sur la mar Adriatica et sur la mar Ionièna. El at una frontiére u nord avouéc lo Montènègro, u nord-levant avouéc la Sèrbie (Kosovo), u levant avouéc l’anciana Rèpublica yougoslava de Macèdonie et u sud avouéc la Grèce. La capitâla est la vela de Tirana.
Constituâ en tant qu’Ètat a la fin des guèrres balcaniques, en 1913, l’Albanie réste un payis mâl-cognu, du fêt de son isolament politico durent la seconda mêtiêt du XXo sièclo.
Somèro
- 1 G·eografia fesica
- 2 Toponimia et ètimologia
- 3 Histouère
- 4 Sociètât
- 5 Politica et administracion
- 6 Èconomia
- 7 Cultura
- 8 Pèrsonalitâts
- 9 Vêde avouéc


text:
Cicle 3 - CE2, CM1, CM2
- dans Cicle 3
Lo noste entrainaire que s'apèra Patxi. Dab eth qu'avem hèit pelòta au fronton de Sent-Joan Pè de Pòrt.
Dens la pelòta que i a mantuns jòcs, nosautes que hasom a la man nuda, a la pala e a la chistera.
La chistera qu'ei,un long guant perlongat un tistèth de vimi. Tà nosauts qu'èran en plastic. Tà la chistera que cau har un gèsta dab lo punhet tà enviar la pelòta.
La pala qu'ei drin parièr com lo tenis. Manca qu'au lòc de la raqueta, la pala qu'ei de husta e qu'ei sus un fronton.
Qu'avem hèit au jòc de la pòrta : au jòc de la pòrta que trucam dens la pelòta dab ua pala que cau trucar lo fronton en devath de la linha contra la paret e lo qui truca la pelòta e qui ei contra lo fronton, qu'escambia las plaças dab lo qui a lançat.
La pelòta a man nuda qu'ei la basa deus jòcs de pelòta. Que devem tirar entre la pauma de la man e los dits.
Qu'avem hèit au ganha-terrenh a man nuda. Au ganha-terrenh que i a dus frontons,duas equipas e que devem tirar tà tocar l'aute fronton e quan l'atrapam de volada que hèm tres pas en davant e que tiram a man nuda.


text:
Tot au long de la baranda deu Baloard deus Pirenèus, dens la partida compresa enter la plaça Reiau e lo Parc Beaumont, que son installadas 52 placas de metau qui servishen de marca de cap a sites de montanhas.
Lo paratron apitat sus la cheminèia de l'Usina deus Trams, lòc qui auberga au dia de uèi las archius comunautàrias e lo servici patrimòni de la Mediatèca André Labarrère, que servish de punt d'amira despuish totas las placas.
Tà localizar un som dab precision, cada placa qu'ei passada per un pic talhat directament sus la man tenguedera de la baranda.
Lo numèro deu panèu, lo nom deu site amirat, l'altitud deu som o deu villatge e la distància en quilomètres qui dessepara lo lòc de Pau que son gravats sus caduas de las placas.
Instaladas en 1900, un mes arron l'inauguracion de l'Usina deus Trams, que devem aqueste ingeniós sistèma d'orientacion aus arquitèctes Rolland Meunier e Maussier.
A l'origina deu projècte 61 placas qu'èran previstas, atau com tres panèus de tòla fixats suus colomnas en fonta, ensenhant lo numèro d'ordi, la designacion e l'altitud de cada pena.
Uèi, que denombram 56 punts d'amira mes solament 52 placas, los numèros 2, 3, 29 e 34 estant desapareishudas atau com cinc placas mei importantas sus las quaus que podem léger :
Entà reconeisher un som,
Visar lo paratron
de l'Usina deus Trams
e leger lo son nom sus la placa.
Las placas 15 e 38 que son dobladas (15 bis e 38 bis). Los numèros 19 e 20 que son inversats e bahida la loa legenda.
Lo budget deu dispositiu d'orientacion qu'era estat estimat dens la deliberacion 1D1/38 f°409 deu 1er de mai de 1900
a 3 francs per placa
70 francs per panèu indicator
sia 183 francs tà l'ensemble de las placas, 210 francs taus tres tablèus indicator e 27 francs taus imprevists, tà un totau de 420 francs.
Lista complèta deus senhaus suu Baload deus Pirenèus
Rapòrt de l'ingenhaire Voyer
Deliberacion deu Conselh Municipau deu 1er mai 1900


text:
Vinhamala
« En 1869, qu’aprofieitèi de quauques dias suberbèths de heurèr, tà har l'ascension deu Vinhamala (3290 mètres). Qu’arribèi dongas, lo 10, a Gavarnia, shens i trobar briga de nèu. L’ola, cobèrta de glaç deu som dinc au sòu, que lusiva com ua coirassa : totas las soas chorrèras qu’èran torradas : ne s’i entenè pas nat brut, e capsús deus sons peirenhs funèbres e blus, que s’esplandiva l'azur malenconiós d'un cèu polari. Jamei ne m’avè tant pertocat com aqueth quite dia. D'aulhors que’s hasè shuale e pro doç.
Abans sopar, qu’agradilhèi un terrèr dens la vath d'Osson, tà estudiar lo bon biaish de garrapetar au Vinhamala en ivèrn, e que me’n tornèi plen de hidança e d'estrambòrd. Quina poesia, e quin tablèu magic ! N’i entrava pas sonque sorelh, silenci, nèu e blu.... »
Extrèit de Soviers d'un montanhòu peu comte Henry Russell, chafrat « Lo hòu deu Vinhamala », dètz còps que’n hasó l’ascension.
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Souvenirs d'un montagnard / par le compte Henry Russell. - Pau : Vignancour, 1878. - Mediatèca André Labarrère – fons ancians – Usina deus Trams (Usine des Tramways) - 101319R.
En linha sus Gallica


text:
Institut d'Estudis Occitans
11, carrièra Malcosinat
31000 Tolosa
Tél.: 09.62.56.09.91
- 2007-2017 : 10 ans de la Comission Toponimica Occitana
- Jornada d'InFormacion : 18/11/2017 - Mèfi : ANNULADA
- N'i a pro d'èsser mespresats !
- Las ajustas lengadocianas
- Bonas vacanças d'estiu de 2017 !
- Lo n°160 d'Anem Occitans es sortit !
- Novèla edicion actualizada del diccionari Francés-Occitan de Cristian Laus en çò de IEO Edicions
Vendredi 2 février 16:18-17:18 - Luòc: Tolosa
L’Education Nationale cèrca un ensenhaire o una ensenhaira per trabalhar dins una classa d’escòla bilingüa mairala a Tolosa. Ne saber mai
L’associacion Parlem que cèrca un caminaire o ua caminaire autanlèu lo mes de gèr de 2017 entà tribalhar peu sector Nòrd deu departament.
Mission
Dens l’encastre deu desvelopament de las activitats de Parlem que cercam a un/ua Caminaire, essenciaument tà animar cors d’iniciacion dens las escòlas deu despartament. Sectore Nòrd deu despartament de las Hautas-Pireneas. CDD dab possibilitat de desbocar sus un CDI.
Competéncias requesidas
Bon relacionau dab los mainats Adaptacion a un public d’adultes. Coneishença deu mestier de l’ensenhament. Autonimia e saber tribalhar en equipa.
Mestresa correnta
Importent : Permis B (valide) e autò
Descripcion complementària emplegaire
Entà aver mes de rensenhaments sus las activitats de l’associcion Parlem : www.parlem65.com ; parlem65@free.fr
Tipe de contracte
cdd
Debut del contracte
Janvier 2018
Nivèl d'estudi desirat
Licéncia
Experiéncia demandada
Debutant acceptat
Departament d'emplec
65-Pirenèus Hauts
Eveniments associats
- Caminaire / Caminaira :
le mardi 2 janvier 2018 de 10:16 à 11:16
Luòc : Hautas-Pireneas


text:
69-Plumalhon
La Tèrra, qu’es aquò ? : las placas tectonicas en moviment
QUESTIONARI :
espessor
arròcas e lava
volcans en activitat
% de la susfàcia de la planeta
istòria deus continents
formacion deu nòste planeta
volcans d’Euròpa
islas dab volcans
Reportatge suu DAUFIN RÒSE
"el boto tucuxi" e "el boto vermelho" d’Amazonia
la familha deus cetacèus
l’expedicion deu Comandant Cousteau
aigas hangosas, aigadas dens la seuva
foncionament deu sistèma radar per s’orientar
soplessa : vertèbras cervicaus pas sodadas
legendas : seduccion de gojatas
Reportatge suu EVERÈST
altitud : 8488m
1953 : la purmèra expedicion
Chomolungma : nom tibetens (divèssa de las nèus)
Sagarmatha : nom nepalés
Thilen, lo guida acompanhator
adaptacion a l’altitud
ALIENÒR D’AQUITÀNIA
1137 : maridatge a Bordèu d’una duquessa de 16 ans
dus ans de crotzada cap a Constantinòple
1152, dusau maridatge dab Enric, duc de Normandia
lo trobador Bernat de Ventadorn
detz mainatges
en prison en Anglatèrra pendent detz ans
1189, a 67 ans, son hilh Ricard Còr de Lion vad rei : un reiaume d’Escòcia aus Pirenèus
retirada a l’abadia de Fontevraud
1204
LOS IMPALÀS
Antilòpa, gazèla
savana africana
un tropèth = un mascle e un vintenat de hemnas
pelejas pendent los periòdes de reproduccion : còrnas en fòrma de lira
predators : leopard e lion
sauts de 3m de haut et de 9m de long
lo tròll d’Askeladden
har lenha au bòsc, boscatejar
com esglaishar una pèira blanca
jòc de har au qui mei e minja