text:
"6 h 30 del matin. Lo camion de las escobilhas sortís de las neblas. Tot va plan ! Levat que sèm pas diluns..."
Escrivètz la seguida !
Es dins l'encastre de l'annada europenca de la lucha contra lo degalhatge alimentari que los bibliotecaris del Lector del Val (associacion de las bibliotècas del sud-èst tolzan) organizan lor XVIèn concors de novèlas, dobèrt a totis e a gratís, fins al 7 de febrièr de 2014.
Per la seconda annada los escrichs en lenga occitana son planvenguts gràcias a la collaboracion de l'associacion Festa dÒc e la Calandreta de Castanet-Tolosan.
Compta quatre categorias: primàri, segondàri, licèus, adults (los tèxtes collectius son permés se fan partida de l’ensenhament d’una classa tota).
Lo tèxt en francés o en occitan dèu necessàriament començar amb la frasa çai-sus, que serà lo tèma. Lo genre demòra liure : fantastic, policièr, sciéncia-ficcion, istoric, romanèsc, aventura, etc… o pas brica de genre que siá.
Totas las variantas de la lenga d’Òc son planvengudas, a carga pel participant de passar l’incipit dins sa varianta pròpia.
La remesa dels prèmis se debanarà lo dissabte 24 de mai de 2014 a la mediatèca de Belberaud, e la remesa dels recuèlhs de novèlas als autors es prevista per octobre de 2014 a Diagora-Labège. Un CD audiò dels milhors tèxtes occitans serà fargat en mai de lor edicion
Per mai d'entresenhas : info@lecteurduval.org


c: text/html

text:
Arzenc de Randon
Arzenc de Randon (oficialament en francés Arzenc-de-Randon) es una comuna occitana de Gavaudan situada dins lo departament de Losera e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Segon Dauzat e Rostaing, Arzenc pòt representar lo nom de riu prelatin Arisa amb lo sufixe ligur ĭnco; una formacion visigotica, basada sul nom d'òme Arg- e sufixe -ing, postulada per Gamillscheg, seriá pas tan probabla[1].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Chastèlnòu de Randon; es ara del canton de Grandrieu
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984
- ↑ http://www.annuaire-mairie.fr/ancien-maire-arzenc-de-randon.html

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Indici de desvolopament uman
L'Indici de Desvolopament Uman (IDH) es una estatistica compausada per diferents indicators, (esperança de vida, educacion, e revengut per capita), qu'es utilizada per classificar los païses en quatre categoria de desvolopament uman. Se distinguisson païses de "desvolopament uman fòrça naut", "naut", "mejan", e "bas". L'IDH foguèt creat per l'economista paquistanés Mahbub Ul Haq e l'economista indian Amartya Sen en 1990, per lo Programa de las Nacions Unidas per lo Desevolopament (PNUD) de l'ONU.[1]


text:
Cambon (Albigés)
Cambon[1],[2],[3] (oficialament en francés Cambon) es una comuna d'Occitània de Lengadòc e País d'Albi dins lo departament de Tarn e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La topografia del territòri se compausa de cinc vals estrechas (val de Sòtas, de Lesèrt, de Tabornie, de Plancatòrta) serradas entre 5 costièras e planòls (La Maurelie, La Lausie, La Forestòla, Lo Borg, La Sarrada).
Los abitants èran gropats en pichons masatges. Tanben uèi la populacion es gropada en masatges, los ancians que grandiguèron e de nòus.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'etimologia de Cambon ven del mot gal cambo: « corba, vòlta », que prenguèt lo sens de: « terren fertil prèp d'un riu o dins una corba ».
Sègle XII: A la plaça de la glèisa actuala, i auriá agut un castèl e sus aquel puèg lo vilatge seriá estat alara enrodat de muralhas. (Agost de 1166 : autorizacion de Ramon Trencavel e son filh Rogièr de bastir lo castèl de Cambon en Albigés.)
Sègle XIII:Ancian priorat fortificat.
Sègle XIV: Construccion de la glèisa de Sant Pèire, sus las murlhas.
1789: Comunautats de Cambon (dicha Cambon de Montèls) e de Grèsas, senescauciá de Carcassona, diocèsi d'Albi.
1790: Municipalitats de Cambon e de Grèsas, canton de Sant Juèri, districte d'Albi.
1791: Le 11 juin, la comuna de Grèsas foguèt unida a la de Cambon.
An X: Comuna de Cambon, canton de Sant Juèri puèi de Vilafranca d'Albi, arrondiment d'Albi.
Fins als ans 1960 :La comuna demorèt rurala e agricòla puèi urbanizacion de la comuna per venir una comuna periurbana.
2003 : Adesion a la Comunautat d'Aglomeracion d'Albigés.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- La Glèisa de Sant Pèire: glèisa de nau unica amb doas capèlas de costat, orientada èst-oèst. Bastida amb de cairons de sistre del Segalar vesin.
- Pinturas classificadas: L’adoracion dels Magues, Òli sus fusta, sègle XVII (copia d'epòca del quadre de Jacopo Bassano) ; L’Adoracion dels Pastres, Òli sus fusta , Escòla italiana, sègle XVI (còpia d'epòca d'une òbra retocada d'Abraham Bloemaert)
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- ↑ font: site de la vila de Cambon


text:
Espaci e escambi
Ecrit par Robert-Marie MERCIER le 28 fév, 2014 dans la rubrique Dossiers / Doussié | 0 commentaires
Per touti lu nouòstri letour que parlon e acapisson la lenga nouòstra, vi ouferen aqueù test qu’un amic proufessour li aven mandat. Es un test qu’es propi d’atualità.
Lou nouòstre amic as fach estudià lu sièu escoulan d’après aqueù test:
Lou camin de ferre en lou pais nissart : l’esemple de doui ligna, lou tren dei pigna e lou tren dei meravilha
De tout temps, la coumunicacioun en l’espaci nissart es pas toujou estada aisada. Lou pais nissart es un pais mountagnous que si jeta en la mar. La plana sus la riba de mar es pichouneta e s’aretrouvan sus lou còu en li couòla e en li mountagna. Maugrà tout, l’actività de la vila de Nissa a toujou regarjat devers lou centre dei terra e gaire vers la mar. Chambery e pi Turin èron li capitala que nissa dependìa. Per aqueli capitala, Nissa rapresentava la dubertura sus la mar.Per esemple, la sau que lou Reiaume de Pimount avìa da besoun arribava per mar gauch à Nissa e s’encaminava pi en la valada de la Roya per cen que si souòna la Routa de la Sau. Ma per prouvedì tout aquèu Reiaume, a caugut credà de vìa de coumunicacioun tra Nissa e lou dedintre dei terra. La proublemàtica es toujou estada de pensà couma relegà la mar e la mountagna. Au jou d’ancuèi, aquela proublemàtica es mai qu’essenciala estent que la Metroupola Nissa Couòsta d’Azur a per eslougan « tra mar e Mountagna, tra Mediterànea e Mercantour ». Embé lou temps, soun estat creat de camin de ferre per respouòndre en aquela proublemàtica.
D’un coustà, lou Camin dei Pigna permetìa de menà li pigna de la valada de Var à Nissa. D’un autre coustà, lou camin dei Meravilha permetìa de mountà la sau devers lou Pimount. Aquelu doui camin de ferre permeton de respouòndre au proublema pauat da la natura, valent à dire da l’especifità de l’espaci nissart, tra mar e mountagna. Li gens e li merç fan lou mounta-cala tra Nissa e li valada dòu reire-pais. Ma la dificultà apareisse per causa de la toupougrafìa en presença.
Aven aquì tre doucument que mouòstron aqueli dificultà. En proumié, la cansoun de Jouan-Luc Sauvaigo que lou titre es “lou tren dei pigna” es cantada da Mauris. Aquela cansoun es una counvida à la partensa, li a una visioun dòu pantai, ma es l’especifità d’aquela ligna que fa pantaià l’autour. En mai d’acò, Sauvaigo fouguèt garda-barrièra ai Camin de Prouvença. La counclusioun de la cansoun « couma lou tren d’en Prouvença, d’aquèu mounde n’en sieu pas » ilustra ben lou coustà unenc de la ligna Nissa-Digna, lou sieu coustà estraourdinari. Lou proublèma d’aquela ligna ven de la mancansa de rentabilità. E ven finda dei risca que pòu rescountrà. Aquelu doui element menon la questioun de la barradura de la ligna. Aquela demanda es souventi-fès d’actualità. Ensin, pouden veire en lou deissin estrach da la revista la Ratapinhata que en li anada 70 qu’un coumità de soustenimen s’èra ja creat per demandà lou mantenimen de la ligna dei pigna.
Aretrouvan justamen l’umour, lou pantai e la visioun un pau fouòra-mounde dòu tren embé lu moutiéu que soun present sus d’aquèu deissin. Lou deissin e la cansoun dounon tout-ai-doui un’idea plan-plan d’aquèu trin cen qu’ssegura lou coustà dòu tren fouòra-mounde e soubretout fouòra-temps. 20 an mai tàrdi, lou group de mùsica nissarda Nux Vomica a fach una cansoun en francés que lou titre es « ne fermez pas la ligne du train des pignes ». S’aretrouvan dounca embé d’artista que defendon la coumunicacioun ferrada tra Nissa e Mountagna.
D’un autre coustà, vehen lu risca d’aquela ligna en lou doucument au fourmat A3, que n’en mouòstra la counstrucioun de la ligna Nissa-Cuneo. Pouden aremarcà tout un fais de pouònt per fin de faire vièure aquela ligna. Acò nen mouòstra la dificultà dòu mitan natural doun si trova lou camin de ferre. Es aquèu mitan natural ingrat qu’empedisse lou desfouloupament de la ligna e que li fa tanben ariscà la barradura. Per causa d’avalancament, per causa de la meteo, es pas toujou aisit de faire caminà lou trin. Li a gaire de temps, au mes de febrié, aven vist d’eveniment tràgicou sus la ligna Nissa-Digna proche d’Annot per causa justament d’un avalancament. Aven finda vist la barradura de la ligna Nissa-Cuneo per causa un còu de mai d’un avalancament au nivèu dòu quartié de Bouòn Viage. Irounìa dòu sort, aquèu quartié pouòrta lou noum de l’espressioun qu’èra augurada ai gen que devìon s’encaminà en direcioun de la Routa de la Sau e de Turin.
Sian dounca en un moument dificultous per li ligna Nissa-Digna e Nissa-Cuneo. L’escambi e l’utilisacioun dòu terraire es propi una proublemàtica. L’especificità de l’espaci nissart rende coumplicat l’escambi tra la mar e la mountagna. Ma aquelu tren devon caminà. La vida ecounoumica, la vida souciala e la vida culturala dei valada n’en dependon. Nissa toujou tratengut una relacioun unenca embé li sieu valada e lu tre doucument afourtisson ben aquel’idea.


text:
Meteo They-sous-Montfort:
Sera: Cielo sereno. Temperatura minima a 9 °C, massime intorno a 12 °C. Venti da Nord Nord Est di moderato intensità, raffiche a 23 km/h. Quota 0 °C a 3000 metri.
Bar-le-Duc, Epinal, Metz, Nancy.
Ambacourt, Aouze, Aroffe, Attignéville, Attigny (Vosges), Aulnois, Auzainvilliers, Bainville-aux-Saules, Balléville, Barville (Vosges), Baudricourt, Bazoilles-et-Ménil, Begnécourt, Belmont-lès-Darney, Belmont-sur-Vair, Belrupt, Bettoncourt, Biécourt, Blémerey (Vosges), Bleurville, Bonvillet, Boulaincourt, Bulgnéville, Châtenois (Vosges), Chauffecourt, Chef-Haut, Claudon, Contrexéville, Courcelles-sous-Châtenois, Crainvilliers, Darney, Darney-aux-Chênes, Dolaincourt, Dombasle-devant-Darney, Dombasle-en-Xaintois, Dombrot-le-Sec, Dombrot-sur-Vair, Domèvre-sous-Montfort, Domjulien, Dommartin-lès-Vallois, Dommartin-sur-Vraine, Domvallier, Esley, Estrennes, Frain, Frenelle-la-Grande, Frenelle-la-Petite, Frénois (Vosges), Gelvécourt-et-Adompt, Gemmelaincourt, Gignéville, Gironcourt-sur-Vraine, Hagécourt, Hagnéville-et-Roncourt, Harchéchamp, Haréville, Hennezel, Houécourt, Houéville, Hymont, Jésonville, Juvaincourt, La Neuveville-sous-Châtenois, La Neuveville-sous-Montfort, La Vacheresse-et-la-Rouillie, Lamarche, Légéville-et-Bonfays, Lerrain, Les Vallois, Lignéville, Longchamp-sous-Châtenois, Maconcourt, Madecourt, Mandres-sur-Vair, Marainville-sur-Madon, Marey, Maroncourt, Martigny-les-Bains, Mattaincourt, Mazirot, Ménil-en-Xaintois, Mirecourt, Monthureux-le-Sec, Morelmaison, Morizécourt, Morville (Vosges), Nonville (Vosges), Norroy, Oëlleville, Offroicourt, Ollainville (Vosges), Parey-sous-Montfort, Pleuvezain, Pont-lès-Bonfays, Pont-sur-Madon, Poussay, Provenchères-lès-Darney, Rainville, Ramecourt (Vosges), Rancourt (Vosges), Relanges, Remicourt (Vosges), Remoncourt (Vosges), Removille, Repel, Rouvres-en-Xaintois, Rouvres-la-Chétive, Rozerotte, Saint-Baslemont, Saint-Menge, Saint-Paul (Vosges), Saint-Prancher, Saint-Remimont (Vosges), Sandaucourt, Sans-Vallois, Saulxures-lès-Bulgnéville, Senonges, Serécourt, Serocourt, Soncourt, Suriauville, They-sous-Montfort, Thiraucourt, Thuillières, Tignécourt, Totainville, Valfroicourt, Valleroy-aux-Saules, Valleroy-le-Sec, Vaudoncourt (Vosges), Vicherey, Villers (Vosges), Viocourt, Vittel, Viviers-le-Gras, Viviers-lès-Offroicourt, Vomécourt-sur-Madon, Vouxey, Vroville.


text:
F.C. Pointis-Inard 2 - U.E. Bossòst 1
Dusau desplaçament deth campionat e prumèra derròta.
Partit que non esterem guaire ben ens prumèrs 45 menutes. Eth Pointis-Inard profitèc entà adelantà-se en
mercador en ua jogada deth sòn milhor jogador Avezac, que driblaue ara defensa aranesa e mercaue d’un
shut sense que Pol podesse arturar era pilota. Era U.E. Bossòst responec a
pilota arturada; Jonathan en un lançament de cornèr remataue de cap tot solet,
mès era pilota anaue dehòra per molt poc. En un aute lançament, José Ramón
remataue laguens der àrea petita e Dahleb arturaue era pilota. Lèu deth descans,
eth Pointis-Inard profitaue ua fauta non fiulada ath delanter francés Pol e
laguens der àrea petita entà mercar eth 2-0 Avezac d’un bon remate des de dehòra
der àrea.Damb eth 2-0 s’arribaue ath descans.
Ena
dusaua mietat er equip aranés gessec mès calat eth partit e enes prumères
menutes mercaue eth 2-1 en un shut de Marcos qu’eth porter francés non podie
arturar. Eth domini aranés semblaue que mos portarie a empatar, mès ua auta
decision arbitrau dolenta deishaue ar equip damb 10 jogadors pera expulsion de
Felipe. Damb un jogador de mens, er equip sajèc d’empatar mès non podec profitar
dues fautes a prop der àrea e tampoc es lançaments de cornèr. Eth Pointis- Inard podie
auer mercat en un contraatac, mès incomprensiblement Avezac aguest viatge tot
solet a porteria ueda shutaue entà dehòra.
Ath finau, derròta dolorosa donques es decisions
arbitrals decidiren un partit igualat deth que podíem aumens tret un empat.
Eth plòplèu partit 4ª jornada deth campionat de
Liga, non serà enquia d’aciu 15 dies, en Bossòst eth dissabte 15 d’octobre tàs 20 :00
contra er equip der Encausse .
F.C. Pointis-Inard : Dahleb, Bottarel,
Duprat, Laforgue, Dupuy, Avezac, Casse, Joucla, Servat, Choquart, Rodrigues. Remplaçants :
Verge, Dos Santos, Sorribas.
Trainer : Defossez Jean François.
Tarjetes auriòles : Casse
U.E. Bossòst: Pol, Jaime, Borja, Felipe, Àlex, José
Ramón, Uri, Marcos, Marco, Ignasi e
Jonathan Remplaçants: Miquel, Yerai, Javi.
Trainer: Virgilio.
Tarjetes
auriòles : Felipe, Jaime, Jonathan.
Tarjeta
vermelha : Felipe
Gols :1-0
Avezac (20’),
2-0 Avezac (40’),
2-1 Marcos (50’).
Arbitre:
Passemar François.


text:
Felip Gardy
Nascut en 1948 a Chalon-sur-Saône dins una familha que s’i parlava regularament l’occitan e lo catalan, Gardy a començat d’escriure en lenga d’òc a la mitat dels ans 1960, a Nimes, ont aguèt coma professor Robert Lafont.
Ensenhaire de francés e de latin, s’es virat puèi cap a la recèrca, al CNRS, tot en contunhant d’ensenhar, a l’universitat Paul Valéry de Montpelhièr. Sas recèrcas tòcan essencialament la literatura occitana e los emplecs socials de la lenga, amb un interés particular, mas pas exclusiu, pels escrivans (poètas mai que mai) del periòde barròc e manierista en Provença e en Lengadòc, e, pus recentament, del sègle XX. Coma cercaire, Gardy es estat lo fondator, en 1977, de la revista de sociolinguistica Lengas (Montpelhièr), que n’es encara a l’ora d’ara lo director.
Collaborèt e collabòra a mai d’una revista occitana (Viure, Amiras, Dire, La Revista occitana, a ra desaparegudas ; Òc, Reclams). Dirigís, amb Joan Pau Creissac e Joan Claudi Forêt las edicions de poësia Jorn e es l’animator de la colleccion « Pròsa occitana » a las edicions Trabucaire de Perpinhan
Autor de recuèlhs de poësia (L’Ora de paciéncia, 1965 ; Lo Païsatge endemic, 1982) escriu tanben de novèlas. Sos darrièrs recuèlhs pareguts : La Dicha de la figuiera (2002) ; Mitologicas (2004), A la Negada (2005).
Felip GARDY dins lo nòstre catalog :
Figura dau poèta e dau poèma dins l'escritura occitana contemporanèa
Auteurs
- Giovanni Agresti
- Pèire Bèc
- Sergi Bec
- Aubin Bonnet
- Max Allier
- Joan-Ives Casanova
- Danièla Estèbe-Hoursiangou
- Felip Gardy
- Robert Lafont
- Bernat Lesfargues
- Bernat Manciet
- Michel Miniussi
- Rotland Pecout
- Joan-Maria Petit
- Jaumes Privat
- Joan-Ives Roier
- Max Roqueta
- Estève Salendres
- Claudio Salvagno
- Joan-Luc Sauvaigo
- F-Jacques Temple
- Joan-Pèire Tardiu
- Alan Viaut
- Adelina Yzac


text:
Dimars, 29 d'abril de 2014, 03h00 Espòrt
Dissabte de vèspre, se banhuquejava a Tolosa e l’estadi dels Minims per las mièjas finalas del campionat d’Elèit. Lo public lesinhanés, dels joves de l’escòla de rugbi als ancians, aviá fait lo desplaçament en nombre per sosténer l’esquipa de Corbièras fàcia als Dragonets. Se los Dragonets vesián Bartahau los daissar a una ora de la debuta de la partida per rejónher los Dracs, Lesinhan perdiá d’entrada son pilar Matieu Griffi (rompedura de la peròne). Los Dragonets marcavan pel segonda linha Gossard, mas Calegari replicava per Lesinhan. Scimone profeitava d’una pauma perduda de l’arrièr Stacul per tornar balhar l’avantatge als catalans: 10-6. Abans la pausa, Lesinhan tornava a l’egalitat mercé a doas penalitats de Benausse, que balhava l’avantatge a sas colors a la 47a minuta sus una novèla penalitat. Los Verd e Blanc fasián mòstra de solidaritat per arrestar las atacas catalanas e d’un esperit d’iniciativa ofensiu qu’acabava per pagar amb un ensag de Pulu (58a). A cinc minutas de la fin, Farid Sid, l’ancian alièr de l’USAP, confirmava la victòria corbierenca. Benausse i metiá un punt final amb sa cinquena penalitat de la vesprada just sus la còrna: 26-10. De fait, es una esquipa volontària qu’a pres lo pas sus una formacion un pauc complicada dins son foncionament amb de jogaires que fan anar-venir amb los Dracs o que capitan pas de passar a l’estadi superior. Malaisit d’èsser resèrva dels Dracs!
Per la segonda partida, los pronostics èran larjament en favor del Tolosa Olimpic. Mas los jogaires de Vilanuèva refusèron de se faire manjar tot crus e marcavan los primièrs pel centre Decarnin. Los Laupards s’installavan dins los 20 mètres tolzans, e lo fólzer lor tombava dessús: Kheirallah s’escapava sus 90 mètres a la recepcion d’un cop de pè a seguir. Maurèl balhava l’avantatge als tolzans (27a), mas Farid manteniá Vilanuèva a l’auçada abans una segonda realizacion de Maurèl: 18-10 pel TO a la pausa. Decarnin tornava marcar a la 50a: 18-14. Mas Tolosa manteniá los ageneses a distància amb dos novèls ensages: 30-14 al planchòt final.
Tolosa es en corsa pel doblat: lo dissabte 10 de mai a Brutus serà lo combat entre la maquina tolzana e l’estrambòrd lesinhanés.
Dimenge, los Dracs èran partits fisançoses a Bradford per afrontar los Taures en oiten de la Cup . Aquò comencèt fòrt plan: tres ensages e un 16-0 al cap d’un quart d’ora. Mas Bradford profeitèt de las larguesas defensivas catalanas per puntar a son torn tres ensages e prene l’avantatge a la pausa: 18-16. Dins lo segond temps, Bradford se jogava d’una formacion que capitava pas a tornar trapar l’esperit collectiu de las setmanas passadas. La granda desillusion catalana se marquèt per un 33-20 final al panèl electronic de l’estadi. Leeds a eliminat Saint Helens: 32-12. Widnes es anat batre Salford: 30-20. Wigan, Warrington e Castleford se son aisidament qualificats contra de formacions del Championship que serà representat en quarts de finala (7 e 8 de junh) per las esquipas de Leigh e Keigley.
Dissabte, retorn al Campionat pels Dracs que reçaupràn a 6 oras del vèspre d’autres deçauputs de la Cup: los Diables de Salford. Dracs contra Diables, aquò va petar lo fuòc!
De l’autre costat de la planeta, divendres, dins l’Estadi bèl de Sydney, se tendrà l’espròva de prima entre Cangorós e Kiwis. Del costat neozelandés, solament sièis finalistas de la Copa del Monde son retenguts. Dissabte a Penrith, Fidji e Samoa jogaràn la quatrena bilheta de participacion al Torneg de las Quatre Nacions de la tardor.
Alan Roch


text:
Dimars, 14 d'agost de 2018, 03h00
Lo 5 de junh passat, una setantena de païsans occitans de la Confederacion Païsana ocupèron las vinhas de Bolloré a la Crotz Valmer (Mauras), çò publicava l'8 ... +
Divendres, 28 de julhet de 2017, 03h00
L’estat francés a demandat l’ajuda de l’Union Europèa per poder contrarotlar los incendis que creman l’èst d’Occitània, mai que mai dins las Mauras. ... +
Dijòus, 27 de julhet de 2017, 03h00
Aperaquí 10 000 personas foguèron evacuadas dins la nuèch de dimars a dimècres a Bòrma dei Mimòsas (Mauras) a causa dels incendis forestièrs que patís ... +
Dimenge, 26 de junh de 2016, 03h00
S’inaugura uèi lo musèu del cinèma de Sant Tropetz, dins la mitica gendarmariá que popularizèt Louis de Funès dins las aventuras del famós Gendarma ... +
Dijòus, 10 de decembre de 2015, 03h00
Lo tiraire presumit qu’auriá tuat un policièr municipal e ferit un autre, diluns passat a Cavalaira (Mauras), se suicidèt dimars passat de ser, al moment d’èsser ... +
Dimècres, 1 d'octòbre de 2014, 03h00
Segon son opausant lo conselhier municipau de drecha Michel Dallari, lo cònsol FN de la vilòta de Cogolin (Mauras) auriá enebit un espectacle de dança orientala previst per ... +
Dijòus, 22 de mai de 2014, 03h00
Lo president d’onor del Front Nacional, Jean-Marie Le Pen, qu’es lo paire de Marine Le Pen e lo candidat FN a las eleccions europèas per l’èst d’Occitània, ... +
Diluns, 28 d'abril de 2014, 03h00
Cogolin (Mauras), una de las vilas occitanas ont l’ultradrecha prenguèt lo poder municipal, comença d’experimentar las politicas totalitàrias del partit xenofòb. De ... +
Dimars, 1 d'abril de 2014, 03h00
Sabèm qu’en Provença-Aups-Còsta d'Azur, la region mai poblada d’Occitània, FN-RBM existís o vòu existir e s’enrasigar ais eleccions: 7n sector ... +
Dimars, 21 de genièr de 2014, 03h00
Lo primièr ministre francés, Jean-Marc Ayrault, lo ministre de l’interior, Manuel Valls, e lo de l’ecologia, Philippe Martin, anèron ièr en Tolonenc e en las Mauras ... +
Dissabte, 7 de decembre de 2013, 03h00
Ròcabruna d’Argenç, una municipalitat toristica del país de las Mauras, en Provença, ven de protagonizar un episòdi de polemica a causa del racisme de son cònsol. ... +
Dimenge, 18 d'agost de 2013, 03h00
François Hollande a pas volgut passar sas vacanças a Bregançon (Tolonenc) mas a la residéncia de La Lanterne, dins lo domeni del castèl de Versalhas (França), ... +
Dimars, 28 de mai de 2013, 03h00
La creacion de la Comunitat de comunas dau Golf de Sant Tropetz es lo resultat d’una concertacion entamenada en 1994 entre l’associacion dei Cònsols de 12 comunas dau canton de Grimaud ... +


text:
La geologia a pogut confirmar lo primièr cas dins los tempses modèrnes de la desaparicion d’un flume. La causa n’es lo cambiament environamental sul glacièr Kaskawulsh en Yukon. Lo retirament del glaç del glacièr a provocat la fugida de las aigas del flume Slims cap al flume Kaskawulsh. Aquò es estat considerat coma lo primièr cas de piratariá de flumes de l’epòca modèrna.
Fins ara la fonda de glaç del glacièr Kaskawulsh, en Canadà, balhava d’aiga al flume Slims e puèi aqueste la dirigissiá fins a la mar de Bering. Mas dempuèi gaire de temps arriba pas pus d’aiga a aqueste flume e sas aigas se son vistas obligadas de se dirigir cap a un autre flume, Kaskawulsh, e puèi cap al Golf d’Alaska.
La fugida de las aigas d’un flume vèrs l’autre es estada confirmada en un nòu estudi publicat per l’Universitat de Tacoma, dins l’estat de Washington, e publicat dins la revista Nature Geoscience. Seriá lo primièr cas de piratariá modèrna de flumes confirmada per la sciéncia geologica. “Fins ara l’analisi d’aqueles fenomèns naturals èra estudiada en epòcas luenchencas, çò diguèt Dan Shugar, cap de l’estudi e geològ dins aquela universitat. Mas aviam pas espepissat çò que se debana al sègle XXI e avèm descobèrt qu’es una realitat evidenta”.
Aquò pr’amor que la nomenada piratariá de flumes se debana quand un flume pren las aigas a un autre flume, mas per de rasons normalament tectonicas : terratrèms, erosion o cambiaments dins de glacièrs. Mas l’estudi confirma qu’aqueste còp la causa n’es lo cambiament environamental mondial.
Una desaparicion inesperada
Lo fach aguèt luòc l’estiu passat, quand Dan Shugar e son collèga Jim Best, de l’Universitat d’Illinois e tanben John Clague, de l’Universitat Simon Fraser, arribèron al flume Slims per l’estudiar. Es –o èra– dins un sistèma actiu geologic qu’es una de las fonts del lac Kluane, en Yukon. Quand i pervenguèron, i aviá pas cap de flume. Lo flume s’èra secat a la fin del mes de mai de l’an 2016.
“A la fin de l’estiu, çò confirmèron aqueles geològs, demorava solament un fil d’aiga. L’aiga, de mai, rajava pas pus e tot èra un pichon lac. E cada jorn vesián que i aviá de mens en mens d’aiga”. En tot estudiar lo glacièr pròche que balhava d’aiga al flume, descobriguèron qu’aqueste èra la causa de la mòrt del flume Slims.
“Pendent los darrièrs 300 ans, lo flume Slims finissiá en mar de Bering e lo mai pichon flume Kaskawulsh dins lo Golf d’Alaska, çò diguèt Shugar. Descobriguèron que lo lac glaciari qu’èra l’origina del flume Slims s’èra modificat en causa del cambiament environamental. Ara i aviá un canhon de mai de 30 mètres a la fin del glacièr e l’aiga se n’anava d’un lac a un autre de manièra rapida”.
Otra d’aquò, los geològs confirmèron que lo flume Kaskawulsh rajava en una direccion desparièra del flume Slims. “Çò d’estonant es que los dos flumes son desseparats per una division geologica”.
Tot comencèt fa 4 ans, quand Clague poguèt espepissar que lo lac Kluane, lo lac mai grand del Yukon, aviá pojat sos nivèls d’aiga de mai de 12 mètres per rapòrt a sos nivèls de fa de sègles. Sa conclusion foguèt de pensar que lo flume Slims èra nascut amb l’avançada del glacièr e que se podiá predire sa desaparicion pr’amor del retirament actual del meteis glacièr.
“Es un cambiament fòrça singular, çò diguèt Clague, pr’amor de la situacion geografica unica d’aqueles flumes, e çò que o demòstra es lo nivèl de cambiament que patisson uèi lo jorn los glacièrs en causa del cambiament environamental”.
Lo païsatge tanben a cambiat. Lo flume Slims traversava l’autoestrada d’Alaska. Ara que i a pas pus de flume, los moflons de Dall del Pargue Nacional de Kluane davalan manjar d’èrba fresca dins un territòri ont pòdon èsser caçats legalament. Lo lac Kluane es demorat –sens font d’aiga– amb solament un mètre de mens que lo recòrd mai bas d’aiga jamai estudiat. Las comunautats de Burwash Landing e Destruction Bay son ara luènh del lac e, s’aquò contunha aital, demorarà isolat de tota font d’aiga.
D’un autre costat, ara lo riu Alsek a fòrça mai d’aiga qu’abans, pr’amor que uèi lo jorn ten tanben l’aiga del flume Slims. . E depauses, vida salvatge e populacion de peisses tanben cambiaràn, çò confirmèt Shugar-. “Estudiam lo nivèl de la mar en causa del cambiament environamental mas aquò tanben afècta lo retirament glaciari. Es una pròva de mai, çò diguèt Clague, que los glacièrs de la Tèrra son de mai en mai pichons e aquò solament se pòt debanar pr’amor del cambiament environamental de la planeta”.
La Redaccion
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet , lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.


text:
Revista Reclams
Reclams qu'ei tanben ua revista literària en lenga occitana. La pròsa, la poesia, los essais, las criticas que i son.
Que publica los autors contemporanèus com Joan Loís Baradat, Joan-Frederic Brun, Eric Gonzalés, Sèrgi Javaloyès, Sèrgi Labatut, Lionèl Labòrda, Didièr Tosís e los grans autors uei lo dia desapareishuts com Robèrt Lafont, Bernat Manciet, Albèrt Peyroutet ; los classics de las prumerias deu sègle 20 au Miquèu de Camelat, Simin Palay, Julian de Casabona, Joan Victòr Lalana, etc. E tanben, los autors occitans e catalans de tots los parçans d’Occitània ; los joens engenhós de pertot.
Que podetz consultar los darrèrs numèros ací dab un abonament o comandar en linha ací, la version papèr o enqüèra ua version de format .EPUB
Conéisher, compréner la lenga
DIMENGE, DILUNS…DISSABTE, UA ISTÒRIA DE MOTS (2)
Dens lo numèro 844 de Reclams, dens l’article...
Prumèr d'Octobre
Com a Tolosa èri enqüèra entecat, au bufet de la gara de Narbona que demandèi un veire d’aiga e que i dissolvoi un cachet de Doliprane : Ibuprofèn e Doliprane, los...
Letra a l’Enrí
(pr’amor « Mets l’anisette au frais »)
Letra a l’Enrí, Le Travailleur landais, n° 1, 14 novembre 1936
Que publicam en aqueste numèro deus Reclams, sheis letras tiradas...
Letra a l’Enrí
Le Travailleur landais, n° 12, 30 janvier 1937
VINT-E-CINC DE JANVIÈR
Que me ditz que l’ahar que cauha dab los gemèrs. Tan mélher, si pòdetz avéder rason e si pòdetz avéder de mès...
Letra a l’Enrí
Le Travailleur landais, n° 18, 13 mars 1937
DILUNS LO UEIT DE MARÇ
Lo shoret qu’a hèit una frasa seu gemèr ; que l’a aprat : un...
Letra a l’Enrí
Le Travailleur landais, n° 41, 11 septembre 1937
DIMENCHE 5 DE SETEME
Me dobtavi juste lo matin de la hèsta socialista...
Letra a l’Enrí
Le Travailleur landais, n° 67, 19 mars 1938ù
LO QUINZE DE MARÇ
Percé militi ? A la mòda de l’aut...


text:
Cujac
Cujac (oficialament en francés Cubjac) es una anciana comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Dempuei lo 1er de genier 2017, es comuna delegada de la comuna novela de Cujac Auvesera Vau d'Ans emb La Boissiera d'Ans e Sent Pantali d'Ans. N'es lo chapluòc.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre dau territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son Cupzac, au segle XIII, Cubzacum, latinizacion, en 1365, Cubzac, en 1382. La prononciacion es [ky’za]. Cujac ven d'un nom latin d'òme, Cupitius, derivat de Cupitus, emb lo sufixe -acum [1],[2],[3], latinizacion dau sufixe gallés -āco(n). Cujac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre Cupitius.
- Montbaiòl, vilatge a l'èst de Cujac, anciana paròfia [4], es fòrmat de l'occitan mont e d'un nom d'òme d'epòca occitana, Baiòl, diminutiu de bai, que designava un òme qu'aviá los piaus brun ros. [5]
Istòria[modificar | modificar la font]
- En 1790-1794, Monbayol (nom francés, Montbaiòl en occitan) fuguèt annexat a Cujac. [6]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Savinhac de las Gleisas; es aura dau canton de Isle-Loue-Auvézère (en francés), donc d'Eila Loa Auvesera.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Creatz (exemple detalhat) la sospagina qu'assegurarà lo seguiment del processús de traduccion en clicant sus Projècte:Traduccion/Cujac.
Personalitats ligadas emb la comuna[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 129
- ↑ http://communes-oc.cg24.fr/cantons/savignac-les-eglises/CUBJAC.htm
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 233
- ↑ https://www.geoportail.gouv.fr/donnees/carte-de-cassini
- ↑ Chantal Tanet et Tristan Hordé, Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord, ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 129
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=11276


text:
Vauban
Vauban es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vauban Fa partida del Brionnais.
Vauban fait partie du Brionnais.
Istòria[modificar | modificar la font]
Vauban: Lo étymologie significa lo val dels bans. Luòc de reünion dels francs liures e dels nòbles, a la vespra de la féodalité e a lo sieu commencement. Èra tanben lo luòc ont los Tournois se desenrotllaven[1].
Vauban: l'étymologie signifie le val des bans. Lieu de réunion des francs libres et des nobles, à la veille de la féodalité et à son commencement. Elle était aussi le lieu où les Tournois se déroulaient[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Rehaut e Lissa
Rehaut e Lissa (oficilament en francés Réaup-Lisse) ei ua comuna occitana situada dens lo departament d'Òlt e Garona e la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Las comunas de Rehaut e de Lissa fusionèn en 1972.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]


text:
alemand
Somari
Occitan
Etimologia
Del latin alamannus o alemannus (ligat a Alamans, ancian pòble germanic que son nom significava "totas las gents", segon Asinius Quadratus). Aqueste mot aleman venguèt mai tard alemant en francés ancian, e puèi alemand. Probablament passèt aital en occitan.
Prononciacion
[ale'man]
Adjectiu
alemand masculin, alemanda femenin
- Originari d'Alemanha.
Nom comun
alemand masculin, alemanda femenin
- Persona originària d'Alemanha
- m. Ling Lenga germanica presenta en Alemanha, en Austria e dins qualques estats vesins, oficiala dins los dos primièrs estats e generalament cooficiala dins los autres.
Derivats
Reviradas
Vejatz tanben
- Mots en alemand dins lo Wikiccionari
- alemand sus Wikipèdia