text:
La Madelaine-sous-Montreuil
La Madelaine-sous-Montreuil es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La Madelaine-jos-Montreuil a situat en lo departament del Passatge-de Calava (62). A traversat per la Canche. Las siás zònas marécageuses protegisson una fauna e una flore fòrça diversifiées en atrasent los toristas sustot l'estiu, estacion de la randonnée pédestre. La Madelaine a situat a doas Montreuil sus Mar, vila a fòrça important patrimòni istoric. La Madelaine es un pichon vilatge mas, aquel vilatge es fòrça reputacion. Aquela reputacion a a causa dels dos restaurants, de renom del pòble #qu'atrason los llaminers en venent principalament de tota la França e de Angleterre fins en las marais del pòble. L'estiu, La Madelaine aperten als pescadors #que la longitud de la Canche estendon las siás linhas jol solelh del Passatge de Calava. N'ivèrn la Madelaine es un canton de passatge pels ausèls migratoris; los ausèls en venent del nòrd de l'Euròpa s'agradan a i passar una nuèch, las chasseurs egalament.
La Madelaine-sous-Montreuil est situé dans le département du Pas-de Calais (62). Elle est traversée par la Canche. Ses zones marécageuses abritent une faune et une flore très diversifiées attirant les touristes surtout l'été, saison de la randonnée pédestre. La Madelaine est située à deux pas de Montreuil sur Mer, ville à très important patrimoine historique. La Madelaine est un petit village mais, ce village est très renommée. Cette renommée est due aux deux restaurants, de renom du village qui attirent les gourmands venant principalement de toute la France et d'Angleterre jusque dans les marais du village. L'été, La Madelaine appartient au pêcheurs qui le long de la Canche tendent leurs lignes sous le soleil du Pas de Calais. En hiver la Madelaine est un coin de passage pour les oiseaux migrateurs; les oiseaux venant du nord de l'Europe se plaisent à y passer une nuit, les chasseurs également.


c: text/html

text: Fondat en 1987, lo grop desapareguèt en 1994 amb la mòrt del cantaire, guitarrista e compositor Kurt Cobain. Nirvana deven un grop popular en 1991, amb la cançon Smells like teen spirit del disc Nevermind. Aquel succès foguèt sobte e intens. Lo grop, qu'èra estat una formacion de rock alternatiu al mièg de fòrça autras, se retrobèt celèbre quasiment del jorn a l'endeman. En mai, lo public se focalizèt fòrça sus la cançon "Smells Like Teen Spirit", çò que creèt un decalatge enter Nirvana e sos fans novèls : al cap d'un moment foguèron lasses de jogar aquela cançon e comencèron de se trufar del public en la jogant en playback o en fasent d'autras cançons a la plaça dins d'emissions de telé. Lo tresen album, In Utero, es mai sorne que Nevermind e tanben pus experimental. A l'epòca, Kurt Cobain disiá que fòrça fans de Nirvana anavan daissar d'escotar lo grop, qu'anavan pas aimar aquel disc e ne semblava plan content. Es lo darrièr disc que lo grop publiquèt, puèi que Kurt moriguèt pauc de temps après.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Beauvoir-en-Royans
'Beauvoir-en-Royans' (nom francés, lo nom occitan es desconegut) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Beauvoir-En-Royans a situat a 50 km de Grenòble.
Beauvoir-en-Royans est situé à 50 km de Grenoble.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo castèl De Beauvoir, e aguèt bastit per Humbert II, darrièr Dauphin del Viennois, jove sobiran, en soniant al tribunal de Nàpols ont regnava amb estèla lo sieu oncle Robert de Sicile, se fa bastir lo "Versailles" dels Dauphins. Per agradar a la siá doça Béatrice de Ongria, escolleix la jamai polida vista de ont lo nom de « Beauvoir », situat al pè dels falaises calcaires del massís del Vercors, entre Grenòble e Valéncia. Un castèl compausat de 1 000 fenèstras ont vivián tumultueusement jamai de 2 000 personas. Humbert II, #que pas vacil·lava pas a se preténer rei, e #viure una vida òc dépravée #qu'a la ora de la siá ruïna, revestirà la alba de bure dels dominicans. Vengut fraire « Ymbert », #obténer Per brigue, del rei de França, lo évêché de París, mas #morir en 1355 en disposicion cercar lo òci del pape per recebre la siá mitre.
Los Romains avián Ja observat aquela posicion anautita #que domina la vallée de la Isère, e e avián bastit un camp fortificat. Guigues VII, comte de Albon, prince sobiran del Viennois #que la dynastie ne portava dempuèi 1110 lo subernòm de Dauphin, se apròpria aquela tèrra la an 1251, en lo moment d'un escambi de fiefs amb Raymond de Béranger, senhor de Royans e ne fa una de las siás residéncias preferidas, lo castèl a viscut regularament fins en 1349, data #que lo darrièr Dauphin li cediguèsse al lo Dauphiné a la França. En 1561, nòva epòca, lo baron dels Adrets s'e installa, e e tortura los sieus d'adversaris pendentes las guèrras de religion. Paissièras, represas e degradat per las armadas catòlicos e protestantes, Beauvoir queirà progressivament en ruïna.
Cèrtas familhas E an marcat lo istòria de la siá peada coma, la granda familha de las « Robert » (òmes de armas) #qu'se procedenta de Beauvoir, ont a trobat las siás cartas de noblesa. Aqueles Roberts permetián als senhors del castèl de desvolopar tota una region : Lo ainé possedissiá la tèrra, lo segond èra régisseur o chevalier, lo tresen religiós, e los autres se maridavan amb filhas de bens sovent per far comèrci. (Legir las cronicas De la abbé Fillet, o melhor ; se legissètz lo ancià « François » de lenga de Oc ; lo archiu del Isère al archiu del Dauphiné, legir encara La pichona istòria de Pont en Royans de Sylviane Chaussamy)
Se a Beauvoir #qu'e aguèt signat lo 29 de jamai de 1343 la charte #que fasiá perdurer en lo drech escrich la ancian estatut coutumier dels Escartons del Briançonnais.
Le château de Beauvoir, fut construit par Humbert II, dernier Dauphin du Viennois, jeune souverain, rêvant à la cour de Naples où régnait avec éclat son oncle Robert de Sicile, se fait construire le "Versailles" des Dauphins. Pour plaire à sa douce Béatrice de Hongrie, il choisit la plus belle vue d'où le nom de « Beauvoir », situé au pied des falaises calcaires du massif du Vercors, entre Grenoble et Valence. Un château composé de 1 000 fenêtres où vivaient tumultueusement plus de 2 000 personnes. Humbert II, qui n'hésitait pas à se prétendre roi, y vécut une vie si dépravée qu'à l'heure de sa ruine, il revêtira l'aube de bure des dominicains. Devenu frère « Ymbert », il obtint par brigue, du roi de France, l'évêché de Paris, mais mourut en 1355 en allant quérir l'agrément du pape pour recevoir sa mitre.
Les Romains avaient déjà remarqué cette position haute qui domine la vallée de l'Isère, et y avaient construit un camp fortifié. Guigues VII, comte d'Albon, prince souverain du Viennois dont la dynastie portait depuis 1110 le surnom de Dauphin, s'approprie cette terre en 1251, lors d'un échange de fiefs avec Raymond de Béranger, seigneur de Royans et en fait une de ses résidences préférées, le château est habité régulièrement jusqu'en 1349, date à laquelle le dernier Dauphin cède le Dauphiné à la France. En 1561, nouvelle époque, le baron des Adrets s'y installe, et y torture ses adversaires durant les guerres de religion. Pris, repris et dégradé par les armées catholiques et protestantes, Beauvoir tombera progressivement en ruine.
Certaines familles y ont marqué l’histoire de leur empreinte comme, la grande famille des « Robert » (hommes d’armes) qui est originaire de Beauvoir, où elle a trouvé ses lettres de noblesse. Ces Roberts permettaient aux seigneurs du château de développer toute une région : L’ainé possédait la terre, le second était régisseur ou chevalier, le troisième religieux, et les autres se mariaient avec des filles de biens souvent pour faire commerce. (lire les chroniques de l’abbé Fillet, ou mieux ; si vous lisez l’ancien « François » de langue d’Oc ; les archives de l’Isère aux archives du Dauphiné, lire encore La petite histoire de Pont en Royans de Sylviane Chaussamy)
C'est à Beauvoir que fut signé le 29 mai 1343 la charte qui faisait perdurer dans le droit écrit l'ancien statut coutumier des Escartons du Briançonnais.


text:
Engolmés
Engolmés (en peitavin-santongés Engoumaes, en francés Angoumois) es una anciana província francesa, que recobriá la mai granda partida de l'actuau departament de Charanta. S'espandís sus lo territòri de la ciutat romana qu'aviá Icolisma per capitala, l'actuau Engoleime.
Una petita franja orientala d'Engolmés se tròba en Occitània, dins l'actuala Charanta Occitana.
Engolmés compreniá los país de Rufec, de Conhac, d'Òrta, de Tardoira, e mai una partida de Cofolentés (aquilhs tres darriers país son occitans mas eran restachats en partida a la província d'Engolmés). Fasiá partida de la maison daus Valés-Engoleime quand monteren sus lo tròn de França.


text:
Tractor
Un tractor es un veïcul automotor destinat a far un esfòrç de traccion important a pichona velocitat dins la tòca d'accionar de maquinas utilizadas en agricultura o en construccion. Lo pus sovent, lo tèrme es utilizat per designar un veïcul de bòria que fornís lo poder e la traccion necessàrias a l'agricultura mecanizada, mai que mai la laurada, mas tanben una granda varietat de tascas desparièras. Las aisinas agricòlas pòdon èsser tractadas o montadas directament sul tractor, que las pòt accionar mecanicament quora son mecanizadas.


text:
Vigariá
Una vigariá es una jurisdiccion administrativa medievala en Occitània e en Catalonha. Lo nom ven del luòc que i se teniá lo vicus, es a dire lo borg, d'una granda importància, pasmens sens èsser obligatòriament un cap luòc de ciutat.
Apareguda a l'epòca carolingiana, la vigariá èra d'en primièr lo sèti d'una jurisdiccion civila e criminala facha al nom del comte o del vescomte. Pasmens, amb lo declin del poder local e l'aumentacion del poder de las jurisdiccions reialas, la vigariá venguèt la juridisccion mai pichona, s'ocupant dels afars corrents. Foguèt administrada per un viguièr, es a dire un jutge que sas competéncias variavan, segon las regions e las epòcas, de jutge de cort d'assisas a aquel del jutge de patz rural.
Las vigariás desapareguèron en granda majoritat jos Loís XV en 1749, aprèp un edicte suprimissent las jurisdiccions pichonas.
Pasmens, dins fòrça regions coma en Provença, demorèron entrò la Revolucion. En Lengadòc, Roergue e Carladés, venguèron de tribunals de primièr gra d'apèl.


text:
Les communes du Parc naturel régional des Vosges du Nord
Liste des communes
Nousseviller-lès-Bitche
La mairie de Nousseviller-lès-Bitche a une adresse e-mail.
Village de Nousseviller-lès-Bitche, commune de la France de -500 habitants.
Bousseviller
La mairie de Bousseviller a une adresse e-mail.
Village de Bousseviller, commune de la France de -500 habitants.
Liederschiedt
La mairie de Liederschiedt a une adresse e-mail.
Village de Liederschiedt, commune de la France de -500 habitants.
Roppeviller
La mairie de Roppeviller a une adresse e-mail.
Village de Roppeviller, commune de la France de -500 habitants.
Hinsbourg
La mairie de Hinsbourg a une adresse e-mail.
Village de Hinsbourg, commune de la France de -500 habitants.


text:
Apollo 11
Apollo 11 foguèt una mission espaciala abitada estatsunidenca mandada en 1969 a partir del Centre espacial John F. Kennedy en Florida, per explorar la Luna. Lo 20 de julhèt de 1969, Neil Armstrong e Edwin "Buzz" Aldrin, Jr, foguèron los primièrs umans d'aterrar sus la superficia lunara, lo tresen òme d'equipatge Michael Collins demorèt dins lo modul de comandament.
Aquesta mission americana es considerada coma un acompliment major dins l'istòria de l'exploracion espaciala. Apollo 11 èra la cinquena mission abitada del programa espacial american Apollo. Per aqueste capitada, l'agéncia espaciala americana, la NASA, realizèt l'objectiu fixat pel president John F. Kennedy en 1961, qu'èra de pausar un equipatge sus la Luna abans la fin dels ans 1960 e demonstrèt sens contestacion possibla la superioritat dels Estats Units subre l'Union Sovietica dins le domeni espacial.


text:
Vocala mejana posteriora arredondida
La Vocala mejana posteriora arredondida es una vocala que se tròba dins qualques lengas parladas. Son simbòu dins l'alfabet fonetic internacionau es ⟨o̞⟩ o ⟨ɔ̝⟩ (pasmens, s'emplega mai o̞). Lo simbòu ⱺ pòt representar aqueste sòn, mas a pas cap d'estatut oficiau dins l'AFI. Las màger parts das lengas que coneisson aqueste sòn considera qu'es pas qu'un alofòn de la [ɔ] o de la [o].
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
- Son degràs d'apertura es mejan, valent a dire que la lenga es a miègcamin entre una vocala barrada e una vocala dobèrta.
- Son ponch d'articulacion es posterior, çò que significa que la lenga es tan luònh en darrièr de la boca coma possible.
- Son caractèr de redondetat es arredondit, valent a dire que las labras son arredondidas.
En Occitan[modificar | modificar la font]
En occitan, la [o̞] existís en cò de qualques locutors que lor dialècte pronóncian la a finala /ɔ/. Adonc, quant un dialècte considera que la a finala se pronóncia [ɔ], se pòt de fach prononciar [ɔ] o [o̞].
Dins las autras lengas[modificar | modificar la font]
exemple:


text:
Utilisator:Auvé73
Bonjorn a vos-ôtros et seyâd benvegnus sus ma pâge d'usanciér!
Mè su Auvé73, un homo originêro de la Savouè et usanciér de la Vouiquipèdia arpetana dês que lo 3 de mârs 2010. Travalyo grôssament sus los articllos en arpitan savoyârd, d’aprés l'ortografia ORB (du linguisto Domenico Stich) a côsa que penso qu'o rassemble tués los arpetans per yéna ècritura. Nouhtra lengoua a besouen de cen enqu'houé por lo malyâjo (pués adonc asse-més la Vouiquipèdia) por vegnir na lengoua romana modèrna. Por entrar en toche avouèc mè, vê-icé ma pâge por discutar. Marci et u viâjo que vint!
Menu: discussion | corrièl | contribucions | gazètes publiques | sotpâges
Pâges utiles: Tradùccion de la Wikipedia en Vouiquipèdia arpetana | Modèlo:Suprèssion


text:
Quinta (solfegi)
En musica ua quinta qu'ei un intervau de 5 grads enter duas nòtas atau desseparadas per 3 ton e un miei ton. Aquò qu'ei per exemple lo cas enter lo do e lo sol (en comptar do, re, mil, fa e sol, òm compta efectivament cinc nòtas).
Deu punt de vista de la musica acostica ua quinta qu'ei la relacion enter duas nòtas qui las loas fribaciacion respectiva b'ei un repòrt de 1,5 (sia 2/3), çò qui vòu díser que quan l'ua e vibra 2 vegadas, l'auta que vibra 3 còps.
La quinta qu'ei l'intervau enter las còrdas deus instruments de la familha deu vriulon, despuish aqueth darrèr dinc a violoncèl (la contrabassa demorant un pauc en dehòra d'aquesta familha).


text:
Aspirina
L'aspirina o acid acetilsalicIlic es un medicament de la familha dels salicilats, utilizat coma analgesic (mals menors e dolor aguda), antipiretic (contra la fèbre), e antiinflamatòri. Ten tanben un efièch anticoagulant a febla dòsi, e per aquò s'utiliza per fin de prevenir los atacs del còr. L'aspirina foguèt isolada pel primièr còp dins sa forma establa per Felix Hoffmann, un quimista de la companhiá alemanda Bayer.[1]
Es un dels medicaments pus consomat al mond, amb una consomacion annadièra estimada a 40 000 tonas, siá l'equivalent de 120 miliards de comprimits de 300 mg[2]. En 2008, 85 % de la produccion d'acid acetilsalicilic èra realizada a Langreo en Espanha, dins una fabrica quimica de la multinationala Bayer[2].
Etimologia[modificar | modificar la font]
L'acid acetilsalicilic es obtengut per acetilacion de l'acid salicilic. Lo nom d'aquel acid ven del latin salix que significa sause, aquel acid essent estat isolat pel primièr còp dins la rusca de sause.
L'apelacion aspirina ven del nom de marca Aspirin®, depausat en 1899 per la societat Bayer. Aqueste nom es estat format del prefix a- (per acetilacion), « -spir » (per l'acid spiric[3]), e lo sufix « -ina » caracterizant los alcaloïdes.
Istòria[modificar | modificar la font]
La rusca de sause es coneguda al mens dempuèi l'antiquitat per sas proprietats curativas. Se trobèt la traça de decoccion de fuèlhas de sause subre de tauletas sumerianas de 5000 abC. e dins un papiri egipcian datant de 1550 acC. (papyrus Ebers). Ipocrates (460–377 av. J.-C.), medecin grèc, conselhava ja una preparacion a basa d'escòrça de sause blanc per solatjar las dolors e las fèbres. Los romans coneissián tanben sas proprietats, lo nom latin del sause es salix.
En 1763, lo pastor anglés Edward Stone presentèt un memòri dabans la Royal Medicine Society subre l'utilizacion terapeutica de decoccions de rusca de sause blanc contre la fèbre. En 1829, Pierre-Joseph Leroux, un pharmacian francés, après aver fait bolhir de polvera d'escòrça de sause dins d'aiga, ensagèt de concentrar sa preparacion ; ne resultèt de cristals solubles que bategèt salicilina (de salix). Puèi de scientifiques alemands purifiquèron aquesta substància activa, d'en primièr dita salicilina, puèi acid salicilic
En 1877 Germain Sée prepausèt lo salicilat de sòdi com antipiretic. Marceli Nencki preparèt a partir de 1880 un derivat de l'acid salicilic e de fenòl ; lo Salòl qu'aviá pas de proprietats farmacologicas superioras als medicament ja existents, mas qu'aviá pasmens un gost pus agradiu, foguèt l'objècte d'un afogament populari.
En 1835, Karl Löwig mostrèt que l'acid spiric, trach de la reina de Prat, èra quimicament identic a l'acid salicilic. A partir dels extraches naturals, s'isolèt lo salicilat de sòdi que foguèt alara lo medicament de la dolor e l'inflamacion. La preparacion s'utilizava per far caire la fèbre amaisar las dolors e los rumatismes articularis, mas provocava de grèvas cremaduras d'estomac.
En 1853, lo quimista estrasborgés Charles Frédéric Gerhardt experimentèt la sintèsi de l'acid acetilsalicilic que nomenèt acid acetosalicilic[4] e depausèt un un brevet. Pasmens son compausat èra impur e termolabil. Moriguèt tres ans pus tard e sos trabalhs foguèron deslembrats.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Karsten Schrör (2009). Acetylsalicylic acid. ISBN 978-3-527-32109-4.
- ↑ 2,0 2,1 (en)Error dins la sintaxi del modèl Article, paramètre
annadao
datamancant{{ Error d'escript : la foncion « còdeLenga2 » existís pas. }} T. D. Warner e J. A. Mitchell, «  Cyclooxygenase-3 (COX-3): Filling in the gaps toward a COX continuum? », Proc. Natl. Acad. Sci. USA, no 21, (ISSN 0027-8424) [ligam PMID, ligam DOI]
- ↑ L'acid spiric èra trach de la Reina de Prat, que lo nom binomial èra a l'epòca Spiraea ulmaria, e òm constatèt lèu que l'acid spiric e l'acid salicilic èran una sola e meteissa substància
- ↑ (de) {{ Error d'escript : la foncion « còdeLenga2 » existís pas. }} C. Gerhardt, «  Untersuchungen über die wasserfreien organischen Säuren », Liebigs Annalen, vol. 87, 1853, p. 149–179 (ISSN 0075-4617) [ligam DOI]


text:
Denotacion
La denotacion es lo sens objectiu d'un mot o expression, aquel que la majoritat dels parlants d'una lengua li autrejan per convencion e que se reculhís en d'òbras normativas coma los diccionaris. Lo contengut denotatiu es pas fixat, per que varia amb lo temps segon l'evolucion naturala de la lenga, mas es pas tan subjècte al cambi que la connotacion o sens subjectiu.
En semantica s'ensaja d'estudiar la denotacion a partir de trachs minims de sens, de camps semantics que meton en relacion de paraulas similaras o dempuèi l'interaccion de la paraula amb los autres d'elements de la frasa ont es inserida. La lingüistica cognitiva rebuta l'existéncia de la denotacion pura, mas admet l'ensems dels traches coma definicion del sens.


text:
Marchais
Marchais es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
"Caminava" proven de la paraula latina 'mercasius" #que significa Marais, n'efièch aquel villatge a longtemps #èsser environat de marécages, abans lo assèchement de la conca a Modèl:La s-.
"Marchais" provient du mot latin 'mercasius" qui signifie Marais, en effet ce village a longtemps été entouré de marécages, avant l'assèchement du bassin au Modèl:S-.


text:
Massy (Sèina Maritima)
Massy es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Massy A absorbit Brémontier en 1824. Una celèbra fabrica de carrelage a existit a Massy Brémontier; i auriá desaparegut al començament de la Modèl:S-[ref. necessària]
- Massy a absorbé Brémontier en 1824. Une célèbre fabrique de carrelage a existé à Massy Brémontier; elle aurait disparu au début du Modèl:S-[ref. necessària]


text:
Jussecourt-Minecourt
Jussecourt-Minecourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1852, las doas comunas de Jussecourt e de Minecourt an amassat[1].
En 1852, les deux communes de Jussecourt et de Minecourt sont réunies[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ EHESS, nòta de la comuna sul luòc Cassini, consultada lo 7 de febrièr de 2009
- ↑ EHESS, notice de la commune sur le site Cassini, consultée le 7 février 2009


text:
Alfred Hitchcock
Alfred Hitchcock (Leytonstone, Londres, lo 13 d'agost de 1899 – Los Angeles, lo 29 d'abriu de 1980) que ho un cineasta britanic d'origina catolica irlandesa e, mei tard, tanben nòrd-american. que comencè la soa carrièra au Reiaume Unit abans de contunhar dens los estúdios de Hollywood, en California.
Qu'ei considerat com un deus directors de filmes màgers deu Reiaume Unit e tanben dens l'istòria deu cinèma, avent hargat, au cors d'ua carrièra de gaireben 60 annadas e començada dab lo cinèma mut per contunhar dab lo parlant, un lengatge audiovisual especific entà jogar dab las emocions deu public, l'inclúser dehens l'imatge dab moviments de camèra imitant los d'un espiar uman e dab fins a còp inesperadas e contèxtes criminaus e estranhs sovent.
Enter los sons filmes mei coneguts (53 que'n va har...), [1] que podem mentàver :
- L'òmi que'n sabè tròp (1934...lo filme mei famós dilhèu de la tempsada britanica)
- Las 39 gradas - 1935
- Ua dauna e dispareish - 1938
- Rebecca
- La còrda - 1948
- L'estranger dens lo tren - 1951
- L'òmi que'n sabè tròp (version de 1956)
- M com Murtre - 1954
- Hièstra indiscreta - 1954
- Problèmas dab Harry - 1955
- Lo faus copable - 1956
- Verdigòu - 1958
- La mort a las cauças - 1959
- Psicòsi - 1960
- Los ausèths - 1963
- Marnie - 1964
- Frenesia - 1972...
Somari
La vita[modificar | modificar la font]
L'òbra[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
-
- Un filme es ges una lesca de vida: es una lesca de pastís.
- Las femnas son coma lo suspense. D'ont mai despertan l'imaginacion, d'ont mai fan nàisser d'emocions.
- I a pas cap terror dins un còp de fusilh, sonque dins son anticipacion.
- Lo teatre es la vida, sens los sieus moments d'enòdi.
- Una femna de mistèri es qualqu'un qu'a una certa maturetat e que los sieus actes parlan mai que non pas sos mots.
- Un murtre sens cisèls que lusisson es coma d'espargues sens salsa olandesa. Cap gost.
- L'oquei gèl es una mescla sabenta de lisar acrobatic e de Segonda Guèrra Mondiala.
- Los actors deurián èsser tractats coma bestiam. [3]
- La durada d'un filme ne deuriá èsser directament ligada a la capacitat de la veissiga umana.
- Per ieu lo cinèma son quatre cents fautuèlhs que los me devi emplenar.
- Fins que lo marit se n'aja pas entendudas totas las paraulas que la siá molhèr non diguèt, ne serà pas jamai maridat de verai.
- Çò que mai me n'espanta? Los mainadòts.
- Per ne redolar a l'azard, cal èsser sol. Tre que ne sèm dos, se n'anam sempre endacòm.
- Tot çò qu'es dich e non mostrat es perdut per l'espectator.
- Li ne demandar a un òme que conta d'istòrias de ne téner compte de çò versemblant me ne sembla tan ridicul coma li ne demandar a un pintor figuratiu de representar las causas amb exactitud.


text:
-616
Aquesta pagina concernís l'an -616 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Roma[modificar | modificar la font]
Data tradicionala de la mòrt dau rèi — legendari — Ancus Marcius que foguèt remplaçat per Tarquin l'Ancian — personatge tanben legendari. Pasmens, l'origina etrusca d'aqueu nom sembla indicar l'establiment d'una influéncia importanta d'aquela civilizacion sus Roma.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Assirian[modificar | modificar la font]
Ofensiva generala d'una coalicion gropant uneis enemics tradicionaus deis Assirians (Babilònia, Medes, Escites). Probablament afeblida après d'annadas de guèrras perpetualas, l'armada assiriana foguèt batuda dins lei regions de Harran e d'Arrapha. Aquò permetèt ai Babilonians d'ocupar la Mesopotamia centrala e d'atacar dirèctament Assiria. Pasmens, se turtèron a una resisténcia acarnada e una temptativa de sètge d'Assur s'acabèt per una victòria defensiva assiriana.
Babilònia[modificar | modificar la font]
Formacion d'una coalicion larga gropant Babilònia, lei Medes e lei Escites còntra l'Empèri Assirian. Lei coalizats capitèron de batre leis Assirians dins lei regions de Harran e d'Arrapha. Puei, lei fòrças de Nabopolassar assaièron d'atacar Assur a partir de la Mesopotamia centrala. Pasmens, mau capitèt de conquistar l'anciana capitala assiriana e deguèron se retirar.


text:
Modèl:Tnavbar
Aqueste modèl aficha una corta seguida de ligams abreujats destinats a èsser incluses dins los modèls. Permeton de veire, discutir o editar aquestes modèls dirèctament dempuèi las paginas que las incluson. Es util per las paletas de navigacion.
Aquestes ligams de navigacion demòran invisibles dins la version imprimida dels articles, mas unicament a l'afichatge dins un navegador internet.
Recopiatz l’exemple verge dins un modèl donat per ajustar las foncionalitats de navigacion Tnavbar.
- Nòta als editors
Aqueste modèl es present dins fòrça paginas, modificatz lo modèl amb precaucion.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
- Sintaxi
{{Tnavbar|Nom del modèl|
nodiv=|
plain=|
mini=|
}}
- Paramètres requeses
- Lo Nom del modèl (sens lo prefixe "Modèl:") es necessari.
- Paramètres opcionals
La documentacion d�queste modèl es inclusa dempuèi sa sospagina de documentacion (modificar | istoric).
Los editors pòdon trabalhar dins lo bac à sable (crear) e la pagina de test (crear).
Plaçatz las categorias dins la sospagina /Documentacion.


text:
Rioms
Rioms (Rioms en francés) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Rioms es situat a 20 km a l'èst de Buis-los-Baronnies (cap de-luòc del costat).
Las municipalitats los mai prèps son Montguers, Montauban-sus-lo Ouvèze e Sant-Auban-sus-lo Ouvèze.
Rioms est situé à 20 km à l'est de Buis-les-Baronnies (chef-lieu du canton).
Les communes les plus proches sont Montguers, Montauban-sur-l'Ouvèze et Saint-Auban-sur-l'Ouvèze.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Çò 22 en abril 2012, los 20 electors de Rioms meton la candidata Eva Joly davant de l'escrutinh amb 44,44 % de las voses [1], #çò que fa d'aquela municipalitat, #çò qu'a donat çò de mès de gròs score al nivèl nacional per la candidata ecologista.
Le 22 avril 2012, les 20 électeurs de Rioms placent la candidate Eva Joly en tête du scrutin avec 44,44 % des voix [2], ce qui fait de cette commune, celle qui a donné le plus gros score au niveau national pour la candidate écologiste.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ html Resultats de Rioms (26) publicats pel ministèri de l'Interior
- ↑ Résultats de Rioms (26) publiés par le ministère de l'Intérieur


text:
Alfredo Astiz
Alfredo Astiz (lo 8 de noveme de 1951 ; chafrat l' Anjo de la Mort o l' Anjo Saure) qu'ei un deu mei famós borrèus de la Dictatura Argentina ; suu plan istoric qu'ei famós per aver sequestrat, torturat, aucidas e desaparudas de còs l'adolescenta argentino-suèca Dagmar Hagelin e las religiosas francesas Léonie Duquet e Alice Domont.
Que cometó la màger part deus son acte d'aucidament e de tortura dens la famosa ESMA, uei musèu.
Dens lo cas de las duas religiosas francesas, Astiz qu'enfiltrè dab ua faussa identitat un grop de personas qui cercavan desapareguts. Que's presentè cinicament dab hèra de crudeltat a ua amassada dab ua de las soas victimas qui devèva har com se hosse ua tanhenta. Bèth e carismatic, que causè ua pregonda impression de simpatia sus las soas futuras victimas.
A despart d'aqueths crimes considerats com particularment covards, que s'illustrè per aver renduda la soa unitat durant la Guèrra de las Malvinas au purmèr còp de canon anglés shens non pas ensajar de pelejar, ni d'aver tirat lo mendre còp de huec. Aqueth actitud qu'ei a còps considerada com ua illustracion deus metòdes e de la motivacions deus repressor alavetz dehens l'armada argentina.
Sus la Islas Georgia deu Sud on demorava l'arribada de l'armada anglesas, Astiz que's trobava per escadença dab un par de francés qui'u demandèn s'èra conscient de la holia de provocar ua armada autan poderosa. Arrogant o inconscient que'u reponèn que non sabèvan pas çò que disèvan e que vederèn quauquarren quan tot e comencèren. Tot çò qui vedón que ho ua abséncia de combat.
En 1998 que ho horabandit e dregradat de la Marina Argentina.
Enter los son crimes, l'assassinat de ciutadans europèus que'u való d'estar condemnat a la preson perpetuau per França e Itàlia. Amparat en Argentina per las Lei de Punt Finau qui abandoava lo plèits contre militars entà evitar qui cometin nat còp d'Estat, la revision d'aqueta peu president Néstor Kirchner que tornè possible la soa comparucion devant la justícia Argentina.
Durant la soa istòria judiciària que ho amparat internocionaument peus caps d'estats d'ideologia capitalista Margaret Thatcher (qui invoquè la Convecion de Genèva quan èra presoèr de guèrra entà lo pas extraditar entà França) e José María Aznar e atau que podó escapar a las justícia seuropeas.
La soa cobardessa qu'ei soslinhada dens ua famosa cançon d'Ignacio Copani Angel Rubio.
Anjo Saure[modificar | modificar la font]
Paraula d'Ignacio Copani
Con tu rostro tan angelical…
y tu rubio y prolijo cabello,
quién diría que un chico tan bello
es capaz de portarse tan mal…
Ni la ley de obediencia debida
le ha podido dar punto final
al recuerdo tan triste y brutal,
que dejaste al segar tantas vidas.
Sos experto en torturar adolescentes
y al robar aprovechando la ocasión,
suponés que sos un bravo y un valiente,
sin embargo para mi sos un ca-
nalla, reventado y hoy la gente
te desprecia abiertamente
por cobarde y por ladrón.
Demostrás tu valor y entereza
enfrentando cuando es necesario
a enemigos tan sanguinarios
como un par de monjitas francesas.
Y quizás suponés que te admiro
por haberte rendido esa vez,
que lamiste los pies del inglés
sin haber disparado ni un tiro.
No es casual que tu ilustre apellido
haga rima con pobre infeliz
y no entiendo cómo es que existís…
Ojalá nunca hubieras nacido.
Y Piluso, el capitán nunca olvidado,
al que toda mi generación recuerda
se avergüenza de tener tu mismo grado,
porque vos en realidad sos una mi-
serable especie de soldado
que merece ser colgado
del extremo de una cuerda.
Dab la toa cara tan angelicau, e lo ton pèu tan hornit e tan saure, qui dirè qu'un gojat autan bèth qu'ei capable de comportà'a autan mau... Ni la Lei d'Aubediéncia Devuda a pas podut botar nat Punt Finau au sovier tan triste e tan brutau que deishès en bèth boishar tan de vitas. Qu'ès un expèrt en torturar adolescentas e en panar en tot prohèitar de l'ocasion, be credes qu'ès un coratjós e un valent, pr'aquò entà jo qu'ès un arren-que-valha, fenit e uei lo monde que't mespresa aubertament per'mor d'estar un covard e un panaire. Que muishès ta valor e la toa integritat en cambatent quan ac caló enemics autan sauvatges com un par de religiosas francesas. E dilhèu que credes que t'admiri per t'estar rendut aqueth còp, qui lequè's los pès de l'anglés shens non pas aver tirar nat còp de huec. N'ei pas per escadença que lo ton nom tan illustre e rimi (en castelhan) dab praube malurós e non compreni quin e's pòt qu'existeishis, a s'avosse plasut a Diu que non vadosses pas jamei. E Piluso, lo capitan pas jamei desbrembat, que tot la mea generacion e's bremba qu'a vergonha d'aver lo medish grade que tu per'mor tu en vertat miserabla mena de sordat que't mereishes d'estar penut au cap d'ua còrda.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- [1] Interpretacion d'Angel Rubio per Ignacio Copani dens lo salon d'Aunor de l'Ostau Arroset.


text:
Gratacèl
Un gratacèl (var. gratacèu, grataciau) o ostalaràs es un immòble plan naut e que se pòt abitar de longa. A mai existiscan pas de definicions oficialas, en general se pren coma critèri una nautor mininimala d'aperaquí 150 mètres per designar aqueste edifici coma un gratacèl. D'autres critèris coma la forma o l'aparença pòdon de segur afectar aquesta qualificacion de gratacèl. Se ditz que la vila de Chicago (Estats Units d'America es lo brèç dels gratacèls.
Lo mot gratacèl, revirada de l'anglés skyscraper (sky es 'cèl' e to scrape 'gratar') s'apliquèt d'en primièr a d'edificis d'aquesta mena quand se tancava lo sègle XIX, mot que marcava l'estonament de las gents en veire d'immòbles tan nauts se sarrar del cèl a Chicago e a Nòva York. La definicion estructurala d'aqueste mot gratacèl foguèt refinada puèi pels istorians de l'arquitectura, en se basar sul desvolopament de las tecnicas d'engenheriá de las annadas 1880 que avián permés construccion d'immòbles nauts de fòrça nivèls. Aquela definicion s'apiejava sus l'ossamenta d'acièr—en oposicion a las construccions mai tradicionalas de pèira, qu'avián passat son limit practic en 1891 amb l'Immòble Monadnock de Chicago. Philadelphia's City Hall, terminat en 1901, still holds claim as the world's tallest load-bearing masonry estructura. L'estructura d'acièr desvolopada en stages of increasing self-sufficiency, with several buildings a Chicago e Nòva York advancing the tecnologia que permetèt a l'ossamenta d'acièr de portar un immòble soleta. Uèi, pasmens, un nombre bèl dels gratacèls mai nauts son bastits mai o mens completament amb de reinforced concrete. Als Estats Units uèi, es una convencion loose d'establir lo limit minimal de çò qu'es un gratacèl a 150 mètres. Endacòm mai, pr'aquò, d'eficis mai basses pòdon èsser denominats gratacèls, mai que mai se domina de sa nautor tota l'environa. En consequéncia, lo fach de dire d'un edifici qu'es un gratacèl en general, mas pas totjorn, implicarà d'orguèlh e achievement.
A l'origina, gratacèl èra un nautical term per se referir a un tall mast o vela d'un sailing ship. Un gratacèl que se quilha ensús de 300 mètres es sonat d'unes còps que i a supertall (supergrand).
Lo tèrme, d'unes còps que i a arbitrari gratacèl se deuriá pas confondre amb lo tèrme un brin mens arbitrari highrise, definit per l'Emporis Data Committee coma "un edifici que mesura 35 mètres (115 feet) o mai en nautor, e qu'es devesit a d'intervals regulars en superfícias ocupablas" [1]. Totes los gratacèls son de highrises, mas sonque los highrises mai nauts son de gratacèls. Lo critèri d'abitabilitat es l'element que dissepara los gratacèls de las torres e masts. D'unes structural engineers define a highrise coma tota mena de construccion verticala for which vent es un factor mai significant load factor que lo pes. Cal remarcar qu'aqueste critèri conven pas sonque als highrises mas tanben a d'autras estructuras elevadas, coma las torres.
Istòria[modificar | modificar la font]
Las evolucions essencialas pel desvolopament dels gratacèls modèrnes foguèron l'acièr, lo veire, lo reinforced concrete, las pompas d'aiga, e los ascensors. Fins al sègle XIX, las construccions de mai de sièis nivèls èron escassas. Los escalièrs tròp longs èran pas gaire practics e una empacha de las pesugas pels abitants, la pression d'aiga èra en general insufisenta per alimentar en aiga correnta a mai de 15 mètres (50 feet). Pasmens, malgrat aquesta manca de sanitation, high rise housing dates back a las annadas 1600 dins d'unes endreches. Los romans fabricavan de apartment buildings sometimes nauts de 7 o 8 nivèls. Aqueles edificis èran inestables e dirty and often caught fuòc per encausa de la manca d'atencion dels abitants. A Edimborg, en Escòcia per exemple, the defensive city wall defined the boundaries de la vila. With limited land area for development los ostals increased in height. Buildings de 11 stories were common, and there are records of buildings as high as 14 stories. Many of the stone-built structures can still be seen today in the old town d'Edimborg particularament dins los 'Wynds' e 'Closes' just off the Royal Mile.
L'immòble d'ossamenta de fèrre mai anciana del mond es The Flaxmill (tanben conegut localament coma lo "Maltings") a Shrewsbury, Anglatèrra. Bastit en 1797, se considera qu'es l'"aujòl dels gratacèls” per encausa a sa combinason ignifuga de colomnas cast iron e cast iron beams developed into the modern steel frame que faguèt possibles los gratacèls modèrnes. It unfortunately lies derelict e a mestièr much investiment to keep it standing. Lo 31 de març de 2005, foguèt anonciat que English Heritage comprariá the Flaxmill, so that it could be redeveloped.
Lo primièr gratacèl èra lo Home Insurance Building de dètz nivèls a Chicago, bastit en 1884–1885. Encara que sa nautor siá pas considerada inabituala o vertadièrament impressionanta uèi, l'arquitècte, Major William Le Baron Jenney, creèt la primièra load-carrying structural frame. In this building, a steel frame supported the entire weight of the walls instead of the walls themselves carrying the weight of the building which was the usual method. This development portèt a la the "Chicago skeleton" form of construction. After Jenney's accomplishment the sky was truly the limit so far as building was concerned.
Sullivan's Wainwright Building building a St. Louis, 1890, was the first steel frame building with soaring vertical bands to emphasize the height of the building, e es, doncas, considerat per d'unes coma lo primièr vertadièr gratacèl.
Surprisingly for some, lo Reialme Unit aguèt una part bona de gratacèls d'ora. The first building to fit the engineering definition meanwhile was the then l'ostalariá mai granda del mond, the Grand Midland Hotel, conegut ara jol nom de St Pancras Chambers a Londres, acabat en 1873 with a clock tower 82 metres (269 feet) de nautor. The 12-floor Shell Mex House de Londres, at 58 metres (190 feet), foguèt acabat una annada aprèp the Home Insurance Building and managed to beat it in both height and floor count. 1877 saw the opening of the Gothic revival style Manchester Town Hall by Alfred Waterhouse. Its 87-metre-high clock and bell tower dominated that city's skyline for almost a sègle.
La part màger dels gratacèls early emerged in the land-strapped areas de Chicago, Londres, e de Nòva York cap a la fin del sègle XIX. Los constructors de Londres se trobèron lèu amb de limits de nautor per encausa d'una complaint de la Reina Victoria, rules that contunhèron d'existir amb qualques excepcions fins a las annadas 1950s; concerns about aesthetics e la seguretat contra lo fuòc had likewise hampered lo desvolopament dels gratacèls dins tota l'Euròpa continentala pendent la primièra partida del sègle vint (with the notable exceptions of the 26-storey KBC Tower in Antwerp, Belgium, built in 1932, and the 31-storey Torre Piacentini in Gènoa, Italy, built in 1940). After an early competicion between New York City e Chicago for the world's tallest building, New York took a firm lead by 1895 with the completion of the American Surety Building. Developers in Chicago also found themselves hampered by laws limitavan la nautor a aperaquí 40 nivèls, leaving Nòva York to hold lo títol de tallest building pendent fòrça annadas. New York City developers then competed among themselves, with successively taller buildings claiming the title of "world's tallest" in the 1920s and early 1930s, culminating amb l'acabament del Chrysler Building in 1930 and the Empire State Building in 1931, the world's tallest building pendent quaranta ans. A partir de las annadas 1930s, los gratacèls comencèron d'aparéisser en America Latina (São Paulo, Buenos Aires, Mexico City) e en Asia (Shanghai, Hong Kong).
Immediatament aprèp la Segonda Guèrra Mondiala, l'Union Sovietica planned eight massive gratacèls sonats "Stalin Towers" per Moscòu; seven of these were eventually built. The rest of Euròpa also began dapasset a permetre de gratacèls, starting with Madrid in Espanha durant las annadas 1950. Fin finala, los gratacèls comencèron tanben d'aparéisser en Africa, the Middle East e en Oceania (essencialament en Austràlia) tre la fin de las annadas 1950 e la debuta de las 1960.
Uèi encara, malgrat la pèrdia de las torres del World Trade Center, e the relatively slow pace of new construccions novèlas, no vila dins lo mond entièr has more completed individual free-standing buildings over 492 ft. (150 m) than New York City, with 197. Hong Kong comes in with the most in the world (221), if one counts individually the multiple towers that rise from a common podium (like Emporis does), as in buildings that rise several stories as one structure, before splitting into two or more columns of floors. If Hong Kong's multiple-skyscraper complexes are treated as a single skyscraper, Hong Kong would certainly have less skyscrapers over 492 ft. However, this number is likely to continue to increase rapidly, due to a prolonged highrise building boom in Hong Kong. Chicago's skyline was not allowed to grow until the height limits were relaxed in 1960; over the next fifteen years, many towers were built, including the massive 442-meter (1,451-foot) Sears Tower, leading to its current number of 90 buildings over 492 ft. Chicago is currently undergoing an epic construction boom that will greatly add to the city's already magnificent skyline. Since 2000, at least 40 buildings at a minimum of 50 stories high have been built. 400 North Lake Shore Drive, Trump International Hotel and Tower (Chicago), Waterview Tower, Mandarin Oriental Tower, 29-39 South LaSalle, Park Michigan, and Acqua are some of the more intriguing projects currently underway in the city that invented the skyscraper. This construction boom will surely boost the number of skyscrapers in Chicago, and Chicago will likely be the third city in the world to have more than 100- 492 ft. skyscrapers. Chicago, Hong Kong, and New York City, other wise known as the "the big three," are recognized in most architectural circles as having the most compelling skylines in the world. Other large cities which are currently experiencing major building booms in skyscrapers include Shanghai in China and Dubai in the United Arab Emirates.
Uèi, los gratacèls son a venir un increasingly common sight where land is scarce, as dins los centres de las grandas vilas, because of the high ratio of rentable floor space per area of land. Skyscrapers, like temples and palaces in the past, are considered the ultimate symbols of a city's economic power which is exemplified by the rise of the Asian economy and skyline.
Istòria dels gratacèls mai nauts[modificar | modificar la font]
Per aver una classificacion dels gratacèls per nautor, veire Lista dels gratacèls.
Aquesta lista mesura la talha fins al teulat. The more common gauge is the highest architectural detail; such ranking would have included Petronas Towers, built in 1998. Veire la lista dels gratacèls per obtenir mai de detalhs.
Source: emporis.com
Futur[modificar | modificar la font]
Per ara la construccion del Burj Dubai es a se far a Dubai. Sa nautor exacta futura es gardada secretament, pasmens se pensa que deuriá arribar a almens 800 m high, making it the tallest building in the world. Lo Burj Dubai se deu acabar en 2008.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Gratacèl
- Skyscraper Museum
- SkyscraperPage - Technical information and diagrams
- SkyscraperCity - Largest forum for urbanity. City portals with some technical information
- Emporis Buildings
- All About Skyscrapers
Autres sits
- Fòtos istoricas de gratacèls
- SkyScrapers.org - Contains High Resolution skyscraper illustrations
- Fòtos de la construccion de Burj Dubai (lo gratacèl que serà mai naut en 2008)
- City, Urban and Skyscraper Forum
- Modèl:Es icon Urbanity.es
- La [ Skyscrapers categoria Arts/Architecture/History/Building_Types/Skyscrapers/ ] de l'annuari dmoz.
- SkyscraperModels.us
- SkyscraperNews (UK only)
- Reflections of a City
- Skyscraper 1880s "skyscraper" citations from word researcher Barry Popik.
- Skyscraperlife


text:
Pablo Sarasate
Pablo Sarate, batejat Martín Melitón Pablo de Sarasate y Navascués (Pampalona, lo 10 de març de 1844 - Biàrritz, lo 20 de seteme de 1908) que ho un compositor e un violonista virtuòse navarrés deu sègle XIX.
Qu'estudiè lo vriulon a Sant Jacme de Compostèla puish au Conservatòri de París. Que ho sostiengut e emparat per la reina Isabèl II d'Espanha qui'u crompè auprès deu laütièr francés Jean-Baptiste Vuillaume un vriulon d'Antonio Stradivari.
Las soas composicions que son mercadas per lo folclòre espanhòu, hèra popular en Euròpa a la soa epòca.


text:
Fontaine (Isèra)
Fontaine es una comuna arpitana dau Daufinat administrada per lo departament d'Isèra de la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
De per los sieus nombroses luòcs archéologiques, Fontaine a una relativa importància en la Préhistoire dels Alpes. N'efièch, a l'epòca del Magdalénien (15 000 a 13 000 ans av. J.-C.), La tuta de Glos a protegit chasseurs de bouquetins, de rennes e de castors : a lo-dessus de las ruscas de silex a #èsser descobèrta una sépulture en datant del Neolític, adornada d'una defensa de senglar. L'abric de Barne-Bigou, situat al pè dels falaises, a egalament #èsser viscut al Neolític, al edat del bronze e al edat del fèrre. Sul scenari dels Vouillants, en un scialet situat a 22 mètres de prigondor, dels còrsses inhumés en datant de la fin de l'edat del bronze (Modèl:-sp) an #èsser descobèrts. Avián acompanhat d'esplendides vasos, conservats al Musèu dauphinois dempuèi 1967. Fin finala, al Échelette, una sépulture de femna en datant del Modèl:-sp a #èsser exhumée.
Pel continuament, Fontaine es longtemps demorat un pichon vilatge adossat als darrièrs contreforts del Vercors a l'abric de las crussas dévastatrices del Dragon, afluent del Isère. Lo vilatge a pas conegut lo sieu essor #qu'après lo endiguement d'aquel important torrent aupin e lo bastiment, al mièg del Sègle XIX, d'un primièr pont lo en connectant a Grenòble. De nòus bastiments fan alavetz la siá aparicion en la plana alluvionnaire.
Dempuèi la fin de la Modèl:S-, Fontaine ven una banlèga industriala (tannerie, ganterie) e vei la siá populacion croitre rapidament. Coincée Entre lo Dragon e lo Vercors, la vila s'estend pas uèi practicament mai e la siá populacion rèsta constante dempuèi la fin dels ans 1960.
Lo quartièr dels Floralies, mai grand amassa de Fontaine amb divèrses milièrs d'abitants, a classificat en Zòna urbana sensibla pel ministèri del lotjament[1].
De par ses nombreux sites archéologiques, Fontaine a une relative importance dans la Préhistoire des Alpes. En effet, à l'époque du Magdalénien (15 000 à 13 000 ans av. J.-C.), la grotte de Glos a abrité des chasseurs de bouquetins, de rennes et de castors : au-dessus des couches de silex a été découverte une sépulture datant du Néolithique, ornée d'une défense de sanglier. L'abri de Barne-Bigou, situé au pied des falaises, a également été habité au Néolithique, à l'âge du bronze et à l'âge du fer. Sur le plateau des Vouillants, dans un scialet situé à 22 mètres de profondeur, des corps inhumés datant de la fin de l'âge du bronze (Modèl:-sp) ont été découverts. Ils étaient accompagnés de splendides vases, conservés au Musée dauphinois depuis 1967. Enfin, à l'Échelette, une sépulture de femme datant du Modèl:-sp a été exhumée.
Par la suite, Fontaine est longtemps demeuré un petit village adossé aux derniers contreforts du Vercors à l'abri des crues dévastatrices du Drac, affluent de l'Isère. Le village n'a connu son essor qu'après l'endiguement de cet important torrent alpin et la construction, au milieu du Sègle XIX, d'un premier pont le reliant à Grenoble. De nouvelles constructions font alors leur apparition dans la plaine alluvionnaire.
Dès la fin du Modèl:S-, Fontaine devient une banlieue industrielle (tannerie, ganterie) et voit sa population croitre rapidement. Coincée entre le Drac et le Vercors, la ville ne s'étend aujourd'hui quasiment plus et sa population reste constante depuis la fin des années 1960.
Le quartier des Floralies, plus grand ensemble de Fontaine avec plusieurs milliers d'habitants, est classé en Zone urbaine sensible par le ministère du logement[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Luòc del sistèma d'informacion géographique de la delegacion interministerial dins la Vila
- ↑ Site du système d'information géographique de la délégation interministérielle à la Ville


text:
Malloué
Malloué en normand (Malloué en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat al nòrd-oèst del Bocage virois. Lo sieu bourg es Modèl:A Unitat a l'èst de Tessy-sus-Vire, a Unitat|14|km {{}} al sud de Torigni-sus-Vire e a Unitat|15|km {{}} al nòrd-oèst de Vire[1].
En cobrint 127 ectaras, lo territòri de Malloué es lo mens estendut del arrondiment de Vire.
La commune au nord-ouest du Bocage virois. Son bourg est à 12 km à l'est de Tessy-sur-Vire, à 14 km au sud de Torigni-sur-Vire et à 15 km au nord-ouest de Vire[3].
Couvrant 127 hectares, le territoire de Malloué est le moins étendu de l'arrondissement de Vire.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A la fin del Sègle XVI de contunh al Sègle XVII, los Merlet son de senhors de la parròquia. Se pòt veire las pèiras tombales de divèrsas de dintratz eles dins la glèisa. Los Nantier los succedisson continuament al matrimòni de Guillaume Nantier e Jacqueline Merlet en 1647. Possedisson encara la distincion al Sègle XVIII.
À la fin du Sègle XVI puis au Sègle XVII, les Merlet sont seigneurs de la paroisse. On peut voir les pierres tombales de plusieurs d'entre eux dans l'église. Les Nantier leur succèdent suite au mariage de Guillaume Nantier et Jacqueline Merlet en 1647. Ils possèdent encore la seigneurie au Sègle XVIII.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Distàncias viàrias los mai cuertas segon Viamichelin.fr
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ Distances routières les plus courtes selon Viamichelin.fr
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée


text:
Copa Intercontinentau
La Copa Intercontinentau qu'èra un tornament qui opausava lo club europèu de fotbòl campion de la Liga deus Campions e lo club sud american campion de la Copa Libertadores. Que ho remplaçada per la Copa deu Monde deu Clubs de la FIFA.
Qu'existí enter 1960 e 2004. Abans 1980 la disputa enter los dus clbs que s'escadèva dens los lors estadi respectius dab partidas anar e retorn. A partir d'aquesta annada no's disptè pas sonque ua rescontra dens un país neutre : Japon. La Copa que devengó Copa Suzuki per'mor de l'esponsòrt.


text:
Auca
Las Aucas forman un grop d'aucèls qu'apartenon a la familha dels anatids, onte se tròba tanben los cicnes e los guits. Son d'aucèls aquatics pro grands, aparentats als guits (mai pichons) e als cicnes (mai grands). Se destria tanben las gantas e las aucas domesticas.
Gaireben totas las espècias d'Euròpa, d'Asia e de l'America del Nòrd son migratritz a l'estat salvatge. Las diferentas espècias d'aucas son majoritàriament vegetarianas, qualques espècias pòdon provocar de damatges als agricultors en pasturant lors camps.
Qualques espècias d'aucas foguèron domesticadas. L'Auca cendrada (Anser anser) es a l'origina de las raças europèas, mas en Asia l'Auca cicnoïda (Anser cygnoides) a la meteissa istòria. Las raças d'aucas son eissidas d'aquelas doas espècias independentament o de lors ibrids que son pas esterils.
Somari
Etymologia[modificar | modificar la font]
Le tèrme ven del bas latin Auca que seriá una contraccion de *avica, derivat de avis. Del latin classic Anser deriva lo tèrme de ganta.
L'auca dins la mitologia, las legendas e dins la ficcion[modificar | modificar la font]
Las aucas de Meídom, en Egipte, son una de las mai ancianas representacions d'aucas. Afrodita foguèt mai d'un còp representada sus un carri tirat per d'aucas blancas o de cicnes[1], e mai pels grècs ancians l'auca o lo cicne son portaires de la meteissa simbolica. Pels galleses, es Belisama qu'es representada montant una auca. Pels Romans, l'auca es associada al culte de Menèrbra.
Une fabla d'Esòp conta l'istòria d'un bordièr possedent una auca pausa d'uòus d'aur; decidèt de la tuar per d'obtenir totes los uòus d'aur d'un còp, mas perdèt atal la font de la riquessa. La Fontaine esctiguèt "La Pola dels uòus d'aur" que tornèt escriure la meteissa istòria amb un autre aucèl.
Tite Livi conta l'episòdi de las aucas sacradas d'un temple de Junon que salvèron Roma per lors crits vèrs -390, quand los galleses ataquèron lo Capitòli de nuèch.
L'auca, es, amb lo cicne, un dels veïculs (vahana) del dieu indó Brahmá, dieu Creator – « l'Aujòl de totes los èssers » – de la mitologia indoa, nascut dins un uòu d'aur [2],[3] raionant d'esperel: l'« Univèrs » essent tradusit literalament dins las lengas indianas per l'Úòu de Brahmá: Brahmanda (« Univèrs »)[4].
L’auca es un dels esperits Totems de la ròda de la vida dels Amerindians. En China, l’auca es considerada coma un principi yang qu'enlusís la natura. Pels Cheos l'auca simboliza lo maridatge, lo marit deu ofrir una auca pendent la signatura del contrat de promesa.
La pata d'auca es un simbòl magic de l'Edat Mejana. Los leproses devián portar une pata d’auca jauna, alara simbòl d'impuretat.
Consomacion d'auca[modificar | modificar la font]
La plaça del mercat d'aucas de Sarlat e La Canedat èra un luòc de fièras fins al sègle XIX. Fa mens de 30 ans, se vendiá de polalhas. D'aquela data venon las tres aucas de bronze de l'escultor animalièr François-Xavier Lalanne qu'ornan la plaça, vengudas uèi un simbòl de Sarlat.
Manjar una auca a Sant Martin es una tradicion del nòrd d'Euròpa que consistís a manjar una auca lo jorn de Sant Martin, l'11 de novembre, dins un periòde que las aucas son mai grassas. La legenda conta que Sant Martin de Tors, per evitar d’èsser nomenat evesque, s'amaguèt entre d'aucas mas que foguèt descobèrt a causa de lors cascalhatges. Aquela tradicion es originària d'Àustria. Per las personas pauras, l'auca sovent cara es remplaçada per una autra polalha.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connexes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)L'Oie réhabilitée (1865) par Ch. Bataillard.
- (fr) Las aucas, ONCFS
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Afrodita de pès sus una auca
- ↑ http://misraim3.free.fr/hindouisme/MANOU.PDF
- ↑ http://ganapati.perso.neuf.fr/dieux/brahma/brahma.html#iconographie Sus l'iconografia.
- ↑ (fr)Hindi Français, dictionnaire général, Nicole Balbir, Jagbans K. Balbir, l'Asiathèque.


text:
-505
Aquesta pagina concernís l'an -505 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Esparta[modificar | modificar la font]
Après la crisi de l'annada passada, reünion d'un congrès dei ciutats grègas de Peloponès. Lo rèi Cleòmenes Ièr assaièt tornarmai d'organizar una expedicion còntra la tiraniá atenenca mai son projècte foguèt refusat. En revènge, aqueu congrès venguèt la basa de la futura Liga de Peloponès.


text:
Africa del Nòrd
L'Africa del Nòrd es una region del continent african qu'abitualament inclutz los estats e territòris seguents:
- Argeria
- Egipte
- Libia
- Marròc
- Mauritània
- Sahara Occidental (ocupat per Marròc)
- Sodan
- Tunisia
Las illas Açòres, Canàrias e Madèira e las vilas espanhòlas de Ceuta e Melilla tanben en son partida, e a vegadas s'inclutz Etiopia e Eritrèa, que puslèu apartenon a l'Africa Orientala.
Magrèb es la partida de l'Africa del Nòrd que compren Marròc, lo Sahara Occidental, Argeria, Tunisia, Libia e Mauritània (es a dire, fins a la valada de Nil). L'usatge abitual –e subretot en francés– restrenh aquel tèrme als tres primièrs païses. En arabi, se pòt referir solament a Marròc.
Qualques estats al nòrd d'Africa, en particular Egipte e Libia, sovent s'incluson dins l'Orient Mejan, malgrat que qualques aspèctes los liguen mai a l'Asia occidentala qu'a Magrèb. Malgrat que la peninsula de Sinai, apartenent a Egipte, geograficament faga partida d'Asia, aquò fa de l'estat egipcian un país transcontinental, coma Russia e Turquia, per exemple.
Populacion e cultura[modificar | modificar la font]
La populacion de l'Africa del Nòrd se diferéncia abitualament en tres grands gropes: los berbèrs del Magrèb, los toarègs a d'autras etnias associadas, d'origina los berbèrs negres, e los pòbles nilotics, o negres de la valada de Nil. Aqueles gropes de populacion ocupan tres grandas regions culturalas: Magrèb, Sahara e la valada de Nil.
La cultura de Magrèb e de Sahara combina d'elements autoctòns berbèrs amb d'elements arabis. La majora partida dels maugrabins e saharians an de racinas berbèras e aràbias e, a vegadas, de l'Africa negra. Parlan arabi o tamazight (la lenga dels berbèrs), e practican l'islam; los dialèctes arabis e berbèrs de Sahara son, en general, pus conservadors qu'aqueles de la còsta. Aquelas doas lengas an de punts comuns, perque son de familha lingüistica afroasiatica. Aqueles pòbles foguèron influenciats per d'autras culturas coma los: nubians, grècs, fenicians, egipcians, romans, Vandals, arabis e, finalament, europèus. Dins lo desèrt de Sahara, i a una distincion fòrt evidenta entre los abitants sedentaris dels oasis e los bedoïns e toarègs nomadas.
La valada de Nil, amb un patrimòni cultural que remonta al temps dels faraons, pus tard serà abitada pels pòbles de lenga aràbia, en majoritat musulmana, malgrat que qualques –los còptes– foguèsson crestians. En Nubia, país a caval entre Egipte e Sodan, un percentatge significatiu de la populacion parla de lengas nubianas. Pus aval per Nil, al Sodan meridional comença lo monde cultural totalament diferent dels pòbles nilotics e nobas, majoritàriament non musulmans.
L'Africa del Nòrd aviá una importanta populacion josieva, qu'una granda partida migrèt en França o en Israèl quand los païses de la region obtenguèron l'independéncia. Abans l'establiment modèrne de l'estat d'Israèl, dins la region nòrd-africana i aviá entre 600 000 e 700 000 josieus, tant Sefardas (expulsats de la Peninsula Iberica al sègle XV]]) coma autoctòns, nomenats mizrāḥîm. Uèi, dins la region ne demòran mens de 15 000, e la majoritat aperten a l'elèit urban francofòn.
Istòria[modificar | modificar la font]
A l'origina, la màger part de Sahara foguèt abitada per de negres africans autoctòns de la region, coma en Egipte, coma se pòt veire dins l'art rupèstre del desèrt saharian. La region èra dominada per las lengas afroasiaticas.
Après l'epòca medievala, la region passèt jos lo contraròtle de l'Empèri Otoman, levat Marròc. Fins a la fin del sègle XIX, comencèt d'èsser colonizada per França, la Grand Bretanha, Espanha e Itàlia. Pendent los decennis de 1950 e de 1960, totes los territòris nòrd-africans venguèron d'estats independents, levat las ancianas ciutats colonialas espanhòlas de Ceuta e Melilla, sus la còsta nòrd de Marròc e lo Sahara Occidental, qu'un còp abandonat per l'administracion espanhòla passèt jos lo contraròtle efectiu de Marròc, en un contenciós que encara dura e qu'es jos l'arbitratge de las Nacions Unidas.


text:
Liquèn
Los liquèns son formats de dos compausats o organismes que vivon en simbiòsi: entra al mens un dels micètas eterotròfe (90 % del tot) nomenat lo micobiont e de cellulas microscopicas de l'alga possedissent de Clorofilla nomenada lo fotobiont.
Aquela associacion es durable, reproductibla (dona naissença a de novèls individús, a la formacion d'una novèla unitat foncionala), de beneficis recipròcs pels partenaris e provòca de modificacions morfologicas e fisiologicas (aquelas ligadas a las interaccions geneticas entre los dos partenaris).
Lo mot « liquèn » ven del grèc λeιxἠv (bast, planta parasita). Designavan totas las estructuras epifitas que los liquèns encrostats.
Los mai vièlhs fossils de liquèns datan del cambrien[1]
Classificacion dels liquèns[modificar | modificar la font]
- Classa Ascolichenes
-
- Sosclassa Pyrenolichenes
- Sosclassa Discolichenes
- Classa Basidiolichenes
- Classa Hypholichenes
Usatges dels liquèns[modificar | modificar la font]
- Coma aliment, per exemple Umbilicaria esculenta dins la cosina asiatica o Cladonia rangiferina (aliment dels Rangièrs) e mai per d'autres aminals
- Medecinals
- Planta tinctoriala per exemple Ochrolechia parella dona de blaus, porpres e violets.
- Perfumariá, diversos líquens.
- Indicators del nivèl de pollucion e donadas ecologica.


text:
Vendeuvre-du-Poitou
Vendeuvre-du-Poitou es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vinhana e la region de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo bourg a implantat sus un lindal creusé en los tucs, entre los vallées de la Pallu e de la Envigue.
Le bourg est implanté sur un seuil creusé dans les collines, entre les vallées de la Pallu et de l'Envigue.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Vendeuvre es la hereva de l'anciana vila celte de Vindrobriga.
La commune de Vendeuvre est l'héritière de l'antique cité celte de Vindrobriga.


text:
Fois
Fois [ˈfujs], o dins lo país [ˈfujʃ],[1] (Foix en francés, catalan e en grafia occitana anciana) es una vila d'Occitània, en Lengadòc. Es la capitala del País de Fois e del departament francés d'Arièja. Se situa còsta lo riu Arièja, a la confluéncia amb Arget. Se tròba al sud de la capitala de la region, Tolosa e al costat de la frontièra andorrana. En 1999 comptava 9 109 habitants (es la segonda vila del departament demograficament aprèp Pàmias), que lor gentilici es foissenc (en francés fuxéen, en catalan foixenc).
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ L'ortografia oficiala e englobanta es Fois segon la nòrma d'Alibèrt, e non pas Foish.


text:
Pirata
Lo mot pirata sortís del latin pirata, adaptacion d'un mot grèc πeιpatnς que ven del vèrb πeιpaw que significa "s'esforçar de", "ensajar de", "se riscar".
Istoric[modificar | modificar la font]
Un pirata es una persona que practica la piratariá. La piratariá es una practica, tan vièlha coma la navigacion, qu'a per tòca d'atacar una embarcacion per tal de ne raubar lo cargament, e de còps que i a lo batèu tot. Pr'aquò, los piratas se limitavan pas sonque als autres batèus mas d'unes còps atacavan las localitats de las còstas. Lo mot « pirata » es ligat a las accions en mar sens l'aval d'un estat sobeiran, contràriament als corsaris, qu'èran de capitanis d'embarcacion privada que trabalhavan per un estat. Pasmens la distincion entre los dos noms es tèuna e una persona coma Francis Drake percebut coma un corsari e doncas un patriòta en Anglatèrra es descrich coma un pirata dins lo mond espanhòl. La piratariá maritima coneguèt son apogèu pendent lo sègle XVIII e puèi dapasset desapareguèt per encausa del poder en creis dels estats modèrnes dins totas las regions del mond. Fòrça anarquistas s'inspirèron de la filosofia dels piratas que consistissiá a se desancorar de quin país que siá per tal de far sa vida mai liura.
Accepcions novèlas del mot[modificar | modificar la font]
Malgrat son origina maritima, aqueste mot pirata se pòt emplegar dins d'autres contèxtes pro diferents, coma per exemple: "piratas de la rota", que temps passat, abans l'invencion de l'automobila, èran sonats "raubaires de camin".
Mai recentament, s'es donat aqueste nom de pirata (informatic) a las personas que se descargan d'un biais fòra-lei de fichièrs musical o audiovisual per Internet o que fan de còpias d'òbras sens ne respectar lo drech d'autor o lo copyright. Se parla tanben de "piratas" dins lo cas d'actes politics e terroristas: es lo cas mai que mai dels piratas de l'aire. Aqueste nom es problematic que lo sens primièr del mot pirata implica un interès lucratiu mentre qu'una accion terrorista es rarament degut a una rason financièra.
En 2006, lo nom pirata foguèt représ per un partit politic suedés: lo Partit Pirata (en suedés: Piratpartiet) per tal d'enfortir la libertat informatica. Existisson d'autras emanacions d'aquel partit dins d'autres estats coma França e Espanha.
Piratas celèbres[modificar | modificar la font]
- Captain Thomas Anstis
- Louis-Michel Aury
- Barbarossa
- "Black Sam" Samuel Bellamy
- Stede Bonnet
- Anne Bonny
- Roche Brasiliano
- Jacob Collaart
- Simon de Danser
- Pier Gerlofs Donia
- Sir Francis Drake
- Jan Janszoon
- William Kidd
- Jean Lafitte
- Edward Low
- François l'Ollonais
- Grace O'Malley
- Sir Henry Morgan
- Calico Jack Rackham
- Mary Read
- Kemal Reis
- Turgut Reis
- "Black Bart" Bartholomew Roberts
- Zheng Yi Sao
- Robert Surcouf
- Edward "Blackbeard" Teach
- Zheng Zhilong


text:
Lei cordèlas
Lei cordèlas es una cançon, un aire e una dança (subre un pas de polka) de Provença onte lei dançaires, filhas e garçons, "teisson" (enrollan) de cordèlas autorn d'un mast.
Paraulas[modificar | modificar la font]
Premier coblet :
Siam filhas de cordelier,
Fasèm de cordèlas,
E dins nòstre bèu mestier,
Servèm fòrça bèla ;
Dins nòstra botiga ven
De tota sòrta de gent,
Mai lei pus polidas
Son lei mielhs servidas.(bis)
Segond coblet :
Nòstrei reires, dins son temps,
Fasián de cordèlas,
Chasca maire se'n soven,
Filha riserèla !
Car segur an pa' oblidat
De se faire cordelar
Per de fin compaires
que se lanhan gaire (bis)
Tresen coblet :
Lei cordèlas que fasèm
Son bònas e comòdas,
E se fau, vos provarem
Que son a la mòda...
Mai jovent, aprochatz pas !
de nòstre gaubi dobtaz ?
Se podèm pas plaire
Leis anam defaire. (bis)
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Dubrana - Lafargue. Le trésor des danses provençales. Roumanille : Avinhon.


text:
Telemac
Dins la mitologia grèga, Telemac (en grèc ancian Tnλέuaxoς / Telèmacós, « que se bat de luènh », al repècte del paire) es lo filh d'Ulisses e de Penelòpa. Aparéis dins las epopèas grègas del Cicle troian, es subretot un dels personatges principals de l’Odissèa d'Omèr, qu'ajuda la seuna maire puèi lo seu paire contra los pretendent.
Somari
Mite[modificar | modificar la font]
Naissença e enfança[modificar | modificar la font]
Telemac es lo filh d'Ulisses, rei de l'ilòta grèga d'Itac, e de Penelòpa. Telemac èra encara jovenòt quand lo seu paire se n'anèt a la guèrra de Tròia. Telemac es implicat dins una engana que s'ensajèt Ulisses al partir per la guèrra de Tròia e qu'existís mai d'una versions. Dins un resumit dels Cants ciprians[1], epopèa del ciscle tròia que conta lo començament de la guèrra, Ulisses, que vòl pas partir per la guèrra, simulaa la folia al moment que los autres caps de venon lo cercar a Itaca per combatre. Sul conselh de Palamèda, los caps de l'espedicion rauban Telemac a Penelòpa e fenhon de voler lo batre fins a mòrt, o alara Palamèda menaça de lo tuar d'un còp d'espasa (ambedoas versions son presentas dins lo resumit): Ulisses se deu de cedar. Aquela version es atalcontada per Apollodor[2]
Dins l’Odissèa[modificar | modificar la font]
Telemac a un ròtle important dins l’Odissèa que conta lo retorn d'Ulisses cap a Itac e lo biais que torna al poder. Vint ans aprèp lo despart d'Ulisses, Telemac, ara jovent, ensag d'afrentar los pretendents cobejan Penelòpa e lo tròn d'Itac. Al començament de l'epopèa, Telemac recep l'ajuda de la divessa Atena qu'apareis jos forma de companhons, d'en primièr Mentés (al cant I) puèis Mentor (a partir del cant II). Coma Mentés, Atena torna l'esper a Telemac fasent comprene qu'Ulisses es encara vivent; li conselha alara de convocar los gents d'Itac en assemblada sus l'agòra per condamnar lo comportament dels pretendents e demandar que se prepara una nau per que s'ane cercar lo seu paire[3]. L'endeman, Telemac fa coma èra preist, mas butat contra las galejadas dels pretendents qu'anan fins a refusar d'armar una nau. Vesent que capitara pas a deslotjar los pretendents, Telemac, sul conselh d'Atena que prenguèt l'aparéncia de Mentor, pasmens decidiguèt de s'anar en secret amb la complicitat de sa vièlha noiriça Euriclèa. Decidiguèt de descobrir çò que se passèt amb lo paire, Telemac d'en primièr s'anèt a Pilós, prèp de Nestor (cant III), puèi viatgèt per via terrèstra per jónher Esparta ont l'aculhèron Menelas e Elena (cant IV). Nestor saviá res sul destin d'Ulisses dempuèi la fin de la guèrra, mas Menelas conta a Telemac son encontra amb Protèa, que li aviá revelat qu’Ulisses èra prisonièr per la ninfa Calipso. Entretemps, a Itaca, los pretendents aprenon lo despart de Telemac e decidisson de li far una emboscada dins l'estrech entre Itac e Samè, per o tuar al retorn. Penelòpa o apren dels servicials encara fidèls, mas a cap de biais de s'i oposar e pòt sonque pregar Atena. Mas tornan cap a Itac, Telemac pren un autre camin, escapa atal a la mòrt. Los servicials de Penelòpa anoncian lo retorn de Telemac amb grand perilh pels pretendents, alara qu'aqueles preparavan l'emboscada rentrent en preissa; Antinoòs vòl tentar una emboscada nòva, mas Amfinomos filh de Nisos o ne dissuadís.
Pauc aprèp, Ulisses torna a Itac e se deu deguisar per que los preptendents, nobroses, lo reconeisson e lo tuan. Deguisat en mendicaire desconeissable amb l'ajuda de la divessa Atena e refugiat a çò del porquièr Eumèu, revèla sa vertadièra identitat a Telemac sul conselh de la divessa[4]. Telemac ajuda enseguida Ulisses a prendre los pretendents dins la sala granda del palais Itacan e a los chaplar, totjorn amb l'ajuda discrèta d'Atena, al cant XXII. Telemac pareis estaborlit: ajuda Ulisses a sortir de la sala d'armas las armas dels pretendents per las amagar dins la sala del tresaur que sonque Ulisses e el possedisson la clau, mas oblia de clavar la pòrta de la sala del tresaur al retorn cercar las armas suplementárias pels aliats d'Ulisses, çò que permet als pretendents de s'armar alara qu'èra previst qu'Ulisses los afronta desarmats. Mas Telemac se bat valentament e tua de pretendents qu'Anfinomos, Euriad, Anfimedon, Leocrit. Prega qu'Ulisses gracie l'aèda Femios. Medon lo suplica a son torn mas Ulisses volgava pas lo tuar. A la fin del chaple, es Telemac que vigila a la mesa a mòrt de las servicialas qu'avián traït Penelòpa al benefici dels pretendents: las fa penjar. A las retrobadas entre Ulisses e Penelòpa, Telemac s'indigna del mesfíx persistent de la maire, mas Ulisses li demanda de los daissar sols. Al cant XXIV, quand las familhas e aliats dels pretendants morts menaçan Itaca de guèrra civila, Telemac torna al combat e se dich prèst de mòstrar sa valença amb lo encoratjaments d'Ulisses. A la fin de l’Odissèa, Telemac pòt tornar a una vida tranquila a Itaca amb la familha unida.
Aprèp los eveniments de l’Odissèa[modificar | modificar la font]
Pel rèsta de la vida de Telemac, los autors grècs divergisson. Dins la Telegonia, una epopèa perduda del cicle troian que contunhava l’Odissèa, se sap qu'Ulisses aguèt un filh amb la maasca Circèa, Telegonos, que conesiá pas lo seu paire. Quand Telegonos arribèt a Itaca, Ulisses combatèt per defendre son illa e legonos lo ferrís fins a mòrt. Comprenent que l'aviá tuat, Telegonos menèt lo còs d'Ulisses, Penelòpa e Telemac prèp de Circèa. Circèa fa imortals Telegonos, Telemac e Penelòpa; Penelòpa esposa Telegonos e Circèa esposa Telemac[5]. Los autres autors presentan de variantas pròcha d'aquela de la Telegonia. Dins l’Efemerid de la guèrra de Tròia de Dictis de Crèta e dins un resumit (ipotèsis) de l’Odissèa, i es dich qu'Ulysse recep una prediction selon que será tuat pel seu filh: ignorant l'existéncia de Telegonos, atal se fisa de Telemac e l'alunha enviant a Cefallenia, mas aquó servís gaire [6]. L’Alexandra, compausat pel poèta grèc ellenistic Licofron, indica de biais allusiu e escur que Telemac tua mai tard sa femna abans d'èsser tuat per una filha d'Ulisses e de Circèa[7]. Una escolia d'aquel poèma dona une varianta un pauc diferenta que Telemac esposa Cassifonèa, filha de Circèa, puèi tua Circèa perque vòl pas recébre d'òrdres d'ela; mas Cassifonèa lo tua per venjar sa maire[8]. Lo nom de l'esposa de Telemac varia segon los autors. Dins lo Catalòg de las femnas, Telemac esposa Policasta, filha de Nestor[9]. Per l'istorian grèc Ellanicos, Telemac esposa Nausicaá, filha d'Alcinoós[10].
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Fonts anticas[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Ariane Eissen, Les Mythes grecs, París, Belin, 1993.
- (fr)Timothy Gantz, Mythes de la Grèce archaïque, París, Belin, 2005 (1a ed americana: 1993).
- (en) J.C.B. Petropoulos, Kleos in a minor key : the Homeric education oflittle prince, Boston (Mass.) e Londres, Center for Hellenic Studies, circa 2011.
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Resumit figurant dins una escolia al Protreptic de Clemenç d'Alexandria, in II, 30, , àaKypria poièmata. Fragment editat dins Greek Epic Fragments, ed. Martin L. West, Cambridge (MA)-Londres, Loeb Classical Library, 2003, p. 66-81.
- ↑ Epitomèu de la Bibliotèca, III, 7 (numerotacion de J. G Frazer dins la Loeb Classical Library).
- ↑ Odyssée, I, 178-324
- ↑ Odissèa, XVI, 155-219.
- ↑ Gantz (2005), p.1247-1248.
- ↑ Dictís de Crèta, Efemerid de la guèrra de Tròia, VI, 14-15.
- ↑ Licofron, Alexandra, 807-811, analisat per Gantz (2005), p.1250.
- ↑ Escolia a l’Alexandra de Licofron, 808.
- ↑ Fragmenta Hesiodea, editats per R. Merkelbach e M. L. West, Oxford, 1967, fragment n°221.
- ↑ Die Fragmente der Griechische Historiker, vol. I, editat per Jacoby, 2a ed, Leyde, 157. 4F156.


text:
Aquesta lista es la « dels païses o estats independents reconeguts per la comunautat internacionala al primièr de genièr de 2004 » [1]. A l'excepcion del Vatican (o Santa Ses), aqueles païses son los 191 membres de l'Organizacion de las Nacions Unidas.
Las denominacions dels païses son estadas compiladas a partir dels documents seguents :
Abcazia, l’Ossetia del Sud, Chechenia, Pontland e Somaliland se son declarats Estats independents mas son pas estats reconeguts coma tals per la comunautat internacionala.
Jos aquesta rubrica se tròban los territòris que tròban pas de plaça dins las autras rubricas, respondon pas als critèris de la Convencion de Montevideo. Mas an una istòria pròpria, un govèrn actiu o en exili, un drapèl e de frontièras conegudas.
Aquesta lista es pas exaustiva, dona d'exemples e se pòt completar.


text:
Macrin
Macrin (vèrs 165, Cesarèa - junh de 218) foguèt un emperaire roman que reinèt dau 8 d'abriu de 217 a junh de 218. Succediguèt a Caracalla e foguèt remplaçat per Elagàbal. Son fiu Diadumenian foguèt associat a son rèine coma coemperaire.
Macrin èra probablament a l'origina dau complòt qu'assassinèt Caracalla. Fòrça brèu, son rèine foguèt caracterizat per la volontat de dirigir l'Empèri ambé l'ajuda dau Senat. Pasmens, Macrin venguèt rapidament impopular dins l'armada e foguèt massacrat per sei soudats en junh de 218.


text:
Lo còde genetic qu'ei la relacion enter la succession de nucleotids dens las moleculas d'ADN e d'ARN e la succession d'aminoacids dens los peptids e las proteïnas. Qu'ei un còde universau dens lo monde viu conegut. Dens la cellulaprocariòta (com los bactèris) o eucariòta, l'informacion permetant d'encadenar dens un òrdi hèra precís los aminoacids d'un peptid o d'ua proteïna qu'ei escrivuda dens la molecula d'ADN. Aquesta molecula d'ADN qu'ei compausada de quate elements basics aperats nucleotids. Tres nucleotids en fila que forma un codon (dab codons compausats de tres letras enter quate diferentas que's forma donc un alfabet de
Lo codon AUG que vòu díser la metionina e que serveish de sit d'inicacion ; lo purmèr AUG d'un ARNm qu'ei la region qui codifica lo lòc on l'arrevirada de las proteïnas e comença. Las proteïnas que començan donc per aqueth aminoacid qui, arron, e pòt demorar o estar exisat durant lo precès de maturacion.


text:
Noblesa
La noblesa (var. noblessa) es un estat ereditari tradicional qu'existís uèi dins fòrça païses (subretot las monarquias actualas o anterioras). Lo tèrme se referiá en primièr a las familhas o personas conegudas o "notablas" (en latin nobilis significa conegut, celèbre). Lo concepte de nobilitas s'aplicava en primièr a las familhas conegudas per son ancianetat. Mai tard, lo tèrme s'apliquèt a la classa sociala pus nauta (aprèp de la monarquia) de las societats premodèrnas. Sovent las familhas nòblas dispausavan del poder militar e economic.
A l'època actuala la majoritat dels títols nobiliaris son desconnectats dels poders de l'estat, mas demòran coma una forma de distincion del linhatge.
En França la noblesa feudala foguèt abolida a la Revolucion, tornèt jos forma de distincions ereditàrias al Primièr Empèri, puèi encara suprimida del drech positiu amb la IIIa Republica. Uèi portar de titres de noblesa es admés a títol onorific, sus la basa del decrèt del 24 de genièr de 1852 [1]. Los nòbles an una vida sociala rica dins la tòca de favorizar lors malhums de sociabilitat e d'ajuda e d'associacions lor son dubèrtas exclusivament coma entre autras en França l'ANF (Associacion d'entrajuda de la noblesa francesa).
En Espanha lo monarca contunha d'autrejar, dins qualques cases, de títols nobiliaris coma títol personal o eretables. [2]


text:
-514
Aquesta pagina concernís l'an -514 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Assassinat dau tiran Hipparc en causa d'una querèla amorosa. Hippias demorèt lo tiran unic d'Atenas e sa tirania se transformèt rapidament per venir un regime de terror vertadier. Unei ciutadans sospichats de participacion a l'assassinat foguèron executats sota l'òrdre de Hipparc.


text:
Crolles
Crolles es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat a vint quilomètres al nòrd-es de Grenòble e a quaranta quilomètres de Chambéry, sul marge drech del Isère a la cœur de la vallée del Grésivaudan.
Fa partida del Parc natural regional de la Chartreuse aital coma de la airal urban de Grenòble.
La commune est située à vingt kilomètres au nord-est de Grenoble et à quarante kilomètres de Chambéry, sur la rive droite de l'Isère au cœur de la vallée du Grésivaudan.
Elle fait partie du Parc naturel régional de la Chartreuse ainsi que de l'aire urbaine de Grenoble.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Crolles a situat en la vallée del Grésivaudan, vallée creusée pel érosion glaciaire entre lo massís calcaire de la granda Chartreuse e lo massís de granite de Belledonne. Lo vilatge a #èsser bastit al pè dels coteaux de la Granda Chartreuse perque en aquela part de la vallée la aprovisionament n'aiga èra possibla e las matériaux de bastiment a proximitat. Lo terren èra doncas favorable al bastiment de las vias de circulacion e de las culturas.
En aquela vallée, los primièrs résidants coneguts son los Allobroges , #que s'i son installats a partir de la Modèl:S- abans la nòstra ère. A Modèl:La s- sègle abans J-Crist, Roma annèxa la region e i establís las siás colònias. A partir de la v sègle, lo poder rèsta a las mans del clergé malgrat las grandas invasions. De nombrosas luchas féodales a la Mièja-edat entre la Savoie e lo Dauphiné #destruir una part de la comuna.
La municipalitat a #èsser lo domeni de la familha de Montfort, un castèl en datant de 1261 en testifica encara. Antany, Los Crollois èran majoritairement d'agricultors, vignerons e éleveurs. Las plantacions avián situat fòrça anautit suls coteaux perque lo marais retia la cultura delicada. Del mièg de la Modèl:S- sègle fins a Modèl:La s- sègle las condicions climaticas son fòrça malaisidas : d'ivèrns fòrça rigoroses, canicule en #èsser, de multiple famines fan amendrir la populacion. La populacion a trobat una llémena décroissance : 964 abitants l'an 1946 de contunh lo movement d'urbanizacion s'es accentuat dempuèi 1968. En 2008 la municipalitat compti 8 601 abitants. Uèi la municipalitat fa partida del centre d'animacion vallée del Grésivaudan.
La commune de Crolles est située dans la vallée du Grésivaudan, vallée creusée par l’érosion glaciaire entre le massif calcaire de la grande Chartreuse et le massif de granite de Belledonne. Le village a été construit au pied des coteaux de la Grande Chartreuse car dans cette partie de la vallée l’approvisionnement en eau était possible et les matériaux de construction à proximité. Le terrain était donc favorable à la construction des voies de circulation et des cultures.
Dans cette vallée, les premiers résidants connus sont les Allobroges , qui s’y sont installés à partir du Modèl:S- avant notre ère. Au Modèl:S- siècle avant J-Christ, Rome annexe la région et y établit ses colonies. À partir du v siècle, le pouvoir reste aux mains du clergé malgré les grandes invasions. De nombreuses luttes féodales au Moyen-âge entre la Savoie et le Dauphiné détruisirent une partie de la commune.
La commune a été le domaine de la famille de Montfort, un château datant de 1261 en témoigne encore. Autrefois, les Crollois étaient majoritairement agriculteurs, vignerons et éleveurs. Les plantations étaient situées très haut sur les coteaux car le marais rendait la culture délicate. Du milieu du Modèl:S- siècle jusqu’au Modèl:S- siècle les conditions climatiques sont très difficiles : hivers très rigoureux, canicule en été, de multiple famines font diminuer la population. La population a rencontré une lente décroissance : 964 habitants en 1946 puis le mouvement d’urbanisation s’est accentué depuis 1968. En 2008 la commune compte 8 601 habitants. Aujourd’hui la commune fait partie du centre d’animation vallée du Grésivaudan.


text:
Atena
Atena (en grèc ancian: Aθnvά, transliterat Athēnā o Aθnvaίa, Athēnaia; tanben sonada Palas Atena (Πaλλάς Aθnvά) es dins la mitologia grèga, la divessa de la guèrra, de la civilizacion, de la saviesa, de l'estrategia, de las arts, e de la justícia. Coma una de las principalas divinitats del panteon grèc e un dels dotze Dieus olimpans, Atena recebèt un culte dins tota la Grècia Antica e dins tota son aira d'influéncia, dempuèi las colonias grègas d'Asia menora entrò las de la Peninsula Iberica e lo nòrd d'Africa. Sa preséncia es atestada entrò a proximitat d'Índia. Per aquesta rason son culte pren diferentas formas, de sa figura sola entrò a un sincretisme amb divèrsas autras divinitats eissidas de totas las regions a l'entorn de la Mar Mediterranèa, en alargar aital la varietat de las formas de culte.


text:
Casinò
Un casinò es un luòc prepausant de jòcs d'azard (carbassa, craps, baccara e autres jòcs de dats), de cartas (blackjack, poker), e de maquinas automaticas (maquinas de moneda ...) qu'an per enjòc l'argent.
Principals casinòs dins lo monde[modificar | modificar la font]
- Als Estats Units, la capitala dels jòcs d'argent es Las Vegas (Nevada). Mas i a tanben d'autras vilas coma Atlantic City (Nòva Jersey), Biloxi (Mississippí), Reno (Nevada).
- En Euròpa, las vilas mai atractivas per los gròsses jogaires son Londres e Montcarles (Mónegue).
- En Sud-Africa, Sun city.
- A las Bahamas, l'Atlantis.


text:
Organet
Un organet qu'ei ua estructura de la cellula banhant dens los citoplasma e delimitada per ua membrana lipidica. Los organets que son:
- Lo nuclèu (2) : qui contien l'informacion genetica marcada suber l'ADN (acid desoxiribonucleïc) e qui ei transcrivuda e exportada dens lo citoplasma mercés aus ARNm (acid ribonucleïc messatgèr). Lo nuclèu que produseih ARNm, ARNt (acid ribonucleïc de transferiment) e ARNr (acid ribonucleïc ribosomic).
- Lo reticulum endoplasmic : qui assegura la formacion correcta, la madurason e de l'orientacion de las proteïnas ; qu'ei tanben responsable de la fabricacion de las membranas de las cellulas.
- L'aparelh de Golgi (6) : per on passan las proteïnas destinadas a estar exportadas.
- Las mitocondrias (9) : qui utilizan la glucòsa entà prodúser l'ATP (adenosina trifosfat), la hont d'energia de la bioquimia cellulara.
- Los cloroplasts : dens las cellulas vegetaus, lo lòc on las reaccions quimicas de la fotosintèsi e s'encadenan ; en consequéncia, lo cloroplast que produseish glucòsa mercès a la lutz deu só.
- Los lisosòmas : que son borsas pleas d'enzims per realizar la digestion deus elements engolits per la cellula.
- Los endosòmas : que son borsas formadas per la membrana de la cellula qui engolan elements exteriors ; que fusionan dab los lisosòmas entà qui lo contiengut d'aqueths en posca digerir lo lor pròpi contiengut.
- Las vacuòlas : que son borsas divèrsas on la cellula pòt concentrar cèrtes elements (concentracion en saus diferentas de la deu citoplasma, elements toxics, proteïnas eca) ; dens la cellula vegetau, la vacuòla que pòt representar la màger part deu volum.


text:
ARN polimerasa
L'ARN polimerasa qu'ei un enzim qui catalisa la fabricacion d'ua molecula d'acid ribonucleïc (ARN) complementària de la sequéncia nucleotidica d'un tròç d'ADN.
Aqueth enzim qu'ei present en çò de tot los estes vius. D'un punt de vista quimic, l'ARN polimerasa qu'ei un nucleotidil transferasa qui horneish ribonucleotids (los nucleotids especifics de l'ARN) suber ua extremitat 3' d'un tròç d'ARN. Aquesta catalisa que s'apera transcripcion genetica.
Au contre de l'ADN polimerasa (qui, en vertat, b'ei un complexe enzimatic on mei d'un enzim e realiza sengle partida de las operacions qui desbocan sus la sintèsi d'ua navèra molecula d'ADN), l'ARN polimerasa qu'ei constituida d'un sol tròç e que realiza sola totas las operacions de sintèsi de l'ARN ; aquestas que son :
- Arreconéisher ua sequéncia nucleotidica suber l'ADN qui da l'òrde de començar la transcripcion (per aquesta reson b'ei aperada aperada sequéncia d'iniciacion).
- Obrir e mantiéner obèrta l'eliç dobla d'ADN entà qu'ua de las doas cadenas de nucleotids d'aquesta macromolecula e pòsca estar copiada.
- Hornir los ribonucleotids (los nucleotids de l'ARN) en tot atau alongar e perlongar la cadena d'ARN.
- Acabar la transcripcion de la sequéncia de l'ADN en ua navèra molecula ARN qui's deu alavetz destacar entà se liberar de la soa sequéncia d'ADN matritz e de l'ARN polimerasa qui catalizè la soa sintèsi, entà atau poder realizar las soas foncions d'ARN.
ARN polimerasa procariota[modificar | modificar la font]
En la cellula procariòta, lo meteis enzim cataliza la sintèsi de totes los tipes d'ARN: ARNm, ARNr e ARNt.
L'ARN polimerasa procariòta es formada de cinc subunitats d'environ 410 kDa a2BB'w, amb dos unitats a identicas, que se jonh al ADN de forma inespecifica per catalitzar la sintesi d'ARN. Per aumentar l'especificitat d'union a regions promotors, l'oloenzim requerís un factor σ. Doncàs l'enzim es format de cinc subunitats a2BB'σw (480 kDa). L'estructura de l'ARN polimerasa presenta una fenedura de 55 Å de longor e una largor de 25 Å. Aquela fenedura permet lo passatge de l'eliç dobla d'ADN, amb una mesura de 20 Å. Los 55 Å de longor permeton acceptar una sequéncia d'ADN de 16 nucleotids.
Totas las unitats que forman l'enzim foncionan amassa per menar a tèrme las reaccions de transcripcion. La subunitat B' participa a l'union de l'ADN, la subunitat B conten part del centre actiu e la subunitat σ es implicada principalament en l'iniciacion de la transcripcion, se dissociant de la rèsta de l'enzim un còp iniciat la transcripcion.
Las ARN polimerases dels organismes procariòtas foncionan de manièra analoga.
ARN polimerasas eucariotas[modificar | modificar la font]
Las cellulas eucariòtas an de tipes differents d'ARN polimerases amb diferéncias estructurales e foncionales concrètas
- ARN polimerasa I: sintèsi, apariament, revision e correccion e eliminacion de las mòrsas (primers). Sintetisa de precursors d'ARN ribosomic (ARNr).
- ARN polimerasa II: apariament, sintèsi de precursors d'ARN messatgièr. Aquela polimerasa es l'isoforma mai estudiada e requerís de factors de transcripcion perque se jonha a un promotor genic. Son estructura tridimensionala es estat elucidada per Roger Kornberg de l'Universitat de Stanford, que recebèt lo Prèmi Nobel de Quimia en 2006.
- RNA polimerasa III: enzim principal de polimerizacion. Sintetisa l'ARN de transferiment, l'ARN ribosomic 5S e d'autres ARN pichons localizats al nuclèu cellular (snRNA, de l'anglés small nuclear RNA) e al citoplasma.
- ARN polimerasa IV e V: apariament dins de condicions especialas.
- D'autres tipes d'ARN polimerases se tròban al mitocondria, al cloroplast e dins lo nuclèu del ribosòma.


text:
Howard Carter
Howard Carter (nascut lo 9 de mai de 1874 – mòrt lo 2 de març de 1939) èra un arqueològ e egiptològ anglés. Es lo descobridor mai famós per sa descobèrta de KV62, la tomba de Totankhamon dins la Val dels Reis a Loxòr en Egipte.
Somari
Familha[modificar | modificar la font]
Howard Carter nasquèt en 1874 a Kensington, Londres, lo cabdet de uèch enfants. Son paire, Samuel Carter, èra un artista coma o èra tanben son fraire William Carter, (1863-1939). Sa maire èra Martha Joyce (Sands) Carter. Carter cresquèt a Swaffham, dins lo nòrd del Norfolk, e aguèt pas d'educacion formala. Son paire li aprenguèt las fondamentas del dessenh e de la pintura.
Òbras de joventut[modificar | modificar la font]
Carter comencèt a trabalhar en 1890, quand aviá 17 ans, en copiar d'inscripcions e de pinturas en Egipte. Trabalhèt dins l'excavacion de Beni Hasan, l'endrech ont se tròban las tombas dels princis del Middle Egypt, c. 2000 BC. Mai tard passèt jos la direccion de William Flinders Petrie.
Es tanben celèbre ja que trobèt las remasilhas de la tomba de la Reina Hatshepsut a Deir el-Bahri. En 1899, a l'edat de 25 ans, un emplec dins lo Servici de las Antiquitats Egipcianas, foguèt prepausat a Carter. Pasmens ne demissionèt lèu en resulta d'una disputa entre de gardas de sit egipcians e un grop de toristas franceses èbris en 1905.
La tomba de Totankhamon[modificar | modificar la font]
Aprèp maitas annadas dificilas, Carter foguèt presentat, en 1907, a Lòrd Carnarvon, un amator entosiasta qu'èra decidit a pagar los fraisses necessaris per permetre que lo trabalh de Carter contunhèsse. Plan lèu, Carter èra a supervisar totas las excavacions de Lòrd Carnarvon.
Lòrd Carnarvon financèt las recèrcas de Carter per trobar la tomba d'un faraon desconegut abans, Totankhamon, que Carter n'aviá descobèrt l'existéncia. Aprèp qualques meses de recèrcas sens resultas, Carnarvon comencèt de se lanhar de la manca de resultas de son investiment e, en 1922, balhèt a Carter un darrièr finançament per trobar la tomba.
Lo 4 de novembre de 1922, a la fin de 15 annadas de recèrca e de finançament, Carter finalament trobèt l'escalièr que menava a la tomba de Totankhamon (que seriá puèi denominada KV62). Aquesta tomba es per ara la tomba de faraon melhor preservada e mai intacta que siá estada trobada dins la Val dels Reis. Mandèt un telegraf a Lòrd Carnarvon per tal que venguèsse, e lo 23 de novembre de 1922, acompanhat de Lòrd Carnarvon, la filha d'aqueste, e d'autres in attendance, Carter faguèt la celèbra "tiny breach dins lo canton en naut a man esquèrra" de la dintrada, e aital poguèt espinchar dedins gràcias al lum d'una candela e veire qu'una bèla part dels tresaurs d'aur e d'ebony èran encara en plaça. Sabiá pas encara en aquel moment s'aquò èra pas qu'"una tomba o sonque un amagatal," mas vegèt a debon una dintrada sagelada prometedoira entre doas estatuas sentinèlas.
Las nombrosas setmanas seguentas foguèron passadas a catalogar menimosament los contenguts de l'antecambra. Lo 16 de febrièr de 1923, Carter dobriguèt la dintrada sagelada, e trobèt que menava a debon a la cambra burial, e vistalhèt aital per primièr còp lo sarcofag de Totankhamon.
NB: Los quites documents de Carter suggerisson que el, Lòrd Carnarvon & Lady Evelyn Herbert dintrèron dins la tomba just aprèp que la descobriguèssen - sens esperar l'arribada dels oficials egipcians (coma o estipulava lo permés d'excavacion). De teorias estranhas e aparentament inexactas son estadas presentada a prepaus del gra exacte de of the excavators' rule-breaking; pasmens sembla probable que s'agissiá purament (en realitat) d'un cas de curiositat impacienta. Probable se sentiguèron entitled a agachar qu'avián investit fòrça temps, esfòrces e argent sul projècte pendent un bon nombre d'annadas - Es comunament acceptat que sas relacions e los agents del govèrn interessats per las descobèrtas èra agotada fins al ponch que la non-cooperacion tacita venguèt gaireben una segonda natura per Carter.
Mentre que desfasián las bendas de la momia, segurament en cèrca d'un tresaur, lo crani de l'ancian rei se destaquèt del còs. L'impacte de la casuda en fòra de la tomba faguèt una dent dins lo crani. Los egipcians pensavan qu'un rei podiá èsser immortal sonque se son còs demorava pas destorbat, donc d'unes creson que lo nom del rei deu encara èsser evocat uèi coma a remembrance.
Trabalh posterior e mòrt[modificar | modificar la font]
Aprèp qu'aguèsse catalogat sas trobalhas considerablas, Carter se retirèt de l'arqueologia e venguèt un colleccionaire. Visitèt los Estats Units en 1924, e faguèt una seria de conferéncias illustradas dins Nòva York que foguèron seguidas per un public plan important e entosiasta. Se moriguèt en Anglatèrra en 1939 a l'edat de 64 ans. La mòrt de l'arqueològ, tant de temps aprèp la dobertura de la tomba, es la pròva mai abituala qu'es avançada per las personas scepticas per tal de rebutar l'idèa d'una malediccion (la "Malediccion dels Faraons") que patiguèsse lo grop pr'amor qu'aviá violat la tomba de Totankhamon.
Howard Carter es enterrat al cementèri de Putney Vale dins l'oèst de Londres. Es escrich sus sa tomba: "May your spirit live, May you spend millions of years, You who love Thebes, Sitting with your face to the north wind, Your eyes beholding happiness." (a ras de la Wishing Cup de Tutankhamon)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- La recèrca de Totankhamon – del sit Internet de l'Institut Griffith.
- Tutankhamun – L'anatomia d'una excavation
- La tomba d'Howard Carter
- Transcripcions dels jornals d'excavacion d'Howard Carter


text:
Seyssel
Seyssel en arpitan (Seyssel en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo territòri de Seyssel-Savoie ocupa lo ponch çò de mès de bas del departament de la Anautita-Savoie : aquel ponch es çò confluisson del Orgulhós e del Rhône, #que l'altitud a lo-dessus del nivèl de la mar n'es pas que de 250 mètres.
Le territoire de Seyssel-Savoie occupe le point le plus bas du département de la Haute-Savoie : ce point est le confluent du Fier et du Rhône, dont l'altitude au-dessus du niveau de la mer n'est que de 250 mètres.


text:
Ramonaire
Lo ramonaire o rossinhòl de las muralhas (Phoenicurus ochruros, S.G. Gmelin, 1774) es un aucelon parcialament migraire fòrça espandit, de la familha dels Muscicapids.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Phoenicurus ochruros dIns Avibase (fr) (Vejatz mapa de reparticion)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Phoenicurus ochruros (en)
- Referéncia ITIS : TSN 562036 Phoenicurus ochruros (en)
- Referéncia IUCN : espècia Phoenicurus ochruros (en)
- Referéncia NCBI : Phoenicurus ochruros (en)


text:
Club Atlético Independiente
Lo Club Atlético Independiente qu'ei ua equipa de fotbòl de la ciutat d'Avellaneda considerat com un deus 5 grans de la purmèra division en Argentina. Qu'ei mei que mei fier deu son palmarés en particular de las soas 7 copas remportadas dens lo campionat d'America de clubs : la Copa Libertadores. Per aquesta rason qu'ei chafrat enter autes lo "Rei de Copas" (en referéncia au jòc de cartas de la baraja espanhòla).
Que ho creat en 1905 dens lo quartièr de Montserrat.
Lo son estadi qu'ei l'Estadi Libertadores de America que's troba cap e cap dab l'estadi deu son rivau : lo Racing Club d'Avellaneda.
La rescontra enter ambs equipas qu'arrecep l'epitèt de "Classic d'Avellaneda".
Independiente qu'ei un deus 5 Grans deu fotbòl argentin.