text:
Épaney
Épaney es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat es al sud de la plana de Can. Lo sieu bourg es Modèl:A Unitat a l'èst de Potigny, a Unitat|7|km {{}} al nòrd de Falaise e a Unitat|14|km {{}} al sud-oèst de Sant-Pierre-sus-Dives[1].
Épaney A constituit de dos bourgs de parièra importància : l'actual bourg, ont se situa la glèisa, amb lo luòc-ditz la Coa de Guèine #que lo jouxte, e los Fontaines, #qu'es mitoyen del vilatge de Perrières. Tres unes autres caserius son éparses al sud e a l'oèst : l'Ostal Blanc, los Monts de Éraine e lo Val Mauger.
La commune est au sud de la plaine de Caen. Son bourg est à 8 km à l'est de Potigny, à 7 km au nord de Falaise et à 14 km au sud-ouest de Saint-Pierre-sur-Dives[3].
Épaney est constitué de deux bourgs d'égale importance : l'actuel bourg, où se situe l'église, avec le lieu-dit la Queue de Renard qui le jouxte, et les Fontaines, qui est mitoyen du village de Perrières. Trois autres hameaux sont éparses au sud et à l'ouest : la Maison Blanche, les Monts d'Éraine et le Val Mauger.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al Sègle XII, la parròquia de Épaney i aviá dos patrons : los fraires de Sant-Evroult e los fraires de Marmoutiers. Los primièrs recebián los dîmes de Épaney, la grange a las #dire a situat a costat de la glèisa. Los segon possedissián lo prieuré de Perrières. En foncion de la siá servitud a tala o tal patron, los abitants s'èran doncas installats siá près de la glèisa, siá près del vilatge de Perrières.
Au Sègle XII, la paroisse d'Épaney avait deux patrons : les moines de Saint-Evroult et les moines de Marmoutiers. Les premiers recevaient les dîmes d'Épaney, la grange aux dîmes est située à côté de l'église. Les seconds possédaient le prieuré de Perrières. En fonction de leur servitude à tel ou tel patron, les habitants s'étaient donc installés soit à proximité de l'église, soit à proximité du village de Perrières.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Distàncias viàrias los mai cuertas segon Viamichelin.fr
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ Distances routières les plus courtes selon Viamichelin.fr
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée


c: text/html

text:
Parallèl
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Aquesta pagina d'omonimia repertòria los diferents subjèctes e articles del nom identic.
- en matematicas, drechas o plans son parallèls quand an la meteissa direccion ;
- en geografia, un parallèl es una linha imaginària sus la superficia de la Tèrra ;
- en informatica :
- lo calcul parallèl es l'execucion simultanèa d'una tasca repetitiva sus de processors multiples formant un unic sistèma informatic; permet d'obtenir de resultats pus rapidament ;
- un pòrt parallèl es una connexion utilizada per transmetre d'informacions a un periferic ;
- en electricitat, un circuit en parallèl es un circuit electric ont los corrents s'addicionan, en oposicion al circuit en seria ;
- en sciéncia-ficcion, un univèrs parallèl es una representacion imaginària de nòstre monde que diferís a l'origina per un eveniment.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Cornilh e Bernat
Cornilh e Bernat es un dessenh animat francés de 52 episòdis de 13 minutas. Contan l'istòria de Cornilh, un chin que parla e de son garda-chin, Bernie Barges. L'emission es estada distribuida per Millimages e originalament difusida sus la chadena France 3, dau 11 de novembre 2003 au 1er de genier 2004. Es estada difusida sus Canal J de 2004 à 2009 e actualament sus Gulli. La seria es estada doblada en occitan en 2012 per l'associacion Conta'm.
Istòria[modificar | modificar la font]
Cornilh es un chin excepcionau. Sap parlar, legir e jugar dau violon ! Mas a pas jamai fach veire çò que sap far, de paur que venguessa un subjècte d'experiéncia scientifica. Quand sos mestres prenen coma garda-chin un jòune, Bernat, la vita suava e mofla de Cornilh ne'n es tota desvirada.
Difusion en occitan[modificar | modificar la font]
L'associacion Conta'm doblet dos DVDs de la seria dins los parlars gascon, lengadocian e lemosin. Lo primier, « Panica a bòrd », conten 9 episòdis. Lo segond, « Una vida de can », es compausat de 8 episòdis. Un autre DVD de quela seria deuriá èstre doblat en 2013, «Doble Jòc».
Distribucion[modificar | modificar la font]
- Ives Durand : Cornilh
- Laurenç Labadia : Bernat, Joe
- Cecila Chapduelh : Beth, Jenny
- Olivier Pijeasson : John, Herbie, Oncle Ricò
- Maria-Odila Dumeaux : Dauna Martin
- Monica Burg : Dauna Solo


text:
Salagrifon
Salagrifon[1] (Sallagriffon en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge de la vallée de la Estéron situat en los Alpes Maritims a unitat|768|mètres {{}} d'altitud. Latitud : 43.88347950 °
- Longitude : 6.90566180 °
La siá municipalitat possedís una superficie d'unitat|9|km|2. {{}}
Village de la vallée de l'Estéron situé dans les Alpes Maritimes à 768 mètres d'altitude.
- Latitude : 43.88347950 °
- Longitude : 6.90566180 °
Sa commune possède une superficie de 9 km2
Istòria[modificar | modificar la font]
Al pè del mont Sant-Martin, sul tuc de Santa-Marguerite, dels vestigis del pòble, anteriors a Modèl:La s- aurián #èsser descobèrts. Los ancians contavan la legenda d'una campana en aur #que i auriá #èsser amagada a la glèisa de l'epòca. Découragés Pels incessants assauts de pillards aital coma los nombroses atacs d'orsses e de lops, los abitants #decidir de reconstruire lo vilatge a la localizacion actuala, sus un promontori en dominant la vallée #qu'èra fòrça mai facila a defendre.
Jol Ancian Regim, la comunitat de Salagrifon dépendait de la sénéchaussée de Castellane (actuala Alpes-de-Anautita-Provence)[2].
Au pied du mont Saint-Martin, sur la colline de Sainte-Marguerite, des vestiges du village, antérieurs au Modèl:S- auraient été découverts. Les anciens racontaient la légende d'une cloche en or qui aurait été dérobée à l'église de l'époque. Découragés par les incessants assauts de pillards ainsi que les nombreuses attaques d'ours et de loups, les habitants décidèrent de reconstruire le village à l'emplacement actuel, sur un promontoire dominant la vallée qui était beaucoup plus facile à défendre.
Sous l’Ancien Régime, la communauté de Salagrifon dépendait de la sénéchaussée de Castellane (actuelle Alpes-de-Haute-Provence)[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Comunas dei Aups Maritims - Sit de Laurenç Revest
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
histo_sous-pref.


text:
Histoire
La commune d'Andouillé-Neuville est née d'un groupement de la paroisse d'Andouillé et du village de Neuville. La seigneurie de La Magnanne a son chef-lieu à Andouillé-Neuville. En 1555, cette seigneurie passe au Montbourcher à la suite d'une alliance matrimoniale.
Administration
Liste des maires successifs
Démographie
Évolution démographique
Lieux et monuments
Château de la Magnane
l'église Saint-Melaine ou Saint-Pierre (XVI-XIXe siècle)
Voir une carte plus grande
Source Wikipedia et OpenStreetMap


text:
Liverieg-Kenton
Liverieg-Kenton en breton ( Livré-sur-Changeon en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Una forma anciana coneguda del nom de la municipalitat es Livriacum, en 1013
Après las invasions normandes, la abbaye de Sant-Florent de Saumur fonda lo prieuré l'an 1023 al continuament de la donation de Geoffroy Sègle I. Aquel prieuré es a l'origina del desvolopament d'un bourg a l'entorn de la glèisa. Lo prieuré a cedit l'an 1606 als Jesuïtes de Roazhon, e annexat l'an 1762 après la siá percaça al collègi d'aquela vila.
La parròquia de Liurat-sus-Changeon dépendait antany del ancià évêché de Roazhon. Es en 1920, que la municipalité fach la causida del nom de Liurat-sus-Changeon.
La Revolucion francesa e los cambiaments #qu'apòrta son plan aculhits, coma ne testifica l'organizacion de la celèbra revolucionària en marcant las victòrias de las armadas republicanas e l'anóncia del tractat de patz amb l'Àustria, principal enemic de la França, en brumaire an VI[1].
Une forme ancienne connue du nom de la commune est Livriacum, en 1013
Après les invasions normandes, l'abbaye de Saint-Florent de Saumur fonde le prieuré en 1023 à la suite de la donation de Geoffroy Sègle I. Ce prieuré est à l'origine du développement d'un bourg autour de l'église. Le prieuré est cédé en 1606 aux Jésuites de Rennes, et annexé en 1762 après leur expulsion au collège de cette ville.
La paroisse de Livré-sur-Changeon dépendait autrefois de l'ancien évêché de Rennes. C'est en 1920, que la municipalité fait le choix du nom de Livré-sur-Changeon.
La Révolution française et les changements qu’elle apporte sont bien accueillis, comme en témoigne l’organisation de la fête révolutionnaire marquant les victoires des armées républicaines et l’annonce du traité de paix avec l’Autriche, principal ennemi de la France, en brumaire an VI[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Louis Dubreuil, « Fèstas revolucionàrias en Ille-e-Vilaine », in Anals de Bretanha, volum 21, tome 4, 1905, pàg. 397


text:
Categoria:Instrument de còrdas hregadas
Los instrument de còrdas hregadas (var. instruments de còrdas fretadas) que hèn vibrar las loas còrdas en las hregant, sia au mejan d'un arquet (com dens lo cas deu vriulon), sia dab ua arròda (com ac hè la sonsaina).
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 6 soscategorias, sus un total de 6.
A
- ► Arqueteria (5 P)
C
- ► Citara (3 P)
- ► Còp d'arquet (2 P)
T
V
Articles dins la categoria « Instrument de còrdas hregadas »
Aquesta categoria conten los 17 articles seguents.


text:
Ponts-et-Marais
Ponts-et-Marais es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Ponts-e-Marais es nascut de la fusion de las municipalitats de Marais-normands e de Ponts abans 1820 (data precisi-pas)
Ponts-et-Marais est née de la fusion des communes de Marais-normands et de Ponts avant 1820 (date non-precise)


text:
1198
Aquesta pagina concernís l'an 1198 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Anglatèrra[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra França a l'avantatge dau rèi Ricard Ièr (1189-1199). En setembre, l'armada anglesa ganhèt una tiera de batalhas que li permetèt de conquistar Boury, Coucelles e de pilhar una partida de la Vau de Sèina. Pasmens, l'intervencion dau papa Innocenci III, desirós d'organizar una Crosada còntra l'eresia catara en Occitània, entraïnèt l'aplant dei combats e la dubertura de negociacions. Aquò permetèt au rèi de se concentrar sus la repression de sei vassaus insurgents.


text:
Driencourt
Dryincourt en picard ( Driencourt en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge rural situat a l'èst de Péronne.
Village rural situé à l'est de Péronne.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
De las traces de villa gallo-romaine i an #èsser d'amassadas, aital coma dels sosterranhes refugis (muches)[1].
Lo vilatge a #èsser destruit pendent la Primièra Guèrra mondiala.
Des traces de villa gallo-romaine y ont été retrouvées, ainsi que des souterrains refuges (muches)[1].
Le village a été détruit pendant la Première Guerre mondiale.


text:
Auguste Mariette
Auguste Mariette, deu son nom sancer Auguste-Édourd Mariette (Bolònha de Mar, 1821 - Lo Caire, 1881) egiptològ francés (tanben conegut com Mariette Pacha) descobredor deu Serapeum de Saqara e qui apitè en Egipte ua estructura de conservacion de las antiquitats descobertas acerà en bèth fondar lo Musèu deu Caire.
Vita[modificar | modificar la font]
Au cap deus sons estudis, Mariette qu'èra destinat a estar regent dens lo parçan de Bolònha de Mar. Totun, la soa passion per l'Egiptologia que' desvelhè quan avó lo parat de véder ua momia qui èra estada proprietat de Vivant Denon dab lo son sarcofag ondrat de tèxtes ieroglifics. Lo quite Mariette que disè qu'èra entrat dens l'egiptologia per aquesta momia. Puish, pauc de temps après, lo son pair que'u demandè de classificar los papers que vienèva d'eretar d'un son cosin mort en 1845, Nestòr L'Hòte, qui avèva participat a l'expedicion Francotoscana. Definitivament abitat per l'egiptologia e avent estarit totas las possibilitats d'aquesir mei d'erudicion dens la soa vila nadau, que deishè lo son emplec per arrecotir tà París dab ua petita posicion au Lovre. La soa passion que convencè las autoritats deu Lovre de'u dar lo parat d'anar entà Egipte dab un cabau entà ha l'aquesida de manescrits còptes. Un còp acerà, totun, los monges dab qui aurè podut mercandejar quauques documents, non volèvan pas saber arren deus arqueològs europèus, qui, d'aqueth temps, b'èran autan panaires que scientifics.
Auguste Mariette, dens l'impossibilitat de plear la soa mission, qu'avó alavetz l'audàcia de gausar utilizar lo cabau deu Lovre per perseguir las soas recèrcas qui hon de las fructuosas : que descrobí lo Serapeum on descrobí tombas, esfinx e lo famós escriba, uei uns deus simbòls deu Lovre. Que vadó director deu Musèu Bolak. Durant aquesta tempora, que he lo contre de çò qui hasore mei tard : que he a enganar las autoritats egipcianas entà har passar illegaument mantun artefacte d'Egipte au Lovre. Pendent sèt annadas que mie aquesta vita avant de tornar de cap entà França, caperat de laurers, per classificar las soas descobèrtas. Que ho admés dens l'Acadèmia de las Inscripcions e Bèras Letras. La soa amistat dab Ferdinand de Lesseps que'u dè lo parat de tornar en Egipte on, dab lo navèth Pacha, Saïd Pacha, qu'apitè ua politica de conservacion in situ : que's he mantun enemic per'mor d'estancar l'impunitat deus pilhatges arqueologics. Que creè dab lo Pacha lo Musèu deu Caire. Que participè au desensablament deu Gran Esfinx de Giza. Qu'arrecebó (hèit excepcionau per un crestian estranger) lo títo de Pacha. Qu'ei au Caire tanben que's morí e qu'ei sepelit dens lo musèu egiptologic qui fondè hens aquesta ciutat.


text:
Nazisme
Lo nazisme o nacionalsocialisme es l'ideologia politica del NSDAP, partit politic aparegut en Alemanha en 1920. Sa definicion demòra problematica. En particular, la question de saber se lo nazisme es un desvolopament del faissisme o un fenomèn unic dins l'istòria es totjorn dubèrta. Una de las singularitats evidentas del regim nazi es d'aver fondat sa doctrina d'Estat sul racisme. L'antisemitisme e l'anticomunisme del regim nazi condusisson dempuèi 1933 a la dubertura dels primièrs camps de concentracion en Alemanha, una politica qu'aumentèt al cors dels ans seguents, e en condusir subretot a la Shoah.
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquela ideologia apareis dins l'Alemanha dels ans 30, just quand a las duras condicions de patz qu'èran impausadas a Alemanha après la Primièra Guèrra Mondiala, s'apondèron los estralhs economics provocats pel Crack de 1929 e la Granda Depression. En genièr de 1933, Hitler foguèt nomenat primièr ministre d'Alemanha pel President de la Primièra Republica, Paul von Hindenburg, gràcias a la siá victòria electorala e al sosten d'autres partits politics. Quand lo President de la Republica moriguèt lo 2 d'agost de 1934, Hitler unifiquèt las cargas de Cancelièr e de President. Apareis centrat a l'entorn de la figura d'Adolf Hitler e la siá òbra Mein Kampf (en alemand, La miá lucha), que recuèlh las siás idèas centradas en l'atac del comunisme, causa que li supausèt l'ajuda d'una part de las classas nautas.
Neonazisme[modificar | modificar la font]
Lo neonazisme es un movement politic d'extrèma drecha, qu'a per objectiu de reactivar los principis del nacionalsocialisme. S'inspira de la pensada dels ancians dirigents nazis alemands e agropa divèrsas organizacions faissistas que benefician de la libertat de premsa de las democracias occidentalas, qu'abominan. En fòrça païses, entre eles l'Alemanha actuala, i a de leis estrictas contra lo nacionalsocialisme, que son apologia es considerada un delicte.


text:
Giuseppe Piazzi
Giuseppe Piazzi foguèt un astronòm e prèire italian. Nasquèt a Ponte in Valtellina lo 16 de julhet de 1746 e moriguèt a Nàpols lo 22 de julhet de 1826. Fondèt l'observatòri astronomic de Palèrme. Lo 1èr de genièr de 1801, descobriguèt un objècte celestial que se moviá al fons d'estelas. Piazzi o va batejar amb lo nom de Ceres Ferdinandea, en onor de la divessa grega e siciliana, e al rei Ferrand IV de Nàpols e Sicília. Pus tard, Ferdinandea foguèt eliminat per de rasons politicas. Ceres se va revelar èsser lo primièr asteroïde observat de la cencha d'asteroïdes e, fins a uèi, lo mai grand.


text:
Savòia
Savòia (en francoprovençau Savouè, en francés Savoie, en italian Savoia) es un país istoric d'Euròpa, dins lo sud d'Arpitània e dins lo nòrd-oèst deis Aups. Coma region culturala, Savòia compren essencialament, uei:
- dins l'estat francés: lei dos departaments de Savòia e Auta Savòia.
- dins l'estat italian: la Vau d'Aosta.
Lo gentilici es savoiard -a o savoian -a.
Formèt longtemps una poténcia politica creissenta nommada comtat de Savòia, puei ducat de Savòia. Son centre politic foguèt d'en primier a Chamberí, sus lo pendís oèst deis Aups. Puei s'espandiguèt tanben sus lo pendís èst, despassèt la vièlha tèrra savoiarda de la Vau d'Aosta per dominar Piemont. Lèu Piemont e la vila de Turin foguèron lo centre novèu de l'estat de Savòia. Aquel estat prenguèt puei lo nom de reiaume de Sardenha en 1720, amb lo restacament de l'illa de Sardenha, e mai se restava centrat politicament en Piemont. Aqueste reiaume foguèt a son torn lo nuclèu de l'estat italian unificat, creat en 1861.
En Occitània, la dominacion politica de l'estat de Savòia (o dau reiaume de Sardenha) s'exerciguèt longtemps dins lei Valadas Occitanas e dins la Comtat de Niça.


text:
Aeropòrt de Cam Ranh
Aeropòrt de Cam Ranh es un aeropòrt de ciutat Cam Ranh, Vietnam. L'aeropòrt Cam Ranh es situat a 7 km al nòrd-oèst de ciutat Cam Ranh. Es construit sus l'emplaçament istoric de l'aerodròme de Cam Ranh a una altitud de 4 m. L'aeropòrt s'espandis sus 850 ectaras de terren sus la comuna de Tan Binh. La capacitat d'acuèlh de l'aerogara es de 2,5 milions de passatgièrs . L'aeropòrt de Cam Ranh foguèt creat en 1962, a l'entorn d'un pòl industrial. Lo site aculhiguèt l'aviacion civila a partir de 2006, dins de cabanas de fusta. La primièra aerogara data de 2009.


text:
Restanca d'Assoan
La restanca d'Assoan es lo nom balhat a doas restancas del flume de Nil existentas a la broa de la vila d'Assoan (Aswan), en Egipte, e que pòrtan ambedoas aqueste nom.
La primièra, coneguda coma la « restanca vièlha » o « restanca bassa » d'Assoan, foguèt bastida pels britanics entre 1898 e 1902, e serà acabada en 1907. Serviguèt per emmagazinar una quantitat d'aiga considerabla per l'irrigacion. En general los lòcs amb rèstas arqueologicas foguèron practicament pas tocats.
La segonda dicha « restanca nauta » foguèt prevista en 1952, exactament après lo còp d'Estat de Nasser e, al començament, èra previst que los Estats Units ajudarián a finançar la bastison mas aquò capitèt pas e en 1956 lo govèrn egipcian prepausèt de contunhar lo projècte en solitari. Fin finala lo poguèt realizar amb l'ajuda de l'Union Sovietica alara en plena Guèrra Freja.
La paissièra foguèt en aquel temps una granda òbra d'engenhariá; calguèt 18 còps mai de material que çò utilizat per la piramida de Kheops. La restanca fa 4 km de long, 1 km de larg a la basa e 125 m de naut. Quand foncionèt a plen rendement pel primièr còp, produguèt a l'entorn de la mitat de l'energia del país e 15% del total l'an 1998, en mai de portar l'electricitat a de zonas aluenhadas que fins alara n'avián pas.
L'estancada de l'aiga creèt un lac artificial que recebèt lo nom de Lac Nasser, en onor del president Nasser, principal impulsor de l'infrastructura.


text:
Amanita caesarea
La mojòla, o domergal/domengal o ovièra, o oronge, o romanèl/romanèla es un campairòl excellent comestible de l'òrdre dels agaricals e un dels mai apreciats benlèu tanben perque es pauc comun. Ja èra conegut pels romans, çò qu'explica lo sieu nom latin: Amanita caesarea, es a dire "amanita dels cesars".
Descripcion[modificar | modificar la font]
- Capèl 8 a 15-20 cm, ovoïde puèi emisfèric e enfin convèxe, jamai espotit o deprimit, roge iranjat viu, trelusent, pro sovent cobèrt de tròces grands de la volva, blancs. Marga estriada.
- Lamas pron sarradas, jaune d'aur clar. Espòras blancas.
- Pè 8 a 15 cm, robust, dreit o leugièrament corbat, de la color de las lamas. Volva espessa, blanca, desjonhada del pè. anèl ample membranós, de la color del pè, enauçat e pendent.
- Carn ferma, blanca, jauna jos la cuticula. Odor agradiva, sabor doça de notz.
Ecologia[modificar | modificar la font]
Brotan dins las regions mediteranèas de la prima entrò la davalada, dins los bosques de fulhós (euses, castanhièrs, suvièrs).
Comestibilitat[modificar | modificar la font]
Excellent comestible, se pòt manjar tan fregit coma cru, talhat en lescas finas e macerat amb òli d'oliva.


text:
1209
Aquesta pagina concernís l'an 1209 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
- Març[1] : Raimon VI de Tolosa balha Viá als Templièrs qu'i fondan una comandariá.
- 1èr de mai :
- Lo rei de França Felip August e lo legat del papa convòcan una assemblada dels grands del reialme, prèp de Sens, per decidir d'una Crosada contra los Albigeses.
- Felip August promulga l'ordonància de Villeneuve-sur-Yonne contra la divisibilitat dels fèus : en cas de partiment d’un fèu-vassal, cadun dels beneficiaris deu far omenatge non pas pus al mèstre d'ostal mas al senhor del fèu[2].
- 17 de mai : Parlament de Compenha. Loís lo Leon es armat cavalièr[3].
- 18 de junh : Raimon VI de Tolosa fa peniténcia e se somet a Sant Gèli[4].
- 22 de julhet : Chaple de Besièrs al moment de la Crosada dels Albigeses, la populacion es massacrada : 22 000 a 25 000 mòrts[5]. Sèt mila personas son tuadas dins la sola glèisa de la Magdalena. La vila flamba pendent dos jorns. Lo legat pontifical, Arnaut Amalric, auriá prononciat aquela frasa celèbra : Tuatz-los totes! Dieu reconeisserà los sieus !.
- 1èr-15 d'agost : Simon de Montfòrt-l’Amaury pren Carcassona[6]. Lo vescomte Raimon Rogièr Trencavel es destituit (morís en preson lo 10 de novembre[7]). Sas tèrras son donadas a Simon de Montfòrt.
- Novembre : Fracàs dels crosats al sètge del castèl de Lastors (fin en 1211). Presa e mutilation de Bram : cent catars an los uèlhs crebats e lo nas copat[8].
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Mongòl[modificar | modificar la font]
Somission deis Oigors a Genghis Khan[9]. Pòble culturalament avançat — au mens, a respèct deis autrei pòbles nomadas de l'estèpa — leis Oigors anavan tenir un ròtle important au sen dei premiereis administracions mongòlas e dins l'estructuracion de l'Empèri Mongòl.
En parallèl, premiera invasion vertadiera de l'Empèri Tangut per l'armada mongòla que prenguèt aisament l'avantatge sus l'armada tanguta dins lei campanhas. En revènge, en causa de la manca d'armaments adaptats, aguèt de dificultats per menar lo sètge dei vilas. Ansin, la fortalesa de Kiemen e sa garnison de 120 000 òmes resistiguèron dos mes. Incapables d'atacar dirèctament sei defensas, lei Mongòls organizèron una retirada simulada e anientèron lei fòrças tangutas partidas a sa perseguida. Puei, se dirigiguèron en direccion de Yinchuan, capitala de l'Empèri Tangut, qu'èra defenduda per de fortificacions importantas e una garnison de 150 000 soudats. Lo sètge acomencèt en mai mai la vila resistiguèt aisament ais assauts mongòlas. Vèrs octòbre, Genghis Khan decidèt de desviar lo ret d'aigatge de la region per causar una venguda deis aigas susceptibla de destrurre lei barris de la ciutat.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 10 de novembre: Raimon Rogièr Trencavel
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Bulletin de la Societat d'Estudis Scientifics e Arqueologics de Draguinhan e de Var, 1894
- ↑ Précis historique du droit franc̜ais, per Jules Minier Publicat per Marescq e Dujardin, 1854
- ↑ Vie de Saint Louis: Roi de France, per Louis-Sébastien Le Nain de Tillemont, Julien Philippe de Gaulle
- ↑ France : Dictionnaire encyclopédique, per Philippe Le Bas, Augustin François Lemaitre Publicat per Firmin Didot frères, 1844
- ↑ Les grandes batailles de l'histoire, per Sophie Chautard Publicat per Studyrama, 2005 ISBN 2-84472-659-3, 9782844726599
- ↑ Histoire des villes de France: avec une introduction générale pour chaque province, per Aristide Matthieu Guilbert
- ↑ Histoire de France , per Henri Martin
- ↑ Mémoires de la Société archéologique du midi de la France, 1837
- ↑ (fr) Gérard Chailland, Les empires nomadas, Edicions Perrin, 2006, p. 124


text:
Lightweight Directory Access Protocol
LDIF (LDAP Data Interchange Format) es un format estandardizat d'escambis de donadas, que permet la representacion de las donadas contengudas dins un annuari LDAP. Permet tanben la representacion d'operacions sus las donadas de l'annuari (ajust, supression, modificacion). Lo contengut d'un annuari es representat com un ensems d'enregistraments (un enregistrament par objècte de l'annuari). Las operacions de mesa a jorn son representadas coma un ensemble de requestas. Dins totes los cases, las donadas son sos forma d'un fichièr de tèxte.
Lo format LDIF es estat concebut al començament de las annadas 1990 per Gordon Good a l'Universitat de Michigan; es estat melhorat a la fin de las annadas 1990 per prene en carga la version 3 del protocòl LDAP. Aquesta darrièra version es coneguda coma la version 1 definida dins la RFC 2849 per l'IETF. La RFC 2849 escrita per Gordon Good en junh de 2000 es actualament prepausada coma estandard.
Divèrsas extensions del format LDAP son estadas prepausadas, pr'amor una sola es estada publicada per l'IETF. La RFC 4525 escrita per Kurt Zeilenga prepausa d'estendre lo format LDIF per prene en carga l'extension Modify-Increment. Es previst que de novèlas extensions seràn publicadas per l'IETF dins lo futur.


text:
Jun'ichiro Tanizaki
Jun'ichiro Tanizaki (谷崎 潤一郎 Tanizaki Jun'ichiro) es un escrivan japonés neishut a Tòquio dens lo quartièr de Nihonbashi lo 24 de julh 1886 e mòrt dens la medisha vila lo 30 de julh 1965.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Joenessa[modificar | modificar la font]
Junichiro Tanizaki creish dens una familha aisada de mercadèr. Hè estudis deus brilhants a l'Universitat imperiau de Tòquio, mes en 1910 la roeina deu son pair l'oblija d'ic estancar. La medisha annada, publica son purmèr tèxte, una nòva crudèla e rafinada, Lo Tatoatge (刺青, Shisei), dens la revista Shinshicho (新思潮, « navèth corrent de pensada ») qu'a hondada dab quauques amics. L'istòria de la bèra cortisana e deu son tatoatge en forma de telaranha hè escandau e entinoa sa carrièra d'escrivan. En 1913, amassa totas sas nòvas dens un reculh titolat Lo Diable e subís las fulminacions de la censura que las jutja immoraus. Publica shens se desalenar dramas, comedias e scenarii ad una epòca on lo cinèma n'es enqüèra a sas prumerias. Revira tanben la pèça d'Oscar Wilde L'esventalh de Lady Windermere (Lady Windermer's Fan). Instalat a Yokohama, frequenta los residents estrangers e descubrís l'imatge de la hemna occidentau.
Tèrratrem de 1923[modificar | modificar la font]
Quan un tarrible tèrratrem destrusís la vila lo 1er de seteme 1923, s'instala definitivament dens lo Kansai. Es partvirat per la catastròfa : eth que tirava son inspiracion de l'occident e de la China exotica se torna de cap au Japon a partir de 1924, data a la quau pareish son purmèr roman, Un amor dessenat (痴人の愛, Chijin no Ai). Aquesta cronica dolenta e ironica raconta la vida conjugau de Joji Kawai e de Naomi, una joena servidora, que sauneja de vàder una hemna « modèrna » coma las occidentaus e sap jogar de sa berojor... La hemna perfida e temptatora es tanben au còr deu Daubuns preferissen las ortigas (蓼喰ふ蟲, Tade ku mushi) : un òme es tiralhat entre tres hemnas, una eurasiana, una borgesa tèrna e una beautat classica.
Genji monogatori[modificar | modificar la font]
Consacra la segonda partida de sa vida a tradusir en japonés modèrne lo Genji monogatori (源氏物語), òbra classica de la romancèra deu segle XIau, Murasaki Shikibu.
Pendant la Segonda Guèrra mondiau[modificar | modificar la font]
En 1943, la publicacion en huelheton deu son cap d'òbra Quate sòrs (細雪, Sasameyuki) es prohibida pr'amor qu'es jutjada inconvenenta en temps de guèrra. Aquesta esmiraglanta saga familhau que raconta la vida de quate joenas japonesas hòrt diferentas dens lo Japon de l'entre-duas-guèrras, pareish finaument entre 1946 e 1948.
Vielhum[modificar | modificar la font]
Après la guèrra, Tanizaki publica romans audaciós au centre deus quaus plaça son vielhum, l'impoténcia e la mòrt. Dens La clau (鍵, Kagi), un respectable professor d'universitat, a l'atge deu demon deu mijorn, ne pòt pas mei contentar sa joena hemna dotada d'un temperament excessiu. Après aver ensajat excitants de tota mena, s'apercep que la jalosia es un incomparable stimulant... Diari d'un vielh hòu ("瘋癲老人日記", "fûten rôjin nikki") raconta lo drama d'un vielh que s'enamora de sa nora, anciana dançaira de music-hall a la morau libra. En compensacion, li acòrda libertats apertament limitadas e lo manten dens una excitacion que s'exaspèra d'autant mei que ne pòt abotir que sus de las demonstracions lamentablas.
Mòrt[modificar | modificar la font]
Tanizaki mòr en junh 1965, deishant una òbra importanta, unanimament considerada coma màger deu sègle XXau japonés.
Prèmi Tanizaki[modificar | modificar la font]
Decernit en son aunor, lo prèmi Tanizaki es una de las recompensas literàrias principaus au Japon.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- http://www.shunkin.net sit en francés consacrat a Jun'ichiro Tanizaki


text:
Banca Mondiala
Lo Grope Banca Mondiala (World Bank Group) es un grop de cinc organizacions internacionalas qu'an per ròtle de trobar de finançament a d'estats per de projèctes de desvolopament, reduccion de la pauretat e per promòure e salvagardar l'investiment internacional. Aquel grop, amb sas filialas, an lor sèti a Washington, DC
La Banca Mondiala trabalha amb una autra entitat separada, lo Fons Monetari Internacional (FMI), aquel dona lo finançament per aleugerir los problèmas en la balança dels pagaments del deute. Ambedós son coneguts coma las « Institucions de Bretton Woods », del nom de la vila ont la conferéncia internacionala del 1èr al 22 de julhet de 1944 decidiguèt sas creacions.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Objectius
- 3 Organizacion e estructura
- 4 Contribucions e vòtes
- 5 Tipes de prèstes
- 6 Criticas
- 7 Presidents de la Banca Mondiala
- 8 Referéncias
- 9 Ligams extèrnes
Istòria[modificar | modificar la font]
La Banca Mondiala foguèt creada lo 27 de decembre de 1945, aprèp la ratificacion internacionala dels Acòrds de Bretton Woods. Comencèt sas operacions lo 25 de junh de 1946, e aprovèt son primièr prèst lo 9 de mai de 1947 (250 milions de dolars americans a França, per la reconstruccion d'aprèp guèrra, lo prèst pus important (en termes reals, no pas en nominals), de l'istòria de l'institucion, fins ara.
Las activitats de la Banca Mondiala, uèi lo jorn, estan enfoscats dins los païses en via de desvolopament (dempuèi 2000, lo tèrme corrècte utilizat par se referir a aqueles païses es « païses amb un desvolopament economic mendre » (less economically developed countries, LEDC), en melhorament de l'educacion, l'agricultura e l'industria. Realiza de prèsts amb de tausses preferencials als païses membres en dificultat. Mas, tanben demanda que los govèrns realizen tala politicas coma de promòure la democracia e de combatre la corrupcion.
Objectius[modificar | modificar la font]
Son accion actuala principala es orientada cap als païses en via de desvolopament (PVD), e en particular als païses mens avançats (PMA), sus de subjèctes coma l'educacion, l'agricultura, l'industria...
Concedís de prèstes amb de tausses preferencials a sos païses membres en dificultat. En cambi, reclama que las disposicions politicas (dichas «politicas d'ajustament estructural ») sián presas per, per exemple, limitar la corrupcion, mantenir un equilibri budgetari o facilitar l'emergéncia d'una democracia.
De mai en mai dels prèstes autrejats, finançan tanben (dirèctament o indirèctament) de projèctes d'ONG, e condusís de nombrosas recèrcas en relacion amb lo desvolopament de cada país. Aital, es la Banca Mondiala que mesura l'Indicador de desvolopament uman (IDH) dins divèrses païses e zònas geograficas, o que condusís amb la UNICEF d'estudis tematicas sus l'aiga e l'assaniment.
Organizacion e estructura[modificar | modificar la font]
Tecnicament la Banca Mondiala fa part de l'Organizacion de las Nacions Unidas, mas son estructura de govèrn es fòrt diferenta: cada institucion de la Banca Mondiala aparten als govèrns membres. Lo fach d'aparténer a la Banca Mondiala dona a totes los païses de dreches de vòte, mas los païses amb contribucion financièra pus granda an mai de poder de vòte. Per aquò, la Banca Mondiala es contrarotlada principalament pels païses desvolopats, e los clients son principalament de païses en via de desvolopament. Per exemple, lo 1èr de novembre de 2004, los Estats Units d'America avián 16,4% de totes los vòtes, Japon 7,9%, Alemanha 4,5%, e lo Reialme Unit e França 4,3%. E coma totas las decisions importantas requerisson 85% dels vòtes (una supermajoritat), los Estats Units d'America an la capacitat de blocar un cambiament o una proposicion quin que sián.
Agéncias de la Banca Mondiala[modificar | modificar la font]
Los estats pòdon causir una agéncia partenària quina que siá . L'IBRD a 184 estats membres, e las autras institucions an entre 140 e 176 membres. Las institucions del Grope de la Banca Mondiala son dirigidas per una assemblada directiva de 24 directors executius. Los directors representan una nacion (coma lo cas dels Estats Units d'America), o un grope de nacions (per l'America Latina e Asia, per exemple). Los directors son designats pels govèrns respectius.
Lo Grope de la Banca Mondiala designa dempuèi 2007 aquelas cinc institucions[1] :
- la pus importanta es la Banca Internacionala per la Reconstruccion e lo Desvolopament (BIRD), son foncionament se fa pel pagament d'una cotisacion pels Estats membres,
- l'Associacion Internacionala de Desvolopament (AID), fondada en 1960, sos prèstes son reservats als païses mens desvolopats,
- la Societat Financièra Internacionala (SFI), fondada en 1956, per finançar los prèstes e los investiments realizats par las entrepresas dins los païses de risc,
- lo Centre Internacional pel Reglament dels Diferents relatius als Investiments (CIRDI), fondat en 1966,
- l'Agéncia Multilaterala de Garantida dels Investiments (AMGI), fondada en 1988, per assegurar los prèstes.
Assemblada dels governadors[modificar | modificar la font]
Cada país membre es representat al Conselh dels Governadors, an la facultat per prendre las decisions finalas de la Banca. Dins sas foncions se tròba aquela d'admetre o susprendre un dels païses membres, far d'autorizacions financièras e de budgèts, e mai determinar la distribucion de las intradas del BIRD.
Los governadors se reünisson annalament o quand una majoritat dels representant, almens dos tèrces dels vòtes totals, o requerís. La durada de sa carga es de cinc ans amb drech a la reeleccion. Lo Conselh participa amassa amb los Directors Executius a l'eleccion del president de la Banca.
Lo Conselh dels Governadors delega la responsabilitat de projèctes e decisions als Directors Executius amb excepcion de: admission de nòus membres, aumentar o amendrir lo capital per accions de la Banca, suspendre un membre, e determinar la distribucion de las intradas netas dins la Banca.
Directòri Executiu[modificar | modificar la font]
Los Directors Executius an per objectiu de desvolopar los projèctes e menar a tèrme l'exercici de la Banca. Lo Directòri se constituís de 12 Directors Executius titulars e 12 suplents (aqueles darrièrs participan a la presa de decisions, mas an pas de drech de vòte), son eleccion es bianala.
Cinc directors son designats pels cinc païses membres que tenon fòrça mai d'accions. Sèt Directors son elegits per l'Assemblada dels Governadors.
Presidéncia[modificar | modificar la font]
Lo president del BM es elegit pel Directòri Executiu, e lo presidís, mas sens drech de vòte. Dins sas foncions, pòt conduire los negòcis, organizar, nomenar e revocar los foncionaris e emplegats de la Banca, en jogant un ròtle d'impulsion personala.
La Banca Mondiala es presidida per Paul Wolfowitz, que foguèt designat lo 1èr de junh de 2005. Wolfowitz es ancian secretari de la Defensa dels Estats Units d'America, un neoconservador reconegut, e foguèt nomenat pel president dels Estats Units George W. Bush. Per convencion, lo president de la Banca Mondiala es nòrd-american, e lo president del Fons Monetari Internacional, europèu.
Conselh Consultatiu[modificar | modificar la font]
Dins l'estructura de la Banca se tròba lo Conselh Consultatiu constituit per un minimum de sèt personas nomenadas pel Conselh de Governadors. A aquel se pòt compausar per d'interèsses bancaris, comercials, industrials, agricòlas e del trabalh amb la fin de conselhar la Banca en la politica generala. Aqueles conselhièrs an la carga pendent dos ans amb drech a reeleccion.
Contribucions e vòtes[modificar | modificar la font]
Los membres de la Banca se dividisson en doas categorias, païses desvolopats (Part I), e païses prestataris (Part II), segon los estandards de l'AIF.
La majoritat dels fons de la Banca disponibles per de prèstes provenon de pas las soscripcions de capital. L'argent proven de las vendas de sos bons pròpris dins los mercats financièrs mondials. Aprèp encarga sos prestataris un tipe d'interès leugièrament superior al que li cal pagar sos accionaris pròpris. Los bons de la Banca son garantits en darrièra instància pels govèrns del monde, se considèran coma d(investiments estables. Qualques investidors privats e institucionals an accès a la crompa d'aqueles bons.
Votacion[modificar | modificar la font]
Las soscripcions de capital son proporcionalas al risc de cada país determinant lo nombre de vòtes de cadun d'aqueles: per exemple, los Estats Units contraròtlan 16,39% dels vòtes; Japon 7,86%, Alemanha 4,49%, França 4,30%, Itàlia 4,30% e la Grand Bretanha 4,30%. En contrast 24 païses africans contraròtlan amassa pas que 2,85% del total.
Tipes de prèstes[modificar | modificar la font]
Amb sos divèrses organismes, descriches abans, la Banca Mondiala dispausa de quatre tipes diferents de prèstes, en contrarotlant d'aspèctes d'investiments, desvolopament institucional e politicas publicas d'aperaquí 150 nacions.
1) Prèstes per projèctes: aquel tipe de prèstes s'autreja per desvolopar un projècte especific coma rotas, projèctes sus la pesca, infrastructura en general.
2) Prèstes sectorials, via BIRD e AID: aqueles prèstes tòcan tot un sector de l'economia d'un país, es a dire, energia, agricultura, etc. Aqueles compòrtan de condicions entre aquelas las politicas e de prioritats nacionalas per aquel sector.
3) Prèstes institucionals: aqueles servisson per la reorganizacion d'institucions governamentalas amb lo but d'orientar sas politicas cap al liure comèrci e obténer l'accès sens restriccions, de las entrepresas transnacionalas (ETN), dins los mercats de la region. Servisson a d'autra banda cambiar las estructuras governamentalas sens aprovacion parlamentària, jos las directrises de la Banca.
4) Prèstes d'ajustament estructural: aquel tipe de prèstes, foguèron creat teoricament per aleujar la crisi del deute extèrne pr'amor de convertir las ressorsas economicas nacionalas en produccion per l'exportacion e preparar la dintrada de las entrepresas transnacionalas. Los païses del sud an experimentat aqueles ajustaments e las consequentas mesuras d'austeritat.
En 1993 los màgers prestataris de la BIRD (per òrdre descendent) foguèron: Mexic, Índia, Brasil, Indonesia, Turquia, China, Filipinas, Argentina, Corèa, Colómbia, Marròc e Nigèria. Los prèstes de la BIRD se negòcian de manièra individuala; comprenon un periòde de cinc ans sens besonh d'amortizacion; aprèp los govèrns prestataris dispausan d'un tèrme de 15 a 20 ans per amortizar lo deute segon l'interès del mercat. La Banca torna jamai estructurar lo deute ni anulla un prèst. Per son influéncia en fons publics e privats, la Banca figura dins las primièras plaças coma creditors de sos clients.
Criticas[modificar | modificar la font]
E mai se los govèrns paures dependon fòrça de la Banca coma contribuidor del finançament pel desvolopament, aquela institucion foguèt criticada pels opausants a la globalizacion, per, segon eles, minar la sobeiranetat nacionala dels païses que recebon lo prèst, que lor cal promòure la liberalizacion economica e provesir de gatges per l'investiment internacional. D'autres critics acusèron la Banca d'obligar los païses a far de reformas qu'enraian lo desvolopament se son pas realizadas adreitament, o mal apropriadas.
L'accion de la BM dins los païses mens desvolopats, subretot dins las decènnis de 1980 e de 1990, foguèt l'objècte de criticas:
- La Banca Mondiala financèt de projèctes que prejudicièron l'environament, per exemple:
- La restanca Sarda Sarovar en Índia, que causèt lo desplaçament de mai de 240 000 personas fins a de tèrras pauras, sens aiga potabla e sens electricitat;.
- L'Esquèma de Desvolopament Polonoroest, en Brasil, que produsiguèt la colonizacion de la selva tropicala e la desforestacion d'un airal de mesura similara al Reialme Unit;
- La restanca Pak Mun a Tailàndia, que destruiguèt entièrament los ressorsas alieuticas del riu, en redusent a la pauretat los pescadors de la region e en prejudiciar drasticament lo regim d'un nombre considerable de personas que vivon dins la conca del riu de Tailàndia, Laos, Cambòtja e Vietnam;
- Lo Singrauli en Índia: dotze minas de carbon a cèl dubèrt. Las minas contaminèron l'aiga, las culhidas e la fauna icticòla. Calguèt desplaçar mai de 300 000 personas per complir lo projècte, que fòrça acabèron dins d'acampatges precaris âs cap d'accès a la tèrra e pas cap de condicions de basa de sanitàrias.
- La Banca Mondiala afavorís los interèsses dels païses industrializats:
- Afavorís l'exportacion dels residús dangieroses o toxics cap a de païses en desvolopament;
- Afavorís la relocalizacion d'industrias contaminantas dels païses industrials cap a de païses en desvolopament.
- Los projèctes de la Banca Mondiala empejoran las condicions dels pichons agricultors:
- Rarament, a vegada solament, los agricultors de subsisténcia recebon los beneficis de l'asagatge e l'energia produits per las grandas restancas;
- S'encoratja lo remplaçament de las culhidas de subsisténcia per de recoltats industrialas, e encara dins d'airals que son pas apropriats, apaurissent encara mai los païsans.
- La Banca Mondiala a prestat a de govèrns que viòlan dubèrtament e de lònga los dreches umans
- Se faguèt de prèstes a de dictaturas reconegudas per violacions de dreches fondamentals, coma Chile, Uruguai e Argentina al decènni de 1970, Filipinas jos la dictatura de Ferdinand Marcos o Indonesia jos Suharto.
- E mai se la Banca allèga que los fons prestats foguèron pas utilizats en d'activitats que prejudicièron dirèctament los ciutadans, en aprovar aqueles fons se liberèron de ressorsas que los govèrns dictatorials poguèron emplegar en activitats de persecucion e repressions.
- Lo desplaçament forçat de personas e comunitats causèt sofriment e pauritge
- I a d'exemples d'aqueles politicas en Indonesia e Brasil.
- En general, los païsans desplaçats arriban en d'airals pus paures e amb de rendement agricòla mendre.
- Los projèctes de la Banca Mondiala an amenaçat los dreches dels pòbles autoctòns
- Se plan la Banca dictèt en 1982 unas directivas per de projèctes que tòcan de pòbles indigènas (Tribal Projects and Economic Development Guidelines), en 1996 un dels avocats de la Banca Mondiala declarèt publicament qu'aqueles jamai foguèron seguits, e que en intèrne s'utilizan de nòrmas ben pus flacas per la proteccion dels interèsses dels pòbles indigènas.
- La Banca Mondiala acompanhèt pas corrèctament lo ròtle de las femnas dins lo desvolopament.
Benlèu la critica mai intensa, partejada per la Banca Mondiala e lo Fons Monetari Internacional, es que las politicas d'ajustament estructural impulsat per aqueles organismes an impausat de còstes socials elevats per de gropes vulnerables dins los païses en desvolopament.
Influéncia dels Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Una critica considèra la Banca Mondiala coma essent jos l'influéncia politica dels Estats Units d'America, que n'aprofièchan per far avançar los seus interèsses.
Foguèt lo cas quand lo primièr prèst de la Banca Mondiala per França foguèt retardat jos la pression americana fins que los comunistas daissèsson lo govèrn de de Gaulle. [2] La nominacion en junh de 2005 de Paul Wolfowitz suscitèt nombroses comentàris, del seu nomenament fins a sa casuda[3] foguèt una autra illustracion. Segon sos detractors, Paul Wolfowitz, «architècte» de la Guèrra d'Iraq (2003),[4] projectava de s'impausar per la patz aquò qu'o a pas pogut èsser per la guèrra .[5]
D'autra banda, se critica la nòrma tacita de la causida del president de l'Institucion pel govèrn american. Joseph Stiglitz repròcha als païses europèus d'èsser responsables del marrit periòde traversat per la Banca Mondiala. [6]
Retirada de Veneçuèla[modificar | modificar la font]
Lo 1èr de mai de 2007, lo president de Veneçuèla, Hugo Chávez anoncièt son intencion de retirar son país de la Banca Mondiala e del Fons Monetari Internacional,[7] amb aqueles mots: "Es melhor que nos sortam abans que siam pilhats".E aprèp en 2006 de la totala devolucion del deute extèrne de Veneçuèla, lo 30 de junh de 2007, aquela retirada èra pas efectiva. [8]
Presidents de la Banca Mondiala[modificar | modificar la font]
- Eugene Meyer, 1946
- John J. McCloy, 1947 - 1949
- Eugene R. Black, 1949 - 1963
- George D. Woods, 1963 - 1968
- Robert S. McNamara, 1968 - 1981
- Alden W. Clausen, 1981 - 1986
- Barber B. Conable, 1986 - 1991
- Lewis T. Preston, 1991 - 1995
- James D. Wolfensohn, 1995 - 2005
- Paul Wolfowitz, 2005 - 2007
- Robert Zoellick, dempuèi 2007
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ À propos sur le site officiel
- ↑ (fr)"Lo fabulós destin dels Globofagas", Alternativas Economicas n°197 novembre de 2001 p. 11
- ↑ (fr)Paul Wolfowitz contestat dempuèi lo començament de son mandat a la Banca Mondiala (lo Novèl Observator 17.04.2007 )
- ↑ (en) Bush Names Iraq War Architect Paul Wolfowitz to Head World Bank Paul Wolfowitz, «arquitecte» de la Guerra en Irak
- ↑ Paul Wolfowitz : La casuda de Velociraptor ( lo Novèl Observator 26.04.2007 )
- ↑ « Preferiguèron de sostenir un sistèma que lor garantís la presidéncia del Fons Monetari Internacional, al luòc de modificar amb valor los critèris de seleccion », Article del Monde, dimècres lo 31 de mai 2007
- ↑ (fr)Chavez abandona la Banca Mondiala e lo FMI , Le Soir , 1èr de Mai de 2007
- ↑ Donadas de membres financièrs


text:
1029
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1029 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Fin de la revòuta dei tribüs de bedoins de Palestina e de Siria que foguèron reprimidas per lo govèrn centrau que capitèt d'aprofichar lei divisions dei tribüs entre elei per lei vencre.


text:
1977
Aquesta pagina concernís l'an 1977 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Aprofichant l'afebliment dau govèrn etiopian minat per la Terror Roja e la mobilizacion de la màger part dei fòrças armadas dau país en Eritrèa, Somalia ataquèt lòng dei frontieras orientalas lo 23 de julhet per conquistar Ogaden poblat de Somalians e revendicat per Mogadisho (Guèrra d'Ogaden). Ben preparada, l'armada somaliana avancèt rapidament e agantèt la region de Harar e de Dire Dawa. Pasmens, Mengistu capitèt d'unificar la societat etiopian e de ganhar lo sostèn dau blòt sovietic qu'èra inicialament l'aliat dei dos belligerants. Aquò li permetèt de mobilizar una armada fòrça importanta per blocar l'avançada enemiga en setembre, d'obtenir de liurasons d'armaments e de recebre l'ajuda de còrs expedicionaris venguts de Cuba e d'Iemèn.
Sodan[modificar | modificar la font]
Un an après la temptativa saunosa de còp d'estat de Sadiq al-Mahdi (3 000 mòrts en tres jorns de combat dins la capitala), un acòrd de reconciliacion foguèt concluda entre al-Mahdi e lo president Gaafar Nimeiry. Hassan al-Turabi, cap islamista major dau país, venguèt un ministre important dau govèrn e aquò permetèt a Nimeiry, afeblit per la manca de resultats economics dempuei sa presa dau poder en 1969, de neutralizar l'oposicion deis islamistas.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Descubèrta per azard d'un sistèma d'anèus a l'entorn d'Uranus per d'astronòms estatsunidencs.
Intrada en servici dau telescòpi infraroge britanic UKIRT (dubertura 3,8 mètres) ais Observatòris dau Mauna Kea. Èra alora lo telescòpi infraroge pus grand en servici.
Medecina[modificar | modificar la font]
Premier imatge d'un còrs uman complèt realizat gràcias a la tecnica de l'imajariá per resonància magnetica per Raymond Vahan Damadian qu'aviá menat tre 1969 lei premierei demonstracions de la possibilitat d'aplicar la resonància magnetica nucleara a l'imajariá espitaliera.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 13 de genièr - Orlando Bloom, actor american
- 2 de febrièr - Shakira, cantaira colombiana
- 19 de febrièr - Gianluca Zambrotta, fotbolaire italian
- 10 de mai - Nick Heidfeld, pilòt alemand de Formula 1
- 1 de julhet - Liv Tyler, actritz americana
- 27 d'agost - Deco, fotbolaire portugués
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 14 de genièr - Anthony Eden, primièr ministre del Reialme Unit (n. 1897)
- 14 de genièr - Anaïs Nin, escrivana francesa (n. 1903)
- 18 de genièr - Džemal Bijedic, primièr ministre d'Iogoslavia (n. 1917)
- 11 de febrièr - Louis Beel, primièr ministre dels Païses Basses (n. 1902)
- 18 de març - Marien Ngouabi, president de la Republica de Còngo (n. 1938)
- 21 d'abril - Gummo Marx, actor american (n. 1892)
- 5 de mai - Ludwig Erhard, cancelièr d'Alemanha (n. 1897)
- 10 de mai - Joan Crawford, actritz americana (n. 1905)
- 3 de junh - Archibald Vivian Hill, fisiologista britanic, Prèmi Nobel (n. 1886)
- 3 de junh - Roberto Rossellini, realizaire italian de cinèma (n. 1906)
- 16 de junh - Wernher von Braun, scientific alemand (n. 1912)
- 2 de julhet - Vladimir Nabokov, escrivan rus, Prèmi Nobel de Literatura (n. 1899)
- 3 d'agost - Makarios III, arquevesque e president de Chipre (n. 1913)
- 4 d'agost - Edgar Douglas Adrian, fisiologista britanic, Prèmi Nobel (n. 1889)
- 16 d'agost - Elvis Presley, cantaire american (n. 1935)
- 19 d'agost - Groucho Marx, actor american de comèdia (n. 1890)
- 12 de setembre - Steve Biko, activista politic de Sud-Africa (n. 1946)
- 16 de setembre - Marc Bolan, musician anglés (n. 1947)
- 16 de setembre - Maria Callas, soprano americana (n. 1923)
- 5 de novembre - René Goscinny, escrivan francés (n. 1926)
- 9 de decembre - Clarice Lispector, escrivana brasilièra (n. 1920)
- 25 de decembre - Charlie Chaplin, actor e director de cinèma britanic (n. 1889)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Philip Warren Anderson, Nevill Francis Mott, John Hasbrouck van Vleck
- Prèmi Nobel de Quimia : Ilya Prigogine
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Roger Guillemin, Andrew V. Schally, Rosalyn Yalow
- Prèmi Nobel de Literatura : Vicente Aleixandre
- Prèmi Nobel de la Patz : Amnistia Internacionala
- Prèmi Nobel d'Economia : Bertil Ohlin, James Meade


text:
Chieulles
Chieulles es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat n'a vorejat per la Moselle.
La commune est bordée par la Moselle.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Lo subernòm dels abitants es los chidrads o los baragouineurs.
- Vilatge del País Messin : Anautit-Camin.
- Plan dels senhors de Ennery : d'Aja, lo Hungre, Paillat.
- Le surnom des habitants est les chidrads ou les baragouineurs.
- Village du Pays Messin : Haut-Chemin.
- Bien des seigneurs d'Ennery : de Heu, le Hungre, Paillat.


text:
Montanèr
Montanèr qu'ei ua vila deu nòrd de Bearn. Qu'ei situada dens lo departament francés deus Pirenèus Atlantics de la region d'Aquitània.
Montanèr que possedeish un castèth bastit per Gaston Fèbus entà emparar aquesta termièra de Bearn. La soa tor qu'ei de teulas (com la tor tanben bastida per Fèbus au castèth de Pau). Aqueth castèth, un còp perduda la soa foncion protectora, que vadó preson, qui per un temps e ho proprietat de d'Artagnan. La glèisa de Montanèr qu'ei interessanta per las soas pintruras muraus dab tèxte en occitan bearnés.
A Montanèr que s'i neureish tanben estrucis.


text:
Jacob Stainer
Jacob Stainer ( Absam, Àustria, c. 1617 - 1683) que ho un laütièr austriac tanhent de l'escòla de Cremona e deus Amati mei que mei (çò qui's coneish en véder las vòutas pronciadas deus son instrunents). Qu'èra de la generacion anteriora a la d'Antonio Stradivari e los son instruments que hon a còps mei recercats que'us deu mèste cremonés.
Las signatura de Stainer suber las etiquetas deus sons instruments qu'èra deu tipe :
Jacobus Stainer in Absam prope Oenipontum fecit 1663
Deu talher de Steiner que gessón vriulons, vriulons altos, violoncèls e contrabassas.


text:
Cary Grant
Archibald Alexander Leach dich Cary Grant (18 de genier de 1904, Bristol - 29 de novembre de 1986, Davenport) es un actor de cinèma estatsunidenc d'origina britanica. Comencèt sa carriera dins lei comèdias de Broadway avans de partir a Hollywood en 1931. Venguèt famós gràcias a sa participacion dins She Done Him Wrong (1933) e I'm No Angel (1933). Puei, fèt la màger part de sa carriera dins de comèdias coma The Awful Truth (1937), Bringing up Baby (1938), People Will Talk (1951) o Charade (1963), de films romantics coma The Philadelphia Story (1940) o An affair to remember (1957) e de films d'Alfred Hitchcock coma Suspicion (1941), Notorious (1946) o North by Northwest (1959)


text:
K
K es l'onzena letra e l'ochena consonanta de l'alfabet latin. A un emplec fòrça limitat en occitan qu'i apareis mai que mai dins la toponimia estrangièra o dins la transcripcion e se pronóncia [k]. Seguida d'una h, forma un digraf, -kh-, que representa lo son [x] dins las transcripcions de noms e toponims estrangièrs
Interven coma abreviacion del prefix quilo-/kilo- dins mantun mot coma quilomètre (km), quilograma (kg), quilohertz (kHz) e en informatica (kb per kilobit, kB per kilobyte etc...).
En quimia es, jos sa forma majuscula, lo simbòl del potassi e en fisica s'emplega per lo gra kelvin.
Origina[modificar | modificar la font]
Se pensa que l'escritura actuala d'aquesta letra es venguda per l'etrusc, que faguèt una adaptacion de la kappa grèga. L'evolucion grafica de la letra seriá la seguenta:


text:
Teodoric Ièr
Teodoric (? - 451 prèp de Tròias) èra un rei visigòt de Tolosa de 418 a 451, filh illegitim d'Alaric I e nebot d'Ataülf. Succediguèt a Walia e menèt una politica mesurada, consolidèt lo reialme tolosan. La tradicion cristiana lo fa paire d'Antonin de Pàmias, venerat coma sant.
Biografia[modificar | modificar la font]
Lèu lèu rompèt la patz amb los romans e occupèt una partida de la Gàllia assetjant Arle en 425. Aeci se virèt contra el e se deguèt retirar cap a Tolosa, e fin finala, aprèp una autra derrota que i foguèt capturat lo general visigòt Arnaülf, faguèt la patz en (427 o 428); venguèt alavetz aliat de Roma e foguèt enviat en Ispània per luchar contra los vandals ont las seunas fòrças, e aquelas dels romans, foguèron derrotadas pels vandals a Marida, en 429.
En 436 quand los burgondis, que vivián en Gàllia coma federats, se revoltèron e envasiguèron la Gàllia Belga, trenquèron l'aliança amb los romans e assetjèron Narbona. Aeci venquèt los burgondis, tuant en combat lo rei burgonde Gundicari (los burgondis, dirigits pel filh del rei, Gondioc, emigrèron en Sabaudia e envièron Litori contra Teodoric perque èra retengut per la revòlta dels bagaudas; Narbona resistiguèt al sètge e fin finala Aeci arribèt en (437) e venquèt Teodoric, amb un grand chaple, e foguèt obligat de se retirar.
Aeci tornèt en Itàlia e daissèt Litori amb una armada formada subretot pels huns per contunhar la guèrra; Teodoric podèt pas resistir e se retirèt a Tolosa on foguèt assetjat per Litori en 439. Sens possibilitats de capitar, Teodoric negocièt mejans los evesques crestians; mai Litori, qu'èra pagan, recebent d'auguris favorables sus la victòria, refusèt totas las proposicions de patz de Teodoric.
Alara dins una sortida desesperada dels visigòts, prenguèron los romans per sorpresa e ganhèron e Litori foguèt fa prisonièr e portat en trionf per las carrièras de Tolosa. Alara daissèt lo sud de Gàllia expausat a las incursions dels visigòts, fins al Ròse; Rapidament, lo prefècte del pretòri de Gàllia, qu'aviá pas d'armada per resistir, dintrèt en negociacions amb Teodoric e faguèt la patz, en condicions desconegudas mas plan segur favorablas als visigòts. Foguèt un dels rare govèrn que domininèt efectivament la totalitat de l'actual territòri occitan, perque tanben lo reialme conteniá Aquitània.
Teodoric contunhèt sa política de consolidacion e maridèt una de las seunas filhas a Huneric, filh de Genseric rei dels vandals. Mas pauc aprèp Genseric, sospechant que la nòvia o voliá empoisonar, li faguèt copar lo nas e las aurelhas e la tornèt a son paire a Tolosa (445).[1] Per venjar l'otratge, Teodoric preparèt l'invasion d'Africa e los romans li ofriguèron son ajuda. Tanben faguèt una aliança amb los soabes que durèt fins a 449.
Alara Genseric persuadèt lo rei dels huns, Atila, d'atacar los romans e los visigòts. Atila passèt lo Ren a Estrasborg. Aeci reuniguèt una armada que se jonhèt a Teodoric, amb los seus dos filhs, Torismon e Teodoric lo Jove. Quora Aeci se sarrèt dels huns, atila, qu'assetjava Orleans, se retirèt a la plana de Champanha; fin finala las doas armadas se trapèron a Châlons-en-Champagne (batalha dels Camps Catalaunics) dins una batalha decisiva qu'Atila i foguèt derrotat; una granda partida de la capitada a de s'atribuir als gòts e al jove Torismon. Teodoric moriguèt al començament de la batalha (20 de setembre de 451) e li succediguèt lo seu filh Torismon.


text:
Lista dels participants
Aquesta pagina aficha la lista de totes los comptes d'utilizaires, qu'ajan efectuat de contribucions o non. La causida del « grop » correspond als diferents estatuts possibles.
- Cedric31 (Discussion | contribucions) (Burocrata, Administrator)
- Jfblanc (Discussion | contribucions) (Burocrata, Administrator)
- Lembeye (Discussion | contribucions) (Administrator) (Creat lo 10 mai de 2006 a 18.22)
- Mertyl (Discussion | contribucions) (Administrator) (Creat lo 18 de junh de de 2007 a 23.52)
- Nicolas Eynaud (Discussion | contribucions) (Administrator) (Creat lo 24 abril de 2010 a 17.49)


text:
Winkel (Haut Ren)
Winkel en alemannisch ( Winkel en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Winkel A situat en lo #Jurar alsacien, a aperaquí 550 mètres d'altitud.
Winkel est situé dans le Jura alsacien, à environ 550 mètres d'altitude.
Istòria[modificar | modificar la font]
Per l'ora, cap de informacion sul vilatge en lo Antiquitat a pas #èsser trobat. Es avéré que la region i aviá ocupat per las Rauraques fins a l'arribada de las Romains. Aqueles darrièrs aurián agut en Rauracie una plaça permanenta, mas la siá localizacion exacta es pas pas conegut. La proximitat de la via romaine #que, sembla, passava pel luòc actual del oratoire N.D. De la Nautor a probablament incitat Quiquerez a situar un camp romain sus una nautor en dominant la font de la Ill.
Aquela municipalitat aperteniá a la distincion de Ferrette.
Pour l'heure, aucun renseignement sur le village dans l'Antiquité n'a été retrouvé. Il est avéré que la région était occupée par les Rauraques jusqu'à l'arrivée des Romains. Ces derniers auraient eu en Rauracie un poste permanent, mais son emplacement exact n'est pas connu. La proximité de la voie romaine qui, semble-t-il, passait par le site actuel de l'oratoire N.D. du Haut a probablement incité Quiquerez à situer un camp romain sur une hauteur dominant la source de l'Ill.
Cette commune appartenait à la seigneurie de Ferrette.


text:
Becquerel
Lo becquerel (simbòl : Bq) es l'unitat de mesura derivada dau Sistèma Internacionau d'Unitats per l'activitat d'un nuclèu atomic radioactiu. Correspond a una desintegracion per segonda e es omogenèu a s-1 siá l'invèrs d'una segonda. Es nomat en onor dau fisicia francés Henri Becquerel, Prèmi Nobel de Fisica 1903, qu'aguèt un ròtle decisiu dins la descubèrta de la radioactivitat.
Avans l'adopcion dau becquerel, l'unitat de l'activitat èra lo curie (Ci). La relacion entre lo curie e lo becquerel es : 1 Ci = 3,7.1010 Bq.


text:
Neunkirchen-lès-Bouzonville
Neunkirchen-lès-Bouzonville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat es termierèra amb la Alemanha.
La commune est frontalière avec l'Allemagne.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait De l'anciana província de Lorraine, diocèse de Trèves.
- Agut en fief pel senhor de Haën de Bourg-Esch.
- Levava de la prévôté de Sierck.
- Dépendait de l'ancienne province de Lorraine, diocèse de Trèves.
- Tenu en fief par le seigneur de Haën de Bourg-Esch.
- Relevait de la prévôté de Sierck.


text:
[Vítejte - Welcome - Benvinguts - Bienvenidos - Benvenuti - Bienvenue - Mbote]
Aquí mon primièr ostal sul Web, o gaireben. Arribèri a Geocities de cap a la fin de decembre de 1995 (e òc !). D'aquel temps se disián Geopages e foncionavan per vesinatges. La primièra pagina èra a l'ostal 2687 de París, qu'ara a un autre locatari. I aviá dessús un fum de causas, qu'assagèri après de metre un pauc pertot segond lo contengut. Mudèri los catons dins lo barri de SoHo que li soi ara. Après, Yahoo se crompèt Geocities e los vesinatges o barris son estats remplaçats per los noms d'usancièrs.
Aquela paja es dempuèi lo 2 de junh de 1999 dedicada a una activitat qu'ai pas gaire léser de far per ara, l'escritura. E coma es ma pagina "personala", se parlarà tanben de ma persona.
Empacha pas que las activitats qu'ai son endacòm mai, tanben...
Enfin, se sètz lengacopat (avètz un problèma
grèu de monolingüisme, per exemple), de causas i n'aurà en d'autras
lengas.


text:
Oursel-Maison
Oursel-Maison es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge rural situat en una vallée del Scenari picard, situat a una vintena de quilomètres al nòrd de Beauvais.
A situat près del anciana RN30 (actuala RD 930) en connectant Roan a La Capelle, e facilament accessibla per la échangeur Modèl:Sofr de la autoroute A16.
Village rural situé dans une vallée du Plateau picard, situé à une vingtaine de kilomètres au nord de Beauvais.
Il est situé à proximité de l'ancienne RN30 (actuelle RD 930) reliant Rouen à La Capelle, et aisément accessible par l'échangeur Modèl:Sofr de l'autoroute A16.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dels vestigis romains an #èsser trobats en la municipalitat, ont passava la via romaine Amians - Beauvais (dicha Cauçada Brunehaut).
- La tèrra i aguèt donat l'an 1239 pel senhor del luòc al abbaye de Breteuil, #que i deteniá ja una granja
- Des vestiges romains ont été retrouvés dans la commune, où passait la voie romaine Amiens - Beauvais (dite Chaussée Brunehaut).
- La terre fut donnée en 1239 par le seigneur du lieu à l'abbaye de Breteuil, qui y détenait déjà une ferme


text:
Joux
Jor en arpitan (Joux en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Joux Es un vilatge de 657 abitants (recensement de 2006), en fasent part del departament del Rhône (Region Rhône-Alpes). Lo vilatge a situat a 5 quilomètres de la vila de Tarare, cap de luòc del costat #que Joux fach partit, a 50 km de Lion e a 37 km de Roana. La siá superficie n'es de 2 518 ectaras. Las municipalitats limitrophes de la municipalitat son Violay, Sant-Marcel-l'Illuminat, Tarare, Los Sauvatges, Sant-Cyr-de-Valorges.
Es a Joux #que pren naissença lo riu Turdine, lo un dels jos-afluents de la Saône, al pè del caulet del Pi Bouchain. Entre los afluents de la Turdine sus la municipalitat, se tròba lo Charveyron.
La Turdine forneix n'aiga çò barrage de Joux, mai gròssa labor hydrologique del costat de Tarare, e situat sul territòri de la comuna.
Entre los autres rius de la municipalitat, se citarà lo Boussuivre, #que pren naissença en contrebas del mont éponyme, pas luènh de la Torn Matagrin sus la municipalitat de Violay en la Loire.
Lo pòble compti de nombroses caserius, #que los mai importants ne son Arcy, lo Chadier e la Pimpia.
Joux est un village de 657 habitants (recensement de 2006), faisant partie du département du Rhône (Région Rhône-Alpes). Le village est situé à 5 kilomètres de la ville de Tarare, chef lieu du canton dont Joux fait partie, à 50 km de Lyon et à 37 km de Roanne. Sa superficie est de 2 518 hectares. Les communes limitrophes de la commune sont Violay, Saint-Marcel-l'Éclairé, Tarare, Les Sauvages, Saint-Cyr-de-Valorges.
C'est à Joux que prend naissance la rivière Turdine, l'un des sous-affluents de la Saône, au pied du col du Pin Bouchain. Parmi les affluents de la Turdine sur la commune, on trouve le Charveyron.
La Turdine approvisionne en eau le barrage de Joux, plus gros ouvrage hydrologique du canton de Tarare, et situé sur le territoire de la commune.
Parmi les autres rivières de la commune, on citera le Boussuivre, qui prend naissance en contrebas du mont éponyme, non loin de la Tour Matagrin sur la commune de Violay dans la Loire.
Le village compte de nombreux hameaux, dont les plus importants sont Arcy, le Chadier et la Pimpia.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Per qualqu'uns, lo nom Joux provendriá de Jove, o de Araara Jovis, #çò que, en dialècte derivat del latin, significa « autar de Jupiter ». Cela voldriá dire #qu'un autar i i aguèt levat a l'epòca gallo-romaine. D'autras i veson una contracció de juria, « bòsc », e jugum, « reünion de tuc ». La municipalitat s'es pel continuament nomenat Ieu, Joz, de contunh Joux-sus-Tarare.
Benlèu designada jol nom de Jocus en 960[1] e alavetz qualificada de villa, la municipalitat pren de l'importància al Mièja Edat, ont mencion a fach dempuèi la Modèl:S- en una charte de la abbaye de Savigny datada de 1088[2]. Aquel acte informa #que Aymon de Lay donava al abbaye la glèisa de Joux e lududes prepausava de crompar las siás dependéncias, #dire, de tèrras e annèxas.
En 1243 un cèrt Guillaume de Joux abandonava la siá viguerie a Humbert V de Beaujeu[3]. Joux Levava alavetz probablament del Forez e pas #venir beaujolaise qu'en lo moment del parteja de 1273, parteja #que scindait a nòu lo Forez e lo Beaujolais[4]. Alavetz qualificada de castrum, Joux i aguèt agut en franc-alleu fins en 1324 data #que #èsser inféodée li pòrti a el de Borbó.
Baronnie Dempuèi la Modèl:S-[5] #èsser a las mans de las Beaujeu, de contunh successivament a aquelas de las familhas de Viena e de Villeneuve. S'estendiá alavetz sus las parròquias de Joux, de Affoux, de Sant-Marcel-l'Illuminat, d'una part de Violay e de Sant-Forgeux aital coma una part de las Sauvatges. Los descendents #èsser las familhas de Pomey, de Cotton, de la Font, e Ruyneau de Sant-George.
La municipalitat, après aver-i conegut una décroissance démographique al cors de la Modèl:S-, s'es repeuplée a la fin d'aquel.
Pour certains, le nom Joux proviendrait de Jove, ou d'Araara Jovis, ce qui, en dialecte dérivé du latin, signifie « autel de Jupiter ». Cela voudrait dire qu'un autel y fut dressé à l'époque gallo-romaine. D’autres y voient une contraction de juria, « forêt », et jugum, « sommet de colline ». La commune s'est par la suite nommée Jo, Joz, puis Joux-sur-Tarare.
Peut-être désignée sous le nom de Jocus en 960[6] et alors qualifiée de villa, la commune prend de l'importance au Moyen Âge, où mention est faite dès le Modèl:S- dans une charte de l'abbaye de Savigny datée de 1088[7]. Cet acte rapporte qu'Aymon de Lay donnait à l’abbaye l'église de Joux et lui proposait d'acheter ses dépendances, dîmes, terres et annexes.
En 1243 un certain Guillaume de Joux abandonnait sa viguerie à Humbert V de Beaujeu[8]. Joux relevait alors probablement du Forez et ne devint beaujolaise que lors du partage de 1273, partage qui scindait à nouveau le Forez et le Beaujolais[9]. Alors qualifiée de castrum, Joux fut tenue en franc-alleu jusqu'en 1324 date à laquelle elle fut inféodée duc de Bourbon.
Baronnie dès le Modèl:S-[10] elle fut aux mains des Beaujeu, puis successivement à celles des familles de Vienne et de Villeneuve. Elle s’étendait alors sur les paroisses de Joux, d'Affoux, de Saint-Marcel-l'Éclairé, d'une partie de Violay et de Saint-Forgeux ainsi qu'une partie des Sauvages. Les descendants furent les familles de Pomey, de Cotton, de la Font, et Ruyneau de Saint-George.
La commune, après avoir connu une décroissance démographique au cours du Modèl:S-, s'est repeuplée à la fin de celui-ci.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ d'après Georges Debombourg ; veire tanben lo Cartulaire de Savigny, art 232 in villa quae dicitur Jocus
- ↑ Charte 818
- ↑ Archiu Nacional, P1228 P11 p 51
- ↑ Chartes del Forez, charte 1634
- ↑ Paul de Varax, Nòta sul Baronnie de Joux sus Tarare, 1876
- ↑ d'après Georges Debombourg ; voir aussi le Cartulaire de Savigny, art 232 in villa quae dicitur Jocus
- ↑ Charte 818
- ↑ Archives Nationales, P1228 P11 p 51
- ↑ Chartes du Forez, charte 1634
- ↑ Paul de Varax, Notice sur le Baronnie de Joux sur Tarare, 1876


text:
Delaware (riu)
Lo riu Delaware (en anglés: Delaware River) es un fluvi del nòrd-èst dels Estats Units que se geta dins l'ocean Atlantic a la baia de Delaware. Sa longor totala, de la font de son braç pus long fins a Delaware Capes es de 660 km.
Lo riu Delaware constituís una part de las termièras entre los Estats de Pensilvània e de Nòva York, la totalitat de la frontièra entre Nòva Jersey e Pensilvània e la màger part de la frontièra entre l'estat de Delaware e l'estat de Nòva Jersey. Provesís una part importanta de l'aiga de la vila de Nòva York.
Lo riu foguèt explorat pel navegador olandés Adriaen Block coma part de la colonia dels Nòus Païses Basses. Foguèt sonat « riu del sud », que marcava lo punt pus meridional de la colonia.


text:
Francisco Franco
Francisco Paulino Hermenegildo Teódulo Franco y Bahamonde (4 de decembre de 1892 - 20 de novembre de 1975), mai conegut coma Francisco Franco o Francisco Franco y Bahamonde foguèt un dictator e mai tard formalament venguèt cap d'Estat d'Espanha a partir d'octobre de 1936, e regent del reialme d'Espanha de 1947 fins a sa mòrt en 1975. Son Estat combinèt en foncion de las epòcas lo corporatisme amb lo nacionalisme, lo faissisme e un ensems de valors tradicionalas.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Lo Regim franquista
- (es) Fondation Francisco Franco
- (es) Biografia de "Francisco Franco"
- (en) Biografia de Franco sul sit Spartacus
- (es) Biografia de la BBC
- (en) Biografia detalhada
- Vidèo
- (en) Documentaire 52': When Franco died we were 30
- (es) Testimonhatge de Carmen Franco, la filha de Franco


text:
Motor de combustion
Un motor de combustion es un mecanisme que produtz una fòrça motritz per la transformacion de l'energia d'un combustible.
Somari
Tipes de motors de combustion[modificar | modificar la font]
Totes los motors se compausan d'una maquinariá e d'un fluid de trabalh. Lo fluid de trabalh, normalament un gas, es el que transpòrta la calor del foguièr caud al foguièr freg de tal biais qu'obtenèm un trabalh. En particular, los motors de combustion utilizan coma foguièr caud una reaccion quimica exotermica o combustion. Segon cossí utilizam aqueste fluid de trabalh, podèm classificar los motors.
Segon lo cicle[modificar | modificar la font]
De cicle tancat[modificar | modificar la font]
Lo fluid de trabalh se recicla entre lo foguièr freg e lo foguièr caud, sempre es lo meteis gas. Aital se pòt utilizar un fluid "de dessenh", CFC's, sòdi liquid, mercuri, CO2 etc.. mas lo problèma es que devèm refregir lo fluid dins un foguièr freg.
De cicle dobèrt[modificar | modificar la font]
Lo fluid de trabalh ven de l'exterior, es caud, passa al foguièr freg e se libèra dins l'atmosfèra. Dins cada cicle, lo fluid de trabalh es renovelat. Lo fluid de trabalh sempre serà l'aire de l'atmosfèra devèm trabalhar amb las proprietats d'aqueste, l'avantatge es que nos devèm pas preocupar del foguièr freg.
Segon la combustion[modificar | modificar la font]
De combustion extèrna[modificar | modificar la font]
Los gases resultants de la combustion dintran pas dins lo motor. Servisson per escalfar lo fluid de trabalh al mejan d'un intercambiaire de calor. Exemples: (cicle dobèrt) maquina de vapor, (cicle tancat) Motor Stirling, turbinas de vapor.
De combustion intèrna[modificar | modificar la font]
Los gases resultants de la combustion forman una part del fluid de trabalh del motor. Exemples: motors Otto, Dièsel, turbinas de gas (reactors). Totes aquels de cicle dobèrt.
Exemples[modificar | modificar la font]
Dins los trins de vapor, utilizan un forn per escalfar una caudièra plena d'aiga. Es la vapor generada que dintra dins los pistons e efectua lo trabalh, pas lo fum de la combustion. A mai es de cicle dobèrt per que un còp utilizada la vapor, se bandit al exterior, cal tornar metre mai d'aiga per generar mai de vapor.
D'unes reactors nuclears utilizan lo sòdi coma fluid de trabalh. S'escalfa dins lo reactor se vaporiza e s'injècta directament dins las turbinas. Solide, se daissa pas escapar dins l'atmosfèra, mas es refregit amb d'intercambiaire de calor e amb d'aiga de mar, la vapor se condensa e se torna a utilizar. Mas es pas un motor de combustion, es de cicle tancat.
Motors de combustion intèrna[modificar | modificar la font]
Dins lo cas de las automobilas lo piston es unit a una bièla e aquesta fa de palanca sus un virabiquí qu'es un ais que convertís lo movement linear en un movement continú de rotacion.
Motors de quatre temps[modificar | modificar la font]
- Fasa d'admission per chucadís d'aire e combustible
- Fasa de compression amb la valvula tancada
- Fasa d'explosion o combustion quand s'arriba a la relacion maximala de compression
- Fasa d'expulsion de gases
Motors de dos temps[modificar | modificar la font]
Fòrça similars als de 4 temps. Dins la fasa d'expulsion dels gases, tanben se fa l'admission de combustible, aital, las fasas 4 e 1 se fan al meteis temps. Normalament, lo cap del piston e la cambra de combustion tenon una forma conica per evitar que los gases de dintrada e de sortida se barregen. Pasmens, sempre demòran de residús de la combustion e s'escapa une part de combustible sens cremar. An una relacion pes/poténcia fòrça bona, mas son pauc eficients.


text:
1066
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1066 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 14 d'octobre: Victòria normanda de Guilhèm lo Conquistaire sus las tropas anglosaxonas d'Harold Godwinson a la batalha d'Hastings.
Escòcia[modificar | modificar la font]
Adopcion d'una politica de neutralitat per leis Escocés regardant la guèrra de succession anglesa. L'objectiu dau rèi Malcolm III èra d'aprofichar lo caòs anglés per assaiar de conquistar una partida de Northúmbria. Ansin, son reiaume venguèt un refugi per unei caps saxons vencuts e desirós d'organizar d'armadas novèlas.


text:
Fresnes-Mazancourt
Frène-Mazancourt en picard ( Fresnes-Mazancourt en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La distincion de Fresnes es fòrça anciana : en 1045, Jean de Fresnes èra lo un dels puissans senhors del tribunal de Herbert IV, comte de Vermandois. Mas aquel ostal i aguèt pauc de durada ; perque se tròba pas mai de monument #que la tanh. Als darrièrs tempses, lo domeni aperteniá al duché-pairie de Chaulnes. Lo castèl, #que s'i vei uèi al extremitat del pòble, es una bastissa pro polida, mas d'epòca modèrna.
Mazancourt, Situat sus la rota de Flandres, tira la siá origina e lo sieu nom d'una métairie o barralha establida, en aquel endroit favorable, cap a l'epòca de la affranchissement de las municipalitats. Mas, inicial de Mazancourt, significa en lenga romane, ostal, métairie o eiretatge de personas serviles. Mazancourt N'efièch, èra pas #qu'un fief de pauc d'importància. Los châtelains de lo sieu solar apareisson pas qu'en Modèl:La s : en 1430, Messire Florimond de Brimeu, senhor de Mazancourt, caminava al continuament del pòrti de Bourgogne, #que lo #nomenar chevalier : es encara citat, en lo moment del banc de Compenha, per Jean de Luxemborg, en lo meteis an 1430 (Moustrelet, liv. A, chap. LXXIX elXCIV). Aquel fief #passar de contunh als Merlin de Mazancourt ; #obténer fòrça d'importància per la carga de grandas baillis del poderós marquisat de Nesle #que #ocupar longtemps : una campana de la collégiale d'aquela vila, donada per un membre d'aquela familha, portava lo nom de Mazancourt. Cap a la Sègle XVI, #far l'aquesiment del domeni de Billencourt e #abandonar la siá abitacion de Mazancourt, cambiada dempuèi en una granja.
La seigneurie de Fresnes est fort ancienne : en 1045, Jean de Fresnes était l'un des puissans seigneurs de la cour d'Herbert IV, comte de Vermandois. Mais cette maison eut peu de durée ; car on ne retrouve plus de monument qui la concerne. Aux derniers temps, le domaine appartenait au duché-pairie de Chaulnes. Le château, qu'on y voit aujourd'hui à l'extrémité du village, est un édifice assez beau, mais d'époque moderne.
Mazancourt, situé sur la route de Flandres, tire son origine et son nom d'une métairie ou ferme établie, dans cet endroit favorable, vers l'époque de l'affranchissement des communes. Mas, initiale de Mazancourt, signifie en langue romane, maison, métairie ou héritage de personnes serviles. Mazancourt en effet, n'était qu'un fief de peu d'importance. Les châtelains de son manoir ne paraissent que dans le Sègle XV : en 1430, Messire Florimond de Brimeu, seigneur de Mazancourt, marchait à la suite du duc de Bourgogne, qui le nomma chevalier : il est encore cité, lors du siège de Compiègne, par Jean de Luxembourg, dans la même année 1430 (Moustrelet, liv. a, chap. LXXIX elXCIV). Ce fief passa ensuite aux Merlin de Mazancourt ; ils obtinrent beaucoup d'importance par la charge de grands baillis du puissant marquisat de Nesle qu'ils occupèrent longtemps : une cloche de la collégiale de cette ville, donnée par un membre de cette famille, portait le nom de Mazancourt. Vers le Sègle XVI, ils firent l'acquisition du domaine de Billencourt et abandonnèrent leur habitation de Mazancourt, changée depuis en une ferme.


text:
Woody Guthrie (Okemah, 14 de julhet de 1912 - Nòva York, 3 d'octobre de 1967) foguèt un cantaire e musician folk nòrd-american, que compausèt mantuns centenats de cançons politicas, tradicionalas o enfantinas, baladas e òbras improvisadas. Se produsiá sovent amb l'eslogan This Machine Kills Fascists (Aquela maquina tua los faissistas), pegat sus sa guitarra. Sa cançon pus famosa es This Land Is Your Land. D'unas de sas cançons enregistradas son archivadas a la librariá de Congrès dels Estats Units. Fòrça engatjat e compromés politicament, jamai cambièt pas lo sieu biais de pensar e d'obrar, fidèl a las siás idèas e las siás causidas, tostemps. Dins sas òbras cantèt mai que mai de contes de marginals, rebèls e deseretats.
D'èime anarquista, Woody Guthrie publiquèt en 26 ans de carrièra, de 1930 a 1956, 16 albums, sempre fasent mai cas de la qualitat que non pas de la quantitat.
Guthrie moriguèt pro jove quand aviá pas que 55 ans per encausa de las complicacions causadas per la malautiá d'Huntington, un desòrdre neurologic progressiu d'origina genetica. Del temps de sos darrièrs ans de vida, malgrat l'enfermetat, Guthrie faguèt de figura de proa dins lo movement de musica folk, e serviguèt d'inspiracion a tota una generacion de joves musicians de folk, e aguèt de relacions de mentòr per d'artistas coma Ramblin' Jack Elliott, Bob Dylan o Bruce Springsteen.


text:
Los Auténticos Decadentes
Los Auténticos Decadentes qu'ei un grop de varietat argentin fondat en 1986. Qu'interpreta mei que mei ritmes de ska mes tanben de cumbia. Qu'a coneguda ua carriera prestigiosa en Argentina e tanben dens la resta d'America Latina on es regularement audit en boita de nueit. Qu'a tanben jogat dens grans estadi de fotbòl e dab artistas internacionau com Manu Chao.
Enter los sons títols mei famós que's pòt mentàver : "Corazón", "Loco (Tu Forma de Ser)", "Entrega el Marrón", "El Murguero", "Los piratas", "La guitarra", "Vení Raquel".


text:
-814
Aquesta pagina concernís l'an -814 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Data tradicionala de la fondacion de Cartage per lei Fenicians.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Assirian[modificar | modificar la font]
Acomençament d'una guèrra novèla entre Assirians e Babilonians. D'efèct, de tensions importantas èran aparegudas dempuei la mòrt dau rèi Marduk-zakir-shumi probablament en causa de temptativas dau rèi babilonian Marduk-balassu-iqbi de contestar sa posicion de protegit deis Assirians per venir tornarmai un sobeiran important de Mesopotamia. Dins totei lei cas, leis Assirians prenguèron rapidament l'avantatge.


text:
Indigòt
L'indigòt o l'indigòt dels tinturièrs(Indigofera tinctoria) es una planta de las regions caudas de la familha de las Fabaceas. Son nom generic ven del grèc indikon e vòl dire d'Índia, país ont los Europèus descobriguèron aquela planta. L'indigòt se n'es aclimatat a las regions tropicalas e temperadas d'Asia coma a qualques regions d'Africa. Son abitat d'origina demòra alavetz desconegut, que sa cultura es anciana : en Índia, la planta foguèt cultivada pendent mai de 4000 ans.
Es un arbust naut d'un a dos mètres. Pòt èsser annadièr, biennal o renadiu, segon lo clima.
La tintura[modificar | modificar la font]
Autrescòps cultivat coma planta tintoriala, es una font primièra de l'indi, qu'es pus ecologic que las tinturas sinteticas, se vend encara uèi.
Per obtenir de tintura, las fuèlhas son en primièr banhadas dins d'aiga, puèi se daissa rebolir, e apareis l'indi, lo principi colorant que dona lo blau. Segon las dòsis ne pòt sortir de roge. Lo precipitat resultant de la fermentacion es mesclat amb una basa quimica fòrta (coma l'idroxid de sòdi). Çò qu'es comprimit, secat puèi transformat en polvera. Resulta una tintura mai que mai blava pururinada, e s'apond tanben d'adjuvants per balhar de matises.
Las fuèlhas de la planta s'utilizan tanben per colorar lo pel (henne)
Autras utilizacions[modificar | modificar la font]
Las fuèlhas e las racinas son utilizadas dins la medecina tradicionala de divèrses païses. En China, contra la fèbre, mals de ventre e depuratiu. En Africa del Sud, la racina trissada s'utiliza per calmar lo mal de caissal. Auriá tanben de vertuts emeticas.
Coma fabacea, es tanben cultivada per melhorar los sòls.
Sinonims[modificar | modificar la font]
Son considerats coma sinonims d'Indigofera tincturia:
- Anila tinctoria (L.) Kuntze var. normalis Kuntze
- Indigofera anil L. var. orthocarpa DC.
- Indigofera argentea L., non Burm.f.
- Indigofera bergii Vatke
- Indigofera cinerascens DC.
- Indigofera houer Forssk.
- Indigofera indica Lam.
- Indigofera sumatrana Gaertn.
- Indigofera ornithopodioides Schum.
- Indigofera orthocarpa (DC.) Berg
- Indigofera tinctoria L. var. macrocarpa D.C.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Lo pastèl.


text:
Jean Chapelain
Jean Chapelain (París, lo 4 de deceme de 1595 - 22 de heurèr de 1674) que ho un poeta e un critic francés deu sègle XVII.
Hilh de notari, que ho preceptor deu hilh gran prevòst de França ; las soas purmèras composicions e la soa traduccion en francés deu Gusman de Alfarache que hen la soa reputacion. Abans d'estar publicat, lo son poèma La Pucelle ou la France délivrée que ho esperat e comentat com se hosse un cap d'òbra mes la publicacion, en 1656, deus sons purmèrs 12 cants que ho mau arcuelhuda e hon quitament ridiculizats per la pluma de Nicolas Boileau.
Chapelain que conservè totun la reconeishença deu Cardinau Richelieu qui'u nomè a l'Acadèmia Francesa a la soa fondacion, que'u autregè ua pension, que'u domandè de tribalhar sus lo diccionari e la gramatica de l'Acadèmia e de har ua critica suu Cid de Pierre Corneille. Jean-Baptiste Colbert que'u domandè de har la lista deus escrivans e saberuts qui s'ameritossen ua retribucion deu rei.


text:
Heudicourt (Somme)
Vidicourt en picard ( Heudicourt en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Heudicourt Es un vilatge rural picard del Santerre situat a 12 km al nòrd-es de Péronne, situat dessús ancians camins ancians : la Cauçada Brunehault de Sant-Quentin a Arras (actual RD 58) e un ancian camin gaulois en connectant Péronne a Cambrai, l'actual RD 181[1].
Heudicourt est un village rural picard du Santerre situé à 12 km au nord-est de Péronne, situé sur d'anciens chemins antiques : la Chaussée Brunehault de Saint-Quentin à Arras (actuelle RD 58) et un ancien chemin gaulois reliant Péronne à Cambrai, l'actuelle RD 181[2].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}. Consultat lo 3 de decembre de 2009
- ↑ Geneawiki. Consultat lo 3 décembre 2009


text:
Microtubul
Los microtubuls que son estructuras de la cellula eucariòta. Que son formats per la polimerizacion d'un dimèrs de duas proteïnas (la tubulina a e la tubulina B) e, segon lo grad mei o mens avançat d'aquesta polimerizacion, que son mei o mens long. Que hen partida de l'esqueleta de la cellula (aperat citoesqueleta) e la loa capacitat de créisher e de mermar qu'ei utilizada per realizar los procès cellulars qui demandan moviments dehens lo citoplasma (lo liquid interior dens lo quau e banhan lo organet cellulars amassas) de la cellula : lo movement de vesiculas (per realizar ua secrecion), la migracion deus cromosòmas (aus qui son la mitòsi e la meïòsi) e la citocinèsi (la separacion d'ua cellula en mair en duas cellulas hilhas un còp acabada la division cellulara.
Estructura[modificar | modificar la font]
Duas proteïnas, ua tubulia a e ua tubulina B que forman un dimèr. Per polimerizacion, mantun dimèrs que forman un protofilament. Fin finala, 13 microfilaments en ceucle que forman un microtubul.


text:
936
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 936 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Campanha militara de Joan Korkoas per sometre la region de Samosate que foguèt finalament destrucha per sei fòrças.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Fin de la campanha còntra lei Hamdanides que venguèron independents entraïnant la pèrda de Siria e dau nòrd d'Iraq per leis Abbassidas. A Bagdad, lo visir Muhammad ibn Ra'iq foguèt nomat emir deis emirs e venguèt lo cap suprèm dau govèrn.


text:
Economia de Curaçao
Torisme, rafinatge de petròli e lo sistèma bancari internacionalas son las principalas activitats de la pichona economia de Curaçao, qu'es fòrça depenenta de l'exterior. Malgrat una pichona creissença del PIB durant lo darrièr decenni, l'isla a un naut PIB per capita e un'infrastructura plan desvolopada, quand comparada dins d'autres païses de la region.[1]Curaçao a un excellent pòrt que pòt recebre de grandes vaissèls petrolièrs. L'entrepresa estatala de Veneçuèla loga l'unica rafinariá de petròli de l'isla del govèrn. La màger part del petròli es importada de Veneçuèla, e los derivats del rafinatge son exportats als Estats Units.[1]
Gaireben totes los bens de principal e de consum son importats, en essent los Estats Units, Brasil, Itàlia e Mexic las principales originas de las importacions.[1]Lo govèrn cerca diversificar l'industria e lo comèrci, e signèt un acòrd amb l'Union Europèa amb gardas a espandir los negòcis amb ela. Lo solèr paure e la manca d'aiga empedisson lo desvolopament de la agricultura. Problèmas budgetaris complican la reforma del sistèma de salut, jubilacion e de pensions, per una populacion progressivament pus vièlha.[1]


text:
Dionís l'Exigú
Dionís l'Exigú (Dionysius Exiguus en latin, Dionisie cel Mic en romanés), (~ 470 - ~ 540) es un monge conegut per aver calculat l’Anno Domini, utilizat coma èra pel calendièr gregorian. Se donèt d'esperel l'escai de Exiguus en signe d'umilitat intellectuala.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Dionís l'Exigú, es originari de la província romana de Scitia minora (correspondent a l’actuala Dobrodja, region del nòrd-èst de Bulgaria e l'èst de Romania, situada entre Danubi e Mar Negra) e seriá d’ascendéncia armeniana (pasmens son amic e discipòl Cassiodore ditz dins son De divinis Lectionibus, c. xxiii que seriá nescut Scit). Èra de la comunautat dels monges scits concentrada a Tomis (l'actuala Constança).
Anèt a Roma vèrs 500, i foguèt abat d'un monastèri, acqueriguèt una granda reputacion pels seus ovratges sus la disciplina ecclesiastica e la cronologia, e moriguèt en 540.
Escriguèt de recuèlhs de Canons apostolics (publicats pel 1èr còp en 1628, in-8, per Justel); de Decretalas (dins la Bibliotèca del drech canon) ; de versions latinas dels obratges de sant Pacòma e mai Paires de la Glèisa.
Foguèt encargat pel cancelièr papal Bonofatius de concebre un metòde per determinar la data de Pasca segon la « Règla alexandrina », tala qu’edictada au Ier concili de Nicèa :
- Pasca es lo dimenge que seguís lo quatorsen jorn de la luna qu'atenh aquela edat al 21 de març o immediatament aprèp.
A aquela epòca, èra costumièr de comptar los ans en utilizant lo començament del reialme de l'emperaire Dioclecian, conegut per aver provocat la darrièra persecucion dels crestians dins l'Empèri roman.
En 525 Dionís l'Exigú introduguèt nòstra èra ne l'emplegant dins sa tièra de Pasca. D'aquel biaisses fondèt l'usatge de comptar los ans depuèi de l'incarnacion (25 de març) e la naissença (25 de decembre) de Jèsus, que placèt a l’an 753 de Roma (es a dire l'an -1 del calendièr actual). Los etudis istorics -- quitament aquela del reialme d'Erodòt lo Grand -- montran que faguèt una dèca d'al mens quatre ans. Denís confirma la periodicitat de 532 ans pel retorn de Pasca al meteis jorn del meteis mes, que faguèt debutar l'an meteis de l’incarnacion. Aquel periòde de 532 ans correspond al produch de 19 ans (Cicle metonic) per 4 (per prene en compte las annada bissextila) e per 7 (pels jorns de la setmana, pasca deven tombar obligatòriament un dimenge) qu'èra ja conegut dels crestians d'Alexandria, mas que se nomena dempuèi, segon lo nom de Denís, periòde dionisian.
De notar que Dionís l'Exigú utiliza pels seus calculs un calendièr sans annada zèro, perque lo zèro èra conegut en l'Occident Crestian pas abans que foguèt descobèrt mejans Espanha per Gerbèrt d'Orlhac.
La preséncia del mot latin nulla, que significa cap de, dins la tresena colomna de sa tièra de Pasca dona l’idèa que Dionís l'Exigú conneissiá lo concèpte de zèro. Pasmens, res permet de deduire que son nulla èra un zèro vertadièr; de totes biaisses l'utilizèt pas dins lo seus calculs. Calguèt esperar lo Millenni II abans que poguèssem dispausar del nombre zèro. E mai, quitament per una civilizacion conneissent lo nombre zèro, per exemple coma resultat de l'operacion « 2-2 », son utilizacion dins l'encastre d'una numerotacion es pas plan evidenta.
Posteritat: lo calcul del temps[modificar | modificar la font]
Durant l'Empèri Carolingian, sembla qu'aguessèm encora costuma de comptar los ans a partir del començament del reialme de l'emperaire (Carlesmanhe e los successors).
Le moine Beda lo Venerable, al sègle VIII, desvelopèt la sciéncia del calcul del temps, que se nomena comput (del latin computare, calcular).
L'usatge de comptar los ans a partir de la naissença de Jèsus commencèt de se generalizar sonque cap a l'an mil.
Lo calendièr gregorian commencèt a remplaçar lo calendièr julian en 1582.
Ara, l'Institut de mecanica celèsta e de calcul dels efemerids[1] utiliza las formulas del comput gregorian per calcular la data de Pasca.
òbras[modificar | modificar la font]
Los tèxtes de Dionís l'Exigú foguèron publicats dins lo toma 67 de la Patrologia Latina de Migne
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Font[modificar | modificar la font]
- (fr)Pierre Riché, Les grandeurs de l'an mille, ed. Bartillat, 1999 ;
- (fr)De temps en temps, Histoires de calendriers, jos la direccion editoriala de Claude Naudin, Tallandier / rev. Historia, Centre Historique des Archives Nationales, 2001.


text:
Santiago de Chile
Santiago de Chile es la capitala de Chile. Formada per un total de 26 comunas e parts d'autres 11, sa populacion totala èra 5 428 590 abitants en 2002. La comuna de Santiago (fondada lo 12 de febrièr de 1541 per Pedro de Valdivia) a 200 792 abitants (2009) e 22,4 km². Son airal metropolitan a 15 103 km² e mai de 7 milions d'abitants.
La vila es un important centre financièr, industrial, comercial e de servicis del país e tanben de l'America del Sud (amb las ciutats de São Paulo, en Brasil, e Buenos Aires, en Argentina).
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Administracion de la ciutat de Santiago en espanhòl.
- http://www.misantiago.cl - Mapa interactiva del centre de Santiago


text:
Cauna del Puèg Mèrle
La cauna ornada preïstorica del Puèg Mèrle es situada a Crabairet, dins los Causses de Carcin e lo departament d'Òlt. Se dobrís dins un puèg dominant la val de Cèla. Henri Breuil declarèt que « la sala pintada de la cavèrna del Puèg Mèrle es coma la Capèla Sixtina dels Causses d'Òlt ».
Situacion e istoric[modificar | modificar la font]
Foguèt descobèrta lo 4 de setembre de 1922 per Andrieu Dàvid e Henri Dutertre, e estudiada per Amadèu Lemosin,[1] André Leroi-Gourhan e Michel Lorblanchet.
En 1949, Andrieu Dàvid descobriguèt lo « Malhum del Combèl ». Amadèu Lemosin estudièt las pinturas descobèrtas.
Venguèt monument istoric lo 17 de febrièr de 1951 e representa un dels sites pus importants de l'art paleolitic europèu.
L'art de Puèg Mèrle[modificar | modificar la font]
La cauna compta dos sosensembles situats suls dos costats de l'entrada preïstorica:
- a l'èst se pòt véser de pontuacions rojas, de cavals, un felin e, dins un diverticul sonat « lo Combèl », tres figuras imaginàrias que evòcan de cèrvis grands de las torbièras;
- a l'oèst s'estend un malhum pus espaciós e pus ric, lo sol accessible per las visitas toristicas. Compren sensiblament una composicion nomenada « frisa negra » associant un caval, de bisonts e de mamots, de detadas nombrosas al plafon, de mans negativas associadas a de pontuacions en mai del panèl apelat « dels cavals pontuats ».
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ La grotte temple du Pech Merle, 1929.