text:
Abbadia del sègle XII nisada dins un replèc de la...
L’abadia de Cadonh es una abadia medeviala fondada en lo 1115. La gleia, dau sègle XII, es d’epoca romanica. Lo claustre, dau sègle XV, es una obra majora de l’art gotic. L’abadia de Cadonh es marcada au patrimòni de l’Unesco coma part del camins de Sant Jaume. La sieu renomada venia dau Suari, venerat pendant d’annadas coma lo Sant Suari dau Crist. Fin finala, d’après l’estudi facha en lo 1934 dei inscripcions -dins una caligrafia araba- sus lo suari, aquel teissut seria originari d’Egipte, elaborat au sègle XI. ...
De la viquipèdia catalana : Bellver de Cerdanya qu’ei ua vilae municipalitat de la comarca de la Baixa Cerdanya. Inclòu l’entitat municipal descentralitzada de Pi. Rensenhaments mei :...
De la Viquipèdia catalana : La glèisa de Sant Serni de Coborriu que’s tròba suus territòria de Bellver de Cerdanya, a Coborriu de Bellver, a la comarca de la Baixa Cerdanya. Véder...
Sector de l’auta val Ròia anexat a la Republica de França despui dau 1947. Castèl e vila anciana de Tenda, avansh o còl de...
Musèu d’art...
Dins la valaa de Var, au limit ancian entre Comtat de Provença (Reiaume francés) e Contea de Niça (Estats de Savòia), la ciutat e ciutadèla. Entraa de la pòrta...
Dolceacqua
Castèl bastit avansh dau 1177, es marcat per o lòng temps qu’es a proprietat d’a familha Dòria. Es sèti dau Marquesat de Doçaiga (Dussaiga en ligurian local), qu’intègra u vilatges de l’auta val Nèrvia. Farà part d’a Contea de Niça fins au 1860. Vilatge bèl damb o riu que passa daval. De tastar: e miquete! Especialitat culinària en recòrdi dau combat còntra o drech de...
Save...
Roina
Ròca-sparviera èra un vilatge bastit a 1100 mètres d’autessa entre li valadas de Palhon e Vesubia, a 45 kilomètres au nòrd de Niça. Aquel vilatge es abandonat despí lo sècolo XVII, mas i a agut fins a 350 estajants. Ancuei, per i arribar, cau pilhar de draias que venon de Coarasa, l’Engarvin (Comuna de Coarasa) ò Duranús. Sus lo site de Ròca-spaviera, non i a pus que de roinas e una capèla, la capèla Sant Miquèu, restaurada en lo 1924. Lo luec dei roinas de Ròca-sparviera (comuna de Duranús) es màgico e emplit d’istòria. Es sustot un luec de legenda, la de la regina Joana. Segon la legenda, la regina Joana, refugiada dins lo sieu castèu a Ròca-spaviera, deuguèt anar a Coarasa per la messa de Calènas. E es pendant qu’èra aluenhada dau sieu castèu qu’i arribèron de fachs ignòbles. Après la descubèrta d’aquelu fachs, la regina Joana quitèt...
Casternòu-Vilavielha es un vilatge de la valada dau Palhon dins lo país niçard. I a en fach doi vilatges : Casternòu, encuei aroinat, e Vilavielha, lo vilatge actuau qu’es bastit sus lo platèu davau. Casternòu es lo vilatge qu’èra occupat a l’atge mejan, una plaça forta construcha sus un luecs auts dau temps dei invasions lombardi e sarrasini. Encuei, aquela plaça forta es venguda una roïna après que lu estajants l’an daissat –sobretot per manca d’aiga- per s’installar dins lo vilatge de davau, Vila Vielha, qu’èra ja lo vilatge occupat a l’epoca romana. Li roïnas de Casternòu son tanben au principi de la draia que cau pilhar per far lo giro dau mont Macaron, dont avèm una bèla vista sus tota la baia de...
Castèu Pontificau
Lo Palais dei Papas es lo simbòl dau raionament de la Glèisa sus l’Occident crestian au sègle quatòrze. Edificat a partir de 1335, en mens de vint annadas, es l’òbra principalament de dos papas Beneset XII e Clamenç VI. Lo monument es lo mai important palais gotic d’Occident (15 000 m2 de posta), e presenta au visitor mai de vint luòcs. Fabulós decòrs de frescas de l’artiste italian Matteo...
La Fortalessa Obludada
Mon filh, n’anirem pus a Comarca Somiar a l’entorn del vièlh castèl… Veiqui çò que chantavan Peiraguda en 1978. A l’espòca, e mai avant, lo chasteu de Comarca es lo luec ente los sarlades van se permenar lo diumenc. Luenh de tota aglomeracion, sens rota godronada per i accedir, lo disen « perdut » mas dins lo país tot lo monde coneis quelas roinas cubertas de vegetacion, en riba de la Beuna. Tot lo monde es un pauc suspres quora lo chasteu, o puslèu çò que n’en sòbra, es tornat chaptat, en mai per un dich Hubert…de Comarca, que per un concors de circonstància se tròba esser un descendent daus senhors qu’ocupaven l’endrech. Sas intencions son pas forçadament claras a la debuta (1972) e lo monde dau país pensen que vai « privatizar » çò qu’era un pauc, per fòrça, vengut un ben comun. Aquò serà a l’encòp validat e infirmat dins las...
Châteaubriant, Marche de Bretagne
A meitat chamin entre Nantas e Renas, dins lo país de la Mée e totjorn dins la Bretanha istorica, se ten la pita vila de Châteaubriant. S’es plan larjament desvelopada a l’entorn de son chasteu, lo Castro Brienti, chasteu de Brient, dau nom daus senhors dempuei lo segle 11 que chafret entau tota la vila, compres l’ancian quartier e borg de Béré, ente se tenia una granda fieira. Châteaubriant es leu integrat au reiaume de Bretanha, e una fortalessa se ven pausar en dessus de la Chera (lo riu que passa) e d’un sanctuari qu’era aquí per avant. Châteaubriant ven donc una de las Marchas de Bretanha, la zòna-tampon que serviá autres còps a defendre la Bretanha contra lo Reiaume de França. D’aquò fau comprener que veirà passar tots los sietis, pendent a pauc pres 400 ans. La reputacion de fòrt imprenable tomba lo 15 d’abriau de 1488, quora...
Chasteu istoric e simbolic de la Bretanha
Lo chasteu daus Ducs de Bretanha, au centre de Nantas, representa bien enquera l’ideia de poder que quilhs sobeirans mai o mens independents aviá e agueren pendent mai d’una espòca, e tanben la plaça estrategica de la vila. Lo chasteu mai vielh a laissat un tor naura, romana, dau segle 13, e tot lo demai venguet apres. Lo chasteu chabet jamai d’evoluar, mas quo es principalament au segle 15, emb Frances II, LO darrier Duc de Bretanha, puei emb sa filha Anna de Bretanha, que coneguet sas modificacions las mai importantas, emb l’apondon de dependencias, d’un « Grand Governament », seguit d’un « Pitit Governament » per lotjar lo Rei de França apres lo restachament, istòria que puescha susvelhar sos noveus vassaus… Los bastiments, impausants, son bien renforçats e logeren de las peças d’artilhariá, per contrar las menaças de las guerras de religion mas tanben per assegurar la man dau rei sus la...
Catedrala gotica
Pareis que la construccion de la catedrala de Nantas duret quasiment 500 ans…mas quò l’empescha pas de presentar una armonia d’ensemble, e li permet quitament d’afichar quauquas especificitats. Un pitit pauc mens granda que Nòstra-Dama de Paris (per exemple), li sembla tot parier, emb sas doás tors de fàcia e son estile gotic. Mas l’interès principau de la catedrala Sent Peire e Sent Pau ven dau fach que las coijas successivas de construccion se pòden enquera observar, tant coma las ideias e maquetas pas retengudas, tanben los fondaments de bastiments mai ancians (pre-crestians din queste cas), e tots tesmonhen de las evolucions socialas e culturals que Nantas veguet pendent 5 segles. Un espaci museu amenatjat jos la catedrala, dins la cripta, permet de comprener l’istòria de l’edifici e de sa bastison, emb daus plans e daus tròçs mai ancians. Lo tresaur i es tanben conservat e expausat. Dins son...
Chasteu de plana
Maruelh, dins lo Nòrd de la Dordonha, era autres còps la capitala d’una baronia importanta dau Peiregòrd. N’en demòra per pròva un chasteu-fòrt impausant, en riba de la rota que vai de Peiriguers a Engolesme, çò que n’en fai un imatge conegut de tot lo ranvers. Tot indica que lo trobador Arnaut de Maruelh vendriá de queu Maruelh ‘qui, mas es sens rapòrt emb lo chasteu actuau, bastit au segle 15 sus de las roinas laissadas per la Guerra de Cent Ans. Lo diferents bastiments dau chasteu se pòden visitar, notadament una chapela d’estile...
Peninsula mediterraneana e ancian eveschat
Magalona, quo es una presqu’isla de l’Eraut que s’avança dins la mar Mediterraneia. Pas tròp luenh de la còsta toristica e daus òrres bastits balnearis tipe Palavas (que vesem dempuei Magalona), es tot parier demorada un pauc sauvatja e sauvagardada. Son acces se fai a pè, e enquera, pas tot lo temps, per un pitit pont e un sendareu godronat, çò qu’explica benleu la relativa tranquilitat de l’isla. Sa tranquilitat es deguda tanben a son ocupacion per daus monges en retirada e un CAT (Centre d’Ajuda per lo Trabalh) se tròba tanben sus l’isla. Pertant, l’istòria de l’endrech fuguet pas totjorn tant suauda, e se compren que la posicion longtemps estrategica de quela avançada d’origina volcanica aja esvelhat mai d’un interès lo long de l’Istòria : romans, etrusques, visigòts, sarrasins, aragones e frances dau temps de la Crotzada. Lo bastiment principau de la peninsula, que ven rapelar que Magalona...
Chasteu
Las bravas roinas dau chasteu de Las Tors, dau XIIesme segle, dins lo país aredian, rasís lo país daus Fuelhagiers, au pè de la forest de Las Tors, punt lo mai naut daus monts de Chasluç (554m) après lo pueg de Corba Fin (557m). http://barula.de/wp-content/uploads/chasteu-de-las-tors-en-lemosin/MOV_0190.mp4 ...
Gaztelugatxe (pron. gastelugatʃe) qu’ei un isleta sus la còsta de Biscaia, possession de la vila de Bermeo en Euskadi (Comunitat autonòma basca). Qu’ei ligada au continent mercés a un pont. Au som de l’isla que’s tròba Gaztelugatxeko Doniene (Ermitatge de sent Joan), dedicat a sent Joan Baptista qui data deus sègles IX o Xau. Dab Aketze, ua auta isleta vesina, que fòrman un biotòp protegit qui s’espandeish despuish la vila de Bakio dinc au cap Matxitxako, dens lo gòlfe de Gasconha (qui’s ditz acerà « Gòlfe de...
Site de tria
Lo Puei suu camin de l’estam, de vielha ocupacion umana, devocion a Maria la negra. Capèra de Sent Miquèu...
Abadia Cisterciana
Abadia Cisterciana de l’Escaladiu a Bonamason au pè deu castèth de Mauvesin. Dens lo parçan caracteristic de las Baronias pròche Capvèrn e Banhèras (ciutats...
Gleisa ortodòxa
Santa-Sòfia o Hagia Sofia (Ayasofya en turc) es una anciana gleisa crestiana ortodòxa d’Istanbol. Fuguèt bastida au sègle VI a l’iniciativa de l’emperaire bizantin Justinian. Es venguda una mosqueta a la presa de la ciutat per lei turcs au sègle XV. Es lo regime laïc d’Atatürk que ne’n faguèt puei un musèu. Se dau defòra sembla pas extraordinària, si pòu constatar dau dedins son volume excepcionau, seis inscripcions islamicas e sei mosaïcs...
La Bòna Maire velha sus Marselha despuei la fondacion de la ciutat per lei Grècs focèus. Bèu promier sanctuari dedicat a l’Artèmis d’Efese, puei cristianizat amb lo patronatge de Santa Maria, la còla de Nòstra Dòna de la Gàrdia veguèt l’edifici actuau amb son estil neo-bizantin bastit au sègle XIX sus lei roïnas d’un fortin bastit per aparar lo mostier de Sant Victor. Demòra encuei v’un dei simbèu mai conoissut de...
Abadiá e Catedrala
Le vilatge d’Alet s’es establit de memòria perduda dins un endrèit plan causit pels Romans a l’entrada de la Vallada Nauta d’Aude. L’abadiá-catedrala, que punteja del vilatge, captiva le barrutlaire. Le pais de Rasès, ont se trapa, ten son nom de Rhedae (Rennas del Castelh) fondada pels visigòts al sègle VII, a qualques quilomètres… L’abadiá d’Alet, un monument immemorial tanbens, per çò que le primièr document que le menciona -en 813- es suspiciós. Benlèu que le fondator supausat, le comte visigòt Berà de Barcelona e de Rasès (benlèu filh de Sant Guilhèm del Desert), a volgut s’apropriar una realisacion ja prestigiosa. Pauc temps abans, les reis visigòts avián de domènis importants dins le parçan. Duscas al segle XI, la lei visigòta reglava la vida dels descendents d’aquelis -ben pauc- barbaris. Las ruinas, per tant als tres quarts caigudas, daissan le visitor tot petit. Sentissèm que l’Istòria trapèc aqui un encastre digne de...
Chasteu Renaissença
Lo chasteu dau vilatge de la Chapela Fouchier, notable per alhors per sas maisons « manoirs », sas egleisas e lo pitit bauç que tomba drech sus lo pitit riu de la Còla, n’en domina l’entrada Sud e susvelhava la valeia e l’axe Brantòsme-Tivier, una rota comerciala importanta. Quo es lo dich Fulchier, que donet son nom au vilatge, que bastiguet d’en prumier, au segle 12, un edifici religiós e una fortaressa, qu’esbolheren dau temps de la Guerra de Cent Ans e torneren bastir en queu chasteu au segle 15. Es conegut per un massacre que s’i faguet de paisans catoliques per de las armadas protestantas, en plenas guerras de religions. Un bocin dau chasteu es classat monument istoric e es proprietat...
Glèisa gotica
« Pròche de la cripta de Sent Melquiade que’s veid un tahuc com lo de la nosta senta Quitèira d’Aira, e de tira que’m gaha l’idea de díser la canta de senta Quitèira en’queste país on an botat martirs com botan grons au camp per semiar. » Cesari Dauger, Ua camada en Italia – Letra XXIX, Las Catacombas La glèisa Senta Quitèira d’Aira (Tursan, Gas.) qu’es un monument istoric classat, inscrivut au Patrimòni Mondiau de l’UNESCO suus camins de Sent Jacme de Compostèla. Bastida a la fin deu sègle XIau còsta l’abadia benedictina (uei Licèu professionau). Qu’estoc destrusida en partida au sègle XVIau pendent las Guèrras de Religion. De véser : lo timpan deu sègle XIIau representant lo Darrèr Jutjament, lo còr dab decòr roman e autar barròc deu sègle XVIIIau, la cripta, ancian mausolèu embarrant lo tahuc dit de Senta Quitèira de marme blanc datant deu miei deu sègle IVau. La...
Luec de repaus de Bertran de Bòrn
A la frontiera entre la Dordonha e la Coresa se tròba un daus luecs los mai simbòlics d’Occitania : l’abadiá dau Dalon, una de las mai grandas bastidas sus lo territòri frances. Lo Dalon siguet construsit en 1114. Siguet la prumiera abadiá consacrada per los Cistercians en Peiregòrd (en 1162). Lo centenat de monges que i vivián (es fòrça a l’espòca) ganhavan de sòus de lurs expleitacions agricòlas o peschairitz. Aviá la particularitat d’aver de las salinas atitradas en Charenta, e fasián venir especialament la sau d’Engolesme en chareta… En 1404, l’abadiá se tròba dins la lista daus « monasteris de lenga d’òc ». La seguida de l’istòria dau Dalon es facha de destruccions, de reconstruccions, de novelas destruccions…jusinca la Revolucion. Mas contrarament a d’autras abadiás, qu’es pas la Revolucion que tuet lo Dalon (puei qu’un nòble parvenguet a protegir lo luec), mas l’Emperi. En 1811, lo Dalon, vengut « ben public »,...
Roinas de la mai gròssa fortaressa dau Lemosin
Chalusset es una fortaressa, en fach lo mai gròs chasteu fortificat dau Lemosin. Enfin, zo era. Pusleu eficaç coma bastiment dissuasiu e defensiu, botet tanben a l’acialat los brigands dau país passat la guerra de Cent Ans. Tombat en roinas, es aurá classat e fai l’object d’una gròssa campanha de restauracion dempuei las annadas 1990. L’ensemble architecturau se compausa d’un chasteu, pausat sus un piton de ròcha emb sa « Tor Joaneta », un donhon carrat (o octogonau maileu) e una cort interior plan protegida. Las folhas que se fagueren dins la bassa-cort de la fortaressa doneren a veire de las pitas maisons d’abitacion carradas. Demòra la pòrta que permetiá de passar de la nauta a la bassa cort, la dicha « Pòrta dau Capitani ». L’istòria de Chalusset e de sa bastison, o au mens de sa transformacion en fortaressa es liada estrechament a la vila e aus chasteus de Chasluç, a...
Roinas de chasteu
Sus la comuna daus Cars, gaire luenh de Chaslus, se tròba, en main d’un emetor de tele gigant, las roinas d’un chasteu de la Renaissença esbolhat a la Revolucion. Sas esculturas se pòden veire dins una exposicion...
Abadia dau Lemosin
La comuna d’Obasina (Aubazines en frances) es nascuda de l’installacion d’un monasteri puei d’un convent, venguts una abadia cisterciana aura classada monument istoric : Sent Esteve d’Obasina. Aculhissiá tot plen de monde (jusinca a 300 monges) e era richa, sus lo chamin de Ròc Amador qu’alimentava. Perdet son estatut d’abadia a la Revolucion, venguet apres un pauc de temps un orfelinat. Tot lo site faguet l’object de folhas aprefondidas a la fin dau segle 20. L’egelisa abaciala fuguet una de las mai grandas dau Lemosin, mas fuguet un pauc esbolhada per estauviar daus frais d’entreten. En mai d’ela, se pòt veire a Obasina lo tombeu de Sent-Esteve d’Obasina, fondator e prumier abat dau luec, e tanben lo « Canau daus monges » que serviá a menar las aigas au vilatge, de las peiras levadas, un « Rochier de la Bergiera » e la maison d’un...
Roinas de chasteu
Lo chasteu de Ventadorn es situat sus la comuna daus Mostiers-Ventadorn, pas luenh daus Gletons . Devetz lo coneisser per lo trobador Bertran de Ventadorn, mas se era pas senhor dau chasteu coma sos compaires (mas era benleu lo filh naturau dau senhor, çò que pòt explicar perque se a vòugut li ensenhar a legir e a escriure). En defòra d’aquò, la vicomtat de Ventadorn fuguet longtemps una de las mai poderosas de la region. Tot lo monde a ensaiat de prener ‘quela plaça fòrta (Enric 2 e Richart en testa) sens i arribar, mas aquò empaschet pas lo chasteu d’esser tot parier esbolhat e sas peiras recuperadas a la Restauracion. Longtemps en òbras o en folhas (que se contunhen d’alhors), se pòt tot parier, e dempuei pauc, far en visita guidada...
Aquela capèla quilhada au sòm dau Mont Sant Clar foguèt bastida 1861 sus las roïnas d’un fortin bastit pel Duc de Montmorency. I poiretz remirar las pinturas de Bringuier e tanben los nombroses ex-voto que testimònian de l’activitat maritima de la...
La catedrau de l’Assompcion de Lescar qu’ei, dab la catedrau d’Auloron, ua de las duas catedraus de Bearn. La soa bastida qu’estó començada per l’avesque Gui de Lons en 1120. Sacamadejada peus iconoclastas protestants de Jana III de Labrit qu’estó restaurada aus sègles XVIIau e XVIIIau çò qui permetó de sauvar partidas deu còr on podem véder mosaïcas deu sègle XIIau. Qu’ei lo lòc on son enterrats los reis de Navarra despuish Francés Febus dinc a Enric II de Labrit. Per la Glèisa Catolica que vadó, en 1801, simpla glèisa despuish la disparicion de l’avescat de...
Chasteu Renaissença
Situat en Charanta lemosina, lo chasteu de la Ròcha-Focaud (Renaissença) es un daus mai braves dau departament, e mai benleu de França. Lo riu que passa debàs se ditz la...
"La Gròssa Clòcha"
Los que son desjà vengutas a Bordèu coneissen forçadament St James, de pas prononciar a l’inglesa « Djèymz », mas plan « Jame », se vos plai. Dins tots los cas quo es Jaume ! Lo monde l’apelen enquera popularament la « Grosse Cloche » e ela ritmet la vita daus bordales pendent daus segles. A tau punt que son pervenguts a tuar de las revòutas nonmas en l’enlevar… Los borges avián compres que mestrejar lo temps era vitau per lo monde de la vila a l’espòca ! E en bas de la clòcha, i a Sent Elegi, « Saint Eloi », una pita gleisa plan restaurada. Uei, la gleisa es aquela daus integristas catolics, e quo es un contrasens istoric : quo era l’egleisa ente los conses de Bordeu anavan prestar serment quand eran elegits (e Montanha zo faguet dos...
Vielh quartier de Bordèu
Sent Peire es un daus quartiers lo mai vielhs de Bordèu, quitament se aura es vengut mai lo quartier estudiant. L’i trobem una egleisa dau mesme nom. Dins queu quartier, justament, quò fai coma dins totas las grandas vilas : las espòcas se crotzen. Remarcaretz las diferencias d’atge entre las tres maisons que se seguissen… Veiqui la charriera de la Vacha. S’apela vertadierament entau. Perqué ? perque se ditz qu’una vacha qu’um meniá a la bochariá i seriá demorada blocada. Quò se comprend un pauc… Los vielhs quartiers son confles de quelas ruas de un metre de large. Haussmann es pas passat par aquí coma a Paris, fau creire… I a una chausa dins Bordèu qu’es tot plen interessanta e que montra plan l’istòria de la vila (mai son occitanitat, se n’i a que n’en dobtavem enquera…), quo es los noms de las charrieras. Per exemple : Bordèu era...
Entrada de vila medievala
La pòrta Calhau, au nom que fai plan occitan, quitament se sabem pas d’ente ven, data dau segle XV, e siguet oferta au rei Charles VIII. Lo rei en question se vei de l’autre costat de la pòrta. Coma alhors, çò que ilhs apelen « pòrta », quo era las entradas de la vila. Quo exista enquera dins quauquas vilas medievalas, mas a Bordèu la situacion es particulara : an esbolhat las muralhas, mas an laissat, e quitament tornat construsir las pòrtas. E los noms de « barrières » (las pòrtas que servian de peatge) son demorats sus los plans de la vila,e los quites baloards seguissen ara quel ancian traçat. Aquí se vei plan que la muralha es partida : Veiqui la mesma pòrta, visda dau naut de la « Rue du Palais de l’Ombrière ». Lo dich palais de l’Ombrière (Castet de l’Umbreyra) renforçava la desfensa de la vila dau costat dau flume....
Egleisa romana
L’egleisa Sent Martin d’Agonac es una egleisa romana fortificada bastida aus segles 11 puei 12. Es dedicada a Sent Martin, e se tròben quauquas pinturas muralas dedins. Es classada monument...
Edifici religiós
Edifici religiós
Quartier istoric
Edifici religiós
Chasteu, Edifici religiós, Festenau, Montanha, Museu, Parc naturau, Vilatge d'interès
Chasteu
Chasteu, Vilatge d'interès
Chasteu, Vilatge d'interès
Edifici religiós
Quartier istoric
Quartier istoric
Edifici religiós
Bauma, Chasteu
Chasteu
Chasteu
Edifici religiós
Chasteu
Edifici religiós
Chasteu
Edifici religiós
Edifici religiós
Edifici religiós
Edifici religiós
Edifici religiós
Edifici religiós
Chasteu
Edifici religiós
Cripta
Chasteu
Chasteu
Edifici religiós
Chasteu
Edifici religiós
Edifici religiós
Chasteu
Edifici religiós
Quartier istoric
Barri
Edifici religiós


c: text/html

text:
Rosbruck
Rosbruck es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Dépendait De l'anciana província de Lorraine en la distincion de Hombourg-St-Avold.
- Vilatge destruit en mai de 50 % l'an 1939/45.
- Dépendait de l'ancienne province de Lorraine dans la seigneurie de Hombourg-St-Avold.
- Village détruit à plus de 50 % en 1939/45.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1983
Aquesta pagina concernís l'an 1983 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 9 de junh - Mário Soares deven lo primièr ministre de Portugal.
Africa[modificar | modificar la font]
Sodan[modificar | modificar la font]
Organizacion d'eleccions dins lo país que se debanèron d'un biais marrit, especialament dins lo sud. D'efèct, dins leis ancianeis províncias rebèlas, la manca d'organizacion entraïnèt de trèbols que foguèron agravats per la decision dau govèrn de desplaçar la màger part deis unitats militaras de la region vèrs lo nòrd. S'estimant tornarmai menaçats per lo nòrd, un nombre important de soudats meridionaus refusèron d'obeïr e se formèt una guerilha fòrça organizada, dicha Armada Populara de Liberacion de Sodan, dirigida per lo coronèu John Garang. Aquò entraïnèt la Segonda Guèrra Civila Sodanesa qu'opausèt fins a 2005 lo govèrn centrau a una insureccion demandant una autonòmia fòrça larga per lo sud (e qu'obtenguèt finalament l'independéncia en 2011).
America[modificar | modificar la font]
Grenada[modificar | modificar la font]
Après plusors annadas de tension, Maurice Bishop assaièt de melhorar sei relacions ambé Washington. Pasmens, se turtèt a una oposicion intèrna e foguèt assassinat lo 23 d'octòbre. Sa mòrt foguèt utilizada coma pretèxte per leis Estats Units d'America per l'illa ont un contingent de soudats cubans èra a construrre un aeropòrt. En despiech d'una resisténcia acarnada dei tropas de l'Armada revolucionària dau pòble, leis Estatsunidencs prenguèron aisament lo contraròtle dau país entre lo 25 d'octòbre e lo 2 de novembre. Aquò marquèt la fin de l'expériéncia comunista dins l'illa e un govèrn provisòri proestatsunidenc, dirigit per Nicholas Brathwaite, foguèt format.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Armament[modificar | modificar la font]
Intrada en servici dau lançaroquetas multiple M270 MLRS. Marquèt una revolucion en matèria d'artilhariá en causa de sa capacitat de destruccion — pòu neutralizar 700 ectaras en mens d'una minuta — quasi similara a aquela d'una arma nucleara tactica.
Astronomia[modificar | modificar la font]
Capitada de la mesa en orbita dei sondas espacialas Venera 15 e 16 a l'entorn de la planeta Vènus. Permetèron de realizar lei premierei cartografias detalhadas de la planeta e d'i descubrir d'estructuras geologicas novèlas coma lei volcans de tipe corona.
Energia[modificar | modificar la font]
Intrada en servici dau tokamak Joint European Torus (JET) que permetèt de realizar de progrès importants regardant la recèrca sus lei plasmas e la fusion termonucleara.
Medecina[modificar | modificar la font]
Descubèrta dau virus a l'origina dau sindròm de l'immunodeficiéncia aquerida (SIDA) per la còla francés de Luc Montagnier. Una partida dei descobreires (Luc Montagnier e Françoise Barré-Sinoussi) foguèron guierdonat dau Prèmi Nobel de Fisiologia ò Medecina en 2008.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 8 de genièr - Kin Jong-un, líder norcorean
- 28 de genièr - Kimmo Yliriesto, saltaire amb esquís finlandés
- 28 de genièr - Sandy, cantaira brasilièra
- 3 de genièr - Melissa Black, actritz pornografica chèca
- 2 de febrièr - Carolina Klüft, atlèta suedesa
- 10 de febrièr - Daiane dos Santos, gimnasta brasilièra
- 8 de març - Poliana Okimoto, nataira brasilièra
- 10 de març - Ellen Saint, actritz pornografica chèca
- 22 de març - Dyego Rocha Coelho, fotbolaire brasilièr
- 7 d'abril - Franck Ribéry, fotbolaire francés
- 9 d'abril - Lukáš Dlouhý, jogaire de tennis chèc
- 12 d'abril - Jelena Dokić, jogaira de tennis serbia-australiana
- 20 d'abril - Miranda Kerr, modèla australiana
- 11 de mai - Frédéric Xhonneux, atleta bèlga
- 13 de mai - Yaya Touré, fotbolaire ivorian
- 6 de junh - Gemma Bissix, actritz anglesa
- 8 de junh - Kim Clijsters, jogaira de tennis bèlga
- 15 de junh - Julia Fischer, violonista classica alemanda
- 22 de junh - Ágatha Bednarczuk, jogaira de voleibòl brasilièra
- 1 de julhet - Sheilla Castro, jogaira de voleibòl brasilièra
- 5 de julhet - Zheng Jie, jogaira de tennis chinesa
- 5 de julhet - Marcela Kloosterboer, actritz argentina
- 22 de julhet - Arsenie Todiraş, cantaire moldau (O-Zone)
- 4 d'agost - Mariusz Wlazły, jogaire de voleibòl polonés
- 6 d'agost - Robin van Persie, fotbolaire neerlandés
- 14 d'agost - Mila Kunis, actritz de cinèma e cantaira americana-ucraïniana
- 14 d'agost - Lu Yen-hsun, jogaire de tennis formosan
- 20 d'agost - Andrew Garfield, actor american
- 23 d'agost - Marianne Steinbrecher, jogaira de voleibòl brasilièra
- 11 de setembre - Vivian Jepkemoi Cheruiyot, atlèta kenyana
- 14 de setembre - Amy Winehouse, cantaira britanica (m. 2011)
- 16 de setembre - Kirsty Coventry, nataira de Zimbabwe
- 21 de setembre - Anna Favella, actritz italiana
- 23 de setembre - Emma Johansson, ciclista suedesa
- 25 de setembre - Naomi, actritz pornografica americana
- 8 de novembre - Blanka Vlašić, atlèta croata
- 10 de novembre - Miranda Lambert, cantautora de musica country americana
- 11 de novembre - Philipp Lahm, fotbolaire alemand
- 15 de novembre - Veli-Matti Lindström, saltaire amb esquís finlandés
- 20 de decembre - Lara Stone, modèla neerlandesa
- 22 de decembre - Jennifer Hawkins, modèla australiana
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 12 de genièr - Nikolai Podgorny, politician sovietic (n. 1903)
- 18 de genièr - Arturo Umberto Illia, president d'Argentina (n. 1900)
- 20 de genièr - Garrincha, pseudonim de Manuel Francisco dos Santos, fotbolaire brasilièr (n. 1933)
- 24 de genièr - George Cukor, director american de cinèma (n. 1899)
- 26 de genièr - Georges Bidault, primièr ministre de França (n. 1899)
- 27 de genièr - Louis de Funès, actor francés (n. 1899)
- 28 de genièr - Frank Forde, primièr ministre d'Austràlia (n. 1890)
- 4 de febrièr - Karen Carpenter, cantaira e musiciana americana (The Carpenters) (n. 1950)
- 25 de febrièr - Tennessee Williams, escrivan de teatre american (n. 1911)
- 1 de març - Arthur Koestler, escrivan austriac (n. 1905)
- 3 de març - Hergé, dessenhaire bèlga (n. 1907)
- 3 de març - Arthur Koestler, escrivan austriac (n. 1905)
- 9 de març - Ulf von Euler, fisiologista suedés, Prèmi Nobel (n. 1905)
- 17 de març - Haldan Keffer Hartline, fisiologista american, Prèmi Nobel (n. 1903)
- 18 de març - Umberto II, èx-rei d'Itàlia (n. 1904)
- 4 d'abril - Gloria Swanson, actritz americana (n. 1897)
- 11 d'abril - Dolores del Río, actritz mexicana (n. 1905)
- 11 d'abril - Ahmed Rushdi, cantaire paquistanés (n. 1934)
- 13 d'abril - Mercè Rodoreda, escrivan catalana (n. 1908)
- 14 d'abril - Pete Farndon, musician anglés (The Pretenders) (n. 1952)
- 30 d'abril - Muddy Waters, musician american (n. 1915)
- 2 de mai - Pridi Banomyong, primièr ministre di Tailàndia (n. 1900)
- 5 de mai - Anton Buttigieg, president de Malta (n. 1912)
- 8 de mai - John Fante, escrivan american (n. 1908)
- 14 de mai - Miguel Alemán Valdés, president de Mexic (n. 1900)
- 19 de mai - Jean Rey, president de la Comission Europèa (n. 1902)
- 22 de mai - Albert Claude, biològ bèlga, Prèmi Nobel (n. 1899)
- 23 de junh - Osvaldo Dorticós Torrado, president de Cuba (n. 1919)
- 25 de junh - Alberto Ginastera, compositor argentin (n. 1916)
- 4 de julhet - Antonio Guzmán Fernández, president de la Republica Dominicana (n. 1911)
- 11 de julhet - Ross Macdonald, escrivan american (n. 1915)
- 29 de julhet - Luis Buñuel, realizator espanhòl (n. 1900)
- 29 de julhet - David Niven, actor britanic (n. 1910)
- 17 d'agost - Ira Gershwin, compositor american (n. 1896)
- 10 de setembre - Felix Bloch, fisician soís, Prèmi Nobel (n. 1905)
- 10 de setembre - Balthazar Johannes Vorster, president e primièr ministre d'Africa del Sud (n. 1915)
- 25 de setembre - Rei Leopòld III de Belgica (n. 1901)
- 16 de novembre - Janete Clair, escrivana brasilièra de novèlas per television (n. 1925)
- 8 de decembre - Keith Holyoake, primièr ministre de Nòva Zelanda (n. 1904)
- 25 de decembre - Joan Miró, pintor catalan (n. 1893)
- 28 de decembre - Dennis Wilson, musician american (Beach Boys) (n. 1944)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Subrahmanyan Chandrasekhar, William Alfred Fowler
- Prèmi Nobel de Quimia : Henry Taube
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Barbara McClintock
- Prèmi Nobel de Literatura : William Golding
- Prèmi Nobel de la Patz : Lech Wałęsa
- Prèmi Nobel d'Economia : Gerard Debreu


text:
Portes-en-Valdaine
Portes-en-Valdaine (oficialament en francés Portes-en-Valdaine) es una comuna occitana dau Daufinat situaa dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Pòrtas-en-Valdaine a situat entre Montélimar (cap de-luòc del costat) e Dieulefit, a 15 km aperaquí de las doas comunas. Las municipalitats los mai prèps son La Tecla, La Bégude-de-Mazenc, Aleyrac e La Bastida-Rolland.
Portes-en-Valdaine est situé entre Montélimar (chef-lieu du canton) et Dieulefit, à 15 km environ des deux communes. Les communes les plus proches sont La Touche, La Bégude-de-Mazenc, Aleyrac et La Bâtie-Rolland.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
(2,6 km)
(4,2 km)
Toponimia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Francis Wayland Thurston ereta de son grand oncle una boitia ente tròba un estranh bas releu mai de las nòtas sens chap ni centena. L’enquesta que decidís de menar li farà descubrir un terrible secret.
Vos prepausam lo chap d’òbra de H.P. Lovecraft lo texte que fonda lo mite de Cthulhu, un dau mai (...)
Francis Wayland Thurston ereta de son grand oncle una boitia ente tròba un estranh bas releu mai de las nòtas sens chap ni centena. L’enquesta que decidís de menar li farà descubrir un terrible secret.


text:
Dimars, 31 de genièr de 2017, 03h00 Espòrt
Lo Tolosa Olimpic compta sul sosten popular per sa participacion al Championship
Vaquí venir febrièr amb la represa en Superliga l’11 de febrièr pels Dragons e en Championship tre aqueste 4 de febrièr pel Tolosa Olimpic, mas aquesta dimenjada en cap d’aficha se debanava lo dèrbi Limós-Carcassona
Limós s’envòla aprèp la pausa
Mai de 300 personas aprecièron l’adòba de singlar abans la partida Limós-Carcassona. L’afrontament foguèt sarrat dins lo primièr temps (16-14 pels locals a la pausa). Dins lo segond temps, Limós se destaquèt e l’AS Carcassona poguèt pas tornar: 34-28 al planchòt final.
Victòria aisida de Lesinhan sus Albi: 24-2 a la pausa e 56-20 a la fin. Avinhon ataca la partida plan melhor que Vilanòva e ganha 36-24. Sent Gaudenç e Palau se tenon fins a la 70a minuta, mas los Orses marcan sus la fin: 30-16.
Dissabte, Dragonets-Tolosa se poguèt pas jogar que lo terren de Sant Estève èra jos l’aiga.
Dimenge, sesilha de ratrapatge amb aqueste rescontre e lo 1/8n de Copa entre Palau e Limós.
Manca d’òli cò dels Dragons
Dissabte, en partida amistosa, los Dragons recebián a Brutus lo campion Wigan. Aprèp una bona entamenada, patiguèron dins lo primièr temps: 20-6 pels angleses a la pausa. Los catalans mostrèron mai d’esperit d’iniciativa dins lo segond temps e tornèron a 22-26.
Greg Bird serà plan lo cap de fila de la formacion e es amb plaser que se tornèt trapar Inu en caçaire d’ensages. Demòra una quinzenada per pas mancar la recepcion de Warrington lo 11 de febrièr.
Los Dògols a Blanhac
Aqueste dissabte 4 de febrièr, sus la pelena de Blanhac, a 3 e mièja del vèspre, lo Tolosa Olimpic començarà la sason de Championship (lo nivèl en dejós de la Superliga) amb la recepcion de Batley Bulldogs. Los occitans gardan l’esquipa de l’an passat, amb solament l’arribada del catalan Robin. Objectiu bèl e ambiciós fixat: acabar dins los 4 primièrs per jogar dins la pola de barratge per la montada en Superliga. La partida de dissabte serà una primièra indica sul ròtle que los “blau e blanc” poiràn jogar dins la competicion.
Alan Roch


text:
Diluns, 21.5.2018 03h00
Aquesta crisi es pas una mòrt
La situacion de l’occitan es catastrofica, que òc, es verai. Los locutors primaris (dichs “locutors naturals”) son de mens en mens nombrós e riscan de desparéisser, que òc, es verai. Lo movement occitanista es en crisi dempuei los ans 2010 e manca d’estrambòrd, que òc, es verai.
Aquelas constatacions, pasmens, justifican pas lo pessimisme extrèm (lo pessimisme extrèm es una actitud facila que traís una manca de trabalh).
Se l’occitan vai mal, avèm totun de basas solidas que resistisson a la tempèsta e que permeton —o permetràn— de reconstruire nòstra cultura. Aüra, la prioritat estrategica es pas de proclamar un futur radiós qu’avèm pas la capacitat de construire, segur. Totun poèm entretenir e refortir nòstras basas. Chal resistir a la tempèsta e preparar las novèlas oportunitats d’un futur Temps Quatre.
Vèrs lo Temps Quatre
Per los legeires que m’aurián pas ben seguit, ramento que l’analisi de Robèrt Lafont destacha tres periòdes d’acceleracion e de dinamizacion de la revendicacion occitana.
1) Lo Temps Un a la fin del sègle XIX coneguèc l’expansion del Felibritge. Puei una crisi durèc dins la primiera mitat del sègle XX.
2) Lo Temps Dos, vers 1960-1975, foguèc aquel d’un occitanisme dich “classic”. Puei una crisi durèc de 1975 a 1990 aperaquí.
3) Lo Temps Tres dels ans 1990-2000 vegèc una bèla redinamizacion de l’occitanisme. E aüra los presents ans 2010 veon una novèla crisi. Un Temps Quatre existís pas encara...
Una documentacion solida
Donc, aüra, vaicí quauques basas que nos ajuaràn a tenir còp e que nos pòon motivar per avançar.
L’occitan es menaçat coma un molon d’autras lengas del Mond. Mas l’occitan a l’astre de beneficiar d’una immensa documentacion. De partias essencialas del material de nòstra lenga son servaas, archivaas e registraas. La reconstruccion d’un usatge fòrt de l’occitan —se se fai— se poirà apiejar sus aquelas coneissenças sauvaas.
Fòrça autras lengas menaçaas an pas tant de documentacion e lor reconstruccion risca d’èsser mai aleatòria, mai arbitrària. E pasmens se fai.
Una identificacion incontestabla
La populacion identifica encara l’espaci cultural occitan, non pas de maniera perfiecha, mas l’identifica en tot cas.
Dins lo piéger dels cas, totes los abitants d’Occitània sabon que i a una chausa vaga que nomenan “lo Sud de França” o “lo Miegjorn” e que rèsta irreductiblament distinta del “Nòrd de França”.
Dins lo melhor dels cas, las partias mai cultivaas de la populacion sabon que i a una lenga occitana que correspònd a aquel “Miegjorn”. L’identificacion occitana rèsta fòrça solida e visualament omnipresenta en Aran e dins las Valadas Occitanas: i veèm de crotz occitanas de pertot.
Aquela identificacion, e mai s’es imperfiecha, es un eiretatge installat que devèm als Temps Un, Dos e Tres.
Lo cerchaor Google a pas valor de pròva scientifica, mas es un totjorn un indici: quand escrivètz “Occitània” o “Occitanie”, l’espaci occitan apareis clarament dins fòrça resultats.
L’antioccitanisme ajua l’occitanisme, paradoxalament
Las oficinas marginalas del secessionisme lingüistic an un ròtle paradoxal: negatiu e positiu.
Son d’oficinas que fan una òbra negativa, de segur. D’un latz, passan lor temps a voler demolir l’unitat de la lenga d’òc. Pretendon que lo provençal, lo niçard, lo gascon o l’auvernhat serián de lengas distintas de l’occitan. O ben pretendon que l’occitan existiriá pas.
Mas d’autre latz, crèan de resultats positius. Parlan de lònja de l’occitanisme per lo demolir e ansin fan de publicitat involontària a l’occitanisme. Entretenon paradoxalament l’idèa occitana. Coneisso de personas que son venguas vèrs l’occitanisme perque foguèron chocaas per las exageracions delirantas dels secessionistas.
Avèm una massa critica de parlants
I a pas de mòrt de la lenga occitana. Los locutors primaris tendon a desparéisser (e se despareisson, despareisson pas tan lèu coma d’unes o creon). Mas los nuclèus de locutors militants, eles, despareisson pas e rèstan fòrça actius: lor sola existéncia e lor sol nombre, de quauques miliers saique, garentís una transmission dins l’istòria de la lenga.
De segur, es pas una transmission ideala. L’occitanisme a pas sauput crear de liam generalizat entre locutors primaris e neolocutors. A pas sauput organizar la transmission intergeneracionala e familiala, que rèsta tròp dependenta de volontats individualas. Los locutors militants son en màger part de neolocutors. Fòrça parlan un occitan que trantalha. Mas forman una massa critica de quauques miliers de personas per que la lenga aja una vida: es pauc, mas es fòrça mai que certanas lengas del Mond encara consideraas coma vivas e que tenon solament quauques desenats de parlants.
D’autras lengas an sobreviscut dins de condicions piégers que la nòstra
Certanas publicacions pretendon que i aguèc una mòrt de la lenga cornica, en Cornoalha, en 1777, quand moriguèc sa pretendua darriera parlanta, Dolly Pentreath. Aquò es de sensasionalisme ninòi.
La realitat es que lo cornic a totjorn sobreviscut dins l’expressions, de dichas e de chançons popularas e qu’a retrobat dempuei un sègle una massa de quauques centenats de locutors actius. La documentacion escricha en cornic es ben mendre qu’en occitan, mas es sufisenta per reconstituir las basas d’aquela lenga celtica. L’occitan vai fòrça mal, de segur, mas se situa fòrça, fòrça, fòrça luenh de la fragilitat extrèma del cornic.
A partir de las lengas tasmanianas que totòm las creiá completament perduas per l’eterntinat, e qu’an tròp pauc de documentacion, aüra nais un projècte audaciós de revitalizacion. Es lo palawa kani. Es benlèu artificial, es benlèu pauc, mas significa fòrça perque respònd a una demanda sociala.
Dins la recèrcha scientifica en sociolingüistica, la granda referéncia sus lo sauvament de las lengas menaçaas es l’òbra de Joshua Fishman, Reversing Language Shift (Inversar la substitucion lingüistica, 1991). Fishman, en se basant sus las realitats de diferentas lengas del Mond, expausa d’estrategias qu’an foncionat. L’occitan vai melhor que certanas situacions descrichas per Fishman.
Trabalh e creativitat
Lo present de l’occitanisme es negre, de segur. L’occitanisme ja coneguèc d’autras depressions dins lo passat. E pasmens i aguèc sempre de periòdes de redinamizacion amb d’avançaas inatenduas e impensablas. L’expansion dinamica de Jornalet n’es un exemple.
Ieu non creo pas au miracle. Diso pas que sauvarem facilament l’occitan. Mas la realitat es que l’occitan rèsta viu e que ten de basas. La sola amira que m’interèssa, es lo trabalh e la creativitat. Nos chal reactivar la demanda sociala per l’occitan, en liason amb los movements de la societat, coma o ensenha Robèrt Lafont.
Sabiáu pas qu'èri dejà dins lo Temps 4, que mi siáu mitonat sènsa l'ajuda de cu que siá un DICCIONARI ERAUDIC ILLUSTRAT OCCITAN-FRANCÉS (dialècte provençau) ambé mai de 500 mòts o expressions eraudicas acompanhadas de 700 blasons acolorits creats per aquò far. Serà estampat a Marselha dins lo segond semèstre a cò de Alcor Editions (coma meis autreis obratges : BLASONAR EN OCCITAN, L'ARMORIAU IMAGINARI DE POYYÂT, e MISTRAL E L'HERALDIQUE).
Se siatz interessat ò interessada : Legir la seguida
Lo vòstre article es una leiçon d'espèr... Que los arguments son reals. Vertat que la lenga d'òc ten de bravas escrivans passats actuals, a mai una polida istòria. Mas regreti qu'aquelses òmes, pels vius, los saberuts, questionan pas gaire los elèits francimandas de lor nivèl, o suspausats elèits tant acarnassits a la roïna de la lenga d'òc, mentre que parlan sens vergonha d'aparar la diversitat mondiala! D'un biais los occitans an pres lo plec, lo mal francés, de donar de leiçon... Legir la seguida
Tomba-te le parisenc e carga-te le parlar que canta!
A quitar d'èsser natural, serà artificial!
Le patués del reire-monde fa plaça al occitan d'un altre-monde. Aquò's una desconnexion culturala malastruca. Un nòu-parlant sens la paraula d'iniciats serà pas jamai qu'un niais.
Les iniciats an la reire-lengua darrièr cada paraula, coma un doblatge mental amagat, e son malfisents decap les intruses que ramènan un parlar d'escòla farlabicat, mais son pas barrats a las gents que tindan verai.
L'entre-se occitanista es una androna òrba e sord... Legir la seguida
Per completar ta lista Quentin as aqueste projècte : Lingua Libre - https://lingualibre.fr/wiki/LinguaLibre:Main_Page
N'aviái parlat aquí : https://opinion.jornalet.com/lo-quentin/blog/2125/senhalizacion-de-libres-e-dinformatica
Dins lo temp, recebèt pas cap de comentaris ^^
#11 L'avénguer dera lenga qu'ei donc eth comunautarisme. Que'm sembla èster clar, malurosamament.
#13 es lo libre dels fraires BONIS e non pas Binis coma ai mespicat.
Aqui avem una brava estampida de totas las conarias que se pòdon servir.
Coma se d'escriure en grafia classica t'empedissia de crompar ton pan en occitan e te balha bissòls tanplan benlèu ?
òm se creria a la maternala cadun peltira l'autre. se pensats enantir atal contunhatz,
Costat manecriches :
Les manuscrits occitans :
Décompte fait il y a environ 377 manuscrits Occitans : 243 en France, dont 125 à Paris, 118 dans le reste de la France, 134 à l'étranger
Répartition :
France ... Legir la seguida
Les iniciats se parlan en patés e les neolocutors s'interlòquen en occitan!
Aquò's una vision esquizofrenica...vai a l'encontre dels ancians...
T'iniciaràn a l'oral, en jonhent la paraula a cada gèst, tal com un còp èra... Te caldrà les accompanhar com un gafet...ha, te caldra les-i bailar un còp de man...
Mercé a Domergue per aquest article realista, qu'assuma enfin lo fach que tornarem pus jamais a una situacion ont pòs anar crompar ton pan encò dau bolangier en occitan, levat s'es eu-meme membre d'una assoc liaa a la lenga. L'occitan de deman serè un occitan de malhum, ont comunicarèn de mond qu'an chausit de comunicar en occitan, e qu'a l'occasion poirèn proposar a l'en defòra de produches, musicaus per exemple que poirèn provocar la curiositat d'unes. E es clar que los qu'encuèi seg... Legir la seguida


text:
Polandball
Polandball, asse cognu come countryball, est un meme d'Internet crèâ per usanciér qui est provegnu du board /int/ du imageboard alemand Krautchan.net dens la dousiéma mêtiât de 2009. Lo meme est manifestâ dens un grôs nombro de comics online yô los payis sont prèsentâs come pèrsonâjos sfèricos que devesont sovent en broken English, en sè moquent des stèrèotipos nâcionals et relacions ènternâcionalas. Nos pôvens nos rèfèrar a tôs los doux come Polandball (mémo en lo cas qu'il ayo pas Pologne entre los pèrsonâjos des dèssins) et countryball (ou countryballs).
Introduccion[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Polandball at ses racenas dens una 'ciberguèrra' entre usanciérs d'Internet polonèses et la résta du mondo en drawball.com. La pâge web, qu'ofrét una têla virtuèla, pèrmet ux usanciérs dèssinar què ils vôlont, et dèssinar sur des dèssins d'ôtros. Dens l'Internet polonès, il étêt proposât de dèssinar le drapô polonès sur la bola, et milyérs de polonèses ensemblos parvegnéssont a s'ocuper de la bola dèssinâye avouéc una pintura de blanc sur lo rojo, avouéc lo mot "POLSKA" ècrita u mèten. Aprés de coordinacion de 4chan, o étêt cuvèrt avouéc una svastika monstra. [1][2]
Krautchan.net est un imageboard en lengoua alemanda que board /INT/ est viatâ per des netizens anglofonos. La nèssance du meme Polandball est adjugiê a Falco, un britanique dens /INT/, qui en septembro 2009 crèâve lo meme en usent MS Paint dens una maniére apolitica per troller Wojak, un polonès en lo mémo board qui contribue en broken English, aprés lequent los dèssins de Polandball étant dèssinâs joyosament per des russos.[1][3][4]
Sujèts[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
L'idê de Polandball, qui at gâgniê de répoutacion a la suite de l'accident de Smolensk qui at tuâ lo president polonès Lech Kaczyński, est de reprèsentar la Pologne et son histouèro, les relacions avouéc d'ôtros payis et los stèrèotipos,[3][5] en metrent l'accent sur la sêf polonèsa et los troblos nâcionals.[2] Las devesâyes entre countryballs ont prèfèrance a être ècritas dens broken English et jargon d'Internet, qui recorde lo meme Lolcat, et a la fin du dèssin, la Pologne, qui est volontiérament reprèsentâ en rojo sur lo dessus du blanc (la ranversa du drapô polonès), est gènèralament viu en plorent.[1][2]
Cèrtins comics Polandball provegnont de l'idê que la Russie pôt volar dens lo cièl, tandis que la Pologne pôt pas. L'un des dèssins los ples répoutâs comencie avouéc l'idê que la Terra serat batêsa per un astro monstro, menont a tôs los payis avouéc science spaciala a abandonar la Terra et sè posar en orbita u tôrn de lo planeta. A la fin du comic, Pologne, oncor sur la Terra, est en plorent, et en broken English prononcie lo provêrbo canonical de Polandball "Poland cannot into space".[3] De ceta drôla maniére, los russos posont un arrét a tota discuchon avouéc des polonès sur quint payis est supèrior.[1][3][5] En ôtro comic Polandball que recherche sur la satira historico-politica, Pologne est viu en ennoyent ôtras countryballs, avouéc sa proclamacion de "So when we crushed Russia and the Turks [sic] were were the biggest country in the world... and...", en menont d'ôtros payis a sè rire. Pologne, ora irritâ, prononcie wikt:kurwa, et sotegne un poster que dit "Internet serious business", qu'est un slogan d'Internet usâ per sè mocar d'ôtros que devesont avouéc sos sujèts avouéc moquerie, et per convencion Polandball, fene per plorer.[1][2][6]
Ôtras countryballs[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
Polandball pôt asse comprendre comics sur ôtros payis, mas per convencion cetos comics sont normalament nomâs coma Polandball,[1] although they can also be called countryballs.[4] D'aprés Lurkmore.to, Baviére at sa prôpra bola, et ôtras bolas ont êtét crèâyes per Ètats-Unis, Catalogne et Sibèrie, entre ôtras. Singapor adopte la fôrma d'un triangllo et sè nome Tringapor; Israyèl adopte la fôrma d'un hipèrcube (en rèfèrance a la fisica jouêra); Kazacstan adopte la fôrma d'una bréca; et le Royômo-Uni est montrâ en portent un chapél et una lenèta.[7]
References[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
- Modèlo:Cite news
- Modèlo:Cite news
- Modèlo:Cite news
- Modèlo:Cite web
- Modèlo:Cite news
- Modèlo:Cite web
- Modèlo:Cite web


text:
Dissabte, 5.5.2018 03h00
La fòrça de la volontat
© intraprendere.net
"Una lenga, una nacion, un estat"? Alavetz, coma explicar perqué los flamencs desiran pas de far partida dels Païses Basses, e que lor vòlon pas jónher la mitat bas-alemanda d'Alemanha? Abans l'invasion francesa, los còrses pensavan que lor lenga pròpria populara èra comuna amb Toscana, mas Pasquale Paoli jamai non volguèt crear un estat còrsotoscan, malgrat l'oficialitat del toscan a l'epòca de la Corsega independenta. Uèi, los còrses considèran que parlan una lenga autonòma de l'italian referencial, e ben sabèm totes qu'aquela amira s'explica amplament pel desvolopament d'una consciéncia nacionala còrsa. Tanben, vesèm de malhorquins o de valencians (non pas totes, de segur) a s'inventar de lengas "baleara" e "valenciana" distintas del catalan, simplament perque se senton espanhòls e refusan d'aderir al concèpte de Paises Catalans. Per espanholisme, an de besonh de se crear de lengas fictivas, amb de grafias tanben fictivas, de còps, per assajar de se distanciar amb la nacion catalana. Totun, e mai escrichas de faiçon estranha, es clar per totòm que lors pretendudas lengas distintas son de formas de catalan.
Deuriam doncas reprochar als valencians que se senton espanhòls e non pas catalans, als flamencs qu'acceptarián pas jamai de far partida dels Païses Basses, una inconsciéncia nacionala? Ma question seguís un rasonament per l'absurde, per temptar de demostrar qu'es una question de democracia. Las gents an drech de se sentir coma vòlon, de se creire çò que vòlon, en nom del meteis principi democratic que m'empenh a sosténer los catalans de la partida per ara espanhòla del Principat de Catalonha. An demostrat que son una nacion que vòl viure liura, mentre qu'Espanha, per sa politica repressiva, quita pas de far la demostracion qu'a perdut Catalonha. Se cal menaçar e tabasar de votaires que pasmens vòtan, se cal mandar en preson o en exili un govèrn democraticament elegit que ça que la la populacion contunha de li donar un supòrt majoritari, se cal nieus esglasiar de pompièrs e d'ensenhaires, es clar que la desfacha morala es una realitat.
Se vei pereu, per exemple suls rets socials, de mond que se revendican d'una nacion niçarda o d'una nacion provençala. S'aquelas personas i creson, qu'i podèm far nosautres? Cèrtas, son una minoritat anecdotica, mas quantes occitans creson de far partida d'una nacion occitana? Los occitans de l'estat francés se senton franceses, es una realitat qu'avèm de considerar se nosautres avèm d'autres somis politics. Per contra, se nòstres compatriòtas an aquela vision de lor identitat nacionala, es evident qu'aquò se deu al fach que fòrça desconeisson la realitat lingüistica e cultura d'Occitània. Ai doncas creat una pagina sonada "Jornalet pour les francophones" per que los francofòns sàpian l'existéncia de Jornalet e ajan una consciéncia mai clara de la realitat occitana. Per ara, en causa d'una manca de temps miá, m'acontenti de traduire los títols dels articles del jornal, mas se qualqu'un se sent lo vam de traduire de còps tot en francés cèrts articles, li doni la benvenguda!
Al fons, se qualques occitanistas afortissèm l'existéncia d'una nacion occitana e somiam qu'un jorn i aja un estat occitan, o fasèm per un motiu totplen concret: volèm salvar la lenga occitana e sèm conscients que nos es necita una institucion per o poder far. Entrò ara, soleta la partida del Principat de Catalonha jos ocupacion espanhòla protegís vertadièrament l'occitan, en particular l'aranés mas en se dobrissent a sa realitat panoccitana. Per malastre, la rèsta del territòri occitan, l'immensa majoritat del territòri occitan, se tròba sens politicas eficaças per aparar e promòure la lenga nòstra. Pauc probable que França, bastida dempuèi tantes sègles sus una ideologia de centralizacion del poder, càmbie un jorn.
La basa de tota nacion es la volontat del pòble. Mas jamai non i aurà de volontat del pòble se los occitans conscients avèm pas nada volontat tanpauc. Vesi lo movement occitan alassat, sens unitat, sens orientacion ideologica, sens projècte afirmat. Que volèm?
Lo contengut d'aqueste comentari es ocult perque es estat considerat inadeqüat pels legeires de Jornalet
Mostra'l
Identitat e territòri: macronisme#micronisme
Les caps dels pòples se pensan en petit (Pascuale Paoli) o en grand (Napoleone Buonaparte).
Le Macron se pensa en cap de cordada transnacional e s'exprime en anglés fòra França; le capitalisme a pas de frontièras exceptat la darrièra barrièra de las lenguas nacionalas e mai regionalas.
Le capitalisme impòusa la lengua del trebalh.
#4 los occitanistas son de grands drolles. O puslèu de grands estudiants de las annadas 80/90...
#1 fòrça mond son estacats a lor lenga occitana, pr'aquò quora se trachan
De las idèias NPA tescas de l'occitanisme, tornan l'esquina.
Avèm aqui una responsabiltat magèra de l'occitanisme qu'a pas sauput crear una convergencia cap a la lenga sens i apondra sa salssa socialò anarquista e autras esturfèladas d'ultra esquèra.
L'occitanisma una responsabilitat de segur !
#1
'quò's çò que disi a tengut. Se vòtam NPA, som deu bòrd de tots los oprimits. Se vòtam PNO/Pòc som pas que deu bòrd deus occitanistas.
Lo movement occitan porta, en gròs, las orientacions ideologicas del NPA. En Occitània, NPA : 0,0
1%. Un MPA occitanista : 0,00000001%. CQFD
Lo movement occitan porta, en gròs, las orientacions ideologicas del NPA. En Occitània, NPA : 0,0
1%. Un MPA occitanista : 0,00000001%. CQFD


text:
Lenga d'òc : Còp d'uèlh sus Agen / Tè Vé Òc [émission audiovisuelle]
Emission dau 28 de junh de 2018
Avèm l'oportunitat de nos exportar e de vos menar dins la vila d'Agen. Partirèm sus lei piadas dau poèta Jacme Boèr, mai conegut sota lo nom de Jansemin, dins una visita de la vila ambé Gèli Grande. Veirètz tanben leis imatges de la remesa dei prèmis dau « Jansemin d'Argent », concors poetic nascut en 1921, qu'integra una categoria occitana ; acompanhadas d'una entrevista de Jaume Carbonèl, qu'es aquest an laureat dau prèmi de « la vila d'Agen ».
Un reportatge d'Amada Cròs.


text:
Vielha, 3 d’octobre de 2018.- Eth Conselh de bailes dera Val d’Aran aprovèc per unanimitat dar supòrt ara candidatura des Jòcs Olimpics d’Iuèrn Pirenèus-Barcelona pendent era reünion d’ager en Conselh Generau d’Aran.
Eth president dera RFEDI, er aranés May Peus, a peticion deth sindic d’Aran, Carlos Barrera, siguec er encargat d’explicar as bailes eth projècte dera candidatura olimpica d’iuèrn. May Peus, assegurèc qu’es installacions e infrastructures tant esportiues coma de servicis dera Val d’Aran amassa damb es pistes de Baqueira Beret, son preparades entà acuélher es pròves des Jòcs Olimpics en quinsevolh disciplina que sigue, ja sigue esquí aupin, esquí de hons o snowboard. Eth Conselh de bailes dera Val d’Aran harà arribar aguest acòrd unanim de supòrt ara candidatura olimpica Pirenèus-BCN ath Comitat Olimpic Internacionau, ara Secretaria Generau der Espòrt dera Generalitat e ara RFEDI.
D’autra banda, eth Conselh de bailes tanben aprovèc per unanimitat, era installacion de camèras de vidèovigilància en es isles de contienedors entà frenar er abandon de residus voluminosi ena zòna des depòsits. Eth sindic d’Aran, Carlos Barrera, expliquèc qu’aguest tipe de residus se dèishe “indiscriminadament” a on non tòque e quan non tòque e qu’açò perjudicie era qualitat deth servici de recuelhuda de lordères e era imatge dera Val d’Aran. Es bailes acordèren senhalizar totes es isles de contienedors entà informar des dies e es ores de recuelhuda, atau coma dera gratuitat deth servici entàs particulars. Es camèras s’installaràn ena zòna perimetrau de Baqueira e ena zòna deth centre de recuelhuda de Vielha. Eth sindic d’Aran manifestèc qu’era situacion actuau non ei acceptabla e ei totauments insostenibla entath Conselh Generau d’Aran, que destine 200.000 èuros ar an ara gestion de residus voluminosi. En aguest sens eth Conselh de bailes aprovèc qu’era senhalizacion tanben indique eth regim sancionador entàs infractors o incivics que lancen era lordèra dehòra des dies e ores establides. Eth sindic d’Aran expliquèc tanben qu’era Val dispòse de tres espacis entàs voluminosi, en Gessa en Naut Aran, en Vielha e Mijaran en centre de recuelhuda de Beusa e en Bossòst.
Era reünion de bailes tanben aprovèc eth projècte d’actualizacion des Naues Tecnologies en IES d’Aran, mejançant era aportacion economica de 16.000€ per part deth Conselh Generau d’Aran e es ajuntaments, que se somarà as 10.000€ aportadi peth departament d’Ensenhament dera Generalitat entath desvolopament dera informatizacion des aules.
Eth Conselh de bailes tanben acordèc definir quini seràn es pròves esportiues d’interès generau ena Val d’Aran. Atau madeish, pendent era reünion tanben se presentèc era dubertura deth procès participatiu deth Plan estrategic deth Servici Aranés de Salut e Benéster dera Val d’Aran 2018-2023. Eth sindic d’Aran, expliquèc qu’aguest ei ua requeréncia deth departament de Salut dera Generalitat de Catalonha ligat ara melhora deth finançament deth sistèma dera sanitat publica ena Val d’Aran. Eth procès participatiu aurà lòc eth pròplèu dia 9 d’octobre ena Residéncia Sant Antòni de Vielha.
Fin finau, eth Conselh de bailes acordèc qu’es ajuntaments meten a disposicion des ciutadans interessadi, exemplars dera Lei d’Aran que de forma gratuïta poderàn recuélher enes ajuntaments de Salardú, Viella, Bossòst e Les. En cas dera EMD eth repartiment se harà en abitança.