text:
Rabastens
Rabastens[1],[2],[3] (oficialament en francés Rabastens) es una comuna lengadociana en País d'Albi, situada dins lo departament de Tarn e la region d'Occitània.
Somari
- 1 Geografia
- 2 Istòria
- 3 Demografia
- 4 Administracion
- 5 Luòcs e monuments
- 6 Personatges celèbres de Rabastens
- 7 Vejatz tanben
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna es desservida per la Gara de Rabastens-Confolèuç. de las linhas Tolosa - Rodés via Albi, e Tolosa - Capdenac, via Tessonièra
La superfícia de la comuna (6629 ectaras) ne fa una de las pus grandas del departament. En 1834, En 1834, Grasac alara masatge venguèt comuna distinta.
Istòria[modificar | modificar la font]
Las originas anticas[modificar | modificar la font]
Dempuèi l'Antiquitat, las costièras de Rabastens èran pobladas coma ne testimònian los vestigis (a 1 km de la vila) d'una vila galloromana a Las Pèiras. Una primièra campanha d'excavacion, de 1840 per Gustave de Clausade descobriguèt una mosaïca e de tambors de colomnas de marbre esculptadas d'escènas de cabals (expausadas al Musèu de Sant Ramon de Tolosa). Una segonda campanha dins los ans 1970 descobriguèt una fòrça bèla mosaïca expausada dempuèi al Musèu del País Rabastinés.
Los abitants de la vila galloromana se serián refugiats sul caire rocassut constituit pels rius Rotavolp e Tarn al moment de l'arribada dels visigòts e la destruccion de la vila. Lo refugi faguèt pauc a pauc lo primièr castrum, quartièr nomenat uèi lo castèl. Lo castrum permetiá de contrarotlar un ga sus la rota de Tolosa a Lion.
Crosada dels Albigeses[modificar | modificar la font]
Al començament del sègle XII, la ciutat foguèt dirigida par una cosenhoriá. La familha de Rabastens èra aliada amb los Comtes de Tolosa: Ramon de Rabastens èra evesque de Tolosa de 1200 a 1205 e Pèire Ramon èran dins lo conselh de Ramon VI. En 1210 los cosenhors abandonèron lors dreches de justícia al comte de Tolosa qu'aparava los abitants. Lor balhèt libertats e privilègis. Situada prèp de Lauragués, epicentre del catarisme, Rabastens aviá la reputacion d'èsser un "nis d'eretics". La fidelitat de Rabastens pels Comtes de Tolosa, subretot de Pelfòrt de Rabastens, li costarà car. En aplicacion del Tractat de París (1229), la ciutat deguèt destruire los barris. La ciutat venguèt un consulat pendent aquel periòde.
La prosperitat[modificar | modificar la font]
Quand la patz tornèt, Rabastens coneguèt al fin del sègle XIII un periòde astrat mercé al vinhal de Galhac, alara mai espandit del galhaqués. La qualitat del vin de Rabastens èra estimada. Las gabarras, naus de fons plan, descendián Tarn amb de barricas de Rabastens fins a Bordèu. A l'epòca, l'urbanisme se desvelopèt segon lo dessenh de las bastidas. La ciutat de Rabastens s'organiza doncas a l'entorn del Borg Mejan. La glèisa de Nòstra Dòna del Borg foguèt fortificada entre 1230 e 1260 e patronizada pels monges benedictins de Moissac, presents al priorat al sègle XII. Es de nau unica e vasta, rectangulara, de quatre travadas voltadas d'ogivas e tota de bricas segon lo modèl de la Catedrala de Sant Estève de Tolosa. Al sègle XIV, lo prior Bernart La Torre decidèt d'apondre a la nau un còr poligonal. Essent situada sul camins de pelegrinatge del Puèi de Velai cap a Compostèla, la glèisa profeitèt. La vila de Rabastens èra estapa pels pelegrins: l'espital de Sant Jaume e lo patrimòni de la vila ne testimònian.
La Guèrra de Cent Ans[modificar | modificar la font]
Qualques ans aprèp lo començament de la Guèrra de Cent Ans (1337), los pastorèls ataquèron las comunautats josievas. En 1381, de milièrs d'òmes foguèron massacrats dins Rabastens per Gaston Febus, Comte de Fois e Bearn. Es aquela vision qu'auriá provocat las revelacions de Constança de Rabastens. Los degalhs de la Pèsta Negra de 1348 s'ajustèron a los de la guèrra.
La Renaissença[modificar | modificar la font]
En 1450, es la fin de la Guèrra de Cent Ans. La cultura del pastèl faguèt la prosperitat d'Albigés e de Lauragués. Le pastèl èra l'objècte d'un comèrci important en Euròpa. L'indigòt, pus economic, lo remplacèt al sègle XVI. Le pastèl faguèt la riquesa dels negociants albigeses que se faguèron bastir de bèls ostals de familha.
En 1561, pendent la primièra guèrra de religion, los protestants prenguèron Rabastens e tuèron de franciscans. En 1562, los catolics, jol cap de Blasi de Monluc, tornèron contrarotlar la vila aprèp un brèu sètge e de memòria ont foguèron tirats prèp de uèi cent còps de canon contra la punta extrèma de la ciutat -nomenada lo castèl- e qu'èra separada de la vila per un valat prigond e de defensas eficaças. L'assalt es contat en detalh dins los Comentaris de Monluc que foguèt gravament ferit al visatge d'un còp d'arcabusa. Benlèu per venjar lor prestigiós – mas vielhissent – cap que pensavan ferit a mòrt, los soldats de Monluc, un còp mèstres del castèl, getèron pel naut d'una de las torres una partida dels defensors. Las femnas, perque avián participat a la defensa, foguèron passadas per l'espasa. E lo cap dels protestants, Francés Delhèrm, foguèt menat a Tolosa per èsser penjat. La patz d'Amboise (19 març de 1563) acabèt provisòriament lo conflicte. Un Chaple de Sant Bertomieu (24 d'agost de 1572 a París) tanben se faguèt a Rabastens lo 5 d'octòbre[4].
Una epidèmia de pèsta fragilizèt la populacion en 1631. Per isolar la vila, los pestiferats son lotjats dins lo barri de Murèl, o quartièr dels pestiferats.
Pendent de sègles los mercants rics s'aucèron dins la societat. E al sègle XVII e XVIII. Venguèron "avocats e conselhièrs del rei" al Parlament de Tolosa fins a Capitols. Foguèron anoblits. Mantenguèron o bastiguèron d'ostals rics a Rabastens. Al començament del sègle XIX: Rabastens prenguèt son aspècte d'uèi: los valts foguèron aterrats per ne far de passejadas e Liças, un pont suspendut foguèt bastit sus Tarn en 1835 e la faciada de Nòstra Dòna del Borg foguèt acabada amb l'apond d'una segonda torre. Los tèissiers e cordonièrs de l'Edat Mejana balhèron la plaça als ebenistas e fabricants de mòbles. La cava cooperativa creada en 1953 dinamizèt l'economia de Rabastens.
Demografia[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Ostal de vila, ancian priorat. Torreta del sègle XVI.
- Musèu del País Rabastenés dins l'ostal de la familha La Fita de Pèlapòrc de Gordasdel.
- Lo campanar, situat a la sortida de la vila, dins un pargue
- Ostal de la Castanha (actuala escòla liura Puègsegur). Ancian ostal del Comte Loís Pèire de Castanet de Puègsegur.
- Glèisa dels penitents blancs
Glèisas[modificar | modificar la font]
La comuna, perque es espandida, compta fòrça parròquias del Regim Ancian:
-
Camins de Sant Jaume. Naut luòc del patrimòni jaumèire, la glèisa conten de frescas qu'illustran diferents episòdis de la vida, reala o legendària, de Sant Jacme lo Màger
- Nòstra Dòna del castèl
- Sant Pèire dels Penitents blancs
- Sant Amans
- Sant Joan de Puègcabal
- Sant Andrèu de Marèus
- Sant Genest de Lausefan
- Sant Jòrdi de Sant Jèri
- Sant Joan de Blonac
- Sant Martin de Guiddal
- Sant Martin (Sant Estève) de Teissoda
- Sant Martin de Mors
- Sant Massal (annèxe de Raust)
- Sant Miquèl
- Sant Pèire de Raust
- Sant Pèire de Sant Caprés
- Sant Pèire de Vertus
- Sant Robèrt de las Filhas
- Sant Salvi de Bèlmontet (o de la Recòsta)
- Sant Jòrdi de Meserac
- Nòstra Dama de la Recòsta
- Sant Sinforian de Laden
e mai las parròquias de l'actuala comuna de Grasac
Personatges celèbres de Rabastens[modificar | modificar la font]
- Augièr Galhard, escrivan occitan del sègle XVI
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- ↑ Miquel, Guerres de religion, p 287
- Elie-A. Rossignol, Monographies communales ou Étude statistique, historique et monumentale du département du Tarn. Tome IV, Canton de Rabastens, Toulouse, Delboy, 1864
- Raymond Picou, Aperçus préhistoriques sur Rabastens, sa région et le menhir de Vieux en Albigeois, 1924
- L'Écho de Rabastens, organe des veillées rabastinoises, 1948-
- La toponimia de Rabastens foguèt estudiada per l'abat Negre (Toponymie du canton de Rabastens, 1959).
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Comunautat de comunas
- Rabastens sul site de l'IGN
- Fotografia panoramica de la glèisa de Nòstra Dama del borg a Rabastens
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Paginas utilizant de ligams magics ISBN
- Portal:Lengadòc/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Categoria Commons amb ligam local identic sus Wikidata
- Article utilizant lo modèl Commonscat
- Pagina utilizant Commonscat sens afichatge personalizat
- Comuna de Tarn
- Comuna del País d'Albi
- Airal de l'AOC del galhac


c: text/html

text:
L'expedicion
En 1486 lo rei
Joan II de Portugal l'encarguèt de montar una expedicion cap a la punta sud d'Africa dins l'espèr de trapar una rota maritima cap a las Índias. L'expedicion daissèt Lisbona en agost de 1487 amb doas caravèlas, la São Cristóvão, menada per
Pêro de Alenquer, e la São Pantaleão, comandada per
João Infante e menada per
Alvaro Martins. Lo fraire de Bartolomeu,
Pêro Dias èra lo capitani de la tresena nau encargada de l'intendéncia, amb
João de Santiago coma pilòt. L'expedicion s'arestèt per se porgir en provisions a la fortalesa de Sao Jorge de Mina situada sus la "Còsta de l'aur" (Ghana actual). Dias atenguèt lo Golfo da Conceicão (Walvis Bay en Namibia actuala) en decembre. L'expedicion passèt al larg del Cap de Bona Esperança, e contuhèt a l'èst abans de dintrar dins l' Aguada de São Brás (Baia de
Sant Blasi)- pus tard renomenada
Mossel Bay - lo 3 de febrièr de 1488. Dias atenguèt lo punt extrèm de l'expedicion lo 12 de març de 1488 quora ancorèt a
Kwaaihoek, prèp de la boca de la
Bushman's River, ont un
padrão -lo Padrão de São Gregorio - foguèt quilhat.[1] Dias voliá contunhar cap a Índia, mas foguèt forçat de se'n tornar per son equipatge que refusèt d'anar pus luènh.[2] Aquò foguèt pendent lo viatge de retorn que descobriguèt lo Cap de Bona Esperança, en mai de 1488. Dias tornèt a Lisbona en decembre del meteis an, aprèp una abséncia de setze meses.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lista deus vescomtes de Bearn
Somari
Ostau de Bearn[modificar | modificar la font]
- Centolh Ièr de Bearn ? -866
- Lop Ièr de Bearn ? 866-905
- Centolh II de Bearn 905-940
- Gaston Ièr de Bearn 940-984
- Centolh III de Bearn 984-1004
- Gaston II de Bearn 1004-1022
- Centolh IV de Bearn (lo Vielh) 1022-1058 (hilh de Gaston V)
- Gaston III de Bearn, dab lo son pair dinc a 1053, data de la soa mort.
- Centolh V de Bearn (lo Joen) 1058-1090
- Gaston IV de Bearn, (lo Crozat) 1090-1131
- Centolh VI de Bearn 1131-1134 (regéncia de Talesa d'Aragon, molhèr de Gaston IV))
Regéncia de Guiscarda de Bearn peu son hilh Pèir II de Bearn (1134-1154 ; qu'ei hilha de Gaston IV, qu'esposa Pèir Soriquers, vescomte de Gabarret ; l'Ostau de Bearn que's persegueish dens l'Ostau de Gabarret)
Ostau de Gabarret[modificar | modificar la font]
- Pèir II de Bearn 1134-1153 (hilh de Guiscarda de Bearn)
- Gaston V de Bearn 1153-1170 (hilh de Pèir II de Bearn)
- Maria de Gabarret 1170-1173 (sòr de Gaston V ; esposa Guilhèm de Moncada ; que ho vescomtessa puish qu'abdiquè en 1147)
Ostau de Montcada[modificar | modificar la font]
- Guilhèm Ièr de Montcada 1170-1173 (espós de Maria)
- Gaston VI de Montcada 1173-1215 (hilh)
- Guilhèm Raimon Ièr de Montcada 1215-1223 (hilh)
- Guilhèm II de Montcada 1223-1229 (hilh)
- Gaston VII de Montcada, 1229-1290 (hilh)
Bearn que's liguè au comtat de Fois en 1290.
- Margarida de Montcada 1290-1319 (hilha)
Ostau de Fois-Bearn[modificar | modificar la font]
- Margarida de Montcada e Rogèr Bernat III de Fois (1290-1302)
- Rogèr Bernat III de Fois, Rogèr Bernat I com vescomte de Bearn, 1290-1302, comte de Fois (espós de Margalida)
- Gaston VIII de Bearn o Gaston Ièr de Fois (1302-1315)
- Gaston IX de Bearn o Gaston II de Fois (1315-1343)
- Gaston X Bearn o Gaston III Fois, Gaston Fèbus (1343-1391)
Dab Fèbus, Fois e Bearn que demoran ligats e inseparables mes Bearn sol qu'ei declarat e arreconegut independent e libre de totat vassaliatat.
Ostau de Fois-Castèlbon[modificar | modificar la font]
- Matèu de Fois-Castèlbon (1391-1398), nebot del precedent
- Gaston X de Bearn o Gaston IV de Fois
[modificar | modificar la font]
Ostau de Grailly[modificar | modificar la font]
- Francés Fèbus de Navarra-Fois-Grailly (1472-1483)
- Catarina Ièra de Navarra-Fois-Grailly(1483-1517) e Joan II de Labrit (1484-1516)
Ostau de Labrit[modificar | modificar la font]
- Enric Ièr de Bearn-Labrit (1517-1555)
- Joana Ièra de Bearn-Labrit (1555-1572)
Ostau de Borbon[modificar | modificar la font]
- Enric II de Bearn-Borbon, Enric III de Navarra e Enric IV de França (1572-1610)
- Loís Ièr de Bearn-Borbon, Loís II de Navarra e Loís XIII de França (1610-1620)
1620 : Edicte d'Integracion (Lo Reiaume de Navarra e tanben Bearn que son "integrats" o reiaume de França devath l'encastre legau deus Fòrs de Bearn).
- Loís II de Bearn-Borbon, Loís III de Navarra e Loís XIV de França
- Loís III de Bearn-Borbon, Loís IV de Navarra e Loís XV de França
Arron Loís XV, Bearn que ho eretat per Loís XVI dab la corona de França qui's trasmetó segon lo principi de la lei salica qui vòu que las hemnas non pòsquin pas transméter ni pas tanpauc eretar deu tròn de França. Aquò be ho totun pas jamei lo cas en Bearn e Navarra on las hemnas teoricament e eretan e los lors espós qu'i vaden vescomtes de jure uxoris, dab, totun, ua preferéncia masculina enter los hilhs deu sobiran (tan per Bearn com per Navarra).
De tot biais, a l'escadença de la Revolucion los Estats de Bearn que hon obligats per la constrenta de renonciar au Fòrs de Bearn (qui lo lor arrespecte e èra ua condicion sine qua non de l'integracion de Bearn en 1620) e Bearn que ho dissot dehens lo navèth departament deus Baishs Pirenèus (futur Pirenèus Atlantics).
Lo títol de Rei de Navarra qu'ei osdendit peu rei d'Espanha Joan Carles I com consequéncia de l'annexion de la Hauta Navarra peu rei d'Aragon en 1512. Aquò n'inclueish pas la Baisha Navarra e non tanha pas Bearn. Los pretendents au tròn de França (Loís Anfós d'Anjòu en Espanha) que revindican lo títol de Rei de Navarra au nom de l'annexion a França en 1620. Totun, en bèth seguir la lei bearnesa e navarresa de transmission deu tròn, aqueste que pertanheré a Alícia de Borbon-Parma. En mei d'aquò, l'annexion a França qu'ei de mau invocar, puish que Navarra que ho justament desseparada de França ua purmèra vegada en 1316 en bèth invocar la lei salica e au detriment de la regina Joana II de Navarra.


text:
Dinca quand la repression dels Estats serà lo sol mejan de governar la populacion ? Vos donarai totas las informacions aquí per solidaritat ambe los pòbles d’Argèria per saber que son devenguts los arrestats per aver volgut manifestar-marchar pacificament dins mantunas ciutats argerianas.
Radio Kalima infòrma de las manifestacions a Marselha, mai de 2000 personas, mai tanben Oran, mai de 1.000 personas, Argièr, mai de 1.000 joves. Lo site Internet de la presidéncia de la Republica Argeriana es estat blocat.
L’estacion alemanda Deustche Welle, radio News, prepausa en primièr títol las informacions sobre Argèria. Se parla de las manifestacions e las loras repressions, parier per France 24. Mas sembla que lo silenci fosquèsse la règla, ara, al desk parisenc de la supausada democracia francesa, MAM es muda. François Fillon prepara benlèu vacanças en Dordonha o en Creusa, Cantal o Nauta-Provença, quin es lo país occitan lo mai perdut per las castas francesas, e lo mens de risc diplomatic ?
La contagion sembla erreversibla, pauc a pauc lo sistèma de las dictaturas ajudadas pel sistèma banquièr mondialista tomba, las capitalas europèas son inquietas ; los intellectuals –els qu’an votat per l’Òc a la constitucion europèa- son muds. Especialament del costat de Moscó, se vei ambe RT.com. Avèm que de gaitat RT.com (en anglés) per èstre assegurat que las informacions son pas bona per las castas al poder.
Contra quí podrà repotegar ? L’integrisme religiós de las novèlas democracias arabas ? Quí podràn castigar ? L’essencialisme arabe e musulman ? Lo dangièr musulman es mòrt ambe l’arribada dels pòbles tunisian e egipcian dins las carrièras.
Tunísia e Egipte son pas las tempèstas perfaitas, i a agut mòrts, zo cal pas oblidar ; mòrts deguts a una casata al poder, mai que tot al poder economic, que en França podèm localizar mai o mens del costat oèst parisenc, La Défense e los entorns.
E puèi sul continent nòstre, quí podràn trapar coma alibí per explicar que lo sistèma partidocrata fonciona pus ? Los immigrats arabes ? Los musulmans ? Ben Laden ? Nos avizarèm lèu que lo poder iranian a páur del pòble autanplan que lo poder UMP-NC actual ambe sas visitas en província autanplan sosvelhada per esquadrons de politicièrs que la manifestacion d’Argièr. Ben Laden arrenga plan lo sistèma militarista e industrial francés, Ben Laden es estat lo melhor comercial de sistèma militaro-industrial, es estat fabricat per un sistèma nobilièr saodic, oligarquia d’un ancian temps ?
Lo sistèma economic de las plaças vendôme sul monde sancièr son a man de càder… quitament lo poder chinés a plan entendut lo messatge de Tunísia e Egipte. L’inquietud ebrèva es tanben de notar, els que se volián sol a èstre democratic dins la region, e que, ambe un sistèma militarista copiat sul sistèma francés, aviá un govèrn ambe d’integristas josius al cap (e que cap govèrn central europèu cridicava). Los arguments de Ben Laden son a man de tombar, un autre monde es alara possible.
Ara, avèm la lista dels Estats que la politica occidentala es pas bona : Síria, Jordània, Aràbia Saodita, Bahrein, Liban, Iemèn, Etiòpia, Sodan, Niger, Mauritània, Paquistan, Afganistan, Iran, Iraq, Israël, Gaza-Palestina, Líbia, Marròc, e Argèria ; per l’Orient Mejan e los Estats-satellits.
Europèus e Europèanas, Turquia, Tunísia e Egipte nos donarà leiçons de diplomacia per desvolopar las democracias sul planèta.
Uèi, i a un Estat que prendrà de fòrça, es un Estat democratic, es Turquia, clarament. Avèm perdut Turquia per dintrar dins l’Union Europèa, farà plaser a mantunes.
Avèm perdut tanben l’alibí dels arabes que nos vòlon envasir, argument dels extremistas catolics e del FN (populisme de dreita europèa).
Un autre monde es possible, e de Tunís-Cartage a Alexandria-Caire-Suez, los camins son pas estats tants longs, e son pas passats per Davòs en CH o per Dakar en Senegal. Son en mans dels pacifics pòbles, de l’umanitat contra las «frontièras naturalas» de las ideologias de replegament sobre se ; las caretas del carnaval politic occident son tombadas.


text:
Saints-Geosmes
Saints-Geosmes es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Sants-Geosmes es l'alteracion de "Sants Bessones". S'agís de tres fraires bessones grècs : Speusippe, Méleusippe e Éleusippe, sants patrons de Sts Geosmes, #qu'aurián #èsser martyrisés pels Romains, dins aquel vilatge al Modèl:IIe sègle.
Lo culte dels tres bessones es a l'origina del desvolopament d'una abbaye bénédictine, de contunh d'un prieuré al Sègle XII #que #durar fins al Sègle XVIII.
Lo vilatge s'es desvolopat al encreuament de 2 vias romaines.
La glèisa del Sègle XIII a classificat Monument Istoric, amb la siá encripta carolingienne del Sègle IX ont an #èsser trobats en los ans 1990 los ossements de tres fraires bessones del Modèl:IIe sègle als uasses cassés en de multiplas endroits #que confirman la legenda dels tres fraires bessones.
Saints-Geosmes est l'altération de "Saints Jumeaux". Il s'agit de trois frères jumeaux grecs : Speusippe, Méleusippe et Éleusippe, saints patrons de Sts Geosmes, qui auraient été martyrisés par les Romains, dans ce village au Modèl:IIe siècle.
Le culte des trois jumeaux est à l'origine du développement d'une abbaye bénédictine, puis d'un prieuré au Sègle XII qui dura jusqu'au Sègle XVIII.
Le village s'est développé au carrefour de 2 voies romaines.
La glèisa du Sègle XIII est classée Monument Historique, avec sa crypte carolingienne du Modèl:IXe siècle où ont été retrouvés dans les années 1990 les ossements de trois frères jumeaux du Modèl:IIe siècle aux os cassés en de multiples endroits qui confirment la légende des trois frères jumeaux.


text:
Lac Balqash
Lo lac Balqash[1] (Бaлқaш Kөлi, Balqash Köli en cazac; Oзepo Бaлxaш, Ozero Balkhash en rus) es lo lac màger de Cazacstan e lo premier d'Asia Centrala, dempuei l'assecament d'una gròssa part de la mar d'Aral.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo lac Balqash es situat au sud-èst dau país, au nòrd de la ciutat d'Almaty, a una altitud de 341 m. Mesura mai de 600 km de longor e sa largor es compresa entre 4,5 km e 70 km. Amb una superfícia que fa aproximativament 18 200 km2, contèn aperaquí 106 km3 d'aiga. Pasmens, sa talha varia de contúnia. La fonsor maximala passa pas 25,6 m e la fonsor mejana es ren que de 5,8 m. La partida orientala es sensiblament pus fonsa que la partida occidentala. Son bacin idrografic s'estend subre 413 000 km2 e fa partida dau vast bacin centreasiatic que compren tanben la mar Caspiana e la mar d'Aral.
De sei sèt afluents, lo principau es lo riu d'Ili, que pren sorgent dins lei montanhas de la region autonòma chinesa de Xinjiang; venent dau sud, se trai dins lo lac per un dèlta près de son extremitat occidentala. A passat temps, fornissiá mai de 80% de l'aiga escampada dins lo Balqash. Ara sa contribucion s'es reducha, en causa de la centrala idroelectrica de Kapshagai (bastida dins leis annadas 1970) e de l'irrigacion.
Es de notar que i a pas d'emissari: lo lac es endoreïc (lei pèrdas naturalas d'aiga son degudas unicament a l'evaporacion).
Au centre dau lac, un estrech lo parteja en doas mitats. Mentre que la partida occidentala contèn d'aiga doça, lo percentatge de sau creis fins a 7 % vèrs l'èst.
De lòng dei ribas, que sa longor totala es d'aperaquí 2400 km, se tròban d'illas e de peninsulas nombrosas. Lo lac es envoutat subretot de desèrts e d'estèpas.
Lo clima de la region es netament continentau e arid amb d'estius cauds, d'ivèrns fregs (en generau, lo lac es gelat de novembre a abriu) e ben gaire de precipitacions (solament 150 mm a 200 mm per an).
La vila omonima, la màger de la region (87 000 abitants) foguèt fondada en 1937 sus la riba nòrd.
Ecologia[modificar | modificar la font]
Coma la mar d'Aral, lo lac Balqash a fortament demenit pendent lei decennis passats; en 1910, sa superfícia èra encara de 23 464 km2. De mai, es menaçat per una pollucion sevèra en causa de complèxes industriaus installats sus sei ribas.
Istòria[modificar | modificar la font]
Sota la dinastia Qing, lo lac Balqash constituissiá la frontiera nòrd-oèst de l'Empèri Chinés. Pasmens après 1871, tota la region intrèt dins l'esfèra d'influéncia russa.
Galariá[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Riu d'Ili (l'afluent principau dau Lac Balqash)
Liames extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ De pas confondre amb lo Lac Baikal.


text:
Cistèls
Cistèls[1],[2],[3] en francés (oficialament Sistels en francés) es una comuna gascona, situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre deu territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
L'origina deu nom es ipotetica. Las fòrmas ancianas son Sestelh (1271), Cestulh, Cestuylh (1279), Cestelh (1280), Cestulh (1604), çò qui assegura pas pro la natura de l'iniciala. La prononciacion modèrna es en si-, çò qui es confòrme a la grafia de Cassini, Sistels, com a la grafia francesa oficiala. La finala anciana en -lh es mèi segura e ua prononciacion en sistèis es atestada a data recenta [4]. L'alternància anciana entre -u- e -e- (comprene -è- ?) hè pensar aus mots en -uè- (tipe puèg/ puei, uèlh/uelh), dambe diftongason e reduccion posteriora deu diftongue, çò que la situacion deu vilatge a la devesa entre lengadocian e gascon infirma pas.
La causida grafica francesa es benlèu devuda a ua analogia dambe'us mots lengadocians en -lh prononciats -l en finala. La prononciacion actuala es sistèls o sistèts [5]. L'istòria deu toponime e las evolucions foneticas normalas en gascon senhalan dambe evidéncia aquera darrèra e tardiva prononciacion com analogica, explicada per de cases nombroses deu tipe castèl/castèth. La pèrda de la palatalisacion de l (-lh- > l ) o de sa varianta iodizada (-i-), benlèu deguda a la fòrma oficiala, es necessària a la reinterpretacion, gasconizanta per analogia, en -th. L'èssa, pas apareguda graficament abans Cassini, es un plurau de sens collectiu : indistinccion de la parròpia (la comuna, lo vilatge) e deus abitants.
Sembla pas que se pòsca reténer l'explicacion de Dauzat per cisthus (de grèc cisthos), "moja, massuga", dambe sufixe -ellum [6], per de rasons de clima e de preséncia anciana versemblabla de -o- dens lo sufixe. Lo sistèl prepausat per Negre e représ per Burgan e Lafon (nom atestat a Donzac, 4,5 Km), o sistèth (conegut tanben dens la comuna) "paèr de vime" [7]es pas qu'un rencontre comòde, incompatible dambe las atestacions istoricas. L'aparéncia fonetica e grafica poirè hèr trobar d'analogia dambe Sisteron (vengut de seg-, sufixat, e la preséncia en Gasconha de l'estacion antica de Segosa, a Sent Pau de Bòrn [8], pòt autorisar ua tala mesa en relacion, com lo gallés seg- « victòria, fòrça » [9] es un nom de hortalessa, associat a tucas : justament, lo siti deu borg es ua sèrra estreta, çò qui justificarè la recèrca d'un nom de tipe militar. Mès las atestacions anticas mancan per verificar aquera ipotèsi plan azardosa : arrés pròva pas la preséncia deu toponime abans l'Edat Mejana. Una grafia prudenta seré Sistuèlhs (quan i a pas de certitud sus s o c, vau mèi causir la grafia pus simpla).
Istòria[modificar | modificar la font]
A la revolucion, la comuna èra disputada entre Gèrs e Òlt e Garona[10]. Estó fin finala restacada au darrèr, dens lo canton d'Autvilar e lo districte de Valença. En 1808, estó annexada au Tarn e Garona.
Administracion[modificar | modificar la font]
- Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton d' Autvilar; es adara deu canton de Garonne-Lomagne-Brulhois, donc de Garòna-Lomanha-Brulhés.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas dambe la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Paul BURGAN, André LAFON, Toponymie du Tarn-et-Garonne, Montalban, Association Antonin Perbosc, 2006.
- Albert DAUZAT, Charles ROSTAING, Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France, Paris, Guénégaud, 2nda edicion, 1984.
- Ernest NEGRE, Toponymie générale de la France, Genève, Droz, 1990-1998.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- ↑ Paul Burgan, André Lafon, Toponymie du Tarn-et-Garonne, Association Antonin Perbosc, 2006, p. 32
- ↑ Paul Burgan, André Lafon, Toponymie du Tarn-et-Garonne, Association Antonin Perbosc, 2006, p. 32
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 658
- ↑ Paul Burgan, André Lafon, Toponymie du Tarn-et-Garonne, Association Antonin Perbosc, 2006, p. 32
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 233
- ↑ Xavier Delamarre, Dictionnaire de la Langue gauloise, ed. Errance, 2na edicion, 2008, p. 268
- ↑ Notes sur la formation du département du Gers, p. 23


text:
Rancourt (Somme)
Rancourt (Somme) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Rancourt I aviá situat sus una linha de tranchées en lo moment de la Batalha de la Soma l'an 1916. La 40ème Division de Infanterie francesa i a destacat en reprenent del terren a l'enemic.
Rancourt était situé sur une ligne de tranchées lors de la Bataille de la Somme en 1916. La 40ème Division d'Infanterie française y a excellé reprenant du terrain à l'ennemi.


text:
-255
Aquesta pagina concernís l'an -255 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Premiera Guèrra Punica còntra lei Romans. Leis operacions principalas contunièron de se concentrar en Africa onte lei Romans avián desbarcat en 256 avC. Sota la direccion dau generau Marcus Atilius Regulus, foguèron venceire a Adys e menacèron dirèctament Cartage. De negociacions acomencèron mai mau capitèron en causa deis exigéncias romanas jutjadas tròp importantas (abandon de Sicília e de Sardenha, pagament dei despensas de guèrra de Roma e d'un tribut anuau, liberacion dei presoniers sensa condicion, obligacion de venir un aliat de Roma, limitacion de la flòta militara, diplomacia alinhada sus aquela de Roma).
Après lei reviradas de son armada sus lo prat batalhier, Cartage decidiguèt d'engatjar de mercenaris grècs dirigits per lo generau espartenc Xàntipe que foguèt cargat de la defensa de la vila. Après una batalha acarnada dins la region de Tunis, Grècs e Cartaginés capitèron d'anientar lo còrs expedicionari roman que perdiguèt 12 500 òmes sus lei 15 500 alinhats au començament de la batalha. Lei subrevivents se retirèron. Autra novèla bòna per Cartage, la flòta romana foguèt destrucha dins lo corrent de l'annada per una tempèsta.


text:
Indoeuropèu
Las lengas indoeuropèas que forman ua familha de lengas qui deriva d'ua lenga soca ipotetica, non-atestada dirèctament, lo protoindoeuropèu, qui's parlava au Neolitic, lhèu au nòrd de la mar Caspiana. Las lengas d'origina indoeuropèa, fòrça nombrosas, que s'espandín durant lo Neolitic e l'Antiquitat dens la màger part d'Euròpa e ua part d'Asia; puish, a partir de l'Edat Modèrna, uas quantas que s'espandín tanben dens d'autes continents. L'occitan qu'apartien a aquesta familha.
Somari
Gaireben dos sègles d'estudis indoeuropèus[modificar | modificar la font]
A partir del sègle XVII, maites sabents europèus notèron de semblanças estranhas entre lo grèc, lo latin, lo persan e de lengas europèas recentas; mas duscas a aquel moment, per una interpretacion literala de la Bíblia, se considerava l'ebrieu coma la lenga maire de totas las autras.
Pasmens, la descobèrta pels europèus del sanscrit a la fin del sègle XVIII permetèt de pausar l'ipotèsi d'una origina comuna al latin, al grèc, al gotic, a las lengas celticas, al persan e al sanscrit. En 1813, l'anglés Thomas Young creava lo mot indoeuropèu que serviguèt a designar a l'encòp aquel grop de lengas e la lenga comuna que ne derivan totas.
Lo deschiframent del persan vièlh (1846), de l'itita (entre 1880 e 1915), del tokharian (1908) e mai recentament del micenian foguèron tant de grandas etapas que per la comparason totjorn pus afinada permetèron de reconstruire lo protoindoeuropèu ; se parla de reconstruccion extèrna.
De la lenga los sabents an passat als indoeuropèus coma poblacion, cercant a establir lor fogal original, las diferentas epòcas de lors migracions, lor organizacion sociala, lor religion, etc.
Las lengas indoeuropèas[modificar | modificar la font]
Derivan dirèctament de l'indoeuropèu de lengas ancianas coma lo latin, lo grèc, lo celtic o lo sanscrit. De caduna d'aquelas lengas es eissit un grop de lengas.
Lengas latinas o romanicas[modificar | modificar la font]
Las lengas romanicas son l'occitan, lo catalan, l'aragonés, l'espanhòl, lo francés, lo francoprovençal, lo sosgrop retoromanic (romanch, ladin e friolan), l'italian, lo portugués, lo galèc, lo sarde, lo romanés, l' astur-leonés e lo dalmata.
Lengas germanicas[modificar | modificar la font]
Aquelas lengas son l'alemand, l'anglés, lo neerlandés, lo frison e las lengas escandinavas (feroés, islandés, danés, norvegian, suedés).
Lengas eslavas[modificar | modificar la font]
Las lengas eslavas, fòrça mai pròchas entre elas que las romanicas o las germanicas, comprenon un grop oriental amb lo rus, l'ucraïnian e lo bielorús, un grop occidental amb lo polonés, lo chèc, l'eslovac e lo sorab e un grop meridional amb l'eslovèn, lo sèrbe, lo croat, lo bosniac (cf. tanben sèrbocroat), lo macedonian e lo bulgar.
Lengas baltas[modificar | modificar la font]
Doas lengas d'aquel grop se parlan encara a l'òra d'ara, lo lituan e lo leton, pasmens n'i aguèt d'autras coma lo prussian vièlh que nos'n demòran de tèxtes.
Lengas indoarianas[modificar | modificar la font]
Se parlan sustot en al nòrd e al centre d'Índia, en Paquistan, Sri Lanka e Bangladèsh. Las qu'an lo pus grand nombre de locutors son l'indi e lo bengalin.
Fa partida d'aquel grop lo romaní, la lenga dels gitanos, dins una diaspòra presenta sus totes los continents.
Autras lengas[modificar | modificar la font]
Son tanben indoeuropèas las lengas dichas iranianas coma lo persan e lo curd, lo grèc, l'albanés, l'armèni e l'ancian grop tokharian (ara desparegut).


text:
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Un Senat poliglòta ?
1 Un Senat poliglòta ? le Jeu 20 Jan - 13:00
Danís
Adjudant
2 Re: Un Senat poliglòta ? le Jeu 20 Jan - 13:04
Danís
Adjudant
3 Re: Un Senat poliglòta ? le Jeu 20 Jan - 13:08
Alh Òli
Occitan Warrior
4 Re: Un Senat poliglòta ? le Jeu 20 Jan - 15:16
Sokolovic
Trobador !!
E degun que saup que çò que fasia la sola unitat entre sèrbs, croatas e bosniacs es justament la lenga e qu'aquò leis entrepachèt pas de tuar entre elei...
5 Re: Un Senat poliglòta ? le Dim 15 Mai - 15:29
lo beuge
Palhassa
e aquo estràmba degun. Quand au Vietnam, la non sàbi quant de lèngas e dialècti ofiçiàus; (e adonc lo texte
de la constituçien comènça per una dicha de F.Mistral), e aquo estràmba degun. Per contre, come Mehtmett
pasha Sokologllu disié forçe ben tot esquat, Serbi, Croàtes e Bosniaqui parlon toèi una mèma lènga, aquo que non empachèt lei de s'esgargentat lei un lei autri. Sen dublidar Tutsi e Hotos; lei Henguni d'ubas e Henguni d'adret (Africa d'Adret). Lo discor franchimand, classica; tornan parolas segon iè propi gasans. L'an passat, la agut un particulier, bessai un ministre o quauquaren d'autre qu'anèt dire, per parlar dei rasons dau tou d'iletrisma en Françia, que 25 o 30 % dei deslétraire en frànça an una lènga "régionàla" coma lènga maternàla; mèna de dire qu'es en causa d'aquo. La tot reversat a capbord lo tipe, dublide que si la 30% de monolingas (occitans,vascons, bertons,, a de reg) si vau dire que la 70 % de desletrats que son monolènga rançès.
6 Re: Un Senat poliglòta ? le Dim 15 Mai - 16:51
Sokolovic
Trobador !!
Lo beuge es dins la plaça !!!
Marcha mon bèu ?
7 Re: Un Senat poliglòta ? le Dim 15 Mai - 17:25
Danís
Adjudant
8 Re: Un Senat poliglòta ? le Dim 15 Mai - 18:05
Sokolovic
Trobador !!
9 Re: Un Senat poliglòta ? le Lun 16 Mai - 9:56
lo beuge
Palhassa
10 Re: Un Senat poliglòta ? le Sam 2 Juil - 5:50
jfrieux
Occitan Warrior
Enfins, fasià la una de la Setmana lo còp passat:
http://www.senat.fr/seances/s201106/s20110630/s20110630_mono.html
I a de trabalh....
11 Re: Un Senat poliglòta ? le Lun 18 Juil - 19:47
admin
Trobador !!
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
Contenu sponsorisé
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
Avèna
Avèna (Avène en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Avèna es situada dins los cantons nauts d'Erau, dins la val nauta d'Òrb prèp lo departament d'avairon Lo vilatge fa partit dels tres vilatges termal d'Erau, amb Los Banhs de Balaruc e l'Amalon.
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Avèna[modificar | modificar la font]
Lo nom es atestat Avenna, en 1115, e ecclesiam de Avena en 1135 [2],[3]. Avèna es tanben lo nom de mai d'un riu (Avairon, Gard, etc) e lo jonhent del riu l'Avenette (en francés, doncas normalament Aveneta) e d'Òrb es a l'oèst del vilatge, mas aquò pròva pas, ni que lo riu se disiá Avèna, ni que Avèna es un nom ancian d'Òrb; simplament lo nom del riu pòt venir del nom del vilatge. Empacha pas que Avèna siá un idronime a l'origina. Es explicat d'un biais diferent pels especialistas. Pel nom del vilatge, Dauzat i vei Avena (villa), d'un nom latin d'òme Avenus (o Avanus) [4]. Los Féniés plaçan la raiç *ab- implicitament dins lo preceltic [5]. Delamarre explican Avena pel gallés; *ab- o *ap- seriá un mot indoeuropèu del genre animat, « las aigas », consideradas coma d'èssers que agissan (article abona, abu-), mas admet que d'unes mots de la familha d' abona pòdon èsser crosats amb de preceltic [6]; Avèna seriá lo resultat de abenā [7].
Rovinhac[modificar | modificar la font]
Rovinhac es sus la mapa de Cassini coma parròquia sucursala. Es d'origina antica, format d'un nom latin d'òme, Rubinius, atestat, amb lo sufixe celtic -*aco-. Seriá lo nom d'una proprietat qu'aviá per mèstre Rubinius. I a un autre Rovinhac, dins la comuna d'Auton, tanben parròquia sucursala sus la mapa de Cassini.
Istòria[modificar | modificar la font]
Masatges e bòrias[8][modificar | modificar la font]
- Bres
- Sadde
- Serviès
- Lo Coral
- La Rode Baissa
- Truscas
- Vinas
- Sant Barthélemy
- Las planas
- Los banhs d'avèna
- Rovinhac
- Bel desert
- Font bina
- La mandrièra
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Lunaç; es ara del canton de Clarmont d'Erau.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- La glèisa romanica Sant Andrieu de Riusec del sègle XII
- La glèisa Sant Pèire de Rovinhac (sXII)
- La glèisa Sant Maria de Vinas (sXII)
- La glèisa Sant Antòni de Serviès (1715)
- La glèisa Sant Barthelemy (1135)
- La glèisa de Truscas (sXIX)
- La glèisa Sant Martin d'Avèna (modèrna)
- La glèisa del pont sus Òrb (sXIII)
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Miquèl Galabru a passat la seuna enfantesa a Avèna
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.herault.gouv.fr/Actualites/Infos/Modification-des-limites-des-3-arrondissements-du-departement-de-l-Herault
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 41
- ↑ Xavier Delamarre, Dictionnaire de la Langue gauloise, ed. Errance, 2na edicion, 2008, p. 37-38
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 41
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 35
- ↑ Xavier Delamarre, Dictionnaire de la Langue gauloise, ed. Errance, 2na edicion, 2008, p. 29-30
- ↑ Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 327 e 38
- ↑ Dins aquesta seccion, los noms autentics dels masatges son pas completament assegurats; demandan d'informacions complementàrias, e eventualament de correccions.


text:
Wikipèdia:Bons articles
Per permetre a nòstres lectors d’alargar lors orizonts de lectura, avèm seleccionat demèst nòstres 84 587 articles aquestes 13 articles e aquestes 0 portals que rebaton la diversitat e la riquesa de Wikipèdia.
S'estimatz qu'avètz escrich un article o un portal digne de figurar dins aquesta lista, prepausatz-lo sus la pagina dels articles potencialament bons. A l'invèrsa, un article o un portal present qu’o es pas o qu’o es pas mai pòt èsser contestat e eventualament levat. Tanben podètz melhorar aquestes articles e portals per ne far d'articles e portals de qualitat e prepausar l'atribucion del label sus aquesta pagina.
- Somari


text:
Dimars, 16 de mai de 2017, 03h00 Sciéncia,Lenga,Escòla,Cultura
Contunhan los escambis entre las universitats de Lhèida (Catalonha) e de Tolosa Joan Jaurés. Dempuèi diluns passat, se tenon, a l’Universitat de Lhèida e en plusors endreches de la vila, d’activitats sus las lenga e la literatura occitanas. En mai dels participants occitans, los catalans que seguisson los estudis occitans a Lhèida an aquesta setmana l’escasença d’èsser ensenhats pels professors Francés Pic, Jordi Malé, Patric Sauzet e Jacme Gourc. A mai, aqueste ser poiràn discutir de las politicas de l’occitan en Catalonha amb Xavier Moral, de la Direccion Generala de la Politica Lingüistica de la Generalitat de Catalonha.
En mai d’aquò, an luòc d’activitats complementàrias coma de vesitas e descobèrtas culturalas e gastronomicas e assistir a una repeticion dels castellers. Podètz trobar lo programa dins lo document çai jonch.
Ongan es la segonda part de l’escambi, après qu’un desenat d’estudiants participèron a la Setmana Occitana de Tolosa en març passat.
Los intercanvis entre associacions las que sian, entre catalans e occitans son importantissimas. Lleida pot ajudar molt a Tolosa, son molt pròxims e es poden conéisser e unir molt mai amb projectes, coma per exemple: posar las antenas de la radiotelevision occitana a las montanhas pirenencas. Ve't aquí.


text:
Tractat de Troyes (1420)
Lo Tractat de Troyes foguèt signat lo 21 de mai de 1420 durant la Guèrra de Cent Ans. Après la desfacha francesa d'Azincourt en 1415, la foliá dau rèi Carles VI (1380-1422) e la guèrra civila entre Borgonha e Armanhac, marquèt l'apogèu de la supremàcia anglesa pendent lo conflicte. Sa clausa principala previsiá de donar lo tròne de França après la mòrt de Carles VI au fiu d'Enric V (1413-1422) per unificar lei dos reiaumes. Una segonda clausa importanta atacava la legitimat dau fiu de Carles VI, lo futur Carles VII (1422-1461), per l'empachar de rèinar. Pasmens, Carles VII refusèt de reconóisser lo tractat e, gràcias au sostèn dei senhors dau sud de França, poguèt contuniar la guèrra fins a sa victòria finala en 1453.


text:
Ja fasiá centenats d’ans qu’èra conegut per de civilizacions coma l’astèca quora foguèt descobèrt pels europèus a la fin del sègle XV. E l’aimèron tan que volguèron l’exportar a totes los ostals de l’ancian continent. La sieuna descobèrta foguèt una capitada e encara uèi es coneguda coma la bevenda dels dieus; parlam del cacau.
Beure cacau o lo manjar balha plan de beneficis a la santat umana. Encara mai que beure d’autras bevendas coma lo tè (verd o negre) o lo vin negre. E aquò es pr’amor de las sieunas proprietats antioxidantas, que n’a mai encara qu’aquelas bevendas, l’acai o las granas de Goji. La sieuna accion negativa contra los radicals liures es un dels melhors beneficis que pòt balhar a la santat umana coma antioxidant pr’amor qu’es una defensa de la degeneracion de las nòstras cellulas.
De mai, lo manjar crus, confirman las darrièras donadas, balha un naut contengut en magnèsi, fèrre e cròme, unes minerals totalament necessaris per lo bon foncionament del nòstre organisme. Al delà, es un aliment qu’a importants beneficis cardiovasculars.
Ajuda contrarotlar la tension artificiala
Lo cacau es un fruch qu’a divèrsas proprietats per ajudar contrarotlar la tension artificiala: los polifenòls qu’a an d’efèctes vasodilatadors. Tanben ajuda regular la quantitat de sucre que pòt i aver dins la sang. Aital, un nombre mai grand de polifenòls dins lo còrs uman es una melhor proteccion contra plusors malautiás coma las cardiovascularas, lo càncer e la degeneracion cognitiva. E mai, ajuda redusir lo colesteròl e los triglicerides.
Los darrièrs estudis confirman qu’es una noiridura plan beneficiosa per la santat umana. Ajuda crear endorfines, las ormonas que melhoran lo nostre coratge. Pr’aquò ajuda contrarotlar las nostres emocions e es tanben un plan bon digestiu.
Es estat demostrat scientificament que lo cacau a de substàncias qu’arriban fins lo colon en tot produsir microorganismes e bacterias que, un còp en la nòstra flora bacteriana, son bonas per combatre lo restrenhement.
Fin finala, es un fruch que pòt èsser aplicat a travèrs de la chocolaterapia en tot far de massatges amb aquel sus la pèl. La fa aital mai doça e l’extrach de cacau pur a de proprietats reductoras, que brutlan la graissa e redusisson la cellulitis. Ara que ja coneissèm totes los beneficis que pòt balhar a la nòstra santat, anam beure una tassa de chocolat ?
La Redaccion


text:
Skirioù-Masen
Skirioù-Masen en breton ( Maxent en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Vèrs 860, los fraires del abbaye Sant-Salvador de Redon demanden proteccion al rei de Bretanha Salomon (per se protegir dels incursiós normandes. Lo rei, #que possedís una residéncia sul territòri de l'actuala municipalitat de Maxent, los fa bastir un monastèri ricament dotat sus aquel territòri[1]. Aquel monastèri pren lo nom de "Sant Maxent" quand Salomon fa depausar dins la glèisa del jove monastèri lo còrs de sant Maxent, #çò qu'aumenta la reputacion del luòc, fins a #çò que lo còrs del sant serà fin finala restituit a la siá parròquia poitevine d'origina.
La reputacion dels luòcs creis rapidament : lo monastèri Sant-Salvador de Plélan pren lo nom de Sant-Maxent.
Vers 860, les moines de l'abbaye Saint-Sauveur de Redon demandent protection au roi de Bretagne Salomon (pour se protéger des incursions normandes. Le roi, qui possède une résidence sur le territoire de l'actuelle commune de Maxent, leur fait construire un monastère richement doté sur ce territoire[2]. Ce monastère prend le nom de "Saint Maxent" lorsque Salomon fait déposer dans l'église du jeune monastère le corps de saint Maxent, ce qui accroît la renommée du site, jusqu'à ce que le corps du saint soit finalement restitué à sa paroisse poitevine d'origine.
La renommée des lieux grandit rapidement : le monastère Saint-Sauveur de Plélan prend le nom de Saint-Maxent.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Chartes del Cartulaire del abbaye Sant-Salvador de Redon.
- ↑ Chartes du Cartulaire de l'abbaye Saint-Sauveur de Redon.


text:
Se vos voletz inscríuer e èster membre dera Fondacion Privada deth Musèu Etnologic dera Val d'Aran, podetz aumplir era huelha d'incripcion e hèr-mos-la arribar, ena adreça C/Major, 26 - 25530- Vielha, per email o liurant-la a quinsevolh membre dera Junta.
Gràcies.
Era Fondacion privada Musèu Etnologic dera Val d’Aran se creèc eth 15 de mai de 1973 entà promòir tota sòrta de manifestacions dera cultura pròpria d’Aran e dera sua lengua e sauvar eth sòn patrimòni artistic e documentau.
Es actuacions mès subergessententes sòn:
Era Corsa Aran per sa lengua arribe en 2017 ara sua edicion 24, eth dia 30 de junhsèga de 2017 tamb eth madeish format de cada an. Es participants dera corsa pòden escuélher de gésser de Montgarri o de Les tàs 12:00 ores de meddia o passar eth Pòrt de Vielha, era ora de gessuda , aciu, ei liura.
Eth passat 21 de deseme de 2016, era Fondacion Privada Musèu Etnologic dera Val d'Aran recuelhec eth IVau Prèmi Robèrt Lafont autrejat pera Generalitat de Catalonha a mans deth Conselhèr de Cultura Santi Vila.


text:
En pòqui mesi se celebrarà eth Hestivau de Cinema de Cannes. Just s’acabe de conéisher qu’era pellicula Moonrise Kingdom deth director nòrd-american Wes Anderson darà eth fiulet de gessuda ara hèsta deth setau art.
Ath long des ans, eth director contemporanèu a suenhat un estil que permet reconéisher es sues cuelhetes a trauèrs dera bastissa des elements laguens deth plan. Normauments mieis, longui e americans, aprehondint entre es personatges e eth contèxte.
Ath còp, es protagonistes soent son intellectuauments per dessús dera rèsta en diuèrsi sentits, en tot hèr qu’es ahèrs rotinaris se capviren en autentics dilèmes. Aguesta disparietat amie a dialògs reflexius e estonants. A més, er hèt d’humar estaque un vincle estret entre eri; a viatges conflictius.
Detalhista enquia hastiar, ja que susvelhe des dera banda de musica ara equipa d’actors, donques tostemp trabalhe damb es madeishi (Bill Murray, Jason Schwartzman, eca.). Mès en darrèr flim, Anderson a compdat damb Bruce Willis entre d’autes nauetats.
Era industria cinematografica hè ans que camine coishin-coishan –tan a nivèu economic coma qualitatiu. Mès de bona encólia, sò ara demora –setiat en un ample fautulh en miei der escuror mès hons qu’un pogue pensar– qu’era pantalha giganta s’illumine coma era gessuda deth solei.
http://youtu.be/_V3qsi35Uvk


text:
07 juin 2015
Rolland Berland, Pas Aisada, La Vita !
Oradour-sur-Glane Rolland Berland, Pas Aisada, La Vita ! La vida es pas aisida, non, e i a dos biaisses almens per zo mostrar : lo comic e lo tragic. Rolland Berland, dins un recuelh de cortas novèlas publicadas dins las doas lengas francés e occitan lemosin, es excellent dins l’un e l’autre genre. La primièra partida conta, dins una seria de pichons tablèus que son aitant de nhiòrlas plan capitadas, las malaventuras de Liunard, celibatari rural endurcit, confrontat al monde estranh e complicat... [Lire la suite]
11 août 2013
Ganhaire ganha un còp de mai
"La mai valhenta aviá pres la volada". Gravadura de J. M. Simeonin Ganhaire ganha un còp de mai A prepaus de : Joan Ganhaire, Los braves jorns de Perdilhòta, las Edicions dau Chamin de Sent Jaume, Meusac, 2013. Joan Ganhaire, dempuèi que comencèt de publicar de libres, totis en occitan lemosin (aquel òme escrich pas qu’en lenga nòstra), a la fin de las annadas 70, se merita una plaça de las belas dins la litteratura occitana d’uèi. L’inscripcion de Lo darrier... [Lire la suite]
02 septembre 2012
« 102 vers tout en patois limousin ». Village noir et colonisation dans la culture limousine
Entrée du village noir de Limoges 1903 (piqué sur le site Chanson Limousine) « 102 vers tout en patois limousin ». Village noir et colonisation dans la culture limousine Le diable est dans les détails. Je cherchais quelque littérature sur le ou plutôt les « Villages noirs » (soudanais et sud-oranais) de l’exposition de Limoges inaugurée en 1903 par le ministre des colonies Doumergue, dont j’avais... [Lire la suite]
19 juillet 2007
Una setmana amb la Lison dau Peirat
A prepaus de Monica Sarrasin, - La Lison dau Peirat, Lo Chamin de Sent Jaume, 2005. - La Setmana de la Lison, Lo Chamin de Sent Jaume, 2007. Qu’es entau, qu’es pas autrament ! Per vos dire la vertat, aviái pas encara legit La Lison dau Peirat. Pr'aquò vesiái plan que lo pichon monde dels legeires d’occitan en Lemosin[1] se podian pas gardar de’n prononciar lo titre sens prene un aire entendut e risolier. Ara, qu’ai devorat o puslèu begut d’un trach La Lison, puèi La Setmana, compreni perfiechament... [Lire la suite]


text:
Manitòba
Manitòba es una província de Canadà. Manitòba es situat dins l'oèst canadian e confronta los estats americans de Dakota del Nòrd e Minnesòta al sud, Nunavut e la Baia d'Hudson al nòrd, Saskatchewan a l'oèst, e Ontàrio a l'èst.
En 1870 venguèt la primièra província creada de totes los territòris. Louis Riel nomenèt la nòva província "Manitoba" del mot algonquin "Manitou", que significa 'eime'. Manitòba, dins la region de la Red River Valley, foguèt lo luòc de la primièra colonia de pòblament de l'oèst canadenc.
La capitala e pus granda vila n'es Winnipeg.


text:
bibli'Òc qu'ei un guida deus utís documentaris tà apréner, estudiar e practicar l'occitan. Aquesta bibliografia ne's vòu pas exaustiva. Qu'ei hèita atau com un guida qui hè besonhs taus qui aprenen, ensenhan o simplament practican la lenga occitana e qui son en cèrca d'utís adaptats. Que perpausa donc l'ensemble deus utís documentaris - libes, multimèdia, ressorças numericas - qui son de bon trobar en librerias, en çò deus difusors especializats o en bibliotècas utiles per l'aprenedissatge o la practica de l'occitan.
bibli'Òc que pertòca tanben las bibliotècas publicas e universitaris qui desiran desvolopar un hons arron la lenga occitana.
Autor(s) :
Operator : Lo Congrès - Lo CIRDOC
Annada de publicacion :
Document(s) : bibliografia aus formats pdf e flipbook
Varianta(s) tractada(s) : auvernhat, gascon, lemosin, lengadocian, provençau, vivaroaupenc
Lenga : occitan, francés
Ligam :


text:
Oigors
Los Oigors (oigor: ئۇيغۇر; chinés simplificat: 维吾尔; chinés tradicional: 維吾爾, pinyin: Wéiwú'ěr; turc:Uygur) son lo pòble turc mai important de China. En 2010, en China, èran estimats a 10 069 000.[1] Un nombre important (350 000) viu tanben dins de países vesins de China: Cazacstan, Ozbequistan, Quirguizstan.
Somari
Situacion geografica[modificar | modificar la font]
En China[modificar | modificar la font]
Los Oigors vivon mai que mai dins la província de Xinjiang que i representan gaireben la mitat de la populacion. Per mai de detalhs consultar: Oigors de China.
Evolucion demografica recenta[modificar | modificar la font]
Cazacstan[modificar | modificar la font]
En 2009, lo recensament donèt 227 000 Oigors (1,39%) de la populacion. Son concentrats dins la region d'Almaty que i representan 7,8% de la populacion.
Istòria[modificar | modificar la font]
Los Oigors de Cazacstan son presents dins la region dempuèi de sègles mas una partida importanta es descendenta dels refugiats dels Trebolicis del nòrd-oèst de China entre 1862 e 1877 atal coma d'immigrants mai recents venguts de China dins las 1940 o las 1960. I aguèt tanben de refugiats quand la Primièra Republica de Turquestan oriental (1933-1934) e la Segonda Republica de Turquestan oriental (1944-1949) foguèron anequelidas pels Chineses.
Situacion sociolingüistica[modificar | modificar la font]
La majoritat dels Oigors a servat l'oigor. La lenga e ensenhada e i a quitament un diari en oigor.
Lo bilingüisme o lo trilingüisme son plan corrents (amb lo rus e lo cazac).
Quirguizstan[modificar | modificar la font]
En 2009, èran gaireben 49 000 segon lo recensament.
Istòria[modificar | modificar la font]
Los Oigors s'installèron coma refugiats dins aquest país après los trebolicis del nòrd-oèst de China entre 1862 e 1877. Lo nombre d'immigrants foguèt estimat a 7 000 a aquela epòca. En 1979,[2] èran 36 779 (0,8%) e en 2009, 48 543[3]. A l'ora d'ara son probablament 50 000 o mai.
Problèmas etnics[modificar | modificar la font]
En general la coabitacion amb la majoritat quirguiza se passa ben mas sos bazars son de mai en mai l'objècte de tensions e i a ja agut mai d'un afar d'incendi e d'atac contra las botigas e los mercats tenguts pels Oigors.
Ensenhament de la lenga[modificar | modificar la font]
L'oigor es pauc utilizat a l'escòla. La competéncia en lenga oigora es a se pèrdre demest los mai joves.
Ozbequistan[modificar | modificar la font]
Ozbequistan compta tanben una minoritat oigora presenta dempuèi de sègles. De 35 762 al recensament de 1989, passèron a 19 526 en 2000[4].
Genetica[modificar | modificar la font]
Los Oigors son un mescladís de populacions d'Asia occidentala e d'Asia orientala. La proporcion de l'apòrt d'Asia occidentala varia de 30%[5] a 60%[6] segon los autors e los escapolons causits.
Fotografias[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Recensament de 2010, Republica populara de China
- ↑ Recensament sovietic de 1979
- ↑ Recensament quirguiz de 2009
- ↑ ЭTHичeckий aTлac yзбekиcTaHa ИHcTиTyT "OTkpыToe oбщecTBo", 2002 - 451 c
- ↑ Li, H; Cho, K; Kidd, JR; Kidd, KK (2009). "Genetic Landscape of Eurasia and "Admixture" in Uyghurs". American Journal of Human Genetics 85 (6): 934–7; author reply 937–9.
- ↑ Shuhua Xu, Wei Huang, Ji Qian, and Li Jin (2008 April 11). "Analysis of Genomic Admixture in Uyghur and Its Implication in Mapping Strategy". Am J Hum Genet. 82 (4): 883–89. doi:10.1016/j.ajhg.2008.01.017. PMC 2427216. PMID 18355773.


text:
Matar una persona en campanha electorala remembra los tempses fosques de las accions del NS-Partei abans l'arribada al poder e la destruccion de la republica de Weimar. Aprèp se caçarà la diversitat dels partits politics.
Es estada matada per un òme de 77 ans ... donc un òme que coneguèt las tropas anglesas qu'an conegut l'aprèp-guèrra e las tropas extremistas pro-NS-Partei en Anglatèrra.
Donc es una salutacion de dòl que vos mandi ambe aquel bilhet ; la deprima europèa puja :
La sola novèla positiva es que se la folia anglesa dels UKIP's e separatistas del partit conservator puja, l'Escòcia que vòta per REMAIN IN EU, damorar dins l'Union Europèa, serà naturalament expulsada pels Angleses del LEAVE EU, daissar l'Union Europèa.
Mas fau dire tanben que la preséncia del poder politic anglés dedins l'Union Europèa es estat un element lo mai nocible per la democracia sul continent (benlèu democratic in London), continent que cercava la patz entre los nacionals-extremismes de tot lo continent, alara que los poders politics angleses an sempre ajudat aqueles separatismes nacioanlistas d'afrontaments europèus.
Aquela campanha reberta un avuglament de las tecnocracias de l'Union Europèa que en actes de trenta annadas an provat l'incompeténcia per avançar, mas una ajuda clara dels Estats que i veson una clara concurréncia.
Soi pro-Europèu, per un Brexit clar e definitiu, l'independéncia d'Escòcia, País de Gallas e Irlanda del nòrd, e per un cambiament radical de la fita de l'Union Europèa. Tot aquò assolit, l'Union Europèa podrà foncionar.
_°_


text:
Stephen Hawking
Stephen William Hawking (Oxford, 8 de genièr de 1942 — Cambridge, 14 de març de 2018) foguèt un fisician teorician, cosmològ e divulgador scientific anglés. Sas realizacions mai importantas son estadas de desvolopar, amb Roger Penrose, de teorèmas per çò qu'es de las singularitats espaciotemporalas dins l'encastre de la relativitat generala, e la prediccion teorica que los traucs negres devián emetre de radiacions, fach qu'es designat actualament jol nom de radiacion de Hawking (o de còps que i a radiacion Bekenstein-Hawking).
Hawking foguèt membre de la Societat Reiala de Londras, de l'Académia Pontifícia de las Sciéncias e mai de l'Académia Nacionala de Sciéncias dels Estats Units. Foguèt titular de la Cadièra Lucasiana de Matematicas (originalament en anglés: Lucasian Chair of Mathematics) de l'Universitat de Cambridge dempuèi 1979 fins que se retirèt en 2009.
Demest las nombrosas distincions que li foguèron autrejadas, Hawking a recebut dotze doctorats honoris causa e es estat guerdonat de l'Òrdre de l'Empèri Britanic (al gra CBE) en 1982. Recebèt lo Prèmi Princi d'Astúrias de la Concòrdia en 1989, la Medalha Copley en 2006 e la Medalha de la Libertat en 2009.
Hawking sofrissiá dempuèi d'ans d'una malautiá motoneuronala (ligada a l'escleròsi laterala amiotrofica (ELA) que quitèt pas d'agreujar sa condicion fisica long dels ans. Aital foguèt victima d'una paralisi gaireben totala que l'obliga a comunicar amb a un generador de votz.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dissabte, 25 de juny de 2011
Hèsta deu Rondèu (Castèthnau B., 24, 25 e 26 de junh)
Que trobaratz lo programa aquiu!
1 comentari:
- Mela ha dit...
-
Lo rondèu, la dança (gas)cona per exceléncia.
Anóncian per l'an que ven:
- una fèsta de la borrèia a Laguiòla
- una fèsta dau brisa-pè a Milhau
- una fèsta de la farandòla a Montpelhièr
- una fèsta de la Dança de l'Ors a Vielha
- una fèsta de la ronda prot prot en Arle
- una fèsta de la borrèia d'Arièja a Foish
- una fèsta del branle dau rat dins los toats parisencs
"La societat es regèrga,
se la volèm cambiar,
nos cal partir en guèrra,
èsser 1000 a dançar!" La Talvera, "Al bal de la Talvera", in Sopac e Patac
- 26 de juny de 2011 a les 0:59


text:
Berchères-sur-Vesgre
Berchères-sur-Vesgre es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure et Loir e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo masatge caseriu de La Vila-la Évesque, #que dépendait de la avesque de Chartres, a #èsser amassat a la municipalitat en 1854.
Le hameau de La Ville-l'Évesque, qui dépendait de l'évêque de Chartres, a été réuni à la commune en 1854.


text:
Calandreta
Calandreta transmet la lenga e la cultura occitanas als enfants en assegurar lor escolarizacion en immersion tota tre la mairala.
Lo francés dintra dins la vida escolara en fin de CP, un còp que l’enfant sap legir en occitan. Camina puèi cap a las autras lengas e culturas en s’apiejar sus l’occitan coma lenga vertebrala.
Los establiments segondaris Calandreta valorizan aquel bilingüisme que permet a l’enfant d’arribar a un plurilingüisme en fin de tresena e de capitar lo brevet amb d’espròvas en occitan.
Qualques chifras
En 2017, Calandreta es [1] :
67 escòlas, 4 collègis e 1 licèu repartits sus 19 departaments.
3 894 enfants escolarizats (3 603 per 1er gra / 291 per 2nd gra).
223 ensenhaires.
Mai de 300 emplegats non ensenhaires.
Milièrs d’associatius.
Per federacion las chifras son :
Federacion Aquitània : 623 enfants per 16 escòlas e 1 collègi
Mairala e elementari : 575
Collègi : 48
Federacion Lengadòc : 1 968 enfants per 24 escòlas, 2 collègis e 1 licèu
Mairala e elementari : 1771
Collègi : 197
Federacion Miègjorn Pirenèus : 1 038 enfants per 21 escòlas e 1 collègi
Mairala e elementari : 992
Collègi : 46
Federacion Lemosin : 54 enfants per 1 escòla
Federacion Auvèrnha : 88 enfants per 3 escòlas
Federacion Provença : 123 enfants per 2 escòlas
[1] chifras de setembre de 2017


text:
Los Estats Units d’America del nòrd èran 13 a la debuta per establir la Declaracion Unilaterala d’Independéncia, DUI, fàcia a l’imperialisme londonian e los comerçants de tè…
Vist lo nombre de dificultats que pausa lo poder centralista espanhòl per comptar los independentistas catalans, en un referèndum «constitucional», i a mantunes catalans que veson clar aquesta declaracion unilaterala, coma un exemple de seguir.
Dins lo cas dels EUAN èra pas tanpauc de colonialisme, vist que lo colonialisme l’an suportat los qu’an pas donat la declaracion, l’an suportat las nacions nòrd-amaricianas qu’an descobert la diversitat europèa dels pòbles installats sus la còsta Èst de lor continent.
La fèsta dita nacionala dels EUAN serà lo 4 de julhet.
Alara una DUI ambe un parlament independentista seriá o serà una potencialitat politica granda.
-°-


text:
Enric lo Navegador
Enric lo Navegador, en portugués Henrique o Navegador o Infante Dom Henrique nascut lo 4 de març de 1394 Porto e mòrt lo 13 de novembre de 1460 Sagres, prince de Portugal, e sovent considerat coma la figura mai importanta del començament de l'espediment colonial europèu. Desperel jamai naveguèt e doncas faguèt cap de descobèrtas geograficas. Lo seu ròtle se situa subretot dins lo domèni del mecenat. L'epitèt de « navegador » que li foguèt attribuit es doncas onorific[1].
Es Lo tresen filh de Joan I de Portugal, lo fondador de la dinastia d'Aviz. La seuna maire es Filipa de Lancastre, filha de Joan de Gand e sòrra d'Enric IV d'Anglatèrra. Enric lo Navegador jamai se maridèt e aguèt pas de descendéncia.
Somari
Joïnessa[modificar | modificar la font]
En 1414, alara qu'avià sonque 20 ans, convenquèt lo seu paire d'organizar una campanha per prene lo pòrt de Ceuta als musulmans. De piratas moros arcelavan en efècte las còtas sud de Portugal dempuèi aquel pòrt, vendent los abitants suls mercats d'esclaus. La vila foguèt presa en agost de de l'an seguent, e Enric descobriguèt las merças portadas per las rotas commercialas del Sahara que Ceuta èra una estapa (coma l'aur del sud de la Mauritània, menant los Portugueses penetrar l'Africa per via maritima). Aqueles escambis passavan alara mai per aquela vila, mas aquò provoquèt per Enric lo desir de prene part a aquela riquessa. Es el encara qu'inspirèt la legenda del « Preste Joan ».
Segon João de Barros, en 1416, comencèt a tornar poblar lo vilatge de Terçanabal, sus la peninsula de Sagres en Algarve. Aquel vilatge, leu nomenat Vila do Infante, e venguèt una basa de nauta tecnologia avec un arsenal naval, un observatòri, e d'una escòla per l'estudi de la geografia e la navegacion. Jehuda Cresques, un cartografe conegut, i foguèt invitat: compilèt de coneissenças e acabèt per obtenir un pòste permanent. Lo pòrt pròche de Lagos donava un abrig practic e venguèt un centre de construccion navala. En 1419, Enric foguèt nomenat governaire d'Algarve.
Lo primièr fruch d'aquel esfòrç foguèt la descobèrta de l'Archipèla de Madèira per João Gonçalves Zarco e Tristão Vaz Teixeira, puèi colonizat pels Portugueses.
Revenguts e ressorgas[modificar | modificar la font]
Lo 25 de mai de 1420, Enric foguèt nomenat governaire del fòrça ric Òrdre del Crist, lo successor portugués de l'Òrdre del Temple que lo sèti es a Tomar. Gardèt aquel pòste lo rèsta de la seuna vida e ne tirèt los revenguts necessaris a las exploracions e campanhas menenadas pel prince. Cal apondre qu'amb lo temps venguèt totjorn mai devòt. A la mòrt del seu paire Joan I, Edoard venguèt rei e decidiguèt de versar un cinquen dels beneficis del comèrci fach dins las zonas descobèrtas e li balhèt lo drech exclusiu d'autorizar de las expedicions al delá del cap Bojador. S'apondèron en mai los revenguts dels divèrses monopòlis en Algarve.
Las descobèrtas dels seus exploradors[modificar | modificar la font]
En 1427, un dels seus navegadors (Gonçalo Velho Cabral o Diogo de Silves) decobriguèt las illas Açòres, leu colonizadas.
Fins alara, lo cap Bojador èra lo punt mai miègjornal de la còsta africana conegut pels Europèus. Gil Eanes, lo capitan d'una de las expedicions d'Enric, es lo primièr europèu a lo passar, en 1434.
Quand Edoard cinc ans mai tard, Enric sostenguèt lo seu fraire Pèire per la regéncia, pendent la minoritat d'Alfons V, e recebèt la confirmacion dels seus privilègis. Faguèt dessenhar un nòu tipe de nau, la Caravella, que permet de viatjar sur de mai logas distàncias. Lo cap Blanc foguèt passat en 1441 par Nuno Tristão e Antão Gonçalves. Lo Banc d'Arguin èra en vista en 1443 e un important fòrt i foguèt bastit en 1448.
Dinis Dias leu parvenguèt al flum Senegal e passèt lo Cap Verd en 1444. Amb lo franquiment de la limita sud del desèrt, atal Enric aviá capitat un del seus objectius: lo contornament de las rotas comercialas tengudas pels musulmans e l'accès a l'aur e als esclaus.
A partir de 1452, l'aur arribèt en quantitat suffisenta per que los primièrs cruzados siàn batuts. Lo meteis an, Enric donèt mission a Diego de Teive per decobrir e explorar de la mitica illa d'Antilia, que se pensava èsser situat al delà las Açòres. En 1462, Pedro de Sintra atenguèt l'actual Sierra Leone.
En 1437, Enric foguèt lo principal organizaire d'una ataca a Tànger, que foguèt un desastre a tal punt que lo seu jove fraire Ferrand foguèt capturat. Ferrand morriguèt en captivitat onze ans mai tard. La reputacion militara d'Enric ne patiguèt; se concentrèt alara sus las exploracions e la politica a la cort de Portugal.
L'activitat d'Enric despertèt l'interés dels Europèus per la colonizacion e lo comèrci de las espècias, un interés qu'aumentèt amb la casuda de Constantinòple en 1453, e comencèt un vam que transformará lo mond pels quatre sègles seguents. L'escòla de Sagres, que l'existéncia vertadièra es ara discutida per d'istorians brasilians e portugueses[2], auriá contribuit al progrés dins de domènis de l'art de la navegation.
Mens de trenta ans aprèp sa mòrt, lo Cap de Bona Esperança foguèt passat per Bartolomeu Dias e Vasco de Gama atenguèt Índia pendent lo decenni seguent. E lo quite Cristòl Colomb, influenciat pels succeses dels Portugueses dins l'Atlantic, cercant una rota dirècta cap a las Ìndias per l'oèst, descobriguèt l'America qualques ans mai tard.
Annèxes[modificar | modificar la font]
Omenatge[modificar | modificar la font]
- En 1960, per celebrar lo 500n anniversari de la mòrt d'Enric lo Navegador, una estatua foguèt erigida a Lisbona, jol nom de Padrão dos Descobrimentos, allusion als padrões utilizats pels navegadors portugueses per marcar lors descobèrtas.
- En 1994, Enric es representat suls bilhets de banca portugueses de 10 000 escudos.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Henri le navigateur sur « devoir-de-philosophie.com »
- ↑ Dison que seriá estat un mite inventat pels istorians portugueses pendent lo periòde romantic del sègle XIX. Font (pt) : Fábio Pestana Ramos, Por Mares Nunca Dantes Navegados, Ed. contexto, 2008


text:
Glos-la-Ferrière
Glos-la-Ferrière es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situat al nòrd-es del departament del Adorna e limitrophe del Eure, Glos-la-Ferrière es Modèl:A Unitat al nòrd de L'Agla e a Unitat|75|km {{}} de la vila litorala la mai prèpa, Trouville-sus-Mar. Lo bourg se situa a una altitud de 228,5 mètres[1] (NGF) quitament 234 mètres aperaquí al nivèl de la glèisa.
Glos-La-Ferrière a traversat pel Val-Vernet, lo Val Fluït e la Barne.
Lo vilatge a situat sul scenari del país de Ouche constituit per una tampa d'argila a silex amb lambeaux de limons.
Situé au nord-est du département de l'Orne et limitrophe de l'Eure, Glos-la-Ferrière est à 10 km au nord de L'Aigle et à 75 km de la ville côtière la plus proche, Trouville-sur-Mer. Le bourg se situe à une altitude de 228,5 mètres[3] (NGF) voire 234 mètres environ au niveau de l'église.
Glos-la-Ferrière est traversé par le Val-Vernet, le Val Coulé et la Barne.
Le village est situé sur le plateau du pays d'Ouche constitué par une couverture d'argile à silex avec lambeaux de limons.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'aucupacion umana de Glos remontariá al neolític. Existís n'efièch, sus la rota Glos-L'Agla en lo pichon bòsc situada cara al luòc-dich lo Boulay-Filleul, una pèira de pro granda dimension (classificat monument istoric[5]). En 1878, un instituteur en efectuant una enregistra a la siá basa i i auriá descobèrt de pigassas de silex e un percuteur[6].
De mai, s'es trobat près de la glèisa de las monedas e de las anèras de fabricacion romaine. Fin finala, una via romaine passava pel masatge caseriu de l'Anautita-Via, al sud del bourg. Aquela via li caliá èsser imprescindibla quand Glos #èsser la capitala de l'indústria métallurgique de Normandie, abans la ère crestiana e fins a la fin del Sègle XVI[7].
A la nautor Mièja Edat, lo ric bourg de Glos, #qu'es pas encara pas "la Ferrière", es un luòc de passatge doncas que situat al encreuament de divèrsas rotas. Aiçò es doncas font de perilhs. Las defensas consistisson en un fossé circular e al centre una butte de tèrra enòrma, de contunh un castèl tot en bòsc de divèrses escalonis en comportant totes los sistèmas los mai elaborats de l'epòca. Un sol passatge descendent de la butte al fons del fossé preniá de contunh aquel #que se truca la « Bas-tribunal », localizacion fortificada per una épaisse estacada de bòsc #que protegissiá aital sustot las vegadas, las resèrvas e los abitants de alentours. Se lo banc mes per l'adversari virava al desastre, se se refugiava dins lo castèl #que dominava la butte. Pendent la Guèrra de #Cent Ans, del Guesclin (1320-1380) #destruir las muralles e lo castèl alavetz jos la dependéncia de las Anglo-Navarrais.
Uèi encara, se se avisa de l'importància de Glos al Sègle X en disposicion veire la impressionnante butte (d'aperaquí 7 mètres de nautor e 45 mètres de diamètre) e d'imaginar lo castèl fach de bigas enòrmas sus vint mètres de nautor. Aquela organizacion basada en lo bòsc, es desparièr d'aquela de Verneuil #qu'a un castèl de briques #que ne demòra lo donjon del Modèl:Xe sègle. Glos Es benlèu a la charnière de dos monds : lo mond romain e lo mond dels pòbles del Nòrd[8]. Qualques monedas d'unes Texans pòrti de Bretanha senhor de l'Agla aguèron trobat en los environs del castèl fòrt[9].
Lo 5 de novembre de 1791, una pétition dels abitants #reclamar la dubertura d'una granda rota L'Agla-Glos-Orbec. Aquela pétition #obténer satisfaccion amb obligacion per las Glosiens de far d'oras de trabalh sus la porció en traversant la comuna.
En 1793, lo 21 brumaire, un decrèt de l'Assemblada #obligar las municipalitats a enregistrar fins en los cementèris per n'extraire lo plomb pels munitions necessaris en la guèrra contra las Chouans.
L'occupation humaine de Glos remonterait au néolithique. Il existe en effet, sur la route Glos-L'Aigle dans le petit bois situé face au lieu-dit le Boulay-Filleul, une pierre d'assez grande dimension (classée monument historique[5]). En 1878, un instituteur effectuant une fouille à sa base y aurait découvert des haches de silex et un percuteur[10].
De plus, on a trouvé près de l'église des monnaies et des bagues de fabrication romaine. Enfin, une voie romaine passait par le hameau de la Haute-Voie, au sud du bourg. Cette voie devait être indispensable lorsque Glos fut la capitale de l'industrie métallurgique de Normandie, avant l'ère chrétienne et jusqu'à la fin du Sègle XVI[11].
Au haut Moyen Âge, le riche bourg de Glos, qui n'est pas encore "la Ferrière", est un lieu de passage puisque situé au croisement de plusieurs routes. Ceci est donc source de dangers. Les défenses consistent en un fossé circulaire et au centre une butte de terre énorme, puis un château tout en bois de plusieurs étages comportant tous les systèmes les plus élaborés de l'époque. Un seul passage descendant de la butte au fond du fossé puis rejoignait ce qu'on appelle la « Basse-cour », emplacement fortifié par une épaisse palissade de bois qui protégeait ainsi notamment les troupeaux, les réserves et les habitants d'alentours. Si le siège mis par l'adversaire tournait au désastre, on se réfugiait dans le château qui dominait la butte. Pendant la Guerre de Cent Ans, du Guesclin (1320-1380) détruisit les murailles et le château alors sous la dépendance des Anglo-Navarrais.
Aujourd'hui encore, on se rend compte de l'importance de Glos au Sègle X en allant voir l'impressionnante butte (d'environ 7 mètres de hauteur et 45 mètres de diamètre) et d'imaginer le château fait de poutres énormes sur vingt mètres de haut. Cette organisation basée sur le bois, est différente de celle de Verneuil qui a un château de briques dont il reste le donjon du Modèl:Xe siècle. Glos est peut-être à la charnière de deux mondes : le monde romain et le monde des peuples du Nord[12]. Des monnaies d'un Jean duc de Bretagne seigneur de l'Aigle furent trouvées dans les environs du château fort[13].
Le 5 novembre 1791, une pétition des habitants réclama l'ouverture d'une grande route L'Aigle-Glos-Orbec. Cette pétition obtint satisfaction avec obligation pour les Glosiens de faire des heures de travail sur la portion traversant la commune.
En 1793, le 21 brumaire, un arrêté de l'Assemblée obligea les communes à fouiller jusque dans les cimetières pour en extraire le plomb pour les munitions nécessaires dans la guerre contre les Chouans.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://geodesie.ign.fr/fiches/pdf/c.F.N3-67_417229.pdf modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant
- ↑ http://www.geoportail.fr/visu2d.Don?ter=metropole modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant
- ↑ « Fiche géodésique du repère de nivellement C.F. N3-67 »
- ↑ « Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée »
- ↑ 5,0 et 5,1 Basa Mérimée Notícia N°PAN00110813 , Ministèri francés de la Cultura.. Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « ref-2 » est défini plusieurs fois avec des contenus différents
- ↑ Istòria locala in Demorar en Glos, en novembre/en decembre 2003
- ↑ "Glos-la-Ferrière, tota una istòria...", 1989
- ↑ Pari Paul Wargny Un pauc d'Istòria in Info-Glos n°1
- ↑ Istòria locala in Demorar en Glos-la-Ferrière, en novembre/en decembre 2003
- ↑ Histoire locale in Vivre à Glos, novembre/décembre 2003
- ↑ "Glos-la-Ferrière, toute une histoire...", 1989
- ↑ Père Paul Wargny Un peu d'Histoire in Info-Glos n°1
- ↑ Histoire locale in Vivre à Glos-la-Ferrière, novembre/décembre 2003


text:
Cagó
Cagó tufat
Rhynochetidae
Carus, 1868
Rhynochetos
Verreaux & Des Murs, 1860
Rhynochetos jubatus
Verreaux & Des Murs, 1860
244px
EN B1ab(iii,iv,v);C2a(i) : En dangièr
2001
Estatut CITES
Annèxe I , Rev. del 01/07/1975
Lo cagó (atanben 'perat Rhynochetos) quo-es un aucèl qui viu en Nòva Caledònia. Son crit es particular per ço que japa coma un chin.
Referéncia[modificar | modificar la font]
- Rhynochetos jubatus dins Gruiformes dins la Lista d'Alan P Peterson (en)
- Rhynochetos jubatus dIns Avibase (fr) (Vejatz mapa de reparticion)
- Referéncia ITIS : Rhynochetos jubatus Verreaux et DesMurs, 1860 (fr) (+ version anglesa (en))
- Referéncia Animal Diversity Web : Rhynochetos jubatus (en)
- Referéncia UICN : espècia Rhynochetos jubatus Verreaux et Des Murs, 1860 (en)
- Referéncia CITES : espècia Rhynochetos jubatus Verreaux Des Murs,1860 (+ répartition) (sul site de l’UNEP-WCMC) (fr+en)
- Referéncia Fonses documentari ARKive : Rhynochetos jubatus (en)


text:
28 avril 2014
Las doas sorgas de la legitimitat
Yue Minyun, La libertat menant lo pòble Las doas sorgas de la legitimitat Fa plan dos meses que voliái intervenir dins la discussion fòrça noirida, provocada per la critica de James Costa al tèxte de Fraj Quin occitan per deman ? qu’aviái presentat aquí e qu’es estat publicat amb de nòtas e de complements dins un polit libre en çò de Reclams, amb un prefaci de ma man, qu’aviái tanben prepausada en linha (Estandard e democracia). Mas lo temps passa lèu e sèm totis aclapats de prètzfaches. Costa a resumit sa... [Lire la suite]


text:
Uèi, foguèri la reina del mond al volant de ma SiáOrs.
Aprèp èsser passada a la pastissariá just a costat del B&B, amb la veitura, partiguèri cap a Fertilia, aquò tòca l'Alguer, es aquí que i a l'aeropòrt.
Fertilia, aquí una istòria fascinanta.
Me pivèlan çò que son capablas de far las dictaduras. Los deliris arquitecturals del comunisme a l'Èst. Las grandas organizacions. Disi pas qu'aquò's totjorn una bona causa, mas ne soi totjorn bocabadada. Deu èsser mon vièlh fantasme d'èsser un jorn dictatritz del mond.
Fertilia es sortida del nonres. Del nonres, pas exactament. De las paluns.
Abans, a la plaça de Fertilia i aviá de paluns e Mussolini himself te creèt una vila ont abans i aviá la palunalha.
Alara, l'arquitectura es made in Duce. Glèisa, cairat, mar, plaça, sèm pas aquí per far de rasonaments. Perqué? Per i metre de mond pardí. De fach, es una granda operacion de desplaçament de populacion: prenguèt de mond de Ferrara (nòrd d'Itàlia) e los mudèt a Fertilia, trauc del cuol de l'iscla e aquò te calmèt tot lo mond.
I a tres vilas coma aquò en Sardenha, creada del nonres per Mussolini : Aborea, Fertilia e Carbonia. Son totas parièras, avenguda bèla, arquitectura mastòca que mena a la glèisa e la casa del fascio ( mercés mon guida Evasion)
Vos daissi apreciar la finessa de la causa:
La glèisa:
Vista dempuèi la glèisa
Ma SiáOrs:
Benlèu la casa del fascio, mas ai pas demandat confirmacion al mond, voliái pas passar per çò que soi pas :
L'Alguer, dins la nèbla, dempuèi Fertilia:
Perspectiva d'esquina a la mar:
La plaja de Lazzaretto:
Me faguèt pensar a Malhòrca, a las calas ont me menan lo Pèire de la Sauma e la Marieta, levat qu'aquí, los amics i èran pas.
Puèi faguèri la pausa culturala, anèri al complèx nuragic de Palmavera. "nuragic" per far simple, fa referéncia als òmes preistorics sards que vivián a l'entorn d'un nuraghe e tot pròche de l'Algher, trobèron un vilatge, an retrobat un cinquantenat de cabanas a l'entorn del nuraghe. Coma podiái pas far una fòto melhora, vos ai pres la fòto del sit vist d'en naut:
Bilheta combinada, anèri a l'autre sit preistoric pròche de l'Algher, la necropòli Anghelu Ruju. "necropòli" es un sinonim de cementèri, marca melhor, mas la resulta es la meteissa: pas que de tombas:
Pro de cultura, partiguèri dins ma SiáOrs cap a Capo Caccia, una poncha de l'iscla pròche de l'Alguer:
E aquí, prenguèri una rota pichona ont i aviá marcat "panorama" e arribèri aquí :
Senhali que la fòto, la faguèri al perilh de ma vida.
Aquí, ne prenguèri plen lo morre: la mar fòrta, potenta, immensa, que ven tustar contra aquel rocaràs que ten dempuèi totjorn. Remiri, me cali, sosqui, sèm plan pichons.
E i aviá lo son. Lo son de la mar.
Ai fach una vidèo , l'avètz aquí, mas revèrta pas plan la realitat
Puèi partiguèri, e prenguèri un camin pichon, pas una rota, non, un camin. Coneissètz ma teoria a la con que ditz qu'un camin pichon mena totjorn a una rota bèla... e ben un còp de mai, l'ai aplicada... E tombèri sus de païsatges vèrds e montanhòls, amb de vacas, de fedas e la mar, luènh, al fons. Me regalèri un bon brieu que lo camin durèt, durèt, durèt...
E arribèri a Stintinoemilú Isthintiniesosbudèls:
Anèri a la plaja de la Pelosa e quand vegèri lo nombre de plaças per se garar e cada cinc mètres un panèu per dire que cal pagar a l'orodator, me diguèri qu'aviái plan fach de venir en febrièr. Aquò, l'estiu, deu èsser l'infèrn. Pièger que Sant Guilhèm!
Tornèri a l'Alguer. Qu'aviái doas missions de complir: comprar un magnet per lo refregidor de ma maire e parlar catalan a un autoctòn. Primièr de tot, me crompèri doas focaccie, perque aviái pas dinat e èran ja cinc oras del tantòst. E caminèri pel centre istoric, e aquí suspresa, i aviá un molonàs de carrieròtas e de botiguetas qu'aviái pas vistas ièr !
Primièra mission complida. Ai al mens quatre magnets diferents. E dins la darrièra botiga de souvenirs ont dintrèri, demandèri al tipe ont podiái trobar de launeddas. Me mandèt a la botiga de disques. E aquí, bim, la trobèri ma catalanofòna!!!
La Discoteca es una botigueta de disques tenguda per una dòna vièlha vièlha, tan vièlha que vend encara de K7 e que parla catalan, lo catalan de l'Alguer e sas qu'es una vendeira la femna, manquèt de me far crompar la mitat de la botiga! Es just a costat d'una pizzeria que s'apèla "Lu Furat", sus la plaça de la comuna (del municipi(o)). Anatz-i, se farà un plaser de vos parlar dels artistas alguereses e sards.
Per tornar a l'ostal, volguèri prene un camin diferent per "veire quicòm mai", m'anèri perdre a peta-lèga, me calguèt mai d'una ora per retrobar l'ostal, aquò rai, vegèri quicòm mai!
Enfin, pas de regret que tota aquesta caminada me permetèt de tombar sus aquò:


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
divendres, 18 d’agost de 2017
Perrac, perrec: etimologia.
Lo mot gascon 'perrac' (varianta perrec, perrèc) que deu viéner deu mot latin -pellis (pèth), se non de pilleum (pelha, perrèc), afixat dab l' afixe --accu puish cambi d'afixe - eccu per confusion. *Pellàcu -> perrac, perrèc, perrec. La geminacion qu'ei expressiva, despreciativa, exactament com la deu mot 'perrissa', qui deriva deu latin tardiu *pellicia (fr. pelisse). 'Esperrecar' que vien de 'perrec' o 'perrèc', mentre esperracar que vien de perrac. Los mots catalans parrac, dial. parrec e esparracar, dial. esparrecar que son de manlhèus gascons d'atestacion pro recenta en catalan (respectivament sègles 19 e 20). L'aragonés qu'a manlhevat lo mot deu gascon (perreque etc), qu'ei autanplan lo cas deu basco perreka. Deu noste mot perrac, perrèc que derivan, a mei deus vèrbes esperracar esperrecar, esperrecat (= pelhandrat) , esperrecada,(= esperrecadura), etc.


text:
Cessalas
Cessalas[1],[2],[3] (Cessales en francés) es una comuna occitana de Lengadòc en Lauragués, situada dins lo departament de la Nauta Garona e de la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Lauragués a 32 km al Sud-Èst de la vila
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Vida pratica[modificar | modificar la font]
- Escòlas : Los enfants del primaire son escolarizats sul regropament pedagogic intercomunal. Las comunas de Cessalas, Trebons de la Grassa, Mauremont e Las Varenas recebon los enfants segon lor classa. Los escolans del collègi son escolarizats a Vilafranca de Lauragués.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.


text:
Per Laurenç Revèst Es la Totsants. Cadun dins la vilòta es anat veire los vius e mai los mòrts. Mas aquest an, tot lo monde ne'n parla. Es l'estupor generala. Un notable de la comuna es agut tuat salvatjament. L'Inspector Tòni Caspi es sus lo còup de segur. Enquèsta. Dins l'òrt, un òme a la … Legir la seguida de Dins l’òrt
Policièr
Quiti o doble (III)
Per Laurenç Revèst Lo simpatic John nos mostrèt coma se caufar, a la lenha ambal poile. Coma manjar amb ce que plantava. Es el que segava ce qu’avia semenat. John parlava perfiechament anglés –qu’èra american- e mai occitan. Butèt la recerca de veritat a practicar l’occitan vivaroalpenc e mai dins lo parlar de la valaa … Legir la seguida de Quiti o doble (III)
Quiti o doble (II)
Per Laurenç Revèst Un « gus barac »... Non, que? « Barac... Mas òc, Barac! O diau! Lo reire president estatsunitan al telefòn? Un canular telefonic, la valisa de RMC, un cambajon de ganhar? » Cresio a una trufaria. Mas non. Èra ben un transfert despí la linha especiala dal trabalh. L’òme me parlèt en occitan amb un fòrt accent … Legir la seguida de Quiti o doble (II)
Quiti o doble? (I)
Per Laurenç Revèst nòva policiera psicotragicoocomica inedicha e remasterizaa En alucant la ràdio, esto dissabta 8 de febrier de 2014, un jornalista en dirèct de Nòva Iòrc semblava catastrofat. « A diau, non me va pilhar la tèsta de matin! » me diguèro. Li copèro lo siblet en amorsar la caena « Ràdio FIMOC.com Internacional ». Per cambiar lo … Legir la seguida de Quiti o doble? (I)
Un còs devath los pins
per Vincenç Claverie Mei d'ua òra qu'èi deishat lo comissariat de Bordèu. Los eishugaglaças de la Renault 16 ne van pas pro viste entà har partir la ploja qui n'a pas cessat dempuish qu'èi gahat lo medecin legista a l'institut medicolegau de l'universitat. Ne'ns parlam pas briga. Lo transistor de l'auto que passa succès deu … Legir la seguida de Un còs devath los pins


text:
Dynastie de Sully.
Dynastie de Bourges.
I Archambaud I ou Hergenaud seigneur de Sully. Vers 960.
2 enfants:
- Herbert seigneur de Sully. cf: dessous.
- Archambaud abbé de Fleury, puis archevêque de Tours 986-1001.
II Herbert seigneur de Sully et seigneur de La Chapelle.
3 enfants:
- Archambaud II seigneur de Sully. cf: dessous.
- Humbaud.
- Ermengarde.
épouse: Archambaud II Le Vert seigneur de Bourbon, mort en 1018. cf: Première dynastie de Bourbon.
III Archambaud II seigneur de Sully et seigneur de La Chapelle.
épouse: Agnès.
6 enfants:
- Humbaud seigneur de Sully et seigneur de La Chapelle.
- Gilon I seigneur de Sully. cf: dessous.
- Eudes.
- Geoffroy.
- Hodierne.
- Hiranie.
IV Gilon I seigneur de Sully et seigneur de La Chapelle et seigneur des Aix-dam-Gilon.
épouse: Eldeburge fille de Geoffroy IV vicomte de Bourges. cf: dessous.
2 enfants:
- Mathilde vicomtesse de Bourges. En 1101 elle vend sa vicomté au roi Philippe I.
épouse: Eudes Arpin.
- Agnès dame de Sully et dame de la Chapelle et dame des Aix-dam-Gilon.
épouse: Guillaume comte de Chartres, mort en 1150. cf: Dynastie de Champagne.
I Geoffroy I Papabos vicomte de Bourges. Vers 910.
1 enfant:
- Geoffroy II Bosberas vicomte de Bourges. cf: dessous.
II Geoffroy II Bosberas vicomte de Bourges.
2 enfants:
- Geoffroy III Le Noble vicomte de Bourges. cf: dessous.
- Roger.
III Geoffroy III Le Noble vicomte de Bourges.
épouse: Eldeburge fille de Raoul II baron de Château-Raoul.
2 enfants:
- Geoffroy IV Le Meschins vicomte de Bourges. cf: dessous.
- Maldalbert.
IV Geoffroy IV Le Meschins vicomte de Bourges.
2 enfants:
- Etienne vicomte de Bourges.
- Eldeburge.
épouse: Gilon I seigneur de Sully. cf: dessus.
Liste alphabétique.
Les possessions.
Page d'accueil.


text:
-513
Aquesta pagina concernís l'an -513 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Macedònia[modificar | modificar la font]
Inquiet de la conquista pèrsa de Tràcia, lo rèi Amintes Ièr prepausèt d'esperau sa somission au rèi aquemenida Darius Ièr. Macedònia venguèt ansin vassala de l'Empèri Aquemenida. Pasmens, gràcias a son alunchament dau centre l'Empèri, gardèt una autonòmia fòrça larga.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
Lassat per leis incursions recurrentas dei nomadas escites còntra son territòri, lo rèi Darius Ièr organizèt una expedicion punitiva d'amplor per lei sometre. Dins aquò, leis Escites refusèron lo combat, adoptèron la tactica de la tèrra cremada e se retirèron dins l'estèpa. Aquò menacèt l'avitalhament de l'armada pèrsa e Darius Ièr preferiguèt prudentament abandonar sa campanha vèrs Danubi. Regardant leis Escites, l'expedicion s'acabèt sensa resultat e leis incursions dei nomadas contunièron dins lo corrent deis annadas seguentas. En revènge, sus lo camin dau retorn, lei Pèrsas conquistèron Tràcia e, per defugir una invasion, Macedònia se vassalizèt d'esperela e venguèt un protectorat aquemenida.
En Cirenaïca, après una guèrra civila entre lei diferentei faccions de la vila de Cirena, la region foguèt annexada au sen de l'Empèri.


text:
L’Orsalhèr
L'Orsalhèr qu'ei un filme en occitan, realizat per Joan Flechet en 1980. Eth filme qu'obtiengó eth "Gran premi de Public deth Festenau de Grenòble" en 1983. Er escrivan Leon Còrdas participèc hòrtament dens era escritura deth filme.
Istòria[modificar | modificar la font]
Que conta eth caminament de Gaston Sentein hilh d'ua familha de boscatèrs ariegesi d'Èrce, qui dens eths ans 1840 deisha era soa prometuda e eth son vilatge entà partir suus camins har er orsalhèr.
Eths actors[modificar | modificar la font]
Demest era distribucion apareguèren divèrses persones conegudes laguens er occitanisme com Marcèu Amont, Rosina de Pèira, Leon Còrdas e mei Ives Roqueta.


text:
Noyelles-sur-Selle
Noyelles-sur-Selle es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
- Situat sul riu Selle.
- situé sur la rivière Selle.
Istòria[modificar | modificar la font]
- En 847 Charles-lo-Chauve aviá donat al Abbaye de Sant-Amand dos molins a blat sièis a Noyelles.
- En 1038 Bauduin de Lille recep de l Abbaye de Marchiennesentre unes autres dons duos carrucatus terræ in villâ Nigellâ.
- En 847 Charles-le-Chauve avait donné à l'Abbaye de Saint-Amand deux moulins à blé sis à Noyelles.
- En 1038 Bauduin de Lille reçoit de l Abbaye de Marchiennesentre autres dons duos carrucatus terræ in villâ Nigellâ.