text:
29/06/2012
Ritual del miègjorn
La terrassa
Lo solelh
La calor
La balancèla
Lo cat negre estirat a l'ombra
Un cafè
e Claudi...
Lo solelh
La calor
La balancèla
Lo cat negre estirat a l'ombra
Un cafè
e Claudi...
Es l'istòria d'un vilatge...
Es l'istòria d'un vilatge que lo president del Conselh general i viu. Es l'istòria d'un vilatge que lo fraire païsan del president del Conselh general i viu tanben. Es l'istòria de l'implantacion d'una antena Bouygues Telecom de 44 mètres de nalt (lo cloquièr ne fa 33) dins un prat del fraire del president del Conselh general (locacion interessanta, o deve precisar ?). Mas es l'istòria d'una antena que vòlon plantar aquí. 300 estatjants, gaireben 200 signaturas contra. E una manifestation ! Ieu, ère pas aquí aquel jorn mas signère la peticion. An recuolat, me sembla, mas lo projècte demòra sus la comuna.
Rodés, los cans d'Aurèle
Junh de 2012
• Òsca al pòble rus que gausa davalar per las carrièiras contra Poutine.
• Vergonha a l'acoquinament UMP-FN. Aquesta passa, voldriái pas èsser chiraquiana.
• Òsca a la França que s'es parada d'una coabitacion.
• Òsca a Olivier Poivre-d'Arvor que ven de demissionar de la jurada del prèmi del roman arab. Lo prèmi èra estat balhat a Boualem Sansal per “Rue Darwin” mas, coma es anat al festenal internacional dels escrivans de Jerusalèm, lo li vòlon pas pus balhar.
• Òsca a Aung San Suu Kyi qu'a poscut anar quèrre son prèmi Nobèl de la Patz atribuit en... 1991 o Oslò.
• Òsca a la mòrt qu'a pres Roger Garaudy.
• Vergonha a la mòrt qu'a pres Thierry Roland, Brigitte Engerer, Nora Ephron, Robert Sabatier e Olivier Ferrand.
• Vergonha a l'UMP qu'apela a votar ni pel PS, ni pel FN quand i a pas de candidat de l'UMP al segond torn de las legislativas. An la memòria corta : 2002, Le Pen-Chirac, l'esquèrra tota votèt Chirac sens romegar.
• Vergonha al monde que contunha de se fotre de l'ecologia.
• Òsca a Obama qu'a capitat a far passar sa refòrma per balhar un bocin de securitat sociala als Americans.
• Vergonha als calucs de Dieu que s'atacan a de monuments istorics al Mali coma l'avián fach los Talibans en Afganistan.
• Òsca a Obama qu'a capitat a far passar sa refòrma per balhar un bocin de securitat sociala als Americans.
• Vergonha als calucs de Dieu que s'atacan a de monuments istorics al Mali coma l'avián fach los Talibans en Afganistan.
Retorn
Ièr, retorn del trabalh. 30°. Pès nuds (aime talament aquò), lo sonrire e aquò. Los quilomètres son aital mai agradius.
27/06/2012
Mon Alibèrt
Sai pas se i a un mòt qu'ai pas cercat dins aquel diccionari... Fa 20 ans que me seg de pertot. A una istòria, aquel Alibèrt. Quand aviái un vintenat d'ans, m'agradava ja d'èsser amb los vièlhs. M'a totjorn agradat d'èsser amb los vièlhs. Cossí farai quand serai vièlha vièlha e que i aurà pas pus vièlh que ieu ? E, a 20 ans, coma ara, sovent ère pel campèstre (a l'epòca ère amb ma canha braca que li aviái aprés a culhir las amoras sus las romècs sens se fissar). Sovent, pels camins, trobave Thoum. S'apelava Pèire Bertomiu. El fasiá d'aquarelas e ieu l'agachave far. Aviá los pèlses blancs, blancs e los uèlhs blaus, blaus coma una mar clara. E un accent ! Viviá a Ièras quand èra pas en Avairon. Aviá fach un fum de causas apassionantas dins sa vida e s'èra metut a l'occitan a 80 ans. Ieu, a aquel moment, i ère pas venguda encara. Èra un intellectual. Me carrave. Moriguèt en 92 e sa filha me menèt una caissa qu'aviá daissada per ieu. Dedins : l'Alibèrt e de disques 33 torns de Patric. A la fin de 92, per un azard complet, comencère a trabalhar per la cultura occitana e me calguèt aprene a escriure la lenga secreta que me parlava mon paire. L'Alibèrt de Thoum m'esperava. Aviá ja viscut quand lo me balhèt (es anotat de sa man e aime bravament aquò) mas ara s'amerita ben la retirada dins ma bibliotèca. Se sabiá, Thoum, cossí son Alibèrt me serviguèt !
25/06/2012
24/06/2012
22/06/2012
Dedicacion a Nadine Morano
que ditz qu'es pas racista, qu'a una amiga Tchadiana, mai negra qu'una Araba (sic).
19/06/2012
13/06/2012
Americanizacion
La femna del president se maina de politica publicament, e contra son òme. Ieu, a la plaça de Hollande, li t'auriái fotuda una engulada, a la Trierweiler ! E es pas per çò qu'es la femna del president, nimai per çò qu'es una femna. Amaginatz una femna de peirièr que vendriá dire a la practica de son òme que la paret qu'es a far es guèrlha, o l'òme de la cosinièira d'un restaurant que la cosina de sa femna es de racar. Cerca sa plaça, la Trierweiler ? Qunta plaça ? Es que l'òm vei M. Christine Lagarde ? Es que l'òm vei M. Angela Merkel ? Sèm pas (encara) en America. Urosament. Hollande a un trabalh bèl per cinc ans. Sa companha, òm se'n fot. A pas qu'a se téner coma se deu téner cadun. Pas mai. Es pas aquí una question de libertat d'expression o de somission feminina. Es una question de saupre-viure.
Comprene mème pas que las femnas dels presidents fagan partida dels viatges oficials. Es que los PGD de las entrepresas bèlas fan segre lor femna ? Es que pausan totes dos a la cima de l'escalièr, davant de davalar de l'avion ? Soi pas jamai estada una groupie, per ieu lo president es designat per far un trabalh pesuc. Pas res de sacrat aquí dedins.
Comprene mème pas que las femnas dels presidents fagan partida dels viatges oficials. Es que los PGD de las entrepresas bèlas fan segre lor femna ? Es que pausan totes dos a la cima de l'escalièr, davant de davalar de l'avion ? Soi pas jamai estada una groupie, per ieu lo president es designat per far un trabalh pesuc. Pas res de sacrat aquí dedins.
Del drech de votar... coma son òme
Doas femnas, entre los dos torns de las legislativas :
« Ieu vòte coma mon òme. Es el que me ditz per qual me cal votar.
– Ieu tanben (aquí sai pas se respondiá a la prumièira afirmacion o a la segonda).
– Mas n'i a que vòlon pas votar coma l'òme !
– A bon ? »
« Ieu vòte coma mon òme. Es el que me ditz per qual me cal votar.
– Ieu tanben (aquí sai pas se respondiá a la prumièira afirmacion o a la segonda).
– Mas n'i a que vòlon pas votar coma l'òme !
– A bon ? »
02/06/2012
01/06/2012
Inscription à : Articles (Atom)


c: text/html

text:
Corona chèca
La corona chèca (en chèc koruna česká o, mai sovent, koruna) es l'unitat monetària de la Republica Chèca. Es devesida en 100 haléřů (que son simbòl es h).
La corona chèca a remplacçat en 1993 la corona checoslovaca en Republica chèca aprèp la dissolucion de Checoslovaquia. Foguèt creada en paritat amb la corona eslovaca.
La Republica chèca es membre de l'Union Europèa dempuèi mai de 2004, mas pas de l'Union monetària europèa, la corona chèca es la sola unitat monetària legala del país.
L'Èuro podrà remplaçar la corona chèca dins los ans venetns (pas abans 2018) quora la Republica chèca emplirà los critèris d'admission al mecanisme de taus de cambi europèu (MCE II) e si ne fa la demanda .

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Estagi Parlar a Besièrs (34) los 06/ 07/ 08 de julh de 2016 Inscripcion abans le 27/06/2016 > nos contactar Visita del salin, istòria de la sal travèrs los sègles, trabalhs de reviradas... e plan d'autras causas encara s'ofriràn a vos pendent aquel estagi..... De qu'es un estagi PARLAR Pendent aquestes estagis aprendretz las basas oralas e... Read more »
Estagi Parlar a Besièrs (34) los 19 / 20 / 21 d'abril de 2016 Inscripcion abans le 13/04/2016 > nos contactar Un vent de poèsia bufarà long de l'estagi. Portarà los estagiaris a la descobèrta de l'òme, de sa vida, de sas creacions travèrs de l'aprendissatge de nòstra polida lenga, per tres jorns de partatge dins l'esperit occitan. ... Read more »


text:
Villes et mairies de la Province d'Oristano (095)
Liste des communes
Oristano
Ville d'Oristano, localité de l'Italie de 32 000 habitants.
Préfecture du département.
La mairie d'Oristano a une adresse e-mail et un site Internet.
Terralba
Ville de Terralba, localité de l'Italie de 10 000 habitants.
La mairie de Terralba a un site Internet.
Cabras
Ville de Cabras, localité de l'Italie de 9 100 habitants.
La mairie de Cabras a une adresse e-mail et un site Internet.
Bosa
Ville de Bosa, localité de l'Italie de 8 100 habitants.
La mairie de Bosa a un site Internet.
Marrubiu
Ville de Marrubiu, localité de l'Italie de 4 900 habitants.
La mairie de Marrubiu a un site Internet.
Santa Giusta
Ville de Santa Giusta, localité de l'Italie de 4 800 habitants.
La mairie de Santa Giusta a une adresse e-mail et un site Internet.
Ghilarza
Ville de Ghilarza, localité de l'Italie de 4 700 habitants.
La mairie de Ghilarza a une adresse e-mail et un site Internet.
Mogoro
Ville de Mogoro, localité de l'Italie de 4 400 habitants.
La mairie de Mogoro a une adresse e-mail et un site Internet.
Arborea
Ville d'Arborea, localité de l'Italie de 4 000 habitants.
La mairie d'Arborea a un site Internet.
Samugheo
Ville de Samugheo, localité de l'Italie de 3 200 habitants.
La mairie de Samugheo a un site Internet.
Uras
Ville d'Uras, localité de l'Italie de 2 900 habitants.
La mairie d'Uras a un site Internet.
Cuglieri
Ville de Cuglieri, localité de l'Italie de 2 900 habitants.
La mairie de Cuglieri a une adresse e-mail et un site Internet.
Abbasanta
Ville d'Abbasanta, localité de l'Italie de 2 800 habitants.
La mairie d'Abbasanta a une adresse e-mail et un site Internet.
San Nicolò d'Arcidano
Ville de San Nicolò d'Arcidano, localité de l'Italie de 2 800 habitants.
La mairie de San Nicolò d'Arcidano a un site Internet.
San Vero Milis
Ville de San Vero Milis, localité de l'Italie de 2 500 habitants.
La mairie de San Vero Milis a un site Internet.
Solarussa
Ville de Solarussa, localité de l'Italie de 2 500 habitants.
La mairie de Solarussa a un site Internet.
Santu Lussurgiu
Ville de Santu Lussurgiu, localité de l'Italie de 2 400 habitants.
La mairie de Santu Lussurgiu a un site Internet.
Paulilatino
Ville de Paulilatino, localité de l'Italie de 2 300 habitants.
La mairie de Paulilatino a un site Internet.


text:
Goirans
Goirans[1][2] ( Goyrans en francés) es una comuna lengadociana de Lauragués, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus. Goirans fa partida de la comunautat d'aglomeracion del Sicoval e tanben del SICCA (Sindicat Intercomunal de las Laissas d'Arièja).
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada a 13 km al sud de Tolosa, a 10 km del periferic de Tolosa.
Es bordada à l'oèst pel riu d'Arièja a qualques quilomètres del jonhent amb Garona.
Geologia[modificar | modificar la font]
La màger part de la comuna es situada sus una sèrra que susplomba la planura de Garona e Arièja que s'espandís sus mai de 120 m al pè a l'oèst. La transicion cap a la plana es esquiva que pòt formar de pichons bauces ('que lo "camin de las Ròcas" situat al nòrd de la comuna).
L'aigavèrs de la sèrra es relativament pus naut qu'aquel dels puèges a l'entorn. Lo terren de còps qu'i a accidentat es de natura argilencomarla. La configuracion dels luòcs permet fòrça punts de vista remarcables en particular a l'oèst e al sud. Al nòrd del vilatge i a una platana remarcabla fòrça vièlha que se pòt veire a 30 km.
Al bord del riu d'Arièja s'espandís lo Ramièr de Goirans, terren alluvial e plan qu'una partida es cultivada e l'autre pro umida e boscosa.
La comuna es traversada dins lo sens de la longor per una rota de la cresta (Camin de las Crestas) d'ont parton de rotas traversantas. La comuna es constituida de sèt quartièrs. En mai del vièlh vilatge, las vièlhas abitacions son escampilhadas dempuèi una trentena d'ans de nòus quartièrs en lotejament mai delimitats. Los autres quartièrs son: Badelh, los Pins (los ostals d'aquel lotejament son esparpalhats dins una pineda), Dauridas, L'ostal, Los Nauts de Goirans e Balandra.
Etimologia[modificar | modificar la font]
Le nom poiriá venir de gòira; i a de toponims similars en Provença.
Istòria[modificar | modificar la font]
Preistòria[modificar | modificar la font]
En 1883, se trapèt d'aisinas del neolitic sul territòri de la comuna, atestant d'una primièra ocupacion dels luòcs.
Edat Mejana[modificar | modificar la font]
Una primièra atestacion - indirècta – del vilatge es un acte d'arpentatge de La Crotz e Falgarda del 3 de genièr de 1254. Doas de las tèrras al tèrme de Falgarda apartenián a doas personas nomenadas "Petrus Andreas de Goirons" e "Petrus Paulus de Goirons".
En 1335, Goirans fa partida dels vilatges roïnats pel Prince Negre.
Lo senhor Bernardus de Goiranibus (Bernard de Goirans ?-1469) èra capitol de Tolosa.
Al sègle XVI Goirans èra dins l'astrat país de cocanha, que prosperava mercé a la cultura del pastèl, que foguèt exportat per via fluviala cap a Bordèu. Aquel periòde astrat s'acaba a causa de las guèrras de religion dins la segonda mitat del sègle XVI.
Periòde contemporanèa[modificar | modificar la font]
Dempuèi los ans 1980, l'istòria del vilatge cambièt radicalament la composicion de sa populacion. En 30 ans los sièis quartièrs fòra del vièlh vilatge ne faguèron una comuna residenciala cossuda poblada pels travalhadors de las nautas tecnologias dins l'aglomeracion tolosana (aeronautica, espacial).
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
cf: http://www.vitisphere.com/breve.php?id_breve=54552
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Vinha e economía del país
1 Vinha e economía del país le Ven 17 Oct - 9:21
Lafontan
Occitan Warrior
cf: http://www.vitisphere.com/breve.php?id_breve=54552
2 Re: Vinha e economía del país le Ven 17 Oct - 9:31
Mertyl
Occitan Warrior
Mas es pas la region viticòla qu'aimi lo mai, crompi de segur qualques corbièiras, faugièiras, mas pas un fum, aimi mai quant compri una botelha un vin d'una autra region.
Un desrabatge pòt èsser una bona causa per la qualitat generala dels vins de Lengadòc.
3 Re: Vinha e economía del país le Ven 17 Oct - 16:22
lo julien vertadier
Pintaire
Encuèi es pas mai una bona caua. E fa ja força temps qu'auria caugut cambiar aquò (coma l'an fach en alsaça per esemple, mounte lo vin dau temps de l'alemanha era pròpi marrit).
Sabi pas se aqueu desrabatge sera ben carculat, ma sul principi pensi qu'es necessari.
... e es pròpi domatge qu'entant la provença pilha la dralha dou lengadoc vielh, fasant mai e mai de vin de merda a toristalha.
4 Re: Vinha e economía del país le Sam 18 Oct - 10:33
Marxelin
Occitan Warrior
Podèm trobar de bon vin a 3 euros de Lengadòc, ensatjatz de ne trobar un bordèu al meteis prètz... Soi pas segur qu'aquel a vist un jorn l'aire del Medòc o de las Gravas.
Segur qu'ara cal pas veire los vinhairons de Lengadòc amb lo meteis imatge que dins la annadas 70, ara son venguts per un majoritat de caps d'entrepresas (amb lo marrit costat) e dins lo CAV (Comitats d'Accion Viticòla) i a fòrça personas d'extrèm dreita.
Ieu en tant que productor (modèst) de vin de Corbièras recomandi los produits de las cavas Rocbère (regropaments de las cavas de Peiriac de mar, Sijan, Portèl) los traparetz susl net. De beure sens moderacion.
5 Re: Vinha e economía del país le Sam 18 Oct - 14:05
Lafontan
Occitan Warrior
www.occitan-oc.org rubrica Activitat/productors...
6 Re: Vinha e economía del país le Sam 18 Oct - 17:43
admin
Trobador !!
Marxelin a écrit:
Podèm trobar de bon vin a 3 euros de Lengadòc, ensatjatz de ne trobar un bordèu al meteis prètz... Soi pas segur qu'aquel a vist un jorn l'aire del Medòc o de las Gravas.
Non, mes ven segurament de l'Entre-Dus-Mars o de las Costas de Blaia ...
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
7 Re: Vinha e economía del país le Sam 18 Oct - 20:03
gat-esquiro@orange.fr
Pintaire
avetz tanben vin bio deths bons en Lengadòc.
8 Re: Vinha e economía del país le Sam 18 Oct - 20:50
Marxelin
Occitan Warrior
Vòu èsser chovin mas lo Tarriquet dal costar d'Eusa dins Gèrs ne beuriái sens moderacion (perdon pels estatjants del Baish Armanhac).
De tot biais los vins occitans son los melhors. Anam pas desbrembar los amics provençals que produison causas bonas.
9 Re: Vinha e economía del país le Dim 19 Oct - 13:59
Lafontan
Occitan Warrior
Òc, Lo "Bellevie" del cellier de Segur a Ribauta pròche de Lagrasse dins las Corbièras.gat-esquiro@orange.fr a écrit:Adiu,
avetz tanben vin bio deths bons en Lengadòc.
Contenu sponsorisé
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
Les villes et villages de l'Ardeche
La Souche
Visitez une ville
Toutes les villes Ailhon Alba la Romaine Antraigues sur Volane Asperjoc Aubenas Balazuc Banne Beaulieu Beaumont Berrias & Casteljau Bessas Casteljau Chandolas Chauzon Darbres Faugeres Gras Gravières Grospierres Jaujac Joannas Joyeuse La Souche Labastide de Virac Lablachère Lalevade D'Ardeche Largentière Laurac en Vivarais Lavilledieu Le Cheylard Le Crestet Les Vans Lussas Mercuer Meyras Montréal Orgnac L'Aven Pailhares Pont de Labeaume Prades Pradons Privas Ribes Rosières Ruoms St-Alban Auriolles St-André de Cruzières St-Germain St-Just d'Ardèche St-Lager Bressac St-Martial St-Martin d'Ardèche St-Maurice d'Ibie St-Pierre St-Jean St-Pons St-Remèze St-Sauveur de Cruzières St-Sernin St-Symphorien de Mahun Sainte Eulalie Salavas Sampzon Sanilhac Thueyts Tournon sur Rhône Ucel Vallon Pont d'Arc Vals les Bains Vernon Villeneuve de Berg Vinezac Vogüé Commune situé dans la vallée du Lignon, au pied du massif du Tanargue, à une dizaine de minutes de
Jaujac. On peut y voir son église du XIX° siècle, entièrement restaurée, et son modeste château du XVI°. Visitez aussi le hameau de St Louis la Souche et son église. De celle-ci vous découvrirez un panorama exceptionnel de toute la vallée du Lignon.
Gîtes
Sur une vaste propriété entourée de châtaigniers et de prés, au cœur des Cévennes d`Ardèche, dans le massif du Tanargue, location d'un gîte meublé, au calme, dans une ferme authentique du XVIIIè.
Tél : +33 (0)4 75 37 93 40


text:
-1595
Eveniments[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Babilònia[modificar | modificar la font]
Fin de la guèrra contra leis Ititas de Mursili Ièr amb una desfacha totala dei Babilonians. Mòrt probabla dau rèi Samsu-Ditana, pilhatge de la vila per lei venceires e fin de la dinastia. Una dinastia cassita la remplacèt rapidament.
Ititas[modificar | modificar la font]
Incursion devastatritz dirigida per lo rèi Mursili còntra lei reiaumes de Yamkhad (Alèp) e de Babilònia. Lei capitalas d'aqueleis estats foguèron conquistadas e lei doas dinastias localas, qu'èran d'actors majors de la region dempuei unei sègles, dispareguèron. Pasmens, dins lo corrent d'aquela campanha, una revolucion de palais se debanèt dins la capitala ittita e Mursili i foguèt assassinat a son retorn. Son conhat Hantili lo remplacèt.


text:
Carri leugier
Un carri leugier es un concèpte de carri de combat que gropa lei carris ambé lei massas pus feblas, d'armaments leugiers e de blindatges limitats. Fòrça utilizats avans e pendent la Segonda Guèrra Mondiala, lei carris leugiers formavan la màger part dei carris existents au començament dau conflicte. Per la seguida, lor ròtle premier venguèt la reconoissença e la susvelhança en causa dau desvolopament de carris mejans e pesucs ambé de poissança de fuòc tròp importanta per lei blindatges leugier. Après 1945, lo concèpte a pauc a pauc declinat e lei missions donadas ai carris leugiers foguèron magerament la reconoissança e lo combat dins lei zonas tròp umidas per lo movement de veïculs pus importants.


text:
Mont Rainier
Lo mont Rainier es un estratovolcan actiu de la cadena de las Cascadas[1] situat pel comtat de Pierce, dins l'Estat de Washington, al nòrd-oèst dels Estats-Units. Situat aperaquí 90 km al sud-èst de la vila de Seattle, demora un perilh per la populacion del ròdol estimada a 1,5 milion d'abitants[2].
Descobèrt pels primièrs europèus durant un viatge d'exploracion en 1792 menat per George Vancouver, lo volcan deu son nom a un amic de George Vancouver tanben navegaire per la Royal Navy nomenat Peter Rainier.
Situat al còr del pargue nacional del Mont Rainier, lo volcan trai fòrça visitaires en quèsta de natura e paisatges.
Amb sos 4392 mètres es lo trescòl de la Cadena de las Cascadas e es considerat coma un dels volcan pus dangeriós al mond amor de la granda quantitat de glaça que lo recobrís, pòt potencialament produire de lahars qu'amenaçan tota la val del riu Puyallup .
Geografia[modificar | modificar la font]
Los jorns clars lo volcan es vesedor a l'asuèlh sud-èst de tota la zona metropolitana de Seattle-Tacoma. De còps que i a se pòt tanben apercebre de las vilas de Portland en Oregon e de Victòria en Colómbia Britanica. Amb 26 glacièrs majors e 93 km2 de camps de nèu e de glaça, lo Mont Rainier es lo pic pus cargat en glaça dels Estats Units (levat Alaska). Lo som es cofat de dos cratèrs volcanics, cadun de pus de 300 m de diamètre amb lo cratèr màger èst que cavalca lo cratèr oèst. La calor producha fa que de largs airals dels cratèrs son desprovesits de glaça, e que i se formèt la pus granda cauna glaciària al mond amb sos 3.2 km de passatges. Un pichon lac de cratèr de 40m per 9 e de 5m de fons s'es format e ocupa la porcion bassa del cratèr oèst jos 30m de glaça, accessibla sonque per las caunas.
Los rius Carbon, Puyallup, Mowich, Nisqually, e Cowlitz an sa font als glacièrs del meteis nom sul Mont Rainier. Las fonts de la White River son los glacièrs Winthrop, Emmons, e Fryingpan. Los rius White, Carbon, e Mowich jonhan la Puyallup River, que s'escampa dins la baia de Commencement a Tacoma; lo riu Nisqually se voja dins Puget Sound a l'èst de Lacey; e lo riu Cowlitz jonh la Columbia River enter Kelso e Longview.
Lo somal del mont Rainier es cofat de tres puèges. Lo pus enauçat se ditz Columbia Crest. Le segond se nomena Point Success (4 315 mètres) e lo tresen Liberty Cap (4 301 mètres). Sul pendís oriental del mont se trapa tanben lo puèg Little Tahoma (3 395 mètres). Aquel es un vestigi erodat de l'ancian mont Rainier quand èra encara pus naut.


text:
Solatjadi, soleiadi, per aguesta lum regalada que drevelhe eth sentiment joiós arraïtzat ena natura originau, tan vedibla ara ena sua fragilitat e ena faussa condicion quietista, tan viua e cambianta coma eth nòste estat d’umor o de mala idèa, exercim eth pensament coma ua eclosion qu’enlumène era existéncia des causes inconsistentes, talament desarraïtzades, abandonades, deishades, totun, dera man de Diu. Des causes e tanben des hemnes e òmes de tostemp. Aqueth ei eth sentiment, e era madeisha luta, coma era abisme insauvable que se daurís entre aguesta natura e era nòsta libertat anelanta, desirosa entà ua melhora qu’ara semble improbabla. Voleríem acompanhar eth solei ludent des darrèri dies der iuèrn damb aguest doç sentiment, armoniós damb ua societat autant abandonada, mès se sincòpe damb era viuença des auti, des amics e companhs, tan joeni e mielhor formadi, qu’abandonen era sua tèrra entà supervíuer en d’auti païsi, coma Reiaume Unit e Alemanha, coma bèth temps a, mentre, ath costat de casa, anoncien naui cessaments d’activitats economiques ar entorn d’ua indústria, mancada de seguretat juridica e des pagaments comprometudi pera administracion, en concrèt, d’ua planta de cogeneracion, a on se crie er esturion e d’eth en ges eth producte estela, de renòm internacionau, aguest caviar pirenènc que li da un tòc de distincion ath parçan aranés que l’acuelh, en madeish municipi a on era Generalitat barrèc ua residéncia de temps de léser. Chòquen aguestes politiques per part d’uns govèrns que se vanten de deféner eth trabalh coma era mielhor politica sociau. Natura politica e governamentau incongruenta damb era libertat prometuda.
(DIARI SEGRE, 22 de març de 2014)


text:
"Meddia aranés": Deman se hesteje en Plan Batalhèr eth 4au aniversari der "Auet des Chuquetes".
Deman se hesteje en Plan Batalhèr en bòsc de Baricauba eth 4au aniversari der "Auet des Chuquetes". Ne repassam era istòria en Meddia aranés d'aué e vos aufrim eth detalh dera hèsta Major de Bossòst e dera cartelèra cinematografica tara dimenjada. Demà es celebra al Plan Batalhèr, al bosc de Baricauba, el quart aniversari d'"Auet des Chuquetes". En repassem la història avui al "Meddia aranès", on us oferim el detall de la festa major de Bossòst i de la cartellera cinematogràfica del cap de setmana.


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement de Saxe centrale (522)
Liste des communes
Freiberg
Ville de Freiberg, localité de l'Allemagne de 41 000 habitants.
La mairie de Freiberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Döbeln
Ville de Döbeln, localité de l'Allemagne de 21 000 habitants.
La mairie de Döbeln a une adresse e-mail et un site Internet.
Frankenberg
Ville de Frankenberg, localité de l'Allemagne de 15 000 habitants.
La mairie de Frankenberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Mittweida
Ville de Mittweida, localité de l'Allemagne de 15 000 habitants.
La mairie de Mittweida a une adresse e-mail et un site Internet.
Burgstädt
Ville de Burgstädt, localité de l'Allemagne de 11 000 habitants.
La mairie de Burgstädt a une adresse e-mail et un site Internet.
Brand-Erbisdorf
Ville de Brand-Erbisdorf, localité de l'Allemagne de 10 000 habitants.
La mairie de Brand-Erbisdorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Flöha
Ville de Flöha, localité de l'Allemagne de 9 700 habitants.
La mairie de Flöha a une adresse e-mail et un site Internet.
Penig
Ville de Penig, localité de l'Allemagne de 9 600 habitants.
La mairie de Penig a une adresse e-mail et un site Internet.
Hainichen
Ville d'Hainichen, localité de l'Allemagne de 8 800 habitants.
La mairie d'Hainichen a une adresse e-mail et un site Internet.
Waldheim
Ville de Waldheim, localité de l'Allemagne de 8 400 habitants.
La mairie de Waldheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Hartha
Ville d'Hartha, localité de l'Allemagne de 7 700 habitants.
La mairie d'Hartha a une adresse e-mail et un site Internet.
Lichtenau
Ville de Lichtenau, localité de l'Allemagne de 7 600 habitants.
La mairie de Lichtenau a une adresse e-mail et un site Internet.
Oederan
Ville d'Oederan, localité de l'Allemagne de 7 500 habitants.
La mairie d'Oederan a une adresse e-mail et un site Internet.
Roßwein
Ville de Roßwein, localité de l'Allemagne de 6 900 habitants.
La mairie de Roßwein a une adresse e-mail et un site Internet.
Leisnig
Ville de Leisnig, localité de l'Allemagne de 6 400 habitants.
La mairie de Leisnig a une adresse e-mail et un site Internet.
Rochlitz
Ville de Rochlitz, localité de l'Allemagne de 6 200 habitants.
La mairie de Rochlitz a une adresse e-mail et un site Internet.
Großschirma
Ville de Großschirma, localité de l'Allemagne de 5 900 habitants.
La mairie de Großschirma a une adresse e-mail et un site Internet.
Halsbrücke
Ville d'Halsbrücke, localité de l'Allemagne de 5 300 habitants.
La mairie d'Halsbrücke a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Dimenjada damb solei e baishada de temperatures.
Temperatures minimes heiredes en hons de val e un shinhau mès nautes a miei vessant; temperatures diürnes agradables (-1°/10°).
Eth dissabte seguiram damb cèus totauments sereni.
Temperatures similares ara jornada anterior (-1°/9°).
Eth dimenge daram era benvenguda ar an damb d'aute dia esplendid.
Temperatures en leugèra descenuda (-2°/8°).
Eth deluns pera net e dimars dia 3 se demore un leugèr cambiament de temps que poderie portar quauques precipitacions fòrça fèbles. Vos informaram Puntuauments


text:
Guèrra Civila d'Angòla
La Guèrra Civila d'Angòla se debanèt dau 11 de novembre de 1975 au 4 d'abriu de 2002 en Angòla e en Namibia. Opausèt lo govèrn de Luanda, dirigit per lo partit marxista dau Movement Popular de Liberacion d'Angòla (MPLA) e sostengut per lo blòt sovietic (URSS, Cuba) o la guerilha independentista de Namibia, a divèrsei guerilhas anticomunistas (UNITA, FNLA, FLEC) sostengudas per leis Estats Units d'America, lo Sud-Africa e d'autreis aliats estatsunidencs coma Zaire. S'acabèt per una victòria dau govèrn dau MPLA après l'abandon dau modèl sovietic per lo govèrn de Luanda.
Causas[modificar | modificar la font]
Lo conflicte aguèt divèrsei causas. Premier, lei guerilhas dau MPLA e de l'UNITA, aliadas còntra lei Portugués durant la Guèrra d'Independéncia d'Angòla, èran opausadas sus l'avenidor dau país. Puei, dins lo corrent de la Guèrra Freja, leis Estats Units e lo Sud-Africa aprofichèron aquela division per minar lo poder dau govèrn de Luanda dirigit per lo MPLA. Ansin, l'UNITA se presentèt pauc a pauc coma anticomunista (maugrat una ideologia inicialament comunista) e obtenguèt de sostèns estatsunidencs e sudafricans per conquistar lo poder. Durant leis annadas 1980, l'armada sudafricana, en guèrra en Namibia còntra lo movement independentista SWAPO, intrèt sus lo territòri d'Angòla per sostenir l'UNITA. De son caire, lo govèrn de MPLA poguèt se presentar coma oficialament comunista e obtenir l'ajuda dau blòt de l'Èst, especialament de Cuba que mandèt un còrs expedicionari fòrça important en Angòla.
Debanament[modificar | modificar la font]
Lo debanament militar dau conflicte se pòu devesir entre tres periòdes principaus :
- de 1975 a 1991, lo conflicte foguèt caracterizat per una intensificacion progressiva ambé la participacion dei poissanças estrangieras dins lo corrent de la Guèrra Freja. L'arribada d'un important còrs expedicionari cuban permetèt au govèrn de MPLA de protegir la capitala e d'atacar lei posicions de l'UNITA que foguèt finalament ajudada per l'armada sud-africana. A la fin de 1987 e au començament de 1988, la batalha de Cuito Cuanavale entraïnèt de combats saunós dins lo sud-èst dau país e marquèt l'equilibri entre lei dos camps e l'incapacitat dei Cubans o dei Sudafricans d'averar rapidament la guèrra. De negociacions s'acabèron per la retirada dei fòrças estrangieras e un alta-au-fuòc foguèt acceptat per lo MPLA e l'UNITA.
- de 1992 a 1994, de combats novèus se debanèron après la revirada deis eleccions presidencialas de 1992. Atacada per lo govèrn, l'UNITA, sostenguda per Zaire, capitèt de resistir e de conquistar 70% d'Angòla au començament de 1994. Pasmens, una tièra de còntraofensivas dau MPLA li permetèron de contraròtlar 60% dau territòri a la fin de l'annada fins a la signatura d'un alta-au-fuòc novèu a Lusaka en octòbre de 1994.
- de 1998 a 2002, lo MPLA ataquèt tornarmai lei posicions de l'UNITA que comencèt de faciar de dificultats d'avitalhament en causa de la manca de sostèn internacionau e de la volontat de l'ONU de limitar leis importacions d'armas en Angòla. A la fin de febrier e au començament de març de 2002, lei dos caps principaus de l'UNITA foguèron tuats e lo movement acceptèt son desarmament en aost de 2002 marcant la fin de la guèrra. Una partida de sei combatents foguèt integrada au sen de l'armada nacionala d'Angòla.
Consequéncias[modificar | modificar la font]
La guèrra aguèt de consequéncias economicas fòrça importantas sus lo país que conoguèt un declin economic important dins lo corrent dau conflicte maugrat de ressorsas majoras coma petròli. Au nivèu uman, mai de 500 000 personas foguèron tuadas e 4,3 milions desplaçadas per lei combats. Au nivèu politic, lo MPLA deguèt abandonar sa politica comunista e acceptar la creacion d'un sistèma democratic liberau. Enfin, après lei reviradas de son armada en 1987-1988, Sud-Africa deguèt acceptar de reconóisser l'independéncia de Namibia en 1991 puei acceptar de reformar lo sistèma d'apartheid entre 1991 e 1994.


text:
L'etnopòle InÒc Aquitània qu'arcuelhó, a la soa sedença regionau, universitaris, ensenhaires, musicians, representants deu Ministèri de la Cultura ta dus dias consacrats a la transmission de las musicas e de las danças tradicionaus en França.
Un centenat de participants vienuts d'Aquitània, de Peitiau-Charentas, de Lemosin, de Mieidia-Pirenèus, de Lengadòc-Rosselhon, de Bretanha, de Corsega e de las Antilhas que participèn a las comunicacions, las taulas redonas, los escambis e los moments mei conviviaus hèits de Juranson e de cantèras, a la faiçon bearnesa.
Las videos de las intervencions que seràn lèu en linha suu site de l'InÒc Aquitània.


text:
Jean Sagnes presentarà son libre Petite Histoire de l’Occitanie al CIRDÒC lo 11 de genièr de 2018 a 18h. La presentacion serà seguida d’un temps d’escambis amb l’autor.
Jean Sagnes, autor d'un quarantenat d'obratges, es professor agregat d’istòria. Nos propausa aicí una sintèsi sus l’istòria de l’ensemble dels territòris occitans.
Lo libre nos permet de melhor comprene Occitània dins totas sas dimensions. Sa diversitat, sa riquesa istorica dels Alps italians a la Val d’Aran son espepiçats. L'autor nos ajuda a ne sasir las linhas de fòrça e l’unitat. Unitat deguda d'en primièr a una lenga, comuna e en partatge dempuèi mai de mila ans.
Adreça de l'eveniment : lo CIRDÒC, 1 bis Bd Du-Guesclin, 34503 Béziers


text:
Tresen Reich
Lo Tresen Reich (var. Tresau Reich, Tresesme Reich) es un tèrme que designa l'Estat alemand nazi qu'Adolf Hitler dirigissèt de 1933 a 1945. Lo nom oficiau dau regim èra, coma per l'Empèri Alemand e la Republica de Weimar, Deutsches Reich, puei a partir de 1943, Großdeutsches Reich.
Hitler èra lo cap dau Partit Nacionau-Socialista dei Trabalhaires Alemands (Nationalsozialistischen Deutschen Arbeiterpartei - NSDAP - en alemand). Lo mot nazisme es un acronim que representa la doctrina qu'Hitler e son regim politic definissèt ; vèn dei letras dau nom de la doctrina, que venguèt lo nom dau partit : Nationalsozialismus.
Lo regim durèt dotze ans, de la nominacion d'Hitler per cancelier lo 30 de genier de 1933 a la capitulacion sensa condicion dau Reich vencut lo 8 de mai de 1945, seguida per l'arrestacion lo 23 de mai dau darrier govèrn nazi de Karl Dönitz. La propaganda nazi destinava lo Tresen Reich a durar "mila ans". Ne'n durèt dotze, e d'autra part jamai lei nazis dissouguèron formalament la Republica de Weimar.
Estat policier de tipe totalitari, lo Tresen Reich si basa avant tot sus lo "poder carismatic" absolut qu'exercisse lo Führer Adolf Hitler, e es responsable de l'entrinament de la Segonda Guèrra Mondiala en Euròpa, durant qué l'acusan, entre autres crimes de massa, dau genocidi dei judieus (Shoah) e dei Tziganes (Porajmos) d'Euròpa, de la mesa a mòrt sistematica deis andicapats, e de la persecucion de toei leis opausants potenciaus.
Somari
- 1 La fin de la Republica de Weimar
- 1.1 La crisi generala
- 1.2 Lo progrès dau nazisme
- 1.3 De von Papen a Hitler
- 2 L'Estat nazi dau Tresen Reich
- 2.1 La consolidacion dau poder nazi
- 2.1.1 Lei negociacions ambé lei conservators
- 2.1.2 L'incendi dau Reichstag e sei consequéncias
- 2.1.3 La presa de contraròtle dau país
- 2.1.4 Lo redreiçament economic
- 2.2 La formacion d'un estat de repression e d'exclusion
- 2.1 La consolidacion dau poder nazi
- 3 La politica d'expansion dau regim nazi e sa revirada
- 3.1 La lucha còntra lo tractat de Versalhas
- 3.2 L'expansion militara dau Reich
- 3.3 La guèrra totala e l'afondrament dau Reich
- 4 Nòtas e referéncias
La fin de la Republica de Weimar[modificar | modificar la font]
La crisi generala[modificar | modificar la font]
A partir de 1929, la Republica de Weimar victima, coma la màger part deis estats europèus, de la crisi economica internacionala qu'entraïnèt de dificultats majoras coma l'aparicion d'un chaumatge de massa persitent. Lei mesuras politicas per faciar aquelei problemas van prefondament devesir lei principaus partits politics alemands que serán d'ara endavant pas capable de formar una coalicion. Aquò va causar l'agravament de la crisi e la deriva vèrs un regim totjorn pus autoritari que va causar l'emergéncia dau nazisme en 1933.
La division dei partits politics alemands[modificar | modificar la font]
Lo 28 de genier de 1930, mentre que lo chaumatge regardava 13% de la populacion alemanda, lei partits dau centre refusèron de sostenir l'adopcion dau plan Young per lo pagament dei Reparacions de guèrra sensa l'adopcion de mesuras destinadas au redreiçament dei finanças de l'Estat. Pasmens, lei partits d'esquèrra lei refusèron entraïnant l'impossibilitat de formar un govèrn novèu e lo renforçament dau poder presidenciau.
La radicalizacion dau regim[modificar | modificar la font]
L'abséncia de govèrn tenent la majoritat dei vòtes au Parlament va permetre l'instauracion d'un regim presidenciau fòrt. D'efèct, l'article 48 de la Constitucion de Weimar èra una solucion alternativa au poder de l'assemblada. Ansin, a partir de març de 1930, lei govèrns successius diriguèron lo país sensa majoritat e gràcias ais attribucions dau president alemand : lei deputats avián la possibilitat de rebutar una decision governementala per un vòte mai lo president aviá lo drech de dissòuvre lo Parlament causant d'eleccions novèlas. La crenhença d'aqueleis eleccions per lei partits va alora permetre l'installacion de govèrn durant quauquei mes.
Lo retorn d'una diplomacia de confrontacion[modificar | modificar la font]
La politica dau cancelier Brüning foguèt caracterizada per lo retorn d'una diplomacia ofensiva còntra lei clausas dau tractat de Versalhas e per un agravament de la crisi economica que será la causa de sa remanda en mai de 1932. Au nivèu diplomatic, refusèt lei proposicions de Briand relativa a la seguritat collectiva e assaièt de preparar una union economica amb Àustria qu'èra defenduda per Versalhas. Lo projcète s'acabèt per una revirada en causa de l'oposicion francesa. Dins aquò, obtenguèt dos succès importants qu'èran la fin dau pagament dei Reparacions e l'acceptacion per leis autrei país de l'idèa d'un rearmament alemand.
L'agravament de la crisi[modificar | modificar la font]
Au nivèu economic, la politica de Brüning de lucha còntra l'inflacion aguèt gaire de succès e venguèt rapidament la fònt d'un agravament fòrça important de la crisi. Assaiant de redurre lei despensas e de baissar lei pretz e lei salaris, causèt una aumentacion novèla dau chaumatge e un reforçament dei partits comunista (KPD) e nazi ais eleccions legislativas de setembre de 1930. Puei, a partir de l'estiu de 1931, la crisi dau sistèma bancari entraïnèt unei falhida e una baissa de la produccion industriala. Enfin, establiguèt una politica de limitacion deis importacions e contunièt sa politica visant baissas dei pretz e dei salaris per de diminucions novèlas en setembre e en decembre de 1931.
Aquelei mesuras, tocant principalament la capacitat de crompa deis Alemands, aguèron de consequéncias desastrosas. Per exemple, la produccion industriala foguèt devesida per dos per l'industria de bens de produccion entre 1929 e 1932 e demeniguèt de 20% per lei bens de consomacion. Enterin, lei pretz foguèt demenits per mai de 30%. Aquò causèt una multiplicacion dei falhidas e lo chaumatge evolucionèt de 14% de la populacion activa en 1930 a 29,9% en 1932.
Lo progrès dau nazisme[modificar | modificar la font]
Lei problemas economicas d'Alemanha e la politica economica desastrosa dau cancelier Bruning van permetre lo renforçament dei partits extremistas alemands e principalament lo partit nazi que va venir la premiera fòrça politica dau país.
La reorganizacion dau Partit Nazi[modificar | modificar la font]
Creat en 1919 a partir dau DAP d'Anton Drexler, lo Partit Nazi (NSDAP) obtenguèt rapidament una audiéncia importanta ambé 50 000 militants en 1923. Hitler n'en venguèt lo cap en 1921 e assaièt de prendre lo poder per un còp d'estat mancat en 1923. Après sa revirada, lo partit capitèt de subreviure e Hitler decidiguèt de conquistar lo poder per la via legala. Sei resultats demorèron febles fins au començament de la crisi que será l'occasion de l'ascension dau partit entre lei formacions principalas de la vida politica alemanda.
Pasmens, leis annadas 1920 veguèron la creacion de la màger part d'estructuras importantas dau partit e de son programa politic. Ansin, Hitler aprofichèt son periòde d'empresonament per escriure e teorizar sa pensada politica dins Mein Kempf. A sa liberacion, lo NSDAP foguèt donc refondat ambé de principis novèus coma l'engatjament absolut de militants envèrs lor cap e lo respèct d'una disciplina estricta. En 1925, la milicia dau partit Sturmabteilung (SA) foguèt reorganizada e en novembre d'unitats novèlas (Schutz Staffel dichas SS) foguèron creadas per assegurar la proteccion de la direccion dau partit. Lo dispositiu foguèt completat en 1926 per la formacion dei Hitlerjugend e d'estructuras de propaganda. En revènge, lo rèsta de l'organizacion èra variada car Hitler donèt una autonomia importanta ai caps locaus que devián solament li demorar fidèus.
Lo dinamisme nazi[modificar | modificar la font]
Lei progrès dau Partit Nazi foguèron lents durant leis annadas 1920 mai sei basas organizacionalas li permetèron una creissança rapida a partir de 1930 tant au nivèu dei resultats ais eleccions qu'au nivèu dau nombre de militants. Per exemple, sei resultats ais eleccions legislativas aumentèron de 2,6% en 1928, a 18,3% en 1930 e a 37,2% en 1932. De ministres nazis participèron au govèrn tre lo mes de genier de 1930 e lo partit obtenguèt divèrsei succès ais eleccions localas entre 1929 e 1932. D'autra part, lo nombre d'aderents dau partit aumentèt fortament durant aqueu periòde : 42 000 en 1927 e 357 000 a l fin de 1930. Leis organizacions militaras dau partit aprofichèron tanben aqueleis evolucions per se desvolopar : en 1932, la SA teniá 471 000 òmes e la SS 29 000. Ansin, entre 1930 e 1932, lo NSDAP venguèt lo premier partit de la vida politica alemanda.
De von Papen a Hitler[modificar | modificar la font]
La revirada dau govèrn von Papen[modificar | modificar la font]
Après la fin dau govèrn Brüning, lo pòste de cancelier foguèt fisat a Franz von Papen. Aristocrata reaccionari, nomèt un govèrn principalament format d'autreis aristocratas e assaièt de domesticar lei nazis. Dins aquò, se turtèt a lor oposicion après leis eleccions legislativas de 1932 onte lo NSDAP venguèt lo premier partit alemand. Von Papen aumentèt donc lo caractèr autoritari dau regim governant per decrets car lei Nazis e lei comunistas avián pron de deputats per empachar la formacion d'una coalicion governementala.
Lo programa economic de von Papen aviá per objectiu de sostenir leis entrepresas per permetre un redreiçament dau rèsta de l'economia. Decidiguèt de baissas d'impòsts, una aumentacion de possibilitats de crèdit e l'adopcion d'una politica de comandas d'Estat. De mai, lei patrons obtenguèron lo drech de demenir encara lei salaris e leis ajudas per lei chaumaires foguèron egalament encara limitadas. Aquela politica permetèt un redreiçament feble de l'economia a partir de 1932 mai creèt de dificultats suplementàrias per lei victimas de la crisi.
Pasmens, lei Nazis desiravan pas veire la politica de von Papen obtenir de resultats. Lei partits d'esquèrra èran tanben fòrça opausats au govèrn après sei manòbras per rebutar lo govèrn sociau-democrata de Prussia. Ansin, von Papen assaièt d'empachar lo Parlament de votar una mocion de censura còntra son accion. Obtenguèt donc la dissolucion dau Reichstag e assaièt de cambiar la constitucion per crear un estat novèu sus de basas autoritarias e corporatistas. Dins aquò, son plan foguèt desjogat per von Schleicher, que pensava encara possible d'utilizar lo NSDAP au profiech dei conservadors, e per lei resultats febles de sei candidats (10% aperaquí). Von Papen demissionèt donc en novembre de 1932 e foguèt remplaçat per Kurt von Schleicher.
La revirada dau govèrn von Schleicher[modificar | modificar la font]
Levat dos ministres, lo govèrn von Schleicher èra lo meme que lo precedent. Assaièt de devesir lei nazis en prepausant de pòstes importants a certanei caps dau NSDAP. Enterin, lo Partit Nazi conoguèt un periòde de crisi ambé de resultats en baissa leugiera ais eleccions legislativas de novembre de 1932 (33%). D'autra part, a partir de decembre de 1932, von Schleicher preparèt una politica per crear un regim autoritari, basat sus l'armada e lei sindicats, en renforçant lei capacitats de l'armada e en adoptant de mesuras destinadas a la creacion d'emplecs e la reaumentacion dei salaris.
Pasmens, von Schleicher devriá demissionar avans d'obtenir lei resultats de sa politica. D'efèct, pauc sostengut per lei partits d'esquèrra qu'èran opausats a un regim repausant sus lei fòrças armadas, lo cancelier deguèt tanben faciar la crenhéncia dau mitan deis afaires. Ansin, von Schleicher perdiguèt lo sostèn dau president Hindenburg e abandonèt son pòste lo 28 de genier de 1928.
La nominacion d'Hitler coma cancelier[modificar | modificar la font]
La demission de von Schleicher foguèt l'ocasion per von Papen d'assaiar de prendre tornarmai lo poder. Per capitar, prepausèt una aliança entre lei conservators e lei Nazis. Lei negociacions comencèron en genier de 1932. Lèu, von Papen deguèt acceptar de laissar lo pòste de cancelier a Hitler. Pasmens, pensant d'èsser capable de lo contrarotlar, s'ocupèt de convéncer Hindenburg de nomar Hitler cancelier d'un govèrn que von Papen, vicecancelier, aviá nomat la màger part dei ministres.
L'Estat nazi dau Tresen Reich[modificar | modificar la font]
La mesa en plaça de la dictatura nazi foguèt pas immediata. S'installèt pauc a pauc entre genier de 1933 e aost de 1934 e deguèt faciar divèrsei crisis. Puei, en 1934 e 1938, se consolidèt aprofichant lo sostèn de la màger part deis Alemands. Enfin, a partir de 1939 e lo començament de la guèrra, se radicalizèt principalament en causa de la politica « d'assaniment » etnica dau regim e dei necessitats de la guèrra.
La consolidacion dau poder nazi[modificar | modificar la font]
Lei negociacions ambé lei conservators[modificar | modificar la font]
La situacion dei Nazis dins lo govèrn d'Hitler format en genier de 1933 èra relativament malaisada car, rapidament, se formèt una aliança dei movements conservators sostenguda per lo president Hindenburg. Gropèt l'ensems de l'aristocràcia agricòla, dei mitans d'afaires e dei fòrças tradicionalas qu'èran units ambé leis elements nacionalistas dau NSDAP per luchar còntra lo marxisme. Hitler deguèt donc obtenir a son profiech lo sostèn dei grands patrons alemands. Ansin, un rescòntre secrèt foguèt organizada per Göring onte lo cancelier assegurèt lei caps d'industria alemands de son intencion de crear un avenidor tranquil gràcias a l'edificacion d'un estat autoritari, la destruccion dei sindicats e lo rearmament.
L'incendi dau Reichstag e sei consequéncias[modificar | modificar la font]
A partir de febrier de 1933, Frick, ministre nazi de l'Interior, e Göring utilizèron lei capacitats de l'Estat per crear una atmosfèra de tensions e de trebols. Lo KPD e lo SPD foguèron lei butas principalas enterin que Goebbels dirigiguèt una campanha de propaganda massiva còntra lei movements d'esquèrra e dau centre. Lo 27 de febrier de 1933, l'incendi dau Reichstag e l'arrestacion sus lei luòcs d'un simple qu'èra conegut coma comunista foguèt descrich per lei Nazis coma lo començament d'un còp d'estat comunista. Foguèt donc l'occasion per lei Nazis d'atacar lei partits d'esquèrra e de donar a Hitler lo poder absolut per luchar còntra lei comunistas.
Dins aquò, maugrat aqueleis esfòrç, lei resultats deis eleccions legislativas de març de 1933 foguèron relativament decebeires per lo NSDAP. Ambé 43,9% dei vòtes, obtenguèt son resultat melhor mai pas la majoritat absoluda sensa lo sostèn dei conservators de von Papen (8%). Au contrari, lei partits d'esquèrra resistiguèron maugrat la repression de febrier : 18,2% per lo SPD e 12,3% per lo KPD. Per assegurar son succès, lei nazis van donc utilizar una politica mesclant la negociacion ambé lei conservators e la violéncia còntra l'esquèrra.
D'efèct, d'un caire, tre lo 8 de març, Frick orgaizèt lei premiers camps de concentracions e lei SA, lei SS e leis autrei sòcis dau NSDAP acomencèron una tièra de purgas dins leis administracions dau país. Maugrat l'oposicion d'una partida importanta deis Alemands, aperaquí 100 000 personas, sospichadas d'èsser jusievas, socialistas o comunistas, foguèron arrestadas. D'un autre caire, lei Nazis renforcèron lor aliança ambé lo rèsta dei conservators (adopcion dau drapèu imperiau ornat dau svastika, ceremònia d'omenatge a Hindenburg lo 21 de març...). De concessions religiosas foguèron tanben promesas per obtenir lo sostèn dei movements catolics. Ansin, gràcias a aquela politica, Hitler capitèt de rassegurar lo camp conservator. Lo 23 de març, gràcias ai persecucions còntra lei deputats comunistas e lei menaças dei SA enceuclant lo luòc de reünion dau Parlament còntra lo rèsta dei deputats, Hitler obtenguèt lo vòte dei poders plens per quatre ans.
La presa de contraròtle dau país[modificar | modificar la font]
L'installacion de la dictatura nazi necessita unei mes e se debanèt aperaquí de genier de 1933 e aost de 1934. Quatre domenis principaus foguèron regardats : lo domeni politic, lo domeni sociau e economic, lo domeni cultura e, fin finala, lo NSDAP espereu.
La mesa au pas politica[modificar | modificar la font]
La mesa au pas politica dau país se debanèt a dos nivèus principaus que foguèron la presa de contraròtle de l'administracion alemanda e l'installacion d'una majoritat d'elements nazis dins leis estructuras dau poder d'Estat. Ansin, dins l'administracion, una lèi adoptada lo 7 d'abriu de 1933 permetèt d'eliminar lei jusieus dau còrs dei foncionaris. La mesura foguèt estenduda pauc a pauc a d'autrei mestiers coma lo còrs dei mètges o l'òrdre deis avocats. Enfin, lo salut nazi foguèt impausat a totei lei foncionaris.
Au nivèu deis estructuras governementalas, lei Nazis decidiguèron la fin de l'autonomia de cada Landër per eliminar l'oposicion dei govèrns locaus. Puei, capitèron tanben d'eliminar lo rèsta dei partits politics. D'efèct, lo KPD èra ja defendut de facto dempuei la repression acomençada après l'incendi dau Reichstag e lo SPD foguèt enebit lo 22 de junh. Puei, lei pressions dei Nazis còntra lei partits centristas e leis autrei partits conservators entraïnèron la demission dau govèrn de ministres non nazis puei la dissolucion volontària d'aquelei formacions. Enfin, lo 14 de julhet, Hitler promulguèt un decret empachant la reconstitucion dei partits. Lo NSDAP venguèt donc lo partit unic d'Alemanha e poguèt monopolizar totei leis organs dau poder.
[modificar | modificar la font]
La mesa au pas economica e sociala d'Alemanha necessitava la neutralizacion dau poder dei sindicats e dau mitan deis afaires alemands. Donèt tanben au govèrn nazi l'occasion de renforçar sa politica d'exclusion de la minoritat jusieva. D'en premier, tre lo 31 de març, la propaganda dau regim novèu s'ataquèt ai jusieus per l'organizacion d'un boicòt economic (« Alemands, defendètz-vos : crompetz pas ai jusieus ») e lei premiereis operacions d'unitats SA o SS còntra la communautat. Puei, entre mai e l'estiu de 1933, lo govèrn obliguèt lei sindicats de jónher lo Front dau Trabalh (DAF) dirigit per lo nazi Robert Ley. Lo DAF permetèt d'enquadrar estrictament leis obriers e d'arrestar lei conflictas sociaus frequents durant lo periòde de la Republica de Weimar. Enfin, a partir de la prima de 1933, lei Nazis prenguèron pauc a pauc lo contraròtle deis organizacions artesanalas, agricòlas, comercialas e industrialas. Aqueu movement foguèt de còp realizada ambé l'ajuda d'aqueleis organizacions. L'industria foguèt reorganizada sota l'influéncia de Krupp per favorizar leis objectius comuns dei grands patrons alemands e d'Hitler : le creacion d'una economia poderosa e lo rearmament.
La mesa au pas cultura[modificar | modificar la font]
La mesa au pas cultura gropa divèrsei domenis que regardan leis afaires religiós e la propaganda dau regim per crear e desvolopar una ideologia novèla basada sus la superiotat de la « raça ariana ». Lo premier domeni foguèt reglat per la signatura d'un concordat que donèt au catolicisme l'estatut de religion d'Estat e la libertat d'exercici. En cambi, lo clergat deviá arrestar seis activitats politicas. Per lo rèsta, lo nazisme s'ocupèt de purgar lei mitans intellectuaus (lenhiers de libres) e 5 000 personnas s'exilèron. De Chambras de la cultura foguèron creada per cada domeni culturau e plaçada sota la direccion de partisans dau regim.
La purga intèrna dau Partit Nazi[modificar | modificar la font]
La purga intèrna dau NSDAP foguèt lo darrier element de la presa de contraròtle dau país per Hitler. D'efèct, a la prima de 1934, leis espèras socialas d'una partida importanta de la basa dau Partit, especialament au sen deis unitats SA. Aquelei revendicacions inquitèron lei patrons alemands e menacèron l'aliança entre Hitler e lei grops conservators. Entre lei 30 de junh e lo 1en de julhet de 1934, lo cancelier ordonèt donc ai SS, ajudats per la Reichswehr, d'eliminar lei caps principaus de la SA e d'autreis enemics dau regim o d'Hitler, coma l'ancian cancelier von Schleicher o certanei conselhiers de von Papen, sota l'accusacion de traïson. Entre lo 2 e lo 3 de lulhèt, Hitler obtenguèt lo sostèn de seis aliats politics e dau rèsta dau Partit per legalizar lei chaples e renforçar son poder. Lei mitans d'afaires foguèron egalament rassegurats e en aost de 1934, après la mòrt dau president Hindenburg, Hitler poguèt donc suprimir lo pòste de president e venir l'autoritat unica dau país. Un referendum confirmèt aquela decision lo 19 d'aost ambé 89,9% de resultats positius.
Lo redreiçament economic[modificar | modificar la font]
Aprofichant una partida dei mesuras presas en 1932 per lo govèrn von Schleicher, lo regim nazi capitèt de redreiçar l'economia alemand maugrat una aumentacion deis inegalitats. Ansin, la produccion industriala d'Alemanha de 1937 èra superiora d'un terç au nivèu agantat en 1928 e lo país ocupèt lo segond reng mondiau. De mai, lo chaumatge aviá quasi disparegut e lo nivèu de consomacion de 1937 èra similar a aqueu de 1928 renforçant donc l'idèa dau regine d'un periòde de « redreiçament nacionau ». Aquò permetèt donc d'assegurar la posicion dau govèrn nazi e d'arrestar l'agitacion sociala apareguda durant la crisi.
La formacion d'un estat de repression e d'exclusion[modificar | modificar la font]
L'Estat nazi èra caracterizat per un ensems doble gropant una administracion tradicionala e una tièra d'institucions nazis que formavan un estat repressiu fòrça eficaç au profiech de la politica d'Hitler.
La violéncia nazi[modificar | modificar la font]
La formacion d'un sistèma repressiu eficaç[modificar | modificar la font]
Lo sistèma repressiu nazi veguèt son eficacitat aumentar dins lo corrent de l'evolucion dau regim. Devesidas entre divèrsei servicis, lei fòrças de polícia foguèron plaçadas sota lo contraròtle unic d'Himmler en junh de 1936. Seis organizacions principalas èran :
- la SS, qu'aviá obtengut son autonomia après l'eliminacion dei caps de la SA, èra encargada de divèrsei missions coma la susvelhança dei camps de concentracion.
- la Gestapo qu'èra la polícia politica dau regim.
- lei fòrças de polícia tradicionala que demorèron en plaça per la lucha còntra la criminalitat tradicionala.
Pauc a pauc, la SS venguèt l'organizacion principala d'aqueu sistèma ambé l'aumentacion dau nombre de sei membres e lor desirança de representar la societat alemanda novèla. De mai, obtenguèt de profiechs economics importants gràcias a l'explecha dei presoniers gardats dins lei camps. Enfin, a partir de 1938, poguèt formar seis unitats militaras pròprias en fòra de l'organizacion de la Wehrmacht.
Aquela organizacion dei fòrças de polícia foguèt fòrça eficaça e lo regim aguèt gaire d'opausants durant son existéncia. Lo movement pus conegut es aqueu de la Ròsa Blanca que seis operacions demorèron fòrça limitadas (difusion de tracts) e rapidament arrestadas per la Gestapo. Ansin, Hitler deguèt pas faciar d'oposicion interiora importanta, levat dau complòt militar de 1944.
L'alargament de la violéncia[modificar | modificar la font]
Dins lo corrent dau desvolopament de l'aparelh repressiu de l'Estat, l'utilizacion de la violéncia còntra leis oposants o lei categorias de populacion jutjadas inferioras per lei nazis poguèt aumentar. Per aquò, la polícia desvolopèt un sistèma d'entresenhas (denonciacion) aprofichant lo coformisme e l'auto-susvelhança de la populacion. D'autra part, lo regim utilizèt massivament l'encarcerament dei suspècts per de penas evolucionant de quauquei setmanas a perpetuitat. Pasmens, la repression foguèt generalament selectiva avisant lei grops sociaus designats coma enemics per lo regim coma lei comunistas (60-100 000 presoniers en 1933), lei jusieus e leis autrei « raças inferioras », lei « desviants »... etc. Ansin , aperaquí 225 000 foguèron presoniers d'un camp de concentracion entre 1933 e 1939. De mai, fins au començament de la Guèrra, un milion foguèt estremats dins de presons normalas. Lo resultat d'aquela politica foguèt de difusar la paur dins tota la societat alemanda. Ansin, lo regim poguèt fisar sus l'ajuda mai o mens de cada abitant.
Un regim racista e antisemita[modificar | modificar la font]
Lo racisme es lo centre de l'ideologia nazi que definissiá l'Alemanha en foncion dei raças qu'i èran presentas. La « raça alemanda » èra considerada coma la raça superiora que deviá assegurar sa subrevida en fàcia dei raças inferioras e deis elements degenerats. Inicialament acomençada ambé lei jusieus, aquela politica foguèt estenduda a d'autrei populacions coma lei gitans o leis omosexuals.
La politica d'exclusion dei jusieus de 1933 a 1937[modificar | modificar la font]
De 1933 a 1937, lo regim nazi apliquèt una politica d'exclusion còntra lei communautats jusievas que foguèron la buta de divèrsei lèis defendent lei jusieus de practicar certaneis activitats. Aquelei mesuras foguèron egalament pontuadas d'accions pus violentas per espaurir lei jusieus e lo rèsta d'Alemanha.
Tres ensems de mesuras an una importància majora. Premier, lei pogròms e lo boicòt organizats a la prima de 1933 dins lei vilas principalas se turtèt ai protestacions estrangieras e a l'indiferéncia de la màger part dei ciutadans. S'acabèt per una revirada importanta e Hitler decidiguèt donc de centralizar la politica antisemita dau Partit. Leis operacions seguentas dispausèron donc d'una organizacion superiora. A partir d'abriu de 1933, divèrsei mestiers foguèron pauc a pauc defenduts ai jusieus maugrat lei protestacions de certanei responsables coma lo president Hindenburg. Enfin, a partir de 1935, lei mesuras còntra lei jusieus s'accelèron ambé l'adopcion dei lèis de Nuremberg que prenguèron fòrça mesuras antisemitas :
- exclusion dau servici militar.
- interdiccion d'anar dins certanei luecs publics coma lei cinèmas.
- interdiccion dei maridatges entre jusieus e « Alemands ».
- supression dau drech de vòte.
13 decrets completèron aquelei lèis qu'entraïnèron la disparicion de 80% dei comèrcis tenguts per de jusieus. De mai, d'autrei pogròms aguèron tornarmai luòc avans que la preparacion dei Jòcs Olimpics obliguèt lo regim de moderar provisòriament sa politica racista.
La politica d'exterminacion dei jusieus e deis autreis « inferiors »[modificar | modificar la font]
A partir de 1937-1938, la politica antisemita dau regim cambièt de forma evolucionant de l'exclusion a l'eliminacion. D'en premier, aquela darriera foguèt territoriala : lei jusieus foguèron obligats de quitar lo país per l'estrangier en causa de la supression de sei mejans de subsisténcia e una aumentacion de la violéncia. D'impòsts supplementaris foguèron impausats e d'activitats economicas novèlas coma leis agéncias immobilieras foguèron defendudas. De mai, unei sinagògas foguèron incendiadas (Munic lo 9 de junh de 1938, Nuremberg lo 10 d'aost de 1938...) avans l'entraïnament de la « Nuech de Cristau » entre lo 28 e lo 29 d'octòbre de la mema annada. Per venjar la mòrt d'un conselhier de l'ambassada alemanda de París, lei Nazis organizèron un pogròm gigant dins tot lo Reich. Lo bilan foguèt fòrça important ambé 91 mòrts, 267 sinagògas e 7 500 botigas destruchas e l'arrestacion de 30 000 jusieus que foguèron desportats dins lei camps de concentracion per la Gestapo. Puei, lo 12 de novembre, un impòst novèu foguèt creat, pagat solament per la communautat jusieva, per remborsar lei degalhs. Enfin, lo regim decidiguèt « l'arianizacion » de totei leis entrepresas jusievas.
L'objectiu d'aquela politica d'exclusion economica e sociala èra l'emigracion dei jusieus en fòra d'Alemanha. 330 000 quitèron efectivament lo país entre 1933 e 1945 e 220 000 entre 1933 e 1938. A partir d'aquela annada, lo govèrn desvolopèt tanben una politica d'expulsion fòrçada que regardèt principalament lei jusieus vivent en Àustria e en Checoslovaquia. Pasmens, tre lo començament deis annadas 1940, la politica d'eliminacion va evolucionar de l'eliminacion territoriala a l'eliminacion fisica.
Ansin, en 1941, durant l'invasion de l'URSS, de grops especiaus de la SS foguèron cargats de l'execucion deis enemics dau Reich, magerament lei jusieus e lei comunistas. A l'interior d'Alemanha, l'emigracion jusieva foguèt enebida lo 23 d'octòbre de 1941 e lei premierei deportacions en massa acomencèron lo 25 de novembre seguent. Lo 20 de genier de 1942, la conferéncia de Wannsee adoptèt la « solucion finala au problema jusieu ». D'ara endavant, lei jusieus foguèron tracats en Alemanha, dins lei territòris ocupats e dins certanei país aliats e deportats en direccion dei camps de concentracion e d'exterminacion. Ansin, lo regim nazi tuèt aperaquí 5,75 milions de jusieus principalament dins lei camps d'exterminacion.
Pauc a pauc, d'autrei populacions conoguèron un sòrt identic ai populacions jusievas. Lei principalas foguèron lei presoniers sovietics (3,3 milions de mòrts), lei gitans (aperaquí un milion de mòrts), de populacions eslavas coma lei Polonés, divèrsei resistents o oposants politics e lei personas consideradas coma desviantas per lo nazisme (omosexuals, andicapats...). Aqueleis exterminacions, especialament per lei presoniers sovietics, agantèron de proporcions quasi similaras au chaple dei populacions jusievas. De mai, lo regim nazi aviá previst de campanha d'exterminacion massiva dei populacions eslavas dei territòris de l'Èst qu'èran destinats a la colonizacion germanica (Polonha, Ucraïna...).
La politica d'expansion dau regim nazi e sa revirada[modificar | modificar la font]
La politica internacionala d'Hitler foguèt egalament tocada per lei concepcions racistas dau nazisme e l'objectiu principau d'Hitler èra la conquista d'un « espaci vitau » per la « raça superiora ». Aquela politica acomencèt en 1938 après lo periòde de consolidacion dau regim e la fin dau rearmament alemand. Sa premiera etapa foguèt la destruccion de l'òrdre de Versalhas. Pasmens, aqueu projècte finiguèt per suscitar l'oposicion armada de França e dau Reiaume Unit e entraïnèt lo començament de la partida europèa de la Segonda Guèrra Mondiala.
Aquela darriera aguèt un començament fòrça favorable ais Alemands ambé la conquista de la màger part dau continent europèu e la desfacha totala de França. Pasmens, a partir de 1942, la guèrra còntra lei Sovietics e leis Aliats venguèt desfavorabla ais Alemands. Puei, entre 1943 e 1945, leis armadas dau Reich deguèron recular e lo regim s'afondrèt. Hitler se suicidiguèt en abriu de 1945 e Alemanha foguèt devesida e ocupada per lei venceires de la Segonda Guèrra Mondiala.
La lucha còntra lo tractat de Versalhas[modificar | modificar la font]
La premiera etapa de la diplomacia d'Hitler foguèt de luchar còntra lei limits impausats per lo tractar de Versalhas signat en 1919. Ja començada per leis autoritats de Weimar a la fin deis annadas 1920, aquela politica foguèt un ponch centrau deis annadas 1930 per permetre l'emergéncia deis otís necessaris per una politica estrangiera ofensiva.
La contuniacion de la politica revisionista de la Republica de Weimar[modificar | modificar la font]
La politica revisionista dau tractat de Versalhas èra jauna realitat durant lo periòde de la Republica de Weimar. Premier, Hitler contunièt aquela politica d'un biais prudenta durant la consolidacion de son regim. Acceptèt lei frontieras occidentalas d'Alemanha e declarèt son intencion de pas realizar l'unificacion entre Alemanha e Àustria (Anschluss). De mai, maugrat la lucha interiora còntra lo comunisme, lo tractat de cooperacion ambé lei Sovietics foguèt reconduch. Enfin, en 1934, signèt un acòrd de non-agression ambé Polonha. Aquò permetèt de desorganizar una partida dau sistèma d'alianças defensivas francés e va permetre una radicalizacion de la diplomacia alemanda après 1934.
Lo rearmament e l'aliança ambé Itàlia[modificar | modificar la font]
A partir de 1934, lo govèrn nazi acomencèt una politica activa de rearmament militar e de recèrca d'aliats dins lo cas d'un conflicte. En 1934, decididiguèt d'aumentar leis efectius de l'armada a 230 000 òmes e la creacion d'una aviacion de guèrra. En 1935, aquelei manòbras foguèron destapadas per lei Britanics sensa suscitar de protestacions importantas dei poissanças vecinas d'Alemanha. Lei Nazis poguèron donc rearmar dubèrtament lo país. En 1936, la remilitarizacion de Renania finiguèt de destrurre lei clausas dau tractat de Versalhas quand França preferiguèt pas reagir. L'armada foguèt portada a 1,2 milions de soudats e la formacion de divisions blindadas acomencèt.
A partir de 1394, Hitler acomencèt tanben una politica de raprochament ambé Itàlia, sostèn principau dau govèrn austrian e adversari dau projecte d'Anschluss. De mai, lo progrès dau fascisme dins leis estats d'Euròpa Centrala coma Romania minèron leis alianças francesas. Enfin, Hitler sostenguèt la guèrra de Mussolini en Etiopia. Aquò permetèt la formacion de l'axe Rome-Berlin que foguèt renforçat per lo pacte anti-komintern signat entre Japon, Alemanha e Itàlia puei per la guèrra civila en Espanha.
L'annexion d'Àustria e la destruccion de Chescoslovaquia[modificar | modificar la font]
A partir de 1938, Hitler s'estimèt pron poderós per acomençar sa politica d'expansion territoriala per la fòrça. Fisèt sus la neutralitat dau Reiaume Unit, la feblessa dau govèrn francés que se pensava pas capable d'agir sensa lo sostèn britanic e lo raprochament ambé Mussolini. D'efèct, en 1938, obtenguèt dos succès majors ambé l'unificacion entre Alemanha e Àustria puei l'ocupacion e la destruccion de Chescoslovaquia.
La premiera etapa foguèt relativament aisada. Menaçant Àustria d'una invasion, Hitler obtenguèt la nominacion d'un cancelier nazi. Puei, un telegrama trucat foguèt mandat au govèrn alemand per cridar a l'ajuda militar dau país. Lo 12 de març, lei tropas alemandas intrèron donc en Alemanha e foguèron aculhidas per l'estrambòrd de la fola. L'endemans, Hitler poguèt donc proclamar l'annexion dei territòris austrians sensa que leis autrei país prenguèron de mesuras vertadieras per l'empachar.
A la fin de l'annada, foguèt lo torn de Checoslovaquia de faciar leis ambicions territorialas d'Hitler que demandèt la reünion dei regions popladas per de minoritats alemandas. Aliat de França, Checoslovaquia assaièt de resistir mai lei Francés e lei Britanics decidiguèron d'abandonar lo país a la conferéncia de Munic. Hitler obtenguèt lei territòris demandats mai, fin finala, decidiguèt d'ocupar tot lo país. Enganats, França e Reiaume Unit decidiguèron d'abandonar lor politica d'amaisament e de resistir d'ara endavant ais exigéncias nazis.
L'expansion militara dau Reich[modificar | modificar la font]
Lei premierei succès dau Blitzkrieg[modificar | modificar la font]
Lei decisions francesa e britanica de resistir ais ambicions alemandas entraïnèron lo començament de la partida europèa de la Segonda Guèrra Mondiala après l'invasion de Polonha lo 1èr de setembre de 1939. Utilizant una tactica novèla dicha Blitzkrieg, la Wehrmacht averèt rapidament la victòria còntra Polonha, Danemarc e Norvègia. Puei, lo 10 de mai de 1940, mandèt una ofensiva victoriosa còntra l'armada francesa que foguèt esquichada en quauquei setmanas entre mai e junh de 1940. Belgica e País Bas foguèron tanben ocupats dins lo corrent d'aquelei combats.
La resisténcia britanica[modificar | modificar la font]
Maugrat la desfacha de França, lo Reiaume Unit contunièt la guèrra e capitèt de resistir ais atacas alemandas gràcias a son aviacion e a sa flòta. Pasmens, seis assais per trobar d'aliats novèus sus lo continent s'acabèron per de reviradas en causa de la superioritat terrèstra deis Alemands. Ansin, en 1941, Grècia e Iogoslavia foguèron aisadament vencudas e conquistadas per la Wehrmacht. Ansin, lei succès militars d'Alemanha li permetèron pas d'obtenir la victòria finala dins la guèrra e lei Britanics poguèron portar lo conflicte sus lo teatre coloniau en Africa onte leis Italians, maugrat l'ajuda alemanda, demorèron en dificultat.
L'ataca d'Union Sovietica[modificar | modificar la font]
En 1941, mentre que la guèrra contuniava ambé lo Reiaume Unit, Hitler decidiguèt l'invasion de l'Union Sovietica per assegurar la conquista de « l'espaci vitau » alemand. Reünissent una armada fòrça importanta, leis Alemands ataquèron lo país. Lei fòrças sovieticas, mau preparadas, foguèron rapidament desbordadas e subiguèron de pèrdas importantas en causa de divèrseis errors de comandament. Pasmens, lo rèsta capitèt de se retirar mai o mens aisadament fins au començament de l'ivèrn onte l'Armada Roja poguèt mandar de contra-ofensivas per defendre e protegir Moscòu. A l'estiu de 1942, leis Alemands mandèron una ofensiva novèla per capturar lei potz de petròli dau sud de l'URSS. Pasmens, l'ofensiva se devesiguèt entre divèrseis objectius que lo principau foguèt la vila de Stalingrad onte de combats acarnats e saunós aguèron luòc a partir de julhet de 1942. Aquò marquèt l'apogèu de l'extension territoriala alemanda que va lèu conóisser de dificultats grèvas.
L'instauracion de l'Òrdre Novèu Europèu[modificar | modificar la font]
Après sei succès militars de 1939-1942, Alemanha reorganizèt lei territòris ocupats segon sei besonhs. Itàlia foguèt inicialament un aliat egau a Alemanha. Pasmens, en causa de sei desfachas e de l'afondrament de son regim fascista en 1943, venguèt pauc a pauc un estat satellit dau Reich. Leis autreis aliats (Ongria, Romania, Croàcia e Bulgaria) èran generalament considerats coma d'estats satellits mai obtenguèron de territòris suplementaris coma pagament de lor participacion a la guèrra còntra lei Sovietics e seis aliats.
Certanei país coma França o Norvègia foguèron ocupats per lei fòrças alemandas mai conservèron de govèrns pròpris que desvolopèron una politica de collaboracion amb Alemanha. Foguèt especialament lo cas de França que fornissiá fins a 20% dei ressorsas necessàrias a l'esfòrç de guèrra alemand. Enfin, lo rèsta dei territòris ocupats per la Wehrmacht foguèt plaçat sota contraròtle militar.
L'objectiu d'aquela organizacion èra de favorizar lo pilhatge dei ressorsas europèas e de preparar la politica de purificacion etnica nazi. Ansin, lei populacions eslavas coma lei Polonés foguèron somesas a un regim d'ocupacion estricte e fòrça violent car lor region deviá aculhir una colonizacion germanica après la guèrra.
Leis crimes de guèrra nazis[modificar | modificar la font]
En fòra de l'organizacion e de l'extension de lor sistèma de camps de concentracion e d'exterminacion dei populacions « inferioras », lei Nazis multiquèron leis atrocitats dins lei territòris ocupats. Foguèt principalament lo cas dei territòris sovietics onte lei destruccions venguèron generalizadas durant la retirada alemanda. De mai, per assaiar de limitar lo desvolopament dei movements de resisténcia, leis autoritats alemandas adoptèron de mesuras de repression còntra lei populacions civilas coma l'execucion punitiva d'ostatges o lei chaples d'abitants.
La guèrra totala e l'afondrament dau Reich[modificar | modificar la font]
La guèrra totala e la superioritat economica deis Aliats[modificar | modificar la font]
En febrier de 1943, lei fòrças alemandas combatent dins Stalingrad, enceucladas dempuei novembre de 1942, deguèron capitular marcant lo tornant de la guèrra sus la teatre de l'Èst. Aquò obliguèt lo Reich de s'engatjar dins una guèrra totala que va permetre una reorganizacion de l'economia au profiech de la guèrra e un renforçament deis efectius de l'armada.
Ansin, l'organizacion e la produccion industriala foguèron racionalizadas e modernizadas, principalement gràcias a l'òbra d'Albert Speer, permetent ais Alemands de mantenir capables de remplaçar una partida importanta de lor pèrda. Aquò foguèt permés per l'utilizacion de presoniers dei camps e o d'obriers estrangiers requisicionats. Una partida importanta deis armaments perduts au combat poguèron donc èsser remplaçats. De mai, fins a la fin de la guèrra, leis Alemands poguèron fisar ambé d'armaments (carris de combat Panther, avions Me-262...) pus perfeccionats que leis Aliats o lei Sovietics.
Aquelei reorganizacions permetèron de mobilizar de soudats suplementaris per remplaçar lei pèrdas dei premiereis annadas de la guèrra. De mai, la Waffen-SS acomencèt de recrutar de volontaris estrangiers per completar seis efectius. Per exemple, una partida dei defensors dau bunker d'Hitler a Berlin èran de SS francés. Enfin, l'armada posèt pauc a pauc dins lei resèrvas umanas formadas per leis enfants e lei vièlhs.
Aquela politica permetèt au Reich de resistir e d'alentir son afondrament. Pasmens, la produccion d'armament de seis enemics èra fòrça superiora. Per exemple, en 1944, apogèu de la produccion alemanda, lo país construguèt quasi 40 000 avions còntra 164 000 per leis Estats Units, lo Reiaume Unit e l'URSS. De chifras que van pauc a pauc decidir de l'eissida dei combats.
La destruccion dau Reich[modificar | modificar la font]
La pèrda de l'iniciativa militara[modificar | modificar la font]
Après la desfacha de Stalingrad, leis Alemands abandonèron l'idèa d'una victòria totala còntra l'URSS. Dins aquò, èran totjorn capables d'obtenir un succès decisiu per fòrçar lei Sovietics d'acceptar de negociar la fin de la guèrra. Ansin, a l'estiu de 1943, Hitler ordonèt l'ataca de la region de Kursk per destrurre lo potenciau de combat de l'Armada Roja. La batalha s'acabèt per una victòria tactica deis Alemands que sei pèrdas foguèron pus feblas e un succès estrategic per lei Sovietics que podián remplaçar pus rapidament lei pèrdas que la Wehrmacht. Alemanha perdeguèt donc l'iniciativa dei combats sus lo teatre de l'Èst e deguèt pauc a pauc se retirar.
En 1943 e 1944, lei desbarcaments aliats en Itàlia e França entraïnèron la dubertura de fronts novèus que mobilizèron una partida importanta dei resèrvas alemandas. En junh de 1944, lei Sovietics poguèron donc portar un còp decisiu ais Alemands ambé l'operacion Bagracion que foguèt la desfacha alemanda pus granda de la guèrra e permetèt a l'Armada Roja d'avançar de 600 quilomètres en dos mes. En genier de 1945, lei Sovietics d'ofensivas novèlas dirigidas còntra Alemanha enterin que leis Aliats agantèron lo Rin sus lo front oèst.
L'invasion dau Reich[modificar | modificar la font]
Lo 12 de genier de 1945, lei Sovietics ataquèron directàment lo territòri alemand. Lo 20, capitèt de passar la frontiera. Au sud, Ongria, darrier aliat d'Alemanha, capitulèt lo 11 de fevrier. De contra-ofensivas alemandas còntra lei flancs sovietics foguèron replegats e en abriu lei tropas sovieticas e polonesas ataquèron Berlin que foguèt enceuclada lo 22. Sus lo front oèst, leis Aliats capitèron de passar lo Rin lo 7 de març de 1945 e la defensa alemanda s'afondrèt rapidament sus aqueu teatre.
Lo suicidi dau Führer e la fin dau Reich[modificar | modificar la font]
Lo mes d'abriu foguèt caracterizat per l'afondrament totau dau Reich au nivèu economic e militar. D'en premier, lei bombardaments desorganizèron totalament l'esfòrç de guèrra e la carestiá de carburant venguèt un problema major per l'armada. De mai, l'avitalhament dei vilas venguèt tanben fòrça malaisat en causa de la destruccion deis axes de comunicacion principaus dau país. Au nivèu militar, leis unitats alemandas èran d'ara endavant largament inferioras en nombre, especialament sus lo front sovietic maugrat lo desplegament de la màger part deis unitats disponiblas. Durant lei darrierei setmanas dau conflicte, aquelei formacions assaièron principalament de resistir par anar capitular dins la zona d'ocupacion deis Aliats.
A l'entorn de Berlin, la defensa alemanda acarnada poguèt pas resistir lòngtemps a la superiotat numerica sovietica. Lo 22, lo Fuhrer acceptèt per lo premier còp la possibilitat que la guèrra poguèsse s'acabar per una desfacha. Lo 30, lei soudats sovietics foguèron arrestats a quauquei centenaus de mètres dau bunker d'Hitler que decidiguèt de se suicidar. Puei, la garnison de la vila capitulèt lo 2 de mai de 1945.
Lo govèrn dau Reich foguèt donat a l'amirau Dönitz que signèt la capitulacion lo 8 de mai de 1945. Aqueu govèrn foguèt arrestat per leis Aliats lo 23 de mai de 1945 e la màger part de sei membres foguèron jutjats durant lei Procès de Nuremberg encargat d'establir lei responsabilitats per lei crimes dau regim nazi. Aquelei procès se debanèron dau 20 de novembre de 1945 au 1en d'octòbre e reconoguèron la màger part dei responsables alemands dau regim e de l'armada copables de crimes còntra l'umanitat o de crimes de guèrra. De mai, una campanha activa de lucha còntra lo nazisme foguèt mesa en plaça per mostrar leis atrocitats de la dictatura d'Hitler e eliminar sei partisans deis organs dau poder.


text:
31/01/2016
Genièr de 2016
• Vergonha a la Corèa del nòrd que se carra de far paur al monde amb sa bomba.
• Vergonha als calucs de Dius qu'an tuat 65 personas en Libia.
• Vergonha als calucs de Dius qu'an tuat 10 personas a Istanbul.
• Vergonha als calucs de Dius qu'an tuat 30 personas al Bukina-Faso.
• Òsca a la demission de Christiane Taubira.
• Vergonha a la mòrt qu'a pres Michel Delpech, Michel Galabru, Pierre Boulez, David Bowie, René Angélil, Michel Tournier, Ettore Scola, Edmonde Charles-Roux, Daniel Fabre e Jacques Rivette.
2 commentaires:
- manjacostel a dit…
-
Cossi dire que n'avèm losadol de los veire totes confles de lor importancia , ame dins la boca los mots plens de libertat d'egalitat de frairetat. Franca patria dels dreches de l'òme ? I cresi pas mai.
Alara cossi far?
- 10/03/2016 20:17
- Patricia a dit…
-
Ieu tanpauc. Los nòstres elegits son de saumas.
- 11/03/2016 14:49


text:
Folquet de Lunèl
Folquet de Lunel (1244 – c. 1300) èra un trobador de Lunèl en Lengadòc. Daissa nòus poèmas lirics: cinc cansos, dos partiments, e dos sirventés. Escriguèt tanben un long trabalh, lo Romans de mondana vida. Sa data de naissença nos es coneguda precisament pr'amor que la desvelèt dins son roman, escrit en 1284, ont nos ditz qu'a quaranta ans.
La primièra òbra databla de Folquet es un partiment amb Guiraut Riquier, datat entre 1264 e 1270:
- Guirautz, don'ab beutat granda
- tota sol'aiatz
- en un lieg, e selh que.l platz
- jatz n'en autre, ses demanda
- que l'us a l'autre no fai,
- et amo.s de cor verai:
- si.l cavaliers se lev'a lieys jazer
- o ilh ab lui, cal li deu mais plazer?


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
divendres, 26 de febrer de 2016
Calaix / calaish: ipotèsi etimologica arrevesitada, deu latin "capsus"
de tistèth de vimi entà lo de tireta. Lo pas semantic n'ei pas guaire evident. E mei que mei, lo manlhèu grèc aquiu n'ei pas de bon explicar. Calathos e calathion, que jo sàpii, non son pas etimons productius en romanç. A maudespieit deu mot latin calathus (manlhèu grèc en latin), l'etimon que seré ua excepcion sonque catalana. Per totas aquestas rasons, l'ipotèsi etimologica aquesta non m'agrada pas tròp. Que vse'n prepausi ua dusau, plan diferenta e plan latina.
Qu'existeish en parlar catalan de Sort (Palhars-Sobiran) lo mot calàs. Aqueste mot qui sembla estar ua varianta de calaix (ved. Alcover-Moll), que designa lo lòc on s'i guarda lo blat. Lo ligam semantic qui arreligaré calàs a calathos qu'ei enqüèra mensh evidenta en aqueth cas. Aqueste mot calàs qu'a l'ahur d'un derivat afixat, un supausat cal. Lavetz, que s'agirà mei probablament de cals, deu latin capsus. Lo mot capsus que balhè chas en francés, cas, chas, caus, etc en occitan , caus en gascon. De caus lo mot qu'estó faussament "corregit" en cals; las duas fòrmas, l'originau e la "corregida", que i coexisteishen en lengadocian (cf. Mistral, Alibèrt) . Se non m'engani, lo mot n'ei pas jamei estat atestat en catalan, totun de verificar pr'amor la dita "correccion" que'nse hè pensar a un catalanisme, cf. lo mot "malaut" -deu lat. male habitus- "corregit" en malalt en catalan. En tot cas, de caus, cals, mot plan atestat en occitan, que derivaré lo mot calàs / calaix, atestat en catalan deu sègle 14 enlà. L'atestacion mei anciana qu'ac ei devath la fòrma calays (= "calash").
En gascon, la significacion de "caus" (conservat sonque en Lavedan) qu'ei dobla: "compartiment d'une caisse à grain, coffre".
De manèira generau los descendents deu mot latin capsus qu'an prengudas las significacions qui segueishen en galloromanic (segon Pfister, citat per J. Cerquiglini- Toulet ved aquiu):
I- 1- caisson 2-cage thoracique
II 1- corps de batiment 2- espace dans une grange où l'on entasse le foin ou la paille 3- cabane dans les alpes
III- 1-mâchoire, 2-joue 3- bouche
IV- chas
La significacion I-1 (caishon) que miè tà la de "tireta" de calaix, exactament com en espanhòu, cajón i vira tireta . Cajón vien de caja, deu latin capsa.
La significacion II qu'ei plan la deu mot calàs a Sort.
Dongas qu'ei hòrt mei probable calàs que derive deu latin capsus que non deu grèc calathos. Non sèi pas se lo mot latin capsus s'i ei pogut evoluar de manèira "indigèna" en catalan dinc a caus ipercorregit en cals /cal e afixat dab -às: calàs. N'ei pas impossible, com en occitan qui coneish las duas solucions a partir de capsus: caus e cais. Lo catalan qu'a lo mot queix, aqueste darrèr mot en catalan que sembla correspóner a l'occitan cais, francés chas (de capsus). La e de "queix" qu'ei totun anormau en aqueste mot catalan qui sembla de fèit reconstrusit a partir de queixal (caishau). La fòrma femenina corresponent a "queix "(e au latin capsa) qu'ei mei normau: caixa (oc. caissa, gasc. caisha, fr. caisse, un manlhèu en fr.) . La fòrma calàs que's poderé resultar d'ua ipercorreccion a partir de capsus sia de manèira indigèna en catalan: -> caus ->cals -> calàs sia a partir d'un manlhèu occitan "caus / cals" o gascon "caus", adaptat en ahur de faussa correccion (cf. malaut -> malalt). Calaix que representaré ua evolucion de calàs possiblament influenciada per caix, caixa o un descendent deu latin vulg. capsealis (caixal -> calaix) o que poderé proviéner dirèctament d'aqueth descendent de capsealis ("caixal", d'on vien queixal, gasc. caishau ) per metatèsi. Quant au mot aranés "calaish", qu'ei a l'evidéncia un manlhèu catalan. En tot cas, e en resumit, que jògui lo mot capsus com a etimon de calaix, en plaça deu mot estranh calathos. Alavetz, lo mot catalan calaix que compartiré lo medish etimon que lo deu son equivalent espanhòu cajón.
dimecres, 17 de febrer de 2016
Truna en gascon, trona en catalan (hòrta suspicion de gasconisme).
En catalan, lo mot trona que i designa l'accessòri arquitecturau de las glèisas destinat a la predicacion, qui consisteish en ua sòrta de balcon o de bujau accessible per un escalèr, o sia en gascon, ua "cadièra predicadera" (l'expression gascona qu'ei un gallicisme, calc deu francés chaire à précher). En gascon sud-orientau, lo mot "truna" /y/ que i designa locaument enqüèra la cadièra predicadera com trona en catalan: un arcaïsme probable (cf. J.P. Laurent dialecte occitan de Massat). Qu'ei interessant de constatar qu'en catalan, lo mot trona / truna qu'ei de prumèra atestacion d'un sègle mei tardiva que non pas tribuna (respectivament sègle 14 peu darrèr versus sègle 15 peu prumèr segon G.D.L.C), çò qui i hè suspectar un manlhèu gascon. Lo mot truna que podó estar aportat peus monges gascons qui fondèn los òrdis mendicants e predicaires en Catalonha com per tota la peninsula. Capdèths gascons que i continuèn de har de monge e de rector (curat), com ac atèstan los archius, en particular los de l'arquivescat de Barcelona on s'i guardan planhs de parropians catalans qui i denonciavan la lenga pòc intelligibla de predicaires gascons (sègle 15) . La fòrma trona en plaça de truna que rapèra deixondar de comparar au gascon "deishudar" e entrebancar deu gascon "entrebucar", o sia que poderé estar ua consequéncia, de fèit, deu problèma fonetic pausat per la "u" gascona en catalan (/y/ -> /œ/ ->/o/ o /ə/) .
En gascon contemporanèu, la "truna" que i designa de manèira generau un "bujau" (cat. nínxol) , significat qu'a autanplan lo mot trona en catalan locaument (ved. Alcover-Moll) . En gascon, lo mot que i designa en particular lo bujau hèit laguens d'un mur d'un ostau qui serviva d'autes còps entà suspéne'n los utís (cf. Lespy). De "bujau deus utís" (cat. nínxol per penjar-hi les eines), lo mot gascon "truna" qu'a acabat per i designar un utïs, o sia l'atruna (< la truna) era medisha (cat. eina, estri).
En Bigòrra, de bujau deus utís, la "truna" qu'acabè per i voler díser tribalh, aucup: "Que y a gran trùno oéy aci" : il y a beaucoup de travail ici, aujourd'hui, de remue-ménage (P. Abadie, citat per Palay).
Lo mot gascon qu'existeish tanben en fòrma shens "n", "trua" e "truha", lavetz que designa especificament, segon Palay, l'estructura qui fòrma lo bujau de la chemenèia (cat. campana de la xemeneia), significat qu'a autanplan lo mot trona locaument en catalan (cf. Palay e Alcover-Moll). Totun, en Coserans e en Comenge, "trua" que i designa la sòrta de balcon interior de las glèisas (cf. los comentaris de Joan Pau).
En maine occitan (non-gascon), lo mot "truna" non s'arretròba pas sonque en País de Foish. Acerà que i designa lo solèr d'ua bòrda on s'i enterpausa lo hem. Autanplan en catalan, "el tronat" (probable < thronatu ved. Rohlfs) que i designa lo solèr, la "part més alta de la casa" ved. Alcover-Moll). Qu'arretrobam lo mot dab aqueste significat en Comenge : troat deu quau existeish ua varianta corta, shens l'iat, "tròt", de medisha significacion (ved. Renaud, comentari), autanplan truat en gascon sud-orientau (Joan-Pau, comentari). En Coserans e Comenge, "era trua" que i designa la sòrta de balcon interior de la glèisa on se hicavan d'autes còps los cantaires. Que s'i puja per l'escalèr qui mia tau campanar (Joan Pau, comentaris).
dijous, 4 de febrer de 2016
En gascon: deishudar, entrebucar; en catalan: deishondar, entrebancar (o deu tractament de la u atòna gascona en catalan).
Los mots trabucar (var. trebucar) e trabuc (var. trebuc) n'i an pas briga la medisha significacion en catalan qu'en gascon. En aquesta prumèra lenga, trabucar que i significa capvirar, tombar un recipient de manèira que's vueite. E lo mot trabuc que i designa correntament la caisha giratòria d'un vehicule, camion etc, qui's pòt capvirar tà vueità'n lo contiengut. Que sap designar tanben ua maquina anciana de guèrra deu tipe catapulta o balista (com en oc, ved. Mistral, cf en fr. trébuchet= cat. trabuquet , autanplan ua arma de huec portativa. En gascon mejan: ttrabucou (per trabucon), sòrta de bèth pistolet, d'aquiu lo mot "trabucaire" sinonime de bandolèr qui trobam en gascon com en catalan, probablament un empront deu catalan entau gascon. En gascon contemporanèu, per contra, "entrebucar" qu'ei un sinonime de "trabucar " (var. "trebucar") qui significa "pèrder l'equilibri", "har un faus pas", "tustar un obstacle per accident "(oc. trabucar, francés trébucher, id.) . Lo mot trabuc (var. trebuc) que i significa 1-faus pas, pèrda d'équilibri, tust accidentau d'un obstacle (en oc, id.) ; 2-obstacle, empach, puisheu, accident, çò qui geina (en cat. : entrebanc). Lo significat 2 de trabuc, que vien possiblament d'ua confusion dab trava, travar (lat. trabs, trabis). Qu'arretrobam aqueste darrèr significat dab los mots catalans entrebanc e entrebancar, çò qui'nse suggereish lo mot gascon "entrabucar" d'autes còps e podèva significar empachar, travar ("en-trabuc-ar"). L'ipotèsi etimologica, largament admetuda, de W. von Waltburg entà trabucar e trébucher que supausa com a etimon lo mot d'origina francica "buk": ventre (e, per extension, tronc deu còs en francés, recipient en catalan), lo mot que s'explicaré com tra (deu latin trans) + buc + ar , alavetz trabuc que seré lo derivat post-verbau de trabucar (ved. FEW būk).
.
dilluns, 1 de febrer de 2016
Barroer: un gasconisme en catalan (de "barruèr"): significacion e ipotèsi etimologica arrevesitada (de "garra").
Que'm permeteratz aquesta petita diversion: lo catalan qu'a lo mot "garroner", de garró, fòrma afixada de garra ( com garron en gascon). Un deus significats de garroner qu'ei "brut (N.B. JdP. de virar en: cascant, lord), manca de condícia en la persona o en el vestit", atestat sonque a Tortosa segon Alcover-Moll. De manèira generau, garroner en catalan qu'ei un gent qui pòrta "garrons", qu'ei a díser garramachas (un vestit: cat. mitges, escalfadors, fr. jambières). Los diccionaris de catalan normatiu que vòlen absoludament relacionar aqueste significat de "cascant, lord" dab lo de "garramacha" qu'a lo mot garró en catalan. Totun la definicion deu mot tortosin (lord, cascant, mau vestit) qui'n balha l'Alcover-Moll n'aludeish pas briga a un ahar de garramachas. Que s'aparenta hòrt mei au significat deu mot gascon garruèr, barruèr vagamond, cf. la definicion de garrouey (garroèir) (probable lo medish mot) segon Lespy: mauvaise odeur qui vient des vêtements malpropres, sales, portés depuis trop longtemps. Lo significat de cascant, lord, mau vestit de garroner qu'ei un gasconisme probable.


text:
24
Feb
Malika Verlaguet en duo !
Del : 24 febrièr 2018 16:30
Al : 24 febrièr 2018 18:00
Luòc : 2 place Lafayette, 43100 Brioude, France
Tipe : Espectacle
Airal lingüistic : Auvergne
i
Tifa-tafa ! es lo mormolh del rescontre...
Tifa-tafa ! es lo ritme del còr quora s'empòrta…
Tifa-tafa ! es d’occitan !
“Tifa-tafa !”, son d’istòrias mirgalhadas culhidas a la granda sorga de la cultura populària. D’istòrias portadas pels quatre vents, coloradas als accents de la lenga nòstra e ritmadas per las nòtas caldas de la guitarra o de la arpa celtica... un mescladís que convida al partatge e a la quista d’universalitat.
Informacions practicas
Espectacle en francés mestissat d'occitan, per las grandas comas las pichonas aurelhas...
Mediatèca de Briude.
Infos : 06 60 84 22 00
malika.verlaguet@laposte.net


text:
Crémieu
Crèmiœ en arpitan ( Crémieu en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
- Situacion
Crémieu a situat al nòrd-oèst del departament, a unitat|15|km {{}} al nòrd de Bourgoin-Jallieu, 12 km a l'èst del aeropòrt Lion-Sant-Exupéry (Satolas) e aperaquí 40 km a l'èst de Lion.
Las municipalitats limitrophes son Leyrieu al nòrd, Annoisin-Chatelans, Siccieu-Sant-Julien-e-Carisieu, Dizimieu, Villemoirieu e Sant-Romain-de-Jalionas.
Segon de classament establit per l'INSEE l'an 1999, Crémieu es una municipalitat urbana, la vila centri d'una unitat urbana de doas comunas (lo segond en essent Villemoirieu), #que fa partida de la airal urban de Lion[1].
- Geografia fisica
La vila se tròba al contacte entre una zòna de tucs a l'èst e los terrens plans de la vallée del Rhône #que flueix 5 km al nòrd.
- Situation
Crémieu est situé au nord-ouest du département, à 15 km au nord de Bourgoin-Jallieu, 12 km à l'est de l'aéroport Lyon-Saint-Exupéry (Satolas) et environ 40 km à l’est de Lyon.
Les communes limitrophes sont Leyrieu au nord, Annoisin-Chatelans, Siccieu-Saint-Julien-et-Carisieu, Dizimieu, Villemoirieu et Saint-Romain-de-Jalionas.
Selon de classement établi par l'INSEE en 1999, Crémieu est une commune urbaine, la ville centre d'une unité urbaine de deux communes (la seconde étant Villemoirieu), qui fait partie de l'aire urbaine de Lyon[2].
- Géographie physique
La ville se trouve au contact entre une zone de collines à l'est et les terrains plats de la vallée du Rhône qui coule 5 km au nord.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Anciana vila residéncia de las dauphins del Viennois. Crémieu A mencionat dempuèi la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle ; mas apareis en l'istòria a Modèl:La s-.
Ancienne ville résidence des dauphins du Viennois. Crémieu est mentionné dès le Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle ; mais apparaît dans l'histoire au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Pagina INSEE [1] ; cheminement : sus la pichona mapa de França, onglet Departaments, de contunh escuélher lo departament, de contunh menu desenrotllant Ruscas d'ajuda a la seleccion
- ↑ Page INSEE [2] ; cheminement : sur la petite carte de France, onglet Départements, puis choisir le département, puis menu déroulant Couches d'aide à la sélection


text:
Terrug
Terrug en breton ( Telgruc-sur-Mer en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situada al sud-es de la presqu'isla de Crozon e al nòrd de la baia de Douarnenez.
Située au sud-est de la presqu'île de Crozon et au nord de la baie de Douarnenez.
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquela municipalitat a citat a l'escasença de la revòlta de las Casquetas Rojas sobrevinguda a Bretanha en 1675.
Cette commune est citée à l'occasion de la révolte des Bonnets Rouges survenue en Bretagne en 1675.