text:
Condicions d'Us
Era inscripcion ar eveniment mejançant eth servici de www.inscripcions.cat supause era aceptacion des seguents condicions:
- Er accès ara inscripcion ar eveniment trauèrs de www.inscripcions.cat, vos a d'auer estat facilitat pera Entitat Organizaira, es donades dera madeisha son es que seguissen:
Associació Begur Aigües Obertes
C/ Ramon Berenguer I, 11
17255 Begur (Girona)
Telefòn Fix: 972475914
Telefòn Mobil: 669292413
Email: beguraiguesobertes@gmail.com
Web: www.beguraiguesobertes.cat
Se non ètz segurs dera provenença d'aguesta informacion o ben non vos merite era confidança suficenta, vos pregam que vos abstengatz de formalizar era inscripcion.
- Entà hèr era inscripcion sollicitada, mos auratz de proporcionar es donades que s'indiquen en formulari d'inscripcion, causa que implique era vòsta acceptacion respècte ath son tractament per part de Gestió inscripcions i Control Curses, S.L. (en endeuant GICC, S.L.) en es termes expausadi ena nòsta politica de privacitat.
- Er usuari s'abstierà de facilitar donades pròpries fauses o que non permeten ua identificacion corrècta.
- GICC, S.L. non admeterà cap de canvi ena sua inscripcion. Se posteriorment a auer formalizat era inscripcion detectatz quaqua anomalia en es donades facilitatades, o en montant abonat pera inscripcion, pregam que vos metegatz en contacte damb er organizaire der eveniment.
- GICC, S.L. sonque admeterà era anullacion dera inscripcion d'acord damb es condicions pactades, quan aguesta age estat pactada exprèssament en moment dera inscripcion. En quinsevolh aute cas vos auratz de méter en contacte damb er organizaire der eveniment que ei qui a era potestat sus aguesta question.
- Er unic justificant vàlid dera inscripcion ei era comunicacion efectuada per GICC, S.L. en acabar eth procès de pagament e en son cas eth ticket d'accés, per tant pregam que hetz a tíer compde d'mprimí-vos aguesti documents e sauvà-les enquià era celebracion der eveniment.
- Era responsabilitat de GICC, S.L. se limite a gestionar corrèctament era vòsta inscripcion ar eveniment e eth son crubament, non assumint, en cap de cas, obligacions e/o responsabilitats pròpries des organizaires.
- Entà quinsevolh reclamacion sus era realizacion, suspension, modificacion o anullacion der eveniment vos auetz d'adreçar ar organizaire.
Politica de Privacitat
Cossent damb era Lei organica 15/1999, de 13 de deseme, de Proteccion de Donades de caractèr Personau, es vòstes donades s'incorporaràn a un fichèr informartizat proprietat de Gestió i Control de Curses, S.L. e s'utilizaran damb era finalitat de corsar aguesta sollicitud d'inscripcion. Enviant aguest formulari estatz autorizant que se tracten es vòstes donades personaus damb era finalitat abantes expausada e que se hèsquen publiques a trauès deth listat d'inscrits ar eveniment. Totun autorizats que es vòstes donades siguen cedides ar organizaire der eveniment entà que poguen èster tractades segontes era normatiua vigenta. Entà exercir es drets d'accès, rectificacion e cancellacion des vòstes donades personaus vos podetz adreçar a info@inscripcions.cat
e ar organizaire der eveniment.
GICC, S.L. vos poderà enviar messatges de correu relacionats damb es sòns servicis.
GICC, S.L. non dispause de ua auta informacion qu'era que mos fornitz o mos agegatz fornit mejançant es sòns formularis.
Tostemp que ac hagegatz autorizat expressament en formalizar era inscripcion, e entà facilitar-vos er aumpliment de futurs formularis hèti a servir per GICC, S.L., poderan éster mostrades en pantalha es vòstes donades personaus, a compdar dera entrada deth vòste numero de document identificatiu en un nau formulari, de manera que non agegatz de tornar a amplir totes aguestes donades cada còp. Se en quinsevolh moment desiratz revocar aguesta autorizacion ac podetz sollicitar a info@inscripcions.cat


c: text/html

text:
Felip III de França
Felip III de França (Poissy, lo 1 de mai de 1245 - Perpinhan, lo 5 d'octobre de 1285) - chafrat Lo Hardit- que regnè enter 1270 e 1285 en bèth estar lo 10au rei de la dinastia deu capecians.
Qu'èra lo hilh de Loís IX de França (Sant Loís) e de Margarida de Provença e lo pair deu rei Felip IV de França (Felip lo Bèth) e tanben de Margarida de França (molher d'Enric I d'Anglatèrra).
Qu'èra en vertat lo segond hilh deu rei Loís VIII e que ho en purmèr comte d'Orléans. A la mort deu son hrair ainat Loís, que vadó eretèr. Qu'acompanhè lo son pair a l'escadença de la 8au crotzada on aqueth e trobè la mort en bèth deishar lo son hilh estar coroat en Tunisia.
Après l'ensag deu Comte Rogèr-Bernat III de Fois de's har nomar e de signar comes Fuxi gratia Dei (tan vau díser de's proclamar independent deu rei de França), Felip III qu'assetgè e que prengó Fois en bèth encarcerar lo Comte abans de'u liberar en lo bèth tornar lo son comtat.
Durant lo son regnat, que gavidè la Crotzada Aragonesa on, après lo massacre deus francés a l'escadença deus Vrèspes Sicilians, qu'ensagè de conquistar Aragon, autrejat ad eth peu Papa arrond d'aver escomenjat lo rei d'Aragon (responsable deus "Vrèspes"). Que trobè la mort au cors d'aquesta guèrra.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Se pòt evidentament pausar la question de l’emplec de las lengas localas (aquelas qu’an pas de lei per las promòure dins lo mercat-Estat-nacion francés), la compassion lingüistica se limita a donar subvencions, a ajudar las associacions, a plaçar pancardas, a distrubuar documents, a falsificar las chifras de lor ensenhament dins l osistèma dich public republican, mas concretament, de qu’es una lenga que se pòt pas practicar. Aital cada còp qu’una lenga, fòra la francesa, es emplegada dins los territòris politics de la decentralizacion, o dins los territòris politic determinat per las democracias grègas, i a polemicas, perqué ? La polemica es l’expression d’un nacional-expansionisme de las idèas parisencas ; supausa que parlar francés es melhor se comprendre, coma lo serbo-croat en Bòsnia e Serbia benlèu ? Supausa que las leis escrichas en francés son segurament compresas, melhor qu’una traduccion ? Perqué las leis de la meravilhosa republica parisenca son pas tradusidas en occitan, còrs, breton, alsacian, savosian, creòls, lengas de Kanaki, lengas de Polinèsia; flamand, lenga de Lotarengia, basco e catalan ? Perqué ?
Perqué l’esfòrç zo dèu far lo pus feble ? Es de dire, perqué los Occitans se devon tradusir en francés, per ajudar los Franceses a melhor los entendre !
CORSE MATIN - 11 GENIÈR 2011- Lo document farà jà polemica, perqué lo subjecte es tractat dins la premsa en Corsega.
Ambe la constatacion de la darrièra linha, vesèm que lo bilingüisme ensenhat en Corsega (emlhor qu’en Occitània de l’Estat francés) es mens eficaç que lo quadrilingüisme en Val d’Aran… perqué ? Una vídeo de Barcelona TV l’explica.
Se pausa jamai la question, perqué los Franceses aurián pas l’ obligacion de tradusir dins las lengas mesprezadas las loras intervencions politicas publicas, en Corsega en còrs, en Occitània en occitan, en Bretanha en breton, en Euskadi en basco, en Savòia en savosian, en Alsàcia en alsacian, en Catalonha en catalan, en Martinica, Goadelopa, Guiana, Réunion en creòls, en Polinèsia dins las lengas localas, parier en Kanaki, etc.
Quora se tracha de comunicar, los Franceses fan l’esfòrç de parlar anglés, quitament al Quebèc !… E alara los Quebequeses protestan, mas aiçò es jamai retranscript dins la premsa en çò nòstre.
Lo bilingüisme es un bilingüisme a sens unic, del còrs al francés, pas al revèrs e amb egalitat !
Perqué l’adapatacion es sonque dins un sens, facilitar la comunicacion als Franceses, perqué ? Es un imperialisme e aiçò tòca totes los caires politics ; aital recentament es un anticolonialista francés (sobretot en Africa) que me demanda de tradusir mon tèxte occitan en francés, e soi forçat de li mandar un ligam de la Generalitat de Catalonha per aquesta traduccion…
Car es ben clar, la Generalitat de Catalonha sap çò qu’es defendre e promòure una lenga (sul modèl del francés al Quebèc), e n’a pensat los frens, eliminar los frens pels locutors e per las locutriças d’una lenga mesprezada es la principala tòca de l’ensenhament per immersion (veire un reportatge de Barcelona TV sul tèma en Val d’Aran, Occitània), la visibilitat lingüistica, la transmission lingüistica, lo desvolopament d’una cultura populara, e scientifica e literara, etc. Soi segur qu’i aguèsse gaire mestièr d’assisas per explicar aiçò al personal politic que lo vòl entendre en Occitània. E çaquelà aquestas assisas son presentadas coma essencialas per debutar una reala politica, per melhor entendre, o …. per perdre temps ?
Ai ausit lo darrièr devís del Cònsol Màger de Tolosa, Pierre Cohen. A docina, volèm una politica lingüistica, car lo monolingüisme sembla damorar dins la páur de la pluralitat lingüistica ambe un ròtle important per la lenga locala e istorica. L’egalitat entre lo francés (lenga legala e decretada superiora) e l’occitan (lenga mesprezada e cantonejada al pus bais ròtle) sembla fa encara e encara páur. Aqueste ròtle ciutadan per la lenga occitana, DIGNITAT, es descrivut dins lo devís en francés del cònsol dins l’ancian temps, sonque ; l’occitan es luènh d’èstre una lenga fabricada, ortografiada, en 1990 coma lo creòl de Haïtí, e çaquelà n’aurà mens de ròtle practic dins las escòlas de Tolosa qu’al Port-au-Prince pel creòl e lo francés. Podètz legir lo devís de Pierre Cohen sul site de País Nòstre.
Aviá jà parlat sobre mon blòg del document d’en Vilòta a prepaus de la lenga occitana emplegada dins la novèla Carta democratica de la comuna de 1189 ! Sièis annadas mai tard, avèm gaire avançat per l’emplec de l’occitan a Tolosa, dins lo dreit ciutadan tolzan avèm recuolat grandament, al profièich e lo sol profièich de la lenga parisenca, lenga d’una elita, un poder del mercat-Estat-nacion a l’Oèst de París, Versailles ou Neuilly i vesèm gaire de diferéncia.


text:
Califat de Còrdoa
Lo Califat de Còrdoa (arabi: ة قرطبة Khilāfat Qurṭuba) governèt la Peninsula Iberica (Al Andalús) e l'Africa del Nòrd a partir de la ciutat de Còrdoa, entre 929 e 1031. Aqueste periòde foguèt caracterizat per un succès remarcable dins lo comèrci e la cultura; fòrça cap d'òbra de l'Iberia islamica foguèron bastits durant aquel periòde, en particular la famosa Granda Mosqueta de Còrdoa. En genièr de 929, Abd-ar-Rahman III se proclamèt Califa (arabi: خليفة) de Còrdoa[1] a la plaça de son títol original d' Emir de Còrdoa (arabi: أمير قرطبة 'Amīr Qurṭuba). Abd-ar-Rahman III èra sòci de la dinastia omeia; la meteissa que teniá los títols d'Emir de Còrdoa dempuèi 756. Lo règne del califat es conegut per èsser l'apogèu de la preséncia musulmana dins la Peninsula Iberica. Lo califat s'esberlèt a causa de la guèrra civila (fitna) entre los descendants del darrièr califa legitim Hisham II e los successors del sieu primièr ministre (hayib) Al-Mansur. Lo califat existiguèt fins a 1031 quand, après d'annadas de luchas intèrnas, se fracturèt en mantun reialmes independents nomenats Taifas.[2]


text:
Er heired comence a arribar, pensi ath temps que passegi per Les e nòti er aire fresquet peth dejós deth tricòt. No sai se sò mès apròp der estiu que sauvi recent ena retina o der iuèrn que començarà laguens de pòc. Aguesta ei ua epòca de transicion entà es toristes e es otèls tà premanir era sason d’iuèrn. Qui non tornarà a aufrir lhets ei era residéncia deth poble. Non serà pera prauba activitat. En estiu, Les ei plen de vida e joenessa. Ei estranh, hè cinc menutes que non me crotzi damb arrés. E açò qu’era Resi encara non a barrat. Ac harà era setmana que ven.
Eth secretari deth Departament d’Empresa e Ocupacion dera Generalitat, Enric Colet, hec ua visita eth passat diuendres ath personau d’aguesta Ciutat de Vacances entà anonciar eth sòn barrament. Es autes dues que i a, Tarragona e Llançà, tanben les barren. Aguestes residéncies son propietat deth govern. Segons hònts deth departament, se clausuren es centres perquè son deficitaris.
Es trabalhadors dera residéncia de Les auien premanit ua manifestacion a rason dera demorada visita de Colet. Eth secretari s’auancèc ara hora prevista entara sua arribada en pòble aranés e era protesta ne s’inicièc. Aguesti politics se les coneishen totes. Eth responsable d’Empresa e Ocupacion prometec as empleats, igual que en Llançà, que sajarà ua recolocacion.
Era crisi continue eth sòn camin. Es retalhades corren ath sòn darrer sense resultats positius visibles. Es negatius les viuem cada dia. Colet s’a pujat ath coche oficiau e a abandonat es montanhes araneses entà tostemp. Es sues paraules se les emporte un aire cada còp mès heired. Un sentiment de tristesa invaís er ambient de tardor.


text:
Ville-sur-Ancre
Ville-sur-Ancre es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a traversat pel Àncora riu afluente de la Soma.
La commune est traversée par l'Ancre rivière affluente de la Somme.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Vilatge destruit pendent los combats de la Primièra Guèrra mondiala
Village détruit pendant les combats de la Première Guerre mondiale


text:
Lo PRG es al cap de la vila de Blanhac, e dempuèi que la vila a un panèu en occitan a l'entrada l'occitan es grandament sempre absent de la comunicacion institucionala. Es la fauta del cònsol, vist la situacion institucionala que la fRança nos a donat, mas es tanben la fauta de la direccion de la comunicacion que fauta d'imaginacion lingüistica. Donc ai près una carga de convidacion oficiala de Blanhac e l'ai renduda IMAGINATIVA e que respecta las doás lengas de l'aglomeracion tolzana, l'occitan e lo francés. S'espèra tanben una politica clara de tota l'aglomeracion de Tolosa sul tèma ; alara se Blanhac podriá donar l'exemple a esquèrra jacobina francesa ?
Ieu personalament n'ai pron d'aquela comunicacion regionalista francesa que limita l'identitat d'una region a son nom, a una crotz occitana, e qu'oblida sistematicament de donar l'emple gratís de l'emplec de la lenga del país tolzan, e d'una Occitània del Sud-Occitània-Catalonha (nom de la novèla region administrativa frnacesa). Car se las associacions recebon subvencions, es pas ambe aquela politica que l'imatge que lo sistèma francés a destrusit de la lenga occitana, que la populacion tornarà a aver l'enveja de l'emplegar.
Encara un còp, i a una diferéncia entre la compassion regionalista e una POLITICE LINGÜISTICA per la lenga dels trobadors, del Ducat d'Aquitània e de la vida del país tolzan dempuèi mai de 9 sègles.


text:
<< Adaptat en occitan normatiu per en Andrieu Lagarda
Illustracions d'en Joan-Claudi Pertuzé, Lectura per en Terric Lausa >>
J'ai titré "Jean de l'ours" parce que ça m'a paru vendeur, mais en fait, je voulais vous faire part d'une autre trouvaille : Il s'agit toujours d'un texte d'Andrieu Lagarda en languedocien, mais qui a l'avantage d'avoir été lu et enregistré en entier par deux personnes différentes, et d'être disponible sur internet en version texte. Source (blog gallicien) : http://aprendegallego.blogspot.fr/2012/02/conto-en-occitano.html
<< Adaptacion en occitan escrita per Andrieu Lagarda
Legit per Terric L. >>
<< I aviá un còp-èra una reina que desirava una filha, una filha polida e doça amb la cara blanca coma la nèu, lo pel negre coma jaiet, la boca roja coma un glop de sang.
La drolleta venguèt al mond coma sa maire la voliá, e Blanca-nèu la nomencèron.
Per malur, la reina se moriguèt e lo rei se tornèt maridar amb una femna d'una granda beutat mas qu'aviá lo còr dur, dur coma una pèira.
Teniá dins sa cambra un miralh magic e sovent li demandava:
- Miralh, miralhet de ma vida. Ditz-me qui es la pus polida?
E lo miralh cada còp respondiá:
- O Reina, bèla reina, la pus bèla del mond es tu.
Mas Blanca-nèu creississiá. Èra venguda una joventa plan graciosa, plan risenta quand, un matin, allòc de la responsa acostumada, lo miralh magic diguèt:
- O Reina, tu ès bèla, plan bèla, mas Blanca-nèu es pus bèla que tu.
La Reina, fòla de gelosiá, cridèt un de sos servidors, li ordonèt de menar la princessa al mièg d'un bòsc e de l'escotelar.
Lo servidor menèt ben la joventa al bòsc mas agèt pas lo còr de la tuar. Li aconselhèt de s'enfúger, d'anar luènh, plan luènh e de tornar pas jamai al castèl de son paire.
Blanca-nèu sola, abandonada, desesperada corriguèt tot lo jorn pel bòsc sens saber ni ont anar ni que far. Aquel bòsc èra grand, escur, plen de bèstias salvatjas. La paura filha aviá plan páur.
Fin finala, sus boca de nuéit, arribèt a un ostalet que la pòrta n'èra duberta. Dintrèt e foguèt tota estabosida de véser la taula mesa e lo sopar servit. I aviá sèt escudèlas, plenas de sopa que fumava, e mai sèt veires plens de vin. Mas escudèlas e veires èran pichons, tan pichons qu'aquò estonava.
Blanca-nèu èra lassa e aviá plan talent. S'assietèt sus una cadiereta e comencèt de manjar. Quand agèt un pauc amaisada sa fam, montèt denaut per véser. Aquí i aviá una cambreta amb sèt lièits pichonets. Un aprèp l'autre, los ensagèt totes e, per acabar, se colquét sul darrièr.
Aquel ostal aparteniá a sèt nanets que tot lo jorn copavan lenha pel bòsc. Mentre que Blanca-nèu durmissiá, los sèt nanets tornèron del trabalh. Se trachèron sulcòp que qualqu'un aviá tocat las escudèlas. Doçamenton, montèron l'escalièr e vegèron la filha endurmida.
- Qu'es polida! diguèron totes. D'ont pòt venir?
Lo bruch de las paraulas despertèt Blanca-néu. En primièr, gaitèt los nanets amb de páur. Mas lèu se reprenguèt e, respondent de bon còr a sas demandas, lor contèt de fial en cordura çò que li èra arribat.
- E ben, diguèt lo pus ainat de totes, te demoraràs amb nosaus.
Totes los autres aprovèron.
- Nos faràs la menèstra e lo recapte. Seràs la mèstra de l'ostal. Mas pren garda! duèrbas pas la pòrta a degun. La reina es tan dolenta que te poiriá venir tuar, se te sabiá encara viva.
Blanca-nèu demorèt donc amb los sèt nanets. Fasiá la sopa, ruscadava, petaçava, teniá l'ostal net a plaser. E la vida èra agradiva tant per sos amics coma per ela.
Segura de la mòrt de Blanca-nèu, la reina dolenta questionava pas lo miralh magic.
Mas un matin, mentre que se cofava, li passèt pel cap d l'interrogar.
- Miralh, miralhet de ma vida. Ditz-me qui es la pus polida.
E lo miralh de respondre:
- O Reina, tu es bèla, plan bèla mas Blanca-nèu es pus bèla que tu.
La reina se levèt d'un saut e, de tan furiosa qu'èra, se cara fasiá páur. Sens pèrdre una minuta, se vestiguèt en vièlha e, mercés a sos grands poders, se desfigurèt de tal biais qu'èra pas possible de la conéisser.
En consultant un grand libràs, sapièt ont Blanca-nèu se trobava. E sulcòp s'adralhèt cap a l'ostal dels sèt nanets. Portava al plec del braç un panièr plen de bombets, de ribans e dentèlas.
- Bombets! ribans! dentèlas! qui vòl de ribans! qui vòl de dentèlas!
Atal cridava en passant devant l'ostalet. Blanca-nèu l'ausiguèt lo cap a la fenèstra e la vièlha faguèt tant e tant que fin finala la filha li durbiguèt.
Un còp dedins, la reina dolenta que parlava amb de mèl en boca, presentèt a la dròlla sos bombets e l'invitèt a s'ensajar lo que mai li agradava. Blanca-nèu se'l passèt al còs, preguèt la vièlha de l'ajudar a ne sarrar los ribans. Alavetz, fasent coma qui nosa, la bruèissa sarrèt tan fòrt que la filha tombèt estavanida.
Lo còp fait, la reina dolenta s'en anèt en rifanhant.
Quand los nanets tornèron a l'ostal, trobèron Blanca-nèu estirada sul pasiment, palla, inèrta, coma mòrta.
Tot en plorant, ensagèron de li portar secors. Li desfaquèron los vestits, descordelèron los ribans del bombet... E tan lèu lo bombet dubèrt, la joventa faguèt un grand sospir e li tornèt l'éime.
Quina jòia! los nanets èran tan contents que sautavan e dançavan altorn d'ela. Plan segur, volguèron saber çò que s'èra passat. E, un còp de mai, recomandèron a lor amiga que durbiguèsse pas a degun.
La reina, mercés al miralh, sapièt que Blanca-nèu èra tornada en vida. Alavetz, desguisada d'un autre biais, reprenguèt lo camin de l'ostal dels nanets. Aqueste còp dins son panièr portava penches.
- Penches d'argent! penches d'argent! qui vòl penches d'argent! cridava en passant davant l'ostalet.
Blanca-nèu, desbrembant çò qu'aviá promés, se'n faguèt bañhar una e permetèt que la vièlha la penchenèsse... Mas tanlèu qu'aquela masca li passèt la penche pel cap, la paura filha tombèt tornar inanimada. La penche portava poison.
Los nanets arribèron, trobèron la penche pel pel de la joventa, la ne tirèron e sulcòp Blanca-nèu se reviscolèt. Los nanets demandèron qu'oblidèsse pas mai sa promessa e que durbiguèsse pas a degun. "Entendes, Blanca-nèu? a degun!"
Mas la reina encara un còp demandèt al miralh qui èra la pus polida e sapièt atal que Blanca-nèu viviá totjorn.
Alavetz prenguèt una poma, bèla, lusenta e nolenta e la copèt en dos bocins. Sus la part la pus roja metèt de poison e sus l'autra res. Puèi, per sa magia, ajustèt las doás mitats que sul pic s'empeutèron. Botèt la poma dins un panièr plen de fruta e, vestida en paisana, s'en anèt a l'ostal dels nanets.
- Pomas! Bèlas pomas! Qui ne vòl? çò cridava.
Blanca-nèu anèt a la fenèstra e gaitèt sul camin.
- Me crompariás pas qualquas pomas?
- Non, brava femna. Regrèti plan, mas durbissi pas a degun.
- N'as qu'a far davalar un panièr amb una còrda e te farai tastar la pus polida. Se t'agrada, me'n cromparàs...
As páur? Tè, ieu ne vau manjar la mitat, e tu manjaràs l'autra.
Blanca-nèu, rassegurada, faguèt çò que la vièlha aviá dit. Mas agèt pas pus lèu mossegada la poma que tombèt pel sòl, mòrta.
Aqueste còp, per tant que los nanets faguèsson, la poguèron pas reviudar. Alavetz, desesperats, la metèron dins un ataüc de veire per la poder gaitar encara cada jorn. E Blanca-néu demorèt atal dins la sia caissa tansparenta, tan blanca e ròsa coma abans. Òm auriá dit que durmissiá.
Lo temps passava. Los nanets s'alassavan pas de la contemplar.
Un jorn, lo filh del rei que caçava venguèt a passar pr'aquí. Vegèt aquela mòrta tan polida e d'ela volguèt saber tot. Quand n'i contèron l'istòria, n'agèt lo còr tot esmogut. La beutat d'aquela figura doça l'embalinava que ne podiá pas destacar los uèlhs.
Los nanets se consultèron e un matin diguèron al prince.
- A vèm aimat Blanca-nèu coma se pòt pas dire e nos veses desesperats de sa mòrt. Mas nos pensam que l'aimas mai encara, ja que emai l'ajas pas coneguda la pòdes pas quitar... Se vòls, te la pòdes prene e l'emportar dins ton castèl.
Lo prince mercegèt plan los nanets e s'en anèt emportant la paura mòrta coma se foguèsse un tresaur. En camin, son caval qu'èra las, bronquèt sus una pèira e pataflau! l'ataüc tombèt.
Blanca-nèu al mièg del veire brigalhat èra pel sòl estirada. Lo prince la prenguèt a bèl braçat e l'anava tornar metre sul caval quand, de la boca de la joventa, lo tròç de poma sortiguèt. E tan lèu fòra de la boca la fruta empoisonada, la princessa durbiguèt los uèlhs e faguèt un riset.
- Qui ès, tu? demandèt. E ont me menas?
Lo prince, fòl de contetament, contèt tota l'istòria e, tornant partir al grand galop de son caval, se lancèt amb Blanca-nèu en cropa cap al castèl de son paire.
Sulcòp la novèla s'espandiguèt pel païs e tot lo monde aculhiguèt Blanca-nèu amb un gran estrambòrd.
La nòças se faguèron e durèron uèit jorns. Auriátz vist quina festa! I aviá de milierats de convitats e los pus costosits de totes èra - va sens dire - los sèt nanets.
La reina dolenta, quand aprenguèt lo bonur de Blanca-nèu, ne tombèt malauta e ne moriguèt. >>


text:
Un ciutadan francés de cultura provençala m’a questionat recentament sul tèma aquel, «los Occitans de qué pensan de l’immigracion». Se plaçèm de costat que la question sul tèma es sempre un pauc tendenciosa (se sap gaire de quin costat, vist que serà la responsa que donarà l’orientacion de la question). Me sembla çaquelà que la question es de pausar.
La primièra rason es la manipulacion que la dicha «immigracion» es subjecte dels discorses politics d’esquèrra o de dreita, sense immigracion de qué prepausan aquestes movement per far viure ensemble populaicon d’umans que son Èstre vivents d’aqueste planèta e que pòrtan religions que fabrícan divisions e interpretacions de la vida diferentas… e sovent contradictòrias per far avançar la societat collectiva amassa, o al mens dins un sense progressista per totes o lo maxímum amassa. Son soivent pas las populaicons que son un problèma, nimai las lengas que parlan, mas puslèu las presons que son las religions que pòrta la cultura que fabrícan sense sovent ne veire las consequéncias negativas per els meteisses.
Puèi de quina immigracion se parla, sovent gaire d el’immigracion ongaresa qu’es al poder actualament ! L’immigracion que se cala e qu’es l’alíbi del poder es jamai questionada, l’immigracion qu’es dins las règas de la pensada classica francesa, en Occitània, aquela es sistematicament manipulada, deservelada, adobada a la salça fanchimanda, al nacionalisme d’expansion francés.
Uèi lo problèma es pas l’immigracion, es l’emplec de l’immigracion epr far baissar lo nivèl de revengut d’un salariat, e aiçò la ierarquia del poder de las entrepresa ne sábon jogar, al grand benefici dels proprietaris del capital, contra las populacions localas organizadas e pron sapientas per criticar e repotegar.
Alara quora vesi una vídeo coma aquesta que seguís, ne soi content, e segur qu’i aurà nacionalistas franceses que seràn pas contents de la vídeo aquela :
Se cal recordar que Occitània es estada bastida unicament per las aportacions de mantunes nivèls de mudasons umanas.
M’agradariá de veire un jorn en Occitània, una causa similara, e aquò voldrà dire que lo projecte politic occitan es près al seriós enfin per totas las populacions.
L’immigracion es un problèma pel nacionalisme francés, aquel que pensa que los Occitans devon èstre los novèls estrangièrs sobre los territòri qu’an conquestat. Coma aquel Olivier Amiel de Perpinyà, conselhièr municipal de la vila catalana.
-°-
Dimècres passat ai escrich aquel bilhet e uèi dins los quiòsques se podiá vendre la mapa següenta :
Sobre aquesta mapa se vei clarament que la zòna d’Euròpa qu’a recebut lo mai de migrants es lo país catalan, Irlanda, Madrid, lo Sud de la Padania e la zòna èst d’Andalosia (se parlam sonque d’Union Europèa). Se trapa tanben que la politica d’integracion en Catalonha (Principat) es principalament installada sobre la politica lingüistica catalana, es de dire l’oficialitat del catalan.
_°_


text:
Jornalet, gaseta occitana d'informacions
— Cap-redactor: Ferriòl Macip
— Coredactor-revisor: Gerard Joan Barceló
— Redaccion rugbi de XIII: Alan Roch
— Cartografia: Gerard Funés, Rafèu Sichel
— Tecnician de vidèo: Zep Armentano
Los especialistas
consultats per las questions lingüisticas
necessàrias a la correccion dels articles son Gerard Joan Barceló, Aitor Carrera, Josèp Maria Milla, Thiago Mòri, Laurenç Revèst, Antoni Rossell, Rafèu Sichel-Bazin, Domergue Sumien e Manèl Zabala.
ISSN: 2385-4510
Membre de la Federacion Interregionala de Mèdias Occitans
(FIMÒC) Jornalet
a lo sagèl d’engatjament etic
que l’autreja lo Conselh de l’Informacion de Catalonha
(CIC).
11, carrièra Malcosinat - 31000 TOLOSA
Font Florida 86, 1r 1a - 08004 BARCELONA
Tel. 0034 625 469 373 info@jornalet.com
Amb lo sosten l'associacion Los Amics de Jornalet
6, carrièra de Victor Hugo - 11500 QUILHAN (Rasés)


text:
Bòxa anglesa
La bòxa (si ditz bòxa anglesa per evitar de confondre leis estils de bòxa diferents) es un espòrt de combat onte dos adversaris, de mema categoria de pes, si rescòntran sus un ring, ambé de gants de bòxa afin de limitar lei risques de copadura, e s'escambián de còups de ponhs, portats au visatge e pertot en sús de la cintura. Lo combat si devesís en intervalles de temps, lei rounds, separats per una minuta de repaus anonciat per una campana, onte lo pugilista si poirà far conselhar e sonhar se n'a besonh.


text:
Visite d'un jardin de démonstration d'une pépinière 2018 à Villiers-Herbisse / Aube
Du 2 au 3 juin 2018 à Villiers-Herbisse.
Visite libre ou guidée du jardin de démonstration de la pépinière mettant en scène des plantes vivaces adaptées au calcaire qui sont proposées à la vente.,es:Visita libre o guiada del jardín de demostración del vivero que pone en escena de las plantas vivaces adaptadas a la caliza que son propuestas a la venta.
Jardin du Clos
17 Rue du Clos, Villiers-Herbisse, Aube, Grand Est
Débute à 10H00


text:
Dijòus, 4 de junh de 2015, 03h00
Lengadòc > Gavaldan > Marjarida
Diluns de ser se suicidèt Jean Roujon, èx-cònsol de Maruèjols (Marjarida), segon çò que raportavan Lozère Nouvelle e Midi Libre. Se tracta d’un drama ... +
Dissabte, 11 d'abril de 2015, 03h00
Lengadòc > Gavaldan > Marjarida
Marie-Noëlle Lapouge practica dempuèi mai de 20 ans la pintura e l’art del fuòc a Ròcla, un petit vilatge en Marjarida. Realiza de tablèus, de frescas muralas e de ... +
Diluns, 2 de març de 2015, 03h00
Mièg milerat de personas an manifestat aqueste dissabte a Sanch Ale d'Apchièr (Aubrac) per defendre la linha de tren Clarmont-Nuçargue-Besièrs, que los manifestants crenhon ... +
Dimars, 16 de decembre de 2014, 03h00
Lengadòc > Gavaldan > Causse de Sauvatèrra
Lo 10 de decembre es sortida la darrièra version dita regionala del jòc de societat Monopoly. S’agís de la version Cantal. Creat en 1931 per Charles Darrow, un caumaire estatsunidenc, ... +
Dijòus, 23 d'octòbre de 2014, 03h00
Una victòria provisòria per la vila roergassa de La Guiòla (Aubrac). La justícia europèa ven de metre fin, en favor de la vila occitana, a un conflicte de marca vièlh ... +
Dimècres, 23 d'abril de 2014, 03h00
Lengadòc > Gavaldan > Causse de Sauvatèrra
Lo Movement per l’Unitat del Jihad en Africa de l’Oèst (MUJAO) anoncièt ièr de ser la mòrt de l’ostatge Gilberto Rodrigues Leal, un retirat de Banaçac ... +
Dijòus, 17 d'abril de 2014, 03h00
Lengadòc > Gavaldan > Marjarida
Dins l’encastre de sa politica de desvolopament de l’occitan e del catalan, la region de Lengadòc-Rosselhon, en partenariat amb lo rectorat, a desirat de metre en plaça de projèctes ... +
Divendres, 20 de setembre de 2013, 03h00
Lengadòc > Gavaldan > Cevena Gavaldanesa
Uèi, 20 de setembre, a 16h30 s’obrís a La Sala (Cevenas) una reünion d’informacion suls plans de prelevament de fusta, en particular de castanhièr, per alimentar la ... +
Divendres, 19 d'abril de 2013, 03h00
Lengadòc > Gavaldan > Causse de Sauvatèrra
Los ministres del govèrn francés, comandat per Jean-Marc Ayrault, faguèron public lor patrimòni personal diluns passat, en seguissent una directiva governamentala de transparéncia ... +
Diluns, 12 de novembre de 2012, 03h00
Un avion de transpòrt militar argerian, que dedins i viatjavan sièis personas, cinc militars e un representant de la Banca d’Argeria, e que veniá de París per tornar en ... +
Dissabte, 29 de setembre de 2012, 03h00
La vila roergassa de La Guiòla (Aubrac), celèbra per la siá fabricacion de cotèls dempuèi lo sègle XIX, l’an despossedida del sieu nom. Un entrepreneire ... +


text:
Alliteracion
L'alliteracion es una de las ressorsas literàrias restacadas amb la fonetica. Consistís en repetir un son per crear un efècte determinat. Per exemple, lo son de la S sembla una *chuchotement [fr] e evoca de suavitat, intimitat, lo vent... Per contra, la R multipla es un son pus fòrt. Evidentament, l'alliteracion se basa pas sus de caracteristicas objectivas de cada fonèma, senon sus de suggeréncias que provòcan. Un efècte semblable es la basa de l'onomatopèia. L'alliteracion es fòrça presenta dins la poesia encara que pòt aparéisser dins los noms pròpris d'autres genres per rasons umoristicas.
Es vesina de l'assonancia e del tautograma.


text:
Segonda Guèrra Punica
La Segonda Guèrra Punica se debanèt durant l'Antiquitat de 218 a 201 avC entre Roma e Cartage e leis aliats respectius dei dos camps en Espanha, dins lo sud de França, en Itàlia e dins lo nòrd d'Africa. Foguèt lo segond conflicte major entre Roma e Cartage. S'acabèt per una victòria romana e un afebliment important de la poissança punica en causa de la pèrda de sei territòris iberics e de l'independéncia d'unei tribús africanas vengudas d'ara endavant de protectorats romans.
Lo debanament de la guèrra foguèt marcat per l'ofensiva terrèstra de Cartage de l'armada d'Annibal Barca. Formada dins lo sud de la Peninsula Iberica, aquela armada arribèt dins lo nòrd d'Itàlia. Lei temptativas romanas per s'opausar a son avançada s'acabèron per de desfachas saunosas a Trèbia (decembre de 218 avC), au lac Trasimè (junh de 217 avC) e a Cannes (aost de 216 avC). Pasmens, maugrat aquelei succès, l'armada d'Annibal aviá pas lei capacitats d'atacar dirèctament lei defensas de Roma. Ansin, l'estrategia de Cartage deguèt donc se concentrar sus leis aliats italians de Roma e assaiar de destrurre lo ret d'alianças dei Romans. De son caire, Roma decidiguèt d'isolar l'armada d'Annibal en Itàlia e d'empachar una revòuta generalizada de seis aliats. Per aquò, mandèt divèrseis expedicions còntra Espanha e la ciutat de Siracusa, aliada a Annibal, foguèt conquista e pilhada après un sètge malaisat de 214 a 212 avC.
Après la batalha de Siracusa, l'armada d'Annibal capitèt de tenir sei posicions dins lo sud d'Itàlia. Divèrseis offensivas romanas assaièron regularament de l'anientar sensa succès. Au contrari, mai d'una armada romana foguèt destrucha per Annibal fins a sa retirada d'Itàlia (batalhas d'Herdonea en 212 e 210 avC, de Casunium en 209 avC...). Dins aquò, leis aliats de Roma li demorèron fidèus e l'armada d'Annibal deguèt pauc a pauc se retirar vèrs lo sud d'Itàlia en causa de sei pèrdas e de la manca de renfòrç. Ansin, lei succès decisius d'aqueu periòde foguèron romans. Premier, la revirada de l'ofensiva d'Asdrubal Barca qu'assaièt de renfòrçar l'armada d'Annibal dempuei Espanha : sei fòrças foguèron anientadas a la batalha dau Metaure en 207 avC. Puei, lo segond succès roman foguèt la conquista dei territòris punics iberics marcada per la conquista de Cartagena en 209 avC e la batalha d'Ilipa en 206 avC.
Après la conquista d'Espanha, lei Romans deguèron replegar una temptativa novèla de renfòrçar l'armada d'Annibal entre 204 e 203 avC (batalha dau Po) puei poguèron atacar lei possessions africanas de Cartage. Aquò entraïnèt la partença d'Annibal dau sud d'Itàlia per protegir la capitala punica. Pasmens, après una tièra de desfachas a Utica e ai Grands Plans en 203 avC, l'armada de Cartage, renfòrçada dei tropas retiradas d'Itàlia, foguèt finalament destrucha a Zama en 202 avC marcant la fin dei combats.
La patz foguèt concluda en 201 avC. Sei condicions foguèron fòrça favorablas ai Romans e marquèron l'eliminacion de Cartage coma poissança majora de la Mar Mediterranèa :
- abandon dei territòris iberics e deis Illas Balearas.
- cession de la flòta punica, franc de dètz naviris.
- pagament d'una indemnitat de 10 000 talents sus 50 ans.
- defensa d'acomençar una accion militara sensa l'autorizacion de Roma.


text:
Van e vien des sòns uarts (o casaus, atau com se diden en d’auti parçans occitans). Semble que, cada còp, i a mès gent dedicada a un tròç de tèrra laurat e semiat. Que cau suenhar-le entà que dongue es sòns boni fruts e en poguen gaudir, pendent eth long iuèrn, familha, amics e coneishuts, as quaus les podem regalar tostemp quauqua bleta o trufa o bèra leituga gustosa impossibla de trobar en mercat des granes superfícies. Era actuau economia deth uart non arribe dilhèu ath tipe dera de subsisténcia, mès òc ath suenh deth larèr e er auviatge, deth producte dera pròpria tèrra, endreçada damb estima e puntuau porfiança, pr’amor qu’es uarts son es nòsti jardins, natura domesticada peth trabalh entretenut der òme. “Aguest (o aguesta) te vò portar tath uart”, avertim de viatges damb ironia. E alavetz mos preguntam ce qué deuie passar enes uarts, entre es pòrres e es cebes, entà devier er scenari sospeitós qu’ara toti pensam. Eth uart ei protagonista tanben d’ua simpatica cançon de Nadau: Lo casau de Josefina. La rebrembatz? “Qu’ei un tan beròi país / Si i a un paradís sus tèrra, / Qu’ei aquiu lo paradís”. Eth casau de Josefina se tròbe “esconut com un secret” e “sent a tèrra mulhada / per la ploja de julhet”. Eth uart ei d’un erotisme desenferonit, mentre eth jardin se permet acuélher, ath temps, un doç amor, encara qu’Èros se i è present, e de quina forma!, se campam eth plan coneishut triptic d’El Bosco. Biblicament, eth jardin ei tèrra e simbèu d’ua relacion amorosa, sigue entre Diu e es òmes o entre aguesti, es uns damb es auti, coma en Cantic des cantics o quan Jesús ressuscitat s’apareish ara Magdalena. De hèt, tot comence e tot acabe en un jardin de pecat e d’amor.
(DIARI SEGRE, 15 de junh de 2013)


text:
Enric Martin (pintre)
Enric Martin (Tolosa, 5 d'agost de 1860 - La Bastida del Vèrn, Carcin, 12 de novembre de 1943) foguèt un pintre occitan.
Biografia[modificar | modificar la font]
Martin efectuèt son aprendissatge e l’Escòla de las bèlas arts de sa vila mairala de 1877 a 1879, dins lo talhièr de Jules Garipuy. Amb una borsa municipala, anèt a París ont venguèt lo discípol de Jean-Paul Laurens. Foguèt lo mèstre e collaborator de Henri Doucet. En 1885, percorriguèt Itàlia e i estudièt los primitius en companhiá d’Edmond Aman-Jean e d'Ernest Laurent.
Aquel viatge marquèt un cambiament dins son art per s'orientar cap a une inspiracion poetica. Sa tecnica s’alunha dels modèls academics, al profèit d’un divisionisme original que revèla l’influéncia dels neoimpressionistas mas d’un biais pus espontanèu que teorizat: de tòcas cortas, separadas e parallèlas i construson las formas e la lutz, dins un cromatisme idealizat e capable de provocar lo sòmi.
Lector de Poe, de Dante, de Byron, de Baudelaire e de Verlaine, Enric Martin expausa d'òbras de tèmas simbolistas, coma Cadun sa quimèra de 1891 o Cap a l’abisme de 1897 ; e de païsatges nebloses poblats de figuras melancolicas e intemporalas, encara que jamai haguèt recors a la morbiditat e a las pulsions refrenadas de qualques des simbolistas.
Participèt, en 1892, als salons de la Rose-Croix de Joséphin Péladan. Foguèt un dels artistas favorits de la IIIa Republica, ornant lo Capitòli de Tolosa (que sa sala centrala pòrta son nom) amb sas amics artistas Paul Pujol, Joan Andreu Rixens o Paul Gervais, la Sorbona en 1908, l’Ostal de vila de París, un cabinet del Palais de l'Elisèu en 1908, le Conselh d’Estat en 1914-1922, l'ostal del Vn arrondiment en 1935.
Enric Martin, tot en s’alunhanèt dels tèmas simbolistas, demorèt totjorn dins la poesia misteriosa de las actituds, l’atmosfèra secrèta e difusa dels païsatges e coma una espiritalizacion de las formes banhadas per la serenitat de las figuras tradicionalas, de l’allegoria. Sa natura prigonda lo mena cap a una expression pacificada d’un monde idealizat dins un puntilhisme de tòcas largas[1][2].
Installèt son talhièr a La Bastida del Vèrn en Carcin, ont moriguèt.
En 1896, recebèt la Crotz de la Legion d'Onor e, en 1914, foguèt nomenat Comandaire. Foguèt elegit, lo 24 novembre de 1917, membre titular de l'Acadèmia de las Bèlas Arts (seccion de pintura), al sèti de Gabriel Ferrier.
Lo Musèu de Caors presenta fòrça òbras del pintre e de fòrça exposidions se debanan dins le monde entièr coma al Japon ont lo pintre es plan presat.
Las parets d'un grand escalièr de la prefectura d'Òlt, a Caors, son ornats de sas pinturas que lo tèma es lo trabalh dels camps e las vendémias en Carcin.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr) de l’impressionnisme à l’art moderne : la Belle-Époque par Jean-Jacques Lévêque, ACR éditions
- ↑ (fr) Les Peintres de l’âme, le Symbolisme idéaliste en France par Jean-David Jumeau-Lafond, catalogue de l’exposition au musée d’Ixelles en 1999.
(fr) Nòta sus la vida e las òbras d'Enric Martin (1860-1943) per Gustave Louis Jaulmes, Institut de França, 1946-37
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Categoria Commons amb ligam local identic sus Wikidata
- Article utilizant lo modèl Commonscat
- Pagina utilizant Commonscat sens afichatge personalizat
- Pintors francesos del segle XIX
- Pintors del Puntillisme
- Pintre tolosenc
- Estudiant de l'Escòla superiora de las bèlas arts de Tolosa
- Acadèmia de las bèlas arts (França)
- Naissença en 1860
- Naissença a Tolosa
- Decès en 1943


text:
Dissabte dia 15 ena Aula 1 der Edifici Polivalent deth Campus de Cap Pont dera UdL auec lòc era presentacion des ”GÒIS A SANT RÒC DE VILAMÒS” ua composicion musicau religiosa en aranés damb letra deth poèta dera Val d’Aran Jèp de Montoya e musica deth compositor d’ascendència aranesa Jaume Masana “CASTÈTH”.
Eth cant des Gòis, ua anciana tradicion qu’encara se conserve en quauques localitats deth País, auie desapareishut entièraments en Vilamòs (Val d’Aran), per çò qu’eth Grop de Musica e Cultura Aranesa, “Es Paums” a instància der Ajuntament de Vilamòs a recuperat damb es dus autors aguesta tradicion.
Eth resultat ei ua bèla composicion poetic-musicau d’ueit estròfes mès introduccion e tornada en vèrsi eptasillabs entièraments en aranés.
Es Gòis s’an editat en ua bèla lamina artistica en edicion limitada e numerada qu’ager se liurèc as assistents ara presentacion e que conten era letra, era musica e ua òrla damb motius dera flòra, fauna e istòria dera Val d’Aran.
Es Gòis a Sant Ròc de Vilamòs ei era quatau creacion musicau qu’an produsit amassa es dus autors e hè part d’un projècte iniciat per ambdús en an 2014 que preten méter musica as tèxtes d’autors aranesi de toti es tempsi. Peth moment s’an editat ath delà des Gòis, era balada Net de Huec, eth ròck Hilh e eth nadalet Era Soca de Nadau, toti en aranés e que son includidi en CD editat peth Grop “Es Paums” en 2015, damb eth patrocini deth Conselh Generau d’ Aran e eth Institut d’Estudis Ilerdencs dera Diputacion de Lhèida.
Es Paums, Lleida 16 de Juriòl de 2017


text:
Cultura
Er Institut d'Estudis Aranesi presente es 4 naues publicacions elaborades en 2017
I a 2 vocabularis e dues òbres literàries dera naua colleccion "Modèls de Lengua"
Er Institut d’Estudis Aranesi-Acadèmia Aranesa dera Lengua Occitana, compde damb 4 naues publicacions amiades a tèrme ath long de 2017. Un parelh de libres de vocabulari: Un basic der aranés damb mès de 2500 entrades e un milèr de toponims internacionaus e un 2au dera tecnologia dera informacion. En aguesti libres i a participat ua vintia de persones.
Ath delà, s’an presentat dues òbres literàries: “Sang Nòble e Sang deth Pòble” de Mossen Jusèp Condò Sambeat e “Eth mercadèr de Venècia” de William Shakespeare. Aguestes òbres hèn part d’ua naua coleccion titolada Modèls de Lengua que non an ua periodicitat esblida, mès que des dera Acadèmia demoren que pogue èster un ahèr qu’age ua bona acceptacion.
Enguan, era Acadèmia se trape en tot trebalhar en diuèrsi projèctes. Per un costat, era elaboracion des vèrbs en aranés, que poderie èster prèst en un parelh de mesi. Ath delà, se trebalhe ena fonetica basica der aranés, un diccionari d’ortografia damb 25000 entrades, ua toponimia major d’enquia un milèr d’entrades e un vocabulari basic sus era nhèu. Toti aguesti trebalhs poderien èster prèsti enguan.
Per tant, 2018 e 2019 se previen coma dus ans enes que se demore fòrça actiuetat en çò que tanh ara produccion de libres per part dera Acadèmia.


text:
16 jun. 2010
Anaram au Patac
Anaram Au Patac (AAP) (n'idiom romûnc andrem al combatiment -plusaldemens-) fo un amoviment juuenibil de cârácter marxist e nacionalist occitán. Le sui centre d'activitats era ela Tor deu Borrèu (Tor dele Borrér), nela cibtat de Pau, aquest era'l local social d'ols militants, hu ge favan balhas gasconessas, concerts de punk-rock, crejament de banderas e folardas par ols manfestants, trovaments antifasçistes uo garlas d'apoiament aols presonérs uo á elas víctims dál repression policial. Aquest local aután serviva cuma autogestion per l'organacion, doncas há servíç de cafiateria e ge reculhivan dinérs en festas e nel ge podié parlar occitán, catalán e basc, tres idioms que s'inteligen n'aquest local. Apart d'aqués, Anaram Au Patac avieva una revista sús esquelh qu'elis denomnavan "un occitanisme radicalment de sinestras, aprit á debats sús societat e política á Occitània e al mon en gernial", denomnada Har/Far.
En septemne de 2009 e depus de 15 ánhs d'existença, ols militants d'Anaram Au Patac celebraron á Pau un congrés hu s'autodesolveu pora recondir se n'una organación nova, Libertat.
Ideología, forma d'agir
Anaram Au Patac propugnava'l recogniment d'Occitania cuma nación et ela sue independença de França, Italia (elas Vals Occitánas) et Espainha (Val d'Arán), perdán l'estatus de leunga oficial par l'occitán, totijút des una óptica marxist, le lema d'aquesta organacion era "volem viure al pais".
Realiçavan accions cum son manfestaments e reunions occitanistes, pró ge basavan profundament nela luta revolucionaria et escontra ela repression, cum son ols mults comunicats ença á Robert Arricau, un presonér polític d'aquesta organacion, uo aután cêu manfestaments e comunicats escontra ela precarietat e le cabdal. Aután fungiron uo parcionaron en qualques aucts de talhament internacionalist cum qualques á favura dál luta prel delibrament de Cîapas uo d'altres n'escontra ela gërra, uo cêu altras nacions cum le Quebec, Euskal Herria, ols Països Cataláns e d'altres.
Suscribirse a: Enviar comentarios (Atom)


text:
Le département Gironde est un département français de la région Aquitaine et composé de nombreuses villes et villages. Choisisez une commune dans la liste ci-dessous pour avoir plus d'informations sur cette localité.
Abzac Aillas Ambarès-et-Lagrave Ambès Andernos-les-Bains Anglade Arbanats Arbis Arcachon Arcins Arès Arsac Artigues-près-Bordeaux Les Artigues-de-Lussac Arveyres Asques Aubiac Aubie-et-Espessas Audenge Auriolles Auros Avensan Ayguemorte-les-Graves Bagas Baigneaux Balizac Barie Baron Le Barp Barsac Bassanne Bassens Baurech Bayas Bayon-sur-Gironde


text:
Gea e Ribèra
Gea e Ribèra[2][3][4],[5],[6] (oficialament en francés Gée-Rivière) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region de Occitània .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada en arriba de l'Ador e lo canal de La Palud e Jarràs, Gea e Ribèra qu'ei un vilatge en duas partidas : lo barri, qu'ei mei grand que lo vilatge, qu'ei lo lòc ont se situa l'ostau comunau e las duas mei vieilhas casas.
En seguent una arrota a l'esquèrra s'arriba dins lo quite vilatge, amb la glèisa del Modèl:Segle XII.
Bèth temps i a, tres vilatges que se trobavan suber la comuna.
Toponimia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.gers.pref.gouv.fr/recueil/2008/aout2008/arretes.pdf/aout2008094.pdf
- ↑ Luòcs, basa de donadas de toponimia occitana Comission Toponimica Occitana de l'Institut d'Estudis Occitans, IEO.
- ↑ « Grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon » del siti oficial del departament de Gers. (fr)
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.


text:
L'argent fa pas lo bonaür mas... LO CACA 40
Per decision estatala lo ric dèu recebeire 15 milliards d'euro de remèsa sus las talhas cada an.
Per decision governemantala , DE SENESTRA O DE DRECHA ( e per trancas de 300 milliards cada còp) e de seguida en seguida la privatisacion de EDF GDF , ASF ELF RENAULT PECHINEY BANCA, e autres que la lista ne's inagotabala. Se tròba que las entrepresas del CAC 40 venon d'amassar quicòm coma cent milliards de beneficis en 2007. Cò qu'al passatge es un pauc mens que 2006. E mens que 2005.
Que tre qu'aquel argent dintra pas mai dins las caissas de l'Estat e ben MANCA...... dicha de capòrc.
E que coma consequencia pods trabalhar mai per ganhar mai , quand l'argent se fa la "valdòcha".
Se dintravan aquelses beneficis, alara n'i auria pas pus de deficit de la secu, o de las caissas de retiradas , o dels investiments dins la recerca; dins l'educacion, pas pus que de burre al cuòl coma n'i aguèt tant e mai dins lo darrièr tangò de Paris. Mas es un autre subject....
Tant se fa que quand trobem un paure bogre que capitèt de placar 40 milliards e de ne'n perdre pas que 5 ; e ben nos i cal levar lo capèl. Que nosautres ciutadans onèstes e desabiaissat , jamai foguèrem estat capablas o simplament pron colharduts per n' amagar per un liard.
E quand òm vei tot çò de davant , cal ben dire que l'eisemple tomba denaut.
Senon consi sonar tot aquel argent de las societats privatisadas. Senon coma tirat del ben comun , près a la populacion trabalhadora e ara donat als borsicotaires amics.
Lo monde es pas de creire .
Deman sai que nos diran qu'avem perdut una centrala nucleari, o un ministre, o que vai te'n saber que lo papa es a mand d'autorisar los preires d'èstre polidgame .... Mas saique o son ja?
Ne vos cal ne'n rire per ne pas plorar.


text:
Quimia
La quimia es la sciéncia qu'estúdia la composicion e lei reaccions de la matèria.
Existís pas de frontièra clarament definida entre la fisica e la quimia, mai son considerats generalament coma dependents de la quimia lei fenomèns provocats per lei reaccions entre lei constituents de la matèria qu'entraïnan una modificacion dei ligasons entre los atòms. Segon la natura d'aquestas ligasons, aquestes fenomèns implican entre los atòms d'escambis o mesas en comun d'electrons, o de las fòrças electrostaticas.
Lei nivèus d'energia més en òbra dins lei fenomèns quimics fan que solament leis electrons periferics son concernits. En delà, se dintra dins la fisica dels plasmas, e mai dins la fisica nucleara ambé l'implicacion dau nuclèu atomic.
Ais escalas inferioras a la de l'atòm, l'estudi dei particulas elementàrias e de sei interaccions es una part de la fisica de las particulas.
Lei disciplinas principalas de la quimia son :
- la quimia fisica (o quimia generala), que son objècte es l'estudi de las leis fisicas dels sistèmas e procediments quimics ; sos principals domenis d'estudi comprenon : la termoquimia, la cinetica quimica (o mecanica quimica), l'electroquimia, la radioquimia ;
- la quimia analitica, que son objècte es l'analisi dels materials per determinar e comprendre lor composicion quimica e lor estructura ;
- la quimia organica, pertocant la descripcion e l'estudi del carbòni e dels compausats organics ;
- la quimia minerala, pertocant la descripcion e l'estudi dels elements quimics e dels compausats inorganics.
Somari
- 1 Etimologia e evolucion dau sens dau mòt
- 2 Istòria
- 3 Concèptes principaus
- 3.1 Estructura de la matèria
- 3.2 Quimia reaccionala
- 3.3 Quimia organica
- 4 Metòde scientific e disciplinas de recèrca principalas
- 5 Vejatz tanben
- 6 Ligams extèrnes
- 7 Referéncias e nòtas
- 8 Bibliografia
Etimologia e evolucion dau sens dau mòt[modificar | modificar la font]
Tres etimologias son frequentament prepausadas que son relativament similaras e pòdon èstre liadas :
- una origina egipcina « kemi » significant la tèrra. L'art de la kemi gropa divèrsei disciplinas mai o mens legalas coma l'estudi dei poisons mineraus.
- una origina grèga « xuueίa » (khumeia) significant mescla de liquid. Existiá tanben una disciplina dicha « xeueίa » (khemeia) qu'èra una forma de mascariá.
- una origina aràbia « الكيمياء » (al kemi) significant literalament quimia.
Istòria[modificar | modificar la font]
Preistòria[modificar | modificar la font]
Lei premiereis aplicacions « quimicas » foguèron utilizadas per certaneis espècias dau genre Homo a partir de la descubèrta dau fuòc. Aquò permetèt de coire, e donc de transformar, lo manjar, de produrre de pigments o encara de produrre de terralhas. De mai, certanei mineraus acomencèron d'atraire l'atencion deis òmes en causa d'un aspèct colorat e de proprietats utilas per la metallurgia o la construccion coma l'òcra o lo bitume.
Antiquitat[modificar | modificar la font]
L'Antiquitat veguèt lo desvolopament important de la metallurgia, es a dire l'extraccion per l'òme de metaus a partir de mineraus presents dins la natura, generalament sota la forma de metaus natius, de saus o de sulfurs. D'aliatges coma l'electrum, lo bronze o lo loton foguèron tanben descubèrts e utilizats per la fabricacion d'objèctes coma de pèças de moneda, d'otís o d'armas. En fòra de la metallurgia, se descurbiguèt d'aplicacions novèlas ja coneguts coma lo bitume d'ara endavant utilizat dins la construccion navala e de procediments per produrre de materiaus novèus coma lo veire o la porcelana.
De teorias foguèron tanben creats per explicar aquelei fenomèns. Una dei principalas èra aquela d'Empèdocles que va gardar una influéncia importanta durant l'Edat Mejana europèa e aràbia. Es la teoria dei quatre elements de basa de l'Univèrs : aiga, èr, fuòc e tèrra. Platon contunièt aquela teoria e associèt cada element a un ensems d'objèctes geometrics coma lo tetraèdre per lo fuòc o lo cube per la tèrra. Lei proprietas d'aquelei figuras permeton de depintar certanei proprietats de l'element associat coma l'estabilitat dau cube per marcar aquela de la Tèrra.
L'alquimia e l'Edat Mejana[modificar | modificar la font]
L'alquimia èra una disciplina assaiant de cambiar certanei metaus en aur o de descubrir de compausats ai proprietats extraordinàrias gràcias a una combinason de recèrcas scientificas, filosoficas e teologicas. Apareguèt au sègle IX en Egipte e se desvolopèt rapidàment dins lei mitans intellectuaus arabis. Foguèt introducha en Euròpa a partir dei traduccions de tractats scientifics o filosofics. Se l'alquimia èra pas una disciplina scientifica au sens contemporanèu dau mòt, i apareguèt mai d'un otís de laboratòri (melhorament dei tecnicas de destillacion...), d'unei descubèrtas de compausats quimics novèus (acid sulfuric, acid nitric, arsenic...) e subretot lei premierei reflexions per crear un metòde eficaç d'experimentacion (trabalhs de Roger Bacon, de Robert Grosseteste...).
La Renaissança e lo declin de l'alquimia[modificar | modificar la font]
Lo renovelament intellectuau de la Renaissença va veire l'aparicion vertadiera, mai progressiva, de la quimia a partir d'una separacion ambé l'alquimia. La definicion pus precisa de la metallurgia foguèt l'element decisiu d'aquela evolucion. D'efèct, lei guèrras de l'epòca an vist un renfòrçament de la tecnologia dins l'armamet dei soudats ambé la generalizacion d'armas de fuòc. Lei besonhs militars en metaus van donc permetre de crear lei condicions favorablas au desvolopament de l'engenheriá liada a la produccion metallic. Aquela engenheriá foguèt lo domeni precursor dins l'adopcion d'un metòde d'experimentacion scientic e va permetre l'acquisicion de conoissanças experimentalas importantas. Aquò necessitèt d'utilizar de metòdes de quantificacion. Leis aparelhs inventats per leis alquimistas e lo calcul matematic aparegut dempuei lo sègle XV ne'n venguèron lei supòrts privilegiats.
Lei noms principaus associats a l'aparicion de la quimia son Andreas Libavius qu'èra encara alquimista mai que publiquèt lo premier obratge de quimia sistèmatica, Paracèlse per son desvolopament dau metòde experimentau, Bernard Palissy per sei descubèrtas sus la fabricacion de porcelana, Vannoccio Biringuccio per sei descubèrtas sus la metallurgia e la pirotecnia e enfin Agricola que fondèt definitivament la quimia metallurgica.
Lei sègles XVII-XVIII e l'aparicion de la quimia modèrna[modificar | modificar la font]
Lo sègle XVII foguèt la contuniacion dau periòde de la Renaissença. L'artesanat e l'industriá (tintura, metallurgia, armament...) èran totjorn lo centre dei progrès tecnologics dins lei domenis pertocant la quimia. Pasmens, maugrat un melhorament d'aqueleis aplicacions, ges de descubèrtas majoras i foguèron realizadas. En revènge, lo sègle XVIII veguèt un desvolopament important de la quimia amb una multiplicacion de laboratòris e de publicacions scientificas. De tematicas d'estudis novèlas apareguèron coma l'estudi de la combustion, la calcinacion o la reduccion de mineraus. A partir deis annadas 1750, la quimia venguèt una sciéncia vertadiera e de descubèrtas fòrça importantas, basas de la quimia modèrna, foguèron realizats vèrs la fin dau sègle.
Lei progrès principaus dau periòde foguèron :
- la descubèrta e lo desvolopament de l'estudi dei gas après l'observacion e la caracterizacion de dioxid de carbòni au sègle XVII. Aqueleis experiéncias foguèron completadas au sègle seguent e veguèron en particular la sintèsi de dioxigèn en 1774 per Joseph Priestley.
- la mesa en forma progressiva dau concèpte d'acids e de basas. Un nombre gròs d'acids variats foguèron descubèrts a partir deis annadas 1760 e certaneis aplicacions foguèron desvolopadas per d'autrei brancas de l'industriá coma la destillacion.
- la descubèrta de metaus novèus (cobalt, niquèl, manganès...). De metallurgias novèlas coma aquela de zinc apareguèron tanben e permetèron de melhorar lei tecnicas d'extraccion, lei conoissanças teoricas e leis aliatges.
- l'industrializacion de certanei procediments quimics coma aqueu de la fabricacion d'acid sulfuric.
- la descubèrta, majora, dau principi de conservacion de la massa e l'òbra de Lavoisier per l'espandre dins lo rèsta de la communautat scientifica. Lavoisier participèt tanben ai premiers trabalhs de nomenclatura.
Lo sègle XIX e lo desvolopament de la quimia[modificar | modificar la font]
Après lei progrès dau sègle XIX, la quimia venguèt una sciéncia majora e conoguèt unei desvolopaments teorics importants coma la teoria atomica de Dalton, lei premierei lèis sus lei gas, l'ipotèsi d'Avogadro, lo calcul dei massas atomicas, la naissança de la quimia organica, lo desvolopament de l'electroquimia, la teoria de valéncia, l'aparicion de la quimia estructurala e lo classament deis elements per Mendeleiev. A la fin dau sègle, la fisica e la quimia permetèron de descubrir la radioactivitat.
Lei trabalhs de Lavoisier e la formulacion de la teoria atomica de Dalton permetèt de suscitar un debat important a prepaus de l'existéncia deis atòms. Sostenguda pauc a pauc per lei quimistas principaus dau sègle, aquela idèa foguèt finalament adoptada d'un biais definitiu au començament dau sègle seguent après lei trabalhs d'Albert Einstein e leis experiéncias de Jean Perrin. Pasmens, lo concèpte èra ja una basa de trabalh de mai d'un sabent e permetèt de desvolopar l'electroquimia e la nocion d'ion. Permetèt tanben la premiera classificacion deis elements quimics per Mendeleiev en 1869. Aqueu trabalh permetèt de classar per lo premier còp leis elements en foncion de lor proprietats de predire l'existéncia e lei proprietats d'elements encara desconeguts. Aquela classificacion es la basa de la classificacion periodica modèrna.
La descubèrta e la formulacion de l'ipotèsi de concèptes novèus permetèron tanben de crear de disciplinas novèlas (quimia organica, electroquimia...) e d'eliminar definitivament la concuréncia entre quimia e alquimia. D'efèct, après un declin lòng, aquela darriera aviá aprofichat lei progrès de la sciéncia quimica dau sègle XVIII per conóisser una darriera renaissença magerament basada sus d'aspècts espectaculars e comerciaus.
Periòdes contemporanèus[modificar | modificar la font]
Au sègle XX, lo melhorament e lo desvolopament dei mesuras fisicas an facilitat la caracterizacion dei compausats gràcias a l'aparicion dei tecnicas de cromatografia, d'espectroscopias electronica, de massa, de resonància magnetica, electromagnetica e lo rèsta dei tecnicas d'analisis per estudi de la difraccion de raionament X o de difusion de particulas. Lei consequéncias d'aquelei progrès an permés d'avançadas fòrça importantas, l'estudi d'edificis quimics mai e mai complèxs o de reaccions fòrça variadas. En particular, lei ligams entre la quimia e la biologia son venguts fòrça importants.
La quimia recebiguèt sa definicion « classica » coma la sciéncia estudiant la natura de la matèria e sei transformacions. Se sa matematizacion èra pus febla qu'aquela de la fisica, l'aparicion de la mecanica quantica e son aplicacion a l'atòm d'idrogèn en 1926 entraïnèt l'aparicion de la quimia quantica que va permetre d'explicar e de predire un nombre grand de fenomèns liats a la reactivitat dei moleculas e ai nivèus d'energia moleculars o atomics. La frontiera entre quimia e fisica venguèt tanben mens clara e certanei disciplinas eissidas de la quimia quantica necessitan d'ara endavant l'utilizacion d'otís matematics e informatics poderós coma per la fisica.
A partir de la mitat dau sègle XX, la descubèrta de l'estructura dei teissuts organics (descubèrta de l'estructura de l'ADN en 1953). Lo meme decenni veguèt l'estudi de moleculas organicas coma lei proteinas o leis acids aminats. En 1983, se capitèt de trobar un metòde d'amplificacion in vitro de l'ADN. Aqueu desvolopament de la bioquimia a entraïnat una dificultat novèla per definir la quimia e permés l'emergéncia d'unei disciplinas fòrças dinamicas. Ansin, una proporcion gròssa de Prèmis Nobel de Quimia son d'ara endavant atribuits per de trabalhs regardant la bioquimia.
Enfin, l'industria quimica, ja apareguda dins lo corrent dau sègle XIX dins certanei país, es venguda una industria majora de l'economia modèrna. En 2009, lo sector e seis installacions representavan aperaquí 3 800 miliards de dolars e lei companhiás especialazadas dins la petroquimia fan partida dei pus poderosas a l'ora d'ara. En causa dei dificultats de transpòrts dei produchs quimics (riscs, quantitats importantas...), aquela industria tèn de centres diferents a l'entorn d'Euròpa, d'America dau Nòrd e d'Asia. En causa d'aquela division, lei companhiás pòdon aver de talhas relativament feblas e èstre fòrça ben implantadas sus un continent e totalament desconegudas dins lo rèsta dau monde[1]. La quimia industriala es devesida entre tres domenis principaus que son :
- la quimia de basa (o quimia pesuca) qu'es cargada de la produccion de produchs de basa d'una valor febla en quantitats fòrça importanta. Lei matèrias de basa d'aquela industria son generalament de compausats naturaus coma lo petròli o lei mineraus.
- la quimia d'especialitat qu'es cargada de produrre de compausats o de principis actius a partir de produchs realizats per l'industria de basa. Lei produccions son generalament limitadas e la valor importanta.
- la quimia farmaceutica qu'es cargada de la produccion de medicaments. Sei produccions son fòrça limitadas en causa de la complexitat dei reaccions e tènon donc una valor fòrça importanta.
Concèptes principaus[modificar | modificar la font]
Lei concèptes principaus de la quimia modèrna gropan un ensems de definicion d'entitats o de fenomèns pertocant magerament la matèria e son estructura d'un caire e lei fenomèns de reaccion d'autre caire. Se fau tanben notar l'influéncia de la quimia organica, a l'origina una branca de la quimia, que tèn d'ara endavant una autonòmia fòrça importanta e forma un ensems d'aplicacions quimistas major.
Estructura de la matèria[modificar | modificar la font]
Element[modificar | modificar la font]
Un element es una entitat immateriala desprovida de proprietats fisicas o quimicas. Es un parèu format per un simbòl definit d'un biais arbitrari e un numerò atomic Z que caracteriza leis atòms, lei moleculas, leis ions e leis isotòps d'una espècia quimica donada. Lo numerò atomic es definit per lo nombre de protons dins lo nuclèu atomic. Aqueleis elements son classats dins la taula periodica per òrdre de numerò atomic. A l'ora d'ara, n'existís 94 elements que se pòdon observar dins la natura e 24 que son artificialas siá 118 elements coneguts. De recèrcas son en cors per descubrir d'elements novèus e se debana regularament de descubèrtas novèlas. Per exemple, l'element 116 foguèt observat per lo premier còp en 2000 e l'element 117 en 2010.
Atòm[modificar | modificar la font]
Un atòm d'una espècia quimica donanda es una entitat materiala formada per un nuclèu atomic enviroutat per un ensems d'electrons. Lo nuclèu atomic es format d'un nombre A de nucleons devesits entre un nombre Z, egau au numerò atomic de l'atòm, de protons e d'un nombre variable de neutrons. Lei protons tènon una carga electrica positiva, lei neutrons an una carga electrica nulla e leis electrons una carga electrica negativa. Lo nuclèu atomic es donc una entitat cargada positivament que sa carga es compensada per un nombre Z d'electrons. La talha generala d'un atóm es d'aparequí 10-10 m (siá 0,1 nanomètre). Aquela dau nuclèu atomic es pus pichona de l'òrdre de 10-15 m. Lo rai d'un atòm, son estructura atomic e sei proprietats quimicas son espeficas e caracterizadas per lo cortegi electronic.
Leis atòms forman l'unitat de basa de la quimia. Compausavan la matèria e lei moleculas per lo partiment d'electrons e pòdon evolucionar per formar d'ions. D'un biais generau, se fau notar qu'un atòm subís pas de modificacions importantas durant una reaccion quimica levat dei cambis pertocant leis electrons periferics.
Dos atòms tenent un nombre Z identic mai un nombre A diferents son dichs isotòps atomics. Un exemple famós pertoca l'atòm d'urani que tèn doas composicions principalas. La premiera ambé 92 protons e 143 neutrons (urani 235) e la segonda ambé 92 protons e 146 neutrons (urani 238). Cada composicion diferenta definida per un nombre donat de neutrons e de protons es dicha isotòp atomic. Dos isotòps atomics tènon de proprietats quimicas identicas.
Molecula[modificar | modificar la font]
Una molecula es un assemblatge precís d'atòms definit e estructurats dins l'espaci e lo temps per de liasons quimicas fòrtas. Lei moleculas monoatomicas son fòrça raras e una molecula tèn donc generalament mai d'un atòm. Una molecula es una entitat que tèn de proprietats pròprias e diferentas deis atòmes que la forman. La carga electrica dei moleculas pus pichonas es generalament neutra mai aquò es pas necessàriament lo cas per lei moleculas grandas.
Liason quimica[modificar | modificar la font]
La liason quimica necessita la preséncia d'electrons liats a un o mai d'un nuclèu atomic. Permet d'assegurar l'estabilitat dei moleculas e la coesion deis atòms entre elei que sigue gràcias au partiment de quauqueis electrons periferics dins lei liasons covalentas, d'un nombre fòrça grand d'electrons dins lei liasons metalicas o per la creacion de cargas electricas localas fòrtas.
Còrs pur e compausat quimic[modificar | modificar la font]
Un còrs pur es un còrs generalament macroscopica compausat au nivèu molecular d'una espècia quimica unica. Sa composicion quimica, son organizacion sota forma de gas, de liquid, de solids e sei proprietats fisicas pòdon èstre defenidas d'un biais precís. Per exemple, l'aiga pura tèn un ponch d'ebulicion a 100°C sota la pression d'una atmosfèra. Se distinguís lei còrs purs simples compausats d'un tipe d'atòm unic (diament compausat solament de carbòni) e lei còrs purs compausats d'atòms de tipe diferent.
Un compausat quimic es una apelacion frequenta, mai impròria, que designa una substància quimica pura (molecula, compausat ionic...). Es caracterizat per la formula quimica, escricha a partir de la notacion simbolica deis atòmes, de sa compausicion quimica.
Fasas[modificar | modificar la font]
Una fasa es un partida omogenèa d'un sistèma eterogenèa. Es una nocion fòrtament utilizada en termodinamica que tèn tanben una importància granda en quimia car se pòu constituir d'un nombre variable de compausats quimics diferents. De mai, un sistèma quimic pòu tanben tenir mai d'una fasa.
Ion[modificar | modificar la font]
Un ion es un atòm qu'a pardut o ganhat un o unei electrons. Sa carga electrica es donc plus neutra. Es dich cation se sa carga es positiva dins lo cas de la pèrda d'electrons e anion se sa carga es negativa dins lo cas dau ganh d'electrons. Leis anions e lei cations formats a partir de moleculas poliatomicas son dichs ions complèxs.
Complèx[modificar | modificar la font]
Un complèx es un edifici poliatomic compausat d'un o d'unei cations, generalament metallics, enviroutats d'un o d'unei moleculas, dichs ligands, que son d'ions o de moleculas grandas capablas de deslocalizar una partida de lor densitat electronica sus lo cation entraïnant la formacion de liasons quimicas.
Quimia reaccionala[modificar | modificar la font]
Reaccion quimica e equilibi quimic[modificar | modificar la font]
Una reaccion quimica es la transformacion d'un o uneis espècias quimicas en d'autreis espècias quimicas. Implica l'aparicion o la disparicion d'au mens una liason quimica o d'un cambi d'electrons. Una reaccion que tèn de caracteristicas termicas necessita o entraïna l'aparicion de diferentei formas d'energia liadas a l'energia de la liason quimica.
Dins una reaccion quimica, un equilibri quimic es un estat onte lei concentracions dei reactius e dei produchs de la reaccion s'estabilizan. Generalament, aquel estat s'obtèn quand lei dos sens de la reaccion quimica an agantat una velocitat de reaccion similara. Un equilibri quimic es donc pas una causa estatica. Es la rason qu'es dich equilibri dinamic.
Acid e basa[modificar | modificar la font]
Lei reaccions deis acides e dei basas en solucion son basadas sus de parèus d'espècias quimicas. L'aciditat e la basicitat pòdon se calcular o se mesurar gràcias a la concentracion deis espècias quimicas en solucion sota la forma d'acid o de basa. Un acid es una espècia quimica qu'es capabla de liberar d'ions idronium H+. La concentracion en ion idronium d'una solucion indica donc son aciditat. Una extension d'aqueu concèpte foguèt menada per lo quimista estatsunidenc Gilbert Newton Lewis.
Oxidoreduccion e electroquimia[modificar | modificar la font]
Una reaccion d'oxidoreduccion implica una pèrda o un ganh d'electrons entre diferents parèus d'espècias quimicas. Una espècia d'un còrs quimic tenent la capacitat de ganhar d'electrons a d'autrei còrs quimics es dicha oxidanta. Una espècia d'un còrs quimic tenent la capacitat de perdre d'electrons au profiech d'autrei còrs quimics es dicha reductritz. L'electroquimia es un domeni important de la quimia qu'es basat sus l'oxidoreduccion e qu'estudia lei relacions entre quimia e electricitat.
Solucion e emulsion[modificar | modificar la font]
Una solucion es una mescla omogenèa formada per un solvant en proporcion majoritària e d'un o mai d'un solutats. La solubilitat es la capacitat d'un còrs de formar una solucion dins un mitan donat. Per exemple, un sau coma lo clorur de sòdi NaCl tèn una limitat de solubilitat dins l'aiga : 357 g/kg d'aiga a 0°C e 391 a 100°C. Aquò significa qu'a partir d'aqueu limit, i a separacion de fasa car lo sau va precipitar e formar un depaus solid.
La miscibilitat es la capacitat d'un còrs de se mesclar amb un autre per formar una fasa unica. Per exemple, lo gas amoniac se mescla aisament ambé l'aiga per formar una solucion aquosa dicha amoniaca.
Una emulsion es una dipersion d'una fasa liquida a l'estat de gotas microscopicas dins una autra fasa liquida non miscibla. Una suspension es una dispersion d'una fasa solida dins una fasa liquida. Una emulsion pòu s'estabilizar per de moleculas amfipaticas capablas d'empachar l'aglomeracion dei gotas microscopicas.
Quimia organica[modificar | modificar la font]
La quimia organica es una branca de la quimia pertocada per l'estudi de la transformacion de moleculas d'origina petrolièra o viventa compausadas magerament de carbòni, d'idrogèn, d'oxigèn e d'azòt. Aquelei compausats pòdon tenir d'atòms d'autreis elements quimics coma d'alogèns, de bòr, de silici, de fosfòr, de sofre e pus rarament, de liti o de metaus. Aquela branca tèn una importància granda en causa de seis aplicacions ai nivèus industriaus (petroquimia, polimèrs...) e biologics.
Metòde scientific e disciplinas de recèrca principalas[modificar | modificar la font]
Metòde scientific[modificar | modificar la font]
Lei quimistas utilizan un metòde scientific per experimentar e validar una teoria. Aquelei teorias son generalament caracterizadas per l'utilizacion de l'otís matematic per lo desvolopament de modèls complèxs capables de depintar lei fenomèns observats pendent leis experiéncias. Pasmens, lo nivèu de complexitat d'aquelei modèls son generalament pas tant qu'aqueu dei modèls utilizats per lei fisicians.
Disciplinas principalas[modificar | modificar la font]
La recèrca e l'ensenhament de la quimia son organizats en disciplinas diferentas que son generalamanet autonòmas e tènon de ligams fòrça feblas entre elei :
- la bioquimia qu'estudia lei reaccions quimicas dins lei mitans biologics coma lei cellulas o ambé d'objèctes biologics coma d'enzims.
- la quimia analatica qu'estudia lei metòdes d'analisis qualitavas o quantitativas que permeton de determinar la composicion d'una mòstra donada.
- la quimia dei materiaus qu'es la preparacion e l'estudi de substàncias tenent una aplicacion coma materiau.
- la quimia inorganica o quimia minerala pertoca l'estudi e la descripcion deis elements quimics e dei compausats sensa estructura basada sus d'atòms de carbòni.
- la quimia organica qu'es la descripcion e l'estudi dei compausats magerament compausats de carbòni e d'idrogèn.
- la quimia fisica qu'estudia lei lèis fisicas dei sistèmas e procediments quimics.
- la quimia teorica qu'estudia la quimia gràcias a un rasonament teoric fondamentau basat sus lei matematicas e la fisica, especialament la mecanica quantica.
Relacions ambé leis autrei domenis intellectuaus[modificar | modificar la font]
En fòra dei disciplinas principalas de la quimia, existís un nombre fòrça de domenis quimics especializats o a l'interfàcia ambé d'autrei brancas scientificas coma l'agroquimia, l'astroquimia, la quimia atmosfèrica, la quimia dei sucres, la petroquimia... etc. Aqueleis interfàcias an de frontieras mobilas e lei limits exacts de la quimia son donc malaisats de definir :
- ambé la fisica : lo limit es pas clarament definit. Lei fenomèns pertocant lei fenomèns de reaccion entre compausats de la matèria e entraïnant de modificacions entre lei ligams atomics son gropats dins la quimia. Au nivèu energetic, la quimia regarda solament lei modificacions deis electrons periferics de l'atòm. Es la fisica qu'estudia lei modificacions observadas ais escalas inferioras.
- ambé la biologia : lo limit es tanben pas definit, especialament dins lei cas de la bioquimia e de la biologia moleculara qu'estudian de procediments biologics.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Bioquimia
- Estereoquimia
- Quimia doça
- Quimia supramoleculara
- Gèni quimic
- Geoquimia
- Lista dels compausats quimics
- Lista dels produches quimics
- Mineralogia
- Elements quimics, Nomenclatura quimica
- Petroquimia
- Prèmi Nobel de Quimia
- Representacion de las moleculas
- Sciéncia dels materials
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias e nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Es lo cas de mai d'un companhiá chinesa que pòdon presentar una poissança financiera importanta gràcias a la talha dau marcat interior chinés mai èstre encara gaire desvolopadas en fòra de China.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) Jacques Angenault, La chimie, dictionnaire encyclopédique, 2° édition, París, Dunod, (ISBN 978-2-10-002497-1)
- (fr) Robert Luft, Dictionnaire des corps purs simples de la chimie, Nantes, Association Cultures et Techniques, (ISBN 978-2-9510168-3-5)
- (fr) Paul Rigny (dir.), De la matière au vivant, les systèmes moléculaires organisés, París, Image de la recherche, CNRS, (ISBN 978-2-271-05186-8)


text:
Curdistan
Curdistan es a dire lo país dels curds[1] [2].[3] ; en curd : Kurdewarî o simplament curdistan (aqueste darrièr es pus usitat), ancianament transcrit Gordiène o Kardochi, es une region geografica e culturala d'Asia occidentala, majoritariament poblada pels curds. Aquesta region s'estend dins lo sud-èst de Turquia, dins lo nòrd-èst d'Iraq, dins lo nòrd-oèst d'Iran e sus doas pichonas regions a nòrd-èst e al nòrd-oèst de Siria[3]. Entre aqueles quatre païses , sols dos reconeisson oficialament una region nomenada "Curdistan" : Iran amb la província de Curdistan e Iraq amb la region autonòma de Curdistan[3].
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Rotland Pecot, Portulan, itinerari en Orient, Vent terral, 1978.
- ↑ Alan Ward, La Còrda roja, Tolosa : Institut d'Estudis Occitans, 1964.
- ↑ 3,0, 3,1 et 3,2 (en) « Encyclopædia Britannica - Article « Kurdistan » », (consultat en 22 d'octobre de 2008)


text:
-
Lo concors de devinhòlas / Le concours de devinettesPar Lo mèstre dans Classa de CP-CE1 bilingüa francés-occitan de M. Daubin le 28 Novembre 2010 à 13:28
Dins la setmana del 29 de novembre al 3 de decembre, se debanarà per las classas bilingüas de las escòlas mairala e elementària lo primièr concors de devinhòlas.
Cada ser, poiretz trobar sul blòg, las devinhòlas escritas e registradas.
Durant la semaine du 29 novembre au 3 décembre, le premier concours de devinettes se déroulera dans les classes bilingues des écoles maternelle et élémentaire.
Chaque soir, vous pourrez retrouver sur le blog les devinettes écrites et enregitstrées.
Primièra devinhòla : Qu'es aquò ? Qu'es aquò ? Totjorn camini portant mon ostal sus l'esquina.
la galina lo cagaròl la mirgueta
Segonda devinhòla : Qu'es aquò ? Qu'es aquò ? Soi verda amb de fuèlhas. Soi una regalada per las tartugas.
Tresena devinhòla : Qu'es aquò ? Qu'es aquò ? Ai quatre patas, una coa e de dentassas longassas. M'agrada fòrça lo capairon roge.
Quatrena devinhòla : Qu'es aquò ? Qu'es aquò ? Soi vestit de roge e fòrça vièlh. Mas, cada an, contunhi de passar per la chiminièra per portar de presents.
Tags : concors, devinettes, devinholas, las, novembre
-
Commentaires1CP-CE1 de MazacJeudi 2 Décembre 2010 à 21:51
Sèm los escolans de la classa bilingüa de CP-CE1 de Mazac dins Gard.
Vaqui nòstras responsas a las devinhòlas :
Primièra devinhòla : La cagaraula.
Mas aurià poscut essèr tanben la tartuga.
Segonda devinhòla : La tartuga manja d'ensalada.
A nosautres de vos prepausar una devinhòla ! :
Qu'es aquò ? Qu'es aquò ? Es blanc e tomba del cèl quand fa frèg.
Aisit non ?
A lèu !2élisa perezLundi 9 Mai 2011 à 20:27
ça a l'air bien ce qe vous faite
Ajouter un commentaire


text:
Roucamps
Roucamps es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat es en limit del Bocage virois al sud-oèst, de la Soïssa normande al sud-es e del Pré-Bocage al nòrd. Lo sieu bourg es Modèl:A Unitat al sud de Aunay-sus-Odon.
Lo ponch en culminant (307/310 m) se situa en limit de municipalitat al nòrd del bourg. Lo ponch mai bas (203 m), egalament en limit nòrd, totun mai a l'oèst, correspond a la sortida d'un ruisseau de la conca de la Odon en manlevant un vallon escarpé a travèrs de las nautors dels bòsques de Aunay. La municipalitat es bocagère.
La commune est en limite du Bocage virois au sud-ouest, de la Suisse normande au sud-est et du Pré-Bocage au nord. Son bourg est à 4 km au sud d'Aunay-sur-Odon.
Le point culminant (307/310 m) se situe en limite de commune au nord du bourg. Le point le plus bas (203 m), également en limite nord, mais plus à l'ouest, correspond à la sortie d'un ruisseau du bassin de l'Odon empruntant un vallon escarpé à travers les hauteurs des bois d'Aunay. La commune est bocagère.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.geoportail.fr/visu2d.Don?ter=metropole modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant
- ↑ « Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée »


text:
Monsur C, sabetz qu’apres vos aver pres per ‘na fada, vei-me-quí apres vos traitar de charlatan. ‘Tenci’ pas un de ‘quilhs charlatans coma n’i a dins las feiras, un d’aquilhs que vos vendrián pair que mair per 2 euròs. Non, non, non, aquò non, me iò permetrai pas. Setz un charlatan, mas un dau bon costat de la fòrça, un magician se v’autres aimatz mielhs, mas crese pas que i aguesse un vertadier mòt lemosin per iò dire e mai-que-mai lu sòu que fai brí-brí dins ma testa, es charlatan, ‘laidonc, v’autres setz un bon charlatan.
E perquè ‘quò diriensetz v’autres ?
Perquè vostre libre es geniau, tant iò dire còp-sec, e que graça a vos, per far frutjar ma cervela dins las noci’s d’etnologia que etnografia que antropologia, me faguet
me ruinar ‘chaptar d’autres libres, e entau fasent, me songe me coijar mens colhon.
De’n prumier, lu libreton « l’ethnologie » limerò 2312, de las Sylvaine Camelin e Sophie Houdart. Un bon legir de chas « Que sais-je ». Coma de costuma : l’istòria, lu perquè i a, en França, de l’ « etnologia » e de l’ « etnografia » (la mòda de levar lu nas dins los salons de París, afè). I a daus noms de grand dins lu domeni, lu biais de far e perquè, o comint, ‘quò chamget, i a maitot de las nocis coma colonisat de l’interior…
Sabe pas per vos, mas me, ‘na vetz laschat dins la libraria, e perquè son totjorn apres totjorn tot desboirar, ‘na vetz laschat, fusine d’empertot. E ‘queu jorn, lu de la receptci’ dau vòstre libre, tombí sus « De l’Universel » e « Éloge de la fadeur » dau François Jullien. Le second, l’ai pas d’enquera legit e ne’n mai d’aquò es per un bilhet per los e las de la descreissança. Lu prumier, be, dins un país coma la França que balha de l’universalitat per tot e res, me songe que quò es una bona legida. Lu biais de far dau Jullien es coma totjorn de far lu chamin dintra la cultura d’Euròpa e la de China. Globalament, i a un triangle ente tot se juga. ‘na poncha per l’Universau (mai son contrari, lu Singular), ‘na seconda poncha per l’Unifòrma (e son contrari, lu desparrier) e la darnièra per lu Comun (e son oposat, lu Pròpri).
Coma vostre amic, lu Jan dau Melhau, persenta lu libre en fasent ‘na referença a Marcelle Delpastre, coma regenta de l’etnologia Lemosina, me faguet la ‘chaptar ela-tot, per beleu mielh comprener de las chausas. Ne’n comprener mai ne’n aprener. Dins los tres passatges, mai d’uns biais de far son d’enquera vius, lu pieçon balhat au noveu ‘ribat, a la novela ‘ribada, dins lu vilatge ; las femnas presas que van pas au batisme d’un goiat ; ne pas passar ‘n’aliança d’una femna marridada o d’una mòrta, o sus lu fach de gardar de las dragèas per far frutgar las dents°…
Me songe pas aver legit, mas es pas una critica contra la Marcela, nonmàs que sei un Jan-la-critica, me songe pas ‘ver legit quau que siàia sus lu fach de pas far traucar la taula ad un eifant que marcha pas d’enquera°°.
*!*
Bon, vei-nos-quí a la forcha que me fau parlar de vòstre libre.
De que ne’n dire ?
Dau be, resmas.
21 chapitres per parlar de mòda, de biais de dire o de far, biais d’enquera vius per quauq’uns, pus gaire pus d’autres. Quante dise viu, es de dire dins mon pitit vilage de la Nauta Viena rassís la Charenta, gaire luenh de la Dordonha.
21 chapitres que m’interesseten perquè v’autres setz un contor, un bon contor, que sap prener son lector per lu bot dau nas e lu menar ente vos voletz. Sabetz eisplicar las chausas, simplament, sens balhar votra pensada°°°, o beleu la dire mas sens que ‘quò ne’n faguesse tròp cas, la pòrta duberta sus d’autras possibilitats.
21 chapitres sus de las chausas que faguetem chas n’autres coma per eisemple minjar « lu dessert », lu chause sucrat, minjar sus lu cuòu de la ‘sieta. Sabetz que qu’eriá coma ‘quò que fasiem d’aicí que ma sor la pus vielha quitesse lu collegi. Eriá ‘quò la paur que la fuguesse pas pro civilisada ? Apres sa surtida dau collegi, los sòus momints ente la ‘sieta bancuava per recebre dau formatge blanc mai de la confitura, qu’eriá l’estiu.
21 chapitres sus un biais de vivre, los òmes, las femnas, los ‘limauds e beleu mesma las ‘limaudas, marchatz saber. Sabetz, o beleu pas e atz rason de vos en fotres, sabetz que fase pertit d’una amassada que fai la propaganda de la descreissança (>fr). Mai d’un còp, la gent van charchar sabe ente de las eidèias per viuvre, tant legir vostre libre. ‘Tenci’, pas per dire que qu’eriá mielhs avant. Es pas lu vòstre perpaus quau que siàia, mas, i a ‘na cultura de descrita, de las faiçons de far, dire.
Sur l’aiga, sus far venir dau bigaroelh per aver de la moneda per ‘chaptar minjar, lu rapòrt coma los alimauds, sus mai d’uns punts, setz mai moderne que iò pensetz beleu.
Per ne’n ‘chabar, las questions de genre. ‘Qeu bilhet, coma d’autres e mai que mai los testonets qu’escrive, tasche de los far sus un ton « masculin-feminin » perque la linga es util per la dominaci’. Es ‘na chausa au jorn d’aüei que compta. Dise pas aquò per me planhe o per estre criticat, es entau, es la vita dau jorn d’aüei. Verem be ente ‘quò nos menerá ? Dise aquò, non pas contre vos, ma per causa de vostra istòria de pera que de peron. Es lu perque fau vos legir, per de las chausas que semblan sens granda importança, mas que fan que beleu, se las peras poden passar peron, dins ‘na linga, la gent an beleu pas tot los problemes que d’autre~a~s an faça a las istòrias de genre.
Mesma chausa sus « l’identitat » que pòt pas estre nonmàs un papieron cartonat.
Per parlar un pauc de mon embonilh sus ‘quelas tematicas, genre e identitat : mon nom es « Jean Pierre », mas la gent dins lu vilatge disien « Piaron », « Peire », « Jan » o « Jan Peire» d’aici mos 12~14 ans, fòra ma granda mairala, la dau país de las cagolhas, que me ‘pelava « la Rapieta », fòra la gent chas ma tanta pairala, que per ilhs eriá « Bertrand », coma mon pair, mon cosin e mon grand. Vers mon 12~14 ans, devinguí « Jan-Filha », es entau, vau pas far un dessenh emai ‘quò siguesse mon frair que tricotava per son ors. Ma sor qu’eriá « Jacasson », ma mair, « la Granda », afè, v’autres ne’n sabetz mai que me sus lu biais de balhar un chafre dins lu lemosin. Iò dire aüei fai resurtir l’insurta, mas degun me tustet jamai dessus non pus, fuguet nonmas chafrat. ‘Queu chafre, justadament, lu perdit quante « montí » a Lemòtges, apres lu bac, devenguí « lu vilaud », e « Jean Pierre » fin finalament, quante ‘guí a Molins. E desempuei, es entau que la gent me disen, fòra quauques vielhs chas ma tanta. Veiquí, qu’eriá per far resson au prumier chapitre mai lu vòstre raconte sus los dos òmes que vivian dins la mesma meijon.
E dins mon vilatge, son de las clidas qu’an las meijons, non pas daus cledons, vesetz be que setz un bra’e charlatan.
_____
Michel Chadeuil, J’ai refermé mon couteau : Petites digressions d’ethnographie vicinale, 341 pajas, Ed. Lo Chamin de sent Jaume – en francés.
D’autres libres sus aquelas tematicas :
- Soleil Hopi – Don C.TALAYESVA
- Le cheval d’orgueil – Pierre JAKEZ HÉLIAS
- L’homme et l’invisible – Jean SERVIER
- L’homme et la terre – Élisée RECLUS
- 風土 – Fūdo – WATSUJI Tetsurō
Persente vòstre libre aquí (@fr)
_____
° ma mair ne’n gardet dau baptisme de sa reira p’ita filha e tota las vetz que ‘quò purava, la goiata ‘viá drech a suçar sa dragèa…
°° Chas nos es un quauquares de « sacrat », tant far marchar que parlar. Me prenguí de cridar i a gaire quante viguí ‘n’amija « me passar » son goiat per dessur la taula. Còp-sec, vei-me-quí apres far tot lu torn de la tabla per lu prener. Tot la gent present se foteten de me mai de mas creienças.
°°° vesem per ‘quí que sem pas de bana.
WordPress:
J'aime chargement…


text:
Isac Nunes da Luz Cordeiro
***
Tradutor Público e
Intérprete do Comércio
***
Idiomas: francês, espanhol, catalão e galego ***
Matriculado na Junta Comercial do Estado do Paraná
*** Curitiba ***
República Federativa do Brasil
La vila judaïca de Tel Laquish demorèt coma la segonda mai granda vila del reialme deJuda après Jerusalèm fins al sègle VIII a.C., quand foguèt destrucha pels assirians. Ara una còla d’arqueològs israelians n’a trobat las pòrtas e las cambras vesinas. Las pèiras ancianas tornan parlar.
Escrich per Christian Andreu
Las pòrtas de Tel Laquish fan 24,5 x 24,5 mètres e son, fins a uèi lo jorn, las mai grandas jamai descobèrtas del periòde israelian dels Primièrs Temples. Las meteissas pòrtas e las cambras vesinas trobadas an balhat un fum d’informacion arqueologica en tot confirmar la guèrra que Juda aguèt amb lo rei assirian Sennaquerib, ja soslinhada dins laBíblia.
“Las mesuras de las pòrtas confirman çò que ja coneissiam arqueologicament sus Tel Laquish – çò diguèt Sa’ar Ganor, director de l’Autoritat d’Antiquitats d’Israel -. Aquela vila èra la mai granda de tot lo reialme e tanben la mai granda après Jerusalèm. Près d’ela tot se debanava; ancians, jutges, governors, reis o oficièrs la vesitavan sovent per melhor saber çò que se teniá dins la vila”.
Una estructura religiosa
Al costat de las pòrtas los arqueològs an descobèrt fins a sièis cambras que parlan –pels espleches descobèrts– d’ofrendas religiosas e tanben de recipients de bevenda e manjar dels oficials reials: divèrsas gèrlas pòrtan lo sagèl Imlk hbrn (qu’aperteniá al rei d’Hebron) e d’autres Inhm aradi (un grand oficièr pendent lo regne d’Ezequias, lo tretzen rei de Juda).
Las gèrlas trobadas parlan tanben d’una guèrra entre lo rei de Juda e Sennaquerib, rei d’Assiria, a la fin del sègle VIII a.C. E lo cap de la vila demòra representat per divèrses espleches trobats tanben près de las pòrtas de Tel Laquish. De sagetas e de lançaires de pèiras mòstran un combat còrs a còrs que se debanèt a las meteissas pòrtas de la vila.
L’arqueologia pòt ara doncas confirmar scientificament çò que ja se sabiá solament per la Biblia. Als capitols de Reis 18 e Cronicas 32 se parla d’aquela ataca. Divèrses relèus descobèrts al palais de Ninive del rei Sennaquerib tanben descrivián la conquista d’aquesta vila judaïca pels assirians. Ara tot es, fin finala, provat.


text:
Fètus
Un fètus es un vertebrat vivipar dins un estat de desvolopament prenatal. Aquel desvolopament comença après l'etapa embrionària e s'acaba abans la naissença. Pendent la vida fetala se fòrman pas pus d'organs o de teissuts nòus, mas se contunhan de madurar los ja existissent.
Per l'espècia umana[modificar | modificar la font]
Dins aquela etapa lo fètus a ja passat l'etapa embrionària, de formacion de nòus organs e sistèmas, e es a se renfortir, progressant dins la seuna creissença e desvolopament per venir un èsser uman. Las cellulas maires que dins l'etapa embrionària s'èran devesida en 3 jaces, començan lo processus de creacion de la massa encefalica, del còr e dels palmons, tanben se forman las cavitats auditivas, per fin finala formar las extremitats e los muscles e organs restants.
Sistèma circulatòri[modificar | modificar la font]
Lo sistèma circulatòri d'un fètus uman foncciona diferentament de lo dels umans nascuts, subretot perque los palmons son pas foncionals: lo fètus pren oxigèn e autres nutriments de la maire per la placenta e lo cordon ombilical.[1]
Dins lo còr l'aurelheta esquèrra e drecha comunican. La sang de la placenta es portada al fètus per la vena ombilicala. Prèp de la mitat dintra pel ductus venosus fetal, e per la vena cava inferiora, mentre que l'autra mitat dintra pel fetge a la seuna marga inferiora. La branca de la vena ombilicala qu'alimenta lo lòbe drech del fetge, d'en primièr s'apond amb la vena portal epatica. La sang aprèp se dirigís cap a drecha del còr. Dins lo fètus, i a una obertura entre las aurelhtas drecha e esquèrra (lo foramen oval), e fòrça sang raja de l'aurelheta drecha cap a l'esquèrra, un bypass de circulacion palmonar. La majoritat de la sang raja a l'interior del ventricul esquèrra d'ont es pompat mejans l'aòrta al còr. Un pauc d'aquela sang va de l'aòrta a las artèrias iliacas intèrnas e las artèrias ombilicalas, e torna a la placentá, ont lo dioxid de carbòni e mai produches de reget del fètus s'expulsan dins la circulacion sanguina de la maire.[1]
Un pauc de la sang de l'aurelheta drecha entra pas a l'esquèrra, mas o fa pel ventricul drech. I es pompat dins l'artèria palmonara. Dins lo fètus, i a una connexion especial entre l'artèria palmonara e l'aòrta, nomenat lo ductus arteriosus, que dirigís fòrça d'aquela sang fòra dels palmons (que son pas utilizat per respirar, per que lo fètus es pres dins lo liquidfluid amniotic]]).[1]
Devolopament postnatal[modificar | modificar la font]
Amb la seuna primièra respiracion a la naissença, lo sistèma cambia subte. La resisténcia pulmonara se redusís dramaticament. Mai de sang se dirgís de l'aurelheta drecha cap al ventricul drech e dins las artèrias palmonaras, e ne raja mens mejans lo foramen oval cap a l'aurelha esquèrra. La sang dels palmons passa mejans las venas palmonaras a l'aurelheta esquèrra, n'aumentant la pression. La pression merma dins l'aurelheta drecha, e aumenta dins l'esquèrra, rebuta cap al septum primum contra lo septum secundum, tancant lo foramen oval, qu'ara es venguèt la fòssa ovala. Aquó acaba la separacion del sistèma circulatòri en doas mitats: la drecha e l'esquèrra.


text:
1. Lleida non pare. Ciutat damb ambicion e capacitat de bones iniciatives entà garantir eth sòn progrès e er equilibri deth territòri. Ager inaugurèc era Llotja damb era representacion de Il Trovatore, e ac podec hèr perque compde damb ua societat civila fòrta, atau coma soslinhèc er alcalde Àngel Ros. Felicitats e que la pogam gaudir tanben es aranesi.
2. Voleria recomanar tanben era lectura d’ua carta publicada ager en El Periódico qu’a escrit era cap de Cultura e Politica Lingüistica, Maria Vergés, en respòsta ath lingüista Albert Branchadell, qu’en un aute article deishaue ena ombra deth dubte eth modèl d’immersion lingüistica dera escòla aranesa, ara qu’era Lei der Aranés entrarà en Parlament entà garantir justament qu’er aranés sigue lengua veïculara e d’aprenedisatge dera nòsta escòla en un contèxte de multilingüisme enriquidor.
3. Parlant de leis que mos afècten… Era reforma dera Lei d’Aran seguís eth procès pactat entà que la pogue dar lum vèrda eth Govèrn dera Generalitat d’acòrd damb era propòsta des partits aranesi. Eth procès non seguís dilhèu eth ritme optim. Ara ben, ei preferible aprovar tard ua bona lei, qu’aprovar-ne ua de dolenta damb prèsses e sense pacte.
E ad açò darrèr jògue Convergéncia (CDA), qu’a agut ua illuminacion estrambotica e a decidit convocar unilateraument un plen extraordinari entà demanar qu’era lei se tramite coma ua iniciativa legislativa comarcau, talament coma acabe de hèr era Cerdanya, ei a díder, sense er acòrd dera Generalitat, qu’ei era qui acabe garantint es recorsi de besonh tath desplegament der autogovèrn. O sigue, que CDA, que confon Aran damb era Cerdanya e bloquegèc era prumèra Lei d’Aran pendent dètz ans, trenque eth consens per ua iniciativa electoralista que sonque cerque era confrontacion politica.


text:
Vos fau seguir aquel mail a prepaus de la tenguda del segond Forum cultural euroregional.
Lo forum serà – dins l’ambient plan agradiu del Pont de Gard – una escasença de rencontre e d’escambis informals amb tot un fum de professionals, institucionals, associacions venguts de pertot e que seràn interessats per conéisser los actors occitans.
Entreténer una dinamica ciutadana e culturala per bastir un fogal d’escambi e de creativitat al nòrd de Mediterranèa, que l’espaci occitanocatalan n’es lo còr, es un enjòc que nos tòca totas e totes dins nòstras activitats.


text:
Bernat Etxepare
Bernat Etxepare (?Sarrasqueta, Reiaume de Navarra, c. 1480-?) qu'ei l'autor deu purmèr libe coneishut de la literatura basca. Que viscó ua epòca hèra complèxa deu reiaume de Navarra, peus afrontaments enter l'Ostau de Labrit e Carles Quint. Que pareish Bernat que sostiengó Carles e ad arron hèit empresoar per Joan II de Labrit.
Qu'escrivó Linguae Vasconum Primitiae (Primícias de la lenga deus vascons), tirada a Bordèu en 1545, ua recopilacion de quinze composicions en vèrs, precedida d'un prefaci en pròsa. Qu'ei escriuta en dialècte baish-navarrés. Duas de las soas composicions que son de tèma religiós, dètz de tèma amorós, un poèma autobiografic e dus poèmas d'elògi a la lenga basca. L'autor relata, dens lo poèma autobiografic, lo son empresoament en Bearn per ua acusacion faussa de traïson. Etxepare que causí tèmas innovadors qui non s'èran pas jamei emplegats dens la lirica populara basca. Qu'utilizè la tecnica deu bertsolarisme, per'mor que non coneishèva pas la metrica de la poesia culta. Per aquò, qu'ei considerat com un poèta popular, lo libe deu quau èra probablament escriut entad estar cantat. Lo tèma de l'amor qu'ei tractat frescament (sembla aqueth de las cantigas d'Anfós X de Castelha e deu Libe de bon amor de Juan Ruiz, l'archiprèire de Hita). L'autor que's situa luenh de la lirica cortesana ideau de l'Edat Mejana europèa, per'mor que tracta d'ua manièra naturau lo tèma de las relacions amorosas, shens platonisme, mes arron lo Concili de Trent aquò vadó inacceptable. Las errors qui, segon la navèra poesia de la Renaishença, avèvan los mètres, las mesuras e las rimas popularas causidas per Etxepare, qu'estón durament criticadas per Oihenart.
A diferéncia de Joan Leizarraga, Etxepare non se preocupè pas de crear ua lenga basca unificada, per'mor lo son but qu'èra de hèr conéisher la lenga basca. Per aquò, qu'escrivó dens lo dialècte qui coneishèva, lo baish-navarrés de l'èst. L'ortografia d'Etxepare qu'ei irregulara, per'mor qu'ei basada sus l'oralitat e per'mor que mancava de modèus escriuts.


text:
Bus-Saint-Rémy
Bus-Saint-Rémy en normand (Bus-Saint-Rémy en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo abbaye reial La nòstra-Madama del Tresaur a fondat l'an 1225 per Raoul dels Beguts. Abbaye cistercienne, A mes jos la proteccion dirècta del rei sant Louis.
L'abbaye royale Notre-Dame du Trésor est fondée en 1225 par Raoul du Bus. Abbaye cistercienne, elle est placée sous la protection directe du roi saint Louis.