text:
Villes et mairies du Canton de Revigny-sur-Ornain
Liste des communes
Revigny-sur-Ornain
Ville de Revigny-sur-Ornain, commune de France de 3 000 habitants.
La mairie de Revigny-sur-Ornain a une adresse e-mail et un site Internet.
Val-d'Ornain
Village de Val-d'Ornain, commune de France de 1 000 habitants.
La mairie de Val-d'Ornain a une adresse e-mail et un site Internet.
Communes rattachées : Bussy-la-Côte, Varney.
Robert-Espagne
Village de Robert-Espagne, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Robert-Espagne a une adresse e-mail.
Contrisson
Village de Contrisson, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Contrisson a une adresse e-mail et un site Internet.
Les Hauts-de-Chée
Village des Hauts-de-Chée, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie des Hauts-de-Chée a une adresse e-mail.
Communes rattachées : Génicourt-sous-Condé, Hargeville-sur-Chée, Louppy-sur-Chée, Les Marats.
Laimont
Village de Laimont, commune de France de -500 habitants.
La mairie de Laimont a une adresse e-mail et un site Internet.
Beurey-sur-Saulx
Village de Beurey-sur-Saulx, commune de France de -500 habitants.
La mairie de Beurey-sur-Saulx a une adresse e-mail.
Laheycourt
Village de Laheycourt, commune de France de -500 habitants.
La mairie de Laheycourt a une adresse e-mail.
Mognéville
Village de Mognéville, commune de France de -500 habitants.
La mairie de Mognéville a une adresse e-mail et un site Internet.
Neuville-sur-Ornain
Village de Neuville-sur-Ornain, commune de France de -500 habitants.
La mairie de Neuville-sur-Ornain a une adresse e-mail.
Rembercourt-Sommaisne
Village de Rembercourt-Sommaisne, commune de France de -500 habitants.
La mairie de Rembercourt-Sommaisne a une adresse e-mail.
Commune rattachée : Sommaisne.
Vaubecourt
Village de Vaubecourt, commune de France de -500 habitants.
La mairie de Vaubecourt a une adresse e-mail.
Vassincourt
Village de Vassincourt, commune de France de -500 habitants.
La mairie de Vassincourt a une adresse e-mail.
Noyers-Auzécourt
Village de Noyers-Auzécourt, commune de France de -500 habitants.
La mairie de Noyers-Auzécourt a une adresse e-mail.
Commune rattachée : Auzécourt.
Nettancourt
Village de Nettancourt, commune de France de -500 habitants.
La mairie de Nettancourt a une adresse e-mail.
Andernay
Village d'Andernay, commune de France de -500 habitants.
La mairie d'Andernay a une adresse e-mail.
Brabant-le-Roi
Village de Brabant-le-Roi, commune de France de -500 habitants.
La mairie de Brabant-le-Roi a une adresse e-mail.
Rancourt-sur-Ornain
Village de Rancourt-sur-Ornain, commune de France de -500 habitants.
La mairie de Rancourt-sur-Ornain a une adresse e-mail.


c: text/html

text:
dimecres, 31 de desembre de 2008
A l'an que ven
Me'n vau!
A l'an que ven!
E se sèm pas mai,
que siagam pas mens!
.
A l'an que ven!
E se sèm pas mai,
que siagam pas mens!
.
2 comentaris
dimarts, 30 de desembre de 2008
O disi e o tòrni dire: la tecnologia es una puta
I a un quauqu'un que m'aima e qu'a de sòus d'escampar que m'a fach present d'un IPOD, l'ipòd mai polit dau mond mondial, que i a mon nom marcat dessús e tot (me la peti grèu). Ieu disi qu'aqueste quauqu'un que fa present d'un ipod e ben dau còp l'aimi fòrça, òc, ieu vendi ma maire e mon chin per un ipòd. Mas agachatz l'ipòd, es roge, assortit a ma Cagona e a mas sabatas:
enfin lo meu i a pas akesta fòto poirrida, eh.
Brèu.
La question es:
COSSÍ SE MONTA LO SON , BORDEL DE DIEU????
.
enfin lo meu i a pas akesta fòto poirrida, eh.
Brèu.
La question es:
COSSÍ SE MONTA LO SON , BORDEL DE DIEU????
.
2 comentaris
diumenge, 28 de desembre de 2008
Qu'es aquò?
EDIT: E òc , es de fogassa d'Aigas Mortas, òsca mon Tamonet!
Per los que coneisson pas: es tròp tròp bon. Pas brica estofarèl, mofle, lo pè.
12 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: jòcs
dissabte, 27 de desembre de 2008
1 an!
1 comentaris
Cançon post nadalenca
6.00 dau matin e ai lo racavòmit.
E tombi sus akesta cançon sus Itunes , una version particulara de la naissença dau Cristo e akò me fa plan rire:
E tombi sus akesta cançon sus Itunes , una version particulara de la naissença dau Cristo e akò me fa plan rire:
2 comentaris
divendres, 26 de desembre de 2008
mon blòg en anglés
Mond,
ai presa una granda decision
fau una version en anglés dau blòg
tot lo mond se'n fot? avètz rason.
Perqué? Perque soi una quequeta en anglés e aital me fa practicar un pauc.
So, come on guys, click here to read Melanizetofreinenglish! E se cal pas trufar de mon anglés!
ai presa una granda decision
fau una version en anglés dau blòg
tot lo mond se'n fot? avètz rason.
Perqué? Perque soi una quequeta en anglés e aital me fa practicar un pauc.
So, come on guys, click here to read Melanizetofreinenglish! E se cal pas trufar de mon anglés!
8 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: blòg
Especiala dedicaça :)
1 comentaris
dijous, 25 de desembre de 2008
Mela, cala-te
Serada.
Se coneissèm pas.
Nos presentan.
"Adieu Mela" e me fa lo poton. E visa mal e me fot lo nas dins l'uèlh. Non mas cal èsser completament empafat per botar lo nas dins l'uèlh quand li fas lo poton a quauqu'un! Pensatz plan que me poguèri pas calar:
- Aaaaaaaiiiiiiiii! Mas siás con o qué!?! M'as fotut lo nas dins l'uèlh!!
E coma ai totjorn una conariá de dire...:
- Te siás enganat d'extremitat... e de trauc!
I aguèt coma un silenci.
.
Se coneissèm pas.
Nos presentan.
"Adieu Mela" e me fa lo poton. E visa mal e me fot lo nas dins l'uèlh. Non mas cal èsser completament empafat per botar lo nas dins l'uèlh quand li fas lo poton a quauqu'un! Pensatz plan que me poguèri pas calar:
- Aaaaaaaiiiiiiiii! Mas siás con o qué!?! M'as fotut lo nas dins l'uèlh!!
E coma ai totjorn una conariá de dire...:
- Te siás enganat d'extremitat... e de trauc!
I aguèt coma un silenci.
.
1 comentaris
Questionament filosofic nadalenc
Es melhor que m'i assete suls cagadors o que demòre quilhada dabans?
.
.
3 comentaris
dimecres, 24 de desembre de 2008
Bon Nadal :)
0 comentaris
0,85€ per que d'alas!
Ma maire crompa Midi Libre cada jorn. Pas per las novas, non, per ako, i a la television. Es per "legir los morts". E comenta
- A , ten i a un mort a Fabregas.
- ...
- "Georges Marti"... Lo coneissèm pas aqueste!
- ...
- Ooooo , benlèu es de la familha dels Martis que demoravan dins la carrièra que monta.
- ...
- Non, i a pas lor nom dins la tièra. Alara, lo coneissèm pas.
Puèi quand a acabat de legir la tièra dels morts e vei que ne coneis pas cap, rondina, decebuda:
- E ben, ieu, me sembla que n'i a pas gaire de morts.
.
- A , ten i a un mort a Fabregas.
- ...
- "Georges Marti"... Lo coneissèm pas aqueste!
- ...
- Ooooo , benlèu es de la familha dels Martis que demoravan dins la carrièra que monta.
- ...
- Non, i a pas lor nom dins la tièra. Alara, lo coneissèm pas.
Puèi quand a acabat de legir la tièra dels morts e vei que ne coneis pas cap, rondina, decebuda:
- E ben, ieu, me sembla que n'i a pas gaire de morts.
.
2 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: teleton
dimarts, 23 de desembre de 2008
Bon Nadal!
Vos desiri a totes un BON NADAL.
e per festejar tot akò, d'akí lo 25 de decembre, vos farai escotar quauques cants de Nadal :)
Començam amb un que m'agrada plan, lo "nadal tindaire":
Una primièra version collectada a Sauvaterra (Roèrgue) per la Talvera, es Monsur Adrien Soulié que canta, e se pòt trobar sul doble Cd Nadals d'Occitània de La Talvera:
e, en corala, akò dona akò:
es cantat per la Corala Nadalenca de Montpelhièr, tirat de son primièr Cd "Noëls d'Occitanie" sortit en 2000.
E coma soi plan brava, vos meti las paraulas:
e per festejar tot akò, d'akí lo 25 de decembre, vos farai escotar quauques cants de Nadal :)
Començam amb un que m'agrada plan, lo "nadal tindaire":
Una primièra version collectada a Sauvaterra (Roèrgue) per la Talvera, es Monsur Adrien Soulié que canta, e se pòt trobar sul doble Cd Nadals d'Occitània de La Talvera:
e, en corala, akò dona akò:
es cantat per la Corala Nadalenca de Montpelhièr, tirat de son primièr Cd "Noëls d'Occitanie" sortit en 2000.
E coma soi plan brava, vos meti las paraulas:
Anam ausir las aubadas
Que se’n venon de sonar
Sus de trompetas dauradas
Dison qu’un delfin serà.
L’una fa : « Tararà tararèra
Lintampon laderitampon"
E l’autra li fa lo respond:
"Tarara, tararèra
Lintampon laderitampon!"
Novèl vengut, pichòt popon.
Quand dintrarem dins l’estable,
Li tirarem lo capel
Li direm : « Enfant aimable
Sètz polit coma un anèl / Venèm vos cantar Noèl. »
Un farà: « Tarari tararèra
Lintampon laderitampon"
E l’autre farà lo respond .
"Tarari, tararèra
Lintampon laderitampon"
Novèl vengut, pichòt popon.
Sonatz pifres e trompetas,
Timbalas e caramèls,
E vos claras campanetas
Ambe lo còr dels angèls.
Digatz-li: « Tarari tararèra
Lintampon laderitampon!"
E cadun farà lo respond
"Tararà, tararà, tararèra
Lintampon laderitampon"
Sètz benvengut, pichòt popon.
7 comentaris
dissabte, 20 de desembre de 2008
dels intelectuals qu'agachan Plus Belle la Vie
Soi segura que sètz tot plen que, en legir las aventuras malastrosas de la BelaValenta, vos sètz pensat "pfff, kinq mèrda perqué agachan ako lo mond, es nula akesta seria". E la BèlaValenta qu'es quand meme pas colhona, o sap qu'es la vergonha completa d'èsser acro a una seria tant cona alara se tròba d'arguments... genre "parlan de tot", "son politicament correctes", "es plan fach".
Mon vièch, René!
Alara quand vei que sos arguments son garrèls, e ben, confessa la vertat:
- E ben es Luther (vaizi, balança, te direm pas res) que me diguèt que l'agachava. Quand meme Luther, imagina-te, L u t h e r! Alara, l'agachèri per veire, quand meme se lo quite Luther es vengut acrò... E vakí, ara me'n pòdi pas passar. Es plan fach perque acaban totjorn l'episòdi sus un murtre, una desaparicion ... enfin que te cal agachar lo seguent per saber de qué se passa qué. Pfff, Plus Belle La Vie , es la trapèla mega-modèl.
"la trapèla mega model", sètz prevenguts.
.
Mon vièch, René!
Alara quand vei que sos arguments son garrèls, e ben, confessa la vertat:
- E ben es Luther (vaizi, balança, te direm pas res) que me diguèt que l'agachava. Quand meme Luther, imagina-te, L u t h e r! Alara, l'agachèri per veire, quand meme se lo quite Luther es vengut acrò... E vakí, ara me'n pòdi pas passar. Es plan fach perque acaban totjorn l'episòdi sus un murtre, una desaparicion ... enfin que te cal agachar lo seguent per saber de qué se passa qué. Pfff, Plus Belle La Vie , es la trapèla mega-modèl.
"la trapèla mega model", sètz prevenguts.
.
4 comentaris
de la nocion d'urgéncia
La BèlaValenta quand es a agachar PLus Belle la vie e que Dieu li telefona e qu'a vergonha de confessar qu'aima melhor agachar sa seria que de li parlar, ben li fa:
- Bon , Dieu, te pòdi pas parlar qu'ai de lach sul fuòc. Adieu!
.
- Bon , Dieu, te pòdi pas parlar qu'ai de lach sul fuòc. Adieu!
.
1 comentaris
divendres, 19 de desembre de 2008
de la vergonha d'un dissabte a la bibliotèca nacionala de França
LaBèlaValenta es tota orgulhosa perque a enfin un ordenador portable. E la fa la quèca amb son ordenador. Es a descubrir la tecnologia sens cable, lo wifi, lo portable, çò practic qué. Osca per ela.
Dau còp son ordenador portable, te lo rabala de'n pertot. Quitament per trabalhar (me dison dins l'aurelheta que soi la sola persona que se rabala un ordenador de 5kgs sus l'eskina sonque per escotar de musica, que lo monde normal se crompan un ipòd).
E la BelaValenta, coma es una neneta brilhanta, e ben va a la BNF.
E la BNF es a París. Alara quand i va a la BNF la BelaValenta e ben se'n va per una setmana. E l'alberga son amiga que l'apelarem laScientifica. E laScientifica, tota scientifica que siaga, a pas la television nimai internet, es una hippie qué. putan quitament los scientifics venon hippies, mas ont va lo mond, paures de nosautres. Alara pendent una setmana, la BèlaValenta e ben poguèt pas agachar Plus Belle la vie, que i es adicta d'a fons; pièger, poguèt pas agachar los resumits sus internet. Aquò's n'es una de tortura!
Alara, a la BNF, volguèt agachar los resumits... mas de qué se passava al barri del Mistral lo vespre quand ela èra en cò de son amiga hippie qu'a ni la television ni internet? Ne dormissiá pas mai la paura d'ela.
Alara a La BNF, demandèt : "cossí fau per aver internet?". La femna li explica. No soucy Ophely.
S'installa, dins una d'aquestas sallas graaaaaaaaaandas, loooooooooongas. Amb de taulas graaaaandarassas. Amb tot plen de mond concentrats que son a furnar dins de libres o de manescriches precioses, de mond que son a soscar, de mond que son pas venguts agachar Plus Belle La Vie, de tesards, d'universitaris, d'intelectuals famoses. La vesètz aquesta sala granda?
E ben la BèlaValenta s'installa a una cadièra, just dabans un capelan, aital es segura de se faire pas dragar. (dragan grèu a la BNF i vau prene un abonament ieu)
Branca tot coma cal.
"Dubrís internet" (òc, la BelaValenta dubrís internet, dubrís pas lo navegator, pas la pena d'ensajar de la corregir fa d'annadas qu'o ensagi e marcha pas...).
E va sus Plus Belle La Vie.
E aquí dins lo silenci religiós de la BNF, restontisson lo generic de PLus Belle la Vie e la votz de Tomàs, l'omosexual de la seria, que ditz a son amic : "mas non Florian, Nicolas es mòrt per ieu, ara es amb tu que la vòli faire ma vida!"
...
Lo capelan se signa.
Tot lo mond lèva lo cap.
E la BèlaValenta brama un "mas compreni pas, a mon ostal, es pels nauts parlaires que sortís lo son e me cal apuejar sul boton".
La tecnologia es una puta.
.
Dau còp son ordenador portable, te lo rabala de'n pertot. Quitament per trabalhar (me dison dins l'aurelheta que soi la sola persona que se rabala un ordenador de 5kgs sus l'eskina sonque per escotar de musica, que lo monde normal se crompan un ipòd).
E la BelaValenta, coma es una neneta brilhanta, e ben va a la BNF.
E la BNF es a París. Alara quand i va a la BNF la BelaValenta e ben se'n va per una setmana. E l'alberga son amiga que l'apelarem laScientifica. E laScientifica, tota scientifica que siaga, a pas la television nimai internet, es una hippie qué. putan quitament los scientifics venon hippies, mas ont va lo mond, paures de nosautres. Alara pendent una setmana, la BèlaValenta e ben poguèt pas agachar Plus Belle la vie, que i es adicta d'a fons; pièger, poguèt pas agachar los resumits sus internet. Aquò's n'es una de tortura!
Alara, a la BNF, volguèt agachar los resumits... mas de qué se passava al barri del Mistral lo vespre quand ela èra en cò de son amiga hippie qu'a ni la television ni internet? Ne dormissiá pas mai la paura d'ela.
Alara a La BNF, demandèt : "cossí fau per aver internet?". La femna li explica. No soucy Ophely.
S'installa, dins una d'aquestas sallas graaaaaaaaaandas, loooooooooongas. Amb de taulas graaaaandarassas. Amb tot plen de mond concentrats que son a furnar dins de libres o de manescriches precioses, de mond que son a soscar, de mond que son pas venguts agachar Plus Belle La Vie, de tesards, d'universitaris, d'intelectuals famoses. La vesètz aquesta sala granda?
E ben la BèlaValenta s'installa a una cadièra, just dabans un capelan, aital es segura de se faire pas dragar. (dragan grèu a la BNF i vau prene un abonament ieu)
Branca tot coma cal.
"Dubrís internet" (òc, la BelaValenta dubrís internet, dubrís pas lo navegator, pas la pena d'ensajar de la corregir fa d'annadas qu'o ensagi e marcha pas...).
E va sus Plus Belle La Vie.
E aquí dins lo silenci religiós de la BNF, restontisson lo generic de PLus Belle la Vie e la votz de Tomàs, l'omosexual de la seria, que ditz a son amic : "mas non Florian, Nicolas es mòrt per ieu, ara es amb tu que la vòli faire ma vida!"
...
Lo capelan se signa.
Tot lo mond lèva lo cap.
E la BèlaValenta brama un "mas compreni pas, a mon ostal, es pels nauts parlaires que sortís lo son e me cal apuejar sul boton".
La tecnologia es una puta.
.
3 comentaris
dimarts, 16 de desembre de 2008
Lo Dalfin e La talvera a Rabastens
Thierry, Monsur lo president de Cordae la Talvera a botat la video en linha!
Mercéééééééééééés!
D'aquesta serada, ne parlan tanben lo Peiroton e la Lutz.
6 comentaris
dilluns, 15 de desembre de 2008
Pè de blogaire: la granda primièra!
Lo Peiroton, quand arribèri a Tolosa e que m'esperava sul trepador, la primièra causa que me diguèt quand davalèri de l'autò foguèt : "nos cal faire una fòto de pès!".
Bonjorn, va plan, as fach bon viatge, ieu tanben soi contenta de te veire, a ben te vesiái mai grand, mas siás mai vièlh que çò que pensavi, es polit ton barri, e sèm al nòrd o al sud de Tolosa, e de qué fasèm ara e ont es ton ostal. tota una tièra de frasas inutilas que lo Peiroton nos estalvièt amb "nos cal faire una fòto de pès!".
fa moment que fau pas de fòtos de pès.
La darrièra remonta a ... bo, sai pas, me'n soveni pas.
Puèi de pès de blogaires, n'ai pas dins ma colleccion.
Los tres que seguisson me diràn que i a Lou Tam Tam en fòto de pè. Mas Lou Tam Tam per ieu es pas un blogaire, es un amic que lo coneissiái abans qu'internet existiguèsse. (es una declaracion).
Alara, amb lo Peiroton, ne faguèrem de fòtos de pès. E lo tipe èra tot content ( disi pas excitat que lo Quequejaire e una tropelada de malpensats se pensaràn de causas porcassièras).
Anem, aquí sota ne veiretz una, primièra fòto de pès blogaires... e vos daissi admirar coma lo Peiroton a la cauceta assortida a la bralha. A la classa lo tipe! - contrariament a la palhassa de las basquets poiridas e de las bralhas pas alisadas...
Mercés per las fòtos e per las pantas de rire Mossur Joan dau Peiroton!
Bonjorn, va plan, as fach bon viatge, ieu tanben soi contenta de te veire, a ben te vesiái mai grand, mas siás mai vièlh que çò que pensavi, es polit ton barri, e sèm al nòrd o al sud de Tolosa, e de qué fasèm ara e ont es ton ostal. tota una tièra de frasas inutilas que lo Peiroton nos estalvièt amb "nos cal faire una fòto de pès!".
fa moment que fau pas de fòtos de pès.
La darrièra remonta a ... bo, sai pas, me'n soveni pas.
Puèi de pès de blogaires, n'ai pas dins ma colleccion.
Los tres que seguisson me diràn que i a Lou Tam Tam en fòto de pè. Mas Lou Tam Tam per ieu es pas un blogaire, es un amic que lo coneissiái abans qu'internet existiguèsse. (es una declaracion).
Alara, amb lo Peiroton, ne faguèrem de fòtos de pès. E lo tipe èra tot content ( disi pas excitat que lo Quequejaire e una tropelada de malpensats se pensaràn de causas porcassièras).
Anem, aquí sota ne veiretz una, primièra fòto de pès blogaires... e vos daissi admirar coma lo Peiroton a la cauceta assortida a la bralha. A la classa lo tipe! - contrariament a la palhassa de las basquets poiridas e de las bralhas pas alisadas...
Mercés per las fòtos e per las pantas de rire Mossur Joan dau Peiroton!
9 comentaris
Akò fa de ben!
A, legeire, mon semblable, mon fraire, te pòs pas imaginar coma lo divendres de ser a Rabastens foguèt genial genial genial.
Te vau contar, asseta-te, que n'i a per un moment.
Anèri a Tolosa que i aviái rendepè amb lo Joan Deu Peiroton, oc, lo Peiroton, the caluc one. e sabètz que? m'i perdèri pas a Tolosa! Soi tras que fòrta (benlèu me caldriá precisar que lo Peiroton, the caluc one, m'explikèt plan lo camin, mas bon, coma me vòli lo merit per ieu tota sola, o dirai pas). Sopèri en cò del Peiroton, amb sa Peirotona e un de sos Peirotonets. Un moment tras que bon! Vos parlarai deman de la desvirtualizacion de la vida. non, pas ara, que sequenon, serem pas colcats e ai sòm ieu.
Pel Peiroton, èra son primièr còp: son primièr concèrt de la Talvera, son primièr concèrt del Dalfin, lo primièr còp que me vesiá e lo primièr còp qu'ensajava de dançar. Alara, Peiroton, coma i fas pas res sus ton blòg, te prepausi de faire una tièra de "mon primièr còp" amb tot akò ;) . E vos o conti pas que a son ostal al Peiroton, ensagèri de li aprene a dançar. ben òc disi plan ensajar, perque èra, es e serà pas ganhat (akò's per me vengar de la "còfa bretona", non mais oh).
Quand meme, abans de partir cap a Rabastens, sopèrem. E lo Peiroton sap que m'agrada la pasta. Alara, lo tipe faguèt de pasta ( o faguèt faire a sa femna puslèu qu'es un mascle) mas, coma es fan de Nadau, i botèt de salmon dins la pasta. Sabiá que m'agrada la pasta, mas sabiá pas que m'agrada pas lo salmon. Mas quina idèa tanben de botar de saumon dins la pasta? Quina eresia! Mas ieu, plan ensenhada, diguèri pas res , "t'agrada lo salmon al mens", "òc, solid, m'agrada tot a ieu" ( la messorga mai gròssa que ieu, soi una rompebalas per manjar) e me mangèri tota la sièta. Òsca per ieu.
E pels curioses que vòlon saber "mas cossí es lo Peiroton?" : sembla que sortís d'un dessenh animat. Ai pas encara trobat quin. - akò's per me venjar de la "còfa bretona", non mais oh. ( de qué ? que me'n soi ja venjada? E ben o tòrni faire. Se per cas! )
Perif de Tolosa (es cagaaaaaaant akeste perif). La BO del viatge: Bramadís lo darrièr de La Talvera.
Autorota, sortida 6.
Bon, fau una elipsi, que se colcarem tard a akeste ritme.
Lo Peiroton l'aviái conflat en li dire que La Talvera es lo grop mai melhor d'Occitània e li fotèri lo cap coma una semau en li dire que "la talvera + lou dalfin lo meteis ser , èra istoric".
E òc, foguèt una serada istorica.
Per tot plen de mond.
- pel Peiroton que veguèt pel primièr còp La Talvera e Lou Dalfin e ieu e que m'ausiguèt quequejar tant e mai... de còps que i a, ai vergonha
- per Lutz que veguèt pel primièr còp La Talvera e Lou Dalfin e ieu e que m'ausiguèt quequejar, tant e mai... de còps que i a, ai vergonha.
e
- per ieu que dancèri una escotisha amb Sergio Berardo, lo cantaire de Lou dalfin
E pas degun prenguèt una fòto.
Vos asiri totes.
D'aquesta serada, ne parlan tanben lo Peiroton e la Lutz.
Te vau contar, asseta-te, que n'i a per un moment.
Anèri a Tolosa que i aviái rendepè amb lo Joan Deu Peiroton, oc, lo Peiroton, the caluc one. e sabètz que? m'i perdèri pas a Tolosa! Soi tras que fòrta (benlèu me caldriá precisar que lo Peiroton, the caluc one, m'explikèt plan lo camin, mas bon, coma me vòli lo merit per ieu tota sola, o dirai pas). Sopèri en cò del Peiroton, amb sa Peirotona e un de sos Peirotonets. Un moment tras que bon! Vos parlarai deman de la desvirtualizacion de la vida. non, pas ara, que sequenon, serem pas colcats e ai sòm ieu.
Pel Peiroton, èra son primièr còp: son primièr concèrt de la Talvera, son primièr concèrt del Dalfin, lo primièr còp que me vesiá e lo primièr còp qu'ensajava de dançar. Alara, Peiroton, coma i fas pas res sus ton blòg, te prepausi de faire una tièra de "mon primièr còp" amb tot akò ;) . E vos o conti pas que a son ostal al Peiroton, ensagèri de li aprene a dançar. ben òc disi plan ensajar, perque èra, es e serà pas ganhat (akò's per me vengar de la "còfa bretona", non mais oh).
Quand meme, abans de partir cap a Rabastens, sopèrem. E lo Peiroton sap que m'agrada la pasta. Alara, lo tipe faguèt de pasta ( o faguèt faire a sa femna puslèu qu'es un mascle) mas, coma es fan de Nadau, i botèt de salmon dins la pasta. Sabiá que m'agrada la pasta, mas sabiá pas que m'agrada pas lo salmon. Mas quina idèa tanben de botar de saumon dins la pasta? Quina eresia! Mas ieu, plan ensenhada, diguèri pas res , "t'agrada lo salmon al mens", "òc, solid, m'agrada tot a ieu" ( la messorga mai gròssa que ieu, soi una rompebalas per manjar) e me mangèri tota la sièta. Òsca per ieu.
E pels curioses que vòlon saber "mas cossí es lo Peiroton?" : sembla que sortís d'un dessenh animat. Ai pas encara trobat quin. - akò's per me venjar de la "còfa bretona", non mais oh. ( de qué ? que me'n soi ja venjada? E ben o tòrni faire. Se per cas! )
Perif de Tolosa (es cagaaaaaaant akeste perif). La BO del viatge: Bramadís lo darrièr de La Talvera.
Autorota, sortida 6.
Bon, fau una elipsi, que se colcarem tard a akeste ritme.
Lo Peiroton l'aviái conflat en li dire que La Talvera es lo grop mai melhor d'Occitània e li fotèri lo cap coma una semau en li dire que "la talvera + lou dalfin lo meteis ser , èra istoric".
E òc, foguèt una serada istorica.
Per tot plen de mond.
- pel Peiroton que veguèt pel primièr còp La Talvera e Lou Dalfin e ieu e que m'ausiguèt quequejar tant e mai... de còps que i a, ai vergonha
- per Lutz que veguèt pel primièr còp La Talvera e Lou Dalfin e ieu e que m'ausiguèt quequejar, tant e mai... de còps que i a, ai vergonha.
e
- per ieu que dancèri una escotisha amb Sergio Berardo, lo cantaire de Lou dalfin
E pas degun prenguèt una fòto.
Vos asiri totes.
D'aquesta serada, ne parlan tanben lo Peiroton e la Lutz.
10 comentaris
divendres, 12 de desembre de 2008
Aqueste ser
Serai aqueste ser a Rabastens pel concèrt de La TAlvera e del Dalfin.
Putan, LOU DALFIN E LA TALVERA lo meteis vespre.
G E N I A L!
Qual i veirai?? Seriá l'ora de tornar lançar las fòtos de pès, cresètz pas?
Putan, LOU DALFIN E LA TALVERA lo meteis vespre.
G E N I A L!
Qual i veirai?? Seriá l'ora de tornar lançar las fòtos de pès, cresètz pas?
10 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: musica
dimecres, 10 de desembre de 2008
Se n'i aguèsse pas qu'un
tòrni legir per asard un passatge d'un roman, un grand moment de literatura, que me faguèt pissar de rire a l'epòca:
Es tirat de E Freud dins Aquò del grandissim mèstre Florian Vernet. Òc, se n'i aguèsse pas qu'un seriá el. L'autor que te dona enveja de legir, que te fa pissar, que quand as lo moral dins las caucetas traucadas, e ben legisses 10 linhas e siás urós. Es indispensable. E cossí fan los que lo coneisson pas?
Alara, telecargatz, estampatz e fasètz virar :)
Deviá agachar de darrier lei vitras estent que duerbe sus lo còp. Sospresa. Dòna Bofeti a pas cent ans de dimenches, nonanta nimai. Trenta cinc bessai. Es pas laida e sembla simpatica, amé d’uelhs que petejan, plens de malícia. Empassa mon istòria d’enquista sus la vida dins lo quartier per un reportatge a venir de F.R.3 emission Vaquí e me fa intrar dins lo salon. Marcha davans. Es pas mau, aquela Dòna. Mai pesa au mens cent quilòs. De mai que ieu. Me fa assetar dins lo salon a costat de la fenestra que dona sus la carriera, davans la telé. Pren un fautuelh e comenci mon enquista. Per collaborar, es lesta a collaborar. Confirma leis observacions dau vielhastre, e mai me ditz que n’a vist arribar un autre, vers lei doàs oras, dins una doàs chivaus, un a pauc pres coma ieu, mai pas tan bel òme. Puèi, lo tipe qu’era dins lo minicarri a sortit. Ela, s’es anat faire l’infusion avans lo filme de Canau + e a encara remarcat una veitura, una bela, una BMW pensa, amé doàs siloetas qu’a pas pogut desvistar. Après, es estada pivelada per lo
filme. Tant d’òmes, joines, dins un quartier que l’i a quasiment que de vielhs, e ela, tan
soleta, de lònga, dins aquel ostau, pecaire, a se morfondre.
La conversa, me n’avisi, pren un torn qu’esperavi pas. Dòna Bofeti se clina de mai en mai vers ieu e sa rauba de chambra s’escarta de mai en mai sus son pitre, un pitràs espectaclós. Sei boquetas brilhan, son agach sembla pivelat per un endrech, a autor de... Putan de gòi ! Dins un virat d’uelh compreni qu’es per la giba que fa mon pistolet qu’ai forrat dins la cencha e que deu lo prendre per autra causa. Assagi ben de reprendre la conversa sus un terren mai professionau, mai es plus possible de l’arrestar. Ai pas lo temps de bolegar, de cridar seba, de comprendre coma s’es fach que la rauba a tombat a mitat, que s’es sarrada de ieu, que me tomba sus la codena, me cuerbe, m’agolopa, me chuca, m’envasís. Que me leva lei vèstits tot en se levant çò que resta dei sieus, m’aganta, me chaspa, m’englotís. Me viòla. Coma vos va dieu. Aquela de bicicleta !
Tres còps a-de-reng au mens segon meis estimacions.
Es tirat de E Freud dins Aquò del grandissim mèstre Florian Vernet. Òc, se n'i aguèsse pas qu'un seriá el. L'autor que te dona enveja de legir, que te fa pissar, que quand as lo moral dins las caucetas traucadas, e ben legisses 10 linhas e siás urós. Es indispensable. E cossí fan los que lo coneisson pas?
Alara, telecargatz, estampatz e fasètz virar :)
5 comentaris
dilluns, 8 de desembre de 2008
Aniversari
Uèi, Max Rouquette auriá 100 ans.
http://www.max-rouquette.org
http://www.max-rouquette.org
3 comentaris
diumenge, 7 de desembre de 2008
al cinèma
uèi amb MonAmorósMaiContent, sèm anats al cinema veire Madagascar 2
Mòrta de riiiiiiiiiiiiiire. Soi fan.
Dins la sala, eriam los sols qu'acompanhavan pas l'enfant al cinema.
De còps que i a, ai vergonha.
Mòrta de riiiiiiiiiiiiiire. Soi fan.
Dins la sala, eriam los sols qu'acompanhavan pas l'enfant al cinema.
De còps que i a, ai vergonha.
5 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: cinema
dissabte, 6 de desembre de 2008
dels pels e de la calor
Aprèp lo còp del lum pulsat que m'aviá daissada un pauc colhona, èra complicat de faire la convèrsa.
Quand, còp sec, me ven la question que se pausam totAs: de qu'es la diferéncia entre la cera cauda e la cera freja? Question que n'amaga una de question pas tant filosofica: perqué se cramar la pèl kand se poiriam depilar amb de cera freja???
Pausi la question a l'esteticiana:
- Quina es la diferéncia entre la cera freja e la cera cauda?
- E ben la cera freja copa lo pel a ras, e la cera cauda caufa lo pòre, lo pòre se dilata e lo pel ven melhor.
- È? Ai pas comprés...
- La cauda es melhora.
- A ok.
Esteticiana 2 - Mela 0.
.
Quand, còp sec, me ven la question que se pausam totAs: de qu'es la diferéncia entre la cera cauda e la cera freja? Question que n'amaga una de question pas tant filosofica: perqué se cramar la pèl kand se poiriam depilar amb de cera freja???
Pausi la question a l'esteticiana:
- Quina es la diferéncia entre la cera freja e la cera cauda?
- E ben la cera freja copa lo pel a ras, e la cera cauda caufa lo pòre, lo pòre se dilata e lo pel ven melhor.
- È? Ai pas comprés...
- La cauda es melhora.
- A ok.
Esteticiana 2 - Mela 0.
.
1 comentaris
divendres, 5 de desembre de 2008
Del lum e de la colha de buòu, où l'on ne parle pas de sabre laser
Una visita a l'esteticiana, e ben o sabètz benlèu pas, mas es un grand moment de cultura scientifica, si si si, vos o prometi!
Fasiá moment que i èri pas anada (ben òc, es la crisi, e quand i a pas de sòus, se'n brandam lo dardalhon d'èsser polida o laida) e dintri e te vesi un anquestre que i èra pas abans. Una mena de còfre fòrt. Pendent la sesilha "vaizi, fai-me mal", li demandi "de qu'es
aquel anquestreaquò que i a aquí?".
"Es per la depilacion definitiva".
Sosqui dins mon cap a ieu per dire kikòm d'intelligent, perque m'agrada pas que l'esteticiana aja lo darrièr mot.
E li fau " a òc, es la depilacion al laser."
E me corregís "pas exactament, es pas de laser, es de lum pulsat."
wow! Sabiatz que fasián de fisica las esteticianas?
Esteticiana 1 - Mela 0
Mas aguèri kand meme lo darrièr mot: "de "lum pulsat", maseta! "
Soi segura que vos demandatz totes de qu'es aquò lo lum pulsat? E ben es coma de laser, mas pas tant potent. Pas de qué se copar un ongle qué.
Se ne volètz saber un pauc mai sul lum que beu de red bull e t'assassina lo pèl pas polit, avètz pas que d'agachar sus Google.
Fasiá moment que i èri pas anada (ben òc, es la crisi, e quand i a pas de sòus, se'n brandam lo dardalhon d'èsser polida o laida) e dintri e te vesi un anquestre que i èra pas abans. Una mena de còfre fòrt. Pendent la sesilha "vaizi, fai-me mal", li demandi "de qu'es
"Es per la depilacion definitiva".
Sosqui dins mon cap a ieu per dire kikòm d'intelligent, perque m'agrada pas que l'esteticiana aja lo darrièr mot.
E li fau " a òc, es la depilacion al laser."
E me corregís "pas exactament, es pas de laser, es de lum pulsat."
wow! Sabiatz que fasián de fisica las esteticianas?
Esteticiana 1 - Mela 0
Mas aguèri kand meme lo darrièr mot: "de "lum pulsat", maseta! "
Soi segura que vos demandatz totes de qu'es aquò lo lum pulsat? E ben es coma de laser, mas pas tant potent. Pas de qué se copar un ongle qué.
Se ne volètz saber un pauc mai sul lum que beu de red bull e t'assassina lo pèl pas polit, avètz pas que d'agachar sus Google.
5 comentaris
dimarts, 2 de desembre de 2008
lo gir dels 25
Un blòg de mai que seguissi, lo de Marc Serena qu'es partit faire un torn del mond e qu'entrevista de mond de son atge, 25 ans, per veire cossí es sa vida a el dins son país. Es un projècte que m'agrada fòrça, un pauc mediatic, rai, mas deu èsser una polida aventura umana.
Dins son blòg, bota una fòto e un tèxt cortet. Te fa lingueta!
anatz-i faire un torn: lavoltadels25.cat
0 comentaris
Ligams a aqueste pòst Classificacionatge: ligams
dilluns, 1 de desembre de 2008
Jamai sens ta capòta
Uèi es la jornada contra la Sida
Uèi encara e coma cada jorn devèm bicar sens doblidar aquela puta de capòta que capitam pas de botar e que copa tota la magia de l'excitacion del primièr còp. Rai, mas es coma aquò. Aviam pas qué de naisser 70 ans fa. Ara, son tot plen que la meton pas la capòta e la malautiá recuola pas. Lo mond contunhan de crebar e de patir coma cal abans de crebar.
Mai d'informacions:
- World aids campaign
- AIDES
E vos cal pas èsser de marrida fe, se pòt prene son pè amb una capòta, la pròva:
E pels catalans: no us oblideu del condó, per això us ho han escrit al carrer:
Uèi encara e coma cada jorn devèm bicar sens doblidar aquela puta de capòta que capitam pas de botar e que copa tota la magia de l'excitacion del primièr còp. Rai, mas es coma aquò. Aviam pas qué de naisser 70 ans fa. Ara, son tot plen que la meton pas la capòta e la malautiá recuola pas. Lo mond contunhan de crebar e de patir coma cal abans de crebar.
Mai d'informacions:
- World aids campaign
- AIDES
E vos cal pas èsser de marrida fe, se pòt prene son pè amb una capòta, la pròva:
E pels catalans: no us oblideu del condó, per això us ho han escrit al carrer:
5 comentaris
Occitània a Pè, lo 6 de decembre, totes ensems en carri
Avètz agachat Viure al País ièr? èra tot consacrat a Occitània a Pè. Tras que bon. Ieu èri tota esmoguda.Da Ines Cavalcanti - Chambra d'òc
Lo podètz veire aquí.
n'i a que capitan de raubar las videos de VAP sus France 3? m'agradariá de la recuperar, se me podètz ajudar!
Ne profechi per vos dire que i a un bus que partís de Carcassona cap a Cuneo per la jornada d'Occitània a Pè lo 6 de decembre.
Aquí las entressenhas:
Lo 6 de DECEME, CUNEO serà CAPITALA D'OCCITANIA TOTA per ua Jornada Granda, la
Hèsta, la Mani-Fèsta de tots los Occitans, de las VALADAS, de la VATH d'ARAN e
d'OCCITANIA "Granda"...
Vos sovenètz de l'estrambordanta Caminada de 1.300qm "OCCITANIA A PE", que la
CHAMBRA d'OC organizè per menar l'UNESCO a protegir l'OCCITAN coma PATRIMONI
MONDIAU de l'UMANITAT ? E ben, lo dishabte 6 de deceme, a CUNEO/CONI, se harà la
Presentacion Oficiala d'"OCCITANIA a PE" dens l'OSTAU de la PROVINCIA.
Com collaborator afogat de la CAMINADA (1000qm/45 etapas en portar las colors
d'"Occitània granda"), que trobèi necessàri d'organizar ua participacion collectiva
a la Hèsta finau deu 6/12. Atau, que'vs prepausi un desplaçament en autocarri
(despensa redusida-sens fatiga-e dab l'ambient..que cau!) dab las condicions de viatge
e de sejorn seguentas(dab la collaboracion de CHAMBRA d'OC peu sejorn):
*Dishabte 6 : - despart de CARCASSONA : 5oras del matin (prèp Carrièra Trivala)
- estancs a NARBONA, BESIERS, MONTPELHIER, NIMES (autopista)
- arribada a CONI : 2oras del vèspre
- recepcion, activitats e fèsta : 4oras " >tard.....sens precision !
- sopar ofèrt per Chambra d'OC/Conselh Provinciau
- cambra(s) dens ua ostalaria(=40/50€) de CONI
*Dimenge 7 : - despart de CONI : 10oras del..matin
- dinnar (de's pagar a un estanc d'autopista)
- estancs com a l'anar (e benlèu ta's banhar!)
- tornar a CARCASSONA : 7oras del ser.
* Prètz : - Autocarri (55p./1.300qm/2menaires = 2.500€) =45€/50pers.
(Societat Teissier-Carcassona)
- Ostalaria (a CONI,reserv.per CHA.d'OC) = 40/50€ la cambra
(cambra de 2, 3 ...pers. dab p.dejunar)
- doncas per 1 persona : viatge + ostalaria = 70/80€
(shens dinnars deu 6 e deu 7)
NOS I CAU ANAR e.. EN NOMBRE ! Pas solament ua o duas veituras ! Seré LA vergonha!
Es ja un entrainament per la mani-fèsta d'octobre 2009 a ... Carcassona (tè!)
Que'vs domandi de vos afanar :
1- per vos inscriure
2- per informar lo monde un pauc de pertot
** INSCRIPCION DE'M MANDAR
1- lèu-lèu per - internet : jan-peir.miner@orange.fr
- sms : O6 71 47 90 02
Lo podètz veire aquí.
n'i a que capitan de raubar las videos de VAP sus France 3? m'agradariá de la recuperar, se me podètz ajudar!
Ne profechi per vos dire que i a un bus que partís de Carcassona cap a Cuneo per la jornada d'Occitània a Pè lo 6 de decembre.
Aquí las entressenhas:
Lo 6 de DECEME, CUNEO serà CAPITALA D'OCCITANIA TOTA per ua Jornada Granda, la
Hèsta, la Mani-Fèsta de tots los Occitans, de las VALADAS, de la VATH d'ARAN e
d'OCCITANIA "Granda"...
Vos sovenètz de l'estrambordanta Caminada de 1.300qm "OCCITANIA A PE", que la
CHAMBRA d'OC organizè per menar l'UNESCO a protegir l'OCCITAN coma PATRIMONI
MONDIAU de l'UMANITAT ? E ben, lo dishabte 6 de deceme, a CUNEO/CONI, se harà la
Presentacion Oficiala d'"OCCITANIA a PE" dens l'OSTAU de la PROVINCIA.
Com collaborator afogat de la CAMINADA (1000qm/45 etapas en portar las colors
d'"Occitània granda"), que trobèi necessàri d'organizar ua participacion collectiva
a la Hèsta finau deu 6/12. Atau, que'vs prepausi un desplaçament en autocarri
(despensa redusida-sens fatiga-e dab l'ambient..que cau!) dab las condicions de viatge
e de sejorn seguentas(dab la collaboracion de CHAMBRA d'OC peu sejorn):
*Dishabte 6 : - despart de CARCASSONA : 5oras del matin (prèp Carrièra Trivala)
- estancs a NARBONA, BESIERS, MONTPELHIER, NIMES (autopista)
- arribada a CONI : 2oras del vèspre
- recepcion, activitats e fèsta : 4oras " >tard.....sens precision !
- sopar ofèrt per Chambra d'OC/Conselh Provinciau
- cambra(s) dens ua ostalaria(=40/50€) de CONI
*Dimenge 7 : - despart de CONI : 10oras del..matin
- dinnar (de's pagar a un estanc d'autopista)
- estancs com a l'anar (e benlèu ta's banhar!)
- tornar a CARCASSONA : 7oras del ser.
* Prètz : - Autocarri (55p./1.300qm/2menaires = 2.500€) =45€/50pers.
(Societat Teissier-Carcassona)
- Ostalaria (a CONI,reserv.per CHA.d'OC) = 40/50€ la cambra
(cambra de 2, 3 ...pers. dab p.dejunar)
- doncas per 1 persona : viatge + ostalaria = 70/80€
(shens dinnars deu 6 e deu 7)
NOS I CAU ANAR e.. EN NOMBRE ! Pas solament ua o duas veituras ! Seré LA vergonha!
Es ja un entrainament per la mani-fèsta d'octobre 2009 a ... Carcassona (tè!)
Que'vs domandi de vos afanar :
1- per vos inscriure
2- per informar lo monde un pauc de pertot
** INSCRIPCION DE'M MANDAR
1- lèu-lèu per - internet : jan-peir.miner@orange.fr
- sms : O6 71 47 90 02
0 comentaris
Bon Aniversari
Es l'aniversari del Joan de Peiroton!
Li podètz anar dire!
Quant a de temps? Bon dieu, es vièlh, es mai pròche de l'ospici que de la maternitat.
BON ANIVERSARI JOAN DEU PEIROTON!
Li podètz anar dire!
Quant a de temps? Bon dieu, es vièlh, es mai pròche de l'ospici que de la maternitat.
BON ANIVERSARI JOAN DEU PEIROTON!
3 comentaris
Subscriure's a: Missatges (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
26 mars 2006
Lo catequisme de Peire Gripari a calandreta !
Segon çò que m’escriguèt una regenta, de monde de Calandreta se « pausan de questions » sus mas intencions en revirant una istòria de Peire Gripari, tirada dels Contes de la rue de Broca : Lo brave diablaton, publicada en cò de Poesia, l’ostal d’edicion de Calandreta. Es possible e desirable, dins l’encastre d’una escòla laíca (que Calandreta es laíca, zo cal totjorn tornar dire), de trabalhar amb los mainatges un tèxt ont se parla de ritons, del papa, del pichon Jesus, de la Verge Maria e del bon Dieu ?Me cal confessar... [Lire la suite]


text:
Tocant la ciutat de Marselha au nòrd e s’esperlongant fins au Plan dei Cucas, Alaud e Aubanha, la Montanha de l’Estela presenta una vegetacion de garriga tipica de baissa Provença. Estent sa pausicion, lei vistas despuei l’Estela sus lo país de Marselha son espectaclosas. Lo sòm de l’Estela es amb 790 mètras lo ponch mai naut de la comuna de Marselha....N'en legir mai
La Bòna Maire velha sus Marselha despuei la fondacion de la ciutat per lei Grècs focèus. Bèu promier sanctuari dedicat a l’Artèmis d’Efese, puei cristianizat amb lo patronatge de Santa Maria, la còla de Nòstra Dòna de la Gàrdia veguèt l’edifici actuau amb son estil neo-bizantin bastit au sègle XIX sus lei roïnas d’un fortin bastit per aparar lo mostier de Sant Victor. Demòra encuei v’un dei simbèu mai conoissut de...N'en legir mai


text:
Coneisses daus braves endrechs ? Fas de las fòtos de vacanças mas sabes jamai que n’en far ? Cherchas de las ideias per far dau torisme ? Auriás enveja de descubrir ton país d’un autre biais e en occitan ? As nonmàs enveja de viatjar un pitit pauc e d’aprener daus afars sens bujar de ta chadiera de bureu ? Deven barrutlaire o barrutlaira !
Sus BaRuLa, chasca persona que passa se ditz un « barrutlaire ». Sem tots daus vagamonds virtuaus aquí ! Podes desjà te permenar un pauc pertot ente voles e descubrir las fichas escrichas per los autres barrutlaires.
Se voles anar mai luenh e redijar tu tanben tas fichas, te fau inscriure. Res de mai simple :
>>>>> PICA AQUI <<<<<
Te demandarem de crear un nom o un chafre per surfar sus BaRuLa, de rentrar ton mail, e enfin de verificar que ses pas un robòtSe per cas i a daus robòts que parlen occitan...sabem jamai. en rentrar lo bon còde CAPTCHA coma indicat. E…quo es tot !
Recebràs còp-sec un mail que te convidarà a confirmar ton inscripcion e a chausir un mot de passa per puescher te connectar.
Un còp ton compte de barrutlaire creat, auràs accès a una interfàcia de redaccion, mai d’autres afars e utís. Per aprener a t’en servir, legís las astúcias de la pagina d’Ajuda. Tot i es marcat ! En cas de probleme, podes totjorn nos contactar.
Per te tornar connectar a tot moment, utiliza l’aisina qu’es en bas de la barra de costat, o vai a l’adreiça http://barula.de/wp-login.php.
Charta
BaRuLa dona una granda libertat a sos utilizators. Çai que lai, quauquas pitas reglas son de respectar :
-Las fòtos charjadas sus lo site deven esser la proprietat de la persona que las charja o ben tot deu aver l’acòrd explicite de lur proprietari. S’agís pas de copiar las fòtos de Google Images, mas de partatjar dau contengut personau !
-Se i a de las personas visiblas sus las fòtos, deven pas esser reconeissablas, per de las rasons de respect de la privacitat e de l’imatge, notadament per los minors. BaRuLa es pas Big Brother !
-Chasque autor es tengut per responsable de çò que publia. Los perpaus que van contra çò qu’es permes per la lei (lo negacionisme e lo revisionisme, d’exemple), seràn pas acceptats.
-L’escritura d’una ficha deu esser desinteressada, e se pòt pas far de la publicitat.
Dins tots los cas, s’una de ‘quelas reglas es pas respectada, los editors e l’administrator an lo poder e la possibilitat d’editar lo contengut o de prener d’autras mesuras.


text:
Guinkirchen
Guinkirchen es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Guinkirchen A situat en la conca de vida de la Moselle-es.
Guinkirchen est situé dans le bassin de vie de la Moselle-est.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Ancià fief Del évêché #que i li calguèt de nombroses senhors #que los comtes de Boulay, los sires de Varize, Breton de la Tecla e lo'n marques fin finala de Custine.
- Ancien fief de l'évêché qui eut de nombreux seigneurs dont les comtes de Boulay, les sires de Varize, Breton de la Touche et finalement le marquis de Custine.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Nigèria
Nigèria es un estat d’Africa de l’Oèst situat dins lo Golf de Guinèa. Es enviroutat de Cameron a l’èst, Chad au nòrd-èst e Benin a l’oèst. Sa capitala es Abuja. Es geograficament dominat per lei vaus de Nigèr e de Benoue que forman un deltà important dins lo sud dau país. Son clima es devesit entre una zòna sud umida e una zòna nòrd arida. Es l’estat pus poblat d’Africa ambé mai de 170 milions d’abitants.
Lo poblament de Nigèria comencèt durant lo millenari X avC. Après l’aparicion de l’agricultura au millenari IV avC, la premiera civilizacion li apareissèt au millenari I avC avans lo començament de l’installacion dei principaus pòbles actuaus a partir dau sègle VII. Unei reiaumes si formèron gràcias au comèrci a travèrs de Sahara puei ambé lei marchands europèus lòng de la còsta. Lo nòrd, en contacte ambé de marchands musulmans, adoptèt pauc a pauc l’islam a partir de la fin de l’Edat Mejana. Lo desvolopament dau comèrci d’esclaus entraïnèt una multiplicacion deis estats sus lo territòri actuau de Nigèria. Pasmens, a partir dau sègle XIX, deguèron faciar la pression colonialista dau Reiaume Unit e de França. Entre 1895 e 1905, Nigèria foguèt ocupat per lei Britanics e va demorèt fins a son independéncia en 1960. Independent, lo país deguèt faciar d’agitacions importantas entre lo sud crestian e lo nòrd musulman (chaples recurrents entre lei doas comunautats) ò entre lei regions productritz de petròli e leis autrei (Guèrra de Biafra en 1967-1970). Aquò es accentuat per sa diversitat etnica. La consequéncia foguèt una tièra de còps d’estat militar e la formacion malaisada d’institucions democraticas dempuei 1998.
Nigèria es un estat federau amb un poder centrau poderós a respèct dei competéncias reservadas ais autoritats localas. Son economia es dominada per l’esplecha de petròli que lo país es un exportator important e qu’es la fònt principala de sei revenguts. Dins aquò, conjugada ambé l’instabilitat politica, aquela dependéncia a empachat lo desvolopament deis autrei sectors economics que facian de dificultats importantas, en particular l’agricultura, premiera activitat de la populacion activa, e l’industria. Pasmens, aquelei problemas empachan pas Nigèria d’èstre una poissança demografica e economica importanta dau continent e es ansin vengut dempuei leis annadas 1990 un actor militar e diplomatic major de la region.
Somari
- 1 Geografia
- 2 Istòria
- 2.1 Preistòria e Antiquitat
- 2.2 Leis estats nigerians de l’Antiquitat fins ai sègles XVIII e XIX
- 2.3 La colonizacion
- 2.4 L’independéncia
- 3 Govèrn e politica
- 4 Afaires estrangiers e defensa
- 5 Economia
- 6 Cultura
- 7 Ligams intèrnes
- 8 Bibliografia
- 9 Nòtas e referéncias
- 10 Ligams extèrnes
Geografia[modificar | modificar la font]
Geografia fisica[modificar | modificar la font]
Nigèria es un país de 923 768 km². Sa topografia es dominada per dos rius importants que son lo fluvi Nigèr a l’oèst e son afluent Benoue a l’èst. Au sud, lòng d’una costat irregulara compausada de mangròvas e de lònas, forman un deltà de 24 000 km² dins lo Golf de Guinèa. A l’interior dau país, dessenhan doas vaus estendudas que limitan lei relèus importants au centre e au sud-èst. Pòdon passar 2 000 m d’altitud e la cima pus auta es lo Chappal Waddi (2 419 m) que si troba sus la frontiera entre Nigèria e Cameron. Enfin, lo nòrd es ocupat per una savana que presenta de zònas umidas e secas.
Clima[modificar | modificar la font]
Lo clima de Nigèria si devesisse entre doas zònas principalas situadas au nòrd e au sud dau país. Lei regions nòrd presentan un clima desertic caud caracterizat per d’escarts importants de temperatura jornaliera e de precipitacions raras. Lei territòris sud son caracterizats per un clima tropicau umid caud amb una sason de precipitacions importantas d’abriu a octòbre.
Demografia e vilas principalas[modificar | modificar la font]
Nigèria es lo país pus poblat d’Africa. Pasmens, en causa dei limits dei mejans de son govèrn, lo nombre precís d'abitants es mau conegut. En 2013, èra estimat entre 170 e 174 milions. Aquela demografia es caracteristica d’un país paure ambé de taus de natalitat (38,78/1000 en 2013) e de mortalitat (13,2/1000 en 2013) fòrça auts. Aquò causa una aumentacion fòrça importanta de la populacion de 38 milions d’abitants en 1950, 74 milions en 1980 a 160 milions en 2010. Leis estimacions regardant l’evolucion d’aquela populacion previén 440 milions d’abitants en 2050 e 940 milions en 2100.
En causa d’aquelei caracteristicas – conjugadas amb una esperança de vida de 52 ans en 2013 – la populacion es fòrça jova. Son temps median es egau a 17 ans e 44% a un temps inferior a 15 ans.
Lo taus d’urbanizacion de la populacion nigeriana èra de 50% en 2013. Es a aumentar rapidament (+3,5%/an) e Lagos, la capitala economica, coneis una creissença fòrça importanta e anarquica ambé 9,6 milions d’abitants en 2006 e 14,9 milions en 2013. Sèt autrei vilas passavan un milion d’abitants en 2012 : Kano (3,47 milions), Ibadan (3,03), Abuja la capitala politica (2,25), Port Harcourt (1,95), Kaduna (1,57), Benin City (1,40) e Zaria (1,04). Coma Lagos, facian d’aumentacions demograficas rapidas que causan de problemas importants en causa de la manca generala d’infrastructuras.
Lengas[modificar | modificar la font]
En 2012, 521 lengas e aperaquí 250 grops etnics diferents foguèron recensats. 510 son utilizadas per la comunicacion de la vida vidanta ò coma lenga veïculara, 2 (anglés e francés) son utilizadas unicament coma lenga segonda e 9 an disparegut. Fan partida de tres grops principaus que son lei lengas nigèrocongolosas sud-centralas (lo grop majoritari), lei lengas nilosaharianas e lei lengas afroasiaticas.
Segon la constitucion, l’anglés es la lenga oficiala premiera dau país. Lenga de l’administracion coloniala britanica, es demorada la lenga principala de l’administracion, dau comèrci, de l’educacion superiora, dei mèdias principaus e de la comunicacion entre grops etnics diferents. En revènge, es pauc utilizat per la comunicacion de la vida vidanta e solament una minoritat de l’elèit va parla coma lenga maternala.
Totjorn, segon la constitucion, l’igbo, lo hausa e lo yorubà an tanben un estatut de lenga oficiala. Pasmens, son utilizacion èra condicionada a l’adopcion de mesuras apropriadas. Ansin, son usatge coma lenga oficiala demora inferior a l’anglés. Dins aquò, aquelei lengas an un ròtle locau important car son utilizadas per lei tres grops etnics pus importants de Nigèria. En particular, dins lei regions nòrd, lo hausa li es sovent utilizat coma lenga veïculara. Entre 1997 e 2004, lo govèrn nigerian assaièt tanben d’adoptar lo francés – lenga deis imigrants venguts dei país vesins – coma lenga oficiala per favorizar son integracion au sen dau mercat dei país francofòns d’Africa Occidentala. Pasmens, la temptativa mau capitèt en causa de la manca de mejans (en particular per realizar lei traduccions necessàrias).
Religions[modificar | modificar la font]
Lei religions principalas de Nigèria son lo cristianisme e l’islam que son respectivament majoritàrias dins lo sud e dins lo nòrd. Environ[1] 50% de la populacion es musulmana e 40% cristiana. Lo rèsta es format de religions animistas que son generalament fòrça influenciadas per lo cristianisme.
Entre leis etnias principalas dau país, lei grands grops dau nòrd (Hausa, Nupe, Tiv e Kanuri) son quasi unicament musulmans. Dins lo sud, lei Yorubà son mai partejats (environ 50% cristians, 25% musulmans, 25% animistas). Enfin, dins lo sud-èst, lei Igbo presentan una majoritat cristiana importanta.
Dempuei leis annadas 2000, de tensions religiosas importantas existisson entre musulmans e cristians. En particular, la sècta islamista Boko Haram, desirosa d’instaurar un estat islamica, a organizat divèrseis atemptats còntra lo govèrn ò còntra de populacions cristianas dempuei 2009.
Istòria[modificar | modificar la font]
Preistòria e Antiquitat[modificar | modificar la font]
Lei vestigis arqueologics pus ancians descubèrts per lei cavaments mostran l’existéncia d’un poblament dins lo sud-oèst dau Nigèria actuau vèrs 9 000 avC. Si desvolopèt l’agricultura e, a partir dau millenari IV avC, la terralha e la produccion d’otís leugiers de pèire. Puei, dins leis autrei regions meridionalas, lei societats de caçaires culheires si sedentarizèron a partir dau millenari I avC gràcias au desvolopament de l’agricultura. Aquò permetèt l’emergéncia de la premiera civilizacion coneguda, dicha civilizacion nok, vèrs 1 000 avC. Dominèt la region entre lei sègles VI e III avC e difusèt vèrs Ife e Benin que venguèron de nuclèus importants de civilizacion. Lo trabalh de fèrre li comencèt au sègle II avC
Leis estats nigerians de l’Antiquitat fins ai sègles XVIII e XIX[modificar | modificar la font]
Lei ciutats-estats hausas e lo Califat de Sokoto[modificar | modificar la font]
Installats dins lo nòrd dau Nigèria modèrne, lei Hausas fondèron de ciutats-estats fortificadas dirigidas per un sarki kasa (« cap dau país »). Liadas entre elei per de cambis comerciaus e culturaus, gardèron una omogeneitat culturala que favorizèt la formacion de la lenga hausa. En revènge, lei relacions foguèron pas totjorn pacificas e de guèrras regularas leis opausèron. A partir dau sègle XIV, l’islam apareissèt e venguèt la religion deis elèits dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle seguent. Aqueu sègle, lei ciutats-estats comencèron tanben d’estructurar de rets comerciaus per participar au comèrci d’esclaus e de matèrias premieras ambé leis Europèus[2]. Ai sègles XVII e XVIII, la region hausa èra la pus prospèra de la savana e son influéncia s’estendiá lòng dei rets comerciaus de Sahara e fins ai còstats dau Golf de Guinèa.
Pasmens, a partir deis annadas 1750, lei ciutats declinèron en causa d’una tièra de crisis. Militarament, deguèron faciar leis atacas regularas de Korokofa. Politicament, lei sarki assaièron de si transformar en sobeiran absolut, ço qu’èra contrari ais interès de l’aristocracia. Enfin, regardant leis afaires religiós, apareissèt un islam rigorós apareissèt e s’opausèt a l’islam oficiau dau poder que mesclava fe musulmana e rites tradicionaus africans. En 1804, comencèt una revòuta dirigida per lo cap religiós Osman dan Fodio que proclamèt lo jihad. Fins a 1808, conquistèt lei vilas principalas e obtenguèt lo sostèn de la populacion gràcias a una reforma dei sistèmas d’impòsts e de l'administration. Puei, contunièt son expansion en direccion dau sud-oèst. En revènge, en direccion de l’èst, foguèt blocat per lo reiaume de Kanem Borno.
En 1812, s’organizèt aquelei conquistas que formèron lo Califat de Sokoto. L’islam venguèt la religion de la màger part deis abitants. Pasmens, la cultura hausa dispareguèt pas e integrèt la religion novèla. Après la fin de la guèrra, lo Califat restaurèt rapidament la patz e la region hausa retrobèt rapidament sa prosperitat economica e sa posicion dominanta.
Lo reiaume de Kanem Borno[modificar | modificar la font]
Lo reiaume de Kanem si formèt dins lo corrent de la segonda mitat dau millenari I a l’entorn dau lac Chad. Au sègle XI, adoptèt l’islam coma religion mai gardèt unei trachs religiós africans fins a sa disparicion. A partir dau sègle XIII, lo contraròtle de jaciments de sau li permetèt de venir una poissança comerciala que son ròtle foguèt renfòrçat au sègle seguent per lo desvolopament dau comèrci d’esclaus.
Pasmens, au sègle XIV, d’atacas dei Bolala entraïnèron la pèrda dei regions istoricas de Kanem e la dinastia deguèt si retirar dins lo reiaume vassau de Borno que venguèt lo còr dau reiaume novèu dich reiaume de Borno. Puei, au començament dau sègle XVI, sei sobeirans capitèron de reconquistar la màger part de Kanem formant alora lo reiaume de Kanem Borno que retrobèt rapidament sa prosperitat anciana gràcias au comèrci de sau e d’esclaus e a la drudessa de la region agricòla a l’entorn dau lac Chad.
Dins lo corrent dau sègle XVIII, la multiplicacion deis estats africans dins la region causèt lo declin dau reiaume. Capitèt de resistir a l’expansion dau Califat de Sokoto après una guèrra malaisada e saunosa de 1808 a 1811 (pilhatge de la capitala en 1808) mai posquèt pas empachar l’emergéncia ò lo renfòrçament de reiaumes rivaus. De mai, tre sa victòria de 1811, conoguèt de tensions religiosas similaras a aquelei dei ciutats hausas entre partisan d’un islam rigorós e aquelei d’un islam locau africanizat. En 1846, lo sobeiran perdèt son poder e Kanem venguèt un estat teocratic basat sus la dominacion d'una elèit aràbia e de seis esclaus. Dins aquò, aquela politica mau capitèt de restaurar l’unitat nacionala e lo reiaume foguèt destruch per lei fòrças de Oaddaï en 1894 avans l'ocupacion finala de la region per lei Britanics en 1905.
Lo reiaume de Oaddaï[modificar | modificar la font]
Lo reiaume de Oaddaï si formèt en fòra dau Nigèria actuau a partir dau sègle XIV quand una tribú nomada aràbia s’installèt dins lo sud dau Chad actuau. S’islamizèt a partir dau sègle XVI e participèt ai cambis comerciaus dins lo desèrt de Sahara. Aguèt un ròtle dins l’istòria nigeriana au sègle XIX quand sostenguèt la dinastia de Kanem Borno còntra lei partisans d’un islam rigorós puei destruguèt l’estat teocratic que si formèt en 1846. Après aqueu succès, representava una poissança importanta dins lo sud de Sahara.
La region yorubà[modificar | modificar la font]
Lei Yorubà s’installèron au sud dins lo corrent dau millenari I. Formèron de ciutats-estats independentas. Lei pus poderosas venguèron de centres comerciaus e artesanaus fortificats.
Ife[modificar | modificar la font]
La ciutat-estat d’Ife si formèt dins lo sud entre lei sègles XIII e XIV dins una region ja culturalament e tecnologicament avançada (produccion d’esculturas de bronze tre lo sègle XI). Venguèt rapidament un centre culturau e religiós major de la region car la màger part dei sobeirans deis estats yorubàs formats per la seguida si proclamèron originaris d’Ife per assegurar sa legitimitat. En revènge, maugrat aquela preeminéncia, Ife dominèt jamai politicament la region.
Oyo[modificar | modificar la font]
La vila d’Oyo si formèt au sègle XV e conoguèt rapidament de dificultats militaras que causèron la partença de sa dinastia a la cort dau reiaume de Borgo. Li aprenguèt l’utilizacion de la cavalariá que li permetèt de reconquistar sa capitala vèrs 1600. Puei, gràcias a aquela superioritat militara, posquèt sometre lei vilas yorubàs meridionalas formant ansin lo reiaume d’Oyo que venguèt una poissança comerciala de remarca gràcias au trafec d’esclaus. Durant la segonda mitat dau sègle XVII, contunièt son expansion en direccion de la còsta e vassalizèt mai d’un principat yorubà de l’endrech. En 1720, Dahomey foguèt tanben devastat per sei tropas e acceptèt de venir tributari d’Oyo marcant l’apogèu dau reiaume yorubà.
Pasmens, a partir de 1780, lo reiaume comencèt son declin magerament en causa de revòutas de populacions musulmanas dins lo nòrd. En 1810, sota la pression militara dau Califat de Sokoto, lo nòrd e la capitala foguèron abandonadas e la dinastia si retirèt dins lo sud onte fondèt una novèla vila d’Oyo dins leis annadas 1830. Aquò entraïnèt la pèrda de la màger part de son autoritat e la division dau rèsta de son reiaume.
Lo periòde de division dau sègle XIX e l’influéncia britanica[modificar | modificar la font]
Après l’afondrament dau reiaume d’Oyo, la region yorubà demorèt politicament devesida entre un cinquantenau de ciutats. Dos centres principaus, Ibadan e Abeokuta, prenguèron una importància certana e intrèron en conflicte per la dominacion economica. Pasmens, a partir deis annadas 1850, deguèron tenir còmpte de l’influéncia britanica qu’installèt un rèi favorable a seis interès a Lagos en 1851 puei annexèt dirèctament la vila en 1861. Lei Britanics defendèron lo comèrci d’esclaus entraïnant lo desvolopament progressiu dei cambis de matèrias premieras. Dins aquò, la contuniacion de la guèrra regionala menada per Ibadan dins lo corrent deis annadas 1870 empachèt l’instauracion de la patz. Dins leis annadas 1890, la màger part de la populacion litorala èra ansin desirosa de veire lei Britanics establir son protectorat sus la region.
Benin[modificar | modificar la font]
Benin foguèt fondada per lo pòble Edo. Liada a la region ocupada per lei Yorubà (segon la tradicion, l'ostau dau sobeiran èra originari d’Ife), aquela vila aprofichèt son contraròtle deis axes de transpòrt fluviau per desvolopar son comèrci. A partir dau sègle XV, comencèt una politica d’expansion e venguèt una vila poderosa.
Tre la fin deis annadas 1480, intrèt en contacte ambé lei Portugués. Pasmens, lei cambis comerciaus demorèron limitats car leis Edo refusèron de si convertir au cristianisme e lei Portugués de fornir d’armas de fuec. Après leis annadas 1510, Edo preferèt donc desvolopar sei relacions ambé leis Anglés, lei Francés e leis Olandès. Participèt au comèrci d’esclaus mai la region èra pas situada dins lei zònas pus dinamicas d’aqueu trafec[3]. Lo reiaume conoguèt un declin progressiu e, au sègle XIX, un corrent conservador li prenguèt lo poder. Sa politica causèt un refús de tota inovacion qu’aumentèt lo declin de Benin.
Lo pòble Ibo[modificar | modificar la font]
Lo pòble Ibo s’installèt dins la vau bassa de Nigèr. Coma lei Yorubà, comencèron d’eissartar la selva. Pasmens, en fòra d’Onitsha, fondèron ges de vila e adoptèron una organizacion politica e economica fòrça descentralizada basada sus de vilatges ò de comunautats pichonas. De rets entre lei comunautats permetèron d’assegurar una coësion economica e politica. Au sègle XVIII, la subrepopulacion venguèt un problema grèu car entraïnèt una crisi agricòla e la region venguèt una fònt importanta d’esclaus venduts per lei pòbles dau deltà.
La region dau deltà[modificar | modificar la font]
La region dau deltà de Nigèr èra poblada d’unei populacions diferentas e generalament mescladas. Lo modèl politic es aqueu de la ciutat-estat portuària participant au comèrci d’esclaus. Son organizacion intèrna es generalament centrada sus un senhor marchand mai d’institucions de tipe republican pòdon tanben existir. Conoguèron son apogèu dins la segonda mitat dau sègle XVIII.
Au sègle XIX, après la defensa de contuniar lo comèrci d’esclaus, aquelei ciutats desvolopèron lo comèrci d’òlis gràcias ais esclaus d’ara endavant utilizats locament. Èran donc fòrça dinamica e en relacion regulara ambé lei país marchands. En revènge, venguèron fòrça ostilas au desvolopament de la colonizacion qu’èra contrària a seis interès.
La colonizacion[modificar | modificar la font]
Lei premiereis implantacions[modificar | modificar la font]
Fins au sègle XIX, leis implantacions europèas si limitèron a la creacion de comptadors lòng dau litorau. Son ròtle èra d’avitalhar lei naviris marchands en liason amb Asia e, eventualament, comerçar ambé leis estats africans. Lo desvolopament dau comèrci d’esclaus desvolopèt pauc a pauc aquela segonda possibilitat.
Aquò cambièt dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XIX a l’iniciativa de París e de Londres. D’efècte, dins lo cas d’un conflicte còntra lei Britanics, lei Francés èran desirós de tenir de ponchs de sostèns dins lo monde per sa marina. Fondèron donc lo ponch de Grand Bassam en 1842 dins l’actuala Còsta d’Evòri e placèron Porto Novo sota protectorat en 1863. Aquò causèt donc una reaccion britanic qu’aumentèt sa posicion dins lo Golf de Guinèa a l’entorn d’Accra (victòria còntra leis Ashanti en 1874) e de Lagos (annexada en 1861). Leis autrei poissanças europèas s’interessèron pas a la region ò poguèron pas participar a sa colonizacion franc d’Alemanha que s’installèt au Togò e au Cameron actuaus dins leis annadas 1880 (sensa menaçar l’egemònia francobritanica).
La corsa ais colonias e lo partiment francobritanic de la region[modificar | modificar la font]
Au començament deis annadas 1880, de negociacions comencèron entre Francés e Britanics per definir un partiment dei zònas d’influéncia dins la region. Pasmens, lei tensions entre París e Londres a prepaus d’Egipte (ocupada en 1882 per de tropas britanicas) arrestèron lei discussions. Per s’aparar còntra lei progrès francés (renfòrçament dau protectorat de Porto Novo) e alemands (protectorat sus Tògo), lei Britanics decidiguèron donc de conquistar certanei regions continentalas per gardar son influéncia dins lo Golf. La màger part dau deltà foguèt plaçada sota protectorat en 1885 e un acòrd de partiment foguèt signat ambé leis Alemands en 1887. Puei, en 1890, un acòrd foguèt finalament trobat ambé França.
Pasmens, aquel acòrd mau definiguèt la possession de certanei regions de la bloca de Nigèr. Aquò foguèt la fònt d’una corsa francobritanica a la colonizacion. En 1894, lei Francés someteguèron lo reiaume de Borgo qu’èra situada en zòna britanica mai non contraròtlat per de tropas anglesas ò un acòrd de protectorat. Per lo govèrn de Londres, aquò foguèt lo ponch de partença d’una campanha activa de conquista sistematica de sa zòna d’influéncia. Comencèt en 1895 e permetèt l’ocupacion dau sud dau Nigèria actuau en 1897 après la destruccion dau reiaume de Benin. Puei, en 1898, lei soudats britanics intrèron tanben dins lo reiaume de Borgo causant una revision de l’acòrd de 1890. Aquò acabèt la crisi e la somission de Nigèria s’acabèt sensa tension suplementària ambé París.
L’acabament de la conquista britanica[modificar | modificar la font]
Après la somission dau sud, lei Britanics deguèron pasmens ocupar lo nòrd e donc atacar lo Califat de Sokoto. Una pichona armada menèt aquel objectiu de 1900 a 1903 gràcias ai divisions entre leis ciutats hausas que compausavan lo califat. En 1903, la resisténcia de Kano foguèt rompuda gràcias a l’artilhariá e la defensa dau califat s’afondrèt rapidament dins lo corrent de l’annada. Puei, en 1905, la region de Borno, ja afeblida per la disparicion de Kanem Borno a la fin dau sègle XIX foguèt ocupada marcant la fin deis operacions majoras de la conquista britanica.
Lei protectorats britanics e la formacion de la federacion de Nigèria[modificar | modificar la font]
Après la fin de la conquista, lei Britanics organizèron lei territòris de Nigèria segon unei sistèmas diferents. Lei colonias pus ancianas coma Lagos foguèron dirèctament administrats. Un embrion de govèrn locau li foguèt creat ambé la formacion de conseus per participar a sa direccion ambé lo governador nomat per Londres. L’objectiu èra de formar lei basas permetent de formar un self-government a tèrme lòng.
Lei regions de conquista recenta foguèron plaçadas sota un sistèma d’administracion indirècta que sa basa foguèt lo mantenement de la màger part deis institucions politicas existentas sota lo contraròtle britanic. Per exemple, leis emirs locaus gardèron son poder a condicion d’acceptar certanei constrenchas impausadas per lei Britanics coma la fin de l’esclavatge ò la cession d’una porcion dei revenguts deis impòsts. Dins aquò, la lèi demorèt quasi identica e la levada deis impòsts una competéncia deis emirs. Aquò capitèt subretot dins lei regions nòrd que l’estat li èra totjorn poderós avans la conquista.
En revènge, aqueu sistèma indirècte mau foncionèt dins lei regions politicament devesidas coma lei país yorubà e ibo. Lei Britanics li adoptèron una legislacion adaptada ai costumas indigènas e administrèron aquelei regions ambé la colonia de Lagos au sen d’un protectorat sud fondat en 1906. En 1914, lei regions nòrd e sud foguèron reorganizadas au sen d’una federacion. Foguèron aumentats de quauquei territòris annexats dau Cameron alemand en 1919 après la Premiera Guèrra Mondiala. Puei, en 1939, lo sud foguèt devesit entre una region oèst e una region èst.
Aquelei divisions e diferéncias de sistèmas aguèron de consequéncias prefondas sus lo desvolopament de la colonia e de sei populacions. Au nòrd, un acòrd entre emirs e autoritats colonialas li defendèt l’intrada de missionaris crestians e l’influéncia occidentala li foguèt febla ò quasi inexistenta. En revènge, au sud, aquela influéncia foguèt pus importanta e causèt l’aparicion de corrents nacionalistas a partir deis annadas 1910. Après lo conflicte mondiau de 1914-1918, aquò favorizèt l’emergéncia d’una premsa e d’un sindicalisme african que serà a l’origina de l’independéncia nigeriana.
L’autonòmia e l’independéncia[modificar | modificar la font]
Après la Segonda Guèrra Mondiala, l’afebliment britanic possèt Londres de promòuvre la formacion d’un self-government dins sa colonia nigeriana. Lo Nòrd li obtenguèt de tenir la mitat dei sètis de la Chambra dei Representants e una constitucion federala foguèt adoptada en 1954. Una vida politica si formèt dominada per lei tres etnias principalas : Hausa au nòrd (Congrès dei Pòbles dau Nòrd, NPC), Yorubà dins l’oèst (Grop d’Accion, AG) e Ibo dins l’èst (Congrès Nacionau dei Ciutadans Nigerians, NCNC). Leis etnias mens importantas formèron lei sieus partits e revendiquèron la formacion d’estats novèus per s’administrar d’esperelei. En 1958, dins l’encastre dau desengatjament britanic de son empèri mondiau, un acòrd foguèt trobat per laissar l’independéncia au Nigèria lo 1èr d’octòbre de 1958.
En 1959, lei partits principaus dau sud s’alièron per empachar lo NPC de dirigir solet la federacion. Crenhós dau risc de scission, lei Britanics sostenguèron la formacion d’una coalicion NPC/NCNC. Après l’independéncia, lo cap dau NCNC, Nnamdi Azikiwe, venguèt governador generau e un lidèr dau NPC, Abubakar Tafawa Balewa, venguèt cap dau govèrn.
L’independéncia[modificar | modificar la font]
La Ia Republica[modificar | modificar la font]
En 1963, foguèt proclamada la Ia Republica de Nigèria. Conoguèt de dificultats tre sa formacion en causa de combats entre partisans e advèrsaris d’Obafemi Awokowo, cap de l’AG. D’un biais pus generau, li aguèt de tensions importantas dins la region yorubà en causa de son abséncia au sen de la direccion de Nigèria. S’acabèt per la proclamacion de l’estat d’urgéncia e la scission en doas partidas de la region oèst per afeblir l’influéncia politica yorubà.
Pasmens, la rivalitat entre NPC e NCNC empachèt l’executiu de foncionar normalament. En 1964, leis alianças cambièron : NCNC s’alièt ambé l’AG e lo NPC ambé l’UPP ( Partit dei Pòbles Units aparegut dins lo corrent dei combats entre Yorubà) sensa resultat electorau clar. Lo blocatge dau govèrn contunièt e causèt ansin una crisi deis institucions.
Lo regime militar e la guèrra de Biafra[modificar | modificar la font]
La contuniacion de la crisi politica encoratjèt lei militars d’organizar un còp d’estat per prendre lo poder. Si debanèt en genier de 1966. Unei personalitats politicas majoras (lo Premier ministre federau, lei Premiers ministres de l’Oèst e dau Nòrd, unei generaus) foguèron executats. Lo generau, d’origina ibo, Johnson Aguiyi Ironsi prenguèt lo poder. Sa decision de suprimir lo sistèma federau entraïnèt l’insureccion dei províncias meridionalas, de chaples còntra leis Ibo (100 000 mòrts) e l’execucion d’Ironsi per de soudats dau nòrd en julhet.
Lo generau Yakubu Gowon, eissit d’una etnia pichona, capitèt de venir lo cap de Nigèria maugrat l’oposicion dau coronèu Obumegwu Ojukwu, governador de la region èst. Lei premierei mesuras de Gowon assaièron de resòuvre lo conflicte gràcias a una restauracion dau federalisme. Creèt dotze estats per contentar lei minoritats e proclamèt l’estat d’urgéncia. Aquò foguèt pas sufisent per raliar Ojukwu que sei fòrças prenguèron lo contraròtle deis institucions federalas dins la region èst. Puei, lo 30 de mai de 1967, proclamèt son independéncia entraïnant la saunósa Guèrra de Biafra (au mens un milion de mòrts).
Sostengut per França, Israèl e Portugal, Biafra capitèt inicialament de conquistar Benin City e de menar d’incursions fins a la region de Lagos. Pasmens, lei fòrças federalas aprofichèron lo sostèn britanic e sovietic per reocupar Benin en setembre e obligir lei fòrças de Biafra de si retirar sus son territòri. Puei, en 1967-1968, lei Nigerians capitèron de conquistar la region maritima de Biafra empachant son avitalhement. Aquò causèt una famina estenduda dins la pòcha continentala onte s’èran replegadas lei fòrças d’Ojukwu. Sa reduccion foguèt malaisada car opausèron una resisténcia acarnada e foguèron solament vencudas en 1970.
Après aquela victòria, Gowon adoptèt una politica de reconciliacion e de reconstruccion rapidas gràcias ai revenguts de petròli. Conoguèt un succès rapide e important mai empachèt pas Gowon d’èstre reversat per un còp militar en 1975. Lo generau musulman Muritala Mohammed venguèt lo menaire dau país. Assaièt de renfòrçar lo federalisme mai foguèt assassinat tre 1976. Foguèt remplaçat per son adjonch (yorubà) Olusegun Obasanjo que creèt sèt estats suplementaris e fèt adoptar una constitucion novèla. En 1979, lei militars laissèron lo poder ai civius.
La IIa Republica[modificar | modificar la font]
La IIa Republica dirigiguèt lo país de 1979 a 1983. Sa decision principala foguèt aquela de desplaçar la capitala de Lagos a Abuja. Pasmens, seis institucions conoguèron rapidament una crisi grèva en causa dau desvolopament important de la corrupcion e dau clientelisme e de conflictes entre musulmans de tendéncias diferentas puei entre musulmans e crestians. Lo 31 de decembre de 1983, un novèu còp d’estat militar menat per lo generau (musulman peul) Muhammadu Buhari causèt la fin de la Republica e lo retorn dau poder militar.
Lo retorn dau regime militar[modificar | modificar la font]
Buhari gardèt lo poder fins a una revolucion intèrna en 1985. Durant son periòde de poder, assaièt de restaurar l’economia segon un programa drastic ambé la reduccion dei despensas publicas e la lucha còntra lei trafecs illegaus. Defendèt la formacion de partits politics e ordonèt de jutjar lei caps politics principaus de la IIa Republica.
Foguèt remplaçat per lo generau (musulman tanben mai eissit de l’etnia gwari) Ibrahim Babangida jutjat pus neutre dins l'arbitratge dei relacions entre lo nòrd e lo sud. Reprimèt totei lei formas d’oposicion mai anoncièt lo començament d’una transicion politica per tornar donar lo poder ai civius. En 1989, una constitucion novèla creèt un sistèma de dos partits e una eleccion presidenciala foguèt organizat en 1993. Foguèt averada per Moshood Abiola (un Yorubà musulman) mai Babangida anullèt aquela victòria. Pasmens, en fàcia dei revòutas suscitadas per aquela decision, deguèt si retirar definitivament e de laissar lo poder a un govèrn d’union nacionala. Aqueu govèrn demorèt quasiment sensa autoritat e la IIIen Republica s’afondrèt après solament quauquei mes d’existéncia e un novèu còp d’estat militar en novembre de 1993.
Lo cap novèu dau país foguèt lo generau (kanuri) Sani Abacha. Establiguèt un regime autoritari (partits politics enebits, dissolucion deis assembladas elegidas...). En 1995, executèt unei caps politics ogonis en revòuta còntra la destruccion de son environament per l’industria petroliera. Après sa mòrt en 1998, li succediguèt lo generau Abdulsalami Abubakar que restaurèt d’institucions civilas e fondèt la IVen Republica.
La IVa Republica[modificar | modificar la font]
En 1999, lo generau retirat Olusegun Obasanjo (ja cap dau país en 1976-1979) foguèt elegit president. Foguèt tornat elegir en 2003. Sa presidéncia foguèt caracterizada per la restauracion dau sistèma politic democratic e dau federalisme. Dins lo nòrd, aquò favorizèt la volontat d’unei caps musulmans d’aplicar la lèi islamica dins seis estats e comencèt de crear de tensions dins aquelei regions. Dins lo sud, de tensions importantas apareissèron dins lo deltà quand lei populacions autoctònas comencèron de revendicar una partida dei revenguts de l’esplecha petrolièra e de guerilhas independentistas si formèron minant l’autoritat estatica.
Dins lo corrent dau mandat de sei successors, Umaru Yar'Adua (2007-2010) puei Goodluck Ebele Jonathan (dempuei 2010) elegits après d’eleccions fòrça agitadas en causa d’accusacions de fraudas, aquelei dos problemas s’agravèron. Dins lo nòrd, unei movements islamistas an començat d’atacar leis institucions federalas e revendican d’ara endavant l’institucion d’un estat islamic, compres dins lei regions crestianas. Dins lo deltà, l’autoritat de l’estat es vengut fòrça febla en fòra deis installacions petrolièras. En particular, certanei zònas li son sota lo contraròtle de guerilhas que certanei participan perèu a l’installacion de la piratariá dins la region.
Govèrn e politica[modificar | modificar la font]
Forma de l’estat e organizacion dau poder[modificar | modificar la font]
Nigèria es una republica federala de regime presidenciau que lo president es tanben lo cap dau govèrn. Son foncionament es inspirat per leis institucions estatsunidencas. Lo poder legislatiu es partejat entre doas chambras e lo govèrn. Lo sistèma politic aplica lo multipartisme. Lo poder judiciari es dirigit per un Conseu Nacionau de la Justícia cargat d’assegurar son independéncia. Pasmens, en causa de la fin recenta dau poder militar, lo poder juridic es totjorn relativament afeblit a respèct dei dos autres.
Poder executiu[modificar | modificar la font]
Lo poder executiu es dirigit per lo president de la republica qu’ocupa tanben lei foncions de cap dau govèrn. Es elegit au sufragi universau. Noma lei ministres dau govèrn federau segon dos critèris :
- cada estat federau dèu aver au mens un membre au sen dau govèrn.
- cada nominacion dèu èsser confirmada per lo Senat.
Pòu definir una ierarquia entre lei ministres. Per exemple, un ministre cargat de l’environament serà plaçat sota l’autoritat dau ministre de l’Interior e de l’Environament.
Poder legislatiu[modificar | modificar la font]
Lo poder legislatiu es tengut per lo govèrn e per lo parlament. Dich Assemblada Nacionala de Nigèria, aqueu parlament es compausat de doas chambras que son :
- la Chambra dei Representants compausada de 360 deputats elegits per un mandat de quatre annadas au sufragi universau.
- lo Senat compausat de 109 senators. Cada estat tèn tres senators e la capitala federala un.
Lei doas assembladas e lo president an l’iniciativa legislativa. Per èsser aplicada, una lei dèu èsser votada per lei doas chambras e acceptada per lo president. Dins lo cas d’un refús dau president, un vòte dei dos tèrç per cada assemblada permet de rompre lo vetò presidenciau.
Poder judiciari[modificar | modificar la font]
La lèi de Nigèria es magerament inspirada per la lèi britanica eissida de la colonizacion. Es compausada de l’English Law, que vèn dirèctament dau periòde coloniau, de la Common Law, compausada dei sieunas evolucions dempuei l’independéncia e de la Customary Law, que regarda leis afaires indigèns tradicionaus. Dins lei regions meridionalas musulmanas, s’aplica tanben la lèi islamica.
Lo poder judiciari es tengut per la Cort Suprèma de Nigèria qu’es compausada de jutges nomats per lo president e confirmats per lo Senat.
Organizacion territòriala[modificar | modificar la font]
Nigèria es un estat federau compausat de 36 estats e d’un territòri federau a l’entorn de la capitala Abuja. Puei, cada estat es compausat de zònas de govèrn locau. Lei competéncias deis estats e de l’estat federau son devesidas entre de competéncias exclusivas dau govèrn federau e de competéncias concurentas entre lei dos nivèus. En causa de l’importància dei domenis exclusius (defensa, afaires estrangiers, seguritat, preson, moneda, organizacion de la justícia, ressorsas naturalas, impòsts principaus, aviacion, sector bancari, reglementacion dau comèrci, vida politica, creacion d’estats novèus...), lo sistèma nigerian es sovent considerat coma un federalisme limitat.
Lei competéncias concurentas regardan magerament la gestion deis infrastructuras localas, compres lei monuments, la percepcion deis impòsts, lo drech electorau, l’electricitat, lo cinèma, lo desvolopament industriau, comerciau ò agricòla, la recèrca e l’educacion. Dins aquelei domenis, la lèi locala a la prioritat sus la lèi federala, compres dins lo cas d’un desacòrd entre lei dos tèxtes.
Simbòls nacionaus[modificar | modificar la font]
Lo drapèu de Nigèria foguèt adoptat tre l’independéncia dau país. Foguèt chausit après un concors organizat en 1959. Lo vèrd representa l’agricultura e lo blanc la patz e l’unitat.
Lo blason foguèt tanben adoptat lo jorn de l’independéncia. Vèrd e blanc li representan totjorn l’agricultura, la patz e l’unitat. Lo bloquier negre representa lei ressorsas naturalas de Nigèria e lo Y representa sei dos rius principaus.
La devisa nigeriana es Unity and Faith, Peace and Progress (en occitan : Unitat e Fe, Patz e Progrès). Enfin, l’imne nacionau Arise Oh Compatriots, Nigeria's Call Obey que foguèt adoptat en 1978 en plaça de l’imne de 1960 (Nigeria We Hail Thee).
Afaires estrangiers e defensa[modificar | modificar la font]
Afaires estrangiers[modificar | modificar la font]
Dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XX, Nigèria venguèt una poissança regionala e un actor diplomatic de premier plan dau continent african. A un ròtle promordiau au sen de l’Union Africana (UA) e de la Comunautat economica deis Estats de l’Africa de l’Oèst (CEDEAO) que son sèti es installat a Abuja e qu’es un relèu fondamentau d’influéncia per lo govèrn nigerian dins lei negociacions internacionalas. L’importància demografica dau país e de sa diaspòra renfòrçan mai son pes diplomatic. Gràcias a aqueleis atots, Nigèria foguèt per exemple capable de s’opausar a la signatura d’un Acòrd d’Associacion Economica, jutjat tròp desfavorable ais interès africans, ambé l’Union Europèa.
Regardant leis afaires militars d’Africa, Nigèria a tanben una activitat importanta dempuei leis annadas 1990 dins lo reglament dei conflictes regionaus d’un ponch de vista militar ò diplomatic. Per exemple, l’armada nigeriana aguèt un ròtle decisiu dins lo reglament de la Guèrra Civila de Libèria e son govèrn menèt divèrsei mediacions per facilitar la fin dei conflictes de Sodan, de la Republica Democratica de Còngo ò de Zimbabwe.
Enfin, regardant sei frontieras, Nigèria coneis de tensions ambé Cameron. Lo pus important regardava la lenga de Bakassi que foguèt partejada entre lei dos país en 2008 après un jutjament de la Cort Internacionala de Justícia en 2002. Lo segond pertoca la definicion de la frontiera sus lo lac Chad mai sembla en cors de reglament après una premiera decision de la CIJ que confirmèt lo traçat de la frontiera francobritanica dau periòde coloniau.
Fòrças armadas[modificar | modificar la font]
Lei fòrças armadas de Nigèria avián en 2006 un budget de 3,7 miliards de dolars (1,5% dau PIB) e alinhavan 130 000 militars gropats au sen d’una fòrça terrèstra (100 000 òmes), d’una fòrça aeriana e d’una fòrça navala. Es considerada coma una deis armadas pus poderosa dau continent african e a ja participat a unei conflictes intèrnes (guèrra de Biafra) ò regionaus (Sierra Leone).
Son equipament es de premiera ò de segonda generacion. En 2006, seis equipaments principaus èran 370 carris de combat (T-55, T-72, Vickers Mk III), 150 carris leugiers (Scorpion), 800 veïculs blindats, environ un milièr de pèças d’artilhariá, 2 fregatas, 4 corvetas, 20 patrolhaires, 2 naviris de guèrra dei minas, 36 aeronaus de combat e 9 elicoptèrs de combat.
Economia[modificar | modificar la font]
Lei ressorsas petrolieras de Nigèria son lo còr de son economia qu’èran a l’origina en 2008 d’un tèrç dau PIB, de 80% dei revenguts estatics e de 95% deis exportacions. Leugier ambé de concentracions de sofre feblas, lo petròli nigerian es fòrça presat per la produccion de carburant. Son esplecha si fa generalament a partir de jaciments pauc estendut situat dins la region dau deltà de Nigèr. Lei resèrvas coneguts son importantas (35 miliards de barrius) e en aumentacion regulara gràcias ai succès de la recèrca de jaciments novèus. Dins aquò, l’importància dau sector petrolier a de consequéncias marridas sus lo rèsta de l’economia car empachèt son desvolopament. Ansin, l’economia nigeriana dèu importar abòrd de produchs agricòlas ò industriaus entraïnant una reexportacion de 80% dei revenguts petroliers.
L’agricultura representava en 2012 30% dau PIB nigerian e ocupava 70% de la man d’òbra. Es principalament una agricultura de subsistància franc dei regions pròchas dei pòrts onte si troban de produccions destinadas a l’exportacion (cauchó, cacau, òlis de pauma e d’arachida). Pasmens, dempuei l’independéncia dau país, una tièra de decisions marridas entraïnèron una demenicion dei capacitats d’exportacion e de produccion en causa d’invèstiments asardós (per exemple, encoratjament de la cultura de blat dins de regions pas pron drudas), d’una absència de modernizacion deis equipaments e d’infrastructuras insufisentas.
Lo sector segondari nigerian es dominat per lo sector industriau petrolier. Leis autrei sectors coneisson en revènge de dificultats importantas qu’empachan un desvolopament vertadier, en particular de l’industria pesuca coma la siderurgia. Lei factors geinant aqueu desvolopament son l’existéncia de taxas d’importacions fòrça importanta que blocan sovent la crompa de maquinas estrangieras, un nivèu aut de corrupcion au sen deis administracions cargats de contraròtlar lei companhiás e de problemas recurrents de provesiments energetics.
Lo sector terciari e son organizacion despendon magerament dau sector petrolier e s’orienta vèrs lo contentament dei besonhs non fornits per lei companhiás tengudas per l’estat. Es ansin subretot centrat sus lo mercat dei telecomunicacions, lo transpòrt aerian e la produccion cinematografica. Sa segonda caracteristica es la quasi absència de crèdit en causa de la manca de fisança entre lei partenaris comerciaus.
L’economia de Nigèria presenta perèu un sector informau larg que representava en 2003 75% dau PIB non petrolier. Gropa subretot de sectors liats a l’esplecha miniera, a l’artesanat e ais activitats financieras. Dempuei lo decenni 1990, lo govèrn, la Banca Mondiala e la Programa dei Nacions Unidas per lo Desvolopament (PNUD) sostènon aquela economia gràcias a una politica de micro crèdits.
Cultura[modificar | modificar la font]
Escultura[modificar | modificar la font]
L’art nigerian de l’escultura apareissèt dins lo corrent de l’Edat Mejana au sen dei civilizacions africanas establidas sus lo territòri dau Nigèria actuau. Utilizava de materiaus coma la fusta ò l’evòri per realizar d’objèctes religiós ò d’ornaments. Aquelei pèças, especialament lei fetiches e lei mascas, son vengudas fòrça famosas.
Musica[modificar | modificar la font]
Nigèria a una plaça importanta dins lo desvolopament e l’expansion de la musica africana gràcias a sa diversitat etnica e a de liames nombrós ambé d’autreis estats culturalament importants au sen dau Tèrç Monde coma Còngo, Cuba, Brasil ò Jamaïca. Dempuei la descolonizacion, lo país a donc largament participat au raionament internacionau d’aquela musica. En particular, li portèt divèrsei trachs que venguèron enriquir lo jazz, la soul e lo hip hop. D’estils locaus d’aquelei musicas apareissèron tanben sus lo territòri nigerian.
Literatura[modificar | modificar la font]
La diversitat lingüistica dau país favorizèt tanben lo desvolopament d’una literatura nigeriana dinamica qu’a produch mai que d’un autor major en lenga anglesa especialament après la fin de la colonizacion dau país. Lei dos principaus son Wole Soyinka, premier African guierdonat d’un Prèmi Nobel en 1986, e Chinua Achebe. Pasmens, una tièra d’autreis autors coma Joseph Conrad, John Pepper Clark, Ben Okri, Cyprian Ekwensi, BuchiEmecheta, HelonHabila, T. M. Aluko, Chimamanda Ngozi Adichie, Daniel O. Fagunwa, Femi Osofisan e Ken Saro Wiwa son ò èran internacionalament coneguts.
Cinèma[modificar | modificar la font]
L’industria cinematografica nigeriana, dicha Nollywood, es la segonda mondiala en tèrme de produccion. Apareissèt dins leis annadas 1960 après l’independéncia. Presenta una diversitat gròssa que va de la realizacion de films professionaus a una multitud de films amators produchs ambé de mejans mai ò mens artesanaus.
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Una estimacion precisa es malaisada en causa dei dificultats per estimar d’un biais precís la demografia nigeriana.
- ↑ De rets existisson ja ambé lo monde musulman.
- ↑ Dins lo corrent dau sègle XVII, Benin participèt plus au comèrci d’esclaus. Lo país èra alora en fòra de l’influéncia europèa. Li participèt tornarmai au sègle XVIII


text:
Rene Lafitte e la Pedagogia Institucionau
28 décembre 2003 11:48 0 messages
Quauquas linhas d’un article publicat lo 29/11/2002, Miralhada N°3
Pedagogia Institucionau :
apitar un dispositiu complèxe dab tecnicas e institucions
* per parlar e se parlar d’un autre bias
* per har un pas de cap a la singularitat e de cap a l’autre
passar deu viscut brut a l’intellectualizacion, en passar peu simbolic (lo lengatge)
non pas deishar lo mainat a la pòrta en préner en carga sonque l’eslheve
un chic d’istoria
adaptacion de la pedagogia Freinet dens escòlas de vila
psicoterapia institucionau :
* lo catalan F. Tosquelles pendent la guèrra d’Espanha (Freud, Marx, resisténcia)
suenhar la sofrença on viven los sofrents, dens los ospitaus
dobrir los ospitaus
* l’intern J. Oury e l’escòla Freinet de l’ospitau : quauquarren de san bastit sustot dab lo jornau e l’estamparia
suenhar en purmèr l’alienacion sociau (burocracia)
suenhar es préner suenh, har cas de la persona
las tecnicas d’educacion serveishen d’arren se lo desir es pas fomentat, se las energias son blocadas (donc pas possible de las mobilisar).
La PI a Calandreta
un sens deu precari e de l’auto-derision
l’afirmacion culturau es pas antinomic dab l’afirmacion deu subjècte : Jaumeta Arribaud e Patrici Baccou
los calandrons son trilingues : la tresau lenga es la lenga arcaïca, la sola qui es pas la lenga de l’autre (mortifèra)
la PI s’es estampillada dens las escòlas calandretas per capilaritat : pas d’evanlegizacion
APRENE e son director Felip Hammel : har cas de la PI, har enténer la musica de çò que passa pas per los libes e los espausats
estagis : praxis e elaboracion permanenta
autres articles sus la PI a Calandreta :
cintas en problèmas-recercas
la boita de las questions
l’escòla de la Neuville
Dans la même rubrique
29 janvier 2005 – Chef d’établissement à Calandreta
28 décembre 2003 – jòcs tradicionaus


text:
En tot cas, aguest tast setmanau te drevelhe ua sensibilitat que pas pensaues auer-la entà lèu aimar es causes que t’entórnien o que son per descurbir. Es descripcions de Comadira te recóncilien damb eth paisatge, damb es diuèrsi paisatges urbans e naturaus mejançant es quaus atrauèsse eth sòn jo lèu elegíac.
Aguestes pròses m’an amiat a líeger part dera sua poesia, amassada en Formes de l’ombra. Poesies 1966-2002, e a líeger tanben, engrescat pes sues invitacions en articles e conferéncies, despús recuelhudes en libes, a autors diuèrsi qu’eth plan admire coma Carner, Leopardi o Pasolini, entre uns auti. Cau remercar era sua traduccion, qu’a agut bona critica, des Cants deth gran poèta de Recanati.
¿E per qué aguest discurs que melhor aurie d’escríuer un critic? Perqué volia expressar era mia admiracion despús d’auer-le entrevistat en motiu deth darrèr libe qu’a publicat, Forma i prejudici. Papers sobre el Noucentisme (Empúries), e qu’è devorat damb passion. Era convèrsa a estat u plaser. Comadira m’a atengut en sòn talhèr damb aquera bonhomia, coma diden en catalan, e aquera educacion que l’a permetut parlar non sonque deth motiu que mos a amassat senon tanben des inquietuds que tanben a coma ciutadan. Non per arren presente ara un libe sus eth Noucentisme, un movement politicoculturau deth quau enguan se’n celèbre eth centenari. Podem díder qu’era trobada mos a permetut d’escapar per un moment dera mediocritat agasanta. Gràcies, poèta.


text:
Joseph Haydn
Franz Joseph Haydn (Rohrau, Baisha Àustria, lo 31 de març de 1732- Viena, lo 31 de mai de 1809) que ho un compositor classic austriac.
Vita[modificar | modificar la font]
Lo pair de Haydn qu'èra adobaire de bròs e la soa mair serviciala. Qu'avó lo parat d'apréner la musica en entrant aus 8 ans dens lo còr de la catedrau de Sant Estève de Viena. Qu'en ho totun expelit aus 17 ans per'mor que la soa votz b'avosse mudada.
Que conegó alavetz quauques annadas de praubèrs en bèth ganhar chic en har lo musician. Arron, que vedó secretari deu libretista Metastasio qui'u presentè Nicola Porpora qui'u ensenhè la composicion e qui'u presentè dens lo mitan cortisan.
En 1757 que's he famós dab los sons quatuòrs e, en 1761 qu'entrè au servici de la familha deu princi Esterházy.
Òbra[modificar | modificar la font]
A despart deus sons quatuòrs, Haydn que desenvolopè lo genre de la sinfonia (que'n compausè 106) com pas negun n'ac he abans eth. Que compausè tanben concertos per instruments com la trompeta (mei especificament, per la trompeta de claus) lo còrn o lo violoncèl qui hèn partida de las pajas las mei interpretadas deu repertòri regularament interpretadas uei lo dia.
Que compausè tanben un sarròt d'operas, un requiem e oratorios.


text:
Eveniments
Occitània
França
Euròpa
A la demanda dei Genoés menaçats per la pression dei tropas còrsas, desbarcaments importants de tropas francesas dins l'illa (San Fiurenzu, Aiacciu, Calvi, Bastia e Algajola). Au contrari de 1756, leis unitats desbarcadas èran capablas de menar d'operacions ofensivas a l'entorn d'aquelei vilas. Pasquale Paoli mandèt de protestacions diplomaticas e assaièt de trobar d'aliats. Pasmens, sei temptativas mau capitèron e foguèt obligat de laissar sei pòrts sota contraròtle francés.
Execucion de l'èx-sultan
Badi IV (1724-1762) qu'èra estat invitat e capturat a la Cort per son fiu usurpator
Nasir (1762-1769) en 1762. Pasmens, coma lo rituau de l'execucion d'un sultan foguèt pas corrèctament respectat, aquò entraïnèt un escandòl que foguèt utilizat per leis adversaris de Nasir dins lo corrent dau còp d'estat de 1769.
Arts
Sciéncias e tecnicas
Economia


text:
Loxodonta cyclotis
Femela amb son pichon .
Loxodonta cyclotis
Matschie, 1900
244px
EN : En dangièr
Estatut CITES
Annèxe I , Rev. del 13/09/2007
L'elefant del bòsc d'Africa (Loxodonta cyclotis) es un mamifèr de la familha dels Elephantidae, de talha pichona e tipicament boscassièr. Es una de las doas espècias del genre Loxodonta (e de las tres espècias d'elefants existissent actualament).
Los diferents elefants africans foguèron longtemps considerats coma de representants de sosespècias del taxon Loxodonta africana. D'estudis genetics recents an permes de demostrar que las doas principalas sosespècias africanas Loxodonta africana africana e Loxodonta africana cyclotis èran de fach doas espècias desparièras : en Africa, cal doncas distinguir l’elefant del bòsc (Loxodonta cyclotis) e l'elefant de savana (Loxodonta africana)[1].