text:
En 1976 se publica una reedicion de la Gramatica occitana de Loís Alibèrt. Dins un « assaber » a la debuta de l’edicion novèla, « realizada pel Centre d’Estudis Occitans (Universitat de Montpelhièr) », se ditz que sa « mesa al punt se [limita] a qualques correccions de detalhs, a l’integracion dels addenda dins lo tèxt (sic), e a la modificacion de l’accentuacion segon la solucion adoptada per L. Alibèrt meteis en 1950 ». S’ajusta qu’aquel trabalh es « degut a Ramon Chatbèrt [o puslèu « Raimond Chabbèrt », del germanic « kalb-bert »], membre del Conselh d’Estudis de l’I.E.O ». Per èsser just e levar l’ambigüitat d’aquela presentacion, nos cal precisar que R. Chatbèrt se fasiá aquí lo pòrtaparaula d’una reflexion collectiva, la - se sabèm legir - del « Centre d’Estudis Occitans » de l’universitat de Montpelhièr.
La primièra reflexion serà per far remarcar qu’entre 1935 e 1976, per tant que la primièra foguèsse agotada e que los que l’avián dins lor bibliotèca foguèssen clars, non i aguèt d’edicions novèlas de la Gramatica. Aital, tot çò que se publiquèt abans aquesta darrièra data, amb d’omenatges teorics al mèstre, o èra sense contròl per las generacions d’après guèrra. E aital, comencèt d’espelir un occitan farlabicat a la mòda iberica, tant insidiós que sembla que degun lo dénoncièt. Era de segur l’occitan de l’autre, un autre « dialècte »… E coma los mots sabents non s’emplegavan gaire a la bòrda… Lo quite R. Barta se prenguèt a la leca. La paradòxa foguèt qu’aquel antialibertisme serpejant toquèt tanben la tant esperada reedicion de la gramatica de Loís Alibèrt.
La modificacion de l’accentuacion primitiva e plan complicada d’Alibèrt, èra necessària per permetre de donar a son obratge màger tota son utilitat. Una utilitat que non es de demonstrar quaranta ans après, nimai l’interès del trabalh de R. Chatbèrt. Mas es lo mot « detalh » que nos interpèla aquí : lo lòc ont lo diable a costuma de s’amagar.
Aital, a la plaça de « còssol », legissèm « cònsol » (ja en 1937 dins lo tòme II de la gramatica), a la plaça de « feodal », legissèm « feudal », a la plaça de « Occitania », legissèm « Occitània »… Tot non es espepissat.
Es que se tracta per « *cónsol » d’un ajustament ortografic a l’etimologia o d’un cambiament de prononciacion ? Es que se tracta d’une « correccion de detalh » per « *feudal » o de l’escafament d’un mot sabent (e exacte) per un mot semi-sabent (e inexacte) ? Es que se tracta per « *Occitània » d’una adaptacion a la nòrma novèla d’accentuacion o d’una accentuacion diferenta que càmbia la prononciacion ? Es que se tacta aquí mai d’ideologia (distanciacion del francés, imitacion bestiassa del catalan) que de lingüistica ? Es que se tracta de manipulacion de tèxte o non ?
Aital, despuèi 40 ans, doas generacions d’estudiants, d’occitanistas e d’occitans an cregut, en tot legir la sola edicion disponibla de la gramatica d’Alibèrt, qu’aqueste preconizava « *Occitània » al lòc d’Occitania e « feudal » per feodal. E quant de còps, se qualqu’un a agut un dobte, son interlocutor l’a remandat a çò que cresiá èsser l’autoritat del mèstre ?
Que dire d’aquelas practicas que sos autors non se serián jamai permesas dins una matèria autra que l’occitan ! Val mai non ne dire mai e metre tot aquò sul compte del militantisme d’epòca (ont ja senhorejavan subjectivitat e arbitrari) e del voler far ben. Pietat.
Còssol es un mot de formacion semi-sabenta, dins sa fòrma classica e adaptada a la fonologia. Emil Lévy, dins son « Petit dictionnaire », escriu « consol », mas après aver precisat dins son prefaci que « le n dit "caduc" a été gardé », çò que vòl dire qu’es absent dins la realitat e restablit per respectar l’etimologia. En catalan, un « cònsol » non es lo primièr magistrat municipal mas un « consul (d’Espanha…) », mot sabent. Mas es vertat que los farlabicaires an causit « *cònsol » pels dos senses. Parlarem un autre còp de l’occitan reductor, « l’occitan jivaro ».
Feodal es un mot de formacion sabenta apartenent a la sciença istorica modèrna (l’estudi del sistèma politic e social de l’Edat Mejana). Se distinguís dels mots « populars » o « semi-sabents » de sa familha, d’origina medievala, que son « fèu » e « feusal » (o « feudal »)… Lo feusal / feudal (subst.) es lo qu’a recebut un fèu d’un senhor superior.
Occitania es un mot de formacion sabenta pro recent (1850), format sul latin « Occitania » e accentuat sus la segonda « i ». Sos derivats son occitan, ana (amb la « n » finala prononciada) e occitanian, ana. *Occitània es un barbarisme que non respond en res a las règlas de nòstra lenga. Non li coneissèm cap de rima dins la lenga reala.
En catalan, un consul es un « cònsol » e un còssol es un « alcalde » o un « batlle » ; non an de mot per dire un feusal / feudal (lo que ten un fèu) e feodal se ditz « feudal » ; dison « Romania » mas dison « Occitània », dos neologismes contemporanèus del s. XIX.
La version de 1976 de la Gramatica de Loís Alibèrt es estada reeditada en 2001.
J. P. (seguirà).


c: text/html

text:
Fulleda
Fulleda ei un municipi catalan de Les Garrigues, plaçat ar extrèm èst d'aguesta comarca administrativa, ath territòri dera Segarra istorica, termierèr damb era Conca de Barberà. Eth poblament ei acorropat en nuclèu urban (560 m) ath interfluvi des vaths dera Granada e es Escortals. Ara localitat i a un monument a Agustina Saragossa e Domènech, Agustina d'Aragon, es pairs dera quau èren dera poblacion, a on tanben i neisheren diuèrs germans sòns. Era basa economica deth pòble ei era agricultura, basada fondamentalament ena vinha, er olivèr e er amelhèr, damb quauqua preséncia que semble amendrir deth granatge, tot i que tanben i a un parelh de granges e quauqua petita industria (hustaria e productes quimics, recentament barrada). Eth territòri de Fulleda, includit alavetz semble laguens deth de Tarrés, siguec cedit per Raimon Berenguièr IV a Ramon de Boixadors en 1149. Es tèrres des Boixadors e d'auti proprietaris per diuèrses donacions anèren en tot passar ath monastèri de Poblet. En periòde deth sègle XIII ath sègle XV s'assolidèc progressivament eth domeni de Poblet sus era localitat que s'alongarie enquia principis deth sègle XIX.
Ligams[modificar | modificar la font]
- Pagina web der Ajuntament
- Informacion dera Generalitat de Catalonha
- Informacion der Institut d'Estadistica de Catalonha
- Vocabulari locau

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Eugène Caselli, lo president de la Comunautat Urbana de Marselha Provença Metropòli serà lo premier òme politique pèr s’endraiar francament dins la batalha municipala de la premiera ciutat d’Occitania. « Ai decidit de menar lo combat còntra lo FN dins lei 13 e 14ens arrondissaments, perqué es dau dever d’un candidat au municipi de Marselha de crosar lo ferre ont es lo dangier »
que publica sus son blòg despuei dissabte 24 d’avost 2013.
Lo 22 d’abriu 2012, au premier torn d’aquela eleccien, l’ « onda blu marina » aviá premier pertocat lei 10 e 11ens arrondissaments de Marselha, amé 27,20% e 27,23%.
Es de quartiers monte s’entrecavaucan usinas abandonadas e ostalets
bastits entre de vièlhs quartiers coma Sant-Lop o Sant-Menet, que siguèron encara de campanhas avans leis annadas seissanta dau siècle XX, e monte metrò e tramway arriban pas encara.
Leis arrondissaments monte vòu se batre Eugène Caselli an pereu vist la creissènça fòrta dau FN, qu’aviá fach 26,13% dins lo 13en, e 23,38% dins lo 14en.
Mai au segond torn, e dins lei dos arrondissaments, siguèt François Hollande que ganhèt : de mai de 60% dins lo 14en, e de 51% dins lo 13en.
Lei autres quartiers Nòrd avián tanben viscut una auçada franca dau FN au premier torn : lo 15en amé 24,04% e lo 16en amé 25,79%
D’un biais generau, lo FN aviá reculhit 21,22% dei vòtz a Marselha lo 22 d’abriu 2012.


text:
Matematicas
Lo tèrme de matematicas (var. matematiques) vèn dau grèc ta uaθnuatιkά ta mathêmatika (de uάθnua mathêma « sciéncia, coneissença, aprendissatge » e de uaθnuatιkός mathematikos « atalentat d'aprendre »). Lei « matematicas » (o la « matematica » dins un registre pus especializat) son generalament consideradas coma la disciplina qu'estúdia lei problèmas pertocant lei nombres, lei figuras de l'espaci, leis estructuras e lei metòdes generaus que permeton de tractar aquelei problèmas.
Se considèra qu'un resultat matematic, o teorèma, es verai quand es estat demostrat. Una demostracion es un rasonament deductiu que parte deis ipotèsis per arribar a la conclusion vouguda en seguent lei règlas de la logica; dins la practica, s'utiliza totjorn una mescla de lengatge formalizat e de lengatge « naturau ».
Somari
- 1 Evolucion e finalitat dei matematicas
- 2 Lei divèrsei brancas dei matematicas
- 3 Lei matematicas e leis autrei sciéncias
- 4 Lei matematicas dins l'Istòria
- 5 Fondaments, rigor e logica
- 6 Filosofias dei matematicas
- 7 Leis arts e lei matematicas
- 8 Vejatz tanben
Evolucion e finalitat dei matematicas[modificar | modificar la font]
Lei matematicas an una lònga tradicion dins totei lei pòbles; foguèron la premiera disciplina a se dotar de metòdes d'auta rigor e portada, e a obtenir ansin l'estatut de sciéncia; an progressivament alargat lei tèmas de sa recèrca e estendut lei domenis que pòdon ajudar en matèria de calcul e de modelizacion.
Dins lo corrent de sa lònga istòria, e dins lei divèrseis environas culturalas, i aguèt de pontannadas de gròs progrès, e de pontannadas d'estanhacion deis estudis. Vèn en partida de l'importància dei quauquei personas capablas de portar d'innovacions prefondas e illuminativas e d'estimular la recèrca matematica. I aguèt tanben de pontannadas de reculament dei conoissenças e dei metòdes: mai se rescontrèron solament après de destruccions o en d'epòcas de decadéncia totala de la vida intellectuala e sociala. Dempuei 500 ans, còmpte tengut dau melhorament dei mejans de comunicacion, lo capitau de resultats e de metòdes s'es progressivament desvolopat.
Tot aquò s'apren a la natura deis activitats matematicas. Aquestei d'aicí tendon de lònga an una presentacion precisa dei problèmas e dei solucions, çò qu'impausa de comunicar en avent per tòca finala la possibilitat d'esclarzir totei lei detalhs dei construccions logicas e dei resultats (cèrts esclarziments exigisson un investiment important, de desenas d'ans de còps que i a). Es per aquò que i a pas d'exemple d'error matematica majora que seriá pas estada lèu reconeguda e corregida, o aumens senhalada.
Lei divèrsei brancas dei matematicas[modificar | modificar la font]
Se destria actualament en matematicas tres grandei brancas mutualament liadas:
- l'algèbra (exemples: algèbra lineara, matematicas discrètas)
- l'analisi (exemples: eqüacions diferencialas, teoria de la mesura, calcul dei probabilitats)
- la geometria, au jonhent de l'algèbra e de l'analisi (exemples: geometria euclidiana, geometria diferenciala)
Lei liames entre aquelei brancas e leis usatges que caduna fa de l'autra son mai que prefonds e fondamentaus. La teoria dei nombres, en particular la reflexion sus lei nombres premiers, es exemplara a regard d'aquò: a l'origina confonduda amb l'aritmetica elementària, s'es transformada au sègle XIX en una teoria onte l'analisi es venguda indispensabla. Au sègle XX, la geometria algebrica es venguda la terranha naturala acampant au còp metòdes algebrics, topologics e geometrics per afrontar lei problèmas de la teoria dei nombres, per exemple la conjectura de Fermat, venguda gràcias an aquel apròchi novèu lo teorèma d'Andrew Wiles en 1994. Aqueu teorèma se formula en tèrmes algebrics, mai sa demostracion fa un usatge massís de matematicas liadas tant a l'algèbra coma a l'analisi e a la geometria.
Teorèma de Wiles:
per tot entier naturau superior o egau a 3, l'eqüacion a ges de solucion entiera tala que .
L'algèbra[modificar | modificar la font]
L'algèbra es la partida dei matematicas qu'estúdia leis estructuras algebricas. Se pòt destriar de sotadisciplinas, per exemple:
- La teoria dei grops
- L'algèbra lineara e multilineara
- La teoria de Galois (qu'un de sei resultats remarcables es l'impossibilitat, en generau, de resòuvre per radicaus leis eqüacions algebricas)
- L'algèbra omologica (fòrça utila en geometria)
En mai de son desvolopament intrinsec, es necessària a l'analisi e la geometria per progressar. Son interès per aquestei darrieras vèn dau fach que d'estructuras algebricas se retròban dins de domenis nombrós.
Per exemple, lo lengatge e lei teorèmas de l'algèbra lineara permeton de comprendre en prefondor de domenis a priori fòrça alunhats, pron qu'agan una estructura lineara:
- leis eqüacions diferencialas linearas d'òrdre (aquelei que fan intervenir la derivada -ena de la foncion inconeguda) an exactament solucions independentas, donc de comportament diferent.
- en analisi, diferenciar una foncion consistís a l'aprochar localament per una foncion afina (soma d'una constanta e d'una foncion lineara). Ansin, leis instruments de l'algèbra lineara (o bilineara) vènon indispensables per saupre s'un ponch critic (que se pòt determinar analiticament) d'una foncion diferenciabla es un ponch d'extremum (minimum, maximum) o un ponch còl.
L'analisi[modificar | modificar la font]
L'analisi es la partida dei matematicas qu'a inicialament per objècte principau l'estudi dei foncions de variablas realas, en çò que pertòca lei nocions de limit, de derivada e d'integrala. Emai ague de precursors tre l'Antiquitat (Arquimèdes), l'analisi comença fondamentalament amb Newton e Leibniz, inventors au sègle XVII dau calcul infinitesimau.
Se i pòt destriar mai d'un domeni, per exemple:
- Leis eqüacions diferencialas. Son d'eqüacions liant una foncion inconeguda e d'unei de sei derivadas successivas; entre lei questions importantas pertocant lei solucions, citem: l'existéncia, l'unicitat, lo comportament qualitatiu o quantitatiu au bòrd dau domeni de definicion (per exemple, se la variabla es lo temps, coma se compòrta a tèrme lòng una solucion).
- L'analisi de Fourier que permete de descompausar una foncion en soma d'armonics (serias de Fourier, transformacion de Fourier). Es essenciala en teoria dau senhau.
- Lo calcul dei probabilitats: modeliza leis fluctuacions de l'azard. A l'origina associat ai matematicas discrètas (jòcs de rèsta: lançament de dats, tiratges de cartas...), es estat finalament provesit per Kolmogorov d'una axiomatica fòrça mai generala, fondada sus la teoria de la mesura; la probabilitat d'un eveniment es l'integrala d'una cèrta foncion liada a la natura dau modèl (per exemple, una densitat gaussiana se se mesura la talha d'una persona presa a l'azard dins una populacion omogenèa), sus un cèrt domeni (una « forqueta » dins aquest exemple, quand se cèrca la probabilitat que la talha siá compressa entre doas valors donadas).
Pasmens, l'analisi se limita pas ai foncions de variablas realas. Un capítol important, creat au sègle XIX per Cauchy, Riemann e Weierstrass, estúdia lei foncions analiticas de variablas complèxas: es la teoria dei foncions olomòrfas. Existís d'autrei generalizacions de la nocion de foncion, coma la nocion recenta de distribucion, deguda a Laurent Schwartz.
La geometria[modificar | modificar la font]
Es una disciplina atestada tre l'Antiquitat, e lo tèrme de geomètra foguèt fins au sègle XIX sinonim de « matematician ». L'objècte de la geometria es de comprendre la natura dei figuras d'un espaci, e lei relacions que s'establisson entre elei. Espaci pòt designar per exemple: l'espaci euclidian classic, un espaci vectoriau pus generau, un espaci corbe o varietat diferenciabla...
Segon la concepcion modèrna formulada en 1872 per Fèlix Klein, una geometria se definís per un ensemble de ponchs e un grop de transformacions bijectivas d'aquel ensemble, e s'interèssa ai proprietats invariantas per leis elements dau grop.
Se pòt destriar mai d'un domeni de la geometria, per exemple:
- la geometria euclidiana
- la geometria diferenciala, qu'estúdia (localament o globalament) lei corbas, lei superfícias, e pus generalament lei varietats diferenciablas
- lei geometrias non euclidianas
Matematicas aplicadas e matematicas puras[modificar | modificar la font]
L'activitat matematica s'interèssa naturalament ai generalizacions e abstraccions possiblas, en relacion amb leis esparnhes de pensada e lei melhoraments deis instruments (en particular leis instruments de calcul) qu'es portada a realizar. Sovent, lei generalizacions e lei abstraccions menan puei en de visions pus aprefondidas dei problèmas e en de sinergias importantas entre de recèrcas pertocant de questions inicialament sensa rapòrt.
Dins lo corrent dau desvolopament dei matematicas, se pòt notar de pontannadas e d'environas onte prevalon alternativament d'actituds generalas e de valors que se pòdon reduire en dos tipes de motivacions e d'apròchis: lei motivacions practicas que butan a descurbir de procediments eficaç (per exemple dins la resolucion de problèmas industriaus e tecnologics), e leis exigéncias de creacion d'un sistèma conceptuau amb sa tendéncia a la generalizacion e a l'abstraccion.
Entre aquelei doas menas d'actituds, i a de còps una oposicion, e mai charpinosa, mai en generau s'enriquisson mutualament e desvolopan de sinergias. Dins lei 30 o 40 darriers ans, i a agut, entre aqueleis actituds, un cèrt equilibri, amb de tensions, e tanben d'episòdis d'assisténcia mutuala. An aquel estat de causas contribuís mai que mai lo desvolopament espectaclós de l'informatica, e amb ela, de la partida algoritmica dei matematicas.
Lei matematicas e leis autrei sciéncias[modificar | modificar la font]
Instrument e lengatge[modificar | modificar la font]
Lei matematicas sièrvon de lengatge o de supòrt en de sciéncias fòrça nombrosas (naturalas o umanas) afin de quantificar cèrts fenomèns. S'utilizan tanben per predire de formas e efectuar de prediccions qualitativas.
Lo principi de la matematizacion es aquest: una sciéncia donada, o una sotatematica de la sciéncia (par exemple la biologia o la termodinamica) selecciona cèrts paramètres supausats quantificables (lo temps, lo nombre de bactèris, la temperatura, lo pòrtafuelha d'un accionari) qu'entre elei s'es constatat de relacions (la populacion bacteriana creisse amb lo temps, la temperatura e la pression son liadas). Una eqüacion, fòrça sovent diferenciala, lia d'unei d'aquelei paramètres entre elei, e establís ansin d'un biais quantitatiu son interdependéncia. L'estudi matematic d'aqueleis eqüacions va permetre, après retorn ais èssers reaus associats ai paramètres, de predire, valent a dire de constatar de relacions novèlas entre lei tèrmes. En ecologia per exemple, una foncion pòt modelizar lo rapòrt entre una espècia e una autra espècia predatritz; l'estudi matematic de la foncion quand lo temps tende vèrs l'infinit va anonciar se lo sistèma ecologic evoluirà vèrs un sistèma estable e equilibrat, o ben (per exemple) s'una deis espècias dispareisserà.
Lo cas particular de la fisica[modificar | modificar la font]
Istoricament, fisica e matematicas son prefondament liadas. Se coneis la frasa famosa de Galilei, fondator de la fisica modèrna: Lo libre de la natura es escrich en lengatge matematic. L'astronomia, per exemple, es estada un dei motors principaus de l'emergéncia de la disciplina matematica.
Puei, fins a la fin dau sègle XIX, lei matematicians seràn tanben fisicians (e sovent filosòfs). Se pòt destriar mai d'un rapòrt de naturas diferentas entre lei doas sciéncias:
- una teoria fisica novèla reclama un instrument matematic. Dos cas:
- l'instrument existís ja (per la relativitat generala: la geometria riemanniana)
- l'instrument se deu inventar (per la mecanica classica: lo calcul diferenciau e integrau)
- una teoria matematica novèla encoratja lei fisicians a explorar pus luenh sa teoria.
- una teoria fisica novèla duerbe de perspectivas matematicas quand l'instrument matematic utilizat per lei fisicians es encara an un estadi euristic, valent a dire que demanda d'èsser mes en forma d'un biais rigorós (leis integralas de Feynman ne son un exemple tipic).
Liames amb leis autrei sciéncias de la natura[modificar | modificar la font]
- quimia: parcialament matematizada
- biologia e sciéncias de la Tèrra: usage parciau dei matematicas
Liames amb lei sciéncias umanas[modificar | modificar la font]
Son rapòrt amb lei sciéncias umanas se fa essencialament per leis estatisticas e lo calcul dei probabilitats, mai tanben per d'eqüacions diferencialas, en economia e en finança:
Aqueu rapòrt es controversiat, estent la natura umana d'aquelei sciéncias, e lo refús per d'unei, dins aqueu domeni, dau determinisme que lei matematicas li son naturalament estacadas.
L'àbit matematic fa pas la sciéncia[modificar | modificar la font]
Matematizacion significa pas autenticitat scientifica. D'efècte, lei postulats d'una « pensada » pòdon èsser extremament problematics, e mai folastres, mai se son quantificables, pòdon donar luòc en de calculs complèxes. Un cas evident es aqueu de l'astrologia, que sei postulats, supausant una influéncia dei planetas sus lo comportament uman, son rebutats quasi unanimament per la comunautat scientifica.
Fòrça mai subtil es lo cas de l'economia matematica. Lo postulat fondamentau d'aquela disciplina es que l'activitat economica se pòt comprendre a partir d'un axiòma de natura antropologica, aqueu de l'actor individuau racionau. Dins aquela vision, cada individú cèrca per seis accions d'acréisser un cèrt profiech d'un biais racionau. Aquela mena de vision atomista de l'economia permete an aquesta d'aicí de matematizar pron aisadament sa reflexion, puei que lo calcul individuau se transpausa en calcul matematic. Pasmens, cèrts sociològs, coma P. Bourdieu, e mai cèrts economistas, refusan aqueu postulat de l'homo œconomicus, en remarcant que lei motivacions deis individús comprenon non solament lo don, mai dependon tanben d'autres engatges que l'interès financier n'es qu'una partida, o simpletament son pas racionalas. La matematizacion es donc segon elei ren qu'una semblança permetent una valorizacion scientifica de la disciplina.
Lei matematicas dins l'Istòria[modificar | modificar la font]
L’origina istorica dei matematicas es liada a sei premiereis aplicacions concrètas: lo comèrci, la mesura dei superfícias, la prediccion deis eveniments astronomics.
Inicialament viradas vèrs la mesura (geometria) e lo comptatge (aritmetica), lei matematicas se viran lèu vèrs l'abstraccion. Lei matematicians grècs amb Euclides e seis Elements li aduson sei premiereis estructuras axiomaticas, puei son passatge en cò dei matematicians de lenga aràbia permete la fusion amb lei coneissenças orientalas e la creacion dau sistèma d'escritura numerica aràbia.
Dins lo corrent dei sègles XVI e XVII, es en Euròpa que se desvolopa un aspècte novèu dei matematicas. La creacion d'un lengatge simbolic (Viète e Descartes) permete lo desvolopament dau calcul algebric, mentre que Newton e Leibniz, metent en plaça lo calcul infinitesimau, fornisson leis instruments necessaris au desvolopament de l'analisi.
Au sègle XIX, lei matematicians son portats a explicitar d'estructuras algebricas: grops (Évariste Galois), anèus (Richard Dedekind), còrs, espacis vectoriaus (Giuseppe Peano), espacis projectius... Es lo desvolopament d'una branca novèla dei matematicas: l'algèbra generala.
Lo sègle XIX vei amb Georg Cantor e David Hilbert lo desvolopament d'una teoria axiomatica de totei leis objèctes estudiats, que mena au problèma dei fondaments dei matematicas. Aqueu desvolopament de l'axiomatica menarà au sègle XX a cercar de definir totei lei matematicas per mejan d'un lengatge: la logica.
Dins lo corrent dau sègle XX, lo desvolopament de l'instrument informatic fa enregar una draia novèla ai matematicas: aquela de la modelizacion e de la numerizacion.
Dins lo corrent dei dos mila ans passats, lei matematicas an cercat, d'una part de fornir d'instruments utilizables per leis autrei sciéncias (fisica, geografia; astronomia...) e d'autra part de resòuvre de problèmas nascuts en son dintre coma la qüadratura dau ceucle, lei nombres constructibles, la conjectura de Fermat, l'ipotèsi de Riemann, la conjectura de Poincaré, lei proposicions indecidiblas, lei problèmas NP-complèts...
Fondaments, rigor e logica[modificar | modificar la font]
Lei fondaments dei matematicas[modificar | modificar la font]
Lei teorias deis ensembles, desvolopadas inicialament a la fin dau sègle XIX, son de teorias fòrça generalas que donan un quadre onte de matematicians esperèron de poder formular e provar totei lei coneissenças matematicas. Espèr condemnat fin finala a pas capitar: vejatz logica matematica. Citem un exemple de matematicas usualas, e que se reduson pas en la teoria deis ensembles: la teoria dei categorias.
Logica e matematicas[modificar | modificar la font]
La logica enóncia lei règlas, o principis, que fau respectar per faire de deduccions corrèctas. Coma tota sciéncia exacta, la matematica se fonda sus lo principi dau tèrç exclús: tota proposicion (senada) es siá veraia siá faussa. Una deduccion consistís a partir de premissas per arribar an una conclusion en procedissent per etapas logicas.
En matematicas, l’estudi de la forma dau rasonament, independentament de seis objèctes, a una importància cruciala. Mostrem-o sus un exemple. Lei meteis axiòmas, aquelei deis espacis vectoriaus, se pòdon utilizar au còp per estudiar d'espacis geometrics, coma l’espaci euclidian, e per estudiar l’ensemble dei solucions d’una eqüacion diferenciala lineara. Lei teorèmas sus leis espacis vectoriaus son donc valables au còp per la geometria euclidiana e per leis eqüacions diferencialas linearas. La teoria abstracha deis espacis vectoriaus consistís a estudiar lei formas de deduccions que parton dei meteis axiòmas, independentament dau contèxte, valent a dire deis objèctes particulars que li son aplicadas aquelei deduccions.
Aquela definicion convèn ben ai matematicas aplicadas. Fòrça teorias abstrachas (lei nombres entiers, lei nombres reaus, lei foncions realas de variablas realas e leis eqüacions diferencialas, leis espacis vectoriaus, lei grops, lo calcul dei probabilitats,...) an una utilitat generala per totei lei sciéncias, perque se pòdon aplicar en d'objèctes nombrós. L'òbra dei matematicas aplicadas consistís a desvolopar de teorias, que sa valor es universala, en vista d’ajudar ais autrei sciéncias.
Rigor e practica dei matematicas[modificar | modificar la font]
Coma activitat umana, practicada per d'umans, lei matematicas s'aluenhan pasmens dau modèl d'una construccion, segon lei lèis de la logica, e independenta dau reau. Citem un fach e un fenomèn per illustrar aiçò. D'en premier, ges de demostracion matematica siègue formalament lei lèis de la logica, simplament perque la traduccion d'enonciats matematics complèxes en lengatge totalament formalizat es umanament impossibla (e, probable, sens interès).
L'acceptacion de la veracitat d'una demostracion se fonda donc in fine sus un consensus d'especialistas. Ansin, la fisança de la comunautat matematica dins un de sei membres prepausant un resultat novèu es capitala dins la recepcion d'aqueu resultat, d'aitant mai s'es imprevist o que modifica lo biais de veire lei causas. Se pòt prendre per exemple istoric lei controvèrsias sus lei geometrias non euclidianas au sègle XIX, onte leis òbras de Lobatchevsky foguèron largament ignoradas; o ben, dins un autre domeni, la non recepcion per Cauchy, captau monarquista, deis òbras dau jove republican Galois au començament dau meteis sègle. Se poiriá multiplicar de taus exemples amb totei lei variacions desiradas (plaça dei fremas, nacionalisme, nepotisme...)
Filosofias dei matematicas[modificar | modificar la font]
L'universalitat manifèsta dei matematicas e son eficacitat son, aumens dempuei l'Antiquitat grèca, la fònt de questions filosoficas e metafisicas. L'Istòria deis Idèas es intimament liada a la reflexion sus la natura dei matematicas. Se pòt destriar tres grandei questions:
- Quin es lo mòde d'existéncia deis objèctes matematics? Son reaus? tombant lo cas, de quina realitat se tracta? Es ren qu'una produccion de la pensada?
- Perqué lei matematicas semblan universalas?
- Perqué lei matematicas, creacion de l'esperit, permeton de comprendre un aspècte de l'univèrs?
Lo platonisme[modificar | modificar la font]
« Degun intre aicí se non es geomètra », èra gravat sus lo portau de l'Escòla de Platon. Per aqueu filosòf, lei matematicas son un intermediari per accedir au reiaume deis Idèas.
L'aristotelisme[modificar | modificar la font]
En çò que pertòca lei matematicas, Aristòtel es encara fòrça emprench de platonisme. L'univèrs en delà de la Luna, leis estèlas e lei planetas, pòdon èsser comprés per lei matematicas, car s'ordenan segon de lèis etèrnas e perfiechas. En revenge, per Aristòtel, lo monde sublunar es cambiadís e movedís, e la fisica pòt de ges de biais pretendre aquerir la rigor e l'universalitat dei matematicas.
Lo logicisme[modificar | modificar la font]
Lo logicisme considèra que lei matematicas son entierament inclusas dins l'ensemble dei connexions logicas elementàrias, teoricament explicitablas, que compausan una demostracion.
L'intuicionisme[modificar | modificar la font]
« La simpla possibilitat de la sciéncia matematica sembla una contradiccion insolubla. S'aquela sciéncia es deductiva ren qu'en aparéncia, d'onte li vèn aquela rigor perfiecha que degun pensa de metre en dobte? Se, au contrari, totei lei proposicions qu'enóncia se pòdon tirar leis unei deis autrei per lei règlas de la logica formala, coma va que la matematica se redugue pas an una tautologia immensa? Lo sillogisme nos pòt ren aprendre d'essencialament novèu e, se tot deviá sortir dau principi d'identitat, tot deuriá tanben se i poder reduire. », Henri Poincaré, La Sciéncia e l'ipotèsi.
Lo constructivisme[modificar | modificar la font]
Lei constructivistas admeton que lei matematicas construchas. Pus tecnicament, accèptan dins lei demostracions que leis inferéncias finidas. Per exemple, se refusa lo rasonament per recurréncia e mai l'axiòma de la chausida. Lei demostracions per reduccion a l'absurd son tanben refusadas, puei que menan a l'existéncia de l'èsser matematic solament per l'impossibilitat de son non-èsser, e non pas per l'explicitacion dirècta de son existéncia.
Leis arts e lei matematicas[modificar | modificar la font]
De naturas fòrça diferentas, l'art e lei matematicas an pasmens totjorn agut de relacions fruchosas.
Armonia e musica[modificar | modificar la font]
Lei simetrias[modificar | modificar la font]
Es una constatacion comuna que s'atribuís una cèrta beutat ai figuras simetricas. Una simetria d'una figura geometrica es, informalament, l'existéncia d'un motiu de la figura que se reprodutz segon una règla precisa. Matematicament, se ditz qu'una figura es simetrica s'es globalament invarianta per una accion non triviala d'un grop. Autrament dich, l'intuicion de la règla se realiza matematicament per lo fach qu'es un grop qu'agís sus la figura, e lo sentiment qu'una règla riège la simetria es precisament degut a l'estructura d'aqueu grop.
Per exemple, la simetria dau mirau es liada au grop multiplicatiu . Un parpalhon es una figura invarianta per aquela simetria, e pus generalament lo còrs deis animaus (aumens tau coma se vei exteriorament). Quand se dessenha la superfícia de la mar, l'ensemble deis ondas possedís una simetria per translacion: de desplaçar nòstre regard de la longor separant doas crestas d'ondas càmbia pas la vista qu'avèm de la mar. Un autre cas de simetria, aquest còp non isometrica, es aqueu que se tròba dins lei fractalas: un motiu donat se reprodutz a totei leis escalas de vision.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Carl Boyer, A History of Mathematics (2a edicion), Wiley, (ISBN 0-471-54397-7)
- (fr) Jean-Pierre Kahane et al., L’enseignement des sciences mathématiques : Commission de réflexion sur l’enseignement des mathématiques, Odile Jacob, (ISBN 2-7381-1138-6)
- (en) Annaliese Maier, At the Threshold of Exact Science: Selected Writings of Annaliese Maier on Late Medieval Natural Philosophy, University of Pennsylvania Press,
[modificar | modificar la font]
Per accedir ais articles de matematicas, vejatz
- Categoria:Matematicas e totei sei soscategorias
- Portau:matematicas
- Lista deis articles de matematicas
- Lista dei teorèmas
Liames extèrnes[modificar | modificar la font]
Listas de liames[modificar | modificar la font]
- Maths linker Un indèx de ressorsas matematicas sus lo web
- Liames de matematicas dau superior Autra lista de liames
- Yakeo Bòn portau de liames per lei matematicas
Matematicas[modificar | modificar la font]
- (en) http://planetmath.org/: enciclopèdia collaborativa, libra (GFDL) sus lei matematicas.
- (fr) Chronomath: una cronologia dei matematicas fòrça rica.
- (en) [1] : la pus complèta dei ressorsas en matematicas
- Repertòri de matematicas dmoz.org


text:
En gascon, que podem causir enter anada e annada. La fòrma pròpia gascona qu'ei anada, dab ua n simpla. Dens lo son "Diccionaire du Béarnais e du Gascon modernes", Palay que hica anade
coma fòrma generau e horneish la fòrma annado
coma localizada dens Gèrs. Totun, lo mot qu'ei normaument ortografiat dab la n dobla peus escrivans gascons qui utilizan la grafia occitana. Que'u escrivi atau (dab las duas n) jo medeish. Qu'ei un occitanisme qui ei estat promagut peus diccionaris gascons de Per Noste. Aquera fòrma dab la n dobla n'ei pas tròp espandida en los parlars gascons naturaus, lhevat en un airau periferic, en beths país tocant l'Occitània non gascona, de cap a la termièra garonesa. La substitucion d'anada -fòrma pangascona e particularament biarnesa - per la fòrma minoritària annada qu'ei ua concession occitanista, tà alinhar lo gascon sus l'occitan non gascon. Los gasconistas, e mei particularament los qu'emplegan la grafia classica reformada gascona, s'estiman mei escríver anada.
Se'ns volem estar d'aver de causir enter las duas fòrmas emblematicas respectivament deu nacionalisme occitan e deu nacionalisme gascon, que podem tostemp remplaçar annada per an. Urós an nau (calc de l'espanhòl "feliz año nuevo") qu'ei aumens autan gascon com bona annada (calc deu francés "bonne année"). Bon an nau tà tots! ;)


text:
L'etimologia de gahús qu'ei discutibla. W. von Wartburg qu'opinè lo mot gascon qu'èra un manlhèu basco (gauhuntz). Ne soi pas d'acòrd dab aquesta prepausicion, que pensi lo mot basco qu'ei un manlhèu indoeuropèu, celtic, romanic o gascon. En efèit, la fòrma mei anciana deu mot gascon qu'ei gaus (accentuacion indeterminada), shens nada evidéncia d'aspiracion quina que sia, nada traça de f en lo mot. O sia que lo mot gascon n'ei pas significativament diferent deu mot occitan caús, còis: l'etimologia qu'ei romanica, sia un celtisme (segon jo), sia un germanisme (segon romanistas com Wartburg), en tot cas, romanica. De la medisha faiçon, lo mot gascon gavèca n'ei pas significativament diferent de cavèca (un mot basco que'n deriva tanben: kaheka, id.). Las fòrmas modèrnas guèhus, gahús que vienen d'ua prononciacion populara deu mot romanic gaus = caus, dab l'insercion d'ua h intersillabica entà copar l'iat, un modus operandi plan corrent en gascon.
Que supausi lo mot galloromanic càuus qu'ei d'origina celtica, kàwos. La lenga gallica qu'avè aumensh un mot cauos, representat en l'onomastica e la toponomia gallicas, totun la significacion deu mot que n'ei pas briga clara per coupa de l'abséncia de corresponents evidents en las lengas neocelticas (Ved Delamarre). Que'u trobam per exemple en lo nom de la nacion galesa deus Andecauii, qu'ei a diser, segon jo, literaument los hòrt cridassèrs (ande- = hòrt, hèra; caus : cridassèr, gahús) que balhèn lo lor nom a la vila d'Angers. Delamarre que-nse balha un hèish d'exemples de noms de tribus o de lòcs qui presentan aqueste mot cauus en composicion, tant en Gallia com en Bretanha (l'insulara) (ved. Dic. Gaulois, adrèça cauos). Per exemple, Chaomps(Aisne) de *Cauo-magos, camp deu 'cauus' (gavèca o gahús) de comparar dab Chavenay (1004 Cavenoilus) de *Cauano-ialon (artiga deu chavan, deu gahús). Qu'èra autanplan un petit nom: Cauos, Cauus, possiblament Cauia, Cauilla (gahus, gavèca?), comparable aus autes noms d'ausèth Cauanus (gahús) e Brennus (corbaish). En las lengas neocelticas, que'u trobam sonque devath ua fòrma derivada deu celtic ancian kawannos o kwannos (de kauamos? = lit. lo mei cridassèr o auta fòrma afixada? O compausat kauo-uanos lit. gahús-tuaire? Totun, lo mot qu'ei present shens afixe en alemand (Kautz = gahús), que i tornarèi. W. von Wartburg qu'optava per ua origina sonque germanica deu mot *kawu, totun no'u segueishi pas aquiu, que consideri lo mot galés cauannu- (gahús) com ua fòrma derivada deu mot cauus. Atencon: aquesta ipotèsi de kauannu representant un derivat de cauus qu'ei personau, n'ei pas jamei estada considerada peus linguistas. Dongas, au contra de çò qui poderatz léger en tots los bons obratges, jo que supausi lo mot cauus qu'èra shens que germanic, autanplan celtic, totun uei lo dia absent en las lengas neocelticas insularas, possiblament cadut en desus per coupa de l'omonomia dab un aute mot 'cauos' parion deu latin cauus (gualés, breton cau = gascon cau, cava, còva, cf. latin cavus, cava), alavetz remplaçat peu son sinonime cauannu (atestat en breton ancian cwan, breton modèrne cawan). Totun, lo mot non afixat qu'a suberviscut en alemand (al. kautz = gahús), possiblament un celtisme. En tot cas, deu mot galloromanic càuus, sia celtisme, si germanisme, que deriva lo mot occitan còis, var. caús. La conservacion de la s deu cas subjècte, com la fluctuacion de l'accentuacion que s'explican com a sostien tà mantiéner la fòrma bisillabica, de valor onomatopeïca. Aquesta conservacion de la s finau qu'ei generau en romanç com en basco, lhevat benlèu lo cas hòrt interessant - lingüisticament e etnologica- deu mot landés "gat-hum" (sinonime de gahús) qui poderé provénier de ga(h)úm. Aqueste mot gat-hum que s'arreliga a la mitologia vascona de l'Esperit de la Nueit (Gaueko en basco) qui pòt gahar la fòrma d'animau, aquiu, un gat volaire (cf. chat-huant), com demorar immateriau (hum).
Aqueste mot *kàwos / càuus, conservat en lenga d'òc ( còis, caús o sia gahús), que constitueish la basa d'ua seria de mots qui'n derivan per afixacion.
Dab lo sufix diminutiu -etta (d'origina celtica) la fòrma femenina de càuus, caua, que formè cauetta (fr. chouette) e dab lo sufix despreciatiu -ekka (autanplan celtic) cauèca, (fr. chevêche, oc. cavèca, gascon cauèca, gauèca, gavèca, chavèca, eusk. kaheka etc). Los vascons que devón assimilar lo mot celtic o vascoromanic cauèca, gauèca au basco gaueko, literaument: de la nueit. En basco, Gaueko qu'ei lo nom d'un personatge nueitau, sovent mauhasent, de la mitologia vasc(on)a, l'Esperit de la Nueit qui pòt demorar invisible o qui's pòt préner ahurs d'animaus inquietants, en particular lop, gahús, gavèca e tinhahús.
Alavetz, e lo mot cauannu? Possiblament ua fòrma afixada, per analogia dab los mots qui vienem de véder o un compausat. D'aqueste cauànnus, que vienen lo mot de lenga d'òil chouan, francés chat-huant, en santongés chauan, passat en nòrd-gascon (chavan) , autanplan lo breton kawann (gahús en breton), etc.
Lo celtic e/o galloromanic kàwos / càuus (ausèth nocturn, gahús) qu'ei probablament a l'origina deu mot basco gauhontz (en navarresolabordan: gauhuntz; en soletan: gauhüntz), possiblament via lo gascon gaús, gahús. Lo mot indoeuropèu kawos / càuus qu'ei estat plan interpretat peus vascons com compausat de duas sillabas, "gaw hos", "gaw hús" la dusau plan marcada per l'aspiracion de la h tà evitar a tot hòrt l'iat, exactament com gahús en gascon. Lo prumèr element kau, gau que soa com "nueit" en basco (gau, gaue), lo segond element qu'ei estat alavetz assimilat a un mot basco huntz (varianta soletana: hüntz), qui pòt designar la gèira e qui, per fòrça, s'a prengut lo dusau significat de gahús au nòrd (au sud: hontz). En basco, gauhuntz e huntz (au sud: gauhontz, hontza ) que son sinonimes enter sí e que significan gahús. Notatz lo mot romanic qu' accèpta las duas accentuacions, en gascon com en lengadocian. L'accentuacion normau deu mot indoeuropèu que pòt estar conservada en gascon: guèus, guèhus, gàus, gàuus, càus, com còis en lengadocian. L'accentuacion que's pòt autanplan trobar inversada com a resultat de l'insisténcia tà copar l'iat en tot sostiéner la dusau sillaba: gahús, caús, gaús, gohús, guehús cf. basco gauhuntz, lengadocian gabús, catalan gaús, qui, tots, significan gahús e comparteishen la medisha etimologia. La h, artefact fonic tipicament vascon, n'ei pas etimologica aquiu, qu'a precisament aqueth ròtle de marcar la dusau sillaba entà matar l'iat, exactament com la b de gabús (medisha significacion) qui trobam en lengadocian e la h deu mot basco gauhuntz. En basco d'Espanha e en lengadocian meridionau, qui ne coneishen pas l'aspiracion de la h, aquesta h que pòt estar remplaçada per ua "b" gabontz (varianta de gauhontz) en basco, gabús en occitan.
La relacion enter lo gascon gahús e lo basco gauhuntz, gauhüntz qu'ei evidenta: que s'ageish deu medish mot. Qu'avem vist quin lo mot en basco ei estat interpretat a partir deu mot celtic kàwos o deu mot eretèr vascoromanic gàus / gaús com un mot compausat de dus mots monosillabics: gau e huntz. Aqueth dusau mot nòrd-basco huntz, varianta soletana: hüntz, qu'a ua dobla significacion, la de gèira e la de gahús. Qu'ei hòrt probablament a l'origina deu mot non lexicau "hus" qui trobam hens los mots d'ahur compausat tinhahús e tumahús e qui son sinonimes de soritz-cauva. La natura de mot compausat de tinhahús (que deverem escríver com tau: tinha-hus) qu'apareish pro clar hens la fonetica de la grafia tignehùs (sic, que non tignahùs!) emplegada per Palay, e enqüèra mei clarament dab la grafia tigne-hus emplegada per Camelat e per Mistral. L'estructura deu (faus) sintagma que's pòt comparar a la deu son sinonime ausèth-tinha.
L'element cauva, lo de soritz-cauva, qu'ei evidentament lo medish que lo mot francés chauve de chauve-souris. Totun, en realitat, non s'ageish pas aquiu d'un derivat deu latin calvus, calva, la soritz-cauva n'ei pas briga... cauva. Aqueth mot cauva de soritz-cauva que deu resultar de l'evolucion de la fòrma femenina deu noste mot càuus: caua via l'adaptacion gascona deu mot compausat francés chauve-souris. En francés, a l'origina deu mot "chauve" (-souris) qu'arretrobam lo noste mot galloromanic caua, o mei exactament lo son variant cauua /kaw wa/, exactament com en gascon lo mot cauüs (càuus) b'ei un variant atestat de caüs (càus) (cf. Palay). D'aquera etimologia qu'atèstan las fòrmas valonas deu mot "chauve-souris": en valon, tinhahús que's ditz chawe-souri, escriut anticament cauwesoris (sègle XIII), segon lo CNRTL. Dongas, lo mot celtic puish galloromanic càuus, caua que devè designar a l'origina lo gahús en conformitat dab la significacion celtica e l'etimologia indoeuropèa deu mot. Puish, lo mot que's prengó lo sens mei generau d'aujami volaire nocturn, e en particular que va poder servir tà designar lo tinha-hús. D'aulhors, b'ei plan lo significat probable deu mot gascon hus (deu basco huntz / hüntz): aujami volaire nocturn! Adonc, que cau enténer lo mot chauve-souris com (ga)hús-murga, que non com murga cauva, e tot parièr en gascon dab soritz- cauva.
En francés, perqué lo mot "càus" a deishat de designar lo gahús? Qu'ei un efèit de l'invasion de Gàllia peus Francs. Que i arribèn dab lo lor mot caua, de medisha origina etimologia indoeuropèa que lo mot celtic, totun dab la significacion, en francic, de corvid (corbaish, un aute ausèth cridassèr, totun diurn aqueste), que non la de gahús. Efectivament, lo mot chauve en francés qu'ei emplegat locaument tà designar la chauga segon lo FEW e lo CNRTL, çò qui confirma plan la filiacion caua > *cauwa >chauve. La chauga o chauca (lhèu de chauve x choucas) qu'ei ua espècia d'agraula pro rara peus país gascons, lo quite mot que deu estar un manlhèu d'òil. En gascon, lo mot cava (caua) que pòt locaument designar la quita agraula.
Honts:
- Diccionaire de Bearnais et Gascon Modernes de Simin Palay
- Lou Tresor dou Felibrige de F. Mistral
- Bite-Bitante de M. Camelat
- Dictionnaire de la langue gauloise de X. Delamarre
-Dictionnaire en ligne du CNRTL
-Dictionnaires de basque
-


text:
LA DESCOBERTA O L'INHORANÇA OC
Es ma lenga mairala, l'occitan ? Non !
Soi nascut à Tolosa que lo monde l'i parlan pas
E mai soi occitan ? vertadièrament, o cresi
de pura raça, que ne sabi e qu'abonda ?
Separatista autonomista regionalista òc e non diferent
Mas alavetz comprenetz pas pus....
Qu'apelam éstre occitan e, tot primièr perqué o èstre ?
Francés d'estat civil soi nomenat francés
Pòrti a cada instant ma situation de francés
Mon appartenança a Occitania es en revenge sonque
Una qualitat facultativa que pòdi perfeitament
Renegar o mesconéisser ja o faguéri
Ai longtemps ignorat qu'eri occitan
Francés sens problèmas me cal donc viure
Occitania en
Mai o per mai dire, en consciéncia
Se pèrdi aquesta consciénci occitana
Quita d'esser en ieu
Se totis los occitans la pèrdon quita
Del tot d'estar
Occitania a pas cap de papièr, existís
Que se.....
A cada generacion d'òmes se.....
coneisson occitans
A l'ora que sèm de dròlles naisson
En Occitania
Seram occitans ?
Degun o sap pas !
A cadun lo temps vengut la
Descobèrta o l'ignorancia .....
Una revirada de la canson de TRI YANN per Christian RAPIN
mas e ÒC PODÈM
CAP DERA VAL
CAP DERA VAL


text:
Karaoke
Lo karaoke (del japonés カラオケ) es un baias distrasent de cantar, mai sovent seguissent las paraulas sus un ecran.
Somari
Descripcion[modificar | modificar la font]
Aquel tèrme es una combinason dels mots corts kara del japonés karappo (空っぽ, « vuèit »), e oke d' orkestra (オーケストラ, « orquèstre »), çò que pòt significar que lo cantaire a pas besonh qu'un orquèstre siá present per cantar.
Las maquinas de karaoke son o un PC adaptat, o compausada d'un mescaldor sonor, d'un o mai microfons e d'un lector de CD+G, VCD, Laserdisc, o de DVD que dona la musica e que sincroniza las paraulas qui s'afichan a l'ecran (coma pels sostítrols). Las maquinas qu'utilizan un format video son designadas dins unes païses pel tèrme videoke.
Los fons sonors per karaoke sont sovent desprovesits de la quita Melodia, contenent pas qu'un acompanhament, e atal evitan als productors de pagar des drechs als compositors. Dins d'autres cas, lor melodia es jogada sus un instrument plan simple e de volum bas.
Originas[modificar | modificar la font]
Als Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
En 1958, Mitch Miller, crooner american, enregistra de serias d'albums « Sing Along With Mitch », (escrich Sing Along o Sing-A-Long) ont canta pas sol, mas amb de còrs d'scouts, de membres del Rotary Club, eca. Cantan de grands classics del folklore.
Jim Lowe presenta una emission titulada « SING ALONG » sus CBS. Serà presentada enseguida pel quita Mitch Miller, («Sing along with Mitch»), lo public canta al meteis temps que Mitch, e las paraulas s'afichan a l'ecran, una bala fa rebomb sus las paraulas quand las cal cantar, son chafre anglés es la « bouncing ball ».
La bouncing ball foguèt inventada benlèu par un tecnician o un artista dels studios dels frairis Fleischer. Foguèt utilizada per acompanhar de cansons dins de films sonors de publicitat o de divertiment mesclant imatges filmats e d'animacion a partir dels ans 1920, per exemple la seria Sound Car-Tunes. Betty Boop e Irène Bordoni sont d'entre las primièras a aver cantat amb la bouncing ball.
Tanben dins los ans 1960, pareguèt una colleccion de discs de playback nomenats Music Minus One (musica mens un), ont la partida d'instrument solista o de cant èra suprimida per permetre als musicians e cantaires de beneficiar d'un acompanhament orquestral a domicili.
Al Japon[modificar | modificar la font]
Kisaburō Takagi (高城 喜三郎), un discaire japonés, remarca que fòrça gents cantan las cansons que passan suls juke-box, e a l'idèa d'una maquine que jogarà las pèças sens la votz dels interprètas per que las gents entendon la lor vote. Fabrica una maquina compausada d'un magnetofon uèit pistas e d'un microfòn, enregistra la marca « Karaoke » et fonda en 1962 la societat Nikkōdō (日光堂).
D'autres pretendon que seriá Daisuke Inoue (de son de naissença: Yūsuke Inoue) qu'auriá inventat lo KaraOK.
Popularitat en Asia[modificar | modificar la font]
Lo karaoke s'encorèt dins la societat japonesa coma un element de sa quita cultura e constituís un léser fòrça practicat per la jovença japonesa mais tanben par totes de quin edat que sián. A la diferéncia de la de las maquinas utilizadas en Occident que son installadas dins d'espacis socials (bars, cafés), los karaoke al Japon son mai sovent d'etabliments qui dispausan de salas que los clients reservan de biais privativa per unas oras o la nuèch (karaoke box, カラオケボックス). Un còp intallats las personas pòdon comandar de beure e manjar, puèi causir sus un ecran tactil los títold que se vòl cantar.
Lo karaoke existís tanben en Corèa du Sud jol nom de Noraebang e en China, sous le nom de KalaOK (卡拉OK). Es un dels divertiments preferats dels Asiatics[1].
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Aidan Jones, « Le karaoké en Asie, un loisir populaire et une étape pour signer un contrat », AFP sur Google News, le 28 février 2011
Annèxes[modificar | modificar la font]
- (fr)Alain Anciaux, Ethno-anthropologie du karaoké, Éditions L'Harmattan, Paris, 2009 Un apròche multidisciplinari per un karaokaire que a frequentèt 135 karaokes dins dotze païses diferents}}


text:
Integrèt la Suprèma Cort de Justícia entre 1984 e 1993, coma culminacion d'una longa carrièra judiciala. Coma president d'aquel organ, exerciguèt lo Poder Executiu interinament del 12 de febrièr fins al 1 de març de 1985, entre la renóncia de Gregorio Conrado Álvarez e l'assumpcion de Julio María Sanguinetti, segon las nòrmas legalas en vigor en aquel periòde.
Aiçò se deguèt a que lo President elegit democraticament, Julio María Sanguinetti, voliá pas jos cap de concèpte que qual liurèsse la banda presidenciala foguèsse l'expresident de facto Gregorio Álvarez, que mejançant un acòrdi entre lo Partit Colorado e las Fòrças Armadas de l'Uruguai, acabèt en renonciant.


text:
(A. Boncompain - 1934) - retranscrit
Te jases, Monistròl, filhona sandarosa,
Per davant ton solelh, la tèsta d’ès Paulin
E los penons dins Leire, e coma 'n’amorosa
Li bailes a braçada, en de larges boquets.
Blavairòla, balai, chalàia verturosa,
Que per tos suchalhons, despleian lhor tapís,
La campanèla i pica una tacha sagnosa
Larma que de ton còr giscla vès ton amic.
Mas, z’elh, ren l’atermena e te persèc pertot
Lusís sus ton clochièr, clarilha en tas maisons
A tas fenèstras fuòca aub sos raions de brasa
Pasmens, se saca pas dins le vièlh Monistròl
E se conha au chastèl, tot coma, l’autre còp
Lo senhor daus Adrets i eberchèt son espasa.
Alphonse Boncompain naissèt lo 2 de Mai de 1885 e morigučt lo 15 de Setembre de 1962, vès Sinjau, onte fasiá lo mètge.
Paulin
Vilatge de la comuna de Monistròl, de soliá Paulian
blavairòla
bleuet
verturosa
vigoureuse
suchalhons
endroit rocailleux et surélevé
campanèla
clochette
atermenar
apaiser
se conhar
s’enfermer
espasa
épée


text:
Estivada 2002
En 2002, l’Estivada se debanava al jardin del Fieiral a Rodés. Per nosaus, 2002 marca una estapa de desvolopament importenta pel festenal. N’i aguèt d’autras, segur, en seguida e aquò, o esperam, contunharà, mas se i a una edicion que faguèt sortir l’Estivada de la confidencialitat e despassèt las termièras de la Ciutat de Rodés, es ben aquela ! A l’espòca, se parla de “Biennala de las culturas dels Paises d’Òc” e l’edicion 2002 n’es la primièra. Aquela novèla fòrma balhada per Crestian Grenet a un festenal qu’a prèp de 10 ans permet d’amassar las regions occitanas a l’entorn del projècte. Òc, l’Estivada se tendrà tcada an, mas alternarà una annada “majora” e una annada “minora” en tèrmis d’implicacion dels partenaris institucionals. Del costat del public per contra, totas las edicions de l’Estivada son majoras e vesèm gaire de diferéncias !
Galaria
Picatz per l’aver en mai grand
Avètz de fòtos de l’Estivada en 2002 ? Mandatz-nos las a communication@estivada-rodez.eu en disent se volètz èstre creditat o pas, e las apondrem a la galaria !


text:
Estereoscopia
L'estereoscopia, imatge estereografica, o imatge 3D (tridimensional) es quina que siá tecnica capabla de donar una informacion visuala tridimensionala o de crear l'illusion de pregonditat dins un imatge. L'illusion de la pregunditat dins una fotografia, film, o mai imatge bidimensional es creada en presentant un imatge leugièrament diferent per cada uèlh, coma se pasa dins la nòstra forma abitual de veire la realitat. Fòrça ecrans 3D utilizan aquel metòde per transmetre los imatges. Foguèt inventada d'en primièr per Sir Charles Wheatstone en 1838. L'estereoscopia s'utiliza en fotogrametria e tanben pel léser amb la produccion de estereogramas. L'estereoscopia es utila per veire d'imatges fabricadas (trabalhada per ordinator) d'un ensems de donadas multidimensionalas coma aquelas obtingudas per de donadas experimentalas. La fotografia tridimensionala de l'indústria modèrna pòt utilizar escàners 3D per detectar e servar d'informacion tridimensionala. L'informacion 3D de pregunditat se pòt tornar bastir mejans de dos imatges utilizant un ordinator per metre en relacion los pixels correspondents als imatges d'esquèrra e drecha. Resòlvre lo problèma de correspondéncia dins lo camp de la vision per ordinator a coma objectiu de crear d'informacion significativa de pregoditat dempuèi dos imatges. La fotografia estereoscopica tradicionala consistís en crear una illusion 3D a partir d'un ecran d'imatges 2D. La forma mai simpla de crear dins lo cervèl la percepcion de prigondor es de donar als uèlhs de l'espectator dos imatges diferents, que representan doas perspectivas del meteis objècte, amb una pichona desviason similara a las perspectivas que de biais natural recebon los uèlhs dins la vision binoculara. Per evitar la fatiga visuala e la distorsion, cadun dels imatges 2D se cal plaçar pel melhor a l'uèlh correspondent de l'espectator de tal biais que quin que siá objècte a una distància infinida percebut per l'espectator deu èsser visualizat per aquel uèlh, e, en mai, l'imatge deu èsser orientat just al davant e dins la posicion adeqüada a la realitat. La vision obtinguda dempuèi cada uèlh deu pas se crosar.
Somari
Estereoscopia[modificar | modificar la font]
L'imatge estereoscopica se basa sus la visualizacion de dos imatges que representon doas perspectivas diferentas d'un meteis objècte. D'aquel biais lo nòstre cervèl redep dos imatges mas las interprèta coma una sola produsent una sensacion tridimensionala, es a dire, apondent de pregonditat als imatges convencionals 2D.
Podèm situar lo fenomèn de l'esteresocopia a la primièra mitat del sègle XIX, quand un fisician de Gran Bretanha, Charles Wheatstone, establiguèt las basas de la vision tridimensional, bastissent d'esperel un aparelh per poder apreciar de figuras geometricas en relèu. En 1849 David Brewster dissenhèt e construiguèt la primièra cemèra fotografica estereoscopica, e, pauc aprè, un aparelh ver visionar amb de lents per poder observar las fotografias. Es important de notar, doncas, que los primèrs aparelhs apareguèron pauc aprèp la fotografia convencionala, aquò confirma que los estudis de l'estereoscopia ja se realizavan quitament abans l'apareision de la primièra camèra fotografica, per de personatges illustres coma Leonardo Da Vinci. Oliver Wendell Holmes, en 1862, construiguèt un modèl mai comòde d'utilizar. Pasmens, venguèt pas al vam al contrari de çò que se passèt amb la fotografia e mait tard amb lo cinèma estereoscopic. Sonqu'al metan del sègle XX, se tentèt de far una expleitacion comerciala d'aquel sistèma en tres dimensions, coma dins Los crimas del musèu de cera d'Andre de Toth el 1953. Mas aquelas tentativas d'aquela mena satisfaguèron pas lo public a causa de las dificultats de vision del film. Sonque lo cinèma IMAX, que permet veire los imatges en relèu sus de grands ecrans capitèt.
En mai, l'estereoscopia a d'autres aplicacions que lo léser, coma la ciéncia e la medecina. Los progreses informatics permeton de representar d'imatges 3D que s'utilizan dins la cartografia o la medecina, en mai de las aplicacions industrialas e de l'astronomia, que permeton de veire d'astres d'un biais que la fotografia convencionala permetriá pas. Mai especificament, per poder observar d'imatges estereoscopics, foguèron creats diferents procediments, coma la visualizacion crosada, que l'imatge de drecha se vei a esquèrra e viceversa. D'autre procediments demandan la utilizacion d'aparelhs, coma l'anaglif, que cada uèlh de las son de color roge e blau. Un sistèma similar a aquel es la polarizacion, qu'utilitza la lutz polarizada per separar los imatges de drecha e esquèrra. Cal prene en compte que dins tots aqueles procediments, lo resultat final de la visualizacion variarà d'una persona a una autra perque cadun n'a una percepcion diferenta.
A l'ora d'ara se pòt trobar divèrsas aplicacions informaticaes per crear d'imatges e vedèos que permeton de las veire 3D amb lo material apropriat. Una autra futura aplicacion serà per la television convencionala, que en comportarà una nòva dimension. Existisson dos tipes de sensors remots. Sensors passius que detectan l'energia (radiacion) qu'es emetida o rebatida per l'objècte o los seus alentorns. Rebatisson la luz solar qu'es la font mai comuna de la radiacion mesurada pels sensors passius. Qualques exemples de sensors remots passius, son: la fotografia del cinema, los sensors d'infraroge, radiòmetres e mai. Al contrari, los sensors actius emeton d'energia amb l'objectiu d'analisar los objèctes e los seus alentorns. Lo sensor mesura la radiacion que se rebatís o se retrodispersa. Lo RADAR es un exemple actiu de la televigiléncia que lo temps de retard entre l'emission e lo retorn se mesura, permetent la localizaion, la nautor, la velocitat e la direccion d'un objècte.
Parallaxi en X[modificar | modificar la font]
La parallaxi en X, parallaxi estereoscòpica, es causada per una rotacion dins la posicion d'observacion. Per generar un parelh estereo de fotografias aerianas, una camèra fotografica al bòrd d'un avion fa de fotos del terren a divèrses oras e posicions. Dins lo cas dels satellits, cal que las donadas sián reculhidas dempuèi doas posicions o angles diferents. Lo cambi dels punts d'observacion provòca una rotacion aparenta a la posicion de l'objècte al repècte de l'imatge de referéncia.
Angle parallactic[modificar | modificar la font]
L'angle parallàctic, o angle de convergéncia, es format per l'interseccion de la linha de vista de l'uèlh esquèrra amb la linha de vista de l'uèlh drech. Lo punt mai pròche dels uèlhs d'aquelas interseccions a l'angle de convergéncia mai grana. Lo cervèl percep la grandor d'un objècte associant la pregonditat al seu suc e a la seuna basa amb lo angles de convergéncia que se forman vesent lo suc e la basa. Lo parallaxi en X e l'angle parallactic son en relacion. Alara que lo parallaxi en X aumenta, tanben o fa l'angle parallactic.
Modèl estereo. Quand los uèlhs exploran d'airals que s'encrosilhan entre un parelh estereo d'imatges, lo cervèl recep una percepcion tridimensional (3D) contunha de la superfícia. Aquò es causat perque lo cervèl percep de contunh los cambis dins l'angle parallactic d'un infinit nombre de punts de l'imatge que se superpausa per generar la percepcion del terren. Lo modèl tridimensional percebut es conegut coma modèl estereo.
Parallaxi en Y[modificar | modificar la font]
Lo parallaxi en Y es present en fòrça parelhs estereo. Es la diferéncia de distàncias entre dos imatges d'un punt contengut dins lo plan vertical que possedís la basa airala. Pòt èsser causat per l'enclinason d'un o ambedos imatges al respècte d'un sistèma de referéncia exteriora. L'inclinason pòt donar coma resultat la desviacion de l'avion. Lo parallaxi de Y se pòt causar tanben per una variacion dins las nautors de vòl o si las imatges s'estampen dins d'escalas leugièrament diferentas. Fin finala, la parallaxi en Y pòt se passar se l'espectator pausa en linha los imatges incorrectament. En quantitats pichnas, lo parallaxi en Y pòt causar una fatiga visuala, pasmens, lo cervèl o compensa e lo modèl tridimensional ven alara visible. En quantitats granda, lo parallaxi en Y fa impossible la vision estereo.
Exageracion visuala[modificar | modificar la font]
L'exageracion verticala es presenta dins totes los parelhs estereo e se deu a la dispersion entre las escalas verticalas e oritzontalas d'un modèl estereo. En condicions normalas, l'escala verticala es mai granda que l'orizontala. Aqueles interpretan de l'imatge devon prene encompte aquel efècte per estimar las nautors dels objèctes. L'exageracion verticala s'interprèta melhor quand se considèra la relacion entre la geometria de projeccion de l'imatge e la geometria de vista de un modèl estereo. L'exageracion verticala es la diferència entre las relacions de la base de la projeccion de l'imatge a la nautor de vòl e la basa de la vision estereo a la nautor que lo modèl estereo es vist utisant un dispositiu de vision estereoscopica.
Integracion d'imatges[modificar | modificar la font]
Matematicament, un imatge es la representacion de l'espaci tridimensional dins un mitan 2D. La vision d'imatges de la superfícia de la Tèrra en estereoscopia dóna als interprètas d'una informacion mai qualitativa e quantitativa qu'un sol imatge. Los cartografs, los engenhièrs, los geelògs, los idrologistas e mai scientifics utilizèron tradicionalament la vision estereo dins lo seu trabalh. Un modèl estereo pòt contenir l'informacion suls penjals, la dimension de formas de la tèrra e las elevacions de biais fòrça mai clarament qu'una representacion 2D. Encara, los models estereo pòdon mostrar de relacions entre las formas del terren e la vegetacion, las expleitacions de minerals, o los sistèmas d'assecament que no son pas evident de veire amb un sol imatge.
Vision estereoscopica[modificar | modificar la font]
Utilizant de parelhs d'imatges de radar se genera del meteis biais qu'en fotogrametria convencionala la vision estereoscopica. Lo contraròtle del posicionament dins l'imatge permet d'anular lo parallaxi en Y, d'aquel biais l'operator suprimís lo parallaxi en X, fusionant las marcas flotantas e mesurant lo parallaxi bidimensional entre los dos imatges per cada punt. L'operacion visuala de supression de parallaxi combina un aspècte geometric, "fusion de las marcas flotantas" e un aspècte radiometric, "cerca de punts omològs dins los imatges". Aquò es lo principal avantatge de la vision en estereo, per integrar simultanèament, la percepcion generala del relèu e lo senhal de retorn d'ambedos imatges. La correspondéncia automatica es sensibla a las dispersions radiometricas que la correspondéncia visuala en la cerca de punts omològs dins los dos imatges. La vision estereoscopica demanda la propagacion de l'error de parallaxis artificials de las coordenadas dels punts de contraròtle (GCP, ground control points). Encara, l'utilizacion d'imatges estereo facilita lo processus d'identificacion d'una caracteristicas coma: punts de contraròtle sobre la capa dels bòsc, rius, bacins, eca. dins lo metòde estereoscopic, l'extraccion planimetrica de las caracteresticas es independent de l'altimetria. Un parelh estereo tanben dona una informacion mai quantitativa qu'un sol imatge, peque permet una visualizacion tridimensionala del terren.
Ligams[modificar | modificar la font]
- (ca)Web de l'Institut Cartografic de Catalunha
- (es)Web de la Sociedad Española de Cartografía, Fotogrametría y Teledetección
- (en)Web del Instituto Geográfico Nacional


text:
Colisèu
Lo Colisèu, sonat a l'origina Anfiteatre Flavian (latin: Amphitheatrum Flavium), es un anfiteatre elliptic situat dins lo centre de la vila de Roma, Itàlia, lo pus grand que foguèsse construch dins l'Empèri Roman tot. Es una de las mai bèlas realizacions de l'arquitectura e engenhariá romana.
Ocupa un site just a l'èst del Forum , sa construccion comencèt entre 70 e 72 AD jos l'emperaire Vespasian e foguèt contunhada en 80 AD jos Titus, amb de pus prigondas modificacions fachas pendent lo regne de Domician. [1]
A l'origina capable d'aculhir aperaquí 50 000 espectators, lo Colisèu foguèt utilizat pels combats de gladiadors e espectacles publics. Demorèt en usatge pendent aperaquí 500 ans fins als darrièrs jòcs coneguts al sègle VI — plan mai tard que la tradicionala data de la casuda de Roma en 476. A mai dels tradicionals combats de gladiadors, mantun autre espectacles publics èran donats aquí, coma de reconstitucions de batalhas navalas, caças d'animals, execucions, reconstitucions de batalhas famosas, e dramas basats subre la mitologia classica. L'edifici quitèt d'èsser utilizat pels espectacles dins lo periòde medieval e foguèt pus tard emplegat per divèrses usatges coma lotjaments, botigons, quartièr d'un òrdre religiós, fortalesa, peirièra o santuari crestian.
E mai que siaga ara a l'estat de roïna pr'amor dels degalhs deguts als tèrratrems e raubaires de pèiras, lo Colisèu foguèt longtemps vist coma un simbòl de la Roma Imperiala. Es uèi una de las atraccions toristicas mai popularas de Roma e sèrva sempre de ligams amb la Glèisa Catolica Romana, lo Papa mena la procession amb las estacions de la crotz fins a l'anfiteatre cada Divendres Sant.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) Leland M. Roth, Understanding Architecture: Its Elements, History and Meaning, Boulder, CO, First,


text:
Itelmèns
Los itelmèns (itenme'n, en lenga itelmèna, vòl dire 'abitant de la tèrra seca' o 'èsser uman'), coneguts tanben coma kamchadals (de kamchalo, nom que donavan los russes als koriaks e als chokchis) son un pòble indigèna de Russia que demòra dins la província de Kamchatka (principalament dins lo districte de Koriakia). Segon lo recensament rus (2002), èran 3180 individús que solament 10% parlavan la lenga itelmèna. 60% demòran dins la província de Kamchatka (40% en Koriakia) e 22% dins la província de Magadan. Son de shamanistas cristianizats. Al sègle XVIII entrèron en contacte amb l'Empèri Rus e foguèron decimats pels cosacs. Fòrça d'eles se maridèron amb de cosacs, doncas lo tèrme kamchadal servís tanben per nomenar la populacion mixta de cosacs e itelmèns.


text:
Per Patric
Pròche de ma blonda que fai bon fai bon fai bon
Pròche de ma blonda que fai bon dormir
Au jardin de mon paire lo bèu lilà florìs (bis)
Los aucelons del mond venon faire lo nis
Los aucelons del mond venon faire lo nis (bis)
Lausèta e calandrèta i fan lo plumadìs
Lausèta e calandrèta i fan lo plumadìs (bis)
E ma bèla colomba i fai son cantadìs
E ma bèla colomba i fai son cantadìs(bis)
Que canta per las filhas qu’an pas ges de marit
Que canta per las filhas qu’an pas ges de marit (bis)
Per ièu canta pas gaire que n’ai un de polit
Per ièu canta pas gaire que n’ai un de polit (bis)
Digatz digatz la bèla ont es vòstre marit
Digatz digatz la bèla ont es vòstre marit (bis)
Es partit a la guèrra a la guèrra es partit
Es partit a la guèrra a la guèrra es partit (bis)
Que donariatz la bèla per lo faire venir
Que donariatz la bèla per lo faire venir (bis)
Donariài la camarga la camarga e lo ris
Donariài la camarga la camarga e lo ris (bis)
Lengadòc e Provença e tot nòstre pais
Lengadòc e Provença e tot nòstre pais (bis)
E ma bèla colomba que fai son cantadis
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Nos los arpitans - Pathos et Epos [15]
Un côp de ples Arpitania fut la scèna d'Eropa.
O est sur los tèrritouèros d'Arpitania que lo mouvement rèformatôr protèstant, que s'ére dèchênâ en tota l'Eropa centro-sèptentrionala, trovét place. Cinqcent ans aprés céls evènements est venu lo moment de fére una calma rèflèccion et de la fére d'un pouent de vua arpitan.
Cela luta dantèsca que bolevèrsét et dèpeciét l'égllése univèrsâla avéve doux pivot : l'accion contra lo trop de privilèjos de l'égllése catolica et l'ègzigence d'organisar l'égllése sur bâses nacionâles et endèpendentes. Se jouyét, adonc, u milecinqcent, una partia historica per Arpitania et la misa [enjô] en juè fut pas solament d'ôrdre tèologico.
Centro de la querèla fut d'un coutâ la vela de Geneva, ses tèrritouèros, son endèpendence, et de l'ôtro lo duchè de Savouè, l'égllése que lo duc praticament dirigiêve, et la manca d'entèligence, un bien assèz râro a cela augusta famelye.
Cetos Savoia, et lyor entourajo de nôblos borgnos, uront desot lyors pieds los ples biôs tèrritouèros d'Eropa et suront se nen dèfére por la possèssion de tèrres que arrevéront a vêre ren que sur des papiérs.
Quand jamés s'est vua de gens si pou enracenâ et tant avida ?


text:
10/09/2017
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Nicolas Peuch nos informan que lo convidat de l'emission dau diumenc 3 de setembre 2017 a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera Pierre Coussy que parlara de la sieisièma edicion dau festenau "Mascaret" que se debanara a Bordeu dau 29 de setembre au 4 de novembre.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
Les commentaires sont fermés.


text:
Lahar
Un lahar es una colada de fanga compausada de material piroclastic e aiga que s'escorrís sul pendís d'un volcan, puèi generalament lo long de la rega d'una val fluviala.
Lo tèrme de lahar ven d'Indonesia e en javanés significa lava.
Los lahars an la consisténcia del beton: se compòrtan coma un fluid quand se mòvon, e coma un solid quand s'arrèstan[1]. Los Lahars pòdon èsser enòrmes: lo lahar Osceola produit fa 5600 ans pel Mont Rainier dins l'Estat de Washington produguèt una paret de fanga de 140 m de prigondor dins las gòrjas de la White River e cobriguèt un airal de 330 km² correspondent a 2,3 km³ de material. Un lahar pòt èsser extremament perilhós, amor de son energia e velocitat: un lahar grand se pòt mòure a mantun desenats de mètres per segonda subre fòrça quilomètres, causant destruccions e catastròfas. Lo lahar de l'erupcion del Nevado del Ruiz en Colómbia en 1985 provoquèt la Tragedia d'Armero, que tuèt 23 000 personas quand la vila d'Armero foguèt rebonduda jos 5 m de fanga[2].
Causas[modificar | modificar la font]
Los lahars son deguts a divèrsas causas[1]:
- La nèu e los glacièrs se pòdon desglaçar per la calor de la lava o d'un flux piroclastic durant una erupcion volcanica
- Un aigat provocat per un glacièr, la rompedura d'un lac, o de precipitacions fòrtas pòdon formar un lahar, o un jökulhlaup.
- L'aiga d'un lac de cratèr, combinat amb de material volcanic pendent una erupcion.
E mai que los lahars sián associats mai que mai als efièches d'activitat volcanica, aquestes se pòdon produire pasmens sens cap d'activitat volcanica actuala, se las condicions son reünidas per provocar un esfondrament e un resquilhatge de fanga qu'a per origina los depaus de cendres volcanicas.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 « Lahars and Their Effects », USGS Volcano Hazards Program (consultat lo 2 setembre 2007)
- ↑ « Deadly Lahars from Nevado del Ruiz, Colombia », USGS Volcano Hazards Program (consultat lo 2 setembre 2007)


text:
Formen ua espècie minoritària que balhe es sòns darrèrs còps de pès, coma era mainadèra enrabietada. Entornien coma animes en pena, en tot cavilar eth perqué deth sòn fracàs mès pregon. Tanpòc an arren mès a hèr. Son, isoladament, anutjadi damb es que s’an esforçat e an aquerit rubricar eth sòn exit, incapables de reconéisher eth sagèth dera volentat popular. Pr’amor que, coma eri ben saben, eth món ei equivocat e ei menaçat pera represàlia d’ua dictadura que practique « mali fuselatges ». Ja non an adversaris, an vertadèra obsession per un « enemic » a combàter (aué l’a tocat a Maria).
Era indigestion permanenta des sues idies e pensades les amie a vomegar mentides, mieges vertats e elucubracions infondades de sintaxi desiquilibrada. Damb ua susceptibilitat illimitada, exercisssen un protagonisme fagocitant. Totun an perdut era nocion dera critica, esclaus deth sectarisme mès descarat e desmesurat. Malautissament reincidents; viren e viren, empresoadi, en cercle viciós que s’an bastit. Es ressentidi sonque mos pòden drevelhar compassion, pr’amor qu’en hons mos avertissen qu’er èster uman pòt devier victima patidora des sues pòurs e frustracions.


text:
Sacrifici
Per Lo Barrut, paraulas de Lo Barrut, musica de Lo Barrut
D'ausir dins :
Agram
La calor que calfa aval
Ven de la dolor d'amont
Lo còs que fa son rambalh
Amaga l'èime al prigond
Èime ten l'espasa d'aur
E dins lo còs que sofris
Fa dintrar set còps la mòrt
Que la carn non ba sentís
Fin finala sèm a la cima
Pas que l'asuèlh al secret
Los dos baugs totjorn s'etripan
Davans los uèlhs d'un Dieu nègre
Èime pren la sang de Còs
Dins un grand baisat sucrat
N'en banha la tèrra mòrta
Per aquel Diu inventat
Èime qu'aimava l'òme...
Èimes, òmes, amassa e sarrats dins la sang de l'òme,
Lo jorn del Sacrifici.
4 cançons del meteis grop :


text:
Ciutat de Mexic
Ciutat de Mexic o la Ciutat de Mexic o mai brèu Mexic (en castelhan Ciudad de México, México) es lo districte federal e la capitala de Mexic. Es una entitat federala qu'aperten pas a cap dels 31 estats mexicans. Sa populacion, en 2009, èra de 8 851 080 abitants, (21 200 000 abitants dins l'airal metropolitan). Sa superfícia totala es de 1485 km² (4979 km² amb l'airal metropolitan).
Es una de las pus grandas vilas del mond e un grand centre de comèrci e de servicis. De grandas entrepresas i an lors sètis socials. Coma vila globala "alfa"[1] Ciutat de Mexic es un dels pus important centre financièr en America del Nòrd.[2] La ciutat es situada dins la Val de Mexic (Valle de México), una val larga sus l'altiplan al centre de Mexic, a un altitud de 2240m. La vila se compausa de sètze delegacions (delegaciones, en espanhòl), o subdistrictes.
L'Aira metropolitana de la ciutat de Mexic aviá un produch interior brut de 411 miliard de dollar US en 2011, çò que ne fasiá una de las pus ricas del mond.[3] La vila èra responsable de 21% del PIB de Mexic e l'aira metropolitana de 34% del PIB nacional total.[4] Comparat a l'economia d'estats independents, en 2013, la Ciutat de Mexic auriá agut la cinquena plaça en America latina—cinc còps pus importanta que la de Còsta Rica e aperaquí la meteissa importància que la de Peró.[5]
La vila foguèt bastida a l'origina subre una isla del Lac Texcoco pels astècas en 1325 jol nom de Tenochtitlan, que foguèt completament destruida en 1521 del temps del sètge de Tenochtitlan, e tornar bastida puèi segon los estandarts urbans espanhòls. En 1524, la municipalitat de la Ciutat de Mexic foguèt fondada, amb lo nom de México Tenochtitlán,[6] e en 1585 foguèt oficialament sonada Ciudad de México (Ciutat de Mexic).[6] La Ciutat de Mexic serviguèt de centre politic, administratiu e financièr per la màger part de l'Empèri colonial espanhòl.[7] Après l'acabament de la Guèrra d'independéncia, lo Districte federal foguèt creat en 1824.
Divisions administrativas[modificar | modificar la font]
Lo territòri es devesit en 16 delegacions (una delegación correspond a un arrondiment). Aquelas delegacions son elas meteissas devesidas en quartièrs: al total, 400 exactament.
- Álvaro Obregón
- Azcapotzalco
- Benito Juárez
- Coyoacán
- Cuajimalpa de Morelos
- Cuauhtémoc
- Gustavo A. Madero
- Iztacalco
- Iztapalapa
- Magdalena Contreras
- Miguel Hidalgo
- Milpa Alta
- Tláhuac
- Tlalpan
- Venustiano Carranza
- Xochimilco
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Foreign Policy, « The 2008 Global Cities Index », (consultat lo 27 decembre 2009)
- ↑ « WFE – Member Exchanges », World-exchanges.org, (consultat lo 25 març 2010)
- ↑ http://www.brookings.edu/research/interactives/global-metro-monitor-3
- ↑ « Mexico City GDP as compared with national GDP » (consultat lo 19 agost 2010)
- ↑ Nathaniel Parish Flannery, « Mexico City Is Focusing On Tech Sector Development », Forbes (consultat lo 27 decembre 2013)
- ↑ 6,0 et 6,1 Modèl:Es icon Government of the Federal District, « History of Mexico City » (consultat lo 27 decembre 2009)
- ↑ Modèl:Es icon United Nations, « Mexico City, Mexico » (consultat lo 27 decembre 2009)


text:
Comunicat · 14.02.2017
[Comunicat comun dels representants dels pòbles autoctòns occitan, cabil, còrs, sicilian e reünionés]
La civilizacion actuala, en nom de las «valors», dels dreches umans o de l’egalitat per totes, destrutz o eradica las culturas autoctònas.
Lor mòrt es estada programada lo pus sovent al sègle XX, quand los governants, jos pretèxt d’eficacitat, an comprés que caliá parlar pas que d’una sola votz e un sol accent. Èra lo règne del jacobinisme. Alara avèm parlat francés, anglés, espanhòl, rus, han… de lengas que se son impausadas sus un territòri estatal e non nacional.
Dins los estats sortits del colonialisme, l’etnia qu’a pres lo poder a impausat sa lenga a las autras, e, quand èra tròp complicat, s’es gardada la lenga del colonizaire. La necessitat d’eficacitat a crescut amb l’evolucion de l’economia e l’aveniment del capitalisme financièr apatrida que recèrca pas que lo profièch maximal a tèrme cort. Los govèrns son someses a son diktat o accèptan sos concèptes sens reganhar. Dins la granda mutacion que s’enseguís, l’òme es pas pus qu’un pedon que l’òm desplaça a volontat. Sa tòca es de desraiçar los òmes per fin de los destabilizar e los rendre servils.
En Euròpa, en Africa, en Orient Mejan, en Asia, en America, de pòbles se baton per la reconeissença de lor lenga, de lor civilizacion e demandan lor ensenhament a paritat amb la lenga dominanta. D’autres se baton per l’autonomia e l’independéncia.
Es urgent per nosautres, pòbles autoctòns, de nos solidarizar e de nos unir per combatre lo negacionisme d’estat que siá jacobin, religiós o autre. Avèm pas res d’esperar de las instàncias internacionalas manipuladas per las poténcias. Bastissèm un grand movement revendicatiu e manifestam lo meteis jorn per exprimir nòstra ràbia e nòstra volontat de viure, que volèm trabalhar al país dins la solidaritat, la fraternitat e la dignitat, sus nòstre sòl e amb nòstra lenga.
Los representants dels pòbles autoctòns en lucha:
Cabilia: Lamara AT CEBBI (sòci de l'ANÒC)
Occitània: Francís TIMONER
Còrsega: Patrick SCHMITT-BAZZALI
Sicília: Rosa CASSATA
Illa de la Reünion: Bernard GRONDIN
Comunicat partejat per l'Assemblada Nacionala Occitana
***
Units per Occitània
***
ASSEMBLADA NACIONALA OCCITANA
Residéncia Bèla Auròra - 18 bis Carriera Santa Estela
13090 AIS DE PROVENÇA
Sit: www.assemblada.org
E-mail: info@assemblada.org
Telefòn: +33 6 46 62 74 93
L'Assemblada Nacionala Occitana es una associacion qu'a per tòca d'amassar totas
las fòrças vivas de la societat occitana per restaurar la dignitat nacionala occitana.
Residéncia Bèla Auròra
18 bis Carriera Santa Estela
13090 AIS DE PROVENÇA
Sit: www.assemblada.org
E-mail: info@assemblada.org
Telefòn: +33 6 46 62 74 93


text:
Edoard VIII del Reialme Unit
Edoard VIII (Edward Albert Christian George Andrew Patrick David) estot rei deu Reiaume Unit de Grana Bratanha e d'Irlanda deu Nòrd e deus autes Dominions deu Commonwealth e Emperador de las Indias deu 20 de gener de 1936 dinca a la soa abdicacion lo 11 de deceme de 1936. Estó ulteriorament Duc de Windsor.
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Carta grafica pas indicada
- Article de qualitat en anglés
- Article de qualitat en portugués
- Bon article en espanhòl
- Portal:Reialme Unit/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Familha dels Windsor
- Monarca d'Anglatèrra
- Rei del Reialme Unit
- Naissença en 1894
- Decès en 1972


text:
A la fin de l'an 2017 Bernat Bergé, vici president de l’EOE-IEO 47 dins un comunicat alertava sus la situacion de l'associacion. Aquí çai jos lo sieu tèxt :
Amigas, Amics,
Una baissa de las ajudas, las recèptas dels darrièrs estagis insufisentas, l’agotament de las nòstras resèrvas, menan la nòstra associacion sul solhet de la falhida.
Ja per onorar las darrièras escasenças, foguèrem dins l’obligacion d’un manlèu que nos consentiguèt un sòci de l’associacion.
En esperar las avanças sus las subvencions venentas – que riscan encara de se demesir o per d’unas benlèu de desaparéisser completament – sens un apòrt novèl d’argent nos caldrà botar la clau jos la pòrta : la situacion nos permet pas de tenir dinca als estagis de 2018.
Seriá la fin de l’aventura entemenada fa quaranta tres ans ; seriá la fin d’aquel estagi d’occitan per immersion, lo sol que se fague ; un utís de mai per promòure, ensenhar, illustrar, far viure la lenga nòstra se brigalhariá ; una lutz que lusís dempuèi quaranta tres ans s’escantiriá ; l’abeurador que i son venguts se desassedar un public de primo-locutors, neo-locutors, artistas, escrivans, desconeguts e celebritats, ancians suls camins de memòria, jovents e jovenòts que son l'avenidor de la nòstra lenga (public novèl representant 70 % cada an), aquel abeurador s’assecariá. La lenga nòstra se perdriá un membre.
Per dos còps ja, en 2008 e en 2014, avètz salvat l’EOE amb las vòstras contribucions ; sens vosautres, l’EOE auriá ja desaparegut. Uèi encara, un còp de mai, lo cotèl jos la gargamèla, sèm obligats de parar la man e de demandar a totes los que pòdon de contribuir a la salvason de l’EOE
La vòstra ajuda es lo sol mejan de tirar del fangàs l’EOE, un utís unic qu’a fait sas pròvas e que far totjorn mestièr, uèi mai que jamai, per l’avenidor de la nòstra lenga e de la nòstra cultura. Podèm pas comptar que sus nosautres. Me pòdi pas plegar a l’idèa que sèm a morir o que sèm ja mòrts. Ai besonh de creire que tota l’energia desplegada dempuèi un mièg segle se pòt pas avalir dins lo non-res.
Anèm, l’alba tornarà puntejar, ne soi convençut, l’esperarem amassa e un maitin tornarem cantar.
Per l’EOE, per l’occitan, d’avança vos mercegi.
Bernat Bergé


text:
Montchauvet (Calvados)
Montchauvet en normand (Montchauvet en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat es en Bocage virois. Lo sieu bourg es Modèl:A Unitat a l'èst del Bény-Bocage, a Unitat|13|km {{}} al sud-oèst de Aunay-sus-Odon, a Unitat|18|km {{}} al nòrd-es de Vire e a Unitat|23|km {{}} al nòrd-oèst de Condé-sus-Noireau[1].
La commune est en Bocage virois. Son bourg est à 9 km à l'est du Bény-Bocage, à 13 km au sud-ouest d'Aunay-sur-Odon, à 18 km au nord-est de Vire et à 23 km au nord-ouest de Condé-sur-Noireau[3].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo relief del territòri communal explica la siá aucupacion umana anciana e las rèstas d'una enceinte fortificada.
Le relief du territoire communal explique son occupation humaine ancienne et les restes d'une enceinte fortifiée.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Distàncias viàrias los mai cuertas segon Viamichelin.fr
- ↑ http://www.geoportail.fr/visu2d.Don?ter=metropole modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant
- ↑ Distances routières les plus courtes selon Viamichelin.fr
- ↑ « Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée »


text:
Lo grop besierenc de musica engatjada prepara un disque a destinacion d’un public novèl : lo tresen atge.
Lo procediment es original e ambiciós : un album a destinacion d’un public « tròp sovent doblidat », lo dels ancians. Vòl abordar las questions que pertòcan aquela populacion per ne far mai préner consciéncia al monde. Avèm rencontrat Bob, lo cantaire dels Motlagas :
Manaset : Perqué avètz volgut far un album pels ancians ?
Bob : Los grops engatjats parlan tot lo temps dels problèmas dels jovents, dins una societat de jovents. Nosautres, avèm volgut tornar metre en abans aquela populacion que rencontra ela tanben sas dificultats, la màger part del temps dins lo silenci e l’ignorància.
Manaset : E quales problèmas abordatz ?
Bob : Totes los que pòdon rencontrar los vièlhs : los reumatismes, l’artròsi, l’andropausa, Alzheimer, las retiradas que baissan… Sèm un grop militant e fasèm aqueste album per dire que tot aquò a pro durat.
Manaset : I aurà una virada amb aqueste disque ?
Bob : Solide ! Avèm ja un quinzenat de datas dins d’ostals de retirada ont farem tot petar. Sèm tanben programats a la fèsta de la musica pòstmadurada, lo grand festenal del tresen atge de Puègserguièr.
Trobaretz lo 78 torns « Viàgra e amnesia » tre lo 15 d’abrial dins totas las farmacias.


text:
Maisnières
Mainniére-in-Vimeu en picard ( Maisnières en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat, traversada per la Vimeuse, un afluent de la Bresle, a situat al nòrd-oèst de Gamaches, en lo Vimeu. Maisnières Es Modèl:A Unitat de Gamaches, a Unitat|11|km {{}} de Blangy-sus-Bresle, a Unitat|12|km {{}} de Moyenneville, a Unitat|14|km {{}} de Oisemont, a Unitat|18|km {{}} de Ault e a Unitat|20|km {{}} de Abbeville. L'accès al A 28 es Modèl:A Unitat en direccion de Abbeville e a Unitat|12|km {{}} en direccion de Roan.
La commune, traversée par la Vimeuse, un affluent de la Bresle, est située au nord-ouest de Gamaches, dans le Vimeu. Maisnières est à 6 km de Gamaches, à 11 km de Blangy-sur-Bresle, à 12 km de Moyenneville, à 14 km d'Oisemont, à 18 km d'Ault et à 20 km d'Abbeville. L'accès à l'A 28 est à 8 km en direction d'Abbeville et à 12 km en direction de Rouen.


text:
S'aviam mestièr de far saber que l'occupacion militara francesa es similara a-n aquela d'Argèria, abans 1962, anuèch en Occitània, al XXIen sègle, aurèm pas mestièr de donar pròva, mas avèm lo FN e los ancians puschistas d'Argèria que nos la fan cada jorn, e cada jorn mai aisida. Charmanta estupiditat de l'extrèma-dreita francesa ! Charmanta estupiditat del nacionalisme francés, coma totes los imperialismes ancians, segur. Mas lo vielhum del regionalisme d’expansion parisenca es un cretinisme gròs.
Lo FN –quitament blau marinizat- se sona aital ambe una definicion de la nacion qu’es aquela de totes los partits franceses, es aquela de La Terreur. Donc es aquela que fusiona –aquí lo mot es plan emplegat- l’antropologia descriptiva del francés pantaissat e que sonque parla la lenga de l’article 2 e que pensa al patrimòni de l’article 75-1 (sul modèl franquista), e que fusiona ambe la ciutadanetat aquela que decidís las règlas, las leis que fan la civilitat esperada per la majoritat representativa seleccionada pels partits franceses, règlas votadas per un Parlament a París dempuèi que los Occitans, lo 22 de setembre 1792, an abandonat la decision de la legalitat als «representants del pòble» (avètz remarcat lo singular coma dins l’expression catolica «le peuple de dieu»).
E aquí sobre lo FN pòrta sa peira argeriana, d’importacion guerriana ! Argeriana, mas del « bon temps» que la santa republica fabricava un apartheid etnic dins la colònia departamentalizada d’Argèria, aquí que s’ensenhava tanben a la debuta sonque lo francés.
Per astre, lo FN plaça aital una bona question : de qu’es una nacion francesa que destrusís las autras nacion antropologica de l’Estat ? La question la pausa clarament lo FN, alara que los autres refúsan de ne parlar, de ne debatre dins los mèdias dempuèi la fin de la guèrra d’Argèria justament.
Son estupids del FN, o la question es de trobar una novèla responsa mens expansionista, e donc expulsar lo nacionalisme d’expansion francesa d’Occitània, coma en 1962, los extremistas argerians, independentistas, faguèron ? Quinas seràn las rasons del FN per expulsar los Occitans ? Èrem sul continent europèu abans la pantaissada França, o cal plan dire … Las rasons seràn simplament que cal un espaci vital a la «sainte nation laïque française» ?
Lo nacionalisme d’expansion francesa es un regionalisme d’expansion e una ideologia religiosa e dangierosa. Es aital que podèm dire qu’es dangierosa per l’Union Europèa, e pas sonque pels comptes del Parlament Europèu. Es dangierosa per Occitània, mas pas mai que los autres extremismes franceses.
-°-
Es l’extremisme francés que cerca d’amagar l’occitan devath l’etiqueta «langue régionale», devath l’etiqueta «lenga anciana», un patois qu’es pas parisenc, etc.
-°-
Aqueste maitin es paregut un comentari complementari d’en Terric Lausa sus FB, directament publicat pel Jornalet.


text:
Boucherie Île de France »Boucherie Seine-Saint-Denis
Boucherie Canton d'Aubervilliers - boucher, boucheries - Nomao
LES VIANDES D'AUBER
Adresse : 111 Avenue de la République 93300 Aubervilliers France
Afficher le numéro
Belhomme et Fils (Sté)
Adresse : 13 Rue du Commandant l'Herminier 93300 Aubervilliers France
Afficher le numéro
BOUKAIA ALEXANDRE
Adresse : 156 Rue Danielle Casanova 93300 Aubervilliers France
Afficher le numéro
Charcuterie Du Centre (S.A.R.L.)
Adresse : 9 Rue Gaston Carre 93300 Aubervilliers France
Afficher le numéro
Boucherie de l'Avenue
Adresse : 136 Avenue de la République 93300 Aubervilliers France
Afficher le numéro
Sodeci Societé de Développement du Commerce International
Adresse : 23 Rue de Crèvecoeur 93120 La Courneuve France
Afficher le numéro
- 1
- 2
Exporter la carte
Télécharger Nomao sur votre téléphone
C'est gratuit et vous aide à trouver les meilleures addresses à proximité
Par catégorie
Guide des restaurants Canton d'Aubervilliers Restaurant Canton d'Aubervilliers Commerces de bouche Canton d'Aubervilliers Fast food Canton d'Aubervilliers Epicerie Canton d'Aubervilliers Épicerie de quartier Canton d'Aubervilliers En-cas Canton d'Aubervilliers Café Canton d'Aubervilliers Boulangerie Canton d'Aubervilliers Brasserie Canton d'Aubervilliers Charcuterie Canton d'Aubervilliers Pâtisserie Canton d'Aubervilliers Poissonnerie Canton d'Aubervilliers Restaurant oriental à emporter Canton d'Aubervilliers Restaurant à emporter Canton d'Aubervilliers Restaurant français Canton d'Aubervilliers Kebab Canton d'Aubervilliers Bistrot Canton d'Aubervilliers Restaurant fruits de mer Canton d'Aubervilliers Cuisine du monde Canton d'Aubervilliers Restaurant français avec terrasse Canton d'Aubervilliers Restaurant avec terrasse Canton d'Aubervilliers Pizzeria Canton d'Aubervilliers Grillade Canton d'Aubervilliers Restaurant de viandes Canton d'Aubervilliers Traiteur Canton d'Aubervilliers Restaurant animaux acceptés Canton d'Aubervilliers Restaurant européen animaux acceptés Canton d'Aubervilliers Restaurant de salades Canton d'Aubervilliers Rôtisserie Canton d'Aubervilliers Salon de thé Canton d'Aubervilliers Restaurant asiatique Canton d'Aubervilliers Brasserie avec terrasse Canton d'Aubervilliers Restaurant oriental Canton d'Aubervilliers Confiserie Canton d'Aubervilliers Restaurant japonais Canton d'Aubervilliers Épicerie fine Canton d'Aubervilliers Restaurant français avec parking Canton d'Aubervilliers Restaurant avec parking Canton d'Aubervilliers Restaurant étoilé Canton d'Aubervilliers


text:
Lo laboratòri Iniciativa per Occitània exprimeish la soa completa solidaritat dab los compatriòtas occitans victimas de la tempèsta violenta dens l’oèst deu nòste país, en particular en Gasconha e en Lengadòc Occidentau. Precisem que, per nosautes, aquera region non es pas lo “sud-oèst” de França, per referéncia obligatòria a l’estat francés que mespresa lo nòste pòble, mes un territòri que merita que respècten lo son nom pròpri.
Aqueste eveniment tragic provòca quauques remarcas:
1) Sembla mei que mei necessària ua reflexion suber l’enterrament de las linhas electricas, per tau de garentir la seguretat deu provesiment d’electricitat aus nòstes compatriòtas gascons e lengadocians, uei sens corrent.
2) Pr’amor deu cambiament climatic, las tempèstas atlanticas coma aquesta riscan de multiplicà’s dens lo golf de Gasconha, que poiré semblar un dia lo golf de Mexic: exigim doncas ua politica de prevencion mei ambiciosa deus riscs naturaus.
3) Tà qu’aquera politica sia eficaça, es necite que las regions occitanas pòscan estar au cap de la prevencion e que tengan competéncias aumentadas.
4) A escala grana, aquestes perilhs deu cambiament climatic necessitan ua politica mondiala mei radicala e mei solidària enter totas las nacions, entà restaurar los equilibris naturaus de la nòsta planeta.
Ara per ara, demandam ací ua auta politica, au servici deus occitans e occitanas e non pas deu sol estat centralista francés que, un còp mei, a mostrat lo son egoïsme absolut. La soa unenca prioritat es estada de restablir uei lo dia la connexion ferroviària Bordèu-París, coma se lo ligam dab la “capitala” francesa estosse mei important que la situacion deus occitans.
Qu’es clar que la sola via de sauvament tà Occitània es d’emancipà’s de França.
Free Occitània!
Iniciativa per Occitània
lo 24 de genèr de 2009


text:
dimarts, 7 de febrer de 2012
Tapies
Lo pintre catalan a partit. Visca Tapies e Barcelona. Dempuèi sa creacion LO TAM-TAM ditz son amor per lo creator. Sus aquela pagina, podètz descubrir lo "dissabte" (colona de drecha, sufis de faire davalar l'escala) en catalan (sinonim dau meme jorn en occitan). Sus la pagina d'acuèlh dau Tam, dempuèi sièis ans fa, un liame mena a la biografia de Tapies (es escondut, trobatz lo!) e un diaporama (totjorn a la vostra drecha) es una escorreguda dins l'obra. Tapies dessenha e afortis sa catalanitat urbana. Son art fa lo torn dau mond. La darnièra fotografia dau liech en l'èr es la darnièra que faguère, crese qu'èra a l'auton 2011, a Barcelona, au MACBA (luoc de mei romavatges catalans). Liech de mort o de vida?
Publié par Tam à l'adresse 7:51:00 a. m. 4 comentaris:
Libellés : negre e blanc
Subscriure's a: Missatges (Atom)