text:
Sintra
Sintra es una vila de Portugal del districte de Lisboa, region de Lisboa e sosregion del Grand Lisboa. I a gaireben 400 000 abitants. Ciutats de vila de Sintra: Agualva-Cacem e Queluz.
Al tèrme nòrd i a lo municipi de Mafra, a l'èst Loures, al sud-èst Amadora, al sud Oeiras e Cascaís e a l'oèst i a l'ocean Atlantic.
Etimologia[modificar | modificar la font]
Sintra es coneguda dins una forma medievala coma "Suntria" amb la significacion en indoeuropèu d'“astre luminós” o “solelh”, e tanben nomenada per Varrão i Columela: Mont Sagrat. Per Ptolemèu èra "Serra da Lua" (Mont de la Lutz) e lo geograf arabi Al-Bacr, al sègle X, diguèt d'aquela « En permanéncia submergida d'una bruma que se dissipa ».
Patrimòni[modificar | modificar la font]
- Castèl dels Moros
- Palais Nacional da Pena
- Parc Nacional da Pena
- Palais Nacional de Sintra
- Edifici de l'ostal de vila
- Quinta da Regaleira
- Palais de Seteais
- Palais de Monserrate
- Convent do Capuchos
- Font da pipa
Istòria[modificar | modificar la font]
Sintra èra musulmana jol nom de Shintara e seguèt los estres de Lisbona. Foguèt conquerida pels portugueses jol rei Alfons I de Portugal en 1147; aprèp venguèt residéncia preferida dels reis de Portugal; dempuèi palais lo rei Sebastian I de Portugal decidiguèt en 1578 l'expedicion contra Marròc que s'acabèt amb la batalha dels tres reis ont moriguèt. La Sintra modèrna es dominada pels rèstas de l'ancian castèl musulman (en portugués Castelho dos Mouros) a 429 metres de naut
Embessonatge[modificar | modificar la font]
- Marròc, Asilah (agost 2006)
- Marròc, El Jadida
- Japon, Omura, Japon
- São Tomé e Príncipe, Trindade
- Guinèa Bissau, Bissau
- Angòla, Lobito
- Cuba, L'Avana
- Cap Verd, Vila Nova Sintra
- Brasil, Petròpolis
- Moçambic, Namaacha
- Estats Units, Honolulu


c: text/html

text:
Cabala
La Cabala (Qabalah - קבלה en ebrieu) es una tradicion mistica josieva, presentada coma la « Lei orala e secrèta » donada per YHWH a Moïses sul Mont Sinai, al meteis temps que la « Lei escrita e publica » (la Torà).
Lo Baal Hasoulam (Yéhouda Ashlag), cabalista eminent, ne dona la definicion seguenta : « Aguesta saviesa es ni mai ni mens que l'òrdre de las raices, en davalant a la manièra d'una causa e de sa consequéncia, segon de règlas fixas e determinadas, en se juntant al nom d'un objectiu unic e exaltat, descrich pel nom "revelacion de Sa Divinitat a Sas Creaturas dins aqueste mond" ». Lo cabalista Georges Lahy definís la Cabala coma « la dimension intèrna de la Torà, correspondenta al sod (la coneissença secrèta) dels quatre nivèls de l'interior de la Torà (coneguts jos lo nom de Pardès) ».
Segon sos aderents, la compension intima e lo domeni de la Cabala apròchan espiritualament l'òme de Dieu, çò que conferís a l'òme mai grand discerniment sus l'òbra de la Creacion per Dieu. En mai de las profecias messianicas, la Cabala se pòt atal definir coma un ensems d'especulacions metafisicas sus Dieu, l'òme e l'univèrs, en prenent racinas dins las tradicions esotericas del judaïsme. Ça que la, aquesta definicion academica rend pas ben compte de l'universalitat de la Cabala e de la riquesa dels tèmas qu'abòrda.
Dins Morals And Dogma, Albert Pike declara que la francmaçoneria es un producte de la Cabala. Lo tèma del cabalisme es estat en mai représ per nombroses movements religioses novèls, que lo Centre de la Cabala coneis actualament una cèrta notorietat demest las personalitats del show-business mas qu'es denonciat coma impostura pels iniciats tradicionals.
- Cabala - Article at Jewishencyclopedia.com
- "What is Kabbalah?" - Article from the Hassidic Chabad-Lubavitch movement at Chabad.org
- Kabbalah and Jewish Mysticism - Kabbalah article at JewFaq.org
- Kabbalah.com - Official site of the Kabbalah Centre
- Kabbalah.info - Official site of Bnei Baruch
- Kabbalaonline.org - Orthodox kabbalah reference portal

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Francés
Lo francés (nom autoctòn: français [fʀɑ̃sɛ]) es una lenga romanica. Es la lenga oficiala de França e es una dei lengas oficialas de Belgica (Valonia, Brussèlas), de Canadà, de Soïssa. Tanben es lenga oficiala dins certaneis estats non europèus que foguèron a passat temps de colònias francesas o belgas, especialament en Africa.
Definicions[modificar | modificar la font]
Dins la classificacion dei lengas romanicas, lo tèrme "francés" pòt prene dos sens completament diferents:
- Siá lo francés es un sinonim de la lenga d'oïl (au singular). Es la concepcion de la romanistica tradicionala. Dins aquela vision, lo francés o lenga d'oïl es una lenga romanica situada au nòrd dei domenis occitan e francoprovençau. Ansin, lo territòri d'origina de la lenga francesa compren quasi la mitat nòrd de l'estat francés (sens lei domenics lingüistics dau breton, de l'alemand e dau neerlandés), la Belgica francofòna (Valonia), un tròç dau canton de Jura en Soïssa e leis illas Normandas (possession britanica).
- Siá lo francés es una lenga originària de l'Illa de França e fa partida de la familha dei "lengas d'oïl" (au plurau). Es una concepcion que certanei lingüistas defendon dempuei leis ans 1970. Dins aquela vision, lo francés englobariá pas leis autrei "lengas d'oïl".
L'imposicion dau francés en Occitània[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En Occitània, lo francés es pas una lenga autoctòna, pasmens s'es impausat dins la pus granda part d'Occitània dempuei lo sègle XX, au detriment de l'occitan, amb una situacion de fòrta diglossia. Lo francés a penetrat dins l'Occitània politicament francesa coma lenga de cultura e de poder, en i fasent concurréncia a l'occitan, a partir de la fin dau sègle XV (e tre lo sègle XIII dins lo Creissent). Dins l'usatge dei cadajorns, l'occitan restava pasmens la sola lenga dau pòble dins au començament dau sègle XX. Lo francés es vengut la lenga majoritària de la populacion occitana durant la primiera mitat dau sègle XX, sustot entre leis ans 1920 e 1940, au pus fòrt de la repression lingüistica escolara (1882-1940) que l'estat francés organizava còntra l'occitan, qualificat de "patés". Vejatz lo fenomèn de la vergonha (lingüicidi).
Lo prestigi dau francés a contribuit tanben a marginalizar e a desvalorizar l'occitan, ja que lo francés es la lenga dau poder politic dempuei la fin dau sègle XV, es la sola lenga oficiala de l'estat francés dempuei l'Edicte de Villers-Cotterêts en 1539 e es la lenga dei mèdias dominants que se concentran a París.
Dins l'estat de Mónegue, la lenga oficiala dins lei fachs foguèt lontemps l'italian. Venguèt lo francés a partir deis ans 1850, sota l'influéncia de la diglossia tala coma foncionava ja dins lei territòris adjacents a Mónegue, situats dins l'estat francés.
Lei dos territòris d'Occitània ont lo francés es pas una lenga dominanta son lei Valadas Occitanas dins l'estat italian e la Vau d'Aran dins l'estat espanhòu.
Varietats[modificar | modificar la font]
Lo francés parlat en Occitània coneis de varietats diferentas[1]:
- Lo francitan es una varietat de francés popular que conten fòrça elements d'origina occitana dins la fonetica ("accent" occitan), lo lexic e la sintaxi.
- Lo francés meridionau es una varietat de francés estandard que se distinguís solament per una fonetica d'origina occitana ("accent" occitan) e per una lectura occitanizada e artificiala de l'ortografia francesa. En particular, consistís a prononciar [ə] la letra finala -e, qu'es normalament muda dins la fonetica francesa d'origina.
- Lo francés colloquiau importat es lo francés popular importat de la zona d'origina dau francés: a ges de traças d'occitan.
- Lo francés oficiau es la varietat pus estandard, pus formala e pus academica dau francés, amb una fonetica francesa normala, sens "accent" occitan.
Dempuei lo sègle XX, lo francitan e lo francés meridionau recuelan progressivament e laissan de mai en mai de plaça au francés colloquiau importat e au francés oficiau. Aquò mena lei practicas lingüisticas en Occitània vèrs una uniformizacion creissenta au profiech dau francés estandard e vèrs una pèrda dei traças de l'occitan.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ LAFONT Robèrt (1984) “Pour retrousser la diglossie”, Lengas 15 [reeditat dins: LAFONT Robert (1997) Quarante ans de sociolinguistique à la périphérie, coll. Sociolinguistique, París: L’Harmattan, pp. 189-223]
- 1000 articles fondamentals
- Lengas romanicas
- Lengas italicas
- Lenga SVO
- Lenga flexionala
- Lenga sillabica
- Lenga romanica
- Lenga d'Argeria
- Lenga de las Antilhas francesas
- Lenga de Belgica
- Lenga de Burkina Faso
- Lenga de Canadà
- Lenga de la Republica de Còngo
- Lenga de la Republica Democratica de Còngo
- Lenga de Còsta d'Evòri
- Lenga de Jiboti
- Lenga d'Haití
- Lenga d'Itàlia
- Lenga de Mali
- Lenga de Luxemborg
- Lenga de Marròc
- Lenga de Maurici
- Lenga de Mónegue
- Lenga de Nòva Caledònia
- Lenga de Polinesia Francesa
- Lenga de Senegal
- Lenga de Soïssa
- Lenga de Chad
- Lenga de Tògo
- Lenga de Tunisia
- Lenga francesa
- Lenga oficiala de l'Union Europèa
- Francofonia
- Valonia


text:
Girona (província)
La província de Girona es la que se troba mai al nòrd-èst de las quatre de la Comunautat Autonoma de Catalonha. La seuna capitala es Girona.
Les comarcas de la província de Girona son les seguentas:
- Aut Empordan
- Bas Empordan
- Cerdanha (mitat èst)
- Garrotxa
- Gironés
- Plan de l'Estanh
- Ripollés
- Selva (levat lo municipi de Fogars de la Selva)
Tanben los tres municipis de la comarca d'Osona, (Viladrau, Espinelves e Vidrà) apertenon a la província de Girona.
Los municipis mai poblats son:
- Girona 89 890 abitants
- Figueres 39 641 abitants
- Blanes 37 819 abitants
- Lloret de Mar 32 728 abitants
- Olot 31 932 abitants
- Salt 28 017 abitants
- Palafrugell 21 307 abitants
- Sant Feliu de Guíxols 20 867 abitants
- Banyoles 17 309 abitants
- Palamós 17 197 abitants
- Roses 17 173 abitants
- Ripoll 10 832 abitants


text:
Haraucourt-sur-Seille
Haraucourt-sur-Seille es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat en lo Saulnois al sud del departament de la Moselle, a 8 quilomètre al sud-es de Castell-Salins e a 4 quilomètre a l'èst de Moyenvic. Fa partida del parc natural regional de Lorraine.
La commune est située dans le Saulnois au sud du département de la Moselle, à 8 kilomètre au sud-est de Château-Salins et à 4 kilomètre à l'est de Moyenvic. Elle fait partie du parc naturel régional de Lorraine.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Ancian domeni de Lorraine.
- Ancien domaine de Lorraine.


text:
Sant Cristòu (Erau)
Sant Cristòu (Saint-Christol en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
Modèl:Portal Lengadòc-Rosselhon


text:
967
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 967 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
En Sicília e dins lo sud d'Itàlia, onte lei possessions bizantinas e aràbias èran menaçadas per lo Sant Empèri Roman Germanic, conclusion d'una patz ambé lei Fatimidas per luchar còntra l'enemic comun. Dins lei Balcans, Nicèfor Focas refusèt de contuniar lo pagament dau tribut anuau ai Bulgars e encoratjèt, amb una donada fòrça importanta, una ataca dei Rus' de Kiev còntra Bulgaria. Aquò foncionèt ben e lo nòrd dau país foguèt devastat per lei Rus'.
Au sen de l'Empèri, la pression deis impòsts (aumentacion deis impòsts, extension de son pagament per lo clergat...) e la politica d'economia sevèra Nicèfor Focas acomencèron d'agitar la populacion. Dins lo corrent d'una procession, la preséncia de l'emperaire entrïnèt una esmoguda a Constantinòple.


text:
Épreville
Épreville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
De la Modèl:S- fins a la Revolucion francesa, Épreville es jos la dependéncia de la abbaye de Fécamp. A Modèl:La s- se desvolòpan, dins aquel vilatge de tradicion de ramaderia bovina, las Grandas fièras e de las exposicions agricòlas[1].
Du Modèl:S- jusqu'à la Révolution française, Épreville est sous la dépendance de l'abbaye de Fécamp. Au Modèl:S- se développent, dans ce village de tradition d'élevage bovin, les Grandes foires et des expositions agricoles[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Lo patrimòni de las municipalitats de la seine-maritima, Flohic edicions, 1997, ISBN 2-84234-017-5
- ↑ Le patrimoine des communes de la seine-maritime, Flohic éditions, 1997, ISBN 2-84234-017-5


text:
Andrew Carnegie
Andrew Carnegie (Dunfermline (Escòcia), 25 de novembre de 1835 - 11 d'agost de 1919) foguèt un celèbre industrial e filantròp britanic naturalizat american.
Biografia[modificar | modificar la font]
Partiguèt del Reialme Unit en 1848 cap als Estats Units d'America.
Aprèp que comencèsse a trabalhar dins l'industria textila coma simple obrièr, creèt una de las mai importantas acieriás americanas a Pittsburgh, entre la Guèrra de Secession e lo començament del sègle XX.
La capitada de la siá societat, Carnegie Steel (Acièr Carnegie), se deu essencialament a la capacitat siá de produire en quantitat bèla e a un prètz bas ralhs de camin de fèr, que la demanda en aquel temps èra forta. Participèt tanben a la fabricacion de material ferroviari amb la Pittsburgh Locomotive and Car Works. En 1901, per la soma de 480 milions de dolars, vendèt sas proprietats industrialas a un grop de financièrs capitanejats per J. P. Morgan, çò qu'èra en aquela epòca un recòrd de cession comerciala. Li foguèt donat l'escais: "l'òme mai ric del mond" e venguèt alara l'incarnacion perfèita del sòmi american.
Filantropia[modificar | modificar la font]
Es remembrat Andrew Carnegie subretot per son prètzfait de benfaseire e filantròp. Quand se moriguèt, daissèt mai de 350 milions de dolars a de fondacions divèrsas, e 30 milions suplementaris foguèron legats a d'òbras de caritat divèrsas.
Foguèt creaire d'aproximativament 2500 bibliotècas publicas gratuïtas als Estats Units, que pòrtan lo sieu nom, las Carnegie Libraries (Bibliotècas Carnegie; que la mai coneguda es la New York Public Library). Financèt 65 bibliotècas annèxas dins la vila de Nòva York. Tanben portèt ajuda a las institucions culturales (musèus, Carnegie Hall), a las glèisas e als parcs publics.
En França, la donacion Carnegie permetèt la construccion de la de Rems, inaugurada en 1928, d'estil art deco.
Faguèt construire la famosa sala d'espectacle Carnegie Hall a Nòva York.
En 1891, l'Institut de Tecnologia de Califòrnia foguèt creat a partir dels fons que Andrew Carnegie metèt a disposicion de l'astronòm George Ellery Hale.
A Pittsburgh se tròba ara l'universitat Carnegie Mellon (una descendenta dirècta del Carnegie Institute of Technology), destinada a portar un ensenhament tecnic de qualitat als enfants dels trabalhaires sens moneda.


text:
Bernard Katz
Bernard Katz (1911-2003) foguèt un bioquimista britanic nascut en Alemanha. En 1970 recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina, amb Julius Axelrod e Ulf von Euler.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nasquèt lo 26 de març de 1911 dins la vila de Leipzig, situada dins l'estat alemand de Saxònia, en una familha de religion josieva. Estudièt medecina a l'Universitat de Leipzig, ont se va graduar l'an 1934. L'an 1935 fugiguèt d'Alemanha per las ostilitats dels nazis vèrs los josieus, en s'establint a Londres. Foguèt nomenat professor de l'Universitat de Londres, e jos la tutèla de Archibald Vivian Hill atenguèt acabar lo sieu doctorat l'an 1938. Aquel an ganhèt una borsa per estudiar, amb John Carew Eccles, dins l'Espital de Sydney (Austràlia). Après participar a la Segonda Guèrra Mondiala en l'armada australiana retornèt a Anglatèrra l'an 1945.
Lo 1941 atenguèt la nacionalitat britanica, e lo 1952 foguèt nomenat membre de la Royal Society. L'an 1970 foguèt nomenat Cavalièr de la part de la reina Elisabeta II del Reialme Unit, e moriguèt lo 20 d'abril de 2003 dins la vila de Londres.


text:
Valèri Bernard
Valèri Bernard (en francés: Valère Bernard; Marselha, 10 de febrièr de 1860 - Marselha, 6 d'octobre de 1936) foguèt un pintor, gravador e escrivan occitan de Provença.
Biografia[modificar | modificar la font]
Sa familha èra sortida d'Avinhon. A 15 ans, s'inscriguèt a l'Escòla de las Bèlas Arts a Marselha, abans de contunhar a estudiar la pintura a París amb Alexandre Cabanèl e Pierre Puvis de Chavannes. Dins la capitala francesa venguèt amic de mantun felibre occitan coma Pau Arena, Raols Ginèsta e Maurici Faure entre d'autres e collaborèt a la Revue Félibréenne qu'aviá fondada Pau Marieton.
Venguèt Majoral del Felibritge en 1894, e ne foguèt puèi Capolièr de 1909 a 1919. Pauc a cha pauc, se virèt cap a una concepcion globala de la lenga occitana (que per el inclusiá lo catalan), e compausèt alara La legenda d'Esclarmonda dins aquel parlar mixte, que voliá unificador per totes. De 1930 a sa mòrt, foguèt president de la Societat d'Estudis Occitans.
Òbras paregudas[modificar | modificar la font]
- Li Balado d'Aram, 1883.
- Li Cadarau, 1884
- Guerro, ambe 11 gravaduras de l'autor, 1893
- Bagatóuni, roman, 1894
- La Pauriho, poèmas, 1899
- Long la Mar Latino, poèma, 1908
- L'Aubre en Flour, poèmas, 1913
- La Legenda d'Esclarmonda, poèma en dotze cants, 1925
- Lugar, 1925


text:
Pendent aguesta setmana, era brigada der Ajuntament de Vielha e Mijaran a realizat diuèrses labors en municipi e pedanies. Entre es trabalhs amiadi a tèrme s’an apuntalat bancs ena Av. Pas d’Arró ena zòna deth mercat; s’an replaçat es jardinères en carrèr eth Poi; realizadi diuèrsi trabalhs ena Escòla Garona; s’a apariat eth solèr deth trepadèr ena Escòla d’Adults, e pintat era senhau de carga e descarga dera zòna.
Entre d’autes labors importantes tanben trobam apariar era arqueta en carrèr de Naut, atau coma un pivòt en carrèr Anglada; tanben s’a netejat eth parcatge sosterranh deth Palai de Gèu; dalhat èrba en Arròs e Aubèrt; metut hormigon en carrèr des de Rodes; netejat e apariat es captacions d’aigua de Bords; e apariar lums ena Av. Pas d’Arró.
E sustot es trabalhs rotinaris coma mantenença de depausi e cloradores diariaments; arrecuelhuda deferralha dus còps per setmanae neteja decontainers; atau coma era passada de l’escampaira.
Entre toti sostiem ara brigada entà qué contunhe en tot trabalhar pes nòsti pòbles e vesins damb era eficacitat de tostemp. GRÀCIES!
Èrba en Arròs e Aubèrt
Captacions d’aigua de Bords


text:
Portal:Biologia
Portal de la biologia
La biologia, del grèc bios (Bιoς) e logos (λoYoς), es la sciéncia del vivent. Concernís l'estudi dels organismes vivents, lor compòrtament, cossí las espècias e los individús naisson, e tanben las interaccions qu'an entre eles e amb lor environament. La biologia recobrís une larga paleta de disciplinas que son sovent vistas coma de veritablas sciéncias a part entièra, estúdian lo vivent a totas sas escalas.
Article del mes
Veire l'article: La biologia
Los articles
A far
Imatge de qualitat
Categorias
Lo projècte
Cossí contribuir ?
Existís de mejans nombroses per ajudar a melhorar aquesta enciclopedia:
- Corregir los articles existents (veire La lista dels articles)
- Crear d'articles novèls (veire los articles de crear)
- Ajustar la categoria corrècta als articles en causissent dins l'arborescéncia del domeni.
- Illustrar los articles
- Parlar del projècte
Paginas dels projèctes
Participants
Cedric31...e totes los participants a l'enciclopedia Wikipèdia. +/-


text:
Treux
Treux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge picard de la vallée de la Àncora, situat en los marais del marge drech d'aquel afluent de la Soma, a 6 km al sud-oèst de Albert.
Village picard de la vallée de l'Ancre, situé dans les marais de la rive droite de cet affluent de la Somme, à 6 km au sud-ouest d'Albert.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a #èsser destruit pendent los combats de la Primièra Guèrra mondiala
Le village a été détruit pendant les combats de la Première Guerre mondiale


text:
Fluvi Blau
Lo fluvi Blau o Yangzi (en chinés tradicional 扬子江, pinyin : Yángzǐ Jiāng) es lo fluvi mai long de China e d'Asia e lo tresen fluvi mai long del monde, aprèp Nil e Amazonas.
Lo riu fa aperaquí 6,380 km de long e raja dempuèi sa font per la província de Qinghai, cap a l'èst, per se getar dins la Mar de China Orientala a Shanghai. Es tradicionalament considerat coma una linha de separacion entre China del Nòrd e China del sud, malgrat que los geografs consideran que la linha Qinling-Riu Huai siá la separacion geografica oficiala. Coma mai grand riu de la region, Yangzi es istoricament, culturalament, e economicament important per China. Una de las paissièras del riu, la Paissièra de las tres gòrjas, es la pus granda centrala idroelectrica del mond.


text:
Saint-Cyr
Saint-Cyr puede referirse a:
Comunas de Francia[editar]
- Saint-Cyr, comuna francesa situada en Ardèche;
- Saint-Cyr, comuna francesa situada en Mancha;
- Saint-Cyr, comuna francesa situada en Saona y Loira;
- Saint-Cyr, comuna francesa situada en Vienne;
- Saint-Cyr, comuna francesa situada en Alto Vienne;
Personas[editar]
- el mariscal francés Laurent Gouvión Saint-Cyr (1864–1830).
Instituciones[editar]
- la Escuela Militar Especial de Saint-Cyr, situada en Saint-Cyr-l’École;
En el cine[editar]
- la película francesa Saint-Cyr de Patricia Mazuy.


text:
Premiera Guèrra de Dahomey
La Premiera Guèrra de Dahomey foguèt un conflicte de la colonizacion francesa d'Africa que se debanèt dau 21 de febrier au 4 d'octòbre de 1890. Opausèt França a Dahomey. Foguèt entraïnada per d'atacas dei fòrças de Dahomey còntra de vilatges dau reiaume de Porto Novo qu'èra sota protectorat francés. França mandèt alora un còrs de soudats per arrestar aqueleis atacas. Doas ofensivas de Dahomey foguèron replegadas. Après de pèrdas importantas, Dahomey deguèt acceptar lo protectorat francés e renonciar a sei drechs sus la vila de Cotonou.


text:
Manga
Manga (漫画) es lo mot japonés que s'emplega per designar un tipe de benda dessenhada (o comic) japonesa. En defòra de Japon aqueste tèrme s'utiliza per se referir al comic japonés e, per extension, a las bendas dessenhadas, quin que siá lor luòc de produccion, que l'imitan o mòstran de caracteristicas similaras. Lo mot manga ven dels mots man (« involontari » o « comic ») e ga (« dessenh » o « pintura ») e amb son sens literal « dessenhadas capriciosas », foguèt adoptat en 1814 per l'artista japonés Hokusai Katsuhika.
Actualament, lo genre manga constituís una part plan importanta del mercat editorial d'aquel país. Lo manga compren totes los genres e arriba a totes los publics, amb a mai d'adaptacions al cinèma (dessenhs animats o filmes d'animacion) e segur de jòcs vidèo. L'equivalent dels manga en animacion a per nom anime. En 1988, gràcias a la capitada de la version cinematografica d'"Akira", lo manga comença de se difusar internacionalament.


text:
Totankhamòn
Totankhamòn que ho lo darrèr faraon de la XVIIIau dinastia, hilh deu faraon Amenòfis IV (tanben conegut com Akhenaton). Durant lo son brèu regnat (que's morí quan èra enqüera adolescent) la religion egipciana arrenegada peu son pair, que ho restablida peu regent Horemheb. Totankhamòn qu'ei tanben famós per'mor de la descobèrta, dens las annadas vint deu sègle XX, deu son tombèu e de las riquessas qui contienevan per l'egitològ Howard Carter. Ua legenda de malediccion qu'acabè de sagerar la soa fama contemporanèa.
Titulatura[modificar | modificar la font]
Vita[modificar | modificar la font]
Descobèrta deu tombèu[modificar | modificar la font]


text:
Sant Pèire e Miquelon
Sant Pèire e Miquelon (Saint-Pierre-et-Miquelon en francés) es una collectivitat d'otramar francesa situada dins lo nòrd de l'Ocean Atlantic.
La capitala es Sant Pèire.
Istòria[modificar | modificar la font]
Politica[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
L'archipèla comprend tres illas màgers: Sant Pèire, que constituís la comuna del meteis nom, e las illas de Granda Miquelon e Langlada (o Petita Miquelon), religadas per una benda d'arena dempuèi lo sègle XVIII, que constituïsson la comuna de Miquelon e Langlada.
Economia[modificar | modificar la font]
Cultura[modificar | modificar la font]
Galariá[modificar | modificar la font]
-
Vista de Miquelon
-


text:
Saint-Éman
Saint-Éman es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure et Loir e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant-Éman es a 4 km de Illiers-Combray, a 17 km de Courville-sus-Eure e a 26 km de Chartres.
Lo Loir en naissent voreja la comuna.
Saint-Éman est à 4 km d'Illiers-Combray, à 17 km de Courville-sur-Eure et à 26 km de Chartres.
Le Loir naissant borde la commune.
Istòria[modificar | modificar la font]
Sant-Éman s'es trucat Éman, pluviôse an 2 (Deliberacion del Conselh General de la Municipalitat, n'aplicacion del decrèt del 16 d'octòbre de 1793 = 25 vendémiaire an 2).
Saint-Éman s'est appelée Éman, pluviôse an 2 (Délibération du Conseil Général de la Commune, en application du décret du 16 octobre 1793 = 25 vendémiaire an 2).


text:
Dinastia Trastamara
La dinastia Trastamara en Catalonha s'installèt, coma dins la rèsta de la Corona d'Aragon, dempuèi los acòrdis del Compromés de Casp qu'escuelhèron un nòu rei après la mòrt de Martin l'Uman de l'Ostal de Barcelona.
La nòva dinastia, mai acostumada a las faiçons de far de Castelha s'acostumava pas al pactisme que dempuèi lo sègle XIII limitava lo poder del rei en favor de las Corts Catalanas e la Deputacion del General. A las Corts de Barcelona de 1413 li calguèt cedir a las pressions en los donant mai de poder mas totun mantenguèt lo celèbre afrontament del vectigal, en 1416, amb los poders de Barcelona. Creèt ja fòrça de malèsser quand en se dirigir a las corts o faguèt en castelhan per desplaser de fòrça assistents.
Lo malèsser entre las institucions catalanas e la nòva dinastia arribèt al moment de tension maximala dins la Guèrra Civila Catalana quand la Generalitat declarèt que lo rei aviá pas drech de metre lo pè en Catalonha sens lo sieu consentiment. Al mitan de la guèrra ensagèron de cambiar de dinastia divèrses còps sens succès, en causissent divèrses nòus reis.
Fin finala, lo rei se transportèt a demorar en defòra de la Corona d'Aragon, en Castelha, en perdent la pression dels catalans e assentant las basas per qu'al sègle XVII Felip IV vegèsse Catalonha coma un apendix a annexar e assimilar al reialme e a la cultura castelhana.


text:
1647
Aquesta pagina concernís l'an 1647 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Malautiá grèva dau rèi Loís XIV. Aquò aguèt de consequéncias importantas sus lei relacions entre lei diferentei faccions de la Cort. Leis adversaris de la regenta Ana d'Àustria e de son ministre Jules Mazarin se reüniguèron a l'entorn de Gaston d'Orleans, oncle e centre d'unei complòts per prendre lo poder. La regenta e Mazarin se raprochèron alora dau prince de Condé.
Regardant la Guèrra de Trenta Ans que contunièt dins lo corrent de l'annada, leis operacions veguèron un redreiçament de la posicion espanhòla ambé la resisténcia de la garnison de Lhèida a una ofensiva francesa novèla e la reconquista de Landrecies. Pasmens, la situacion dei Francés e dei Suedès demorèt bòna e leis Imperiaus foguèron obligits d'arrestar la guèrra tre l'annada seguenta après una tiera de catastròfas militaras.


text:
Top 14
Lo Top 14 es lo campionat de França de rugbi de XV de primièra division. Lo campionat es compausat de solament 14 equipas dempuèi 2005. Istoricament la majoritat dels equipas del campionat son situada dins lo miègjorn de la França. Lo club mai recompensat es l'Estadi Tolosenc amb 19 títols de campion de França.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo campionat de França de rugbi de XV existís dempuèi 1892 mas foguèt copada 2 còps, pendent la Primièra Guèrra Mondiala e la Segonda Guèrra Mondiala. Lo nombre d'equipas e l'organizacion de la competicion a fòrça evoluit.
Palmarès[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ L'Estadi Francés París foguèt lo venceire d'un grop finau de cinc equipas. L'Olimpic foguèt segond.
- ↑ L'Estadi Francés París foguèt lo venceire d'un grop finau de cinc equipas. Lo Racing Club de França foguèt segond.
- ↑ Premiera participacion dei clubs de província.
- ↑ Una premiera partida se debanèt a Bordèu amb un resultat finau favorable ai Bordalés (3-0). Pasmens, la partida foguèt annulada que tres jogaires de l'Estadi Bordalés avián pas lo drech de jogar e la federacion decidiguèt d'organizar una segonda partida a París. Aquela decision foguèt pas acceptada per lei Bordalés e l'Estadi Francés París foguèt finalament declarat venceire per la federacion.
- ↑ Lorda foguèt declarat venceire au nombre d'assais.


text:
Èra filh d'un pastor protestant opausat al nazisme. Fòrça religiós, faguèt partit de la Glèisa Confessionala, o Confessanta (Bekennende Kirche), un movement ecumenic protestant fòrça actiu contra lo Tresen Reich.
Johannes Rau finalizèt los sieus estudis de biblioteconomia en 1949 e comencèt a trabalhar coma jornalista, editor e representant de vendas, s'interessèt a de tematicas religiosas e socialas ligadas amb de cercles protestants.
S'afilièt en decembre de 1952 al Partit Popular Pan-Alemand (GVP), de Gustav Heinemann, grop pacifista favorabla a la reunificacion d'Alemanha e opausada al rearmament (limitat) coma o volián las poténcias occidentalas.
En 1957 sostenguèt Gustav Heinemann dins l'idèa de dissòlvre lo GVP e dintrar en Sozialdemokratische Partei Deutschlands (SPD). Johannes Rau serà secretari de las Joinessas Socialistas de Wuppertal e conselhièr de la comuna (1964-1978). N'ocupèt tanben la comuna entre en 1969 e en 1970.
En 1958 foguèt elegit membre del Landtag (parlament) de l'Estat de Ren del Nòrd-Vestfàlia. En 1967 dirigiguèt lo grop parlamentari del sieu partit dins lo Landtag e en 1970 foguèt nomenat ministre de l'educacion e de la recerca de l'Estat de Ren del Nòrd-Vestfàlia dins lo govèrn de Heinz Kühn. Atenguèt un prestigi per la siá gestion en aquel departament (se fondèron cinc universitats e la primièra universitat a distància d'Alemanha).
En 1977 Rau foguèt nomenat cap del grop parlamentari del SPD dins lo Landtag e en 1978 venguèt ministre-president de l'Estat de Ren del Nòrd Vestfàlia, carga qu'ocupèt fins 1998. Lo SPD venciguèt a las eleccions de 1980, 1985, 1990 e 1995.
En 1987 se presentèt a las eleccions de cancelièr d'Alemanha amb lo SPD, s'opausèt a pactar un govèrn de coalicion amb los ecologistas e foguèt derrotat per Helmut Kohl, candidat de l'Union Democrata Crestiana d'Alemanda (CDU) qu'aviá ganhat a las eleccions. En 1994 presentèt pel primièr còp la siá candidatura a la presidéncia federala d'Alemanha mas foguèt derrotat per Roman Herzog.


text:
-56
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -56 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Egipte[modificar | modificar la font]
Assassinat de Seleucos VII qu'èra lo marit de Berenitz IV. Sa frema foguèt probablament a l'origina de sa mòrt e se maridèt dins lo corrent de l'annada amb Arqueloas de Comana qu'èra grand prèire de Bellona.


text:
Groenlàndia
Groenlàndia (Kalaallit Nunaat en groenlandés) es un territòri autonòm estacat a Danemarc. Emai que siaga un territòri danés, Groenlàndia a una larga autonomia politica e dempuèi 1985 fa pas pus partida de la Comunitat Economica Europèa.
Lo gentilici es Groenlandés -esa
La capitala n'es Nuuk. La vila compta 16 000 abitants e sa populacion es principalament compausada de Groenlandeses (80%) e de Daneses (14,5%). Groenlàndia es tanben la segonda illa de la planeta après Austràlia per la superfícia.


text:
Vocala dobèrta centrala non arredondida
La vocala dobèrta centrala non arredondida es una vocala emplegada per mantunas lengas parladas. L'alfabet fonetic internacionau a pas de letra oficiala per escriure aqueste sòn. Se representa generalament par "a" qu'es lo simbòu de la vocala dobèrta anteriora non arredondida. Pasmens, s'iè a de besonh de diferenciar la vocala dobèrta anteriora non arredondida de la vocala dobèrta centrala non arredondida, aquesta darrièra pòt èsser escricha ä. Son equivalent X-SAMPA es a_- o ben a_" o ben A_" o ben 6_o (los quatres son possibles).
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
- Son degràs d'apertura es dobèrta, valent a dire que la lenga es plaçada tan luònh dau paladar coma possible
- Son ponch d'articulacion es cantrala, valent a dire que la lenga es au mitan de la boca, a miègcamin entre una vocala anteriora e una vocala posteriora
- Son caractèr de redondetat es arredondit, çò que significa que las labras son pas arredondidas
En Occitan[modificar | modificar la font]
En occitan existís dins totes los dialèctes. Es representada per una "a". Pasmens, la a finala atòna se pronóncia [ɔ] (mas tanplan [ə], [a], [u], o se pronóncia pas). En auvernhat e lemosin la a atòna non finala se pronóncia [ɒ] (levat "as" finala o avant una vocala). Dins mantuns dialèctes "au" atòna fa [ɔw]. La [a] se pòt escriure d'autres biais dins cèrts dialèctes dins un drigrama.
Segon los dialèctes, se fa siá [a] (anteriora) siá [ä] (centrala).
Dins las autras lengas[modificar | modificar la font]
Exemple:


text:
António Egas Moniz
António Caetano de Abreu Freire Egas Moniz (n. en 1874, m.1955) foguèt un biologista portugués. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1949.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nasquèt lo 29 de novembre de 1874 a la pichona circonscripcion d'Avanca, municipalitat d'Estarreja, situada al districte d'Aveiro, Portugal. Estudièt medecina a l'universitat de Coïmbra, ont se especilizèt en anatomia e fisiologia. Après agrandir d'estudis a Bordèu e París, dempuèi 1902 foguèt professor en aquela universitat, e lo 1911 foguèt transferit a la recenta creada facultat de medecina de l'Universitat de Lisbona, ont ocupèt una cadièra de neurologia fins la siá jubiliacion l'an 1944.
Moriguèt lo 13 de decembre de 1955 a la siá residéncia de Lisbona.
- Pages with script errors
- Òme politic
- Portal:Biologia/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Portal:Sciéncias/Articles ligats
- Portal:Portugal/Articles ligats
- Biologista portugués
- Laureat del Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
- Prèmi Nobel portugués
- Naissença en 1874
- Decès en 1955


text:
Plini lo Vièlh
Plini lo Vièlh (Gaius Plinius Secundus, 23–79) nasquèt probablament a Còme (dins l'actuala Itàlia) en l'an 23.
Estudièt a Roma ont aguèt coma mèstre Apió; participèt a las luchas de Germània dempuèi l'an 45 segon los òrdres del general Pomponi Secundus. Escriguèt una biografia d'aqueste general e una òbra intitulada De jaculatione equestri.
Après l'an 50 tornèt a Roma e comencèt d'escriure una istòria de las guèrras dels romans en Germània e mai tard una istòria del seu temps (continuament de la de Aufidi Basi) e lo tractat Studiosus consacrat al seu nebot e filh adoptiu Plini lo Jove.
Amb Neron coma Emperaire exerciguèt pendent quatre ans la carga de procuraire en la Tarraconense e benlèu tanben exerciguèt la meteissa carga dins la província d'Africa.
Amb Vespasian tornèt a la Peninsula Iberica coma questor e procuraire en Betica, e pendent lo seu sejorn reculhiguèt divèrses materials qu'utilizèt dins la seuna Istòria naturala compausada de 37 libres.
Quand moriguèt èra cap de l'esquadra a Misenus, carga que li fisèt l'Emperaire Tit. Se supausa que pendent lo seu servici dins la marina poguèt percórrer divèrses païses. En essent a Misenus assistiguèt a l'erupcion de Vesuvi (23 d'agost de 79) que descriguèt. Los gases toxics de l'erupcion provoquèron la seuna mòrt a Stabia (vila que desapareguèt a costat de Pompeia e Herculanum) erupcion que narrèt Plini lo Jove.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Article Istòria naturala


text:
Destroièr
Lo tèrme destroièr designa diferentei menas de naviris de guèrra desvolopada dempuei la fin dau sègle XIX. A l'origina, èra un naviri qu'utilizava de torpilhas per atacar e de pèças d'artilhariá mejana per se defendre o per protegir una escadra o un convòi. Pauc a pauc, venguèt un naviri d'escòrta destinat a la proteccion d'unitats pus important. Enfin, a l'ora d'ara, es un naviri important equipat d'un armament complèt (anti-aerian, anti-sosmarin e anti-naviri) capables de defendre un grop de bastiments civius o militars o d'atacar un grop de naviris mejanament protegits.


text:
Le Thil-Riberpré
Le Thil-Riberpré es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo patrocini de la glèisa del Thil e aquel de la siá succursale Riberpré dépendait de la abbaye de Bellozanne. Lo abbaye fa reconstruire la glèisa del Thil l'an 1245. En 1480, Jean Leclerc, prieur-curé del Thil, ven abbé de Bellozanne[1].
Le patronage de l'église du Thil et celui de sa succursale Riberpré dépendait de l'abbaye de Bellozanne. L'abbaye fait reconstruire l'église du Thil en 1245. En 1480, Jean Leclerc, prieur-curé du Thil, devient abbé de Bellozanne[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ J. Fournée, O. Lo Bertre-Turban, Lo abbaye de Bellozanne, Associacion de l'An dels abbayes normandes, Roan, 1979.
- ↑ J. Fournée, O. Le Bertre-Turban, L'abbaye de Bellozanne, Association de l'Année des abbayes normandes, Rouen, 1979.


text:
Marthille
Marthille es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
- Font de la Nied francesa.
- Source de la Nied française.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- "Marte" Vila en una charte de donation facha a la abbaye Sant-Arnoul de Mètz en 717.
- Fief Dels senhors de Castell-Bréhain.
- Incendiat Pels Messins l'an 1325.
- Dévasté Al cors de la guèrra de Trenta ans.
- "Marte" cité dans une charte de donation faite à l'abbaye Saint-Arnoul de Metz en 717.
- Fief des seigneurs de Château-Bréhain.
- Incendié par les Messins en 1325.
- Dévasté au cours de la guerre de Trente ans.


text:
Compay Segundo
Compay Segundo (nascut lo 18 de novembre de 1907 – mòrt lo 13 de julhet de 2003), èra un dels musicians e compositors cubans mai famoses.
Lo nom vertadièr de Segundo èra Máximo Francisco Repilado Muñoz nasquèt e visquèt a Santiago de Cuba. A mai d'èsser un compositor e cantaire famós conegut per totes los fans de la musica, èra tanben l'inventor de l'armonic (armónico), un instrument que se sembla a una guitarra de sèt còrdas.
Dins sa joventut jogava de la guitarra, la clarineta e los bòngos. Jogava tanben dels congas.
Son nom de scèna estranh deriva del fach que faguèt la segonda votz dins un duo popular pendent las annadas 1950 sonat Los Compadres (compadre, o jos una forma mai corta compay, un gasconisme d'us general en aragonés e colloquial en espanhòl, significa en America latina "fraire de bateg", mas dins la vida vidanta s'emplega tanben per designar un bon amic).
Pasmens, la glòria internacionala arribèt sonque en 1997 a partir de la sortida de l'album Buena Vista Social Club, un enregistrament que capitèt fòrça e que ganhèt maites Grammys. Compay Segundo apareguèt dins lo filme Buena Vista Social Club, fach mai tard per Wim Wenders.
Sa composicion mai celèbra es "Chan Chan", la cançon de dobertura de l'album Buena Vista Social Club, que sas quatre opening chords èran reconegudas sulpic dins lo mond entièr. "Chan Chan" foguèt enregistrada pel quite Segundo mantun còp coma tanben per d'innombrables autres artistas latinoamericans.
A una fèsta cantèt pel President Fidel Castro, que prenguèt son pulse e galegèt a prepaus de sa vitalitat malgrat sas mai de nonanta annadas. "Qual podiá aver imaginat aquò?" demandèt quand se trobèt al Vatican, performing "Chan Chan" davant lo Papa Joan Pau II. Explicava sa longevitat simplament: mutton consommé a a drink de rom.
Prediguèt que viuriá fins a 115 ans, mas se moriguèt d'una insufisença renala a la Havana, vint ans abans sa prevision.
Discografia[modificar | modificar la font]
- 1942-1955
- "Sentimiento Guajiro"
- "Cantando en el Llano"
- "Compay Segundo y Compay Primo"
- "Mi Son Oriental"
- "Los Reyes del Son"
- "Los Compadres"
- 1956-1995
- "Balcón de Santiago"
- "Balcón de Santiago - Reedición"
- "Saludo, Compay"
- 1996-2002
- "Cien Años de Son"
- "Son del Monte"
- "Buena Vista Social Club"
- "Antologia" (1997)
- "Lo Mejor de la Vida"
- "Calle Salud" 1999
- "Yo Soy del Norte"
- "Antologia" (2001)
- "Las Flores de la Vida"
- "Duets" 2002 Antologia dels duos de Compay Segundo


text:
Karate
Lo karate es un art marcial d'ataca e de defensa, d'origina japonesa, que consistís a concentrar tota la fòrça del còs en un endrech determinat. Atal doncas, es un art d'autodefensa amb un aspècte espiritual predominant.
Somari
Origina e creacion[modificar | modificar la font]
Lo karate se desvolopèt dins l'illa d'Okinawa, ont los ocupants japoneses avián enebit l'us de las armas. Dempuèi aquela pontannada, Gichin Funakoshi Sensei, çò es Mèstre Funakoshi Gichin, l'introdusiguèt a Japon.
Tre la siá creacion, l'objectiu de l'art aqueste ne foguèt d'arribar a que lo karateka (id est lo que practica lo karate) pòsca causar un damatge definitiu a l'adversari amb sonqu'un còp, cop de punh, atemi (valent a dire palmada) o cop de pè.
Definicion[modificar | modificar la font]
Tecnicas[modificar | modificar la font]
Lo karate (kara:vuèg e té:man) o karate-do (do:camin, donc lo camin de la man vuèja) es una disciplina que se practica amb las mans vuèjas e desarmat. Los braces e las cambas s'entrainan amor de s'abastar las meteissas agilitat e poténcia que ne pòdon o poirián una arma reala.
Mas se ne tracha subretot d'acostumar e lo còs e l'esperit amassa, per tal d' obténer un contaròtle total de la situacion e atal n'èsser capable e pro competent per s'acarar l'adversari amb l'educacion e la cortesia adeqüatas.
Esséncia[modificar | modificar la font]
L'esséncia, la quita esséncia, la quintaesséncia de totas las tecnicas utilizadas al karate se concentra dintre lo kime.
S'agís d'una agarrida explosiva e subta que s'acompanha qualque ataca que siá (còp de punh, palmada, pautal, còp de pè o esquiva e parada e ca). S' una tecnica es pas acompanhada del kime, se pòt pas considerar coma n'èssent de karate autentic.
Competicions[modificar | modificar la font]
Coma espòrt de competicion, lo karate se devesís en doas practicas o espròvas:
- Kumite: es lo combat entre dos karatekas.
La nòrma o règla principala dins aquels combats es lo contaròtle del contacte fisic amb l'adversari.Una ataca (atemi o còp de pè) pòt causar fòrça prejudicis o damatges fisics al combatent que lo colpable n'es de tot biais e gaireben sempre desqualificat.
Atal doncas, los combats se ne caracterizan pas sonque per la velocitat de las accions mas tanben mai que mai per lor contaròtle efectiu.
- Kata: son una demostracion dels movements e dels cambiaments de posicion realizats adereng.
Totes los kata ne cabisson los elements essencials per l'emplec en totalitat del còs del practicant d'aicesta disciplina. Las tecnicas basicas dels kata ne son de parar e atacar amb los punhs, las mans o los pès, n'èssent tot aquò combinat dins una forma logica, coma s' en fàcia i aguèsse qualqu'un, qualqu' adversari, un autre campion.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Documents audiovisuals[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) Escòla Wado Ryu... Fondator: n' Hironori Ohtsuka
- (en) Escòla Washinkai... Fondator: en Chris Thompson


text:
1574
Aquesta pagina concernís l'an 1574 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Otoman[modificar | modificar la font]
Presa de Tunis e destruccion de sa garnison espanhòla après una tièra de sètges e de batalhas. Aquela victòria marquèt l'acabament de la conquista de Magrèb per leis Otomans car leis Espanhòus — d'ara endavant mai interessats per lo continent american — renoncièron finalament d'organizar una còntra-ataca.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Arquitectura[modificar | modificar la font]
Acabament de la bastida de la Mosqueta Selimiye d'Edirne. Es d'estile otoman classic (arquitectura bizantina ambé de trachs deis arquitecturas islamicas d'Orient Mejan) e realizada a partir dei plans de Mimar Sinan. Foguèt classada au Patrimòni Mondial de l'Umanitat en 2011.


text:
Escritura maia
L'escritura maia, o ieroglifs maias, èra lo sistèma d'escritura de la civilizacion maia en Mesoamerica. A l'ora d'ara lo sol sistèma d'escritura mesoamerican que foguèt deschifrat substancialament, que las primièras inscripcions maias identificadas foguèron datadas del sègle III abC trapadas a San Bartolo, Guatemala[1][2]. L'escritura foguèt en usatge entrò pauc après l'arribada dels conquistadors al sègle XVI (e quitament pus tard en d'airals isolats coma Tayasal).
L'escritura maia fa servir de logogramas associats a un ensemble de glifs sillabics, quicòm de similar dins la foncion a l'escritura japonesa modèrna. L'escritura maia foguèt nomenada "ieroglifica" pels ancians exploradors europèus dels sègles XVIII e XIX, que sens la comprendre trobèron qu'aviá una cèrta similitud dins son aparéncia amb los ieroglifs egipcians, amb los quals l'escritura maia ten pas de relacion.
Estructura[modificar | modificar la font]
L'escritura maia consistís en un ensemble relativament elaborat de glifs, que foguèron laboriosament pintats sus de ceramicas, parets o codèx de papièr, ciselats dins la fusta o la pèira, o motlat dins l'estuc. Los glifs ciselats o motlats èran pintats, mas las pintadas subrevisquèron rarament. Aperaquí 90% de l'escritura maia pòt ara èsser legida amb de gras de certesa divèrses, mas pron per balhar una compreneson de son estructura.


text:
Pirenèus
Los Pirenèus, tanben sonats popularament los Pòrts, son una cadena montanhosa entre la mar Mediterranèa (cap de Creus) e l'ocean Atlantic (golf de Gasconha), situada en Occitània (pendís nòrd), als Païses Catalans (èst), al Bascoat (oèst) e en Aragon (pendís sud).
En tèrmes d'estats, los Pirenèus separan França (pendís nòrd) e Espanha (pendís sud) e comprenon al mitan lo principat d'Andòrra. Las principalas excepcions a aquesta disposicion son formadas 1º per la Val d'Aran, una valada occitana que depend d'Espanha mas que se situa sul pendís nòrd del massís; 2º per lo vilatge catalan de Llívia qu'es una enclava espanhòla dins l'estat francés; 3º per la comarca catalana de Cerdanha situada sul pendís sud de la cadena, mas partejada entre França e Espanha.
An una longor de 425 km e una largor que generalament fa pas mai de 100 km.
Lo gentilici es pirenenc -a.
Los Pirenèus prenon los noms seguents dins las lengas dels territòris qu'ocupan: en catalan Pirineus; en aragonés Perinés; en basc Pirinioak; en francés Pyrénées; en espanhòl Pirineos.
Segond la mitologia grèga, los Pirenèus foguèron creats per Eracles, que faguèt un clapàs per enterrar la princessa Pirena.
Principalas cimas[modificar | modificar la font]
Qualques unas de las cimas pus importantas dels Pirenèus son, entre d'autras:
- Lo Pic d'Aneto (3404 m), en Ribagòrça, lo pus naut de la sèrra.
- Lo pic de Pocets (3375 m), en Ribagòrça.
- Lo Mont Perdut (3355 m), en Aragon.
- Lo Vinhamala (3298 m), en Gasconha.
- Lo Pica d'Estats (3143 m), a caval entre Palhars Sobeiran e Gasconha.
- La Comapedrosa (2942 m), altitud maximala d'Andòrra.
- Lo Carlit (2921 m), en Nauta Cerdanha.
- La Collarada (2886 m), en Aragon.
- Lo Pic de Mieidia d'Aussau (2884 m), en Bearn
- Lo Montardo (2830 m), dins la Val d'Aran.
- Lo Canigó (2784 m), en Conflent.
- Las doas cimas dels Encantats (2747 e 2738 m), en Palhars Sobeiran.


text:
Boëseghem
Boëseghem es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region Nòrd-Pas de Calais. Sa populacion en Modèl:Popfr59087.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Boëseghem A escrich l'an 877 Buosingahem e significariá l'ostal de las gents de Buoso o Boso, trobam Boezinghem en una chartre de Philippe de Alsace en 1164.
Boëseghem est écrit en 877 Buosingahem et signifierait la maison des gens de Buoso ou Boso, nous trouvons Boezinghem dans une chartre de Philippe d'Alsace en 1164.


text:
Serbia e Montenegro
Serbia e Montenegro (en sèrbe Srbija i Crna Gora = Cpбиja и ЦpHa Гopa) èra un Estat del sud-èst d'Euròpa, delimitat al sud per Albania, Macedònia e la Mar Adriatica (Mar Mediterranèa), a l'èst per Bulgaria, al nòrd per Ongria e a l'oèst per Croàcia e Bòsnia e Ercegovina.
Èra lo nom adoptat a partir de 2003 per la Republica Federala de Iogoslavia, a l'escasença de la novèla carta constitucionala lo 4 de febrièr de 2003. Èra una confederacion formada per las doas republicas autonòmas de Serbia e de Montenegro. Serbia compreniá tanben doas regions autonòmas: Voivodina al nòrd e Kosovo al sud. Kosovo, dempuèi la Resolucion 1244 del Conselh de Seguretat de las Nacions Unidas, del 10 de junh de 1999, se tròba jos administracion internacionala.
Serbia e Montenegro aviá una capitala comuna : Belgrad èra lo centre administratiu amb son Parlament e son Conselh dels Ministres ; Podgorica èra lo sèti del Tribunal de Serbia e Montenegro.


text:
2a division SS Das Reich
En rason de limitacions tecnicas, la tipografia desirabla del títol, « 2e division SS Das Reich », a pas pogut èsser restituida corrèctament çaisús.
La 2a division SS Das Reich es una de las 38 divisions de las Waffen-SS pendent la Segonda Guèrra Mondiala.
Somari
- 1 Istoric
- 2 Designacions successivas
- 3 Lista dels comandants successius
- 4 Teatres d'operacion
- 5 Percors per Occitània
- 6 La batalha de Normandia
- 7 Replec cap a Alemanha
- 8 Nòtas
- 9 Articles connèxes
- 10 Ligams extèrnes
- 11 Nòtas e referéncias
Istoric[modificar | modificar la font]
Formada en 1939 a partir de tres regiments SS, Deutschland, Der Führer e Germania, foguèt ondrada de 69 Croses de fèrre.
Designacions successivas[modificar | modificar la font]
- 10 de setembre de 1939 : Panzerverband Ostpreussen
- 10 d'octobre de 1939 : SS-Verfügungs Division (mot.)
- 1r d’abril de 1940 : SS-Division Deutschland
- 21 de decembre de 1940 : SS-Division (mot.) Reich
- mai de 1942 : SS-Division (mot.) Das Reich
- 9 de novembre de 1942 : SS-Panzergrenadier Division Das Reich
- 22 d’octobre de 1943 : 2. SS-Panzer Division Das Reich
SS-Division Verfügungstruppe (1939)[modificar | modificar la font]
Compausada coma seguís :
- SS-Standarte Deutschland
- SS-Standarte Germania
- SS-Standarte Der Führer
- SS-Nachrichtensturmbann
- SS-Artillerie-Standarte
- SS-Aufklärungs-Abteilung
- SS-Pioniersturmbann
SS-Division Reich (mot.) (1941)[modificar | modificar la font]
Compausada coma seguís :
- SS-Regiment Der Führer
- SS-Regiment Deutschland
- SS-Infanterie-Regiment 11
- Flak-MG-Batalhon SS-Division Reich
- Kradschützen-Abteilung SS-Division Reich
- Artillerie-Regiment SS-Division Reich
- Aufklärung-Abteilung SS-Division Reich
- Panzerjäger-Batalhon SS-Division Reich
- Pionier-Batalhon SS-Division Reich
- Sturmgeschütz-Batterie SS-Division Reich
- Nachrichten-Abteilung SS-Division Reich
- Nachschubtruppen SS-Division Reich
SS-Panzer-Division Das Reich (1943)[modificar | modificar la font]
Compausada coma seguís :
- SS-Panzer-Regiment 2 Das Reich
- SS-Panzergrenadier Regiment 3 Deutschland
- SS-Panzergrenadier-Regiment 4 Der Führer
- SS-Infanterie-Regiment (mot) Langemarck
- SS-Panzer-Artillerie Regiment 2
- SS-Flak-Artillerie-Abteilung 2
- SS-Sturmgeschütz-Abteilung 2
- SS-Nebelwerfèrre-Abteilung 2
- SS-Panzer-Aufklärungs-Abteilung 2
- SS-Panzerjäger-Abteilung 2
- SS-Panzer-Pionier-Batalhon 2
- SS-Panzer-Nachrichten-Abteilung 2
- SS-Versorgungs-Einheiten 2
2a SS-Panzer-Division Das Reich (1944)[modificar | modificar la font]
Compausada d'environ 19 200 òmes al total :
- SS-Division-Quartier General : 150 òmes, Heinz Lammerding comandant de la division al mes de junh de 1944.
- SS-Panzer-Regiment 2 Das Reich : 2400 òmes.
- SS-Panzergrenadier-Regiment 3 Deutschland : 3200 òmes.
- SS-Panzergrenadier-Regiment 4 Der Führer : 3200 òmes. Sylveser Stadler comandant del Regiment. Adolf Diekmann comandant del Modèl:1r Batalhon e Otto Weidinger que venguèt comandant del regiment lo 14 de junh.
- SS-Panzer-Artillerie Regiment 2 : 2200 òmes .
- SS-Panzer Jäger Abteilung 2 (Destacament anticarri) : 510 òmes.
- SS-Aufklärungs Abteilung 2 (Destacament de reconeissença) : 950 òmes : Helmut Kämpfe comandant lo 9 de junh de 1944.
- SS-Pioneer Abteilung 2 (Destacament de l’engèni) : 1000 òmes.
- SS-Nachrichten Abteilung 2 (Destacament de transmission) : 510 òmes
- SS-Flak Abteilung 2 (Destacament de defensa antiaeriana) : 820 òmes
- SS-Sturmgeschütz Abteilung 2 (Destacament d'assaut) : 350 òmes : Karl Gerlach Officier lo 9 de junh de 1944.
- SS-Nebelwerfèrre Abteilung 2 (Deastacament fumigèn) : 480 òmes.
- Autras unitats de sosten : santat, ravitalhament, corrièr, polícia, etc.: 3400 òmes.
Lista dels comandants successius[modificar | modificar la font]
Teatres d'operacion[modificar | modificar la font]
Polonha, Païses basses, França, Serbia, Moscòu, Kharkov, Kursk, Normandia, Ardenas, Budapèst, Viena.
Sul Front de l'Èst, la division Das Reich participa a las operacions d'exterminacion menadas per l'Einsatzgruppe B dins lo sector de Minsk [1]
Percors per Occitània[modificar | modificar la font]
Percors de la 2a SS Panzer Division Das Reich en Occitània als meses de mai e de junh de 1944 (clicar sur l'imatge per l'agrandir)
Situacion de partença[modificar | modificar la font]
La division SS Das Reich patiguèt de gròssas pèrdas en òmes e material pendent la Batalha de Kursk, demòra pus que 2500 òmes. Al mes de decembre de 1943, la transferiguèron dins lo parçan de Montalban a distància dels luòcs previsibles de desbarcament, per las còstas atlantica e provençala. La reconstituisson e l’equipan de nòu segon los estandards d’una Panzerdivision. Mai de 9000 recruas joves (en general de 17 a 18 ans d’edat) son incorporadas[2], dont fòrça Malgrat-nosautres alsacians. La dòtan de carris Panther (Panzer V) e Tiger I (Panzer VI).
La division es alara constituida de 20 batalhons de 900 òmes. Compren 209 blindats pesucs (un desen dels blindats presents en França), 359 blindats leugièrs e 2700 veïculs[3] dont los dos regiments de Panzergrenadier (infantariá motorizada destinada a la proteccion dels carris) Der Fürher e Deutschland.
2 de mai de 1944[modificar | modificar la font]
Lo 2 de mai de 1944, un batalhon de carris s'entraina près de Montpesat de Carcin e de balas son tiradas dins lor direccion. Represalhas contra la populacion civila :
- a Montpesat de Carcin : pilhatges e incendis d'ostals, cinc personas tuadas e quinze deportadas;
- a Belfòrt de Carcin : sièis personas arrestadas dont quatre moriguèron en deportacion.
11 e 12 de mai de 1944 : parçan de Fijac[modificar | modificar la font]
La division recep alara l'òrdre d'inspectar las vias ferroviàrias e las rotas en vista d'un movement cap al nòrd.
Lo 11 de mai de 1944, a punt d’alba, Adolf Diekmann comandant lo 1Modèl:R batalhon del regiment Der Führer, quita, amb son unitat, las vilas de Valéncia d'Agen e Moissac. Se dirigisson sus la D653 cap al nòrd-oèst del departament d’Òlt. En camin, dins los vilatges atraversats (Lauzès, Orniac, Blars, Gresas), arrèstan personas que son deportadas. Entre Livernon e Assièr, un acrocatge se produsís entre los SS e los maquisards. A La Tronquièra, craman e pilhan d’ostals. 40 òmes son arrestats demest la populacion, 15 moriguèron en deportacion. 15 òmes son arrestats a Sosçairac. Capturan tanben un resistent, André Peze que moriguèt en seguida de torturas violentas. Los SS se devesisson e investisson a l’encòp mai d’un vilatge carcinòl Cardalhac, Gòrsas, Molièras e cometon pilhatges, arrestacions e deportacions.
Una autra colomna de la division " Das Reich" atenh Lo Borg. Tretze òmes, après violéncias, son arrestats. A 8 oras, a La Capèla Marival, totes los òmes, de 16 a 60 ans, son recampats per la plaça del vilatge. 73 son arrestats e mandats a Caors amb los autres presonièrs. Son embarrats per la nuèch dins las cavas de carbon del licèu Clamenç Maròt. Lo 12 de mai son menats a la casèrna de Montalban que i arriban a 2 oras de l’après-miègjorn. Pendent qualques jorns patisson violéncias, torturas, execucions somàrias. A partir del 21 de mai los oficièrs mandan, a l’azard, d’unes presonièrs en camps de concentracion o al trabalh forçat en Alemanha. Los SS arriban a Terron per i capturar los òmes, mas los abitants prevenguts se son resconduts pels bòsques. Van alara a Sent Seren que 37 personas i son embarradas dins un autobus e menadas e empresonadas a Maurs.
Lo 12 de mai de 1944, los SS encerclan la vila de Fijac. 448 Fijagòls son recampats dins la cort de la gendarmariá o detenguts a l’Ostal Tilh, plaça dels Carmes (ara plaça del 12 de mai de 1944). Recampats amb d’autres presonièrs son mai de 800 personas que son regropadas a la casèrna dels Dragons de Montalban. D’unes son torturats, d’autres fusilhats, 540 son deportats (a Neuengamme e a Dachau), un nombre bèl es tanben mandat al trabalh forçat en Alemanha. Lo meteis jorn, soldats tuan e pilhan pels vilatges de la tombada: Lunan e Sent Fèliç.
21 de mai de 1944 a Fraissinet-lo Gelat[modificar | modificar la font]
Lo 21 de mai de 1944 vèrs 17 oras, doas colomnas venent de Vilafranca del Peiregòrd atravèrsan lo vilatge e s'arrèstan per la rota de Caors. A 18 h 30, una darrièra colomna arribant de Fumèl se planta al còr del borg. Totes los òmes son recampats per la plaça del vilatge, las linhas telefonicas copadas. Tres femnas son penjadas e onze òmes son fusilhats.
Començament del mes de junh de 1944 : Fijac e Issendolús[modificar | modificar la font]
Lo 1èr de junh los resistents sabòtan la via ferrada a Capdenac Gara. En represalhas, los soldats alemands basats a Cailús tuan nòu civils a Limonha de Carcin, Cadrieu e Frontenac.
Lo 3 de junh, lo maquís del Colombièr ataca doas veituras alemandas. Los Alemands fusilhan alara 19 abitants au Cailar comuna de Linac, a Viazac e a Banhac de Cele.
Lo 8 de junh abaton un vièlh Issendolús, puèi parton al mas de Gabaude o plan volontaris s’èron recampats dins las granjas après l’anonci del desbarcament de Normandia. 44 personas son chapladas, 70 son deportadas.
Desplaçament cap al Front[modificar | modificar la font]
La division "Das Reich" s’encamina cap al front de Normandia, es ralentida per la Resisténcia a Bretenós e Cressensac. Lo 9 de junh de 1944 cometon lo chaple de Tula : 99 penjats e 149 deportats. Estaciona dins lo parçan de Limòtges per tal de redusir lo maquís. Pasmens, lo 8 de junh de ser, la division recep l’òrdre de montar en Normandia tan lèu coma possible [4].
En fin de matinada del 10 de junh, Adolf Diekmann e sos òmes chaplan la populacion e detruisson lo vilatge d'Orador de Glana : 642 victimas.
La batalha de Normandia[modificar | modificar la font]
Replec cap a Alemanha[modificar | modificar la font]
D’unes SS de la "Das Reich" se rendèron copables del chaple de 18 personas a Tourouvre (Orne) e de l'incendi d'una part de la vila, lo 13 d’agost de 1944, après la batalha de Normandia.
Nòtas[modificar | modificar la font]

Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) An in-depth examinacion of the 2.SS-Panzer-Division Das Reich
- (en) L'òrdre de batalha de la division Das Reich al mes de julhet de 1944, vejatz la (en) significacion dels simbòls
- Lo crime de massa a Orador de Glana - Memòri de geopolitica- cap de batalhon Remy Cadapeaud – març de 2003 - Collègi Interarmadas de Defensa - Memòri Cota : 2003-37 - Document N° : 8189 - (fr) Resume e (fr) version PDF.
- Penaud, Guy - "[La "Das Reich" 2e SS Panzer Division]" (Parcours de la division en France - 560 pages), Editions de La Lauze/Périgueux - ISBN 2-912032-76-8
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Guido Knopp, Los SS, un avertiment de l'istòria, Presses de la Cité, París, 2006, p. 296
- ↑ (en) Normandy and Falaise - April to August 1944
- ↑ Dorsièr laureat del concors de la Resisténcia d'Anne Salvagniac e Anaïs Baldy.
- ↑ Penaud Guy, La "Das Reich", La Lausa, 2005, 558 p.


text:
Narbona
Narbona (Narbonne en francés) es una vila occitana de Lengadòc, situada dins lo departament d'Aude e la region administrativa de Lengadòc-Rosselhon. Es localizada pròche la Mar Mediterranèa, entre Besièrs e Perpinhan. Siaguèt integrada al patrimòni mondial de l'umanitat de l'UNESCO en 1996. En epòca romana, donèt son nom a la Gàllia narbonesa.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Geograficament, es enrodada pel Massís de la Clapa a l'oèst, Corbièras a l'èst, e los estanhs de Bajas e Sijan al sud.
Istòria[modificar | modificar la font]
La ciutat foguèt fondada pels romans en 118 abans lo Crist. Èra alavetz la Colonia Narbo Martius del nom del cònsol roman Quintus Marcius Rex. Narbona èra situada a la crosada de doas estradas romanas importantas: la via Domícia, e la via Aquitània. Se pensa que lo nom Narbo poiriá èsser un toponim cèlta o ibèr Narbo.
Pus tard, en 45 abans lo Crist, Juli Cesar installèt a Narbona los veterans de la Xena legion. Puèis, en 27 abans lo Crist, l'emperaire August faguèt una visita a la ciutat e 5 ans pus tard ne fasiá la capitala de la província romana de la Gàllia Narbonesa. Siaguèt entrò la fin de l'Antiquitat romana una de las ciutats pus importantas de Gaula. Segon lo Estrabon n'èra la primièra. Durant los dos primièrs sègles de l'èra cristiana sa superficia èra vesina de 100 ectaras, çò que laissa pensar que sa populacion èra propdana a 35 000 abitadors.
Aprèp sa destruccion en 145 per un incendi accidental, Antonin lo Piós faguèt reconstruire Narbona en 160 e espandiguèt puèis la ret rotièra de la Narbonesa.
La ciutat declinèt durant l'Antiquitat tardiva. L'encencha, que probablament data de la fin del sègle III, sonque delimitava 16 ha. En 462, Narbona siaguèt integrada al reiaume visigòt de Tolosa.
Al començament del sègle VI, siaguèt Narbona brèvament la capitala dels visigòts qu'èran estats vençuts a la batalha de Vouillé (507) pels francs de Clovís. Gràcial'ajuda militara dels ostrogòts de la peninsula italica, los visigòts del rei Amalric servèron Septimània e Narbona. Amalric i siaguèt puèis assassinat en 531. Jol règne del roi Teudis (531-548), la ciutat siaguèt pas pus la capitala dels visigòts.
A partir de 719, foguèt conquistada per las tropas araboberberas musulmanas dels Omeias vengudas de la Peninsula Iberica e dirigidas pel tresen governaire d'Ispània, al-Samh. Se nomenava alara Arbona.
Administracion[modificar | modificar la font]
Division administrativa[modificar | modificar la font]
La ciutat de Narbona es devesida actualament en tres cantons :
- Lo canton de Narbona-Èst, format d'una part de Narbona (18 710 abitadors).
- Lo canton de Narbona-Oèst, format d'una autra part de Narbona (17 673 abitadors) e de las comunas de Bisanet, Canet, Marcorinhan, Montredon de las Corbièras, Mossan, Nevian, Raissac d'Aude e Viladanha (siá un total 26 665 abitadors).
- Lo canton de Narbona-Sud, format d'una terça part de Narbona (14 656 abitadors) amb la comuna de Bajas (siá un total 15 496 abitadors).
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitat[modificar | modificar la font]
- Charles Trenet, cantaire.
- Joan Josèp Cassanea de Mondonvila, compositor barròc e violonista.
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Parlar narbonés (parlar lengadocian)


text:
Itelmèns
Los itelmèns (itenme'n, en lenga itelmèna, vòl dire 'abitant de la tèrra seca' o 'èsser uman'), coneguts tanben coma kamchadals (de kamchalo, nom que donavan los russes als koriaks e als chokchis) son un pòble indigèna de Russia que demòra dins la província de Kamchatka (principalament dins lo districte de Koriakia). Segon lo recensament rus (2002), èran 3180 individús que solament 10% parlavan la lenga itelmèna. 60% demòran dins la província de Kamchatka (40% en Koriakia) e 22% dins la província de Magadan. Son de shamanistas cristianizats. Al sègle XVIII entrèron en contacte amb l'Empèri Rus e foguèron decimats pels cosacs. Fòrça d'eles se maridèron amb de cosacs, doncas lo tèrme kamchadal servís tanben per nomenar la populacion mixta de cosacs e itelmèns.


text:
Avioth
Avioth es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Avioth i aviá ja un cònsol e un tribunal échevinal #que foncionavan dempuèi los ans 1230[1]. Cònsol e échevins recebián los actes de venta e donation de bens situats sul territòri de la vila.
La commune d'Avioth avait déjà un maire et un tribunal échevinal qui fonctionnaient dès les années 1230[2]. Maire et échevins recevaient les actes de vente et donation de biens situés sur le territoire de la ville.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Goffinet, Cartulaire del abbaye de Orval, acte nModèl:O 391 de 1261, fa referéncia a un acte del tribunal échevinal retut 30 ans mai d'ora.
- ↑ Goffinet, Cartulaire de l'abbaye d'Orval, acte nModèl:O 391 de 1261, fait référence à un acte du tribunal échevinal rendu 30 ans plus tôt.


text:
Entrevaus
Entrevaus (Entrevaux en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La vila a situat al confluisson del Var (una station de vigilància de lo sieu còrs a implantat a Entrevaux[1]) e de la Chalvagne, a unitat|472|m {{}} d'altitud[2].
La municipalitat a traversat per la rota nacionala 202 e lo sentier de grand randonnée GR4.
La parca de Entrevaux se desservie per la linha de Niça a Digna[3].
La ville est située au confluent du Var (une station de surveillance de son cours est implantée à Entrevaux[1]) et de la Chalvagne, à 472 m d’altitude[2].
La commune est traversée par la route nationale 202 et le sentier de grande randonnée GR4.
La gare d’Entrevaux est desservie par la ligne de Nice à Digne[3].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Prefectura de las Alpes-de-Anautita-Provence, DDRM, op. cit., pàg. 28
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
La_Torre.
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
train.


text:
771
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 771 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Après l'ataca de 770, incursion novèla deis Arabis dins l'Empèri onte capturèron un nombre important de presoniers.
America[modificar | modificar la font]
Calakmul[modificar | modificar la font]
Una estèla indica l'existéncia d'un rèi dich B'olon K'awiil dins la ciutat.


text:
Baldur's Gate
Baldur's Gate es un videojuec medievau fantastic creat per BioWare e editat per Black Isle Studios sortit en 1998. Es basat sus lei reglas dau juec de ròtle AD&D 2a Edicion e sus l'univèrs dei Reiaumes Oblidats. Premier òpus de la seria dei Baldur's Gate, conta l'istòria d'un eiretier dau dieu Bhaal luchant còntra un complòt organizat per son frairastre malefic Sarevok. Lo jogaire a la possibilitat de seguir la quista principala o unei quistas segondàrias, d'explorar lo mond dau juec, de resòuvre d'enigmas o de combatre d'enemics nombrós e variats.
Lo juec recebèt un acuèlh fòrça favorable de part de la premsa especializada. Una extension (Baldur's Gate: Tales of the Sword Coast) sortèt en 1999 e la seguida (Baldur's Gate II: Shadows of Amn) aguèt un succès encara pus important.


text:
Votre requête : Diocèse = Angoulême
- abbaye Notre-Dame de La Couronne
- abbaye Notre-Dame de Nanteuil-en-Vallée
- abbaye Saint-Benoît de Tusson (femmes)
- abbaye Saint-Cybard d'Angoulême
- abbaye Saint-Etienne de Baignes
- abbaye Saint-Pierre de Cellefrouin
- abbaye Saint-Pierre de Lesterps
- abbaye de Saint-Amant-de-Boixe
- cathédrale Saint-Pierre d'Angoulême
- confrérie des trinitaires d'Angoulême
- prieuré Notre-Dame de Beaulieu (dioc. Angoulême)
- prieuré Saint-Florent de La Rochefoucauld
- prieuré Saint-Lazare de Villejoubert
- prieuré Saint-Léger de Cognac
- évêché d'Angoulême


text:
Regim de Pétain
Lo regim de Pétain foguèt lo regim politic autoritari d'extrèma drecha de l'estat francés, dirigit pel marescal Philippe Pétain, acantonat especialament al sud de l'estat francés e dins las colònias francesas, e que durèt entre junh de 1940 e agost de 1944, fins a la retirada de l'armada alemanda. Lo sèti d'aquela dictatura foguèt impausat dins la vila de Vichèi.
Somari
Denominacions[modificar | modificar la font]
La designacion oficiala d'aquel regim èra la d'Estat Francés (État Français). Aquel regim es nomenat dins l'us internacional amb las expressions inadeqüatas de Govèrn de Vichèi* o Regim de Vichèi* o França de Vichèi* perque es dins la vila de Vichèi que se trobava lo sèti del govèrn (l'avián transferit de París cap a Bordèu en 1940, puèi cap a Vichèi). Ça que la Vichèi causiguèt pas jamai d'albergar aquel regim e mai ne foguèt pas la capitala oficiala, que restava París en teoria.
Territòri[modificar | modificar la font]
En teoria, lo regim de Pétain s'aplicava a tot l'estat francés metropolitan, levat Alsàcia-Lorena que los nazis l'avián estacada directament a l'administracion alemanda. Après la desfacha militara francesa de 1940 davant los alemands, e fins en 1942, la França metropolitana se dividiguèt en doas zonas:
- Una "Zona Ocupada" al nòrd, sota ocupacion militara alemanda e sota administracion civila del regim de Pétain, pasmens lo poder nazi i fasiá çò que voliá e se superpausava al regim de Pétain.
- Una pretenduda "Zona Liura" al sud, sota administracion pus dirècta del regim de Pétain (cal precisar que correspondiá pas precisament amb los limits d'Occitània).
L'11 de novembre de 1942, l'armanda alemanda ocupèt militarament la "Zona Liura" e aquò permetèt al regim de Pétain d'exercir una administracion civila un pauc pus unida dins l'estat francés, tot essent afeblit.
Las colònias francesas apertenián al regim de Pétain al començament, mas pauc a cha pauc passèron del costat de las Fòrças Francesas Liuras dirigidas per Charles De Gaulle.
Eveniments e cronologia[modificar | modificar la font]
Après l'armistici signat amb l'Alemanha nazi en junh de 1940, lo marescal Philippe Pétain formèt lo denomenat Govèrn collaboracionista francés, que coma son nom indica, va collaborar amb lo regim nazi, qu'ocupèt militarament París, lo nòrd e tota la còsta atlantica de França: aquò èra la "Zona Ocupada". La zona sud restava sota l'administracion dirècta del regim de Pétain e se sonava la "Zona Liura" (cal precisar que correspondiá pas precisament amb los limits d'Occitània). Mas l'11 de novembre de 1942 l'armada alemanda ocupèt la "Zona Liura" per de rasons estrategicas, tot en manténer lo regim de Pétain per l'administracion correnta, e ansin s'acabèt la biparticion del territòri francés. L'armada italiana aviá ocupat las zonas frontalièras alpencas e Niça, de 1940 a 1943, puèi i daissèt la plaça a l'armada alemanda en 1943.
La capitala de fach del regim de Pétain s'èra establida dins la "Zona Liura", a Vichèi, sens qu'aquela vila o aguèsse demandat. Vichèi èra una sosprefectura d'Alèir, situada al centre de l'estat francés, al còr de la region istorica de Borbonés e en Occitània.
Lo regim de Pétain se liguèt estrechament amb la Gestapo e los SS, deportant mai de 70 000 josieus a de camps de concentracion dins diferents païses d'Euròpa e envièt 650 000 trabalhadors (entre volontaris e forçats) en Alemanha coma ajuda a l'esfòrç de guèrra alemand. Pr'aquò, la durada d'aquel govèrn anèt pas enlà de la preséncia de las tropas alemandas en França e sa dissolucion, en 1944, entraïnèt la condemnacion a mòrt de Pétain, commutada après en pena a perpetuitat pel general Charles de Gaulle, e Pétain moriguèt presonièr a l'illa d'Yeu en 1951.
La question occitana sota Pétain[modificar | modificar la font]
Lo regim de Pétain impausava una ideologia passadista que se focalizava subre las tradicions e la ruralitat, consideradas coma las basas d'un òrdre autoritari. Dins aquela vision, Pétain pensava que l'occitan, que lo concebiá el coma una lenga del passat e de la campanha, podiá participar a aquela ideologia. Aital lo regim autorizèt un ensenhament timid e opcional de l'occitan (dich "provençal") dins las escòlas, mas amb de mejans fòrça modèstes es sens cap de volontat de desvolopament lingüistic modèrne. En tot cas, una part de l'administracion pétainista foguèt ostila a aquelas mesuras e frenèt coma poguèt las possibilitats de corses d'occitan. Lo movement occitan (classicistas e mistralencs mesclats) foguèt dividit davant aquela situacion:
- Una part dels occitanistas critiquèt l'autoritarisme pétainista e sostenguèt o participèt a la Resisténcia, coma per exemple Carles Camprós, Marcèl Fèlix Castanh e Robèrt Lafont.
- Una granda part foguèt fòrça passiva, coma o èra la majoritat de la populacion.
- Enfin, una part sostenguèt lo regim de Pétain e la collaboracion: foguèt lo cas especialament del felibre Carles Maurràs qu'èra conegut per son òbra ideologica d'extrèma drecha al servici del nacionalisme francés dempuèi lo començament del sègle XX; tanben foguèt lo cas de Loís Alibèrt, que son accion politica aguèt un impacte plan pichon en tot cas. Totes dos foguèron jutjats e empresonats après la Liberacion.
Après la Liberacion, los principals movements occitanistas, coma lo Felibritge e lo novèl Institut d'Estudis Occitans (fondat en 1945), condemnèron oficialalament lo pétainisme.
Lo movement occitanista a publicat d'estudis istorics per explicar aquel periòde sombre. Especialament:
- LAFONT Robèrt (1974) La revendication occitane, coll. L’Histoire vivante, París: Flammarion, p. 252 253
- MARTÈL Felip (2001) = MARTEL Philippe, “Le mouvement occitan pendant la Seconde Guerre Mondiale ou le temps de la grande tentation”, Lengas 50, 2001: 15-57
- Dorsièr dins La Setmana en 2000, n° 265, p. 4-5


text:
Francis Cabrel
Francis Cabrel, vasut lo 23 de novémer de 1953 a Agen, ei un cantaire, compositor, autor occitan e francés, d'origina friolana. En 1983, escrigot ua cançon titolada "Los chivalièrs catars", en omenatge a sa cultura occitana. En 2010 participa a un album deu Corou de Berra.
Ei tanben vicepresident de l'associacion Votz del Sud. Frem cançons interpretadas per Francis Cabrel son devengudas classicas de la cançon francesa ("L'encre de tes yeux", "Petite Marie"...) e eston reviradas en autres lengas.
Somari
Discografia[modificar | modificar la font]
Participacions[modificar | modificar la font]
Interprèt[modificar | modificar la font]
- 1985: SOS Éthiopie dab lo collectiu Chanteurs sans frontières.
- 1992: Quand j'aime une fois, j'aime pour toujours de Richard Desjardins sus l'album Urgence, 27 artistes contre le sida.
- 1992: Les Passantes sus l'album collectiu Chantons Brassens.
- Dempuish 1992: participacions aus espectacles deus Enfoirés.
- Dempuish 1993: participacions aus albums e concèrts ende l'associacion Sol En Si.
- 1996: Sarbacane sus l'album Merci d'être venus de Jean-Jacques Milteau.
- 1997: Tandem dab Vanessa Paradis sus l'album Le Zénith des Enfoirés.
- 1997: Yo vengo a ofrecer mi corazón dab Mercedes Sosa sus son album Algo más de amor e sus The Best of Mercedes Sosa (Polygram, 1997).
- 2000: Petite Angèle de Daniel Balavoine sus l'album collectiu Hommages...
- 2002: La Complainte de la butte dab Patrick Bruel sus l'album Entre deux.
- 2004: Des nuits trop longues dab Michael Jones sus l'album Prises et Reprises.
- 2006: Gardien de nuit dens lo conte musicau Le Soldat Rose de Louis Chedid e Pierre-Dominique Burgaud.
- 2006: Le Loir-et-Cher dab Michel Delpech sus l'album Michel Delpech &...
- 2008: Pas question d'aventure dab Claude Dubois sus l'album Duos Dubois
- 2008: Giors dab lo Corou de Berra sus l'album 10
- 2011: Les filles à quoi ça sert ? dab Jean-Jacques Goldman, Alain Souchon e Bénabar, per la musica deu filme Titeuf le film
- 2011: Tout reste à faire dab Souad Massi sus l'album O Houria
Reviradas[modificar | modificar la font]
Lo medish Francis Cabrel hesot un discs de las soas cantas en espanhòu, Algo más de amor, dab « Vengo a entregarte mi corazón » en duo dab Mercedes Sosa. Duas cantas, La quiero a morir (adaptacion de Je l'aime à mourir) e Si algún día la ves (Si tu la croises un jour), son cantadas per frem d'artistas : Marc Anthony, Shakira, Jarabe de Palo, Lajhos, Manuel Garcia...
Jarabe de Palo hesot tanben ua version en italian de La quiero a morir, dab Francesco Renga.
Los cantaires canadians Roch Voisine e Jonas cantan Until Death Do Us Part, adaptacion en anglés de Je l'aime à mourir.
La cantaira chèca Lenka Filipová hesot versions en chèc de duas cantas de Francis Cabrel (Zamilovaná, adaptacion de Je l'aime à mourir; Přestaň si hrát na trápení adaptacion de Une star à sa façon).
Lo cantaire alemand Felix Meyer hesot ua version, en alemand de la canta La corrida (Die Corrida, en l'album Von Engeln und Schweinen).


text:
Ascensor espacial
L'ascensor espacial es un tipe de transpòrt espacial entre la superfícia e una orbita a l'entorn de Tèrra (o d'una autra planeta). Se basa sus l'idèa d'un cable mantengut tibat per la fòrça centrifuga deguda a la rotacion de la Tèrra sur ela meteissa. Per èsser en equilibri, lo cable se deu alongar al delà de l'orbita geoestacionària (36 000 km), dempuèi que la fòrça centrifuga despassa la fòrça de gravitacion. Un còp en plaça, de naus montant lo long d'un cable permetrián de rejònher l'orbita de biais mai economic qu'amb un lançador espatial classica coma una fusada.
L'idèa desvolopada dins los ans 1950 buta contra fòrça constrenchas tecnologicas, e d'en primièr l'inexisténcia d'un material a l'encòp sufisentament leugièr e resistent per resistir a la tension provocada pel quite pés del cable. La descobèrta dins los ans 1980-90 dels nanotubes de carboni, que las proprietats mecanicas teoricas poirián èsser sufisentas, donèt un vam novèl a aquela idèa, que demòra pasmens per l'ora del domèni de l'utopia o de la sciéncia-ficcion.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Naissença del concèpte[modificar | modificar la font]
Lo concèpte d'ascensor espacial foguèt inventat pel pionièr rus de l'astronautica Constantin Tsiolkovski en 1895[1] . Sul modèl de la Torre Eiffel, que s'acabèt la construccion en 1889, imaginèt una torre de 36 000 km de naut, que permetriá de menar per un ascensor de cargas en orbita.
Se lo concèpte de l'ascensor espacial tornèt lèu èsser lançat per Yuri Artsutanov que prepausèt en 1960 non pas una torre mas un cable suspendut dempuèi l'espaci e ne suggerent d'utilizar un dispositiu similari a une nau d'ascensor[2], Foguèt presentat pas qu'en 1978 al grand public per Arthur C. Clarke, dins son roman de sciéncia-ficcion orbital tower.
Clarke descriu la construccion, dempuèi una estacion espaciala, d'una gigantèsca torre destinada a constituir un ligam fixe entre la superfícia terrèstre e un contrapés en orbita geoestacionàri. L'equilibri de l'ensems es assegurat de contunh, per la construccion d'un autre element de torre dins la direccion opausada. Al total, es una mena de fronda de 72 000 km de long que cal realizar.
Coma sovent, Clarke s'inspirèt de trabalh scientifics reals, sobretot d'aqueles de l'engenhaire estatsunian Jerome Pearson, que publiquèt la seuna tèsi en 1975 (Jerome Pearson torna descobrir l'idèa fòrça mai tard que Yuri Arsutanov, perque los projèctes d'aquel demorèron confidencials), e aqueles de quatre autres estatsunians (John D. Isaacs, Hugh Bradner, George Edward Backus del Scripps Institution of Oceanography, e Allyn C. Vine del Wood's Hole Oceanography Institute) que publiquèt l'11 de febrièr de 1966, dins la revista Science (Satellite elongation into a true « Sky Hook »).
Dins los seus trabalhs, de 1975, Jerome Pearson prepausa d'adoptar una estructura de forme d'un long riban, qu'un tèrma auriá d'esperel lo ròtle de contrapés. Venguèt un projècte de 144 000 km (38 % de la disténcia Tèrra - Luna) mas es pas mai necessari de bilhar solidament la basa terrèstre de l'obratge (dins lo roman de Clarke, la basa de la torre es ancorada a de quilomètres dins lo sossòl).
Équilibri del sistèma[modificar | modificar la font]
L'ascensor espacial poiriá aver la forma d'un long cable sus que circulerarián de naus.
Cada porcion del cable es somese d'una partida a l'atraccion gravitacionala terrèstre, e d'autra partida a l'acceleracion d'entraïnament (la fòrça centrifuga), que s'equilibran a l'altitud de l'orbita geoestacionària. La pesantor domina en dejós d'aquela altitud, e cal doncas una longor sufisenta de cable (o una massa sufisenta, per exemple constituida del lançador avent lançat inicialament lo cable, çò que permetriá de raccorcir aquel darrièr) al dessús, per assegurar una tension cap al naut.
Fòra d'aquela a l'altitud de l'orbita geoestadionària, las seccions del cable an una velocitat de rotacion diferenta d'aquela qu'aurián s'èran en orbita liura: mai lenta en dejós e mai aviat al dessús.
Arribada dels nanotubes[modificar | modificar la font]
Los materials classics son insufisentament resistents, mas la descobèrta dels nanotubes donèt un vam novèl a aquela idèa.
Brad Edwards, de la fondacion californiana Eureka Scientific descrich en detalh un metòde possible de construccion d'un tal ascensor:
- D'en primièr, se lança un engenh espacial en orbita geoestacionària.
- Puèi aquel torna cap a Tèrra un riban prim (1 micromètre d'espessor) presentant de caracteristicas mecanicas ad hoc (resistent e leugièr). Pauc a pauc que lo cable davala, lo veïcul s'escarta de Tèrra per mantenir l'equilibri. Aténh atal une disténcia de 72 000 km.
- Un còp lo primièr cable bilhat al sòl, se n'utiliza per ne plaçar d'autres e constituir lo cable definitiu.
Un tal sistèma a un interés a causa del seu bas còst del foncionament. Dins de projèctes, l'energia de frenatge d'una nau davalanta se pòt quitament recuperada per propulsar una nau montanta. L'inconvenient principal es la vulnerabilitat a la meteoritas, als tèsts espacials, als engenhs aerians o a la Catastròfas naturalas.
De calculs s'efectuèron, e mostrèron que lo quita cable de nanotubes deuriá mesurar prèp d'un mètre de larg, èsser tan prim coma una fuèlha de papièr, e èsser capable de suportar una tension de prèp de 63 GPa, equivalenta a « un torneg de tir a la còrda opausant 100 000 personas de cada costat »[3].
Nicola Pugno de l'Escòla politecnica de Turin fa pasmens remarcar que las assemblatges de nanotubes de carboni ont se fonda totas las esperenças serián pas pro solides[4]. Dins un article del Journal of Physics : Condensed Matter[5], apond que, quitament dins lo cas que l’ascensor espacial seriá estat plaçat, las micrometeoritas e l’erosion per l’oxigèna mancarián pas de l’aflaquir.
Concors[modificar | modificar la font]
La NASA organizèt un concors avent per objectiu la concepcion d'un cable de nanotubes, lo Tether Challenge. Aquel concors ofrèt en 2008 un prèmi d'un milion de dolars a l'equipa qui prepausará lo cable de nanotubes mai resistent, e que siá al mens dos còps melhor que lo melhor cable sul marcat[6].
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- (fr) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en francés intitolat « Ascenseur spatial ».
- ↑ "Constantin Tsiolkovsky,Grezy o Zemle i Nebe (i) Na Veste" (en rus), Especulacions al subjècte de la Tèrra e del Cèl, e sus Vesta Acadèmia de las Sciéncias de l'URSS, Moscóu, 1959, p. 35 (publicat pel primièr còp en 1895)
- ↑ (en) Nasa hopes to catch an elevator to space, sul site de The Guardian
- ↑ (fr)Ascenseur spatial: un rêve qui manque de solidité...; Christophe Olry, Futura-Sciences
- ↑ (fr) Ascenseur spatial : un rêve qui manque de solidité...
- ↑ (en) On the strength of the carbon nanotube-based space elevator cable: from nanomechanics to megamechanics [pdf]
- ↑ (en) 2008, Tether Strength Competition The Spaceward Foundation


text:
Arsèguel
Arsèguel es una municipalitat de la comarca de l'Aut Urgèl (Catalonha). Segre es traversat per un pont de pèira de dos uèlhs, bastit al començament del sègle XX al luòc del pont ancian, que s'emportèt un aigat en 1872. Aquel primièr pont foguèt remplaçat alavetz per una palanca, que s'emportèt un aigat en 1892. Près sieu i a la caseria del Pont d'Arsèguel. Ditz Pascual Madoz que près lo pont i aviá una font termala, que sas aigas portavan acid carbonic, magnèsi, fèrre e sulfat de cauç. I a, al delà, d'aiga amont de Segre, mas ja dins lo tèrme vesin del Pont de Bar, los ancians banhs sulfuroses de Sant Vicenç. Madoz menciona tanben al tèrme la cabana de pastors de l'Isern, lo Maset de Carcolze, lo de Planas, lo de Sança, la Masia de la Casota, la Bollera e lo Molin de l'Isern. I a tanben l'ermitatge de la Maire de Dieu del Carme.
Situacion[modificar | modificar la font]
Es situada al nòrd-èst de la comarca, majoritàriament al bòrd esquèrre de Segre, dins la val bassa del riu d'Arsèguel, dich tanben Riu Sobirà o de Cadí, que se forma a la ressègue d'aquel darrièr nom, situada a miègjorn del tèrme.
Força accidentada, la pichona municipalitat acara a tramontana e a orient amb lo tèrme del Pont de Bar. A tramontana, compren un pichon sector a la drecha de Segre, près que i n'a la caseria del Pont d'Arsèguel. Al sector nòrd-oèst acara amb l'enclavament del Vinyer de Bescaran, de la municipalitat de Anserall. Lo limit de ponent amb lo d'Alàs i Cerc seguís un traçat pels vessants montanhoses que van dempuèi la riba esquèrra de Segre e fins al calhau de la Gralla. A miègjorn, lo termenal amb Cava passa pels versants septentrionals de lo Grau e coïncidís en partida amb lo torrent del Solà, que desguassa per la drecha al riu de Cadí, dich tanben riu Sobirà.
Òm accedís dins lo vilatge d'Arsèguel, cap de municipalitat, per una rota locala que partís de la N-260, près el Pont d'Arsèguel. Aquela rota remonta lo cors del riu d'Arsèguel e arriba fins als nuclèus de Cava e Ansovell, ja al tèrme vesin de Cava.


text:
Economia de Peró
L'economia de Peró es un rebat de sa geografia variada- un litoral arid, los Andes mai al dedins, e la seuva Amazonica que s'estend fins a la frontièra amb Colómbia e Brasil. Lo país a de ressorsas mineralas abondosas dins las regions de montanha, e lo sieu litoral es ric en peis[1]. Tradicionalament, lo país s'es basat tradicionalament en l'espleitacion, tractament e exportacion de las ressorsas naturalas, principalament minièras, agricòlas e de pesca. Malgrat aiçò, en los darrièrs ans s'obsèrva una diversificacion fòrça importanta e una creissença notabla dins de sectors coma l'agroindustria, de servicis e d'indústrias leugièras, amb importanta valor agregada[1].
La majoritat dels perovians vivián de l'espleitacion, transformacion e exportacion de las ressorsas naturalas, de l'agricultura e dels servicis. Las politicas d'industrializacion aplicadas dins las annadas 50, 60 e sustot 70, basadas en la substitucion d'importacions, aguèron gaire d'efièch. La fòrta crisi economica de la fin de las annadas 80, va agudizar encara mai los problèmas, fins a l'aplicacion d'una politica drastica de dubertura neoliberala e correccion dels comptes fiscals dins las annadas 90, çò qu'a permés l'expansion economica del país.
Après mai de 15 ans d'aplicacion d'aquelas mesuras economicas, e davant una economia mondiala en expansion, comencèron d'aparéisser de resultats positius apiejats per la conjontura internacionala, mas tanben per un adequat ordenament en los comptes intèrnes: l'economia cresquèt de mai de 4% l'an entre 2002 e 2006, amb un taus de cambiament estable e una inflacion bassa. La creissença sautèt per 9% a l'an entre 2007 e 2008, ajudat per l'ascens dels prèses internacionales dels metals e las politicas agressivas de liberalizacion[1]. Las exportacions o faguèron en mai de 27% en arribant a US$ 31 500 milions, l'investiment privat e public atenguèt 21% del PIB, las resèrvas internacionalas netas (comprés l'aur) arribèron als US$ 35 131 milions, las intradas de l'Estat per recobrament d'impòstes aumentèron de 33%, lo deute per lo qu'es del PIB se redusiguèt notablament de 50% en 2000 a 24% lo 2008, e lo budgèt nacional cresquèt en 50% en los darrièrs cinc ans, fins a arribar als US$ 32 500 milions. Malgrat aiçò, en 2009 i aguèt una casuda del creissença per 1%, coma resultat de la recession mondiala. La creissença rapida del país ajudèt a redusir a 15% la praubesa dempuèi 2002, e mai lo caumatge demòre naut[1].
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 CIA, « The World Factbook » Acessat lo 27 d'abril de 2013.
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Lo Sistèma nerviós autonòm (SNA o sistèma nerviós visceral) es una part del Sistèma nerviós periferic responsable del contraròtle inconscient de las foncions visceralas.[1] Lo SNA contraròtla lo ritme cardiac, la digestion, lo ritme respiratòri, la salivacion, la transpiracion, lo diamètre de las pupilhas, la miccion, e lo desir sexual. Emai que la majoritat d'aquestas accions sián involontàrias, d'unas, coma la respiracion, trabalhan en tandem amb la consciéncia.
Es classicament devesit en dos sosistèmas: lo Sistèma nerviós parasimpatic e lo Sistèma nerviós simpatic.
- ↑ Modèl:DorlandsDict
- ↑ Sherwood L., Physiologie humaine 2eme édition, éditions de boeck, 2006


text:
Alg·èrie
L’Alg·èrie (en arabo الجزائر / al-Ğazā’ir, en bèrbèro (tamazight) Ldzayer / ⵍⴷⵣⴰⵢⴻⵔ / لدزاير, en kabilo لجاير / Lz̹ayer, en francês Algérie) est un payis situâ u centro du Magreb, en Africa du Nord. El est lo payis més ètendu du continent afriquen aprés lo Sodan. L’Alg·èrie partage des frontiéres tèrrèstres avouéc la Tunisie u nord-levant, la Libie u levant, lo Nig·èr u sud-levant, lo Mali et la Môritanie u sud-ponant, et lo Maroc, asse-ben que quârques kilomètres de son tèrritouèro anècciê, lo Sahara occidentâl, u ponant. Enfin, el est limitâ u nord per la mar Mèditèrranê. La capitâla est la vela d’Alg·èr.
Constitucionalament, l’Alg·èrie est dèfenia en tant que payis arabo, bèrbèro (amazigh) et musulman.
La Rèpublica alg·èrièna dèmocratica et populèra est un Ètat membro de l’Union afriquêna et de la Liga araba depués praticament son endèpendence, el at tot-pariér contribuâ en 1988 a la crèacion de l’Union du Magreb arabo (UMA).


text:
Lasa
Lasa (basco), Lasse (francés), qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra.
Lo gentilici qu'ei lasar.
L'arriu d'Arnegi e los sons afluents los arrivets de Pagolako, de Landarreta e d'Ontzoroneko que traucan la vila.
Qu'ei un punt de partença de cap a las montanhas Adartza (1250 m) e Munhoa (1021 m).
Somari
Comunas tòcatocantas[modificar | modificar la font]
- Azkarate au nòrd
- Uhart de Cisa a l'èst
- Anhauze a l'oèst
- Arnegi au sud-èst
- Banka au sud-oèst
- Luzaide dens la Comunautat Forala de Navarra au sud.
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La parròquia de Lasa qu'ei mencionada en 1266. Que s'i tròba mencion, en 1333, de la comandaria de Mokosail (adaptacion basca de « bon conselh »), dependent de Roncesvaus, puish deu capítol de Baiona, qui arcuelhiva los pelegrins deu Camin de Sant Jaume.
Economia[modificar | modificar la font]
L'agricultura qu'ei la principau activitat economica de la comuna, on e's produtz vin d'Irulegi.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
De véder[modificar | modificar la font]
- Ostaus tradicionaus bascos Etxartea (sègle XVII), Harginaenea (fin deu sègle XVII) e Laskorria (sègle XVIII), a la manièra de Meriategia.
- Glèisa de Sant Martin, deu sègle XIX.


text:
Chapeiry
Chapèri en arpitan (Chapeiry en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Anautita Savoie
Haute Savoie
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La parròquia de Chapeiry i aguèt jonch a aquela de Montagny-las-Lanches fins en 1596 e de 1803 a 1872.
La paroisse de Chapeiry fut unie à celle de Montagny-les-Lanches jusqu'en 1596 et de 1803 à 1872.


text:
Unicode
L'Unicode es un estandard informatic que permet los escambis de tèxtes en lengas diferentas a un nivèl mondial. Es estat desvolopat pel Consòrci Unicode, qu'a per tòca de permetre lo codatge de tèxt escrich en donar a tot caractèr de quin sistèma d'escritura que siá un nom e un identificant numeric, e d'un biais unificat, quina que siá la plataforma informatica o lo logicial. L'estandard es ligat a la nòrma ISO 10646. Sa darrièra version, Unicode 6.3, es estada publicada lo 30 de setembre de 2013


text:
Apatosaurus
Er Apatosaurus siguec un genre de dinosaure dera familha des diplodocids que visquec en eth jurassic tardiu en Nòrd-America e que pesaua ues 30 tones. Era un sauropòde gran - eth sòn nom vò díder reptil faus - damb un còth long e un cap petit. Apatosaurus auia de minjar tostemps èrbes baishes ath torn d'un estanh més tanben es huelhes des arbes nauts.
Aguestes, es arringaua damb es sues dents en horma d'espilhes e es tragiaua senceres. Era planta era digerida en eth estomac a on i auien, de segur, petites peires tà ajudar ena digestion (que s'aperen es peires estomacaus o gastrolits).
Eth cap der Apatosaurus adara se cre qu'era com eth deth Diplodòcus. Eth còth ei mès prim, damb 15 vertebres ligades as costilhes. Shens dubte es muscles ancorauen aguesti e permetien qu'eth còth demores fermaments ligat. Es costats des vertebres deth còth e es de darrèr hormen cauitats (pleurocoels) que serveishen tà leujar eth pes total d'aguesti creatures gigants.
Es espines deth còth, maugrat que son plan cortes, comparades damb es de darrèr amassen totun damb muscles poderosi e damb ligaments tà enauçar eth còth. Coma en es Diplodòcus, es espines proches dera base deth còth son divisades pera mitat e, de segur, que dauen un ligam massiu mès que no pas còrrer pes luges.
Era esqueleta[modificar | modificar la font]
Es vertebres de darrèr son mens elaborades qu'es vertebres deth còth mès an espines plan nautes qu'auien de ligar ben hòrt es muscles. En es malucs, cinc des vertebres se fonduzen amassa tà hormar un supòrt massiu pes ossi dera pelvis tà transméter eth gran pes deth cos entas, sons pès grans tanben coma colones.
Era coa ei plan longa tà ua bèstia que caminaua a quate pates (se coneishen 82 vertebres d'un solet individú). Es pates son bastides de horma plan massiva e coma colones ta sostiéner eth pes d'aguest animal gigantal. Es pès son relativaments corts coma es d'un elefant. Ena pata de deuant un det a ua arpa més longa qu'era des aute quate dets. Era pata de darrèr a tres dets damb arpes e dus que son redonds.
Era planta deth pè ei egau as des elefants. An un muscle fibrós tà ajudar ena caminada coma se fosse un talon des umans. Atau, es dets der elefent demoren pas plans sus eth tèrra quan camine, mès demoren sus un muscle fibrat que hé un angle damb eth terra. En desvolopar açò, es elefants an solucionat aguest problema tà caminar.
Cada viatge qu'enaucem eth noste talon demorem desequilibrats pr'amor que tot eth pes demora suportat sonque per un solet pè. Açò cansa plan e es sabates mos ajuden a non cansar-nos pas. Es elefants hen atau mès demorarien plan cansats se caminassen coma nosati. An desvolopat ua auta horma de caminar diuersa ara nosta. Es sauropodes que heien, de segur, atau. Es pès son plans e auien ua mena de talon fibrat ta'ls ajudar a caminar.
http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Apatosaurus33.jpg
Hont: The Illustrated Directory of Dinosaurs and Other Prehistoric Creatures, Greenwich Editions, 2005.