text:
Patz
Lo mot patz deriva del latin pax e generalament se definís, al sens positiu, coma un estat de tranquillitat o de quietud, e dins un sens opausat coma abséncia d'inquietud, de violéncia o de guèrra.
Del punt de vista del Drech internacional, la Patz es un acòrdi o un tractat que met fin a la guèrra (coma per exemple, la Patz de Vestfàlia). Se pòt parlar d'una patz sociala coma entanta e bonas relacions entre los grops, classas o grops socials al dintre d'un país. Al nivèl individual, la patz designa un estat interior, exempt de colèra, d'òdi e mas generalament de sentiments negatius. Es, doncas, desirada per se meteis e egalament pels autres, fins que venga en una salutacion (la patz siá amb tu) o una finalitat de la vida. Ligat al concèpte de patz i a aquel del pacifisme qu'es l'actitud que defend que la guèrra jamai resòlv los problèmas e que lo melhor biais per aquò son las negociacions.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
- L'ONU (Organizacion de las Nacions Unidas) es l'organizacion intergovernamentala mondiala, creada per la Carta de San Francisco en 1945, qu'a per finalitat de mantenir la patz, promòure la cooperacion economica, culturala, sociala e umanitària, garantir la seguretat dels estats se basant suls principis d'egalitat e autodeterminacion e velhar al respècte dels Dreches Umans.
- La Comunautat Europèa signèt, pel 40en aniversari de la fin de la Segonda Guèrra Mondiala, la Declaracion sus la Patz. Un paragraf essencial del tèxte disiá:
- « Quand remembram los terribles sofriments de la Segonda Guèrra Mondiala e l'experiéncia comuna de 40 ans de patz e libertat, nos engatjam tornarmai per crear un monde perque totes los pòbles beneficien dels avantatges de la patz, la libertat e la justícia, aparats de l'opression, la paur e la misèria; un monde ont l'individú pòsca assumir sas responsabilitats d'esperel, sa familha e sa comunitat; un mond ont totas las nacions, grandas o pichonas, pòscan trabalhar en comun per la creacion d'un futur melhor per tota l'umanitat. » (Declaracion del 4 de mai de 1985)
Simbòls[modificar | modificar la font]
I a plusors simbòls de la patz o lo movement pacifista: la colomba blanca, lo cercle amb quatre linhas (☮), lo signe de victòria amb los dets, la bandièra de la patz o Bandièra de l'Arc de Sant Martin, los mots shaloom e salam o las rosèlas blancas entre d'autres. Lo simbòl de la CND (☮)
Lo simbòl de la CND (☮)[modificar | modificar la font]
Lo cercle amb quatre linhas, qu'es internacionalament reconegut coma un simbòl de la patz, foguèt dessenhat inicialament lo 21 de febrièr de 1958 per Gerald Holtom per una manifestacion de la CND britanica (Campaign for Nuclear Disarmament, que en anglés vol dire « Campanha pel Desarmament Nuclear »). Aprèp foguèt adoptat dins los ans 1960 pel movement contra la guèrra, la contracultura e la cultura populara del moment. Aquel simbol foguèt importat als EUA per l'activista pacifista Albert Bigelow en 1958]], e popularizat en 1960 per l'estudiant Philip Altbach que convenquèt l'Union del Estudiants per la Patz de distribuir de prospèctus amb aquel simbòl sul campus. Aprèp los ans 1960 lo simbòl ja èra internacionalament conegut e foguèt utilizat per la generacion del Baby Boom que protestava contra la guèrra.
Se pensa que l'origina d'aquel simbòl son las letras N e D de "Nuclear Disarmament" en alfabet semafòr superpausadas. Dins la primièra version oficiala de la CND, los rais èran pus largs cap al cercle. Mas en 1967 Gerard Holtom escriguèt una letra dins la revista pacifista Peace News, explicant la vertadièra origina del simbòl: « M'imaginèri ieu meteis: la representacion d'un individú desesperat amb las mans dubèrtas al defòra e cap a bas a la manièra dels personatges del quadre de "Los fusilhats del tres de mai" de Goya. Acabèt lo dessenh amb una linha e en lo metent dins un cercle », aprèp Holtom volguèt inversar lo simbòl se pentent de la significacion de desespèr, pensant que la patz era quicòm de celebrar. Pasmens aquela explicacion poiriá èsser falsa de l'autor per temptat de far mas prigond lo simbòl.
D'autras sostenon que la crotz troncada fa allusion al culte satanic e que poiriá significar una causa coma "capitar una utopia (la societat pacifica) per quin mejan que siá", un bombardièr viatjant sul mond (lo simbòl de basa dels bombardièrs suls itineraris es fòrça semblable) o la pata d'un ausèl en fasent allusion al simbolisme de la colomba de la patz.
La colomba blanca[modificar | modificar la font]
La colomba blanca amb un ram d'olivièr dins lo bèc, es reconeguda universalament coma lo simbòl de la patz aprèp las guèrras del sègle XX, a una origina biblica. Dins lo judaïsme, lo cristianisme e l'islam lo ram d'olivièr significa la patz. Lo Pentateuc, l'Ancian Testament e l'Alcoran racòntan l'istòria de l'Arca de Noè (Libre de la Genèsi 8:11), ala una colomba foguèt encargada de veire quin èra l'estat del monde aprèp lo deluvi universal; al cop que tornèt amb un ram d'olivièr al bèc, mostrèt que las aigas ja avián baissat (es a dire que lo deluvi ja s'èra acabat) e que podiá per aquò reculhir la primièra rama d'olivera que trobèt.
D'autra banda, la tradicion grèga considèra tanben las brancas de l'olivièr coma simbòl de patz (foguèt considerada coma planta sagrada de l'anciana divessa de la sapiença, Atena), e tanben l'armada romana desrotada utilizava de brancas d'olivièr coma bandièra blanca de reddicion.
Autres simbòls de la patz[modificar | modificar la font]
Autres simbòls de la patz pòdon èsser lo signe de victòria amb los dets (que originariament foguèt solament lo dels moments de victòria) que, ulteriorament pendent las protèstas contra la Guèrra de Vietnam (e aprèp contra d'autras guèrras), venguèt un simbòl de patz. Se popularizèt mercé al movement hippie, e es encara utilizat a l'ora d'ara.
La bandièra de l'Arc de Sant Martin facha de sèt bendas amb las colors de l'arc de Sant Martin e lo mot patz (pace) escrit al mitan en color blanca. (Cal pas confondre amb la bandièra gai, qu'aquela a sièis bendas, manca la benda de color turquesa e la primièra benda es roja). Las primièras d'aquelas bandièras faguèron fachas amb lo mot patz escrit en italian: pace, e portavan una colomba dessenhada per Picasso. Lo nòu dessenh apareguèt en 1961 tre la marcha italiana per la patz. Aqueles darrièrs ans, aprèp l'envasiment d'Iraq de 2003, la bandièra de la patz venguèt pus populara.
Lo mot ebrèu shalom (en ebrèu: שָׁלוֹם), e l'arabi salam (en arabi: سلام) foguèron utilizats coma simbòls de patz. Shalom e salam significan literalament « patz » e son ligats entre eles. La concordança de las doas paraulas venguèt a representar "la patz a l'Orient Mejan".
D'autres simbòls pòdon èsser los rossèls blancs, las gruas (aucèls), la campana de la patz japonesa, lo lògo de la cultura per la patz (o del pacte Roerich) o los datièrs, lo fusilh copat (antimilitarisme e nonvioléncia) e lo casco amb una flor dedins (objeccion e insomission)
Patz, politica e autras accepcions[modificar | modificar la font]
Se pòt soslinhar que totas las culturas considèran pas la patz d'una manièra positiva. Dins de pòbles coma los vikings o los Uns, la principala activitat foguèt lo sacatge de comunitats prèpas, exaltan al contrari los guerrièrs. L'articulacion entre la patz e son opausat (coma la guèrra, la violéncia, lo conflicte o la colèra) es una de las claus:
- L'estatut de l'individú.
- La formacion de l'adulte.
- Los mejans admés.
- La valor de la civilizacion.
- L'estatut e lo ròtle de las organizacions (estat, entrepresas, sindicats, etc.).
Lo I Ching, l'opausat a la patz es l'estagnacion. Simbolicament, aquò indica que la patz es pas un absolut, mas una recèrca permanenta. E mai, indica que lo conflicte es pas l'opausat de la patz. Caldriá èsser en camin cap a la patz, transformar lo conflicte, pas lo suprimir. Las gestions nonviolentas encarnan aquel procèssus de transformacion pacifica del conflicte.
La "patz romana" (en referéncia a la Pax romana de l'Empèri Roman) es una situacion ont una fòrça de govèrn exercís lo poder d'un biais unilateral, sens èsser somesa a ges de contraròtle e sens respectar los dreches d'aqueles que govèrnan. Lo prepaus de l'expression es de diferenciar aquela situacion que se considèra pas coma vertadièrament la patz, perque encara qu'aja pas de violéncia o conflictes armats constituís pas una situacion ideala o qu'es destinada a perdurar.
Martin Luther King diguèt en sa Letra de Birmingham, escrita en prison[1], que la vertadièra patz es simplament l'abséncia de tension: es la preséncia de justícia.
Patz e religion[modificar | modificar la font]
La nocion de patz dins la Bíblia[modificar | modificar la font]
Dins l'Ancian Testament, l'expression « patz » (shalom) es especialament emplegada dins las salutacions que se referisson a un benestar material e esperitual: "La patz siá amb tu" o "amb vosautres" (cf. Gn 29, 6) e dins aquel sens s'opausa pas a la guèrra.[2] Aquela patz pòt solament venir de Yahveh d'esperel que vòl donar per recompensar per la fidelitat de son pòble a l'Aliança alara que la patz al sens mai larg s'espèra pels tempses del Messi que se nomena Prince de la patz (cf. Is 9, 6).
Dins lo Nòu Testament l'expression eιpevn manten lo sens donat dins l'Ancian Testament, mas tanben es influit pel contèxte grèc qu'implica una abséncia d'enemics o contrarietats: « Ajudatz vos los uns als autres per amor, en s'esforçant de conservar l'unitat de l'Esperit pel ligam de la patz. »
Pasmens, es per l'union amb Crist e la reconciliacion qu'El autregèt que se pòt parlar de vertadièra patz entre totes, que sián josieus o gentils (cf. Rm 5, 1-5, Ef 2, 14-22).
Educacion per la patz[modificar | modificar la font]
Al cors de l'istòria s'es conclús que la patz pòt e se cal aprene, e per o se far possibla cal inclure dins lo procèssus educatiu la comunicacion de coneissenças, amb l'invencion, l'afirmacion o l'abstencion d'abituds o rotinas e amb una seria de modèls e valors. D'unes pensan que la patz se pòt pas aquerir per l'educacion "se pòt educar pas degun a la patz, (encara que i a d'activitats menadas en favor de la patz coma s'indicarà posteriorament ). Aquò es una condicion que se pòt solament obténer a travèrs de l'accion sociala". I a totjorn agut un cèrt interès e desir per la patz, se sap que lo concèpte de son educacion especifica a sas originas filosoficas fòrça mai ancianas.
La patz es lo procès de recèrca de justícia dins los divèrses nivèls de la relacion umana. Aquò es un concèpte dinamic que permet de resòlvre los conflictes de manièra non-violenta, per aténher una concòrdia de la persona amb se meteissa, amb la natura e amb los autres.
Se ditz que: « I a ges de camin cap a la patz, la patz es lo camin ». La patz es pas una finalitat, mas un procèssus, pel que cal aprendre a entrar dins los conflictes e los resòlvre d'un biais positiu sens utilizar la constrenta.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Letra de Birmingham escrita en preson
- ↑ Se sona quitament "partir en patz cap a la guèrra" (cf. 2Sm 11, 7).
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (es)Antonio Monclús; Carmen Sabán. Educación para la paz. Editorial Síntesis, educación, 1999.
- (es)Martín Rodriguez Rojo. La educación para la paz y el interculturalismo como tema transversal. Editorial Oikostau, 1995.
- (es)José Joaquín Gómez Palacios. Educación para la paz. Madrid: Editorial CCS, 1992.
- (es)D. Hicks. Educación para la paz. Ediciones Morata, S.L, 1993.
- (es)Beatriz Aguilera; Anna Bastida; Paco Cascón; Antonio García Vázquez; Montserrat González; Rafael Grassa; Calo Iglesias; Xesus Jares; Javier López; Miguel Martínez; Antonio Poleo. Educar para la paz. Propuesta posible. Edición los libros de la catarata, 1994.


c: text/html

text:
Navegador web
Un navegador web es una aplicacion que permet a l'utilizaire de recuperar e reproduire de documents d'ipertèxte, generalament escrits en HTML, dempuèi un servidor web situat dins quin luòc del mond que siá. Aqueste malhum es conegut coma Telaranha mondiala o World Wide Web (WWW). Los navegadors actuals permeton de mostrar de grafics, sequéncias de vidèo, sons, animacions e programas divèrs a mai de tèxtes e ligams.
La foncion basica d'un navegador web es de mostrar de documents de tèxt, segurament amb ressorsas multimèdia incrustadas. Los documents pòdon èsser situats dins l'ordenador de l'utilizaire, mas tanben podon èsser dins quin que siá autre dispositiu que i siá connectat (a travèrs d'Internet, per exemple) e que tenga las ressorsas necessàrias per lo transmetre (un logicial de servidor web). Aquestes documents, abitualament nomenats paginas web, an de ligams amb d'autres documents, porcion de tèxt o imatge.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Festenal de Canas
Lo Festenal de Canas idem Festival (francés : Festival de Cannes) es un festenal de cinèma de la vila de Canas fondat en 1946.Lo nom primièr ne foguèt Festenal internacional del filme (francés : Festival international du film) de 1946 fins a 2002.
Es un festenal fòrça popular e mediatic amb la preséncia d'unes 4000 jornalistas venguts d'al mond entièr a cada session[1], que còsta a l'entorn de 20 milions d’èuros finançats a nautor de 10 milions pel govèrn francés[2].
Se pòt considerar coma un dels tres eveniments màgers del cinèma mondial amb la Mòstra de Venècia e l' Oscar.
Somari
- 1 Las Recompensas
- 2 Lo Festenal
- 3 Lo palmarès
- 4 A l'entorn del palmarès
- 5 Premiats famoses
- 6 Non premiats famoses
- 7 A l'entorn del Festenal
- 8 Istòria del Festenal
- 9 Impacte mediatic
- 10 Canas, Venècia e Hollywood
- 11 Bilanç e perspectivas
- 12 Citacions
- 13 Vejatz tanben
- 14 Bibliografia generala
- 15 Documents audiovisuals
- 16 Ligams extèrnes
- 17 Ligams videografics
- 18 Nòtas & referéncias
Las Recompensas[modificar | modificar la font]
- Palma d'Aur
- Grand Prèmi
- Prèmi de la Jurada
- Palma d'Aur del filme cort
- Melhora actritz
- Melhora actritz dins un segond ròtle
- Melhor actor
- Melhor actor dins un segond ròtle
Lo Festenal[modificar | modificar la font]
La seleccion[modificar | modificar la font]
Lo programa[modificar | modificar la font]
La jurada[modificar | modificar la font]
Lo palmarès[modificar | modificar la font]
la Palma d'Aur[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Autras recompensas & guerdons[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
A l'entorn del palmarès[modificar | modificar la font]
Premiats famoses[modificar | modificar la font]
Filmes[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Personalitats[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Non premiats famoses[modificar | modificar la font]
Filmes[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Personalitats[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
A l'entorn del Festenal[modificar | modificar la font]
la Quinzena dels realizators[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Un cert agachar[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Istòria del Festenal[modificar | modificar la font]
Genèsi[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Afortiment[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Canas uèi[modificar | modificar la font]
Impacte mediatic[modificar | modificar la font]
Resson en França[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Resson endacòm mai[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Canas, Venècia e Hollywood[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Bilanç e perspectivas[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia generala[modificar | modificar la font]
Istòria del festenal[modificar | modificar la font]
Quinzena dels realizators[modificar | modificar la font]
- Pierre-Henri Deleau: La Quinzaine des réalisateurs à Cannes Cinéma en liberté 1969-1993 ..., obratge collectiu, edicion de grand luxe, tèxtes e fotografias recampats per l'autor, prefaci de na Jeanne Moreau, 426 pp (+ 6, amb iconografia abondosa e de pro bèla qualitat), concepcion grafica e realizacion Rampazzo & Associés, Éditions de la Martinière, París, França (sic), 1993 (depaus legal: 3en trimestre idem)... (estampat en Itàlia per Milanstampa, Farigliano...)
- una òbra excepcionala... gaireben exaustiva sul periòde estudiat...
Istòria generala del cinèma[modificar | modificar la font]
- Jacques Legrand Chronique du cinéma, obratge collectiu bailejat per l'autor, edicion de luxe, 959 pp (de grand format, amb iconografia abondosa e de màger qualitat), edicions Chronique, Boulogne-Billancourt, 1992 (en francés) ... una istòria cronologica del cinèma mondial que çò ne menciona cada an del Festenal de Canas e dels sius eveniments màgers... Indefugible e essencial...
- Philippe d'Hugues Almanach du cinéma :
- Tome I - Des origines à 1945 ;
- Tome II - De 1946 à nos jours , edicion de grand luxe, 294 pp & 360 pp (amb iconografia rèireabondosa e d'extrèma qualitat), Encyclopædia Universalis France S.A., París, octobre de 1992 (en francés) ... d'encara mai excepcional e complèt que non pas lo precedent... E ne comença l' armanac aiceste en l'an 1487, amb en Leonardo da Vinci de personatge motor e actor... de qué se ne pòt dire mai ?
Documents audiovisuals[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) (en) Sit oficial
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
- sus YouTube... mai de 15600 documents subre lo Festenal de Canas en picar coma clau Festival de Cannes
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ [ http://www.festival-cannes.fr/fr/about.html/ Sit oficial]
- ↑ idem


text:
Josèp Salvat
L'abat Josèp Salvat (en francés Joseph Salvat; Rivèlh, 8 de novembre de 1889 - Surban, 29 de decembre de 1972) foguèt un eclesiastic, escrivan e lingüista occitan plan important dins lo desvolopament de l'occitanisme dins lo Lengadòc meridional.
Biografia[modificar | modificar la font]
Josèp Salvat nasquèt dins una familha pagesa en 1889 a Rivèlh. Coma son fraire Pèire venguèt capelan mentre que lo tresen fraire, Joan Baptista, se trachèt de la bòria familhala. Foguèt ordenat en 1912, seguiguèt sos estudis e venguèt un dels personatges mai importants de l'Institut catolic de Tolosa ont ensenhèt. Foguèt un activista que per son prètzfach constant estimulèt fòrça l'occitanisme de la debuta del sègle XX. Tre 1925 s'interessèt a Catalonha e mantenguèt una correspondéncia abondosa amb de capelans catalans (coma per exemple lo filològ Antoni Griera) e mai se n'anèt far de divulgacion de la realitat occitana a Barcelona amb de conferéncias e d'articles dins la premsa catalana (subretot La Paraula Cristiana). En 1927, an que venguèt Majoral del Felibritge, fondèt l'Escòla Occitana e mai tard creèt lo Collègi d'Occitània. Aprèp lo començament de la Guèrra Civila dins l'estat espanhòl aculhiguèt en çò sieu a Castèlnòu d'Arri Antoni Griera qu'aviá escapat a las persecucions anarquistas e mai tard d'autres personalitats coma l'ancian ministre catalan Lluís Nicolau d'Olwer. Josèp Salvat venguèt president del Comitat de radiodifusion de Nauta Garona. Lo 9 de junh de 1944 Salvat foguèt arrestat en cò sieu pels alemands a l'encòp que tota una tièra d'intellectuals e notables se fasián arrestar dins Tolosa. Amb tres autres capelans de l'Institut Catolic de Tolosa foguèt deportat en Alemanha e mandat al camp de concentracion de Neuengramme lo 18 de julhet de 1944, a ras de Hamborg. Escriguèt d'estudis divèrses sus qualques autors occitans coma August Forès, Filadèlfa de Gerda e d'autres. Son Diürnal de la Deportacion foguèt publicat per Ernèst Negre, discípol de l'abat Salvat.
Sas òbras[modificar | modificar la font]
- Gramatica occitana (1943)


text:
Eveniments
Occitània
França
Après 1241 e 1259, tresena invasion de Polonha per lei Mongòls. Organizada per
Nogai Khan, l'armada mongòla se dirigiguèt vèrs la Pichona Polonha ambé 30 000 combatents. Pasmens, a respèct dei doas campanhas precedentas, lei vilas e lei
vilatges polonés èran d'ara endavant solidament fortificats. De mai, una epidemia afebliguèt leis asalhidors que conquistèron e pilhèron
Sandomierz. La presa de la ciutat foguèt l'unic succès de l'invasion car Cracòvia resistèt. Lei Mongòls deguèron se contentar de destrurre lei borgadas nòrd e sud de la capitala.
Assassinat de
Narathihapati per son fiu
Thihathu. Aquò entraïnèt una guèrra civila entre leis eiretiers e una intervencion dei Mongòls — ja presents dins lo nòrd dempuei 1283 — còntra lo sud.
Pagan foguèt ocupada a la fin de l'annada e un autre fiu dau rèi assassinat,
Kyawswa, foguèt plaçat sus lo tròne dau reiaume. Pasmens, en causa de la guèrra, l'autoritat dau rèi novèu èra limitada au relarg de sa capitala e lo rèsta dau reiaume passèt sota l'autoritat de senhors locaus.
Lei
Mamelocs de
Qalàwun ataquèron Latakia maugrat la trèva acceptada en 1277. Qalàwun considerèt que Latakia èra pas regardada per aquel acòrd car la vila fasiá partida dau
Principat d'Antioquiá — territòri mameloc dempuei 1268 — e non dau Comtat de Trípol. Lo pòrt foguèt ocupat e
Boemon VII moriguèt quauquei setmanas après aquela desfacha lo 19 d'octòbre sensa eiretier. Aquò entraïnèt lo començament d'una crisi de succession que va s'acabar a l'arribada de
Lucía de Trípol. Lucía cambièt d'aliança abandonant lo sostèn dei Venecians au profiech d'aqueu dei Genoès. Un complòt s'organizèt donc per preparar una ataca dei Mamelocs còntra Trípol. Per s'aparar còntra aquela menaça, Lucía s'alièt ambé lei Mongòls.
Arts
Sciéncias e tecnicas
Economia


text:
Capoeira
Somari
Raices e definicion[modificar | modificar la font]
La capoeira es una mena d'art marcial brasilièr que tròba sas rasics dins los metòdes de combat e las danças dels pòbles africans al temps de l'esclavatge a Brasil. Es una barreja d'espòrt, de lucha, d'art marcial e un element important de cultura populara d'aqueste país. Se situa l'origina d'aquelas tecnicas de dança e lucha en Angòla o a Moçambic, que totes dos païses foguèron de colonias portuguesas. Una fòrma semblanta tant dins los gèstes coma dins los ritmes se coneis e practica dins l'ensems de l'Ocean Indian jol nom de Moringue dempuèi fòrça sègles. La capoeira es un art marcial que vòl un emplec frequent dels pès per encausa que las mans dels esclaus èran encadenadas. Quand comencèt la capoeira sos movements èran plan pròches del sòl (se copiavan los movements dels animals).Pasmens tre l'arribada dels pòbles d'orient que portavan amb eles sas tecnicas pròprias de combat la capoeira desvolopèt los còps de pè e maitas acrobacias.
Originas[modificar | modificar la font]
Etimologicament, lo mot capoeira designa l'endrech ont s'engabiavan conilhs e galinas. Per extension ne venguèt a designar lo luòc ont èran embarrats los esclaus pendent la dominacion portuguesa. La quita origina de la capoeira es de per se plan escura. D'unes la consideran coma un dels eiretatges portats pels esclaus originaris d'Africa.Fòrça estudis pr'aquò sus aqueste espòrt serián puslèu favorables a una naissença dins los "quilombos" de Brasil. Los "Quilombos" èran d'endreches sovent amagats al mitan de las selvas ont los esclaus que s'èran escapat s'amassavan. Un dels "Quilombos" mai coneguts qu'es sovent nomenat dins los cants de capoeira èra lo "Quilombo de Palmares".
La capoeira seriá apareguda qu'es probable entre lo Sègle XVI e lo Sègle XVIII a Brasil. Lo primièr document conegut data de 1789, a Rio de Janeiro. En aquel temps èra exclusivament practicada pels esclaus negres. Se distinguís dels autres arts marcials gràcias a son caire ludic amai plan acrobatic. Son los pès bravament emplegats del temps del combat e los «jogaires» sovent prenon posicion en equilibri sus las mans pr'amor de poder far sos movements de cambas.
Una marca d'identitat[modificar | modificar la font]
Enebida e reprimida pendent un brave temps, la capoeira se practicava per carrièra, e los «capoeiristas» menavan rambalh. Dins las annadas 1930, Mestre Pastinha e aprèp Mestre Bimba (1900-1974), creèt la primièra escòla (de pagament), d'en primièr tolerada, e fin finala autorizada oficialament, amb la condicion que demorèsse entre sas quatre parets. Se contunhava pasmens de reprimir la capoeira per carrièra. Aquela escòla, qu'a la debuta se sonava "Luta Regional Baiana" abans que prenguèsse lo nom de "Capoeira Regional", venguèt una bèla capitada. Puèi, d'autres mèstres dobriguèron tanben d'"acadèmias" de capoeira, amb de resultats variables. Tre aquel moment foguèt quand se jonhèt lo nom "Angola" a la capoeira que se practicava abans "Mestre Bimba" pr'amor de far omenatge als esclaus, originaris majoritàriament d'aquel país.
Popularitat e desvolopamaent[modificar | modificar la font]
Amb lo vam de la capoeira Brasil veguèt coma espelissián maites grops novèls de capoeira. Cap a 1970, un grop que desirava practicar la capoeira se creèt un sistèma de cordons a l'imatge de las cenchas de color del karate qu' èra alara tant de mòda. Las annadas 1980 e le reviscòl dels movements de Consciénce Negra se favorizèron l'aparicion de grops que cercan de se n'aprochar de la tradicion. Dins la meteissa pontannada, de professors de capoeira s'installèron un pauc en pertot en pel mond.
Impacte internacional[modificar | modificar la font]
A nivèl internacional, la disciplina de la capoeira s'organiza majoritàriament en grops, compausats eles tanben d'acadèmias e d'escòlas. Cada grop ten sas aspiracions pròprias, sas practicas e sas costumas, tot en servar la basa culturala comuna de la disciplina.
Tecnica e movements[modificar | modificar la font]
La caracteristica principala de la capoeira es la ròda: dos jogaires de capoeira se plaçan al centre d'un cercle format dels autres membres que fan de musica en utilizar lo berimbau e d'autres instruments (coma lo pandeiro, l'atabaque...). Tre que s'ausís la musica, los jogaires "jògan". Lo jòc simboliza lo combat, l'expression corporala e la conversacion non verbala entre los dos partenaris.
Grops e escòlas[modificar | modificar la font]
La capoeira s'ensenha dins las escòlas especializadas, dichas acadèmias, ont existís una ierarquia plan precisa entre lo Mèstre (o Mestre en portugués brasilièr) e sos escolans (que d'unes tenon un nivèl sufisent per poder venir eles tanben ensenhaires e obtenon lo gra de Professor per exemple). Disciplina e respècte mutual son las valors fondamentalas d'aquesta practica.
Dins la capoeira esportiva, los gras diferents de tecnicitat d'un capoeirista pòdon èsser sancionats d'un biais semblant al judo o al karate per mejan d'una recompensa coma una cencha de color, que cada color correspond a un gra ou nivèl de coneissença (tecnica, cants, instruments, acrobacias, etc.). Lo gra atesta pas sonque las capacitats tecnicas del practicant, mas recompensa tanben lo sieu nivèl d'investiment, d'implicacion dins son escòla o son grop (organizacion, participacion a las manifestacions, etc). A de mai, le mental es un element fondamental d'aquel espòrt : la mandiga qu'es molt prèpa de la malice mas fòrça mai complèxa car aquesida del tot sonque pels mèstres.Ne permet de téner una pensada e un biais de viure diferents : una saviesa quasiben.
D'unes grops, subretot los mai tradicionals, s'utilizan ges los grades.Se ne son emplegats, lo nombre de grades aital coma las colors dels cordons correspondents son pas cap semblants per totes los grops.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) [1] Sit especializat sus la capoeira - albergat per Wikia
- (fr) Movements de capoeira illustrats
- (fr) Lista d'acadèmias en França (mesa a jorn regulara)
- (de) Capoeira Mannheim Alemanha
Media[modificar | modificar la font]
Videografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Chaple dels Innocents
Lo chaple dels Innocents es lo nom donat a un episòdi contat dins l'Evangèli de Matieu dins l'istòria la Fugida en Egipte: lo murtre de totes los enfants de mens de dos ans dins la region de Betelèm, ordonat per Eròdes pau aprèp la naissença de Jèsus. Las Glèisas los onoran coma de martirs.
Fèta: lo 28 de decembre en Occident e lo 29 de decembre en Orient.
La vertat istorica d'aquel episòdi foguèt sovent discutida.
Somari
Lo tèxte de l'Evangili[modificar | modificar la font]
L'Evangile de Matieu, cap. 2, vèrses 16-18: "Alara Eròdes, vesent qu'aviá estat enganat pels mages, se metèt dins una granda colèra, e evièt tuar totes los enfants de dos ans e al dejos qu'èran a Betelèm e dins tot lo territòri, segon la data que se foguèt sonhosament rensenhat prèp dels mages. Alara se compliguèt çò que foguèt estat anonciat pel profèta Jeremias ..."
Perque dins aquel libre de Jeremias (31:15), se legís: "Atal parla l'Eternal: s'ausiguèt de crits cap a Rama, de planhs, de larmas amaras; Raquèl plora sos enfants; refusa d'èsser assolada sul seus enfants, perque serán pas mai."
Autras fonts[modificar | modificar la font]
Aquel episòdi es absent dels autres Evangilis canonics e dels primiers apocrifs. Es tanpauc pas mencionat per l'istoirian josèu Flavi Josèp. Es present dins lo Protoevangèli de Jaume.
L'istorian pagan Macròb (c. 395-436) parla d'un chaple d'enfants per Eròdes : "Quand l'emperaire August aprenguèt que d'entre los enfants de Siria de mens de dos ans qu'Eròdes Rei dels Josieus aviá fach tuar, i aviá lo seu filh, diguèt que melhor valiá èsser lo pòrc d'Eròdes que lo seu filh »[1]
Vertat istorica[modificar | modificar la font]
Es dificíl de saber se un vertadièr eveniment istoric es a la base d'aquela istòria. L'istoricitat d'aquel ja foguèt discutada per Voltaire dins l'article « Innocents »[2] de son Dictionari filosofic.
Paul L. Maier considèra pas l'eveniment coma avent un quina que siá basa istorica[3], mas participa puslèu a l'agiografia de Jèsus.
Pel pastor André Gounelle, lo recit de Matieu de l'enfança de Jèsus es parallèl a aquel de la naissença de Moïses dans l' Ancian Testament (d'entre aqueles parallèls, lo chaple dels Innocents remembra la negada dels mainats ebrius masles, al començament de l'Exòde) dins un esfòrç alegoric de mostrar que Jèsus es lo nòu Moïses: "Lo parallelisme es tròp massís per aver pas èsser fabregat senon en entièr, al mens dins una larga mesura.". Pasmens, considèra que cal pas "...accusar los evangelistas de frauda o de malonestat. Utilizavan de procediemnts d'escritura e de composicion d'obratges corents a lor epòca e largament admeses." [4]. Per Michel Remaud, s'inscriu dins la logica dels chaples attribuits a Eròdes lo Grand, assimilat a faraon, dins lo monde josieu del Segond Temple[5].
Per Gilbert Picard se tròba lo meteis ponciu per l'istorian romanic Sueton sus de la naissença d'Octavi August[6].
Mas per Paul Veyne, lo testimòni del pagan Macròb pròva l'istoricitat d'un chaple d'enfants quitament se "son sovenir serviguèt de motivar la naissença legendari, a Betelèm, de Jèsus de Nazaret"[7].
Lo chaple dels Innocents dins la tradicion crestiana[modificar | modificar la font]
Pel cristianisme, los Sants Innocents son los enfants de mens de dos ans tuats per Eròdes a Betelèm: Dieu auriá autrejat lo Chaple dels Sants Innocents per far d’aqueles los premícias de la redempcion de Jèsus Crist.
Agustin d'Ipòna conta la scèna: "Las maires s’arrancavan lo pèl; volgavan amagar lors pichons mainats, mas aquelas tendras creaturas se traïssián d'esperela; sabián pas se calar, avián pas aprés a crénher. Èra un combat entre la maire e lo borrèl; l’un agantava violentament sa presa, l’autre la mantenava amb esfòrç. La maire disiá al borèl: « Ieu, te liura lo meu enfant! Mas entralhas li balhèron la vida, e vòl lo brisar contra la tèrra! » Una autra maire s’escridèt: « Crudèl, s’i a una colpable, es ieu! O ben salva lo meu filh, o ben me tua amb el! » Una vòtz se fasiá ausir: « Que cercatz? Tuatz un fum d’enfants per vos desbarrassar d’un sol, e Aquel que cercatz vos escapa! E alara que los crits de las femnas formavan una mèsclas confusa, lo sacrifici dels pichons enfants èra agradat del Cèl."
Joan de Patmòs, dans l'Apocalipsi, mòstra los Sants Innocents enrodan lo tròn de l’Anhèl perque son purs, e Lo seguent partot onte ana. "Vos demandaretz, ditz Bernat de Clairvaux, per quines meritas aqueles enfants foguèron coronats de la man de Dieu? Demandatz puslèu a Eròdes per quines crimes foguèron crudèlament chaplat. La bontat del Salvador será vencut per la barbariá d’Eròdes? Aquel rei impiu pòdiá tuar d'enfants innocents, e Jèsus Crist poiriá pas donar la vida eternala a aqueles que son mòrts pas qu’a causa d'El? Los uèlhs de l’òme o de l’àngel ne descòbran cap merita dins aqueles tendras creaturas; mas la gràcia divina s'agradèt a les enrequir." La Glèisa establiguèt lor fèsta dempuèi lo sègle II.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Macròb Saturnalas, II, 11 « "Cum audisset inter pueros quos in Syria Herodes rex Iudaeorum intra bimatum iussit interfici filium quoque eius occisum, ait: Melius est Herodis porcum esse quam filium."
- ↑ Voir en ligne
- ↑ (en) , "Herod and the Infants of Bethlehem", in Chronos, Kairos, Christos II, Mercer University Press (1998), 170
- ↑ Vejatz L'istoricitat de Jèsus pel pasteur André Gounelle
- ↑ Vejatz (fr) Autour de la figure d'Hérode, par Michel Remaud, in Un écho d'Israël.
- ↑ (fr)Gilbert Picard, « La data de naissença de Jèsus del punt de vista romanic » . In: Comptes-rendus des séances de l'année… - Académie des inscriptions et belles-lettres, 139n an, N. 3, 1995. pp. 799-807.
- ↑ (fr)Paul Veyne Païens et chrétiens devant la gladiature Mesclas de l'Escòla francesa de Roma. Antiquitat, 1999, 111-2 p. 895 [1]- torna tanben a Perowne Stewart (en)Hérode le Grand et son époque, Hachette, 1958
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Richard T. France, « Herod and the Children of Bethlehem », Novum Testamentum, Vol. 21, Fasc. 2 (Apr., 1979), pp. 98-120[2]
- (en)Paul L. Maier, « Herod and the Infants of Bethlehem », dans Chronos, Kairos, Christos II : Chronology, Nativity, and Religious Studies in Memory of Ray Summers, ed. EJ Vardaman, Mercer Univ. Press, 1998, 169–190 [3]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
(en)« *The slaughter of the innocents – historical fact or legendary fiction ? » per Gordon Franz


text:
Aqueste episòdi percor l'istòria de la relacion òme-taure, de la preïstòria a l'ora d'ara, a l'entorn de la Mediterranèa. La corsa camarguesa era en primièr un jòc, es venguda un espòrt amb la creacion de la federacion.
Réalizacion : Ràdio Grille Ouverte
Amb los testimoniatges de : Claudine Paul, Lise Gros, Estelle Rouquette, Anne-Lise Chevalier, Henri Itier, Frédéric Fabre, Aleth Jourdan, Dominique Azéma, Yves Mouret, et Patrick Siméon.
Escotar : aqueste episòdi es disponible en occitan e en francès sur site de la FRANC-LR - Escotar los testimoniatges
Aqueste episòdi nos entraïna en Camarga onte sont abarits los primièrs actors de las corsas : los taures. Se cal avèr lo gost del risque per essèr rasetaire e apassionat de natura salvatge per essèr manadièr.
Réalizacion : Ràdio Système
Amb los testimoniatges de : Pierre Aubanel, Gérard Barbeyrac, André Chamand, Anne-Lise Chevalier, Lise Gros, Roger Pascal, Richard Ribeira, Jacky Siméon, et André Turquay.
Escotar : aqueste episòdi es disponible en occitan e en francès sur site de la FRANC-LR - Escotar los testimoniatges
Aqueste episòdi nos emplonsa dins una cultura reirala, ancorada dins lo terrador. Lo public es apassionat, estacat a las tradicions dins las qualas las femnas temptan de s'impausar.
Raalizacion : Ràdio Grille Ouverte
Amb los testimoniatges de : Marion Mazauric, Henri Itier, Alain Laborieux, Lise Gros, Patrick Frilet, Anne-Lise Chevalier, Gilles Arnaud, Emile Grande, Philippe Vellas, Frédéric Fabre, et André Turquay.
Escotar : aqueste episòdi es disponible en occitan e en francès sur site de la FRANC-LR - Escotar los testimoniatges


text:
Faites appel à1 coiffeuses professionnelles dont la spécialité est justement la coiffure de soirées à domicile surangicourt et ses alentours. Appuyez-vous sur avis des internautes pour choisir au mieux votre prestataire à domicile !
Autres villes proches de ANGICOURT : Creil, Nogent sur oise, Montataire, Pont sainte maxence, Clermont, Liancourt, Villers saint paul, Verneuil en halatte, Laigneville, Pontpoint, Breuil le vert, Rantigny, Fitz james, Breuil le sec, Cauffry, Brenouille, Monchy saint éloi, Fleurines, Neuilly sous clermont, Rieux, Cinqueux, Mogneville, Bailleval, Saint martin longueau, Sacy le grand, Les ageux, Catenoy, Cambronne lès clermont, Nointel, Thiverny, Saint vaast lès mello, Monceaux, Apremont, Cramoisy, Labruyère, Rosoy, Aumont en halatte, Verderonne, Avrigny, Bazicourt, Rousseloy, Épineuse, Choisy la victoire, Beaurepaire,


text: Autres villes proches de SAINT PARDOULT : saint jean d'angély, aulnay, saint julien de l'escap, saint denis du pin, loulay, la vergne, varaize, courcelles, la benâte, fontenet, saint pierre de juillers, antezant la chapelle, courant, cherbonnières, paillé, dampierre sur boutonne, poursay garnaud, la jarrie audouin, coivert, saint georges de longuepierre, vervant, nuaillé sur boutonne, la croix comtesse, saint martin de juillers, lozay, vergné, saint séverin sur boutonne, saint martial, blanzay sur boutonne,


text:
Saint-Aubin-des-Ormeaux
Saint-Aubin-des-Ormeaux es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Vendèa e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situat suls bòrds de la sèvre Nantaise, Sant Aubin Dels Ormeaux coneis un polit païsatge vallonné del bocage Vendéen. Venètz descobrir la jòia de viure e las passejadas pédestres #que faràn descobrir los sieus bòrds de sèvre.
Situé sur les bords de la sèvre Nantaise, Saint Aubin Des Ormeaux connaît un beau paysage vallonné du bocage Vendéen. Venez découvrir la joie de vivre et les balades pédestres qui vous feront découvrir ses bords de sèvre.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
1946
Aquesta pagina concernís l'an 1946 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Se la desfacha japonesa aviá permés de liberar lo país, aviá pas reglat lo problema principau de la politica chinesa qu'èra l'oposicion entre nacionalistas, dirigits per Chiang Kai-shek, e comunistas dirigits per Mao Zedong. Dins un contèxte de Guèrra Freja naissenta, Estatsunidencs e Sovietics sostenián seis aliats permetent l'armament dei dos camps. A partir de març, lo govèrn dau Kuomintang comencèt de demandar lo retirament sovietic per empachar lei comunistas de prendre lo contraròtle de totei leis arsenaus nipons dau nòrd. Puei, après mai d'una escaramocha, una guèrra vertadiera comencèt tornarmai entre lei dos camps a partir de junh.
Aprofichant son avantatge numeric e materiau, lo Kuomintang organizèt una ofensiva d'amplor còntra lei territòris comunistas (1,6 milions d'òmes). Pasmens, se turtèt a una resisténcia ben organizada de part dei tropas comunistas que refusèron lei combats tròp malaisats e se retirèron per causar de dificultats logisticas a seis adversaris. En parallèl, laissèron de guerilhas secutar lei linhas d'avitalhament dei nacionalistas. Ansin, a la fin de l'annada, se l'armada dau Kuomintang èra totjorn a avançar, deviá faciar de dificultats grèvas e de pèrdas importantas (→ 1947).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Premiera utilizacion de radiotelescòpis per emetre d'ondas radar (radarastronomia) en direccion de la Luna per mesurar la distància Tèrra-Luna.
Fisica[modificar | modificar la font]
Descubèrta de la resonància magnetica nucleara per lei fisicians estatsunidencs Felix Bloch (1905-1983) e Edward Mills Purcell (1912-1997). Recebèron lo Prèmi Nobel de Fisica 1952.
Informatica[modificar | modificar la font]
Intrada en servici de l'ENIAC (per l'anglés « Electronic Numerical Integrator Analyser and Computer »), premier ordinator totalament electronic. Podiá — en teoria — resòuvre totei lei problemas de calcul. Èra capable de realizar 5 000 addicions simplas cada segonda (ò 357 multiplicacions ò 38 divisions). Ocupava un volume de 30,5 x 2,4 x 0,9 m per una consomacion electrica de 150 kW.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 1 de genièr - Roberto Rivellino, fotbolaire brasilièr
- 3 de genièr - Victoria Principal, actritz americana
- 19 de genièr - Dolly Parton, actritz e cantaira americana
- 20 de genièr - David Lynch, realizator american
- 23 de genièr - Arnoldo Alemán, ex-president de Nicaragua
- 2 de febrièr - Alpha Oumar Konaré, president de Mali
- 2 de febrièr - Isaias Afewerki, president d'Eritrèa
- 26 de febrièr - Ahmed Zewail, quimista egipcian, Prèmi Nobel
- 12 de març - Liza Minnelli, cantaira e actritz americana
- 14 de març - Álvaro Arzú Irigoyen, president de Guatemala
- 17 de març - Georges J. F. Köhler, Prèmi Nobel en medicina (m. 1995)
- 19 de març - Bigas Luna, realizator espanhòl
- 28 de març - Alejandro Toledo, president de Peró
- 3 d'abril - Hanna Suchocka, primièra ministra de Polonha
- 4 d'abril - Marisa Paredes, actritz espanhòla
- 20 d'abril - Ricardo Rodolfo Maduro, president d'Honduras
- 30 d'abril - Carles XVI Gustau, rei de Suècia
- 7 de mai - Thelma Houston, cantaira americana
- 20 de mai - Cher, cantaira e actritz americana
- 17 de junh - Eduardo Camaño, president argentin
- 18 de junh - Maria Bethânia, cantaira brasilièra
- 20 de junh - Xanana Gusmão, president de Timòr Èst
- 22 de junh - Józef Oleksy, primièr ministre de Polonha
- 22 de julhet - Johnson Toribiong, president de Belau
- 29 de junh - Ernesto Pérez Balladares, president de Panamà
- 1 de julhet - Mireya Moscoso, president de Panamà
- 2 de julhet - Richard Axel, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina american
- 3 de julhet - Leszek Miller, primièr ministre de Polonha
- 5 de julhet - Gerardus 't Hooft, fisician neerlandés, Prèmi Nobel en 1999
- 6 de julhet - George W. Bush, president american
- 6 de julhet - Sylvester Stallone, actor american
- 15 de julhet - Hassanal Bolkiah, sultan de Brunei
- 17 de julhet - Laurent Fabius, primièr ministre de la França
- 19 de julhet - Ilie Năstase, jogaire de tennis romanian
- 22 de julhet - Mireille Mathieu, cantaira francesa
- 7 d'agost - John Cromwell Mather, fisician american, Prèmi Nobel
- 11 d'agost - Óscar José Berger, president de Guatemala
- 17 d'agost - Serge Moati, jornalista e realizator francés
- 19 d'agost - William Jefferson "Bill" Clinton, president american
- 29 d'agost - Dimitris Christofias, president de Chipre
- 1 de setembre - Roh Moo-hyun, president de la Corèa del Sud
- 5 de setembre - Freddie Mercury, musician britanic (Queen) (m. 1991)
- 21 de setembre - Moritz Leuenberger, president de Soïssa
- 2 d'octobre - Sonthi Boonyaratglin, primièr ministre de Tailàndia
- 14 d'octobre - François Bozizé, president de Centreafrica
- 20 d'octobre - Elfriede Jelinek, escrivana austriaca, Prèmi Nobel en 2004
- 4 de novembre - Robert Mapplethorpe, fotogràf american (m. 1989)
- 5 de novembre - Loleatta Holloway, cantaira americana (m. 2011)
- 6 de novembre - Arturo Sandoval, musician cuban
- 2 de decembre - Gianni Versace, creator de mòda italian (m. 1997)
- 5 de decembre - José Carreras, cantaire espanhòl
- 12 de decembre - Emerson Fittipaldi, pilòt brasilièr de Formula 1
- 16 de decembre - Benny Andersson, musician suedés (ABBA)
- 18 de decembre - Steven Spielberg, realizator american
- Jean-Dominique Fleury, mestre veirièr
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 3 de febrièr - Friedrich Jeckeln, òme politic nazi, SS-Obergruppenführer, executat (n. 1895)
- 9 de febrièr - Júlio Prestes, òme politic brasilièr(n. 1882)
- 28 de febrièr - Béla Imrédy, primièr ministre ongrés, executat (n. 1891)
- 12 de març - Ferenc Szálasi, primièr ministre ongrés, executat (n. 1897)
- 17 d'abril - Juan Bautista Sacasa, president de Nicaragua (n. 1874)
- 21 d'abril - John Maynard Keynes, economista britanic (n. 1883)
- 1 de junh - Ion Antonescu, militar romanés, executat (n. 1882)
- 6 de junh - Gerhart Hauptmann, escrivan alemand, Prèmi Nobel (n. 1862)
- 27 de julhet - Gertrude Stein, escrivana americana (n. 1874)
- 13 d'agost - H. G. Wells, escrivan britanic (n. 1866)
- 22 d'agost - Döme Sztójay, primièr ministre ongrés, executat (n. 1883)
- 20 de setembre - Raimu, actor de teatre e cinèma occitan (n. 1883)
- 2 d'octobre - Ignacy Mościcki, president de Polonha (n. 1867)
- 6 d'octobre - Per Albin Hansson, primièr ministre de Suècia (n. 1885)
- 14 d'octobre - Joan Carles Brun, felibre de Montpelhièr (n. 1870)
- 15 d'octobre - Hermann Göring, comandant nazi (n. 1893)
- 16 d'octobre - Nazis executats Nürnberg:
- Joachim von Ribbentrop, ministre d'afars extèrns alemand (n. 1890)
- Wilhelm Keitel, marescal alemand (n. 1882)
- Alfred Rosenberg (n. 1893)
- Ernst Kaltenbrunner, cap de la RSHA (n. 1903)
- Hans Frank, governator de la Polonha (n. 1900)
- Julius Streicher, fondator del jornal Der Stürmer
- Fritz Sauckel (n. 1892)
- Alfred Jodl, general, cap del Oberkommando der Wehrmacht (n. 1890)
- Arthur Seyss-Inquart, governator d'Àustria (n. 1892)
- Wilhelm Frick, èx-ministre (n. 1877)
- 31 d'octobre - Wincenty Witos, president de Polonha (n. 1874)
- 14 de novembre - Manuel de Falla, compositor espanhòl (n. 1876)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Percy Williams Bridgman
- Prèmi Nobel de Quimia : James B. Sumner, John Howard Northrop, Wendell Meredith Stanley
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Hermann Joseph Muller
- Prèmi Nobel de Literatura : Hermann Hesse
- Prèmi Nobel de la Patz : Emily Greene Balch, John Mott


text:
La FLAREP comunica. Extrach :
Del 22 al 24 d'octobre se tendrà a Montpelhièr lo collòqui de la Federacion dels ensenhaires de lenga e cultura d'òc (FELCO).
Los collòquis FLAREP, en mai d’èsser un luòc de reflexion, son tanben l’escasença de rescontrar d’associacions d’ensenhaires e de parents d’escolans de las autras lengas de França : i descubrissèm de situacions diferentas o semblantas a la de l’occitan. Son ja estats organizats per la FELCO a Albi en 1989, Montpelhièr en 1994, Vilanòva d’Òlt en 2000 e Sant Africa en 2008. [...]
Sul poèma epic en occitan del XIVen Roland a Saragossa.
Un article de Juli Veran dins l'Armana Prouvènçau de 1921, pagina 23. Ortografia modernizada. Las nòtas son de Occitan París.
La generalitat de Catalonha publica un diccionari basic Catalan - Occitan general - Occitan aranés.
Un document preciós per plan compréner las diferéncias entre aqueles tres parlar, al nivèl lexical e ortografic.
Las associacions, elegits e personalitats recampadas dins la Convergéncia Narbonesa faràn l'amassada de dintrada dijous 15 de setembre de 2016 a 18h30 a l'Ostal occitan de Narbona, carrièra Joan Jaurés.
A l'ordre del jorn, lo bilanç e l'estrategia per l'annada 2016/2017
L'Ostau dau País Marselhés comunica :
La rintrada de l’Ostau dau País Marselhés se farà, aquesta annada, sota la proteccion de la luna e dei tubadas de l’encensier (romaniu).
Lo 16 de setembre serà nuech de luna plena e eclipsada tanben. Alegoria poderosa ! L’astre daurat e entier se velarà a 20h54 e se desvelarà a 22h54. Per acompanhar aquesta velada-desvelada e balhar a aquesta annada novela un vam positiu, se cremarà de romaniu, vielh encens deis ancians chamans de la Santa-Bauma. Sei tubadas seràn alargadas a la luna, au locau, a vautrei !
Dins lo present article, paregut en 2016, Florian Vernet presenta sas reflexions sus la situacion de la lenga occitana. Torna rapelar l'importància d'una lenga comuna estandard per favorizar los escambis entre occitans.
Sul lexic occitan de la cosina, un article de Andrieu Abbe dins l'Armanac de Mesclum de 2004.
Avèm intrat dins lo tresen millenari e pasmens la part màger deis especiers e dei restaurators son encara per nomenar « tapenada » un esquichum compausat unicament de pasta d'oliva e d'òli. Per que siguèsse una tapenada convendriá que l'i aguèsse tanben dins l'esquichum de tapenas. Lei dichas tapenas èran apondudas, dins lo temps, per escondre una pasta d'oliva de marrida qualitat.
Lo site www.pays-de-bergerac.com presenta en occitan lo país de Brageirac.
Extrach : "Los camins del País de Brageirac presentan al passejaire mila e una escasenças de rencontres amb una flòra e una fauna aparadas, de païsatges armoniós e una granda varietat de mitans...
Un article de Christian-Pierre Bedel dins la revista Canta Grelh, numèro 106, decembre de 2015.
Los americans, lo Roergue e lo Felibrige
Per l'amassada de 2012 que se debanèt a Najac, d'unes membres del Grelh roergàs siaguèron recebuts al castèl de Corbièiras per Richard Williams e Marie. Aqueles Californians devenguts roergasses, per far rampèu als Roergasses devenguts californians, son membres del Grelh roergàs.
La Plega IEO de 2016 es en soscripcion.
Ongan :
Florian Vernet - La nau dels fòls - A tots n°204, 200 paginas, 15 €
L’apostilha que claus lo darrièr roman nos explica que lo projècte inicial se titolava Lo Radèl de la Medusa e qu’èra « una sembla autobiografia en fòrma de faula satirica un pauc tròp transparenta suls trecimacis de l’occitanisme recent ». Precisa que se mudèt finalament en Nau dels fòls per d’escuras rasons que, sens cap de dobte, los legeires las comprendràn mièlhs que lo quite autor.
Del 1 de junh al 4 de Junh de 2016 la vila de Tula aculhirà lo festenal Balad’òc.
Josiana Brassac-Dijoux, adjoncha al cònsol en carga de l’environament comunica :
"Las expressions occitanas lemosinas e carcinòlas s’enraijan au còp dins de las originas sabentas e popularas. Se tornan trobar dins la produccion literària dempuei Bernat de Ventadorn (sègle XII) d’aicí au chanonge Ros, tant coma chas Marcèla Delpastre. Tanben dins los toponims : de l’Auselon au Pont de l’Escuròl. Dins la practica culinària : la flaunharda e lo clafotís, los tortons, las farciduras e autres milhassons. Son presentas dins la realitat culturala : de las conferéncias au cafè occitan, dins los noms de las danças, las chançons e de segur dins las tradicions ruralas d’aicí a l’arquitectura quitament ciutadina.
Pel ochen còp se van retrobar a Ostana, del 2 al 5 de junh de 2016, d’escrivans e de poètas apartenents a de culturas minorizada. D’autors qu'escrivon en lenga maire, provenents d'Equator, de Nigèria, de País Basc, de Frísia, d'Occitània o de Grécia salentina.
Occitanica site bailejat pel CIRDÒC de Besièrs propausa un motor de recèrca per trobar totas las referéncias de la literatura occitana, "una maquina que tròba tot" çò dison [aquí]
Un article de Michel Miniussi dins la revista Amiras n° 19, 1989.
Per un art poetic occitan – Una granda beutat de la literatura d’Òc es sa cara de país inacabat, de Far-West e rara pioniera. Tantei escasenças mancadas, tantei causas perdudas ò delembradas que l’escrivan s’atròba sovent coma constrench de la rebastir tota. Una grand beutat e un màger perilh : jamai nos estonarem de’n veire tant trabucar, abandonar l’òbra entamenada, se perdre dins lei desèrts dau provincialisme ò bachassar dins lei paluns de l’enuei... A nòstra lenga demòra pauc de temps per se sauvar, e nòstreis energias, nòstra afeccion e afan quora se perdon fan paur o pietat.
12/2015 - L’IEO12 dispausa d’un servici de prèst que gerís en ligam amb lo CCOR. Aquel fons es subretot compausat de libres e de revistas que se pòdon empruntar ; i trobam tanben d’obratges pedagogics consultables sus plaça. Un desvolopament d’un fons joinesa es previst en foncion de las demandas. Cadun pòt venir empruntar o consultar aqueles obratges a l’Ostal del Patrimòni, plaça Foch a Rodés.
Sul sieu site Josiana Ubaud nos presenta un trabalh fotografic suls campanals, grasilhas, estripacats, rampas, portals, canèlas e autres elements d'arquitectura en fèrre o en fonda.
Sus mai de 120 paginas de centenats d'exemples illustran aquela part de l'arquitectura occitana. De legir [aquí]
Fotografia a esquèrra : campanal de fèrre fargat del cloquièr dels Augustins (Ais en Provença)
13/02/16 - Lo jornalet gaseta occitana d'informacion, presenta una entrevista de Alan Barthélémy. Ensenhaire de letras classicas, èx-coordenaire de l’ensenhament de l’occitan dins las Bocas de Ròse, coautor amb Guiu Martin del Manuel Pratique de provençal contemporain (Édisud, 2000, reeditat en 2006).
Aquí, torna sus la situacion de la lenga en Provença, sul trabalh que faguèt amb Guiu Martin a Cucuron, sus son ròtle actual dins las associacions o mèdias provençals (Associacion per l’Ensenhament de la Lenga d’Òc, Aquò d'Aquí, IEO Provença-Aups-País Niçard, lo Forum d’Òc).
A Besièrs ven de se dubrir (fin de 2015) una estructura d'acuèlh quadrilingüa (occitan-castelhan-francés-catalan) pels enfants. Lo cantaire Joanda n'es a l'origina, èra en cèrca d'una estructura pels sieus enfants.
Las assistentas maternalas trabalhan segon los metòdes dels pedagògs Freinet, Loczy e Montessori.
L'universitat de Montpelhièr presenta lo site internet Mille ans de littérature d'Oc.
Lo site es en francés. Presenta qualques escrivans occitans, qualques tèxtes e d'entrevistas. De consultar [aquí]
Cada an a Tolosa se festeja l'anniversari de la signatura de la Carta de las libertats comunalas entre Ramond V e los cònsols de la vila lo 6 de genièr de 1189.
Aquela carta afortissiá lo poder del cònsols elegits, contre lo del comte, simple eretièr. Un chic de democracia veniá de s'impausar a Tolosa.
Page 9 of 22


text:
Dijòus, 9 d'agost de 2018, 03h00 Internacional,Politica
Las Jornadas Internacionalas de Corti, qu'organiza cada estiu Corsica Libera, an agut ongan una larga representacion de tot lo Mond, çò rapòrta VilaWeb. L'eveniment comencèt dissabte amb una conferéncia de premsa de las delegacions internacionalas. De soslinhar la participacion del representant dels afars internacionalas de l'FLNKS de Nòva Caledònia, ont se i tendrà un referendum oficial d'autodeterminacion lo 4 de novembre que ven. Las jornadas an aculhit tanplan una vasta representacion catalana.
La violéncia dels estats contra los pòbles en lucha
Lo primièr debat se centrèt sus "la violéncia de l’estat contra los pòbles en lucha". Aquí se tenguèt una intervencion interessanta de Conxita Bosch de l’Associacion Catalonha Corsega e de Cesc Poch d’Esquèrra Republicana de Catalonha, que faguèron una detalhada exposicion de la repression de l’estat espanhòl contra l’independentisme catalan, de la brutala repression policièra del referendum del 1r d'octòbre passat, de l’encarcerament dels representants de la societat civila, de las perquisicions e menaças contra la premsa, las estampariás, los cantadors, los professors, e fin finala de la situacion d’après lo 27 d'octòbre amb la declaracion d'independéncia e l’aplicacion de l'article 155, ont se suspenguèt l’autonomia e s’empresonèt los membres del govèrn de la Generalitat qu’èran demorats en Catalonha. Se denoncièt tanben la persecucion per mejan dels mandats d'arrèst europèus dirigits contra los elegits catalans en exili mas refusats pels autres païses.
Dins aquel parladís intervenguèt tanben Iker Elizalde per l’esquèrra basquista, que critiquèt l’immobilisme de l’estat espanhòl a respècte de la situacion dels presonièrs bascos, e denoncièt la dispersion coma venjança politica de l’estat contra las familhas dels presonièrs e l’independentisme basco.
De son costat, Katy Bartoli, per l’organisme de solidaritat amb los presonièrs còrses Sulidarità, condemnèt la politica repressiva de l’estat francés envèrs los independentistas empresonats, malgrat lo procès de desmilitarizacion de l'FLNC de l'an 2012 e l’exigéncia d’amnestia de part del govèrn de Corsega, de las comunas e de la majoritat del pòble còrs. Faguèt una crida a la participacion a la manifestacion nacionala per la revendicion de l’amnestia del 22 de setembre venent.
De l'autonomia a l'independéncia
Dimenge, lo primièr debat internacional foguèt organizat per U Ribombu sul tèma "Dels limits de l’autonomia al futur de l'independéncia". A aquel debat participèt lo canac Mickaël Forest , responsable dels afars internacionals de l'FLNKS, que dins son intervencion expliquèt los enjòcs generals de la campanha dels independentistas canacs per l'òc a l'independéncia , de las fraudas del recensament e de la discriminacion raciala de l’estat francés denonciat dins cinc rapòrts de la mission de l’ÒNU per la Nòva Caledònia.
Per quant a el, Moetai Brotherson, deputat independentista de la Polinesia francesa, parlèt tanben del procès de descolonizacion e dels ensages nuclears franceses dins son país.
Per Catalonha intervenguèt Josep-Lluís Carod Rovira, èx-vicepresident de la Generalitat, pel País Basco parlèt Gorka Elejabarrieta, e Petru Antoine Tomasi, cap del grop parlamentari Corsica Libera membre de la coalicion nacionalista Pè a Corsica, expliquèt la posicion de Corsica Libera davant lo refús francés d’autrejar la mendre avançada dins l'encastre constitucional.
Long del debat entre las fòrças nacionalistas que govèrnan Corsega dins la coalicion Pè a Corsica i participèron de conselhièrs territorials, de representants sindicals e de conselhièrs executius (membres del govèrn còrs) a prepaus de l'agricultura, de l'environament e dels transpòrts.
Refondar l'Union Euròpa
La clavadura de las Jornadas Internacionalas de Corti se faguèt amb un miting de Corsica Libera que i participèt per videoconferéncia lo president de la Generalitat de Catalonha en exili, Carles Puigdemont, per mercejar Corsega de son sosten. Dins un discors en francés, Puigdemont defendèt qu'Euròpa se deu refondar sus la basa del respècte de la democracia e de la diversitat de las nacions dobèrtas a la rèsta del Mond.
Puèi, Josep-Lluís Carod Rovira intervenguèt en lenga còrsa amb una reflexion sus Euròpa: "Los estats an sequestrat Euròpa e l’an transformada en una estructura freja e sens arma. Los pòbles coma lo catalan e lo còrs devèm recuperar Euròpa per la democracia e la libertat".
Lo seguiguèt Arnaldo Otegi, coordinator general d’EH-Bildu, que dins son intervencion prepausèt de bastir “de procèsses democratics de resolucion dels conflictes tant en Corsega coma al Bascoat”; defendèt pereu lo "besonh de bastir [lors] pròprias republicas independentas dins l'encastre europèu".
Las intervencions las clavèt lo president de l’Assemblada de Corsega, Jean Guy Talamoni, qu'anoncièt que "davant la nòva estapa que se dobrirà en setembre, es essencial que [lor] majoritat prenga lo temps necessari per debatre e definir una nòva estrategia, comuna e eficaça" contra lo govèrn francés. "Quin que siá lo destin de la revision constitucionala francesa al començament de la rintrada, e quina que siá l'eventuala plaça de Corsega dins aquel tèxt, es fòrça clar que jamai lo [reconeisseràn] coma [lor] lei fondamentala", çò afirmèt, en assegurant que "l'independéncia es l’unica esperança".
Enfin, Talamoni acabèt son intervencion en demandant la bastison d’una "estrategia comuna en Euròpa" amb d'elegits bascos e catalans per una "nòva Union Europèa".
Crec,que la independència dels Pobles i Nacions no ha de fer por a ningú i menys als Europeus que saben des de temps el que son les Nacions sotmeses.
Es el mes natural del Mon, i no cal oposar-s'hi.
Visca la Terra...Lliure!
L?Erenst, "El Tàrrega".
#3 Charline Claveau-Abadie per l'OPLO, e Carole Delga per le region Occitanie, qu'an defendut amb foga e estrambòrd los dreches del pòble occitan. La determinacion apassionada d'aquelas doas militantas acarnassidas de la causa occitana a provocat la remirança de totes los participants de las Jornadas Internacionalas de Corti que lor faguèron una memorabla standing ovation. Amb aquelas doas, cap de dobte, avançam sul bon camin, òsca !
L'Union fa la força. Conèisser los que pateissen coma nosaltres e cercar solucions ensems. Far relacions. Laborar junts.
#2 Ten! vist, a escrich "lo potin de terra contre lo potin de far". Chalia legir " lo topin de terra contre lo topin de far." Me damandi çò que li passet per la testa!
Es que i-aguèt una delegacion o quauqun per representar Occitània ? M'agradaria d'o saupre, que ne'n parlatz pas. D'abança, plan mercès.
L'independença per raport a qui? a l'estat?
Benleu chaldria se pausar la question de saber si los estats europens son independents o si dependen de societats secretas que se son emparadas de la moneda, daus medias, de las instanças governementalas e de tots los poders d'un estat.
Face a d'aquelas societats, Corse pesaria pas belcòp e tombaraia d'una dictatura a una autra.
Bastir una democracia europeenna o internacionala es bastir la resistança a los que tenan lo vertardier poder e i faud... Legir mai
Segon J.G. Talamoni, clarvesent : "Quin que siá lo destin de la revision constitucionala francesa al començament de la rintrada, e quina que siá l'eventuala plaça de Corsega dins aquel tèxt, es fòrça clar que jamai lo [reconeisseràn] coma [lor] lei fondamentala : l'independéncia es l’unica esperança. Mas quin pòble, aquí, es l'independentista de l'autre. Lo que vòl simplament continuar d'èsser e que ne cèrcan lo mejan mai segur, o lo qu'acuola a l'independentisme per qu'aqueste... Legir mai


text:
Ramón María del Valle-Inclán
Ramón María del Valle-Inclán (vadut Ramón José Simón Valle Peña' ; Vilanova de Arousa, Galícia lo 28 d'octobre de 1866 - Sant Jacme de Compostèla, lo 5 de genèr de 1936. Foguèt un dels principals escrivans modernistas d'Espanha. Son roman pus conegut es Luces de Bohemia.
Que vadó dens ua familha d'origina nòbla de Galícia Lo son pair, Ramón del Valle Bermúdez, qu'èra escrivan e liberau e la soa mair que s'aperava Dolores de la Peña y Montenegro. Que ho batejat Ramón José Simón Valle Peña (que cambiore lo son nom en Valle-Inclán en referéncia a un ajòu son aperat Francisco del Valle-Inclán.
Qu'estudiè au licèu de Pontevedra e, arron d'arrecéber lo bachillierato en 1885, que comencè estudis de dret a l'Universitat de Sant Jacme de Compostèla. Durant aquesta tempsada que dè quauques classas particularas entà ganhà's la vita. En 1888 que comencè estudis d'art tanben. Durant aquestas annadas que comencè tanben a escríver e que publiquè en 1889 un conte titolat A media noche (qu'ei a díser A mieja nueit). Qu'abandonè los estudis de dret a la mort deu son pair en 1890 e que tornè a Pontevedra. Que viatgè a Madrid puish, a partir de 1992 au Mexic (on publiquè dens jornaus locaus) e a Cuba.
En 1893 que tornè a Pontevedra e en 1894 que publiquè ua garba de contes devath lo títol femeninas. Que comencè tanben a hargoar lo son estil vestimentari dab la soa capa e la soa barba qui lo poèta famós Rubén Darío nicaraguan be'n escrivore un poèma.
En 1896 que s'installa a Madrid on e participa a mantuas tertulias (grops de discussions literàrias) ; que coneish atau escrivans famós com Gómez Carrillo, Pío y Ricardo Baroja, Azorín, Benavente, González Blanco, Villaespesa, Mariano Miguel de Val. En 1897 que publica Epitalamio (Historias de amores). En 1899 qu'ei herit accidentaument au braç au cors d'ua discussion dab lo jornalista Manuel Bueno e l'infeccion que hè necessària l'amputacion.
Que viu praubement durant las purmèras annadas deu sègle XX.
A partir de 1902 que publiquè la seria de las soas Sonatas qui seràn adaptadas au teatre e ua de las interprètas, l'actriz Josefina Blanco, que vaderà la soa molher en 1907. Qu'auràn tres hilhs : Joaquín María (1914), Carlos Luis (1917), Jaime (1921).
En 1907 tanben que publica Águilas de blasón , Aromas de leyenda, Versos en loor de un santo ermitaño e El marqués de Bradomín. Simpatizan deu carlisme, en 1908 que publica Los cruzados de la causa, El resplandor de la hoguera e Gerifaltes de antaño sus aquesta tematica.
En 1910 que viatgè en Argentina e que'n prohèitè entà vesitar los país vesins (Chile, Bolívia, Paraguai e Uruguai. Durant la Purmèra Guèrra Mondiau que vesitè lo front en França.
En 1920, dab l'òbra teatrau Lutz de boèmia (Luces de boemia) qu'estreè un genre navèth : l'esperpento (hèit d'imatge absurde vodat a refletar la realitat en la bèth deformar).
Politicament que s'opausa au regim dictatoriau deu generau Miguel Primo de Rivera e que sostienerà la Republica Espanhòla anat dinc a simpatizar dab l'Union Sovietica. En 1935, que's morí d'un càncer e que ho sepelit shens ceremonia religiosa, com ac demandè.
Ligam intèrne[modificar | modificar la font]
- Paginas amb ligams de fichièrs copats
- Portal:Literatura/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Ramón del Valle-Inclán
- Naissença en 1866
- Decès en 1936
- Escrivan galèc
- Poèta espanhòl
- Escrivan espanhòl del sègle XIX
- Escrivan espanhòl del sègle XX
- Dramaturg espanhòl
- Jornalista espanhòl
- Literatura espanhòla
- Escrivan de lenga espanhòla


text:
En 1402, aprés la desfacha contra los timurids a Ankara, l’Empèri otoman dintrèt dins un periòde d’interègne que durèt fins a 1413, quora lors territòris foguèron amassats per Mehmed I. Alavetz se demostrèt una granda capacitat de regeneracion dels turcs. La conquista dels Balcans e Anatolia èra pas totalament finida. Los estats eslaus e romaneses avián pogut profiechar l’invasion de Tamerlan per atacar definitivament lor mai grand enemic.
Una granda partida de lors territòris èra jos contraròtle dirècte o indirècte del sultan que, d’un autre costat aviá lo supòrt de plusors emirats turcs semindependents a Asia Menor. L’ancian empèri bizantin èra redusit dempuèi fasiá de sègles a la vila de Constantinòble e paucs territòris residuals isolats un pauc mai enlà de la capitala.
D’estats enemics pertot
Èra logic doncas d’aver pas pro sòus per la pròpria defensa e la sieuna subrevivéncia dependiá mai de la diplomacia dirigida vèrs totes los païses vesins. D’un costat i avián los estats maritims italians : Venècia e Gènoa amb lors intereses comercials dins la Mar Egea e la Mar Negra. Apuèi i aviá mai d’un pichon emirat turc semindependent a Anatolia e pas encara integrats a l’empèri otoman.
Fin finala, i avián los estats romaneses e eslaus mai flacs e redusits que mai per la menaça otomana. La religion ortodoxa èra çò que los amassava a Constantinòble. A mai, lors ambicions politicas èran totjorn desparièras de las dels bizantins que, pendent de sègles avián vist cossí lor territòri veniá eslau.
En 1422 los otomans capitèron pas, mercés al supòrt bizantin a Mustafa, Fraire del sultan Murad II. Aquò provoquèt una breva guèrra de sucesion. Èra solament al nòrd ont i podiá aver un contrincant pro digne per los otomans :- lo Reialme d’Ongria, dirigit pel cap d’estat mai important de l’Euròpa de l’epòca; lo quite emperaire Segismond, de la dinastia dels Luxemburg e que, a mai de la corona de Sant Esteban –Ongria e Croàcia -, aviá tanben la de Boèmia ont los ussitas avián provocat una pèrta de sous plan grana al tresaur imperial.
La situacion de l’emperaire Segismond èra plan complèxa car èra al mièg del mond occidental. Al Sant Empèri Roman Germanic. Mas atanben a las pòrtas dels Balcans. Foguèt lo quite Segismond que provoquèt la conquista de Serbia pels otomans amb una expedicion aprés la batalha de Kosova, en 1389. E foguèt alara que los otomans venguèron una poténcia egemonica als Balcans.
* Michal Čukan
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.


text:
639
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 639 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Rachidun[modificar | modificar la font]
Dins la Peninsula Aràbia e en Siria, la pèsta (ò una autra malautiá perilhosa) e la famina contunièron de causar de desenaus de miliers de mòrts, especialament en Medina. En Siria, l'epidemia tuèt 25 000 combatents arabes e doas personalitats importantas dau Califat : Yazid ibn Abi Sufyan (fraire dau futur fondator dau Califat Omeia) e sustot Abu Ubaidah ibn al-Jarrah qu'èra probablament lo successor designat per Umar.
Lo califa Umar reagiguèt rapidament e se desplacèt eu meteis en Siria per tornar organizar l'administracion e i mantenir la dominacion araba. Reorganizèt pereu l'armada qu'aviá perdut mai d'un oficier.
Regardant lei guèrras exterioras, leis operacions foguèron limitadas e se concentrèron còntra l'Armenia Bizantina que foguèt totalament ocupada.
Tibet[modificar | modificar la font]
En Tibet, brèva guèrra civila entre lo rèi Songtsen Gampo (629-650) e son fraire Brtsan srong. Lo segond foguèt batut e cremat.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Abu Ubaidah ibn al-Jarrah, companhon de Maomet.
- Brtsan srong, prince tibetan.
- Yazid ibn Abi Sufyan, companhon de Maomet.


text:
Paure Brau!
- Article du Lundi 16 mai 2011
A las molhèrs de Tolosa.
Maurèl coma’n jaiet, uèlh lusent, pel sedós,
Les nasics alandats, las còrnas folejairas,
Dintrèt, tal un lambret, demest les matadors
Flocats, del cap als pès, de colors lugrejairas.
E, s’arrestant còp sec, brandisquèt le moscalh,
Cabussegèt un chic en gaitant les badaires,
Puèi polsèt un braulhet enrabiat e secalh,
Que me torrèt la sang e tremolèt les aires.
“Ont som? qué me volètz? semblava dire’l brau?
“Son nascut per laurar, viure al sen del campèstre,
“E me tròbi tancat, sens pariu, dins un trau’,
“Per grépia’l ponchador, le mataire per mèstre!”
Dus chavals annadits, suls uèlhs un tampador,
L’esquinal ondrejat d’un matatruc picaire,
Damòran, arrucats dins le rond sagnador,
Que le taure en tumant les espanse, pecaire!
Forratejat per l’un, per l’autre entrequejat,
Le brau, estabosit, gimba de cada caire,
Mentre que le moret, vint còps cornassejat,
Dins un nilhet mortal fa s’adius a son fraire.
L’uèlh clucat per totjorn e le ventre alandat,
De son mor, bardissat de pissam e de bosa,
Sembla lepar la sang que son còs a rajat!
E venes gaitar ‘quò, Tu! molhèr de Tolosa!
Le fardoès, ranquejant e arrossegant le bast,
Laissa le taure sol tumar mantèls e velas,
S’entemenar’ls anquièrs, las patèlas a l’ast,
En braulhant de malor, de bistòrt las cirvèlas.
Es ragent de susor, de sang, e ça que la
Fa fúger sos borrèus, amb el venguts d’Espanha;
Un sol, mascarat d’òr, que vòl pas recular,
Es perçat pel pansilh e sougatit sens canha.
Tomba sens ben ni mal... e patan de las mans!
Le brau lèva le cap e quetejant, escota:
Perqué tot aquel brut, se demanda’l pauràs?
I comprenes pas res? ieu tanpauc, l’ase fota!
Chut! sonan a matar! le taure’s afalcat,
Fonhariátz un coget al fons de sa nasica;
Ronfla coma’n pissòl de font engargassat
E brandís les inquets en ausint la musica.
Le mataire, polit coma’n rei de carton,
Saganha sens pietat, puèi mata le romiaire,
Que biroleja’n pauc en braulhant de malor,
Pèi pèrnabat, sagnós, les quatre fèrs en l’aire,
L’uèlh clucat per totjorn e l’espic alandat,
De son mor, bardissat de pissam e de bosa,
Lepa, tanben, la sang que son còs a rajat!...
E pòdes gaitar ‘quò, Tu! molhèr de Tolosa.


text:
« Entau, la Pès-Nuts, la lebre de chas nos, a passat dins ma vita. I es venguda, e ne’n es surtida coma totjorn, sus la poncha daus pès. Las istòrias que ‘la me contet an fait se levar en io daus ressons de mai en mai dolorós e ai comprés que dins quilhs sornes racontes, era question nonmàs de io, io, lo dròlle mau aimat, l’òme solitari e maujauvent que degun li aviá ausat parlar ».
Un bocin de « Çò-ditz la Pès-Nuts » dau Joan Ganhaire, lu prumier libre legit dins ‘na promessa « inconsiderada » de legidas davaladescas. Prumiera legida que traina, de fach, un prumier bilhet.
‘Na meravelha. I a grán res de dire de mai, ‘na miraudia.
Lu libre es farjat de 5 istòrias balhadas per la Pès-Nuts ad un òme que nos conta s’etot un bocin de sa vita. Lu genre de las novelas es un boiradís dintra un fantastique campanhard e la cronica sus la gens, lur vita de tots los jorns. Quò se legit facilament, emai quauques mòts poguessen estre complicats, qu’es plasent.
Per ne’n ‘chabar, i a 2 cedes* que tornan prener lu contengut dau libre. La persentaci’ musicala daus cedes fai pensar a las pèças de teatre lu ser sus França-cultura (>fr), d’aici dire que quò seriá dins la linga dau Rabelais, quò i passaria… Son persentats sus la mesma mòda que lu libre, lu narator, Joan Ganhaire** fai « lu chapeu » de l’istòria, que ela, es contada per quauqu’un d’autre. E lu son finau fai pas « la nhòrla es estada recordada ne’n 1947 dins lu vilatge de… per Monsur X, darnier locutor patoès… ». Non, lu teiste es viu, fòrt bon d’escotar.
Per 13,50, perdetz pas de moneda de iò ‘chaptar.
_____
- De legir lu bilhet dins la Dordonha Liura (>fr)
* un daus dos cedes passa pas dins son entier, res de greu quau que siàia.
** Eu a la mesma votz que mon oncle, un frair de ma mair. Per lu còp, tuí la lum chas me, dubriguí ‘na fenestra e ‘lumí ‘na lampa a olí. I a sabe que qu’es colhon de teatralisar entau l’escota, e pertant, los uelhs barrats, eriá a la velhada.


text:
Lviv
Lviv (ucraïnian: ЛbBiB, Ľviv, AFI: /lʲwiu̯/; polonés: Lwów,[1] AFI:/lvuf/; rus: ЛbBoB, Lvov, AFI: / lʲvof/; yiddish: לעמבערג; Latin: Leopolis;[2] alemand: Lemberg), es la mai granda vila de l'oèst d'Ucraïna e la setena pus granda de tot lo país, es un dels centres culural màger d'Ucraïna. Nomenada en onor de Leo, lo filh ainat del rei de Rus' Daniel de Galicia. Foguèt la capitala del Reialme de Galicia–Volhynia (tanben sonat Reialme de Rus')[3] entre 1272 e 1349, quora foguèt conquistada pel rei Casimir III de Polonha que venguèt alara rei de Polonha e Rus'. A partir de 1434, foguèt la capitala regionala del Voivodat Rutèn dins lo Reialme de Polonha e èra sonada Lwów. En 1772, après la Primièra particion de Polonha, la vila venguèt capitala del Reialme de Galicia e Lodomeria e foguèt renomenada Lemberg. En 1918 pendent un cort periòde, foguèt la capitala de la Republica Populara d'Ucraïna Occidentala. Entre las doas guèrras, la vila èra sonada Lwów e èra lo centre del Voivodat de Lwów dins la Segonda Republica Polonesa. Après la Segonda Guèrra Mondiala, venguèt part de l'Union Sovietica (Republica socialista sovietica d'Ucraïna) e en 1991 de l'Ucraïna independenta. Administrativament, Lviv es lo centre de l'Oblast de Lviv e ten l'estatut d'una ciutat d'importància regionala . Sa populacion es en 2016 de 728,350 personas.
Lviv foguèt lo centre de la region istorica de Galicia. Lo còr istoric de la vila, amb sos vièlhs bastiments e sas carrièras pavadas, subrevisquèt a las ocupacions sovieticas e alemandas durant la Segonda Guèrra Mondiala. La vila a mai d'una industrias e institucions d'educacion superiora, coma l'Universitat de Lviv e l'Universitat natconala politecnica de Lviv. Lviv es tanben lo luòcde plusors institucions culturalas coma l'orquèstra filarmonica e lo famós Teatre d'Opèra de de Balet de Lviv. Lo centre istoric de la vila es marcat al Patrimòni Mondial de l'Umanitat.


text:
Lo printemps testut
16 décembre 2001 15:43 0 messages
Quan entenem au cèu las gruas e las aucas
que tôrnan d’Africa
Que lo sorelh se lhèva a l’ôra de l’escôla
Quan comença d’i aver mer de verd que de negre
au bôsc de casso,
E que’s pelejan au sortir de tèrra
pé-de-gats, pimparèlas e vriuletas,
Quan vedém lo cerisèr tot de blanc vestit
e parpalhôus au camp,
Que lo pollen s’escapa deus pins
per depausar dens las flacas sas coronas dauradas
on se miralha tanben lo jaune de la ginesta,
Quan, dens las crastas ensorelhadas
Vedém serpejar los coduts negres,
Quan sentim aus dits e aus pés l’envetjar de botjar,
I vam ! Se fau desvelhar las tortugas !
L’ôra navèra es arrivada.
Dans la même rubrique
21 octobre 2014 – Le verbe FAIRE en occitan bordelais
13 octobre 2011 – Occitanica, mediathèque numérique occitane
13 octobre 2011 – Occitan en ligne
25 octobre 2010 – Suu camin de Casalís-33
3 janvier 2010 – Bon cap d’an


text:
nuancier seigneurie download by tablet desktop original size back to nuancier seigneurie facade.
nuancier chromatic seigneurie gauthier couurs la 2015,nuancier peinture seigneurie gauthier gautier en ligne stunning la,nuancier seigneurie 2013 2017 2018 couurs la,interesting with nuancier seigneurie gauthier 2017 gautier,nuancier chromatic seigneurie gauthier 2016,nuancier seigneurie chromatic 2006 location facade peinture gauthier,nuancier chromatic facade seigneurie gauthier beau la ides gautier,nuancier chromatic seigneurie gauthier fabulous perfect 2013,nuancier seigneurie en ligne with 2016 chromatic gauthier,nuancier seigneurie gautier gallery peinture gauthier chromatic 2006.


text:
Mèrcure (planèta)
Mèrcure est la premére planèta du systèmo soléro en ôdre de distance du Solely. On sé prèje d’una planèta terrestra de dimencion modèsta, avouéc un diamètre enfèrior a la mêtiêt de cél terrestro; il aparêt pesantament cratèrizâ, assé/incô a côsa de la mancance d’una atmosphèra aprèciabla qu’il povésse amortar les empacts mètèoricos, et per ço-ce son aspect rapèle de prôcho cél de la Luna.
Son nom dèrive de cél de l'omonyma divinitât romana; son symbôlo astronomico () il consiste d’una rapresentacion stylisâ du caducé du Diô. Dens les cultures de l'Estrèmo Oriant la planèta est designâye coment l'âstro de l'égoua, un des cinqu èlèments fondamentals.
La planèta at pas des verjèttes et des satellites naturales.
Novèles Historiques[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
On se prèje de la planèta ples/més prôcho du Soley, de pas franc simpla obsèrvacion, mas quand mêmo ja cognua ux popolacions ancienes, coment Èg.iptians, Ch.inouès, Sumèros (trêsiémo milènèro a.C.). Les dificultâts de lo individuâ ils dèpendont de la petiôda distance du Solely, qu’il dèrenje pas tojorn la vijon (da)ment lo crépuscôlo ô justo avant l’ârba. Les Sumèros lo apèlavon Ubu-idim-gud-ud; les Babilonès, qu’ils ant tramandô la premiére obsèrvacion detèlyâye des planètes, en empléyant les noms gu-ad ô gu-utu.
Les Grecs balyéront à Mèrcure doux noms: Apol, l’èthêla du matin, et Hermes, l’èthêla de la vèprâ. La rèalisacion du fêt qu’il fut una solèta planèta il est atribuya à Phytagora. Tojorn à côsa des grandes dificultâts d’observacion, tant que u XXèmo sièclo il ére d’opinion comena qu’il egzistisse una ôtra planèta assé/incô ples/més prôcho u Solely que Mèrcure, Volcan, aprés identifiâ avouéc lo mémo côrp cèlèsto.
Ples de rècent, u 1631 Pierre Gassendi fut lo premiér à observar un passajo de Mèrcure devant lo Solely, selon les previjons fôrnie de Jian Kepler. U 1639 Jian-Baptista Zupi, en empleyant un tèlèscopo, dècuvret les fases de Mèrcure, semblables à celes de Venus et de la Luna/Lena. Ço-cé fôrnit l’èprôva dèfinitiva que Mèrcure verie u tôrn du Solely.
Mas que dens les ans Souessanta du XX° sièclo, marci ux osbservacions radiô et radar, on a carculâ avouéc precijon la pèrioda de rotacion de la planèta, qu’avant on pensâve qu’el ére ègâla à cela de rèvolucion.
Nomenclatera[changiér | changiér lo tèxto sôrsa]
- Les planes de Mèrcure, semblables a les mèrs lunères mas avouéc una albeda maj.ora, els vegnont apelâyes planitiae. Á èxcèpcion de Planitia Caloris, la règ.ion plata ples/mes ètendua, et Borealis Planitia, qu’el ocupe una partia de l’emisphèro enversenc/septentrionâl, totes les ôtres planes pregnont à nom de Mèrcure dens les difèrentes lengoues.
- Les quatro valâyes (valles) pregnont à nom des enstalacions radio tèrrèstres marci à les quintes il est éthâ dètèrmenâ l'èfèctiva perioda de rotacion mèrcuriena.
- Les noms des baragnes (rupēs) ils derivont des batéls empleyês per les grandes esploracions du XV° sièclo, avouéc rèfèrence u rolo de Mèrcure coment Diô des voyâjos et des comèrços.
- Doves morênes pregnont lo nom de dorsa et els sont entitulâs à des astronomi qu’ils obsèrvéront Mèrcure de la Tèrra.
- Les noms des cratéros dèrivont des grands esponents des arts et de l'umanismo, à èxcèpcion du cratéro Kuiper, qu’il fut lo premiér à éthre dècuvèrt vu qu’il est visiblo de luen et il fut entitulâ à l'emportant astronomo, et lo cratero Hun Kal, du termo maya per "20", puésque il est convèncionalament travèrsâ du vengtiémo mèridian de longituda et il foncione de puent de rèpère per lo systèmo des coordinâyes mèrcurianes.