text:
Joan Francés Blader
Joan Francés Blader (en francés Jean-François Bladé, vadut Jean François Marie Zéphyrin Bladé ; Leitora, lo 15 de noveme de 1827 - París, lo 30 de junh de 1900), magistrat de profession, escrivan occitan e francés, majorau deu felibritge collector folclorista e adobaire de contes tradiconaus gascons cuelhuts auprès de locutors dens los parçans tanhents de Leitora e dinc a l'agenés, l'Armanhac e la vath de Campan, qu'ei l'autor d'ua òbra màger de las letras gascoas e occitanas : los Contes de Gasconha.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Blader, Joan Francés. Contes de Gasconha. Artigas : Institut d'Estudis Occitans, 1978.
- Portal:Gasconha/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Portal:Literatura/Articles ligats
- Escrivan occitan
- Literatura occitana
- Literatura gascona
- Tradicion orala occitana
- Escrivan gascon
- Majorau dau Felibritge
- Escrivan francés
- Naissença en 1827
- Decès en 1900
- Decès a París
- Joan Francés Blader


c: text/html

text:
dijous, 3 de novembre de 2011
Cinèma jol plumon
4 comentaris:
- 賈尼 ha dit...
-
E ben ten-nos al fial! Una altre emmerdament d'en cò la poma: en França sès necessariament francés!
- 3/11/11 8:16
- Joan deu Peiroton ha dit...
-
Dab los films estrangèrs qu'as sus i-tune, que'm sembla qu'as la version francesa E la version originau. En tot cas qu'èra plan lo cas dab lo film que crompèi sus i-tune: que poish espiar la version francesa com la version originau americana (totun n'èi pas sabut hicar-i los sostitols).
- 3/11/11 14:04
- Mela ha dit...
-
JdP : es pas vertat per totes los films. N'i a que son pas disponibles en VO!
e ieu los sachèri metre los jostitols :D
- 3/11/11 16:32
- manjacostel ha dit...
-
Pòdètz veire çò que volètz en streaming per exemple cal clicar sus courteclic , mas ne cal se prendre lo portable al lièch. Mas sens l'escanar per causa del ventilator.
Es a dire que benlèu marcha pas ambe lo paure Job.
E i a un fum de sitis que fan de streaming , e que se pòt veire quitament totes los films, novèls o vièlhs , leialament.
Que lo film es pas cargat sus l'ordi mas sonque de passtge sus la memòria viva...
Aprèp per la lenga vos cal causir ...
- 3/11/11 22:29

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aniche
Aniche es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aniche Se situa a la cœur de la region de la Ostrevent.
- Lo 27 de decembre de 1893 un tremoladís de tèrra #debanar dins lo quartièr dels verreries [1], #que soslinha un risc sismique que los houillères an de contunh mai o mens preses en compte.
Aniche se situe au cœur de la région de l'Ostrevent.
- le 27 décembre 1893 un tremblement de terre eut lieu dans le quartier des verreries [2], qui signale un risque sismique que les houillères ont ensuite plus ou moins pris en compte.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ La Meteorologia per la Societat meteorologica de França publicat en 1894 (arxivat a la New-York Public Library, digitalizat per Google Books)
- ↑ La Météorologie par la Société météorologique de France publié en 1894 (archivé à la New-York Public Library, numérisé par Google Books)


text:
E mai s’es ultraminorizat en Occitània, l’occitan a absoludament la legitimitat de revendicar sa plaça dins la vida vidanta e nosautres avèm drech de parlar al país la lenga del país. Per aquela rason, dins aqueste editorial volèm saludar la proposicion de Cairon e encoratjar los legeires de Jornalet
a abordar los desconeguts totjorn en occitan. Es pas complicat de començar una conversa dins la nòstra lenga. N’i a pro amb un simple “adieu-siatz”, o “adishatz” se i volètz portar un accent gascon. Malastrosament, dins la majoritat dels cases, nos respondràn dins la lenga dominanta, mas almens aurem donat a l’interlocutor l’escasença de comunicar dins la lenga del país.


text:
Brachiopoda
Los braquiopòdes (Brachiopoda, del grèc brakhýs, "cuert" e podós, "pè") son un talh d'animals marines pertenecients al clad dels lophophorates. E mai se se son descriches mai de 12.000 espècias de fossils, existisson pas qu'unas 300 d'espècias actualas.
Son d'animals amb dos valves (una superiora e una inferiora, al contrari de las valves dels bivalves que son bilaterals) que son jonhudas en la region posteriora. Son generalament bentonics, en vivent fixes a sustrats durs per un peduncle, o enterrats en sustrats boques, a on catan en s'ajudant de los sieus valves, e forman de vastas galariás.


text:
André Molino, maire de Septèmes : "L'Etat doit apporter à Marseille les moyens du développement, et ne pas imaginer que les petites communes peuvent le faire à sa place" (photo MN)
Siatz au cap d’una « comuna frontiera » d’onge mila abitants, que la limita se vei pas amé Marselha. Coma faretz veire vòstra originalitat deman, am’una Metropòli que vos serà impausada ?
Andrieu Molino - Nòstra tòca es d’afavorisar lo « viure ensems », la convivéncia. Amé tota una tiera d’activitats qu’atrivan d’alhors nòstrei vesins marselhés.
Sabètz, per la Santa-Ana, fèm un alhòli gigantàs per cinq cent personas, que mai que d’una vèn de Marselha. E per leis Operetas Marselhesas que prepausam, separam pas lei Setemencs deis autres ! E pas mai a nòstra bibliotèca Jòrgi Reboul, nimai per la Dictada Occitana qu’aculhiam aquí fa quinge jorns.
Ce qu’es important es d’acampar lo mai larg possible.
Es que vòstre vesin gigantàs vos fa paur ?
AM - Non ! Marselha es pas l’ògre que va manjar totei lei comunas. Aquelei se son desvelopadas perqué Marselha aviá d’emplecs per nòstreis abitants. E per Seteme es encara lo cas.
L’empacha nos vèn de l’Estat que vòu pas ajudar lo desvolopament de la vila-centre.
Espèra que seràn lei ciutats pròchas que lo pagaràn, en particulier aquelei qu’aprofiechan dei revenguts dau Plan-de-Campanha, aqueu quartier gigantàs de la granda distribucien. Nosautres a Seteme ne’n tocam pas un centime !
Ieu siáu pas còntra la Metropòli, mai deu èstre una entitat de projècts, per lei transpòrts e l’economia.
Mai fau vertadierament que l’Estat pague Marselha, per que s’endraia aqueu desvolopament.


text:
D’ont que siguessiatz, d’Occitània tota ò de las Alps Maritimas, avetz ja sentit parlar de Niça (Nissa), de la Contea de Niça, dal niçard. Sabètz qu’existe tanben Provença e lo provençal, gràcia al Prèmi Nobel 1904, Frederic Mistral. E avetz ja ausit parlar de Lengadòc, d’Auvernha, eca.
Mas conoishètz Mentan, Dinha, Gap, lo Comtat de Buelh, l’Estat d’e Vile Líbere de Mentan e Recabruna, e mai conoishètz l’autre grand dialècte de la region, parlat d’Esa e Mentan fins a Briançon en passar per Puget-Teniers ò Sisteron ? Es lo vivaroalpin ò gavòt.
Aquela emission mesadiera "made in Gavotina" serà l’ocasion de parlar de la vision qu’avem d’Occitània e dal mond entier. Emissions liuras, d’actualitat ambé de conviats, emissions a tèmas vos seràn prepausaas. La Gavotina vos en mandarà plen las aurelhas!


text:
Francés Vairon
Francés Vairon (en francés François Bayrou) qu'ei un òmi politic occitan (e francés), vadut lo 25 de mai de 1951 a Bordèras (Biarn), actuau president del MoDem, e lo reirevièlh president de l'Union per la Democracia Francesa (UDF).
Qu'èra candidat a l'eleccion presidenciau de 2007 e que n'estó eliminat au primèr torn, mas en estar arribat totun a la tresau posicion dab 18,57 % de las votz. Arrond d'aquerò que transformè lo son partit, l'UDF, en un partit centrista navèth e alargat aperat lo Movement Democrata.
Estacat au Bearn qu'ei l'autor d'ua biografia deu Noste Enric, que parla occitan dens la soa varietat biarnesa e que s'ei exprimit mei d'un còp en favor deu desvolopament de la lenga occitana.
En 2014 que vad màger de Pau.
Foncions governamentalas[modificar | modificar la font]
- 30/03/1993 - 11/05/1995 : ministre de l'Educacion nacionala
- 18/05/1995 - 07/11/1995 : ministre de l'Educacion nacionala, de l'Ensenhament superior, de la Recèrca e de l'Insercion professionala
- 07/11/1995 - 02/06/1997 : ministre de l'Educacion nacionala, de l'Ensenhament superior e de la Recèrca
- dempuèi 17/04/2017: ministre d'Estat, garda dels sagèls, ministre de la justícia
Òbras istoricas de Francés Vairon[modificar | modificar la font]
- Le roi libre, Flammarion, París, 1994. (ISBN 2-08-066821-8)
- Henri IV raconté par François Bayrou, Perrin jeunesse, París, 1998. (ISBN 2-262-01301-2)
- Ils portaient l'écharpe blanche : l'aventure des premiers réformés, des Guerres de religion à l'édit de Nantes, de la Révocation à la Révolution, Grasset, París, 1998. (ISBN 2-246-55981-2)
- ↑ Es successivament ministre de l'Educacion nacionala (1993-1995), ministre de l'Educacion nacionala, de l'Ensenhament superior, de la Recerca e de l'Insercion professionala (1995), puèi ministre de l'Educacion nacionale, de l'Ensenhament superior e de la Recerca.
- Article utilizant lo modèl Commons
- Portal:Bearn/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Personalitat de la Cinquena Republica
- Naissença en 1951
- Deputat dels Pirenèus Atlantics
- Eurodeputat 1999-2004
- Ministre francés de l'Educacion nacionala
- President de l'Union per la democracia francesa
- Ancian president de conselh general
- Conselhièr general dels Pirenèus Atlantics
- Candidat a l'eleccion presidenciala francesa de 2002
- Candidat a l'eleccion presidenciala francesa de 2007
- Personalitat bearnesa
- Personalitat del Movement Democrata
- Paginas utilizant de ligams magics ISBN


text:
Uèi de matin, s'es assetat un tipe a
costat de ieu.
Pudissiá a pachòla confida.
45 minutas embocanada per una pudor de
pachòla confida quand l'odor de pachòla te fa pas sovent frenir, e
ben, o vos disi, aquò's longuet.
Aquò farà la Una de Midi Chibre : i
aviá un tropèl de gabians que viravan en dessús del tren.
Que crèbe dins un Marionnaud!
E dormís lo conàs.
La pudesina. Melhor
que la tisana de telh, melhor que l'Eufitòsi, melhor que lo Xanax.
Ieu ai lo racavòmit
e el, ronca que roncaràs.
Que sòmie que se fa empifrar per
una sarda seca!
Mas s'o sentís pas
aquel conàs que pudís coma a la Criée a Seta mas que n'a pas
l'encant ni l'interès economic?
O sentís pas que pudís coma los
fialats que rabalan pel pòrt? Sabètz d'aqueles que lor demòran
de bocinons de peis tot secats.
Que se reincarne en savon de Marselha per cuol de vièlha a l'ostal de retirada, la caronhassa!
A la debuta,
cresiái qu'èra una pescador qu'anava a Seta per pescar la daurada. Mas
davalèt pas a Seta, puèi es pas lo moment de la daurada.
Aprèp me
l'imaginèri dins un club privat dagtenc a se rotlar tota la nuèch dins de braietas cargadas una
setmana. Mas crenti qu'aquel mond
aceptèsson pas los minables en jogging de marca Decatlon.
E ieu quand
m'embocanan, vèni missanta.
Oè, me'n cal pas gaire per començar
d'aver las idèas afissadas.
Que lo mond
parlèsson e fagan de bruch, se pòt suportar. Mercès Sénhers Quiès
e Ipòd.
Mas de qu'es la
proteccion a l'odor del mond?
Ieu ai una idèa de jòc concors que poiriá organizar la SNCF. Nos fariá un panèu en gara e dins los trens amb la fòto del tipe “vos
assetètz pas a costat”, amb de panèus jaunes "Warning" coma fan sus las cadenas d'informacion contunha "NOCIVE" "DANGIERÓS" amb un dessenh de masqueta de gas e la plaça de "Do not cross", marcariam "DO NOT SIT NEAR HIM" .
Mas perqué i a pas de checkpoint a la SNCF que, en plaça de mostrar ta bilheta, lo contrarotlaire te flairariá?
Perqué i a pas un sistèma coma a la piscina que te cal passar per la docha abans?
Coma pòdi pas revolucionar lo sistèma en quatre jorns, me cal trobar una solucion per subreviure dins aquel mond embocanat.


text:
L’Occitania
L’Occitania correspònd per granda part al sud de la França, lo parelh dich Midi, ambè 32 despartaments sus un airal de 192.000 kmq e 12 milions d’abitants. En Itàlia comprend 14 valadas e 120 comunas en provincia de Coni, Turin e Imperia, e sus lhi siei 4300 kmq vivon 160.000 abitants. Es occitana decò la Val d’Aran sus lhi Pireneus catalans de l’Espanha, ambè 7.000 abitants sus 450 kmq. Las regions istòricas de l’Occitania son la Gasconha, lo Lengadòc, la Guiana, lo Limosin, l’Auvernha, la Provença e lo Delfinat. L’Occitania es ren un estat e jamai lo foguet: es un espaci cultural e linguïstic que dempuèi mila ans a son factor comun dins una lenga romana sonaa Occitan.
Las valadas
Las valadas occitanas d’Itàlia s’eslarjon sus las provincias d’Imperia, Coni e Turin; oficialament son 14, mas lo cònte es ren precís pr’amor des valadas ente se duerbon autri nombrós pichòts valons. Fan partia de la provincia d’Imperia sonque Aurivèta Sant Michel e las ruaas Reald e Verdetja de la comuna de Triora; es occitana decò La Guardia en Calabria, popolaa entre XIV e XV sègle da vaudés del Briançonés e des vals Varacha e Pèlis sonats da feudataris del luèc per coltivar lors tèrras. /
En Piemont, da sud vèrs nòrd, la pichòta Occitania d’Itàlia cuerb drant tot lo Brigasc, e après lo territòri des valadas de Coni: val Corsalha, Maudanha, Eller, Pés, Vermenanha, Gés, Estura, Grana, Maira, Varacha e Val Pò ambè las valadas Bronda e Infernòt. Dins la provincia de Turin se duerbon las vals Pelis, Cluson, Germanasca e la Val d’Ols, nom occitan de l’auta Val Susa.
La crotz occitana
Solitament dicha “crotz di Contes de Tolosa o càtara”, la crotz occitana ambè lo ros sang e lo jaun òr arsòna duras batalhas e vielhs tresòrs. Arribaa fins al jorn d’encuèi a travèrs un passat trubulat, es charjaa de símbols e s’empausa coma lo distintiu del país d’òc. L’orígina, coma sa datacion, es en discussion: dins lo 990 Guilhèm Talhafèrre, comte de Tolosa, maria Emma, filha e artièra de Robaud, comte de Provença, que lhi pòrta en fardèl quarque comtat. Dins las tèrras provençalas occupaas dal comte siei vassals aurion pilhat per premiers la crotz coma símbol da gravar sus las armas. La tradiccion locala vòl per contra que la crotz sie estaa portaa dal comte Raimond IV de Sant Gilles al retorn de sa premiera crosada en Tèrra Santa dins lo 1099, bèla si un acte datat 1088 n’en documentaria l’empleg encara drant de l’expediccion. La mai anciana crotz occitana arribaa fins al jorn d’encuèi es totun aquela plaçaa sus la clau de vòuta de la premiera navada de la Catedrala de Sant Esteve a Tolosa, dataa 1211. Dins la bandièra des valadas d’Itàlia, dapet de la crotz catara, lhi a una pichòta estèla a sèt ponchas. Per Fontan, que dins lhi ans ’70 a prepausat de la butar, son de fach sèt las regions de l’Occitània: Gasconha, Guiana, Lengadòc, Lemosin, Alvernha, Delfinat e Provença, mas seria decò un omatge ai sèt Felibres de Provença.


text:
Arzviller
Arzviller es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Près del Plànol inclinat de Sant-Louis-Arzviller e del rocher del Dabo, lo vilatge se tròba a una ora de Estrasburg, Nancy e Mètz de per la siá proximitat amb la autoroute A4 e la rota nacionala 4.
Desservie Per divèrsas linhas de beguts, Arzviller se situa a 10 min de l'estacion TGV de Sarrebourg.
À proximité du Plan incliné de Saint-Louis-Arzviller et du rocher du Dabo, le village se trouve à une heure de Strasbourg, Nancy et Metz de par sa proximité avec l'autoroute A4 et la route nationale 4.
Desservie par plusieurs lignes de bus, Arzviller se situe à 10 min de la gare TGV de Sarrebourg.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Bailliage De Lixheim.
- Pendent la guèrra de Trenta Ans, lo vilatge i aguèt destruit e la populacion massacrée.
- Bailliage de Lixheim.
- Durant la guerre de Trente Ans, le village fut détruit et la population massacrée.


text:
Fondacion de Roma
La fondacion de Roma descriu los aspèctes istorics de la naissença de la vila de Roma pendent lo sègle VIII AbC. Las recercas istoricas e arqueologicas recentas tornan sus la representacion de l'origina de la Vila e sul recit tradicional que los autors ancians an daissat.
Somari
- 1 Tradicion
- 2 Apòrt de l'arqueologia
- 3 Referéncias
- 4 Bibliografia
Tradicion[modificar | modificar la font]
De l'Antiquitat recebèm doas explicacions tradicionalas vèrs l'origina de Roma:
- Los grècs, amb Hellanicos de Mitliena, atribuissián la siá fondacion a un descendent d'Enèu e dels Troians subreviventes de la guèrra de Troia.
- Los ancians recits romans evocavan tanben un cèrt Latinus, rei de la tribú autoctòna dels Latins, e sògre d'Enèu, coma fondator de la vila.
Virgili escriguèt amb la primièra una epopèia titulada Eneïda, recit qu'es mai un recit poetic (dins la linhada de Omèr) que non pas istoric. (Vejatz la legenda de Enèus (Æneas)).
Legenda de la fondacion[modificar | modificar la font]
Segon la legenda latina, Romul fondèt la vila de Roma sul Mont Palatin sus la riba de Tibre lo 21 d'abril de 753/754 AbC.[1]
Es a partit d'aquela data fictiva que los Romans comptèron los ans. Aquela convencion demandava una justificacion legendària per n'afirmar lo caractèr sagrat; dos racontes son coneguts mejans de la literatura grecolatina sul recit d'aquela fondacion:
- Tit Livi (57 AbC.-17) escriguèt una istòria de Roma: Ab urbe condita (Auc), qu'en latin significa «dempuèi la fondacion de la vila».
- Dionís D'Alicarnàs (vèrs 50 AbC)
Segon la legenda que referís Tit Livi, Romul e Rème èran los filhs del dieu Mart e de la vestala Rea Silvia, filha de Numitor e falena del rei Proca.[2] Lo sèu oncle Amulius prenguèt lo tròn, tua totes los descendents mascles de lo sièu fraire Numitor e faguèt vestala Rea per evitar qu'aja pas de descendents.
Malgrat aiçò, Mart s'enamorèt de la gojata que faguèt naisser los bessons: Romul e Rème. Amulius faguèt enfermar la Vestala e condemnèt los recent nascuts a èsser lançats al Tibre. Los mainats foguèron abandonats dins un redent, sus las ribas del riu, pels servicials encargats d'executar la senténcia. Los recents nascuts foguèron reculhits per una loba que los alletèt dins la tuta del Lupercal, al pè del Palatin. Lo pastre Faustulus, foguèt lo testimòni d'aquel prodigi, e reculhiguèt los bessons e los elevèt, en companhiá de la seuna esposa Acca Laurentia. Aquela darrièra, seriá estat una prostituida que los pastres a l'entorn l'aurián escaissada lupa ("la loba"). La legenda de la loba alletant los bessons poiriá aver per origina en aquel chafre.
Veguts adults, Romul e Rème decidiguèron de fondar una vila.[3]
Arribant pas a destriar lo qual dels dos donariá lo sieu nom a la vila nòva, se ne remetèron als augurs. Rèm Foguèt lo primièr a veire sièis voltors volar dins lo cèl. Just après, Romul ne vegèt dotze. Rèm aviá doncas la primautat, alara sue Romul ne vegèt mai. Fin finala, Ròmul foguèt lo designat.
Mentre Ròmul traçava lo pomœrium, sòli sagrat en delimitant la vila, en levant la arada per mesurar de pòrtas, lo sieu fraire Rem, per se trufar de la feblesa de la nòva vila, fa un passatge dins d'aquela muralla simbolica; Ròmul l'aucís en pensant a la dicha Insociabile regnum («Lo poder se repartís pas») en marcant aital simbolicament, la intransigència altiva de Roma davant tota incursion malèvola.
Aquel rite fondator presenta divèrses eveniments qu'arriban a la populacion primièra de Roma: coma lo raubament de las sabinas e la guèrra contra lo rei sabin Tit Taci, amb l'ajuda del cap etrusc Coelius Vibenna que s'installa sus un puèg que li dona lo sieu nom (segon Varron), pacta amb los Sabins, e parteja poder amb Tit Taci.
Data de la fondacion[modificar | modificar la font]
L'anniversari del jorn de la fondacion de Roma èra celebrat lo 21 d'abril (fèsta dels Palilia). L'an de fondacion pels Romans e pels istorians modèrns es lo 753 AbC., Data prepausada per Tit Livi, mas i a, de proposicions alternativas:
- Timèu De Tauromenion (entre 350 AbC e 250 AbC), citat per Dionís d'Alicarnàs prepausa en 813 AbC, al mèsme temps que la fondacion de Cartage.
- Quint Fabi Pictor (Vèrs 254 AbC, 201 AbC), lo primièr istorian roman, se basa sus un regne de 7 generacions de 35 ans que precedís l'establiment de la Republica, en obtenent la data de fondacion entre 747 AbC o 748 AbC.
- Lo censor Caton lo Vièlh (234 AbC, 149 AbC) que redigiguèt una istòria de las Originas compta 432 ans après la guèrra de Tròia, obtenent lo 751 AbC.
- L'escrivan roman Varron (116 AbC, 27 AbC) utilisa los trabalhs de Fabi Pictor e corregís la data de fondacion de Roma entre lo 753/754, datas qu'adoptarà Tit Livi.
- Dionís D'Alicarnàs dins una demostracion argumentada sus la cronologia dels reis data la fondacion de Roma del primièr an de la setena olimpíada, es a dire lo 751 AbC.[4]
Per resumit, se pòt establir aquela fondacion a la mitat del sègle VII AbC.
Vestigis de l'epòca de la Republica romana[modificar | modificar la font]
A l'epòca de Ciceron, Sègle I, los Romans presentavan ufanoses sul Palatin la Casa Romuli, una cabana amb un teulat de canavèra e los parets de tàpia, ont lo pastre Faustulus elevèt los mainats Romul e Rème, e una autra cabana sul Capitòli davant lo temple de Jupiter Optimus Maximus, atribuida al quite Romul o al sèu companh Tit Taci. Vestigis respectats e d'atribucions legendàrias, son dos indicis d'abitat fòrça ancians, mas de quina epòca?
Criticas de la tradicion[modificar | modificar la font]
Los quites Tit Livi e Dionís d'Alicarnàs fasián de resèrvas las lor referéncias. Atal Tit Livi rapròcha lo chafre lupa e l'istòria de la loba.
Al sègle XVIII, un rebut total s'exprimís amb la Dissertacion sus l' incertitud dels cinc primièrs sègles de l'istòria romana, de Louis de Beaufort, publicada lo 1738.
Theodor Mommsen exprimiguèt de dobtes leugièrs, amb l'ipotèsi que la tradicion anciana benlèu se bastiguèt depuèi de faches vertadièrs mas projectats sus un passat alunhat e transformat en mites. Per exemple, l'immigracion a Roma de populacion sabina (arribada dels Claudii) al començament de la Republica seriá a l'origina de l'episòdi del raubament de las sabinas e de l'associacion amb Tit Taci.[5]
D'autras criticas soslinhan l'abituda dels autors ancians d'inventar un personatge epònim per explicar l'origina del nom d'un luòc. Romul e Roma, lo cap etrusc Coelius Vibenna e lo puèg del Cælius son d'exemples d'aquel mecanisme.
Georges Dumézil, el, explica las legendas de la fondacion de Roma coma un recit mitic estructurat pel sistèma de Foncions tripartidas indoeuropèas. A partir de tradicions indoeuropèas, los romans aurián inventat las legendas fondatriças, aquelas legendas son exprimidas de fach en esquèmas ideologics indoeuropèus. Romul e Numa Pompili se repartisson la foncion de sobeiranetat sagrada, Tulli Ostili representa la foncion guerrièra e Anc Marci representa la tresena foncion de produccion e de fertilitat.
Apòrt de l'arqueologia[modificar | modificar la font]
Las analisis arqueologicas donèron d'elements nòus d'estudi. L'arqueologia mòstra que la plaça de Roma aviá estat ocupat dempuèi lo sègle X AbC, a l'epòca la plaça de Roma es pas mai qu'un ensems de pòbles de pastres, repartits suls puèges a l'entorn de la depression del forum roman.
Primièras descobèrtas arqueologicas a Roma[modificar | modificar la font]
Las primièras descobèrtas datan del començament del sègle XX, e foguèron seguidas d'autras, a l'azard de diferentas òras o sondatges:
- Qualques vestigis trobats entre lo Tibre e lo Forum boarium mòstan una preséncia cap al segond millenari AbC, mas aquela sembla pas èsser un abitat de contunh, atal son pas considerats coma una contribucion a la fondacion de Roma.
- Sul Germal (suc oèst del Palatin), se descobriguèron las 1907 rèstas de cabanas que s'escavaron en 1949: de sòls cavats al tuc del puège, amb de traucs de pilars e traça de fogal; las ceramicas associadas datavan del sègle VIII AbC.
- Sul Palatual (suc èst del Palatin), se descobriguèron d'autres rèstes de cabanas.
- La preséncia d'una tomba d'incineracion entre los dos grops de cabanas del Palatin permet supausar l'existéncia d'un espaci emplegat entre aqueles dos establiments, probablament una necròpoli.
- La planura palunosa situada entre lo Capitòli e lo Palatin, que vendrà lo Forum Romanum, tanben poiriá èsser una necròpolis; en 1902-1903, se trobèron 41 tombas près del Temple d'Antoni e Faustina: amb de cròts funeraris coma tombas d'incineracion, fòssas d'enterrament amb d'objèctes variats coma de vases protocorintian del sègle VII aC. Se localizèron tanben de cabanas en lo centre del forum e suls penjals del Palatin.
- Sul Quirinal, 5 tombas d'unas d'incineracion e las autras d'enterrament.
- Sul Esquilin, 86 tombas, totas d'enterrament levat quatre d'incineracion. Aqueles tombas contenián un ric mobilièr diferents dels cementèris precedents: las armas, cascs, escuts e fins a un carri de guèrra.
Las datacions realizadas se escalonan del sègle X AbC al VII AbC, çò qu'es compatible amb la tradicion. Los primièrs abitants de Roma vivián doncas en cabanas de tàpia, segon las urnas funeràrias en forma de cabanas redondas amassadas al fòrum, e èran en mai sovent pastres e païsans.
Primièras interpretacions arqueologicas[modificar | modificar la font]
Parallèlament a aquelas descobèrtas, los estudis suls pòbles italics indoeuropèus, que ne fan partida los latins, indicavan una predominança per las funeralhas d'incineracion, alara que los pòbles mediterranèus èran considerats exclusivament per l'inumacion. Las tombas d'incineracion se crei, doncas, son latinas. Alara que la tradicion de la fondacion de Roma descriviá una mèscla entre latins e sabins, de pòbles desparièrs, las tombas per inumacion foguèron sistematicament atribuidas a Sabins, aqueles que se consideravan coma jamai influenciats per las costumas mediterranèas.
Se dedusiguèt atal l'etnia de cada pòble segon la proximitat e lo tipe d'enterraments: Lo cementèri del forum èra atribuit als latins, coma las cabanas del Palatin e de la Velia (en confirmant la tradicion), la necròpoli de l'Esquilin als Sabins (aquel còp al contrri de la tradicion) tot coma aquela del Quirinal (malgrat lo pichon nombre e la diversitat de las tombas).
Se supausèt una primièra federacion dels dos pòbles del Palatin, aparentament los mai ancians, que s'eissamèron alavetz dins sèt pòbles per crear lo Septimontium.
A l'ora d'ara, los arqueològs son mens categorics sus las competéncias etnicas, prenent en compte que sovent sus un mèsme site coexistisson las tombas d'incineracion e d'inumacion. Evitan las interpretacions de las trobalhas al repècte de las tradicions e ensajan mai lèu plaçar las donadas arqueologicas dins un contèxte d'ensems, amb las seunas evolucions e las seunas interaccions culturalas.
Apregondiment de l'investigacion arqueologica[modificar | modificar la font]
A partir del 1948, se trobèron de nòus rèstes arqueologics a Roma e dins lo Laci donèron d'elements factuals sus l' origina de Roma. A partir d'un esquèma de totes los vestigis descobèrts a Roma e dins lo Laci, lo arqueològs suedés Einar Gjerstad (1897-1988) prepausèt una cronologia del periòde qu'anava del sègle X AbC dins lo sègle VI AbC en quatre fasas. Fòrça discutida per los sieus confrares, e revisada per Ora Müller-Karpe e R. Peroni En 1962, foguèt admesa coma encastre de referéncia:
- La primièra fasa dins lo sègle X AbC, a la fin de l'edat del bronze e al començament de l'edat del fèrre. Los latins practican l'incineracion, recuèlhon los rèstes en vases o urnas funeràrias en forma de cabana (urna cabana), après amassan dins un topin (dolium) l'urna, de reproduccions en miniatura de mobilièr o d'objèctes usuals de bronze o dins tèrra cuècha, de còps los rèstes de lo repai funerari. Aquel topin es alavetz enterrada dins un potz funerari. Aquel biais d'incineracion/inumacion es tanben practicat al meteis periòde en Etrúria (tomba a ziro).
- La segonda fasa del començament del sègle IX AbC al començament sègle VIII AbC (900-770 per Müller-Karpe-Peroni). Dins de nòus tipes de vases, de fibulas mòstran de contactes amb lo Etrúria e la Campània. La practica de l'incineracion merma al benefici de l'inumacion. Se subdividís aquel periòde en IIA (practica majoritària de l'incineracion) e IIB (inhumacion majoritària).
- La tresena fasa mitat del sègle VIII AbC. (770-730 per Müller-Karpe-Peroni). Apareisson d'importacions de ceramicas grègas d'estil geometric, imitadas per la produccion locala. Los objèctes metallics se diversifican, las tombas mòstran, per la diversitat del mobilièr, una diferenciacion sociala e l'apareison de familhas ricas.
- La quatrena fasa, nomenada orientalizant, fin del sègle VIII AbC al començament sègle VI AbC (730-570 per Müller-Karpe-Peroni). Las ceramicas grègas e etruscas son presentas de partot. De tombas Ricas testimònian l'existéncia d'una aristocracia guerrièra, contemporanèa d'aquela que se desvolopa en Etrúria. D'aquel periòde ven lo document escrich mai ancian conegut, la fibula de Praeneste amb de caractèrs grècs lo nom de Numasios e datada aperaquí de 675 AbC. D'aquel periòde data los primièrs barris descobèrts al pè del Palatin lo 1987, benlèu un vestigi del pomœrium.
Nòvas interpretacions arqueologicas[modificar | modificar la font]
Aquela seria de recercas sus un perimètre mai larg completan aquelas d'abans de la Segonda Guèrra mondiala. Confirman la preséncia d'abitacions escampilhadas suls divèrses puèges de Roma dempuèi lo sègle X AbC, amb una cultura vesina de la cultura de Vilanova etrusca (urnas cineràrias dins de tomas en poses). Lo tèrme sul site de Roma entre pòbles latins, sabins, etruscs se revèla un exercici riscat, sus de grops umans de condicions modèstas e omogenas.
Aquela populacion dispersada evoluciona lentament, modificant las seunas costumas funeràrias, sens que se pòsca veire una ruptura marcada, qu'auriá rebatut un cambiament subte de populacion. A la mitat del sègle VIII aC se testimònia una acceleracion de la diferenciacion sociala, e lo començament d'una societat amb una aristocracia mai rica.
Dins lo sègle VIII AbC, lo fòrum romanum èra pas mai qu'un cementèri e comença a venir un luòc abitat. Las sepulturas se desplaçan cap a l'Esquilin. Aquelas tombas de guerrièrs se situan dins la fasa IV de la cronologia, mas an pas lo luxe de las autres tombas latinas de la meteissa epòca. Las importacions a Roma de ceramicas etruscas començan cap a la fin del sègle VII aC, amb un retard sul rèste del Latium; aquel mèsme sègle, lo forum romanum ven un espaci public, amb l'apareisson d'un sol caladat.
Lo forum romanum aparéis coma lo testimòni de la naissença de Roma: foguèt de biais successiu palun, cementèri d'incineracion puèi d'inumacion, luòc de demorança, espaci public. L'istorian Pierre Grimal o estudièt e ne traguèt las observacions seguentas.
Traças del ritual de fondacion[modificar | modificar la font]
Pierre Grimal revèla dins son òbra Las vilas romanas los elements recurrents del ritual de fondacion practicats pels Etruscs[6] après pels Romans e confirmats per l'establiment de las colonias que foguèron amassadas e recuperadas en partida per la descripcion de Tit Livi:
- La delimitacion de la vila per una rega primordiala, lo suclus primigenius, sanhada dobrissent lo sol e impassable, doncas que jos l'influéncia dels dieus infernals, delimitant atal l'encencha sagrada, lo pomœrium.
- L'orientacion segon los axes cardinals, materializada per quatre pòrtas fàcia als quatre ponts cardinals, en interrompent lo traçat de la rega sagrada; los latins designavan aqueles dos axes amb los noms de cardo e decumanus
- Una mesa de la vila jos la proteccion dels dieus «del naut», los consacrant un temple sus un pont elevat d'aquela, de biais que lo sèu agach cobrís la màger superfícia possibla de la futura vila
- Dins lo centre de la vila, una fòssa circular dicha mundus recebent d'ofrendas per las divinitats «del bas».
Pasmens se se tròba pas sul perimètre del Palatin lo remembre de pòrtas orientadas segon los ponts cardinals, coma las auriá mesuradas Romul, quatre pòrtas fòrça ancianas èran conegudas en l'epòca romana classica, a l'entorn del forum romanum:
- Al nòrd, la pòrta de Janus
- Al sud, la pòrta Romana
- A l'èst, la «pòrta de la sòrra», pòrta per ont Oraci assassin de la siá sòrra, auriá intrat dins la vila après que se purifiquèt
- A l'oèst, la Pòrta Pandana, de mal auguri, e penjada sui Capitoli per'mor que degun la salve.
Segon Pierre Grimal, aquelas pòrtas son los vestigis del ritu de fondacion, lo decumanus, l'orientacion tradicionala Èst Oèst venguèt la Via Sacra, alara que lo cardo Nòrd Sud se vei dins las vias que lo perlongan, l'Argiletum al nòrd e lo Vicus Tuscus al sud. Un autre pont del ritual es respectat, per la posicion qu'ocupa lo temple del Capitoli, per la triada protectritz: Jupitèr, Juno, Minèrva. Aquelas observacions confirman doncas lo respècte qu'es del rite de fondacion, mas i a contradicion sul sire: lo traçat fondator dedusís d'aquelas quatre pòrtas deuriàn èsser a l'entorn del vièlh forum e non pas del Palatin coma o indican Tit Livi e Dionís d'Alicarnàs.
Trobalhas D'Andrea Carandini al Palatin[modificar | modificar la font]
Las decobèrtas efectuadas jos la direccion d'Andrea Carandini sus un penjal del Palatin, a partir del 1985, relancèron las discussions sus la fondacion de Roma e la possibla istoricitat d'una partida de las tradicions ancianas. Las investigacions an escavat una importanta estratigrafia repausant sus quatre muralhas successivas podent èsser datadas, respectivament, dels ans 550 - 530 aC, aperaquí al 600 aC, aperaquí 675 aC e aperaquí 730-720 aC.[7] La descobèrta dels rèstes incontestables d'una delimitacion urbana dins lo sègle VIII AbC a l'entorn del Palatin renaís, per Andrea Carandini e A. Grandazzi, l'idèa de la fondacion romulèa de Roma. Segon A. Grandazzi lo mite de la fondacion de Roma remanda a un eveniment istoric e a un personatge istoric, que coneissèm coma Romul, la memòria que n'es estat conservada e mitificada, mejans Servi Tulli. Se los rèstes descobèrts per Andrea Carandini son pas remeses en causa, las interpretacions que las meton en relacion amb l'accion de Romul e la seuna eventuala istoricitat contunhan d'èsser encara fòrça discutidas.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Gabucci, Ada.
- ↑ Titus Livi Història Romana, I, 4
- ↑ Titus Livi Història Romana,I,6)
- ↑ Antiguitats romanes, llibre I, 74-75
- ↑ Mommsen, Theodor.
- ↑ Dominique Briquel, La Civilització etrusca, p.133
- ↑ A.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Tit Livi, La fondacion de Roma, Flammarion (en 23 abril de 1999), ((la)) ( (ISBN 9782080720931))
- Dionís D"Alicarnàs, Les Antiquités romaines, 1990 las edicions Las Belles lettres
- Pierre Grimal, La civilisation romaine, 1960, edicions Arthaud, 1981, éditions Flammarion
- Pierre Grimal, Les Villes romaines, 1990, Que sais-je ( (ISBN 9782130524533))
- Alexandre Grandazzi, La fondation de Rome, 1991, Les Belles Lettres (réédition 1997, Pluriel) ( (ISBN 9782012788206))
- Laura Orvieto, Contes et Légendes de la naissance de Rome Poket Junior ( (ISBN 9782266086318))
- Marcel le Glay, Rome, Grandeur et Déclin de la République, 1990, Ed Perrin, Tome 1, ( (ISBN 9782262018979))
- Naissance De Rome, catalòg d'exposicion al Pichon Palais, 1977, prologat d'articles sul arqueologia romana:
- François Villard, L'archéologie et ses problèmes
- Giovanni Colonna, Milieu, peuplement, phases naturelles


text:
Disacarid
Los disacarids son un tipe de glucid, formats de l'union de dos monosacarids identics o distints mejançant un ligam glucosidic, monocarbonilic o dicarbonilic, que pòt en mai èsser a o B en foncion del -OH emiacetal. Los disacarids mai comuns son:
- sacaròsa: formada de l'union d'una glucòsa e una fructòsa. La sacaròsa es lo sucre comun.
- lactòsa: formada de l'union d'una glucòsa e una galactòsa. Es lo sucre del lach.
- maltòsa, isomaltòsa, trealòsa, celobiòsa: formadas totas de l'union de doas glucòsas, son diferentas en dependent de l'union entre las glucòsas.
La formula empirica dels disacarids es C12H22O11. Los ligams covalents entre dos monosacarids provòcan l'eliminacion d'un atòm d'idrogèn d'un dels monosacarids e d'un grop idroxil de l'autre monosacarid. Dins la mucosa del tube digestiu de l'òme existisson d'enzims sonats disacaridasas, qu'idrolisan lo ligam glucosidic per l'absorcion intestinala.


text:
Categoria:Quakerisme
Aquesta categoria concernís los divèrses aspèctes d'un movement que son nom oficial es la Societat Religiosa dels Amics. Se trobarà aicí de gropes e de personas qu'an agut una influéncia dins l'Istòria, siá per lor engatjament pacifista, abolicionista, feminista, per la justícia sociala, o encara dins lo domeni de las sciéncias. Pus rarament d'Amics (lo nom que se balhan los quakers) son politicians o artistas.
Articles dins la categoria « Quakerisme »
Aquesta categoria conten los 2 articles seguents.


text:
Fernandel
Fernandel (Marselha, lo 8 de mai de 1903 - París, lo 6 de febrièr de 1971) foguèt un actor e cantaire occitan de Provença fòrça famós.
Comencèt dins lo music-hall.
Coma actor se destaquèt en particular dins Lo Schpountz, L'Aubèrga roja, Ali Baba e los Quaranta raubaires, La Cosina au burre, Don Camillo, La Vaca e lo Presonier, Naïs, Benastrós cu coma Ulisses.
Coma cantor, maquèt lo public ambé sei cançons Félicie e Lo tango còrse.
En 1954 subre la cadena de ràdio France Inter declarèt conéisser lo provençau per sa familha e parlèt de son estacament per l'òbra en provençau de Frederic Mistral e en tot regretar lo recul de la lenga qu'expliquèt de pas aver enregistrat ges de sei tèxtes perque una traduccion en francés auriá fach pèrdre fòrça valor au tèxte e qu'en provençau paucs l'aurián escotat[1].
Nòta[modificar | modificar la font]
- ↑ Declaracion citada a l'escasença de l'emission de França Cultura subre lo TDF, junh de 2011 [1]


text:
Lo Canal de Panamà es un
Lo concèpte d’un canal a
Dempuèi sa dobèrtura, lo canal aguèt fòrça succès e contunha d’èsser un punt de passatge estrategic per la navegacion. Cada an, lo canal es percorrut per mai de 14 000 naus carrejant mai de 203 milions de tonas de cargason. Fins a
Lo Canal de Panamà religa lo
Golf de Panamà, dins l’
Lo canal pòt aculhir de batèus de talhas divèrsas, anant dels yachts privats fins a las gròssas naus de comèrci. Los batèus qu'an la pus granda talha admissibla pel canal son designats jos l’apellacion de Panamax ; un nombre creissent de naus despassa aquesta talha: son sonats post-Panamax. En mejana una traversada del canal per un cargo dura aperaquí nòu oras. En 2005, 14 011 naus prenguèron lo canal per un tonatge total de 278,8 milions de tonas, siá una mejana de 40 naus per jorn [3].


text:
Villes et mairies de la Province d'Ogliastra (105)
Liste des communes
Tortolì
Ville de Tortolì, localité de l'Italie de 10 000 habitants.
Préfecture du département.
La mairie de Tortolì a une adresse e-mail et un site Internet.
Lanusei
Ville de Lanusei, localité de l'Italie de 5 600 habitants.
La mairie de Lanusei a une adresse e-mail et un site Internet.
Bari Sardo
Ville de Bari Sardo, localité de l'Italie de 3 900 habitants.
La mairie de Bari Sardo a un site Internet.
Tertenia
Ville de Tertenia, localité de l'Italie de 3 800 habitants.
La mairie de Tertenia a un site Internet.
Baunei
Ville de Baunei, localité de l'Italie de 3 700 habitants.
La mairie de Baunei a un site Internet.
Villagrande Strisaili
Ville de Villagrande Strisaili, localité de l'Italie de 3 400 habitants.
La mairie de Villagrande Strisaili est joignable par téléphone.
Jerzu
Ville de Jerzu, localité de l'Italie de 3 200 habitants.
La mairie de Jerzu a une adresse e-mail et un site Internet.
Arzana
Ville d'Arzana, localité de l'Italie de 2 500 habitants.
La mairie d'Arzana a un site Internet.
Ilbono
Ville d'Ilbono, localité de l'Italie de 2 200 habitants.
La mairie d'Ilbono a un site Internet.
Lotzorai
Ville de Lotzorai, localité de l'Italie de 2 100 habitants.
La mairie de Lotzorai est joignable par téléphone.
Perdasdefogu
Ville de Perdasdefogu, localité de l'Italie de 2 100 habitants.
La mairie de Perdasdefogu est joignable par téléphone.
Cardedu
Village de Cardedu, localité de l'Italie de 1 700 habitants.
La mairie de Cardedu a une adresse e-mail et un site Internet.
Gairo
Village de Gairo, localité de l'Italie de 1 500 habitants.
La mairie de Gairo a une adresse e-mail et un site Internet.
Ulassai
Village d'Ulassai, localité de l'Italie de 1 500 habitants.
La mairie d'Ulassai a un site Internet.
Seui
Village de Seui, localité de l'Italie de 1 300 habitants.
La mairie de Seui a un site Internet.
Urzulei
Village d'Urzulei, localité de l'Italie de 1 300 habitants.
La mairie d'Urzulei a un site Internet.
Loceri
Village de Loceri, localité de l'Italie de 1 200 habitants.
La mairie de Loceri a une adresse e-mail et un site Internet.
Girasole
Village de Girasole, localité de l'Italie de 1 100 habitants.
La mairie de Girasole a un site Internet.


text:
31/08/2013
Los sents d'aust(4) per Micheu Chapduelh
E per 'chabar lo mes d'aust, veiqui tres sents de mai !
16 – Saint-Roch
Per Sent-Ròc / Pren ta conolha / E fiala gròs.
Pour la Saint-Roch, prends ta quenouille et file gros. Il est déjà temps de se préparer pour l’hiver.
Per Sent-Ròc las nosilhas / Plasen a las filhas.
A la Saint-Roch, les noisettes plaisent aux filles.
Per Sent-Ròc granda chalor / Fai vin de bona color.
Grande chaleur pour la Saint-Roch fait vin de bonne couleur.
Mas que se veja per Sent-Ròc / Los pelons d’un pòrt de ròc.
(Tout ira bien,) pourvu que pour la Saint-Roch les bogues se voient à un jet de pierre.
25 – Saint-Louis
Si la luna de Sent-Loís / Tòrna en brave temps / Fau te’n rejauvir.
Si la lune de Saint-Louis revient en beau temps, il faut t’en réjouir.
28 – Saint Augustin
Sent-Augustin / Brusla serpol e crama tim.
Saint-Augustin brûle thym et serpolet.
29/08/2013
L'invité-lo convidat-de "Meitat chen, Meitat pòrc" dau diumenc 1er de setembre
L'ora de la dintrada a sonat per l'emission occitana de França Blu Perigòrd!
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que la convidada de l'emission de questa setmana sera:
Marie-Jeanne Verny, secretària de la FELCO ( Fédération des Enseignants de Langue et culture d'Oc) per un punt de situacion sur l'ensenhament de la lenga d'òc.
...Tot quò-qui sur :
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras 30 sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
et lo de la FELCO
06:59 Publié dans Actualitats, actualité, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)
26/08/2013
Los sents d'aust(3) per Micheu Chapduelh
Uei, Sent Bertomeu( saint Barthélémy)
Per Sent-Bertomiu / La conolha daissa son niu.
Pour la Saint-Barthélemy, la quenouille quitte son nid.
Per Sent-Bertomiu, / La calha chanta / Lo long dau riu.
Pour la Saint-Barthélemy, la caille chante le long du ruisseau.
Per Sent-Bertomiu, / L’aiguerauda sauta dau niu.
Pour la Saint-Barthélemy, la grenouille saute (sort) du nid.
Sent-Bertomiu / Bòta l’aiga au riu.
Saint-Barthélemy met de l’eau au ruisseau.
Per Sent-Bertomiu, / Pren çò que te balha Diu.
Pour la Saint-Barthélemy, prends ce que Dieu te donne
Sent-Bertomiu, / Paia qui te deu.
Pour la Saint-Barthélemy, te paie celui qui te doit.
Sent-Bertomiu clar e doç / Fai chantar lo vinhairon.
Saint-Barthélemy clair et doux fait chanter le vigneron.
Sent-Bertomiu, gruns dins la man, / Semenaràs benleu doman.
Pour la Saint-Barthélemy, grains dans la main, tu sèmeras peut-être demain.
Sent-Bertomiu sens solelhada, / Dins pauc de temps, / Prumiera brada.
Saint-Barthélemy sans ensoleillement annonce pour bientôt la première gelée blanche.
Si es brave Bertomiu, / Viva l’estiu.
Si Barthélemy est brave (beau), vive l’été.
Un nouveau lexique trilingue par Jean-Pierre Reydy
Jean-Pierre Reydy, bien connu pour ses écrits en occitan ( Lo chamin de la Font, Vilajalet, Notre occitan...), ses chroniques sur notre blog et sa connaissance approfondie des langues vient de sortir un lexique occitan/ français/anglais .
Jan-Peire, perque queu lexic trilingüe ? « Io, pense que l'occitan es una linga coma las autras e tròbe interessant de botar un parallele coma las doas lingas internacionalas que son l'anglés et lo francés. De mai, i a chas nos beucòp d'anglés qu' aprenen l'occitan . Crosar las tres lingas pòt donar una ideia mai precisa dau sens en occitan. Daus uns còps, l'imatge en occitan es pas lo mesme en francés mas se pòt tornar trobar en anglés : « assaisonner » en français se ditz « 'bilhar » ( habiller) en occitan e « to dress » in english ! Ai chausit de botar 2000 entradas, daus mots corrents de l'occitan lemosin de nòstre ranvers, mai daus mots un pauc mai rare que vòle gardar e transmetre. Per exemple « gansolhar », « éclabousser », « to splash about », un mot que disiam sovent a la maison. Ai pas botat daus mots tròp evidents, que propches dau francés, linga sòr de l'occitan. Qu'es ma chausida personala de mots, laidonc qu' es pas tan complet coma un diccionari, mas qu'es un un bon complement au Lavalada per exemple. Ai essaiat de revirar lo sens principau daus mots, pas lo sens marcat o b'etot tos los sens . Et qu'est-ce que c'est le « sens marqué» ? « Per exemple, en per aqui per « se promener » disem « se permenar », coma dins la chanson dau segle XV Turlututu, qu'es pas un francisme. Lo verbe « se pradelar » que s'utiliza dins d'autres parlars a ,chas nos, lo sens marcat de « se promener en perdant son temps ». Crese que queste lexic de 56 pajas pòt esser utile dins la conversacion correnta emb lo monde dau nord de la Dordonha ».
Il y a aussi des conseils de prononciation. Un ouvrage original, différent, accessible et facile à manipuler. Pour se le procurer, commande directe à l’auteur (pour un exemplaire : 6 € + frais d’expédition 2 €) Jean-Pierre Reydy, Le Grand Lac 24300 Javerlhac. Tel 05 53 56 00 39, courriel reydy@orange.fr .
19/08/2013
Lo comici, tradicion e avenir
Vous voulez trouver un endroit en prise avec la vie réelle, proche de chez vous et loin du virtuel et du factice ? Rendez vous sur les comices, vous y rencontrerez agriculteurs éleveurs et artisans de nos campagnes.
Per ço qu'es de io, ani veire lo comici de nòstre ranvers, lo canton de Mont Agrier, que se teniá queste còp a Dochapt. Divendres matin se faguet lo concors de labor, onte se troban los paisans dau canton, mai que mai los jòunes, sur lors tractors los mai modernes emb daus garliments (charuas) de 4 o 5 relhas. La releva de doman, filhs et filhas de paisan coma Quentin de Mont Agrier e Emilia de Sent Just fan daus rejons plan drechs, jos l'uelh dau juri d'experts e daus parents, elegits, vesins, merchants de materiau venguts en nombre.
Los vielhs petarons , las farralhas, fan lor surtida anuala tanben. Lo comici es l'ocasion de veire de la curiositats: la familha Mazeu de Dochapt emb lors 100 vielhs tractors de las marcas raras (Austin, Vandeuvre …) o plan conegudas.
Es pas rare d'auvir parlar occitan e lo monde vos respondan emb plaser, a v'autres de començar de parlar ! Podetz veire daus goiassons come Rafael de Brassac que vos fai veire sas polas « negra soia », son jau « brama ». Madama Thierry, presidenta dau « Rucher du Périgord » (sindicat daus belhaires) vos dira tot sur las belhas e lo miau, en vos far gostar « la brescha ».Veiretz un talhor de peiras vengut de Brassac, un fabricant de juguets de bois vengut de Agonac . Pascal Bonafon vos dira tot daus chens trufiers de raça « Lagotto Romagnolo » .Saubretz tot sur la selaria e arneschament artisanaus en parlar coma Felipe Couratin. Lo Club associatif des Hauts de Dronne vos fara veire las sietas de porcelana pinturadas a Sent Pardòs. E per chabar, una conferença per Alain Mazeu, mosnier dau Moulin de la Pausa de Sent Meard vos fara tot saber sur los molins de vent de França e d'Euròpa. Tous ces passionnés vivent à la campagne, sont fiers de leur métier, transmettent des savoirs riches de sens et perpétuent une tradition qui prépare l'avenir.
Denis Gilabert
Fotò: Emilia sur lo vielh tractor familiau, au concors de labor.
De veire sur queu blògue l'album foto : Comice Agricole Douchapt 2013
19:14 Publié dans Actualitats, actualité | Tags : comice agricole du canton de montagrier, comice agricole à douchapt 2013, traditions | Lien permanent | Commentaires (0)


text:
Vielha, 12 de gèr de 2018.- Er incendi s’a produsit ath torn des 9:00 ores ara nautor dera rotonda d’entrada a Les, quan eth camion qu’ère estacionat des d’ager s’i a calat huec a causa d’ua pèrta de gas ena cistèrna. Er incendi s’a iniciat enes valvules deth camion e a afectat ara part exteriora jos era cabina e era mitat dera cistèrna.
Eth camion auie previst descargar eth gas naturau dera cistèrna en depòsit dera piscifactoria de Les.
Proteccion Civiu a activat eth Plan Transcat per incendi deth camion de gas naturau. S’a activat era sirena d’avís ara poblacion e a peticion der ajuntament s’a demanat eth confinament dera poblacion per risc quimic. Es alumnes dera escòla an estat trasladadi en ajuntament de Les.
En escandilhament an trabalhat dotacions de Pompièrs d’Aran des parcs de Les, Bossòst e Vielha, amassa damb es servicis d’emergéncies e de Mossos d’Esquadra.
Eth huec deth camion a estat extinguit, encara que mentre contunhe era pression e era pèrta de gas se mantierà activat eth Plan Transcat ara demora dera arribada d’especialistes de Bombers dera Generalitat de Catalonha.


text:
Intro: L’occitan est une langue latine. L’éducation nationale nous éduque dans le mono-linguisme forcené, nous pensons qu’avec un peu d’effort à l’écrit l’occitan est inter-compréhensible. C’est pour cela que de temps en temps nous mettrons des articles uniquement en Occitan. Si vous voulez des précisions sur tel ou tel mot n’hésitez pas à nous le dire. C’est un exercice comme un autre d’ouverture d’esprit! Bonne lecture.
La lenga Occitan es venguda recentament patrimòni de França, aquela vision conservatritz, musèista va en contra de la vision populara de l’idèa de cultura que nos fasèm a Libertat!. La cultura es l’expression creativa, uèi lo jorn, d’un pòble e del pòble pas una vielha pèira reirala. Exigissèm la reconeissença oficiala de la lenga non pas per institucionalizar la causa mas per nos tornar donar los instruments de sa subrevida.
La nòstra cultura es fòrça viva! Malurosament encara denegada e oblidada dels mediàs oficials e franchimands. Cap a-n aquela situacion un fum de mond prepara las basas de nòstra renaissença culturala. Una novèla generacion avança amb l’idèa de bastir una cultura, una identitat del futur per l’occitan e los occitans. Pendent una pausa, la lenga nòstra donèt l’image d’una causa vièlha e trista , quicòm s’acaba fin finala. Al jorn d’uèi tot aquò a cambiat d’un biais inesperat, malgrat la situacion lingüistica, fòrça grèva, la cultura nòstra crèa sos instruments de sa subrevida! La generacion novèla a pas paur de far causas de qualitat e modèrnas ! Lo collectiu dètz.tv es l’exemple de tot aquò, vidèos de qualitat, dinamicas, joves e amb umor. Piget produccion dins lo registre dels documentaris fan quicòm d’excepcional per l’image nòstre. Parlarem pas de musica tan meritariá un article entièr tant i a creaccions ricas e engatjadas. Trobam tot çò que volèm en occitan del punk de gojats of hèdas o encara Enlòc, a la musica radicala alternativa de la Familha Artus e Hitilh o del slam mesclanha amb Lou Dàvi e plan segur lo ragga balèti amb los de Mauresca. Podèm trobar tanben, fòrça grops de musica trad de qualitat (sèm de Caurs), de polifonia famosa (lo còr de la plana) e los incontornables grops de rocks de las Valadas Occitana (Estat italian) coma Lou Dalfin, Lou seriol. La musica es vertadièrament la nòstra identitat e es coma los occitans, mesclada, dubèrta, viva, una musica del futur dins una lenga antica! Mas l’expression culturala intègra los domenis totes, lo teatre amb la Rampa tiò, l’espectacle comic amb Padena, la literatura rica mas mal difusada, l’espectacle per carrièra amb la POP (police occitane de proximité) e lo cinèma amb per exemple lo film “Il vinto fa il suo giro” primat al festenal de Roma.
Lo gran degrèu es plan segur l’excepcion francesa que promòu la popstardizacion capitalista de la cultura cada jorn a la ràdio, a la tv, al cinèma e daissa la cultura nòstra dins un ghetto. O sabèm la volontat es d’evitar un revolum de la question Occitana, a la diferéncia de la cultura oficiala francesa elitista la nòstra es populara e a pas paur de se confrontar a d’autres pòbles, lengas e culturas. Mai d’un festenal liga Occitània e l’amazigh, Brasil o encara Bretanha.
E sustot donc al nivèl dels mediàs que vesèm que sèm encara jos la copa de Paris, malgrat ràdios associativas en òc, la television se contenta amb 20 mn per setmana sus frança 3, que pòrta plan son nom. Partirem pas sul registre de l’anti democratic mas o sabèm plan nosautres occitans, França a pas descolonizat sa practica e son Estat. Urosament la relativa libertat del web dubrís un novèl espaci interessant. Mas, segur, la television es de l’òrdre del simbòl perque es lo primièr instrument de propaganda. Devèm contunhar e crear instruments novèls de comunicacion e d’informacion de qualitat e sustot portar una vision autra del monde que lo jornalet de TF1. Un païs es a bastir, lo volèm emancipat, progressista, viu e dinamic !
Tot aquela dinamica es frenada per la manca de mejan financièrs; lo desvolopament de la lenga occitana, lo terrador necessari a la reconquista del païs, es somés a la volontat parisenca. Tan que durarà la centralizacion de l’Estat serèm totjorn a mendicar subvencions. Lo movement popular occitan es de mai en mai fòrt mas sens lo poder de far las leis e mestrejar los sòus serem totjorn dins l’androna per salvar la lenga. Es perque, per aquela causa entre autre que lutam per l’autonomia. Sens autonomia culturala e doncas politica, la lenga es condemnada a grepir e la nòstra cultura poirà pas tornar trobar sa plaça dins lo mond entièr !
Ara sul blòg libertat! Tolosa/Lengadòc aurem una novèla partida “Cultura pop” per difusar, ensenhar, far coneisser lo mond Occitan, Occitània e sa VIDA VIDANTA !


text:
589
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 589 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Retorn de la Pèsta de Justinian a Roma onte la malautiá causèt tornarmai de milièrs de mòrts.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Sassanida[modificar | modificar la font]
Après son importanta victòria de l'an precedent còntra lei Turcs, lo generau Bahram Chobin foguèt mandat a la frontiera nòrd ont ingligiguèt una tiera de desfachas ai Kazàrs e ai Romans. Aquò li permetèt de rebutar lei nomadas e de pilhar Ibèria, region de Caucàs sota influéncia romana. Pasmens, lei tropas de [Constantinòble]] se reorganizèron e lo bateguèron sus lei ribas d'Araxes.
Inquiet de la popularitat de son generau, lo rèi Hormidz IV (579-590) aprofichèt sa revirada finala per lo retirar son comandament. Assaièt tanben de l'umiliar avans de mandar de soudats per l'arrestar. Pasmens, refusèron d'obeïr e una revòuta militara comencèt.


text:
Sant Feliç de Lodés
Sant Feliç de Lodés (Saint-Félix-de-Lodez en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- Lo nom de Sant Feliç (atestacion eccl. S. Felicis, en 804) es lo de tres papas canonizats, d'avesques e martirs, dont un martir a Girona en 304 [1].
- Lodés seriá in plano Lutecvensis , per Lutevensis = de Lodevés; Lodevés se contractèt en Lodés; lo determinant « en plana de Lodevés » s'opausa a Sant Feliç de Leraç, a la montanha.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Dempuèi la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna es demorada dins lo canton de Clarmont d'Erau.
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2011 : 1156; 2013 : 1151 abitants (263 ab/km²)
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984


text:
1921
Aquesta pagina concernís l'an 1921 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Espanha[modificar | modificar la font]
Dins lo corrent de l'estiu, l'armada cargada de conquistar lo nòrd de Marròc se turtèt a la revòuta de la region. Entre julhet e aost, aperaquí 17 000 soudats espanhòus foguèron tuats ò capturats a l'entorn d'Anoal entraïnant la pèrda d'un armament important (200 canons e 400 mitralhièras) e de la màger part de la region.
URSS[modificar | modificar la font]
Contuniacion de la Guèrra Civila Russa a l'avantatge notabla dei Bolchevics que son poder foguèt d'ara endavant fòrça ben establit a Moscòu. D'efècte, maugrat la persisténcia de movements armats blancs en Siberia, poguèron jamai representar una menaça vertadiera e deguèron, au contrari, recular en fàcia deis avançadas deis armadas rojas. Pasmens, lo sistèma de comunisme de guèrra contunièt de causar una crisi economica grèva e la famina apareguda a la fin de 1920 causèt de milièrs de mòrts suplemtaris. En març, aquelei dificultats entraïnèron la revòuta dei marins de la basa de Kronstadt (2 - 17 de març) que foguèt reprimima après dètz jorns de combats acarnats e saunós. L'agitacion agantèt d'autrei regions e decidiguèt Lenine d'adoptar una politica novèla dicha NEP autorizant una liberalizacion economica limitada, especialament dins lo domeni agricòla. Lei requisicions de la guèrra foguèron tanben remplaçat per un impòst feble en natura. Aquò permetèt d'amaisar la situacion.
Asia[modificar | modificar la font]
Pèrsia[modificar | modificar la font]
Retirada dei tropas britancas au començament de l'annada. Lo 22 de febrier, lo coronèu Reza Pahlavi ocupèt la capitala ambé sei tropas e i prenguèt lo poder. A son iniciativa, se formèt un govèrn novèu. I venguèt Ministre de la Guèrra.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Medecina[modificar | modificar la font]
Desvolopament dau vaccin BCG còntra la tuberculòsi per lei biologistas Francés Albert Calmette (1863-1933) e Camille Guérin (1872-1961).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 1 de genièr - Cesar Baldaccini, escultor occitan (m.1998)
- 19 de genièr - Patricia Highsmith, escrivan americana (m.1995)
- 4 de febrièr - K. R. Narayanan, president d'Índia (m.2005)
- 11 de març - Ástor Piazzolla, musician argentin (m.1992)
- 12 de març - Gianni Agnelli, industrial italian (m.2003)
- 25 de març - Simone Signoret, actritz francesa (m.1985)
- 6 d'abril - Cacilda Becker, actritz brasilièra (m.1969)
- 14 d'abril - Thomas Schelling, economista american, Prèmi Nobel d'Economia
- 16 d'abril - Peter Ustinov, actor e director de cinèma american (m.2004)
- 21 d'abril – Yitzhak Navon, president d'Israèl
- 5 de mai - Arthur Leonard Schawlow, fisician american, Prèmi Nobel (m.1999)
- 21 de mai - Andrei Sakharov, fisician e activista politic sovietic, Prèmi Nobel (m.1989)
- 21 de mai - Jack Steinberger, fisician alemand, Prèmi Nobel
- 4 de julhet - Gerard Debreu, economista francés, Prèmi Nobel (m.2004)
- 14 de julhet - Geoffrey Wilkinson, quimista anglés, Prèmi Nobel (m.1996)
- 15 de julhet - Robert Bruce Merrifield, quimista american, Prèmi Nobel (m.2006)
- 18 de julhet - John Glenn, astronauta american
- 19 de julhet - Rosalyn Sussman Yalow, fisician american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
- 23 d'agost - Kenneth Joseph Arrow, economista american, Prèmi Nobel
- 19 de setembre - Paulo Freire, pedagòg brasilièr (m.1997)
- 30 de setembre - Deborah Kerr, actritz escocesa (m.2007)
- 13 d'octobre - Yves Montand, actor e cantaire francés (m.1991)
- 22 d'octobre - Georges Brassens, cantaire e compositor francés (m.1981)
- 3 de novembre - Charles Bronson, actor american (m.2003)
- 27 de novembre - Alexander Dubcek, òme politic chèc (m.1992)
- Pèire Bèc, escrivan gascon
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 1 de genièr - Theobald von Bethmann Hollweg cancelièr d'Alemanha (n.1856)
- 5 de mai - Alfred Hermann Fried, pacifista e escrivan austrian, Prèmi Nobel (n.1864)
- 13 de julhet - Gabriel Lippmann, fisician francés, Prèmi Nobel de Fisica (n. 1845)
- 2 d'agost - Enrico Caruso, tenòr italian (n.1873)
- 4 de novembre - Hara Takashi, primièr ministre de Japon (n.1856)
- 14 de novembre - Princessa Isabel de Brasil (n.1846)
- 21 de decembre - Marcellin Albèrt, menaire de la revòlta de 1907 (n. 1851)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Albert Einstein
- Prèmi Nobel de Quimia : Frederick Soddy
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : non atribuit
- Prèmi Nobel de Literatura : Anatole France
- Prèmi Nobel de la Patz : Karl Hjalmar Branting, Christian Lous Lange


text:
Eth nau realisme siguec un moviment artistic prebotjat per artistes coma Pierre Restany que, enes ans 60, volèren expressar ua naua percepcion de çò de reau, dauant dera abstraccion ena pintura. N’è vist ua mòstra representativa ena exposicion temporau deth Centre Pompidou de Malaga, per miei d’òbres que, coma America America, de Raysse, sagen de “tocar de pès en tèrra” e submergir-se ena dimension de çò de comun, coma principaus divises deth moviment. Curiosament, e damb era distància originària e artistica d’aguestes òbres de fragments e apileraments de realitat, eth madeish nòm da identitat a un des corrents actuaus dera filosofia dauant der idealisme, qu’a dominat eth pensament pendent es darrèri sègles, aumens d’ençà de Kant, segontes defenen es sòns autors. Aguest moviment se base en ua tornada entara realitat, inesmenabla, incorregibla, en tot establir ua clara distincion entre era ontologia (er orde der èster des causes) e era espistemologia (eth coneishement sus eres), que fòrça viatges a confonutaguest idealisme postmodèrn. Existís un món extèrn, damb autonomia, non creat per un jo conscient, pr’amor que non depen des nòsti esquèmes conceptuaus (d’aquiu era propòsta d’un realisme especulatiu orientat as objèctes, qu’a coma maximum representant a Graham Harman) e ua experiéncia finita, dirècta, non per fòrça bastida peth lenguatge. Ei vertat que mos relacionam damb eth món damb esquèmes conceptuaus, e damb prejudicis, mès er hèt de qu’eth huec creme ei independent dera construccion umana, e aguest hèt permet ad aguest plantejament reconstruir eth projècte d’ua filosofia que dongue compde dera realitat sencèra, de tocar, ara fin, de pès en tèrra.
(DIARI SEGRE, 1-10-206)


text:
39
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 39 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Republica Populara de China[modificar | modificar la font]
En Vietnam, acomençament de l'insureccion dirigida per lei Sòrres Trung. Formèron una armada principalament compausada de fremas que veguèt seis efectius aumentar rapidament. A la fin de l'annada, una partida importanta dau nòrd dau Vietnam actuau èra ocupat per leis insurgents.


text:
21/06/2013
Quau temps en junh per Micheu Chapduelh
Junh : los jorns los mai longs, mas pas totjorn los mai braves. Quò despend de l’annada. E de Sent Meard, lo 8, que, coma sabetz :« Quand pleu per Sent Meard, plou quaranta jorns parier sus la faucilha o sus lo dalh, manca si Barnabeu barra lo robinet. »(Quand il pleut pour la Saint-Médard, il pleut de même pendant quarante jours sur la faucille ou sur la faux, sauf si (saint) Barnabé ferme le robinet. Quaranta jorns d’aiga, miladius ! quò es coma dau temps de Noë ! Quo es pas possible ! Tot seriá menat a ren ! D’alhors, zo disen los proverbis : « Junh ploiós, Granier polverós ».(Juin pluvieux, grenier poussiereux ). « Plueja de junh, tot part en fum »(Pluie de juin, tout part en fumée).Plueja de Sent Meard pòrta la denada au quart(Pluie de Saint-Médard porte la récolte au quart). « Plueja de Sent-Joan cussona cacaus mai aglands.(Pluie de Saint-Jean rend véreux noix et glands) .A l’encontrari : « Solelh de junh a jamai roïnat degun »(Soleil de juin n’a jamais ruiné personne). « Solelh de junh benesís lo semenadís »(Soleil de juin bénit le semis). Pasmens, i a totjorn dau monde per pas pensar coma los autres : « Si plou en junh, plou a punt »(S’il pleut en juin, il pleut à point). « Benesida de Diu, la plueja d’avant Sent-Joan »(La pluie d’avant Saint-Jean est bénie de Dieu).
Micheu Chapduelh
Fotò : Ceu de Junh per Guilhem Francés
19:22 Publié dans La Vita en òc ( archivas DL papier), Lenga e vocabulari | Tags : proverbes occitans, biais de dire | Lien permanent | Commentaires (0)


text:
Política
Eth 21-D serà dia non lectiu en toti es estudis catalans
08/11/2017
Eth Ministèri d'Educacion, Cultura e Espòrts deth Govèrn espanhòu, a informat qu'eth pròplèu dijaus 21 de deseme "serà dia non lectiu en Catalonha, ei a díder, es centres escolars d'aguesta Comunitat Autònoma non impartiràn classe, degut ara convocatòria d'eleccions autonomiques fixades entad aguest dia, de conformitat damb era normatiua vigent en matèria escolar".
Eth dia seguent, 22 de deseme, se tornarà ara normalitat e serà dia lectiu enes escòles catalanes e araneses, se atau ac mèrque eth calendari escolar 2017-2018.
Eth dia seguent, 22 de deseme, se tornarà ara normalitat e serà dia lectiu enes escòles catalanes e araneses, se atau ac mèrque eth calendari escolar 2017-2018.
Clara Villar


text:
PJ Harvey, nascuda Polly Jean Harvey lo
9 d'octòbre de
1969 a
Bridport,
Dorset, al
Reialme Unit, es una cantaira, autora e compositritz britanica de rock alternatiu. Enregistra amb lo nom d'artista de PJ Harvey, mas comencèt sa carrièra dins lo trio PJ Harvey (amb
Rob Ellis e Steve Vaughan). Sos dos primièrs albums
Dry e
Rid of Me son regularament citats entre los melhors disques del començament dels ans 1990 mas es en 1995 amb son primièr album solo
To Bring You My Love qu'obtenguèt son premier succès internacional.
PJ Harvey es la sola artista d'aver recebut dos còps un
Mercury Prize, lo primièr còp per Stories from the City, Stories from the Sea publicat en 2000, puèi un segond còp per Let England Shake sortit en 2011.


text:
Heired de rigorós iuèrn ena Val d'Aran.
Pendent era net s'an produsit gelades en totes es còtes encara qu'es temperatures an estat mès heiredes en hons de val. Es maximales seràn es abituaus entara epòca (-3°/6° en còta 700), (-2/2 en còta 2.000).
Eth dijaus seguiram damb cèus sereni. Vents doci de compausant noroest.
Temperatures en descenuda (-3°/5°).
Eth dia de Reis contunharà er ambient assolelhat, encara que damb quauqui intervaus de bromes nautes.
Temperatures minimes en descenuda en tot provocar que sigue era net mès heireda der an e probablaments de çò qu'amiam d'iuèrn (-5°/5°).


text:
dilluns, 20 de gener de 2014
de la pauretat e dels supermercats
Directe dins lo carreton: lo fau còire per dinnar o lo congeli.
E vegèri de guinda a mitat de prètz tanben. Meteis rasonament.
"Mas se crompri la carn a mitat de prètz perque la data de perempcion es marcada uèi o deman, farai d'estalvis e aurai tot plen de carn dins mon congelator!"
Arribada a l'ostal, faguèri còire un parelh de causas e metèri la rèsta dins lo congelator ont tres aranhas jogavan al rami.
E ièr de ser, volguèri descongelar de salcissa qu'aviái crompada a 2€.
Un còp descongelada, l'odor me semblèt un pauc estranha, per pas dire desagradiva.
Pas grèu, un còp cuècha, aquò passarà.
Te metèri de ceba, que tot lo mond sap que la ceba es bon.
Tastèri un bocinon, èra pas gaire bon.
Metèri de tomata.
Tastèri.
Èra francament pas bon, tan desgulasse que lo bocinon lo poguèri pas engolir e l'escampèri.
Fin finala, tot acabèt a las escobilhas, çò qu'es pas gaire estalvi spirit.
E çò pièger, dempuèi ièr de ser, ai lo racavòmit.
O sabiái que la carn la cal pas crompar dins los supermercats, fa d'annadas que o fau pas mai, perqué o faguèri divendres???
E, ara, o compreni perque l'an fotut a costat del funerarium l'intermercat!
Anem, vau als comuns e vos desiri una bona jornada!
2 comentaris:
- 賈尼 ha dit...
-
Una rason mai per venir vegetariana...
- 20/1/14 16:09
-
-
Fau surtir dau minjar tot pres per cosinar :
http://opinion.jornalet.com/maime-caillon/blog/793/sortir-daus-escandals-alimentaris
- 21/1/14 8:59


text:
Persec
Lo persec (var. pressec, pressegue; lengadocian: persèc; provençal: persègue o persègui) o la persega (lengadocian: persèga; gascon: pressec, pershec, preshec, preshic e pershega), la pescha, persega o persegue (aupenc) pèrsia, perseja (auvernhat) o presca qu'ei hrut originari de China e produsit per l'arbo conegut dab lo nom de perseguièr (var. pers(h)eguèr o persequèr?, presquèr; auvernhat: p(r)eschèir, persegèir), Prunus persica en latin. Que deu lo son au hèit que, de China, que ho transmés aus europèus per lo biais de Pèrsia (<persicum malum: fruch de Persa).


text:
Pichòta istòria occitana
La patria de la lenga occitana, un bòt popolaa da Ligurs, Celtes e Ibers, e puèi conquistaa e colonizaa da Grecs e Romans, a jamai format un estat unitari. Despuèi la fin de l’Emperi Roman d’Occident e fins al XII sècle aquesti territòris an fach part de l’Angletèrra – Ducat de Guiana -, del Sacre Roman Emperi Germanic – Comtat de Provença- , o del Renh d’Aragona – Comtat de Tolosa. Aquestas regions eren caracterizaas da la permanença del drech roman e da la presença de lhi allòdi, tèrras ente era pas aplicaa la proprietat feudala ni lo rapòrt vassal-senhor. Mas ental 1213, après las crosadas contra lhi Càtars, lo Lengadòc passa sot la corona francèsa, e entre la meitat del XIII e lo principi del XVII sècle tuchi lhi autres territòris de lenga occitana subisson lo mesme destin.
En las valadas, lo Marquesat de Saluces a governat sus la val d’Estura (fin del XII sècle), e sus las valadas Grana, Maira, Varacha e Pò entre 1135 e 1601: lhi Marqués aimaven e sustenien l’art, fasent realizar edificis sacres mas decò vias e còls per promòure lhi eschambis econòmics embè la Liguria e la França. Bèla si fasia part del Marquesat, la Val Maira per mai que tres sècles s’organiza en una Confederaccion autònoma de 12 comunas. La val Vermenanha, coma l’auta val Tanar e Briga, entre 1200 e 1580 fai part del Comtat de Tenda, e las vals d’Estura e Ges reston sot lo domini de lhi Anjau fins al 1372, quora passen ai Savòia, destin comun a totas las valadas occitanicas despuèi lo XVII sècle.
Un cas a part es estaa la Republica de lhi Escartons, que nais ental 1343 en reaccion a l’opression del chastelan de Briançon, per defendre lhi enterés comuns e divider lhi devers. Lo Grand Escarton du Briançonnais (dal verbe escartonner, compartir las taxas entre cantons) era format da 51 comunas reunias en lhi cinc Escartons de Briançon, Cairàs, Ols, Pratjalat, Chastèldelfin. La federaccion avia autonomia administrativa, tributaria e militara, perqué devia defendre embè siei òmes lhi confins e lhi luècs estrategics o fortificats: lhi avia decò libra circulacion de merchandisas e personas. Ental 1713, embè lo Tractat d’Utrecht, la França laissa a la corona sabauda Chastèldelfin, Ols e Pratjalat; Briançon e lo Cairàs resten endependents fins al 1789, quora embè la Revoluccion Francèsa lor experiènça d’auto-govèrn finìs.


text:
Elagàbal
Elagàbal (vèrs 203, Emesa - 11 de març de 222, Roma) foguèt un emperaire roman que reinèt de junh de 218 a sa mòrt. Succediguèt ai coemperaires Macrin e Diadumenian e foguèt remplaçat per Sever Alexandre.
Encara enfant, venguèt emperaire gràcias a un complòt militar dirigit per la familha de l'emperaire Caracalla. Elagàbal foguèt donc un emperaire feble que sa politica èra menada per sa grand e sa maire. La populacion romana foguèt tanben acipada per sei mors e per l'importància donada au culte dau dieu solar Elagàbal. Finalament, après tres annadas de rèine, perdèt la fisança de l'armada e foguèt assassinat durant una revòuta d'abitants de Roma sostenguts per la garda dau palais imperiau. Foguèt condamnat au damnatio memoriae.


text:
Glaçon
Un glaçon es generalament un pichon cube de glaç. Los glaçons son subretot utilizats per refregir las bevendas.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo primièr bac de glaçon comercializat, foguèt brevetat en 1932 e produtz per la General Appliances Mfg. Company.
Fabricacion[modificar | modificar la font]
Los glaçons domestics se realizan en plaçant un bac de glaçons dins un congelador. Jos l’accion del freg l'aiga se gèla dins lo bac, alara sufís de desmotlar los glaçons.
Existís uèi de maquinas estudiadas especificament per produire de glaçons. Son sobretot utilizadas dins las aplicacions industrialas e dins los bars e restaurants. Lo procediment de fabricacion de glaçons, en apondent successivament de jaças primas de glaç, los fa translucids, çò que dona una mena mai estetica que los glaçons fabricats de biais classic.
Principes fisics dintrant dins la fonda d'un glaçon[modificar | modificar la font]
Principi d'Arquimèdes[modificar | modificar la font]
Es aisit de verificar que la fonda d'un troç de glaç pura banhant dins l'aiga pura se produís sens cambi del nivel de l'aiga. Lo volum de glaç immergit correspond en efècte al volum d'aiga liquid necessari per egalar lo pes del glaçon. En fondant, lo glaçon produís (per conservacion de la massa) exactament aquel volum d'aiga, que « comola lo trauc daissat per la desaparicion de la glaç solida ». Lo nivèl d'aiga demòra lo meteis. Sus l'imatge çai-tocant, lo volum delimitat en puntejat es, dins lo got d'esquèrra, lo volum de glaç immergida, e dins lo got de drecha, lo volum d'aiga liquid produtz per la fonda del glaçon.
Se pòt tanben far lo calcul seguent: se consideram, per exemple, un glaçon de 1 cm3 e de massa volumica 0,917 g·cm-3 (que conten doncas 0,917 g d'aiga), lo volum immergit será de 0,917 cm3 (coma per un iceberg, la majora partida es jos l'aiga). Quand lo glaçon será fondut, aqueles 0 917 g d'aiga que seran alara d'una massa volumica de 1 g·cm-3 occupèron exactament lo volum qu'occupava la partida immergida del glaçon.
Lo principi d'Arquimèdes es la fòrça particulara que subís un còs banhat en tot o en partida dins un fluid (liquid o gas) somés a un camp de gravitat. Aquela fòrça ven de l'aumentacion de la pression del fluid amb la prigondor (efècte de la gravitat sul fluid) la pression essent mai fòrta sus la partida inferiora d'un objècte immergit que sus sa partida superieura, ne resulta une butada globalament verticala orientada cap al naut. Es a partir d'aquela butada que definssem la flotabilitat d'un còs.
Gost[modificar | modificar la font]
De consomators, que volon l'efècte refregerent del glaçon sus lor bevenda, aman pas que'n fondant los glaçons gastan lo gost d'aquela, per dilucion. Exitís alara d'autres tipes de glaçons:
- Los glaçons de plastic contenent una matèria refregerenta, permetent de conciliar lo desir de refregement de la bevenda sens la dilution d'aquel.
- Los Glaçons de pèira esteatita qu'an la proprietat de servar lo freg e de lo tornar sens cap de dilucion d'aiga.


text:
Villes et mairies de la Province de Barcelone (08)
Liste des communes
Bigues i Riells
Ville de Bigues i Riells, localité de l'Espagne de 8 100 habitants.
La mairie de Bigues i Riells a une adresse e-mail et un site Internet.
Cervelló
Ville de Cervelló, localité de l'Espagne de 8 100 habitants.
La mairie de Cervelló a une adresse e-mail.
Masquefa
Ville de Masquefa, localité de l'Espagne de 8 000 habitants.
La mairie de Masquefa a une adresse e-mail et un site Internet.
Arenys de Munt
Ville d'Arenys de Munt, localité de l'Espagne de 8 000 habitants.
La mairie d'Arenys de Munt a une adresse e-mail et un site Internet.
Sant Fost de Campsentelles
Ville de Sant Fost de Campsentelles, localité de l'Espagne de 7 900 habitants.
La mairie de Sant Fost de Campsentelles a une adresse e-mail et un site Internet.
Tona
Ville de Tona, localité de l'Espagne de 7 800 habitants.
La mairie de Tona a une adresse e-mail et un site Internet.
L'Ametlla del Vallès
Ville de l'Ametlla del Vallès, localité de l'Espagne de 7 700 habitants.
La mairie de l'Ametlla del Vallès a une adresse e-mail et un site Internet.
Sant Fruitós de Bages
Ville de Sant Fruitós de Bages, localité de l'Espagne de 7 700 habitants.
La mairie de Sant Fruitós de Bages a un site Internet.
Santa Coloma de Cervelló
Ville de Santa Coloma de Cervelló, localité de l'Espagne de 7 600 habitants.
La mairie de Santa Coloma de Cervelló a une adresse e-mail et un site Internet.
Sentmenat
Ville de Sentmenat, localité de l'Espagne de 7 600 habitants.
La mairie de Sentmenat a un site Internet.
Tiana
Ville de Tiana, localité de l'Espagne de 7 500 habitants.
La mairie de Tiana a une adresse e-mail et un site Internet.
Polinyà
Ville de Polinyà, localité de l'Espagne de 7 400 habitants.
La mairie de Polinyà a une adresse e-mail et un site Internet.
Viladecavalls
Ville de Viladecavalls, localité de l'Espagne de 7 100 habitants.
La mairie de Viladecavalls a un site Internet.
Centelles
Ville de Centelles, localité de l'Espagne de 7 100 habitants.
La mairie de Centelles a une adresse e-mail et un site Internet.
Sallent
Ville de Sallent, localité de l'Espagne de 7 000 habitants.
La mairie de Sallent a une adresse e-mail et un site Internet.
Sant Esteve Sesrovires
Ville de Sant Esteve Sesrovires, localité de l'Espagne de 6 900 habitants.
La mairie de Sant Esteve Sesrovires a une adresse e-mail et un site Internet.
Présence d'activités sur la ville.
Cabrils
Ville de Cabrils, localité de l'Espagne de 6 800 habitants.
La mairie de Cabrils a une adresse e-mail et un site Internet.
Santpedor
Ville de Santpedor, localité de l'Espagne de 6 700 habitants.
La mairie de Santpedor a une adresse e-mail.


text:
Lhi purs d’Albi
Las tèrras de lenga occitana an vist coexistir en lhi sècles mai d’una fe. Lo catarisme, arribat en Europa ental 1100, venia da l’Asia Minor: la contrapausicion entre ben e mal, esprit e materia, emè l’adfirmacion d’un ideal de puressa, coma disia lo nom grec catharos, pur, n’en caracterizava la doctrina. L’eresia era dicha albigesa dal centre d’irradiacion Albi: lhi aderents, que avion car de chamar-se bons òmes, fasion una vita de rigorosa pauvretat, en contrast emè l’espatús e la corrupcion que renhava en la gleisa catòlica. La fe catara rapresentava un pericle per l’ortodossia, pr’aquò despuèi lo 1180 es organizaa una crosada per cancelar l’eresia, entant que lo rei di Francs creava l’Inquisiccion, per torturar e brusar sal fuec lhi infedels, butant sot assetge lhi chastels ente lhi catars avion trobat refutge, coma la fortessa de Montsegur, destrucha ental 1244. Qualqu’un se salva escapant vers la Soissa, e es atestat lor passatge en Piemont, a Rocavion e Montfòrt d’Alba.
Lhi Valdés
Lhi valdés o paures de Lion, aderents al moviment fondat ental XII sècle dal lionés Valdo, avion predicators itinerants e ren mariats dichs barbas, nom emplegat per personas ancianas e denhas de respect: pr’aquò eron coneissuts decò emè lo sobriquet mincatant denigratòri de barbets. Contraris a las rapresentacions des divinitats, avion una soleta regla, seguir las Sacras Escrichuras, e consideravon la Gleisa de tròp, perquè Jesù era lo solet intermediari entre Diu e òmes. Aquò es sentut da la Gleisa coma una menaça, e la religion valdèsa ven persecutaa durament; ental 1686 lhi Savòia negon la libertat de culte, e començon las guerras religiosas que veon lhi Valdés refugiats en la Soissa calvinista. Lor retorn ental 1690 es famós coma Grande Rentrée, mas mec ental 1848 Carlo Alberto conced l’Emancipacion, la libertat de culte. Encuei en las valadas Pelitz, Germanasca e Cluson es presenta una nombrosa, culta e activa comunitat valdèsa.
Calvinistas o Ugonóts
En alemand Eidgenossen, Ugonòts, vòl dir conjurats: es aqueste lo nom donat ai protestants calvinistas francés, qu’ental XVI sècle constituisson una gleisa nacionala qu’ental 1562 obten libertat de culte. Lor credo, teorizat ental 1536 dal ginevrin Jean Cauvin, italianizat en Calvino, es fondat sus l’idea de la dobla predestinacion: Diu a jà destinat d’òmes a la salvessa e d’autres a la damnacion, e la gracia es destinaa a gaires. Solets sacraments son batesme e comunion, ente es negaa la presença reala de Jesù; son condamnats lo culte di sants, la preguiera per lhi mòrts e la gerarquia episcopala de la Gleisa de Roma.
Lhi Camisards
Entre 1535 e 1628 lhi calvinistas combaton per restaurar las libertats feudalas contra l’absolutisme del rei e en l’enterés de la borguesia, devenent un pericle per la Corona de França e la Gleisa de Roma, que ental 1562 s’unisson començant un lòng period de feròças batalhas e massacres. Mec ental 1598, gracias a l’edicte de Nantas, lhi Ugonòts retròbon la libertat de culte, mai revocaa da Loís XIV ental 1685. Lhi Camisards, lhi Ugonòts del Lengadòc da la blancha chamisa, respondon durament a la violença de l’exercit del rei, mas las persecuccions finissarèn mec ental 1787 emè l’édit de tolérance firmat da Loís XVI. En territòri italian, lo calvinisme se defond sustot en las comunitats de la Chastelada, coma testimonion lhi rests del temple calvinista a La Chanal en Val Varacha, mas encuei d’aquesta religion, estirpaa dai monges Capucins mandats dai Savòia, lhi a pus traças.


text:
878
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 878 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Francia Occidentala[modificar | modificar la font]
Per assaiar de legitimar mai son poder, lo rèi Loís II se faguèt sacrar un segond còp per lo papa Joan VIII (7 de setembre). Pasmens, aquò renforcèt pas son autoritat sus l'aristocracia auta que l'ignorava. En revènge, lo 1èr de novembre, capitèt de signar un acòrd ambé son cosin Loís III lo Jove que confirmava lo partiment de Lotaríngia organizat per son paire e son oncle en 870 (tractat de Meerssen).
Euròpa[modificar | modificar la font]
Danelaw[modificar | modificar la font]
Desfacha de Guthrum l'Ancian a Ethandum còntra l'armada saxòna d'Alfred de Wessex. Marquèt la fin de l'expansion vikinga dins leis Illas Britanicas fins a la fin dau sègle X.
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Desfacha grèva dei Bizantins en Sicília ambé la pèrda de Siracusa conquistada per leis Arabis.
Escòcia[modificar | modificar la font]
Assassinat dau rèi Aed a l'iniciativa de Giric e d'Eochaid. Lo premier es mau conegut mai sembla liat siá a la dinastia reiala d'Escòcia siá a l'aristocracia auta dei Pictes. Lo segond fasiá partida de l'ostau reiau dau reiaume de Strathclyde qu'èra liat a la dinastia escosesa. Lei dos òmes venguèron co-rèis dei Pictes e dei Scots e se partejèron lo país.
Wessex[modificar | modificar la font]
Victòria d'Alfred de Wessex a Ethandum còntra l'armada vikinga de Guthrum l'Ancian. Marquèt la fin de l'expansion vikinga dins leis Illas Britanicas fins a la fin dau sègle X.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Fin dei combats acomençats en 877 en Siria e en Palestina entre la populacion locala e lei soudats dau governador turc d'Egipte, vengut independent en 868. S'acabèron per la conquista egipciana d'aquelei regions que venguèron de marchas militaras.


text:
1591
Aquesta pagina concernís l'an 1591 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Sultanat de Sennar[modificar | modificar la font]
Mòrt dau sultan Tayyib (1588-1591) que foguèt remplaçat per Unsa Ièr (1591-1604).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Matematicas[modificar | modificar la font]
Publicacion de l'òbra principala dau matematician francés François Viète, In Artem Analycitem Isagoge, considerada coma la fondacion de l'algèbra modèrna, especialament regardant lei notacions que Viète generalizèt l'utilizacion de letras per designar lei tèrmes desconeguts.


text:
Libèr
Libèr (mòrt lo 24 de setembre de 366) fuguèt lo 36en papa de la Glèisa Catolica Romana dau 17 de mai de 352 au 24 de setembre de 366). Succediguèt a Juli Ièr (337-352) e fuguèt remplaçat per Damasi Ièr (366-383).
Son pontificat fuguèt marcat per la bastida de la Basilica de Santa Maria Majora e, coma sei predecessors, per la lucha còntra l'eresia ariana sostenguda per l'emperaire Constanç II que l'exilèt de 355 a 358 en Macedònia. Deguèt negociar sa liberacion e acceptar d'administrar la Glèisa ambé l'antipapa Fèlix II qu'abandonèt rapidament Roma en causa de l'ostilitat de la populacion.