c: text/html

text:
Lo 16 per la commemoracion al pè del castèl sobre la stela installada per una associacion de catarista, dinca a la serada de dissabte ; ai participat e gaitat e escotat, La Primada 2012.
Vaquí aquí mantunas fòtos d’un moment de desvolopament de la convicéncia occitana, la sopa e lo pan a gratís per similitud de las practicas dels ‘bons cristians’, de Montsegur o d’endacòm mai.
D’aquel eveniment podèm dire que la civilizacion occitana, un camin umanista, encapcelada per un èime trobadorenc o ‘bons cristians’ portava naut la civilizacion, per oposicion a la civilizacion portada per la violéncia del nòrd de l’Estat actual.
Lo temps es estat clar, e lo parcatge al entorn de l’ancian campatge toristic èra emplenat tota la jornada a partir de las 10 oras del maitin.
Lo public èra çaquelà clar en matinada e a miègjorn, mas al moment de las conferéncia sul catarisme, lo capitèl s’es emplenat. Las intervencions, de las conferéncia de premsa del maitin, als concèrts del ser, èran transmetudas per Radio Montalhon Pirinèus (Montaillou Pyrénées), Ràdio Occitània, Ràdio Lengadòc, Ràdio País.
La difusion en granda dimension, donava un agach bèl a la manifestacion, una difusion d’Ortès a Marselha.
Amai de laa sopa catara, lo milhàs serà tanben de la commemoracion, acompanhat per de las musicas en lenga occitana e mantunas intervencions en lenga occitana, la lenga dels ‘bons cristians’ de Montsegur.
Una autra commemoracion es prevista per l’an que ven, vist lo suiccès reala de la primièra en granda dimension. nSe pensa entre 1200 e 2000 personas èran presentas a un instant T de la jornada.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Innocent I
Innocent Ièr (mòrt lo 12 de març de 417) foguèt lo 40en papa de la Glèisa Catolica Romana dau 22 de decembre de 401 au 12 de març de 417. Succediguèt a Anastasi Ièr (399-401) e foguèt remplaçat per Zosim (417-418).
Originari d'Albano dins la region de Roma, èra lo fiu de son predecessor Anastasi Ièr (399-401) segon Sant Giròni. Dins lo corrent de son pontificat, deguèt faciar l'afondrament militar de l'Empèri Roman d'Occident en fàcia dei Grandeis Invasions e lo sac de Roma per lei Visigòts d'Alaric en 410. Per empachar l'afondrament de la Glèisa qu'èra menaçada per la disparicion de l'autoritat imperiala, decidiguèt de renfòrçar l'autoritat de Roma sus leis autreis evesques e exigiguèt que Roma venguèsse lo luòc de debat deis afaires regardant la doctrina dau cristianisme. Ansin, a sa mòrt, l'autoritat pontificala sus lo clergat crestian agantava un nivèu encara desconegut dins l'istòria de la Glèisa.
Foguèt tanben l'autor d'una lista de libres canonics de la Bíblia que foguèt finalament retenguda per lo concili de Trenta e condamnèt lo pelagianisme.


text:
Tessalonica
Tessalonica o Salonica (grèc Θeσσaλovίkn, Thessaloníki o Eaλovίkn, Saloníki, originalament Salonikion, macedonian: Solun, arabi: Salunik, turc: Selanik), es una vila de Grècia, capitala de la region de Macedònia e al cap del nomòs de Tessalònica. A una populacion (incloses los alentorns) de 1 104 460 abitants e es situada al centre del Golf Termaíc (Thermaicus Sinus), prèp de la bòca de l'Axiòs. Es lo primièr centre industrial de Grècia, e a un pòrt important, dubèrt en 1901. I a una universitat. Es lo sèti d'un arquevescal. L'aeropòrt se tròba dins la banlèga de la vila e es de categoria internacionala. Al punt mai naut i a la ciutadèla d'Heptapurgion.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Vias de comunicacion e transpòrts
- 3 Populacion e societat
- 4 Clima
- 5 Personatges celèbres
- 6 Referéncias
- 7 Ligams extèrnes
Istòria[modificar | modificar la font]
La ciutat Therma es ja mencionada pendent l'invasion persana de Xerxès, qu'estacionèt dins aquela ciutat entre Therma e lo riu Axiós, e las naus demoravan dins lo golf Thermaíc (480 aC).
En 421 AbC la ciutat foguèt ocupada pels atenencs mas dos ans aprèp foguèt daissada a Perdicas. Qualques ans mai tard, als començaments del sègle IV, foguèt ocupada pel rei d'Esparta Pausanies. I a pas mai d'infornacions fins a Polibi amb lo seu nòu nom de Tessalonica.
Tessalonica foguèt fundada (segon Estrabon) per Cassandra en 315 AbC (lo mateis an que foguèt fundada la ciutat de Cassandria) al luòc (o pròche) de l'anciana Therma, lo districte nomenat Migdonia, e li donèt lo nom de la seuna femna Thessalonica, sòrra d'Alexandre lo Grand. Un altra version (reculhida per Constantin Porfirogenit) ditz que la fondèt Filip, lo paire d'Alexandre, per remembrar una victòria suls tessalians; e una tresena version ditz que foguèt fondada per Filip mas que li donèt lo nom de la seuna filha. La ciutat foguèt poblada amb los gents de Therma e de tres ciutats mai pichonas a l'entorn (Aneia, Cissos e Calastra). No conta que Therma aviá estat destroïda, e se sap pas tampoc se perdèt sul còp la seuna condicion de ciutat en favor de la nòva o se domrèron ambedoas, o alara se la tornèt nomenar.
Lèu venguèt un pòrt militar e la ciutat venguèt mai granda. Tornèt al romans aprèp de la batalha de Pidna e venguèt la capitala d'un dels quatre districtes de Macedònia. Quant Macedònia foguèt convertida en província romana Tessalonica venguèt capitala provinciala e mai tard no foguèt mencionada coma metropòlis. Ciceron se refugièt dins la ciutat, a l'ostal del questor roman, pendent lo seu exili. Pendent la primera guèrra civila èra lo quartièr general del partit pompeian e del senat. Dins la segonda guèrra civila prenguèt partit per Octavi August e Marc Antoni e obtenguèt la condicion de ciutat liura. Se trapaèt qualques monedas amb la inscripcion Eleutherias que deu far referéncia a aquest fach.
Pendet l'impèri contunhèt creissent e venguèt encara mai importanta a causa de la seva situacion estrategica e del ligam entre Roma e las províncias orientalas. Foguèt lo luòc despartida de la Via Egnatia entre la mar Adriatica e l'Ellespont e èra a uns 50 quilomètres de Pella e a uns 100 quilomètres d'[Amfipolis]. La ciutat èra governada per sièis magistrats que se disián Politarcs. Lo sistèma politic èra la democracia. Al sègle III venguèt colonia romana
Jols emperaires orientals conservèt la seuna importància e venguèt capitala de Grècia e Illiria. Èra una posicion essenciala per far front a las atacas dels gòts (qu'ataquèron la ciutat en 252, 262 e 269) e mai. Lo pòrt foguèt agrandit per Constantin. Aprèp, en 390 se revoltèt contra Teodosi, que en represalha ordenèt una tuariá. Comencèt alara una decadéncia que foguèt accentuada amb las atacas dels Huns, avars e subretot los eslaus; las atacas dels bulgars e mai eslaus afectèron la region dempuèi mitat del sègle VI fins al sègle VIII (èran las sièis guèrras nomenadas Guèrras Esclavonicas).
Lo 29 de julhet de 904 foguèt ocupada pels arabis qu'avián enviat una flauta dempuèi Trípol de Liban, aprèp qualques jorns de lucha. Uns 22 000 ciutadans foguèron fachs presonièrs e venguts esclaus. Devia aver alara una populacion de prèp de dos cents mila abitants.
En 1185 foguèt capturada pels normands de Sicília dirigits per Tancred de Sicília qu'avián desembarcat en Peloponés e avançava cap al nòrd per la Via Egnatia, en direccion a Dyrrachium e Tessalonica. La ciutat foguèt capturada lo 15 d'agost de 1185 e los grècs foguèron tractats barbarament pels conquistadors segon los dichs de Nicetes Coniates e l'arquevesque de la ciutat Eustatios. Los normands demorèron pas dins la ciutat.
Aprèp 1204 foguèt atribuïda a Bonifaci I de Montferrat coma reialme de Tessalonica coma tota la Macedònia bizantina e la Tessalia. Bonifaci, pasmens, èra feudatari pel seu reialme de l'Emperaire Latin de Constantinòple e a al seu torn distrièt los feus als barons latins. Bonifaci moriguèt en 1207 e li succediguèt lo seu filh Demetri jos la regéncia de la seuna maire Maria d'Ongria, fins a que en 1224 lo reialme foguèt conquerit pel despòta bizantin de l'Epir Teodor Angel Comné que creèt un nòu reialme de Tessalonica que regiguèt lo seu fraire Manel I (1230-1241) e los seus filhs Joan I (qu'acceptèt la sobiraniá de l'emperaire de Nicèa) e Demetri I. En 1246 passèt a l'emperaire de Nicèa Joan III Ducas Vatatzes. L'empèri bizantin foguèt restaurat en 1261 per Miquèl VIII Paleolèg. Dins aquel periòde foguèt nomenada Salonichi o Saloniki pels italians (latí Salonicia) e Salnek pels alemands, mas lo nom tradicional demorèt.
Els almogàvers van ser a la ciutat de l'estiu del 1307 fins a la primavera del 1309. Los almogavèrs ataquèron lo monestèri d'Athos per prene las riquesas mas lo rei Jaume II d'Aragon faguèt d'arengaments amb Bernat de Ròcafòrt e capitèron que se respectecten los monestèris. Lo sètge de la ciutat (1309) foguèt levat e los catalans se retirèron cap a Tessalia. Pendent lo sègle XIV los sèrbes venguèron poderoses en Macedònia e vèrs la mitat del sègle la ciutat venguèt un enclavament bizantin en comunicacion amb Constantinòple sonque per mar.
En 1380 la ciutat foguèt ocupada pels otomans (que la nomenaron Selanik) e saquejada, e en 1387 los otomans la tornèron ocupar e s'i establiguèron. L'abandonèron mai tard e tornèt als bizantins mas un còp mai foguèt ocupada per Baiazet en 1394 fins a la batalha d'Ankara en 1402, a la mòrt de Baiazet I lo seu filh Suleiman I la tornèt als bizantins en 1403. Andrònic Paleoleg, governador de la ciutat (qu'aviá 40 000 abitants), la vendèt als venecians (1423), cession reconeguda pels otomans en 1428, mas aqueles l'ocupèron en 1429 o 1430 e s'i establiguèron definitivament. Jols turcs la ciutat mermèt encara mai e la populacion foguèt substituïda progressivament pels turcs e josieus (encara i demòra una importanta colonia sefarda). En 1487 i aviá 10 000 abitants e mai tard entre 18 000 e 30 000. Al sègle XVIII benlèu arribèt a 60 000 o 70 000. Al sègle XVIII prèp de 30 000 abitants èran turcs. Los josieus èran fòrça e al sègle XVII i aviá un moviment messianic dirigit per Sabbatai Sevi (1626-1676) que pretendiá èsser lo Messias, e foguèt suportat per diversas comunautats josievas de la Mediterranèa orientala e de l'Euròpa orientala; Sabbatai foguèt enviat pels otomans en residéncia forçada a Gelibolu en 1666 mas aprèp de pressions foguèt menat a la cort d'Edirne ont se li donèt a causir entre se convertir al islam o èsser executat; se convertiguèt e dels seus seguidors faguèron lo meteis.
La supression dels janissèris en 1826 aguèt granda repercussion per la vila. Dempuèi s'acabèt la fabricacion de telas de lana pels artesans josieus e la populacion s'apobriguèt. Los josieus ensagèron de nòus negòcis coma lo tabac e cigarretas. Al començament del sègle XX èra el centre del Comitat Union e Progrés ont lo nuclèu principal èra format d'oficièrs frustrats pel biais que sefasiá la guèrra contra los rebèls macedonians que en 1903 aviá capitat a atacar d'edificis dins la quita Salonica. Mustafa Kemal èra natiu de Salonica e anèt a la ciutat dempuèi Siria fondant una branca de la Othmanli Hurriyet Jemiyyeti qu'aguèt un ròtle clau dins la restauracion de la constitucion en 1908. Amb la primièra Guèrra Balcanica (1912-1913) los grècs e sèrbes dintrèron en Macedònia e los primièrs ocupèron Salonica lo 8 de novembre de 1912. La patz de Bucarèst del 10 d'agost de 1913 l'assignèt a Grècia (alara que los josieus s'opausèron a aquel cambi de sobiraniá) e foguèt confirmat en 1914.
Aprèp lo gran incendi de 1917 la vila tornèt èsser bastida e de contunh venguèt mai grèga. Fòrça grècs d'Anatolia s'i establiguèron en escambi de populacions aprèp de las guèrras.
Religion[modificar | modificar la font]
La ciutat foguèt lèu poblada per de josieus aprèp la refondacion per Cassandra en 315 AbC e formavan una bona partida de la població al sègle I. Èra Sant Pau qu'i prediquèr lo cristianisme e, de fach, lo tèxte crestian mai vièlh conegut es la primièra letra de Sant Pau als fidèls de Tessalonica, datada de l'ivèrn de 50 ApC. Teodòsi foguèt batejat pel bisbe de la ciutat. Lo sègle VII encara es marcat per la comunautat josieva alara que ja la populacion èra cristiana quitament sèti patriarcal. Lo patron local venguèt alara Sant Demetri de Tessalanica. Se torna far mencion als josieus dins los sègles posteriors. Eustatios èra arquevesque en 1185. Simon de Tessalonica, un mèstre dels rites ortodòxes, moriguèt dins la vila en 1429. De la vila èra Teodor de Gaza, que va fugiguèt en 1429 cap a Itàlia.
Al segle XV los josieus foguèron expulsats de Castelha e Aragon e fòrça s'i establiguèron ala (se dich que uns trenta mila amb 22 sinagogas, mas probablament foguèron sonque la mitat). Una comunautat sefarda ala visquèron fòrça ans, mas foguèt decimada pels nazis e aprèp 1945 una bona partida emigrèt cap a Israèl.
Edificis e monuments[modificar | modificar la font]
Demòran dos arcs connectats amb la Via Egnatia a de rèstes d'aquela via. Dins la partida oèst i a la pòrta nomenada Vardar perqu'es situada la riba del Vardar o Axiòs, un arc que benlèu foguèt erigit en onor d'Octavi e Antòni. L'arc marca lo nom dels politarcas de la ciutat. Un autre arc mai a l'èst seriá per commemora la victòria de Constantin sus Licini o suls sarmatas. Entre los dos arcs i a quatre colomnas corintianas sus qu'i a de Cariatidas, i a los rèstes de l'ostal d'un josieu (los sefards la nomenan Las Incantadas e los turcs Sureth-Maleh).
Una anciana mosqueta coneguda coma la Rotonda foguèr abans un temple cristian (Eski-Metropoli) e abans un temple construït de forma similar al Panteon de Roma. Una autra mosqueta, Eskí-Djumà seriá estat un temple dedicat a Vènus.
I a de rèstes de barris qu'una partida foguèt portada a Constantinòple en 1430. Una de las tòrres (la Torre de l'Estatua) a una estatua colossala de Tessalonica.
I a tanben un castèl en partida grèc e en partida venecian. De rèstes antics del castèl semblan èsser l'antic temple d'Ercules, amb un arc de trionf erigit als temps de Marc Aurèli en onor d’Antonin Pius e la seuna filha Faustina.
La glèisa cristiana principala, Santa Sofia, òbra de l'arquitecte Antemios, venguèt una mosqueta pendent l'epòca otomana. La glèisa de San Demetri (que tanben foguèt una mosqueta) es encara mai granda e datariá del segle VII mai d'autres la situan al sègle XIII.
Vias de comunicacion e transpòrts[modificar | modificar la font]
Transpòrts en comun[modificar | modificar la font]
La vila e l'aglomeracion de Tessalonica son desservidas per un malhum de buses. Una linha de mètro es prevista per 2015.
Transpòrts ferroviaris[modificar | modificar la font]
A partir de la novèla gara de Tessalonica i a de trens dirèctes per Atenas (7 trens/jorn), Lamia (7 trens/jorn) et Larissa (20 trans/jorn) dins lo sud du país, per Edessa, Naossa e Veria (11 trens/jorn) En Macedònia Centrala e per Serrés, Drama, Xanthi, Komotini e Alexandropolis (2 trens/jorn) en l'Macedònia Orientala e Tràcia.
Transpòrts aerians[modificar | modificar la font]
L'Aeropòrt internacional de Tessalonica «Makedonia», a 15 km du centre-vila, liga la vila à Atenas e d'autras destinacions dins lo du país e fòra.
Pistas ciclablas[modificar | modificar la font]
En 2009, 12 km de pistas ciclablas foguèron bastidas dans la vila[1].
Populacion e societat[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Estatistica istorica de la populacion[modificar | modificar la font]
Populacion de Tessalonica a la fin del sègle XIX e començament del XX.
Augment de la populacion[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Tessalonica es la mai poblada de las municipalitats de l'aglomeracion de Tessalonica e que forman la Vila de Tessalonica. La vila forma la basa de l'airal urban, que la populacion al cens de 2011 èra de 1 006 730 abitants[4]
Ensenhament[modificar | modificar la font]
Establiments superiors[modificar | modificar la font]
Clima[modificar | modificar la font]
La vila a un clima mediterranèu de tendéncia continental. La nèu i fa acte de preséncia esporadicament pendent l'ivèrn mas son excepcionalas las grandas nevadas.
Personatges celèbres[modificar | modificar la font]
- Ciril e Metòdi, missionièrs cristians, creators del alfabet cirillic.
- Irèna de Tessalonica, santa cristiana.
- Leon de Tessalonica, filosof bizantin.
- Nicolau Cabasilas, teologian e filosòf bizantin.
- Isidoro de Kiev, teologian.
- Mustafa Kemal Atatürk, primièr president de Turquia.
- Christos Sartzetakis, president de la Republica Ellenica entre 1985 e 1990.
- Isaac Carasso, industrial josieu d'origina sefarda.
- Nazım Hikmet, poèta e dramaturg turc.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (el) 12 km de pistas ciclablas foguèron bastidas
- ↑ 19thcen (en) Bacил KъHчoB; "ИзбpaHи пpoизBeдeHия", ToM II, "MakeдoHия. ETHorpaфия и cTaTиcTиka"[1]
- ↑ 20thcen>(el) (en) EuλλoYιko epYo; "Iσtopιa tou Eλλnvιkou Eθvouς", History of Greek Nation ToM IA; ed:"EKAOTIKH AΘHNΩN"; Atenas; 1973; p:340
- ↑ "2011census" Servici Nacional d'Estatistica de Grècia: Avakoίvwσn πpoσwpιvώv aπoteλeσuάtwv AπoYpaφής Πλnθuσuoύ 2011, 22 Iouλίou 2011 'Πίvakaς 1: Πpoσwpιvά aπoteλέσuata tou Mόvιuou Πλnθuσuoύ tnς Eλλάδoς'
- ↑ "The Balkans">(en) The Balkans and the Near East: Introduction to a Shared History; Karl Kaser; 2011 ]
- ↑ "The Balkans"
- ↑ "Sieur de la Croix population">Personal Journals; Sieur de la Croix; 1679 Θeσσaλovίkn twv ΠepιnYntώv 1430-1930; Etaιpίa Makeδovιkώv Eπouδώv (el)
- ↑ "Molho">Molho, Rena.The Jerusalem of the Balkans: Salonica 1856-1919 The Jewish Museum of Thessaloniki. URL accessed July 10, 2006.
- ↑ "Molho"
- ↑ "Molho"
- ↑ "Molho"
- ↑ pop>|title= Population of Greece |work=General Secretariat Of National Statistical Service Of Greece www.statistics.gr 2001 2007-07-01
- ↑ pop
- ↑ pop
- ↑ pop
- ↑ "Eurostat Population">Eurostat regional yearbook 2010 Eurostat; www.eurostat.eu 2010
- ↑ "Eurostat Population"
- ↑ "2011census"
- ↑ "2011census"
- ↑ "2011census"


text:
Après mensuel brun de la mise en relief le dessous du ventre et les reins fait mal
Retour au formulaire Retour au début Retour au formulaire à abà abàc abacà abacadà abachà abachàt abachàyre abadiè abagnoû abaisses.
Retour au formulaire Retour au début Retour au formulaire à abà abàc abacà abacadà abachà abachàt abachàyre abadiè abagnoû abaisses. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
Retour au formulaire Retour au début Retour au formulaire à abà abàc abacà abacadà abachà abachàt abachàyre abadiè abagnoû abaisses. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
- Soulager les douleurs ligamentaires - La Maison des Maternelles - France 5
- Non aux abdos catastrophes! Mes astuces "bas ventre" et anti diastasis
- Comment se MUSCLER le bas du DOS ? - Exercices musculation en SALLE
- TOP 5 CONSEILS - Perdre le GRAS du BAS DU VENTRE
- Massage de la région lombaire
- Massage de la région lombaire
- VLOG grossesse : les premiers maux
- Enceinte, douleurs lombaires et mal de dos
Soulager les douleurs ligamentaires - La Maison des Maternelles - France 5
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. Retour au formulaire Retour au début Retour au formulaire à abà abàc abacà abacadà abachà abachàt abachàyre abadiè abagnoû abaisses. Retour au formulaire Retour au début Retour au formulaire à abà abàc abacà abacadà abachà abachàt abachàyre abadiè abagnoû abaisses.
Soulager les douleurs ligamentaires - La Maison des Maternelles - France 5
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. Retour au formulaire Retour au début Retour au formulaire à abà abàc abacà abacadà abachà abachàt abachàyre abadiè abagnoû abaisses. Retour au formulaire Retour au début Retour au formulaire à abà abàc abacà abacadà abachà abachàt abachàyre abadiè abagnoû abaisses. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. Retour au formulaire Retour au début Retour au formulaire à abà abàc abacà abacadà abachà abachàt abachàyre abadiè abagnoû abaisses.
Avoir une CHUTE DE REIN de RÊVE
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
mareshall seka seka
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. Retour au formulaire Retour au début Retour au formulaire à abà abàc abacà abacadà abachà abachàt abachàyre abadiè abagnoû abaisses. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
Elle a mal aux reins
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
VLOG grossesse : les premiers maux
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
Non aux abdos catastrophes! Mes astuces "bas ventre" et anti diastasis
Retour au formulaire Retour au début Retour au formulaire à abà abàc abacà abacadà abachà abachàt abachàyre abadiè abagnoû abaisses. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. Retour au formulaire Retour au début Retour au formulaire à abà abàc abacà abacadà abachà abachàt abachàyre abadiè abagnoû abaisses. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
VLOG grossesse : les premiers maux
Retour au formulaire Retour au début Retour au formulaire à abà abàc abacà abacadà abachà abachàt abachàyre abadiè abagnoû abaisses. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. Retour au formulaire Retour au début Retour au formulaire à abà abàc abacà abacadà abachà abachàt abachàyre abadiè abagnoû abaisses.
NISKA FT NINHO ELLE A MAL
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
Elle a mal aux reins
GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.
Enceinte, douleurs lombaires et mal de dos
Retour au formulaire Retour au début Retour au formulaire à abà abàc abacà abacadà abachà abachàt abachàyre abadiè abagnoû abaisses. Retour au formulaire Retour au début Retour au formulaire à abà abàc abacà abacadà abachà abachàt abachàyre abadiè abagnoû abaisses.
TOP 5 CONSEILS - Perdre le GRAS du BAS DU VENTRE
Retour au formulaire Retour au début Retour au formulaire à abà abàc abacà abacadà abachà abachàt abachàyre abadiè abagnoû abaisses. GLOSSARI OCCITAN FRANCES. segon lo lengadocian idiomatic parlat et escrich a Montpelhièr (reprenent lo pichon lexic de Pèire Azemà reescrich en occitan normalizat.


text:
Guayaquil
Guayaquil qu'ei la ciutat mei poblada d'Eqüator e tanben la capitala de la Província de Guayas. Qu'ei coneguta egaument com la Capitala economica deu País o tanben la Perla deu Pacific.
Que costeja l'arriu Guayas a un vinteat de quilomètres de la soa desembocadura.
La soa populacion qu'ei de 1.985.379 abitants segon lo darrèr recensament.
Guayaquil que ho fondada definitivament en 1537 com pòrt e fabrica de batèus. Qu'ei lo lòc on los dus Libertadores latino-americans, Simón Bolívar (arribat deu nòrd) e José de San Martín (arribat d'Argentina) e's juntèn amassa dab sengles armadas a l'escadença de l'Entervista de Guayaquil.


text:
Una session mondiala de la partida escrita d'aquel examèn (pels tres nivèls) se debanèc en junh de 2012, a l'encòp dins 18 païses et 35 vilas amb Tolosa.
A Tolosa, 14 candidats (3 venguts de Catalonha) passèron l'examèn, 7 le nivèl C1, 3 le nivèl B2 e 4 le nivèl B.
Mercés a la comuna de Tolosa que nos prestèc la Sala Barcelona.
Ligam al site Edukado.net (eo)
(Paginas d'informacions, d'estatisticas, las datas de las sessions que venon de pel monde).
L'Institut Francés d'Esperanto (Franca Esperanto Instituto) se carga dels examèns d'esperanto en França que complètan les del CECRL (amb especialitats coma la traduccion, l'ensenhament, le torisme...)


text:
Sainte-Brigitte-de-Laval
(ville)
11.2.1875 - ...
[52206 jours d'existence]
* 11 février 18751 : Érection de la Paroisse de Sainte-Brigitte de Laval, de la scission de la Paroisse d'Ange Gardien et de la Paroisse de Chateau Richer.* 15 mars 19692 : Modification au toponyme de la Paroisse de Sainte-Brigitte de Laval, qui devient la Paroisse de Sainte-Brigitte-de-Laval.* 10 septembre 19883 : Modification au statut de la Paroisse de Sainte-Brigitte-de-Laval, qui devient la Municipalité de Sainte-Brigitte-de-Laval.* 18 novembre 19894 : Confirmation du statut ainsi que du toponyme de la Municipalité de Sainte-Brigitte-de-Laval, qui demeure la Municipalité de Sainte-Brigitte-de-Laval.* 8 décembre 20125 : Modification au statut de la Municipalité de Sainte-Brigitte-de-Laval, qui devient la Ville de Sainte-Brigitte-de-Laval.Aucun administrateur dirigeant pour cette entité municipale dans la base de données
Archives | Cartes | Graphiques | Textes

Tous droits réservés 2009-2018 : Institut généalogique Drouin
Textes, recherche et contenu : Janko Pavsic


text:
Literatura francesa
Las grandas etapas de la literatura francesa[modificar | modificar la font]
Aqueste article tracta unicament de la literatura escricha en França, en lenga francesa.
La literatura francesa coneguèt jà una primièira florida a l'Edat Mejana amb los Trouvères guidats per l'inspiracion dels Trobadors d'Òc (se sap cossí Maria, la filha d'Alienòr d'Aquitània, maridada al comte de Champanha, faguèt conéisser alai la tematica de la poesia lirica occitana) e una aviada del roman amb de noms coma Chrétien de Troyes e d'òbras coma Le roman de la rose o Le roman de Renart.
Al sègle XVI, amb lo vam novèl dels estudis de las literaturas anticas, l'inspiracion càmbia d'a fons e la literatura francesa produsís d'òbras màgers, que siá en poesia (Ronsard, Marot), lo roman (Rabelais) o los requistes ensages de Montaigne.
Lo sègle XVII es l'epòca classica, lo sègle d'aur de las Letras francesas. Las règlas classicas codificadas per Boileau s'impausan al teatre amb Racine que pren lo contrapè de son ainat Corneille, per la tragèdia, e amb Molière, per la comèdia. Fòra del teatre, lo màger cap d'òbra del sègle son las famosas Faulas de Jean de La Fontaine. Descartes e Pascal englòrian lo genre de l'ensag, Bossuet lo de l'eloquéncia e Malherbe lo de la poesia, La Rochefoucauld escriu sas Maximes e lo roman, aprèp l'enòrma produccion de las codrilhas "preciosas", agandís tanben la puretat classica amb La Princesse de Clèves de Mme de la Fayette.
Lo sègle XVIII es d'en primièr lo sègle de l'Illuminisme que los màgers representants ne son Montesquieu, Voltaire, Diderot e Jean-Jacques Rousseau. Mas aquela temporada vei tanben espelir de grands romans que renovèlan lo genre. Entre 1731 e 1745, Marivaux escriu La vie de Marianne, la (faussa) autobiografia d'una femna: la trencadura es clara amb l'epòca classica qu'enançava la discrecion quant a l'expression dels sentiments personals, emai l'autor se situe dins la centena del roman psicologic que Mme de La Fayette a portat fòrça naut. En 1733, l'abat Prévost publica Manon Lescaut, qu'es jutjat escandalós, coma Les Liaisons dangereuses de Choderlos de Laclos (1782). Aquela pontannada ça que la vei espelir d'òbras qu'intègran l'erotisme coma la de Restif de La Bretonne (Le Paysan perverti, 1776) e subretot lo marqués de Sada que publica Justine ou les malheurs de la vertu en 1788. Mas aquel an es tanben lo de l'espelida de Paul et Virginie, lo roman de las amors puras entre dos adolescents, per Bernardin de Saint-Pierre: l'autor porgís aquí la màger capitada de la renaissença del roman pastoral que se produsís alara (cal mençonar dins aquel genre l'obratge Estelle de Claris de Florian, que l'autor i met a la mòda lo nom d' Occitanie). Julie ou la nouvelle Héloïse de Jean-Jacques Rousseau, parescut en 1761, es l'autre grand roman d'amor sentimental del sègle. Lo sègle XVIII prèsa lo roman epistolar: Les liaisons dangereuses e La nouvelle Héloïse se presentan formalament coma d'escambis de correspondéncia; dins La vie de Marianne, la narratora es una femna de cinquanta ans que conta sa vida per de letras escrichas a una dòna.
Autors de lenga francesa[modificar | modificar la font]
- Honoré de Balzac
- Hervé Bazin
- Bernardin de Saint-Pierre
- Boileau
- Bossuet
- Choderlos de Laclos
- Chrétien de Troyes
- Corneille
- Descartes
- Diderot
- Mme de La Fayette
- Joseph Kessel
- Malherbe
- Marivaux
- Marot
- Molière
- Montaigne
- Montesquieu
- Pascal
- Abat Prévost
- Rabelais
- Racine
- La Rochefoucauld
- Ronsard
- Jean-Jacques Rousseau
- Marqués de Sada
- Stendhal
- Voltaire
- Émile Zola


text:
occitan. Lo BLOG TOT EN OC du pays Occitan.Langue occitana.Occitan occitanie, occitanesque. Diversite de l'Occitanie culturelle. Differentes formes dialectales.Peintures logiciels informatiques, nouvelles. Commentaires de la mode de l'actualite defini par les mass medias dominants.Poesie. coups de coeur. Politique et diversite. l'unesco e la diversite en France. Hypocrisie de droite et de gauche. Le cancer jacobin. croisade e cathare. Grands massacres.
dimanche 29 juin 2008
academiciana plan servada cerca senator fòrt com'un ase
Acadamiciana plan (con)servada cerca senator plan (con)servator, per lutjar contre las lengas "regionalas" e mai se atòmes crancuts....
Sensibla , poètessa, qu'aima la marcha pès descauçats pels Causses , qu'un còr madur l'ajudaria plan sus los còdols de Niça, a l'abroa de la mar miètjaterranenca... Jos lo solèlh just en dejos.
Escriure a l'Academia Francèsa -Paris . O al Palais del Lujemborg.
vendredi 27 juin 2008
français en 2008? ou la fable du lion et de la luciole
C’était l’heure où les lions vont boire,
Quand le loup sort du bois.
Que toutes les bêtes de la jungle,
Croient respirer la fraîcheur
Qui choit mieux qu’ailleurs,
A la seule et unique source.
Entre deux pierres dans un coin,
Allègrement l’eau sourd, sur le sable
Blanc qu’agitent de petits tourbillons.
Le peuple assemblé de toutes les bêtes
Attendait que le premier d’entre eux
Lion de son état vienne boire.
Sans faire un instant la queue
Cette eau était libre et des millions moururent.
Pour lui servir son chant libertaire.
Et le lion prétendait goûter son fil de liberté,
Autant que les chants des troubadours,
Jusqu’au jour où les bestioles,
Enhardies par des rumeurs,
Se serrèrent à la tombée du jour,
Crurent pouvoir se parer de services, par elles rendues.
Mais le lion le prit fort mal,
Jamais, il ne comprit les gazouillis dans les taillis
Paroles cris et chuchotements le flattaient, au fond des bois.
Un ministre lettré lui rapporta que Tristan voulait une loi.
Afin qu’ils pussent mieux se complaire.
Comment rugit-il se peut-il que je ne sois pas dieu ?
En mon parler ne veuille ergoter pour m’en flatter mieux.
Un perroquet académicien, un sénateur cholesterique,
Dirent : « plutôt parler anglais » plutôt aller en Amérique
Ils ricanèrent : sire ils nous méprisent. Ouvertement.
On appela un vieux lion, à la langue de veau, tombé du trône,
Qui se souciait de diversité, depuis qu’il n’était plus rien
Qu’un vieux lion édenté.
Il donna son avis péremptoire, que rien ne pouvait plus être fait.
Sauf peut-être un suppositoire, avec du vin pour l’avaler
Servi dans une sous tasse avec la cuillère à café
Alors le peuple des charmilles se trouva pris d’une tristesse
Que même en montrant ses fesses une lionne ne put estomper.
On croyait être libre comme le vent, soudain on cogne une frontière,
Imbéciles et tout puissants, à vous s’adresse notre prière.
Puis, ma rage tombât tiédie, comme feue sous la cendre ;
Au fond me dis-je, la source n’en finira jamais de cascader ;
Le peuple des ombres de s’agiter, et même les farfadets .
Les lucioles, les étoiles filantes, jamais, ne sauront être franc(h)isés.
mercredi 25 juin 2008
França una idèa en perilh
Se troba qu’una còla de deputats an daissat passada l’idèa , qu’i auriá en França d’autras lengas que lo françès, disi plan d’autras lengas. Qu'es pas de creire. Parli pas dels patuès , mas de lengas. Per çò que dusca’ra èran consideratas coma de patès. Pas te, pas tu, pas nos….
Lèu d’academicians , de senators son montatas sus las fortalèsas de la franchimanditat amanaçadas, entre que la marselhèsa tindava , que lo còr sarrat , vesian clarament, los espauruts, que l’ostal França èra amenaçat dusca als fins fons de son essencia .
Escriguèri de pertot per dire qu’i aviai pas de perilh, que parlaviam, (parlar es pas un sinhe de patz ?) que voliam pas d’independéncia, d’armadas, de mesprètz que , que manca pas de grèlhar, per totes los autres. Cerquam pas mai de far un païs de mai a l’ombra « messorguièra » de l’UE , que volontarian d'unes Alamans Germans traïtes coma la sorna Albion. Voliam pas levar de pareds entre los pòbles , coma Israel fa ame la Palestina. Brèu que la teoria la vos podètz legir e sarrar e aprofièchar coma la la filosofia de Castanh.
Voliam pas pus parlar nòstra lenga-cultura per far de sicramèas , mas sonque per qué nòstra lenga-cultura es tant bèla que las autras, benlèu mai. Lo miètjorn es bèl. Qu’i podèm nautres ? L’estrangièr o dis !Los Chineses volontan de se maridar en Provença. Que vòls ? E se lo trovètz pas bèla aquò’s pas nòstre problème mas lo vòstre. Nos pareis que sem mai tolerants que mantunes autres. E disem qu’aquò nos ven dels sègles passats. Sem acostumats d’escotar.
Amai disem que los trobadors occitans representan un grad mai naut de la civilisacion o coma dis Lafont o Ezra Pound l’eiretage Greg en « Provença » e Francis Ponge i pòd pas rès, s’agis pas d’engenh françès. Aquò's lo nòstre.
Aquò’s dins nostre païs que s’organisèt la resistançia e que mantunas personnas trobèron un abric quand los SS los caçavan. Per tot aquò vos podètz referençar de la dicha de Monsen Menshonic Enric drèches e devèrs envèrs la cultura e las lengas entre lo forum de las lengas al mes de Junh a Tolosa. Veirètz consi se pòd definir una lenga-cultura qu'es mai qu'un mejan de "comunicacion" e encara mens de revirar un sinhe en un autre ….
Mas i a mai , aquò’s la sentida qu’avem de l’avenir de la Tèrra , la violença de las culturas OGM que ne’n volem pas. Mas tanben de la tota potencia de la Borsa , de la mafia, e del neò liberalisme que per exemple privatisa l’aiga al Sri Lanka tres jorns aprèp lo Tsunami . Per aquela sentida podètz legir lo libre fòrça documentat de Naomi Klein : « la Strategie du choc »
Coma aquò serètz d’a fons assabentats. S'agis d'un trabalh professional .
Enfin per lo devenir de l’èstre , las capitadas al long de la vida, la potençia dels fòrts en rapòrt ame la flaquèsa dels pichons, dels paures , dels oblidats, nosautres vos disem de vos interessar, se lo temps vos'n vira , sus las darrièras conclusions , dels comitats d’eticas amassats jos l’egida de l’Unescò .
Per resumir que « la reparticion de l’inteligencia seguis las leis de la matematicas probabilistas e aleatòrias( a l’escala individuala) que la resulta n’es una distribucion , que fa una corba que reverta lo capèl de Napoleon e que se sona corba de Gauss. Consi que faguèssem i aura totjorn la meteissa proporcion d’inteligents e de nècis , e qu’i podem pas res.
Mas diga me , perqué lo qu’auriá tirat los bons genas deuriá encara capitar l’argent , las onors , lo respect ; l’eternitat , excusatz del mot gros , que vòli pas escornar degun a començar per ièu ; que foguèri pas gaire servit per la natura, que savem plan que la lei del mai fòrt es una lei messorguièra.
Mas que ne’n parlem sonque per soslinhar un problème per los qu’aparan l’idèa de lor meriti grand, oblidi d'arregardar del costat de la genetica , que lor dona pas , consi que venga, cap de drèches, senon lo de mercejar lo cèl....
Per aquela idèa podètz cercar del costat d’un savant croata que trabalha a la Sorbona e qu’apara l’idèa contrari que los òmes qu’an ja l’astrada d’èstre superiorament inteligent devon tornat lo monta-davala social, e oblidar pas d'ajudar lo demai de l’umanitat. Cò que , o cal dira es pas exactament una idèa a la mòda al temps de Nicolas primièr.
Enfin per acabar . Se d’unes françèses se trobon completament destabilisats per nòstre volontat de diversitat culturala , biologica , ethnica , istorica , sexuala , estetica, morfologica, democratica , amoratica , etilica, lor cal perdonar que coma diguèt un òme grand : sabon pas de que fan….
L’occitania es mai qu’una idèa quand grèlha pauc a cha pauc l’idèa subrebèla de la « sortida » d’una umanitat enganada dins totes sos ismes, e que representa ara , per mantuns de nosautres lo sol avenir possible , pas sonque per la França qu’avem contribuir de congrear dins son idèa de fòrça revolucionara, e universalisaira : « la republica françèsa » que troba ara e pròva cada jorn sas termièras » , mas que volem per l’umanitat.
Libertat egalitat frairetat . Nòstra dicha. Mas que per malastre nos cal contunhar de butar.
Aqui l’avètz l’Occitania.
lundi 23 juin 2008
Drech e devèrs envers la lenga e sa pensada
1- Henri Meshonic e Claude Sicre prepausan de "nationalisar" las culturas e las lengas de França.
2- Un òme se pòd pas redusir a sa lenga. Un pòble se pòd pas redusir a sa lenga. Cal parlar de lenga-cultura.
3-Aqui donc un ensatg per tradusir la prepausicion de Monsen Meschonic Henri professor de a Paris VIII .
4 -Un agach prigond sus l’engenh suspausat de las lengas, e que ven en realitat d’òbras , que devon gaireben ren a la lenga emplegada per las escriure.
*********
Art1 : Primièrament cal reconeisser una especificitat a las causas del lengatge . Aquesta specificitat fa qu’òm saupriá pas simplamement reportar sus aquestas questions, lo cas de las declaracions conesgudas, per exemple sul drèches dels èstres umans e de las colectivitats.
Se prononciar sus de drèches suspausa tanben de se prononciar sus de devèrs . L’un e l’autre presuspausa una pensada de çò que son e de çò que fan las lengas. Mas ‘quela pensada sembla mai activa, apròchada en tèrme de devèrs.
La specificitat de las causas del lengatge suspausa una pensada specifica. Per tener totes los elements qu’aquesta pensada suspausa, necita de postular qu’aquesta pensada dèu èstre una critica perpetuala de sa pròpri istòria, per causa de pensar pas son subject, mas de s’identificar a tal o tala idèa recebuda concernant las lengas e la lenga.
La primièra causa de reconeisser es de pensar que pensar lengas suspausa de pensar çò qu’es una lenga, çò qu’es la lenga, e qual es lo fons istorica de la lenga, e dins son estat present la pensada de la lenga.
Pensar la lenga sia se bòrna de concebre pas qu’una aparada de la lenga, pas que de la lenga, e la consequéncia n’es l’isolament de la lenga fòra las praticas socialas del lengatge, dins totas sa diversitat, çò que ven lo pièger sicut que se pòsca amaginar per saupre çò qu’es, e çò que fa la lenga, e per l’aparar.
Art2 S’impausa donc de se representar que per aparar una lenga, e saupre prealablament las tèrmièras de çò que vòl dire la nocion de lenga ela meteissa, nos cal una teoria de l’univèrs del lengatge.
Que cal soscar autrament que segond lo modèl linde institucional que prepausa la « Desclaracion universala dels drèches linguistics » de Barcelona , de junh 1996, que pòrta pas que sus las lengas, e mòstra d’aquel biais las limitas de sa pensada del lengatge .
Una tala teoria d’ensemble necita una pensada sus los ròtles, las activitats e las fòrças del lengatge dins totas las praticas socialas – una teoria dels rapòrts entre la lenga e lo discors, entre la nocion de discors e una teoria dels subjects, entre una teoria dels subjects e l’art, l’etica, lo politic, qu’es tot aquò que concerna la nocion de subject.
La lenga es pas donc sonque l’afar dels lingüistas sols, amai dels politics sols. L’istòria de la politica de las lengas es pas sonque una istòria politica. Includis d’elements que tengan tanben a l’art, a l’etica, a l’istòria sociala. Pensar la politica de las lengas suspausa donc aquela teoria d’ensemble, aquesta tenguda inseparabla del lengatge, de l’art, de l’etica, e del politic per pensar los rapòrts del lengatge ame la societat . Senon òm demòra o òm cabuça dins una pensada de la lenga sola, e de la politica sola, çò que sul pic mena de malconeisser lo ròtle de l’art dins la societat, lo ròtle de l’etica dins la politica, donc a malconeisser la libertat dels subjects.
Art3 : Tener d’amassa una pensada del lengatge e dels subjects dèu per aquò far, trabalhar a una critica de l’oposicion entre identitat e alterita.
Art 4 Per pensar identitat e alteritat, necita fòrt de pensar l’accion dels arts del lengatge subretot, e de l’art mai generalament, sus las transformacions dels mòdes de pensada, de sensibilitat e de comprenèson, donc sus la pensada del lengatge e de las lengas.
Art5 - Qu’es important de coneisser un ròtle privilègiat a las usatges e a la pensada del tradusir, çò qu’impausa amai de tornar pensar lo tradusir en fonccion d’una reconaissença dels arts e de la pensada, e pas mai sonque coma al passatge d’una lenga a una lenga, mas de discors a discors, e qualques còps de sistèm de discors a sistem de discors . Senon, aquò’s la desconaissença costumièra, amagada per la bona consciénça dels truismes complits, e que vei pas que las traduccions son des « escafantas ».
Escafantas de las culturas, escafantas de la specificitat, escafantas de las diferéncias.
Cò que suspausa a son torn qu’una teoria del tradusir pòd pas pus èstre isolada e pretendument autonoma que la teoria del lengatge n’es redusible a la sola nocion de lenga. D’aquèsta pretenduda autonòmia estant pas que son estat tradicional dins l’ermeneutica, lo sens, lo sinhe. D’ont l’escafanta.
Art 6- Per que, a luòc de reconeisser tanben qu’un enemic de las lengas, e benlèu lo primièr enemic de las lengas, es pas l’egemonia culturala-economica-politica de tala lenga o tala lenga, mas d’en primièr la pensada que redusis lo lengatge d’una lenga a la lenga, e que sompartis la lenga e l’art, de la cultura, de la societat, de l’etica, e del politic per o veire pas que sos l’angle de son isolament- sens far l’estudia tecnica de sas fonccions, de sos fonccionaments que en tant que tala, ten sa legitimitat dins son quite òbject, a las condiccions de ne coneisser los tèrmes .
Art7- La reconaissénça de l’identitat per l’alteritat suspausa la de l’identitat coma pluralitat interna e coma istòria e non coma natura.
Art 8- D’aquel biais, cal prepausar un ensenhament qu’existis pas e a preveire a totis los nivèls, coma una novèla forma d’educacion civica), de la teoria del lengatge coma reconaissença dels rapòrts entre identitat e alteritat, entre unicitat e pluralitat interne, es a dire coma una poetica, una ética e una politica dels rapòrts interindividuals, interculturals, e internacionals. . O poetica, etica e politica devon èstre inseparables, a riscar senon de tombar dins lo modèle tradicional. Ame son insufisençia , que mantunas personas veson pas e que ne cal prendre consciença.
ART 9. Aquel ensenhament de la teoria del lengatge coma teoria d’ensem dèu donc trabalhar per reconeisser, jos lo modèl tradicional e dominant del sinhe ( ame tota sa coherénçia lenguistica, antropologica, filosofia, teologica, sociala e politica) lo trabalh del contunhum coma trabalh del còrs dins lo lengage, del subjèct sus la lenga, las invencions de la pensada sus las lengas, e coma interaccion, inseparabilitat e istoricitat radicala del lengage, de l’art, de l’etica e del politica.
Aqueste experiença de pensada permetriá de milhor situar los problèmes ligats a l’alteritat e a la pluralitat comunement recebudas coma sonque externas, e de las mostrar tant externas qu’internas.
Art 10 Contre la coeréncia renhanta del sinhe e de la sola pensada de la lenga, i auria de pensar, reconeisser, ensenhar cultivar una contra cultura, una contra coerència, la d’aqueste solidaritat e interaccion entre las categorias de la Rason que tota una istòria de la pensada contunha de tener per eterogènas e separadas, que ne’n testimonian a l’encòp l’istòria meteissa de çò que sonam las sciéncias umanas, e las nòstras disciplinas universitaris que ne son sortidas . Una vertadièra critica de la Rason lenguistica.
Om podriá e òm deuriá alara milhor comprendre e ajudar los bilenguismes e los plurilenguismes, segond cada sicut cultural, en los situant dins una pensada de la pluralitat interna, de l’etica, de la pluralitat dels subjècts . Cò que la sola justaposicion de las lengas permès pas d’o pensar.
Art 11 Que si la conaissença de la pluralitat de las lengas se fa pas que per la politica del sinhe, al luòc de se far dins la teoria de l’ensem del lengage, ne pòd que demorar que dins l’oposicion entre identitat e alteritat, dins l’esclafament de las minoritats per la sola fòrça de l’economia-politica. Esclafament qu’afavorisa las vengudas dels terrorismes particularistes.
Tant val milhor de parlar de lengas-culturas que de lengas, per mièlh concebre e aparar las valors que son creadas dins elas e que ne son portairas – valors antropologicas, artitisticas, etnicas e politicas.
Art12 : La question de las valors implican de demesclar çò que trèbla la nocion d’inegalitat de las lengas . E que necita de considerar, puslèu que de postular dins l’abstrach sonque ( lo « democrata abstrach » de Sartre l’egalitat de las lengas entre elsas.
Art13 : Es incontestable que totas las lengas, comprèsas las que son parladas per las populacions gaire nombrosa e fòrça localisadas, coma tot çò que se rapòrta a una lenga, son egalas entre elas al sens, ont tota lenga emplena totalament las fonccions lenguisticas d’una lenga, per pensar, sentir, comunicar, viure dins una societat donada.
Art 14 Mas dos factors venon trebolar aquela nocion primièra de l’egalitat antropologica de las lengas . E aquelses dos factors sont de menas completament diferentas, que cal pas los mesclar, per que s’addicionan pas .
Art 15 : L’un es la potencia economicò-politica d’un ensem nacional, o teologicò-politica, e que s’impausa coma una trans-lenga de comunicacion pan-nacionala o internacionala. Aital, coma potencia teologicò –politica, l’arab dins Egipt ten al cors dels sègles escanat e enebit la lenga còpte coma una lenga veicularia, en la demesissant al ròtle lindament liturgica. L’economicò-politica es ara representat per la mondialisacion de l’angles de comunicacion.
Art 16. Mas un autre factor de supremacia culturala e d’expansionisme, o de durada dela de la durada dels empiris, aquò’s l’invencion dins tala o tala lenga de valors artisticas, eticas e politicas. Dins aquel cas, son aicestas valors que fan l’espandida e lo prestigi d’aquestas lengas, per dela tota nocion de comunicacion lenguistica, locala, regionala o planetari.
Art 17 : Son alara aquestas valors que fan çò que son vengudas aquestas lengas, son las obras mairals, e pus las lengas . Aquel fach es pas discutable istoricament, mas a ren de comun, ni ame çò qu’es e çò que fa linguisticament una lenga e tota lenga, ni ame la potencia dels empiris economicòs-politics . CAL QUITAR ARA D’ATRIBUIR A LAS LENGAS ÇO QUE VEN DE LAS OBRAS, MEME E TOT JUSTE SI LAS VALORS CONSTITUISSON UN APORT ESPECIFICA A TALA O TALA LENGA, AL PUNT D’I ESTRE IDENTIFICADAS .
Art 18 : Aquelas valors podon s’universalisar . Las valors politicas de la « Dicha dels drèches de l’Òme « de 1789, o la lutja per la vertat contre lo manten de l’òrdre, per l’afaire Dreyfus, an plan simbolisadas e universalisadas la lenga françèsa, mas del meteis biais son pas lo fach de la lenga françèsa, e podon se dire, tanplan, dins d’autras lengas e en tot luòc.
Art 19 Es parièr per las valors esteticas, eticas de las obras literarias e de las obras de pensada. Qu’an per resulta que d’unas lengas son mai renomadas que d’autras.
Art 20 : D’aquelas resultas de supremacia, s’endevengan l’idèa de superioritat d’unas lengas que, dins e per causa de mescaldis entre la lenga e las creacions de la pensada o las lutjas, o las batèstas de la pensada qu’an faches tala o tala cultura. Aquestas valors non dependon pas de las lengas en tant que lengas. Mas l’istòria culturala que las i associan inevitablament permès pas, a ela sola, de de reconeisser que son d’obras de lutja, d’uns còps d’un nombre pichon d’òmes contra sar propria colectivitat, e que fan qu’òm atribuis a la lenga cò que se faguèt ame ela amai d’un còp poeticament contre ela . Dins lo renegadis de l’escrivan per sos contemporanèus.
Art21 : Aquels esclairages son capitals per par atribuir a una lenga d’unas vertuts de natura, çò que situa lo miti de l’engenh de las lengas. Mas tanben per redusir pas lo langage a de la lenga e encara mens a de la comunicacion. Tendencia novèla que cal denonciar.
Per causa d’apàuriment de la pensada, de mejans, qu’aquel reduccionisme impausa e qu’afortisson los enantiments tecnics de la comunicacion. En amagant qu’aquestes enantiments foguèssen una causa de regression e de barbaria.
La pensada del lengatge coma teoria d’ensemble es çò sol que pòd permetre de contrar los efaches tòrçes de la pensada de las lengas coma de natura – coma d’engenh, per la remembrança de longa dels ligams entre specificitat e istoricitat . Istoricitat radicala.
Art 22 Aital la fòbia de l’angles en françes pòd milhor pareisser coma una desconeissança del caractèri istorica dels manlèus, de lors tèrmes, lexicals e sintaxics. La desconeissença d’aqueste caractèri fa lo renèc dels manlèus e dels contactes, al nom del purism, que suspausa a l’encòp una desconeissença de la quitia istòria de las lengas, un passadïsme, donc un academisme, una nocion d’aflaquiment ( variabla per Gobineau, aflaquiment del françès començèt al sègle XIV, per d’autres al XIX sègle ; per d’autres, lo françès d’ara es un cap d’òbra en perilh que quitan pas de n’anonciar la mòrt.)
Art 23 Autre causa qu’aquesta fòbia puriste es la caponariá etica e politica que fa que d’especialistes renoncian a parlar dins sa pròpria lenga e contribuon a la massificacion comunicacionista.
L’atribucion a la lenga sola de las vertuts ligadas a una istòria , del meteis biais s’engana d’engenh e mostra a l’encòp quand tenon pas cap d’engenh los aparaires del françes.
Art 24 D’un punt de vist d’una teoria d’ensemble, òm pòd al contrari remarcar doas causas.
L’una es que lo mai grand perilh per una lenga es pas l’egemonia d’una autra, même e encara mai se aquela egemonia es pas sonque qu’ economicò-politic, lo perilh major ( consequéncia de la reduccion del langatge a la lenga ) es la pèrda de creacion de valors (artisticas, eticas, politicas) per los que la parlan . Absencia de creacion egala traïson.
Lo grèg classic e l’ebreu biblica son los quites exemple que las lengas, que l’una l’ebreu, tenguèt jamai cap d’importançia politica, e l’autra que l’importancia subrevisquèt pas a l’empiri d’Alexandre, an agut e tenon encara lor importancia transistorica que per las obras de pensada que foguèron estadas produsidas dins aquestas lengas. E son las òbras, las invencions de la pensada que faguèron qu’aquestas lengas son vengudas portairas . Que son pas las lengas, consideradas coma lengas, qu’an produsidas las òbras. E même quand l’esta de la lenga es ancian, o que la lenga passa per mòrta, coma lo latin , la paraula, ela deman viudanta.
Aital lo latin qu’òm diguèt mòrt al sègle XVII, e lenga sonque dels saberuts entre elses( e las tèsis al XIX sègle s’ecrivian encara en latin, la de Jaurès per exemple), òm pòd pas dire qu’es una lenga mòrta ( luòc comun que torna prendre praquò un obratge novèl . Lo latin o l’empiri d’un sinhe XVI-XX sègle de Françoise Waquet Albin Michel 1998) Se Francis Bacon, Hobbes, Descartes, Spinoza, Leibnitz inventan sa pensada en latin.
Mas l’arameen que tenia a l’epòca pòst biblica una importancia comunicacionala transnacionala existis pas pus que dins qualques vilatges. Quand als grands empiris d’alara, daissèron pas que de vestigis arqueologics.
Art 25 Cal reconeisser una istoricitat a la sentida dels rapòrts entre las lengas. Aital i a una patz de las lengas vernaculariás a l’edat mejan, dins Euròpa, dins la transnacionalitat del latin. Puèi una guèrra de las lengas contr’al latin, en seguida entre elas dins Euròpa al sègle XVI . D’onte sortiguèt l’universalitat del françès dins Euròpa acomptar del sègle XVIII . D’ont la lutja de la Revolucion françèsa contre los « patès » ( mesclant indistinctament los dialèctes del françès e las autras lengas – lo breton, lo basc) dusca dins la III Republica . Quand a la francofonia d’ara, multiplicitat del françès dins lo monde, es pas pus compatible ame Rivarol. Tot aquò demanda tanben d’èstre pensat tornamai.
Art 26 Es segur que lo sens de la pluralitat interne ( e tanben externe ) – lo sens, al sens de la sentida d’una necessitat e d’una cò- presencia – es novèl, e solide ligat a l’istòria de las decolonisacions mas encara torna als rapòrts entre lo romantisme de las specificitats e los nacionalismes que ne representan la politisacion.
Art 27 Praquò aquel sens de la pluralitat pòd el meteis èstre regionaliste e nacionaliste, enclavat sus el ( e el meteis revertant, a pichona escala, l’esquèm de la pensada de la lenga) , sia pluraliste, es a dire se realisar coma la reconaissença de las pluralitats internes, e de la pluralitat de las indentitats ? Capable d’una teoria d’ensemble.
Art 28 Del moment qu’òm reconeis que la desaparicion d’una lenga pòd èstre deguda al chapla d’una populacion, sia a un esclafament cultural, clar que l’aparement de las lengas es pas qu’un problème de lenga, mas la reconaissença de l’interaccion entre la teoria del langatge, la teoria dels actes de la pensada, l’etica e la politica.
Art 29 Senon, ço que rènha estant l’eterogeneitat de las categorias de la rason, l’etica sola es despoderada, la politica sola es toto poderosa, las causas de l’art son pas comprèsas coma la milhora parada de las lengas, e las lengas son redusidas a de mejans de comunicacion, solas s’espandisson e escanan las autras lengas las que comunican lo poder economicò-politic.
Art 30 Conclusion paradoxala : - mas lo trabalh de la pensada es de mudar los paradòxes en truismes de l’avenir- çò qu’importa d’aquel encadenament de rasons es que l’aparament de las lengas es pas la pensada de la lenga, mas lo ligam qu’es fach entre l’utopia de la pensada del lengatge, lo ligam entre lengatge, art, etica e politica coma teoria d’ensemble . Es a dire un ensenhament obligatòria del sens del lengatge .
Text prepausat al Forum de las lengas( Claude Sicre) lo 28 de mai 2008 Plaça del Capitòli a Tolosa Per
Autor : HENRI MESHONIC ; poèta, traductor e ensatjaire, traductor de la Bibla.
Professor emeriti a l’Universitat Paris 8
Darrièr obratge : « Hugo la poesie contre le maintien de l’ordre » Maisonneuve et Larose.
samedi 21 juin 2008
Petròli
Que sem contents de tocar lèu la pension. Q'ame lo prètz de l'essença nos metèron de cuòl.
Aremarcatz que d'unes amic crompèron d'autòs pichonas , que tenon una mala tant val dire coma un caddy. E que se per astre volètz prendre amai qu'un paq de lach, un paq d'aiga , quatre kilòs de sucre e ben te demòras pas qu'a dire a la femna de tornar a pès . O de me'n tornar a pès que me resta pas gaire de punts sul permès.
Per dire que la vida es bèla lo senat ven de nos agantar e los academicians se cagan dessus , que crenhon de pèrdre lor rason de viure.
Cò que pròba mai que tot , que soi pas qu'un nèci ; qu'aviai cregut qu'una pòrta enfin se dubrissia.
E ben paures an jurat de nos escarnir.
A lèu totes a l'ostal de long sejorn.
jeudi 19 juin 2008
Senat, Academia , e OCCITAN
Sus una paret de bricas rojas Una claveta rotla son uèlh . Als darrièrs rais del solèlh quand l'azuèl de sang s'iranja Un crid long tinda dins l'aire Lo d'un regent embelinaire Sas paraulas franchimandas, Rajan espessas de son estrada L'ora oblidada, al ser vengut Plegada sul quasèrn "ponchut" Susa l'escolana republicana Per dire al regent , que l'escolana; la tua
Escalsis sa dicha tolosana, Coma un crimi , que volon lèugièr, coma pertot onte son passatas d'esquèrra o de drècha, de pertot de crimis "a la traça leugièra". Saupra de nòstra eime demesir A boldre ressons, a pluèja sovenirs D'amor, de fèstas,de poesias De mots ligats en ramelets Qu'om s'engruna en chipelet. Talas las gotas ploran la pluèja
E fan clavar las parpèlhas Per capvirar nostre azuèlh, Que fagan al cèl levar los uèlhs Per recaptar lo mot d'amor De la rima d'un trobador. E eissugar entre las cilhas Coma una gota de rosada , Qu'alisaria al long d'una èrba Qu'un pè ne podria pas prautir. Sus las serras, als camins tòrts Grèlhan las lausas dels nòstres mòrts, Son ficadas las peires blancas de sal; Lo nom escalprat jos la mofa. D'òmes d'oc que trepejèron sens fin En chucant sa plagas sanhosas Sens gingolar de son talent Las dichas prendran son vam Sus las pots, que vengua la fam . Mas a la fin que serem totes aici sul cai. A comptar dins los rais de luna las belugas de posca movedissas . E vosautres , nos gaitarètz coma los viatjaires , ame los mocadors, a la fenèstra, per dire adiu. Coma pels d'estrangièrs sabètz, que cantan tròp fòrt, an tròp d'enfants, o se vestisson de tròp de colors...
dimanche 15 juin 2008
Pofre14
-aqui darrièr Te en re e re re……
Ausiguèt lo resson de sa paraula raufelosa. Benlèu dins sa paura tèsta. Tussiguèt sens arribar de parlar clar. Mas sos uèlhs parlavan melhors per el. Rotlavan d’esglai los uèlhons. Disian l’espaventa que li nosiá lo còl. La, darrièr ela, se teniá Pi1sang , que los espinchavan sens comprendre ren, de que fasián , aital , pel sòl , a gemegar . Sofia devinhètun pauc la paur de Bob. Pi1sang sentiguèt encara milhor lo plaser creissent e descabestrat de la femèla. Se demandèt se tant valiá pas la causir ela , se n’èra pas mai dinha de lo recebre. Trastolejèt sens saber qual vial prendre.
Bob contunhèt de grimacèjar. Sofia li soriguèt. I anava francament :
- e diga lo, que t’agradas la Sofia?….
Puèi mormorlejèt : « Vosautres los òmes sètz totes parièrs. Fasètz de minas mas qu’un còp que me coneisson... Alara s’agradan ...Soi pas la missanta bestia . Veiras qu’un jorn me mercejara…
- e òc que t’agradas mon bèl !!! li diguèt
E se clinèt per li empegar son sen en plen dins la cara. Lo Bob quitava pas de tussir. La popa bèla de Silvia esclafada sul morre, la popèla sus la boca. Li èra vengut impossible de parlar. Qu’èra pas de creire de tener una tala ereccion alara que tremolava de paur, que teniá la pèl de galina . Que podiá pas se capvirar de la causa. Que fasiá coma una sfèra de doas mèstres de diamètre darrièra Sofia ; que s’avançava sens tocar lo sòl, gaireben a mens d’un mèstre d’elses. Que que foguèsse, aquela mostra podiá pas volontar de ben. Li aviá parlat drèchament dins lo cap alara que s’arrapava dins lo conduch de las escobilhas. Dich que li montariá al cervèl sens i far de mal . Que veniá en amiga. Qu’èra contenta de lo trobar. Per qu’ èra plan dinhe de li servir de « destrièr ». Qu’èra d’una raça elegida , eternala, que superava l’univèrs. Que totes dos anavan renhar sus aquel tròç de Via Lachosa. Que perdriá pas a l’escambi. Lo benastruc qu'èra!
Que lo farai emperador del genre uman.
Mas a flor e a mesura que soscava Pi1sang dobtava . « Consi aquela traça de creatura capitèt de tuar Pi2song ? Èra pas de creire ! Un mistèri..»
Cal dire que Pi1sang èra un pauc demesit. Per arribar dins aquel membre deguèt de virar dins lo labirint dels conduches de ventilacion, e subretot s’encapar dins una mena de fendascla que superava pas très centimèstres, jos una pòrta de la sota. Entre que passava la pòrta s’èra tampada e i aviá daissat la mitat de son èstre leugièr. Es a dire que l’autra part, la que servava pas de nogal , al moment del malastre , èra mòrta sul pic . Que los Pi avian totes al dedins una part, un pauc mai densa, a pron pena, mas onte se trobava lo « còr » o «l’ arma» , un boçin de nivol que recaptava los organes essentials de la vida d’un Pi.
Montèt un cridal:
-« mas qu’aime aquò mon taissonon » cridèt Sofia.
E Sofia calvacava de milhor , d’un moviment pron sèc, pus fòrt, coma o fan los corraires de l’amor. E Bob plorava de joià tot en sachant la fin pròcha. Sabiai plan que la bèstia soscava , trastejava. Decelava que l’òrra causa tardaria pas de sautar sus Sofia puèi sus el.D'un biais s'enganava lo Bob que la bèstia lo volia pas qu'el.
Sofia la primièra sentiguèt l’èrsa giganta raja del sèu dardalhon, li clavalar los rens , dins una escorsa destimborlada.
-« ven , oc ven , pren me O OOOOOOOcccccccccc.. »
Bob sentiguèt l’ala de la paur li pulsar lo còr, e la potençia del geste de Sofia que l’entraïnava contra son grat, que li fasia carabisondar e lecar la popa susanta, e agantar la man que l’alisava al menton, e dire las paraulas falordas, e gemegar coma lo nen que cerqua de s’aparar d’un perilh, dins la nolor prigonda de la maire. Oblidèt la dolor de l’esquina e las mans estacadas adormidas que formiguejavan al cap dels dets , que lo correjon las sarrava tròp fòrt.
-« OC OC OC .........qu’es bon… » mormolhejèt…
Ara Sofia i anava coma una ressegaira mestrèssa, una fustièra de las grandas, ame de « ...A... O.... A.... O…. » que revertavan un pauc lo bramal ridicul de la sauma, entr' qu’el, l’ase de prumièra li respondiá « O…A…O…A…O…A »
Aital arribèron al cèl. Butèron son planh. Que ren podiá pas pus arrestar la maquina poderosa que mena la destinada umana. Dansèron lo branle del còrs mentre que Pi1sang escotava lo son creissent de lor drudaria, susprès de sentir s’arrapar las ondas poderosas, de quicòm d’a fons desconegut de la sia raça e, de mervilhos a l’encòp. Una mena d’ondas cosmicas divencas, que gisclavan de mai en mai pròchas, d’aquelses dos èstres pichonèls, que n’èra complètament estabordit.
Imaginatz qu’aquela dansa revertava un pauc la granda fèsta de la reina , la de l’acoblament que se debana qu’un còp totes los quatre sègles…
Alara se diguèt Pi1sang que veniá de ganhar lo grand prètz. Que jamai voldrian lo creire , mas que venia de capitar son grade de ¥®☺ e benlèu quicòm mai.
Un gauch prigond lo trapèt , que li donèt una polida color roja. Se jetèt sus Bob e dintrèt per l’aurèlha d’esquerra, entre que Sofia gulava plan fòrt son plaser de viure , cap en re, sens veire lo fial menut de la nivol blanca que se ficava a l'ausidor e, butèt , sai que cinq segondas abant de traversar.
Bob sentiguèt la descarga electrica li correr al long dels nervis.Ne’n foguèt esblaugit, çò que donèt a sa pichona mòrt, una mena de sensualitat sens parièra. Jamai òme aura de coneisser tala voluptat. Un tal coït es pas possible d’atenger sens tombar estabanit. Una explosion blanca darrièr las parpèlhas al dedins. Un tròn grèu que desmarga los sens. Un còp de canon. Un fuòc d’artifici gigant. D’un biais Sofia solfinèt puslèu que sentiguèt dins la sia carn, aquèla butada quasiment divenca e inausida; que cridèt d’a fons subragudament « Oï Mon Dius… »
Per Bob praquò foguèt la darrièra vista . Arriva davegadas que l’arma monta al cèl pas qu’una segonda mas que ne’n pogue pas dabalar.
Per Pi1sang foguèt la darrièra sentida tanben. Sens o saupre Pi1sang èra tombat dins una engana mostrosa, per un PI , quicòm coma una tenda enjertabla, una traponèla a Pi. S’èra jetat dins la gula del lop, alara que cresia de trobar un tresaur. Aital que venguèt momia.
Per comprendre cal aprigondir un pauc la natura d’un PI. Una nivol avèm dich. Oc, mas una nivol coma un part de l’espandi, traversada de mantunas ligasons electro-manheticas ; ame al mitan, un nogal pichon de pensadas lindes, de vèrbs e, capablas de jetar coma d’unes ponts, de cadenas virtualas, mas tant solidas que las vertadièras, cap a d’unes sistèms nèuronals, per s’i mesclar , los amiadar e los utilisar, per toca de comandar un èstre de sang e d’òsses. Per aquelas linhas manheto-electricas los Pi capitan de recaptar los messatges electro-quimicas que caminon dins los còrses, los analisan e los modifican per los menar per son profièch.
En dintrant aqui al moment que los amoros coneisson l’orgasme, Pi1sang se trobèt subte près al mitan d’un camp de fòrças grandassas, que cap de « cervèla » de PI pòd matar. Jujatz la tension normala, entre las ligasons d’un Pi son de qualques nano de nano d’electron-vòlt, alara qu’al moment de l’orgasm la tension neuronala umana subrepassa lo nanò vòlt. Cò que fa que lo paure inocent que veniá de se jetar a la ventura, veniá de recebre 1000 fes mai que çò que pÒd endurar de costuma un PI, mèsme a la fèsta de la Reina , se per astre i es convidat, fèsta que se debana pas qu’un còp totes los quatre o cinq sègles.
Tot aquò Pi1sang o pensèt. Coma pensèt espaurugat que l’uman èra una mena mai que mai pèrilhosa per la sia raça, una trapa mortala. Aquelas pensadas sornas de mens de un millième de segonda desapareguèron subte. Que Pi1sang tornèt sul pic qu’un nivol de nonren.
S’amolonèt coma un gromelon al pus prigond de la cervèla de BOB e oblidèt dusc’al sens prigond de sa quista. Venguèt mens qu’un « ren », abstraccion malaisida de mostrar quand s’agis de la raça subrenaturala dels PI. Aquò's a pron pena se podrai parlar d’un èstre quand vesiam a la paura causa rufa e acroquonida qu’ès venguda.
Bob moriguèt pas … mas sai qu’auriá tant valgut qu’o sia. Que subte tombèt dins lo necitge. Que tanben petèt un plomb. Sosrisia de longa , sens res o veire , mentre que la Sofia l’agachava :
- t’agradèt e, mon poleton , o que se vei plan que t’agradèt galinon… I tornarem vai…. mas cal pas que la sòrre o sapia…
Doçament lo destaquèt. L’autre la badava sens dire un mot. Li bufèt en risent : « E ben revèlha te ». E li tapotèt las bregas , e encara mai fòrt sens que l’autre donès sinhe d’inteligençia.
-« leva te ara …. Mas de que me fas … » li diguèt
Quicòm la tarufava dins l’agach de Bob. D’uèlhs de caluc OC BEN . Subte laguiosa. Om auriá dich un fat.
-« espèra un moment, te me’n vau cercar de vestits per tu… »
Sofia se vestiguèt ela lèu lèu e sortiguèt del membre espaurugada.
Bob demorèt jagut pel sòl, sens bolegar un artèlh tal un pòrre !
Un detalh praquò mas consi dire un detalh ? Era demorat arquat d’a fons. La dintrada de Pi1sang li avia statufiat dins la sia postura, e clavelat los nèrvis dins sa semblança d’amoros gigant,que son vièch èra demorat tal qu’èra , quilhat coma n’i a gaire… Bob la quica ficada. Paure el!
Decont èra lo Bob ; se soscitava pas pus de ren. Pensava de ren. E raisvava de ren. Qu'aital vengut, aja poscut servir de porta drapèu. Mas que saviá pas pus ont penjar sa bandièra , o puslèu son lum…
vendredi 13 juin 2008
Sus las parets de la cambra
De lums mescladas fan lor jòc
E crama lo film expausat
Los negatius sus las parets
De nòstra joinessa inchalhenta
Al mès de mai giscla un crid
De ta boca trantalhanta
Tròp laguiosa, tròp valenta
Dels laguis menuts de la vida
Tròp parat lo punh rufat
Sus la fotò tu la rebèla
La tèsta coifada de nivols
Entre totas la mai bèla
68 annada reina de las amors
Del nòstre raisve sebelit
Volguèri cantar la mia pena
D’unes mots per te desconsolar.
Del mai grand del mes de mai.
Que podràn pas jamai trapar
Las tacas rojas al cel de lièch
Traces petasses dins lo vent
Per estorrir la sang preciosa
Rams de flors, girofladas e rosas
De los que tomban dins l’oblid.
Ame lor cant de libertat.
Que la paraula ne’s un crid.
dimanche 8 juin 2008
Lo roman de Jaufre. Lavaud e Nelli
Assag
-Dòna ausis dire que ne'n soi enrabiat,
qu'en la font Jaufre s'es negat
-Santa Maria ! E consi se pòd?
Ièu me'n va negar tanben,
Que jà , per Diu, sol non sera mòrt."
E s'en va tant coma pòt aila
Tota esglasiada corent
E de dònas mai de cent,
la seguisson tant coma pòd, caduna,
Mas non podon la sèguir, pas una
A quand foguèt a la font, se crida:
"Ont es Jaufre? " puèi es sautada
Aila, pès junts d'un geste subte,
Mas lo sèu senescal la pren
Per los pèls que son espandits,
Aital com' òme aluserpit
E la trais defòra per fòrça.
A amb aquò lo cridal s'afortis.
Aital veiratz donzèlas plorar,
E donas planger e cridar,
E rompre caras e cabèladuras
A cavalièrs e a donzèlas .
" Jaufre, Jaufre" dis Brunissenz,
Mèstre de totes bons ensenhaments,
Franc cavalièr e amoros ,
Mai que totas armas, poderos,
Qual vo tuèt? Om saupra me dire?
Per Diu, degun poguèt vos aucire
Sens traïson o sens falsièra
Tant en vos tenia de proësa.
Jaufre, ièu odiosament enganada
Per vòstra mòrt. Mal aja Vida
Que de vos sègre ren me reten,
E Mal aja Mòrt que degun non ven.
Mòrt e ont te poiriai seguir,
Que tu non vòl a ièu venir?
Mas consi te pòdi demandar ?
Es pas ame Jaufre dins la font?
Oc i sias , non me'n cal dobtar,
Donc me'n vau tanben m'i jitar."
E se lèva coma enrabiada
E fòra se seria plan jitada,
Quand lo senescal la reten,
E Augier a l'escorsa que ven,
Qu'a pena l'an retenguda.
E ela crida:"Dius , ajuda!
Amic Jaufre , ont es anat?
Francs cavalièrs e ensenhats,
De totas qualitats complits ,
Vos portaviatz al còr escrichs
Tots los bens que nos servavan
Jamai sera òm que vos valga
Vos m'avia mon lagui levar;
Mas al pièger m'avètz tornada.
Mas m'avia un grand gauch donat.
Ailas , tant pauc m'a durat!
Mas la pena m'aura durada,
Que totjorn mai , viurai laguiada,
Amai sera fòrt corta ma vida."
-" e tant que far del punhs sarrats
En las dents , que las far sanhar,
E sa cara a esquinsar
E arrencar sos pels saurs e plan.
Mas Augièrs li vai prendre las mans ,
Que tot en plorant la castiga :
"Bela dòna , per Dius , quitatz!
Ajas de vos mème pietat,
Qu'aital ren fa profièch a Jaufre,
Non volètz aital i morir,
Qu'entre sos braçes li cai estavanida,
E una lega poguessètz cavalar
Dabant que torne de parlar.
E puèi diguèt: " Amic ont es?
Mòrt o viu vos vòl veser,
Baisar , abraçar e tener."
E puèi se buta la cara tant
Que la pèl se fend e la sang raja.
Apèp se laissa caser pel sòl.
Jamai degun menèt tal dòl.
E lo senescal tot en plorant
E Augièrs fan de la consolar,
E de fòrça l'an menada.
jeudi 5 juin 2008
Pofre....
Lo Pofre traçava dins l’iper-espandi. Era dintrat dins una distorsion majora creada per un camp de Pòrta-Magelan, l’engenh de son trobaire, que començèt de comprendre , lo benefici que se podiá tirar de la subraconduccion. Per totes los neofites , la fusada dins aqueste sistèm de propulsion , podiá reverta lo comportament d’un object , quand sarra de prèp lo zerò absolut, que crea de longa son camp electrò-manhetic dabant el , levat que l’abaissament de la temperatura , dona a la matèria des proprietats particularas, una « mèna » de porositat que fa que , tal l’elium liquefiat que passa al travèrs de la porcelana, la fusada e sos estajants passan tanben dins la deformacion de l’espandi temps, çò que permès de viatges, que senon serian impossibles , per qué durarian quauques milenaris a la quitia celeritat de la lum…E que l'òme viu pas tant vièlh ...
Sofia ne’n savia çò que s’ensenhava a l’escòla. Tot aquò la daissava de maubre.
Soscava al comandant, al mejan de l’amiadar. Ne vesiai pas qu’un. Una relacion sexuala totala. Caliá esperar son retorn. Caliá que torna senon Vertolhon mancaria pas de los virar totes dos tre l’arrivada. Sul pic que los fariá arrestar manu-militari . Cò que fa que lo Bob aviá pas lo drèch de se comportar aital , d’un biais complètament irresponsable, mancar l’ora del rapòrt e per qué pas se fugir ame lo Pofre , e vendre la cargason a d’unes pirates. Non aviá pas lo drèch moral de la tirar, dins una mena de suicide colectiu. Aviá pas seguida totes aquelses entrainaments , aquestas annadas de formacion per acabar la carrièra dins un preson d'un monde crudèl. Anava pas sacrificada sa joinessa, èra pas nascuda per finir dins un trauc poirit d’una planèta periferica de la Via Lachosa .
Solide que s’amagava lo salòp. Per la far virar en borrica. Que se mostrava pas, lèu, son nas al Vertolhon , lo còp venent , alara l’anava li copar, per lo mostrar a la sia plaça. Mas ont podiá èstre aquel c... ?
Amai aviá la Silvia sus los braçes. Mas consi èra estada tant bèstia de l’embarcar , la pastorela espaurugada , la santa que totes trobavan bèla , dolça, inteligenta, aluserpida , dubèrta e qu’aviá pas sonque capitat lo diplòme de l‘escòla prumièra . E ela Sofia , tant brava , tant c...per li dire fin finala : « ven Silvia , ven ; arisqui ma plaça , mas aquò’s pas grèu , dètz annadas d’estudias ficadas a l’aiga arrisqui sonque. Per qué? Pas que n’aviás envèja tu, la bela tortora, per prendre un despart novèl, alara qu’a jà tant de mal de te levar de matin per dejunar, qu’auriá pas jamai deguda te sarrar , a mens de dètz quilomèstres d’un astrò-pòrt , e que ièu brava c... ajèt pietat de tu , coma totjorn , coma òm planj un eiriç a l’abroa d’una rota, una alausèta tombada pel sòl , una ajuda comandanta getada en preson…
Se sentiguèt la rabia montar. E Sofia se diguèt sul pic de se bolegar las cambètas , e se decidiguèt de furgar pertot , d’i passar la nuèch se caliá ,de lo descavar coma un raynal , un ors, un rat , un conilh , una sèrp, una sala bèstia qu’amenaçava fòrça son avenir.
E li venguèt l’idèa de començar per l’estage naut, per cambiar. Sul pic sonèt lo monta-davala. E quichèt lo boton del cinquen , l’estage de la sòrre. Passèt dabant la pòrta sens far de bruch, puèi se revirèt per l’agatchar. Ame la lampa escairèt la cara de Silvia que se dormissia dempuèi bèl briu, los punhs sarrats coma una nena. Que preniá de potingas per trobar la sòm. Òm auriá pogut tirar al canon sens la revèlhar. Sofia aviá fach mantunas depressions la paura , e se fasiá totjorn seguir una saca de medicacions de tota mena. Li preniá totjorn l’envèja de veire un mètge a quna ora que siaga de la nuèch o del jorn . Èra iponcondriaca. Èra totjorn dolenta. E voliá totjorn garir sul pic.
Se mordiguèt las pòts de colèra tornamai. Quna idèa de l’embarcar ? Que soi nècia, paura de ièu !
Sortiguèt sus la punta dels pès.
I avia uèch portas dins lo corredor. Tres dubrissian suls tablèus de las instalacions electricas , los fluides, los sistèms de ventilacion… Sofia passèt la pòrta roja de la cosina . Avisèt los demai dels repais de Silvia. Aviá ren minjar la colomba . Dubriguèt lo refrescador del bar e trapèt una botèlha de oisqui e se la chuquèt al còl. Una abituda que la preniá mantuns còps aquestes darrièrs temps… Se siètèt d’escambarlhon, i tornèt un còp , e s’eissuguèt las pòts. Decidiguèt de servar la botelha que li empescaria pas cap de far sa tornada de recerca del senher Bob. Teniá l’alcool mai que d’òmes . Li èra arrivat de se chucar un litre de vin sens sentir mai, qu’un leugièr mal de cap al matin. Un treble passagièr comprenable per una femna. Un amic li aviá dich que teniá un fètge inoxidable.
Aprèp cinq minutas, sentiguèt la calor planfasenta, montar de son ventre, e la leugièra enebriagança li virar lo cap, d’una color bèla de ròsa , que li fasiá plan de ben. S’esclafèt en sortent del membre. Arriscava pas la Silvia de se petar una monina, la santa, qu’èra totjorn piucèla de segur. A si qu’un jorn èra sortit ame un traça de poèta que fasiá rimalhar sortidas ame emorroïdas, çò que li donèt una brava ventrada de rire, quand lor legiguèt sa poèsia mème, qu'a la paura li agradèt pas…
Butèt la pòrta bruna ; de la sala del mirador galactica. Agachèt lèu sens tròp s’acaprissar. Un membre long ame de rengadas de siètis, un amfiteatre virat al grand veiral que dubrissian, los conferencièrs un còp èra, per explicar lo viatge , lo còsmòs, e qu'ara servissia pus a ren .
Arribèt a la pòrta orange dels suenhs infirmièrs ; condemnada depuèi bèl briu. Pesèt sus la ponhada sens poder dubrir. Mas per de qué èra clavada ? Se sovenguèt que la pièça èra vuèja e la clau acrencada al tablèu, al cap del corredor. Trastolèt una seconda avant d’i anar. Puèi bufèt un còp, e prenguèt cap a l’armari. Vejèt que la clau de servici i èra pas mas, que per contre, lo passe èra demorat penjat a la sia plaça , ame sa pichòta etiqueta jauna. Una pichona votz li diguèt qu’èra sus la bona pista e que quicòm trucava. Lo prenguèt. Beguèt encara a galata. Se revirèt a mai de l’autre costat.
Virèt la clau dins la sarralha e butèt la pòrta. S’arrestèt per escotar.
Creguèt d’ausir roncar. Afustèt l’aurèlha. Solide que qualqu’un roncava aici. Faguèt la lum. Manquèt de s’acuòlar. Lo Bob jagut pel sol sus l’esquina las mans estacadas dins l'esquina. A mai lhabrava lo saumas.Pròva qu'èra pas sola a chimar. Bob se bandava donc.
Sofia remirèt lo tablèu un momenton. Puèi l’IDEA li venguèt e ne risia en prenent lo monta-davala. Que dins la sia cabina prenguèt la camera, e una colcèra vèrda per s’aparar dels rebats , que te mascanhan lo melhor film en un ren de temps. Sofia tenia sa venjança , son assegurança vida e son bilhet de retorn.
Montèt tornamai a l’anciana infirmaria. Ame un cisèu se sarrèt del Bob que gemegava doçament. Dapasset començèt d’i copar los vestits. Coma èran totes arnescat de la combinason grisa de la SGTM , aguèt lèu far de lo despolhar. E lo Bob parpelhèjèt sonque pas. Quand foguèt nus coma un peis , Sofia penjèt la colçèra vèrda darrièr el, ame quatre tròçs de scòtch per far coma un fons unifòrma e antirebat. Bob mormolhejava totjorn. Sofia espandiguèt los vestits a l’entorn d’el.
Enfin pausèt la camera sul trespès per centrar melhor la scèna. Li prenguèt cinq minutas de tot aplèchar coma cal.
Benlèu que lo Bob èra un pervèrs. Sofia solfinava quicòm d’estranh. Que s’èra droguat ? Estacat las mans ? Vai t’en saber per de que far? Benlèu un ritual masò… Sens se poder destacat … Aquò explicava per qu'èra pas vengut al rapòrt.
Alara, aital , Bob aimava los juòcs sexuals… Anava èstre servit , assadolat lo Bob… Mas èra pas la tòca. La tòca èra plan de se sauvar, ame sa sòrre cabèca.
Roncava lo tipe com’un pòrc.Era borrut. Aimava pas los borruts del pitre.Li prusia los "pelses" del peitral. Sofia entamenèt de se desvestir. Aguèt lèu fach. Puèi se sarrèt d’el. Li fotèt un escopetal pel morre. Puèi un autre. Un plaser d’un biais. Teniá sa venjança.. Que dubriguèt pas sonque los uèlhs ? Quna vergonha ! Qu’aviá pogut chucat per èstre assucat aital ?
Li anèt mai fòrt , qu’a la fin l’autre rotèt e parpalhejant . Sofia li dubriguèt lo cais per i passar lo còl de la botèlha, mas s’escanèt lo comandant. Lo daissèt se remetre, bufar tres còp puèi i tornèt.
Mas li calguèt se levar per lançar lo film. Un pauc mai oblidava!
Enfin se revirèt a Bob ame un sorire triomfant e li montèt dessus d’escambarlhon. Lo comandant regassava sens comprendre. Fasia e ... e ... e... mas .... e
La filha li tornèt meisser d’alcool brutlant entre las dents. Tussiguèt sens poder s’aparar. Pieger una ereccion pichona nasquèt. La filha fasia monta dabala e s'agradava.
mardi 3 juin 2008
La lenga desconeguda de Pahor: lo slovèn
La lenga desconeguda de Boris Pahor : lo Slovèn
Extrach de Marianne de mai
Auriá pogut , auriá degut èsser mondialament festejar. La fòrça de sos libres , la poténcia de son escritura ne fan naturalament , un dels escribans majors del sègle vingt. Fa una detzena d’annadas , son nom torna dins la tièra dels « nobelisables ». E , praquò, Boris Pahor solfina (sab ?) qu’anira pas jamai a Stockholm cuelhir los laurièrs que s’ameritariá son òbra.
« Boris Pahor, escriban triestan » se sona . Triestan solide qu’es. Nascut en 1913 dins çò qu’èra pas encara lo pòrt grand de l’Empire austrò-ongarènc , quitèt pas de cantar dins sos libres, los quites mai sornes, las beltats de la vila. Degun sab com’el far frenir las colors de l’Adriatica, rendre l’atmosfèra unenca d’aquesta ciutat , ont se crosèron los raisves de tant de romancièrs , de James Joyce a Paul Morand. Aqui es , a 95 ans passats , bon pè, , bon uèlh, bona aurèlha, que receb a la sia taula del cafè San Marcò, mitic establiment al sortilègi imperial, luòc de rescontra de tot vertadièr prosator triestan.
Las camisas negras espauragavan totes los que mai o mens representavan la « cultura ». Lo fascisme triomfèt.
Es aital qu'enebirèron lo slovène dins las quitas carrièras de la vila, que las autoritats faguèron escalfats los noms de las lausas dusca dins los cementaris e escalprats de noms escriches en Italian.
Mas l’escriban passèt las guèrras e entre la darrièra foguèt desportat dins los camps de Struthof , Dora, Dachau, BergenBelsen ? Ne’n tornèt trebat ; trebolat , espaventat de ‘l abjeccion qu’atenjèt nòstra fe dins la dinhitat e la libertat de l’òme »
E per el escriure dins la sia lenga mairala venguèt sinonim de resisténcia…
Mas mai encara de solitud e d’isolament
Sarrava los 77 ans quand foguèt publicat per las edicions de « La Table Ronde » e qu'arriba la debuta d’una reconaissença internacionala(aici aimaria plan de saber se Pahor es plan una descubèrta d'un editor françès , o l'edicion françèsa d'un editor estrangièr?). Qu’es reconescut per totes coma un escriban gigant. Levat que lo Slovène es pas gaire una lenga portaira, l’italian tanben, lo françès un pauc mai (aital o dis l'article de Mariane ).
Mas quand son los escribans glorios complètament desconeguts?.
Benlèu una critica de far a la « desclaracion des dreches e devèrs de la lenga e de la pensada de la lenga » de Monsen Menshonic.
Que Boris Pahor es un engenh , que porta son engenh a la sia lenga slovena.? De segur Oc. mal qual o auria sachut sens las "traduccions"?
Dons los quites eveniments que ne’n parla Menshonic , los qu’enauçan la lenga d’un païs , a començar per las obras majoras d’ escribans d’engenh son possibles qu’ame un cèrt nivèl de potencia economica qu’entraina una reconaissença internacionala. Senon se lo païs es pichon , e la potençia tanben , la « grandor « de la lenga grèlha pas als uèlhs de la comunautat internacionala.
De legir ; Pelerin parmi les ombres La Table ronde
La porte dorée : ED du Rocher
L’appel du navire Phebus


text:
Edicte de Fontainebleau
L'Edicte de Fontainebleau, mai conegut jol nom de Revocacion de l'Edicte de Nantas, foguèt signat per Loís XIV de França lo 18 d'octobre de 1685[1], e revoquèt l’Edicte de Nantas autrejat per Enric IV de França en 1598.
Tre la debuta de son règne, Loís XIV, volguèt unificar son reialme tant sul plan religiós qu'administratiu e politic, en redusir lo protestantisme. Prenguèt d'en primièr de mesuras vexatòrias : faguèt suprimir las escòlas protestantas, enebir als protestants de crompar d'oficis, aumentar sos impòsts.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Bernard Pujo - Vauban - pagina 128


text:
Proconsul (primat)
Eth proconsul ei un genre de primat que demoréc entre 23 tà 25 milions d'annades pendent eth Miocèn. Es trobalhes fossils son presents en Africa de l'Èst includint Kenya e Oganda. Quate espécies an estat classades: Proconsul africanus, Proconsul heseloni, Proconsul major e Proconsul nyanzae. Es quate espécias hén que i aja plan de diferencies en eth tamanh deth sòn cos. Es rebastiments ambientals tàth Proconsul deth Lèu Miocèn son ua temptativa qu'anave des des bòsqui ara praderia més duberta.
Descripcion[modificar | modificar la font]
Avie ua mescla de monard deth Vielh Continent e de primat. Açò vò díder qu'aguesta espécia ei ua temptativa dera superfamilha des simis dab quauqu'uns scientifics que meten eth Proconsul hóra d'aguesta, abans deth trincament entre primats monards deth Vielh Continent.
Es caracteristiques de monard de Proconsul includissen postures pronogrades dab ua esquia pro longa e flexible dab metacarpis redonds e posicions de quadrupede desús tamben des branques des arbes. Proconsul qu'ei era fin d'ua linha de per se madeisha.
D'autes monards que semblen simis includissen era capacitat d'agahar, un còde estable e era estructura dera faça. Proconsul siguec pas un monard suspensori coma es primat d'aué.
Discurbiment e classament[modificar | modificar la font]
Eth prumèr individú, un troç de mandibula discurberta en 1909 per un prospector d'aur en Koru, proche de Kisumu en er oèst de Kenya siguec eth fossil d'ominid més ancian discurbert enquiath moment atau coma eth prumèr fossil de mamifer jamès trapat en Africa Sub-sahariana.
Eth nom, Proconsul, siguec donat per Arthur Hopwood en 1933 e vòl díder "auans deth Consul", un nom d'un plan conegut chimpanzé en Londres (1). Ena epoca, Consul erá utilizat en un circ. Eth Folies Bergère de 1903 en Paris auia un chimpanze qu'actuava e que se didia Consul e tambén héc eth madeish eth zoo de Belle Vue en Manchester, Anglaterra, en 1894. Quan aguest moriguec Ben Bierley escriuec un poema commemoratiu en què se perguntaua sus er "eslabón perdut" enter chimpanzés e omes (2).
Hopwood en 1931 auia discurbert eth fossil de tres individús pendent ua expedicion dab Louis Leakey ath cant deth Lac Victoria. Eth Consul escolhit tà auer eth nom non erá cap d'aguesti més un aute que demoraua en eth zoo de Londres. Consul qu'erá utilizat tà simbolizar eth chimpanzé en paraules de Hopwood. Aguest tamben junhec africanus.
D'autes fossils sigueren discurberts dempús e classats tamben coma africanus e aueren d'éster reclassats. Atau eth grop de fossils originals aperats coma africanus siguec dividit e quauqu'uns classats tà naues especies. Per exemple, era coneguda trobalha de Mary Leakey de 1948, comencéc a éster desseparada e dab ues autes trobalhes de Thomas Whitworth siguec aperat coma Proconsul heseloni per Alan Walker en 1993. Aguest procés a creat quauque confusion peth public pr'amor qu'africanus devenguec heseloni. Es trobalhes de Koru e songhor encara an estat ja classades e aperades coma disparières espécies (3).
Era familha de Proconsulidae siguec prumèr prepausada per Louis Leakey en 1963 (4) dètz annades dempús qu'eth e Wilfrid Le Gros Clark auessen definit Proconsul africanus, Proconsul nyanzae e Proconsul major. Non siguec acceptat ara seguida més, ara fin, prevalguec.
Era istòria deth classament ominid des de 1950 ei donques plan complicada e poderíam escríuer quauques libes d'açò. Plan de paleoantropològs auien escambiat d'idia coma mínim un còp pendent que de naus fossils eren trapats e se héien naus esguards. Eth classament trapat ena literatura, de hé sonque détz annades ei pas eth madeish qu'eth d'adara (5). Per exemple, en 1987 Peter Andrews e Lawrence Martin, coneguts paleoantropològs, digueren que Proconsul erá pas un ominid més ua linha fraia d'aguest (6).
Notes[modificar | modificar la font]
1.- a b Morell 1996, p. 130
2.- Walker & Shipman 2004
3.- Tuttle 2006, Taxonomic Shuffles, Ancestors, and Functional Interpretations: 1960–1999, p. 17
4.- "Proconsulidae". Palaeodatabase. Retrieved October 2012.
5.- A recapitulation of the changing classifications of fossils at some time regarded as Proconsul can be found in Tuttle 2006
6.- Andrews & Martin 1987. They also believed at that time that humans and African apes formed distinct clades.
Referencies[modificar | modificar la font]
º Andrews, Peter; Martin, Lawrence (January 1987). "Cladistic relationships of extant and fossil hominoids". Journal of Human Evolution 16 (1): 101–118. doi:10.1016/0047-2484(87)90062-5.
º Morell, Virginia (1996). Ancestral Passions: The Leakey Family and the Quest for Humankind's Beginnings. Simon and Schuster. ISBN 9780684824703.
º Tuttle, Russel H. (2006). "Seven Decades of East African Miocene Anthropoid Studies". In Ishida, Hidemi; Tuttle, Russell; Pickford, Martin; Ogihara, Naomichi; Nakatsukasa, Masato. Human Origins and Environmental Backgrounds. Springer. ISBN 0-387-29638-7.
º Walker, Alan; Shipman, Pat (2005). The Ape in the Tree: An Intellectual & Natural History of Proconsul. Cambridge, Massachusetts, London, England: The Belknap Press of Harvard University Press. ISBN 0-674-01675-0.


text:
Avètz entendut parlar de l'esperanto ne volètz saber mai ? Les talhèrs « Descubrir l'esperanto » son faits per vos.
Aquelis talhèrs vos faràn arrambar l'esperanto de mantuns biaisses, es a díser linguistic, istoric e cultural. A l'entorn de sesilhas cortas e ludicas, descobrirètz:
► las informacions essencialas sus l'esperanto (perqué e cossí fosquèt creat, quant de personas au parlan de per le monde, eca…),
► les principes màgers que i son basats la gramatica e le vocabulari,
► las valors portadas per la ret associativa esperantofòna,
► las diferentas possibilitats d'apréner et d'utilizar la lenga.
Les talhèrs s'acaban per una iniciacion brèva a l'esperanto (saludar, se presentar, comptar...)
A gratis (mès sus inscripcion)
Entrasenhas : Christophe, 06 31 80 40 07, ch.chazarein (à) gmail (point) com
Se sètz una estructura, un lòc associatiu, un centre cultural, un establiment escolari, podèm prepausar aquelis talhèrs dins le quadre de las vòstras activitats o de la vòstra programacion, contactatz-nos per discutir de las modalitats.
Amai, podèm organizar aquestes talhèrs en occitan.


text:
Daniel Tammet
Daniel Tammet, nascut Daniel Paul Corney (Londres, 31 de genièr de 1979) es un escrivan, ensagista e autista sabent anglés. Comencèt a venir celèbre al Reialme Unit a partir del 14 de març de 2004, jorn que recitèt durant mai de 5 oras 22.514 decimalas del nombre Pi, qu'aviá aprés tres meses abans l'eveniment, al Musèu d'Istòria de las Sciéncias d'Oxford. Sa notorietat venguèt internacionala quand participèt a un documentari, The Boy with the Incredible Brain, que los realizadors li avián demandat d'aprendre l'islandés, aprendissatge que li costèt una setmana, per li far puèi una entrevista en aquesta lenga.
Son autobiografia publicada en 2006, Born on a Blue Day, que narra sa vida amb las dificultats ligadas al fach d'èsser autista, foguèt causida coma "Melhor Libre per Joves Adults" en 2008 per l'Associacion Americana dels Bibliotecaris. Lo segond libre de l'autor, Embracing the Wide Sky, foguèt una de las òbras mai vendudas en França en 2009. Sos libres son estats traduches en 20 lengas.
Aqueste iperpoliglòt domina actualament 12 lengas.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Born on a Blue Day (2006)
- Embracing the Wide Sky (2009)
- Thinking in Numbers (2012)


text:
Eugèni Trutat
Eugèni Trutat (nascut Charles Louis Eugène Trutat; Vernon, Eure, 25 d'agost de 1840 - Fois, Lengadòc, 6 d'agost de 1910) foguèt un fotograf, pireneïsta, geològ e naturalista occitan. Foguèt director del Musèu d’Istòria Naturala de Tolosa.
Biografia[modificar | modificar la font]
Eugèni nasquèt a Vernon (Eure) ont son paire èra afectat coma oficièr d'artilhariá. Aqueste foguèt mandat puèi a Tolosa ont lo jove Eugèni faguèt d'estudis al Collègi dels Jesuitas. S'apassionèt per las sciéncias naturalas e entamenèt en seguida d'estudis de medecina que decidiguèt de contunhar a París, en 1856, a la Facultat de medecina e al Musèu d'istòria naturala. Tornèt a la vila mondina en 1860 per tal d'i acabar los estudis. Participèt alara a la creacion del Musèu d'istòria naturala de la vila e foguèt membre de mantuna societat sabenta, coma per exemple la Societat de Fotografia de Tolosa que ne foguèt fondador.
Tanben participèt activament a l’exploracion dels Pirenèus, subretot a l'entorn de Luishon e del país d'Arièja. Realizèt d'estudis suls glacièrs, en mesurar lor progression, amb Maurice Gourdon (Aneto e Maladeta). En 1876, amb Charles Fabre, fondèt la seccion Pirenèus centrals del Club Alpin Francés.
Comencèt a s'avodar a la fotografia en 1859 e publiquèt regularament d'òbras tecnicas sus aqueste sicut. Es autor de gaireben 15 000 fotografias, que d'unas son d'autocròms (fotografias de color). Foguèt president de la Societat Fotografica de Tolosa e mai membre de la comission dels monuments istorics de Tolosa.
En 1890, venguèt lo successor de Joan Baptista Nolet al cap del Musèu de Tolosa, fins a sa demission en 1901[1].
Son cosin Félix Trutat (1824-1848) foguèt un pintor francés reconegut de l'escòla de Dijon. Foguèt l'amic de mantun occitanista d'aquel temps coma Antonin Perbòsc que ne farà divèrsas fotografias amb sa familha.
Òbra[modificar | modificar la font]
La bibliotèca de Tolosa a servat un fons de 5000 fotografias sus placas de veire, que foguèron presas entre 1870 e 1910, e qu'an per tematica los Pirenèus. Lo Musèu de Tolosa ten 15 000 placas, d'entre 1875 e 1910, que i a d'autocròms e las solas fotografias qu'existiscan suls aigats de 1875 a Tolosa. Sas fotografias cubrisson un ventalh ample de representacions e an bastit una font de documentacion unica suls Pirenèus de la fin del sègle XIX: païsatges, sits, vida quotidiana, ascensions e excursions, e sos amics los pireneistas e las guidas: Maurice Gourdon, Émile Belloc, Henri Beraldi, etc. Beraldi que çò ne ditz d'el:[2]
- Trutat ne foguèt l'apòstol, lo vulgarizator de la conferéncia pireneïsta; conferencièr sòbre e elegant, professor amb una longa experiéncia de çò qu'es un cors davant un auditòri cochat (al Museum de Tolosa), es el pr'aquò que ne considerèt lo principi vertadièr aquel de la conferéncia amb projeccions: paucas paraulas e subretot gessas consideracions preliminàrias, que ne petna d'impaciéncia lo public: la lanterna magica sul pic! e garatz-aicí çò qu'es la conferéncia amb projeccions, qu'es la projeccion amb çò mens que possible de conferéncia.Es un divertiment dintrat dins las mors.[3]
Publicacions[modificar | modificar la font]
- La Photographie appliquée à l’archéologie, París, Gauthier-Villars, 1879
- Traité élémentaire du microscope, París, Gauthier-Villars, 1883
- La Photographie appliquée à l’histoire naturelle, 1884
- Les Papiers photographiques par développement,
- Une excursion à Montpellier-le-Vieux (Aveyron), Tolosa, imp. Durand, 1885
- Le Midi pittoresque, la Vallée de la Garonne, Lemòtges, Marc Barbou et Cie, 1894
- Les Pyrénées, París, librariá J.-B. Baillière, 1896
- La Photographie animée, 1899
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]

- ↑ Le Muséum de Toulouse et l'invention de la préhistoire, 2010 (ISBN 978-2-906702-18-9)
- ↑ Henri Beraldi, Cent ans aux Pyrénées, p. 152
- ↑ Trutat a été l'apôtre, le vulgarisateur de la conférence pyrénéiste ; conférencier sobre et élégant, comme un professeur qui a la longue expérience d'un cours devant un auditoire empressé (au Muséum de Toulouse), c'est lui cependant qui a tenu pour le vrai principe de la conférence à projections : peu de paroles, et surtout pas de considérations préliminaires, le public en piaffe d'impatience : la lanterne magique tout de suite ! Et voilà ce qu'est la conférence à projections, c'est la projection avec le moins de conférence possible. C'est un divertissement entré dans les mœurs.


text:
ACTUALITAT
Bossòst modifique eth credit entà complir ua senténcia deth TSJC
260.000€ entà respóner pera parcella dera Guàrdia Civila bastida en an 1991
Eth plen der ajuntament de Bossòst s’a vist obligat a hèr ua modificacion de crèdit damb ua partida extraordinària d’un totau de 268.000€ entà poder complir damb era senténcia qu’emetec eth Tribunau Superior de Justícia de Catalonha era setmana passada contra er ajuntament, coma indemnizacion per responsabilitat patrimoniau, ena parcella a on en an 1991 se bastic era casèrna dera Guàrdia Civila de Bossòst. Ua decision qu’arribe en un moment en qu’eth consistòri se trape damb solvéncia economica.
Eth requeriment per part deth tribunau ei de compliment immediat, e per tant, aguesta aprovacion se va a hèr enes pròplèus dies, abantes de qu’acabigue eth termini maxim.
Ath delà, eth govèrn municipau a balhat compde dera economia der ajuntament respècte ar exercici de 2016. En aguest sens, era capacitat financera a aumentat de 74.000 a 215.000€ e eth romanent de tresaureria ara se place en 1,5 milions d’euros.
Er ajuntament demore encara era responsa deth departament d’economia entà saber se s’a d’aplicar un 3au plan economic e financer que semble pòc factible o se s’an de préner mesures alternatiues. Ei un aspècte important, pr’amor que poderie afectar enes pressupòsti en tot contier futures partides.


text:
Cròcha (solfegi)
En solfegi, ua cròcha qu'ei ua nòta qui la soa durada qu'ei la meitat d'ua pulsacion dens ua mesura de 4/4. Que vau donc la meitat d'ua negra. Qu'ei representada dab un punt provesit d'ua barra orietada sia en haut sia en baish e dab un gahin.
Quan duas o mei cròchas e's segueishen, los lors gahins que's pòden ligar.
En bèth hornir un aute gahin, òm marca ua dobla cròcha qui la soa durada b'ei la meitat de la cròcha. Dab 3 gahins, que son triplas cròcha qui valen la meitat de las doblas e lo quart de las cròchas. Dab 4 gahins, que son quadruplas cròchas d'ua valor de la meitat de las triplas.
Lo silenci de durada equivalenta qu'ei lo miei sospieit.