text:
Titania
Titània es la luna mai granda d'Uranus e la uitena mai granda del sistema solar. Descoberta per William Herschel el 1787, Titania foguèt nomenada en onor de la reina de las fadas de Lo sòmi d'una nuèit d'estiu, de Shakespeare. Son orbita es dins de la magnetosfèra d'Uranus.
Titania se consistuís en quantitats gaireben egalas de glaça e de ròca, e benlèu se destria un Nuclèu rocasut e una crosta de glaça. Una capa d'aigua liquida poiriá èsser presenta al tèrme entre lo nuclèu e lo mantel. Sembla que la superfícia de Titania, qu'es gaireben fosca e leugierament roja, foguèt formada per d'impactes e de processediments endogens. Es cobèrta per fòrça cràters d'impacte, fins a 326 km de diàmetre. Titania benlèu coneguèt un període endogen inicial de cambiament de superfícia, que destruiguèt l'anciana superfícia amb fòrça craters. La superfícia de Titania es partida per un grand canhon e falhas escarpadas; lo resultat de l'expansion intèrne pendent l'evolucion posteriora. Coma totas las lunas mai grandas d'Uranus, Titania foguèt benlèu formada a partir d'un disc d'acrecion a l'entorn de la planeta just aprés de sa formacion.
Entre 2001 e 2005 se faguèt d'espectroscopiás infraroges que revelèt la preséncia de glaça d'aiga e dioxid de carbòni a la superfícia de Titània, fasent que lo satellit poirá possedir una atmosfèra compausada de dioxid de carbòni amb una pression a la superfícia de gaireben una desena bilionèma de bar. De mesuras que se realizèron pendent una ocultacion de Titania d'una estrella ensenhèt van que lo tèrme maxim de la pression superficiala de l'atmosfèra que poiriá i aver es de 10-20 nbars.
Enl 2009, lo sistèma uranian foguèt estudiat, per la sonda Voyager 2 en genièr de 1986. Faguèt d'imatges de Titania, que permetèt de cartografiar en 40% de la superfícia del satellit.
Somari
Descobèrta e nom[modificar | modificar la font]
Titania foguèt descobèrta per William Herschel l'11 de gener de 1787, lo meteis jorn descobriguèt la segonda luna mai granda d'Uranus, Oberon.[1][2] Mai tard informèt de las descobèrtas de quatre satellits mas,[3] mai tard se revelèron eronèas.[4] Pendent gaireben cinquanta ans aprés da descobèrta, Titania e Oberon foguèron observats amb l'instrument qu'Herschel possedava a l"epòca,[5] que lo satellit se veire dempuèi la Tèrra amb un telescòpi d'amator d'uèi ara.[6]
Totes los satellits d'Uranus foguèron nomenats en onor de personatges creats per William Shakespeare o Alexander Pope. Lo nom Titania ven de la reina de las fadas de Lo sòmni d'una niuèt d'estiu.[7] Los noms de totes los quatre satellits d'Uranus alara coneguts foguèron prepausats pel filh d'Herschel John en 1852, jos demanda de William Lassell,[8] qu'aviá descobèrt las autras doas lunas, Ariel e Umbriel, l'an precedent.[9]
D'en primièr lo nomenèt "lo primièr satellit d'Uran", e en 1848 William Lassel li donèt lo nom Uranus I,[10] alara que a vegadas s'utilizava la numeracion d'Herschel (on Titania e Oberon èran II e IV).[11] En 1851 Lassel numerèt los quatre satellits coneguts segons sa distància al planeta utilizant de nombres romans, e alara Titania se nomenava Uranus III.[12]
Caracteristicas fisicas[modificar | modificar la font]
Titania es un còs esferic de 1.578 km de diàmetre e a pas atmosfèra. Sa densitat mejana es de 1.710 kg/m3 indicant una composicion quimica de glaça d'aiga (50%), silicats (30%) i compausats de metan (20%). La caracteristica geologica mai important es un enòrme canhon mai grand qu'aqueles de la Terra e comparable al Valles Marineris de Mart. Aquesta e d'altras cicatriça en la superfícia del satellit indican que pel passat i aviá una activitat tectònica sus Titania. Tanben s'observa de cràters de granda talha e d'accidents geologics dels tipes chasma e rupas.
Caracteristicas orbitalas[modificar | modificar la font]
Lo periòde de rotacion de Titania es de 8,7 jorns, coma son periòde orbital, a causa d'efèctes gravitacionals sa rotacion es sincrona, mostrant sempre la meteissa cara al planeta.
Exploracion[modificar | modificar la font]
La lunason d'aqula luna empachèt d'estudiar sa superfícia en detalh. E foguèt la sonda Voyager 2, en genièr de 1986, que podèt se n'aprochar pron per prene d'imatges de bona qualitat. Pendent lo vol de Voyager, l'emisfèri sud de Titania èra expausat al Solelh e sonque aquela
Referéncias[modificar | modificar la font]
[1] [2] [3] [5] [10] [9] [7] [12] [4] [11] [8] [6] [13] [14] [15] [16] [17]
- ↑ 1,0 1,1 William, Sr Herschel An Account of the Discovery of Two Satellites Revolving Round the Georgian Planet in Philosophical Transactions of the Royal Society of London vol 77 p125–129 1787 doi=10.1098/rstl.1787.0016
- ↑ 2,0 2,1 William, Sr. Herschel On George's Planet and its satellites in Philosophical Transactions of the Royal Society of London vol78 p364–378 1788 doi 10.1098/rstl.1788.0024
- ↑ 3,0 3,1 William Herschel On the Discovery of Four Additional Satellites of the Georgium Sidus; The Retrograde Motion of Its Old Satellites Announced; And the Cause of Their Disappearance at Certain Distances from the Planet Explained in Philosophical Transactions of the Royal Society of London vol 88 p47–79 1798doi 10.1098/rstl.1798.0005
- ↑ 4,0 4,1 Modèl:Ref-publicació
- ↑ 5,0 5,1 John Herschel John On the Satellites of Uranus in Monthly Notices of the Royal Astronomical Society vol3 1834 p35–36
- ↑ 6,0 6,1 Modèl:Ref-llibre
- ↑ 7,0 7,1 Gerard P Kuiper The Fifth Satellite of Uranus in Publications of the Astronomical Society of the Pacific 1949 vol61 p129 doi 10.1086/126146
- ↑ 8,0 8,1 Modèl:Ref-publicació
- ↑ 9,0 9,1 W Lassell On the interior satellites of Uranus in Monthly Notices of the Royal Astronomical Society vol12 1851 p15–17 }}
- ↑ 10,0 10,1 W Lassell Observations of Satellites of Uranus in Monthly Notices of the Royal Astronomical Society vol8 1848 p43–44
- ↑ 11,0 11,1 Modèl:Ref-publicació
- ↑ 12,0 12,1 Modèl:Ref-publicació
- ↑ Modèl:Ref-publicació
- ↑ Modèl:Ref-publicació
- ↑ Modèl:Ref-publicació
- ↑ Modèl:Ref-publicació
- ↑ Modèl:Ref-llibre
- ↑ Modèl:Ref-publicació
- ↑ Modèl:Ref-web


c: text/html

text:
Berzy-le-Sec
Berzy-le-Sec es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo villatge a situat sus una nautor, a 5 km aperaquí al sud de Soissons
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- En 1791, la municipalitat de Berzy-lo-Shut absorbeix las municipalitats vesinas de Chazelle e de Léchelle per decrèt del directoire del departament[1].
- En 1791, la commune de Berzy-le-Sec absorbe les communes voisines de Chazelle et de Léchelle par arrêté du directoire du département[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Nòta de Berzy-lo-Shut sul luòc de l'archiu départementales de l'Aisne
- ↑ Notice de Berzy-le-Sec sur le site des archives départementales de l'Aisne

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Merlimont
Merlimont es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Merlimont Es un ancian vilatge de près de mar, vengut una pichona vila. La siá façada maritima i a permeses los desplaçaments per vaissèl.
Pendent la Segonda Guèrra mondiala, una part de l'armada alemanda a desembarcat a Merlimont-Plaja.
Merlimont est un ancien village de bord de mer, devenu une petite ville. Sa façade maritime y a permis les déplacements par bateau.
Durant la Seconde Guerre mondiale, une partie de l'armée allemands a débarqué à Merlimont-Plage.


text:
1745
Aquesta pagina concernís l'an 1745 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Republica de Gènoa[modificar | modificar la font]
Maugrat d'esitacions importantas, intrada en guèrra de Gènoa dins lo camp francés dins la Guèrra de Succession d'Àustria. L'objectiu de la Republica èra d'empachar lo Reiaume de Sardenha d'annexar Finale Ligure menaçant ansin de devesir son territòri en doas partidas.
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Abdicacion dau shogun Tokugawa Yoshimune au profiech de son fiu Tokugawa Ieshige. Pasmens, l'ancian shogun gardèt la realitat dau poder fins a sa mòrt en 1651.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Fisica[modificar | modificar la font]
Publicacion per Ewald Jurgen von Kleist (1700-1748) dau premier estudi depintant lo foncionament d'un condensator.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 18 de febrièr - Alessandro Volta, fisician italian (m.1827)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 19 d'octobre - Jonathan Swift, escrivan anglés (n.1667)
- 19 de decembre - Jean-Baptiste van Loo, pintre francés (n.1684)


text:
Valéry Giscard d'Estaing
Valéry Giscard d'Estaing (Valèri Giscard d'Estanh en occitan), engenhaire e òme politic occitan e francés, foguèt president de la Republica Francesa entre 1974 e 1981.
- Carta grafica pas indicada
- Portal:Auvèrnhe/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- President de la Republica Francesa
- Naissença en 1926
- Personalitat de la Cinquena Republica
- Ancian ministre de la Cinquena Republica
- Valèri Giscard d'Estanh
- Inspector de las finanças
- Ministre francés de las Finanças
- Personalitat del Centre Nacional dels Independents e Païsans
- Personalitat dels Republicans Independents
- President de l'Union per la Democracia Francesa
- Ancian deputat dau Puèi Domat
- Ancian cònsol dau Puèi Domat
- Eurodeputat 1989-1994
- Membre del Conselh Constitucional francés
- Grand crotz de la Legion d'Onor
- Titular de la Crotz de guèrra 1939-1945
- Ancian escolan de l'Escòla Politecnica (França)
- Ancian escolan de l'Escòla Nacionala d'Administracion (França)
- Membre de l'Acadèmia francesa
- Familha Giscard d'Estanh
- Personalitat politica d'Auvèrnhe
- Naissença en Renània-Palatinat
- Grand crotz de l'Òrdre Nacional del Merit


text:
Bourbourg
Bourbourg es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region Nòrd-Pas de Calais. Sa populacion en Modèl:Popfr59094.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Pichona bourgade de Flandre maritima, situada en la arrondissement de Dunquèrca.
- La ret viària : rocade Dunquèrca/Sant-Omer, proximitat immediata de la rota nacionala 1 Dunquèrca/Calava, proximitat de la autoroute A25 Dunquèrca/Lille e rocade littorale Nòrd A16, de linhas de autobus Bourbourg/Dunquèrca
- Las vias navigables : canal de Bourbourg en connectant çò Aa al canal a grand gabarit
- Lo rail : linha SNCF Dunquèrca/Calava
Petite bourgade de Flandre maritime, située dans l'arrondissement de Dunkerque.
- Le réseau routier : rocade Dunkerque/Saint-Omer, proximité immédiate de la route nationale 1 Dunkerque/Calais, proximité de l'autoroute A25 Dunkerque/Lille et rocade littorale Nord A16, lignes d'autobus Bourbourg/Dunkerque
- Les voies navigables : canal de Bourbourg reliant l'Aa au canal à grand gabarit
- Le rail : ligne SNCF Dunkerque/Calais
Istòria[modificar | modificar la font]
Cap a 800, sus una mapa de Malbrancq #que representa la part orientala del delta del Aa, lo vilatge Burgus in broco a indicat, environat de Ecclesia in broco (Brouckerque), Grunberga (Bergues), Sant-Wilbrordi (Gravelines), Koudekerke (Coudekerque), Spikere (Spycker) o Loo berga (Looberghe)[1].
En 1668, Bourbourg es lo banc d'una châtellenie #que conten las parròquias seguentas : Cappelle-Brouck, Craywick, Drincham, Eringhem, Gravelines, Looberghe, Loon, Millam, Mardyck[1].
Bourbourg I aguèt dividit en divèrsas seccions al Sègle XVIII ; una part de Bourbourg apertenenta alavetz a la parròquia Sant Jean-Baptiste.
En 1790, los abitants de la campanha vòlon obténer la siá independéncia a la consideracion de las bourgeois de la vila. La sécession desboca a la mesa en marcha de doas municipalités : Bourbourg-Ciutat e Bourbourg-Campanha (#qu'auràn pas amassat #qu'après la segonda guèrra mondiala).
A la fin de la Modèl:S-, Bourbourg cessa d'èsser vila de guèrra e se desvolòpa alavetz mercés al comèrci de contunh a l'indústria. La vila aprofècha de lo sieu canal « en tot temps navigable », de comunicacions facilas, i compreses per via d'aiga amb Dunquèrca, Bergues, Sant-Omer, Calava e Ardres e de camins soigneusement pavés o empierrés. Lo sieu mercat es réputé e la vila vei la siá populacion créisser fins a près de doas mila armas (vèrses 1820). Lo drainage dels marais périphériques met a jorn dels sòls tourbeux rics #que donan de jardins e pâturages en produsint fòrça légumes e engraissant fòrça volailles e bestiaux.
En 1825 J.F. Grasilha soslinha[2] la preséncia d'una estructura vaguement bocagère « I a del bòsc la longitud de las clausuras », « mas es pas dins bon mercat a Bourbourg e als environs. S'i supplée pel carbon de tèrra #que ven de Valencianas, e per una espècia de tourbe #que se tira en creusant la tèrra a quatre o cinc pès de prigondor. Se tròba alavetz un banc de dos pès de espessor, #qu'a compausat de bòsc pourri ; s'i reconeis d'arbres entièrs amb las siás fuèlhas e las siás fruchas. Se distinguís glands, de las noisettes ; e de las descobèrtas del meteis genre an #aver luòc en divèrses costats del departament. Coma los explicar d'una autra manièra que per invasions subites e considerablas de la mar, #que se serà de contunh retirada, e #que, en traversant los bòsques, déracinant los arbres, los li aurà daissats couchés sus la tèrra spongieuse. Aqueles arbres, en s'essent cobèrts de sable e de tèrra en lo continuament dels sègles, porgon uèi a l'òme, jos una forma, lo combustible #qu'avián #èsser, en l'origina, destinats a lududes donar jos una autra ».
Vers 800, sur une carte de Malbrancq qui représente la partie orientale du delta de l'Aa, le village Burgus in broco est indiqué, entouré de Ecclesia in broco (Brouckerque), Grunberga (Bergues), Saint-Wilbrordi (Gravelines), Koudekerke (Coudekerque), Spikere (Spycker) ou Loo berga (Looberghe)[1].
En 1668, Bourbourg est le siège d'une châtellenie qui contient les paroisses suivantes : Cappelle-Brouck, Craywick, Drincham, Eringhem, Gravelines, Looberghe, Loon, Millam, Mardyck[1].
Bourbourg fut divisée en plusieurs sections au Sègle XVIII ; une partie de Bourbourg appartenant alors à la paroisse Saint Jean-Baptiste.
En 1790, les habitants de la campagne veulent obtenir leur indépendance à l'égard des bourgeois de la ville. La sécession aboutit à la mise en place de deux municipalités : Bourbourg-Ville et Bourbourg-Campèstre (qui ne seront réunies qu'après la seconde guerre mondiale).
À la fin du Modèl:S-, Bourbourg cesse d'être ville de guerre et se développe alors grâce au commerce puis à l'industrie. La ville profite de son canal « en tout temps navigable », de communications faciles, y compris par voie d'eau avec Dunkerque, Bergues, Saint-Omer, Calais et Ardres et de chemins soigneusement pavés ou empierrés. Son marché est réputé et la ville voit sa population croître jusqu'à près de deux mille âmes (vers 1820). Le drainage des marais périphériques met au jour des sols tourbeux riches qui donnent des jardins et pâturages produisant beaucoup de légumes et engraissant beaucoup de volailles et bestiaux.
En 1825 J.F. Grille signale[3] la présence d'une structure vaguement bocagère « Il y a du bois le long des clôtures », « mais il n'est pas à bon marché à Bourbourg et aux environs. On y supplée par le charbon de terre qui vient de Valenciennes, et par une espèce de tourbe qu'on tire en creusant la terre à quatre ou cinq pieds de profondeur. On trouve alors un banc de deux pieds d'épaisseur, qui est composé de bois pourri ; on y reconnaît des arbres entiers avec leurs feuilles et leurs fruits. On distingue des glands, des noisettes ; et des découvertes du même genre ont eu lieu dans plusieurs cantons du département. Comment les expliquer autrement que par des invasions subites et considérables de la mer, qui se sera ensuite retirée, et qui, traversant les forêts, déracinant les arbres, les aura laissés couchés sur la terre spongieuse. Ces arbres, s'étant couverts de sable et de terre dans la suite des siècles, fournissent aujourd'hui à l'homme, sous une forme, le combustible qu'ils avaient été, dans l'origine, destinés à lui donner sous une autre ».
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Aymard Drieux e Yves Lemaire, Brouckerque, Coppenaxfort, 2005, ISBN 2-9525621-0-5 Error de citacion : Invalid
tag; name "aymard" defined multiple times with different content
- ↑ Descripcion del departament del Nòrd per François Joseph Grasilha (d'Angieus) París, Ed Sazerac & Duval, 1825-1830 (libre començat l'an 1824)
- ↑ Description du département du Nord par François Joseph Grille (d'Angers) Paris, Ed Sazerac & Duval, 1825-1830 (livre commencé en 1824)


text:
Joan Enric Fabre
Joan Enric Casimir Fabre, nascut lo 21 de decembre de 1823 a Sant Liòns de Leveson (Roergue), mòrt lo 1èr d'octobre de 1915 a Serinhan dau Comtat (Vauclusa), foguèt un entomologista e felibre occitan.
Biografia[modificar | modificar la font]
Passèt son enfància en çò de sos grands al masatge de Malaval, pròche Sant Liòns.Tre aquesta epòca lo jove Fabre s'interessava ja als insèctes. A l'atge de set ans tornèt a Sant Liòns per èsser escolarizat, mas las dificultats de son paire, paisan vengut cafetièr van butar la familha a desbagatjar de longa e interompre son escolaritat. En 1833, son paire mena tota la familha a Rodés per i tenir un cafè. Quatre ans pus tard, s'instalèron a Tolosa. Joan Enric dintra al seminari que daissarà en 5èna per se ganhar la vida. Se retròba lèu a vendre de citrons a la fièira de Bèucaire puèi se fa embauchar coma manòbra per la construccion del camin de fèrre Nimes-Bèucaire. En 1840, dins la tòca d'obténer una borsa, partiguèt per Avinhon, que i serà recebut primièr de sa promocion a l'Ecòla normala d'institutors. A l'atge de dètz e nòu ans, venguèt institutor à l’escòla primària anèxa del collègi de Carpentràs que i demorarà set ans. A aquesta epòca reprend sas estudis latinas en tornar legir Virgili e en traduire Omèr. En 1842 publica son primièr recuèlh de poèmas titolat Invocations e puja pel primièr còp a Ventor. Lo 30 d'octobre de 1844, esposèt Marie-Césarine Villard, institutritz originària de Carpentràs, amb que aurà set enfants que mantun son mòrts abans d'aténher l'atge adult. En 1849, es nomenat professor de fisica en Corsega a Aiacciu. La natura e los paisatges de l'Illa li agradèron tant, que decidiguèt de n'estudiar la flòra e la fauna. Amb Esprit Requien, que demorava a Bonifacio, amassa las plantas raras e, va constituir un erbièr impausant. Son projècte commun qu'èra de realizar una flòra de Corsega serà avalit per la mòrt subita e prematura del naturalista avinhonenc. Corsega, es tanben per Fabre l'encontra amb lo zoologista montpelhierenc Alfred Moquin Tandon vengut estudiar la rica fauna d'aranhas, insèctes, crustacèus e reptils. De retorn sul continent en 1853, acceptèt un pòst dins una escòla d'Avinhon, e desbagatja dins un ostalet, plan modèst, carrièra dels Tinturièrs, dins lo quartièr de Sant Domenge. Joan Enric Fabre se consacra alara a l'estudi de la garança ( Rubia tinctoria ) per ne melhorar los rendements en garancina, o alizarina, colorant natural. Las draparias d'Elbeuf utilizavan la posca de garança per obtenir lo roge de las cauças de l'armada francesa. Joan Enric Fabre depausèt tres brevets en 1860.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Las Ardenas (08) (en francés les Ardennes) que son un departament de França, situat a l'entorn de la montanha deu medish nom, dens la region administrativa de Champanha-Ardena.
Lo caplòc qu'ei Charleville-Mézières.
Carta de las Ardenas de cap a 1800
Creat a la revolucion francesa, lo departament s'espandiguèt entre 1793 e 1815 a l'escasença de las guèrras de la revolucion sus de comunas que son uèi en Belgica.
Prenguèt sos limits actuals a la segonda restauracion.


text:
-414
Aquesta pagina concernís l'an -414 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Perseguida de l'expedicion de Sicília. Au començament de l'annada, leis estrateges Nicias e Lamachos organizèron una ataca còntra la posicion estrategica dau plan deis Epiboles que foguèt ocupat. Pasmens, de còntra-ofensivas dei fòrças de Siracusa, renfòrçadas per l'arribada d'un còrs espartenc, empachèt leis Atenencs d'utilizar lo plan per atacar lei fortificacions de la vila. Au contrari, una còntra-ofensiva novèla permetèt ai Siracusans d'enceuclar un còrs atenenc dins lo pòrt de la vila.
En fàcia d'aquela dificultat, Nicias demandèt l'autorizacion de se retirar ò lo mandadís de renfòrç importants. Adversari de l'expedicion, esperava obligir Atenas d'abandonar son projècte de sometre Sicília. Pasmens, obtenguèt lo contrari e un renfòrç de 73 naviris e 5 000 oplitas arribèt dirigit per Demòstenes.
En Atica, d'incursions espartencas se debanèron per sostenir Siracusa e obligar Atenas de mantenir de tropas dins la region.
Esparta[modificar | modificar la font]
Represa de la Guèrra de Peloponès ambé l'organizacion d'una expedicion espartenca d'ajuda a destinacion de Siracusa que deviá faciar una ataca importanta deis Atenencs. Lei soudats de Lacedemònia permetèron a Siracusa d'organizar de còntra-ofensivas majoras que s'acabèron per l'enceuclament d'un còrs atenenc dins lo pòrt de Siracusa. Pasmens, Atenas mandèt a son torn de renfòrç importants dins l'illa.
En parallèl d'aqueleis operacions, Esparta organizèt d'incursions dirigidas per lo rèi Agis II còntra Atica. L'objectiu èra d'obligar Atenas de mantenir de tropas dins la region.


text:
-553
Aquesta pagina concernís l'an -553 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
Acomençament de la revòuta de Cir II còntra lo sobeiran mede Astíages. Gràcias a de traïments au sen de la Cort dei Medes, capitèt de ganhar una premiera tiera de batalhas. Pasmens, Astíages capitèt de reformar son armada e de perseguir la guèrra (→ -550).
Babilònia[modificar | modificar la font]
Decision de Nabonide de restaurar lei sanctuaris de Sin d'Ur e de Harran. Coma lo segond èra tengut per lei Medes, organizèt un complòt ambé Cir II còntra lei Medes. Pasmens, aquela aliança foguèt descubèrta per lei Medes entraïnant una guèrra civila entre Pèrsas e Medes que s'acabèt per la victòria de Cir II en 550 avC.


text:
-494
Aquesta pagina concernís l'an -494 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra lei ciutats grègas d'Ionia que s'èra revoutada en 499-498 av. JC. Lei tropas pèrsas ganhèron una tiera de batalhas qu'entraïnèt la reconquista de mai d'una vila ioniana importanta. Permetèt tanben d'assetjar Milet qu'èra lo centre de l'insureccion. La temptativa grèga de rompre lo blocus navau s'acabèt per una revirada a la batalha de Lade. Après aquela desfacha, Milet capitulèt marcant la fin deis operacions majoras dins la region (→ -493). Pasmens, après la repression còntra lei sostèns de l'insureccion, lei satrapas locaus (Artafernes e Mardonius) laissèron tornarmai una autonòmia importanta ai ciutats-grègas anatolianas.


text:
-405
Aquesta pagina concernís l'an -405 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Guèrra de Peloponès ambé l'ataca de la novèla flòta d'Esparta, comandada per Lisandre, còntra Salamida e la region d'Atica. Aquò obliguèt la flòta principala deis Atenencs que susvelhava la region deis Estrechs de se dirigir vèrs lo sud per afrontar Lisandre. Pasmens, lo generau espartenc refusèt la batalha e capitèt d'agantar leis Estrechs onte bloquèt l'avitalhament d'Atenas. Aquò obliguèt leis Atenencs de s'entornar vèrs sa posicion d'origina. Pasmens, après divèrseis errors de comandament, sa flòta foguèt anientada a Aegospotami. 8 naviris dirigits per Conon d'Atenas capitèron de s'enfugir. Se retirèron a Chipre onte son cap acomencèt d'intrigar ambé leis Aquemenidas per afeblir leis Espartencs après la guèrra.
De son caire, la flòta de Lisandre organizèt lo blocus maritim d'Atenas que foguèt tanben blocada per una armada terrèstra entraïnant una famina grèva dins la vila.
Esparta[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Guèrra de Peloponès ambé l'ataca de la flòta novèla de Lacedemònia comandada per Lisandre. Son objectiu foguèt Salamina e Atica. Aquò obliguèt la flòta principala deis Atenencs que susvelhava la region deis Estrechs de se dirigir vèrs lo sud per afrontar Lisandre. Pasmens, lo generau espartenc refusèt la batalha e capitèt d'agantar leis Estrechs onte bloquèt l'avitalhament d'Atenas. Aquò obliguèt leis Atenencs de s'entornar vèrs sa posicion d'origina. Pasmens, après divèrseis errors de comandament, sa flòta foguèt anientada a Aegospotami. 8 naviris dirigits per Conon d'Atenas capitèron de s'enfugir. Se retirèron a Chipre onte son cap acomencèt d'intrigar ambé leis Aquemenidas per afeblir leis Espartencs après la guèrra.
De son caire, après sa victòria, la flòta de Lisandre organizèt lo blocus maritim d'Atenas que foguèt tanben blocada per una armada terrèstra entraïnant una famina grèva dins la vila.
Roma[modificar | modificar la font]
Començament dau sètge de Veïes per lei Romans. En causa de tensions intèrnas a la civilizacion etrusca, leis autrei vilas etruscas mandèron ges d'ajuda a Veïes.
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Fin dau conflicte acomençat l'annada precedenta còntra Siracusa per s'opausar a la rebastida d'Agrigenta. Menaçada per una epidemia de pèsta, lei Cartaginés capitèron de negociar una patz que foguèt en realitat una trèva car rompuda tre 398 avC.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
Fin de la revòuta dei princes egipcians de Tanis acomençada en 411 av. JC. Pasmens, aquò permetèt pas de restablir lo contraròtle aquemenida sus lo país que se revoutèt tornarmai — victoriosament — tre l'annada seguenta.


text:
1779
Aquesta pagina concernís l'an 1779 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Perseguida dei trèbols intèrns liats a l'afondrament dau poder imperiau en 1768-1769. Après lo pilhatge de sa capitala en 1778, lo governador de Begamber menèt una còntra-ofensiva còntra lei senhors Kenfu Adam e Hailu Adara que foguèron desfachs. Crenhent de velleïtats d'independéncia de part dau negus fantòche Salomon II (1777-1779), lei dos vencuts l'obligiguèron d'abdicar e de venir monge. Foguèt remplaçat per son cosin Tekle Giyorgis Ièr.
America[modificar | modificar la font]
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Maugrat la revirada d'una ataca francesa còntra la vila de Savannah (3 de setembre - 28 d'octòbre), lei dificultats britanicas sus lo teatre american aumentèron ambé la declaracion de guèrra d'Espanha que jonhèt lo camp francoestatsunidenc e ataquèt dins la region de Florida (conquista de Baton Rouge lo 21 de setembre).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Armament[modificar | modificar la font]
Darriera utilizacion documentada d'un trabuc sus un prat batalhier per la garnison britanica de Gibraltar. Aquela arma medievala foguèt bastida car lei canons de la vila avián una portada tròp limitada per tirar sus certanei posicions espanhòlas. Son eficacitat es desconeguda.
Astronomia[modificar | modificar la font]
Descubèrta de la naneta blanca situada au sen de la Nebulosa de la Lira per Antoine Darguier, premiera observacion enregistrada d'una estèla d'aquela categoria.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 20 d'agost - Jöns Jacob Berzelius, quimista suedés (m. 1848)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 14 de febrièr - James Cook, navigador e explorator anglés (n. 1728)


text:
Ebrieu
L'ebrieu (rarament l'ebraïc) (nom autoctòn: עִבְרִית - ‘Ivrit -) qu'ei ua lenga semitica occidentau de la familha de las lengas afroasiaticas. Qu'ei parlada en Israèl e utilizada dens la religion judiva (totun, qu'ei tanben la religon deus Samaritans, tanhent mes desseparat deu judaïsme.
L'ebrieu modèrne, en Israèl, qu'ei la lenga dominanta, e mai se i es cooficiau dab l'arabi. L'ebrieu biblic, qu'ei, deu son costat, lenga liturgica e de tèxtes sagrats estudiat dens los contèxtes deu judaïsme e tanben deu cristianisme (per'mor d'estar la principala lenga de la Torà e de la Bíblia Ebraïca).
Istòria[modificar | modificar la font]
Deu punt de vista deu judaïsme, l'ebrieu qu'ei la lenga deu pòble ebrieu, descendent deu personatge biblic Éber ben Shelà (עֵבֶר בן-שֵׁלָח - "Éber fiu de Shelà"). D'un punt de vista istoric, qu'ei ua lenga pròcha deu cananean e deu fenician. Qu'ei la principala lenga de la Bíblia e que ho estudiada per aquesta rason durant l'Etat Mejana, peus judius e tanben peus cristians. La Reforma protestanta que desvolopè lo son estudi. Lo moviment de la Haskala e lo moviment d'immigracion de cap a Palestina qu'encorratgè lo retorn a l'emplec de la lenga orau, qu'un deus sons principaus desvolopaires e ho Eliezer Ben‑Yehuda. L'establiment de l'estat d'Israèl l'institucionalizè.


text:
612
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 612 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Palenque[modificar | modificar la font]
Mòrt d'Ajen Ohl Mat belèu executat per lei fòrças de Calakmul e començament dau rèine de Muwaan Mat.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Drucot (Sonme) en picard ( Drucat en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Bourg Del Ponthieu situat en la vallée de la Drucat, jos-afluent de la Soma, situat a 5 km al nòrd-es de Abbeville.
Bourg du Ponthieu situé dans la vallée de la Drucat, sous-affluent de la Somme, situé à 5 km au nord-est d'Abbeville.
Drucat
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !


text:
Avet blanc
L'Avet blanc o Avet pectinat (Abies alba Mill.) es un conifèr de la familha de las Pinacèus[1] es una esséncia importanta forestièra en Euròpa.
Somari
Descripcion[modificar | modificar la font]
Portada[modificar | modificar la font]
L'avet blanc es l'arbre europèu mai naut, se pòt enauçar a 60 mètres[2]. Viu fins 500 ans e lo diamètre de la camba pòt aténher 2 mètres[3]. La cima es d’en primièr conica, ponchuda puèi ovoída, e fin finala tabulara (espandida). Lo tronc es drech, las brancas orizontalas.
Rusca[modificar | modificar la font]
La rusca es lisa, grisa argentada[4], amb de pichonas pòchas de resina, puèi crebassada amb l'edat. Los ritidòms presenton de crebassas longitudinalas quora son adults. La rusca conten de resina compausada de sesquiterpenoïds, de cellulòsa, de sals minerals, de tanins e d' acids grases, de diterpèns, de lectinas.
Rams[modificar | modificar la font]
Los rams de 2 ans son lises, burèl gris, de pubescéncia grossièra negra o jaunenca per qualques raças.
Las brancas e los rams son en majoritat orizontals. Amb l’edat, las brancas lateralas de la cima passan sovent la butada terminala (cima en nis de cigonha)[5].
Fuèlhas[modificar | modificar la font]
Los borrons son plan grosses, ovoïds, lises. De color castanha, lusents, non resinoses[6].
Las fuèlhas son d'agulhas non ponhentas, solitàrias, de longor cambiadissa sus un meteis ram (15-30 mm). Son fixadas per una pichona ampola de bòrds limitats daissant una creta redonda, neta aprèp la casuda. Son plantadas tot a l'entorn del ram e se tòrçon a la basa per se plaçar dins un plan coma las dents d’un penche; atal pareisson dispausadas sus 2 rengs dins un plan suls rams esterils (los rams fertils son en bròssa).
Las agulhas sont planas, drechas, redonda o un pauc escavadas al tèrme. Presentan doas bendas blancas de stomats en dejós, mas pas sul dessús[7]. Demòran 6 a 9 ans. Suls rams de cima, las agulhas son en bròssa e corbadas.
Fusta[modificar | modificar la font]
La fusta es blanca o jaunenca, sens albenc. Contenon pas de canals resinifèrs. Los cercles son plan visibles. La fusta es encara mai tendra e leugièra quand l'arbre butat aviat.
Organs reproductors[modificar | modificar la font]
L'avet blanc produch de còns mascles e femes en abril e mai[8].
Los còns mascles son nombroses, ovoïds o longs, globuloses. De color jauna, son amassats jos de rams de l’an passat.
Los còns femes son isolats, e mesurant abans maduretat de 2 a 10 cm de long. Situats cap a la mitat dels rams de l’an precedent, son orientats cap amont e puslèu localizats cap a la cima de l’arbre[9]. Mesuran de 12 a 20 cm a maduretat[10] e an una forma cilindrica. De bractèas salhentas despassan entre las escatas. Son d’en primièr verds, puèi bruns. Son madurs dins l’an e se desarticulan a maduredat (octobre)[11]. L’ais del còn persistís pendent 1 o 2 ans.
Las granas son de forma subtriangularas, longas de 8 a 13 mm, de color jauna brunenc, amb una ala de 2 cm soudadas[12]. La fructificacion se fa subretot cada dos ans.
Ecologia[modificar | modificar la font]
Se trapa l'avet blanc subretot dins los bòsques caducifoliats d'Euròpa miègjornala, occidentala e centrala[13], montanhòls, de sols estabilizats. Demandon una importanta umiditat atmosferica. Son implantacion tipica es suls envèrs.
Son airal de reparticion es perialpina (puslèu miègjornal). Compren la Selva Negra, las montanhas de Boèmia, des Tatrás, dels Carpats, dels Apennins, dels Alps dinarics e del Rodòp. Se trapa dins lo Jura (500 a 1 100 m), las Vòges (400 a 1 100 m) e los Puèges del Perche, en Normandia, à 400 m d’altitude e tanben en Corsega (1000 a 1700 m). E dins los monts prèp d'Occitània se troban dins los Alps (700 a 1700 m), dins los Pirenèus (900 a 1500 m), lo Massís Central (700 a 1500 m).
Es a vegada plantat dins de pargues e jardins a de fins decorativas.
Malautiá[modificar | modificar la font]
La resisténcia de l'avet blanc als gastadors e patogèns se determina:
- Per la qualitat de l'estacion onte buta: las plantacions d'avet situadas al tèrme d’airal natural se pòdon revelar mai sensibles a de gastadors e patogèns;
- Per l'estructura e la composicion en classas d’edats dels poblaments: las estructuras capitalizadas per vielhiment e las plantacions de fòrta proporcion de poblaments d'edat son mai sensibles a la atacas fitosanitàrias;
- Par la qualitat dels plants e pel suenh donat a lor mesa en plaça dins lo cas dels poblements artificials.
Damatge de la salvagina[modificar | modificar la font]
L'avet es fòrça raspat pels cèrvids (fòrça mai en ivèrn qu’en estiu) e pendent de longs ans. Las lèbres e conilhs pòdon provocar de damatges al nivèl dels grelhs e aquò provòca de forcas.
La pollucion[modificar | modificar la font]
L'avet blanc es fòrça sensible al fluor, amb de mortalitats freqüentas.
Los campairòls[modificar | modificar la font]
Existís diferentas alteracions degudas a l’accion d'aqueles:
- L’Armillaria ostoyae es un campairòl parasit que s’ataca a dos nivèls: entre la rusca e la fusta, puèi coloniza lo sistèma racinari amb son mycelium.
Las racinas malautas en contacte amb las sanas, e que los rizomòrfs sosteren, facilitan la propagacion del campairòl.Los damatges son una poiridura pron aviada de las racinas e una secada de l’arbre començant per la cima e los tèrme de las brancas, puèi la rusca se fendilha e se destacan aisidament. Los mejans de luta son:
-
- una igièna dels poblament e dels suenhs culturals
- lo tractament de las vielhas socas
- Rasclaments circulars
- La malautiá del « redond » es une alteracion producha pel mycelium de Heterobasidion annosum. Se localiza dins lo còr de la fusta o lo campairòl provòca une poiridura roja que s’espandís en diamètre e en nautor fins a 5 o 6 m (camba cavada caracteristicas e fusta sens valor). Per lutar se pòt:
- cavar de valats prigonds de 60 a 80 cm per cenchar la taca parasitada
- levar las socas abans de tornar plantar
- tractat quimicament las socas frescas mejans d’urèa e de blau sulfacid brilhant
- Lo pairòl de l'avet se manifesta de dos biais:
- l'escoba de las mascas, qui se caracteriza per una concentracion dels rams, quilhats, fulhoses d'agulhas cortas, jaunencas e caducas, eissidas d’una tumor linhosa (durada de vida: 15 a 20 ans). L'unic biais de luta a l’ora d'ara consistís a rompre lo cicle biologic del rovilh eliminant las escobas de mascas portairas d'espòrs, de los brutlar, de la devalada cap a l'vèrn, abans la disseminacion dels espòrs. Quand l’arbre grossís, intègra l'escoba de masca que ven una pairòla.
Los insèctes[modificar | modificar la font]
Divèrs insèctes fan de degradacions al nivèl de la fusta, de las agulhas o dels còns e granas.
Lo parasitisme[modificar | modificar la font]
Lo vesc (Viscum album) es un emiparasit que s’acroca a de brancas mercé a un disc adesiu. S’enfonça dins lo cortèx de l'avet fins als teissuts conductors amb que assegura una eficaça connexion per liurar una partida de la saba de sa victima. Lo vest lèva subretot de l’aiga e de sals minerals perqu'es una planta clorofiliana.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Arbres (fr) Arbres - Jaromir Pokorny - p.32 - ISBN|2700018184 - Ed: Gründ - 1987
- ↑ Arbres
- ↑ Arbres
- ↑ Arbres
- ↑ Arbres
- ↑ Arbres
- ↑ Arbres
- ↑ Arbres
- ↑ Arbres
- ↑ Arbres
- ↑ Arbres
- ↑ Arbres
- ↑ Arbres


text:
Brica (material)
La brica es un parallelepipède rectangle de tèrra argilosa, cuèch al forn, o secat al solelh, utilizat coma material de construccion.
Se distinguís dos tipes de bricas :
- la brica plena, material tradicional fòrt ancian,
- la brica cròia, inventada al sègle XIX, qu'es uèi de luènh la mai utilizada.
La brica plena pòt èsser daissada aparenta o s'emplegar coma material de parament, mentre que la brica cròia, que presenta l'avantatge d'èsser pus leugièra e pus isolanta, es generalament enducha.
La vila de Tolosa deu son escais de « vila ròsa » a l'utilizacion generalizada de la brica aparenta dins la màger part de las construccions. Lo monument de bricas mai remirable d'Occitània es la catedrala de Santa Ceselha d'Albi (Tarn).


text:
Welcome to SeaMonkey Add-ons.
Add extra features and styles to make SeaMonkey your own.Close
Reviews for Correcteur Occitan-Languedocien
1 review for this add-on
Corregidor non vesible Rated 4 out of 5 stars
Siáu sota MacOS X 10.9 e utilizi Thunderbird 24.1.1. Malastrosament non vedhi lo Corregidor quora cliqui sobre lo boton "Ortograf". Es normal? Se non d'ont es l'error?
Me sembla qu'aparecia ámbe las precedentas versions de MacOS-Thunderbird.
Corregidor non visible
bonjorn,
Ai fach aquel version novèla per resòlvre lo problèma qu'avètz.Ai pogut faire de tests sus Windows/Linux mas pas per Mac mas normalament fa pas de diferéncia.
Calria dins u primièr temps, desinstallar lo corregidor occitan lengadocian, desinstallar aprèp thunderbird, escafar los fichièrs tots de thunderbird sus vòstra maquina e torna installar tot. I a benlèu un fichièr vièlh qu'es actiu que calriá pas.
Domatge, ai pas de Mac donc vos pòdi pas ajudar pus. Aimariai plan testar tot aquò per veire lo problèma. M'en vau veire quauqu'un qu'a un Mac se a lo meteis problèma.
A lèu,
Brunon
To create your own collections, you must have a Mozilla Add-ons account.


text:
Sofia Rotaru
Sofia Rotaru (en ucraïnian: Coфiя MиxaйлiBHa PoTapy) es una de las cantairas mai famosas d'Ucraïna). Nasquèt a Marshyntsi, Chernivtsi Oblast, lo 7 d'agost de 1947) es d'origina moldava. A cantat fòrça cançons en ucraïnian, mas tanben en rus e en Lenga moldava. Foguèt una de las cantairas mai famosas de l'anciana URSS amb de cançons coma ЧepBoHa pyTa ("ruda roja" en ucraïnian) o "PoMaHTиkэ" (Romantică) (en moldau).
Sas cançons son vengudas las cançons classicas de l'èra sovietica e pòstsovietica. Sofia participèt a sèt filmes musicals e comencèt en 1971 dins "ЧepBoHa pyTa". Joguèt lo ròtle principal dins de filmes coma "Гдe Tы, любoBb?" (Ont sès, amor?, 1980) e "Дyшa" ("arma" en 1981). A fach de viradas dins lo mond entièr amb de concèrts als Estats Units, en Asia, enEuròpa e en Austràlia. Sofia a recebut de dotzenas de prèmis, recompensas de tota mena e tanben de medalhas.
En 1986, foguèt la primièra cantaira de musica pòp que li foguèt autrejat lo títol prestigiós d'"Artista del Pòble de l'URSS". Lo qu'èra President d' Ucraïna Leonid Kuchma e lo President de Russia Vladimir Putin recompensèron Sofia Rotaru en agost de 2002 (quand fasiá 55 ans), bestowing upon her the high rank of the Hero of Ukraine for her "outstanding personal merits in the sphere of art", and the Russian order "For merits before the Nation", respectively.
While Sofia Rotaru commonly goes by this last name, son nom oficial es Yevdokymenko-Rotaru (en ucraïnian: ЄBдokиMeHko-PoTapy. Lo nom Yevdokymenko èra lo nom de son marit defuntat. Following several meses de mourning, Rotaru resumed her feverish concert and recording activity and again topped the Russian e Ukrainian charts.


text:
Lista de las listas
Aquesta lista de las listas es un omenatge a la novèla « La bibliotèca de Babel » de Jorge Luis Borges (dins son recuèlh Ficcions), descrivent una Bibliotèca infinida ; aquesta lista de las listas recampa de ligams vèrs de paginas que consistisson en una lista o que compòrtan una lista.
La lista es tanben un principi poetic practicat tre l'Edat Mejana. Eustache Deschamps e los retoricaires coma Jean Molinet ne son estats fervents, quitament coma l'Oulipo (Georges Perec, Raimond Queneau).
Es doncas la sola pagina que deuriá èsser autoreferenta.
Somari
- 1 Sciéncias exactas e naturalas
- 2 Sciéncias umanas
- 3 Istòria
- 3.1 General
- 3.2 Antiquitat
- 3.3 Edat Mejana
- 3.4 Epoca modèrna Sègles XVI e XVIII
- 3.5 Listas de dirigents
- 3.5.1 Listas eclesiastics
- 3.5.2 Sobeirans
- 3.5.3 Emperaires
- 3.5.4 Reis
- 3.5.5 Reinas
- 3.5.6 Princes
- 3.5.7 Grands-ducs
- 3.5.8 Ducs, marqueses, comtes e barons
- 3.5.9 Feudals divèrses
- 3.5.10 Princes-electors germanics
- 3.5.11 Presidents
- 3.5.12 Primièrs ministres e caps de govèrn
- 3.5.13 Govèrn
- 3.5.14 Dirigents « protocollaris »
- 3.5.15 Cònsols
- 3.5.16 Senators
- 3.5.17 Deputats
- 3.5.18 Prefèctes
- 3.5.19 Ministres
- 3.5.20 Conselhièrs generals
- 3.5.21 Autres
- 4 Militar
- 5 Geografia
- 5.1 Païses (Estats sobeirans)
- 5.2 Estats (non sobeirans), províncias, regions
- 5.3 Subdivisions d'Occitània
- 5.4 Subdivisions d'Euròpa
- 5.5 Subdivisions dels Estats Units
- 5.6 Vilas e comunas
- 5.7 Geografia fisica
- 5.8 Monuments e edificis
- 5.9 Terminologia
- 6 Politica, drech e societat
- 7 Religions e mitologias
- 8 Arts e cultura
- 9 Tecnicas e sciéncias aplicadas
- 10 Vida vidanta e lésers
- 11 Espòrts
- 12 Wikipèdia
Sciéncias exactas e naturalas[modificar | modificar la font]
- Listas dels scientifics per òrdre alfabetic
- Listas dels scientifics per òrdre cronologic
- Lista de las teorias
- Lista de las leis scientificas
- Lista dels concèptes scientifics
- Lista de las experiéncias scientificas
- Lista dels principis scientifics
- Lista dels efieches scientifics
- Lista dels instruments scientifics
- Lista dels subjèctes d'estudi scientifics
- Lista de las eqüacions e formulas
- Lista de las paradòxas
Astronomia[modificar | modificar la font]
- Lista dels articles d'astronomia
- Constellacion
- Lista de las constellacions
- Lista dels objèctes del NGC
- Lista dels asteroïdes e Lista dels asteroïdes (1-1000)
- Galariá del Sistèma Solar
- Lista dels objèctes del Sistèma Solar
- Objèctes del Sistèma Solar classats per talha
- Objèctes del Sistèma Solar classats per massa
- Objèctes del Sistèma Solar classats per distància
Botanica[modificar | modificar la font]
- Glossari botanic
- Flòra (nom scientific)
- Flòra (nom vernacular)
- Lista d'articles sus la botanica
- Lista dels botanistas
- Lista de las esséncias forestièras europèas
- Lista de las esséncias forestièras tropicalas
- Lista de las familhas de plantas de flors
- Lista de fruches
- Lista de legums
- Lista de las formacions vegetalas
- Lista de las plantas cultivadas
- Lista roja de l'IUCN (espècias vegetalas en via de disparicion)
- Lista dels arbres e arbusts indigènas de la Reünion per nom scientific
- Veire tanben las listas tocant l'alimentacion
Matematicas[modificar | modificar la font]
- Lista dels articles de matematicas
- Lista dels teorèmas
- Lista de las foncions matematicas
- Lista de critèris de divisibilitat
- Lista dels matematicieans
- Lista dels elements remarcables d'un triangle
- Lista dels polinòmis remarcables
- Lista de las conjecturas
Fisica[modificar | modificar la font]
Quimia[modificar | modificar la font]
- Quimistas
- Lista dels acids
- Lista dels articles de quimia
- Lista dels produches quimics
- Lista de compausats quimics
- Lista dels elements per nom
- Lista dels elements per simbòl
- Lista de las reaccions quimicas
- Lista de las Frasas de Risc
- Lista de las Frases de securitat
Sciéncias de la Tèrra[modificar | modificar la font]
- Glossari dels minerals
- Lista dels volcans
- Lista dels minerals
- Lista de las ròcas
- Sciéncias de la Tèrra (indèx tematic)
- Lista dels articles de geologia
Zoologia[modificar | modificar la font]
- Lista dels animals nosibles
- Lista dels insèctes xilofags
- Lista dels jardins zoologics e aqüaris del Quebèc
- Lista de las espècias d'ausèls de França
- Lista de las espècias d'ausèls de la Reünion
- Lista de las espècias d'ausèls de Guaiana
- Lista de las espècias d'ausèls de Martinica
- Lista de las espècias d'ausèls de Madagascar
- Lista dels ausèls de las Marianas del Nòrd
- Lista dels ausèls dels Etats federats de Micronesia
- Lista de peisses
- Lista dels estralhaires de las plantas cultivadas
- Lista dels estralhaires de las plantes cultivadas per tipe de cultura
- Lista roja de l'IUCN (animals en via de disparicion)
Vejatz tanben la seccion Agricultura e agronomia çai jos, per las listas d'animals d'elevatge.
Sciéncias umanas[modificar | modificar la font]
Lengas e lingüistica[modificar | modificar la font]
- Lista de las nocions estudiadas en lingüistica
- Lengas per familha
- Lengas per òrdre alfabetic
- Lengas per zona geografica
- Lista de las lengas oficialas
- Sinonims tocant las lengas
- Vocabulari de l'islam
- Laureats del Prèmi Nobel avent aprovat, estudiat o practicat l'esperanto
- Tipes de modificacions foneticas
- Fonetica istorica (seccion « principalas leis lingüisticas utilizadas en fonetica istorica de las lengas IE »)
- Siglas en espanhòl
- Escritura
- Lista dels articles tocant la tipografia
- Lista de las expressions francesas
- Lista de totas las combinasons de doas letras
- Lista de las insultas del capitani Haddock
- Figuras de retorica (o figuras d'estil)
- Lista de siglas
- Lista dels plurals de mots d'origina estrangièra
Antropologia[modificar | modificar la font]
Listas tocant los pòbles :
- Lista dels pòbles cèltas
- Lista dels pòbles cèltas de Belgica
- Lista dels pòbles cèltas d'Espanha
- Lista dels pòbles cèltas d'Itàlia
- Lista dels pòbles cèltas de Soïssa
- Lista dels pòbles galleses en França
- Lista dels pòbles cèltas d'illa de Bretanha
Istòria[modificar | modificar la font]
General[modificar | modificar la font]
- Istorians
- Istorians contemporanèus
- Batards
- Lista de las batalhas
- Lista dels cercaires en Relacions internacionalas
- Lista dels edits de França
- Lista dels explorators
- Lista de las guèrras
- Lista de personalitats assassinadas
- Lista dels pòbles ancians
- Lista de piratas
- Lista dels sètis
- Lista alfabetic de tèxtes istorics per Estat
- Lista cronologica de tèxtes istorics per Estat
- Lista dels tractats de patz
- Los tractats de París
- Lista dels articles d'istòria militara
- Lista de las revolucions
Antiquitat[modificar | modificar la font]
- Lista dels reis d'Akkad
- Pòbles galleses
- Pòbles germanics
- Dinastia dels Seleucidas
- Lista dels sites arqueologics per país
Egipte[modificar | modificar la font]
- Dieus egipcians
- Dinastia dels Ptolemèus
- Lista dels ieroglifs suportats per
- Lista totala dels ieroglifs segon la classificacion Gardiner
- Noms e prenoms egipcians dins l'Antiquitat
- Faraons per òrdre alfabetic
- Faraons per òrdre cronologic
- Temples de l'Egipte antica
- Tombèls de la valada dels Reis
Grècia[modificar | modificar la font]
Roma[modificar | modificar la font]
- Lista dels emperaires romans
- Lista dels cònsols romans de la Republica
- Lista dels cònsols romans del Naut Empèri
- Lista dels cònsols romans del Bas Empèri
- Lista dels censors
- Lista dels cognomina
- Lista dels nomina
- Lista de monuments romans
- Lista dels monuments de la Roma antica per òrdre cronologic
- Listas de las divinitats menoras romanas
Edat Mejana[modificar | modificar la font]
- Lista dels Etats del Sant Empèri
- Lista dels ducats e comtats franceses
- Lista dels evescats e arquevescats franceses
- Reialmes medievals
- Castèls franceses per òrdre alfabetic
Epoca modèrna Sègles XVI e XVIII[modificar | modificar la font]
Listas de dirigents[modificar | modificar la font]
Listas eclesiastics[modificar | modificar la font]
- Lista dels papas
- Lista dels dètz renhes pontificals mai longs
- Lista dels dètz renhes pontificals mai corts
- Lista dels arquevesques d'Aush
- Lista dels arquevesques de Lion
- Lista dels arquevesques de Roan
- Lista dels evesques d'Aire
- Lista dels evesques d'Avranches
- Lista dels evesques de Bazas
- Lista dels evesques de Baieux
- Lista dels evesques e arquevesques de Beauvais
- Lista dels evesques de Cambrai
- Lista dels evesques de Condom
- Lista dels evesques de Cornouaille
- Lista dels evesques de Coutances
- Lista dels evesques de Dacs
- Lista dels evesques d'Evreux
- Lista dels evesques de Langres
- Lista dels evesques de Laon
- Lista dels evesques de Lisieux
- Lista dels evesques de Mètz
- Lista dels evesques de Noyon-Tournai
- Lista dels evesques de Peitieus
- Lista dels evesques de Sees
- Lista dels evesques de Terouanne
- Lista dels evesques d'Anvers
- Lista dels evesques d'Utrecht
- Lista dels evesques de Constantinòble
- Lista dels patriarcas de Constantinòble
- Lista dels patriarcas d'Alexàndria
- Lista dels patriarcas d'Antiòqui
- Patriarcat d'Armenia
- Patriarcat armèni de Jerusalèm
- Lista dels rectors de la Mosqueta Al-Azhar
Sobeirans[modificar | modificar la font]
- Veire las listas de reis
Emperaires[modificar | modificar la font]
- Lista dels emperaires alemands
- Lista dels emperaires de Brasil
- Lista dels emperaires bizantins
- Lista dels emperaires d'Espanha
- Lista dels emperaires dels Franceses
- Lista dels emperaires Ming
- Lista dels emperaires d'Occident
- Lista dels emperaires del Sant Empèri
- Lista dels emperaires de Tibet
Reis[modificar | modificar la font]
- Veire las listas de reis
- Lista dels reis d'Anglatèrra, d'Escòcia e de Grand Bretanha
- Lista dels reis d'Austrasia
- Lista dels reis d'Aragon
- Lista dels reis del Baguirmi
- Lista dels reis de Bavièra
- Lista dels reis de Bedaia
- Lista dels reis dels Bèlgas
- Lista dels reis de Boèmia
- Lista dels reis de Castelha e Leon
- Lista dels reis de Chipre
- Lista dels reis de Danemarc
- Lista dels reis de las Doas Sicílias
- Lista dels reis de Dore
- Lista dels reis d'Escòcia
- Lista dels reis d'Espanha
- Lista dels reis de França
- Lista dels reis de Hanovre
- Lista dels reis de las Ellènas
- Lista dels reis de las Erulas
- Lista dels reis d'Ongria
- Lista dels reis dels uns
- Lista dels reis d'Itàlia
- Lista dels reis de Jerusalèm
- Lista dels reis de Koguriŏ
- Lista dels reis de Lere
- Lista dels reis marcomans
- Lista dels reis de Nàpols
- Lista dels reis de Navarra
- Lista dels reis del Ouaddaï
- Lista dels reis dels Païses Basses
- Lista dels reis dels Païses Basses espanhòls e austriacs
- Lista dels reis de Polonha
- Lista dels reis de Portugal
- Lista dels reis de Provença
- Lista dels reis dels Romans e dels emperaires del Sant Empèri
- Lista dels reis de Romania
- Lista dels Tsars de Russia
- Lista dels reis de Sardenha
- Lista dels reis de Saxe
- Lista dels princes e reis de Serbia (comprés Iogoslavia)
- Lista dels reis de Sicília
- Lista dels reis de Suècia
- Lista dels reis del Tibesti
- Lista dels reis de Valéncia
- Lista dels reis de Württemberg
Reinas[modificar | modificar la font]
Princes[modificar | modificar la font]
- Coprinces d'Andòrra
- Lista dels princes d'Antiòquia
- Lista dels senhors puèi princes de Mónegue
- Lista dels senhors puèi princes del Liechtenstein
Grands-ducs[modificar | modificar la font]
- Lista dels grands-ducs de Bade
- Lista dels grands-ducs de Hesse e del Rin
- Lista dels grands-ducs de Finlàndia
- Lista dels grands-ducs de Luxemborg
- Lista dels grands-ducs de Mecklembourg-Schwerin
- Lista dels grands-ducs de Mecklembourg-Strelitz
- Lista dels grands-ducs d'Oldenborg
- Lista dels grands-ducs de Saxònia-Weimar-Eisenach
- Lista dels grands-ducs de Lituània
Ducs, marqueses, comtes e barons[modificar | modificar la font]
Ducs :
- Lista dels comtes puèi ducs d'Alençon
- Lista dels comtes e ducs d'Angoleime
- Lista dels comtes e ducs d'Anjau
- Lista dels ducs d'Aquitània
- Lista dels ducs d'Auvèrnhe
- Lista dels comtes puèi ducs de Bar
- Lista dels ducs de Bedford
- Lista dels ducs de Berric
- Lista dels senhors puèi ducs de Borbon
- Lista dels ducs de Borgonha
- Lista dels ducs de Brabant
- Lista dels ducs de Bragance
- Lista dels ducs de Bretanha
- Lista dels ducs de Limborg
- Lista dels ducs de Lorena
- Lista dels ducs de Lotaringia
- Lista dels ducs de Luca
- Lista dels comtes e ducs de Luxemborg
- Lista dels comtes puèi ducs del Maine
- Lista dels ducs de Màntoa
- Lista dels ducs de Modena
- Lista dels vescomtes de Rochechouart puèi ducs de Mortemart
- Lista dels ducs de Normandia
- Lista dels ducs de Parma
- Lista dels dogs de Venècia
Comtes :
- Lista dels comtes de Labrit
- Lista dels comtes d'Armanhac
- Lista dels comtes d'Artés
- Lista dels comtes d'Auvèrnha
- Lista dels comtes de Barcelona
- Lista dels comtes de Bigòrra
- Lista dels comtes de Bles
- Lista dels comtes de Bolonha
- Lista dels comtes palatins de Borgonha
- Lista dels comtes de Chalon
- Lista dels comtes de Champanha
- Lista dels comtes de Chester
- Lista dels comtes de Chini
- Lista dels comtes de Comenge
- Lista dels comtes de Dreux
- Lista dels comtes d'Eu
- Lista dels comtes d'Evreux
- Lista dels comtes de Flandra
- Lista dels comtes de Fois
- Lista dels comtes de Genèva
- Lista dels comtes d'Enaut
- Lista dels comtes d'Olanda
- Lista dels comtes de Looz
- Lista dels comtes de Lion e de Forés
- Lista dels comtes de Melguelh
- Lista dels comtes de Meulan
- Lista dels comtes de Montbeliard
- Lista dels comtes de Namur
- Lista dels comtes de Nevers
- Lista dels comtes d'Orleans
- Lista dels comtes de París
- Lista dels comtes de Perche
- Lista dels comtes de Peitieus
- Lista dels comtes de Provença
- Lista dels comtes palatins del Rin
- Lista dels comtes de Richemont
- Lista dels comtes de Tolosa
- Lista dels comtes de Vendôme
- Lista dels comtes de Vermandés
- Lista dels comtes de Vintzgau
- Veire las listas de grands feudals
Feudals divèrses[modificar | modificar la font]
- Lista dels daufins d'Auvèrnhe
- Lista dels daufins de Vienés
- Lista dels senhors puèi princes de Joinville
- Lista dels senhors de Lusinhan
- Lista dels vescomtes de Narbona
Princes-electors germanics[modificar | modificar la font]
- Lista dels arquevesques de Colonha
- Lista dels arquevesques de Maience
- Lista dels arquevesques de Trèvas
- Lista dels comtes palatins del hin
- Lista dels comtes de Württemberg
- Lista dels ducs de Bavièra
- Lista dels ducs de Saxònia
- Lista dels sobeirans de Brandeborg puèi de Prússia
Presidents[modificar | modificar la font]
- Vejatz las listas de caps d'Estat
Primièrs ministres e caps de govèrn[modificar | modificar la font]
- Lista dels caps de govèrn d'Argeria
- Lista dels cancelièrs d'Alemanha
- Lista dels cancelièrs d'Àustria
- Lista dels grands-pensionaris
- Lista dels primièrs ministres de Belgica
- Lista dels primièrs ministres de Canadà
- Lista dels caps del govèrn danés
- Espagne, lista dels presidents del govèrn
- Lista dels Primièrs ministres de França
- Lista dels Presidents del Conselh de França
- França, lista dels caps del govèrn
- Istoric dels govèrns de França e accès a un nombre evolutiu de listas de membres del govèrn
- Lista dels Primièrs ministres d'Índia
- Itàlia, lista dels presidents del Conselh
- Lista dels primièrs ministres de Japon
- Lista dels caps del govèrn dels Païses Basses
- Lista dels Primièrs ministres de Polonha
- Lista dels primièrs ministres del Reialme Unit
Govèrn[modificar | modificar la font]
Dirigents « protocollaris »[modificar | modificar la font]
Cònsols[modificar | modificar la font]
- Listas de cònsols franceses
- Lista dels cònsols de Montreal
- Lista dels cònsols de la vila de Quebèc
- Lista dels cònsols de Roan
Senators[modificar | modificar la font]
- Veire las listas de senators franceses
Deputats[modificar | modificar la font]
Prefèctes[modificar | modificar la font]
Ministres[modificar | modificar la font]
Conselhièrs generals[modificar | modificar la font]
Autres[modificar | modificar la font]
- Lista de personatges significatius de l'istòria de Corèa
- Lista dels governadors de la Banca de França
- Lista dels membres de la Convencion Nacionala
- Lista dels presidents de la Convencion Nacionala
- Lista dels Hetmans ucraïnencs
- Lista dels Capitanis-Regents de Sant Marin dempuèi 1801
- Lista dels Capitanis-Regents de Sant Marin de 1601 a 1800
- Lista dels Capitanis-Regents de Sant Marin de 1401 a 1600
- Lista dels Capitanis-Regents de Sant Marin fins a 1400
- França, lista dels membres del Conselh Constitucional
- Personalitats politicas francesas, per òrdre cronologic
- Genealogias imperialas, reialas e princièras
- Governadors del Chiapas
- Dirigents del periòde Meiji
- Lista dels dalai-lama
- Estats princièrs de las Índias per nombre de còps de canon
- Etats princièrs dels Índias per òrdre alfabetic
- Lista dels camps de concentracion nazis
- Lista dels chaples
- Lista de las mestressas reialas
- Lista de personalitats assassinadas
- Lista d'assassins
- Lista de prisonièrs
- Lista dels miliardaris
Militar[modificar | modificar la font]
- Forças francesas fòra de la metropòli
- Lista dels grads dins l'armada francesa
- Lista dels regiments franceses
- Lista de las unitats militaras
- Lista dels veïculs blindats
- Lista dels asses de l'aviacion
- Lista dels especialistas antichars - 1939-1945
- lista dels vaissèls de la marina francesa
- lista de las unitats de l'aeronautica navala
Guèrras de la Revolucion e de l'Empèri[modificar | modificar la font]
- Lista dels generals de la Revolucion e del Primièr Empèri
- Lista dels oficièrs figurant sus l'arc de Trionf
- Lista de las armadas de la Revolucion
- Manescals d'Empèri en França
Patriotisme[modificar | modificar la font]
- Lista dels resistents
- Lista dels actors principals de la Revolucion Francesa
- Lista dels luòcs importants de la Revolucion Francesa
Geografia[modificar | modificar la font]
Païses (Estats sobeirans)[modificar | modificar la font]
- Lista dels païses del mond
- Lista dels païses del mond per continent
- Lista dels païses per superficia
- Lista dels païses per populacion
- Lista dels païses desapareguts
- Lista de fèstas nacionalas
- Lista dels païses per emissions de dioxid de carbòni
- Lista dels païses per emissions de dioxid de carbòni per abitant
- Lista de las listas d'illas
Estats (non sobeirans), províncias, regions[modificar | modificar la font]
- Estats de Brasil
- Províncias e territòris de Canadà
- Lista dels articles relatius a China
- Commonwealt
- Índia
- Lista d'articles sus Japon
- Regions de Japon
- Prefecturas de Japon
- Glossari de Madagascar
- Articles tocant Mexic
- Soïssa
- Lista dels articles tocant lo mond indian
- Lista d'articles sus Bretanha
Subdivisions d'Occitània[modificar | modificar la font]
Subdivisions pròprias d'Occitània[modificar | modificar la font]
Subdivisions de l'estat francés[modificar | modificar la font]
- Departaments franceses
- Listas de las comunas de França : dona accès a las 99 listas departamentalas de comunas
Subdivisions de l'estat italian[modificar | modificar la font]
Subdivisions de l'estat espanhòl[modificar | modificar la font]
Subdivisions d'Euròpa[modificar | modificar la font]
- Estats membres de l'Union Europèa
- Regions de l'Union Europèa
- Lista de las províncias istoricas d'Euròpa
Subdivisions dels Estats Units[modificar | modificar la font]
- Estats dels Estats Units
- Estats dels Estats Units, per òrdre d'entrada dins l'Union
- Listas dels comtats dels Estats Units : dona accès a las 50 listas de comtes per Estat
Vilas e comunas[modificar | modificar la font]
- Veire las listas de vilas
- Veire las listas de comunas
- Vilas de l'Union Europèa de mai de 100 000 abitants
Geografia fisica[modificar | modificar la font]
Climatologia
Geologia
- Lista dels principals seïsmes
- Lista dels principals desèrts
- Lista de las principalas illas
- Lista dels explorators
- Flumes de Belgica
- Lista de flumes de França
- Lista de ribièras de França
- Lista dels soms mai nauts
- Lista dels flumes mai longs
- Lista de las mars
- Lista dels lacs e mars interioras
- Lista d'estreches
- Pòrts d'Egipte
- Lista dels pòrts franceses
- Lista dels pòrts de la Mediterranèa
Monuments e edificis[modificar | modificar la font]
- Espacis verds de Peitieus lista e descriptius
- Lista dels cementèris
- Lista de las catedralas
- Lista dels castèls franceses per òrdre alfabetic
- Lista de monuments romans
- Lista dels principals barratges
Terminologia[modificar | modificar la font]
Politica, drech e societat[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
- Lista de las entrepresas
- Principalas entrepresas japonesas
- Bancas en Mexic
- Lista dels articles d'economia
- Lista dels articles en economia urbana
- Lista dels articles sus la moneda e sas colleccions
- Lista de las Borsas dins lo mond
- Lista de las Cambras de comèrci e d'industria francesas
- Lista dels economistas
Geopolitica[modificar | modificar la font]
Institucions[modificar | modificar la font]
- Lista dels diplòmas en França
- Institucions francesas
- Lista dels ministèris Franceses
- Lista dels soms del G8
Drech[modificar | modificar la font]
Personalitats[modificar | modificar la font]
Religions e mitologias[modificar | modificar la font]
- mitologia Grèca
- Mitologia romana
- mitologia nordica o Panteon nordic
- mitologia eslava
- mitologia lapona
- mitologia egipciana
- mitologia celtica
- mitologia baltica
Paginas generalistas[modificar | modificar la font]
- Georges Dumezil (lista de ses òbras complètas, e de las lengas que parlava)
- Edificis religioses
- Lista de creaturas fantasticas
Cristianisme[modificar | modificar la font]
- Estats dels articles sul Cristianisme
- Lista dels libres de la Bíblia
- Lista dels personatges de la Bíblia
- Teologians crestians
- Sant Suaris
Catolicisme[modificar | modificar la font]
- Òrdres religioses
- Lista de las congregacions catolicas
- Lista dels òrdres monastics
- Lista de las abadiás
- Lista de las abadiás e monastèris
- Lista dels papas
- Lista dels concilis
- Listas d'arquevesques
- Listas d'evesques
- Lista dels evescats e arquevescats franceses
- Lista dels prèires de Montmorenci Beaufort
- Lista dels abats de l'abadiá de Redon
- Lista dels sants
- Lista dels sants bretons
- Listas dels sants eissits de las familhas princièras
Indoïsme[modificar | modificar la font]
Islam[modificar | modificar la font]
Panteon egipcian[modificar | modificar la font]
Mitologia grèga[modificar | modificar la font]
- Genealogia de la mitologia grèga
- Lista de las creaturas fantasticas de la mitologia grèga
- Reis d'Atenas
Rastafari[modificar | modificar la font]
Arts e cultura[modificar | modificar la font]
- Lista dels musèus franceses
- Lista de musèus a l'estrangièr
- Lista dels musèus en Alemanha
- Lista dels musèus en Corèa
- Lista dels musèus als Estats Units d'America
- Lista dels musèus en Grècia
- Lista dels musèus en Mexic
- Lista dels musèus als Païses Basses
- Lista dels musèus en Peró
- Lista dels musèus en Portugal
- Lista dels musèus quebequés
- Lista dels musèus russes
- Lista dels musèus en Suècia
- Lista dels musèus soïsses
- Lista dels musèus egipcians
Arts plasticas[modificar | modificar la font]
Dança[modificar | modificar la font]
- Companhiás de dança e de ballet
- Danças per òrdre alfabetic
- Dança per país
- Pas de dança
- Personas celèbras de la dança
Cinèma[modificar | modificar la font]
- Festenals de cinèma
- Filmes abordant lo tèma de la prostitucion
- James Bond girls
- Lista de filmes qu'an mai d'una fin
- Lista dels filmes qu'an ganhat uèit oscars o mai
- Lista de las serias cinematograficas
Musica e cant[modificar | modificar la font]
- Inventari dels articles tocant la musica classica
- Lista de tèrmes musicals
- Lista dels genres musicals
- Lista de las fòrmas musicalas
- Festenals de musica
- Lista dels compositors
- Catalògs de las òbras dels compositors
- Caps d'orquèstra :
- Lista de cantairas
- Lista de cantaires
- Lista de las recompensas de Michael Jackson
- Lista de gropes musicals franceses
- Lista de musicians de jazz
- Autors-compositors-interprèts
- lista dels violonistas
- Listas d'instruments de musica :
- Lista dels instruments de clavièr (musica classica)
- Lista de las còrdas (musica classica)
- Lista dels bois (musica classica)
- Lista de las percussions (musica classica)
- Instrument de cordas
- Instrument d’enche
- Instrument d’enche simple
- Instrument d’enche doble
- Instrument d’enche liure
- Instrument de vent, cuivres
- Instrument de vent, bois
- Lista de las instruments musicals d'Africa
- Instruments d'Extrèm Orient
- Gropes de musica
- Lista dels gropes de musica
- Lista dels gropes de musica en 0~9
- Lista dels gropes de musica en A
- Lista dels gropes de musica en B
- Lista dels gropes de musica en C
- Lista dels gropes de musica en D
- Lista dels gropes de musica en E
- Lista dels gropes de musica en F
- Lista dels gropes de musica en G
- Lista dels gropes de musica en H
- Lista dels gropes de musica en I
- Lista dels gropes de musica en J
- Lista dels gropes de musica en K
- Lista dels gropes de musica en L
- Lista dels gropes de musica en M
- Lista dels gropes de musica en N
- Lista dels gropes de musica en O
- Lista dels gropes de musica en P
- Lista dels gropes de musica en Q
- Lista dels gropes de musica en R
- Lista dels gropes de musica en S
- Lista dels gropes de musica en T
- Lista dels gropes de musica en U
- Lista dels gropes de musica en V
- Lista dels gropes de musica en W
- Lista dels gropes de musica en X
- Lista dels gropes de musica en I
- Lista dels gropes de musica en Z
- Lista dels gropes de rock (alfabeticament)
- Lista dels gropes de rock en A
- Lista dels gropes de rock en B
- Lista dels gropes de rock en C
- Lista dels gropes de rock de D a E
- Lista dels gropes de rock de F a H
- Lista dels gropes de rock de I a K
- Lista dels gropes de rock de L a M
- Lista dels gropes de rock de N a P
- Lista dels gropes de rock de P a R
- Lista dels gropes de rock en S
- Lista dels gropes de rock en T
- Lista dels gropes de rock de U a V
- Lista dels gropes de rock de W a Z
- Cants tradicionals o de confrariás
Literatura[modificar | modificar la font]
Lista d'autors / escrivans :
- Autors per òrdre alfabetic
- Escrivans de lenga francesa, per òrdre alfabetic
- Escrivans de lenga francesa, per òrdre cronologic
- Escrivans americans, per òrdre alfabetic
- Escrivans angleses per òrdre alfabetic
- Escrivans angleses, per òrdre cronologic
- Escrivans angleses per genres e fòrmas literàrias
- Escrivans germanics
- Lista dels autors bretons
- Lista d'autors chineses
- Escrivans finlandeses, per òrdre alfabetic
- Escrivans ispanofòns, per òrdre alfabetic
- Lista d'escrivans italians
- Escrivans israelians
- Lista d'escrivans de lenga japonesa per òrdre alfabetic
- Lista d'escrivans japoneses per òrdre cronologic
- Lista d'escrivans ongreses
- Lista d'escrivans quebequeses
- Lista dels autors quebequeses, per òrdre cronologic
- Lista d'autors neerlandeses
- Escrivans portugueses, per òrdre alfabetic
- Lista d'autors russofòns
- Escrivans de lenga chèca
- Escrivans tunisians, per òrdre alfabetic
- Lista de poètas irlandeses
- Autors latins, per òrdre cronologic
- Autors latins, per òrdre alfabetic
Lista d'autors per genre
- Lista d'autors fantastics
- Autors de literatura de joventut
- Dramaturgi
- Lista d'autors de romans policièrs
Lista de libres :
Autres :
- Prèmi Medicis
- Corrents litteraris
- Genres e fòrmas literàrias
- Lista d'expressions al sens figurat
- Literatura
- Prèmi literari
Filosofia[modificar | modificar la font]
Teatre[modificar | modificar la font]
- Lexic teatral
- Autors de pèças de teatre
- Lista dels actors e actrices
- Lista de festenals
- Lista d'umoristas
- Lista de meteires en scèna
- Lista de pèças de teatre
- Lista de recompensas
- Lista de teatres
- Lista de cors d'art dramatica
Arquitectura[modificar | modificar la font]
Pintura[modificar | modificar la font]
- Caps d'òbra de la pintura
- Lista de pintres italians
- Pintres per òrdre alfabetic
- Principals tablèus del Lovre
Escultura[modificar | modificar la font]
Fotografia[modificar | modificar la font]
Benda dessenhada[modificar | modificar la font]
Mangà[modificar | modificar la font]
Divèrs[modificar | modificar la font]
- Lista de las recompensas e prèmis culturals
- Prèmi Nobel italians
- Planta-emblèma
- Lista de fulhetons televizats
- Lista de serias televizadas
- Lista de las listas d'animals de ficcion
- Lista de las estelas del Holliwood Walk of Fame
- Lista de farsejadas celèbras
- Lista dels Pokemon
Tecnicas e sciéncias aplicadas[modificar | modificar la font]
Agricultura e agronomia[modificar | modificar la font]
- Lista dels articles d'agricultura e d'agronomia;
- Pedologia
- Classament de las culturas per grops d'usatge
- Artropòde predator dels estralhaires
- Lista de substàncias activas de produches fitofarmaceutics autorizadas per l'Union Europèa
- Lista de substàncias activas de produches fitofarmaceutics interdichas per l'Union Europèa
- Lista de substàncias activas de produches fitosanitaris
- Lista dels engrais
- Lista dels animals d'elevatge
- Lista de las raças aseninas de França
- Lista de las raças bovinas de França
- Lista de las raças caprinas de França
- Lista de las raças ovinas
- Lista de las raças ovinas de França
- Lista de las raças porcinas
- Lista de las raças porcinas de França
- Lista de cavals de corsa
- Lista de las raças equinas de França
- Lista de las raças de gosses
Energia[modificar | modificar la font]
- Lista d'installacions del cicle del combustible nuclear
- Lista de centralas nuclearas en França
- Lista dels reactors nuclears
- Lista dels reactors nuclears en França
- Lista dels accidents nuclears
- Lista de las centralas idroelectricas a Quebèc
- Lista dels obratges idraulics del GAP
- Lista de companhiás productrices d'electricitat
Electronica[modificar | modificar la font]
Informatica e Internet[modificar | modificar la font]
- Abreviacions en informatica
- Actors del libre
- Editors de logicials comercials
- Fornidor d'accès a Internet
- Lista d'extensions de fichièrs
- Lista d'emulators d'ordinator
- Lista dels articles d'informatica
- Lista de las escòlas d'informatica
- Lista de logicials liures
- Lista dels motors de workflow
- Païses e administracions favorizant Linux
- Personas celèbras en informatica
- Programas GNU-Linux d'astronomia
Telecomunicacions[modificar | modificar la font]
- Lista dels indicatius telefonics internationals per indicatiu
- Lista dels indicatius telefonics internationals per país
Transpòrt[modificar | modificar la font]
Aeronautica[modificar | modificar la font]
- Lista dels aerodròms franceses
- Lista dels avions civils
- Lista dels avions militars
- Lista de las catastrofas aerianas
- Lista dels constructors aeronautics
- Companhia aeriana
- Lista dels operators del Boeing 707
Astronautica[modificar | modificar la font]
Automobila[modificar | modificar la font]
- Lista de las autostradas alemandas
- Lista de las autostradas americanas
- Lista de las autostradas australianas
- Lista de las autostradas austriacas
- Lista de las autostradas bèlgas
- Lista de las autostradas bresilianas
- Lista de las autostradas britanicas
- Lista de las autostradas chinesas
- Lista de las autostradas chipriòtas
- Lista de las autostradas coreanas
- Lista de las autostradas croatas
- Lista de las autostradas danesas
- Lista de las autostradas espanhòlas
- Lista de las autostradas finlandesas
- Lista de las autostradas francesas
- Lista de las autostradas ongresas
- Lista de las autostradas indianas
- Lista de las autostradas irlandesas
- Lista de las autostradas italianas
- Lista de las autostradas japonesas
- Lista de las autostradas libanesas
- Lista de las autostradas luxemborgesas
- Lista de las autostradas marocanas
- Lista de las autostradas polonesas
- Lista de las autostradas portuguesas
- Lista de las autostradas quebequesas
- Lista de las autostradas suedesas
- Lista de las autostradas soïssas
- Lista de las autostradas chècas
- Lista de las autostradas tunisianas
- Lista de las autostradas turcas
- Lista de las marcas d'automobilas
Camin de fèrre[modificar | modificar la font]
- Lista de las entrepresas ferroviàrias
- Lista dels metros de França
- Lista dels metros del mond
- Lista dels tramvias de França
- Lista dels tramvias del mond
- Lista de las estacions del metro de París
- Lista de las estacions del metro del Caire
- Lista de las estacions del metro de Montreal
Doas rodas[modificar | modificar la font]
Motòs, scooters : lista alfabetica de las marcas
Marina[modificar | modificar la font]
Divèrs[modificar | modificar la font]
Divèrs[modificar | modificar la font]
- Lista dels espleches
- [Lista de nòrmas ISO]]
Vida vidanta e lésers[modificar | modificar la font]
Vida vidanta[modificar | modificar la font]
Cosina[modificar | modificar la font]
- Veire las listas tocant l'alimentacion
Lésers[modificar | modificar la font]
- Lista d'emulators de consòla de jòcs
- Lista dels festenals
- Lista de jòcs GameCube
- Lista dels jòcs video per òrdre alfabetic
- Lista de jòcs de ròtle
- Lista dels articles sus la filatelia
- Lista de planaires
- Lista dels articles sus la moneda e sas colleccions
- Lista de revistas per la joventut
- Lista dels musèus franceses accessibles als deficients visuals
- Luòcs toristics en Japon
- Vejatz las listas tocant la television
Information[modificar | modificar la font]
- Lista de las cadenas de television d'information en continú
- Lista dels jornalistas
- Lista dels jornalistas del Canard Enchaîné
- Lista dels jornals pareguts sos la Revolucion francesa
- Lista de jornals
- Lista dels jornals argentins
- Lista dels jornals australians
- Lista dels jornals austriacs
- Lista dels jornals del Bahreïn
- Lista dels jornals bresilièrs
- Lista dels jornals canadians
- Lista dels jornals colombians
- Lista dels jornals croats
- Lista dels jornals cubans
- Lista dels jornals daneses
- Lista dels jornals egipcians
- Lista dels jornals espanhòls
- Lista dels jornals estonians
- Lista dels jornals finlandeses
- Lista dels jornals japoneses
- Lista dels jornals neerlandeses
- Lista dels jornals suedeses
- Lista dels jornals chècs
Espòrts[modificar | modificar la font]
Ciclisme[modificar | modificar la font]
- Lista dels venceires de Liège-Bastogne-Liège
- Lista dels venceires de París-Niça
- Lista dels venceires de París-Roubaix
- Lista dels venceires del Torn d'Espanha
- Lista dels venceires del Torn de França
- Lista dels venceires del Torn d'Itàlia
Rugby[modificar | modificar la font]
Fotbòl[modificar | modificar la font]
- Lista de fotbolaires
- Lista dels estadis de fotbòl franceses
- Lista dels venceires de la Liga dels Campions
- Lista dels venceires de la copa d'Euròpa dels venceires de copas
- Lista dels venceires de la copa de l'UEFA
Formula 1[modificar | modificar la font]
Esqui[modificar | modificar la font]
Tennis[modificar | modificar la font]
- Lista dels jogaires de Tennis
- Lista dels venceires de l'Open d'Australia
- Lista dels venceires de Roland Garros
- Lista dels venceires de Wimbledon
- Lista dels venceires de l'US Open de tennis
Wikipèdia[modificar | modificar la font]
- lista de las listas (autoreferéncia)
- Wikipèdia:Projècte/Ierarquizacion
- Wikipèdia:Projècte/Lista
- Wikipèdia:Paginas meta
- Wikipèdia:Lista dels portals
- Wikipèdia:Lista dels modèls
- Wikipèdia:Lista de las categorias
- Wikipèdia:Lista dels esbòsses
- Wikipèdia:Lista dels administrators
- Wikipèdia:Lista complèta dels tablèus de donadas amb paramètres (InfoBox)


text:
1820
Aquesta pagina concernís l'an 1820 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Reiaume Merina[modificar | modificar la font]
Après una tiera de campanhas saunosas per sei tropas de 1817 a 1820 (25 000 soudats mòrts segon la tradicion), lo rèi Radama Ièr decidèt de renfòrçar sei relacions ambé lo Reiaume Unit. De militars e de missionaris britanics foguèron invitats dins l'illa per modernizar l'armada e crear lei premiereis escòlas basadas sus lo modèl europèu. En particular, leis efectius militars foguèron reduchs a 15 000 òmes mai una atencion importanta foguèt donada a l'entraïnament, a l'armament (importacions de fusius, de canons e de cavaus europèus) e a la disciplina (creacion d'una ierarquia de dètz rengs).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Fisica[modificar | modificar la font]
Descubèrta d'una relacion entre electricitat e magnetisme per lo sabent danés Christian Orsted (1777-1851) durant una experiéncia d'estudi de la deviacion d'una agulha aimantada per un corrent electric. Aquò marquèt l'aparicion de l'electromagnetisme que foguèt definitivament fondat per James Clerk Maxwell en 1864.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 14 de març – Rei Victor Emmanuel II d'Itàlia (m. 1878)
- 6 d'abril - Nadar, jornalista, illustrador, caricaturista e fotograf francés (m. 1910)
- 24 de junh - Joaquim Manuel de Macedo, escrivan brasilièr (m. 1882)
- 28 de novembre - Friedrich Engels, filosòf alemand (m. 1895)
- Jules-Nicolas-André Babick, personalitat de la Comuna de París (1871) (m. 1902)
- Alexandre Langlada, escrivan de Montpelhièr (m. 1900)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 25 de genièr - Joseph Franz Weigl, violoncelista austriac (n. 1740)


text:
Ferenc Gyurcsány
Ferenc Gyurcsány (prononciat IPA: [ˈɟurtʃaːɲ]) (Pápa, Veszprém, Ongria 1961) politic ongrés e prumèr ministre d'Ongria de 2004 a 2009.
Somari
Enfància e estudis (1961-1990)[modificar | modificar la font]
Neishec eth 4 de junh de 1961, ara region occidentau de Veszprém. Eth 1984 acabèc es sòns estudis de Magisteri e comencèc es d'economia ara Universitat Janus Pannonius, a Pécs, va diplomar-s'eth 1990.
Inicis politics[modificar | modificar la font]
Gyurcsány comencèc era sua carrèra polítca as joenesses comunistes deth KISZ (Kommunista Ifjúsági Szövetség), abantes de convertir-se en vicepresident dera DEMISZ (Demokratikus Ifjúsági Szövetség), era associacion de Joeni Democratics d'Ongria, qu'ei succesora deth KISZ.
Empresari e comerçant (1990-2002) A compdar dera instauracion dera democràcia en Ongria, eth 1990, Gyurcsány se lancèc ath comèrç e fondèc vàries empreses prósperes coma ALTUS, que lo permeteren de convertir-se damb era quinzau persona mès rica deth país (1992).
Retorn ara politica (2002)[modificar | modificar la font]
Eth 2002 retornèc ara politica, coma conselhèr estrategic de Péter Medgyessy, cap deth MSZP, prumèr partit dera oposicion, ancian prumèr ministre. Dempús deth retorn ath poder des antics comunistes reconvertits; eth 21 d'abriu de 2002, Gyurcsány siguec Ministre de Joenessa, d'Espòrts e dera Enfància (2002-2004). Eth gèr de 2004 se convertic en president deth MSZP dera region occidentau de Győr-Moson-Sopron.
Prumèr Ministre d'Ongria (2004)[modificar | modificar la font]
Er ostiu de 2004, Medgyessy obliguèc a demissionar de toti es sòns cargues a Gyurcsány, hèt que provoquèc pèrder era confidança d'un des sòns sòcis de govèrn, e se forçat a demissionar. Gyurcsány ei elegit Prumèr Ministre Interin eth 25 d'agost de 2004 e investit eth 29 de seteme de 2004. Era coalicion enter eth MSZP e SZDSZ votz en Gyurcsány, ua imatge d'ua joena e "modèrna" Ongria. Eth govèrn de Gyurcsány ei actiu e comunicatiu.


text:
Djedefher
Djedefher que ho un hilh deu faraon Khofo (Keòps en grèc) e dilhèu, segon cèrtas teorias, eth medish faraon de la IVau dinastia a la seguida deu regnat de Khafra.
Lo documents contenporans no'u mentàven pas com faraon mes aquò que's pòt déver a un conflicte dab sons hrairs (en particular dan Djedefra) e lo son mastaba qu'ei degradat. Qu'ei citat totun com faraon mes per escrits de l'Emperi Navèth egipcian e qui'u pòden aver autrejat aqueth títol a posteriori per'mor deu gran respecte qu'inspirè dens la saviessa egipciana (un cèrte nombre de tèxtes sapients - los Ensenhaments de Djedefher - , e en particular capítol deu màgers deu Libe deus Mort que'u son autrejats).
La reputacion de la soa sapiença que he d'eth gaireben un diu dens los escrits egipcians posteriors.
Mentavut com faraon, lo son nom en ieroglifs que s'escriu :
Hont[modificar | modificar la font]
- Grimal, Nicolas. Histoire de l'Egypte ancienne. París : Fayard, 1988.
- Shaw, Ian. The Oxford History of Ancient Egypte. Oxford : Oxford University Press, 2000.


text:
Petőfi Sándor
Sándor Petőfi (idem Petőfi Sándor segon l'us magiar d'emplec dels noms pichons e d'ostal, Alexander Petrovics, segon l'estat civil... en "latin" e eslovac...), nascut lo 31 de decembre de 1822 ( o lo 1 de genièr de 1823...) a Kiskőrös, dins l'Empèri Austroongrés, mòrt en julh de 1849 ? (se ne dessap la data exacta)...), es un poèta e revolucionari ongrés, eròi nacional pels Magiars.
Autor de Nemzeti Dal (Cant nacional), se n'acostuma de dire qu'inspirèt la Revolucion Ongresa de 1848, que se descabestrèt amor d'emancipar lo pòble e la nacion ongreses de l'ascendent tròp ofegaire de l'Empèri, d'a Viena, Àustria, durament e estricta, dirigit.
Se moriguèt durant una batalha, en tot ne corre, al brutle, als quatre galaups, de cavals, çò dison...
Somari
La Vida[modificar | modificar la font]
Ne daissarem parlar d'esperse en Petőfi Sándor qu'escriguèt en 1846 aicesta notícia autobiografica en alemand, per un poèta d'aicesta nacionalitat, que çò se ne prepausava el d'editar las siás tròbas, per las publicar en çò sieu (segon l'edicion de las siás òbras per en Köpeczy Béla, pp 31-32, e per l'escasença del 150en aniversari de la siá naissença, en 1973... Veire bibliografia çaijós).
Garatz-aicí doncas çò que ne ditz lo quite el d'el meteis, en tot parlar de se en tresena persona:
... " Petőfi Sándor, nascut de parents paures, lo 1èr de genièr de 1823, en bèl mitan de la Puszta, al pè dels monts Mátra, entremièg Tisza e Danubi.- La siá asirança per tota mena de subordinacion lo faguèt mantun còp fugir l'escòla, que fin finala l'abandonèt en 1839.D'una passa, barrutlèt.Al cap de qualques mesadas, aconfinhat per la miséria, soldat se faguèt.- Soldat, doas annadas de temps: simple soldat e marrés.A l'enta que çò ne pensava el desertar, aguèt la fortuna d'èsser reformat, gràcias a l'intervencion d'un mètge.Tornat a la vida civila, s'ajunhèt l'escòla mas lo sieu gost constant de l'independéncia l'empachèt que i demorèsse mai d'un an; ne venguèt alavetz comedian dins una còla de teatre ambulant.Comedian itinerant, doas annadas de temps. Comedian, publiquèt son primièr poèma.Tornat a Pèst al cap de dos ans, lai faguèt estampar lo sieu primièr libre de poèmas e venguèt l'assistent del redactor d'un jornal de mòda, plaça que va ocupar pendent un an.Daissèt puèi son emplec e, dempuèi aquela epòca (debuta de 1845), viu dins aquela independéncia que tant desirèt de contunh e aimèt.La siá devisa es : "Fardèl e libertat!" Aprèp lo sieu primièr libre de poèmas, publiquèt la meteissa annada (1844), A helység kalapácsa (lo Martèl del Vilatge), poèma eroïcomic ; en 1845 : János vitéz (Joan lo Pros), conte popular ; Cipruslombok Etelke sírjáról (Rams de cipressièr del tombèl d'Etelke), poèmas lirics ; lo sieu segond libre de poèmas, Szerelem gyöngyei (las Perlas de l'amor), poèmas lirics ; en 1846 : Felhők (Nívols) , poèmas lirics ; e A hóhér kötele (la Còrda del borrèl), roman de pròsa."
... Fin de mai - debuta de junh de 1846...
Çai, aital se calava el e se ne clava l'autobiografia d'en Petöfi Sándor, poèta e escrivan ongrés. Se sap que se moriguèt devèrs julhet de 1849, mas se ne sap pas cap exactament e precisa, ni cossí nimai quora, de verai verai. Çò n'ensajarem pr'aquò d'aclarar (dins los limits de las nòstras possiblitats redusidas assatz), d'unes autres mistèris petofians... que ne son fin finala pas cap!
L'Òbra[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
L'Òbra poetica[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Los caps d'òbra poetics[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
L'Òbra en pròsa[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
de l' òbra[modificar | modificar la font]
- . . . Révolté ou révolutionnaire? - Sándor Petőfi, A travers son journal, ses lettres, écrits polémiques et poèmes......: causida dels tèxtes, prefaci e comentaris d'en Béla Köpeczy, publicat amb l'assisténcia de l'UNESCO, París - Edicions Corvina, Budapèst, 1973
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- sus YouTube... mai de 2240 documents subre en Sándor Petöfi en picar coma clau Sandor Petofi


text:
1821
Aquesta pagina concernís l'an 1821 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
- 5 de mai - Mòrt de l'emperaire Napoleon 1èr dins l'illa de Santa Elena.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Mòrt dau negus fantòche Iyoas II (1818-1821) que foguèt remplaçat per Gigar que li succediguèt sota la « proteccion » dau governador de Begamder e cap deis Oròmos. Dins lo rèsta dau país, lo caòs politic entraïnat l'afondrament dau poder imperiau en 1768-1769 contunièt.
Kaffa[modificar | modificar la font]
Mòrt dau rèi Hoti Gaocho (1798-1821). Son rèine marquèt l'apogèu territòriau dau Reiaume de Kaffa.
Sultanat de Sennar[modificar | modificar la font]
Invasion dau Sultanat per leis Egipcians. Sensa armas modèrnas, lei Funj foguèron incapables de resistir e assaièron gaire d'organizar la defensa de son territòri. Lo sultan Badi VII eu meme preferiguèt negociar sa somission en cambi d'una pension pagada per lo sobeiran egipcian. Ansin dispareguèt lo Sultanat qu'èra estat fondat en 1504 après l'afondrament d'Alodia.
America[modificar | modificar la font]
Mexic[modificar | modificar la font]
Mandat en 1820 còntra l'insureccion de Guerrero, lo coronèu Augustin de Iturbide preferiguèt finalament negociar un acòrd ambé leis insurgents en febrier. Dich plan d'Iguala, prevesiá la formacion d'un Empèri de Mexic independent dirigit per lo rèi Ferdinand VII ò un prince de son ostau. Lo catolicisme demorava religion d'Estat e la Glèisa gardava sei bens e sei privilègis. Enfin, l'egalitat juridica èra establida. Iturbide e Guerrero jonhèron sei tropas e, en aost, lei leialistas espanhòus foguèron vencuts e obligats d'acceptar lo plan. En setembre, Iturbide venguèt president d'una regéncia.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 11 de febrièr - Auguste Mariette, egiptològ francés (m. 1881)
- 2 d'abril - Carles Poncy, escrivan tolonenc (m. 1891)
- 9 d'abril - Charles Baudelaire, poèta e escrivan francés (m. 1867)
- 26 de junh - Bartolomé Mitre, president d'Argentina (m. 1906)
- 11 de novembre - Fiodor Dostoievskii, escrivan rus (m. 1881)
- 12 de decembre - Gustave Flaubert, escrivan francés (m. 1880)
- 24 de decembre - Gabriel García Moreno, president d'Equator (m. 1875)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 23 de febrièr - John Keats, poèta anglés (n. 1795)
- 5 de mai – Napoleon Bonaparte, emperaire dels franceses (n. 1769)


text:
1344
Aquesta pagina concernís l'an 1344 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra civila acomençada en 1341. Joan VI Cantacuzèn conoguèt de dificultats importantas en causa de la partença de seis aliats turcs, atacats en Anatolia per de Latins, e de divèrsei traiments dins son camp. Pasmens, capitèt de se mantenir dins lo centre e lo sud de Tràcia. De son caire, la regéncia negocièt l'aliança dei Bulgars que se limitèron a una pichona ataca dins lo nòrd de Tràcia. I conquistèron divèrsei vilas frontalieras mai demorèron luench dei tropas de Cantacuzèn. Dins lo nòrd-oèst de Grècia, lei Sèrbes, oficialament aliats a la regéncia, contunièron la conquista dau territòri imperiau per lo sieu interès.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Mòrt dau negus Amda Seyon Ièr (1314-1344) qu'aviá acomençat l'estructuracion de l'estat etiopian ambé la redaccion dau Kabra Nagast, epopèia literària depintant leis originas mitologicas de la dinastia salomoniana, e ambé l'adopcion d'una regla de succession clara (institucion de la Montanha dei Rèis) permetent de defugir una guèrra entre pretendents. Foguèt remplaçat per son fiu Newaya Krestos (1344-1372).