text:
Genèsi
Lo libre de la Gènesi es lo primièr libre de la Torà (Pentateuc), e tanben lo primièr libre de la Tanakh, la Bíblia Ebrieva, e de l'Ancian Testament crestian.
Lo nom del libre en ebrieu es בראשׁית Bərêšîth, qu'es lo primièr mot que foguèt escrich e que significa al començament de. Los cinc libres de la Torà foguèron nomenats en ebrieu amb lo primièr mot del tèxte. En grèc se nomenava Γέveσις Genesis, que significa "naissença", "creacion", "causa", "principi", "font" o "origina".
Contenguts[modificar | modificar la font]
Dins lo contèxte teologic, la Genèsi es lo libre dels començaments: de la tèrra, del pecat, de la promesa de restabliment e de l'eleccion del pòble d'Israèl. Los mots principals son:
- La Creacion: la presentacion d'un Dieu unic que creèt tot çò qu'existís.
- La Casuda: la desobediéncia d'Adam e Èva qu'introduguèt la mòrt, fisica e esperitala, dins lo monde.
- Lo Deluvi universal: la corrupcion e degradacion posteriora de l'umanitat que provoquèt lo deluvi, del qual solament Noé e sa familha foguèron salvats.
- Babel: La tèrra que se tornèt poblar aprèp la confusion de las lengas a Babel.
- Abraam: l'eleccion d'Abraam, causit per Dieu per èsser paire de son pòble.
- Egipte: la secada que faguèt que el patriarca Jacòb, filh d'Isaac, e los seus dotze filhs migrèron cap a Egipte.
Totes poden se resumir dins un cicle dona divina - traïson de l'òme - aliança que se trapa dins tot l'Ancian Testament.
Atal doncas, la Genèsi explica l'istòria dels aujòls dels patriarcas del pòble d'Israèl, dempuèi la Creacion fins a l'installacion en Egipte de la familha del patriarca Jacòb. Qualques capítols de la Genèsi son de mai coneguts de tota la Bíblia: Adam e Èva, Caín e Abèl, l'Arca de Noé, la Torre de Babel o los patriarcas Abraam, Isaac e Jacòb .
Autor[modificar | modificar la font]
Segon la tradicion josieva e crestiana, lo libre auria estat escrich per Moïses, coma lo rèsta del Pentateuc, dirèctament inspirat per Dieu o adaptant recits orals ja existissent. Atal, a vegadas se nomena lo Primièr Libre de Moïses.
L'ipotèsi documentària, qu'estúdia lo libre filologicament, afirma qu'es una mescla de minimum tres tèxtes, que se poden reconeisser per lo biais diferent de nomenar Dieu. Lo genre literari es la cronica o lo libre istoric, pasmens vòl pas dire que lo contengut cal èsser pres litaralament, se fa referéncia solament al tipe narratiu. De fach, la majoritat de las personas, cresents o non, afirman que la Bíblia se cal legir metafòricament.
Datacion[modificar | modificar la font]
Las teorias mai comunament acceptadas actualament (malgrat qu'existís fòrça polemicas al subjècte) afirmen que la Genèsi seriá estada escricha aproximativament al sègle V, quand de levitas fusionèron tres libres dels sègles IX a VII que reculhiguèron de la tradicion orala del pòble d'Israèl.
La Genèsi en ebrieu[modificar | modificar la font]
Los fragments de la Genèsi pus vièlhs conservat actuals son del sègle I aC e son eissits del nomenats Manuscrits de la mar Mòrta. Son de documents escriches en ebrieu antic e sens vocalas. A Jerusalèm, i a escriches del sègle X que tornèron aparéisser a la mitat del sègle XX coneguts coma lo Codex Alèp.
La Genèsi en grèc[modificar | modificar la font]
Segon la tradicion, la Bíblia foguèt tradusida al grèc antic al sègle III aC. Se consèrvan de fragments grècs de la Genèsi del sègle I aC.
Al Vatican i a una còpia quasi completa d'una Genèsi datant del sègle IV (lo Codex Vaticanus) e una autra del sègle V (Lo Codex Alexandrinus). Son los libres de la Genèsi mai vièlhs conservats.


c: text/html

text:
Paraíba
Paraíba es un estat de la Region Nòrd-est de Brasil. Confronta los estats de Rio Grande do Norte al nòrd, Ceará a l'oèst, e Pernambuco al sud. A l'èst es bordat per l'Ocean Atlantic.
Sa superfícia totala (56 439,8 km2) es similara a la de Croàcia. Sa capitala es la vila de João Pessoa.
Istòria[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo clima predominant es tropical, amb variacions de precipitacions en caduna de las diferentas regions. Dins la region del sertão i a un clima semiarid. Sus lo litoral lo nivèl de las pluèjas pòt despassar los 1500 mm annals.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
377
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 377 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Lòng de la riba sud de Danubi, revòuta dei Visigòts de Fritigern qu'èran estats durament mautractats per lei còmtes romans Lupicinus e Maximus.
Visigòts[modificar | modificar la font]
Perseguida de l'installacion malaisada dei Visigòts de Fritigern en Mèsia. En particular, lo còmte roman Lupicinus contunièt de lei secutar e de lei mautractar (famina, recrutament fòrçat de mercenaris, obligacion de vendre d'enfants coma esclaus...). La sarradura dau mercat de Marcianopolis foguèt l'eveniment decisiu qu'entraïnèt una revòuta dei Visigòts. Per assaiar de reglar la situacion, Lupicinus assaièt de negociar de condicions melhoras ambé Fritigern mai son invitacion èra en realitat una temptativa d'assassinat e lei gardas dei caps visigòts foguèron chaplats. Pasmens, Fritigern foguèt finalament pas tuat car donèt au còmte roman l'assegurança d'èsser capable d'amaisar la situacion e d'arrestar l'insureccion. Aquò li permetèt de demorar en vida e de jonher son camp onte prenguèt la tèsta de la revòuta. Lo movement se desvolopèt alora rapidament e lei tropas frontalieras de Lupicinus foguèron vencudas e obligadas de se retirar.


text:
Bigòrra
Bigòrra qu'ei ua petita region d'Occitània que s'intègra ena grana region istorica de Gasconha e que cobreish ua part deths Pirenèus. Que's pòt considerar tanben coma un gròs parçan que fedèra eths quate petits parçans seguents: eth Naut Ador, eras Baronias Gasconas, Lavedan e eth País de Tarba.
Era sua capitala istorica es Tarba. Ua auta vila celèbra qu'ei Lorda.
Eth gentilici qu'ei bigordan -a.
Zona d’invasion romana, Bigòrra que patí der'oposicion entre eras monarquias francesa e anglesa. Qu’estó eth lòc deras guèrras de religion avant de conéisher era temporada de prosperitat deth sègle XVIII.
Après era Revolucion, Bigòrra, federada dab l'encontrada vesia deras Quate Vaths, qu’estó arreconeguda coma eth departament deths Hauts Pirenèus mercés a Bertran Barèra, deputat deth Terç Estat.
Eth termalisme, er’epòca romantica ed eras aparicions dera Santa Verge a Lorda que balhèn ath país ua orientacion toristica. Era revolucion industriau que’s hesó dab era construccion de centraus idroelectricas mercés ath potenciau plan hòrt qu’arrepresentan eras ressorsas d’aiga. Eths Hauts Pirenèus que horniscón a França òmes e indústrias ath moment deras guèrras francoalemandas e qu’estón ua tèrra d’arcuelh entaths refugiats espanhòus. Tanben era fin deth sègle XIX, eth radicalisme que mestregè era vita politica de Bigòrra, despartida uei dab eths partits socialista e comunista (mei que mei ena banlèga de Tarba).


text:
Demagogia
La demagogia (en grèc δnuaYwYίa`, "pòble" + "conduire"), segon lo concèpte d'Aristòtel es una fòrma impura de govèrn democratic que consistís a exercir lo poder ne aprofeitant de las massas indisciplinadas.
Ara es considerada coma una estrategia politica que consistís a convocar las emocions (sentiments, amors, òdis, paurs, desirs) per obtenir lo sosten popular, mai sovent mejans l'usatge de la retorica e la propaganda.
Tanben se pòt considerar coma un tipe pervertit d'oratoria, que permet d'atirar cap als seus interesses pròpri las opinions dels autres utilizant de sofismes o d'arguments d'aparéncia valids que aprèp d'una analisi de las circonstàncias, pòdon revelar invalids o simplistes.
Polibi la definiguèt coma una oclocracia.
Formas de demagogia[modificar | modificar la font]
Arguments que trencan las relacions logicas entre los elements o alara adòptan de premissas en evendéncia inacceptablas. Entre autres i a lo sofisme de causa falsa, l'argument circular, l'argument ad hominem e la referéncia a una autoritat sens rapòrt al cas tractat.
Manipulacion de Sens
Los mots, en mai d'un sens denotatiu, an tanben un sens connotatiu implicit, aportat pel contèxte e per las coneissenças partejadas entre los interlocutors, qu'afortisson las idèas e opinions, mai sovent de biais mens conscient que lo seu sens denotatiu. Dins la causida dels mots, un discors denotativament neutre pòt connotar (vejatz connotacion) de sens addicionals, depenent del contèxte e de la relacion amb l'opinion de l'audiéncia, o dels auditors del discors (vejatz interpretacion, pragmatica, sens). D'aquel biais, los contenguts implicats son dificils de refutar.
Omissions
Se presenta una informacion incomplèta e se n'extrai de problèmas possibles, d'objeccions e dificultats, d'aquò tot resulta una presentacion d'una realitat falsejada sens recórrer dirèctament a la mentira.
Redefinicion de la lengua
S'eliminan d'un biais progressiu los mots que menòran la posicion del demagòg, amb l'intencion de modificar o far desapareisser la forma de pensar que s'opausa als seus arguments.
Fòrça exemples d'aquel se pòdon veire en dins la literatura (la novèla 1984 de George Orwell o The Handmaid's Tale de Margaret Atwood), mas tanben dins la vida vertadièra e sobretot en la politica.
Tactica del desviament
Consistís a desviar la discussion d'un punt delicat pel demagog cap a un tèma que domena o que presenta qualque avantatge en fácia del seu opausant o contradictor. Se respond pas dirèctament a las questions o a las escomesas.
Estatistica fòra del contèxte
Consistís a utilizar de donadas chifradas per far la basa una ipotèsi o afirmacion, que son fòra del contèxte e rebatant gaire la realitat.
Denigrament
Consistís a associar una idèa o grop de personas amb de valors negativas, amb l'objectiu qu'aquela idèa o grop de personas sián vists negativament.
Fals dilèma
Tanben conegut coma falsa dicotomia, fa referéncia a una situacion qu'anbedos punts de vista alternatius son presentats coma las unicas opcions politicas. Per exemple: "ès amb ieu o contra ieu". Se bastís una definicion simplista de la realitat e d'aquel biais se consirará pas las autras possibilitats.


text:
Lignac
'Lignac' (nom francés; lo nom occitan es pas documentat) es una comuna —en partida peitavina-santongesa, en partida occitana—, en Lemosin, situada dins lo departament d'Indre e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat en lo sud-oèst del departament, al limit amb lo departament de la Viena. A situat en la region naturala del Boischaut Sud, al se del parc natural regional de la Brenne. Ocupa lo tresen luòc del departament en tèrmes de superficie.
Se situa a : 63 km de Châteauroux, 25 km del Blanc e 12 km de Bélâbre.
Las municipalitats limitrophes son : Liglet, Bélâbre, Chalais, Prissac, Dunet, Chaillac, Coulonges, Tilly e Thollet.
Lo territòri communal a adaigat pel riu Anglin.
Lo territòri communal es desservi per las rotas départementales : 15, 32, 32a, 32b, 44, 53, 61 e 118.
La parca ferroviaire la mai prèpa es la parca de Argenton-sus-Creuse, situada a aperaquí 35 km. La municipalitat es desservie per la linha L de la ret L'Ala Bleue. L'aeropòrt mai prèp es çò aeropòrt de Châteauroux-Centre, situat a aperaquí 73 km.
Lo territòri communal a traversat pel sentier de grand randonnée de país : Vallée de la Creuse e de la Anglin.
La commune est située dans le sud-ouest du département, à la limite avec le département de la Vienne. Elle est située dans la région naturelle du Boischaut Sud, au sein du parc naturel régional de la Brenne. Elle occupe la troisième place du département en termes de superficie.
Elle se situe à : 63 km de Châteauroux, 25 km du Blanc et 12 km de Bélâbre.
Les communes limitrophes sont : Liglet, Bélâbre, Chalais, Prissac, Dunet, Chaillac, Coulonges, Tilly et Thollet.
Le territoire communal est arrosé par la rivière Anglin.
Le territoire communal est desservi par les routes départementales : 15, 32, 32a, 32b, 44, 53, 61 et 118.
La gare ferroviaire la plus proche est la gare d'Argenton-sur-Creuse, située à environ 35 km. La commune est desservie par la ligne L du réseau L'Aile Bleue. L'aéroport le plus proche est l'aéroport de Châteauroux-Centre, situé à environ 73 km.
Le territoire communal est traversé par le sentier de grande randonnée de pays : Vallée de la Creuse et de l'Anglin.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
[[Fichier:Chateau-Guillaume 002.JPG|left|thumb|Naut=Los ostals de Castell-Guillaume.|Los ostals de Castell-Guillaume.]]
Es en aquela municipalitat #que se tròba Castell-Guillaume. Installat en la pichona vallée de la Allemette, a la cœur del val de Anglin, lo castèl Guillaume es una poderosa fortalesa bastida entre 1087 e 1112 per Guillaume IX, pòrti de Aquitaine. Los sieus fils Guillaume X fa engrandir lo donjon a Modèl:La s , abans que la proprietat passa a las mans de la familha de la Trémoille. Desmantellat Jos Richelieu, es reconstruit e restaurat a la fin de la Sègle XIX.
Ne remembrar de la pichona filha de Guillaume IX la se truca de còps lo castèl de Aliénor de Aquitaine. Se sap egalament que Del Guesclin #combatre a proximitat contra los Angleses. Castell-Guillaume #èsser amassat a Lignac en 1819 (anciana parròquia e comuna). Pendent la Revolucion, per seguir un decrèt de la Convencion (An II), Castell-Guillaume càmbia de nom contra Guillaume-Tell[1].
La parròquia levava antany de la abbaye de Sant-Savin. Lignac #Èsser cap de-luòc de costat pendent la Revolucion.
[[Fichier:Chateau-Guillaume 002.JPG|left|thumb|alt=Les maisons de Château-Guillaume.|Les maisons de Château-Guillaume.]]
C'est dans cette commune que se trouve Château-Guillaume. Installé dans la petite vallée de l'Allemette, au cœur du val d'Anglin, le château Guillaume est une puissante forteresse bâtie entre 1087 et 1112 par Guillaume IX, duc d'Aquitaine. Son fils Guillaume X fait agrandir le donjon au Sègle XIII , avant que la propriété passe aux mains de la famille de La Trémoille. Démantelé sous Richelieu, il est reconstruit et restauré à la fin du Sègle XIX.
En souvenir de la petite fille de Guillaume IX on l’appelle parfois le château d'Aliénor d'Aquitaine. On sait également que Du Guesclin combattit à proximité contre les Anglais. Château-Guillaume fut réuni à Lignac en 1819 (ancienne paroisse et commune). Durant la Révolution, pour suivre un décret de la Convention (An II), Château-Guillaume change de nom pour Guillaume-Tell[2].
La paroisse relevait jadis de l'abbaye de Saint-Savin. Lignac fut chef-lieu de canton durant la Révolution.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Charles Bouyssi, Comunas e de parròquias de Auvergne, meses en linha l'an 2002, consultat lo 18 de novembre de 2008.
- ↑ Charles Bouyssi, Communes et paroisses d’Auvergne, mis en ligne en 2002, consulté le 18 novembre 2008.


text:
Saint-Crespin-sur-Moine
Saint-Crespin-sur-Moine es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquel vilatge angevin se situa en la region de las Mauges.
Ce village angevin se situe dans la région des Mauges.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Istoricament la municipalitat fasiá partida Mauges, en la region de las Caminas meridionalas Bretanha-Anjau (a l'entorn de Montfaucon).
Historiquement la commune faisait partie des Mauges, dans la région des Marches méridionales Bretagne-Anjou (autour de Montfaucon).


text:
Nauvoo
Nauvoo (נָאווּ "èster polida", ebrèu Nåvu, ebrieu tiberian Nâwû) ei ua petita ciutat en comtat de Hancock, en extrèm oèst deth estat de Illinois, Estats Units. Compde damb ua poblacion de 1,071 abitants (cens actuau) des 20,121 abitants deth comtat de Hancock, Nauvoo atrè un gran nombre de visitants cada an per arrason deth sòn legat istorico-religiós, tant entàs membres dera Glèisa de Jesucrist des Sants des Darrèri Dies e d'auti grops derivadi deth movement des Sants des Darrèri Dies, atau coma er auer estat ua des notables comunitats utopiques icarianas nòrd-americanes. Eth sòn entorn ath riu Misissipi li ahig elements naturaus peculiars der estat d'Illionis. Era ciutat siguec fondada per Joseph Smith (hilh), e nomentada per eth der idiòma ebrèu damb ortografia anglosajona, mot que proven deth libre d'Isaías 52:7, «Quin polida ei er envolòpa des montanhes ...!» Er aspècte religiós que dominaue eth passat de Nauvoo a perdut ímpetu aué en dia, ara ei ua region mès que mès productora de vin, en tot auer eth vitatge mès ancian der estat. Eth còde postau de Nauvoo ei 62354.
Fondacion de Nauvoo[modificar | modificar la font]
A començaments de 1839, es membres dera Glèisa de Jesucrist des Sants des Darrèri Dies que hugien de Misuri coma resultat dera Guèrra Mormona de 1838, e ua proclamacion legau coneishuda coma era òrde d'exterminación, sentenciada per alavetz governador d'aguest estat, Lilburn W. Boggs, Arribèren a Quincy. Es abitants de Quincy, estonadi per eth tracte dificil des sòns vesins en Missouri, dauriren era sua ciutat e es sues pòrtes as refugiats. Jusep Smith, eth president dera glèisa, demorèc empresoat ena Preson de Liberty, en Missouri. Un des sòns conselhèrs ena Prumèra Presidéncia, Sidney Rigdon, auie estat liberat e s'amassèc damb eth còs dera glèisa en Quincy. Israèl Barlow, un que n'auie hugit de Missouri, entrèc a Illinois mès ath nòrd qu'era resta deth grop de mormon, e dant-se compde en aguest airau qu'un agent, Isaac Galland, auie metut ara venta ua grana quantitat de terren en airau de Commerce. Barlow contactèc es caps dera glèisa damb era prepausa, en tot hèr que Galland auesse era oportunitat d'aufrir a Rigdon e es membres dera glèisa títols de tèrres en comtat de Hancock, atau coma en airaus ar aute costat der arriu, en comtat de Lieg deth territòri d'Iowa. Es caps dera recentaments fondada glèisa crompèren era tèrra, atau coma es quasi enterament vacants lòcs de Commerce en 1839, en tot començar immediataments era colonizacion de Sants, coma se cridauen entre s'es fidèus. Fèbles ath cap de mesi de mautractament, se les permetec a Smith e auti caps dera religion, escapar de Liberty, aplegant-se damb Sants des Darrèri Dies en Commerce, en mai de 1839. Smith tornèc a anomenar eth pòble coma Nauvoo, en tot voler díder, era polida. Maugrat eth nòm, eth lòc siguec, ath començament, un pantano qu'arrés auie desvolopat. Epidemias de cólera, malària e fèbre tifoidea crubèc eth sòn prètz entre es mormones, enquia qu'eth pantano siguec drenado.[1] Era mès petita comunitat de Commerce auie uns pòqui bastiments, de manèra que, en responsa ara immediata demanda d'abitacions, eth bastiment d'edificacions comencèc rapidaments. Cèrti elements deth plan generau d'ua ciutat un còp sometut per José Smith en 1833, coneishuda entre era glèisa coma eth mapa de Sión, sigueren usadi en dessenh de carrèrs e distribucion des lòts en Nauvoo. Era comunitat comencèc a bastir cases damb marcs de husta, anexos, jardins, òrts e parcèles entà pastoreo e apacentamiento d'animaus, cadun lòc en un ordenat sistèma cuadriculado. En generau, es edificacions èren unifamiliares, similares as estils de bastiment de Naua Anglatèrra, damb bastisses comerciaus e industriaus en tot seguir eth madeish patron.
Nauvoo istorica[modificar | modificar la font]
Nauvoo ei un pòble damb un ric eretatge istorica entath \movement de Santos des Darrèri Dies. Era proprietat de diti punts istorics ei entre era Comunitat de Crist e era Glèisa de Jesucristo de Santos des Darrèri Dies, qui compartissen es madeishes origines. Era Comunitat de Crist, organizada peth hilh de José Smith, ei proprietària dera major part d'edificacions des planicies deth sud e manten diuèrsi lòcs istorics d'importància localizada en e ath torn de Nauvoo. Entre eri s'includissen era granja de José Smith, era cridada botiga de ladrillos ròis, la Maride Mansion e eth \cementèri familiau de Smith que guarde cap ar arriu Mississippi, eth lòc a on José e Emma Smith son enterradi atau coma eth sòn frair, Hyrum Smith. Es guides toristiques s'organizen e partissen deth Centre de Visitants d'aguesta glèisa, localizat en la partís sud dera ciutat, accessibla des dera carretèra 96. Pera sua part, era Glèisa de Jesucristo de Santos des Útlimos Dies son proprietària dera majoritat des lòcs istorics restants en Nauvoo, en tot includir era casa de Brigham Young, Heber C. Kimball E d'auti membres dera glèisa des dies des sòns inicis, atau coma d'autes bastisses istorics d'importància. Era majoritat d'aguesti lòcs ei daurida entath public, a on s'exibissen articles istorics, e es gires son supervisadas per misioneros de servici, generauments dirigides peth torista madeish. Ei frequent presenciar produccions teátricas en scenaris e près der arriu Mississippi. Aguesta glèisa tanben compde damb un centre de visitants damb sales de teatre e un mapa relèu de Nauvoo der an 1846.
Comunitats[modificar | modificar la font]
Nauvoo ei plaçada près der arriu Mississippi, compde damb 3 otèls o motelei en ua ràdio de 15 km, totalizando 216 abitacions entà huéspedes. Adicionalmente I a 8 posadas damb un totau de 25 abitacions e 20 cases disponibles entà renda a visitantes. ena madeisha ràdio de distància, i a 7 restaurants, ua pista de gòlf, 2 pistes publiques de tennis, 6 capèles de glèises protestantes, 1 parròquia catolica e accès public ar arriu Misisipi. Pas compde encara damb un Country Club, piscinas publica ne sinagogas josiva.
Educacion[modificar | modificar la font]
Nauvoo compde damb escòles publiques laguens eth sistèma Nauvoo-Colusa qu'includissen ua escòla primària, combinada damb era escòla segondària. Era escòla primària a 130 mainatges inscriti damb 14 mèstres, e era escòla segondària ath sòn còp a a 190 adolescents damb 19 mèstres. Era taula directiva escolara a estat recentaments en tot considerar era possibilitat de júnher es darrèri dus ans dera segondària damb eth sistèma vesin d'escòles publiques de Warsaw. Nauvoo Pas compde damb universitatei de pre-grad, posgrado o tecniques. Era universitat mès pròplèu ei a 80 km e era escòla universitària tecniciana a uns 20 km. Eth promiei dera pròva pre-universitària ACT d'estudiants de Nauvoo ei de 22.7, eth promiei der estat d'Illinois ei 21.4 deth temps que eth promiei deth país ei de 21.
Referéncies[modificar | modificar la font]
- ↑ Brooks, Juanita (1962), written at Glendale, Califòrnia, John Doyle Lieg, Zealot, Pioneer, Builder, Scapegoat, Arthur H. Clark Co. pp. 47-48


text:
Obervisse
Obervisse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los vestigis d'una via romaine an #èsser descobèrts sul ban de la municipalitat, en portant dins lo vilatge vesin de Boucheporn, centre important de produccion de ceramica sigillée pendent la epòca gallo-romaine. Al Mièja Edat, lo vilatge dépendait del anciana província de Lorraine, en la distincion de Varsberg e la comuna de Boucheporn.
Les vestiges d'une voie romaine ont été découverts sur le ban de la commune, menant au village voisin de Boucheporn, centre important de production de céramique sigillée durant l'époque gallo-romaine. Au Moyen Âge, le village dépendait de l'ancienne province de Lorraine, dans la seigneurie de Varsberg et la mairie de Boucheporn.


text:
Montigny-sur-l'Hallue
Montigny-sur-l'Hallue es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo sòl de la municipalitat aperten a las formacions terciària e quaternaire ; daissa dificilament passar l'aiga. Lo fons de la vallée de la Hallue a recobert de alluvions ; la longitud de las pendentas, se tròba marnes e glaises verdas ; los marnes e calcaires constituisson los 2/3 del territòri.
La vallée de la Hallue se ramifie en divèrses pichons vallons pas @dénommer. L'altitud culminante se tròba al nòrd-oèst.
A lo-dessus de las tèrras glaises verdas, una capa d'aiga sosterranha alimenti los potzes de la municipalitat e de las fonts. La mai abondiua d'aquelas fonts es aquela de la fontaine publica situada al sud-oèst.
Lo cors del Hallue es habituellement flac. En temps de pluèjas esperlongadas o de fonte de las nèus, es alimentée per divèrsas ruisseaux[1].
Le sol de la commune appartient aux formations tertiaire et quaternaire ; il laisse difficilement passer l'eau. Le fond de la vallée de l'Hallue est recouvert d'alluvions ; le long des pentes, on rencontre des marnes et glaises vertes ; les marnes et calcaires constituent les 2/3 du territoire.
La vallée de l'Hallue se ramifie en plusieurs petits vallons non dénommés. L'altitude culminante se trouve au nord-ouest.
Au-dessus des terres glaises vertes, une nappe d'eau souterraine alimente les puits de la commune et des sources. La plus abondante de ces sources est celle de la fontaine publique située au sud-ouest.
Le cours de l'Hallue est habituellement faible. En temps de pluies prolongées ou de fonte des neiges, elle est alimentée par plusieurs ruisseaux[2].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
De las armas de pèira, de las poteries e de monedas de l'epòca gallo-romaine an #èsser d'amassadas sul territòri. En extrasent la tourbe, s'es descobèrt las traces d'una via pilòtes dessús en connectant Montigny e Vilaincourt (uèi en la municipalitat de Behencourt).
Las fondacions d'un castèl féodal èran encara visibles l'an 1830.
Jos LouisXI, Montigny aperteniá a la familha de Lalain, del partit de Charles lo Téméraire.
En 1636, un còrs de cavalièrs alemands al servici del rei de França, i aguèt capturat pels Espanhòls.
Lo 23 de decembre de 1870, lo vilatge a #èsser lo teatre de combats, al cors de la batalha de la Hallue[3].
Des armes de pierre, des poteries et monnaies de l'époque gallo-romaine ont été trouvées sur le territoire. En extrayant la tourbe, on a découvert les traces d'une voie sur pilotis reliant Montigny et Vilaincourt (aujourd'hui dans la commune de Behencourt).
Les fondations d'un château féodal étaient encore visibles en 1830.
Sous LouisXI, Montigny appartenait à la famille de Lalain, du parti de Charles le Téméraire.
En 1636, un corps de cavaliers allemands au service du roi de France, fut capturé par les Espagnols.
Le 23 décembre 1870, le village a été le théâtre de combats, au cours de la bataille de l'Hallue[4].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Nòta communale de 1899 pel Sr. Vaquet. Archiu départementales de la Soma : 4° 100
- ↑ Notice communale de 1899 par M. Vaquet. Archives départementales de la Somme : 4° 100
- ↑ Nòta communale de1899, op. cit.
- ↑ Notice communale de1899, op. cit.


text:
Ferrals de las Corbièras
Ferrals de las Corbièras ( Ferrals-les-Corbières en francés) es una comuna lengadociana en Lengadòc de las Corbièras situada dins lo departament d'Aude e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Commune de las Corbièras sus l'Orbiu
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
La viticultura amb lo vin de Corbièras e Corbièras botenac.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Glèisa de Sant Genèst, sègle XII


text:
Mont dels Olius
31° 47′ 00″ N 35° 15′ 03″ E / 31.78333, 35.25083
Lo Mont dels Olius (var. Mont dels Olivièrs, Mont deis Oliviers), en ebrieu הר הזיתים, Har HaZeitim; en arabi :جبل الزيتون, الطور , Jebel ez-Zeitun; es una sèrra situada a l'èst Jerusalèm e nomenada aital en referéncia als olius que butan suls seus pendís. Al pè de la montanha se trapa los Jardins de Gethsemane ont Jèsus demorèt a Jerusalèm, d'après la Bíblia. Lo Mont dels Olius es lo sit de fòrça eveniments biblics importants. Los soldats de l'armada romana de la desena legion campèron sul Mont pendent lo Sètge de Jerusalèm en 70, que precedís a la destruccion de la vila.
Dins lo Libre de Zacarias lo Mont dels Olius es identifiat coma l'endrech ont Dieu comencèt la redempcion dels mòrts a la fin dels temps. Per aquesta rason, los Josieus an sempre volgut èsser enterrat sul mont, e dels temps biblics fins a uèi, la sèrra foguèt utilizada coma cementèri pels josieus de Jerusalèm. Son estimadas a 150 000 tombas subre lo mont, e tanben las de mantunas figuras famosas coma Zacarias, Yad Avshalom, e de grands rabins del sègle XV al sègle XX demest los quals Abraham Isaac Kook, lo primièr grand rabin ashkenazí del Fogal Nacional Josieu en Palestina mandatària.


text:
Arancon
Arancon[1] (Erango en basco, Arancou en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha e en Baisha Navarra. Administrativament, que's tròba dens lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània.
L'agricultura qu'ei la basa de l'economia. Que i a ua peirèra de calcari.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Las comunas tòcatocantas que son Càmer au nòrd-oèst, La Bastida a l'èst e Vergüei-Vièlanava au sud-oèst.
Qu'ei traversada per un afluent de l'arriu de Bidosa e per un tributari deu Gave de Pau.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge qu'apartienèva au reiaume de França e non pas au de Navarra devath lo Regim Ancian. Que dependèva de la Senescaucia de Dacs. Que hè partida deu "Bascoat" dens lo sens de la lei Pasqua de 1995.
Lo 1 de genèr de 1973 que s'uní dab Vergüei e dab Vilanava entà har ua sola comuna, mes lo 15 de noveme de 1977 que tornè independent.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Qu'arcuelh mantun ostau tradicionau deus sègles XVIIau e XVIIIau e la glèisa de l'Assompcion, deu sègle XIIIau, situada suu Camin de Sant Jaume, qui a un polit portau gotic e un lavador.
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
D'après lo "Diccionari toponimic de las comunas de Lanas e Baish Ador" per Benedicta Boyrié-Fenié


text:
Nasir ad-Din at-Tusi
Nasir ad-Din at-Tusi (1201-1274) èra un sabent iranian musulman dau sègle XIII. Durant sa jovença, jonhèt la sècta deis Assassins en causa deis invasions deis armadas mongòlas de Gengis Khan. Pasmens, après la capitulacion deis Assassins a Alamut, acceptèt de jonhar la Cort de l'Ilkhanat e lo khan Hulagu li faguèt bastir un important observatòri a Maragha que venguèt lo centre scientific pus important dau periòde. Foguèt l'autor d'un nombre important d'òbras importantas :
- en astronomia, publiquèt divèrseis estudis sus lo movement deis astres que li permetèron de desvolopar un modèl geocentric dau Sistèma Solar. Foguèt tanben a l'origina d'uneis otís matematics utilizadas per lo Polonés Nicolau Copernic per establir son sieu Sistèma Solar eliocentric au sègle XVI. De mai, capitèt de calcular una valor precisa de la precession deis equinòccis e d'escriure la premiera publicacion dei principis complèts dei trigonometrias planas e esfèricas.
- en biologia e medecina, foguèt un pionier de la teoria de l'evolucion. Per exemple, supausèt l'evolucion de l'Òme a partir deis animaus pus evolucionats. Puei, imaginèt un modèl de formacion e d'evolucion de l'Univèrs a partir de particulas elementàrias que se seràn diferenciadas per venir de particulas pus complèxas a l'origina dei mineraus, dei plantas, deis animaus e finalament de l'èsser uman.
- en quimia e en fisica, enoncièt una version primitiva de la conservacion de la massa. Publiquèt tanben un trabalh sus la teoria dei colors basada sus lei mesclas de seccions blancas e negras.
- en matematicas, en mai de seis estudis liats a sei recèrcas astronomicas, estudièt lei racinas dei nombres entiers. Trobèt tanben lo metòde dau triangle de Pascal per calcular rapidament un binòmi de poissança n.
- en teologia, publiquèt divèrseis òbras regardant la Kalam chiista.


text:
Ciutat Vella (Barcelona)
La Ciutat Vella es un dels dètz districtes de Barcelona. Es lo districte numèro 1 e limita amb Sants-Montjuïc per l'oèst, l'Eixample pel nòrd, Sant Martí per l'èst, e la Mar Mediterranèa pel sud. Coma lo sieu nom o indica, conten lo centre istoric de la vila. La siá estenduda reven aperaquí a la compresa dins las muralhas entre lo sègle XIV e lo sègle XIX, a l'excepcion de per lo quartièr de la Barceloneta, que ne demorava defòra.
Lo districte es format dels seguents quartièrs:
- La Barceloneta. Populacion (2005): 15 528
- El Gotic. Populacion (2005): 26 982 hab.
- El Raval. Populacion (2005): 46 322 hab.
- Sant Pere, Santa Caterina i la Ribièra. Populacion (2005): 22 558 hab.
La siá populacion segon l'INE lo 1èr de genièr de 2005 èra de 111 290 abitants.


text:
Lo Capaironet Roge
Lo Capaironet Roge (var. Lo Chapaironet Roge) es un conte popular europèu que n'existisson de variantas nombrosas. Es estat transcrich, entre d'autres, per Charles Perrault en francés (Le Petit Chaperon rouge) e los fraires Grimm en alemand (Rotkäppchen). Encara qu'es considerat coma un conte per de mainatges, conten d'elements referents a la violéncia, lo sèxe e lo canibalisme. L'istòria se centra dins lo contrast entre lo mond luminós e segur del vilatge e lo mond escur del bòsc, una antitèsi tipicament medievala.
Foguèt publicat per lo primièr còp en 1697 dins Les Contes de ma mère l'Oye (Los Contes de ma maire l'Auca).


text:
Gramatica occitana segon los parlars lengadocians
La Gramatica occitana segon los parlars lengadocians, mai sovent coneguda coma la Gramatica occitana d'Alibèrt, foguèt una de las òbras fondamentalas per la fixacion de la grafia dicha "classica" de l'occitan. Foguèt escricha per Loís Alibèrt e publicada a Barcelona en 1935.
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquela gramatica pareguèt çò primièr en tròces dins la revista Òc. En 1935 la Generalitat de Catalunya, per mejan de l'Oficina de Relacions Meridionals, l'estampèt, mas la Guèrra civila espanhòla ne geinèt la difusion. Calguèt esperar 1976 que se sortiguèsse una edicion novèla e revisada deguda a Ramon Chatbèrt, editada pel Centre d'Estudis Occitans de l'Universitat Pau Valèri de Montpelhièr. En 2000 l'Institut d'Estudis Occitans e l'Institut d'Estudis Catalans la tornèron estampar.
Contengut[modificar | modificar la font]
La Gramatica occitana a marcat prigondament lo movement renaissentista occitan. La referéncia explicita d'Alibèrt per sa gramatica èra la Gramàtica catalana de Pompeu Fabra e l'autor voliá que son òbra aguèsse lo meteis resson social que la del Pompeu Fabra. La gramatica d'Alibèrt a quatre caracteristicas que ne fan una òbra màger:
- Es escricha en occitan.
- Es una gramatica descriptiva dels parlars lengadocians.
- Es l'òbra qu'es a la basa del desvolopament de la grafia classica (e mai se n'es pas a l'origina).
- Es una gramatica prescriptiva (ditz las formas que cal emplegar e las que cal pas) que fonda la nòrma classica de l'occitan e qu'a per ambicion d'èsser a la basa d'una lenga literària. Es aquela caracteristica que noiriguèt la polemica a l'entorn de l'òbra, ajudada pel ton categoric de l'autor.
- Es una òbra qu'anticipa las aplicacions possiblas a d'autres dialèctes occitans que lo lengadocian, e que se fonda sempre sus una concepcion globala de la lenga occitana.
Mas se l'òbra es ara en partida contestada, es a l'origina de la difusion de la grafia classica e de la nòrma classica, amb las adaptacions de Pèire Bèc pel gascon o de Robèrt Lafont pel provençal. Tanben es la font de las principalas temptativas d'estandardizacion del lengadocian, que sián las de Jacme Taupiac, de Rogièr Teulat o de Patric Sauzet.
La descripcion (sos)dialectala[modificar | modificar la font]
A mai de son prètzfach normatiu, l'òbra d'Alibèrt es plan rica en informacion dialectala. La variacion sosdialectala del lengadocian i es descricha pro menimosament dins mantuna part de l'òbra que siá en fonologia o en morfologia e una mapa amb la toponimia en occitan, que permet de visualizar aqueste ensems de sosdialèctes, i es fornida tre la debuta del libre.


text:
Balhargues
Balhargues (Baillargues en francés) es una comuna occitana de Lengadòc, situada dins lo departament d'Erau e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'origina de Balhargues se deu al fach que la Via Domícia passava per aquel endrech. A ras d'aquela rota un roman, Ballius, faguèt bastir una villa, compresa dins un vast domeni agricòla. Long del temps, la populacion i cresquèt fins que nasquèt lo vilatge de Balhargues que sa primièra atestacion es datada de 819, dins un document que l'emperador franc Loís lo Pietós cedissiá a l'avesque de Magalona, sos dreches sus las tèrras de l'airal.


text:
Lucheux
Loucheux en picard ( Lucheux en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat es vesina de #Saber-Sant-Leugièr[1] pel -Calava. A traversat pel riu Grouche, afluent del Authie.
La commune est voisine de Sus-Saint-Léger[2] dans le Pas-de-Calais. Elle est traversée par la rivière Grouche, affluent de l'Authie.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo castèl a pres pel capitani en protestant Cocqueville en 1568 (tresena guèrra de religion).
Es egalament assiégé e preses en 1595, en lo moment d'una operacion annèxa del banc de Doullens, pels Espanhòls de Hernando Teillo de Porto Quadrar (huitième e darrièra guèrra de religion).
Le château est pris par le capitaine protestant Cocqueville en 1568 (troisième guerre de religion).
Il est également assiégé et pris en 1595, lors d’une opération annexe du siège de Doullens, par les Espagnols d'Hernando Teillo de Porto Carrer (huitième et dernière guerre de religion).
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Associacion del Sant-Leugièr, « {{{Títol}}} ». Consultat lo 28 d'abril de 2008
- ↑ Association des Saint-Léger, « Sus-Saint-Léger - 62 ». Consultat lo 28 avril 2008


text:
Nicotinamida adenina dinucleotid
La nicotinamida adenina dinucleòtid (NAD o NADH ) es un coenzim derivat de la vitamina B3 e que sa foncion principala es l'escambi d'electrons e de protons en la produccion d'energia de totas las cellulas. Lo NAD interven dins de multiplas reaccions del metabolisme d'oxido-reduccion. Quand un enzim oxida un substrat per desidrogenacion, los atòms d'idrogèn arrancats d'aquel substrat son cedits per l'enzim al NAD ; aqueste agís coma agent oxidant en acceptant dos electrons (e un proton), daissant liure dins lo mitan d'autre proton:
Lo NADH es la forma redusida del NAD+, doncas possedís dos electrons (e un proton) de mai. Lo NADH agís coma transportaire de 2e- e 1H, per acabar per los cedir. Dins lo catabolisme aerobi, lo NADH cedís sos electrons al complèxe NADH-desidrogenasa (lo primièr element de la cadena respiratòria) plaçat dins la membrana intèrna de la mitocondria; dins lo catabolisme anaerobi, coma dins la fermentacion lactica, lo NADH cedís sos electrons a l'acid piruvic que se redusís a acid lactic. Lo NADP a un mecanisme d'accion similar al descrich pel NAD. La foncion principala del NADP es l'oxidacion de la glucosa-6-fosfat en 6-fosfat-gluconat dins la via de las pentòsas, via alternativa de l'oxidacion de la glucòsa. Las formas redusidas del NAD s'obtenon de la glucolisi e del cicle de Krebs principalament.


text:
Antartida
Antartida o Antartica es un grand continent de la Tèrra. Se tròba a l'entorn dau Pòl Sud e es enrodat per l'ocean Antartic. Ten un clima freg e extrèm qu'entrepacha l'installacion d'una populacion umana permanenta. Pasmens i a una vida animala e vegetala e leis umans lai installan de basas per l'exploracion e l'experiment scientific.
Lo tractat d'Antartida enebís las revindicacions territorialas, e gela las d'abans l'aplicacion del tractat (1961):
- Antartida argentina
- Antartida australiana
- Antartida britannica
- Antartida chilena
- Dependéncia de Ross
- Illa de Pèire I
- Tèrra d'Adelia
- Tèrra de la Rèina Maud
Doas zonas èran pas revindicadas:


text:
Vœlfling-lès-Bouzonville
Voelfling-lès-Bouzonville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Vilatge de la distincion lorraine de Bérus, antany de la parròquia tréviroise de Leiding, uèi de Castèl-Roge.
- Village de la seigneurie lorraine de Bérus, jadis de la paroisse tréviroise de Leiding, aujourd'hui de Château-Rouge.


text:
986
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 986 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra acomençada en 980 còntra lei Bulgars que conquistèron Larissa e s'avancèron fins a la region de Corint. De còntra-ofensivas bizantinas leis obliguèron de se retirar e permetèron de portar la guèrra en Bulgaria onte lei Bulgars averèron una batalha dins la region de Sofia ai Pòrtas de Trajan (17 d'aost). Aquela desfacha entraïnèt la revòuta dau generau Bardas Focas en Anatolia que foguèt solament vencut en 989 e permetèt ai Bulgars d'atacar lei posicions bizantinas dins lei Balcans.


text:
Bisbat d'Urgèl
Er Bisbat d'Urgèl (Evescat) ei ua demarcacion eclesiastica de Catalonha e Andòrra sufragània dera glèisa Metropolitana de Tarragona. Era sua origina ei, aumens, deth sègle V damb caplòc en la Seu d'Urgèl e eth nòm der Avescat ei restacat damb eth territòri istoric der Urgellet a on se tròbe eth caplòc. Ath madeish temps eth caplòc deu eth sòn nòm ar Avescat d'Urgèl donques qu'eth latin vicus Sedes Urgelli signifique quartièr de la Seu d'Urgèl o caplòc der Bisbat d'Urgèl.
Tanben es important lo pariatge que portèt Andòrra a èsser un coprincipat e poder se manténer aital coma dins unic estat catalan independent, en essent los evesques d'Urgèl Coprince d'Andòrra, amassa, a l'ora d'ara, amb lo president de la Republica Francesa coma successor dels dreches de l'ostal comtal de Fois.
Lo temple principal de la diocèsi es la Catedrala de Santa Maria d'Urgèl de la Seu d'Urgèl. Los santuaris de mai renom a l'avescat son çò del Sant Crist de Balaguer, lo de la Maire de Dieu de Núria e, dins lo Principat d'Andòrra, lo de Nòstra Madama de Meritxell. An recebut la coronacion canonica las Marededéus de Meritxell, a Andòrra (1921), Valldeflors de Tremp (1922), Miracle de Balaguer (1955), Núria (1967) e Canòlich de Sant Julià de Lòria (1999). La Maire de Dieu de Núria, amassa amb Sant Ermengol, es patrona principala de l'avescat (1956), del temps que Sant Ot d'Urgell o es de la ciutat d'Urgèl (1133).


text:
Melieg
Melieg en breton ( Meillac en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La parròquia de Meillac fasiá partida del doyenné de Dòl en levant del évêché de Dòl e èra jol vocable de sant Martin. I aviá cossí trève La Capèla-a las-Filzméens.
La paroisse de Meillac faisait partie du doyenné de Dol relevant de l'évêché de Dol et était sous le vocable de saint Martin. Elle avait comme trève La Chapelle-aux-Filzméens.


text:
Oman
Oman (nom complèt : Sultanat d'Oman) es un estat d'Asia e d'Orient Mejan situat au sud-èst de la Peninsula Aràbia. A de frontieras ambé leis Emirats Arabis Units au nòrd, l'Arabia Saudita a l'oèst e Iemèn au sud-oèst. Es una monarquia absoluda dirigida per un sultan que sa capitala es Mascate. Es un estat ancian que sa formacion acomencèt tre la premiera mitat de l'Edat Mejana ambé l'adopcion de l'islam ibadista coma religion. Au sègle XIV, lo país venguèt un actor important dau comèrci asiatic. Aquò li permetèt de venir una poissança navala importanta dins l'Ocean Indian e de conquistar divèrsei comptadors comerciaus lòng dau litorau orientau africa e en Asia. Lo demorèt fins a la mitat dau sègle XIX e lo declin dau comèrci d'esclaus. De divisions intèrnas agravèron l'afebliment d'Oman que deguèt tenir còmpte deis ambicions dei poissanças colonialas, especialament lo Reiaume Unit. En 1891, lo sultan signèt ansin un tractat d'amistat que fèt intrat son país dins l'esfèra d'influéncia britanica. Dins aquò, capitèt de mantenir son independéncia e aprofichèt l'ajuda britanica per afirmar son autoritat sus lo sud-èst de la Peninsula Aràbia. Fins au començament deis annadas 1970, aquò permetèt de conquistar pauc a pauc lo territòri actuau dau Sultanat.
Oman es un estat principalament desertic que sa populacion si concentra dins lei zònas litoralas dau nòrd-èst e dau sud-oèst. En 2014, èra poblat de 4 milions d'abitants mai, coma dins leis autreis estats petrolièrs d'Orient Mejan, aviá una populacion estrangiera fòrça important. Sa lenga oficiala es l'arabi e l'islam ibadista es sa religion principala. Aquò es una particularitat dau país qu'es l'unic estat musulman qu'es ni sunista ni chiista. Son economia es basada sus l'esplecha de jaciments d'idrocarburs.
Lo gentilici es omanita (idem omanés, -esa).
Somari
- 1 Geografia
- 2 Istòria
- 3 Organizacions politica e territòriala
- 4 Afaires estrangiers e defensa
- 5 Economia
- 6 Cultura
- 7 Liames intèrnes
- 8 Bibliografia
- 9 Nòtas e referéncias
Geografia[modificar | modificar la font]
Geografia fisica[modificar | modificar la font]
Oman si situa au sud-èst de la peninsula d'Aràbia e es enviroutat per la Mar d'Aràbia au sud e au sud-èst e per lo Golf d'Oman au nòrd-èst. A una frontiera terrèstra ambé leis Emirats Arabis Units au nòrd, l'Aràbia Saudita a l'oèst e Ièmen au sud-oèst. La superficia dau territòri omanés es de 309 500 km². Sa topografia pòu si devesir entre regions principalas que son :
- lo plan desertic centrau qu'ocupa la màger part dau país. Es una region d'altitud febla (generalament entre 0 e 200 m) qu'es liada au desèrt d'arena Rub al-Khali. En causa de son clima fòrça inespitalier, es una region gaire abitada[1].
- lei montanhas dau Djebel Akhdar situadas au nòrd. Forman una cadena montanhósa auta e traversuda que sa cima pus auta (Djebel Shams, 3 020 m) es lo ponch culminant dau territòri omanés. Lei precipitacions li son feblas mai sufisentas per permetre l'existéncia d'estèpas e de seuvas descontinuas. Aquò permet tanben l'agricultura e la region es lo centre istoric d'Oman. D'un costat e d'autre dei montanhas, li a d'oeds e d'oasis.
- lei còlas de Dhofar situadas au sud lòng dau litorau son una region d'alitud intermediària. Es relativament umida gràcias ai plueias de mosson.
- lo plan litorau nòrd es una region seca amb un nombre important d'oasis importants e la vila portuària de Mascate qu'es lo centre principau dau país.
Clima[modificar | modificar la font]
Segon la classificacion de Köppen, la totalitat dau territòri omanés presenta un clima desertic sec e caud. Pasmens, li a de nuanças en foncion de la proximitat ambé l'ocean, de l'influéncia de l'altitud e de l'efèct dei plueias de mosson :
- lo plan centrau presenta de condicions fòrça aridas ambé de temperaturas que pòdon de còp passar 50°C e de precipitacions anualas mejanas entre 10 e 50 mm[2].
- lo plan litorau nòrd a un clima similar au plan centrau ambé de condicions leugierament mens duras car la temperatura li es rarament superiora a 47°C e lei precipitacions anualas si situan entre 75 e 150 mm. D'ivèrn, la temperatura demora entre 18 e 26°C[2].
- lei montanhas dau Djebel Akhdar an un clima qu'oscilla entre de condicions deserticas e semideserticas. D'efèct, lo nivèu de precipitacions pòu agantar mai de 250 mm anuaus dins certaneis endrechs e fins a 900 mm sus lei cimas pus importantas[2].
- lei còlas de Dhofar son una region pus freja en causa de la preséncia regulara de vents e d'una sason umida de mosson entre junh e setembre. Lei precipitacions li son ansin generalament superioras a 500 mm[2].
Oman si situa au limit dei zònas de formacion dei ciclònes tropicaus dau nòrd-oèst de l'Ocean Indian. Lo sultanat es donc de còps tocat per de ciclònes ò de tempèstas tropicalas e reçaup alora de quantitats d'aiga importantas a respèct dei precipitacions anualas (65 mm a Mascate en 1981)[3].
Demografia[modificar | modificar la font]
En 2014, la populacion totala d'Oman èra estimada a 4,0 milions d'abitants. Coma leis autrei país productors de petròli de la region, la proporcion d'estrangiers li èra fòrça importanta (44% en 2013). Leis abitants èran generalament joves (50,3% avián mens de 24 ans en 2014) e urbanizats (73,4% en 2011) car la mitat de la populacion viviá a Mascate ò dins lo plan litorau nòrd. La capitala èra la vila pus importanta ambé mai d'un milion d'abitants dins son aglomeracion. Lo segond centre demografic d'Oman èra la vila meridionala de Salalah (200 000 abitants dins l'aglomeracion) situada dins lei còlas de Dhofar.
L'esperança de vida èra granda (75 ans en 2014) e lo taus de fertilitat relativament important (2,86 enfants per frema). Aquò permet donc un taus de creissença important de la populacion que seis efècts son amplificats per una imigracion importanta. Lo govèrn sosteniá en partida aquela imigracion gràcias a de lèis sus la nacionalitat favorablas ai descendents dei familhas omanesas partidas s'installar dins lei comptadors dau sultanat au sègle XIX. En particular, es relativament aisat per un abitant de Zanzibar ò de Gwadar ambé d'originas omanesas d'obtenir la nacionalitat dau país. La populacion d'Oman es donc d'origina variada en causa de la preséncia d'Omanés naturalizats venguts d'Africa, de Paquistan ò d'Iran e de trabalhaires estrangiers principalament originaris de Paquistan, d'Índia, de Bangladèsh, d'Egipte, de Marròc e dei Filipinas. En 2014, lo mestissatge entre lei diferents grops èra fòrça feble mai la coexisténcia èra pacifica.
Lengas[modificar | modificar la font]
L'arabi es la lenga oficiala d'Oman e es parlat per la màger part de la populacion. Pasmens, si troba divèrsei minoritats linguïsticas eissidas de populacions autoctònas qu'an gardat l'usatge de lengas tradicionalas ò de populacions eissidas deis Omanés partits dins leis ancians comptadors comerciaus dau sultanat. Unei lengas indigènas (kumzari, bathari, harsusi e hobyót) son menaçadas de disparicion en causa de la reduccion dau nombre de locutors[4]. Dins aquò, doas lengas localas an una situacion melhora (shehri ambé 25 000 locutors en 1993, mehri ambé 100 000-120 000 locutors en Ièmen e en Oman).
Lei lengas importadas per lei populacions imigradas son aquelei dei comptadors majors dau sultanat d'Oman dau sègle XIX coma l'anglés parlat per lei mitans d'afaires, lo swahili parlat en Zanzibar e lo balochi parlat dins lo sud-èst d'Iran e l'oèst de Paquistan.
Religion[modificar | modificar la font]
Oman organiza ges de recensament religiós au sen de sa populacion. En 2010, leis estimacions donavan una majoritat larga ai musulmans que formavan 86% de la populacion. La tendància que predominava èra l'ibadisme qu'es la religion de 75% dei nacionaus omanés. Oman a donc la particularitat d'èsser l'unic país musulman dominat per un corrent religiós que fa partida ni dau sunisme ni dau chiisme. En fòra de l'ibadisme, li a de populacions localas que son sunitas, especialament dins lo sud e dins lo plan litorau nòrd e chiitas dins lei províncias pus meridionalas. Lei trabalhaires estrangiers musulmans son principalament sunitas.
En mai de l'islam, si pòu trobar divèrsei minoritats religions qu'èran per òrdre d'importància lo cristianisme (6,5%), l'indoïsme (5,5%) e lo bodisme (0,8%). Son generalament la religion dei trabalhaires estrangiers que demoran pas dins lo país. Pasmens, existiá tanben d'Omanés naturalizats non musulmans, especialament aquelei que venián d'Índia. Leis autrei religions gropavan mens de 1% de la populacion e l'ateïsme (0,2%) èra quasi desconegut.
La libertat religiosa es oficialament respectada per lo govèrn. Pasmens, li a divèrsei restriccions regardant la bastida de luecs de culte non musulmans. Per exemple, leis edificis actuaus son sovent tròp pichons entraïnant ansin de problemas d'organizacion que limitan lei possibilitats de desvolopament dei religions importadas coma lo cristianisme ò l'indoïsme.
Istòria[modificar | modificar la font]
Preistòria e Antiquitat[modificar | modificar la font]
Lei traças umanas pus ancianas sus lo territòri dau Sultanat d'Oman actuau datan de 125 000 ans. En Mesopotamia Antica, la region omanesa èra dicha Magan e entreteniá de relacions comercialas (encens, coire... etc.) ambé leis estats mesopotamians tre lo milleni III av. JC. Lei descubèrtas arqueologicas an tanben mostrat l'existéncia de liames antics entre Oman, Índia, Egipte e Pèrsia[5].
L'islamizacion e l'adopcion de l'ibadisme[modificar | modificar la font]
L'islamizacion dau territòri omanés actuau aguèt luec dins lo corrent dei darriereis annadas de la vida de Maomet e s'acabèt rapidament après sa mòrt en 632. La region foguèt alora integrada dins lei Califats Omeia e Abbassida. Pasmens, en causa de sa posicion alunchada dei centres dau poder califau en Siria ò en Iraq, venguèt un refugi per d'aversaris de l'autoritat centrala. Au sègle VIII, leis Omanés deis oasis interioras adoptèron l'ibadisme, una version moderada dau kharidjisme, e elegiguèron un imam ibadista en 791. L'isolament dau país a respèct deis autrei regions aràbias permetèt lo mantenement d'aquela forma particulara de la religion musulmana e Oman es a l'ora d'ara l'unic estat arabi que la majoritat de sa populacion es ni sunita ni chiista.
Lo desvolopament dau comèrci omanés[modificar | modificar la font]
Dins lo corrent de l'Edat Mejana, leis Omanés dau litorau comencèron de participar au comèrci maritim de l'Ocean Indian, dau Golf Persic e de la Mar Roja. Au sègle XIV, èran venguts una poissança marchanda importanta e prospèra. Pasmens, au sègle XVI, deguèron luchar còntra leis ambicions de Portugal que conquistèt Mascate e gardèt la vila fins a 1650. Puei, a la fin dau sègle XVII e au començament dau sègle XVIII, leis Omanés ataquèron lei possessions portuguesas d'Africa Orientala. Prenguèron Mombasa (1698), Zanzibar (1699) e Kilwa (1710) avans de resistir ai còntra-ofensivas portuguesas. En 1752, un tractat fixèt lo limit deis esfèras d'influéncias respectivas au cap Delgado.
En 1744, Ahmat ibn Said foguèt elegit imam ibadista. Fondèt la dinastia dei Ben Said que capitèt de contuniar la politica d'expansion militara e comerciala d'Oman fins au sègle XIX. D'efèct, gràcias a son ròtle primordiau dins lei comèrcis d'esclaus e d'espècias, venguèt la poissança economica dominanta dau litorau d'Africa Orientala. Venguda lo centre d'aquel ensems, l'illa de Zanzibar venguèt la capitala dau sultanat en 1840.
Lo periòde d'influéncia britanica e l'unificacion territòriala[modificar | modificar la font]
Tre la mitat dau sègle XIX, lo comèrci omanés deguèt faciar una tiera de dificultats que lo menèron a un declin. Premier, de conflictes de succession entraïnèron sa fragmentacion en 1856. Zanzibar declinèt alora rapidament e venguèt un protectorat britanic en 1890. Puei, l'interdiccion dau comèrci d'esclaus per lei Britanics, la construccion dau Canau de Suèz, lo desvolopament de la propulsion de vapor e la demenicion dei revenguts eissits dau trafec d'espècias entraïnèron la roïna de la màger part dei marchands omanés[6] [7].
Oman deguèt alora tenir còmpte deis ambicions dei poissanças colonialas per protegir seis interès e son independéncia[8]. Per exemple, en 1854, lo sultan foguèt obligat de laissar leis illas Kouria Mouria ai Britanics. En cambi, lo govèrn omanés capitèt d'obtenir l'autorizacion de Londres per ocupar la region de Dhofar en 1879. Puei, en 1891, lo sultan signèt un tractat d'amistat ambé lo Reiaume Unit que fèt intrar Oman dins l'esfèra d'influéncia britanica. Pasmens, permetèt au poder omanés de pas venir un protectorat e d'obtenir una ajuda militara e diplomatica poderosa regardant uneis afaires importants dins lo corrent dau sègle XX[9].
La premiera crisi intèrna que necessitèt l'ajuda britanica aguèt luec au començament dau sègle e foguèt entraïnada per la contestacion de l'autoritat dau sultan per certaneis ibadistas. En 1913, leis opausants elegiguèron un imam e prenguèron lo contraròtle de la màger part deis oasis. Dins aquò, gràcias au sostèn de Londres, lo sultan capitèt de mantenir son autoritat sus lei zònas litoralas[10]. Puei, aquel afaire si transformèt en crisi internacionala dins lo corrent deis annadas 1950 dins l'encastre de la question de la definicion dei frontieras regionalas. En particular, l'oasi de Buraïma foguèt revendicada per Oman, per Abu Dhabi e per l'Arabia Saudita. Après un conflicte lòng de 1955 a 1959, leis Omanés, totjorn sostenguts per Londres, conquistèron la region contestada maugrat una ajuda militara saudita ais ibadistas rebèls de l'interior[11].
Puei, en 1963, comencèt ambé la revòuta dei tribüs de Dhofar la segonda crisi intèrna grèva que necessitèt un sostèn important de part dau Reiaume Unit. D'efèct, en 1967, lo govèrn comunista sud-iemenita comencèt d'apondre una ajuda militara ais insurgents[12]. Per sauvar son aliat, lei Britanics encoratjèron e sostenguèron una intervencion de l'armada iraniana en 1971-1975 que permetèt finalament de vencre l'insureccion[13].
Lo Sultanat d'Oman dempuei 1970[modificar | modificar la font]
En 1970, un còp d'estat intèrne a la dinastia reiala e sostengut per lei Britanics permetèt au sultan Qabus bin Said Al Said de prendre lo poder[14]. Rompèt ambé la politica isolacionista de son paire e adoptèt una politica de modernizacion accelerada dau país gràcias ai ressorsas petrolièras descubèrtas a la fin deis annadas 1960 e au començament deis annadas 1970[15] [16]. Per s'aparar còntra una menaça estrangiera, mantenguèt lei liames d'Oman ambé lo Reiaume Unit e se placèt tanben sota la proteccion deis Estats Units d'America. En 1980, acceptèt l'installacion d'una basa estatsunidenca sus son territòri. L'esplecha deis idrocarburs a favorizat la prosperitat dau Sultanat qu'es vengut un estat ric e estable[17]. Aquò a tanben permes au sultan de mantenir son poder absolut maugrat una democratizacion progressiva (adopcion d'una constitucion, creacion d'un conseu legislatiu ambé de poders limitats... etc.).
Organizacions politica e territòriala[modificar | modificar la font]
Forma de l’estat e organizacion dau poder[modificar | modificar la font]
Oman es una monarquia absoluda dirigida per lo sultan Qaboos bin Said Al Said assistit per un gabinet. Lo país tèn pas de partits politics ni de legislatura. Dins aquò, existisse un conseu bicamerau qu'es cargat de conselhar lo sultan e qu'es pauc a pauc dotat de poders legislatius. Lo foncionament deis institucions es organizada per la Lèi basica de l'Estat, adoptada en 1996, que sèrve de constitucion.
Poder executiu[modificar | modificar la font]
Lo poder executiu es tengut per lo sobeiran omanés qu'es lo centre deis institucions. En 2014, lo sultan Qaboos bin Said Al Said ocupava lei fonctions de cap de l'Estat, de cap dau govèrn, de comandant suprèm dei fòrças armadas, de ministre de la defensa, de ministre deis afaires estrangiers, de ministre dei finanças e de cap de la banca centrala. Noma leis autrei ministres de son gabinet que son sovent chausits au sen de la familha reiala.
Lo sultanat es normalament ereditari. Pasmens, Qaboos bin Said Al Said a pas de fiu e a pas designat d'eiretier. Per organizar sa succession, a creat en plaça un conseu dinastic cargat d'elegir a l'unanimitat un successor dins un relambi de tres jorns après sa mòrt. Si ges d'eiretier es designat après aqueu periòde, lo sultan a previst de laissar una letra ambé lo nom d'un successor possible[18].
Poder legislatiu[modificar | modificar la font]
Lo poder legislatiu es tengut per lo sobeiran que va parteja pauc a pauc amb un conseu consultatiu bicamerau dich Conseu d'Oman. Pasmens, en 2014, aqueu partiment èra encara relativament limitat. D'efèct, lo Conseu podiá discutir, modificar e vòtar lei projèctes de lèi que li èran fisats per lo sultan. Lei tèxtes que passavan per lo Conseu regardavan principalament leis afaires economics e sociaus. Leis autrei projèctes de lèi, especialament aquelei regardant la defensa, leis afaires estrangiers, lei finanças e la seguritat interiora, èran dirèctament estudiats per lo sobeiran e sei conselhiers. Totei lei lèis dèvon èsser signadas per lo sultan per intrar en aplicacion. Dins lo cas d'un tèxte estudiat per lo Conseu, lei doas chambras devián tanben s'acordar aperavans sus una version identica.
La chambra bassa dau Conseu es dicha Assemblada consultativa d'Oman e es formada de 84 deputats elegits per un mandat de quatre annadas. Lei candidaturas ais eleccions dèvon èsser validadas per lo sultan. Coma lei partits politics son defenduts en Oman, totei lei deputats son oficialament independents. En fòra de son poder legislatiu limitat, lei deputats an le drech d'interpelar lei servicis de l'Estat. La chambra auta es dich Conseu d'Estat d'Oman e es formada de 83 parlamentaris designats per lo sultan per un mandat de quatre annadas. Son generalament chausits entre lei ministres retirats dau govèrn, leis ambaissadors, lei oficièrs superiors dei fòrças armadas e de la policía, lei caps tribaus, lei captaus e leis universitaris.
Poder judiciari[modificar | modificar la font]
Lo poder judiciari es teoricament independent car la Lèi basica de l'Estat de 1996 a instaurat l'independéncia dau sistèma judiciari. Pasmens, dins lei fachs, en 2014, lo poder èra acusat d'intervenir regularament dins leis afaires pertocant la politica e la seguretat interiora. Lo drech omanés es basat sus la lèi costumiera britanica e sus la lèi islamica. La Cort Suprèma d'Oman es l'institucion principala dau país. Pasmens, existisse de corts especializadas dins certaneis domenis d'afaires coma aquelei cargadas de jutjar lei cas administratius, lei militars ò lei questions de seguretat nacionala.
Organizacion territòriala[modificar | modificar la font]
Dempuei 2011, Oman es devesit entre 11 governorats e 61 províncias. Aqueleis entitats an un ròtle administratiu e son plaçadas sota l'autoritat dau govèrn e dau ministre de l'Interior. An tanben un ròtle dins la planificacion dau desvolopament economic dau país.
Simbòls nacionaus[modificar | modificar la font]
Lei simbòls nacionaus actuaus d'Oman foguèron adoptats en 1970. Son formats d'un drapèu, d'un blason e d'un imne nacionau. Lo drapèu es fach d'una benda roja verticala ambé lo blason nacionau dau sultanat e de tres bendas orizontalas blanca (represetant la patz e la prosperitat), roja (simbolizant la lucha còntra leis envasseires estrangiers) e verda (representant la drudessa dau sultanat e sa montanha). Lo blason es compausat d'una daga kanjar, arma tradicionala de la region, e de doas espasas. Enfin, l'imne nacionau es Nashid as-Salaam as-Sultani.
Afaires estrangiers e defensa[modificar | modificar la font]
Afaires estrangiers[modificar | modificar la font]
Oman es un actor diplomatic segondari d'Orient Mejan qu'assaia de demorar neutre dins leis afaires de la region. Lo país fa partida deis organizacions internacionalas (ONU...) e regionalas (Conseu de Cooperacion dau Golf...) principalas. A de liames importants ambé lo Reiaume Unit, qu'a gardat una influéncia importanta sus son ancian protectorat, e ambé leis Estats Units d'America qu'asseguran la proteccion militara dau Sultanat dempuei 1980. Consequéncia de sa proximitat ambé Londres e Washington, Oman a una atitud pron concilianta amb Israèl[19]. Pasmens, lo país a tanben gardat de relacions bònas amb Iran fondadas ambé l'intervencion iraniana en Dhofar de 1970.
Defensa[modificar | modificar la font]
Oman a de fòrças armadas importantas a respèct de sa populacion (45 000 militars actius en 2006), ben entraïnadas, dotadas d'un budget de 6,7 miliards de dolars (environ 8,6% dau PIB) e d'armaments modèrnes (Challenger 2[20], F-16[21], corvetas de classa Khareef[22]... etc.)[23]. Dempuei leis annadas 1970, lo país es vengut una poissança militara regionala. Son organizadas entre una armada terrèstra, una aviacion militara, una flòta e una garda reiala. Li a ges de servici militar e totei lei soudats son volontaris. Gràcias a l'istòria lònga dau Sultanat d'Oman, l'armada omanesa a una tradicion militara anciana que data de l'Edat Mejana. Pasmens, lo país a plus conegut de conflicte important dempuei leis annadas 1970 franc una participacion simbolica a la Guèrra dau Golf.
Economia[modificar | modificar la font]
En 2013, lo PIB omanés èra de 81,2 miliards de dolars. L'agricultura li aviá un ròtle menor (1%) e la màger part èra assegurada per l'industria (64,4%). Lei servicis ne'n formavan lo rèsta (34,6%). Lei partenaris economics principaus d'Oman èra subretot de país asiatics (China, Japon, Emirats Arabis Units, Índia, Corèa dau Sud, Singapor, Tailàndia). Lo petròli, lo textil e lei metaus representavan la màger part deis exportacions e lo Sultanat importava de maquinas otís, divèrsei bens manufacturats e de viures (cerealas... etc.).
Oman a conegut un desvolopament fòrça important dempuei la fin deis annadas 1960 que li a permes de passar de la categoria deis estats pus paures de la planeta a aquela d'estat ric e desvolopat. D'efèct, de 1970 a 2012, lo revengut de cada abitant es passat de 450 a environ 29 000 dolars. La rason d'aquela aumentacion rapida es la descubèrta e l'esplecha de jaciments de petròli e de gas naturau. En 2013, aquelei ressorsas representan 80% dei renvenguts de l'Estat e dos tèrç deis exportacions. Pasmens, au contrari deis autrei país de la region, lei resèrvas omanesas son limitadas e la diversificacion dei fònts de revenguts es donc una prioritat dau govèrn. Quatre axes principaus forman lo còr d'aquela politica : lo desvolopament de l'industria miniera, lo desvolopament dau torisme de luxe, lo desvolopament deis infrastructuras portuàrias e lo desvolopament dei transpòrts terrèstres e aerians.
Cultura[modificar | modificar la font]
Arquitectura[modificar | modificar la font]
Gràcias a sa posicion estrategica e a son istòria lònga, Oman a un patrimòni arquitecturau riche, especialament en matèria d'arquitectura militara. D'efèct, l'emergéncia d'un estat centralisator a necessitat d'establir un ret eficaç de fortificacions per contraròtlar e susvelhar lo territòri. De mai, la lucha còntra lei poissanças estrangieras ò lo mantenement d'una preséncia coloniala a entraïnat la construccion de fòrts e de ciutadèlas poderós. L'art militar omanés es inspirat per l'arquitectura militara aràbia ambé d'influéncias persanas e portuguesa. La concepcion exteriora es generalament simpla e la robustesa deis obratges èra privilegiada. En revènge, a l'interior, si trobava de còps una ornamentacion rica e fòrça elaborada (estuc, caligrafia, pintura, gravadura, escultura de fusta... etc.) car certanei plaças èran tanben utilizadas coma luòc de residéncia per lo sultan ò de senhors importants.
Musica[modificar | modificar la font]
La musica omanesa si situa a una crosiera culturala entre la Peninsula Aràbia, l'Africa Orientala, lo plan iranian e la cultura portuguesa. Li a donc una gròssa diversitat musicala ambé 130 estiles musicaus diferents recensats. En mai d'aquò, la musica es un art fòrça popular au sen de la populacion. Entre lei grops de musica pus populars, si troba :
- la musica classica aràbia "sabenta" e lei diferentei teorias que li son liadas.
- la musica tradicionala fòrça variada. Lo ritme e la foncion dau cant (cants de marins, de pescaires, de celebracions, de nomadas, de soudats... etc.) li an un ròtle fòrça important. Dempuei 1984, un organisme nacionau es cargat d'assegurar sa preservacion.
- la musica occidentala qu'a una influéncia importanta dempuei la modernizacion dau país.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Le Sultanat d'Oman - Une révolution en trompe-l'oeil, KARTHALA Editions, 2007.
- Jeremy Jones, Jones Jeremy Ridout e Nicholas Peter, Oman, Culture and Diplomacy, Edinburgh University Press, 2012.
- Joseph A. Kechichian, Oman and the World: The Emergence of an Independent Foreign Policy, Rand Corporation, 1995.
- Marc Lavergne e Brigitte Dumortier, L'Oman contemporain: état, territoire, identité, KARTHALA Editions, 2002.
- Bruno Le Cour Grandmaison, Le sultanat d'Oman, KARTHALA Editions, 2000.
- Francis Owtram, A Modern History of Oman: Formation of the State Since 1920, I.B.Tauris, 2004.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Bruno Le Cour Grandmaison, Le sultanat d'Oman, KARTHALA Editions, 2000, p. 24.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 S.A. Ghazanfar, M. Fisher, Vegetation of the Arabian Peninsula, Springer Science & Business Media, 1998, pp. 19-39.
- ↑ S.A. Ghazanfar e M. Fisher, Vegetation of the Arabian Peninsula, Springer Science & Business Media, 1998, p. 17.
- ↑ Matthias Brenzinger, Language Diversity Endangered, Walter de Gruyter, 2007, pp. 267-268.
- ↑ Bruno Le Cour Grandmaison, Le sultanat d'Oman, KARTHALA Editions, 2000, p. 25.
- ↑ Francis Owtram, A Modern History of Oman: Formation of the State Since 1920, I.B.Tauris, 2004, pp. 47-48.
- ↑ Jeremy Jones, Jones Jeremy Ridout e Nicholas Peter, Oman, Culture and Diplomacy, Edinburgh University Press, 2012, pp. 128-131.
- ↑ Jeremy Jones, Jones Jeremy Ridout e Nicholas Peter, Oman, Culture and Diplomacy, Edinburgh University Press, 2012, pp. 123-128.
- ↑ Francis Owtram, A Modern History of Oman: Formation of the State Since 1920, I.B.Tauris, 2004, pp. 49-50.
- ↑ Bruno Le Cour Grandmaison, Le sultanat d'Oman, KARTHALA Editions, 2000, p. 132.
- ↑ Le Sultanat d'Oman - Une révolution en trompe-l'oeil, KARTHALA Editions, 2007, pp. 83-87.
- ↑ Le Sultanat d'Oman - Une révolution en trompe-l'oeil, KARTHALA Editions, 2007, pp. 93-96.
- ↑ Le Sultanat d'Oman - Une révolution en trompe-l'oeil, KARTHALA Editions, 2007, pp. 96-100.
- ↑ Bruno Le Cour Grandmaison, Le sultanat d'Oman, KARTHALA Editions, 2000, pp. 166-167.
- ↑ Joseph A. Kechichian, Oman and the World: The Emergence of an Independent Foreign Policy, Rand Corporation, 1995, pp. 37-38.
- ↑ Marc Lavergne e Brigitte Dumortier, L'Oman contemporain: état, territoire, identité, KARTHALA Editions, 2002, p. 263.
- ↑ Marc Lavergne e Brigitte Dumortier, L'Oman contemporain: état, territoire, identité, KARTHALA Editions, 2002, p. 167.
- ↑ Anthony H. Cordesman e Khalid R. Al-Rodhan, Gulf Military Forces in an Era of Asymmetric Wars - Volume 1, Greenwood Publishing Group, 2007, p. 142.
- ↑ Michael Isaac, The Rosen Publishing Group, 2004, p. 58.
- ↑ Anthony H. Cordesman e Khalid R. Al-Rodhan, Gulf Military Forces in an Era of Asymmetric Wars - Volume 1, Greenwood Publishing Group, 2007, p. 126.
- ↑ Anthony H. Cordesman e Khalid R. Al-Rodhan, Gulf Military Forces in an Era of Asymmetric Wars - Volume 1, Greenwood Publishing Group, 2007, p. 130.
- ↑ Anthony H. Cordesman e Khalid R. Al-Rodhan, Gulf Military Forces in an Era of Asymmetric Wars - Volume 1, Greenwood Publishing Group, 2007, p. 132.
- ↑ Anthony H. Cordesman e Khalid R. Al-Rodhan, Gulf Military Forces in an Era of Asymmetric Wars - Volume 1, Greenwood Publishing Group, 2007, p. 125.


text:
Inanna
Inanna èra la divessa protectritz de la ciutat d'Uruk dens la Mitologia sumeriana. Divinitat de l'amor, de la guèrra, de la natura e de la feconditat e de la fertilitat. Aguèt almens sèt temples en Sumèr, que lo màger (lo temple d'Eanna, dedicat a Inanna e a Anu) a Uruk. Ligada a l'estela del matin (Vènus). Foguèt associada a la divessa grèga Afrodita e a la divessa fenícia Astartè. Demest los akkadians foguèt coneguda coma Ishtar. Es filha de Nanna (Sin en akkadian) (dieu de la Luna) e de Ningal (la dòna granda, la Luna). Èra la sòrre bessona d'Utu, conegut en akkadian coma Shamash. Son companh èra Dumuzi (miègdieu e eròi d'Uruk). Protagonista de mantun mite, coma la « Davalada a la tèrra sens retorn (Irkalla) ». La sacerdotessa Enkheduanna, filha del rei Sargon d'Akkad, li adrecèt tres poèmas venent atal la primièra escrivana coneguda.


text:
Basilica Santa Maria de Cracòvia
La Basilica Santa Maria de Cracòvia, en polonés Kościół Mariacki w Krakowie, es una glèisa gotica bastida au sègle XIV sus la plaça dau mercat de Cracòvia qu'èra alora la capitala de Polonha. La partida principala foguèt bastida entre la mitat dau sègle XIV e 1397. Lei doas tors principalas foguèron acabadas vèrs 1400-1406. Au sègle XVI, la tor pus pichona foguèt cubèrta d'un dòma inspirat per l'art de la Renaissença e, au sègle XVII, la tor pus granda foguèt cuberta d'un corona d'aur. Lo grand autar es ornat per un retaule gotic de fusta realizat entre 1477 e 1489 per Veit Stoss. Es lo retaule de fusta pus grand d'Euròpa.
Cada ora, es tocat un èr de claron que s'arresta sobde. Aquò commemora la legenda de la mòrt d'una sentinèla dau sègle XIII cargada de susvelhar lo relarg de la vila que cridava l'alarma ambé son instrument quand foguèt tuat per una sageta tatara. Pasmens, permetèt ais abitants de s'organizar, de rebutar l'ataca e de capturar un butin important. Aquela legenda, que sembla èsser apareguda dins lo corrent dau sègle XX car lo document pus ancian que ne'n parla data de 1929, es probablament inspirada per l'adopcion dei tors de la basilica coma luòc d'observacion per lei sentinèlas destinadas a la lucha còntra l'incendi qu'utilizan d'èrs musicaus per comunicar ò marcar leis oras.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) Thadée Szydlowski, Le retable de Notre-Dame à Cracovie, Institut français de Varsovie / Les Belles Lettres (1935).


text:
Periòde roman d'Egipte
Egipte que passè devath l'autoritat romana en -30 après deu suicidi de Cleopatra VII. Qu'èra governada per prehèits nomats per l'Emperaire roman. Per Roma, qu'èra un país sosmés e la màger hont de blat, qui los sons abitants libres non podon vader ciutadans pas sonque a partir deu regnat de l'emperaire Caracalla (a la debuta deu sègle IIIau). A maugrat d'aquesta situacion viscuda com ua mena de decadéncia lo certes dius egipcians que conquesten l'Empèri e lo temple d'Isis a Pompeia be n'ei un exemple. A la division de l'emperi roman enter Occident e Orient, Egipte que passè devath l'autoritat deu dusau e que ho l'emperaire de Constantinòble qui ordonè la clavadura e destruccion deus temples. En 391, lo temple d'Isis a Filae que ho barrat lo darrèr. Abandonada la religion, tanben qu'hon la soa escritura ieroglifica e las tradicions com la momificacion.


text:
Tonalitat (solfegi)
En musica la tonalitat pòt estar sia ua de las duas gamas relativas determinadas per l'armadura d'ua particion sia la nòta naturau mei baisha produsida per un instrument de musica, per exemple per ua campana o per ua trompeta (òm parla alavetz d'ua campana o d'ua trompeta en Re per exempel se s'ageish d'aquesta nòta).
Dens ua particion, l'armadura que determina duas gamas : ua gama majora e la soa relativa menora qui son associada per'mor d'osténder la medisha armadura mes sus los dus mòdes mei emplegats dens la musica occidentau modèrna (lo mòde major e lo mòde menor).
Entà poder dar la tonalitat d'ua particion (entà per exemple poder díser qu'ei escrivuda en Do Major - marcat Do M -) que cau donc duas causas : conéisher lo nombre d'alteracions (dièsis o bemòls) sus la soa armadura e conéisher lo mòde causit (major o menor).


text:
Alaincourt-la-Côte
Alaincourt-la-Côte es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Vilatge del ban de Delme, fief del évêché de Mètz.
- Cedit a la França en 1661.
Lo écusson: Los alérions remembran lo appartenance al duché de Lorraine; lo pal representa la rota militar #que #passar a Alaincourt-La-Còsta a partir de 1661.
Comuna en fasent part del costat de Delme.
- Village du ban de Delme, fief de l'évêché de Metz.
- Cédé à la France en 1661.
L'écusson: Les alérions rappellent l'appartenance au duché de Lorraine; le pal représente la route militaire qui passa à Alaincourt-La-Côte à partir de 1661.
Commune faisant partie du canton de Delme.


text:
Comunisme
Al nivèl teoric lo comunisme es una concepcion d'una societat sens classas ni Estat, amb una proprietat comuna dels mejans de produccion, que se pòt classificar coma una branca del socialisme.
Al nivèl politic, lo comunisme designa un ensems de movements que cèrcan d'establir aquela societat egalitària. Demest los comunistas, se trapa una varietat considerabla d'interpretacions, principalament portadas per de corrents marxistas, mas tanben anarquistas e crestianas. La primièra division foguèt entre l'anarquisme e lo marxisme pendent la Primièra Internacionala. Ça que la, los corrents comunistas pus distinguits per lor influéncia sus l'òrdre politic mondial a partir del començament del sègle XX son d'inspiracion marxista, dirèctament (Manifèst del Partit Comunista) o indirèctament (leninisme). La lucha de las classas ten un ròtle central dins la teoria marxista (e atanben dins d'autras tendéncias comunistas). L'establiment del comunisme correspond dins aquesta teoria a la fin de tota lucha de las classas (per lor supression e pel compliment de l'egalitat sociala).
Lo comunisme marxista se basa principalament sus las idèas de Karl Marx e Friedrich Engels, expausadas dins lo Manifèst Comunista. Lo leninisme es construch sul marxisme e es una ramificacion d'aquel.


text:
Pere Bosch i Gimpera
Pere Bosch i Gimpera, vadut en Barcelona en 1891 (1) e mort en Mexic en 1974, siguec un arqueològ e preistoriador e ua des personalitats scientifiques catalanes més conegudes internacionauments. Maridat damb Josefina García Díaz, siguec pair tamben der preistoriador mexican Carles Bosch i Garcia.
Biografia[modificar | modificar la font]
Iniciec estudis de drech més es deishà tà estudiar filosofia. S'especialisec en filologia classica e dempús anec a estudiar a Berlin. Aquiu, eth mestre Ulrich von Wilamowitz-Möllendorf eth dirigec tara Preïstoria.
Es sues prumères publicaions sigueren sus era civilizacion de Creta e Micenes (1912) e sus er origen dera tragedia grega (1913). Tamben arrevirec Omèr. Er an 1915 siguec aperat director deth Servici d'Escauacions deth Institut d'Estudis Catalans e professor des Estudis Universitaris Catalans.
En 1916 siguec aperat catedratic d'Istoria Anciana ena Universitat de Barcelona. En 1919 publiguec Preïstoria Catalana. En aguera epoca siguec ja un devesaire der us dera lengua catalana en es libes scientifics.
Des de 1919 e enquia era sua mort auec ua amistat e acorrespondencia privada damb eth sòn escolan e companh Lluís Pericot i Garcia. Un aute deisheble important siguec Josep de Calassanç Serra i Ràfols. Siguec un des creadors dera Associacion Catalana d'Antropologia, Etnografia e Preïstoria e en 1929 organiséc en Barcelona eth Congrés Internacionau d'Arqueologia.
Damb eth libe Etnografia dera Peninsula Iberica (1932) desvolopéc tesis naues que l'i darien més fama. En 1933 ei aperat rector dera Universitat de Barcelona. Trabalhéc per Accion Catalana e s'impliguéc ena politica dera Generalitat republicana. Ocupéc es lòcs de rector dera Universitat Autonoma de Barcelona (1933-1939) e Conselher de Justicia damb eth govern de Lluís Companys (1937-1939). Siguec empresoat en eth vaisheth Uruguay amassa damb d'autes memebres deth govern catalan dempús des héts deth 6 d'octobre de 1934. Açò provoquéc queishes internacionaus.
Dempús dera Guerra Civiu s'exiliéc en Mexic. Aquiu siguec professor dera Universitst Nacionau Autonoma de Mexic e ena Escola Nacionau d'Antropologia. Dempús siguec sometut a ua campanha de desprestigi ena Universitat de Barcelona dominada pes feishistes.
En 1945 publiguéc en Mexic La formacion des pobles d'Espanha. Dec diuersi corsi e conferéncies e de 1948 a 1952 siguec capmestre dera Division de Filosofia e Umanitats dera UNESCO. En 1971 obtinguéc era nacionalitat mexicana.
Hons documentau[modificar | modificar la font]
Són hons personau se conserva en eth Archiu Nacionau de Catalonha (2). Era documentacion produsida per Bosch i Gimpera se déc ara Generalitat a trauers dera associacion mexicana Accion Cultural que l'enviéc ath Ministeri d'Ahers Exteriors espanhòu. En 1983 aguest Ministeri héia arribar aguest hons documentau ath Departament de Cultura e Mejans de Comunicacion dera Generalitat de Catalonha que, ath sòn torn, ac déc tot ar Archiu Nacionau de Catalonha.
Et hons se completéc damb ua serie de letres crotzades demest Pere Bosch i Gimpera e er istoriador Rafael Olivar Bestrand. Un viatge publicades per Proa s'aperaren Correspondencia e sigueren tamben dades ar Archiu Nacionau de Catalonha (2).
Aguest hons a era documentacion generada e arreçebuda per Bosh i Gimpera, principauments documentacion produsida segontes era sua activitat professionau ligada damb era recerca scientifica d'Arqueologia, Preïstoria e Etnografia, ligada a d'autes universitats e centres de recerca.
Tamben ei importanta era documentacion produsida segontes era sua activitat politica coma Conselhèr de Justicia deth Govern dera Generalitat de Catalonha (Tribunaus Especiaus, Servici d'Informacion Militar, Organizacion Judiciau de Catalonha, Servicis Correccionaus de Catalonha), era documentacion damb eth govern dera Republica espanhola, sus es relacions internacionaus pendent eth periode dera guerra civiu e, fin finau, era documentacion sus er exili.
Fichièr:Pere Bosch i Gimpera IEC.jpg
Obres[modificar | modificar la font]
º El problema de la cerámica ibérica (1913)
º Grecia y la civilización crético-micénica (1914) Casa Editorial ESTVDIO. Barcelona
º Prehistòria catalana (1919)
º La arqueología preromana hispánica (1920)
º Historia de Oriente (1926)
º Las representaciones teatrales en Grecia y Roma (1929)
º Etnologia de la península ibèrica (1934)
º El poblamiento antiguo y la formación de los pueblos de España (1945)
º El problema indoeuropeo (1960)
º Cataluña, Castilla, España (1960)
º Paleontología de la península Ibérica (1974)
Referéncies[modificar | modificar la font]
1.- ↑ Gonzalo Pasamar Alzuria, Ignacio Peiró Martín.. Ediciones AKAL. Diccionario Akal de historiadores españoles contemporáneos, 2002. ISBN 9788446014898. , pàg. 138
2.- ↑ 2,0 2,1 2,2 «Pere Bosch i Gimpera». Arxiu Nacional de Catalunya. [Consulta: Juny de 2013].


text:
Anatomia
L'anatomia (del grèc ἀvatouίa:anatomia, de ἀvatέuveιv:anatemnein, ana:desseparar e temnein:copar, descopar) es una sciéncia descriptiva qu'estúdia l'estructura, la topografia e los rapòrts dels divèrses organs, aparelhs e sistèmas d'un organisme animal o vegetal.
Designa a l'encòp l'estructura d'un organisme viu e la branca de la biologia (o de la medecina, per l'anatomia umana) qu'estúdia aquela estructura.
Anatomia umana[modificar | modificar la font]
L'anatomia umana, qu'inclutz l'anatomia bruta e l'istologia, es d'en primièr l'estudi scientific de la morfologia del còs uman adulte.
Generalament, los estudiants d'unas sciéncias biologicas, paramedicals, fisioterapistas, infirmièras e estudiants en medecina aprenon l'anatomia e l'istologia amb de modèls anatomics, esqueletas, tèxtes de libres, diagramas, fotografias, lecturas e trabalhs dirigits. L'estudi de l'anatomia microscopica (o istologia) pòt èsser ajudat per l'experiéncia practica de l'examen de preparacions istologicas (o lamas) jos un microscòpi; e a mai los estudiants en medecina estúdian tanben l'anatomia generalament per la practica de la disseccion e l'examen de cadavres (còrs umans mòrts).
Los anatomistas son sovent emplegats per ensenhar dins las universitats, escòlas de medecina o espitals. Fan tanben de recèrcas sus de sistèmas, organs, teissuts o cellulas.


text:
Província d'Itàlia
La província es lo segond nivèl de division administrativa d’Itàlia, entre la region e la comuna. Es l'eiretatge de la division del meteis nom instituada dins lo Reialme de Sardenha (decreto Rattazzi del 23 d’octobre de 1859, que s’isnpirèt del modèl departamental francés) e generalizada a tot lo país après l’unificacion.
Abans 2011, Itàlia èra subdevesida en 110 províncias, que 3 d'elas an un estatut especial (Val d'Aosta - las foncions administrativas de la província son assumidas per la region autonòma - Trent e Bolzan an de fach las competéncias de regions autonòmas) e las autras foncionavan coma de collectivitats territorialas de l'amassada (conselh provincial) e del president elegits.
Lo 4 de decembre de 2011, lo govèrn Monti, per decrèt, avièt la supression de las provincias italianas coma collectivitats localas (arrèst dels mandats en cors dels conselhièrs provincials, reduccion a 10 del nombre de conselhièrs, transfèrt cap a las regions o a las comunas dels personals e de las competéncias). Lo procès foguèt anullat per la cort constitucionala.
Aquel procès se perseguiguèt entre 2012 e 2015 per:
- la creacion de las ciutats metropolitanas que se substituísson a las províncias sul territòri provincial (efectiva a Turin e autras 7 lo 1èr de genièr de 2015, en espèra per Venècia e Reggio de Calàbria)
- la supression de las províncias de la region autonòma de Sicília e lor substitucion per de Consòrci liures de comunas (votada en 2013 pel conselh regional, en regim transitòri al començament de 2015)
- la supression de las províncias de la region autonòma de Sardenha (referendum regional aprobat en 2012, regim provisòri actualament).
Lista de las províncias[modificar | modificar la font]
- Província d'Agrigent (oficialament Consòrci liure de comunas)
- Província d'Alexàndria
- Província d'Ancona
- Província de l'Aquila
- Província d'Arezzo
- Província d'Ascoli Piceno
- Província d'Ast
- Província d'Avellino
- Ciutat Metropolitana de Bari
- Província de Barletta Andria e Trani
- Província de Belluno
- Província de Benevent
- Província de Bergam
- Província de Bièla
- Ciutat Metropolitana de Bolonha
- Província de Bolzano
- Província de Breissa
- Província de Brindisi
- Província de Castèl
- Província de Caltanissetta (oficialament Consòrci liure de comunas)
- Província de Campobasso
- Província de Carbonia e Iglesias
- Província de Caserta
- Província de Catània (oficialament Consòrci liure de comunas)
- Província de Catanzaro
- Província de Chieti
- Província de Còme
- Província de Cosença
- Província de Cremona
- Província de Crotone
- Província de Coni
- Província d'Enna (oficialament Consòrci liure de comunas)
- Província de Fermo
- Província de Ferrara
- Ciutat Metropolitana de Florença
- Província de Foggia
- Província de Forlì e Cesena
- Província de Frosinone
- Ciutat Metropolitana de Gènoa
- Província de Gorizia
- Província de Grosseto
- Província d'Impèria
- Província d'Isernia
- Província de Latina
- Província de Lecce
- Província de Lecco
- Província de Ligorna
- Província de Lodi
- Província de Luca
- Província de Macerata
- Província de Màntoa
- Província de Massa e Carrara
- Província de Matera
- Província del Medio Campidano
- Província de Messina (oficialament Consòrci liure de comunas)
- Ciutat Metropolitana de Milan
- Província de Modena
- Província de Monza e de la Brianza
- Ciutat Metropolitana de Nàpols
- Província de Novara
- Província de Nuoro
- Província de l'Ogliastra
- Província d'Olbia e Tempio
- Província d'Oristano
- Província de Pàdoa
- Província de Palèrme (oficialament Consòrci liure de comunas)
- Província de Parma
- Província de Pavia
- Província de Perosa
- Província de Pesaro e Urbin
- Província de Pescara
- Província de Plasença
- Província de Pisa
- Província de Pistòia
- Província de Pordenone
- Província de Potenza
- Província de Prato
- Província de Ragusa (oficialament Consòrci liure de comunas)
- Província de Ravena
- Província de Reggio de Calàbria
- Província de Reggio d'Emília
- Província de Rieti
- Província de Rimini
- Ciutat Metropolitana de Roma
- Província de Rovigo
- Província de Salèrne
- Província de Sàsser
- Província de Savona
- Província de Siena
- Província de Siracusa (oficialament Consòrci liure de comunas)
- Província de Sondrio
- Província de La Spezia
- Província de Tarent
- Província de Teramo
- Província de Terni
- Ciutat Metropolitana de Turin
- Província de Trapani (oficialament Consòrci liure de comunas)
- Província de Trent
- Província de Trevís
- Província de Trieste
- Província d'Udine
- Província de Varese
- Província de Venècia
- Província del Verbano Cusio e Ossola
- Província de Vercèlh
- Província de Verona
- Província de Vibo Valentia
- Província de Vicença
- Província de Vitèrbe


text:
Blues
Lo Blues es una forma de musica vocala e instrumentala basada sus l'utilizacion de la nòta blava e sus un motiu repetitiu que seguís mai que mai una estructura de dotze mesuras. Emergiguèt dins las comunautats africanas dels Estats Units a partir de la musica espirituala, de las cançons de prègas, dels cants cantats pels camps de coton, en ritmar las baladas narativas anglesas o irlandesas . L'utilizacion de la nòta blava e de motius de crida - responsa dins la musica e las paraulas, indican l'origina oèst-africana del blues. Lo blues influencièt mai tard la musica populara americana , e venguèt partida dels genres de ragtime, jazz, bluegrass, rhythm and blues, rock, hip-hop, e cançons pop.


text:
Rogièr Bernat II de Fois
Rogièr Bernat II, dich lo Grand (1195 - † 26 de mai de 1241) foguèt comte de Foia de 1223 a 1241. Èra lo filh de Ramon Rogièr, comte de Fois, e de Felipa[1].
Biografia[modificar | modificar la font]
Il se fit connaître en 1217 quand defendèt durant sièis setmanas lo castèl de Montgranièr contra las agarridas de Simon IV de Montfòrt. L'an seguent, se distinguèt del temps del sètge de Tolosa, qu'i moriguèt Simon de Montfòrt. En 1220, ajudèt son paire a reprendre La Vaur e Puèglaurenç e aguèt un ròtle important al costat de son paire per çò qu'es de la reconquèsta dels territòris raubats. Pasmens Mirapeis foguèt recuperada sonque qualque temps mai tard.
A l'epòca de son avènement, ajudèt lo novèl comte de Tolosa Ramon VII a assetjar Carcassonna. Lo 14 de setembre de 1224, los crosats cedèron davant los albigeses e la guèrra s'acabèt, cada senhor occitan faguèy la patz amb la glèisa. En 1226, lo novèl rei de França Loís VIII lo Leon tornèt començar las ostilitats pr'amor de far valer los dreches de la corona francesa sus Lengadòc. Rogièr Bernat ensagèt de servar la patz, mas lo rei rebutèt son ambaissada, e los comtes de Tolosa e de Fois deguèron tornar prendre las armas. Rogièr Bernat e una armada pichona amb sos vassals constituïguèron una pòcha de resisténcia a Limós de junh de 1226 e junh de 1227, mas la guèrra sonque foguèt una sèria d'escarmouches pontualas. En 1229, Ramon VII signèt lo tractat de Meaux amb Loís IX, lo successor de Loís lo Leon. Escomenjat dempuèi març o abril de 1227, e ja que son sol aligat aviá signat la patz, Rogièr Bernat aguèt pas cap d'autra opcion que la de negociar la patz. Lo tractat li garantiguèt sas possessions, mas li calguèt renonciar a Mirapeis.
Maridatges e enfants[modificar | modificar la font]
En 1203, esposèt una catara, Ermessenda, vescomtessa de Castèlbon e dòna d'Andòrra, e s'afanèt a s'espandir cap al sud, tre quee sas relacions amb los sobeirans franceses li o permetián. Fortifiquèt las vilas sus la rota d’Andòrra e d'Urgèl. Il entre en conflicte en 1223 amb l'avesque d'Urgèl sus la val de Caboet. Il s'opausèt a la venguda de l'Inquisicion dins sos territòris e s'opausèt à l'avesque en abril de 1239. Participèt pas a la revòlta de Ramon II Trencavèl en 1240.
Moriguèt en 1241 e laissèt dos enfants d'Ermessenda de Castèlbon, sa primièra esposa:
- Rogièr IV († 1265), comte de Fois
- Esclarmonda, maridada en 1256 amb Ramon Folc de Cardona.
Ermessenda de Castèlbon moriguèt en 1229 e Rogièr Bernat se remaridèt amb Ermengarda, filha d'Aimeric III, vescomte de Narbona e aguèron:
- Ceselha († 1271), maridada a Alvar de Cabrera, comte d’Urgèl.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ probablament de Montcada.


text:
Cuenca
Cuenca es la capitala de la província de Cuenca dins la comunautat autonòma espanhòla de Castelha-La Mancha. Sa populacion èra estimada a 52 980 abitants en 2007. Sa superfícia totala es 954,2 km².
Somari
Centres d'interès[modificar | modificar la font]
Cuenca es sus la lista del Patrimòni Mondial de l'Umanitat de l'UNESCO
Entre los monuments de Cuenca se destacan:
Catedrala de Santa Maria e de Sant Julian[modificar | modificar la font]
A costat de la catedrala es situat lo Palais Evescal.
Casas Colgadas[modificar | modificar la font]
Los ostals penjats constituisson l'originalitat de la vila. Bastidas al sègle XIV e XIV e plan restaurats, susplomban la paret rocassuda de las gòrjas del flum Júcar. Abrigan un restaurant e lo musèu d'art abstrach.
Plaça de las Angustias[modificar | modificar la font]
Al bas de la vila vièlha, prèp de Júcar, i a una pichona plaça tranquilla e plantada d'arbres ont se tròba l'ermitatge de la Verge de las Angustias, d'estil barròc.
Torre Mangana[modificar | modificar la font]
La Torre Mangana, torre del relòtge, foguèt bastida als sègles XVI e XVI. Son arquitectura defensiva remembra aquela de l'Edat Mejana.
A l'entorn[modificar | modificar la font]
A l'entorn se tròban de zònas naturalas d'una granda beutat coma la region montanhosa de Cuenca e sa Ciudad encantada, la vila encantada.


text:
Frénouville
Frénouville es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Dels registres archéologiques e dels analisas morphologiques dels esquelets exhumés an #èsser realizadas pel CRAHM del Universitat de Can, en una nécropole ont se tròba sustot de cavòts masculins del Modèl:IVe sègle. L'analisa ossements met n'evidéncia l'existéncia de 2 grops umans desparièrs. Lo un, çò de mès d'important, a constituit d'òmes issus del peuplement local, caracterizats entre autras per una tendéncia a la brachycéphalie, una stature flaca e gracile. L'autre a representat per individus robusts e de granda talha, #que la morphologie n'es desconeguda en la region abans la Modèl:S-.
N'indigne, lo mobilier funéraire, las armas e las insignes honorifiques reculhits en lo moment de l'enregistra an #èsser identificats coma typique de militars romains d'origina germanique arribats per refortilhar lo litus Saxonicum en lo marc del tractus Armoricanus e Nervicanus. L'estudi global del luòc mòstra qu'aqueles militars germains son venguts amb femnas e mainats, #çò que sembla coerent, perque çò còdi théodosien enebissiá lo matrimòni de "barbars" (en lo occurrence aqueles germains orientales) amb ciutadans romains (aicí los indigènas cèltas romanisés). S'auriá doncas la pròva de la convivéncia de dos grops umans #que se son pas pas encara barrejats.
De nombroses luòcs analogues an #èsser trobats en la region : Bellengreville, Sant-Martin-de-Fontenay o encara Airan. Malgrat aiçò en cèrts cases, es impossible d'afirmar se se agís de germains orientales o de sarmato-alains[1].
Des fouilles archéologiques et des analyses morphologiques des squelettes exhumés ont été réalisées par le CRAHM de l'Université de Caen, dans une nécropole où l'on trouve notamment des tombes masculines du Modèl:IVe siècle. L'analyse des ossements met en évidence l'existence de 2 groupes humains distincts. L'un, le plus important, est constitué d'hommes issus du peuplement local, caractérisés entre autres par une tendance à la brachycéphalie, une stature faible et gracile. L'autre est représenté par des individus robustes et de grande taille, dont la morphologie est inconnue dans la région avant le Modèl:S-.
En outre, le mobilier funéraire, les armes et les insignes honorifiques recueillis lors de la fouille ont été identifiés comme typique de militaires romains d'origine germanique arrivés pour renforcer le litus Saxonicum dans le cadre du tractus Armoricanus et Nervicanus. L'étude globale du site montre que ces militaires germains sont venus avec femmes et enfants, ce qui semble cohérent, car le code théodosien interdisait le mariage de "barbares" (en l'occurrence ces germains orientaux) avec des citoyens romains (ici les indigènes celtes romanisés). On aurait donc la preuve de la coexistence de deux groupes humains qui ne se sont pas encore mélangés.
De nombreux sites analogues ont été trouvés dans la région : Bellengreville, Saint-Martin-de-Fontenay ou encore Airan. Cependant dans certains cas, il est impossible d'affirmer s'il s'agit de germains orientaux ou de sarmato-alains[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Luc Buchet, Dossièrs de arqueologia n°208 : Los òmes de la Mièja Edat
- ↑ Luc Buchet, Dossiers d'archéologie n°208 : Les hommes du Moyen Âge