text:
Anglosfèra
L'anglosfèra es un neologisme anglés que designa los païses que l'anglés i es lenga mairala o una de las lengas oficialas. Lo tèrme anglofònia es sinonim e recomendable.
L'anglés es la lenga mairala de 340 000 000 de personas e una lenga segonda per mai de 450 000 000. Es la segonda lenga del mond pel nombre de locutors (800 000 000) e la primièra pel prestigi e l'influéncia.
A la periféria d'aquela anglosfèra, i a de mai de personas qu'utilizan l'anglés de biais ponctual, sobretot dins lo comèrci, lo trabalh o lo torisme. Estimar lor nombre exact es una tasca de mal far. Lo nombre de personas qu'an de basis en anglés es plan important mas las estimacions porgidas son sovent discutiblas. Per exemple, Eurobaromètre [1] dins son enquesta de 2012, declara que 21% de los que declaran parlar anglés coma lenga forestièra en Euròpa autoevaluan que lo pòdon parlar realament plan ben, mentre que 31% autoevaluan lor nivèl a quicòm de vertadièrament basic.
Es aital que, segon Eurobaromètre, se 51% dels Europèus an de coneissenças en lenga anglesa, 13% parlan anglés coma lenga mairala, 8% lo parlan plan ben, e 12% ne parlan que las basas rudimentàrias (18% essent dins de situacions intermediàrias entre basic e bon). La causida dels critèris per determinar çò qu'es vertadièrament un locutor d'una lenga son atal d'un importància majora vist que cambian completament la dòna. Mas, çò segur, se pòt pas enançar de cap de biais que siá que i auriá 51% de vertadièrs locutors de l'anglés en Euròpa o 39% en França (vèire lo wiki anglofòn), levat s'òm vòl far perdre tot sens al tèrme locutor.
Somari
Nivèls[modificar | modificar la font]
L'anglosfèra es un conjonch eterogenèu que l'anglés i jòga de fonccions plan diferentas.
Se pòdon destriar 5 nivèls segon l'importància de la lenga anglesa dins los païses respectius:
- lenga mairala, oficiala e dominanta (ex. R.-U.)
- lenga oficiala e dominanta (ex.Libéria)
- lenga cooficiala en competicion amb una (o d'autras) lenga(s) (ex.Índia)
- lenga oficiala segondària (ex.Sodan), sobretot utilizada dins qualques sectors especifics
- lenga sens oficialitat mas usada per las relacions internacionalas e de còps dins lo païs (ex.Bangladèsh)
Se lo nivèl 1 e 2 son lo còr de l'anglosfèra, los autres nivèls an una posicion mai complèxa. Es aquí que las especulacions e las aproximacions dins las estimacions dònan lòc a de chifras contestablas.
De mai las competéncias practicas e fonccionalas dels locutors son de mal determinar dins aquelas estimacions que dònan de chifras plan variadas segon los autors.
L'anglosfèra de lenga mairala es lo còr d'aquel conjonch amb los E.-U. coma centre principal e lo R.-U. coma centre segondari.
Anglosfèra mairala[modificar | modificar la font]
L'anglosfèra mairala enclau los païses de lenga mairala anglesa mas exclau los païses que la majoritat de la populacion a una autra lenga mairala que l'anglés.
Stricto sensu[modificar | modificar la font]
L'anglosfèra mairala stricto sensu enclau los païses de lenga mairala anglesa mas exclau los païses que la majoritat de la populacion i parla una varietat creòla de l'anglés Se tracha de 6 païses e de qualques de sos dependéncias.
Atencion, pels E.-U. e Austràlia las chifras son bufadas perque dins aquestes païses se compta los que parlan anglés a l'ostal e pas los qu'an l'anglés coma lenga mairala. Se calèsse chifrar los que an realament l'anglés coma lenga mairala, aquelas chifras serián de aperaquí 75% pels E.-U. e 70% per Austràlia.
Al total, aqueles païses representan un conjonch consequent de 443 100 000 d'estatjants que l'anglés i es la lenga dominanta e mairala per la majoritat de la populacion. I a pasmens qualques lengas concurrentas dins aquel espaci (francés, espanhòl, lengas localas, regionalas, immigrantas).
Los qu'an l'anglés per lenga mairala son al mens 336 000 000 (75,8%). 94,1% de la populacion (417 000 000) pòdon parlar anglés.
Lato sensu[modificar | modificar la font]
Se tracha dels païses qu'an una lenga creòla de basa anglesa coma lenga mairala principala (e pas l'anglés estandard). Çaquelà l'anglés es utilizat a totes los nivèls e tanben se mescla amb lo creòl gràcias a de fenomènes conoscuts coma basilèct, mesolèct, acrolèct e continuum creòl. Se tròban en America.
Dins aquela classificacion qualques elements son mai problematics:
- païses que los creolofòns son minoritaris (ex. Belize)
- païses que la varietat creòla a pas una basi anglesa ( ex. Sta Lucia, Dominica)
Seràn pasmens enclauses dins la lista pramor que l'anglés estandard domina lo païsatge linguistic d'aqueles païses. Aqueles païses son: Jamaïca, Grenada, Trinitat e Tobago, Sant Cristòl e Nevis, Bahamas, Antigua e Barbuda, Dominica, Sta Lucia, Sant Vincenç e las Grenadinas, Barbada, Guyana e Belize. Cal ajustar tanben las dependéncias britannicas e americanas dins las Antilhas. Amassa aqueles païses representan mai de 6 000 000 d'estatjants que parlan creòl, anglés o ambdós.
Anglosfèra oficiala[modificar | modificar la font]
Se tracha de païses que l'anglés i es oficial. Cal destriar los païses que i es tanben la lenga dominanta de la vida publica, escolara e administrativa ex. (Libéria, Ghanà), e los païses que l'anglés i es en competicion per l'estatut oficial dominant (ex. India, Pakistan, Singapor).
Mai de trenta païses an l'anglés coma la (o una) de sas lengas oficialas. Es aquí que se tròban la majoritat dels 450 000 000 d eperosnas qu'utilizan l'anglés coma lenga segonda.
Anglosfèra periferica[modificar | modificar la font]
Se tracha de païses que l'anglés i es pas pus la lenga oficiala mas qu'an servat una tradicion anglofila. Per exemple, l'anglés es utilizat internacionalament, mas rarament dins los afars intèrns. (ex. Bangladesh, Nepal, Malesia, Egipte...).
A aquel grop, se pòt restacar los rics païses del golfe persic qu'an recebut d'importantas communautats forestièras qu'utilisan l'anglés coma lingua franca.
De mai, i a tanben un nombre de personas pro important que mestreja l'anglés coma lenga forestièra.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- recensament 2011 Austràlia rencensament australian 2011
- rencensament american e estimacions 2007 http://www.census.gov/hhes/socdemo/language/data/acs/ACS-12.pdf


c: text/html

text:
1029
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1029 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Fin de la revòuta dei tribüs de bedoins de Palestina e de Siria que foguèron reprimidas per lo govèrn centrau que capitèt d'aprofichar lei divisions dei tribüs entre elei per lei vencre.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Amartya Sen
Amartya Kumar Sen (en bengalin: अमर्त्य कुमार सेन) ( Santiniketan, Empèri Britanic -actual Índia- 1933 ) es un economista e professor universitari fòrça conegut per son trabalh sus la fam, teorias sus l'indici de desvolopament uman, l'economia del benestar e los mecanismes sosjacents a la pauretat. Recebèt lo Prèmi Nobel d'Economia en 1998 per son trabalh dins lo camp de l'economia del benestar.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nasquèt lo 3 de novembre de 1933 a Santiniketan, estat del Bengala Occidental, de l'Empèri Britanic (uèi Índia). La familha de Sen ven de Dhaka, capitala de l'actuala Bangladèsh, e vila que i faguèt sos estudis primaris. A l'independéncia d'Índia en 1947 S'enanèt a l'Universitat Visva-Bharati de Calcuta. E pus tard partiguèt en Anglatèrra, ont estudièt al Trinity College de l'Universitat de Cambridge, que ne foguèt diplomat en 1956 e obtenguèt lo doctorat en 1959.
Professor d'economia dins las Universitats de Calcuta (1956-1958), Cambridge (1963-1971), Delhi (1971-1977), Oxford (1977-1988) e Harvard (1988-1997). Entre 1997 e 2004 foguèt President del Trinity College de l'Universitat de Cambridge e dempuèi es professor a Harvard.
Recèrca economica[modificar | modificar la font]
Los escrichs de Sen a la fin dels ans 1960 e al començament dels ans 1970 ajudèron a definir lo camp de la "Causida sociala" (en anglés: Social Choice). Sa contribucion a la teoria de la causida sociala promulgada per Kenneth Arrow foguèt de mostrar jos qualas condicions lo "Teorema de l'Impossibilitat d'Arrow", pòt èsser util per espandir e enriquir lo camp de la "Causida Sociala".
L'òbra mai reconeguda de Sen es son ensag Poverty and Famines: An Essay on Entitlement and Deprivation ("Pauretat e fam: un ensag sul Drech i la Privacion", 1981), que demòstra que la fam es pas la consequéncia de la manca d'aliments mas d'inegalitats dins los mecanismes de distribucion dels aliments. En mai de sos trabalhs cercant las causas de la fam, son trabalh dins lo camp del desvolopament economic aguèt fòrça influéncia dins la formulacion de l'Indici del Desvolopament Uman (IDH) de las Nacions Unidas.
Mas l'apòrt revolucionari de Sen al desvolopament dels indicadors economics e socials es lo concèpte de "capacitat". Un govèrn se deu jutjar en foncion de las capacitats concrètas de sos ciutadans. Per exemple, als Estats Units d'America los ciutadans an lo "dret" constitucional de votar. Per Sen aquò significa pas res, se demanda se se reünisson totas las condicions perque los ciutadans pòscan exercir lor "capacitat" de vòte. Aquelas condicions pòdon èsser fòrça variadas, dempuèi l'accès a l'educacion fins al fach que los ciutadans ajan o pas mejans de transpòrt per accedir a las urnas. Sonque quand aqueles critèris son complits se pòt dire que lo ciutadan pòt exercir sa causida personala.
Sen foguèt una excepcion entre los economistas del sègle XX dins son insisténcia en se far de contunh de questions de valors, plan abandonadas dins la discussion economica "seriosa". Pausa un dels mai grands desafís al model economic que situa l'interès pròpri coma factor primordial de la motivacion umana. E encara son escòla contunha d'èsser minoritària, ajudèt a tornar dirigir los dessenhs del desvolopament e fins finala las politicas de las Nacions Unidas.
En 1998 obtenguèt lo Prèmi Nobel d'Economia per sos trabalhs sus l'economia del benestar.
Principalas publicacions[modificar | modificar la font]
- 1982: Poverty and Famines : An Essay on Entitlements and Deprivation, Oxford, Clarendon Press.
- 1982: Choice, Welfare and Measurement, Oxford, Basil Blackwell.
- 1987: Food Economics and Entitlements, Helsinki, Wider Working Paper 1.
- 1987: On ethics and Economics, Oxford, Basil Blackwell.
- 1999: Development as Freedom, Oxford, Oxford University Press.


text:
Seth
Seth qu'ei un diu egipcian màger deu cap de can e sénher deus èrms. Qu'ei ua divinitat de las ambiguosas.
Qu'ei famós per aver, per traída, aucit lo diu Osiris (lo son quite hrair) e per aver combatut Òrus (lo hilh postum d'Osiris) entà'u panar lo tròn d'Egipte. Que's poderé créder atau de que seré lo diu deu mau puisqu'Osiris qu'ei un diu juste e que lo son hilh qu'ei associat dab lo poder deus faraons (Òrus que'n seré estat lo purmèr).
Seth, totun, que ho, en epòcas mei anticas hèra pregat e, mei que mei, qu'ei lo diu qui combat cada ser Apofis (la sèrp tenebrosa) devath la tèrra au costat de Ra, só e pair deus dius.


text:
Alcoi
Alcoi es una vila valenciana, capitala de la comarca de l'Alcoià e cap de partit judiciari. Es la sesena vila mai poblada de la província malgrat la siá orografia. Es situada al nòrd de la província d'Alacant e fa partida de las Comarcas Centralas.
Lo sieu territòri o tèrme municipal es delimitat per la província de Valéncia, lo tèrme municipal de Bocairent a la sèrra de Mariola. confronta los tèrmes municipals de Banyeres de Mariola, Benifallim, Bocairent, Cocentaina, Ibi, Onil, Penàguila, la Torre de les Maçanes e Xixona.
Fondada lo 17 de mai de 1256 per contrarotlar la rota d'Alacant a Xàtiva e de Villena a Cocentaina, la vila foguèt pionièra pendent la revolucion industriala al País Valencian dins los sectors texil, papièraire e metallurgic. Lo nuclèu ancian d'Alcoi es eretièr de l'urbanisme que se desvolopèt pendent la segonda mitat del sègle XIX e la debuta del sègle XX, e la disposicion dels sieus ostals e carrièras data d'aquesta epòca. Al cors de las darrièras decènnis, s'es anat en se diversificant vèrs lo sector servicis e un torisme interior nòunvengut


text:
Impaled Nazarene
Impaled Nazarene qu'ei un grop de metal finlandés.
Musica[modificar | modificar la font]
La loa musica qu'a evoluat au briu de las annadas. D'un black metal hòrt basic e brutau, que son passats a ua mesclanha de black metal e de crust-punk e puish, mei recentament, a un thrash metal dab accents black.
Paraulas[modificar | modificar la font]
Las paraulas d'Impaled Nazarene que son mei que mei en anglés (quauquas cançons en finlandés) e que hèn l'apologia de l'òdi, de la violéncia, deu murtre, de la guèrra, deu satanisme, etc... causas de las banalas, donc, dens lo metal... manca qu'en mei deus crestians e de l'umanitat en generau, eths que revendican de detestar tanben los comunistas e los omosexuaus. Los devís deu cantaire, en entervistas, que pòden deishar pensar qu'Impaled Nazarene seré un grop d'extrèma dreta qui auré avut l'intelligéncia de non pas ac díser "tròp" entà non pas se har boicotar peus labels e peus fans de metal apolitics o d'esquèrra. La tematica deu sèxe, sustot sadomasoquista, qu'ei hòrt presenta dens las loas paraulas tanben.
Discografia[modificar | modificar la font]
- Goat Perversion (1992)
- Tol Cormpt Norz Norz Norz... (1993)
- Sadogoat (1993)
- Ugra Karma (1993)
- Suomi Finland Perkele (1994)
- Latex Cult (1996)
- Motorpenis (1996)
- Rapture (1998)
- Decade of decadence (2000)
- Nihil (2000)
- Absence of war does not mean peace (2001)
- All that you fear (2003)
- Death Comes In 26 Carefully Selected Pieces (2005)
- Pro Patria Finlandia (2006)


text:
Ibn Battuta
Ibn Battuta (1304-1369) èra un explorator e un viatjaire musulman dau sègle XIV. Partit de Marròc en 1325 per faire lo romavatge musulman de La Mèca, decidiguèt de contuniar son viatge per visitar lo rèsta dei país musulmans de son epòca. Per aquò, aprofichèt lei rotas comercialas dau sègle XIV per explorar lo nòrd d'Africa, l'Empèri malian, Egipte, Aràbia, Mesopotamie, Pèrsia, Anatòlia, lo Khanat de l'Òrda d'Aur, lo centre dau continent asiatic, l'Índia, l'Asia dau Sud-Èst e China. A la fin de sa vida, sei trajèctes diferents representavan una distància de 120 000 quilomètres. Rintrat au Marròc en 1354, s'ocupèt alora d'escriure lo racònte de sei viatges. Dich Rihal, aquela òbra es vengut una fònt istorica importanta per la conoissança dau monde musulman dau sègle XIV.
Somari
Jovença e premier romavatge a la Mèca[modificar | modificar la font]
Totei leis elements coneguts a prepaus de la vida d'Ibn Battuta vènon deis informacions bibliograficas escrichs dins lo racònte de sei viatges. Nasquèt dins una tribú berbèra a Tanger lo 25 de febrier de 1304 pendent lo rèine de la dinastia Marinida. Durant sa jovença, estudièt dins una escòla de drech islamic[1]. Puei, en junh de 1325, partiguèt faire lo romavatge obligatòri per lei Musulmans, dich Hadj, a La Mèca. Per aquò, anèt per un trajèct terrèstre de lòng de la costa africana per lei sultanats d'Abd al-Wadid e Hafsida fins a la vila de Tunis onte demorèt dos mes. Arribèt au Alexàndria a la prima de 1326 puei se dirigiguèt vèrs Lo Caire onte passèt unei setmanas per visitar lei sites pus remarquables de la region. Puei, chausiguèt de contuniar la seguida de son camin vèrs La Mèca en passant per la vallada dau Nil l'empbarquament dempuei lo pòrt d'Aydhab. Pasmens, la novèla d'una revòuta locala dins aquela darriera ciutat l'obligiguèt de tornar venir dins lo nòrd d'Egipte.
Ibn Battuta deguèt donc se dirigir mai au nòrd per prendre l'itinerari de Damas. Aqueu trajècte passèt per unei luòcs sants coma Jerusalèm e aviá donc l'avantatge, per aquela rason, d'èstre relativament ben gardat per leis autoritats mamelocas dau Caire. Gràcias a una caravana, ganhèt la vila de Medine onte demorèt quatre jorns avans d'anar a La Mèca per complir son romavatge. Pasmens, après la fin d'aqueu darrier, decidiguèt de pas rintrar au país mai de contuniar de viatjar vèrs lo nòrd-èst en direccion de l'Ilkhanat.
Viatges[modificar | modificar la font]
A l'acomençaça de son premier viatge, Ibn Battuta èra un romieu simple desirós d'anar a La Mèca per complir una deis obligacions de l'Islam. Pasmens, après la fin de son premier viatge a La Mèca, va aprofichar l'unitat culturala granda dau monde musulman, especialament au nivèu lingüistic , e son desvolopament economic per contuniar de viatjar. Per aquò, foguèt generalament ajudat per la possibilitat d'acompanhar una caravana o d'embarquar sus un naviri marchand.
Se distinguís donc quatre periòdes principaus durant sei viatges :
- 1325-1327 : son premier romavatge a La Mèca.
- 1328-1330 : son segond romavatge a La Mèca.
- 1330-1346 : son tresen romavatge a La Mèca.
- 1349-1354 : la traversada de Sahara fins au Mali.
Segond romavatge (1328 - 1330)[modificar | modificar la font]
Doas annadas se debanèron entre lo premier e lo segond romavatge a La Mèca d'Ibn Battuta. Aque segond viatge acomencèt lo 17 de novembre de 1326, dètz jorns après la fin dau premier romavatge. Ibn Battuta partiguèt en direccion d'Iraq au sen d'una caravana. Traversèt lo plan de Nejd per venir a Nadjaf, Basra per lo fluvi Tigre e enfin Bagdad encara largament destrucha per l'invasion mongòla de 1258. Visitèt tanben lo nòrd d'Iraq e una partida de Pèrsia avans de tornar venir a La Mèca per realizar son segond romavatge.
Tresen romavatge (1330 - 1348)[modificar | modificar la font]
Lo tresen romavatge d'Ibn Battuta foguèt un periòde lòng onte realizèt un viatge d'exploracion de lòng dei rotas comercialas dau continent asiatic fins a l'Empèri chinés. Per aquò, embarquèt dempuei lo pòrt de Jedda en direccion d'Anatòlia onte visitèt Efes. Puei, se dirigiguèt mai au nòrd dins lo Khanat de l'Òrda d'Aur. Son racònte es vengut una fònt istorica majora car leis escrichs contemporanèus subre aquel estat son rars. Après l'ivèrn, partiguèt vèrs l'Asia Centrala vèrs Samarcanda e Termez. Coma Bagdad, aquelei vilas èran totjorn marcadas per lei destruccions causadas per leis invasions mongòlas. Enfin, après la traversada dau Paquistan modèrn, arribèt en Índia.
Lo viatge indian constituís lo tèrç dau racònte de viatge d'Ibn Battuta. Visitèt Delhi puei passèt de lòng de la costat occidentala per se rendre per la seguida sus l'illa de Ceilan e dins l'archipèu dei Maldivas. Durant aqueu periòde, estudièt la politica e l'istòria dau Sultanat de Delhi. Foguèt volontari per participar a una ambaissada dins l'Empèri chinés. Pasmens, en causa de tempèstas maritimas, l'expedicion s'acabèt per un desastre e la màger part deis equipatges e dau còrs diplomatic foguèron perduts. Ai Maldivas, venguèt cadi d'una illa e se mariguèt ambé unei filhas de vizir. Pasmens, foguèt expulsat de l'archipèu per lo vizir Abd Allah que crenhiá de veire Ibn Battuta prendre lo poder. A son retorn dins lo Sultanat de Delhi, foguèt pres dins una revòuta còntra lo govèrn e decidiguèt donc de quitar lo país.
Per anar dins l'Empèri chinés, passèt per l'illa de Sumatra avans de descubrir lo reiaume de la dinastia Yuan. I foguèt sospres per l'avançada tecnologica chinesa, especialament dins la produccion de porcelana o de papièr. Foguèt tanben marcat per l'estat policièr e lo contraròtle sevèr deis activitats comercialas per l'administracion mongòla. Après sa partença de China, demorèt dos mes a Samudra (octòbre-novembre de 1346) puei anèt tornarmai en Índia que quitèt rapidàment per lo sud d'Aràbia en abriu de 1347. Aqueu periòde dau viatge foguèt marcat per l'epidemia de Pèsta Negra que va tuar aperaquí 50 milions de personas sus lei continents europèus e asiatics fins ais annadas 1350. Arribèt au Caire e se rendiguèt rapidàment a La Mèca per faire son tresen e darrier romavatge.
Traversada dau Sahara e retorn au país[modificar | modificar la font]
Après son tresen romavatge, Ibn Battuta revenguèt a Tanger avans de partir per sei darriers viatges. Faguèt provisoriament partida d'un grop de mercenaris format per defendre Tanger còntra una ataca espanhòula mai la Pèsta entraïnèt la mòrt dau rèi de Castilha e l'abandon dau projècte d'invasion. Ibn Battuta poguèt donc partir visitar l'Andalosia puei son Marròc natau. Sa darriera expedicion se debanèt a partir de 1352en direccion de l'Empèri de Mali gràcias ai caravanas comercialas d'ivèrn. Demorèt uech mes a Gao, capitala de Mali, avans d'anar a Tomboctó. Rintrèt enfin au país onte demorèt fins a sa mòrt probablament au servici dau govèrn dau sultan.
Publicacion dau racònte de sei viatges[modificar | modificar la font]
A son retorn au Marròc e sota l'impulsion dau sultan Abu Inan Faris, Ibn Battuta realizèt ambé Ibn Juzayy un racònte escrich de sei viatges que prenguèt lo títol de Rihla. Per sa redaccion, i a ges d'indicis mostrant qu'Ibn Battuta aviá pres de nòtas durant sei viatges e per la descripcion de certanei vilas, Ibn Juzayy copièt de passatges eissits d'autreis explorators coma Ibn Jubayr. De scientifics modèrns pensan tanben qu'Ibn Battuta a pas vertadierament visitat totei lei luòcs presentant dins son òbra, especialament dins lo nòrd dau monde musulman[2]. Serián estats aponduts per realizar un racònte tractat de totei leis estats musulmans de l'epòca. Pasmens, maugrat aquelei criticas, lo Rihla es una fònt istorica majora per leis istorians modèrns a prepaus dau monde musulman dau sègle XIV.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Au sègle XIV, leis escòlas de drech èran lo tipe d'escòla pus presentas dins lo nòrd dau continent african.
- ↑ Dunn, Ross E. (2005), The Adventures of Ibn Battuta, University of California Press, pp. 134 e 179.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Chittick, H. Neville (1977), "The East Coast, Madagascar and the Indian Ocean", dins Oliver, Roland, Cambridge History of Africa Vol. 3. From c.1050 to c.1600, Cambridge: Cambridge University Press, pp. 183–231, ISBN 0-521-20981-1 .
- (fr) Defrémery, C.; Sanguinetti, B.R. trans. and eds. (1853-1858), Voyages d'Ibn Batoutah 4 vols., Paris: Société Asiatic.
- (en) Dunn, Ross E. (2005), The Adventures of Ibn Battuta, University of California Press, ISBN 0-520-24385-4 .
- (en) Gibb, H.A.R. trans. (1929), Ibn Battuta Travels in Asia and Africa, London: Routledge .
- (en) Gibb, H.A.R.; Beckingham, C.F. trans. and eds. (1958, 1962, 1971, 1994, 2000), The Travels of Ibn Baṭṭūṭa, A.D. 1325–1354 (full text) 4 vols. + index, London: Hakluyt Society, ISBN 978-0-904180-37-4 .
- (en) Gordon, Stewart (2008), When Asia was the World: Traveling Merchants, Scholars, Warriors, and Monks who created the "Riches of the East", Philadelphia, PA.: Da Capo Press, Perseus Books, ISBN 0-306-81556-7 .
- (en) Hrbek, Ivan (1962), "The chronology of Ibn Battuta's travels", Archiv Orientalni 30: 409–486 .
- (en) Levtzion, Nehemia; Hopkins, John F.P., eds. (2000), Corpus of Early Arabic Sources for West Africa, New York, NY: Marcus Weiner Press, ISBN 1-55876-241-8 .
- (en) Mackintosh-Smith, Tim (ed.) (2003), The Travels of Ibn Battutah, Picador, ISBN 0-330-41879-3 . An abridged translation.
- (en) Waines, David (2010), The Odyssey of Ibn Battuta: Uncommon Tales of a Medieval Adventurer, Chicago: University of Chicago Press, ISBN 978-0-226-86985-8 .


text:
Apollon
Apollon (en grèc ancian Ἀπόλλwv / Apóllôn, en latin Apollo) es dins la mitologia grèga un dieu, filh de Zèus e de sa femna Leto, e lo fraire besson d'Artèmis (deessa de la caça). Es lo dieu del cant, de la musica e de la poesia. Se tracha tanben de las purificacions e de la garison, mas pòt portar de vegadas la pèsta amb son arc. En fin, es un dels dieus principals capables de divinacion, e qu'èra consultat, subretot, a Dèlfes, on dava sos oracles per la Pitia. Tanben èra onorat pels romans, que l'adoptèron rapidament sens cambiar son nom. Autanlèu lo Sègle V abC, l'adoptèron per sos poders garidors e li bastiguèron mantunes temples.
Legenda[modificar | modificar la font]
La naissença d'Apollon e de sa sòrre Artèmis, enfants illegitims de Zeus amb una titanida, Leto, es narrada en detalh dins l'Imne omeric a Apollon. A mand d'enfantar, Leto viatja per la mar Egèa en cercar un asil per sos enfants. Mas de paur de sofrir de represàlias divencas cap d'ilha la vol pas aculhir. Finalament Leto arriba a l'ilha de Delos que, malgrat que la voliá pas recebre al començament, l'accèpta quand la futura maire jura que son filh i bastirà son temple.


text:
Exposicion universala de 1876
L'Exposicion universala de 1876 (oficialament en anglés: Centennial Exhibition of Arts, Manufactures and Products of the soil and mine o Centennial International Exhibition (valent a dire "Exposicion internacionala del Centenari") foguèt la primièra Exposicion universala que se debanèt als Estats Units del 10 de mai al 10 de novembre de 1876. Se faguèt a Filadelfia del temps que se commemorava lo centenari de la Declaracion d'independéncia dels Estats-Units d'America qu'èra estada signada dins aquesta vila lo 4 de julh de 1776. Lo nom complet de l'exposicion èra en realitat International Exhibition of Arts, Manufactures and Products of the Soil and Mine, qu'en occitan es "Exposicion internacionala d'art, de confeccion, e de produches del sòl e de la mina". Aquel eveniment s'organizèt dins lo Parc Fairmount, long del riu Schuylkill e s'espandissiá sus un total de 34 ectaras[1].
L'exposicion foguèt una brava capitada vist que foguèt visitada per 9.789.392 personas[2], çò que equivaliá en aquel temps a 20% de la populacion dels Estats Units. Son còst se sarrèt de 7 milions de dolars[2].
Durant aquela escasença se presentèt per primièr còp la tòrcha de l'Estatua de la Libertat al public.
Grelh del projècte[modificar | modificar la font]
L'idèa de far l'Exposicion Universala sembla d'èsser deguda a John L. Campbell, un professor de matematicas, de filosofia naturala e d'astronomia del Wabash College, Crawfordsville, Indiana.[3] En decembre de 1866, Campbell suggeriguèt al cònsol de Filadelfia que lo Centenari dels Estats Units siá celebrat amb una exposicion a Filadelfia.
Estructuras de l'exposicion[modificar | modificar la font]
Se bastiguèron mai de 200 bastiments sul terrenh de l'Exposicion, que èran envirats d'una barranha que fasiá gaireben cinc quilomètres de long. La comission de l'exposicion aviá organizat un concors de creacion arquitecturala pels bastiments mai importants, que foguèt realizat en dos còps. Los qu'avián capitat de passar la primièra part devián donar divèrses detalhs coma lo còst o lo temps de construction abans lo 20 de setembre de 1873.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Robert Belot, Daniel Bermond, Bartholdi, Paris, Perrin, 2004, p.301
- ↑ 2,0 2,1 Robert Belot, Daniel Bermond, Bartholdi, Paris, Perrin, 2004, p.301
- ↑ Gross, Linda P.; Theresa R. Snyder. Edicions Arcadia Publishing: Philadelphia's 1876 Centennial Exhibition. ISBN 0-7385-3888-4.


text:
Bernat Rogièr de Fois
Bernat Rogièr de Fois (v. 980 † 1036/1038) es lo primièr comte de Fois , de 1012 a sa mòrt, comte de Bigòrra e filh cabdèt de Rogièr Ièr lo Vièlh, comte de Carcassona e de son esposa Adelaïda.
Biografia[modificar | modificar la font]
A la mòrt de son paire, parteja los bens d'aquel darrièr amb son fraire ainat Raimon Rogièr e recep Coserans e la partida del comtat pairal situada a l'entonr de la vila de Fois. Aviá esposat cap a 1010 Garsenda qu'ereitèt entre 1025 e 1032 del comtat de Bigòrra
Maridatge e enfants[modificar | modificar la font]
De Gersenda de Bigòrra, filha de Garcia Arnaut, comte de Bigòrra, e de Ricarda, aguèt :
- Bernat II († 1077), comte de Bigòrra
- Rogièr († 1064), comte de Fois
- Pèire Bernat († 1071), comte de Coserans, puèi de Fois
- Eraclius, evesque de Bigòrra en 1056
- Gilberta de Fois († 1049). Pren lo nom d’Ermesinda e esposa en 1036 Ramir Ièr, rei d’Aragon
- Esteveta († 1058), maridada a Garcia IV, rei de Navarra
- Clamença, esposa en 1030 Adalbèrt, duc de Lorena


text:
Adige
Adige, (en italian: Adige; en venèt: Àdexe; en trentin: Ades; en friolan: Adis; en ladin: Adesc, o Adiç; en alemand: Etsch; en latin: Athesis) es un fluvi qu'a sa font dins la region alpina de Trentin-Aut Adige prèp de la frontièra Italiana amb Àustria e Soïssa. Fa 410 km de long, que 220 son situats dins la província de Bolzano; es lo segond fluvi d'Itàlia per la longor, aprèp lo fluvi Pò (652 km).
Lo flume sortís del lac alpin artificial de Resia, situat al pas de Resia (1504 m) que tanca las frontièras d'Àustria e Soïssa en dessús de la val del riu d'Inn. Lo lac es conegut per la torre de la glèisa que marca lo site de l'ancian vilatge de Curon Antica (Alt Graun) que foguèt abandonat e enaigat en 1953 quand la restanca foguèt acabada. Pròche Glurns, Adige encontra la ribièra de Rom que ven de la val soïssa de Müstair. Adige raja puèi cap a l'èst a travèrs la val de Venosta fins a Merano ont encontra lo riu de Passirio que ven del nòrd. Al sud de Bolzano, la ribièra d'Isarco rejonh Adige que raja alara cap al sud a travèrs una val qu'es sempre estat una rota màger dels Alps, entre los passes de Resia e de Brenner, que a 1370 m es considerat coma lo pus aisit dels principals passes Alpins.
Pròche Trent, los rius d'Avisio, de Noce, e de Fersina rejonhon Adige. Adige travèrsa alara la Província de Trent e pus tard Venèt, en asagar puèi las vilas de Verona, Rovereto, e Adria a travèrs de la val de Lagarina e la partida nòrd-èst de la plana de Pò fins a la Mar Adriatica.


text:
Lenga aglutinanta
Una lenga aglutinanta es una lenga bastida per aglutinacion: que fòrça mots son formats en jónher de morfèmas amassa.
Aquel tèrme foguèt emplegat d'en primièr per Wilhelm von Humboldt en 1836 per fin de classificar las lengas d'un punt de vista morfologic .[1] Lo mot ven del vèrb latin agglutinare (pegar amassa).
Una lenga aglutinanta es una forma de lenga sintetica ont cada afixe representa una unitat de sens (coma "diminutiu," "preterit," "plural," etc.), e los morfèmas ligats son exprimits per d'afixes (e pas per de cambiaments intèrnes de la raiç del mot, o cambiament de ritme o de tonalitat). En mai, çò qu'es pus important, dins una lenga aglutinanta, los afixes fusionan pas amb los autres, e cambian pas de forma jos l'influéncia dels autres.
Las lengas sinteticas que son pas aglutinantas son sonadas lengas fusionalas; de còps que i a, combinan los afixes amassa, sovent en los cambiar drasticament dins lo processus, e en jónher mantun sens per un meteis afixe (per exemple, dins lo mot occitan "parli" , lo sufixe "-i" porta lo sens de l'indicatiu present e de la primièra persona del singular).
Exemples de lengas aglutinantas[modificar | modificar la font]
D'exemples de lengas aglutinantas son: lo basc, lo blackfoot, lo georgian, las lengas altaïcas (veire turc e tatar), lo japonés (de còps que i a classificat amb las lengas altaïcas), lo corean (de còps que i a classificat amb las lengas altaïcas), lo malai l'indonesian, fòrça lengas tibetobirmanas, las lengas dravidas, fòrça lengas oralicas (que las pus importantas son l'ongrés, lo finés e l'estonian), l'inuktitut, las lengas bantos (veire swahili), las lengas caucasencas del nòrd-èst, del nòrd-oèst e las lengas sud caucasencas, e qualques lengas mesoamericanas e de lengas indigènas d'America del Nòrd coma lo nahuatl, lo uastec, e lo salish ; lo quíchoa e l'aimara que son de lengas indigènas d'America del Sud. Una part de l'ancian Orient Pròche parlava tanben talas lengas, coma lo sumerian, l'elamita, l'urrian, l'urartian , l'attic, lo gutian, lo lullubi, e lo kassite.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Stocking, George W. (1995). The Ethnographer's Magic and Other Essays in the History of Anthropology. University of Wisconsin Press, 84. ISBN 0299134148.


text:
Tellancourt
Tellancourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat es délimitée a l'oèst per la frontièra bèlga #que la separa de la província de Luxemborg. Lo vilatge bèlga çò de mès de prèp èst Grandcourt al nòrd-oèst.
La commune est délimitée à l’ouest par la frontière belge qui la sépare de la province de Luxembourg. Le village belge le plus proche est Grandcourt au nord-ouest.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Vilatge de l'anciana província del Barrois. Modèl:…
Village de l'ancienne province du Barrois. Modèl:…


text:
Composicion de l'Èste dens l'Egipte antica
Dens l'Egipte antica, l'Èste que's compausa e qu'ei acompanhat deus elements seguents :
L'ompra qu'ei un doble qui acompanha çò qui existeish, lo nom qu'a ua valor de creacion e d'existéncia (çò qui ei nomat qu'existeish e qu'ei provesit de las qualitats autrejadas per las paraulas), lo Ka qu'ei la hòrça, lo poder de l'èste, lo Ba qu'ei ua representacion mobila de l'esperit de l'èste (mes que pòt existir au medish temps que l'èste, qu'ei un alter ego). Lo còr qu'èra lo depositari de l'amna durant la vita. Qu'èra embaumat (au contre deu cervèth qui èra vueitat durant lo procès de momificacion) e qu'èra pausat sus la balança au moment deu jutjament de l'amna.


text:
169
Gabriéu Brun.
Etudes Comtadines.
Lou mestié de glòri.
Couvivènço Msicalo.
Jan-Pèire Monier.
Lou tourna de Cesar...
Pèire Mazodier.
ForrOccitània.
L’Astrado.
169
Dicho e raconte en terro de bouvino.
Etudes Comtadines.
Ensignadou Nòstis emissioun Prouvèrbi.
L'endeman d’eleicioun.
Editouriau Lou dèute.
L’atualita en image.
L’Evenamen.
Aveni di Lengo de Franço?
Trin di Fèsto e Manifestacioun Prouvençalo.
Carreto ramado, Carreto, Cavaucado
36en Festenau Prouvençau
Massugo
Gardian de sant Jòrgi
Sivèstre Clap.
Vièsti coumtadin
Santo-Estello.
Estage
Jouine de Prouvènço.
Lou mestié de glòri.
Nouvèu disque de Counvivènço Musicalo.
La Brigo en fèsto
Paumarés de la Mirèio d’Or e di Jouine de Prouvènço.
Lou municipe de Pamparigousto.
Prouvèrbi toucant lou bestiàri (fin).
Emilo Bonnel un pouèto de noste tèms.
Lis Esperita dóu Mount-Tabor.
Lou tourna de Cesar...
Tradicioun de la Sant-Bàqui.
Lis espacejado dóu barrulaire à velò. E la primo s’acampè!
Lou cantoun d’Estève dóu Mas de Grichaud
Paroles d’ici.
ForrOccitània.
L’Astrado.
Quete aveni pèr li Lengo de Franço?
I’a de tèms, bràvis amigo e ami, que butan à la rodo pèr sauva lou prouvençau (o lengo prouvençalo) e óuteni que l’Educacioun dicho Naciounalo ensigne la lengo nostro, d’un biais sistemati, is enfant de Prouvènço autambèn que l’istòri e l’ecounoumìo de nosto Regioun.
N’en sian pancaro aqui.
Un quinquenat presidenciau vèn de s’acaba.
Demié li proumesso facho pèr aquéli qu’an quita lou poudé i’avié, d’un las, uno revisioun de la coustitucioun fin de ié faire intra li lengo regiounalo de Franço. Acò ’s esta fa temidamen bord qu’un article 75.1 forço courtet dis desenant : «Les langues régionales appartiennent au patrimoine de la France».
D’un autre las, uno lèi pèr l’ensignamen e lou sauvamen di lengo de Franço aurié degu èstre voutado. I’aguè bèn de parladuro entre lis assemblado, la darniero en dato dóu 30 de Jun de 2011 au senat estènt estado uno mascarado.
Un vuege juridi
L’art. 75.1 douno ges de dre à nòsti lengo. D’efèt, lou counsèu coustituciounau coustatè lou 20 de Mai de 2011 que : «cet article n’institue pas un droit ou une liberté que la constitution garantit». Adounc sian davans un vuege juridi, d’autant que l’art. 2 de la coustitucioun dis : «La langue de la République est le français».
Noutarés, segur, que lou mot «République» s’aplico à-n-un sistèmo pouliti urousamen presènt dins forço païs dóu mounde, e que lou mot «France» interèsso un territòri qu’a couneigu bèn de regime pouliti (empèri caroulengian, mounarchìo, empèri, republico etc).
Aquest art. 2 sièr de referènci quouro lou counsèu coustituciounau es sesi d’un avejaire à respèt di lengo parlado en Franço autro que lou francés. La coustitucioun franceso fai dounc empache, pèr aro, à-n-un evoulun pousitiéu pèr ço qu’èi de nòsti lengo regiounalo.
Aquest evoulun poudrié s’endeveni, un cop la coustitucioun refourmado, emé la ratificacioun de la Carto éuroupenco di lengo regiounalo e minouritàri de 1992, Carto signado pèr Franço, à Budapèst, lou 7 de Mai de 1999, pèr Pèire Moscovici, menistre en cargo à l’epoco dis afaire éuroupen. Aquesto ratificacioun aurié degu èstre facho en 2000 pèr lis assemblado franceso. L’es toujour pas, en referènci à l’article 2 de la coustitucioun.
Lou raport Cerquiglini
Es aqui que fau se ramenta que lou gouvèr Jospin avié demanda un raport sus aquésti lengo. Fuguè fisa à Bernat Cerquiglini, direitour de l’Istitut naciounau de la lengo franceso au CNRS, e remés en Abriéu de 1999 au menistre de la culturo e de la coumunicacioun.
Bernat Cerquiglini a trouba 75 lengo parlado dins la Republico Franceso en mai dóu francés. Demié ‘quéli, a recouneigu l’estatut de lengo au basco, bretoun, catalan, corse, flamèn, francou- prouvençau, en tóuti li lengo d’Oi (n’i’a 8, qu’uno se parlo pus) e à-n-uno souleto lengo pèr li Païs d’O, l’óucitan, emé 5 dialèite óucitan prouvençau coumprés.
Partènt d’aqui uno bastèsto s’engagè pèr faire recounèisse au prouvençau (lengo d’un ensèn de territòri li mai poupla dóu Miejour), e is àutri dialèite d’O, l’estatut de lengo. Mai acò faguè chi bord que lou gouvèr Jospin, en Nouvèmbre de 2001, creè la Delegacioun Generalo à la Lengo Franceso e i Lengo de Franço (DGLLF) e óuficialisè lou raport Cerquiglini, devengu ansin la dóutrino lenguistico de tóuti li gouvèr.
Li gènt di Païs d’O que voulien faire recounèisse si lengo à despart de l’óucitan an, despièi, simplamen óutengu que la mencioun «occitan (gascon, languedocien, provençal, auvergnat-limousin, alpin-dauphinois)» devengue : «parlers d’oc ou occitan (gascon, languedocien, provençal, auvergnat, limousin, vivaro-alpin)».
Vers uno revisioun de la coustitucioun?
Vuei, Francés Hollande, nouvèu presidènt de la Republico, a proumés dins sa proupousicioun n° 56 que : «Je ferai ratifier la Charte européenne des langues régionales ou minoritaires», sachènt qu’acò necessitara uno moudificacioun de l’art. 2 de la coustitucioun.
Queto sara ‘qui l’estrategìo di Prouvençau?
* Siegue s’encagna dins la voulounta de vèire recounèisse la noucioun de «lengo prouvençalo » e de «lengo d’O» au plurau, sachènt que i’a d’óupousicioun (Felibrige, mouvemen óucitan), d’aqui lou risque de tout faire cabussa?
* Siegue sousteni dins soun principe la ratificacioun de la la Carto éuroupenco di lengo regiounalo e minouritàri e se reserva, un cop fa, pèr la batèsto legislativo?
La decisioun vous apartèn en tóuti.
1117723


text:
Gran Huec de Chicago
Lo Gran Huec de Chicago qu'abambè aquesta ciutat enter lo dimenge 8 d'octobre dinc au 10 d'octobre de 1871. La màger part deu center de la ciutat ventosa (hèra nava alavetz) qu'èra avalida en bèth deishar centeats de morts. A maugrat d'aquesta larja destruccion, la vila que's tornè bastir hèra lèu entà vàder ua de las mager deus Estats Units e lo brèç de la bastida deu gratacèus.
L'encausa deu huec qu'ei enqüèra mau coneguda.
Lo Gran Huec qu'èra un deus 4 eveniments brembats dab ua estèla suu drapèu de Chicago.


text:
Nekuia
En poesia grèga, lo tèrme de Nekuia (grèc ancian: vέkuιa) se referís al libre XI de l'Odissèa que descriu la descenda d'Ulisses dins lo mond sosterranh (la localizacion geografica d'aquel es debatuda). Ulisses davala dins lo mond dels mòrts per tal de poder consultar lo prèire e lo profèta Tiresiàs cossí li cal far per tornar a l'ostal. Sacrifica un anhèl que Tiresiàs ne pòsca beure lo sang. Apuèi se fa amb las armas dels eròis defuntats. La Nekuia relata costumas e cresenças del culte de la necromancia, valent a dire la consultacion dels mòrts coma biais de divinacion. Las rèstas consequentas de çò que foguèt, mai que probable, lo temple màger de la necromancia (Nekromanteion) son situadas sus un puèg dominant lo riu d'Aqueron al nòrd-oèst de Grècia. Aquel sit es tanben conegut jol nom de Nekuiomanteion.
Nekuia es tanben lo nom d'un nombre important de projèctes artistics e de grops musicals.


text:
Luneray
Luneray es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Luneray Es la una dels escasses comunas normandes a aver una importanta comunitat protestante.
- 1823 : Luneray absorbeix Canteleu.
Luneray est l'une des rares communes normandes à avoir une importante communauté protestante.
- 1823 : Luneray absorbe Canteleu.


text:
Montbrun (Gers)
Montbrun[1][2][3][4] (Monbrun en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània, situada dens lo departament de Gers e la region de Mieidia-Pirenèus .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de Gascogne situada a 8 km al nòrd-oèst de Çò Isle-Jourdain. Es una municipalitat limitrophe amb lo departament de la Anautita-Garonne
Commune de Gascogne située à 8 km au nord-ouest de L'Isle-Jourdain. c'est une commune limitrophe avec le département de la Haute-Garonne
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
Véder tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Base de donadas toponimicas de l'Institut d'Estudis Occitanas: Montbrun (Gers)
- ↑ Grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Vauclusa (fònt)
Vauclusa o la fònt de Vauclusa, situada pròche Avinhon, au pè d'un bauç abrupte de 230 m, amb sei 630 000 000 m3 annuaus, es una fònt naturala de Provença. Es lo giscle d'aiga pus grand d'Occitània e lo cinquen dau Mond entier.
Vauclusa a donat son nom a la comuna de Vauclusa (nommada tanben La Fònt de Vauclusa) e au departament de Vauclusa. Son nom latin es Vallis Clausa. Lo nom occitan de Vauclusa, valent a dire «vau clusa, vau clausa, vau tancada», se referís a la posicion topografica dau luòc.
Geografia[modificar | modificar la font]
Subre la fònt se tròba un blòt calcari de 500 m a 800 m d'espessor, recorregut de trencaments e de falhas innombrables. Aqueu jòga lo ròtle d'un aqüifèr carstic ont l'aiga e circula seguent lei discontinuitats fins a trobar una barriera de calcari e d'argila.
La fònt es lo ponch de sortida unenc d'un bacin sosterranh de 1100 km² recuperant leis aigas dau mont Ventor, dei monts de Vauclusa e de la còla de Lura. Alimenta lo riu de la Sòrga.
Exploracion[modificar | modificar la font]
La primiera immersion en escafandre pesant se faguèt en 1879, Nello Ottonelli s'aventurèt a 23 m. Après cauguèt esperar l'arribada de l'escafandre autonòm en 1946 e Jaume Ives Costèu per aténher 46 m, e 74 m nòu ans puei. Es lo limit deis immersions amb aire. En 1981 Claudi Touloumdjian atenguèt 153 m amb una mescladissa oxigèn-èli. Finalament en 1983 Jochen Hasenmayer atenguèt 205 m. Per descendre encara mai e tocar lo fons caudrà utilizar de robòts.
El 1985, la mission Modexa 350 levèt lo mistèri de son origina: lo robòt descendèt fins a 305 m, e en 1989 un autre robòt, l'Spélénaute, atenguèt lo ponch mai bas dau sifon a 308 m de profondor. Son pas segurs que siá lo fons vertadier.
Istòria[modificar | modificar la font]
Leis ofrendas anticas[modificar | modificar la font]
L'endrech foguèt durant l'Antiquitat romana, un luòc d'ofrendas ritualas. I an trobat de pèças d'aur e d'argent dins lo sifon. Se supausa que lei desbordaments imprevisibles de la fònt foguèron percebuts coma una manifestacion divina.
Lo sejorn de Petrarca[modificar | modificar la font]
La fònt es celèbra tanben per lei «Clarei, fresqueis e doceis aigas» («Chiare, fresche e dolci acque») que lo poèta Petrarca cantèt en italian.
Lo vilatge de Vauclusa es un borg tipic medievau ont Petrarca s'èra refugiat solet. Lei «Clarei, fresqueis e doceis aigas» que canta son aquelei de la fònt naturala, que se tròba a quauquei minutas de la plaça centrala, dins un bosquet.


text:
Nutacion
La nutacion (del latin nutare « oscillar ») es una oscillacion leugièra (coma un movement de caboteig) de l'ais de rotacion d'una planeta, coma l'oscillacion periodica del pòl de la Tèrra al torn de sa posicion mejana dins l'esfèra celestiala, deguda a l'influéncia de la Luna sus la planeta, similara al movement d'una baudufa quand pèrd de fòrça e es prèsta de casudar. La nutacion de la Tèrra es provocada per l'atraccion diferenciala del Solelh e de la Luna subre l'abultament* equatorial de la Tèrra. Son efècte se superpausa al movement de precession e se manifèsta coma una pichona oscillacion conica de basa elliptica subre la posicion mejana de l'axe terrèstre. Se compausa de divèrsas oscillacions superpausadas, mas la mai importanta fa que los pòls de la Tèrra se desplacen de nòu segondas d'arc cada 18,6 ans.
Lo Solelh produtz un autre efècte de nutacion d'importància fòrça menora, amb d'un periòde mejan de mièg an e un desplaçament polar maximal de 0,55" d'arc. Las autras planetas produsisson tanben de variacions, apeladas pertorbaments (pertorbasons), mas que mancan d'importància per lor valor pichona.
La nutacion foguèt descubèrta en 1728 per l'astronom anglés James Bradley. Fins a 20 ans pus tard, se saupèt pas que la causa del movement èra l'atraccion gravitacionala de la Luna combinada amb la del Solelh.


text:
907
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 907 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Tièra d'atacas còntra Constantinòple menadas per lo pirata grèc musulman Leon de Trípols e per lei Rus' de Kiev. Lei segonds obtenguèron lo pagament d'un tribut important.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Anientament de l'armada dau cap carmata Zikrawayh que pilhava la region de Bagdad dempuei 905. Zikrawayh foguèt capturat e executat e lei subrevivents de sei tropas anientats durant sa retirada en direccion de Siria.


text:
Milafuèlhas
Lo milafuèlhas (var. milafuelhas) (Achillea millefolium) es una planta erbacèa vivaça de la familha de las Asteracèas.
Descripcion[modificar | modificar la font]
Es una planta estolonifèra vivaça, de tijas variant de 18 a 80 cm, de las fuèlhas finament bipennatilobadas, doblament pennadas verd escur, fòrça alongadas e decopadas en finas bendas cortas.
Las flors son sovent blancas, ròsas o porpras. Los florons del centre (flors en tube) son jaunassas.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
- Organs reproductors :
- Tipe d'inflorescéncia : corimbe de capituls
- reparticion dels sèxes : ginodioïc
- Tipe de pollinizacion : entomogam
- Periòde de florison : junh a setembre
- Grana :
- Abitat e reparticion : Eurasia
donadas d'aprèp : Julve, Ph., 1998 ff. - Baseflor. Indèx botanic, ecologic e corologic de la flòra de França. Version : 23 d'abril de 2004.
Farmacopèa[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Jean-Michel Groult - "Jardiner durablement" - Editions Ulmer 2007 - (ISBN 9782841382781)


text:
Raves
Raves es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge de Rafes a situat en lo vallon de la Mòrt abans la siá jonction amb la vallée de la Fave, al centre d'una tèrra bassa a las formas mothas, caracterizada per las siás alluvions. Los ancians abitants de Rafes @dénommer d'en un autre luòc Rafe lo riu coma lo sieu pòble. Mòrta, de la meteissa raïtz celtique o pré-celtique que Murta, #qu'a engendré lo nom del riu Meurthe, designa los alluvions, tèrra que # l'aiga badina sus el e empòrta las sédiments los mai finales dels marges. Rafes es mai prèps de la raïtz latina Rapina #que significa una accion violenta, es-a dire creuser, rapiner, raviner, emportar[1].
Le village de Raves est situé dans le vallon de la Morte avant sa jonction avec la vallée de la Fave, au centre d'une terre basse aux formes molles, caractérisée par ses alluvions. Les anciens habitants de Raves dénommait d'ailleurs Rave la rivière comme leur village. Morte, de la même racine celtique ou pré-celtique que Murta, qui a engendré le nom de la rivière Meurthe, désigne les alluvions, terre sur laquelle l'eau rigole et emporte les sédiments les plus fins des rives. Raves est plus proche de la racine latine Rapina qui signifie une action violente, c'est-à-dire creuser, rapiner, raviner, emporter[2].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom de Rayves apareis en un document de 1328. La distincion del vilatge aperteniá en partida al pòrti de Lorraine e a divèrs autras senhors. Se tròba coma co-de senhors de Rafes Aubert de Faucompierre al commencement del Sègle XIV, los sieurs de Bilistein e de Barbas e al Sègle XVI Claude de Jussy en 1565. En 1611 #debanar un compromís entre lo pòrti de Lorraine e lo capítol de Sant-Dié en çò que tanh a la délimitation de las bans de Bertrimoutier, e d'aqueles de Rafes, Combrimont, Frapelle, Neuviller e Bonipaire.I #aver al Sègle XVI un chanoine de Sant-Dié, conegut jol nom de Didier de Rafes, #que #far donation a lo sieu capítol de divèrses rendas assignada sus bens a Rafes. Sul plànol esperital, Rafes i aviá ligat a la parròquia de Bertrimoutier #que lo patrocini n'aperteniá al capítol de Sant-Dié aital coma los dîmes; la dimerie de Bonipaire (Ban de Bertrimoutier) dépendait d'aquelas de Rafes. La comuna de Rafes bastits en 1860 aperteniá al bailliage de Sant-Dié. I #aver, dins lo pòble, una capèla dédiée a sant Étienne bastida en 1739, mas s'i tròba pas glèisa, la municipalitat en essent amassada a Bertrimoutier pel culte. Lo presbytère e lo cementèri son egalament comuns, aital coma l'escòla fins a la fin de la Modèl:S-. De 1790 a l'an IX, la municipalitat a fach partida del costat de Bertrimoutier.
Le nom de Rayves apparaît dans un document de 1328. La seigneurie du village appartenait en partie au duc de Lorraine et à divers autres seigneurs. On trouve comme co-seigneurs de Raves Aubert de Faucompierre au commencement du Sègle XIV, les sieurs de Bilistein et de Barbas et au Sègle XVI Claude de Jussy en 1565. En 1611 eut lieu un compromis entre le duc de Lorraine et le chapitre de Saint-Dié au sujet de la délimitation des bans de Bertrimoutier, et de ceux de Raves, Combrimont, Frapelle, Neuviller et Bonipaire.Il y eut au Sègle XVI un chanoine de Saint-Dié, connu sous le nom de Didier de Raves, qui fit donation à son chapitre de plusieurs rentes assignés sur des biens à Raves. Sur le plan spirituel, Raves était rattaché à la paroisse de Bertrimoutier dont le patronage appartenait au chapitre de Saint-Dié ainsi que les dîmes; la dimerie de Bonipaire (Ban de Bertrimoutier) dépendait de celles de Raves. La mairie de Raves construite en 1860 appartenait au bailliage de Saint-Dié. Il y eut, dans le village, une chapelle dédiée à saint Étienne bâtie en 1739, mais on n’y trouve pas d’église, la commune étant réunie à Bertrimoutier pour le culte. Le presbytère et le cimetière sont également communs, ainsi que l’école jusqu’à la fin du Modèl:S-. De 1790 à l’an IX, la commune a fait partie du canton de Bertrimoutier.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Pierre Còlen, Séminaire de toponymie dialectale, Societat Philomatique Vosgienne, 2008/2009
- ↑ Pierre Colin, Séminaire de toponymie dialectale, Société Philomatique Vosgienne, 2008/2009


text:
Ocean Atlantic
L'Ocean Atlantic, tanben sonat popularament la mar Grana o lo Peugue en Occitània, es un dels cinc oceans de la Tèrra. Es situat entre America a l'oèst e Euròpa e Africa a l'èst.
L'ocean Atlantic ocupa una conca alargada en forma d'S espandida del nòrd al sud e devesida en Atlantic nòrd e Atlantic sud pels corrents eqüatorials a una latitud de 8° nòrd. L'Atlantic es ligat a l'ocean Pacific per l'ocean Artic al nòrd e pel pas de Drake al sud, e tanben per un passatge artificial qu'es lo Canal de Panamà entre l'America del Nòrd e l'America del Sud. A l'èst, la linha que dessepara l'Atlantic de l'ocean Indian es lo meridian 20° èst. L'Atlantic es despartit de l'Ocean Artic per una linha que va de Groenlàndia fins al nòrd de Norvègia.
Cobrissent aproximativament 20% de la superficia terrèstra, l'ocean Atlantic es lo segond per òrdre d'importància aprèp l'ocean Pacific. Ambe las seunas mars adjacentas, ocupa una aira de 106 450 000 km2, e sens elas 82 362 000 km2. L'aira de tèrra que drena a l'Atlantic es quatre còps aquela del Pacific o de l'ocean Indian. Lo volum d'aiga es de 354 700 000 km3 ambe las seunas mars adjacentas e 323 600 000 km3 sens elas. La prigondor mejana es de 3926 m. La prigondor maximala es de 8605 m dins la fòssa de Puerto Rico.
L'Ocean Atlantic a de còstas descopadas irregularas amb fòrça baias, golfes e mars:
-Mar Cariba -Mar Mediterranèa -Golf de Mexic -Mar Negra -Golf de Sant Laurenç -Mar del Nòrd -Baia d'Hudson -Mar Baltica -Baia de Baffin -Mar de Barents -Mar de Norvègia-Groenlàndia -Mar de Weddel
Una autra caracteristica es que lo seu nombre d'illas es pro redusit:
-Illas Svalbard o Spitsbergen -Groenlàndia -Islàndia -Fernando de Noronha -Açòres -Madèira -Canàrias -Cap Verd -Bermudas -Índias Occidentalas -Ascencion (illa) -Santa Elena -Tristan da Cunha -Falkland Malvinas -Georgia del Sud -Cariba
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]


text:
Nucleasa
Las fosfodiesterasas o nucleasas son d'enzims idrolasas que catalizan la ruptura dels ligams fosfodiestèr, coma per exemple los que s'establisson dins los acids nucleïcs entre la pentòsa d'un nucleotid e lo grop fosfat d'un autre. Son accion regula la concentracion dins las cellulas de l'AMP ciclic e de l'GMP ciclic.
Se classifican segon lo tipe d'acid nucleïc e lo tipe de ligam qu'idrolizan.
- Ribonucleasas. Son especificas de l'ARN.
- Desoxiribonucleasa. Son especificas de l'ADN..
- Exonucleasas. Talhan lo darrièr nucleotid de l'extrèm 5' o 3' d'un polinucleotid. Pòdon degradar tot un acid nucleïc linear.
- Endonucleasas. Talhan los ligams fosfodiestèr plaçats dedins dels polinucleotids. Aquestes enzims requerisson pas un extrèm liure, per çò que pòdon talhar d'acids nucleïcs circulars. Qualques endonucleasas, coma la DNasa I e la DNasa II, son pauc especificas per çò que se fa referéncia a la sequéncia de nucleotids qu'idrolizan. Las Endonucleasas de restriccion son d'endonucleasas que reconeisson e talhan de sequéncias de nucleotids fòrça especificas; aqueste tipe d'enzim s'utiliza fòrça en las tecnicas d'ADN recombinant.


text:
La Cobertoirada
La Cobertoirada[1][2][3] (La Couvertoirade en francés) es una comuna roergata de Guiana situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo territòri de la municipalitat materializa una fraction sud del Massís Central. S'estend en lo Pargue Natural Regional dels Grands Causses sus una part del Causse de Larzac.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom de Coertoirada apareis dempuèi lo Sègle XI al moment de la délimitation dels territòris apertenents a l'Abadiá de Gellona, a Sant Guilhèm dau Desèrt (Erau) uèi.
Dempuèi lo Sègle XII, los Templiers se son installat sul Larzac e a la Cobertoirada. La siá implantacion es deguda d'una part a la proximitat de rotas permetent de davalar cap a la còsta mediterranèa per s'embarcar cap a l'Orient e la Tèrra Santa, d'autra part a de donacions.
La Cobertoirada constituís dempuèi l'origina pels Templièrs un centre d'espleitacion agricòla. Sus aquelas tèrras, fan cultivar als païsans de cerealas, elevar de cavals (per la guèrra) e de fedas (per la carn, las pèls, lo lach). Un borg se desvolòpa a l'entorn del castèl, encara vesedor uèi.
En 1312, l'òrdre del Temple foguèt dissolgut L'ensems dels sieus bens tòrnèt als Espitalièrs que venguèron los nòus mèstres de la Cobertoirada. La borgada comptava alavetz 135 fuòcs en 1328, siá aperaquí 800 personas.
Al mièg del Sègle XIV, los rotièrs (companhiás de mercenaris vivent en bandas mai o mens organizadas e sovent pauc disciplinadas) bassaquèron Larzac. Per paur d'aquelas bandas armadas, los abitants acabèronan per far fortificar lo borg entre 1439 e 1445. Es Déodat Alaux, mèstre maçon de Sent Bausèli , que foguèt encargat d'executar aqueles trabalhs. Malurosament, lo territòri èra ja fòrtament despoblat.
Lo sègle seguent vegèt repoblament e reconstruccion coma l'atestan encara nombroses ostals qu'an servats d'elements de la fin del sègle XV al començament del XVIen.
En 1562, al començament de las guèrras de religion, los Uganauds temptèron de prene la vila — de badas. En 1702 los abitants s'armèron e restaurèron las pòrtas per paur dels Camisards, mas lo borg serà pas mai jamai atacat.
Malgrat las epidemias e las disetas s'instaurarà una certa prosperitat. En 1768 lo vilatge ven una comandariá independenta, autrejada al cavalièr Riquetti, baron de Mirabeau, ja comandaire de Santa Aulària. La Revolucion confiscarà totas las possessions espitalièras que tornaràn als païsans. Al Sègle XIX, la municipalitat es tocada per l'exòde rural mas manten la siá activitat economica agricòla. Puèi, a partir darrièrs decenis del Sègle XX, la municipalitat va espleitar lo sieu passat templier a de fins toristicas.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Imatges[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Nant, Christian-Pierre Bedel, al canton, 1994
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Liquèn
Los liquèns son formats de dos compausats o organismes que vivon en simbiòsi: entra al mens un dels micètas eterotròfe (90 % del tot) nomenat lo micobiont e de cellulas microscopicas de l'alga possedissent de Clorofilla nomenada lo fotobiont.
Aquela associacion es durable, reproductibla (dona naissença a de novèls individús, a la formacion d'una novèla unitat foncionala), de beneficis recipròcs pels partenaris e provòca de modificacions morfologicas e fisiologicas (aquelas ligadas a las interaccions geneticas entre los dos partenaris).
Lo mot « liquèn » ven del grèc λeιxἠv (bast, planta parasita). Designavan totas las estructuras epifitas que los liquèns encrostats.
Los mai vièlhs fossils de liquèns datan del cambrien[1]
Classificacion dels liquèns[modificar | modificar la font]
- Classa Ascolichenes
-
- Sosclassa Pyrenolichenes
- Sosclassa Discolichenes
- Classa Basidiolichenes
- Classa Hypholichenes
Usatges dels liquèns[modificar | modificar la font]
- Coma aliment, per exemple Umbilicaria esculenta dins la cosina asiatica o Cladonia rangiferina (aliment dels Rangièrs) e mai per d'autres aminals
- Medecinals
- Planta tinctoriala per exemple Ochrolechia parella dona de blaus, porpres e violets.
- Perfumariá, diversos líquens.
- Indicators del nivèl de pollucion e donadas ecologica.


text:
Guèrra Civila de Sri Lanka
La Guèrra Civila de Sri Lanka se debanèt de 1983 a 2009 entre Sri Lanka e la guerilha dei Tigres de Liberacion de l'Elam Tamol (LTTE). De 1987 a 1990, Índia assaièt d'intervenir per impausar de negociacions entre lei dos camps mai sa fòrça de mantenement de la patz se turtèt a l'oposicion dei LTTE e deguèt se retirar après divèrseis atacas de la guerilha. Lo conflicte foguèt entraïnat per lei revendicacions d'autonòma puei d'indenpendéncia de la minoritat tamola dau nòrd de l'illa.
Fòrça lòng, lo conflicte foguèt marcat per divèrsei periòdes de trèva e de negociacions entre la guerilha e lo govèrn de Sri Lanka. L'equipament e l'organizacion de la guerilha, que venguèt la premiera guerilha equipada d'una flòta e d'una aviacion, foguèron tanben un factor permetent d'explicar la durada de la guèrra. Fin finala, après una tièra de desfachas au començament dau sègle XXI, lo govèrn decidiguèt de crompar d'equipaments militars modèrns en quantitats importantas. Aprofichèt tanben divèrsei divisions intèrnas de la division per esquichar sei fòrças dins lo sud de l'illa. Puei, a partir de 2006, poguèt se concentrar sus lo nòrd de l'illa. A partir de 2008, la guerilha deguèt se retirar vèrs lo nòrd e la capitala de l'estat dei LTTE foguèt conquista lo 2 de genier de 2009. Aquò marquèt l'afondrament de la guerilha que foguèt definitivament vencuda en mai de 2009.


text:
Taoiseach
Lo Taoiseach (prononciacion: /ti:ʃɒx/ ; al plural Taoisigh, prononciacion /ti:ʃi:/ ) es lo cap de govèrn de la Republica d'Irlanda e lo cap del cabinet irlandés, foncion equivalenta al primièr ministre de las democracias parlamentàrias.
Lo Taoiseach es nomenat pel president d'Irlanda après d'èsser elegit pel Dáil Éireann (la cambra bassa del Parlament). Lo Taoiseach actual es Bertie Ahern, teachta dála (delegat de l'assemblada, equivalent a deputat) del partit Fianna Fáil. Lo Taoiseach designa lo Tánaiste (deputat primièr ministre) que aprèp es nomenat pel president. La foncion de Tánaiste es similara, mas pas equivalenta, a aquela del vicepresident del govèrn. Lo Taoiseach tanben nomena los autres ministres del cabinet e onze membres del Senat irlandés.
La foncion modèrna del Taoiseach foguèt establida dins la constitucion d'Irlanda de 1937, remplaçant la foncion de "President del Conselh Executiu" de l'Estat Liure d'Irlanda de 1922-1937. Ça que la, las foncions del Taoiseach e del President del Conselh Executiu diferisson en qualques aspèctes fondamentals. Per exemple, lo president del Conselh Executiu aviá pas la capacitat de relevar un dels ministres del govèrn. Lo cabinet de l'Estat Liure d'Irlanda, nomenat Conselh Executiu, deviá èsser reformat completament se voliá renovelar una foncion. Lo president del Conselh Executiu tanpauc podiá pas dissòlvre lo Dáil Éireann; aquò èra una decision collectiva del Conselh Executiu. Lo Taoiseach, per contra, ten un ròtle mai important amb mai de poder executiu e la capacitat de relevar un ministre e de dissòlvre lo Parlament.


text:
Fuèlha
La fuèlha (var. fuelha, fuòlha, huelha) es un organ laminar de creissença limitada dins las plantas, especializat dins la fotosintèsi. Nais dins los noses e se dispausa lateralament subre la camba. Es generalament verda amb simetria bilaterala.
Es tipicament plana e fina, çò que favoriza l'exposicion dels cloroplasts de las cellulas (clorenquima) a la lutz subre una superfícia larga e permet que la lutz s'introdusisca entièrament dins los teissuts fins. Es dins las fuèlhas que la majoritat de las plantas realizan la respiracion e la transpiracion.
Las fuèlhas se pòdon especializar dins çò d'acumular d'aiga, de noiridura o dins d'autras foncions. Las plantas sens fuèlhas se nomenan afillas.


text:
Província de Carolina del Nòrd
La Província de Carolina del Nòrd (Province of North Carolina) fasiá d'en primièr partit de la Província de Carolina, que foguèt creada jos la carta de 1663. Los primièrs establients permanents de la Colonia de Carolina du Nòrd datan de 1653, quand Carles II d'Anglatèrra acordèt la carta creant la Carolina en 1663 per las tèrras al sud de la Colonia de Virgínia e al nòrd de la Florida espanhòla. Lo fach que la mitiat nòrd de la colonia diferenciat de biais significatiu de la mitiat sud, e per que lo transpòrt e las comunicacions entre las doas regions colonizadas èran dificilas, un deputat governaire diferent d'aquel del Sud fuguèt nomenat en 1691 per administrar la mitiat nòrd de la colonia. La division Nòrd e Sud s'acabèt en 1712, quitament se los mèsmes proprietaris contunhavan de contrarotlar ambedoas colonias. Una rebellion contra los proprietaris en Carolina del Sud en 1719 conduguèt a l'establiment d'un governaire reial dins la colonia en 1720, alara que los proprietaris contunhèron encara de causir los governaires de Carolina del Nòrd. En 1729, aprèp una decennia d'espèra lo govèrn britanic tornèt comprar de tèrras a sèt dels uèit Lords Proprietaris, ambedoas Carolinas venguèron colonias reiala. Lo rèste (Districte de Granville) demorèt dins la familha Carteret fins a 1776. Èra una de las Tretze Colonias britanicas de l'America del Nòrd que se rebellèron contra lo govèrn britanic en 1775 e que proclamèron lor independéncia creant alara los Estats Units d'America. Venguèt l'estat actual de Carolina del Nòrd dels Estats Units d'America
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Ekirch, A. Robert. "Poor Carolina": Politics and Society in Colonial North Carolina, 1729-1776. University of North Carolina Press, 1981.
- Lefler, Hugh T., and William S. Powell. Colonial North Carolina: A History. Scribner, 1973.. Venguèt l'estat actual de Nòva Jersey dels Estats Units d'America.


text:
Marange-Silvange
Marange-Silvange es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Los pòbles de Marange e Silvange an situat entre los ruisseaux del Billeron e de Barche.
- Les villages de Marange et Silvange sont situés entre les ruisseaux du Billeron et de Barche.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Marange E Silvange son dos pòbles de de lo ancià País messin.
- Dépendait Del anciana província de Luxemborg.
Anciana possession de la glèisa de Verdun.
- Passar al comte de Luxemborg.
Disputat entre Lorraine e Mètz.
- Dévasté Al cors de la guèrra de Trenta ans.
Napoleon scele los pòbles de Marange e de Silvange per un decrèt signat a Schönbrunn lo 29 de setembre de 1809 per formar Marange-Silvange[1]. La municipalitat de Silvange compta alavetz 72 abitants[2].
D'après un recensement de 1817, Marange a per annèxa lo vilatge de Silvange, la granja de Frémécourt, los molins de Ternel, Lacroix e Jailly. A aquela epòca i i aviá 828 abitants repartits dins 111 ostals a Marange e 73 abitants repartits dins 13 ostals a Silvange.
- Marange et Silvange sont deux villages de de l’ancien Pays messin.
- Dépendait de l’ancienne province de Luxembourg.
- Ancienne possession de l’église de Verdun.
- Passa au comte de Luxembourg.
- Disputé entre Lorraine et Metz.
- Dévasté au cours de la guerre de Trente ans.
- Napoléon scele les villages de Marange et de Silvange par un décret signé à Schönbrunn le 29 septembre 1809 pour former Marange-Silvange[1]. La commune de Silvange compte alors 72 habitants[2].
- D'après un recensement de 1817, Marange a pour annexe le village de Silvange, la ferme de Frémécourt, les moulins de Ternel, Lacroix et Jailly. À cette époque il y avait 828 habitants répartis dans 111 maisons à Marange et 73 habitants répartis dans 13 maisons à Silvange.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Lo Republican lorrain, En transeünt per… Marange-Silvange, un millésime, dimenge 14 de febrièr 2010, pàg. 12.
- ↑ 2,0 2,1 Nòta communale Marange-Silvange sul luòc Cassini del EHESS.


text:
Alfred Hitchcock
Alfred Hitchcock (Leytonstone, Londres, lo 13 d'agost de 1899 – Los Angeles, lo 29 d'abriu de 1980) que ho un cineasta britanic d'origina catolica irlandesa e, mei tard, tanben nòrd-american. que comencè la soa carrièra au Reiaume Unit abans de contunhar dens los estúdios de Hollywood, en California.
Qu'ei considerat com un deus directors de filmes màgers deu Reiaume Unit e tanben dens l'istòria deu cinèma, avent hargat, au cors d'ua carrièra de gaireben 60 annadas e començada dab lo cinèma mut per contunhar dab lo parlant, un lengatge audiovisual especific entà jogar dab las emocions deu public, l'inclúser dehens l'imatge dab moviments de camèra imitant los d'un espiar uman e dab fins a còp inesperadas e contèxtes criminaus e estranhs sovent.
Enter los sons filmes mei coneguts (53 que'n va har...), [1] que podem mentàver :
- L'òmi que'n sabè tròp (1934...lo filme mei famós dilhèu de la tempsada britanica)
- Las 39 gradas - 1935
- Ua dauna e dispareish - 1938
- Rebecca
- La còrda - 1948
- L'estranger dens lo tren - 1951
- L'òmi que'n sabè tròp (version de 1956)
- M com Murtre - 1954
- Hièstra indiscreta - 1954
- Problèmas dab Harry - 1955
- Lo faus copable - 1956
- Verdigòu - 1958
- La mort a las cauças - 1959
- Psicòsi - 1960
- Los ausèths - 1963
- Marnie - 1964
- Frenesia - 1972...
Somari
La vita[modificar | modificar la font]
L'òbra[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
-
- Un filme es ges una lesca de vida: es una lesca de pastís.
- Las femnas son coma lo suspense. D'ont mai despertan l'imaginacion, d'ont mai fan nàisser d'emocions.
- I a pas cap terror dins un còp de fusilh, sonque dins son anticipacion.
- Lo teatre es la vida, sens los sieus moments d'enòdi.
- Una femna de mistèri es qualqu'un qu'a una certa maturetat e que los sieus actes parlan mai que non pas sos mots.
- Un murtre sens cisèls que lusisson es coma d'espargues sens salsa olandesa. Cap gost.
- L'oquei gèl es una mescla sabenta de lisar acrobatic e de Segonda Guèrra Mondiala.
- Los actors deurián èsser tractats coma bestiam. [3]
- La durada d'un filme ne deuriá èsser directament ligada a la capacitat de la veissiga umana.
- Per ieu lo cinèma son quatre cents fautuèlhs que los me devi emplenar.
- Fins que lo marit se n'aja pas entendudas totas las paraulas que la siá molhèr non diguèt, ne serà pas jamai maridat de verai.
- Çò que mai me n'espanta? Los mainadòts.
- Per ne redolar a l'azard, cal èsser sol. Tre que ne sèm dos, se n'anam sempre endacòm.
- Tot çò qu'es dich e non mostrat es perdut per l'espectator.
- Li ne demandar a un òme que conta d'istòrias de ne téner compte de çò versemblant me ne sembla tan ridicul coma li ne demandar a un pintor figuratiu de representar las causas amb exactitud.


text:
Euglena
Euglèna es un genre comun de Protistas flagellats, tipics de las Euglenofitas, e sovent present dins l’aiga (pus sovent de l'aiga doça, mas existís de raras espècias marinas) rica en nutriments.
La longor de las cellulas varia de 20 a 300 µm ; son tipicament cilindricas, o ovalas. I a en general de nombroses cloroplasts de color verd-clar, mentre que cèrtas espècias son incolòras.
Son estadas descrichas mai de 100 espècias d’Euglena. Marin et al. (2003) an passat en revista lo genre per ne far un grop monofiletic, per desplaçament de divèrsas espècias de pelliculas rigidas vèrs lo genre Lepocinclis e per l'incorporacion de divèrsas espècias sens cloroplast, precedentament classificadas en tant qu'Astasia e Khawkinea.


text:
Wikipèdia:Çò que Wikipèdia es pas
Wikipèdia es abans tot una enciclopèdia. Vaquí una lista de tot çò que Wikipèdia es pas :
- Un grop de discussion, o un ensemble d'articles a la manièra de Everything2 o de H2G2. Ensajatz, se vos plai, de respectar aquesta règla. La tòca, aicí, es de crear d’articles enciclopedics. Wikipèdia es pas un forum de discussion, ni un sit de charladissa. Remarcatz que lo sit "Everything2" n'es pas un tanpauc ; o, pel mens, ensaja de n’èstre pas un, mas coma tolèra las discussions, n’es vengut un per la fòrça de las causas. Çaquelà, podètz discutir amb los participants sus lors paginas personalas, e podètz discutir d'un article particular sur la pagina discussion qu’i es restacada.
- Un ensemble de definicions de tèrmes usuals, qu'a lor subjècte cap d'enciclopedista digne d’aqueste nom auriá pas agut l'idèa de crear un article d'enciclopèdia. Wikipèdia es pas un diccionari, mas cada article deu malgrat tot començar per una definicion o una descripcion clara e precisa del subjècte abordat.
- De listas de definicions. Mas de tot segur, un article pòt èstre compausat de ligams cap a d'autras paginas, se lo tèrme que definís es tròp general per èstre descrit sus una sola pagina.
- Una guida d'usatge de la lenga. La foncion de Wikipèdia es pas d'explicar cossí utilizar los mots, las expressions, etc. Mas, de segur, es de còps fòrça important, dins lo quadre d'un article, d'indicar cossí un mot se deu utilizar.
- Per extension del paragraf precedent, Wikipèdia es pas tanpauc una guida d'usatge dels tèrmes informatics. Sèm pas aquí per vos ensenhar cossí parlar coma los hackers. Sèm aquí per escriure una enciclopèdia. Consultatz lo Jargon en francés se los tèrmes dels hackers vos interèssan. Mas per contra, sètz benvengut se volètz escriure d’articles, quitament fòrça especializats, suls hackers e lor cultura ; e se dins lo quadre d’aquestes articles, certans tèrmes de l'argòt dels hackers necessitan una explicacion, alara de segur se justificarà la redaccion d'un article sus aicestes tèrmes.
- De propaganda o de promocion. Mas un article pòt, plan segur, raportar objectivament çò que dison los promotors d'un subjècte, mentre qu’aquò es fach d'un punt de vista neutre. Se volètz convéncer lo monde entièr que lo Bon Dieu dormís en pijamà, anatz puslèu sus Usenet.
- D’ensages personals, qu’exprimisson vòstre vejaire sus tal o tal subjècte. Raportam tot lo saber uman normal : vòstras opinions ne fan pas partida, a mens que siatz excepcional. Çaquelà, podètz publicar vòstres ensages sus Wikipedia commentary.
- Una lista de citacions o d'aforismes, Wikiquote es aquí per aquò. Pasmens, aicestas listas pòdon constituir d'excellents suplements a certans articles.
- Una enciclopèdia occitana, mas una enciclopèdia en lenga occitana, independenta d'un país quin que siá.
- Una colleccion de ligams. Per contra, i a pas res de mal, plan al contrari, qu'un article siá constituit unicament de ligams intèrnes, quand lo subjècte qu'explica es tròp ample per èstre definit dins un sol article ; es plan segur fòrça important de far de ligams intèrnes nombroses, valent a dire cap a d'autres articles Wikipèdia, per facilitar la navigacion, e doncas l'accès a l'informacion.
- Un jornal o una referéncia d'actualitat
- Un catalòg de faches, o una lista d'informacions
Contunharem probable de completar aquesta lista a mesura que descobrirem de biaisses novèls de pas escriure d’articles enciclopedics. :-)


text:
Los Angeles
Los Angeles, oficialament the City of Los Angeles, sovent designada per sas inicialas L.A., es la principala ciutat de l'estat american de Califòrnia e la segonda mai importanta demograficament de totes los Estats Units. Sa populacion èra estimada a 3 792 621 abitants, en 2010 (12 925 330 abitants dins l'airal metropolitan). Sa superfícia totala es de 1215 km², çò que ne fa la segonda ciutat dels Estats Units aprèp Nòva York. Los americans l'apèlan sovent per son escaisnom L.A. prononciat « el ei ». Aquela ciutat es lo capluòc del comtat omonim. Los Angeles significa « los àngels » en espanhòl. Son nom complet es : Pueblo de Nuestra Señora la Reina de Los Ángeles del Río de Porciuncula, es a dire « Lo vilatge de Nòstra Dòna la Reina dels Àngels del riu de Porciuncula ».
Mas la sola municipalitat de Los Angeles (LA City) es relativament pichona fàcia a l'aglomeracion totala de la ciutat, e mai s'es pus granda que Nòva York e Chicago. Los Angeles es una ciutat olimpica: aculhiguèt los Jòcs Olimpics dos còps (en 1932 e 1984). Mondialament coneguda per son activitat scientifica e culturala, vòl conservar son estatut de ciutat-region mondiala (world city-region). L. A. es cosmopolita e demòra un dels punts d'entrada principala dels immigrants als Estats Units. Atrai las populacions gràcias a son clima, son estil de vida e la possibilitat d'i realizar lo "sòmi american".


text:
- Inicio > Todas las Categorías
- fabricacion de remolques en barranquilla colombia - fabricacion de remolques colombia - fabricacion de remolques tipo liviano en colombia - fabricacion de remolques en cali - fabricacion de remolques nuevos - fabricacion de remolques pereira - fabricacion de trailers y remolques en bogota - fabricacion de remolques para comidas en cali - fabricacion remolques para moto en manizales - fabricacion de remolques para comidas rapidas cali - fabricacion de hidrolavadoras en barranquilla - trailer barranquilla fabricacion - fabricacion nomenclaturas casas en barranquilla - remolques barranquilla - accesorios remolques barranquilla -


text:
Scordatura
La scordatura (literaument, en italian "desacordatge") qu'ei sia un biais alternatiu d'acordar un instrument de còrda sia ua inversion de còrdas qui produseish un acòrd alternatiu. Qu'ei emplegada dens la musica academica entà poder interpretar combinasons de nòtas o acòrds particulars e tanben en musica folcorica entà podúser efèctes especiaus.
Un deus purmèr compositors coneguts per aver compausat dab scordatura qu'ei lo violonista barròc Marco Uccellini ; lo compositor Heinrich Ignaz Biber que l'empleguè tanben.


text:
Conselh d'Euròpa
Lo Conselh d'Euròpa (var. Conseu d'Euròpa) es l'organizacion internacionala de la « Granda Euròpa » (46 Estats membres, contra 27 per l'Union Europèa) que sa tòca es de promòure la democracia, los Dreches de l'Òme, l'identitat culturala europèa e la recèrca de solucions als problèmas de societats en Euròpa. Son sèti es a Estrasborg.
Foguèt fondat lo 5 de mai de 1949 per l'Estatut de Londres.
Somari
Confusions possiblas[modificar | modificar la font]
Es important de confondre pas lo Conselh d'Euròpa amb :
- lo Conselh de l'Union Europèa, qu'es l'organ politic ont son representats los govèrns nacionals dels païses de l'Union Europèa ;
- lo Conselh Europèu, ont s'acampan los caps d'estat e de govèrn de l'Union Europèa per fixar las grandas linhas de la politica generala d'aquesta institucion.
Institucions[modificar | modificar la font]
- Assemblada Parlamentària del Conselh d'Euròpa
- Comitat dels Ministres
- Cort Europèa dels Dreches de l'Òme
- (fr)Comissari als Dreches de l'Òme
- Comission de Venèsia
- Comitat Europèu dels Dreches Socials
Convencions[modificar | modificar la font]
- Carta Europèa de las Lengas Regionalas o Minoritàrias
- Convencion Europèa dels Dreches de l'Òme
- Carta Sociala Europèa (adoptada en 1961)


text:
Tractat de Corbeil (1258)
Lo Tractat de Corbeil es un acòrdi que foguèt signat l'11 de mai 1258 a Corbeil (Illa de França) entre Jaume Ièr d'Aragon e Loís IX de França.
La mòrt de Raimon Berenguièr V de Provença en 1245 e lo maridatge de la seuna filha Beatritz amb Carles d'Anjau (fraire de Loís IX) e la mòrt de Raimon VII de Tolosa (que sa filha èra maridada amb un autre enfant de l'ostal francés) aviá aflaquit la posicion de l'ostal d'Aragon-Catalonha.
Per aquel tractat:
- La filha de Jaume I, Elisabèta se deviá maridar amb Felip, eiretièr de Loís IX.
- Lo rei de França renonciava al seus dreches suls comtats catalans.
- Jaume Ièr d'Aragon renonciava als seus dreches sus Lengadòc, levat Montpelhièr, Carladés e la Baroniá d'Omeladés; es a dire:
-Fenolhedés e Pèirapertusés ambe los castèls de Puèglaurenç, Fenolhet, Pèirepertusa, Querbús, Castelfisèl.
-Albigés, Carcin, Carcassés, Rasés, Lauragués; Termenés e Menerbés (enfeudats en 1179 a Rogièr III de Besièrs).
-Besièrs, Narbona, Sant Geli; Agde e Nimes (enfeudats als comtes de Barcelona dempuèi 1112); a Roergue, a Milhau e a Gavaudan (drets derivats de l'eiretatge de Doça de Provença).
Lo renonciament als dreches feudals sul Comtat de Fois, inicialament previst dins lo Tractat, foguèt regetat per Jaume I. Lo 17 de julhet, Jacme I renonciava als seus dreches sus Provença en favor de Margarida, filha de Raimon Berenguièr V, esposa del rei de França.


text:
-433
Aquesta pagina concernís l'an -433 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Atenas acceptèt d'ajudar militarament Còrcira, colonia de Corint en revòuta còntra sa metropòli. Coma Corint èra una poissança navala majora de Grècia, una flòta fòrça importanta foguèt mandada. La premiera batalha se debanèt a Sybota e s'acabèt per un resultat indecís. Atenas e Còrcira i perdiguèron 70 naviris còntra solament 30 mai la flòta de Corint ausèt finalament pas desbarcar sus l'illa de Còrcira e preferiguèt se retirar.
La tension demorèt viva entre Corint e Atenas que s'afrontèron tornarmai en 432 avC entraïnant la Guèrra de Peloponès. D'efèct, a la fin de l'annada, Atenas deguèt s'ocupar de la revòuta de Potidèa, èx-colonia de Corient e membre de la Liga de Delos. Li ordonèt de destrurre sei fortificacions, liurar d'ostatges e expulsar lei magistrats corintians presents dins la vila. Dins aquò, la ciutat refusèt. Mandèt una ambaissada oficiala a Atenas per assaiar d'aplanar lei dificultats e una mission secrèta a Corint e a Esparta per negociar una ajuda militara còntra la flòta atenenca.


text:
Gracian
Gracian (vèrs 359, Sirmium - 25 d'aost de 383, Lugdunum) fuguèt un coemperaire roman que reinèt de 367 a 383 ambé Valentinian Ièr (364-375), Valens (364-378), Teodòsi Ièr (378-395) e Valentinian II (375-392).
Fiu de Valentinian Ièr, fuguèt proclamat coemperaire per son paire en 367 qu'èra cargat de la defensa de la mitat occidentala de l'Empèri Roman. A sa mòrt, acceptèt de partejar son autoritat ambé son fraire Valentinian II proclamat emperaire per lei legions de Panònia. En 377, fuguèt venceire deis Alamans e mandèt de renfòrç a Valens avans lo desastre d'Andrinòple. Lo 19 de genier de 379, acceptèt de nomar Teodòsi Ièr coma coemperaire. En 383, deguèt faciar l'insureccion dau generau Magnus Clemens Maximus e Gracian fuguèt vencut e tuat a Lugdunum en 383.


text:
Libertats publicas
Las libertats publicas son de permissions de nivèl legislatiu atribuidas a de categorias generalas de beneficiaris e ligadas amb la possibilitat d'un contraròtle jurisdiccional de nòrmas infra legislativas fautivas (professor Louis Favoreu).
La nocion de libertats publicas pòt èsser definida en referéncia a aquela dels Dreches de l'Òme : contrariament a aquels, que relèven del mond de la filosofia e indiquen lo que deuriá èsser, las libertats publicas apartenguèron en pròpri a l'esfèra del drech, e se limitan a dire çò qu'es. (professor Lebreton).
Se pòt pas definir las "libertats" defòra de l'Estat. Las libertats ne son dichas publicas solament a respècte de l'Estat (dels poders publics). Doncas tota definicion que pren pas en compte lo caractèr limitatiu e negatiu de las libertats dins l'Estat es una definicion incompleta !
Somari
- 1 Los tèxtes franceses fondamentals
- 2 La dignitat de la persona umana
- 2.1 Lo drech a la vida
- 2.2 L'enebiment de la tortura e de las penas o tractaments crudèls, inumans o desagradants
- 2.3 L'enebiment de l'esclavatge, de la servitud et del trabalh forcat obligatòri
- 3 La legalitat de l'incriminacion penala
Los tèxtes franceses fondamentals[modificar | modificar la font]
En França[modificar | modificar la font]
Per descriure lor contengut se pòt pas utilizar ni sus la Constitucion ni sus la Declaracion dels Dreches de l'Òme de 1789 ni sul preambul de la Constitucion de 1958 per que aqueles tèxtes que constituisson lo comunament nomenat « blòt de constitucionalitat » establissent una lista de dreches fondamentals que tenon valor constitucionala a la diferéncia de las libertats publicas que tenon solament una valor legislativa. Lo quadre de las libertats publicas es unicament legislatiu doncas per conéisser lo contengut d'aquelas, i a que se referir als tèxtes legislatius. Aquí es lo problèma màger que pausan las libertats publicas puèi que lor caractèr legislatiu fa que son multiples.
Una libertat publica es pas un drech fondamental e viceversa. I a una distincion neta entre las doas nocions, tot coma i a une diferéncia entre dreches de l'Òme e dreches fondamentals.
En França per definir çò que son las libertats publicas, se pòt s'ajudar de
- la Declaracion dels Dreches de l'Òme e del Ciutadan del 26 agost de 1789,
- lo preambul de la constitucion de la Quatrena Republica («principis economics e socials, politics particularament necessari a nòstre temps»),
- lo preambul de la constitucion de la Cinquena Republica de 1958,
- los articles 1; 2; 3 e 66 de la Constitucion de 1958.
La dignitat de la persona umana[modificar | modificar la font]
Los dreches intangibles : sòcle de proteccion absoluda ?
Los dreches intangibles son considerats coma lo nuclèu dels dreches fondamentals, tan importants que los Estats pòdon pas derogar qual que sià las circonstàncias (aital en cas de conflictes armats). Aquel nuclèu es fòrça reduch dins las convencions internacionalas ont se tròba pas mai de 4 dreches intangibles:
- lo drech a la vida,
- lo drech a èsser pas torturat,
- lo drech a èsser pas tengut dins l'esclavatge
- lo drech de la non retroactivitat de la lei penala.
Es l'estandard minimum dels dreches fondamentals s'aplicant a totes, aital se pòt veire la portada concrèta dels dreches de l'Òme e forman un patrimòni comun de l'umanitat ; son reconeguts a l'encòp per
- lo Pache Internacional Relatiu als Drechs Civils e Politics,
- la Convencion Americana Relativa als Dreches de l'Òme,
- la Convencion Europèa dels Dreches de l'Òme.
Lo drech a la vida[modificar | modificar la font]
Es lo primièr dels dreches fondamentals. Segon lo Comitat dels Dreches de l'Òme de l'ONU, lo drech a la vida es lo drech suprèm de l'èsser uman. Lo seu respècte es la condicion necessari a l'exercici de totes los autres dreches. Mas si aquel es un drech que se pòt pas derogar, i a pasmens de limits.
Una nocion de mal definir[modificar | modificar la font]
Lo Pache Internacional Relatiu als Dreches Civils e Politics enóncia dins l'article 6§1 : le drech a la vida es inerent a la persona umana. La Convencion Europèa dels Dreches de l'Òme apond dins son article 2 : "lo drech de tota persona a la vida es aparat per la lei". Mas pas cap de definicion de ço qu'es la vida dins aqueles tèxtes, ni quand aquel drech a la vida comença. Aquela question remanda a de concepcions filosoficas o religiosas a vegadas fòrça antagonistas. Per la Glèisa Catolica, la vida se deu aparar tre la concepcion (oposicion a l'avòrtament). La dificultat d'aquela definicion pausa la question de la lei 75-17, del 17 de genièr de 1975, relativea a l'interrupcion volontari de grossesa. Pel Conselh d'Estat, aquela lei IVG es compatibla amb lo drech a la vida figurant a las disposicions de l'article 2 de la Convencion Europèa dels Dreches de l'Òme.
La pena capitala es tanben un subjècte fòrça controversiat : d'unes considèran que tot lo mond merita pas lo drech a la vida. Aquò pausa de problèmas vertadièrs per çò que la vida es « lo primièr dels dreches fondamentals. »
Las condicions d'exercici[modificar | modificar la font]
L'efectivitat del drech supausa de la part de l'Estat d'obligacions positivas : non i a pas solament de s'abstenir de donar la mòrt, ten tanben prendre las mesuras necessàrias a la proteccion de la vida. La dificultat ven dels limits al drech a la vida autorizats per las convencions internacionalas e de l'existéncia de recors a la pena de mòrt. Aital, l'article 6 del Pache Internacional Relatiu als Dreches Civils e Politics autoriza la pena capitala, tot en precisant que pòt èsser impausada pas que per los crimes pus grèus. L'article 2 de la Convencion Europèa dels Dreches de l'Òme, enebís pas la pena de mòrt puèi que ne prevei la possibilitat ; mas un protocòl additional 6 prevei dins son article 1 que la pena de mòrt es abolida, pas cap de resèrva o de derogacion es autorizada quand los Estats accèptan de ratificar aquel protocòl. Turquia e Russia ratifiquèron mas votèron un moratòri que suspend las execucions capitalas prononciadas.
L'enebiment de la tortura e de las penas o tractaments crudèls, inumans o desagradants[modificar | modificar la font]
Se lo drech a la vida endura qualques excepcions, per contra l'enebiment de la tortura e de las penas o dels tractaments crudèls es considerat coma un enebiment absolut que, segon la Cort Europèa dels Dreches de l'Òme, consacra una de las valors fondamentalas de las societats democraticas en temps de patz coma de guèrra. Los articles 7 del Pache Internacional Relatifu als Dreches Civils e Politics, 3 de la Convencion Europèa dels Dreches de l'Òme, 2 de la Convencion Americana Relativa als Dreches de l'Òme lo prevei ; Existís doas convencions que concernisson especificament la prevencion de la tortura : Son la Convencion sus la tortura e autres tractaments crudèls, inumans o degradants que foguèt adoptada sens vòta per l'Assemblada generala de las Nacions Unidas lo 3 de decembre de 1984, dintrada en vigor lo 26 de junh de 1987, e de la Convencion europèa per la prevencion de la tortura e de las penas o tractaments inumans o degradants, del 26 de novembre de 1987.
Definicions[modificar | modificar la font]
I a mai d'una definicion dels tèrmes d'aquel enebiment. Primièr, aquela de la « Convencion contra la tortura » de las Nacions Unidas : la tortura i es definida coma un acte per lo qual de sofrenças agudas fisicas o mentalas son amb intencion infligidas per un agent de la foncion publica, o a son instigacion, dins una finalitat determinada, per exemple per obtenir una avoacion, o coma punicion o intimidacion. Aquela definicion fa referéncia a la practica de la tortura dins lo quadre estatic e considèra pas las autres tractaments crudèls e inumans.
Es del costat de la Cort Europèa dels Dreches de l'Òme que se trapa de definicions pus precisas : l'ensemble dels tèrmes tradutz una gradacion dins las violéncias que pòdon èsser exercidas en contra d'un èsser uman :
- lo tractament inuman (arrèst Irlanda contra Reialme Unit, lo 18 de genièr de 1978) es aquel que provòca volontàriament des sofriments mentals o fisics d'una intensitat particularia. Lo tractament marrit deu aténher un minimum de gravitat, es a dire que se pòt regardar la duretat del tractament e l'efiech sus la victima. Aital, dins un arrèst Soering del 7 de julhet de 1989, la Cort jutgèt que la longa espèra dins lo corredor de la mòrt per un condemnat a mòrt èra un tractament inuman.
- lo tractament degradant supausa de mesuras de natura a crear a çò dels individús de sentiments de paur, d'ànsia e d'inferioritat que pòdon umiliar, avilir e bresar eventualament lor resisténcia fisica o morala. Arrèst del 25 d'abril de 1978 a prepaus de castigaments corporals judiciaris practicats dins l'illa de Man.
- lo tèrme de torturas es reservat a de tractaments inumans deliberats provocant de graves e crudèlas sofrenças ; es doncas una forma agravada d'un tractament inuman. Dins l'arrèst Selmouni contra França, del 28 de julhet de 1999, ont França foguèt condemnada per torturas dins lo quadre d'una garda a vista.
L'enebiment de l'esclavatge, de la servitud et del trabalh forcat obligatòri[modificar | modificar la font]
Pendent lo sègle XX|, la volontat d'eliminacion de l'esclavatge venguèt una preocupacion universala màger, que se tradusiguèt per de fòrça nombroses tèxtes internacionals e nacionals ; una convencion de Genèva relativa a l'esclavatge foguèt signada tre lo 25 de setembre de 1926, que definit l'esclavatge coma la condicion de l'individú sus lo qual s'exercisson los efièches del drech de proprietat, una convencion de l'OIT del 28 de junh 1930 definís tre aquesta epòca lo trabalh forçat.
L'esclavatge[modificar | modificar la font]
L'article 4 de la Declaracion Universala dels Dreches de l'Òme del 10 de decembre de 1948 o indica amb fòrça fermetat : «Degun non serà tengut en esclavatge ni en servitud ; l'esclavatge e lo comèrci dels esclaus son enebits jos totas las seunas formas». Uèi, totes los Estats del mond an abolit l'esclavatge, lo darrièr Estat es Mauritània en 1980. Al plan regional, l'article 4 de la Convencion Europèa dels Dreches de l'Òme enebís l'esclavatge e la servitud, l'article 6 de la Convencion Americana Relativa als Dreches de l'Òme pòrta lo meteis enebiment, fins al comèrci de las femnas del trabalh forçat e obligatòri. Los Estats son tenguts de prendre de disposicions al plan intèrne per far aplicar aquel enebiment.
Lo trabalh forcat e obligatòri[modificar | modificar la font]
Non i es pas evident de distinguir dins de nombrós cas las situacions d'esclavatge e aquela del trabalh forçat. La definicion del trabalh forçat retenguda es generalament aquela de las convencions de l'OIT, la convencion 29 de 1930. Es tot trabalh o servici exigit d'un individú jos la menaça d'una pena calquièra e per lo qual l'individú non s'ofriguèt pas al seu agrat : lo trabalh forçat e obligatòri supausa doncas una constrencha fisica o morala. L'OIT elaborèt lo 17 de junh de 1999 una convencion sus las pus malas formas de trabalh dels mainatges, valables per totes. Aquela convencion, visa totas las formas d'esclavatge, que la servitud per deutes.
Los tèxtes internacionals precisan que la nocion de trabalh forcat e obligatòri non cobrís pas uns nombre de cas limitativament enumerats, coma lo servici militar, lo trabalh dels presonièrs o lo trabalh resultant de las obligacions civicas normalas (exemple los avocats comés d'ofici).
La legalitat de l'incriminacion penala[modificar | modificar la font]
L'adatge « Nullum crimen, nulla poena sine lege » foguèt afirmat amb fòrça per l'article 7 de la Declaracion dels Dreches de l'Òme et dels Ciutadans que fa referéncia al principi de la non retroactivitat d'una legislacion penala mai sevèra ; veire article 11 de la Declaracion dels Dreches de l'Òme de 1948, 15 del Pache internacional relatiu als dreches civils e politics e 7 de la Convencion europèa dels dreches de l'òme, degun pòt èsser condemnat per una accion que al moment ont foguèt perpetrada constituit pas una infraccion.


text:
Villeroy (Somme)
Villeroy (Somme) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge i aviá possedit pels Templiers #qu'avián establit una muralla tot a l'entorn.
La distincion levava de Bailleul-en-Vimeu de contunh #passar als senhors de Rambures.
La glèisa Santa-Salvador #èsser reconstruite a Modèl:La s-.
Una anecdote d'un ancià del vilatge a aquel jorn defallit relatava que pendent l'aucupacion alemanda d e la segonda guèrra mondiala,una bastissa en avent pres fuòc,sòl una part escurada per las flamas en riscant de entrainant la effrondrement del tet;un soldat alemand #talhar la biga principala de la charpente per salvar d'abitantas.
Le village était possédé par les Templiers qui avaient établi une muraille tout autour.
La seigneurie relevait de Bailleul-en-Vimeu puis passa aux seigneurs de Rambures.
La glèisa Saint-Sauveur fut reconstruite au Modèl:S-.
Une anecdote d'un ancien du village à ce jour décédé relatait que durant l'occupation allemande d e la seconde guerre mondiale,un bâtiment ayant pris feu,seul une partie rongé par les flammes risquant d'entrainant l'effrondrement du toit;un soldat allemand coupa la poutre principale de la charpente pour sauver des habitants.


text:
Christopher Lloyd
Christopher Allen Lloyd (Stamford, Connecticut, 22 d'octobre de 1938) es un actor american. Ganhèt una enòrma notorietat internacionala en 1985 per son interpretacion d'Emmett "Doc" Brown dins la famosa trilogia de Robert Zemeckis: Back to the Future. Sos autres ròtles mai prestigioses son estats l'Oncle Fester dins la Familha Addams, e lo Jutge Doom dins Who Framed Roger Rabbit.
Lloyd es estat guerdonat amb tres Primetime Emmy Awards e un Independent Spirit Award, e mai nominat a dos Saturn Awards e un Daytime Emmy Award.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
'Saint-Laurent-en-Beaumont' (nom francés, lo nom occitan es desconegut) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Sant-Laurent-en-Beaumont a situat en lo Beaumont, costat de Còs.
Saint-Laurent-en-Beaumont est située dans le Beaumont, canton de Corps.
Saint-Laurent-en-Beaumont
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !


text:
Aldudas
Aldudas (Alduda en basco, Aldudes en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra. Administrativament, que's tròba dens lo departament deus Pirenèus Atlantics.
Lo gentilici qu'ei aldudar.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Las comunas tòcatocantas que son Banka a l'èst e Urepele au sud-èst ; l'oèst e lo sud-oèst que son bordats per la Comunautat Forala de Navarra.
Que hè part deu País Quint, zona de pasturas espanhòla cultivada peus agricultors franceses.
Qu'ei flancada per las montanhas Adi (1459 m) e Iturrunburu (1291 m).
Que s'i parla lo dialecte haut-navarrés de la lenga basca.
Istòria[modificar | modificar la font]
La pression démographique e lo desvolopament economic son a l'origina, al Sègle XVI, de la fondacion del villatge;ble per cadets de las familhas de Baïgorry, #que, per l'ancestrala nòrma de succession basca en reservant l'eiretatge de la ostal familiale a la ainé, avián exclús del nombre dels proprietaris. La parròquia i aguèt erigit l'an 1793[1].
La pression démographique et le développement économique sont à l'origine, au Sègle XVI, de la fondation du village par des cadets des familles de Baïgorry, qui, par l'ancestrale règle de succession basque réservant l'héritage de la maison familiale à l'ainé, étaient exclus du nombre des propriétaires. La paroisse fut érigée en 1793[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
M.C3.A9rim.C3.A9e.


text:
Asilhan
L'Asilhan es un fàcies cultural de l'Epipaleolitic definit inicialament per Édouard Piette en 1889 a partir de las industrias descobèrtas dins la Cauna del Mas d'Asilh dins lo País de Fois e lo departament d'Arièja. Dins aquel jaciment, de jaces contenent de nombroses còdols pintats e d'arpons plats s'intercalan entre los nivèls del Magdalenian e del Neolitic.
Aqueles elements son associats a de lamèlas d'esquina corba conegudas coma ponchas asilhanas.
L'Asilhan es generalment associat al restabliment climatic que succedís a la darrièra Glaciacion. Lo rangièr cedís la plaça al cèrvi, que ven lo ferum favorit. Las banas de cèrvi son utilizadas per realizar los arpons plans, sovent rudimentaris e perforats d'un entalh alongat a la basa.