text:
Trun
Trun es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La prospection aeriana a revelat traces d'abitat gallo-romain e al Modèl:XIXe s una nécropole mérovingienne a #èsser descobèrta.
Pendent la batalha de Normandie, Trun es una posicion clau de la pòcha de Chambois.
La prospection aérienne a révélé des traces d'habitat gallo-romain et au Modèl:XIXe s une nécropole mérovingienne a été découverte.
Pendant la bataille de Normandie, Trun est une position clé de la poche de Chambois.


c: text/html

text:
1410
Aquesta pagina concernís l'an 1410 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Polonha-Lituània[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra lei Chivaliers Teutonics après la fin de la trèva signada lo 8 d'octòbre de 1409 lo 24 de junh, lei Polonés e lei Lituanians, ben preparats, ataquèron lo territòri teutonic e capitèron de passar Vistula. Aquò foguèt una suspresa per lei Chivaliers Teutonics que poguèron pas empachar lei conquistas de Działdowo e de Dąbrówno lo 13 de julhet. En causa deis atrocitats organizadas per lei venceires, deguèron se desplaçar rapidament dins la region onte foguèron anientats lo 15 de julhet a la batalha de Grunwald. Lo Grand Mèstre Ulrich von Jungingen, unei oficiers superiors de l'Òrdre e aperaquí 8 000 òmes i foguèron tuats. 14 000 combatents suplementaris foguèron capturats. Aquò èra de pèrdas catastroficas per l'Òrdre que capitèt de resistir dins sei castèus — especialament au sètge de Malbork (26 de julhet - 19 de setembre) que s'acabèt per una victòria teutonica — mai poguèt plus jamai remplaçar aquelei fòrças (subretot lei chivaus perduts).
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Ulrich von Jungingen, Grand-Mèstre de l'Òrdre Teutonic.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Carlos Gardel
Carlos Gardel, famós cantaire e autor argentin de tango. Nascut a Tolosa en Occitània, l'11 de decembre de 1890 dab lo nom de Charles Romuald Gardès ( a maugrat d'ua controvèrsia suu lòc e la data de la soa neishença, devuda, mei que mei, a la necessitat entad eth, de viatjar dab documents faus per'mor de n'aver pas arrecotit en Euròpa entà har la Guèrra de 14), e que's morí en un accident d'avion a l'aeropòrt de Medellín en Colómbia lo 24 de junh de 1935.
La soa mair qu'emigrè en Argentina e Gardel que creishó a Buenos Aires en un quartièr nomentat pr'amor deu son mercat "El Abasto" (en vertat El Abasto que demora dens lo quartièr oficiau de Balvanera). Per aquesta rason (e tanben per'mor qu'era moret) qu'arrecebó lo chafre "el morocho del Abasto" (qu'ei tanben coneishut com "el zorzal criollo", la trida argentina). La soa carrièra que comencè en duo dab lo cantaire "el oriental" José Razzano. Puish que hasó l'actor en Euròpa e en America e que tribalhè per la companhia americana Paramount ("El dia que me quieras", "Tango Bar", "Melodia de arrabal", "Cuesta abajo"). Aquestes filmes que's filmèn aus Estats Units e en Euròpa, quitament quan l'accion e s'escad a Buenos Aires. Aquò que balhè lo parat a un mainatge nomat Ástor Piazzolla (lo famós compositor qui, alavetz, e s'estava aus Estats Units) de debutar au cinèma en El dia que me quieras. Mantuns deus tangos que cantè Gardel en los sons filmes qu'èran òbras d'Alfredo Le Pera. Qu'ei sepelit au cemitèri de la Chacarita on los visitaires alucan ua cigarreta que hican enter los dits de la soa estatua. Que's morí joen e au som de la soa carrièra artistica.
Enter las soas cançons mei famosas que podem mentàver:
- "Mi Buenos Aires querido".
- "Cancion de Buenos Aires".
- "Viva la patria".
- "Argentina tierra amada".
- "Lejana tierra mia".
- "El dia que me quieras"
- "Pobre mi madre querida"
- "Silencio" (un tango sus la guerra de 14 en França).
- "Yira Yira"
- "Viejo Smoking"
- "Canchero"
- "Rubias de New York" (fòx tròt)
- "Tomo y obligo"
- "Cuesta abajo",
- "Volver"


text:
Cort Internacionala de Justícia
La Cort Internacionala de Justícia (CIJ), que son sèti es a L'Aia (Païses Basses), es establida per l'article 92 de la Carta de las Nacions Unidas : « La Cort Internacionala de Justícia constituís l'organ justiciari principal de las Nacions Unidas. Fonciona en conformitat a un Estatut establit sus la basa de l'Estatut de la Cort Permanenta de Justícia Internacionala e annexat a la presenta Carta que ne fa partida integranta. »
A per foncions principalas de reglar los conflictes juridics someses per los Estats, e de donar un avis sus las questions juridicas presentadas per los organs e agéncias internacionals e per l'Assemblada Generala de las Nacions Unidas.
Foguèt creada en 1946, aprèp la Segonda Guèrra Mondiala, per remplaçar la Cort Permanenta de Justícia Internacionala (CPJI), instaurada per la Societat de las Nacions (SDN)[1].
Las lengas oficialas de la CIJ sont l'anglés e lo francés
Somari
- 1 Organizacion de la Cort
- 2 Competéncias
- 3 La CIJ e lo drech internacional public
- 4 Limits de l'accion de la CIJ
- 5 Composicion actuala
- 6 Nòtas e referéncias
- 7 Vejatz tanben
Organizacion de la Cort[modificar | modificar la font]
L'Estatut de la CIJ es calcat sus aquel de la Cort Permanenta de Justícia Internacionala (CPJI). Li balha los instruments necessaris per aplicar lo drech internacional, pasmens l'activitat jurisdiccionala de la CIJ demòra tributària del consentiment dels Estats.
La CIJ es un dels sièis organs principals de l'ONU. Es son unic organ judiciari, çò que la rend sobeirana dins son òrdre juridic. A la competéncia universala, perque totes los membres de las Nacions Unidas son de fach partidas a son estatut. Los Estats qu'apartènon pas a l'ONU pòdon venir a èsser partidas a l'Estatut jos condicions. Aquel un organ permanent compausat de 15 jutges elegits per 9 ans per un doble vòte de l'Assemblada Generala e del Conselh de Securitat. Per èsser elegit, un candidat deu obtenir la majoritat absoluda dins aqueles dos organs. Los jutges son renovelats per tèrç, per assegurar un continuament de jurisprudéncia.
La CIJ gausís de garantidas d'independéncia, d'imparcialitat e de competéncia:
- principi d'independéncia: reparticion geografica equitabla dels jutges (Africa: 3, America Latina 2, Euròpa Occidentala e America del Nòrd: 5, Euròpa Orientala: 2, Asia: 3; la Cort pòt pas comprendre mai d'un ressortissent d'un meteis Estat).
- principi de collegialitat. En general, la Cort exercís sas foncions en sesilha plena, mas dempuèi la reforma de 1975, es possible de formar de cambras amb almens 3 membres. Los arrèstes son adoptats a la majoritat dels jutges presents. Son motivats, signats, amb possibilitat d'opinion dissidenta (desacòrdi sul dispositiu es a dire l'expausat ont la Cort trenca lo diferent) o individuala (desacòrdi sus la motivacion de l'arrèst).
- proteccion dels magistrats : un membre de la Cort pòt èsser destituit solament amb un jutjament unanim dels autres membres.
- imparcialitat : les membres de la Cort pòdon pas exercir una autra activitat professionala annèxa, e pòdon pas participar al reglament d'un afar ont intervenguèron abans.
L'estatut de la CIJ es pro sople. Per exemple, los jutges pòdon, aprèp acordi de las partidas, jutjar en drech o ben en equitat.
Competéncias[modificar | modificar la font]
Competéncia contenciosa[modificar | modificar la font]
Sols los Estats an la qualitat per agir dins lo quadre de la competéncia contenciosa. Jamai en 1921 o en 1945, los Estats volguèron limitar lor sobeiranetat en creissent una jurisdiccion obligatòri del reglament dels conflictes. La CIJ es competenta solament quand las partidas se someton a sa jurisdiccion. I a 3 biais per capitar:
- las doas partidas concluson un compromés, convenent de sometre lor diferent a la Cort. Aquel mode de sasina se rapròcha del compromés d'arbitratge.
- qualques tractats o convencions compòrtan de clausas compromessàrias enonciant que los litigis concernissent l'interpretacion o l'aplicacion d'un tractat seràn someses a la CIJ. [2] .
- un Estat pòt soscriure a una declaracion facultativa de jurisdiccion obligatòria (article 36-2 de l'Estatut de la CIJ). Aquela declaracion se pòt far purament e simplament, jos condicion de reciprocitat, o per un delai de reciprocitat. De resèrvas son tanben possiblas. Fin 1999, sols 58 Estats sus 185 soscriguèron a una tala declaracion.
La CIJ a la competéncia de sa competéncia: s'un Estat soslèva una excepcion preliminara a l'examèn del litigi per la Cort, a aquela aparten de jutjar s'es competenta o pas. Aquò o faguèt dins una seria d'arrèstes de decembre 2004 opausant Serbia e Montenegro a las poténcias que lo bombardèron en 1999 : confirmant un primièr arrèst donat ont la Republica Socialista Federala de Iogoslavia demandava que se prenguèsse de mesuras conservatòrias per interrompre los bombardaments contra son territòri, la Cort estimèt qu'èra pas competenta per se prononciar sus la question de l'usatge licit o pas de la fòrça contra Serbia e Montenegro amb motiu principal qu'aquel país èra pas membre de l'ONU quand aquel formèt son recors.
Un còp donada, la decision es obligatòria per las partidas (art. 59 de l'Etatut, art. 94 de la Carta). En cas de non execucion per una de las partidas, lo Conselh de Securitat pòt èsser sasit per l'autra partida.
Competéncia consultativa[modificar | modificar la font]
La competéncia contenciosa de la CIJ es limitada als Estats. Mas dins lo quadre de la competéncia consultativa, l'Assemblada e lo Conselh de Securitat pòdon adreçar de questions a la CIJ. Aquela competéncia s'espandís als autres organs e institucions de l'ONU (UNESCO, OIT, etc.), aprèp acòrdi de l'Assemblada. Los Estats, eles, son excluses de la competéncia consultativa. Los avises an pas una fòrça obligatòria. Aquò significa pas que los avises consultatius son sens efèit juridic, perque lo rasonament juridic es aquel de las opinions autorizadas de la Cort sus de questions importantas del drech internacional. E mai, la Cort seguís normalament las meteissas règlas e proceduras que dins sos jutjaments constrenhents renduts dins los afars contencioses. Un avis consultatiu pren son estatut e son poder perque es la declaracion oficiala de l'organ judiciari principal de las Nacions Unidas [3]. Dins lo quadre d'aquela procedura, la Cort pòt decidir sobeiranament qu'es pas oportun que se pronóncie.
Sasida pel Secretari General de las Nacions Unidas, Javier Pérez de Cuellar, la Cort se prononcièt lo 15 de decembre de 1989, sul litigi qu'opausava l'Organizacion de las Nacions Unidas al Govèrn romanés concernissent lo Raportaire Especial de l'ONU sus los Dreches de l'Òme, Dumitru Mazilu. Las autoritats romanesas contestavan alara la jurisdiccion de la Cort dins lo cas, afirmant que lo sénher Mazilu èra ciutadan romanés e que l'Estat romanés aviá tota la latitud per enebir al sénher Mazilu d'anar presentar son Rapòrt davant l'instància ONU. La Cort donèt sa decision a l'unanimitat en favor del sénher Mazilu que deuriá gausir dels privilègis e immunitats conferits per l'article 22 de la Convencion [4]
Dins un autre afar, la Cort donèt, lo 9 de julhet de 2004, en demanda de l'Assemblada Generala, un avis consultatiu de grand resson sus las « consequéncias juridicas de l’edificacion d’un mur dins lo Territòri palestinian ocupat ». [5]
La CIJ e lo drech internacional public[modificar | modificar la font]
La mission de la CIJ es « de reglar en conformitat al drech internacional los diferents que li son someses » (art. 38 de l'Etatut). Lo drech aplicable per aquò es:
- las convencions internacionalas, generalas o especialas, establissent las règlas expressament reconegudas pels Estats en litigi;
- la costuma internacionala coma pròva d'una practica generala, acceptada coma essent lo drech;
- los principis generals del drech reconegut per las nacions civilizadas ;
- jos resèrva de la disposicion de l'article 59, las decisions judiciàrias e la doctrina dels juristas publicistas pus qualificats de diferentas nacions, coma mejans auxiliars de determinacion de las règlas de drech.
Pòt tanben jutjar ex aequo et bono (« en equitat »), s'es autorizada per las doas partidas. Pasmens utilizèt d'esperela la nocion d'equitat coma partida integranta de l'interpretacion de la nòrma juridica, es la « supléncia normativa » [6]. En efèit, coma afirma[7] que « sa foncion es de dire lo drech mas pòt pas rendre d'arrèstes solament a l'ocasion de cas concrèts ont aquel existís, al moment del jutjament, un litigi implicant un conflicte d'interèsses juridics entre los Estats. »
Que siá amb sos arrèstes o per sos avises consultatius, la CIJ a contribuit al desvolopament progressiu del drech internacional public, impausant una concepcion pus flexibla e insistissent sus l'importància de la costuma (practica generala e opinio juris dels Estats). Per aquela, la costuma se pòt exprimir dins las convencions e tractats internacionals per efèit declaratòri (la costuma preexistís a la convencion), efèit de cristallizacion (règla en via de formacion) o efèit constitutiu (una disposicion convencionala se torna es costuma).
Limits de l'accion de la CIJ[modificar | modificar la font]
Confinhament als conflictes limitats e marginals[modificar | modificar la font]
Dempuèi 1945, la CIJ es impotenta per çò que concernís los conflictes majors entre Estats e en consequéncia politicament pus sensibles, per manca de sasina volontària pels Estats. Son accion foguèt doncas limitada als conflictes marginals. La CIJ pasmens tenguèt un ròtle dissuasiu, un còp sasida, menant los Estats a s'entendre dirèctament entre aqueles: foguèt lo cas per l'afar Afar relatiu a qualques tèrras de fosfat a Nauru (1993), opausant Nauru a Austràlia, ont las doas partidas se desistiguèron. Pendent los ans 1970, fòrça Estats anèron fins a refusar de se presentat a la CIJ ; d'autres retirèron lor declaracion facultativa de jurisdiccion obligatòria aprèp de decisions que lor èran estadas desfavorablas (França en 1974 aprèp Ensags nuclears e los Estats Units d'America en 1986 aprèp las Activitats militaras e paramilitaras en Nicaragua e contra aquel meteis).
La CIJ fins d'esperela se limitèt per pas se discreditar dins lo cas d'afars sensibles. Atal, refusèt de jutjar al fons per Ensags nuclears (Austràlia c. França e Nòva Zelanda c. França, 1986) e Sud-Oèst African (Etiopia c. Sudafrica e Libèria c. Sudafrica, 1966). Amb los refús de comparéisser, sovent adoptèt una posicion de retirada: jutjava alara que i aviá pas competéncia, o que l'afar veniá sens objècte.
Concurréncia d'autres biaisses de reglament pacific dels diferents[modificar | modificar la font]
La CIJ es pas lo sol mejan mes a la disposicion dels Estats per reglar pacificament los diferents. L'art. 33 de la Carta ne precisa qualques uns :
« Las partidas per tot diferent que sa prolongacion es susceptibla d'amenaçar lo mantenement de la patz e de la securitat internacionalas ne devon cercar la solucion, abans de tot, per via de negociacion, d'enquèsta, de mediacion, de conciliacion, d'arbitratge, de reglament judiciari, de recors als organismes o acòrdis regionals, o per d'autres biaisses pacifics de lor causir. »
La multiplicacion de las instàncias judiciàrias internacionalas ven tanben limitar lo camp d'accion de la CIJ. Per exemple lo Tribunal Internacional del Drech de la Mar, eissit de la Convencion de Montego Bay de 1982. La creacion en 1993 del Tribunal Penal Internacional per l'èx-Iogoslavia (TPIY) puèi en 1994 del Tribunal Penal Internacional per Rwanda (TPIR) e en 2002 de la Cort Penala Internacionala (CPI).
Composicion actuala[modificar | modificar la font]
La composicion de la Cort Internacionala de Justícia a partir de febrièr de 2012 es:
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)« Cour permanente de Justice internationale », sur le site de la Cour internationale de Justice. Consulté le 29 avril 2008.
- ↑ Nicaragua c. Estats Units d'America en 1986 (Activitats militaras e paramilitaras en Nicaragua e contra aquel meteis)
- ↑ [1]
- ↑ (fr)[2]
- ↑ (fr)[3] paragraphes: 237-246
- ↑ 1969 Plan continental de la mar del Nòrd
- ↑ dins son arrèst Cameron septentrional (1963)
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
- Cort Permanenta de Justícia Internacionala o CPJI.
- Tribunal Administratiu de las Nacions Unidas
- Tribunal d'opinion
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Site officiel de la CIJ
- (fr) Portail judiciaire de La Haye: portal academic donant accès a la institucions de L'Aia concernissent la justícia internationala.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Daniel Lagot, Justice ou injustice internationale ? Vraie justice ou justice à sens unique ?, L'Harmattan, avril 2009 ISBN 978-2-296-08608.


text:
Léger (riu)
Léger o Leir (en francés: Loire) es un flume d'Occitània, de França e de Bretanha. Se tròba enteirament dins l'estat francés e es lo flume mai long d'aquel estat.
Sas fonts se tròban al pè del Mont Gerbier de Joc , un ancian volcan atudat situat dins la comuna de Santa Eulàlia en Vivarés. Lo flume s'escola cap al nòrd oèst duscas Orleans, puèi cap a l'oèst en asagar las vilas de Tors, Angieus e Nantas. Son estuari se tròba per los Païses de Léger a l'oèst d'Anjau, ont se geta dins l'Ocean Atlantic a Sant-Nazer.


text:
Lista Reiau de Saqqara
La Lista Reiau de Saqqara qu'ei conservada dens lo Musèu deu Caire. Que mentau los noms de 47 faraons qui s'i pòden enquèra léger; d'autes noms que son perduts per'mor deu mau estat deu document. Que ho trobada en 1861 dens la tomba de Tjenri, un haut dignitari de la cort de Ramses II.
Com las autas listas reiaus egicpianas, la lista de Saqqara qu'ei mei que mei que mei un document religiós e de propaganda destinat a celebrar los faraons ancians entà celebrar lo poder contemporanèu. Atau, mantuns noms mancan, e mantuas mencion be son fausas o imprecisas. Totun, qu'ei basadas sus un cèrte nombre de dats istorics e que's pòt atau confrontar dab d'autas listas entà poder expleitar çò de vertaderament istoric.


text:
Terra nullius
Terra nullius (plural terrae nullius) es una expression latina que significa tèrra qu'aparten pas a deguns. Es utilizada en drech internacional per descriure un territòri qu'es pas jamai estat - o qu'es pas mai - jos la sobeiranetat d'un país.
Terrae nullius actualas[modificar | modificar la font]
Se pensa generalament que tres zonas correspondan a aquela definicion:
- la zona de Bir Tawil entre Egipte e Sodan
- l'Antartida centrala a l'interior de la tèrra de la rèina Maud (zona revindicada per Norvègia)
- la tèrra de Marie Byrd, tanben en Antartida e tanpauc revindicada per cap de país.
S'i apondon d'un latz las zonas d'auta mar (en defòra de las zonas d'aigas territorialas) e l'espaci.


text:
Berg (Bas Ren)
Berg en alemannisch (Berg en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Berg Dispausa d'un dels païsatges los mai caractéristique d'aquel « país » de Alsace Bossue. Qualques nautors cenhon aquel vilatge en ofrint aital de punts d'enguarda unics. Indigne lo vallonnement, lo païsatge a caracterizat per o preséncia de nombrosas barralhas e d'òrtas a anautitas tijas. Qualques barralhas naturalas voregen las parcelles, camins e ravins. Proporcionadas ne avellaners, prunelliers, frênes, charmilles, mûriers, èca., amassan los aspèctes typiques del « Heckeland ». Las òrtas a anautitas tijas environan per çò qu'es d'eles lo vilatge e l'abitat. Plantats de quetsches-prunas, quetsches, pomas, cerises e peres, respondon a la siá dobla vocacion : la produccion herbagère principalament pâturée e la produccion fruitière. Aquela darrièra es i aja distribuit a la venta, siá a usatge personal jos forma de chuc, cidre o d'aigas de vida.
Lo serral exposicion Sud aculhiá sus un parcellaire varianta de 2 a 10 ares una multitude de " vignobles familiaux " per la fabricacion d'una piquette caractéristique. A l'ora d'ara a l'abandon, aquel serral fach l'objècte d'un programa municipal de salvaguarda luòcs naturales e caractéristiques. Aquel programa, intitulat « Païsatge 2000 » apunta egalament la réhabilitation de l'òrta del " en comandant " (Almingsgarten) plantat d'arbres a anautitas tijas.
La cooperativa agricòla gerís totjorn la alambic communal per las boridas de crus e lo pressoir a fruchas per la fabricacion de chuc, cidre o de vin.
Lo jardin jouxte l'ostal d'abitacion, un potager mai important (se Krutsteck) s'implantava sovent en limit del pòble. Aquela possibilitat permet a las mai valents de satisfar la consomacion familiale en fruchas e légumes e contribuissi a un cèrt art de viure.
Berg dispose d’un des paysages les plus caractéristique de ce « pays » d'Alsace Bossue. Des hauteurs ceinturent ce village offrant ainsi des points de vue uniques. Outre le vallonnement, le paysage est caractérisé par le présence de nombreuses haies et de vergers à hautes tiges. Des haies naturelles bordent les parcelles, chemins et ravins. Fournies en noisetiers, prunelliers, frênes, charmilles, mûriers, etc., elles réunissent les aspects typiques du « Heckeland ». Les vergers à hautes tiges entourent quant à eux le village et l’habitat. Plantés de quetsches-prunes, quetsches, pommes, cerises et poires, ils répondent à leur double vocation : la production herbagère principalement pâturée et la production fruitière. Cette dernière est soit distribuée à la vente, soit à usage personnel sous forme de jus, cidre ou eaux de vie.
Le coteau exposé Sud accueillait sur un parcellaire variant de 2 à 10 ares une multitude de " vignobles familiaux " pour la fabrication d’une piquette caractéristique. Actuellement à l’abandon, ce coteau fait l’objet d’un programme municipal de sauvegarde des sites naturels et caractéristiques. Ce programme, intitulé « Paysage 2000 » vise également la réhabilitation du verger du " manant " (Almingsgarten) planté d’arbres à hautes tiges.
La coopérative agricole gère toujours l’alambic communal pour les bouillies de cru et le pressoir à fruits pour la fabrication de jus, cidre ou vin.
Le jardin jouxte la maison d’habitation, un potager plus important (s’Krutsteck) s’implantait souvent en limite du village. Cette possibilité permet aux plus courageux de satisfaire la consommation familiale en fruits et légumes et contribue à un certain art de vivre.


text:
Anglicanisme
L'Anglicanisme es una division de la religion crestiana apareguda au sègle XVI en Anglatèrra quand lo rèi Enric VIII (1509-1547) rompèt ambé la papautat. Au començament dau sègle XXI, teniá 77 milions de fidèus magerament en Anglatèrra o de regions que faguèron partida de l'Empèri Britanic en America o en Africa.
Son organizacion gropa divèrsei Glèisas nacionalas que son autocefalas e reünidas au sen d'una Comunion Anglicana. Pasmens, l'arquevesque de Canterbury, primat de la Glèisa Anglicana d'Anglatèrra i a una influéncia e un prestigi pus importants. L'estructura intèrna dei Glèisas Anglicanas an una estructura episcopala e una ierarquia fòrça desvolopada similara a aquela de la Glèisa Catolica Romana. Ansin, lei Glèisas Anglicanas se presentan coma de glèisas catolicas non romanas.
Pasmens, aquela qualitat es pas reconeguda per leis autoritats catolicas e ortodòxas. En particular, lo papa Leon XIII (1878-1903) refusèt en 1896 de reconóisser leis ordinacions realizadas per lo clergat anglican. Aquela posicion evolucionèt pauc a pauc dins lo corrent dau sègle XX e lo concili de Vatican II reconoguèt solament una « plaça especiala » ais Anglicans « que gardan en partida lei tradicions e leis estructuras catolicas ». Dins aquò, a la fin dau sègle, lo dialòg entre lei doas glèisas foguèt romput en causa dei questions sus l'ordinacion dei fremas. La Glèisa Ortodòxa i es tanben opausada e lo dialòg entre Anglicans e Ortodòxs conoissiá egalament de dificultats sus aquelei questions.
D'autra part, lei Glèisas Anglicanas se dison tanben reformadas car acceptan certanei principis de la Reforma protestanta en matèria de doctrina e de liturgia. A l'origina, sa doctrina foguèt definida dins lei Trente-e-Nòu articles establits en 1563. Au sègle XVII, divèrsei movements anglicans diferents apareguèron e leis estructuras dei diferentei Glèisas se formèron durant la segonda mitat dau sègle XIX. Dempuei lo sègle XX, lei debats regardan lei tematicas de l'ordinacion dei fremas, de la comunion e de la posicion a prepaus de l'omosexualitat.


text:
Vous êtes dans Fontaines
Voir des résultats dans :
Rechercher par :
-
Marchands
-
Autres recherches
- fontaine en pierre de jardin
- une fontaine jardin pierre
- fontaine de jardin en pierre pas cher
- fontaine de jardin en pierre pas chere
- vente fontaine jardin pierre
- fabriquer fontaine de jardin en pierre
- fontaine jardin en pierre pas cher
- fabriquer une fontaine de jardin en pierre
- fontaine en pierre pour jardin
- fabriquer sa fontaine de jardin en pierre
bassin de jardin en pierre fontaine chez d'autres marchands
(Liens sponsorisés)


text:
La dinamica economia de Turquia es una barreja d'un sector agricòla tradicional, que representa 35% dels emplecs, e una industria modèrna. Lo país a un sector privat fòrt e en desvolopament rapid; totun l'estat a una fòrta participacion dins l'industria basica, las bancas, lo transpòrt e las telecomunicacions[1].
Lo principal sector industrial es lo textil e de vestiari, que representa 1/3 dels emplecs industrials. Lo sector afronta la concurréncia internacionala e los sistèmas de quòtas. Malgrat aiçò, d'autres sectors, coma lo de l'automobila e lo de l'electronica, cresquèron en importància dins las exportacions turcas[1].


text:
1108
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1108 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Comtat de Tolosa[modificar | modificar la font]
L'annada veguèt la fin de la regéncia de Bertran de Trípol que laissèt lo comtat a son fraire Anfós Jordan e anèt en Tèrra Santa per prendre lo contraròtle dau Comtat de Trípol usurpat per Guilhèm II de Cerdanha en 1105. Amb una armada d'un milièr de combatents e de 40 naviris genoès — Genòa obtenguèt en cambi de libertats comercialas dins certaneis estats tolosencs que permetèron de desvolopar lo comèrci — faguèt una pausa a Constantinòple puei a Antiòquia.
França[modificar | modificar la font]
Mòrt de Felip Ièr (29 de julhet) que foguèt remplaçat per son fiu Loís VI. Tre lo 3 d'aost, Loís foguèt sacrat e coronat rèi a Orleans per defugir un viatge perilhós fins a Reims situat dins una region ostila.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Principat d'Antioquiá[modificar | modificar la font]
Après sa desfacha d'octòbre de 1107, Boemond de Tarent deguèt signar lo tractat de Deabolis ambé l'Empèri Bizantin. Gardèt son principat mai deguèt acceptar la senhoriá bizantina. Pasmens, Tancred de Galilèa contunièt de luchar còntra lei Bizantins e reconquistèt Laodicea e refusèt d'aplicar lo tractat fins au retorn de Boemond.
Comtat de Trípol[modificar | modificar la font]
L'annada veguèt la contuniacion dau sètge de Trípol per lei fòrças de Guilhèm II de Cerdanha. Après divèrsei progrès dei Crosats, l'avitalhament de la vila acomencèt de venir fòrça malaisat.


text:
Batalha de Texel (1914)
La batalha de Texel se debanèt lo 17 d'octòbre de 1914 au larg de l'illa neerlandesa de Texel, entre d'esquadras anglesa e alemanda durant la Premiera Guèrra Mondiala. Foguèt una victòria anglesa que limitèt lei temptativas alemandas per minar leis aigas dau sud dau Reiaume Unit.
La batalha comencèt per lo rescòntre entre la 3a flotilha de còntra-torpilhaires anglesa de Cecil Fox e la 7a mieja flotilha alemanda de Georg Thiele. La flòta anglesa èra compausada dau crosaire leugier HMS Undaunted e de còntra-torpilhaires HMS Lennox, HMS Lance, HMS Loyal e HMS Legion. En fàcia, la flòta alemanda alinhèt lei torpilhaires S115, S117, S118 e S119. Leis Alemands, largament inferiors en poténcia de fuòc e en portada, assaièron de fugir puei de lançar de torpilhas mai finalament sei naviris foguèron rapidament tocats puei aprefondits.
218 marins alemands foguèron tuats e 30 capturats durant lei combats. De mai, lo 30 de novembre, un pescaire britanic trobèt un còfre gitat per lo comandant Georg Thiele pendent la batalha. Lo còfre conteniá de còdis utilizats per lei tropas alemandas desplegadas sus la còsta de Flandra.


text:
Flandra Orientala
La Flandra Orientala (en neerlandés Oost‑Vlaanderen) es una província bèlga neerlandofòna. Cobrís 2982 km2. Sa poblacion traspassa los 1 300 000 abitants.
S’organiza a l’entorn de Gant (Gent), lo chapluòc, au jonhent de l'Escalda e de Leie, ont una caforca fluviala importanta es estada adobada per la construccion daus canaus de Gant a Brujas, e mai que mai de Gant a Terneuzen, localitat situada sobre las bochas d'Escalda. Los autres centres importants son Aalst, Oudenaarde, Sint‑Niklaas e Dendermonde.
Somari
Las comunas de Flandra Orientala[modificar | modificar la font]
Geografia fisica[modificar | modificar la font]
Principalament region de plana, ambé d’auçadas qu’aumentan vel Sud, se compausa de sota‑regions: las dunas e li polders al nòrd, vers la termièra neerlandesa, mas s'espandís mai que mai sobre la partida interiora de la plana de Flandra, puèi sobre lei còlas al sud. Li releus son gaire nalts al centre – país de Waas (un trentenau de metres) e region d'Aalst (80 m) – mas creisson al sud (141 m al mont de l'Enclus).
Presentacion pel viatjador[modificar | modificar la font]
Gant, que Boileau sonava « la supèrba espanhòla », a nosat a son entorn una cinta de flors. Del temps que lo viatjador vèi aparéisser a l’asuèlh la nalta sageta de son belfòrt demieg lo forfolh di campanals, la rota s’òrla de jardins. Supèrba, o es, mas es mens espanhòla que flamenca. Gant, anciana residéncia di comtes de Flandra, al jonhent de l’Escaut e de la Leia, es d’uèi lo mèstre‑luòc e la metropòli d’aquela província banhada per l'Escaut, la Leia e també la Dendra. Reire-capitala del comtat de Flandra, patria de Carles Quint, vila d'istòria e d'art, es demorada la capitala intellectuala del país flamenc. Carles Quint, qu’èra nascut a Gant en 1500, disiá amb una tendra glòria : « Botariá París dins mon Gant ». Fins l’edat de detz ans èra prince de Gant, a detz ans venguet rèi d’Espanha, e mai tard, emperador d’Alemanha. Èra lo prince encantarèl de la vila, e coneissiá pas gaire de rebèllas, ni entre lei borgesas e nòblas damisèlas, nimai entre lei lachièiras. Se ditz que per faire onor a son senhor, cada familha de Gant aviá decidit un jorn de li ofrir un companatge de ris al lach, lo tradicionau Rijspap gantés. Lei bonas gents anèron, ambé lor plat a la man, fins lo palatz onde Carles Quint lis esperava. Lo borgmèstre anava primier e lor aviá plan recomandat d’imitar cadun de si gèstes. Mas, per son malur, en dintrant dins la sala de la taulejada, supet sobre una marcha e s’espatarret ambé son Rijspap. Sorprés mas obesissents, toti lis abitadors se roncèron pel sòu en renegant tant fòrt coma aviá fat lo paure borgmèstre. Lo prince ne riguet fòrça, e se’n ritz enquèra d’uèi. Mas Carles Quint venguet rèi d’Espanha, puèi emperador d’Alemanha, e chau creire que doblidet Gant puèi que, un jorn, la vila se revoltet, e guel la domdet feròçament. Ordonet de deboselar l’antica abadiá de Sant Bavon e de bastir a la plaça una ciutadèla que controllariá la vila. Un pauc après, bensai qu’aviá de patiments, faguet bastir la glèisia-catedrala que reculiriá lo chapítol de l’abadiá destrucha, e qu’achabariá per ne reprendre lo quite nom. Aquela glèisia-catedrala quilha una torre de quatre torrilhons, un pauc massissa, d’aitant que sa flecha cramet en 1603, mas conten de tresaurs. Entre aquessi i a lo gloriós retaule « l’Anhèl mistique » di fraires van Eyck. Aquel poliptique coneguet ben d’aventuras. L’emperador Josep lo Segond d’Àustria ne’n faguet quitar li panèls d’Azam e Eva, que considerava indecents. Li francés de la Revolucion panèron lo panèl centrau e lo botèron al Lovre, onte demoret expausat fins la chaiguda de Napoleon. Sièi autri panèls foguèron venduts e tornat venduts, per èsser crompats a la perfin per lo rèi de Prússia, que lis ofriguet al musèu de Berlin. Après lo Tractat de Versalhas, se decidet de lo reconstituir, e en 1920, toti si panèls tornèron a Gant. Mas en 1934, un panaire capita de ne prendre un, que foguet pas retrobat qu’en 1946.
De nombrosas autras bastenças, civilas e religiosas, fan qu’un forastier podriá demorar un an dins la vila sens leis avedre solament totas avisadas. La Pòsta centrala merita d’èsser vista. La bastença medisha es meravilhosa, e mai enquèra sa posicion pròche lo pont Sant Michaël ; e se l’agachatz despuèi lo pont, avisatz en reire-plan las tres torres gloriosas de la glèisa-catedrala de Sint-Baven, la glèisa de Sint-Niklaas e lo Belfòrt. S’avetz la chabença d’anar a Gant, manquessatz pas d’anar veire també l’excepcionau chastèl di comtes de Flandras, al ras de l’aiga. Majestós, es una fortalesa vertadièra, alturosa. Sas partidas mai vièlhas datan del sègle IX !, amai se l’essenciau data del sègle XII e foguet plan restaurat al començament del sègle XX. Lis apartaments en auçada nos mòstran çò qu’èra l’estil romanic flamenc, qu’a pas de ponchs a rendre a l’estil gotique que l’a remplaçat. La glòria pus bèla de Gant es bessai, mai enquèra que sei bastenças, d’èsser estada la patria del grand Maeterlinck, Maurice Maeterlinck, lo grand e delicat poeta dei Flandras, qu’escriviá en francés, sola lenga reconeguda coma seriosa, a son epòca. Istoricament Gant passet per divèrsas etapas : vila medievala compartida entre si patricians ligats feudalament a França, e si drapiers ligats al merchat anglés, foguet puèi una vila calvinista. Sota Felipe II, quand las detz‑e-sèt províncias di País Bas fan un pache d'union contra l'ocupant espanhòu, senhan la « Pacificacion de Gant » (1576). En 1584 sarà tornada conquistada per lo prince Alexandre Farnese. Coma leis autras vilas de Flandras, patiguet lei nombrosas guèrras que Loís XIV faguet al país, e li chaudrà un sègle per se rescombelir. Son universitat sara flamenquizada en 1930, ben abans la regionalizacion.
Leis autras vilas, sonque Audenarda/ Oudenarde, mai al sud, an un passat mens prestigiós e demòran de vilas menèlas. Citarem pasmens Rupelmonde, dins lo nòrd-èst de la província, per doas rasons. Era la preson d’estat di comtes de Flandras, e Mercator i nasquet, amai faguet un sejorn en preson perque lo sopçonavan d’èsser favorable al protestantisme. Mercator es l’escais professionau de Gehrard Kremer que nasquet dins la vila en 1512 e moriguet a Duisborg en 1594. Per amor d’aquò sovent las enciclopèdias dison, a tòrt, qu’èra Alemand. Es un grand fabricaire, inventor de mapas, e lei mapamondas qu’utilizam d’uèi son de còpias de la primièra mapamonda de Mercator que faguet publicar en 1569. Aviá fat tanben per Carles Quint, dos glòbes, un glòbe celèst de cristau e un glòbe terrèstre de fusta. O sabèm per lei cronicas del temps, puèi li dos cap d’òbras tant remirats dispareguèron dins li malastres dei guèrras. Se lo nom de Mercator es demorat per son òbra de geograf-cartograf, èra pas solament aquò. Era un òme vertadier del sègle XVI, que careçava l’espèr de tot saber un jorn. Era conegut atanbé coma filosòf, matematician e escalprador. Urosament tot a pas disparegut de l’òbra immensa d’aquel esperit vast. A Sint Niklaas, dins lo nòrd de la província i a fòrça de sei mapas, ambé lo celèbre planisfèri « ad usum navigantium » dins la sala del musèu comunau.
Un dis encants sovent, una particularitat totjorn, dei vilas de Flandra son li beguinatges. Lei beguinas son de femnas qu’an pas fat de jurament perpetuau, mas que viscon coma de monjas dins la pregària e lo trabalh. La diferéncia es que sortisson quand vòlon, a la condicion de tornar per l’angèlus del ser se vòlon pas èsser blocadas defòra, e que pòdon renonciar al beguinatge liurament. De beguinas, n’i aviá dins tota l’Euròpa Occidentala a l’Edat Mejana, mas i a pas qu’en Flandra que son demoradas. Lo beguinatge, l’endreit onte demòran, es una vertadièra vileta clausa, amb un convent per lei novícias, una o doas placetas, amai de còps un rivatèl. Las qu’an achabat lo noviciat demòran dins d’ostalons que fan de carreirons sota la santa proteccion de lor patrona. Gant a lo « Grand Beguinatge », fondat per Joana de Constantinòple, que chabís dos cents femnas. Lo Beguinatge Pichon, ambé sis ostalons de bricas ròsas randuradas d’un mur blanc, es tot lo temps florit. Mas leis autras vilas flamencas an de beguinatges tanben, nieucats a l’entorn de lors glèisias e qu’an sovent inspirat li pintors.
L’economia[modificar | modificar la font]
L'elevatge es l’activitat caporala del sector agricòla, mas lei culturas de bleda-raba sucrièra (dins l’ubac), di blats e de las trufas, demòron importantas.
L'industria, tradicionalament orientada vel textil (lin, coton e lana) es larjament escampilhada per lei campanhas, e per lei valadas de l'Escaut, al sud de Guènt, de la Leia e de la Dendra. S'es diversificada dins la metallurgia, l'industria quimica e lei construccions electricas.


text:
Saint-Martin-du-Puy (Nièvre)
Saint-Martin-du-Puy es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant-Martin-de detlo-Puy se situa en lo massís del Morvan e fa partida de lo sieu parc natural regional.
Lo ruisseau dels Couées flueix sul territòri de la comuna.
Lo castèl de Vézigneux (16ème e 17ème de sègles), proprietat del Grand Condé, se tròba sul territòri de la comuna.
Saint-Martin-du-Puy se situe dans le massif du Morvan et fait partie de son parc naturel régional.
Le ruisseau des Couées coule sur le territoire de la commune.
Le château de Vézigneux (16ème et 17ème siècles), propriété du Grand Condé, se trouve sur le territoire de la commune.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge #èsser lo banc d'una baronnie #que lo castèl n'a desaparegut. Vauban #Èsser presentat al Grand Condé dins lo sieu castèl de Vézigneux. En lo masatge caseriu de Plainefas un monument remembra la memòria dels Maquis Camille fondat per Paul Bernard e Jean Longhi, un dels mai importants del Morvan.
Al cors del periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), la municipalitat #portar provisoirement lo nom de Potz-lo Affranchi[1].
Le village fut le siège d'une baronnie dont le château a disparu. Vauban fut présenté au Grand Condé dans son château de Vézigneux. Dans le hameau de Plainefas un monument rappelle la mémoire du Maquis Camille fondé par Paul Bernard et Jean Longhi, un des plus importants du Morvan.
Au cours de la période révolutionnaire de la Convention nationale (1792-1795), la commune porta provisoirement le nom de Puits-l'Affranchi[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 5 d'agost 2012


text:
Les (Val d'Aran)
Les (en catalan, Lés) ei ua vila e municipi dera Val d'Aran, en eth terçon de Quate Lòcs, ath marge deth riu Garona. Ei era sola localitat dera Val damb eth títou de Baronia.
Les ei conegut per era sua tradicion deth Haro, un tronc d'avet que, plantat sus era plaça deth vilatge, ei cremat era nueit de Sant Joan. Cinc dies mei tard, per Sant Pèir, se hè era quilhada, que ei era plantada deth haro qui's cremarà l'an d'après.
Demografia[modificar | modificar la font]
Era poblacion ei de 986 abitants (2013)[2].
Politica[modificar | modificar la font]
Eleccions de 2011:
Personalitats ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- Maria Pilar Busquets (1937), escrivana e Sindica dera Val d'Aran (1991-1993).
- Jèp de Montoya (1959), escrivan e president der Institut d'Estudis Aranesi.
- Francés Boya Alòs (1960), escrivan e Sindic dera Val d'Aran (2007-2011).


text:
Sant Vincent de Barrès
Sant Vincent de Barrès (Saint-Vincent-de-Barrès en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge de Sant Vincent de Barrès se situa en lo sud-es del Ardèche, a aperaquí 17 km de la prefectura del departament, #Privar. La municipalitat fa partida de la arrondissement de #Privar, e del Costat de Rochemaure. La municipalitat a traversat pel riu Rieutord, #que dona lo sieu nom dins un quartièr situat sus los sieus marges.
Le village de Saint Vincent de Barrès se situe dans le sud-est de l'Ardèche, à environ 17 km de la préfecture du département, Privas. La commune fait partie de l'arrondissement de Privas, et du Canton de Rochemaure. La commune est traversée par La rivière Rieutord, qui donne son nom à un quartier situé sur ses rives.


text:
Guèrra de Peloponès
La guèrra de Peloponès foguèt un conflicte major de l'Antiquitat grèga que se debanèt de 431 a 404 avC maugrat quauqueis interrupcions. Opausèt principalament Atenas e seis aliats de la Liga de Delos a Esparta e seis aliats de la Liga de Peloponès.
La guèrra acomencèt en causa de diferents diplomatics e coloniaus entre Atenas e d'aliats d'Esparta coma Corint. Acomençat en 431 avC, lo conflicte se generaliza pauc a pauc. Leis Atenencs aprofichèron lor mestritge militar dei mars per resistir a l'interior dei barris de la vila e atacar Peloponès ambé sei flòtas. Pasmens, aquela premiera fasa dei combats se caracteriza principalament per d'operacions limitadas. Leis Atenencs capitèron de capturar una garnison d'Esparta a Esfacteria en 426 avC mai perdeguèron Amfipòlis, important centre d'aprovesiments, en 425 avC. Una patz foguèt donc signada en 421 avC per lei dos camps.
Aqueu tractat dura pas lòngtemps. Leis Atenencs assaièron de sostenir leis esfòrç d'Argos de crear una liga rivala d'aquela d'Esparta en Peloponès. Pasmens, Esparta ganhèt la Batalha de Mantinèa en 418 avC restaurant sa dominacion sus lo sud dau país. En 415, Atenas mandèt una expedicion en Sicília per luchar còntra Siracusa que s'acabèt en 413 avC per un desastre militar ambé la pèrda de la flòta atenenca e d'aperaquí 40 000 òmes. De mai, en consequéncia, lei membres de la Liga de Delos aprofichèron la desfacha en Sicília per reprendre don independéncia.
Ansin, leis Atenencs foguèron reduchs a la defensiva enterin que seis enemics atacavan sei proviments. Una tièra de còntraofensivas permetèron ais Atenencs de conservar lo contraròtle dei destrechs. Pasmens, Esparta obtenguèt lo sostèn dei Pèrsas per equipar de flòtas novèlas. Ansin, en 405 avC, la darriera flòta atenenca foguèt destrucha a la Batalha d'Aegospotami e la vila foguèt assetjada per lei tropas de la Liga de Peloponès. Deguèt capitular en 404 avC marcant la victòria d'Esparta e la fin de la dominacion deis Atenencs.


text:
Manchoria
Manchoria (en chinés oficial: Dongbei Pingyuan) es una region istorica d'Asia Orientala es la pàtria del pòble manchó. Se situa al nòrd-èst de l'estat de China e compta amb una superfícia de 801 600 km². Compren las províncias chinesas de Liaoning, Heilongjiang e Jilin, tant coma la partida orientala de la region autonòma de la Mongolia Interiora.
Sa capitala istorica (non oficiala) es la granda vila que se sona Mukden (en manchó) o Shenyang (en chinés).
Sos abitants s'apelan los manchós.
Geografia[modificar | modificar la font]
Es una region principalament montanhosa, crosada per las vals dels rius de Sungari e de Liao. Son sossòl es ric en fèrre, zinc, carbon, plomb, coire, argent e aur. Lo clima es rigorós amb d'ivèrns longs e fòrça freds.
Istòria[modificar | modificar la font]
Foguèt ancianament un territòri de tribús nomadas fòrça bellicosas. China comencèt son contraròtle territorial dempuèi la dinastia Han mas. Amb lo temps, los chineses se limitèron sonque d'aver mantuna garnison dins lo sud de la region. Apuèi, los tunguses fondèron lo reialme de Pohai, que foguèt destruit per l'etnia mongòla kitan, que fondèt l'empèri Liao. D'autras tribús coma los jurchen, vassalas dels tunguses, faguèron lor reialme Chin en 1115 e s'alièron amb los chineses de la dinastia Song, qu'expulsèron los kitan en 1127, mas ataquèron mai tard los chineses. Los mongòls de Gengis Khan acabèron amb los reialmes de Manchoria en 1234, e comencèron lo camin de la dominacion de China mas, en 1368, la dinastia chinesa dels Ming restabliguèt lo domeni dins la region; e doncas, los junchen comencèron de s'enfortir mentre que los Ming s'afeblissián; tre aquel moment aquestas tribús foguèron conegudas coma los manchós. A la fin del sègle XVI comencèron los afrontaments contra los chineses, que fin finala concludiron amb la casuda dels Ming, pel suicidi de son darrièr emperaire. En 1644, los manchós fondèron la dinastia Qing, que governèt fins a 1911 e ensagèt de detener l'emigracion chinesa a Manchoria fins a la fin del sègle XVIII, una emigracion deguda en part a las ressorsas existentas dins la region. Sa termièra amb Russia foguèt desplaçada en 1689, 1858 e 1860, e dins aqueste darrièr còp se fixèt entre los fluvis d'Amur e d'Ussuri. Al sègle XIX, la poblacion èra pus chinesa que manchó. Tre 1894 foguèt una region disputada per Japon e Russia, situacion qu'esclatariá dins la Guèrra Russojaponesa de 1904 que la victòria foguèt dels japoneses; la region foguèt annexada a Japon en 1931, e doncas cambièt son nom per Empèri de Manchokuò, que foguèt proclamat Estat independent (que foncionava en realitat coma un protectorat japonés). Lo darrièr emperaire chinés Puyi, per donar una cèrta legitimitat al país novèl davant lo mond entièr, foguèt investit coma Emperaire de Manchokuò jol nom de Kang De. Aqueste Estat fictiu foguèt una de las rasons dels Estats Units per entrar dins la Segonda Guèrra Mondiala, pr'amor que Manchokuò èra contrari a lors interèsses. Dempuèi la guèrra, especificament en 1948, Manchoria fa tornarmai partida de China e en 1959, la region foguèt partejada entre la Mongolia Interiora e las províncias de Liaoning, Heilongjiang e Jilin.


text:
La Poterie-Cap-d'Antifer
La Poterie-Cap-d'Antifer es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo 28 de febrièr 1942, en lo marc del operacion Biting, dels paracaigudistes britanics an destruit un important radar, amb l'ajuda de membres normands de la Resisténcia, e an rembarqué dempuèi la plaja de Bruneval.
Le 28 février 1942, dans le cadre de l'opération Biting, des parachutistes britanniques ont détruit un important radar, avec l'aide de membres normands de la Résistance, et ont rembarqué depuis la plage de Bruneval.


text:
Pèira de Roseta
La pèira de Roseta es una pèira de granit fosc (sovent identificada falsament coma de basalte) ont es gravat, en doas lengas diferentas (egipciana e grèga), mas amb tres escrituras (ieroglíf ieratic, escritura demotica egipciana, e alfabet grèc), lo meteis decret de Ptolemèu V de 196 abans lo Crist. Se trobèt aquela pèira dins la vila egipciana de Roseta. Lo fach que se coneissiá plan lo grèc faguèt que la pèira venguèt la clau per deschifrar los ieroglifs egipcians, en 1822, per Joan Francés Champolion, e en 1823 per Thomas Young. Aquela descobèrta faguèt de bon tradusir los autres tèxtes ieroglifics. La pèira es actualament servada dins lo Musèu Britanic.


text:
Gaston IV de Bearn
Gaston IV de Bearn, tanben conegut com Gaston lo Crotzat, que ho vescomte de Bearn enter 1090 e 1131.
Qu'ei famós per'mor d'aver participat a la Purmèra Crotzada e a la Reconquesta Aragonesa (e, atau, a la conquesta de Saragossa).
Que s'enrotlè en la Purmèra Crotzada en 1095 e que perticipè au sèti e a la presa de Jerusalèm, notadament en melhorar las maquinas de guèrra. Après la presa de Jerusalèm la soa banèra (amassa dab la deu normand Tancred) qu'emparè los musulmans de la ciutat durant lo massacre perpetrat peus autes chivalièrs e sordats crestians.
Que's morí en crotzada en Aragon e lo son cap, motiu d'orgulh per las òsts musulmanas d'Al-Andalus, que ho passejat per Granada. Lo son còs que ho tornar crompat e sepelit dens la basilica deu Pilar a Saragossa.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Tucòu-Chala, Pèir. Quand l'Islam était aux portes des Pyrénées. Biarritz: J&D Editions, 1994. (ISBN 2-84127-022-X)
- Portal:Bearn/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Portal:Aragon/Articles ligats
- Ostal de Bearn
- Vescomte de Bearn
- Personalitat dels Pirenèus Atlantics
- Reconquista
- Decès en 1131
- Istòria dels Pirenèus Atlantics
- Personalitat bearnesa
- Sobeiran de Bearn
- Òme crosat
- Purmèra crozada
- Istòria d'Aragon


text:
Desbarcament de Normandia
L'Operation Neptun es lo nom de còde que si dona au desbarcament en Normandia dei tropas aliadas en junh de 1944 au moment de la Segonda Guèrra Mondiala. Precedisse la Batalha de Normandia.
Es la fasa d'assaut de l'Operation Overlord qu'a per tòca de crear una tèsta de pònt aliada de gròssa escala dins lo nòrd-oèst d'Euròpa e la dubertura d'un nòu frònt a ponent.
L'operacion inclusiá de movements nombrós :
- la traversada de la Marga per mai que d'un milier de naviris ;
- leis operacions aeroportadas la nuech precedenta ;
- lei bombardaments preparatòris aerencs e navaus dei defensas costieras alemandas ;
- lo paracasudatge de miliers d'Americans au matin dau 6 de junh ;
- lo desbarcament dei tropas sus lei plaias (de ponent a levant) d'Utah Beach e Omaha Beach (e tanben la presa de la poncha de l'Hoc) per leis Americans e Gold Beach, Juno Beach per lei Canadians e Sword Beach per leis Anglocanadians.
Un còup lei plaias presas, l'operacion si persègue per la joncion dei fòrças de desbarcament e l'establiment d'una tèsta de pònt sus la còsta normanda puei l'expedicion d'òmes e de materiaus suplementaris. Lei jorns seguents vién la mesa en plaça deis estructuras logisticas (pòrts, oleoductes) per l'avitalhament dau frònt e lo desbarcament de tropas suplementàrias. L'operacion cèssa oficialament lo 30 de junh de 1944. Maugrat que quauque còup s'afièrma que l'Operacion Neptun siguèt ren que la partida navala de l'Operacion Overlord, qu'ela sovent si limita ren qu'au desbarcament aliat e a l'establiment dei tèstas de pònt sus la còsta normanda, lei fònts istoricas establisson clarament que l'Operacion Neptun es la partida de desbarcament e d'establiment d'una tèsta de pònt costiera au sen de l'Operacion Overlord mai vasta que per quant a-n ela aviá per tòca l'establiment d'una tèsta de pònt d'escala mai gròssa dins lo nòrd-oèst d'Euròpa.
Avans e durant l'Operacion Neptun aguèt luec l'Operacion Fortitude, nom de còde collectiu deis operacions de desinformacion e de diversion deis Aliats que sa tòca èra dobla :
1. Premier dissimular a l'estat major alemand lo luec reau dau desbarcament en Euròpa dau Nòrd-Oèst ;
2. Puei un còup lo Desbarcament de Normandia efectuat, far creire que si tractava ren que d'un desbarcament segondari de diversion. Lo premier objectiu tactic èra d'evitar un renforçament dei defensas, ensin qu'una concentracion de tropas en Normandia. Puei si tractava d'evitar una arribada tròup rapida dei renfòrç alemands dins lei premiers jorns que perseguirián lo Desbarcament. En particular, faliá tenir a l'escart leis unitats blindadas de la XVena armada qu'estacionavan dins lo Pas de Calais avans que leis Aliats aguèsson poscut establir una tèsta de pònt sufisament solida.
Au sen de l'Operacion Fortitude, dos episòdis importants :
1. L'Operacion Skye (britanica) : British Fourth Army, armada fictiva establida a-n Edimborg e en Irlanda dau Nòrd per far creire a-n un desbarcament en Norvègia ;
2. L'Operacion Quicksilver (americana) : First United States Army Group (FUSAG), grope d'armadas fictivas comandat per lo generau Patton per far creire a-n un desbarcament dins lo nòrd de França.


text:
Frouard
Frouard es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Frouard A situat a unitat|10|km}} al nòrd de Nancy. Aquela municipalitat de banlèga, #qu'a longtemps #èsser un gròs pòble, de contunh una modèsta bourgade, se tròba sus la Moselle, en cara de Pompey #que pren per un grand pont. Las doas pichonas vilas, Frouard e Pompey, se tròban a proximitat al confluisson de la Meurthe e de la Moselle. Lo luòc-dich de la jonction dels dos rius pòrta lo nom de la Cara de Lunfèrn, #que la part bassa n'aperten a la anciana Condé, venguda Custines sus la près de Meurthe de contunh de Moselle[1]. Aquela explicacion permet de localizar las pichonas vilas facilament sus las mapas géographiques.
Frouard A preses una mai granda ampleur après lo déclin de Condé e es vengut a l'epòca industriala un grand pòrt fluvial vengut lo pòrt de Nancy-Frouard. La siá activitat carbonera a fòrça declinat, en partida mal compensada per un creissement de l'activitat céréalière.
Frouard est situé à 10 km au nord de Nancy. Cette commune de banlieue, qui a longtemps été un gros village, puis une modeste bourgade, se trouve sur la Moselle, en face de Pompey qu'elle rejoint par un grand pont. Les deux petites villes, Frouard et Pompey, se trouvent à proximité au confluent de la Meurthe et de la Moselle. Le lieu-dit de la jonction des deux rivières porte le nom de la Gueule d’Enfer, dont la partie basse appartient à l'ancienne Condé, devenue Custines sur le bord de Meurthe puis de Moselle[2]. Cette explication permet de localiser les petites villes aisément sur les cartes géographiques.
Frouard a pris une plus grande ampleur après le déclin de Condé et est devenu à l'époque industrielle un grand port fluvial devenu le port de Nancy-Frouard. Son activité charbonnière a beaucoup décliné, en partie mal compensée par une croissance de l'activité céréalière.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Canalisations e rectifications recentas dels corses d'aigas explican de còps que las tres comunas reivindican la possession de la confluence.
- ↑ Canalisations et rectifications récentes des cours d'eaux expliquent parfois que les trois communes revendiquent la possession de la confluence.


text:
Escòrça terrèstra
L'escòrça terrèstra, tanben apelada crospa o crosta, es la part solida e mai extèrna de la Tèrra. Ne representa lo 1%. Es constituida per de minerals que s'agropan e forman de ròcas. Es discontinua pr'amor qu'es formada de placas tectonicas que se mòvon. Es fòrça dinamica amb una granda activitat geologica. A una espessor de 5 a 40 km.
A l'interior del mantèl superior i a una importanta discontinuitat que se tròba a una prigondor fòrça variabla. La part pus extèrna del mantèl superior es fermament unida amb l'escòrça, formant un ensemble compacte que recep lo nom de litosfèra.
I a dos tipes de litosfèra:
- Litosfèra continentala: Formada per l'escòrça continentala e una part del mantèl superior. Arriba a aver una espessor de gairereben 300 km jos las cadenas montanhosas, mentre que per las zònas planas continentalas l'espessor es d'aperaquí 100 km.
- Litosfèra oceanica: Constituida per l'escòrça oceanica e una part del mantèl superior. A una espessor de mens de 100 km per las zònas mai ancianas dels oceans, e de mens de 20 km per las zònas mai joves dels oceans.


text:
Ajuda:Istoric
L'istoric d'un article de Wikipèdia es una pagina que li es ligada per conservar lo jornal de la màger part de las modificacions que son estadas portadas a aqueste article dempuèi sa creacion.
L'istoric d'una pagina a una importància legala perque dona accès a la data, a la tenor exacta e a l'autor de cada modificacion. L'istoric ten doncas luòc de notícia de copyright per la licéncia de documentacion liura GNU jos la quala las paginas de Wikipèdia son rendudas publicas.
A l'excepcion de las paginas generidas automaticament (qualques paginas especialas e los istorics eles-meteisses), cada pagina de Wikipèdia a sa pròpria pagina d'istoric. L'istoric d'una pagina es consultable en seleccionant lo ligam istoric al naut de la pagina.
Somari
Agençament[modificar | modificar la font]
L'istoric es ordonat de la modificacion mai recenta a la modificacion mai anciana. Cada linha se compausa de 5 partidas :
- un ligam actu que mòstra las diferéncias entre la version seleccionada e la version actuala de l'article ;
- un ligam dif que mòstra las diferéncias amb la version precedenta de la qu'avètz seleccionada ;
- un boton de seleccion, i tornarem mai en detalh ;
- un ligam qu'aficha la data e l'ora (vejatz çaijos) de la version seleccionada e i mena ;
- l'escais de l'autor, o son adreça IP s'èra pas enregistrat.
Comparason de las versions[modificar | modificar la font]
Tanven es possible de veire las diferéncias entre doas versions causidas. Es aicí qu'intervenon los botons. Per comparar doas paginas, seleccionatz-las gràcias a aquestes botons. Un còp la causida facha, clicatz sus Comparar las versions seleccionadas.
Foncion de susvelhança[modificar | modificar la font]
L'istoric es fòrça utilizat per verificar las modificacions portadas a cada pagina, dempuèi sa creacion. La verificacion de l'istoric es particularament utila per detectar e corregir lo vandalisme d'una pagina.
Recuperacion d'una version anciana[modificar | modificar la font]
En efièch, sufís de tornar trobar la version precedissent lo vandalisme (la darrièra version sana), e de l'afichar. Veiretz doncas la pagina abans que aguèsse patit lo vandalisme. Alara, demòra pas mai qu'a clicar sus modificar e la salvagardar. Lo vandalisme es alara anullat.
Anullacion selectiva d'una modificacion particulara[modificar | modificar la font]
Quand se compara doas versions ancianas de la pagina dins l'istoric, un boton desfar apareis al costat del boton modificar. En clicant sus aqueste boton, es possible de levar una de las modificacions de l'article, sens per aquò aver d'escafar totas las modificacions qu'an agut luòc entre temps. Aquesta foncion es particularament utila per escafar una error o un vandalisme passats inapercebuts.
Afichatge de l'ora[modificar | modificar la font]
Per defaut[modificar | modificar la font]
Per defaut, lo logicial gerís pas l'ora d'ivèrn e l'ora d'estiu coma se o poiriá esperar :
- quand la consultacion a luòc en estiu, las oras s'afichan totas a l'ora d'estiu, quitament se las accions a las qualas se referisson son estadas efectuadas a una data ivernala ;
- quand la consultacion a luòc en ivèrn, las oras s'afichan totas a l'ora d'ivèrn, quitament se las accions a las qualas se referisson son estadas efectuadas a una data estivala.
Aquò concernís :
- los utilizaires non enregistrats,
- los utilizaires enregistrats mas deconnectats,
- los utilizaires connectas utilizant las preferéncias per defaut.
Personalizacion[modificar | modificar la font]
Es possible, en dobrissent un compte o en se connectant, de causir al mejan del menut « Preferéncias » un fus orari que variarà pas al grat dels cambiaments estiu/ivèrn.
Acorchi[modificar | modificar la font]
Se pòt accedir a l'istoric de cada pagina de Wikipèdia per mejan de la sequéncia de tòcas del clavièr [Alt] [shift] [H] (o alara [Alt] [H] segon lo navegador). Vejatz Ajuda:Acorchi.
Alteracions de l'istoric[modificar | modificar la font]
Los istorics son de còps alterats per d'administrators per los rendre totalament invisibles, dins los cases:
- de violacions de drech d'autor;
- d'injúrias ;
- de difamacions ;


text:
169
Gabriéu Brun.
Etudes Comtadines.
Lou mestié de glòri.
Couvivènço Msicalo.
Jan-Pèire Monier.
Lou tourna de Cesar...
Pèire Mazodier.
ForrOccitània.
L’Astrado.
169
Dicho e raconte en terro de bouvino.
Etudes Comtadines.
Ensignadou Nòstis emissioun Prouvèrbi.
L'endeman d’eleicioun.
Editouriau Lou dèute.
L’atualita en image.
L’Evenamen.
Aveni di Lengo de Franço?
Trin di Fèsto e Manifestacioun Prouvençalo.
Carreto ramado, Carreto, Cavaucado
36en Festenau Prouvençau
Massugo
Gardian de sant Jòrgi
Sivèstre Clap.
Vièsti coumtadin
Santo-Estello.
Estage
Jouine de Prouvènço.
Lou mestié de glòri.
Nouvèu disque de Counvivènço Musicalo.
La Brigo en fèsto
Paumarés de la Mirèio d’Or e di Jouine de Prouvènço.
Lou municipe de Pamparigousto.
Prouvèrbi toucant lou bestiàri (fin).
Emilo Bonnel un pouèto de noste tèms.
Lis Esperita dóu Mount-Tabor.
Lou tourna de Cesar...
Tradicioun de la Sant-Bàqui.
Lis espacejado dóu barrulaire à velò. E la primo s’acampè!
Lou cantoun d’Estève dóu Mas de Grichaud
Paroles d’ici.
ForrOccitània.
L’Astrado.
Sivèstre Clap au Palais dóu Roure
Après la despartido pèr li Camp d’Alis de nosto regretado Sabino Barnicaud, es Sivèstre Clap, direitour dis Archivo Municipalo d’Avignoun, qu’es esta nouma Counservadou dóu Palais dóu Roure, en Avignoun, l’ancian palais di Baroncelli.
Sivèstre Clap a de racino en Cesarenco. Couneissèn bèn soun paire, Mèste Vincèns Clap, egrègi autour prouvençau em’ especialisto de Daudet.
Sivèstre Clap a realisa, is Archivo Municipalo, un pres-fa qu’es pas de dire, emé la numerisacioun dóu founs tant drud de la Vilo d’Avignoun qu’es, desenant acessible pèr la telaragno (internet) i cercaire, istourian em’ i curious.
Sivèstre Clap, au Palais dóu Roure, vai entamena uno obro de meme nivèu emé la reourganisacioun dis archivo e founs doucumentàri barouncelian, mistralen e mieterran. Se dis que i‘aurié, belèu, quaucarèn coume 200.000 à 500.000 doucumen óuriginau à tria, classa, numerisa e metre à dispousicioun dóu publi.
I’a ‘qui de tablèu ancian, letro, foutò, aficho, couleicioun de revisto e de journau, de founs venènt de dounacioun, de libre, disque etc, toucant majamen touto la pountannado de la Reneissènço Prouvençalo e Miejournalo di dos man dóu Rose (fin dóu siècle 19en e siècle 20en). I’a meme, un founs Esperandieu, emé lis archivo d’aquéu d’aqui sus l’afaire de Glozel. E encaro mai un founs italianisant, coume un autre founs sus lis Indian d’Americo, que Folcò de Baroncelli counsideravo coume si fraire, e Joe Hamman que filmè, en Camargo, li proumié...western.
Lou 5 de Mai, au Roure, en présenci di membre dóu counsèu d’amenistacioun de la Foundacioun Flandreysy-Esperandieu, dóu persounèu dóu Palais, e de Valerìo Siaud, ajoun au deputa-conse d’Avignoun, Francés Feraud, conse-ajoun dóu quartié dóu Pounènt e delega pèr la Culturo e li Tradicioun Pouvençalo de la Vilo d’Avignoun, a presenta Sivèstre Clap is assouciacioun prouvençalo : Oustau de la Culturo Prouvençalo d’Avignoun, Escolo dóu Flourege, Parlaren Païs d’Avignoun, Parlaren en Vaucluso, Li Nouvello de Prouvènço, Estello d’Avignoun, Riban de Prouvènço, Escandihado de Mount-Favet, Assouciacioun Baroncelli.
Francés Feraud n’en proufichè pèr counfierma la voucacioun dóu Roure de fougau internaciounau de Culturo Prouvençalo, Miejournalo e Mieterrano, e diguè que la Vilo d’Avignoun metrié li mejan uman e materiau que faran mestié.
Souvetan à Sivèstre Clap de faire dóu vièi oustau di Baroncelli un liò mai que mai astra, en lou fasènt intra, de plan pèd, dins lou siècle 21en. N’a la voio e li coumpetènci necito.
Pòu èstre assegura, pèr acò, dóu soustèn de tóuti lis assouciacioun prouvençalo d’Avignoun.
1119368


text:
Als catorze ans se jonguèt a la Joenessa Sociala Democrata, ont foguèt membre del Conselh Nacional, entre 1980 e 1982, e arribèt a la presidéncia de la Comission Politica lo 1990, en ocupant la carga fins al 1995. Foguèt deputat a l'Assemblada Nacionala, per la circonscripcion de Lisboa, entre 1991 e 1999, ont se jonguèt a l'Assemblada Parlamentària de l'OTAN fins a 1995 e foguèt vicepresident del Grop parlamentari del Partit Socialdemocrata - PSD, de 1996 fins a 1999. Se presentèt coma candidat per cònsol de Amadora e foguèt elegit conselhièr entre 1997 e 2001.
Als trenta sièis ans se va graduar en Economia a l'Universitat Lusíadas de Lisboa lo 2001. Al 2004 dintrèt en lo Grop Fomentinvest, en se convertint en lo braç drech de Ângelo Correia. Foguèt director financièr fins a 2006 e membre del Comitat Executiu dempuèi 2007 fins a 2009, al meteis temps que presidiguèt lo Conselh d'Administracion de las participantas CRH e Ribatejo Tage, a comptar de 2005 e 2007, respectivament. Tanben a comptar de 2007 ensenhèt a l'Institut Superior de Sciéncias de l'Educacion.
Passos Coelho foguèt cofondator del Movement Pensar Portugal lo 2001. Ocupèt tanben la vicepresidéncia de la Comission Politica Nacionala del Partit Socialdemocrata jos la direccion de Luis Marques Mendes, de 2005 a 2006, e foguèt president del Conselh Municipal de Vila Reala, dempuèi l'an 2005. En mai de 2008 concorreguèt pel primièr còp per la presidéncia del PSD, en prepausant una revision del programa politic en sometent una orientacion neoliberala. Foguèt derrotat per Manuela Ferreira Leite. Davant aquel resultat, fondèt amb un grop de simpatizants, lo think-tank Pensar Ideias. En genièr de 2010 traguèt lo libre Mudar ("Cambiar") e se postulèt coma candidat per las eleccions de març de 2010. Foguèt elegit president del PSD lo 26 de març de 2010.
Las eleccions presidencialas antecipadas lo 5 de junh de 2011 li donèron una sobrada victòria dins lo congrès contra lo Partit Socialista.


text:
Segonda batalha de Chuenpee
La segonda batalha de Chuenpee se debanèt lo 7 de genier de 1841 durant la Premiera guèrra de l'òpi (1839-1842). Opausèt una flòta britanica compausada de 12 naviris de la Royal Navy ò de la Companhiá deis Índias dirigida per James Bremer a una flòta de 15 naviris de l'Empèri Qing comandada per Kuan T'ien-p'ei. Lei naviris chinés èran tanben sostenguts per de fòrts terrèstres. Se debanèt après la captura dau pòrt de Chusan per lei Britancis (julhet de 1840) e la revirada de negociacions regardant la dubertura de China au comèrci mondiau e la cession d'un pòrt chinés ai Britanics. Lo 5 de genier de 1841, lei Britanics acomencèron de preparar una ataca còntra la vila de Canton defendudas per unei flòtas en posicion dins la region dau Deltà dau fluvi dei pèrlas.
La batalha s'acabèt per una victòria britanica aisada gràcias a la superiotat tecnologica e tactica dei naviris britanics. D'efèct, lei pèrdas britanicas fuguèron limitadas a 38 bleçats. Au contrari, la flòta chinesa fuguèt esquichada ambé la pèrda de 11 naviris, de 500 a 600 tuats e 200 a 300 bleçats. Lei fòrts chinés que participèron a la batalha fuguèron tanben neutralizats. Durant lei mes seguents, lei Britanics contunièron d'eliminar lei flòtas chinesas dins lo Deltà e avançèron vèrs Canton que fuguèt ocupada de març a junh de 1841. Après la batalha, lo governador de Canton acceptèt la cession de Hong Kong ai Britanics, lo pagament d'una indemnitat de guèrra importanta e la dubertura dau pòrt de Canton au comèrci internacionau. Pasmens, aquelei condicions fuguèron refusadas per l'emperaire e la guèrra contunièt fins a la victòria finala de l'Empèri Britanic en 1842.


text:
Regata Reiala d'Henley
La Regata Reiala d'Henley (en anglés: Henley Royal Regatta) es una competicion de rem que se debana cada an, al mes de julhet, sus la Tamisa dins lo vilatge de Henley-on-Thames. Se parla tanben mai simplament de la "regatta d'Henley" que son nom d'origina preceda lo patronatge reial. Se deu pas confondre amb las tres autras regatas que son corregudas sus gaireben lo meteis trajècte, a saber (Henley Women's Regatta, Henley Veterans Regatta e Henley Town & Visitors Regatta). Caduna correspond a d'eveniments plan separats.
La regata dura cinc jorns (del dimècres al dissabte) la primièra setmana del mes de julhet.


text:
Ante
Ante es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Òlt e Garona e la region d'Aquitània.
L'accent tonic pòrta sus la primièra sillaba.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Ante es regropada ambe Tornon-d'Agen abans 1806 e restablida coma comuna en 1876.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des Communes Lot-et-Garonne, Cairn, 2012.


text:
Péas
Péas es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Lo Prieuré de Sant-Didier.
Bibliografia: René Guyot, Cartulaire de Péas e recueil dels actes en levant del prieuré de Péas dempuèi las siás originas fins a lo sieu extinction, Ed. Avitus, Rems, 2004.
- Le Prieuré de Saint-Didier.
Bibliographie: René Guyot, Cartulaire de Péas et recueil des actes relevant du prieuré de Péas depuis ses origines jusqu'à son extinction, Ed. Avitus, Reims, 2004.


text:
Donville-les-Bains
Donville-les-Bains es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Service éducatif des Archives Départementales de la Manche, Affiche publicitaire pour les engrais Dior (vers 1914). Consulté le 23 février 2012.
- ↑ Démantèlement de l'usine Soferti Consulté le 22 février 2012.


text:
Montbeugny
Montbeugny es una comuna francofòna de Borbonés, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La parròquia i aguèt fondat l'an 850 e donada a la glèisa Sant-Nazaire de Autun. Una via romaine passava sul territòri de la comuna.
A Modèl:La s-, Montbeugny a protegit un luòc de désobusage (o démantèlement de obus)[1].
La paroisse fut fondée en 850 et donnée à l'église Saint-Nazaire d'Autun. Une voie romaine passait sur le territoire de la commune.
Au Modèl:S-, Montbeugny a abrité un site de désobusage (ou démantèlement d'obus)[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ « Lo salari de la paur sul luòc de désobusage de Montbeugny », Quasèrns bourbonnais, n° 177, 2001, pàg. 25.
- ↑ « Le salaire de la peur sur le site de désobusage de Montbeugny », Cahiers bourbonnais, n° 177, 2001, p. 25.


text:
Agnes Obel
Agnes Caroline Thaarup Obel (Gentofte, Copenaga, 28 d'octobre de 1980) es una cantaira e cantautora danesa. Son primièr album, Philharmonics, que sortiguèt lo 4 d'octobre de 2010 en Euròpa, li valguèt un disc d'aur en junh de 2011. Puèi durant los Prèmis musicals daneses de novembre de 2011, ganhèt cinc recompensas coma melhor album de l'annada, lo melhor disc pop de l'annada, melhora novèla artista de l'annada, melhora artista feminina de l'annada e la melhora compositora de l'annada.
Discografia[modificar | modificar la font]
- Philarmonics (2010)
- Aventine (2013)


text:
Bourscheid (Mosèla)
Bourscheid es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Ancià fief Del évêché de Mètz. Al Sègle XIII., Los Lutzelstein i #far bastir un castèl fòrt, destruissi totalament al Sègle XIX. .
- Ancien fief de l'évêché de Metz.
- Au Sègle XIII., les Lutzelstein y firent bâtir un château fort, détruit entièrement au Sègle XIX. .


text: Abans de signar un contracte discografic, Ward obtenguèt lo sieu títol en psicologia en Rust College en Holly Springs, Mississippí e se convertiguèt en professora. Mentre enregistrava çò qu'anava èsser lo sieu album debut, la companhiá discografica de Frederick Knight li presentèt una cançon la que mai tard seriá de Stacy Lattisaw. A Ward li agradèt pas aquela cançon, mas Knight insistissiá que la cançon èra necessària per capitalizar la tendéncia de musica disco, e Ward acceptèt. La cançon, qu'al principi èra una melodia dirigida a adolescents que parlan per telefòn, mai tard foguèt re-escricha amb unas letras dirigidas mai per adults, e lo resultat foguèt "Ring My Bell". Lo simple atenguèt lo luòc #1 en Canadà, Estats Units, e en lo Reialme Unit en 1979.[3]


text:
Regiment de Bearn
Lo Regiment de Bearn que ho ua unitat de l'armada francesa deu Regim Ancian qui, en 1755, e partí au bòrd deus vaishèths Le Leopard e L'Opiniatre de cap a Nava França on combató l'armada anglesa dinc a la caduda de Montreal.
Los grans moments de l'istòria deu Regiment de Bearn que s'escadón durant la Guèrra de Sèt Ans : lo purmèr batalhon que's pelegè en Euròpa dab un unifòrme gris mentre qui lo dusau batalhon e combatèva (enter 1755 e 1760) en Nava França en purmèr dab un unifòrme blanc de la manjas blavas puish, a partir de 1757, l'arroi que remplacè lo blau.
Uei lo dia, associacions americanas e francesas que reviscòlan lo Regiment, las soas activitas, la soa banèra e los sons unifòrmes. Lo castèth d'Aas en Bearn qu'ei lo lòc on parada ua version modèrna e associativa cada mes d'agost.
Ligams[modificar | modificar la font]
- (en) Site d'ua reconstitucion americana
- (fr) Site de la reconstitucion bearnesa deu castèth d'Aas
- (fr) Paja suu Regiment de Bearn deu site deu Ministèri de la Defensa Nacionau de Canadà


text:
Esteroïde
Los esteroïdes son derivats del nuclèu de ciclopentanoperidrofenantren e se compausan en mai de carbòni, idrogèn, oxigèn e azòt, se compausan tanben de 4 anèls fusionats de carbòni que possedisson divèrs grops foncionals e qu'an de parts idrofilas e idrofòbas. En çò dels mamifèrs coma l'èsser uman, complisson d'importantas foncions:
- Regulairitz: qualques uns regulan los nivèls de sal e la secrecion de bila
- Estructurala: lo colesteròl es un esteroïde que forma l'estructura de las membranas de las cellulas amassa amb los fosfolipids. En mai, a partir del colesteròl se sintetizan los autres esteroïdes.
- Ormonal: las ormonas esteroïdas son:
- los corticoïdes: glucocorticoïdes e mineralocorticoïdes. Existisson de multiples medicaments amb activitat corticoïda, coma la prednisona.
- las ormonas sexualas masculinas: son los androgèns coma la testosterona e los sieus derivats, los anabolizants androgenics esteroïdes; aquestes darrièrs son apelats simplament esteroïdes.
- las ormonas sexualas femeninas.
- la vitamina D e los sieus derivats.
Las ormonas esteroïdas an en comun que:
- Se sintetizan a partir del colesteròl.
- Son d'ormonas lipofilas que travèrsan liurament la membrana plasmica, se jonhon a un receptor nuclear, e aqueste complèxe receptor-ormona a son luòc d'accion sus l'ADN del nuclèu cellular, en activant de gèns o modulant la transcripcion genetica.


text:
1209
Aquesta pagina concernís l'an 1209 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
- Març[1] : Raimon VI de Tolosa balha Viá als Templièrs qu'i fondan una comandariá.
- 1èr de mai :
- Lo rei de França Felip August e lo legat del papa convòcan una assemblada dels grands del reialme, prèp de Sens, per decidir d'una Crosada contra los Albigeses.
- Felip August promulga l'ordonància de Villeneuve-sur-Yonne contra la divisibilitat dels fèus : en cas de partiment d’un fèu-vassal, cadun dels beneficiaris deu far omenatge non pas pus al mèstre d'ostal mas al senhor del fèu[2].
- 17 de mai : Parlament de Compenha. Loís lo Leon es armat cavalièr[3].
- 18 de junh : Raimon VI de Tolosa fa peniténcia e se somet a Sant Gèli[4].
- 22 de julhet : Chaple de Besièrs al moment de la Crosada dels Albigeses, la populacion es massacrada : 22 000 a 25 000 mòrts[5]. Sèt mila personas son tuadas dins la sola glèisa de la Magdalena. La vila flamba pendent dos jorns. Lo legat pontifical, Arnaut Amalric, auriá prononciat aquela frasa celèbra : Tuatz-los totes! Dieu reconeisserà los sieus !.
- 1èr-15 d'agost : Simon de Montfòrt-l’Amaury pren Carcassona[6]. Lo vescomte Raimon Rogièr Trencavel es destituit (morís en preson lo 10 de novembre[7]). Sas tèrras son donadas a Simon de Montfòrt.
- Novembre : Fracàs dels crosats al sètge del castèl de Lastors (fin en 1211). Presa e mutilation de Bram : cent catars an los uèlhs crebats e lo nas copat[8].
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 10 de novembre: Raimon Rogièr Trencavel
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Bulletin de la Societat d'Estudis Scientifics e Arqueologics de Draguinhan e de Var, 1894
- ↑ Précis historique du droit franc̜ais, per Jules Minier Publicat per Marescq e Dujardin, 1854
- ↑ Vie de Saint Louis: Roi de France, per Louis-Sébastien Le Nain de Tillemont, Julien Philippe de Gaulle
- ↑ France : Dictionnaire encyclopédique, per Philippe Le Bas, Augustin François Lemaitre Publicat per Firmin Didot frères, 1844
- ↑ Les grandes batailles de l'histoire, per Sophie Chautard Publicat per Studyrama, 2005 ISBN 2-84472-659-3, 9782844726599
- ↑ Histoire des villes de France: avec une introduction générale pour chaque province, per Aristide Matthieu Guilbert
- ↑ Histoire de France , per Henri Martin
- ↑ Mémoires de la Société archéologique du midi de la France, 1837


text:
Archipèla dau Frieu
L'archipèla dau Frieu, constituit de quatre illas, es situat aperaquí a 4 km au larg de Marselha. Sa superfícia es de 200 ha. Es un dei 111 quartiers recensats administrativament per la comuna de Marselha, restacat au 7en arrondiment. A l'ora d'ara l'auriá un pauc mai d'un centenau d'estatjants a l'annada sus l'archipèla, per la part màger sus l'Illa de Ratonèu.
Li podèm trobar tanben una casèrna de pompiers, quauquei comercis e un pòrt per la marina de léser.
De batèus municipaus asseguran de ligasons quotidianas entre lo Pòrt Vièlh e leis diferenteis illas de l'Archipèla.
L'archipèla[modificar | modificar la font]
Leis illas de l'archipèla son :
- Pomegue au sud.
- Ratonèu au nòrd.
- It, e son famós castèu, a l'est dei doas precedentas.
- Tibolenc de Frieu a l'oèst de Ratonèu.


text:
1698
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1698 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Oman[modificar | modificar la font]
Presa de la vila de Mombasa qu'èra sota lo contraròtle de Portugal.


text:
Coin-lès-Cuvry
Coin-lès-Cuvry es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Vilatge del País Messin en lo Isle, de l'anciana província de las Tres-Evêchés la distincion levava de la familha de Gournay a Modèl:Las XVe sègle e Sègle XVI, de contunh de la familha de Goullon al Sègle XVII.
- Village du Pays Messin en l'Isle, de l'ancienne province des Trois-Evêchés la seigneurie relevait de la famille de Gournay aux Sègle XV et Sègle XVI, puis de la famille de Goullon au Sègle XVII.


text:
Jan Vigèr
Jan Vigèr (1842-1915) èra un cronicaire e contaire d'expression occitana, originari de Sent Andriu de Cubzac (Gironda). Cabaretèir, proprietari d'un establiment, èra coneishut per las seradas qu'animava, au cors de lasquaus parlava gascon. Dens la tradicion de Mèste Verdièr (se hasè tanben dire "Mèste Vigèr"), passèt tanben a la posteritat per sa cronica umoristica e trufandièra en occitan Lou Peysan daou Champ de Feyre (Lo Paisan dau Champ de Fèira), que pareishut dens lo jornau Lo Cubsagués entre 1909 e 1914. Nos leishèt tanben una poesia, Malhan la Boquetèira, pareishuda a Bordèu en 1867.


text:
Doana
La Doana (de l'arabi dīwān, "registre", "burèl") es un oficini governamental oficial pel contraròtle de moviment de dintradas e de sortidas de mèrças cap a l'exterior o venent de l'exterior. Dins qualques païses las doanas tanben contraròtlan la dintrada e la sortida de las personas, dins d'autres se fa per autres organismes.
Foncions de las doanas[modificar | modificar la font]
Las tres principalas foncions son: fiscala, proteccion e economica. La mission fiscala correspond al contraròtle e a la percepcion dels dreches e impostes sus las merças. Coma proteccion es l'aparament preventiu e repressiu de la fraudariá e an la responsabilitat de las taxas sus la consomacion, drech antidumping, fiscalitat intèrna entre autre. Fòrça important dins de lo domèni de la santat pública (contraròtle de medicaments, estupefasents...), proteccion del consomator (contrafaiçon, piratariá, normas tecnicas, ...), dina la securitat publica (contraròtla d'armas, ...), proteccion del patrimòni (contraròtle d'òbras d'art), luta contra la fradariá e trafec internacionals (merças sensibles, ...).
La mission economica consistís per garantir lo respècte dels acòrdis internacionals (ATA, Convencion de Viena, ...), a aplicar las disposicions de politica comerciala e a contraròtlar, facilitar e promòure los escambis internacionals.


text:
451
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 451 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman d'Occident[modificar | modificar la font]
A la prima, invasion d'Atila dins lo nòrd de Gàllia amb una armada importanta compausada de Huns e tanben de pòbles germanics vassaus. Lo 7 d'abriu, capitèt de conquistar e de pilhar Mètz. Puei, se dirigiguèt vèrs Léger onte comencèt lo sètge d'Orleans. Après de setmanas de combat, l'arribada d'una armada compausada de tropas romanas e visigotas l'obligiguèt d'arrestar aqueu sètge per afrontar aquelei renfòrç. la batalha se debanèt lo 20 de junh ai Camps Catalàunics. Indecisa, s'acabèt per la mòrt dau rèi visigòt Teodoricèr e per de pèrdas importantas dins lei dos camps. Fin finala, lei Visigòts poguèron pas contuniar la lucha après la mòrt dau rèi e lei Romans dirigits per Aetius laissèron lei Huns se retirar lentament en direccion de Ren.
Reiaume Visigòt[modificar | modificar la font]
Participacion dei fòrças dau reiaume a la defensa de Gàllia còntra l'invasion dei Huns d'Atila. Venceires ambé lei Romans d'Aetius de la batalha dei Camps Catalàunics lo 20 de junh, lei Visigòts i perdèron lo rèi Teodoric Ièr, tuat au combat, e un nombre important de combatents. Son fiu Torismond i succediguèt.


text:
Magnitud d'un tèrratremol
La magnitud d'un tèrratremol mesura l'energia liberada pendent un tèrratremol. D'ont mai la magnitud es elevada, d'ont mai lo seïsme a liberat d'energia. Se tracta d'una escala logaritmica, es a dire qu'un acreissement de magnitud de 1 correspond a multiplicar per 30 l'energia e per 10 l'amplitud del movement[1].
Los mèdias grand public l'indican sovent sus l'escala de Richter o sus l'escala dubèrta de Richter. Aqueles tèrmes son inapropriats: l'escala de Richter, stricto sensu, es una escala passada e unicament adaptada als tèrratremols californians. Las magnituds abitualament citadas de uèi son en fach de magnituds del moment (notadas Mw).
La magnitud e l'intensitat (coma l'escala de Mercalli) son doas mesuras diferentas. L'intensitat es una mesura dels damatges causats per un tèrratremol. Existís de ligams entre l'intensitat maximala ressentida e la magnitud mas son fòrça dependentas del contèxte geologic local. Aquelas relacions servisson en general a donar una magnitud als tèrratremols istorics.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
La mesura de la magnitud foguèt desvolopada en 1935[2] per Charles Francis Richter per classificar los sismogramas enregistrats localament en Califòrnia. A l'origina aquela escala èra la mesura de l'amplitud en micromètres sus un sismograf de tipe Wood-Anderson d'un tèrratremol se situant a 100 km. Aquela mesura es fisabla solament a distància fòrça corta e es uèi nomenada « magnitud locala ».
L'an seguent, en 1936[3], Gutenberg e Richter prepausèron una magnitud que se basa sur l'amplitud de las ondas de superficia per de distàncias telesismicas (distància superiora a 30° [4]) e per un periòde de 20 segondas. Gutenberg en 1945[5] definiguèt melhor aquela mesura. Aquela magnitud s'utiliza encara uèi, subretot dins las primièras estimacions de las poténcias del seïsme. Son acronim es MS.
Gutenberg e Richter prepausèron una magnitud novèla en 1956[6], aquel còp basada sus una mesura efectuada sus las ondas de volum. Son acronim es Mb (b per body waves, ondadas de volum en anglés).
Las magnituds MS e Mb an de limits. S'agís pas d'una mesura dirècta de l'energia liberada pel seïsme. Un autre problèma foguèt levat pendent lo grand tèrratremol de 1960 en Chile. La durada de la font sismica èra plan superiora a 20 segondas, periòde ont la magnitud de superfícia MS foguèt calibrada. L'estimacion de la magnitud d'un tèrratremol es doncas sosestimada amb aquel tipe de mesura. Aquel fenomèn es encara mai grand amb Mb ont lo periòde de referéncia es de l'òrdre de la segonda.
En 1977[7], Hiroo Kanamori introduguèt una novèla magnitud, l'escala de magnitud del moment, calibrada sul moment sismic. Alara qu'es mens immediata d'estimar, aquela magnitud es dirèctament ligada a une quantitat fisica, ela meteissa associada a l'energia engendrada pel tèrratremol. Aquela magnitud dicha de moment, a per acronim Mw e es la pus emplegada uèi.
Principi[modificar | modificar la font]
La magnitud dicha de Richter se basa sus la mesura de l'amplitud maximala de las ondas sismicas sus un sismograma. La magnitud es definida coma lo logaritme decimal d'aquela valor. Aquela definicion fòrça generala mòstra plan lo caractèr empiric d'aquela mesura que depend d'una part del tipe de sismomètre e d'autre part del tipe d'elaboracion grafica utilizada per la realizacion del sismograma ont se fa la mesura. Aquela darrièra es tanben fòrça variabla d'una estacion sismica a l'autra perque la radiacion sismica d'un tèrratremol es pas omogenèa.
La definicion originala donada pel Richter en 1935, nomenada desenant « magnitud locala » o , es una escala logaritmica simpla de forma ont A representa l'amplitud maximala mesurada sul sismograma, es une amplitud de referéncia correspondent a un seïsme de magnitud 0 a 100 km, es la distància epicentrala (km) e es une constanta de calibracion.
Per melhorar aquela mesura perque venga mai globala, une novèla magnitud nomenada o magnitud de las ondas de superfícia, foguèt introdusida en 1936. Aquela magnitud es basada sus la mesura de l'amplitud maximala de las ondas de superfícia d'un periòde de 20 s. La formulacion es gaireben identica a la precedenta: ont es l'amplitud mesurada, es la distància epicentrala exprimida en gra, e son de constantas de calibracions. Aquela mesura es totjorn utilizada uèi. Pasmens, e mai de son caractèr empiric e lo problèma de saturacion (vejatz paragraf venent), a dos punts flacs. Lo primièr es son inutilitat pels tèrratremol prigonds (prigondor superiora a 100 km) qu'engendran pas d'ondas de superfícia. Lo segond problèma ven del fach que las ondas de superfícia sont los darrièrs trens d'onda a arribar. Dins un malhum d'alèrta, es primordial de poder estimar lo pus rapidament possible la magnitud del tèrratremol.
La magnitud de las ondas de volum notat (b per "body waves") es doncas una mesura que se fa sul primièr tren d'onda P e permet una estimacion aviada de l'importància del tèrratremol. Sa formulacion es dependenta del periòde dominant del senhal : ont A es l'amplitud maximala mesurada, es la distància epicentrala (en gra) e es la prigondor ipocentrala. es una foncion de calibracion dependent dels dos paramètres precedents. En general lo periòde dominant es a l'entorn d'1 s, periòde minimum de las ondas P per de distàncias telesismicas (). Lo problèma d'aquela mesura es la saturacion aviada amb la magnitud.
D'autras magnituds son emplegadas, subretot a l'escala locala o regionala. La magnitud de durada es sovent utilizada per la microsismicitat e s'obten coma o indica son nom en mesurant la durada en segonda del senhal sul sismograma.
Per complicar encara, es essencial d'apondre que la gaireben totas las mesuras de magnitud, un còp que se passèt un temps aprèp lo tèrratremol, correspondent pas a çò qu'es descrich abans. L'estudi del seïsme passa per una inversion dels sismogramas per trobar al meteis temps sa localizacion, son mecanisme al fòcus e son moment sismic. D'aquel darrièr, se dedusís una magnitud nomenada « magnitud de moment » o . Se tracta de la magnitud pus utilizada uèi.
Saturacion de la magnitud[modificar | modificar la font]
Lo principal problèma de las magnituds MS e Mb es aquel de la saturacion. Lo fenomèn es associat al periòde ont s'efectua la mesura. Cal qu'aquela mesura siá facha a un periòde que siá superiora a la durada d'emission de la font sismica. Òr pels grands tèrratremols, aquel temps pòt èsser fòrça long. Per exemple lo tèrratremol de Sumatra de 2004 ont l'emission de la font durèt 600 segondas almens.
Se se considèra :
- la relacion simplificada d'un moment sismic M0 amb la longor de la falha L en quilomètres: M0 = 2,5×1015 L3
- una velocitat de rompedura sus la falha de l'òrdre de 3 km·s-1
- la relacion entre moment e magnitud (vejatz moment sismic)
alara una durada d'emission de 1 s correspond a una magnitud 4,6 e una durada d'emission de 20 s correspond a une magnitud 7,2 . Doncas tota mesura de magnitud amb mb (mesurada sus las ondas P) comença d'èsser sosestimada en dessús d'una magnitud de 4,6 e es lo meteis per MS per de tèrratremols de magnitud superior a 7,2.
Graduacion[modificar | modificar la font]
L'escala èssent lo logaritme d'una amplitud, es dubèrta e sens limit superior. Dins la practica, los tèrratremols de magnitud 9 son excepcionals. Lo tèrratremol mai poderós jamai mesurat aténhent la valor de 9,5, foguèt lo tèrratremol de 1960 en Chile.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Explicacions sul site de l'EOST
- ↑ (en) Richter C. F. (1935). An instrumental earthquake magnitude scale, Bulletin of the Seismological Society of America, 25, pages 1—32.
- ↑ (en) Gutenberg B. and C. F. Richter (1936). Magnitude and energy of earthquakes, Science, 83, pages 183—185.
- ↑ En sismologia, las distàncias a l'escala de la tèrra se mesuran en utilizant l'angle de l'arc. La mesura es doncas exprimida en gra.
- ↑ (en) Gutenberg B. (1945). Amplitudes of surface waves and magnitudes of shallow earthquakes, Bulletin of the Seismological Society of America, 35, pages 3—12.
- ↑ (en) Gutenberg B. and C. F. Richter (1956). Earthquake magnitude, intensity, energy and acceleration, Bulletin of the Seismological Society of America, 46, pages 105—145.
- ↑ (en) Kanamori H. (1977). The energy release in great earthquakes, Journal of Geophysical Research, 82, 2981—2987.
- ↑ Qualques tèrratremol de magnitud inferiora a 2 pòdon pasmens èsser sentits fòrça localament se lo fòcus se trapa just jos d'abitacions e se s'agís d'una replica. Qualques tèrratremol de magnitud prèp de zèro, e mai negativa, pòdon èsser sentits.