text:
E òc. E de microorganismes resistents a l’acid. Es la resulta d’una nòva ipotèsi publicada dins la revista Astrobiology per una còla scientifica amb Sanjay Limaye coma cap. Segon aquesta, sus la planeta i a de nívols nauts –entre 47 e 50 quilomètres d’altitud– que poirián conténer de micròbis pr’amor d’una pression moderada (una atmosfèra) e de fòrça bonas temperaturas (60º C) en mai de la preséncia d’aerosòls d’acid sulfuric.
Es coma un retorn a las originas de la recèrca de vida extraterrèstra dins nòstre sistèma solar. Aquela nòva ipotèsi afirma que cal pas anar luènh per la descobrir. E arriba après una recèrca prigonda sus de planetas coma Mart o de lunas coma Euròpa, Ganimèdes o Callisto. Segon aquela còla de l’Universitat de Wisconsin, la vida se tròba fòrça mai prèp.
“Vènus a agut fòrça temps per desvolopar de vida. Mai d’un modèl suggerís que la planeta beneficièt d’un bon clima fa de temps, en mai d’aiga liquida –çò diguèt Limaye– e aquò pendent mai de 2 miliards d’annadas. Es fòrça mai longtemps que non pas Mart. E per tant cal far una recèrca mai prigonda sus aquela planeta”.
A mai, los scientifics an confirmat que sus la quita Tèrra i a de microorganismes a mai de 45 quilomètres de naut dins l’atmosfèra. Aquò vòl dire que pòdon demorar dins de condicions acidas. Lor alimentacion es a basa de dioxid de carbòni e produson d’acid sulfuric, un fach confirmat per de cercaires de la NASA.
La possibilitat que los nívols de Vènus contengan de vida ja foguèt afirmada en 1967 pel biofisician Harold Morowitz e l’astronòm Carl Sagan. Ara una còla scientifica amb David Grinspoon e Mark Bullock a volgut far aquela ipotèsi. Aital entre 1962 e 1978 foguèron faches divèrses estudis que volián confirmar s’ailà i aviá de vida. Totun, las condicions de la superfícia (450º C) laissèron veire que Vènus èra una planeta plan inospitalièra.
De particulas son estadas trobadas
Malgrat tot aquò, la còla de recercaires qu’a realizat aquel estudi confirmèt que sus Vènus s’es trobat de particulas qu’an las meteissas dimensions que sus la Tèrra e que sus nòstre planeta pòrtan de bacterias. Totun, los espleches scientifics utilizats permeton pas de saber se son de matèrias organicas o non.
Es per aquò que defendon l’idèa d’i enviar una sòrta de fusada, lo VAMP (Venus Atmospheric Maneuverable Platform) que i pòt arribar en tot volar a travèrs de son atmosfèra per l’explorar. Segon Limaye, lo VAMP poiriá demorar prèp d’un an sus Vènus per i culhir de donadas. “Es una plataforma scientifica que pòt téner d’instruments coma divèrses espectromètres, de sensors quimics e meteorologics”, çò diguèt Limaye.
Segon aqueles scientifics, l’ipotèsi qu’afirma que los nívols de Vènus contenon de microorganismes pòt èsser confirmada sonque se i mandan una plataforma d’aquel tipe. Segon un dels scientifics, Rakesh Mogul, Vènus poiriá èsser un nòu capítol dins l’exploracion astrobiologica de l’umanitat. Una idèa interessanta que benlèu cal confirmar. Per ansin es la sciéncia.
La Redaccion
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet, lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.


c: text/html

text:
Felician David
Felician David foguèt un compositor provençau d'estil romantic.
Comencèt mainau seis estudis musicau ambé son paire mai la mòrt d'aqueste darrier lo laissèt orfanèu e sensa ges de ressorça en defòra dei mejan limitatts de sa sòrre. Graci a sa vòtz, posquèt entrar dins lo còr de l'a glèisa Sant Sauvador de z-Ais çò que li permetèt de ganhar sa vida e de reçaupre una bòna educacion musicala, tecnica e teorica.
Quora faguèt sei 15 ans, laissèt lo còr e, ambé l'ajuda de seis ancian professor, posquèt perseguir una carrura d'estudis classics. Abandonèt au cap de 3 ans per contunhar dins l'airau musicau.
Deguèt faire lo clerc un moment epr se ganhar la vida avan de trobar un pòste dins l'orquèstra dau teatre de z-Ais, puei trabalhèt coma Mèstre de Capela dins la glèisa de Sant Sauvador de la mema vila, mai decidèt d'anar estudiar la musica a París, ambé l'ajuda materiala d'un oncle pus fortunat.
Après un marrit acuelh, lo mèstre italian Luigi Cherubini lo faguèt entrar dins la classa d'armonia dau Conservatòri de París. Son onclecambiant d'ideia e decident de cessar de l'ajudar, David decidiuèt de perseverar e donèt de cors de musica.
S'aprochèt deis ideias Sant-Simonnianas.
Faguèt un viatge en egipte qu'enfuencièt deis composicion en lei donant un estil orientau.
Sieguèt sepelit au Cementèri dau Paire Lachèse.
Lenga d'òc[modificar | modificar la font]
- Felican David adaptèt musicalament per la vòtz e lo piano de particion dau poeta bearnés Ciprian Desporrins que sieguèron editada en cò de Vignancour

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
L'economia de la Corèa del Sud cresquèt rapidament aprèp los ans 1960, en integrar l'economia tecnologica modèrna. En 1950, lo sieu produch interior brut èra comparable als dels païses pus paures del mond[1]. Après la Guèrra de Corèa, los investiments nòrd-americans e japoneses, dirigits pel govèrn corean principalament cap a de sectors estrategics, permetèron un enlairament economic que menèt lo país a superar d'unes païses europèus en PIB e en tèrmes de PPA.
Lo desvolopament rapid de la Corèa del Sud, en mens d'un quart de sègle es sovent sonat "lo miracle del riu Han" e balhèt al país la reputacion de "tigre asiatic" dins la comunitat internacionala.
La creissença de la Corèa del Sud entre 1960 e 2007
Lo sistèma economic corporatista sud-corean amassa divèrses conglomerats mondials famoses coma Samsung, Hyundai-Kia, LG e SK. En 2006, Samsung Group sol èra al 34en reng mondial.[3] En 2007, lo grop Hyundai Kia venguèt lo tresen constructor automobil d'Asia e un dels cinc primièrs al mond.


text:
Las Edicions dels Regionalismes venon de reeditar (estiu de 2018) lo libre de Maurici Magre Lo tresaur dels Albigeses en occitan.
La traduccion es de Miquèla Cabayé-Ramòs. Lo libre fa 170 paginas.
Presentacion – Lo Tresaur dels Albigeses, tal coma La sang de Tolosa, es un roman de la gèsta medievala occitana. Lo legendari e la mitologia i tenon una plaça caporala. Un genre literari segurament pas pro desvolopat dins las letras nòstras.
Pr’aquò, lo ric e apassionat passat occitan es matèria a evocacions romanescas e poeticas. Maurici Magre o aviá comprés e lo sapièt trabalhar. Amb l’autor tolosenc, aquela gèsta se vira lèu en quista esperituala.
De mercés son caractèr fantastic, e quitament esoteric, aquel roman pivelant flaira bon l’estranhetat d’un mond ont la magia teniá una plaça màger. Avèm aquí una òbra embelinaira que dintra dins la tradicion del roman occitan del sègle XXen.
*
Maurici Magre nasquèt lo 2 de març de 1877 a Tolosa. Moriguèt lo 11 de decembre de 1941 a Niça. Foguèt un romancièr requist. Plan de sas òbras romanescas s’ameritan d’èsser reviradas dins sa lenga mairala, lenga que, sul tard, regretèt d’aver pas escricha.
*
Miquèla Cabayé-Ramòs que presenta la traduccion es tanben l'autora de Una de las Corbièras Nautas (IEO, 2005) e de Una femna l'autra, la vida... contes e racontes (IEO de Lengadòc, 2013). Nascuda en 1938, passèt son enfança en Nautas Corbièras. Regenta de profession acabarà sa carrièra a Rodés ont participèt a la creacion de la Calandreta. Retirada se consacra per part a l'escritura e a la traduccion.


text:
Densitat
La densitat o densitat relativa d'un còrs es lo repòrt de sa massa volumica a la massa volumica d'un còrs pres coma referéncia. Lo còrs de referéncia es l'aiga pura a 4 °C pels liquids e los solids. Dins lo cas de gases o de vapor, lo còrs de referéncia gasós es l'aire, a la meteissa temperatura e jos la meteissa pression. La densitat es una grandor sens dimension e sa valor s'exprimís sens unitat de mesura[1].
Somari
- 1 Istòria e terminologia
- 2 Expression de la densitat
- 3 Densitat dels gases
- 4 Densitat pels solids e los liquids
- 5 Densitat e flotabilitat
- 6 Densitat dels principals metals utilizats
- 7 Densitat e flotacion dels minerals metallics
- 8 Densitat dels liquids biologics en medecina
- 9 Annèxes
Istòria e terminologia[modificar | modificar la font]
La densitat d'un còrs es una nocion de fisica anciana, apareguda al sègle XVII. Aquesta grandor caracteristica d'un còrs, exprimida per un nombre sens dimension a un usatge comun. Es sovent definida succintament dins los diccionaris sabents o enciclopedics[2].
Son origina es lonhdana e alquimica, coma o suggerís Gaston Tissandier dins sos corses a la societat polimatica de París aprèp 1865. Lo mot occitan de densitat proven del latin densitas, que designa l'espessor, la compacitat, o quitament l'opacitat. Los alquimistas, fanatics de la puretat dels còrses e de las correlacions astrologicas e numericas, cerquèron de comparar per de critèris reproductibles l'aiga, los metals, e totas las substàncias que podián purificar, destillar, sublimar.
Per la pesada d'un meteis volum de matèria pura, retrobèron invariablament los classaments de las planetas ja conegudas :
- Solelh o l'aur : 19,25
- Mercuri o l'argent viu : 13,56
- Saturne o lo plomb : 11,35
- Luna o l'argent : 10,47
- Vènus o lo coire : 10,78
- Jupitèr o l'estam : 7,29
- Mart o lo fèrre : 7,20
Aqueles nombres qu'obtenián mai o mens precisament segon la qualitat de lor aparelhatge e lor manipulacion designan ja d'absoluts numerics a respièch de l'aiga pura la mai densa, sus la quala flòta lo glaç.
La sciéncia experimentala a partir de 1610 a représ lors aparelhs, protocòls e mesuras dins de tòcas d'identificacion, d'analisi e de sintèsi, e per balhar lentament naissença a la quimia e a las mesuras fisicas concernent la matèria. De tecnicas precisas de mesura de densitat de solucions salinas son mesas al punt per Antoine Baumé. Divèrses corrents racionalistas, en particular aprèp 1790, an escobat una granda part de las concepcions eiretadas ressentidas coma d'ancians legats supersticioses. Aqueles òmes de sciéncia an volgut avalorir lo tèrme de densitat en prenent modèl sus la sciéncia anglesa, que los especialistas de la mecanica celèsta considèran coma exemplara. Los païses anglosaxons, fòrça marcats per l'alquimia e mai la vida e la pensada d'Isaac Newton o atèstan, density designa la massa volumica e relative density la densitat tre lo sègle XVIII.
Émile Littré definís la densitat coma lo « repòrt de la massa d'un còrs a son volum », es a dire coma la massa volumica. Lo scientific racionalista Pierre-Simon Laplace, admirator de Newton, citat en referéncia[3], utiliza en 1810 la densitat per sinonim de « massa volumica ». Lo quite BIPM associa encara, en 1960, los tèrmes de densitat e de massa volumica[4].
Çaquelà, la mesura experimentala dirècta de la massa volumica s'apuèja totjorn sus una pesada idrostatica prenent per referéncia una massa d'aiga liquida. Es una mesura de densitat relativa[5]. La « densitat relativa » es la sola grandor mesurabla experimentalament; la forma corta « densitat » del nom es generalament preferida. Lo mot densitat es, d'aprèp Littré, l'expression modèrna del tèrme « densitat relativa ». La massa volumica demòra lo sinonim modèrne de las expressions desuetas « densitat absoluda » o « densitat pròpria »[6].
Enfin, cal pas confondre la densitat d'un còrs, sens dimension, amb la densitat particulara, definida per una unitat, perque aquesta darrièra densitat d'una grandor es un repòrt estatistic d'una populacion donada sus un element d'espaci (longor, superfícia o volum) utilizat per descomptar aquesta populacion, coma es lo cas per la densitat superficiala de populacion, la densitat de carga, la concentracion molara.
Expression de la densitat[modificar | modificar la font]
La densitat, sovent notada d, s'exprimís atal :
ont es la massa volumica del còrs considerat, e es la massa volumica del còrs de referéncia.
Densitat dels gases[modificar | modificar la font]
La densitat dels gases es calculada a partir de la densitat de l'aire[7]. La valor de referéncia presa es la massa d'un litre d'aire a 0 °C jos una pression de 760 mmHg, siá 1,29349 g.
Atal avèm
Existís un biais comòde de religar la massa molara M d'un gas e sa densitat. En efièch, en considerant un gas perfièch, PV=nRT d'ont :
amb
Avèm doncas o
e amb pres identic per l'aire e lo gas considerat.
En tenent compte de la composicion de l'aire e de las massas molaras respectivas (78% de diazòt, 21% de dioxigèn e 1% d'argon environ), es de bon mostrar que : ,
siá .
Per exemple, la densitat del diidrogèn es
Siá environ.
Ven d'aquela relacion que, quora mai un gas a una massa molara elevada, quora mai es dens. Atal, es de bon preveire que lo dioxid de carbòni (CO2) serà pus dens que l'aire e que los gases mens denses son lo diidrogèn e l'èli.
Lo compausat gasós mai dens a temperatura ambienta es l'exafluorur de sofre, SF6.
Densitat pels solids e los liquids[modificar | modificar la font]
Lo mai sovent, l'aiga s'utiliza coma còrs de referéncia per la densitat dels liquids e dels solids. Dins aquel cas, la massa volumica de l'aiga se pren egala a 1 000 kg.m-3 (o a 1 kg.dm-3 o a 1 kg/L). S'agís de la massa volumica de l'aiga a 3,98 °C[5] e a pression atmosferica. En efièch, l'aiga a una particularitat demest los liquids : sa densitat e sa massa volumica son maximalas, non pas a sa temperatura de fusion (0 °C) coma la màger part dels liquids, mas a 3,98 °C. Òr en metrologia, lo fach de prene coma referéncia una proprietat fisica que passa per un extremum es fòrça interessant : al vesinatge d'aquel extremum la proprietat fisica varia fòrt pauc. Atal, al vesinatge de 3,98 °C, una imprecision sus la determinacion de la temperatura exacta afècta fòrt pauc la massa volumica de l'aiga e doncas lo resultat d'una mesura de densitat.
La densitat ven :
ont es la massa volumica del còrs considerat e es la massa volumica de l'aiga (1000 kg/m3).
Per corregir las valors mesuradas a de temperaturas autras que la temperatura de referéncia, cal espleitar la corba de variacion de la massa volumica de l'aiga en foncion de la temperatura, per ne deduire la massa volumica dels materials a la temperatura de las mesuras.
Densitat e flotabilitat[modificar | modificar la font]
La densitat pòt indicar la flotabilitat d'un còrs a respièch de l'aiga doça. En efièch, se la densitat d'un còrs es superiora a 1 coma per un vis metallic (vejatz illustracion) lo còrs en question cola dins l'aiga. A l'invèrs, se la densitat d'un còrs es inferiora a 1 coma per un tap de siure (vejatz illustracion) lo còrs en question flòta sus l'aiga. Dins l'aiga de mar o una solucion salina a gradient de salinitat, aquestas chifras son d'ajustar.
Cas particular de l'aiga liquida[modificar | modificar la font]
D'un biais general, quand un còrs liquid se refregís, sa densitat aumenta e ven maximala a la temperatura de solidificacion. A mai, lo còrs solid es generalament pus dens que lo còrs liquid. L'aiga fa excepcion : sa densitat maximala es atencha non pas a 0 °C mas a 3,98 °C e lo glaç es mens dens que l'aiga liquida. Aquesta particularitat permet a l'aiga tebesa, a l'aiga fòrça freja e al glaç de flotar sus d'aiga a 3,98 °C. Se l'aiga se comportava coma la màger part dels autres còrses, lo glaç tombariá al fons dels lacs, dels rius e dels oceans, ont la vida seriá alara practicament impossibla, almens, jos la forma que coneissèm.
Demest los metals mens denses a l'estat solid qu'a l'estat liquid, existís l'argent e lo bismut. Aquò pausa de problèmas importants al moment del motlatge, a causa del coflament qu'acompanha la solidificacion.


text:
08/02/2014
L'invité, lo convidat de Meitat-chen, meitat-pòrc dau diumenc 9 de feurier
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l'emission de questa dimenjada sera
Alan Peire animator d'una emission occitana sur radio « Entre deux mers » a Sauvaterra de Guiana.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras 30 sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
08:51 Publié dans Actualitats, actualité, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Del 1 de junh al 14 de julhet de 2018 se teniá en Itàlia dins las Valadas Occitanas l'eveniment La transmission de la lenga a travèrs...
Coma o ditz lo títol s’agissiá de propausar de leiçons d’aprendissatge de la lenga occitana de diferentas manièras.
1 - A travèrs lo confront amb d’autras lengas en participant a la session Lengas e dreches lingüistics lo de divendre 1 de junh e al collòqui En devisant amb los autors lo dissabte 2 de junh. Aquí èran presents lo jove autor Matthieu Poitavin e Matteo Rivoira.
2 - A travèrs d'escambis amb d'actors terren, testimònis de la vida dels territòri. Èran propausats quatre encontres dins las Comunas de Païsana (8 de junh, 21h00), de Criçòl (16 de junh, 15h00), de Oncin (23 de junh, 15h00), e Ostana (30 de junh, 15h30). Foguèron presentats sèt vidèos, realizadas per Andrea Fantino, pel compte de l’Union, titolats Traças : vòutz e memòrias de la Val Pò.
3 - A travèrs la literatura. Cap de lenga se salva pas sens un trabalh sul camp literari. Darrièrament, gràcias al trabalh de joves coma Peyre Anghilante, que publica regularament de traduccions, o de Franco Bronzat, que après aver publicat lo roman Lo darrier jarraç trabalha sus un autre projècte, la lenga occitana de las valadas a demostrat sa vitalitat.
Lo cors èra promolgut per l’Union Montana de las Comunas de Vísol, realizat per la Chambra d’òc e finançat per la Presidença del Conselh de Ministres dins l'encastre dels programas d’intervencions prevists per la lei 482/99 Nòrmas a tutèla de las minoranças lingüisticas istoricas.
S'adreçava al personal de l'adminitracion publica e dels operators culturals del territòri e, tanben, als ciutadans.


text:
Profitez des conseils et de l'expérience des clients pour faire votre choix sur LA professionnel de la coiffure qui vous semble la plus pertinente selon vos attentes...
Autres villes proches de AOUZE : Châtenois, Gironcourt sur vraine, Soulosse sous saint élophe, Rouvres la chétive, Houécourt, La neuveville sous châtenois, Rollainville, Dommartin sur vraine, Rainville, Attignéville, Removille, Morelmaison, Vicherey, Autigny la tour, Vouxey, Viocourt, Saint paul, Totainville, Aboncourt, Martigny les gerbonvaux, Beuvezin, Fécocourt, Balléville, Harchéchamp, Longchamp sous châtenois, Maconcourt, Aroffe, Biécourt, Grimonviller, Dolaincourt, Courcelles sous châtenois, Barville, Pleuvezain, Tramont lassus, Tranqueville graux, Gémonville, Saint prancher, Repel, Soncourt, Tramont saint andré, Houéville, Tramont émy,


text:
Era jòia dera corona deth Museu Municipal de Llívia ei tot eth materiau mòble procedent dera Farmàcia Esteva, considerada era oficina de farmàcia dubèrta ath public mès antica conservada en Euròpa, que se remonte a inicis deth sègle xv.
Eth materiau se crompèc pera Diputació de Girona damb era condicion que non gessesse jamès de Llívia e er Ajuntament se’n hec cargue. S’exposèc ena Torre Bernat de So e en 1981 se construïc e dauric eth Museu Municipal en ua des sales der edifici der Ajuntament. En 2006 barrèc es pòrtes entà començar era naua remodelacion museografica e, en mai de 2012, se reinaugurèc. Actuaument ocupe tota era planta baisha deth madeish edifici.
Abans d'entrar ena farmàcia antica, se pòt hèr un tast dera istòria mès que relevanta dera vila de Llívia a trauès de quauqu’ues des pèces arqueologiques, etnologiques e documentaus des quaus se dispòse. D’aguesta manèra se pòt conéisher eth contèxte comarcau dera vila e eth sòn entorn paisatgistic e tanben botanic, entà anar-mos apropant ara istòria dera farmàcia e ara Farmàcia Esteva en concrèt.
Tarifa generau: 3,50 €
Tarifa redusida: 3,00 € entà persones entre 13 e 30 ans e majors de 65; 2,50 € grops a partir de dètz persones; 1,00€ entà menors entre 6 e 12 ans
Tarifa gratuïta: menors de 6 ans
Deth 18 de junhsèga ath 31 d’agost de 2017 e pendent es periòdes de pònt:
De deluns a dimenge, de 10.00 h a 20.00 h
Deth 1r de seteme de 2017 ath 17 de junhsèga de 2018:
De dimars a diuendres, de 10.00 h a 14.00 h e de 16.00 h a 18.00 h
Dissabtes, de 11.00 h a 14.00 h e de 16.00 h a 20.00 h
Dimenges, de 10.00 h a 14.00 h


text:
31/10/2013
Biais de dire :"Tots los cent ans, l'auvelha negra tòrna au claus"
Tous les cent ans, la brebis noire rentre au bercail.
Sur un plan métaphysique, la mentalité paysanne est très sensible, très réceptive à l’idée de temps cyclique, d’éternel retour. On peut assez souvent entendre dire que tel geste que l’on fait, on le refera, identique et au même lieu, dans cent-sept ans, dans cent-mille ans...
Plus prosaïquement, cela veut dire aussi que les choses qui se démodent, un jour redeviennent d’actualité. Ou que l’enfant prodigue finira bien par revenir un jour. Ou qu’il en est des choses rares comme des comètes : si nous ne les revoyons pas, d’autres les verront.
Micheu Chapduelh
Questa dimenjada sur "Meitat chen, meitat pòrc" ...
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l'emission dau diumenc 03 de novembre sera:
Leo Neyssensac de Brantòsme per parlar de fruchs e legumes de son vergier ( partida 2 e fin)
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras 30 sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
26/10/2013
"Toponimia celta 1" per Joan-Loís LEVEQUE
La Lenga celta laisset una brava traça dins la toponimia de Perigòrd. I a tot plen de noms de luòcs que lor etimologia es gallesa, que fugueren latinizats aprep la conquesta romana, mai occitanizats a l’epòca medievala.Plan sovent, quilhs toponimes venen tot simplament d’un nom comun de la lenga celta. Veiquí daus exemples.
Lo gallés "vabero" voliá dire « ribiera au fons d’un raisse » ; chas nos, donet l’occitan vaure. Alaidonc, remarcaretz que los vilatges que s’apelan La Vaure, e n’i a fòrça en Perigòrd, son totjorn bastits a l’aplomb d’una valada pro encaissada.
Lo vocabulari celte es a l’origina de tot plen de noms de luòcs occitans que son liats a la vegetacion : la bruja, la vernha o enquera la gòrça, que designava un grand plais o un boisson, benleu espinós. Per alhors, sem segurs que l’occitan bruelh, plan corrent en toponimia, ven dau gallés "brogilo", que voliá dire « bòsc ». Mas sabem pas vertadierament quau tipe de bòsc : daus uns disen un bòsc gaulhós, molierós ; d’autres un bòsc claus, barrat ; d’autres enquera un bòsc sagrat, una mena de sanctuari reservat aus druidas… mas quò es benleu per aquò qu’era barrat. Aura, dos mots occitans plan espanduts en toponimia : la comba e la landa, que i a pas mestier d’explicar mai que quò. Los dos venen daus gallés "cumba" e "lann", qu’avián au pus prep lo mesma sense que dins nòstra lenga.
Dins lo registre agricòle, fau mencionar la boija, que nos ven dau gallés "bodica", e que representa una terra onte tota la vegetacion fuguet tracha, se pòt dire esboijada, per la trabalhar.
(de segre)
Joan-Loís LEVEQUE
10:13 Publié dans La Vita en òc ( archivas DL papier), Lenga e vocabulari, Toponimia e patronimia | Lien permanent | Commentaires (1)
Questa dimenjada sur "Meitat chen, meitat pòrc" ...
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l'emission dau diumenc 27 de octòbre sera:
Leo Neyssensac de Brantòsme per parlar de fruchs e legumes de son vergier
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras 30 sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
19/10/2013
Questa dimenjada sur "Meitat chen, meitat pòrc" ...
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l'emission dau diumenc 20 de octòbre sera:
Michel Desmoulins, maira de Creissac( partida 2)
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras 30 sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
17/10/2013
Automne, par Michel Chapduelh
Avetz remarcat que sem en autona ? Dins la civilizacion actuala que plaça lo solelh (lo còp de solelh!) e la plaja coma valors màgers de la vita, l’autona es considerat coma una entrada dins la meschaenta sason, lo freg, la bruma, la melancolia…Quò fuguet pas totjorn entau. Per los latins, quo era la sason que portava la frucha, la sason que recompensava lo paisan de son trabalh de tota l’annada, la sason de l’abonde e de la profusion… E per nòstres vielhs que vivián de la chaça e de la culhida, quo era tanben la sason la melhor, la que portava la charn, los botareus, la frucha cultivada o sauvatja. E mai que mai las vendenhas, consecracion de tot aquò. Arribar a las vendenhas, quo era far la gerba bauda de l’an, la festa granda. Sason onte la natura, coma tucada de la peira filosofala se muda en aur !
« Autona », quo es benleu ben un mot francés occitanizat. D’autres disen « la darriera », la qu’arriba a la fin, lo contrari dau primtemps que se ditz « la prima », çò que vòu dire « la prumiera », coma la primavera, la prumiera sason. Avián nonmàs tres sasons ? Onte era passat l’ivern ? Durmián alaidonc coma las orsas au fons de lor cròsa ? D’autres disen « la tardor », l’idèia es un pauc la mesma. D’autres enquera disen « la davalada ». Davalada de qué ? de la plueja, de la bruma, de las fuelhas, de las pomas que tomban, daus jorns que se fan mai corts, daus auseus migrators que davalan vers lo sud ? Benleu ben de tot quò au còp…
Mas espiatz las nosilheras aurá que perden lors fuelhas e veiretz, enquera corts e sarrats, los minons naissents que seran las prumieras flors fruchieras de l’an que ven. Quo es que la darriera prepara la prima.
Micheu Chapduelh
19:29 Publié dans Cultura e literatura en òc, La Vita en òc ( archivas DL papier) | Lien permanent | Commentaires (1)


text:
D’urgença, diluns, L’Inspeccion Acadèmica dei Aups Maritimi e la Vila an passat una convencion per durbir aquela novèla classa, la quatrena de l’escòla.
Pi lo premier cònsol (que devia èstre investit per l’UMP ai Regionalas dins la jornada) mandava un comunicat per l’anonciar.
Un mèstre mé la capacitat d’occitan, ò CRPE, deuria èstre nomenat sus dorsier, per la rintrada.
L’escòla dei Portegaliers es publica, ma m’una filièra bilingua dont lu parents poàdon marcar lu sieus nistons.
Èra un projècte de parents que volíon, mé l’associacion Òc-bi, endralhar un ensenhament de l’occitan.


text:
Accueil / Haute-Garonne / Comminges - Peyresourde /
Panorama depuis le Sommet d'Antenac
6/26
- Créée le
- Dimanche 9 Décembre 2012
- Mots-clés
- 360, Aneto, Arbizon, Besiberri, Cap de la Lit, Cap de Pouy de Hourmigue, Cap de Salieres, Cap du Seil de la Baque, Grand Quayrat, Haute-Garonne, Honteyde, Mail Printat, Maladeta, Mont du Lis, Mont Ne, Montagne d'Areng, Montanha d'Uishera, Montardo, Montlude, Panorama, Pic d'Aret, Pic d'Arres, Pic d'Aubas, Pic d'Espingo, Pic d'Estos, Pic de Bacanere, Pic de Bastan d'Aulon, Pic de Berdalade, Pic de Boum, Pic de Burat, Pic de Cagire, Pic de Campbieil, Pic de Cecire, Pic de Crabere, Pic de Gerbats, Pic de Hourgade, Pic de l'Abeille, Pic de l'Alba, Pic de l'Entecade, Pic de l'Escalette, Pic de la Gela, Pic de la Hage, Pic de la Mine, Pic de la Montagnette, Pic de Lustou, Pic de Mauberme, Pic de Maupas, Pic de Mont Aspet, Pic de Mont Las, Pic de Neouvielle, Pic de Nord Nere, Pic de Parraouis, Pic de Sacroux, Pic de Sarrouyes, Pic de Sauvegarde, Pic des Crabioules, Pic des Spijeoles, Pic du Gar, Pic du Lion, Pic du Midi de Bigorre, Pic Lezat, Pic Long, Pic Perdiguere, Pic Schrader, Pichaley, Pirineos, Plan de Montmajou, Pyrenees, Sommet d'Antenac, Sommet de l'Aigle, Sommet de l'Ouderou, Sommet de la Laque, Sommet de Pouy-Louby, Sommet de Pouyaue, Sommet du Templa, Soum des Salettes, Tourroc, Tuc de Guilhem, Tuc de l'Etang, Tuc de Molieres, Tuc de Parros, Tuc de Poujastou, Tuc du Plan de la Serre, Turon de Neouvielle
- Albums
-
- Visites
- 334
- Location
- Voir dans OpenStreetMap
- Score
- pas de note
- Notez cette photo
-


text:
Sa premièra empacha es la pressien foncièra dins un despartament onte la vila crèisse totjorn que mai, premier en riba de mar, onte se tròbon la màger part dei fèrmas orticòlas. Lei professionaus fan coma pòdon en reaccien, e an dubèrt un « relarg aparat », pròche de Tolon, a La Crau : 12 ha qu’a crompat Tolon Provença Mediterranèia, l’intercomunalitat dau relarg de Tolon.
La vòlon reproductibla, aquela iniciativa, leis orticultors varès. Avís a tótei lei premiers cònsols que son pas lèsts de laissar manjar son espaci!
E, tot parier qu’amé lo vin o lo fromatge, vòlon una Indicacien Geografica Protegida (IGP) « Flors dau Var », am’ un reglament francés que rendriá obligatòri de mencionar se lei flors que se cròmpon son d’origina.


text:
Sus lo pònt entre Carpentràs e Mazan, l’òm pòu aussir lo fracas d’una cascada. Vestigi de l’epoca ont l’aiga e lo vent donnavan de l’ernergia aus molins. Es possible de vos rendre sus plaça en caminant per la riba de drèch (costat...N'en legir mai
Un caminet permes de costejar l’Auzon fins a l’ancian viaducte ferroviari. Aquest Viaducte format de 15 arcadas en pèira de talha, vestigi de l’anciana linha de camin de fèrre « Carpentràs – Aurenja » que passava per la valada de l’Auzon sus una longor de 150m. Es un dei tres viaductes lo plus imposant d’aquesta lignha que n’es plus en servici uèi. Fa un moment que lei trins ne passan plus !...N'en legir mai
Aqueste monument, que se pensava popularament qu’èra un temple e que ne sèrva encara lo nom, data dau sègle II aprèp J.C. Se tròba dins la part bassa dei Jardins de la Fònt, pro prèp de la quita font. Èra encara entièr a la mitat dau sègle XVI qu’i encabissiá una capèla. Lei religioses ne foguèron fòrabandits quand se produguèron lei guèrras de religion. Es lo solet monument servat (en part) dins l’ensems del santuari roman dedicat au culte imperiau e ai lésers a l’entorn de la fònt sagrada. Sa foncion originala exacta demòra encara parcialament desconeguda a mai se se pensa actualament qu’èra puslèu un edifici de vocacion culturala, coma per exemple una...N'en legir mai
Torre Manha
"Nimes", "Lengadoc", "Roman"
La Torre Manha es un dei vestigis mai importants e vesedors de l’anciana encencha romana de Nimes. La Torre Manha senhoreja lei Jardins de la Fònt sus lo mont Cavalièr. De forma octogonala, aquesta torre que foguèt la mai auta e prestigiosa de l’encencha romana augusteana compreniá tres nivèls ensús d’un sosbassament. Actualament, s’elèva doncas a 32 mètres dau sòu ja que li manca lo darrièr nivèl. Quand lo temps es clar, presenta un ponch de vista ideau que permet de vistalhar lo mont Ventor, leis Aupilhas, Cevenas, lo mont Augal, lo puèg de Sant Lop e la plana de Vistre, e segur la garriga, païsatge abituau de...N'en legir mai
Ostau Cairat
"Nimes, "Lengadoc", "Roman"
L’Ostau Cairat es un temple roman exastil edificat au debut dau sègle Ier a Nimes, dins Gard. Quand fuguèt bastit, l’emperaire August lo dediquèt a la glòria de sei dos felens : lei consols e caps militars Lucius Caesar e Caius Julius Caesar. Au fiu daus sègles, lo temple es vengut un ostau consulari, una glèisa puèi un musèu deis arts antics. Es uèi un dei temples romans lei melhors conservats au...N'en legir mai


text:
Christian Philibert
Sector : Audiovisual
Domeni d'activitat : Realizator
Lenga : Bilingue Occitan-Français
Fa part de : Les Films d'Espigoule
Airal lingüistic : Provence
Christian Philibert es naissut en 1965 a Brinhòlas dins Var. Es a 20 ans que decida de venir cineasta. Realiza donc mai d'un cort-metratge que seràn recompensats dins de festenaus. Remarcat per Canal+, realiza son promièr lòng-metratge Les 4 saisons d’Espigoule, rodat dins son vilatge de naissença, que sòrt sus lei telas francesas en 1999. Plebiscita per una critica quasi-unanima, lo filom recamparà mai de 100 000 espectators en salas e serà premiat dins mai d'un festenau internacionau (Marselha, Manheim, Namur, Belfòrt). Aquesta comèdia documentària, a la frontièra dau reau e de la ficcion, es venguda puèi un filme culte.
Refusant de s’exilar a París per perseguir sa carrièra, crèa en 2002 sa societat de produccion, Les Films d’Espigoule. La mema annada, realiza son segond lòng-metratge, Travail d’Arabe, una comèdia sociala en forma de oestèrn modèrn, sortida en 2003. Seleccionat au festenau de San Sebastian, prèmi de la melhora promièra òbra de ficcion au festenau de Namur, lo film es difusat sus Canal+ e sus Arte.
En 2013, il produís e realiza Afrik’aïoli. Aquela seguida africana e burlesca dei 4 saisons d’Espigoule es un vertadièr feel-good movie que cònta leis aventuras de dos provençaus en viatge au Senegau.
Apassionat d'Istòria, es tanben l'autor de nombrós documentaris : Gaspard de Besse (1993), 1851, ils se levèrent pour la République (2000), Français à part entière (2001), Le complexe du santon (2005), Provence, août 1944, l’autre débarquement (2014), L’affaire Yann Piat (en preparacion).
Christian Philibert bastís film après film un univèrs barròc e umanista, emprent a l'encòp de referéncias au cinèma provençau e d'una estonanta modernitat. Aquela òbra originala e militanta jòga un ròtle de promièr plan dins l'emergéncia d'un vertadièr cinèma dau Miègjorn.
FILMOGRAFIA
Corts, mejans metratges e documentaris
- 1993 : Gaspard de Besse
- 1995 : La Revanche de M. Seguin
- 2000 : 1851, ils se levèrent pour la République
- 2001 : Français à part entière
- 2005 : Le Complexe du santon
- 2014 : Provence août 1944, l’autre débarquement
- 2017 : L’affaire Yann Piat (en preparacion)
Lòngs metratges
- 1999 : Les 4 saisons d’Espigoule
- 2003 : Travail d’arabe
- 2013 : Afrik’aïoli
- 2016 : Massilia Sound System, Le Film
- 2018 : Pizzaïolo (en escritura)


text:
Ges d’astre per lo cineasta independent Crestian Philibert. A plougut a braçadas sus lo public de Montfòrt (04) que veniá dijòus per veire son cap d’òbras « Massilia Sound System, Le film ».
Per eu es un gròs auvari. « Quaranta minutas après lo començament de la projeccien, la pluèia es tombada a bròcs. Es lo segond còup que lei niulàs
me fan un marrit sòrt e de centenas d’espectators siguèron perduts ».
Un malastre per aqueu cineasta que deu comptar ren que sus leis intradas de sei seradas per esperar pagar lei despens de son film, bòrd qu’aqueu a pas agut d’ajudas publicas, levat d’una de la Sacem.
Massilia…Le film a mai que d’una qualitat : li sentèm l’envam d’aquela còla qu’a revolucionat, fa trenta ans, lo biais de viure la musica au país. L’alen passa ben a l’ecran, gràcias an aqueu biais particulier de Philibert, que fai entrecavaucar lei scenas d’espectacles que tòrna camèra sus l’espatla, e lei moments d’introspeccien onte demanda ai protagonistas de parlar, assetats davans un ecran negre.
Aqueu biais de filmar e de montar, qu’aviam ja presat
dins Le complexe du santon
(2005), l’a utilizat per Massilia Le film
.
Ailàs, lo cèu s’en garça dau talent dei cineastas, e aqueu patisse fòrça deis elements.
Una rason pèr faire un esfòrç e se levar un pauc de davans l’ordinator pèr l’anar agachar aqueu Massilia, d’autant mai que, quand lei còrdas tomban pas, chasca sesilha accompanha lo filme am’un sound system (un concèrt dins la manièra dau Massilia), e una taulejada.
A Montfòrt, èra una dòba que siguèt preparada…e ailàs negada.


text:
Non ei era Constitucion que mès desiraríem: republicana, laica e federau. Mès era aprovacion deth nau Estatut catalan a suposat un pas reformista en un sentit federalista e sociau qu’imiten dejà ues autes Comunautats Autonomes.
Ath delà, aué mès que jamès cau restablir es bones relacions damb eth conjunt d’Espanha. D’aquiu era preséncia deth president Montilla
en Madrid tà commemorar er aniversari dera Constitucion. Tanben ei un deuer institucionau de qui ostente era mès nauta representacion der Estat en Catalonha. Era Generalitat ei Estat!
Per cèrt, eth respècte ara legalitat tanben fòrce a plaçar eth drapèu espanhòu arriat en Departament de Governacion.
Eth madeish sentit institucionau aurie agut de possar ath Síndic d’Aran a assistir ara presa de possession deth nau President dera Generalitat. A on ère aqueth dia Carlos Barrera? S’auesse estat Artur Mas qui prenie possession, i aurie assistit? Ad aguest grad de partidisme arriben es nòsti dirigents?
Like this:
Like Cargament...


text: Autres villes proches de SAINT PIERRE LE VIEUX : Luneray, Varengeville sur mer, Fontaine le dun, Avremesnil, Brachy, Gruchet saint siméon, Angiens, Veules les roses, Ouville la rivière, Longueil, Thil manneville, Ambrumesnil, Quiberville, Sainte marguerite sur mer, Gueures, Le bourg dun, La gaillarde, Sotteville sur mer, Greuville, Gueutteville les grès, Lammerville, Blosseville, Canville les deux églises, Bourville, Saint pierre le viger, Manneville ès plains, Saint aubin sur mer, Cailleville, Autigny, Royville, Crasville la rocquefort, Sainte colombe, La chapelle sur dun, Saint denis d'aclon, Houdetot, Brametot, Vénestanville, Bretteville saint laurent, Ermenouville, Gonnetot, Tocqueville en caux, Anglesqueville la bras long, Pleine sève, Héberville, Biville la rivière, Hermanville, Sassetot le malgardé, Rainfreville, Le mesnil durdent,


text:
Loxodonta africana
Elefant de savana d’Africa
Loxodonta africana
Cuvier, 1825
244px
VU A2a : Vulnerable
Reparticion geografica
Estatut CITES
Annèxe I , Rev. del 13/09/2007
L'Elefant de savana d'Africa o simplament Elefant de savana (Loxodonta africana) es una espècia de mamifèrs de la familha dels Elephantidae. Es un dels pus grands animals terrèstres, que mesura en mejana 4 mètres a l'espatla e pesa aperaquí 6 tonas per lo mascle e 4 tonas per la feme. Aquela espècia s'encontra per las pradas, los paluns, e a la broa dels flumes, fins en Sud-Africa. Fa partit dels elefants contemporanèus subrevivents.
Los diferents elefants africans foguèron longtemps considerats coma de representants de sosespècias del taxon Loxodonta africana. D'estudis genetics recents an permes de demostrar que las doas principalas sosespècias africanas Loxodonta africana africana e Loxodonta africana cyclotis èran de fach doas espècias desparièras : en Africa, cal doncas distinguir l'elefant de savana (Loxodonta africana) e l’elefant de bòsc (Loxodonta cyclotis)[1].


text:
Sant Guilhèm dau Desèrt
Sant Guilhèm dau Desèrt (localament: [daj] Desèrt e oficialament en francés Saint-Guilhem-le-Désert) es una comuna occitana de Lengadòc situada dins lo departament d'Erau e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Lo vilatge es situat dins la val de Gellona, al jonhent del riu de *Verdús [1] e del flume d'Erau. Es mai que mai conegut per son abadiá que constituís l'un dels ensems arquitecturals romanics mai famós de Lengadòc, e tanben per son Pont dau Diable, pont romanic del sègle XI, qu'engamba lo flume d'Erau al luòc dich lo "Gorg negre".
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre dau territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son Gellonis monasterium, en 804, abbas S. Guillelmi Gilionensis, en 1035, monasterium S. Guillelmi de Desertis, en 1097. Lo nom dau sant es Guilhèm de Gellona, duc d'Aquitània e monge a l'abadiá de Gellone, conegut coma Guillaume d'Orange dins las cançons de gèsta. Lo pichon nom ven dau germanic Willhelm.[2]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton d'Aniana; es ara dau canton de Ginhac
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ (grafia de verificar)
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 604
- ↑ https://www.annuaire-mairie.fr/mairie-saint-guilhem-le-desert.html


text:
Alhats
Alhats (e non pas Ailhàs;[1] oficialament en francés Aillas) es una comuna occitana de Gasconha administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre deu territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
La prononciacion es [a'jats]. Las fòrmas ancianas concernissen tant Alhàs vielh, (grafia supausada), adara dins Sigalens, com Alhàs Gran, lo borg, e la prumèira, au mens, es per Alhàs vielh. Son : Alliardensis (pagus ~), a l'epòca franca, en latin [ pagus Aillardensis per O'Reilly [2] ], Allano (Petrus d' ~), en latin, Aylans (castrum de ~), en 1254, Aillars, au sègle XIII, en occitan, Aillas, au sègle XIII, en occitan, Alhas (in parrochia de ~), en 1273, Aillyan (Bernardus d' ~), en 1279, Alhas, Alhans, Halhas, Halhains, Haylanx, tot en 1276, en occitan, Alhans (castri d' ~), en 1289, Alhans (in parochia de Moissaco seu d' ~), en 1289, Alhanum (apud ~), en 1326, en latin [3]. Dauzat, que probable coneishèva pas totas las atestacions medievalas, interprèta per un nom latin d'òme Allius, damb lo sufixe -aceus [4]. Contra tota règla d'evolucion, Negre, citat per B. Boyrie-Fénié, postula un nom comun occitan aligàs, « braudèir, hanguèir » (pr'aquò, eth coneishèva la fòrma Aillas deu sègle XIII citada per Dauzat...). Bénédicte Boyrie-Fénié accèpta lo nom de persona Allius, mès estima que las variantas en -r son maishantas lecturas per -n. Lo -t- de la prononciacion seré un « sovenir » de n etimologic (autrament dit, -ns ha nèisher un -nts que facilita la prononciacion - véser l'atestacion Haylanx, que cau legir [a'ʎants] o [ha'ʎants] e t demòra, mèi o mens, pui que las fòrmas escritas han pensar a un important polimorfisme). Lo sufixe seré -anos : *Alliano(s) [fundos], lo ben, lo maine d'Allius [5].
Las explicacions eruditas de Bénédicte Boyrie-Fénié meritan comentaris. Se la prononciacion es [a'jats], justifica plenament una grafia Alhats. Segondament la pèrta de l molhat deu se corregir dens una lenga corrècta. Las variantas en -r serén maishantas lecturas per -n; mès aquera possibilitat es dificilament valabla per la prumèira atestacion, perqué seré -rd- que carré legir -n-. Aquò dèisha lo lector dens un certan dobte sus l'origina d'aqueth -n-. Enfin, qué pensar d'aqueth Moissaco que la fòrma de 1289 en har un equivalent d'Alhans ? *Moishac (de Muscius + -acum) seré l'ancian nom d'Alhats Gran, vilatge qu'auré eretat après deu nom d'Alhats Vielh ? Mès com i a un Mouchac dens la comuna de Sigalens, au sud-èst d'Alhats Vielh, la suposicion tomba còp-sec.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton d'Auròs; es adara deu canton de Le Réolais et Les Bastides (en francés), donc Lo Reulés e las Bastidas.
Demografia[modificar | modificar la font]
- Arren permet d'explicar la populacion de 1821. Las donadas de las comunas vesias son normalas
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas damb la comuna[modificar | modificar la font]
Martine Faure, deputada de la 12a circonscripcion de la Gironda
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.in-oc.org/index.php?option=com_content&task=view&id=197&Itemid=0
- ↑ Abbé Patrice-John O'Reilly, Essai sur l'histoire de la ville et de l'arrondissement de Bazas, 1840, p. 365, legir en linha http://books.google.com/books?id=vF1HAAAAYAAJ&dq=Aillas&as_brr=3&hl=fr&pg=PA365#v=onepage&q=Aillas&f=f
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 37-38
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 6
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 37-38


text:
57
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 57 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Mòrt de l'emperaire Guang Wudi (25-57) lo 29 de març. Foguèt remplaçat per son fiu Mingdi (58-75).


text:
Proxima Centauri
.
Proxima Centauri (latin per « (l'estela) pus pròcha del Centaure ») es l'estela pus prèpa del Sistèma Solar. Es una nana roja de magnitud aparenta 11,05 que, coma son nom o indica, es situada dins la constellacion del Centaure. Es una de las tres estelas que forman lo sistèma Alfa Centauri, e mai que gravite a l'entorn de las doas autras sus una orbita de mal determinar. Es l'objècte primari d'un sistèma planetari que lo sol objècte segondari conegut es Proxima Centauri b, un planeta que la descobèrta foguèt anonciada lo 24 d'agost de 2016.


text:
Era ceramica a estat, e ei encara, era activitat mès emblematica dera Bisbal d’Empordà. Ath sòn torn s’a configurat un des principaus motors economics dera vila qu’a dat trabalh (e encara ne da) a un percentatge important dera poblacion locau. Aguesta activitat a ua tradicion de diuèrsi sègles ath sòn darrèr; era prumèra notícia documentada, que da rason der ofici de terrissèr ena Bisbal, se tròbe en un capbrèu de 1511. Des dera sua origina, aguest ofici a anat creant un important patrimòni materiau en decors des ans.
Eth musèu a coma finalitat era preservacion, era conservacion e era difusion d’aguest patrimòni materiau e culturau vinculat ara ceramica bisbalenca, atau com vertebrar ua proposicion d'interpretacion deth sistèma socioeconomic generat per aguesta indústria; un modèl sociau qu’istoricament a comportat ues pautes sociaus e culturaus especifiques. Tanben se vò dar a conéisher eth procès d'industrializacion particular que i a agut laguens d’aguest encastre. Ei en aguest sens, qu’eth Terracota Museu represente tara indústria ceramica dera Bisbal d'Empordà e des comarques gironines un emblèma sectoriau de prumèr orde; sense dubte eth musèu ei, en aguesti moments, er projècte culturau de mès projeccion dera vila.
Entrada individuau: 4 €.
Entrada redusida: 2 €.
- Retiradi
- Estudiants a compdar de 12 ans
- Titulars deth Carnet Jove
- Familhes nombroses e familhes monoparentaus damb possession dera carta en vigor emetuda pera Generalitat de Catalonha
Entrada combinada: 5 € (Terracotta Musèu + Castèth Palai)
Entrada gratuïta:
- Residenti en La Bisbal
- Mès joeni de 12 ans, a excepcion des visites guidades
- Persones andicapades
- Ensenhaires damb era carta acreditatiua
- Mainatges que presenten era ccarta deth Super3 (es supers de 0 a 11 ans arreceberàn coma present ua pèça de hanga entà modelar)
- Membres dera Associacion de Ceramistes de La Bisbal, era Associacion de Ceramistes de Catalonha, era Associacion de Museològs de Catalonha, era Associacion deth MNACTEC e er ICOM.
- Caumaires que presenten era huelha DARDO, e era familha que ne depene economicaments
- Guides toristics acreditadi
Mesi de seteme a junh
De dimars a diuendres: de 10 h a 13 h e de 16 h a 19 h
Dissabtes: de 10 h a 14 h e de 17 h a 20 h
Dimenges e hestius (a excepcion des deluns hestius), 5 de gèr, 1r de mai, 24 e 31 de deseme: de 10 h a 14 h
Es deluns, es dies 1r e 6 de gèr e 25 e 26 de deseme: barrat.
Mesi de junhsèga e agost
De deluns a dissabte: de 10 h a 14 h e de 17 h a 20 h 30.
Dimenge e hestius: de 10 h a 14 h


text:
Ansin de l’adiccien au tabac, que l’òme de Neandertal li seriá estat dispausat, maugrat qu’au metge
Nicot li mancava quauquei milenaris per crebar l’uou
… O la depressien nervosa ; o encara un sang mai lord, fach per resistir ai virus, mai que favorisa ara lei alergiás e lei malautiás dau còr.
A l’epòca luenchenca onte nòstrei rèires caçavon dins lei monts de la Vauclusa, segur que lo sang mai lord leis aparavan còntra tot un ventalh de parasitas. Mai ara que son pas tant presents, aquelei, la responsa imunitària dau sang contunha de se manifestar, e entraïna de crisis d’alergiá.
Grandmercé, papet Neandertal !


text:
LA CABRA, Contes de Sibòt : Ricon de Laurens
Contes de Sibòt : Ricon de Laurens
Monsenh Cabròl, coma son nom zo vòl, ténia una cabra. Una polida cabra, per ma fe ! tota negra, lo pel lusent, amb un barbilhon tot frisát, un tròç de coeta que totjorn bolegava ! Manjava tot son sadol dins lo pradèl de la caminada e, tot còp, la sirventa, en brocant*, Panava far pas- turar pels bartasses dels caminòls.
Aquela cabra èra donc de las plus urosas. Tanben èra amistosa coma un anhelon e quand vesiá lo bon curàt, se veniá tornejar al pè d’el per se far careçar. E se jamai lo curat, que legissiá devòtament son ofici, se mainava pas que la cabra èra aqui, ela lo veniá trucar doçament dusca que l’ajèsse careçada.
L’anava trobar onte que foguèsse : dintrava dins l’ostal, dins la cosina. Un còp, lo venguèt desnisar al salon ont fasiá prangièra sus un fautuèlh ; e, un côp, davalèt à la cava per veire cossi lo vin s’embutava dins las botelhas. Es que, un ser, qu’avián oblidat de la claure, lo venguèt pas cercar à sa cambra, al moment ont s’anava métré al lièch ?
Un jorn, aquò manquèt de virar mal per ela. Aviá ausit lo curat que trabalhava dins l’òrt. Lo cledon èra dubert. Anèt veire de qué se passava aqui. Curat e sirventa ramàvan de peses. Degús vejèt pas venir la cabra.
Aquesta, qu’èra un pauc curiosa e que res la pressava pas, vistalhèt un pauc per l’ôrt que, per ma fe, plan sonhat coma èra, donava fòrça vianda ?. I avià de caulets supèrbes que la fasián salivar. Poguèt pas téner de los tastar. I aviá de lachugas galhardas que semblàvan li dire : “Manja-nos ! ” E los peses que butàvan ambe fressa, qu’èran tendres e saboroses !
Quand ajèt donat un còp de dent aici, un còp de dent alai, se trachèt* qu’èra venguda per saludar lo curat. Lai anèt donc, coma fasiá de costuma, e li botèt dins las còstas un trucal amistòs. Lo curat se quilhèt e la sirventa tan ben.
Mas aquela revertava* una fòla :
“T’en tirarai de pel semenat !” e atrapa una bròca que n’en ramava los peses... e, a còps de bròca sus l’esquina, la sortiguèt de per l’òrt.
La cabra comprenguèt alara que calià pas sautar per l’ôrt. I aviá quicòm çaquelà que la còrcachava mais que l’òrt. Vesiá sovent lo curat qu’anava a la glèisa e lai demorava longtemps, passava pel pradèl, careçava la cabra e dintrava dins la glèisa, mas totjorn barrava la pòrta. E, dins son cervèl de cabra, se demandava de que diable podiá far aqui.
Un jorn, pr’aquò, una meneta* que se voliá confessar venguèt sonar lo curat. El s’en anèt vistament a la glèisa, mas, per asard, oblidèt de barrar lo cledon del pradèl e laissèt tanben la pòrta de la glèisa dubèrta per far dintrar lo solelh.
L’ocasion èra mannada*. La cabra la manquèt pas. Après aver soscat un moment, se decidèt à dintrar. Boleguèt un pauc de coeta, donèt un còp de pè plan decidit pel sòl, e s’enfilèt dins la glèisa.
Aqui vejèt pas degun. Anèt saufinar pels bancs, cerquèt dins las capèlas e se sarrèt del confessional. Aqui ausiguèt potinejar* plan doçamenton, reconeguèt la votz del curat e, per se sarrar d’el tant que podiá, s’engulhèt dins lo clastron ont se méton los penitents.
Lo curat finissiá de confessar la meneta. Ausiguèt que qualqu’un èra vengut de l’autre costat e dubriguèt lo portanèl.
Pas res.
Lo curat compren qu’aquel penitent se sab pas confessar e lo vòl métré à la rega.
“Anem ! commençatz ! Al mon del paire !...
— Bè ! bè ! respond amistosament la cabra que compren que cal dire quicòm.
Lo paure curat creguèt un moment qu’èra lo diable. Puèi reconeguèt sa cabra. Sortiguèt e l’anèt careçar.
“A ! diguèt alara en brandiguent lo cap, se totas las que vénon aici avián l’arma tant linda* que tu, tot anariá plan melhor ! ”
E sens dire mai, la tornèt menar pel pradèl.


text:
Marennes (Ròse)
Marennes en arpitan (Marennes en francés) es una comuna arpitana administrada per lo departament de Ròse de la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Marennes se situa en banlèga sud-Es de Lion e fa de partidas municipalitats diches del Siás lionès.
Las municipalitats limitrophes son : Chaponnay, Corbas, Sant-Symphorien-de Ozon, Simandres, Villette-de-Viena.
Marennes se situe en banlieue sud-Est de Lyon et fait partie des communes dites de l'Est lyonnais.
Les communes limitrophes sont : Chaponnay, Corbas, Saint-Symphorien-d'Ozon, Simandres, Villette-de-Vienne.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Prima
La prima o lo printemps es una de las quatre sasons de las zonas temperadas. Astronomicament, comença amb l'equinòcci de prima (entre lo 20 e lo 21 de març dins l'emisfèri nòrd, e entre lo 22 e lo 23 de setembre dins l'emisfèri sud), e s'acaba amb lo solstici d'estiu (a l'entorn del 21 de junh dins l'emisfèri nòrd e lo 21 de decembre dins l'emisfèri sud). Encara que, a vegadas se considèra com lo periòde dels meses entièrs de març, abril e mai dins l'emisfèri nòrd e setembre, octobre e novembre dins l'emisfèri sud (prima meteorologica).
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
I a un aument progressiu de la temperatura. Es lo temps del desgèl e de las precipitacions moderadas, encara que depend fòrça del clima de la region. Pòdon se desencadenar fòrtas tempèstas e vents.
Es la sason de la renaissença, ont tornan botar las plantas caducas. Fòrça animals començan de s'aparelhar dins aquela epòca. Per la florison de las plantas, es un temps d'allergias per qualques personas. Lo temps pòt èsser fòrça cambiadís.
Simbolisme[modificar | modificar la font]
Fòrça fèstas coïncidisson amb l'arribada de la prima. La divesa romana Flòra la simbolizava. Per las arts, es la sason de l'amor e de la jòia aprèp la retirada de l'ivèrn. Es associada a la vitalitat, a la jovença, la belesa e la color verd. Dins la teoria de las quatre umors, li correspond la sang.


text:
Mary Shelley
Mary Wollstonecraft Shelley (30 d'agost de 1797 - 1 de febrièr de 1851) foguèt una escrivana anglesa. Son òbra mai coneguda es Frankenstein o lo Prometèu modèrne, una de las òbras mai representativas del romantisme.
Biografia[modificar | modificar la font]
Mary Shelley nasquèt a Londres, Anglatèrra. Èra la segonda filha d'una celèbra feminista, filosòfa e escrivana, Mary Wollstonecraft, e d'un filosòf libertari, William Godwin. Sa maire moriguèt dètz jorns après sa naissença e son paire se tornèt maridar sulpic. Jos sa tutèla, Mary recebèt una excellenta educacion inabituala per las femnas d'aquela epòca, en referéncia amb los vejaires al subjècte de l'educacion e de dels genres de sa maire.
En Mai de 1816, se'n anèt Genèva per estudiar près del lac Leman, amb lo celèbre e polemic poèta Lord Byron. Una serada, lo grop de joves intellectuales e poètas, inspirats per las istòrias de fantaumas, decidiguèron far una competicion d'istòrias fantasmagòricas. Un convidat, John Polidori, lancèt l'idèa del vampir, que mai tard influenciarà Bram Stoker e son roman Dracula. D'autres convidats contèron d'istòrias tanben esglasientas. Aquesta nuèch, Shelley aguèt un pantai que conta:
. Se decidiguèt, alara, d'escriure aquela mèsme nuèch, fasent espelir una de las òbras mai representativas del romantisme. Mary utilizèt de divèrsas fonts, entre coma lo mite d'Ovidi. L'influéncia de John Milton, Lo paradís perdut, es tanben evidenta.
De retorn en Anglatèrra en setembre de 1816, patiguèt de la pèrda de dos parents dins un cort un periòde de temps. En novembre, se libèra de la tutela de sa mièja sòrre Fanny Imlay. Lo 30 de decembre de 1816, pauc après la mòrt de Harriet, Mary Godwin se maridèt amb Percy Shelley e son nom venguèt a Mary Shelley.
A la prima de 1817, acabèt Frankenstein, o lo Prometèu modèrne, que vendrá una de las òbras mai representativas del romantisme. Mary èra vegetariana e defensora dels animals, causa que paréis dins son òbra: per exemple, Frankenstein es vegetarian. Daissèt pas jamai d'escriure e publicar.
Mary aviá pas la garda dels filhs de Percy. Aguèron ensemble quatre enfants, los tres primièrs moriguèron e ne subrevisquèt sonque Percy Florence Shelley, nascut lo 1819. Cambièron de demorança mai d'un còps entre Anglatèrra e Itàlia. En Julhet de 1822, son marit moriguèt.
Mary Shelley moriguèt de càncer de cervèl lo 1èr de febrièr de 1851, a 53 ans d'edat, a Londres, e foguèt enterrada al ciementèri la glèisa de St. Peter a Bournemouth, Dorset.
Òbra[modificar | modificar la font]
Sas òbras màger son:
- Istòria d'una virada de sièis setmanas (History of a Six Weeks' Tour, 1817)
- Frankenstein, o lo Prometèu modèrne (Frankenstein; Or, The Modèrn Prometheus, 1818)
- Mathilda (1819)
- Valperga, o la vida e aventuras de Castruccio, Prince de Luca (Valperga; or, The Life and Adventures of Castruccio, Prince of Luca, 1823)
- Lo darrièr Òme (The Last Man, 1826)
- Las fortunas de Perkin Warbeck (The Fortunas of Perkin Warbeck, 1830)
- Lodore (1835)
- Falkner (1837)
- Contribucions a la vidas dels òmes literaris e scientifics mai eminents (Lives of the Most Eminent Literary and Scientific Men,1835–39), partida de la Lardner's Cabinet Cyclopaedia
- Excursions en Alemanha e Itàlia en 1840, 1842, e 1843 (1844)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Biografia de Mary Shelley ((en)).
- Version auditiva liura de Frankenstein de LibriVox ((en)).
- Biografia enciclopèdica ((en)).


text:
Utilizaire:Occitanialibera
Adishatz,
Sò Christian Andreu i Martínez, è 40 ans e demori en Reus, ua vila prèp de Tarragona, en eth sud dera Catalohna. Non sò d'aciu, que sò vadut en Barcelona, eth caplòc deth mèn país. È viscut tota era vida en Barcelona e en 2007 sò vengut abitar en Reus pr'amor que sò maridat. Quan èri joen auia trabalhat en jornalisme. È era diplomatura (en catalan) en Jornalisme e adara enqüera estudiï Istòria e Preïstòria. Parli ueit lenguas, demest es quaus er occitan ena sua version dialectal aranesa. Mès coma er aranés ei tanben era lengua oficiau deth mèn país, era Catalonha, que l'è d'ajudar morauments. Passi eth temps a tribalhar e ajudar era mia hemna, Eulàlia; qu'auem dus petits; un mainatge, Roger, e ua mainada, Jana, vaduts en 2009 e 2010.
Ua abraçada tà toti es occitans,
Christian Andreu
https://oc.wikipedia.org/wiki/Wikip%C3%A8dia:Mod%C3%A8ls/Espaci_d%27utilizaire/Boita_d%27utilizaire#Ajustar_aisidament_de_boitas_d.27utilizaire_a_sa_pagina_personala
- Utilizaire Òme
- Bóstia d'utilizaire sèxe
- Bóstia d'utilizaire segon los dialèctes
- Wikipedian utilizant lo dialècte gascon
- Wikipedian utilizant lo dialècte lengadocian
- Bóstia d'utilizaire
- Wikipedian de Catalonha
- Utilizaire demòra Catalonha
- Bóstia d'utilizaire demòra
- Bóstia d'utilizaire segon los centres d'interès
- Utilizaire paleontologia
- Bóstia d'utilizaire per léser
- Utilizaire paleoantropologia
- Utilizaire arqueologia
- Utilizaire ca-M
- Utilizaire ca
- Wikipedians per lenga mairala
- Pagina utilizant Commonscat sens afichatge personalizat
- Utilizaire oc-3
- Utilizaire oc
- Wikipedians que comprenon plan la lenga
- Utilizaire en-4
- Utilizaire en
- Wikipedians que comprenon fòrt plan la lenga
- Utilizaire de-3
- Utilizaire de
- Utilizaire fr-4
- Utilizaire fr
- Utilizaire it-3
- Utilizaire it
- Utilizaire pt-2
- Utilizaire pt
- Wikipedians que comprenon mejanament la lenga
- Utilizaire es-4
- Utilizaire es


text:
Événements contenant la ou les locutions cherchées
5 événements affichés, le premier en 1024 - le dernier en 1056
Mariage d'Englebert III de Brienne avec Mainfreda de Sens
Mainfreda de Sens est veuve de Geoffroy Ier de Joigny.
Englebert III de Brienne, fils d'Engelbert II de Brienne épouse en 1024 Mainfreda de Sens, fille de Fromont III de Sens. Leurs enfants sont :
Naissance d'Englebert IV de Brienne
Englebert IV de Brienne naît en 1025, fils d'Englebert III de Brienne et de Mainfreda de Sens.
Mariage d'Englebert IV de Brienne avec Pétronille de Joigny
Englebert IV de Brienne épouse en 1045 Pétronille de Joigny, fille de Geoffroy Ier de Joigny et Mainfreda de Sens.
Leur enfant est :
Naissance de Gauthier Ier de Brienne
Gautier ou Gauthier Ier de Brienne naît en 1045, fils d'Englebert IV de Brienne et de Pétronille de Joigny.
Mort d'Englebert IV de Brienne
Englebert IV de Brienne meurt en 1056.


text:
Senta Eulàlia (Gironda)
Senta Eulàlia (en francés: Sainte-Eulalie) es una comuna gascona d'Occitània, en Bordalés, administrada prau departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna se situa au nòrd de l'Entre Duas Mars, entre Garona e Dordonha, dens lo nord-èst de l'aira urbana de Bordèu e dens son unitat urbana.
Perimètre dau territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Bénédicte Boyrie-Fénié cita quauques fòrmas ancianas : Sancti-Eulalii in Baresio, en 1273, Sancte-Eulaye-in-Baresio, en 1273-1289, Sancte-Euladie-Enbares (parropia de ~), en 1311, Sancte-Eulalie in Baresio (a cappellano ~), en 1332. Las pus interessantas lingüisticament son la segonda e la tresena. La senta onorada dens lo nom de la comuna es Senta Aulària de Barcelona (varianta de son nom dominanta en occitan), en latin Sancta Eulalia, martirizada a Barcelona en 304 [2],[3]. Dens lo nom de la senta, lo passatge de l'iniciala E- a A-, present dens la màger part de las fòrmas occitanas (Aulària, Alàusia, Aralha, etc) e divut au contacte de -a finau de Senta e de E- iniciau d' Eulàlia, s'es pas passat. En efècte, en Gasconha occidentala, senta se pronóncia [sentə] dempui una epòca de mau precisar, mès probablament anciana (neutralizacion de e e de a atòns, coma en catalan oriental). La dissimilacion, generala en occitan, divuda a la preséncia de duas -l- successivas, a donat -d- per la segonda, benlèu damb d'estapas intermediàrias. Aqueth -d- intervocalic es fragile, çò qu'explica lo balançament, aus sègles XIII e XIV, entre Eulàdia (fòrma de 1311) e Eulaia (fòrma de 1273-1289). A comparar damb Senta Aulaia en Perigòrd, que benlèu fut un *Senta Aulàdia. La fòrma latinizada Senta Eulàlia, causida per Bénédicte Boyrie-Fénié, es purament convencionala, pr'amor que lo nom modèrne de la comuna es pas coneishut prau moment.
Lo determinant present dens las atestacions, Enbares (legir En Barés o En Varés) representa *in Vallensem, « au lòc de las vaths », çò qu'expliquèt Jacques Boisgontier, e qu'es a l'origina dau nom d'Ambarés (o Envarés) [4].
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Carbon Blanc; es adara dau canton de La Presqu'île (en francés), donc de La Peninsula.
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas damb la comuna[modificar | modificar la font]
- Georges Portmann, professor de medecina, oto-rino-laringologista, senator
- Angelo de Sorr, escrivan
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Sainte-Eulalie sur Géoportail
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 285-286
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 586
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 285-286
- ↑ http://www.annuaire-mairie.fr/ancien-maire-sainte-eulalie-33.html


text:
Abòs
Abòs qu'ei un vilatge deu bacin de Lac en Bearn sus la rota enter las vilas de Pau e Monenh. Qu'ei ua comuna deu departament francés deus Pirenèus Atlantics dens la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Paul Raymond[1] anòta que la municipalitat comptava una abbaye laica, vassale de la vicomté de Béarn e #qu'en 1385, Abos dépendait del bailliage de Lagos e Pardies, dénombrant quaranta nòu fuòcs.
Lo senhor de Abos i aviá lo primièr reng après los barons (primièr ruffebaron) de Béarn.
Paul Raymond[1] note que la commune comptait une abbaye laïque, vassale de la vicomté de Béarn et qu'en 1385, Abos dépendait du bailliage de Lagos et Pardies, dénombrant quarante-neuf feux.
Le seigneur d'Abos avait le premier rang après les barons (premier ruffebaron) de Béarn.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
Raymond.
- Paginas utilizant d'arguments duplicats dins los apèls de modèl
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Pàgines que usen Timeline
- Paginas amb d'errors de referéncia
- Ortografia de verificar
- Portal:Bearn/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Comuna deu Bacin de Lac
- Comuna deus Pirenèus Atlantics


text:
dimarts, 31 de desembre de 2013
Las revelacions poposas de cap d'an
E ben l'autre jorn, per carrièra, i a un tipe un pauc caraco que me diguèt "se me mòstras lo sosten, te tiri las cartas".
Lo tipe èra pas maissant.
E puèi me las an pas jamai tiradas las cartas.
Auriái mai aimat que, se li mostravi lo sosten, me tirèsse tot cort, mas fasiá pas partida de la pacha.
Rai.
Urosament, aquel jorn d'aquí, n'aviái mes un de polit de sosten e pas lo laidàs que crompèri qu'èra en megasòlda, que un sosten de qualitat a 3,5€, e ben lo crompas, emai laidàs, perque de tot biais, los òmes, è, m'as compresa!
Pacha facha!
Me diguèt de causir tres numèros entre 11 e 20. Ja aquò, per ieu, es un bocinon complicat. Mas capitèri de ne li dire tres.
Primièra carta : la justícia.
Segonda carta : la temperància.
Me soveni pas quina carta ditz qué, mas a la gròssa, qu'èri a me pausar de questions (mas es pas un secret, de questions me'n pausi de longa!), que me caliá esperar e èsser pacienta.
Fins aquí, aquò m'agradava.
E puèi "justícia e temperància", aquò sona plan. Aquò sona coma de contra-pecats capitals e m'agrada d'èsser vertuosa (lo primièr que ritz serà escotelat!).
La tresena carta : lo penjat. A ben mèrda. Sona pas polit aquò. Sai pas ieu, auriái pogut tombar sus "angelòt", "bisounours", "èga que sauta", e ben non, Bodon spirit, tombi sul penjat. E aquí, m'explica que lo penjat trantalha, va d'un costat de l'autre, èra un pauc desgulassa son explicacion, e que ditz çò mème rapòrt a la paciéncia e l'espèra que las doas cartas precedentas. A ok. E qu'es un marrit signe per çò material.
Bon de tot biais, lo tresen numèro me calguèt soscar plan de temps per ne li trobar un, alara, benlèu qu'es pas tan vertat coma la rèsta!
- Correspond a la realitat?
- Òc!
E m'explica que fa aquò pel plaser, per sos amics mai que mai e que ara demanda a de desconeguts per veire se çò que ditz marcha, perque sos amics li dison totjorn de òc. E que vòl pas èsser pagat, mas cal quicòm en escambi... e coma li agradan las femnas, e ben demanda de veire lo sosten.
Te fau aquò d'un gèst femen.
E t'ausissi un "grmfñ" seguit d'un "Te pòdi tocar las popas tanben".
O sabiatz vosautres que te pòdon legir l'avenidor tanben en te paupant las popas?
2 comentaris
dimecres, 25 de desembre de 2013
Present nadalenc!
(soi fan fan fan d'aquel tipe! )
2 comentaris
dimarts, 24 de desembre de 2013
Minuta d'òdi nadalenc : que justícia siá facha
Quand serai dictatritz del mond, e ben lo mond que i penjan a son balcon un òme Nadal crompat a la Foirfouille, ieu los penjarai a son balcon.
E los penjarai amb sa guirlanda que parpadeja.
#nonnonnonalmarritgost!
E los penjarai amb sa guirlanda que parpadeja.
#nonnonnonalmarritgost!
3 comentaris
dilluns, 23 de desembre de 2013
Lectura nadalenca
Dins aqueste periòde nadalenc, soi a legir Le Successeur de Philippe Carrese ont conta la prediccion de Nostradamus facha realitat amb l'arribada d'Emmanuèl, filh del Cristo, e l'aparicion e l'evangèli que Lazèr escriguèt sus la barca entre Betelèm e lei Santas.
M'agrada l'escritura d'aquel tipe.
Amb totes los blasfèmis que i a tot lo long del libre, anarà dirècte cramar en infèrn e ieu lo seguirai de pròche de tant que m'escacalassi.
"Tous les mois, Monseigneur Résina, en string, passe sa nuit à mimer le chemin de croix, dix minutes par station. Mado en tenue légère fait semblant de le fouetter, ce qui le met en transe. Le cérémonial se termine après une orgie de pain azyme et de Sidi-Brahim aigre: le prélat va se coucher épuisé. Mado le recouvre avec une reproduction du Saint Suaire, le borde, l'embrasse sur le front et attend l'aube en faisant des réussites. Lorsqu'il se réveille, elle doit crier "miracle, miracle"... en courant dans toute la maison. Résina se rhabille, lui pose un doigt sur le front, lui dit : "Va, et ne me touche pas!"Mado s'en va discrètement de l'hôtel particulier et touche dix mille balles versées à sa banque deux jours plus tard. Tous les mois, son banquier pose un doigt sur le relevé de compte, et crie alors "miracle, miracle...". Mado lui répond "Va, et ne me gonfle plus!" Généralement, elle ajoute "Enculé!", ce qui n'est guère flatteur pour son banquier. Mais la belle Madoa une vieille rancoeur contre "ces maquereaux, ces branleurs qui se font du blé sur le dos des travailleurs manuels." Mado a une conception très prolétaire de son gagne-pain."
Le Successeur, Philippe Carrese, C.O.L, 1999
Ai ja parlat de Carrese quand legiguèri Enclave e quand passèri mas vacanças de Nadal amb sos libres. Soi fan fan fan!
0 comentaris
diumenge, 22 de desembre de 2013
La serendipitat
Ai aprés un mot : la serendipitat.
La serendipitat es lo fach de trobar quicòm quand èras a cercar quicòm mai.
E l'adjectiu es "serendipitin".
M'agrada, n'as plen la boca quand lo dises.
Sabi pas se capitarai de lo tornar plaçar dins la convèrsa...
Mas s'ensagi de lo tornar plaçar, aquò serà pas brica serendipitin coma biais!
La serendipitat es lo fach de trobar quicòm quand èras a cercar quicòm mai.
E l'adjectiu es "serendipitin".
M'agrada, n'as plen la boca quand lo dises.
Sabi pas se capitarai de lo tornar plaçar dins la convèrsa...
Mas s'ensagi de lo tornar plaçar, aquò serà pas brica serendipitin coma biais!
1 comentaris
dilluns, 16 de desembre de 2013
una nuèch coma tantas
Sus facebook, quauqu'un a escrich qu'aqueste ser seriá son primièr ser dins son ostal nòu.
Soi tornada vint e cinc enrè : a uèch ans, dins mon lièch, èra la darrièra nuèch dins l'ostal de totjorn abans d'anar dins l'ostal qu'avián crompat los parents.
Coma cada nuèch, èri desrevelhada e soscavi.
Aquel còp, soscavi a las nuèches dins l'ostal novèl amb la granda question : e se capiti pas d'i dormir dins aquel ostal, cossí farem?
Me prenguèt una ànsia gròssa gròssa a me demandar s'anavi capitar d'i dormir, e de qué se passariá se dormissiái pas, e quant de temps se pòt passar sens dormir e se fin finala, se jamai i podiái pas clucar, qué fariái, ne caliá parlar als parents o pas? Perqué l'ànsia èra que sabiái que poiriam pas mai i tornar a l'ostal ont èri a passar ma darrièra nuèch perque l'anavan destrusir a còps de bulldozer, e ont anar dormir se podiái pas dormir dins l'ostal novèl, è?
En mai d'aquò, mon paire s'èra enganat dins la tapissariá. Aviá pas remarcat qu'èra una tapissariá amb de dessenhs que los cal far pegar entre eles. Dessús i aviá de barcas e de palmièrs e mon paire aviá pas fach mèfi e las barcas las aviá pegadas a de fuèlhas de palmièr e d'unas fuèlhas de palmièr s'acabavan en barca. E ben ieu dins mon lièch de mon ostal vièlh me disiái que caliá èsser bravament con e sadic per imaginar un dessenh qu'es partejat entre dos rotlèus de papièr tapissariá e me demandavi s'aviái plan fach de causir aqueles palmièrs e aquelas barcas. E quant de temps m'anavan agradar? Mas finala m'agradava? E se m'agradava pas, cossí fariam?
Èra estada longassa aquela nuèch.
1 comentaris
dissabte, 14 de desembre de 2013
Arri !
Marie-Laure Durand explica fòrça plan çò que me pivelava dins aquesta vidèo.
Viratz e fasètz virar!
1 comentaris
dijous, 12 de desembre de 2013
Mòstra fotografica Chibanis
de fòtos plan polidas d'aquestas personas que d'unes an lèu fach de las voler fòrabandir...
0 comentaris
divendres, 6 de desembre de 2013
Sociolofia
Son rars los còps que te pòdes assetar dins lo tram clapassièr.
Es ben de se poder assetar, aital pòdes observar lo mond.
E aquí veses la femna d'en fàcia virar lo cap de tot costat.
Veses sa vesina fronzir las ussas puèi rafir lo nas.
Veses ton vesin d'esquèrra qu'agacha los pès del mond qu'acaban de montar per veire qual l'a esclafat l'estron.
Veses ta vesina d'en fàcia se clinar cap a sa vesina per la niflar de pròche.
Agachas la coregrafia de verificacion de sòlas.
Cadun que s'espia en sospechar l'autre d'èsser la pudesina.
O vos disi ieu, una lofa dins lo tram e es Guinhòl !
Es ben de se poder assetar, aital pòdes observar lo mond.
E aquí veses la femna d'en fàcia virar lo cap de tot costat.
Veses sa vesina fronzir las ussas puèi rafir lo nas.
Veses ton vesin d'esquèrra qu'agacha los pès del mond qu'acaban de montar per veire qual l'a esclafat l'estron.
Veses ta vesina d'en fàcia se clinar cap a sa vesina per la niflar de pròche.
Agachas la coregrafia de verificacion de sòlas.
Cadun que s'espia en sospechar l'autre d'èsser la pudesina.
O vos disi ieu, una lofa dins lo tram e es Guinhòl !
1 comentaris
dimecres, 4 de desembre de 2013
O Chaabi ben!
Midi Libre es una merdassa populista, mas de còps, i a d'articles interessants que te fan far de descubèrtas plan polidas. Uèi, un artista Djamel Djenidi que canta Brassens en arab e en francés sus de musica chaabi.
M'agraaaaaaada!
M'agraaaaaaada!
3 comentaris
diumenge, 1 de desembre de 2013
Bon anniversari Joan deu Peiroton
Uèi es l'anniversari dau Joan dau Peiroton!
Fa 60 ans.
Soi segura que ne fa una depression. Mandatz-li un pichòt mot :)
Bon anniversari mon vièlh!
Espèri que lo present que t'ai mandat t'agradarà :)
1 comentaris
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
Partit ben disputat pera U.E. Bossòst en Villeneuve de Riviere. Era actuacion enes moments finaus der arbitre impedic ath equip aranés d’empatar eth partit.
Ena prumera mietat era U.E. Bossòst s’adalantèc en marcador en ua rematada de cap d’Ignasi dempús d’un bon centro d’Ivan. Eth Villeneuve de Riviere artenhíe er empat dempús d’un lançament de cornér que Tomy remataue tot solet a gol. Damb 1-1 s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat non iauèc guaire ocasions de gol. Eth Villeneuve sajaue de trèir profit des cornèrs més era defensa aranesa estèc milhor qu’ena prumera mietat. Era U.E. Bossòst auèc bones oportunitats enes lançaments de fautes de Felipe e Alex que passauem a toca deth garròt. En ua bona arribada de Hector non aprofiterem ben era jogada. Tamben Mutu damb era sua cama esquerra auèc ua bona ocasión. Iauèc aua queijuda de Paba laguens der àrea a on siguet entrat per darrèr peth defensa francés en ua clara fauta en que se fiulèc fauta en atac ( açò semble basket). Ena menuta finau er arbitre s’inventèc ua fauta ath costat der àrea deth Bossòst que shutada per Cayuela siguèc eth 2-1 resultat ath finau deth partit.
Ath finau derròta, en ues circunstàncies que ja portam dus partits damb arbitratges fòrça dolenti entà nosati; non se mesurer çò de madeish as dus equips e cada viatge quedem menos partits entà obtier era salvacion. De totes maneres encara depenem de nosati e luitaram enquiath finau. Importants es dus partits ara seguida que jogam en casa.
Demoram eth suport incondicionau dera nòsta aficion enes dus darrèr partits dera sason que jogam en nòste terren.
Eth pròplèu partit jogam en Bossòst, contra er equip deth F.C. Mabroc dissabte 21 d’abriu tàs 18 :00 ores.
Villeneuve de Riviere: Smara, Tant, Marsan, Ikkne, Cayuela, Moreno, Delai, Rigaut, Esparbes, Lamptech, Tomy. Remplaçants :Cappe, Tibe, Villemur.
Trainer : Saforcada Pierre.
Tarjetes auriòles : Moreno(65’), Tomy(80’)
U.E. Bossòst: Monchi, Hector, Jose Ramon, Felipe, Xavi, Gachi, Álex, Ignasi, Paba, Miguel e Iván. Remplaçants: Paul, Salva e Mutu.
Trainer: Adrian.
Tarjetes auriòles :Alex(22’), Ignasi (54’), Gachi (88’), Felipe (90’).
Gol : 0-1 Ignasi (25’), 1-1 Tomy (40’), 2-1 Cayuela (90’).
Arbitre : Magne Bertrand.


text:
Levat d’aquelei de
sclaracions de salariats, que segur pòdon mòstrar l’ample dau fenomèn, l’estatistica nos ramenta que seissanta sieis dau cent (66% ) dei malautias professionalas en Paca entre 2005 e 2008 son de TMS, valent a dire que i a 8000 trebles reconeissuts dins aquelei quatre ans, e que son premier lei fremas au trabalh que n’en son pertocadas.
E per aquelei, que de
sclaran una « penibilitat au trabalh, la proporcion créis ambe lo temps » ditz l’estudi. Dau mai passa lo temps, dau mai n’an son gonfle! En francés se podriá dire que n’an plen l’esquina...o pusleu plen lei dets, tant en veritat la malautiá toca lei bots ; çò qu’es subretot verai dins lei mestiers dau comerci de gros magasins, onte se debana lo chaple dei mans de caissieras.
Ges de suspresas, son lei obriers lei premiers pertocats : cinquanta vuech e nòu dau cent (58,9%) dei
s de sclaracions d’aquelei que dison son trabalh penós. Es segur ben mai que lei trabalhaires intelectuaus e lei decidaires deis entrepresas : son detz e set e un dau cent (17,1%).
La recerca de productivitat agrava lo fenomèn, pensa Pèire Verger, lo director adjonch de l’ORS. “Anèm mai cap au flux tesat, la cadena de produccion automatisada, e l’organisacion dau trabalh generan una ansiá qu’acréis encara la penibilitat. Coma evoluiràn aqueleis estatisticas ambe lo reculament dau temps de la retirada?” Benleu que le melhoraràn pas, se pòt imaginar.
E encara, lei professionaus de la santat se pensan qu’aquelei de
sclaracions de TMS son en fach sota declaradas. Es que desclarar una malautiá professionala obliga un patron de far trabalhar son emplegat sus un autra pòste. Mai dins la pichona entrepresa aquò’s rarament possible. “La soleta salida es la màger part dau temps es lo licenciament” sotalinha senher Vergier.


text:
Aquel dimenge 27 de novembre, vos cantarem una istòria d’un temps que las bèstias, e mai l’aucelilha, parlavan la pus polida de las lengas dels òmes; l’istòria d’una qu’èra sortida de Sant-Bausèli, qu’òm i disiá Gustina e qu’anèt veire l’Enfanton. E per non languir lòng dau camin, que Vendargues es a petelega de Betelèm, vos direm los Nadalets que canturlejava la Gustina, aquel dau Poget o l’autre, que nos ven de la montanha negra e que s’acompanha de la bodega; vos direm tanben los pastres, las pastretas que ie portavan solaç: aqueles que descendián de Lodèva, los pastorèls de Provença qu’a dicha d’arpatejar, arpatejas qu’arpatejaràs, decidiguèron d’i anar cotria amb ela e lo trin d’aqueles tres grands reis amb quals tirèron un tròç dau grand camin.
Vos direm coma bufava, entre los euses garruts, la fresca trasmontana, sus lo còp de mièjanuòch…
Venètz se volètz ausir una novèla; vos contarem, saique a nòstre biais, la naissença dau Crist. Mas chut, chut, chut…
La còla cantaira.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dissabte, 8 de juliol de 2017
Atge, un mot pro atjat.
'Etat' (fòrma gascona e varianta de edat qui trobam autanplan en la poesia deus trobadors) e adge que comparteishen la medisha etimologia, lo mot latin aetatem. En vielh francés, lo mot que vadó, d'ua mòda regulara, aé, eé (ved. aquiu). En la cançon de Rotlan (an 1100), aqueste mot aé, eé, qu'ei emplegat en concurrencia dab un aute mot qui representa l'occuréncia mei anciana deu mot 'âge' en francés devath la fòrma estranha d''edage'.
Se Deus çò dunet que jo de la repaire,
Jo t'en muvra un si gran contraire,
Ki durerat a trestut tun edage.
La dentau sonòra deu mot 'edage' que suggereish un prèst occitan en francés (*edatge).
Dejà en 1180, lo noste mot qu'ei atestat en francés devath la fòrma aage, qui sembla ua fòrma afrancesada de 'edage' per cambiament deu (faus) radicau deu mot occitan 'edat' dab lo deu son equivalent francés 'aé'. Ed at -> ed age A é -> a age.
Lo mot francés 'aage' qu'estó manlhevat en occitan trobadorenc (atge) en concurréncia dab 'edat /etat' e, ce'm crei jo, en substitucion d'aqueste mot ipotetic 'edatge' prestat au francés.
En gascon, lo mot 'eatge', supausadament d'origina francesa, qu'ei atestat dejà en 1256 (Man. Fronsac). L'atestacion de ce mot n'ei pas significativament mei tardiva que la deu mot genuinament gascon etad (1253). 'Atge' e adge qu'apareishen en 1273 (DAG vol. 13, p. 962).
En gascon medievau, que i trobam plan lo mot 'etat' (dab la dentau intervocalica shorda) grafiat etad, hetad e a còps, per confusion, 'estad' e 'estat' (estat):
Aubiac, 1251: …entro que la dita na Grazida, sa filha natural, sia d-etad de marid.
Casteljaloux, 1262: …la quoal no vulh prenga marit, ne sie maridade, entro que sie de hetad matrimonial.
etc. cf. Dictionnaire onomasiologique de l'ancien gascon Fasc. 19 p. 1483.
Uei lo dia tant 'aé/eé' en francés com 'edat, etat' en occitan que son estats espudits per 'âge, atge'.
Dongas, com resumit, que podem supausar lo mot francés 'âge' qu'ei un occitanisme, prumèr com prèst dirècte (edage, en 1100) puish, pro rapidament, lo mot qu'estó afrancesat en 'aage' (prumèra atestacion en 1180). Lo mot francés qu'estó incorporat en los lexics trobadorencs (atge) e gascon (atge, adge) en concurréncia dab edat, etat e possiblament en substitucion d'aqueste mot 'edatge' prestat au francés.
Dongas, meilèu qu'un simple francisme en occitan, que s'agiré en realitat deu resultat d'un anar e tornar, ce'm sembla. Lo francisme que i ei, totun, a la basa, que repausa sus un occitanisme en francés.


text:
Li a encara tres mes, lo Parlament Catalan aviá una majoritat de deputats republicans, e après l’escrutinh dau 21 de decembre, l’a sempre. Era de 47,5% dei votz, e l’es encara.
L’anti-republicanisme èra d’aperaquí 40% e l’es encara, mai am’una redistribucien : a drecha, lo Partit Popular de Xavier Albiol a fondut, e sei votz son anadas engraissar la formacion d’ultra-drecha Ciutadans.
Lo PSC, lei socialistas catalans, an segur jogat sa particien, e an poscut ganhar un pichon sèti, pas mai. Son pas lei favorits d’aquelei que vòlon d’una Catalonha sempre espanhòla.
E leis alternatius, amics de Monsur Mélanchon en França, Podem, que se disián per l’eleccien "Catalonha en Comú" acampan
encara mens de sètis qu’aperavans.
La soleta vertadiera noveutat, es que la participacien a la votacien, a passat de 75 a quasi 83% dei electors. Es aquí la vertadiera noveutat, lo fach que marca aquela eleccien que lei Republicans ne’n volián pas, e qu’an ganhat. Lo monde en Catalonha se preocupa deis elecciens coma degun
en Euròpa.
Es aquò que nos fau vèire. Lo monde en Catalonha, la democracia sabon ce qu’es. Un Macron elegit finalament amé 23% e un Rajoy amé 24% (am’una partida en frauda), o una Merkel amé 30% en Euròpa, veson benlèu pas d’un agach seren aqueu ponch sus la carta, onte se tracta de considerar que la democracia es LO sistèma.
Vaquí un país onte la mitat de la populacien saup s’entendre sus un projèct de societat, despuei l’extrèma gaucha fins qu’au centre-drech. Es benlèu aquò que deuriá esclairar nòstrei formaciens politicas, e faire tremolar leis oligarchias que vòlon menar lo ciutadan per lo nas.
Es benlèu per aquò que lei governaments dei democracias d’Euròpa afectan de crèire que ce que se debana de l’autre costat dei Pireneus, es afaire de l’Estat espanhòu. Daumatge se, ailà, es un eiretier dau Franquisme que fa l’empèri,
amé, es verai, la complicitat dau Partit Socialista.
Es benlèu per aquò, franc de
la fraternitat qu’acampa despuei de temps Provençaus e Catalans, que nosautres deuriam se preocupar seriosament de ce que se debana entre Tarragòna e Vielha : es aquí que lo monde democrata dau siècle XXI en Euròpa dona son vertadier sens au concèpt de democracia.
Que siegue druda, e nos esclaire coma un fare, dins la nuech de la crisi politica de tot un continent.


text:
14/11/2013
"Lo milhàs de la paubra Enrieta" per Jean-Pierre Durieux
Voici la contribution d'un élève de l'atelier d'occitan de Jamme Surpas a Vanxeins ...Qui nous donne à l'occasion la recette du "milhàs a la citrolha". Bona legida e bon apetis!
°°
I a quaranta ans de quò, quoras i'era mainatge e que n'i aviá pas escòla, seguiá a mon pair au trabalh de la vinha. Quand trabalhavam sus la paça dau vilatjon la Fonestalva, dins lo ranvers de Brajairac, quò n'era pas rare, en automna, que la paubra Enrieta nos interpelés de la riba de la vinha per nos perpausar de son milhàs a la citrolha !
« Minjariatz ben,'autres, un bocin de milhàs, queraque ?"
La paubra Enrieta e son Alberic eran vinhairons a la retirada. Eu,era un òme grand, plan espatlut, 'bilhat d'un pantalon emb bretelas, lo beret vissat sus lo cap, a sos pés daus grands esclòps ; ela femneta redonda, 'bilhada d'un davantau gris, 'la quitava gaire lo canton ente cueisiá la minjalha de las oras de temps. 'La nos copava un bocin de milhàs dins la tortiera enquera chauda, tornava far lo service e puei zo faliá tot 'chabar ! En tot davalar vers la maijon, quò pesava bra'ment sus l'estomac, mon pair bufava coma un buòu, coma si lo milhàs pesuc aviá prés de la plaça dins sos paumons !
E uei enquera quand nos reünissem en familha nos sovenem dau tradicionau milhàs a la citrolha, nos sovenem dau famos milhàs de l'Enrietan que v'autres ne' n podetz segre la recepta quí-dejós :
- far cueire 1 Kg de citrolha dau país dins de l'aiga salada e plan eissurir
- boirar la citrolha emb de la farina de blat sepanha ('viron 100 grammas)
- 150 g. de sucre
- 'viron un gòt de lach
- far cueire tot-suau au fuòc de lenha dins una tortiera quauquas oras de temps sus un tapís de brasa
Bon apetís !
Jean-Pierre Durieux , esleva au talhier d'occitan de Vancens en Perigòrd
11/11/2013
Responsa à "Lo sannhapòrc" de Nadau Rebeyrol
Le texte de Nadau Rebeyrol a ravivé des souvenirs chez Annia, du cours de l'UTL de Bergerac de Jean-Claude Dugros...
°°
Monsur Nadau Rebeyrol
Mercés per vòstre raconte talament vertadièr. De vièlhs sovenirs de cinquanta annadas me tòrnan en memòria. Los vos conti tot en pagalha e vos balhi mos sentiments.
Quand veguèri per lo primièr còp aquesta " tuariá" (excusatz lo tèrme, mas per ieu èra lo cas), foguèri tota esfodida per lo ceremonial d'aquela jornada.
Ieu, filha de la vila, jamai aviái ajudat per un tal trabalh. La descripcion que fasètz sul la preparacion, lo debanament d'aquela operacion es identica a la qu’anavi viure.
E, ausissi encara lo crit del tesson, aquel crit indescriptible quand òm lo sortiguèt de son parc per lo menar vèrs lo luòc de son suplici.
Foguèt orrible. Çò que se passa aprep, lo contatz fòrça plan.
Penduda a la còrda estacada a la trunça de l’engard, per la paubra bèstia, tuada, espeunada, e descopada, la messa granda èra dicha.
Mas aprèp, a ! aprèp aquò’s la jòia, aquò's lo convivent temps, lo moment de l'amistat, del partatge, de la solidaritat e de la simplicitat. Tot aquel monde, familha, amics, vesins, dins los rires, las cançons, las istòrias dròlas e la bon'umor e en parlar una mesma lenga que ieu compreniái pas, « lo patois » (disèm uei l'occitan), s'assietèron a la taula per manjar los pastís, los gratons, las grasilhas e lo famós « jimbora », la sopa del bodin.
Uei, òm tua pus lo tesson coma autres còps mas nos podèm dire que de tals moments de convivialitat et de solidaritat existan encara ? E mai se los temps an cambiat, aquels moments son aquí ; las reünions de quartier o las ajudas de las associacions caritativas. Mas lo principal es pas d'èstre en acòrd emb nòstras valors, nòstra cultura, nòstra identitat talas que los ancians nos los inculcadas ?
Amistats a tots e a totas.
Vos dirai que ieu tanben, seguissi los cors d'occitan de Joan-Claudi Dugros a Brageirac e es la seconda annada.
Annia
31/10/2013
"Lo sannhapòrc" per Nadau Rebeyrol
Voici une contribution émise par Nadau Rebeyrol, l'un des élèves du cours pour adultes de Mussidan animé par Jean-Claude Dugros. A cette occasion, nous créons une nouvelle rubrique sur ce blog présentant les créations des 31 ateliers d'occitan pour adultes en Dordogne.
°°
Quo era lo mes de decembre, la setmana avant Nadau. Chas Casqueta decideren de tuar la treuia, la luna lo permetiá.
Faugut avertir los vesins, daus òmes solides, car deviá far dins los dos cents quilòs.
‘Neren querre en prumier lo tuaire Lacour ; per la tuar es abituat e zo ‘dòba ben.
Madama Barricon per ‘massar lo sang e son òme mai los autres tau que Rasteu, Culòta, Piau, e lo Barbut.
Lo jorn arribet e tot queu monde apres aver cassat la crota decideren de passar au sannhapòrc, chascun a prendre sa plaça.
Fauguet preparar lo banc. Doas gròssas buschas, l’eschala, la pòrta de l’estable qu’era voidat dessús. Quo es lo Barbut que rentret dins l’estable per la ‘trapar au nas emb-d’una còrda e la surtir defòra, e la menar sus lo banc aveque l’aida de Piau e los autres. Un còp ben tengut Lacour aveque son coteu sannha la treuia, Madame Barricon fasiá son trabalh.
Vos dise pas, queu paubre animau credava que los vesins se disián : que se passa chas Casqueta ? deu tuar un pòrc.
Tot era suau, d’un còp ne’n passa una secoduda. Veiquí que la treuia tomba dau banc e tot queu monde, Lacour de ventre, Piau de cuòl, Barricou a rodelar, au passatge ‘massa Rasteu d’eschina, Casqueta de testa, Culòta dins la fanha, Madama Barricon, lo Barbut plen de sang.
Tots se torneren ‘massar mai la trueia.
Fau totjorn se tener sus sas gardas quand sannhatz lo pòrc.
Nadau, lo 19/09/2013


text:
Montrichard
Montrichard es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna al bòrd del Doncas que dintre Tors e Vierzon. Païsatge mixte : vignobles, bòsc, ramaderia e céréales. #Veire dintre d'autras del torisme dins la zòna dels castèls de la Loire : a mens d'Unitat|20|km {{}} de Chenonceaux, Amboise, Montpoupon, Valençay e Chaumont. Vallée Plana del Doncas qu'al sud, serral calcaire (tuf) al nòrd, amb abitats troglodytiques especifica de la region Centri, dels soscaves a vin e champignonnières.
Commune au bord du Cher entre Tours et Vierzon. Paysage mixte : vignobles, bois, élevage et céréales. Vit entre autres du tourisme dans la zone des châteaux de la Loire : à moins de 20 km de Chenonceaux, Amboise, Montpoupon, Valençay et Chaumont. Vallée plate du Cher au sud, coteau calcaire (tuf) au nord, avec des habitats troglodytiques spécifiques de la région Centre, des caves à vin et champignonnières.
Istòria[modificar | modificar la font]
Particularité : Se pronóncia « LO MIEU-TRI-CHARD » [mɔ̃'te ʀeʃɑʀ] e pas « LA MIÁT-RIGUDA-CHARD » [mɔ̃ʀeʃɑʀ].
Lo sieu donjon cairat testifica la preséncia d'un castèl de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, #que lo bastiment n'a concedit al comte de Anjau Foulques Nerra. Divèrses ostals a colombages son presents dins aquela vila.
Particularité : on prononce « MON-TRI-CHARD » [mɔ̃tʀiʃɑʀ] et non pas « MONT-RI-CHARD » [mɔ̃ʀiʃɑʀ].
Son donjon carré atteste la présence d'un château du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, dont la construction est accordée au comte d'Anjou Foulques Nerra. Plusieurs maisons à colombages sont présentes dans cette ville.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Lo Professor Challenger, scientific renommat, e Malone, son jòune amic jornalista, son mandats per McArdle, director de la Gazette, a l'endavant d'un inventor per li escriure un rapòrt argumentat sus la valor de sa descobèrta.
Extrach :
"I a un sénher leton que li dison Theodore Nemor que viu a White Friars Mansions, Hampstead, e que pretend qu'a inventada una maquina d'una natura vertadièrament extraordinària, que poiriá desintegrar quin objècte que siá situat dins son esfèra d'influéncia. La matièra se dissòlv e torna a sa condicion atomica o moleculara; e òm la pòt tornar assemblar en inversant lo procèssus. Per extravagantas qu'aquelas assercions parescan, i a de pròvas seriosas qu'an de fondaments, e qu'aquel òme, per còp d'astre, a descobèrt un fenomèn remarcable.
Fa pas besonh que vos espepidone çò de revolucionari dins una invention atal, nimai son potencial extraordinari coma arma de guèrra. Una fòrça que poiriá desintegrar un coirassat, o transformar un batalhon, foguèsse pas que per un brieu, en colleccion d'atòms, permetriá de senhorejar dins lo mond. "
Date de parution
16/09/2015


text:
16/07/2014
Sovenirs de las minas de Mèrla, après la guèrra de 40 (segonda partida)
Seguida del texte de Paulette André de l'ASCO.
Per veire la prumiera partida clicar qui : Sovenirs minas Merlà partida1
Endonc, n'i a, pel país que volián pas de las minas, e i aviá los autres... plan urós d'aver de trabalh per qu'un pauc d'argent dintrèsse a l'ostal. Nosautres, nos caliá viure tota una annada amb nonmas l'argent del tabat, e quò fasiá pas belcòp... Mon paire èra susvelhant dins las minas. Coma aviá dos dròlles en 1942 e un tresen en 43, partiguèt pas al front, mas foguèt requisicionat per las minas. D'autres òmes anèron dins las minas, puslèu que de partir en Alemanha per lo STO. Los que partiguèron èran mal vists pel monde...
Çò que demorèt mai que mai après la guèrra e après las minas de carbon, qu'èra lo bistròt del Mèrla Blanc, amb la patrona, la "Rastoèna" ! Quò's estranh, mas ai pas cap de sovenir de coma èra fisicament aquela dòna ! Çò que demòra dins ma memòria, quò's l'ambiança d'aquel luòc ! Me sei entresenhada auprès dels ancians. Qu'un èra aquela dòna, e perqué portava aquel chafre ? Èra la veusa d'un nommat Maionada, defuntat a la guèrra de 14. Son òme li daissava una drolleta de 15 mes. Après, marridèt lo sénher Martagota, que lo chafre èra "Rastoin". Aquel òme sabiá pas legir, mas per comptar los sòus, qu'èra pas un afar, e un sòu quò's un sòu ! Dit d'un autre biais èra un pauc "rat" ! D'aquí seriá vengut son chafre de "Rastoin" ! Pr'aquò, èra pas un maissant òme e sabiá pagar son torn quand zo caliá ! E de segur, la dòna Bèrta Maionada, sa femna venguèt la "Rastoèna". Mas, ela, èra pas avariciosa, e plan sovent, los jòines qu'avián pas tròp de sòus podián beure a gratís. Sabiá menar son bistròt e atirar los jòines que venián amb lor monde. Las gens venián de pertot, de Belvès, de Siorac, de Sant-Cibran, de la Capèla, de Castelnaud... tot aquò fach a pè o a biciclèta. M'an dit que la Bèrta èra pichoneta, un pauc cropuda amb un polit coconhon sul cap. Menava pas bruch, mas sabiá menar son òme e son afar, lo bistròt !
Se per cas passatz per Mèrla, veiretz un ostal amb "le merle blanc" escrit sus la paret... Lo bistròt de la Bèrta, quò's pas aquel ostal mas lo que se tròba en-dessús, rasís l'entrada de la mina. I aviá d'escalièrs per dintrar chas la "Rastoèna", e per arribar dins las salas del bar (n'i aviá dos, de cada costat de la cosina) caliá passar per la cosina amb lo canton. De mai, plan sovent, la practica èra servida aquí, dins la quita cosina ! La "Rastoèna" serviá, l'òme anava a la cava quèrre lo vin ! Qu'èra una mestressa femna ! Quand zo caliá, fasiá a minjar pel monde. Ò, pas de plats fins coma ara ! Qu'èra la sopa trempada amb lo chabròl, de bons pastís de rits, de civets de lèbre, de talhons de tesson, tot aquò cuèch dins los topins o las tortièras sul fuèc dins lo canton ! Lo vin veniá del barricon. Lo monde bevián pas lo vin vièlh a tira-larigòt coma ara ! I aviá tanben lo riquiquí e lo pernòd-maison.
Mas lo Mèrla blanc", qu'èra pas solament un bistròt ! I aviá lo bal ! D'aquel temps, i aviá pas de dimenjada, mas la jornada del dimenc èra sacrada. Lo monde prenián de bon temps, e chas la "Rastoèna", i aviá bal cada dimenc ! A un cap de la sala de dansar se trobava un empont amb lo musicaire e la cantaira. De còps que i a, las dròllas preparavan de la pasta a crespas o per las gaufras, e amb la "Rastoèna" fasián còire las crespas o las gaufras. Tot lo monde minjava e la "Rastoèna" oblidava pas de pagar son torn ! A l'entorn de la sala se trobavan de bancs per s'assetar e maires e mametas mancavan pas de s'i botar per susvelhar las dròllas. Caliá pas que los dròlles las tenguèsson sarradas de tròp près ! Sus l'empont, lo Gilbèrt jogava de l'acordeon e la Cristiana cantava las cançons a la mòda ! "Que sera, sera..." Me rapèli plan enguèra aquela cançon ! E me tòrni veire, lo diluns de matin, anant a l'escòla, cantant iò tanben "que sera, sera..." tot en córrer pels camins ! Lo Gilbèrt e la Cristiana èran amorós, mas a l'Elisa, la maire de la Cristiana, quò li desagradava mai que mai ! Sabi pas perqué ! Pr'aquò me sembla que lo Gilbèrt èra un crane dròlle ! La Cristiana portava de raubas larjas, de colors vivas, sovent jaunas e rojas, amb de volants e de dentelas, e tot en cantant, de còps, se botava a dansar, e virava e virava, e quò fasiá de fregaments embelinaires... La Cristiana èra un bric redondeta mas plan bravòta amb sus pials boclats... E fasiá de sorires amorós a son Gilbèrt... Mas un jorn, l'Elisa faguèt partir sa filha a París per trabalhar amb l'ainada. Dos o tres mes mai tard, la Cristiana tornèt al país, tota pimponada e pinturlurada coma una domaisèla de la vila... E çò pièger, parlava ponchut ! Lo paure Gilbèrt se'n remetèt pas, en mai que la Cristiana voliá pus d'el. Ara, èra pas pro crana per ela ! Sentiá l'estable, la vaca e la tèrra ! D'aquel temps, montaviam a París ! Qu'èra una mena d'ascencion sociala ! Alai, tot èra fin e distinguit ! A Cladech, lo monde vivián coma a l'Edad Mejana !
Los jorns de bal, los òmes que volián pas dansar, jogavan a las cartas dins las salas del bar. Jogavan a la manilha o a la manilha coinçada. L'òme de la "Rastoèna" jogava amb la practica. La Bèrta, ela, aviá pro a far a servir e veire qu'a cadun li manquèsse pas res.
De la "Rastoèna", tot lo monde a gardat lo sovenir d'una femna brava e plan genta que ganhava la simpatia de tot lo monde...Chas ela, i aviá tota una vida calorosa, gaujosa, ont per un moment lo monde se pausavan del trabalh dur de l'epòca ! Coneguèri aquesta vida del temps de la "Rastoèna" fins a 1957-58. En 58, tot cambièt ! Lo malur nos tombèt sus l'ostal e tot foguèt acabat per nosautres !
Paulette, a Cladech, lo 12 de decembre de 2013
Les commentaires sont fermés.


text:
Pelican
Los pelicans (Pelecanidae) son una familha d'aucèls pelicaniformas formada per un unic genre, Pelecanus, que compren uèit espècias. An una bòça caracteristica sus lo bèc, ont recuèlhon e emmagazinan los peisses mentre caçan. Sos peses son membranats.
Los pelicans son gregaris e nisan en colonias: lo mascle balha lo material e la femèla balha una estructura simpla. Los cobles son monagams pendent cada sason d'apariament, mas solament al bòrd de la zòna de nidificacion.
Taxonomia del grop[modificar | modificar la font]
- Genre Pelecanus:
- Pelecanus occidentalis
- Pelican del Pero, Pelecanus thagus
- Pelecanus erythrorhynchos
- Pelican vulgar, Pelecanus onocrotalus
- Pelican cresp, Pelecanus crispus
- Pelican ròsa, Pelecanus rufescens
- Pelecanus philippensis
- Pelican australian, Pelecanus conspicillatus
Lo pelican dins la cultura[modificar | modificar la font]
Lo pelican venguèt un simbòl de l'Eucaristia a l'Edat Mejana, las legendas disián que se sacrificavan e donavan sa pròpria carn a sos pichons per qu'aguèsson pas talent se mancava d'aliment. Per aquel motiu los pelicans apareisson dins fòrça veirials e esculturas gotics, sobretot dins lo nòrd d'Euròpa, e son lo senhal del servici irlandés de transfusions.