text:
http://www.dailymotion.com/video/x9fk44_rps-europeennes-2009_news
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Europencas de dimentge
Aller à la page : 1, 2, 3
1 Europencas de dimentge le Mar 2 Juin - 19:27
LaurençD
Occitan Warrior
http://www.dailymotion.com/video/x9fk44_rps-europeennes-2009_news
_________________
http://lacabraelolop.canalblog.com/
31 Re: Europencas de dimentge le Mer 10 Juin - 10:26
Zengi
Trobador !!
Qu'èi 4 o 5 amics de Pau que sei qu'an votat per EHA, e sus las chifras oficiau, n'i a pas qu' UA votz de comptabilizada sus la comuna."ua votz qui ei pas estada comptada"
de perqué ?
Medisha causa aparentament en Dordonha.
Jo quan soi anat votar, qu'èi demandat se mon bulletin èra valedèr, qu'an aperat a la mairia, qui a aperat a la prefectura, com per asar qu'èra lo son exemple de bulletin telecargadèr sus internèt qu'avon pas ..
Fin finala, qu'an donc devut decidit que se podèva votar per EHA sonque en Pais Vasco, mentre que la lista ei inscriuta dens la grana circonscripcion Sud Oèst.
Beròja democracia, un còp mei.
32 Re: Europencas de dimentge le Mer 10 Juin - 10:55
Mertyl
Occitan Warrior
33 Re: Europencas de dimentge le Mer 10 Juin - 11:13
fredoc
Occitan Warrior
Arf a écrit:
tot simplament per'mor qu'eths joens i eras classas popularas se son massivament abstienuts !
Plan segur, los joens e los praubes que vòtan tots a esquèrra. Qu'ei causa coneguda.
Au contra, que son sonque los vielhs e rics qui vòtan a dreta.
N'ei pas mei Euròpa, que son los Estats-Units : 2 partits, 2 biais de pensar, 2 classas sociaus.
:uelhscel:Cò qui ne cau pas léger !!!
_________________
Ací qu'ei l'alh ! ce disè la ceba. / Amic de cadun, amic de degun.
"La vida es una tombola", Manu Chao.
34 Re: Europencas de dimentge le Mer 10 Juin - 11:46
Arf
Occitan Warrior
fredoc a écrit:
Plan segur, los joens e los praubes que vòtan tots a esquèrra. Qu'ei causa coneguda.
Au contra, que son sonque los vielhs e rics qui vòtan a dreta.
Que desformas volontariament eth men perpaus. Atau qu'ei aisit de discreditar ua posicion.
Enquistas, sondatges i estudis qu'amuishan qu'eths joens an meileu tendencia a votar a esquerra, i eths vielhs meileu a dreta. Ne sembla pas estar ua question d'atge mes meileu d'apartiença sociau.
Eras medishas enquistas qu'amuishan, shens suspresa donc, qu'eths rics votan majoritariament a dreta. Co qui ei mes estonant, mes qui's pot explicar, qu'ei qu'ua bona part deras classas sociaus popularas an leishat desempuish un vintenat d'annadas era esquerra enta votar ara dreta extrema, i ara eleccion presidenciau passada, enta NS, qui a sabut captar aqueth electorat.
Quauques ligams :
http://www.lexpress.fr/informations/les-vieux-donnent-de-la-voix_647859.html
http://74.125.77.132/search?q=cache:BepLXwYtlmQJ:elections.france2.fr/presidentielles/2007/26700452-fr.php+les+jeunes+votent+majoritairement+%C3%A0+gauche&cd=9&hl=fr&ct=clnk&gl=fr
35 Re: Europencas de dimentge le Mer 10 Juin - 13:19
Zengi
Trobador !!
Òc segur qu'ei grèu. Mes pensi francament que la comuna se'n fot, shens parlar de Sud Ouest o La Repugnante ..Es grèu çò que dises, ne deuriás parlar amb la
comuna o contactar un jornal local per parlar d'aquò qu'es segon ieu
quicòm de fòrça grèu..
36 Re: Europencas de dimentge le Mer 10 Juin - 13:22
fredoc
Occitan Warrior
Arf a écrit:fredoc a écrit:
Plan segur, los joens e los praubes que vòtan tots a esquèrra. Qu'ei causa coneguda.
Au contra, que son sonque los vielhs e rics qui vòtan a dreta.
Que desformas volontariament eth men perpaus. Atau qu'ei aisit de discreditar ua posicion.
Enquistas, sondatges i estudis qu'amuishan qu'eths joens an meileu tendencia a votar a esquerra, i eths vielhs meileu a dreta. Ne sembla pas estar ua question d'atge mes meileu d'apartiença sociau.
Eras medishas enquistas qu'amuishan, shens suspresa donc, qu'eths rics votan majoritariament a dreta. Co qui ei mes estonant, mes qui's pot explicar, qu'ei qu'ua bona part deras classas sociaus popularas an leishat desempuish un vintenat d'annadas era esquerra enta votar ara dreta extrema, i ara eleccion presidenciau passada, enta NS, qui a sabut captar aqueth electorat.
Quauques ligams :
http://www.lexpress.fr/informations/les-vieux-donnent-de-la-voix_647859.html
http://74.125.77.132/search?q=cache:BepLXwYtlmQJ:elections.france2.fr/presidentielles/2007/26700452-fr.php+les+jeunes+votent+majoritairement+%C3%A0+gauche&cd=9&hl=fr&ct=clnk&gl=fr
D'abòrd, n'èi pas cambiat los tons mots, que'us èi copiats. Libre qu'ès d'afirmar que ne'us as pas dits .
Dusau, ne podem pas har d'ua tendéncia ua vertat absoluda. Donc ne podem pas afirmar que si l'UMP arriba en cap qu'ei per'mor los joens o los praubes n'an pas votat. E que pensi tanben que las classas popularas (segon los sondadges) avèvan votat entà Chirac en 97. De verificar.
_________________
Ací qu'ei l'alh ! ce disè la ceba. / Amic de cadun, amic de degun.
"La vida es una tombola", Manu Chao.
37 Re: Europencas de dimentge le Mer 10 Juin - 13:27
fredoc
Occitan Warrior
Matieu a écrit:Tot depen de çò qu'aperan "esquèrra"
E joen, e vielh e ric e praube...
Ne m'agrada pas briga la categorizacion sistematica e las vertats absoludas qui ensajan de nos har créder los sondadges e los mèdias.
Arren n'ei definitiu, lo monde que cambia a contunhar. Cò de vertat un dia qu'ei faus l'endedia.
Alavetz quan legi o enteni "la dreta qu'a ganhat per'mor d'aquò..." o " la gaucha qu'a pergut per'mor de las abstencions..." que'm hè cagar.
_________________
Ací qu'ei l'alh ! ce disè la ceba. / Amic de cadun, amic de degun.
"La vida es una tombola", Manu Chao.
38 Re: Europencas de dimentge le Mer 10 Juin - 15:32
Cyril06
Occitan Warrior
Arf a écrit:+ 1jfrieux a écrit:Alara, si lo Parlament a pas tròp de poder, es lo sol organ democratic ; e los moments de se faire ausir son escàs
Que pensi qu'un parlament majoritariament d'esquerra que podere, en ua certa mesura, har contrapes ara politica ultraliberau miata per executiu europeu. Qu'ei totun un comble qu'ath moment qui vedem tots, dab era crisi, eras consequencias catastroficas d'aquera politica ultraliberau,
Non discuti pas manco de cen qu'es per ieu una trompería manifèsta! Lo Parlamant n'a pas manco de poder: qu'es aquesta sistèma don lu euròdeputats non poadon prepauar de leis e directivas??? Imaginatz un còup se en França lu deputats de l'Assemblada non auguesson lu poder de prepauar un projèct de lei e se siguesse solament quaucu comissaris - non eliejuts au sufratge universau - qu'auguesson aquesta prerogativa...
Tota l'estructura de l'Union Europenca non es democratica! Qu decida dei grandi orientacions? Lo Conselh, que compòson lu governaments e caps d'estats dei 27 país membres. De segur, dirètz que son eliejuts dau pòble, mas lo pòble a votat per lu sieu programas nacionals, e non europencs! De mai, en politica estrangièra e europenca, lu doi candidats de 2007 Sarko(llabo) e Sego(go) avíon lu memes ponchs de vist brusselés e atlantistas.
Doncas, quand li aurà dei eleccions per chausir lu membres dau Conselh e de la Comission, si porrà parlar de democratia dins l'UE. Ma malurosament, non es lo cas.
Arf a écrit:eth parlament sia denguera mes blu qu'abans, tot simplament per'mor qu'eths joens i eras classas popularas se son massivament abstienuts ! Mes eths plats copats, que'us pagaran aquestes, com tostemps.
Promierament, degun non sabi qu s'es abstengut: bessai de rics tamben...
Segondament, lu rics non son toi vièlhs, e lu vièlhs non son toi rics...
Terçament, lu rics non son toi de drecha e lu paures non son toi de seneca...
Quatrenament, pensi que la vèra democratia seria de considerar lo vot blanc com' una votz: vedries coma l'abstencion non seria tant massiva!
Dernière édition par Cyril06 le Jeu 13 Aoû - 0:27, édité 1 fois
39 Re: Europencas de dimentge le Mer 10 Juin - 17:23
jfrieux
Occitan Warrior
I a de saber que al Parlament europenc, tot se fa a la discutida ; las decisions son votadas per lo PPE e lo PSE, amassa, sus una version comuna. Aquò es pas França, amb la seuna cultura bipolara. Alara, parlar d’esquèrra e de dreita, es un pauc complicat. Los partits socialistas europencs son pauc o pro liberals, i a que de veire çò que votèron desempuèi vint ans.
Si se vòl anar cap a l’esquèrra, i a de far moment : l’esquèrra vertadièra vòl un poder fòrt, se fot de l’òme, de la seuna cultura, de l’istòria, eca. Vòl bastir una societat nòva, lo demai compta per pas res.Per acabar, l’occitanisme, si vòl viure, a de comptar sus las seunas fòrças. Serai caluc de pensar que qualqu’un va pagar per s’aflacar. Mai aquò se sona lo liberalisme…
40 Re: Europencas de dimentge le Mer 10 Juin - 17:27
fredoc
Occitan Warrior
Cyril06 a écrit:
Quatrenament, pensi que la vèra democratia sería de considerar lo vot blanc com' una votz: vedríes coma l'abstencion non sería tant massiva!
Jo que pensi que la vertadèra democracia que seré purmèr de respectar lo vòta (cf referendum pertocant la constitucion europèa). Per'mor quan los politics an decidit d'acceptar qq'arren, que siam d'acòrd o pas, de tota faiçon que serà acceptat.
_________________
Ací qu'ei l'alh ! ce disè la ceba. / Amic de cadun, amic de degun.
"La vida es una tombola", Manu Chao.
41 Re: Europencas de dimentge le Mer 10 Juin - 20:00
zo
Occitan Warrior
Soi completament d'acòrdi amb tu, tots los estudis sociologics sus la question o pròvan.
A tots: Fasiá longtemps qu'èri pas intervengut sus aqueste forum, mas aqui francament m'en pòdi pas empachar de tant que lo nivèl del desbat es ridicul.
"Vòli far viure l'occitan aladonc non vòti pas o vòti per una escura lista que quitament a pas sos bulletins dins los oficis de vòta."
Solide qu'aital cambiarètz las causas.Se los franceses capitan pas a tuar la lenga, se pòdon totjorn apevar suls occitanistas!
42 Re: Europencas de dimentge le Mer 10 Juin - 20:09
LaurençD
Occitan Warrior
De segur qu'al parlament de França es fòrça mai simple : dreita e esquèrra s'insolentan, s'estripan, e que te raqui dessus, coma aquò l'elector n'a per sos sòus. E a la fin es lo tèste del governament qu'es adoptat, tot lo mond a l'estanquet !jfrieux a écrit:
I a de saber que al Parlament europenc, tot se fa a la discutida ; las decisions son votadas per lo PPE e lo PSE, amassa, sus una version comuna. Aquò es pas França, amb la seuna cultura bipolara. Alara, parlar d’esquèrra e de dreita, es un pauc complicat. Los partits socialistas europencs son pauc o pro liberals, i a que de veire çò que votèron desempuèi vint ans.
_________________
http://lacabraelolop.canalblog.com/
43 Re: Europencas de dimentge le Mer 10 Juin - 20:18
fredoc
Occitan Warrior
zo a écrit:A arf: +1.
Soi completament d'acòrdi amb tu, tots los estudis sociologics sus la question o pròvan.
A tots: Fasiá longtemps qu'èri pas intervengut sus aqueste forum, mas aqui francament m'en pòdi pas empachar de tant que lo nivèl del desbat es ridicul.
"Vòli far viure l'occitan aladonc non vòti pas o vòti per una escura lista que quitament a pas sos bulletins dins los oficis de vòta."
Solide qu'aital cambiarètz las causas.Se los franceses capitan pas a tuar la lenga, se pòdon totjorn apevar suls occitanistas!
Alavetz, mercés hèra, mercés hòrt au nom de tots per aver hèit tornar pujar lo nivèu deu noste praube debat.
E Zo, la lutz qu'esté !
_________________
Ací qu'ei l'alh ! ce disè la ceba. / Amic de cadun, amic de degun.
"La vida es una tombola", Manu Chao.
44 Re: Europencas de dimentge le Mer 10 Juin - 22:16
Arf
Occitan Warrior
fredoc a écrit:
D'abòrd, n'èi pas cambiat los tons mots, que'us èi copiats. Libre qu'ès d'afirmar que ne'us as pas dits .
Copiats !? E d'on ? Que caricaturas era mia pensada en me hant diser que tots eths vielhs votan a dreta i tots eths joens a esquerra, i en suberpes qu'as eth front de diser qu'as copiat un post men !
fredoc a écrit:
Dusau, ne podem pas har d'ua tendéncia ua vertat absoluda. Donc ne podem pas afirmar que si l'UMP arriba en cap qu'ei per'mor los joens o los praubes n'an pas votat.
Qu'ei ua explicacion qui esto avançata, i que torni prener ath men compte. Ne'n hei pas ua vertat absoluta.
D'autes elements qu'an poscut contribuir ara victoria dera dreta, com per exemple era paur dera crisi economica. En periode dificile eth monde que pensan, d'un biaish pro estonant per jo, qu'un govern de dreta sabera mielher vira'us de mau.
Qu'eras classas popularas avossen votat enta Chirac en 1995 aquo qu'ei segur, sustot que haso campanha sus eth tema dera fractura sociau (abans de pethmudar autanleu arribat ath poder) ; qu'avossen votat majoritariament enta eth, que sere mes estonant.fredoc a écrit: E que pensi tanben que las classas popularas (segon los sondadges) avèvan votat entà Chirac en 97. De verificar.
fredoc a écrit: Jo que pensi que la vertadèra democracia que
seré purmèr de respectar lo vòta (cf referendum pertocant la
constitucion europèa). Per'mor quan los politics an decidit d'acceptar
qq'arren, que siam d'acòrd o pas, de tota faiçon que serà acceptat.
+ 1
Arrens n'a dit eth contrari...Cyril06 a écrit:Promierament, degun non sabi qu s'es abstengut: bessai de rics tamben...
Segondament, lu rics non son toi vièlhs, e lu vièlhs non son toi rics...
Terçament, lu rics non son toi de drecha e lu paures non son toi de seneca...
Mes eras purmeras constatacions qu'amuishan qu'er'abstencion esto mager en ço deths joens, deras classas popularas i mejanas, qu'en ço deths vielhs, eths quaus, per diferentas rasons, an tendencia a votar mes a dreta qu'era resta dera populacion.
jfrieux a écrit:
I a de saber que al Parlament europenc, tot se fa a la discutida ; las decisions son votadas per lo PPE e lo PSE, amassa, sus una version comuna. Aquò es pas França, amb la seuna cultura bipolara. Alara, parlar d’esquèrra e de dreita, es un pauc complicat. Los partits socialistas europencs son pauc o pro liberals, i a que de veire çò que votèron desempuèi vint ans.
Que soi d'acord. Que renvia tanben ath messatge de Matieu sus ço que vou diser "esquerra" uei.
Era seguita deth ton post qu'ei mes subjecte a polemica
45 Re: Europencas de dimentge le Mer 10 Juin - 22:45
Arf
Occitan Warrior
- abstencion (mes blanc i nul) per atge :
25-34 : 70 %
60 ans i mes : 42 %
- abstencion per categoria socioprofessionau :
CSP- : 76 %
Que s'i pot veder tanben pagina 14 qu'eths joens votan majoritariament peths partits dits d'esquerra (eths ecologistas qu'i son tradicionaument restacats) i eths vielhs peths partits de dreta.
46 Re: Europencas de dimentge le Jeu 11 Juin - 8:54
Zengi
Trobador !!
"Vòli far viure l'occitan aladonc non vòti pas o
vòti per una escura lista que quitament a pas sos bulletins dins los
oficis de vòta."
Solide qu'aital cambiarètz las causas.Se los franceses capitan pas a tuar la lenga, se pòdon totjorn apevar suls occitanistas!
Jà purmèr, supòrti pas que jutjes lo men vòte. Qui ès per parlar de "lista escura" ?
Los militants d'aquera lista "escura", que'ns pòden véder tot dia per carrèra a lutar per la lor lenga e per lo lor pais, e ei pas lo cas deus "militants" deu PS o de qué que sia.
E eths serén mensh legitimes per presentar lo lor projècte politic ?
Jo disi pas arren aus occitanistas (99%) qui pensan enqüèra cambiar las causas per Occitania en votar per partits franchimands.
E totun, qui a tuat lo projècte occitan politic ? lo CULTURALISME e la tactica merdica deus occitanistas de las annadas 80 qui pensèn que la solucion èra dab Mitterrand e lo PS. Quin resultat uei !
Mes quant d'annadas d'umiliacion, de regression, de sosmission e cau aus occitans per compréner que la solucion se tròba pas dens los partits francés, ni dens Euròpa ?
La Republica jacobina ei la natura mèma de França. Shens aqueth sistèma, i a pas mei de França.
Que soi utopista ? Mes que'u cau estar mei que jo per pensar que França pòt fonccionar autadament.
Cò que nos an portat 50 ans d'occitanisme "a la francésa" ?
Las calandretas ? Plan, mes quant de mainats escolarizats en lenga nosta ?
L'occitan per las carrèras ? Ne'n i a pas o quasi pas.
Occitan a la television ? Quasi nat.
Occitan dens los servicis publics ? Nat.
Ua autonomia per Occitania ? Ne'n parli pas ..
Contunhatz de votar per los franchimands "uberts aus regionalismes", se vos hè plaser.
Jo me senteishi pas mei francés. Crèdi pas en ua França multicuturau qui arrespècte las culturas e los pòbles per'mor arribarà pas jamei.
N'èi pas de solucion miracle, mes ne'n espèri pas de la part de las autoritats franchimandas, qui pòden hicar en plaça mesuretas mes qui sauvaràn pas la lenga, manca se la pression populara ei hòrta e multipla.
A nos de participar a la conscientizacion de la populacion, de pesar sus l'opinion publica e de perpausar ua vertadèra alternativa politica au sistèma franchimand.
Estar acusat de tuar la lenga en non votar pas per partits franchimands, mes quina vergonha ..
47 Re: Europencas de dimentge le Jeu 11 Juin - 9:38
Mertyl
Occitan Warrior
Es segur qu'es pas coma aver d'occitan a la television mas es ja plan..
48 Re: Europencas de dimentge le Jeu 11 Juin - 9:50
fredoc
Occitan Warrior
Donc, que parlas (Zo) de partits politics qui defenden l'occitan. Que supausi que parlas d'Euròpa Ecologia qui avèva engatjat un representant deu POC.
Segon tu, si èi plan comprés, tot defensor de l'occitan que deveré votar tà eths per'mor que son los sols a aver representants deu medish movement. Ok, que's pòt defénder.
Mes alavetz, si un dia non son pas mei los de gaucha mes los de la dreta estrema qui ac hèn. E tieneràs lo medish devís ?
E òc, petit, qu'ac cau tot imaginar abans de s'engatjar sus ua via eslurradissa. Adara, e pòts resoóner a la mea question ?
_________________
Ací qu'ei l'alh ! ce disè la ceba. / Amic de cadun, amic de degun.
"La vida es una tombola", Manu Chao.
49 Re: Europencas de dimentge le Jeu 11 Juin - 13:42
Cyril06
Occitan Warrior
fredoc a écrit:Jo que pensi que la vertadèra democracia que seré purmèr de respectar lo vòta (cf referendum pertocant la constitucion europèa). Per'mor quan los politics an decidit d'acceptar qq'arren, que siam d'acòrd o pas, de tota faiçon que serà acceptat.
As completament rason!!! L'adopcion dau Tratat de Lisbòna per via parlamentaria non es ren d'autre qu'una violacion flagranta e vergonhosa de la noastra libertat promièra: lo dréch de vote!!! Demai, quand un país membre voata còntr' un tratat, es de seguida considerat com'una parià, lo marrit elèva de l'Euròpa, ò pejo, lo canardon gambin... Era lo cas dau Danemark en 1992 e de l'Irlandía en 2001 e l'anada passada.
Matieu a écrit:Cò que nos an portat 50 ans d'occitanisme "a la francésa" ?
Las calandretas ? Plan, mes quant de mainats escolarizats en lenga nosta ?
L'occitan per las carrèras ? Ne'n i a pas o quasi pas.
Occitan a la television ? Quasi nat.
Occitan dens los servicis publics ? Nat.
Ua autonomia per Occitania ? Ne'n parli pas ..
+1! Es exactament cen que pensi! Toi lu principals partits francés son jacòbins e ròbespierristas. Donca vau pas la pena d'esperar quaucu amelioraments dai partits tradicionals.
Arf a écrit:D'apres un sondatge eth dia deth vote :
abstencion (mes blanc i nul) per atge :
18-24 : 72 %
25-34 : 70 %
60 ans i mes : 42 %
Abstencion per categoria socioprofessionau :
CSP+ : 65 %
CSP- : 76 %
Per la classa d'atge sieu d'acòrdi, mas per li categorias socioprofessionali, li a pas totplen de diferéncia.
Dernière édition par Cyril06 le Jeu 13 Aoû - 0:30, édité 1 fois
50 Re: Europencas de dimentge le Jeu 11 Juin - 15:09
Einucent
Occitan Warrior
L'autra lista que me semblava dins 'na vertadiera logica europenca era lo MoDem, e queraque ajan l'onestetat de caucionar pas la deicha de Sarkozy, son denguerras mai luenh de quò que vòle.
Tots los autres, sens deguna excepcion desmeritarian d'èsser tirats daus burèus de votacion tant fan 'na campahnha fòra subject, de la mena « franco-française ».
Me sembla importent que i aja daus candidats preocupats per la question occitana (cite pas los autres países) dins mantunas familhas politicas. Chausir son vòte en foccion de lor presença pòt menar a votar per un partit qu'a un programe conrtradictòri amb las nòstra eperanças. Fredoc a rason de ò dire.
Me sembla quitament que qu'es quela logica que permetèt au Mitterrand d'endofar lo moviment occitaniste (tot anava plan n'i avia un que prometèt la Luna !)
Me sentisse pas gès Françès Matieu, seriá puslèu de ton eivis. Mas si vau au fons de la logica, m'interdisse de perticipar au suffratge universau dins lo casdre de la République Française. Fau lo minimum de compromès en considerir qu'es lo biais qu'avèm de nos esprimir, amai tras daus pertits de logica exagonala, vòle ben creire qu'es pas satisfasent.
51 Re: Europencas de dimentge le Jeu 11 Juin - 17:30
jfrieux
Occitan Warrior
Aprèp, i a de faire atencion, i a una doga entre sosténer la lenga e voler l’indepéndencia. En França, se pòt pensar los doas van ensems, dins lo monde, se pòt viure dins un pais, e parlar dins una autra lenga ; pensi per exemple a los Estats Units. Es un pais fòrça liberal, aquò mena a aquela question, de saber si una indepéndencia occitana se pòt faire sens fotre debàs çò qu’a bastit França : la Seguretat Sociala, lo dreit de los trabalhadors, tota la pecunha qu’arriba. I a de pensar que Catalonha, Flandes o Padanha son de pais rics.
Per acabar, Einucent, que vòl dire « endofar » lo moviment occitanista ? cercaguèri un pauc, dins Alibert, Tot en Un, la tela.. trobèri pas res. Voliás dire fotre al cuol, o puslèu se trufar ?
52 Re: Europencas de dimentge le Jeu 11 Juin - 22:44
Arf
Occitan Warrior
Matieu a écrit: Qui ès per parlar de "lista escura" ?
Ne serei pas autan severe com Zo enas conclusions, mes que pensi qu'ua lista qui cau imprimir si medish eth bulletin s'amerita totun que la qualifiquen d'escura. En feit ne coneishevi mema pas eth concepte. En aqueras condicions quin vos har un resultat aute que minuscule ? Shens parlar deth risc de nullitat deths votes, qui esto vertader. Qu'ei de bona guerra. Qu'esperi que seratz mes plan organizats eth prochen cop. Partir tath combat politic qu'ei plan, mes ana'i shens armas enta ha's espotir tanleu sortit dera trencada, ne serv pas d'arren.
Vertat, qu'ei dilheu eth partit tradicionaument mes european, o europeanista. Mes justament que m'aveva semblat endener qu'augan Bayrou aveva essajat de har d'aqueste escrutin un vote sanccion contra NS. Qu'esto ua error. Com d'autas qui haso, que la pagara car.Einucent a écrit:L'autra lista que me semblava dins 'na vertadiera logica europenca era lo MoDem, .
53 Re: Europencas de dimentge le Ven 12 Juin - 0:45
Einucent
Occitan Warrior
Sem pas dins la situacion daus latinos imigrats aus USA, sèm chas nos, e lo françès nos es estats impausat. Los afars d'Occitània se deslimitan pas a 'na question de lenga. Los Irlandès an lor país conegut e pratican pas tots lo gaelic. Voldria pas de 'na Occitània ente las gents parlan mas an totjorn l'obligacion morala de se sentir francès.jfrieux a écrit:Aprèp, i a de faire atencion, i a una doga entre sosténer la lenga e voler l’indepéndencia. En França, se pòt pensar los doas van ensems, dins lo monde, se pòt viure dins un pais, e parlar dins una autra lenga ; pensi per exemple a los Estats Units.
L'i suèi estachat ieu tamben en tant coma sindicaliste, au mesme títol que l'equivalença daus diplòmes ò lo dreit a l'avortament. Quela mena de chausas poden èsser seguradas per l'union europenca, França a pas lo monopòle dau modèl sociau.…çò qu’a bastit França : la Seguretat Sociala, lo dreit de los trabalhadors, tota la pecunha qu’arriba.
Mitterand colhonèt las gents que pensavan ad'un perlonjament politic de las luchas coma lo Larzac. Dempuèi esperèrem 30 ans per calclular de las vertadieras protesta, e d'engueras « per la lenga »Que vòl dire « endofar » lo moviment occitanista ?
L'estampatge daus butletins es daissat a la charja daus candidats, quò costa un braç e quò pòrta tòrt a las depensas de campanha. D'engueras urós que aura siá acceptat quèu biais de far.Arf a écrit:…pensi qu'ua lista qui cau imprimir si medish eth bulletin s'amerita totun que la qualifiquen d'escura. En feit ne coneishevi mema pas eth concepte.
Se mesntaja la possibilitat de 'na candidatura presidenciala en 2012 lo típe…Vertat, qu'ei dilheu eth partit tradicionaument mes european, o europeanista. Mes justament que m'aveva semblat endener qu'augan Bayrou aveva essajat de har d'aqueste escrutin un vote sanccion contra NS. Qu'esto ua error. Com d'autas qui haso, que la pagara car.Einucent a écrit:L'autra lista que me semblava dins 'na vertadiera logica europenca era lo MoDem, .
54 Re: Europencas de dimentge le Ven 12 Juin - 8:01
Zengi
Trobador !!
Minuscule ? 6% deus vòtes en Euskal Herria totun.En aqueras condicions quin vos har un resultat
aute que minuscule ?
Lo dia quan ua lista occitanista e anticapitalista arribarà a d'aqueth percentatge, qu'auràm hèit un gran pas.
Qu'es charmant, mes ne semblas pas saber la realitat d'ua campanha atau. Sabes quant còsta d'enviar bulletin a la populacion d'un quart d'Exagòne ?Qu'ei de bona guerra. Qu'esperi que seratz mes plan
organizats eth prochen cop. Partir tath combat politic qu'ei plan, mes
ana'i shens armas enta ha's espotir tanleu sortit dera trencada, ne
serv pas d'arren.
N'ei pas ua causida tactica de la part de l'esquèrra abertzale, simplament ua obligacion financèra.Qu'an distribuït bulletins en Iparralde sancèr, qu'ei jà pesuc.
55 Re: Europencas de dimentge le Ven 12 Juin - 8:44
zo
Occitan Warrior
fredoc a écrit:
Alavetz, mercés hèra, mercés hòrt au nom de tots per aver hèit tornar pujar lo nivèu deu noste praube debat.
E Zo, la lutz qu'esté !
HAHAHA! Que soi fièr de ieu! As remarcat? Ara se parla de politica vertadièra, pas sonque d'utopia (mas ai pas res contra Thomas Moore, entendem nos plan!).
Lo jorn que l'extrema drecha sostendra las lengas minoritarias e que l'esquèrra o farà pas pus, los grapalds seràn pialuts . E ieu votarài per l'esquèrra ça-que-la, qu' a mon vejaire i a de causas mai importantas que l'occitan dins la vida.
Mas pel moment i a Europe écologie que son programa me conven a tot punt de vista (avètz legit "l'économie verte expliquée à ceux qui ne la connaisse pas"?), qu'a una portada politica reala al nivèl nacional e europenc. Doncas, esiti pas.
E cadun pòt votar çò que vòl, aquò me derenga pas, mas vos venètz pas planher se las vòstras idèas non son pas representadas quand votatz pas. Soi rufe benlèu, mas avètz pas que çò que meritatz!
56 Re: Europencas de dimentge le Ven 12 Juin - 8:55
Zengi
Trobador !!
E cadun pòt votar çò que vòl, aquò me derenga pas
Waw ! Mercés gran mèstre ! Mercés per estar tant generos dab nosautis !
57 Re: Europencas de dimentge le Ven 12 Juin - 10:20
fredoc
Occitan Warrior
zo a écrit:fredoc a écrit:
Alavetz, mercés hèra, mercés hòrt au nom de tots per aver hèit tornar pujar lo nivèu deu noste praube debat.
E Zo, la lutz qu'esté !
Lo jorn que l'extrema drecha sostendra las lengas minoritarias e que l'esquèrra o farà pas pus, los grapalds seràn pialuts . E ieu votarài per l'esquèrra ça-que-la, qu' a mon vejaire i a de causas mai importantas que l'occitan dins la vida.
Mas pel moment i a Europe écologie que son programa me conven a tot punt de vista (avètz legit "l'économie verte expliquée à ceux qui ne la connaisse pas"?), qu'a una portada politica reala al nivèl nacional e europenc. Doncas, esiti pas.
Alavetz que't contradises completament. Si tu vòtas un partit per'mor las soas ideas que son toas, que poderés acceptar que los autes ac hàcian tanben. Sias aunèsta, ne't harà pas nat mau.
N'ès pas prèste a tot entà la lenga nosta, e lavetz qu'es parièr entà nosautes.
E entà arrebombir sus çò qu'an dit Einucent e Matieu, e qu'anarèi mei luenh, jo que me'n foti de la lenga occitana.
Que m'expliqui : que parli tot dia occitan au tribalh, dab amics, en famillha, dab vesins...e aci, suu fòrum. Que militi tostemps en anant quan poish tà las manifestacions, hèstas, seradas, activitats qui pertòcan a la lenga e la cultura nostas.
Alavetz, n'èi pas nada leçon a recéber de las parts de politicians de Paris qui son d'acòrd entà mantiéner lo "patés" per'mor "c'est trop marrant quand vous vous parlez en béarnais, on comprend rien, mais c'est joli à entendre. Ca fait authentique."
Lo sol partit qui harà un dia quauqu'arren ertaderament entà las lengas regionaus que serà un partit autonomista, lhèu independentista. Pas los socialistas, ecologistas, modemistas, gauchistas, dretistas, nacionalistas...
E enfin, que voleri anar enqüèra mei luenh. As dejà pensat que los qui ne vòtan pas poderén non pas estar d'acòrd dab lo sistèmi politic en plaça ?
E devem obligatòriament estar democrata o republican ?
Èm obligats d'acceptar las modalitats deu vòta com lo coneishem uei ?
E i as pensat ?
E t'avisas qu'ua decision importanta tien a la mieitat mei ua persona ? N'ei pas de mau viver açò ?
_________________
Ací qu'ei l'alh ! ce disè la ceba. / Amic de cadun, amic de degun.
"La vida es una tombola", Manu Chao.
58 Re: Europencas de dimentge le Ven 12 Juin - 11:21
zo
Occitan Warrior
E enfin, que voleri anar enqüèra mei luenh. As
dejà pensat que los qui ne vòtan pas poderén non pas estar d'acòrd dab
lo sistèmi politic en plaça ?
E devem obligatòriament estar democrata o republican ?
Èm obligats d'acceptar las modalitats deu vòta com lo coneishem uei ?
E i as pensat ?
A ben non ten , i avia pas pensat, que soi trop colhon per aquo probable...
Doncas, se te seguissi plan, per cambiar lo sistem, digam pas res. Sufis de s'exprimir pas e tot anarà melhor.
Soi desolat mas quand vesi l'istoria de la democracia, estimi que val lo cop de batre per ela.
59 Re: Europencas de dimentge le Ven 12 Juin - 12:40
Einucent
Occitan Warrior
Quora militèi dins « Chiche », l'orga de jòunes daus Verds e daus Alternatius (aurua suèi pus jòune), aviam per modalitat de comptar los butletins blancs, si despassavan la meitat, se comptava pas mai luènh e tornavan votar amb d'autras prepausicions dobadas au compromès. Quora la votacion es de bon comptar, 'na decision importenta, coma los estatuts (e qu'es lo mesme cas per un texte constitucionau) devia èsser validada amb 'na majoritat qualifiada : 2/3 daus inscrichs. Si de non era pas pro representatiu.
Per elegir lo chap d'Estat en França la majoritat absoluda ,coma lo disès Fredoc, es de 1 vote + 50% daus exprimits. Quò fai que los 82% de Chirac en 2002 volen ren-dire.
Per chausir los Euro-deputats qu'es un sistème a la proporcionala au reste lo mai fòrt, coma per los conselh universitaris. Quò permet suvent a las testas de lista de passar mas qu'es pas totjorn 'na bona chausa,quò permet tamben daus elegits d'extresma-drecha.
Si prenèm un cas simple de 5 sètis de furnir amb 50 vòtes exprimits, fau 20%, siá 10 vòtes, per aver un sèti. Avèm 4 listas per se los percir.
Vesèm que lo DET se nauça per prenèr lo darrièr sèti allèra qu'es 5 còps mens representatiu que l'AMOR.
[edit]
http://fr.wikipedia.org/wiki/Scrutin_proportionnel_plurinominal
http://fr.wikipedia.org/wiki/Paradoxe_de_l%27Alabama
per daus exemples amb daus chifres mai seriós.
60 Re: Europencas de dimentge le Ven 12 Juin - 17:06
fredoc
Occitan Warrior
Einucent a écrit:
Per elegir lo chap d'Estat en França la majoritat absoluda ,coma lo disès Fredoc, es de 1 vote + 50% daus exprimits. Quò fai que los 82% de Chirac en 2002 volen ren-dire.
E piéger : si lo president es elegit mercés a 10 000 001 votz contra 10 000 000 au son adversari au segond torn, que serà lo president. E la mieitat mensh 1/2 persona que serà obligada de subir çò qui ne vòl pas.
Bon sistèmi ?
_________________
Ací qu'ei l'alh ! ce disè la ceba. / Amic de cadun, amic de degun.
"La vida es una tombola", Manu Chao.
61 Re: Europencas de dimentge Aujourd'hui à 23:43
Contenu sponsorisé
Aller à la page : 1, 2, 3
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


c: text/html

text:
1242
Aquesta pagina concernís l'an 1242 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Song[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra l'Empèri Mongòl. Après lei victòrias chinesas de 1239-1241, lei Mongòls avián mandat de renfòrç que li permetèron d'atacar tornarmai Sichuan e d'organizar d'incursions còntra d'autrei regions de l'Empèri Song. Pasmens, Sichuan èra d'ara endavant solidament fortificat e la natura montanhosa dau sud de China èra gaire favorabla ai movements de la cavalariá mongòla. Lo conflicte s'encalèt donc a cha pauc fins a 1251 franc de la presa e dau pilhatge de la vila de Hangzhou.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Medecina[modificar | modificar la font]
Premiera descripcion de la circulacion dau sang dins lo còrs uman realizada per lo mètge arabi Ibn al-Nafis (1213-1288).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
-616
Aquesta pagina concernís l'an -616 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Roma[modificar | modificar la font]
Data tradicionala de la mòrt dau rèi — legendari — Ancus Marcius que foguèt remplaçat per Tarquin l'Ancian — personatge tanben legendari. Pasmens, l'origina etrusca d'aqueu nom sembla indicar l'establiment d'una influéncia importanta d'aquela civilizacion sus Roma.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Assirian[modificar | modificar la font]
Ofensiva generala d'una coalicion gropant uneis enemics tradicionaus deis Assirians (Babilònia, Medes, Escites). Probablament afeblida après d'annadas de guèrras perpetualas, l'armada assiriana foguèt batuda dins lei regions de Harran e d'Arrapha. Aquò permetèt ai Babilonians d'ocupar la Mesopotamia centrala e d'atacar dirèctament Assiria. Pasmens, se turtèron a una resisténcia acarnada e una temptativa de sètge d'Assur s'acabèt per una victòria defensiva assiriana.
Babilònia[modificar | modificar la font]
Formacion d'una coalicion larga gropant Babilònia, lei Medes e lei Escites còntra l'Empèri Assirian. Lei coalizats capitèron de batre leis Assirians dins lei regions de Harran e d'Arrapha. Puei, lei fòrças de Nabopolassar assaièron d'atacar Assur a partir de la Mesopotamia centrala. Pasmens, mau capitèt de conquistar l'anciana capitala assiriana e deguèron se retirar.


text:
Amb motiu de la Xa edició de la cursa Sant Silvestre Amb motiu de la Xa edició de la Cursa de Sant Silvestre, l’Ajuntament de Bossòst avisa que demà, 31 de desembre, es produiran restriccions al trànsit rodat durant la prova popular, de 16.00h a 17.00h,...
A través d’un projecte innovador per afavorir la salut i l’espiritualitat L’Ajuntament de Bossòst ha fet els primers passos per esdevenir un referent en la promoció del benestar integral a la natura, a través d’un projecte innovador, que combina natura,...
També aprova una modificació pressupostària de 280.000 euros L’Ajuntament de Bossòst impulsa l’ampliació del cementiri municipal, a través d’una permuta entre un solar urbà propietat municipal i una finca particular adjacent al cementiri de 1.925,06 m2....
Benvenguts e benvengudes entà Bossòst!
Aguest ei eth tòn pòble, plaçat ena Val d’Aran, en miei deth Pirenèu. Damb lèu 1.200 abitants, compdam damb un patrimòni culturau e naturau unics, coma era nòsta glèisa romanica dera Purificacion (Ben Culturau d’Interès Nacionau, ena categoria de Monument Istoric), es Rotes Protectores des ermites qu’entoren era populacion, o un des paisatges mès espectaculars damb es vistes dera Maladeta ath pè de Còth de Barètja. Tanben podetz visitar Aran Park, en Portilhon, eth parc de flòra e fauna entath gaudi de tota era família, e, coma non, eth nòste nuclèu urban, configurat per alègre passeg deth Grauèr e eth casc antic de Cap dera Vila. Bossòst acuelh un animat èish comerciau e ua rica e plan excellenta ofèrta gastronomica, ath delà de lotjament entàs nòsti visitaries. Èm er unic pòble aranés qu’a conservat es processons de Setmana Santa, plan consolidades, damb mès de cent ans d’istòria, e un equip de fotbòl plan esforçat que jògue ena liga francesa, viradi coma èm entà Occitània. Escòla e AMPA, centre medicau, farmàcia, centre de jubilats, son d’autes des entitats e servicis que contribusissen a hèr de Bossòst un vilatge dinamic, prospèr e damb futur. T’i apuntes?
Eth Baile
Ua passejada per Bossòst…
Vídeo propietat: Lleida TV – XipTV


text:
1891
Aquesta pagina concernís l'an 1891 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Après la mòrt de sa mestressa, lo generau Boulanger se suicidiguèt lo 30 de setembre. Aquò marquèt la fin de la crisi boulangista e lo movement s'afondrèt definitivament ais eleccions de 1893.
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 31 de genièr - Revòlta republicana en la vila de Porto, Portugal
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Acomençament d'una tiera de campanhas militaras en direccion dau sud e de l'èst que permetèron d'ocupar Bale, Sidamo, Ogaden e Welayta. Pasmens, d'operacions suplementàrias foguèron necessàrias per pacificar totalament aquelei regions.
Mond[modificar | modificar la font]
- 24 de febrièr - Promulgacion de la primièra constitucion republicana de Brasil
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Transpòrt terrèstre[modificar | modificar la font]
Desvolopament de la premiera automobila de seria (30 unitats de 1891 a 1897) per la companhiá francesa Panhard & Levassor. Per aquò, leis engenhaires René Panhard e Émile Levassor crompèron lo brevet Daimler-Maybach (1889) e realizèron divèrsei melhoraments pertocant l'arquitectura generala dau veïcul e la fisabilitat dau motor.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 8 de genièr - Walther Bothe, fisician alemand, Prèmi Nobel de Fisica (m.1957)
- 22 de genièr - Antonio Gramsci, comunista italian (m.1937)
- 2 d'abril - Max Ernst, pintor alemand (m.1976)
- 23 de mai - Pär Lagerkvist, escrivan suedés, Prèmi Nobel de Literatura (m.1974)
- 9 de junh - Cole Porter, musician american (m.1964)
- 20 de junh - John Aloysius Costello, president d'Irlanda (m.1976)
- 5 de julhet - John Howard Northrop, quimista american, Prèmi Nobel de Quimia (m.1987)
- 21 d'agost - Florencio Molina Campos, pintor argentin (m.1959)
- 16 de setembre - Karl Dönitz, president d'Alemanha (m.1980)
- 20 d'octobre - James Chadwick, quimista anglés, Prèmi Nobel de Quimia (m.1974)
- 14 de novembre - Frederick Banting, mètge canadian, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (m.1941)
- 15 de novembre - Erwin Rommel, marescal alemand (m.1944)
- 10 de decembre - Nelly Sachs, escrivan alemanda, Prèmi Nobel de Literatura (m.1970)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 29 de març - Georges Seurat, pintor francés (n.1859)
- 11 de setembre - Antero de Quental, poèta portugués (n.1842)
- 28 de setembre - Herman Melville, escrivan american (n.1836)
- 10 de novembre - Arthur Rimbaud, poèta francés (n.1854)
- 5 de decembre - Emperaire Pèire II, de Brasil (n.1825)


text:
Cuba es l'unica economiasocialista de las Americas. Dempuèi 1962, lo sistèma politicoeconomic de Cuba es d'un estat unipartidista identificat amb lo marxisme-leninisme. En fach, la majoritat dels mejans de produccion son jol contraròtle dirècte del govèrn, coma o es la fòrça laborala. 85,2% de la populacion en edat de trabalhar a un nivèl d'educacion mejana-superiora e 30% son de professionals tecnicians, que 61,3% son de femnas[3].
Dempuèi 1959, la creissença del produch interior brut, en relacion amb los païses amb lo meteis nivèl de desvolopament d'aquel decenni a demenit[4].


text:
Sublima Pòrta
La Sublima Porte o Bab-i Aliest en otoman es lo nom de la pòrte d'onor monumentala del grand vizirat e Constantinòple, sèti del govèrn del sultan de l'Empèri Otoman.
Aquel tèrme èra doncas sovent utilizat en langatge diplomatic dins las cancelariás europèas per designar l'Empèri turc o la vila de Constantinòple, gardiana dels estreches.
La vila se venguèt nomenada Istambol dins las langas turcas aprèp 1936.
La Sublima Pòrta en Turquia[modificar | modificar la font]
Ara, es la Pòrta servís de dintrada per l'ostal del departament d'Istambol.


text:
Economia de Kenya
Lo desvolopament economic de Kenya es afectat pels nauts indicis de corrupcion e per la dependéncia de produchs primaris amb basses prèses dins lo mercat internacional. Lo produch interior brut de Kenya queiguec continuament d'un maximal de 6,5% a l'an en lo primièr decenni après l'independéncia cap a mens de 4% a l'an en lo decenni seguent, e après 1,5% l'an durant los ans 1990.
En 1997 lo Fons Monetari Internacional suspendèt l'ajuda dins lo país a causa del fracàs del govèrn en redusir la corrupcion. Durant los ans 1999 e 2000 la situacion foguèt agravada per una secada qu'afectèt durament l'agricultura. Coma consequéncia, lo PIB queiguec 0,2% lo 2000[1]. En 2004 la creissença annala tornèt pujar cap a mai de 5% a l'an.
En decembre de 2002 passèron d'eleccions generalas qu'an finalizat als 24 ans de govèrn de Daniel arap Moi. L'oposicion ganhèt las eleccions amb grandas provocacions a afrontar. Après qualque progrès en lo combat a la corrupcion, lo govèrn de Mwai Kibaki foguèt afectat per d'escandals en 2005 e 2006. En 2006 lo FMI endarrierèt l'ajuda a causa de manca d'accions contra la corrupcion[1].
L'agricultura contunha a dominar l'economia del país, malgrat solament 15% de las tèrras del país aver sufisenta fertilitat e pluviositat pel cultiu, e que solament 7 o 8% de las tèrras pòdon èsser consideradas excellentas. En 2006 gaireben 75% de la populacion vivián de l'agricultura, comparabla a 80% en 1980. Gaireben mitat de la produccion agricòla del país es de subsistencia. Los principals cultius son lo tè, legums, milh e cafè.
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
1809
Aquesta pagina concernís l'an 1809 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Califat de Sokoto[modificar | modificar la font]
Fondacion de Sokoto, capitala dau califat, per Muhammad Fodio fiu d'Osman dan Fodio.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 5 de genièr - Louis Braille, inventor del sistèma Braille d'escricha (m. 1852)
- 3 de febrièr - Felix Mendelssohn Bartholdy, compositor alemand (m. 1847)
- 15 de genièr - Pierre-Joseph Proudhon, anarquista francés (m. 1865)
- 19 de genièr - Edgar Allan Poe, escrivan e poèta american (m. 1849)
- 12 de febrièr - Abraham Lincoln, president dels Estats Units (m. 1865)
- 12 de febrièr - Charles Darwin, naturalista anglés (m. 1882)
- 9 de març - Bettino Ricasoli, primièr ministre d'Itàlia (m. 1880)
- 31 de març - Nikolai Gógol, escrivan rus (m. 1852)
- 21 de junh - Santiago Derqui, president d'Argentina (m. 1867)
- 4 de setembre - Luigi Federico Menabrea, primièr ministre d'Itàlia (m. 1896)
- 29 de decembre - William Ewart Gladstone, primièr ministre del Reialme Unit (m. 1898)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 31 de mai - Joseph Haydn, compositor classic austriac (n. 1732)
- 30 d'octobre - William Cavendish-Bentinck, 3en Duc de Portland, primièr ministre del Reialme Unit (n. 1738)


text:
ADRALHADA
La revista OC espeliguèt a Tolosa en 1923, amodada per Ismaël Girard. Dempuèi a pas jamai arrestat de paréisser. Tota son adralhada fai rampèl al quite messatge de son fondator : « Apartenèm au monde ». En occitan mai que mai, ambe d’òbras en catalan e tanben de tèxtes revirats d’autras lengas, balha, a bèl talh d’annadas, una vista larga de la creacion literària contemporanèa, plan en-delai de l’univèrs lingüistic sieu. De Niça a Bordèu, de Lemòtges e Clarmont a la Val d’Aran, en passant per las Valadas Occitanas d’Itàlia, OC retrai çò prumièr la poténcia creadoira de tot l’espaci occitan dins lo concèrt de las literaturas del monde. Dubèrta a la literatura catalana, la revista es, dins las doás lengas siás, l’occitan e lo catalan, un lòc privilegiat d’experimentacion innovaira per d’autors qu’an causit de persègre l’aventura aviada en Euròpa pels Trobadors. Es din OC que foguèron publicats los tèxtes màgers dels grands escriveires occitans contemporanèus.
ORIENTACION
Amb una direccion allocada de’n prumièr a Tolosa, puèi a Bordèu, Montpelhièr, Niça, e ara a Moans-Sartós, dins las Alps Marinas, OC capèla tot l’espaci occitan e catalan pr’amor del repartiment pro larg dels autors e dels redactors. Pròsa, poësia, critica literària, anóncia de çò que ven d’espelir e cronica dels eveniments culturals compausan d’acostumada lo somari d’OC , mas la revista fai plaça tanben a las òbras de plasticians, pintres e fotografes que lor trabalh acompanha los tèxtes publicats.
TALHS DUBERTS
Per tal de s’acarar a las escomesas de son epòca, OC a ajut mantun còp publicat de numeròs especials e portat pèira a de debats virats cap a las problematicas pus agudas, coma las de l’escritura e del poder o dels enjòcs de creacion dins de lengas autras que las « grandas lengas ». A totjorn balhat la paraula a las generacions que contunhan lo prètzfait. Es atal que ven de far paréisser los prumièrs recuèlhs d’una colleccion bilingüa (occitan o catalan-francés), OC / Passatges per far ausir aquelas voses novèlas plan pauc presentas dinc’ara dins lo païsatge literari. Enfin, en mai de participar a las principalas manifestacions culturalas dins l’airal occitan e plan en-delai, OC amòda de son bòrd d’eveniments que son a cada còp d’oportunitats màgers al servici d’una creacion dubèrta.


text:
Aups Maritims
Lu Aups Maritims ò Alps Maritims (06) son un departament francés situat entierament en Occitània. Fan partida de la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Lo capluec es Niça.
Lu Aups Maritims si partejan entre aquesti regions istoriqui:
- lo Comtat de Niça (ò País Niçard) per la màger part dau departament, a l'entorn de Niça e dins la zona aupenca.
- lo principat de Mónegue possedissia la vila de Menton e li sieus comunas vesini dau País Mentonasc, a l'èst de la costiera.
- la region istorica de Provença englòba la part occidentala, a l'entorn de Grassa, Antíbol, Canas e Canha de Mar. Avans 1388 Provença finda possedissia lo País Niçard.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo departament deis Aups Maritims es un departament de frontièra que coneguèt 6 configuracions territorialas, 3 dins sa promièra existéncia (de 1793 a 1814) e 3 dins sa segonda (dempuèi 1860).[1][2]
En seguida de l'annexion dau comtat de Niça, proclamada lo 31 de genièr de 1793, se crea lo 4 de febrièr lo departament deis Aups Maritims, de 3 districtes: Niça, Menton e lo Puget Tenièrs.[3]
Lo 14 de febrièr de 1793, lo principat de Mónegue, annexat per França, es apondut au departament. Pauc après Mónegue remplaça Menton coma capluòc de districte.
En 1801, los 3 districtes venon d’arrondiments, amb quauques ajustas e una reduccion dau nombre de cantons.
En 1805, l'Empèri francés annèxa la Republica liguriana e ne restaca la part occidentala au departament. L’arrondiment de Mónegue es estacat a lo de Niça e se crea un novèu arrondiment, a Sant Rémol.[4]
En 1814, França torna lo departament au Reiaume de Piemont.
En 1860, lo rèi de Piemont paga Napoleon III per son ajuda contra Àustria en li donant Savòia e lo comtat de Niça. La lei dau 23 de junh de 1860 crea un novèu departament deis Aups Maritims ambe "lo territòri de Niça e l’arrondiment de Grassa, trach dau departament de Var". Au contrari dau periòde de 1793 a 1814, aquèu departament conten pas lo marquesat de Doçaiga, part dau comtat de Niça que demòra dins lo reiaume de Piemont.
Lo tractat dau 2 de febrièr de 1861 intègra lei comunas de Menton e Ròcabruna dins lo departament.[5]
En 1926, l’arrondiment dau Puget de Tenièrs es suprimit.
Lo tractat de París en 1947 annèxa a França e au departament lei comunas de Tenda e La Briga.
En 1989, la Còla Longa es transferida de la comuna de Vinai, dins l’estat italian, cap a la d’Isola que n’èra ja proprietària.
Tanben veire[modificar | modificar la font]
- Arrondiments dei Aups Maritims.
- Districtes dei Aups Maritims.
- Cantons dei Aups Maritims.
- Gropaments de comunas dei Aups Maritims.
- Comunas dei Aups Maritims.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Tradicions musicali dins lu Aups Maritims (anglés, francés e occitan).
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Michel BOTTIN. « Les évolutions institutionnelles du département des Alpes-Maritimes », Cahiers de la Méditerranée, n°77, 2008, mes en linha lo 27 de novembre de 2009, consultat lo 25 d'octobre de 2014.
- ↑ Blythe Alice RAVIOLA. « De l’osmose à la séparation. La construction de la frontière entre la France et le Piémont-Savoie (XVIe-XVIIIe siècles) », Cahiers de la Méditerranée, n°81, 2010, mes en linha lo 15 de junh de 2011, consultat lo 2 de novembre de 2014.
- ↑ Michel BOTTIN. La formation du département des Alpes-Maritimes en 1860
- ↑ Decret dau 17 de prairial de l’an XIII.
- ↑ Aqueu tractat marca la renóncia dau prince de Mónegue contra una indemnitat.


text:
Caucalièira
Caucalièira[1][2] (Caucalières en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La situacion geografica del vilatge orientada cap al sud al pè del bauç calcari, auriá favorizat un abitat preïstoric, mas los testimònis d'aqueles periòdes son pauc nombroses.
Istòria[modificar | modificar la font]
Los senhors de Pins administrèron e menèron aquel borg dempuèi la segonda mitat del sègle XIV fins a la Revolucion. Caucalièra d'Albigés, sus la riba drecha, èra alara distinta de Caucalièra de La Vaur, sus la riba esquèrra mas reünida al vilatge d'Aigafonda. Ambedoas foguèron reünidas en 1947. Une pichona unitat de filatura, installada sus la riba del riu, ocupava fòrça salariats aprèp la fin de las activitats ligadas a l'industria del textil. Alara que lo causse es pas tròp fertíl, la motonalha pasturava sus los planòls e las combas permetián la cultura del segal e de la civada.
Administracion[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Una partida de l'Aeropòrt de Castras-Masamet es sul territòri de la comuna.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Capèla de Nòstra Dama de Sanguinon
Aquela glèisa romanica primitiva figura dins las cartas de la fondacion del priorat de l'Ardorèl, dempuèi 1124. L'etimologia de Sanguinon remembra la preséncia de Sant Gui e son assasinat dins aqueles luòcs.
Planca
Emportada per l'aigada de 1930, la planca primitiva èra de fusta maintenguda amb arams. Aprèp se tornèt bastir travetas d'acièr
Personas ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- Ceselha de Provença: fondatritz en 1124 de l'abadiá de Santa Maria d'Ardorèl, pilhada e brutlada en 1586
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
1312
Aquesta pagina concernís l'an 1312 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Gràcias a una ajuda dei Sèrbes, aliats a l'Empèri dempuei 1299, lei tropas bizantinas poguèron reconquistar Callípolis qu'èra tenguda dempuei 1305 per una tropa de mercenaris liats a l'episòdi de la Companhiá catalana. Aquò permetèt de reglar la crisi militara dubèrta per aquela catastròfa qu'aviá costat un milion d'iperpèrs ai finanças trantalhantas de Constantinòple.
Africa[modificar | modificar la font]
Makuria[modificar | modificar la font]
Refús dau rèi Karanbas de contuniar lo pagament dau tribut ais Egipcians previst per lo tractat de 652 renovelat en 1286. Aquò entraïnèt una expedicion militara dei Mamelocs que conquistèron lo Reiaume. Placèron a sa tèsta un prince de la dinastia reiala qu'èra convertit a l'islam, Sayf al-Din Abdullah Barshambu.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Medecina[modificar | modificar la font]
Publicacion per lo mètge francés Henri de Mondeville (1260-1320) d'un obratge dich Cirurgia sus lei tractaments e l'anatomia. Premiera òbra medicala en francés, aqueu libre aguèt un succès important e una lònga influéncia.


text:
Ans 80
Ièr sègle abC. | Ier | Sègle II
Los ans 80 designan sovent los ans 1980 fins a1989.
Eveniments[modificar | modificar la font]
- Conquista dels Camps Decumates per Roma. Construccion del limes de Germania.
- Batalha del mont Graupius
- Primièra Guèrra dels Daces.
Personatges significatius[modificar | modificar la font]
Invencions, descobèrtas, introduccions[modificar | modificar la font]
- Invencion per Eron d'Alexàndria de l'eolipila, primièra maquina de vapor e de reaccion.
- En China, primièra mencion de la pompa de godets permetent d’elevar de tèrra o d’aiga.
- La ret rotièra romana es perlongada en Grand Bretanha fins a las frontièras d'Escòcia.


text:
Chaumont-sur-Tharonne
Chaumont-sur-Tharonne es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loir e Char e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Chaumont-Sus-Tharonne a situat en l'èst del departament e lo sieu territòri es limitrophe del departament vesin del Loiret. Se tròba Modèl:A unitat aperaquí del cap de-luòc de costat, a aperaquí 48 km de Orléans.
Traversada per la rota départementale D 922 (La Ferté-Sant-Aubin, Loiret a Romorantin-Lanthenay, jos-prefectura de Loir-e-Doncas que), es prèp d'un échangeur del autoroute A 71 #que connècta Orléans a Clermont-Ferrand.
La municipalitat es partiellement situada en la bòsc domaniale de Lamotte-Beuvron.
Chaumont-sur-Tharonne est situé dans l'est du département et son territoire est limitrophe du département voisin du Loiret. Elle se trouve à 10 km environ du chef-lieu de canton, à environ 48 km d'Orléans.
Traversée par la route départementale D 922 (La Ferté-Saint-Aubin, Loiret à Romorantin-Lanthenay, sous-préfecture de Loir-et-Cher), elle est proche d'un échangeur de l'autoroute A 71 qui relie Orléans à Clermont-Ferrand.
La commune est partiellement située dans la forêt domaniale de Lamotte-Beuvron.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A la fin del Ancian Regim, Chaumont-sus-Tharonne aperteniá a la généralité de Orléans, a la eleccion, subdélégation e graèr a sal de Beaugency. S'i seguissiá la costum de Orléans al nòrd del Beuvron (enclave del bailliage de Beaugency), e aquela de Bles al sud. Sul plànol religiós, la parròquia fasiá partida del diocèse de Orléans e del archidiaconé de Sologne.
A la Revolucion, Chaumont-sus-Tharonne #èsser cap de-luòc de costat. Lo decrèt del 3 brumaire an XI [5 d'octòbre 1802) suprimís Chaumont coma cap de-luòc de costat e lududes substituís Lamotte-Beuvron.
À la fin de l'Ancien Régime, Chaumont-sur-Tharonne appartenait à la généralité d'Orléans, à l'élection, subdélégation et grenier à sel de Beaugency. On y suivait la coutume d'Orléans au nord du Beuvron (enclave du bailliage de Beaugency), et celle de Blois au sud. Sur le plan religieux, la paroisse faisait partie du diocèse d'Orléans et de l'archidiaconé de Sologne.
À la Révolution, Chaumont-sur-Tharonne fut chef-lieu de canton. L'arrêté du 3 brumaire an XI [5 octobre 1802) supprime Chaumont comme chef-lieu de canton et lui substitue Lamotte-Beuvron.


text:
Ciergue e Julieta
Ciergue [1](en grèc Knpύkoς (Kērykos)), e sa maire Julieta (en grèc, Ἰouλίtta) foguèron segon la tradicion crestiana martirizats a Tars (Turquia actuala) en l'an 304. Non se'n conserva pas cap testimòni istoric mas son venerats coma sants per tota la crestiantat, coma protectors dels paures e dels mainatges. Lo nom de Sant Ciergue , Sant Cirgue o sant Cierge es fòrça present dins la toponimia occitana, en Tarn, Òlt, Cantal, Corresa, Naut Léger, Puèi de Doma, Ardecha. S'encontran tanben pus rarament las formas Sant Circ e Sant Ceri e Sant Cirici.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Frederic Mistral, Lou Tresor dóu Felibrige (C) (pagina 555)(consultable en linha: IEOParís, documents per l'estudi de la lenga occitana: [1])


text:
Mirga (ordinator)
Una mirga (var. mirja, murgueta) o rateta es un periferic de dintrada d'ordinator d'utilizacion manuala, generalament fabricat en plastic, utilizat per dintrar o contrarotlar las donadas. S'utiliza amb una de las doas mans de l'utilizaire e detècta son movement relatiu en doas dimensions per la superfícia orizontala ont s'apieja, se reflectissent abitualament per un ponchon o sageta sul monitor.
A l'ora d'ara es un element indispensable d'un equipament informatic per la majoritat de las personas, e malgrat l'aparicion d'autras tecnologias amb una foncion similara, coma l'ecran tactil, la practica a demostrat que serà encara utila mantun ans. Pasmens, dins l'avenidor podriá èsser possible de bolegar lo ponchon amb los uèlhs o a partir de la reconeissença vocala.
Istòria[modificar | modificar la font]
La primièra mirga foguèt dessenhada per Douglas Engelbart e Bill English pendent los ans 60 al Stanford Research Institute, un laboratòri de l'Universitat de Stanford, pròche de Silicon Valley en Califòrnia. Pus tard foguèt melhorada dins los laboratòris de Palo Alto de la companhiá Xerox (Xerox PARC). Son invencion foguèt pas un fach banal ni fortuit, mas fasiá partida d'un projècte important que cercava d'aumentar l'intellècte uman en melhorant la comunicacion entre l'òme e la maquina. Amb son aparicion, foguèt capitat un pas definitiu cap a l'aparicion dels primièrs environaments o interfàcias graficas d'utilizaires.
Mirga mecanica[modificar | modificar la font]
Foncionament d'una mirga mecanica: per capturar lo movement donat per l'utilizaire, las mirgas mecanicas tenon una bola de plastic, de dimension variabla, dins sa partida inferiora per moure doas ròdas que generan de pulsacions en responsa al movement d'aquesta darrièra sobre la superfícia.
1 :En bolegar la mirga se fa virar la bola
2 :En virar la bola fa virar de cilindres ortogonals
3 :Aquestes cilindres son units a de disques de codificacion optica, opacs mas perforats
4 :En foncion de sa posicion, los disques pòdon daissar passar o interrompre los rais infraroges emés per un LED.
5 :Aquestas pulsacions son captadas per de captors que los convertisson en velocitat verticala e orizontala.
Mirga optica[modificar | modificar la font]
Es una varianta que fonciona sens bola de goma, en defugissent aital lo problèma frequent de l'acumulacion de brutícia dins l'axe de transmission. Se considèra un dels mai modèrnes e practics actualament. Son foncionament se basa sus un captor optic que fotografia la superfícia que i encontra e detècta las variacions entre las fotografias successivas, e determina se la mirga a cambiada sa posicion. Sobre de superfícias alisadas o sobre d'unes materials determinats, la mirga optica pòt provocar de movements nervioses de la sageta a l'ecran, e per defugir aquò es necessari d'utilizar un tapís de mirga de color unida.


text:
Oris-en-Rattier
Oris-en-Rattier en arpitan (Oris-en-Rattier en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Oris-En-Rattier a situat en la vallée de la Roizonne, afluent marge drech de la Bòna.
Oris-en-Rattier est située dans la vallée de la Roizonne, affluent rive droite de la Bonne.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Fins en 1789, Oris #far partida del mandement e châtellenie de Ratier, fief dels Alleman de Valbonnais.
Jusqu'en 1789, Oris fit partie du mandement et châtellenie de Ratier, fief des Alleman de Valbonnais.


text:
Cœuvres e Valsery
Cœuvres e Valsery es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Çò 18 d'octòbre 1870 çò pilòta pujada Victor-Hugo se vòla del Jardin dels Tuileries a París alavetz assiégé pels prussiens e acaba la siá carrièra a Coeuvres après aver-i recorregut 117 quilomètres[1].
- Le 18 octobre 1870 le ballon monté Victor-Hugo s'envole du Jardin des Tuileries à Paris alors assiégé par les prussiens et termine sa course à Coeuvres après avoir parcouru 117 kilomètres[2].


text:
Colómbia
Colómbia (en espanhòl Colombia) es un país situat dins lo nòrd-oèst de l'America del Sud. A de frontièras amb Veneçuèla e Brasil a l'èst, Peró e l'Eqüator al sud, e Panamà al nòrd-oèst. Al nòrd es bordada per la Cariba e a l'èst per l'Ocean Pacific.
Sa capitala es Bogotà.
Lo gentilici es colombian -a.
Somari
- 1 Istòria
- 1.1 Lo periòde precolombian
- 1.2 Lo periòde coloniau
- 1.3 La Granda Colómbia
- 1.4 Colómbia de 1830 a 1945
- 1.5 Colómbia dempuei 1945
- 2 Politica
- 3 Geografia
- 4 Economia
- 5 Demografia
- 6 Cultura
- 7 Liames intèrnes
- 8 Bibliografia
- 9 Nòtas e referéncias
- 10 Liames extèrnes
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo periòde precolombian[modificar | modificar la font]
Lo territòri colombian sembla poblat dempuei 20 000 ans aperaquí. Pasmens, en causa de l'abséncia de documents escrichs, son istòria es mau coneguda avans l'arribada deis Europèus. En Colómbia, quauquei culturas liticas se formèron dins lei regions andinas. Lei doas pus ancianas son lei culturas de San Agustin e de Tierradentro qu'existiguèron probable entre lo sègle VI e lo sègle XVI. Après l'an 1000, d'autrei culturas apareguèron coma aquelei de Calima, dei Quimbayas e dei Muiscas que se mantenguèron fins a l'arribada deis Espanhòus.
Aquelei pòbles foguèron influenciats per lei civilizacions deis Andes Centralas ambé lo desvolopament d'una religion basada sus un culte solar. La basa de son economia sembla èsser una agricultura productritz de tartiflas e de gròs blat. L'excepcion principala èra probable la cultura dei Taironas, situada au nòrd lòng de l'ocean, que se destrièt per son mestritge de l'artesanat dei metaus natius (aur e coire) e per d'influéncias mesoamericanas.
Lo periòde coloniau[modificar | modificar la font]
La conquista e l'ocupacion espanhòla[modificar | modificar la font]
Leis Espanhòus arribèron lòng dau litorau de Colómbia a la fin dau sègle XV. Franc de l'airau culturau dei Muiscas, i trobèron ges de societat organizada e i fondèron sensa dificultat plusors ciutats coma Darién (1510), Cartagena (1533) ò Santa Marta (1536). La quista d'El Dorado foguèt lo motor principau de l'exploracion de la region durant lei premiers decennis. Devesits entre doas federacions rivalas, lei Muiscas poguèron pas empachar aqueleis incursions e foguèron somés a la fin deis annadas 1530.
En 1538, la fondacion de Santa Fe de Bogota per Gonzalo Jiménez de Quesada permetèt ais Espanhòus d'establir sa dominacion sus lei tèrras interioras. Puei, de negociacions ambé Sebastian de Belalcazar, que veniá de conquistar Quito, e Nicolas Federmann permetèron de definir pacificament lei limits d'influéncias respectius de cada conquistador e donèron sa premiera forma ai colonias a l'origina de la Colómbia actuala.
Lo Nuevo Reino[modificar | modificar la font]
Segon lo contèxte, lo tèrme « Novèla Granda » pòu designar la Vice-Reialtat establit au sègle XVIII que gropava la Colómbia, lo Panamà, lo Veneçuèla e l'Eqüator actuau, lo territòri de l’audiencia de Novèla Granada que correspond a la Colómbia actuala ò la region de Santa Fe de Bogota somesa per Quesada. Dins aquela darriera region, s'installèt un nombre important de colons que prenguèron lo contraròtle dei tèrras e utilizèron la man d'òbra indigèna per leis esplechar. La resisténcia foguèt febla e la cultura muisca dispareguèt tre lo sègle XVIII.
Dins lei regions occidentalas, l'activitat miniera congreada per l'esplecha de jaciments d'aur dinamizèt l'economia de la colonia en despiech de volumes de produccion relativament febles a respèct dei minas de Mexic ò de Peró (solament 5% de la produccion americana d'aur durant lo sègle XVII). La man d'òbra foguèt inicialament d'origina locala mai l'importacion d'esclaus africans foguèt necessària a partir dau sègle XVII. Enfin, certanei jaciments pus pichons foguèron esplechats per de mulastres aguent l'estatut d'òmes liures (lei mazamorreros).
En 1781, la reorganizacion fiscala e administrativa de l'Empèri Espanhòu entraïnèt una revòuta de la classa mejana de la colonia (païsans, artesans e captaus locaus). Aperaquí 20 000 insurgents menacèron Santa Fe de Bogota. L'arribada de renfòrç espanhòus, l'execucion dei caps de la revòuta e una amnistia generala per lei subrevivents permetèron d'amaisar la situacion. Pasmens, lo ressentiment demorèt viu au sen de la populacion.
Lo pòrt de Cartagena[modificar | modificar la font]
Fondat en 1533, Cartagena èra premier una escala e una crosiera per lei marchands d'esclaus. Aquò li assegurèt una activitat fòrta e sa prosperitat suscitèt lei cobesiás. Après cinc sètges durant lo sègle XVI, leis Espanhòus i construguèron de fortificacions poderosas. En parallèl, lo relarg de la vila venguèt un centre agricòla capable d'avitalhar una populacion e una flòta importantas.
L'independéncia[modificar | modificar la font]
En 1808, Espanha foguèt ocupada per la França Napoleonenca e lo demorèt fins a sa liberacion en 1813. Aquò entraïnèt una agitacion viva en America. En Veneçuèla e en Nòva Granada, de juntas se formèron en 1810. Aquela de Caracas proclamèt l'independéncia de Veneçuèla sota la direccion de Francisco de Miranda e de Simón Bolívar. Pasmens, la republica novèla aboliguèt pas l'esclavatge e mantenguèt lei mulastres (pardos) en fòra de la vida politica. Ansin, en 1812, quand desbarquèron de tropas espanhòlas en Veneçuèla, lei pardos sostenguèron lei lealistas. Batuts, lei republicans deguèron s'enfugir en Nòva Granada. A partir de Cartagena, Bolivar capitèt d'organizar la reconquista de Caracas en 1813. En revènge, mau capitèt de redurre la guerilha dei pardos dins lo sud de Veneçuèla. En Nòva Granada, lei republicans conoguèron tanben una tiera de reviradas còntra lei pòchis de resisténcia lealistas de Panamà e de Popayan en 1814.
A partir de 1814, la desfacha francesa en Euròpa permetèt au govèrn espanhòu de mandar de renfòrç dins lei colonias. Ansin, lei lealistas capitèron de tornar ocupar Caracas, Sante Fe e Cartagena entre 1814 a 1816. Pasmens, la repression saunosa dau generau espanhòu Pablo Morillo li alienèt lei mulastres que contunièron de menar sa guerilha. En 1817, concluguèron una aliança ambé Bolivar que permetèt d'ara endavant ai republicans de passar per lei Llanos per contornejar lei fòrças lealistas. En 1819, poguèron ansin intrar dins Sante Fe (que prenguèt lo nom de Bogotà) e proclamar una « Republica de Colómbia » gropant Nòva Granada e Veneçuèla.
Après aquela victòria, lei fòrças espanhòlas perdiguèron l'avantatge. Entre 1820 e 1821, Cartagena e sa region foguèron definitivament ocupadas per Bolivar. Puei, en junh de 1821, la batalha de Carabobo entraïnèt la presa de Caracas. Un mes aperavans, un congrès aviá dotat la republica d'una constitucion. Simón Bolívar ne foguèt proclamat president en setembre. Enfin, dins lo corrent de 1822, lo sud dau país — l'Eqüator actuau — foguèt a son torn liberat.
La Granda Colómbia[modificar | modificar la font]
Lo tèrme « Granda Colómbia » designa la Republica de Colómbia proclamada en decembre de 1819. Sa constitucion aviá instaurat un estat unitari dirigit per Simón Bolívar (president) e per Francisco de Paula Santander (vice-president). En 1823, lo segond assegurèt solet la direccion dau país après la partença de Bolivar en Peró.
Pasmens, l'elèit se devesiguèt entre doas tendàncias rivalas. Lo premier, subrenomat lei « juristas », èra eissit dei classas superioras e sostenguèt Santander. En revènge, lo second, que gropava lei caps de l'armada, s'i opausèt. En 1827, a son retorn de Peró, Bolivar foguèt obligat de negociar ambé son cap, José Antonio Paez per mantenir lo foncionament de l'Estat. Pasmens, aquel acòrd durèt gaire e un conflicte novèu opausèt rapidament lo partit de Bolivar, en favor d'un regime fòrt, e lei partisans de Santander, favorable au mantenement de la constitucion de 1821.
En 1828, una temptativa de còp d'estat permetèt a Bolivar d'obtenir lei plens poders. Puei, après una temptativa d'assassinat organizada per lei liberaus, ordonèt l'exili de Santander. Pasmens, aquela decision entraïnèt de trèbols intèrnes e l'autoritat dau govèrn centrau s'afondrèt. En 1830, lei proclamacions d'independéncia de Veneçuèla per Paez (en genier) e d'Eqüator per Juan José Flores (en mai) entraïnèron la demission de Bolivar e la disparicion de la Granda Colómbia.
Colómbia de 1830 a 1945[modificar | modificar la font]
Après la fragmentacion de la Granda Colómbia, Colómbia foguèt dominada per una oligarquia devesida entre partisans de Santander, a l'origina dei liberaus colombians, e partisans de Simón Bolívar (que moriguèt lo 17 de decembre de 1830) que formèron lo corrent conservador dau país. Cada camp se devesiguèt rapidament entre una ala moderada e una ala radicala que nosèron d'alianças cambiantas. La question de la plaça de la Glèisa dins la societat, constestada per lei liberaus e defenduda per lei conservadors, foguèt l'enjòc principau deis afrontaments entre lei dos camps. Pasmens, dins lei fachs, un certan consensus reüniguèt lei diferentei faccions, especialament per gardar un estat descentralizat que permetiá ai captaus locaus de ben tenir sei fèus electoraus.
Lei combats entre liberaus[modificar | modificar la font]
Dins un premier temps, lei liberaus dominèron la vida politica e sei luchas intèrnas entre moderats e radicaus (exaltados) animèron lo país. Arbitre dei conflictes entre lei doas alas, Santander foguèt elegit a la presidéncia en 1832. Foguèt remplaçat en 1837 per José Ignacio de Marquez, cap dei moderats, que se turtèt rapidament a l'oposicion deis exaltados. En 1840, lo generau José Maria Obando, figura principala dei radicaus, organizèt una revòuta que se transformèt en guèrra civila vertadiera après la mòrt de Santander en 1840. Lei combats durèron fins a mai de 1842 e s'acabèron ambé la desfacha deis insurgents.
Après aqueu conflicte, per amaisar la situacion, de moderats dei dos camps s'alièron per formar lei ministeriales que tornèron donar a la Glèisa un ròtle important dins la societat. En particular, demandèron lo retorn dei jesuistas expulsats per leis Espanhòus en 1767. Puei, en 1848, aqueu movement fondèt un movement conservador.
La « Revolucion Liberala »[modificar | modificar la font]
De 1848 a 1855, Colómbia conoguèt tornarmai de trèbols intèrnes liats ais evolucions au sen dau camp liberau. D'efèct, una generacion novèla de liberaus apareguèt après la Revolucion Francesa de 1848. Aprofichant de divisions entre conservadors e, de còps, de fraudas electoralas, capitèron de prendre lo contraròtle ambé l'eleccion dau generau José Hilario López (1849-1853) e dau Congrès (en 1851). Tornèron expulsar lei jesuistas (1850) e aboliguèron mai d'un privilègi judiciari e financier de la Glèisa.
Pasmens, en 1852, lei liberaus se devesiguèron entre centralistas, menats per José María Obando que foguèt elegit a la presidéncia en 1853, e federalistas de Manuel Murillo Toro. En 1853, lei segonds prenguèron l'avantatge. Reüniguèron lo Congrès e adoptèron una constitucion federala e fòrça novatritz (separacion de la Glèisa e de l'Estat, maridatge civiu, divòrci...). La temptativa d'Obando de s'opausar a l'adopcion definitiva d'aqueu tèxte entraïnèt la presa dau poder per José Maria Melo a l'eissida d'un còp d'estat en 1854. Melo se proclamèt dictator e suprimiguèt lei clausas pus contestadas. Pasmens, foguèt vencut en 1855 per lei « constitucionalistas » (aliança dei conservadors ambé certanei liberaus).
Lo periòde confederau[modificar | modificar la font]
Colómbia contunièt de conóisser de trèbols intèrnes liats a de questions constitucionalas. D'efèct, après l'eleccion dau conservator Mariano Ospina Rodríguez en 1856, una constitucion novèla instaurèt un regime de tipe confederau. Pasmens, lei relacions entre lo govèrn centrau e lei regions foguèron pas definidas. Aquò entraïnèt una tiera de conflictes entre liberaus e conservators. Puei, lo raprochament d'Ospina ambé la Glèisa e son projècte de laissar lo poder a Julio Arboleda, un conservator radicau, foguèron a l'origina d'una insureccion militara dirigida per lo generau Tomás Cipriano de Mosquera. Leis insurgents conquistèron la capitala en 1861 e Arboleda foguèt assassinat la meteissa annada. Mosquera comencèt una campanha de repression còntra la Glèisa (arrestacion de caps, venda a l'enquant de bens eclesiastics...).
Leis Estats Units de Colómbia[modificar | modificar la font]
En 1863, de representents liberaus deis estats federats adoptèron una constitucion novèla. Fàcia a l'autoritarisme de Mosquera, obtenguèron de restrénher lo poder centrau e fondèron leis Estats Units de Colómbia. Lo mandat dau president foguèt reduch a doas annadas sensa possibilitat de reeleccion immediat. En mai d'aquò, cada estat foguèt dotat d'una autonòmia importanta. Aquò permetèt d'amaisar la situacion de 1864 a 1866 durant la presidéncia dau liberau Manuel Murillo Toro.
Pasmens, son remplaçament per Mosquera suscitèt tornarmai de tensions qu'entraïnèron un còp d'estat dei progressistas en 1867. Gràcias a divèrsei fraudas electoralas, dominèron la vida politica fins ais annadas 1870. Dins aquò, lei liberaus se devesiguèron mai a prepaus de la question de la Glèisa. Gropats a l'entorn de Rafael Núñez, la tendància deis « independents » assaièt d'amaisar la situacion per se concentrar sus lo desvolopament economic. Lo periòde calme durèt fins a 1884 quand de revòutas trebolèron l'eleccion de Núñez a la presidéncia. Reprimits en 1885, decidèron lo cap de l'Estat de fondar un regime novèu.
La « Regeneracion » e la Guèrra dei Mila Jorns[modificar | modificar la font]
A l'iniciativa de Rafael Núñez, una constitucion novèla foguèt adoptada en 1886. De rebors dau tèxte precedent, instaurèt un estat unitari e transformèt leis estats federats en departaments. Lo mandat presidenciau passèt a sièis annadas e lo ròtle dau catolicisme — e sei privilègis — foguèt restaurat. Puei, Núñez, tornat elegir en 1886 e en 1892, dirigiguèt lo país fins a sa mòrt en 1894.
Durant aqueu periòde, lei liberaus perdiguèron sa plaça au Congrès entraïnant la formacion de divisions novèlas au sen dei corrents politics representats. Dins lo camp conservator, lei « nacionalistas » s'opausèron ais « istorics » (lei moderats) e dins lo camp liberau, lei moderats — favorables a una aliança ambé lei conservators moderats — s'opausèron a una generacion novèla de progressistas fòrça ostils ai nacionalistas.
En octòbre de 1899, lei progressistas organizèron de revòutas que foguèron a l'origina d'una guèrra civila saunosa (100 000 mòrts) dicha Guèrra dei Mila Jorns. En julhet de 1900, entraïnèt lo remplaçament dei nacionalistas per lei conservators istorics. Lei combats durèron fins a 1902 e lei liberaus foguèron batuts de pertot franc de Panamà. Sostenguts per leis Estats Units d'America, i proclamèron l'independéncia panamenca en novembre de 1903. Afeblida, Colómbia poguèt pas s'i opausar e perdiguèt lo contraròtle de l'istme.
Lo periòde conservator e lo desvolopament de la produccion de cafè[modificar | modificar la font]
Après la Guèrra dei Mila Jorns, lei conservators dominèron la vida politica fins ais annadas 1930. Pasmens, dins lei fachs, en causa dei divisions tradicionalas dei dos camps entre alas radicala e moderada, lo país foguèt principalament dirigit per de govèrns centristas. En 1910, lo sufragi dirèct foguèt introduch per l'eleccion presidenciala. La Glèisa i sostenguèt lei candidats conservators mai poguèt pas empedir la resurgéncia dau liberalisme colombian dins lo corrent deis annadas 1920. Au contrari, l'influéncia dau clergat devesiguèt lei conservadors. Ansin, en 1929, presentèron dos candidats, çò que permetèt la victòria dau liberau Enrique Olaya Herrera.
En fòra de la dominacion conservatritz, lo periòde anant deis annadas 1890 ais annadas 1930 veguèt lo desvolopament de la produccion de cafè. En 1920, representava aperaquí 70% deis exportacions e Colómbia èra venguda lo segond productor mondiau darrier Brasil. La region entre Medellín e Cali, dominada per de pichons proprietaris, èra lo centre principau dei plantacions. En 1927, aquelei pichons plantaires fondèron la Federacion dei Plantaires de Cafè per defendre seis interès.
La « Republica Liberala »[modificar | modificar la font]
Enrique Olaya Herrera contunièt de dirigir la politica colombiana d'un biais centrista gràcias au sostèn de conservators moderats. En revènge, son successor, Alfonso López Pumarejo, èra eissit de l'ala senèstra dau Partit Liberau. Encoratjèt la formacion de sindicats e intrèt en conflicte ambé la Glèisa a prepaus de l'ensenhament. Après un intermèdi pus moderat incarnat per Eduardo Santos que donèt la prioritat a l'industrializacion, López Pumarejo foguèt tornat elegir en 1942. Dins l'encastre de la Segonda Guèrra Mondiala, formèt un govèrn bipartisan avans de demissionar en 1945. Aquela politica foguèt perseguida per lo conservador Mariano Ospina Pérez qu'aprofichèt de divisions dins lo camp liberau per ganhar l'escrutinh.
Colómbia dempuei 1945[modificar | modificar la font]
Dempuei 1945, Colómbia conoís de conflictes armats d'un biais quasi permanent ambé la guèrra de 1948-1953, l'emergéncia de guerilhas marxista a partir de 1960, la multiplicacion dei movements paramilitars d'extrèma drecha e lo desvolopament dei trafegues de dròga. Pasmens, au contrari de la màger part dei país d'America dau Sud, lo país conoguèt ges de dictatura militara e seis institucions democraticas se mantenguèron (mai son foncionament normau foguèt sovent pertubat per lei violéncias).
Lei presidéncias d'Ospina e de Gomez[modificar | modificar la font]
Après l'eleccion d'Ospina, lei diferentei faccions politicas dau país comencèron de s'afrontar — per de rasons tant nacionalas que localas. En 1947-1948, lo nombre de mòrts aumentèt entraïnant una manifestacion de 100 000 sota la direccion de Jorge Eliecer Gaitán, cap de l'ala radicala dau Partit Liberau. Pasmens, lo 9 d'abriu de 1948, Gaitán foguèt a son torn assassinat.
Aquela mòrt entraïnèt d'esmogudas dins la capitala (lo bogotazo). Dirigidas còntra lei conservators, s'estendèron dins tot lo país. Culminèron en 1949 ambé la chausida d'un candidat extremista, Laureano Gómez, per lei conservators. Per lo privar de sa legitimitat, lei liberaus participèron pas a l'eleccion presidenciala mai aquò empachèt pas son eleccion. Ansin, de 1950 a 1953, l'autoritarisme dau regime foguèt largament renfòrçat.
La « Violencia » e la premiera presidéncia Rojas[modificar | modificar la font]
Après lo bogotazo, de guerilhas liberalas se formèron dins lo país entraïnant lo començament d'un periòde saunós dich « La Violencia ». Dins lei fachs, lei combats opausèron guerilhas, fòrças de polícia e militars, clans liberaus ò conservators rivaus, grops d'autodefensa païsans enquadrats per de liberaus (e de còps per de comunistas) e milícias paramilitaras païsanas creadas per de conservators. Lei caps dei dos partits aguèron gaire de contraròtle sus aquelei movements e assaièron sensa succès de negociar una alta-au-fuòc. Ansin, de 1948 a 1960, de combats confüs causèron la mòrt d'au mens 300 000 personas.
En 1953, lo generau Gustavo Rojas Pinilla prenguèt lo poder a l'eissida d'un còp d'estat e prepausèt una amnista ai guerilhas. Plusors movements acceptèron mai lei violéncias contunièron, especialament dins la region de Medellín onte de grops de bandits èran a s'afrontar per lo contraròtle dei plantacions de cafè. En reaccion, de païsans comencèron d'organizar de grops paramilitars importants enquadrats per de comunistas. Menèron d'operacions còntra lei grands proprietaris e resistiguèron a una ofensiva de l'armada en 1955.
Per faciar aquela situacion, Rojas assaièt de s'inspirar dau peronisme argentin. Sostengut per lei sindicats e per una partida dei fremas (qu'obtenguèron lo drech de vòte en 1956), adoptèt una politica populista qu'inquietèt l'oligarquia tradicionala — tant liberala que conservatritz. Aquela darriera formèt alora un « Frònt Nacionau » per empachar sa reeleccion. Puei, après la victòra electorala Rojas en 1957, organizèt una grèva generala que s'acabèt ambé la demission e l'exili de son adversari.
Lo « Frònt Nacionau »[modificar | modificar la font]
Après la partença de Gustavo Rojas Pinilla, lei partits liberau e conservator — lo « Frònt Nacionau » — concluguèron un acòrd de partiment dau poder. La presidéncia foguèt fisada ai dos camps d'un biais alternatiu e lei diferents pòstes publics foguèron repartits d'un biais paritari. Un referendum permetèt de legitimar aquela aliança. Tornat intrat en Colómbia en 1958, Rojas e son partit, l'Aliança Nacionala Populara (Anapo), ganhèron l'eleccion presidenciala en 1970 mai deguèron se clinar quand l'oligarquia proclamèt la victòria dau conservator Misael Pastrana. Puei, quand l'acòrd foguèt oficialament annulat en 1986, lei dos partits contunièron de collaborar.
Lo problema major de l'acòrd foguèt d'isolar la classa politica dau rèsta de la populacion. Dins un contèxte de desvolopament creissent dei trafegues de dròga, aquò favorizèt la corrupcion. De mai, après doas grèvas duras en 1977 e en 1981, lo president Julio César Turbay renforcèt l'aparelh repressiu de l'Estat.
La guèrra civila de 1964 a 1990[modificar | modificar la font]
Après la victòria de la guerilha cubana menada per Fidel Castro en 1959, l'idèa de prendre lo poder per leis armas foguèt tornada lançar au sen dei movements comunista d'America dau Sud. Ansin, dins lo corrent deis annadas 1960, lei guerilhas se multipliquèron. En 1964, se formèt l'ELN d'inspiracion guevarista. Puei, en Tolima, lei grops d'autodefensa païsans formèron en 1966 una guerilha poderosa, dicha Fòrças Armadas Revolucionàrias de Colómbia (FARC), que se raprochèt dei posicions marxistas leninistas sovieticas. Un an pus tard, una guerilha maoïsta, l'Armada Populara de Liberacion (EPL), venguèt completar aquel ensems. Enfin, en 1973, foguèt fondat lo Movement dau 19 d'abriu (M-19) per de militants de l'Anapo.
Aquelei movements conoguèron inicialament de dificultats importantas. En particular, en 1973-1974, lei FARC perdiguèron mai de la mitat de seis efectius e l'ELN manquèt de disparéisser. En 1984, lei FARC, lo M-19 e l'EPL acceptèron de signar d'altas-au-fuòc. Pasmens, lo president Belisario Betancur, a l'origina d'aquelei temptativas de negociacion, deguèt tanben faciar la violéncia dei cartèls de dròga e dei paramilitars au servici dei grands proprietaris. Aquò entraïnèt una represa rapida dei combats dins tot lo país. Ansin, se lo M-19 acceptèt finalament d'abandonar la lucha armada en 1989, la situacion s'agravèt pauc a pauc fins a l'eleccion de César Gaviria Trujillo en 1990.
Lei presidéncias de Gaviria e de Samper[modificar | modificar la font]
Après son eleccion, César Gaviria Trujillo convoquèt una assemblada constituenta en 1991. Elaborèt una constitucion relativament progressista (drechs de l'Òme, environament...). En parallèl, lei caps de cartèls obtenguèron de condicions especialas de rediccion e de negociacions comencèron ambé lei guerilhas. Pasmens, dins lei fachs, aquò aguèt gaire d'efècts sus lo conflicte. L'execucion dau cap dau cartèl de Medellín, Pablo Escobar, en 1993 renforcèt lo cartèl de Cali.
Lei discussions ambé lei guerilhas mau capitèron tanben e lei combats contunièron. Per contrar lei progrès dei FARC e de l'ELN, l'armada organizèt leis Autodefensas Unidas de Colómbia (AUC) per coordenar l'accion dei grops paramilitars. Pasmens, aquò entraïnèt sustot una multiplicacion deis exaccions còntra lei païsans e lei sindicats.
La presidéncia de Pastrana[modificar | modificar la font]
Elegit en 1998, lo conservator Andrés Pastrana Arango decidèt de menar de negociacions vertadieras ambé lei FARC. Li laissèt una zòna de 42 000 km² au sud de Bogotà. Dins aquò, lei discussions tirassèron e, en 2000, lo govèrn cambièt d'estrategia. Ambé lo sostèn de Washington, recebèt una ajuda militara importanta per redurre lei trafegues de dròga. A partir de 2002, foguèt largament utilizada per tornar atacar lei FARC.
De l'intransigéncia a la negociacion[modificar | modificar la font]
En 2002, Álvaro Uribe Vélez, candidat independent partisan d'una linha dura còntra lei guerilhas, foguèt elegit a la presidéncia. Tornat elegir en 2006, capitèt de demobilizar — nominalament — leis AUC. En parallèl, ordonèt d'ofensivas d'amplor còntra lei guerilhas. Pasmens, lei movements revolucionaris capitèron de resistir. Ansin, Juan Manuel Santos Calderón, lo successor d'Uribe, decidèt de tornar negociar ambé lei FARC. Menadas de 2012 a 2016 a L'Avana, permetèron la signatura d'un acòrd de patz lo 24 d'aost de 2016.
Politica[modificar | modificar la font]
Colómbia es una republica presidenciala. Lo president es lo cap d'Estat e tanben lo cap de govèrn, elegit dirèctament per la populacion per un periòde de quatre ans.
Geografia[modificar | modificar la font]
Los Andes dominan la mitat occidentala de Colómbia, e se dividisson en tres grandas sèrras: l'Occidental, la Centrala e l'Orientala. Entre las sèrras, los rius Magdalena e Cauca s'acaban cap a las planicias bassas al cors de la còsta cariba. En las parts mai nautas de las sèrras s'i tròban volcans, qualqu'uns que ne son encara actius. Lo punt pus naut es lo Mont Cristóbal Colón a la Sierra Nevada de Santa Marta, amb una nautor de 5 775 m per dessús lo nivèl de la mar.
La part orientala de l'estat se caracteriza per tèrras planas, en partida densament cobèrta per arbres e amb fòrça rius coma lo Putumayo, lo Yapura, lo Meta e lo Guaviare, que s'acaban al riu Orinòco o lo riu d'Amazonas. Colómbia a tanben divèrsas pichonas islas a l'ocean Atlantic e al Pacific.
Lo clima local es en calent al cors d'ambedoas còstas e a las planicias orientalas, del temps que las sèrras e las tèrras nautas pòdon èsser fòrça fredas. La vila pus granda de Colómbia es la siá capitala, Bogotà. Autras vilas importantas son Medellín, Cali, Cartagena, Barranquilla, Ibagué, Manizales, San Juan de Pasto, Cúcuta e Bucaramanga.
Economia[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
La diversitat etnica en Colómbia es un resultat de la barreja de amerindis indigènas, colons espanhòls e esclaus africans, causa qu'a produsit una mescla de mestís (48%), blancs (30%), mulats (14%), negras (4%) e una barreja negra-ameríndia (3%). Uèi, solament aperaquí 1% de las gents pòt èsser identificada coma totalament ameríndia sus la basa de la lenga e las costumas. La religion predominanta en Colómbia es lo catolicisme roman.
Per la populacion, Colómbia es lo tresen estat d'America Latina, après Brasil e Mexic. Lo movement de populacion rurala dins los airals urbans foguèt fòrt durant lo sègle XX. La populacion urbana aumentèt de 57% de la populacion totala en 1951 a aperaquí 74% cap a 1994. Trenta vilas an una populacion de 100 000 abitants o mai. Los nòus departaments de tèrras bassas de l'èst, que constituisson aperaquí 54% de la superfícia de Colómbia, an mens de 3% de la populacion e una densitat de mens d'una persona per quilomètre carrat.


text:
Miralh
Un miralh (var. mirau) o rarament espelh es una superfícia reflectiva pro clara per formar un imatge. L'exemple pus simple es lo miralh plan que fòrça gents an en cò sieu. L'exemple pus ancian es l'aiga tranquilla, ont abans l'invencion del miralh las gents s'agachavan.
Dins un miralh, un fais de lutz parallèl pòt cambiar de direccion entièrament e contunhar en essent parallèl, en podent produsir aital un imatge virtual d'un objècte en la siá grandària e forma reala. Existisson tanben de miralhs concaus, ont un fais de lutz parallèl es convertit en convergent, en trobant interseccion al fòcus del miralh e distorsionant l'imatge rebatut. Los miralhs convèxes son aqueles de corbadura invertida a aquela d'un miralh concau, los que provòcan un efièch opausat.
Los primièrs miralhs consistissián en una placa polida de metal, normalament d'argent. Los miralhs modèrnes son constituits d'un jaç prim d'alumini depausat sus una placa de veire que protegís l'alumini e permet al miralh de durar mai de temps.
Istòria[modificar | modificar la font]
Los miralhs coma utisses de tocador e objècte manual foguèron fòrça emplegats dins las civilizacions egipciana, grèga, etrusca e romana. S'elaboravan totjorn amb metal brunit, generalament "crubatz", argent o bronze, a aquel procès lo se coneis pel nom de plateig. Avián forma de placa redonda o ovala, ornada ordinàriament amb gravaduras o relèus mitologics al revèrs. D'aqueles miralhs se ne consèrva encara fòrça exemplars dins qualques musèus arqueologics. Pendent la nauta Edat Mejana l'usatge del miralh èra estranha, fins qu'al sègle XIII s'inventèt la fabricacion dels de veire e de cristal de ròca sus lama metallica, sens ne quitar de bastir los de solament metal fins al sègle XVIII. Lo miralh, coma mòble d'abitacion o cambra, comença al sègle XVI, doncas que malgrat que pendent los dos sègles anteriors se citen qualques exemplars istorics èra pas fòrça coneguts e lo sieu usatge èra pauc corrent. Dins aquel sègle se presenta coma marca d'elegància e gost artistic e ocupa una plaça de tria al salon coma objècte mobil e de dimensions redusidas. Cap al sègle XVII las fabricas venecianas arriban a bastir de miralhs de granda mesura e ne servisson ençà coma objèctes singularament decoratius en salons, qu'ocupan un luòc destacat.
Lo miralh dins la cultura[modificar | modificar la font]
Lo miralh ocupa una plaça importanta dins la mitologia e las supersticions de fòrça pòbles. L'imatge que s'i rebat s'identifica sovent amb l'arma o l'esperit de la persona: d'aicí per exemple que los vampirs, còrses sens arma, s'i rebaton pas. Quand qualqu'un es a mand de daissar aquel mond, se sòl cobrir los miralhs, de paur que l'arma de l'agonizant i demòre barrada. Lo miralh s'interprèta coma una fenèstra dins lo mond dels esperits. La legenda urbana de Veronica aprofècha exemplarament aquela vision. Totun, lo mond dels esperits tend a s'imaginar coma una contrapartida especulara del dels vius. Lewis Carroll desvolopa magistralament l'idèa del miralh coma entrada dins un mond envèrs en la segonda part de las aventuras d'Alícia. Lo miralh es tanben objècte frequent de consulta: lo jutjan capable de mostrar d'eveniments e d'objèctes distants dins lo temps o l'espaci. Dins lo conte de Blancanèu, lo miralh a la facultat de parlar e respond a las questions que li pausa la mairastra. John Ronald Reuel Tolkien repren amb lo sieu celèbre miralh de Galadriel la tradicion del miralh capable de mostrar lo futur. Dins lo roman de Harry Potter e la pèira filosofala, de J.K. Rowling, apareis lo miralh OESED, que rebat pas l'imatge de qui lo contempla, mas los sieus desirs pus prigonds.


text:
Economia de Sri Lanka
L'economia d'Sri Lanka es dependenta principalament de l'exportacion de produchs primaris, coma lo tè, lo cauchó e sos derivats. La posicion geografica de l'isla fa que la siá capitala, Colombo, siá un dels pòrts mai importants del Ocean Indian.
Dempuèi 1977, lo país a cambiat, en quitant un modèl economic socialista per adoptar un modèl d'economia de mercat, orientat vèrs l'exportacion. Lo 1983 s'inicièt una guèrra civila entre las etnias cingalesa e la minoritat tamil, que s'esperlonguèt fins a 2009 en causant de grands damatges a l'economia del país. Mas malgrat la guèrra, lo produch interior brut del país cresquèt gaireben 5% a l'an en los darrièrs 10 ans. Las despensas del govèrn en desvolopament e en lo combat als Tigres de Desliurança de Tamil Eelam faguèron amb que lo PIB cresquèsse gaireben 7% a l'an entre 2006 e 2008[1].
Lo sector primari ocupa près de la mitat de la populacion activa. Los principals produchs agricòlas son lo te (que n'es lo tresen productor mondial), l'arròs, lo cauchó e lo coco.
Lo sector segondari ocupa solament un sièisen de la populacion activa. Las indústrias extractivas principalas son lo grafit (primièr productor mondial), las pèiras preciosas de la region de Radnapura e la sal comuna (Anayiravu, Puttalam, Palaviya). Mai interès economic an l'ilmenita e mineralas parionas, extraches dels sables. Las indústrias manufactureras son pauc desvolopadas, e la majoritat derivan de las activitats agropecuarias coma la produccion de copra, de sucre, òlis, de la pèl, lo cauchó (pneumatics), de la fusta e lo papièr, la cervesa, lo tabac e lo coton. Autras indústrias destacadas son las del ciment e lo bastiment, la refinatge de petròli e autras indústrias quimicas (fems, produchs farmaceutics), ceramica e siderurgia, mas se tròban frenadas per la manca d'energia. Las principalas indústrias son localizadas a Colombo, Maha Nuwara e Jaffna.
L'estat encoratja tanben los investiments estrangièrs.
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]

- ↑ 1,0 1,1 The World Factbook Consultat lo 26 de març 2011


text:
Vene de visitar en plen lo forom que l'aviàu pancara fach... Ai fach lei causas a l'envèrs, m'ere marcat e aviàu comencat de botar de messatge sensa me prensentar!
I a un molonas d'informacions sus aqueste forom, es estrambordant, osca pèr aquèlei que l'an bastits!
Reste au ped de Ventor (qu'es estat revirat en "Ventoux" per lei Francés) pas luen de Veison (Vaison la Romaine) dian la Vau-clusa. Per ara fau lo paisan amé lo paire, e parlem un pauc la lenga, meme se nos manca pron vocabulari...
Lo poton


text:
Nematomorpha
Los nematomòrfes (Nematomorpha) son de vèrms non-segmentats del còrs cilindric. Son extrèmament longs e fins. Lor cap es de meteissa largor que lo còrs. Mesuran en mejana de 0,5 a 2,5 mm de diamètre per 10 a 70 cm de longor, la femèla es mai longa que lo mascle. Tanben son apelats gordian a causa de l'impression que balhan de far de noses complicats amb lor còrs.
Ecologia[modificar | modificar la font]
Se rencontra de nematomòrfes dins totes los environaments aquós : aigas doças, aigas saladas, tèrras umidas. Los adultes an una vida liura mentre que las larvas son sistematicament parasitas d'un artropòde. La larva dintra dins la cavitat corporala de l'òste amb l'ajuda d'una trompa provesida de croquets. S'i desvolopa e, un còp la metamorfòsi efectuada, un adulte vermifòrme acaba per sortir. Dins lo cas d'un òste terrèstre la larva pòt arribar, per un mejan encara desconegut, a lo manipular per lo far rejónher un punt d'aiga.
Classificacion[modificar | modificar la font]
Se compta 325 espècias repartidas en 2 classas.
Classas e òrdres
- Classa dels Gorgioida
- Classa dels Nectonematoida
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia Fauna Europaea : Nematomorpha (en)
- Referéncia ITIS : TSN 64183 Nematomorpha Vejdovsky, 1886 (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Nematomorpha (en)
- Referéncia NCBI : Nematomorpha (en)


text:
Inuit
Los Inuits (Inuktitut: ᐃᓄᐃᑦ, "lo monde") son un pòble abitant las regions arcticas de Groenlàndia, Canadà, Estats Units, e Russia. Inuit es nom plural; lo singular es Inuk. La lenga inuit aparten a la familha dela lengas esquimaudas-alèutas.[1]
Al Estats Units, lo tèrme Eskimo es comunament usat per nomenar aqueles grops, amor qu'inclutz a l'encòp los Yupik d'Alaska e los Inupiats per los quals "Inuit" es pas apropriat o acceptat. Existís pas cap de tèrme collectiu autre que "Eskimo" per nomenar ambedós pòbles . Pr'aquò, los nadius de Canadà e Groenlàndia considèran aquel nom coma pejoratiu e "Inuit" es vengut pus comun.[2] En Canadà, las seccions 25 e 35 del Constitution Act of 1982 nomena los "Inuits" coma un grop distinctiu dels amerindians canadencs que son pas inclús dins las Primièras Nacions o los Mestís.[3]
Los Inuits vivon dins las zonas articas e subarticas canadencas de la província de Nunavut; "Nunavik" dins lo terç nòrd de Quebèc; "Nunatsiavut" e "Nunatukavut" en Labrador; e per divèrsas parts dels Territòris del Nòrd Oèst, mai que mai a l'entorn de l'Ocean Artic. Aqueles airals se dison en Inuktitut "Inuit Nunangat".[4][5] Als Estats Units, los Inupiats vivon sus la còsta nòrd d'Alaska e l'illa de la Diomeda Pichona. En Russia, vivon sus l'illa de la Granda Diomeda. Los inuits de Groenlàndia son los descendents de migracions vengudas de Canadà e son estatjans de Danemarc, mas pas de l'Union Europèa.


text:
Beaudéduit
Beaudéduit es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge agricòla del Scenari picard, situada a ieu-distància de Beauvais e de Amians, limitrophe del departament de la Soma, vorejat al nòrd pel vallon dels Parquets e la vallée de las Évoissons.
Village agricole du Plateau picard, située à mi-distance de Beauvais et d'Amiens, limitrophe du département de la Somme, bordé au nord par le vallon des Parquets et la vallée des Évoissons.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Dels tuiles romaines an #èsser d'amassadas sus la municipalitat al sègle XIX.
Lo vilatge dépendait antany dels senhors de Thoix.
I i aviá antany en la municipalitat un molin a vent e una briquetterie.
Des tuiles romaines ont été trouvées sur la commune au sègle XIX.
Le village dépendait autrefois des seigneurs de Thoix.
Il y avait autrefois dans la commune un moulin à vent et une briquetterie.