text:
Jòcs Olimpics d'estiu de 1976
Los Jòcs Olimpics d'estiu de 1976 (Jòcs de la 21ena Olimpiada) se debanèron a Montreal Canadà ( 17 de julhet - 1 d'agost de 1986 ).
Somari
- 1 Genèsi
- 2 Delegacions
- 3 Debanar
- 4 Espets e endevenenças
- 5 Programa
- 5.1 Espòrts e espròvas
- 5.1.1 Aleterofilia
- 5.1.2 Atletisme
- 5.1.3 Basquet
- 5.1.4 Bòxa anglesa
- 5.1.5 Cabus
- 5.1.6 Canoe-caiac
- 5.1.7 Ciclisme
- 5.1.8 Equitacion
- 5.1.9 Escrima
- 5.1.10 Fotbòl
- 5.1.11 Gimnastica
- 5.1.12 Handbòl
- 5.1.13 Judo
- 5.1.14 Lucha
- 5.1.15 Natacion
- 5.1.16 Oquei pelena
- 5.1.17 Pentatlon modèrne
- 5.1.18 Rem
- 5.1.19 Tir
- 5.1.20 Tir amb arc
- 5.1.21 Vela
- 5.1.22 Voleibòl
- 5.1.23 Waterpolo
- 5.1 Espòrts e espròvas
- 6 Medalhièr general
- 7 Bibliografia
- 8 Vejatz tanben
- 9 Ligams extèrnes
- 10 Ligams videografics
- 11 Nòtas & referéncias
Genèsi[modificar | modificar la font]
lo boicòt african[modificar | modificar la font]
La màger part dels païses africans boicotèron aqueles jòcs per protestar contra la preséncia de Nòva Zelanda, colpabla segon eles de consentitge e complicitat amb l'Africa del Sud de l' apartheid e per aver mandada en virada dins lo país d'en Nelson Mandela (lo presonièr politic pus famós del mond...que n'aviá encara per mai de 15 ans davant tornar èsser liure... ) la lor seleccion de rugbi, los All Blacks.
Delegacions[modificar | modificar la font]
Debanar[modificar | modificar la font]
Espets e endevenenças[modificar | modificar la font]
Programa[modificar | modificar la font]
Espòrts e espròvas[modificar | modificar la font]
Aleterofilia[modificar | modificar la font]
Atletisme[modificar | modificar la font]
-
-
- veire article detalhat Montreal 1976 - Atletisme
-
Basquet[modificar | modificar la font]
Bòxa anglesa[modificar | modificar la font]
Cabus[modificar | modificar la font]
Canoe-caiac[modificar | modificar la font]
Ciclisme[modificar | modificar la font]
Equitacion[modificar | modificar la font]
Escrima[modificar | modificar la font]
Fotbòl[modificar | modificar la font]
Gimnastica[modificar | modificar la font]
Handbòl[modificar | modificar la font]
Judo[modificar | modificar la font]
Lucha[modificar | modificar la font]
Natacion[modificar | modificar la font]
Oquei pelena[modificar | modificar la font]
Pentatlon modèrne[modificar | modificar la font]
Rem[modificar | modificar la font]
Tir[modificar | modificar la font]
Tir amb arc[modificar | modificar la font]
Vela[modificar | modificar la font]
Voleibòl[modificar | modificar la font]
Waterpolo[modificar | modificar la font]
Medalhièr general[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- YouTube... mai de 1340 documents subre Montreal 1976 en picar coma clau Olympic Games 1976


c: text/html

text:
Romanés
Lo romanés (limba română en romanés) es una lenga romanica parlada per 26 milions de personas dins lo mond. La màger part, unes 20 milions, se concentran en Romania e mai de 2 milions e mièg en Moldàvia, encara qu'ailà la lenga se nomena sovent "moldau". Lo romanés a 77% de semblança amb l'italian.
Oficialament s'escriu amb l'alfabet latin, tant en Moldàvia coma en Romania. Mas durant l'ocupacion sovietica de Moldàvia, fins en 1989, lo poder sovietic i impausèt l'alfabet cirillic e pretendèt que lo "moldau" èra una lenga distinta del romanés. Los lingüistas estiman qu'aquel secessionisme lingüistic a pas cap de validitat scientifica. Uèi lo poder autoproclamat de Transnístria torna impausar l'alfabet cirillic al romanés, que lo nomena "moldau" e que pretend de nòu que seriá una lenga distinta del romanés .
A causa de son isolament geografic envèrs las autras lengas romanicas (se tròba enrodat de lengas eslavas, de lengas finoogricas e de lengas turquesas), lo romanés es una de las lengas romanicas mai desconegudas e diferentas dintre lo grop de las lengas romanicas, amb d'influéncias eslavas, del turc e de l'ongrés. Pasmens es una lenga fòrça establa e conservatritz del punt de vista evolutiu, que ten d'unas traças del latin qu'existisson pas pus dins las autras lengas romanicas.
Qualques caracteristicas lingüisticas[modificar | modificar la font]
Los noms e adjectius romaneses an tres genres (masculin, femenin e nèutre) e una flexion de cas. Los articles definits son enclitics envèrs lo nom (s'empegan après lo nom en formant amb el un sol blòc, coma los pronoms atòns e lo vèrb en italian e espanhòl), caracteristica unica demest las lengas romanicas. La conjugason verbala es pus complèxa que la de certanas autras lengas romanicas, amb a mai cinc mòdes diferents e una ampla varietat de formas impersonalas.
Es l'unica lenga romanica qu'a lo fonèma /h/, amb l'occitan gascon e qualques varietats de castelhan. L'ortografia es fòrça simpla. En çò que concernís lo lexic, 75% es d'origina latina, entre 10% e 20% es eslau e la rèsta ven d'autras lengas, entre las qualas sobretot lo turc, l'italian e las rèstas del traci o del daci.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1667
Aquesta pagina concernís l'an 1667 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Acomençament de la publicacion dau Còde Loís que regardava divèrsei mesuras de reformas de la justicía civila e criminala. Permetèt de definir d'un biais pus precís la ierarquia entre lei diferents tribunaus, lei reglas de disciplina pertocant lei jutges e lei proceduras d'adoptar.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Medecina[modificar | modificar la font]
Premiera transfusion sanguina umana realizada per lo mètge francés Jean Baptiste Denis (1643-1704). Dins l'encastre de sei recèrcas sus la tractament de la fòlia, capitèt de transferir lo sang d'un anhèu a un èsser uman lo 15 de junh. Pasmens, en causa dei dangiers d'aqueu tractament, la transfusion sanguina foguèt rapidament condamnada e enebida per leis autoritats e la recèrca sus aqueu subjècte foguèt arrestada fins au sègle XIX sus leis animaus e au sègle XX sus leis umans.


text:
Constantina
Constantina (Qacentina en arabi: قسنطينة) es una vila del nòrd èst d'Argeria, cap luòc de la Wilaya de Constantina que compta mai de 840 000 abitants. Es considerada coma la tresena vila mai importanta del país per sa populacion.
De son ancian nom Cirta,[1] Constantina es tanben escaissada la « vila dels ponts penjats »(Madinat Al Jossour) o ben « vila dels aglas ». Sa fondacion remonta a l'an -202. Anciana vila imperiala fortificada, aprofecha d'una posicion estrategica, amb son ròc e sos barris. La vila de Cirta èra tanben une importanta vila feniciana abans de venir capitala de la Numidia pendent lo reialme de Massinissa, aliada de Roma, puèi foguèt destruita en 311 per Maxenci e Domici Alexandre. Pauc aprèp l'emperaire Constantin I lo Grand la tornèt bastir e li donèt lo nom que pòrta dempuèi lo sègle XVII. Constantina, es una del las mai ancianas ciutats del monde, es sbretot coneguda per l'art de viure rafinat del abitants. Constantina es tanben una vila importanta dans l'istòria mediterraneana, simbòl de la cultura araboandalosa. Per son istòria, venguèt l'arbitre de l'elegància de Al Andalús, pels biases de vestir e l'art rafinat de la cosina. Vila del malof, la musica araboandalosa, e dels olemas (savents de l'islam), es la capitala de l'Èst du país e la tresena vila d'Argeria.
Galariá[modificar | modificar la font]
-
-
-
pont de Sidi m'sid sul Rummel
-


text:
Escrabida
Lo tèrme escaravissa o escrabida es un nom vernacular donat a d'espècias de crustacèus Decapòdes apartenent en general a la superfamilha dels Astacoidae, creada per Pierre André Latreille (1762-1833) en 1802, mas dispersats dins de genres diferents. Aquelas diferentas espècias an en comun d'èsser d'animals vivents en aiga doça e semblant de pichons ligombaus, que ne son pròches. Se compausan de cefalotorax amb cinc parelhs de pautas, lo primièr parelh a de pinças per s'alimentar, e l'abdomèn amb de falsas pautas o pleopòdis.
Las escaravissas càmbian lor exoesquelèt coma o fan en ivèrn dins las latituds mediterranèas.
Biologia[modificar | modificar la font]
Vivon dins totes los continents dins las aigas doças amb la condicion que gèlan pas pendent l'ivèrn. Evitan los corrents rapids e son d'animals nocturnes. La preséncia d'escaravissas es un bon indicator de la qualitat de las aigas.
S'alimentan de quina que siá matèria organica coma carronha. An fòrça predators lo long de lor vida: insèctes, peis, aucèls e mamifèrs, coma per exemple la loira.
L'acoplament es precedit d'una luta, amb de possiblas feridas mortalas, entre lo mascle, qu'a de pinças, e la femèla. Quand lo mascle capita de tombar la femèla daissa anar lo semèn que sortís de la basa de las falsas pautas (pleopòdis) de l'abdomèn.
Qualques espècias[modificar | modificar la font]
- Austropotamobius pallipes (Lereboullet, 1858) – Escrabida de las patas blancas.
- Austropotamobius torrentium (Schrank, 1803) — Escrabida de torrent.
- Astacus astacus (Linnaeus, 1758) — Escrabida de las patas rojas.
- Astacus leptodactylus (Eschscholtz, 1823) — Escrabida de las patas primas.
- Procambarus clarkii (Girard, 1852) — Escrabida de Loïsiana.
- Pacifastacus leniusculus (Dana, 1852) — Escrabida signal o de Califòrnia
Astacicultura[modificar | modificar la font]
L'astacicultura es l'elevatge de las escrabidas amb tòca comerciala o semicomerciala.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Vejatz un esquèma detalhat de la morfologia d'una escrabida e de l'anatomia intèrna d'una escrabida


text:
Senat francés
Lo Senat constituís la cambra nauta del Parlament francés segon lo sistèma del bicamerisme. A lo poder legislatiu amb l'Assemblada Nacionala. Segon l'Article 24 de la Constitucion de la Cinquena Republica francesa, es lo representant de las collectivitats territorialas e, amb l'Assemblada nacionala, dels franceses establits fòra de França. Ten sesilha al palais del Luxemborg.
Lo Senat, que compta 348 senadors dempuèi lo renovelament de 2011, lo mòde d'eleccion evoluèt mai d'un còp. Dempuèi 2003, los senadors son elegits per 150 000 grands electors al sufragi universal indirècte, proporcional (52 %), o uninominal amb dos torns (48 %), per un mandat de sièis ans, renouvelable per mitat totes los tres ans dempuèi 2011[1].
La cambra nauta èra dominada per la drecha e del centre dempuèi lo commençament de la de la Cinquena Republica fins a 2011 que, pel primièr còp, l'esquèrra ganhèt la majoritat absoluda. Dempuèi lo 2 d'octobre de 2014, lo president del Senat francés es Gérard Larcher.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Sèti del Senat
- 3 Foncions
- 4 Eleccions
- 5 Organizacion fonccionala
- 6 Nòtas e referéncias
- 7 Vejatz tanben
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria de França donèt de noms diferents a la Segonda Cambra (o Cambra nauta) :
- Jos la Constitution de l'an III (1795-1799) èra lo Conselh dels Ancians.
- Jol Consulat (1799 -1804) e lo Primièr Empèri venguèt lo Còs legislatiu,, lo Senat conservator avent de prerogativas constitucionalas (periòde 1799-1814).
- Jos la puis Restauracion e monarquia de Julhet èra la Cambra dels pars.
- Jol Second Empèri tornèt lo Senat.
- la Tresena Republica francesa instituiguèt lo Senat (1875-1940).
Lo 10 de julhet de 1940, los senators presents a Vichèi votèron los plans poders per Philippe Pétain (235 votants, 212 per, 23 contra).
- en 1946, jos la Quatrena Republica francesa, venguèt lo « Conselh de la Republica » fins a 1958 (aveniment de la Cinquena Republica francesa).
A l'origina, la lei del 14 de febrièr de 1875, que creèt lo Senat de la Tresena Republica, prescriviá que seriá compausat de 300 membres, que 225 elegits pels departaments e las colonias e 75 elegits a vida per l'Assemblada nacionala, lo Senators inamobles.
Sèti del Senat[modificar | modificar la font]
Lo Sénat ten sesilha al palais del Luxemborg, dins lo 6n arrondiment de París. La gàrdia republicana assegura la vigiléncia dels luòcs, qu'incluson los jardins publics situats en fàcia (jardin del Luxemborg) e lo musèu del Luxemborg.
Foncions[modificar | modificar la font]
Adoptar lo budgèt e las leis[modificar | modificar la font]
Lo Senat vòta lo budgèt e las leis: projèctes de lei presentats pel govèrn o proposicions de lei presentada par un parlementari. Un o mai senadors pòdon pausar una proposicion de lei al burèl del Senat, mas an cap de poder sus l'executiu, al contrari de l'Assemblada nacionale. E mai jos condicions, lo govèrn pòt s'opausar a une proposicion de lei.
Dempuèi 1958, lo mandat de senador es incompatible amb une foncion ministeriala. A sa nominacion al govèrn, l'elegit dispausa d'un delai d'un mes per causir entre lo mandat e la foncion. La meteissa règla s'aplica a un ministre elegit a un sèti de senador. Entretemps, lo ministre pòt pas participar als vòtes del Senat.
Interim de la presidéncia de la Republica[modificar | modificar la font]
La Constitucion francesa de 1958 autreja al president del Senat la carga d'assegurar l'interim de la presidéncia de la Republica dins lo cas que le Conselh Constitucional n'auriá constatat la vacança temporària o definitiva: decès, malautiá, demission, o d'autres cases.
Lo President del Senat Alain Poher venguèt per dos còps al palais de l'Elisèu per assegurar aquel interim: en 1969, aprèp la demission de Charles de Gaulle, puèi en 1974, aprèp la mòrt de Jòrdi Pompidor.
Revision constitucionala[modificar | modificar la font]
La Constitucion de 1958 prevei, dins learticle 89, l'adopcion de revisions constitucionalas de dos biais:
- per las doas cambras del Parlament (Assemblada Nacionala e Senat), que lo vòte de la proposicion (venent del Parlament) o del projècte (venent del govèrn) de revision constitucionala deu se far en biais identics. La revision es definitiva aprèp que lo pòble l'aprovèt per referendum.
- pel Parlament reünit en Congrès sus la decision del President de la Republica, que lo projècte de revision deu obtenir 3/5n dels vòtes exprimits.
Sola la primièra revision de l'article 6 en 1962, sul biais d'eleccion del President de la Republica passant d'un vòte per un collègi electoral de 80 000 grands electors, al sufragi universal dirècte seguèt pas la via tradicionala. Le general de Gaulle, savent lo Senat encontra, utilizèt l'Article 11 de la Constitucion definissent le referendum. Pasmens, aquel biais de revision èra pas previst per la Constitucion francesa e lo Conselh Constitucional siá sasit. Mas se declarèt pas incompetent a jutjar la conformitat de la lei referendària a la Constitucion, estimant que lo pòble, detenaire de la sobeiranetat, s'èra exprimit.
Las autras revisions de la Constitucion seguèron la procedura de l'article 89, coma aquela pel cinquenat, aprobat per via referendària en 2000.
Especificitats[modificar | modificar la font]
En applicacion de l'article 26 de la Constitucion, lo senador, coma lo deputat, beneficia d'un regim d'immunitat parlementària.
« Lo Senat assegura la representacion de las collectivitats territorialas de la Republica » (article 24).
Lo Senat francés patroniza lo Prèmi del Senat del libre d'istòria.
Las reladions entre l'executiu e los Senadors[modificar | modificar la font]
Tradicionalament, los ministres son èissits mai de l'Assemblada nacionala que del Senat. Aquò pòt explicar que lo mandat de senador es mens expausat mediaticament qu'aquel del deputat.
Eleccions[modificar | modificar la font]
Composicion dels collègis electorals[modificar | modificar la font]
Los senadors son elegits pels grands electors, reünits dins cada departament dins un collègi electoral que se compausa atal:
- de representants dels conselhs municipals. Representan 95 % del collègi electoral.
- dels conselhièrs generals, de las conselhièrs regionals e dels deputats. Representon 5 % del collègi electoral.
Los senadors son doncas d'elegits d'elegits, perque designats pel sufragi universal indirècte, a saber pels grands electors, qu'els meteisses foguèron elegits al sufragi dirècte. Lo collègi electoral compren prèp de 150 000 personas:
- 577 deputats;
- 1 870 conselhèrs regionals;
- 4 000 conselhèrs generaux;
- 142 000 delegats dels conselhs municipals.
Mòde d'eleccion[modificar | modificar la font]
Dempuèi la mesa en aplicacion de la lei n°2003-697 del 30 de julhet de 2003 :
- 180 senadors (o 52 %) son elegits a la proporcionala dins los 30 departaments elisent 4 senadors o mai. Los senadors representant los franceses establits fòra de França son tanben elegits per aquel mòde d'escrutenh. Cada lista electorala deu comportar dos noms de mai qu’i a de sètis a provesir e èsser compausat alternativament d’un candidat de cada sèxe.
- 168 senadors (o 48 %) son elegits per escrutinh uninominal majoritari amb dos torns dins los 70 departaments elisent 3 senadors o mens e tanben Nòva Caledònia e las quatre collectivitats d’otramar.
Critèris de candidatura e durada del mandat[modificar | modificar la font]
Dempuèi 2011, cal aver 24 ans revoluts per èsser candidat[2]. De 2004 a 2011, la limita èra de 30 ans minimum e 35 ans abans de 2004.
Fins a 2004, los senadors èran elegits per nòu ans e renovelats per tèrç totes los tres ans (serias A, B e C, segon le classament alfabetic dels departaments).
Dempuèi lo renovelament de setembre de 2004, la durada del mandat es progressivament redusida a sièis ans, lo renovelament se ferá en doas serias cada tres ans. Una partida dels senadors elegits en 2004 lo foguèron per 7 ans, l'autre, per 9 ans.
Senador onorari[modificar | modificar la font]
Aprèp 18 ans de mandat, lo senador sortent a drech al títol de « senador onorari ».
Organizacion fonccionala[modificar | modificar la font]
Efectiu e origina geografica dels elegits[modificar | modificar la font]
Nomenat tanben Nauta assemblada, lo Senat se compausa de 348 senadors elegits. La reparticion dels sètis dels senadors par departament foguèron modificats per rebalar las evolucions de la populacion francesa.
Presidéncia del Senat[modificar | modificar la font]
A cada renovelament parcial lo Senat elegit son burèl, e son president.
Lo president del Senat en 2014 es Gérard Larcher, elegit lo 2 d'octobre de 2014 aprèp la victòria de la drecha a las senatorialas, succedís a Jean-Pierre Bel.
Lo ròtle del president es de representar lo Senat e de dirigir los debats de l'assemblada. Deu èsser consultat pel president de la Republica quand aquel darrièr vòl dissòlvre l'Assemblada nacionala o exercir los poders excepcionals autrejat per l'article 16 de la Constitucion. Lo president del Senat assegura l'interim en cas de vacança de la Presidéncia de la Republica (mas sens lo drech de recorir al referendum, de dissòlvre l'Assemblada nacionala o de demandar una revision de la Constitucion). Aquò arribèt dos còps, aprèp la demission du general de Gaulle (1969) e aprèp la mòrt de Jòrdi Pompidor (1974), Ambedos còps l'interim foguèt assegurat per Alain Poher.
Dins l’òrdre de presesilha definit pel decret del 13 de septembre de 1989[4], lo president del Senat ven en tresena posicion (aprèp le President de la Republica e lo Primièr ministre). Es doncas lo tresen personatge de l’Estat.
Lo president del Senat designa tres dels nòus membres del Conselh constitucional e l'una de las tres personalitats qualificadas al Consemlh superior de la magistratura mas tanben de membres d'autras autoritats de regulacion: dos dels membres de l'Autoritat de regulacion de las comunicacions electronicas e de las pòstas, l'una de las tres personnalitats qualificadas de l'Autoritat dels mercats financièrs e tres dels membres del Conselh superior de l'audiovisual.
Lo president del Senat dispausa dempuèi 1825 del Pichon Luxemborg, òstal tocant lo palais del Luxemborg.
Los presidents del Senat jos la Cinquena Republica[modificar | modificar la font]
Jos la Cinquena Republica, lo Senat cenguèt sièis presidents :
- Gaston Monnerville (1958-1968)
- Alain Poher (8 mandats de tres ans, 1968-1992)
- René Monory (1992-1998)
- Christian Poncelet (1998-2008)
- Gérard Larcher (2008-2011)
- Jean-Pierre Bel (2011-2014)
- Gérard Larcher (2014-)
Burèl del Senat[modificar | modificar la font]
Lo burèl del Senat se compausa de 22 membres: lo president, 6 vicepresidents, 3 questaires e 12 secretaris. Renovelat cada tres ans. Totes los grops politics i son obligatòriament representats. Lo president, los vicepresidents e los questaires son elegits per escrutinh secret, a la tribuna del Senat. Mas los secretaris son designats pel president sus proposicion consensuala dels presidents dels grops parlamentaris.
Le burèl a totes los poderes per presidar a las deliberacions e organizar e dirigir totes los servicis d'aquela assemblada[5].
Commissions[modificar | modificar la font]
Budgèt e remuneracion dels senadors[modificar | modificar la font]
Lo budgèt del Senat es de 321 900 000 € en 2007, que 11 400 000 € pel manteniment del Jardin del Luxemborg e 1 200 000 € pel Musèu del Luxemborg[6].
Los senadors percevon, al 1èr de genièr de 2011, una indemnitat mensuala de 7 100,15 €[7] bruts, calculada segon lo tractament dels fonccionaris ocupant los emplecs mai naut de l'Estat. S'apond l'indemnitat representativa de còsts del mandat de 6 412 € per la locacion d'un luòcs de permanéncia per exemple, eca. Lo senador pòt s'adjundre de 1 a 3 collaborators salariats pel Senat. Dispausa per aquò de 7 548 € per mes. Les atacats parlamentaris an un salari minimum brut de 2 500 € per un temps plan[8]. La règla vòl qu'un senador pòt emplegar pas qu'un sol membre de sa familha. S'es son esposa, lo salari deu pas depassar 2 500 € e de 3 800 € per un autre membre. Los senadors an deavantatges en natura equivalents a aqueles dels deputats[9].
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr) [1] tipe d'escrutenh del Senat francés
- ↑ Lei organica n° 2011-410 del 14 d'abril de 2011 relativa a l'election dels deputats e senadors, (fr)[2]
- ↑ Cada departament dispausas d'al mens un senador
- ↑ (fr)Décret n°89-655 du 13 septembre 1989 relatif aux cérémonies publiques, préséances, honneurs civils et militaires
- ↑ Lo burèl del Senat.
- ↑ "rapport_senat_p12"(fr) {[3] Rapport d'information de la commission spéciale chargée de vérifier et d'apurer les comptes du Sénat de l'exercice 2007; Marc Massion; 21 de mai de 2008; ed. Sénat français
- ↑ www.senat.fr
- ↑ "statut_senateurs" (fr) [4] Le statut des sénateurs et de l'exercice du mandat; 2008; ed. Sénat français
- ↑ "statut_senateurs"
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Yvan Stefanovitch, Enquête sur les super-privilégiés de la République, amb Robert Colonna d'Istria, Éditions du Rocher, 2008, 294 p.
- (fr)Jean Garrigues (dir), Histoire du Parlement, de 1789 à nos jours, Armand Colin, 2007, 515 p.
- (fr)Presses Universitaires de France; Que sais-je ?; Jacques Baguenard; Le Sénat; París; 1997
- (fr)Le Sénat dans la société française; Jean Cluzel; Economica; París
- (fr)Le Parlement de la Ve République; Pascal Jan; Ellipses Marketing; 1999
- (fr)Le président des assemblées parlementaires sous la Ve République; LGDJ; Arnaud Martin; París; 1996
- (fr)Le Parlement sous le Ve République; Didier Maus; Presses Universitaires de France; Que sais-je ?; París
- (de) Das politische System Frankreichs; Hans J. Tümmer; ed. C. H. Beck; Munic
- (en) Senates: Bicameralism in the Contemporary World; Samuel C. Patterson, Anthony Mughan; ed. Ohio State University; 1999
- (en) Bicameral Negotiations: The Navette System in France; George Tsebelis, Jeanette Money; ed. British Journal of Political
- Lo site internet del Senat conten tanben una biblografia.


text:
Ajuda:Pagina d'utilizaire
Atencion : Aquesta pagina es pas vòstra pagina personala ; aquesta es accessibla en clicant sul ligam a vòstre nom, tot en naut.
Se vòstre nom d'utilizaire es Daquòs, alara :
- vòstra pagina d'utilizaire es la pagina Utilizaire:Daquòs ;
- vòstra pagina de discussion es la pagina Discussion Utilizaire:Daquòs ;
- vòstras sospaginas d'utilizaire seràn de la forma :
- Vòstre Espaci d'utilizaire es l'ensemble de çò que precedís.
Somari
Cossí concebre mas paginas personalas ?[modificar | modificar la font]
Vòstra fòto, vòstre nom vertadièr, vòstra adreça de corrièr electronic, vòstras coordenadas de messatjariá instantanèa, vòstra situacion geografica, vòstres domenis d'interès o de competéncia, vòstres gosts (e desgosts), vòstra adreça web o autras contribucions sus la tela constituisson de bons elements qu'utilizaretz segon vòstres imperatius en matèria de proteccion de la vida privada. Aquesta presentacion se pòt far amb l'ajuda de pichons quadres illustrats, apelats Boita d'utilizaire, cada boita portant una precision. Vejatz Modèls/Espaci_Utilizaire.
Podètz emplegar tanben vòstras paginas personalas per vos ajudar a utilizar Wikipèdia pus eficaçament :
- lista de prètzfaches
- estat de vòstras òbras
- mèmos
- ligams utils
- e a mai nauc de sabla personal pr'amor de realizar tests e experiéncias en matèria d'edicion wikipediana.
Tanben es l'endrech
- ont podètz far conéisser vòstras activitats sus Wikipèdia
- ont se pòdon publicar vòstras idèas sus l'enciclopèdia liura
- ont indicar vòstres projèctes actuals
- ont fargar un jornal de vòstras activitats de Wikipedian
- ont formular de remarcas generalas sul foncionament de la Wikipèdia e de la comunautat qu'abriga, sus sos aspèctes socials, politics o filosofics.
Es aicí tanben que nos daissaretz un messatge se pensatz de vos alunhar un momenton.
Pensatz de pimentar vòstra pagina d'un trach d'umor, d'una citacion, de qualques ligams puntant sus vòstres articles o imatges favorits: es tanben un biais de suggerir cèrts traches de vòstra personalitat e un exercici que nos permet de nos conéisser melhor.
En cas que, per quina rason que siá, vòstres privilègis de participant o de participanta foguèsson, ailàs, suspenduts, es sus vòstra pagina personala qu'un bendèl o indicariá.
- Per contra, es sus aquesta pagina que d'autres wikipedians vos podòn atribuir una medalha de meriti que nòstres omològs anglofòns an nomenat Barnstar
-
- equivalent occitan: Wikipèdia:Decernissètz los laurièrs.
Se volètz cobrir vòstras contribucions jos una licéncia suplementària (dual-license) o las declarar del domeni public, o cal senhalar tanben sus vòstra pagina personala.
D'un biais general, abstenètz-vos de modificar las paginas personalas dels autres a mens d'i èsser estat autorizat. Las pichòtas correccions ortograficas, estilisticas o tipograficas, son normalament benvengudas mas podòn èsser de còps percebudas coma ofensantas: un messatge plen de diplomacia es sovent preferible.
Cossí gerir mas paginas de discussion ?[modificar | modificar la font]
Vòstra pagina de discussion personala servís pels escambis amb los autres wikipedistas sus de tèmas que pertòcan la Wikipèdia. Se se perlonga al delà de 32 ko, d'unes wikinautas riscan de la poder pas consultar entièra. Podètz alara, coma volgatz, resumir, archivar, a mai escafar tot o de bocins del contengut.
Se vos agradèsson pas las criticas, poiriatz èsser temptat de las escafar sistematicament. Aquò poiriá nòser a vòstre imatge e menar vòstre contradictor a repetir sa critica, o quitament a la portar a un nivèl mai public : per exemple a la Tavèrna. Soscatz-i!.
En respondent a vòstres interlocutors sus vòstra pròpria pagina de discussion, riscatz que remarquen pas vòstra responsa. Val mai d'o far sus la pagina de discussion de l'interlocutor amb çaquelà l'inconvenient d'esclatar la conversacion. D'autras solucions son envisatjablas :
- respondre sus sa pròpria pagina e n'avertir l'interlocutor sus la seuna
- se lo subjècte es d'interès general, dobrir un article a son ensenha e transpausar la discussion sus la pagina de discussion d’aqueste article
Cossí utilizar las sospaginas personalas ?[modificar | modificar la font]
Un pauc segon vòstres besonhs e vòstra fantasiá. I botaretz vòstras discussions archivadas, d'annèxas a vòstra pagina de presentacion mas tanben, se voletz trabalhar tranquillet, d'articles en fasa d'elaboracion.
Que cal defugir sus las paginas personalas ?[modificar | modificar la font]
- De ne far un weblog relatiu a vòstras activitats extrawikipedianas. Al luòc d'aquò, prenètz aqueste weblog o blog dins un espaci pus apropriat, quiti a plaçar sus vòstra pagina un ligam vèrs aqueste sit.
- D'i abordar de subjèctes sens interès per l'enciclopèdia. Meteissa remarca qu'al punt precedent.
- De vos liurar d'un biais tròp personal o tròp copiós. Dins aqueste cas, pensatz puslèu de crear un sit e de li balhar un ligam sus vòstra pagina.
- D'afichar d'opinions otrancièras o ofensantas.
- De transformar aqueste espaci en airal de jòc o, en general, de doblidar la foncion enciclopedica de nòstra Wikipèdia.
- Tot çò que pòt ajudar a la construccion de nòstra comunautat i a en revenge sa plaça.
- Son aicí puslèu de conselhs que d'interdiches e la tolerància es — en principi — de rigor, en particular amb los començants e, segon la version anglofòna del present article amb los wikipedians meritants d'autra part. Aquesta precision estonanta daissa supausar que se pòt rescatar una marrida conducha per de dons en natura.
- Shocking, isn't it? — Yes, it is !
Consideratz çaquelà qu'un abús tolerat deven pas un drech per aquò.
Son de fòrabandir :[modificar | modificar la font]
- D'usurpar l'espaci memòria wikipedian coma un disc exterior.
- De l'utilizar coma un sit liure.
- D'utilizar la benda passanta de Wikipèdia a d'autras fins qu'enciclopedicas.
- D'i proferir d'ataques personals.
- Aquí coma endacòm mai sus Wikipèdia, tot çò qu'es incompatible amb la licéncia GFDL.
Vejatz tanben Politica de confidentialitat.
Escafament[modificar | modificar la font]
Se la comunautat vos o demanda, val mai d'escafar d'elements litigioses, quiti a los transferir sus un autre sit e a crear un ligam. Aqueste ligam deu çaquelà el meteis èsser compatible amb la filosofia de Wikipèdia.
Se pòt qu'aqueste retrach siá a títol provisòri : la reputacion qu'aqueriretz al fial de vòstres articles menarà benlèu la comunautat a percebre mièlhs la pertinéncia de vòstras intencions. Vos meteis, amb l'experiéncia, seretz benlèu portat a reformular vòstres prepauses.
Se sètz mal comprés, esitetz pas a donar una explicacion mas vos entestetz pas : s'adoptatz una actitud jutjada pauc cooperativa quitament pels pus tolerants, vos expausatz a de rectificacions d'ofici e mai, en cas de recidiva, a una proposicion d'escafament somesa al vòte de la comunautat. Cèrts abuses expausan lor autor a l'exclusion provisòria o definitiva, gra de sancion mai elevat.
Cossí escafar una sospagina personala ?[modificar | modificar la font]
Lo mejan pus simple es de la redirigir cap a vòstra pagina personala màger, en utilizant la sintaxi seguenta : « #REDIRECT[[Utilizaire:Lambda]] ». Aquò presèrva la possibilitat de la reconstituir amb l'ajuda de l'istoric.
Per suprimir realament una de sas pròprias sospaginas personalas, cal simplament efectuar una requesta sus la pagina Wikipèdia:Demanda de supression immediata. Apuèi, l'istoric e lo contengut d'aquesta pagina seràn solament accessibles als administrators.


text:
Lenape
Los Lenape (pus tard nomenats Indians Delaware pels europèus) èran al sègle XVII, un ensems de grops organizats d'americans natius amb de caracteristicas culturalas e lingüisticas comunas.
Foguèron los primièrs abitants de çò qu'es uèi l'estat de Nòva Jersey, de las ribas del riu Delaware en Pensilvània, del nòrd de l'estat de Delaware, de la bassa val d'Hudson e de New York Harbor a Nòva York, a l'epòca de l'arribada dels colonizaires europèus als sègles XVI e XVII — e d'unes contunhan d'i viure uèi. Lor lenga algonquina es coneguda tanben coma Lenape o "Delaware".
Los Lenape practicavan l'agricultura a granda escala per fin de far viure una societat mobila de caçaire-culheire dins la region a l'entorn del riu Delaware, l'aval del Riu Hudson, e l'oèst del estuari de Long Island Sound. Los Lenape èran un pòble largament sedentari mas qu'ocupavan de camps sasonièrs, dins la tòca de seguir lo caçum que poblava la region: peisses, aucèls, frucha de mar e cèrvi . Desvolopèron de tecnicas de caça sofisticadas tot en gerir sas ressorsas. A l'arribada dels europèus, los Lenape cultivavan sos camps amb la tecnica de l'artiga, que melhorava la produccion. Recampavan tanben de quantitats bèlas de peisses e crustacèus per las baias de la region[1]; las clauvissas èran recampadas tot l'an pel sud de Nòva Jersey.[2] La capitada d'aquestes metòdes permetèt a la tribú de manténer una populacion pus importanta que çò qu'una societat nomada sonque caçaira culhaira auriá pogut suportar. S'estima qu'al temps de l'installacion europèa i aviá aperaquí 15 000 Lenape en tot per aproximativament 80 sits de poblament situats a l'entorn de çò qu'es uèi l'airal metropolitan de Nòva York, [3] Son de Lenape en canòts qu'encontrèron Giovanni da Verrazzano, lo primièr explorador europèu de dintrar dins New York Harbor, en 1524.


text:
-461
Aquesta pagina concernís l'an -461 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Començament de la bastida dei Muralhas Lòngas permetent d'assegurar lei liasons terrèstras entre Atenas e lo pòrt dau Pirèu. Foguèron acabats en 456 avC.
Retorn de Cimon après la revirada de son expedicion d'ajuda a Esparta. Capitèt d'abrogar lei reformas d'Efialtes regardant l'Areòpag mai foguèt ostracizat dins lo corrent de l'annada. Puei, Efialtes foguèt assassinat dins de circonstàncias desconegudas laissant Pericles coma cap principau de la vida politica atenenca.
Roma[modificar | modificar la font]
Prepausicion novèla de la lèi Lex Terentilia, demandant d'escriure lei drechs dei dos cònsols romans, per lei tribuns de la plèba. Lo patriciat s'i opausèt tornarmai gràcias a la guèrra còntra leis Eques e lei Volscs ò l'utilizacion de presagis. Puei, après la victòria còntra leis Eques e lei Volscs, lei cònsols assaièron d'entraïnar una guèrra novèla còntra leis Antiates per ajornar lo debat entraïnant un escandòl au sen de la plèba. Ansin, lei tribuns empachèron la mobilizacion de l'armada. En reaccion, lei patricians empachèron la reünion dei comices tributes per empachar lo vòte de la lèi.
Puei, per afeblir l'oposicion dau patriciat, lei tribuns accusèron de murtre Ceson Quinctius, fiu de Lucius Quinctius Cincinnatus e cap principau dei patricians opausats a la lèi. L'acusacion èra probablament faussa mai entraïnèt l'exil de Ceson en cò deis Etruscs e sa condamnacion a mòrt per contumàcia. Pasmens, en despiech d'aqueu succès, lei tribuns poguèron pas organizar lo vòte car lo patriciat trobèt de caps novèus pus prudents que capitèron de lo repossar d'una annada.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Auvers-sous-Montfaucon es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarthe e la region dels Païses de Léger.
Auvers-Jos-Montfaucon es un vilatge sarthois del costat de Logat situat a 20 km a l'oèst del Mans.
Auvers-sous-Montfaucon est un village sarthois du canton de Loué situé à 20 km à l'ouest du Mans.
Auvers-sous-Montfaucon
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !
Aquesta seccion es voida, pas pro detahada o incompleta. Vòstra ajuda
es benvenguda !


text:
Dròga
Una Dròga es al sens etimologic una substància dotada de proprietats farmacologicas, emplegada bruta tala que se tròba dins la natura o après d'operacions de transformacions simplas.
Un autre sens del tèrme uèi mens utilizat es lo d'una substància naturala o sintetica emplegada coma matèria primièra en quimia e dins l'industria de las pinturas, tinturas ...etc
Uèi, per influéncia de l'anglés, lo mot dròga s'utiliza sovent coma sinonim de "medicament" al sens larg. Mas al sens estricte del tèrme una dròga es una substància amb d'efèctes subre lo sistèma nerviós central, amb la capacitat de modificar l'umor, la percepcion e subretot que crea generalament una addiccion e un sindròm d'abstinéncia.
I a un grand nombre de drògas que se pòdon utilizar coma medicaments per de malautiás divèrsas. Mas fòrça drògas, al cant de lor possibla utilitat terapeutica, s'utilizan amb de fins recreativas, o per lors efèctes psicologics o sensorials. Aquò es un problèma social e de santat publica de primièr òrdre dins fòrça païses, pr'amor que la consomacion contunha de drògas crèa generalament una addiccion grèva. Las drògas an tanben d'efèctes nocius sus la santat, e sus lo comportament social del consomador. Las drògas son illegalas dins la majoritat dels païses, çò qu'a fach créisser lo mercat negre d'aquestas substàncias, amb lo sorgiment d'associacions criminalas que contraròtlan la contrabanda e la distribucion. Las drògas recreativas mai utilizadas se pòdon classificar en tres grops, segon lor efècte principal:
- Euforizants o excitants (cocaïna, amfetaminas, alcòl dins sa fasa primièra, nicotina dins sa fasa segonda, cafeïna).
- Sedatius e depressors (opiacis, eroïna, morfina, benzodiazepinas, ansiolitics, calmants musculars e ipnotics, alcòl dins sa fasa segonda, nicotina dins sa fasa primièra, barbiturics, cannabis, marijuana, inalants).
- Allucinogens (LSD, peiot).
L'addiccion es lo besonh urgent de consomar de drògas regularament (èsser pas capable de moderar la consomacion o de la suprimir) es determinada per de fenomèns psicologics e fisics. Lo sindròm d'abstinéncia de mantuna drògas se manifesta per d'efèctes fisics que pòdon èsser mortals. Se pòdon contrarotlar amb de mesuras terapeuticas simptomaticas o de substitucion (amb de substàncias mens nocivas, d'efèctes parièrs, que se retiran progressivament).


text:
Niva
Niva (Nive en francés e Errobi en basco) qu'ei un arriu d'Occitània, en Gasconha, e deu Bascoat, en Baisha Navarra e en Labord.
L'Enciclopèdia o Diccionari rasonat de las sciéncias, de las arts e deus mestièrs de Diderot e d'Alembert que'n balha la definicion seguenta:
- Niva - arriu deu reiaume de Navarra, aperat Errobi dens la lenga deu país. Que descend de las montanhas de la Baisha Navarra, que's jonh dab Ador dens las fossas de Baiona, e que's geta dens la mar dens un lòc d'aquera vila.
Qu'ei tanben l'arriu celèbre de vacanças deu Petit Nicolas, de Sempé e Goscinny.
Geografia[modificar | modificar la font]
Niva qu'ei constituida a Sent Joan Pè de Pòrt dens la província tradicionau de Baisha Navarra, de l'union deus torrents baish-navarreses:
Las gòrgas d'Atekagaitz au sud d'Itsasu que marcan son passatge dens la província de Labord. La vila de Baiona que s'ei desvolopada suber un turon que tresplomba la confluéncia dab Ador.
Niva qu'ei apreciada per la pesca esportiva deus salmonids e per la practica deus esports d'aiga viva (rafting en particular).
Afluents principaus[modificar | modificar la font]
- Ezterrengibel
- Aldude, de Sent Estève de Baigòrri
- Laka, d'Ossés
- Baztan, de Bidarrai
- Latsa, d'Espeleta en Labord
Idrologia[modificar | modificar la font]
Lo bacin de Niva que presenta ua pluviositat fòrça importanta: la pluviometria annau mejana qu'ei de 1680 mm. Lo regim de Niva qu'ei pluviau e deugut a aqueras precipitacions abondantas, dab ua influéncia de la fusion nivau hèra limitada. Que presenta de cregudas d'ivèrn (octobre a heurèr) e de fin de prima o de començament d'estiu.


text:
Conlie
Conlie es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarthe e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Conlie Es a 22 km al nòrd-oèst del Mans.
Conlie est à 22 km au nord-ouest du Mans.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Vèrs 1795, Conlie (1 185 abitants l'an 1793) absorbeix Verniette (167 abitants)[1], Al sud-oèst de lo sieu territòri.
Un episòdi en marcant de Conlie #èsser aquel del camp que # dels milièrs de volontaris bretons aguèron condusit al moment de la guèrra franco-prussienne de 1870-1871, en l'objectiu d'i far las siás classas. Per manca de mejans, o de paur d'un « perilh chouan », aqueles soldats pas #recebre jamai ni l'equipa, ni la formacion necessària al combat. Qualqu'uns de dintratz eles #èsser totun enviats al combat, mas gaireben désarmés.
A la sortida de la Segonda Guèrra mondiala, Conlie a liberat la Mois invalide (d'agost)M.
Vers 1795, Conlie (1 185 habitants en 1793) absorbe Verniette (167 habitants)[1], au sud-ouest de son territoire.
Un épisode marquant de Conlie fut celui du camp dans lequel des milliers de volontaires bretons furent conduits au moment de la guerre franco-prussienne de 1870-1871, dans le but d'y faire leurs classes. Par manque de moyens, ou de peur d'un « péril chouan », ces soldats ne reçurent jamais ni l'équipement, ni la formation nécessaire au combat. Certains d'entre eux furent toutefois envoyés au combat, mais presque désarmés.
À l'issue de la Seconde Guerre mondiale, Conlie est libéré le Mois invalide (août)M.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 16 d'agost 2010 e ficha ligada (Verniette).


text:
Era setmana passada i auec ua revindicacion aranesa en Parlament catalan. Àlex Moga, deputat de CiU, sollicitèc ath govèrn catalan encetar era tramitacion dera naua Lei d’Aran, entà renauir era anterior de 1991. Aguesta propòsta compdèc damb eth supòrt dera vicepresidenta Joana Ortega en tot assegurar qu’era Generalitat “defenerà era identitat nacionau d’Aran e lengua aranesa dauant dera intransigéncia deth govèrn d’Espanha”. Continúa leyendo
Iñaki Delaurensdelaurensi@NULLyahoo.esNeishut en Les e crescut ena Val d’Aran, sò licenciat en periodisme e diplomat en torisme pera URV. Damb er objectiu d’especilizar-me en Nau Periodisme, è trabalhat e collaborat en disparièrs mieis de comunicacion coma eth suplement Cultura/s de La Vanguardia, en airau d’espòrts deth Diari de Tarragona, eth Diari Ara, era revista Skiamos Magazine, eth diari digitau Jornalet, en programa de musica Back to the Club en Ràdio Sant Pere i Sant Pau, e es charrades esportiues de Constantí Ràdio, entre d’auti. 'Arraïtz araneses' nèish coma un petit espai en hilat d’internet entà analisar ahèrs dera Val d’Aran. Víuer en còr deth Pirinèu permet vèir eth mon des d’un punt de vista unic e desconeishut. Era cultura e realitat catalana e aranesa son fòrça disparières, donques era preséncia der aranés enes mieis de comunicacion ei clau entara conservacion dera lengua e eretatge d’un legat.
Publicidad
Suscríbete a este blog
Publicidad


text:
Panthera pardus
Lo leopard es un dels quatre felins del genre Panthera.
Descripcion[modificar | modificar la font]
Lo leopard es un mamifèr que pesa adulte entre 35 kg e 80 kg e mesura entre 90 cm e 1,60 m, fins a 1,90 m per la sosespècia africana. La femèla es en general pus pichòta que lo mascle.
De leopards pòdon èsser negres e son alara sonats « pantèra negra »; s’agís pas d’una sosespècia distinta mas d’una variacion ligada a una mutacion genetica sonada melanisme : la forradura consèrva sas tacas, mas son pas visiblas dins los pels.
Costums[modificar | modificar la font]
Caça sonque de nuèch e sòl passar la jornada aconsomit dins la vegetacion, dins las tutas d'autres animals o, mai sovent, sus la branca d'un arbre que los escalan amb una granda agilitat.
Pel leopard, l'arbre representa a l'encòp l'endrech ont se pausa, lo ponch d'ont va caçar e ont emmagazina son manjar. Es un animal exclusivament solitari levat pendent la sason de las amors (mai o mens 15 jorns per an). Lo periòde de gestacion es de 3 meses e mièg e la femèla pòt portar dos o tres pichòts. Lo còs del leopard l’ajuda per montar als arbres, amb sas patas fòrça desvolopadas e sos muscles potents. Quand lo leopard es confrontat a la concurréncia dels autres predators, a tendéncia a far montar sas victimas dins los arbres a l’abric dels caronhaires. Lo leopard es un animal eclectic dins son menut, se noirís de predas de talha mejana (antilòpas, gazelas, facochèrs, gnos), que tua per estrangulacion o per mossegadas. Es un mamifèr de la familha dels felids, es carnivòr, es un grand predator de la savana e de las selvas tropicalas e sornas d’Asia. Pòt viure fins a 12 ans dins la natura e 23 ans en captivitat.
Reproduccion[modificar | modificar la font]
Los pichòts de la pantèra pesan entre 500 e 700 g, lo desmamatge se fa a 3 mes, mas atenhon lor maduretat sexuala entre 2 e 3 ans. Es un animal solitari, viu en coble sonque 6 o 7 jorns pendent que la femèla es en calor. 90 jorns après l’acoplament, la femèla dona naissença a 1 a 6 pichons.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Panthera pardus dins brainmuseum.org (en)
- Panthera pardus dins Mammal Species of the World (MSW) (en)
- Referéncia ITIS : TSN 183804 Panthera pardus (Linnaeus, 1758) (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Panthera pardus (en)
- Referéncia NCBI : Panthera pardus (en)
- Referéncia IUCN : espècia Panthera pardus (Linnaeus, 1758) (en)
- Referéncia CITES : espècia Panthera pardus (Linnaeus, 1758) (fr+en) (sul sit de l'UNEP-WCMC)
- reparticion : Panthera pardus (Linnaeus, 1758) (fr+en)
- Fonts documentaris ARKive (fotografias, extraches sonòrs e vidèos) : Panthera pardus orientalis (en)
- Fonts documentaris ARKive (fotografias, extraches sonòrs e vidèos) : Panthera pardus nimr (en)
- Un bèl especimèn de Leopard
- The Last Anatolian Panther (en)
- Fòtos de leopard (del Masai Mara Park) (fr)


text:
Lanmodez
Lanvaodez en breton ( Lanmodez en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La parròquia de Lanmodez, enclavée en la évêché de Tréguier, fasiá partida del doyenné de Lannion en levant del évêché de Dòl e èra jol vocable de sant Maudez.
La paroisse de Lanmodez, enclavée dans l'évêché de Tréguier, faisait partie du doyenné de Lannion relevant de l'évêché de Dol et était sous le vocable de saint Maudez.


text:
Genetica
La genetica (del grèc genno Yevvώ "far nàisser") es la partida de la biologia que tracha dels gens, de las leis de l'ereditat e de tot çò qu'i es ligat.
Gregòr Mendel es considerat coma lo paire de la genetica (la pus basica, nomenada genetica mendeliana)
Ara s'espandís al domeni del deschiframent del genòma uman (Projècte Genòma Uman). Podèm diferenciar divèrsas classificacions de la genetica en foncion de l'espècia estudiada o del tipe d'estudi: genetica umana, genetica microbiana, genetica moleculara,...
Istòria[modificar | modificar la font]
L'estudi de la transmission deus caractèrs deus genitors aus lors descendents que ho desvolopat per l'òme au medish temps que l'eslhevatge e l'agricultura entà melhorar l'adaptacion de las bèstias e de las plantas entaus lors besonhs.
D'un ponch de vista scientific totun, l'idea que los caractèrs deus èstes vius e hossen conservats, carrejats e transmes dab un supòrt materiau be vadèr pas evidenta abans lo sègle XIX.
En purmèr que caló trencar dens la peleja enter lamarkisme e darwinisme per'mor la purmèra teoria que perpausava la transmission possibla de caractèrs aquesits (dits d'un aute biais, que los eveniment viscuts per un èste vius e podevan marcat la qualitat deus caractèts genetics transmés). Per Darwin totun los èstes vius e transmeten sonque los lors caractèrs genetics dab totun lo pes de la seleccion naturala qui au nivèu d'ua populacion a favoriza tau o tau caractèr genetic transmissible). Fin finala la teoria darwiniana que l'emportè sus las teorias de Lamarck aubrint atau lo camin entà l'estudi de la transmission deus caractèrs genetics transmés peu genitor a lor descendent au mejan d'un supòrt materiau alavetz desconegut.
Lo hrair Gregor Mendel qu'avó l'idèa d'estiar suu pes e dab un protocòl estatistic aquesta transmission demonstrant definitivament qu'èra devuda a un supòrt e que los caractèrs transmés que's podevan mesclar en bèth seguir règlas conegudas coma las leis de Mendel.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (ca) Departament de Genètica de l'Universitat de Barcelona
- (ca) Departament de Genètica i de Microbiologia de l'Universitat Autonòma de Barcelona
- (ca) La genètica a l'abast de tothom
- (en) Basa de donadas liura sus la genetica umana (en anglés)


text:
Onomatopèia
Una onomatopèia (del grèc ovouatoπoιίa, « creacion de mots ») es una categoria d'interjeccion emesa per simular un bruch particular associat a una persona, una bèstia o una causa, per l'imitacion dels sons qu'aquestes produson. D'unas onomatopèias que i a son improvisadas espontanèament, d'autras son convencionalas.
Lista d'onomatopèias tradicionalas[modificar | modificar la font]
onomatopèias de sons divèrses
- patrac, patrac: onomatopèia que imita lo galaup d'un caval.
onomatopèias dels sons animals


text:
Utilizaire:Vivarés
En defòra de l'occitan e dau francés, lei lengas que conoissi son l'anglés, lo catalan e l'italian. Ai participat a d'obratges de lingüistica practica occitana (gramaticas, diccionari).
Nombre de meis intervencions sus wikipèdia
ca:Viquipèdia:AutoWikiBrowser/Typos
ca:Llista de prefixos
D'articles que i ai contribuit[modificar | modificar la font]
Aquesta lista serà completada ulteriorament ; lei traduccions son marcadas en italica ; leis autreis articles (especialament en matematicas) son de creacions personalas.
Ajuda:categoria * Aplicacion (matematicas) * Archipèla * Bas-vivarés (parlar) * Bijeccion * Clavèu (arquitectura) * Condicions normalas de temperatura e de pression * Ecliptica * Ensemble complementari * Equipoténcia * Estructura algebrica * Familha (matematicas) * Familha de partidas * Fenolh * Formulas TeX e LaTeX * Glaç * Grop (matematicas) * Ili * Injeccion (matematicas) * Końskowola * Lac Balqash * LaTeX * Lèi de composicion intèrna * Lei Deixona * Lòis Nicolau * Lutz * Monoïde * Nombre * Ordinator * Pareu (matematicas) * Particion (matematicas) * Pèire de Fermat * Pi * Picaudon * Produch cartesian * Rastèu (arquitectura) * Relacion binària * Relacion d'equivaléncia * Relacion d'òrdre * Sala capitulara * Subrejeccion * Superfícia (matematicas) * Teoria deis ensembles * Wikipèdia:Introduccion * Clastras *


text:
1998
Aquesta pagina concernís l'an 1998 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Botswana[modificar | modificar la font]
Retirada dau president Ketumile Masire que foguèt remplaçat per Festus Mogae. Lo Partit Democratic de Botswana demorèt au poder.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 7 de genièr - Vladimir Prelog, quimista croat, Prèmi Nobel (n. 1906)
- 9 de genièr - Kenichi Fukui, quimista japonés, Prèmi Nobel (n. 1918)
- 15 de genièr - Junior Wells, musician american (n. 1934)
- 19 de genièr - Carl Perkins, musician american (n. 1932)
- 6 de febrièr - Marcela Delpastre, escrivana lemosina (n. 1925)
- 8 de febrièr - Halldór Laxness, escrivan islandés, Prèmi Nobel (n. 1902)
- 26 de febrièr - Theodore Schultz, economista american, Prèmi Nobel (n. 1902)
- 27 de febrièr - George H. Hitchings, scientific american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1905)
- 16 de març - Derek Harold Richard Barton, quimista britanic, Prèmi Nobel de Quimia (n. 1918)
- 19 d'abril - Octavio Paz, diplomata e escrivan mexican, Prèmi Nobel de Literatura (n. 1914)
- 23 d'abril - Konstantinos Karamanlis, òme politic grèc (n. 1907)
- 7 de mai - Allan McLeod Cormack, fisician sud-african, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1924)
- 14 de mai – Frank Sinatra, cantaire american (n. 1915)
- 19 de mai - Sosuke Uno, primièr ministre de Japon (n. 1922)
- 22 de julhet - Antonio Saura, artista espanhòl (n. 1930)
- 26 d'agost - Frederick Reines, fisician american, Prèmi Nobel (n. 1918)
- 6 de setembre - Akira Kurosawa, director japonés de cinèma (n. 1910)
- 21 de setembre - Florence Griffith Joyner, atlèta americana (n. 1959)
- 26 de setembre - Betty Carter, cantaira de jazz americana (n. 1930)
- 6 de decembre - Cesar Baldaccini, escultor provençal (n. 1921)
- 7 de decembre - Martin Rodbell, scientific american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1925)
- 20 de decembre - Alan Lloyd Hodgkin, scientific american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1914)
- decembre - Joan-Maria Pieyre, escrivan occitan (n. 1954)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Robert B. Laughlin, Horst L. Störmer, Daniel Chee Tsui
- Prèmi Nobel de Quimia : Walter Kohn, John Pople
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Robert F. Furchgott, Louis J. Ignarro, Ferid Murad
- Prèmi Nobel de Literatura : José Saramago
- Prèmi Nobel de la Patz : John Hume, David Trimble
- Prèmi Nobel d'Economia : Amartya Sen


text:
Anabolisme
L'anabolisme qu'ei l'ensemble de las reaccions de las vias metabolicas qui mia de cap a la sintèsi de las moleculas dab las quaus be son bastits los organismes vius. Que's tracta generaument de reaccions de reduccion qui an besonh d'energia (generaument hornida per l'ATP) entà debanà's.
L'anabolisme que s'opausa au catabolisme qui ei l'ensemble de las reaccions quimicas dab las quaus las moleculas organicas be son oxidadas entà provesir las cellulas en energia.
La fotosintèsi e lo cicle de Calvin que son reaccions anabolicas.


text:
1638
Aquesta pagina concernís l'an 1638 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Lo poder dau shogunat decidigèt de reprimir la Revòuta de Shimabara acomençada en 1637 qu'aviá son alunchament per se desvolopar dins l'ancian castèu de Hara. Pasmens, maugrat la manca d'armament de l'insureccion, una premiera ofensiva de l'armada dau shogunat dirigida per Itakura Shigemasa mau capitèt e s'acabèt per un desastre militar entraïnant la pèrda d'unei milièrs de soudats en febrier e de son cap tuat per una sageta[1]. Aquò entraïnèt la mobilizacion d'una armada novèla e fòrça nombrosa que demandèt tanben l'ajuda de l'artilhariá dei naviris olandés dau comptador de Hirado[2]. Lo 12 d'abriu, l'assaut rompèt lei defensas de Hara que sa populacion e sei defensors foguèron totalament chaplats per lei venceires. Aquela insureccion e l'amplor de sa repression permetèron au shogunat Tokugawa d'assegurar sa posicion. La repression dau cristianisme venguèt tanben d'ara endavant pus sevèra.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Fisica[modificar | modificar la font]
Premiera formulacion dau principi d'inercia per lo sabent italian Galileo Galilei.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr) Louis Frédéric, Le Japon : dictionnaire et civilisation, Robert Laffont, 1996, p. 496.
- ↑ (en) Stephen R. Turnbull, Japan's Hidden Christians, 1549-1999: 1549-1999, Routledge (2000), p. 141.


text:
Glucòsa
La glucòsa o dextròsa qu'ei un glucid e la principau de las aldoexòsas (çò qui vòu díser que compte sheis carbònis e qu'ostenda un grop aldeíd). Lo son simbòl convencionau qu'ei Glc. La glucòsa qu'ei ua hont d'energia per las cellulas. Qu'entra dens la composicion de la galactòsa (lo principau glucid de la lèit), deu glicogèn (qui constitueish ua reserva de glucòsa, e donc d'energia) e de la cellulòsa (a l'origina de la husta e deu papèr).
Representacions[modificar | modificar la font]
-
Modèl compacte de la molecula de glucòsa.
-
Modèl expansat de la molecula de glucòsa.
-
Projeccion de Fischer de la molecula de glucòsa.
-
-
-


text:
Figueres (Aut Empordan)
Figueres en catalan, Figueras en castelhan, es la capitala de la comarca d'Alt Empordan dins la província de Girona en Catalonha (Espanha).
Geografia[modificar | modificar la font]
Es situada a 39 m al dessús del nivèl de la mar, pròcha dels Pirenèus e de la frontièra francesa.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom actual deriva de Ficaris, de l'epòca visigòta e li foguèt balhat en 1297 pel rei Jaume I. D'annadas pus tard, Hug IV, comte d'Empúries, cremèt la vila. De l'anciana muralha demòra pas que la torre Gorgot, integrada al Teatre-Musèu Dalí.
La ciutat es lo brèç de la sardana, que sas primièras composicions son degudas a Pep Ventura, nascut a Alcalà la Real (Jaén). Es tanben la vila natala de Salvador Dalí.
Art e arquitectura[modificar | modificar la font]
Entre autres, Figueres compta los monuments seguents:
Tradicions e cultura[modificar | modificar la font]
Les fèstas de Figueres son las Festes de la Santa Creu, celebradas cada primièr de mai.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Sit de la comuna de Figueres (cat)
- Informacion de la Generalitat de Catalonha (cat)
- Informacion de l'Institut d'Estatistica de Catalonha (cat)
- Fondacion Orquèstra de Cambra de l'Empordà (cat)
- Musèu de la Tecnica de l'Empordà (cat)
- Atletisme de Figueres (cat)
- Monastèris de Catalonha. Figueres (cat)


text:
Vieux-Château
Vieux-Château es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al cors del periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), la municipalitat a portat lo nom de Laure-sus-Seren[1].
Au cours de la période révolutionnaire de la Convention nationale (1792-1795), la commune a porté le nom de Laure-sur-Serein[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 4 d'agost 2012


text:
Montureux-et-Prantigny
Montureux-et-Prantigny es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La siá posicion sus un promontori domina la vallée de la Saône, a unitat|8|km {{}} al nòrd de l'anciana vila fortificada de Gray (Anautita-Saône), e n'a fach un ponch estrategic important al cors de desparièras epòcas.
Sa position sur un promontoire domine la vallée de la Saône, à 8 km au nord de l'ancienne ville fortifiée de Gray (Haute-Saône), et en a fait un point stratégique important au cours de différentes époques.


text:
Gaucelm Faidit
Gaucelm Faidit (1172 - vèrs 1203) es un dels trobadors mai feconds de son temps.
Nasquèt dins una familha de pichons borgeses de la region de Lemosin. Prenguèt per femna una prostituida del nom de Guilhelma Monja, que l'acompanhèt dins sas peregrinacions. D'aise tant plan en occitan coma en lenga d'oïl, trevèt las pus grandas corts d'Euròpa, en particular la de Ricard Còr de Leon a Peitieus e la de Jaufré Plantagenèst en Bretanha.
Auriá pres part a la Quatrena Crosada (1202 - 1204) abans de tornar dins son Lemosin natal per i morir vèrs 1203. Demòra d'el 65 cançons e mai una desena d'autras composicions d'atribucion mens segura.


text:
Malaincourt
Malaincourt es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo luòc a freqüentat dempuèi temps immémoriaux. S'i es descobèrt de vestigis préhistoriques e ancians. La preséncia romaine a testificat per un autar, una statuette e dels bronzes.
Jos l'Ancian Regim, Malaincourt dépendait de la baronnie de Beaufremont e del bailliage de Neufchâteau. La siá glèisa, dédiée a sant Laurent, èra annèxa de Médonville. Lo curé requectava un tèrç dels #dire ; lo abbé de Sant-Èvre, los dos unes autres tèrces. Lo patrocini de la glèisa i aviá confiat al senhor del luòc.
Una enclave de Aingeville, lo Bòsc-de-Sicherey, a #èsser ligada a la municipalitat de Malaincourt en 1837.
Le lieu est fréquenté depuis des temps immémoriaux. On y a découvert des vestiges préhistoriques et antiques. La présence romaine est attestée par un autel, une statuette et des bronzes.
Sous l'Ancien Régime, Malaincourt dépendait de la baronnie de Beaufremont et du bailliage de Neufchâteau. Son église, dédiée à saint Laurent, était annexe de Médonville. Le curé percevait un tiers des dîmes ; l’abbé de Saint-Èvre, les deux autres tiers. Le patronage de l’église était confié au seigneur du lieu.
Une enclave d’Aingeville, le Bois-de-Sicherey, a été rattachée à la commune de Malaincourt en 1837.


text:
Crisi de Bizèrta
La Crisi de Bizèrta foguèt un conflicte diplomatic e militar que se debanèt durant l'estiu de 1961 entre França e Tunisia. Foguèt entraïnat per de trabalhs per aumentar la longor de la pista d'aterratge de la basa navala de Bizèrta totjorn contrarotlada per lei Francés après l'acòrd sus l'independéncia de Tunisia en 1956. La fin de la pista, 1,5 m èran situats sus lo territòri contraròtlat per lo govèrn tunisian, e l'abséncia de consultacion deis autoritats de Tunis per lo començament dei trabalhs èran lei causas principalas dei tensions que van crear una onda nacionalista còntra França. Dau 19 au 23 de julhet de 1961, entraïnèron de combats après una ataca tunisiana còntra la basa francesa. S'acabèron per una desfacha saunosa dei fòrças tunisianas. Pasmens, lo combat entraïnèt la dubertura de negociacions que permetèron l'evacuacion de la basa en octòbre de 1963.


text:
Modèl:Infobox Archipèla
- Utilizacion
- Aqueste modèl permet de presentar las caracteristicas d'un archipèla jos la forma d'un tablèu vertical qu'apareis sus la drecha d'un article (infobox).
- Podètz plaçar aqueste modèl dins un article, generalament al començament, en utilizant la sintaxi seguenta e en emplenant cada camp conegut (aprèp lo signe « = ») en vos ajudant de la documentacion çaijós.
- Sintaxi
{{Infobox Archipèla | nom= | bandièra= | blason= | ligam bandièra= | ligam blason= | mapa= | país= | estatut= | títol capitala= | capitala= | localizacion= | superfícia= | nombre d'illas= | illas principalas= | còstas= | punt culminant= | altitud maximala= | illa del punt culminant= | baia= | lac= | glacièr= | populacion annada= | populacion= | fus orari= | descobèrta= | sit web= | nòtas= }}
- Paramètres
-
nom: nom de l'archipèla
bandièra: ligam cap a l'imatge de la bandièra (paramètre facultatiu)
blason: ligam cap a l'imatge del blason (paramètre facultatiu)
ligam_bandièra: ligam cap a l'article que descriu la bandièra (paramètre facultatiu)
ligam_blason: ligam cap a l'article que descriu lo blason (paramètre facultatiu)
mapa: ligam cap a l'imatge de la mapa (paramètre facultatiu)
país: país sobeiran(s) de l'archipèla
estatut: estatut politic de l'archipèla (paramètre facultatiu)
títol capitala: títol politic de la capitala (capluòc, basa principala, vila màger, etc) (paramètre facultatiu)
capitala: nom de la capitala (paramètre facultatiu)
localizacion: localizacion de l'archipèla (ocean, etc)
superfícia: superfícia totala
nombre d'illas: nombre d'illas que compausan l'archipèla (paramètre facultatiu)
illas principalas: nom de la o de las illas principalas de l'archipèla (paramètre facultatiu)
còstas: longor totala de las còstas (paramètre facultatiu)
punt culminant: nom del punt culminant de l'archipèla (paramètre facultatiu)
altitud maximala: altitud del punt culminant de l'archipèla (paramètre facultatiu)
illa del punt culminant: illa ont es situat lo punt culminant (paramètre facultatiu)
baia: baia màger (paramètre facultatiu)
lac: lac màger (paramètre facultatiu)
glacièr: glacièr màger (paramètre facultatiu)
populacion annada: annada de recensament de la populacion
populacion: populacion totala de l'archipèla
fus orari: fus(es) orari(s) jol(s)qual(s) se tròba l'archipèla (paramètre facultatiu)
descobèrta: data de descobèrta e descobreire (paramètre facultatiu)
sit web: ligam extèrne cap al sit internet oficial (paramètre facultatiu)
nòtas: precision(s) eventuala(s) (paramètre facultatiu)
-
- Particularitats
- Los camps « superfícia » e « populacion » son de camps numerics qu'es pas util de metre en forma. Aquesta mesa en forma es efectuada automaticament per l'intermediari de la foncion
{{formatnum:}}. Tanpauc, es pas util de precisar las unitats. Escriure
| superfícia=4563renviarà l'afichatge « 4 563 km² ».
- Es possible de forçar l'afichatge de la superfícia e de la populacion (mesa en forma especificada per l'utilizaire) en utilizant los camps « superfícia espandida » e « populacion espandida ».
- La densitat de populacion es calculada automaticament a partir de las valors de superfícia e de populacion. Es pas util de la precisar. Pr'aquò, se lo calcul automatic de la densitat aficha un messatge d'error, es possible de precisar se meteis aquesta densitat amb lo paramètre
densitat=
- Los camps « superfícia » e « populacion » son de camps numerics qu'es pas util de metre en forma. Aquesta mesa en forma es efectuada automaticament per l'intermediari de la foncion
- Rendut dins los articles
- L'exemple seguent aplica aqueste modèl a las illas Kerguelen.
{{Infobox Archipèla | nom=Illas Kerguelen | bandièra=[[Image:Flag of the French Southern and Antarctic Lands.svg|125px|Bandièra de las Tèrras Australas e Antarticas Francesas]] | ligam bandièra=[[Bandièra de las Tèrras Australas e Antarticas Francesas|Bandièra]] | mapa=[[Image:Kerguelen-pos.png|200px|Situacion de las illas Kerguelen dins l'ocean Indian]] | país=França | estatut=Districte de las TAAF | títol capitala=Basa principala | capitala=Port-aux-Français | localizacion=Ocean Indian
49° 20′ S 69° 20′ E / -49.333, 69.333 | superfícia=7215 | nombre d'illas=Environ 300 | illas principalas=Grande Terre | còstas=2800 | punt culminant=Mont Ross | illa del punt culminant= Grande Terre | altitud maximala=1850 | baia=Baia de Recques | lac=Lac Marville (25 km²) | glacièr=Glacièr Cook (500 km²) | populacion annada=2006 | populacion espandida=100 a 200 scientifics | densitat=Mens d'1 | fus orari=+5 | descobèrta=12 de febrièr de 1772, per Yves Joseph de Kerguelen de Trémarec | sit web=www.taaf.fr }}
- Vejatz tanben
-


text:
La Boissière (Calvados)
La Boissière es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat es en país de Auge. Lo sieu bourg es Modèl:A Unitat a l'èst de Cambremer e a Unitat|7.5|km {{}} a l'oèst de Lisieux[1].
La commune est en pays d'Auge. Son bourg est à 6,5 km à l'est de Cambremer et à 7,5 km à l'ouest de Lisieux[3].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Distàncias viàrias los mai cuertas segon Viamichelin.fr
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ Distances routières les plus courtes selon Viamichelin.fr
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée


text:
M3 Stuart
Lo carri M3 Stuart es un carri leugier estatsunidenc desvolopat durant la Segonda Guèrra Mondiala. Foguèt produch de 1941 a 1945 e intrèt en servici immediatament au sen deis armadas estatsunidenc e aliada. Après lo conflicte, contunièt sa carriera deis armadas asiaticas o sud-americanas.
Participèt au conflicte mondiau sus lei teatres europèu e asiatic. Mostrèt una velocitat e una fisabilitat mecanica importantas mai la feblessa de son blindatge e de son armament l'empachèron de luchar còntra lei carris alemands. De mai, en URSS, la qualitat dau carburant èra tròp febla per son motor. Ansin, foguèt limitat ai missions de reconoissança e de sostèn de l'infantariá. Lei Sovietics finiguèron per lo retirar dau servici. Après la guèrra, foguèt utilizat ambé succès durant la Premiera Guèrra Indopaquistanesa per combatre dins lei regions montanhósas d'accès impossible ai carris pus pesucs.


text:
Demografia de Romania
En 2011 (recensament oficial), i aviá 19 042 936[1] estatjants. Aquò representa una baissa de las bèlas comparat a 2002 (21,680,974) o 1990 (quand la populacion èra gaireben de 23 300 000). Dempuèi la Revolucion de Nadal 1989, la demografia romanesa sofrís d'un flaquitge comparable a lo de la majoritat dels ancians païses comunistas d' Euròpa. Romania es tanben un païs d'emigracion sostenguda. Lo nombre d'emigrats en 22 ans pòt èsser estimat a 3 500 000 (siá una mejana anuala de mai de 150 000) amb mai de 2 000 000 en Itàlia e Espanha. I a tanben una petita comunautat romanesa en Occitània (Tolosa, Marselha, Niça).
Somari
Situacion actuala[modificar | modificar la font]
Evolucion istorica[modificar | modificar la font]
Etnias[modificar | modificar la font]
Romania es un païs relativament unit al ponch de vista etnic. En 2011, òm tròba 88,6% de Romaneses, las principalas minoritats essent los Ongreses (6,5%) e los Tziganes (3,2%).Lo demai (1,7%) es constituit per de pichons grops (Ucraïnians, Alemands, Russes, Turcs, Tatars, Serbo-Croats, Eslovacs...).
Majoritat romanesa[modificar | modificar la font]
Minoritats ongresas[modificar | modificar la font]
En 2011, i aviá 1 237 746 Ongrese en Romania (6,5%).
Lor percentatge dins la populacion totala baissa regularament dempuèi 1918.
Dempuèi 1977, lor nombre baissa en chifras absoludas (1977:1 713 928, baissa 1977-2011: -27,8%).
La diminucion de la populacion es la dobla consequéncia d'una natalitat flaca e d'una emigracion plan importanta cap a Ongria.
Aquela situacion fa crénher la repeticion del scenari dels Saxons de Transilvania e explica una partida de las demandas formuladas per lo partit Uniunea Democrată a Maghiarilor din România (Union democrata dels Ongreses de Romania).
Tziganes[modificar | modificar la font]
Alemands[modificar | modificar la font]
Los Alemands venguèron en Romania tre lo sègle XII. Lo recensament de 2011 ne trobèt sonque 36 884 ( èran 359 109 en 1977).
De consultar: Saxons de Transivania, Soabes de Banat, Alemands de Romania
Las autras minoritats[modificar | modificar la font]
Los estrangièrs[modificar | modificar la font]
Lengas[modificar | modificar la font]
Lo romanés es conegut per gaireben 98% de la populacion ( es la lenga mairala de mai de 90%). Qualques Ongreses lo parlan pas.
Religions[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Sorga: Institut national de statistica www.insse.ro


text:
1942
Aquesta pagina concernís l'an 1942 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
- 10 de novembre - Invasion de la França de Vichèi per de tropas alemandas.
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 7 de genièr - Fin de la Batalha de Moscòu, amb victòria sovietica estrategica.
- 18 de julhet - Primièr tèst de l'avion alemand Messerschmitt Me-262.
- 30 d'agost - Annexion de Luxemborg al Reich alemand.
- 25 d'octobre - Deportacion dels presonièrs josieus de Norvègia a Auschwitz.
- 19 de novembre - Batalha de Stalingrad: contra-atac de las tropas sovieticas.
Alemanha[modificar | modificar la font]
Regardant la politica racista e antisemita dau regime nazi, la conferéncia de Wannsee (20 de genier) organizèt la generalizacion de l'exterminacion sistematica dei pòbles « inferiors » (Eslaus, presoniers sovietics, Josieus, Gitans...). En particular, dins lo corrent de l'annada, lei presoniers de guèrra sovietics conoguèron de condicions de detencion fòrça duras e aperaquí 2,8 milions de presoniers de l'Armada Roja moriguèron entre 1941 e 1942.. De mai, d'arrestacions, de desportacions e d'execucions massivas se debanèron en Euròpa de l'Èst. Lei desportacions èran dirigidas vèrs lo sistèma de camps de concentracion e d'exterminacion alemand e leis execucions èran dirèctament organizadas per lei grops d'execucion de l'armada alemanda (Einsatzgruppen) que foncionavan dempuei 1939. D'autrei metòdes mens eficaças foguèron tanben assaiats. Pasmens, lo metòde dei camps, que permetiá d'exterminar rapidament de milièrs de personas (famina, trabalh fòrçat, chambras de gas), s'impausèt rapidament e foguèt generalizat en 1943-1944.
Union Sovietica[modificar | modificar la font]
Au començament de l'annada, l'armada sovietica menèt divèrsei còntra-ofensivas còntra lei fòrças alemandas que se retiravan de la region de Moscòu. Aquò causèt de pèrdas importantas dins lei rengs enemics mai l'armada alemanda s'afondrèt e aprofichèt la demenicion dei resèrvas sovieticas e lo desgèu per estabilizar lo front. En revènge, lo sètge de Leningrad poguèt pas èsser romput e de milièrs d'abitants moriguèron en causa de la manca de viures. Après aquelei combats, la guèrra conoguèt una pausa relativa fins ai mes d'abriu-mai.
En abriu, la Wehrmacht acomencèt la preparacion d'una gròssa ofensiva còntra la mitat sud dei linhas sovieticas. L'objectiu èra de conquistar la region de Vòlga e lei jaciments de petròli de Caucàs. Pasmens, leis Alemands deguèron premier arrestar una ofensiva sovietica dins la region de Karkòv. Capitèron tanben de redurre la resisténcia de Sebastopòl que capitulèt lo 4 de julhet après 250 jorns de sètge. Puei, lo 28 de junh, rompèron lo front dins la region de Voronej e 500 km de front sovietic s'afondrèron. Rostov foguèt perduda lo 23 de julhet e lo 21 d'aost, un grop d'alpinistas alemands agantèt la cima dau mont Elbroz.
En parallèl de l'avançada vèrs Caucàs, una armada alemanda se dirigiguèt vèrs Vòlga que foguèt agantada lo 20 d'aost. Puei, entre lo 1èr e lo 15 de setembre, ataquèt e conquistèt una partida de la vila de Stalingrad. Pasmens, l'ofensiva alemanda èra estada devesida entre dos axes isolats e lei Sovietics opausèron una resisténcia acarnada dins Stalingrad qu'empachèt leis Alemands d'ocupar la totalitat de la ciutat. Au contrari, aquò permetèt a Gueorgui Júkov d'organizar una còntra-ofensiva generala que s'acabèt per l'enceuclament de la VIa armada alemanda dins Stalingrad (19-23 de novembre). Acomencèt alora lo sètge deis Alemands blocats dins la mitat occidentala de la vila que bastiguèron de linhas poderosas per s'aparar còntra una ataca dirècta. Lei soudats de l'Armada Roja deguèron pereu se protegir còntra lei temptativas alemandas de rompre l'enceuclament. La pus importanta se debanèt entre lo 12 e lo 25 de decembre mai s'acabèt per una revirada.
Mond[modificar | modificar la font]
- 2 de genièr - Tropas japonesas ocupan Manila.
- 11 de genièr - Japoneses ocupan Kuala Lumpur.
- 7 de genièr - Ruptura de las relacions diplomaticas entre Brasil e los païses de l'Ais.
- 15 de genièr - Rendicion de Singapor als japoneses.
- 19 de genièr - Tropas japonesas envasisson Birmania.
- 23 de genièr - Començament de la Batalha de Rabaul.
- 25 de genièr - Tailàndia declara la guèrra al Reialme Unit e als Estats Units.
- 19 de febrièr - Avions japoneses atacan la vila de Darwin.
- 18 d'abril - Bombardament de Tòquio per d'avions B-25 Mitchell americans, comandats per James Doolittle.
- 1 de junh - Mexic declara la guèrra a Japon, Alemanha e Itàlia.
- 4-7 de junh - Batalha de Midway.
- 1-27 de julhet - Primièra Batalha de El Alamein, entre tropas britanicas, sud-africanas, australianas, indianas e nouzelandesas contra los alemands e italians.
- 3 d'agost - Tropas de Japon ocupan Guadalcanal.
- 22 d'agost - Brasil declara la guèrra a Alemanha e Itàlia.
- 27 d'octobre-5 de novembre - Segonda Batalha de El-Alamein, amb derrota dels alemands e italians.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 3 de genièr - László Sólyom, president d'Ongria
- 8 de genièr - Stephen Hawking, fisician britanic
- 8 de genièr - Junichiro Koizumi, primièr ministre de Japon
- 8 de genièr - Yvette Mimieux, actritz americana
- 17 de genièr - Muhammad Ali, boxeador american
- 9 de febrièr - Carole King, cantaira e compositora americana
- 12 de febrièr - Ehud Barak, primièr ministre d'Israèl
- 27 de febrièr - Robert H. Grubbs, quimista american, Prèmi Nobel
- 28 de febrièr - Brian Jones, musician anglés (The Rolling Stones) (m. 1969)
- 2 de març - Lou Reed, cantaire, compositor e musician american
- 5 de març - Felipe González, primièr ministre d'Espanha
- 9 de març - John Cale, musician e compositor britanic
- 21 de març - Fradique de Menezes, president de São Tomé e Príncipe
- 21 de març - Françoise Dorléac, actritz francesa, sòrre de Catherine Deneuve (m. 1967)
- 25 de març - Aretha Franklin, cantaira americana
- 25 de març - Richard O'Brien, actor britanic
- 27 de març - John E. Sulston, quimista britanic, Prèmi Nobel
- 27 de març - Michael York, actor anglés
- 28 de març - Neil Kinnock, òme politic britanic
- 5 d'abril - Peter Greenaway, realizaire de cinèma galés
- 24 d'abril - Barbra Streisand, actritz de cinèma e teatre, cantaira e compositora americana
- 26 d'abril - Bobby Rydell, cantaire american
- 13 de mai - Pál Schmitt, president d'Ongria
- 15 de mai - Barnabas Sibusiso Dlamini, primièr ministre de Swaziland
- 28 de mai - Stanley B. Prusiner, scientific american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
- 3 de junh - Curtis Mayfield, musician american (m. 1999)
- 12 de junh - Bert Sakmann, fisiologista american, Prèmi Nobel
- 17 de junh - Mohamed ElBaradei, director de l'IAEA, Prèmi Nobel de la Patz
- 18 de junh - Paul McCartney, musician, cantaire e compositor britanic (The Beatles)
- 20 de junh - Brian Wilson, cantaire american (The Beach Boys)
- 24 de junh - Eduardo Frei Ruiz-Tagle, president de Chile
- 24 de junh - Mick Fleetwood, compositor american (Fleetwood Mac)
- 24 de junh - Gilberto Gil, cantaire, musician e òme politic brasilièr
- 27 de junh - Bruce Johnston, musician american (The Beach Boys)
- 2 de julhet - Vicente Fox Quesada, president de Mexic
- 13 de julhet - Harrison Ford, actor american
- 1 d'agost - Jerry Garcia, musician american (Grateful Dead) (m. 1995)
- 2 d'agost - Isabel Allende, escrivan chilena
- 4 d'agost - David Lange, primièr ministre de Nòva Zelanda (m. 2005)
- 7 d'agost - Caetano Veloso, cantaire brasilièr
- 20 d'agost - Isaac Hayes, cantaire american (m. 2008)
- 28 d'agost - José Eduardo dos Santos, president d'Angòla
- 19 de setembre - Freda Payne, actritz e cantaira americana
- 29 de setembre - Jean-Luc Ponty, musician francés
- 8 d'octobre - Nguyễn Minh Triết, president de Vietnam
- 20 d'octobre - Christiane Nüsslein-Volhard, biologista alemanda, Prèmi Nobel
- 21 d'octobre - Elvin Bishop, musician american
- 2 de novembre - Stefanie Powers, actritz americana
- 10 de novembre - Robert F. Engle, economista american, Prèmi Nobel
- 17 de novembre - Martin Scorsese, director american de cinèma
- 27 de novembre - Jimi Hendrix, musician e cantaire american (m. 1970)
- 31 de decembre - Andy Summers, musician britanic
- Muammar al-Gaddafi, líder de Libia
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 9 de febrièr - Lauri Kristian Relander, president de Finlàndia (n. 1883)
- 13 de febrièr - Epitácio Pessoa, president de Brasil (n. 1865)
- 22 de febrièr - Stefan Zweig, escrivan austriac (n. 1881)
- 10 de març - William Henry Bragg, fisician anglés, Prèmi Nobel (n. 1862)
- 23 de març - Marcelo Torcuato de Alvear, president d'Argentina (n. 1868)
- 17 d'abril - Jean Baptiste Perrin, fisician francés, Prèmi Nobel (n. 1870)
- 3 de mai - Thorvald Stauning, primièr ministre de Danemarc (n. 1873)
- 28 de julhet - William Matthew Flinders Petrie, egiptològ anglés (n. 1853)
- 3 d'agost - Richard Willstätter, quimista alemand, Prèmi Nobel (n. 1872)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : non atribuit
- Prèmi Nobel de Quimia : non atribuit
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : non atribuit
- Prèmi Nobel de Literatura : non atribuit
- Prèmi Nobel de la Patz : non atribuit


text:
Saint-Maurice-sur-Huisne
Saint-Maurice-sur-Huisne es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Província del Portamantèl. Lo fief de Perrignes e lo molin de Yversay, citat en una charte de 1144, levavan de la châtellenie de Villeray.
Province du Perche. Le fief de Perrignes et le moulin d'Yversay, cité dans une charte de 1144, relevaient de la châtellenie de Villeray.


text:
Acàdia
Acàdia (en francés Acadie, en anglés Acadia) es lo nom donat als ancians territòris d'una part de l'Empèri colonial francés de Nòva França, al nòrd-èst de l'America del Nòrd qu'inclutz una part de l'èst de Quebèc, las províncias maritimas (Nòu Brunswick, Nòva Escòcia e Illa del Prince Edoard) e lo Maine actuals. Acàdia foguèt fondada en 1604 coma colonia francesa, sus las tèrras micmacs e maliseets, e poblada per de personas venent mai que mai de l'oèst de França. Acàdia foguèt conquista en 1713 pels britanics, que deportèron puèi una part dels acadians entre 1755 e 1763. Mai tard lo territòri foguèt integrat a las colonias britanicas puèi venguèt províncias canadencas e Estat american.


text:
-309
Aquesta pagina concernís l'an -309 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
En Sicília, perseguida dau sètge de Siracusa per lei tropas d'Amilcar. Pasmens, en causa de la durada lònga dau sètge, lei Cartaginés negliguèron d'assegurar la seguritat de son camp e una còntra-ofensiva suspresa dei Grècs entraïnèt l'abandon dau sètge. Amilcar foguèt capturat e descapitat.
Après aquela mòrt, Bomilcar, un parent d'Amilcar obtenguèt la reiautat e assaièt de restaurar l'autoritat dei rèis de Cartage.
Totjorn en Africa, perseguida de la campanha d'Agatòcles de Siracusa qu'assaièt de formar d'alianças ambé d'enemics de Cartage. Pasmens, mau capitèt e sei fòrças poguèron solament pilhar la region.


text:
Virus H1N1
Los Influenzavirus A jos-tipe H1N1 designan los virus de la gripa apartenent al sostipe H1N1 de la linhada d'Influenzavirus A. Se caracterizan per un poder patogèn elevat per l'èsser uman, que son responsables de gaireben la mitat de totas las infeccions de gripa umana e especialament d'una granda part dels cases de gripa sasonièra.
D'unas socas de H1N1 son endemicas als umans, d'autras son endemicas dins los aucèls (gripa aviària) e los pòrcs (gripa porcina).
De virus del sostipe H1N1 son responsables de las pandemias de gripa de 1918 e de 2009 e mai d'una part de las gripas pandemicas sasonièras.
Lo nom H1N1 indica que lo virus presenta a sa superfícia la combinason de doas moleculas-antigènas :
- l’emaglutinina de tipe 1 ;
- la neuraminidasa de tipe 1.
Istòria[modificar | modificar la font]
Gripa de 1918[modificar | modificar la font]
Un virus presentant la combinason antigenica H1N1 foguèt responsable de la pandemia de gripa dicha espanhòla de 1918-1919, que tuèt gaireben trenta milions de personas. Lo pauc de coneissença sus la vida dels virus permet pas de saber cossí aquel virus apareguèt puèi desapareguèt en 1919 e tornèt aparéisser d'un biais fòrça mens virulent.
Gripa de 1977-1978[modificar | modificar la font]
De mai, un virus H1N1 foguèt tanben responsable de la pandemia de 1977-1978 amb una mortalitat relativament bassa. Se trobèt dins d'autres epidemias localas, coma als Estats Units e en Espanha dempuèi 2007.
Gripa de 2009[modificar | modificar la font]
Al mes de març de 2009, un virus H1N1 a fach son aparicion en Mexic jos un biais genetic inedit, e se propaga rapidament a l'entorn del mond. Segon un rapòrt de l'OMS al mes de junh de 2009, la mortalitat es flaca e tòca principalament de personas ja afeblidas mas que 30% a 50% dels cas arriban dins de personas joves e en bona santat. Dins la majoritat dels cas, los malauts an presentat que de simptòmas benignes e lor garison foguèt rapida e completa.
Las personas presentant los simptòmas de la gripa A(H1N1) son tractadas amb de paracetamol e per los cas pus sevèrs amb d'inibitors de la neuraminidase dels virus gripals coma l’oseltamivir o lo zanamivir
L'11 de junh de 2009, l’OMS a passat l'epidemia dins la fasa 6; la gripa A (H1N1) de 2009 es considerada doncas coma una pandemia.


text:
-399
Aquesta pagina concernís l'an -399 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Roma[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra Veïes ambé d'atacas novèlas dei Faliscs e dei Capenates còntra l'armada de sètge romana. Pasmens, au contrari de 402 avC, leis asalhidors mau capitèron de rompre lei linhas romanas e deguèron finalament se retirar.


text:
Citosòl
Lo citosòl qu'ei lo liquid dens lo quau banhan los organets de las cellulas. Amassas, lo citosòl e los organets, que forman lo dehens de la cellula embarrat per la membrana plasmica e aperat citoplasma. Ua partida de las reaccions metabolicas que s'i debanan puish que lo citosòl que contien proteïnas de las quaus, que n'i a qui son enzims. En çò de las cellulas procariòtas, desprovesidas de quin organet qui sia, la totalitat de las reaccions metabolicas que's debanan dens lo citosòl ; l'ADN, per exemple, qui contien l'informacion genetica qui permet de causir l'òrdi d'encadenament deus aminoacids, qu'ei transcrivut en ARNm dens lo citosòl au medish temps qui los ribosòmas e'us legeishen entaus arrevirar en proteïnas.


text:
L'idrogèn es un element quimic de simbòl H e de nombre atomic 1. Ten un pes atomic mejan de 1,00794 uma, çò que ne fa l'element pus leugièr. Dins sa forma monoatomica (H) es la substància quimica mai abondanta: constituís aperaquí 75% de la massa barionica de l'univèrs.[1] Las estelas compactas son compausadas principalament d'idrogèn a l'estat de plasma.
En condicions estandard de temperatura e de pression, l'idrogèn es incolor, inodor, insipid, non toxic, non metallic, e autament combustible; pren la forma d'un gas diatomic de formula moleculara H2. L'idrogèn atomic d'ocurréncia naturala es fòrça rar per la Tèrra, pr'amor que forma facilament de compausats covalents amb la majoritat dels elements e se tròba present dins la molecula d'aiga e dins la majoritat dels compausats organics. L'idrogèn ten un ròtle fòrça important dins la quimica d'acid-basa: dins nombrosas reaccions s'intercambian de protons entre molaculas solublas.


text:
Lo Castelet (Var)
Lo Castelet (Le Castellet en francés) es una comuna francesa e provençala, en Provença, situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
- 1 Geografia
- 2 Comunas limitròfas
- 3 Istòria
- 4 Administracion
- 5 Demografia
- 6 Luecs e monuments
- 7 Personalitats liadas amb la comuna
- 8 Luòcs e monuments
- 9 Personalitats ligadas amb la comuna
- 10 Véser tanben
- 11 Ligams extèrnes
- 12 Nòtas
Geografia[modificar | modificar la font]
Situacion[modificar | modificar la font]
Lo Castelet es una comuna de Provença, pròcha dau litorau varés. Lo vilatge si situa a 23 km au Nòrd-Oèst de Tolon, la prefectura. La mitat nòrd dau territòri, sus lei flancs meridionaus dau Massís de la Santa Bauma, es ocupada per una partida de la seuva de Fònt Blanca que cuerbe mai que d'una comuna vesina. Pins e garriga compausan la màger part de la vegetacion en zòna non abitada.
Abitat[modificar | modificar la font]
La comuna compòrta quatre vilatges ò masatges : lo vilatge dau Castelet, lo Brutlat, lo Plan dau Castelet, e Santa Anna dau Castelet.
Lo Castelet es un vilatge medievau fortificat bastit en aut d'una còla a mai de 250 mètres d'altitud. Bastit a l'entorn d'un castèu medievau, es remarcable per sei caladas de lòng de construccions ancianas d'arquitectura omogenèa. Coma dins fòrça vilatges de remarca, s'i tròban encuei abòrd de botigas e de comèrcis que son destinats ai visitaires.
Es enviroutat de vinhas que donan entre autrei de vins AOC Bandòu.
Accès[modificar | modificar la font]
La comuna es traversada per l'autorota A50 (sortida n°11 La Cadiera-Lo Castelet). Mai que d'una rota departamentala (D26, D66, D86 per lei principalas) jonhon lo Castelet ai vilas vesinas : lo Baucet, La Cadiera, Cuja, Sant Ceri, etc.
Lo Castelet possedís un aerodròm (còde AITA : CTT).
Lei garas mai pròchas son aquelei de Sant Ceri e de Bandòu.
Comunas limitròfas[modificar | modificar la font]
- Sinha au Nòrd.
- Lo Baucet au Nòrd-Èst e a l'Èst.
- Sant Nari au Sud-Èst e au Sud.
- Bandòu au Sud-Oèst.
- La Cadiera a l'Oèst.
- Cuja au Nòrd-Oèst.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo 4 d'abriu de 1402, a Brantas, au pè de Ventor, en preséncia de son esposa Alitz dei Bauç, Odon de Vilars donèt a son nebot Felip de Levís de fèus de Brantas, Plasians e sei dependéncias, de senhoriás de Sant Marcèu, Ròcafòrt, lo Castelet, Cassís e Pòrt Miu, dependentas de la baroniá d'Aubanha, e tanben La Fara e Agulha. Lo nebot, eu deviá li servir de caucion a respècte de Ramond de Torèna dins l'observacion d'un acòrdi que siguèt passat entre lo vicòmte, eu e son esposa Alitz. Dins lo cas qu'Alitz e Odon lo respectavan pas, aurián degut pagar 50 000 florins a Ramond de Torèna.


text:
Salias (Bearn)
Salias[1] (Saliese en basco, Salies-de-Béarn en francés) qu'ei ua comuna septentrionau de Bearn situada enter los gaves de Pau e d'Auloron ; qu'ei administrada peu departament francés deus Pirenèus Atlantics de la region d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Salias, com lo son nom ac ditz, que possedeish honts saladas qui hon expleitadas desempuish l'Edat Mejana. Deu sègle XIX enlà, que vadó vila termau.
La legenda que vòu las honts saladas que hossen descobèrtas per un caçaire qui auré trobat au bòsc on Salias e s'estar uèi un singlar mort, salat e, atau, beròi conservat. Qu'ei per aquesta rason que la hont deu center de la ciutat e representa un singlar dab la mencion, en bearnés: "Si jo non i èri mort, arrés n'i viveré" (  en grafia originau).


text:
Edat d'aur
L'Edat d'aur (en grèc ancian Epuσόv Yέvoς, en latin aurea aetas o Saturnia regna "reialme de Saturna") es lo nom donat, dins la Grècia antica e dins monde roman, al mite que definís lo periòde seguent la Creacion de l'òme e qu'es associat a l'innocéncia e la felicitat, dins una mena d'allegoria de l'enfància de la umanitat. Pels romans aquela edat èra tanben marcada per l'abséncia de temps (èra totjorn prima), aquel qu'endomatja e fa degenerar las causes. Per extension s'aplica lo tèrme "edat d'aur" als periòdes d'apogèu cultural de diferentas civilizacion. Es una de las edats de l'Óme segon Esiode.
Aquesta edat s'assimila a un estil de vida bucolic e pastoral (dins un luòc coma l'Arcadia mitologica), contat dins d'òbras de genres literaris coma l'egloga, endacòm mai que dins la vila qu'es lo simbòl del pecat (aquela associacion camp-virtut contra urbs-vici es recurrenta tot lo long de l'istòria de la cultura); i aviá pauc d'òmes, que vivian sens necessitat de trabalhar perque èra l'abondància amb una egalitat perfèita (alara venguèt un dels objectius de las utopias politicas).
Concernissent la cultura judeocrestiana, l'edat d'aur ven l'estat del Paradís terrèstre d'Adam e Eva. Demòran los topics: los dos van nus (innocents, de fach es la set de coneissença que los mena a cometre lo pecat original), sofrisson pas de la dolor, tot lo monde es a sa portada e l'entorn es campèstre. L'ibris o orgulh excessiu mena a la pèrda d'aqueles privilègis.
De recits posteriors, coma los nordics que tractan de la gullaldr, ressonan aquel mite qu'apareis dins fòrça òbres de ficcion.


text:
Tarn (riu)
Tarn es un riu important d'Occitània. Nais al sud del Mont Losera e es un afluent de Garona. Sa longor es de 375 km.
Geografia[modificar | modificar la font]
Tarn a la font sul Losera e jonh Garona prèp de Moissac (Tarn e Garona).
De Quesac al Rosièr, sus 53 km, Tarn a cavat de gòrjas pregondas que desseparan lo Causse de Sauvatèrra del Causse Mejan. Dins cèrts endreches las gòrjas son pregondas de 500 m.
La diferéncia d'altitud fa que lo fons de las gòrjas a un clima mediterranèu degradat alara que los causses an un clima montanhòl plan regde.
Sortida de las gòrjas, la val de Tarn s'alargís dins la region de Milhau mas se tòrna encaissar plan lèu en traversar lo Sud-Avairon.


text:
Zaro
Çaro
Zaro en basco o Çaro en francés qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra. Administrativament, que's tròba dens lo departament deus Pirenèus Atlantics.
Lo gentilici qu'ei zaroar.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Idrografia[modificar | modificar la font]
L'arriu de Niva e lo son afluent l'arrivet d'Urtxipia que travèrsan la comuna.
Comunas tòcatocantas[modificar | modificar la font]
- Sent Joan lo Vielh au nòrd
- Sent Joan Pè de Pòrt au nòrd-oèst
- Aintzila au sud-èst
- Eiheralarre au sud
Demografia[modificar | modificar la font]
De véder[modificar | modificar la font]
- Site hortificat protoistoric a Xerrapo.
- Ostau tradicionau basco Etxezaharra, deu sègle XVIII.
- Glèisa de Sant Martin, de l'Edat Mejana.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
.


text:
Biologia
La biologia es la sciéncia de la vida.
La biologia, dau grèc bios (Bιoς) e logos (λoYoς), es la sciéncia de la vida. Aquesta generalitat etimologica recuèrbe mai d'una realitat :
- Per definicion, la biologia es l'estudi deis èssers vius, taus coma son conoissuts sus la planeta Tèrra. Mai la distincion entre organismes vius e non vius es de còps malaisada (vejatz virus, viroïde e prions), e la determinacion de l'objècte especific de la biologia a ren de ben clar.
- Pressa en un sens pus larg, la biologia o sciéncia de la vida es tanben l'ensems dei disciplinas, classicas e modèrnas, qu'estúdia leis estructuras, lei foncions e lei nivèus d'organizacion (moleculas, cellulas, organismes e son mitan de vida) deis èssers vius, aqueleis èssers vius estent scientificament que d'amassatges complèxes de moleculas interagissent entre elei segon lei lèis de la fisica e de la quimia s'aplicant en tota matèria.
- La biologia estúdia tanben l'evolucion deis èssers vius (teoria de l'evolucion).
- Estúdia sei relacions leis uns a respècte deis autres e a respècte de son mitan (ecologia, etologia).
- La biologia pertòca tanben certanei caracteristicas dau "viu" utilas per l'òme (aplicacions agricòlas, agroalimentàrias, medicalas, farmaceuticas, quimicas…)
Lo tèrme de biologia foguèt definit a la fin dau sègle XVIII per lo naturalista francés Jean-Baptiste de Lamarck : « Tot çò qu'es generalament comun ai vegetaus e ais animaus coma totei lei facultats que son pròprias a cadun d'aqueleis èssers sensa excepcion, deu constituir lo solet e vast objècte d'una sciéncia particulara qu'es pas encara fondada, qu'a pas manco de nom, e que li donarai lo nom de biologia. »
Disciplinas principalas[modificar | modificar la font]
A rason dau caractèr extremament vast dau subjècte, l'estudi de la biologia a besonh d'un morcelament. Una amira, un pauc « reductriz » mai aguent l'avantatge de clarificar lei tèmas, consistís a definir de nivèus d'organizacion. Dins un socit de venir an una compreneson melhora de la biologia, de pònts se son naturalament fargats entre lei diferentei disciplinas.
D'autrei disciplinas son associadas a la biologia, coma la genetica o sciéncia de l'ereditat.
Un dei concèptes clau de la biologia es lo principi de l'evolucion. La filogenia retrai ansin l'evolucion deis organismes e la paleontologia estúdia leis organismes fossils e cèrca de retraire son evolucion. Aquelei disciplinas s'apielan sus la taxinomia (o sistematica), qu'a per tòca de classificar leis èssers vius per fin de leis agropar en ensems (genre, familha, espècias, menas, eca.) pron semblants per èssers comparats entre elei dins lo temps e l'espaci.
Lei progrès rapids de la biologia suscitan de còps d'interrogacions filosoficas, de lanhas dei gròssas, finco una fòrta oposicion de certaneis associacions o organizacions non governamentalas (ONG). Citem especialament : l'avortament , lo clonatge, leis organismes modificats geneticament, lo sequençatge e lei problèmas de proprietat que ne resultan.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Las activitats economicas tradicionalas dels Emirats Arabis Units son la recuelhuda de dàtils, las pèrlas, la cria de camèls e la pesca. Totun, e dempuèi la montada subta dels prèses internacionals del petròli de la Crisi del Petròli de l'an 1973, l'indústria petrolièra es la màger generadora de luòcs de trabalh e la majoritat dels emirats donèron de concessions per la recèrca de petròli e gas natural.
- ↑ The World Factbook. Consultat lo 11 de mai 2011


text:
Mansenpuei
Mansenpuei[1][2][3] o Mansenpuèi[4] (Mansempuy en francés) qu'ei ua comuna gascoa, situada dens lo departament de Gers e la region de Mieidia-Pirenèus .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
Véder tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Base de donadas toponimicas de l'Institut d'Estudis Occitanas: Mansenpuei
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Grafia d'après la mapa de las comunas de Gers en gascon
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Pagina de la comuna sus lo sit de la Comunautat de comunas Bastidas deu Vath d'Arrats
- Mansenpuèi sus lo sit de l'Institut Geografic Nacionau