text:
On va parler occitan dans le métro dès la rentrée
Culture.
Les annonces des stations vont se faire en français et occitan dans le
métro toulousain pour le festival Occitania (25 au 28 septembre). Et
elles seront maintenues.
Des annonces en français et en occitan dans le métro à la rentrée. Photo DDM, Archives-Th. Bordas
OAS_AD("Position1");
à
l'aéroport de la Nouvelle-Orléans, vous êtes accueillis par des
messages en anglais et en français. Sympathique clin d'œil à la
présence française et cajun en Louisiane. Tisséo envisage d'informer
les usagers du métro toulousain dans la langue de Molière et celle de
Goudouli. Fort louable initiative alors que le centre historique de la
Ville rose arbore déjà des plaques de rues en français et en occitan.
Les défenseurs de la langue occitane militaient pour cette idée. Le
nouveau président de Tisséo, le Vert Stéphane Coppey a dit : « Banco !
». « Le projet existait depuis un an. Après quelques blocages, il fait
désormais l'objet d'un consensus au sein de la régie », explique David
Carlier, directeur de cabinet du président.
« comme on parle chez nous »
« Beaucoup de clients nous font remarquer que la voix de femme qui
annonce les stations de métro dans les rames est un peu mécanique et
sans saveur. On aimerait qu'elle s'exprime comme on parle chez nous,
nous disent-ils. À l'occasion du festival Occitania, qui se déroulera à
Toulouse du 25 au 28 septembre prochain, les annonces se feront
désormais en français et en occitan », poursuit le responsable.
Une initiative qui s'inscrira dans la durée puisque ces annonces
bilingues seront définitives. On pourrait entendre les premières fin
août début septembre : « Nous devrons être opérationnels en tout état
de cause pour le festival », précise David Carlier.
L'initiative s'inscrit aussi dans les partenariats organisés par
Tisséo avec les principaux événements de la ville : « On a habillé
ainsi les portes palières de la station Minimes-Nougaro avec des
paroles et des photos du chanteur toulousain », ajoute le directeur, «
pour l'anniversaire de sa naissance, le 9 septembre, les « cheminées »
de la station Minimes, qui débouchent sur l'avenue, seront aussi
décorées en hommage à l'enfant du quartier ».
Le métro rend aussi hommage à l'année Jaurès ou au Printemps de
Septembre, tandis qu'une médiation touristique et culturelle est prévue
en français, anglais et occitan pour faire (re) découvrir les œuvres
d'art de chaque station aux usagers et aux touristes, qui bénéficient
depuis cet été, à l'Office du tourisme, d'un ticket Tourisme leur
permettant pour 4,20 € d'effectuer 12 déplacements dans la journée dans
les transports publics toulousains. À terme, les inscriptions dans le
métro pourraient aussi être bilingues. Et si l'aéroport de
Toulouse-Blagnac se mettait lui aussi à la langue d'Oc ?
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
1 Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Lun 3 Aoû - 19:57
Zengi
Trobador !!
181 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mar 24 Nov - 9:04
Cyril06
Occitan Warrior
BÊTISIER (commentaires d'articles de presses sur la manif)
mardi 27 octobre 2009, à 04:2
Florilège de conos, sélectionnés à votre intention par votre aimable serviteuse !
« l'occitan n'est qu'une "langue factice", rêbâtie artificiellement de toutes pièces et qui sert de vecteur à une foultitude de revendications hétéroclites.
Es sobretot aquò qu'a retengut tota la mieu atencion!!! Bessai l'occitan es "factice"... pas coma lo delirium de l'autor d'aquesta frasa qu'es, eu, ben reau e non "factice"...!
182 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mar 24 Nov - 10:26
Cerièra de Mai
Trobador !!
Senon, totas las conariás a l'entorn del vin (ouais mais d'abord ton vin il est pas bon, na !!)
183 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mar 24 Nov - 10:53
Cyril06
Occitan Warrior
Dernière édition par Cyril06 le Mar 24 Nov - 13:42, édité 1 fois
184 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mar 24 Nov - 11:09
clafotis
Occitan Warrior
Cerièra de Mai a écrit:Ne vòls de conariás de legir ?? Ten, vaquí un « condensat » de reaccions conas als articles de premsa sus la manif de Carcassona (te « quoti » çò que postèri sul Facebook)
LES PSYS
« C'est surtout très triste pour leurs enfants quand on connaît les ravages que font les calendrettes en matière d'éducation. »
Aviá obludat aquela, los dròlles que tots frutjan 9 mès dins lo liquid amiotic emb los francès dins las aurelhetas e, beleu a la surtida de la natura, 'quilhs dròlles fan espres d'obludar lo francès per poder aprener lo japonès, l'anglès... E puèi passe 'quí sus tots 'queu monde que totjorn pensan aus goiat-a-s quante 'quò parla « educacion » sens pensar a tuar la televicon chas ilhs per esemple...
LES PSYS
« On a l'impression qu'une sorte d'angoisse morbide étreint les défenseurs des langages locaux. »
Ai laissat la frasa sus los parlars locaus perquè lo francès es un parlar mond...
Emai, dins tota la galaxia, sem 'na gota bluia, ren mai, mas 'na gota francèsa beleu...
185 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mar 24 Nov - 11:51
Cyril06
Occitan Warrior
LES PSYS
« C'est surtout très triste pour leurs enfants quand on connaît les ravages que font les calendrettes en matière d'éducation. »
Voei, e veï que l'autor d'aquest comentari non a augut besonh dei calandretas per aver una educacion ravajada, coma lo sieu cervèu, se n'en a un...
LES PSYS
« On a l'impression qu'une sorte d'angoisse morbide étreint les défenseurs des langages locaux. »
Es amusant qu'elu pàrlon toi "d'angoïssa" e de la noastra "paure de l'avenir" quand l'avenir es justament la reconoissénça dei lengas regionali, imposada da l'Union Europenca... En fach, es lu jacobins qu'an una paure blu... que dii...?! una fobía de l'avenir e que si retrànchon au passat, à 1789...
Es amusant tanben que la França augue reconoissut lo Kosovo, au mesprés dau drech internacionau, e refuse óubstinament d'acordar l'estatut oficiau ai lengas minoritari dau país au nòm de l'unitat nacionala...
Dernière édition par Cyril06 le Mar 24 Nov - 13:44, édité 1 fois
186 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mar 24 Nov - 12:07
maime
Lemosin de prumiera !
Cyril06 a écrit:Es amusant tanben que la França augue reconoissut lo Kosovo, au mesprés dau drech internacionau, e refuse óubstinament d'acordar l'estatut oficiau ai lengas minoritari dau país au nòm de l'unitat nacionala...
T'as beucòp de jacobins, de nacionalistas de gaucha qu'eran contra 'quela reconeissença. Au nom dau drech internacionala, perque podria balhar d'ideias a d'autres pòples, contra l'OTAN e benleu per solidaritat emb un ancian pais frair. Coma la defensa de la China contra lo Tibet au moment daus juecs...
187 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mar 24 Nov - 13:19
Cyril06
Occitan Warrior
maime a écrit:T'as beucòp de jacobins, de nacionalistas de gaucha qu'eran contra 'quela reconeissença. Au nom dau drech internacionala, perque podria balhar d'ideias a d'autres pòples, contra l'OTAN e benleu per solidaritat emb un ancian pais frair. Coma la defensa de la China contra lo Tibet au moment daus juecs...
Voei, ma quora dii la França, parli puslèu de l'estat, que non vòu signar la Charta dei lengas minoritari au nòm de l'unitat nacionala, alora qu'es capable de renegar l'unitat nacionala d'autres países. Tòcant la China, es tanben una afaire d'egemonisme american au quau s'es recampat la França. La repression dau Tibet da la China, ben que reala, non justifica li patricolatges de l'Oncle Sam darrier aquò: dins vint-trenta an, la China serà la promiera poténça dau monde, e l'America, que cerca à la destruire avant, juèga sus li divisions per mantenir la sieu egemonia. E lo Dalai Lama es l'exemple tipic dau pion american destinat à desestabilisar la China. En efèit: Tenzin Gyatso es pas ren d'autre qu'un escroc qu'a cambiat la sieu "toque" de montge bodista per lo costume de "businessman" emb' una valisa plena de petrodolars.
Per tornar parlar de l'occitan e dei lengas regionali e minoritari, ai totjorn pensat que lo bilinguïsme regionau seria una foarça boana caua perqué saupent ja parlar perfectament doi lengas gramaci a-n-aquò, lu escolans auríon mai de facilitats d'emparar pus tardi d'autri lengas estrangieri: per exemple, se parles correntament lo francés e l'occitan, poades emparar e capir pus facilament l'italian, lo catalan e l'espanhòu. Ma mitan lu nacionalistas jacobins, degun non pòu (o non vòu) capir aquò.
188 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mar 24 Nov - 15:27
clafotis
Occitan Warrior
Cyril06 a écrit:Tòcant la China, es tanben una afaire d'egemonisme american au quau s'es recampat la França. La repression dau Tibet da la China, ben que reala, non justifica li patricolatges de l'Oncle Sam darrier aquò: dins vint-trenta an, la China serà la promiera poténça dau monde, e l'America, que cerca à la destruire avant, juèga sus li divisions per mantenir la sieu egemonia.
Òc-e-non coma disiá l'autre, la prumière economia dau monde es aquela de l'Eurppa, mas 'quò es un omenetonet diplomatic. Sem (sei eurofile mas pas euronhannhant-tot-es-bon-dins-l'Europa-daus-merchands) un giant monetari sens iò saber (fòra las bancas e los economistes capitalistes) e sens vertadièrament ne'n aver consciença (dau mesma biais estre poderós de moneda 'quò fai pas minjar tots la gent, l'oblude pas, aimariá mai estre dins un país sens grand poder mas emb degun que creba de fam).
Lo sit dau PCF es revirat en occitan auraCyril06 a écrit:
E lo Dalai Lama es l'exemple tipic dau pion american destinat à desestabilisar la China. En efèit: Tenzin Gyatso es pas ren d'autre qu'un escroc qu'a cambiat la sieu "toque" de montge bodista per lo costume de "businessman" emb' una valisa plena de petrodolars.
http://rapieta.nireblog.com/post/2008/06/25/los-occitans-son-venduts-a-la-cia
Seriosament, dalidalama es un pau asbannit en 'queu momint, subretot a la vuda de las darnièras conarias ditas, sus ne pas voler se tornar incarnar dins un goiat 'bitant la China per esemple, mas bon... la pruchena vetz, tornes nos esplicar que 'quò es un nazi que fuguet son instructor .
Afé, 'quò clava, 'quò clava e lo fiau dau metrò es perdut.
189 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mar 24 Nov - 16:15
Cyril06
Occitan Warrior
clafotis a écrit:Òc-e-non coma disiá l'autre, la prumière economia dau monde es aquela de l'Eurppa, mas 'quò es un omenetonet diplomatic. Sem (sei eurofile mas pas euronhannhant-tot-es-bon-dins-l'Europa-daus-merchands) un giant monetari sens iò saber (fòra las bancas e los economistes capitalistes) e sens vertadièrament ne'n aver consciença (dau mesma biais estre poderós de moneda 'quò fai pas minjar tots la gent, l'oblude pas, aimariá mai estre dins un país sens grand poder mas emb degun que creba de fam).
L'Euròpa actuala (dei merchands) es un pion infeodat à l'America. L'important es pas que siguèm dins lo país mai poderós e mai foart dau monde, ma es que siguèm dins un país, o puslèu aüra un grope de países (l'UE) independant de tota influénça estrangiera, e pus precisament dei interés financiari anglò-americans. Es de mai à caua dau sistema financiari mondiau actuau, aquò de la mondialisacion, que la crisa sociala perdura dapertot e meme en Euròpa despí la fin dei anadas 70. Cauria metre fin à la dominacion dau dolar dins lu escambis comerciaus e petroliari internacionaus per exemple, o clavar de laissar li bancas londoniani e new-yorkesi decidar tot solet dei taus d'interés mondiaus. Rapèli qu'es sobretot à caua dei bancas e dei companhias pertroliari anglò-americani que la majora part dei país d'Africa, d'Asia, d'America latina e meme d'Euròpa orientala son paures.
clafotis a écrit:Lo sit dau PCF es revirat en occitan aura
http://rapieta.nireblog.com/post/2008/06/25/los-occitans-son-venduts-a-la-cia
Seriosament, dalidalama es un pau asbannit en 'queu momint, subretot a la vuda de las darnièras conarias ditas, sus ne pas voler se tornar incarnar dins un goiat 'bitant la China per esemple, mas bon... la pruchena vetz, tornes nos esplicar que 'quò es un nazi que fuguet son instructor .
Afé, 'quò clava, 'quò clava e lo fiau dau metrò es perdut.
Sieu pas comunista, ni mèmbre dau PC chinés se voales tot saupre. Ma ai pron estudiat lo subjècte tibetenc per afirmar segurament que Tenzin Gyatso es un escroc. E maugrat la repression dei Chineses, totplen d'abitants dau Tibet son pas naïves e estupides. Sàbon que lo Dalai Lama pantaia pas qu'à una caua: rènhar d'una man de fèrre sus un Tibet autocratic e prò-american.
190 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mar 24 Nov - 17:49
clafotis
Occitan Warrior
Cyril06 a écrit:
L'Euròpa actuala (dei merchands) es un pion infeodat à l'America.
Aus merchats monetaris e a 'n'ideologia liberala, an pas mestier daus USAs
Cyril06 a écrit:
Rapèli qu'es sobretot à caua dei bancas e dei companhias pertroliari anglò-americani que la majora part dei país d'Africa, d'Asia, d'America latina e meme d'Euròpa orientala son paures.
M'es 'vis que ai dich 'na chausa parrièra mas emb mens d'estil e d'ideologia (mon biais Oui-Oui sus la plja de Royan
Cyril06 a écrit:
Sieu pas comunista, ni mèmbre dau PC chinés se voales tot saupre. Ma ai pron estudiat lo subjècte tibetenc per afirmar segurament que Tenzin Gyatso es un escroc. E maugrat la repression dei Chineses, totplen d'abitants dau Tibet son pas naïves e estupides. Sàbon que lo Dalai Lama pantaia pas qu'à una caua: rènhar d'una man de fèrre sus un Tibet autocratic e prò-american.
Me fote de saber que i a un comuniste dins lu salon mas ai assistat maitot a de las conferenças mesma aquela d'un Melanchian-IST per desirar la libertat dau poble tibeten dins la patz.
Aprep per dalidalama sei pas objectiu per de las rasons personalas.
Me songe qu'eu es per 'na constitucion socialista e non pus per 'na teocratia, emai jusca las annadas 1980 i aviá mens de reprecion e « d'assimilacion » dins çò qu'auriá pogut estre « una republica autonoma » dins l'encastre chinès (possibilitat balhada per la constitucion de la China, mas los tèxtes...).
Per 'chabar aquí de davalar dins lo fòra subjet e tornar vagonar, me semble que lo tren portor de las miraudiositats aus tibetens parla « soncque chinès » (a verifiar) un pauc coma lo metrò d'avant, lo metrò d'aqueu fiau parladissor segur.
191 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 25 Nov - 10:32
Sokolovic
Trobador !!
Lei drechs linguistics e culturaus dei tibetans son ben mai fòrts qu'aquelei d'autrei comunautats, en China vò alhors.
La repression chinesa es puei un problèma generau que pertòca pas solament lei tibetans mai lei ciutadans chinés dins son entier.
Mai bòn, lo tibetan es l'amic dei bònei consciénças americana alòr si ne'n parla.
Puei bòn, avans qu'arribèsson lei chinés, lo Tibet èra v'un dei darriers estats dau monde que lo servatge l'existissiá encara. Un estat feodau què !
192 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 25 Nov - 14:52
Cyril06
Occitan Warrior
clafotis a écrit:M'es 'vis que ai dich 'na chausa parrièra mas emb mens d'estil e d'ideologia (mon biais Oui-Oui sus la plja de Royan
Li a pas manco d'ideologia dins lo mieu discors. La dominacion dei bancas anglò-americani dins lo sistème financiari mondiau ensin que lo sieu ròtle dins la mondialisacion generalisada de l'economia e de la majo part dei guèrras, l'ai pas inventat.
clafotis a écrit:Me fote de saber que i a un comuniste dins lu salon mas ai assistat maitot a de las conferenças mesma aquela d'un Melanchian-IST per desirar la libertat dau poble tibeten dins la patz.
En promier luèc, seria ben de precisar qu exactament desira la libertat, saupent que parlar de "pòble tibetenc" es absurde perqu'exista pas! Es tant absurde que de parlar dau pòble latin o germanic. Lo Tibet (que s'apèla tamben li contradas istoriqui de l'Ü-Tsang, dau Kham e de l'Ando) conten de numeroï etnias diferenti e aqueli qu'apèlon "tibetenc" presènton totplen de dialèctes foarça diferents (principalament lo peugué, lo ladakhi, lo dzongkha e ne'n a dau segur totplen d'autres dins caduna contrada), sensa contar li multipli autri lengas parladi au Tibet que fan partida o non dau grope sinò-tibetenc. Sabi qu'es devengut foarça à la mòda de parlar de la "libertat dau pòble tibetenc", ma vòu strictament ren de dire e degun, mitan lu manifestents per lo Tibet liure, l'a capit.
clafotis a écrit:Aprep per dalidalama sei pas objectiu per de las rasons personalas.
Ti torni dire qu'ai estudiat la question e sabi quala es la vertadièra natura de Tenzin Gyatso, un Gary Kasparov à la sauça sinò-tibetenca.
clafotis a écrit:Me songe qu'eu es per 'na constitucion socialista e non pus per 'na teocratia, emai jusca las annadas 1980 i aviá mens de reprecion e « d'assimilacion » dins çò qu'auriá pogut estre « una republica autonoma » dins l'encastre chinès (possibilitat balhada per la constitucion de la China, mas los tèxtes...).
La repression que tòca lo Tibet es generala perqué tòca tamben tota la China: es un problèma de drechs de l'òma. Li repressions religioï si fan dapertot en China, tant còntra lu montges dau Tibet que dau rèste de la China, tant còntra lu bodistas que lo crestians e lu musulmans. Alora parlar de genocide dei Chineses còntra lo paure "pòble tibetenc", es de la demagogia.
L'assimilacion es un problèma que tòca malurosament lo monde entier e mai en mai de culturas, pas tant à caua de la China que de la mondialisacion. Capissi que si pòu manifestar per la democratia e la libertat en China, ma per un "Tibet liure" non. Es encara una manipulacion atlantista per divisar lu ipotetics enemics de l'oncle Sam. Es conoissut: lu imperialistas an totjorn vougut divisar per mièlh rènhar...
Matieu C. a écrit:Lei drechs linguistics e culturaus dei tibetans son ben mai fòrts qu'aquelei d'autrei comunautats, en China vò alhors.
La repression chinesa es puei un problèma generau que pertòca pas solament lei tibetans mai lei ciutadans chinés dins son entier.
Mai bòn, lo tibetan es l'amic dei bònei consciénças americana alòr si ne'n parla.
Puei bòn, avans qu'arribèsson lei chinés, lo Tibet èra v'un dei darriers estats dau monde que lo servatge l'existissiá encara. Un estat feodau què !
Sieu completament d'acòrdi embé tu.
193 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 25 Nov - 15:36
GianniVacca
Cacha-Niu
Cyril06 a écrit: Lo Tibet (que s'apèla tamben li contradas istoriqui de l'Ü-Tsang, dau Kham e de l'Ando) conten de numeroï etnias diferenti e aqueli qu'apèlon "tibetenc" presènton totplen de dialèctes foarça diferents
Tè lo Collectiéu Prouvènço s'interèssa a Tibet, ara?
(Auriás pogut escriure: "Occitània (que s'apèla tanben 'li contradas istòriqui de Provença, de Lengadòc, de Gasconha,...') conten de numeroï etnias diferenti e aqueli qu'apèlon "occitan" presenton totplen de dialèctes fòrça diferents")
194 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 25 Nov - 15:49
clafotis
Occitan Warrior
Cyril06 a écrit:Matieu C. a écrit:Lei drechs linguistics e culturaus dei tibetans son ben mai fòrts qu'aquelei d'autrei comunautats, en China vò alhors.
La repression chinesa es puei un problèma generau que pertòca pas solament lei tibetans mai lei ciutadans chinés dins son entier.
Mai bòn, lo tibetan es l'amic dei bònei consciénças americana alòr si ne'n parla.
Puei bòn, avans qu'arribèsson lei chinés, lo Tibet èra v'un dei darriers estats dau monde que lo servatge l'existissiá encara. Un estat feodau què !
Sieu completament d'acòrdi embé tu.
M'etot per tuar lo fòra subjet, sei d'acòrd, mas oblude pas las nacions prumièras de las americas, los esclaves dau Sodan, los palestinians, los serfs dins lu país dau bonur interior (lu reiauma « bodiSTE » dau Botan), e subretot tots aquilhs qu'an pas de porta-votz fòrt poderòs per que lur crida siàia auvida de per un monde globalisat.
Coma iò disiá 'na nhorla roumana (davant 1989) :
- De que voletz per vòstre país ?
- Que los comunistes chinès 'riban jusca Bucarest !
- A bon, e de'n segond ?
- Que los comunistes chinès se'n tornan jusca Beijing !
- Eeeee, e per 'chabar una 3na perpausicion.
- Que los comunistes chinès 'riban jusca Bucarest !
- Mas setz fou ? Perdequè far voler estre colonisat per los chinès ?
- Entau fach, seran passat 3 vetz sus l'URSS.
Dernière édition par clafotis le Jeu 10 Déc - 9:13, édité 2 fois
195 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 25 Nov - 15:52
Cyril06
Occitan Warrior
196 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 25 Nov - 17:43
admin
Trobador !!
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
197 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 25 Nov - 18:08
Sokolovic
Trobador !!
198 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 25 Nov - 21:57
Cerièra de Mai
Trobador !!
199 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Jeu 26 Nov - 7:46
clafotis
Occitan Warrior
Matieu C. a écrit:L'auriá un mètro a Lhassa, segur que parlariá en tibetenc e que degun i veiriá de problèmas, pas manco lei tolosans jacocabinets.
Afè, per la gent curiòs daus problemas dau tibet-dins-un-sens-larja-perquè-sem-enconhats-au-zinc-e-non-pas-dins-'na-conferença-sabanta veiquí un liam
http://amis.univ-reunion.fr/Conference/Complement/175_tibet/
200 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Jeu 26 Nov - 14:43
Cyril06
Occitan Warrior
De mai, conoissi ben lo libre de Blondeau e Buffetrille "Le Tibet est-il chinois?". Après una longa estùdi sus la question, la respoasta es clara: se lu autors ne concluísson que lo Tibet es pas chinés culturalament e lingüisticament, non contèston pamens la sieu apartenença à l'ièra geografica de l'Empèri dau Mièg da 1260. Enfin, tròvi maloneste e orientat de copar, coma lo fan, la frasa tirada de l'avant-prepaus dau libre de Blondeau per la denaturar: " Nous décidâmes de ne pas cautionner plus longtemps par notre silence, la propagande chinoise… ". Non conoissèm la seguida de la frasa. Es de costuma un classic de propaganda e de desinformacion...
201 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 27 Jan - 12:59
Danís
Adjudant
http://www.actutoulouse.fr/
202 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 27 Jan - 14:15
admin
Trobador !!
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
203 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 27 Jan - 16:26
Zengi
Trobador !!
Et vous, que pensez-vous des annonces en occitan dans le métro ?
C'est bien
243 81%
C'est dérangeant
45 15%
Ca ne me dérange pas
6 2%
On s'habitue
6 2%
"On s'habitue" .. mdr qu'ei hastiau, qu'ei com la mèrda suus trepadèrs, on s'habitue quoi ..
204 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Ven 29 Jan - 18:16
guigui
Rata-Pinhata
205 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Jeu 4 Fév - 14:22
Lafontan
Occitan Warrior
http://actutoulouse.fr/ (sondatge de bas a dreta))
Cal despassar los 10 000 que son en contra sus Face de Boc
206 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Sam 6 Fév - 21:49
Tocas-i si gausas
Leberonet
Occitania es pas corsega o pais basc. Demoraram colhonats amb lo mal vin ?
http://www.dailymotion.com/video/xc090p_loccitan-chez-tisseo_travel
207 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mar 9 Fév - 7:42
clafotis
Occitan Warrior
Bocin :
C'est vrai que il y a très peu des personnes qui la parlent et qu'on ne l'entend jamais dans la rue. Néanmoins, mettre les annonces du métro ou les panneaux en bilangue peut étre un outil magnifique pour que les gens commençent a se familiariser avec une langue qui est partie du patrimoine culturelle de leur ville.
Et ça peut marcher. Je viens de la Navarre, une région oú le 25% de la population parle courament le basque, notamment dans le nord de la région. Chez nous tout est écrit en les deux langues (les panneaux, les papiers officiels...) Et grâce a ça, j'ai réussi a connâitre quelques mots en basque. Avoir les choses en deux langues n'est pas, à mon avis, une imposture, au contraire c'est une opportunité, pouvoir connaitre un petit peu une langue, patrimoine de la région.
208 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 10 Fév - 0:30
Cerièra de Mai
Trobador !!
209 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 10 Fév - 17:04
zo
Occitan Warrior
Tocas-i si gausas a écrit:Lo posicionament clar com shuc de trip deu PS
Occitania es pas corsega o pais basc. Demoraram colhonats amb lo mal vin ?
http://www.dailymotion.com/video/xc090p_loccitan-chez-tisseo_travelA savoir que le groupe Facebook « pour le métro toulousain en occitan »
comporte désormais 1485 membres. Celui « pour que l'occitan se taise »
regroupe lui 10 249 personnes.
Malvy es plan obligat d'en téner compte non?
210 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan le Mer 17 Fév - 21:28
Zengi
Trobador !!
C'est bien
2646 84.6%
Ca ne me dérange pas
208 6.7%
C'est dérangeant
208 6.7%
On s'habitue
65 2.1%
211 Re: Se parlarà occitan dens lo metrò tolosan Aujourd'hui à 12:05
Contenu sponsorisé
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


c: text/html

text:
Arbre de Nadal
L'arbre de Nadal (var. arbe/aubre de Nadau), es un objècte de decoracion tipic del Nadal. Es d'abitud un conifèr de fuèlha persistenta. Es decorat amb elements nadalencs coma a bolas, luses, figurinas e garandas.
Istòria[modificar | modificar la font]
Quand los primièrs crestians arribèron al nòrd d'Euròpa, descobriguèron que los barbars celebravan l'aniversari d'un sos dieus, decorant un arbre persistent, a una data prèpa del Nadal crestian. Aquel arbre simbolizava l'arbre de l'Univèrs, nomenat Divi Isdrasil, al suc del qual se trobava lo cèl, Asgard e el Valalla; e que las racinas mas prigondas estavan dins los infèrns. Aprèp amb l'evangelizacion d'aqueles pòbles, los crestians adoptèron l'idèa de l'arbre ne cambiant totalament la significacion.
Sant Bonifaci, evangelizador alemand, davant la mirada dels germanics, agafèt una estela e talhèt l'arbre (lo Diví Isdrasil); e al meteis luòc plantèt un pin, simbòl de l'amor perpetual de Dieu, e lo decorèt amb de pomas e candelas; las pomas simbolizavan lo pecat original e las temptacions, mentre que las candelas representavan la lutz de Jèsus Crist coma la lutz del monde.
Simbolica crestiana[modificar | modificar la font]
L'arbre el meteis remembra l'arbre del Paradís, que Adam e Èva ne mangèron lo fruches, e d'ont es eissit lo pecat original; e alara remembra que Jèsus Crist venent coma Messias prometent la reconciliacion. La forma triangulara de l'arbre (essent generalament un conifèr), representa la Santa Trinitat. Los decòrs simbolizan los dons de Dieu als òmes, alara que l'estela representa aquela de Betleèm. E mai l'arbre en essent persistent, representa la vida eternala.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
L'occitan l'ai pas parlat ni escrich desempuei l'orau dau bacchalèirat : desencusatz me per las fautas. Siai de Valença, frontièra d'Occitania. L'ai aprèsa au liceu la lenga nòstra, dins lo dialecte dau pais. Mas mon paire es carcinòl, alara crese ben que mon occitan es un pauc mesclat.
I a lèu tretze ans qu'ai quitat lo nòstre pais. A l'ora d'uèi, vive en Sant Esteve, qu'es pas pro luenh. Un pichot esfòrt, e ma pichòta serà d'accordi per que passem la frontièra !
Se remembrar la polida lenga quora sias exilhat, aquo's pas evident. La vertat, es qu'ausir et parlar francitan ajuda a gardar la memòria...
Que plasèr de vos legir, macarèl ! Òsca a tots !
Dernière édition par le Lun 11 Fév - 21:55, édité 2 fois


text:
Madrid
Madrid es la capitala e la vila mai importanta d'Espanha e la Comunitat autonòma de Madrid. Sa populacion èra estimada a 3 165 235 abitants en 2014 (6 543 031 abitants dins l'airal metropolitan). Sa superfícia totala es de 607 km².
Lo gentilici es madridenc -a.
Es un important centre industrial, e lo centre mai important de comèrci, servicis e bancari d'Espanha.
Istòria[modificar | modificar la font]
Au sègle IX, l'emir de Còrdoa, Mohamed Ièr, que fondè ua hortalessa en aqueth lòc au ras de l'arriu mazanares en lo bèth batejar Magerit ( مجريط en arab).
Lo rei Ferran Ièr de Castelha que prengó ua purmèra vegada aquesta hortalessa e lo son vilatge en 1047, mes, los jutjant brica interessants, que 'us tornè en escambi d'un tribut. La vila que ho definitivament conquestada en 1085 peu rei Anfós IV de Castelha, au maugrat qui hore sacamandejada peus almoravides en 1109.
En 1525, Madrid que ho lo lòc de detencion deu rei de França, Francés Ièr.
Felip II d'Espanha que prengó en 1561 la decision de mudar la soa cort de Toledo a Madrid e aquesta que vadore atau e dinc au dia de uei, capitala d'Espanha e, alavetz, deu son empèri.
Au sègle XIX, l'envasion francesa que miè a la susmauta deus madrilencs (lo 2 de mai de 1808) e a la sanhosa repression de l'armada de Napoleon (ambs hèitas immortalizadas per Francisco Goya). En 1812 Josèp Bonaparte qu'avó d'abandonar Madrid tornada crubar per la dinastia deus Borbons dab l'entrada deu rei Ferrand VII d'Espanha.
Durant la Guèrra Civiu Espanhòla, Madrid que ho bombardejada per l'armada rebèlla de Francisco Franco qui i he la soa entrada en 1939, en tot clavar atau la guerra.
En 1973, durant la dictatura franquista, la ciutat que ho marcada per la repression politica e reaccions de resisténcia com l'atemptat de l'ETA contra lo president deu conselh Luis Carrero Blanco, alavez successor probable deu dictator qui eth, e's morí en 1975 en tot deishar atau lo parat au rei Joan Carles Ièr de restaurar la monarquia en promulgant la constitucion de 1978. Lo desenvolopament d'aqueth procès democratic que hore l'encausa, en 1981, de la temptativa infructuosa de còp d'Estat peu coronèu Antonio Tejero Molina.
Desempuish la ciutat qu'a conegut un gran desvolopament urban e culturau, sustot dab las annadas qui seguèn la caduda de la dictatura e qui hon batejadas la Movida, justament peu lor dinamisme.
Musèus de Madrid[modificar | modificar la font]
- Musèu Arqueologic Nacional de Madrid
- Musèu d'America
- Real Academia de Bellas Artes de San Fernando
- Musèu deu Prado
- Musèu Reina Sofia
- Musèu Thyssen-Bornemisza
Galariá[modificar | modificar la font]
-
-
Puerta del Sol , Madrid
-
-
-
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Pages with unresolved properties
- Pages with script errors
- Pages using invalid self-closed HTML tags
- 1000 articles fondamentals
- Portal:Espanha/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Comuna de la comunautat autonòma de Madrid
- Capitala europèa
- Capitala Europèa de la Cultura
- Vila de la comunautat autonòma de Madrid
- Comunautat autonòma de Madrid


text:
Aaliyah
Aaliyah Dana Haughton, coneguda artisticament coma Aaliyah (Brooklyn, Nòva York, 16 de genièr de 1979 – Marsh Harbour, Bahamas, 25 d'agost de 2001) foguèt una artista, cantaira, dançaira, actritz e modèla americana.
Venguèt celèbra mondialament en 1997 gràcias a son segond album One in a Million, produch gràcias a la collaboracion de Timbaland e Missy Elliott, que se vendèt a mai de 3,7 milions d'exemplars als Estats Units e mai enlà de 8 milions dins lo mond entièr. Qualques ans mai tard, arribèt sa consagracion artistica per encausa de son ròtle, al costat del famós actor chinés Jet Li, dins lo film Romeo Must Die.
Moriguèt tragicament dins un accident d'avion a l'edat de 22 ans.
Discografia[modificar | modificar la font]
- Age Ain't Nothing but a Number (1994)
- One in a Million (1996)
- Aaliyah (2001)


text:
Lo contrat de far un balèti trans-generacionau es remplit e, ma fe, 'quò fai dau ben a la musica occitana.
Per lo moment, juguen pas tròp-tròp amassa, e i a daus còps daus blancs entre doas chançons o dos gropes ('quò deuria evoluir dins lo bon sens d'aquí l'Estivada e far mai "plateu comun" que "succession de gropes") mas quand son amassa, pitit, 'quò desmenatja ! Beneset de MFD que chanta "A l'Ombra dau Boscatge", lo "flow" dancehall de Drac sus lo tubà de Tatouille, las melodias de Castanha e Vinovel sus daus samples electrò-ragga e per dessus la votz raucha de Roland Ramades (que prenem, de temps en temps, a recuperar daus "tubes" de son ancian grop Regg'Lyss) e tot quò-qui sus 3 a 4 oras de concèrt, n'en fau pas tant per se tuar las chambas a sautar pertot !
Puei, per los fans, veire sus l'empont Cambusa de MFD, emb Ramade e los musicians de Tatouille, quo a pas de pres !


text:
Proton
Lo proton es una particula subatomica amb carga electrica positiva de 1,6 × 10-19 coulomb e massa de 1,672 6231 × 10-27 kg (aproximativament 1800 còps mai pesant que l'electron). Foguèt descobèrt en 1919 per Ernest Rutherford. Lo proton se classifica coma barion, e se compausa de tres quarks (uud). L'antiparticula correspondenta, l'antiproton, a las meteissas caracteristicas que lo proton, mas amb una carga electrica negativa.
Amassa amb los neutrons, los protons fan partida del nuclèu atomic, mentre que los electrons se bolegan a son entorn. Lo nuclèu de l'isotòp pus comun de l'idrogèn es format per un sol proton. En quimia e bioquimia, s'emplega lo tèrme de proton per se referir a l'ion de l'idrogèn en dissolucion aquosa.


text:
Califat de Còrdoa
Lo Califat de Còrdoa (arabi: ة قرطبة Khilāfat Qurṭuba) governèt la Peninsula Iberica (Al Andalús) e l'Africa del Nòrd a partir de la ciutat de Còrdoa, entre 929 e 1031. Aqueste periòde foguèt caracterizat per un succès remarcable dins lo comèrci e la cultura; fòrça cap d'òbra de l'Iberia islamica foguèron bastits durant aquel periòde, en particular la famosa Granda Mosqueta de Còrdoa. En genièr de 929, Abd-ar-Rahman III se proclamèt Califa (arabi: خليفة) de Còrdoa[1] a la plaça de son títol original d' Emir de Còrdoa (arabi: أمير قرطبة 'Amīr Qurṭuba). Abd-ar-Rahman III èra sòci de la dinastia omeia; la meteissa que teniá los títols d'Emir de Còrdoa dempuèi 756. Lo règne del califat es conegut per èsser l'apogèu de la preséncia musulmana dins la Peninsula Iberica. Lo califat s'esberlèt a causa de la guèrra civila (fitna) entre los descendants del darrièr califa legitim Hisham II e los successors del sieu primièr ministre (hayib) Al-Mansur. Lo califat existiguèt fins a 1031 quand, après d'annadas de luchas intèrnas, se fracturèt en mantun reialmes independents nomenats Taifas.[2]


text:
Almòdis de la Marcha
Almòdis de la Marcha, vaduda en 1020 (?), morta lo 1èr de noveme de 1071, hilha de Bernat I, comte de la Marcha, e d'Amèlia e sòr de Lúcia de la Marcha, qu'estó comtessa de Tolosa e Barcelona per maridatge.
Maridatges[modificar | modificar la font]
1-Vèrs 1038 dab Uc V de Lusinhan, dab qui avó:
- Uc VI de Lusinhan (1039-1101), senhor de Lusinhan.
Lo maridatge qu'estó anullat per rasons de consanguinitat.
2-Lo 1040 dab Ponç III de Tolosa, dab qui avó:
- Guilhèm IV de Tolosa.
- Raimon IV de Tolosa.
- Almòdis de Tolosa, maridada lo 1066 dab Pèire I de Melguèlh, comte de Melguèlh.
3-Lo 1052 dab Raimon Berenguièr I de Barcelona, dab qui avó:
- Raimon Berenguièr II (1053-1082), comte de Barcelona.
- Berenguièr Raimon II (1053-1097), comte de Barcelona.
- Agnès de Barcelona (vèrs 1056-1071), maridada lo 1070 dab lo comte Guigo VII d'Abon.
- Sança de Barcelona (vèrs 1057-1095), maridada vèrs lo 1069 dab Guilhèm I de Cerdanha, comte de Cerdanha e Berga.
Biografia[modificar | modificar la font]
Quan èra enqüèra la hemna de Ponç, lo 1052 huejó a Barcelona desempuish Narbona dab l'ajuda d'ua flòta enviada per l'emir de Tortosa, tà's maridar dab Raimon Berenguièr de Barcelona. Los dus esposats qu'apareishen dab sons hilhs bessons hens ua carta l'an seguent. Lo papa Victor II los escomengè a causa d'aqueth maridatge dinc en 1065.
Lo maridatge dab lo comte de Barcelona que balhè a Raimon Berenguièr drets sus Lengadòc e hasó mei hòrtas las relacions enter la Casa de Barcelona e los territòris occitans. Almòdis que conservè tanben bons contactes dab los sons diferents marits e los sons nombrós mainatges; lo 1066, que la podem véder a Tolosa per lo maridatge de la soa hilha.
Raimon Berenguièr I qu'avèva un hilh, Pèire Raimon, d'un maridatge anterior, qu'èra lo lor eretèr. Almòdis qu'assagè de'u remplaçar peus lors dus hilhs bessons; Pèire Raimon que l'assassinè en 1071. Aqueste, donc, qu'estó deseretat e exiliat peu crime. Quan Raimon Berenguièr I morí en 1076, Barcelona qu'estó governada per Raimon Berenguièr e Berenguièr Raimon, tots dus hilhs d'Almòdis.


text:
Antibiotic
Un antibiotic (del grèc anti : contra, et bios : vida) es una substància quimica capabla, a bassa concentracion, d'enebir lo creissement de microorganismes o de los eliminar.
Generalament, los antibiotics agisson sus las bacterias, e qualqu'uns tanben sus cèrts virus de granda dimension, o sus de cellulas d'individús pluricellulars, animals o vegetals, en provocant d'alteracions o de la paret cellulara, o de la membrana protoplasmatica, o de la sintèsi proteïca, o del metabolisme dels acids nucleïcs... Los antibiotics son mai o mens tòxics per las cellulas umanas o las dels organismes superiors. Aquela toxicitat oscilla entre de valors força elevadas (actinomicina) e de valors infimas (penicillina).
Los antibiotics de toxicitat bassa e mejana se pòdon emplegar en terapeutica per fòrça malautiás causadas per de microorganismes (bacterias mai que mai). Dins cada cas, cal pas delembrar lo marge de toxicitat, e veire fins a quin ponch los avantatges obtenguts amb lo tractament a basa d'antibiotics compensan o supèran las alteracions produsidas per aqueles. Normalament, e dins unes limits rasonables, lo balanç es positiu en favor dels antibiotics. Se parla d'antibiotics amb accion bacteriostatica se se limitan a inibir lo creissement de las bacterias, o bactericida, se arriban a las destruire.
En realitat, lo fach que l'accion siá bacteriostatica o bactericida depend sovent mai de la dòsi que non pas de l'antibiotic emplegat. Segon l'eficacitat d'un antibiotic davant divèrses microorganismes, se li pòt atribuir un espèctre d'accion mai o mens larg. Los antibiotics, evidentament, an revolucionat la terapeutica d'un grand nombre de malautiás. Se pòt dire que totas las malautiás d'etiologia bacteriana rèstan compresas dins las possibilitats terapeuticas d'un antibiotic o d'autre, e solament qualques unas d'origina virala o fongica ne son del tot indiferents. La medecina umana e veterinària consoman la màger part dels antibiotics que son produsits a l'ora d'ara.
Los primièrs antibiotics utilizats èran produches per de microorganismes o resultavan d'una biosintèsi especifica. A l'ora d'ara, la majoritat dels antibiotics son de produches de sintèsi e, constantament, se n'obten de nòus amb la fin d'aténher un efièch antiinfecciós mai eficaça e per tal d'eliminar al maximum los efièches segondaris e toxics. Es, a l'ora d'ara, abituala la sintèsi d'analògs de moleculas bioquimicas coma los aminoacids que los microorganismes confondon a l'ora de sintetizar, de sòrta que genèran solament de proteïnas que son pas viablas que los menan cap a la mòrt.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo primièr antibiotic descobèrt foguèt la penicillina per Alexander Fleming.


text:
Gorilla
Los gorillas forman lo genre mai grand dels primats. Amb uèit autres genres de monin, fan partida de la superfamilha dels Hominidae.
L'ADN dels gorillas es de 98% a 99% identic a lo de l'Òme. Son los parents vius pus pròches de l'Òme aprèp los Chimpanzés.
Los gorillas vivon dins las selva tropicalas o subtropicalas d'Africa dins de nautor fòrça variadas. Lo gorilla de las montanhas viu dins las selva dels nívols de las Montanhas de las Virunga, anant de 2200 a 4300 mètres. Los gorillas de plana vivon dins las selvas densas e las paluns de las planas.
Somari
Espècias e sosespècias[modificar | modificar la font]
Se pòt distinguir doas espècias, l'una vivent a l'Èst e l'autre a l'Oèst d'Africa, e quatre sosespècias segon lo luòc de vida :
- lo Gorilla de l'Oèst african (Gorilla gorilla) :
- lo Gorilla de las planas de l'oèst (Gorilla gorilla gorilla) ;
- lo Gorilla del riu Cross (Gorilla gorilla diehli) ;
- lo Gorilla de l'Èst african (Gorilla beringei) :
- lo Gorilla de las montanhas (Gorilla beringei beringei) ;
- lo Gorilla de las planas de l'èst (Gorilla beringei graueri).
Sistematica[modificar | modificar la font]
La classificacion filogenetica permet de posicionar, d'un biais precís, lo genre Gorilla entre los autres genres de nonins[1]:
Superfamilha dels Ominids
- familha dels Hylobatidae
- familha dels Hominidae
- sosfamilha dels Ponginae
- sosfamilha dels Homininae
- tribú dels Gorillini
- Gorilla
- tribú dels Hominini
- sostribú dels Panines
- sostribú dels Hominines
- Australopithecus (atudat)
- Homo — umans
- tribú dels Gorillini
└─o Catarrhini (monins del Monde Ancian) ├─o Cercopithecidae └─o Hominoidea ├─o Hylobatidae (Gibbons) └─o Hominidae ├─o Ponginae (Orangotans) │ ├─o Ouranopithecus (atudat) │ └─o Pongini └─o ├─o Dryopithecinae (atudat) └─o Homininae ├─o Gorillini (Gorillas) └─o Hominini ├─o Panina (Chimpanzés) └─o Hominina ├─o Australopithecus (atudat) └─o Homo (umans)
- L'agropament de la sosfamilha dels Gorillins (genre Gorilla, de 48 cromosòmas) amb aquela del Hominins (que compren la tribú dels Panins (genre Pan, de 48 cromosòmas, comprenent l'espècia chimpanzé e aquela dels Hominins (qu'agropa divèrsas espècias d'australopitècs, e las divèrsas espècias d'Òmes genre Homo, de 46 cromosòmas), forma la familha dels Hominids ;
Airal de reparticion[modificar | modificar la font]
Lor airal de reparticion se partega sus dos massius forestièrs geograficament distanciats de qualques mil quilomètres, l'un se situa a l'èst de l'Africa centrala, l'autre a l'oèst.
Lo blòc forestièr oèst african abriga la sosespècia la pus abondanta (Gorilla gorilla gorilla o waren). Sa populacion es estimada entre 40 000 e 80 000 individús, repartits entre Cameron, la Guinèa Eqüatoriala, Gabon, la Republica de Còngo e la Republica Centreafricana. Una populacion relica (Gorilla gorilla diehli) de qualques 250 individús subsistís dins la partida sud de Nigèria a la frontièra amb Cameron.
Le blòc èst african abriga las doas autras sosespècias. Los 12 000 gorillas de las planas orientalas (Gorilla beringei graueri) se repartisson en plusors populacions isoladas a l'èst de la Republica Democratica de Còngo, dins los abitats variables anant de las planas a las selvas de nautor (fins a 3300 mètres). Los gorillas de montanha (Gorilla beringei beringei), que subsisson uns 600 individús, vivon dins la Selva de Bwindi en Oganda.
Caracteristicas fisicas[modificar | modificar la font]
Lo gorila es aprèp lo chimpanzé, del ponch de vista genetic, l’animal pus pròche de l’uman. Aquela parentat foguèt confirmada per las similituds entre los cromosòmas e los gropes sanguins. Nòstre genòma diferís de 2 % solament d'aquel del gorilla.
Quilhats, los gorillas an una talha de 1,75 mètre, mas son en fach un pauc pus grands car an los genolhs flechits. L'envergadura dels braces despassa la longor del còrs e pòt aténher 2,75 mètres.
Existís una granda diferéncia de massa entre los sèxes : las femèlas pesan de 90 a 150 quilogramas e los mascles fins a 275. En captivitat, particularament ben noirits, atenhon 350 quilogramas.
Lo pelatge depend del sèxe e de l’edat. Pels mascles los pus vièlhs se desvolopant sus l'esquina una forradura gris argentat, d'aquò lor ven de'esquina d'argent. Lo pelatge dels gorillas de montanha es particularament long e sedós.
Coma totes los antropoïdes, los gorillas an pas cap de coa. Lor anatomia es poderosa, la cara e las aurelhas son glabras e presentan de tòrs supraorbitaris marcats.
- Longevitat : 30 ans dins la natura, fins a 50 ans en captivitat ;
- Durada de gestacion : 250 a 270 jorns.
Comportament[modificar | modificar la font]
Los gorillas abitan las selvas e son actius de jorn. Mentre qu'aqueles dels païses plats preferisson las selvas tropicalas umidas, los gorillas de las montanhas vivon puslèu dins las selvas segondàrias. Los gorillas de las montanhas vivon gaireben totjorn al sòl. Los gorillas dels païses plats penjan sovent dins los arbres cercant d'aliments, tanben los mascles pesats penjan dins d'arbres nauts fins a vint mètres. Sul sòl, los gorillas van de quatre patas apujant sus las falanjas de lors mans e pas sus las palmas coma d'autres monins pus francament quadrupèdes. Cada nuèit, per repausar, bastisson un niu de fuèlhas en mens de cinc minutas. Los gorillas de montanha fan lors nis sul sòl e los gorillas dels païses plats dins los arbres.
Los gorillas vivon en grope capitat per un mascle adulte nomenat «espina d'argent». La composicion dels gropes vària de dos a trenta individús, entre 10 e 15 en mejana. En general cada grope se compausa d'un mascle adulte (espina d'argent), d'un o de mai mascles pus joves (mascles d'espina negras), de plusors femèlas adultas (cinc o sièis) e de qualques pichons. Quand i a mai d'un mascle dins un grope, sol lo mascle dominant pòt s'apariar.
Lo comportament dels gropes es variable, las separacions temporàrias per la recerca d'aliment son frequentas. Al contrari de fòrça autres genres de primats son pus sovent las femèlas que daissan lo grope per ne trobar un autre. Los gropes duran generalament longtemps, a vegadas arriban de batalhas entre mascles per determinar qual capitarà lo grope. Quand un novèl mascle ganha, tua la descendéncia del vencit. En efièch las femèlas qu'alachan pòdon pas concebre e, aprèp la mòrt de lors pichons, son lèu prèstas a s'apriar de nòu.
L'instint territorial es pauc desvolopat, plusors gropes cèrcan d'aliments dins lo meteis luòc e s'evitan los uns e los autres. Coma lor noiridura se compausa subretot de fuèlhas, cal pas anar fòrt luènh per ne trobar, en primièr perque las fuèlhas abondan, e mai perque son pauc nutritivas, aquò obliga a de longs periòdes de repaus. Las gorillas fan tota una seria de sons, de crits e de gronhaments qu'utilizan per reconeissença los membres de lor grop e los estrangièrs e tanben coma mejan d'intimidacion. Se coneis ben lor biais de se tustar lo pitre. Se pensava avans aquel comportament reservat pels mascles mai vièlhs, en fach o fan totes. Servís benlèu per se senhalar, o d'un ritual de benvenguda. Al començament de 2009, un dels pus grands estudis jamai fachs suls grands monins, menat per de scientifics de l'Universitat de Sant Andrews en Escòcia, indica qu'existís un lengatge comun pels totes los gorillas basat sur 102 signes.
Regim alimentari[modificar | modificar la font]
Los gorillas se noirisson en granda partida de vegetals : fruches subretot, brots, tijas, fuèlhas, mas qualques còps d'insèctes (termits)[2].
Populacion[modificar | modificar la font]
Totas las espècias de gorillas son inscrichas sur l'annèxe I de la CITES e son declarats coma en dangièr d'extincion e quitament en dangièr critic pel Gorilla gorilla par l'UICN[3]. Le PNUE (programa de las Nacions Unidas per l'environament) balha las estimacions seguentas en 2003 :
Gorilla comun :
- 100 000 en Gabon e dins los païses vesins.
- 150 a 200 en Nigèria
- 3000 dins la Republica de Còngo
Gorilla de montanha :
- 650 entre Rwanda, la selva de Bwindi en Oganda e las montanhas de las Virunga dins la Republica Democratica de Còngo (la subrevida d'aquel grope es fòrça compromesa).
- La populacion ogandesa, segon las estimacions, èra de 300 individús en 1997, 320 en 2002 e 340 en 2007 dins lo Pargue de Bwindi
- Estimacion 2007: i aviá 720 gorillas de montanha dins lo monde.
Menaças[modificar | modificar la font]
Lo gorilla de las planas de l'oèst (Gorilla gorilla gorilla), pus pichon que lo gorilla de las montanhas, es reconegut sul plan internacional coma espècia en dangièr (estatut UICN). Divèrsas rasons explican sa situacion :
- Destruccion de son abitat ;
- Caça illegala per sa carn ;
- Cresenças fetichistas (poder atribuit a son crani, sos òsses, sas mans) ;
- Contrabanda de los pichons gorillas.
E mai, s'apond l'aparicion de la fèbre emorragica provocada al virús Ebola e d'autras patologias. Dempuèi novembre de 2000 a la Republica de Còngo e en Gabon, l'aparicion del virús Ebola faguèt qualques centenas de victimas.
Los darrièrs comptatges fan part de la disparicion de prèp de 5000 gorillas aprèp aquela epidèmia.[4]
Galariá[modificar | modificar la font]
-
-
Una femèla e son nenon, al Volcanoes National Park.
-
-
-
-
Gorillas celèbres[modificar | modificar la font]
Referéncias taxonomicas[modificar | modificar la font]
Tribu Gorillini[modificar | modificar la font]
- Referéncia The Paleobiology database : Gorillini Hürzeler 1968 (en)
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Lo site del programa de l'ONU per la salvagarde dels grands monins (fr)
- Association Gorilla Urgéncia per la salvagarda dels darrièrs grands monins (fr)
- Planète Simiesque – Gorille (fr)
- Gorilla de montanha (en)(de)
- Janegoodall.fr (fr)
- (en) Gorillafund.org, The Dian Fossey Gorilla Fund International.
- [2] (fr)
- Site de l'Accord Gorille (NGAGI) (fr)
- Official Website of Virunga National Park (en)
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Shoshani J, Groves CP, Simons EL & Gunnell GF., 1996. Primate phylogeny: morphological vs. molecular results. Mol Phyl. Evol., 5(1):102-54.
- ↑ [1]
- ↑ ([[#CITEREF|]])
- ↑ (en) Ebola Outbreak Killed 5000 Gorillas Magdalena Bermejo, José Domingo Rodríguez-Teijeiro, Germán Illera, Alex Barroso, Carles Vilà, and Peter D. Walsh (8 December 2006) - Science 314 (5805), 1564.


text:
Villes et mairies du District de Wil (95)
Liste des communes
Wil
Ville de Wil, localité de la Suisse de 17 000 habitants.
La mairie de Wil a une adresse e-mail et un site Internet.
Uzwil
Ville de Uzwil, localité de la Suisse de 12 000 habitants.
La mairie de Uzwil a une adresse e-mail et un site Internet.
Flawil
Ville de Flawil, localité de la Suisse de 9 600 habitants.
La mairie de Flawil a une adresse e-mail et un site Internet.
Oberuzwil
Ville de Oberuzwil, localité de la Suisse de 5 700 habitants.
La mairie de Oberuzwil a une adresse e-mail et un site Internet.
Bronschhofen
Ville de Bronschhofen, localité de la Suisse de 4 500 habitants.
La mairie de Bronschhofen a une adresse e-mail et un site Internet.
Zuzwil
Ville de Zuzwil, localité de la Suisse de 4 200 habitants.
La mairie de Zuzwil a une adresse e-mail et un site Internet.
Oberbüren
Ville de Oberbüren, localité de la Suisse de 3 900 habitants.
La mairie de Oberbüren a une adresse e-mail et un site Internet.
Degersheim
Ville de Degersheim, localité de la Suisse de 3 800 habitants.
La mairie de Degersheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Jonschwil
Ville de Jonschwil, localité de la Suisse de 3 200 habitants.
La mairie de Jonschwil a une adresse e-mail et un site Internet.
Niederhelfenschwil
Ville de Niederhelfenschwil, localité de la Suisse de 2 600 habitants.
La mairie de Niederhelfenschwil a une adresse e-mail et un site Internet.
Niederbüren
Village de Niederbüren, localité de la Suisse de 1 400 habitants.
La mairie de Niederbüren a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Franz Xaver Wolfgang Mozart
Franz Xaver Wolfgang Mozart (Viena, lo 26 de julhet de 1791 - Kartlsbad, uèi Karlovy Vary en Boèmia, lo 29 de julhet de 1844) que ho un compositor de la debuta de l'èra romantica, pianista e cap d'orquètre austriac, hilh deu famós compositor Wolfgang Amadeus Mozart. Que conegó chic de temps lo son pair qui's morí quan èra enqüèra pas sonque un chin.
Qu'arrecebó ua excellenta educacion musicau auprès deus famós compositors Antonio Salieri e Johann Nepomuk Hummel mes, a maugrat de la soa carrièra seriosa de musician, que viscó tota la soa vita dab lo pes de la fama deu son pair.
Que ho un deus 50 compositors qui contribuin a las 50 variacions suber un tema de Diabelli.


text:
Treschenu-Creyers
Treschenu-Creyers (Treschenu-Creyers en francés) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Treschenu-Creyers es situat a 14 km al nòrd-es de Châtillon-en-Diois (cap de-luòc del costat) e a 28 km a l'èst de Die.
Las municipalitats limitrophes son Glandage, Chichilianne, Châtillon-en-Diois e Boulc.
Comuna compausada de desparièras caserius : Mensac, Bénevise, Los Nonières, Portada e Archiane.
Treschenu-Creyers est situé à 14 km au nord-est de Châtillon-en-Diois (chef-lieu du canton) et à 28 km à l'est de Die.
Les communes limitrophes sont Glandage, Chichilianne, Châtillon-en-Diois et Boulc.
- Commune composée de différents hameaux : Mensac, Bénevise, Les Nonières, Menée et Archiane.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat a #èsser viscuda fins a la fin de la guèrra de 1939-45.
La commune a été habitée jusqu'à la fin de la guerre de 1939-45.


text:
Vinassan
Vinassan ( Vinassan en francés) es una comuna lengadociana del Narbonés situada dins lo departament d'Aude e la region d' Occitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de l'airal urban de Narbona situada dins lo Massís de la Clapa, lo vilatge es situat al pè de costièras boscadas, cobèrtas de vinhas, d'ametlièrs et d'olivièrs, dominant de qualques mètres la plana narbonesa. Del naut de las costièras (100 mètres) se pòt veire un païsatge comprés entre los Pirenèus e las Cevenas.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'importància e lo desvolopament de Vinassan sonque datant d'un mièg sègle. Èra un borg massat a l'entorn del castèl senhoral, avent per tota renda lo pauc de tèrra de las costièras. La plana èra cobèrta de paluns e poblada de solament 300 personas.
L'energia dels abitants transformèt aquelas paluns en un vinhal ric.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
La glèisa romanica Sant Martin[modificar | modificar la font]
La glacièra de Vinassan[modificar | modificar la font]
Autres monuments[modificar | modificar la font]
I a suls puèges a l'entorn de traça de l'ocupacion romana.
L'ancian Castèl senhorial, situat sur la plaça, foguèt divisat en demoranças.
Roïnas d'un Castèl feudal e de sa chapèla.
Euse gigantesc, a 600 mètres del vilatge, sul camin Corsan.


text:
Jooble vous permet d'accéder en 1 clic à toutes les offres d'emploi en France.en savoir plus
Emploi Canton de Montmirail, Sarthe, Job Canton de Montmirail, Sarthe
Les offres d'emploi populaires en Canton de Montmirail, Sarthe
agent Canton de Montmirail, Sarthe
assistante Canton de Montmirail, Sarthe
chauffeur Canton de Montmirail, Sarthe
conducteur Canton de Montmirail, Sarthe
technicien Canton de Montmirail, Sarthe
administratif Canton de Montmirail, Sarthe
aeronautique Canton de Montmirail, Sarthe
agent comptoir Canton de Montmirail, Sarthe
agent d'accueil Canton de Montmirail, Sarthe
agent de production Canton de Montmirail, Sarthe
agricole Canton de Montmirail, Sarthe
aide Canton de Montmirail, Sarthe
analyste Canton de Montmirail, Sarthe
anglais Canton de Montmirail, Sarthe
animateur Canton de Montmirail, Sarthe
asp Canton de Montmirail, Sarthe
assistant administratif Canton de Montmirail, Sarthe
assistant commercial Canton de Montmirail, Sarthe
auto Canton de Montmirail, Sarthe
automobile Canton de Montmirail, Sarthe
banque Canton de Montmirail, Sarthe
batiment Canton de Montmirail, Sarthe
btp Canton de Montmirail, Sarthe
bts Canton de Montmirail, Sarthe
bureau Canton de Montmirail, Sarthe
caisse Canton de Montmirail, Sarthe
calcul Canton de Montmirail, Sarthe
cariste Canton de Montmirail, Sarthe
carrossier Canton de Montmirail, Sarthe
chargé Canton de Montmirail, Sarthe
chaudronnier Canton de Montmirail, Sarthe
chauffeur spl Canton de Montmirail, Sarthe
chef Canton de Montmirail, Sarthe
chef cuisine Canton de Montmirail, Sarthe
conseil Canton de Montmirail, Sarthe
crepier Canton de Montmirail, Sarthe
cuisine Canton de Montmirail, Sarthe
cuisinier Canton de Montmirail, Sarthe
debutant Canton de Montmirail, Sarthe
developpeur Canton de Montmirail, Sarthe
domicile Canton de Montmirail, Sarthe
droit Canton de Montmirail, Sarthe
economie Canton de Montmirail, Sarthe
economiste Canton de Montmirail, Sarthe
educateur Canton de Montmirail, Sarthe
elec Canton de Montmirail, Sarthe
electronique Canton de Montmirail, Sarthe
employé administratif Canton de Montmirail, Sarthe
étudiant Canton de Montmirail, Sarthe
garde Canton de Montmirail, Sarthe
général Canton de Montmirail, Sarthe
gestion Canton de Montmirail, Sarthe
gestionnaire Canton de Montmirail, Sarthe
habitat Canton de Montmirail, Sarthe
immobilier Canton de Montmirail, Sarthe
industriel Canton de Montmirail, Sarthe
ingénieur Canton de Montmirail, Sarthe
inventoriste Canton de Montmirail, Sarthe
ligne Canton de Montmirail, Sarthe
maintenance Canton de Montmirail, Sarthe
man Canton de Montmirail, Sarthe
mecanicien Canton de Montmirail, Sarthe
mecanicien auto Canton de Montmirail, Sarthe
mecanique Canton de Montmirail, Sarthe
mini Canton de Montmirail, Sarthe
mode Canton de Montmirail, Sarthe
net Canton de Montmirail, Sarthe
nettoyage Canton de Montmirail, Sarthe
ouvrier Canton de Montmirail, Sarthe
paie Canton de Montmirail, Sarthe
poids lourd Canton de Montmirail, Sarthe
polyvalent Canton de Montmirail, Sarthe
poseur Canton de Montmirail, Sarthe
preparateur commande Canton de Montmirail, Sarthe
production Canton de Montmirail, Sarthe
programmeur Canton de Montmirail, Sarthe
recherche Canton de Montmirail, Sarthe
recrute Canton de Montmirail, Sarthe
responsable Canton de Montmirail, Sarthe
retraite Canton de Montmirail, Sarthe
santé Canton de Montmirail, Sarthe
sécurité Canton de Montmirail, Sarthe
serveur Canton de Montmirail, Sarthe
serveur serveuse Canton de Montmirail, Sarthe
serveuse Canton de Montmirail, Sarthe
service Canton de Montmirail, Sarthe
simulation Canton de Montmirail, Sarthe
site Canton de Montmirail, Sarthe
soudeur Canton de Montmirail, Sarthe
spl Canton de Montmirail, Sarthe
stage Canton de Montmirail, Sarthe
technicien maintenance Canton de Montmirail, Sarthe
telephonie Canton de Montmirail, Sarthe
temps Canton de Montmirail, Sarthe
test Canton de Montmirail, Sarthe
thales Canton de Montmirail, Sarthe
travaux Canton de Montmirail, Sarthe
vacances Canton de Montmirail, Sarthe
vente Canton de Montmirail, Sarthe
Recherche d'emploi par ville Canton de Montmirail, Sartheautres villes


text:
Airbus A350 XWB
L'Airbus A350 XWB es un avion de linha long-corrièr e portaire mejan de l'avionnaire europèu Airbus. Inicialament batejat A350, aqueste modèl es derivat de la familha dels A330 e A340 ; pasmens, foguèt decidit en 2006 de ne tornar veire lo concèpte e de lo provesir d'un fuselatge pus larg, a l'encòp respècte als A330 e A340, e mai que mai respècte a son concurent principal, lo Boeing 787[1]. Lo projècte foguèt rebatejat A350 XWB, per eXtra Wide Body (fuselatge extra larg), en anglés. Aquesta modificacion tardiva, e una concepcion utilizant mai de materials composits coma la fibra de carbòni, faguèron pujar los costs de concepcion de l'avion[2] e reportèron de 2011 a 2014 sa mesa en servici[3].
Faguèt son primièr ensag en vòl, lo 14 de junh de 2013[4], a Tolosa Blanhac.


text:
Wikipèdia:Presa de decision/Nom del projècte Wikipèdia bis
Lo vòte es tancat! Es pas mai possible de votar!
Somari
Resultats
Introduccion
En seguida del messatge de KekoDActyluS dins La tavèrna, la discussion sul nom del projècte occitan es relançada! Un consensús ben clar es sortit de la votacion precedenta: "Oiquipedià" es un francisme, es pas occitan. Mas cal doncas decidir d'un nom alternatiu ! Ai fach la triada dins la proposicion qu'an pas agradat al vòte precedent (ai levat: "Oiquipèdia", "Oiquipedia" e "Viquipèdia"...). Ai daissat las criticas de la darrièra discussion! Demòran quatre possibilitats...
Sistèma de vòte
Dins la fasa de « Debat e proposicion », cadun pòt discutir las diferentas proposicions e prepausar a lors autors de modificacions e/o prepausar el-meteis una proposicion originala. Per limitar lo nombre de proposicions de sometre al vòte, ensajatz lo mai possible de discutir amb los autors per portar las modificacions que vos semblan necessàrias.
Pòdon participar al vòte
Los critèris per poder participar al vòte son :
- D'aver un compte utilizaire sul Wikipèdia occitan dempuèi lo 23 de junh de 2006, velha de la dobertura de la presa de decision ;
- D'acceptar que son adreça IP siá comparada a la d'autres votants en cas de litigi.
Sistèma de vòte
lo sistèma de vòte es susceptible de cambiar se lo nombre de proposicions es inferior a 3
Cada votant pòt votar per, contra o neutre per caduna de las proposicions. Las doas proposicions acampant lo melhor rapòrt per/contra amb necessàriament un minimom de 6 vòtes per seràn conservadas per un segond torn. A l'ocasion d'aqueste segond torn, serà validada la proposicion acampant lo melhor rapòrt per/contra a la condicion que lo nombre de per siá superior al nombre de contra+neutre. Se cap de las proposicions verifica pas aquesta condicion, la presa de decision es anullada e lo statu quo preval.
Proposicion 1
Oiquipèdia
Arguments
-Donat que se ditz "Occitània", "Enciclopèdia", "Aquitània", es probable que se deuriá dire "Oiquipèdia"... Cedric31 6 d'abril 2006 à 13:45 (UTC)
- La fin del mot es '-pèdia' coma dins lo mot occitan normal 'enciclopèdia'. L'accent tonic sus -pè- es plan atestat; s'explica per l'accent d'origina en grèc 'egkyklopaídeia' e mai per la tendéncia majoritària de las lengas romanicas. Domergue Sumien (sòci del CLO e del Gidilòc)
- Cresi qu'es la forma mai simpla e mai Occitana. Un detalhòt, aquesta alternativa conven, mas a la condicion que lo mòt "Enciclopèdia" aguèsse un accent... Cedric31 24 jun 2006 à 18:46 (UTC)
- Aprèp reflexion e aprèp aver legit los arguments dels autres contributors, es verai qu'es benlèu un pauc extrèm de voler revirar "wiki". Cedric31 3 jul 2006 à 17:45 (UTC)
Vòte
- Vivarés 3 jul 2006 à 13:49 (UTC)
- --Gavach 3 jul 2006 à 16:44 (UTC)
- --Pasha 4 jul 2006 à 12:39 (UTC)
- --Manu bcn 4 jul 2006 à 22:22 (UTC)
- Cedric31 3 jul 2006 à 17:45 (UTC)
Proposicion 2
Wikipèdia
Arguments
- A la còla "Wikipèdia", podètz transmetre aqueste messatge se volètz. Segon los critèris del Conselh de la Lenga Occitana: La primièra part del mot ven del mot hawaiian 'wiki'. Se pòt gardar aquela ortografia d'origina en occitan, coma en catalan e coma dins totas las lengas romanicas. Donc 'Wikipèdia' seriá la forma mai desirabla en occitan. Es pas necessari d'occitanizar la grafia de 'Wiki-'. Domergue Sumien (sòci del CLO e del Gidilòc)
Existisson de normas d'accentuacion de l'occitan, e Wikipèdia es pus francés que occitan. Vos imaginatz aquò) "Wikipédie, l'encyclopédie libre". Es charnegós de veire! Tanpauc cau "occitanizar" lo mòt wiki-.
KekoDActyluS 2 jul 2006 à 17:23 (UTC)
Vòte
- Vivarés 3 jul 2006 à 13:49 (UTC)
- --Gavach 3 jul 2006 à 16:42 (UTC)
- Cedric31 3 jul 2006 à 17:38 (UTC)
- --Pasha 4 jul 2006 à 12:39 (UTC)
- KekoDActyluS 4 jul 2006 à 15:34 (UTC)
- --Manu bcn 4 jul 2006 à 22:24 (UTC)
Proposicion 3
Oïquipèdia
Arguments
-S'òm vòl occitanizar fòrt e mòrt, per transcriure la sequéncia [wi], cal escriure 'Oïquipèdia' amb un trèma sus 'ï'. Cal ramentar que l'ortografia de l'occitan destria ben: - 'oï' prononciat [wi], ex. 'Loïsa, oïstití' - 'oi' prononciat [uj], ex. 'roire, boita'. La forma melhora en occitan: - Wikipèdia [wiki'pEDjO] Domergue Sumien (sòci del CLO e del Gidilòc)
- Del punt de vist fonetic, sona melhor que las autras formas! Cedric31 11 d'abril 2006 à 20:52 (UTC)
-Vivarés 15 d'abril 2006 à 10:45 (UTC)
- Lo diftong creissent [wi] (francés "oui", anglés "whisky") sembla pas atestat en occitan (ni en catalan, a despart de quauquei mots sabents coma "aqüífer", "lingüista": "whisky" i es utilisat en grafia anglesa, e "ruïna" nòta un mot sensa diftong, de 3 sillabas : [ru-i-na], e non pas [rwi-na]).
- Sabi ben qu'una grafia es una convencion ; mai vesi ges d'exemple de mot "indigèna" en occitan onte lo grafèma "o" serviriá a notar la semivocala [w] puslèu que la vocala [u] (alfabet fonetic internacionau). Contràriament a çò qu'es dich çai-subre, "Loïsa" o "roïna" son, coma lo mot catalan "ruïna", de mots de 3 sillabas, e "o" i nòta la vocala [u], pas la semivocala [w].
- La notacion " ï " sèrve a indicar un iat ; doncas " oï " pòt pas notar autra causa que [ui] (doas sillabas).
- De voler occitanizar lei mots estrangiers coma "whisky", etc. amb " oï " donariá de prononciacions curiosas : cf. "Oïquipèdia" prononciat [uikiˈpɛdjɔ], valent a dire "O-i-qui-pè-dia" en 5 sillabas...
- Lei lengas romanicas (italian, catalan, castilhan per çò que conoissi lo mai) adaptan quauquei mots començant par "w", per exemple "vagone, vagó, vagón" ; mai en generau, escrivon aquelei mots dins sa grafia d'origina : "watt", "whisky"....
- Vesi gaire l'interès de se singularisar. E aprofiechi l'ocasion per dire que lei lengas que vèni de citar utilisan "web", "wifi"... ; de notar "oeb" (e benlèu "oïfí" ?) me sembla pas tanpauc una bòna idèa. I a de mots que s'escrivon parier dins la màger part dei lengas.
- En conclusion, siáu pas d'acòrdi per "Oïquipèdia". Mai "Wikipèdia" (o simplament "Wikipedia") sembla acceptable.
- (Anonim) Vivarés a razon. "oï" se legis en doas silabas. La diftonga /wi/ eisistis pas en occitan. S'engana sobre un detalh: se dis "roïna".
- Pensi que lo contributor anonim m'a mau legit a prepaus de "roïna": es precisament çò que disi. Vivarés 2 jul 2006 à 18:36 (UTC)
Vòte
- Vivarés 3 jul 2006 à 13:49 (UTC)
- --Gavach 3 jul 2006 à 16:43 (UTC)
- Cedric31 3 jul 2006 à 17:37 (UTC)
- --Pasha 4 jul 2006 à 12:39 (UTC)
Proposicion 4
Wikipedia
Arguments
Es un nom pròpi estrangièr, coma Google, Microsoft, FireFox...
Los projectes dins las lengas o dialectes latins seguents utilizan lo mot Wikipedia e daus còps un segond mot : italian, romanes, espanhòu, galhec, napolitan, valon, sicilian, còrs, aragones, piemontes, judeo-espanhòu, moldavian, lombard, sarde, venecian, retoromanic, ligur, aromanes. Alaidonc, i a 67% daus projectes romanics qu'utilizan lo mot Wikipedia.--Pasha 4 jul 2006 à 12:39 (UTC)
Totas los projèctes an de noms adaptat a la grafia de la lenga! Sembla logic que siá la meteissa causa pel nòstre... Cedric31 15 d'abril 2006 à 17:00 (UTC)
Me sembla que sens l'accent sus la "e" de Wikipedia, la prononciacion risca d'èsser aleatòria...
Cedric31 3 jul 2006 à 17:45 (UTC)
Vòte
- Cedric31 3 jul 2006 à 17:45 (UTC)


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dijous, 7 d’abril de 2011
Aitona Ixidro Elusu
Prumèr qu'avetz lo tèxt originau en creaule gasco-basco-espanhòu:
Aitona Ixidro
Elusu belt tort
Que contentico estagua
Pixa tasunlo
Aita arotza
Que le ville bortsou
Para que se dorma
Le niño con Vou
Le niño ploraue
San José le dit
Aguinta chinet pisque
Que le ville granit
Arrevirada literau: :
Pair Gran Isidòr
Espinós, lèd tòrt,
Quin contentet qu'èra
(De) pujar tà casa deu
Pair Hustèr
Que’u voi breçar
Tà que s’endromesca
Lo nen dab bueu
Lo nen plorava
Sent Jausep que'u ditz
Aguanta nenet un pòc
Que le voi (en)grandit.
Mots bascos:
Aitona Ixidro Elusu
Aitona= Pairin, Pair Gran; en catalan: avi
Ixidro= Isidòr
Elusu, nom basco, variant de Elosu = Espinós
Belt(z): negre, lèd
Aitona Ixidro Elusu qu’èra probablament un « Jan Croquet » basco.
Aita arotza : pair hustèr (Sent Jausèp)
Mots gascons guipuscoans:
En gascon guipuscoan deu sègle 20, u qu’èra prononciada i, j qu’èra prononciada com la x basca o la ch francesa.
Pixa (pishà) = pujar (que non pishar!)
Ta sun lo Aita Arotza = 2 possibilitats
1- Se corregeishem per Ta so'n luAitaAritza= tà çò'n loA.A. tà casa d'en "lo pair hustèr" (Sent Jausèp). Cf. en catalan a can "loAA"
2- tà son "loAA" qu'ei a díser tà son pair hustèr
Ville = vulhe o sia voi (gascon maritim: vui, cat. vull) Ville per “quiero” qu’ei confirmat per Mugica (1923).
Estagua: imperfeit deu vèrb estar 2 (estau, estàs, està, estam, estatz, estàn), aquiu pres dab lo sens de l’espanhòu estar, en gascon normau: èra. Notatz estagua (de estaua) e non estava/estaba.
Pisque: un pòc (deu basco pixca: id.). En gascon maritim, la e e la a atòna finau que’s pronóncian parièr, neutra, mès obèrta que la e de je en francés, un pòc com lo grop eu de peur, heure etc. Ploraue = ploraua.
Chinet: diminutiu de chin (chin, chinet que son plan deu gascon generau : nen, nenet)
Vou: bòu, forma maritima de bueu, ( Vincent Foix).
Granit: grandit. La règla fonetica nd > n qu'èra plan mes generau en gascon d’autes còps que non pas en lo d'uei lo dia (per exemple, autes còps domanar o demanar, demandar qu'ei ua correccion modèrna de demanar, devuda au francés o a l'ongués).
Bortsou: En gascon berçòu qu'ei un variant de breç (cf. en catalan bressol), aquiu pres com a vèrb (basconisme) : breçar. En gascon maritim, la e atòna de berçòu qu'ei prononciada com la a e com la e atòna finau, qu'ei a díser com lo grop eu de peur, heure en francés, o sia de man(i)èra imprononçabla peus bascos guipuscoans e peus espanhòus en generau.
La simplificacion tz > t qu'ei correnta en gascon. Aquiu qu'avem belt(z) e dit(z).


text:
Théodore-Agrippa d'Aubigné
Théodore-Agrippa d'Aubigné (Pons, lo 8 de heurèr de 1552 - Genèva, lo 9 de mai de 1630) que ho un escrivan francés barròc e protestant. Tanhent deu Noste Enric dinc a la soa concersion au catolicisme, que ho plan expausat a la lenga occitana au punt de poder compausar la soa òbra Las Aventuras deu Baron de Faeneste, libe anticatolic qui's trufa deu son protagonista, un gascon catolic, en lo hasent franchimandejar dab un sarròt de paraulas, d'estructuras e d'expression deu gascon.


text:
-306
Aquesta pagina concernís l'an -306 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Republica Romana[modificar | modificar la font]
Maugrat sei desfachas deis annadas precedentas, lei Samnitas contunièron lo combat gràcias ai pòbles en revòuta còntra Roma. De mai, foguèron ragantats per leis Ernics en causa de l'enquista ordonada per leis autoritats romanas sus sa fidelitat (→ 307 av. JC). Pasmens, lei Romans avián desenant l'avantatge. La revòuta ernica foguèt vencuda sensa dificultat : tres ciutats ernicas demoradas fidèlas (Aletrium, Verulae e Ferentinum) gardèron sei lèis mai leis autrei foguèron annexadas per lei Romans après la fin de la repression de l'insureccion. Lei Samnitas assaièron de sostenir seis aliats mai foguèron tornarmai batuts per lei cònsols Quintus Marcius Tremulus e Publius Cornelius Arvina en despiech de quauquei succès iniciaus (presa de Calatia e de Sora) (→ 305 av. JC).
Regardant la politica comerciala de Roma, dos tractats foguèron concluts dins lo corrent de l'annada ambé d'actors importants dau comèrci mediterranèus (Cartage e Ròdes).
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Renovelament dei tractats comerciaus signats ambé Roma en 509 avC e en 348 avC. En Sicília, de negociacions ambé Siracusa permetèron de reglar lo lòng conflicte començat en 398 avC. Organizèt lo partiment de l'illa entre Cartaginés (mitat occidentala) e Grècs de Siracusa (mitat orientala).


text:
791
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 791 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Començament d'una campanha còntra lei Bulgars menada per Constantin VI.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Empoisonament d'Idris, èx-rebèl qu'aviá fondat lo sieu estat independent dins la region de Magrèb. Dins aquò, sa mòrt entraïnèt pas la disparicion de son estat que se mantenguèt. La mitat orientala de Magrèb èra d'ara endavant definitivament perduda per leis Abbassidas.


text:
Margarida de Navarra
Margarida de Navarra (Engoleime, l'11 d'abriu de 1492 - Odòs, lo 21 de deceme de 1549) qu'èra la hilha de Charles d'Orleans e de Loïsa de Savòia e tanben la sòr ainada deu rei de França Francés Ièr. Que's maridè en purmèras noças dab Charles IV, duc d'Alençon que's vadó veusa e, alavetz, qu'esposè Enric de Labrit, rei de Navarra, comte de Foish e vescomte de Bearn. La loa hilha, Joana de Labrit que vadore reina de Navarra e que ho la mair deu Noste Enric.
Margarida de Navarra que ho ua hemna de letras autora de teatre e deu famós Eptameron (deu grèc epta : "set" e emera : "dia"), ua òbra qui's volèva inspirada deu Decameron (deu grèc "detz dias") de Boccacio. Dens l'Eptameron, l'aigau deu gave d'Auloron qu'embarra los personatges a Sarrança on, per passar lo temps, e condan cadun ua istuèra, e aquò, de segur, pendent set dias. Margarida de Navarra qu'atirè monde de letras e umanistas a la cort de Pau, en preparant atau la vienguda de la Reforma.


text:
Psicodrama
Lo psicodrama (creat a partir del grèc ancian: ψuxn "esperit" e δpάua "drama") es una aisina de desvolopament personal qu'utliza la teatralizacion dramatica al mejan de scenari improvisats. A l'ora d'ara es utilizat en terapia de grop, en terapia familhala o en terapia individuala. Permet la mesa en scèna de neuròsis e d'autres processus psiquics.
Definicion[modificar | modificar la font]
Segons lo Diccionari Internacional de la psicoanalisi jos la direccion d'Alain de Mijolla, Calmann-Lévy, 2002, se tracta d'un « metòde d'investigacion dels processus psiquics utilizant la mesa en òbra d'una dramatizacion mejans de scenari improvisats mes en scena e jutjats per un grop de participants. »
Origina e istòria[modificar | modificar la font]
Inventat per Jacob Levy Moreno, psiquiatre e psicològ american d'origina romanés, dins lo ans 1930-1932.
Lo primièr davancièr del psicodrama es lo "teatre espontanèu", que Moreno explorèt dempuèi 1921. Se tracta de la forma mai primitiva de teatre terapeutic. Segons Laurent Schachmann, un dels rares psicoterapeuts a l'utilizar al sègle XXI, « lo teatre espontanèu presenta l'avantatge de permetre un trabalh completament desconnectat del mental ». Mas insistís dins l'importància del feedback que lo terapeuta facilita, « sens que lo teatre espontanèu seriá pas mai qu'un amabla divertiment ».
Moreno visquèt longtemps a Viena qu'encontrèt Freud, mas que mai aderiguèt a las tèsis psicoanaliticas. Totjorn reprochèt a Freud d'executar las seunas analisis més sonque d'empuèi lo seu burèu, al contrari de que lo quita Moreno prediquèt tota la seuna vida; lo far dins lo mitan ambient a l'entorn del pacient. Pel Dr J.L. Moreno, los mots sufison pas. Freud dich: "Que se passèt? Contatz me." Moreno dich: "Cossí aquò se passèt. Mostratz me." Lo seu metòde, fondamentalament umanista, se desvelopèt dins le monde entièr. L'aspècte tecnic, el, foguèt parcialament utilizats pels psicanalistas dins l'encastre de çò que se nomena «lo psicodrama analitic».
Moreno prepausa de metre en accion la complexitat d'une situacion vertadièra, semifictiva o imaginària puslèu que de ne parlar, e comencèt a desvolopar una teoria de l'èsser uman e de la santat, del desvolopament de la personalitat e de la construccion dels ròtles, una teoria que conten tanben los quita fondaments de las apròchas gropalas, sistemicas e interactivas.
Aquela apròcha pòt èsser utilizada dins mai d'una occasions: terapias de grop, terapias familhalas, mas tanben terapias individualas. Cal notar qu'en psicodrama classic, umanista, las sessilhas individuals an per encastre un pacient, un psicodramatista, alara qu'en psicodrama analitic individual, un grop es constituit pel pacient e los sonhants.
Diferents tipes de psicodrama[modificar | modificar la font]
Lo tèrme de psicodrama recòbra de tecnicas pron diferentas:
- Lo psicodrama de Moreno (descritz mai naut)
- Lo psicodrama analitic individual
- Lo psicodrama analitic de grop
òbras[modificar | modificar la font]
- (fr)Le psychodrame, par Anne Ancelin Schützenberger, Editions Petite Bibliothèque Payot, novembre de 2003.


text:
Villes et mairies de l'Arrondissement d'Eichsfeld (061)
Liste des communes
Leinefelde-Worbis
Ville de Leinefelde-Worbis, localité de l'Allemagne de 19 000 habitants.
La mairie de Leinefelde-Worbis a un site Internet.
Heilbad Heiligenstadt
Ville de Heilbad Heiligenstadt, localité de l'Allemagne de 16 000 habitants.
La mairie de Heilbad Heiligenstadt a un site Internet.
Dingelstädt
Ville de Dingelstädt, localité de l'Allemagne de 4 600 habitants.
La mairie de Dingelstädt a un site Internet.
Am Ohmberg
Ville d'Am Ohmberg, localité de l'Allemagne de 3 900 habitants.
La mairie d'Am Ohmberg dispose d'une adresse postale.
Breitenworbis
Ville de Breitenworbis, localité de l'Allemagne de 3 500 habitants.
La mairie de Breitenworbis a un site Internet.
Niederorschel
Ville de Niederorschel, localité de l'Allemagne de 3 200 habitants.
La mairie de Niederorschel a un site Internet.
Uder
Ville d'Uder, localité de l'Allemagne de 2 500 habitants.
La mairie d'Uder a un site Internet.
Teistungen
Ville de Teistungen, localité de l'Allemagne de 2 400 habitants.
La mairie de Teistungen a un site Internet.
Schimberg
Ville de Schimberg, localité de l'Allemagne de 2 200 habitants.
La mairie de Schimberg a un site Internet.
Gernrode
Village de Gernrode, localité de l'Allemagne de 1 600 habitants.
La mairie de Gernrode a un site Internet.
Küllstedt
Village de Küllstedt, localité de l'Allemagne de 1 500 habitants.
La mairie de Küllstedt a un site Internet.
Weißenborn-Lüderode
Village de Weißenborn-Lüderode, localité de l'Allemagne de 1 300 habitants.
La mairie de Weißenborn-Lüderode dispose d'une adresse postale.
Hohes Kreuz
Village de Hohes Kreuz, localité de l'Allemagne de 1 300 habitants.
La mairie de Hohes Kreuz a un site Internet.
Kirchworbis
Village de Kirchworbis, localité de l'Allemagne de 1 300 habitants.
La mairie de Kirchworbis a un site Internet.
Effelder
Village d'Effelder, localité de l'Allemagne de 1 300 habitants.
La mairie d'Effelder a un site Internet.
Hundeshagen
Village de Hundeshagen, localité de l'Allemagne de 1 200 habitants.
La mairie de Hundeshagen a un site Internet.
Wingerode
Village de Wingerode, localité de l'Allemagne de 1 200 habitants.
La mairie de Wingerode a un site Internet.
Berlingerode
Village de Berlingerode, localité de l'Allemagne de 1 200 habitants.
La mairie de Berlingerode a un site Internet.


text:
Nagasaki
Nagasaki (japonés: 長崎市, Nagasaki-shi). "longa poncha", -shi significant vila) es una vila japonesa, capitala de la Prefectura de Nagasaki sus l'illa de Kyūshū. En 2010, Nagasaki comptava 442 399 abitants.
L'istòria de Nagasaki a gaireben entièrament estat bastida per d'estrangièrs ; d'efièch, son los portugueses que ne faguèron una vila portuària prospèra al sègle XVIen. Jos lo periòde Tokugawa, lo secutament dels crestians i foguèt particularament viu, abans que la vila siá doberta aprèp la restauracion Meiji. Uèi, Nagasaki es principalament conegudas per èsser estat la cibla del segond bombardament atomic american durant la Segonda Guèrra Mondiala.


text:
Elephantidae
La familha elephantidae qu'amassa los animaus existint designats dens la lenga usuau dab lo mot d'elefant e tanben un gran nombre d'animaus fossils (com los genres genres Stegodon e Mammuthus extincts desempuish lo pleïstocèn).
La familha deus elefantids qu'ei actualament compausada de 2 genres:
- Loxodonta: (los elefants africans, amb 2 espècias).
- Loxodonta cyclotis (l'elefant deu bòsc d'Africa)
- Loxodonta africana (l'elefant d'Africa de la savana)
- Elephas: (l'elefant asiatic, amb 1 espècia, actualament).


text:
612
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 612 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Palenque[modificar | modificar la font]
Mòrt d'Ajen Ohl Mat belèu executat per lei fòrças de Calakmul e començament dau rèine de Muwaan Mat.


text:
Velocitat
Somari
Definicion[modificar | modificar la font]
- En fisica, la velocitat es una grandor que mesura lo repòrt d'una evolucion dins lo temps. Exemple: velocitat de sedimentacion, velocitat d'una reaccion quimica, etc.
- En cinematica, la velocitat es una grandor vectoriala que mesura per un movement, lo repòrt de la distància percorrida dins lo temps.
Velocitat en cinematica[modificar | modificar la font]
Se distinguís :
- La velocitat curvilinèa, qu'es la distància percorrida sus una unitat de temps . Es una grandor escalara.
- Lo vector velocitat o la velocitat dins l'espaci, qu'es lo vector
- ont la nòrma val la velocitat e ont lo sens e la direccion son aqueles del movement de l'objècte considerat. Formalament, lo vector velocitat es la derivada de la posicion de l'objècte a respièch del temps. Quant aquò pòrta pas de confusions, se parla simplament de « velocitat ». E aquí es una grandor vectoriala.
L'unitat internacionala de la velocitat es lo mètre per segonda (m.s-1); pels veïculs coma las automobilas o los avions, s'utiliza subretot lo quilomètre per ora (km/h). Lo sistèma anglosaxon utiliza la mila per ora (mile per hour, mph). Dins la marina, s'utiliza lo nos, que val una mila marina per ora, o 0,5144 m.s-1. En aviacion, se pòt utilizar lo mach, mach 1 essent la velocitat del son (que vària en foncion de la temperatura e de la pression).
Istòria del concèpte de velocitat[modificar | modificar la font]
Una definicion formala longtemps manquèt a la nocion de velocitat, perque los matematicians s'enebiguèron de far lo quocient de doas grandors non omogenèas. De devesir una distància per un temps lor apareguèt doncas tan fals coma nos poiriá semblar uèi de far la soma d'aquela doas grandors. Es atal que per saber s'un còrs èra pus velòç qu'un autre, Galileo Galilei (1564-1642) comparava lo repòrt de las distàncias percorridas per aqueles còrs amb lo repòrt dels temps correspondents .
Aplicava per aquò l'equivaléncia seguenta:
La nocion de velocitat instantanèa es definida formalament pel primièr còp per Pierre Varignon (1654-1722) lo 5 de julhet de 1698, coma lo repòrt d'una longor infinidament pichona sul temps infinidament pichon mes per percorrir aquela longor. Utilizèt per aquò lo formalisme del calcul diferencial mes al punt catòrze ans pus lèu per Leibniz (1646-1716).
Lo concèpte de velocitat[modificar | modificar la font]
Cal distinguir dos tipes de velocitat :
- la velocitat mejana, que respond fòrt precisament a la definicion elementària. Se calcula en devesissent la distància percorrida pel temps de correguda ; a un sens sus un periòde donat ;
- la velocitat instantanèa, que s'obten pel passatge al limit de la definicion de la velocitat. Se definís en un instant precís, via la nocion de derivacion . Per exemple dins los calculs de cinematica, la velocitat es un vector obtengut en derivant las coordenadas cartesianas de la posicion a respièch del temps :
Vector velocitat[modificar | modificar la font]
Lo vector velocitat instantanèa d'un objècte que sa posicion al temps es donada per calculat coma la derivada
L'acceleracion es la derivada de la velocitat, e la velocitat es la derivada de la distància, a respièch del temps.
L'acceleracion es lo taus de cambiament de la velocitat d'un objècte sus lo periòde. L'acceleracion mejana d'un objècte que sa velocitat passa de a pendent un periòde es donada per :
Lo vector d'acceleracion instantanèa d'un objècte que sa posicion al temps es donada per es
La velocitat finala d'un objècte aviant amb la velocitat puèi d'acceleracion constanta pendent un temps es:
La velocitat mejana d'un objècte subissent una acceleracion constanta es . Per trobar lo desplaçament d'un tal objècte accelerant pendent lo periòde , remplaçar aquela expression dins la primièra formula per obtenir :
Quand solament la velocitat iniciala de l'objècte es coneguda, l'expression
se pòt utilizar. Aquelas equacions de basa per la velocitat finala e desplaçament se pòdon combinar per formar una equacion qu'es independenta del temps :
Aquelas equacions son validas per la mecanica classica mas pas per la relativitat restrencha. En particular en mecanica classica, totes seràn d'acòrdi sus la valor de e las règlas de transformacion per la posicion creant una situacion ont totes los observators qu'acceleran pas descrivon l'acceleracion d'un objècte amb las meteissas valors. Ni l'un ni l'autre son pas vertadièrs per la relativitat restrencha.
L'energia cinetica d'un objècte se desplaçant en translacion es proporcionala a sa massa e al carrat de sa velocitat :
L'energia cinetica es una quantitat escalara.
Coordenadas polaras[modificar | modificar la font]
En coordenadas polaras, la velocitat dins lo plan se pòt descompausar en velocitat radiala, , s'alunhant o anant cap a l'origina e la velocitat ortoradiala, dins la direccion perpendiculara (que cal pas confondre amb la compausanta tangenciala), egala a (vejatz velocitat angulara).
Lo moment angular dins lo plan es
- .
Se reconeis dins
la velocitat areolara.
Se la fòrça es centrala (vejatz movement de fòrça centrala), alara la velocitat areolara es constanta, segonda lei de Kepler).
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Acceleracion
- Acceleracion mejana
- Velocitat de la lutz
- Velocitat del son
- Velocitat de fasa
- Velocitat de grope
- Velocitat relativa
- Torsador cinematic
- Batements per minuta (BPM) : mesura de la « velocitat » d'un tròç de musica


text:
Deluvi universal
Lo deluvi universal es un mite recurrent dins divèrsas culturas, que fa lo conte d'una grand inondacion que destruguèt tota la vida (o gaireben) en temps alunhats.[1]
Somari
Tradicion biblica[modificar | modificar la font]
Dins la Bíblia dins lo libre de Genèsi, se conta l'istòria del deluvi coma un castig de Dieu contra los òmes, d'entre que salvèt Noè, la seuna familha e un parelh de cada animal que aviá estat ordonat de bastir una arca. Aquel salvament explica que deguèt pas tornar crear la vida, perque la Creacion es unica. La pluèja durèt quaranta jorns, nombre per indicar la multitud.
Autres mites similars[modificar | modificar la font]
Fòrça savents creson que lo mite de la Bíblia, lo mai conegut de totes los deluvis, es una version del meteis mite babilonian, ont ja aparéis l'arca, lo castig divin, los aucels qu'anoncian la tèrra e lo salvament dels seleccionats. Aquel mite es reculhit de l' Epopèia de Gilgamesh, lo poèma Atrahasis e diversas taulas sumerianas e acadianas fòrça ancianas. Los ebrieus aurián conegut lo mite pendent la seuna epòca d'exili a Babilònia e l'aurián adaptat dins la seuna cultura.
La mitologia grèga auriá eretat tanben aquela istòria, personificada dins Deucalion, que se salva del deluvi conselhat pel seu paire Prometèu, tanben mercé a una arca. Lo deluvi marca la fin de l'Edat d'aur (los grècs cresian pas a l'evolucion mas en una degenerecéncia dempuèi la creacion fins al present, simbolizada per diverses metals). Una varianta del mite del deluvi seriá l'enfonzament de l'Atlantida.
De tradicions coma l'indóa, la maia o l'asteca reculhan tanben grandas inondacions, fach que sosten l'ipotèsi de la realitat d'un deluvi, encara perque aqueles pòbles foguèron en contacte amb la font mesopotamiana. Mas las istòrias d'aquelas tradicions an d'elements que fa pensar puslèu a la creacion dempuèi l'aiga e las diferentas raças umanas. Pr'amor demòra la constanta del castig divin provocat per l'impietat de las creaturas. Foguèron trobat fins a cinc e cents versions diferentas del deluvi, çò que mòstra qu'es un mite universal e qu'estimulèt diverses estudis per tòca d'o provar.
Estudis scientifics[modificar | modificar la font]
Foguèt exclusida l'exiséncia d'un deluvi universal propiament dich, per que se trobèt pas cap de rèstas geologicas. Mas divèrsas grandas inondacions localas poirián aver inspirat los mites originaris, que se serián escampats amb las diferentas migracions umanas s'adaptant a la cultura de cada zona.
Una d'aquelas possiblas inondacions podriá aver estat aquela que se passèt fa 7 500 ans dins la mar Negra,[2] ipotèsi defenduda pels geològs estatsunians Walter Pitman e Wilian Ryan coautors del libre Lo Deluvi Universal. Segon aqueles cientifics la Mar Negra èra un lac d'aiga doça espandit pels dos tèrces de la superfícia actuala, e èra pas conectada a la mar Mediterranèa. La fusion dels glacièrs aucèt lo nivel de la mar e la Mediterranèa dobriguèt una falha al nivèl del Bosfòr provocant una inondacion dins lo bacin de la Mar Negra.
Tanben las pojadas dels rius Tigre e Eufrates, zona d'origina dels mites mesopotamians (los mai ancians) poirián aver inspirat lo mite del Deluvi Universal.
D'autres ipotèsis evòcan un grand tsunami, fach que explicariá la varietat dels mites similars en zonas fòrça alunhadas. Aquel seriá estat provocat per l'explosion d'un volcan, que poiriá èsser lo Thera de l'illa de Santorin.
Lo Deluvi e la biogeografia[modificar | modificar la font]
Alara qu'ara, la majoritat capitèt a créire que lo deluvi es una legenda o mite, de grops religioses minoritàris contunhan creire que lo deluvi es un fach istoric vertadièr.
Contra d'aqueles grops que prenon la Bibilia de biais literal, los atèus avançan la biogeografia actuala coma pròva que lo recit biblic de Noè es gaire istoric, mas una legenda.
Aqueles darrièrs se demandon, entre autre, cossí Noè capitèt après lo deluvi a distribuir totes los animals als seus punts ont vivon actualament.
Cossí arribèron lo Coala en Austràlia dempuèi lo mont Ararat? Cossí sobrevisquèron pendent la traversada dempuèi Ararat fins a Austràlia sens fuèlhas d'eucaliptus per menjar? (los eucaliptus son endemics d'Austràlia e los coalàs s'alimentan gaireben exclusivament d'aquelas plantas). Cossí faguèron per traversar l'ocean?.[3]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Noè
- Arca de Noè
- Ziusudra, version sumeriana del deluvi.
- Epopèia de Gilgamesh, poèma epic sumerian vielh de 4700 ans dins l'antiquitat.
- Atrahasis, poèma babilonian del deluvi benlèu anterior a Guilgamesh.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ diluvi, Gran Enciclopèdia Catalana, Barcelona, Edicions 62
- ↑ (es)National Geographic, Espanha, mai de 2001, p. 26
- ↑ Lo Deluvi e la Biogeografia (es)


text:
Alèxi Peiret
Alèxi Peiret (en castelhan, Alejo Peyret, Sèrra Casteth, l'11 de deceme de 1826 - 1902), escrivan occitan, engenhaire agronòm e professor d'istòria bearnés qui s'estremè en Argentina per'mor deus sons engatjaments dens la Revolucion de 1848 e de la soa oposicion au regim deu IIIau empèri.
Vita[modificar | modificar la font]
Peiret que vadó en Bearn dens ua familha conservadora e agricòla. Lo son ajòu e lo son pair qu'èran estats consos de Sèrra Castèth. Aus detz ans qu'entrè au Collègi Reiau de Pau (uei Collègi Loís Barton). Après escàder s'i au bachilierat qu'etudiè au Collègi de França un deus sons professors èra Jules Michelet. Que participè a la Revolucion de 1848, en ajudar dab los sons escrits dens lo jornau L'Avenir. Aquò que'u miè entau tribunal on savó virar se las e bèth obtiéner l'aquitament. Totun, en 1852, per'mor de l'escaduda de Napoleon III que s'aviè de cap a l'immigracion, entà Montevideo puish entà Argentina qui, arron de la caduda deu son capdau Juan Manuel de Rosas, entrava dens ua temporas de grans cambiaments. En 1855 que ho nomat professor d'istòria en la vila Argentina de Concepción del Uruguai. Lo generau e president Justo José de Urquiza lo mandè alavetz fondar ua colonia a San José, província d'Entre Ríos on e's carguè de l'administracion, de la logistica e da la justícia per detz annadas, abans de tornar préner la soa cadièra de professor en tot publicar de contunh un sarròt de libes sus l'istòria argentina. Arron, que ho nomat Inspector de Tèrras e Colonias e que participè a la representacion d'Argentina per l'escadença de l'Exposicion Universau de París de 1889.
Poesia occitana[modificar | modificar la font]
Qu'ei a Concepción del Uruguai que publiquè la purmèra edicion deus sons Contes Biarnés. Dens la purmèra edicion que conta la soa relacion literària dab l'erudit bearnés Vastin Lespin e dab l'escrivan Xavièr Navarròt. Lespin, d'aillors, que citè, deus Contes Biarnés, lo poema Los sovenirs de casa dens la soa Gramatica bearnesa. Aqueth medish poema que ho hicat en musica peu cantaire bearnés Marcèu Amont. Peiret, dens l'introduccion de la purmèra edicion, que debana lo topic classic de l'escrivan occitan qui's domanda per qui e escriu puish qu'ei uns deus darrèrs a parlar la lenga. Detz ans arron, totun, dens la dusau edicion, que soslinha que dilhèu e s'enganava en tan que la distància no'u dava pas lo parat de conéisher lo Felibritge, e despuish que's domanda se la lenga non serè pas a reviscolà's.
Los sovenirs de casa
Òras d'arríder, òras leugèras,
De l'amistat e de l'amor,
Deu temp passat aimadas messatgèras
Per qué tornatz auprès de jo ?
Lo sovenir qu'ei ua malaudia
Qui hè lo còr mei triste que la nuèit,
He negrejar la bèra lutz deu dia,
E tot endret, que'u he paréisher vueit,
Qu'ei lo veren qui guasta l'aiga neta,
On lo sorelh e's vienè miralhar ;
Qu'ei lo vent hred qui tòrra la floreta,
Quan au printemps s'anava esparpalhar. [...]
Vedetz aquiu, deu costat de l'Espanha,
Lo pic tot blu, tot coronat de nèu !
Qu'aví vint ans quan pujèi la montanha,
Tròne deu só, gran escalèr deu cèu.
En aqueth temps e'n cantàvem de bèras !
Per aqueth ròcs ben hasèm de beths sauts !
Lo cabiròu qui ei lo rei de las sèrras,
N'èra pas lhèu mei leste que nosauts. [...]
On ei l'arriu on se perd la memòri ?
Puish tot aquò n'ei pas que saunejar ?
Songes d'amor, de bonur e de glòria,
Songes daurats, que cau tot desbrombar,
Jo per ací tot solet que demori,
E vos auts qu'etz a l'aut' part de la mar :
Tot qu'ei fenit, e per arren que plori :
Lo temps passat non pòt pas mei tornar.
- Portal:Bearn/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Portal:Argentina/Articles ligats
- Portal:Literatura/Articles ligats
- Literatura argentina
- Escrivan argentin
- Personalitat argentina
- Occitan d'Argentina e d'Uruguai
- Diaspòra occitana
- Literatura occitana
- Escrivan occitan
- Literatura gascona
- Escrivan gascon
- Escrivan bearnés
- Personalitat bearnesa
- Naissença en 1826
- Decès en 1902


text:
Boney M
Boney M. es un grop vocal alemand d'anglofons de las Caribas de disco-pop, creat e dirigit pel productor alemand Frank Farian e que foguèt actiu de 1976 a 1985. Los quatre membres a l'origina del grop son Bobby Farrell (defundut lo 30 decembre de 2010 a Sant Petersborg en Russia), Liz Mitchell, Maizie Williams, e Marcia Barrett. Reggie Tsiboe cantèt amb eles de 1982 a 1985, sa foto pasmens pareis pas sul site oficial.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
En decembre de 1974, lo cantaire e compositor alemand Frank Farian (de nom vertadièr Franz Reuther), que travalhava pel labèl alemand Hansa Records, enregistrèt en estudio Baby Do You Wanna Bump?, que faguèt a l'encòp la votz grava e las voces de tèsta. Mes sul marcat per Farian que prenguèt lo pseudonim de Boney M., lo titre coneis un grand vam als Païses Basses e en Belgica.
Formava un grop avidament per ne far la promocion dins las discotècas e a la television. Engatgèt de coristas antilhadas: Maizie Williams, originària de l'illa de Montserrat, Sheyla Bonnick, cantaire jamaïcana, e un dansaire del nom de « Mike » (als primièrs temps).
En 1975, Sheila Bonnick foguèt remplaçada per Claudja Barry (qu'aviá succedit a Donna Summer dins la comèdia musicala Hair) e Mike per Bobby Farrell, dansaire exotic originari de l'illa d'Aruba. La caira jamaïcaina Marcia Barrett integrèt a son torn lo grop. En 1976, Liz Mitchell, ancian membre dels Humphries Singers, remplacèt Claudja Barry, demissionària, lassada de far pas que de la sincronizacion labiala.
La grop es ara constituit de Liz Mitchell, Maizie Williams, Marcia Barrett, e de Bobby Farrell.
S'oficialament Bobby Farrell es lo dansaire e cantaire del grop, la vòtz rocasuda es aquela de Frank Farian d'esperel, modificada per l'electronica e enregistrada sus banda magnetica. Quitament, Maizie Williams jamai cantèt de tota la seuna carrièra dins lo grop. Gaireben totas las cansons son cantadas per Liz Mitchell e Frank Farian, Marcia Barrett fasián los còrs, e qualques cansons en solo (coma Belfast).
L'imatge de Boney M., tres filhas prosternadas als pés d'un mèstre vodó pareissent un proxenet, sens dobte contribuiguèt al succès del grop, mas es subretot la qualitat de las melodiás e de las instrumentacions, fòçra obratjada, qu'explican lo trionf fenomenal qu'emportèt lo grp en Euròpa amb de titres Daddy Cool (1976), Sunny (1977) o Ma Baker (1977) coma la lors version del classic del reggae dels Melodians, Rivers of Babylon (1978), tresena melhora venta de discs 45 torns de tota l'istòria dels classaments britanics.
Aprèp Rasputin (1978) e una reprisa du Painter Man de The Creation (1979), lo grop coneguèt los seus darrièrs vams disco amb Hooray! Hooray! It's a Holi-Holiday! (1979), Gotta go Home (1979) e El Lute (1979).
L'an 1980 es pro calma amb la sortida de quatre cançons: Bahama Mama, My friend Jack, Children of paradise e Felicidad.
Seguèt una virada en Africa e l'enregistrament de l'album Boonoonoonoos que pareguèt a l'automne de 1981.
En 1982, Bobby Farrell quitèt lo grop e foguèt remplaçat per Reggie Tsiboe, fins al son retorn dins lo grop en 1984.
Las sortidas comercialas venguèron mais rares e l'album Ten thousand lightyears sortiguèt qu'en 1984. Lo grop encontra mens lo vam que coneguèt dins los ans disco.
En 1985, Boney M. sortiguèt son darrièr album Eye dance que foguèt escac comercial e aprèp un espectacle celebrant lo lors 10 ans de carrièra e la sortida d'una recopilacion, los membres del grop se separèron en 1986.
En 1989, alara que Liz, Marcia, Maizie e Bobby son totes espandits epl monde, lo grop original se tornèt formar e trionfèt encara en Euròpa amb un « Megamix » seguit del « Summer Megamix »: s'agís d'un recopilacion de totes los vams dins una novèla version. La mòda dels « Megamix » foguèt alara lançada e fòrça artistas s'i ensagèron. Foguèt lo darrièr còp que los quatre membres oficials de Boney M. foguèron sua scèna ensemble.
De 2006 a 2010, cada membre original del grop se produguèt amb sa pròpria formacion jos nom de « Boney M. »
Bobby Farrell moriguèt d'una malautiá cardiaca[1] lo 30 de decembre de 2010 a l'adat de 61 ans dons una ostelariá de Sant Petersborg (meteis jorn e luòc que Raspotin, eponim de lor vam mai grand)[2] alara que lo grop èra en virada en Russia.
Discografiá[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)« Le chanteur de Boney M a succombé à une maladie cardiaque, selon les enquêteurs », tempsreel.nouvelobs.com, le 5 janvier 2011.
- ↑ (fr)« Le chanteur de Boney M est mort », 7sur7.be, lo 30 de decembre de 2010.