text:
Per La Talvera
La catona es a Roma
Que rocona que rocona
Lo catàs es a Milhars
Que fa còire la milhàs
E la canha es en Espanha
Que se banha que se banha
La canhon es al canton
Que se leca los penons
La polòta es a la vòta
Fa la piòta fa la piòta
E lo gal es a l’ostal
Fa lo piòt encara mai
La mirgueta es dins la desca
Que rosega una coqueta
Lo raton al tirador
Que pana lo formatjon
Aquela cançon estranha
Ieu la teni d’una aranha
Que la me cantèt un jorn
En tustant sus un tambor
Cric e crac ma polideta
S’acaba la cançoneta
Cric e crac mon polidon
Ieu te balhi ma cançon.
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


c: text/html

text:
Castèlnòu de Montmiralh
Castèlnòu de Montmiralh[1],[2],[3] (oficialament en francés Castelnau-de-Montmiral) es una comuna occitana de Lengadòc en País d'Albi situada dins lo departament de Tarn e la region d'Occitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- Castèlnòu. Lo nom es citat en 1257, de Castro novo. Ambe castèl, mot vengut del latin castellum (e abans de castrum), l'adjectiu nòu, de novum, e sas fòrmas pus evolucionadas nau e nuèu, es lo que se tròba mai sovent en toponimia [4]. En mai del sens literal, lo nom de castèlnòu/castèlnau designava de pichonas aglomeracions apiejadas sus una fortalesa que las aparava, de borgs castrals medievals (sègles XI a XIII) [5] qu'estudièt per exemple Benoît Cursente[6].
- Montmiralh a lo sens de mirador [7].
Istòria[modificar | modificar la font]
Tot a l'entorn de la selva de Gresinha son levadas de pèiras de l'Edat del Bronze e Oppidums/Oppida (plaças fòrtas) de l'Edat de la Pèira. La bastida albigesa foguèt fondada en 1222 per Ramon VII, comte de Tolosa. Son nom primitiu èra Castellum Novum Montis Mirabilis.
Pendent la Guèrra de Cent Ans, los angleses menats pel prince Negre, envasiguèron Albigés en 1345. Mas se retirèron sens se riscar d'atacar la vila... Pendent las guèrras de religion, Castèlnòu de Montmiralh aderiguèt pas jamai al protestantisme e aculhissiá los catolics de Galhac, qu'èran forabandits de la vila pels protestants majoritaris. En genièr de 1587, una ataca del capitani protestant Borniquèl foguèt rebutada. Segon la legenda, una femna que tornava de posar d'aiga a la font del Teron auriá donat l'alèrta. Loís XIII passèt a Castèlnau de Montmiralh le 24 de junh de 1622, lotjat dins l'ostal de "Totnac". Foguèt tanben l'ostal de la celèbra familha Privat.
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra canton; es ara del canton de Vignobles et Bastidas (en francés), donc Vinhals e Bastidas.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Vilatge classat coma "mai bèl vilatges de França"
- Plaça de las Arcadas amb lo pilòri
- Glèisa de Nòstra Dama de l'Assompcion (campana de 1554)
- Pòrtas fortificadas (Portas dels Garrics, de Tolza)
- Ostals de pèira e de colondrat
- muralhas
- Castèl de Gaita roïnat en 1819 que se trapa dins l'escut del vilatge
- Cròte reliquaire dicha de Montmiralh, de 1341.
- De Glèisas e capèlas dins los caps (de Sant Martin, de Sant Jiròni, de Brunhac...)
- De castèls sul territòri de la comuna: Corduriés, Fesembat, Masièras, Meiragas
- De sosterrens refugi
- Selva de la Gresinha
Cultura[modificar | modificar la font]
- Lo vilatge foguèt visitat per Jean-Paul Sartre e Simone de Beauvoir.
- Dins la seria americana Smallville, la familha de Lana Lang es originària de Castèlnòu de Montmiralh.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 154
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 226
- ↑ http://www.persee.fr/doc/ccmed_0007-9731_1984_num_27_105_2261_t1_0166_0000_3
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 248

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
mercredi, 13 décembre 2017
MANIFESTACION DEL COLLECTIU OCCITAN LO 3 DE FEBRIER A TOLOSA .
Sol lèma “Volèm l’occitan a la television” se tendrà una segonda manifestacion a Tolosa lo dissabte 3 de febrièr venent a 14h30 davant lo sit de France 3-Occitanie. La revendicacion es la preséncia quotidiana de reportatges e d'emissions en occitan sus l'antena d'aquela cadena.
La crida a manifestar la fa lo dich Collectiu Occitan, qu'amassa una dotzena d'associacions e de movements occitanistas. Aquel collectiu, "solidari dels personals de la television publica", revendica tanben "lo manten dels burèus locals e l'evolucion de France 3-Occitanie devèrs una television regionala autonòma".
Un primièr acamp se debanèt l'8 de novembre passat e amassèt un centenat de personas. ( Lo Jornalet ) .
07:30 Publié dans Actions, Actualités, Blog, Bons plans, Débat/Forum, La Lettre de Pais Nostre, Politique, solidaritat, Soutien | Lien permanent | Commentaires (0) | Facebook
Les commentaires sont fermés.


text:
Bascos e occitans manifèstan pel drech a l’escòla en lenga pròpria
Dissabte passat ja manifestèron, e uèi protèstan tornarmai per defendre las Ikastolas e las Calandretas contra los atacs institucionals
Dissabte passat, la federacion Calandreta de Bearn e l’associacion Seaska, que fedèra las Ikastolas (escòlas immersivas en basco), manifestèron per las carrièras d’Hendaia (Bascoat) contra la menaça mai grèva qu’a viscut l’alternativa educativa en lenga autoctòna.
En se basant sus la lei Falloux, lo sosprefècte de Baiona, Patrick Dallenes, a enebit lo cònsol d’Hendaia de subvencionar lo bastiment de la nòva Ikastola. Del sieu costat, lo prefècte de Pau a adreiçat una letra al cònsol d’Artics (Bearn) en denonciant la mesa a disposicion dels locals municipals a títol graciós a la Calandreta bearnesa. Continua a leggere ‘Baschi e occitani in piazza per rivendicare la propria lingua nelle scuole’


text:
Romaní
Lo romaní o gitano, cingaro o tzingarin, o ròm (en romaní: Romani chib) es una lenga indoeuropèa de la branca indoiraniana, mai precisament indoariana. Es la lenga del pòble gitano (ròms), originari del nòrd d'Índia, qu'entreprenguèt una migracion massiva cap a la debuta del millenni II a la seguida d'una invasion turca gaznevida puèi seldjokida per colonizar l'Asia Menora.
Lo romaní se desvolopèt a partir d'una sola lenga populara o prakrit parlada dins la val mejana del flume de Ganges e que sa forma sabenta èra lo sanscrit.
Pendent lo long sejorn dels sieus locutors (1071-1381) dins lo Sultanat de Rom, jos dominacion seldjokida en Asia Menora, e ont la lenga oficiala èra lo persan e las lengas vernacularas lo grèc e l'armenian, lo romaní s'es enriquit de fòrça mots d'aquelas tres lengas.
Los manlèus a las divèrsas lengas europèas que lo romaní costegèt son posteriors al sègle XIV.
Diferents dialèctes[modificar | modificar la font]
- Balkan Romani, lo còde ISO 639 qu'ei rmn
- Baltic Romani, lo còde ISO 639 qu'ei rml
- Carpathian Romani, lo còde ISO 639 qu'ei rmc
- Kalo Finnish Romani, lo còde ISO 639 qu'ei rmf
- Sinte Romani, lo còde ISO 639 qu'ei rmo
- Vlax Romani, lo còde ISO 639 qu'ei rmy
- Welsh Romani, lo còde ISO 639 qu'ei rmw


text:
Fio de Trobar, tresen Rescontre de poësia galiciana, occitana e catalana
Organisada per la Casa de Galicia de Tolosa, la jornada se debanarà divendres 5 de decembre 2008 dins la Vila ròsa, a l'Instituto Cervantes de Tolosa.
Al programa a l'entorn de l'omenatge a Luz Pozo Garza :
- 15 oras : Conferéncia deLuz Pozo Garza : os signos da alegría
- 16 oras : Taula redonda sus las femnas escrivanas dins los espacis lirics minoritaris
- 17 oras : Recital de poësia
- Olga Novo
- Aurélia Lassaque
- Benedicta Bonnet
- Sylvie Berger
- Anna Almazán
- Carme Badia i Puig
- 18 oras : Concèrt amb Rosa Cedrón
85 avenue des Minimes
31200 Toulouse
casadegaliciatoulouse@hotmail.com


text:
Mate
Lo mate o chimarrão (en portugués) qu'ei un béver tradicionau de Paraguai, Uruguai e Argentina e deu sud de Brasil. Qu'ei adobat per infusion de la huelhas (aperadas yerba mate en castelhan) d'un arbo aperat Ilex paraguyensis, qui son trencadas, e qui èran utilizadas dejà abans la conquesta espanhòu peus indians guaranís. Aquestas huelhas que son hicadas dens ua cuja (aperada tanben mate ) on òm hè colar aiga cauta qui ei filtrada au mejan d'un calamet (aperat bombilla en castelhan e bomba en portugués) e provesit d'un filtre au son cap qui entra en contacte dab las huelhas.
Somari
Preparacion[modificar | modificar la font]
Adobament de la cuja[modificar | modificar la font]
Lo biais mei ortodòxe de preparar lo mate qu'ei dens ua cuja : qu'ei la mòda mei tradicionau e tanben la cuja que contribueish au gost deu mate. Abans de poder estar utilizada la cuja que deu estar adobada ; adpbar ua cuja que vòu díser la plear au tres quart dab mate puish acabar de la plear dab aiga e esperar 24 òras abans de la vueitar e deishar secar.
Sonque la cujan be son adobadas. Los mates de hustas que's coishirén dab un tau tractament e los mates de materiaus artifuaus (plastic, metau o porcelana) non pòden pas absorbar los elements deu mate.
Preparacion[modificar | modificar la font]
Cuja e bombilla[modificar | modificar la font]
La cuja (o aute recipient) qu'ei pleat aus tres quart dab mate. Puish, en lo bèth tapoar dab la pauma de la man, qu'ei segotit entà atau eliminar la prova deu mate qui produseish un gost desagradiu. Aquesta prova que's pausa sus la man e qu'ei eliminada.
Après òm inclina lo niveu deu mate den la cuja on e's vèrsa aiga tèbia dinc au som deus tròç de huelha de mate ; lo mate, atau, qu'absorba l'aiga e qu'en.hla e que's pòt alavetz intrudúser la bombilla (shens aquò har, lo bombilla que's tapoa).
Fin finala, que's pòt barrejar l'aiga.
A cada etapa que cau avisà's que lo mate qu'ei ua bevuda mes tanben ua tinta qui pòt plapar definitivament las pelhas.
Lo mate dens la literatura occitana[modificar | modificar la font]
Lo mate qu'ei mentavut dens lo lexic hornit en cap d'òbra dens Vita Vitanta Miquèu de Camelat e mei precisament dens lo son raconte Lo qui ei de Lavedan qui conta l'emigracion d'un lavedanés en Argentina : " [...] puish au lòc deu pinton que caló béver mate" [1]
- ↑ Bite - Bitante. Bilhèra : Escole Gastoû Febus, 1971. Paja 109
- Article de qualitat en asturian
- Portal:Argentina/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Portal:Brasil/Articles ligats
- Portal:America del Sud/Articles ligats
- Portal:America/Articles ligats
- Portal:Lusofonia/Articles ligats
- Tradicion argentina
- Tradicion brasilièra
- Tradicion paraguaiana
- Tradicion uruguaiana
- Tradicion guaraní
- Tradicion gauchesca


text:
Dijòus, 11.1.2018 03h00
En vila de Niça, qualques entretènon la solidaritat istorica quasi mistica, amb l’interior dal país, las valaas gavòtas de Contea. Mas sempre aquel monde fa coma se non existián de liams tant fòrts —veire mai fòrts—, de l’airal de Niça amb Provença maritima en general e Provença orientala en particular. Es parier per Provença e son agach sus Gavotina coma un luec vassalizat. Un òrt d’extension de se. Amb un decalatge, coma inferiorizat.
D’efiech, dins la realitat massisa de nòstres conciutadans, Sant Laurenç de Var, Canha de Mar o encara Vilanòva de Lobet, totas aquelas comunas oèst, en Provença istorica son de l’airal de Niça, non solament per una populacion residenta que va trabalhar a Niça, mas parier coma per la metropòli de Niça que ne’n fan quasi totas part. Al rebors, d’amics de Niça van trabalhar a Sòfia Antipòlis.
Encara fa gaire, un amic dal quartier República de Niça se’n anèt estaire amb sa nòva calinhaira japonesa a Canha.
Un autre, suportaire a fons de l’OGC Niça demòra a Sant Laurenç.
Autra anecdòta que n’avèm ja parlat, lo flume Var seriá un barri entre niçard e provençal. Mas a mai de parlar niçard fins a Canha, al mens, chal saber que per los collègis e licèu de Canha, Antíbol que an l’astre d’aver un ensenhament d’Occitan, per exemple dispensan de corses d’Occitan niçard (mentre que poiriam esperar de provençal).
De mai, avèm mai d’axes de circulacion aisits entre Niça e Provença orientala qu’entre Niça e las valaas. En Gavotina doncas.
Dins d’unos cases, èstre d’origina provençala vos farà viure de remarcas excluentas: “òu, mas tu siás de la marrida riba de Var (la bòna estent la riba est, la niçarda)”, “vautres en França”..., mentre qu’avètz ren demandat e encara mens jugat al provençalista.
Sovent aiçò per entretenir una estèrla rivalitat entre Marselha e Niça. Mas se Provença istorica tòcha lo limite de la comuna de Niça, lo chal dedramatizar, es un fach que chal relativizar en realitat umana. Ges de besonh d’anar fins a dire que “los provençals voirián envaïr Niça” (relevat de la bocha d’un militant niçard).
Alora, l’isolacion de Niça dins la sieu torre de Contea, va ben. E l’instrumentalizacion dals Alps coma cort exclusiva de niçarditat, aüra, basta! Chal veire mai luenh, respectem la diversitat, òc (Niça, Gavotina e Provença), e mai pensem pus larg dins una amira de país occitan!
E es parier per Provença. Gavotina concebuá coma LO solet rèire país. Mas es eissubliar que de Montpelhier a Marselha, i es tot un espaci de liams que lo flume Ròse trencha en ren. De monde de las Cevenas an partit a Nimes (airal lingüisticament provençal), a Marselha per de rasons economicas. Mas se’n parla gaire d’aquelos rapòrts.
Remarcas sus los estudis dialectals “provençals”
1- inexactitud de las informacions. Un exemple flagrant: l’-s finala dicha just a tocar Mentan, presenta a Sant Anh e Castilhon. Dicha tanben a Casternòu, Còntes just darrier Niça... Las mapas dal CNRS mòstran de tendéncias. Util a escafar per evitar la question de l’alteritat? Se ditz que tot aquò es vielh e pus representatiu de la lenga dal país. Mas alora perque s’engeniar a emparar los articles “lu, li” mentre qu’en niçard que se poiriá qualificar en parallèl de “popular” cadun ditz “li òmes”? “lu” es de segur plus representatiu de la lenga dal país mentre que los plurals se dison totjorn ancuei en Gavotina de Contea.
2- relacions en “Provença” autocentraas, sovent valorizaas en intèrn, per exemple dins lo sens “sud provençal” amb “nord provençal”, via l’image dals mitics pastres o de las gents venguás trabalhar dins las ciutats de la còsta. E qué ambals Païses d’Òc?
Jamai es mes en valor lo rapòrt dialectal policentric entre Provença e Lengadòc ò Provença e Alvèrnhe. Es fondamental de valorizar lo policentrisme per que cada airal siòie respectat en Occitània.
Comentaris
12 de genièr 18.26h
#3 despuèi longtemps, i a una fòrta mobilitat orizontala de resisténcia sus l'axe Bordeu - Tolosa - Montpelhièr - Marselha, per montar pas a Paris. Las grandas metropòlis fusionan tot aquò. Qui es genealogicament restacable a un airal unenc? Tolosa a una dinamica demografica, que despassa las logicas geolingüisticas del passat o de las campanhas, notadament le clivatge gascon-langadocian.
Cal pensar un occitanisme de mobilitat, sus un espaci toponimicament respectuós de las identitats i... Legir la seguida
Valora aquest comentari: 3
0
12 de genièr 02.55h
"E es parier per Provença. Gavotina concebuá coma LO solet rèire país. Mas es eissubliar que de Montpelhier a Marselha, i es tot un espaci de liams que lo flume Ròse trencha en ren. De monde de las Cevenas an partit a Nimes (airal lingüisticament provençal), a Marselha per de rasons economicas. Mas se’n parla gaire d’aquelos rapòrts."
Aaa.... ! Quò fai de ben de o legir, per ma fe... Gra-me-cí ! Prova, un còp mai, de la dinamica orientala, non pas occidentala (de Besièrs a Tolo... Legir la seguida
Valora aquest comentari: 3
0
11 de genièr 08.00h
Bona descriptiva de la complexitat territoriala e de la mobilitat geografica umana.
Manca de senhalar la mobilitat "etnica", çò es la formacion de coples mixtes, de generacion en generacion. Una forma de mai d'"interpenetracion".
I a a l'un-còp una analise territoriala estatica e una analise dinamica.
I a fòrça gents amb' un parlar complèx, combinant, alternatvament o exclusivament, a l'un-còp divèrsas formas de variantas. Aquí de l'ÒME PLURICENTRIC, o mai exactament complèx.
Estrat... Legir la seguida
Valora aquest comentari: 5
0
11 de genièr 06.59h
Son d'evidéncias, pasmens los occitans qu'insistissèm tròp sus la diversitat dialectala en créser que i a de limits clars. Al contrari, tot se barreja.
Valora aquest comentari: 6
0
1
Comenta
Lo comentari es estat mandat corrèctament


text:
Dur-Sharrukin
Dur-Sharrukin es una anciana capitala de l'Empèri Assirian situada dins lo nòrd de l'Iraq actuau a 15 km de Mossul. Sa construccion acomencèt a l'iniciativa dau rèi Sargon II (721-705 av. JC). Foguèt inaugurada en 707 av. JC e laissada inacabada dos ans pus tard après la mòrt de Sargon II considerat coma maudit. Niniva venguèt alora la capitala novèla.
La construccion de la vila aguèt luòc dins un endrech quasi inocupat e mobilizèt de ressorsas considerablas durant un desenau d'annadas. Aviá un plan quadrangular e èra protegida per un barri fòrça espés. Son còr èra un ensems monumentau centrat sus un vast palais reiau, un complèx administratiu e plusors temples. La ciutat teniá pereu un palais fortificat utilizat coma arsenau.
Après son abandon, lo site foguèt jamai ocupat per una vila importanta e es donc ben conservat. Dur-Sharrukin foguèt ansin la premiera vila mesopotamiana que foguèt l'objècte de cavaments importants que comencèron dins lo corrent deis annadas 1840 e 1850. D'esculturas nombrosas i foguèron descubèrtas.
Gravadura representant Sargon II sus un bas-relèu.
Tauleta depintant la 8a campanha militara de Sargon II.
Plan quadrangular de la vila establit per leis arqueològs francés a l'origina dei cavaments dau sègle XIX.
Plan dau palais establit per leis arqueològs francés dau sègle XIX.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) Laura Battini e Pierre Villard, « Dûr-Šarrukîn », dans F. Joannès (dir.), Dictionnaire de la civilisation mésopotamienne (2001), pp. 248-251.


text:
Batalha de Tannenberg (1914)
La batalha de Tannenberg foguèt una batalha qu'opausèt l'Empèri Rus a l'Empèri Alemand au començament de la Premiera Guèrra Mondiala dau 23 au 30 d'aost de 1914. La VIIIa armada alemanda capitèt d'atacar la Ièra e la IIa armadas russas dins la region d'Allenstein gràcias a de movements rapids permés per l'utilizacion dau ret de transpòrt ferroviari de Prussia Orientala. A la fin de la batalha, la IIa armada russa èra quasi anientada e la Ia deguèt se replegar marcant la fin de l'ofensiva russa còntra Alemanha.
Lo nom de la batalha foguèt chausit sus lei conseus dau coronèu Max Hoffmann per la propaganda alemanda. D'efèct, Tannenberg, situada 30 quilomètres a l'oèst dau prat batalhier, èra estada lo luòc de debanament de la batalha de Grunwald en 1410 que veguèt la desfacha decisiva de l'Òrdre dei Chivaliers Teutonics còntra una coalicion eslava menada per lei sobeirans polonés e lituanian.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ La vila d'Allenstein, situada en Polonha dempuei 1945, es d'ara endavant dicha Olsztyn.


text:
Montoliu de Sent Bernat
Montoliu de Sent Bernat [1],[2] (oficialament en francés Montoulieu-Saint-Bernard) qu'es ua comuna deu departament de la Nauta Garona e de la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus, qu'es situa dens lo parçan de Comenge, en Gasconha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
- Montoliu. Lo determinant de Mont (del latin montem) qu'es benlèu motivat per la preséncia de l'oliu (deu latin olivus) [çò qu'es improbable pr'amor del clima] o meilèu peu Monts deus Olivets, site biblic de l'Ancian Testament e deu Navèth [3],[4].
- Sent Bernat.
Istòria[modificar | modificar la font]
- En 1921, Montoulieu (nom francés oficiau) que vengó Montoulieu-Saint-Bernard [5]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton d'Aurinhac; qu'es ara deu canton de Casèras.
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas damb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Répertòri toponimic de las Comunas de la Region Miègjorn-Pirenèus, ed. Loubatières, Portèth de Garona, 2009, p. 60
- ↑ http://bdtopoc.org/?city_selected=Montoulieu-Saint-Bernard
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 468
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 249
- ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=23729


text:
Reialmont
Reialmont[1] (oficialament en francés Réalmont) es una comuna occitana de Lengadòc situada dins lo departament de Tarn e la region de Lengadòc Rosselhon Miègjorn Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Reialmont se situa al centre del departament, gaireben a mièg camin d'Albi e de Castras. Lo Dadon es a dos quilomètres. De molinas i tornejavan, uèi remplaçadas per une minotariá.
Gausís d'un clima doç, mescla d'influéncias mediterranèas e atlanticas.
Es dominada pel puèg del Cailon plantat d'una granda cròtz.
Toponimia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La vila foguèt edificada al sègle XIII près de Lombers, principal centre catar de l'Albigés, per assolidar la supremacia catolica dins la region e assegurar l’influéncia de la monarquia.
Lo 12 de març de 1272 jos Felip III rei de França, Guilhèm de Coardon fondèt una bastida reiala que nomenèt Reialmont. Lo territòri ont la vila foguèt establida èra de Bernart de Boisseson, ric senhor del país d’Albi. Teniá son fèu del de Lombèrs e ne foguèt despossedit pels jutjaments de l’Inquisicion per causa d'eresia. D'autre biais lo rei de França deguèt far créisser son prestigi dins la region ont l'autoritat dels senhors locals èra fòrça granda. Es perque lo rei Felip lo Hardi decidiguèt de far desbosigar las selvas del Reialmontés e de fondar una novèla bastida ont se gropèron los defensors de la fe catolica e del poder reial.
En 1629, lo prince de Condé prenguèt e afrabèt la vila en responsa a la presa d’armas dels protestants[2].
La vila uèi[modificar | modificar la font]
Lo centre de la vila es l'anciana bastida. Una plaça de cobèrts entorneja la glèisa. Los baloards que cenchan lo centre vila mòstran la plaça dels ancians barris.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Reialmont foguèt un districte minièr. Las minas de Pèirabruna donèron de fluorina de fòrça nauta qualitat, tròces presents a l'Escòla de las Minas de París al Museum Nacional d'Istòria Naturala a París e al Museum de Tolosa.
Fluorina de Pèirabruna - Museum de Tolosa
- Font de la Frejaire foguèt edificada al sègle XVII° per l'iniciativa de Daniel Guérin de Bouscal, 1èr cònsol.
- Glèisa Nòstra Dòna del Taure al centre de la plaça del vilatge es un testimoniatge important de l’istòria de Reialmont e de sos abitants : al començament èra un temple uganaud bastit en 1609. transformat en glèisa aprèp le retorn dels catolics en 1628.
Personas ligadas a Rièlmont[modificar | modificar la font]
- Joan de Coras (1515-1572), grand jurista del sègle XVI, nasquèt a Reialmont en 1515. Conselhièr al Parlament de Tolosa (11 de genièr de 1553), conegut per d'importantas òbras de drech civil, Calvinista dempuèi 1548 e que, aprèp que foguèt professor de drech a l’Universitat de Tolosa, venguèt cancelièr de la reina de Navarra Joana III.
- Jean-Henri-Guy-Nicolas de Frégeville, marqués de Grandval (1748-1805), general de las armadas de la Republica.
- Loïsa Paulin (1888-1944). Nasquèt a Reialmont lo 2 de decembre de 1888 dins une ostal situat dins lo centre vila.
Entre 1924 e 1928, regenta, faguèt de poèmas, articles dins de revistas localas e son Jornal.
Puèi fòrça malauta, tornèt escriure entre 1934 e 1944 e estudièt tanben l'Occitan amb de professors del Collègi d'Occitània. Aprèp faguèt fòrça òbras bilingües.
Moriguèt a 56 ans lo 23 d'abril de 1944 d'una neuropatia amiloïda.
- Jacques Madaule (1898-1993)
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Institut d'Estudis Occitans del Tarn
- ↑ Miquel, Guèrras de religion p. 433.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Réalmont site de la Comunautat de Comunas del Reialmontés
- Reialmont site de l'Ofici de torisme intercomunal del Reialmontés
- Poesia Occitana a Reialmont (site dedicat a Loïsa Paulin)


text:
222
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 222 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Assassinat d'Elagàbal, vengut fòrça impopular, per sa garda pretoriana lo 11 de març. Sever Alexandre i succediguèt.


text:
07/09/2013
L'invité-lo convidat-de "Meitat chen, Meitat pòrc" dau diumenc 08 de setembre
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l'emission de questa setmana sera:
Liza, chantairitz provençala per la surtida de son noveu album "L"
...Tot quò-qui sur :
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras 30 sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e vers lo site de Liza :
07:19 Publié dans Actualitats, actualité, Musica, chants e dança | Tags : liza, chanteuse provençale, nouvel album | Lien permanent | Commentaires (0)


text:
01/05/2013
La Benauja, tèrra de caças tradicionalas
Article de Gabriel BALLOUX * (e-mail : sarmoneir@laposte.net) dans le n°20 de la revue occitane " Lo Sarmonèir " (mai 2013)
* auteur de " Petit lexique gascon de l'Entre-Deux-Mers " (Editions des Régionalismes, 2012)
ENTRE DUAS MARS
La Benauja, tèrra de caças tradicionalas
Confrairia e hèstas
L'istoèra de la Confrairia de las Caças Tradicionalas de Benauja remonta en 1999, quora Alain Pargade, lo maire de Solinhac, augut l'idèia d'organisar una "hèsta de la caça" au mes de junh ; estut sustot axada sus los cans, damb des demonstracions. Maugrat lo lord trabalh d'organisacion, la hèsta se tornèt hèser una annada ; mès la detzena de benevòles ne poscut pas anar mèi lunh. Quò estut en 2009, a l'aucasion de la parucion dau Dictionnaire de la Palombe (Gaye, Verdet, Luquet, en çò de Sud Ouest) qu'una hèsta de la paloma, en ivèrn aqueth còp, se hit à Solinhac, sus lo modèle de Vasats ; la confrairia tornèt estar botada en activitat.
Grand mèste, shancelèir, intronisacions precedadas per una mèssa on lo curè benesísis las palomas, repàs a basa de plats locaus : una confrairia coma una auta. Malurosament, de quinze a vint aderents au començament, ne'n som actualament a tres ; lo president es Michel Renaud, lo secretari es Jacques Gaye. "Il ne faut pas que ça rentre trop en sommeil", soeta aqueth darrèir.
En 2010, Arbís estut causida coma cadre per la hèsta ; en mèi de la paloma, lo tèma anèva tanben estar la caça a las pantas (en via de disparicion damb una sola caça activa a d'Escossan) e la caça a las tridas pendent las vrenhas. Que sige a causa de las vrenhas mecanisadas, d'on una absença de gruns de rasim au sòu, o a causa dau remplaçament dau rasim blanc per lo roge, las tridas desèrtan la Benauja ; sola la caça a la paloma (au fesilh, damb apèuts, mès pas au vòl) damòra establa.
Hòra de Benauja, Pèlagruia aculhit hèstas de la paloma en 2010 e 2011, e serà encara lo cas engan, lo prumèir week-ènd de setembre. Un punt fòrt estut la sensibilisacion a la seguretat per la montada aus aubres. Tanben, graças a d'un caçaire de Sauvatèrra, puntegèt l'idèia d'hèser de "desseradas palomas", mèi aisidas a d'organisar, coma aquò se hit lo a Corpiac.
Qui es caçat ?
Exceptats los ausèths dejà citats, caçan la becada o mèi lo renard. Lo gròs gibièr coma sanglièr o shevrulh comença tot escàs a hèser partida de las caças tradicionalas, mès èra inconeishut au debut dau XXe siègle. Lo lapin a dispareishut mès la lèbre hèi abonde en rason de l'enerbament d'una règa sus duas (mèi de minjar donc mèi de reproduccion).
Situacion de la caça en Benauja
'Quò's indeniable, en Benauja coma probable alhurs, coma per los agricultors o las vielhas familhas, lo nombre de caçaires a demingut per las darrèiras annadas : en vint ans, a d'Escossan, es passat de nonanta a mens de trenta. Los junes descobren la caça mès arrèstan pusqu'an la causida de lurs lesers ; mès duas generacions en arrièir, botgèvan mens e la caça consistuèva un leser prampó important. Çò que manten encara lo nombre de caçaires son las cabanas (las palomèiras) e lo grand gibièr.


text:
Moussu T e lei Jovents - Navega !
Moussu T / Tatou (cant, bronzinaire), Blu (banjò, guitarras), Souba (bassa, contrabassa, ressèga musicala), Stef Lo Délik (percussions), Denis Lo Bramaire (batariá)
mai lo convidat : Sam Burguière (trompeta, violon).
Poësia de la vila e de sos barris, dels talhièrs desertats, rithmes creòls e blues, guitarras plan rock, un joièl de banjò, lo tot plan un ancorat dins l'occitan, e la poësia de las paraulas... o cossí viure dins aquel monde de brutasses ?
Títols
1 - Cosmopolida
2 - Tretze nuechs ambé misé
3 - La balada d’Henri Diffonty
4 - Liseron
5 - Vaicí Marselha
6 - Aquò mi fa mau
7 - Au mitan de la mar
8 - Grues
9 - Qu’es bon
10 - Louise B.
11 - Navega !
Libret-disc trilingüe : las paraulas de las cançons en occitan amb reviradas francesas e anglesas, illustrat per las pinturas de Blu. CD inserit dins la darrièra pagina del libret.
Quiz : vos podretz amusar de devinar quals son los 48 personatges que lors retrachs illustran las paginas de garda.
Escotar un extrach ? Cosmopolida, per exemple, es aicí.
Manivette Records.


text:
988
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 988 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
A l'iniciativa d'Uc Capet, maridatge de son fiu Robèrt ambé Rozala d'Italia que permetèt au rèi francés d'annexar la vila de Montreuil-sur-Mer. Robèrt foguèt tanben associat a son paire coma rèi. En revènge, dins lo corrent de l'annada, lo senhor carolingian Carles de Lotaríngia decidiguèt de revendicar lo tròne de França. En mai, capitèt de conquistar Laon onte la rèine Emma d'Itàlia foguèt capturada. Doas temptativas d'Uc e de Robèrt II per reconquistar la vila s'acabèron per de desfachas.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Signatura d'una trèva de sèt annadas ambé lo Califat Fatimida. Organizèt un cambi de presoniers e reconoguèt l'emperaire bizantin coma lo protector dei crestians vivent sus lo territòri fatimida e, reciprocament, lo califa fatimida coma lo protector dei musulmans vivent sus lo territòri bizantin. Lo nom dau califa abbassida foguèt tanben remplaçat per aqueu dau califa fatimida dins l'apèu de la mosqueta de Constantinòple.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Fondacion d'una universitat dins la Mosqueta Al-Azhar au Cairo per lo califa Abu Mansur Nizar al-Aziz Billah.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Es que leis eleccions regionalas de 2010 avián menat la Liga dau Nòrd ais afaires en cò de nòstrei vesins. Lo president provençau Michel Vauzelle se vesiá mau far pacha amé lo novèu president Roberto Cota.
D’aitant mens qu’aqueu devenguèt president de l’Eurò Region a partir de 2012.
Coma en 2014 l’eleccion piemontesa siguèt anullada en seguida d’una engana (una tiera èra estada presentada amé de fàussei signaturas), vaquí lo movement Cinc Estèlas, sostengut per la gaucha, qu’arriba au poder amé Sergio Chiamparino. Piemont tornava de novèu trevable…
« Se siam vist fa gaire per parlar de ligasons ferroviàrias. Era un mejan per tornar endraiar nòstrei relacions » que nos disiá fa pauc Patric Allemand, lo delegat de Michel Vauzelle ais Afaires internacionaus.
Aquela Eurò Region, Aups Mediterranèa acampa dins un GECT Provença Aups Còsta d’Azur, Piemont, Ròse Aups, Vau d’Aòsta e Liguria.
Chasca Region s’ocupa d’una tematica, e Provença baileja aquela de l’Inovacion e Recèrca, alora que Piemont s’ocupa dei Transpòrts e de l’Accessibilitat.
Amé lei GECT que son d’entitats juridicas capablas de mobilisar sens l’Estat lei fons europeus s’es trobat l’otís fa per l’interregionalitat transfrontalièra.
Quand sei sòcis vòlon ben se passar deis Estats. L’empacha amé Aups Mediterranèa, nos ditz encara Patric Allemand, es que jamai siguèt signat lo GECT.
Au còntre de Pireneus Mediterranèa, a pas encara de realitat juridica sèt ans après d'aver crebat l’uòu.
E s’aquò depende de chasca eleccion regionala, li siam pas encara.


text:
Barack Obama, 47 ans, es lo president novèl dels Estats Units d'America. Lo senator democrata de l'Illinois, primièr afroamerican a aver atench aqueste nivèl de foncion al sen dels Estats Units, ven de batre son rival republican, John McCain, lo senator de l'Arizòna.
Obama es lo quaranta quatren president dels Estats Units, succedís a George W. Bush
, republican, president pendent uèch ans. La victòria es arribada gràcias a la conquèsta d'unes grands Estats coma Ohio e Florida, que en 2004 aviá balhat lor vòte a G. W. Bush. » Legissètz la seguida


text:
Dimars, 25 d'agost de 2015, 03h00 Espòrt
Un ensag marcat per Todd Carney, lo rei de Brutus
© Dragons Catalans
Dracs de fuòc e Tigres de papièr
Los Dracs, fòrabandits de la corsa a las mièjas finalas, recebián aqueste dissabte una esquipa encara en corsa per aquesta qualificacion: los Tigres de Castleford. Jogant sus un ritme alèrta, los catalans marcavan lèu-lèu quatre ensages per menar 20-0. Mas, a la 28a, Ben Pomeroy que repreniá aprèp una partida de suspension, èra l’autor d’un placatge dangierós que l’arbitre transformava logicament en un novèl carton roge! Los catalans se trapavan amb mai de cinquanta minutas de jogar en inferioritat numerica. Castleford marcava, mas dins las darrièras trenta segondas, Morgan Escarré i anava de sa corsa costumièra a l’Usain Bolt (mas amb la palma jol braç): 26-6 pels catalans al retorn als vestiaris. A la represa, Castleford marcava d’entrada, mas Todd Carney armava una passa sautada de mai de vint mètres per Tòni Gigòt reposicionat a l’ala. Los angleses puntavan un novèl ensag a l’ora de jòc, mas lo Gigòt marcava pel tresen còp de la serada, aqueste còp sus intercepcion. Novèl ensag anglés e replica de Morgan Escarré al ras de sos pilars. E se los Tigres clavavan la marca, lo planchòt marcava 44-26 pels Dracs. Lo dobertura Todd Carney foguèt sobeiran a la manòbra e los Dracs mostrèron soliditat, solidaritat, esperit d’iniciativa: de qué emplenar l’armari dels regrèts sus una sason mancada.
Leeds, venceire sus la pelena d’Hull FC 36-22, demòra cap de fila davant Wigan que ganha a Warrington 28-0 mentre que St Helens marca lo pas e se fa batre a l’ostal 28-22 pels Gigants d’Huddersfield.
La partida venenta dels Dracs se jogarà lo dissabte 5 de setembre del costat de Londres per un rescontre deslocalizat de Wigan.
Per qual la Cup?
Londres serà tanben la capitala tretzista aqueste dissabte 29 d’agost amb la finala de la Cup, a Wembley (4 oras del vèspre, ora occitana; difusion sus Be In Sport). Los Rinocèros de Leeds seràn los favorits logics d’aquela confrontacion amb Hull KR http://www.hullkr.co.uk ont John Boudebza e Kevin Larroyer portaràn lo malhòt roge.
Salford se met dins lo roge
Es de notar una brava suspresa dins la competicion del Uèit del Mitan: se Wakefield se’n tira just cò dels Centurions de Leigh 17-16, vaquí la primièra victòria d’una formacion del Championship sus un pensionari del primièr nivèl: Bradford bat largament Salford 41-10; las plaças per la Superliga 2016 seràn caras!
Represas amicalas
Al país, la represa del campionat d’Elèit se farà la dimenjada dels 12 e 13 de setembre. Limós anóncia la signatura de 2 joves papós. L’AE Carcassona vei tornar amb plaser son jove segonda linha neozelandés Kouma Samson. Aquesta dimenjada, veirà las primièras partidas amicalas: dissabte, Carcassona va jogar contra Avinhon; Tolosa rescontrarà Albi. Vilanuèva d’Òlt se prepara a festejar sos 80 ans lo dissabte 12 de setembre amb la recepcion de l’esquipa nacionala de Belgica.
Alan Roch


text:
ES DESCOBÈRTA UNA NÒVA LENGA EN MALÀISIA
Es estat anonciat aquesta quita setmana per una còla de scientifics e estudioses de la lingüistica suedeses: es estada descobèrta una nòva minoritat que parla Jedek, una lenga parlada solament per 280 caçaires-culheires dins l’airal de Sungai Rual, prèp de Jeli, a l’estat de Kelantan, dins la peninsula de Malàisia.
Segon los recercaires de l’Universitat de Lund, en Suècia, lo Jedek aperten al grop de lengas nomentat Aslian, una familha desparièra dins las lengas austroasiaticas parladas en aquela peninsula. La nòva lenga, pas nòva mas desconeguda fins uèi lo jorn per la sciéncia occidentala, foguèt descobèrta per los lingüistas Joanne Yager e Niclas Burenhult, que lo descobriguèron pendent la realizacion d’un projècte de documentacion de lengas.
Aquel, nomenat “Lengas dels Semang” èra enregistrat en tot visitar divèrses vilatges de la zòna per recolhir donadas sus los desparièrs grops que parlan de lengas aslianas.
Ja èran estats estudiats abans per d’antropològs
Totun, “lo Jedek es pas una lenga parlada per una tribú perduda dins la sèuva cossí se poiriá plan imaginar – çò diguèron los recercaires – mas dins un vilatge que ja èra estat estudiat abans per d’antropològs”.
“Coma linguistas avèm trobat de caracteristicas lingüisticas particularas que los antropològs trobèron pas – çò confirmèt Burenhult”. Aital, la descobèrta del Jedek seriá estada facha quora la còla estudiava la lenga Jahai dins lo quite airal. “Foguèt alavetz quand descobriguèron qu’èra una lenga desparièra – çò diguèt Yager-.”
Al delà, los linguistas vegèron que los Jedek utilizavan de paraulas e estructuras gramaticalas qu’èran pas las de los Jahai. Qualqu’unas d’elas suggerissián un ligam amb d’autras lenhas aluenhadas e parladas en d’autras regions de la peninsula malaia.
Los scientifics tanben an confirmat que la comunautat Jedek es mai egalitària en çò que tòca als genres parlant que non los occidentals. I a pas de violéncia – brica – entre los membres de la tribú e los adultes demandan lors mainats de se far pas la concurréncia. An pas de leis ne còrts judicialas. Tanpauc an de trabalhs e cadun fa çò que fa melhor.
La sieuna lenga a pas de paraulas per conquistas, judicis o leis ne propietaris. Paraulas coma laissar, raubar, comprar o vendre existisson pas. Maugrat aquò i a fòrça paraulas per descriure cossí far un escambi just.
“I a pas una unica manièra d’èsser uman – çò confirmèt Burenhult -. Sovent pensam que l’univèrs uman es fach de grandas vilas e modèrn coma lo de la societat occidentala. Encara podem aprene plans us l’umanitat a travèrs la riquesa culturala e lingüistica de las minoritats en perilh de desaparicion”. La descobèrta es estada publicada al jornal Linguistic Typology.
La Redaccion


text:
Convergéncia Aranesa celebrèc agèr en Vielha, en marc deth procès de debat e reflexion que està portant a tèrme entara creacion d’un nau espaci polític en Aran, ua conferéncia entà debate es naui límits que configuren er espaci polític centrau en Aran.
Aguest nau espaci siguec debatut en base a un informe de reflexion politica qu’eth Secretari Generau de CDA, Àlex Moga, presentèc e qu’establís es principaus amenaces e reptes qu’a era societat aranesa e Aran coma País. Era jornada compdèc tamb era participacion de 40 persones que se mostrèren fòrça actives en debat.
Era pròplèu jornada de debat e reflexion s’enmarcarà en dessenh deth nau model d’organitzacion politica que se vò impulsar e crear. En paraules deth Secretari generau “començam a saber a on ei eth centre polític en Aran, era següent etapa de trebalh ei era creacion d’un model d’organitzacion politica atractiu, innovador, transformador e colectiu. Ac contonharam hènt compdant tamb era participacion de toti e totes. Un esturment ath servici deth pòble aranés que decidirà eth pòble aranès”.


text:
09/09/2015
L'invité, lo convidat de Meitat-chen, meitat-pòrc dau diumenc 13 de setembre 2015
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que lo convidat de l'emission dau diumenc 13 de setembre a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera Bernard Cauhapé, comedian, chantaire e plastician occitan roergat, per la surtida dau noveu CD de « Savignoni Trio e lo Papet », reprises e jazz manocha en occitan.
De escotar, "Just a gigolo": https://youtu.be/Vy4E7Cv9c1Q
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
12:39 Publié dans Actualitats, actualité, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Lo top'Òc qu'ei ua basa de donadas de toponimes occitans. Qu'estó creada tà respóner a la demanda d'ua basa unica qui contieneré tots los toponimes en occitan, tant los deu territòri com los noms de país e de vilas internacionaus.
Nombrós tribalhs que son estats miats tà identificar e estabilizar las formas deus noms de lòcs au par de las evolucions istoricas, de las realitats sociolinguisticas e deus encastres de las politicas lingüisticas.
Lo Congrès qu'ensaja de recampà'us dens un sol utís. Lo top'Òc que contien dejà uns toponimes occitans o internacionaus, e que serà aumentat petit a petit tà viéner çò mei complet possible.


text:
Viua drèciêe en l’êr du bôrg d’Amstèrdame.
Amstèrdame (en nêrlandês : Amsterdam) est la comena la ples poplâye et la capitâla du reyômo des Payis-Bâs, ben que la sièta du govèrnament, et pués la plepârt de les enstitucions du payis sè trôvont a L’Hage. Sur la bâsa des chifros 2013, la municipalitât d’Amstèrdame compte prés de 800 000 habitents apelâs Amstèlodamouès, Amstèlodamiens ou ben Amstèrdamês, u côr de la règ·ion d’Amstèrdame qu’at a pou prés 1 350 000 habitents. Lo sôl urben, que rassemble més de 2 300 000 rèsidents[1],[2], fât lui-mémo partia d’una conurbacion apelâye Randstad Holland que compte 7 100 000 habitents. El sè trôve en province d’Holanda-Enversenche, mas nen est portant pas la capitâla.


text:
Omertà
L'omertà (en italian : [omerˈta]) es un mot sicilian del camp lexical de la màfia. Se traduch mai sovent per lei del silenci. La lei del silenci es la règla tacita, impausada pels mafioses dins l'encastre de lors afars criminals [1], aquò implica, entre autres, la non denonciacion dels crimes e lo fals testimòni. S'impausa en mai dels quita mafioses tanben a aqueles que poirián testinoniar contre eles en justícia. Lo castig per la violacion d'aquela lei es la mòrt.
Etimologia[modificar | modificar la font]
Omertà ven de omo que vòl dire « òme » e umirta qu'es la contraccion d'umilita[2]. L'omertà es donc afar dels « òmes umbles », nocion parelha a la societa onorata, « societat dels òmes d'onor » nom que se dona la quita màfia. Aquò vòl dire qu'i a pas de règla escricha dins la màfia, res que pòsca daissar de traças, mas sonque un comportament fa venir digne, o non, d'èsser un òme e donc de viure. Qui que siá que traís aquela « règla de conducha », aquel « còdi d'onor », merita donc la mòrt perque deroguèt a la règla del silenci, la lei del silenci, que vòl que quand se vei un crime, se torna pas dire, tampauc se reagís, mas se daissa passar lo temps, coma se pas res passèt, e se torna a l'accion un còp lo temps acabat, la venjança passa a freg.
Trencar l'omertà[modificar | modificar la font]
Los mafioses respectan aquela lei non escrita, tacita, perque son plan conscients que se l'un d'aqueles l'escarnís per comprometre un clan enemic, lo quita enemic es capable de far lo meteis. Es a dire, per evitar son auto destruccion, la mafia s'impausa aquela règla que foguèt plan respectada fins ara (levat unes repentits). L'omertà explica, en granda partida, lo fach que la mafia siá totjorn tan poderosa après mai d'un sègle de percaç.
Per ajudar a trencar aquela lei del silenci, fòrça sistèmas judiciaris realizèron de procediment de testimòni jos X, que permeton a un testig de liurar d'informacions gardant l'anonimat, e de procediment per mermar la pena per incitar los criminals a testimoniar contra lor organizacion. Lo mafiós que collabora amb la polícia es nomenat repentit per la justícia e traïdor per la màfia. Un autre procediment realiza la "proteccion dels tesitgs": ostals vigilats per la polícia, desplaçaments escortats e encara melhor: lo cambiament d'identitat amb mudason a l'autre tèrme del païs (procediment de l'FBI). Aquelas proceduras foguèron eficaças e se desvolopèron a la fin del sègle XX.
L'arma mai sovent emplegada per la màfia italiana per executar un traïdor al sen de son organizacion èra la Lupara. Aquel fusilh èra utilizat per la caça dels lops en Sicília. La Lupara fuguèt l'arma mai utilizada fins a la fin del sègle XIX. Al començament del XX, dins lo Chicago d'Al Capone, foguèt remplaçada per la clèbra mitralhadora Thompson, que succediguèron lo Beretta 9mm, l'Uzi e le fusilh de pompa.
Mai recentament, la Màfia executa la persona que, en prison, trenca la lei del silenci, amb un café empoisonat de stricnina venent de l'exterior o, mai sovent, amb la complicitat d'autres prisonièrs.
Notas et referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr) « Les Origines et l'Histoire de la Mafia », sur omerta-tpe.e-monsite.com (consulté le 1er juillet 2010)
- ↑ Encyclopédie Universalis 1992 art.


text:
Auda - Claudi Assemat - IEO Edicion
2004 - 88 pages - 10 € - ISBN : 2859103430
Lo roman conta l'istòria d'Auda. Dins un vilatjòt de la Montanha Negra balajat pel vent d’autan, coneis una enfança aürosa. Mas lèu lo malastre dintra dins l’ostal amb la mòrt de sa maire e son amor naissent e secrèt es bresat per la guèrra d’Argèria...
Claudi Assemat es nascut en 1936 a Masamet en Albigés. Ancian inspector de l’educacion nacionala, demòra ara dins la region parisenca. Demest sas publicacions en occitan, se pòt relevar : La Mòrt causida (Vent Terral, 1983), Dins aquel temps (IEO, 2000) o mai recentament Belugas d'endacòm mai (IEO de Tarn).
Extrach de la critica de Sèrgi Viaule sul Jornalet - « Fa plan temps qu’aviam pas agut res a legir de Claudi Assemat. Èra pecat. Un pecat qu’aquel autor escrivesse pas pus sovent o siaguesse pas editat mai sovent. [...] Sap d’a plec rendre la carga emocionala de cada situacion. Se poriá quitament dire que son roman es un roman psicologic. Lo roman d’una societat escambarlada entre lo dich e lo non-dich [...]
« Claudi Assemat es un escrivan del calibre del paure Pau Gairaud. Un autor requist e consequent, aluserpit e prigond que s’ameritariá d’èsser tornar editat. »


text:
Se canta
Se canta (var. Se chanta, Se canti) o Aquelas montanhas (var. Aqueras montanhas ; Aqueres montanhes ; Aquelei montanhas ; Aqueli montanhas) o La font de Nimes (var. La fònt de Nimes ; la hont de Nimes) o Montanhes Araneses es una cançon tradicionala occitana espandida dins tota Occitània. La tradicion l'atribuís a Gaston Fèbus. Es considerada coma l'imne occitan. I a un fum de versions, segon los dialèctes e las regions[1][2].
Una version adaptada a la Val d'Aran i es imne oficial jol nom Montanhes araneses. Existís tanben una version aragonesa de la cançon, sonada Aqueras montanyas qu'es estada adaptada e interpretada pel grop Biella Nuei e puèi, entre d'autres, pel cantaire, autor-compositor e escrivan militant José Antonio Labordeta.
Simbolica de la cançon[modificar | modificar la font]
Se chanta seriá en fait non solament un imne d'amor e de nostalgia envèrs la femna aimada, mas egalament, e sens dobte sustot, una cançon que fa secretament allusion a la celèbra Crosada contra los albigeses, lo rossinhòl simbolizant l'accés a la dimension mistica en çò dels catars, las montanhas e los obstacles materials e interiors entravant aquesta, l'amor per la femna aimada reenvia finalament a la quista de l'amor espiritual.
Exemple de version lengadociana[modificar | modificar la font]
Dejós ma fenèstra
I a un auselon
Tota la nuèch canta
Canta sa cançon.
Repic :
Se canta que cante
Canta pas per ieu
Canta per ma mia
Qu'es al luènh de ieu.
Aquelas montanhas
Que tan nautas son
M'empachan de veire
Mas amors ont son.
Aquelas montanhas
Tard s'abaissaràn
E mas amoretas
Se raprocharàn.
Baissatz-vos montanhas
Planas, levatz-vos
Per que pòsca veire
Mas amors ont son.
Al fons de la prada
I a un píbol traucat
Lo cocut i canta
Benlèu i a nisat.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Particion d'una varianta de la cançon legibla a Occitanica]
- Vidèo
- Aria MIDI, paroli e traduccion en francés, e particion


text:
Nyctosaurus
Nictosaurus siguec un pterosaure qu'es descurbiguéc pas enquia 1870 en Kansas per O. C. Marsh
Espècias de reng inferior
- N. gracilis (Marsh, 1876 [au començament Pteranodon)
- N. nanus (Marsh, 1881 [au començament Pteranodon)
- N. lamegoi Price, 1953
- N. bonneri? Miller, 1972
Nyctosaurus siguéc un genre de pterosaure dera familha des Nyctosauridae que demoréc en eth cretacèu tardièr en Kansas més tanben en Brasil. Era longada des sues ales éra de 2.9 m.
Quan més material de pterosaure foguéc trapat enes Smoky Hill River, a l'oest de Kansas, en 1870, Othniel Charles Marsh reconeguéc qu'includien trobalhes d'esqueleta d'un aute tipe, més petit que no pas Pteranodon. Es aperéc Nyctosaurus ( reptil nud ). En 1900 van éster descrites diuerses esqueletes per part de S.W. Williston, que tanben va hèr ua prumèra resbatida.
Era longada de Nyctosaurus éra de 2.4-2.9 m, sonque d'un terç d'eth pteranodon. Era sua clusca éra baisha e longa (30 cm) e acabava en un bec long e escanaulit. Nyctosaurus auia pas de dents e auia ua cresta cuerta sus era clusca. Era sua esqueleta éra diuersa d'autes. Per açò se li déc ua familha per si madeish, es Nyctiosauridae. Ua caracteristica d'eth éra qu'eth det de vuòl consistia en tres falanges soletes més que non pas quate coma de costum.
Un humer e ua vertebra dorsal deth lèu cretacèu marin d'Oregon qu'ei semblant au de Nyctosaurus més lèu foguéc descrit coma ua especia més grana, descrita en 1928 per Gilmore coma Pteranodon oregonensis.
Es trobalhes de Pterosaure deth cretacèu tardièr tanben an estat trapades en d'autes luochs de Nòrd-America e benlèu que son pteradontids. Quauques rapòrts rellevants son venguts de Delaware, Georgia, Montana e Alberta.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
The illustrated Directory of Dinosaurs and other prehistoric creatures, Greenwich Editions, 2005


text:
Lenga d'òc/Lengo d'o : Musicas actualas / TéVéÒc [images animées]
Gros, Lise. Metteur en scène ou réalisateur
Paul, Claudine. Metteur en scène ou réalisateur
Cros, Amy. Metteur en scène ou réalisateur
TéVéÒc. Producteur
Dins aquel numèro del 18 de novembre de 2015, Lenga d'òc/lengo d'o questiona musicians, cantaires, programators e factors d'instruments sus la plaça de la creacion occitana sus la scèna de las musicas actualas.
Lisa Gròs nos mena a la MiNuit Blanche (« MièjaNuèch Blanca ») d'Usès (30) al rescontre dels artistas de Pife Canto e Calame Alen, qu'interpretan, amb los instruments de Marie Picard e Terraire Nòu, los Quatrins d'Omar Khayyam revirats per Max Rouquette. Claudina Paul buta, ela, la pòrta de la SMAC Paloma, la Scèna de las musicas actualas de Niça Metropòli, que programa, entre autres, D'Aqui Dub e Mauresca.


text:
Pendent era dimenjada deth 7 e 8 d’abriu organizat peth CETEI (Centre de Tecnificacion d’Espòrts d’Iuèrn) Val d’Aran s’an amiat a tèrme ena estacion de Baqueira Beret es pròves d’accès enes programes de pre-tecnificacion d’espòrts d’iuèrn. Un totau de 45 esportistes des categories U14 e U16 s’an presentat as pròves dera sua modalitat: Esquí Aupin (23 esportistes), Snowboard (7 esportistes), Freeride (11 esportistes) e Freestyle (4 esportistes).
Aguestes pròves an coma objectiu era seleccion de talents entà formar eth grop der inici dera naua sason 2018-19 deth CETEI Val d’Aran. Es esportistes pòden gaudir der entrenament sistematizat pendent tota era sason, pr’amor que gràcies ath supòrt der INS d’Aran, pòden compdar damb era adaptacion der orari escolar damb era fin de desvolopar es entrenaments en pistes pendent tres maitins ara setmana.
D’aguesta manèra era formacion intègre er aspècte esportiu, academic e personau ath madeish temps.
Eth supòrt e era collaboracion de diuèrses entitats ei era clau entath desvolopament d’aguesti programes de formacion integrau des esportistes de nhèu. Es diuèrsi collectius trabalhen integralaments pendent tot er an entà amiar a tèrme era intencion des programes de pre-tecnificacion, damb eth supòrt deth Centre de Tecnificacion d’Espòrts d’Iuèrn e deth Conselh Generau d’Aran. Ath delà, tant pendent era sason 2017-18 e nauaments en inici dera sason 2018-19, s’a pogut compdar damb era collaboracion dera Deputacion de Lhèida.
Info: Conselh Generau d’Aran/CETEI


text:
Siam anats a Peccais, mon camin d'aiga preferit. Viram d'oradas entre robinas e paluns dins lo cristau dei flors de sau. Prenèm lei camins enebits e esconduts. Quora siam arrestats per d'erbassas nautas nautas. Lo Paire ditz: « arrestem nos. Lei clavelets creban lei gòmas dei ròdas ». Qu'es aquò un davelet? « Un clavelet, çò ditz, es una floreta ponchuda. Ven dau mòt clavèu e sabe pas çò que fa en francés ». Pasmens, me dise que i a de flors poderosas e camarguencas que te pòdon tugar un Mountain Bike.
dimarts, 26 de juny de 2012
C... coma clavelet
1 comentari:
-
-
Es una planta redobtabla ben coneguda tanben deis agricultors ! Sa frucha es provesida de vertadiers cròcs.
En francés, se ditz "la croix de malte" que lei 5 granas provesidas caduna de 2 cròcs son dispausadas en forma d'aquesta crotz.. En latin Tribulum terrestris.
Amistats
Josiana Ubaud, fa l'autora, la lexicografa e l' etnobotanista en domèni occitan.
- dimecres, de juny 27, 2012
Publica un comentari a l'entrada


text:
Panossas
Panossas en arpitan (Panossas en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Augustin Beaud, Elevat a Panossas, president del conselh general de la Seine, #far alugar la flama de l'arc de triomfe.
Augustin Beaud, élevé à Panossas, président du conseil général de la Seine, fit allumer la flamme de l'arc de triomphe.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
-220
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an -220 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Per protegir l'Empèri còntra leis incursions regularas dei nomadas asiatics, l'emperaire Qin Shi Huang ordonèt la bastida d'uneis elements de fortificacions lòng de la frontiera nòrd. Aquò foguèt a l'origina de la Granda Muralha de China que foguèt pauc a pauc completada pendent lei sègles seguents. D'autra part, premier viatge d'inspeccion de l'emperaire dins lei províncias de l'Empèri.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Jeremy Rifkin
Jeremy Rifkin, nascut lo 26 de genièr de 1945 Denver (Colorado), es un ensagista estatsunidenc, especialista de prospectiva (economica e scientifica). Es tanben conselhièr de divèrses politics. Son trabalh, basat sus una vigiléncia e una reflexion prospectivas, subretot a per objècte d'explorar de potencialitats scientificas e tecnicas novèlas, suls impactes en d'incastres societals, environamentals e socioeconomics. Es tanben fondator e president de la Fondacion sus las tendéncias economicas (Foundation on Economic Trends o FOET) basada a Washington, DC.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Jeremy Rifkin nasquèt a Denver (Colorado) en 1945, de Vivette Ravel Rifkin e Milton Rifkin (industrial produsent de sacs de plastic). Grandiguèt dins lo sud-oèst de Chicago.
Obtenguèt lo bachelierat universitari en sciéncias (BS) en economia a la Wharton School de l'universitat de Pennsilvània que recebèt lo prèmi del merite de l'associacion dels ancians de l'Universitat (University of Pennsylvania General Alumni Association's Award of Merit[1]).
Decidiguèt en 1966 de contribuir a defendre la libertat d’expression contra la guèrra de Vietnam participant totjorn mai actiu al movement per la patz.
S’interessèt al drech internacional e a la diplomacia, obtenent en 1968 une mestresa en afars internacionals a la « Fletcher School of Law and Diplomacy » de l’universitat Tufts. Rifkin contunhèt a s’implicar contra la guèrra, en rejonguent l’ONG « Volunteers in Service to America ».
En 1973, Rifkin organizèt una protestacion de massa contra las companhiás petrolièras. De milièrs de gents anèron a la manifestacion, alara que d'activistas jetavan de barrils de petòli vuèits dins lo pòrt. Aquela manifestacion se faguèt après l'aument dels preses provocat a la davalda de 1972 per un embarg sul petròli iniciat per l’OPEP[2].
En 1977, amb Ted Howard, creèt una fondacion de prospectiva, la « Foundation on Economic Trends » (FOET) que venguèt activa a l'ecala dels enjòcs environamentals, economics e climatics de las politicas publicas dels Estats Unis d'America e d'autres païses. La FOET estudia los fenomens emergents, las tendéncias pesucas e los impactes sus l’environament, l’economia, la cultura e la societat. S’engatja tanben en matèria de justícia, d’educacion publica, d'activitats collaborativas al servici dels objectius de la fondacion. Es tanben un conferencièr reputat, que foguèt sollicitat per fòrça companhiás del Fortune 500, fòrça entrepresas, e centenat de govèrns, d’organizacions o de representants de la societat civila e universitats dempuèi los ans 1975[3]. Lo sèti principal de J. Rifkin es ara a Bethesda (Maryland) (près de Washington, D.C).
J. Rifkin es sovent presentat coma l'arquitècte màger de la tresena revolucion industriala, presentada dins un dels seus obratges coma permetent de respondre a long tèrme al triple desfís d’una crisi economica mondiala, de la securitat energetica e del cambi climatic[4]. Aquela tresena revolucion industriala foguèt oficialament aprovada pel Parlament europèu en 2007 e es ara realizada per d'organismes dins la Comission Europèa[5]. Es lo fondator e president de la Third Industrial Revolution Global CEO[6] Business Roundtable, taula redonda permanenta qu'unís de responsables e mai de 100 eminents especialistas mondials de l'industria de las energias renovelablas, energias e servicis energetics, entrepresas de construccion, cabinets d'arquitèctes, societats imobilièras, entrepresas de las tecnologias de l’informacion e de la comunicacion, del transpòrt e de la logistica…[7].
J. Rifkin dispausa d’una equipa mondiala de desvelopament economic trabalhant amb de vilas, de regions e de govèrns nacionals per elaborar de dessenhs directors per una Economia de transicion cap a una societat pòst-carboni e las infrastructuras necessàrias a una tresena revolucion industriala.
En 1988, faguèt encontrar de scientifics del climat e de militants ecologistas de 35 païses a Washington, DC, per una primièra reünion del malhum mondial sus l’efièch de sèrra[8]. La mèsma annada, J. Rifkin donèt a Hollywood un ensems de conferéncias sul caufament climatic e las questions environamentalas ligadas. Lo public èra constituit de membres de l’industria cinematografica e de la television e de dirigents de l'industria musicala, per tòca de mobilizar la comunautat Hollywoodiana. Pauc mai tard, doas organizacions environamentalas, de las comunicacions de la Tèrra Ofici (ECO) e Environmental Media Association, foguèron creadas[9].
En 1992, Rifkin lancèt una campanha titulada « Al delà del buòu », portada per una coalicion de sièis organizacions environamentalas, que Greenpeace, Rainforest Action Network e Public Citizen, amb per projècte d'encoratjar una reduccion de 50 % de la consomacion de carn de buòus explicant que lo metan venent de l’elevatge bovin, atal qu'ara se fa, a un efièch sul caufament climatic de 23 a 50 còps superior a aquel del dioxìd de carboni[10],[11],[12].
A partir de 1994, Rifkin es mèstre de conferéncias dins le « Wharton School's executive education program a « l’Universitat de Pennsilvània », ont ensenha a de cap d'entrepresas del mond entièr las nòva tendéncias de la sciéncia e de la tecnologia[13].
Après la publicacion d'un libre sus l’economia de l’Idrogèn, trabalhèt a l'encòp als EUA e en Euròpa per far avançar politicament la causa de l'idrogèn venent de fonts renovelablas. Als EUA, Rifkin tenguèt un ròtle dins la fondacion d’una « Coalicion verda de l'idrogèn » (Green Hydrogen Coalition, amassant 13 organizacions environamentalas e politicas que Greenpeace e MoveOn.Org) que s'engatgèt a bastir una economia de l'idrogèn fondada sus de fonts renovelablas d'idrogèn[14].
Conselhièr a las collectivitats[modificar | modificar la font]
J. Rifkin conselhèt la Comission Europèa e lo Parlament Europèu. Tanben conselhèt lo president espanhòl José Luis Rodríguez Zapatero quand èra President de l 'Union Europèa. Tanben foguèt lo conselhièr de la cancelièra alemanda Angela Merkel, del Primier ministre portugués José Sócrates e del Primièr ministre slovèn Janez Janša pendent lors presidéncias respectivas al Conselh d'Euròpa, sus las questions ligadas a l'economia, al cambi climatic e a la securitat energetica. Rifkin trabalha ara amb los responsables europèus per fabregat pel long tèrme una tresena revolucion industriala per l'Union Europèa.
Jeremy Rifkin prepausa tanben sos servicis a de vilas o regions volent desvelopar lo concèpte de tresena revolucion industriala dins los territòris. Atal, a partir de 2009, Rifkin e son equipa faguèron de Master plans destinats realizar aquela tresena revolucion industriala per las vilas de San Antonio (Tèxas), Roma (Itàlia), Mónegue e de la Provícia d'Utrecht (Païses Basses) per favorizar la transicion de las economias d'aqueles territòris per que venguan los primièrs airals urbains descarbonats del mond[15],[16].
Aquel movement de planificacion cap a una tresena revolucion industriala s'espandiguèt en 2012 per de comendas Master Plan per la region de Nòrd-Pas de Calais[17][18]..
Òbras[modificar | modificar la font]
Jeremy Rifkin s'interessèt subretot als subjèctes seguents:
- Biotecnologias
Rifkin foguèt un dels primièrs a far una critica prospectiva del brevetatge del vivent, de las biotecnologias e de lor usatges industrials. O faguèt en publicant en 1977 un libre « Who Should Play God ? » (Qui deuriá jogar a Diu ?), puèi un autre en 1998, Lo Sègle Biotèc, ont tracta de las questions eticas e comercialas e los riscs environamentals novèls qu'acompanhan l'èra novèla del brevetatge, de l'apropriacion del genòma e del comèrci dels gèns.
- Entropia
Rifkin publiquèt en 1980 un libre intitulat Entropia. Aquel obratge foguèt presentat coma donant "una vision globala del mond", coma succedissent atal de biais apropriat als libres Silent Spring (Printemps silenciós), The Closing Circle (Lo cercle de clausadura), The Limits to Growth (la limita de la creissença) e Small is beautiful (Pichon es brave)[19].
- Modèl europèu
En 2004, lo libre de Rikfin The European Dream (Lo sòmi europèu), foguèt un succès editorial internacional primat en Alemanha (2005) pel prèmi Corine International Literature Prize del melhor libre de l'annada publicat dins lo domèni de l'economia.
- Trabalh
Lo trabalh es envisatjat per Rifkin coma valor e font de coesion sociala e de desvelopament personal, e o poiriá demorar a condicion qu'evolua e que la socieatat evolua al seu vejaire. Son libre End of Work(la fin del trabalh), paregut en 1995 a Nòva York, sostitulat The decline of the global labor force and the dawn of the post-market era (Lo declin de la fòrça globala del trabalh dins lo mond e l'alba de l'èra pòst-mercat), coneguèt un grand succès als EUA e en Euròpa. Aquel libre donèt d'arguments als debats de las annadas 1990 e 2000 suls impactes de la tecnologia sus l’emplec e l'entrepresa[20] dins un mond ont la creissença tend a venir de tipe « jobless growth » (creissença sens emplec). Une partida de las predictions de Jeremy Rifkin e de Michel Rocard se realizèron pas a cort tèrme, las annadas 1996 e 1997 se caracterizèron per un retorn fòrt de l'emplec en França e dans lo mond[21], avant la crisi de 2008.
Rifkin estima qu’es acabat lo processés de desapareisson dels agricultors puèis dels còls blaus al benefici del sector dels servicis (bancas, telefonia, assegurança) e de l'industria: l'ensems de la middle class americana es fragilizat (ancia e sustrabalh d'un costat, salaris bas e caumatge de l'autre). Aquò se fasent mejans de reorganizacions (reengineering) consistissent a mermar la cadena ierarquica, e per de logicials e sistèmas informatics remplaçant los umans[22] . Atal s'acaba segon el l'èra industriala fondada sul trabalh de massa, al benefici d'una transicion cap a una « tresena edat »; aquela de l'informacion partejada, d'una revolucion scientifica e tecnica e d'una energia decentralizada. Dins lo contèxte del mercat, las supauasadas leis de las eissidas de Sauvy, o leis d'escampament o percolacion, foncionan pas mai sufisentament per remplaçar los emplecs engolits per de nòus emplecs dins de nòus sectors nascuts del progrés tecnic (que tend al contrari a remplaçar l'òme per fòça dels prètzfachs ancians). Dins l'scenari rifkinian, lo trabalh desaparéis pasmens pas: la tendéncia actuala es una evolucion d'un costat cap a d'emplecs fòrça qualificats e plan remunerats (mens de 20 % de la populacion, que dins lo « sector de l'Economia de la coneissença » ), e d'un autre costat cap a d'emplecs pauc qualificats e pauc pagats. Mas entre los dos, los emplecs que fasián viure la classa mejana desapareisson. Per far pas esclatar l'òrdre social fondat sul trabalh nimai aumentar las inegalitats e la violéncia, Rifkin estima que cal, dins un nòu contracte social, partejat lo trabalh existissent (setmana de 30 h de trabalh) e compensar los emplecs perduts (que lo sector mercand sufisís pas mai a provesir) en developant un « tèrç sector » non marcand susceptible d'ocupar los demandaires d'emplecs alara que lo sector public tend a s'aleugiar per andicapar pas la competitivitat de las economias. Aquel tèrç sector seriá lo sector de l'economia sociala e solidària (associacions, ONG sul modèl de l'« economia sociala » segon Dominique Méda[23]). Dins quin que siá cas, lo progrés tecnic e la globalizacion permetran pas segon el d'assegurar lo plen emplec; Rifkin suggerís donc l'instauracion d'un revengut de basa.
Es segon Rifkin l'un dels fondaments màger del ligam social: En 2011, dins « Una nòva consciéncia per un mond en crisi. Cap a una civilizacion de l'empathie », Rifkin postula que l'empatia es essenciala dins la psiquè umana. Cerca d'o mostrar per una analisi d'eveniments istorics o anecdotics, o mejans d'estudis scientifics. Aquela empatia naturala poiriá restablir segon el l'equilibri menaçat per l'entropia producha per nòstra espècia. « Se la natura umana es materialista fins a la mesolha – egoïsta, utilitarista, edonista -, se pòt pas gaire esperar resòlvre la contradiccion empata-entropia. Mas se al mai prigond, nos aclina cap al (…) vam empatic, al mens demora possible d’escapar al dilèma, de trobar un ajustament que nos permeta de restablir un equilibri sostenible amb la biosfèra »[24].
Influéncia en Euròpa[modificar | modificar la font]
En mai de son trabalh als EUA, Rifkin aqueriguèt una influéncia granda en Euròpa en coma conselhièr dels cap de govèrn e s'Estat, e trabalhièt coma conselhièr personal de Romano Prodi, l'ancian Primièr ministre italian. Los seus articles pareison dins fòrça jornals europèus. Alara que fòrça de las seunas idèas son criticadas, exercís pasmens una influéncia sus l'opinion publica e las politicas publicas als EUA e en Euròpa. La revista politica americana National Journal lo classiquèt dins sa lista de las 150 personas mai influentas per la politica americana. Segon lo jornal Le Monde (7 de novembre de 2012) Rifkin l'auriá recebut lo president François Hollande[25].
Recepcion pel public[modificar | modificar la font]
Segon la « Revue européenne de l'énergie », cap d'autre autor o pensaire aguèt tant d'influéncia sus las ambicions de l'Union Europèa al subjècte de la politica energetica e climatica[26]. Als EUA, testimonhèt davant fòrça comitats del Congrès e coneguèt de succès importants al subjècte d’adopcion de politicas governamentalas environamentalas o sus de questions connèxas, scientificas e tecnologicas[27]. L’associacion « Union of Concerned Scientists » citèt de publicacions de Rifkin coma de referéncias utilas pels ciutadans e consomators[28] e lo New York Times declarèt que « fòça gents dins los domènis scientifics, religioses, politics lausan Jeremy Rifkin per una volontat de veire grand, soslevar de questions contravesadas, e ne fan un profèta social e etic ».
Lo trabalh de Rifkin pasmens faguèt controvèrsias. D'oposants ataquèron la rigor scientifica de sas revendicacions, o de qualques estrategias qu’utilisèt per promòure los seus vejaires. Es lo cas per exemple de Stephen Jay Gould qu'ataquèt lo libre Algeny (1983) escrich per Rifkin amb Nicanor Perlas lo qualificant de propaganda anti intellectuala se fasent passar per scientifica[29].
Un article de 1989 del Time quitament qualifiquèt Rifkin de l’òme mai aborrit dins lo mond de las sciéncias[30].
Publicacions[modificar | modificar la font]
En francés
- 1979, Les apprentis sorciers : demain la biologie (avec Ted Howard), Ramsay, (ISBN 2010058038)
- 1997, La Fin du travail, La Découverte, (ISBN 2707147834)
- 1998, Le siècle biotech : le commerce des gènes dans le meilleur des mondes, La Découverte, (ISBN 2707128511)
- 2000, L'âge de l'accès : la vérité sur la nouvelle économie, La Découverte, ISBN 2707146080
- 2002, L'économie hydrogène : après la fin du pétrole, la nouvelle révolution économique, La Découverte, (ISBN 2707137839)
- 2005, Le rêve européen, Fayard, (ISBN 2213622701)
- 2011, Une nouvelle conscience pour un monde en crise. Vers une civilisation de l'empathie, Éditions Les Liens qui libèrent, (ISBN 2918597279)
- 2012, La troisième révolution industrielle. Comment le pouvoir latéral va transformer l'énergie, l'économie et le monde Éditions Les Liens qui libèrent, (ISBN 2918597473)
- La nouvelle société du coût marginal zéro : L’internet des objets, l’émergence des communaux collaboratifs et l’éclipse du capitalisme [« The Zero Marginal Cost Society: The internet of things, the collaborative commons, and the eclipse of capitalism »], Les liens qui libèrent, , 510 p. (ISBN 979-10-209-0141-5)
En anglés
- 1973, How to Commit Revolution American Style: Bicentennial Declaration, with John Rossen, Lyle Stuart Inc., ISBN 0-8184-0041-2
- 1975, Common Sense II: The case against corporate tyranny, Bantam Books, OCLC 123151709
- 1977, Own Your Own Job: Economic Democracy for Working Americans, ISBN 978-0-553-10487-5
- 1977, Redneck Power : The Wit and Wisdom of Billy Carter Bantam, ISBN 0553111256 (écrit avec Ted Howard)
- 1977, Who Should Play God? The Artificial Creation of Life and What it Means for the Future of the Human, with Ted Howard, Dell Publishing Co., ISBN 0-440-19504-7
- 1978, The North Will Rise Again: Pensions, Politics and Power in the 1980s, with Randy Barber, Beacon Press, ISBN 0-8070-4787-2
- 1979, The Emerging Order: God in the Age of Scarcity, with Ted Howard, Putnam, ISBN 978-0-399-12319-1
- 1980, Entropy: A New World View, with Ted Howard (afterword by Nicholas Georgescu-Roegen), Viking Press, ISBN 0-670-29717-8
- 1983, Algeny: A New Word—A New World, en collaboration avec Nicanor Perlas, Viking Press, ISBN 0-670-10885-5
- 1985, Declaration of a Heretic, Routledge & Kegan Paul Books, Ltd, ISBN 0-7102-0709-3
- 1987, Time Wars: The Primary Conflict In Human History, Henry Holt & Co, ISBN 0-8050-0377-0
- 1990, The Green Lifestyle Handbook: 1001 Ways to Heal the Earth (edited by Rifkin), Henry Holt & Co, ISBN 0-8050-1369-5
- 1991, Biosphere Politics: A New Consciousness for a New Century, Crown, ISBN 0-517-57746-1
- 1992, Beyond Beef: The Rise and Fall of the Cattle Culture, E. P. Dutton, ISBN 0-525-93420-0
- 1992, Voting Green: Your Complete Environmental Guide to Making Political Choices In The 90s, with Carol Grunewald Rifkin, Main Street Books, ISBN 0-385-41917-1
- 1995, The End of Work|The End of Work: The Decline of the Global Labor Force and the Dawn of the Post-Market Era, Putnam Publishing Group, ISBN 0-87477-779-8
- 1998, The Biotech Century: Harnessing the Gene and Remaking the World, J P Tarcher, ISBN 0-87477-909-X
- 2000, The Age Of Access: The New Culture of Hypercapitalism, Where All of Life is a Paid-For Experience, Putnam Publishing Group, ISBN 1-58542-018-2
- 2002, The Hydrogen Economy: The Creation of the Worldwide Energy Web and the Redistribution of Power on Earth, Jeremy P. Tarcher, ISBN 1-58542-193-6
- 2004, The European Dream|The European Dream: How Europe's Vision of the Future is Quietly Eclipsing the American Dream, Jeremy P. Tarcher, ISBN 1-58542-345-9
- 2010, The Empathic Civilization|The Empathic Civilization: The Race to Global Consciousness In a World In Crisis, Jeremy P. Tarcher, ISBN 1-58542-765-9 www.empathiccivilization.com
- 2011, The Third Industrial Revolution: How Lateral Power Is Transforming Energy, the Economy, and the World, Palgrave Macmillan, ISBN 978-0-230-11521-7
- 2014, The Zero Marginal Cost Society: The internet of things, the collaborative commons, and the eclipse of capitalism,, Palgrave Macmillan, ISBN 978-1137278463
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connexes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (en) huffingtonpost, [1]
- (en) TED, JeremyRifkin on the empathic civilization (Vidèo amb votz de J Rifkin + illustracion animada) e presentacion del conferencièr Jeremy Rifkin: Writer, thinker
- (en) European Association of Craft, Small and Medium-sized Enterprises, Pictures from the press conference on the "Third Industrial Revolution", European Parliament, Brussels, 1 February 2011
- (en) Euractiv, Jeremy Rifkin: 'Europe can lead the third industrial revolution', 2008-01-31
- (en) Biographie de Jeremy Rifkin sur le site de la FOET
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) Jeremy Rifkin (2014), La nouvelle société du coût marginal zéro ; Éditions Les Liens qui libèrent, (ISBN 1020901411)
- (fr) Jeremy Rifkin (2012), La troisième révolution industrielle. Comment le pouvoir latéral va transformer l'énergie, l'économie et le monde ; Éditions Les Liens qui libèrent, (ISBN 2-9185-9747-3)
- (fr) Jeremy Rifkin (1996), La fin du travail
- (en) Jeremy Rifkin coauteur de Re-inventing Construction, Edited by Ilka Ruby & Andreas Ruby, with an illustrated index by Something Fantastic, 440 pages, ISBN 978-3-9813436-2-5 ; Ruby Press: Berlin, 2010 (Extraits)
Videografia[modificar | modificar la font]
- Interview de J Rifkin al subjècte dels malhums decentralizats e redistributius d'energia, coma alternativa al nuclari, (24 de mai de 2011) per Terre.tv (en)
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Univ. of Pennsylvania Student Award of Merit.
- ↑
- ↑ Foet
- ↑ Belin, Hughes, The Rifkin vision, European Energy Review, July/August 2008 ; pages=40–46 consulté 2011-06-03
- ↑ Written declaration on establishing a green hydrogen economy and a third industrial revolution in Europe through a partnership with committed regions and cities, SMEs and civil society organisations. December 2, 2007.
- ↑ CEO : chief executive officer
- ↑ European Commission VP Verheugen, Jeremy Rifkin, and 90 Global Corporations Announce Third Industrial Revolution Green New Deal ; Brussels ; 2008-12-07
- ↑ The Global Greenhouse Network - C-SPAN Video Library, Ed :C-spanvideo.org ;date=1988-10-10 |Consulté 2012-02-10
- ↑ mother jones, HOLLYWOOD HARDBALL - 904Y-000-007 ; Ed : Maryellenmark.com ; consulté 2012-02-10
- ↑ Takahashi, Youn, Takahashi, Bruce, A, (2002),« Greenhouse Gases and Animal Agriculture », Ed : Elsevier Health Sciences ; Modèl:Isbn ; page=372
- ↑ BEYOND BEEF
- ↑ BEYOND BEEF
- ↑ Jeremy Rifkin ; The Foundation on Economic Trends: The Third Industrial Revolution, Ed : Foet.org ; 998-05-31 ; consulté 2012-02-10
- ↑ Public Citizen Climate and Energy, Citizen.org ; 2010-12-03 ; consulté 2012-02-10
- ↑ San Antonio: Tracer la voie à suivre pour la troisième révolution industrielle.
- ↑ TIR Master Plans
- ↑ Nord-Pas-de-Calais ; Troisième révolution industrielle, Master Plan 2013, 324 pages
- ↑ Le Nord-Pas-de-Calais veut lancer la Troisième Révolution Industrielle en France
- ↑ Foet.org, Jeremy Rifkin | The Foundation on Economic Trends | Books , consulté 2012-02-10
- ↑ Stepanek Marcia, Rabble Rouser, Jeremy Rifkin Takes Aim at E-Marketers, businessweek; Ed :Bloomberg
- ↑ L'Express.fr, Jean-Paul Ribes, Quand Rocard préface Rifkin, paru le 1er décembre 1996
- ↑ (fr)Analisi del libre de Rifkin, La fin du travail (prefàcia par Michel Rocard) per Guy Caire in revista Tiers-Monde (1998, Vol 39, n°154 pp. 467-468)
- ↑ Dominique Méda (1998), Rifkin Jeremy, La fin du travail ; In: Revue française de sociologie. 1998, 39-3. pp. 612-613.]
- ↑ Jeremy Rifkin (The empathic civilization)
- ↑ Sophie Landrin, « Jeremy Rifkin, le gourou "vert" des élus locaux », Le Monde, (legir en linha)
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
Vision2008.
- ↑ Vjolt.net, Biotechnology Through the Eyes of an Opponent, consulté 2011-03-30
- ↑ [PDF]1.pdf The Consumer's Guide to Effective Environmental Choices (Lo Guida del consomator per de causidas efectivament environamentalas), consultat 2011-03-30
- ↑ S.J. Gould, "Integrity and Mr. Rifkin", Discover Magazine, January 1985 ; reprinted in Gould's essay collection An Urchin in the Storm, 1987, Penguin Books, p. 230
- ↑ Thompson Dick, The Most Hated Man In Science: Jeremy Rifkin, 1989-12-04, consulté 2011-03-30


text:
12/03/2016
Raibe negre 15 per Gilbert Borgés
Eschinleta aiça. Electrònica. Lo telefòne. Lo cresiá enquera en panna. Cherche. Lo tròbe sus la taula de la cosina. Jos un pilòt de papiers. Apoie sus lo boton. P'ita votz dins l'escotador. Miliena.
- Pòdes davalar ? Me sei embarada dins ma chambra. Ai un problema coma madama Ròberta. A un coteu. Vòu pas me lo balhar. M'a quitament menaçada.
- Riebe.
Ròberta a quatre-vint-set ans, totas sas dents mas pus tota sa testa. Es aquí, lo temps de trobar una plaça en maison de retirada. Medicalisada. Miliena me sòna de temps en temps. Quant a mestier d'un òme.
Chauçaduras. Dos-cents metres. Jos la ploia. Tuste a la pòrta de Miliena. Pas de remponsa. Entre. Ròberta es 'sietada a la taula. Un saladier davant ela. Un litre de lach dedins. Lo bóitiá es per terra. Un pauc de lach a colat sus lo carrelatge. Ròberta esbocina dau pan dur dins lo lach.
- Quo es tu ? çò-ditz. Sei contenta de te veire. Ai fam.
- Que fatz-vos, Ròberta ?
- Ai fam. Degun s'ocupa jamai de me, aquí. Me fau bien me desbraulhar…
Se campa. S'encranilha a son deambulator. Clampina devers me. Se dobla per me potonar. Me doble per la potonar. Ai lo temps de veire un pitit coteu sanguinos dins l'entrada de la cosina. Ròberta me nhaca la jauta a plenas dents.
Gilbert Borgés
08:09 Publié dans Raibes negres e Istòrias minuta de Gilbert Borgés | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Los Arcs
Los Arcs[1] (oficialament en francés Les Arcs) es una comuna occitana de Provença administrada per lo departament de Var de la region provençala de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Monuments e patrimòni[modificar | modificar la font]
Los Arcs possedon un important patrimòni medievau e subretot la tor dau castèu e la glèisa de Santa Roselina onte repòsa justament o son còrs.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Leis Arcs' sariá esperat en provençau contemporan, pasmens Los Arcs es la forma relevada e atestada dins Var per lo provençalista e majorau dau Felibritge Joan Luc Domenge (Grammaire du provençal varois, 23-24) ; aquesta forma s'acompanha dei derivats logics per contraccion aus Arcs, daus Arcs.


text:
Membrança de la vida ordinària de Max Roqueta augmentat d'un tèxt de Philippe Gardy : L'origine d'un monde (Atlantica, 2000, 14cm x 19 cm).
Aquel obratge es una edicion comentada de doas nòvas de Max Roqueta Lo gazogèn e La ròsa e las espinhas, seguidas de L'origine d'un monde de Philippe Gardy : una reflexion sul trabalh e sul mond de Max Roqueta, que nos balhèt amb Vèrd Paradís una de las òbras mai originala de la literatura occitana contemporanèa.
L'ocasion de tornar descobrir l'univèrs de Max Roqueta jos l'agach d'un observator de tria : Philippe Gardy, especialista de la literatura occitana.


text:
Indosaurus
Indosaurus (que vò díder ludert indian) ei un genre de dinosaure dera familha des terapòdes que demorèc en Índia hè d'aperaquí 69 milions d'ans pendent eth cretacèu. Pesave solament 700 kg.
Eth fossil siguec trapat en Jabalpur, Índia, e eth holotype GSI K27/565 [1], ei un troç de cran trapat per Charles Alfred Matley ena Formacion Lameta. D'autes troçi dera esqueleta an sigut trapades dempús. Eth sòn cran hè pensar qu'Indosaurus avie còrnes sus es uelhs tot e que non demoren evidéncies fossils. Indosaurus ère dera familha des dinosaures d'America del Sud coma eth Carnotaurus. S'aguest ei eth cas Índia no serie un continent desseparat en aquera epòca e pendent es seguents 100 milions d'ans posteriors, coma pensaven fòrça paleontològs. Ei possible alavetz qu'es dus territòris estossen connectadi per pònts de tèrra intermitents e açò aurie permetut qu'es dinosaures des dus airaus migrassen.
Era espècia tipe, Indosaurus matleyi, siguec aperada atau per Huene and Matley en 1933 [2]. Eth sòn nom generic hè referéncia ara Índia mentres que eth sòn nom especific hè reféncia a Matley. Aguesta espècia includís aué Megalosaurus matleyi. Totun, eth nom Orthogoniosaurus a eth madeish nom especific tot e que era esqueleta ei desparièra. Bèri uns paleontològs an dit qu'Indosuchus e Compsosuchus aurien tanben d'éster includits laguens era espècia Indosaurus.
Aué, Indosaurus ei classat coma un Abelisaurid.
Referéncies[modificar | modificar la font]
- ↑ S. Chatterjee, 1978, "Indosuchus and Indosaurus, Cretaceous carnosaurs from India", Journal of Paleontology 52(3): 570-580
- ↑ von Huene and C. A. Matley, 1933, "The Cretaceous Saurischia and Ornithischia of the Central Provinces of India", Palaeontologica Indica (New Series), Memoirs of the Geological Survey of India 21(1): 1-74


text:
Jâlons
Jâlons es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat a #èsser marcada per la violéncia dels combats de la Primièra Guèrra mondiala. Lo artilleur francés Raoul Bouchet en las siás cartas escrichas pendent la guèrra publicada en un recueil[1] escrit per exemple que lo 9 de setembre de 1914 los infanteries alemandas e de francesas èran pas #qu'a 800 m la una de l'autre e que la siá seccion a tirat 820 obus en mens d'una ora.
La commune a été marquée par la violence des combats de la Première Guerre mondiale. L’artilleur français Raoul Bouchet dans ses lettres écrites durant la guerre publiées dans un recueil[2] écrit par exemple que le 9 septembre 1914 les infanteries allemandes et françaises n'étaient qu'à 800 m l'une de l'autre et que sa section a tiré 820 obus en moins d'une heure.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Cartas de guèrra d'un artilleur de 1914 a 1916, publicadas n'en octòbre 2002
- ↑ Lettres de guerre d'un artilleur de 1914 à 1916, publiées en octobre 2002


text:
Wikipèdia:Contacte
Aquesta pagina fa la lista dels mejans divèrs meses a disposicion dels utilizaires per contactar los benevòls que trabalhan sus l'enciclopèdia. Trobaretz sus aquesta pagina los contactes premsa.
Preambul[modificar la font]
Sèm independents dels subjèctes que nòstres articles tractan. Se volètz far pervenir un messatge a un òme politic, un jornal, etc. a qu'a prepaus d'el avèm un article, vos suggerissèm de los contactar dirèctament. Los messatges que nos pertòcan pas seràn ignorats.
Las opinions raportadas sus aqueste site engatjan solament los que las an emesas. Wikipèdia pren pas posicion sus cap de subjècte.
Publicam ni de tribunas liuras ni de « corrièr dels lectors » en reaccion als eveniments. Wikipèdia es pas un forum de discussion.
Somari
Questions sul foncionament[modificar la font]
Sul site[modificar la font]
- S’avètz de questions concernent lo contengut enciclopedic, per exemple per pausar una question de sciéncias o d'istòria, adreçatz-vos dirèctament a l'Oracle. Garantissèm ni responsa, ni exactitud d'una eventuala responsa.
- S’avètz de reflexions o de comentaris sul foncionament de Wikipèdia, fasètz un torn a la Tavèrna. Vos suggerissèm de consultar al prealable nòstras listas de questions o objeccions frequentas : avèm benlèu ja una responsa.
- S’avètz de comentaris, o de reflexions sus un article precís, utilizatz la pagina de discussion de l'article concernit (onglet "Discussion" en naut de la pagina de l'article)
- Se trobatz d’errors, las podètz corregir dirèctament. Vejatz per aquò Wikipèdia:Cossí modificar una pagina. Se sètz pas segur de vos, escrivètz puslèu sus la pagina de discussion.
- Se volètz contactar l'autor o los autors d'un article, clicatz sus l'onglet "istoric" en naut de la pagina, veiretz s'afichar la lista dels autors. Clicatz sus lor nom per accedir a lor pagina personala. Lor podètz daissar un messatge en clicant sus l'onglet "discussion" de lor pagina d'utilizaire.
Autres mejans de comunicacion[modificar la font]
- Cèrts wikipedians occitanofòns son presents sus IRC, sus la ret freenode, a l'adreça seguenta : irc://irc.freenode.net/wikipedia-oc
- S'avètz pas capitat de contactar los wikipedians pel biais de las opcions çai sus, podètz escriure en darrièr recors un mail a l'adreça : info-oc@wikipedia.org. Notatz que las questions mandadas a aquesta adreça son tractadas tant lèu coma possible, mas qu'auretz mai de responsas en utilizant los mejans meses a vòstra disposicion pel logicial (paginas de discussions, forums etc.). Formulatz una demanda tant precisa coma possibla (URL/adreça de las paginas defectuosas, etc.), per facilitar e accelerar lo tractament de vòstra demanda.
- Per de questions/reflexions d'òrdre general, podètz tanben participar a las Listas de discussion.
Questions tecnicas[modificar la font]
- Se rencontratz quauques problèmas tecnics amb lo foncionament del site, los podètz listar sul rapòrt d'errors.
- en participant e expausant vòstre problèma a la lista wikitech-l@wikimedia.org. Atencion, aquesta lista es publica e moderada e vos serà demandat de vos inscriure per i participar (inscription). La discussion sus aquesta lista es en anglés, podètz escriure en francés, mas la responsa tardarà benlèu a venir.
Contestacions del contengut[modificar la font]
Wikipèdia es un wiki, çò qu'implica que cadun pòt modificar los articles. Se rencontratz una error o sètz pas d'acòrdi amb un contengut, podètz modificar la pagina en respectant a tot moment las règlas de neutralitat de punt de vista.
Questions juridicas, contrafaiçons, violacion de dreches d'autor, contenguts reprimits per la lei[modificar la font]
Dins totas las ipotèsis, es important de rementar que los contributors de Wikipèdia engatjan lor pròpria responsabilitat quand escrivon.
En cas de problèma vos concernent, es fòrtament conselhat de s'adreçar a un especialista del drech e d'ensajar de demorar discret dins un primièr temps ; las menaças d'òrdre juridic, e en particular publicas, faràn pas que complicar e retardar lo tractament de vòstra demanda.
Se s'escai, l'associacion Wikimedia francesa e la Foundation pòdon portar qualques esclarciments juridics e explicar cossí tractar la situacion :
per email[modificar la font]
En mandant un email a l'adreça info-oc@wikipedia.org que farà seguir coma se deu. Podèm tractar vòstra requèsta confidencialament se o demandatz.
Mercé dins totes los cases de demorar cortés e de citar dins vòstra demanda :
- l'URL de la pagina (l'« adreça Internet », abitualament afichada al dessús de la pagina dins lo navegador web) o lo nom precís de l'article ont volètz senhalar un problèma ; avèm de centenats de milièrs d'articles e d'illustracions e podèm pas endevinar al qual fasètz allusion ;
- lo problèma precís que vos preocupa ;
- totas las informacions necessàrias al tractament de vòstra demanda lo pus lèu possible.
La manca o l'imprecision d'aquestas indicacions pòt pas que retardar lo tractament de vòstra demanda.
Los benevòls que respondon a aquesta adreça
- an pas la possibilitat de far de recèrcas bibliograficas o de respondre a de questions suls subjèctes presentats dins los articles ;
- transmeton pas de messatges a las personas o a las entrepresas que discutisson los articles ;
- pòdon pas cambiar lo punt de vista d'un article a vòstra demanda, o suprimir una informacion, en defòra de qualques cases (violacion de drech d'autor...) previstes per las leis en vigor.
Wikipèdia dispausa d'autras adreças de corrièr electronic. Çaquelà, de mandar vòstre mail a dètz adreças diferentas, especialament a d’adreças de listas publicas, pòt pas que retardar son tractament. E mai, lo mandadís sus de listas publicas pòt provocar l'indexacion de vòstre corrièr per de motors de recèrca, çò que balha una publicitat lo pus sovent indesirabla a l'afar.
sul wiki[modificar la font]
Se volètz senhalar una violacion del drech d'autor, podètz
- suprimir la partida incriminada dins l'article (totjorn amb lo ligam "modificar" en naut de la pagina) ;
- ajustar {{còpia de verificar}} a la pagina de descripcion de l'article o de l'imatge ; una persona s'encargarà de contrarotlar lo contengut e de lo suprimir s'es necessari ;
Vos demandam d'argumentar la modificacion e de precisar l'article e los contenguts. Per exemple, podètz ajustar en pagina de discussion una explicacion e un ligam vèrs la font (site web, libre, etc...) d'ont vendriá lo contengut incriminat.
Aprèp verificacion de la validitat de la requèsta, lo contengut serà suprimit e s'es necessari un administrator suprimirà la pagina. Aquò pòt prendre qualques jorns.
Se volètz una reaccion pus rapida, podètz mandar sus la « tavèrna » de Wikipèdia.
Autres cases[modificar la font]
Per tot çò que sortís de l'encastre de las questions concernent lo foncionament intèrne de l'enciclopèdia, coma proposicions d'albergament, dons de materials, ofèrtas de partenariats etc., podètz contactar la Wikimedia Foundation, o sul territòri francés, l'associacion Wikimédia France. Es inutil de contactar la Fondacion per contestar lo punt de vista d'un article.