text:
Teuillac
Teuillac (oficialament en francés Teuillac) es una comuna francofòna [1] deu Bordalés, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre deu territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son cappella de Tulhaco, en latin, en 1354, in parrochia de Tuylhac, en 1360, Tuylhac, en 1361. Teuillac ven deu nomen o cognomen Tullius emb lo sufixe -acum [2],[3], latinizacion deu sufixe gallés -ācon. Teuillac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste Tullius. La fòrma occitana *Tulhac venguèt Teuillac per labialisacion de la vocala iniciala pr'amor deu santongés (Bénédicte Boyrie-Fénié) o perqué l'occitan, present un temps a costat deu santongés, prononciava [y] la vocala francesa [œ], çò que poscut provocar una prononciacion o una interpretacion grafica ipèrcorrècta.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Borg; es adara deu canton de L'Estuaire (en francés), donc de l'Estuari.
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas emb la comuna[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a7/Tourtoulon.jpg
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes, Gironde, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 361
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 673


c: text/html

text:
Les Oeuvres nissardes de Louis Andrioli (1766-1838). Un libre de Rémy Gasiglia (Acadèmia Niçarda, Niça, 2013).
Balhan çai jos la presentacion de la conferéncia DUOC que l'autor, Rémy Gasiglia, balhèt lo 10 de decembre de 2014 a Tolosa.
La conferéncia èra titolada : rescontre amb un poèta d'òc oblidat, l'edicion de las Obras niçardas de Loís Andrioli (1766-1838).
Loís Andrioli es citat pels istorians de la literatura occitana, una carrièra de Niça pòrta son nom, mas son òbra e sa destinada pauc comuna son generalament mesconegudas.
D’un paire vengut dels Grisons e d’una maire niçarda originària d’Utèla, nasquèt a Sospèr en 1766 e moriguèt a Turin en 1838. Aquest oficièr del reialme de Sardenha, que combatèt en 1793 sus l’Aution e acabèt sa carrièra jos la Restauracion amb lo grad de colonèl, foguèt academician, poèta e dramaturg en lenga italiana. Compausèt tanben, dins lo niçart de la debuta del sègle XIX, de vèrses demorats per l’essencial inedits pendent près de dos sègles.
La partida dialectala de son òbra, conservada a la Bibliotèca reiala de Turin, compren lo recuèlh cortet de las Poesio nissardei e mai que mai l’epopèa en sièis cants entitolada Segurano (1832), version niçarda del poèma en italian qu’aviá consagrat vint e sèis ans mai d’ora a l’eroïna del sèti de Niça per las tropas franco-turcas en 1543.
D'una vasta cultura classica, grand legedor del Tasso e de l'Ariòsta, mas sensible a l'actualitat literària de son temps, Andrioli se situa al caireforc de las literaturas italiana e francesa. Tot en manifestant dins sos tèxtes un amor de son país natal e de sa lenga mairala qu’un aluenhament fòrça long aviá pas pogut entamenar, participèt de Turin estant a la segonda Renaissença de las letras d’òc e forniguèt al patrimòni literari niçart una contribucion qu’es pas de negligir e que l’edicion de Rémy Gasiglia voldriá tirar de l'oblit.
*
Rémy Gasiglia es professor de lenga e de literatura d’òc a l’Universitat Niça Sophia Antipolis. Membre del Centre Transdisciplinari d'Epistemologia de la Literatura, consacra sos trabalhs de recerca a las letras occitanas de l'edat barròca al jorn de uèi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Companhiá Oxymore
Estil : Teatre de carrièra, Teatre
Sectors : Literatura, Teatre
Domeni d'activitat : Companhiá
Lenga : Occitan
A l'imatge de l'Oxymore en poesia que met ligason de tèrmes opausats, lo collectiu recampa d'actors als envejas e instints artistics multiples. La Companhiá prepausa un panèl d'espectacles a las formas divèrsas : de la lectura poetica a la comèdia musicala e tanben, d'animacions de carrièra. Oxymore se vòls polimòrf per desvolopar en tota libertat un teatre... popular.
Popular òc, si que non a qui s'adreçar ?
Los artistas
Virginie Dano
Maud Curassier
David Jaud
Maïa Chanvin
Lo Bar Tastarimes, "bar a poèmas" bilingüe occitan/francés
La companhiá prepausa en partenariat amb l'Associacion Occitana prod e l'aglomeracion de Besièrs, un projècte bilingüe en occitan e francés de son Bar a poèmas.


text:
Felip JOULIÉ
regent a la Calandreta de la Garriga a Ginhac
e paissèl ajudaire a APRENE
L’immersion a Calandreta o cossí Joan Petit nos dobriguèt los uèlhs !
Corina LHÉRITIER
regenta a la Calandreta Aimat Serres a Nimes,
paissèl ajudaire e Responsabla de la formacion TFPI a APRENE
Calandreta : ensenhament en occitan en immersion lingüistica, causida pedagogica
Jean-François ALBERT
regent a la Calandreta de Ciutat a Carcassona,
paissèl ajudaire e vice-president de la Confederacion de las Calandretas
Sul camin de l’immersion : dels aprendissatges a la ciutadanetat
Patrice BACCOU
Regent a Calandreta de 1980 a 2008 e
director de l’Establiment d’ensenhament superior occitan APRENE
Calandreta e Freinet


text:
- endaumatjar
- endaumaja endommager. voir avariar, gastar, degalhar
Diccionari Personau e Evolutiu. 2015.
Regardez d'autres dictionnaires:
avariar — avaria avarier. voir gastar, degalhar, endaumatjar … Diccionari Personau e Evolutiu
degalhar — degaia gaspiller ; gâcher ; dégrader ; corrompre ; débaucher. Degalhar son temps : perdre son temps. Lo temps si degalha : le temps se gâte. voir avariar, gastar, endaumatjar, perir, prodigar … Diccionari Personau e Evolutiu
gastar — gasta gâter; gâcher; avarier; pourrir; corrompre. Un pauc de saussa a jamai gastat pèis prov. . Gastar de nis : dénicher des oiseaux. « Anariéu gasta de nis d agasso sus lei plus àutei piboulo ! » Lazarino de Manosco. voir avariar, cariar,… … Diccionari Personau e Evolutiu


text:
Fjòrd
Un fjòrd es una valada que foguèt somesa a una fòrta erosion glaciària, e posteriorament ocupada per la mar.
Lo mot es d'origina escandinava.
Formacion geologica[modificar | modificar la font]
Un fjòrd se forma quand un glacièr talha una val en forma d'U per abrasion del jaç de ròcas superficial. Fòrça vals se formèron durant la darrièra edat glaciària. La fonda glaciària es acompanhada per un rebomb de la rusca terrèstra tre que la carga de glaç e de sediments erodats desapareis (aquesta pujada de la rusca terrèstra qu'es deguda a l'equilibri isostatic es tanben sonada rebomb glaciari o movement eustatic ). De còps que i a lo rebomb es mai rapid que la pujada del nivèl marin. Nombroses fjòrds son pus prigonds que las mars adjacentas; Sognefjord, en Norvègia, atenh 1 300 m jol nivèl de la mar. Los fjòrds generalament an un lindal o son enauçats a sa boca, pr'amor de la morrena terminala de l'ancian glacièr, çò qu'es sovent la causa de la preséncia de fòrt corrents marins (veire skookumchuck). Saltstraumen en Norvègia es sovent descrit coma lo mai fòrt corrent de marèa del mond. Aquestas caracteristicas destrian los fjòrds de las rias (veire la Baia de Kotor), que son de vals negadas per la pujada de las mars.
Los fjòrds dins lo monde[modificar | modificar la font]
Son generalament situats sus las còstas montanhosas occidentalas (dobèrtas cap al ponent) al delà dels 48° de latitud de l'emisfèri nòrd e dels 42° al sud. Se tròba de fjòrds a las còstas de:
- Norvègia
- Islàndia
- Groenlàndia
- Danemarc
- oèst d'Escòcia (ont son nomenats sea lochs)
- sud-oèst de l'isla sud de Nòva Zelanda
- oèst de l'America del Nòrd, dempuèi lo sud de la Colómbia Britanica fins a Alaska
- oèst de Tèrranòva
- sud de Chile
Los fjòrds mai longs del monde son:
- Scoresby Sund en Groenlàndia, (350 km)
- Sognefjord en Norvègia (203 km)
- Limfjorden en Danemarc (180 km)
- Hardangerfjord en Norvègia (179 km)
Las longas baias semblablas als fjòrds de Nòva Anglatèrra son de còps nomenadas "fiards".


text:
Dinastia Qajara
La Dinastia Qajara fuguèt una dinastia iraniana que reinèt sus Pèrsia de 1786 a 1925. Aqueu periòde fuguèt marcat per lo declin dau país que perdiguèt divèrsei territòris au profiech dei Russia, dei Reiaume Unit, deis Omanés — d'aperaquí 1780 a 1880 — e reconóisser l'independéncia d'Afganistan. A partir de la fin dau sègle XIX, lo país venguèt tanben l'enjòc de luchas d'influéncia entre Rus e Britanics que finiguèron per devesir lo país entre una zòna russa au nòrd, una zòna britanica au sud-èst e una zòna neutra entre lei doas. Aquel acòrd permetèt d'empachar la colonizacion de Pèrsia mai entraïnèt un afondrament economic. Durant la Granda Guèrra, Pèrsia fuguèt parcialament ocupada per leis Otomans entraïnant una reaccion russa e britanica. De 1917 a 1919, lo país fuguèt ocupat per lei Britanics, ço qu'entraïnèt l'afondrament totai dau poder de la dinastia que perdiguèt lo poder tre 1921 e fuguèt oficialament destituida en 1925.


text:
Quant ath partit, en minut 2 , bona jogada de Moha que passe a Ruben que tot solet dauant de Caze I, xutèc en garròt e ara seguida Ignasi tirèc dehòra. Ena minuta 15, dempús de driblar a dos jogadors, clar penalty sus Pèir que Felipe s’encargaue de marcar eth 0-1. Ena minuta 35, en ua falta tirada desde luenh per Diverchy, eth nòste portèr Roger non podèc parar era pilota e Luchon artenhie er empat. En ua jogada en miei deth camp, qu’acabèc en falta, agresion de El Mahraoui a Ruben qu’acabèc tamb era expulsion des dus jugadors. Es dus equips tamb 10 jogadors e s’arrivaue ara mieja part tamb 1 a 1 en marcador. Ena dusaua part, Luchon, artenhèc et 2-1, quan portauen 15’ jogadi en un contratac que Lansalot tot solet dauant de Roger marcaue eth gol. D’ aquiu enquiath finau, ocasions de Pèir e Ignasi que non podèrem marcar. Ath finau ,ua derrota que creiguem injusta pes mèrits qu’ hèc er equip.
Cau dar es gràcies ara aficion que se desplacèc nombrosa entà dar suport ath sòn equip.
Eth St. Gaudens guanyèc 2-0 ath Aurignac ,apofitèc era nòsta derrota e ara èm es dus equips a 39 punts, nosati èm pumèrs per gol-average generau; eth tresau ei Luchon tamb 31 punts.
Eth plòpèu partit ei eth dissabte 5 d’abriu tàs 20 :00 en Bossòst contra Labarthe-Inard
Huelha deth partit:
B. Luchon 2 – U.E. Bossòst 1
B.Luchon: Cazes I, Lansalot, Joly, El Mahraoui, Madon, Cayrey, Diverchy, Dargassies, Boy, Cazes II, Sales. Remplaçants: Christ, Van Mo
U.E. Bossòst : Roger, Cuny (70’ Ariel) , Filloy (70’ Alex), Viló (45’ J.Carlos), Felipe, Liaño, Jon, Moha, Ignasi , Ruben, Pèir.
Trainer : Jordi
Arbitre :Fortin Jacques
Gols : 0-1 Felipe (p.15’), 1-1 Diverchy (33’), 2-1 Lansalot (68’)
Tarjeta auriòla: Liaño (20’), Jon (36’), J. Carlos (75’), Felipe (80’), Sales (85’)
Tarjeta vermelha: El Mahraoui (35’), Ruben (35’)


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Paul Anthony Samuelson (15 de mai de 1915 en Gary, Indiana - 13 de decembre de 2009 a Belmont, Massachusetts) foguèt un economista american qu'a recebut lo Prèmi Nobel d'Economia en 1970.
Foguèt professor al Massachusetts Institute of Technology e membre de l'Econometric Society, de l'American Economic Association e de la International Economic Association. Son òbra pus importanta es Foundations of Economic Analysis (1947), qu'es considerada coma una de las òbras mai fondamentalas de la sciéncia economica modèrna e que desvolopèt en tèrmes matematics. Es autor tanben d'un manual d'economia plan conegut, Economics: An Introductory Analysis (1948). Son trabalh es estat qualificat coma la « granda sintèsi neoclassica » de John Maynard Keynes e de sos davancièrs.
Estudièt a mai lo domeni de la teoria dels jòcs e la programacion lineara (Linear Programming and Economic Analysis, 1958, amb Dorfman e Robert Solow), l'economia del benèsser e l'analisi de la dinamica economica. Es estat un dels desvolopaires de las corbas d'indiferéncia, qu'an permés l'estudi de l'utilitat marginala.
S'es trachat tanben dels problèmas de l'economia reala. Foguèt conselhièr dels presidents John Fitzgerald Kennedy e Lyndon Baynes Johnson. En 1970 recebèt lo Prèmi Nobel d'Economia per l'analisi dels procèsses economics e lo desvolopament dinamic de modèls de decision economica.
Moriguèt lo 13 de decembre de 2009 dins lo sieu ostal de Belmont, estat de Massachusetts (Estats Units), a l'edat de 94 ans, a causa d'un brèu malautiá, tala e coma soslinhèt la Institut Tecnologic de Massachusetts (MIT).[1]


text:
21/05/2014
Concertò per pissarata episòdi 10, per Joan Ganhaire
Onte vesem que Monsur lo Comte tòrna trobar sos senses aprep aver eschapat ad una tentativa de muertre...
°°
L’era quí, lo nais dau bruch : pendut per la coa, un tais se torcinhava, e de temps en temps, sas arpias de davant fasián rudelar una peira d’un pilòt sonhosament agalhat jos la paubra bestia. Botem pas longtemps per comprener. Bombem coma daus trasfòus. Quo es desjà tròp tard. Una lonja flama lerpa lo motor de la veitura. Dins cinc secondas tot vai petar e lo comte daus Ombradors aveque. Mas quo es sens comptar coma queu diable de Franciscò. I es desjà, a la veitura, josleva l’arreir, fot un grand còp de pè dins lo fotgier de pomas de pinhier que esmancia lo reservador, de las lutas pertot, lo fuòc que prend a l’erba secha, mas sei quí, aurà, e a dos, d’una dança sauvatja, tuem los abrandaments que naissen deçai delai. Podem bufar. E Gaëtan a pas bolegat d ‘un piau, benleu perdut dins sa musica. Tu parlas… L’autre bota-fuòc i es pas ‘nat de man mòrta. Sos auvidors de bingois, los uelhs barrats, eu risca pas nos respondre. Es mòrt. O gaire mens. Una granda talhassa li cort sus la clòsca e pissa lo diable de sang. Quo es prueva que n’es pas mòrt. Quo es Franciscò que zo dich, eu s’i coneis en cadabres. La seguida fuguet boleganta. Tirerem lo Caüsac en defòra de la veitura, totjorn sanhós e esplamit. Un crid au còp ratjós e mocandier nos venguet d’en quauque luòc amont. Franciscò laisset tombar lo patron, enquera urós, teniá nonmas los pès, e bombet vers lo salòpard que risiá dins la nuech, mesfia te, Franciscò, de par far coma los chens… Demori sol a tener la testa ensagnosida dau mestre daus Ombradors, a l’entorchilhonar d’un meschant bocin de pelha per ‘mor que se perde pas per sang, e coma un con a li credar quò vai ‘nar, quò vai ‘nar, tu vas veire, vam te tirar d’aqui, artelha te, “disa donc, Julian, t’ai pas autorisat a me tunar, pense”, merda, s’era raviscolat, e totjorn plasent mossur lo Comte … A, eu vai mielhs, vos en responde, esmalit coma ‘na serp de s’essèr fait massar, quo es queu con de Rachmaninoff que ne’n es l’encausa, mai son concertò per pianò que fai lo diable de bruch. Se soven nonmas d’aver vut se drubir la portiera, “quo es tu Julian ?” Puei ren pus. En tot sarrabingar lo pelhon, que lo sang contunha de pissar, li conte la trapela ente som tombats, la rapiditat de Franciscò, lo fuòc jos la veitura, la maufasent que se raleta dins la nuech, la chaça ente es partit lo Franciscò, ten veilo-quí que tòrna, fanit, deslenat, en suor. A plan vut quauquaren que fugiá davant se, puei ren pus, coma si l’autre s’era fondut dins la nuech. Aviá cherchat un moment de rochier en rochier puei la prudença li ‘viá fait laissar son fosinatge. Que quo es que sent entau ? La question de Gaëtan nos laissa badants. Dempuei que l’avem tornat trobar, s’es totjorn plangut de ren pus sentir, mai lo quite gost dau minjar. Totjorn quela puta de malaudia e quela salopariá d’operacion. D’un còp, s’aperçaup de çò que ven de dire. Se bòta de niflar coma un perdut, io sente, io sente ! Quò fai un moment que l’avem pas vut entau urós. Que quò poguesse lo far de bona umor, quò seriá pas de tròp de temps en temps. E veilo-quí que nos raconta la sentor daus pinhiers dins la nuech chauda, l’odor dau fuòc nonmas tuat, l’olor de sos tres gilets de lana, e puei quauquaren que a sentit au quite moment ente son atacaire li a fotut un meschant còp de bilhon, juste avant de virar de l’uelh, una odor acra, mauplasenta, benleu de pissa, mas pas umana, de bestia segur, mas laquala… Nautres podem pas l’aidar que nòstres cròs de nas nos menen nonmas de las odors bien umanas de suòr, de còrs que an pas tròp vut d’aiga nimai de sablon dempuei quauque temps. Eu se ten pus de jòia, nòstre comte daus Ombradors, e nifle que te nifle, veilo-quí que permena sas nasieras pertot, que tomba sus nòstre fons de nhòla, lo flaira, se’n fot una bona eslampiada, fai clapetar la lenga, i tòrna, fau ben celebrar quò, e, nautres tanben vodrián ben beure a ton sentit retrobat ! E quo es la festa a l’entorn de la veitura sauvada dau fuòc i a pas longtemps. A fau lo veire, Gaëtan Caüsac daus Ombradors, emb son pelhon sanhós que li fai los piaus enquera mai pincats que d’avesat, trapat a dançar tot sol, ‘na botelha a la man e estuflant la debuta d’un American a Paris, çò qu’es signe d’una excepcionala bona umor. M’esvis que deuriam li tustar sus la clòsca mai sovent a Mossur lo Comte...(de segre)
Joan Ganhaire
Les commentaires sont fermés.


text:
05/03/2018
Comentari au poema "l'arair del cèl" de Bernard Lesfargues
N'ai agut legit d'estròfas de Lesfargues. Tant pauc mès... qualitosas-qualitosas, comolas de poesia.
A costat d'aquò, ai totjorn atrapat que los limosins an una poesia e un eime singulars dinc la literatura d'Òc. An lo paraula siava e doça mès lo perpaus, amai semble simple de fes que i a, ne'n demòra emparaulat e fons, esperituau amai. Lurs entrevese una anma cèlta banhada de latinitat. Los sente coma una mena de... fòrça tranquila. E justament, la fòrça tranquila ten quicòm d'apausadís, de segur, d'eternau. Dinc la lenga qu'escrivon : me làisson de plantat dinc lo temps, coma enterpelat au pus fons de mon èsser. Amai dinc la lenga que pàrlon, dinc las vibracions reçaupegudas : i a una mena de ressòn, d'armonia que poiriái pas los definir e que m'enfachínon. Me o fan pas coma aquò las autras modalitats d'Òc. Es un cevenòu que vos o ditz. Ieu comprene qu'àgon marcat la literatura trobadorenca los limosins. E comprene qu'encara a l'ora d'ara, ni per èstre mens nombrós que los escrivans lengadocians (per esemple), los escrivans limosins ancians coma actuaus, me làisson pas ges endiferents.
Pòrta quò dedinc ela la lenga de Limosin perque es la frucha d'un viugut sus una tèrra singulara, fòrta e doça au còp. Pense que la geologia, los relèus, los poplaments e las mentalitats que lai se son construchas esplícon quel fachin que lo pòrton despièi de sègles lenga parlada e lenga escricha.
Benlèu que deuriam préner la mapa d'Occitania a l'avèrs e li far dire ce qu'oblidam de veire. Virem-la la mapa. De qué vesèm ?
Limosin e las tèrras nautas d'Òc son nòstre ròc, nòstras racinas, nòstres fondaments. La Mediterranèia es nòstre cèl, nòstre asuèlh amai nòstre imaginari comun. E los Pirenèus coma los Aups son d'envitacions a trenpassar las auturas per nosar de frairetats istoricas.
Òsca bèla au Limosin, a las tèrras montanhòlas. Se saguèron, fai bèl briu, un ponch de partença per l'aventura literària occitana, devon venir una basa fondamentala de nòstra occitanitat referenciala e d'una latinitat equilibrada.
Las nautas tèrras d'Òc e Limosin : una prioritat !
Lo raiòu
Un homme simple et abordable par Jacques Figeac, écrivain occitan
I a quicòm coma un detzenat d'ans, tot novèl occitanista, aviái mandat un projècte de libre a l'Ives Roqueta que n'aviái ausit parlar, per li demandar son vejaire. Me respondèt que me caliá tocar un òme de ma contrada que lo teniá pel "melhor escrivan vivent de nòstre temps : lo Bernat Lesfargas". Ieu, novelari en escritura, destorbar aquel escrivan de primièra borra ? Ausèri pas.
Lo monde occitanista es pichon : l'escasença me faguèt far coneissença amb lo Bernat Lesfargas : simple, avenent, a l'escota, una agradabla suspresa. Ma mesconeissença del mitan occitan m'aviá fach mesclar escrivans francimands e occitans, ignorant endonc çò que èra lo paratge.
Los quites escrivans occitans son pas eternals, mas lo Bernat a fach espelir d'òbras que mancaràn pas de frosar dins lo semenat inacabable de la lenga occitana.
Jacques Figeac.
Un honnête homme, par Christian Régnier
Savait-on bien à Bergerac qu'un "honnête homme" - au sens XVIIIe siècle du terme – était parmi nous, en toute discrétion, un homme de lettres de stature internationale, reconnu à Barcelone où une bibliothèque porte son nom… car c'était le plus grand catalaniste et occitaniste de notre temps. Traducteur du prix Nobel péruvien Vargas Llosa et du catalan Joan Sales, il excellait dans cet art tout de finesse et de sensibilité.Mais là où il mettait tout son cœur et ses tripes c'était en poésie dans laquelle il faisait exploser le soleil intérieur qu'il transformait en un feu intérieur enivrant, « braises et feu », comme dans son poème qui me touche le plus.Attaché à notre terroir et à sa thébaïde familiale, Bernard Lesfargues était un savant, un sachant, un maître et un ami précieux que nous pleurons fraternellement.
Christian Régnier, Bergerac Prix Bernard Lesfargues de la Traduction de l'Académie des Lettres et des Arts du Périgord.
Etait-ce vraiment "La plus close nuit"? par Alain Desfarges
Ce jour d’hiver pétillant de lumière?Lundi 26 février, j'étais aux obsèques d'un ami qui appartenait comme moi à une association de poètes du bergeracois " Les Amis de la Poésie". Il s’appelait Abel, Bernard Lesfargues. C'était un poète aussi connu pour son travail de traducteur d'oeuvres espagnoles et catalanes, parmi lesquelles "la maison verte" qui révéla en 1969 Mario Vargas Llosa. En 2015 il fut honoré par la Catalogne, à Barcelone où une bibliothèque porte son nom. La petite église d'Eglise Neuve d'Issac était pleine d'une foule d'amis et de membres de sa famille affligés, notamment un de ses petits- fils qui relata les souvenirs de son enfance avec son grand- père.
Dans un de ses livres de poèmes, Bernard en écrivit un dont le titre était « Mon enterrement » et dans lequel il exprimait toutes ses volontés : écouter le Requiem de Gilles du XVIIe siècle, chanter « Aquelas montanhas » et « Montanyes regalades » sans oublier, après la cérémonie, de boire, sur le compte de ses héritiers, les vins qui vieillissaient dans sa cave. Un vœu exaucé. Bernard a pris son envol vers le firmament azuré. Sur les ailes poétiques de ses œuvres littéraires.
Alain Desfarges, de Lamonzie-Saint-Martin
04/03/2018
L'arair del cèl, poema de Bernard Lesfargues
Au moment où les grues sont de retour, levons les yeux vers le ciel en ayant une pensée pour celui qui les a suivies et en a si bien parlé dans « L'arair del cèl » ( l'araire, la charrue du ciel).
°°
L'arair de las gruas
laura lo cèl.
Las gruas lauran lo cèl d'aquesta tèrra
onte doman van nàisser
las freulas, las umilas flors
d'una prima timida.
Las gruas
que fan plòure las benauranças
sus las teuladas
plòure grumilhas de patz
sus los claus e los picadís
plòure l'amor sus las bèstias
e sus la gent.
Las benvolentas gruas
vòlan cap al nòrd linde e lis.
Las gruas vòlan cap al nòrd
e nosaus las espiam
las escotam
las envejam
aquelas cascalhejantas dònas
que lauren lo cèl sens laissar 'na quita reja.
Bernard Lesfargues


text:
Vielha, 12 de junh de 2018.- Era estacion d’esquí Baqueira Beret e eth Conselh Generau d’Aran an renauit es sòns convènis de collaboracion entara pròplèu tempsada.
Concretaments en çò que tanh ara collaboracion entre Baqueira e eth CETEI (Centre de Tecnificacion d’Espòrts d’Iuèrn) Val d’Aran, en quant ara subvencion des forfaits de tempsada dera Pre-Tecnificacion e Tecnificacion esportiua que arreceben es joeni esquiadors, e que son subvencionadi en grana part pera estacion d’esquí aranesa.
Eth vicesindic d’Aran e conselhèr d’Espòrts Luís Carlos Medina a manifestat qu’aguesta collaboracion ei indispensable entath foncionament deth CETEI, que actuauments da activitat a esportistes en Tecnificacion e Pre-Tecnificacion esportiua.
Cau arrebrembar qu’era darrèra tempsada 34 joeni esportistes an integrat es programes formatius de Pre-Tecnificacion deth CETEI Val d’Aran, 21 esportistes d’esquí aupin, 5 d’snowboard, 5 de freeride e 3 de frestyle.
Damb un programa esportiu prepausat pes clubs aranesi, eth Centre de Tecnificacion dera Val d’Aran apòste, cada an, pera formacion ena recèrca de naui talents enes espòrts de nhèu.
Eth Centre de Tecnificacion d’Espòrts d’Iuèrn dera Val d’Aran, vinculat ara Reiau Federacion Espanhòla d’Esports d’Iuèrn (RFEDI) e ara Federacion Catalana d’Esports d’Iuèrn (FCEH), a coma objectiu ajudar ara progression de joenes promeses e survelhar pera sua formacion integrau. Es esportistes seleccionadi arreceben formacion tecnica/esportiua e academica, a mès d’un seguiment medicau/psicologic entà garantir un estat de salut adequat entara practica esportiua e ua gessuda professionau de futur.
A mès dera collaboracion damb Baqueira Beret, eth CETEI compde damb eth supòrt deth Conselh Generau d’Aran, era Diputació de Lleida e eth CSD (Consejo Superior de Deportes).


text:
Ena amassada se tractèren es atacs d’ossi que s’an produsit enes prumèrs mesi d’aguest 2018 e eth comportament der ós Goiat, unic exemplar que dispause d’equipament de seguiment.
Tanben era reiteracion de bèri atacs que s’an produsit en explotacions ramadères propères a nuclèus abitats dera Val d’Aran e que dispausauen de mesures de seguretat (barraments perimetraus e gossets de defensa).
Agèr, dijaus 7 de junh, eth sindic d’Aran, Carlos Barrera, eth conselhèr d’Agricultura, Ramaderia e Medi Naturau d’Aran, Jose Enrique Arró e eth conselhèr de Territòri d’Aran, Jose Antonio Boya, s’amassèren en Barcelona damb eth secretari generau de Territòri e Sostenibilitat dera Generalitat de Catalunya, Ferran Falcó, e damb eth director generau de Politiques Ambientaus dera Generalitat de Catalunya, Ferran Miralles.
Ena amassada se tractèren es atacs d’ossi que s’an produsit enes prumèrs mesi d’aguest 2018 e eth comportament der ós Goiat, unic exemplar que dispause d’equipament de seguiment. Tanben era reiteracion de bèri atacs que s’an produsit en explotacions ramadères propères a nuclèus abitats dera Val d’Aran e que disposauen de mesures de seguretat (barraments perimetraus e gossets de defensa).
En çò que tanh as desplaçaments, atacs e preséncia a pòca distància des nuclèus urbans que s’a pogut determinar damb exactitud per miei deth GPS de Goiat ua prumèra conclusion ei que cau aplicar mesures de persuasion entà sajar de corregir aguest comportament, e a compdar d’ara, quan se detectarà era proximitat d’aguest exemplar enes zònes de ramats o de proximitat a nuclèus abitats se haràn accions de desplaçament d’aguest exemplar.
En çò que tanh as auti exemplars que siguen localizadi enes proximitats des madeishes caracteristiques qu’er ós Goiat, s’aplicaràn dirèctaments es madeishes mesures.
Es pròplèus dies aurà lòc ena Val d’Aran ua amassada tecnica damb responsables deth Programa Ós dera Generalitat de Catalunya e de França entà comunicar-les es mesures prenudes des dera Val d’Aran e méter en comun tota era informacion per çò qu’ei des atacs e comportaments des ossi autant en Estat francés coma ena Val d’Aran e ena zòna deth Pirenèu catalan damb preséncia der ós.
Ena amassada d’agèr, tanben se tractèc era peticion formau qu’eth Conselh Generau d’Aran harà ath Departament de Territòri e Sostenibilitat d’un estudi juridic que determine era responsabilitat dera Generalitat de Catalunya coma Administracion signant deth prumèr Programa Life de reintroduccion der ós en Pirenèu laguens der encastre des atacs e deth Conselh Generau d’Aran, coma responsable dera gestion dera fauna protegida.
Ua auta demana que harà eth Conselh Generau d’Aran serà d’un estudi tecnic qu’analise era expansion e creishement que pòt suportar aguest territòri en tot compréner que damb er actuau numèro d’exemplars era problematica sociau e de pression sus eth sector ramadèr ei un punt fòrça critic.
Cau arrebrembar qu’eth Conselh Generau d’Aran a era responsabilitat deth seguiment e des indemnizacions des atacs d’ós e en cap cas se pòt decidir de forma unilaterau mesures de recapturacion e translocacion as lòcs d’origina de quinsevolh exemplar considerat que sigue conflictiu, aguesta decision a d’éster acòrdada per consens damb totes es parts implicades e èster activada pera Generalitat de Catalunya.
Vielha, 8 de junh de 2018
Conselh Generau d’Aran: Núria Sanjuan


text:
Lingüistica
La lingüistica (tanben s'escriu linguistica) es una sciéncia umana o una sciéncia sociala qu'estúdia lo foncionament del lengatge uman.
Un o una lingüista (tanben s'escriu linguista) es un scientific que ten la formacion e la competéncia necessàrias per trabalhar en lingüistica.
La lingüistica, coma sciéncia, se caracteriza per d'apròchis pro diferenciats e s'organiza en tendéncias, quora complementàrias, quora concurrentas. Las tres tendéncias principalas uèi son l'estructuralisme, lo generativisme e la sociolingüistica (lista non exaustiva).


text:
Lo Gruffalò declarèt que cap de gruffalò avià pas lo drech de s’aventurar dins lo bòsc prigond e escur. Una nuèch de vent e de freg, lo pichon Gruffalò ignora las defensas del paire e, corajós, sortís sense bruch dins la nèu amb l’espèr d’encontrar la Granda Meissanta Ratona. Encontra la Sèrp, lo Chòt e lo Rainal, mas de Ratona coma li an contada, pas brica. Vertat qu’existís pas… encara que…
Dab las votz de Cecila Chapduelh, Sèrgi Faugeria, Helio Labadie, Laurenç Labadie, Philippe Neyrat, Adrien Pla, Monica Burg, Olivier Pijasson, Joan Francés Tisnèr


text:
Categoria:Província d'Argentina
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 9 soscategorias, sus un total de 9.
P
- ► Província de Corrientes (1 C, 1 P)
- ► Província de Jujuy (1 C)
- ► Província de Missiones (2 P)
- ► Província de Salta (3 P)
- ► Província de San Luis (2 P)
- ► Província de Santa Cruz (1 P)
- ► Província de Santa Fe (Argentina) (2 P)
- ► Província de Tucumán (1 C, 1 P)
- ► Província deu Chaco (2 C)
Articles dins la categoria « Província d'Argentina »
Aquesta categoria conten los 21 articles seguents.
P
- Província de Buenos Aires
- Província de Catamarca
- Província de Chubut
- Província de Formosa
- Província de Jujuy
- Província de La Pampa
- Província de Mendoza
- Província de Salta
- Província de San Juan (Argentina)
- Província de Santa Cruz (Argentina)
- Província de Santiago del Estero
- Província de Tèrra deu Huec, Antartida e Islas de l'Atlantic Sud
- Província deu Chaco
- Província deu Neuquén


text:
Destord
Destord es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Destord Es una municipalitat rurala situat a Unitat|8|km {{}} al sud de Rambervillers. A traversat per un pichon afluent del Arentèle.
Destord est une commune rurale située à 8 km au sud de Rambervillers. Elle est traversée par un petit affluent de l'Arentèle.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La via romaine en portant de Arcs a Deneuvre traversava Destord. Qualques rèstas de pavages daissan pensar que lo luòc podiá èsser un encreuament.
Una epidèmia de choléra a décimé la populacion al començament del Sègle XVIII : en 1710, demorava pas mai que 23 abitants.
En la nuèch del 1er al 2 de junh de 1847, un mainat d'aperaquí 15 jorns a #èsser abandonat e mes en un carri dins banc davant lo sojorn de la dicha Georges. Los cris del mainat an desvelhat #çò que la a reculhida la quita nuèch. Lo mainat aurà per nom patronymique Destord, tirat del luòc, e per nom Phamphile, tirat del jorn ont a #èsser trobat.
La voie romaine menant d'Arches à Deneuvre traversait Destord. Des restes de pavages laissent penser que le lieu pouvait être un carrefour.
Une épidémie de choléra a décimé la population au début du Sègle XVIII : en 1710, il ne restait que 23 habitants.
Dans la nuit du 1er au 2 juin 1847, un enfant d’environ 15 jours a été abandonné et posé dans un char à banc devant la demeure du dit Georges. Les cris de l’enfant ont réveillé celui qui l’a recueilli la nuit même. L’enfant aura pour nom patronymique Destord, tiré du lieu, et pour prénom Phamphile, tiré du jour où il a été trouvé.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Val-de-Vesle
Val-de-Vesle es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Val-de-Vesle a #èsser creada en 1965 per la fusion de tres comunas fins-ailà independentas : Courmelois, Thuisy e Wez.
La commune de Val-de-Vesle a été créée en 1965 par la fusion de trois communes jusque-là indépendantes : Courmelois, Thuisy et Wez.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Malàisia
Malàisia es una federacion qu'amassa tretze estats e tres territòris federals del sud-èst d'Asia amb una superfícia totala de 329 847 km2[1][2].
La capitala es Kuala Lumpur. Lo govèrn federal a lo sèti a Putrajaya.
La populacion es de mai de 25 milions de personas.[2] Lo país es dividit en doas regions—La Peninsula Malaia e la Malàisia Orientala—per la Mar de China Meridionala[2].
Malàisia confronta Tailàndia, Indonesia, Singapor, Brunei e las Filipinas[2].
Lo país es situat pròche l'eqüator e possedís un clima eqüatorial umid.
Lo gentilici es malai -a.
Somari
- 1 Istòria
- 1.1 Originas
- 1.2 La conquista e la colonizacion britanicas
- 1.3 La formacion de Malàisia
- 1.4 Malàisia dempuei 1965
- 2 Politica
- 3 Geografia
- 4 Economia
- 5 Cultura
- 6 Liames intèrnes
- 7 Bibliografia
- 8 Nòtas & referéncias
Istòria[modificar | modificar la font]
Originas[modificar | modificar la font]
Lei traças umanas pus ancianas descubèrtas dins lo país datan de 1,83 milion d'annadas per Homo erectus e de 40 000 ans per Homo sapiens. Certaneis estudis semblan suggerir l'installacion de pòbles austroasiatics dins la region i a 4 000 ans. Foguèron probablament seguits per de Proto-Malais un millenari pus tard. Vèrs 300 av. JC, d'autrei pòbles malais, probablament liats ai Chams, migrèron dins la peninsula e i introduguèron la metallurgia e de tecnicas agricòlas avançadas. Formèron d'estats pichons.
Au sègle III ap. JC, la cultura indiana se difusèt dins lei regions malaias, especialament lei religions indóa e bodista e lo sistèma d'escritura dau sanscrit. En revènge, au contrari d'Indochina per exemple, aquò entraïnèt pas la formacion d'estats poderós. Politicament fragmentats, lei principats malais foguèron ansin sota la dominacion dei poissanças regionalas coma Sriwijaya, la dinastia Chola ò China. L'islam s'i difusèt gràcias ai contactes ambé de marchands musulmans a partir dau sègle XIII. Leis elèits e lo litorau se convertiguèron relativament rapidament mai lo procès foguèt plus lòng per lei regions interioras que se convertiguèron pas avans lo sègle XVII.
Au sègle XVI, l'existéncia de sultanats rivaus favorizèt leis ambicions deis Europèus e dei Siamés. En 1511, lei Portugués conquistèron Malacca, posicion estrategica deis Estrechs dau Sud-Èst Asiatic. Pasmens, s'interessèron gaire ais autrei sultanats malais. En 1641, foguèron remplaçats per lei Olandés qu'apliquèron la meteissa politica e se concentrèron puslèu sus l'archipèu indonesian. Quant a Siam, establiguèt sa senhoriá sus la peninsula mai son poder demorèt limitat.
La conquista e la colonizacion britanicas[modificar | modificar la font]
L'irrupcion dei Britanics[modificar | modificar la font]
A la fin dau sègle XVIII, lei Britanics s'interessèron ais estrechs dau Sud-Èst Asiatic per i establir una basa navala. En 1786, ocupèron l'illa de Penang que foguèt oficialament cedida cinq ans pus tard per lo sultan de Kedah. Dirigida per la Companhiá deis Índias Orientalas, Penang conoguèt un important desvolopament economic e un nombre important de marchands chinés s'i installèt. En 1800, lei Britanics deguèron demandar la cession d'una faissa territòriala lòng dau litorau continentau per norrir la populacion.
Lo dispositiu britanic dins la region foguèt completat en 1819 ambé la creacion d'una basa suplementària a Singapor. Situada a la poncha sud de la peninsula, Singapor conoguèt coma Penang un desvolopament economic fòrça important e veguèt la formacion d'una gròssa comunautat de marchands chinés. Aquela expansionisme suscitèt de tensions ambé lei Neerlandés que foguèron regladas en 1824 amb un tractat permetent de definir lei zònas d'influéncia respectivas : lo nòrd de l'Estrech de Malacca foguèt atribuit a Londres e lo sud a Amsterdam. Lei Britanics aquistèron ansin Malacca e abandonèron en cambi sei posicions en Sumatra.
La colonizacion de la Peninsula[modificar | modificar la font]
Lei Britanics prenguèron pauc a pauc lo contraròtle dirècte ò indirècte dei sultanats malais dins lo corrent dau sègle XIX e lo premier decenni dau sègle XX. En 1826, la Companhiá fondèt leis Establiments deis Estrechs gropant Penang, Malacca e Singapor. Pasmens, per limitar sei despensas, s'opausèt a l'expansion territòriala dins la peninsula. Aquò entraïnèt de tensions ambé d'investisseires interessats per lei jaciments d'estanh malais que sei projèctes èran contrariats per lei trèbols intèrnes dei sultanats.
Après la disparicion de la Companhiá, aqueu grop de pression obtenguèt l'instauracion de protectorats pus constrenhents dins lei sultanats de Perak e de Selangor (1874). Puei, en 1896, Selangor, Perak, Pahang e Negeri Sembilan foguèron gropats au sen d'una federacion dirigida per un resident britanic installat a Kuala Lumpur. En 1909, Siam deguèt cedir sa senhoriá sus lei sultanats de Kedah, de Kelantan, de Perlis e de Trengganu que demorèron pasmens en fòra de la federacion. Lo sultanat de Johore conoguèt un sòrt similar en 1914.
La colonizacion dau nòrd de Bornèo[modificar | modificar la font]
La colonizacion britanica dau nòrd de Bornèo se debanèt entre leis annadas 1830 e 1910. A l'origina, foguèt una iniciativa privada dau Britanic James Brooke que reprimiguèt una revòuta dau pòrt de Kuching per lo sultan de Brunei en 1841. Vengut governador de la vila, fondèt la dinastia dei Rajàs Blancs e lo Reiaume de Sarawak. En 1846, obtenguèt la plena sobeiranetat de part de Brunei e acomencèt d'estendre son territòri, principalament au detriment de son ancian senhor. Son fiu Charles Brooke contunièt son òbra e, en 1890, Brunei èra ansin reduch au relarg de sa capitala e au nòrd extrèm de l'illa
Pasmens, dins lo corrent deis annadas 1870, aquela darriera region acomencèt d'interessar Espanha e divèrseis aventuriers. D'efèct, en 1878, lo sultanat de Sulu foguèt desfach per leis Espanhòus qu'annexèron son territòri, compres sei possessions dau nòrd-èst de Bornèo. Dins aquò, un an aperavans, dos aventuriers, lo baron austrian Gustav Overbeck e lo Britanic Alfred Dent, avián obtengut una concession sus la region de part dau sultan de Brunei. Aquò suscitèt un conflicte e Alfred Dent obtenguèt lo sostèn de Londres[3]. En 1885, un tractat entre lo Reiaume Unit e Espanha permetèt de fixar lo limit dei possessions respectivas. Dent fondèt alora la British North Borneo Company (BNBC) per esplechar la region.
Per defugir un problema similar ambé lei País Bas, lei Britanics placèron tanben Sarawak e Brunei sota sa proteccion entre 1886 e 1888. Puei, de negociacions ambé lei Neerlandés permetèron de definir una frontiera definitiva en 1912.
Lo desvolopament economic e la societat coloniala[modificar | modificar la font]
Fins a 1941, Malàisia conoguèt un desvolopament economic fòrça important basat sus l'esplecha dei jaciments d'estanh e dei culturas d'eveas. Aquò entraïnèt l'arribada d'un nombre important d'estrangiers, generalament originaris d'Índia ò de China. Aquò modifiquèt la societat dau país. L'elèit, fòrça ben tractada per lei Britanics, e la païsanariá demorèron malaias. Leis Indians formèron la màger part deis obriers dei plantacions franc d'una pichona minoritat installada en vila. Enfin, lei Chinés venguèron leis animators principaus de la vida economica e dei vilas. Dominavan en particular lo comèrci e l'artesanat e formavan la majoritat de la populacion en 1941 (44% còntra 42% per lei Malais e 14% per leis Indians).
La formacion de Malàisia[modificar | modificar la font]
La Segonda Guèrra Mondiala e sei consequéncias[modificar | modificar la font]
La preséncia britanica en Asia dau Sud-Èst foguèt fòrça afeblida per lei victòrias japonesas dei premiereis annadas de la Segonda Guèrra Mondiala. D'efèct, lo 15 de febrier de 1942, la fortalesa de Singapor e aperaquí 100 000 soudats britanics foguèron capturats e totei leis Europèus foguèron arrestats. L'ocupacion japonesa foguèt dura, especialament per lei populacions chinesas, e durèt fins a la fin de la guèrra. Encoratjèt l'emergéncia de demandas d'autonòmia ò d'independéncia.
Afeblits, lei Britanics capitèron de tornar venir dins la region mai deguèron tenir còmpte dei revendicacions d'autonòmia eissidas de la guèrra. Pasmens, mau capitèron de trobar una solucion susceptibla de contentar Malais e Chinés. Premier, en 1946, prepausèron de reorganizar la region au sen d'una Union Malaia gropant lei sultanats e lei colonias de Penang e de Malacca. Un govèrn centrau e una ciutadanetat unics devián dirigir aquel ensems. Reduchs a un ròtle simbolic, lei sultans i avián ges de poder. Pasmens, aqueu projècte foguèt refusat en causa de manifestacions nacionalistas de la populacion malaia que refusava de laissar lo premier reng ai Chinés. Après aquela revirada, Londres cambièt d'estrategia en 1948. Prepausèt en plaça de l'Union la creacion d'una Federacion de Malàisia amb un accès a la ciutadanetat limitat ai Malais e un mantenement dei poders dei sultans. Aqueu plan se turtèt a l'ostilitat deis abitants chinés e son adopcion anava favorizar l'insureccion comunista.
L'independéncia de la Federacion de Malàisia[modificar | modificar la font]
A partir de 1948, lo Reiaume Unit perdiguèt lentament lo contraròtle de Malàisia que veguèt son autonòmia aumentar pauc a pauc. D'efèct, après la revirada de sei temptativas de reorganizacion de la region, Londres deguèt faciar una guerilha comunista que trobèt un sostèn au sen dei populacions chinesas que s'èran installadas dins la jungla per escapar ai tropas d'ocupacion japonesas durant la Segonda Guèrra Mondiala. La situacion militara demorèt malaisada fins a 1954 e la guerilha foguèt pas oficialament batuda avans 1960.
En parallèl, lei partits politics chinés (MCA), malais (UMNO) e indians (MIC) capitèron de trobar un acòrd politic. Aliats, aquelei movements ganhèron largament leis eleccions de 1955 e obtenguèron l'independéncia en 1957. Una constitucion novèla, permetent d'assegurar lo mantement dei poders de l'elèit politica malaia, foguèt adoptada. Pasmens, lo cap de l'UMNO, Abul Rahman, que venguèt Premier Ministre adoptèt una politica de dubertura politica ambé lei Chinés. En particular, liberalizèt lei condicions d'obtencion de la ciutadanetat.
L'union ambé Sarawak[modificar | modificar la font]
Coma la Peninsula Malaia, lo nòrd de Bornèo foguèt ocupat per lei Japonés de 1941 a 1945. En 1946, Charles Vyner Brooke jutjèt impossible lo restabliment a tèrme lòng de son poder e laissèt la possession dirècta de Sarawak a Londres. Una evolucion similara se debanèt dins lo nòrd extrèm de l'illa ambé lo territòri administrat per la BNBC.
La darriera etapa procès de formacion de la Malàisia modèrna acomencèt en 1958 quand la colonia de Singapor obtenguèt la sieuna constitucion. Sostengut per Lee Kuan Yew, cap dau PAP que dominava la vida politica singaporesa, nasquèt lo projècte d'unir la Federacion de Malàisia a Singapor e ai colonias britanicas de Bornèo. D'efèct, lei preséncias fòrtas dei Chinés en Singapor e dei Malais en Bornèo permetián de mantenir l'equilibri demografic dau país e aquò èra de formar un ensems pron poderós per s'afirmar entre lei diferentei poissanças de la region. En despiech de l'ostilitat d'Indonesia que sostenguèt una guerilha en Sarawak, la federacion alargada foguèt ansin oficialament fondada en 1963 (Brunei ne'n faguèt pas partida). Pasmens, la coabitacion entre Abdul Rahman, defensor de la primautat malaia sus leis afaires de l'estat, e Lee Kuan Yew, defensor dei populacions non malaias, mau foncionèt. Aquò entraïnèt una crisi que s'acabèt en 1965 ambé l'independéncia de Singapor que foguèt expulsada de la Federacion per Abdul Rahman.
Malàisia dempuei 1965[modificar | modificar la font]
La question chinesa[modificar | modificar la font]
Après l'independéncia de Singapor, lei populacions malaias venguèron majoritàrias au sen de Malàisia, çò que causèt de trèbols au sen de la minoritat chinesa qu'acceptèt pas lei privilègis dei Malais. Fins a 1981, aqueu maucontentament se manifestèt d'un biais politic amb un sostèn ai partits d'oposicion e d'un biais violent ambé d'esmogudas, especialament en 1969. Lo govèrn proclamèt l'estat d'urgéncia e adoptèt una reforma constitucionala per enebir tota discussion publica sus lei questions etnicas. Pasmens, aquò permetèt pas de reglar la situacion e lo successor d'Abdul Rahman, Abdul Razak, deguèt adoptar una politica de reconciliacion.
Lo periòde Mahatir[modificar | modificar la font]
De 1981 a 2003, Malàisia foguèt dirigida per Mahatir Mohammed que marquèt d'un biais important lo país. D'efèct, imitèt lo modèl singaporés de desvolopament economic e donèt un aspèct pus autoritari e nacionalista a la politica governamentala malaia (arrestacions d'adversaris politics, ostilitat ais institucions internacionalas coma lo FMI, oposicion a l'egemonia estatsunidenca... etc.). Sensa resòuvre lo problema de la minoritat chinesa, aquò permetèt d'amaisar lei tensions intèrnas gràcias a la creissença fòrça importanta de l'economia malaia. De mai, dempuei leis annadas 1980, lo regime dèu tanben faciar l'emergéncia de movements islamistas fòrça radicaus durament reprimits dempuei leis atemptats de 2001 (lèis especialas, censura, expulsion de miliers de trabalhaires indonesians musulmans... etc.).
Malàisia dempuei 2003[modificar | modificar la font]
Mahatir Mohammed foguèt remplaçat per Abdullah Ahmad Badawi (2003-2009) puei per Najib Razak. La prioritat es totjorn donada au desvolopament economic ambé l'objectiu d'agantar lo nivèu de vida dei país occidentaus dins lo corrent dau decenni 2020. Pasmens, dempuei 2007, es apareguda una contestacion intèrna revendicant una liberalizacion politica dau regime qu'es demorat autoritari. La respònsa donada per leis autoritats evoluciona entre repression e contentament fòrça parciau d'aquelei demandas.
Politica[modificar | modificar la font]
Malàisia es una monarquia parlamentària.
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de Malàisia.
Cultura[modificar | modificar la font]
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
dijous, 31 d’agost de 2017
10000 passes per la Gàrdia - Calàbria
3 comentaris
dimecres, 30 d’agost de 2017
10000 passes per Benevento - Campania
0 comentaris
dimarts, 29 d’agost de 2017
10000 passes per L'Aquila
10000 passes e tant de gruas e d'escafaudatges e d ostals vuèges en espèra d òbras. Plan d'emocion. Coratge a eles.
0 comentaris
dilluns, 28 d’agost de 2017
10000 passes per lo campestre de Coni
Una nuèch tapa abans de davalar al B&B CM ranch. Una expleitacion agricòla ipica tenguda per Manuela. Plan polit, patrona tras que simpatica, d animals, de camps e la vista de las montanhas. Desrevelhada d ora per una vaca que bramava, ne profechèri per anar caminar un bocin. Tot a l entorn de Coni, es una zona agricòla
0 comentaris
diumenge, 27 d’agost de 2017
10000 passes pendent lo concert de Lou Dalfin del 15 d agost a Chastelmanh
0 comentaris
dissabte, 26 d’agost de 2017
10000 passes per ChastèlManh - Val Grana
0 comentaris
divendres, 25 d’agost de 2017
10000 passes per Comboscura - Val verda Val grana
0 comentaris
dijous, 24 d’agost de 2017
10000 pas per Balbotet - Val Cluson
0 comentaris
dimecres, 23 d’agost de 2017
10000 passes per Ussiau - Val Cluson
0 comentaris
dimarts, 22 d’agost de 2017
10000 passes per montar al "colet" nauta val germanasca
Una passejada sul camin per montar al 'colet', colletto delle fontane. 1h30 de còsta, es un grand pas per ieu, sabi ben qu es pas gran causa per qui a la costuma de far de montanha mas èri ben fièra amont.
Ma Cagona ailà bas
0 comentaris
dilluns, 21 d’agost de 2017
10000 passes per la val Pellis
1 comentaris
diumenge, 20 d’agost de 2017
10000 passes per Torre Pellice - Val Pellis
Me sembla que se ditz La Tor en occitan mas ne soi pas segura.
Un torn dins la capitala dels Valdeses, jols conselhs del Danís totjorn. Visita del musèu dels Valdeses e musèu etnografic. Gastar d argent a la librariá per crompar dos diccionaris de l occitan d aquí. Me n pòdi mas empachar.
Un torn dins la capitala dels Valdeses, jols conselhs del Danís totjorn. Visita del musèu dels Valdeses e musèu etnografic. Gastar d argent a la librariá per crompar dos diccionaris de l occitan d aquí. Me n pòdi mas empachar.
0 comentaris
dissabte, 19 d’agost de 2017
10000 passes per Pineròl
Un torn rapid pel mercat de Pinerolo per escotar lo Danís. Sèm a la vila. Daissi lèu l agitacion per me passejar pel polit centre medieval. Monti sens saber çò que trobarai amont. Aquò s bravament penjarut. La vista val la susada. Vesi lo mont visol "una montanha ponchua coma la dessenhan li mainats" ditz un tipe dins una video que mòstri als escolans.
0 comentaris
Subscriure's a: Missatges (Atom)


text:
Franklin Delano Roosevelt
Franklin Delano Roosevelt foguèt president dels Estats Units d'America entre 1933 e 1945. Sol president que siá estat elegit quatre còps, Roosevelt metèt en òbra la politica del New Deal per lutar contra la Granda Depression e tanben foguèt president pendent la Segonda Guèrra Mondiala. Marquèt l'istòria de son país.
- 1000 articles fondamentals
- Cap d'Estat o de govèrn de la Segonda Guèrra Mondiala
- Candidat a la presidéncia dels Estats Units designat pel Partit Democrata
- Governador de Nòva York
- Ancian escolan d'Harvard
- Francmaçon
- Filatelista
- President dels Estats Units d'America
- Naissença en 1882
- Decès en 1945
- Familha Roosevelt


text:
Banhèras de Luishon
Banhèras de Luishon (locaument: Banhères de Luishon, Bagnères-de-Luchon en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Luishonés, situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Qu'ei ua estacion termala e ua estacion d'esqui (Luishon-Superbanhèras), situada dens los Pirenèus a 50 km au sud-oèst de Sent Gaudenç a la frontièra dab Espanha au sud deu departament de la Nauta Garona sus l'arriu Pica.
Au sud, las montanhas deu Luishonés que forman ua barrièra naturala. Cap a l'èst Luishon que comunica dab la Val d'Aran peu còth deu Portilhon e dab la Val de Loron a l'oèst peu còth de Peirasorda.
Administracion[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Ogliastro
Ogliastru en còrs (Ogliastro en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega e la region de Corsega.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Ogliastro A localizat sus la còsta occidentala del Cap de Corsega, gaireben en lo sieu mièg, a la meteissa latitud que Sisco sus la part orientala del Cap. Fa partida del Costat de Sagro-di-Santa-Giulia.
Ogliastro est localisée sur la côte occidentale du Cap Corse, presque en son milieu, à la même latitude que Sisco sur la partie orientale du Cap. Elle fait partie du Canton de Sagro-di-Santa-Giulia.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
U.E. Bossòst 2 – Etoile du Cagire 0
Victòria facil dauant eth darrèr classificat
aguest dissabte en Bossòst. Er equip der Etoile du Cagire arribèc sonque damb
11 jogadors sense cap de cambi e lèu non s’apropèc ena porteria de Manu. Eth
domini aranés siguec totau enes 90 menutes, mès mos manquèc contundéncia e, ath
delà, bèra decision arbitrau empedic ua victòria mès amplia. Lèu dera mieja ora
Ignasi, dempús d’un passe de Gachi mercaue d’un polit shut eth 1-0. Ara seguida
s’anulèc un gol a Javi per dehòra de jòc inexistent. Damb eth 1-0 s’arribaue ath descans.
Ena
dusaua mietat er equip aranés artenhie un dusau gol en un gran shut d’ Ignasi
que plaçaue era pilota ena esquaira dera porteria. Ère eth 2-0. Des d’aquiu ath
finau domini insistent der equip aranés sense poder arténher eth premi de un
aute gol
Ath finau, victòria important mès cuerta que mos
plaçe en 5au lòc empatat a 22 punts damb er Aurignac II..
Eth
pròplèu
partit jogam en Cazeres eth dissabte 24 de març tàs 20:00 ores contra er equip locau.
U.E. Bossòst: Manu, Salva, Javito, Borja, Àlex, Uri,
Paba, Ignasi, Gachi, Charles, e Javi. Remplaçants: Jaime, Alvaro e Marco.
Trainer: Jordi.
Tarjetes
auriòles : Uri
Etoile du Cagire : Domench, Mathieu, Cluzet,
Brequignan, Roux, Deu, Mienville, Magnesse, Laplagne, Sarradet, Destoup.
Trainer : Campet Alain.
Tarjetes auriòles : Laplagne.
Gols : 1-0 Ignasi (25’), 2-0 Ignasi (75’).
Arbitre: Laven Michael.
Liniers : Smara Sabry, Abdou Salami.


text:
747
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 747 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
L'epidemia de pèsta apareguda en 745 dins lo sud d'Itàlia agantèt la capitala. Fòrça murtriera, entraïnèt lo transferiment de la Cort de Constantinòble a Nicomèdia fins a 748.
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Frocourt
Frocourt es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge i auriá #èsser fondat sus la localizacion d'una villa romaine. Las primièras mencions del vilatge se situa a la XIen, i aviá trucat "Fercourt".
De 1794 a 1800, cap de-luòc de costat, Frocourt dépendait del doyenné de Mouchy. Simon Dauvet #èsser senhor del luòc. A considerat coma lo primièr d'aquela familha e èra chambellan del rei Charles V. A #èsser dich que la Jacquerie al XIVe sègle a començat a Frocourt.
[[François Ier de França|François Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle]] i #bastir un castèl per una de las siás mèstras, dicha-se ; i aguèt destruit a la Revolucion e reconstruit après 1800.
Le village aurait été fondé sur l'emplacement d'une villa romaine. Les premières mentions du village se situe au XIen, il était appelé "Fercourt".
De 1794 à 1800, chef-lieu de canton, Frocourt dépendait du doyenné de Mouchy. Simon Dauvet fut seigneur du lieu. Il est considéré comme le premier de cette famille et était chambellan du roi Charles V. Il a été dit que la Jacquerie au XIVe siècle a commencé à Frocourt.
[[François Ier de France|François Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle]] y construisit un château pour une de ses maîtresses, dit-on ; il fut détruit à la Révolution et reconstruit après 1800.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
— dels Dragons de Sant Jòrdi Illawarra, caps de fila per la represa del campionat NRL
— dels Dragons Catalans, que lo president Guasch contèt dins una entrevista qu’aviá causit lo nom del club en referéncia a la fèsta catalana de Sant Jòrdi mas tanben del nom del club australian.
Los Dragons Catalans dobrisson lor comptador
L’entamenada de la sason es catastrofica pels catalans: 4 desfaitas en seguida. Es doncas amb una bòla al ventre que los Sang e Aur dintrèron sus la pelena de Brutus aqueste dissabte en fin de vèspre fàcia a Hull KR. La partida foguèt plan canina: 8-8 a la pausa. Tiernley a marcat un ensag sus una passa al pè de Greg Bird. Lucas Albèrt a ensacat la transformacion e tanben una penalitat. Dins lo segond temps, novèla passa al pè, aqueste còp de Lucas Albèrt per Foad Yaha, e ensag. Los catalans menan 16-10, mas pachacan una pauma dins l’en-but. Hull KR torna encara a egalitat. A 9 minutas de la fin, l’èx-calandron Lucas Albèrt passa la penalitat de la victòria al grand solatjament dels 7000 espectators. Victòria de confirmar tre dissabte amb la recepcion de Warrington.
Dijòus, Leeds aviá ganhat contra l’autra esquipa d’Hull, lo FC: 20-16. Divendres, Saint Helens ganhèt 30-12 a Warrington e Huddersfield 28-16 a Widnes. Dimenge, victòria de Wigan sus Wakefield 30-18 e Castleford domina Salford 22-8.
Tolosa plen de vam
En Championship, polida victòria del Tolosa Olimpic cò dels Dewsbury Rams: 40-20.Los tolosans pòdon preparar dins la mai granda serenitat la venguda a Blanhac d’Halifax lo dissabte 24 de març.
NRL: doas partidas deslocalizadas a Perth
La sason australiana comencèt dijòus amb la victòria clara dels Dragons de Sant Jòrdi fàcia als Bròncos: 34-12; al classament, los Dragons son atal los primièrs caps de fila de la sason. Divendres, los Cavalièrs batèron Manly 19-18 al punt en aur. Los Vaquièrs impausèron lor lei a las Làmias 20-12.
Dissabte, doas partidas se jogavan a Perth, sus la còstièra oèst del continent: aprèp 5000 km de desplaçament l’esquipa d’Auckland ganhèt fàcia als Lapinons 32-20, alara que lo campion Melbourne s’impausava 36-18 als Dògols. A Sydney, los Tigres batián los Pols: 10-8. Dimenge, las Pantèras baton los Anguialas 24-14 alara que los Titans gardan dos punts d’avantatge fàcia als Raiders: 30-28. La NRL demanda als arbitres de susvelhar que los jogaires talonan efectivament la palma per jogar los tenguts.
Elèit 1: Avinhon en forma
Una sola partida de ratrapatge del calendièr èra al programa de l’Elèit 1 aqueste dissabte: Avinhon bat Vilanòva 24-4 e torna a nautor de Limós e dels Dragonets al classament. Aquesta dimenjada, los provençals reçaupràn Lesinhan. Son tanben al programa de la dimenjada: lo desplaçament de Carcassona a Sent Gaudenç, de Limós a Vilanòva qu’a licenciat l’entraïnaire David Ellis aprèp la desfaita d’Avinhon. Tolosa reçauprà Albi e dèrbi catalan a Palau del Vidre que reçauprà los Dragonets.
Se vòls recebre per e-mail los grands títols de Jornalet, abona-te
Adreiça E-mail
avís legal En complir la Lei de Servicis de la Societat de l'Informacion e de Comèrci Electronic e la Lei Organica de Proteccion de Donadas (de l'Estat espanhòl) t'informam que se vòls pas contunhar de recebre lo nòstre bulletin informatiu, te pòdes desabonar a travèrs d'aqueste formulari.


text:
Fabresan
Fabresan (oficialament en francés Fabrezan) es una comuna lengadociana del Corbièras (Lengadòc) situada dins lo departament d'Aude e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Commune de las Corbièras al jonhent d'Orbiu e de Nièla al pè de la Montanha d'Alaric
Istòria[modificar | modificar la font]
Sus la comuna de Fabresan i a un masatge del nom de Vilaroja la Cremada (abans Vilaroja la Panosa , encara abans Villa Rubia a l'epòca romana). Fasiá partida de l'astrada província Narbonesa. I a una glèisa del sègle IX amb de frescas.
Sus aquel masatge i a un palais de l'Edat Mejana, que sonque uèi ne demòra qu'una mièja paret e una arquièra.
La "la Cremada" vendriá d'un cremador de catars o pus segur de la color jauna, arcana e roja de las tèrras.
E mai, dins los archius de la vila, existisson lo comte de Fabresan e lo senhor de Vilaroia, al sègle XVII.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Viticultura: Corbièras e Corbièras Botenac
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Estatua en bronze de Charles Cros.
- Castèl de Vilaroja la Cremada
Fichièr:FabrezanVuDepuisLaRiveDeLaNielle.jpg|Vista genarala Fichièr:High water.JPG|Aigada Fichièr:La mairie de Fabrezan.jpg|Ostal de vila
Personas ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]


text:
598
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 598 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Avars[modificar | modificar la font]
Afeblits per sei desfachas de 595 e de 597, leis Avars acceptèron de signar un tractat de patz ambé l'Empèri Bizantin. Pasmens, l'acòrd èra fragil e lei dos camps se preparèron a una guèrra novèla (→ 599).
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Après una lònga guèrra de 582 a 598, lei Bizantins capitèron de signar un tractat de patz ambé leis Avars. Dins aquò, l'acòrd èra fragil e l'armada imperiala demorèt en posicion per tornar prendre lo conflicte (→ 599).
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Chargé
Chargé es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat es contigüe de la vila de Amboise.
La commune est contigüe de la ville d'Amboise.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Audun-le-Tiche
Audun-le-Tiche es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La vila a situat al nòrd-oèst del departament de la Moselle, suls marges del Alzette, dins las frontièras de la Meurthe-e-Moselle e del Luxemborg, a unitat|1|km {{}} de Villerupt e a unitat|2|km {{}} de Esch-sus-Alzette.
Es desservie per l'estacion CFL de Audun-lo-Tiche.
La ville est située au nord-ouest du département de la Moselle, sur les rives de l’Alzette, aux frontières de la Meurthe-et-Moselle et du Luxembourg, à 1 km de Villerupt et à 2 km d’Esch-sur-Alzette.
Elle est desservie par la gare CFL d'Audun-le-Tiche.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria de Audun-lo-Tiche immergís al mai prigond de las edats : las primièras traces d'aucupacion remontan n'efièch al mésolithique (8000 av. J.-C.) Mas es a l'epòca romaine que la localité prendrà tota la siá importància.
Lo aqueduc a #èsser partiellement trobat ; vist lo sieu gabarit, podiá pas mai #que alimenter de las bastissas de granda talha. La bourgade èra imponent e comportava thermes, dels temples e divèrsas nécropoles. D'esplendidas estatuas (Minerve, Jupiter a la Anguipède, Junon ?, Apollon) I an #èsser d'amassadas : an fòrça probablament #èsser elaboradas sus luòc, en pèira de Audun ; qualques carrièras an, de tot temps, porgit un calcaire local apreciat en totes los environs. Aquaeductus Èra doncas un vicus en plena expansion a las IIen e IIIen de sègles, probablament un centre religiós e industrial perque l'espleitacion del fèrre lorrain i èra segurament ja practicat.
Mas es a l'epòca mérovingienne #que Audun deu la siá reputacion : una granda nécropole de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, originala per de nombroses aspèctes, i a n'efièch #èsser enregistrada, en revelant d'armas, bijoux, accessoires del disfressa en avent acompanhat los défunts en los 200 sépultures apòstes al jorn. L'interès primordial d'aquel luòc - hormis dels rites funéraires paucs corrents - residís en l'extraordinari agencement dels cavòts, soigneusement confeccionadas en pèiras réemployées en provenent del luòc gallo-romain tot prèp. Qualques milièrs de moellons an #èsser aital réutilisés. Es a aquel jorn mai vast luòc mérovingien de Moselle a i aver #èsser publicat. De proven ailà egalament una escassa crotz de pèira, testificant d'una practica crestiana.
Dels registres efectuats l'an 1995 an permeses de metre a jorn las rèstas d'un molin hydraulique d'epòca carolingienpas #que s'es poguda datar d'ans 840 - 850. La siá tecnologia a basat en aquela de l'Antiquitat, tala #qu'a descrich en los escrits de Vitruve, architecte romain del Modèl:Ier sègle de lo nòstre ère. De per la riquesa del luòc #qu'a liurat mai de dos #cent objèctes, per l'essencial de las pèças de bòsques trabalhats : albes, alluchons, cantons, chevilles, èca. e tanben de las estèlas de meules, las archéologues an pogudas establir amb certitud #que s'agissiá plan d'un molin a aiga. De mai, s'a repéré de las traces d'una disposicion destinada a donar de la poténcia al flux hydraulique. La ròda sembla a aquela amassada a Dasing en Souabe. Los bòsques utilizats èran del hêtre e del roure. Divèrsas estèlas de meules en basalt del Eifel an #èsser trobats entre las estaques, mas es malaisida d'establir lo nombre exacte d'aqueles meules en rason de la siá fragmentacion extrèma. Benlèu pas i n'a que quatre. La desena de maillets de bòsques trobats sul luòc a servit probablament a broyer de las fibres, ipotèsi refortilhada per la preséncia d'una conca de forma cairada en amont del bief #que sembla aver-i servit al rouissage. Fin finala, se pòt anotar #qu'a pas #èsser trobat cap de clau sul luòc.
A la Mièja Edat, l'importància del luòc serà confortée pel érection d'un imponent castèl féodal, apertenent a la familha de Malberg (procedenta de la Eifel) #que los descendents ne demoraràn de proprietaris del endroit fins a la Revolucion.
Es a Audun-lo-Tiche #qu'es nascut l'entrepresa Villeroy & Boch l'an 1748, carrièra de la faïencerie.
En 1817, Audun-lo-Tiche, vilatge de l'anciana província del barrois aviá per annèxa la granja de Hirps. A aquela epòca i i aviá 561 abitants repartits dins 100 ostals. Al començament de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, la sidérurgie (minas e fabrica) prendrà lo relèu de l'istòria, en transformant la bourgade dins una vila industriala, #que comptarà fins a formatnum:8000 {{}} abitants, aiçò fins a la clausura l'an 1997 de la darrièra mina encara n'activitat a França. Audun–Lo-Tiche #èsser tanben coma Villerupt, Hussigny-Godbrange un important centre de l'immigracion italiana #que i èra vengut per fornir la conca minaire de la minette en braç de œuvre. Una granda part d'aquela immigracion italiana proveniá de Gualdo Tadino, #qu'es uèi jumelé amb Audun–lo-Tiche.
- Batalla del 30 d'agost de 1870.
L’histoire d’Audun-le-Tiche plonge au plus profond des âges : les premières traces d’occupation remontent en effet au mésolithique (8000 av. J.-C.) mais c’est à l’époque romaine que la localité prendra toute son importance.
L’aqueduc a été partiellement retrouvé ; vu son gabarit, il ne pouvait qu’alimenter des bâtiments de grande taille. La bourgade était imposante et comportait des thermes, des temples et diverses nécropoles. De splendides statues (Minerve, Jupiter à l’Anguipède, Junon ?, Apollon) y ont été retrouvées : elles ont fort probablement été élaborées sur place, en pierre d’Audun ; des carrières ont, de tout temps, fourni un calcaire local apprécié dans tous les environs. Aquaeductus était donc un vicus en pleine expansion aux IIen et IIIen siècles, probablement un centre religieux et industriel car l’exploitation du fer lorrain y était certainement déjà pratiqué.
Mais c’est à l’époque mérovingienne qu’Audun doit sa renommée : une grande nécropole du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, originale par de nombreux aspects, y a en effet été fouillée, révélant armes, bijoux, accessoires du costume ayant accompagné les défunts dans les 200 sépultures mises au jour. L’intérêt primordial de ce site - hormis des rites funéraires peu courants - réside dans l’extraordinaire agencement des tombes, soigneusement confectionnées en pierres réemployées provenant du site gallo-romain tout proche. Des milliers de moellons ont été ainsi réutilisés. C’est à ce jour le plus vaste site mérovingien de Moselle à avoir été publié. De là provient également une rare croix de pierre, attestant d’une pratique chrétienne.
Des fouilles effectuées en 1995 ont permis de mettre au jour les restes d'un moulin hydraulique d'époque carolingienne que l'on a pu dater des années 840 - 850. Sa technologie est basée sur celle de l'Antiquité, telle qu'elle est décrite dans les écrits de Vitruve, architecte romain du Modèl:Ier siècle de notre ère. De par la richesse du site qui a livré plus de deux cents objets, pour l'essentiel des pièces de bois travaillées : aubes, alluchons, coins, chevilles, etc. et aussi des fragments de meules, les archéologues ont pu établir avec certitude qu'il s'agissait bien d'un moulin à eau. De plus, on a repéré des traces d'un aménagement destiné à donner de la puissance au flux hydraulique. La roue ressemble à celle trouvée à Dasing en Souabe. Les bois utilisés étaient du hêtre et du chêne. Plusieurs fragments de meules en basalte de l'Eifel ont été trouvés entre les pieux, mais il est difficile d'établir le nombre exact de ces meules en raison de leur fragmentation extrême. Peut-être n'y en a-t-il que quatre. La dizaine de maillets de bois trouvés sur le site a servi probablement à broyer des fibres, hypothèse renforcée par la présence d'un bassin de forme carrée en amont du bief qui semble avoir servi au rouissage. Enfin, on peut noter qu'il n'a été trouvé aucun clou sur le site.
Au Moyen Âge, l’importance du site sera confortée par l’érection d’un imposant château féodal, appartenant à la famille de Malberg (originaire de l’Eifel) dont les descendants resteront propriétaires de l’endroit jusqu’à la Révolution.
C’est à Audun-le-Tiche qu’est née l’entreprise Villeroy & Boch en 1748, rue de la faïencerie.
En 1817, Audun-le-Tiche, village de l’ancienne province du barrois avait pour annexe la ferme de Hirps. À cette époque il y avait 561 abitants répartis dans 100 maisons. Au début du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, la sidérurgie (mines et usine) prendra le relais de l’histoire, en transformant la bourgade en une ville industrielle, qui comptera jusqu’à 8 000 habitants, ceci jusqu’à la fermeture en 1997 de la dernière mine encore en activité en France. Audun–le-Tiche fut aussi comme Villerupt, Hussigny-Godbrange un important centre de l’immigration italienne qui était venue pour approvisionner le bassin minier de la minette en bras d’œuvre. Une grande partie de cette immigration italienne provenait de Gualdo Tadino, qui est aujourd’hui jumelé avec Audun–le-Tiche.
- Bataille du 30 août 1870.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
20
Jul
Lenga : Bilingue Occitan-Français
Estivada 2018 - 20/07
Del : 20 julhet 2018 11:00
Al : 20 julhet 2018 23:59
Luòc : 1 Boulevard du 122 Régiment d'Infanterie, 12000 Rodez, France
Activitats : Concèrt, Balèti, Espectacle, Mòstra
Airal lingüistic : Lengadòc
i
PROGRAMA
Als Archius departamentals - Hall : Exposicion -
Fabuloses trobadors – Los trobadors occitans referencias de la creacion e de la pensada mondiala contemporanèa.
Los trobadors inicièron a l'Edat Mejana, una revolucion estetica e ideologica que n'acaba pas de noirir dins lo monde entièr, la pensada e la creacion contemporanèas. De la pintura de Soulages a la poesia d'Ezara Pound, Dylan o Bashung... en passant per las ajustas musicalas dels Fabulous Troubadours tolosencs. Aquela exposicion vos propausa un caminament dins las geografias e los flux de l'art del trobar, del sègle XII a nòstres jorns.Mòstra realizada per lo CIRDÒC en associacion amb Claudi Sicre, Amic Bedel e l'Ina (Institut nacional de l'audiovisual)
Cinemà - 11:00 / Cap Cinéma : Dessenhs Animats « Lo Jorn de las gralhas »
Poiretz veire « Le Jour Des Corneilles » (Fin fi nala) en lenga occitana.Film realizat per Jean Christophe Dessaint doblat per Conta’m.
Concèrt - 14:30 / MJC : Peiraguda
En 1977 Jean Bonnefon, Patrick Salinié e Jean Louis Garrigue fondan lo grop Peiraguda e li fan sègre la dralha del moviment qu’apelavan alara « La novèla cançon occitana ». Dins la rega de Claudi Marti, Nadau, Verdier, Patric, logrop venguèt lo pòrta-paraula del Peiregòrd sus las scènas del Grand Sud dempuèi 40 ans d’uèi. Pendent aquela pontannada de 40 ans, Peiraguda a jogat de centenats de concèrts en Occitània particularament, mas tanben endacòm mai en França ede còps en Espanha o
als Estats Units.
Salon dels editors - Espectacle 15:00 / Programacion pels dròlles : Malika Verlaguet « Los mormolhs dels còdols »
Se ditz que i a de peisses que parlan. O sabiái pas abans de m’arrestar a la broa d’aquela ribièira e de prene un còdol dins la man, un còdol fòrça doç. E çò qu’entendèri aquel jorn, l’emportèri amb ieu… De contes qu’an seguit lo camin de l’aiga, e que, per la boca d’un peis ont se mesclan las lengas, convidan a se laissar anar al fi al dels imaginaris. Contes pel public jove (6-12 ans). En occitan e en francés (de bon comprene per totas e totes).
Arquius : Adaptacion Musicala - 16:00 / Fèlix Jousserand « La Canso »- Espectacle de poesia en musica
Artista reconegut de la scèna slam... Félix Jousserand, ajudat per la dramaturga Carolina Masini, se lancèt coma escomesa de prepausar una relectura contemporanèa del tèxt emblematic de la Canso. Cristòl Lavergne e Gèli Coronado l’acompanhan a la bassa e a la batariá. Fèlix Jousserand balha a veire e a escotar un espectacle de poesia en musica, una interpretacion renovelada de mercés l’art del slam e una dobla traduccion inedicha (en francés e en occitan contemporanèu), que soslinha tota la
modernitat de l’intemporala Canso.
Espaci editors - 17:00 / Renat Duran presenta tres autors occitans
Concèrt - 17:00 / Scèna costat del jardin : Feràmia
Lo quintèt Feràmia jòga una musicaeclecticad’influéncias divèrsas, que van del jazz a l’electrò en passant pel groove, per la musica tradicionala e las sonoritats etiopianas o uruguaianas. Los concèrts son de moments contrastats, entre repics alegres e improvizacion individuala o collectiva, entre finesa e energia quasi-punk. Tot aquò a per tòca de menar la lenga cap a de terradors sonòrs novèls. La formacion atipica de Feràmia se compausade cinc musicians (batariá, bassa, saxofòn, trompeta, cant en occitan). Lo repertòri esbastit pas que de compausicions originalas. Lo grop escriu una partida dels tèxtes en posant dins l’imaginari occitan. Los autres tèxtes son d’adaptacions de poèmas occitans del sègle XXen.
Espaci editors -18:00 / Aperitiu literari Omenatge als òmes grands
Ongan, lo rendètz-vos es pres sus l’espaci editor, per una ora d’escambi e de rencontre amb los autors e los editors quebalhan tota la valor que s’amerita a la literatura occitana. Lo CIRDÒC a causitde presentar los tèxtes de qualques autors indefugibles de la literatura d’òc contemporanèa, que d’unesnos an quitatsfa pas gaire, per fin de los onorar.
Concèrt -18:00 / Balèti : Remolin
Tres femnas, tres voses, Brigita Bigotte, Veronica Gal-Vidal e Brigita Cipière forman lo grop de bal Remolin (revolum). Xavièr Vidal (violon), Cristian Mage (acordeon), Olivièr Bayle (percussions) las acompanhan. Lo grop anima los bals tradicionals dempuèi d’annadas e participèt amai d’un festival en França e a l’estrangièr. Cantan e fan virarlas danças tradicionalas d’Occitània emai que mai las danças de Carcin.
Concèrt - 19:30 / Scèna Restauracion : Triò Savignoni e lo papet
Del jazz manocha als accents del Sud perqué pas, totas las lengas se valon, l’occitan swingatan plan coma l’italian, l’espanhòl, lo bambarà. Symon, Sam e Jacques demandan al Papet, aliàs Cauhapé a cantar los tèxtes que Robèrt Marti a escriches e recompausats. Lo tangò tangò se càmbiaen Pinga Panga, lo Just a gigolo fa son numerò. Los tres joves musicians fan vibrar las còrdas dempuèi ja 4 ans.
Dins aquela formula de « triò a quatre », aquò groova lo patoès, pulsa l’accent tonic.
Concèrt - 21:00 / Granda Scèna
21:00 - San Salvador
San Salvador es una formacion integralament vocala e a endralhat dempuèid’annadas un trabalh de recèrca artisticasus la polifonia. Lo grop se mainamai de renovelar o de tirarlas musicas tradicionalas e del mondedel costat de la poesia, que de manténer un « folclòr autentic », un patrimòni que se diriá « preservat ». La musica de San Salvador sauta puslèu de planeta en planeta.
San Salvador fa un trabalh de compausicion originala e cèrca un folclòr imaginari. Trabalhan fòrça la musica vocala acostica e focalizan sus un novèl equilibrientre las voses femininas e masculinas. Mai que mai cantadas en occitan, las compausicions maridan los motius, de còpsrufes, de còps doces de la lenga, a un trabalh armonic ont colors, imatges e sonoritats del pròchi e del luènh, se mèsclan.
22 h 30 - MinvielleTi’Bal
“ Ti’bal tribal c’est le bal de tous les accents.
Du rhizome en dansant, en veux-tu en voilà.
En langues d’ici ou de là-bas.
Œcuménique et créatif, il vous tape l’enfant d’là bal,
Vous joue la valse des étiquettes en “ huit et demi ” de Rota,
Une cumbia Mingusienne de berbère les fagots,
Un tcha de la tchatche de sézigue,
Un fandingo en trio de Janeiro.
Et “ gens passent ” ! On mixe. C’est joyeux, ludique, érotique.
C’est de vous que nous apprenons à faire danser la vie.
Seule à seul ou en couple, en cercle circassien, en ronde instantanée, en petits moments de liberté.
De la tête aux pieds. ”
00 h - Ministeri del riddim
« Ministèri del Riddim: dos charraires amb un DJ a las maquinas, per exprimir la pluralitat (en occitan,
berbèr, francés, darijà) e tombar las cledas del cada jorn dins la convivéncia. Rub-a-dub chacha del
Miègjorn, portat pel groove ipnotic mediterranèu. Lo maridatge del pebron e del solelh. »
INFORMACIONS PRACTICAS
Programa detalhat : AQUÍ
Entresenhas e contactes : AQUÍ
Plan e calendièr


text:
La Chapela e Montbrandés
La Chapela e Montbrandés [1] (oficialament en francés La Chapelle-Montbrandeix) es una comuna situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los Chapelauds.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Samatiá; es ara del canton de Rechoard
Demografia[modificar | modificar la font]
Particularitats dau parlar comunau[modificar | modificar la font]
- Articles definits :
- Prononciacion : Ch- ; g-, j-
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
Intercomunalitat[modificar | modificar la font]
L'intercomunalitat èra la CC Bandiat Tardoire Avenir (en francés) creada lo 16 de decembre 2003. Lo 27 de julhet 2012, prenguèt lo nom de communauté de communes des Feuillardiers (en francés). Fusionèt ambe la comunautat de comunas de la Vau de Gòra lo 1ier de genier 2017, absorbida dins la novela Comunautat de comunas Oèst Lemosin.
Embessonatges[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Liams externes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ http://superlexic.com/revistadoc/wp-content/uploads/2013/07/Linguistica-occitana-6-CLO.pdf, pp. 53-61
- ↑ http://www.annuaire-mairie.fr/mairie-la-chapelle-montbrandeix.html


text:
Gal (lenga)
Lo gal (var. gau) o gallés (de confondre pas amb lo galés) es una lenga celtica anciana que se parlava en Euròpa entrò la fin de l'Empèri Roman. Dins un sens estrech, lo gal èra la lenga parlada pels abitants cèltas de Gàllia (França e Belgica modèrnas). Dins un sens larg, designa tanben las varietats parladas en Euròpa centrala (lo "noric"), e dins una part dels Balcans, e en Asia Minora ("lo galacian"). E de còps que i a, inclutz tanben lo lepondic, lenga celtica del nòrd d'Itàlia.
Amb lo lepondic e lo cèltiber parlat dins la peninsula Iberica, lo gal forma lo grop geografic de las Lengas celticas continentalas. Las relacions lingüisticas precisas entre elas, coma entre elas e las lengas celticas insularas modèrnas, son incertanas e debatudas pr'amor de sas escassas atestacions.
Lo gal apareis cap a l'an 800, sovent d'un biais fragmentari, per d'inscriptions sus de calendièrs, troces de terralha, monuments funeraris, short dedications to gods, peças de moneda, statements of ownership, and other texts, possibly curse tablets. Los tèxtes en gal foguèron d'en primièr escrits en alfabet grèc en Occitània e dins una varietat d'ancian alfabet italic dinl lo nòrd d'Itàlia. Après la conquista romana d'aquelas regions, l'escritura passèt a l'alfabet latin.
Lo gal foguèt descaçat per lo latin vulgar[1] e diferentas lengas germanicas cap al sègle V.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- L'adjectiu correspondent es gal galla (var. gau galla) o gallés -esa.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Rotas dau Camin de Sant Jaume en Euròpa
Lo
Camin de Sant Jaume (var. Chamin de Sant Jaume, Camin de Sant Jacme) (en galèc: Caminho de Santiago; en castelhan: Camino de Santiago; en basco: Done Jakue bidea; en aragonés SLA: Camin de Sant Jaime; en aragonés GO: Camín de San Chaime; en francés: Chemin de Saint Jacques) es un ensems de rotas d'Euròpa Occidentala que lei romieus lei percorron (crestians catolics mai que mai) per arribar a la vila de Compostèla, en Galícia. Aquí fan un romavatge en onor de Sant Jaume.
Certaneis estapas dau Camin de Sant Jaume son vengudas de luòcs de raionament religiós e culturau, sustot en
Occitània, en Aragon, au Bascoat, en Espanha e en Galícia.
Mentre que lo percorrián fòrça a l'
Edat Mejana, l'oblidèron un pauc puei mai a l'ora d'ara lei romieus li tornan donar una granda importància.
Segon
Robèrt Lafont, lo Camin es un dei grands ais de circulacion que contribuisson a faire d' Occitània un espaci de relacions coerent dins l'istòria, amb una plaça essenciala entre la Peninsula Iberica e la rèsta d' Euròpa .
[1]
Dins la cultura populara, se ditz que de seguir la direccion de la
Via Lactèa, dins lo cèu, de nuech, aquò mena a Compostèla. Aquò explica que la galaxia a recebut tanben lo nom de "Camin de Sant Jaume".
Los Camins de Sant Jaume son sus la
Lista dau Patrimòni Mondiau de l' UNESCO.
en Lista del Patrimòni Mondial França
Albi, Centre istoric • Bordèu, Pòrt de la Luna • Catedrala de Nòstra Dama d'Amians • Avinhon • Torre de Belgica e de França • Catedrala de Sant Estève de Borges • Canal del Miègjorn • Caps de Girolata e de Porto, Resèrva naturala de Scandola e Calancas de Piana, Corsega • Carcassona • Catedrala de Nòstra Dama de Rems, Basilica de Sant Remesi de Rems e Palais del Tau, Rems • Catedrala de Nòstra Dama de Chartres • Abadiá de Sant Savin sus Gartempe • Abadiá de Fontenay, Còsta d'Aur • Caunas ornadas de la valada de Vesera • Centre vila reconstruch del Havre • Val de Léger • Vièlh Lion • Abadiá del Mont Saint-Michel • Castèl de Fontainebleau e son pargue • Castèl de Versalhas e son pargue • Ribas de Sèina, París • Plaças Estanislau, de la Carrièra, e d'Aligança a Nancí • Pont de Gard • Provins • Mont Perdut, dins los Pirenèus • Monuments romans e romanics d'Arle • Camins de Compostèla • Teatre antic d'Aurenja e Arc de Trionf d'Aurenja • Causse e Cevenas • Salina reiala d'Arc e Senans • Sent Milion • Estrasborg, Granda illa • Verzelai
UNESCO.
en Lista del Patrimòni Mondial Espanha
Pargue Nacional de Doñana • Pargue Nacional de Garajonay • Pargue Nacional de Teide • Alhambra, Generalife e Albayzín, Granada • Art mudejar, Aragon • Art rupèstre del Bacin Mediterranèu de la Peninsula Iberica • Catedrala de Santa Maria de Burgos • Centre istoric de Còrdoa • Pelegrinatge de Sant Jacme de Compostèla • Glèisas romanicas catalanas de la Val de Boí • Ensemble arqueologic de Mérida • Ensemble arqueologic de Tarragona • Ensembles monumentals de la Renaissença d' Úbeda e de Baeza • Bauma d'Altamira e art rupèstre paleolitic del nòrd d'Espanha • La Catedrala de Nòstra Dama del Sèti, Alcazar e Archius Generals de las Índias de Sevilha • La Lòtja de la Seda de València • Las Médulas, Leon • Monastèri de Poblet • Monastèri e site de l' Escurial ( Madrid) • Monastèri Reial de Santa Maria de Guadalupe • Monastèri de San Millán de la Cogolla, La Rioja • Monuments d’ Oviedo e Glèisas del reialme d'Astúrias • Òbras d' Antoni Gaudí: Pargue Güell, palais Güell, Casa Milà, Casa Batlló, Casa Vicens, cripta e faciada de la nativitat de la Sagrada Familha, Cripta de la Colonia Güell a Barcelona • Palais de la Musica Catalana e espital de Sant Pau, Barcelona • Elx, la Palmièra • Païsatge cultural d' Aranjuez • Pont de Biscaia • Barris romans de Lugo • San Cristóbal de La Laguna • Site arqueologic d' Atapuerca • Sites d'art rupèstre preïstoric de la val de Côa e de Siega Verde (site transfrontalièr amb Portugal) • Torre d'Ercules, a La Coronha • Universitat e quartièr istoric d' Alcalá de Henares • Ávila, centre istoric • Cáceres, centre istoric • Compostèla, centre istoric • Salamanca, centre istoric • Segòvia, centre istoric e son aqüeducte • Toledo, centre istoric • Cuenca, centre istoric • Eivissa, biodiversitat e cultura • Mont Perdut, site transfrontalièr dins los Pirenèus
↑
LAFONT Robèrt (2003) Petita istòria europèa d’Occitània, coll. Istòria, Canet: Trabucaire.


text:
Li Nouvello de Prouvènço - foutò de l'estage de Sant-Martin - 20.02.2018
Message de nost'ami Jan Glaude Roux
Çai-joun la foutò de l'estage de Sant-Martin ounte fuguerian gentamen aculi pèr "La Clapouiro"
Erian 55, majamen vengu di Bouco de Rose (Sant-Martin, Fos de Mar, Arle, Malomort-de-Prouvènço, Lambesc, Gardano, Ais-de-Prouvènço, Arle, Marsiho etc), mai tambèn d'Avignoun, Caumount, Veisoun, Mouriero.
Foutò de l'estage de Bedarrido - 27.01.2018
Gramaci à nost'ami Jan Glaude Roux de Parlaren En Vaucluso pèr la foutò e lou tèste d'après :
Foutò de l'estage de Bedarrido, endreissa pèr Parlaren Bedarrido e Parlaren en Vaucluso, ounte erian 50. Parlaren Gardano èro representa. Lou papet à man drecho, em'uno cano, es Andriéu Tournillon, cabiscòu de l'Escolo de Santo-Cèio, 94 an, que fuguè membre pendènt la guerro dóu "Maquis Ventoux".
Osco à Andriéu Tournillon pèr soun viscu e sis valour prouvençalo.


text:
Un Center Parc en Òut e Garona ?
Lo conselh generau deu departament d’Òut e Garona que prepausa la creacion d’un Center Parc au ras de Castèth-Gelós ( Casteljaloux). Que seré un investiment de 170 milions d’euros. 20 milions que serén portats peu departament e 15 milions per la Region Aquitània.
La discussion d’aqueth projècte qu’ei estada animada au Conselh Regionau d’Aquitània pr’amor qu’èm nombrós a non pas créder a la validitat economica deu projècte e qu’èm nombrós tanben a considerar que lo projècte ei ua eresia toristica e culturau. Totun que s’i a trobat ua majoritat entà votar en favor de la participacion de la Region Aquitània au projècte.
Quin créder que poderé estar creatora d’activitats la creacion d’ua boishòrla en laquau e’s vienerén embarrar toristas ? E sortiràn los toristas de la lor boaishòrla entà anar descobrir lo país ? En los autes Center Parcs existents los toristas n’an pas briga tendéncia a sortir entà anar frequentar los marcats e los comèrcis deu parçan. Tot l’enjòc que seré justament de’us har sortir mes lo conceptor deu projècte non i a pas nat interès. Tà eth qu’ei mei important que los toristas despensen moneda a l’interior,on tot ei previst entà aquò har.
Que s’i parla de quauques 300 emplecs mes quau serà lo lor prètz ? Que sembla evident que per çò qu’ei de l’emplec que seré mei pertinent de consacrar 15 milions a projèctes mei nombrós, mei plan pagerats e mei plan repartits suu territòri de la region.
Lo Conselh Economic Sociau e Environamentau Regionau ( CESER) qu’a dit lo son descacòrd dab aqueth projècte en considerar que la soa pertinéncia n’èra pas briga provada e en explicar qu’aqueth sistèma d’amainatjament toristic qu’avèva tocat la fin de la soa logica en d’autas regions. Qu’evòca tanben lo montatge financièr qui sembla fragile puish que s’apèa sus investissors privats qui deven crompar los « cottages» en profieitar de mesuras de desficalizacion.
Lo CESER en lo son rapòrt que s’interròga sus d’autes punts com per exemple la qualitat deus emplecs e las retombadas exterioras. Que s’i parla tanben de las questions d’environament (aiga, espaci).
230 ectaras que serén necessàrias entà aqueth projècte qui ei sostiengut per quauques elegits qui pensan lo territòri en question a besonh absoludament d’estar reviscolat.
Tota la question qu’ei de saber se n’èm pas devant un projècte d’ua auta epòca, d’ua fòrma de torisme qui s’acaba.
Lo projècte que sembla sustot sortit rapidament, e lhèu tròp rapidament. Precipitacion devuda a la proximitat de las eleccions departamentaus, manca de concertacion, que son uns elements qui riscan de miar a un conflicte tau com ne coneishem en d’autes endrets on projèctes d’aquera natura son en cors.
Las zònas escuras en lo projècte que son nombrosas e que son logicament un factor d’inquietud.
N’èi pas votat en favor d’aqueth dossièr pr’amor que i a tròp de questions qui demoran shens responsas e tanben pr’amor lo torisme non pòt pas estar, segon jo, ua activitat hòra-sòu.
Que dit le CESER ?
Selon le Conselh Economic et Social et Environnemental Régional d’Aquitaine ce projet ne garantit pas que les retombées en matière d’emplois seront vraiment positives. Le CESER note en effet que le ratio aides publiques/emploi et de 130 000 euros. Il dit je cite : « le même niveau d’investissement consenti sur ce territoire au profit des acteurs locaux pourrait certainement générer une autre dynamique de développement porteuse d’un nombre d’emplois plus conséquent ».
Le CESER note par ailleurs à propos de ce projet qu’il représente : « une mobilisation de fonds publics au titre de la promotion et au bénéfice de l’opérateur, sans pour autant que ladite offre ne corresponde à la stratégie touristique des collectivités mais bien plus à celle de Pierre & Vacances » .
Une réflexion au sujet de « Un Center Parc en Òut e Garona ? »
On y arrive, France de loisirs, culture et patrimoine, rien à faire !!!
Nous perdons toutes les richesses de notre Pays ….
C’est lamentable….


text:
Lenga d'òc/Lengo d'o : Albert Pialot : gardi campèstre de Saranhac / Tè Vé Òc [Émission audiovisuelle]
Tè Vé Òc. Producteur
Emission dau 9 de febrièr de 2018
Nòstrei jornalistas Claudi Queyrel e Miquèu Gravier anèron au rescontre d'Albert Pialot, ancian garda-campèstre a Saranhac, pròche Nimes. Vos i presentan leis auvaris d'aquel òme deis annadas 1960 a 1980. Descubrirètz un trabalh au long dei jorns a travèrs de domènis nombrós, coma lo relòtge, lei teulissas, lo bricolatge, etc. Un mestièr tradicionau que lo ròtle èra mai grand qu'a l'ora d'ara : nos rementa l'importància de son trabalh per la seguretat dau campèstre.
Un reportatge de Miquèu Gravier.


text:
Dimars, 12 de junh de 2018, 03h00 Espòrt
A cadun sa copa pels Dragonets venceires de Limós en finala de la competicion
© catalansdragons.com
Copa: ensag daurat pels catalans
En Copa Nitard, la competicion juniors, los joves lesinhaneses se mostrèron mai fòrts e inspirats que los Canaris de Carcassona que tenguèron pas la distància: 50-24, marca finala.
La finala de la Copa Lòrd-Derby opausava St Estève-XIII Catalan a Limós. Coma previst, los catalans faguèron mòstra de lor rapiditat de circulacion de la palma per menar lèu 16-0. Mas los limosencs èran pas venguts en victimas e tornèron a 16-12 abans la pausa. A la represa, los catalans tornèron faire lo trauc: 26-12. Los limosencs repliquèron amb dos ensages per tornar a 20-26 (e lor capitani manquèt una transformacion fàcia a las barras). Los audencs finiguèron qu’egalizèron mas poguèron pas passar lo tombat decisiu. Calguèt anar a las prolongacions. Durèron 7 minutas: fins a un ensag del centre pianenc Ambert qu’ofrissiá lo trofèu a sa formacion, 30-26.
Qual passarà los barratges?
En barratge del campionat d’Elèit 1, aqueste dissabte 16, Avinhon reçauprà Carcassona. Pronostic en favor dels provençals qu’an ganhat las doas oposicions de la sason e qu’auràn l’avantage de jogar sus lor pelena.
Dimenge, Lesinhan reçauprà Albi: aquò promet una partida sarrada. Dins la sason regulara, Lesinhan ganhèt a Albi e Albi venguèt ganhar fa una brava mesada al Molin!
Los Dragons tornan prene vam
Dissabte, a Brutus, los Dragons recebián los darrièrs de Superliga: los Vikings de Widnes. Calguèt esperar lo segond temps per veire los catalans s’impausar: 32-12. Tornan atal a un punt dels 8ns los Gigants d’Huddersfield que ganhèron a Leeds actualament en pana. La partida entre las 2 formacions aqueste divendres en Anglatèrra serà decisiva per una plaça dins lo Super 8 per poder viure dins la serenitat la fin de la sason.
Tolosa: rendètz-vos a Albi
En Championship, dissabte de vèspre a Blanhac, lo Tolosa Olimpic signèt sa dotzena victòria de la sason fàcia a Batley: 42-26. Aqueste dissabte 16, es sus la pelena de l’Estadium d’Albi, que los tolosans reçaupràn los Centurions de Leigh dins una jornada que serà una granda fèsta esportiva.
Los Marrons an… lo blues!
Aqueste dimècres, se debanava a Melbourne lo primièr Estats d’Origina de la sason davant 90 000 espectators. Dempuèi 2006, Nòva Galas de Sud a ganhat un sol còp una tièra de las 3 partidas annalas. Mas Queensland a renovelat sa formacion amb las retiradas de Cooper Kronk, Jonathan Thurston e Cameron Smith, sens parlar de la nafradura de Billy Slatter. Aquò fasiá tròp e la patida virèt a l’avantage dels Blaus menats per l’arrièr Tedesco que ganhan aqueste primièr rendètz-vos: 22-12.
Las doas formacions se tornaràn trapar lo dimenge 24 de junh a Sydney e los Blaus espèran que Sant Joan virarà enfin al fuòc d’artifici!
Alan Roch
Imatge:
Lo resultat que saunetge:
Catalans 50, Paris Sant Germen 2.


text:
Jornada a La Vaur
Lo Cercle Occitan del País de Carcassona e l’IEO-Aude vos convidan a passar una jornada a La Vaur lo dissabte 10 de setembre :
– Rendètz-vos a 8 h a l’Ostal Sirventés per coveituratge (o rendètz-vos a 10 oras un quart dabans la catedrala de la Vaur)
– 10h30-miègorn : vistalha de la vila en companhiá de Joan Tomàs
– miègjorn : repais tirat de la saqueta
– lo vèspre :
- vesita de la mòstra Le Languedoc de Paul Sibra comentada per Anna Réby, istoriana d’art ;
- lecturas Paul Sibrà en mots de tèxtes en ligason amb los tablèus presentats (grop Parlatge)
– Participacion : 15 €
– Per se marcar (Per una bona organizacion, mercé de ba faire al mai lèu !) :
ostal.sirventes@wanadoo.fr o + 33 04.68.25.19.78.
Precisar se podètz menar una veitura (los fraisses de carburant seràn remborsats)
Tirat de: Ostal Sirventés


text:
Una exposició a la Vall d'Aran sobre els drets dels europeus i dell futur de la UE
Text en aranès:
Era Val d’Aran acuelh ua exposicion e un dialòg ciutadan sus es drets des europèus e eth futur dera UE
Eth delegat dera Comission Europèa en Catalunya e es Illes Balears, Ferran Tarradellas, e eth sindic d’Aran, Carlos Barrera, inauguraràn era Exposicion #dretscompartits, sus es drets des ciutadans dera UE.Aguesta mòstra itineranta, organizada pera Comission Europèa damb motiu der an Europèu des Ciutadans, arribe eth 6 de junh a Arties. Er acte d’inauguracion anarà seguit dera taula redona e debat: Dialòg damb es ciutadans sus eth futur dera UE, que compdarà tanben damb era participacion deth cap de Cultura e Patrimòni deth Conselh Generau d’Aran, Jèp de Montoya e deth Sindic Municipau de Greuges de Sant Boi de Llobregat, Carles Dalmau.
Era exposicion #dretscompartits hè un recorregut pera lista des drets qu'an toti es ciutadans dera UE, es drets fonamentaus e d'autes qu'era Union a legiferat entà per'mor de protegir-mos tant quan èm en nòste país coma quan mos desplaçam o residim dehòra. Damb era inauguracion d’aguesta exposicion, organizada en marc der an Europèu des Ciutadans 2013, era Representacion dera Comission Europèa en Barcelona vò apropar era Union Europèa e eth sòn projècte as aranesi e as areneses.
Era exposicion s’inaugurarà ena glèisa de Sant Joan d’Arties. Dempús der acte debanarà un debat public entà parlar deth projècte europèu e des rèptes actuaus e futurs dera UE.
Compartir drets as hilats sociaus
Era exposicion #dretscompartits ei ua mòstra itineranta que s'inaugurèc peth prumèr còp eth passat 9 de mai, Dia d’Euròpa, ath Musèu Maritim de Barcelona. Era mòstra convide as visitants a conéisher es sòns drets, a exercir-les pleaments e a hèr-les conéisher tanben ath sòn entorn. Per açò, emplegue còdis QR que remeten ara version on-line dera exposicion que permet agranir e compartir es contenguts a trauès deth hilat sociau Facebook. Ath madeish temps, s’a creat era etiqueta #dretscompartits a Twitter, que permet cercar e compartir informacion sus es diferenti drets que repasse era mòstra.
Era exposicion s'inaugurèc damb motiu deth Dia d'Euròpa ath Musèu Maritim de Barcelona. Dempús a iniciat un itinerari per diuèrses ciutats e territòris de Catalunya e es Illes. Era mòstra acabe de visitar Almacelles e ara se poderà veir en Arties enquiath dia 16 de junh.