text:
Chad
Chad es un Estat d'Africa Centrala qu'a pas cap de frontièra maritima, mas a la frontièra lacustra del lac Chad al sud-oèst. Confronta Libia al nòrd, Sodan a l'èst, la Republica Centrafricana al sud, Cameron e Nigèr al sud-oèst e Nigèria a l'oèst.
La capitala es N'Djamena.
Lo gentilici es chadian -a.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Politica[modificar | modificar la font]
Chad es una republica parlamentària. Segon la Constitucion de 1996, lo president es elegit per la populacion per un periòde de cinc ans, amb una possibilitat de reeleccion un còp subsequent.
Lo Parlament a una cambra, amb 155 membres, elegits per un periòde de quatre ans.
Geografia[modificar | modificar la font]
Amb 1 284 000 km² de superfícia totala, Chad es un pauc mens estendut que Peró. Lo desèrt de Sahara cobrís la depression plana del nòrd del país.
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de Chad.


c: text/html

text:
Celsius
Patronim[modificar | modificar la font]
Lo nom de Celsius es aquel de plusors personalitats (per ordre cronologic) :
- Magnus Nicolai Celsius (1621-1679), matematician suedés ;
- Nils Celsius (1658-1724), astronòm, filh del precedent ;
- Olof Celsius l'ancian (1670-1756), botanista, teologian e orientalista suedés, fraire del precedent ;
- Anders Celsius (1701-1744), sabent suedés, inventor en 1742 d’una de las primièras escalas centigradas de temperatura que l'unitat, lo gra Celsius (°C) onora son nom, filh de Nils Celsius ;
- Olof Celsius lo jove (1716-1794), evesque e membre de l'Acadèmia Suècia, filh d'Olof Celsius l'ancian e cosin german del precedent ;
- Celsius aka The Celsius, pseudonim de Neil Gaeggeler, musician e productor de tecno hardcore d'origina soïssa.
Sciéncia e tecnica[modificar | modificar la font]
Lo nom de Celsius foguèt atribuit a una unitat de mesura de la temperatura : lo gra Celsius.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ra
Diu egipcian deu cap d'agla e diu solar. Qu'ei representat carrejant lo disque solar suu cap e portant en ua man la crotz ankh (vita) e lo ceptre Was (simbèu de poder). Qu'ei la màger de totas las divinitas egicianas venerat despuish l'Empèri Ancian e dinc a la fin de la practica deu panteon egipcian (quan los emperis romans crestians la vedón). La principau vila vodada au son culte que ho aperada Eliopòlis peus Grècs (de Elios lo sorelh, e polis, la ciutat. Qu'èra considerat com lo diu creator de l'univers (e deus autes dius) e, mei tard, que ho conhonut dab l'aute diu solar Amon. Per mor d'aquò qu'ei tanben aperat Amon-Ra.
La mitologia egipciana que compte qu'abans la vaduda deu mòn non i avèva pas sonque lo Num, ua mar grana sens còsta. Puish ua isla dab lo temple de Ra e lo son ueu que gessó de las aigas. Ra, un còp vadut que creè los autes dius (enter los quaus, be i avèva Mut, divessa deu cèu, desseparada deu son marit, Geb diu de la tèrra, per Shu, lo diu de l'aire) e lo mòn. Com diu solar, cada dia que cabussa dab lo son naviu, en companhia deu diu Seth e deu son equipatge, devath lo monde per combàter la sèrp hosca Apofís, la vécer e atau har tornar pujar l'abau navèra.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Ieroglif dins Collar e Manley p. 29


text:
Gaston Ièr de Fois-Bearn
En rason de limitacions tecnicas, la tipografia desirabla del títol, « Gaston Ièr de Fois-Bearn », a pas pogut èsser restituida corrèctament çaisús.
Gaston Ièr de Fois (1287 † 13 de decembre de 1315), es comte de Fois, vescomte de Castèlbon, de Bearn (jol nom de Gaston VIII), coprince d'Andòrra de 1302 a 1315, vescomte de Marsan de 1310 a 1315. Es filh de Rogièr Bernat III, comte de Fois, prince d’Andòrra e vescomte de Castèlbon, e de Margarida de Moncada, vescomtessa de Bearn.
Biografia[modificar | modificar la font]
Succedís a son paire lo 3 de març de 1302, jos la tutèla de sa maire perque a pas que tretze ans. Rejonh l’òst reial amb 100 cavalièrs e un milierats de sergents d’armas e, benlèu, a participat a la batalha de Courtrai, l'11 de julhet de 1302. Tornat dins sos estats, lucha contra son cosin german Bernat VI, comte d’Armanhac que li contesta Bearn., mas lo rei Felip lo Bèl los obliga a conclure la patz lo 25 de decembre de 1303.
Tòrna combatre pel rei en Flandra e participa a la batalha de Mons-en-Pélève lo 18 d'agost de 1304. Sas vilas foissencas se revòltan contra los agents reials que vòlon levar una ajuda per finançar la perseguida de las guèrras flamencas. Gaston sosten sos administrats e refusa de liurar los menaires. Aprèp una sasida parciala del comtat de Fois pel senescal de Carcassona, Gaston dintra en gràcia.
En 1308, es tornarmai en guèrra contra Armanhac, malgrat los òrdres contraris del rei. Gaston es convocat per aqueste darrièr e emprisonat al Châtelet. Lo rei li interditz tota guèrra privada e lo libèra contra una esmenda de 36 000 liuras.
Eirita del vescomtat de Marsan en 1310, a la mòrt de sa tanta Constança de Moncada. Participa apuèi a una guèrra novèla contra Flandra, mas tomba malaut e morís a Maubuisson lo 15 de decembre de 1315.
Maridatges e enfants[modificar | modificar la font]
Esposa a Senlis en octobre de 1301 Joana d’Artés (1289 † 1350), filha de Felip d’Artés, senhor de Conchas, e de Blanca de Bretanha. D'aquel maridatge son nascuts :
- Gaston II (1308 † 1343), comte de Fois e de Bigòrra e vescomte de Bearn
- Rogièr Bernat III (1310 † 1350), vescomte de Castèlbon
- Robèrt, evesque de Lavaur
- Margarida
- Blanca, maridada en 1328 a Joan II de Grailly, captal de Buch
- Joana, maridada en 1331 a Pèire d'Aragon, comte de Ribagòrça e d'Ampúrias.
Annèxes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Foundation for Medieval Genealogy : Gaston Ièr, comte de Fois
- Aqueste article compren d'extraches traduches del Diccionari Bouillet. Es possible de suprimir aquesta indicacion, se lo tèxte reflècta lo saber actual sus aquel tèma, se las fonts son citadas, se satisfà a las exigéncias lingüisticas actualas e se conten pas de prepauses que van contra de règlas de neutralitat de Wikipèdia.


text:
Hildegard de Bingen
Hildegard de Bingen (en alemand: Hildegard von Bingen, en latin: Hildegardis Bingensis ; 1098 – 17 de seteme de 1179) que ho ua sabenta, ua mistica crestiana e ua compositora germanica de l'Etat Mejana.
Vaduda dens ua familha nòbla, que ho vodada mainada au convent. Que vadore abadessa dab lo temps e que fondore autas abadias. Mistica, que ho consultada durant la soa vita per'mor de las soas visions.
La soa òbra musicau mei coneguda qu'ei l'Ordo Virtutum (ua descripcion de 16 virtuts pelejant contra las poténcias deu mau).
La màger part de las soas composicions musicaus que son liturgicas, escrivudas en alemand e marcadas musicaument au mejan de neumes. Un gran nombre d'aqueras que son amassadas dens Symphonia armonie celestiun revelationum.
- Portal:Musica/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Personalitat alemanda del sègle XII
- Religiosa de l'Edat Mejana
- Religiosa alemanda
- Religiosa catolica
- Abadessa
- Benedictin
- Mistic crestian
- Sant catolic
- Compositor medievau
- Compositor alemand
- Compositritz
- Femna de letras
- Personalitat femenina alemanda
- Personalitat femenina del sègle XII
- Naissença en 1098
- Decès en 1179


text:
Flaumont-Waudrechies
Flaumont-Waudrechies es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a situat près de Avesnes-sus-Helpe en lo sud-es del departament del Nòrd a un centenat de quilomètres de Lille e a una quinzena de quilomètres de la Belgica e del departament del Aisne. La municipalitat a traversat pel Helpe Màger, afluent de la Sambre. Administrativement, Flaumont-Waudrechies Fa partida de la Avesnois, istoricament del Enaut, paysagèrement de la Thiérache.
Le village est situé à proximité d'Avesnes-sur-Helpe dans le sud-est du département du Nord à une centaine de kilomètres de Lille et à une quinzaine de kilomètres de la Belgique et du département de l'Aisne. La commune est traversée par l'Helpe Majeure, affluent de la Sambre. Administrativement, Flaumont-Waudrechies fait partie de l'Avesnois, historiquement du Hainaut, paysagèrement de la Thiérache.
Istòria[modificar | modificar la font]
- Camp de César : sus la reünion d'un tuc al Sud-Oèst del pòble, al delà del Helpe Màger, se vei, plan conservat, sus un terren #qu'una granda part n'es encara en friche, la localizacion d'un camp romain establit d'après totas las nòrmas de la castramétation d'aquela epòca, e #qu'es totjorn designat jol nom de Catelet, Camp de César. Dels parapets de dos mètres, almens, de nautor al dedins, establits sul pourtour del scenari, circonscrivaient una enceinte fortificada, en forma de trapèze, d'una superfícia d'aperaquí 15 ectaras, dividida en doas parts desiguals, per una levada de tèrra interiora, e la defendián per un talus de 25 mètres, fòrça-escarpé e quitament perpendiculaire sus cèrts ponches. S'es trobat, en défrichant lo scenari e los terrens vesins, de las monedas romaines de Gordien, de Antonin-lo-Estaques e de Vespasien, de las sivelles o grapes en bronze e de longs claus recourbés.
- 843 : Amb lo Tractat de Verdun, lo parteja del empèri carolingien entre los 3 pichons fils de Charlemagne octroye a Lothaire E, la Francie médiane #que compren lo Enaut #que ne fa partida lo pòble.
- 855 : Amb lo Tractat de Prüm #que parteja la Francie médiane entre los 3 fils de Lothaire E, lo Enaut a ligat a la Lotharingie #que n'ereta Lothaire II.
- 870 : Amb lo Tractat de Meerssen après la mòrt de Lothaire II, una part de la Lotharingie #que ne fa partida lo Enaut a ligat a la Francie occidentala.
- 880 : Continuament al Tractat de Ribemont l'an 880, lo Enaut fa partida de la Francie orientala #que vendrà lo Sant-Empèri romain germanique l'an 962.
- Noms Ancians : 1083 Wulframmus de monds en la charte de Gérard, avesque de Cambrai; 1131 Mos Wlframni en la bulle del pape Innocent II; 1184 Wulfraumont en l'acte d'escambi de bens entre los abbayes de Hautmont e de Liessies [1] 921 Flodobomonte en lo cartulaire del Abbaye de Maroilles; 1167 Florbemont en lo cartulaire del abbaye de Liessies[2].
- Flaumont #Èsser concédé l'an 921 al abbaye de Maroilles, al meteis temps que d'unas autras possessions suls bòrds dels rius de la Granda e de la Pichona Helpe, per un diplôme del rei de França, Charles II. Lo abbaye de Hautmont i possedissiá tanben bens, aital coma la dîme e lo terrage #qu'una part ne tornava a aquela de Liessies. La glèisa de Flaumont a #èsser bastida l'an 1545 ; i aviá protegit per un massiu bastiment cairada, mesa n'abans, sus una éminence e environada d'una fòrta muralla. Aquela darrièra bastissa #que constituissiá una autentica fortalesa, a #èsser entièrament démoli dins lo sègle darrièr. La glèisa i aguèt pas erigit en parròquia #qu'en 1664 ; abans aquela epòca, èra pas mai #qu'una annèxa d'aquela de Sémeries.
- Waudrechies, antany Audrecy, A designat l'an 646 per Waldrecias, en lo testament de Ste-Aldegonde (Mirœvos, III, 559), #que lo #legar als chanoines de St.-Quentin, de Maubeuge. Aquela localité formava un vilatge particular, #que, d'après los nombroses bastiments #que s'i es descobèrta, li caliá i aver una importància fòrça mai considerabla #qu'aquela #qu'a de los nòstres jorns. La siá glèisa, dédiée a Santa Aldegonde, possedissiá, de la siá patrône, de las reliques reconegudas authentiques per la archevêque de Cambrai, Vander Burch e #qu'atrasián un pro grand nombre de pelegrins per la guérison de las fèbres. A #èsser estrossejat e totalament destruit, se se'n crei la tradicion, cap a 1521, pendent las guèrras #qu'an arruïnat la contrée[3]. La capèla de Waudrechies es anciana, barra una campana #que pòrta la data de 1567.
- Flaumont-Waudrechies Se tròba suls Plànols cadastraux napoléoniens del 1813 e 1869[4].
- En Julhet 1901 : Inauguracion e ponduda en servici de la Linha de camin de fèrre Avesnes-sus-Helpe - Sars-Poteries. La linha a dobèrt al public lo 20 de julhet de 1901. Connècta Avesnes sus Helpe a Solre-lo-Castèl, via lo Flaumont-Waudrechies, Sémeries, Felleries, Sars-Poteries. Lo tràfec viatgèr fonciona fins a la Segonda Guèrra mondiala (16 d'agost 1941).
- Camp de César : sur le sommet d'une colline au Sud-Ouest du village, au-delà de l'Helpe Majeure, on voit, bien conservé, sur un terrain dont une grande partie est encore en friche, l'emplacement d'un camp romain établi d'après toutes les règles de la castramétation de cette époque, et qui est toujours désigné sous le nom de Catelet, Camp de César. Des parapets de deux mètres, au moins, de hauteur à l'intérieur, établis sur le pourtour du plateau, circonscrivaient une enceinte fortifiée, en forme de trapèze, d'une surface d'environ 15 hectares, divisée en deux parties inégales, par une levée de terre intérieure, et la défendaient par un talus de 25 mètres, très-escarpé et même perpendiculaire sur certains points. On a trouvé, en défrichant le plateau et les terrains voisins, des monnaies romaines de Gordien, d'Antonin-le-Pieux et de Vespasien, des boucles ou agrafes en bronze et de longs clous recourbés.
- 843 : Avec le Traité de Verdun, le partage de l'empire carolingien entre les 3 petits fils de Charlemagne octroye à Lothaire I, la Francie médiane qui comprend le Hainaut dont fait partie le village.
- 855 : Avec le Traité de Prüm qui partage la Francie médiane entre les 3 fils de Lothaire I, le Hainaut est rattaché à la Lotharingie dont hérite Lothaire II.
- 870 : Avec le Traité de Meerssen après la mort de Lothaire II, une partie de la Lotharingie dont fait partie le Hainaut est rattachée à la Francie occidentale.
- 880 : Suite au Traité de Ribemont en 880, le Hainaut fait partie de la Francie orientale qui deviendra le Saint-Empire romain germanique en 962.
- Noms Anciens : 1083 Wulframmus mons dans la charte de Gérard, évêque de Cambrai; 1131 Mons Wlframni dans la bulle du pape Innocent II; 1184 Wulfraumont dans l'acte d'échange de biens entre les abbayes d'Hautmont et de Liessies [5] 921 Flodobomonte dans le cartulaire de l'Abbaye de Maroilles; 1167 Florbemont dans le cartulaire de l'abbaye de Liessies[6].
- Flaumont fut concédé en 921 à l'abbaye de Maroilles, en même temps que d'autres possessions sur les bords des rivières de la Grande et de la Petite Helpe, par un diplôme du roi de France, Charles II. L'abbaye d'Hautmont y possédait aussi des biens, ainsi que la dîme et le terrage dont une partie revenait à celle de Liessies. La glèisa de Flaumont a été bâtie en 1545 ; elle était protégée par une massive construction carrée, placée en avant, sur une éminence et entourée d'une forte muraille. Ce dernier bâtiment qui constituait une véritable forteresse, a été complètement démoli dans le siècle dernier. L'église ne fut érigée en paroisse qu'en 1664 ; avant cette époque, elle n'était qu'une annexe de celle de Sémeries.
- Waudrechies, autrefois Audrecy, est désigné en 646 par Waldrecias, dans le testament de Ste-Aldegonde (Mirœus, III, 559), qui le légua aux chanoines de St.-Quentin, de Maubeuge. Cette localité formait un village particulier, qui, d'après les nombreuses constructions qu'on y a découvertes, devait avoir une importance beaucoup plus considérable que celle qu'il a de nos jours. Son église, dédiée à Sainte Aldegonde, possédait, de sa patrône, des reliques reconnues authentiques par l'archevêque de Cambrai, Vander Burch et qui attiraient un assez grand nombre de pèlerins pour la guérison des fièvres. Il a été ravagé et entièrement détruit, si on en croit la tradition, vers 1521, pendant les guerres qui ont ruiné la contrée[7]. La chapelle de Waudrechies est ancienne, elle renferme une cloche qui porte la date de 1567.
- Flaumont-Waudrechies se trouve sur les Plans cadastraux napoléoniens du 1813 et 1869[8].
- Juillet 1901 : Inauguration et mise en service de la Ligne de chemin de fer Avesnes-sur-Helpe - Sars-Poteries. La ligne est ouverte au public le 20 juillet 1901. Elle relie Avesnes sur Helpe à Solre-le-Château, via le Flaumont-Waudrechies, Sémeries, Felleries, Sars-Poteries. Le trafic voyageur fonctionne jusqu'à la Deuxième Guerre mondiale (16 août 1941).
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ "Estatistica archéologique del departament del Nòrd" - segond part - 1867
- ↑ ("Bulletin de la comission istorica del departament del Nòrd - tome IX - 1866)
- ↑ "bulletin de la comission istorica del departament del Nòrd" - tome IX - 1866
- ↑ en examen_cadastre_napoleonien_detail&doc=#datar%2Fir%2FCadastre%20napoleonien%2Fcadastre_napoleonien%2Exml&pagina_ref=5760&unittitle=FLAUMONT%20WAUDRECHIES%201813,%201869&unitid=P31%20/%20702&unitdate=1813,%201869 luòc internet de l'Archiu départementales del Nòrd
- ↑ "Statistique archéologique du département du Nord" - seconde partie - 1867
- ↑ ("Bulletin de la commission historique du département du Nord - tome IX - 1866)
- ↑ "bulletin de la commission historique du département du Nord" - tome IX - 1866
- ↑ site internet des Archives départementales du Nord


text:
Tripanosoma
Trypanosoma es un genre notable de l'òrdre dels Trypanosomatida, un grop de protistas parasits. Diferentas espècias infèctan una varietat de divèrs vertebrats, demest los quals l'Òme, provocant de malautiás, las tripanosomiasis. La màger part de las espècias son transmesas per d'invertebrats, d'insèctes per exemple.
Espècias[modificar | modificar la font]
Las espècias de Trypanosoma comprenon las seguentas :
- T. brucei, que provòca la malautiá del sòmi çò de l'òme.
- T. cruzi, que provòca la malautiá de Chagas çò de l'òme.
- T. congolense, que provòca la Nagana dels cavals e camèls.
- Trypanosoma equinum
- T. equiperdum, que provòca la dorinq dels Equidats.
- T. evansi, que provòca la surra .
- Trypanosoma lewisi, dels rats.
- Trypanosoma melophagium, de la fedas.
- Trypanosoma percae, del peis Perca fluviatilis.
- T. simiae, que provòca la nagana dels animals.
- T. suis, que provòca diferentas formas de surra.
- T. vivax, que provòca la malautiá de nagana.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Report on Trypanosomes, Thomas, (London, 1905)
- Tropical diseases, Sir Patrick Manson, (fifth edition, London, 1914)
- Tropical Medicine and Hygiene, C. W. Daniels, (New York, 1914)


text:
Bretanha (Bretagne en francés, Breizh en breton, Bertaèyn en galò) es una region de França idem l' estat francés. Es tanben lo territòri istoric del pòble breton, un pòble celtic installat dins aquel país dempuèi lo sègle X. Veniá de l'illa de Bretanha, nom ancian de Grand Bretanha e arribèron sus las còstas d'Armorica, embandits per las invasions successivas del lor país d'origina, devèrs l'an 900 ap.C.
La siá capitala istorica es Renas (fòrma populara occitana atestada pertot) (Roazhon en breton, Rennes en francés). Se tròba dins lo departament d'Ille et Vilaine (35) que n'es lo caplòc. Tres autres departaments fan part de la Region de Bretanha (Rannvro Breizh). S'agís de las Còstas d'Arvòr (22), Finistèrra (29) e Morbihan (56). Las autras vilas importantas de la region administrativa de Bretanha son Kemper (Kemper en breton, Quimper en francés) e Brèst, pòrt comercial e militar important de la ribièra d'Atlantic.
Tres lengas son istoricament parladas sus son territòri, çò es a saber: lo breton (brezhoneg en breton), lenga celtica de granda cultura literària e umana..., lo galò, lenga romanica eissida d'al latin que lo sieu nom ven del mot breton "galo", çò es "francés"..., e lo francés, lenga administrativa de l'estat omonim. Sola aicesta a un estatut oficial mas ambedoás las autras se ne tenon de luchadas per aparar la lor cultura e la lor idiosincrasia demercé moltas associacions e organizacions que luchan dins aquela amira, aquela tòca e aquel prètzfach amor d'aparar la lor identitat.
La cançon e la musica bretonas son famosas en pel mond entièr (n' Alan Stivell, en Glenmor, e l'arpa celtica, los Fest-noz...), la siá literatura ( en Per Jakez Helias, autor egrègi e epic de Lo caval d'orguèlh, relat del - amai d'al... - país bigoden, e Ar Mên Du (La Pèira Negra), tròbas de màger qualitat...) es fòrça rica e anciana.Existís tanben un teatre popular en galò fòrça ancorat dins l'èime del sieu pòble e que ramosa a l'entorn sieu molts espectators afogats.


text:
1509
Aquesta pagina concernís l'an 1509 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Espanha[modificar | modificar la font]
Conquista de la vila d'Oran.
Portugal[modificar | modificar la font]
Lei 2 e 3 de febrier, la victòria de Diu còntra una coalicion dei sultanats d'Egipte, de Calicut e de Gujarat confirmèt l'implantacion portuguesa dins la peninsula indiana.
Republica de Venècia[modificar | modificar la font]
La Republica deguèt faciar l'invasion dei tropas de la Liga de Cambrai magerament formada per lei fòrças francesas. Mau comandada, l'armada veneciana foguèt esquichada a Agnadel lo 9 de mai perdent entre 4 000 e 6 000 soudats còntra solament 500 per lei Francés. Après aquela revirada, Venècia foguèt dirèctament menaçada per una invasion. Pasmens, lei tropas venecianas forticadas dins Trevisa capitèron de resistir e de menar de contraofensivas que bloquèron l'avançada francesa. De mai, autre ponch important, leis aliats dei Francés èran crenhós dei progrès de Loís XII e lèsts a l'abandonar.
Una autra menaça per la Republica foguèt lo succès de l'implantacion portuguesa dins l'Ocean Indian après la revirada de la flòta musulmana sostenguda per Venècia a Diu (2-3 de febrier).


text:
Angles (Tarn)
Angles [1][2] (Anglès en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e de la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna es situada dins lo Pargue Natural Regional del Naut Lengadòc sus Arn
Istòria[modificar | modificar la font]
La comuna èra partida du diocèsi de Sant Ponç de Tomièiras. A la Revolucion, quand se creèron los departaments, èra doncas integrada al departament d'Erau. Lo decret del 3 de brumaire de l'an X (1801) escambièt lo canton de Sant Gervais (alara dins lo Tarn) amb lo canton d'Angles.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Patrimòni civil[modificar | modificar la font]
- L'anciana pòrta de la vila dich Portal Bas, bastida al sègles XVII (monument istoric[3].
- Lo castèl de Campan que la fondacion data del sègle XI. A una faciada Sud embelida al sègle XVII (monument istoric dempuèi lo 17 de mai de 1961[4].
- Dos estanhs: la restanca de la Ravièja e l'estanh dels Sants Pèires.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr) Jean Aymeric, Anglès et son terroir, Ed. de Poliphile, 1988, 978-2-86888-021-5
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ {{ref Mérimée PA00095487|
- ↑ ref Mérimée PA00095486


text:
Comuna francesa
En França, la comuna es una division administrativa, la circonscripcion la mai pichona del territòri francés[1]. Una comuna correspond generalament al territòri d'una vila o d'un vilatge. Sa superfícia e sustot sa populacion pòdon variar considerablament (la pus poblada, París, possedís mai de dos milions d'abitants, las mens pobladas zèro.
Al 1èr de març de 2007, existissiá 36 782 comunas en França (dont 214 en otramar) que cobrissián l'integralitat del territòri francés (a l'excepcion de Wallis e Futuna e de qualques territòris sens populacion permanenta), çò que representa environ la mitat del nombre total de comunas dins l'Union Europèa.
La lista seguenta recapitula lo nombre de comunas per departament o comunautat d'otramar. D'un biais general, los departaments situats al nòrd e a l'èst de França comptan mai de comunas que los situats al sud e a l'oèst. Los departaments e comunautats d'otramar tanben son largament mens devesits que los de la França metropolitana. Enfin, París e los departaments de sa pichona corona, del fach de lor talha pichona, ne còmptan fòrça mens.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Çaquelà, París, Lion e Marselha son de comunas francesas subdevesidas en arrondiments.


text:
Toshiro Mifune
Toshiro Mifune (Mifune Toshiro del sieu nom vertadièr, segon l'us tradicional millenari nipon d'emplec dels noms pichons e d'ostal; Qingdao, 1 d'abril de 1920 - Mitaka, Tòquio, 24 de decembre de 1997) foguèt un actor japonés.
Somari
La Vida[modificar | modificar la font]
L'Òbra cinematografica[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
La pilha occidentala[modificar | modificar la font]
Resson critic a Japon[modificar | modificar la font]
Resson critic... endacòm mai[modificar | modificar la font]
Prèmis e guerdons[modificar | modificar la font]
Filmografia[modificar | modificar la font]
- 1948 : Yoidore Tenshi L'Àngel èbri
- 1949 : Shizuka Naru Ketto Düèl silentós
- 1949 : Norainu Gos fòl
- 1950 : Shubun Escàndol
- 1950 : Rashomon Rashomon
- 1951 : Hakuchi L'Idiòt
- 1954 : Shichinin no Samurai Los Sèt Samorais
- 1955 : Ikimono no Kiroku Viure dins la paur
- 1957 : Kumunosu-jo Lo Castèl de l'aranha idem Lo Sòli de sang
- 1957 : Donzoko Los Fonsals
- 1958 : Kakushitoride no San Akunin La Fortalesa amagada
- 1960 : Warui Yatsu hodo Yoku Nemuru Dormísson plan plan los poirits
- 1961 : Yojimbo Yojimbo idem Lo gardacòs
- 1962 : Tsubaki Sanjuro Sanjuro
- 1963 : Tengoku no Jigoku Entremièg cèl e infèrn
- 1965 : Akahige Barbarossa
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
-
- (fr)(en) Toshiro Mifune sus l'Internet Movie Database
- Fondacion Mifune Toshiro (en + jp)


text:
Cristianisme
Introduccion[modificar | modificar la font]
Lo cristianisme es sortit del judaïsme, somés a l'influéncia del mond grècoroman dempuèi Lissandre lo Grand. Lo nom "cristianisme" ven de la traduccion del mot ebrieu Messias, "Onch", en grèc Khristos. Segon los Actes dels apòstols 11-26, foguèt a Antiòquia que, pel primièr còp, los que creson en Jèsus Crist foguèron dichs crestians.
Lo cristianisme manlèva al judaïsme d'elements fondamentals:
- La cresença en un Dieu unenc (monoteïsme) que se mòstra sus tèrra d'un biais transcendent e immanent;
- La cresença en la venguda d'un Messias;
- La cresença en la resurreccion dels mòrts e dins lo jutjament darrièr.
Mas transmuda aqueles fondaments del biais seguent:
- En Jèsus, Dieu se mostrèt coma èsser uman;
- La resurreccion de Jèsus se passèt ja e, coma Jèsus, los umans mòrts amb la fe en el reviudaràn.
E s'opausa al judaïsme sus dos elements clau:
- Dempuèi Jèsus, Dieu vòl crear una familha d'enfants de Dieu, pas limitats als josieus solets.
- Es la fe en Jèsus Crist que definis aquela familha, e non la practica de la lei mosaïca.
Las escrituras[modificar | modificar la font]
A las escrituras josivas acampadas pels crestians dins l'Ancian Testament, la tradicion dels primièrs sègles del cristianisme i ajustèt lo Novèl Testament. Aquel darrièr se compausa dels quatre evangèlis, segon Matèu, Marc, Luc e Joan, dels actes dels apòstols, de las epistòlas e de l'Apocalipsi. La lora composicion se seriá facha dins la segonda mitat del sègle primièr.
Lo nom de Cristianisme ven del nom del Crist. Doncas li crestians se definisson coma li discípols de Jèsus Crist, çò que baila de còps de consequéncias curiosas coma en China.
Li primiers crestians chineses foguèron de nestorians, al sègle VI. Chausiguèron per dire "Dieu" una formula que vòu dire en gròs "lo dieu, lo rèi del cèu".
Se tròba que li catolics qu'arribèron al sègle XVI (de jesuitas italians) faguèron la mèma chausida.
Quand i aguet de Josieus en China, faguèron parier.
Laidonc, per un Chinés taoïsta, confucianista e un pauc bodista, coma son gaireben toti, li Cristiâns ortodòxes de Manchoria, li Catolics de pertot, li Nestoriâs e li Josieus so considerats coma una sola mena.
Li protestants anglosaxons, quand arribèron, chausiguèron per dire "Dieu" lo mot "Yào", qu'es lo nom d'un emperador mitic de la debuta legendària de l'Istòria de la China. Doncas, son estats considerats sus aquel ponch coma de Chinés ordinaris.
Lor originalitat èra de dire qu'èron tanben de discípols de "Krist". Sò que fai que per un Chinés "normau" estadisticament, un "crestian" es un protestant a la mòda anglosaxona.
Dinc si cinc primiers sègles, lo Cristianisme coneguet de grands debats, per saber se Jèsus Crist èra òme solament, Dieu solament, òme e Dieu en doas partidas, o òme-Dieu d'un sol tenent.
Agara i a una doctrina pro comuna — maugrat de practicas culturalas pla diferentas — entre lei glèisias qu'aun de prèires:
- li Nestorians (sobretot Iraquians e Indians)
- li Monofisitas (sobretot egipcians... li Còptes d'Etiopia essent agara perfetament ortodòxes)
que reconeisson pas ni lis uns ni lis autri lo concili de Calcedònia en 453.
Li Calcedonians son essencialament:
- li Catolics e
- lis Ortodòxes
que se compartiguèron en 1054.
Desempuèi la glèisia catolica d'Anglatèrra se separet de las autras sota lo regne d'Enric VIII. Lis autri la sonon desempuèi "anglicana". Guela se sona en anglés "Catholic" (e sona li Catoliques "Roman-Catholics") En America la sonon tanben "Glèisia episcopaliana".
Desempuèi, la glèisia russa se separet de las autras glèisias ortodòxas, en novembre de 1996. Mas coma aquò es enquèra pro recent, se sap pas enquèra s'aquò es una rompuda definitiva.
Al sègle XVI, tornèron paréisser, mas amb una fòrça novèla, de movements, que en tot èsser indiscutiblament crestiâns, refusavon d'avedre de prèires; lo centre de lor vida religiosa essent desenant la Paraula, e pas mai lo Sacrifici. Li sonèron li Protestants, que compartiguèron en:
- Luterians e
A partir d'aqueli dos socams apareguèron de religions novèlas:
- lis Unitarians - que son de costuma pas reconeguts coma crestians per lis autri, e que, maugrat que son d'origina anglesa, son mai nombrós en Transilvània dinc la comunitat magiarofòna que pertot endacòm mai, e qu'aun lor centre a Blaj, en Romania. L'Unitarisme es la religion d'origina de Darwin e de Karen Blixen.
- li Coacres (li sols Americâns que foguèron totjorn bons ambé lis Indiâns)
- li Baptistas
- Lis Anabaptistas
- Li Mennonitas e lis Amischs que viscon en comunitats separadas de la rèsta del monde.
D'aquessas glèisas novèlas nasquèron tanben d'autras religions, mas que son pas mai crestianas, coma la religion mormona.
Dinc la vista crestiana tradicionala, lo monde a pas que tres religions fondamentalament:
- Lo Judaïsme, primièra revelacion de Dieu is òmes
- Lo Cristianisme, que saria, religiosament (pas etnicament), la contunhacion vertadièra del Judaïsme.
- las religions paganas: totas las religions autras que lo Cristianisme e lo Judaïsme son radunadas sota aquela apelacion. Aquò empacha ges per l'estudi, de las diferenciar. Mas son consideradas coma un sol ensems: lo qu'a pas conegut la revelacion divina.
(Daprès, se pòt diferenciar. Per exemple, en Corea, a la debuta del sègle vint, de vièlhs confucianistas, malirós de veire las tradicions morir davant la modernitat, chausiguèron de faire passar lo país al Cristianisme tant que poguèron, considerant que lo Cristianisme èra una forma "modèrna" de confucianisme, çò qu'es ni absurde, ni tanpauc obligatòri en bona doctrina confucianista).


text:
Bourg-le-Roi
Bourg-le-Roi es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarthe e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat al nòrd de la Sarthe, a 45 quilomètres del Mans, 12 quilomètres de Alençon e 4 quilomètres a l'èst de la rota nacionala 138.
La commune est située au nord de la Sarthe, à 45 kilomètres du Mans, 12 kilomètres d'Alençon et 4 kilomètres à l’est de la route nationale 138.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a mencionat per las primièras fes en los tèxtes en 1154. Es un domeni del capítol cathédral de las Mans #que sembla existir al començament de la Modèl:S-, malgrat que qualques tessons en remontant a la nautor Mièja Edat an #èsser descobèrts en lo cementèri. A las fes pòbli e comuna, aquel ancià cap de-luòc de costat es intégralement compreses en una enceinte de muralles #que ne demòra d'importants vestigis al nòrd e al sud. Lo caractèr fortificat a egalament a doas oras pòrtas medievalas de la vila. L'abitat es sustot compausat d'ostals ancians rénovées, al mièg de jardins arborés. L'ensems del luòc a #èsser inscrich a l'inventari suplementari dels monuments istorics.
Le village est mentionné pour la première fois dans les textes en 1154. C'est un domaine du chapitre cathédral du Mans qui semble exister au début du Modèl:S-, même si quelques tessons remontant au haut Moyen Âge ont été découverts dans le cimetière. À la fois village et commune, cet ancien chef-lieu de canton est intégralement compris dans une enceinte de murailles dont il reste d'importants vestiges au nord et au sud. Le caractère fortifié tient également aux deux portes médiévales de la ville. L'habitat est surtout composé de maisons anciennes rénovées, au milieu de jardins arborés. L'ensemble du site a été inscrit à l'inventaire supplémentaire des monuments historiques.


text:
1804
Aquesta pagina concernís l'an 1804 del calendièr gregorian.
Somari
- 1 Eveniments
- 2 Naissenças
- 3 Decèsses
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Otoman[modificar | modificar la font]
Començament de la Premiera revòuta sèrba còntra l'Empèri Otoman lo 14 de febrier.
Empèri Rus[modificar | modificar la font]
Començament de la Guèrra Russopèrsa de 1804-1813 a prepaus dei questions frontalieras dins la region de Caucàs.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Perseguida dei trèbols intèrns liats a l'afondrament dau poder imperiau en 1768-1769 ambé la continuacion de la guèrra civila entre lei ras Gugsa, Zewde e Wolde Selassie. Dins lo corrent de l'annada, Gondar foguèt atacada per lo senhor rebèl Asserat (que trabalhava per lei sieus interès).
Califat de Sokoto[modificar | modificar la font]
Menaçat per lo sultan de Gobir, Osman dan Fodio deguèt quitar la vila. Sa fugida entraïnèt la revòuta dei partisans d'un islam rigorós còntra leis autoritats dei ciutats-estats e la creacion d'un estat teocratic dich Califat de Sokoto. Pasmens, en decembre, sei fòrças foguèron desfachas a la batalha de Tsuntua per lei fòrças coalizadas dei senhors haussàs.
Sultanat de Sennar[modificar | modificar la font]
Fin dau rèine dau sultan Ranfi (1798-1804) que son poder sus son territòri èra nominau. Foguèt remplaçat per Agban (1804-1805).
America[modificar | modificar la font]
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Reeleccion de Thomas Jefferson que demorèt president deis Estats Units d'America.
Asia[modificar | modificar la font]
Pèrsia[modificar | modificar la font]
Començament de la Guèrra Russopèrsa de 1804-1813 a prepaus dei questions frontalieras dins la region de Caucàs.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Descubèrta dau tresen asteroïde conegut — considerat alora coma la 10en planeta dau Sistèma Solar — per l'astronòm alemand Karl Ludwig Harding. L'objècte novèu foguèt dich Junon.
Fisica[modificar | modificar la font]
Descubèrta de Louis Joseph Gay-Lussac qu'establiguèt lo liame entre un volum de gas a una temperatura donada e son volum a 0°C (lèi de Gay-Lussac).


text:
Cesária Évora
Cesária Évora (Mindelo, Cap Verd, 27 d'agost de 1941 - São Vicente, 17 de decembre de 2011) foguèt una cantaira coneguda internacionalament. Recebèt los escaisses de reina de la morna o mai de "divessa descauça", per encausa de sa costuma d'arribar descauça sus las scènas, biais de mostrar sa solidaritat amb las gents pauras de son país.
Biografia[modificar | modificar la font]
Cesària Évora nasquèt en 1941 dins una familha modèsta a Mindelo, vilòta commercianta de l'isla de São Vicente (Cap Verd). Los parents aviá agut cinc enfants, Cesària qu'èra la sola dròlla e quatre filhs. Son paire, Justino da Cruz Evora, èra un musician que moriguèt jove quand Cesària aviá pas que sèt ans e sa maire, Dona Joana, trabalhava coma cosinièra en çò d'una familha blanca rica.
Visquèt fòrça temps dins son enfància en cò de sa grand, qu'aviá agut una educacion religiosa fòrta, çò que portèt la joventa a se rebellar contra la morala tròp rigida e excessiva. Aguèt de frequentacions musicalas importantas que la menèron a cantar e a far de concèrts los dimenges, acompanhada al saxofòn per son fraire Lela, sus la plaça principala de sa vila. Contunhèt a progressar en cantar endacòm mai e quand aviá 16 ans, Cesária comencèt a cantar per bars e otèls e, envirada de qualques musicians locals, se ganhèt una notorietat importanta en Cap Verd, e recebèt l'escais de "Rainha da Morna" ("reina de la morna") de sos admiradors.
L'an 1975 marquèt una marrida passa per la cantaira. Aquel an que Cap Verd proclamèt son independéncia portèt a la societat mantun problèma economic e politic. Cesária quitèt de cantar e comencèt a beure abans de venir victima d'alcoolisme.
En 2004 ganhèt lo prèmi Grammy de melhor disc de world music contemporanèa. Moriguèt dins un espital de l'isla de São Vicente lo 17 de decembre de 2011 en seguida d'una insufiséncia respiratòria.
Discografia[modificar | modificar la font]
- 1988 - La Diva aux pieds nus
- 1990 - Distino di Belita
- 1991 - Mar Azul
- 1992 - Miss Perfumado
- 1994 - Sodade, Les Plus Belles Mornas De Cesaria
- 1995 - Cesaria
- 1997 - Cabo Verde
- 1999 - Café Atlântico
- 2001 - São Vicente de Longe
- 2002 - Cesária Evora Anthology
- 2002 - Live in Paris (DVD)
- 2003 - Voz D'amor
- 2003 - Club Sodade - Cesaria Evora by...
- 2006 - Rogamar
- 2009 - Nha Sentimento
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Pagina oficiala (en) (fr)


text:
International Union for Conservation of Nature and Natural Resources
L'Union Internacionala per la Conservacion de la Natura (UICN), tanben coneguda jol nom anglés International Union for Conservation of Nature and Natural Resources (IUCN), es la principala ONG dedicada a la causa de la conservacion de la Natura.
La mission de l'UICN es d'influenciar, d'encoratjar e d'assistir las societats dins lo mond entièr, dins la conservacion de l'integritat e de la diversitat de la natura, e mai de s'assegurar que l'utilizacion d'aquestas ressorsas naturalas es facha d'un biais equitable e durable.
Foguèt fondada lo 5 d'octobre de 1948 en seguida d'una conferéncia internacionala tenguda a Fontainebleau ; son nom èra a l'origina International Union for the Protection of Nature (IUPN); es estada rebatejada jos son nom actual en 1956. Son sèti es localizat a Gland en Soïssa. Acampa 48 Estats, 114 agéncias governamentalas, mai de 800 ONG e mai de 10 000 experts e de scientifics de mai de 180 païses. Publica sus son sit Web una lista roja de las espècias menaçadas. Emplega un milierat de personas trabalhant a travèrs lo mond a aperaquí 500 projèctes.
L'UICN definís d'airals protegits coma essent de zònas terrèstras o marinas especificament dedicadas a la proteccion e a la conservacion de la diversitat biologica, e mai qu'a las ressorsas naturalas e culturalas associadas.
La lista roja[modificar | modificar la font]
E, particular, l'UICN met a jorn una lista roja destinada a repertoriar las espècias animalas o vegetalas en perilh dins lo mond.
Caduna de las espècias fa l'objècte d'una evaluacion e d'un seguit quand las donadas concernent aquestas son en quantitat sufisenta.
Podètz consultar la lista de las categorias e dels critèris utilizats per l'UICN :


text:
Kick-boxing
Lo tèrme kick-boxing designa un ensems de disciplinas o espòrts de combat qu'utilizan los pès e los ponhs. En particular es una de las disciplinas de bòxa pès-ponhs que desvolopèron primièr los japoneses e après los nordamericans.
A mejans dels ans sesenta lo japonés Kurosaki, practicant de Karate Kiokushinkai, viajèt a Tailàndia descubrient lo Muay-Thai. A su retorn al Japón decidièt mezclar sas tecnicas de Karate amb las del Muay-Thai, suprimient los còps de cod e genolh, así nacièt un nov espòrt denominat kick (patejar) boxing (boxear).
Entre los pas japoneses que mai éxits consiguièron, destacan lo francés Christian Guillaume, qu'en 1969 consiguièt cuatre victòrias e dos nuls; e l'american Benny "The Jet" Urquidez, que'en 1977 ganèt Tatsuyuki Suzuki en cuatre asalts.
Lo 1973 Urquidez e Howard Hanson crearon la W.K.A. (Asociacion Mondial de Karate), cambiant ans après la "K" de karate per la de Kick-Boxing.
Los campeons mai coneguts son Rob Kaman, Benny Urquidez, Dennis Alexio, Marek Piotrowski e Ernesto Hoost.
Reglamento[modificar | modificar la font]
Los còps de ponh e pierna (patada o còp de pè) estan autorizats per sobre de la cintura, los barrids e los low kicks (còps amb la pierna al musl) tanben estan autorizats.
Los combats amateurs se celebran en tres asalts, e los profesionals pasan dels cinc asalts; 10 en campeonats d'Euròpa e 12 dins los campeonats del mond, amb un descans d'un minut entre asalts.
Los còps amb la pierna al musl (low kick) solen marcar la diferéncia dins los combats.
Indumentaria[modificar | modificar la font]
Pantalons (largs o corts), guants e protectors per la boca e los genitals; dins los combats femenins an de portar protector de pech e botins (opcionals dins los profesionals).


text:
Elephas maximus
L'elefant asiatic (Elephas maximus) es una espècia de mamifèr proboscidèu de la familha Elephantidae. Es lo mamifèr màger del continent asiatic. La siá distribucion originala s'estendiá dempuèi lo sud de China e d'Indonesia occidentala fins a las còstas del Golf Persic e al sud de Mesopotamia, ont desapareguèt al Neolitic. Actualament se circomscriu a Sri Lanka, al sud e nòrd èst d'Índia, a Bangladesh, Indochina, Malaca, Sumatra e nòrd èst de Borneo. Se tròba tant a l'estat salvatge coma domestic e es fòrça frequent dins los zòos e los cirques. Es considerat coma una espècia en perilh d'escantiment.


text:
Salam
Salam o salaam (en arabi: سلام salam) es un mot arabi que literalament significa patz, s'utiliza tanben coma una salutacion generala, mai que mai dins los païses arabis e pels musulmans, mas tanben en d'autres païses ont l'islam a una grande importància.
Aqueste mot apareis tanben dins d'expressions mai longas, coma assalamoe `alaykum (السلام عليكم), a la quala se pòt respondre: wa`alaykum assalam. En mai d'aquò, As-Salam es un dels 99 Noms Purs de Dieu.
La version ebrieva es shalom, qu'en Israèl s'utiliza de la meteissa faiçon que salaam.


text:
Ar Chapel-Nevez (Còstas d'Arvòr)
Ar Chapel-Nevez en breton ( La Chapelle-Neuve en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La Capèla-Nòva se situa al sud del Trégor, près del Centre-Bretanha en region cornouaillaise. A per vesinas trégorroises:
La Chapelle-Neuve se situe au sud du Trégor, près du Centre-Bretagne en région cornouaillaise. Elle a pour voisines trégorroises:
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo bourg de la Capèla-Nòva a preses naissença a l'entorn d'una capèla situada en Plougonver, bastida pels senhors de Kerméno, final de la Modèl:S-. Es vengut cap de-luòc d'una municipalitat per la lei del 23 de junh de 1873. Es pel decrèt del 5 d'abril de 1862 que la Capèla-Nòva a #èsser erigida en succursale. Sus un dels chaînons de las montanhas #negras, la capèla produsida çò de mès de singular efièch al œel #que lo vei per las primièras fes. La siá forma generala figura tres torns paucs saillantes, ligadas íntimament entre elas en un gròs ponhat. Una homicida, compausada d'un trauc, en figurant la crotz latina, a perforat en la basa de caduna d'aqueles torns, d'ont partís un sosterranh. A veire aquel aparelh militar, se se demanda se s'es en preséncia d'un santuari o d'una fortalesa. Mas la riquesa de la glèisa residís en lo retable. A dominat, coronat per una granda estatua de La nòstra-Madama de la compassion. S'i sent l'influéncia de Raphaël.
Le bourg de La Chapelle-Neuve a pris naissance autour d'une chapelle située en Plougonver, construite par les seigneurs de Kerméno, fin du Modèl:S-. Il est devenu chef-lieu d'une commune par la loi du 23 juin 1873. C'est par le décret du 5 avril 1862 que la Chapelle-Neuve a été érigée en succursale. Sur un des chaînons des montagnes noires, la chapelle produit le plus singulier effet à l'œil qui le voit pour la première fois. Sa forme générale figure trois tours peu saillantes, liées intimement entre elles en un gros faisceau. Une meurtrière, composée d'un trou, figurant la croix latine, est percée dans la base de chacune de ces tours, d’où part un souterrain. À voir cet appareil militaire, on se demande si l'on est en présence d’un sanctuaire ou d'une forteresse. Mais la richesse de l’église réside dans le retable. Il est dominé, couronné par une grande statue de Notre-Dame de la compassion. On y sent l’influence de Raphaël.


text:
Her
Her (mei conegut com Òrus, qui ei la forma grèga per l' egipcian Her) qu'ei un diu egipcian deu cap de haucon, hilh d'Isis e d'Osiris. Lo son temple màger qu'èra a Edfo.
La mitologia egipciana que conta que lo diu Seth qu'aucidó lo son hrair Osiris entà préner lo son títol de rei.
Isis alavetz que devó huéger e escóner lo son hilh arron la soa vaduda en lo bèth confiar a las duas divessas protectoras vutre Nekbet (de Nekb, vutre, dab ua "t", marca deu femenin) e la sèrp Oadjet (de Oadj, "sèrp" dab la medisha marca deu femenin). Vadut gran, Òrus que des·hiè Seth e que'u vençó en bèth pérder un uèlh (L'uèlh d'Òrus qu'ei un simbèu de poder). A cap deu combat que vadó tot lo purmèr faraon e desempuish qu'ei considerat ajòu e diu deu faraon.
.
Dens la titulatura deu faraon, lo nom d'Òrus qu'ei un deus cinc noms deu rei ; qu'ei tanben lo mei ancian de la titulatura egipciana e lo sol nom que coneishem de quauques faraons los mei ancians.


text:
1638
Aquesta pagina concernís l'an 1638 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Lo poder dau shogunat decidigèt de reprimir la Revòuta de Shimabara acomençada en 1637 qu'aviá son alunchament per se desvolopar dins l'ancian castèu de Hara. Pasmens, maugrat la manca d'armament de l'insureccion, una premiera ofensiva de l'armada dau shogunat dirigida per Itakura Shigemasa mau capitèt e s'acabèt per un desastre militar entraïnant la pèrda d'unei milièrs de soudats en febrier e de son cap tuat per una sageta[1]. Aquò entraïnèt la mobilizacion d'una armada novèla e fòrça nombrosa que demandèt tanben l'ajuda de l'artilhariá dei naviris olandés dau comptador de Hirado[2]. Lo 12 d'abriu, l'assaut rompèt lei defensas de Hara que sa populacion e sei defensors foguèron totalament chaplats per lei venceires. Aquela insureccion e l'amplor de sa repression permetèron au shogunat Tokugawa d'assegurar sa posicion. La repression dau cristianisme venguèt tanben d'ara endavant pus sevèra.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Fisica[modificar | modificar la font]
Premiera formulacion dau principi d'inercia per lo sabent italian Galileo Galilei.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr) Louis Frédéric, Le Japon : dictionnaire et civilisation, Robert Laffont, 1996, p. 496.
- ↑ (en) Stephen R. Turnbull, Japan's Hidden Christians, 1549-1999: 1549-1999, Routledge (2000), p. 141.


text:
965
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 965 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Perseguida deis operacions bizantinas en Cilícia. En revènge, revirada de l'expedicion de Sicília.
Escòcia[modificar | modificar la font]
Per lo premier còp de l'Istòria d'Escòcia acomencèt un conflicte regardant la succession reiala. D'efèct, franc dau periòde d'usurpacion de 878 a 889 per lei co-rèis Giric e Eochaid, lo poder èra tengut alternativament per doas brancas eissidas de la mema dinastia. Aqueu sistèma foncionèt sensa conflicte fins a la contestacion de la legitimitat dau rèi Dubh, fiu de Malcolm Ièr, per Culen, fiu d'Indulf e eiretier dau reiaume. Una guèrra civila acomencèt e s'acabèt per la victòria de Dubh. Un nombre important de partisans de Culen foguèron tuats sus lo prat batalhier de Duncrub.


text:
Rogèr Lapassada
Rogèr Lapassada (Aussavièla, lo 28 de mai de 1912 - 1999) que ho l'un deus escrivans bearnés e l'un deus poètas màgers deu sègle XX dens la lenga de Desporrins.
Biografia[modificar | modificar la font]
Hilh d'un militar qui he carrièra per las colonias que ho eslhevat per la soa ajòla a Aussavièla çò qui'u dè lo parat de popar la lenga occitana au brèç. Qu'estudiè a Pau puish a l'Escòla Normau de Lescar.
Mobilizat durant la guèrra que ho presoèr dens lo Stalag de Sandbostel on s'arretrobè dab presoèrs occitans e mei precisament gascons e bearnés. Aqueras temporas (com tanben lo son temps de mainatge) que son evocats dens lo son libe Sonque un arríder amistós.
Tornat en Bearn que ho professor au licèu d'Ortès dinc a 1967, annada de la soa retirada.
Que fondè l'associacion Per Noste (Per Nouste alavetz) e la soa revista de medish nom, vaduda País Gascons en 1979.


text:
Phocidae
La familha dels focids (Phocidae) es la de las vertadièras fòcas e dels elefants de mar (fòcas sens aurelhas).
Aquesta familha foguèt creada per John Edward Gray (1800-1875) en 1821.
Etimologia[modificar | modificar la font]
Lo mot fòca ven del grèc phôké significant "fòca" o "vedèl marin".
Taxinomia[modificar | modificar la font]
Son repartits en mantun genre (que lor nombre diferís segon los autors), lo pus sovent compausats d'una sola espècia:
- Cystophora — fòca de capucha.
- Erignathus — fòca barbuda.
- Halichoerus — fòca grisa.
- Histriophoca - fòca rubanada
- Hydrurga — leopard de las mars.
- Leptonychotes — fòca de Weddel.
- Lobodon.- carcinophagus
- Mirounga — macrorines.
- Monachus — fòcas monjas.
- Ommatophoca — fòca de Ross.
- Pagophilus - fòca de Groenlàndia
- Phoca — fòcas.
- Pusa. (*) —
(*) : genres integrats al genre Phoca dins cèrtas classificacions (segon los autors)


text:
CREATIVE COMMONS CORPORATION NON EI UN BURÈU D'AVOCATS E NON PROPORCIONE SERVICIS JURIDICS. ERA DISTRIBUCION D'AGUESTA LICÉNCIA NON CREE CAP DE RELACION AVOCAT-CLIENT. CREATIVE COMMONS BALHE AGUESTA INFORMACION TAU COM EI. CREATIVE COMMONS NON AUFRÍS CAP DE GARANTIA RESPÈCTE ARA INFORMACION FACILITADA, NE ASSUMÍS CAP DE RESPONSABILITAT PES POSSIBLES DAMATGES PRODUSIDI PER USATGE QUE SE'N POGUE HÈR.
Licéncia
ERA ÒBRA O ERA PRESTACION ATAU COM SE DEFINÍS MÈS ENDAUANT, S'AUFRÍS SEGONTES ES TÈRMES D'AGUESTA LICÉNCIA PUBLICA DE CREATIVE COMMONS (D'ARA ENDAUANT CCPL O LICÉNCIA). ERA ÒBRA O ERA PRESTACION EI PROTEGIDA PERA LEI ESPANHÒLA DE PROPRIETAT INTELLECTUAU O QUAUSSEVOLH AUTA NORMA APLICABLA. DEMORE PROÏBIT QUAUSSEVOLH USATGE DERA ÒBRA O DERA PRESTACION DIFERENTA D'AQUERÒ QU'AUTORIZE AGUESTA LICÉNCIA O DISPÒSEN ES LEIS DE PROPRIETAT INTELLECTUAU.
ER EXERCICI DE QUAUSSEVOLH DRET SUS ERA ÒBRA O ERA PRESTACION COMPÒRTE QU'ACCEPTETZ ES LIMITACIONS E OBLIGACIONS D'AGUESTA LICÉNCIA E I CONSENTÍSQUETZ, SENSE PREJUDICI DETH BESONH DE CONSENTIMENT EXPRÈS EN CAS DE VIOLACION PER AUANÇADES SUES CONDICIONS. ETH LICENCIADOR VOS CONCEDÍS ES DRETS CONTENGUTS EN AGUESTA LICÉNCIA, TOSTEMP QUE N'ACCEPTETZ ES CONDICIONS QUE I SON PRESENTES.
1. Definicions.
- Era òbra ei era creacion literària, artistica o scientifica aufrida enes tèrmes d'aguesta licéncia.
- En aguesta licéncia se considère ua prestacion quaussevolh interpretacion, execucion, fonograma, enregistrament audiovisuau, emission o transmission, simpla fotografia o quaussevolh aute objècte protegit pera legislacion de proprietat intellectuau vigenta aplicabla.
- Era aplicacion d'aguesta licéncia a ua colleccion (definida mès endauant) afectarà sonque ara estructura coma forma d'expression dera seleccion o disposicion des contenguts, e non se harà extensiva ad aguesti. En aguest cas era colleccion aurà era consideracion d'òbra a efèctes d'aguesta licéncia.
- Eth titular originari ei:
- En cas d'ua òbra literària, artistica o scientifica, era persona naturau o eth grop de persones que l'a creada.
- En cas d'ua òbra collectiva, era persona que l'edite e la divulgue damb eth sòn nòm, exceptat que i age un pacte contrari.
- En cas d'ua interpretacion o execucion, er actor, cantant, music, o quaussevolh auta persona que represente, cante, liege, recite, interprète o execute de quaussevolh manèra ua òbra.
- En cas d'un fonograma, eth productor fonografic, ei a díder, era persona naturau o juridica jos era iniciativa e responsabilitat dera quau se hè per prumèr viatge ua fixacion exclusivament sonora dera execucion d'ua òbra o d'auti sons.
- En cas d'un enregistrament audiovisuau, eth productor der enregistrament, ei a díder, era persona naturau o juridica qu'age era iniciativa e assumisque era responsabilitat des fixacions d'un plan o ua seqüéncia d'imatges, damb o sense son.
- En cas d'ua emission o ua transmission, era entitat de radiodifusion.
- En cas d'ua simpla fotografia, aquera persona que l'age hèta.
- En cas de d'auti objèctes protegidi pera legislacion dera proprietat intellectuau vigenta, era persona qu'aguesta indique.
- Se consideraràn òbres derivades aqueres òbres creades a compdar der objècte d'aguesta licéncia com, per exemple, es traduccions e adaptacions; es revisions, actualizacions e anotacions; es compendis, resums e extractes; es arranjaments musicaus, e en generau quaussevolh transformacion d'ua òbra literària, artistica o scientifica. Entà aclarir dobtes, s'era òbra consistís en ua composicion musicau o en un enregistrament de sons, era sincronizacion temporau dera òbra damb ua imatge en moviment (synching) serà considerada com ua òbra derivada as efèctes d'aguesta licéncia.
- Auràn era consideracion de colleccions era compilacion d'òbres aliènes, de donades o d'auti elements independents com ara es antologies e es bases de donades que pera seleccion o disposicion des sòns contenguts constituïssen creacions intellectuaus. Era simpla incorporacion d'ua òbra en ua colleccion non darà lòc a ua òbra derivada a efèctes d'aguesta licéncia.
- Eth licenciador ei era persona o era entitat qu'aufrís era òbra o era prestacion subjècta as tèrmes d'aguesta licéncia e que ne concedís es drets d'explotacion conforme ad aquerò que se i dispòse.
- Vos ètz era persona o era entitat qu'exercís es drets concedits mejançant aguesta licéncia e que per auança non a violat es tèrmes d'aguesta licéncia respècte dera òbra o era prestacion, o qu'a recebut un permís exprès deth licenciador entà exercir es drets concedits mejançant aguesta licéncia maugrat ua violacion anteriora.
- Era transformacion d'ua òbra compren era traduccion, era adaptacion e quaussevolh auta modificacion dera quau derive ua òbra diferenta. Era creacion resultanta dera transformacion d'ua òbra aurà era consideracion d'òbra derivada.
- S'enten per reproduccion era fixacion dirècta o indirècta, provisionau o permanenta, per quaussevolh mejan e en quaussevolh forma, de tota era òbra o era prestacion o de part d'era, que ne permete era comunicacion o era obtencion de còpies.
- S'enten per distribucion eth hèt de méter a disposicion deth public er originau o es còpies dera òbra o era prestacion mejançant era venda, eth loguèr, era dèisha o quaussevolh aute sistèma.
- S'enten per comunicacion publica quaussevolh acte mejançant eth quau ua pluralitat de persones, que non apertien ar encastre domestic de qui l'amie a tèrme, pòt auer accès ara òbra o era prestacion sense que se les age hèt ua distribucion per auança d'exemplars. Se considère comunicacion publica eth hèt de méter era òbra o era prestacion a disposicion deth public per procediments electronics damb hiu o sense hiu de manèra que quaussevolh persona pogue accedir-i des d'a on volgue e quan volgue.
- Era explotacion dera òbra o era prestacion compren era reproduccion, era distribucion, era comunicacion publica e, en sòn cas, era transformacion.
2. Limits des drets. Non i a arren en aguesta licéncia que pretene redusir o restringir quaussevolh des limits legaus des drets exclusius deth titular des drets de proprietat intellectuau cossent damb era Lei de proprietat intellectuau o quinsevolh auta normativa aplicabla, ja siguen drets derivadi d'usatges legitims —com ara era còpia privada o era citacion— ja siguen d'autes limitacions —com era que resulte dera prumèra venda d'exemplars (acabament).
3. Concession de licéncia. Conforme as condicions d'aguesta licéncia, eth licenciador concedís, peth tèrme de proteccion des drets de proprietat intellectuau e a títol gratuït, ua licéncia d'encastre mondiau non exclusiva qu'includís es drets següents:
- Dret de reprodusir, distribuïr e comunicar publicament era òbra o era prestacion.
- Dret d'incorporar era òbra o era prestacion en ua o mès colleccions.
- Dret de reprodusir, distribuïr e comunicar publicament era òbra o era prestacion licitament incorporada en ua colleccion.
- Dret d'extrèir e reutilizar era òbra o era prestacion d'ua basa de donades.
Aguesti drets se pòden exercir en toti es mejans e formats, tangibles o intangibles, coneishudi en moment de concession d'aguesta licéncia. Es drets nomentadi includissen eth dret a efectuar es modificacions que siguen tecnicament de besonh entà exercir es drets en d'auti mejans e formats. Toti aqueri drets non concedits exprèssament peth licenciador demoren reservadi, includint-i, a títol enonciatiu mès non limitatiu, es establidi ena seccion 4.e, atau com es drets moraus reconeishudi pera lei aplicabla. Ena mesura qu'eth licenciador age drets exclusius previsti pera lei nacionau vigenta qu'implemente era directiva europèa en matèria de dret sui generis sus bases de donades, renóncie exprèssament ad aguesti drets exclusius.
4. Restriccions. Era concession de drets qu'implique aguesta licéncia ei subjècta e limitada as restriccions següentes:
- Podetz reprodusir, distribuïr o comunicar publicament era òbra o era prestacion sonque enes tèrmes d'aguesta licéncia e n'auetz d'includir ua còpia, o er identificador uniforme de recorsi (URI) corresponent. Non podetz aufrir o imposar cap de condicion sus era òbra o era prestacion que modifique o restringisque es tèrmes d'aguesta licéncia o er exercici des drets per part des sòns concessionaris. Non podetz soslicenciar era òbra o era prestacion. Auetz de mantier intactes toti es avisi referents ad aguesta licéncia e ara abséncia de garanties. Non podetz reprodusir, distribuïr o comunicar publicament era òbra o era prestacion damb mesures tecnologiques que non contròlen er accès o er us d'ua manèra contrària as tèrmes d'aguesta licéncia. Aguesta seccion 4.a tanben afècte ara òbra o ara prestacion incorporada en ua colleccion, mès non implique qu'era colleccion en conjunt automaticament demore o age de demorar subjècta as madeishi tèrmes. En cas que vos sigue requerit, mejançant ua comunicacion preliminara deth licenciador, s'incorporatz era òbra o era prestacion en ua colleccion o ne creatz ua òbra derivada, auratz d'eliminar quaussevolh des crèdits requerits en apartat 4.c, enquia a on sigue possible.
- Non podetz exercir cap des drets concedits ena anteriora seccion 3 se çò que se preten principaument o era vòsta actuacion ei dirigida ara obtencion d'un benefici mercantiu o ua contraprestacion monetària. Er escambi dera òbra o era prestacion per d'autes òbres o prestacions protegides pera proprietat intellectuau mejançant sistèmes de compartir fichèrs non se considerarà un procediment damb eth quau se pretengue principaument o sigue dirigit ara obtencion d'un benefici mercantiu o ua contraprestacion monetària, tostemp que non i age cap de pagament en relacion damb er escambi des òbres protegides.
- Se reprodusitz, distribuïtz o comunicatz publicament era òbra o era prestacion, ua colleccion que la incorpòre o quaussevolh òbra derivada, auetz de mantier intactes toti es avisi sus era proprietat intellectuau e indicar, de manèra rasonabla conforme ath mejan o as mejans qu'usetz:
- Eth nòm der autor originau, o eth pseudonim s'ei eth cas, atau com eth deth titular originari, se s'a facilitat.
- Eth nòm d'aqueres parts (per exemple: institucion, publicacion, revista) qu'eth titular originari o eth licenciador designen entà que siguen reconeishudes en avís legau, es condicions d'usatge, o de quaussevolh auta manèra rasonabla.
- Eth títol dera òbra o era prestacion se s'a facilitat.
- Er URI, se n'i a, qu'eth licenciador especifique tà que sigue vinculat ara òbra o era prestacion, exceptat qu'aguest URI non se referisque ar avís legau o ara informacion sus era licéncia dera òbra o era prestacion.
- En cas d'ua òbra derivada, un avís qu'identifique era transformacion dera òbra ena òbra derivada (p. ex., «traduccion catalana dera òbra der autor originau», o «guion basat ena òbra originau der autor originau»).
- Entà aclarir quaussevolh dobte, s'a de hèr a notar qu'es restriccions anteriores (paragrafs 4.a, 4.b e 4.c) non s'aplicaràn as parts dera òbra o ara prestacion subjècta ad aguesta licéncia que sonque poguen èster protegides mejançant eth dret sui generis sus bases de donades recuelhut pera lei nacionau vigenta qu'implemente era directiva europèa de bases de donades.
-
Entà aclarir quaussevolh dobte, eth titular originari consèrve:
- Eth dret de percéber es remuneracions o compensacions previstes per actes d'explotacion dera òbra o era prestacion, qualificades pera lei coma irrenonciables e inalienables e subjèctes a gestion collectiva obligatòria.
- Eth dret exclusiu de percéber, tant individuaument com mejançant ua entitat de gestion collectiva de drets, quaussevolh remuneracion derivada d'actes d'explotacion dera òbra o era prestacion que hetz que non demoren subjèctes ad aguesta licéncia cossent damb çò qu'establís er apartat 4.b.
5. Exoneracion de responsabilitat. EXCEPTAT QUE S'ACÒRDE MUTUAUMENT ENTRE ES PARTS, ETH LICENCIADOR AUFRÍS ERA ÒBRA O ERA PRESTACION ATAU COM EI (ON AN AS-IS BASIS) E NON CONFERÍS GARANTIA DE CAP DE CLASSE RESPÈCTE DERA ÒBRA O DERA PRESTACION O DERA PRESÉNCIA O DERA ABSÉNCIA D'ERRORS QUE SE POGUEN DETECTAR O NON. QUAUQUES JURISDICCIONS NON PERMETEN ERA EXCLUSION D'AGUESTES GARANTIES, DE MANÈRA QU'AGUESTA EXCLUSION PÒT NON ÈSTER APLICABLA EN VÒSTE CAS.
6. Limitacion de responsabilitat. EXCEPTAT QU'ERA LEI APLICABLA AC DISPÒSE EXPRÈSSAMENT E IMPERATIVAMENT, EN CAP DE CAS ETH LICENCIADOR SERÀ RESPONSABLE DAUANT DE VOSTÉ PER QUAUSSEVOLH DAMATGE QUE NE POGUE RESULTAR, TANT S'EI GENERAU COM ESPECIAU (INCLUDITS ETH DAMATGE EMERGENT E ETH LUCRE CESSANT), FORTUÏT O CAUSAU, DIRÈCTE O INDIRÈCTE, PRODUSIT PER US DERA ÒBRA O ERA PRESTACION PENDENT ETH PERIÒDE EN QUAU S'ESTEN AGUESTA LICÉNCIA, ENCARA QU'ETH LICENCIADOR AGUESSE ESTAT INFORMAT DERA POSSIBILITAT D'AGUESTI DAMATGES.
7. Finalizacion dera licéncia.
- Aquesta licéncia e era concession des drets que conten acabaràn automaticament en cas que se n'incomplisque quaussevolh des tèrmes. Maugrat açò, non s'anullarà era licéncia d'aqueres persones o entitats qu'agen recebut òbres derivades o colleccions vòstes damb aguesta licéncia, tostemp qu'aguestes persones o entitats se mantenguen en compliment intègre d'aguesta licéncia. Es seccions 1, 2, 5, 6, 7 e 8 continuaràn vigentes maugrat qu'acabe aguesta licéncia.
- Conforme as condicions anteriores, era concession de drets d'aguesta licéncia ei vigenta entà tot eth tèrme de proteccion des drets de proprietat intellectuau segontes era lei aplicabla. Maugrat açò, eth licenciador se resèrve eth dret a divulgar o publicar era òbra o era prestacion en condicions diferentes as presentes, o a retirar-la en quaussevolh moment. Totun, açò non suposarà dar per concludida aguesta licéncia (o quaussevolh auta licéncia qu'age estat concedida, o calgue concedir, enes tèrmes d'aguesta licéncia), senon que continuarà vigenta e damb efèctes complèts, a mens que non age finalizat conforme aquerò establit anteriorament, sense prejudici deth dret morau de penediment enes tèrmes reconeishudi pera lei de proprietat intellectuau aplicabla.
8. Miscellanèa.
- Cada viatge qu'explotetz de bèra manèra era òbra o era prestacion, o ua colleccion que la incorpòre, eth licenciador aufrís as tresaus e successius licenciataris era concession de drets sus era òbra o era prestacion, enes madeishes condicions qu'era licéncia que vos a estat concedida.
- Se bèra disposicion d'aguesta licéncia resulte invalida o inaplicabla segontes era lei vigenta, açò non afectarà ara validesa o ara aplicabilitat dera rèsta des tèrmes d'aguesta licéncia e, sense cap d'accion addicionau entà quaussevolh des parts d'aguest acòrd, aguesta disposicion s'entenerà reformada en aquerò estrictament de besonh entà qu'aguesta disposicion sigue valedera e executiva.
- Non s'entenerà que i a renóncia per çò que hè a bèth tèrme o disposicion d'aguesta licéncia, ne que se'n consentís cap de violacion, exceptat qu'era renóncia o eth consentiment figure per escrit e sigue firmat pera part que renóncie o que consentís.
- Aguesta licéncia constituís er acòrd plen entre es parts respècte dera òbra o era prestacion objècte d'aguesta licéncia. Non i a interpretacions, acòrds o condicions respècte dera òbra o dera prestacion que non s'especifiquen exprèssament en aguesta licéncia. Eth licenciador non serà obligat per cap de disposicion complementària que pogue aparéisher en quaussevolh comunicacion vòsta. Aguesta licéncia non se pòt modificar sense qu'ac acordetz per escrit damb eth licenciador.
Avís de Creative Commons
Creative Commons non ei part d'aguesta licéncia, e non aufrís cap de garantia en relacion damb era òbra o era prestacion. Creative Commons non serà responsabla dauant vòste —o dauant cap de part—, ne per cap damatge de cap tipe, tant s'ei generau o especiau (includint-i eth damatge emergent e eth lucre cessant), com s'ei fortuït o causau, que sigue relacionat damb aguesta licéncia. Maugrat es dues afirmacions anteriores, se Creative Commons s'identifique exprèssament coma licenciador, aurà toti es drets e es obligacions deth licenciador.
A excepcion deth prepaus limitat d'indicar ath public qu'era òbra o era prestacion ei subjècta a ua licéncia CCPL, cap de part usarà era marca registrada Creative Commons ne cap auta marca registrada o insígnia relacionada damb Creative Commons sense eth sòn consentiment per escrit. Quaussevolh us permetut se harà conforme as règles vigentes en cada moment sus er us dera marca registrada per Creative Commons, publicades en sòn web o proporcionades damb demana per auança. Tà aclarir quaussevolh dobte, es restriccions en us dera marca non formen part d'aguesta licéncia.
Podetz contactar damb Creative Commons a: https://creativecommons.org/.


text:
Beauche
Beauche es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure et Loir e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Beauche Es un vilatge #que se situa al nòrd-oèst del departament de Eure-e-Loir. Beauche Es lo nom del vilatge mas aquel a compausat de divèrses luòcs-diches : los Usatges, los Clotins, e los Bòsques verdes, Mézian. Los abitants de Beauche se nomenan los Beauchois e Beauchoises. Aquela municipalitat a influit per divèrsas regions : lo Adorna prèp, la Beauce, la Normandie. Aqueles abitants i pòrtan doncas tot aqueles #mólzer de caractèr, après chauvin e arrogant, après chaleureux e acollidor. Una granda tradicion de la exploration de la tèrra e dels bòsques i a ancorat aital coma de las practicas exterioras. En aprofechant d'una posicion particularament profitosa, permet de beneficier de la jòia de la campanha e de la calma tot en essent a qualques quilomètres de comèrci o de vilas mai importantas a la cultura reputacion (verneuil sus avre per exemple, en lo 27 a 7km (parlarem pas de brè)zolles malgrat aiçò vila la mai prèpa en lo departament perque i fa pas bon viure).
Beauche est un village qui se situe au nord-ouest du département d'Eure-et-Loir. Beauche est le nom du village mais celui-ci est composé de plusieurs lieux-dits : les Usages, les Clotins, et les Bois verts, Mézian. Les habitants de Beauche se nomment les Beauchois et Beauchoises. Cette commune est influencée par plusieurs régions : l'Orne proche, la Beauce, la Normandie. Ces habitants y portent donc tout ces trais de caractère, tantôt chauvin et arrogant, tantôt chaleureux et accueillant. Une grande tradition de l’exploration de la terre et des bois y est ancrée ainsi que des pratiques extérieures. Profitant d'une position particulièrement profitable, elle permet de beneficier des joie de la campagne et du calme tout en étant à quelques kilomètres de commerce ou de villes plus importantes à la culture renommée (verneuil sur avre par exemple, dans le 27 a 7km (nous ne parlerons pas de brè)zolles pourtant ville la plus proche dans le département car il n'y fait pas bon vivre).


text:
Biàrritz
Biàrritz (Miarritze e Biarritz en basco) es ua vila d'Occitània (Gasconha) segon las dadas lingüisticas scientificas e segon los occitanistas (mes es ua vila deu País Basco segon los militants basquistas).
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Biàrritz se tròba dens lo parçan deu Baish Ador. Qu'ei administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region d'Aquitània. Qu'apartiengó a Labord au sègle XII, arron n'estó desligada. Que hè partida deu "Bascoat" dens lo sens de la lei Pasqua de 1995.
Es banhada per l'ocean Atlantic (golf de Gasconha). Qu'es hèra pròcha de Baiona e Anglet dab las quaus forma ua conurbacion e lo parçan deu Baish Ador.
Lo casinò de Biàrritz (obèrt tre lo 10 d'agost de 1901) e las soas plajas que hèn de la vila un center toristic. Lo surf que tròba a Biàrritz un deus punts mei importants entà la soa practica. Biàrritz que viu en fàcia de la mar. Qu'estó a las soas originas un vilatge balenèr.
Istòria[modificar | modificar la font]
Durant lo sègle XVIII los mètges que recomandavan los banhs de mar a Biàrritz per las lors proprietats terapeuticas. Biàrritz qu'arribè a la fama en 1854, an que l'Emperairitz Eugènia (esposa de Napoleon III) hasó constrúser un Palais a la plaja (uei lo dia conegut coma Ostalaria deu Palais).
La familha reiala britanica que passè temporadas a Biàrritz.
Lengas[modificar | modificar la font]
La lenga tradicionala de la conurbacion formada per Biàrritz, Baiona e Anglet (nuclèu deu Baish Ador) qu'ei l'occitan (gascon), segon las enquistas filologicas deus sègles XIX e XX (vejatz en particular l'Atlas linguistique de la Gascogne), mes que i a ua hòrta preséncia deu basco deguda a ua immigracion rurala recenta de l'arrèrpaís bascofòn.
En tot cas la lenga dominanta i es lo francés dempuish lo sègle XX. Los movements culturaus locaus que revendican l'occitan e lo basco e qu'an obtengut ua senhalizacion trilingüa en francés, en basco e en occitan.
Los movements politics occitanistas que revendican lo Baish Ador (dab Biàrritz) coma ua part d'Occitània. Los movements politics bascos que'u revendican coma ua part deu Bascoat.
.


text:
1990
Aquesta pagina concernís l'an 1990 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Polonha[modificar | modificar la font]
Perseguida de la transicion vèrs lo capitalisme ambé la dissolucion dau POUP que son unitat se rompèt ambé l'afondrament dau blòt sovietic. A la fin de l'annada, Wojciech Jaruzelski demissionèt de la preséncia de la republica e Lech Walesa foguèt elegit per lo remplaçar ambé 74,25% dei sufragis.
Africa[modificar | modificar la font]
- 21 de març Independéncia de Namibia après 75 ans de poder sud-african.
Etiopia[modificar | modificar la font]
En Eritrèa, la situacion contunièt de s'agravar per l'armada etiopiana que perdiguèt la vila e lo pòrt de Massaua après una ataca suspresa (8-10 de febrier) de la guerilha eritrèa. L'aviacion contunièt de bombardar la ciutat mai aquò permetèt pas de la reconquistar. L'avitalhament de l'armada etiopiana venguèt donc fòrça malaisat e lo regime dau Derg s'afondrèt tre l'annada seguenta.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Astronomia[modificar | modificar la font]
Mesa en orbita dau telescòpi espaciau Hubble per la naveta espaciala Discovery. Pasmens, en causa d'un defaut sus un mirau, lo desvolopament de correccions foguèt necessari per utilizar corrèctament lo telescòpi e una mission espaciala suplementària foguèt finalament decicida (en 1993).
Dins lo Sistèma Solar, capitada de la mesa en orbita de la sonda Magellan a l'entorn de Vènus per la NASA. Fins a 1994, permetèt de realizar una cartografia fòrça detalhada de la planeta e divèrsei mesuras sus son estructura.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 4 de genièr - Alberto Lleras Camargo, president de Colómbia (n. 1906)
- 6 de genièr - Pavel Alekseievich Cherenkov, fisician rus, Prèmi Nobel (n. 1904)
- 25 de genièr - Ava Gardner, actritz americana (n. 1922)
- 23 de febrièr – José Napoleón Duarte, president de Lo Salvador (n. 1925)
- 24 de febrièr - Sandro Pertini, president d'Itàlia (n. 1928)
- 3 d'abril - Sarah Vaughan, cantaira americana de [[jazz] (n. 1924)
- 15 d'abril - Greta Garbo, actritz suedesa (n. 1905)
- 23 d'abril - Paulette Goddard, actritz americana (n. 1910)
- 25 d'abril - Dexter Gordon, musician american de jazz (n. 1923)
- 16 de mai - Sammy Davis Junior, actor de comèdia american (n. 1925)
- 22 de junh - Ilia Frank, fisician rus, Prèmi Nobel (n. 1908)
- 7 de julhet - Cazuza, cantaire e compositor brasilièr (n. 1958)
- 18 de julhet - Yun Po Sun, president de la Corèa del Sud (n. 1897)
- 22 de julhet - Manuel Puig, escrivan argentin (n. 1932)
- 27 d'agost - Stevie Ray Vaughan, musician american (n. 1954)
- 26 de setembre - Alberto Moravia, novelista italian (n. 1907)
- 30 de setembre - Patrick White, escrivan australian, Prèmi Nobel de Literatura (n. 1912)
- 13 d'octobre - Le Duc Tho, òme politic e militar vietnamian, Prèmi Nobel de la Patz (n. 1911)
- 14 d'octobre - Leonard Bernstein, musician e compositor american (n. 1918)
- 27 d'octobre - Xavier Cugat, musician cuban (n. 1900)
- 17 de novembre - Robert Hofstadter, fisician nòrd-american, Prèmi Nobel (n. 1915)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica : Jerome Isaac Friedman, Henry Way Kendall, Richard Edward Taylor
- Prèmi Nobel de Quimia : Elias James Corey
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Joseph E. Murray, E. Donnall Thomas
- Prèmi Nobel de Literatura : Octavio Paz
- Prèmi Nobel de la Patz : Mikhaïl Gorbachov
- Prèmi Nobel d'Economia : Harry Markowitz, Merton Miller, William Sharpe


text:
782
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 782 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Perseguida de l'invasion d'Anatolia acomençada l'annada precedenta per leis Arabis qu'agantèron la region de Constantinòple. Pasmens, en causa de la superioritat navala bizantina, deguèron se retirar sensa passar leis Estrechs. La flòta imperiala aprofichèt aquela situacion per desbarcar una fòrça sus lei linhas d'avitalhament deis Arabis per assaiar d'enceuclar la fòrça d'invasion. Dins aquò, la traison dau generau armèni Tatzatès permetèt ais Arabis de ganhar la batalha. Staurakios, qu'èra lo ministre principau de l'emperatritz Irèna, i foguèt tanben capturat. De negociacions ambé lo Califat Abbassida permetèron la signatura d'una trèva de tres annadas assortida dau pagament d'un tribut importanta (entre 70 000 e 100 000 nomismata). Franc d'incursions aràbias menoras, la trèva foguèt respectada fins a sa rompedura per lei Bizatins a la prima de 795.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Perseguida de l'invasion d'Anatolia acomençada l'annada precedenta per dirigida per Harun ar-Rachid, fiu dau califa Al-Mahdi. La campanha foguèt malaisada mai s'acabèt finalament per una victòria. D'efèct, Harun ar-Rachid e sei fòrças capitèron d'agantar la region de Constantinòple mai poguèron pas passar leis Estrechs per atacar dirèctament la capitala bizantina. Deguèt finalament se retirar. Enterin, una armada bizantina aviá desbarcat en Anatolia e dispersats lei soudats arabis cargats de protegir lei linhas d'avitalhament d'Harun menaçat d'enceuclament. Foguèt sauvat per la traison dau generau armèni Tatzatès que li permetèt de ganhar la batalha e de capturar Staurakios qu'èra lo ministre principau de l'emperatritz Irèna. De negociacions permetèron la signatura d'una trèva de tres annadas assortida dau pagament d'un tribut importanta (entre 70 000 e 100 000 nomismata). Aquelei clausas foguèron respectadas fins a la prima de 795.


text:
Stegosaurus
Stegosaurus (gr. "reptil amb tet") es un genre de dinosaures tireofòr stegosaurid, que visquèron a de fins del periòde Jurassic, fa aperaquí 156 e 144 milions d'ans, en lo Kimeridgian e lo Titonian, en çò qu'es uèi America del Nòrd e Euròpa. A causa de las siás distintives espines de la coa e plaques, Stegosaurus es òm dels mai reconeguts dinosaures, amassa amb Tyrannosaurus, Triceratòps, Velociraptor e Apatosaurus.
Stegosaurus aviá una distintiva e inusual postura, amb un lomo fòrtament arqueade, los membres anteriors cuertes, la cap près del solèr e la coa rígida sostenuda en l'aire. Lo sieu arsenal de placas e de púas es estat lo tèma de fòrça especulacion.


text:
Lesménils
Lesménils es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquela municipalitat #èsser un pòbli-frontièra amb l'Alemanda dintre 1871 e 1914.
Cette commune fut un village-frontière avec l'Allemagne entre 1871 et 1914.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Combates acarnissats l'an 1915 al senhal de Xon.
- Combats acharnés en 1915 au signal de Xon.


text:
Proteasa
Las peptidasas o proteasasas son d'enzims que trencan los ligams peptidics de las proteïnas. Usan una molecula d'aiga per o far e doncas se classifican coma idrolasas.
Las peptidasas se tròban naturalament en d'organismes vivents, ont s'usan per la digestion moleculara e la reduccion de proteïnas pas desiradas. Las peptidasas pòdon trencar siá de ligams peptidics especifics (Proteolisis limitada), en dependent en la sequéncia d'aminoacids de la proteïna, o pòdon redusir un peptid complèt a d'aminoacids. (proteolisis illimitada)
Los inibidors de proteasas naturals se devon pas confondre amb los inibidors de proteasas usats dins la terapia antiretrovirala. Qualques virus, en inclusent al VIU, dependon de las proteasas dins lors cicles reproductius, es per aquò que los inibidors de proteasas se desvolopan coma de metòdes antivirals.


text:
Plan de Beret
Eth Plan de Beret ei un gran plan plaçat a 1860 mètres d'altitud, entèsta dera Noguèra Palharesa, en pòble de Salardú, municipi de Naut Aran, ena Val d'Aran. Era plana a uns 4 km de longor, dempús der uelh dera Garona ara cabana des Gavatxos, e ei corbit de prats naturaus, es mès vasti d'Aran.
Es prats s'elèven en fòrça endrets enquias tucs des montanhes que formen, ar èst, eth massís de Beret. En estiu i van a pasturar uns 40 000 caps de bestial, pròpri e estrangèr, era grana part bovin e cavalin. Tanben i a eth refugi forestau de Peira-ròia, era hònt dera Noguereta, neishença dera Noguèra Palharesa e er uèlh dera Garona, neishença d'ua des branques que formen era Garona.
Esquí[modificar | modificar la font]
Eth Plan de Beret, hè part dera estacion d'esquí aupin Vaquèira-Beret e ath Plan i a un circut d'esquí de hons d'uns 7 km de longor, a on cada an s'i organize ua marcha populara que pòrte eth nòm deth plan. Era marcha ei ua des mès populares d'esquí de hons de Catalonha.


text:
Sant Andrieu de Ròcalonga
Sant Andrieu de Ròcalonga ( Saint-André-de-Roquelongue en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Pau Albarèl (1873-1929) : felibre nascut a Sant Andrieu de Ròcalonga.


text:
Search for Extra-Terrestrial Intelligence
Search for Extra-Terrestrial Intelligence, abreujat en SETI e que se pòt traduire per « recèrca d’una intelligéncia extraterrèstra », es un programa d’origina estatsunisiana que data dels ans 1960. Regropa de projèctes que lor tòca es de detectar los senhals qu’una intelligéncia extraterrèstra poiriá emetre, volontariament o non, dempuèi sa planeta d’origina. Los projèctes analisan l'espèctre electromagnetic venent de l’espaci e ensajan de detectar los senhals per oposicion al bruch aleatòri.
Lo programa supausa pas forçadament qu'aqueles extraterrèstres ensajan de nos contactar. Ensaja de localizar las ondas emesas de biais intencional o non. Per que de nòstre costat, las ondas electromagneticas emesas dempuèi la Tèrra a cada instant poirián èsser detectadas dempuèi l’espaci sens que los quites umans cercan a senhalar lor preséncia.
Dempuèi lo primièr projècte Ozma de Frank Drake en 1959, son uèi prèp de 90. D'entre los promotors del projècte, podèm citar Carl Sagan.
Lo 22 d'abril de 2011, lo radiotelescòpi Allen Telescope Array foguèt mes en « ivernacion » per manca de fons publics[1]. Malgrat aquelas dificultats, de projèctes contunhan, e d'autres naisson[2].
Genèsi de SETI[modificar | modificar la font]
Lo 8 d'abril de 1960, lo radiotelescòpi de Green Bank comencèt una observacion d'un novèl tipe. Cap a las estelas Tau Ceti e Epsilon Eridani, cèrca de senhals artificials d'origina cosmica. Aquel projècte batejat Ozma, a l'origina de SETI, representava prèp de 200 oras d'escota, sus un sol canal, a la frequéncia de 1 420 MHz. L'idèa veniá d'un jove cercaire, Franck Drake. Son doctorat obtengut, voliá realizar un de sos sòmis d'enfant, es a dire de respondre a la question « Sèm sols dins l'univèrs ? ».
Lo director de l'observatòri, Otto Sturve, lo sosteniá mas li aviá demandat de far pas cap de publicitat sul projècte Ozma per evitar las interferéncias amb la pressa. Al mes de setembre de 1959, la revista Nature publiquèt l'article de Cocconi e Morrison; aqueles preconizavan d'escotar lo cèl a la frequéncia de l'idrogèn, es a dire 1 420 MHz. L'idrogèn es l'element mai frequent dins l'univèrs. Se pòt doncas imaginar qu'una eventuala civilizacion aurà descobèrt son raionament a 1 420 MHz e aurà bastit los instruments pel detectar.
SETI@Home[modificar | modificar la font]
Un d'aqueles projèctes se nomena SERENDIP. Avent besonh d'enòrmas capacitats de calcul, l'Universitat de Berkeley desvolopèt un logicial nomenat SETI@home en 1999.
Consistís a utilizar los processors de milièrs d'ordinators connectats a Internet per analizar aquelas donadas. Los calculs son menats de biais transparent per l’utilizator. Los resultats de cada calcul son transmeses a un servidor central que s'encarga tanben de distribuir las tascas entre las unitats de calcul. Lo programa de calcul de SETI@Home cèrca per exemple de senhals gaussians caracteristics d’un emetor ràdio.
SETI@home es lo primièr projècte de calcul repartit grand public. Dempuèi, foguèt adaptat per s’estendre a d'autres projèctes. Lo logicial se nomena uèi BOINC e SETI@home es considerat pas pus plus qu'un « modul » de BOINC.
Los amators, coma los radioastronòms amators e los radioamators, van fins a montar a çò d'eles los seus pròpris radiotelescòpis SETI. Utilizan per aquò, de receptors ràdios fòrça sensibles, permetent de gaitar la frequéncia de l’idrogèn neutre dins las 1 420 MHz (UHF) e de pichonas parabòlas de 3 a 5 mètres de diamètre coma antenas.
Los projèctes[modificar | modificar la font]
Qualques projèctes:
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)« La Terre n'écoute plus les extraterrestres », Slate.fr, 27 avril 2011.
- ↑ (fr)« On va écouter 86 exoplanètes », futura-sciences.com, 21 mai 2011.


text:
Fuèlha
La fuèlha (var. fuelha, fuòlha, huelha) es un organ laminar de creissença limitada dins las plantas, especializat dins la fotosintèsi. Nais dins los noses e se dispausa lateralament subre la camba. Es generalament verda amb simetria bilaterala.
Es tipicament plana e fina, çò que favoriza l'exposicion dels cloroplasts de las cellulas (clorenquima) a la lutz subre una superfícia larga e permet que la lutz s'introdusisca entièrament dins los teissuts fins. Es dins las fuèlhas que la majoritat de las plantas realizan la respiracion e la transpiracion.
Las fuèlhas se pòdon especializar dins çò d'acumular d'aiga, de noiridura o dins d'autras foncions. Las plantas sens fuèlhas se nomenan afillas.


text:
Coca-Cola
Coca-Cola (popularament coneguda en anglés com Coke) es una fòça populara bevenda carbonatada producha per The Coca-Cola Company. Se vend en magazins, restaurants e distributors automatics dins mai de 200 païses.
Aquela bevenda se nomenèt Coca-Cola perque, a l'origina, l'estimulant que s'i mesclava èran de fuèlhas de còca; e èra aromatizada amb notz de cola.
Es una de las marca comerciala mai coneguda e espandida, presenat dins mai de 200 païses, e es la bevenda fabricada mai venduda per totes aqueles païses, levat tres. Jos una formula, qu'inventèt lo farmacian John Pemberton, venguèt una medecina brevetada, e foguèt aquerida aprèp per l'emprenor Asa Griggs Candler, las tacticas de mercatica faguèron venir de la bevenda una de las mas consomidas del sègle XX.
La companhiá produís un concentrat de Coca-Cola, que aprèp ven a diversas emtrepresas d'embotelhament licenciadas, que mesclan lo concentrat amb d'aiga filtrada e edulcorants per vendre e distribuir la bevenda en bòstias, botelhas e botelhons als comercis de destalh.
Existís de variantas de Coca-Cola, fabricadas per la meteissa entrepresa, coma Coca-Cola Light, o Coca-Cola sens cafeïna, Coca-Cola Vainilla, Coca-Cola Zero, e mai.
Lo principal concurent es Pepsi.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Coca-Cola foguèt creat en 1885 per John Pemberton dins la farmacia Jacobs de la vola d'Atlanta, Georgia. Amb una mescla de fuèlhas de còca e de noses de cola volèt crear un remèdi, que comencèt a èsser comercializada coma medecina que sosta lo mal del cap e arrèsta las nausèas, aprèp foguèt venduda dins la farmacia coma un remèdi calmant la set, a 5 cents lo gòt. Frank Robinson li donèt lo nom de Coca-Cola, e amb sa calligrafia dessenhèt lo lògo actual de la marca. La bevenda venguèt celèbra e en 1886 son creator la poguèt vendre per totes los Estats Units d'America. En 1887, l'òme d'afars Asa Griggs Candler comprèt Coca-Cola a Pemberton per 2 300 dollars, profèitant, amb Frank Robinson, de la malautiá de Pemberton per comprar de fòrça. Donèt, amb una granda campanha mediatica lo vam a la bevenda.
Produccion[modificar | modificar la font]
Formula[modificar | modificar la font]
La formula es un secret comercial, gardat dins una banca d'Atlanta.
Gost e ingredients[modificar | modificar la font]
Lo principal gost de cola ven de la mèscla de sucre e d'òlis d'irange, citron e vanilha. D'autres ingredients cambian lo gost leugièrament. Dins calques païses, coma los Estats Units d'America e Argentina, Coca-Cola es sucrada amb de siròp de milh nomenat tecnicament fructosa. En Mexic e Euròpa, Coca-Cola seguís utilizar de sucre. Pamens la legislacion del Mexic pendent lo mandat de l'expresident conservador Vicent Fox, permetèt l'usatge de fructosa dins la bevendas coma Coca-cola, per que mens cara, mas aquò provoquèt de protestacions en tot Mexic pasmens s'evitèt pas que la legislacion mexicana faguesse marcha enrè.
D'en primièr la cocaïna èra un compausent fins a que al començament del sègle XX se retirèt de la formula per se sometre a las leis de prohibicion la venta e l'usatge de la cocaïna.[1] La pagina web de la companhiá declara que « Coca-Cola conten pas de cocaïna o una autra substància perjudiciabla, e la cocaïna jamai foguèt un ingredient de Coca-Cola ». Es perque fòrça gents penson que lo nom de la marca deriva de la cocaïna alara que vertadièrament lo nom se referís als principals ingredients de la formula d'origina.
Una autra polèmica sus la substància de la Coca-cola es la cafeïna. Lo contengut de cafeïna de Coca-Cola èra objècte de diverses proceses dins los an 1920. Un botelhon de 235 ml conten 23 mg de cafeïna, alara que 235 ml de cafè comun, non descafeïnat, ne contenon entre 61 e 164 mg.
Recèpta[modificar | modificar la font]
Ingredients per 4,5 litres:
Sucre: 2,4 kg.
Caramèl: 37 g. (Colorant E-d 150) (Es çò que dona la color escura de Coca-Cola)
Cafeïna: 3,1 g.
Acid fosforic: 11 g. (Acidulant E-338, que dona la sensacion de fresc).
Fuèlhas de còca: 1,1 g.
Noses de Cola: 0,37 g. (Las noses de Cola contenon de cafeïna)
Alcòl a 20%: 22 g. (Dissolvent)
Chuc de citron: 30 g.
Glicerina: 19 g. (Conservator)
Extrach de vanilha: 1,5 g.
Sèt esséncias:
Esséncia d'irange: 0,47 g.
Esséncia de citron: 0,88 g.
Esséncia de notz de muscada: 0,07 g
Esséncia de càssia (canèla de China): 0,20 g (La Càssia es un arbre originari d'Índia amb de caracteristicas medicinalas)
Esséncia de coriandra: 0,01 g.
Esséncia de neroli: 0,01 g. (S'obten per la destillacion al vapor de las flors del bigaradièr) Esséncia de citron verd: 0,27 g.
Alcòl a 95%: 04-09 g. Aiga carbonatada
1) Preparacion del siròp amb los ingredients basics: Dissòlvre lo sucre dins una quantitat sufisenta d'aiga, apondre lo caramèl, la cafeïna e l'acid fosforic. A part, macerar las fuèlhas de coca descocainizadas e las noses de Cola dins l'alcòl a 20%; aprèp filtracion apondre lo liquid al siròp precedent. S'obten atal un siròp que se resèrva.
2) Preparacion 7X (Las sèt esséncias): Mesclar las esséncias dins l'alcòl a 95% e apondre 2,7 g d'aiga. Daissar repausar 24 oras a 15 º C perque se separe l'estat troble. Recuelhir la partida clara del liquid e apondre lo siròp de la primièra etapa.
3) Preparacion del siròp final: Un còp apondut lo siròp la preparacion 7X, apondre d'aiga sufisenta per obtenir 4,5 litres de siròp.
4) Preparacion del Coca-cola: Mesclar 28,35 g del siròp final obtengut, amb d'aiga carbonatada per preparar 184 g, aumentant atal 6,5 còps lo volum. Aprèp apondre lo chuc de citron, la glicerina e l'extrach de vanilha.
Santat[modificar | modificar la font]
Se faguèt divèrsas acusacions lo long de son istòria per èsser nociva, per exemple, en 1954 la legislacion francesa arribèt un breu temps a l'enebir.
Coca-Cola Zero que se vend al Mexic conten un ingredient que los Estats Units d'America e l'Union Europèa conten pas: lo Ciclamat de Sodi. Als Estats Units d'America se'n enibiguèt perque d'estudis mòstran que provòca càncer.
Obesitat e diabètas[modificar | modificar la font]
Una de las principalas preocupacions dels consomators es l'efècte que produís lo sucre que conten (diabèta sacarina e obesitat). Aqueles problèmes poirián se resòlvre simplament en respectant la quantitat maximala de consomacion recomanada pels productes. Tamben se crida l'atencion sus l'usatge de qualques edulcorants (E150), per exemple l'usatge del ciclamat de potassi qu'es enebit als Estats Units d'America.
Corrosion[modificar | modificar la font]
Perque Coca-Cola conten d'acid fosforic, es corrosiu per qualques materials, aquò implica pas qu'aja lo meteisse efèccte pel còs uman que l'ingerís. Diferentas fonts situan lo pH de Coca-Cola entre 2 e 4 (coma lo chuc de citron), çò que provòca pas de problèmas gastrics. Tambien, es acusada de dametjat las dents. E mai, quand l'acid fosforic arriba dins lo sang, es neutralizat pel còs mercé a de sals que contenon de minerals coma lo calci, magnesi, sodi e fèrre. Aquò poiriá produire uns desmineralizacion; e tanben, amb lo sucre, rend dificul l'absorcion de fèrre.
L'entrepresa[modificar | modificar la font]
Los burèus centrals de la companhiá, The Coca-Cola Company, fundada en 1886, es tròban a Atlanta, als Estats Units d'America.
Consomacion[modificar | modificar la font]
America e Euròpa[modificar | modificar la font]
Es en America que se consomís mai de Coca-Cola. Lo recòrd mondial (2007) es lo Mexic amb 135,8 litres per capita annal, seguit pels Estats Units d'America amb 96 litres per capita annal e en tresen Espanha amb 95,4 litres.
Asia[modificar | modificar la font]
Coca-Cola dintrèt en fòrça en 1954.


text:
Mastodònt
Eht mastodònt (Mammutidae) son una familha extinta de mamifèrs proboscidis. An de pas se confóner amb los mamots, qu'apertenon al genre Mammuthus de la familha Elephantidae.
Istòria evolutiva[modificar | modificar la font]
La familha es lejanamente emparentada amb la dels elefants, a on se classifican los elefants actuals. Apareguèt en Eurasia, en l'Oligocèn, fa unes 20 de milions d'ans, e dempuèi s'estendèt ailà tant en Africa, coma a las Americas, a on la familha persistiguèt fins al Pleistocèn e quitament lo Olocèn (epòca actuala). S'admet coma probable que l'escandilhament, fa sonque 10.000 a 8.000 ans, de la darrièra espècia Mammut americanum, cuyos de fossils son estats trobats tant en Norteamerica, coma en Sudamerica, fòra accelerada per la caça practicada pels primièrs poblants umans d'America.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Òlt e Garona (o Òut e Garona) (47) es un departament francés de lenga occitana. Fa partida de la region administrativa d'Aquitània. Se partaja entre las regions istoricas d'Agenés (al nòrd de Garona ; Agenés essent una part de Guiana) e de Gasconha (al sud de Garona).
Lo capluòc es Agen. Las sos-prefecturas son Marmanda, Vilanuèva d'Òlt e Nerac.
Lo departament d’Òlt e Garona es creat lo 4 de març de 1790.
En 1791, lo capluòc es definitivament fixat a Agen (Tonens e Agulhon, mai centrals, èran candidats tanben).
Lo 21 de novembre de 1808, la creacion del departament de Tarn e Garona li fa pèrdre tres cantons (Montagut de Carcin, Autvilar e Valença).
En 2003, lo Conselh general adòpta un escut oficial fach de las armas dels quatre capluòcs d'arrondiment.
- ↑ http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_l_interieur/les_prefectures/votre_prefecture/047/