text:
DEMAN..............
Vivèm dins un pais arroïnat , un pais
que foguèt un temps lo fara de l'Euròpa , e que sa casuda contunha
, a la plondor de son esplendor...
Non que sem pas a gingolar sus la
grandor passada. Ni mai a esperar a l' endeman que canta, que canta
pas que per 0,5% del franceses (de Belgica? , de Soissa? , dels
Caimans?...), e que canta pas gaire per degun.
França n' es arribada al fracatge ,
economica, politica , social, filosofica, educatiu, de la justícia,
de sa polícia, de sos medias, de sos artistas de son cinemà, que
sem en pena per trobar quicòm de polit dins aquela tuba espandida
pel monde mondialisat de las financas mafiosas (qu'anem ajudat un còp
de mai e a gratis sioplet) .
Per de que?.
Qu'ailas ne soi pas capable de ne far
lo constat e de ne calcular la resulta.
Vesèm lo caumatge augmentar, vesèm
las entrepresas clavar, vesèm las entrepresas del CAC 40 , compres
las que son encara la proprietat de l'Estat (coma EDF) partir a
l'estrangièr per s'escapar las talhas !!!. Vesèm los beneficis del
Cac 40 se sarrar un còp de mai dels 100 miliards d'euro e los paises
baissar los braces mentre que los medias li ressègan de longa : sètz
de fenhants ...sètz pas competitius, sabètz pas vos adaptar..
La palma a Franca Cultura del dissabte
matin....
Vesèm los òmes politics s' emplenar
las pòchas. Vesèm los patrons se servar de paracasudas daurats a
l'aur fin. Vesèm que dins las entrepresas , dins la societat , i a
pas mai qu'un sol mot : individualisma e capitada, que que ne siague
lo prètz . Tot aquò revèrta tròp lo fracatge d'un batèu... Consí
pas pensar al Titanic ?
Vesèm los vièlhs abandonats dins lor
ostal de retirada , vesèm los joves sens emplècs.
Vesèm que las femnas son totjorn
mespresadas al trabalh , batudas coma los enfants en familha . Dins
l'encastre del Maridatge Crestian que la drecha vòl aparar per
aparar la familha !!!!
Vesèm que una part importanta de la
societat vòl empachar un drech establit de pertot, lo de se maridar
liurament , d' adoptar d'enfants.. La meteissa societat que
mespresa sas escòlas , sas presons , que saqueja son espital, que
mespresa sa justícia, sa polícia totjorn tròp caras .
França es un estat qu'a perdut son
arma e que viu que dels remembres.
A mai un estat que contunha
eternalament de mespresar sa diversitat, sos peluts, sas lengas, un
pais que sos Mossuròts lor agradan mai de parlar anglés , mas
qu'enebisson a las seunas minoritats de parlar la lenga dels aujòls,
al nom de la glòria de la lenga de la Molière . E qu'i a fòrça
esclaus acaprissats d'aparar son Utopia Esquizofrenica que parla
angles....
Un pais que s' acamina dapasset mas
segurament tot drech al faicisme .
Que deman ( mas ont podem anar aital?)
que nos esperan torna amai lo president Nicolai ambe la primièra
ministre FN.
Los socialistas son a mand d'en prendre
per trenta ans ; me pareis que se'n chautan coma de sa primièra
braias, coma Coty o Guy Mollet faguèron, que fa bèl temps que s'
acontentan pas que de gestion comunala , e fa bèl temps qu'an
abandonat la pus pichona idèa de socialisme Jauresian .
La darrièra paraula de F Hollande nos
arribèt de Grècia : encoratja las bancas francesas de crompar
ailabàs las darrièras entrepresas a mand d'èstre privatisadas, un
Jospin vengut president qué!
Aital èra plan la vertat que, tre la
sortida de l'ENA F Hollande joguèt (per causir) entre lo PR de VGE
e lo PS, a pila o fàcia?
De tot biais França es pas cap una
democracia. Lo sol biais de se salvar seria d'i venir , es a dire de
descentralisar totas las decisions economicas , a cada ciutadan de
votar e de causir entre los sacrificis demandats , e que se
tradusiràn per de talhas, de caumatge , de misèrias , de malastres
, sacrificis que farem pas per la Borsa ,mas baste qu'ajam lo
drech de causir del biais Islandes.
Mas los socialistas son quitament pas
pus capables de nos prepausar cap de causida democratica , e van nos
daissar deman...............sonque ambe l' asirança de l'autre ...


c: text/html

text:
Bobsleigh
Lo bobsleigh (de l'anglés, bob significa « balancejat » e sleigh « lisa ») es un espòrt olimpic d'ivèrn. Fa partit dels espòrts de davalada en lisa, alara que per l'skeleton s'utiliza una lièja.
Lo bobsleigh es originari dels Alps soïssas a fins del sègle XIX. Lo primièr club de bobsleigh del mond foguèt fondat en 1897 a St. Moritz, Soïssa, e dempuèi se difusèt per d'autras partidas d'Euròpa. Las primièras competicions que podèm considerar oficialas datan de 1914. La Federacion Internacionala de Bobsleigh foguèt fondada en 1923.
Dins las primièras decennias de vida lo bobsleigh aviá pauc a veire amb çò qu'es a l'ora d'ara, a causa dels materials, del dessenh e de las pistas cambièran fòrça. A l'origina la lisas èran de fusta per passar a èsser realizadas d'acièr. Una novetat importanta se debanèt en 1952, quand se limitèt lo pes de las lisas e dels ocupants. Abans d'aquela data los participants lor caliá aver un grand pes corporal se volián aver una escasença de trionfar. La novèla nòrma o faguèt mai accessibla. Pasmens las principalas avançadas arribèron sul terren dels materials, en dos aspèctes: las lisas novèlas d'acièr e la fibra de veire per la fabricacion utilizant las darrièras avançadas tecnologicas en matèria aerodinamica, e tanben important, las pistas artificialas sus que se pòt arribar a de velocitats vertadièrament incresiblas, qu'aguèsson jamai pogut somiar los primièrs practicants d'aqueste espòrt.
Lo bobsleigh se practica en doas variantas, lo bobsleigh a 2 e lo bobsleigh a 4 (existís pas l'individual). Los primièrs campionats del mond se debanèron en 1924, solament pel bobsleigh a 4, e en 1931 pel bobsleigh a 2. Als Jòcs Olimpics foguèron presentats pel primièr còp als Jòcs d'Ivèrn de Chamonix, França, en 1924, e lo bobsleigh a dos a Lake Placid, USA, en 1932. Dempuèi alara sempre faguèt partida del programa, levat als los Jòcs de 1960 de Squaw Valley, USA. A als Jòcs Olimpics de Saut Lake City 2002 se realizèt las primièras espròvas femeninas.
Las pistas de glaça an de contorns estreches, sinuosos, amb un nombre determinat de torns a drecha e esquèrra. La clau del bobsleigh es, normalament, a la partença. Lo primièrs mètres son decisius pels passatgièr que devon aténher la màger velocitat possibla donada a la lisa, per aquò cal que los participants sián massisses e, mai, rapids. Las diferéncias entre los participants es tant prima que ven gaireben impossible de recuperar quitament una error pichona. Malgrat que la lisa dispause d'un fren, aqueste s'utilisa unicament un còp passada la linha d'arribada. Las velocitats passan sovent los 150 km per ora e los correires supòrtan de fòrças de fins a 4 o 5 G.
Las espròvas se disputan en doas margues, en addicionant los tempses atenguts dins ambedoas, e ganha aquel que totalitza lo temps mendre. En cas d'egalizacion, causa pauc infreqüenta, se parteja la medalha.
Malgrat que la seguretat foguèt melhorat fòrça los darrièrs ans, e malgrat que los participants son equipats amb de cascos e vestits especials, se produguèt d'accidents al sortir dins una corba, essent un espòrt fòrça perilhós. Dins unas escasenças se deplorèt la mòrt d'unes participant.
La principala dificultat per practicar aquel espòrt es sa carestiá, subretot las installacions, alara es practicat per un nombre fòrça redusit de païses, subretot del nòrd e centre d'Euròpa, USA o Canadà. I a fòrça paucas installacions, que la mantenença d'una pista exigís fòrça recorses de rediment dificil. Las principalas poténcias son Alemanha, Soïssa e Estats Units d'America.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Los Hardidets
enviat peus Hardidets
Bona annada
enviat peus Hardidets
Aquí qu'avetz quauques extrèits deu son darrèr CD , qu'ei lo quatau e qu'ei titolat "camin amassa", de crompar a Cultura, Centre Comerciau Lescar Soleil, quartièr libre, Bd Euròpa, 64230 LESCAR .
O de comandar a
Miquèu de CHALUS - 05 59 77 11 28 - loshardidets@free.fr
Marion:
Marion, Marioneta, mainada, mainadeta, la vita qu'ei ua hèsta, cau tostemps esperar...
Qu'èra lo hilh
Qu'èra lo hilh deu bolangièr, deu carboèr, de l'espicièr Qu'èra lo hilh de l'espicièr Qu'èra lo hilh deu cantonièr, vadut dab plu gran fenhantèr
Lo calhavari:
Tots aqueths estruments van començar jogar, que hèn desbrombar los vòstes torments, que van hicar lo calhavari, que serà la gran hèsta, que coleran decibèls e decilitres...
Com l'aurongleta:
Quan t'èi vist mainada, qu'èi volut t'estacar, mès qu'ès com l'aurongleta, ne saps pas que volar...
Que i a tostemps ua aubeta:


text:
Denis Diderot
Denis Diderot (Langres, lo 5 d'octobre de 1713 - París, 31 de julhet de 1784) foguèt un escrivan, filosòf e enciclopedista francés del sègle XVIII. Escriguèt Jacme lo Fatalista (Jacques le fataliste), Letra suls cècs (Lettre sur les aveugles), La paradòxa del comedian (Le paradoxe du comedien), Lo filh natural (Le fils naturel), lo Nebot de Rameau (Le neveu de Rameau), de La Religiosa, creèt una revista de critica d'art (Salons), e foguèt coautor de l'Enciclopèdia.
Dirigiguèt de 1751 a 1772 la redaccion de la primièra enciclopèdia universala editada en França (la segonda del mond occidental, doncas que lo anglés Ephraim Chambers faguèt lo meteis en 1729), jol nom de L'enciclopèdia, o diccionari rasonat de las sciéncias, arts e mestièrs (Lo encyclopédie, uòu Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers, 28 volums, 71 818 articles, 2885 illustracions). I participèron Voltaire, Montesquieu, Jean-Jacques Rousseau e Jaucourt entre d'autras.
Biografia[modificar | modificar la font]
Denis Diderot nasquèt lo 5 d'octobre de 1713 a Langres (França). Comencèt la siá educacion en lo collègi jesuista, en atenhent èsser mèstre d'arts en gra de filosofia als 19 ans (1732).
Estudièt de leis, en contra de l'opinion del sieu paire, que voliá que lo sieu filh dintrèsse en lo clericat. Quand, als 21 ans (1734), Diderot li parlèt al sieu paire del sieu desir d'èsser escrivan, aquel o refusèt e Denis comencèt una vida boèmia que deviá durar 10 ans.
Als 30 ans (1743), Diderot se maridèt amb Antoinette Champiom, una modista fòrça catolica. A causa de la classa sociala que li aperteniá a el la femna, lo ligam foguèt considerat inadequat, doncas de mai Champion aviá pauca educacion e mancava de dòte. Malgrat aiçò, Diderot e Antoinette aguèron una filha: Angelique Diderot.
Quand la sòr monja de Diderot moriguèt, l'opinion d'aquel sus la religion se vegèt afectada. Malgrat aiçò, foguèt reconegut per las siás òbras e foguèt elegit membre de l'Academia Francesa. S'enriquiguèt pas per las siás òbras, pròva d'aiçò es que li calguèt vendre la siá bibliotèca per li poder ofrir un dòte a la siá filha Angelique. Foguèt Catarina II de Russia, una activa escrivana de cartas a Madame Geoffrin, qualas comandèt crompar la bibliotèca quand coneguèt las dificultats economicas de Diderot a causa qu'avián un amic en comun: Grimm.
Foguèt empresonat en 1749 dins lo castèl de Vincennes, ont corregiguèt l'enciclopèdia e poguèt manténer correspondéncia amb los sieus companhs de trabalh.
En l'ivèrn de 1773, amb 60 ans, Diderot foguèt convidat a la cort de Sant Petersborg. Passèt ailà divèrses meses coma conselhièr de la tsarina Catarina II de Russia. Ela declarèt un còp que «acabi las miás convèrsas amb el amb las cueishas maceradas e negras de cardenals. De sòrta que me soi vist obligada a plaçar una taula entre el e ieu».
Diderot moriguèt a París (França) lo 31 de julhet de 1784. Aviá 70 ans.
- Paginas amb de proprietats pas resolgudas
- Naissença a Langres
- Filosòf francés
- Filosòf del sègle XVIII
- Filosòf atèu
- Dramaturg francés del sègle XVIII
- Critic d'art
- Teorician del teatre
- Enciclopedista
- Adversari de la pena de mòrt
- Acadèmia de Berlin
- Ancian estudiant de l'Universitat de París
- Denis Diderot
- Naissença en 1713
- Decès en 1784
- Escrivan francés del sègle XVIII
- Filosòf de las Luses


text:
Arabs
Los arabs (var. arabes, arabis), sont d'individús antropologicament diferents los uns dels autres mas que s’identifican per de ligams etnics e/o lingüistics e/o culturals. Son espandits sus una vasta zòna que va d’Oman a Mauritània. Compren la majoritat dels abitants de la peninsula arabica, del Mashrèc e del Magrèb que parlan de variantas d'arabi, una lenga semitica.
Atal definits, son estimats a gaireben 450 milions pel mond[1]. Son subretot presents en Asia occidentala, en Africa e en Euròpa occidentala.
Somari
- 1 Etimologia
- 2 Identitat araba
- 3 Las populacions « arabizadas »
- 4 Pòblament arabi
- 5 Istòria
- 6 Religions
- 7 Eretatge et transmission del saber classic
- 8 Notas e referéncias
Etimologia[modificar | modificar la font]
L’origina del mot Arab demòra fosca, malgrat fòrça recercas[2]. Dins la mitologia grèga aquel nom ven de l'eròi Arabos, nascut dins una vasta contrada que li balhèt son nom, l'Arabia, e a son pòble. Es filh del dieu Ermès paire de Cassiopèia. L’etimologia araba considèra que lo mot ven del vèrbe « exprimir »[2]. Aquel radical poiriá tanben designar « luòc ont lo solelh se colca » (cf. Ereb, las tenèbras), es a dire l’Occident. Arab e Euròpa poirián venir del semitic `ereb, qui significa « colc del solelh » (donc occident), en ebrieu Arab / Arabi a la meteissa raiç que « Erev »: lvèspre (« méArav »: l'occident, lo ponent). L'arab es mencionat mai d'un còp dins la Bíblia, çò que fa pensar que l'ebrieu (« Ivri » ve d'Ever / Eber, volent dire la traversada, lo passatge) veniá a l'origina de l'èst de l'Arabia. « Erev » (« ser » en ebrieu) e Ever (personatge biblic aujòl dels Ebrieus, representant lo movement d'una traversada) son constituits de las meteissa letras mas a absoludament pas la meteissa raiç (las lengas semiticas èran bastida sus de raices/ de radicals de letras), ni etimologia, ni significacion. (Erev # Ever).
Lo mot Aribi foguèt trobat dins una inscripcion assiriana que data de -853. Lo rei Salmanazar III conta una rebellion del prince Gindibo l’Arib. Vers -530 530 av. J.-C.Modèl:An av. J.-C., lo mot Arabaya es transcrich dins de documents persans. Lo nom de luòc Arabia es transcrich en grèc per Erodòt. Enseguida totes los escrivans grècs o latins espandisson le sens en designant lo luòc e los abitants pel mot arabic[3].
Identitat araba[modificar | modificar la font]
Segon l’Encyclopædia Britannica : un Arabe es « qualqu'un que la lenga mairala es l’arabi. » [4].
Per Maxime Rodinson, se pòt « considerar coma apartenent a l’etnia, pòbla o nacionalitat araba aqueles que: 1˚ parlan una varianta de la lenga araba e, en meteis temps, considèran qu'es lor lenga “naturala”, aqueles que devon parlar, o alara, sens la parlar, la considèran atal; 2˚ veson coma lor patrimòni l’istòria e los trachs culturals del pòble que se nomenèt d'esperel e que los autres nomenèron Arabs, aqueles trachs culturals comprenon dempuèi lo sègle VII l’adesion massissa a la religion musulmana (qu'es luènh d’èsser lor exclusivitat) ; 3˚ (çò que torna al meteis) revendican l’identitat araba, an una consciéncia d’arabizat »[5].
Selon Ibn Taymiyya, « es arabi aquel que l'arabitat domina, quitament s'es pas descendent d'arabis, mas aquel qu'abandonèt l'arabitat es pas mai arabi, quitament s'es descendent d'arabis. »[6]
Las populacions « arabizadas »[modificar | modificar la font]
Amb l’espandiment de la religion musulmana a partir del sègle VII, de grops socials o politics s’arabizan pauc a pauc. La cultura arabomusulmana s'espandís, subretot al prejudici de las lengas localas (grèc, egipcian, siriac, berbèr), subretot al l'Orient Pròche (Liban, Siria, Palestina, Jordania e Iraq) e tanben en Africa del Nòrd (Egipte, Magrèb, Sodan).
Las populacions « arabizadas » parlan sovent de variantas de l'arabi, mesclat a las lengas precedenta, nomenats « dialectals ». A l'escrit, de formas normalizadas de l'arabi son pasmens lo plus sovent practicadas, o l'arabi classic, o l'arabi modèrne.
Par exemple, los Malteses parlan lo maltés, una varianta de l'arabi pròche del tunisian, sens se considerar coma Arabis. En efièch, lo movement nacionalista maltés, al sègle XIX, se mena amb lo mite d'una origina feniciana per contrar los partisans de l’annexion de Malta per Itàlia, alara a s'unificar.
Pòblament arabi[modificar | modificar la font]
Los abitants d’Arabia e del desèrt s’espandisson de la Mesopotamia fins a Siria son de lengas semitas. La preséncia de populacions bedoïnas i es plan anciana, que son mencionadas dins de tèxtes assirians e babilonians del sègle IX AbC. mas tanben dins la Bíblia. Segon aquela, serián eissit dels filhs d’Abraam, leor aujòls seriá Ismaèl, fraire d’Isaac l'aujòl dels Ebrieus.
L’istorian Marc Bergé escriu:
- Los Arabs fan lor primièra aparicion dins l’istòria en 854 AbC: l’arab Gindibu sosten Bin Idri de Damasc (le Ben Hadad II de la Bíblia) en li menant mila camelièrs del país d’Aribi a l'escasença de la batalha de Qarqar […] Benlèu lo camp de Gindibu èra situat la sud-èst de Damasc. De segur lo elements bedoïns de la peninsula arabica - que se nomenava benlèu de biais indiferent Aram, Eber o Haribu - deuriá èsser installats, a l’origina, dins la region que s'espandís entre la Siria e la Mesopotamia e que foguèt, amb la Siria lo mai ancian berç dels Semitas[7].
A partir del sègle VII, unes son partits de l'Orient Pròche, cap a Asia, Africa del Nòrd e la peninsula Iberica, dins l'encastre de la difusion de l’islam. Existís uèi d'importantas diaspòras eissidas d'aqueles païses e qualificadas d'«arabas» en Euròpa, en America del Nòrd e del Sud, en Africa de l'Oèst, de l'Èst.
Mites d'origina[modificar | modificar la font]
L'istòria tradicionala araba classifica los pòbles arabs en tres categorias, a saber: los « arabs desapareguts », los « arabs arabizants » (Qahtân), e los « arabs arabizats » ('Adnân), aqueles darrièrs vendrián d'Ismaèl filh d'Abraam. Qahtân, originari del Iemèn, es considerat coma l'aujòl dels « Arabs del sud », e 'Adnan, lo descendant d'Ismaèl ibn Ibrahim, aquel dels « Arabs del nòrd »[8]. Segon los tèxtes coranics e biblics, Ibrahim (pels musulmans) o Abraam (pels ebrieus e crestians) vendriá de Sèm filh de Noè. Es considerat coma l'aujòl màger del pòble arab. Son filh Ismaèl avent esposat la filha d'un descendent de 'Adnân nomenda Mudâd, faguèt nàisser los dotzes aujòls de las dotze tribús avent poblat La Mèca avent de s'espandir per de tota leArabia[9].
Arabs desapareguts[modificar | modificar la font]
Los « arabs desapreguts » formèron de tribús que daissèron pauc de traças arqueologicas, la tradicion nos dona pasmens lors noms, a saber: los 'Ād (en arab: عاد), los 'Imlaq, los Jadîs, los Tasm , o encara los Thamûd desapareguts abant lo sègle VI. La legenda preislamica de las tribús de Tasm e Jadis las situa dins la region de Kharj.
Arabs arabizants[modificar | modificar la font]
Los « arabs arabizants » descendent de Qahtân son d'en primièr las tribús de Jurhum e de Ya'rub. De Ya'rub venon enseguida los Kahlân e los Himyar.
De Kahlân avent emigrat del Iemèn cap al nòrd se destrian los Azd, aujòls dels Ghassanids establits de Tabûk a Palmira. Los Judhâm e Lukhm descendon tanben de Kahlân, Lukhm es considerat l'aujòl dels Lakhmides qu'ocupan la riba occidentala de l'Eufrates. Autres descendents dels Kahlân son los Kinda que fondan un reialme tribal de Kinda dins le Najd, emigran tanben a Bahrayn, d'ont tornaràn descendre cap a l'Hadramaout. D'autras tribús descendent de Kahlân son los Anmâr, los Aws, los Hamadân, los Khazraj, los Mudhaj, e mai d'autres coma los Tayyi' que s'establiguèron dins los monts del meteis nom al grand desèrt de Nefod.
Los Himyar del Iemèn son los aujòls de diferentas tribús que se destacan los Bahrâ coma un filh celèbre Miqdad ibn Amr al-Bahrani companh del Profèta, los Balî, los Juhayna, los Kalb, los Qudâ'a e encara mai.
Arabs arabizats[modificar | modificar la font]
La tradicion nomena « arabs arabizats » les 'Adnân mencioants çai dessús que descendon d'Ismaèl que, per son maridatge amb una filha araba de la tribú de Mudâd, duguèt aprene la lenga araba, el meteis e sos dotze enfants mascles que son per aquela rason qualificats d'arabs arabizats. Una de las dotze es Qidâr, paire de 'Adnân que generèt Mu'id, lo paire de Nizar. Lo profèta Maomet s'inscriu dins aquela dralha del 'Adnân.
Recits antics e medievals[modificar | modificar la font]
Segon Ibn Khaldun, los Arabs a pena an quatre grops diferents, los Aribà, los Mustaribà, los Tabia lil Arab e los Mustajam[10]. Segon el[11], los genealogistas arabs classifican las tribús de lor nacion en doas categorias. De la primièra, Qahtân, descendon los Kahlan e los Himyar coma explicat çai dessús, de la segonda, eissida d’Ismaèl[12] descend Nizar ibn Mu'id ibn Qîdâr, que Nizar aguèt quatre filh Anmâr, Iyad, Rabîa e tanben Mudr l'aujòl alunhat dels Quraych e del profèta Maomet, mas tanben la familha Al Thani que regne dempuèi 150 ans sul Qatar.
Segon Tabari, un istorian musulman, Èva auriá demorat a Jeddah e Adam sol a Sarandib (Sri Lanka) dins un mont. L'explorator Ibn Battuta pretend aver identificat aquel mont, que se nomena pic d’Adam[13]. Adam e Èva serián passats per l’actuala Arabia saudita, o Adam faguèt son pelegrinatge e tornèt a sa novèla demora, a saber La Mèca actuala[14].
Tabari ne ven a Ismaèl, passant per Abraam e Noè, a Adam.
D’autres filosòfs musulmans penson que la lenga d’Adam èra l’arab, mas aquò foguèt contestat per Ibn Jinni al sègle X[15].
Una « Apocalipsi d'Adam » qu'utiliza diferents psalmas e precèptes d’Adam es un obratge apocrif qu'existisson quatre versions en lenga araba conservadas al Vatican[16], que possedís tanben doas versions en siriac d'aquel escrich[17].
Segon la Torà e lo Coran, la maire d’Ismaèl es Agar, une Egipciana[18], e son paire èra Abraam[19]. Lo rei egipcian aviá quatre cents femnas, que Agar. Ofrís a Sarah, l’esposa d’Abraam, de causir doas jovas d'entre aquelas femnas. Sarah ne causís pas qu'una sola, Agar, qu'ocupava un reng mai naut qu'aquel de las autras, e que se prenguèt d’afectcon per Sarah[20].
Istòria[modificar | modificar la font]
Antiquitat[modificar | modificar la font]
Lo geograf grèc Estrabon, al sègle I AbC, comença a desciure amb precision lo territòri dels Arabis : benefícia del testimòni dels mercands de la rota de l'encens, e dels explorators romans[21].
Los libres Los Etnics d'Étienne de Byzance, lexicograf bizantin, formavan una estudi filologica e gramaticala de tèrmes toponimics de l’Antiquitat. La region d’Arabia i es presentada poblada per de tribús nomadas que la lenga sembla èsser l'arab. L’Arabia centrala i es pauc presenta, Yathrib e Makka son pas mencionadas. De referéncias a d'obratges de l’Antiquitat tractant pas que de l’Arabia e de sa populacion son fachas. L'autor s’èra basat sus las òbras de geografs (Ptolemèu, Estrabon et Pausanias) e gramatician e comentators d'Omèr[22],[23].
Segon Ctesias, al temps dels Fenicians, los Beroses essent compausats de Caldèus e d’Arabs. Lo rei arab a aquel epòca èra Arièu, fasiá la guèrra contra Ninus, cap de Babilònia e de Niniva[24]. Segon Ferd Hoefer, una dinastia araba aviá ocupat Babilòna a 1400 AbC Cusan - Risataim, un Madianita (tribú qu'aparten als Ismaelitas) èran lo rei de la Mesopotamia. De pòbles (fenicians, ebrieus) èran somés a aquel rei. Los Ismaelitas ocupavan una partida de la Mesopotamia e una granda partida de l’Arabia. La guèrra se desencadena entre los Ebrieux e Cusan - Risataim a causa de Yahweh (dieu de l'Orient Pròche). Los Ebrieus denigrèron aquel dieu e comencèron a adorar Baalim (los Baal) e Astaroth (Astartè). A la fin, los Ebrieux donèron lor somission a Cusan- Risataim pendent uèit ans[25].
- Al Sud
La lenga del sud es diferenta d'aquela de nòrd de la peninsula de l’Arabia. Lo Sud essent en plen declin, après la casuda successiva del Reialme de Saba qu'aviá durat de millenaris. Los Himyarits son los darrièrs sobeiran d'aquela region. Dhu Nuwas foguèt lo darrièr rei de la dinastia a la fin del sègle V, se convertiguèt al judaïsme e castig los crestians a causa de la persecucion dels Bizantins. Los Etiopians, en majoritat crestian, prenon la region. Vèrs 575, los Pèrses fan una incursion. La dominacion dels Etiopians e dels Pèrses foguèt efemèra. La societat èran plan desvelopada al respècte de las autras. Los abitants son sedentaris, abils dins la construccion de paissièras e l’agricultura. Produsián e exportavan las espècias, la mirra, l’encens, los amorats, etc. Las rotas èran prospèrs pendent lo temps de la patz (acòrdi signat entre los Arabs e los Romans a l’epòca de l’emperaire roman e arab Felip l’Arab). Lo Iemèn èra una societat monarquica e la religion èra politeïsta. D'inscripcions descobèrtas dins la region fan pensar qu’una partida de la populacion saviá escriure[26]
- Lo centre e le Nòrd
Aquelas regions èran influenciadas per la cultura aramèa ellenizada. Las dralhas comercialas èran establidas. Los Nabatèus fondon lor reialme e la vila de Petra èra la capitala. Trajan realiza una província romana al nòrd de la Nabatèa. De 244 a 249, Felip l’Arab dirigissiá tota la província. Al sud la Siria èra coneguda jol nom de Palmira, Odenat (« Udhayna ») èra o primièr sobeiran puièi sa femna Zenobia (« Zayneb ») lo remplaça. Aurelian pren la region que gaireben tota la populacion èra miègnomad o nomada. L’istòria demòra escura al subjècte de las autras dinastias Lihyan e Thamud. D'inscripcions mòstran l’existéncia dels dos païses. Lo Coran menciona Thamud. En 384, lo tractat de patz entre los Sassanidas e lo Romans arrèsta las guèrras dins la region. Aquela paitz durèt fins a 502. Los Bizantins e los Pèrses passavan per las rotas de la region qu'èran seguras[27].
Entre lo sègle IV e VI, la region se degrada. Los Bizantins e los Sassanidas se'n desinteressèron. La societat araba demora tribala. L’elevatge èra important per la subrevida; a vegada los Bedoins atacan las caravanas dels Arabs sedentaris. Las tribús arabas aviá un cap elegit e avián un conselh format de membre de la meteissa familha (Ahl al Bayt) (las gents de l'ostal). La religion de las tribús èran lo polidemonisme[27].
- La Mèca
La vila amassava los grands marcands de la tribú dels Quraychitas. Aquel darrièrs conclusián de tractats amb lo Bizantins, los Ethiopians, los Sassanidas, eca. La Mèca èra una vila marcanda. Sos notables dirigissián tot mejans un conselh (Madjls)[27].
Edat Mejana[modificar | modificar la font]
Conquistas arabomusulmanas[modificar | modificar la font]
Abant lo començament de la conquista musulmana, las tribús arabas al centre de l’Arabia èran subretot nomadas, mas avián desvelopat de civilizacions urbanas e de reialmes al sud de la peninsula Arabica; coma aquel del Iemèn (Saba, Hadramaout, Ma'in, Himyar), al nòrd de la peninsula (reialme Lakhmida de Al-Hira, Ghassanida), en Mesopotamia, e en Siria (reialmes de Palmira, de Petra, de Hatra).
Es a Yathrib, la futura Medina, que l’islam comença a establir son poder.
Après la conquista de la peninsula Arabica per l’islam, los Arabs ont conquistèron al sègle VII e VII las regions vesinas de l'Orient Pròche, l’Asia menora, l’Africa del Nòrd on se crean Kairuan primièra ciutat musulmana de Magrèb[28] Après une conversion rapida a l’islam, una armada d'Amazigh e Arabs conquistan l’Espanha pel compte del califa omeia de Damasc. Totas las vilas casèron al poder dels Omeias. De dinastias se mantenguèron pendent uèit sègles, mas lo regne dels musulmans acabèt per caire jos las atacas dels crestians del nòrd. La sola dinastia que domora es aquela dels Nasrids a Granada, foguèt la darrièra de càser en 1492. Al meteis temps, la descobèrta de l’America començava.
Los musulmans regnèron près d'uèit sègles (de 711 a 1492) en Andalosia. Conquistèron atal una partida del Portugal. Los Moros foguèron expulsats de la peninsula iberica en 1609 jos Felip III[29] Una partida d’entre eles s’installèron en França e mai d'un venguèron crestians. Los autres tornan en Africa del Nòrd. De poders en Andalosia s’entendavan amb las tres comunautats religiosas crestianas, josièva e musulmana. A partir de 1492, los Espanhòls difusan en America de tecnicas e de producte venent la cultura mora (las tecnica d’asagatge, lo sucre, lo cafè, etc.)[30].
Un cap de pont musulman se manten en Provença dins lo massís dels Moros, fins al sègle X[31].
La Sicília foguèt tanben jos dominacion musulmana pendent gaireben 250 ans e la majora partida dels abitants se convertiguèron a l’islam fins a que las armadas crestianas e normandas la tornen prene, fondant le reialme de Sicília. Aquela islamizacion e arabizacion foguèron tan mai radicalas qu’una immigracion berbèra importanta fugissent las faminas que devastan l’Africa del Nòrd de 1004-1005 a 1040[32].
Los Ilalians, una tribú del centre de la peninsula arabica, s'installèron en Egipte abant de far la conquista del Magrèb a la mitat del sègle XI[33].
L'Orient Pròche e lo Magrèb foguèron integrat en totalitat o en partida a d'autres empèris (otomans, espanhòls, portugueses, angleses, franceses, eca.).
Religions[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Dins l'Antiquitat, los abitants de l'Arabia practicavan de religions animistas[34] variadas[35]. LAlcoran evòca mai d'una divinitats (Allat, Hubel, Quzeh, Al Lât (femna), Al Ozzâ, Wadd (Amor), Amm, Yagût, Nasr, etc.[35]). La Kaaba èra un luòc sagrat pels Arabs abant Maomet[35]. Se pòt mencionar tanben lo mite de la Reina de Saba, nomenada «Balqis» en arab.
D'Arabs practicavan de religions monoteistas (cristianisme, judaïsme, eca.) abant l’aparéisson de l’islam. Fòrça arabs de religion josieva vivián dins la region[36], coma a Yathrib (Medina) ont èran agricultors e artesans[26]. Unes i demorèron fins al sègle XX per exemple al Iemèn. Après l'Egira, una granda partida dels Arabs prenguèron la religion musulman.
Cristianisme[modificar | modificar la font]
Tanben existís existe gaireben quinze milions d’Arabs crestians dins l’airal geografic arabomusulmane: en Egipte (de 8-16 %), en Siria (5,4-9,4 %), al Liban (34-41 %), en Palestina (6 % (11 % abant la diaspora palestiniana), en Israèl, en Jordania (3-4 %), en Iraq (2,7-3,5 %)[37].
la comunautat dels Arabs del Brasil constituís 7 % de la populacion[38], amb 8 milions[30] de personas. Los crestians de la Granda Siria venguèron al Brésil en 1837. En tot, i a 17 millions d’Arabs en America latina[30].
Als Estats Units d'America, los Arabs son estimats à 3,5 milions, amb gaireben 63 % son crestians e 24 % musulmans[39]. Lor comunautat que s'èra installada al començament del sègle XX venent de Siria, del Liban e d’Egipte, amassa una populacion pauc nombrosa mas plan assimilada, amb fòrça exemples de capitadas personalas, coma John Sununu e Ralph Nader en politica, lesportiu Bobby Rahal, o Paul Anka e Frank Zappa en musica. Aqueles darrièrs ans, de nòus migrants venon d’Iran, d’Afganistan e d’Iraq.
Judaïsme[modificar | modificar la font]
L'expression « josieus arabs » designa las personas de religion josieva[40] que l'arab es la lenga mairala e/o originàrias d'un país arab. Abant, pendent e après la creacion d'Israèl en 1948, gaireben 900 000 josieus quitèron o son caçats dels païses arabs, ont demoravan e èran nascuts, e van abiter dins l'Estat nòu que'n prenon la foncionalitat. Fòrça païses arabs menèron alara una politica discriminatòria e repressiva contra los josieus pretextant lo nacionalisme panarabi, lo combat contra lo sionisme o ma defensa de l'islam, tornant a vegadas a una definicion raciala del judaïsme.
- Los 1èr e 2 de junh de 1941, lo farhud (arab: الفرهود « despossession violenta ») es una insurreccion sanguinosa contra los josieus de Bagdad, alara capitala del Reialme d'Iraq. Se debana, alara que la vila possedís pas mai d'autoritat politica, après la fugida de Rachid Ali al-Gillani e abant l'arribada de las fòrça britanicas t transjordanianas. Las insurreccions fan gaireben 180 victimas josieva segon las fonts oficialas.
- En Egipte, après la creacion d'Israèl en 1948, d'atemptats dins los quartièrs josieus fan 70 mòrts e mai 200 ferits, alara que las insurreccion fan encara mai de victimas. Pendent la guèrra israeloaràbia, lo celèbre grand magasin Cicurel, situat près de la plaça de l'Opèra al Caire, es incendiat. Lo govèrn finança sa reconstruccion, mas es de nòu incendiat en 1952, abans de passar jol contraròtle egipcian.
- En Libia, ont i a pas mai qu'una centena de josieus a l'arribada de Kadhafi au poder en 1969, faguèron alara l'objècte d'una ostilitat particulara. Pendent los primièrs ans de la Republica araba libiana, totes los bens fonzièrs dels josieus son confiscats, e los cementèris josieus aclapats. Repressions e mesuras arbitràrias mena a l'exili los darrièrs josieus de Libia, que la comunautat desapareis totalament.
Eretatge et transmission del saber classic[modificar | modificar la font]
Es comunament admés que son de crestians siriacs que traduguèron la majoritat dels tèxtes dels autors grècs en arab e que las versions comentadas d’Aristòtel, de Platon o d’autres venguèron cap a Euròpa amb de notas dels des pensaires musulmans que tanben contribuiguèron d'aquel biais al movement de las idèas sens pasmens n'èsser los importators exclusius. La latinizacion del nom d'aqueles comentators mòstra lor prestigi près dels sabents europèus[41]: Ibn Rushd vegut Averroès, Ibn Sina Avicena, Ibn Tufayl Abubacer, Ibn Bajjah Avempace, Hunayn ibn Ishaq Johannitius.
L’islam lèu conqueriguèt la Pèrsa sassanida e partida màger de la crestiantat orientala ont crestians e josieus recebon l'estatut de dhimmi somés a l’impòst. Los conquistaires exigisson tanben de lors tributaris una contribucion intellectuala que noiriguèt aquela civilizacion naissenta e posant dins los tresaurs de la pensada antica. La Siria ven lo cantre principal de la pensada ellenica, après que Justinian tanquèt las escòlas d’Atenas. Levat unas òbras traduchas directament de grèc en arab, los obratges grècs essent traduchs en siriac, una forma tardièra d’aramèu, dins un movement que s’amplifica après la conquista musulmana[42].
Los califas abbassidas creèron al començament del sègle IX un talièr de traduccion nomenat Bayt al Hikma (ostal de la sapiença) a Bagdad e mandan de caravanas a Bizanci per prene de manuscrits grècs. Aquel movement de traduccion inclutz d'obratge de medecina, de logica o de filosofia grèga, e tanben de literaturas persana o d’astronomia indiana que fan sorgir una novèla cultura cultura filosofica e scientifica araba nomenada l’adab, donant un vam nòu als sabers en general e a la sciéncia en particular[43].
Coma traductors celèbres cal mencionar al sègle IX lo mètge Hunayn ibn Ishaq, conegut Occident jol nom de Johannicius. Aquel nestorian arab transcrit las òbras medicalas d’Ipocrates e de Galian que son la basa del Canon de medecina d’Avicena qu'el meteis foguèt traduch en latin e farà autoritat pendent cinc sègles. Tanben se cal mencionar d'autras personalitats coma al-Farabi (872 - 950) que fa una interpretacion d’Aristòtel e de Platon armonizant las doas filosofia o encara lo sabent al-Biruni (973 - 1048), que descriu l’istòria de l’Univèrs dins la tradicion grèga. Fin finala, l’òbra d’Averroès (~1126 - 1198), filosòf, teologian e sabent musulman, comentator de la òbras d’Aristòtel, provòca de debats apassionats qu'aguèron una tala influéncia dins l'Occident medieval que se parla d’averroïsme.
Las traduccions d’Aristòtel e d'autres autors antics ganhan l’Espanha sarrasina e la Sicília ont se traduch activament las òbras de l’arab en latin. Toledo, conquista pels crestians en 1085, ven un luòc de contactes feconds entre cultura musulman e mond crestian: de 1130 àa1150, l’arquevèsque Raimon de La Sauvetat paga de «mediators josieus» que parlan ebrieu, arab, castelhan e latin o encara de sabents crestians coma Gerard de Cremona. E tanben d'autors ancians e los comentators arabs penètran en Occident influenciant prigondament la pensada d'autors crestians coma Albèrt lo Grand e Tomàs d’Aquin[44].
Aquela teoria es uèi parcialament contestada per d'istorians coma Jacques Heers o Sylvain Gouguenheim[45]. Aquel darrièr explica dins un obratge plan criticat pels parelhs, Aristòtel al Mont Sant Miquèl[46],[47], qu’a costat de la transmission araba, auriá existat una dralha dirècta de traduccions del grèc cap al latin, que lo Mont-Saint-Michel seriá estat lo centre al començament del sègle XII, mercé a Jaume de Venècia. Segon lo conservator dels manuscrits medievals dels tractats d’Aristòtel a Avranches, aquela teoria es un « roman », que los documents sus Jaumes de Venècia gaireben existisson pas e l'abadiá èra dins un periòde malastrat[48].
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Margaret Kleffner Nydell Understanding Arabs: A Guide For Modern Times, Intercultural Press, 2005, ISBN 1931930252, page xxiii, 14
- ↑ 2,0 et 2,1 Les Arabes dans l’histoire, Bernard Lewis, page 15, édition Flammarion, (ISBN 978-2-08-081362-6).
- ↑ Les Arabes dans l’histoire, Bernard Lewis, page 16, édition Flammarion, (ISBN 978-2-08-081362-6).
- ↑ http://global.britannica.com/EBchecked/topic/31348/Arab modèl {{Ligam web}} : paramètre «
titre» mancant
- ↑ Maxime Rondison, Les Arabes, p. 50-51.
- ↑ Ibn Taymiyya, Al-Iqtidhâ, p. 156-157 de l’édition arabe.
- ↑ Marc Bergé, Les Arabes, p. 20.
- ↑ Dr Chawqi Abu Khalil, Atlas du Coran, page 24.
- ↑ Dr Chawqi Abu Khalil, Atlas du Coran, page 25.
- ↑ Ibn Khaldoun, Histoire des Berbères, traduction de William McGuckin de Slane, page 1, éd.
- ↑ le traducteur du livre d’Ibn Khaldoun, nous réfère au livre de M.Caussin de Perceval: Essai sur l’histoire des Arabes pour comprendre Ibn Khaldoun.
- ↑ Fils d’Ibrahim pour les musulmans,etc., et Abraham pour les chrétiens et les hébreux, etc.
- ↑ Revue scientifique.
- ↑ Tabari, La chronique, Histoire des prophètes et des rois.
- ↑ (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant (ISBN 2-86537-047-X).
- ↑ Abbé Jacques-Paul Migne, Dictionnaire des Apocryphes, édité en 1856, page XLI.
- ↑ La Sainte Bible : texte de la vulgate, traduction française en regard avec commentaires… : introduction générale.
- ↑ Histoire universelle de l’Église catholique.
- ↑ Tabari, La chronique, Histoire des prophètes et des rois.
- ↑ Tabari.
- ↑ H.I. Mac Adam, “Strabo, Pliny the Elder and Ptolemy of Alexandreia: three views of Ancient Arabia and its people”, L’Arabie préislamique, coll.
- ↑ Ed. Augustus Meineke, Stephani Byzantii ethnicorum quae supersunt, Berlin 1849.
- ↑ Margarethe Billerbeck, Christian Zubler, Stephani Byzantii Ethnica Volumen II.
- ↑ L’Univers : histoire et description de tous les peuples, Ferd Hoefer.
- ↑ L’Univers : histoire et description de tous les peuples, Ferd Hoefer.
- ↑ 26,0 et 26,1 Les Arabes dans l’histoire, Bernard Lewis, édition Flammarion, (ISBN 978-2-08-081362-6).
- ↑ 27,0, 27,1 et 27,2 Les Arabes dans l’histoire, Bernard Lewis, édition Flammarion, (ISBN 978-2-08-081362-6).
- ↑ (en) Hans Kung, lenga pas reconeguda : , éd.
- ↑ Œuvres complètes.
- ↑ 30,0, 30,1 et 30,2 Les Relations entre l’Amérique du Sud et le Moyen-Orient : Un exemple de relance sud-sud.
- ↑ Gauthier Langlois, « Les Sarrasins dans la mythologie occitane », in Pays Cathare magazine, n°13, janvier-février 1999, p. , article en ligne
- ↑ Henri Bresc, La Sicile musulmane, in Clio.fr, 12/2002, article en ligne.
- ↑ (fr) Yves Lacoste, Ibn Khaldoun.
- ↑ Les structures du sacré chez les Arabes.
- ↑ 35,0, 35,1 et 35,2 Identités et stratégies politiques dans le monde arabo-musulman.
- ↑ Rodinson (Maxime), Mahomet, Paris, Seuil, 1961.
- ↑ (en) Chrétiens du Moyen-Orient, dossier sur le site de la BBC.
- ↑ (en) Marina Sarruf, lenga pas reconeguda : , lenga pas reconeguda : , septembre 2004.
- ↑ (en) lenga pas reconeguda : , chiffres de 2002.
- ↑ Pour Shlomo Sand (Comment le peuple juif fut inventé, Flammarion, Champs essai, 2010, 606p.), les juifs arabophones sont les descendants de convertis issus des mêmes groupes humains que les autres habitants.
- ↑ Maurice-Ruben Hayoun, «Quelles sont les racines culturelles de l’Europe ?
- ↑ Jean-François Monteil, «La Transmission d’Aristote par les Arabes à la chrétienté occidentale», in Entre deux rives, trois continents., Maison des sciences de lʼHomme dʼAquitaine, 2004.
- ↑ Annie Vernay-Nouri (coord. scientifique), dossier pédagogique de l’exposition al-Idrîsî, la Méditerranée au XIIe siègle, dossier en ligne.
- ↑ Jean-François Monteil, La Transmission d’Aristote par les Arabes à la chrétienté occidentale,op. cit.Modèl:Refins.
- ↑ Aristote au Mont Saint-Michel.
- ↑ AA.
- ↑ Pascal Riché, «Baston chez les médiévistes autour de l’apport de l’islam», Rue89, 2 mai 2008, article en ligne.
- ↑ Jérôme Cordelier, «Les mystères du Mont-Saint-Michel», Le Point, 31 juillet 2008, article en ligne.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- La Civilisation des Arabes de Gustave Le Bon, (1884, œuvre et illustrations téléchargeables)
- La Sicile musulmane de Henri Bresc
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Jacques Berque, Les Arabes d’hier à demain, Paris, Seuil, 1960
- Mohammed Arkoun, La pensée arabe, Paris, PUF, 1975
- Dominique Sourdel, Histoire des Arabes, Paris, PUF, coll. « Que sais-je ? », n°915, 1976
- Maxime Rodinson, Les Arabes, PUF, 1979
- (de) Manfred Kropp, « lenga pas reconeguda : », dans lenga pas reconeguda : , vol. 4, Francfort-sur-le-Main et al., Lang, 1982, (ISBN 978-3-8204-7633-0)
- Dominique Chevalier, André Miquel (dir.), Les Arabes du message à l’Histoire, Paris, Fayard, 1995
- Samir Kh. Samir, Rôle culturel des chrétiens dans le monde arabe, Beyrouth, CEDRAC, 2003
- Bernard Heyberger, Chrétiens du monde arabe : un archipel en terre d’Islam, Paris, 2003, (ISBN 978-2-7467-0390-2)
- Alfred Schlicht, Die Araber und Europa, Stuttgart, 2008


text:
04 août 2014
Bocins de "Chaucidas dins los blats"
Veiquí dos bocins de textes tirats de Chaucidas dins los blats. Clicatz aquí ExtrChaucid
04 août 2014
Publicacions
Ai pas mes sus lo blòg d’autres documents personaus en occitan ’questes temps, mas quò vòu pas dire que ai ren fait. Veiquí la presentacion daus libres occitans que ai publiats dempuei 2007. Antan, faguí pareitre un lexic trilingüe occitan-francés-anglés. Lo darnier libre, Chaucidas dins los blats, ven de surtir a las Edicions dau Chamin de Sent Jaume. Si voletz ne’n sapcher un pauc mai sus mas publicacions, clicatz sus los liams. Notre occitan (le dialecte parlé dans le Parc Naturel Périgord-Limousin) pubNotreOccitantract ... [Lire la suite]


text:
Per Crestian Almerge e lo grop Test
Per dintrar pertot
Ai pas besonh de clau
Diga-me qui soi…
Siàs un porcèl !
Passi per aquí
Sortirai amont
Diga-me qui soi…
Siàs un porcèl !
Tot aquò es plan luènh, mas me soveni qu’un jorn son venguts me cercar, sens pas res m’explicar, dins ma bòrda de las Corbièras, e que m’an fait dintrar de nuèit per una porta falsa dins la Ciutat assetjada… Ah…..Ah….
Dintri sens tocar
Lo pont-levadis
Diga-me qui soi…
Siàs un porcèl !
Ieu pesi pas gaire
Soi un corrent d’aire Aouh !
Diga-me qui soi…
Siàs un porcèl !
Tot aquò es plan luènh, mas me
soveni que m’an receput coma un rei .
Una vida de castèl ! E que me
fasqueron manjar per m’engraissar,
manja que manjaràs, manjar e
manjar a ne petar ! Ah…Ah…
Diga-me qui soi…
Siàs un porcèl !
Me trapi pertot
E al còp enlòc
Diga-me qui soi…
Siàs un porcèl !
Segur que tot aquò es plan luènh, mas me soveni qu’un jorn me menèron ennaut de las muralhas, e vegèri dins la plana una armada amassada, l’armada del Rei de França, e tot d’un còp, sens explicacion, me butèron débas !
Aaaaaaahhhhhhh !
Diga-me qui soi…
Siàs un porcèl !
Me soi vist montar
Un tunnel de lutz
Un portal de fum !
Sant Pèire ! Aouh !
A un fais d’estèlas nòstre Ostal
Prenem pas cap d’animals !
Al cèl, pas de porcèl !
As vist ton nas ?
Siàs lo pòrc de la Carcas !
As pas vist passar lo porcèl pichon de la Carcas ?
Bondieu ! Qu’ai fait al Bon Dieu ?
Sara pas jamai acabat
Fantauma de la Ciutat
Per l’Eternitat !
Siàs un porcèl !
Soi dintrat dins
l’Istòria
Dempuèi qu’ai quitat ma bòria
Soi un pòrc epic !
Siàs un porcèl !
Ieu sabi qui soi…
Siàs un porcèl !
Es segur que soi…
Siàs un porcèl !
Ieu sabi qui soi…
Soi un porcelon
Una aparicion
Quina condicion !
Vaquí l’istòria d’un porcèl
Qu’a pas agut de chança
Dempuèi lo jorn que s’esclafèt
Al pè del Rei de França
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
DEMOCRACIA OCCITANA DOXA UMANISTA OCCITÀNIA LIBERTAT FRANÇA - occitan Democracy Doxa Humanist Occitania Freedom France - Okcitanish Democratie Doxa Humanist Okcitania Freiheit Frankreich - Occitània Democracia Doxa Libertad Umanista ...
20150221
La justícia francesa auriá paur de la casta republicana ?
20150218
Nacionalisme francés, ignorança, ortografia
Recentament nacionalistas franceses an manifestat lor ignorança, un per non saber que l’occitan èra una lenga europèa, dos en destrusent un cementèri josiu en Alsàcia. L’ignorança francesa fabrica tota sola los problèmas ortografics franceses, es pas la fauta de la politica –pichona- per ensenhar l’occitan. Un dessenh umoristic francés o explica aisidament aqueste setmana.


text:
Un metòde del perfièit occitanista ?
Arriba de còps, en país tolosenc, suls inquets, de trobar un libre en occitan. Generalament, lo vendeire es plan en pena per vos explicar çò qu’es, mas a vos, occitanista, vos balha una crana impression d’existir al mièg de tot çò que lo monde vòlon pas mai : las maquinas per far lo pan, los banhs de pè a bullas, los jeans talha 34 o los nº1 ofèrts de cada novèla colleccion de las edicions Hachette. Lo libre occitan ven del còp superflús, coma tot aquel demai, mas existís perça que es estat un besonh a un moment donat e que passèt de mòda… Vòl dire que foguèt de mòda a un moment, doncas ?!Ne legir mai


text:
04 janvier 2011
Perqué fasem de patinatge sus glaça ?
Vos siatz pas ja demandat perqué la glaça resquilha tant ? En efèt leis autres solides de la vida vidanta resquilhan pas tant, e a calgut un fum de recercas ais industrias per crear de pistas de patinatge sinteticas, que fin finala nos perpausan una imitacion mejancièra de la simpla glaça. L'aiga, aquesto liquid tant simple, a un fum de caracteristicas fisico-quimicas extraordinaris que ralhan d'un unic fach : la molecula d'aiga es fòrça polara (valent-a-dire qu'es coma un pichon aimant : lo O de H20 es lo mens mentre que lei H son... [Lire la suite]


text:
TRADUIRE MOZILLA FIREFOX EN OCCITAN
Amb aqueste article vos prepausi de vos explicar cossí traduire un projècte dempuèi un site Internet dedicat a la traduccion. Vos ensenharai cossí traduire lo navigador Mozilla Firefox en occitan.
Tot se debanarà aquí : https://pontoon.mozilla.org/oc/
Per començar cal aver un compte sul site, per se marcar vos cal clicar sul menú a man drech e causir «Sign in».
Ara vos cal triar quina adreça de corrièr volètz utilizar coma identificant. Un ligam vos serà mandat per verificacion. Un còp lo compte validat podètz començar a navigar sul site. Cal anar a la categoria «Projects» e causir Firefox. Aquí son classadas las cadenas de tèxtes segon lor contèxt e emplaçament dins lo programa.
Dins la categoria «Resource» avètz de prendre çò que comença per /browser o /toolkit que contenon de cadenas de tèxtes visiblas pel màger public.
Sus l’imatge vesèm que la sos-categoria 3 – /browser/aboutAccounts.dtd – es traducha a solament 77%, doncas començarem per aquò. Fasèm clic per dintrar.
A man esquèrra i a los carrats verds qu’indican çò qu’es traduch e repassat. Vesèm que doas cadenas son pas en verd. Causissi «Bad configuration» que vòl dire «Configuracion incorrècta» en lenga nòstra.
Traduire
L’ecran de l’imatge es l’etapa mai importanta. Es aquí qu’òm pica lo tèxte per traduire. Aval del camp de tèxte avèm una opcion per copiar lo tèxte, l’escafar e finalament per enviar la suggestion de traduccion. Cada traduccion deu èsser repassada per qualqu’un mai.
Dejós i a dos tipes d’ajuda :
la traduccion facha per l’ordinador – dicha Machinery – , que tòrna utilizar las traduccions ja realizadas e las traduccions dins las autras lengas – apelat Locales – . Aquò vos pòt ajudar se la version en anglés demòra ambigüa per exemple o per gardar lo meteis mot dins los tèxtes.
Un còp la traduccion efectuada, cal pas que clicar sul boton «Suggest».
Nòstra cadena de tèxte es passada al blau, aquò ensenha que deu èsser repassada.
Per contunhar
Per traduire mai cadenas de tèxte vos cal causir una sos-categoria mai a man esquèrra tot amont que se tròba dins Occitan => Firefox =>
Causissètz doncas una qu’es pas a 100% puèi clicatz sul boton «Go»
De còps pòt arribar que la cadena de tèxte siá generica. Per exemple una cadena que parla d’una extension n’utilizant son nom. Dins mon exemple seriá «Tornar aviar per metre a jorn AdBlock», al lòc d’AdBlock podèm aver lo nom de totas las extensions de Firefox.
Per realizar la traduccion d’una frasa aital caldrà utilizar una variable.
Pontoon vos indica l’emplec d’una variable en cambiant la color del tèxte e de son fons. Caldrà pas que clicar sus «&brandShorterName;» per zo plaçar dins nòstra traduccion. E coma abans, per enviar la traduccion, clicatz «Suggest».
Anar mai luènh
Lo logicial de traduccion en linha vos ajuda tanben a aver una tipografia corrècta.
Sus l’imatge vesèm que los tres punts son mostrats d’un autre biais. La rason es que son pas tres punts abituals mai de punts de suspension. En informatica aquò representa un solet signe grafic non pas tres coma una seria de tres punts finals.
Doncas per metre aquel signe cal far coma amb las variables. Clicatz dessús dins la version en anglés e se botarà dins la traduccion en occitan. E vaquí !
Una opcion que vos servirà : dins vòstre paramètres «Settings» avèm la possibilitat de causir las lengas que comprenètz. Aissí seràn mostradas en primièr dins l’ajuda a la traduccion. Se vos manca un mot o que volètz veire quin mot es estat utilizat dins la rèsta de la traduccion, podètz picar lo mot en anglés dins la zòna d’ajuda «Machinery» e lo sistèma cercarà la traduccion emplegada.
Bona traduccion !
Quentin Pagès
Comment(3)
-
I a possibilitats deu har en gascon e non pas sonque en lengadocian ? Pr’amor que n’i a reconeishença per l’ISO 639 sonque tà l’occitan, mes l’occitan qu’es variat. Que’m sembla estar un problèma tà nòstes dialèctes e botar los logiciaus en gascon. Qu’èi dejà espiat aquò e qu’èi abandonat, hòrt complicat, que cau aver un numerò ISO auprès de Viena s’èi plan comprés e ne l’am pas tà lo gascon. Mozilla n’arreconéishe sonque las lengas qu’an aqueth numerò. Que ns’agraderé a tots, tà’us dialèctes e’m pensi ! Mercés per la responsa, se n’i a ua.
-
Q’ac as clar! Me pensi que mos calerà demorar quauqui ans. Non veigui qu’hage volentat de respetar era diversitat des diferentes lengües d’oc. S’impose eth occitan batua, sos era base deth lengadocian. Tant de bon me confone!
-
-
Los problèmas dels còdis ISO es que pels dialèctes i a pas res d’oficial.
Utilizan lnc, gsc, ni, lms, auv, prv, va a la seguida del còdi OC.
Aquí es pas OC-lnc, es d’Occitan larg/estandard/general, es pas parlat aissí per degun, mas o comprenèm totes.
Quitament dins la traduccion cal pas de “siague/siasque” pel subjonctiu mas lo “siá”, cal escriure “anam” non pas “anem” coma disèm dins mon Carcin-naut 🙂
Es una observacion que manca dins l’article.
Pòdes demandar la creacion de la branca OC-gsc coma l’an los de Brasil per lor portugués (pt-BR), mas caldrà tot tornar far, mentre qu’aquí la traduccion es plan avançada ~73%. Es un projècte liure, doncas se pòt far.


text:
Amt de Danemarc
L'amt o lo comtat, en occitan, foguèt una division administrativa danesa entre 1970 e 2006. Dempuèi lo primièr de genièr de 2007, la division administrativa principala de Danemarc es la region.
- Comuna de Copenaga
- Comuna de Frederiksberg
- Amt de Copenaga
- Amt de Frederiksborg
- Amt de Roskilde
- Amt de Sjælland occidental (Vestsjælland)
- Amt de Storstrøm
- Amt de Fiònia (Fyn)
- comtat de Jutlàndia Meridionala (Sønderjylland)
- Amt de Ribe
- Amt de Vejle
- Amt de Ringkjøbing
- Amt de Viborg
- comtat del Jutlàndia Septentrionala (Nordjylland)
- Amt de Aarhus (Århus)
- comuna regionala de Bornholm


text:
Per La Talvera
Passant sus la planqueta, lo pè m'a lisat
(bis)
Paura ! Soi tombada dins l'aiga,
Mos cotilhons se son banhats. (bis)
Passavan tres caçaires, tot lo long del riu (bis)
En creguent de tocar la lèbre,
Paureta ! M'an tocada ieu ! (bis)
La bala que tiravan n'èra pas de plomb (bis)
Èra de fina mercandisa,
Per far dançar la Marion
Èra de fina mercandisa,
Que fa conflar los cotilhons.
Ma sòr ditz a ma maire: "N'ai vist passar un
rat! (bis)
Un gròs ratàs de per las cambas
Qu'escupissiá quicòm tot blanc. (bis)
N'aviá un pan de coa, cap roge, còl grand
E d'aquelas longas mostachas
Revertava un vièlh soldat !" (bis)
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Rorbach-lès-Dieuze
Rorbach-lès-Dieuze es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Anciana possession de la abbaye de Vergaville en 966.
- Fief En la distincion lorraine de Dieuze.
- Batalha de Rorbach, lo 17 aout 1914.
Lectura e analisa de desparièrs libres de rota de las unitats en avent participat a l'operacion.
A 17h30 una violenta canonnade se fa esperar en lo sector de Rorbach. Al continuament d'un resumit recebut a 18h45 a la 31 DI en procedéncia del cap de còrs de la 96e RIGUDAS #que comanda lo deslligament compausat de 2 batalham del meteis regiment, d'una companhiá de la enginy 16/1 e d'un escadron del 1er hussard, los elements de 31e DI #qu'ocupen Bisping an mes n'alèrta. En lo moment del débouché del cap de la colomna del bòsc del grand bòsc, las unitats an pres son lo fuòc d'una canonnade. Lo clairon sona alavetz lo assaut e a 18h30 la crête en dominant Rorbach cara Cutting a ganhat. Una primièra estancada es alavetz ordonné, perque l'enemic pauc nombrós a fugidas darrièr de la segonda crête. Als còps de fusells del infanterie francesa respond lo canon alemand #que provòca de pesadas pèrdas. L'òrdre a donat de se portar en posterior del vilatge e d'un regroupement per unitat per lançar un nòu assaut .A 19h la canonnade , cap de tropa a pas intervengut. La 96e RIGUDAS li a calgut stopper lo sieu débouché de Rorbach sul canal dels Salins. En aquela operacion la 96e RIGUDAS aurà un oficiar d'Aucit, 4 de ferits e 8 òmes de tropas aucidas e 80 de ferits. La 1e Hussard i aurà lududes 1 aucit lo cavalièr Barascut e 2 ferits lo cavalièr Parebosch e un mai grèvament lo brigadier Marmier #que defallirà de las siás feridas dins l'espital de Dijon. La companhiá de la enginy 16/1 a 1 aucit lo sapeur Taucon e 4 ferits #que lo en comandant la companhiá lo Capitani Becque ferit per unas estèlas de obus e #que i n'aurà deslotjat l'endeman sus l'espital de Lunéville aital coma los dos sapeurs Corbas e Delrieu del temps que la Adjudant Sigayret ferit leugièrament #que #en contunhèt lo sieu servici.
- Ancienne possession de l'abbaye de Vergaville en 966.
- Fief dans la seigneurie lorraine de Dieuze.
- Bataille de Rorbach, le 17 aout 1914.
Lecture et analyse des différents livres de route des unités ayant participé à l'opération.
À 17h30 une violente canonnade se fait attendre dans le secteur de Rorbach. À la suite d’un compte rendu reçu à 18h45 à la 31 DI en provenance du chef de corps du 96e RI qui commande le détachement composé de 2 bataillons du même régiment, d'une compagnie du génie 16/1 et d'un escadron du 1er hussard, les éléments de 31e DI qui occupent Bisping sont mis en alerte. Lors du débouché de la tête de la colonne du bois de la grande forêt, les unités sont prises sont le feu d’une canonnade. Le clairon sonne alors l’assaut et à 18h30 la crête dominante Rorbach face Cutting est gagnée. Un premier arrêt est alors ordonné, car l’ennemi peu nombreux à fui derrière la deuxième crête. Aux coups de fusils de l’infanterie française répond le canon allemand qui provoque de lourdes pertes. L’ordre est donné de se porter en arrière du village et d’un regroupement par unité pour lancer un nouvel assaut .A 19h la canonnade se tait, aucune troupe n’est intervenue. Le 96e RI a dû stopper son débouché de Rorbach sur le canal des Salins. Dans cette opération le 96e RI aura un officier de Tué, 4 de blessés et 8 hommes de troupes tués et 80 de blessés. Le 1e Hussard aura lui 1 tué le cavalier Barascut et 2 blessés le cavalier Parebosch et un plus grièvement le brigadier Marmier qui décédera de ses blessures à l’hôpital de Dijon. La compagnie du génie 16/1 à 1 tué le sapeur Taucon et 4 blessés dont le commandant la compagnie le Capitaine Becque blessé par un éclats d’obus et qui sera évacué le lendemain sur l’hôpital de Lunéville ainsi que les deux sapeurs Courbes et Delrieu tandis que l’Adjudant Sigayret blessé légèrement qui va continuer son service.


text:
President
President es un títol que prenon los caps d'organizacions fòrça divèrsas coma entrepresas e Estats. Etimologicament, un president es lo que sèi coma lo cap (del latin prae (« abans ») e sedere (« sèire »)). Originalament, lo tèrme fasiá referéncia a lo que presidissiá una ceremònia o assemblada. Se fa referéncia uèi abitualament a una persona amb de poders executius.
Somari
Presidents dels païses democratics[modificar | modificar la font]
En politica, lo tèrme de "president" s'utiliza sovent per far referéncia a un individú que representa, o presidís lo poder executiu d'una nacion. Las seunas foncions, e la manièra qu'es elegit, diferisson segon lo sistèma d'organizacion politica de cada Estat.
Sistèmas presidencials[modificar | modificar la font]
Dins los Estats amb de sistèmas presidencials de govèrn, lo president es cap de l'Estat e cap de govèrn. Qualques exemples : los Estats Units e la majoritat dels Estats d'America Latina. La carga de president es independenta de la branca legislativa ; es a dire, qu'es elegit de manièra separada, e que pòt pas èsser destituit de la siá carga per una mocion del Parlament, levat se se pròva qu'a comés un crime.
Sistèmas parlamentaris[modificar | modificar la font]
Dins los sistèmas parlamentaris e republicans, lo president es lo cap de l'Estat, e lo primièr ministre es lo cap del govèrn. Lo president a solament autoritat executiva e representativa; es a dire, que lo govèrn exercit pel primièr ministre se fa en nom del president. Mas lo president a de responsabilitats e de foncions fòrça limitadas o ceremonialas e las seunas foncions son similaras a las foncions d'un monarca dins los sistèmas parlamentaris monarquics. Dins qualques Estats amb de sistèmas parlamentaris, coma Espanha, lo tèrme de president s'utiliza per far referéncia al cap de govèrn, e mai se las seunas foncions son semblablas a las foncions d'un primièr ministre dins los sistèmas parlamentaris.
Sistèmas semipresidencials[modificar | modificar la font]
Dins los sistèmas semipresidencials (o sistèmas franceses), existís un president e un primièr ministre, mas, a la diferéncia dels sistèmas parlamentaris purs, lo president a de foncions e de poders largs. Lo primièr ministre es designat pel president, lo president deu obeïr a las nòrmas parlamentàrias, e seleccionar dins lo cap del partit o coalicion dels partits majoritaris del còrs legislatiu. Aquel sistèma s'utiliza en França, Russia, Sri Lanka e d'autres estats qu'an inspirat lo sistèma francés.
Presidéncia collectiva[modificar | modificar la font]
Un pichon nombre de republicas modèrnas an pas de cap d'Estat. Qualques exemples :
- Soïssa, la capitania d'Estat repausa sul Conselh Federal Soís de sèt ministres, e mai se lo sistèma compren un president de la Confederacion. Lo president es un membre del Conselh Federal elegit per l'Assemblada Federala per un periòde d'un an; una carga simplament primus inter pares (primièr entre los meteisses). Malgrat aiçò, pels Afars Estrangièrs, lo president de torn es considerat coma lo cap d'Estat.
- Bòsnia e Ercegovina, la presidéncia es formada per tres membres; cadun es elegit per caduna de las nacions que constituisson l'Estat. La posicion de "President de la Presidéncia" es rotativa, entre los tres membres.
- Sant Marin, existisson solament dos capitanis regents elegits pel Grand Conselh General.
Istoricament, divèrses païses an optat per un "triumvirat", sovent en periòdes de transicion politica.


text:
-363
Aquesta pagina concernís l'an -363 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Esparta[modificar | modificar la font]
Demanda d'ajuda egipciana còntra Pèrsia. Lacedemònia acceptèt e preparèt una expedicion importanta per l'annada seguenta.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Aquemenida[modificar | modificar la font]
Perseguida de l'insureccion dei satrapas dei províncias occidentalas de l'Empèri acomençada en 366 av. JC. Lòng de la frontiera sud-oèst, la situacion s'agravèt ambé la preparacion d'una ataca d'amplor per lo novèu cofaraon Teos (→ -361). Obtenguèt una ajuda espartenca.


text:
Una copadura d’electricitat a permés a un jove marselhés de quitar son ordenador pendent una mièja-ora, pendent la quala a crosat son jove fraire de dos ans.
Mickaël Pemontan a descobèrt League of Legends (LoL) en 2011. Aquel léser a lèu pres lo pas sus totas sas autras activitats e es vengut çò que se sona un « no-life ». Embarrat dins sa cambra, ne sortissiá sonque la nuèit per s’avitalhar al frigò, emplenar una botelha e ne vuejar una autra.
Joshua Pemontan es nascut a la debuta de 2012. E ièr, a 18h, Mickaël l’a vist pel primièr còp. Es un vertadièr còp d’astre se los dos fraires se son poscuts atal rencontrar. D’efièit al matin, pas res daissava presatjar aquel eveniment.
Coma de costuma, Mickaël s’es levat a 15h, qu’aviá combatut d’invocators fins a 6h del matin. Son primièr gèst, solide, foguèt de sortir l’ordenador de sa velha. Après aver verificat los forums de jòcs e lançat mumble, per se plan desrevelhar, tornèt lançar LoL.
Semblava que, coma de costuma, anava demorar sietat fins a sa pausa de mièjanuèit. Mas un eveniment imprevist venguèt tremolar l’òrdre de sa jornada. A 14h45, d’efièit, una pana d’electricitat copèt sas activitats.
Après aver passat un quart d’ora a romegar e a damnejar, sortiguèt de sa cambra per ensajar de restablir lo corrent. Dins lo salon, veguèt un nenet que coneissiá pas. Sos parents lo li presentèron coma son fraire Joshua.
Es atal que los disfoncionaments d’EDF an causat un vertadièr bonur a aquela fratria que seriá benlèu demorada desseparada pendent encara d’annadas.


text:
Axom
Axom (አክሱም, Aksum) es una vila septentrionala d'Etiopia, dins la província del Tigré. Es un dels centres religioses de la Glèisa etiopiana ortodòxa.
Axom èra lo centre de l'Empèri axomita entre los Sègles I e VI ApC. Lo site arqueologic ont se trapan las obeliscs d'Axom foguèt inscricha al patrimòni mondial de l'UNESCO en 1980. A l'entorn de la vila i a fòrça autres sites datats d'aquel periòde antic.
Axom possedís un aeropòrt (còde AITA: AXU).
Somari
- 1 La vila contemporanèa
- 2 Un site arqueologic excepcional
- 3 Una plaça de tria dins lo cristianisme etiopian
- 4 Nòta e referéncias
La vila contemporanèa[modificar | modificar la font]
La vila d'Axom compta uèi unes 50 000 abitants.
Un site arqueologic excepcional[modificar | modificar la font]
Los obeliscs[modificar | modificar la font]
Las grandas estèlas axomitas, marcan segon los arqueològs la plaça dels tombèls dels sobeirans de l'empèri axomita. Figuran d'entre los mai grands monolits realizat per l'òme. Lo mai grand d'entre eles mesurava 33 mètres de naut, mas s'aclapèt benlèu pendent l'enauçament. Lo mai grand encara en plaça uèi mesura 23m.[1]
Fòrça tombèls foguèron escavats, d'autres pilhat, d’autres estalivats. Lor contengut es servat dins los musèus arqueologics d’Axom e d’Addis Abeba.
L'un de obeliscs d'Axom foguèt portat en 1937 en Itàlia, après l'occupacion de l'Etiopia per las armadas de Mussolini. Èra erigit près de Circus Maximus, a Roma, debans l'immòble qu'abrigava lo ministèri de l'Africa italiana fins a 1945 e dempuèi 1951 le sèti de la FAO.
En 1947, l'Itàlia s'engatjèt a lo tornar, mas se faguèt sonque en 2005. Portat en tres troces, le monolit desmembrar a tornèt a sa plaça a Axom en agost de 2008.
Pendent la preparation de l'aral d'acuèlh, se faguèron d'importantas descobèrtas arqueologicas. Èra una necropòli reiala de diferentas dinatias precretianas, que contunha plan al delà dels tèrmes actuals de la zona arqueologica.
Los sites a l'entorn[modificar | modificar la font]
Ciutat antica de May Hedja[modificar | modificar la font]
Es lo luòc de las celèbras obeliscas situat al bòrd de la vila. La zona comptava subretot de tombèls e d'estèlas. De diferentas talhas, monoliticas, quadrangulàrias, a vegada escultadas las estèlas son talhadas dins de nefelinita de tingaïta una ròca gris-blau o d'autres basalts. Aquelas ròcas venon de la perièra de Gobedra a 5 km.
Dos cents estèlas e obeliscs foguèron descobèrts.
- Lo mai impausant - que jai trencat en troces - representa un ostal de 13 estatges, escultat sus las 4 fàcias. Longa de 33 m, sa basa mesura 3,80 m per 2,35 m. Son pes seriá de 600 t.
- L'obelisc de 26 m tornar per l'Itàlia es lo segond en talha.
- Lo 3n es l'estèla del rei Ezana amb 24 m. Nauta de 9 estatges es escultada sus 3 fàcias.
- Al pé d'aqueles monolits, lo malon de Nefas Mucha "lo luòc del vent" (pes estimat a 350 t) es lo plafon d'una sala sosterrena, benlèu un tombèl.
En fàcia de May Hedja, la glèisa modèrne Santan Maria de Sion e lo monastèria son situats dins una cencha que conten tanben de pilars e 12 sètge de pèire; lo Menagesha, luòc de coronament reial e dels conselhs e amassadas de justícia. I a tanben las riïnas de la basilica primièra de Mariam Sion, primièr edifici crestian etiopian erigida vèrs 321, jol reialme d'Ezana.
L'estructura nomenada "monastèri" o capèla, edificada jos Fasilidas en 1662, restaurada jos Menelik, es interdicha a las femnas. Es descorada de pinturas e conten lo tresaur: coronas imperialas, vestits reials e religioses, croses e tambors. Dins un amagatal secrèt dormiriá l'Arca d'aliança que conten las Taulas de la Lei, jamai expausadas mas que l'existéncia ne'n bobta pas cap d'un dels cresents de la Glèisa ortodòxa etiopiana.
Roïnas de Dongor[modificar | modificar la font]
Al sud oèst de la vila i a los rèstes del palais del rei Calèb. Lo site ofrís una multituds de pichonas salas a l'entorn de la partida principala compausada de set pèças e d'un escalièr monumental. En 2008, d'arqueològs alemands descobrigèron, jos aquel palais, los rèstes d'un autre palais que presentèron coma essent aquel de la Reina de Saba.
Estèlas de Gudit[modificar | modificar la font]
De l'autre costat de la carrièra en fàcia de Dongor, i a un aclapament d'obeliscs. Aquel necropòli dicha de Gudit legendària reina pagana o josièva, foguèt examinada en 1994. De rèstes de cambras funeràrias, de troces de terralhas, des rèstes umans e de placas de metal foguèron escavadas.
Sèrva de May Shum[modificar | modificar la font]
Al nòrd èst d'Axom una dralha mena a las tombas supausadas dels reis Calèb e Gabra Masqal. Seguís d'en primièr una granda sèrva - la cistèrna de May Shum. Aquel banh legendari de la reina de Saba es un batistèri pels fidèls d'Axom a l'escasença de la fèsta de Timqet. Mai luènh, un ostalet apara la pèira d'Ezana, gravada d'inscripcions trilengas en sabèu, guèz e grèc. Los tombèls dels 2 reis, situats mai naut sul plan, son gravats de croses, de flèchas, d'elefants. Dos pesucs sarcofags i son pausats.
Zona Nòrd[modificar | modificar la font]
Sus un pic rocasut es plaçada la glèisa de Sant Panteleon, bastida al sègle VI en onor de l'un dels Nòus Sants.
Una plaça de tria dins lo cristianisme etiopian[modificar | modificar la font]
Segon la tradicion etiopiana contada dins lo Kebra Nagast (Käbrä Nägäst, ከብረ ነገሥት, libre de la Glòria dels Reis) que fonda la mitologia politica de la dinastia salamonida a partir del sègle XV, l'Arca d'aliança seriá estada panada per Menelik I, filh del rei Salomon e de la reina de Saba. Se lo tèxte del Kebra Nagast menciona pas jamai Axom[2], al contrari, las tradicions etiopianas assimilan dempuèi al mens lo sègle XVI lo luòc ont se pausa l'Arca d'Aliança coma la glèisa de Santa Maria de Sion. Encara i demorariá.
De sobeirans etiopians coma Zara Yaqob (1434-68) o Sarsa Dengel (1563-97) realizèron una ceremonia del sacre – diferenta de la ceremonia del coronament - a Axom, per far un ligam fòrt entre los rituals del poder reial e Axom.
Atan, dins la cencha de la glèisa, dels rèstes de la ciutat antica tornèron èsser utilizats, transformats en « tròns », sètis qu'ocupavan los oficials de la cort reiala pendent aquelas ceremonias.
Axom demora uèi encara un centre identitari de l'Etiopia, subretot pels Tigrèus.
Nòta e referéncias[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Conti Rossini, Carlo, 1909-10 : Documenta ad illustrandam historiam. Liber Aksumae, Paris, 1909-10, CSCO vol. 54, p. 58 ; Aeth. t. 24, p. 27.
- Littmann, Enno, 1913 : Deutsche Aksum-Expedition, 4 vol.
- Hirsch, Bertrand et Fauvelle-Aymar, François-Xavier, 2001 : « Aksum après Aksum. Royauté, archéologie et herméneutique chrétienne de Ménélik II (r.1865-1913) à Zär’a Ya'qob (r.1434-1468) », Annales d'Éthiopie 17, p. 57-107
- Huntingford, George Wynn Brereton, 1965 : The land charters of Northern Ethiopia, 1965.
- Monneret de Villard, Ugo, 1938 : Aksum. Ricerche di topografia generale, Roma.
- Poissonnier, Bertrand, 2012: Les stèles géantes d’Aksum à la lumière des fouilles de 1999, in Fauvelle-Aymar Fr.-X. (dir.), Palethnologie de l’Afrique, P@lethnologie , 4, p. 49-86
- Éthiopie, Christine Colson, 2001, Editions Marcus.
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Récit d'un voyage à Axoum
- L’UNESCO lance le projet de réinstallation de l’obélisque d’Axoum
- L'obélisque de la discorde, film documentaire de 52 minutes, 2006, réalisé par Laurent Védrine, récit du pillage et de la restitution de l'obélisque d'Axoum.


text:
Conhet metallic per fendre la fusta
Lo conhet (var. cunhet) es una maquina simpla que consistís en una pèça de fusta o de metau acabada en angle dièdre fòrça agut. Tecnicament, se pòt assimilar an un doble plan inclinat portatiu. Sèrv per fendre o devesir de còrs solids, per n'ajustar o ne sarrar un amb un autre, per lei cotar, o per emplir una fendascla o un vuege.
Lo foncionament dau conhet respònd au meteis principi qu'aqueu dau plan inclinat. En se desplaçant dins la direccion de son extremitat amolada, lo conhet congrea de grandei fòrças en sens perpendicular a la direccion dau movement. S'utiliza aquestei fòrças per separar d'objèctes, o per generar una friccion e solidarizar lo conhet ais objèctes qu'es en contacte amb elei.
Tot instrument talhant o ponchut (destrau, cotèu, cisèus, clavèu per exemple) pòt èsser considerat coma un conhet.


text:
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana
1 Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana le Mer 21 Déc - 20:50
admin
Trobador !!
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
2 Re: Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana le Mer 21 Déc - 21:43
Sokolovic
Trobador !!
3 Re: Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana le Mer 21 Déc - 22:00
admin
Trobador !!
Fau insistir.
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
4 Re: Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana le Jeu 22 Déc - 0:24
Danís
Adjudant
Parten sus de las bonas basas, notadament quauquas unas que nos tochen de pres en tant qu'internautas occitans :
-La construccion e la mesa en linha d'un diccionari de referencia pan-occitan. Enfin podrem esvitar las trapelas de Panoccitan.org.
-La publicacion de queu diccionari. Un noveu "Tresaur dou Felibrige", version actualizada e normalizada sembla aura possibla, vist que lo conselh scientific ven de pertot en Occitània e es dubert a d'autras candidaturas.
-La centralizacion de totas las questions de lenga es fòrça utile per tot lo domeni de la creacion en occitan, o lo CPLO (espere que van chamnhar lo sigle) aurà un ròtle consultatiu. Tots los que fan daus films, daus libres, daus sites en occitan podràn damandar l'ajuda dau Conselh.
-Una granda dubertura. A l'encòp exteriora, vist que l'estudi de prefiguracion a estudiat las autras "academias" qu'existaven per las lengas minoritarias (quo es per quò que lo tipe daus bascos era aqui) e lor ajuda serà sollicitada. E interiora, en daissar una plaça a l'escritura mistralenca, per la quala lo Conselh podrà esser consultat tanben, en aver daus especialistas d'aquela grafia au dintre.
5 Re: Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana le Jeu 22 Déc - 10:42
Sokolovic
Trobador !!
Dàvid Grosclaude, conselhèr regionau d'Aquitània encargat de las lengas occitana e basca
E ben, de qu'es devengut lo Jeremias O. ?
Se que non... Tant mièlhs, perqué pas. La possibilitat de clarificar d'unei ponchs farà pas de mau. E puei simplifacrà lo trablh sus la wiki òc per exemple e lo fach que siegon plusiors empacha un ò dos pelucres de s'auto proclamar autoritat lingüistica ès Occitània.
Pasmens mi demandi una causa : Leis aranés van ti cambiar son biais catalan d'escriure lei pluraus feminins ? Saria bessai pas la mai marrida dei decisions que prendrian...
6 Re: Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana le Jeu 22 Déc - 14:05
Danís
Adjudant
7 Re: Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana le Jeu 22 Déc - 20:23
Marxelin
Occitan Warrior
La lenga occitana es a crebar, podèm pas dire lo contrari, los locutors naturals son a desapareisser e los neo locutors los remplaçan pas. De regions entièras son voidadas de lenga occitana. Segur avèm besonh de règlas linguisticas, d'una lenga estandard mas los occitanistas que son a se recampar per soscar a tant de causas, deurián trobar solucions a-n aquela mòrt anonciada e cossí reoccitanizar lo nòstre païs ? Benlèu d'unes son mai ocupats a se noirir de las subsidas de las collectivitats localas ? Soi benlèu pessimista o piòt mas me pensi realista e n'ai un sadol de veire la situacion de ma lenga e de ma cultura. Desolat se truqui mond.
Tanben dins aquel conselh linguistic i a de noms que vesi pas e que me semblan fòrça competents per la lenga : Xavièr Lamuelà, Domergue Sumien e autres.
8 Re: Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana le Jeu 22 Déc - 20:34
admin
Trobador !!
A un moment, se fau estancar. Hèm çò que podem dab çò qu'am devath la man. Vedi pas lo pair Chapduelh o Maurici Romiu o Joan Rós animar la seccion redinamisacion populara de l'IEO, totun, poden èster utils dens un organisme atau.
Tu qu'es lo bèth purmèr a pissar sus PanOccitan, te deuré agradar e véder qu'enfin vam aver un contre-poder.
Quan s'estancaram de se tocar lo pipi dab la lingustica, haram un organisme de redinamizacion.
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
9 Re: Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana le Jeu 22 Déc - 20:43
Marxelin
Occitan Warrior
10 Re: Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana le Jeu 22 Déc - 23:59
admin
Trobador !!
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
11 Re: Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana le Ven 23 Déc - 6:39
Zengi
Trobador !!
Soi d'acòrd, i a monde competents, tant qu'a har que sian utilizats per un utis qui esvitarà lhèu quauquas pelelhas nècias.
E per acabar, nòti malurosament que i a monde qui an pas arren a foter dens la lor vita per pausar lo nom d' "academia occitana" e empachar autau lo "Congrés" de s'aperar atau. Qu'ei patetic e ridicule.
12 Re: Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana le Ven 23 Déc - 10:18
Sokolovic
Trobador !!
Vòli de noms !
13 Re: Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana le Ven 23 Déc - 10:44
Zengi
Trobador !!
14 Re: Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana le Ven 23 Déc - 11:11
Danís
Adjudant
15 Re: Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana le Ven 23 Déc - 11:24
Sokolovic
Trobador !!
16 Re: Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana le Ven 23 Déc - 11:35
Qualqu'un mai
Guelha de bonda
17 Re: Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana le Ven 23 Déc - 13:24
Sokolovic
Trobador !!
President : Joan Penent ; Secretari : Joan-Jacme Cubainas ; Clavaire : Nicolau Morvillièrs.
Membre d’onor : Andrieu Lagarda."
Bah... Vieu pas de que l'a de renar... Auriau esperat ben pus requist. Mi pensavi que l'avian pausat lo nom lei gens de l'IBG, lo collectiu provençau ò panoccitan.
Tè, una causa que m'agrada, dins la partida "lenga de comunicacion" :
http://www.academiaoccitana.eu/?q=node/28
En gròs cada còp dien causir la "fòrma majoritària". çò que ti dien pas, es que fau subretot qu'aquesta fòrma majoritària siegue la fòrma lengadociana.
Perdequé emplegarian pas la fòrma vocalisada OSTAU, ANIMAU, qu'es la fòrma majoritària en occitan ?
Aimariau ben que m'expliquèsson aquò aquelei saberuts.
18 Re: Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana le Ven 23 Déc - 14:08
Danís
Adjudant
E tanben, lo Congrès es pas en trin de discutir de la possibilitat d'elaboracion d'un occitan unificat, que per io, demòra e demorarà una conaria sens nom, i a d'avenidor per l'occitan nonmas plurau, si que non tant vau parlar frances, aqui auretz la lenga plan unificada.
Tanben, en veire un pauc lo contengut dau site, los tròbe mai portats sus la literatura que sus la lenga, es donc possible que i aja pas de doble emplec emb lo Congrès.
Per contra, an un avantatge sus lo Congrès : i a mai de femnas. Que per la paritat, comptatz pas sus la linguistica occitana...
19 Re: Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana le Ven 23 Déc - 14:17
Sokolovic
Trobador !!
Es evident qu'es pas lo cas puei que per un trach fòrça caracterictiu de l'occitan, aquela règla s'aplica pas mai.
An que de dire que prenon la fòrma lengadociana basica ò la fòrma mai pròchi dau catalan puslèu que se'n anar cercar de faussas justificacions.
En de mai :
bèlament, fòrtament, darrièrament
L'a pas quaucaren d'estranh aqui ?
Belament, fortament, darrierament mi semblan mai corrèctes, logics linguisticament et subretot, mai aisits de prononciar.
D'alhors cresi pas que pòu exisir de -ò- e de -è- en defòra de posicion tonica en occitan.
Ne'n siau meme segur.
20 Re: Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana le Ven 23 Déc - 14:23
Danís
Adjudant
Damanda au Congrès se l'Academia es justa !
21 Re: Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana le Ven 23 Déc - 21:57
Marxelin
Occitan Warrior
Los autres ensatjan de se donar una legitimitat mas an pas las "armas" per parlar seriosament de linguistica. De mond autre pòdon aver coneissenças mas cal èsser format scientificament per s'ocupar seriosament de l'estandardizacion de l'occitan si que non nos dona d'occitanismes dins la la lenga qu'an pas de sens coma lo famós "planvengut" (al luòc de benvengut) o pastenaga (al luòc de caròta), circèl (al luòc de cercle), televista (al luòc de television), soscadissa (al luòc de reflexion), palma / pauma (al luòc de balon), vira l'ase (al luòc de giratòri) etc... Aquí son pas que de bestiesas lexicalas passi sus las asenadas gramaticalas e autras.
Coma diguèt Josiana Ubaud dins un article : "solets los incompetents se creson en subre la critica e demandan de "drechs de responsa".
22 Re: Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana le Ven 23 Déc - 22:49
Sokolovic
Trobador !!
Siam mal encaminats pecaire.
Se lei sabents devian tot regentar, qunta paura vida qu'auriam !
Mai m'imagini que per tu l'Acadèmia Francesa a tota legitimitat a t'impausar ton biais de parlar hè ?
23 Re: Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana le Sam 24 Déc - 12:33
Barbet
Occitan Warrior
Sus aquò, bònei Calenas en totei
P.S : aqueu "planvengut", coma "a planlèu" s'ause d'en pertot ara emoquò a la TV lengadociana, de Montpelhièr fins qu'a Albi jamai ai ausit aquò mi semblava ben una ipercorreccion e mi fa gaug qu'un lengadocian o digue !
24 Re: Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana le Sam 24 Déc - 18:16
Marxelin
Occitan Warrior
Sus aquò bon Nadal a totes !
25 Re: Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana le Lun 26 Déc - 13:27
Zengi
Trobador !!
26 Re: Aviada oficiau deu Congres permanent de la lenga occitana le Lun 26 Déc - 17:31
Marxelin
Occitan Warrior
Contenu sponsorisé
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
Congrès permanent de la lenga occitana
Lo Congrès permanent de la lenga occitana qu’ei ua institucion de regulacion lingüistica qui representa los actors e los utilizators de l’occitan o lenga d'òc. Lo Congrès qu’a per tòca de contribuïr a la vitalitat e au desvolopament de l’occitan, en tribalhant a la soa coneishença e a la soa codificacion tà la produccion deus utís pertocant los diferents aspèctes de la lenga (lexicografia, lexicologia, terminologia, neologia, fonologia, grafia, gramatica, toponimia) [2].
Qu'estó installat oficiaument a l'Ostau de Region a Bordèu lo 16 de deceme de 2011. Que'u sostienen las collectivitats territoriaus francesas e lo Ministèri de Cultura – D.G.L.F.L.F.. Lo son President qu'ei Gilabèrt Mercadièr, Inspector pedagogic onorari de l'Academia de Tolosa.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Missions
- 3 Principis d'accion
- 4 Organizacion
- 5 Lo portau internet deu Congrès
- 6 Tribalhs au servici deus usatgèrs
- 7 Sòcis
- 8 Co-ordenadas
- 9 Ligams extèrnes
- 10 Nòtas
Istòria[modificar | modificar la font]
La creacion deu Congrès qu'ei lo resultat d'un long procèssus :
La creacion e la gestion de la grafia classica[modificar | modificar la font]
La nòrma grafica de la lenga occitana emplegada e partetjada sus tres Estats on la lenga ei parlada (França , Espanha e Italia) qu’ei la «grafia alibertina» o grafia classica atau com definida dens la Gramatica occitana segon los parlars lengadocians de Loís Alibèrt publicada en 1935. Qu’ei reconeishuda peu Ministèri francés de l’Educacion Nacionau, per la Generalitat de Catalonha e peu Conselh Generau d'Aran.
Arron la dusau guèrra mondiau, la cama comuna d’aquera nòrma de l’occitan qu’estó gerida au sen de l’Institut d’Estudis Occitans (IEO).
Mei tard, d'universitaris e de militants culturaus deu Gidilòc (Grop d'Iniciativa per un Diccionari Informatizat de la Lenga Occitana) e deu sector de lingüistica de l'IEO que creèn lo Conselh de la Lenga Occitana (C.L.O.) en 1997. L’autoritat scientifica d’aqueth conselh qu’estó reconguda peu Conselh Generau d’Aran e per las associacions e las federacions istoricas, mes, a causa de las tensions intèrnas creishentas, lo C.L.O. que deishè chic a chic las soas activitats au principi de las annadas 2000.
De 2004 a 2006, membres deu C.L.O. que redigín totun, dab lo President de l’IEO, un tèxte comun dab principis màgers e modalitats d’organizacion entà un organisme de regulacion de l’occitan. Lo tèxte qu’avó un consensus politic e institucionau qui destrauquè a l’Amassada de Vielha en Val d'Aran lo 23 de mai de 2008 qui amassè las collectivitats territoriaus, las institucions e las associacions istoricas e qui aviè lo procèssus de creacion de l’organisme de regulacion lingüistica.
L'APORLÒC e lo procèssus de creacion d'un organisme de regulacion[modificar | modificar la font]
En heurèr de 2009 qu’estó creada l'APORLÒC (Associacion Prefigurativa de l'Organisme de Regulacion de Lenga d'Òc), qu’avè per tòca la mesa en plaça d’ua autoritat scientifica e morau independenta qui representesse los usatgèrs e los locutors de l’occitan en lo respècte de l’unitat e de la diversitat de la lenga, e que avièt un estudi de factabilitat, remès en abriu de 2011, que menèt a la creacion deu Congrès.
Dens l'encastre d'aqueth estudi l’APORLÒC que realizè ua seria de vesitas d’autes organismes de regulacion lingüistica (l’Institut d’Estudis Catalans, Euskaltzaindia – Academia Reiau de la lenga basca e la Fryske Akademy) entà ne compréner lo foncionament. Lo rapòrt que descriu l’organization, las missions, las produccions, o tanben las relations dab los poders publics d’aqueras institucions. Que hasó tanben preconizacions estructuraus, foncionaus e budgetàrias deu futur organisme de regulacion de l’occitan.
Creacion deu Congrès[modificar | modificar la font]
Arron la dissolucion, lo 9 de decembre de 2011, de l'APORLÒC, lo Congrès qu’estó creat lo 16 de decembre a l'Ostau de Region Aquitània a Bordèu, en preséncia de representants deu Ministèri de la Cultura - D.G.L.F.L.F., de las Regions Aquitània, Mieidia-Pirenèus, Lengadòc-Rosselhon e Ròse-Aups, e d'Andrés Urrutia, President d'Euskaltzaindia - Academia Reiau de la lenga vasca.
Missions[modificar | modificar la font]
La tòca deu Congrès qu'ei de "gerir e de socializar las formas establas de la lenga occitana d’uèi amai de porgir los espleches lingüistics indispensables per assegurar una transmission mai eficaça de la lenga cap al mond que la se vòlon aprene"[3]. Las missions màgers deu Congrès son:
- La produccion d’utís lingüistics de referéncia: diccionaris generaus (descriptius, pluridialectaus e transversaus), diccionaris especializats (sciéncias pregondas, sciéncias sociaus, etc.), fonologia, gramatica generau.
- La regulacion lingüistica: mercés aus sons tribalhs e aus sons avís, Lo Congrès que vòu contribuir a la coeréncia e a la qualitat de la lenga. Dens aqueth encastre que hè preconizacions lingüisticas : codificacion, sintaxi, terminologia e neologia.
- La recèrca scientifica: la recèrca qu’ei miada entà respóner aus besonhs concrets deus locutors e deus usatgèrs. Tad aquò lo Congrès que tien compte de las demandas e deus besonhs deus formators, deus transmetors e deus actors en divèrs maines.
Principis d'accion[modificar | modificar la font]
Lo Congrès qu’òbra segon principis atau com lo respècte de l’unitat e de la diversitat de la lenga occitana, l’estabilitat, la representativitat de las regions lingüisticas deu territòri d’Òc, la cooperacion, la collegialitat de las decisions, la recèrca de partenariats dab totas las competéncias disponiblas e la difusion de l’informacion.
Organizacion[modificar | modificar la font]
Lo Congrès qu'ei una associacion de dret francés que s'empara sus dus conselhs assessors, lo Conselh lingüistic e lo Conselh deus usatgièrs. La soa Amassada Generau qu’ei composada deus partenaris institucionaus e associatius, qui amassan la màger part deus cercaires, ensenhaires e actors culturaus qui hèn víver l’occitan e qui participan a la soa valorizacion e a la soa transmission e tanben deus partenaris publics qui participan a títol consultatiu.
Burèu[modificar | modificar la font]
Los membres deu burèu deu Congrès son :
- Gilabèrt Mercadièr, president.
- Patric Sauzet, vicepresident.
- Pèire Brechet, vicepresident.
- Sèrgi Javaloyès, clavaire.
- Benjamin Assié, secretari.
Lo director deu Congrès qu'ei Benaset Dazéas.
Conselh lingüistic[modificar | modificar la font]
Lo Conselh lingüistic qu'a per foncion de representar la comunautat scientifica e totas las regions occitanas qu'i son representadas. Los membres deu Conselh lingüistic que’s desparteishen en quate comissions de tribalhs : gestion de la grafia e validacion de las nòrmas publicaderas, lo Termòc, Inventari e diccionari istoric, lo Basic. La lista deus sòcis deu Conselh lingüistic qu'ei sul site deu Congrès. Lo burèu deu Conselh lingüistic :
- Patric Sauzet, president.
- Bernat Molin e Maurici Romieu, vicepresidents.
- Arvèi Lieutard, secretari.
- Domergue Sumien, membre.
Conselh deus usatgèrs[modificar | modificar la font]
Lo Conselh deus usatgèrs qu'a per foncion de representar la demanda sociau. Qu’i son personas qualificadas representativas de la practica sociau e despartits en tres sectors : los transmetors (ensenhament, cors taus adultes e formacion professionau), los utilizators (escrivans, editors, mèdias) e los institucionaus (operators de politicas publicas). Lo burèu deu Conselh deus usatgèrs :
- Patrici Baccou, president.
- Cedric Valmary, vicepresident.
- Joan Breç Brana, secretari.
Lo portau internet deu Congrès[modificar | modificar la font]
locongres.org qu'ei un portau internet entaus usatgèrs. Mes en linha en noveme 2012, lo site internet deu Congrès qu’ei un portau numeric entà un public en cèrca d’utís lingüistics en linha. Mercés a totas las soas foncionalitats, qu’ei d’ara endavant vadut ua referéncia taus usatgèrs. Dens lo portau qu'i trobam :
- Lo dicod'Òc, lo diccionari francés-occitan en linha : 6 diccionaris de referéncias tà 130 000 entradas qui pertòcan 4 variantas de l’occitan, dab motor de recèrca multicritèris.
- tèrm'Òc, basa terminologica.
- vèrb'Òc, conjugador automatic deus vèrbes occitans.
- top'Òc, toponimes occitans : «Luòcs», basa de donadas toponimicas occitana s desvolopada per l'I.E.O, e listas de las comunas d'Aquitània e de Mieidia-Pirenèus e toponimes internacionaus, tribalhs realizats per l'InÒc Aquitània e peu CROM.
- bibli'Òc, bibliografia occitana.
- De ressorsas teledescargaderas : Lo site que perpausa un pielòt de ressorsas lingüisticas de referéncias pro sovent actualizadas : lexics, fichas gramaticaus, bibliografias, diccionaris toponimics, etc.
Tribalhs au servici deus usatgèrs[modificar | modificar la font]
Basa lexicau istorica en linha[modificar | modificar la font]
Lo Congrès qu’a aviat la creacion d’ua basa descriptiva de dadas qui amassa las entradas lexicaus presentas dens los diccionaris, lexics e glossaris hèits de l’Edat Mejana enlà. Qu’a per objectiu d’estar un diccionari scientific descriptiu de la lenga occitana, de bon accedir en linha entaus especialistas e public avisat. Lo projècte que compren ua fasa de numerizacion de l’ensemble deus diccionaris occitans, eque serà miat en partenariat dab lo CIRDÒC.
Lo term'Òc, constitucion d'ua basa terminologica occitana[modificar | modificar la font]
L’objectiu deu term'Òc qu’ei de perméter en purmèr un accès unenc d’aqueths lexics au gran public, mercés a ua mesa en coeréncia d’aquestes (format, còrpus, tractament de las variantas, etc.) a l’integracion dens ua basa de dadas comuna publicada sus internet. La màger part d’aqueths lexics qu’an, a partir d’un còrpus francés, tèrmis occitans dab per cas sinonimes, e aquerò pas que per ua varianta. Que s’agirà d’aviar un plan d’extension deus lexics existents segon lo principi d’accion deu Congrès. Lo term'Òc qu’ei un partenariat enter Lo Congrès e l’InÒc Aquitània.
Inventari de las publicacions de referéncia[modificar | modificar la font]
La lingüistica occitana qu’ei mercada per un paradòxe : s’ei rica en tèrmi de produccions – qui s’esplandeishen sus mantuns sègles – aquestas que son esbarriscladas e mau conegudas peu public. N’i a pas nat document de sintèsi qui recense l’ensemble deus diccionaris, gramaticas, metòds d’aprenedissatge, preconizacions lingüisticas publicats uei. Que hè dongas necèra de har un inventari generau qui pemeterà de definir ua basa referenciau de tribalh entaus tribalhs deu Congrès, en tot respóner – mercés a ua edicion petita – aus besonhs deu gran public en cèrca de preconizacions o d’utís lingüistics.
Lo Basic[modificar | modificar la font]
L’objectiu deu Basic qu’ei la creacion e la mesa en linha d’un diccionari elementari francés-occitan dab 10 000 entradas. Que serà un diccionari unic entà tots los locutors e los usatgèrs de l’occitan, qui que sia que la lor varianta ; lo Basic que serà hèit segon dus principis d’accion deu Congrès : la valorizacion de las fòrmas comunas e lo respècte de la diversitat. Lo Basic qu'ei hèit mercés a ua aliança dab l'Universitat de Tolosa.
Huelha de rota de desvolopament numeric de l'occitan (2015-2019)[modificar | modificar la font]
En 2014, Lo Congrès que miè pendent 8 mes, dab lo sostien de l'ADEPFO (Associacion de desvolopament deus Pirenèus per la formacion), un estudi participatiu tà çò deu desvolopament de las tecnologias deu lengatge tà l'occitan. Dab lo sostien tecnic de la fondacion basca Elhuyar e la participacion d'expèrts intervencionaus d'aquera question tà las lengas basca, bretona, catalana e galesa, que hasó un inventari[4] de las ressorsas e deus utís lingüistics e ua planificacion previsionau[5] de desvolopament pendent 5 ans. Aqueth document qu'ei la sòla de l'engenheria[6] e de la planificacion de mei d'un programa (constitucion de còrpus anotat, analisi sintaxica, traduccion automatica, sintèsi vocau) en projècte o en desvolopament.
Sòcis[modificar | modificar la font]
Sòcis institucionaus e associatius[modificar | modificar la font]
- L'AIEO - Associacion Internacionau d’Estudis Occitans
- La FELCO - Federacion deus Ensenhaires de Lenga e de Cultura d’Òc
- L'Institut d'Estudis Occitans
- L'Institut d’Estudis Aranesi
- L'Institut Occitan d’Aquitània - InÒc
- Los Centres de Formacion Professionau en Lenga e Cultura Occitanas
- Lo CIRDÒC - Centre Interregionau de Desvolopament de l’Occitan
- La Confederacion de las calandretas
- La Chambra d'Òc
- Lo Centre de Recursi Pedagogics dera Val d’Aran
Sòcis publics[modificar | modificar la font]
- Ofici public de la lenga occitana
- Region Ròse-Aups
- Conselh Generau deus Pirenèus Hauts
- Conselh Generau deus Pirenèus Atlantics
- Comuna de Tolosa
Sòcis cooptats[modificar | modificar la font]
- Gilabèrt Mercadier
- Jòrdi Kremnitz
- Felip Hammel
- Francesc Xavier Lamuela García
- Sèrgi Javaloyès
- Maurici Romieu
Sostien[modificar | modificar la font]
- Ministèri de la Cultura - D.G.L.F.L.F
Co-ordenadas[modificar | modificar la font]
Castèth d'Este
Avienguda de la Pléiade
F-64140 Billère/Vilhèra
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (oc) (fr) Site deu Congrès
- (fr) DUTREY, Isabelle. Mécénat pour la valorisation numérique d'un patrimoine linguistique : l'occitan. Étude pour Lo Congrès de la Lenga Occitana. Université de Pau et des Pays de l'Adour. Rapport de stage, 2013.
Sites aliats e sites utiles[modificar | modificar la font]
- (oc) (fr) Lexics de l'InÒc Aquitània
- (oc) (fr) (en) Occitanica, mediatèca enciclopedica occitana
- (oc) (fr) CIRDÒC
- (oc) (fr) Institut d'Estudis Occitans
- (oc) (fr) Associacion Internacionau d’Estudis Occitans
- (oc) (fr) Federacion deus Ensenhaires de Lenga e de Cultura d’Òc
- Confederacion de las calandretas
- (oc) (fr) CFPO Mieidia‐Pirenèus
- (oc) (fr) CFPOC Aquitània
- (oc) (fr) CFPO Lengadòc
- (oc) (it) Chambra d'Òc
- (oc) (fr) Centre d'Animacion Pedagogica en Occitan (CAP'ÒC)
- (oc) (it) Associacion Espaci Occitan
- (oc) (ca) (es) Conselh Generau d'Aran
- (fr) Delegacion generau a la lenga francesa e a las lengas de França (DGLFLF)
Sites institucionaus[modificar | modificar la font]
- Rubrica "lengas e culturas regionaus" suu site de la region Aquitània
- Rubrica "lenga e cultura occitanas" suu site de la region Mieidia-Pirenèus
- Rubrica "occitan e catalan" suu site de la cultura de la region Lengadòc-Rosselhon
- Rubrica "lengas regionaus" suu site de la region Ròse-Aups
- Rubrica "lenga e cultura occitanas" suu site deu Conselh generau deus Pirenèus Hauts
- Rubrica "lengas e culturas regionaus" suu site deu Conselh generau deus Pirenèus-Atlantics
- Rubrica "cultura occitana" suu site de la cultura de la comuna de Tolosa
Sites universitats[modificar | modificar la font]
- (oc) (fr) (en) L'occitan suu site deu departament de Letras modèrnas, Cinèma e Occitan de l'Universitat de Tolosa.
- (fr) Site deu departament d'Occitan de l'Universitat de Montpelhièr - Pau Valéry
- (fr) Informacions sus la Licéncia en Occitan a l'Universitat de Pau e deus Païs de l'Ador
- (ca) (oc) Site de la Cadièra d'Estudis Occitans e site deu Grau Estudis Occitans e Catalans de l'Universitat de Lhèida.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Lo Congrès, qu'es aquò ? Presentacion sus l'arcuelh deu site deu Congrès.
- ↑ Lo Congrès permanent de la lenga occitana, ua institucion de regulacion lingüistica per l'occitan. Dossièr de presentacion.
- ↑ Article Actualitats occitanas: avançadas interregionalas, sul site deu CIRDOC
- ↑ Véder l'inventari de las ressorsas e deus utís numerics de l'occitan suu site deu Congrès [1]
- ↑ Rapòrt complet Diagnostic e huelha de rota de desvolopament numeric de l'occitan : 2015-2019 [2]
- ↑ Véder Feuille de route de développement numérique de l'occitan, Benoît Dazéas, Collòqui TALaRE (Traitement automatique des langues régionales de France et d'Europe, Caen, 2015 [3]


text:
Aquela scèna tirada de Monsur Verdoux me fa petar de rire. Mr Verdoux es una mena de Landru que mata totei sei femnas, sota diferenteis identitats en prene l'argent de l'ostau. De cops que li a lei donas acaban a la caminèia. La mai malaisada de suprimir es aquèsta cagola que vesètz sota. Una galina parisenca que ten mai que mai a son argent. Sus la barca, avisatz que Verdoux imatgina quicom mai qu'una passejada romantica... E lo crimi es luenh d'èstre perfiech. Lo joc dei dos comedians es remirable. Me fa cacalassar.
Trobère aquèste comentari sus YOUTUBE a prepaus dau filme:
"Martha Raye was the only woman Chaplin ever allowed to play comedy with him like this because he trusted her instincts at physical comedy and had confidence in her ability to adlib. She considered this role the highlight of her career."
Consinha: Tampa lei traucs amé ta bona cultura generala e ganha de regardèlas...
La Grècia, ieu e mon lector de DVD. Me permeteguèt de tornar veire un classic per jorn dins l'aeroport, dins la cambra, dins l'avion, tre que li avié una presa procha de ieu. Abans aquela puta de rintrada que te trauca l'estomac, la capolièra clown nos demandèt de revizar lei nostrei classics. Dins ma colleccion DVD, demest lei classics li a un palhassa fort que se ditz C.............. C.......... Es anglés, faguèt sei debutas dins lo circ amé lo paire e la maire. Quora migrèt en America, creèt lo mai grand personatge que lo cinèma coneiguèt. Era The T......... Escampat deis americas pendent "la caça dei mascas" - èra acusat de comunisme - acabèt son mestier sus l'iscla natala. Lo filme que vos prepause sota es................... Conta la vida d'un palhassa en plena cabussada. Es la dançaira qu'ajudèt un temps que lo tornarà botar sus l'enpont. Es una granda soscadissa sus lo mestier d'artista. Lo filme parla e campaneja la fin d'un cinèma mut. La fin d'un periode. Per lo filme, Chaplin que joga aici lo rotle dau palhassa dich "C............................." convida un grand comedian dau cinèma mut, oblidat malastrosament dau mestier perque s'èra pas acostumat a la moda dau cinèma parlaire. Es .......................................... Aquela convidacion esmoganta es presentada sota. Lo tiatre permet la darnièra representacion dau burlesc au cinèma. Lo palhassa defuntarà après aquela scèna. En colissa, evidentament.
JOC: Lei doas fotografias representan lei cinèmas cabussant sus la mar, l'estieu, dins lei vilatges gregaus, a cèu dubert. Mai podètz trobar lo titre dau promier filme presentat aqui? De ganhar: de regardèlas arcolizadas per oblidar la rintrada...