text:
1976
Aquesta pagina concernís l'an 1976 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Sodan[modificar | modificar la font]
Temptativa de còp d'estat menada per lei partisans dau partit islamista Umma dirigit per Sadiq al-Mahdi. Un milièr d'òmes venguts de Libia intrèron dins la capitala e assaièron de conquistar lei luòcs dau poder sodanés. Après tres jorns de combats, foguèron finalament vencuts per l'arribada d'unitats blindadas e lo sostèn d'Egipte au govèrn de Gaafar Nimeiry. Lei relacions entre Sodan e Libia venguèron marridas per d'annadas. En revènge, Nimeiry decidèt de se raprochar deis islamistas per neutralizar la principala fònt d'oposicion a son poder e acomencèt rapidament de negociar una aliança ambé Sadiq al-Mahdi.
Seichèlas[modificar | modificar la font]
Independéncia dau país lo 29 de junh.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Armament[modificar | modificar la font]
Intrada en servici dau premier carri de combat de tresena generacion (lo T-80 sovietic). A respèct dei carris de segonda generacion, dispausan d'un blindatge composit pus resistent, d'una velocitat pus importanta e de sistèmas informatics d'estabilizacion e de contraròtle de tir que permeton de destrurre rapidament una buta a una portada d'au mens 2 000 m.
Astronomia[modificar | modificar la font]
Capitada de la mesa en orbita de la mission estatsunidenca Viking 2 a l'entorn de Mart. Lo 3 de setembre, la sonda principala larguèt un module d'atteratge que capitèt de se pausar a la superficia de la planeta. La mission estudièt en particular la composicion atmosferica e la preséncia d'una forma de vida. Foncionèt fins a 1978.
Fisica[modificar | modificar la font]
Descubèrta d'un lepton novèu dich tau per Martin Lewis Perl. Aquela particula a de proprietats similaras a aquelei de l'electron mai sa massa es aperaquí 3 500 còps pus granda. L'autor d'aquela descubèrta recebèt lo Prèmi Nobel de Fisica 1995.
Informatica[modificar | modificar la font]
Intrada en servici dau Cray-1 que foguèt lo premier superordinator. Desvolopat per la companhiá estatsunidenca Cray, conoguèt un succès important e plusors unitats foguèron produchas.
D'autra part, desvolopament dau sistèma operatiu CP/M per l'engenhaire estatsunidenc Gary Kildall (1942-1994). Aqueu sistèma venguèt rapidament lo sistèma d'esplecha estandard deis ordinators 8 bits de la fin deis annadas 1970 fins au desvolopament de MS-DOS per Microsoft.
Medecina[modificar | modificar la font]
A partir dei trabalhs dau genetician estatsunidenc Baruch Blumberg (1925-2011), desvolopament dau premier vaccin còntra l'epatita B per una còla dirigida per lo mètge francés Philippe Maupas (1939-1981).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 9 d'agost - Audrey Tautou, actritz francesa
- 27 de setembre - Francesco Totti, fotbolaire italian
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 10 de genièr - Howlin' Wolf, musician american (n.1910)
- 12 de genièr - Agatha Christie, escrivana anglesa (n.1890)
- 1 de febrièr - Werner Heisenberg, fisician alemand, Prèmi Nobel de Fisica (n.1901)
- 1 de febrièr - George Whipple, scientific american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n.1878)
- 1 d'abril - Max Ernst, pintor surrealista alemand (n. 1891)
- 17 d'abril - Henrik Dam, mètge danés, Prèmi Nobel (n.1895)
- 26 de mai - Martin Heidegger, filosòf alemand (n.1889)
- 22 d'agost - Juscelino Kubitschek de Oliveira, president de Brasil (n.1902)
- 26 de setembre - Lavoslav Ružička, quimista croat, Prèmi Nobel (n.1887)
- 6 de decembre - João Goulart, president de Brasil (n.1918)
Prèmi Nobel[modificar | modificar la font]
- Prèmi Nobel de Fisica :
- Prèmi Nobel de Quimia :
- Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina :
- Prèmi Nobel de Literatura :
- Prèmi Nobel de la Patz : Betty Williams, Mairead Corrigan
- Prèmi Nobel d'Economia : Milton Friedman


c: text/html

text:
Eth bon temps hè pujar eth nivèu d'ocupacion toristica ena Val d'AranAguest ostiu se demore calorós ena Val d'Aran e aquerò hè preveir un aument deth torisme. Segontes es donades facilitades peth Grèmi d'Ostalaria e Torisme Val d'Aran, es percentatges d'ocupacion deth mes de junh an pujat laugerament en relacion a esta'n passat, concretament s'a passat deth 36% der an 2002 ath 39% d'enguan. Es previsions entà agost son d'un 75% e en seteme se demore arribar ath 65% d'ocupacion. Entà valorar aguestes previsions cau auer en compde qu'er increment des places oteleres hè que cada viatge sigue mès dificil arribar a grani percentatges d'ocupacion.
Redacció TV3
Eth bon temps hè pujar eth nivèu d'ocupacion toristica ena Val d'Aran
Aguest ostiu se demore calorós ena Val d'Aran e aquerò hè preveir un aument deth torisme. Segontes es donades facilitades peth Grèmi d'Ostalaria e Torisme Val d'Aran, es percentatges d'ocupacion deth mes de junh an pujat laugerament en relacion a esta'n passat, concretament s'a passat deth 36% der an 2002 ath 39% d'enguan. Es previsions entà agost son d'un 75% e en seteme se demore arribar ath 65% d'ocupacion. Entà valorar aguestes previsions cau auer en compde qu'er increment des places oteleres hè que cada viatge sigue mès dificil arribar a grani percentatges d'ocupacion.
Actualitzat

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Venthon
Venthon en arpitan (Venthon en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los abitants de Venthon an trucat Venthonaise(s) e Venthonais
Qualqu'uns pretenon que Venthon ven de Vatusicum, en designant lo fromage de país Ceutrons.
- Epoque Romaine: VENTAONUS
- Fins en 1760: VANTON
- Lo sieu orthographe definitiva, VENTHON dempuèi 1760
Les habitants de Venthon sont appelés Venthonaise(s) et Venthonais
Certains prétendent que Venthon vient de Vatusicum, désignant le fromage de pays Ceutrons.
- Epoque Romaine: VENTAONUS
- Jusqu'en 1760: VANTON
- Son orthographe définitive, VENTHON depuis 1760
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Maugrat que, arqueologicaments, se ditz qu’es desparières espècies d’Australopitecus ja èren bipedes, ara ua naua analisi d’un nau fòssil deth pè d’un australopithecus afarensis hè dobtar sus eth bipedisme d’aquera espècia. Eth pè siguec trapat en Hadar, ena region de Didika, en Etiopia, en 2002.
Eth descorbiment e era analisi deth pè permetec pensar qu’ei un pè que serie mès utilizat entà pujar en es arbes que non entà caminar. E sense negar qu’aqueth ominin podie tanben caminar ben aurie ajudat a aqueth australopitecus entà agarrar es arrames des arbes entà cercar minjar.
“Ei ua hièstra dubèrta entara vida des ominins que se passèc entre hè 2,5 e 3 milions d’annades. Ei eth mès complet pè d’un australopitecus joen jamès descorbit enquia aué – çò diguec Jeremy DeSilva, deth Collègi Dartmouth e dera còla antropologica qu’a hèt aguesta naua analisi”.
Atau, eth pè fossil, nomentat DIK-1-1f, ei part d’un esquelet sencer de mès de 3,32 milions d’annades d’ua hemna joena Australopithecus afarensis. Er esquelet siguec descorbit en pòble de Hadar, en Etiopia en 2002 per ua còla dera Universitat de Chicago.
Ua mescla de dues espècies
Segontes eth professor Zeresenay Alenseged, cap dera còla qu’a hèt aqueth nau estudi, Australopithecus poirie èster considerat coma ua espècia derivada d’Ardipithecus ( que poirie ben èster biped) e qu’auie quauqu’ues caracteristiques d’Homo erectus, mès non totes.
Era naua analisi permetec estudiar mès prigondaments es caracteristiques desconeishudes enquia ara deth pè d’aquera espècia. Èren d’animaus que caminauen fòrça ben. Çò de susprenent, ara, ei descorbir que tanben èren fòrça temps en es arbes e que eth sòn pè tanben ère adaptat ad aguest mèdi.
Segontes es arqueològs, donques, eth nin de Didika, caminaue ben mès tanben ère fòrça temps sus es arbes. Ère sus era sua mair mentre aquera cuelhie minjar des arbes. Es joeni, diden es scientifics, demorauen mès temps en es arbes que non es adults.
“Auem descorbit qu’aguest especimèn auie era estructura necessària entà caminar ben coma ac hègen es adults – çò diguec DeSilva – mès que tanben auie un uas que permetie pujar en es arbes fòrça mès temps que non es adults”. Açò harie cambiar totauments era istòria deth bipedisme ena evolucion ominina. “Ère melhor pujar en es arbes pendent era net – çò confirmèc DeSilva”.
Ara aguest descorbiment pòt èster liegut com ua critica prigonda entara dièta e adaptacion ecologica des australopitecus segontes es estudis hèti enquia ara. D’auti estudis hèti abans ja indicauen aguesta naua direccion scientifica. Era analisi siguec publicada ongan ena pagina web Science Advances.
Era Redaccion
Aguest article ei publicat gràcies a un acòrdi de cooperacion damb www.aranes.club, era pagina web entà apréner aranés de forma gratuita


text:
Lo chòt pirenenc, atanben conegut coma gahús o petit duc en gascon es un dels aucèls rapaces mai misterioses dels bòsques europèus e occitans. La sieuna preséncia es reducha a d’airals amb de conifèrs de nauta montanha e los Pirenèus son, benlèu, la zòna mai meridionala ont demora, dins un abitat qu’arriba a travèrs d’Eurasia tota fins Siberia e China.
Protegit per la Directiva d’Aucèls de la Comission Europèa dempuèi l’an 1981, causa dirècta d’una màger proteccion de l’espècia e son abitat en territòri occitan e francés, son crit – que segon la credença populara es senhal d’una mòrt qu’arribarà lèu – es pas simbòl de malastre mas de la preséncia d’una espècia subrebèla qu’a trabalhat totjorn per ajudar l’èsser uman dins sa lucha contra la plaga de mirgas e rats que fan pèrdre de milions d’euros de manièra annadièra dins las culhitas e que solament pòdon èsser arrestats de vertat per aquesta e d’autras espècias – a mai dels autres tipes de chòt e duc que i a dins las forèsts occitanas -.
Aquesta seriá la causa dirècta de sa proteccion per l’òme – una causa totalament egoïsta mas que pòt anar plan pel chòt ( Aegolius funereus). Totes los etològs pòdon confirmar que la basa principala del petit duc son de pichons mamifèrs que demoran en çò de mai prigond del bòsc, airal principal del sieu abitat-. E entre aquestes las mirgas de camp son la majoritat de las sieunas predas. Lo vejaire d’un zoològ estatsunitenc, Ivan T. Anderson, pòt èsser un bon exèmple per comprene cossí positiva es sa preséncia: “Aprés la segonda guèrra mondiala, los rosegaires an destruch mai culturas dins los camps d’Estats Units que lo total de produches agricolas enviats per ajudar d’autres païses. La destruccion de la noiridura a mai d’autres materials coma de linhas d’electricitat fins de pèças d’art situadas dins los ostals pòt pas èsser estimat uèi lo jorn, tan naut es”.
D’enemic naturals de las mirgas
Quala espècia pòt èsser doncas melhor aliada de l’òme per combatre de manièra naturala tota aquela destruccion? E òc ! Lo chòt pirenenc – que maugrat son nom tanplan demora dins totes los bòsques de montanha plan conservats de conifèrs en Occitània tota mas situats dins una mejana d’entre 800 e 2000 mètres de nautor -. Lo chòt e d’autres aucèls rapaces nuechencs ne son l’enemic declarat.
Lo gahús pasmens, nonmàs demora en çò de mai prigond del bòsc de conifèrs e aital solament ailà contunharà sa lucha per la subrevivéncia en tot caçar de rats de camp. Los predators naturals son lo falcon de colombs, d’autras espècias de chòta mai grandas e la marta mas lo bastiment d’estacions d’esquí, de camins forestals e la deforestacion umanas son encara de perlhs mai grands per aquesta espècia.
Lo petit duc o chòt de Tengmalm – qu’a son nom per lo cercaire suedés Peter Tengmalm – es una espècia d’aucèl rapaç que pòt arribar viure dins 10 annadas e a Occitània encara es malaisit poder espepissar. Totun, la proteccion regionala europèa e estatala francesa fan pensar que son nombre cresquèt pendent las darrièras annadas – un fach que s’es donat a la majoritat de païses europèus los darrièrs tempses.
Atal, e maugrat qu’es un pensament interessat de l’èsser uman, cal pensar qu’es un aucèl rapaç aliat e que cal lo protegir e jamai l’atacar (tanpauc las autras espècias animalas, vertadièr tresaur de la natura ont demoran) pr’amor qu’es protagonista d’una lucha sens fin contra las mirgas de camp e qu’ajuda plan los agricultors mas atanben los abitants de pichons vilatges e vilas.
Una espècia plan territoriala
Lo chòt pirenenc o chòt de Tengmalm aperten a la familha dels estrigiformes e demora als Pirenèus, lo territòri final e mai meridional de son abitat. Los mascles son mai pichons que las femelhas (aquelas arriban far 28 cm de longor, aqueles 25) e aquò atanben pòt èsser confirmat a travèrs de l’envergadura de las sieunas alas (fins 62 cm a las femelhas).
Lo cap del chòt es grand e la fàcia blanca amb dos grand uèlhs redonds de color jaune. Lo pès e las arpas son cobèrtas per de plumas blancas per se protegir del fred ivernal. Maugrat sa color grisa e blanca, los polèts an una color bruna. Naisson après la femelha a metut d’entre 3 a 6 ueus (pasmens mai d’un cercaire n’a agachat fins 9). E maugrat qu’es una espècia monogama, de còps es estat vist un mascle amb dos femelhas o doas femelhas amb dos mascles.
La sieuna tactica de caça de mirgas e de rats de camp (segon lo luòc pòdon arribar far fins 50% de la sieuna dièta) e de pichons aucèls es una tactica principalament auditiva. Pr’amor de la diferéncia entre los canals auditius dins las aurelhas qu’a dins lo cran (poiriam parlar d’un cèrt desequilibri ) es un aucèl rapaç qu’a una ausida fantastica e detecta las predas aital.
La caça de la preda se produsís en tot esperar sus una branca d’arbre e lo bruch de l’animal arribarà al chòt amb nèu o sense. E se l’animal fa de bruch jos la nèu serà caçat de manièra parièra.
Lo gahús a un periòde de reproduccion desparièr segon l’airal abitat mas en Occitània e Euròpa de l’Oèst comença normalament a la fin de febrièr o començaments de març, qu’es quora la nèu comença se fondre.
Serà alara quand lo mascle començarà far de crits carateristics per far arribar las femelhas. E poiriá alavetz èsser l’escasença ideala dels cercaires o aimants de la natura per poder l’agachar. Lo crit demorarà pendent tota la nuèch pendent de setmanas fins qu’arribarà la femelha. Maugrat la beutat del crit solament poirà èsser escotat fins a un quilomètre del chòt pr’amor que viu en las regions mai prigondas del bòsc. Son de sèrias de crits (fins un desenat) d’“uu”, “uu”, fachs de manièra lèu e clara que pòdon, totun, demorar pendent d’oras e oras abans l’arribada del jorn e lo silenci tornarmai natural de la forèst ( son estat normal) pendent la nuèch.
Lo gahús de Tenglman es una espècia de chòt desparièra d’autras mai que mai per sa fisonomia ( e mens per la tactica de caça o las predas). Un trach evident e particular de l’espècia es un bec de color òs. Aquò e aucupar tanben de bòsques mixtes, dubèrts, situats a mendre nautor ( es estat agachat en d’airals europèus que son solament a 300 m de nautor) fan del chòt una espècia particulara.
Pendent la davalada migra vèrs lo sud dempuèi d’airals mai septentrionals e serà pendent l’ivèrn que poirà èsser trobat mai sovent en de bòsques mai meridionals coma los occitans, mas amb fòrça dificultats en de bòsques septentrionals coma los finlandeses o suedeses.
La populacion totala d’aquesta espècia de chòt se situa a Euròpa tota – e segon donadas de la pròpria Comission Europèa en 40.000 parelhas-. Totun, que i a païses europèus que l’espècia es en situacion de dangièr (coma Polonha o la Republica Checa).
Lo temps de caça se desvolopa normalament pendent la nuèch. Comença aprés la marcha del solelh e finís quora l’estela principala del nòstre sistèma es prèp de tornar sortir. Caça de mirgas, de rats de camp e segon lo luòc tanplan pichons aucèls (que pòdon arribar a 9% de la dièta). Normalament fa una pausa a miejanuèch.
Es una aucèl fòrça territorial que jamai tròba d’autres especimèns. Lo territòri es defenut primièr amb de crits e puèi amb d’atacas amb las arpas. Las frontièras son estrictas e l’agressivitat plan nauta.
Tot aquò fa del chòt pirenenc una espècia unica. E l’èsser uman la pòt profiechar dins sa lucha contra las mirgas e rats de camp que son pro marrits per l’agricultura. A mai, es un aucèl rapaç subrebèl e son crit es encara senhal de santat dins un bòsc. Lo chòt pirenenc es doncas una espècia animala d’Occitània e cal per l’ansin l’aimar e protegir.
Christian Andreu*
*Dempuèi uèi trobarètz una pichona biografia dels redactors de Sapiéncia en la seccion Qui sèm.


text:
La mar de Japon o mar de l'Èst[1][2] es una mar situada a l'oèst de l'
La mar es religada a d'autras mars per sièis estreches paucs prigonds :
Lo punt mai prigond es de 3742 m jol nivèl de la mar; la fonsor mejana es de 1752 m. La superficia de la mar es d'a pauc près 978 000 km². La mar a tres bacins principals : lo bacin de Yamato situat al sud-èst de la mar de Japon ; lo bacin de Japon al nòrd ; lo bacin de Tsushima al sud-oèst. Lo bacin de Japon es la region pus prigonda de la mar, alara que las aigas mens prigondas se tròban dins lo bacin de Tsushima.
Suls ribatges orientals, los platèus continentals de la mar son largs, mas suls ribatges occidentals, al long de la còsta coreana, son estreches, amb en mejana 30 km de larg. L'aiga cauda de la mar contribuís al clima doç de
Lo nòrd e lo sud-èst de la mar son los sectors mai rics per la pesca. L'importància de la pesca en mar es plan illustrada per las reclamacions mutualas sus Dokdo per Japon e la
En
Dins lo passat, s'es apelada indistintament "mar de l'Èst", "mar de Corèa", "mar de Japon" e "mar Orientala". A partir del sègle XIX l'apelacion de "mar de Japon" es devenguda predominanta sus las mapas geograficas.
Dempuèi los ans


text:
Qual nom utilizar per un aniversari o per una persone d'un atge precís ?
« Una quinquagenària organiza lo cinquantenari »
Dins aquel domeni, la confusion ven de mai en mai granda en francés cada jorn, quitament dins los mèdia dich de qualitat e sul servici public e ai ben paur que siá parièr pels locutors occitans.
Vòli parlar dels numerals ! Vos parlarai pas dels numerals cardinals – « un », « dos » (m.), « doas » (f.), « tres »… – o ordinals – « primièr, ièra », « segond » / « dosen », « tresen »… – encara que... ex. : « Lo primièr còp, diguèri pas res mas lo quatren, te disi pas »…
Mençonarai donc los adjectius que precisan l’atge per una persona o la durada per un eveniment. « Vint ans » se marca pas, pensatz ! mas n’i a que pòdon somiar a un trentenari o una trentenària sens per autan voler celebrar lo trentenari de la casuda del mur de Berlin... Las causas seriosas començan a la quarantena e venon de mai en mai grèvas.
A l’ora d’ara, èsser un quadragenari, quinquagenari, sexagenari a pas res d’extraordinari. Demest los que cantan que « la vida comença a seissanta ans », n’i a un fum que venon septuagenaris, octogenaris, nonagenaris e que te fan pas la cabussada avant d’aver tornat centenaris. ex. : « Auriás pas jamai pensat qu’aquela quinquagenària èra l’organisatritz de las manifestacions del cinquantenari »…
Pels eveniments notables, se lo mond aiman de ne marcar lo trenten, lo quaranten o lo seissanten anniversari, tenon a celebrar lo cinquantenari, lo centenari, bicentenari o mai de la victòria de l’intelligéncia sus la bestiesa ! Los Estatsunidencs, lor agrada tanben la celebracion dels sesquicentenaris (150) de la creacion d’una vila o quicòm mai ; perqué pas nosautres los festegiaram tanben ? Aquò t’a mai de classa qu’un cent cinquanten anniversari, non ?
Andriu Bianchi, sòci del Conselh lingüistic del Congrès
Bibliografia :
Fòto : Atarom


text:
Bòrmas
Bòrmas (oficialament en francés Bormes-les-Mimosas en francés) es una comuna de Provença , administrada per lo departament francés de Var e la region de Provença Aups e Còsta d'Azur .
Seis abitants si dién bormeans, bormeanas en occitan.
Somari
Descripcion e environament[modificar | modificar la font]
Bòrmas si compara sovent, gràcias a son vilatge vièlh, a un belem provençau : ostaus vièlhs cubèrts de teules ròses, carreirons florits, barris e roïnas de castèu. Lo vilatge medievau vièlh somonde una vista panoramica sus la plana e leis Illas d'Òr.
Lo quartier de la Faviera es agradiu, lo pòrt e lo Carrat d'Onor son de descurbir.
Mai luenh, après lei pinedas e lei còstas de vinhas dins una natura fèra e aparada, s'estendon lei plaias de Cabasson, de l'Estanhòu, de Pelegrin e de la Faviera.
Sus lo masatge de Cabasson, vilatge de pescadors ancian, s'atròba lo celèbre Fòrt de Bregançon (sus una pichona peninsula), residéncia d'estiu dei Presidents de la Republica Francesa.
Bòrmas es una vila florida ambé quatre flors, medalha d'òr 2003 dau Concors europèu dei vilatges florits.
Istòria[modificar | modificar la font]
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
- Lo Fòrt de Bregançon, residéncia de vacanças oficiala dei Presidents de la Republica Francesa.
- En plaça Sant Francés s'atròba l'estatua de Sant Francés de Paula, monge calabrés qu'auriá desliurat lo vilatge de la pèsta en 1481.
Personalitats liadas a la comuna[modificar | modificar la font]
- Ipolit de Bocard, marin e corsari que participèt activament a l'independéncia d'Argentina e de Peró.
- Lo pintre Alfred Courmes (Aufrèd Cormas) nasquèt a Bòrmas lo 21 de mai de 1898.
- Hermann Sabran, avocat e filantròpe.
- Bòrmas siguèt lo quadre de la màger part dei romans de Joan Aicard. L'escrivan i celebrèt sa província meridionala dins son Maurin des Maures (Maurin dei Mauras) sei Poèmes de Provençe (Poèmas de Provença).
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Centrafrica(Redirigit dempuèi Centreafrica)
Centrafrica o oficialament la Republica Centrafricana es un estat d'Africa qu'a pas cap de frontièra maritima. Confronta amb la Republica Democratica de Còngo e la Republica de Còngo al sud, Cameron a l'oèst, Chad al nòrd, e Sodan del Sud a l'èst. Sa capitala es Bangui.
Lo gentilici es centrafrican -a.
Somari
IstòriaModificar
Colonialisme francésModificar
La penetracion europèa al territòri de l'actuala Republica Centrafricana comencèt a la fin del sègle XIX (entre 1875 e 1900). Pierre Savorgnan de Brazza venguèt lo cap e s'establiguèt en Còngo francés amb casèrnas centralas dins la vila que portariá après lo sieu nom (Brazzaville), e envièt d'expedicions a remontar lo riu Obangui per tal d'espandir las proprietats francesas al territòri central d'Africa. Lo rei Leopold II de Belgica, l'Alemanha e lo Reialme Unit fasián concurréncia tanben per estendre las siás possessions a l'actual territòri de la Republica Centrafricana.
En 1889 los franceses creèron una enclava a las ribas del riu Obangui a Bangui, que pus tard seriá la capitala de Obangui-Chari e de la Republica Centrafricana. De Brazza envièt d'expedicions en 1890-91 al riu Shang a la region que reven a l'ora d'ara al sud-oèst de la Republica Centrafricana. De Brazza e los colonizators franceses desiravan d'espandir los limits del Còngo francés per'mor de lo religar amb los territòris franceses a l'oèst, nòrd e èst d'Africa.
En 1894 los limits del Còngo francés foguèron fixats en tractats amb los territòris del rei Leopold II de Belgica (Estat liure de Còngo) e amb Cameron, ocupat alavetz pels alemands. Quand los negociadors europèus acordèron los limits pel Còngo francés, França cerquèt la manièra de poder resòlvre la laboriosa ocupacion, administracion e desvolopament del territòri. Las notícias del succès economic atengut per las concessions a de companhiás privadas de la part del rei Leopold II de Belgica a l'Estat Liure de Còngo convenquèron lo govèrn francés d'autrejar a 17 companhiás privadas de grandas concessions dins la region d'Obangui-Chari lo 1889.
En escambi dels dreches d'espleitacion d'aquelas tèrras, las companhiás s'engatgèron a pagar d'impòstes dins l'Estat colonial francés e a promòure las siás concessions. Las companhiás utilizèron d'agents europèus e africans, que frequentament empleguèron de metòdes brutals e d'atrocitats per espetar los trabalhadors centrafricans.
Durant lo segond decènni del govèrn colonial francés (1910-1920), las companhiás privadas coma l'Estat colonial francés contunhèron d'utilizar de metòdes brutals per forçar los abitants locals de trabalhar per eles.
IndependénciaModificar
Lo 1èr de decembre de 1958, la colònia Obangui-Chari venguèt un territòri autonòm dins la Comunautat Francesa, en prenent lo nom de Republica Centrafricana. Lo pari fondator e president del Conselh de Govèrn (Conseil de Gouvernement) foguèt Barthélemy Boganda, mòrt en un misteriós accident aerian en 1959, sonque uèch jorns abans las darrièras eleccions en l'èra coloniala de la Republica Centrafricana.
Lo 13 d'agost de 1960, la Republica Centrafricana venguèt independenta e dos dels principals collaboradors de Boganda, Abel Goumba e David Dacko, se vegèron implicats en una luta intèrna pel poder. Amb lo sosten dels franceses, Dacko prenguèt lo poder e Gumbo foguèt arrestat, en establint cap a 1962 un Estat de partit unic.
Lo 31 de decembre de 1965 Dacko foguèt depausat per lo sieu cosin lo general Jean-Bédel Bokassa, que suspendèt la Constitucion e dissolguèt l'Assemblada Nacionala, se proclamèt emperaire Bokassa Ièr, e establiguèt una dictatura militara excentrica. En 1976 Bokassa cambièt lo nom del país en Empèri Centrafrican e s'autoproclamèt emperaire amb lo nom de Bokassa Ièr, en una ceremònia inspirada en la coronacion de Napoleon Ièr. Las siás constantas violacions dels dreches umans, entre autres motius, portèron França a sosténer un còp d'Estat en contra sedença, lo que portèt nauament al poder David Dacko, qu'al sieu torn foguèt depausat lo 1èr de setembre de 1981 pel general André Kolingba mejançant un autre còp d'Estat.
Kolingba suspendèt la Constitucion e dirigiguèt una junta militara fins a 1985, incorporèt la constitucion de 1986 que foguèt adoptada per un referendum nacional, e creèt lo sieu pròpri partit, Rassemblement Démocratique Centrafricain (RDC). Lo 1987 las eleccions parlamentàrias foguèron boicotadas pels dos grands opausants a Kolingba, Abel Goumba e Ange-Félix Patassé a causa de que los sieus partits foguèron pas autorizats a participar a las eleccions.
En 1990, après la casuda del comunisme, lo movement en favor de la democracia venguèt fòrça actiu. En mai de 1990 se signèt una carta per part de 253 ciutadans respectats, que volián convocar una Convencion Nacionala, mas Kolingba refusèt aquela peticion. Après las pressions dels païses occidentals, Kolingba acceptèt d'organizar d'eleccions liuras en octòbre de 1992 amb ajuda de l'ONU a travèrs del sieu Burèu d'assisténcia electorala. Totun, a l'aver la possibilitat d'irregularitats, Kolingba suspendèt las eleccions per fin de se manténer al poder. Anteriorament foguèt presentada una fòrta pression de GIBAFOR per establir un Conselh Nacional Politic provisòri per la Republica "Conseil National Politique provisoire de la République" (CNPPR), lo meteis qu'una Comission electorala mixta que comprenguèsse de representants de totes los partits politics.
Après las eleccions de 1993 amb lo sosten de la comunitat internacionala, Ange-Félix Patassé obtenguèt la primièra plaça al primièr torn de las eleccions seguidas per Abel Goumba e David Dacko; Kolingba acabèt en quatrena plaça. Al segond torn electoral, Patassé s'impausèt sus Goumba amb 52,5% dels vòtes qu'en la siá majoritat provenián dels votants de Gbaya, Karee e Kaba e de grandas populacions del nòrd-oèst, a diferéncia dels vòtes de Goumba, que provenián de las populacions del sud e l'èst.
Coma consequéncia, lo partit que portèt Patassé a la presidéncia, lo Movement per la Desliurança del Pòble Centrafrican (Mouvement pour la Libération du Peuple Centrafricain) (MLPC) obtenguèt una majoritat simpla, mas pas absoluda al Parlament, que causa aguèt de besonh per el sòcis per formar una coalicion dins lo govèrn.
En 1994 lo President Patassé retirèt lo gra militar a l'èx-president de facto Kolingba, e en decembre del meteis an foguèt aprovada una nòva Constitucion pel país e promulgada lo 14 de genièr de 1995.
Durant los ans 1996 e 1997 se produsiguèron divèrses motins contra lo govèrn de Patassé acompanhats de sacatges, destruccion e tension etnica. Lo 25 de junh de 1997 los acòrdis de patz de Bangui establiguèron la creacion d'una fòrça militara africana per fin de garantir la seguretat dins lo país. LaMission Interafricaine de Surveillance dempuèi los acòrdis de Bangui(MISAB) foguèt dirigida per l'èx-president de Mali Amadou Touré, que tanben oficièt coma cap de mediators e empediguèt l'intrada dels rebèls dins lo govèrn lo 7 d'abril de 1997. Aquela mission foguèt remplaçada posteriorament per las fòrças de patz de las Nacions Unidas a la Republica Centrafricana (MINURCA).
PoliticaModificar
GeografiaModificar
EconomiaModificar
De veire: Economia de Centrafrica
La Republica Centrafricana es un dels païses mens desvolopats del mond amb un PIB per cápita de 700 dolars annals[1], deficientas comunicacions e un sistèma educatiu e de formacion gaireben inexistent. La màger part de la populacion se consacra a la agricultura de subsisténcia, que representa 58% del total del Produch Interior Brut. Per consomacion intèrna se cultiva milhòc, nyam, tapioca e banana. Lo cafè, lo coton e lo tabac son per l'exportacion.
Lo sector fustièr, caracterizat per l'espleitacion anarquica dels recorses, constituís una part substanciala de las exportacions. La mineracion, (a excepcion dels diamants), l'aur e l'urani, son pas estats espetats.
L'industria depend del sector minaire e de pichonas entrepresas, e lo sector servicis es sustot public. Los recorses energetics pròpris son escasses e lo país depend de las importacions, amb l'excepcion de qualques centralas idroelectricas. Lo petròli s'impòrta de Cameron.
Lo conflicte permanent dins lo país a dificultat lo sieu desvolopament, doncas qu'aquel fa que se non acompliscan repetidament los projèctes, publics o privats, de reactivacion economica.


text:
-295
Aquesta pagina concernís l'an -295 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Republica Romana[modificar | modificar la font]
Maugrat lei succès militars de l'annada precedenta (→ 296 av. JC), la situacion de Roma èra totjorn precària en fàcia d'una coalicion que gropava la quasi totalitat dei pòbles d'Itàlia Centrala e qu'èra renfòrçada per de mercenaris cèltas. Lei magistrats de 296 av. JC foguèron mantenguts en plaça coma promagistrats per la segonda annada consecutiva[1]. Lei dos cònsols de 297 av. JC (Quintus Fabius Maximus Rullianus e Publius Decius Mus) foguèron tornarmai elegits. Après una premiera desfacha sensa consequéncia, lei Romans ataquèron vèrs lo nòrd e pilhèron lo territòri etrusc per obligar la coalicion a liurar batalha. Lo rescòntre decisiu aguèt luòc a la batalha de Sentinum onte l'armada samnita e lei mercenaris cèltas foguèron anientats[2]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Publius Decius Mus, cònsol de la Republica Romana.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ A partir d'aqueu periòde, aquela practica venguèt l'usatge, compres en temps de patz.
- ↑ Pasmens, lei Romans i subiguèron tanben de pèrdas importantas e lo cònsol Publius Decius Mus deguèt realizar lo sacrifici rituau de la devotio per gardar la coesion de sei tropas.


text:
1263
Aquesta pagina concernís l'an 1263 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Recepcion d'una demanda comuna dau rèi d'Anglatèrra Enric III d'Anglatèrra (1216-1272) e dei caps de la revòuta de sa noblesa d'un arbitratge dau rèi Loís IX (1226-1270) regardant la validitat dei Provisions d'Oxford.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Anglatèrra[modificar | modificar la font]
Per reglar lo conflicte entre lo rèi Enric III d'Anglatèrra (1216-1272) e sei nobles insurgents a prepaus de l'annulacion dei Provisions d'Oxford per lei papas Alexandre IV (1254-1261) e Urban IV (1261-1264), lei dos camps s'acordèron en decembre sus una demanda comuna d'arbitratge au rèi de França Loís IX (1226-1270).
Principat de Moscòu[modificar | modificar la font]
Après la mòrt d'Alexandre Nevski (14 de novembre), la division de son territòri entre seis eiretiers entraïnèt la fondacion dau Principat de Moscòu. Danièl de Moscòu, un enfant de 2 ans, ne'n venguèt lo premier senhor. Pasmens, en causa de sa jovença, lo poder foguèt inicialament tengut per de deputats de l'aristocracia chausits per son oncle Iaroslav III de Vladimir.


text:
Catalisi
La catalisi es lo procès a travèrs de que creis la velocitat d'una reaccion quimica. Lo procès de catalisi implica la preséncia d'una substància que constituís una part del sistèma en reaccion, que pasmens se pòt menar a tèrme sens ela. Aquesta substància se sona catalisador. Un catalisador es una substància qu'aumenta la velocitat d'una reaccion, en reagissent, se regenerant e que pòt èsser recuperada a la fin de la reaccion (lo catalisador se fragmenta en particulas pichonas per accelerar lo procès). Se retarda la reaccion, se sona inibidor.
Natura del procès[modificar | modificar la font]
La velocitat de reaccion depend de las velocitats de las etapas del mecanisme. La foncion del catalisador es simplament de porgir un mecanisme addicional (rota diferenta) per anar dels reactius als produches. Aqueste mecanisme alternatiu a una energia d'activacion mendre que lo mecanisme en abséncia de catalisador; d'autra part, normalament lo Factor de Frequéncia A -vejatz tanben Cinetica e mecanismes de reaccion- es parièr per la reaccion pas catalisada e la catalisada. D'aicí que la constanta de velocitat de la reaccion catalisada siá màger que la pas catalisada.
En biologia, los catalisadors mai importants son los enzims, biomoleculas que regulan la velocitat d'un grand nombre de reaccions dins los d'èssers vivants, en inclusent tot lo metabolisme. Vejatz, per exemple, l'ADN polimerasa.


text:
Dissabte, 6 d'octòbre de 2018, 03h00
La rintrada es arribada a Lion amb una escòla superiora creada per Marion Maréchal-Le Pen, neboda de Marine Le Pen e felena de Jean Marie Le Pen, èx-deputada de ... +
Dimècres, 3 d'octòbre de 2018, 03h00
Los parents d’escolans, sostienuts per l’associacion Òc-bi Aquitània, que lutan entà obtiéner un pòst mei per la classa bilingua francés-occitan deu ... +
Diluns, 17 de setembre de 2018, 03h00
Lo galò es la lenga romanica de Bretanha. A respècte del breton o de l’occitan, lo galò es en retard dins son procès de recuperacion sociala, mai que mai per çò ... +
Dimècres, 12 de setembre de 2018, 03h00
Dempuèi la creacion de las Escòlas Superioras del Professorat e de l’Educacion (ÈSPE), l’ISLRF e APRENE se cercavan un partenari vertadièr per la formacion dels regents dels malhums ... +
Dimècres, 12 de setembre de 2018, 03h00
Dissabte passat, qualques centenats de personas manifestèron a Pau contra la manca de pòstes novèls de regents en Ikastola. Los militants per l’escòla immersiva en basco ... +
Dissabte, 8 de setembre de 2018, 03h00
Après la manifestacion deus ensenhaires d’Ikastola davant l’inspection academica de Pau lo 31 d’aost passat e la deus parents per la rentrada au dehens de las escòlas, tots ... +
Dimenge, 26 d'agost de 2018, 03h00
Fa qualques setmanas, aguèri l’escasença d’admirar en Bascoat cossí una lenga anciana, que sabèm pas a quina familha la restacar, demorava viva. Per las carrièras ... +
Dijòus, 23 d'agost de 2018, 03h00
L’estat marroquin va restablir lo servici militar obligatòri. Totes los òmes e las femnas de Marròc entre 19 e 25 ans seràn engatjats, entre 19 e 25 ans, dins l'armada ... +
Dimenge, 19 d'agost de 2018, 03h00
Fa un an, al temps del léser d’esperit de nòstras vacanças parlamentàrias, aviái discutit la tèsi dels que cresián de poder ressuscitar en França ... +
Divendres, 17 d'agost de 2018, 03h00
Guiana > Agenés > Naut Agenés
Entre lo 12 e lo 18 de d’agost a luòc a Vilanuèva d’Òlt una setmana conviviala dins una residéncia que servís d’escòla e de lotjament a l’encòp. ... +
Dijòus, 16 d'agost de 2018, 03h00
Guiana > Agenés > Naut Agenés
Entre lo 12 e lo 18 de d’agost a luòc a Vilanuèva d’Òlt una setmana conviviala dins una residéncia que servís d’escòla e de lotjament a l’encòp. ... +
Diluns, 16 de julhet de 2018, 03h00
Per lo burèu de la FÈLCO, es pas estada una suspresa totala: se menava bruch que i auriá en 2019 una session per lo basco e lo catalan qu’èran pas concernits en 2018 e ... +
Dimars, 10 de julhet de 2018, 03h00
L’estat francés ven de mancar los dreches fondamentals de 15 liceans bretons e 178 collegians bascos. Los escolans qu’an redigits lors examens del bachelierat e del brevet en breton ... +
Dijòus, 5 de julhet de 2018, 03h00
Guiana > Agenés > Naut Agenés
Se prepara l’Escòla Occitana d’Estiu (EOE) amb una bona nòva pels ensenhaires d’occitan de l’Acadèmia de Tolosa. Lo Centre Regional dels Ensenhaires d’Occitan ... +
Diluns, 2 de julhet de 2018, 03h00
D’escolans se quilhan tornarmai davant l'obligacion de passar los examens en francés. Aqueste còp, son de collegians del Bascoat que o fan de biais massís. Aquí lor ... +
Dimenge, 1 de julhet de 2018, 03h00
Lengadòc > Gavaldan > Causse de Sauvatèrra
Dimars passat, 26 de junh, la tradicionala fèsta de fin d'annada a permés de far descobrir lo grop Mauresca a l'ensemble del collègi. Un concèrt en plen aire qu'a ... +


text:
Dijòus, 10 de mai de 2018, 03h00
Lairac (Brulhés) a fach un pas important vèrs la recuperacion dels noms de sas carrièras dins la lenga del país. La Quinzena Occitana, que finiguèt dissabte passat, a ... +
Diluns, 27 de junh de 2016, 03h00
S’inaugurèt dijòus passat a Sant Sixt (Brulhés) un memorial pels gitanos tuats pels nazis, çò rapòrta Sud-Ouest. Realizada per un artista agenés, ... +
Divendres, 19 de decembre de 2014, 03h00
Dins l’estat francés i a quatre ZADs, o “zònas a defendre”, emblematicas de la lucha contra los grands projèctes d’amainatjament. Demest aqueles quatre airals ... +
Divendres, 5 d'octòbre de 2012, 03h00
Pr’amor de las aulors e de las moscas qu’acompanhèvan las soas vacas, un agricultor de Sent Vincenç de la Montjòia (Labrit) es estat condemnat diluns per la cort d’apèl ... +


text:
Banc Jardin Metalsponsored links
cheap banc de jardin bois mtal with banc jardin metal.
awesome banc antique en fer forg blanc with banc jardin metal.
affordable table banc pliant awesome lgant table banc jardin susquehanna orchid with banc jardin metal.
fabulous banc de jardin metal beautiful banc de jardin places en fil de rsine bleu with banc jardin metal.
garden bench original design metal with backrest with banc jardin metal.
simple beautiful table de jardin en metal pliante pictures amazing house with banc jardin metal.
banc de jardin mtal louisiane cm fermob with banc jardin metal.
free banc metal jardin public en aluminium rose banc de jardin with banc jardin metal.
finest table et banc de jardin banc de jardin design tout sur la maison ides de with banc jardin metal.
vidaxlcouk vidaxl metal bench brown scroll patterned with banc jardin metal.
trendy banc de jardin convertible mtal vert with banc jardin metal.
excellent table banc pliant awesome chaise jardin alinea alinea jardin luxe image with banc jardin metal.
finest chic banc bois et metal banc de jardin en bois en mtal with banc jardin metal.
fabulous confortable banc de jardin castorama jardin table jardin metal fresh with banc jardin metal.
fabulous gallery of salon de jardin metal unique nouveau image table banc jardin almawsil almawsil with banc de jardin metal with banc jardin metal.
banc de jardin metal elegant beautiful salon de jardin metal noir with banc jardin metal.
banc de jardin ancien conception de la maison moderne luvulu com with banc jardin metal.
good banc dextrieur banc de jardin magnifique banc de parc lgant with banc jardin metal.
trendy stunning vieux banc pour mettre devant la maison chssis en mtal avec les lattes visses dessus le bois est un peu us mais encore utilisable tel quel long with banc jardin metal.
trendy banc de jardin cosy metal fer forge bech vente de meubles et darticles de confort prix negocis with banc jardin metal.
stunning banc de jardin en metal gris a lattes cm banc de jardin metal with banc jardin metal.
trendy banc with banc jardin metal.
banc de jardin metal elegant chaise jardin metal meilleur de chaise de jardin pliante with banc jardin metal.
elegant banc metal jardin public en aluminium rose banc de jardin with banc jardin metal.
banc de jardin en aluminium elegant luxe banc de jardin fonte with banc jardin metal.
top banc de jardin metal elegant beautiful salon de jardin metal noir with banc jardin metal.
banc de jardin mtal louisiane cm fermob with banc jardin metal.
banc jardin metal bois fenrezcom sammlung von design with banc jardin metal.
perfect best table jardin bois gris pictures amazing house design with banc jardin metal.
elegant banc jardin metal metal tale banc de jardin en metal blanc with banc jardin metal.
affordable banc de jardin en mtal fer forg style grassin places vert vieilli with banc jardin metal.
interesting banc de jardin metal blanc aspect ancien bca matriaux with banc jardin metal.
fabulous bancs de jardin pour profiter l t elle d coration banc design with banc jardin metal.
fabulous simple emejing table haute jardin metal ideas doztopo us doztopo us with banc metal with banc jardin metal.
affordable banc metal with banc jardin metal.
cool banc de jardin metal blanc aspect ancien bca matriaux with banc jardin metal.
beautiful banc de jardin en fonte luxury banquette de jardin best banc jardin pas cher nouveau banc with banc jardin metal.
latest banc jardin metal with banc jardin metal.
good inou banc jardin bois banc de jardin avec bacs fleurs en bois with banc jardin metal.
photo mobilier et deco assises bancs banc en metal tauber noir de pulpo with banc en metal with banc jardin metal.
best impressive design banc jardin bois with banc jardin metal.
meuble bois fer forge voici nos exemples pour un banc de jardin with banc jardin metal.
banc de jardin metal leroy merlin en hespacri hesperi p banc de jardin metal with banc jardin metal.
elegant best table de jardin fonte aluminium images amazing house design with banc jardin metal.
latest chaise de jardin noire chaise de jardin metal meilleur banc jardin bois with banc jardin metal.
table jardin metal frais le banc table de montage do it yourself with banc jardin metal.
amazing banc jardin luxembourg with banc jardin metal.
simple emejing table haute jardin metal ideas doztopo us doztopo us with banc metal with banc jardin metal.
banc de jardin ancien conception de la maison moderne luvulu com with banc jardin metal.
top table jardin metal frais le banc table de montage do it yourself with banc jardin metal.
simple banc antique en fer forg blanc with banc jardin metal.
latest surprenant banc jardin pas cher banc de jardin vert achat vente banc de jardin vert pas cher with banc jardin metal.
free banc jardin fer forge en fer style fer e banc jardin fer forge blanc banc jardin with banc jardin metal.
trendy surprenant banc jardin pas cher banc de jardin vert achat vente banc de jardin vert pas cher with banc jardin metal.
cool table et banc de jardin banc de jardin design tout sur la maison ides de with banc jardin metal.
dcoration banc jardin design moderne roubaix papier phenomenal banc metal jardin public with banc jardin metal.
simple banc design extrieur en mtal with banc jardin metal.
latest cool d coration banc jardin design moderne roubaix banc metal avec decoration jardin zen exterieur roubaix idees et d c aco jardin ext c arieur zen banc with banc jardin metal.
banc jardin with banc jardin metal.
excellent dcoration banc jardin design moderne roubaix papier phenomenal banc metal jardin public with banc jardin metal.
awesome beau banc de jardin design jskszm com id es conception with banc jardin metal.
stunning banc jardin metal bois fenrezcom sammlung von design with banc jardin metal.
stunning banc de jardin en fer forg couleur blanc antique with banc jardin metal.
cheap banc de jardin en bois fresh banc de jardin metal banc jardin bois media cache with banc jardin metal.
cheap banc jardin metal bois en banc de jardin metal with banc jardin metal.
banc jardin fer forge en fer style fer e banc jardin fer forge blanc banc jardin with banc jardin metal.
latest banc de rangement bois unique banc jardin bois descriptif coffre en bois coffre with banc jardin metal.
stunning ensemble pour jardin patre et casiers bouteilles with banc jardin metal.
simple table banc pliant awesome chaise jardin alinea alinea jardin luxe image with banc jardin metal.
latest banc de jardin metal awesome salon aluminium gallery minium sign la banc de jardin metal with banc jardin metal.
banc pour grand jardin par pablo reinoso with banc jardin metal.
cool banc de jardin metal awesome jardins unique gracieux idee jardin style tendance cuisine et with banc jardin metal.
top banc jardin banc design banc en metal banc rose with banc jardin metal.
beautiful gallery of salon de jardin metal unique nouveau image table banc jardin almawsil almawsil with banc de jardin metal with banc jardin metal.
banc de jardin metal awesome table chaises jardin inspirant luxe image table et banc de with banc jardin metal.
finest banc de jardin metal coussin pour banc de jardin en mtal belvdre with banc jardin metal.
gallery of banc dextrieur banc de jardin magnifique banc de parc lgant with banc jardin metal.
banc with banc jardin metal.
latest banc de jardin metal beautiful salons de jardin pas cher inspirant awesome salon de jardin metal with banc jardin metal.
amazing banc de jardin metal elegant banc de jardin design tout sur la maison ides de with banc metal design with banc jardin metal.
awesome banc metal with banc jardin metal.
top banc de jardin en bois fresh banc de jardin metal banc jardin bois media cache with banc jardin metal.
banc jardin metal bois sammlung von design with banc jardin metal.
bancs de jardin pour profiter l t elle d coration banc design with banc jardin metal.
banc de jardin metal leroy merlin en hespacri hesperi p banc de jardin metal with banc jardin metal.
interesting banc jardin metal with banc jardin metal.
affordable banc en mtal avec dossier motif croix with banc jardin metal.
ornament decoration furniture with banc jardin metal.
banc jardin metal id es conception banc de jardin metal vert banc jardin metal with banc jardin metal.
banc a volute banc metal with banc jardin metal.
finest banc jardin metal noir aluminium banc de jardin armature en metal with banc jardin metal.
stunning photo mobilier et deco assises bancs banc en metal tauber noir de pulpo with banc en metal with banc jardin metal.
beautiful banc en mtal avec dossier motif croix with banc jardin metal.
ornament decoration furniture with banc jardin metal.
trendy table jardin metal beau stunning table salon de jardin tati awesome interior with banc jardin metal.
excellent impressive design banc jardin bois with banc jardin metal.
latest banc de jardin metal pas cher en aluminium banc de jardin with banc jardin metal.
banc jardin metal id es conception banc de jardin metal vert banc jardin metal with banc jardin metal.
beautiful coffre banc de jardin en resine inspirant banc jardin pas cher unique unique s banc with banc jardin metal.
simple banc rome mobilier urbain area with banc jardin metal.
banc jardin fer forge salon metal fer banc jardin fer forge with banc jardin metal.
table et banc de jardin inspirant banc salon with banc jardin metal.
banc de jardin en aluminium elegant luxe banc de jardin fonte with banc jardin metal.
good banc places de jardin en acier gris with banc jardin metal.
free banc de jardin metal beautiful banc de jardin places en fil de rsine bleu with banc jardin metal.
banc jardin with banc jardin metal.
good banc asymtrique en bois metal recycling with banc jardin metal.
stunning vieux banc pour mettre devant la maison chssis en mtal avec les lattes visses dessus le bois est un peu us mais encore utilisable tel quel long with banc jardin metal.
top inou banc jardin bois banc de jardin avec bacs fleurs en bois with banc jardin metal.
cool banc de jardin metal elegant chaise jardin metal meilleur de chaise de jardin pliante with banc jardin metal.
table jardin metal beau stunning table salon de jardin tati awesome interior with banc jardin metal.
trendy chaise pliante chaise de jardin metal meilleur banc jardin bois with banc jardin metal.
gallery of banc de jardin en metal gris a lattes cm banc de jardin metal with banc jardin metal.
finest banc de jardin metal coussin pour banc de jardin en mtal belvdre with banc jardin metal.
salon de jardin metal romantique salon de jardin romantique le de lazy susan meubles jardin with salon de jardin metal with banc jardin metal.
beautiful banc jardin metal bois en banc de jardin metal with banc jardin metal.
interesting ensemble pour jardin patre et casiers bouteilles with banc jardin metal.
banc de jardin aluminium banc de jardin terrasse en acier fonte noir places x banc de jardin with banc jardin metal.
cheap amazing banc de jardin metal elegant banc de jardin design tout sur la maison ides de with banc metal design with banc jardin metal.
elegant banc de jardin pas cher with banc jardin metal.
banc de jardin convertible mtal vert with banc jardin metal.
latest confortable banc de jardin castorama jardin table jardin metal fresh with banc jardin metal.
trendy banc de jardin metal lovely les unique coussin banc s with banc jardin metal.
good banc de jardin metal awesome salon aluminium gallery minium sign la banc de jardin metal with banc jardin metal.
stunning banc jardin metal with banc jardin metal.
fabulous beautiful table de jardin en metal pliante pictures amazing house with banc jardin metal.
great chaise exterieur chaise de jardin metal meilleur banc jardin bois with banc jardin metal.
coffre jardin castorama luxury les meilleur castorama coffre with banc jardin metal.
table banc pliant new lgant table banc jardin susquehanna orchid with banc jardin metal.
perfect banc de jardin metal pas cher en aluminium banc de jardin with banc jardin metal.
table et banc de jardin inspirant banc salon with banc jardin metal.
great stunning table de jardin metal ovale photos amazing house design with banc jardin metal.
best best table jardin bois gris pictures amazing house design with banc jardin metal.
awesome banc design extrieur en mtal with banc jardin metal.
free banc de jardin en mtal fer forg style grassin places vert vieilli with banc jardin metal.
great stunning banc duextrieur banc de jardin en mtal tampa granny hesperide with banc aluminium with banc louisiane fermob with banc louisiane fermob with banc jardin metal.
interesting banc places de jardin en acier gris with banc jardin metal.
fabulous table banc pliant awesome lgant table banc jardin susquehanna orchid with banc jardin metal.
trendy chaise new chaises longues castorama high resolution wallpaper avec chaises longues castorama awesome chaises de jardin with banc jardin metal.
affordable chic banc bois et metal banc de jardin en bois en mtal with banc jardin metal.
pergola avec bancmilano with banc jardin metal.
pergola avec bancmilano with banc jardin metal.
stunning banc asymtrique en bois metal recycling with banc jardin metal.
elegant coffre banc de jardin en resine inspirant banc jardin pas cher unique unique s banc with banc jardin metal.
beautiful chaise pliante chaise de jardin metal meilleur banc jardin bois with banc jardin metal.
chaise de jardin noire chaise de jardin metal meilleur banc jardin bois with banc jardin metal.
stunning table et banc de jardin table banc jardin lgant table et banc pliant carrefour s with banc jardin metal.
cheap meuble bois fer forge voici nos exemples pour un banc de jardin with banc jardin metal.
top banc de jardin cosy metal fer forge bech vente de meubles et darticles de confort prix negocis with banc jardin metal.
interesting banc rome mobilier urbain area with banc jardin metal.
awesome banc jardin metal bois sammlung von design with banc jardin metal.
latest banc jardin metal metal tale banc de jardin en metal blanc with banc jardin metal.
stunning chaise new chaises longues castorama high resolution wallpaper avec chaises longues castorama awesome chaises de jardin with banc jardin metal.
banc jardin banc design banc en metal banc rose with banc jardin metal.
latest table et banc de jardin table banc jardin lgant table et banc pliant carrefour s with banc jardin metal.
good banc de jardin aluminium banc de jardin terrasse en acier fonte noir places x banc de jardin with banc jardin metal.
excellent great stunning banc duextrieur banc de jardin en mtal tampa granny hesperide with banc aluminium with banc louisiane fermob with banc louisiane fermob with banc jardin metal.
awesome banc de jardin avec arche en fer forg with banc jardin metal.
elegant banc de jardin avec arche en fer forg with banc jardin metal.
fabulous garden bench original design metal with backrest with banc jardin metal.
banc a volute banc metal with banc jardin metal.
beautiful banc pour grand jardin par pablo reinoso with banc jardin metal.
trendy banc de jardin en fonte luxury banquette de jardin best banc jardin pas cher nouveau banc with banc jardin metal.
gallery of banc de jardin metal best of banco de jardin hermosa banc du jour du web concepto with banc jardin metal.
stunning banc de jardin metal lovely les unique coussin banc s with banc jardin metal.
perfect banc square pieds pour jardin couleur robuste pas cher confortable prix discount with banc jardin metal.
best chaise exterieur chaise de jardin metal meilleur banc jardin bois with banc jardin metal.
interesting banc de rangement bois unique banc jardin bois descriptif coffre en bois coffre with banc jardin metal.
excellent banc de jardin metal awesome jardins unique gracieux idee jardin style tendance cuisine et with banc jardin metal.
cheap banc de jardin metal awesome table chaises jardin inspirant luxe image table et banc de with banc jardin metal.
excellent vidaxlcouk vidaxl metal bench brown scroll patterned with banc jardin metal.
simple banc de jardin metal leroy merlin en banc de jardin metal with banc jardin metal.
banc de jardin pas cher with banc jardin metal.
great banc de jardin bois et fer forg places cm mm alma habrita with banc jardin metal.
cool banc de jardin en fer forg couleur blanc antique with banc jardin metal.
stunning table de jardin metal ovale photos amazing house design with banc jardin metal.
beautiful salon de jardin metal occasion images amazing house with banc jardin metal.
interesting banc de jardin bois mtal with banc jardin metal.
excellent coffre jardin castorama luxury les meilleur castorama coffre with banc jardin metal.
affordable chaise de jardin noire chaise de jardin metal meilleur banc jardin bois with banc jardin metal.
banc square pieds pour jardin couleur robuste pas cher confortable prix discount with banc jardin metal.
cool beautiful salon de jardin metal occasion images amazing house with banc jardin metal.
beautiful table banc pliant new lgant table banc jardin susquehanna orchid with banc jardin metal.
great banc jardin metal noir aluminium banc de jardin armature en metal with banc jardin metal.
petit banc de jardin en fonte avec dcoration en grappes de raisins with banc jardin metal.
cheap banc de jardin metal best of banco de jardin hermosa banc du jour du web concepto with banc jardin metal.
beautiful banc de jardin bois et fer forg places cm mm alma habrita with banc jardin metal.
great petit banc de jardin en fonte avec dcoration en grappes de raisins with banc jardin metal.
interesting banc jardin luxembourg with banc jardin metal.
best table de jardin fonte aluminium images amazing house design with banc jardin metal.
stunning beau banc de jardin design jskszm com id es conception with banc jardin metal.
beautiful salon de jardin metal romantique salon de jardin romantique le de lazy susan meubles jardin with salon de jardin metal with banc jardin metal.
elegant chaise de jardin noire chaise de jardin metal meilleur banc jardin bois with banc jardin metal.
banc de jardin metal beautiful salons de jardin pas cher inspirant awesome salon de jardin metal with banc jardin metal.
beautiful cool d coration banc jardin design moderne roubaix banc metal avec decoration jardin zen exterieur roubaix idees et d c aco jardin ext c arieur zen banc with banc jardin metal.
free banc jardin fer forge salon metal fer banc jardin fer forge with banc jardin metal.
amazing banc de jardin metal leroy merlin en banc de jardin metal with banc jardin metal.


text:
A planta cotelet es un roman policièr de Jòrdi Peladan. Publicat per IEO-Edicion. Sortiguèt e 2018.
Conta las aventuras de la detectiva Margarida Cercamond e de son ajutòri Rogièr Pagés, dos personatges ja crosats pel lector dins Treparàs pas mon semenat que sortiguèt en 2009.
Un roman policièr conforma a çò que la literatura occitana produsís dins lo genre dempuèi los primièrs ensages de Raimond Guiraud amb las enquèstas del comissari Casal, fins al trabalh de Joan Ganhaire amb lo comissari Darnaudguilhem, en passant per Aimat Tastaire e son inspector principal Milien.
Un país, aicí Nimes e la Cevenas, un mòrt e d'enganas. Un libre distraccion, per passar lo temps.
Extrach – D’un còp la polida detectiva s’avisèt d’un cambiament dins lo biais de son companhon. Lo bruch del mastegar golibaud s’èra calat subte. Lo pelhandràs demorava tancat coma en extasi, los uèlhs sens expression negats dins la contemplacion d’un asuèlh fosc. Solet se devinhava al dintre de la boca entredobèrta en fina lisqueta lo lent vai-e-ven de la lenga que cordurava lepeta d’una gauta a l’autra. Al cap d’un temps s’ausiguèt o puslèu se legiguèt sus las pòtas dins un bof tèune : « Moton ! ». Margarida n'èra estabosida, presava segur lo rare privilègi d'èstre admesa a la convèrsa interiora e de ne sasir las paraulas mas aquel mot, levat que se foguèsse enganada de tant qu'èra prononciat feblament, la trucava. Moton ? Es que lo Momò virava destimborlat, de fedas, aquí en plena vila ! Pasmens la convèrsa contunhava, gaireben muda.
*
Jòrdi Peladan nasquèt en 1938 a Alès d’una familha cevenòla. Militant occitanista, es engatjat dins lo mitan associatiu de Nimes.
En 2008 cotria amb Josiana Romero publiquèt un metòde d’aprendissatge de la lenga occitana Cap a l’occitan.


text:
La region Occitània aculhirà 21 dels 77 sites novèls de produccion d'energia electrica de nauta poténcia d'origina solara programats pel governament francés.
Es lo 28 de julhet de 2017 que la lista es estada desvelada pel ministèri de la transicion ecologica e solidària. Lo operators encargats del desvolopament d'aquelas unitats de produccion son multiples : Compagnie du Soleil, Compagnie Nationale du Rhône, EDF EN, Générale du Solaire, Langa, Neoen, Quadran, Voltalia, Valorem, Vol-V...
Aquela decision ajuda la region Occitània que confirma son ambicion de venir la primièra region d'Euròpa a energia positiva. Deuriá ganhar amb aquelas installacions, segon lo ministèri, quicòm coma 103 megawatts crèta de poténcia.
Per que lo territòri venga a energia positiva l'executiu occitan considèra que cal far mermar drasticament la consomacion (-40 % per estajant) e multiplicar per tres la produccion d'origina renovelabla. Donc renovar los bastiments e bastir de sites de produccion (eolian e solar).


text:
La 64eno edicien dóu Festivau Internacionau d’Art Lirique d’Ais de Prouvènço presentara sèt oupera entre lei 5 e 27 de juiet, emé en particulié lou Written on skin
de George Benjamin, que nous a particulieramen interessa en resoun de soun idèio óuriginalo (de legi aqui), emé sei representacien lei 7, 9 e 11 de juiet à 20 ouro e lou 16 à 17 ouro au Grand Tiatre de Prouvènço. La direicien d’ourquèstro sera assegurado pèr lou coumpousitour, davant lou Malher Chamber Orchestra
.
Mai deguno edicien sènso un Mozart. Aquéstou cop sera Lei Noço de Figaro
. Beileja pèr Jeremi Rhorer, emé de decor de Chantal Thomas ; e la Finta Giardiniera
, beileja pèr Andreas Spering.
Em’acò, auren lou plesé d’entèndre un oupera de nouaste tèms, crea per lou Marsihés Jan-Michèu Bruyère, Une Situation Huey P. Newton
, que nous parlo de la neissènço dóu Black Panther Party eis Estat Uni en 1966. Es uno obro labelisado « Marsiho Prouvènço 2013 », que nous es presentado coumo neissudo dóu rescouantre entre filousofe e artisto au quartié
dóu Jas de Bouffan à-z-Ais, mounte d’aiour sera dounado à la Salo dóu Bouas de l’Auno entre lei 7 e 17 de juiet a 17 ouro, leva dóu 12.


text:
1103
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1103 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Reconciliacion entre lo rèi Felip e son fiu Loís VI exilat en Anglatèrra (→ 1100). Lo prince recebèt Pontoise e Vexin coma apanatge.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Expedicion novèla organizada per lo visir Al-Afdal Shahanshah en direccion de Palestina per reconquistar la region ocupada per lei Crosats e lei Turcs. Après la revirada parciala de la campanha de 1102, sei tropas obtenguèron de succès mai la rivalitat entre lei generaus e leis amiraus permetèt pas d'obtenir un resultat decisiu.
Asia[modificar | modificar la font]
Principat d'Antioquiá[modificar | modificar la font]
Liberacion de Boemond de Tarent e fin — provisòria — de la regéncia de Tancred de Galilèa car Boemon acomencèt de preparar un viatge en Euròpa per formar de tropas novèlas.
Comtat de Trípol[modificar | modificar la font]
L'annada veguèt Ramon IV de Tolosa renfòrçar sei succès de 1102 — conquistas de Tortosa e de Maraclea — ambé la bastida d'un castèu sus lo Mont Pelegrin pròche la vila de Trípol totjorn tenguda per sa garnison musulmana.


text:
Montargis
Montargis es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Montargis se situa dinsn la region naturala del Gâtinais a 33 km al sud de Nemours, a unitat|38|km {{}} al nòrd de Gien, a 53 km al sud-oèst de Sentit, a 68 km a l'èst de la prefectura Orleans, a 76 km al nòòrd-oèst de la prefectura de la Yonne, Aussèrra e a 109 km al sud de Paríís.
La vila se situa a las confluenças del Loing, del Puiseaux e del Vernisson. Traversada entre autres pel canal de Briare, es tant frequent d'i traversar un pont que qualques unes n'an fach un eslogan toristic : "Montargis, la Venècia del Gâtinais".
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
LE CASTÈL REIAL
Montargis porta força plan su escais de "Venècia del Gatinais" amb sus 131 ponts e pontilhs.
Sus la colina s'enauça le Castèl feodal, anciana residencia dels Reis de França abans Chambord e Fontainebleau. Fuguèt bastit al sègle XII amb de fusta jos Lois VI Le Gròs, e fuguèt le prumièr castèl protegit per una palencada. Al sègle XIV la pèira remplacèt la fusta jos le reinat de Carles V. A part de Carles V, le Castèl de Montargis aculhigèt les Reis de França Carles VII, Francés I°e Enric IV que apreciaban força sus bòscs per la caça. Aprèps la Revolucion, fuguèt deroït e le tornaron bastir parcialament al sègle XIX. Quand èra residencia dels Reis, le Castèl comptava vint tors e donjons, çò que le fasiá comparable al Castèl de Carcassona. Auèi, demoran pas que la tor nòrd-èst, la cripta, la paret de bateriá e la postèrna del sègle XIII. Dempuèi 1974, le Castèl abriga l'escòla privada Sant Loís e le Liceu ostalièr, adonc es pas possible de le visitar.


text:
Sent Jòrdi (Gers)
Sent Jòrdi[1] (oficialament en francés Saint-Georges) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region de Occitània .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada a 35 km a l'èst d'Aush.
Istòria[modificar | modificar la font]
La paroisse de Sent Jòrdi est déjà mentionnée dans un acte deu Sègle XII entremiei los abadiàs de Gimont e de Gran Selve.
Avant la Révolution de 1789, la paroisse de Sent Georges ei una annexe de la paroisse voisine de Sent Pierre de Vinsac. L'ensemble constitue ua partie deu territoire des « Granges de Terride » appartenant à l'abbaye de Gran Selve, et dépend de la juridiction de Cologne.
En 1790, la Révolution créé les comunas de Sent Jòrdi e de Sent Pèr de Vinsac e los sépare de Colonha. Vers 1791-1792, la comuna de Sent Pierre de Vinsac est supprimée et son territoire est rattaché à Sent Jòrdi.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Plusieurs castèths (tous propriétés privées) : Lo Bartas (inscrit aux Monuments Historiques), Laucate, La Gahe, En Harrie, Sent Pèr, Las Grangas
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
- Guillaume Salluste deu Bartas, poèta (1544 ? 1590).
- Margarita de Borbon, qui avec son époux Edwin De Roy van Zuidewijn a acheté le castèth deu Bartas. (A quitté la comuna et a revendu ce castèth en 2005).


text:
Pouillac
Pouillac es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novèla Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Pouillac es una evolucion de Paulius + -acum (meteissa origina que per Paulhac); Paulius es lo mèstre d'una villa [1] e acum es la latinizacion del sufixe gallés -aco(n).
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 520


text:
Runonn
Le Fresne-sur-Loire (Le Fresnn en galò) es una anciana comuna francesa , situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger. Lo 1èr de genièr de 2016, es incorporada dins la comuna novèla de Ingrandes-Le Fresne sur Loire dins lo departament de Maine e Léger e n'es comuna delegada.
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Comuna creada en 1903, a partir de Montrelais.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
09/02/2013
Peiraguda en répétition à Manzac sur Vern février 2013( vidéos+photos)
Lo grope Peiraguda nos an reçaubut en repeticion avant lo concert e nos an permettut de colectar per v'autres de la chançons de lor noveu espectacle 2013. Avem lo plaser de vos far auvir :
Quò son de la versions "de trabalh", colectadas emb un materiel d'amator, mas i podetz tornar trobar tot ço que fai la richessa dau grope.
Veire tanben l'album fotòs sur queu blòg : "Peiraguda 2013"
Grandmercés a ilhs per nos aver convidat a queu moment d'amistat e d'intimitat.
Guilhem Francés.
Veiqui lo ligam vers lo site de Peiraguda
18:08 Publié dans Actualitats, Musica e chançon | Tags : peiraguda, jean bonnefon, patrick salinié, patrick descamps, chanson occitane, laurent chopin, jacques gandon, périgord, l'orage brassens, la javanaise gainsbourg | Lien permanent | Commentaires (0)


text:
Kolkhoz
Un kolkhoze (en rus koлxoз, prononciacion) èra una cooperativa agricòla en Union sovietica, ont las tèrras, las aisinas, las bèstias èran mesas en comun, remplaça las artèlas. Lo mot kolkhoz es una contraccion de koллekTиBHoe xoзяйcTBo (kollektivnoïe khoziaïstvo), economia collectiva alara que sovkhoz es una contraccion de coBeTckoe xoзяйcTBo (literalament, « economia sovietica »). Los kolkhozes e sovkhozes èran las doas compausantas del sistèma agricòla socialista que comencèt a se realizar après la revolution d'octòbre de 1917.
Lo membre d'un kolkhoz èra nomenat kolkhoznic o kolkhoznitza al femenin (en rus: koлxoзHиk ou rus: koлxoзHицa). Los kolkhoznics èran pagats en parts de la produccion del kolkhoz e del benefici relizat pel kolkhoz al respècte del nombre d'oras trabalhadas. Mai los kolkoznics èran autorizats a possedar de tèrra, unes 4 000 m², e un pauc de bestias. Aqueles avantatges en natura fasian lo kolkhoz fòrça mai atrasent al vejaire dels Sovietics al respècte del sovkhoz, que los sovkhoznics èra de salariats.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Los ans 1920 foguèron caracterizats per l'emergéncia espontanèa e en aparéncia volontari de sistèmas collectius, qu'èra una version modernizada del mir tradicional, coma lo Toz, es sonque après qu'apareguèt lo kolkhoz, totjorn de biais volontari. Aquela evolucion progressiva cap a l'agricultura collectiva dins los quinze primièrs ans après la revolucion d'octobre contrasta amb la subre collectivizacion començada en 1928.
Los kolkhozes foguèron en efièt massissament realizats per Iòssif Stàlin dins l'encastre de la politica de collectivizacion amb la supression de las expleitacions agricòlas privadas. A partir de 1929, la participacion a un kolkhoz o a un sovkhoz venguèt obligatòris per las autoritats sovieticas. Los membres del kolkhoz avián pas lo drech de ne sortir liurament. E aqueles que pasmens ne sortissian, podavan pretendre a pas cap de pagament per la pèrda de lor tèrra.
A la casuda de l'Union sovietica en 1991, lo país comptava 45 % de sovkhozes e 55 % de kolkhozes. La talha mejana d'un sovkhoz èra de 153 km², (15 300 ectaras) es a dire lo doble d'aquela d'un kolkhoz.
L'après 1991[modificar | modificar la font]
Amb la dissolucion de l'Union sovietica en decembre de 1991, las exrepublicas sovieticas venguèron d'Estats independents que menèron, amb mai o mens de vigor e de determinacion, una reestructuracion de lor economia centralizada per que venga una economia de mercat. La reforma agrària foguèt alara, un dels elements màger de l'agendà d'aquela transicion economica per aqueles Estats independents. Aquelas reformas agràrias permetèron e privilegèron subretot l'expleitacion familhala mas permetèron tanben de nòvas formas d'entrepresas agràrias d'emergir coma las societats per accion, de societats anonimas o de cooperativas agricòlas. Los kolkhozes e los sovkhozes deguèron mai sovent cambiar lor estatut dins unas d'aquelas novèlas fòrmas d'entrepresas. Aquela exigéncia juridica mena a una èrsa de reestructuracions de faciada dels kolkhozes e dels sovkhozes, lors nombres alara mermèt lèu après 1992, mas fòrça d'aquelas novèlas expleitacions agricòlas se comportan e foncionan per de rasons practicas coma los ancians kolkhozes.
Estructuras intèrnas[modificar | modificar la font]
Lo cap e la gestion dels kolkhozes èran directament infeudats a las decisions de las autoritats de las collectivitats territorialas estatalas, atal los kolkhozes foguèron lèu transformats jol desir d'aquelas darrièras, daisson totalament lor aspècte cooperatiu. La diferéncia entre kolkhozes e sovkhozes fuguèt totjorn mai reducha e grand nombre de kolkhozes cambièron lor estatut per venir de sovkhozes.
Los kolkhoznics èran divisats en brigadas que comprenián en 1929 entre 15 e 30 familhas cadunas, son aquelas brigadas que son responsablas a cort tèrme de las gestion del personal, de la terre, de l'equipament e dels cavalhs de tira.
Obligacion[modificar | modificar la font]
Los membres del kolkhoz avián per obligacion de realizar un nombre minim de jorns de travalh par an a l'encòp pel quita kolkhoze e per la collectivitat rurala, per exemple la construccion de carrièras. Los exigéncias èran d'un minim de 130 jorns per an per cada adult valid e de 50 jorns per un mainait entre 12 e 16 ans. Se de membres del kolkhoze avián pas realizats lo minim de travalh requisit, i aviá de sanccions coma: la confiscacion de la parcèla privada de l'agricultor, un plaid al tribunal popular qui podava condemna a tres fina a uèit meses de trabalh forçat dins lo kolkhoz, o fins a un an dins un camp de trabalh correctiu.
Un sistèma de passapòrts intèrnes empachava lo movement de las zonas ruralas cap a las zonas urbanas. Fins a 1969, totes los les enfants nascuts dins una bòrda collectiva èran obligats per la lei d'i trabalhar levat s'aquela donava expressament l'autorizacon de partir. En efièt, los agricultors èran ligats a lor sovkhoz o kolkhoz dins çò que foguèt descrich coma un sistèma de « neosèrvatge », ont la burocracia comunista remplaça los ancians proprietaris senhorials.
Permission[modificar | modificar la font]
Los membres dels kolkhozes èran autorizats a possedar una pèça de tèrras privadas amb unes animals. La talha d'aquela parcèla privada varièt dins lo periòde sovietic, mas èra mai sovent de gaireben 0,40 ha. Abans la Revolucion russa de 1917, un païsan amb mens de 5,5 ha èra jutjat tròp paure per noirir sa familha. Pasmens, la productivitat d'aquelas parcèlas se rebatava dins lo fach qu'en 1938, 3,9 % del total de las tèrras semenadas qu'èra vengudas de parcèlas privadas, produisián 21,5 % de la produccion agricòla neta.
Polemica[modificar | modificar la font]
La collectivizacion de las tèrras se basava sus lo postulat que remplaçant la bòrdas non mecanizadas (e ineficaças) de talhas pichonas, alara fòrt corrent en Union sovietica, per de bòrdas mecanizadas de granda talha, la produccion de noiritura serà plan mai eficaça. Lenin vesiá l'agricultura privada coma una font de mentalitats capitalistas e esperava remplaçar las bòrdas per de sovkhozes o de kolkhozes que transformariá los obrièrs agricòlas en proletaris, que serián collectius per natura.
Mas, gaireben totes los observators afirman que, malgrat de succeses isolats, las bòrdas collectivas e los sovkhozes èran ineficaces. Aquelas afirmacions, pasmens, foguèron criticadas. De fach, aquelas criticas pòrtan sonque sus un pichon de produits de consomacion, e prenon pas en compte lo fach que los kolkhozes e los sovkhozes produisián subretot de blat, de coton, de lin e pastura avent relativament pauc de valor.
L'economista Joseph E. Medley de l'Universitat del Maine (EUA), afirma (reconeissent una certa ineficitat dins l'agricultura sovietica), que las acusacions de fracaç al son subjècte son un mite d'òrdre ideologic.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Moshe Lewin, « Documentation sur la construction des kolkhozes en URSS : Rapport du Kolkhozcentr du 7 septembre 1929 », Cahiers du monde russe et soviétique, vol. 6, no 4, octobre e decembre de 1965, pp. 530-559


text:
Dur-Kurigalzu
Dur-Kurigalzu es un site arqueologic de Mesopotamia situat a 30 km a l'oèst de Bagdad. Fondada vèrs 1400 av. JC, foguèt la capitala d'un rèi cassita de Babilònia (Kurigalzu Ièr ò Kurigalzu II). Èra centrada sus un complèx religiós format d'un zigorat e d'au mens tres temples e sus un palais qu'es encara mau conegut. Un barri permetiá de protegir una zòna d'una superficia de 225 ectaras. Aquel ensems presentava mai d'una innovacion coma lo nombre d'unitats, l'existéncia d'un portau de maçonariá ò de processions lòngas de personatges pintadas sus lei muralahs que semblan pas èsser estadas conservadas per la seguida.


text:
JÒCS DE MAINATGES
La premèra escòla qu’ei conéishut qu’èra hens las annadas trenta l’escòla de Tarnòs borg en cara de l’ostau comun. Uei, l’escòla qu’a heit plaça a un fronton de pelòta e a un talhèr.
En aqueth moment, l’escòla que comptava quate classas dempuish l’escòla mairau dinc au certificat d’estudis. Un coble de regents, eth director, qu’ensenhavan dab dus autes regents. Hòrt bèth òmi e esportiu, lo director qu’a après aus còichos, lo fotbòl que praticavan tanben (tabeuil) dab lo curat e lo basquet. Lo curat hòrt com un bueu que vinè de Shalòssa com lo noste director e qu’aimava jogar au fotbòl contra eth a la « teulèra ». N’èra pas tostemps triste, d’autant que lo curat qu’aimava la « castanha », evocant Jèsus Crist, paréish qu’a dit : « si quauqu’un te truca la maishèra esquèrra, aufreish lá maishèra dreta ». Aquò que hè plaser d’entèner de la boca deu curat, que balhava patacs a dreta e a esquèra.
L’espósa deu director, plan de soa persona, que nos a après lo saut en hautor, lo saut perilhós e a caminar sus las mans. Qu’aven duas hilhas : la Peireta e la Jojo beròjas e esportivas.
De mei de los jòcs que vienen d’evocar, qu’i avè las canicas.
En premèr « la pauca » que consistava a lançar ua (ibe) canica hens un clòt dab lo matapedolh. La canica que devè rebombar hòra deu clòt.
Si la canica que demorava hens lo clòt, que cale l’en sortir. Sortida, qu’èra la propietat deu jogador lo mès adret. Las canicas qu’èran getadas a comptar d’ua linha traçada a quauques mètres deu clòt. Lo triangle, aute jòc, consistava a har un triangle sus lo sòu e a hicar canicas sus los tres costats. A comptar d’ua linha traçada a quauques mètres deu triangle, los jogadors que lançàvan la canica per ensajar de har sortir las autas deu triangle e las gahar. Lo bronit deu còp de las canicas que hasè díser : (clic s’entèni). Quan lo jogador que mancava las canicas, los còichos que cridavan « crouzit crouzat – qu’a tot mancat ».
Las canicas qu’èran sovent en tèrra cueita dab ua color marron. Qu’i avè tanben canicas hòrt bèras en veiria, transparentas, de colors e de talhas diferentas, que las aperavan « agates ». Sonque quauques coichos qu’aven « agates » crompadas « a la Pebòte » o « au Berou ».
Lo monde qu’èra praube en aqueth moment. N’i avè pas moneda com uei, e los qu’i aven « agates » qu’èran pro chic e que se las hasen panar quauques còps.
Lo sauta moton qu’èra hòrt praticat per los coichos en aqueth moment. Quauques camaradas que se baishavan e d’autes se devèn de sautar per dessús mantruns gojatòts. N’èra pas tostemps aisit. De còps, un hazalhòt que se baishava sobtament quen lo sautador se devè s’emparar sus eth per sautar. Qu’aperavan aquò a Tarnòs “ har lo carric”. Solide, l’aute que cadè e autanlèu ua partida de patacs començava dinc a l’arribada deu regent que separava tot aqueth monde dab un haish de cohats. La patz tornada, quauques camaradas que gahavan loa revenja en balhant, en sautant, un còp de talon sus lo darrèr deu camarada baishat.
Qu’aperavan aquò : « har lo moton ».
Atau qu’èra ua partida deus jòcs prarticats per los Tarnabeuils d’autes còps.
Mercès a Renát Arnaud, Renát Nogaro e lo Joan Dufau per la soa ajuda.


text:
Batalha d'Eylau
La batalha d'Eylau se debanèt lo 8 de febrier de 1807 dins lo nòrd de la Prússia Orientala dins lo corrent dei guèrras napoleonencas (guèrra de la Quatrena Coalicion). Opausèt l'armada francesa dirigida per Napoleon Ièr (65 000 òmes) a l'armada russa[1] comandada de Bennigsen. Lo combat aguèt luòc dins de condicions climaticas catastroficas e foguèt fòrça saunós e indecís (entre 10 000 e 25 000 òmes per lei Francés e aperaquí 30 000 per lei Rus). Lei Francés capitèron de gardar lo contraròtle dau prat batalhier mai èran tròp afeblits per perseguir lei Rus. En causa de sei pèrdas respectivas, lei dos camps deguèron esperar plusors setmanas per tornar organizar sei tropas e leis operacions majoras conoguèron una pausa fins au mes de junh.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Lei fòrças russas èran renfòrçadas per lo darrier còrs prussian, dirigit per lo generau Anton Wilhelm von L'Estocq, encara en campanha.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dijous, 14 de desembre de 2017
Lo mot 'regard', un gallicisme ancian en occitan, d'acceptacion dobtosa en gascon.
La formacion d'aquestes mots 'regard' e 'regardar' n'ei pas briga gascona. Que s'ageish mei probablament d'un prèst francés. Los gascons, en generau, qu'evitam d'emplegar aquestes dus mots. En plaça d'aqueste 'regard', que poderem díser espiada, vista, mirada, etc, los mots non mancan pas. Totun, la causa qu'ei probablament diferenta en occitan non-gascon, lo mot 'regard' que i ei plan viu i emplegat correntament. Que cau díser la formacion deus mots 'regard' e 'regardar' que poiré passar per occitana (non-gascona) car en occitan (non-gascon), la w iniciau deus mots deu francic ancian (en aqueste cas, la deu mot francic 'wardan' a l'origina de 'guardar') que balha regularament /g/ com en francés: wardan -> oc. gardar, fr. garder. N'ei pas lo cas en gascon, qui consèrva generaument la prononciacion etimologica de la letra francica /w/ o qui la pòt prononciar leugèrament /gw/ dab ua g iniciau mei o mensh discreta: uardar o guardar.