text:
Bicicleta
La bicicleta es un veïcul de doas ròdas que son normalament de la meteissa talha.
Servís al transpòrt d'una o doas personas, demercé la fòrça que se realiza subre las pedalas e transmesa al pinhon de la ròda de darrièr per una cadena circulara. Las modalitats esportivas que se pòdon practicar amb aqueste veïcul son apeladas ciclisme.
Son fachas las bicicletas amb fèrre, alumini, fibra de carbòni e quitament bambó o rotang.
Inspirats de la bicicleta se creèron lo monocicle, amb una sola ròda, usat en acrobacias, e lo tricicle, version amb tres ròdas d'usatge subretot infantil.
Lo dessenh e la configuracion basica de la bicicleta cambièron pas gaire dempuèi lo primièr modèl de transmission per cadena desenvolopat a l'entorn de 1885.[1]
N'existisson divèrsas modalitats esportivas, englobadas dins lo ciclisme, que se practican amb aqueste veïcul.
Introdusida al sègle XIX en Euròpa, aurà un impacte considerable dins l'istòria, e tant dins la cultura coma l'industria. A l'ora d'ara, i a a quicòm prèp unes mila milions de bicicletas foncionant en pel mond, quora mejan de transpòrt principal, quora veïcul de léser, per la màger part en China.
Es un mejan de transpòrt san, ecologic, sostenible e fòrça economic, tant per se desplaçar dins ciutat coma dins las zònas ruralas.
Lo sieu usatge es generalizat gaireben pertot en Euròpa.
Dins d'unes païses coma los Païses Basses, Soïssa, Alemanha, dequ'unas regions de Polonha e los païses escandinaus, es un dels principals mejans de transport.
En Asia, e mai especialament en China e en Índia, es lo primièr mejan de transpòrt.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Los precursors de la bicicleta se trapan fòrça enrèire en l'istòria.
Ja cò dels egiptes ancians trobam una maquina rudimentària formada de doas ròdas unidas per una barra.
En China tanben existiguèt una maquina molt similara, mas amb de ròdas de bambó.
D'unes sègles mai tard apareguèt una autentica bicicleta demest los dessenhs d'en Leonardo da Vinci.
L'istòria vertadièra de la doas-ròdas comença a París en 1790, annada que lo comte de Sivrac inventèt lo "celerifèr", que tanben li ne diguèron "caval de ròdas".
Consistissiá en un barrotet de fusta, acabat per un cap de leon, de drac o de cervi e montat subre doas ròdas.Aviá cap articulacion e per las manòbras caliá pausar pè a tèrra; aquesta quita rigiditat fasiá que totas las variacions del terren se repercutèssen dins lo còs de sa montadura.
Mai tard, en 1813, aquest celerifèr va conéisser una granda metamorfòsi gràcias al baron Karl Christian Ludwig Drais von Sauerbronn, d'Alemanha, que va inventar lo veïcul d'una sola via, que lo se sonèt "maquina erranta", precursora de la bicicleta e la motocicleta.
Drais de Sauerbronn comencèt per introdusir d'unes ressòrts jos la sèla e puèi creèt lo guidon. Aquesta " maquina erranta" consistissiá en una espècia de carreton de doas ròdas, plaçadas una darrièr l'autra. La persona se manteniá assetada sus una petita montadura, plaçada al centre d'un petit marc de fusta. Per se mòure, s'apuejava alternativament amb lo pè esquèr e lo drech cap endavant, d'un biais semblant lo movement d'un patinador. Amb aquesta impulsion, lo veïcul aquesiá una velocitat gaireben identica a la d'una veitura. Los sius braces repausavan sus d'apuèja-braces de fèrre, e amb las mans sosteniá una vara de fusta, unida a la ròda davantièra, que virava en l'adreça cap a la quala voliá anar lo conductor.
Aquesta invencion se fondamentava en l'idèa que qualqu'un que camina degalha molta fòrça per desplaçar lo sieu pes d'un biais alternat, d'un pè l'autre. Drais von Sauerbronn capitèt de crear aqueste veïcul plan simple, que permetèt a l'òme d'evitar aquel trabalh. Aquesta maquina, nomenada "draisiana" en onor al sieu inventor, a tota fressa evolucionèt.
Las primièras informacions qu'avèm a perpaus d'una bicicleta datan de l'an 1490 aproximadament, dins l'òbra "Codex Atlanticus" de Leonardo da Vinci.
Lai se pòt veire l'esbòs d'una bicicleta amb transmission de cadena impulsada per d'unas pedalas, del meteis metòde emplegat per las actualas. La construccion de la primièra bicicleta amb pedalas la s'atribuís a'n Macmillan Kirkpatrick, en 1839.
Macmillan pas jamai ne brevetèt la siá invencion, que mai tard serà copiada en 1846 per Gavin Dalzell de Lesmahagow. La difusèt el d'un biais tant ample que ne serà considerat durant cinquanta ans coma l'inventor de la bicicleta.
Una còpia de la bicicleta de Macmillan es presentada dins lo Musèu de las Sciéncias de Londres, Anglatèrra.
Devèrs 1890, l'anglés Dunlop (afeccionat al ciclisme e creator de l'entrepresa omonima) inventèt una cambra de tela e caucho, que s'uflava amb aire e se plaçava dins la janta. Per evitar las crebasons, en Dunlop s'inventèt a de mai una cubèrta tanben de caucho. Aquestas invencions de Dunlop an gaireben pas cambiat dempuèi la lor invencion.
Tipes de bicicletas segon la lor estructura[modificar | modificar la font]
- La bicicleta plegabla permet de plegar en un o divèrses punts la bicicleta en ne demesir aital lo volum ocupat.
- En la bicicleta ''inclinada'', lo ciclista es colcat dins un sèti plan confortable e semblant un sofà o una cadièra longa, pedalant amb lo sieu còs quasi en posicion orizontala rapòrt al terren. La ròda davantièra n'acostuma èsser força mai pichòta que non pas la de darrièr. N'es lo siu cost molt elevat perque se sòlon far sus comanda a la mesura del ciclista.
- Lo tàndem es un tipe de bicicleta en lo qual pòt pedalejar mai d'una persona. Lo ciclista que va davant es qual contrarotla la direccion e las vitessas del tàndem. Los autres ciclistas se limiton a pedalar amassa. N'i a per diferents nombres de personas, encara que la pus comuna es facha per doas personas.
- Las bicicletas per despoderats. N'i a de tipes divèrses segon lo despoder de l'usatgièr: handbikes per gents amb despoder de las cambas, tàndems per òrbs, tricicles per despoderats amb problèmas de coordinacion e equilibri, quadricicles per despoderats psiquics.
Durant las primièras annadas de sa confeccion, la construccion de bicicletas fasiá servir de tecnologias preexistentas. Mas dins las darrièras annadas, la tecnologia n' a collaborat dins l'innovacion amb d'idèas tant en domenis ancians coma nòus.
Quadre[modificar | modificar la font]
La màger part de las bicicletas de uèi an un quadre amb sèti vertical que fòrça reverta las primièras bicicletas de cadena.[2] Aquestas bicicletas verticalas gaireben sempre presentan lo quadre de diamant, e una estructura de gelosia que çò ne caup de dos triangles: lo triangle de davant e lo triangle de darrièr. Lo triangle de davant çò ne caup del quadre orizontal, lo quadre vertical e lo quadre inferior. Lo quadre orizontal conten la pipa de direccion, l'ensemble de coissinets que daissa la forquilha ne vire suau suaudet per menar. Lo quadre vertical religa lo quadre orizontal amb la tija de la sela denaut, e lo quadre inferior religa lo quadre orizontal amb lo pedalièr. Lo triangle de darrièr çò ne caup del quadre vertical e un parelh de tirants mai un parelh de basas. Las basas son parallèlas a la cadena e religan lo pedalièr amb l'eis darrièr. Los tirants religan la part superiora del quadre vertical amb l'eis de darrièr.
Istoricament, los quadres de las bicicletas per femnas avián un quadre horizontal que se religava a mièg quadre vertical a còsta de la part superiora, en ne redusir la distància del quadre horizontal al sòl, al risc de comprometre l'integritat estructurala, n'essent que provòca aquò una fòrta carga de flexion sul quadre vertical, e los compausants dels quadres de la bicicleta normalament ne son gaire resistents a la flexion.
Aqueste dessenh li permet a la ciclista montar e davalar d'aisida quitament se ne cargue ela gipa o rauba.
Quand dequ'unas bicicletas de passejada o escorreguda an encara aquesta mena de quadre, i a tanben una varianta, la mixta, que luòga un quadre orizontal n'a dos de mai fins e separats lateralament que crosan lo quadre vertical pels costats e se religa a l'eis de darrièr. La facilitat per lai pojar tanben la se presan lo mond amb flexibilitat limitada.
Un autre estil es la bicicleta inclinada. Aquestas son indiscutiblament mai aerodinamicas que non pas las versions verticalas, vist que lo ciclista se pòt estirar cap en rèire en se cunhar sus un supòrt e far servir las pedalas que se trapan al meteis nivèl que lo sèti. La bicicleta mai rapida del mond es una bicicleta inclinada mas aquel tipe foguèt enebit dins las corsas en 1934 per l'Union Ciclista Internacionala.[3]
Istoricament, los materials emplegats per las bicicletas an seguit un camin similar als de las aeronaus, amb l'objectiu d'èsser resistents e de pauc pes.
Dempuèi la fin de las annadas 1930 s'utilizèron los acièrs aliats pels tubes del quadre e la forquilha dins de maquinas de nauta qualitat. Lo celluloïde serviguèt pels parafangs, e los aliatges d'alumini s'utilizan cada vegada mai en compausants coma guidons, tijas de sela e palancas de fren.
Pendent las annadas 1980, los quadres d'aliatge d'alumini ne venguèron populars, e uèi lo dia son abituals. Los quadres de fibra de carbòni e de titani que son mai cars son tanben disponibles uèi, aissí coma d'aliatges d'acièr avançats e fin finala lo bambó.
Transmission[modificar | modificar la font]
La transmission comença amb las pedalas que fan virar les bielas, que viran a l'entorn de l' eis central e fan virar los platèls. La màger part de las bicicletas se servisson d'una cadena per transmetre la potència a la ròda de darrièr.
Un nombre relativament petit de bicicletas se servisson d'una barra per transmetre la potència.
Un nombre fòrça mai redusit encara de bicicletas principalament bicicletas de vitessa unica destinadas a de desplaçaments de corta distància) que se servisson d'una correja coma d'un sistèma per transmetre la poténcia sens nat grais.
N'èssent que las cambas dels ciclistas son mai eficaças en una gamma estrecha de velocitats de pedalar (cadéncia), una relacion de transmission variabla li n'ajuda al ciclista mantengue una velocitat maximala de pedalejar mentre circula per terrens variats.
Coma primièra apròcha, las bicicletas d'usatge quotidian se servisson sovent d'un cambi de vitessass integrat amb un nombre petiton de vitessas que donan de relacions de transmission amplament espacejadas (3 a 7), las bicicletas de rota e las de corsas se servisson de cambis amb desviadors de platèl e de pinhon amb un nombre moderat (10 a 22) de vitessas que donan d'unas relacions de transmission pauc separadas entre elas, mentre que las bicicletas de montanha, las bicicletas ibridas, e las bicicletas de torisme se servisson de cambis amb desviadors de platèl e de pinhon amb un nombre mai bèl (15 a 30) de vitessas que donan de relacions de transmission moderadament espaciades, en lai inclòure sovent una subrebaissa per las pojadas amb fòrt penjal.
Diferentas vitessas e ensembles de vitessas son apropiats per diferents ciclistes e sòrtas de ciclisme. Las bicicletas amb cambi de vitessas permeton la seleccion de la relacion de transmission per l'ajustar a las circonstàncias: un ciclista se poiriá servir d'una vitessa longa en anar amb bicicleta còsta aval, una vitessa mejana quan va amb bicicleta en per una estrada plana, e una vitessa corta en anar amb bicicleta còsta amont.
Amb una vitessa mai corta a cada torn de las pedalas produsís menses torns de la ròda de darrièr.
Aquò fa que l'energia requerida per se desplaçar una meteissa distància se ne distribuís entre maites torns de las pedalas, en tot redusir la fatiga en anar còsta amunt, amb una carga pesuga, o en contra de vents fòrts.Una vitessa mai longa permet qu'un ciclista ague de far menses torns de pedalas per mantenir una velocitat donada, mas amb mai esfòrç per cada torn de pedala.
Amb una transmission de cadena, un platèl solidari a la biela impulsa la cadena, que fa virar la ròda de darrièr mejançant lo pinhon (los pinhons) de darrièr.
Amb una transmission per eis, un ensemble de ròdas dentadas conicas fa virar l'eis que fa virar la ròda de darrièr via un autre parelh de ròdas conicas religat a l'eis de la ròda. N'existisson d'unas pèrdias d'eficiéncia degudas als dos parelhs de ròdas que fan de besonh. L'unica opcion amb una transmission per eis es la de se servir d'un cambi de vitessas integrat.
Pedalas e sèla[modificar | modificar la font]
Lo guidon fa virar la forquillha e la ròda de davant via la tija del guidon, que vira dintre la ''pipa'' de direccion. I a tres tipes comuns de guidon.
Guidons verticals, la nòrma en Euròpa e pertot fins a las annadas 1970, corbats suaument enrèire cap al ciclista, en tot li ofrir una subjeccion naturala e una posicion verticala comòda.
Los guidons en forma de banas "cason" a mesura que se torcisson per endavant e aval, en tot li ofrir al ciclista una melhora poténcia de frenada dins una posicion "acoconida" mai aerodinamica, aissí coma de posicions verticalas dins las qualas las mans agafan los montants de las palancas de fren, o de seccions planas superioras per de posturas cada vegada mai verticalas.
Las bicicletas tot terren presentan generalament un guidon drech o guidon inclinat amb d'unes gras variables d'inclinason cap enrèire e cap amont, aissí coma desvolopaments mai grands que pòdon aital portar un melhor manejar, vist que n'aumenton la fòrça aplicada a la ròda .
Los sètis de bicicleta tanben ne varian amb las preferéncias del ciclista, de las sèlas àmplias amb coissin preferidas pels ciclistas de distància corta fins a selonèlas mai estrechas que permeton gronxar melhor la camba en daissar mai espaci. La comoditat ne depend de la posicion del ciclista. Amb bicicletas de passejada e ibridas, los ciclistas son assetats dreches sus la sèla, lo sieu pes se dirigís cap en bas de la sèla, que n'es aital preferibla una sela mai àmplia e mai amortida. Per las bicicletas de corsas ont lo ciclista s'inclina cap endavant, lo pes se distèibuís mai uniformament entremièg guidon e sèla, los malucs se plegan, e una sèla mai estrecha e mai dura es mai eficaça. I a d'unes modèls diferents de sèlas per ciclistas masculins e femenins, en tot s'adaptar a las diferentas anatomias de cada genre, quitament ça que la se las bicicletas se ne vendon lèumens amb de sèlas mai apropiadas als òmes.
La bicicleta ''inclinada'' a un sèti inclinat que d'unes ciclistes trapan mai comòde qu'una sèla normala, especialament los ciclistas que patisson amb cèrts tipes de sèla, mal d'esquina, còl, espatla o carbas. Las bicicletas inclinadas (o aclinas...) pòdon aver lo lor sèti mai bas o mai naut que non pas lo nivèl de la direccion.
Frens[modificar | modificar la font]
Los frens de las bicicletas modèrnas pòdon èsser frens de janta dins los quals los elements de friccion se comprimisson contra la janta de la ròda , frens de disc, amb un disc separat per frenar. Los frens de disc son mai comuns en bicicletas de per camps, tàndems e bicicletas ''inclinadas'' que non pas en bicicletas especificas de rota.
Amb de frens accionats a la man, la fòrça s'aplica a las palancas del fren montadas sul guidon e se transmet via los cables Bowden o tubes idraulics a las sabatas de friccion. Un fren de la boissa de darrièr pòt èsser, o ben accionat a la man o ben en quichar las pedalas.
Las bicicletas de pista an cap frens. Los frens fan ges de besonh per anar en pista per que totes los ciclistas van dins la meteissa direccion a l'entorn d'una pista que ne requerís gessa desacceleracion subita.Los ciclistas de pista pòdon redusir la velocitat per que totas las bicicletas de pista son de pinhon fix, çò es sens cap pinhon liure. Sens pinhon liure, es impossible de daissar virar la ròda amb las pedalas immobilas, qu'aital quand la ròda de darrièr n'es a se mòure, las pedalas tot parièr se ne mòvon. Per frenar, lo ciclista aplica una fòrça de resistència a las pedalas - aquò servís de sistema de frenatge que pòt èsser tant eficaç coma un fren de ròdas de darrièr basat en la friccion, mas pas tant eficaç coma un fren a la ròda de davant.
Suspension[modificar | modificar la font]
La suspension de la bicicleta fa referéncia al sistèma o los sistèmas emplegats per suspendre lo ciclista e tota o part de la bicicleta. Aiçò ne torna responsa a dos objectius:
- Mantenir las ròdas en contacte contunhós amb d'unas susfàcias irregularas per melhorar lo contraròtle.
- Isolar lo ciclista e la maquina tota de las vibracions degudas a las susfàcias irregularas.
Las suspensions de bicicleta ne servisson principalment dins las bicicletas de montanha, mas ne son tanben abituals dins las bicicletas ibridas, e se ne pòdon trapar quitament dins dequ'unas bicicletas de rota, n'èssent que li pòdon ajudar a manejar las problematicas vibracions. La suspension es especialament important per las bicicletas inclinadas, vist que quand un ciclista vertical se ne pòt botar drech dessús las pedalas per se n'aprofiechar d'unes beneficis de la suspension, un ciclista clinat o pot cap.
Ròdas[modificar | modificar la font]
Tèxt catalan de traduire :
L'eis de la ròda li pòrta eis al quadre e a la forquilla. Un parelh de ròdes se ne pòt nomenar jòc de ròdes, especialament quand se tracha de ròdas de naut rendiment.
Accessòris e reparacions[modificar | modificar la font]
D'unes compausants, que sovent son d'accessòris opcionals sus las bicicletas d'espòrt, son de caracteristicas estandard per las bicicletas d'escorreguda per melhorar las siás utilitat e comoditat. Los parafangs protegisson lo ciclista e las parts mobilas de la bicicleta quand ne va per ròdols molhats e lo paracadena protegís la farda del grais de la cadena en tot n'ampachar tanben que s'encranque la farda entre las dents de la cadena e lo platèl. Lo trespès manten verticala la bicicleta quand es rambada, mentre qu'un sistèma antipanaires li n'ajuda a empachar lo panatòri.Plan sovent son utilizadas d'una cestas montadas davant amor de portar objèctes o compras.Los portabagatges montats dessubre lo pneumatic de darrièr pòdon servir per portar aisinas o cargas.Los parents d'a vegadas apondon d'unes sètis per pichons muntats darrièr i/o una sela auxiliara al quadre orizontal amor de i portar nenins.
Las pedalas automaticas li n'ajudan lo ciclista a mantenir lo sieu pè dins la posicion apropiada sus las pedalas, e li permeton que s'estire amai de quichar las pedalas , amb saique benlèu un perilh - ne pòt daissar liures sos pès quand cal per evitar una casuda. Los accessòris tecnics ço ne cabisson ordenadors de bicicleta per mesurar la velocitat, la distància, etc. D'autres accessòris tot parièr ne son lums, reflectors, panèls de seguretat, miralhet, cantimploras o bidons e pòrtabidons, e cencha.[4]
Lo casco de bicicleta li ne pòt ajudar a redusir las lesions per en cas d'una collision o tota mena d'accident, e legalament s'exigís de cargar un casco certificat a d'unes ciclistas dins dequ'unas juridiccions. D'unes se classan los cascos coma accessòri[4] e d'autres coma simple element de la farda.[5]
Molts ciclistas pòrtan de jòcs d'aisinas. Aquestes çò ne pòdon cabir d'un jòc de reparacion de pneumatics (que pòt contenir quina combinason que ne siá d'una pompa manuala o de CO2, palancas de pneumàtics, petaces pegasolets, o de material adesiu per petaçar lo pneumatic , una pèça de papièr de veire o una raspa de metal (per rascar la superfícia del pneumatic per petaçar),[6][7] e de vegadas quiitament un blòc de gip.), Claus, claus exagonals, tornavises, e una aisina de cadena. I a tanben d'aisinas multiplas especificas del ciclisme que combinan un molon d'aquestas aisinas en un mecanisme compacte unic. Los compausants de bicicletas pus especializats pòdon exigir d'unas aisinas mai complexas, en tot lai inclure d'unas aisinas patentadas especificas per un fabricant donat.
Dequ'unas pèças de bicicleta, especialament los sistèmas de dentaduras, son complèxas, e molts ciclistas preferisson fisar lo manteniment e les reparacions mecanicas de bicicletas professionalas.Dins qualques ròdols n' es possible contractar assisténcia sus la rota a determinadas companhiás. D'autres ciclistas mantenon las lors pròpias bicicletas, d'a vegades coma part de la siá afeccion al ciclisme o simplement per rasons economicas. L'abilitat per reparar e mantenir la pròpia bicicleta tanben n'es apreciada dins lo movement ciclista amator.
Activisme pro bicicleta[modificar | modificar la font]
I a d'associacions de ciclistas amb diferents interèsses específics (obrir de rotas, mantenir los camins, planificacion urbanistica, clubs de competicion, clubs de torisme e ca) e d'autras amb d'objectius mai globals (estalvi energetic, reduccion de la pollucion, promocion de la bona forma fisica etc.).
A costat del lobby ciclista esportiu o toristic, l'activisme pro bicicleta inclutz un corrent d'opinion obertament politic e sovent relacionat amb lo movement ecologista. Aquels grops promòvon la bicicleta coma mejan de transpòrt alternatiu pel sieu potencial per l'estalvi d'energia e los sieus beneficis per la santat.
Los activistas de totes los corrents sòlon promòure un melhorament dels transports publics locals e interurbans, especialament lo tren, e la disponibilitat per menar de bicicletas amb aquestes mitjans.
I a d'activistas pro bicicleta e dequ'unas autoritats de contraròtle del trafic que promòvon la construccion de carrils bici reservats pels viatges de longa distància. La tradicion de l'activisme pro bicicleta n'acostuma de preferir unas solucions basadas dins l'amelhorament de la planificacion e lo dessenh dels camins, la prevencion rotièra, e l'aplicacion de las règlas de trafic que ja existisson.
Un tèma polemic en Euròpa es l'oposicion dels grops ciclistas a la legislacion que los s'obliga a portar un casco.
Manifestacions[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Tot sobre la bicicleta. Equipament. Manteniment. Normativa (ca)
- Bicicletas ancianas Article subre l'istòria de la bicicleta. (es)
- Parts d'una bicicleta. (es)
- Pedaling History Museum Lo musèu de la bicicleta mai grand del mond. (en)
- The Bicycle - Worlds most efficient form of transportation Discussion subre la bicicleta e sos avantatges subre d'autres veïculs (en)
- A History of Bicycles and Other Cycles al Canada Science and Technology (Musèu de Sciéncia e Tecnologia de Canadà). (en)
- Hudson, William (2003). Myths and Milestones in Bicycle Evolution. (accès lo 30 de març de 2005). (en)
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Herlihy, David V. (2004). Bicycle: The History. Yale University Press, pp. 200–250. ISBN 0-300-10418-9.
- ↑ Herlihy, David V. (2004). Bicycle: the history. Yale University Press, 200–250. ISBN 0-300-10418-9.
- ↑ History Loudly Tells WhyThe Recumbent Bike Is Popular Today
- ↑ 4,0 4,1 {{{Títol}}}
- ↑ The Essentials of Bike Clothing
- ↑ Sheldon Brown: Flat tires
- ↑ BikeWebSite: Bicycle Glossary – Patch kit
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) All About Bicycling, Rand McNally.
- (en) Richard Ballantine, Richard's Bicycle Book, Pan, 1975.
- (en) Caunter C. F. The History and Development of Cycles Science, Museum London 1972.
- (en) David B. Perry, Bike Cult: the Ultimate Guide to Human-powered Vehicles, Four Walls Eight Windows, 1995.
- (en) Roni Sarig, The Everything Bicycle Book, Adams Media Corporation, 1997
- (en) "Randonneurs USA", PBP: Paris-Brest-Paris, 31 de març de 2005, [1].
- (en) US Department of Transportation, Federal Highway Administration. "America's Highways 1776-1976", pp. 42–43. Washington, DC, US Government Printing Office.
- (en) David Gordon Wilson, Bicycling Science, MIT press, ISBN 0-262-73154-1
- (en) David V. Herlihy, Bicycle: The History, Yale University Press, 2004
- (en) Frank Berto, The Dancing Chain: History and Development of the Derailleur Bicycle, San Francisco: Van der Plas Publications, 2005, ISBN 1-892495-41-4.
- (en) The Data Book: 100 Years of Bicycle Component and Accessory Design, San Francisco: Van der Plas Publications, 2005, ISBN 1-892495-01-5.
- (en) Shonquis Moreno and Ole Wagner, Velo: bicycle culture and design, Edicion per Robert Klanten and Sven Ehmann, Berlin: Gestalten, 2010, ISBN 9783899552843
- (es) Richard Grant / Richard Ballantine, El Gran Libro de la Bicicleta – Texto: Español – Editor: El País, Aguilar. Madrid (1992) – ISBN 84-03-59182-9.
- (es) J. Dekoster, U. Schollaert, En bici, hacia ciudades sin malos humos – Texto: Español – Editor: Oficina de Publicaciones Oficiales de las Comunidades Europeas. Luxemburgo (2000) - ISBN 92-828-5721-2.
- (fr) Keizo Kobayashi, L’histoire du vélocipède de Drais à Michaux 1817-1870,Edicion de l'École pratique des hautes études, 1990.
- (fr) Pryor Dodge, La grande histoire du vélo, Flammarion, 1996, (ISBN 2080124439).


c: text/html

text:
Clau (criptografia)
Una clau es un paramètre utilizat al començament d'una operacion criptografica (chiframent, deschiframent, tancadura, signatura numerica, verificacion de signatura).
Una clau de chiframent pòt èsser simetrica (criptografia simetrica) o asimetrica (criptografia asimetrica): dins lo primièr cas, la meteissa clau servís a chifrar e a deschifrar ; dins lo segond cas s'utiliza doas claus diferentas, la clau de chiframent es publica alara qu'aquela que servís al deschiframent es gardada secreta (la clau secreta, o clau privada, se pòt pas se deduire de la clau publica).
Una clau pòt se presentar jos mai d'una formas: mòts o frasas, procedura per preparar una maquina de chiframent (connexions, cablatge, eca. Veire maquina Enigma), donadas codificadas jos una forma binara (criptologia modèrne).
La proteccion donada par un algoritma de chiframent es ligada a la longor de la clau, que pòt s'exprimir en Bits. En fach, la longor de la clau quantifica lo nombre maximal d'operacions necessàrias al deschiframent. Es doncas un tèrme superior sus la securitat del sistèma. A l'ora d'ara, es recomandat d'utilizar de claus d'al mens 128 bits pels sistèms symetrics, aquò significa que la clau es una seguida aleatòria de 128 zèros o uns (existís doncas 2128 valors possiblas per una clau de 128 bits). Per las claus asimetricas, lo problèma es mens simple: le nombre maximal d'operacions es obtengut per l'ensag sistematic de totas las claus possiblas. Mas, pels sistèmas asimetrics, que son mai sovent bastits sus de problèmas d'aritmetica, totjorn existís de mejans plan mens cars en temps, a saber la resolucion du problèma aritmetic sosjacent. Concrètament, se consideram lo sistèma RSA per una clau de 1024 bits (gaireben l'estricte minimum d'ara) es pas necessari de testar las 21024 claus, « Sufís » de factorizar un nombre que l'escritura binara compòrta 1024 bits, çò qu'es fòrça mai simple, pasmens que totjaorn totalament infasable a l'ora d'ara (se podèt factorizar de nombres anant fins a 768 bits[1], mas en 2 ans e mièg, amb de ressorga informaticas fòrça importantas).
Las talhas de claus entre sistèmas simetrics e asimetrics devon doncas pas èsser dirèctament comparadas, e se dins lo cas de la criptografia simetrica, lo fach de saber que la clau fa 128 bits pòt èsser rassurant, es fòrça mens evident de jutjar de la securitat dels sistèmas asimetrics segon la talha de la clau. Atal, des sistèmas basats sus de corbas elliptica demandan de talhas bien inferieuras a aquela de RSA per un nivèl de securitat equivalent.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sorel-Moussel
Sorel-Moussel es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure et Loir e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Sorel-Moussel a situat als confins de las regions Centre, Anautita-Normandie e Isla-de-França. Se situa a aperaquí 50 km de Chartres, 80 km de París e Roan. A constituit d'un grand nombre de caserius:
- Los Rousseaux, Beauregard e Los Sorniers #que constituisson Las Nautors
- Los Ostals (Anautitas e Bassas)
- Las Christophes
- Las Vièlhas Ventas
- Los Ostals Nòus
- La Boissière
- La Briquetterie
- Los Repotègues
- Lo Moussel (Sant Roch)
- Sorel
- Lo Pré Ballu
- La Granja Brulée
- Lo Bailly
- Los Duvaux
La commune de Sorel-Moussel est située aux confins des régions Centre, Haute-Normandie et Île-de-France. Elle se situe à environ 50 km de Chartres, 80 km de Paris et Rouen. Elle est constituée d'un grand nombre de hameaux:
- Les Rousseaux, Beauregard et Les Sorniers qui constituent Les Hauteurs
- Les Maries (Hautes et Basses)
- Les Christophes
- Les Vieilles Ventes
- Les Maisons Neuves
- La Boissière
- La Briquetterie
- Les Hues
- Le Moussel (Saint Roch)
- Sorel
- Le Pré Ballu
- La Ferme Brulée
- Le Bailly
- Les Duvaux
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Sus la municipalitat se tròba lo luòc archéologique de Fort-Harrouard, un vilatge agropecuari del Neolític. En lo moment dels registres, del mobilier a #èsser descobèrt, veire fòtos.
La primièra preséncia umana avérée sus la municipalitat de Sorel-Moussel remonta doncas al Neolític.
Lo fief de Sorel i aguèt desligat del domeni reial a Modèl:La s- en benefici d'un senhor del Thymerais. I tornarà après la mòrt l'an 1248 de Texans de Châteauneuf, fils de Hughes III, baron de Châteauneuf-en-Thymerais, e de Aliénor de Dreux.
Sur la commune se trouve le site archéologique de Fort-Harrouard, un village agropastoral du Néolithique. Lors des fouilles, du mobilier a été découvert, voir photos.
La première présence humaine avérée sur la commune de Sorel-Moussel remonte donc au Néolithique.
Le fief de Sorel fut détaché du domaine royal au Modèl:S- au profit d'un seigneur du Thymerais. Il y retournera après la mort en 1248 de Jean de Châteauneuf, fils de Hughes III, baron de Châteauneuf-en-Thymerais, et d'Aliénor de Dreux.


text:
Coarasa
Coarasa[1] (Coaraze en francés) es una comuna occitana dal Comtat de Niça, situaa dins so departament dals Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia[modificar | modificar la font]
So vilatge es situat a 667m d'altitud sus un suc que domina la valaa dal Palhon. Sa comuna confronta al sud sos vilatges de Bendejun, de Còntes e de Bèrra; al levant Luceram. De s'autre costat dal mont Ferion, si tròba al ponent Levens (26 km) e al nòrd Duranús (34 km).
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Capèla blua de Ponce de Leon.


text:
Consistòri del Gai Saber
Lo Consistòri del Gai Saber (tanben escrivut Consistori del Gay Saber dens la soa forma arcaïca) qu'ei ua de las purmèras acadèmias deu mòn occidentau, fondada a Tolosa en 1323 entà dehéner las letras occitanas.
Creat per 7 borgés mondins que ho per ua brèva estona aperat Consistori dels Sept Trobadors o Sobregaya Companhia dels Set (VII) Trobadors de Tolosa.
Lo Consistòri qu'instaurè ua competicion aperada Jòcs Floraus e, entà definir las exigéncias literàrias e linguisticas, que hargoè la purmèra gramatica occitana : las Leis d'Amor (redigidas per Guilhem Molinièr enter 1328 e 1337).
En 1471 totun, Pèire de Janilhac qu'arrecebò la vrioleta per ua composicion francesa dab la mencion "n'ostan qu'el fos Frances, per so que dictec el lengatge de Tholosa" ; a partir de 1513 lo Consistòri que vadó Collège de rhétorique et de poésie françaises e que hore tornat batejat Acadèmia deus Jòcs Floraus (Académie des Jeux floraux en francés) en 1694.
Enter los grans escrivans francés, Pierre Ronsard e Victor Hugo que horen premiats aus Jòcs Floraus.


text:
Desplegant commons
Wikimedia Commons, la mediatèca numerica liura
Wikimedia Commons es una mediatèca numerica liura en linha que servís de repertòri de fichièrs multimèdia jos licéncia liura. Es enriquida de contunh pels utilizaires que i plaçan lors fichièrs pròpris o de fichièrs venent de fonts liuras. Son nom ven del mot anglés commons, designant los « bens comuns ». Los fichièrs partejats sus Commons son, aital, d'un biais legal, utilizables per totes e per tot usatge, especialament per l'ensemble dels projèctes Wikimedia coma Wikipèdia. Wikimedia Commons prepausa mai d'un milion de fichièrs multimèdias de totes tipes : fotografias, dessenhs, esquèmas, musicas, tèxtes escriches e parlats, animacions e vidèos. Totes los documents disponibles sus Commons se pòdon reütilizar liurament, copiats segon las condicions causidas per lor autor. Aqueste pòt doncas impausar sa paternitat o lo partiment d'òbras derivadas jos una licéncia identica.
Chifras e ligams Començat lo : setembre de 2004 Nombre de fichièrs: -4 milions 500000 Contributors actius: -21500 Adreça : http://commons.wikimedia.org
Estadistica de mai de 2009. Actiu qu'a contribuit almens un còp pendent lo mes passat. Wikimedia Commons e son lògo son de marcas depausadas de Wikimedia Foundation, Inc.


text:
Vescomtat de Lemòtges
Entre Limòtges, Briva e Periguers los vescomtes de Lemòtges, tanben apelats vescomtes de Segur creeren un pichon principat que son darrier eretier fuguet Enric IV. Lo Vescomtat de Lemòtges, tanben sonat Vescomtat de Segur, Segur en essent la residéncia principala daus vescomtes au còr de lor domeni, passet de la familha de Lemòtges-Segur a la de Bretanha, puei aus Bles-Bretanha, aus de Labrit e fin finala aus Borbons.
Lor territòri compreniá los chasteus de Segur, d'Eissiduelh, d'Aissa, d'Auba Ròcha e de Nontronh. S'estendiá sus los actuaus departaments de Nauta Vinhana, Dordonha e Corresa.


text:
Genèva
Genèva (en arpitan Geneva, en francés Genève) es la segonda vila de Soïssa e lo capluòc del canton de Genèva. La vila compta 185 524 abitants al començament de l'annada 2007. Son airal urban forma una aglomeracion transfrontalièra, lo bacin francovaudogenevés, que s'alarga sus lo canton de Vaud e los departaments franceses d'Ain e de l'Auta Savòia, per un total de 760 000 abitants.
Lo canton de Genèva compta 445 000 abitants. Genèva es la segonda plaça financièra de Soïssa.
Lo gentilici es genevés -esa.
Geografia[modificar | modificar la font]
Centre comercial, bancari, intellectual e universitari, la vila se desvolopa a l'endrech ont Ròse quita lo lac Leman e a la jonhença del flume amb Arva. Se tròba dins una conca, encastrada per los Voirons, lo Salèvi, lo Mont de Sion, lo Vuache (departament de l'Auta Savòia) e Jura (departament d'Ain), montanhas que se tròban totas sul territòri francés (parcialament per Jura qu'es en granda part en Soïssa).
Istòria[modificar | modificar la font]
Dins l'Antiquitat, la somission romana del país dels Allobròges interven en 121 avans J.-C. Genèva deven alara una avançada al nòrd de la província de la Gàllia transalpina. L'amainatjament d'un pòrt interven en 123-105 av. J.-C. La vila es alara constituida d'una pichoneta aglomeracion ont las demoranças son bastidas en fustas e en bardís. Genèva entra dins l'istòria en 52 av. J.-C., quand Juli Cesar menciona son passatge dins aquela ciutat (Genua) dins sos Comentaris sus la Guèrra de las Gàllias (De Bello Gallico). Volent empachar lo passatge dels Helvetes, Cesar copa lo pont sus Ròse. Quand Cesar s'aisa provisòriament amb sas tropas en 58 av. J.-C., l'opidum s'agrandiguèt encara devenent tre aquel moment una vila romana (vicus puèi civitas).
Per un diplòma de 1162, l'emperaire Frederic Barbarossa establiguèt l'independéncia dels evesques de Genèva coneguts coma princes de l'Empèri. Al començament del sègle XIII intervenguèt un tresen poder : l'Ostal de Savòia. Lo comte de Savòia s'apodera en 1250 del castèl del Borg de Forn.
Engatjada per son evesque als costats del duc de Borgonha dins la guèrra de Borgonha, Genèva es menaçada per los Soïsses après lor victòria e condamnada en 1475 a pagar une emenda importanta. Un tractat de 1526 entre Genèva, Bèrna e Friborg anonça la fin del poder de l'evesque e l'emergéncia d'una senhoriá autonòma. Los "Eidguenots", partisans dels Confederats, fan aprovar lo tractat per lo Conselh General lo 25 de febrièr.
A partir de 1526, de mercants alemands abrandan a Genèva las idèas de la Refòrma luteriana demest los comerçants geneveses que s'espandisson dins la populacion sos l'influéncia de predicadors coma Guilhèm Farèl.
La Refòrma es adoptada lo 21 de mai de 1536 en meteis temps que l'obligacion de mandar sos enfants a l'escòla. Genèva deven tre aquel moment lo centre del calvinisme e se tròba subrenomada la « Roma protestanta ». Arribat a Genèva en julhet de 1536, Joan Calvin aurà una granda influéncia, coma president de la Companhiá dels Pastors, sus tots los aspèctes de la vida genevesa. La republica proclamada sos lo nom de « Sobeiranetat de Genèva », ne redigís las Ordenanças de la Glèisa en 1541 puèi en 1543 los Edictes civils que serviràn de constitucion a la nòva republica.
Tre son aveniment en 1580, las atacas del duc Carles Emanuèl I de Savòia se multiplican. Genèva estend alara son aligança amb Solothurn, Zuric e França.
L'11 de decembre de 1602, l'ataca de nuèch dels Savoiards es desfacha per los geneveses e es demorada dins l'istòria sos lo nom d'« Escalade », e compelís lo duc a acceptar una patz duradora sagelada per lo tractat de Sant Julian lo 12 de julhet de 1603 que reconeis l'independéncia de la ciutat. Sus lo plan economic, de nombrós protestants italians mas subretot franceses doblan la populacion durant las annadas 1550 e donan un nòu dinamisme a la vila.
Lo sègle XVIII, economicament e culturalament florissent, es bolegat per de trebols politics que los contemporanèus li dison las « revolucions de Genèva ». Foguèron de rebellions entre los ciutadans (aristocratas e borgés) e lo pòble sens dreches.
Lo 15 d'abril de 1798, lo Tractat de Reünion intègra Genèva al territòri de França. A la fin d'agost, après èsser estada desvoluda a sa sobeiranetat e a sas aliganças, Genèva es causida per prefectura e capluòc del departament de Leman. Genèva deven alòr una vila francesa entre d'autras e sos abitants fan l'experiéncia del centralisme napoleonian. Mas la desfacha de l'armada napoleoniana li rend son independéncia.
Malgrat la crenta dels catolics soïsses adrech la « Roma protestanta » e als trebols qu'a conegut al sègle XVIII, l'estacament es sinhat lo 19 de mai de 1815.
La mission internacionala de la vila s'afortís particularament amb la fauriá del Comitat Internacional de la Crotz Roja en 1863 per Guilhèm Henri Dufour e après la Primièra Guèrra Mondiala : deven — en particular per l'accion de Gustau Ador e William Rappard — lo sèti de la Societat de las Nacions en 1919. Après la Segonda Guèrra Mondiala, lo sèti europèu de l'Organizacion de las Nacions Unidas mai los de desenas d'organizacions internacionalas s'installan a Genèva, çò que serà profitable al desvolopament del torisme de lésers e d'afars. Amb l'arribada de las annadas 1960, Genèva es una de las premièras regions soïssas ont los movements xenofòbs e comunistas coneisson una certa escasuda, mas tanben lo tresen canton a acordar lo drech de vòte cantonal e comunal a las femnas.


text:
Jean-René Bernaudeau
Jean-René Bernaudeau es un correire ciclista francés, naissut lo 8 de julhet de 1956 a Saint-Maurice-le-Girard (Vendèa), que siguèt professionau de 1978 a 1988.
En 1982, declara que considèra lei contraròtles antidopatge dins lei criteriums coma una atencha a la libertat dau trabalh.
Es ara director esportiu de l'equipa ciclista Team Europcar.
Enlausat de la Promocion Pernod (-25 ans) : 1978.
A la particularitat d'aver ganhat lo Midi Libre quatre còups : 1980, 1981, 1982 e 1983, segond en 1986.


text:
Chasteu de Las Tors
Lo Chasteu de Las Tors se tròba au País daus Fulhardiers, dins los Monts de Chasluç, en Lemosin, dins lo departament de Nauta Vinhana.
Sa construccion comencet au segle XII. Era lo sieti daus senhors puei barons de Las Tors. Serva mantuna tor d'angle en mai de la basa de son donjon, remanejada au segle XVI.
Auei es en roïnas. 'Na associacion de benevòls, dempuei beucòp de decennis, restaura lo chasteu, qu'es un daus nauts luecs de l'Istòria lemosina. Gaireben chada estiu s'i organizan de las festas medievalas.
Venguet « monument istoric » lo 6 d'aost de 1956.


text:
Musèu
Un musèu es un luòc ont se recuèlhon, emmagazinan e mòstran d'objèctes per instruire lo visitaire.
Lo Conselh Internacional dels Musèus (ICOM) a desvolopat una definicion mai estricta del concèpte. Per el, «Un musèu es una institucion permanenta, sens ànim de lucre, al servici de la societat e del sieu desvolopament, dobèrta al public e que fa d'investigacions suls testimònis materials de l'òme e del sieu environament, los aquerisca, conserva, informa e exibís, per fins d'estudi, educacion e delèit.»[1]
Los musèus son sovent especializats; n'existisson cinc categorias principalas:


text:
Elsa Morante
Elsa Morante (nascuda a Roma lo 18 d'agost de 1912 - mòrta lo 25 de novembre de 1985) foguèt una escrivana de narrativa italiana e dels romancièrs mai importants de la pòstguèrra. Son libre mai famós es probablament La storia.
Èra maridada amb l'escrivan Alberto Moravia.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nascuda a Roma, Elsa Morante passèt son enfància dins lo quartièr popular de Testaccio. Filha illegitima d'una mèstra jusieva e d'un emplegat de la pòsta, foguèt reconeguda tre sa naissença per Augusto Morante, susvelhaire dins un institut de correccion de joves. Comencèt a escriure plan jovenèla de filastròcas e de fablas pels mainatges, de poesias e racontes brèus, qu'a partir de 1933, fins a la debuta de la Segonda Guèrra Mondiala, foguèron publicats lèu dins mantuna revista de divèrsa natura (que se ne remembra Il Corriere dei Piccoli, Il Meridiano di Roma, I Diritti della Scuola, Oggi). Son primièr libre foguèt de fach un recuèlh d'unas de sas istòrias de joventut, Il Gioco Segreto, publicat en 1941 que foguèt seguit, en 1942, d'un libro per mainatges, de títol Le Bellissime Avventure di Caterì dalla Trecciolina (reescrich puèi en 1959 jol títol Le Straordinarie Avventure di Caterina).
En 1936 coneguèt l'escrivan Alberto Moravia que esposèt en 1941; amassa incontrèron e frequentèron los escrivans e intellectuals italians mai prestigioses del temps, e particularament Pier Paolo Pasolini, que foguèt un car amic de totes dos.
Cap a la fin de la Segonda Guèrra Mondiala, per fugir de las represalhas dels nazis, Moravia e sa femna abandonèron Roma qu'èra estada ocupada e se refugièron a Fondi, un vilatge dels entorns de Cassino. Aquesta partida de l'Italia Meridionala apareis frequentament dins las òbras narrativas successivas dels dos escrivans; Elsa Morante ne parla mai que mai dins lo roman La Storia. Pendent aqueste periòde comencèt a revirar lo jornal de Katherine Mansfield; sas òbras successivas mòstran qualques influéncias de Mansfield. Aprèp la fin de la guèrra, Morante e Moravia rescontrèron lo traductor american William Weaver, que los ajudèt a tocar lo public american. Lo primièr roman qu'Elsa Morante publiquèt foguèt Menzogna e sortilegio, sortit en Itàlia en 1948 que se ganhèt lo Premio Viareggio. Lo roman foguèt puèi publicat als Estats Units jol títol House of Liars en 1951.
Son roman seguent, L'isola di Arturo, sortiguèt en Itàlia en 1957. Aquesta òbra coneguèt una granda capitada e obtenguèt lo Premio Strega. A mai ne foguèt tirat un filme omonim, dirigit per Damiano Damiani. Durant las annadas seissanta Elsa Morante refletté longament sus sa narrativa, e destrusiguèt fòrça de çò qu'aviá escrich entretemps, a l'excepcion de qualques causetas, coma la poesia, L'Avventura. En 1963 publiquèt una segonda tièra de sos racontes: Lo scialle andaluso. L'òbra seguenta, Il mondo salvato dai ragazzini qu'es una barreja de poesia, de cançons e una comedia, apareguèt en 1968.
Morante e Moravia se disseparèron en 1961, pasmens ela contunhèt a escriure, a mai se o faguèt sonque d'un biais esporadic. Trabalhèt aqueles ans sus un roman que vegèt pas jamai lum: Senza i conforti della religione. La Storia, una istòria situada a Roma pendent la Segonda Guèrra Mondiala, espeliguèt en 1974 e coneguèt una capitada internacionala, mas recebèt tanben d'atacas sens pietat dels critics. Luigi Comencini ne traguèt una seria TV interpretat per Claudia Cardinale. Lo darrièr roman d'Elsa Morante foguèt Aracoeli, publicat en 1982. Venguèt malauta en seguida d'una fractura del femur e ensagèt de cometre un suicidi en 1983. En 1984 recebèt lo Prix Médicis per Aracoeli. Moriguèt en 1985 en seguida d'un infart pendent una segonda operacion cirurgicala.
Bibliografia non exaustiva[modificar | modificar la font]
- Il gioco segreto (1941)
- La bellissime avventure di Caterì Dalla Trecciolina (1942)
- Menzogna e sortilegio (1948)
- L'isola di Arturo (1957)
- Alibi, poesias (1958)
- Le straordinarie avventure di Caterina
- Lo scialle andaluso (1963)
- Il mondo salvato dai ragazzini (1968)
- La Storia (1974)
- Aracoeli (1982)
- Pro o contro la bomba atomica e altri scritti, ensages
- Diario 1938 (1989)
- Racconti dimenticati


text:
Efècte Doppler
L'efècte Doppler ò efècte Doppler-Fizeau depinta l'escart de frequéncia d'una onda acostica ò electromagnetica entre la mesura a l'emission e la mesura a la recepcion quand la distància entre l'emetor e lo receptor varia dins lo corrent dau temps. Aqueu fenomèn foguèt presentat per lo premier còp per Christian Doppler en 1842 a partir de recèrcas sus la lutz deis estèlas puei per Hippolyte Fizeau en 1848 a partir d'un trabalh sus leis ondas electromagneticas. Christoph Buys Ballot lo confirmèt per leis ondas sonòras.


text:
Montserrat Caballé
Montserrat Caballé i Folch (Barcelona, 12 d'abril de 1933) es una cantaira d'opèra catalana. Es una de las sopranos mai prestigiosas de la segonda mitat del sègle XX. Es reputada per sa tecnica particulara e sas interpretacions dels grands ròtles del bel canto de Rossini, Bellini e Donizetti.
Sa posicion devèrs la lenga catalana o lo catalanisme es ambigüa qu'en 2008 donèt supòrt al Manifiesto por la lengua común, un manifèst impulsat per de personalitats pròchas del Partido Popular, que reivindicava lo ròtle preponderant de l'espanhòl dins tot l'estat e durant lo meteis mes de julh se declarèt "española y bilingüe" del temps qu'èra facha Doctora Honoris Causa per l'Universitat Internacionala Menéndez Pelayo a Madrid.


text:
Malzéville
Malzéville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La vila a adaigat per la Meurthe e adossada al scenari de Malzéville, #qu'una part n'a classificat dins zòna Natura 2000 [1].
La ville est arrosée par la Meurthe et adossée au plateau de Malzéville, dont une partie est classé en zone Natura 2000 [2].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Pagina del luòc internet de la DREAL Lorraine en relacion amb la zòna Natura 2000 del Scenari de Malzéville
- ↑ Page du site internet de la DREAL Lorraine concernant la zone Natura 2000 du Plateau de Malzéville


text:
Província de Tèrra deu Huec, Antartida e Islas de l'Atlantic Sud
La Província de Tèrra deu Huec, Antartida e Islas de l'Atlantic Sud (var. Província de Tèrra del Fuòc, Antartida e Illas de l'Atlantic Sud) qu'ei la província mei recenta e mei austrau d'Argentina.
La Republica Argentina que i exerceish un contaròlle exclusiu e efectiu pas sonque suber la Tèrra deu Huec, estant que las islas e son devath lo contaròlle efectiu deu Reiaume Unit e que la porcion d'Antartida revindicada per Argentina qu'ei sancerament revindicada peu Reiaume Unit e parciaument revindicada per Chile.
Las Islas Malvinas que hèn partida de las islas oficiaument administradas per aquesta província a maugrat que lo lor darrèr governador argentin, Luis Vernet, e n'aja estat horabandit per l'invasion britanica de 1833.
Tà çò qui ei deus territòris antartics, Argentina (com un sarròt d'autas nacions) qu'i possedeish basas militaras e scientificas mes las negociacions de sobeiranetat que son geladas per un tractat internacionau per mantuas annadas.


text:
Convencion de Bèrna per la Proteccion de las Òbras Literàrias e Artisticas
La Convencion de Bèrna per la Proteccion de las Òbras Literàrias e Artisticas es un acòrdi signat lo 9 de setembre de 1886 qu'instaura una una proteccion de las òbras publicadas coma pas publicadas, sens formalitat d'enregistrament, mas los Estats pòdon exigir que fagan l’objècte d'una fixacion materiala. La Convencion prevei la reconeissença del drech moral pels Estats signataris, e impausa una durada de proteccion minimala de cinquanta ans post mortem. A lor adesion, los Estats Units d'America an pasmens obtengut una resèrva lor permetent d'aplicar pas lo drech moral.


text:
Musèu Fabre
43° 36′ 41.5″ N 3° 52′ 48.5″ E / 43.611528, 3.880139
Lo Musèu Fabre es lo principal musèu d'art de la vila Montpelhièr. Lo musèu foguèt fondat per Francés Xavièr Fabre, pintre del Clapàs, en 1825; dubriguèt al public en 1828. De 2002 a 2007, foguèt en òbra per 61,2 milions d'euros.
Somari
Lo bastiment[modificar | modificar la font]
Lo musèu es installat dins l'ostal de familha dels Massilians, (sègle XVIII) dins lo centre istoric de Montpelhièr, e donant sus l'Esplanada, just al costat de la Plaça de la Comèdia. Aquela installacion se faguèt aprèp tres ans de grands trabalhs començats en 1825, financiats per la vila e confiats pel cònsol Àngel Joan Miquèl Bonaventura marqués d'Atsat, primièr president de la Societat de las Bèlas Arts, als dos arquitèctes de la vila, MM. Fovis e Boué. Èran en ligam esteches amb lo cònsol e Fabre eles meteisses. Mai tard lo musèu s'espandiguèt a l'entorn del bastit d'origina dins las construccions del sègle XIX donant sur l'Esplanada e enclusissent un ancian Collègi de Jesuitas de la fin del sègle XVII.
Aprèp las òbras de 2003-2007, los espacis d'exposicion passèron 3 000 a 9 000 m² que una sala d'exposicions temporàrias de 1 000 m².
Colleccion[modificar | modificar la font]
Las colleccions originalas venon de la dona de Fabre a de la vila. I a de ceramicas grègas e del rèsta d'Euròpa. E mai, i a una granda colleccion de pintura que va del sègle XVII fins al XIX, amb una larga representacion del moviment dels luminofils. Uèi, las colleccions comprenon las òbras de pintres coma Eugène Delacroix e Gustave Courbet. Tanben i a s'escultura, coma de modèrnes creators coma Aristide Maillol.
Pintura dels sègles XVII-XVIII[modificar | modificar la font]
- França:
- Sébastien Bourdon
- Jacques-Louis David (Hector, Retrach del Doctor Alphonse Leroy)
- Jean-Baptiste Greuze (Le Petit Paresseux, Twelfth Night Cake)
- Nicolas Poussin (Venus e Adonis)
- Fòra de França:
- Alessandro Allori (Venus e Cupidon)
- Il Guercino
- Peter Paul Rubens
- Jacob Ruysdael
- David Teniers
- Paolo Veronese
- Francisco de Zurbarán (L'Àngel Gabriel)
Pintura dels sègles XIX z XX, amb qualques fauvistas[modificar | modificar la font]
- Frédéric Bazille (Vue de village, Aigas Mòrtas, La Toilette, Atelier de la rue Furstenberg)
- Gustave Courbet (La banhadoras,
- Eugène Delacroix (Fantasia, Femnas argerianas dins lo abitacion)
- Raoul Dufy
- Albert Marquet
- Maria Helena Vieira da Silva


text:
Torre de Pisa
La Torre inclinada de Pisa es lo campanar de la catedrala de Pisa. Foguèt bastida per tal de demorar verticala, pasmens comencèt de se clinar tre lo moment que s'entamenèron las òbras en agost de 1173. La nautor de la torre es de 55 m dempuèi la basa, se chifra que son pes es de 14 700 tonas, son inclinason es d'aperaquí 10% e ten 294 escalons.
Lo govèrn d'Itàlia demandèt ajuda lo 27 de febrièr de 1964 per evitar que tombèsse, e lo 7 de genièr de 1990 foguèt barrada al public coma mesura de seguretat. Recentament es estat fach un trabalh de reconstruccion per tal de reduire l'angle d'inclinason. Se tornèt permetre la dintrada al public lo 16 de junh de 2001, aprèp dètz ans de trabalh.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
La construccion de la Torre de Pisa se faguèt en tres etapas sus 200 ans. La construccion del primièr nivèl de marbre blanc foguèt entamenada lo 9 d'agost de 1173, a un periòde de succèsses militars e de prosperitat. Lo primièr nivèl es enrodat de pilars amb de capitèls classics e d'arcs òrbs.
Se sap pas a debon qual ne foguèt l'arquitècte: durant fòrça annadas sa concepcion s'atribuiguèt a Guglielmo e Bonanno Pisano, un artista conegut que viviá a Pisa pendent lo sègle XII, famós per sas pèças de bronze fondut, particularament al Pisa Duomo. Bonanno Pisano partiguèt de Pisa en 1185 e se n'anèt a Montreal, Sicília, per i tornar sonque aprèp que moriguèsse. Foguèt descobèrt son sarcofag al pè de la torre en 1820].
Aprèp que lo tresen nivèl foguèsse bastit en 1178, la torre s'inclinèt, per encausa de fondamentas flacas (tres mètres), e un sòl inestable. La concepcion de la torre èra imperfiècha tre lo començament. La construccion coneguèt una pausa pendent un sègle.
En 1838 l'arquitècte Alessandro Della Gherardesca cavèt un camin a l'entorn de la torre per ne far visibla la basa. Aquò causèt una inondacion de la basa e una novèla aumentacion de l'inclinason.
Benito Mussolini ordonèt de far venir la torre drecha: per tal d'o realizar s'escampèt de ciment a las fondamentas. Lo resultat foguèt inesperat, la torre s'enfonzèt encara mai dins la tèrra mòla.
Durant la Segonda Guèrra Mondiala, l'armada dels Estats Units destrusiguèt las torres pròchas de Pisa per motiu de la menaça que representavan los franctiraires dempuèi aquelas posicions. Se programèt que la Torre inclinada se deviá tombar, mas un òrdre de retirada al darrièr moment la sauvèt.
Lo 27 de febrièr de 1964, lo govèrn d'Itàlia demandèt ajuda per evitar la casuda. Lo projècte foguèt assignat a un grop d'engenhaires, matematicians e d'istorians, que discutiguèron los metòdes d'estabilizacion als Açòres.
Al cap de dos decennis de trabalh, en genièr de 1990 se tanquèt la torre al public.
Aprèp un decenni d'esfòrces de reconstruccion e estabilizacion, la torre foguèt reobèrta al public lo 15 de decembre de 2001. Fòrça metòdes foguèron prepausats per l'estabilizar, a mai s'i prepausèt d'apondre 800 tonas de plomb per servir de contrapés.
La solucion finala per corregir l'inclinason foguèt d'eliminar 38 m³ de tèrra de la zona inferiora de la basa. La torre es estada declarada establa e o deuriá demorar almens 300 ans de mai.
Informacion tecnica[modificar | modificar la font]
- Latitud: 43,723 056° (43° 43' 23" N)
- Longitud: 10,396 389° (10° 23' 47" È)
- Elevacion de la Piazza dei Miracoli: 2 m
- Nautor: 55,863 m. 8 nivèls
- Diamètre extèrne de la basa: 15,484 m
- Diamètre intèrne de la basa: 7,368 m
- Pes: 14 700 tonas.
- Grossor de las parets de la basa: 2,6 m
- Direccion de l'inclinason: 1173-1250 Nòrd, 1272-1997 Sud
- Nombre de campanas: 7, d'acòrd amb l'escala musicala
- Campana mai granda: L'Assumpta. Tres tonas e mièja, fargada en 1655.
- Campana mai anciana: Pasquarreccia.
- Escalièrs: 294
Curiositats[modificar | modificar la font]
Se ditz que Galileo Galilei laissèt tombar doas bolas de canon de massa diferenta dempuèi la torre pr'amor de demostrar que la velocitat de davalada èra independenta de la massa. L'istòria, a mai siá estada descricha per un estudiant del quite Galilèu, es considerada coma un mite.
Per acabar, doas personas an sautat de la torre amb un paracasuda: Mike McCarthy lo 5 d'agost de 1988 e Arne Aarhus lo 1èr de febrièr de 2000.


text:
Comtat de Tolosa
Lo comtat de Tolosa foguèt un comtat occitan qu'existiguèt de la fin del sègle VIII fins a 1271. Prenguèt lo nom de sa vila principala e capitala, Tolosa. L'espandi del territòri cresquèt dapasset en primièr lo marquesat de Gòtia e puèi d'autras possessions en arribar a conformar Lengadòc.
Los primièrs temps[modificar | modificar la font]
A la Batalha de Vouillé entre lo Reialme visigòt de Tolosa e lo reialme franc de Clodovèu, los visigòts perdèron e la vila se trobèt annexada al reialme franc. Devenguèt capitala del Ducat d'Aquitània en 630 jos lo renhe del rei Dagobèrt que lèu se convertiguèt en un estat independent de facto. Lo comtat foguèt creat en 778 e la ciutat devenguèt la capitala del reialme d'Aquitània en 781.
Corso foguèt lo primièr comte e governèt de 778 a 790. Puèi Carlesmanhe fisèt lo comtat al sieu cosin Guilhèm de Gellona, felen de Carles Martèl. Guilhèm (lo sant, causa de sa santificacion) bailejava atanben Palhars, Ribagòrça (conquistat suls arabis), Narbona e sas dependéncias. A sos filhs fisèt Rosselhon (a Gauçelm), Autun (a Teodoric) e Rasés (a Berà). Lo fach que lo comtat tenguèsse Palhars e Ribagòrça, tèrras frontièras amb los musulmans menèt los comtes a se donar pendent lo sègle IX lo títol de marqués (senhor d'una marca).
Lo comte de Tolosa èra un dels sièis pars laïcs primitius
Subdivisions e dependéncias[modificar | modificar la font]
Lo comtat de Fois èra originalament vassal del comtat de Tolosa.


text:
Hirwerneg
Hirwerneg en breton ( Longaulnay en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Longaulnay A situat entre Roazhon e Dinan ; a 2 km de Bécherel, la famosa vila del Libre e pichona vila de caractèr, en bordure del GR 37.
Longaulnay Se tròba a 34 km al nòrd-oèst de Roazhon ont se se ret en 25 min, a 20 km de Dinan (20 min) e a 45 km de Sant-Malo (30 min). Aquela situacion géographique la ret atractiua perque aquel pichon bourg de plena campanha es tanben prèpa de la vila #que de la mar.
Longaulnay est situé entre Rennes et Dinan ; à 2 km de Bécherel, la fameuse cité du Livre et petite cité de caractère, en bordure du GR 37.
Longaulnay se trouve à 34 km au nord-ouest de Rennes où l'on se rend en 25 min, à 20 km de Dinan (20 min) et à 45 km de Saint-Malo (30 min). Cette situation géographique la rend attractive car ce petit bourg de pleine campagne est aussi proche de la ville que de la mer.
Istòria[modificar | modificar la font]
Longaulnay Significa "luòc plantat de aulnes".
Longaulnay Es un démembrement de l'anciana parròquia primitive de Plouasne. Al Sègle XII, la glèisa a mencionat jol nom de "capèla Sancti Leobini de Longo Alneto".
Donald, avesque de Alet (de 1120 a 1143) confirma los religioses de Marmoutiers (Indre-e-Loire) en la possession de Plouasne e de las siás capèlas, entre unas autras aquela de Sant-Lubin[1] de Longaulnay. A partir del Sègle XIII, lo vilatge de Longaulnay es una parròquia a despart entièra, en dependent de la ancià évêché de Sant-Malo.
Al Sègle XVI, lo territòri de Longaulnay aperten als senhors de Beaumont. La distincion se jonh en 1776 a la familha de Caradeuc.
Transformada en succursale en 1803, la parròquia de Longaulnay tròba la siá independéncia per ordonnance reiala del 10 de junh 1820.
Una maladrerie se trobava antany al luòc-dich La Madeleine.
A anotar que lo vilatge de la Barra poiriá èsser la localizacion del castèl primitif de Bécherel. Lo prieuré de Sant-Jacques a fondat l'an 1164 o 1167 près de la localizacion d'aquel castèl. La siá capèla es convertie en cellier. Lo prieuré i aviá un colombier e possedissiá antany un drech d'anautita justícia.
Longaulnay signifie "lieu planté d'aulnes".
Longaulnay est un démembrement de l'ancienne paroisse primitive de Plouasne. Au Sègle XII, l'église est mentionnée sous le nom de "capella Sancti Leobini de Longo Alneto".
Donald, évêque d'Alet (de 1120 à 1143) confirme les religieux de Marmoutiers (Indre-et-Loire) dans la possession de Plouasne et de ses chapelles, entre autres celle de Saint-Lubin[2] de Longaulnay. À partir du Sègle XIII, le village de Longaulnay est une paroisse à part entière, dépendant de l'ancien évêché de Saint-Malo.
Au Sègle XVI, le territoire de Longaulnay appartient aux seigneurs de Beaumont. La seigneurie s'unit en 1776 à la famille de Caradeuc.
Transformée en succursale en 1803, la paroisse de Longaulnay retrouve son indépendance par ordonnance royale du 10 juin 1820.
Une maladrerie se trouvait autrefois au lieu-dit La Madeleine.
À noter que le village de la Barre pourrait être l'emplacement du château primitif de Bécherel. Le prieuré de Saint-Jacques est fondé en 1164 ou 1167 près de l'emplacement de ce château. Sa chapelle est convertie en cellier. Le prieuré avait un colombier et possédait jadis un droit de haute justice.


text:
Altorf
Altdorf en alemannisch (Altorf en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
en Levant del costat e del arrondissement de Molsheim, Altorf a situat a una vintena de quilomètres a l'oèst de Estrasburg. Altorf, Adaigat per la Mittelbach e la Mulhbach (afluents del braç de Altorf de la Bruche), se situa a l'intrada de la vallée de la Bruche.
Relevant du canton et de l'arrondissement de Molsheim, Altorf est situé à une vingtaine de kilomètres à l'ouest de Strasbourg. Altorf, arrosé par la Mittelbach et la Mulhbach (affluents du bras d'Altorf de la Bruche), se situe à l'entrée de la vallée de la Bruche.


text:
Quilograma
Lo quilograma (simbòl: kg) es l'unitat de basa de massa del Sistèma Internacional d'Unitats (SI). Lo quilograma se definís coma la massa del prototipe internacional del quilograma[1][2] qu'es gaireben identica a la massa d'un litre d'aiga. Es l'unica unitat de basa de l'SI que pòrta un prefixe a son nom. Tanben es l'unica unitat de l'SI qu'encara se definís en relacion a un artefacte.
Definicion[modificar | modificar la font]
Lo quilograma es l'unica unitat de basa de l'SI qu'encara se definís en relacion a un artefacte material, e pas amb de constantas fisicas.
Originalament, un quilograma se definissiá coma la massa d'un litre d'aiga pura a la temperatura de 4 gras Celsius e a la pression atmosferica estandard. Aquela definicion èra pauc practica, perque la densitat de l'aiga depend de la pression, e que las unitats de pression incluson la massa coma unitat de basa, del biais que s'introdusiá una dependéncia circulara dins la definicion.
Per evitar aqueles problèmas, se tornèt definir lo quilograma en referéncia a un objècte qu'auriá la massa aproximativa exprimida dins la definicion originala. Dempuèi 1899, lo prototipe internacional del quilograma es una barra cilindrica d'un aliatge que se tròba al Burèu Internacional dels Peses e Mesuras. Tanben n'existisson de còpias oficialas, que se comparan amb lo prototipe cada 10 ans. Aquelas comparasons permetèron d'establir que l'error dins la reproductibilitat de la definicion actuala es aproximativament de 2 microgramas. De fach, sembla que lo prototipe original perdèt aperaquí 50 microgramas dins los darrièrs 100 ans, sens que se ne sàpia la causa.
Los problèmas de la definicion actuala fan que se trabalha en la recèrca d'alternativas basadas en qualques constantas fisicas.
Multiples[modificar | modificar la font]
S'utilizan divèrses prefixes per melhorar multiples o sosmultiples del quilograma.
L'unitat equivalenta a 1000 kg nomenada megagrama s'utiliza gaire se li preferissèm utilizar la tona (t).
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo grama foguèt introduch al temps de l’unificacion de las mesuras regionalas decidida pendent la Revolucion Francesa per la lei del 18 germinal an III (lo 7 d'abril de 1795). Es un dels elements de la triada « longor-massa-volum » : decimètre-(quilo)grama-litre d'aquela unificacion.
Lo grama foguèt inicialament definit coma la massa d’un centimètre cubic d’aiga a la temperatura de 4 °C, que correspond a un maximum de massa volumica.
Lo 22 de junh de 1799, un escandalh en platin d’un quilograma (lo nom a l'origina foguèt lo grave), o la massa d’un decimètre cubic d’aiga, foguèt depausat (e mai un escandalh del mètre) als Archius de França, gràcias als precedents trabalhs de divèrs sabents, en particular Lavoisier.
Aquel escandalh venguèt per definicion la representacion d'un quilograma per la lei del 10 de decembre de 1799.
Foguèt solament en 1875 que l’unitat de massa tornèt èsser definida coma « quilograma », venent atal la sola unitat de l'SI inclusent un prefixe multiplicator[3].
Un novèl escandalh en platin iridiat de massa gaireben identica al Quilograma dels Archius foguèt realizat dempuèi 1875, mas la colada foguèt refusada per çò que la proporcion d’iridi, 11,1 %, se trobava al delà de los 9 - 11 % especificats. E solament en 1889 lo Quilograma dels Archius foguèt remplaçat pel quilograma « internacional », conservat dempuèi al pavillon de Breteuil.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en) http://www.bipm.org/en/CGPM/db/1/1/ Resolution of the 1st CGPM (1889)
- ↑ Tanben conegut per son nom en francés Le Grand K.
- ↑ (fr) (en) « Le kilogramme », sul site del BIPM, bipm.org


text:
360
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 360 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Contuniacion de la guèrra e dei dificultats militaras còntra lei Sassanidas ambé la pèrda de Singara.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Sassanida[modificar | modificar la font]
Contuniacion favorabla de la guèrra còntra lei Romans ambé la conquista de l'important fòrt frontalier de Singara.


text:
Plasmidi
Un plasmidi designa en microbiologia o en biologia moleculara una molecula d'ADN distinta de l'ADN cromosomic, capabla de replicacion autonòma. Lo terme de plasmidi foguèt introduit pel biologista molecular american Joshua Lederberg en 1952.
Los plasmidis son generalament circulars. Se trapan mai que mai dins los bactèris, levat pel plasmidi 2Mu qu'es albergat pel microorganisme eucariòta Saccharomyces cerevisiae (levadura de fornièr).
Una cellula bacteriana ne'n pòt conténer una copia, pels plasmidis grands, o de centenas pels plasmidis artificials (construits per engèni genetic amb una tòca de clonatge dels gèns). Los bactèris ne'n possedisson generalament 5 a 30 copias, las levaduras entre 50 e 100 exemplars per cellula.
Mantun plasmidi diferent pòdon coexistir dins una meteissa cellula jos condicion de lor compatibilitat mutuala. D'unes plasmidis son capables de s'integrar als cromosòmas; son sonats episòmes.
Los plasmidis participan als transferiments orizontals de gèns entre las populacions bacterianas, e doncas a l'escampilhada dels gèns que conferisson d'avantatges selectius (per exemple de resisténcias als antibiotics o de factors de viruléncia). La mobilitat dels plasmidis (per conjugason) dins las populacions bacterianas fa créisser l'espèctre d’òste dels gèns implicats dins la viruléncia. Aqueles gèns provesisson en contrapartida un avantatge selectiu pel plasmidi e los bactèris òstes.


text:
Merodach-Baladan II
Merodach-Baladan II (tanben dich Marduk-apla-iddin II, Marduk-Baladan e Berodach-Baladan) foguèt un rèi dau reiaume de Babilònia. Aprofichèt la mòrt de Salmanazar V per prendre lo poder a Babilònia. Reinèt donc un premier còp vèrs 722-710 aC. Pasmens, en 710 aC, après de campanhas a l'oest de la Mesopotamia, lo rèi assirian Sargon II attaquèt Babilònia e Merodach-Baladan II s'enfugiguèt vèrs l'Elam. En 703 aC, Sargon II moriguèt e Merodach-Baladan II cacèt lo rèi nomat per leis Assirians. Venguèt tornarmai rèi de la vila per lo segond còp per mens d'una annada. D'efèct, Sennacherib vencèt aquela revòuta e nomèt un fidèu, Bel-Ibni, per dirigir lo reiaume. Dins aquò, Merodach-Baladan II entraïnèt una insurreccion novèla dins lo sud de la Mesopotamia e Bel-Ibni lo ragantèt. Desfach en 700 aC, tornèt en Elam.


text:
Hurtigheim
Hürtigheim en alemannisch (Hurtigheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Hutigheim A situat a 13 km al nòrd-oèst d'Estrasburg. Aquela municipalitat a traversat per una anciana via romaine disposicion d'Estrasburg a Saverne, uèi nomenada « rota de las Romains ».
Hutigheim est situé à 13 km au nord-ouest de Strasbourg. Cette commune est traversée par une ancienne voie romaine allant de Strasbourg à Saverne, aujourd'hui nommée « route des Romains ».


text:
Paleta de Narmer
La Paleta de Narmer qu'ei ua òbra escultada deu Periòde Tinita (autorn de -3000, lo periòde abans l'Empèri Ancian) considerada com lo mei vielh document istoric deu monde. Que ho descobèrta en 1894 peus arqueològs anglés James E. Quibell e Frederick W. Greenau au cors de cavas arqueologicas dens lo temple d'Òrus a Eracleopòlis. Que representa un personatge qui los ieroglifs e noman Narmer, portant la corona de la Hauta Egipte e qui truca victoriós un son enemic dab ua maçuga. Que's rapròcha aqueth Narmer dab lo purmèr rei egipcian mentavut per l'istorian grèc Erodòt: Min, Menes en çò de l'aute istorian grèc Maneton. Durant los medish cavaments que's descrobí tanben lo cap de maçuga representant lo rei Òrus Escorpion (eth tanben representat victoriós e portant la corona de la Hauta Egipte). Los dus faraons que deven aver viscut haut o baish a la medisha epòca en seguí's se non hon quitament pas la medisha persona. La paleta qu'ei generaument interpretada com lo raconte de l'unificacion egipciana e que muisharé lo rei Narmer de Hauta Egipte conquestant la Baisha Egipte (simbolizat peu papirus) dab l'ajuda deu diu Òrus (lo haucon). Totun, que s'a perpausat tanben que poderé contar l'istòria d'ua auta campanha en dehòra d'Egipte. Se la purmèra interpretacion e hosse justa, aquesta paleta qu'aubriré l'istòria d'Egipte en clavar lo periòde predinastic.


text:
869
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 869 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Francia Occidentala[modificar | modificar la font]
Après la mòrt dau rèi Lotari II de Lotaríngia, son fraire Carles lo Calvet foguèt elegit rèi de Lotaríngia e coronat lo 9 de setembre. Pasmens, aquò foguèt contestat per lei rèis Loís II de Germania, fraire de Carles, e Loís II d'Itàlia, fiu de Lotari II.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Nominacion dau fiu ainat de Basil Ièr lo Macedonian, Constantin, coma coemperaire.
Escòcia[modificar | modificar la font]
Fin deis operacions vikingas acomençadas en 866 dins lo « País dei Pictes ». Se retirèron en Irlanda per preparar una expedicion novèla.
America[modificar | modificar la font]
Tikal[modificar | modificar la font]
Bastida dau darrier monument important de la vila. Per de rasons mau conegudas — belèu una crisi agricòla — lo govèrn centrau s'afondrèt avans la fin dau sègle e la vila foguèt abandonada avans 950.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Incapable de pagar l'armada, lo caifa Al-Mutazz foguèt reversat e tuat per un còp d'estat organizat per lei dignitaris e lei soudats turcs. Son cosin Al-Muhtadi foguèt chausit per li succedir. Pasmens, aviá un caractèr pus fòrt que sei predecessors entraïnant de tensions ambé lei Turcs que desiravan tenir un califa fantòche. En Iraq, acomencèt una insureccion novèla de la populacion de Bagdad en causa dau desviament dei fons destinats a la sòlda de la garnison per lei governadors tahirides de la capitala anciana au profiech de sei soudats persans, turcs e berbèrs. Dins lo sud dau país, una revòuta d'esclaus negres (Rebellion dei Zanj) acomencèt a l'iniciativa d'un cap kharigista dich Ali ibn Muhammad.


text:
Estat de Bassa Califòrnia
La Bassa Califòrnia (Baja California en espanhòl) es un dels 31 estats que constituisson Mexic. Es localizat a l'extrèm nòrd-oèst del país, i a la mitat del nòrd de la peninsula omonima.
L'estat confronta al nòrd los Estats Units d'America, a l'oèst l'ocean Pacific, a l'èst Sonora e la mar de Cortés (tanben nomenat golf de Califòrnia) e al sud la Bassa Califòrnia Sud.
L'estat a una populacion de 2,7 milions d'abitants, que prèp de 75% vivon dins las ciutats frontalièras de Mexicali e Tijuana. L'estat es dividit en cinc municipis.


text:
Sètz redactor o administrator d’un sit SPIP en occitan, sètz webmèstre d’un sit en occitan que desiratz "eSPIPar", venètz escambiar amb los autres usancièr :
Una lista pels usancièrs d’SPIP en occitan : spip-oc@rezo.net
Aquí podètz discutir en lenga nòstra a l’entorn de las dificultats qu’encontrats per fargar, melhorar, manténer vòstre sit SPIP.
Pr’aquò pel moment, los usancièrs d’SPIP en occitan son gaire nombroses, se pòt qu’ajan pas la responsa a vòstra question. Aquò rai, d’autras listas pòdon completar :
La tièra dels usancièrs : spip@rezo.net
Aquò’s la tièra francofòna. Es aquí qu’avètz mai d’astre d’agantar l’ajuda d’autres usancièrs o de desvolopaires (SPIP es a l’origina un logicial en francés e per ara los sits SPIP en francés son los mai nombroses).
Atencion : Aquela lista es fòrça activa. Un fum de messatge de nombreux messages (un trentenat cada jorn), un fum d’abonats (mai o mens 500), una brava entrajuda. La tièra es pas moderada cap. Alavetz fonciona mercés a la bona volontat de cada participant.
Per estalviar una subrecarga de la boita de letras dels autres participants e far pas perdre de temps a tot lo mond, vos mercejam de seguir aquelas recomandacions :
- E mai ajatz pas léser de legir la documentacion de cap en cima, consultatz al mens las rubricas de questions frequentas abans de pausar una question.
- precisatz a cada còp la version d’SPIP qu’utilisatz
- descrivètz tan precisament coma possible lo vòstre problèma : a quin moment abocatz, quines messatges d’error s’afichan... De fach, plan de còps, las questions pausadas son foscas e demandan mai d’un escambi de messatges abans de poder comprene la quita natura del problèma (exemple :
- Aquò marcha pas !
- Qué marcha pas ?
- Tot ! I a pas res que marche.
- As capitat d’installar ?
- òc ben, mas res fonciona pas
- ...)
- Se vòstra question concernís la creacion d’esqueletas, balhatz l’URL de l’esqueleta concernida (pas de besonh de tornar copiar l’esqueleta dins lo messatge).
- quora s’escàmbia a l’entorn del vèostre problèma, daissatz dins los messatges seguents la descripcion de vòstre problèma : amb un trentenat de messatges per jorn, s’oblida aisidament de que se tracha dins tala o tala discussion.
- se degun respond pas, servís pas de res de s’embufar... serà que degun coneis pas la responsa. D’unes usancièrs mandan lor question sus la tièra spip, puèi la tòrnan mandar al cap de mièja ora (la meteissa question, mas amb un ton colèra), una ora puèi la question arriba sus spip-dev e acaban lo ser per mandar lor question dirèctament a l’adreiça personala des desvolopaires d’SPIP. Aquò, solid, es lo biais mai eficaç de trapar pas jamai cap d’ajuda.
- mandatz vòstres messatges en mòde tèxt e pas jamai en HTML : sus una lista fòrça activa, los messatges en HTML alentisson la consultacion.
La tièra de las anoncias : spip-ann@rezo.net
Aquela tièra es una tièra de difusion, « passiva » : i se debanan pas cap de discussions. Es prevista per anonciar d’eveniments importants a l’entorn d’SPIP (mai que mai las versions novèlas). Alavetz i circulan gaire messatges.
La tièra dels desvolopaires d’SPIP : spip-dev@rezo.net
Atencion : aquela tièra servís per discutir de la programacion d’ SPIP (e non pas la programation amb SPIP). E mai vòstre problèma siá complicat e implique l’utilisacion de PHP e MySQL, aquò es pas una rason per lo mandar susr spip-dev@rezo.net : cada question ligada a l’usatge d’SPIP, tant tecnica que siá, se deu pausar sus la tièra dels usancièr mençonada çai subre. Vos mercejam d’o respectar.
D’autre latz, se volètz senhalar un bug o prepausar una melhorança simpla d’SPIP, pòt èsser preferible d’utilizar lo sistèma de gestion dels bugs. Aital vòstra intervencion se servarà preciosament alluòc de se negar dins una mar de messatges variats.
La tièra dels reviraires: spip-trad@rezo.net
Aquela tièra permet als reviraires d’escambiar d’informacions ligadas a las dificultats de revirada. Se desiratz participar a una(s) revirada(s), vos aconselham de vos inscriure a aquela tièra.


text:
Ecologia
L'ecologia (dau grèc: oἶkoς, "ostau"; -λoYίa, "estudi de" es l'analisi e l'estudi scientific de las interaccions dels organismes vivents amb son environament.
Aspècte politic e ideologic[modificar | modificar la font]
Pertòca lo gandiment dau mitan ambiant, de l'ambient. La preocupacion de l'ecologia ven de la presa de consciéncia de l'efiech malastrós dau desenvolopament industriau. L'ecologia es 'na eideia que se charnèt dins la segonda meitat dau sègle XX, aprèp lo periòde de prosperitat de las 30 gloriosas, ten en compte que las ressorsas naturalas de la planeta son en quantitat 'chabadas. La presica per un desenvolopament contrarotlat e sostenible, per un progrès que siá tant uman coma tecnic.
L'ecologia es revindicada per d'organismes scientifics de recerca en desenvolopament sostenible e per d'associacions de defensaires de la natura. L'es tanben coma 'na doctrina politica que la cura de la planeta i seriá l'axe major. Los movements ecologistas nascuts dins l'ex-blòc sovietic son pas tant involzats dins lo domeni sociau que pas lo nascut dins lo blòc capitalista. Se pòt pas d'enguerras constatar un consent ideologic generau au dediens dau movement ecologista qu'es jòune. Existís tras un paradigma d'organizacion que lor questionament sus lo mitan ambient es comun mas las responsas de portar i son pas percidas per tots.
Recentament, lo mot d'ecologia se confondèt coma la cura de l'environamentalisme que i tira son contengut de doctrina politica (Ex. : Ministèri de l'Ecologia)
Aspècte scientific[modificar | modificar la font]
L'ecologia es tanben 'na sciéncia, 'na part de la biologia qu'estúdia las relacions entre los èssers vius e lor mitan, e daus èssers vius entre ilhs.


text:
Liga dels Campions de l'UEFA
La Liga dels Campions de l'UEFA es la melhora competicion europèa de fotbòl qu'un club pòt jogar. Es disputada cada an.
Istòria[modificar | modificar la font]
La Copa dels clubs campions europèus foguèt fondada en 1955 sus una idèa del jornal francés L'Équipe. Èra jogada solament amb de partidas Anar-Retorn e la competicion era reservada als campions nacionals.
En 1992-1993, la competicion càmbia de formula (introduccion de las polas) e va devenir la Liga dels Campions. L'Olimpic de Marselha es lo premier club de remportar aquesta competicion sota aquel nom. En 1998, pòt participar mai d'un club per país en foncion del reng UEFA d'aquel país.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- UEFA CHAMPIONS LEAGUE RANKINGS AND MORE...
- (fr) Sit oficial ;
- (fr) [pdf] Règlament ;
- (fr) Estadis de la liga dels Campions ;


text:
Fòrt Dearborn
Lo Fòrt Dearborn que ho fondat en 1803 au ras de l'arriu Chicago sus l'emplaçament de la futura ciutat de Chicago. que ho abandonat en 1812 çò qui dè lo parat a la nacion Potawatomi de remportar la soa victòria a l'escadença de la batalha de Fòrt Dearborn.
Que ho tornar bastit en 1816 e que constituí un deus purmèrs bastiment de la vila qui vadó Chicago. Que ho en partida avalit en 1837 puish çò qui'n demorèva que ho abambat per un incendi en 1857. Las darrèras restas sauvadas que cremèn durant lo Gran Huec de Chicago.


text:
Ostal de Borbon
L'Ostal de Borbon (var. Ostau de Borbon) remonta au sègle X quand lo chavalèir Ademar aquerís lo Chastèl de Borbon (Borbon d'Archambaud uèi lo jorn) e baila son nom a la familha e au Duchat de Borbonés.
L'adjectiu que se referís a l'Ostal de Borbon es borbonós, borbonosa.
Lo primèir Ostal daus Borbons s'achaba en 1200 amb la mòrt d'Archambaud VIII, que laissèt una eiretèira, Matiuda de Borbon, que venguèt Dòna de Borbon. Esposèt Gui de Dampierre, ajustant aitau Montluçon a las possessions daus senhors de Borbon.


text:
Hardingfele
Lo hardingfele o vriulon norvegian (var. violon norvegian), qu'ei un instrument de musica folclorica de Norvègia tanhent deu vriulon mes dab quauques variacions dens la soa laüteria : la forma de l'instrument, los dessenhs de las soas "f"s que son un chic diferents ; en mei d'aquò lo hardinfele qu'ei mei ricament ondrat e la soa voluta que representa generaument un cap de leon.
Mes la soa grana particularitat qu'ei d'osténder ueit còrdas : las quate còrdas armonicas deu vriulon classic e quate còrdas simpaticas associadas dab eras. Aquesta originalitat que l'apropia de la viòla d'amor qui deu lo timbre particular deu son son a las soas còrdas simpaticas.
Au contra de las còrdas melodicas, las còrdas simpaticas non son pas premudas peus dits e non son pas tanpauc hregadas peu crin de l'arquet : qu'ei la quita vibracion de las purmèras qui las hè vibrar per "simpatia". Que son donc tienudas devath la tòca de l'instrument e que traucan lo pontet entà demorar en devath de las còrdas armonicas.
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
- Caracteristicas generaus : arquet, pontet, barra d'armonia, amna, colofònia
- Ajòus : Rebec • Lira da braccio • viela
- Familha deu vriulon : vriulon • vriulon piccolo • vriulon alto • vriulon tenor • violoncèl • violoncèl piccolo
•Vriulon barròc •Pochette •Vriulon de Stroh •Norvègia : Hardingfele •Vriulon de Stroh
- Viola pomposa
- Arpeggione
- Familha de la viòla de gamba
- Contrabassa • octobassa
- Bariton
- Trompeta marina
- Sonsaina


text:
Literatura occitana
La literatura occitana qu'amassa las òbras escrivudas en lenga d'oc, dens totas las soas variantas e sus mei de mila ans d'istòria. Aqueth corpus que capera tots los genres literaris dens totas las epòcas e tots los estils. A ras deus autors d'origina occitana o aventescrit en terra d'òc, d'autes autors estragier qu'adoptèn aquesta lengas e quauques autor occitans qu'editèn las loas òbras dens país sensa preséncia originala de la lenga d'òc.
Fin finala, que cau mentàver que dab los trobadors la literatua occitana qu'aubrí l'istòria literària modèrna d'Euròpa occidentau e que s'autregè atau la purmèra academia (lo Consistòri del Gai Saber) lo purmèr conconrs literari (Los Jòcs Floraus) e la purmèra gramatica (las Leis d'Amor) enter las lengas modèrnas. Après la soa renavida aviada peu Felibritge, l'escrivan e pialar de las letras d'òc Frederic Mistral qu'obtiengó lo Prèmi Nobel de literatura.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria de la literatura occitana que ns'a legadas òbras sus mei de mila ans. Un deus purmèrs grans tèxtes qu'ei la Cançon de Santa Fe, deu sègle XI.
A partir deu sègle XII, Guilhèm IX qu'aubrí lo temps deus trobadors e de las trobairitz qui vedó la lenga occitana a brilhar dens tota Euròpa e dinc au comtat de Trípol. L'Etat Mejana que ho tanben lo temps qui, per l'occitan, e's creè dilhèu la purmèra acadèmia modèrna (lo Consistòri del Gai Saber) amassa dab la competicion literària deus Jòcs Floraus e la purmèra gramatica occitana (las Leis d'Amor). L'occitan que ho tanben lenga administartiva (e aquò quitament dens país practicant d'autas lengas com per exemple dens lo Reiaume de Navarra) e de sciéncia (com per exemple aquò e ho lo cas dab la traduccion deu tractat de çurgeria d'Albucassis). Totun, l'Etat Mejana que's clavè dab la conquesta d'ua grana partida d'Occitània per las òsts septentrionaus (aquesta hèita qu'ei condada dehens la Cançon de la Crosada) e l'emplèc la lenga que mermè au prohèit deu francés.
Lo purmèr libre estampat en occitan que ho un tractat de matematicas, lo Compendion de l'Abaco (Turin, 1492). Que ho seguit, gaireben un sègle après, per la Cisterna fulconicra, lo tractat d'aritmetica de Joan Francés Fulcònis (estampat a Lion).
Lo sègle XVI que portè ua renavida literària. En Gasconha Pèir de Garròs que dè la mission de restaurar la dignitat de sa lenga e deu son país dab sas Eglògas, sas Poesias gasconas, e sustot, com uganaut e erudit, dab los sons Psaumes de David, comandats per la regina Joana de Labrit. Aquesta que demandè a Arnaut de Saleta de'n har ua auta version en bearnés, constituint atau çò qu'ei entau critic Robèrt Lafont lo purmèr tèxte literari revidicant la lenga de Bearn. En Lengadòc, lo nom màger associat dab aquesta renavida qu'ei de segur Pèire Godolin. Provença que vedó ad espelir, enter autas, las òbras de Loís Bellaud de la Bellaudièra, de Glaudi Brueis, de Miquèu Tronc e de Robèrt Rufi.
Totun, lo sègle seguent que tornè confirmar la caduda de las letras occitanas a maugrat d'òbras màgers com l'opera lenguedocian Dafnís e Alcimadura e la pèça tolonenca Manicla e, d'autors com Ciprian Desporrins en Bearn, sustot, l'abat Fabre a Montpelhièr, lo gran autor de las Lutz occitanas.
Au sègle XIX, se la lenga e èra cada còp mei miaçada per l'avançada deu francés, mantuns autors que preparèn ua navèra espelida. Enter eth, Jansemin que conegó ua renomada de las granas per delà las mars.
Durant de la segonda meitat d'aqueste sègle, Frederic Mistral qu'aubrí la renavida felibrenca qui balhore un Prèmi Nobel de Literatura e ua reconeishença internacionau a las letras d'òc.
Lo sègle XX que muishè paradoxaument ua accentuacion deu recul de l'occitan e ua ogmentacion de la produccion literària e ua multiplicacion deus ostaus d'edicion. Tres autors que's destacan enter tots : lo roergat Joan Bodon, lo montpelhierenc Max Roqueta e lo gascon, Bernat Manciet.
Epòcas[modificar | modificar la font]
- Emergéncia e sègle XI
- Sègle XII
- Sègle XIII
- Sègles XIV e XV
- Sègle XVI
- Renaissença Barròca
- Del sègle XVII al Felibritge
- Apogèu dau Felibritge
- Sègles XX e XXI
Autors[modificar | modificar la font]
- L'Artèr deu Portau
- Joan Geraut d'Astròs
- Teodòr Aubanèu
- Joan Loís Baradat
- Franc Bardòu
- Emili Barta
- Visenç de Batalha
- Belaud de la Belaudiera
- Clemenç Besomba
- Matèu Bloin
- Joan Bodon
- Bertran de Bòrn
- Jan Boset
- Francés Boya Alòs
- Glaudi Brueis
- Joan Frederic Brun
- Miquèu de Camelat
- Jules de Carriva
- Al Cartero
- Pèire Cardenal
- Julien de Casabona
- Joan Ives Casanòva
- Evà Cassanhet
- Pepita Caubet
- Micheu Chapduelh
- Leon Còrdas
- Max Felip Delavoüet
- Marcela Delpastre
- Pèire Eiriçon
- Antònia Escala
- Arnaut Esquerrièr
- Prospèr Estieu
- Abat Fabre
- Gustau de la Fara-Alès
- Folquet de Marselha
- Joan-Claudi Forêt
- Augièr Galhard
- Carles Galtier
- Felip Gardy
- Jan de Garròs
- Pèir de Garròs
- Pau Gayraud
- Victor Gelu
- Filadèlfa de Gerda
- Pèire Godolin
- Ramon Gogaud
- Fèlis Gras
- Eric Gonzales
- Totsant Gròs
- Josí Guilhòt
- Guilhèm de Peitieus
- Lo capdèth de Horncadut
- Jan Hustaix
- Jacme Boé dit Jansemin
- Sèrgi Javaloyès
- Robèrt Lafont
- Pèr Danièl Lafòra
- Jan Victòr Lalana
- Bertran Larada
- Rogèr Lapassada
- Jan Loís Lavit
- Bernat Lesfargas
- Bernat Manciet
- Marcabrun
- Fèlis Mascaraus
- Pèir Massartic
- Jan dau Melhau
- Frederic Mistral
- Enric Molin
- Gilabèrt Nariòo
- Xavièr Navarròt
- Simin Palai
- Terèsa Pambrun-Lavit
- Antonin Perbòsc
- Pèire Pessamessa
- Sully-André Peyre
- Andreu Pic
- Jòrgi Rebol
- Ives Robèrt
- Joan Ives Roier
- Josèp Romanilha
- Max Roqueta
- Joan Francés Ros
- Jaufre Rudèl
- Robèrt Ruffi
- Jan deu Sabalòt
- Arnaut de Saleta
- Enric Salanobat
- Isidore Salles
- Rambaud d'Aurenja
- Rambaud de Vaqueiràs
- Jan Batista Vegaria
- Bernat de Ventadorn
- Florian Vernet
- Beneset Vidal
- Pèire Vidal
- Bonaparte Wyse
- Adelina Yzac
- Gaspard Zerbin


text:
1101
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1101 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Crompa per lo rèi Felip Ièr de Borges e de Dun-sur-Auron a un chivalier preparant sa partença ai Crosadas.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
En Egipte, mòrt dau califa Al-Musta'li. Lo visir Al-Afdal Shahanshah chausiguèt Mansur al-Amir Bi-Ahkamillah, fiu dau califa defunt, per lo remplaçar. Dins aquò, demorèt lo cap vertadier dau Califat.
En Palestina, revirada d'una temptativa de còntra-ofensiva fatimida en direccion de Jerusalèm. D'efèct, en despiech d'una superiotat numerica marcada (aperaquí 10 000 còntra 1 260), lei soudats fatimidas foguèron vencuts per lei Crosats a Ramla (7 de setembre). Pasmens, Al-Afdal Shahanshah decidèt de contuniar lo combat e de reünir una armada novèla fisada a son fiu Charaf.
Asia[modificar | modificar la font]
Reiaume de Jerusalèm[modificar | modificar la font]
Per assegurar lei liasons entre Jerusalèm e la Mediterranèa, lei Crosats de Baudoïn Ièr de Jerusalèm ataquèron e conquistèron lei pòrts d'Arsuf e de Cesarea.


text:
Miermaigne
Miermaigne es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure et Loir e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Miermaigne Se situa en o Portamantèl.
Miermaigne se situe dans le Perche.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
A Modèl:La s2-, 1648, disette a Miermaigne. En 1709, lo blat congèla. En 1749 i i aviá un instituteur a Miermaigne. Lo comtat de Miermaigne a donat per cartas brevets pel rei Louis XVI lo 2 de setembre de 1775 en favor del marques Gueau de Reverseaux, un poteau del drech d'anautita justícia del comtat i aviá plantat al bourg,que # s'establissiá sus el los affichages .Primièr e darrièr comte de Miermaigne, aquel a jutjat e executat jol govèrn revolucionari lo 22 de febrièr de 1794 .Lo curé de Miermaigne a la meteissa epòca es la abbé de Chabot prénommé "Charlemagne" a gerit la parròquia dempuèi setembre 1758, presta serment a la nòva constitucion lo 9 de genièr de 1791, a elegit cònsol de la municipalitat #qu'èra parròquia de contunh expulsada coma rebèla écroué a Chartres, salvat per la devocion e l'influéncia de la siá nièce Charlotte de Chabot sus Bentabole convencionala en mission sobrenomenat lo "pichon Marat". Lo 7 de novembre de 1795, apreciat de la populacion, "Charlemagne" a restablit en la siá foncion de cònsol.
Aux Modèl:S2-, 1648, disette à Miermaigne. En 1709, le blé gèle. En 1749 il y avait un instituteur à Miermaigne. Le comté de Miermaigne est donné par lettres patentes par le roi Louis XVI le 2 septembre 1775 en faveur du marquis Gueau de Reverseaux, un poteau du droit de haute justice du comté était planté au bourg,sur lequel s'établissait les affichages .Premier et dernier comte de Miermaigne, celui-ci est jugé et exécuté sous le gouvernement révolutionnaire le 22 février 1794 .Le curé de Miermaigne à la même époque est l'abbé de Chabot prénommé "Charlemagne" à géré la paroisse depuis septembre 1758, prête serment à la nouvelle constitution le 9 janvier 1791, est élu maire de la commune qui était paroisse ensuite expulsé comme réfractaire écroué à Chartres, sauvé par le dévouement et l'influence de sa nièce Charlotte de Chabot sur Bentabole conventionnel en mission surnommé le "petit Marat". Le 7 novembre 1795, apprécié de la population, "Charlemagne" est rétabli dans ses fonction de maire.


text:
Richard Nixon
Richard Milhous Nixon, avocat, òme politic, foguèt president dels Estats Units d'America entre 1969 e 1974. A causa de l'escandal del Watergate, deguèt demissionar abans la fin de son mandat.
En 1968, lo republican Richard Nixon ganhèt las eleccions presidencialas, e d'aquela manièra culminava lo sieu camin cap al poder, qu'aviá iniciat amb la desbranda davant John Fitzgerald Kennedy, uèch ans enrè. Aparentament, lo nòu president èra un politic de linha dura. Lo plan de Nixon s'apiejava sus doas linhas d'accion:
- "Vietnamizar la guèrra de Vietnam." Es a dire, tornar als vietnamians del Sud la "siá" guèrra, en tirant los soldats americans e daissar al govèrn de Saigon lo material militar utilizat.
- Pachar amb lo govèrn del Vietnam del Nòrd per una sortida negociada del conflicte. Per aiçò, Nixon e lo sieu secretari d'estat, Henry Kissinger, decidiguèron un doble aprochament de las doas superpoténcias de l'Èst, qu'en aquel moment èran afrontadas: la Republica Populara de China e l'URSS.
La manòbra pretendiá provocar l'aproximacion sovietica a partir de l'interès american per la China. Henry Kissinger viatgèt secretament a Pequin en 1971, Washington reconeguèt diplomaticament lo regim comunista chinés e l'an seguent foguèt Nixon meteis qual s'entrevistèt amb Mao Zedong, en febrièr. Lo mes de mai, lo president nòrd-american se transportèt a Moscòu e signèt los primièrs acòrdis SALT, lo SALT I, per la limitacion de l'armament estrategic nuclear.
Coma resultat d'aquelas manòbras, a la tardor de 1972 los nòrd-americans arribèron a d'acòrdis solids amb lo regim de Vietnam del Nòrd, que permetèron d'abandonar la guèrra amb un minim de dignitat. Al començament de 1973 demoravan pas mai de tropas regularas de combat americanas en Vietnam del Sud. Mas, subretot, en un temps brèu avián capitat de pausar las basas de la détente, o distension, un assag per recondusir la guèrra Freja cap a de camins diplomatics e aluenhar la trèva d'una brega generalizada.
Aqueles succèsses assegurèron a Nixon la siá reeleccion lo 1972. Mas durant la campanha electorala se descobriguèt per azard un episòdi d'espionatge politic al quartièr general del Partit Democrata (la bastissa Watergate); dos reportaires del jornal The Washington Post lo faguèron esclatar e se desencadenèt un escandal politic quand se descobriguèt que d'òmes de l'entorn dirècte del president èran implicats dins l'afar. L'acumulacion de pistas designèron Nixon el meteis, que demissionèt en agost de 1974, un fach sens precedents en l'istòria nòrd-americana. Lo còp foguèt terrible e la fisança dels nòrd-americans en las siás institucions mermèt clarament.
- Pages with script errors
- Òme politic
- Oficièr
- Avocat
- Membre de la Cambra dels Representants dels Estats Units
- Personalitat de la Guèrra de Vietnam
- Quakerisme
- Candidat a la presidéncia dels Estats Units designat pel Partit Republican
- Escandal del Watergate
- President dels Estats Units d'America
- Vicepresident dels Estats Units d'America
- Decès en 1994
- Naissença en 1913


text:
Segonda Guèrra de Dahomey
La Segonda Guèrra de Dahomey foguèt un conflicte de la colonizacion francesa d'Africa que se debanèt dau 4 de julhèt de 1892 au 15 de genier de 1894. Foguèt entraïnada per divèrseis incidents frontaliers entre lo protectorat francés de Porto Novo e lo Reiaume de Dahomey. A partir de 1892, lei Francés decidiguèron donc d'organizar una ofensiva importanta còntra Dahomey. De la fin de setembre a novembre de 1892, aquela ofensiva capitèt de destrurre lei fòrças armadas principalas de Dahomey puei de conquistar sei vilas pus importantas. La guèrra s'acabèt per la captura dau rèi de Dahomey e son remplaçament per son fraire. Fin finala, en 1900, Dahomey foguèt annexat a l'Empèri coloniau francés.