text:
1844
Aquesta pagina concernís l'an 1844 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Mexic[modificar | modificar la font]
En fàcia de la multiplicacion dei revòutas entraïnadas per sa politica autoritària e per l'aumentacion deis impòsts, Santa Anna acceptèt de renonciar au poder en cambi d'una pension. S'exilèt en Cuba. Aquò permetèt de defugir una guèrra civila mai lo caòs e l'instabilitat politics recurrents dempuei l'independéncia dau país contunièt. Dins la capitala, una insureccion permetèt ai conservadors moderats de Manuel Gómez Pedraza e dau generau José Joaquín de Herrera de prendre lo poder.
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Incendi dau castèu d'Edo qu'entraïnèt la destruccion quasi totala dau palais principau. Lo govèrn foguèt trasferit dins lo palais de Nishinomaru. Aquò afebliguèt mai lo prestigi dau shogun Tokugawa Ieyoshi que deviá ja faciar lo maucontentament dei dàimios dau relarg de sa capitala (→ 1843).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Matematicas[modificar | modificar la font]
Premier exemple trobat de nombre transcendent descubèrt per lo matematician francés Joseph Liouville permetent de demostrar l'existéncia — supausada dempuei la fin dau sègle XVIII — d'aquela classa de nombres. D'autra part, premiera definicion de la nocion d'espaci vectoriau formulada per lo matematician alemand Hermann Grassmann dins Die lineale Ausdehnungslehre, ein neuer Zweig der Mathematik (en occitan L'Ensenhament de l'extension lineara, una branca novèla dei matematicas)[1]. Pasmens, fins ais annadas 1860, l'importància d'aquel estudi demorèt ignorada.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 16 de genièr - Ismail Qemali, cap de govèrn d'Albania (m. 1919)
- 5 de febrièr - Aristide Rinaldini, cardenal italian (m. 1920)
- 14 de febrièr - Robert Themptander, primièr ministre de Suècia (m. 1897)
- 19 de febrièr - Enric Oddo, erudit e escrivan occitan
- 21 de febrièr - Charles-Marie Widor, compositor francés (m. 1937)
- 23 de febrièr - Baptista Bonet, escrivan occitan (m. 1925)
- 10 de març - Pablo de Sarasate, violinista e compositor espanhòl (m. 1908)
- 14 de març - Rei Umberto Ièr d'Itàlia (m. 1900)
- 30 de març - Paul Verlaine, poèta francés (m. 1896)
- 10 d'abril - Jules de Burlet, primièr ministre de Belgica (m. 1897)
- 16 d'abril - Anatole France, escrivan francés, Prèmi Nobel (m. 1924)
- 3 de mai - Fèlix Gras, escrivan provençal (m. 1901)
- 22 de mai - Mary Cassatt, pintora nòrd-americana (m. 1926)
- 30 de mai - Fèlix Arnaudin, escrivan gascon (m. 1921)
- 22 de julhet - Albèrt Arnavièlha, poèta e jornalista occitan (m. 1927)
- 15 d'agost - Menelik II, emperaire etiopian (m. 1913)
- 20 de setembre - Ludwig Boltzmann, fisician austriac (m. 1906)
- 29 de setembre - Miguel Juárez Celman, president d'Argentina (m. 1909)
- 15 d'octobre - Friedrich Nietzsche, filosòf alemand (m. 1900)
- 22 d'octobre - Sarah Bernhardt, actritz francesa (m. 1923)
- 27 d'octobre - Klas Pontus Arnoldson, pacifista e escrivan suedés, Prèmi Nobel de la Patz (m. 1929)
- 25 de novembre - Karl Benz, pionièr alemand d'automobilas (m. 1929)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 15 de febrièr - Henry Addington, primièr ministre del Reialme Unit (n. 1757)
- 27 de febrièr - Domingo Nieto y Márquez, president de Peró (n. 1803)
- 8 de març - Carles XIV Joan, rei de Suècia (n. 1763)
- 19 de junh - Étienne Geoffroy Saint-Hilaire, naturalista francés (n. 1772)
- 27 de junh - Joseph Smith, Jr., president de la glèsia mormon (n. 1805)
- 14 de decembre - Melchor Múzquiz, president de Mexic (n. 1788)
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Grassmann aviá ja escrich divèrseis elements fondamentaus regardant leis espacis vectoriaus dins lo corrent de seis estudis. Pasmens, son professor mau legiguèt son trabalh e ne'n manquèt l'importància.


c: text/html

text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dijous, 26 de maig de 2011
De jo, occitan, En Garriga Trullols non se pòt díder er amic.
Cars amics occitans,
Ièr i aguèt un càmbiament fòrça important a la Val d'Aran en l'escasença de las eleccions municipalas e del Conselh Generau. Ara lo novèl Sindic es Carles Barrera.
Amb Paco Boya s'acaba la demagogia, la megalomania e lo secessionisme e las malas relacions entre lo Conselh Generau e la Generalitat e las pus marridas relacions entre lo Conselh Generau e lo CAOC.
L'obstruccionisme e la tergiversacion de la Lei de l'Occitan s'es acabat.
Ara comença una novèla etapa de relacions occitano-catalanas de la Generalitat, del CAOC e del Conselh Generau d'Aran amb una tòca mai clara de trabalhar per l'unitat de la lenga e la cultura occitana, que pels catalans fa partida fòrça importanta del nòstre patrimòni cultural e lingüistic.
Tot çò qu'èra arrestat, ara se metrà en marcha, e sonque pòt s'alentir per la crisi o per la manca de sòus, mas lo procès a començat e degun l'arrestarà.
Lo CAOC es fòrça content perqué lo trabalh da 40 ans a estat pas en de badas e ara trabalharà amb mai de mejans oficials.
Coralament,
Enric Garriga Trullols
President CAOC
Alavetz, jo qu'ac harè brac e clar:
Paco Boya qu'ei de nòste. Qu'ei aranés, qu'ei gascon, qu'ei occitan. Que trabalhèc tara defensa dera sua lengua, dera nòsta lengua, e damb un succès que hè gòi. Sense interferir damb era politica aranesa o catalana, que non coneishi pro, jo voi raperar aquiu que Paco Boya contribuic fòrça ara recuperacion dera nòsta lengua e dera cultura nòsta en Aran, e non sonque pera sua accion politica, senon tanben pera sua òbra literària e artistica. Paco Boya qu'ei un actor màger en maine dera cultura nòsta.
Eth CAOC, pera votz deth sòn president, veïcule idèes romantiques que remonten ath sègle darrèr e que non son cap en fase damb era realitat occitana d'ué eth dia, ne tanpòc en fase damb era volontat dera majoritat des occitanofòns. Que son d'ua auta epòca. Eth comunicat deth president deth CAOC qu'ei ua vergonha. Li perdonaram pr'amor deth sòn gran atge.
Urosament, qu'auem Paco.
EDIT. Non, non mos auem entenudi, Mela e jo, tà "postejar" sus aguest ahèr ath madeish moment. Que sap redigir, Mela! Anatz véder.
4 comentaris:
- Mela ha dit...
-
Avèm las meteissas inspiracions dins nòstras insomnias... :D
Completament d'acòrdi dab tu (per un còp!)
http://melanizetofre.blogspot.com/2011/05/cabories-allucinacions-occitanisme-e.html
- 26 de maig de 2011 a les 5:40
- 賈尼 ha dit...
-
Ieu tb que soi plan d'acòrdi, al 100%.
- 26 de maig de 2011 a les 9:31
- Jordi Riera ha dit...
-
"Li perdonaram pr'amor deth sòn gran atge."
Grana conclusion!
Me cau arreconéisher que tant eth CAOC coma eth senhor Garriga fan fòrça trabalh mès que, peth que veigui (e non me cau a seguí'c guaire entà vedé'c) an facilitat entà entrar es polemiques.
Eth catalan auem ua frasa hèta que ditz:
"Pixar fora del test" > "pishar dehòra deth tèst"
E creigui que coïncidís fòrça ben damb eth comunicat deth sr. Garriga.
Salut e jòia!
- 26 de maig de 2011 a les 11:23
-
-
No pateixis, Joan. Aquí a Catalunya ja tenim molt identificat el Garriga Trullols: sorprèn que vegi en Boya com un megalòman, quan tothom sap que hi ha poques persones amb un ego tan gros com en Garriga Trullols.
- 28 de maig de 2011 a les 12:55

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Colorado (estat)
Colorado es un estat dels Estats Units d'America qu'a pas cap de frontièra maritima. Limita amb Wyoming al nòrd, Nebraska al nòrd-èst, Kansas a l'èst, Oklahoma al sud-èst, Nòu Mexic al sud, e Utah a l'oèst.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo territòri que recep lo nom de Colorado foguèt incorporat a l'Union en 1803 amb la Crompa de Loïsiana a França e la cession mexicana de 1848. En 1851 se fondèt Saint Louis, la localitat pus anciana de l'estat, per de colons venents de la val de Taos. La fèbre de l'aur de 1859 atraguèt fòrça colons dins l'airal de Denver e mai se amb la fin del "boom" minaire, la populacion s'amendriguèt. Lo territòri de Colorado èra considerat, en 1861, coma un Territòri dels Estats Units pas incorporat dins cap d'autre estat. Lo sud del territòri de Colorado, malgrat la manca de respècte de la part del govèrn nòrd-american cap als dreches civils e de proprietat garantida pel Tractat de Guadalupe Hidalgo, foguèt poblat per ispanics venents del nòrd de Nòu Mexic. Dins lo decenni de 1880, aquesta expansion se vegèt redusida per la competicion amb los immigrants angloamericans e la pèrda massissa de tèrras dins lo sistèma legal nòrd-american. En 1876 Colorado atenguèt l'estatut d'Estat (en ganhant aital l'escais d'"Estat Centenari"). Lo sufragi femenin foguèt garantit en Colorado lo 7 de novembre de 1893.
Geografia[modificar | modificar la font]
L'estat es conegut per aver los pics pus nauts de las Montanhas Rocosas, que dominan la part occidentala de l'estat, alara que l'orientala consistís en de planas grandas. La capitala e vila mai poblada es Denver. Lo sieu airal metropolitan concentra mai de la mitat de la populacion de l'estat (2,3 milions d'abitants, d'un total de 4,3 milions). L'estat a pres lo sieu nom del riu Colorado, lo nom que los colonizaires espanhòls donèron al riu.
A l'oèst se tròba lo pendís oriental de las montanhas Rocosas, amb de cimas notablas coma lo Mont Longs, lo Mont Evans, lo Mont Pikes e los Spanish Peaks, près de Walsenburg, al sud. Los rius d'aquesta region seguisson per l'èst, la region es cobèrta de bòsques e es parcialament urbanizada. Amb l'urbanizacion, demeniguèt l'esplecha dels bòsques per l'obtencion de fusta e lo pastoralisme, amb granda perda d'arbres. Durant la secada de 2002 aquesta zòna foguèt devastada per d'incendis forestièrs.
La montanha pus nauta de l'estat es lo Mont Elbert, amb 4401 m d'altitud.
Demografia[modificar | modificar la font]
Segon lo recensament de l'an 2000, Colorado aviá una populacion de 4 301 261 abitants. L'estat de Colorado, de son costat, estimava la siá populacion per l'an 2004 a 4 601 403. Entre 1990 e 2004 la populacion cresquèt de 39,7%, una creissença sonque superada en aqueste periòde per Arizòna e Nevada.
Economia[modificar | modificar la font]
L'economia de l'estat s'es desvolopada dempuèi la mitat del sègle XIX quand se desvolopèt l'agricultura d'irrigacion e, pus tard, a de fins d'aqueste sègle, l'elevatge comencèt d'aver una importància màger. Lo primièr desvolopament de l'industria èra basat en l'extraccion e lo tractament de minerals e de produches agricòlas. A l'ora d'ara aquestes produches son: bovins, blat, lach, milh e fen.
Dins la segonda part del sègle XX los sectors de l'industria e servicis s'espandiguèron fòrtament. L'economia de l'estat se diversifiquèt notablament per la concentracion d'industrias de la recerca e de las nautas tecnologias. D'autras industrias d'importància en Colorado son l'agroalimentari, l'equipament de transpòrt, maquinària, de produches quimics, minerals coma aur e molibdèn, e lo torisme. Denver es en mai un important centre financièr del país.


text:
Mukden
Mukden (manchó), Shenyang 沈阳 (chinés), es la capitala de la província de Liaoning, dins la Republica Populara de China. A un estatut administratiu de vila josprovinciala.
Situada sus la plana alluviala de Hun, las zonas al ran del riu s'enaigan sovent.
Lo districte compta mai de 8 100 000 ab.[1] mas Shenyang es tanben al mièg d'un malhum urban de vilas satellitas coma Anshan o Fushun. Amassa acampan mai de 15 000 000 ab. çò que constituís un dels dètz centres urbans pus importants de China. La granda companhia de Clarmont, Michelin, i possedís una usina plan importanta.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Donadas oficialas 2011 (recensament)


text:
Herzieg-Liverieg
Herzieg-Liverieg en breton ( Ercé-près-Liffré en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
A la cœur del departament de Ille-e-Vilaine, la municipalitat de Ercé-près de-Liffré a situat a un pauc mai de 20 quilomètres al nòrd-es de la vila de Roazhon, entre la autoroute A84 (autoroute de las Estuaires) e la RN 175, rota de Antrain. Es una municipalitat rurala #que s'estend sus 1578 ectaras al centre d'un ensems forestal compausat pels bòsques domaniales de Roazhon (al sud), de Sant-Aubin-de detlo-Cormier (al nòrd-es) e de Liffré (al sud-es). Lo territòri communal es vallonné. A traversat de siás n'oèst per la vallée de la Illet.
Au cœur du département d'Ille-et-Vilaine, la commune d'Ercé-près-Liffré est située à un peu plus de 20 kilomètres au nord-est de la ville de Rennes, entre l'autoroute A84 (autoroute des Estuaires) et la RN 175, route d’Antrain. C'est une commune rurale qui s’étend sur 1578 hectares au centre d’un ensemble forestier composé par les forêts domaniales de Rennes (au sud), de Saint-Aubin-du-Cormier (au nord-est) et de Liffré (au sud-est). Le territoire communal est vallonné. Il est traversé d'est en ouest par la vallée de l'Illet.
Istòria[modificar | modificar la font]
La preséncia dels òmes sul territòri de Ercé a testificat dempuèi l'epòca neolític (dempuèi 9000 abans J.-C.). N'efièch, dels mégalithes son encara visibles uèi al Bas-Rocher. Qualques jaciments de pigassas educadas an #èsser répertoriés al Rocher dels Amics, d'unes autres jaciments de silex talhats l'an #èsser al Bignon. Lo epòca gallo-romaine a daissat traces als luòcs-diches La Tecla e Mièja-Parpalhòla, una motte castrale a daissat de vestigis al Bordage.
Las primièras traces escrichas de l'istòria communale remontan al Sègle XI. La parròquia de Ercé apareis jol nom de Herciaca de contunh de Hercei. La parròquia levava de la juridiction del Bordage, distincion constituida per la familha de Montbourcher 15px. Las traces d'un primièr « castèl sus motte » data de la primièra mitat del Sègle XIII. Lo castèl fòrt es édifié al Sègle XV. Lo nom de Ercé contunha a evolucionar : al començament del Sègle XVI se parla de Ereyum prope Gahardum.
Après l'adesion d'aqueles poderoses senhors a la Religion pretenuda reformada (1563), lo Bordage ven un important centre calviniste e un refugi pels Huguenots del país rennais. Aquela importanta chatellerie a erigit per Louis XIV en Marquisat amb superioritat sus las parròquias en s'estendent de La Bouëxière a Vignoc. Se vesiá antany en lo bourg, de las lòtjas e los taxem de la distincion del Bordage. Las marcas d'aquela poténcia aguèron destruit pendent la Revolucion.
Cossí de nombrosas municipalitats ruralas, fins al començament de la Modèl:S-, a Ercé, s'extrai matériaux de bastiment o de remblai. Una carrièra de pissarres existissiá al luòc dich « Las Buttes ». I aguèt abandonat en 1918. A la Bòla de Ça que la i i aviá una carrièra de pèiras abandonadas en 1948. Las activitats de transformacion de las produccions agricòlas èran nombrosas : uèch molins foncionavan la longitud de la Illet, sèt carnissers exercissián sus la comuna. Cada ostal del bourg o protegissiá gaireben una activitat comerciala o artesanala.
Lo Sègle XX a marcat per un èxode rural important fins en 1975. Per Ercé près de Liffré, es la fin d'una epòca basada exclusivament sus l' agricultura e las siás activitats annèxas.
La présence des hommes sur le territoire d’Ercé est attestée dès l’époque néolithique (dès 9000 avant J.-C.). En effet, des mégalithes sont encore visibles aujourd’hui au Bas-Rocher. Des gisements de haches polies ont été répertoriés au Rocher des Amis, d’autres gisements de silex taillés l’ont été au Bignon. L’époque gallo-romaine a laissé des traces aux lieux-dits La Touche et Milieu-Papillon, une motte castrale a laissé des vestiges au Bordage.
Les premières traces écrites de l’histoire communale remontent au Sègle XI. La paroisse d’Ercé apparaît sous le nom de Herciaca puis de Hercei. La paroisse relevait de la juridiction du Bordage, seigneurie constituée par la famille de Montbourcher . Les traces d’un premier « château sur motte » date de la première moitié du Sègle XIII. Le château fort est édifié au Sègle XV. Le nom d’Ercé continue à évoluer : au début du Sègle XVI on parle d’Ereyum prope Gahardum.
Après l’adhésion de ces puissants seigneurs à la Religion prétendue réformée (1563), le Bordage devient un important centre calviniste et un refuge pour les Huguenots du pays rennais. Cette importante chatellerie est érigée par Louis XIV en Marquisat avec supériorité sur les paroisses s’étendant de La Bouëxière à Vignoc. On voyait autrefois dans le bourg, des halles et les prisons de la seigneurie du Bordage. Les marques de cette puissance furent détruites pendant la Révolution.
Comme de nombreuses communes rurales, jusqu’au début du Modèl:S-, à Ercé, on extrait des matériaux de construction ou de remblai. Une carrière d’ardoises existait au lieu dit « Les Buttes ». Elle fut abandonnée en 1918. À La Boule d’Or il y avait une carrière de pierres abandonnée en 1948. Les activités de transformation des productions agricoles étaient nombreuses : huit moulins fonctionnaient le long de l’Illet, sept bouchers exerçaient sur la commune. Chaque maison du bourg ou presque abritait une activité commerciale ou artisanale.
Le Sègle XX est marqué par un exode rural important jusqu’en 1975. Pour Ercé près Liffré, c’est la fin d’une époque basée exclusivement sur l’agriculture et ses activités annexes.


text:
Comtat de Rodés
Lo Comtat de Rodés èra un fèu que fasiá partida de l'anciana província de Roergue, uèi dins lo departament d'Avairon, e que sa capitala èra Rodés. Sas armas son "De gules sus leopard d'aur".
Istòria[modificar | modificar la font]
A la casuda de l'Empèri Roman, Roergue cambièt mantun còp de patron: apertenguèt successivament als visigòts en 472 ; als francs en 507; tornarmai als visigòts en 512 ; als reis d'Austrasia en 533 ; en 588 als ducs d'Aquitània, que ne foguèron despolhats per Pepin lo Brèu en 768. Carlesmanhe l'incorporèt en 778 al reialme d'Aquitània e i establiguèt de comtes que s'erigiguèron apuèi en senhors ereditaris de lor Comtat.
Lo Comtat de Roergue[modificar | modificar la font]
Cap al mitan del sègle IX, Carles II lo Calvet confirmèt los comtes de Roergue dins lors possessions e i apondèt lo Comtat de Tolosa que desliguèt del ducat d'Aquitània.
A la mòrt d'Ugues, onzen comte de Roergue (1053), Bèrta, sa filha, se vegèt disputar son eretatge per Guilhèm IV, comte de Tolosa, e son fraire Raimon de Sant Geli. Prenguèron las armas ; mas Bèrta en se morissent en 1065, los dos fraires se tornèron l'un contra l'autre. Après quinze ans de luchas convenguèron que Guilhèm tendriá lo Comtat de Tolosa, e Raimon la de Roergue, que n'aviá pres lo títol a la mòrt de Berta. Raimon succediguèt a son fraire dins son Comtat, e Roergue venguèt l'apanatge dels benjamins dels comtes de Tolosa. En 1105, Raimond trobèt la mòrt en Palestina, daissant dos filhs, Bertran e Anfós qu'aviá alara dos ans.


text:
Nos los arpitans - Pathos et Epos [8]
Lo renovél cultural fut ènormo, mas arrevét pas tot d'un côp et los barbâros mémos furont, u muens en partia, capturâs por la cultura de céls que avévont batu. - Graecia capta ferum victorem cepit
- avéve ècrit Quintus Horatius Flaccus
, sièclos devant, a propôs de la conquéta romana de la Grèce volent dére de l'enfluence fondementale que la culturra Grèca ut sur cela roamana.
Lo barbâro fèroce fut vito capturâ per la civilisacion romana. Mas est asse-ben veré que la statica sociètât que Roma avéve bâti fut fècondâye per les dynamiques barbâres ; lo povêr centrâl alét en mile bocons, nôves et antiques (prè-romanes) enstitucions humanes et sociales s'afirméront. Una quantitât de règnos vegnéront u mondo et entre-mié cetos l'Arpitania.
Entendens-nos l'histouère jamés vit un'ére g·èografica cognua avouéc un nom come Arpitania : sur lo mot - Arpitania - nos tornerens.
Mas cen que arrevét fut que una prècisa et dètèrmenata ére g·èografica, ben visibla, ut una méma èvolucion lengoustica. Et un mémo rèsultat, una méma issua, signifiont un mémo substrât lengouistico, mas surtot un ensemblo de rapôrts ètrêts et èficaces que ant un nom solèt : nacion
.
- ... a continuar -


text:
Eth Barça a tornat a dar ua leçon de fotbòl ath Madrid en Bernabeu. No sai coma no aprenen bèra causa dempús de tant segondar eth madeish examen. Mès eth partit de Copa deishèc ua imatge que ditz molt d’ua equipa blanca en vaganaut.
Ena segona part, eth defensa Pepe caushiguèc a Messi ena man guardant ar arbitre ena cara coma se siguesse lo mès normau deth mon. Pot èster que caçar ar argentin a còps de pè sigue ua tonica repetitiua per part des jogadors madridistes. Mès açò no desencuse a Pepe d’èster un cobard.
Quan Stoichkov casi deishe sense pè ar arbitre Urizar en an nauanta, eth dauanter siguèc valent e non s’amaguèc ne s’hec eth pèc coma se non passese arren. Un des simbèus mès estimadi dera aficion ena istòria blaugrana siguèc mès de mieja sason sense caushigar era èrba d’un camp de fotbòl.
Dempús de guardar era pellicula deth Bernabeu plia de caushigades –e violéncia– damb Bruce Lee, Chuck Norris, Jean-Cleaude Van Damme e companhia , vam a vèir coma actue eth Comitè de Competicion aguesta setmana.


text:
Gap
Gap[1] (Gap en francés) es una vila d'Occitània, dins los Aups e dins la region istorica dau Daufinat (e tanben, eventualament, dins la region istorica de Provença). Es la vila principala dels Aups Occitans e pereu dau parçan de Gapencés. Es lo chapluec dau departament dels Auts Aups, dins la region administrativa de Provença-Aups-Còsta d'Azur. A una populacion de 38 200 estatjants (2005).
Lo gentilici es gapian -a.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Galariá[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Toponimia Occitana e Senhalizacion bilingüa. Actas del Congrés d'Aush, 2007, publicat pel CROM, mapa aparegut a la pagina 77


text:
Enric de Borbon
Enric de Borbon (Pau, lo 13 de deceme de 1553 - París mòrt lo 14 de mai de 1610), aperat Noste Enric en Bearn, que ho rei de Navarra (1572-1610) dab lo nom d'Enric III de Navarra puish rei de França (1589-1610), purmèr rei de França de la branca dita deus Borbon de la dinastia capeciana, dab lo nom d'Enric IV de França.
Qu'èra lo hilh de Joana de Labrit, regina de Navarra e d'Antòni de Borbon, princi de sang per'mor de descénder deu rei Loís IX de França (« Sant Loís »). Peu son pair qu'eretè deus sons drets au tròne de França en aplicacion de la lei salica e arron deus regnats e de las morts successivas deus tres hilhs deu rei Enric II de França.
Testimòni e actor de las guèrras de religion que cambiè nau vegadas de religion. Que ho capdau deu partit protestant, que's convertí un darrèr còp au catolicisme entà poder pujar suu tròne de França (en deishant lo reiaume de Navarra, gavidat per Bearn devath la regéncia de la soa sòr), qu'avó a's pelejar entà assegurar la soa autoritat, que promulguè l'Edicte de Nantas (qui permetó de fenir las guèrras de religion en autrejant ua cèrta tolerància au protestantisme) en bèth pacificar França e que ho fin finala aucit per François Ravaillac (un fanatic religiós) lo 14 de mai de 1610 a París, carrèra de la Ferronerie.
- Pages with unresolved properties
- Pages using invalid self-closed HTML tags
- Carta grafica pas indicada
- Portal:Bearn/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Portal:Literatura/Articles ligats
- Istòria modèrna
- Istòria de França
- Rei de França
- Rei de Navarra
- Dinastia dels Borbons
- Duc de Borbon
- Ostal de Borbon-Vendôme
- Duc de Vendôme
- Personalitat protestanta
- Personalitat de las guèrras de religion
- Sièti de La Rochèla (1573)
- Batalha d'Arques
- Batalha d'Ivry
- Sobeiran assassinat
- Borbons de França
- Personalitat de Nòva França
- Cavalièr de la Cambaliga
- Personalitat del sègle XVII
- Istòria d'Occitània
- Comte de Bigòrra
- Comte de Fois
- Comte de Rodés
- Personalitat occitana
- Personalitat protestanta occitana
- Istòria de Bearn
- Sobeiran de Bearn
- Vescomte de Bearn
- Ostal de Labrit
- Personalitat bearnesa
- Escrivan bearnés
- Istòria dels Pirenèus Atlantics
- Personalitat dels Pirenèus Atlantics
- Naissença en 1553
- Naissença a Pau
- Decès en 1610
- Decès a París
- Mòrt assassinat


text:
Malholàs
Malholàs[1][2] ( Mailholas en francés) es una comuna lengadociana en Volvèstre, situada dins lo departament de la Nauta Garona e de la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada en Volvèstre a 27 km al Sud de Murèth e a prèp de 50 quilomètres al Sud de Tolosa.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Bellou
Bellou es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Bellou a situat a 18 quilomètres de Lisieux, en lo país de Auge.
La commune de Bellou est située à 18 kilomètres de Lisieux, dans le pays d'Auge.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1833, la municipalitat de Bellouet lududes i aguèt ligat, se parla encara uèi del Bas de Bellouet e de la Nautor de Bellouet.
En 1833, la commune de Bellouet lui fut rattachée, on parle encore aujourd'hui du Bas de Bellouet et du Haut de Bellouet.


text:
A, d'acòrdi, ara vese qui ses, Maime ! Eras au campatge, non ? T'ai vist Diumenc, avant de partir, enfin t'ai crotzat, mas coma t'ai pas auvit parlar en lemosin, ai pas fach lo rapròchament...
Per çò qu'es de la Cerva D'Òc qu'a plan marchat a l'Estivada
- Spoiler:
(pertant, aviám pas lo drech oficiau de la vendre...)
s'en pòt pas comandar (pas enquera, dau mens), fau siá anar la cherchar a Gorre, en Lemosin (...) siá esperar daus eveniments occitans.
Los que venen ente seratz segurs de n'en trobar, serán l'Escòla Occitana d'Estiu a Vilanòva d'Òlt e la Toristalha a Brantòsme (pròche Peiriguers) lo 25 d'Aost. Si que non, lo Remesi de l'Estanguet de Tolosa n'a de caissas a vendre de còps...
E se parla d'un bar de Bordeu que va dubrir e que n'en vendriá...
Occitan Libertari, te passarai pas la videò de Manu, mas te rassegure, sem en tren de montar emb L'Òmi (que deu esser en tren de recuperar de l'Estivada, aqui...) una WEB-TV, liada emb queu fòrom. I botarem totas las videòs presas a l'Estivada ujan, l'an passat e i a dos ans (quand comencere de li 'nar). Auras donc mejan de veire ton Manu au cabaret...
D'alhors, n'en profite per passar una anoncia : avem besonh d'ajuda, se quauqu'un s'i coneis plan en informatica o dins lo fonccionament de las Web-TV... es lo plan-vengut, perque aqui pòt prener longtemps...
Au pieger, botarai las videòs sus YouTube o un afar entau.


text:
Los 100 libres del sègle segon ''Le Monde''
Los 100 libres del sègle, en francés: Les 100 livres du siècle, es un classament de libres considerats coma los cent melhors del sègle XX, establit a la prima de 1999 dins l'encastre d'una operacion organizada per l'entrepresa Fnac e lo jornal Le Monde.
Cal notar que, d'aquela lista, la literatura occitana n'es exclusa totala e inexorablament.
A partir d'una tièra prèvia de 200 títols establida per los libraris e jornalistas, 17 000 franceses votèron per tal de respondre a la question «Quals libres son demorats per la vòstra memòria?».[1]
Le palmarés mescla de romans bèls amb de poesia e de teatre, en passar per de benda dessenhada. Los 50 primièrs obratges de la lista son l'objècte d'un ensag de Frédéric Beigbeder, Dernier inventaire avant liquidation, que i es revelat mai que mai son caractèr francocentrat.
Los 100 libres del sègle[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Écrivains et choix sentimentaux, Josyane Savigneau, Le Monde, 15 octobre 1999.
- ↑ 2,0 2,1 En grafia mistralenca.
- ↑ Dins una grafia locala.


text:
Vous pouvez retrouver les éléments de préparation de la manif dans : "Novèlas"
Et la manif elle-même dans "Manif de Montpelhièr"
Volem l'egalitat de tractament per nòstra lenga e de totas las lengas regionalas.
Volem dins cada region de politicas linguisticas seriosas,
Volem de medias occitans, radios e Tv, sostenguts e refòrçats
Volem d'estructuras culturalas pel teatre, la dansa, la musica, de finançaments per la formacion professionala qu'es de competença regionala,
e volem un sosten mai fòrt a la creacion qu'es la vida d'una cultura.
La manifestacion es acabada, la batesta contunha.
Per l'an que ven (2016), tre lo començament de l'an, anirem a cada region campanejar per l'occitan, manifestarèm nòstra presença e la volontat que prengon sas responsabilitats.
En 2016 farem tanben campanada als departaments qu'elis an ara la competença partejada lenga regionala.
Son d'actors magers e los devem butar a se mainar d'un biais responsable de lor lenga regionala. Amb aquò avem de pan sus la canissa per 2016. I aurà de que faire.
Puèi i aurà 2017, la presidenciala : i serem, es segur qu'i serem.
Per 2017 caldrà comptar amb nosautres e vosautres.
L'anem aprestar de longa 2017, tre ara.
Avem una ondada tranquila amb nautres, nos cal esser fisançòs e caputs.
Amassa ganharem.
La Coordinacion,
Montpelhièr, lo 24 octòrbe de 2015


text:
Selon
Selon (en francés e oficialament, Salon e, dempuèi 1919, Salon-de-Provence) es una comuna provençala d’Occitània. Administrativament, es situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region francesa de Provença Aups e Còsta d'Azur .
Lo gentilici es selonenc -a.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Après la Primièra Guèrra Mondiala, Selon ajudèt a la reconstruccion de la comuna ardenesa de Blanzy que prenguèt lo qualificatiu de "selonenca".
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Monuments[modificar | modificar la font]
Lo Castèu de l'Empèri bastit au sègle IX foguèt la residéncia deis arquevesques d'Arle e mai deis emperaires germanics. Es d'aquí que ven son nom. Es devengut, amb la Fònt mofuda e Nostradamus, lo simbòl de la vila. Atira cada an de centenats de miliers de visitaires.


text:
Joan Calvin
Joan Calvin, en francés Jean Calvin, nascut "Jean Cauvin", (10 de julhet de 1509 - 27 de mai de 1564) foguèt un teologian preeminent de la Reforma protestanta. Son ensenhament foguèt nomenat, a posteriòri, lo calvinisme. Nasquèt a Noyon en Picardia, d'una familha picarda. Aviá uèch ans quand Martin Luther publiquèt sas 95 tèsis.
Calvin faguèt sas umanitats e estudièt lo drech a l'Universitat de París. En 1532 recebèt lo gra de Doctor en Drech a Orleans. Sa primièra publicacion foguèt una edicion del filosòf roman Senèca, De clementia, acompanhada per un comentari.
Calvin es considerat coma un dels reformadors protestants mai influents. Publiquèt a las Institucions de la Religion Crestiana en 1536 en latin, un dels escriches pus importants de teologia crestiana, e en 1541 publiquèt la version en francés.


text:
Destruccion Mutuala Assegurada
La Destruccion Mutuala Assegurada es una doctrina d'estrategia militara e de seguritat nacionala desvolopada sus la Guèrra Freja per mantenir la patz entre leis Estats Units d'America e l'Union Sovietica. Èra basada sus la possession d'un arsenau nuclear fòrça important e de mejans de deteccion dei tirs de missils. Ansin, s'un país atacava l'autre, l'ataca èra detectada tre lei premierei minutas permetent d'organizar una repòsta massiva avans l'explosion dei premiers missils mandats per lo país entraïnant lo conflicte. Ansin, dins totei lei cas, la guèrra s'acabarà per la destruccion totala e la desfacha dei dos país. L'objectiu d'aquela politica èra donc d'empachar una guèrra nucleara ofensiva en causa dei riscs encorreguts.
A l'ora d'ara, aquela estrategica constituís totjorn la doctrina principala d'utilizacion de l'arma nucleara que l'enemic probable sigue conegut, per exemple dins lo cas de Paquistan e d'Índia, o non dins lo cas deis autrei poissenças nuclearas oficialas. Lo cas d'Israèl, possessor non declarat de l'arma nucleara, es mau definit.


text:
William Matthew Flinders Petrie
William Matthew Flinders Petrie (Charlton, 3 de junh de 1853-Jerusalèm, 28 de julhet de 1942) que ho un egiptològ anglés qui horruquè mantun sites arqueologics e notament las anticas ciutats d'Abidòs e de Tell-El-Amarna en beth emplegar e en desenvolopant un metòde hèra scientific e rigorós. Qu'ei tanben lo descrobedor de l'Estela de la victòria de Menerptah (tanben coneguda com Estela d'Israel) considerada com la purmèra mencion de istorica d'Israèl.
Flinders Petrie que vadó a Charlton, en Anglatèrra. Qu'èra l'arrèr hilh deu capitani Matthew Flinders qui explorè las còstas australianas. Après l'atge de ueit ans non podó pas mei anar a l'escòla per'mor de la soa santat e qu'arrecebó la soa educacion a casa.
Que comencè de practicar l'arqueologia en Anglatèrra e quitament a Stonehenge. En 1880 que viatgè entà Egipte on e ho uns deus purmèrs a estudiar scientificament las piramidas de Giza. Que's preocupè tanben de las destruccion deu patrimòni arqueologic.
De cap a la fin de l'annada 1880 que tornè en Anglatèrra on e rescontrè la jornalista e sufrageta Amelia Edwards qui èra tanben la gavidaira de la Fondacion per l'Exploracion Egipciana (Egypt Exploration Fund) qui financiè las soas recèrcas futuras qui podón començar en 1883 suu sit de Tanis. Un còp acabat aqueth tribalh, e en tot demorar l'argent per las recèrcas prosmanas, que devarè lo flumi Nil dinc a Nubia en beth fotografiar lo país. Per la soa recèrca seguenta que horruquè tombas datadas de -30 dens la region deu Faiom. En 1890 lo son interès arqueologic que's virè de cap a Palestina.
En 1891 Petrie que tribalhè a Tell-El-Amarna, l'antica capitala Akhetaton bastida peu faraon Amenòfis IV (tanben conegut com Akhenaton) qui arrenaguè los dius egipcians entà vodar un culte au son navèth diu Aton.
Durant las annadas seguentas, Petrie que ho professor au University College de Londres. En 1913, aquesta institucion que he l'aquesida de la colleccion deu professor Petrie. Que ho hèit chivalier en 1923 peu son tribalh arqueologic.
Tostemps interessat per l'istòria Palestiniana, que's morí a Jerusalèm en 1942. Per'mor de la soa credença en l'interès d'estudis antropologics e raciaus que de lo son cap entà qui hosse estudiat peu Collègi deus Çurgents de Londres, mentre que lo son còs b'èra sepelit dens lo cemitèri protestant deu Mont Sion. Los temps de guèrra (dab l'apròchi de Rommel) que hen que's perdó.


text:
Raimon
Ramon Pelegero Sanchis (nascut a Xàtiva (País Valencian) lo 2 de decembre de 1940, mai conegut jos son escais d'artista Raimon, es lo cantaire valencian mai conegut internacionalament.
Biografia[modificar | modificar la font]
Jove trabalhèt un parelh d'annadas per la ràdio de sa vila, e i descobrís lo mond del disc amb de cantaires tan variats coma la francesa Juliette Gréco, los Platters o l'andalós Juanito Valderrama.
Quand faguèt vint-e-un ans, se mudèt a Valéncia per i estudiar l'istòria. Foguèt en aquel temps que descobriguèt sa cultura en far sas primièras lecturas del poèta medieval Ausiàs March, de Salvador Espriu, de Josep Pla e de l'escrivan valencian Joan Fuster, demest d'autres. Abans, pr'aquò, èra ja nascuda sa cançon mai emblematica: Al vent. Èra aquesta sa primièra cançon, espelida de l’experiéncia de far lo "paquet" pendent un trajècte en mòto.
En 1962, Raimon faguèt sa primièra representacion publica, del temps que se donavan de prèmis literaris. Pauc de temps aprèp, en acabar una amassada a Castelló, ont participavan Els Setze Jutges, cantèt per eles dins una tavèrna. Josep Maria Espinàs ne demorèt gòrjabadat e lo convidèt a far un espectacle a Barcelona, al Fòrum Vergés. La capitada foguèt immediata. Raimon suspreniá per la forma e tanben lo contengut de sas cançons. Pel crit, per l'existencialisme rebèl que s'escapava de sos tèxtes. S'alunhava del biais de far "a la francesa" dels Setze Jutges e porgissiá una vision del mond que proveniá pas de la borgesiá barcelonesa d'ont sortissián Josep Maria Espinàs, Delfí Abella, Enric Barbat e los autres, mas de les classas obrièras valencianas. Plan lèu, en 1963, apareguèt, publicat per Edigsa, son disc primièr que teniá Al vent, Som, La pedra e A colps. Aqueste disc venguèt lèu lèu una capitada inesperada de vendas.
En seguida d'aquesta capitada, recebèt una proposicion curiosa: participar al Festival de la Cançó Mediterrània amb una cançon en catalan. Reticent a la debuta, Raimon acabèt qu'acceptèt "per voluntat de servei al país i a la llengua". Raimon, amb una carbata e sens la guitarra, cantava, amassa amb Salomé, que interpreta la version femenina del tèma, Se'n va anar, cançon d'amor de Josep Maria Andreu i Lleó Borrell. L’aleshores ministre d’Información y Turismo, Manuel Fraga comenta: “No pasa nada porque haya una canción en catalán”. La cançon, votada pel public, ganhèt lo primièr prèmi. A partir d'aquel moment, la Cançon catalana, considerada fins alara coma un fenomèn minoritari e inofensiu, començarà a recebre de contunh las atencions de la censura e de las institucions franquistas, amb tota la tièra d'enebicions qu'aquò pòrta.
Un brin mai tard, espelís lo segond disc de Raimon, amb lo títol se'n va anar e tres autres tèmas: l'existencialista Disset anys, Cançó del capvespre (la primera mesa en musica que Raimon faguèt d'un poèma de Salvador Espriu) e Ahir, lèu coneguda per son sostítol: Diguem no, que pendent maitas annadas deurà èsser cantada amb de leugièras modificacions del tèxt original: "Hem vist tancats a la presó homes plens de raó" venguèt "Hem vist que han fet callar molts homes plens de raó". Raimon mai tard confessèt que volguèt metre amassa Se’n va anar e Diguem no que, se lo disc èra proibit, caldriá fòrabandir las doas a l'encòp.
En 1964 apareguèt un tresen disc, que ne cal remarcar las cançons D'un temps d'un país e Cançó de les mans. Aquela meteissa annada sortiguèt a lum un primièr disc, enregistrat en dirècte, amb un public menut. Contén de versions de la part màger de de las cançons publicadas anteriorament: Al vent, Som, La pedra, A colps, Perduts, Disset anys, Cançó de les mans, Diguem no, D'un temps, d'un país, La nit e dos títols novèls Si em mor e Cantarem la vida. Curiosament, la censura obliguèt a apondre a aqueste títol -ont se pòt ausir: "Cantarem la vida d’un poble que no vol morir"- un còr que repetís "Israel, Israel", e, cas que los qu'escotan poguèssen pensar que Raimon se referissiá a un país mai pròche.
En 1965 Raimon cantèt per primièr còp a Barcelona sens la companhiá d'Els Setze Jutges o d'autres cantaires: son primièr recital en solitari se faguèt a l'Aliança del Poble Nou. Aquel meteis an comencèron sas activitats internacionalas: es demandat per l'Universitat bèlga de Lovaina. Publiquèt puèi un disc amb quatre cançons d'amor dedicadas a aquela que vendriá l'annada seguenta sa femna. Los títols son En tu estime el món, Treballaré el teu cos, Si un dia vols e No sé com.
L'annada seguenta se debanèt son recital istoric a l'aire liure a l'Institut Químic de Sarrià, lo primièr acte vertadièrament massiu de la Cançon catalana, e faguèt sos primièrs espectacles a París (a la Mutualité e l'Olympia) e en Alemanha. Apareis, amb una cobèrta de Joan Miró, l'album Cançons de la roda del temps, que i botèt entièra en musica la seccion centrala del libre de Salvador Espriu El caminant i el mur, dotze poèmas que traçan lo cicle solar e a l'encòp lo cicle vital de l'òme, als quals Raimon apond coma clausura un tèma de caracter mai civic que non pas metafisic, Inici de càntic en el temple, que coneisserà una brava capitada gràcias mai que mai a sa fin contundenta: "Ens mantindrem fidels per sempre més al servei d'aquest poble".
En França sortiguèt un album enregistrat en dirècte lo 7 de junh a l'Olympia, que se ganhèt l'annada seguenta lo prèmi Francis Carco al melhor cantaire estrangièr, decernit per l'Académie du Disque Français. I trobam fòrça tèmas ja coneguts, amb una version pas censurada de Diguem no e d'autres d'inedits a l'Estat espanhòl: lo tèma sus l'emigracion Cançó del que es queda, No em mou al crit, una reivindicacion de la Cançon coma aisina de pensada e de combat, e Cançó de la mare.
En 1967 faguèt al Teatre Romea çò que seriá la primièra tièra de recitals d'un cantaire en catalan. Tanben cantèt a Cuba, Suïssa e d'autres païses. Aprèp un concèrt al Palau de la Música Catalana celebrat lo 28 de genièr, apareguèt l'àlbum en dirècte Raimon al Palau, amb dotze cançons, cap d'elas inedita discograficament. L'aspècte mai remirable de l'àlbum es aquel ambient plan intens que respira l'enregistrament: Raimon i èra mai qu'un cantaire, venguèt lo portavotz d'inquietuds socialas e politicas partetjadas per un public cada còp mai important. Aquela meteissa annada sortiguèt un darrièr disc, que s'i pòt remarcar Petita cançó de la teva mort, de Salvador Espriu, consacrada a Bartomeu Rosselló-Pòrcel, e un classic novèl: País Basc, ont l’expression "Gora Euskadi" deguèt èsser remplaçada per "Gora gora".
En 1968 publiquèt lo primièr disc amb l'ostal d'edicion Discophon, amb lo poèma d'Espriu Indesinenter. Aquela meteissa annada faguèt dos recitals istorics mai: lo primièr dins l'ara desaparegut Price, dins un festival en favor del movement obrièr e l'autre a la Facultat de Sciéncias Economicas de Madrid. A partir d'aqueste darrièr concèrt, escriguèt la cançon Divuit de maig a la Villa. Cantèt tanben per Mexic, Alemanha, Suïssa e Cuba.
Un annada mai tard, anèt tornarmai a l'Olympia de París: n'espeliguèt un novèl disc publicat sonque en França, amb de tèmas inedits dins l'Estat espanhòl, coma Contra la por.
Aprèp un novèl títol, que teniá sa primièra e inoblidabla mesa en musica d'Ausiàs March, Veles e vents, en 1970 sortiguèt lo disc Per destruir aquell qui l'ha desert, arranjat per Lleó Borrell e amb una cobèrta d'Antoni Tàpies. La primièra cara, consacrada entièrament a de mesas en musica de poètas catalans del sègle XV, compren lo poèma Desert d'amics -lo títol original, Presoner, foguèt tombat per la censura- de Jordi de Sant Jordi, un fragment del Llibre dels bons amonestaments, d'Anselm Turmeda, titulat Elogi deIs diners, e quatre poèmas d'Ausiàs March: Veles e vents, Així com cell, Quins tan segurs consells e Si com lo taur. Dins la segonda cara, a mai de la cançon Indesinenter sortida d'un poèma d'Espriu, se pòdon trobar cinc tèmas amb tèxt del quite Raimon: Societat de consum -una de sas escassas cançons claufida d'ironia-, Quan creus que ja s'acaba, De nit a casa, T'ho devia e Sobre la pau.
En 1971 sortiguèt un autre disc que ten 13 de març, cançó dels creients-cançon compausada a partir d'un autre recital particularament emotiu- e la cançon d'amor Quan te'n vas. Aquela meteissa annada apareguèron de disques sieus en França, als Estats Units e Uruguai e partiguèt en concèrt a Uruguai, Chile e Argentina.
Pendent un parelh d'annadas, Raimon publiquèt d'autres disques a l'estrangièr e realizèt de centenats de recitals multitudinaris.
En 1973 publiquèt lo libre Poemes i cançons, amb un prològ de Manuel Sacristán.
En 1974 sortiguèt lo disc A Víctor Jara, amb la collaboracion de musicians francesrs d'avantguarda coma Michel Portal. A son endedins teniá fòrça poèmas en musica, d'Ausiàs March (No em pren així e Lo jorn ha por), Joan Roís de Corella (Si en lo mal temps), Joan Timoneda (So qui so) e Pere Quart (Una vaca amb un vedellet en braços). Los tèxtes originals de Raimon son T'he conegut sempre igual, cançon extraordinària que parla de la clandestinitat, que foguèt escricha aprèp una trobada fortuïta amb Gregori López i Raimundo qu'èra perseguit, Molt lluny, un retorn nostalgic cap al temps de l'adolescéncia, Morir en aquesta vida, una negacion del suicidi que compta una citacion literala de Majakovskij, lo tèma sus la trentena Amb tots els petits vicis e la supèrba cançon d'amor Com un puny, escricha amb de decasillabs de cesura a la quatrena sillaba, coma o fasiá d'Ausiàs March, e amb una rima consonanta insolita en cò de Raimon. La dedicatòria a Víctor Jara, cantaire chilen assassinat quand se faguèt lo còp d'Estat de Pinochet en setembre de 1973, queda justificada amb l'inclusion d'Amanda, la version catalana de la cançon de Jara Te recuerdo, Amanda. Aquela meteissa annada espeliguèron dos àlbums de mai. L'un, en França, T'adones, amic, amb de cançons divèrsas enebidas al sud dels Pirenèus. L'autre, Campus de Bellaterra, enregistrat en dirècte pendent un recital multitudinari a l'Universitat Autonòma de Barcelona. S'i pòdon trobar de cançons divèrsas ineditas, que totas tenon un contengut civic de pes: Qui ja ho sap tot, A un amic, 18 de maig a la Villa, No em mou al crit, Quan jo vaig nàixer e lo poèma d'Espriu, dedicat a Pompeu Fabra, El meu poble i jo.
En 1975, mentre que Franco èra a agonizar, Raimon cantèt al Palau d'Esports de Montjuïc, ont estrena un de sos classics mai indiscutibles: Jo vinc d'un silenci.
L'annada seguenta, en plena efervescéncia predemocratica, cantèt al Pabalhon d'Espòrts del Real Madrid, lo primièr d'abril. Aqueste concèrt deviá èsser lo primièr de quatre recitals, pasmens los autres tres foguèron enebits. L'ambient incredible del concèrt foguèt encabit dins un àlbum doble, El recital de Madrid. L'estiu d'aquela meteissa annada, cantèt pel primièr e darrièr còp a las Sis Hores de Cançó a Canet (de Catalonha). Foguèt l'edicion mai multitudinària d'aqueste festenal, amb mai de seissanta mil personas que remplissián lo Pla d'en Sala de Canet de Mar. Pendent lo concèrt de Raimon, al moment precís que cantava Inici de càntic en el temple, una grua auborèt al costat de la scèna una enòrma bandièra catalana, e ne faguèt un dels moments mai emotius d'aquela nuèch.
A partir d'aquel moment, Raimon esmercèt fòrça esfòrces per evitar de dintrar dins lo "Musèu de la Resisténcia". A mai se durant l'annada 1977 menèt quatre concèrts al Palau d'Esports, fugiriá mai e mai los concèrts multitudinaris. Aital se neguèt a se marcar politicament dins d'actes qu'organizavan los partits politics. Comencèt a mai a far sos concèrts acompanhat d'un contrabassista, abans de portar tot un grop acompanhador -fins aquel moment Raimon de longa se fasiá sas representacions tot solet, amb sa guitarra.
Abans de partir far una primièra virada per Japon, en 1977 espeliguèt l’album Lliurament del cant, qu'amassava de poèmas de Joan Timoneda (Bella, de vós so enamorós, Qui té anguila per la cua), de Salvador Espriu (Potser arran de l'alba) e qualques tèxtes sieus: Qui pregunta ja respon, las dificilas e plan bèlas Un lleu tel d'humitat, Tristesa el nom, Com una mà, Que tothom, A Joan Miró -una cançon pas precisament novèla, mas qu'èra inedita dins l'Estat espanhòl- e una version d'estúdio de Jo vinc d'un silenci.
Dos ans aprèp, en 1979, apareguèt un nou àlbum, Quan l'aigua es queixa, que presentèt amb set recitals al Palau de la Música. Aqueste album conten de poèmas d'Espriu (Nous cants de llibertat e l'ironica e insolitament swing I beg your pardon), Ausiàs March (Si em demanau e On és lo lloc), e tanben de tèxtes personals: coma l'esplendida Als matins a ciutat, L'última llum, Un sol consell, No el coneixia de res, Fou un infant, Perquè ningú no em contarà els seus somnis, I després de creure tant e Andreu, amic –dedicada a l’escultor Andreu Alfaro. Es aquí que Raimon atenguèt amb aquelas cançons çò que se considera son autentica maduretat poetica, en defugir a l'encòp lo reduccionisme que molts volián desqualificar-lo e arraconar-lo.
Pr'amor de bastir una recopilacion de tota son òbra, en 1981 Raimon enregistrèt tornar totas sas cançons, amb d'arranjaments novèls de Manel Camp e d'Antoni Ros Marbà. En resulta un ensems de dètz disques, ont s'i gropan los tèmas d'un biais tematic: Orígens, Cançons d'amor, Ausiàs March, Dedicatòries, Cançons de la roda del temps (Espriu), He mirat aquesta terra (Espriu), Poetes dels segles XV i XVI, Amb els silencis i les nostres paraules e L 'aigua del temps que vius. Lo disc desen (Testimonis) es bastit amb d'enregistraments en dirècte e ten una version d'Al vent cantada en japonés per una corala japonesa. Los unics tèmas inedits que compren Raimon. Totes les cançons (prèmi Ciutat de Barcelona) son qualques esplendidas mesas en musica de Joan Roís de Corella, Joan Timoneda, Ausiàs March e Salvador Espriu.
En 1983 publiquèt Les hores guanyades, un dietari que i trobam de pensadas interessantas sul moment politic -l'ensag de còp d'Estat del 23 de febrièr lo susprenguèt en plen enregistrament-, lo trabalh d'artista e d'autras tèmas de mai.
A partir d'aquel moment, Raimon apareguèt pas gaire en public, e enregistrèt de biais escàs. Publiquèt un novèl album en 1984, Entre la nota i el so, amb de cançons plan interessantas coma Lluny de la pedra i de l'aigua e Al meu país la pluja.
L'album seguent (Presències i oblit, 1987), marquèt una incursion corteta de Raimon dins l'univèrs de la musica electronica e amb d'instruments coma la batariá e los sintetizaires (los arranjaments foguèron faches per un percussionista, Ezequiel Guillén Saki). Dins la presentacion del disc al Palau de la Música, Raimon actua per primièr còp quasi tot lo recital sens agafar a la guitarra e assaja un joc gestual amb d'efieches brilhants: per exemple, la fin de Com un puny. S'i pòt trobar de tèmas fòrça interessants d'un caractèr intimista plan marcat: Del blanc i el blau, La mar respira calma -escrich en seguir lo biais d'Espriu-, Primer parlaré de tu, etc.
Raimon trigarà exactament una decada per enregistrar un disc de cançons novèlas, pasmens això vòl pas dire que restèsse inactiu: formèt un grop estable d'acompanyament que li va com l'anell al dit -guitarras, contrabaix, violoncel e acordió- e actua amb mesura e sonque dins de condicions artisticament optimalas.
En 1992 se n'anèt un còp mai en virada per Japon, e cantèt a mai dins divèrsas universitats dels Estats Units. El mateix any, sorprèn més d'un en fer-se càrrec de Literal, un programa a TVE-Catalunya dedicat al mond del libre.
Lo jorn de Sant Jòrdi de 1993, se faguèt un recital grand dins lo Palau Sant Jordi de Barcelona, davant uns divuit mil espectadors, amb motiu del trenten anniversari de la publicacion d’Al vent. Raimon i cantèt fòrça cançons, però per l'escenari també passen molts artistes que han compartit experièncias amb el al llarg de molts ans: L'uruguaian Daniel Viglietti, lo basc Mikel Laboa, lo portugués Luis Cilia, lo mitic folksinger american Pete Seeger... Los catalans convidats foguèron Serrat, ancian rival, e amic reconciliat, Ovidi Montllor -poc abans que se li declarés lo cancèr que va posar fi a la seva vida-, e Pi de la Serra. També hi actuen lo grop japonés Warabi-za, la Coral Sant Jordi, dirigida per Oriol Martorell, e la banda La Lira Ampostina.
Aquela meteissa annada espeliguèt una novèla Integral de Raimon, aqueste còp en CD. L'òbra, que se ganhèt lo Palmarès des Palmarès que atorga la Nouvelle Académie du Disque Français, aplega un total de cent vint-e-una cançons devesidas aital: Orígens i dedicatòries, Cançons d'amor i de lluita, Cançons de la roda del temps i d'altres poemes de Salvador Espriu, Ausiàs March i alguns poemes dels segles XV i XVI, Aquest cant vol ser plural i Coincidències, dissidències, indecències i algunes rareses. Lo darrièr CD, es dedicat a d'enregistraments en dirècte.
A la debuta de 1997 apareguèt enfin un disc amb de cançons novèlas, Cançons de mai, esplèndidament arranjat per Manel Camp. Aplega set musicacions d'Ausiàs March e sièis tèmas pròpris, entre els quals cal destacar la irònica i punyent Soliloqui solipsista, que donarà lloc a un original videoclip.
El mateix any li foguèt decernida la Medalha d'Aur de la Generalitat de Catalunya -uns quants anys abans aviá refusat la Creu de Sant Jordi. Jol títol Cançons de mai. Cançons de sempre Raimon fa actuacions a Perpinhan, a Xàtiva -li negaran un teatre de la ciutat de València amb d'excusas de mal pagador-, a Mallorca... e dins lo Palau de la Música de Barcelona, ple de gom a gom pendent de jorns. També farà una comentada virada pel Reialme Unit. Un dels fets més sonats de l'any serà la xiulada que rep a la madrilenya Plaza de las Ventas, on actua dins un acte d’omenatge a Miguel Ángel Blanco, assassinat per l'ETA. Un acte manipulat pel PP, e amb un cartell digne de l'Espanha mai folclorica -de Julio Iglesias a Raphael. Un sector del public acceptèt pas que Raimon cante en catalan, qu'afirme publicament que canta dins la modalitat del catalan que se parla al País Valencian e recòrde que la cançon País Basc foguèt enebida del temps de la dictatura franquista. L'acte foguèt retransmés per TVE, e lo fach de la xiulada deviá provocar un escàndol de notables consequéncias.
A la fin d'aquel an apareguèt lo CD Recitals al Palau, un enregistrament impecable d'una seleccion de tèmas preses dins las actuacions citadas abans. Al llarg de vint-i-dues cançons, ens trobem davant d'una autèntica antologia raimoniana, d'Ausiàs March a Espriu, dels tèmas mai mitics (Jo vinc d'un silenci, Al vent, Diguem no, Com un puny...) als més nous. Arran de la fin de sègle, Raimon ha demostrat la vigència i atemporalitat del concepte de Cançó que representa, e alguns de sos vèrses mai ancians fins i tot han cobrat una nova actualitat imprevista. Així, quand canta a T'adones, amic: "que ja fa molts anys que ens amaguen la història, que ens diuen que no en tenim, que la nostra és la d'ells", se pòt pas evitar de pensar a l'intencion de la qu'èra en aquel temps ministra d'Educacion del PP Esperanza Aguirre d'impausar per decret l’ensenhament unificat d'una cèrta istòria d'Espanha dins tot lo territòri estatal.
En 1999 publiquèt una compilacion amb totes sos tèmas de caractèr amorós: Les cançons d'amor.
En 2000 sortiguèt una novèla Integral amb divèrsas cançons ineditas: las doas citadas ja abans, e de mesas en musica de qualques poèmas dels autors del sègle XV Francí Guerau, Jordi de Sant Jordi, Mossèn Estanya, Bernat Metge e Jaume Roig (lo truculent fragment de l'hostalera de París que trobam dins l'Espill). La novèla Integral reculhís tanben las doas unicas cançons alienes que Raimon aviá enregistrat: Se'n va anar e Amanda.
Represa de las cançons per d'autres artistas[modificar | modificar la font]
Qualques cançons de Raimon foguèron interpretadas per d'autres cantaires coma Moncho (per Treballaré el teu cos), Joan Manuel Serrat (D’un temps d’un país), la Coral Sant Jordi (D’un temps d’un país i Al vent) e lo grop japonés ja mençonat abans Wara-biza (per Al vent).
Per clavar se pòt dire que Raimon, a despart d'èsser fidèl de contunh e constant dins la lucha pels dreches del pòble catalan e de las classas oprimidas, es estat una cantaire de granda rigor professionala, qu'a cercat totjorn la perfeccion. S'es creat un estil plan personal, qu'es de mal imitar. Las mesas en musica del poèta Salvador Espriu s’integran perfièchament en l’esperit dels poèmas. Demest los classics, cal remarcar l'esplendida e majestuosa Veles e vents.
Discografia[modificar | modificar la font]
- Disc antològic de les seves cançons. (1964).
- Raimon a l'Olympia (1966).
- Cançons de la roda del temps (1966).
- Raimon al Palau (1967).
- Raimon música sola (1967).
- Raimon en directe (1968).
- Raimon a Montserrat (1969).
- Sobre la pau. Contra la por (Olympia 2) (1969).
- Per destruir aquell qui l'ha desert (1970).
- Raimon (1971).
- Raimon en Montevideo (1971).
- Raimon. Catalonian protest songs (1971).
- En vivo (1972).
- Diguem no (1972).
- La noche (1972).
- A Víctor Jara (1974).
- Campus de Bellaterra (1974).
- T'adones amic...? (1974).
- El recital de Madrid (1976).
- Lliurament del cant (1977).
- Quan l'aigua es queixa (1979).
- Totes les cançons (1981).
- Entre la nota i el so (1984).
- Raimon canta (1985).
- Presències i oblit (1987).
- Canta Ausiàs March (1989).
- Integral (1993).
- Cançons (1993).
- I després de creure tant (1995).
- Ausiàs March / Raimon (1997).
- Cançons de mai (1997).
- Recitals al Palau (1997).
- Dotze cançons (1999).
- Les cançons d'amor (1999).
- Nova Integral 2000 (2000).
- Clàssics i no (2003).
- Raimon-Espriu Poesia cantada (2003).


text:
Topologia
La topologia (del grèc topos, « luòc » e logos, « sciéncia ») es una branca de las matematicas qu'estúdia las proprietats espacialas e las deformacions bicontinuas de l'espaci. Lo tèrme de topologia fa referéncia tanben a un objècte matematic dins aqueste airal. En aqueste sens, una topologia es una ensemble de partidas dichas « dobèrtas » somesas a cèrts axiòmas. Un espaci provesit d'una topologia es un espaci topologic. Leibniz Foguèt lo primièr qu'utilizèt lo tèrme d'analysus situs, emplegat après per far referéncia a çò qu'apelam ara topologia. Leonhard Euler, en 1736, es considerat lo primièr d'aténher de resultats de natura topologica.


text:
Divendres, 30 de decembre de 2016, 03h00
Clarmont-Ferrand ven la primièra vila d’Occitània qu’a aprovat de boicotar los produches que provenon de las colònias israelianas, malgrat las protèstas energicas ... +
Divendres, 1 de julhet de 2016, 03h00
Innovacion revolucionària en Auvèrnhe. Carbios, una entrepresa emergenta de Clarmont-Ferrand, auriá trobat cossí fabricar de plastic 100% biodegradable en conservant sa soliditat. Aquela ... +
Diluns, 2 de mai de 2016, 03h00
La Nuèch de Pè bloquèt divendres passat lo conselh municipal de Clarmont-Ferrand. La session prevista deviá tractar una sola question: “la nòva tarificacion enfança-joventut”. ... +
Dimècres, 27 d'abril de 2016, 03h00
Lo ministre francés del trabalh foguèt increpat per de manifestants a Soire (Limanha) quand vesitava l’entrepresa Rexiaa. Un cinquantenat d’obrièrs l’esperavan per ... +
Dijòus, 7 de genièr de 2016, 03h00
Un abitant de Gerzac (Limanha) foguèt jutjat dimars passat en compareissença immediata per aver tustat son filh. Dimenge de tantòst, aquel gerzagués de 34 ans donèt una ... +
Diluns, 2 de novembre de 2015, 03h00
Sèt ferits per de tirs de carabina de plomb, dont dos policièrs, es lo bilanç d’una batèsta que se passèt ièr dimenge dins una fièra de Clarmont-Ferrand, ... +
Divendres, 21 d'agost de 2015, 03h00
An trobat cent vint silos de l’Edat de Fèrre a Corent (Limanha), una descobèrta arqueologica inaudita fins ara. La trobalha ajudarà los istorians a comprene “lo mòde ... +
Dijòus, 30 d'abril de 2015, 03h00
Ven de morir lo 29 d’abril l’entrepreneire François Michelin, dins la vila ont nasquèt farà lèu 89 ans, Clarmont-Ferrand, la capitala d’Auvèrnhe. Èra ... +
Dimars, 20 de genièr de 2015, 03h00
Polemica a l’Espital Gabriel Montpied de Clarmont-Ferrand per una fresca murala dins la sala de repaus dels intèrnes. La fresca, que serà lèu escafada, es un dessenh enòrme ... +
Dimenge, 14 de decembre de 2014, 03h00
Veire sautar una novèla marca dins lu domeni de la bici es forçadament un chause que compta, quante los novèus eissits son auvernhats quò compta per dos, e quante per dessús ... +
Diluns, 30 de junh de 2014, 03h00
Una autra femna dirigirà l’esquipa de fotbòl de Clarmont-Ferrand. Après lo renonciament diluns passat de l’esportiva portuguesa Helena Costa, lo club auvernhat de Liga ... +
Dimècres, 25 de junh de 2014, 03h00
L’esportiva portuguesa Helena Costa renoncièt diluns passat a entraïnar l’esquipa de fotbòl de Clarmont-Ferrand. Ièr, dins una conferéncia de premsa brèva, ... +
Diluns, 21 d'abril de 2014, 03h00
Aperaquí seissanta personas s’acampèron divendres passat, de matin, davant l’usina de Michelin, a Clarmont-Ferrand, per manifestar contra lo president francés François ... +
Dimenge, 30 de març de 2014, 03h00
A Chasluç d’Auvèrnhe (Limanha), un petit vilatge de 180 abitants, degun s’es pas presentat a l’eleccion municipala per succedir al cònsol sortent. Es per aquò ... +
Diluns, 7 d'octòbre de 2013, 03h00
Mai de dos mila personas, segon La Montagne, prenguèron part ièr per carrièras, al centre de la vila de Clarmont-Ferrand, a una marcha blanca en memòria de Fiona, que sa maire ... +
Dimars, 3 de setembre de 2013, 03h00
La Glèisa dels Minims de Clarmont-Ferrand, al centre de la vila, es venguda tre diluns passat un centre d’albergament d’urgéncia pels 360 demandaires d’asil, dont 150 enfants. ... +


text:
Tràcia
Tràcia (en grèc ancien Θpᾴkn / Thrákê}}, en grèc modèrne Θpάkn / Thráki, en bulgar Tpakия / Trakiya, en turc Trakya) es una region de la peninsula balcanica partejada entre Bulgaria (Tràcia del Nòrd), Grècia (Tràcia Occidentala o Tràcia Egèa) e Turquia (Tràcia Orientala). Lo nom li ven dels tracis, pòble indoeuropèu qu'ocupava la region dins l'Antiquitat. Segon la mitologia grèga, lo dieu Dionís e l'eròi Orfèu ne son originaris.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La nocion de Tràcia varièt dins l'istòria e segon los pòbles.
A l'ora d'ara, se considèra que Tràcia es la region delimitada atal:
- a l'èst son limit se constituís per la broa de la mar Negra ;
- son limit nòrd va del Cap Emine, seguís la linha de cresta del Monts Balcans fins al Mont Ostra ;
- son limit oèst va del Mont Ostra, seguís la linha de cresta dels Galabèts e de la Sredna Gora fins al mont Mont Mossala, passa pel Ravni čal, seguís la linha de cresta separant los bacins de Čepin e de Razlog, passa pel Mont Videnica e atenh la frontièra grècobulgara al vilatge de Kainčal;
- son limit sud va de Kainčal, seguís la frontièra grècobulgara fins al mont Giftokastro, devala fins al flume Mesta, que seguís fins a la mar Egèa. Longa, enseguida, la broa nòrd d'aquela, de l'estrech dels Dardanèls, de la mar de Marmara e del Bosfòr fins a la mar Negra.
Istòria[modificar | modificar la font]
Tràcia pendent la Preïstòria[modificar | modificar la font]
Tràcia èra abitada pels òmes ja a la Preïstòria: las primièras traças de preséncia umana datan del Paleolitic. L'Òme de Neandertal abitava dins la region pendent prèp de 300 000 ans abans d'èsser remplaçat par l'òme modèrne (Homo sapiens) al començament del Paleolitic superior, pendent l'Aurinhacian (entre -40 000 et -30 000).
Al Neolitic (-7000 a - 3300), l'agricultura venguda de Mesopotamia, via l'Anatolia vesina, s'espandís dins la region. La Cultura de Karanovo (-6200 a -5500) se desvelopèt dins la màger part de Tràcia mentre que la Cultura d'Hamangia (-5200 a -4500) —venguda d'Anatolia— s'espandís dins l'èst de Tràcia, al tèrme de la mar Negra.
Los Prototracians - un dels pòbles Indoeuropèus mai ancians en Euròpa - arribant en Tràcia a una data que domòra encara desconeguda (o milenari VI AbC., o al començament del milenari II AbC).
Tràcia dins l'Antiquitat[modificar | modificar la font]
A l'epòca miceniana, los Tracians formavan de societats fòrça ierarquizadas dominadas per de soldats e de prèires.
Al començament de l'edat del Fèrre, los Tracians conservavan lor organizacion e formavan d'Estats religioses dirigits per de reis prèires, al cap de tropas constituidas de cavalièrs aristocratas e de païsans guerrièrs liures. De demoràncias fortificadas - capitalas temporàrias - èran bastidas pels reis itinerants.
À partir del sègle VII, de tribús tracianas – subretot los Besses e los Odrises – escambièron amb les ciutats Estats grègas qu'establiguèron de colonias sus las broas de la mar Egèa e del Pont Euxin. Los Tracians son mencionats pel primièr còp, dins un document escrich, per Erodòt qu'indica que « la nacion dels Tracians es, aprèp aquela dels Indians, la mai importanta del monde. S'avián un sol rei e se podavan s'entendre entre eles, serián invincibles e, segon ièu, fòrça mai poseroses que totas las nacions »[1]. La region èra traversada sens dificultats pels Pèrsas de Dàrius I mas, aprèp lor pèrda fàcia als Grècs, anèron en Anatolia. Segon los istorians grècs Erodòt e Tucidid, una dinastia reiala emergís dentre las tribús odrisianas, al començament del sègle V, amb lo prince Terès I. A partir de la Tràcia centrala, lo successors espandiguèron lo reialme, s'impausan sus las mai tribús tràcias. Los Grècs s'implantèron dins las regions costièras de la Tràcia miègjornala, a partir de -464[2] mas pagavan un tribút als Odrises. Los Atenencs contrarotlavan una partida de la Tràcia sud mercé a lor colonia d'Amfipolis. Los escambid entre Grècs e Tracians aumentèron e aqueles darrièrs acabant per utilizar l'alfabet grèc per d'escriches pas encora dechifradas. Pendent Guèrra de Peloponès (-431 a -404), lo reialme dels Odrises s'aliguèt als Atenencs abans de se tornar contra eles. Lo royaume atenguèt son apogèu jos Cotis I, s'espandissent del Danubi a la mar Egèa, mas a sa mòrt, foguèt divisat en tres reialmes que foguèron conquesíts, pauc a pauc, pel realme de Macedònia. aquela conquèsta s'acabèt en -342.
Tràcia integèt, entre -341 e -331 al reialme de Macedònia, abans qu'un Estat odrise vassal se tornèt constituir dins le nòrd de Tràcia. Al partatge de l'empèri d'Alexandre lo Grand, en -323, Lisimac venguèt esatrapa puèi rei (-304) de Tràcia e contrarotlèt un territòri que va del Danubi fins a Anatolia e a Caucàs. Venquèt Seutès III, rei dels Odrises, que s'èra revoltat mas son reialme demorèt dins lo reialme de Tràcia. Lysimac espandiguèt sa dominacion sus las ciutats gregas del Pont Euxin e de l'Ellespont, qu'implatèt de basas navalas.
Pendent la Granda expedicion menada per una coalicion de pòbles cèltas, aqueles darrièrs foguèron rebutat, en -298, pels Tribals establits dins lo nòrd e lo nòrd-oèst de Tràcia. Pasmens, en -279, una partida dels Cèltas menats pel rei Comontorios passèt en Macedònia puèi en Tràcia centrala que se fondèt lo reialme de Tilis. Aquela tombèt, vèrs -213, jols tustes dels Tracians.
Los Etats tracians tornèron trobar l'independéncia al mitan del sègle III. Lo reialme de Macedònia conservèt las regions miègjornalas al sud dels Rodòps alara qu'Atenas contrarotlava las colonias sus las broas del Pont Euxin e lo sud-èst de Tràcia, vesina de Bizanci.
Al mitan del sègle II, lo reialme dels Odrises venguèt client de la Republica romana, alara que las autras tribús traciana èran somisas. La region passèt pauc a pauc jol contraròtle roman: a la casuda dels princes dels Asteans, una partida de lor reialme foguèt annexada puèi lo darrièr reialme tracian foguèt annexiat per l'Empèri Roman en l'an 46 ApC.
La província romana de Tràcia foguèt creada en 46, per l'emperaire Claudi. D'en primièr confiada a de procuradors governadors, la província de Tràcia foguèt enseuida confiada a de legats pretorians que le nom apareis a vegada sus la moneda de las ciutats de la província. Al tèrme de lor govèrn aqueles personatges podavan paln sovent pretendre al consulat: la província aviá pas de legion mas èran pro importanta. Plan espandida èra propicia al brigandatge e expausada a las invasions e a la expedicion barbaras. Tràcia èra tanben una provIncia estrateca perque son malhum de comunicacion permetavan la ligason entre las províncias frontièras del Danubi e l'Orient de l'empèri. Tràcia èra doncas, a partir de la segonda mitat del segon sègle una província menaçada al moment de las crisas de l'Empèri[3].
A la seguida de las reformas administrativas de Dioclecian, a la fin del sègle III, la Tràcia geografica foguèt devesida en quatre pichona províncias (Tràcia, Haemimontus, Rodopas e Euròpa) apartenant al Diocèsi de Tràcia(Thraciae), el meteis apartenent a la prefectura d'Orient. Jol Duumvirat (286-293) puèi la Tetrarquia (293-324), foguèt plaçada jos l'autoritat de l'August encargat de l'Orient. A de division definitiva de l'Empèri Roman, en 395, lo diocèsi de Tràcia foguèt inclusit dins l'Empèri Roman d'Orient.
-
-
Una partida del tresaur de Panagyurichté.
Tràcia a l'Edat Mejana[modificar | modificar la font]
Jol l'emperaire Eracli, l'Empèri d'orient se transformèt en Empèri Bizantin. Capitant pas a véncer las atacas vengudas de totas parts (Avars e Eslaus al nòrd, Empèri sassanid a l'èst, arabomusulmans al sud-èst), l'emperaire Eracli faguèt una nòva organizacion l'empèri sul plan militar. Se considèra que, gaireben a aquela epòca, foguèt creat lo tèma de Tràcia per far fàcia, entre autre, a la menaça protobulgara.
Amb de l'installacion d'aqueles darrièrs al sud del Danubi, en 680, Tràcia èra disputada de contunh entre, d'un costat, l'Empèri Bizantin e, d'un autre pel Primièr puèi lo Segond Estat bulgar.
La Tràcia turca[modificar | modificar la font]
L'Empèri Otoman s'installèt en Tràcia, en 1347, amb la conquèsta de la vila de Kallipolis. Amb l'ofensiva, dons los Balcans, dins los ans 1380-1390, los Turcs conqueriguèron leu tota Tràcia levat una pichona listra a l'entorn de Constantinòple. Aquela darrièra tombèt, amb la vila, en 1453 e foguèt inclusida dins la Romelia otomana.
La Tràcia modèrna[modificar | modificar la font]
Al desmembrament dels territòris balcanics de l'Empèri otoman, la region faguèt l'objècte de maid'un partatges. A la seguida dels tractas de San Stefano puèi de Berlin (1878), l'Empèri conservèt Tràcia mas una província autonoma de Romelia orientala - de majoritat bulgara - foguèt creda al nòrd de Tràcia. La Romelia orientala e lo Principat de Bulgaria - tanben plaçada jos l'autoritat otomana - deciguèron lor union dempuèi 1885 per reünir dins una entitat autonoma gaireben de populacions bulgaras de Tràcia.
Pendent las guèrras balcanicas de 1912-1913, la província foguèt disputada entre l'Empèri otoman e lo Reialme de Bulgaria, aliat, pendent la Primièra Guèrra Mondiala, a Grècia e los mai Estats balcanics. La majoritat de Tràcia faguèt partida de Bulgaria mas l'Empèri otoman conservava una Tràcia orientala larga.
Los tractats - que lo Tractat de Neuilly (1919) - qu'acabèron la Primièra Guèrra Mondiala e decopant Euròpa faguèron passar la Tràcia occidentala (o Tràcia egeana) jos autoritat grèga; un pichon territòri a l'èst de Svilengrad, de per abans otoman, foguèt restacada a Bulgaria. Lo Tractat de Sèvres (1920) que fixava las novèlas frontièras de l'Empèri otoman attribuiguèt gaireben tota la Tràcia orientala a Grècia mas lo Tractat de Lausana (1923) tornèt sus aquelas modificacions e Turquia conservava l'essencial la Tràcia orientala e tanben lo tèrme nòrd-èst de la Tràcia occidentala, vesina de la vila d'Edirne. La Tràcia Occidentala tornèt èsser presa per Bulgaria pendent de la Segonda Guèrra Mondiala mas tornèt a Grècia a la fin del conflicte.
Tràcia es divisada, a l'ora d'ara, entre la Republica de Bulgaria, la Republica de Grècia e la Republica de Turquia.
-
-
-
-
Lo diocèsi roman de Tràcia en 400
-
-
Tràcia otomana en 1585 (mapa d'Abraham Ortelius)
-
-
Tràcia al tractas de San Stefano e de Berlin
-
-
-
Mapa etnografica de la Tràcia orientala e occidentala en 1912
-
-
Tràcia aprèp lo Tractat de Neuilly (1919)
-
Reputacion[modificar | modificar la font]
Tràcia passava per èsser una region que los abitants èran bellicoses:
« los pòbles d'aqueles païses aman fòrt la guèrra » [4].
En Tràcia visquèron tanben l'eròi Orfèu, filh del rei de Tràcia Egre, de la musa Calliopa e del eròi Espartac.
Referéncoas[modificar | modificar la font]
- ↑ Erodòt, L'Enquèsta, V, 3, passatge en linha
- ↑ (fr)Thucydide, Histoire de la guerre du Péloponnèse, IV, 102 passatge en linha
- ↑ B. Rossignol, Gouvernadors e procuradors dins un temps de menaças: l’administracion imperiala de la província de Tràcia pendent lo reialme de Marc Aurèli (161-180)
- ↑ Vincenzo Cartari, Les Images des dieux des anciens
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)(el)Descripcion dels pòblrs e costumas tracianas, dins lo tèxte integral de l'Enquèsta d'Erodòt, sul site de L'antiquitat grèga et latine de Philippe Remacle, Philippe Renault, François-Dominique Fournier, J. P. Murcia, Thierry Vebr, Caroline Carrat.


text:
- Avelas
-
Avelãs
Avelãs peut désigner :
Toponymes
Portugal
Catégories : Homonymie | Homonymie de toponyme
- Avelãs da Ribeira, paroisse civile de la municipalité de Guarda, située dans le district de Guarda ;
- Avelãs de Ambom, paroisse civile de la municipalité de Guarda, située dans le district de Guarda ;
- Avelãs de Caminho, paroisse civile de la municipalité d'Anadia, située dans le district d'Aveiro ;
- Avelãs de Cima, paroisse civile de la municipalité d'Anadia, située dans le district d'Aveiro ;
- Castro de Avelãs, paroisse civile de la municipalité de Bragance, située dans le district de Bragance.
Wikimedia Foundation. 2010.
Contenu soumis à la licence CC-BY-SA. Source : Article Avelas de Wikipédia en français (auteurs)


text:
Lacuzon a écrit:
Adieusiatz,
Pensi anar visitar Niça en junh e coneissi pas cap la vila e lo canton. Cerqui d'informacions sus las causas e los luòcs de veire e mai que mai las causas que se tròban pas dins los guidas toristics. Senon, m'agradariá de saber ont es l'endrech melhor per tastar de soca !
(mas tanben per manjar quicòm mai !).
Que si tròvan pas dins lu guidas toristics? Es dificil perqué lu melhors endrechs de Nissa e de lo sieu canton si tròvan esquasi toi dins lu guidas...
Ti poadi conselhar óubligatòriament la vièlha vila, don poderàs assajar la socca, la pissaladièra e la vertadièra saladeta nissarda emb'un veire de rosat. Ti propòsi tambèn de vèire lo poart, la Promenada dei Inglés e sobretot lo jardin botanic de la coala dòu casteu que si tròva subre lo poart e que domina la Baia dei Anges: d'ailà poderàs vèire tot lo panorama de la vila.
Li a tanbèn lo Mont-Bòron, plus a l'èst. Poades anar vèire lu quartiers nòrd: Cimiez, Ray, Sant-Maurice... A Jan Medecin si tròva una bèla basilica blanca: Noastra-Dama.
A l'oèst de la vila si tròva lo parc Phoenix, qu'es tanbèn un jardin botanic embé de bèstias sauvatgi, ma non m'agrada foarça perqué son pas liuri e mi fa mau de li vèire dins li gàbias!
Donca, coma véhes, li a totplen de cauas da vèire.
E en delà de Niça, a l'est, quines son los cantons de veire ? Ai pensat a Menton, ... S'avètz de conselhs o d'idèias, esitetz pas !
Vos mercegi,
A costat de Nissa li a de bèli vilas: à l'oèst Cannes, Antibol (la vièlha vila) e Théoule/Mar (sobretot per la beutat dòu paísatge). A l'èst li a Sant-Jan Cap Ferrat, Monegue e Menton (don si tròva una foarça polida vièlha vila).
Non dobligar de visitar lo rèire-país: lo Palhon, l'Esteron, la Vesubia e sobretot li montanhas dòu Mercantor se ti rèsta de temps. La rota es longa ma vau la pena de la far!


text:
Juan José Castelli
Juan José Castelli (Buenos Aires, lo 19 de julhet de 1764 - Buenos Aires, lo 12 d'octobre de 1812) que ho un revolucionari argentin qui participè a la Revolucion de Mai de 1810, e ho membre de la Purmèra Junta e ho representant d'aquesta dehens l'Armada deu Nòrd. Qu'ei a còps mentavut com l'Oradtor de Mai (El Orador de Mayo).
Que comptè enter los revolucionaris mei determinats a mia la Revolucion de cap a l'independéncia e que he fesilhar l'ancian vicerei Jacques de Liniers qui s'èra hicat au cap de la Contrarevolucion.
Après la derrota de la batalha de Huaquí, lo Purmèr Triumvirat qu'empleguè aqueth pretèxte enta'u har un procès qui non hore pas miat au son cap per'mor de la mort prematurada de Castelli devuda a un cancer de la lenga qui se l'emportè abans qui podosse véder lo ofiauciaument independent lo país qu'avèva contribuit a liberar.


text:
Tona
La tona (simbòl t), es una unitat de massa que val mila quilogramas, es a dire 1 000 kg. Se pòt tanben escrire: 1 t = 1 x 103 kg. A vegada, per la distriar de las autras tonas utilizadas subretot als Estats Units d'America e dins de domènis tecnics, es nomenada « tona metrica ». Val 2 204 622 621 849 liuras anglosaxonas.
La tona apareis sus la taula VIII del Sistèma Internacional d'Unitats: es pas una unitat del SI, mas lo seu usatge es associat al Sistèma Internacional a causa del seu ròtle practic important.
Un mètre cube d’aiga pesa una tona.
Somari
Multiples[modificar | modificar la font]
- una quilotona (1 kt) val mila tonas, o 106 kg.
- una megatona (1 Mt) val un milion (106) de tonas, o 109 kg.
- una gigatona (1 Gt) val un miliard (109) de tonas, o 1012 kg.
- una teratonne (1 Tt) val mila miliard (1012) de tonas, o 1015 kg.
Unitas anglosaxonas[modificar | modificar la font]
La tona es tanben una unitat anglosaxona :
- la tona (ton, o long ton pels Britanics, simbòl ton) val 2 240 lb, siá 1 016 kg (1 016,0469088 kg exactament)
- la tona corta (short ton, o ton pels Americans, simbòl sh tn) val 2 000 lb, siá 907 kg (907,18474 kg exactament)
Aqueles païses qu'emplegan aquelas darrièras unitats designan la tona del SI jol nom de tonne (au luòc de ton) o metric ton (« tona metrica »).
Unitat d’energia[modificar | modificar la font]
- la tona equivalent carbon (simbòl tec) es una unitat d'energia definida tanben a 29,288 GJ (7 Gcal), çò que correspond gaireben a l’energia donada per la combustion d’una tona de carbon industrial; l'usatge se fa per la produccion d'energia a partir del carbon.
- la tona equivalent petròli (simbòl tep) es una unitat d'energia definida egala a 41,855 GJ (10 Gcal), çò que correspond gaireben a l’energia donada per la combustion d’una tona de petròli mejan.
- la tona de TNT es una unitat d’energia definida egala a 4,6 GJ, e servissent a quantificar la poténcia d’una explosion, e subretot la potencia probabla d’una arma nucleara; aquela poténcia s’exprimís en quilotonas kt, o megatonas Mt (de TNT, precision sovent omesa).
Unitat de fòça[modificar | modificar la font]
En astronautica, la tona es l’unitat de pojada d’un motor de fusada, que val 1 000 kgf.
Tonatge e desplaçament de las naus[modificar | modificar la font]
- la tona de cabença (register ton) es una apelacion inapropriada del tonèl de cabença, unitat de volum valent 2,831 684 659 2 m³ (100 pès cubes).
- la tona de volum (measurement ton) permet d’evaluar la cabença de transpòrt de las naus (volum de las calas), per las merças de grand volum e de pes flac; cal 1,13267 m³ (40 pes cubes)
- tona de portada en pesuc (simbòl tpl o tdw — tonne dead weight) es una unitat de cabença, per mesurar la massa totala qu’una nau pòt prene en sota, sens s’enfonsar al delà de la seuna linha de carge maximala; val 1 000 kg.
Massa frenada dels corregs ferroviaris[modificar | modificar la font]
La tona-stop (TS), o a vegada tona-fren, es una unitat utilisada dins lo domèni ferroviari per exprimir la massa frenada d'un correg.
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
- tonèl (unitat de volum)


text:
Bastilha
La Bastilha (o mei exactament, Bastilha Sent Antòni) qu'èra ua hortalessa situada sus l'actuau plaça de la Bastilha a París. Presa per la hòrça a l'escadença de la susmauta deu 14 de julhet de 1989 per'mor de simbolizar l'autoritat e lo poder deu rei, que ho destrusida chic arron. Aqueth eveniment que vadó lo simbèu de la Revolucion Francesa.
Bastida en 1370 peu rei de França Carles V que ho utilizada com cròfo hòrt peu rei Francés I. Que ho presa un purmèr còp durant las guèrras de religion lo 13 de mai de 1588. Sully que'n vadó governador e que la tornè utilizar entà empara lo tresaur reiau. Que ho presa un còp mei en 1649 durant la Fronde.
Despuish lo regnat de Loís IX que ho tanben emplegada com preson politica, emplec que desvolopè lo cardinau de Richelieu dab las famosas Lettres de cachets (las "letras sageradas" peu poder reiau) simbèus de l'arbitrarietat.
Qu'ei per aquesta rason que mantuns escrivans e òmis politics que demorèn a la Bastilha (enter los quaus Voltaire, e lo marqués de Sade). Lo nombre de presoèrs non ho totun pas jamei deus grans e lo dia de la presa de la Bastilha chic que hon liberats. L'importància deu bastiment qu'èra mei que mei simbolica.
Après la soa presa lo 14 de julhet de 1789 que ho destrusida de tira (a partir deu 15 de julhet). Quauques pèiras soas que hon emplegadas entà bastir lo pont de la Concòrdia. Lo marqués de la Faieta qu'auherí ua de las soas claus au purmèr president deus Estats Units d'America George Washington; qu'ei expausada uei dens la soa residéncia de Mont Vermont.
A l'escadença de la bastida de la linha 5 deu metropolitan parisenc, las fondacions de la tor de la libertat (la tor on lo marqués de Sade e ho embarrat) que hon tornadas trobar e que's pòden véder dens lo square Galli, sus lo baloard Enric IV.
Pavats de color que marcan uei lo dia lo perhiu deu lòc qu'ocupava la hortalessa sus la plaça de la Bastilha.


text:
Pan American World Airways
Pan American World Airways (mai coneguda coma Pan Am) es una companhiá aeriana internacionala mai importanta dels Estats Units d'America dels ans 1930 fins la seuna falhida en 1991, i a que se devon fòrças innovacions dins l'industria dels transpòrts aerians internacionals. Fondada coma un servici d'idravions a Key West (Florida), aquela companhiá se desmarquèt amb l'utilizaion massissa dels reactors e de l'utilizacion dels sistèmas de reservacions informatizats.
Aprèp de 1991, Pan Am coneguèt doas renaissenças:
- La segonda Pan Am foncionèt de 1996 a 1998 ecoma una companhiá aeriana de bais còst de long cors entre los Estats Units d'America e la Cariba. Lo seu còdi OACI venguèt PN.
- La tresena, basada en Portsmouth, New Hampshire acabèt lo sevici en 2004. Aquela darrièra, en cambi, mantenguèt los meteisses còdis IATA e OACI coma l'originala.
Entre los diferents Pan Am i aguèt cap de relacion, levat lo nom. La Boston-Maine Airways, una companhiá alemanda de la tresena Pan Am, encara contunha amb la marca «Pan Am Clipper Connection».


text:
Organet
Un organet qu'ei ua estructura de la cellula banhant dens los citoplasma e delimitada per ua membrana lipidica. Los organets que son:
- Lo nuclèu (2) : qui contien l'informacion genetica marcada suber l'ADN (acid desoxiribonucleïc) e qui ei transcrivuda e exportada dens lo citoplasma mercés aus ARNm (acid ribonucleïc messatgèr). Lo nuclèu que produseih ARNm, ARNt (acid ribonucleïc de transferiment) e ARNr (acid ribonucleïc ribosomic).
- Lo reticulum endoplasmic : qui assegura la formacion correcta, la madurason e de l'orientacion de las proteïnas ; qu'ei tanben responsable de la fabricacion de las membranas de las cellulas.
- L'aparelh de Golgi (6) : per on passan las proteïnas destinadas a estar exportadas.
- Las mitocondrias (9) : qui utilizan la glucòsa entà prodúser l'ATP (adenosina trifosfat), la hont d'energia de la bioquimia cellulara.
- Los cloroplasts : dens las cellulas vegetaus, lo lòc on las reaccions quimicas de la fotosintèsi e s'encadenan ; en consequéncia, lo cloroplast que produseish glucòsa mercès a la lutz deu só.
- Los lisosòmas : que son borsas pleas d'enzims per realizar la digestion deus elements engolits per la cellula.
- Los endosòmas : que son borsas formadas per la membrana de la cellula qui engolan elements exteriors ; que fusionan dab los lisosòmas entà qui lo contiengut d'aqueths en posca digerir lo lor pròpi contiengut.
- Las vacuòlas : que son borsas divèrsas on la cellula pòt concentrar cèrtes elements (concentracion en saus diferentas de la deu citoplasma, elements toxics, proteïnas eca) ; dens la cellula vegetau, la vacuòla que pòt representar la màger part deu volum.


text:
Hervé Bazin
Jean-Pierre Hervé-Bazin, mai conegut coma Hervé Bazin (Angieus, 7 d'abril de 1911 - Angieus, 17 de febrièr de 1996) foguèt un escrivan francés. Copa palhas ambé son mitan familiau; èra lo reirenebot de l'escrivan René Bazin qu'avia escrit belcòp de romans patriotiques ambe d'eròis alsacians que se riscan la vida per rejónher França. Se faguèt celèbre d'un còp amb una òbra romanesca qu'es un requisitòri contra lo mitan borgés d'ont sortís.
Biografia[modificar | modificar la font]
Comença una carrièra de jornalista en 1934, subretot a l' Écho de Paris. Après la guèrra, trabalhèt tanben per l' Information, l' Intransigeant e France-Soir, ont faguèt de mestièrs pichons de tota mena. Poèta, fonda una revista efemèra, recèu lo Prèmi Apollinaire en 1947 per Jorn, son primier recuelh de poemas. Pau Valeri li conselhet pasmens de se consagrar al roman: escriguet laidonc de tira Vipera al ponh en 1948, primier panèl d'una trilogia presentant lo fàstic recipròque entre una maire, Folcòche, e son filh, Brassa-Bolhon; larjament inspirat di rapòrts detestables e violents qu'entreteniá ambé sa maire, aquel roman li portet un succès publique e critique durable.
Tablèus dei mors e de la societat, si romans son, lo mai sovent, una critica sociala violenta, qu'es la tela de fons de situacions psicologicas extremas, coma la piromania (l'òli sobre lo fuòc, 1954), l'alienacion mentala (lo cap contra las parets, 1949) o l'incèste (Quau gausi aimar, 1956). Escriguet tanben la mòrt del cavalon (1950), Leva-te e chamina (1952), lo matrimòni (1967), lo crit de la nichola (1972), Madama Ex (1975), lo demòni de miejanueit (1988), l'escòla di paires (1991), lo noveme Jorn (1994). Publiquet en 1984 un bilanç de son òbra dinc Abecedari. En 1958, venguet membre de l'Academia Goncourt, e ne'n foguèt nomat president en 1973.
La Glèisa verda[modificar | modificar la font]
Son libre probablament principau, e d'ambiança pro pasibla es passat gaireben sens veire : la glèisa verda, escrit al començament deis annadas quatre vints. Aquò es un vertadier roman filosofique sobre l'identitat, lei relacions de l'òme e de la natura, lei relacions entre un paire e sa filha divorciada, lei reaccions de la societat e d'una comunitat vilatgesa plan brava davant un eveniment imprevist. Tot comença quand se descobrís que dins la seuva a costat del vilatge i visca un òme. Quand li gendarmas l'agantan, per saber quau es, per poder l'empresonar se chau, lo fisar a un espitau di fats, se chau, s'entrachan que l'òme vòu ges dire son identitat. Las dificultats començan per l'administracion, e l'aventura comença per un paire e sa filha qu'acceptan de bailar la sosta a l'òme misteriós....
Romans principals[modificar | modificar la font]
- Vipère au poing (1948) ;
- La Tête contre les murs (1949) ;
- La Mort du petit cheval (1949) ;
- Lève-toi et marche (1951) ;
- Qui j'ose aimer (1955) ;
- Au nom du fils (1959) ;
- L'Huile sur le feu (1965) ;
- Le Matrimoine (1966) ;
- Les Bienheureux de la désolation (1970) ;
- Le Cri de la chouette (1971) ;
- Madame Ex (1974).
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Vidéo Bazin, Hervé s'explica sus la revòlta de mai de 68 — archius de la Television Soïssa Romanda
- (fr) Lo fons Hervé Bazin de la bibliotèca universitària d'Angèrs
- (fr) Una biografia sul sit de l'universitat d'Estrasborg
- (fr) Una biografia sus un sit de venda en linha
- (fr) avís de decès del jornal l'Humanité


text:
Lo 25 de junh 1218 de femnas tolosanas tuèron lo Simon de Montfort que
menava las armadas de la crotzada dins una guèrra de colonisation
contra lo nòstre pòble.(Cf info dejós e pèça junta)
Lo Partit Occitan convida las/los occitan(a)s de pertot (amai los de la
diasporà) a se recordar d'aquela victòria contra l'agression francesa
que menèt a l'annexion del nòstre país amb una primièra accion
simbolica que serà de sortir per aquela jornada la bandièra
occitana a las fenèstras. Coma nos l'escriguèt Ben Vautier i podètz
ajustar: "I avèm fotut sul morre!" e far la fèsta amb las amigas e los
amics.
Plan merçès de nos enviar totas las fotos de las vostas iniciativas
(contact@poctolosan. org). Es una primièra fèsta, e si foncciona plan la
podrèm perlongar dinc a 2018, tau 800 ans ! Se n'avètz pas encara de
bandièra occitana la podètz comandar sus: www.macarel. org
o dins tota bona botiga de vòstre canton (IEO...).
Bona fèsta !
Canson de la crotzada :
« E venc tot dreit la peira lai on era mestiers
E feric lo comte sobre l'elm, qu'es d'acers,
Que'ls olhs e las cervelas e'ls caichals estremiers.
E'l front e las maichelas li partic a cartiers,
E'l coms cazec en terra morze sagnens e niers... »
« Et la pierre arriva tout droit où il fallait,
Si bien frappa le comte à son heaume d'acier
Que les yeux, la cervelle, aussi les dents du fond,
Le front et les mâchoires elle fit éclater,
A terre il tomba mort, livide, ensanglanté... »


text:
-310
Aquesta pagina concernís l'an -310 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Republica Romana[modificar | modificar la font]
Realizacion dau plan decidit l'annada precedenta (→ 311 av. JC) amb una ataca romana còntra lo còr dau territòri etrusc. Lei ciutats-estats etruscas situadas au nòrd dau territòri roman capitèron de conclure una aliança ambé lei Samnitas e leis Ombrians mai la màger part dei pòbles enviroutant Roma poguèron pas jónher l'aliança. Lo cònsol Quintus Fabius Maximus Rullianus ganhèt una importanta batalha au lac Vadimon onte leis Etruscs e seis aliats perdiguèron un nombre important de combatents. Aquò marquèt l'acomençament dau declin deis Etruscs que retrobèron jamai sa poissança anciana e foguèron pauc a pauc conquistats per Roma durant leis annadas seguentas.
En revènge, sus leis autrei frònts, lei Romans foguèron desfachs mai d'un còp per lei Samnitas. Aquelei combats son mau coneguts mai regardèron lei tropas dau comandant de la flòta Publius Cornelius Scipio dins la region de Nuceria e leis òmes dau cònsol Marcius Rutilus dins un endrech desconegut (→ 309 av. JC).
Africa[modificar | modificar la font]
Cartage[modificar | modificar la font]
Perseguida deis operacions d'Amilcar Giscon en Sicília onte sei fòrças acomencèron lo sètge de Siracusa. En parallèl, desbarcament d'Agatòcles de Siracusa au cap Bon. Una armada de ciutadans dirigida per lei generaus Bomilcar e Hannon foguèt anientada e lei Grècs poguèron pilhar la region de Cartage. Pasmens, poguèron pas atacar lei fortificacions de la vila.


text:
Glaciacion
Una glaciacion o edat de glaç es un periòde de longa durada que s'i produtz una baissa de la temperatura globala del clima de la Tèrra, donant coma resultat una expansion del glaç continental, de las calòtas polaras e dels glacièrs. Glaciologicament, lo tèrme de glaciacion s'utiliza per se referir a un periòde amb calòtas glaciàrias tant a l'emisfèri nòrd coma al sud; segon aquesta definicion, nos trobam encara dins una glaciacion (perqué i a encara de calòtas polaras en Groenlàndia[1] e e Antartida). Mai colloquialament, quand se parla dels darrièrs milion d'ans, s'utiliza glaciacion per se referir a de periòdes mai fregs amb de calòtas glaciàrias estendudas, tant en America del Nòrd coma en Eurasia: segon aquesta definicion, la glaciacion pus recenta s'acabèt fa 10 000 ans.


text:
Sant Barthélemy le Plain
Sant Barthélemy le Plain (Saint-Barthélemy-le-Plain en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant-Barthélemy-lo-Plain es una municipalitat del Ardèche, dins l'anciana província del Vivarais. Aquela municipalitat a situat sus un scenari en bordure del Rhône, a una altitud mièja de 400 mètres. La localité a environat per dos rius a gargamèlas prigondas: lo Doç al nòrd (Valmordane) e lo Duzon al sud (cuves del Duzon). Es en las gargamèlas del Doç #que passa la linha del " Camin de fèrre a vapor del Vivarais" actiu de Tournon a Lamastre.
Un viaducte en pèira de talha e un vièlh pont en datant de 1656, permeton la traversada del Duzon. Lo vièlh pont se tròba sus l' anciana rota manlevada per las muletiers,"La Raviscole", #que domina lo ravin del Duzon en la pujada cap a Sant-Barthélemy-lo-Plain. Aquel camin muletier, agrandit al cors del XVII sègle, a #èsser duplicat per una rota a déclivité mai flaca, al continuament d'un projècte establit en 1853. Aquel projècte aurà de besonh lo bastiment del viaducte actual a uèch arcs, acabat en 1870. A l'extrèm del vièlh pont se trobava una pichona fabrica "los texiles de Duzon". Aquela fabrica utilizava la fòrça hydraulique del Doç, mercés a un barrage situat en amont. Bastida en 1845, primièrament pel "moulinage" dels cocons de seda produsida en la region, s'es de contunh orientada cap al tissage de la seda, de contunh de fibres synthétiques. Aquela fabrica a barrat las siás pòrtas en 1990. Es ara ocupada per un talhièr d'artista.
Sant Barthélemy le Plain est une commune de l'Ardèche, dans l'ancienne province du Vivarais. Cette commune est située sur un plateau en bordure du Rhône, à une altitude moyenne de 400 mètres. La localité est entourée par deux rivières à gorges profondes: le Doux au nord (Valmordane) et le Duzon au sud (cuves du Duzon). C'est dans les gorges du Doux que passe la ligne du " Chemin de fer à vapeur du Vivarais" allant de Tournon à Lamastre.
Un viaduc en pierre de taille et un vieux pont datant de 1656, permettent la traversée du Duzon. Le vieux pont se trouve sur l’ancienne route empruntée par les muletiers,"La Raviscole", qui domine le ravin du Duzon dans la montée vers Saint-Barthélemy-le-Plain. Ce chemin muletier, élargi au cours du XVII siècle, a été doublé par une route à déclivité plus faible, à la suite d'un projet établi en 1853. Ce projet nécessitera la construction du viaduc actuel à huit arches, terminé en 1870. Au bout du vieux pont se trouvait une petite usine "les textiles de Duzon". Cette usine utilisait la force hydraulique du Doux, grâce à un barrage situé en amont. Construite en 1845, tout d'abord pour le "moulinage" des cocons de soie produits dans la région, elle s'est ensuite orientée vers le tissage de la soie, puis de fibres synthétiques. Cette usine a fermé ses portes en 1990. Elle est maintenant occupée par un atelier d'artiste.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria d'aquel territòri debuta per una cita en lo "Cartulaire del Abbaye de Sant-Chaffre" n'en abril 974, jol nom de villa Planis. L'evolucion del nom de la parròquia de contunh de la municipalitat, al cors dels sègles, es la seguenta:
en Abril 974 : villa Planis; Xen-XIIen sègle : Sanctus Bartholomeus de Plassanis; XIIIen-XVen sègle : Mandement de Sant-Romain-Valmordane; XVIen-XVIIen sègle : Sant-Barthélemy-de-Plassas; Modèl:S- : Sant-Barthélemy-lo-Plain; Revolucion : Montplein; 1805-1939 : Sant-Barthélemy-lo-Plen; Decrèt del 19 d'abril 1939 : Sant-Barthélemy-lo-Plain.
L'histoire de ce territoire débute par une citation dans le "Cartulaire de l'Abbaye de Saint-Chaffre" en avril 974, sous le nom de villa Planis. L'évolution du nom de la paroisse puis de la commune, au cours des siècles, est la suivante:
Avril 974 : villa Planis; Xen-XIIen siècle : Sanctus Bartholomeus de Plassanis; XIIIen-XVen siècle : Mandement de Saint-Romain-Valmordane; XVIen-XVIIen siècle : Saint-Barthélemy-de-Plassas; Modèl:S- : Saint-Barthélemy-le-Plain; Révolution : Montplein; 1805-1939 : Saint-Barthélemy-le-Plein; Décret du 19 avril 1939 : Saint-Barthélemy-le-Plain.