text:
Calendièr
Un calendièr (var. calendier o chalendier) es un sistèma de marcar las datas en foncion del temps. Un tal sistèma foguèt inventat pels òmes per devesir e organizar lo temps sus de periòdes longs. Inicialament concebuts per èsser en acòrdi amb los fenomèns astronomics e los cicles de las sasons, los calendièrs venguèron indispensables per observar los eveniments astronomics, astrologics e tanben religioses.
Somari
- 1 Etimologia
- 2 Unitats del calendièr
- 3 Combinason de las unitats naturalas
- 4 Periòdes e unitats associats
- 5 Sistèmas de calendièrs dins lo monde
- 6 Nòtas e referéncias
Etimologia[modificar | modificar la font]
Lo mot calendièr deriva del latin calendae, « que son apelats », del vèrbe calare (« apelar »). Las calendas designavan pels Romans lo primièr jorn del mes qu'èra lo començament de la luna novèla e los jorns èran comptats a l'envèrs a partir de las calendas, de las nonas, cinquen o seten jorn del mes, de las idas, tretzen o quinzen jorn del mes. Aquel jorn, los pontifes anonciavan la data de las fèstas mobilas del mes venent e los debitors devián pagar lors deutes inscrits dins los calendaria (« libres de comptes »).
Unitats del calendièr[modificar | modificar la font]
Totes los calendièrs istorics son basats sus las unitats naturalas de durada definidas per de fenomèns astronomics.
Lo jorn[modificar | modificar la font]
Dins totas las civilizacions, l'alternança del jorn e de la nuèch pareis d'èsser estada l’unitat fondamentala de la marca de l'escorrement de l'an. Aquela se fa per la rotacion de la Tèrra, lo començament del jorn es pas simultanèu d’un punt a l’autre del glòbe terrèstre. Fins a una epòca recenta, èra pas un problèma perque las civilizacions vivián gaireben sens contacte las unas amb las autras. Lo desvolopament dels transpòrts e la possibilitat de difusar l'ora menèron a definir, al sègle XIX, la nocion de fus orari per far correspondre una ora donada amb una posicion aparenta del solelh dins lo cèl.
Lo mes[modificar | modificar la font]
Las fasas de la Luna essent de bon observar, foguèron un mejan facil de mesura del temps. S'utilizava las lunasons per comptar los temps superiors a qualques jorns. Dins las regions del glòbe ont las sasons son pauc marcadas, coma en Polinesia, la lunason demorèt longtemps, aprèp lo jorn, l’unitat fondamentala de mesura del temps. Lo calendièr musulman modèrne es tanben lunar.
L’annada[modificar | modificar la font]
Marcant las sasons, la revolucion de la Tèrra a l'entorn del Solelh, es a dire l'annada, prenguèt importància amb lo desvolopament de l’agricultura. Aquel cicle es d’una durada relativament longa e son escorrement se pòt marcar per exemple amb de fenomèns coma los solsticis. Es doncas probable que los òmes aurián utilizat l'alongament de las ombras per marcar lo debanament de l’annada, associat al percors aparent del solelh a respièch de las constellacions del zodiac.
Lo primièr calendièr basat sus l’annada poiriá èsser lo calendièr egipcian. Segon qualques teorias, los megalites dels sites de Nabta Playa o Stonehenge, o las formas dels temples astècas e maias poirián aver servit a mesurar las annadas.
Combinason de las unitats naturalas[modificar | modificar la font]
Los fenomèns astronomics presentats çai subre son independents, las unitats que definisson son pas commensurablas: lor repòrt es pas un nombre racional.
Aquela dificultat fa que los pòbles causiguèron de daissar lo calendièr se desincronizar o ben de lo recalar empiricament suls fenomèns celèstes, fins a pèrdre la continuitat dels jorns. Se ditz alara qu’un calendièr es puslèu aritmetic o puslèu astronomic.
L’annada e lo jorn[modificar | modificar la font]
A l'ora d'ara, una annada val 365,242201 jorns. Lo calendièr egipcian, puèi lo calendièr julian e lo calendièr gregorian son de bons exemples dels esfòrces successius que capitèron a sincronizar l’annada amb lo cicle de la Tèrra a l'entorn del Solelh.
E encara nòstre calendièr actual presenta totjorn una leugièra desincronizacion de l’annada, avalorada a qualques jorns (3 jorns) sus 10 000 ans.
Lo mes e lo jorn[modificar | modificar la font]
La durada mejana d’una lunason es de 29 jorns 12 oras 44 minutes e 2,8 segondas (29,53 jorns). Doncas en fasent alternar meses de trenta e de vint-e-nòu jorns, e a condicion d’apondre un jorn cada trenta meses, arribam a una precision acceptabla. Aquel mecanisme foguèt utilizat per totes los ancians calendièrs lunars per far correspondre l’òrdre dels jorns dins lo mes amb las fasas de la luna.
Lo mes e l’annada[modificar | modificar la font]
Una annada solara compòrta 12,36827 lunasons. Per establir l'annada calendièra e doncas conservar un acòrdi entre los meses e las sasons, los calendièrs caldèu e roman apondèron cada tres ans, un tretzen mes a lor calendièr. Mas l’armonizacion demorèt fòrça imperfièita.
Totes los calendièrs qu'atenguèron un grand nivèl de precision abandonèron l’idèa de sincronizar lo mes lunar e l’annada solara e son purament solars coma lo calendièr gregorian o ben purament lunars coma lo calendièr musulman. Per exemple dins lo calendièr gregorian, los meses seguisson pas las fasas de la Luna: l'annada es dividida en exactament dotze meses. Aqueles se pòdon gropar per 2 per formar un bimèstre, 3 per un trimèstre (una sason) e 6 per un semèstre (doas sasons).
Se pòt pasmens citar l’excepcion del calendièr ebraïc modèrne que se basa sul cicle metonic : 19 annadas correspondent a dos cents trenta cinc meses. Sus un cicle de dètz-e-nòu ans aquel calendièr definís doncas sèt annadas de tretze meses e dotze annadas de dotze meses. Cal pasmens èsser regularament sincronizat sul cicle de la Luna perque l’annada e lo mes atal definits son leugièrament excedentaris.
La sason e l’annada[modificar | modificar la font]
Dins fòrça calendièrs, i a quatre sasons : la prima, l'estiu, l'automne, e l'ivèrn. Aquelas sasons son pas totjorn a la meteissa plaça dins lo cors de l'annada, e quand, par exemple, los chineses o los cèltas metèron l'estiu de mai a julhet duel calendièr gregorian, lo solstici d'estiu, jorn pus long essent mai o mens al mitan, dins lo calendièr modèrne europèu, l'estiu comença amb lo solstici d'estiu.
En China, l'annada comença amb la prima, mas, dins de païses escandinaus, comença amb la fèsta de mièg ivèrn (Midtvintersblot), lo solstici d'ivèrn, venguèt Nadal mai recentament.
Periòdes e unitats associats[modificar | modificar la font]
Los autres sistèmas per dividir e marcar lo temps son los multiples o sosmultiples de las tres unitats naturalas.
L’èra[modificar | modificar la font]
L’èra es un periòde de temps vague e subjectiu que comença amb un eveniment istoric marcant o fondador servant de punt de despart e causit per convencion coma annada 1 dins una cronologia.
L'èra crestiana comença l'annada supausada de la naissença de Jèsus. L’anno Domini, que determina uèi l'an 1 a la basa del calendièr gregorian, determinada per Dionysius Exiguus en 532.
Segon los calculs e una tradicion relativament tardièra a respièch de l'istòria d'un pòble josieu, perque remontan al sègle II, l’èra judaïca del calendièr ebraïc comença lo 7 d'octobre de 3761 ab. C. correspondent segon los cronologistas josieus a la creacion del monde. A la meteissa epòca, d'autres exegètas, crestians, calculèron la data de la creacion del monde (Anno Mundi) en 5509 ab. C., data a vegadas utilizada pels calendièrs de las Glèisas ortodòxas. Le Chronikon d'Eusebius Pamphili causiguèt 5199 ab. C..
L'èra olimpica (utilizada pels grècs de l'Antiquitat) comença en 776 ab C (annada dels primièrs Jòcs Olimpics). L’èra de Roma comença amb la fondacion de Roma, lo 21 d'abril de 753 ab. C. Los Romans descomptan atal las annadas Ab Urbe condita (« dempuèi la fondacion de la Vila »). L’èra juliana del calendièr julian, mesa al punt per l'astronòm Sosigènes d'Alexàndria sus òrdre de Juli Cesar, dintrèt en vigor lo 1er de genier de 45 Ab. C., e sa creacion es utilizada coma an 1.
Lo revelh esperital de Siddharta Gautama (lo darrièr Boda istoric) -543 pel calendièr bodista.
L’Egira, lo despart de Maomet per Medina, marca lo començament del calendièr musulman lo 16 de julhet de 622 del calendièr julian.
Los Maias de l'epòca classica (sègles IIIe a IX ap. C.) pensavan que las divinitats tornavan far mai o mens regularament los Òmes en divèrsas matèrias (fusta, milh per exemple) e que n'espèran qualques comportaments per los mantenir o pas dins l'existéncia e l'abondància o la carestiá. Los escribas maias estimavan viure dins una nena creacion començada un jorn 4 Ahau 8 Cumku de lor calendièr ritual, lo jorn origina numericament notat 13.0.0.0.0. dins lor numeracion vintesimala. Los especialistas fan correspondre l'origina de l'èra maia al 11 d'agost de 3114 ab. C. e deuriá s'acabar lèu, en decembre de 2012, e daissant plaça a la (n+1)ena umanitat.
Lo sègle[modificar | modificar la font]
Sègle es un mot d’origina romana mas los Latins li atribuisson una significacion fòrça mai vaga perque segon los autors podiá representar de vint-e-cinc a cent setze ans.
Contràriament a la cresença comuna, las annadas secularas coma 1800, 1900 o 2000 son las darrièras de lor sègle. Per definicion un calendièr comença en l’an 1; l'an 100 deu apartenir al primièr sègle per que faga cent ans. Atal, lo sègle XXI comencèt lo 1er de genièr de 2001.
Lo lustre[modificar | modificar la font]
Lo lustre es un periòde de 5 ans. A Roma, representava l'espaci de temps separant dos recensaments.
La setmana[modificar | modificar la font]
Los Egipcians, los Chineses e los Grècs gropavan los jorns en desenas, los Javaneses per cinc jorns. Le mot decada designa un periòde de dètz jorns, [1]. Pel primièr còp una setmana de sèt jorns apareis dins lo pòble ebrièu que l'aurián manlevat als caldèus. Aquela durada es mai o mens aquela d’una fasa de la Luna. L’adopcion del Shabat [2] coma jorn de repaus ven d'un comandament biblic. Per generalizacion, una annada sabatica torna cada 7 ans, alara que cal esperar 50 ans per que torne una annada jubilara e son Jubilèu.
En Mesopotamia, lo nombre sièis èra considerat coma benastrós e lo nombre sèt coma malastrós; èra doncas recomandat d'entreprendre res los 7, 14, 21 e 28 del mes, aquel jorn malastrós foguèt nomenat « sabbatu » e adoptat pels ebrièus.
En Occident, l'utilizacion de la setmana data solament del sègle III de nòstra èra. L’adopcion del dimenge coma jorn de repaus ven d'un decrèt de l’emperaire roman Constantin I lo Grand en 321.
Dins lo calendièr gregorian, perque un mes mejan compòrta 4,34812 setmanas, la setmana es pas una subdivision del mes. Levat evidentament pels meses de febrièr de las annadas que son pas bissextilas, que compòrtan exactament quatre setmanas o doas quinzenas.
Lo calendièr republican tornèt a la division del mes en decadas.
Lo jorn[modificar | modificar la font]
La division del jorn en unitats precisas es d’origina egipciana e caldèa. Los primièrs devesiguèron lo jorn en 24 partidas, 12 per la nuèch e 12 pel jorn. Los segonds devesissián lor jornada en seissanta partidas coma dins los calendièrs vedics d'Índia; a partir del sègle VII, los Babilonians manlevèron a Egipte la division de lor jornada en dotze partidas. Fòrça pòbles aprèp definiguèron lor nocion d’ora en copant en dotze partidas aqueles dos periòdes de duradas variablas segon las sasons.
La minuta e la segonda[modificar | modificar la font]
Serián benlèu d’origina babiloniana.
L’unitat contemporanèa de mesura de temps es la segonda que se definís dempuèi 1967 per un fenomèn atomic. Nòstra definicion del temps repausa doncas pas mai entièrament sus de cicles astronomics, fach unic dins l’istòria de l’Umanitat.
A causa de l'alentiment de la Tèrra per efèit de marèia, lo jorn actual es un pauc mai long qu'aquel de 1820 que serviguèt a la definicion istorica de la segonda. Cal doncas, pontualament, realizar un « saut » en apondent una segonda (o retirar una segonda, çò que encara jamai se produguèt) a un o dos jorns de l’annada per demorar sincronizat amb la rotacion de la Tèrra. Aqueles ajustaments son irregulars perque las variacions del periòde de rotacion de la Tèrra son elas meteissas irregularas e encara mal explicadas. Aquels ajustaments, anonciats de meses abans per l’International Earth Rotation and Reference Systems Service (IERS), se fan a datas predefinidas en fin de mes, en apondent o retirant una segonda a la darrièra minuta d'una jornada.
Sistèmas de calendièrs dins lo monde[modificar | modificar la font]
Un calendièr es lunar o solar segon que privilègia lo mes o l’annada. Dins un calendièr lunar, la durada mejana d’un mes se deu aprochar d'aquela d’una lunason: 29,530589 jorns. Dins un calendièr solar, la durada de l’annada deu èsser de 365,242190 jorns.
Calendièrs solars[modificar | modificar la font]
- lo calendièr de l'Egipte antica ;
- lo calendièr haab (calendièr maia civil que donèt tanben lo xiuhpohualli astèca) ;
- lo calendièr còpte ;
- lo calendièr etiopian ;
- lo calendièr Êzîdî ; (Curdistan)
- lo calendièr persan, subretot en Iran e Afganistan;
- lo calendièr essenian ;
- lo calendièr etrusc ;
- lo calendièr Egira: utilizat pels musulmans
- los calendièrs d’origina romana :
- lo calendièr roman ;
- lo calendièr julian, calendièr roman reformat per Juli Cesar ;
- lo calendièr julian proleptic; lo jorn julian es un procèssus de compte continú dels jorns ligat a aquel calendièr ;
- lo calendièr julian astronomic ;
- lo calendièr Rumî ;
- lo calendièr gregorian:
- lo calendièr gregorian proleptic ;
- lo calendièr gregorian astronomic ;
- lo calendièr julian revisat, una partida de las Glèisas ortodòxas ;
- proposicions de reforma del calendièr gregorian :
- lo calendièr universal ;
- lo calendièr fixe ;
- lo calendièr suedés, utilizat del 1er de març de 1700 al 30 de febrièr de 1712
- lo calendièr berbèr tradicional, o cajmi
- lo calendièr maçonic.
- lo calendrier Badí‘;
- lo calendièr republican, calendièr revolucionari francés ;
- lo calendièr revolucionari sovietic ;
- lo calendièr patafisic ;
- lo calendièr sayana, calendièr nacional oficial d'Índia ;
- lo calendièr tamol ;
- lo calendièr bengalî ;
- lo calendièr curd ;
Calendièrs lunars[modificar | modificar la font]
- lo calendièr musulman ;
- lo calendièr Tzolk'in, calendièr ritual Maia.
Calendièrs lunisolars[modificar | modificar la font]
S’agís de calendièrs lunars que son ajustats cada annada solara amb de meses intercalars:
- lo calendièr ebrèu ;
- lo calendièr de Coligny
- lo calendièr chinés ;
- lo calendièr japonés ;
- lo calendièr atic.
Autres calendièrs[modificar | modificar la font]
- lo calendièr de Bali, calendièr complèxe, ni lunar ni solar;
- lo calendièr liturgic catolic, coma calculat pel comput.


c: text/html

text:
Parroy
Parroy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Preséncias gallo-romaine e mérovingienne.
- Pòbles dévastés l'an 1914.
Parroy Es una anciana comuna del costat de Lunéville-Sud, #que #aperténer als comtes de Ficquelmont. I aviá absorbit Coincourt, Mouacourt e Xures entre lo 1er en genièr 1973 e lo 1er en genièr 1987.
- Présences gallo-romaine et mérovingienne.
- Villages dévastés en 1914.
Parroy est une ancienne commune du canton de Lunéville-Sud, qui appartint aux comtes de Ficquelmont. Elle avait absorbé Coincourt, Mouacourt et Xures entre le 1er janvier 1973 et le 1er janvier 1987.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Planta medicinala
Una planta medicinala o èrba medicinala es tot vegetal que siá que contenga en quin que sia dels sieus organs, qualque substància amb activitat farmacologica que se pòsca utilizar amb de fins terapeutics o que se pòsca emplegar coma prototipe per obténer nòus medicaments per sintèsi o emisintèsi farmaceutica. Se calcula a prèp de 260.000 las espècias de plantas que se coneisson a l'ora d'ara, 10% dee las qualas se pòdon considerar medicinalas, es a dire, se tròban recuelhudas en los tractats medicals de fitoteràpia, modèrns e d'epòcas passadas, perqué presentan qualque usatge. Evidentament, sustot dins las regions eqüatorialas, la proporcion d'espècias medicinalas pòt variar sensiblament d'aquel percentatge, puèi que se coneis quitament pas la totalitat de la flòra.
Somari
Principis actius e la colhida[modificar | modificar la font]
L'estudi dels compausants de las plantas medicinalas se centra en las substàncias qu'exercisson una accion farmacologica sus l'èsser uman o los èssers vius en general. Los principis actius de las plantas pòdon èsser de substàncias simplas (coma alcaloïdes) o plan de barrejas complèxas (resinas, òlis essencials, èca.). Los compausats mai comuns son los glucids e eterosids (glucid mai un compausat sens cap de glucid), que pòdon èsser glucosids, galactosids, èca. Lo primièr eterosid que se descobriguèt foguèt la salicina (extrach de Salix alba). Autres compausants actius de las plantas son alcaloïdes, lipids, de gomas, mucilags, principis amars, tanins, òlis essencials, resinas, baumes, oleoresineas, acids organics, enzims e vitaminas.
La colhida s'a de far quand los principis actius de la planta son madurs. Generalament, i cal procedir al secatge dels vegetals, al mai rapidament possible, de biais que fermenten pas los sucres que contenon, e mai se cal prene en compte que las èrbas eissutas pèrdon pauc a pauc las siás proprietats. Las flors las cal prene a penas se son dobèrtas e las secar amb de papièr net; las fuèlhas se devon colhir abans e pendent la floracion e s'estendre sus un papièr o grasilhat; las plantas entièras las cal despossedir de las fuèlhas marcides e las rèstas de tèrra; las granas e fruchs sòlon pas aver de besonh de cap de tractament; e las ruscas e raïses las cal prendre d'exemplars joves.
Preparacions comunas amb plantas medicinalas[modificar | modificar la font]
- Infusion: calfar d'aiga e apondre la partida de la planta necessària en lo primièr bolh. S'escarta a la seguida del fuòc, se cobrís e se daissa repausar qualques minutas. L'infusion un còp fachas la cal pas far bolir. Se sòl preparar amb las partidas joves de la planta, coma fuèlhas, flors e granas.
- Decoccion: Procès que la planta se bolís en aiga pendent un periòde determinat. S'usa aquel procediment amb las partidas mai duras, coma rusca, fuèlhas coriaças, raïses e tijas.
- Reduccion: se la cosuda se mena a tèrme pendent mai de 20 minutas, se produsís la reduccion. S'emplega per de principis actius que resistisson a la calor e que n'es necessària, per la siá escassa proporcion, una màger concentracion.
- Maceracion: Consistís a daissar repausar las plantas en aiga freda pendent qualques oras. Servís a extraire de principis actius inestables davant de la calor mas soluble en aiga.
- Tintura o vins medicinals: es la maceracion facha en alcoòl e pòrta normalament una partida de la planta per cinc d'alcoòl. S'usa se los principis actius se dissòlvon pas plan en aiga o son de sabor desagradiva, en emplegant la planta generalament eissuta. Son fòrça coneguts los vins de quina o l'aigardent d'aranhonèr (patxaran).
- Siròps: Son de dissolucions de sucre en aiga que s'i apond après la planta.
- Chuc: dirèctament se trissan las plantas frescas e après se tamisa lo liquid.
- Òlis medicinals: aital coma l'alcoòl, l'òli li es un autre dels dissolvents mai usats. I a en fach cèrtas plantas que transferisson melhor los sieus principis actius a l'òli. Son los mai utilizats per l'usatge extèrne (fregaments, massatges o onchaments).
- Cataplasmes o compresas: se fan en bolint la planta o en la sometent a l'accion de l'aiga. Las plantas bolidas s'endrapan en draps prims que se situan sus la zòna a tractar.
- Bavoradas: se preparan amb d'èrbas aromaticas, que se bolisson en aiga. Lo vapor que s'escapa del recipient un còp retirat del fuòc, es çò que deu èsser inalat.
Accions farmacologicas[modificar | modificar la font]
Los principis actius de las plantas, als quals cal atribuir los sieus efièches curatius, se pòdon utilizar en lo tractament d'un grand nombre de malautiás. Aquí de contunh qualques exemples de las proprietats medicinalas de las plantas, aital coma qualques unas de las espècias vegetalas que presentan aquelas proprietats:
- Pectoralas e antitussivas: ?? (Tussilago farfara), rosèla (Papaver rhoeas) e malva.
- Tonicas e digestivas: la sàlvia, la majorana, lo poliòl, la marialoïsa o lagenciana.
- Laxants: L'agrefuelh, lo carrobièr, la cuscuta o lo polipòdi.
- Diüreticas: L'api, lo jolverd, la limièra o la coa de caval (Equisetum arvense).
- Abortivas: corona del rei, savina, tais (Taxus baccata) o safran.
- Ipnoticas: arç blanc, tilhòl, valeriana, oblon o irangièr.
- Estimulantas: Lo tè, lo cafè, lo cacau, lo guaranà
- Antireumaticas: neret, èrba talpièra, espic o josieva.
- Vermifugues: ontina, farigola, noguièr o tanarida.
- Vulneràrias: iperic (Hipericum perforatum), vulnerària o vern.
- Carminativas: camamilla, menta, poliòl
Plantas medicinalas d'Occitània[modificar | modificar la font]
- Artemisa (Artemisia vulgaris): emenagòga, per las femnas.
- Borratge (Borrago officinalis): febrifuga e suporifica ; bona per los raumasses.
- Brotonica (Betonica officinalis): depurativa, per lo sang.
- Camamilla (Matricaria chamomila e Anthemis nobilis) (tisana de las flors soletas): adocís los nèrvis e es endormidoira.
- Frigola o pòta (Thymus vulgaris): de proprietats universalas: estomacala, antispasmodica, depurativa, antiseptica, digestiva.
- Gram (Agropyrum reptens) (tisana amb la rasiga dicha gargamelièr, o rizòme): diuretic, coma l'òrdi; permeton de faire de begudas que refrescon plan, l’estiu; netejon plan la botiliga e los rens.
- Irangièr (fuòlhas en tisana; li cal quitar un pauc prene lo bolh): calmaire e adocisseire.
- Limoneta (Melissa officinalis): digestiva e calmanta; ten un gost leugièr de limon.
- Menta (Mentha spicata, Menta crispata, Menta piperita, Menta aquatica) totas las menas son mai o mens digestivas: glaciala, menta de chin ; la melhora es saique la menta pebrada (Menta piperita) per los estomacs cargats per un recapte tròp gras.
- Pichòt róver (Teucrium chamaedrys): depuratiu ; servís per se purgar coma la brotonica o la sàuvia; franc la sàuvia, son plan amargantas.
- Romanin (Rosmarinus officinalis): coma la frigola ; çò melhor : sucrar ambe de mèu de romanin.
- Sàuvia (Salvia officinalis): depurativa. Bona purga, mas prene pas mai de tres o quatre jorns, lo matin abans de dejunar.
- Tès:
- -Lo tè espinut (Sideritis romana).
- -Lo tè roge (Criganum vulgare)
- -Lo tè violet (Coris montpeliensis)
- Totas plantas que son refrescairas:
- Tilhòl (infusion amb las flors) calmaire e antispasmodica.
- Verbena (lippia citriodora): estomacala e febrifuja.
Per los raumasses, la gripa e tot, enfin la tisana d’ivèrn: fagatz infusir de clòsces d’amètlas, de coas de cerièiras, de borratge, de tilhòl, de regalíssia, de guindolas (servadas secas de l’automne). Servissetz caud, en tot passar amb un pichòt espalhet per de dire de levar las brisas. Es ja un pauc doceta ; se òm vòl pasmens sucrar, se o pòt faire ambe de mèu.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
- Farmacognosia
- Botanica
- Lista de plantas medicinals
- Ayurveda
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Colonques Garrido, Josep (2013). Les Principals Plantes per a la Salut d'Eivissa i Formentera. Ilhas Balears, Eivissa. Institut d'Estudis Eivissencs. 417 pàgs. ISBN 978-84-87455-59-9


text:
La Croix-Saint-Leufroy
La Croix-Saint-Leufroy en normand (La Croix-Saint-Leufroy en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Cap a 695, sant Leufroy fonda lo abbaye de la Crotz-Santa-Leufroy. Abbaye bénédictine, Es ponduda en commende al Modèl:XVIIe sègle e suprimida l'an 1751, del temps que la majoritat de las bastissas an destruit.
Vers 695, saint Leufroy fonde l'abbaye de la Croix-Saint-Leufroy. Abbaye bénédictine, elle est mise en commende au Modèl:XVIIe siècle et supprimée en 1751, tandis que la majorité des bâtiments sont détruits.


text:
Déroulez l'affichage jusqu'à la page désirée ou affichez la
table des matières de votre visualisateur et sautez directement à
celle-ci.
Revenez à l'accueil pour revenir à la recherche.
Sit endralhat per
lo sistèm operatiu de tria
«Lo poder servir-The power to serve»
Font dubèrta es plan fièra d'èsser labèlizada al nivèl II. Per ne saber mai, cliquatz sul imatge.
La revista Parlem !
Parlem es una revista d'Auvèrnhe/Velai/Borbonès d'Òc
Numerò 2-078
Recèrca dins Parlem
Lenga viva-devinalha al azard
Dètz frairons, en tota sason, passan fòrça temps en preson, e pasmens, causa plan rara, i languisson pas pauc ni pro ni per la lei que los separa e los claus separadament, cinc dins cade compartiment.
Las responsas ?
Mesfisa-te que las solucions son borramescladas per te far cercar, mas coma siás pro desgordit trimaràs pas gaire per desenrambolhar l 'enrambolh. De mai, trobaràs çaisus qualques responsas que las devinalhas i son pas: a tu de fargar aquelas devinalhas.


text:
- 11h Laruntz
Venta de béver e enterpans organizat per la Calandreta de Biòst au mercat seguitida per ua cantèra sus la plaça.
- 12h30 Còth de Maria Blanca
Danças tradicionaus dab Lo Cujala d’Aussau seguitidas per un repais en çò de la Bordà Maria Blanca sus la plana deu Benon
Formula 10€ / persona : reservacion au 06 75 32 36 57 abans lo 21 de mai
- 15h45 Castèth
Danças tradicionaus dab lo talhèr de danças de Rebenac (a Castèth puish a Lovier de Baish)
- 19h30 Lovier de Baish
Estanguet espanhòu obèrt a tot(e)s e en musica organizat peu Basquet Club en çò deu larèr rurau
- 10h-18h Sevinhac Meirac
Venta de béver e enterpans organizat per Les Barjots sus l’aira de repaus après lo pont de Doussine en direccion de Pau.


text:
Benvengut sigue eth I Congrès de Convergéncia Democratica Aranesa (CDA), pr’amor qu’eth Congrès ei de tota era vida eth maxim organ de decision d’un partit democratic omologat. Unitat d’Aran, que non a estat pas convidada entar eveminet, ven de celebrar-ne cinc d’ençà dera sua constitucion. Non ei, per tant, un hèt nauèth entara politica aranesa.
Totun, que CDA assomisque per prumèr còp aguesta figura dempús de 30 ans ei un motiu de satisfaccion entà toti es democrates d’aguest país, en tot que “es partits politics son eth nuclèu dera democràcia”, atau coma assegure damb contundéncia Hans-Jürgen Puhle, un des mès destacadi especialistes en Sciéncia Politica sus es partits, qu’amassa damb uns auti professors acaben d’escríuer un descurbiment plan recomanable: Partidos Políticos. Viejos conceptos y nuevos retos, editat per José Ramón Montero, Richard Gunther e Juan J. Linz (Editorial Trotta).
De hèt, amassa damb es ciutadans coma votants, es partits politics e es sòns representants elèctes son es actors clau en procediment mès elementau de çò que constituís era esséncia dera democràcia: era eleccion dera assemblada (legislatiu) e, dirècta o indirèctament, deth govèrn.
Atau madeish, ua des funcions mès remercables d’un Congrès ei era d’establir era estratègia e era linha politica entath país qu’aspire a governar. Ei en aguest punt a on i trapam eth motiu entà manifestar eth desacòrd.
Mès enlà der enunciat de valors generics que facilament se pòden compartir, era Ponéncia ideologica de CDA non ei bric credibla, pr’amor que s’i manifèsten contradiccions plan inassumibles entath ciutadan: ath temps que se denóncie era “subordinacion” e “anacionalizacion” –non podien trapar ua auta paraula?- des malefics socialistes, s’assomís sense problèmes era reproduccion des paramètres dera politica catalana e era lengua catalana coma idioma unic entara sua presentacion publica.
Aciu auetz quauqui exemples:
Lengua
“Cal potenciar sens falta l’ús social de l’aranès” (plana 19). Non serà pas ena ponéncia ideologica, qu’ath delà d’èster publicada sonque en catalan, recupère era malaguanhada terminologia qu’er Estatut deth 79 aplique ara “parla aranesa” quan establie qu’auie d’èster “objecte d’especial protecció” (plana 19).
Politica catalana
Era reproduccion des paramètres dera politica catalana se concrète en argumentari tipic que CiU aplique contra eth PSC: “subordinació de la política aranesa als interessos dels socialistes catalans i espanyols i l’acatament submís del Consell General (?) a les instruccions del govern de Catalunya” (plana 13). Cambiatz aranès per català e enteneratz a parlar a Artur Mas. O tanben: “Convergència Democràtica Aranesa – Partit Nacionalista Aranès ha de fer front al procés d’enderrocament o deconstrucció –ua auta paraulòta- nacional que els nostres adversaris, subordinats –per se non auie quedat clar- a partits d’àmbit estatal… (plana 34). Estatau? Non auiem quedat que UA ère subordinat ath PSC? Error naturau quan es documents politics s’escriuen en Barcelona. D’ua auta forma non s’enten era acusacion de “pèrdua de convicció identitària” deth nau govèrn deth Conselh, pr’amor que se relacione damb “estructures intermitjes” (plana 33), en tot qu’eth Govèrn a fixat es relacions institucionaus as mès nauti rangs, enter uns auti factors, perqué està demostrant mès e melhor capacitat de negociacion politica. Era prumèra amassada bilaterau enter eth Sindic e eth President dera Generalitat siguec eth 2 de junhsèga de 2007 en Palau e d’alavetz ençà, en sies mesi de mandat en tot includir er ostiu, eth maximom representant d’Aran s’a entrevistat de forma bilaterau damb lèu toti es conselhèrs dera Generalitat, hèt que sens dubte non a precedent enes 12 ans anteriors.
‘Consell General’
Se nomente “Conselh General” enes planes 34 e tanben 33. ¿Se permeterien es nacionalistes catalans nomentar ara Generalitat coma Generalidad en un document politic pròpri encara que siguesse escrit en castelhan?
D’esquia ara actualitat
Semble que a CDA non li a arribat era notícia der acòrd enter eth Sindic e eth conselhèr Puigcercós entà qu’Aran non sigue includida en cap vegueria, pr’amor qu’era ponéncia e quauque dirigent persuten encara en qu’era sua formacion “no acceptarà ser integrada en una unitat territorial catalana més enllà de la de la Val d’Aran” (plana 14).
Autocritica?
“Els anhels nacionalistes s’han d’entendre com un acte d’afirmació d’Aran i no pas de confrontació amb els altres indrets de Catalunya, amb els quals es vol tenir, sempre, una relació de respecte i cordialitat” (plana 15). Se per quauquarren se caracterizèc eth darrèr periòde der exsindic Barrera siguec justament pera confrontacion damb uns auti parçans de Catalonha, damb ua actitud fòrça aluenhada precisament deth respècte e era cordialitat. Tanben ei vertat que quan un partit celèbre un Congrès dempús d’auer perdut es eleccions sòl entonar un mea culpa, ua timida autocritica, mès pensi pas qu’aguest sigue eth cas.
Mieis de comunicacion
Ua darrèra observacion que coma periodiste me cride fòrça era atencion. Era ponéncia de CDA non dubte en assegurar que vò “uns mitjans de comunicació públics i privats que vulguin servir, des de la independència i la professionalitat, la nostra identitat nacional i que, en conseqüència, participin dels seus valors (plana 19)”, en tot reprodusir eth modèl de mieis publics catalans ath servici deth relat nacionaliste e, per tant, excludent e marginador dera realitat plurau e divèrsa deth país. Quan es politics persuten massa en coma an d’èster es mieis, tremòli pera ingeréncia que pòt vier. Era premsa sonque pòt èster servidora dera realitat que sage d’explicar.


text:
Wikipèdia:Qué far sus Wikipèdia ?
Tot contributor pòt un jorn se demandar çò que poiriá ben far d'util sus Wikipèdia. Aquesta pagina prepausa qualques axes de participacion.
Somari
Principi general d’accion[modificar la font]
Quina que siá la natura de vòstras intervencions, devètz a l'encòp :
- saber las limitar a l’espandida de vòstras coneissenças e a vòstres camps de competéncia. Consultatz las paginas d’ajuda o fasètz apèl a d'utilizaires prèstes a vos ajudar s'es necessari.
- saber reconéisser vòstras competéncias pròprias. Esitetz pas jamai a aportar una correccion tipografica, ortografica o sintaxica, ni quitament a modificar la sintaxi wiki ela-meteissa. La participacion liura de totes es una règla de basa que permet al wiki de se melhorar de jorn en jorn.
- introdugatz pas jamai d'informacions erronèas o de contengut non liure. Devètz garantir la verificabilitat de vòstres ajustes e vos assegurar qu'aquestes respèctan los dreches d'autor.
Axes de participacion[modificar la font]
- Crear o completar un article negligent,
- Crear o completar un dels 1000 articles que totas las Wikipèdias deurián aver,
- Completar los articles novèls.
- Traduire un article dempuèi una autra lenga.
- Participar a un projècte. Aquestes an per tòca d'explicar e d'organizar lo trabalh de far suls articles correspondent a un tèma donat. Poiriatz veire s'existís un projècte correspondent a un de vòstres tèmas de predileccion.
- Contribuir a d'articles ligats a vòstres lésers, vòstras passions, vòstres estudis, vòstre(s) mestièr(s), etc.
- Crear d'articles novèls segon la demanda. Per aquò consultatz las listas d'articles mai demandats e la pagina d'ajuda a la creacion.
- Demandar la creacion d'un article novèl.
- Participar a la Mantenença de Wikipèdia.
Çaquelà, atencion, lo contengut que desiratz d'ajustar deu respectar los critèris d'admissibilitat en vigor sus Wikipèdia. E d'un biais general ensajatz de citar las fonts de vòstres ajustes.
Exemples de ressorsas utilas[modificar la font]
- Wikipèdia:Ressorsas liuras (per de ressorsas podent èsser liurament importadas dins Wikipèdia).
- Corses de licèu, d'universitat... pòdon èsser d'una ajuda preciosa.
- Enciclopèdias : es pas exclús de legir d'autras enciclopèdias, per doblidar pas de punt de vista alternatiu important o de tèma en rapòrt estrech amb lo subjècte tractat.
- Recèrcas personalas : far la sintèsi de revistas, libres, conferéncias, sites Internet, documentaris... es fòrt enriquissent, e permet d'èsser quasiment exaustiu.
Çaquelà, atencion, ajustetz pas de contengut jos copyright sens autorizacion ! Los articles de Wikipèdia devon respectar los tèrmes de la licéncia GFDL !
Organizar e melhorar lo contengut[modificar la font]
Sus un article nòu[modificar la font]
Los articles novèls son d'articles que venon d'èsser escriches per quin que siá. Pòdon èsser a l'estat d'esbòs, tot coma pòdon èsser ja fòrça avançats. Dins de cases nombroses çaquelà, sofrisson de decas nombrosas, e alara es preferible d'agir lo pus lèu possible per èsser mai eficaç. Vaquí una lista de çò que pòt èsser fach suls articles novèls.
- Verificar que lo títol respècte las convencions suls títols, conten pas de fauta e descriu corrèctament lo subjècte tractat. S'es pas lo cas, caldrà fòrt probablament renomenar l'article.
- Vejatz Ajuda:Cossí renomenar una pagina.
- Suprimir tot article novèl contenent pas que de causas inutilas (d'insultas, de bestiesas, de publicitat, pas res d'autre qu'un sol ligam extèrne, de traduccion automatica, una violacion de copyright...). Alara cal blanquir l'article, es a dire escafar tot son contengut, puèi salvagardar. Un administrator s'encargarà d'escafar l'article (atal las versions aberrantas seràn pas pus accessiblas) se lo blanquiment se justifica.
- Dins lo cas qu'un autor particularament prolific creariá una seria d'articles aberrants, çò que constituiriá vertadièrament de vandalisme, caldriá alara seguir la procedura descricha dins Wikipèdia:Qué far en cas de vandalisme.
- Transferir vèrs la pagina novèla las informacions que son estadas mesas sus una pagina ligada abans la creacion.
- Revisar l'estil. Un article deu èsser redigit d'un biais agradiu. Doncas, es fòrt apreciat que fascatz de frasas completas a partir d'esbòsses coma « Untal, 19**-19**, tal mestièr. A descobèrt aquò » o « Avantatges de tal objècte : sople - lavable - preension aisida - non toxic ».
- Corregir l'ortografia e la sintaxi, perque la qualitat de redaccion es un objectiu essencial d'una enciclopèdia.
- Vejatz Wikipèdia:paginas de verificar.
- Crear de ligams intèrnes (wikificar). Cada ligam deu èsser pertinent e conduire siá vèrs un article existent que n'avètz verificat lo contengut, siá vèrs un article qu'anatz crear lèu. Un ligam vèrs un mot simple, coma [[arbre]], es rarament pertinent. Cal, entre autres, defugir de repetir un meteis ligam tot al long de l'article.
- Vejatz Ajuda:ligams intèrnes.
- Ajustar o completar las seccions ligams intèrnes, ligams extèrnes, Vejatz tanben, etc.
- Categorizar l'article. Per aquò, cal ajustar en bas de l'article las categorias apropriadas, coma [[Categoria:Compositor alemand]], [[Categoria:Compositor classic]], etc.
Pertot[modificar la font]
- Se daissar guidar per l'azard gràcias al ligam « Un article a l'azard » (en colomna d'esquèrra).
- Desposcar los articles doblidats en camin, que lor redaccion es incompleta o que contenon d'informacions vengudas erronèas.
- Crear deredireccions vèrs un article se l’ortografia o la tipografia del títol provòcan una confusion.
- Vejatz Ajuda:Redireccion
- Ajustar d'imatges, de sons.
- Enrichir los esbòsses d'article.
- Participar a un Projècte de mantenença. Vaquí qualques exemples :
- Vejatz Projècte:Mantenença
- Corregir los ligams roges
- Corregir los ligams extèrnes
- Ajustar de ligams intèrnes
- Ajustar las datas de naissença e de decès
- Corregir los ligams vèrs las paginas d'omonimia
- Corregir las ancoras rompudas
- Neutralizar d'articles non neutres nombroses qu'an besonh d'especialistas per trobar una redaccion conforma al principi de neutralitat de Wikipèdia.
- Vejatz Wikipèdia:Lista dels articles non neutres amb una consultacion cronologica o per tematica.
Agir en general[modificar la font]
A prepaus dels articles[modificar la font]
- Susvelhar los darrièrs cambiaments per enraiar lo vandalisme abans d'o doblidar, per aculhir los novèls de las creacions pertinentas (o defectuosas...), per trobar un començament de guèrra d'edicion se lo subjècte es pas reputat polemic, etc.
- Votar per la supression d'articles, d'imatges. De còp, cal causir se nos separam de cèrtas creacions.
- Demandar un article, una illustracion, una melhorament d'imatge, una traduccion. Aquò permet de demandar a d'autres d'ajuda pels domenis ont sem mal d'aise.
- Votar pels Articles de Qualitat. Cèrtas creacions meritan de laurièrs, a vos de las distinguir.
Vida de la comunautat[modificar la font]
- Apasimar los conflictes
- Vejatz Wikipèdia:Wikipompièrs
- Votar a una eleccion d'administrator
- Votar a l'ocasion de modificacions de las règlas de la comunautat.
- Vejatz Wikipèdia:Presa de decision
- Prendre lo pols de la comunautat.
- Vejatz Wikipèdia:Sondatge
- Se téner al fial.
- Pausar/Respondre a una question enciclopedica.
- Vejatz Wikipèdia:Oracle
- Pausar/Respondre a una question tecnica (pròpri al wiki).
- Vejatz Wikipèdia:Guilda dels Guidas


text:
Solstici
Lo solstici es cadun dels dos moments de l'an que lo Solelh atenh la declinason maximala (distància angulara maximala) respècte a l'eqüator celèst.
I a dos solsticis dins l'an,
- Pel solstici d'estiu lo solelh se tròba a la posicion pus septentrionala (mai al nòrd), es a dire, sul Tropic del Càncer, a +23° 26' de declinason. Fisicament, lo solstici d'estiu correspond al moment que l'axe de rotacion de la Tèrra se tròba pus pròche de la direccion Tèrra-Solelh. Aquò se produtz entre lo 20 e 21 del mes de junh (la data e l'ora exactas vàrian cada an)
- Pel solstici d'ivèrn lo Solelh se tròba a la posicion pus meridionala (mai al sud), aquò es, sul Tropic del Capricòrne, a -23° 26' de declinason. Fisicament, lo solstici d'ivèrn correspond al moment que l'axe de rotacion de la Tèrra se tròba mai aluenhat de la direccion Tèrra-Solelh. Aquò arriba entre los 21 e 22 del mes de decembre (la data e l'ora exactas tanben vàrian, logicament, cada an).
Lo solstici d'estiu marca lo passatge de la prima a l'estiu, alara que lo solstici d'ivèrn marca lo passatge de la tardor a l'ivèrn. Dins l'emisfèri sud, se sona solstici d'estiu lo solstici del mes de decembre e solstici d'ivèrn lo solstici del mes de junh, prenent aicí en compte de la diferència de sasons entre los dos emisfèris.


text:
vendredi 21 décembre 2012
Nadal endiabla - part 1
Aquí una pichòta tornada en imatges cap a nòstre Nadal « rock » :
- sequéncia emocion ; nòstres liceans nos tornan per recebre lo brevet dels collègis e los diplòmas de lenga.
- sequéncia suspens ; qual donc a embarrat lo Paire e la Maire Nadal ?
Nòstres enquistaires mai biaissuts son sus las piadas del colpable.
- sequéncia festiva ; coregrafia suspresa del talhièr dança
- sequéncia musicala ; cants de Nadal amb de musicaires estrambordants
- sequéncia gormanda ; lo manja-drech se voidèt d’un còp, a pena aviam agut léser de sortir l'aparelh de fòtos que i demorava pas que qualques pauras miquonetas. Ne vos estalviam las fòtos !
Polit Nadal a totes ! A l'an que ven, e se sèm pas mai, que siam pas mens...
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


text:
20 décembre 2015
’Na pèira dins lo vargier de la Lison
Dominique Malabry, Les trois vieilles Vielha lenga de vielha e literatura occitana d’auèi Dins un article o compte rendut paregut dins la Setmana, Sèrgi Viaule fa una estrana critica del libre de Monica Sarrasin, La Lison dau Peirat, sortit al Chamin de Sent Jaume i a ben ara… detz ans ! Entre temps Monica agèt lo temps de publicar La Setmana de la Lison, en 2007 (parlèri aquí d’aqueste grand plaser de lectura) e pujar a l’universitat de Montpelièr cap al master ! E la colleccion, "Nòstre monde", que... [Lire la suite]
07 juin 2015
Rolland Berland, Pas Aisada, La Vita !
Oradour-sur-Glane Rolland Berland, Pas Aisada, La Vita ! La vida es pas aisida, non, e i a dos biaisses almens per zo mostrar : lo comic e lo tragic. Rolland Berland, dins un recuelh de cortas novèlas publicadas dins las doas lengas francés e occitan lemosin, es excellent dins l’un e l’autre genre. La primièra partida conta, dins una seria de pichons tablèus que son aitant de nhiòrlas plan capitadas, las malaventuras de Liunard, celibatari rural endurcit, confrontat al monde estranh e complicat... [Lire la suite]
30 décembre 2013
Cossí lo pichon Pocet e sa sòr venguèron factor e coturièra
Normal 0 21 false false false MicrosoftInternetExplorer4 /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Tableau Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:#0400; mso-fareast-language:#0400; mso-bidi-language:#0400;} ... [Lire la suite]
18 août 2013
Escrivans e petit patuès
La revista Reclam me fa de reclama ! A publicada dins son numerò 824-825 (2012), la revirada en occitan gascon per Maurici Romieu, d'una mèuna lectura del libre de Felip Gardy, L’ombre de l’occitan. Des romanciers français à l’épreuve d’une autre langue, qu’aviái postada en francés sus aqueste blog. Ne soi força onorat, e tras que content, amb la permission de la revista (abonats-vos a l’edicion papièr o en linha !) de balhar a legir aquí un tèxte en gascon. Tim Noble et Sue Webster, Metal Fucking Rats With Heart... [Lire la suite]
11 mai 2013
Cossí editar los « classics » occitans ?
La taula de Letras d'òc a Mirapeis en 1999 (panat a "la dormeuse") Cossí editar los « classics » occitans ? Dins mon post precedent, ai rendut compte de la primièra publicacion – lo remirable Libre dels ausèls d’Antonin Perbòsc –, d’una colleccion novèla dirigida per Joan Thomas : « Classics occitans », per las edicions de l'Institut d'Estudis Occitans. La tòca de l’editor, expausada sus la coberta, es de publicar de tèxtes « classics » (se podriá evidentament... [Lire la suite]
19 juillet 2007
Una setmana amb la Lison dau Peirat
A prepaus de Monica Sarrasin, - La Lison dau Peirat, Lo Chamin de Sent Jaume, 2005. - La Setmana de la Lison, Lo Chamin de Sent Jaume, 2007. Qu’es entau, qu’es pas autrament ! Per vos dire la vertat, aviái pas encara legit La Lison dau Peirat. Pr'aquò vesiái plan que lo pichon monde dels legeires d’occitan en Lemosin[1] se podian pas gardar de’n prononciar lo titre sens prene un aire entendut e risolier. Ara, qu’ai devorat o puslèu begut d’un trach La Lison, puèi La Setmana, compreni perfiechament... [Lire la suite]


text:
12/07/2016
Mai tant mielhs, de Jan-Peire Reidi
Voliá parlar dau Brexit dins quauqua fabla politica a la mòda de George Orwell. Cherchava qualas pitas béstias plan mespresablas que representarian lo mielhs los que aüei vòlen surtir de l’Euròpa. Mas quo es pas aisat.
Los pòrcs, benleu. Quo es los pòrcs que, dins La Bòria de l’animalum, menen la revolucion daus animaus contra lo patron de la bòria, un sadolaud que laissa sas béstias crebar de fam. Los animaus se revòlten e ganhen la guerra. Revolucion ! L’estre uman, veiquí l’enemic ! Tots los animaus son egaus. Degun pus vendrá raubar lurs uòus a las polas e las vachas gardaran tot lur lach per lurs vedeus. Mas petit a petit, per rusa e per messonja, los pòrcs, menats per lo gròs varrau Napoleon, traïssen los animaus e fan parier coma los umans : prenen tot per ilhs e ne’n priven las autras béstias que z’an fait venir. Los pòrcs mingen lo raibe.
Totparier, òm pòt pas comparar a daus pòrcs, o quitament a daus pitits gorets, tots los paubres colhons d’Anglaterra e dau País de Galas que viren l’eschina a l’Euròpa. Non, los pòrcs vertadiers que ne’n son causa son los varraus que, a Brussèlas, enancen los interés daus gropes financiers contra los pòbles. Justament, l’ancian chap daus pòrcs de l’Euròpa, lo varrau Varrauson, ven de se metre au servici de la banca Òmedaursale per mielhs far entrar l’enemic dins la berjariá europenca.
La « gent vertadiera » (« the real people », coma disen lurs demagògues) que an votat per la surtida son daus paubres colhons que se trompen d’enemic. De las ovelhas que seguen pus lurs bargiers e que aimen mielhs ecoltar los charlatans. An paur de veire ’ribar d’autres tropeus d’ovelhas vengudas de país ente i a pus un piau d’erba, pus de bargiers, ren que daus lops que craunhen tot çò que pòden ’trapar e que se mingen entre ilhs.
Beucòp de gent que vesem aüei en Anglaterra mai en França retiren mai que mai l’asne Benjamin dins lo libre d’Orwell. Es tan fin coma los pòrcs – sap legir – mas creu a ren, critica tot e laissa far los pòrcs. Normalament, los asnes individualistas fai gaire de mau tant que demòren tot sols. Las autras béstias lo laissen bramar sens tròp ne’n far de cas. Parier per los chats flaunhards, totjorn a la galòpa, que òm pòt jamai comptar dessus. Mas quante son nombros e que s’esbramelen tots en mesma temps, los asnes ’chaben per essaurelhar tot lo monde. Los autres pòden pus auvir çò que d’autras béstias plan finas an a lur dire. Lur cinisme empoisona l’esperit de las bonas béstias e lur criticas còpen l’enviá de bien far e d’entreprener.
Daus còps, los asnes fan pas nonmas criticar los paubres einnocents que fan plan lur trabalh, coma lo bon chavau Boxer dins La Bòria de l’animalum. Los asnes d’Anglaterra sostenen los pòrcs anglés. Oblueden que quo es pas los pòrcs mai los asnes que lur doneren l’Estat Providencia aprep la guerra. Aüei, venguts vielhs e egoïstas, refusen aus jòunes los avantages que fagueren de ilhs çò que son.
La canalha que ritz de tot, en Anglaterra mai en França, se porriá ’pelar la ricanalha. Refusa tot çò que es noveu, dubert e generos (« La responsa es non, … mas que m’avetz damandat ? ») e desgosta tot lo monde. La ricanalha, los borricons que bramen e los pòrcs que risen jamai fan un animalum plan maujauvent unit contra las béstias de bona volontat que trabalhen per far un monde de solidaritat, de justiça e de libertat. Lo raibe de George Orwell.
Si los asnes anglés vòlen laissar l’Union europenca e si quò pòt enançar las chausas en Euròpa, comptetz pas sus me per los rencurar. E quitament si quauqu’uns de lurs pòrcs larjoíts vòlen venir en França per minjar lur bacada, lur metram lo tapis roge. Per lo moment, semblen gaire preissats de se’n anar de l’Euròpa, las borricas. Mas van partir. Mai tant mielhs.
A Marennes, lo 12 de julhet de 2015
Jan-Peire Reidi
Les commentaires sont fermés.


text:
Gâcogne
Gâcogne es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Aquel vilatge se situa en lo massís del Morvan e fa partida de lo sieu parc natural regional. A traversat pel Anguison.
Situacion de la municipalitat de Gâcogne en lo departament de la Nièvre
La municipalitat reagrupa 34 caserius, huis e de domenis repartits sus formatnum:2521 {{}} ectaras.
Ce village se situe dans le massif du Morvan et fait partie de son parc naturel régional. Il est traversé par l'Anguison.
La commune regroupe 34 hameaux, huis et domaines répartis sur 2 521 hectares.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En l'antiquitat, la vila aviá per nom Vasconium (o Vascons) e èra una colònia de soldats Romains. S'i tròba d'en un autre luòc de las traces de la via romaine en connectant Castell-Chinon a Vézelay.
Al Modèl:VIIe sègle, los bénédictins de Sant Léonard de Corbigny batissent un prieuré a Jailly, apertenent a Corbon. La siá parròquia, anteriora al Sègle XII, fasiá partida de la archiprêtré de Corbigny, doncas del diocèse de Autun.
Se tròba de mencions de la vila jol nom Gacongne en 1596.
En 1853, comptava 1 274 abitants, mas lo abattage e lo flottage de bòsc an entrenat una fòrta migracion. Totun, a sabut conservar «lo auberge de Gâcogne», un comèrci #que debana de épicerie, station-servici, depaus de pan, ponch-plaça, cafè-en restaurant e de cambras de hostes. Se tròba tanben de cambras de hostes en «lo huis Pillavoine» e un gîte de sojorn a «la huis a la Pagina». La vida del vilatge estat animada, mercés a un comitat de las fèstas dinamicas : fèsta patronale del Sant Laurent, seradas tematicas...
Dans l'antiquité, la ville avait pour nom Vasconium (ou Vascons) et était une colonie de soldats Romains. On y trouve d'ailleurs des traces de la voie romaine reliant Château-Chinon à Vézelay.
Au Modèl:VIIe siècle, les bénédictins de Saint Léonard de Corbigny batissent un prieuré à Jailly, appartenant à Corbon. Leur paroisse, antérieure au Sègle XII, faisait partie de l’archiprêtré de Corbigny, donc du diocèse d’Autun.
On retrouve des mentions de la ville sous le nom Gacongne en 1596.
En 1853, elle comptait 1 274 habitants, mais l’abattage et le flottage de bois ont entraîné une forte migration. Toutefois, elle a su conserver «l'auberge de Gâcogne», un commerce qui tient lieu d'épicerie, station-service, dépôt de pain, point-poste, café-restaurant et chambres d’hôtes. On trouve aussi des chambres d’hôtes dans «l’huis Pillavoine» et un gîte de séjour à «l’huis au Page». La vie du village demeure animée, grâce à un comité des fêtes dynamique : fête patronale de la Saint Laurent, soirées thématiques...


text:
Abidòs
Abidòs qu'era ua ciutat de l'Egipte antica, capitala deu VIIau nòme de la Hauta Egipte, vodada au diu Osiris. Abidòs qu'ei lo nom grèc ; lo nom egipcian qu'èra Abdo.
Los testimoniatges arqueologics mei ancians trobats a Abidòs que remontan au periòde Nagada I (preïstorics). Durant l'ancian empèri egipcian la vila que vodava un culte a un diu nomat Khentiamentio (lo purmèr d'Occident, lo purmèr deu monde deus morts). Aqueth diu que ho identificat dab Osiris e la vila que vadó, a partir de l'empèri navèth, lòc de sepeliment.
Un deus monuments mei importants dens la colleccion de tombèus e de temple apielats a Abidòs entà ganha's las favors d'Osiris dens l'aute monde qu'ei lo gran temple de Sethi I.


text:
Quina valor das ara aigua e as ecosistèmes aquatics laguens deth miei ambient?
cap: 0 - maximom: 100
Responsa mieja 64
Nombre de responses 39
Quina importància das ara preservacion des ecosistèmes aquatics en sòn estat naturau?
cap: 0 - fondamentau: 100
Responsa mieja 73
Nombre de responses 25
En generau, quin cres qu’ei er estat actuau des ecosistèmes aquatics?
fòrça dolent: 0 - immelhorable: 100
Responsa mieja 50
Nombre de responses 15
En quin grad cres qu’es ecosistèmes aquatics son amenaçadi per impactes umans?
bric: 0 - sense remèdi: 100
Responsa mieja 70
Nombre de responses 14
Com cres qu’ei era informacion qu’arribe ara ciutadania sus es problèmes ambientaus e de gestion restacadi damb era aigua?
inexistenta: 0 - complèta: 100
Responsa mieja 28
Nombre de responses 14
Quin pes aurie d’auer era participacion ciutadana ena presa de decisions sus era gestion dera aigua (e deth miei ambient en generau)?
cap: 0 - determinant: 100
Responsa mieja 80
Nombre de responses 15
Coneishes es procediments e vies de participacion ciutadana disponibles?
bric: 0 -damb tot detalh: 100
Responsa mieja 25
Nombre de responses 13
Quina ei era tua disposicion tà collaborar en un procès de participacion ciutadana?
cap: 0 - totau: 100
Responsa mieja 69
Nombre de responses 15


text:
Superordinator
Un superordinator es un ordinator amb de capacitats de tractament mai elevadas del mond, subretot, per la seuna capacitat de calcul.
Somari
Vision generala[modificar | modificar la font]
Istòria de l'industria[modificar | modificar la font]
Las primièras maquinas de la classa dels superordinators foguèron concebudas dins lo ans 1960, subretot per Seymour Cray de la companhiá nordamericana Control Data Corporation, que se mantenguèt al cap del mercat fins als ans 1970. Alara Cray abandonèt l'entrepresa per fondar la seuna companhiá, Cray Research, que passèt al cap del mercat amb las seunas nòvas realizacions, arribant a fabricar los superordinators mai rapids durant cinc anys (1985–1990). Dins lo ans 1980 un seguida de pichons cocurrents integrèron lo mercat, mas amb la creacion del mercat dels miniordinadors un decenni abans, se faguèt que la majoritat d'aqueles desapareguèron dins los ans 1990.
Ara los superordinators son fabricats per de companhiás "tradicionalas", coma Hewlett-Packard o IBM, que comprèron la majoritat de la companhiás dels ans 1980 per profeitat lor experiéncia, encara que Cray Inc. demòra especializada dins aquela produccion.
Los superordinators evoluèron dempuèi los primièrs temps fins a la mesa en parallel massissa. Los primièrs superordinators avián sonque una sola CPU fòrça rapida (tipicament un processador vectorial), mas amb lo temps lo nombre de CPU aumentèt. Ara totes los superordinators son formats per de milerats de CPUs, de tal biais que foguèron modificats los algorismes convencionals per poder èsser executats en processus distributiu (a la plaça del parallèl).
Actualitat de la superinformatica[modificar | modificar la font]
Ara los superordinators tendon a èsser dessenhats en ensems en parallèl massís, formats per de milerats de processors 'normals' destinats al mercat, coma aqueles d'IBM PowerPC, d'Intel Itanium o d'AMD Opteron. Un grand nombre dels superodinators actuals son de clusters d'ordinators dessenhats exprès per aténher lo mai grand rendement.
Logicials[modificar | modificar la font]
Los logicials mai utilizats pel processus distributiu incluson d'intefácia de programcions coma MPI e PVM tanben de solucions coma Beowulf e openMosix basadas sus d'aplicacions de liura de dreches, que facilitan la creacion d'un superordinator amb un ensems d'estacions de trabalh e de servidors. La darrièra revision del lengatge de programacion Fortran (Fortran 2003/2008) implementèt un estandard simple de calcul en parallèl nomenat 'Fortran Co-Array' qu'es independent de la plataforma.
Usatges comuns[modificar | modificar la font]
Los superodinators s'utilizan per de tascas de calcul intensiu tant dins la recerca publica que dins l'industria privada. Aqueles calculs incluson:
- Problèmas de mecanica quantica
- Prediccion e analisi del clima
- Calcul en quimia computacionala
- Relegament de proteïnas e d'autres problèmas de bioqumia computacionala
- Recerca en fusion nucleara
- Criptoanalisi
- Simulacions en engenheriá aeronautica
Concepcion de las maquinas e dels logicials[modificar | modificar la font]
Los superordinators qu'utilizan las CPUs fabricadas tradicionalament ganhèron de velocitat mercé als seus concepcions innovants que los permeton de realizar fòrça tascas en parallèl. Tendon s'especializar en biais d'informatica experta, subretot dins lo calcul numeric e a aver un rendement paure per d'autras tascas. La seva ierarquia de memòria es plan dessenhada per tòca que los processors sián calculant permanentament. La majoritat del rèsta de las maquinas es dessenhat per evitar lo maxim la preséncia d'enventuals ralentiments. Los dessenhs incorpòran mai sovent possible aquels dels PCs actuals, alara qu'un PC d'ara a la capacitat de calcul d'un superordinator de fa 15 ans.
E mai, per qu'un superordinator venga performant, lo logicial deu èsser concebut de tal biais que sián minimalizadas las interdependéncias de las donadas, e per aquó son dispausats en parallèl seguent la lei d'Amdahl.
Superordinators mai rapids[modificar | modificar la font]
la velocitat dels ordinators s'exprimir en FLOPS (o flops o flop/s) qu'es un acronime significant « operatcons a virgula flautanta per segonda » (en anglés, FLoating point Operations Per Second).
Top 500[modificar | modificar la font]
Dempuèi 1993, los superordinators mai rapids del mond s'inclusisson dins la lista Top500 en funcion dels seus resultats amb una bibliotèca de programas d'algèbra lineari nomenada LINPACK.
Superordinators actuals mai rapids[modificar | modificar la font]
En decembre de 2008, lo superodinator mai poderós del mond èra el "Roadrunner" d'IBM, qu'en junh de 2008 foguèt lo primièr a depassar la velocitat de calcul d'un petaflop.
En 2013, lo mai rapid èra lo Tianhe-2 [1]de l'Universitat chinesa de tecnologia de defensa [2] amb 33,86 PFLOPS[3]


text:
De cap tà l'immortèla
De cap tà l'immortèla es una cançon del gop bearnés Nadau coneguda dins Occitània tota e qu'es gaireben venguda una cançon tradicionala. Es una cançon fòrça emblematica, a còps considerada coma un imne biarnés (com o son tanben lo Bèth cèu de Pau o Aqueras montanhas.
Paraulas[modificar | modificar la font]
De cap tà l'immortèla
Sèi un país e ua flor,
E ua flor, e ua flor,
Que l'aperam la de l'amor,
La de l'amor, la de l'amor,
refranh:
Haut, Peiròt, vam caminar, vam caminar,
De cap tà l'immortèla,
Haut, Peiròt, vam caminar, vam caminar,
Lo país vam cercar.
Au som deu malh, que i a ua lutz,
Que i a ua lutz, que i a ua lutz,
Qu'i cau guardar los uelhs dessús,
Los uelhs dessús, los uelhs dessús,
Que'ns cau traucar tot lo segàs,
Tot lo segàs, tot lo segàs,
Tà ns'arrapar, sonque las mans,
Sonque las mans, sonque las mans,
Lhèu veiram pas jamei la fin,
Jamei la fin, jamei la fin,
La libertat qu'ei lo camin,
Qu'ei lo camin, qu'ei lo camin,
Après lo malh, un aute malh,
Un aute malh, un aute malh,
Après la lutz, ua auta lutz,
Ua auta lutz, ua auta lutz…


text:
Vocala semidobèrta anteriora arredondida
La vocala semidobèrta anteriora arredondida es una vocala emplegada dins quelques lengas parladas. Son simbòu dins l'alfabet fonetic internacionau es ⟨œ⟩, es a dire una ligatura entre una "o" e una "e". Aquesta ligatura coneis una forma majuscula Œ, mas sonque la forma minuscula es emplagada per representa la vocala semidobèrta anteriora arredondida.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
- Son degràs d'apertura es semidobèrt, valent a dire que la lenga es plaçada apr'aquí un tièr del camin entre una vocala centrala e una vocala dobèrta.
- Son ponch d'articulacion es anterior, çò que significa que la lenga es plaçada tan luònh coma possible en avant de la boca
- Son caractèr de redondetat es arredondit, valent a dire que las labras son arredondidas.
En Occitan[modificar | modificar la font]
En occitan, auqeste sòn existís en auvernhat, lemosin e vivaroaupenc de l'èst ont es representat per una "uè". Tanben, en cèrts parlars lengadocians de la còsta metirranea pronóncian la "u" [œ], sistematicament o parcialament.


text:
Chaspaires de maneta, picanhaires de botons, balhaires de jòia a stick e esportius de canapè, adiussiatz !
Sabi pas s’avètz remarcat… ò fan, ai l’impression de començar coma un espectacle d’estand-up american… Bon, brèu. Sabi pas s’avètz remarcat mas dins Tòca-Maneta parlam sovent de causas autras que lo jòc vidèo, perque es un mèdia puslèu novèl, e que per consequent, agrèga de detzenats de brigalhs culturals venguts d’autres mèdias. E ben uèi anam parlar del Tust de las Civilizacions, Samuel Huntington, 96, Harvard, per situar un pauc. Un obratge fòrça controversiat d’alhors.
Ten, ne parlavi justament l’autre jorn amb d’amics, a la taula de las Nacions Unidas, i aviá Juli Cesar, Napoleon, Moctezuma, Gandhi, Ramsès II, Kamehameha, pas aquel de Dragon Ball, l’autre, e Casimir, pas aquel de la television, lo rei de Polonha. Macarèl qu’es complicat. En mai vèsi ben que me cresètz pas. Mas desencusatz-me d’aver d’amics un pauc coneguts que pètan la classa en societat ! Vos aimi plan mas fasèm jamai res amassa d’extraordinari, al mens amb eles anam cramar los soldats de Bismarck e Napoleon, nos fendèm la gula.
Bon, tornam a nòstres afars, sentissi la digression negar pauc a pauc mon perpaus pertant linde a la debuta. Cesar me disiá doncas, aquel jorn… Cesar lo coneissètz, es un pauc, anam dire, « dirècte » dins son biais de parlar al monde, a una pichòta tendéncia a desforrelar lo glavius quora a un còp de Marsalà dins lo nasum, un tipe entièr que, e que me disiá que el viviá un afrontament etèrne entre un blòc occidental e un blòc oriental, amb dos grops civilizacionals en opausicion permanenta e que saurián pas reglar lo conflicte autrament que per la guèrra. E ieu li respondèri : « Escota Juli (òc, l’apèli Juli, es coma aquò, un còp pausats los laurièrs es un emperaire « normal »), lo vielhum te fai pas tròp de ben, deuriás quitar d’escotar Zemmour a la tele… ». E li expliqui que per ieu son mai que mai de questions culturalas que se pausan, e que lo quite concèpte de « civilizacion occidentala » es completament occidental en se, e que istoricament las conneccions entre pòples, nacions e sabi pas que de mai, son nombrosas, que sián commercialas o culturalas, e qu’una civilizacion, se per cas aquò vòl efectivament dire quicòm, pòt durar dins lo temps qu’en se dobrissent, e en tenent per basa l’escambi. Aquí dessus un tipe coma Gandhi es d’acòrd que, es un pauc mai pausat, es un tipe que sosca un pauc, diriam pas coma aquò amb sa tenguda de hippie-Hare-Krishna-qu’auriá-panat-las-clucas-de-Lennon, mas sosca lo tipe.
A aqueste punt de mon discors, m’avisi qu’ai oblidat de mencionar un detalh, ò un pichon detalh de res del tot, es qu’aqueste escambi amb de sobeirans d’aqueste monde defuntats dempuèi bèl briu se passava dins Civilization…lo jòc. Lo jòc-tipe de gestion de sa civilizacion, a causir entre maitas, amb caduna sas caracteristicas, e que caldrà menar a la victòria, una victòria que podrà èsser, segur, militària (es a dire esprautir totes los autres), mas tanben scientifica, diplomatica, culturala, en se servissent, se volèm, de la religion. I a un fum de causas de s’ocupar, las ressorças, l’ententa amb sos vesins, las invasions estrangièras, l’economia, lo progrès social… E tot aquò fai dintrar la seria dels Civilization dins una categoria plan especifica de jòcs que sonarai, cortetament, « Sonque un torn de mai – Ah mèrda son ja 4 oras del matin ». Dempuèi pauc, amb Beyond Earth, Civilization nos perpausa de s’escapar de l’Istòria mondiala per anar sus una autra planèta, raionar un pauc sus las populacions vescosas e autoctònas. E òc, z’ai dich, es un jòc american, sèm pas jamai aquí que per colonizar e assegurar son empèri suls autres. Mas bon, tot aquò’s pas qu’un jòc !
Sus aquò vos daissi, vòli anar clavar un torn de mai e per consequent vos disi « A l’an que ven ! »


text:
Dissabte, 30 de julhet de 2016, 03h00
Auvèrnhe > Borbonés > Montanha Borbonesa
La polícia francesa detenguèt ièr un refugiat sirian per èsser presumidament restacat a l’atac de dimars passat en Normandia, revendicat per l’autoproclamat ... +
Dimars, 13 de novembre de 2012, 03h00
Auvèrnhe > Borbonés > Montanha Borbonesa
Pierre Ensch, director adjonch de l’entrepresa de lach Candia, anèt divendres passat a Sant Tiorre (Montanha Borbonesa), per anonciar als representants del personal la barradura ... +


text:
1885
Aquesta pagina concernís l'an 1885 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Reiaume Unit[modificar | modificar la font]
Dins lo sud dau continent african, creacion dau protectorat de Bechuanaland. Aquò permetèt de blocar l'expansion vèrs lo nòrd dei colons boers.
Dins la Mar Roja, violacion dau tractat d'Adua signada l'annada precedenta amb Etiopia e regardant lo comèrci dins lo pòrt de Massaua. Pasmens, Londres laissèt leis Italians ocupar lo pòrt e començar la conquista de la region.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Installacion deis Italians dins lo pòrt de Massaua. Aquò èra una violacion totala dau tractat d'Adua de part dei Britanics mai lo negus Yohannes aguèt ges de possibilitat de s'i opausar. En plaça, acomencèt d'organizar la defensa dau nòrd dau Plan Etiopian e de Tigre. Lòng de la frontiera occidentala, batalha de Kufit (23 de setembre) que s'acabèt per una victòria defensiva etiopiana còntra lei Madistas.
Reiaume Merina[modificar | modificar la font]
Après doas annadas de guèrra e de blocus còntra França, lo govèrn malgash deguèt reconeisser sa desfacha e negociar per arrestar lo conflicte. En decembre, acceptèt de pagar una indemnitat de guèrra importanta, cedir lo pòrt de Diego Suarez e laissar « presidir ai relacions exterioras de Madagascar ». En cambi, París reconoguèt l'Estat malgash. Aquò permetiá ai Francés de presentar Madagascar coma lo sieu protectorat mai laissèt de facto son autonòmia ais autoritats malgashas (→ 1895).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Armament[modificar | modificar la font]
Fin dei trabalhs acomençats en 1883 per l'engenhaire Hiram Maxim (1840-1916) sus lei mitralhièras. Aquò li permetèt de desvolopar la premiera mitralhièra automatica de tir continú. Modificada en 1894 per l'adaptar a la pouvera sensa fum, foguèt adoptada per mai d'una armada europèa a la fin dau sègle XIX e au començament dau sègle XX. Son foncionament èra basat sus l'efèct de reculament.
Astronomia[modificar | modificar la font]
Explosion de la supernova SN 1885A dins la galaxia d'Andromèda – qu'èra alora considerada coma una nebulosa situada dins la Via Lactèa. Foguèt la premiera supernova estudiada amb un telescòpi.
Fisica[modificar | modificar la font]
Descubèrta dei camps magnetics viradís per lo fisician Galileo Ferraris (1847-1897). Aquò aguèt de consequéncias importantas e rapidas sus lo desvolopament de maquinas electricas industrialas.
Medecina[modificar | modificar la font]
Descubèrta dau premier vaccin còntra la ràbia per lo quimista francés Louis Pasteur (1822-1895). Aquò permetèt de luchar d'un biais eficaç còntra una malautiá perilhosa qu'entraïnava un nombre important de victimas cada annada e demostrèt l'eficacitat de la vaccinacion.
Quimia[modificar | modificar la font]
Descubèrta de germani per lo quimista alemand Clemens Winkler (1838-1904).


text:
ESTAGIS per lo CFPO
Dins un estagi prepausat per lo Centre de Formacion Professionala Occitan (CFPO) Lengadòc,
avèm format d'estagiaris au rodatge e au montatge vidèo.
Primièra session en Tarn, sus la Montanha Negra (2016) e segonda session a Fònt de Vauclusa (2017).
Possibilitats d'estagis individuaus ò collectius.
Contactatz Lisa Gròs, per mai d'entresenhas : te.ve.oc30@gmail.com
ESTAGIS amb un collegian
"Lo jardin de la Fònt" es un cort-metratge de 8 min realizat per lo collegian Darius Turc, dins l'encastre de son estagi de 3e dins la còla de Tè Vé Òc, en novembre de 2016. Aqueleis imatges son estats rodats per Darius Turc e Amada Cròs dins lo pargue sonat "Jardin de la Fontaine", a Nimes. Lo montatge fuguèt realizat au sèti de Tè Vé Òc per Darius Turc, Lisa Gròs e Amada Cròs. Aqueu projècte fuguèt presentat au Festenau de vidèo "Rescontre" lo 4 febrièr de 2017. De notar : leis musicas son liuras de drechs e fan partida de la lista musicala de Tè Vé Òc. Son pas exclusivas an' aquela vidèo.


text:
Le nombre tredze simboliça ols dodze apóstols cêu Jhesú. Aquesta tradicion de Prohença, ge pot trovar adés fortment n'altres aidras d'Occitània e jusque á Catalunha. Le durrés sopejar (lo gròs sopar), fina cêun ritual de tredze déserts depus d'aver manjada una lhubina, le plat de Nadal propriament dit. Ols déserts servits consuetan eser tredze, pró consueta variar en câr familia ela composta d'ols medísus d'acord á ela tradicion familiar. Ela tradicion uo ritus culinár de servir-ols al taulher ge manuten depus dál Nuet d'Advent fasta'l 27 de decemne, ela tradicion dí que sús le taulher cal posar tres mantels que simboliçan ela Santa Trenitat; quand le sopejar avieva finit ela mastressa dál maison laiscava composta le taulher, e mai calieva tolher elas miolhas de paun e n'andava'l lhet. Laiscava aqués par elas ánimas d'ols defunts dál familia e ols anjóts c'aplacentavan de manjar aquesus destrís.
Adés cadascun pressa, deintre nela tradicion esquélh que crej plus corêc.
Ela sue composicion pot variar en funcion d'ols placements deintre nelas familias. Son en gernial ols seqüents:
DOLÇUS:
- Biscotins (galetas) d'Ais
- Calissons d'Ais (pasta d'almidals cêu sacar glassat)
- Caramels de citron
- Rompedents d'Allauch
- Galetas asaboridas cêu cúmel e finolh
- "Bunhas" frijadas (nel sojóc de Cairàs)
- Tortas frijadas
- "Ourelhetos" uo "Aurelhetas" una huosta de gaufre liger (orelhons)
- Paun d'especia
- Ela pompa d'òli (o gibassier): pastîc pompa ençacrada cêu olie d'oliva e suc d'arange e de citron.
Ols primers quator ge consuetan denomnar cum "lei mendicants" (uo aután "lei pachichòis") representan elas quator órdins monásticas mendicadoras:
- lei nòses e leis avelanas (nuces e nocîças) (augustiniáns)
- lei figas secas (fics secs) (franciscáns)
- leis ametlas (almidals) (carmelitas)
- la pansarilha (passas) (dominics)
- Dátils, representan ols manjars dál rigion hu Jhesú vesquieu e murieu
- Prunas secas procedents de Brinhòla.
- lei pomas (pomas)
- lei peras (peras)
- lo verdau (un melon vert)
- lo nogat negre (nuégat nerge, cêu mel, uo un caramel tur confingit cêu mel et almidals)
- lo nogat blanc (nuégat blanc, un caramel liger confingit cêu sacar, ou, fóstics, mel et almidals)
- lei sòrbas (?)
- de rasim (racims).
tanjarinas (mandarinas), de frucâ enconfitada d'Ate (frucha confida) de gansas á Arle..., de cotonas uo pasta de cotona, (codonhat uo pasta de codonh) uo d'altras frucâs.
Securament, par digeresçer melhor esquelhas gulherías, sovent ge fant companhar de vin (en gernial de vin cuec) uo de cartagena (una sorcia de vin fet aprés Bordáus) uo ben de vins de vendrimias detardanas acum Menerbés de Traussa, per enxemple.


text:
"Meddia Aranés": Er Hilat d'Atenèus Cooperatius se presente ena Val d'Aran
Era Val d'Aran acuelh era presentacion der Hilat d'Atenèus Cooperatius entà enfortir era economia sociau e cooperatiua. Ac concretam en programa a on auançam tanben ua session d'orientacion professionau sus Talent e Aucupacion que se haran en CEI de Casau. Un nau capitol sus es documents der archiu generau damb Mª Pau Gomez e er auanç des resultats esportius completen eth programa La Vall d'Aran acull la presentació de la Xarxa d'Ateneus Cooperatius per enfortir l'economia social i cooperativa. Ho concretem al programa, on avancem també una sessió d'orientació professional per trobar feina que es farà al CEI de Casau. Un nou capítol sobre els documents de l'Archiu Generau amb M. Pau Gómez i l'avanç dels resultats esportius completen el programa.


text:
1467
Aquesta pagina concernís l'an 1467 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Turcomans dau Moton Blanc[modificar | modificar la font]
Conquista de la Mesopotamia Auta e annexion dei territòris ocupats per la federacion tribala dau Moton Negre.
Turcomans dau Moton Negre[modificar | modificar la font]
Destruccion de la federacion tribala dau Moton Negre e annexion per aquela dau Moton Blanc.


text:
05 février 2010
Infinidament pichon o infinidament grand ? La lei de De Broglie.
Aviau ja parlat de la dualitat onda-particula, ancuèi vau parlar d'una consequença importanta e pas totjorn intuitiva : la lei de De Broglie. Per leis objects macroscopics, aquelei "de la vida vidanta", lo mai es grand lo mai es massiu (valent-a-dire d'energia grossa). Un elefant es gros e pesuc mentre qu'una formiga es pichota e leugièra. Mais per leis objects elementaris (un electron, un neutron, etc. ) es lo contrari : lo mai li a d'energia (de massa) lo mai l'object es pichot. Aquo es la lei de De Broglie, que predise... [Lire la suite]
10 janvier 2010
Pourquoi le pastis se trouble ?
/archives/2010/01/07/16414781.html Dans la bouteille le pastis est clair, mais quand on met de l'eau il se trouble d'un coup, d'une manière assez étonnante. Pourquoi ?? En premier, le pastis, qu'est-ce que c'est ? C'est bien sûr de l'alcool, c'est-à-dire plus précisément de l'éthanol (tout ce qu'on appelle "alcool" dans la vie courante est en fait de l'éthanol, alors qu'en chimie les alcools sont une catégorie plus large de molécules), cela pour 40%. Et puis aussi de l'eau, pour presque 60% en plus. Et un tas de... [Lire la suite]
07 janvier 2010
Perque lo pastis si trebola
/archives/2010/01/10/16465012.html Dins la botelha lo pastis es clar, mais quora botam d'aiga si trebola tot d'una, d'una biais pron estonant. Perqué ?? D'en primier, lo pastis, qu'es aquò ? Es d'arcòl de segur, valent-a-dire mai precisament d'etanòl (tot ço qu'apelam "arcòl" dins la vida vidanta es en fach d'etanòl, mentre qu'en quimia leis arcòls son una categoria mai larga de moleculas), aquò per lei 40%. Pi tanben d'aiga, per gaireben lei 60% de sobra. E una molonada de diferentas moleculas aromaticas en quantitats... [Lire la suite]
20 novembre 2009
Unei reflexions sus lei cresenças anti-scientificas
[Segon una suggestion de JP la rapieta] Vivem dins un monde qu'es clafit de tecnologia, monte finda de teorias cabelotractadas coma la relativitat generala an d'aplicacions dins la vida vidanta (ex: la correction dau posicionatge per GPS). Pasmens li a molon de cresenças arcaïcas qu'an la vida dura, e que son manco pas escagassadas per la massificacion de l'educacion superiora. Coma aquò es possible ? Coma convencer sa secretaria qu'Uranus a ges d'influença sus sa fòrma dau jorn ? L'efèt placebo La mager part d'aquestei cresenças... [Lire la suite]
26 octobre 2009
Encausa e consequença
/archives/2010/12/14/19869988.html La question de l'emplicacion logica, dei relacions entre encausas e consequenças, es a la basa de totei nòstrei reflexions, que siágue dins la sciença, la filosofia, o la vida vidanta. Mai es soventi fes mau entenduda, coma va mòstran lei sofisme tau lo famós "Tot ço qu'es rare es car. Un chivau bon mercat es rare. Donc un chivau bon mercat es car." En fach finda per un scientific li a mantuns contèxtes per estudiar ço qu'es l'emplicacion logica... En logica classica En logica classica,... [Lire la suite]
19 septembre 2009
Lei gents lambda e la sciença
Veni de veire aquò sus un blòg francimand. L'ai panca legit mai sembla interessant. Vos balhi unei grafics çai-sota (en inglès, desencusatz) : L'informacion principala es que leis europencs son pas vertadierament mai intelligents que leis americans, contrarament a ço que si pensa generalament. Una autra cauva que m'a estonat es la cabussada, despi l'an 2000, dau sosten a l'ecologia coma prioritat. E a dire qu'anèm drech dins lo mur... Caquela vesi de lònga un molon de bobos ecologistes, e finda Sarko si deu dire ecologiste. Alora... [Lire la suite]
18 septembre 2009
La fisica dau bèu juèc
Ai tot bèu juste recebut un mèl amusant, sus la miéua adreça de l'ENS, vos fau la revirada : John Bush, Professor au MIT, balharà diluns 15 de junh que ven ai 15oun seminari sus la fisica dau fotbal.Afogat(da)s dau balon redon e/o dei fenomènas fisics, es unaescasença unica de combinar li vòstres doas passions...----------------------------------------------------- The Physics of The Beautiful GameJ. W. M. Bush (MIT, USA)diluns 15 de Junh, 15oSala dei TèsisJohn Bush combina li tecnicas de modelisacion theorica embé lu... [Lire la suite]
15 septembre 2009
L'OM es melhora que Bordèu, e contradigatz pas lei scientifics ;-)
/archives/2010/12/15/19880974.html Ai agut l'idèia d'analisar lei resultats de la Liga 1, coma lo fariam se eran d'experiments scientifics. Vòu dire que la question es pas simplament "cu es lo melhor entre l'OM e Bordèu" ma "embé quau percentage d'asegurança podèm dire que l'OM es melhora que Bordèu sus tau o tau ponch". Pensi qu'aquò vos pòu balhar una idèia dei metòdas d'analisi statistica dei experiments scientifics. Lo modèle Ja que parlam de probabilitat, nos cau un modèle, nos cau definir una fòrma per la... [Lire la suite]
11 septembre 2009
Coma ben triar un juèc de cartas ?
Aqueu problèma de la vida vidanta apartene a la problematica generala de la triada, qu'es fòrça important en informatica. Donc l'informatica teorica a estudiat la cauva, e nos pòu dire quina es la melhora performança possibla d'un algoritme de triada, nos balhant d'exemples d'aquelei bòns algoritmes. Ai agut l'idèia de parlar d'aquò au vesent un amic triar de cartas embé una metòda siéuna : prim triar lei colors, puèi les numerò de cada color. En fach aquò es una aplicacion dau principi divisar per reinar, qu'es lo principi de basa de... [Lire la suite]
09 septembre 2009
ITER, qu'es aquò ?
Aviáu dich que parlariáu d'ITER, ara mi lanci... Totei lei centralas nuclearas actualas son basadas sus de reaccions de fission nucleara. ITER, eu, es un otiís de recerca per desvelopar de centralas nuclearas basadas sus la fusion nucleara. Es pas una centrala que va produsir d'electricitat, en fach per lo moment consome mai que ço que produse, mai l'objectiu es d'estre capable de construire de centralas vertadièras d'aquí a l'entorn de 2050. Lo remplaçament de la fission per la fusion permetrà d'aver de centralas mai seguras,... [Lire la suite]


text:
Vraux
Vraux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Vraux #Dispausar dins los primièrs meses de la Segonda Guèrra mondiala d'un terren de aviation que #, en lo contèxt del déploiement a França del còrs expéditionnaire de la Royal Aire Força sus el (#que lo quartièr general n'èra a Rems), stationnèrent pendent divèrses meses dels aparelhs britanics.
Vraux disposa dans les premiers mois de la Seconde Guerre mondiale d'un terrain d'aviation sur lequel, dans le contexte du déploiement en France du corps expéditionnaire de la Royal Air Force (dont le quartier général était à Reims), stationnèrent pendant plusieurs mois des appareils britanniques.


text:
Portal:Carcin
Portal de Carcin [ modificar ]
Carcin [karˈsi ~ kɔrˈʃi] (en francés Quercy) es una region culturala e istorica d'Occitània. S'alarga sus l'airal d'influéncia de l'antica ciutat galla dels Cadurcs (Cadurci en latin), anant de Solhac a Montalban en passar per Fijac. L'etimologia de Carcin ven del latin Cardurcínum, tirat del nom dels Cadurcs. Carcin coïncidís amb lo departament d'Òlt e amb la part del departament de Tarn e Garona situada al nòrd de Garona (levat lo canton administratiu de Sent Antonin). La capitala istorica es Caors. Las vilas majoralas son Caors, Montalban e Fijac. Lo gentilici es carcinòl -a.
Lum sus... [ modificar ]
Lo carcinòl es lo parlar occitan de Carcin. Es una subdivision del lengadocian, e mai precisament del nòrd-lengadocian.
Lo carcinòl es tradicionalament subdevesit entre naut-carcinòl e bas-carcinòl. La diferéncia màger entre los parlars carcinòls es la prononciacion de l’A atòna, que lo bas-carcinòl sèrva /a/ e lo naut-carcinòl pronóncia /ɔ/.
D’unas divisions suplementàrias destrian :
- lo bas-carcinòl (o ribieirenc)
- lo naut-carcinòl :
- lo carcinòl mejan (o caussanèl caorsin)
- lo nòrd-carcinòl (o dordonhenc)
- lo fijagòl (o segalin)
Caracteristicas lingüisticas
Fonetica
Los cases pas listats aquí son comuns a l’usatge general en lengadocian, coma la modificacion d’una consonanta al contacte d’una autra que pren sa valor : Mièg Mont /mɛmmun/
Contraccions
Fòra indicacion, cal pa reproduire l'usatge oral dins la lenga literària.
- CH finalas : son realizadas /t/ e non pas /tʃ/. Ex. dich /dit/, nuèch /nɛt/.
- Sequéncia IÈ : lo carcinòl garda pas que lo È. Per exemple Mièg ven Mèg, aquela forma es al diccionari de Alibert.
Quand IÈ es un sufix - sufix latin -ARIU, ARIA - coma dins carrièra, primièra, manièra lo carcinòl sèrva lo false diftong /jɛ/. Aquò arriba tanben als mots que fan pas tindar /iɛ/ mas /jɛ/ coma vièlh /bjɛl/.
- Sequéncia EI : en posicion atonica i a pas que lo son /i/ que s'entend. Leiçon /li'su/. En posicion atonica coma en Agenés e Tolosan EI pòt se reduire a E : dreit /dret/, ceire /crere/, veire /bere/.
- Sequéncia ÒU : passatge frequent a AU, avèm alara nau per nòu. En Carcin aquela sequéncia en final se poirà tanben reduire a ÒS dins de mots coma Dijòus prononciat coma se fès Dijòs.
Insercions
Letras eufonicas
- Neutre
En Carcin naut s’inserís lo son Z davant lo neutre o - Fai-zo, vai-te zo quèrre - mentre qu’en Carcin bas lo iatus es evitat amb l’emplec de Ba.
- Z e N
Òm pòt ausir a-z-Albi, a-z-Òlt, a-z-aquel per donar una prononciacion mai fluida, la meteissa causa arriba tanben mas amb la letra N : a-n aquel moment.
Aferèsi
Passatge de « aquò » a « quò » coma en dialècte lemosin : « Quò vai ? »
Enclisi
Los articles e pronoms d’una soleta sillaba pòdon se pegar al mot precedent s’es acabat per una vocala, s’enseguís que i a una pèrda de la vocala finala de l’article o del pronom.
Vòli que’l rei vengue
mostra’l Paradís
Val mai un pichon chas se qu’un grand chas’ls autres.
Chas prononciat /tʃa/.
Aquel emplec es admés a l’escrich.
Iotacisme
Lo fonèma /e/ se càmbia en /i/ davant LH e NH coma o indica Évelyne Roques[1] :
velhada /bi.ˈʎa.dɔ/ e lenha /ˈli.ɲɔ/
TG e G
En Carcin TG (TJ davant una vocala) se pronóncia coma G (J davant una vocala levat Jès, Jèsus, Jerusalem, etc). La realizacion es sovent /ts/, mas òm pòt ausir /dz/ o /tʃ/ en cas de non distincion amb CH.
- Fetge /'fe.tse./
- Pescajon /pe.kɔ.'tsu/
- Manjar /man'dza/
- Cambajon /kɔm.bɔ.'tsu/ notat combochou dins Le Parler du Lot (pagina 25)
S intervocalica
La S intervocalica es realizada amb lo son /ʒ/ coma dins l'anglés measure /ˈmeʒəʳ/ o lo francés girafe /ʒiʀaf/. Los demai parlars lengadocians fan sovent /z/ dins aqueste cas.
S finala
En Carcin i a tres prononciacions per l’S finala.
vocalizacion
S finala del plural pòt cambiar en /j/, las fedas /lɔj fe.dɔj/ o /laj fe.dɔj/. Aquel cambiament se tròba tanben dins l’occitan de Montpelhièr e en occitan Tolosan mas limitat a l’article. Louis Allanche dòna la règla seguenta :
l’S finala ven i se lo mot seguent comença per una consonanta autra que [c], [p] e [t] :
lai mas mas los cas
loi fats mas los petaces
lai bòrdas mas las telas
Sauzet ajusta dins Occitan Plurals: A Case For A Morpheme Based Morphologyque[2] que lo sosdialècte carcinòl representa un modèl dirèct de la prima evolucion de l’italian. Los sosdialèctes que pratican lo passatge de S a I /j/ o fan pas que per l’article, lo carcinòl generaliza la vocalizacion als noms e adjectius :
Las vacas blancas /laj 'bakɔj blankɔj/
Silenciosa
Per Carcin dordonhenc l'S finala es generalament silenciosa.
Manten
En Carcin bas l’S finala es pronociada /s/
Qual que siá la prononciacion cal escriure S.
Betacisme
Lo betacisme es generalizat coma en lengadocian, fòra la vila de Solhac ont la diferéncia /v/ /b/ se fa, benlèu ligada al dialècte lemosin.
Despatalizacion
Al contacte d’una consonanta la L es despatalizada en /w/ a Cajar e Montalban ont Alba serà realizat /ˈaw.bɔ/ Montalban /mun.taw.'ba /
Cambiaments
La finala en ARA > ÈRA, en los mots alara e encara prononciats alèra e enquèra.
TZ
Dins lo cas d’una terminason la sequéncia TZ es realisada coma un /s/. Certs còps pòt èsser silenciosa, la posicion de l’accent tonic basta. Pels noms comuns i a mai d’una manièra de prononciar TZ :
« […] loui chentiments d’omitia, dé pat e de tsoyo, que bous embouyorai pel ben. » escriguèt Lucien Redoulès[3] dins Rimailleries.
- Potz* prononciat /pus/ e transcrit en Poux dins la toponimia, coma Mas del poux, Tres Potz.
Prononciacion al plural ?
Morfologia
Doble plural
S’ajusta una S al plural : aquelses per aqueles, tempses per temps, ostalses per ostals.
Pronoms
- Li pòt passar a i : « Se pòdes pas uèi, alèra i disi que vengue deman »
- ieu e sa forma reducha io s’emplegan en carcinòl
- Nosautres se tròba acorchit en nauses e nautres, non permés en literària.
Pronoms possessius
- La mia, la tia, la sia s’emplegan en Carcin bas e las formas adocidas la meuna, la teuna, la seuna en Carcin naut[4]
- Nòstres e Vòstres passan a Nòstris e Vòstris en bas-carcinòl
Refortiment
Los mots de refortiment son utilizatz sols sens negacion :
« Cap libre li plasiá » « Manca res » « Vòli degun dins ma cosina »
Conjugason
Vèrb Èsser/Èstre al present : soi, ès/sès, es, sèm, sètz, son.
Vèrb en AR al present : parli, parles (parlas en general en lengadocian), parla, parlem (parlam generalament), parlatz, parlan /'par.lu/.
Vèrb Èsser a l’imperfach : èri, ères (èras en general en lengadocian), èra, siam o èrem, èretz, èran /ɛru/.
Al lòc de « èrem » al preterit per la primièra persona del plural, lo carcinòl dordonhenc (en Boriana) sèrva « siam », qu’es la forma del present primièra persona del plural al present en dialècte provençal.
Lo carcinòl mejan forma l’imperfach dels vèrbes en AR coma en general en lengadocian en -àvem per 'nosautres' mentre que lo carcinòl dordonhenc emplega una forma en -iam. Cantar : cantàvem en carcinòl mejan, cantaviam en carcinòl dordonhenc.
Aquelas classificacions, per interessantas que sián, devon pas far oblidar que los traches distintiu del carcinòl son pas especifics d’aquel parlar. Se tròban dins d’unes parlars vesins o lonhdans, lengadocians o pas.
Lexic
- anuèch : segon lo lòc vòl dire uèi o aqueste ser
- cabecon : formatjon de cabra
- cata-miau : paraula enfantina per parlar del cat
- causses : plans calcaris que s’espandisson en Occitània
- duerbe : varianta de dubrir, participat passat en dubèrt tanben.
- far 4 oras : vespertinar
- far miègjorn : far un sòm aprèp dinnar
- frau : landas sècas situadas al Deganhasès (comuna de Peirilhas e La Vercantièra)
- mica levada :
- mosseron : campairòl
- nèva : nòva, coma dins Font Nèva
- pascada : omeleta pascala?
- per ara : al còp que ven, a lèu
- quauqu’un : qualqu’un
- raivar (francesisme) : somiar
- Sens-tu-fariam : nom donat a un animal pas indispensable a l’ostal, i a tanben la forma « Manja-quand-n’i-a-quand-n’i-a-pas-se’n-passa »
Referéncias
- Los parlars carcinòls, Pau Polet - Arno Krispin, Cercle occitan de Fijac, abrial de 1991.
- MacKenzie, Laurel. 2014. /s/-Deeletion and the preservation of plurality in Modern Occitan. Journal of Linguistic Geography 2:59–73.
- Recherches et observations sur le patois du Quercy (Dialecte de cahors et des environs), Paul Lescale
- Dictionnaire occitan - français selon les parlers languedociens, Loís Alibèrt, IEO 1966
Ligams extèrnes
- Lus Nodals de Gilbert Galtié, un exemple d’écriture spontanée de l’occitan au début du XXIe siècle, Joan Sibille
- Espaci occitan carcinòl
Vejatz tanben
- Carcin
- Lengadocian (dialècte)
- Sos-dialèctes vesins
Geografia e natura [ modificar ]
Parçans istorics
Vila
Comuna
Riu
Cultura e tradicions [ modificar ]
Lenga
Escrivan
Musica
Monument
Construccion
Eveniment
Vestit
Jòcs
Portals connèxes [ modificar ]
Las categorias [ modificar ]
Istòria [ modificar ]
Personatges legendaris
Bastidas medievalas
Espòrt [ modificar ]
Espòrts
- Basquetbòl :
- Canoè-caiac :
- Ciclisme :
- Fotbòl :
- Rugbi de XV : Fabian Galtièr
- Tennis :
Clubs
- Rugbi : Caors Rugbi, Gordon XV, US Solhac, GS Fijagòl, CO Castelnau, RCÒ
- Fotbòl :
Competicion
Torisme [ modificar ]
Politica [ modificar ]
Movement politic occitan Fèlix Castan
Personalitat politica
- ↑ Évelyne Roques, Le parler du Lot, NÎMES, LACOUR, {{coll.} « COLPORTEUR », 1995 (ISBN 2-84149-097-1)
- ↑ Patrick Sauzet. Occitan Plurals: A Case For A Morpheme Based Morphology. Sascha Gaglia & Marc-Olivier Hinzelin. Inflection and word formation in Romance languages, John Benjamins Pub. Co., pp.179-200, 2012, Linguistik Aktuell / Linguistics today, 978-90-272-5569-3. <hal-00990693
- ↑ Lucian Redoulès, Rimailleries, MSN du Lot, 1992 (ISBN 2-9506920-0-1)
- ↑ Éléments de Grammaire du Dialecte Quercynol, Louis ALLANCHE p41


text:
Dissabte, 21.4.2018 03h00
Mas enfança e joventut còrsas m’an donada una consciéncia de la realitat dels pòbles e de la necessitat d’aparar las lengas e culturas. M’an pereu transmesa una sensibilitat a la natura. L’ai posada dins los païsatges còrses, a l’encòp montanhòls e marins, rocoses e forestièrs, totjorn menaçats per la pollucion, l’urbanisme exagerat o lo fuòc quand ven l’estiu tròp sec. Tanben l’insularitat mena a chifrar als mejans de luchar contra lo curum, resultat vesidor del productivisme industrial que multiplica de pertot las matèrias plasticas. D’èsser còrs m’a fach venir atentiu a una vida que, o sabèm, es a s’escantir amb las espécias que resistisson pauc a l’influéncia umana.
A respècte de mas joves annadas, se parla un pauc mai d’ecologia. Cada jorn se tròba un article o un vidèo per mostrar l’exemple d’un païs que recicla tot son curum, coma Suècia, o qu’acostuma tota sa populacion a netejar las carrièras, coma Japon. A Amsterdam dobriguèron fa gaire un supermercat que fòrabandís lo plastic.
Totun, que fasèm de verai? Aquelas iniciativas son pontualas, non pas globalas. Nòstras societats demòran inspiradas pels besonhs productivistas. Sempre cal produire per poder crompar mai de causas, e per se las poder pagar sempre cal produire. Pareis d’aitan mens possible d’escapar a aquela mecanica destruseira que los ciutadans, dins los regims democratics, s’estiman mai de votar pels candidats conservators pauc favorables a la revolucion ecologica pasmens demandada, fa qualques meses, per 15 000 scientifics inquiets.
Al mièg d’una quasi indiferéncia generala, sens cambiar grand causa a nòstras costumas de produccion e de consume, sèm pauc conscients del risc d’avaliment nòstre. Baste qu’ajam un bèl ostal, una veitura performanta o lo melhor esmartfòn, tot va plan. Lo confòrt es nòstra prioritat absoluda.
Fa qualques ans, apareguèt dins lo movement independentista catalana una bandièra estelada verda, que revendicava non solament la libertat de Catalonha mas una societat decididament ecologista. Per malastre, aquestes ans aquela bandièra se fa mai discreta, e franc de qualques voses, per exemple dins la CUP, se teoriza pauc una transformacion de la societat en favor d’una revolucion ecologica.
Revendiqui doncas una republica occitanocatalana verda, perque es evident qu’en cas de desparicion de l’umanitat sèm segurs que tanben despareisseràn l’occitan e lo catalan. Non auriá pas de sens de militar per la subrevivença de lengas e culturas sens luchar per la vida que rend possiblas aquelas lengas e culturas. Visca l’estelada verda, e que la Republica de Catalonha e Aran inspire la consciéncia ecologista coma ja inspira la consciéncia democratica e sociala!
Si es molt important, sinó salvem el Planeta, de que serveix independitzar Catalunya, si el Mon se'n v a a la merda.
Cal pensar com fer-ho, crec que es vital, no vull morir dintre de trenta anys, i vull donar un Mon als meus fills.
Visca la Terra...Lliure!
#1,#2 & #3 Ne volètz, de principi de realitat ?
Començatz per realizar qu'es pas la fauta dels occitanistas (de tot nivèl cultural) desperats se l'ablacanta majoritat de lors conciutadans tròba mai dins un bon principi de realitat de continuar de dormir, d'ignorar e d'oblidar sa cultura, son indentitat e sa dignitat de pòble e de ciutadans !
Aquò es la fruita de 800 ans de claufitge de cap, de çò mai simbolic fins a çò mai propagandista, fins a çò mai facil e vital al final. Lo... Legir la seguida
balhar*#16
#7
N'empêche que...son de mond coma en Barceló, dels que creson en la Republica catalanoccitana verda, entre autras causas, que fan qu'avèm l'astre de legir la vòstra doça pròsa, e d'escotar esbaudits las leiçons magistralas que vòstra augusta persona vòl plan nos balhat, en esperar un bilanç de vòstra participacion a la causa. Siaguetz pas timid, digatz-nos, mostratz-nos lo lum del pòble verai d'Occitània!
E coma principi de realitat occitanocatalana, podetz tanben ensajar lo chamanism o lo veganism. Ah, joinessa utopica !
E coma principi de realitat occitanocatalana, podetz tanben ensajar lo chamanism o lo veganism. Ah, joinessa utopica !
E coma principi de realitat occitanocatalana, podetz tanben ensajar lo chamanism o lo veganism. Ah, joinessa utopica !
E coma principi de realitat occitanocatalana, podetz tanben ensajar lo chamanism o lo veganism. Ah, joinessa utopica !
E coma principi de realitat occitanocatalana, podetz tanben ensajar lo chamanism o lo veganism. Ah, joinessa utopica !
E coma principi de realitat occitanocatalana, podetz tanben ensajar lo chamanism o lo veganism. Ah, joinessa utopica !


text:
dilluns, 15 de febrer de 2016
Tròç de vida 008
Soritz.
Lo prenèm a Castras, a la gara rotièra.
Lo cargament de l'auto l'espauruga un pauc. Fisançosa, li disi que risca pas res, tot es plan cunhat, aurà pron de plaça e i a tanben de plaça per sa saca.
Li explicam que montam a un festenal a Rodés e qu'ai l'estand d'una associacion mas que tendrai lo talhièr d'una autra associacion. Compren pas tot, mas se'n caga, es tan content d'aver trobat una veitura que fa aquel trajècte.
Sembla que se vòles far Castras-Rodés en tren, te cal d'oradas e d'oradas e còsta un ren. Mentre qu'amb ieu, li còsta 5€, viatja amb la crema del femelum d'Occitània (qual a rigut?), i serà lèu lèu, rai, la veitura es cargada coma s'anessiam prene lo Marrackech a Seta, mas li pausa pas problèma.
Es referent tecnician a EDF, nos explica de causas interessantas qu'ai oblidadas. Benlèu èran pas tant interessantas qu'aquò.
Es dels òmes que m'agradan. Ai una teoria : los òmes son a son apogèu entre 48 e 52 ans.
Abans son d'adolescentasses que pudisson dels pès, aprèp son de vièlhs que sentisson a pissa. Es una forqueta corteta qu'explica benlèu la colleccion de neoquinquagenaris dins mon tablèu de caça. Rai!
De qué i va brandar a Rodés?
Cal totjorn pausar de questions. Aquel tipe tant agradiu es benlèu celibatari, veuse o divorciat.
Va quèrre l'auto que li crompa a son dròlle.
E aquí lo paire nos parla de son enfant.
Sa sexitud ven de perdre 150 punts.
Parla del modèl de la veitura.
Sa sexitud ven mai de perdre 150 punts.
Li crompa una Gòlf. Lo segond modèl. Lo melhor.
Aquò li fa pas ganhar de punts.
Lo daissi pròche de la gara de Rodés sens saber s'es disponible ni quant de temps li demòra abans los 52.
3 comentaris:
- rapieta ha dit...
-
Me fau eïperar 3 ans de mai aüei per que poguessem manhar lu varruelh de St Liunard tots dos.
- 15/2/16 14:18
- Mela ha dit...
-
Bon anniversari l'òme ! :) :) :)
Per çò qu'es de l'espèra, tot es negociable... Mas cresiái que caçaviam los meteisses... :D
- 15/2/16 15:39
- 賈尼 ha dit...
-
los òmes son a son apogèu entre 48 e 52 ans
Mercés a ton blòg me suicidarai pas dins un mes.
- 15/2/16 17:51