text:
-aqui darrièr Te en re e re re……
Ausiguèt lo resson de sa paraula raufelosa. Benlèu dins sa paura tèsta. Tussiguèt sens arribar de parlar clar. Mas sos uèlhs parlavan melhors per el. Rotlavan d’esglai los uèlhons. Disian l’espaventa que li nosiá lo còl. La, darrièr ela, se teniá Pi1sang , que los espinchavan sens comprendre ren, de que fasián , aital , pel sòl , a gemegar . Sofia devinhètun pauc la paur de Bob. Pi1sang sentiguèt encara milhor lo plaser creissent e descabestrat de la femèla. Se demandèt se tant valiá pas la causir ela , se n’èra pas mai dinha de lo recebre. Trastolejèt sens saber qual vial prendre.
Bob contunhèt de grimacèjar. Sofia li soriguèt. I anava francament :
- e diga lo, que t’agradas la Sofia?….
Puèi mormorlejèt : « Vosautres los òmes sètz totes parièrs. Fasètz de minas mas qu’un còp que me coneisson... Alara s’agradan ...Soi pas la missanta bestia . Veiras qu’un jorn me mercejara…
- e òc que t’agradas mon bèl !!! li diguèt
E se clinèt per li empegar son sen en plen dins la cara. Lo Bob quitava pas de tussir. La popa bèla de Silvia esclafada sul morre, la popèla sus la boca. Li èra vengut impossible de parlar. Qu’èra pas de creire de tener una tala ereccion alara que tremolava de paur, que teniá la pèl de galina . Que podiá pas se capvirar de la causa. Que fasiá coma una sfèra de doas mèstres de diamètre darrièra Sofia ; que s’avançava sens tocar lo sòl, gaireben a mens d’un mèstre d’elses. Que que foguèsse, aquela mostra podiá pas volontar de ben. Li aviá parlat drèchament dins lo cap alara que s’arrapava dins lo conduch de las escobilhas. Dich que li montariá al cervèl sens i far de mal . Que veniá en amiga. Qu’èra contenta de lo trobar. Per qu’ èra plan dinhe de li servir de « destrièr ». Qu’èra d’una raça elegida , eternala, que superava l’univèrs. Que totes dos anavan renhar sus aquel tròç de Via Lachosa. Que perdriá pas a l’escambi. Lo benastruc qu'èra!
Que lo farai emperador del genre uman.
Mas a flor e a mesura que soscava Pi1sang dobtava . « Consi aquela traça de creatura capitèt de tuar Pi2song ? Èra pas de creire ! Un mistèri..»
Cal dire que Pi1sang èra un pauc demesit. Per arribar dins aquel membre deguèt de virar dins lo labirint dels conduches de ventilacion, e subretot s’encapar dins una mena de fendascla que superava pas très centimèstres, jos una pòrta de la sota. Entre que passava la pòrta s’èra tampada e i aviá daissat la mitat de son èstre leugièr. Es a dire que l’autra part, la que servava pas de nogal , al moment del malastre , èra mòrta sul pic . Que los Pi avian totes al dedins una part, un pauc mai densa, a pron pena, mas onte se trobava lo « còr » o «l’ arma» , un boçin de nivol que recaptava los organes essentials de la vida d’un Pi.
Montèt un cridal:
-« mas qu’aime aquò mon taissonon » cridèt Sofia.
E Sofia calvacava de milhor , d’un moviment pron sèc, pus fòrt, coma o fan los corraires de l’amor. E Bob plorava de joià tot en sachant la fin pròcha. Sabiai plan que la bèstia soscava , trastejava. Decelava que l’òrra causa tardaria pas de sautar sus Sofia puèi sus el.D'un biais s'enganava lo Bob que la bèstia lo volia pas qu'el.
Sofia la primièra sentiguèt l’èrsa giganta raja del sèu dardalhon, li clavalar los rens , dins una escorsa destimborlada.
-« ven , oc ven , pren me O OOOOOOOcccccccccc.. »
Bob sentiguèt l’ala de la paur li pulsar lo còr, e la potençia del geste de Sofia que l’entraïnava contra son grat, que li fasia carabisondar e lecar la popa susanta, e agantar la man que l’alisava al menton, e dire las paraulas falordas, e gemegar coma lo nen que cerqua de s’aparar d’un perilh, dins la nolor prigonda de la maire. Oblidèt la dolor de l’esquina e las mans estacadas adormidas que formiguejavan al cap dels dets , que lo correjon las sarrava tròp fòrt.
-« OC OC OC .........qu’es bon… » mormolhejèt…
Ara Sofia i anava coma una ressegaira mestrèssa, una fustièra de las grandas, ame de « ...A... O.... A.... O…. » que revertavan un pauc lo bramal ridicul de la sauma, entr' qu’el, l’ase de prumièra li respondiá « O…A…O…A…O…A »
Aital arribèron al cèl. Butèron son planh. Que ren podiá pas pus arrestar la maquina poderosa que mena la destinada umana. Dansèron lo branle del còrs mentre que Pi1sang escotava lo son creissent de lor drudaria, susprès de sentir s’arrapar las ondas poderosas, de quicòm d’a fons desconegut de la sia raça e, de mervilhos a l’encòp. Una mena d’ondas cosmicas divencas, que gisclavan de mai en mai pròchas, d’aquelses dos èstres pichonèls, que n’èra complètament estabordit.
Imaginatz qu’aquela dansa revertava un pauc la granda fèsta de la reina , la de l’acoblament que se debana qu’un còp totes los quatre sègles…
Alara se diguèt Pi1sang que veniá de ganhar lo grand prètz. Que jamai voldrian lo creire , mas que venia de capitar son grade de ¥®☺ e benlèu quicòm mai.
Un gauch prigond lo trapèt , que li donèt una polida color roja. Se jetèt sus Bob e dintrèt per l’aurèlha d’esquerra, entre que Sofia gulava plan fòrt son plaser de viure , cap en re, sens veire lo fial menut de la nivol blanca que se ficava a l'ausidor e, butèt , sai que cinq segondas abant de traversar.
Bob sentiguèt la descarga electrica li correr al long dels nervis.Ne’n foguèt esblaugit, çò que donèt a sa pichona mòrt, una mena de sensualitat sens parièra. Jamai òme aura de coneisser tala voluptat. Un tal coït es pas possible d’atenger sens tombar estabanit. Una explosion blanca darrièr las parpèlhas al dedins. Un tròn grèu que desmarga los sens. Un còp de canon. Un fuòc d’artifici gigant. D’un biais Sofia solfinèt puslèu que sentiguèt dins la sia carn, aquèla butada quasiment divenca e inausida; que cridèt d’a fons subragudament « Oï Mon Dius… »
Per Bob praquò foguèt la darrièra vista . Arriva davegadas que l’arma monta al cèl pas qu’una segonda mas que ne’n pogue pas dabalar.
Per Pi1sang foguèt la darrièra sentida tanben. Sens o saupre Pi1sang èra tombat dins una engana mostrosa, per un PI , quicòm coma una tenda enjertabla, una traponèla a Pi. S’èra jetat dins la gula del lop, alara que cresia de trobar un tresaur. Aital que venguèt momia.
Per comprendre cal aprigondir un pauc la natura d’un PI. Una nivol avèm dich. Oc, mas una nivol coma un part de l’espandi, traversada de mantunas ligasons electro-manheticas ; ame al mitan, un nogal pichon de pensadas lindes, de vèrbs e, capablas de jetar coma d’unes ponts, de cadenas virtualas, mas tant solidas que las vertadièras, cap a d’unes sistèms nèuronals, per s’i mesclar , los amiadar e los utilisar, per toca de comandar un èstre de sang e d’òsses. Per aquelas linhas manheto-electricas los Pi capitan de recaptar los messatges electro-quimicas que caminon dins los còrses, los analisan e los modifican per los menar per son profièch.
En dintrant aqui al moment que los amoros coneisson l’orgasme, Pi1sang se trobèt subte près al mitan d’un camp de fòrças grandassas, que cap de « cervèla » de PI pòd matar. Jujatz la tension normala, entre las ligasons d’un Pi son de qualques nano de nano d’electron-vòlt, alara qu’al moment de l’orgasm la tension neuronala umana subrepassa lo nanò vòlt. Cò que fa que lo paure inocent que veniá de se jetar a la ventura, veniá de recebre 1000 fes mai que çò que pÒd endurar de costuma un PI, mèsme a la fèsta de la Reina , se per astre i es convidat, fèsta que se debana pas qu’un còp totes los quatre o cinq sègles.
Tot aquò Pi1sang o pensèt. Coma pensèt espaurugat que l’uman èra una mena mai que mai pèrilhosa per la sia raça, una trapa mortala. Aquelas pensadas sornas de mens de un millième de segonda desapareguèron subte. Que Pi1sang tornèt sul pic qu’un nivol de nonren.
S’amolonèt coma un gromelon al pus prigond de la cervèla de BOB e oblidèt dusc’al sens prigond de sa quista. Venguèt mens qu’un « ren », abstraccion malaisida de mostrar quand s’agis de la raça subrenaturala dels PI. Aquò's a pron pena se podrai parlar d’un èstre quand vesiam a la paura causa rufa e acroquonida qu’ès venguda.
Bob moriguèt pas … mas sai qu’auriá tant valgut qu’o sia. Que subte tombèt dins lo necitge. Que tanben petèt un plomb. Sosrisia de longa , sens res o veire , mentre que la Sofia l’agachava :
- t’agradèt e, mon poleton , o que se vei plan que t’agradèt galinon… I tornarem vai…. mas cal pas que la sòrre o sapia…
Doçament lo destaquèt. L’autre la badava sens dire un mot. Li bufèt en risent : « E ben revèlha te ». E li tapotèt las bregas , e encara mai fòrt sens que l’autre donès sinhe d’inteligençia.
-« leva te ara …. Mas de que me fas … » li diguèt
Quicòm la tarufava dins l’agach de Bob. D’uèlhs de caluc OC BEN . Subte laguiosa. Om auriá dich un fat.
-« espèra un moment, te me’n vau cercar de vestits per tu… »
Sofia se vestiguèt ela lèu lèu e sortiguèt del membre espaurugada.
Bob demorèt jagut pel sòl, sens bolegar un artèlh tal un pòrre !
Un detalh praquò mas consi dire un detalh ? Era demorat arquat d’a fons. La dintrada de Pi1sang li avia statufiat dins la sia postura, e clavelat los nèrvis dins sa semblança d’amoros gigant,que son vièch èra demorat tal qu’èra , quilhat coma n’i a gaire… Bob la quica ficada. Paure el!
Decont èra lo Bob ; se soscitava pas pus de ren. Pensava de ren. E raisvava de ren. Qu'aital vengut, aja poscut servir de porta drapèu. Mas que saviá pas pus ont penjar sa bandièra , o puslèu son lum…


c: text/html

text:
Lo Festenau « Contes et Rencontres » en …
Le 19/01/2018 par Setmana
Coma cada an, lo Festenau « Contes et Rencontres » en Droma presenta una seleccion d'espectacles en occitan. Tè Vé Òc n'a profiechat per cubrir « La Bocla ». Claudi...
Lo novèl numerò pareis divendres
Le 17/01/2018 par Setmana
Lo novèl numerò de La Setmana pareisserà aquel divendres. Al somari, la jornalista Gisèla Naconaski nos presenta la candidata Manuela D'Ávila del Partido Comunista do Brasil, a la presidéncia de...
Mobilizacion entà sauvar lo lac d'Òssagò…
Le 15/01/2018 par Setmana
Mobilizacion sociau, dab ua peticion qui vien d’arribar en linha. Qu’ei l’associacion Noutous qui la perpausa, entà premunir lo lac d’Òssagòr de l’agression deu curatge intensiu qui miaça l’environament locau...

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lo Cercle occitan de Carcassona organiza per Nadal una sèria d'eveniments a l’Ostal Sirventés (79, la Trivala, Carcassona).
Aquel Temps de Nadal serà virat ongan cap a la mar, als rius e als peisses amb d'animacions titoladas Sopa de peisses :
- Lo divendres 15 de decembre de 2017 a 18h30 se farà l’estrena d’una mòstra de pinturas e fotografias de Maxime Poulain que balharà a l’encòp una conferéncia suls peisses e lor maire qu’es tanben la nòstra : la maire-mar.
- Lo divendres 22 a 18h30, se poirà tastar (amb las aurelhas) un Bolhabaissa poetic mediterranèu, version poetica de la celèbra sopa preparada als fornèls pel pescafin Brunò Peiràs.
Los dos intervenents precisan que « Los peisses... Aqueles abitants de l’aiga, que i son coma un peis... dins l’aiga, o coma un aucèl dins l’aire, es a eles que volèm rendre omenatge. Peisses d’argent, peisses de lum, peisses que los pescaires espèran la nuèit e lo jorn. Peisses que n’i a de mens en mens e que los cal salvar, coma plan maitas bèstias, de la predacion e de la pollucion umanas. »
De mai per aquel Temps de Nadal se tendrà tanben :
- la grépia occitana ;
- lo diluns 18 de decembre a 19h : una tasta de chocolats (chocolatièr Belin, d’Albi) e vins de Maurin/Maury ;
- lo dimècres 20, 18h30 : Paraulas de Nadal (cadun(a) conta, canta, ditz Nadal...)
Los organizators precisan que 2018 se dobrirà lo divendres 5 de genièr a 18h amb las còcas dels Reis del Cercle Occitan del País de Carcassona e de l’IEO Aude e las cantinas de blanqueta de Limós amb, al bèl mitan de la taula, la Copa de França de rugbí de XIII emportada en 2017 per l’AS Carcassona.


text:
Parc animalier
Découvrez le parc animalier à Le Faouët, L'Abeille Vivante et la Cité des Fourmis, un parc pour toute la famille et idéal pour une sortie en groupe !
La cité des fourmis, parc animalier à Le Faouët
En groupe ou en famille, rendez-vous dans notre parc animalier à Le Faouët à la cité des fourmis. Plusieurs espèces de fourmis vous sont présentées dont les plus spectaculaires et les plus évoluées. Installées dans des vivariums, vous pouvez observer 8 espèces vivantes de fourmis ainsi que leur mode d'évolution quotidien. Vous serez émerveillé par ces espèces d'insectes doté d'une formidable capacité d'adaptation et d'une grande organisation sociale.
Musée de l'Abeille Vivante, parc animalier à Le Faouët
Suivez la visite du Musée de l'Abeille Vivante, notre parc animalier à Le Faouët. Dans 5 salles, vous en apprendrez plus sur les abeilles, ces insectes si précieux à la nature et à la vie sur terre. Dans ces salles vous connaîtrez tout sur la vie de la ruche et sur les premières méthodes d'apiculture jusqu'à aujourd'hui. Vous observerez également des ruches aux formes insolites grâce à des vitres.
Le monde des phasmes, parc animalier à Le Faouët
Poursuivez la visite dans notre parc animalier à Le Faouët, dans le monde des phasmes pour observer ces espèces d'insectes particulières et extraordinaires. Glissez-vous dans leur monde étrange de la nature et du camouflage. A travers leurs vivariums vous découvrirez les phasmes, des insectes d'une grande diversité et s'adaptant rapidement à leur environnement grâce au camouflage. Au musée, dans le monde des phasmes, petits et grands pourront observer diverses espèces vivantes dans de géants vivariums.
Parc animalier à Le Faouët - Parc animalier en Morbihan - Parc animalier près de Ambon - Parc animalier près de Auray - Parc animalier près de Bain de Bretagne - Parc animalier près de Bannalec - Parc animalier près de Bédée - Parc animalier près de Bégard - Parc animalier près de Béndoet - Parc animalier près de Berne - Parc animalier près de Bignan - Parc animalier près de Blain - Parc animalier près de Brech - Parc animalier près de Brest - Parc animalier près de Bruz - Parc animalier près de Bubry - Parc animalier près de Camaret sur Mer - Parc animalier près de Cancale - Parc animalier près de Carhaix - Parc animalier près de Carnac - Parc animalier près de Carquefou - Parc animalier près de Cast - Parc animalier près de Châteaubourg - Parc animalier près de Chateaulin - Parc animalier près de Chateauneuf du Faou - Parc animalier près de Clisson - Parc animalier près de Clohars Carnoët - Parc animalier près de Colpo - Parc animalier près de Combourg - Parc animalier près de Concarneau - Parc animalier près de Crac'h - Parc animalier près de Crozon - Parc animalier près de Damgan - Parc animalier près de Dinan - Parc animalier près de Dinard - Parc animalier près de Douarnenez - Parc animalier près de Elven - Parc animalier près de Erdeven - Parc animalier près de Esse - Parc animalier près de Etel - Parc animalier près de Fouesnant - Parc animalier près de Fougères - Parc animalier près de Gouesnou - Parc animalier près de Gourin - Parc animalier près de Grand Champ - Parc animalier près de Guémené Penfao - Parc animalier près de Guérande - Parc animalier près de Guichen - Parc animalier près de Guidel - Parc animalier près de Guignen - Parc animalier près de Guilvinec - Parc animalier près de Guingamp - Parc animalier près de Guipavas - Parc animalier près de Guipry - Parc animalier près de Guiscriff - Parc animalier près de Hennebont - Parc animalier près de Herbignac - Parc animalier près de Huelgoat - Parc animalier près de Iffendic - Parc animalier près de Janzé - Parc animalier près de l' Ille et Vilaine - Parc animalier près de La Bouëxière - Parc animalier près de La Forêt-Fouesnant - Parc animalier près de la Loire Atlantique - Parc animalier près de La Mézière - Parc animalier près de La Turballe - Parc animalier près de Laillé - Parc animalier près de Lamballe - Parc animalier près de Landerneau - Parc animalier près de Landivisiau - Parc animalier près de Lanester - Parc animalier près de Langonnet - Parc animalier près de Lannilis - Parc animalier près de Lannion - Parc animalier près de Larmor Plage - Parc animalier près de Le Relecq Kerhuon - Parc animalier près de Le Sourn - Parc animalier près de Liffré - Parc animalier près de Locminé - Parc animalier près de Locronan - Parc animalier près de Loctudy - Parc animalier près de Lohéac - Parc animalier près de Lorient - Parc animalier près de Loudéac - Parc animalier près de Malansac - Parc animalier près de Malestroit - Parc animalier près de Maure de Bretagne - Parc animalier près de Melrand - Parc animalier près de Missillac - Parc animalier près de Moëlan sur Mer - Parc animalier près de Moncontour - Parc animalier près de Monterblanc - Parc animalier près de Montfort sur Meu - Parc animalier près de Moréac - Parc animalier près de Morlaix - Parc animalier près de Muzillac - Parc animalier près de Nantes - Parc animalier près de Névez - Parc animalier près de Nozay - Parc animalier près de Orvault - Parc animalier près de Pacé - Parc animalier près de Paimpol - Parc animalier près de Paimpont - Parc animalier près de Perros Guirec - Parc animalier près de Pipriac - Parc animalier près de Plabennec - Parc animalier près de Plélan le Grand - Parc animalier près de Plélan Le Petit - Parc animalier près de Pleumeur Bodou - Parc animalier près de Pleyben - Parc animalier près de Ploërdut - Parc animalier près de Ploeren - Parc animalier près de Ploërmel - Parc animalier près de Plomodiern - Parc animalier près de Plonéour Lanvern - Parc animalier près de Plouay - Parc animalier près de Ploudalmézeau - Parc animalier près de Ploudaniel - Parc animalier près de Plouescat - Parc animalier près de Plougastel Daoulas - Parc animalier près de Plouha - Parc animalier près de Plouray - Parc animalier près de Pluguffan - Parc animalier près de Pluméliau - Parc animalier près de Pluvigner - Parc animalier près de Pont Aven - Parc animalier près de Pont L'Abbé - Parc animalier près de Pontivy - Parc animalier près de Pornic - Parc animalier près de Port Saint Père - Parc animalier près de Pouldreuzic - Parc animalier près de Priziac - Parc animalier près de Questembert - Parc animalier près de Quimper - Parc animalier près de Quimperlé - Parc animalier près de Quistinic - Parc animalier près de Redon - Parc animalier près de Rennes - Parc animalier près de Rezé - Parc animalier près de Riec sur Bélon - Parc animalier près de Roscoff - Parc animalier près de Rosporden - Parc animalier près de Saint Aubin du Cormier - Parc animalier près de Saint Brevin les Pins - Parc animalier près de Saint Brieuc - Parc animalier près de Saint Evarzec - Parc animalier près de Saint Grégoire - Parc animalier près de Saint Herblain - Parc animalier près de Saint Jacques de la Lande - Parc animalier près de Saint Malo - Parc animalier près de Saint Meen Le Grand - Parc animalier près de Saint Nazaire - Parc animalier près de Saint Pol de Léon - Parc animalier près de Saint Quay Portrieux - Parc animalier près de Sarzeau - Parc animalier près de Scaër - Parc animalier près de Séné - Parc animalier près de Sérent - Parc animalier près de Theix - Parc animalier près de Tinténiac - Parc animalier près de Trégueux - Parc animalier près de Tréguier - Parc animalier près de Trégunc - Parc animalier près de Vannes - Parc animalier près de Vern sur Seiche - Parc animalier près de Vertou - Parc animalier près de Vitré - Parc animalier près des Côtes d'Armor - Parc animalier près du Finistère


text:
Le Gallet
Le Gallet es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge rural del Scenari Picard, situat sus una butte al nòrd-es de Crèvecœur-lo-Grand, a 25 km al nòrd de Beauvais.
La Butte del Gallet en avent una valor ecologica fòrça anautita i auriá #èsser classificada en Zòna naturala d'interès ecologic, faunistique e floristique (ZNIEFF)[1]
Village rural du Plateau Picard, situé sur une butte au nord-est de Crèvecœur-le-Grand, à 25 km au nord de Beauvais.
La Butte du Gallet ayant une valeur écologique très élevée aurait été classée en Zone naturelle d'intérêt écologique, faunistique et floristique (ZNIEFF)[2]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Un establiment dels templiers #existir al luòc-ditz La Cence.
Un établissement des templiers exista au lieu-dit La Cence.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Lo territòri de l'Oise Picarde amb lo SMOP, la CCVBN e la CCC. - Lo Gallet
- ↑ Le territoire de l'Oise Picarde avec le SMOP, la CCVBN et la CCC. - Le Gallet


text:
Avançam !
Quauques imatges per enentendre ente ne’n èrem a la debuta dau mès de març.Me fau daus guides de cartons per saber coma trenchar mas pòsts de far los seus.
…los place bon ras las unas de las autras, la pita que fai la façada de seu es fixada prumièr, per dejós, entau quò se veu pas.
Pòrte lo tòrt de la paret sus un carton tamben per poder dobar lo plan de trabelh. Podetz constatar la brava diferença, a l’entorn d’un detzenat de cm !
Aura que coneisse l’espandi ocupat per lo plan de trabelh, pòde i plaçar la placa de cueson, en pertir de sas mesuras. Punteje ente que sira lo trauc fach a la seja cilindrica puei trace los fons dau trauc d’entier en prenèr las tangentas. Naturalament quò se deu far sus lo revèrs, que en tornar montar, le seja electrica en tornar montar, talas coma son sas dents escharonhan la fácia que se veu mas daissa ‘na copa neta sus la fácia qu’es virada vers lo sòl.
Per la baciá qu’es mai simple, ‘la es mens pesuga de pausar de revers per traçar.
E coma chas Ikea pensèren au monde que se volen personalisar lo costat que sirá lo pitit bac, prepausan l’ustilh que permet de se trenchar l’inox per passar lorobinet dau bon biais.
Lo prumier plan de trabelh passa tot bèu, podetz veire que fauguèt chavar un pitit pauc lo montant dau bar per lhi permetre de dintar bien.
Son cosin ven prenèr lo demai de plaça que daissèrem. Demòra non-mas 1-2 mm qu’empleniram amb dau junt silicòne aprèp d’aver segurat lo niveu amb daus encairs, coma ne’n i a jà per las estagieras dejós.
Los plans de trabelhs amb lors elements encasdrats dediens : baciá e placa de cueson.


text:
Crouttes
Crouttes es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- La question criminala Helène Maupoint e Henri Bouffay se desenrotlla a Crouttes en 1948, jutjada a las segudas de la Adorna en mai 1949. Los dos assassins an #èsser condemnats a mòrt.
- L'affaire criminelle Helène Maupoint et Henri Bouffay se déroule à Crouttes en 1948, jugée aux assises de l'Orne en mai 1949. Les deux assassins ont été condamnés à mort.


text:
Cratèr d'impacte
Un cratèr d'impacte qu'ei la depression de forma mei o mensh circulara sortida de la collision d'un objècte sus un aute de talha sufisentament grana entà que non sia pas complètament destrusit per l'impacte. L'expression qu'ei particularament utilizada en Astronomia entà designar lo resultat de la collision d'objèctes celèstes (un asteroïde o ua cometa qui impactan ua planeta per exemple).
Mei generaument, que's designa devath lo tèrme d'astroblèma l'ensems de las consequéncias de l'impacte. Lo cratèr n'ei pas qu'un deus elements constitutius de l'astroblèma.


text:
Ordonança de Villers-Cotterêts
L'Ordonança de Villers-Cotterêts (de còps mentavuda com un edicte) qu'ei un document signat peu rei de França Francés I dens la vila picarda qui la balha lo son nom en agost de 1539. Redigida per l'avocat Guillaume Poyet (e aperada tanben Guillemine o Guilelmine per aquesta rason) en 192 items, qu'estableish enter autas causas que los batejaments e deven estar marcats dens un registre e que la lenga utilizada per los actes legaus e l'administracion reiau qu'ei lo francés (e pas mei lo latin o l'occitan).
Qu'ei en contradiccion amb los tèxtes precedents qui permetèvan l'emplec de l'occitan com "lenga deu pòble":
- L'ordonnança de decémer de 1490, tau règlament de la justícia en Lengadòc, art. 101
- L'ordonnança de junh de 1510 sus la reformacion de la justícia, los mandaments apostolics, etc reduda arrond de l'assemblada deus nòbles tienguda a Lion, art. 47
- Las letras patentas deu rei en responsa a las remontranças deus Estats de Lengadòc de 1533 (qu'impausa aus notaris de Lengadòc la lenga vulgara deus contractants)
- L'ordonnança d'Is-sur-Tille d'octobre de 1535 (impausant qu'en Provença, los procès criminaus e sian hèits «en français, ou à tout le moins en vulgaire du pays»).
Qu'ei per aquesta rason qu'aquesta ordonança b'ei considerada com l'oficializacion de la lenga francesa. Totun aqueth darrèr punt que ho e qu'ei discutit per'mor que lo texte qu'estableish la supremacia deu Langage maternel francoys (la lenga mairau francesa) e especificament suber lo latin e non pas suber cap lenga regionau qui poderé estar interpretada com estant un Langage maternel francoys.


text:
Édouard VASSEUR d'Essigny-le-Petit, Léon CARLIER de Fieulaine, Lucien MACRÉ de Fonsomme, Charles DELAPORTE de Fontaine-Notre-Dame, Albert DALTROFF d'Harly, Augustin ÉVRARD d'Homblières, Charles LAURENCE de Lesdins, MONAQUE-DEVERLY de Marcy, Marcel (?) LEDUC de Mesnil-Saint-Laurent, Eugène PONCHARD de Morcourt, Émile MOYAUX d'Omissy, Jules DESJARDINS de Remaucourt, Robert DUSANTER de Rouvroy et Joseph MULLER de Saint-Quentin sont alors les 14 maires des communes qui composaient le canton de Saint-Quentin.
En 1912, Gauchy faisait partie du canton de Saint-Simon et Neuville-Saint-Amand était une commune du canton de Moy-de-l'Aisne.


text:
Estagieras en seria.
Bon, sabe que siètz nombroses de vos damandar se vam ‘chabar fin finala per aver ‘na chambra de durmir bastida, amb un placard dinhe de quèu nom. Vos aviam daissat en plan l’ivern passat et dempuèi trabalhèrem daus plans de… grafisme (estonent ?) aura que lo chantier ‘restat nos pesa tròp, l’i tornam.
Aviá calculat de fendre mas pòsts C… a meitat-bòsc (vos conselhe de visar lo sheme sus lo post de decembre per entendre), lo faguèi ièr, que qu’era tot quò qu’esperava, gaireben.
Tant qu’a l’i èsser de jugar de la seja-sautadoira, trenchèi tamben las pòsts de medium que serviran per far de qué sarra en nautor dins la cuesina. Lutz calculèt au mielh la susfácia de prenèr per aver daus braves fons corbes.
Lo medium a lo bon gost d’èsser pas pesug de raspar per trobar exactament la fòrma desirada. Quò se talha coma dau burre ! Per poder surtir ma lama, trenchèi d’en prumièr entre los dos bocins pres dins la contra-fòrma. Faguèi ma copa dreita (lo long dau mai grand) dempuèi un fons e la en virar la seja (per lo mai pitit) dempuèi l’autre en las junhèr. Corrige laidonc mas aproximacions a la seja sautadoira amb la raspa en mieja-luna per aver un brave redond, lo parrièr sus los dos niveus, naturalament.
En fin de jornada podèm verifiar l’assemblatge de las nòstras casas.
‘La siran plaçada un pauc mai naut, mas podètz já veire lor canton trenchat qu’es fach per segre l’iregularitat de l’angle de paret.


text:
Que seré requist un delai de 9 mes per securizar la situacion. E mentre aqueste temps la difusion en massa de radio-isotòps que's persegueish. Fukushima qu'ei anonciat com lo desastre mondiau mei car : 300 miliards de dollars - çò qui sembla hòrt sosavalorat (per memòria la catastròfa de Chernobil qu'a costat 2000 miliards d'euros en 25 ans e n'ei pas acabat puish que lo sarcofague qu'a d'estar doblat). 2000 miliards d'euros sia çò que costèn tots los 441 reactors deus 36 país nuclearizats suu planeta e qui pesan tant grèu suu son aviéner.
17 d’abr. 2011
Catastròfas en comparèr ?
Que's resòlven los gavidaires a parlar de Fukushima Dai-ichi com de l'eveniment sordeish despuish la segonda guèrra mondiau.
Que seré requist un delai de 9 mes per securizar la situacion. E mentre aqueste temps la difusion en massa de radio-isotòps que's persegueish. Fukushima qu'ei anonciat com lo desastre mondiau mei car : 300 miliards de dollars - çò qui sembla hòrt sosavalorat (per memòria la catastròfa de Chernobil qu'a costat 2000 miliards d'euros en 25 ans e n'ei pas acabat puish que lo sarcofague qu'a d'estar doblat). 2000 miliards d'euros sia çò que costèn tots los 441 reactors deus 36 país nuclearizats suu planeta e qui pesan tant grèu suu son aviéner.
Que seré requist un delai de 9 mes per securizar la situacion. E mentre aqueste temps la difusion en massa de radio-isotòps que's persegueish. Fukushima qu'ei anonciat com lo desastre mondiau mei car : 300 miliards de dollars - çò qui sembla hòrt sosavalorat (per memòria la catastròfa de Chernobil qu'a costat 2000 miliards d'euros en 25 ans e n'ei pas acabat puish que lo sarcofague qu'a d'estar doblat). 2000 miliards d'euros sia çò que costèn tots los 441 reactors deus 36 país nuclearizats suu planeta e qui pesan tant grèu suu son aviéner.
Publicat per LEKUONA Domenja a l'adreça 17.4.11
Libellats : catastròfa, catastrophe, Chernobil, còst, coût, Fukushima, Tchernobyl
Subscriure's a: Comentaris del missatge (Atom)


text:
Teorias de l'evolucion
En biologia, las Teorias de l'evolucion son aparegudas per descriure lo procèssus pel qual las espècias se modifican al cors del temps, e donan naissença a d'espècias novèlas. Aquestas idèas se son desvolopadas al cors del sègle XIX jol nom de transformisme, en oposicion a la generacion espontanèa o al fixisme, teoria que postula que las espècias demòran semblablas al cors del temps.
Los precursors dins aqueste domeni foguèron Jean-Baptiste Lamarck (1744-1829) e Charles Darwin (1809-1882).


text:
"Meddia aranés": Era Hèira de Vielha acuelherà eth XIII Concurs morfologic de shivau pirinenc català
Ua ueitantea de shivaus dera raça pirinenc català participaran en XIII Concors Nacionau Aranés que s'harà en Vielha aguest dissabte en tot coïncidir damb era Hèira Ramadèra. Ne parlam damb eth president dera Associacion de Criadors de Shivau Pirinenc Català dera val d'Aran e detalham es activitats dera de Hèira Les. Repassam tanben es estrees cinematografiques dera setmana. Una vuitantena de cavalls de la raça pirinenc català participaran en el XIII Concurs Nacional Aranès que es farà a Vielha aquest dissabte, coincidint amb la Fira Ramadera. En parlem amb el president de l'Associació de Criadors de Cavall Pirinec Català de la Vall d'Aran i detallem les activitats de la Fira de Les. També repassem les estrenes cinematogràfiques de la setmana.


text:
vendredi 11 février 2011
Per un còp que la fac nos paga quicòm e qu'es plan !!!
Aquela pèça se descopa en cinc scenetas ont los personatges parlan mai que mai de cuol ^^ Coma o diguèt Claudi Alranq aquelas scenetas fan referéncia al vaudevila : es una comèdia fondada sus un comic de situacion (cf definicion mai precisa aquí ). Alara dins las istòrias i aviá totjorn un parelh e siá d'autres personatges siá un autre parelh. Dins aqueles parelhs i aviá totjorn una femna qu'alucava un tipe e francament i a una actritz que o* fasiá fòrça fòrça plan ! ^^
La segonda sceneta sonada Las palmas de Banador m'agradèt amb lo jòc de seduccion amagat e los jos-entenduts !
La tresena sceneta èra la melhora per ieu , se sonava Lo somnambul ! I aviá una femna anglesa que trabalhava dins un circ amb una autra femna, l'anglesa aviá un òme somnanbul que raubava de causas a las gents. Cò que me faguèt petar de rire es la tenguda del somnanbul qu'aviá un calçon zèbre, un t-shirt sexy, e una mena de bonet en cuèr sus la tèsta amb una coa blonda ^^ Era tarrible aquel tipe !
Enfin la darrièra sceneta se sonava Sopa de Morre èra l'istòria d'un parelh que se cridava dessus perque la femna voliá crompar un pijamà a la mòda e que l'òme èra pas d'acòrdi ! Alara lo vesin s'avisa que i a quicòm que truca en cò dels vesins e los va ajudar. Tròba coma idèia de far creire a la femna (qu'es partida crompar son pijamà ) que son òme es infidèl. Per far creire tot aquò lo vesin va cercar sa femna... Fin finala se tròba qu'es un pauc un escambi de parelhs mas cadun i tròba son compte !!
En fach çò que m'agradèt es lo costat vaudevila que ne *parlèt Claudi Alranc. Mas çò que m'agradèt fòrça es l'actritz que jogava de còps que i a l'alucaira, la caluga, lo filha un pauc cunhada...Tròbi qu'es melhor e mai agradiu de veire una pèça coma aquò ont tot lo mond ritz puslèu qu'una pèça seriosa coma las qu'anavi vèire al licèu ! E sequenon es pas per far de pub mas i a pas res que m'agradèt pas ! Plan segur i a de scenetas que m'agradèron mai que d'autres mas totas èran bonas :)
Donc vos conselhi d'i anar per passar un bon moment !!
Lo poton :)
(PS : Melània ai fach mon trabalh de gramatica mas ai tanben anticipat sus un futur devèr : dire çò que vos agradèt o non d'aquela pèça ^^)
*o : es un pronom neutre que se pòt emplegar en plaça de "lo" quora es COD
* "que ne" en plaça del "dont" francés
1 commentaire:


text:
Giovanni Battista Pergolesi
Giovanni Battista Pergolesi (Jesi, lo 4 de genèr de 1710 - Pozzuoli, lo 16 de març de 1736), que ho un vriulonista, un organista e compositor classic italian qui, au maugrat de la soa brèva vita, ho un important compositor de musica vocau e un deus màgers per l'opèra buffa.
Que comencè d'estudiar la musica a Jesi dab Franceso Santini abans de continuar, en 1725, a Nàpols e on avó com mèste, enter autes, lo compositor Gaetano Greco. Que tribalhè ua grana partida de la soa vita per la cort de Nàpols. Que's morí joen de tuberculòsi.
L'òbra la mei famosa de Pergolesi qu'ei la soa opera buffa La Serva Padrona. Que l'escrivè com un intermezzo per la soa opera seria Il prigioner superbo. Qu'ei escrivuda com un petit opera en duas hèitas e que domanda chic de musicians entà estar interpretada. Aqueta òbra que conegó ua grana popularitat e que debutè, en França la famosa Querelle des Bouffons enter los partisans de l'opera a la francesa (com l'èran las òbras de Jean-Baptiste Lully e de Jean-Philippe Rameau) e los de l'opera italian (com l'escrivan soís Jean-Jeacques Rousseau). L'opera occitan de Joan Josèp Cassanea de Mondonvila, Dafnís e Alcimadura, que ho ua importanta pèça dens aquesta polemica per estar ua òbra escrivuda dens ua lenga (l'occitan) mei tanhenta de l'italian que non pas deu francés mes, totun, musicaument francés.
Enter los autes operas de Pergolesi que cau mentàver La conversione e morte di San Guglielmo (1731), Lo frate 'nnammorato (1732), L'Olimpiade (1735) e Il Flaminio (1735). A despart de L'Olimpiade, jogat peu purmèr còp a Roma, tots que ho estreats a Nàpols.
Pergolesi qu'ei tanben famós per la soa musica religiosa e mei que mei peu son Stabat Mater (1736) comandat peus monges de la Confraternita dei Cavalier di San Luigi di Palazzo per remplaçar lo Satbat Mater d'Alessandro Scarlati qui cantavan cada Divès Sant. Aquesta òbra que ho famosa e mantuns còps estampada au cors deu sègle XVIII e que ho transcrivuda per Johann Sebastian Bach (per lo psaume Tilge, Höchster, meine Sünden, BWV 1083).
Que compausè tanben musica instrumentau : ua sonata e un concerto peu vriulon.
- Compositors italians : Albinoni • Caccini • Corelli • Dall'Abaco • Frescobaldi • Gabrielli • Geminiani • Locatelli • Manfredini • Marcello • Monteverdi • Pergolesi • Popora • Sammartini • A. Scarlatti • D. Scarlatti • Tartini • Torelli • Uccellini • Vivaldi • Zipoli
- Compositors alemans : Bach • Buxtehude • Fasch • Händel • Pachelbel • Pezel • Quantz • Schütz • Telemann • Pepusch
- Compositors occitans : Barrièra • Bosinhac • Camprat • Mondonvila • Moret • Santa-Coloma
- Compositors francés : Boismortier • Couperin • Charpentier • Chédeville • Hotteterre• Leclair • Lully • Marin Marais • Rameau
- Compositors anglés : Clarke • Purcell
- Compositors àustriac : Georg Christoph Wagenseil
- Instruments de la musica barròca : Vriulon barròc • Viòla d'amor • Viòla de gamba • Clavecin • Espineta • Trompeta barròca • Teorba • Laüt • Guitarra barròca • Flabuta barròca


text:
Naviri
Un naviri (var. nau) es un batèu destinat a la navegacion maritima. Generalament format d'una còca, d'un ò plusors pònts e d'un superstructura, pòu èsser destinat au transpòrts de passatgiers ò de marchandisas, ais activitats militaras, a la pesca ò a de missions de servicis au profiech d'autrei naviries. Conoguèron mai d'una evolucion en foncion dei progrès tecnologias ambé, per exemple, l'introduccion d'estructuras de metau e l'adopcion de la propulsion velica puei motorizada. L'aumentacion de l'especializacion es tanben una evolucion constanta ambé l'aparicion progressiva de naviris destinats au trasnpòrt d'un tipe unic de cargament coma lei gaziers. En matèria militara, la multiplicacion dei menaças (sosmarins, avions, autrei naviris...) entraïnèt tanben la construccion d'unitats principalament destinadas a la neutralizacion d'una menaça donada. Lo desvolopament dei transpòrts terrèstres e aerians demeniguèt pas l'importància dei naviris e, en 2016, 46 000 naviris marchands èran recensats dins lo mond.
Somari
- 1 Istòria
- 2 Estructura d'un naviri
- 3 Tipes principaus de naviris modèrnes
- 4 Liames intèrnes
- 5 Bibliografia
- 6 Referéncias e nòtas
Istòria[modificar | modificar la font]
Antiquitat Auta[modificar | modificar la font]
Se la navegacion sembla relativament anciana, benlèu 130 000 ans, l'aparicion dei naviris es pus recenta e data probablament de l'Antiquitat Auta. L'arqueologia descurbiguèt plusors avançadas tecnologicas mòstrant una aparicion independenta dins diferentei regions. Per exemple, entre lei millenaris VII e V avC, de còcas èran estancadas amb una mescla de bitum en Mesopotamia permetent la navegacion sus de distàncias lòngas dins lo Gof Persic. Autre exemple, durant lo poblament d'Oceania, s'utilizèt de còps de pirògas capablas de transpòrtar un cinquantenau de passatgiers. Enfin, lo principi de la propulsion velica sembla tanben èsser apareguda d'un biais mai ò mens simultanèu dins plusors endrechs. Dins totei lei cas, la construccion de naviris èra au mens mestrejada en Egipte vèrs 2 500 avC coma lo mòstra la descubèrta de la barca solara.
Antiquitat e Edat Mejana[modificar | modificar la font]
Durant l'Antiquitat, apareguèron en Mediterranèa de naviris capables de viatjar sus de distàncias lòngas e de transportar de cargaments relativament importants. Èran de galèras sovent equipadas d'una vela carrada que permetiá de repausar l'equipatge. Adoptadas per lei Fenicians, lei Grècs e lei Romans, evolucionèron gaire fins au començament de l'Edat Mejana. En fòra de son ròtle comerciau, la galèra, armada d'un esperon, d'armas de sètge e d'armas d'abordatge, foguèt tanben utilizada per lo combat. Lei premiers combats navaus decisius aguèron luòc durant lei guèrras entre Pèrsas e Grècs au començament dau sègle V avC. Pasmens, l'utilizacion militara de naviris dins la region es pus anciana coma lo mòstra leis invasions dei Pòbles de la Mar a a la fin dau sègle XIII avC e a l'inici dau sègle XII avC.
Dins lo rèsta dau mond antic, s'utilizèt principalament de veliers coma lei daus dau nòrd de l'Ocean Indian, la jonca chinesa. Equipadas de velas renfòrçadas per de latas, çò que li donava una bòna resisténcia a la gausidura, podián navegar fins a la Mar Roja e transportar fins a 260 tonas de marchandisas. De mai, en China, l'utilizacion d'agulha aimantada per s'orientar, tecnologia precursora de la bossòla es atestada tre l'Antiquitat e se difusèt lentament vèrs l'oèst. Au sègle I avC, lei Chinés avián pereu inventat lo timon.
Durant lo periòde medievau, lei tecnologias navalas conoguèron pauc d'avançadas. En Euròpa, lei naviris de propulsion umana contunièron de dominar ambé de modèls famós coma lo dromon bizantin, galèra militara derivada de la trièra romana, ò lo drakkar viking. Pasmens, comencèt de se desvolopar de naviris de vela dins lo nòrd dau continent onte lei vents oceanics pus regulars permetián d'utilizar unicament una propulsion eoliana. Mai sei naviris demorèron lòngtemps unicament destinats au comèrci. Son utilizacion militara comencèt a partir dau sègle XIV ambé la creacion de veliers pesucs dotats de castèus e de torres. Dins aquò, aquelei naviris mancavan d'equilibri e èran fòrça instables.
En Asia, la jonca chinesa demorèt lo naviri pus utilizat. Certanei foguèron tanben militarizadas e d'accions navalas importantas aguèron luòc dins la region, especialament durant lo periòde mongòl. De mai, se fau nòtar leis expedicions de la flòta de l'amirau Zheng He, entre 1405 e 1433, qu'explorèt l'Asia dau Sud-Èst, lo nòrd de l'Ocean Indian e una partida dau litorau african. Pasmens, a la fin dau sègle XV, la dinastia Ming adoptèt una politica isolacionista e limitèt – ò enebiguèt – lei viatges maritims. Lo melhorament dei naviris i foguèt donc plus una prioritat e lei progrès principaus foguèron d'ara endavant realizats en Euròpa.
La Renaissença e l'afiermacion de la propulsion de vela[modificar | modificar la font]
A la fin de l'Edat Mejana e au començament de la Renaissença, leis Europèus capitèron de desvolopar lei sieus veliers capables de navegar sensa dificultat sus l'ocean. Lo premier foguèt la carraca qu'èra un grand velier de dos, tres ò quatre masts ambé una còca redonda que son estructura èra inspirada dau drakkar. Aquò li donava una bòna resisténcia e sei velas carradas èran pron eficaças per suprimir definitivament lei rems. Aquò liberèt ansin d'espacis suplementaris per lo transpòrt. Permetèt tanben l'invencion dau sabòrd e de l'artilhariá navala. A partir de la carraca, foguèt inventada la caravela qu'èra destinada ai viatges d'exploracion. Per aquò, aviá una còca auta per se protegir deis ondas, un fons plan per explorar lei rius e de velas triangularas (sovent latinas) per assegurar la manobrabilitat.
Au sègle XVI, apareguèt lo galion qu'èra un grand naviri ambé de velas carradas e una vela latina. Aviá tanben plusors pònts, çò que permetiá d'amainatjar de compartiments fòrça diferents. Per exemple, un nivèu podiá èsser utilizat per transportar de marchandisas e un autre per installar de batariás de canons. Fòrça polivalent, dotat de calas importantas e, sovent, d'un armament consequent, lo galion èra a l'origina destinat ai cambis ambé lei colonias e foguèt donc dotat d'una importanta capacitat de transpòrt e d'un armament consequent. Pasmens, s'impausèt tanben rapidament au sen dei fòrças navalas d'Espanha, d'Anglatèrra e dei Províncias Unidas.
Dins aqueu contèxte, lei galèras dispareguèron rapidament dei regions oceanicas car èran mens rapidas. De mai, la plaça necessària per lei rengs de remaires limitava desenant la capacitat de transpòrt ò empachava l'installacion de canons. Ansin, tant lei capacitats comercialas que militaras d'aquelei naviris demeniguèron. Son usatge demorèt important unicament en Mediterranèa onte lei condicions de vent irregularas podián encara immobilizar lei veliers. Pasmens, au sègle XVIII, lo declin de la galèra i èra tanben ben avançat e aqueu tipe de naviri dispareguèt definitivament au començament dau sègle XIX.
L'apogèu de la marina de vela e lo començament de l'especializacion[modificar | modificar la font]
De la Renaissença au sègle XIX, la marina de vela dominèt lo mond maritim. Leis evolucions majoras d'aqueu periòde foguèron lo començament d'una especializacion entre lei diferents tipes de naviris amb au mens tres categorias principalas : lei naviris de pesca, lei naviris marchands e lei naviris de guèrra. De mai, per accelerar la produccion e facilitar lei reparacions, lei reglas de l'estandardizacion foguèron adoptadas a cha pauc. Lei naviris de pesca conoguèron pauc d'evolucions durant aqueleis annadas car l'activitat demorèt principalament l'òbra de particulars e necessitava pas l'usatge de naviris complèxs. En revènge, lei naviris marchands evolucionèron ambé l'aparicion de modèls unicament destinats au comèrci e d'ara endavant incapables de luchar còntra un naviri de guèrra[1]. Un exemple d'aqueu tipe de naviri èra la gabarra, naviri marchand polivalent capable de transportar de mineraus, de fusta ò de bens manufacturats.
Lei cambiaments pus importants regardèron lei naviris de guèrra ambé l'aparicion de flòtas de guèrra permanentas. Aquò permetèt ais engenhaires navaus de concebre d'unitats especializats dins lo combat. La pus famosa foguèt lo naviri de linha equipat de plusors desenaus de canons devesits entre plusors pònts. Unicament destinat a la guèrra, venguèt lo còr dei marinas militaras europèas. En particular, après la Guèrra de Sèt Ans (1756-1763), la flòta francesa inventèt lo vaissèu de 74 canons que ne venguèt lo modèl gràcias a sa rapiditat, sa manobrabilitat e l'estandardizacion de sei pèças. Apareguèt ansin la nocion de « classa de naviri » que designa un ensems de naviris bastits segon un plan identic.
Durant lo meteis periòde, en Asia, apareguèron de naviris costiers cuirassats coma leis atakebune japonés. Fòrça lents mai ben protegits, èran considerats coma de fortalesas flotentas e destinats au combat litorau. Totjorn en Japon, se fau nòtar la construccion d'una imitacion de galion en 1614 que participèt a de missions diplomaticas en America e en Euròpa. Puei, entre lei sègles XVI e XVIII, de tecnologias europèas foguèron introduchas sus lei naviris nipons fins a l'adopcion de la politica isolacionista dau Shogunat Tokugawa.
La Revolucion Industriala[modificar | modificar la font]
Simbòl de la Revolucion Industriala dau sègle XIX, la maquina de vapor comencèt d'èsser adaptada sus de naviris tre la fin dau sègle XVIII. La concepcion foguèt malaisada car la poissança dei premierei maquinas èra limitada. De mai, lo propulsor adoptada per transmetre la poissança de la maquina au naviri foguèt premier la ròda de pala qu'èra pas totjorn eficaça dins un environament marin. La vapor foguèt donc inicialament adaptada coma complement de la propulsion velica ò per de naviris fluviaus coma lei Steam boats estatsunidencs. L'utilizacion en mar se desvolopèt dins lo corrent deis ans 1830-1840 ambé lei premierei traversadas transatlanticas unicament realizadas amb una propulsion de vapor e ambé lo remplaçament de la ròda de pala per l'eliça. Après aquelei capitadas, la vapor venguèt pauc a pauc lo mejan de propulsion principau. Predominèt de 1870 a 1950 e entraïnèt la disparicion dei garniments a partir de 1900.
D'efèct, la disparicion dei velas foguèt relativament lònga car la propulsion de vapor aviá certaneis inconvenients. En particular, necessitava de crompar de quantitats importants de carbon e de pausas regularas per avitalhar lo naviri. Son còst demorèt donc lòngtemps un problema e lei veliers demorèron una solucion per lo transpòrt de certanei marchandisas. L'aparicion dei còcas de metau aviá permés d'aumentar sa longor e donc sa capacitat de transpòrt. Ansin, de veliers gigants contunièron de circular fins ai premiers decennis dau sègle XX. Un exemple d'aqueu tipe de naviri es lo clipper qu'èra destinat au transpòrt de bens fugidís entre Euròpa e leis Índias.
Dins lo domeni militar, maquina de vapor e còca metallica venguèron la nòrma a partir deis ans 1850. Aquò permetiá d'aumentar lo blindatge, la disponibilitat e la velocitat. La Guèrra de Crimèa (1853-1856) e la Guèrra de Secession (1861-1865) ne validèron lo concèpte. Lei naviris de linha dei sègles XVII e XVIII foguèron remplaçats per lo cuirassat. Au començament dau sègle XX, lei masts dispareguèron tanben sus lei naviris militars. Durant aqueu periòde, se fau tanben mencionar l'aparicion dau sosmarin imaginat l'Antiquitat per lei Grècs e lei Chinés. A partir deis ans 1860, lei marinas militaras occidentalas comencèron de s'equipar ambé de sosmarins e la Premiera Guèrra Mondiala (1914-1918) ne demostrèt l'interès.
En parallèl d'aqueleis evolucions tecnologicas, l'especializacion dei naviris contunièt. En matèria militara, aquò prenguèt la forma d'un espèctre larg de naviris leugiers, mejans e pesucs dotats d'un armament, d'una velocitat e d'un blindatge mai ò mens importants. Aquò sembla mens marcat per lei naviris marchands car lei naviris de carga polivalent demorèron fòrça majoritaris. Lo sègle XIX veguèt pasmens l'aparicion dau transportaire au pes (1852), dau naviri frigorific (1876) e dau petrolier (1886). Lo desvolopament deis empèris coloniaus necessitèt tanben l'establiment de liames estables entre colonias e metropòlis, çò que favorizèt l'aparicion dau paquebòt durant la premiera mitat dau sègle XIX.
Dempuei la Segonda Guèrra Mondiala[modificar | modificar la font]
Apareguts pendent lo sègle XIX, lei motors de combustion intèrna agantèron una poissança sufisenta per d'aplicacions navalas au començament deis ans 1910. Franc de certanei naviris fòrça pichons, èran de tipe Diesel. A respèct dei maquinas de vapor, an una consumacion pus febla e ocupan un volum pus feble mai necessitan un carburant rafinat. Lo desvolopament de l'industria petroliera après la Segonda Guèrra Mondiala eliminèt aqueu problema e lei motors Diesel venguèron lo mejan de propulsion principau après la Segonda Guèrra Mondiala. En parallèl, l'especializacion dei naviris, tant militars que marchands, contunièt. De mai, en matèria militara, existís d'autrei tipes de propulsion coma la turbina de gas (apareguda durant leis ans 1950) e la propulsion nucleara (ans 1960).
D'efèct, la guèrra navala conoguèt plusors revolucions ambé l'introduccion de l'aviacion, de l'arma nucleara e de l'energia nucleara. D'ara endavant, èra possible de construrre de naviris amb una autonòmia quasi illimitada e amb una poissança de fuòc similara an aquela d'una basa aeriana ò de plusors silòs de míssils nuclears. En particular, lo sosmarin nuclear lançaire d'engenh, sosmarin discrèt equipat de míssils nuclears de portada lònga, venguèt lo fondament de l'equilibri de la terror – e de la patz entre lei dos Superpoissanças – durant la Guèrra Freja. Pasmens, lei marinas militaras contunièron de desvolopar de naviris convencionalas e se dotèron donc d'una gama larga de naviris anant dau patrolhaire au pòrta-avions.
Dins lo domeni marchand, l'especializacion entraïnèt l'aparicion dau pòrta-conteneires, dei naviris destinats au transpòrt de produchs quimics e de gas ò dau carrejaire. Lei naviris de servicis se multipliquèron tanben car lei naviris marchands, totjorn pus sofisticats, necessitan d'ara endavant de condicions precisas per foncionar. De mai, l'aumentacion de la talha dei naviris marchands – fins a la crisi petroliera deis ans 1970 – complicava lei manòbras portuàrias. Uei, l'introduccion dei tecnologias pus recentas au sen dei naviris permet de demenir lei consumacions, de transpòrtar de cargaments totjorn pus complèxs e de redurre la talha deis equipatges. En parallèl, l'aumentacion dau còst dei carburants petroliers entraïna d'estudis per tornar utilizar la propulsion velica coma complement dei motors embarcats.
[modificar | modificar la font]
La còca[modificar | modificar la font]
La còca es la carcassa dau naviri e es formada dau bordat, dei pònts, dei bugets e deis organs d'enreddiment. A lo ròtle de flotaire e dèu dèu assegurar la flotabilitat e l'estanqueïtat. Pòrta tanben divèrseis apendicis importants coma lo timon, la deriva ò l'eliça de propulsion. Pòu èsser facha de fusta, de metaus (acier, alumini...) ò de materiaus composits. La màger part dei naviris an una còca unica e son dichs monocòca. Pasmens, existís de naviris multicòcas que son dichs catamarans (doas còcas) e trimarans (tres còcas)[2].
Fisicament, una còca dèu èsser pus leugiera que la massa d'aiga desplaçada per son volum. Dèu tanben resistir ai constrenchas mecanicas liadas a la navegacion coma la pression de l'aiga, la pression de la superstructura ò lo tuert deis ondas. Sa forma dèu pereu permetre un desplaçament eficaç dins l'aiga ò permetre d'entrepausar una gròssa quantitat de marchandisas. D'un biais generau, un perfieu esfilat facilita lo desplaçament e una forma pus arredonida permet d'aumentar la capacitat de transpòrt. Seis elements principaus son :
- la ròda de proa qu'es la partida avans e que permet de tenir una partida de l'estructura de la còca (en complement de la ròda de popa).
- la quilha qu'es la partida bassa. Permet generalament d'assegurar una bòna resisténcia mecanica.
- la ròda de popa, situada a l'arrier, que permet de tenir una partida de l'estructura de la còca (en complement de la ròda de proa).
Lo sistèma de propulsion[modificar | modificar la font]
Tres categorias de propulsion maritmas existisson : umana, de vela e de motor. La propulsion umana necessita generalament l'usatge de rems mai pòu de còps èsser realizada amb una pertega. Es venguda rara mai existís totjorn per de naviris pichons d'espòrt ò de plasença ò coma mejan de propulsion segondari sus certanei veliers. La propulsion de vela es tanben venguda rara franc dei veliers de plasença. Pasmens, de projèctes son en cors d'estudi per crear de naviris marchandas mesclant propulsion motorizada e velas. Divèrsei garniments existisson que son mai ò mens adaptadas ai condicions oceanicas, maritimas ò litoralas.
La propulsion de motor utiliza generalament un motor Disel de dos ò de quatre temps ò una turbina de gas. Lei motors de dos temps son lei pus frequents. Pus rars, lei motors de quatre gas equipan de còps de naviris pichons ò mejans. Lei turbinas de gas son eissits de motor d'aviacion que foguèron marinizats. Permèton d'obtenir de poissança fòrça importanta mai necessitan una entretenença importanta qu'es sovent costosa.
Una possibilitat de propulsion, fòrça rara, es la propulsion nucleara qu'utiliza la calor emesa per un reactor nuclear per caufar un sistèma de vapor d'aiga. Fòrça eficaça e permetent una autonòmia de plusors annadas, es unicament utilizada sus certanei naviris militars e brisas-glaça.
Lo timon e lei sistèmas direccionaus[modificar | modificar la font]
Lei naviris de propulsion umana an pas totjorn besonh d'un sistèma per contraròtlar la direccion car es possible d'utilizar lei rems ò lei pertegas per s'orientar. En revènge, un tal sistèma es obligatòri sus lei naviris de propulsion velica ò motorizada. Lo sistèma pus frequent es lo timon format d'un safran immergit a l'arrier de la còca. Accionat manualament ò automaticament, es bracat per la barra. Sus lei naviris recents, pòu se trobar d'autrei sistèmas coma lei propulsors orientables (motors fòrabòrd, pods...). Per lei manòbras portuàrias, lei propulsors d'estrava e lei velas deis extremitats permèton de virar un naviri.
Pònts, compartiments e superstructuras[modificar | modificar la font]
Lei pònts permèton de sarrar la còca, de mantenir sa rigiditat e de devesir orizontalament l'espaci. De sospònts pòdon completar aquela foncion. De parets verticaus permèton de devesir l'espaci verticalament e de formar de compartiments que son utilizats per amainatjar de gabinas, de calas ò de cistèrnas per lo transpòrt de marchandisas, de salas destinats ai motors e ai maquinas necessàrias au foncionament dau naviri, lei sèrvas de carburant... etc. Au dessüs dau pònt, se tròba la superstructura que sèrv de luòc de vida per l'equipatge e de luòc de comandament e d'observacion per leis oficiers (passarela).
Autreis equipaments[modificar | modificar la font]
Se cada naviri presenta d'equipaments pròpris en foncion de son ròtle, existís un ensems d'equipaments comuns que son frequents :
- leis ancoras (ò fèrres) permèton d'immobilizar lo naviri durant l'ancoratge. Liada au naviri amb una cadena, l'ancora se bloca sus lo fons. Divèrsei tipes d'ancoras existisson en foncion dau tipe de naviri e dau tipe de fons.
- lei masts permèton de portar d'equipaments de comunicacion, d'observacion ò de sinhalisacion coma lei radiòs, lei radars ò lei fuòcs de navegacion. Sus lei veliers, permèton tanben de sostenir lei velas.
- d'otís de manutencion coma de gruas.
- d'embarcacions ò de radèus de sauvament.
[modificar | modificar la font]
[modificar | modificar la font]
Lei naviris de carga ò cargos son destinats au transpòrt de marchandisas lòng dei vias maritmas. Eiretiers dei naviris de comèrci ancians, son venguts fòrça especializats. An pasmens un ensems de caracteristicas comunas coma una còca d'acier plena que permet de maximizar lo volum intèrne per cargar mai de marchandisas. Lei naviris destinats au transpòrt de liquid son dotats de cistèrnas e aquelei destinats au transpòrt de solids de calas. La sala dei maquinas es normalament situada a l'arrier en dessota de la superstructura onte se tròba la passarèla e lo lotjament de l'equipatge. La propulsion es generalament assegurada per un motor Diesel de dos temps. Pasmens, sus de naviris pichons, se pòu trobar de motors de quatre temps. Enfin, aquelei naviris son sovent equipats de propulsors transversaus per facilitar lei manòbras portuàrias.
Lei naviris de carga son devesits entre doas categorias establidas segon la natura de cargament. Per lei marchandisas sècas, se tròba lei pòrta-conteneires que permèton lo transpòrt de bens plaçats dins de conteneires, lei transportaires au pes que son de naviris relativament polivalents permetent d'embarcar de produchs en sòrta (cerealas, mineraus, gravilhas...), lei carrejaires que son especializats dins lo transpòrt de veïculs e lei naviris frigorifics que son equipats d'installacion de freg industriau per protegir de produchs passadís (fruchs, carn...).
[modificar | modificar la font]
Lei naviris de passatgiers son destinats au transpòrt d'individús. N'existís plusors tipes segon lo nombre de personas de transpòrtar e la distància de percórrer. Pòdon ansin èsser devesits entre doas categorias definidas per l'objectiu dau viatge. Au sen dei naviris principalament destinats au transpòrt, se tròban lei naviris bus qu'asseguran lo transpòrt lòng de linhas de transpòrt urban, lei barcas que permèton de passar lei rius, lei fèrris e lei naviris pròches (transbordaires, traversiers...) que permèton lo transpòrt de passatgiers e de veïculs sus de distàncias regionalas ò maritimas, lei naviris de velocitat granda que s'inspiran dei catamarans per agantar de velocitats autas, lei paquebòts de linha que permèton lo transpòrt de passatgiers e de veïculs sus de distàncias oceanicas e lei cargos mixtes que transpòrtan passatgiers e marchandisas.
La segonda categoria es sustot destinada a la plasença. Gropan lei naviris promenada que permèton de transpòrtar de toristas lòng d'un pichon itinerari e lei paquebòts que son equipats d'installacions mai ò mens luxuosas (cinèmas, teatres, piscinas...) e que permèton de realizar de crosieras d'una a tres setmanas.
Lei cabotaires[modificar | modificar la font]
Lei cabotaires son de naviris de carga leugiers destinats au transpòrt de marchandisas ò de passatgiers lòng dei rotas litoralas. Son sovent especializats e son equipats de gruas e de mejans de manutencion car dèvon èsser autonòms dins de pòrts que son pas totjorn equipats per lo descargament de produchs.
[modificar | modificar la font]
Lei naviris de pesca son destinats a la pesca e son sovent especializats. Presentan de variacions de talha e de tecnologias fòrça importants entre lei país e lei tipes de pesca practicats. Ansin, dins lei país paures, se tròba encara sovent de naviris de vela. Dins lei país desvolopats, lei tipes principaus son lei tartaniers que pescan amb un chalut e lei naviris usina equipats de chaluts gigants e d'installacions frigorificas permetent de campanhas de pesca lòngas.
[modificar | modificar la font]
Lei naviris de servici son una categoria de naviris especiaus e sovent fòrça especializats. Son destinats a provesir de servicis particulars a d'autrei naviris. Mai d'un tipe existís :
- lei dragas que son cargats de desbarrassar lei pòrts e lei canaus per leis entretenir e assegurar una prefondor minimala.
- lei remoucaires que son de naviris leugiers equipats de motors poderós. Son destinats a ajudar lei manòbras d'autrei naviris dins lei pòrts ò a l'assisténcia de naviris en dificultat.
- lei batèus pilòts que son de naviris leugiers e rapides destinats au transpòrt dei pilòts. Certanei pòdon tanben transpòrtar d'amarras.
- lei balisaires que son de naviris cargats de l'entretenença dei gavitèus. N'existís divèrsei tipes de talhas diferentas segon l'endrech onte son plaçats lei gavitèus (ocean, mar, litorau...).
- lei batèus far que son de naviris equipats d'un lume poderós e destinats a senhalar un perilh per la navegacion.
- lei naviris de sauvament que son de naviris leugiers e rapides capables de se desplaçar dins de condicions climaticas fòrça malaisadas.
- lei batèus pompa que son equipats de pompas e de sistèmas de lucha còntra l'incendi.
- lei cabliers que son cargats dau pausament e de l'entretenença dei cables sosmarins. An una autonòmia importanta (30 a 45 jorns), son sovent equipats de robòts sosmarins per intervenir sus lei cables e an de calas importantas per entrepausar lo materiau necessari.
- lei naviri meteorologics que son destinats a l'observacion dei condicions climaticas dins l'ocean. Remplaçats per lei satellits e lei gavitèus meteorologics automatics, son en cors de disparicion.
- lei naviris d'avitalhament offshore que son cargats de l'avitalhament deis installacions offshore. Pòdon èsser dotats d'equipaments permetent de manipular d'ancoras, de realizar d'operacions de remoucatge e luchar còntra l'incendi.
- lei naviris de trabalh offshore que permèton de realizar la construccion ò d'ajudar d'installacions offshore coma de plataformas petrolieras.
- lei naviris oceanografics que son destinats a la recèrca scientifica. Son donc equipats de laboratòris e an sovent una autonòmia importanta per assegurar de campanhas de recèrca lòngas. Certanei son equipats de robòts d'exploracion.
- lei brisas-glaça que son utilizats per durbir ò mantenir dubèrtas de rotas de navigacion dins lei regions maritimas presas per la banquisa. Son generalament equipats d'una còca renfòrçada per resistir au contacte ambé la banquisa, de motors poderós permetent au naviri d'avançar sus lo glaç avans d'entraïnar sa rompedura sota l'accion de son pes e d'una ròda de proa especiala permetent l'evacuacion dei tròç de glaç eissits de la banquisa rompuda.
[modificar | modificar la font]
Lei naviris militars (ò naviris de guèrra) son de naviris equipats de sistèmas d'armas li permetent d'atacar, de defendre ò de protegir d'autrei naviris ò d'objectius terrèstres. D'un biais generau, se destria lei naviris militars de superficia e lei sosmarins. Au sen dau premier grop, se diferencia leis unitats oceanicas, pus poderosas e pus autonòmas, dei naviris unicament destinats a la defensa dei zònas litoralas. Lei pus poderós son lei pòrta-avions, que son arma principala es una aviacion embarcada, e lei crosaires que son equipats d'un espèctre larg d'armaments offensius e defensius. Existís tanben lei destroièrs que son dotats d'un armament complèt (antinaviri, antiaerian e antisosmarin) per protegir de convòis ò d'esquadras e lei fregatas que son tanben de naviris de proteccion mai qu'an sovent un ròtle pus especializat dins un tipe de lucha. Pasmens, dins lei fachs, lei destroièrs e lei fregatas son venguts quasi identics. Existís tanben un ensems fòrça variat de naviris de transpòrt e de desbarcament. La màger part son capables de percórrer de distàncias lòngas e un nombre creissent pòdon acuelhir una flòta d'elicoptèrs e de centres de comandament.
Per assegurar la defensa dei zònas litoralas, lei marinas militaras utilizan de naviris pus pichons amb una autonòmia mens importanta. Lei principaus son lei corvetas que son sovent d'unitats pauc blindadas mai que son equipadas d'armaments poderós. Puei, vènon lei patrolhaires que son de naviris leugiers principalament destinats a la susvelhança. Pasmens, certanei son equipats de míssils antinaviris capables de neutralizar totei lei tipes de naviris existents.
Regardant lei sosmarins, i a diferents destriaments que son possibles. Lo pus frequent es basat sus la propulsion e diferencia lei sosmarins de propulsion nucleara e dei sosmarins de propulsion convencionala. Lei premiers an una autonòmia fòrça importanta qu'es sustot limitada per lei limits mentaus de l'equipatge. Existís dos tipes principaus de sosmarins nuclears que son lei sosmarins nuclears lançaires d'engenhs (SNLE), armats de míssils nuclears de portada lònga, e lei sosmarins nuclears d'ataca (SNA) que son destinats a l'ataca d'autrei naviris. Lei SNLE, furtius e capables de demorar esconduts plusors setmanas dins l'ocean son la basa deis estrategias modèrnas de dissuasion nucleara. Lei sosmarins de propulsion convencionala son unicament de sosmarins d'ataca que sei missions son similaras ai SNA.
[modificar | modificar la font]
Lei naviris de plasença son destinats au leser. Son de talha e de tecnologias variadas segon son usatge. Lei pus frequents son lei veliers de talha pichona destinats a la plasença, ai croiseras ò ai regatas. Lei pus importants son leis iòts que son de naviris de luxe destinats a una practica fortunada.
-
-
Velier esportiu de tipe catamaran
-
[modificar | modificar la font]
Lei naviris escòla son destinats a la descubèrta e a l'apprendissatge de la navegacion. Son entretenguts siá per lei marinas marchandas siá per lei marinas militaras. La màger part son de naviris de vela mai pòu de còps s'utilizar de naviris relativament modèrnes coma lo pòrta-elicoptèrs Jeanne d'Arc utilizat per França de 1964 a 2010.
[modificar | modificar la font]
Dins certanei cas, de naviris, generalament ancians, son immobilizats dins un pòrt. Pòdon èsser utilizats coma bastiments flottants. Tradicionalamet, èran utilizats coma ponton ò presons. Pasmens, uei, s'es tanben desvolopat un usatge de luxe (casinò) ò de torisme (naviri musèu).


text:
Pagina
d'avant Pagina
d'apres Ensenhador
"La boisson est pour les fauches et la moisson, le vin; aux autres époques de l'année, de la piquette de raisin ou de fruits secs, de cormier ou de topinambours avec lesquels ils font une boisson dont le goût n'est pas désagréable, mais qui se conserve peu de temps."(L'alimentation dans le canton de Montemboeuf - 1862 in "Le milieu rural en Charente Limousine du 17ème au 19ème siècle" par P. Boulanger).
"N'aviam de la vinha dins queu temps, coma ilhs an totauras, coma R. ne'n a e J. D., iquí n'i a pas bien d'autres que ne'n avian quí. Quo es tot de las vinhas entau, res que per provision. Nos n'am jamai estat impausats solament n'autres, per que n'i avia pas pro. Quò n'es pas lo païs qu'ilhs tenen de las grandas vinhas quí, quo es deu costat de Cònhac, Jarnac. Quala espeça? Quò 'nava per numeròs, quo era tot deu cent mila, deu sieis mila, deu sept cents mila, quauque cent. Dins lo temps, i avia deu Nòah, quo era deu blanc. Quo era lo Nòah que fasia de bona aiga de vita oc-es, e eu ne'n fasia assetz. Quò m'a estat dit, puei certifiat, que deu costat de Cònhac, ilhs ne'n avian quauques rengs de Nòah, qu'ilhs entretenian per faire de l'aiga de vita. Quo es benleu ben defendut de n'aver auras. "Soi-disant" que quò n'es pas d'alcòl que quò i a , que quo es de l'eter, mas eu rend fòu." (J. R.)
Quo es dempuei la guerra que quò vai per numeròs. Avant fasian de l'Alicante, deu Galhard, de l'Òteula, de la Fòla, deu Bacòt, deu Bertil, mai de l'ibrida e deus ibridachons. Fasian deu vin roge avecque lo Bacòt tot sol; o ben boiravan tots quilhs negres avecque lo Nòah.
Lo vin se bevia tant que n'i avia, e surtot per las fauchas. Era sovent copat d'aiga. N'i en a que fasian gòdalha, o chabreu, o chabròla dins la sieta. Li metian un peuc de vin pur quand avian 'chabat la sopa. N'i a d'autres que la "minjavan avecque una forcheta , la sopa. Ilhs minjavan las talhas, per çò que quo era de la sopa de pan, quo era pas totjorn deu vermicele. Mas ilhs metian lo vin dins lor bolhon. Mas lor bolhon era chaud, alòrs vos auriatz dit presque deu ..., veietz quò que iu vòle dire, deu desguladís! Surtot quand quo era de la sopa un peuc grassa, de la sopa de pola, ten! Quò fasia deus uelhs avecque lo vin roge, quò rogesissia quí, dins la sieta! " (G. B.)
Queus qu'avian de la vinha, n'avian un petit nonmas, e enqueras la reüssissia pas totjorn. Beucòp n'avian pas de vinhas, e podian pas 'chaptar deu vin. Bevian de la piqueta o deu citre.
"A Vicròsa, mon defunt paire n'avia empeutat deus pomiers, eu n'avia semnat, eu n'avia plantat, si nos n'aviam, si nos n'aviam! Una annada, quò fit nòu barricas de citre, mai per quatre cents francs de pomas, quò vendet, e l'eran pas charas de queu temps, quatre cents francs de pomas! Mas una autra annada, pendent la guerra de quatòrze, nos cugetem jamai bladar, los pomiers quò rebordava de pomas pertot, nos ne'n fitem dietz e nòu barricas de citre. N'i a bien que n'avian pas de vinhas, e ben quò venia, quò 'chaptava una demia-barrica de citre, una e demia, n'autre n'autra demia." (M. G.)
Òm fasia de la piqueta avecque la frucha sechada.
"N' òm ne'n pesava quantben, sieis quilòs, set quilòs que n'òm metia dins una demia-barrica. N'òm l'emplissia d'aiga. N'òm metia quauquas sieis liuras de sucre cristalisat, òm iò laissava bulhir uech jorns, aprep, n'òm picava aprep." (M. G.)
"Òm metia bonhar deus perons dins un barricòt, òm metia l'aiga dita dessur avecque quauqua liura de sucre, mas tu sas, lo sucre, falia lo 'chaptar, falia de l'argent per lo 'chaptar, alòrs quò lo mainatjava. Alòrs quante quo avia bonhat quinze jorns, quò fasia de bona piqueta bien sucrada. Si n'òm tirava tròp tòst, òm bevia tota lo sucre, quo es lo sucre que venia lo prumier, bien seür. E ben quante n'òm avia passat quinze jorns o tres setmanas, i avia totjorn quauque barricòt d'estamnat e l'autre que se fasia. Alòrs iquí, i avia totjorn de la boissòn a beure." (J. R.)
Fasian de la piqueta avecque deus rasims sechats - 'chaptavan de la tisana chas lo farmacian, e la boiravan avecque de l'aiga e deus rasims dins un barricòt - o ben los gruns deu genebrier meslanjats avecque deus rasims secs.
"I avia un petit marmiton per far lo cafè. Quò n'es pas que lo monde eran riches, per çò que quò venia de l'eritatge quò-quí atot. Alòrs ilhs metian l'aiga, ilhs metian lo cafè, mai la "chicorée", benleu mai de "chicorée" que de cafè! Ilhs metian tot ensemble, mòugut avecque una botelha, tot lo monde n'avian pas de molin. Alòrs ilhs fasian bulhir. Aprep ilhs tiravan lo jus, ilhs colavan dins una pelha coma quò falia per lo fromatge, queus que n'avian pas de colador. E ilhs metian lo cafè colat dins de las cafetieras en zinc o ben deus petits pòtets en gres. Ilhs fasian coma quò lo prumier còp. Alòrs aprep, quand ilhs avian begut lo cafè, n'òm podia pas fotre queu marc lai" (G. B.). "Queu jus, 'las lo tornaven metre dins lor marmiton avecque de l'aiga per dessur per faire lo compte vòugut. E puei 'las i metién deu cafè, de la "chicorée" e 'las tornaven lo far bulhir. Las fotian pas lor marc lo prumier còp, 'las lo fasian tornar servir, quò tinturava l'aiga." (S. B.)
Caçairòlas - cafetiera - cafinòt (per portar lo minjar aus champs)
La selha e la coada
"L'estiu, ilhs bevian l'aiga panada. Quo era de l'aiga crua entau, e puei ilhs fotian de las crostas de pan bien sec dedins, e puei ilhs sucravan l'aiga. Quò fasia de l'aiga sucrada e ilhs la 'pelavan la panada per que ilhs avian fotut deu pan dedins. Per far passar la set, quo era pas question de boissòn en minjant, quo era coma l'estiu, entre los repasts ilhs bevian quò. Quo era pustot la crosta, alòrs quò la destrempava, mas aprep ilhs la sòrtian. Ilhs metian coma un pinhon de micha quí. Dins queu temps, quo era de las gròssas tortas, quo era tòrdut, quò i avia beucòp de crosta. E queu pan cuech au forn de bois quí, eu avia la crosta negra deus còps, quò balhava bien gost quò-quí. Quò fasia un peuc cramat, quò rogissia un peuc l'aiga. Quela aiga panada se metia dins una pana." (G. B.)
Las gerlas (emb lo trutet o tetaron)
La boissòn per 'nar aus champs podia estre nonmas de l'aiga e un pauc de vinagre per la tinturar, quò balhava un petit gost agrelet, mas falia sucrar. O ben de l'aiga frescha, sucrada, avecque una gota d'aiga de vita dedins.
Palhissa - colha - gerlas (per portar lo beure aus champs
"Fasiam de l'aiga de vita de rasims o autrament de pomas. Charjavam una barrica de vin o ben de la raspa de pomas, de la raspa de rasims, e puei nos iò menavam bruslar a l'alambica. E puei nos portavam l'aiga de vita lo ser, quante quo era 'chabat. Nos n'aviam pas lo drech de iò empòrtar avant sieis oras lo ser. Quò fai que nos tornavam iò querre; e ben quilhs que 'chabavan res que lo ser iò pòrtavan en venent." (J. R.)
Fasian tota mena de licors dins las maisons.
"Chas nos, ilhs aimavan bien far de la licor, quo es sovent que n'òm avia quauqu'un, vos comprenetz. E ben n'òm fasia l'aiga de coenh." (M. G.)
Los coduenhs "n'òm los pelava, n'òm los raspava, n'òm iò laissava trempar quí dedins un grand plat pendent quauques jorns. E puei aprep, n'òm iò essurissia bien, n'òm iò passava dins un linge. E puei queu jus quí, n'òm avia de l'aiga de vita que n'òm metia dessur. E puei n'òm fasia bulhir - n'i en a que fasian bulhir deu tè, n'i en a que fasian bulhir deu tilheul, mas nautres nos iò trobavam pas bon avecque lo tilheul, quo a gost de tisana - deu tè esprès que n'òm 'chaptava. N'òm iò fasia bulhir, n'òm metia bien deu sucre dedins, e puei n'òm iò vidava dessur son jus de coenh meslanjat avecque l'aiga de vita. Alòrs quò gostava: quand quo era tròp fòrt d'aiga de vita, n'òm metia mai de tè. N'òm iò metia dedins deus grands bocaus, e puei quante quò venia quauqu'un, n'òm donava la gota." (M. G.)
"Chas nos, fasiam de la menta. La menta, ela, falia la metre bonhar dedins l'aiga de vita. E ben aprep, n'òm iò colava. N'òm fai bulhir deu sucre dins de l'aiga o deu tè, n'òm iò laissa bien bulhir quí, e puei n'òm versa sur son aiga de vita a la menta. Quò fau que quò sie assetz sucrat per que quò sie bon." (M. G.)
"Mon defunt paire ne'n 'chaptava tots los ans; eu las crebava avecque sa lena de coteu, per que lo jus se'n anguessa. E puei, ilhs fasian lo jus d'òrange; eu las embrucissia entau bien. E puei quo es queu jus aprep qu'ilhs metian avecque l'aiga de vita, e avecque deu sucre bulhit dins de l'aiga clara o deu tè. Mas quo es melhor avecque deu tè. Lo tè desjà vos ne'n fatz per digestion, per digerar. Vos lo metetz avecque lo resta que fai digestion: quò ne pòt estre que santat tot ." (M. G.).
Fasian parelhament de
"Lo cassís, quo a jamai fach de cònfituras, quo era per far de la licor. Quand ilhs òfrissian quauqua res, ilhs avian deu cassís per las femnas, e per los òmes de la blancha pura, quò i avia una botelha d'aiga de vita deus còps. Un petit còp de blancha, n'i avia poent de ròm; quo era per prener dins lo cafè pustòst." (G. B.)
Lo cassís se bevia dins los champs atot, un mijon de cassís boirat dins de l'aiga frescha.
Per
prenian "la flor de grinhet quand ilhs son juste flurits quí. N'i a pas d'aiga de vita dedins , n'i a pas d'alcòl; quo es lo sucre qu'ilhs adicionen." (G. B.) ente ilhs fan bonhar las flors que fai la licor.
Lo
se fasia "avecque deus tots petits calaus quand ilhs son juste formats quí. Ilhs iò fasian macerar dins de l'alcòl e ilhs ajostavan un siròp." (G. B.)
Pagina d'avant Pagina d'apres Ensenhador


text:
17/04/2015
Questa dimenjada sur Meitat-chen, meitat-pòrc...
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que l'emission dau diumenc 19 d' abriu a 11 oras sur França Blu Perigòrd sera consacrada a la randonada en montanha que fagueren los eslevas dau liceu Bertran de Bòrn a Perigüers, en viatge « classa verta » en Bearn emb lor professor Marçau Peironi.
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
Les commentaires sont fermés.


text:
Ginjorlièr
Lo ginjorlièr (Ziziphus ziziphus) es un arbrilhon o pichon arbre de la familha de las Rhamnaceae. Seriá originari de l'Africa del Nòrd o de Siria e viu dins divèrses païses del Bacin Mediterranèu dempuèi de temps alunhats. Foguèt introdusit mai tard en Índia e en China, onte buta dempuèi mai de 4000 ans. Es una planta caduca que pòt arribar a far mai de 10 m de naut, amb de cambas drechas en grops e una rusca fòrça cretada. Las fuèlhas, de 2 a 6 cm, son ovalas a lanceoladas amb lo bòrd finament dentat e d'una color verd clar brilhant, altèrnas e pauc pecioladas, amb tres nervaduras principalas longitudinalas, presentan doas estipulas espinosas a la basa. Las flors, qu'apareisson entre abril e mai, son pichonas, pentameras, verdencas e plaçadas en grops, inflorescéncias a las cimas, de 2 a 5 sus un pichon pecol comun a l'axilla de las fuèlhas. La fusta del ginjorlièr s'utiliza per far d'instruments de musica.
Fruch[modificar | modificar la font]
Lo fruch es la ginjorla, una drupa comestibla de forma ellipsoïdala o globulosa, de color rogenca o brunenca quand es madura, en setembre, e amb un clòsc dur. Pareis a una pruna d'aspècte, mai lo gost remembra puslèu aquel de la poma.
Las ginjorlas son ricas en sucres e mucilatges e contenon una importanta quantitat de vitamina C. Son presadas per sa valor nutritiva, naturas o dessecadas. Las preparacions culinàrias de las ginjorlas son las meteissas que las que se fan amb las pomas[1] e la prunas. Es un dels fruches del regim mediterranèu tradicional, foguèt mencionat per Erodòt. La ginjorla èra lo simbòl del silenci dins la Roma antica e s'utilzava dins los temples dedicats a Metis. Dins la region d'Emília-Romanha se plantava un ginjolièr per portar fortuna. Segon Plini[2] las ginjorlas èran fòrça presadas coma laxatiu leugièr e se conservavan a l'abric de l'aire dins de caissas de fusta de fau o de telh.
A l'ora d'ara la consomacion merma fòrça dins las zonas urbanas.
Actualament dins l'airal mediterranèu las ginjorlas se manjan subretot en Liban, Egipte, Tunisia, Grècia e Itàlia.
Usatge medicinal[modificar | modificar la font]
La ginjorla tanben s'utilitzava coma expectorant e coma remèdi contra las afeccions respiratòrias, de la gòrja, faringitis e traqueïtis. A de propietats pectoralas, emollientas e assuasissent. Las racinas del ginjorlièr s'utilitzavan contra la fèbre.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (ca)Eliana Thibaut i Comalada, La cuina de la poma: 250 receptes, Cossetània Edicions
- ↑ Plini 15, 65
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en)Rushforth, K. Trees of Britain and Europe. Collins 1999. ISBN 0-00-220013-9.


text:
Institut d'Estudis Occitans
11, carrièra Malcosinat
31000 Tolosa
Tél.: 09.62.56.09.91
- 2007-2017 : 10 ans de la Comission Toponimica Occitana
- Jornada d'InFormacion : 18/11/2017 - Mèfi : ANNULADA
- N'i a pro d'èsser mespresats !
- Las ajustas lengadocianas
- Bonas vacanças d'estiu de 2017 !
- Lo n°160 d'Anem Occitans es sortit !
- Novèla edicion actualizada del diccionari Francés-Occitan de Cristian Laus en çò de IEO Edicions
Vendredi 2 février 16:18-17:18 - Luòc: Tolosa
L’Education Nationale cèrca un ensenhaire o una ensenhaira per trabalhar dins una classa d’escòla bilingüa mairala a Tolosa. Ne saber mai
Tot sector d’activitat
Mestresa correnta
Animacions per las escòlas dins l’encastre de sensibilizacion a la cultura occitana, per de classas que venon vistalhar Cordas, e per de NAP. Descripcion informatica de collectatges (mesa en basa de donadas), numerizacion de collectatges, acuèlh e venda a la botiga del CORDAE La Talvera Prospeccion pel grop de music, per las animacions, etc..... Trabalh diversificat.
Aimar lo contact ambe los dròlles, e lo contact en general. Practica musicala desirada mas pas obligatòria, mas cal un interés e de facilitats pel cant e la dança, que cal ensenhar als dròlles. Bona coneissença de l’occitan oral e escrich. Permis B
Contactce : talvera@talvera.org
Debutant acceptat
Miègjorn-Pirenèus
81-Tarn
Veire las ofèrtas
Haut de page


text:
Argonautas
Dins la mitologia grèga, los argonautas (del grèc: ApYovaύtaι) èran cinquanta-cinc camaradas de Jason que participèron a la cerca de l'aus d'aur, embarcats dins una nau sonada Argo, çò que donèt son nom d'argonautas. L'istòria dels argonautas es una de las legendas mai ancianas. Lo nombre d'argonautas es generalament variable, pasmens dins totas las versions conegudas i a entre 40 e 55 eròis. La mencion mai anciana de l'expedicion dels argonautas apareis dins l'òbra màger de l'autor grèc Omèr, l'Odissèa.


text:
Lorda
« La prumèra aparicion, qu’ac èi dit, que’s debanè lo dijaus lardèr, 11 de heurèr 1858, de cap a mieidia e mieja o l’ua òra deu vrèspe ; mes que m’estanqui tà deishar parlar la devinaira. Lo raconte qui segueish, que l’èi entenut dètz còps, vint còps, dilhèu cent còps, de la boca medisha de la petita extatica. Que poish arrehà’u dens la soa esmaventa e innocenta simplicitat en m’i hant tà traduíser quasi mot per mot lo patuès deus Pirenèus, sol lengatge que Bernadeta coneishó.
« Lo dijaus lardèr, que hasè hred e lo temps qu’èra lèd. Après disnar, la mair que’ns disó que n’i avè pas mei de lenha a casa, que se n’atristava. La mea sòr Toineta e jo, tà’u har plaser, que li prepausèm d’anar amassar brancas secas per l’arriba deu gave. La mair que’ns tornè que non volè per’mor qu’èra tròp maishant e que poderem càder tà dens lo Gave. Joana Abadia, la nosta vesia e amiga, qui’s guardava lo son frairòt, e qui avè enveja de viéner dab nosautes, que tornè portar lo son frair a casa e que se’n tornè un moment après en nse díser de qu’avè l’autorizacion de ns’i acompanhar. La mair que’s hasó pregar bèth drin enqüèra, mes en véder de qu’èram tres, que’ns deishè partir. »
Tot lo monde que saben çò qui va aparir a Bernadeta, mes tot lo monde n’an pas avut lo parat de cabussar dens lo raconte dab delicis dens « Les souvenirs intimes » deu testimòni Joan Baptista Estrade.
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Extrèit de : Estrade, J.-B. .- Les Apparitions de Lourdes, souvenirs intimes d'un témoin , par J.-B. Estrade, … .- A. Mame et fils (Tours), 1908. - Mediatèca André Labarrère – fons ancians – Usina deus Trams (Usine des Tramways) - E 6477.
En linha sus Gallica (édition de 1899)


text:
D'après Luis Llach
Cau cambiar, amics, cau cambiar,
Entà que la mort de tant de flors ?
Enà que her plorar tant d'anhets ?
Cau segur que siam plan valents,
E dider hòrt, amics, cau cambiar.
Cau cambiar, amics, cau cambiar,
Que nos diden que cau esperar ;
E esperam, plan segur, qu'esperam,
Qu'ei l'espèr,que nosauts un beth dia
N'auram pas mes a dider cau cambiar.
Cau cambiar, amics, cau cambiar,
Ni paraulas de patz dab barròts,
Ni marcat de qui hen dab los drets,
Ni leis hòlas tà barrar los uelhs,
Ni la mort deus qui vòn viver dret.
Fermer


text:
Cirenaïca
Cirenaïca (en grèc Kupnvaίa, en latin Cyrenaica, foguèt une província romana de l'Africa del Nòrd, situada entre las províncias d'Egipte e de Numidia. Aquel territòri es uèi una partida de Libia. Son nom ven de la vila grèga de Ciren.
Colonizada pels Grècs a partir del sègle V ab. C., longtemps apartenguèt a l'Egipte Ellenistica. Ptolemèu VIII la leguèt a títol personal a son fils Ptolemèu Apion que, sens eretar, la leguèt a son tour a la Republica romana en 96 av. J.-C. Aquela ne faguèt una província amb l'illa grèga de Creta.
Quand los Arabis musulmans se n'emparèron al sègle VII, lo secament del clima e la baissa de las resèrvas d'aiga ja despoblèron fòrça lo país, que lo vam ne foguèt pas mai qu'un sovenir. Los romis foguèron caçats cap a Sicília o a Creta, e lo país demorèt desertat pendent de sègles. Al sègle XIV, amb un melhorament climatic se tornèt poblar: lo país, nomenat en arabi Barqah برقه, e faguèt partida d'Egipte abans de venir una província de l'Empèri Otoman, que fin finala o liguèt a Tripolitània.
En 1911, Itàlia pren lo Fezzan, de Tripolitània e doncas de Cirenaïca dins una guèrra qu'opausèt l'Empèri Otoman, quand aquel seguèt lo destin politic de Libia.
Pel Tractat de Lausana (1912), los Italians recebon oficialament l'autoritat suls territòris libians.
Aprèp de temptativas de pacificacion abans e aprèp la Primièra Guèrra Mondiala, l'Itàlia victoriosa al costat dels Aliats volguèt transformar las trèvas fragilas en acòrdis de patz que l'Acòrdi d’Ar-Rajmah (1919-1920). Cirenaïca foguèt alara devesida en dos: « lo nòrd - amb las còstas e una partida d’Al-Jabal Al-Akhdar - passèt jos la dominacion italiana, alara que lo sud - amb Jaghbûb, Ûjîlah, Jâlû e Koufra - demorèt independent e venguèt l’Emirat senossi »[1].
Idris, futur Rei de Libia, venguèt Emir de Cirenaïca e gardèt qualques dreches coma aquel de se circular dins tota la region mas subretot aquel d'intervenir dins l’administracion de la partida italiana per aparar los interèsses dels Libians autoctòns. La contrapartida foguèt la securitat interiora dins la colonia italiana, l'Emir prometiá de dissòlvre sas fòrças militaras La pacha foguèt rompuda en 1920 e Itàlia sometèt, amb 2000 òmes acompanhats d'automobilas e d'avions, l'oasis de Djarbob, sèti de la Confrariá senossi[2].
Lo 6 decembre de 1925, lo tractat italoegipcian fixèt lo tèrme oriental; foguèt signat per l'ambaissador italian del Caire e pel President del Conselh e Ministre dels Afar Estrangièrs d'Egipte, Ziwer Pacha[3].
Aprèp la victòria dels Aliats, Idris refugiat en Egipte tornèt al govèrn e promulguèt una constitucion modèrna que garantissiá subretot la libertat de consciéncia e de pensada, l’egalitat dels ciutadans e un govèrn constitucional[4]. Sa bandièra tradicionala es derivada d'aquela de l'ancian colonizador otoman[5].
En 1946, foguèt reconegut Emir de Cirenaïca e perseguèt de militar per l'unificacion e la sobeiranetat de Libia.
En 1951, Idris acceptèt la corona del Reialme Unit de Libia que liga Cirenaïca, Tripolitània e Fezzan.
Lo 23 de febrièr de 2011, Cirenaïca foguèt la primièra partida de Libia que se declarèt contra lo poder de Muammar al-Gaddafi[6]. La region es lo luòc de transit de fòrça Egipcians que vivián e trabalhavan en Libia per tornar dins lor país e escapar a la violenta repression de Muammar al-Gaddafi.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)ISLAMOPHILE - Idrîs As-Sunûsî, Rei Sofi
- ↑ (fr)Colin Elicio, "Les Italiens en Afrique (Somalie et Cyrénaïque)". In: Annales de Géographie, t. 35, n°197, 1926, p 478.
- ↑ (fr)Colin Elicio, "Les Italiens en Afrique (Somalie et Cyrénaïque)". In: Annales de Géographie, t. 35, n°197, 1926, pp. 477-478.
- ↑ (fr)Dr A. Blonk, "Drapeaux et timbres-poste", édition Veen Frères, Berchem-Anvers, s.d. (circa 1950), p 11.
- ↑ FOTW - Flag of the World
- ↑ (fr)FRANCE 24 - Le régime de Kadhafi en proie à une insurrection sans précédent


text:
Concerto per violoncèl (Dvořák)
Lo concerto per violoncèl en Sim, Op. 104 B. 191 d'Antonín Dvořák qu'ei ua de las pèças màgers deu repertòri d'aqueth instrument; que ho compausat durant lo sejorn nòrd-american deu compositor entau virtuòse e amic Hanuš Wihan. Las circonstàncias umanas e materiaus que hen totun que hosse interpretat peu purmèr còp peu violoncelista anglés Leo Stern.
Estructura[modificar | modificar la font]
La particion qu'ei escrivuda entà 2 flabutas (la segonda que jòga tanben deu piccolo), 2 clarins, 2 clarinetas, 2 bassons, 2 trompas, 2 trompetas, 3 trombons, tuba, timpani (un triangle) e còrdas.
Que's compausa deus moviments seguents :
- Allegro (en Sim puish en SiM)
- Adagio, ma non troppo (en SolM)
- Finale: Allegro Moderato-andante-allegro vivo (en Sim puish en SiM)


text:
Anus
L’anus[1] es l’orifici par que lo cular, la partida terminala de l'intestin gròs), mena a l’exterior del còrs. L’anus es dotat d'esfintèrs li permetent, en temps normal, de demorar tancat e de gardar las matièras fecalas a l’interior del cular. Se dubrís pendent la defecacion.
Patologias[modificar | modificar la font]
Mai exactament nomenada inflamacion emorroïdària e tocant lo sistèma venós e arterial de l'esfèra anorectala, aquela patologia de las emorroïdas atenh al mens quaranta per cent dels adultes[2].
L’incontinéncia fecala es una malautiá, tocant mai sovent las personas d'edat, que se caracteriza per de pèrdas de matèrias involontàrias, a la seguida d'un manca tonus muscular dels esfintèrs anals.
L’abscès anal es una infeccion purulenta e dolorosa del paret anal exodermic. Las causas d’un tal abscès pòdon venir dels parasits intestinals (Teniá o vèrm solitari, metondoha vulgar…), un erpès genital de tipe 2 o una fendilha anala.
La fendilha anala es una degradacion de la pel a l'entorn de l’anus, aprèp l’introduccion d’objèctes contondent (coloscopia sens las mesuras d’igièna necessàrias, practicas sexualas riscadas: fistfucking, sodomia sens lubrificant eca). Dins qualques cas, la fendilha pòt èsser emorragica se tòca lo sistèma emorroïdari, provòca tanben granda dolors.
Lo càncer de l’anus, que se deu pas confondre amb lo càncer del cular, es un càncer rare. Se desvelopa dins lo canal anal e apareis en general per las personas d'edat, tocan mai las femnas que los òmes.
Practicas sexualas[modificar | modificar la font]
A causa de la preséncia de fòrça nèrvis, l’anus permet de practicas sexualas coma la sodomia, l’anulingus o lo fisting. Aquelas practicas son percebudas coma agradables pels òmes que las practican a causa de l'estimulacion de la prostata.
La region anala es una de las zonas erogènas del còrs. Mas l’anus es pas tant espontanèament erogèn que los organs genitals, e cal a vegada fau practicar regularament las estimulacions per desrevelhar la sensibilitat erogèna de la region anala. Per un tèrç dels individús que practican regularament las estimulacions analas, aquelas pòdon provocar l’orgasme[3].
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Los mots latins en -us vòlon l'accent tonic sus l'avantdarrièra sillaba. Se pronóncia tipicament anus = [ˈanys].
- ↑ "BAUMANN et MEYER" (fr)[1] Patologia de l’anus : emorroïdas e fendilhas analas; R. BAUMANN & Ch. MEYER; 2002 sul site de la Facultat de Medecina D'Estrasborg [PDF]
- ↑ "wunsch2007" (fr) WUNSCH Serge, Thèse de doctorat sur le comportement sexuel [PDF] EPHE-Sorbonne, París, 2007.


text:
903
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 903 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Escòcia[modificar | modificar la font]
Incursion dei Vikings de Dublin (leis Uí Ímair) que pilhèron Dunkeld.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Perseguida deis atacas carmatas en Siria. Après Alèp, Homs e Hama en 902, foguèt lo torn de Damasc d'èsser menaçada.


text:
28/06/2016
L'invité, lo convidat de Meitat-chen, meitat-pòrc dau 3 de julhet 2016
Joan-Pau Verdier e Marçau Peironi nos informan que l'emission dau diumenc 3 de julhet 2016 a 11 oras 30 sur França Blu Perigòrd se debanara en directe de la Felibrejada a Senta-Eulalia ( Saint-Aulaye)
De veire le site de la felbrejada: http://www.felibree-2016-saintaulaye.fr/
Meitat chen , Meitat pòrc , chasque diumenc a 11 oras sur França Blu Perigòrd!
Veiqui lo ligam vers França Blu Perigòrd
e lo ligam vers lo site de Joan-Pau Verdier
18:48 Publié dans Actualitats, actualité, Musica, chants e dança | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Isac Nunes da Luz Cordeiro
***
Tradutor Público e
Intérprete do Comércio
***
Idiomas: francês, espanhol, catalão e galego ***
Matriculado na Junta Comercial do Estado do Paraná
*** Curitiba ***
República Federativa do Brasil
Avinhon: lo representant de la Generalitat de Catalonha parla en occitan al 150n anniversari de l’autrejament de la Copa Santa
L’aranés Jusèp M. Boya, coma representant del govèrn de la Generalitat, revendiquèt son occitanitat e faguèt una partida importanta de son discors en lenga occitana
En representacion del govèrn de la Generalitat de Catalonha, i participèt lo director general de l’Agéncia Catalana de Patrimòni Cultural, l’aranés Jusèp M. Boya, que faguèt una partida importanta de son parladís en lenga occitana.
La Copa Santa
Lo 30 de julhet de 1867, qualques escrivans e politicians catalans autregèron als felibres provençals una copa d’argent per los mercejar d’aver aculhit en cò lor pendent son exili Víctor Balaguer, una granda figura de la renaissença culturala de Catalonha, que s’èra opausat al govèrn de la reina Isabèl IIa d’Espanha. La copa foguèt aquerida amb una soscripcion populara facha a Barcelona e a Sabadell, e se presenta jos la forma d’un vas sostengut per un palmièr jol qual doas femnas vestidas a l’antica s’agachan amistosament: Provença e Catalonha. Sus la copa i a dos vèrses escriches, un en catalan e un en occitan, escriches respectivament per Víctor Balaguer e per Frederic Mistral, que dison:
“Morta diuhen qu’es,
Mes jo la crech viva.” [1]
“Ah ! se me sabien entèndre !
Ah ! se me voulien segui !” [2]
Per commemorar l’eveniment e mai l’amistat occitanocatalana, Frederic Mistral compausèt lo celèbre imne provençal “Lo cant de la copa”.
Avinhon aculhissiá aquesta dimenjada la celebracion del 150n anniversari del autrejament de la Copa Santa, simbòl de la fraternitat occitanocatalana. En aquesta ocasion, de representants de la Generalitat de Catalonha e de la municipalitat de Vilanova i la Geltrú acompanhavan los delegats de la comuna d’Avinhon, del Felibritge, de la Nacion Gardiana e del Riban de Provença, demest d’autres.
[1] Dins la grafia normalizada: “Morta diuen que és, Més jo la crec ben viva” (mòrta dison qu’es, mas ieu la cresi ben viva) [2] Dins la grafia normalizada; “A! se me volián entendre! A! se me volián seguir!”