text:
Brémontier-Merval
Brémontier-Merval es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Brémontier-Merval Es un vilatge del país de Bray, situat entre Gournay-en-Bray e Argueil.
Brémontier-Merval est un village du pays de Bray, situé entre Gournay-en-Bray et Argueil.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Brémontier Deriva del bas latin Braii Monasterium ; moutier de Bray (monastèri de Bray) e Merval ven de Myrea Vallis, o #Gardar Vallis : mar de la vallée
Lo nom de la municipalitat testifica l'existéncia, sus aquel luòc, d'una comunitat religiosa a l'epòca mérovingienne. A la fin de la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, Hugues V, senhor de Gournay, emboish la abbaye de Bellozane, #que confia a las Prémontrés, òrdre de chanoines regulars institué l'an 1120 per sant Norbert. Lo abbaye recep la visita de Philippe lo Hardi, en 1280, de Philippe lo Polit, en 1314, e de Charles IV, en 1327.
La guèrra de #Cent Ans la priva de fòrça los sieus bens. Al XVIe e XVIIe de sègles, lo abbaye végète ; paradoxalement, es alavetz concédée a de celèbres abbés commendataires, tal lo poèta Pèira de Ronsard.
A Modèl:La s-, lo prieur Henri de Blavette redonne vigor esperital a la comunitat e fa restaurar las bastissas claustraux. A aquela epòca, la abbaye administra de nombrosas parròquias ; Bellozane, Brémontier, Merval, Elbeuf-en-Bray.
La dissolucion de l'òrdre dels Prémontrés l'an 1790, entrena la desaparicion de la abbaye.
- Bellozanne Es un luòc-dich de Brémontier Merval. La capèla de Bellozanne a situat en cara de la ancià presbytère e d'una pichona marida telefonada Béthania, #que deriva de la paraula francesa Béthanie ; aiçò èra un ostal ont lotjavan qualques unas carmélites.
- Brémontier dérive du bas latin Braii Monasterium ; moutier de Bray (monastère de Bray) et Merval vient de Myrea Vallis, ou Mira Vallis : mer de la vallée
Le nom de la commune atteste l'existence, sur ce site, d'une communauté religieuse à l'époque mérovingienne. À la fin du Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, Hugues V, seigneur de Gournay, fonde l'abbaye de Bellozane, qu'il confie aux Prémontrés, ordre de chanoines réguliers institué en 1120 par saint Norbert. L'abbaye reçoit la visite de Philippe le Hardi, en 1280, de Philippe le Bel, en 1314, et de Charles IV, en 1327.
La guerre de Cent Ans la prive de beaucoup de ses biens. Au XVIe et XVIIe siècles, l'abbaye végète ; paradoxalement, elle est alors concédée à de célèbres abbés commendataires, tel le poète Pierre de Ronsard.
Au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, le prieur Henri de Blavette redonne vigueur spirituelle à la communauté et fait restaurer les bâtiments claustraux. À cette époque, l'abbaye administre de nombreuses paroisses ; Bellozane, Brémontier, Merval, Elbeuf-en-Bray.
La dissolution de l'ordre des Prémontrés en 1790, entraîne la disparition de l'abbaye.
- Bellozanne est un lieu-dit de Brémontier Merval. La chapelle de Bellozanne est située en face de l'ancien presbytère et d'une petite maison appelée Béthania, qui dérive du mot français Béthanie ; c'était une maison où logeaient quelques carmélites.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]


c: text/html

text:
L'origina de las espècias
L'origina de las espècias (títol original en anglés : On the Origin of Species) es un libre de Charles Darwin publicat lo 24 de novembre de 1859, considerat coma un dels trabalhs precursors de la literatura scientifica e lo fondament de la teoria de la biologia evolutiva.
Lo títol complèt de la primièra edicion foguèt On the Origin of Species by Means of Naturala Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life (L'origina de las espècias mejançant la seleccion naturala, o la preservacion de las raças favorizadas dins la lucha per la vida). En la siá sesena edicion de 1872, lo títol foguèt modificat en The Origin of Species (L'origina de las espècias).
Amb aquesta òbra Charles Darwin (1809-1882) prepausèt lo mecanisme de la seleccion naturala coma explicacion de l'origina de las espècias. En fasent un paralelisme amb la seleccion artificiala realizada per l'èsser uman per las plantas o lo bestial, Darwin creèt lo concèpte de seleccion naturala, es a dire que la natura selecciona las populacions melhoras per la subrevivença dins un mitan determinat e n'escarta las mens bonas.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Quincaire
Un quincaire o denonciaire o mai alertaire (en anglés: whistleblower, "fiulaire") es una persona que trabalha per un organisme e ven a denonciar publicament o a una tèrça persona las malafachas o las irregularitats comesas per aquesta entitat per de rasons consideradas d'interès public. Lo fenomèn prenguèt de vam a partir de las annadas 1990 e venguèt mai publicizat tre l'escandal causat per las revelacions sus de documents de la CIA fachas per Edward Snowden.
Mai recentament, una autra quincaira, Stéphanie Gibaud, revelèt las practicas desonestas de la banca UBS.


text:
Téteghem
Téteghem es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
==Istòria==
- Téteghem Es la una de las municipalitats en s'acabant n'AVÈM. Aquel suffixe en significant estada, abitacion, pòble…es vengut ghem. Tete Vendriá d'un ancêtre del nom Tatto, benlèu de Théodore o Théodoric, personnifié pel gigant de la comuna. S'agiriá pòt etre de la residéncia de Théodoric de Haverskerque. Al Xe e XIèmes de sègles, lo territòri depen de la poderosa châtellerie de Bergues fins a la annexion del territòri amb lo rescat de la Flandre als Angleses per Louis XIV l'an 1662. Téteghem Dependrà alavetz de Dunquèrca. Téteghem Anava fins la mar, la siá superficie èra de 1924 ectaras #que ne cal retirar lo territòri del Rosendal, vengut Rosendaël l'an 1860 e aquel del luòc de Uxem, ligada a Uxem l'an 1996. La superficie es doncas passada a 1884 A.
Pendent la Segonda guèrra mondiala, la vila de Téteghem a #èsser paissièra a revers per las tropas enemiques. "Téteghem De 1939 a 1945" (d'edicions J e L Denière) es un libre escrich a partir del periodic personal del director e del institutrice de l'escòla, Victor Denière e Gratienne Denière-Siatz. Conta d'episòdis de la vida de totes los jorns dels abitants e sustot dels mainats pendent la guèrra.
- Téteghem est l’une des communes se terminant en HEM. Ce suffixe signifiant demeure, habitation, village…est devenu ghem. Tete viendrait d’un ancêtre du nom Tatto, peut-être de Théodore ou Théodoric, personnifié par le géant de la commune. Il s'agirait peut etre de la résidence de Théodoric d’Haverskerque. Au Xe et XIèmes siècles, le territoire dépend de la puissante châtellerie de Bergues jusqu’à l’annexion du territoire avec le rachat de la Flandre aux Anglais par Louis XIV en 1662. Téteghem dépendra alors de Dunkerque. Téteghem allait jusque la mer, sa superficie était de 1924 hectares de laquelle il faut retirer le territoire du Rosendal, devenu Rosendaël en 1860 et celui de la place d’Uxem, rattachée à Uxem en 1996. La superficie est donc passée à 1884 Ha.
- Pendant la Seconde guerre mondiale, la ville de Téteghem a été prise à revers par les troupes ennemies.
"Téteghem de 1939 à 1945" (éditions J et L Denière) est un livre écrit à partir du journal personnel du directeur et de l'institutrice de l'école, Victor Denière et Gratienne Denière-Soyez. Il raconte des épisodes de la vie de tous les jours des habitants et surtout des enfants pendant la guerre.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Villes et mairies du Canton de Bischwiller
Liste des communes
Bischwiller
Ville de Bischwiller, commune de France de 12 000 habitants.
La mairie de Bischwiller a une adresse e-mail et un site Internet.
Drusenheim
Ville de Drusenheim, commune de France de 5 100 habitants.
La mairie de Drusenheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Soufflenheim
Ville de Soufflenheim, commune de France de 5 000 habitants.
La mairie de Soufflenheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Présence d'activités sur la ville.
Herrlisheim
Ville d'Herrlisheim, commune de France de 4 800 habitants.
La mairie d'Herrlisheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Oberhoffen-sur-Moder
Ville d'Oberhoffen-sur-Moder, commune de France de 3 400 habitants.
La mairie d'Oberhoffen-sur-Moder a une adresse e-mail et un site Internet.
Offendorf
Ville d'Offendorf, commune de France de 2 400 habitants.
La mairie d'Offendorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Rœschwoog
Ville de Rœschwoog, commune de France de 2 300 habitants.
La mairie de Rœschwoog a une adresse e-mail et un site Internet.
Sessenheim
Ville de Sessenheim, commune de France de 2 200 habitants.
La mairie de Sessenheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Schirrhein
Ville de Schirrhein, commune de France de 2 200 habitants.
La mairie de Schirrhein a une adresse e-mail et un site Internet.
Kaltenhouse
Ville de Kaltenhouse, commune de France de 2 200 habitants.
La mairie de Kaltenhouse a une adresse e-mail et un site Internet.
Rohrwiller
Village de Rohrwiller, commune de France de 1 700 habitants.
La mairie de Rohrwiller a une adresse e-mail et un site Internet.
Rountzenheim
Village de Rountzenheim, commune de France de 1 000 habitants.
La mairie de Rountzenheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Dalhunden
Village de Dalhunden, commune de France de 1 000 habitants.
La mairie de Dalhunden a une adresse e-mail et un site Internet.
Roppenheim
Village de Roppenheim, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Roppenheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Auenheim
Village d'Auenheim, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie d'Auenheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Leutenheim
Village de Leutenheim, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Leutenheim a une adresse e-mail et un site Internet.
Forstfeld
Village de Forstfeld, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Forstfeld a une adresse e-mail et un site Internet.
Schirrhoffen
Village de Schirrhoffen, commune de France de -1 000 habitants.
La mairie de Schirrhoffen a une adresse e-mail.


text:
Sergei Eisenstein
Sergei Mikhailovich Eisenstein/Eizenshtein (en rus: Cepreй MиxaйлoBич ЭйзeHшTeйH) o Sergejs Eizenšteins (en leton) (nascut a Riga lo 23 de genier de 1898 - mòrt a Moscòu l'11 de febrier de 1948) foguèt un cineasta leton e rus (amb d'originas alemandas, josievas e suedesas) que tenguèt un ròtle majorau dins la cultura de l'URSS e dins l'istòria dau cinèma. Especialament foguèt director, montaire e teorician dau cinèma.
Somari
Vida e formacion[modificar | modificar la font]
Fiu d'un paire d'origina josieva, alemanda e suedesa e d'una maire russa ortodòxa, estudièt l'arquitectura e lei Bèleis Arts mai interrompèt leis estudis per fin de s'engatjar dins lei milícias popularas que participèron a la Revolucion d’Octòbre.
Dins l'Armada Roja, intrèt en contacte amb lo teatre en trabalhant coma responsable dei decòrs e coma director e interprèt d'espectacles pichons per la tropa. La sieuna experiéncia coma director de scèna dau Teatre Obrier (1920) lo quichèt a estudiar la direccion teatrala a l'escòla estatala. Aquí desvolopèt una concepcion personala de l'art dramatic basada sus la juxtaposicion d'imatges de contengut emocionau fòrt e seguiguèt leis ensenhaments de Vsevolod Meyerhold.
Leis Òbras[modificar | modificar la font]
Son primier contacte amb lo cinèma foguèt lo rodatge d'un pichòt cortmetratge inclús dins lo montatge de l'òbra teatrala Lo savi. Comencèt de s'interessar activament a aqueu mejan artistic nòu e rodèt lo lòngmetratge La grèva (1924), amb una sequéncia famosa que i utilitzèt l'imatge dau bestiau sacrificat au tuador, intercalat amb un autre de trabalhadors fusilhats per de soudats tzaristas. En seguida dau rodatge de La grèva, trenquèt amb lo Proletkult.
Alunhat ja dau Teatre Obrier, recebèt la mission de rodar un filme commemoratiu de la Revolucion de 1905 que se transformèt en la sieuna òbra mai celèbra: Lo cuirassat Potiomkin (1925). Considerada coma una dei fitas majoras atenchas per lo cinèma mut, la scèna de la mutinariá dins lo vaissèu e la scèna vertiginosa d'accion deis escaliers constituisson de ponchs decisius dins la configuracion dau lengatge cinematografic.
Lei Caps d'òbra[modificar | modificar la font]
Realizèt l'òbra geniala Octòbre (1927), reconstruccion dei fachs decisius de 1917, basada sus l'òbra dau jornalista estatsunidenc John Reed Lei dètz jorns qu'esbrandèron lo Mond.
Comencèt alora d'aver de problèmas seriós amb la censura sovietica, çò que lo menèt a signar un contracte amb la Paramount e a s'installar ais Estats Units. Pasmens, obtenguèt pas lo permés de residéncia e poguèt pas enregar ges de projècte. Alora se n'anèt en Mexic, que i rodèt lo filme incomplet ¡Que viva México!, una òbra ont assagèt de montatges aproximatius diferents. L' MGM aqueriguèt a una venda a l'enquant una part dei negatius, que puei leis utilizèt dins ¡Viva Villa!; una autra part passèt au productor Sol Lesser que realizèt amb aquelei fragments Tormenta subre Mexic. Una quita amiga d'Eisenstein, Mary Seaton, n'utilizèt una autra part dins lo filme Temps au soleu, d'influéncia decisiva dins lo desvolopament posterior dau cinèma mexican.
Après son experiéncia de pauc de succès coma cineasta en exili, decidiguèt de tornar en URSS. Tornarmai s'embronquèt a de dificultats grandas per menar a tèrme son trabalh. Lo rodatge dau Prat de Bezhin, basat sus un cònte d'Ivan Turgenev, foguèt interromput per la censura.
Alora se dediquèt a la redaccion de tèxts teorics brilhants, mentre que demenissián leis atacas politicas còntra son òbra e sa persona; d'atacas qu'empachèron pas que rodèsse Aliexandr Nevskii (1938), son primier filme sonòr, amb la musica de Sergei Prokofev, amb lo quau ganhèt lo prèmi Stalin. Amb Ivan lo Terrible (1942) inicièt un projècte biografic ambiciós a l'entorn de la figura dau tzar Ivan IV, que son estructura originala se compausava de tres parts; la burocracia sovietica interpretèt l'òbra coma una denóncia dau culte de la personalitat d'Stalin. La segonda part dau projècte, La conjuracion dei boiars, foguèt proïbida fins a la mòrt dau dictator, en 1953, cinc ans après lo decès dau quite director cinematografic.
Sergei Eisenstein s'es destacat coma teorician amb d'òbras coma Teoria e tecnica cinematografica, La forma dins lo cinèma, Reflexions d'un cineasta e Realizacion cinematografica, en mai d'articles e d'assais multiples .
Filmografia[modificar | modificar la font]
- ДHeBHиk ҐлyMoBa....... Lo jornau de Glumov (1923) filme cort
- CTaчka....... La grèva (1924)
- БpoHeHoceц ПoTëMkиH....... Lo cuirassat Potemkin (1925)
- OkTябpb....... Octòbre (1928)
- CTapoe и HoBoe....... Çò vielh e çò nòu (1926-1929)
- ¡Que viva México! (1931) (inacabat)
- БeжиH дүr....... Lo prat de Bezhin (1936) (inacabat... sòbran solament de fotogramas d'aiceste filme destrusit per la censura estaliniana)
- AлekcaHдp HeBckий....... Aliexandr Nevskii (1938)
- ИBaH ГpocHый (1-я cepия)....... Ivan lo Terrible I (1942)
- ИBaH ГpocHый (2-я cepия , ckaз BTopoй - ''Бoяpckий зaroBop'')....... Ivan lo Terrible II: la conjuracion dei boiars (1946)
- ИBaH ГpocHый (HeokoHчeHHый, 3-я cepия)....... Ivan lo Terrible III (inacabat)
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Òbras de Sergei Eisenstein[modificar | modificar la font]
reviradas italianas[modificar | modificar la font]
- La natura non-indifferente... Marsilio Editori Venècia 1981 (reed. 2003)
- Il Colore... idem id [[1982]
- Teoria generala del montaggio... id id 1985 (reed 2004)
- Il Montaggio... id id 1986
- La Regia... id id 1989
- Stili di regia... id id 1993 (reed 2003)
- Il Movimento espressivo... id id 1998
- Lezioni di regia... id id 2000
- Walt Disney SE 2004
- Charlie Chaplin id 2005
- La forma cimematografica Einaudi Turin id
- Memorie... Marsilio Editori Venècia 2006
a l'entorn de l'òme e de l'artista[modificar | modificar la font]
en anglés[modificar | modificar la font]
- Kristin Thompson: Eisenstein's Ivan the terrible: a neoformalist analysis... Princeton University Press 1981
- Jay Leyda: Eisenstein at work... Pantheon books The museum of modern art 1982
- David Bordwell: The cinema of Eisenstein Harvard University Press Londres 1993
- Richard Taylor & I. Christie... Eisenstein rediscovered... Routledge 1993
- Richard Taylor: The Eisenstein reader... British Film Institute 1998
- Richard Taylor: October... idem 2002
- Yuri Tsivian: Ivan the terrible... id id
en francés[modificar | modificar la font]
- Léon Moussinac: Serge Eisenstein (sic!)... Seghers París 1964
- Dominique Fernandez: Eisenstein Bernard Grasset ed. id 1975
- Marie-Claire Roparz-Wuilleumier & Pierre Sorlin: Octobre: écriture et idéologie... Éd. Albatros id 1976
- Jean Mitry: S.M. Eisenstein... Éditions Universitaires id 1978
- Jacques Aumont: Montage Eisenstein... Éd. Albatros id 1979 (reed 2005)
- Barthélémy Amengual: Que viva Eisenstein... Lausana L'Âge d'homme 1980
- François Albera: Eisenstein et le constructivisme russe... idem 1990
- François Albera Eisenstein dans le texte... òbra collectiva bailejada per F. Albera, CINéMAS 2001
- Dominique Chateau & François Jost (bailejar): Eisenstein, l'ancien et le nouveau Publications de la Sorbonne París 2002
- Jrean-Louis Leutrat: Échos d'Ivan le terrible... De Boeck Université Brussèlas 2006
en italian[modificar | modificar la font]
- Viktor Sklovskij: Sua Maestà Eisenstein: biografia di un protagonista De Donato 1974
- Pier-Marco De Santi (causida): I disegni di Eisenstein... Laterza 1981
- Pietro Montani: Sergej Ejsenstejn: oltre il cinema... Venècia La Biennale di Venezia 1991
- Aldo Grasso: Sergej M. Ėjzenštejn... Il Castro Cinema num. 6 Editrice Il Castoro Milan 2007
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
(en) Sergei Eisenstein sus l’Internet Movie Database
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Ai sovent entendut dire « amb d’amics aital, avèm pas besonh d’ennemics », mas pensavi pas que, tant lèu, l’OPLO devendriá, en tirant l’aduja financièira a Vistedit, l’illustracion d’aquela prodonha… Aquel utís qu’esperèrem totes, que deviá amodar una politica linguistica publica seriá ja vengut « Ofici Public de Liquidacion de l’Occitan » ? Coma totes los occitanistas, pensavi qu’aprèp una lucha longa e canina, enfin, seriam arribats al primièr pompidor de l’escalièr bèl que deu menar, dins lo futur, a la transmission de la lenga… E que aquí, poiriam polsar un pauc, tornar trobar de fòrças per atacar la seguida. E ben non ! L’experiéncia m’auriá degut far pensar que l’òme es pas fach aital : a moment donat, las idèas grandas, generosas, que fan prene totes los risques a de personas de qualitat, son traïdas per los que son meses en plaça per contunhar l’òbra començada. Aital pels primièrs crèstians, que plan pus tard foguèron caricaturats per l’inquisicion, pels canonges e pels avesques ; aital pels militants obrièrs que veguèron los sovièts parlar en lor nom ; aital pels Resistants vertadièrs que foguèron marginalizats per los que s’èran pas jamai batuts ; eca…
Los occitanistas, sèm de monde nècis. Pensam que, un còp que lo dacòs es en rota, sufís de lo daissar trabalhar e que farà tot a nòstra plaça, qu’avèm pas besonh de lo susvelhar, sens pensar que, coma d’unes tractors d’un còp èra, pòt demarrar a l’endrech tant plan coma a l’arrevèrs ! Es çò que se passa : l’OPLO, malurosament, demarra a l’arrevèrs ! Ieu soi totjorn estat per la professionalisacion, per l’institucionalizacion : es un biais per utilizar la fòrça publica e de praticar una politica vertadièira. Mas o cal acompanhar, de contunh, d’un agach sus l’activitat dels organismes creats. Ne sèm luènh. Lo silenci actual de las grandas associacions occitanistas sus aquela question del finançament de Vistedit me fa pensar que, justament, l’espèra de la subvencion fa calar totes los responsables, agenolhats davant l’OPLO qu’es devengut lo senhor novèl que balha l’argent public, o pas. Doncas, nos trobam davant una situacion inedita : un organisme public creat per inventar una politica linguistica per l’occitan comença per voler crebar lo sol setmanièr qu’avèm e las solas revistas per mainatges qu’avèm… Un tal rasonament, es quicòm de rare! Los aparachics de l’OPLO comptan de tornar crear un autre setmanièr ? Un jornal oficial en occitan benlèu ? E Plumalhon, e Papagai, los tornaràn requinquilhar ? Cossí faràn los escolans de las escòlas bilingas publicas e de las Calandretas per legir de revistas en lenga nòstra ? Legiràn de revistas en francés, e punt. Quina capitada ! Per una tala politica linguistica, qu’es ni mai ni mens qu’una politica de la tèrra cramada, vesi pas qu’un nom possible : « amassa blat, escampa farina », coma ditz lo prodèrbi… Se l’OPLO contunha aital, vesi pas perque ensajarián pas tanben de crebar l’IEO, la FELCO, las Calandretas, l’EOE, Oc-Bi, puèi tot çò que l’occitanisme militant a mes en plaça dempuèi d’annadas…
Al nom de la racionalizacion, l’aparachic es capable de tot ! E dins 10 ans, un còp lo glifosata plan sulfatat sus tot l’associatiu occitan, l’OPLO seriá el tanben suprimit per l’Estat, plan content d’aver destrusit un foguièr dissident al còr de la francofonia triomfanta. E aquí, los caps de muta de l’OPLO postularián per un pòste a la DRAC ? O aurián lo coratge de far la cauma de la fam ? Sabi que lo jornal La Setmana a de dificultats : contenguts de còps que i a criticables (mas es lo prètz del benevolat impausat pel pauc de ressorças financièiras) ; nombre d’abonats que baissa (los occitanistas non abonats se deurián pausar de questions). Mas fa 23 ans qu’aquel jornal pareis cada setmana, sens un trauc, e que nos balha, en occitan, d’informacions que trobariam pas endacòm mai! Sens aquel jornal, i auriá agudas las grandas manifèstacions de 2005 a 2015 que permetèron al movement de devenir adulte, d’obtener mai de consideracion de las institucions, dels politics e dels mediàs ? Question importanta : sens La Setmana, i auriá aguda la creacion de l’OPLO ?
L’OPLO a pas lo drech de tuar Vistedit. Parli de drech moral en tant qu’occitanista. Disi a totes los occitanistas, quitament als que se creson plan naut (mas coma disiá un Occitan plan conegut del sègle XVI : « tant naut que siagan seguts, o son pas jamai que sul cuol ») qu’es ora de dire a l’OPLO : STOP ! L’OPLO foguèt creat per adujar, per butar, per èsser pedagògue, intelligent, eficaç, e capable de concertacion. Ont es la concèrtacion ? Ont es l’intelligéncia ? Ont es l’eficacitat ? Ara, es clar : tot l’occitanisme a lo dever moral, còp sec, de se quilhar facia a la còla de l’OPLO per l’obligar a cambiar, a durbir lo dialòg amb la societat Vistedit e a la tornar finançar.
Alan Rainal
Conselhièr pedagogic en occitan de Conselhèr pedagogic en occitan pel Tarn-e-Garona de 1991 a 2014
President del Centre Regional dels ensenhaires d’Occitan de Miègjorn-Pirenèus de 2000 a 2008, puèi pòrtaparaula de 2008 a 2014.
Membre del CA de la FELCO de 2000 a 2014 President de l’universitat La Guépia -Lenga Viva de 2001 a 2013


text: Lo destinatari d’aquesta letra, datada del 6 d’abril de 1887, es pas nommat. Mistral l’apela pas que “mon cher maestro”. Lo felicita per la capitada encontrada per sa composicion musicala sus la “Raço Latino” (que lo tèxt es de Mistral) pendent la Santa-Estèla a Canas, los 27 e 28 de mars de 1887. Se tròba qu’un article de l’Armana Prouvençau de 1888 nos apren qu’es Mager que metèt aqueste tèxt en musica. Es la rason per laquala se pòt atribuïr la letra a Charles-Amédée Mager. Mistral parla de “20 000 auditeurs de tous les pays d’Europe”, çò que representa en efièch un public considerable, aquí perqué vòl tornar far l’experiéncia a l’escasença d’un autre eveniment, l’inauguracion del monument a Amédée Pichot a Arles. Mistral es un grand amator de cansons, el-meteis canta, e escriu un fum de tèxtes destinats a èsser meses en musica sus d’aires qu’existisson ja o per de compositors. Se pòt citar per exemple la famosa "Coupo Santo". D’un cèrt biais, se sarra atal de la tradicion dels trobadors e de lor poesia lirica.


text:
Adam Peyrusse (1823-1901), proprietari vinhairon a Ornasons (Ornaisons, Aude), s'encapitèt entre los primièrs felibres d'Aude. Escriguèt una pèça de teatre e de poèmas qu'an pas marcat la literatura lengadociana, per tant qu'agèsson qualques prèmis d'obtenguts. Es estat mièjament doblidat a respècte de las figuras d'Aquiles Mir o d'autres felibres audencs.
- Peyrusse, Adam Noé (nom complet à l'état civil)
Adam Peyrusse es nascut lo 18 de decembre de 1823 a Ornasons e i es mòrt lo 23 d'abril de 1901. Sabèm pas s'aviá qualque ligam de parentèla amb Eugène Peyrusse (1820-1906), òme politic audenc que foguèt cònsol de Narbona e deputat d'Aude dins los ans 60, ni mai amb Clovis Peyrusse que foguèt cònsol de Lesinhan en 1848.
Es proprietari viticòla. L'an 1877 ten a la venda 400 ectolitres de vin a 28 francs l'ectolitre1. Es un proprieatri aisat.
Cal notar, sens aver mai d'informacions, que d'après un jornal local2 lo mes d'agost de 1882 a Ornasons un nommat Alexandre Peyrusse atjat de 30 ans, abans de se suicidar, tira al revolvèr sus sos parents. La maire es tuada mas lo paire subreviu, nafrat laugièirament. Sabèm pas s'aquel fach malaürós a qualque relacion amb Adam Peyrusse, que podriá plan pro aver l'edat del paire d'aquel Alexandre Peyrusse.
Sabèm pas cossí Adam venguèt felibre. Mas es amb Aquiles Mir (1822-1901), Auguste Fourès (1848-1891) e Paul Gourdou (1846-?) d'Alzona, un dels primièrs felibres del departament d'Aude.
Lo mes de mai de 1883 la Societat per l'Estudi de las lengas romanas distribuís los prèmis de son quatren concors filologic e literari. Adam Peyrusse, felibre manteneire, i reçaup una medalha d'Argent per sa pèça Narcisso, Coumedia en cinq actes, en berses narbouneses que sabèm pas se s'es jamai interpretada. Lo meteis an l'òbra, amb un ajuston d'una seguida de poèmas, es publicada a Montpelhièr. Frederic Donnadieu ne fa la presentacion critica3. L'òbra es, çò ditz Donnadieu, « Trop vraie en plus d'un passage et […] ignore les raffinements de la pensée littéraire ».
Donnadieu lèva los defauts que vei dins la pèça del ponch de vista dramatic. Mas per aquò li coneis :
[…] des qualités sérieuses, telles que l'art difficile de faire parler et mouvoir d'assez nombreux personnages, l'invention d'une intrigue où s'agitent, il est vrai, des passions basses et des intérêts sordides, mais qui marche sans défaillance, et avec des péripéties naturelles, vers son dénoûment fatal.
La pèça a de valor del ponch de vista filologic, del moment que l'autor, çò ditz encara Donnadieu, « possède parfaitement sa langue, qui est celle du Narbonnais »..
Talament qu'en 1913 Jules Ronjat que publica l'Essai de Syntaxe des Parlers Provençaux Modernes, per illustrar la varietat narbonesa de l'occitan, cita Narcisso, que presenta aital dins sa bibliografia : « Drame en vers suivi de poésies détachées, sans autre valeur que celle d'un texte de langue narb4 ».
Adam Peyrusse l'an 1887 compausa La Cansou de la Sègo. Se publica a Montpelhièr. Lo poèma conta una jornada de sègas e es ric del vocabulari d'aquel trabalh :
Enfin arribo soulel coulc,
Lou camp es ple de garbos ;
Toutos a rengos pel rastoul,
Lous tiouls que fan rebarbos.
L'oulan arquetat Penjat al coustat,
Prenèts tout lou bagatge,
E lou cagarau Souno coumo un bauch
Lou retour al bilatge5.
Lo poèma a agut un prèmi a la « Sesiho de la Mantenenço de Lengodoc dau 30 de mai de 1887 ». Pareis lo mes de junh dins Le Vigneron Narbonnais6, que lo cap-redactor n'es Paul Sol, paire de Marguerite Sol (1867-1950).
Lo 4 de junh de 1892 se fonda a Carcassona l'Escolo Audenco. Entre los de nommats i trobam Peyrusse que ne ven vici-cabiscòl. I a aquí tanben, entre mai, Gaston Jourdanne (1858-1905), Prosper Estieu (1860-1939), Marguerite Sol o l'illustrator Narcisse Salières (1818-1908).
Adam Peyrusse serà tanben collaborator de L'Iòu de Pascos7 e de La Revue Méridionale, que per exemple i va publicar lo poèma Lou Ressoupet Treboulat en 18938. Aderís en 1895 a la Société d'Études Scientifiques de l'Aude9.
En 1898 lo jornal Lou Felibrige10 anóncia :
L'Escolo audenco a decida de faire ounour au felibre Adam Peyrusse, d'Ournesoun, vice-presidènt de l'Escolo, valènt-à-dire d'estampa si meiòuris obro e de faire faire un buste de soun vice-presidènt pèr n'en ourna la salo de si deliberacioun.
[…]
La Revue méridionale dèu douna lou retra de l'eicelènt felibre, burina pèr Salieres, dins l'un de si numerò venènt.
Avèm pas coneissença d'aquel retrach.
1. La Fraternité n°792, 28/01/1877, p. 3↑
2. La Fraternité n°1362, 09/08/1882, p. 2↑
3. Revue des Langues Romanes, tome XXIV, p. 40↑
4. (RONJAT ; 1913) p.286↑
5. Le Vigneron Narbonnais, 3ème année, n°25, 23/07/1887, p.2↑
6. Le Vigneron Narbonnais, 3ème année, n°25, 23/07/1887↑
7. (FOURIÉ ; 2009)↑
8. Le Vigneron Narbonnais, 9ème année, n°12, 25/03/1893, p. 3↑
9. Bulletin de la Société d'Études Scientifiques de l'Aude, tome VI, 1895, p. XLIV↑
10. Lou Felibrige, tome XII, 1898, p. 189↑


text:
Dissabte, 14 d'abril de 2018, 03h00 Economia,Sciéncia
Lengadòc > Lengadòc Naut > Tolosan
L’anciana basa aeriana de Tolosa Hranccasau aculhís ara lo centre d’ensag Hyperloop Transportation Technologies, la societat estatsunidenca qu’aculhís lo tren del futur. Un mejan de transpòrt public que superarà los 1100 km/h gràcias a una tecnologia revolucionària que propulsa lo tren amb la fòrça magnetica de grands aimants.
Los trabalhs d’amainatjament comencèron a la fin de febrièr. Èran comandats per una còla estatsunidenca, qu'ara, al començament de març, l'a relevada una còla operacionala d'uèch personas, çò rapòrtaLa Dépêche.
Lo sit de Hranccasau aculhís dos projèctes d'Hyperloop. D’un latz, la realizacion d’una pista d’ensag provisòria de 320 mètres de long que serà operacionala a la fin de 2018; puèi, a comptar de novembre que ven, se bastirà una pista d’un quilomètre montada sus de pilons de près de sièis mètres de nautor.
Lo sit ten lo sosten de l’estat, de la comuna de Cunhaus e de Tolosa Metropòli, qu’assegurarà tanben la fasa de despollucion quimica e pirotecnica.
Hyperloop, qu’es aquò?
L’Hyperloop es un tren de levitacion magnetica que despassa los 310 km/h. Propulsat per la fòrça d’aimants, atenguèt en agost passat los 310 km/h dins son segond ensag realizat a Las Vegas, una chifra espectaclosa mas encara luènh de l’objectiu dels 1100 km/h previstes per la version finala d’Hyperloop One.
Hyperloop es promogut per Elon Musk, fondador de la societat Space X e de las veituras electricas Tesla.
#5 Patrici, non pas "Patric": perdon! :-)
La Wikipèdia occitana prepausa aquel toponim, en seguida de l'obratge de Patric Pojada:
https://oc.wikipedia.org/wiki/Hranccasau
Hranccasau ? Perqué pas Arranc Casau, tant que i sètz ? En Gasconha tolosana, disèm Franc Casal, e en francés, se diriá "Jardin libre". Perqué inventar necitges linguistics coma aqueste ? Apòrta pas res a l'informacion, e falsifiqueja la lenga…
#2 Jornalet «colabo» ? E de qué mai ? Ieu mercegi Jornalet de me far saure qu'Occitània es estada causida per aculhir una entrepresa de tecnologia avançada. Que siague multinacionala o autra, lo saure-far que se i vai desvelopar me sembla bon de prene per bastir nòstre pais de doman, e quitament ne tirar un pauc de fiertat.
Una colonisacion d'una multinacionala americana? Es per aquò que chau barrar los services publics frances?
De mai en mai, senta que Jornalet portara dins quauquas annadas, lo nom de colabo au nom de la neutralitat dins la gestion de Franca!
La vila de "província" encara mai pròcha de LA capitala...iopi ! Seràn los parisencs que seràn contents...


text:
Bornèo
Bornèo es una illa, la tresena del mond per la superfícia, situada al centre maritim de l'Asia del Sud-Èst. Administrativament, l'illa es devesida entre Indonesia, Malàisia e Brunei. Los indonesians dison a l'illa Kalimantan. Pasmens, pel monde fòra Indonesia, Kalimantan fa referéncia a la partida indonesiana de l'illa de Bornèo. La region malaisiana de Bornèo es sonada Malàisia Orientala o Bornèo Malaisiana. L'Estat independent de Brunei ocupa la rèsta de l'illa. Brunei es la nacion pus rica de l'illa de Bornèo.
Geografia[modificar | modificar la font]
Borneo es enrodat per la mar de China Meridionala al nòrd e nòrd-oèst, la mar de Sulu al nòrd-èst, la mar de Celèbes e l'estrech de Macassar a l'èst, e la mar de Java e l'estrech de Karimata al sud. A una superfícia de 743,330 km².


text:
24/05/2013
Extrach dau libre "Los braves jorns de Perdilhòta"e presentacion à Brantòsme
A la debuta de questa setmana , vos presentavam lo libre, ne'n veiqui aura un extrach balhat per l'autor.
Rampelada : presentacion e signatura per Joan Ganhaire a
Brantòsme lo dissabte 25 de mai, partir de 10 oras 30 a la libraria Lanard,
en preséncia de l'ilustrator Joan Marc Simeonin e de l'editor, Jan dau Melhau .
Un rendetz-vos de pas mancar!
°°
Lo beret de Massime.
"L'escòla e Massime eran pas faits l'un per l'autre. Era tornada emb un beret nuòu e la bona novela : bric d'escòla, e l'i aviá conhat sus la testa lo gatge que l'aviá pus quitat dempuei. La mair l'aviá pres pro beu que lo dròlle era dau genre testarut, d' endefòra per lo mens. D'annada en annada, s'eran ajustats l'un l'autre, cuer craquelat, lana tintada, piaus escorcits puei de mens en mens espes. Aura, lo beret era una p'ita chausa verdauda, marcada de cercles rosselards que faliá s'enfonsar a ras de cilhas e d'aurelhas, reddisada per quaranta ans de suor e de mans negras e grassas. Aviá faugut lo petaçar dos còps, un quand la Friqueta, per jugar, l'aviá tirat de la testa de Massime e aviá començat de lo chaunhar. Era pas 'nada bien luenh, que lo gorjetar l'aviá presa còp sec, e se riscariá pas tornar començar, que 'masset la mai brava sarclada de sa vita. L'autre còp, quo es quante la poda bien afialada li era tornada en plen front, renvoiada per una nosilhiera tròp flauja. Quo era pas la fendassa que pissava lo sang que lo faguet bramar, lo Massime, mas la talhassa de son crueba-chap ente se podiá passar la man. La Zelia aviá vougut aprofiechar l'accident per lo passar a la bujada, mas le dròlle s'esbramelet emb tau 'na violéncia que lo project fuguet leu abandonat. Los jorns seguents eran estats doleiròs, que lo pensament de Chaminot aviá pas permettut au beret petaçat de tornar trobar sa plaça. Las solas infidelitats eran estadas impausadas per la Zelia e l'Iveta que s'i era botada ela maitot. Los jorns de festa e de ceremonia, òm surtiá d'una tireta dau cabinet un beret tot nuòu, large coma una ròda de charreta, que se podiá clinar gentament sus l'aurelha, mas que tanleu l'enser se tornava embarrar dins lo papier de seda e lo creba-tinha. E lo M assime tornava trobar son vielh companhon que butiá lo gentum a li far pagun repròche. Sabiá plan que reinava en mestre a la bela cima de Massime. Eran amics, tot franc. Jurcinc'a ueimatin. Lo vent que s'era pertant assuausat l'aviá traït. Una remolinada brutala aviá boissat la bassa-cort, 'rachat un marn au vielh telhòu, fait trundir lo portau meitat desgondat, esborissat polas e pintadas, e emportat lo beret de Massime. Una frijolada per lo cagassot, quatre piaus griselards s'esflacassent dins lo vent , una brutala sensacion de voide. Lo beret era pus quí. Era pas bien luenh, encrunchat dins las puas d'un vielh cultivator que rolhava au mitan de la bassa-cort. Massime eslonget lo pas per tornar prener possession d'un gatge tan preciòs. Se doblet malaisadament, mas lo beret que semblava calat se reviscolet e rudelet vint metres pus luenh. Auriatz dich que coneissiá lo chamin. Engulhet lo portau landat e semblet voler colar sus Mòrtamart, mas trobet la p'ita caforcha que mena a la font Bidoira davalet lo sendareu. Massime seguiá , des'lenat, ventre secodut, suchas pesantas, que n'era pas 'bituat a entau un exerci.
Vai plan tombar dins lo lavador ..." ( de segre). Joan Ganhaire.
09:21 Publié dans Actualitats, Cultura e literatura en òc | Tags : joan ganhaire, los braves jorns de perdilhòta, littérature occitane, périgòrd, brantôme, edicions lo chamin de sent jaume | Lien permanent | Commentaires (0)
21/05/2013
"Los braves jorns de Perdilhòta" , darriera novela per Joan Ganhaire
« Fau jamai correr doas lebres en mesme temps, mas perqué pas tres ? ». Quo es benleu lo noveu biais de dire que se podriá inventar per parlar de Joan Ganhaire. Nòstre famós, actiu e prolific autor occitan perigòrd vai surtir pas mens de dos obragtes en dos mes e un tresesme es enquera en preparacion ! Nos a reçaubut a Valuelh per nos parlar de sa darriera novela.
« Quo es l'istòria, d'un paisan , lo Massime, un vielh garçon, coma se'n troban sovent dins nòstre ranvers, un pauc coma lo Tranuja, l'un de mos autres personatges. L'òme, totjorn coifat de son vielh beret enfonsat a ras de cilhas e d'aurelhas, menava sa vita ordinària coma sa vielha mair e sa sauma, la Friqueta.Quant un meschant jorn, sa vita fuguet desvirada per la risca de perdre doas chausas de las mai importantas per eu...Veiquí la debuta de l'afar ! Mas queste còp, quo 'chaba per s'adobar un pauc a la fin.».
Queu libre est bravement ilustrat per Joan-Marc Simeonin. L'autor nos confiet escriure chasque jorn a l'enser, davant sa chaminèia, pendant una ora e demiá. « 'Chabe d'escriure nonmàs quante ai la seguida per l'endoman, entau quo es mai aisat per tornar començar ». « Me fau tres, quatre mes per escriure un libre entau e juscinc'a a un an per un policier ».
Filh d'un perigòrd dau nontronès et d'una femna de Sentonja, Joan s'instalet dins la valada de la Drona coma medecin, 'vanceis que de venir Conselhier Generau de Brantòsme , Conselhier Generau delegat a la lenga e la cultura occitanas, escrivaire( entre autres !). Tròba sovent son inspiracion dins son experiença personala o b'etot dins daus dires que l'i fugueren contats per lo monde d'en per aquí, quante era medecin. Entau, tot semble pres de n'autres, possible, vertadier, nos fai pensar a dau monde que coneissem. Perdilhòta , per exemple, es un nom de vilatjon dau ranvers. L'istòria ne'n es que mai interessanta, dins un estile plan vivent, riche de braves expressions e de vocabulari.
Guilhem Francés.
« Lo braves jorns de Perdilhòta », edicions lo Chamin de Sent Jaume, 12 € .
Important : La prumiera presentacion e signatura de queu libre es per se far a
Brantòsme lo dissabte 25 de mai, partir de 10 oras 30 a la libraria Lanard,
en preséncia de l'autor, de l'ilustrator e de l'editor, Jan dau Melhau .Un rendetz-vos de pas mancar !


text:
La Passem ! Córrer tà l'occitan
La purmèra corruda tà la lenga e la cultura occitanas qu’ei totun creada ! Deu 25 au 27 de mai de 2018, los participants que poderàn córrer de 1 a 400 km capvath un centenat de comunas deus Pirenèus-Atlantics entà sostiéner la transmission. Qu’ei l’associacion Ligams qui ei a l’iniciativa deu projècte en tèrra occitana.
En lòc de’s demandar on lo monde an aprés la lenga o per quina rason la van parlar, « que çò qué portatz, vos, tà la lenga ? », qu’ei la question qui s’ei pausada l’associacion LIGAMS. La soa tòca qu’ei de crear ligams, en har còrda enter los divèrs actors qui òbran a la transmission de l’occitan e de sensibilizar la populacion. La soa tòca qu’ei de collectar hons entà sostiéner projèctes qui participan au desvolopament e a la transmission de la lenga. Hélène Ithurritz, Daniel Barneix, Yan Larradet, Serge Fouraa, Bénédicte Lacaze-Labadie, Anne Larquier, Bialana Larrey Lassalle, Fabienne Gessler, Clément Masseillou, Sylvain Masseillou, David Bordes e Veronica Dordeins, tots que s’èran lançats dens lo desfís d’apitar un eveniment esportiu deu medish endom com la Korrika au País-Basco. Lo lor projècte de qui pòrta lo nom de La Passem !, que’s concretizarà fin finau au mes de mai qui arriba. Deu divés 25 de mai a 14 òras au dimenge 27, medisha òra, los participants que correràn de 1 a 400 km capvath lo departament deus Pirenèus-Atlantics dens la soa partida gascona e bearnesa. Un testimòni que passarà de man en man, simbolizant l’urgéncia e la necessitat de la transmission de la lenga. Que contienerà un messatge qui serà dit publicament a la soa arribada a Pau. Pendent tres dias e duas nueits, a contunhar. La vila de partença que serà Bidaishe, la corruda que contunharà en passar per Ortès, Monenh, Auloron, Laruns, Somolon, Arsac-Arrasiguet tà acabar a Pau. Ligams que hè aperet aus elegits locaus, a las associacions esportivas e culturaus, aus musicaires entà organizar un rendetz-ve culturau o ua hèsta enter e dens cada vila o vilatge estapa.
Quin sostiéner ?
Que podetz ajudar Ligams en perpausar manifestacions suus divèrs lòcs de passatge donc, mes tanben en rejónher l’equipa dens l’associacion. Que podetz participar financèrament en har un don a l’associacion e en crompar quilomètres suu camin de La Passem !. Un quilomètre que còsta au minímum 100 euros. A títol de comparèr, lo quilomètre qu’ei a 200 euros tà la Korrika e 250 tà l’Ar Redadeg en Bretanha. Enterpresas (esponsòr), institucions, associacions e particulars qu’an dinc a ua setmana abans la manifestacion entà crompar un o mantuns quilomètres. Totun, l’associacion que precisa qu’ei possible de córrer shens crompar nat quilomètre, « tota persona que pòt participar librament a la corruda ». L’idea qu’ei d’estar actor d’un biais o d’un aute, çò qu’a previst de har lo Rémy Berdou, 29 ans : « pensi qu’aquera iniciativa ei ginhèca. En crear ligams enter las associacions deu territòri, que cream ligams dab monde deu parçan qui poirén estar tocats per aquera problematica de la lenga nosta shens estar implicats dehens dens la vita vitanta. […] Que participarèi a La Passem ! mentaument (arríders), non pensi que haram quauquarren en Vath d’Aussau dab amics. Quan i a iniciativas com aquera, ne podem pas demorar shens har arren ». Que serà possible de córrer en familha, enter amics o collègas. « L’important qu’ei de participar, qu’ei esportiu mes n’ei pas tà la competicion ! Que podetz córrer 400 km se volhitz !», çò digó Véronique Dordeins pendent l’amassada de presentacion de la corruda lo 13 d’octobre passat a Pau. A la faiçon de çò qui’s debanà en çò deus nostes vesins bascos e deus bretons, La Passem ! que serà organizada cada dus ans tostemps dens lo medish periòde dens l’annada. Ua sola diferéncia de notar : las vilas de partença e d’arribada que cambiaràn a cada edicion.
Cambiament d’itinerari
Un an a, l’equipa organizatora que volèva partir deu Baish-Ador abans de har arribar la corruda tau Bearn, mes que i avó un cambiament de programa : « Dens un purmèr temps qu’avem volut començar La Passem ! de Baiona o d’Anglet enlà, pr’amor qu’avem vist associacions occitanas, çò nse digó Serge Fouraa membre de Ligams. Mes après reflexion, que ns’èm dits qu’enter Baiona e Bidaishe, lo camin qu’èra tròp long e n’i avèva pas hèra de monde enter las duas vilas. De tot biais, per ua purmèra edicion, que ns’estimàvam mei de har mei brac. Au debut, que volèvam har tres dias de corruda e fin finau qu’èm partits sus dus ». Peu moment, los elegits que s’amuishan timidament interessats a la corruda. Qu’espèran lhèu que la purmèra edicion e’s debana. En véder las divèrsas generacions interessadas per l’eveniment esportiu, non i a pas dobte que n’i averà pas nat chepic a’s har tà la participacion a La Passem !
Entervista de Serge Fouraa de Ligams reservada taus abonats
Inf. : Lo site de La Passem ! Que serà lèu-lèu en linha per mei d’informacions, en aténer l'associacion qu'a un compte Facebook ací — La Setmana que s’èra interessada a la creacion de l’associacion un an a (La Setmana n° 1067)


text:
L'emission seguenta que la passaram en la companhia de Luc Charles-Dominique.
4 de gen. 2016
En Ondas setm. 1 Seminari en etnomusicologia : J.J. Casteret & X. Vidal
Dusau numèro de la seria d'entervistas cuelhudas au Prumèr seminari annau en etnomusicologia de la França sus la transmission : los entertiens dab Jan-Jaques Casteret director de l'InÒc, cantaire e cercaire e Xavier Vidal deu Conservatoire de Toulouse, musician e cantaire.
L'emission seguenta que la passaram en la companhia de Luc Charles-Dominique.
L'emission seguenta que la passaram en la companhia de Luc Charles-Dominique.
En Ondas setmana 1 Seminari en etnomusicologia dab J. J. Casteret e X. Vidal by Hadiupodcastsdomenjalekuona on Mixcloud
Subscriure's a: Comentaris del missatge (Atom)


text:
Cera d'abelha
La cera d'abelha es la cera naturala particulara secretada per las abelhas de mèl. Utilizan per construire las brescas de lor bornat per i gardar los mèl, pollèn e lor coüm.
Quimicament, la cera d'abelha se compausa subretot d'estèrs d'acids grasses e de diferents alcoòls de cadena longa.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
L'utilizacion de la cera d'abelha es atestat a partir de milenari VI AbC, per exemple sul site arqueologic de Dikili Tash.
Descripcion[modificar | modificar la font]
La cera d'abelha (nom scientifica: cera alba) es realizada a partir de las escatas blancas e transparentas qu'apareisson a dobertura de las quatre glandulas cerièras situadas de cada costat de l'abdomèn de l'abelha.
La novèla cera es d'en primièr clara e incolora, venent opac après la masticacion et l'adulteracion amb lo pollèn per las abelhas obrièras del bornat. E, la cera ven pauc a pauc mai jauna a brun per l'incorporacion d'òli de pollèn e de propòlis . Las escatas de cera an una talha de 3 mm sus 0,1 mm, e gaireben 1100 son necessària per formar un grama de cera.
Per que las abelhas cerièras secretan de cera, la temperatura ambianta dins lo bornat deu èsser de 33 ° C a 36 ° C. Las cerièris consoman 8 kg de mèl per poder produire 1 kg de cera mas aqueste quilo de cera permetrà enseguida de bastir pro d'alveòls per conténer 27 quilogramas de mèl.
« Estranha susor gaireben tan blanca que la nèu e mai leugièra que lo borrilh d'una ala », que la produccion se realiza per un aument de temperatura « al mai prigond de la fola » aglomerada en un còn (Maurice Maeterlinck, La vida de las abelhas, libre III, cap 12 e 13)[1].
Extraccion[modificar | modificar la font]
La cera d'abelha se pòt extraire dels quadres del bornat (de 100 a 200 g de cera per quadre fondut), o dels operculs dels alveòls de mèl, al mèsme temps que l'extraccion d'aqueste.
Los rèstes de cera eissits d'operculs avent estat produchs per las abelhas dins l'annada son coneguts per produire una mai bèla cera qu'aquesta, mai vielha, eissida dels quadres.
La cera d'abelha (per exemple aquesta dels operculs) es recuperada pels apicultors par fusion a 64 °C, amb un cerificator (electric o solar) o d'un forn solar[2] que permet de separar la cera del brutici e dels rèste de mèl.
La cera pòt encara se clarifiicar per caufatge al banh maria o plaçant de troces de cera dins l'aiga, çò que permetrà de netejar las ceras enegridas amb lo temps. La cera fondent a 64° C, es inutil de far bolh que la cera tròp caufada ven trencada e pèrd son elasticitat. Se daissar venir freg la mescla d'aiga e cera fins a solidificacion de la cera. A desmotlatge, i a 3 fasas: la cera solida al dessús; de l'aiga "bruta" en dejós; e entre las 2, una fasa de brutici non soluble (amb la propòlis, de troces d'abelhas, de poscas, etc. ), que se raspa per lo levar. Se recomanda de tronar realizar la procedura 2 o 3 còps amb la cera atal culhida, per la purificar sempre mai. Atencion, la cera serà malaisida de netejar sus las aisinas e vestits utilizats pendent son filtratge.
Per poder èsser reciclada en cera gofrada dins un bornat, sola la cera d'operculs fresca pòt èsser utilizada qu'es encara verge de totas pollucions. En efièch, la cera es un còrs gras que reten fòrça moleculs. Reciclant la vièlha cera de las brescas, se gardariá de moleculas toxicas per las abelhas.
Per l'utilizacion en candèla o autre, se pòt esterilizar a 130°C pendent 20 minutas. Atencion a pas passar los 180° C, temperatura d'evaporacion e risc d'inflamacion de la cera d'abelha.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
La cera d'abelha es comestibla e es aprobada coma aditiu alimentari dins gaireben totes los païses e en Union europèa jol numèro E901. Pasmens, los monoestèrs de cera de la cera d'abelha son mal idrolizats dins los intestins umans (e d'autres mamifèrs), de biais qu'an una valor nutritiva insignificanta. La cera es utilizada per exemple coma revestiment pel formatge. L'estancada a l'aire limita sa deterioracion (creissença de las mosiduras).
La cera d'abelha foguèt l'ingredient principal de las ceras utilizadas dins las tauletas de cera e los sagèls e tanben per las candèlas, etc (la cera d'abelha es fòrça inflamabla).
Per l'apicultura, es confiada a un « gofraire » que va la transformar en cera gofrada, fuèlhas preestampadas d'alveòls que se fixa sus de quadres mobils que se limpa dins los bornats. Los alveòls preiniciats invitan las abelhas del bornat a tornar bastir lors brescas a l'interior d'aquestes quadres, çò que facilita la gestion del bornat per l'apicultor.
La cera d'abelha es tanbne utilizada pels industrials de la cosmetica per los produchs de beutat coma las crèmas, las locions, los ongants e los roges de pòts. Es tanben utilizada per la fabricacion de medicaments, e avegada per l'impermeabilizacion e lo tractament d'entreten d'unes materials coma la fusta, lo Cuer e tanben lo metal. Sas proprietats idrofòbas e antibacterianas ne fasent un dels principals ingredients de la momificacion pels embaumaires de l'Egipte antica.
S'utiliza tanben la cera d'abelha per tractar las batas fenduda pels animals. En Asia e en Africa, la cera d'abelha servís a tintar los teissuts de batik. Es tanben utilizada per far l'encaustica.
Caracteristicas[modificar | modificar la font]
La cera d'abelha se pòt se gardar plan fòrça temps. Sa transformacion es simpla, un procediment de caufatge e de filtratge sufís a remandar la cera, que se pòt vendre en trocets sens proteccion particulara. Pasmens aqueste procediment simple assegura pas que la cera siá neta d'impuretat: en efièch, la cera d'abelha presenta un fòrt atrech pels polluents industrials e los pesticids.
Produccion mondiala[modificar | modificar la font]
Pollucions de las ceras d'abelhas[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ La vie de la nature, par Maurice Maeterlinck, Jacques Lacarrière, Paul Gorceix
- ↑ borrolhon de document de certificacion/estandardizacion dels forns solars de fonda de cera d'abelha per l'Africa de l'Èst (East african standard, n° CD/K/664:2010 - ICS 65.140), 1e ed. 2010, dins l'encstre d'un sistèma de qualitat Apiary Industry Products ; Draft East African Standards for Apiculture and and Derived Products


text:
Responsable de la publicacion :
CFPO Lengadòc
7 carrièra Franklin
34500 BESIÈRS
Tél : +33 (0)4 67 28 75 36
Fax : +33 (0)4 67 28 75 39
Mail : cfpo@cfpoccitan.org
Realizacion del site :
Novae Communication
Technopole Hélioparc
2 avenguda Pierre Angot
64000 Pau
Tél : 05 59 30 91 78
Corrièl : contact@novae-communication.com
Site realizat amb lajuda de WordPress
Dreches dautor – Copyright
La totalitat daqueste site es del domeni de la proprietat francesa e internacionala quapara los dreches dautor e la proprietat intelectuala. Totes dreches de reproduccion son reservats inclús pels documents fotografics. Los documents fotografics son proprietat privada del CFPO. Lo CFPO a totas las autorizacions escrichas del monde que figuran sul site. La reproduccion de tot o partida daquel site gràcias a un supòrt electronic quin que siá es formalament interdicha levat autorizacion del director de la publicacion.
Creative Commons License
Las informacions sul siti del CFPO son mesas a disposicion segon los tèrmes de la licéncia Creative Commons Paternitat-Pas d’Utilisacion Comerciala-Pas de Modificacion 2.0 França.Las autorizacions al delà del camp d’aquesta licéncia pòdon èsser obtengudas amb una simpla demanda escricha a cfpo@cfpoccitan.org
Credits fòtos
Salariats del CFPO: Sénher Mustafà KASMI, Dòna Maria-Dolores JENNY-LOPEZ, Dòna Cristèl MARTINEZ, Dòna Veronica TEULIERE, Dòna Margarita URROZ, Domaisèla Lucila GAUFFRE.
Estagiaris de la formacion professionala: Estagiaris en formacion de formators e en formacion en occitan pels futurs Regents de las Calandretas dins lencastre de lor formacion.


text:
Tramvai
Lo tramvai (e non pas *tramvia qu'es un catalanisme) o Tram es un tipe de trens leugièrs de propulsion electrica que circulan pels airals urbans, quitament dins las carrièras a vegadas sens separacion de la rèsta de la via o alara de pichona nautor.
Dins los païses d'Euròpa Centrala e una granda partida d'Euròpa de l'Èst foguèt e es un mejan de transpòrt fòrça utilizat.
S'utilizèt pendent una partida del sègle XX dins las grandas vilas d'Occitània coma Marselha, Tolosa o Bordèu, mas foguèron abandonats durant dins los ans 1960, e al començament del sègle XXI tornèron al vam e tornèron èsser introdusits dins aquelas meteissas vilas.
Somari
Infrastructura[modificar | modificar la font]
Dins la majoritat dels cases, los tramvais utilizan una via especiala amb un amainatjament del paviment per que a l'encòp circulen automobilas e veituras del tram. D'autres còps existisson de vias separadas del transit automobil. Se pòt utilizar los meteisses ralhs que per las vias ferradas (mens largada e mens pesuc al mètre linear), amb de travèrsas e balast. Las travèrsas pòdon èsser de beton, de fusta o metallicas.
L'energia electrica se pren per un cable conductor aerian, per mejan d'un trolei, que sovent es un pantograf, encara que n'existisson que la prenon d'un tresen ralh.
Avantatges e inconvenients[modificar | modificar la font]
Lo tramvai a per avantatges que: fa mens de bruch, consumís mens d'energia per viatjaire transportat que l'autobús, polluís mens (almens al luòc per ont circula; la pollucion pòt èsser ont se genèra l'electricitat). Consumís mens d'energia electrica que lo camin de fèrre metropolitan sosterranh. Son infrastructura es mens cara, es perque es mai economic que lo mètro.
Al contrari a: la rigiditat dels percors, pòdon pas evitar un obstacle que sorgís sus la via (accidentologia pus importanta). Es de capacitat e una velocitat mendre que lo mètro.
Lo tramvai en Occitània[modificar | modificar la font]
Lo tramvai a Marselha[modificar | modificar la font]
A la diferéncia de fòrça vilas europèas, lo vam de supressions dels tramvais dins los ans 1950 faguèt pas desaparéisser tot lo malhum: la celèbra « linha 68 » perseguèt son servici fins a 2004 per començar las òbras d'un novèl ret, que la primièra linha tornèt foncionar 3 ans e mièg mai tard, lo 4 de julhet de 2007.
Lo malhum actual compren:
- linha 1: Noalhas - Los Calhòls per la Blancarda
- Linha 2: Euromediterranèu - Blancarda per la Canebièra e las Cinc Avengudas.
Lo tramvai a Tolosa[modificar | modificar la font]
Lo primièr tramvai de Tolosa foncionèt entre 1862 e 1957, dans la vila de Tolosa e a l'entorn. Lo retorn del tram comencèt amb las òbras de la linha T1 de l'estiu 2007 per s'acabar l'11 de decembre de 2010.
- Linha T1: Longa de 10,9 km amb 18 estacions (que 7 a Tolosa e la autras a Bausèla e Blanhac), transpòrta quotidianament 6000 viatjaires fins a 16 000. Fa connexion amb la linha A del mètro a l'estacion Arenas. Lo 20 de decembre de 2013 la linha foguèt prolongada per aténher 14,3 km amb 24 estacions traversant Garona fins al palais de justicia ont se connecta amb l'estacion de la linha B.
- Linha T2: es una branca de la linha T1 de 2,40 km dempuèi lo giratòri Jean Maga cap a l'Aeropòrt de Tolosa-Blanhac. Raja dins la zona d’activitat aeroportuària sud de Blanhac amb la societat Airbus. La linha es batida entre 2013 e 2014[1]. Lo serivici comencèt l'11 d'abril de 2015.
Lo tramvai de Bordèu[modificar | modificar la font]
La primièra linha de tramvai electric foguèt inaugurada en febrièr de 1900. Los tramvais despareguèron de l’aglomeracion de Bordèu en 1958 e tornèron dins la vila en decembre de 2003. Lo malhum actual se compausa de:
- Linha A: es la pus longa de las 3 linhas; va del nòrd a l'èst en traversant Garona sul pont de Pèira. Es longa de 19,9 km e compòrta 41 estacions.
- Linha B: es orientada nòrd-èst sud-oèst es longa de 15,2 km e compòrta 32 estacions. Va tanben a Talença e Peçac. Lo talhièr Achard es al cap de linha terminus al nòrd d'aquela linha.
- Linha C: es la mai corta. Fa 8,3 km e a 17 estacions.
Tramvai de Niça[modificar | modificar la font]
Lo primièr malhum de tramvai de Niça data de 1900 e lo ret de Tramvia de Niça e del Litoral acabèt d'èsser electrificat en 1910. Lo malhum departamental comptèt dins los ans 1920 fins a 11 linhas. La darrièra linha s'acabèt lo 10 de genièr de 1953.
Lo 24 de novembre de 2007 foguèt inaugurada la linha T1 del novèl tramvai. Es longa de 8,7 km e i a 21 estacions
Sus aquela linha, l'alimentacion en electricitat se fa per mejan d'un cable aerian de contacte levat pendent la traversada de las plaças Massena e Garibaldi. Las ramas baissan lor pantograf e basculan lor alimentacion sus de batariás. Aquò fach per pas installar de cables aerians sus las plaças istoricas.
Lo tramvai de Montpelhièr[modificar | modificar la font]
Las doas primièras linhas del tram electric datan de 1897 e l'autra de 1898 sul territòri de Montpelhièr e de Castèlnòu de Les. La plaça de la Comèdia es lo principal luòc del crosament dels las cinc linhas e tanben a la gara ferroviària e la plaça davant la glèisa de Sant Denis. Aquel servici de tramvai s'acabèt lo 31 de genièr de 1949.
Pendent los ans 1990, la municipalitat de Georges Frêche prepausèt de tornar crear un malhum de tres linhas de tramvai. Lo 7 d'abril lo malhum compta quatre linhas.
- Linha 1 Mosson ↔ Odysseum: es longa de 15,7 km, en servici dempuèi lo 30 de junh de 2000 . Lo 24 de setembre de 2009, foguèt alongada cap a l'Èst per anar cap al centre comercial Odysseum, modificada en 2012.
- Linha 2 Jacon ↔ Sant Joan de Vedats Centre: es en servici dempuèi lo 16 de decembre de 2006, modificada en 2012. Es longa de 17,5 km sus las comunas de Jacon, Castèlnòu de Les, Montpelhièr e Sant Joan de Vedats.
- Linha 3 Juvinhac ↔ Peròus Etanhs de l'Aur: Las òbras comencèron lo 19 de març de 2009 e s'acabèron a la prima de 2012. Es longa de 17,2 km sus las comunas de Juvinhac, Montpelhièr, Latas, e Peròus.
- Linha 4 Plaça Albèrt Ier ↔ Sant Denís: Es una linha creada en 2012 dedicada al centre vila, en longa de 8,6 km
Tramvai de Clarmont d'Auvèrnhe[modificar | modificar la font]
En 1890 Clarmont foguèt equipada d'un tramvai electric que foncionèt fin a 1956, quand foguèt remplaçat per d'autobusses. Uèi lo tramvai de Clarmont es un sistèma ferroviari urban de tipe tramvai sus pneumatics Translohr de propulsion electrica, guidat per un ralh central. La linha es longa de 14,2 km e i a 31 estacions. Dempuèi sa mesa en servici en 2006, lo tram1 es integrat al malhum de transpòrts en comun de la vila.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- ↑ « ENVOL est sur les rails », sur Tisséo.fr, Tisséo (consultat en 2 de julhet de 2013).


text:
F.C. Mabroc 2 – U.E. Bossòst 1
Partit fòrça disputat eth que
se joguèc aguest darrèr dissabte en Boussens contra er equip deth Mabroc. Enes
dues parts çò de madeish damb ua gessuda en camp mès fòrta pera part deth Mabroc.
Er equip francés auec dues ocasions enes prumèrs dètz menutes mès es sòns
shuts gesseren desviadi entà dehòra. Ena prumèra arribada en àrea francesa,
Ivan auec ua molt bona ocasion mès eth sòn shut siguec desviat per portèr
francés. Ara mieja ora
de jòc en ua jogada individuau d’Ignasi, dempús de driblar ara defensa francesa,
deishaue era pilota as pès de Kike que tot solet mercaue eth 0-1 a pòrta ueda. As 5 menutes
igualaue eth mercador eth Mabroc dempús d’un clar penalty dera defensa aranesa
que s’encargaue de shutar Pioka entà mercar eth 1-1, resultat damb eth que
s’arribaue ath descans.
Ena dusaua mietat eth Mabroc anaue a mercar eth 2-1 enes
prumèrs menutes quan Rives sense que le molestèsse arrès shutaue des de dehòra
der àrea e mercaue un polit gol. Auérem ua molt bona ocasion quan Miguel tot
solet dauant de Dos Santos non poguec superà-le e desviaue era pilota. Auérem
ua fauta indirecta laguens der àrea que non saberem trèir profit dera ocasion.
En darrèr quart d’ora deth partit patirem: prumèr, era herida de Felipe e
dempús, era expulsion de Miguel. Açò hec qu’eth Mabroc auesse milhors ocasions
entà sentenciar eth partit, mès uns viatges pera defensa e eth portèr aranés e
uns autes viatges pera manca de punteria, eth resultat non se botjarie a despiet
der esfòrç der equip aranés que forçèc fautes e cornèrs sense arténher era
igualada.
Ath finau, derròta pera minima dauant er equip que milhor
sensacions mos a deishat. Possiblement non portàuem eth milhor equip, mès cau
díder que a despiet des circunstàncies er equip lutèc enquiara darrèra menuta.
Era classificacion ( mos faute un partit a nosati ) ei:
Ent. Bla.Ca.La 30, Cardeilhac 29,
F.C. Mabroc 28, U.E. Bossòst 27. Serà important era
victòria en partit que mos manque entà recuperar eth liderat, causa que non
serà bric fácil en tot veir coma eth nòste rivau a empatat damb eth Cardeihac, actuaments
dusau classificat.
Eth plòplèu partit jogam en
Bossòst dissabte 20 de deseme tàs 19 :00 contra er equip deth Villeneuve
Lecussan.
F.C. Mabroc : Dos Santos,
Querre, Eychenne, Casimir, Coutanceau, Pioka, Duvivier, Bresteau, Soudais, Hritane,
Dominguez. Remplaçants : Rives, Nadal, Angenard.
Tarjetes auriòles : Dos
Santos, Casimir, Rives
Trainer : Tetard Guy.
U.E. Bossòst: Yago, Abraham,
Chapo, Àlex, Felipe, Iván, David, Soufi, Kike, Ignasi e Salva. Remplaçants: Marc, Miquel e Miguel .
Tarjetes auriòles : Chapo,
Àlex, Kike, Salva.
Tarjeta vermelha : Miguel
Trainer: Xavi.
Gols :
0-1 Kike (30’),
1-1 Pioka (p. 35’),
2-1 Rives (50’).
Arbitre: Venant Maxime.


text:
Mirecourt
Mirecourt qu'ei ua vila de Lorena administrada peu departament francés dels Vòges dens la region de Lorena. Qu'ei tradicionaument reputada per la soa dentela e, istoricament capitau francesa de la laüteria despuish lo sègle XVII.
.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Mirecourt A situat al confluisson del Madon e del Val de Arol. Mirecourt Es çò cap de-luòc de costat d'un territòri situat a la cœur de la Plana de las Vòges : lo Xaintois. La vila s'organiza principalament sul vessant oèst del vallon del Madon. Se desvolòpa en replans successius per arribar ad a la fin los marges sinueuses del riu. D'aquel ponch bas, Mirecourt ofèrta als visitants un espectacle dels mai pittoresques #que daissa percebre un bastit considerable tant per la siá riquesa architecturale que per lo contèxt mieiambiental del luòc.
Es tanben un encreuament viari, a Unitat|24|km {{}} de Vittel, 35 km de Épinal e de lo sieu lac de Bouzey, 40 km de Neufchâteau e 48 km de Nancy. L'accès al autoroute A31 es Modèl:A Unitat.
Mirecourt est située au confluent du Madon et du Val d'Arol. Mirecourt est le chef-lieu de canton d’un territoire situé au cœur de la Plaine des Vosges : le Xaintois. La ville s’organise principalement sur le versant ouest du vallon du Madon. Elle se développe en paliers successifs pour atteindre au final les rives sinueuses de la rivière. De ce point bas, Mirecourt offre aux visiteurs un spectacle des plus pittoresques qui laisse apercevoir un bâti remarquable tant par sa richesse architecturale que par le contexte environnemental du site.
C'est aussi un carrefour routier, à 24 km de Vittel, 35 km d'Épinal et de son lac de Bouzey, 40 km de Neufchâteau et 48 km de Nancy. L'accès à l'autoroute A31 est à 15 km.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Mirecourt I aguèt fondat al primièr millenari, encreuament de rotas en portant de Toul a Épinal e de Neufchâteau a Châtel-sus-Moselle al franchissement del Madon.
La primièra mencion escrich de Mirecourt apareis en 960 en un acte de Othon II stipulant #qu'un @dénommer Urson a fach don d'un important domeni situat « in Murici Curte », curtis en significant domeni rural e Muricus en essent lo nom de lo sieu proprietari.
En lo corrent Modèl:Del XIIIe sègle, èra proprietat del comte-évèque de Toul #que lududes #concedir de cartas de franchise en 1234. Un acte de 1284 verifica lo annexion de Mirecourt e de lo sieu territòri al duché de Lorraine (Transbordador III). Mirecourt, Cap de-luòc de l'important « Bailliage de Vôge » #èsser abans tota una vila de grand negòci. Dempuèi la Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, los ducs de Lorraine i introdusisson lo saber-far de mèstres italians en la fabricacion dels violins, saber-far #que se perpétue fins als nòstres jorns. Mas parallèlament a aquela activitat de lutherie, Mirecourt #venir e es totjorn un anautit luòc de la factura de orgues. En 1766, Mirecourt i aguèt annexat a la França. En 1776, Nicolas-Louis François de Neufchâteau crompa lo mestièr de tinent-general de bailliage.
Mirecourt I aguèt erigit en cap de-luòc de district de contunh en cap de-luòc de arrondissement, distincion #que #abandonar en 1926.
S'i fabrica encara de la dentelle sustot dins l'ostal de la dentelle. Es egalament un grand centre de lutherie dempuèi lo Sègle XVII. Una escòla de lutherie i a #èsser creada en 1970 per Étienne Vatelot.
S'i fabricava tanben d'instruments mecanics (orgues de manège, serinettes...).La vila de Mirecourt a conegut una reputacion mondiala per la siá produccion d'instruments del quatuor e sustot per la siá produccion de archets. Seissanta ostals de luthiers e de archetiers, de pichonas entrepresas e de fabricas de décolletage son recensées a travèrs de tres sègles. La màger part èra n'activitat a Modèl:La s-.
Mirecourt #Aculhir la una dels totas primièras escòlas normalas de gojats de França, fondada en 1828.
Mirecourt fut fondée au premier millénaire, carrefour de routes menant de Toul à Épinal et de Neufchâteau à Châtel-sur-Moselle au franchissement du Madon.
La première mention écrite de Mirecourt apparaît en 960 dans un acte d’Othon II stipulant qu’un dénommé Urson a fait don d’un important domaine situé « in Murici Curte », curtis signifiant domaine rural et Muricus étant le nom de son propriétaire.
Dans le courant du Sègle XIII, elle était propriété du comte-évèque de Toul qui lui accorda des lettres de franchise en 1234. Un acte de 1284 constate l'annexion de Mirecourt et de son territoire au duché de Lorraine (Ferry III). Mirecourt, chef-lieu de l'important « Bailliage de Vôge » fut avant tout une cité de grand négoce. Dès le Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle, les ducs de Lorraine y introduisent le savoir-faire des maîtres italiens dans la fabrication des violons, savoir-faire qui se perpétue jusqu'à nos jours. Mais parallèlement à cette activité de lutherie, Mirecourt devint et est toujours un haut lieu de la facture d’orgues. En 1766, Mirecourt fut annexée à la France. En 1776, Nicolas-Louis François de Neufchâteau achète l'office de lieutenant-général de bailliage.
Mirecourt fut érigée en chef-lieu de district puis en chef-lieu d'arrondissement, distinction qu'elle abandonna en 1926.
On y fabrique encore de la dentelle notamment à la maison de la dentelle. C'est également un grand centre de lutherie depuis le Sègle XVII. Une école de lutherie y a été créée en 1970 par Étienne Vatelot.
On y fabriquait aussi des instruments mécaniques (orgues de manège, serinettes...).La ville de Mirecourt a connu une renommée mondiale par sa production d'instruments du quatuor et surtout par sa production d'archets. Soixante maisons de luthiers et d’archetiers, de petites entreprises et d’usines de décolletage sont recensées à travers trois siècles. La majeure partie était en activité au Sègle Modèl:S mini-Modèl:Verificacion sègle.
Mirecourt accueillit l'une des toutes premières écoles normales de garçons de France, fondée en 1828.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Sherif
Sherif (en anglés sheriff) es le nom donat a una foncion politica e publica (en vigor al Reialme Unit, als Estats Units d'America, al Canadà, en Austràlia, en Irlanda e en Índia), e tanben a la persona encargada d'aquela foncion.
Somari
Reialme Unit[modificar | modificar la font]
La foncion de sherif es originària de l’Anglatèrra prenormanda. Lo tèrme nasquèt d'una contraccion dels mots anglosaxons Shire reeve, designant respectivament:
- pel Shire, una circonscripcion administrativa similara a comtat;
- pel reeve, un oficièr, agent d'un senhor feudal que fasiá aplicar l’òrdre d'entre los sèrvs del domèni.
Fin finala, lo sherif èra un grade superior de la quita foncion de Reeve, correspondent literalament a aquela d'un « viguièr de la comtat ». Après la conquista de l'Anglatèrra par Guilhèm l Conquerent, la foncion contunhèt, dins lo domèni de la vescomtat. Pren fin finala lo nom de sherif, alara que vescomte ven un títol ereditari de pariá.
Canadà[modificar | modificar la font]
Foncionnari de justícia encargat, al civil, de las sasidas e de las ventas forçadas en matèria imobilièra e, al penal, de la constitucion de lass juradas e de lor susvelhança pendent lo procés. Al Québec, es responsable per totas causas e del meteis biais que tot uissièr, garda o recebeire de las consignacions auriá podut o èsser, en vertut de las los del Canadà abans l'an 1759[1]. Es per exemple responsable dels actes dels ussièrs que nomena. Al nivèl federal, la (fr)Lei sus la falhida e l'insolvabilitat traduch lo mot « sherif » per huissier-exécutant (uissièr executant).
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Als EUA, lo sherif es un oficièr elegit, responsable de la justícia au nivèl d'un comtat d'un comtat. Cada Estat se divisa en comtats (levat Alaska e Loïsiana), que comprenon de municipalitats. Lo sherif es una mena de ministre de l'òrdre public sus son territròi. Es responsable de las prisons del comtat, dels tribunals civils, e de mesuras de prene per far aplicar las leis e reglaments. Le burèl del sherif es tanben encargat d'assegurar lo servici policièr dins las zonas non incorporadas come de donar de servicis de polícia municipalas amb contrate a las municipalitats que possedisson pas de polcíia. Per çò far, nomena de deputies (supleants o substituts) qu'an lo ròtle de policièr. Lo sherif es elegit cada 2 o 4 ans . En 2007, i aviá 3 084 sherifs que 40 femnas[2].
A l'epcòa de l'Oèst american, una foncion similara èra aquela de Marshal (o Town Marshal). Aqueles darrièrs èran nomenats o elegit segon los cases per assegurar las foncions de polícias dins las vilòtas. Los Marshals federals èran eles encargats d'intervenir sus de sectors mai espandits dins los territòris pionièrs. Lo tèrme es encara d'usatge subretot dins los Estats del Sud.
Austràlia[modificar | modificar la font]
Lo prètzfach del sherif foguèt establit en Austràlia en 1824. Lo ròtle del sherif evoluèt, executa los arrèsts de la cort de justcícia, a l'emplec de coroner, transfersís los presonièrs, administra las prisons e procedís a las execucions capitalas (quand existián)
Lo sherif es ara en granda partida responsable de l'execucion de las ordonanças de la cort (sasissent e vendent los bens dels debitor desfalhants), assegurant la seguretat de la cort, executa las arrestacions, expulsions, e gerís las juradas. Dins unes Estats executa d'autras sanccions coma sanctions coma la supression dels permises de conduire e organiza los servicis de l'òrdre de la comunautat e al darrièr recors procedís a las arrestacions.
Islàndia[modificar | modificar la font]
En Islàndia, los sherifs (or magistrates (islandés sýslumaður (singular), sýslumenn (plural)) son los administrators de l'Estat, titularis del poder executiu dins lor jurisdiccion e al cap dels burels delsherif. Los sherifs an per carga de matèrias certain en relacion a l'enregistrament e l'execucion dels òrdres de cort de justícia. Lo prètzfch dels sherifs difèra segon la jurisdiction mas se pòt destriar:
- Prètzfach de totes los sherifs: afar de Maridatge (celebracion delmaridatge civil e enregistrament del matrimòni (quand es religiós), afars de majoritat sexuala, afars d'eritatge e mai.[3]
- Prètzfach de totes los sherifs levat in Reykjavík: percepcion de la redevença publicas, publicacion de licéncias e permises per diferents afars personal e professionals e mai.[4]
- Prètzfach espacial d'unes sherifs Special: dins unas jurisdiccions lo sherif is also the comissairi de polícia.[5]
I a 24 jurisdiccions e sherifs en Islàndia. Las jurisdiccions son pas definidas administrativament mas una mescla de Comtat e Municipalitat.
Índia[modificar | modificar la font]
D'entre la vilas d'Índia, sonque Bombai, Calcuta e Madras, las tres ancianas presidéncias britanicas, an un sherif. Lo sherif a un ròtle apolitic, non executiu. Los sherifs presidisson diferentas foncions al respècte de la vila e de reünions e acuèlh dels forastièrs. Van en segond après lo conse màger dins la lista de protocòl.
Republica d'Irlanda[modificar | modificar la font]
Sherifs son nomenats in Irlanda dempuèi la conquista normanda (fin delsègle XII) per aplicar los jutjaments de la cort justcíia. Ara, lo sherif (Modèl:Ga sirriam) es un oficièr que collècta las taxas al nom del Collector General. I a 16 sherifs dins lo país: 2 in Dublin, 2 in Cork e 12 dins lo rèsta del país. Aqueles dotzes son tanben County Registrars (grafi del comtat). Los sherifs fan executat lo pagament del deute ordonat per la cort. Aquò pòt prene la forma d'un pagament o, defautant, d'un prelèvament e se cal cession dels actius (de la proprietat e/o los seus contenguts).[6]
Galeriá de fotografias[modificar | modificar la font]
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Article 3 de la Lei suls sherifs
- ↑ Le nombre de femmes shérifs aux États-Unis est en hausse, Washington File, 21 novembre 2007
- ↑ [http://www.syslumenn.is/allir Verkefni allra sýslumanna] (is) prètzfaches de totes los sherifs 31/12/2012
- ↑ Verkefni sýslumanna utan Reykjavíkur (is) Prèztfach dels sherifs fròa de Reykjavík 31/12/2012
- ↑ [http://www.syslumenn.is/serstok-verkefni/ Sérstök verkefni sýslumanna (is) Prètzfach especial dels sherifs 31/12/2012
- ↑ [1]


text:
La Marseillaise, page Mesclum, 2 novembre 1995
Encuei que tòrni legir aquest article de 1995, 23 ans ja, realisi enca' mièlhs lo poder visionari de Montalbán, que sei profecias, ailàs, son mai que mai d'actualitat ! - 28 Setembre de 2018.
" Montalbán l’Estancaire
Montalbán - Aperçus de la planète des Singes. Pamphlet. Seuil, octobre 1995.
Vaquí un obratge que pica fòrt. Indispensable. D’aqueu libre que fau legir e faire legir.
Trobaretz pas aicí un l’esquichum, que li levariá sa complexitat e sei nuanças. Simplament un rebat de sa tonicitat. D’autant que veniáu de me bracar Furet, m’avetz comprès. Veniáu tanben de legir çò que disiá Montalban dau film de Ken Loach dins L’Huma.
Se presenta plus Manuel Vásquez Montalbán, que de Barcelona a tocat l’universau. Aquel òme pròba lo moviment en caminar. E de sa plaça de grand mestierau de la pluma, poèta, romancier, jornalista, respònd a la question : en de que servan encuèi leis intellectuaus ? Mercenàris de la democracia professionalisada, propagandistas dau poder ? O actors de la democracia participativa, criticas, au nom de sei sabèrs, de l’egemonia ideologica de l’òrdre novèu ?
De qué fau faire ? Es mòrt lo modèl sovietic, de sei defauts, mai tanben de la terrible pression dau capitalisme. Un còp amorçat lo lume que l’èst nos remandava, lume naissut de la realitat nòstra, aicí siam, despoderats, despossedats de nòstrei amiras. E censament faudriá expiar l’espèr d’un en-avans democratic, d’una istòria que desliura, en benesissent la societa libéralò-capitalista ? Faudriá oblidar que de’n pertot, meme mont’es pas estat fòrt, lo moviment communista afortiguèt lei conquistas socialas e donèt vam à l’istòria ? De nòstra experiencia istorica, faudriá conclure qu’es pas possible d’aguer alencòp un partit de combat e de governament ? Ata segur.
Conservators, o sociaus-democratas ailàs, coma fan per nos colhonar aquelei que nos governan (au nom de l’interès generau ben entendut, e non pas d’una classa sociala) ? Jògan entre se. S’apielan de sabers economics, legislatius, etc. que passan dessus la testa dau paure monde. Manejan sei organisacions de politics professionaus. Contratrolan la “Comunicacion”. Exhiban sei “Chamans” e sei “Princes charmants”. Entre doas eleccions (onte la sobeiranetat populara deu apielar l’estrategia capitalista), se garçan de ton vejaire : te presentan un produch-marketing, justificat de sondatges. Gès de concepcion de l’istòria, de teoria naissuda de la realitat. Ren qu’una politica que mantèn un comportament sociau, un sistèma sociò-economic presentat coma sols legitimas. Meme se lo ridèu estraçat mòstra l’immoralitat fonsa dau poder que sèrve aquèu sistèma. Escafan, aquèu sistèma e sei “Goros” de la pluma e dei mediàs, la Memòria e l’Istòria, per de qué totei doas pòrtan lei encausas de l’injustícia e dau desòrdre actuaus. Gès de passat, gès d’utopia. Ren que lo present, veritat unica e mercat unica. L’Ordre Novèu Internacionau. Senon, chantage a la catastròfa. Escafan de fatalitat, d’O.N.G e de caritat lo fàcia a fàcia dau Nord et dau Sud, e en cò nòstre, aqueu dei paures e dei cataus.
Lassitge democratic, pojada deis integrisme religiós, e subretot ersa neò-fascista : L’ireparable per Euròpa es pas encara advengut, mai es pròchi. E aicí siam au quichar de la clau. Fau d’urgéncia tornar elaborar l’idèa de progrès, e bastir un projèct novèu, un imaginari novèu, emancipators. La crida de Montalbán, sensa illusions mai optimista, lucida mai frenissenta, nos i buta e nos i ajuda.
Renat MERLE "


text:
Escala musicau
Ua escala musicau qu'ei un ensemble de nòtas alinhadas en òrdi ascendent (de la mei grava dinc a la mei aguda) o descendent (de la mei aguda dinc a la mei grava) qui pòden estar utilizadas per compausar o interpretar ua pèça de musica.
Lo biais de las nòtas de se succedir dehens l'escala que pòt variar segon que las nòtas de la gama e sian pròchas o pas ; òm parla atau de gama cromatica se las nòtas e son desseparadas per sonque un miei tons o de gamas diatonicas se son deseparadas per tons e miei tons. La plaça deus miei tons dens ua gama diatonica que forma un esquema d'encadenament de la nòta qu'òm apera mòde e qui son escala musicau en octavas (dab sèt nòtas diferentas, la ueitau estant ua repeticion de la purmèra mes mei aguda).
Los ancians grècs que teorizèn e qu'identifiquèn sèt mòdes : lo mòde ionian, lo mòde dorian, lo mòde frigian, lo mòde lidian, lo mòde mixolidian, lo mòde aeolian e lo mòde locrian. La musica occidentau modèrna b'emplega generaument pas sonque dus mòdes gessits deus ancians mòdes grècs : lo mòde major e lo mòde menor.
A despart deus mòdes qui son escalas diatonicas devesidas en octavas, òm pòt emplegar d'autes menas d'escalas musicaus. Las gamas pentatonicas, per exemple que descompausan en cinc nòtas enlòc de ueit. Òm pòt tanben emplegar pas sonque tons o compausar gamas dab unitats inferioras au miei ton.