text:
Seugy
Seugy es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val d'Oise e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat al nòrd de la plana de França, entre Viarmes e Luzarches, a 30 km aperaquí al nòrd de París. Lo sieu ponch mai elevat arribat a la 120 m a lo-dessus del nivèl de la mar, al sud, sul flanc de la butte ocupada pel gòlf del mont Griffon (situat essencialament sus la municipalitat de Luzarches). Lo sieu ponch çò de mès se tròba bas al nòrd, en lo bòsc de Seugy, a 57 m. Lo relief es fòrtament valloné e permet qualques macos punts d'enguarda[1]. Lo vièlh vilatge de Seugy s'es desvolopat sus la carrièra de la Fontaine, ne atzucac e perpendiculaire al principal ais de circulacion #qu'es la RD 922z : d'aquel fach, lo vilatge beneficia d'una granda tranquillité, e lo sieu païsatge architectural rural s'es plan conservat. A la cœur del vièlh pòble, la majoritat dels ostals datan del Sègle XIX, dispausan d'un escalona e d'una nautor portail surmonté d'una biga en bòsc, en donant accès a un tribunal interior. Lo bastit es pro dense, en remembrant çò bourg vesin de Viarmes. Seugy Es membre a despart entièra del Parc natural regional Oise-País de França creat per decrèt del 13 de genièr 2004[2].
Coma particularité, Seugy possedís pas que doas municipalitats limitrophes : Luzarches e Viarmes, aquela darrièra en environant Seugy suls dos tèrces de la siá circumferència, #qu'es de 6 350 m aperaquí. Lo pòble es délimité al sud per la via ferrée Luzarches - París (veire aicí-dessous) e al nòrd pel nòu traçat de desviació de la RD 922. En arribant a Seugy en procedéncia de Luzarches, los primièrs ostals sus la drecha apertenon encara a aquela darrièra comuna. Las parts pas urbanisées de la municipalitat son en majoritat boisés : a l'oèst, en direccion de Viarmes, se tròba lo bòsc de Seugy ja mencionat, e al nòrd, lo bòsc de Beauvilliers. Aquel son bòsques privats enebits d'accèsses, #que se pòt totun traversar sus camins rurales. Amb la siá pichona superficie, de 170 a solament (siatz 8,3 % de la superficie de Luzarches), Seugy a pas mai de superfícias agricòlas, ni de zòna d'activitats comercialas. Demòran totun una espleitacion agricòla, consagrant-se a la élévage de la charolaise[1], e una granja équestre.
Seugy Es desservie per l'estancada de Seugy, sus la linha H del Transilien, met Apòstes-Nòrd — Luzarches. L'estacion es desservie a rason d'un tren omnibus per ora n'oras creuses e per un tren semi-dirècte a la 1/2 ora (dirècte de Sarcelles - Sant-Brice a Montsoult-Maffliers e omnibus de contunh) en punta. Falha de 43 a 45 min de trajècte a partir de la estacion del Nòrd. Aquela ofèrta es completée per la linha exprés Mobilien Modèl:Beguts Optile/correspondéncias amb intitulat Roissypôle - Persa SNCF #que dispausa d'una parada « carrièra de Giez » al centre de Seugy. Aquela linha permet egalament de prene las municipalitats vesinas de Asnières-sus-Oise, Viarmes e Luzarches. Fonciona totes los jorns de l'an e pòt èsser manlevada amb un solelh ticket t+, quina que siá la distància recorreguda.
La commune est située au nord de la plaine de France, entre Viarmes et Luzarches, à 30 km environ au nord de Paris. Son point le plus élevé atteint les 120 m au-dessus du niveau de la mer, au sud, sur le flanc de la butte occupée par le golf du mont Griffon (situé essentiellement sur la commune de Luzarches). Son point le plus bas se trouve au nord, dans le bois de Seugy, à 57 m. Le relief est fortement valloné et permet quelques jolis points de vue[1]. Le vieux village de Seugy s'est développé sur la rue de la Fontaine, en impasse et perpendiculaire au principale axe de circulation qui est la RD 922z : de ce fait, le village bénéficie d'une grande tranquillité, et son paysage architectural rural s'est bien conservé. Au cœur du vieux village, la plupart des maisons datent du Sègle XIX, disposent d'un étage et d'un haut portail surmonté d'une poutre en bois, donnant accès à une cour intérieure. Le bâti est assez dense, rappelant le bourg voisin de Viarmes. Seugy est membre à part entière du Parc naturel régional Oise-Pays de France créé par décret du 13 janvier 2004[3].
Comme particularité, Seugy ne possède que deux communes limitrophes : Luzarches et Viarmes, cette dernière entourant Seugy sur les deux tiers de sa circonférence, qui est de 6 350 m environ. Le village est délimité au sud par la voie ferrée Luzarches - Paris (voir ci-dessous) et au nord par le nouveau tracé de déviation de la RD 922. En arrivant à Seugy en provenance de Luzarches, les premières maisons sur la droite appartiennent encore à cette dernière commune. Les parties non urbanisées de la commune sont en majorité boisés : à l'ouest, en direction de Viarmes, se trouve le bois de Seugy déjà mentionné, et au nord, le bois de Beauvilliers. Ce sont des bois privés interdits d'accès, que l'on peut toutefois traverser sur des chemins ruraux. Avec sa petite superficie, de 170 ha seulement (soit 8,3 % de la superficie de Luzarches), Seugy n'a plus de surfaces agricoles, ni de zone d'activités commerciales. Restent toutefois une exploitation agricole, se consacrant à l'élévage de la charolaise[1], et une ferme équestre.
Seugy est desservie par l'arrêt de Seugy, sur la ligne H du Transilien, branche Paris-Nord — Luzarches. La gare est desservie à raison d'un train omnibus par heure en heures creuses et par un train semi-direct à la 1/2 heure (direct de Sarcelles - Saint-Brice à Montsoult-Maffliers et omnibus ensuite) en pointe. Il faut de 43 à 45 min de trajet à partir de la gare du Nord. Cette offre est completée par la ligne express Mobilien Modèl:Bus Optile/correspondances avec intitulé Roissypôle - Persan SNCF qui dispose d'un arrêt « rue de Giez » au centre de Seugy. Cette ligne permet également de rejoindre les communes voisines d'Asnières-sur-Oise, Viarmes et Luzarches. Elle fonctionne tous les jours de l'année et peut être empruntée avec un seul ticket t+, quelle que soit la distance parcourue.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo sieu nom proven del anthroponyme gallo-romain Silvius, o del latin silvus, bòsc.
Seugy A fach partida del comtat de Beaumont dempuèi lo Sègle XIII. En 1376, los fiefs del comtat #èsser démembrés e Seugy #aperténer alavetz a divèrses proprietaris successius. La châtaigneraie #constituir lo principal recors de la comunitat villageoise ; mas d'unas autras culturas i èran egalament practicadas, en particulara l'òrdi, lo blat, lo seigle o lo avoine. La fabricacion de dentelle l'ivèrn per las femnas del pòble s'i #desvolopar del Sègle XVII al mièg del Sègle XIX. Al començament del Sègle XIX, la passementerie i debuta. Una halte #èsser creada sus la linha Montsoult-Luzarches en 1893 e #provocar un relatiu desvolopament de la comuna.
Son nom provient de l'anthroponyme gallo-romain Silvius, ou du latin silvus, forêt.
Seugy a fait partie du comté de Beaumont dès le Sègle XIII. En 1376, les fiefs du comté furent démembrés et Seugy appartint alors à plusieurs propriétaires successifs. La châtaigneraie constitua la principale ressource de la communauté villageoise ; mais d'autres cultures y étaient également pratiquées, en particulier l'orge, le blé, le seigle ou l'avoine. La fabrication de dentelle l'hiver par les femmes du village s'y développa du Sègle XVII au milieu du Sègle XIX. Au début du Sègle XIX, la passementerie y débute. Une halte fut créée sur la ligne Montsoult-Luzarches en 1893 et provoqua un relatif développement de la commune.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Cf. {{{Títol}}}. Consultat lo 11 de junh de 2011.
- ↑ Cf. [pdf] {{{Títol}}}. Consultat lo 21 de novembre de 2011.
- ↑ Cf. [pdf] Journal officiel de la République française du 15 janvier 2004, p. 1143-1144, DREAL Picardie. Consultat lo 21 novembre 2011.


c: text/html

text:
Vacqueville
Vacqueville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Font del ruisseau Martinval (#que dona lo sieu nom al bòsc e dins una carrièra del pòble) l'aiga d'aquela font auriá cèrtas vertus guérissantes. Aquel ruisseau se tira en la verdurette
Source du ruisseau Martinval (qui donne son nom au bois et à une rue du village) l'eau de cette source aurait certaines vertus guérissantes. Ce ruisseau se jette dans la verdurette
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
{{Image label|x= 9.96
Istòria[modificar | modificar la font]
- Preséncia gallo-romaine.
Aquel vilatge ai lo sieu nom del pichon riu #que la trauèssa: la Verdurette (#que pren la siá font a Neufmaisons) #que se trucava antany la Vacque.
- Présence gallo-romaine.
Ce village tiens son nom de la petite rivière qui le traverse: la Verdurette (qui prend sa source à Neufmaisons) qui s'appelais autrefois la Vacque.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Portal de las comunas de França
-
{{Comunas de|insee= 54539

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Miré
Miré es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat se tròba en lo Nautor-Anjau, en la part orientala del Segréen, al nòrd del departament en limit d'aquel de la Mayenne.
La commune se trouve dans le Haut-Anjou, dans la partie orientale du Segréen, au nord du département en limite de celui de la Mayenne.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Preséncia d'un dolmen, vestigi d'una aucupacion préhistorique.
Présence d'un dolmen, vestige d'une occupation préhistorique.


text:
Cervus nippon
Lo cèrvi Sica (Cervus nippon) es un mamifèr artiodactil de la familha dels cervids.
Es un cervid pichon originari de l'èst d'Asia que se trapa en Siberia, Manchoria, China, Corèa, Japon e dins cèrtas illas. Dins aquestes païses, se destria divèrsas sosespècias. Es leugièrament pus pichon que lo dam e a de Banas que pòdon despassar uèch còses.
De bon elevar, es estat introduch dins mantun autre país, en Euròpa, en Nòva Zelanda e als Estats Units, e de populacions sauvatjas se son naturalizadas aicí e là.
Coma lo dam, a una pèl pigalhada. Lo letz a luòc a la fin d'octobre, los joves naisson en mai e junh e seguisson lor maire fins a la fin de l'ivèrn (a l'excepcion del periòde del letz).
En Japon, las populacions mai nombrosas se tròban dins l'èst de l'illa d'Hokkaido.
Lo cèrvi Sica pòt èsser aisidament confondut amb lo cèrvi axis, una espècia originària dels bòsques clars d'Índia o de Ceilan.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia ITIS : TSN 180696 Cervus nippon Temminck, 1838 (en)


text:
Didier Lockwood
Didier Lockwood (Calais, l'11 de heurèr de 1956) qu'ei un violonista de jazz francés dotat d'ua virtuositat excepcionau. Qu'ei tanben compositor e pedagòg puish qu'a hargoat un metòde entà ensenhar l'art de l'improvisacion. Qu'a explorat biais de prodúser sons navèths dab lo vriulon.
Qu'ei vadut a Calais dens ua familha de musicians e qu'estudiè au conservatòri de Calais on e obtiengó lo Purmèr Prèmi. En 1972 qu'arrecebó lo Prèmi de la SACEM per ua de las soas composicions. A maugrat d'aquesta purmèra formacion classica e academica, b'ensagè pas d'entrar au CNSM (lo Conservatòri de París) per'mor de's virar de cap au jazz.
Qu'arrebó ua Victòria de la Musica en 1985, puis un disque d'aur e, en 2003, la Legion d'Aunor.
Ligam extèrne[modificar | modificar la font]
- [1] Site oficiau


text:
L’Almanach des Provençaux
Etudes Comtadines.
Azalaïs
Cansounié prouvençau
L’Almanach dauphinois pèr 2009
Femna mon amor de Sèrgi Bec.
Diciounàri de l’Ariege
Lou proumié dilun de juliet s’es debanado la famouso Coucardo d’Or que Matray a messo dins soun crouchet davans Moutet e Martin-Cocher. Lou pres dis Arlaten es ana à Auzolle e lou meiour biòu es esta Candello de Guillierme.
Lou 28 d’avoust, la Paumo d’Or es estado gagnado pèr Villard davans Allouani e Poujol. Dóu coustat di biòu, lou meiour es esta encaro Camarina de Chauvet.
Aquest d’eici, après sa proumiero sourtido à Nime, ounte a gagna lou 1ié troufèu Jan Lafont, a mai briha à Font-Vièio, Bèu-Caire e Vauvert, ounte es esta elegi lou meiour de l’annado. De mai, lou 14 de setèmbre, a empourta lou troufèu di Fartaiaire de Castèu-Reinard pèr la quatrenco fes. Acò lou metié, proubable, sus lou camin d’un tresen Biòu d’Or!
En Eirago, li 24 e 25 d’avoust, s’es jougado la 31enco Bano d’Or. Julian Ouffe l’a gagnado davans Auzolle e Mascarin. Marcellin, dóu Joncas, a agu lou pres dóu meiour coucardié.
Lou 3 de setèmbre, an debuta i Santo li courso de tau que soun d’à-gràtis chasque dimècre enjusqu’à la finalo dóu 29 d’óutobre. Sian arriva pièi i gràndi finalo.
Camarina, Biòu d’Or 2008
Aquesto dóu Ficheiroun d’Or s’es jougado lou 14 de setèmbre à Mauguiò e Nicollin l’a empourta sus Guillierme emé lou triò Paludié, Emir e Trelus. Aquelo di vaco coucardiero s’es passado la vèio au Grau dóu Rèi. La Coucardiero d’Or es Raynausié de Chaballier (la fuguè adeja en 2003), lou meiour rasetaire, J.F Moulin.
Vaqui lis àutri finalo que se soun debanado au mes d’óutobre :
Acabarai en vous fasènt assaupre la despartido au mes d’avoust de dos persounalita dóu mounde de la bouvino : Jaque Espelly e Reinié Jalabert, que fuguèron de grand gardian.
Laurèns Ayme n’en saludo la memòri dins aquest numerò di Nouvello. Dounaren dins noste numerò 149 lou Tablèu d’Ounour de la sesoun 2008.
28403


text:
Alexis de Tocqueville
Alexis-Charles-Henri Clérel de Tocqueville (1805-1859) foguèt un pensaire politic e istorian francés qu'estudièt lo sistèma de las presons dels Estats Units. Foguèt un grand defensor de la libertat e de la democracia.
- Filosòf agnostic
- Filosòf politic
- Filosòf catolic
- Sociològ francés
- Istorian francés
- Jurista francés
- Escrivan francés
- Escrivan normand
- Deputat de la Monarquia de Julhet
- Membre de l'Assemblada Constituenta de 1848
- Deputat de la Segonda Republica Francesa
- Ministre francés dels Afars Estrangièrs
- Cadieràs 18 de l'Acadèmia francesa
- Acadèmia de Caen
- Acadèmia de las Sciéncias Moralas e Politicas
- Personalitat politica normanda
- Filosòf francés
- Naissença en 1805
- Decès en 1859


text:
An Tilh
An Tilh en breton ( Le Theil-de-Bretagne en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo Theil de Bretanha a situat a Unitat|30|km}} aperaquí al sud-es de Roazhon. La municipalitat fa partida de la comunitat de municipalitats de la Ròca a las Fées #que compta dètz-e-nòu comunas
Le Theil de Bretagne est situé à 30 km environ au sud-est de Rennes. La commune fait partie de la communauté de communes de La Roche aux Fées qui compte dix-neuf communes
Istòria[modificar | modificar la font]
Modèl:Sources Modèl:Travail inédit


text:
Avenida da Liberdade
L'Avenida da Liberdade (nom portugués, literalament Avenguda de la Libertat) es una avenguda centrala de la vila de Lisbona.
Aprèp lo tèrratremol de 1755, lo Marqués de Pombal creèt lo Baloard Public a la zona ocupada per la part inferior de l'Avenida da Liberdade (Avenguda de la Libertat en occitan) e la Plaça dels Restauradors. Malgrat lo nom, era enrodat per murs e portals per ont solament podián passar de membres de la nauta societat. En 1821, quand los liberals arribèron al poder, los murs foguèron desrocats e lo Baloard foguèt obèrt a totòm.
L'Avenguda que uèi se pòt veire foguèt construida en 1878-1882 a l'estil dels Camps Elisèus de París. La granda avenguda amb arbres se tornèt un centre de defilats, fèstas e manifestacions. I a un monument als que moriguèron durant la Primièra Guèrra Mondiala. L'Avenguda encara consèrva una cèrta elegància, amb fonts e esplanadas jos los arbres. Amb 90 mètres de longor e sòls decorats amb patrons abstractes, ara se tròba dividida per dètz vias de transit que connèctan los Restauradors amb la Plaça Marqués de Pombal, mai amont.
Se conservèron qualques edificis originals, coma lo cinèma Tivoli, amb un quiòsc dels ans 1920 a l'exterior, malurosament plan de faciadas de l'estil modernista foguèron remplaçadas per burèus, hotèls o complèxes comercials.


text:
Georges Clemenceau
Georges Benjamin Clemenceau, escaissat lo tigre, (nascut lo 28 de setembre de 1841 a Mouilleron-en-Pareds, mòrt lo 24 de novembre de 1929 a París) foguèt un jornalista e un òme politic francés.
Foguèt cap de govèrn (1906-1909 e 1917-1920) pendent la revòlta dels vinhairons de 1907 e tanben pendent la Primièra Guèrra Mondiala.
- Deputat a l'Assemblada Nacionala (1871)
- Jornalista francés
- Afar Dreyfus
- Escandal de Panamà
- Ministre de la Tresena Republica
- Ministre francés de l'Interior
- Ministre francés de la Guèrra
- Ancian senator de Var
- Ancian deputat de Var (Tresena Republica)
- Ancian deputat de Sèina (Tresena Republica)
- Ancian cònsol d'arrondiment de París
- Personalitat del Parti republican, radical e radical-socialista
- Personalitat de Vendèa
- Membre de l'Acadèmia francesa
- President del Conselh de la Tresena Republica
- Personalitat de la Primièra Guèrra Mondiala
- Naissença en 1841
- Decès en 1929


text:
Medoc
Medoc (o tanben Medòc) es un parçan d'Occitània[1] situat en Gasconha, a bisa. Es una peninsula en forma de triangle, entre l'estuari de Gironda au luvant e l'ocean Atlantic au só-coc.
La sua vila principala es L'Esparra.
Lo gentilici es medoquin -a.
Somari
- 1 Geografia
- 2 L'occitan en Medòc
- 3 Toponimia
- 4 Cultura e patrimòni
- 5 Nòtas
Geografia[modificar | modificar la font]
Zonacion[modificar | modificar la font]
Medoc correspond a l'extrèma punta de la peninsula landesa ; la Punta de Grava es a son extremitat. Es caperat majament per lo pinhadar landés ; parlan lavetz dau Medoc landescòt. Aquera region boscassuda es la partida occidentala de Medoc. La partida orientala, era, es plantada de vinhas ; coneishen las apelacions prestigiosas de Margaus, Paulhac, haut Medoc, Listrac, Molís, Sent Gelian, Sent Estèfe... Es çò qu'apèran lo Medoc ribeiron, es una tèrra de grava constituida per las alluvions de l'estuari. La partida nòrd a mèi l'extrèm sud-èst de Medoc, son regions marescatjosas, la permèira estent nomada "la Leda", la segonda "la Palud". Es dens aquera palud qu'existís una cultura tradicionala d'artishauts, a Macau. Enfin, au cochant, lo cordon dunari (parlan de terròus, piquèirs o ròcas) hèi facha a la mar.
Grandas vilas[modificar | modificar la font]
Las principalas vilas de Medoc son :
- Paulhac
- l'Esparra (sos-prefectura)
- Sent Medard de Jalas (mèi de 20 000 abitants)
- Blancafòrt
- Sent Laurenç
- Castèthnau
L'occitan en Medòc[modificar | modificar la font]
Linguistica[modificar | modificar la font]
Medoc se divisa en tres zònas linguisticas :
- Lo Baish Medoc (region de Semevian e de l'Esparra). Es caracterizat per la prononciacion [B] dau -v- intervocalic ; la prononciacion [u] dau -a finau ; la prononciacion [dz] de j- iniciau, [j] de -j- intervocalic, e [ts] de "ch" ; mèi tot un lexic pro especific. I tròban quauques trèits particulars coma lo passatge de "u" a "e" (hulha, sus, pus, un -> hèlha, ses, pes, en). Autors : l'abat D.-M. Bergey, los Tradinaires, los fraires Conord...
- La region de Paulhac, caracterizada per una prononciacion semi-negra (ex. ['hœʎə])
- Sud Medoc (haut Medoc e Medoc landés). Sa lenga es quasiment la medissa que la lana bordalesa e lo nòrd Bacin ; çò que difèra dau paròlis de Bordèu es una mendra francisacion e la prononciacion [w] dau -v- intervocalic. Lo parlar tradicionau de Cauderan, Merinhac, Sent Jan d'Ilhac, Brujas, lo Boscat, lo Telhan..., es un parlar de Sud Medoc. Autors : Guy Lambert, Gric de Prat, Teodòr Blanc, Brujol...
La finala latina -ARIU- se realisa successivament, dau nòrd au meijorn, -èir [ɛj], -eir [œj], -uir [yj].
La varietat dau vocabulari tradicionau es donc vertadeirament hòrta. Vaquí quauques exemples [2] :
- avaler de travers : s'anodar (sud) / s'esgargassar (centre) / passar au mishant cròs (centre)
- épamprer : esborrelar, esbrossar (Palud) / despampar (haut Medoc) / escombrar (nòrd)
- flaque : jabaud (sud) / jabarlaud (haut Medoc) / cròt, dargaud (nòrd) / jargaud (Vendais) / jarga (Semevian) / cha(m)pòt, argaud (auts endreits)
- rejet : gala (sud) / regiton (oèst) / repossa (nòrd)
Lo Medoc occitan anuit[modificar | modificar la font]
L'occitan es actualament ensenhat au licèu de Paulhac (professor V. Bédat) e dens la sola classa bilingua de Gironda, a Cussac. Existissen cors per adultes a l'Esparra, Vendais e Blancafòrt. Dus poètas occitans damòran en Medoc, Alan Viaut e l'ancian cantaire Pèir-Andriu Delbeau. Trobaràn coma associacions : los Tradinaires (Vendais), lo Gric dau Medòc (lo Telhan).
Toponimia[modificar | modificar la font]
La forma Medoc [me'ðuk] correspond plan damb l'etimologia latina Pagus Medulicus e es atestada dens los etnotèxts de Fèlix Arnaudin[3].
La forma Medòc [me'ðɔk] se tròba dens lo diccionari de Simin Palai[4]. Dens l'occitan parlat de Gironda, actualament, sola la forma Medòc es coneishuda [5].
Los noms de las comunas de Medòc[modificar | modificar la font]
- En Haut Medòc e Medòc viticòla: Arcins, la Barda, Blancafòrt, Blanhan, Bugadan, Cantenac, Cissac, Civrac, Coquècas, Cussac, l'Esparra, Galhan, Listrac, Ludon, Macau, la Marca, Margaus, Molís, Parampuira, Paulhac, Prinhac, Sent Cristòli, Sent Estèfe, Sent Gelian (Beishavela), Sent German d'Estèlh, Sent Idens (e non Sent Dicenç), Sent Sauvur, Sent Seurin de Cadorna, Sossans, Valairac, Vertelh.
- En Medòc landescòt: Arsac, Avensan, Brach, la Canau, Carcans, Castèthnau, Hortin, lo Pòrge, Selaunas, Saumòs, Senta Alena, Sent Aubin de Medòc, Sent Laurens de Medòc, Sent Medard de (las) Jalas, lo Tremple.
- En Baish Medòc: Cairac, Graian e l'Espitau, Jau Dinhac e Hloirac, Naujac, Semevian, Solac, Talaits, Vendais, lo Verdon.
Microtoponimia[modificar | modificar la font]
Cultura e patrimòni[modificar | modificar la font]
Patrimòni bastit e naturau[modificar | modificar la font]
Quauques elements dau patrimòni medoquin [6] :
- Lo donjon de l'Esparra o tor d'aunor. Aqueth donjon carrat dau sègle XIV es lo sol vestigi dau castèth aperat l' aunor de l'Esparra.
- Los pòrts de Paulhac, Bi, la Mareishala, Cadorna, Beishavela...
- Lo fare de Cordoan (lo mèi ancian d'Occitania), damb los de Grava e de Sent Nicolàs, tots tres au Verdon
- Lo fare e lo pòrt de Richard
- Lo castèth de la Marca, remontant au sègle XI, complementari de los de Blancafòrt e l'Esparra
- Lo castèth Senejac au Pian Medoc ; lo castèth dau Telhan remontant a l'Atge Mièi, damb un vielh chai dau XV° siègle ; lo castèth de Villepreux a Sent Aubin de Medòc
- Lo castèth de Seminhan, dau sègle XIII, a Sent Laurens
- Lo castèth de Blancafòrt. Datat daus sègles XI-XV, èra un daus castèths clementins bastits per parents de Clamenç V. Avant que las paluds estussin botadas a l'eishuc, dominèva una region totalament marescatjosa, çò que hèi vèner impossibla l'ipotèsa espandida qu'aqueth castèth èra religat a lo de Ròcatalhada per un sosterrenh. Egau, existiren salas trogloditicas.
- Lo dòsme de la glèisa de la Marca
- La capèra de Sent Rafaèl, borgat natau de Pèir Berland
- Las glèisas de Macau, Sent Estèfe e frem d'autas
- Nòsta Dama de la Fin de las Tèrras a Solac
- A Sent Laurenç, la hont de Bernòs de forma circulara, damb l'aiga ferruginosa, es environada de mistèris ; la tradicion vòu qu'aquesta hont jamèi estarida augi estut un lòc de culte druidic. Disen qu'una hada torna a còps a la hont de Bernòs, per s'i abeurar coma ec hasèva lòrs de sa via terrestra. Disen tanben que, se una gojata amorosa gita esplingas dens la hont e que s'i crotzan, es segura d'èster aimada en retorn. Una auta legenda afirma que la coloracion roja de la hont es discuda au peu ros d'una hada que s'i èra negada.
- A Sent Laurenç tanben, la glèisa N.D. de Benon, comandaria espitalèira dau XII° siègle.
- Lo Fòrt Medoc, bastit en 1689 sus òrde de Loís XIV, d'après los plans de Vauban, maugrat lo terrenh instable de las ribas de Gironda. Damb la ciutadèla de Blaia e lo Fòrt Patè, forma çò qu'apèran lo carrolh de l'Estuari, en avath de Bordèu.
- Los castèths viti-vinicòlas Margaus, Latour, Beishavela, dau Còst (o Còutz) d'Estornèl ......
- Lo Musèu dau Shivau au Castèth Lanessan ; l' Ecomusèu de la Vinha e dau Vin a Vertulh ; la Maison dau Vin a Paulhac
- L' alèia de Barbahèra e lo site arqueologic de Brion a Sent German d'Estulh
- L' abadia de Vertulh, daus sègles XI e XIII, daus Augustins. La nau hèi mèi de 40 mètres. Los bastiments abadiaus aculhissen anuit exposicions. Pas lònh, lo castèth de Vertulh, fortaressa medievala.
- Las roinas de l' abadia de St Pèir de l'Isla a Ordonac. Fondada au sègle XI o XII, èra un collègi de canonges regulièrs. Lo bastiment es roinat dampèi lo debut dau sègle XVII.
- Lo castèth d'Issan a Cantenac, monument fortificat dau sègle XVII.
- La tor de Bessan a Sossans, damorant d'un ensemble datat de 1252.
- La vielha glèisa d'Escurac a Civrac, au capith d'un tèrte.
- Los marescs dau Verdon, de Brujas, de Sossans ; la laguna de Contaut ; l' estanc de Cossau
La Levada e la Cauçada èran duas vias hòrt ancianas, existent a l'Atge Mièi. La Levada menèva de la Punta de Grava a Bordèu ; èra emprontada preus sent-jaqués. Anuit, una crotz en pèira mèrca son emplaçament sus la comuna d'Avensan, sus la rota dau borg a Sent Rafaèl.
Patrimòni immateriau[modificar | modificar la font]
Las gents[modificar | modificar la font]
Dens la tradicion populara, los Medoquins son sovent escarnits, considerats coma picabosics nhòcs, trucataulèirs e violents damb lur familha. Mèi dens lo mijorn de Gironda, disèvan Medoquin, pèth de coquin[7] o encara Lo Medoquin, praube, feniant, gloriós[8]. Malurosament, aqueths clishats ne son pas encara pròishe de disparéisher.
Una legenda[modificar | modificar la font]
Disen qu'entre lo Telhan e Blancafòrt, la nuit, los automobilistes pòden rencontrar una dòna fòrt bròia, tota de blanc vestida. Se la prenen en estòp, au cap d'un moment, dens una virada, dispareisherà. Quò's la Dama Blanca, una hantauma.
Patrimòni culinari[modificar | modificar la font]
Las especialitats gastronomicas d'aquera region pro tipica son en permèir los produits de l'estuari (esquiras, lamprèia, pibalas) ; produits casalèirs (artishauts de Macau, aspèrjas, los tradicionaus primurs de Sent Medard...). L'anhèth de Paulhac, labelizat, coneish una granda renomada. Lo cohard ("grenier médoquin") es una especialitat codinèira a basa d'estomac de pòrc rotlat, salat e pebrat. Las Noisettines de Blanhan son un novèth produit a basa d'auglanas, e tot çò que ne'n deriva (crèma, còcs...). Lo Petit Médoquin es una licor de mora. Coma auta buvenda, lo tè de Medoc (damb grepin e plantas dau pinhadar). Los ceps son tanben un daus produits mèi importants dau Medòc. Coma doçors, los sherments de Medoc, las guinetas, regalan tot lo monde.
Recèpta dau grenier médoquin :
En permèir, bien netejar e desgreishar la pansa dau pòrc, apui l'incisar de manèira a poder la rotlar. Salar e pebrar abondantament, a l'encòp per relevar lo gost d'aquera carn naturalament fada, e per rasons de conservacion. Après l'auger rotlada apui cosuda, gitar la pansa dens un cort-bolhon, dont la composicion diu damorar secreta mès, solida, pòt variar. Lo temps de cuisson diu tanben damorar secret. Lo cohard se minja freid, trencat prim. Es una famosa entrada, fòrt relevada, a d'acompanhar d'un vin june. [9]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Segon la classificacion de Frederic Zégierman.
- ↑ Atlas linguistique de la Gascogne ; Thesòc
- ↑ ARNAUDIN Félix [Jacques Boisgontier ed.] Dictionnaire de la Grande Lande, sl.: Parc Naturel Régional des Landes de Gascogne / Confluences, (2001) 2 vol. (per ex. a la p. 416)
- ↑ PALAY Simin, Dictionnaire du béarnais et du gascon modernes (1932-1933) [reed. 1961, París: CNRS].
- ↑ VIAUT Alain ; Los Tradinaires ; MONESTIER Jean ; BERGEY D.-M. ; BERTHAUD P.-L.
- ↑ http://medocgironde.voila.net/ e coneishenças personalas
- ↑ Reculhit per Alan Viaut, 1981
- ↑ Reculhit per Alan Viaut, 1981
- ↑ Confreria dau Grenier Médoquin - http://medock.voila.net/cuisine_entree_grenier.html


text:
-315
Aquesta pagina concernís l'an -315 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Republica Romana[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Segonda Guèrra Samnita. Lei Samnitas abandonèron Plistica per atacar lei posicions romanas a l'entorn de Saticula. Una premiera batalha còntra l'armada romana dau dictator Quintus Fabius Maximus Rullianus s'acabèt per de pèrdas importantas per lei dos camps mai ges de resultat decisiu. En revènge, un segond combat a Lautalae s'acabèt per una desfacha romana grèva. Lo territòri roman èra d'ara endavant copat en doas partidas e lei vilas de Campània acomencèron de s'agitar entraïnant una còntra-ofensiva dins aquela direccion. Bastiguèron tanben una colonia (Suessa) per susvelhar leis Ausones.


text:
Londinières
Londinières es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'element çò de mès en marcant de l'istòria del vilatge es la descobèrta, en 1847, per Pàg. Ora Cahingt, acompanhat del abbé Cochet d'aperaquí 400 fòssas talhadas en la craie e #que barravan de còps de divèrses còrsses. Los sépultures avián orientat oèst-es e dispausadas n'ordenat nòrd-sud. Comparativement Als nécropoles mérovingiennes analogues de Douvrend o de Envermeu, lo mobilier exhumé es relativament pauc luxueux (cap de pèça d'aur o daurada). En aquel mobilier se tròba : de las placas arrisses en bronze datat del Modèl:VIIe sègle, dels fibules, una abondiua ceramica (150 pòdes, dels vasos, dels plats) e un pauc de verrerie. Lo grand nombre d'armas descobèrtas sul luòc e lo sieu tipe mòstran #que s'agissiá de guerrers francs (amb femnas e mainats) : se dénombre pas mens de 130 scramasaxes, una vintena de breitsaxes, 3 spatha (espasas), una quinzena de pigassas #qu'una francisque, dels fèrres de flêches, 75 ne lances, un umbo de bouclier en fèrre, eca[1].
Londinières Èra una baronnie[2].
Lo circuit de Dièpa que # s'es corregut sus el quatre Grands prèses del ACF passava per Londinières.
Lo bourg a #èsser desservi per la linha de camin de fèrre secondaire Amians - Aumale - Envermeu de 1906 a 1947.
En lo moment de la Segonda Guèrra mondiala, a patit bombardements lo data|7|de
e lo data|21|de
Error de citacion : Clausura
omesa per la balisa
.
Londinières était une baronnie[3].
Le circuit de Dieppe sur lequel s'est couru quatre Grands prix de l'ACF passait par Londinières.
Le bourg a été desservi par la ligne de chemin de fer secondaire Amiens - Aumale - Envermeu de 1906 à 1947.
Lors de la Seconde Guerre mondiale, il a subi des bombardements le Mois invalide (juin)M et le Mois invalide (décembre)M[4].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Isabelle Rogeret, La Seine-Maritima 76, in Mapa archéologique de la Gaule, edicions de la Fondacion Marida de las Sciéncias de l'Òme, Escomesas 1998.
- ↑ PAN1156&lpg=PAN1156&dq=se%C3%A8ge+de+Lombers+1615&font=bl&ots=XgW0C6kL2N&sig=VcbmKpWhrB9NjCHnuMgb9oPPTuI&hl=fr&la siá=X&ei=ercuUJzLNMm90QXCsoDgDA&sqi=2&ved=0CEcQ6AEwCA Diccionari Istoric de la França T2
- ↑ Dictionnaire Historique de la France T2
- ↑ (ISBN 2-86743-179-4)


text:
70
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 70 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Premiera Guèrra Judeoromana acomençada en 66 ambé lo sètge de Jerusalèm (març - setembre) que s'acabèt per la conquista de la vila per lei legions romanas de Titus. La vila foguèt pilhada e lo Temple foguèt destruch. Aquò foguèt una victòria majora per l'Empèri. Pasmens, marquèt pas la fin de l'insureccion car divèrsei fortalesas èran encara tengudas per d'insurgents. De mai, d'abitants e de soudats de Jerusalèm capitèron de s'escapar de la ciutat e contunièron lo combat.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Venguda deis aigas catastrofica dau Fluvi Jaune que rompèt tornarmai sei levadas artificialas e naturalas mau estabilizadas après lo desastre de l'an 11. Lo corrent d'aiga retrobèt son traçat situat au nòrd de la Peninsula de Shandong entraïnant la destruccion dei zònas agricòlas situadas dins la region.


text:
Categoria:Uman
Los umans o èssers umans (Homo sapiens) son una espècia d'ominidats e la sola espècia subreviventa del genre Homo. Existís qu'una sosespècia (desapareguda), H. sapiens sapiens. Los umans son remarcables per lor intelligéncia, lor langatge, lor cultura e lor tecnologia.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 5 soscategorias, sus un total de 5.
A
- Anatomia umana (8 C, 3 P)
D
- Desvolopament çò de l'uman (3 C)
F
- Femna (3 C, 2 P)
R
- Raça umana (1 C)
Ò
- Òme (2 C, 1 P)
Articles dins la categoria « Uman »
Aquesta categoria conten l'article seguent.


text:
Almòdis de la Marcha
Almòdis de la Marcha, vaduda en 1020 (?), morta lo 1èr de noveme de 1071, hilha de Bernat I, comte de la Marcha, e d'Amèlia e sòr de Lúcia de la Marcha, qu'estó comtessa de Tolosa e Barcelona per maridatge.
Maridatges[modificar | modificar la font]
1-Vèrs 1038 dab Uc V de Lusinhan, dab qui avó:
- Uc VI de Lusinhan (1039-1101), senhor de Lusinhan.
Lo maridatge qu'estó anullat per rasons de consanguinitat.
2-Lo 1040 dab Ponç III de Tolosa, dab qui avó:
- Guilhèm IV de Tolosa.
- Raimon IV de Tolosa.
- Almòdis de Tolosa, maridada lo 1066 dab Pèire I de Melguèlh, comte de Melguèlh.
3-Lo 1052 dab Raimon Berenguièr I de Barcelona, dab qui avó:
- Raimon Berenguièr II (1053-1082), comte de Barcelona.
- Berenguièr Raimon II (1053-1097), comte de Barcelona.
- Agnès de Barcelona (vèrs 1056-1071), maridada lo 1070 dab lo comte Guigo VII d'Abon.
- Sança de Barcelona (vèrs 1057-1095), maridada vèrs lo 1069 dab Guilhèm I de Cerdanha, comte de Cerdanha e Berga.
Biografia[modificar | modificar la font]
Quan èra enqüèra la hemna de Ponç, lo 1052 huejó a Barcelona desempuish Narbona dab l'ajuda d'ua flòta enviada per l'emir de Tortosa, tà's maridar dab Raimon Berenguièr de Barcelona. Los dus esposats qu'apareishen dab sons hilhs bessons hens ua carta l'an seguent. Lo papa Victor II los escomengè a causa d'aqueth maridatge dinc en 1065.
Lo maridatge dab lo comte de Barcelona que balhè a Raimon Berenguièr drets sus Lengadòc e hasó mei hòrtas las relacions enter la Casa de Barcelona e los territòris occitans. Almòdis que conservè tanben bons contactes dab los sons diferents marits e los sons nombrós mainatges; lo 1066, que la podem véder a Tolosa per lo maridatge de la soa hilha.
Raimon Berenguièr I qu'avèva un hilh, Pèire Raimon, d'un maridatge anterior, qu'èra lo lor eretèr. Almòdis qu'assagè de'u remplaçar peus lors dus hilhs bessons; Pèire Raimon que l'assassinè en 1071. Aqueste, donc, qu'estó deseretat e exiliat peu crime. Quan Raimon Berenguièr I morí en 1076, Barcelona qu'estó governada per Raimon Berenguièr e Berenguièr Raimon, tots dus hilhs d'Almòdis.


text:
Santos
Santos es una vila de Brasil, sul litoral de l'estat de São Paulo. Sa populacion èra estimada a 418 316 abitants en 2005. Sa superfícia totala es de 280,3 km². Una part de son territòri (39 km²) es situada dins l'illa de São Vicente, qu'es dividida amb la vila de São Vicente. L'autra part es situada sus lo continent.
Situada a 70 km al sud de la capitala de l'estat (la ciutat de São Paulo), Santos es lo pòrt màger d'America del Sud e tanben una vila toristica e comerciala. Es ligada a la vila de São Paulo per la rota Via Anchieta e l'autorota Rodovia dos Imigrantes.
Foguèt fondada en 1543 o 1546, recebèt la doana en 1550 e aguèt l'estatut de vila lo 26 de genièr de 1839. L'inauguracion del camin de fèrre Santos-Jundiaí pels angleses en 1867 a transformat la vila en un important pòrt d'exportacion de cafè.
Dins un club de fotbòl de Santos - lo Santos Futebol Clube, fondat en 1912 - a jogat un dels fotbolaires brasilièrs mai famós: Edson Arantes do Nascimento, pus conegut coma Pelé.


text:
-585
Aquesta pagina concernís l'an -585 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Babilònia[modificar | modificar la font]
Après la batalha de l'Eclipsi (28 de mai), Nabucodonosòr II prepausèt son arbitratge entre lei Medes e lei Lidians. I ganhèt lo drech d'annexar Cilícia e Anatolia retrobèt una estabilitat politica certana per quauqueis annadas.


text:
Condicions normalas de temperatura e de pression
En quimia o en fisica, lei Condicions normalas de temperatura e de pression permeton de definir sensa ambigüitat l'estat (gasós, liquid, solid) d'un còrs e pus generalament sei caracteristicas (massa volumica, indèx de refraccion, etc.)
La temperatura e la pression de l'aire vàrian d'un ponch de la Tèrra a un autre, e vàrian tanben en un ponch en foncion dau temps. Aquelei valors jògan un ròtle important dins de procès quimics e fisics nombrós, particularament dins lei procès de mesura. Es donc necessari de definir de condicions normalas de temperatura e de pression, onte lo tèrme normau remanda a una nòrma (valor arbitrària de referéncia acceptada d'un comun acòrd), e non pas a una valor abituala.
L'expression condicions normalas de temperatura e de pression (abreujada en CNTP) designa una temperatura de 0 °C (273,15 K) e una pression de 101,325 kPa (o 1,013 25 bar).
Remarcas :
- se pòt tanben definir la nocion de condicions ambientas de temperatura e de pression.
- l'Organizacion de l'Aviacion Civila Internacionala definís d'autrei valors, en foncion de l'altitud (cf. lo tablèu seguent).


text:
Boisset (Naut Léger)
Boisset[1] (Boisset en francés) z-es una comuna occitana, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat se situa entre Tiranges (2 km) e Sant-Pal-de-Chalencon (5 km). Se tròba pas luènh d'ailà : Apinac (8 km), Estivareilles (11 km).
La commune se situe entre Tiranges (2 km) et Saint-Pal-de-Chalencon (5 km). On trouve non loin de là : Apinac (8 km), Estivareilles (11 km).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom del vilatge a mencionat dempuèi lo Sègle XI.
Le nom du village est mentionné depuis le Sègle XI.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Base de donadas toponimicas de l'Institut d'Estudis Occitanas: Boisset (Naut Léger)


text:
1273
Aquesta pagina concernís l'an 1273 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Song[modificar | modificar la font]
Perseguida de la guèrra còntra lei Mongòls que contunièt de se concentrar sus lo sètge de Xiangyang. En causa de la fin dei temptativas Song per rompre lo sètge acomençat en 1267, la defensa s'afondrèt au començament de l'annada e la vila foguèt conquistada per lei Mongòls lo 14 de març. Coma de costuma, i chaplèron la populacion e lei subrevivents de la garnison (aperaquí 250 000 mòrts). Aquela desfacha exposèt lo rèsta dau territòri Song que foguèt rapidament atacat.


text:
Djehoti
Djehoti (egaument aperat Tòt en grèc) divinitat de l'antiquitat egipciana. Lo son nom en egipcian qu'ei en vertat Djehoti (la dusau linha de ieroglifs deu tablèu juson que muisha, d'esquèrra a dreta, las letras Dj-H-O-T-I predent lo darrèr ieroglif qui ei lo determinatiu per aqueth "diu"). Djehoti qu'ei representat dab un còs d'òmi e un cap d'ibis e tanben representat devath la forma d'un baboin. Qu'ei lo diu deu temps e de l'escritura.
La mitologia egipciana que conta qu'aurè balhada l'escritura aus òmis.
Que conta tanben que, Ra be maudiguè lo maridatge de Mut dab Geb en los deishant pas aver cap mainatge. Djehoti, alavetz, que hè aus dats dab Khonso, diu de la lua, e que ganhè en bèth li demandar de hornir cinc dias au calendari (los dias aperat epagomènes) qui la malediccion n'avèva pas mei cap ehèit. Atau que vadón los quate hrairs Isis, Neftis, Osiris, e Seth.
Djehoti, a maugrat d'estar deu costat deu ben, qu'ei l'arbitre deus dius e qu'ei present dens las representacions deu jutjament deus morts per escríver (activitat inventada per eth medish)la resulta de la pesada deus còrs.
Aquesta relacion dab la paraula, la coneishnça e l'escritura que hè aue los grècs e l'associassin dab lo lor diu Ermès en lo bèth batejar batejar Ermès Trismegist. Qu'ei per aquesta rason que nomèn la vila deu son màger temple Ermòpolis. Per'mor d'aquò, en Occident, Dehoti/Tòt qu'ei associat dab l'ermetisme.


text:
Exposicion Internacionau deu Centenari
L'Exposicion Internacionau deu Centenari (en espanhòu: Exposición Internacional del Centenario) que ho organizada en Argentina, en 1910, l'annada deu centenari de la soa Revolucion.
Itàlia, Anglatèrra, Soïssa, Paraguai e l'Empèri Àustroongrés qu'i avón lo lor pabalhon atau com mantuas províncias argentinas.
Lo tèma deus transpòrts, de l'igièna, de l'industria, de l'agricultura qu'i hon desvolopats.
Lo Pabalhon Argentin de l'Exposicion Universau de París que tornè atau acessar ua exposicion d'aquesta traca.


text:
Abraham Cresques
Abraham Cresques (vèrs 1325 - vèrs 1387) foguèt un cartograf josieu dau sègle XIV. Originari de Malhòrca, es considerat coma l'autor de l'Atlas catalan ambé son fiu Jafudà. Estudièt e fabriquèt tanben de relòtges e d'instruments de navigacion.
En causa de la manca de documents, sa vida es mau coneguda. Foguèt protegit per lei rèis Pèire IV (1336-1387) e Joan Ièr (1387-1396). Venguèt mèstre dei cartas dau Reiaume d'Aragon mai sembla tanben trabalhar de còps per lei rèis de Castelha e de França. Son fiu Jafudà se convertiguèt au cristianisme vèrs 1391 e venguèt tanben mèstre dei cartas d'Aragon.


text:
Categoria:Comuna d'Espanha
Aquesta categoria deu comportar pas dirèctament cap de comuna. Las comunas se devon classar dins la soscategoria correspondenta a lor província.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
La categoria vesina Categoria:Vila d'Espanha.
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 16 soscategorias, sus un total de 16.
A
- Comuna d'Aragon (3 C)
C
- Comuna de Castelha e Leon (9 C)
- Comuna de Catalonha (5 C, 1 P)
- Comuna d'Andalosia (8 C)
- ► Comuna d'Astúrias (78 P)
- Comuna d'Extremadura (2 C)
- ► Comuna de Cantàbria (102 P)
- Comuna de Castelha-La Mancha (5 C)
- Comuna de Galícia (4 C)
- Comuna de la comunautat autonòma de Madrid (1 C, 179 P)
- ► Comuna de las Illas Balearas (67 P)
- Comuna de las Illas Canàrias (2 C)
- Comuna del País Valencian (3 C)
M
N
- ► Comuna de Navarra (272 P)
R
- ► Comuna de la Rioja (175 P)


text:
Mousterioù
Mousterioù en breton ( Moutiers en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a situat sus la Seiche #que i forma lo étang de Carcraon.
Moutiers A situat a 3 km de La Guerche-de-Bretanha, a 13 km de Argentré-de detlo-Plessis, a 18 km de Vitré e a 24 km de Cossé-çò-Vivián.
La parca de Retiers, situada a 17 km, es la mai prèp del pòble.
Le village est situé sur la Seiche qui y forme l'étang de Carcraon.
Moutiers est située à 3 km de La Guerche-de-Bretagne, à 13 km d'Argentré-du-Plessis, à 18 km de Vitré et à 24 km de Cossé-le-Vivien.
La gare de Retiers, située à 17 km, est la plus proche du village.


text:
Congrès Nacional African
Lo Congrès Nacional African (o ANC per African National Congress en anglés) es un partit politic de Sud-Africa membre de l'Internacionala Socialista. Creat en 1912, a Bloemfontein per defendre los interèsses de la majoritat negra contra la dominacion blanca, foguèt declarat illegal per lo Partit Nacional pendent l’apartheid en 1960. Serà tornar legalizat en 1990 alara que l'apartheid serà avalit en junh de 1991.
En 1994, las primièras eleccions multiracialas permeton a Nelson Mandela d'èsser elegit president de la Republica sud-africana. Dempuèi, l'ANC domina largament la vida politica sud-africana (60-70 % de las voses a las diferentas eleccions generalas de 1994, 1999, 2004 e 2009).
Son cap actual es Jacob Zuma e son sèti es installat dins la Chief Albert Luthuli House, immòble de vint-e-dos estagis situat a Johannesburg e que portava aperabans lo nom de Shell House.


text:
Modèl:Infobox Archipèla
- Utilizacion
- Aqueste modèl permet de presentar las caracteristicas d'un archipèla jos la forma d'un tablèu vertical qu'apareis sus la drecha d'un article (infobox).
- Podètz plaçar aqueste modèl dins un article, generalament al començament, en utilizant la sintaxi seguenta e en emplenant cada camp conegut (aprèp lo signe « = ») en vos ajudant de la documentacion çaijós.
- Sintaxi
{{Infobox Archipèla | nom= | bandièra= | blason= | ligam bandièra= | ligam blason= | mapa= | país= | estatut= | títol capitala= | capitala= | localizacion= | superfícia= | nombre d'illas= | illas principalas= | còstas= | punt culminant= | altitud maximala= | illa del punt culminant= | baia= | lac= | glacièr= | populacion annada= | populacion= | fus orari= | descobèrta= | sit web= | nòtas= }}
- Paramètres
-
nom: nom de l'archipèla
bandièra: ligam cap a l'imatge de la bandièra (paramètre facultatiu)
blason: ligam cap a l'imatge del blason (paramètre facultatiu)
ligam_bandièra: ligam cap a l'article que descriu la bandièra (paramètre facultatiu)
ligam_blason: ligam cap a l'article que descriu lo blason (paramètre facultatiu)
mapa: ligam cap a l'imatge de la mapa (paramètre facultatiu)
país: país sobeiran(s) de l'archipèla
estatut: estatut politic de l'archipèla (paramètre facultatiu)
títol capitala: títol politic de la capitala (capluòc, basa principala, vila màger, etc) (paramètre facultatiu)
capitala: nom de la capitala (paramètre facultatiu)
localizacion: localizacion de l'archipèla (ocean, etc)
superfícia: superfícia totala
nombre d'illas: nombre d'illas que compausan l'archipèla (paramètre facultatiu)
illas principalas: nom de la o de las illas principalas de l'archipèla (paramètre facultatiu)
còstas: longor totala de las còstas (paramètre facultatiu)
punt culminant: nom del punt culminant de l'archipèla (paramètre facultatiu)
altitud maximala: altitud del punt culminant de l'archipèla (paramètre facultatiu)
illa del punt culminant: illa ont es situat lo punt culminant (paramètre facultatiu)
baia: baia màger (paramètre facultatiu)
lac: lac màger (paramètre facultatiu)
glacièr: glacièr màger (paramètre facultatiu)
populacion annada: annada de recensament de la populacion
populacion: populacion totala de l'archipèla
fus orari: fus(es) orari(s) jol(s)qual(s) se tròba l'archipèla (paramètre facultatiu)
descobèrta: data de descobèrta e descobreire (paramètre facultatiu)
sit web: ligam extèrne cap al sit internet oficial (paramètre facultatiu)
nòtas: precision(s) eventuala(s) (paramètre facultatiu)
-
- Particularitats
- Los camps « superfícia » e « populacion » son de camps numerics qu'es pas util de metre en forma. Aquesta mesa en forma es efectuada automaticament per l'intermediari de la foncion
{{formatnum:}}. Tanpauc, es pas util de precisar las unitats. Escriure
| superfícia=4563renviarà l'afichatge « 4 563 km² ».
- Es possible de forçar l'afichatge de la superfícia e de la populacion (mesa en forma especificada per l'utilizaire) en utilizant los camps « superfícia espandida » e « populacion espandida ».
- La densitat de populacion es calculada automaticament a partir de las valors de superfícia e de populacion. Es pas util de la precisar. Pr'aquò, se lo calcul automatic de la densitat aficha un messatge d'error, es possible de precisar se meteis aquesta densitat amb lo paramètre
densitat=
- Los camps « superfícia » e « populacion » son de camps numerics qu'es pas util de metre en forma. Aquesta mesa en forma es efectuada automaticament per l'intermediari de la foncion
- Rendut dins los articles
- L'exemple seguent aplica aqueste modèl a las illas Kerguelen.
{{Infobox Archipèla | nom=Illas Kerguelen | bandièra=[[Image:Flag of the French Southern and Antarctic Lands.svg|125px|Bandièra de las Tèrras Australas e Antarticas Francesas]] | ligam bandièra=[[Bandièra de las Tèrras Australas e Antarticas Francesas|Bandièra]] | mapa=[[Image:Kerguelen-pos.png|200px|Situacion de las illas Kerguelen dins l'ocean Indian]] | país=França | estatut=Districte de las TAAF | títol capitala=Basa principala | capitala=Port-aux-Français | localizacion=Ocean Indian
49° 20′ S 69° 20′ E / -49.333, 69.333 | superfícia=7215 | nombre d'illas=Environ 300 | illas principalas=Grande Terre | còstas=2800 | punt culminant=Mont Ross | illa del punt culminant= Grande Terre | altitud maximala=1850 | baia=Baia de Recques | lac=Lac Marville (25 km²) | glacièr=Glacièr Cook (500 km²) | populacion annada=2006 | populacion espandida=100 a 200 scientifics | densitat=Mens d'1 | fus orari=+5 | descobèrta=12 de febrièr de 1772, per Yves Joseph de Kerguelen de Trémarec | sit web=www.taaf.fr }}
- Vejatz tanben
-


text:
Viana (Angòla)
Viana es una comuna d'Angòla, situada dins lo centre del país, a 17 km de la capitala Luanda.
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna d'Angòla, Viana es situada dins la província de Luanda, a una latitud de 8° 54' 9" S e una longitud de 13° 22' 20" E. Sa superficia es de 1344 km². Sa populacion es vesina de 106 000 abitants. Es limitada al Nòrd per la comuna de Cacuaco, a l'Èst per la comuna d'Ícolo e Bengo, al Sud per la comuna de Quiçama e a l'Oèst per l'Ocean Atlantic e las comunas de Samba, Kilamba Kiaxi e Rangel.
Sa proximitat de la capitala angolesa li dona un dinamisme demografic important (exòde rural, mas tanben recampament de refugiats de la Republica Democratica de Còngo[1]).
Istòria[modificar | modificar la font]
La comuna de Viana foguèt creada a l'epòca coloniala portuguesa. Lo 13 de decembre de 1963 foguèt constituida per la fusion de las ancianas comunas de Viana, Calumbo e Barra do Kuanza[2].
En 2007, venguèt tanben lo sèti d'una diocèsi catolica, dependenta de l'archidiocèsi de Luanda. L'evesque n'es Joaquim Ferreira Lopes[3].
Administracion[modificar | modificar la font]
Lo cònsol de Viana d'Angòla es Julio de Carvalho dempuèi 2004[4].
Espòrt[modificar | modificar la font]
- Fotbòl : Santos F. C.
- Hoquèi : Juventude de Viana [5]
Monuments[modificar | modificar la font]
- Catedrala de Sant Francés (Sao Francisco)
- Estadi de Santos (utilizat pel club Santos F. C.)


text:
Bioncourt
Bioncourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
N'es un vilatge bastit sul pan Sud-Oèst d'un tuc. Aiçò èra a l'origina un pòbli-carrièra #que s'es desvolopat en plànol circular. I aviá, a l'epòca, un Castell en bas del vilatge mas #qu'a #èsser destruit pendent la guèrra. I a ara una espleitacion agricòla #que s'es proximitat de la ruïna #que ne demòra qualques murs bastits. I a tanben una anciana Villa près de la glèisa.
C'est un village construit sur le pan Sud-Ouest d'une colline. C'était à l'origine un village-rue qui s'est développé en plan circulaire. Il y avait, à l'époque, un Château en bas du village mais qui a été détruit pendant la guerre. Maintenant il y a une exploitation agricole qui s'est proximité de la ruine dont il reste quelques murs bâti. Il y a aussi une ancienne Villa à proximité de l'église.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Vilatge e distincion de Lorraine.
- #Donar lo sieu nom a una importanta familha a Modèl:La s ; a Modèl:La s, la baronnie i aguèt aquerit per Nicolas-Charles, baron de Vincent, ambaissador d'Àustria.
- Village et seigneurie de Lorraine.
- Donna son nom à une importante famille au Sègle XV ; au Sègle XVIII, la baronnie fut acquise par Nicolas-Charles, baron de Vincent, ambassadeur d'Autriche.


text:
Agde
Agde ([ˈate]) es una vila d'Occitània, en Lengadòc, en riba de la mar Mediterranèa. Aquesta comuna se situa dins lo departament d'Erau e la region administrativa de Lengadòc-Rosselhon. Foguèt capitala d'Agadés, lo vescomtat d'Agde, creat a la debuta del sègle X.
Lo gentilici es dagdenc -a ([daˈteŋk -ɔ]) o agatenc -a.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La comuna d'Agde se situa sul litoral lengadocian dins lo fons del golf del Lion, a las bocas del riu Erau. Per çò qu'es de las vilas màgers del país Agde se tròba a 24 km a l'èst de Besièrs, qu'es lo capluòc de son arrondiment, a 24 km a l'oèst de Seta e a 52 km al sudoèst de la capitala departamentala e regionala Montpelhièr.
Lo territòri de la comuna es pro ample qu'ocupa mai de 5 000 ectaras e s'espandís aperaquí sus 9 km d'èst en oèst e de nòrd a sud. Las comunas vesinas son Marselhan a l'èst, Floreçac al nòrd, Bessan al nordoèst e Viàs a l'oèst.
Istòria[modificar | modificar la font]
Se pensa generalament que los primièrs pòbles qu'ocupèron lo país d'Agde foguèron los ligurs e los ibèrs, e que cap al sègle III abans Crist, s'i installèron de cèltas, los vòlcas tectosages.
Pasmens lo nom d'Agde, derivat del grèc AYaθή Tύxn ("bon astre") o mai AYaθή πόλις ("bona vila"), ven de l'implantacion dins l'airal de focèus venguts de Marselha a l'entorn del sègle VII abans Crist, pr'aquò venguèt pas colonia de la ciutat focèa fins a 400 abans Crist. La prosperitat de la vila demesiguèt en epòca romana subretot a partir de la construccion de la via Domícia que passava mai al nòrd.
Cap a 475, Agde foguèt presa pels visigòts e puèi aquel periòde de dominacion visigotica durèt aperaquí tres sègles, fins que foguèt destrantalhada per l'invasion musulmana, durant lo sègle VII.
En 506, jol règne del roi visigòt Alaric II, se faguèt dins la glèisa de Sant Andrieu lo concili d'Agde que presidiguèt Sant Cesari d'Arle.
Las tropas sarrasinas, menadas pel general Zama, agarriguèron las tèrras litoralas occitanas e, aprèp l'ocupacion de Narbona en 720, s'apoderèron d'Agde en 725. La vila foguèt atacada puèi e destrucha en 737 pel guerrièr franc Carles Martèl.
En 859, Agde foguèt victima dels pilhatges dels vikings menats per Hasting, que venián de Nantas e avián ivernat en Camarga.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Baltasar Floret (1791-1871), escrivan e lingüista occitan.
- Joan Fèlix (1885-1968), cònsol d'Agde de 1919 a 1944 e deputat d'Erau (de 1918 a 1928 e de 1932 a 1936).


text:
Castèlnòu de Montmiralh
Castèlnòu de Montmiralh[1][2] ("Castelnau-de-Montmiral" en francés) es una comuna lengadociana en País d'Albi situada dins lo departament de Tarn e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Tot a l'entorn de la selva de Gresinha son levadas de pèiras de l'Edat del Bronze e Oppidums/Oppida (plaças fòrtas) de l'Edat de la Pèira. La bastida albigesa foguèt fondada en 1222 per Ramon VII, comte de Tolosa. Son nom primitiu èra Castellum Novum Montis Mirabilis.
Pendent la Guèrra de Cent Ans, los angleses menats pel prince Negre, envasiguèron Albigés en 1345. Mas se retirèron sens se riscar d'atacar la vila... Pendent las guèrras de religion, Castèlnòu de Montmiralh aderiguèt pas jamai al protestantisme e aculhissiá los catolics de Galhac, qu'èran forabandits de la vila pels protestants majoritaris. En genièr de 1587, une ataca del capitani protestant Borniquèl foguèt rebutada. Segon la legenda, una femna que tornava de posar d'aiga a la font del Teron auriá donat l'alèrta. Loís XIII passèt a Castèlnau de Montmiralh le 24 de junh de 1622, lotjat dins l'ostal de "Totnac". Foguèt tanben l'ostal de la celèbra familha Privat.
Administracion[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Vilatge classat coma "mai bèl vilatges de França"
- Plaça de las Arcadas amb lo pilòri
- Glèisa de Nòstra Dama de l'Assompcion (campana de 1554)
- Pòrtas fortificadas (Portas dels Garrics, de Tolza)
- Ostals de pèira e de colondrat
- muralhas
- Castèl de Gaita roïnat en 1819 que se trapa dins l'escut del vilatge
- Cròte reliquaire dicha de Montmiralh, de 1341.
- De Glèisas e capèlas dins los caps (de Sant Martin, de Sant Jiròni, de Brunhac...)
- De castèls sul territòri de la comuna: Corduriés, Fesembat, Masièras, Meiragas
- De sosterrens refugi
- Selva de la Gresinha
Cultura[modificar | modificar la font]
- Lo vilatge foguèt visitat per Jean-Paul Sartre e Simone de Beauvoir.
- Dins la seria americana Smallville, la familha de Lana Lang es originària de Castèlnòu de Montmiralh.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Christiaan Huygens
Christiaan Huygens (n. en 1629, m. en 1695) foguèt un fisician e matematician neerlandés del sègle XVII. Realizèt d'importants trabalhs dins los domenis de la dinamica e de l'optica. Inventèt lo relòtge de pendul. Identifiquèt los anèls de Saturne e descobriguèt Titan, lo seu satellit màger. Escriguèt lo primièr tractat de calcul de las probabilitats (De ratiociniis in ludo aleae) e lo primièr expausat de la teoria ondulatòria de la lutz (Traité de la lumière).
Nasquèt en 1629 a L'Aia, filh de Constantin Huygens, una de las pus importantas figuras de la Renaissença en Olanda. Educat a l'Universitat de Leiden, Christian foguèt un amic de René Descartes, qu'èra sovent convidat al fogal del scientific olandés. La seuna reputacion pels trabalhs sobre l'optica e la dinamica s'espandiguèt per Euròpa tota e en 1663 foguèt elegit sòci fondador de la Royal Society. Per convidacion de Loís XIV visquèt en França de 1666 fins a 1681, e mentre que i demorèt, Huygens foguèt un dels fondadors de l'Acadèmia de las Sciéncias de França.


text:
Coincourt
Coincourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Preséncias gallo-romaine e mérovingienne.
- Pòbles dévastés l'an 1914.
Abans 1870 aquela municipalitat fasiá partida del Costat de Vic-sus-Seille. Après lo tractat de Frankfurt, a integrat lo nòu costat de Arracourt amb los uèch unas autras municipalitats demorats franceses. Coincourt A #èsser ligat a Parroy entre lo 1er {{}} en genièr 1973 e lo 1er {{}} en genièr 1987.
- Présences gallo-romaine et mérovingienne.
- Villages dévastés en 1914.
Avant 1870 cette commune faisait partie du Canton de Vic-sur-Seille. Après le traité de Francfort, elle a intégré le nouveau canton d'Arracourt avec les huit autres communes restées françaises. Coincourt a été rattaché à Parroy entre le 1er janvier 1973 et le 1er janvier 1987.


text:
Le Lude
Le Lude es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarthe e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo Lude es una municipalitat del sud de la Sarthe, traversada pel Loir e situada entre Las Mans (45 km), Angieus (60 km) e Tors (50 km). Lo Lude a situat en lo Nautor-Anjau sarthois, sobrenomenat çò Maine angevin.
Le Lude est une commune du sud de la Sarthe, traversée par le Loir et située entre Le Mans (45 km), Angers (60 km) et Tours (50 km). Le Lude est située dans le Haut-Anjou sarthois, surnommé le Maine angevin.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Jos la Ancian Regim, Lo Lude dépendait de la sénéchaussée angevine de Baugé. Lo Lude exercissiá lo poder judicial amb lo sieu tribunal especial o « graèr a sal » de la Anjau.
La distincion del Lude es a l'origina una châtellenie erigida dins comtat per cartas brevets de [[François Ier de França|François Sègle I]] l'an 1545[1].
Al Sègle X, la fortalesa primitive, lo castellum Lusdi, aperten als comtes de Anjau. Del fach de la siá posicion, servís a defendre la Anjau contra las incursiós de las Normands, de contunh dels Angleses pendent la guèrra de #Cent Ans.
En 1027, Foulque Nerra, comte d'Anjau, es assiégé dins lo castèl del Lude per las tropas de Alain pòrti de Bretanha e de Herbert Desvelha-Can, comte del Maine.
En 1343, la sal ven un monopòli d'Estat per una ordonnance del rei Philippe VI de Valís, #que institue la gabelle, la taxa sus la sal. Lo Anjau fa partit país de « grand gabelle » e compren setze tribunals especiales o « de graèrs a sal », #qu'aquel del Lude.
En 1790, en lo moment de la creacion dels departaments franceses, la part nòrd-n'es del Anjau, egalament sobrenomenada Nautor-Anjau, en comprenent Lo Lude, La Fletxa e actiu fins als limits de Castell-de detlo-Loir, i aurà ligat al tot nòu departament de la Sarthe. Dempuèi, aquela region es de còps trucada lo Maine angevin. Lo Lude ven cap de-luòc de costat.
Lo 13 d'agost 1810, la municipalitat de Sant-Març-de-Cré a ligat per decrèt a aquela del Lude.
En la nuèch de la Année invalide (de març)A a la Mois invalide (de març)M, un tren de munitions alemand espeta n'estacion del Lude al continuament d'un acte de sabotage de resistentes locales, en provocant de nombroses dégâts sus las bastissas e abitacions prèpas.
Sous l'Ancien Régime, Le Lude dépendait de la sénéchaussée angevine de Baugé. Le Lude exerçait le pouvoir judiciaire avec son tribunal spécial ou « grenier à sel » de l'Anjou.
La seigneurie du Lude est à l'origine une châtellenie érigée en comté par lettres patentes de [[François Ier de France|François Sègle I]] en 1545[2].
Au Sègle X, la forteresse primitive, le castellum Lusdi, appartient aux comtes d’Anjou. Du fait de sa position, elle sert à défendre l'Anjou contre les incursions des Normands, puis des Anglais durant la guerre de Cent Ans.
En 1027, Foulque Nerra, comte d'Anjou, est assiégé au château du Lude par les troupes d'Alain duc de Bretagne et de Herbert Éveille-Chien, comte du Maine.
En 1343, le sel devient un monopole d'État par une ordonnance du roi Philippe VI de Valois, qui institue la gabelle, la taxe sur le sel. L'Anjou fait partie des pays de « grande gabelle » et comprend seize tribunaux spéciaux ou « greniers à sel », dont celui du Lude.
En 1790, lors de la création des départements français, la partie nord-est de l'Anjou, également surnommée Haut-Anjou, comprenant Le Lude, La Flèche et allant jusqu'aux limites de Château-du-Loir, sera rattachée au tout nouveau département de la Sarthe. Depuis, cette région est parfois appelé le Maine angevin. Le Lude devient chef-lieu de canton.
Le 13 août 1810, la commune de Saint-Mars-de-Cré est rattachée par décret à celle du Lude.
Dans la nuit du Année invalide (mars)A au Mois invalide (mars)M, un train de munitions allemand explose en gare du Lude à la suite d'un acte de sabotage de résistants locaux, provoquant de nombreux dégâts sur les bâtiments et habitations proches.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Julien Rémy Pesche, diccionari topographique istoric e estatistica de la Sarthe, t.II pàg. 692.
- ↑ Julien Rémy Pesche, dictionnaire topographique historique et statistique de la Sarthe, t.II p. 692.


text:
Sant Disdier
Sant Disdier[1] (Saint-Disdier en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant-Disdier a situat a la cœur del massís del Dévoluy, entre lo Grand Ferrand (altitud 2 759 mètres) a l'oèst e la montanha de Féraud (naut. Maxi. 2 565 m) a l'èst, a l'intrada de la desfilada que # la Souloise s'escapa per el del Dévoluy per prene lo Dragon en lo lac del Sautet.
Al confluisson de la Souloise e de lo sieu afluent la Ribière, Sant-Disdier es lo principal encreuament del Dévoluy. Traversat del nòrd al sud per la rota départementale 937 #que connècta Còs a Veynes, es lo ponch de bifurcation cap a Sant-Étienne-en-Dévoluy, la station de Superdévoluy e lo caulet de la Noguera.
- Comunas limitrophes
- Anautitas-Alpes :
- Isère :
Sant Disdier est situé au cœur du massif du Dévoluy, entre le Grand Ferrand (altitude 2 759 mètres) à l'ouest et la montagne de Féraud (alt. maxi. 2 565 m) à l'est, à l'entrée du défilé par lequel la Souloise s'échappe du Dévoluy pour rejoindre le Drac dans le lac du Sautet.
Au confluent de la Souloise et de son affluent la Ribière, Sant Disdier est le principal carrefour du Dévoluy. Traversé du nord au sud par la route départementale 937 qui relie Corps à Veynes, c'est le point de bifurcation vers Saint-Étienne-en-Dévoluy, la station de Superdévoluy et le col du Noyer.
- Communes limitrophes
- Hautes-Alpes :
- Isère :
Istòria[modificar | modificar la font]
L'existéncia d'una parròquia de Sant-Disdier (Sanctus Desiderius de Devoludio) es avérée a la fin del Sègle XIII. En 1427 la parròquia compti 57 fuòcs (larèrs, es-a dire de familhas). La glèisa paroissiale es alavetz situaa a las Gicons ; la glèisa paroissiale actuala, dins lo pòble, data de 1875.
L’existence d'une paroisse de Sant Disdier (Sanctus Desiderius de Devoludio) est avérée à la fin du Sègle XIII. En 1427 la paroisse compte 57 feux (foyers, c'est-à-dire familles). La glèisa paroissiale est alors située aux Gicons ; l'église paroissiale actuelle, au village, date de 1875.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Toponimia Occitana e Senhalizacion bilingüa. Actas del Congrés d'Aush, 2007, publicat pel CROM, mapa aparegut a la pagina 77


text:
Mooslargue
Moos-Niederlarg en alemannisch ( Mooslargue en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
<references/


text:
Sallenelles
Sallenelles es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sallenelles se situa a la desbocadura de la Adorna per coord|49|15|50|N|0|13|41|W|tipe:city_region:FR {{}}[1] a 3 km de Franceville. La baia es una zòna de marais fòrça rica amb una flore e una avifaune diversifiées[2]. La municipalitat a degut pel passat @adapter a las modificacions mieiambientalas (érosion del littoral, modificacion del traçat del Adorna, percement del canal de Can a la mar). La spécificité mieiambientala de la baia ne fa un centre important d'observacion, de sensibilisation e d'estudi dels mièges humides[2], en presentant prés salats, plajas, vasières, dunes a argousier. S'i tròba de nombrosas espècias escassas e protegidas al nivèl regional e nacional, tales que lo tadorne de Belon, lo aigrette garzette, lo gravelot a collier interromput, la spatule blanca, o lo phoque[3].
La municipalitat a una altitud mièja d'unitat|20|m {{}}, amb una altitud minimale d'unitat|0|m {{}}, e maximala d'unitat|40|m {{}}. Lo centre del bourg, a l'entorn de la comuna, presenta una altitud d'unitat|5|m {{}}[1].
Sallenelles se situe à l'embouchure de l'Orne par 49° 15′ 50″ N 0° 13′ 41″ O / 49.26389, -0.22806[1] à 3 km de Franceville. La baie est une zone de marais très riche avec une flore et une avifaune diversifiées[2]. La commune a dû par le passé s'adapter aux modifications de l'environnement (érosion du littoral, modification du tracé de l'Orne, percement du canal de Caen à la mer). La spécificité environnementale de la baie en fait un centre important d'observation, de sensibilisation et d'étude des milieux humides[2], présentant prés salés, plages, vasières, dunes à argousier. On y trouve de nombreuses espèces rares et protégées au niveau régional et national, telles que le tadorne de Belon, l'aigrette garzette, le gravelot à collier interrompu, la spatule blanche, ou le phoque[3].
La commune a une altitude moyenne de 20 m, avec une altitude minimale de 0 m, et maximale de 40 m. Le centre du bourg, autour de la mairie, présente une altitude de 5 m[1].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat tira lo sieu nom de la saunerie, activitat #que pendent longtemps #dominar l'economia locala amb la bastiment naval. Una de las mai ancianas mencions de la sal locala data de la fondacion de la Abbaye Sant-Martin de Troarn per Roger II de Montgommery, e es un document co-signat per Guillaume lo Conquistador e la siá femna Mathilde de Flandre, en confirmant las donations de las salines a la abbaye[6]. L'autra activitat locala, la bastiment naval, #conéisser lo sieu apogée al Sègle XVIII. Continuament a un édit reial de la Mois invalide (de setembre)M, en autorizant lo comerçant caennais a comerciar dirèctament amb lo nòu mond. Lo vilatge es alavetz conegut sus tot lo littoral normand per los sieus frégates (#qu'arriban a fins a unitat|48|m {{}}), las siás bisquines, las siás sloops, las siás picoteux o encara las siás llanxes[6].
Lo persec e la caça #remplaçar pauc a pauc aquelas activitats[6], e a partir d'ans 1950, los villageois récoltèrent los vèrses de vas, los pelouzes, utilizadas en lo persec aficionat en près de mar[7]. De los nòstres jorns, hormis qualques espleitacions agricòlas[8], la municipalitat viu principalament del torisme[9] (se pòt i anotar la Ostal de la natura e de la estuaire de la Adorna[3]), o alavetz los sieus abitants trabalhan dessús unas autras municipalitats (la municipalitat es prèpa de l'aglomeracion de Can)[9].
La baia e la municipalitat #èsser egalament una zòna estrategica ont se #desenrotllar de combats en lo moment de la Batalha de Normandie en 1944[2]. Una stèle i a erigit a la memòria de la Brigada Piron[10], #que #participar a la desliurança de la comuna[11].
La commune tire son nom de la saunerie, activité qui pendant longtemps domina l'économie locale avec la construction navale. Une des plus anciennes mentions du sel local date de la fondation de l'Abbaye Saint-Martin de Troarn par Roger II de Montgommery, et est un document co-signé par Guillaume le Conquérant et sa femme Mathilde de Flandre, confirmant les donations des salines à l'abbaye[6]. L'autre activité locale, la construction navale, connut son apogée au Sègle XVIII. Suite à un édit royal du Mois invalide (septembre)M, autorisant les commerçant caennais à commercer directement avec le nouveau monde. Le village est alors connu sur tout le littoral normand pour ses frégates (qui atteignent jusqu'à 48 m), ses bisquines, ses sloops, ses picoteux ou encore ses barques[6].
La pêche et la chasse remplacèrent peu à peu ces activités[6], et à partir des années 1950, les villageois récoltèrent les vers de vase, les pelouzes, utilisées dans la pêche amateur en bord de mer[12]. De nos jours, hormis quelques exploitations agricoles[8], la commune vit principalement du tourisme[9] (on peut y noter la Maison de la nature et de l'estuaire de l'Orne[3]), ou alors ses habitants travaillent sur d'autres communes (la commune est proche de l'agglomération de Caen)[9].
La baie et la commune furent également une zone stratégique où se déroulèrent des combats lors de la Bataille de Normandie en 1944[2]. Une stèle y est érigée à la mémoire de la Brigade Piron[13], qui participa à la libération de la commune[14].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Error de citacion : Balisa
incorrècta ; pas de tèxte per las referéncias nomenadas
annumairie.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Luòc oficial de la vila de Sallenelles - La nòstra Municipalitat, consultat la Mois invalide (de març)M
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 detla-natura-e-de-l-estuaire-de-l-adorna/ Ostal de la natura e de la estuaire de la Adorna - CPIE Vallée de la Adorna, consultat la Mois invalide (de març)M
- ↑ Géoportail (IGN), rusca « Limits Administratius » activée, consultat la Mois invalide (de març)M
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée, consulté le Mois invalide (mars)M
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Luòc oficial de la vila de Sallenelles, Istòria, consultat la Mois invalide (de març)M
- ↑ CRéCET - " Far la pelouze ". L'espleitacion dels vèrses de vas en baia de Sallenelles e en baia de Soma, consultat la Mois invalide (de març)M
- ↑ 8,0 8,1 Luòc oficial de la vila de Sallenelles - Plànol Locala d'Urbanisme, consultat la Mois invalide (de març)M
- ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 Luòc oficial de la vila de Sallenelles - Accueil, consultat la Mois invalide (de març)M
- ↑ La Brigada Piron - Monuments, consultat la Mois invalide (de març)M
- ↑ La Brigada Piron - Campanha de Normandie, consultat la Mois invalide (de març)M
- ↑ CRéCET - " Faire la pelouze ". L'exploitation des vers de vase en baie de Sallenelles et en baie de Somme, consulté le Mois invalide (mars)M
- ↑ La Brigade Piron - Monuments, consulté le Mois invalide (mars)M
- ↑ La Brigade Piron - Campagne de Normandie, consulté le Mois invalide (mars)M


text:
1838
Aquesta pagina concernís l'an 1838 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Perseguida dei trèbols intèrns liats a l'afondrament dau poder imperiau en 1768-1769 ambé lo pilhatge de Gondar per lei fòrças dau ras Ali II.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
- 5 de decembre - Las proteïnas son descobèrtas per Jöns Jakob Berzelius
Quimia[modificar | modificar la font]
Desvolopament d'un procès de sintèsi d'acid nitric amb una oxidacion catalica d'amoniac per Frédéric Kuhlmann (1803-1881).
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 18 de febrièr - Ernst Mach, fisician austriac (m. 1916)
- 2 d'abril - Léon Gambetta, òme politic francés
- 10 d'abril - Nicolás Salmerón, president de la Primièra Republica Espanhòla (m. 1908)
- 16 d'abril - Ernest Solvay, quimista belga (m. 1922)
- 28 d'abril - Tobias Michael Carel Asser, jurista neerlandés, Prèmi Nobel de la Patz (m. 1913)
- 10 de mai - John Wilkes Booth, actor american, assassin d'Abraham Lincoln (m. 1865)
- 25 d'octobre - Georges Bizet, compositor francés (m. 1875)
- 30 de decembre - Émile Loubet, president de França (m. 1929)


text:
Comunautat Europèa de Defensa
La Comunautat Europèa de Defensa (CED) èra un projècte de creacion d'una armada europèa, amb d'institucions supranacionalas, plaçadas jos la supervision del comandant en cap de l'OTAN, quel meteis èra nomenat pel president dels Estats Units d'America. Dins lo contèxte de la Guèrra Freja, lo projècte, qu'èra un esbòç en setembre e octobre de 1950, venguèt un tractat, signat per 6 Estats lo 27 de mai de 1952. Ratificat per la Republica Federala d'Alemanha, Belgica, Luxemborg e los Païses Basses, lo tractat instituent la CED foguèt negat per l'Assemblada Nacionala Francesa lo 30 d'agost de 1954 per 319 vòtes contre 264.
Consequéncias[modificar | modificar la font]
Lo fracàs de la CED, e mai la solucion de l'UEO revelan l'incapacitat dels Estats d'Euròpa Occidentala de concebre un sistèma de defensa independament dels Estats Units d'America. R. Marjolin, que foguèt un dels principals collaborators de Jean Monnet lo contèt dins sas memòrias: « l'incapacitat de l'Euròpa a s'unir resulta d'una decision presa implicitament pels Europèus après la fin de la Segonda Guèrra Mondiala, aquela de se fisar als Americans per lor defensa »[1].
L'idèa d'una defensa europèa tornèt en 1992, per la signatura del tractat de Maastricht (PESC : politica estrangièra e de securitat comuna), confirmada en 2007 per la signatura del tractat de Lisbona, mas totjorn dins l'encastre de l'OTAN, es a dire jos l'estrecha dependéncia dels Estats Units d'America.


text:
Hiroshi Yamauchi
Hiroshi Yamauchi (en japonés: 山内 溥 Yamauchi Hiroshi?, nom vertadièr: 山内 博; Kyoto, 7 de novembre de 1927 - Kyoto, 19 de setembre de 2013) foguèt un entrepreneire japonés. Venguèt lo tresen president de Nintendo en 1949 e transformèt aquela entrepresa que vendiá de cartas en una firma de creacion de videojòcs qu'es actualament multimilionària. Se retirèt en 2002 mas servèt de parts de l'entrepresa e ne foguèt lo principal accionari fins a sa mòrt. En abril de 2013, la revista americana Forbes estimèt la fortuna de Yamauchi a 2,1 miliards de dolars; èra alara la tretzena persona mai rica de Japon e la 491ena del mond.


text:
Sent Criac (Nauts Pirenèus)
Sent Criac [1] (Saint-Créac en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània, en Gasconha, situada dens lo departament des Nauts Pirenèus e la region de Mieidia-Pirenèus .
== Geografia ==.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ ??????


text:
Mandat politic
Lo mandat politic es la durada al cors de laquala un elegit exercís sa responsabilitat.
Somari
Mandats politics en França[modificar | modificar la font]
- Mandat del conselhièr municipal e del Cònsol : 6 ans
- Mandat del conselhièr General (departament) : 6 ans
- Mandat del conselhièr Regional e President del conselh regional (region) : 6 ans
- Mandat del Deputat a l'Assemblada Nacionala : 5 ans
- Mandat del senator : 6 ans (9 ans abans la reforma de 2003, 5 ans per los elegits al moment de las eleccions de 2008) [1]
- Mandat del President de la Republica : 5 ans
- Mandat de l'Eurodeputat : 5 ans
Mandats politics en Belgica[modificar | modificar la font]
- Mandat del conselhièr comunal, dels échevins e del borgmèstre : 6 ans
- Mandat del conselhièr provincial : 6 ans
- Mandat del deputat regional o comunautari : 5 ans
- Mandat del deputat federal : 4 ans
- Mandat del senator : 4 ans
- Mandat de l'eurodeputat : 5 ans


text:
Prokaryota
Los procariòtas son un grop d'organismes qu'an pas de nuclèu (karyon), e pas d'organets dins sas cellulas. D'unes son unicellulars, mas d'autres son multicellulars.
Lo mot de procariòta ven del grèc ancian pro- "abans" + karyon "notz" o "nuclèu", + sufixe -otos, plural .[1]
Los procariòtas son devesits en dos domenis: Bacteria e Archaea. Archaea o Arqueobactèris son un domeni del viu nòu. Aqueles organismes èran a l'origina concebuts per viure dins de condicions inespitalièras coma de temperaturas, pH, o radiacions extrèmas, mas foguèron trapats dempuèi dins totes tipes d'abitats.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Campbell, N. "Biology:Concepts & Connections". Pearson Education. San Francisco: 2003.


text:
Sigismond III Vasa
Sigismond de Suècia ò Sigismond III Vasa (20 de junh de 1566 - 19 d'abriu de 1632) foguèt, de 1587 a 1632, lo cap de la Republica dei Doas Nacions coma rèi de Polonha e Granc Duc de Lituània e, de 1592 a 1599, rèi de Suècia. En Polonha-Lituània, succediguèt a Estève Ièr (1576-1586) e foguèt remplaçat per Ladilas IV (1632-1648). En Suècia, succediguèt a son paire Joan III de Suècia (1568-1592) e foguèt reversat per son oncle Carles IX (1599-1611).
Elegit rèi de Polonha-Lituània en 1587, assaièt de crear un regime d'union personala entre la Republica dei Doas Nacions e Suècia quand succediguèt a son paire en 1592 coma rèi dau reiaume escandinau. Pasmens, leis interès dei dos estats èran relativament opausats en causa d'una tièra de conflictes territòriaus entre elei, d'una religion diferenta e deis ambicions dei senhors locaus. En particular, Polonha revendiquèt unei territòris suedès au sud de la Mar Baltica. Son sostèn au catolicisme minèt sa popularitat au sen de la populacion suedesa e una revòuta menada per son oncle Carles acomencèt en 1598 après l'anòncia de la cession de regions balticas ai Polonés. Vencut, Sigismond deguèt li laissar lo poder e rintrar en Polonha en 1599. Perdiguèt la corona de Suècia après una decision de son parlament e mau capitèt de la reconquistar. Pasmens, mantenguèt sei drechs entraïnant una guèrra lònga fins a 1629 que s'acabèt per una desfacha novèla.
En 1605, assaièt sensa succès de modificar la constitucion de Polonha-Lituània, especialament lo drech de vetò de l'aristocracia. Son objectiu èra de suprimir lo drech de vetò de cada membre de l'assemblada de l'aristocracia au profiech d'un sistèma de vòte majoritari. Puei, de 1606 a 1609, deguèt luchar còntra una rebellion aristocratica. Militarament venceire, Sigismond deguèt pasmens acceptar de mantenir lo statu quo de 1605. En parallèl d'aquela guèrra, Polonha menèt tanben una guèrra còntra Russia. S'acabèt per la cession d'unei territòris en 1618 mai lei dificultats intèrnas dau reiaume l'empachèron d'eliminar la menaça russa qu'anava venir un perilh fòrça important dins lo corrent dau sègle. Enfin, de 1620 a 1621, una guèrra, que s'acabèt sensa resultat decisiu, opausèt Polonha a l'Empèri Otoman.