text:
Antoni Gaudí
Antoni Plàcid Guillem Gaudí i Cornet, mai conegut coma Antoni Gaudí (Reus o Riudoms[1], 25 de junh de 1852 - Barcelona, 10 de junh de 1926) foguèt un arquitècte catalan. Autor de la Sagrada Familha, un dels edificis mai monumentals e emblematics de Barcelona, es reconegut internacionalament coma un dels gènis mai importants de son domeni. Sa contribucion a l'arquitectura es unica, e fòrça caracteristica de l'inventivitat d'aqueste constructor, çò que fa que siá considerat coma un dels artistas màgers del corrent artistic conegut jol nom de modernisme[2]. Un dels elements mai innovadors de son estil foguèt l'emplec d'una tecnica novèla, lo trencadís, fòrça presenta dins sas realizacions, que consistís a utilizar de bocins de mosaïc recuperat per decorar d'un biais colorat e unic sas construccions.
E mai se sa notorietat e prestigi internacionals se devon subretot al Temple de la Sagrada Familha, òbra colossala encara inacabada, Gaudí bastiguèt mantuna autra òbra illustra. La màger part d'aquestas, coma la Casa Vicens, lo Parc Güell, la Casa Batlló, la Casa Milà (tanben escaissada La pedrera) se tròban a Barcelona mas realizèt d'autres edificis que se tròban escampilhats dins divèrsas localitats espanhòlas coma El Capricho a Comillas en Cantàbria, en Castelha e Leon lo Palais Episcopal d'Astorga e finalament la Casa Botines de León.
Gaudí moriguèt tragicament lo 10 de junh de 1926, a l'edat de 72 ans, qualque temps aprèp d'èsser estat percutat per un tramvia dins una carrièra de Barcelona.
Somari
- 1 Biografia
- 2 Las aportacions de Gaudí
- 3 Òbras
- 4 Referéncias
Biografia[modificar | modificar la font]
Enfància e joventut[modificar | modificar la font]
Antoni Gaudí nasquèt lo dimècres 25 de junh de 1852. L'endrech exacte de sa naissença es discutit, segon d'unes, se situa a Reus, ont existís actualament una placa commemorativa sus l'ostal de sa possibla naissença, mentre que per d'autres seriá nascut al Mas de la Calderera de Riudoms, vilatge del Baix Camp, propietat qu'aparteniá a sa familha. Per contra se sap sens cap mena de dobte que l'endeman de sa naissença foguèt batejat dins la glèisa priorala de Sant Pere de Reus.
Antoni èra lo cinquen enfant, lo fraire pichon de Rosa (nascuda en 1844), Maria (en 1845), Francesc (nascut en 1848 e mòrt en 1850) e Francesc (nascut en 1851), del parelh format per Francesc Gaudí i Serra, un pairolièr originari de Riudoms, e Antònia Cornet i Bertran de Reus, sortida tanben d'una familha de pairolièrs de l'airal. Dempuèi qu'èra fòrça menudet lo futur arquitècte patiguèt de problèmas rumatismals, çò que l'empachèt de viure una existéncia normala per son temps, e aquesta feblesa li portèt pena tota la vida. La malautiá foguèt probablament una de las rasons màgers que farguèt son caractèr particular, fòrça introvertit e reservat. Per tal de remediar a son problèma, los mètges avián conselhat que seguiguèsse una dieta vegetariana e que se passegèsse de quant en quant. Foguèt per aquò que Gaudí venguèt vegetarian e tanben un grand caminaire. Per encausa de sa malautiá podiá pas jogar amb los autres enfants e èra sovent absent en cors. Quand anava a l'escòla, i arribava sus l'esquina d'un ase, çò que li laissèt lo temps e li permetèt d'observar e d'examinar en detalh durant d'oras los animals, las plantas e mai las pèiras del camin.
La predisposicion d'emplegar de materials divèrses per far de bastiments se deu probable al fach que tant son paire coma son grand trabalhavan lo metal per ne far de pairòls. Avián un talhièr dins l'ostal de la familha del raval de Sant Francesc de Riudoms. Un autre element que probablament l'orientèt cap a l'arquitectura foguèt que quand èra fòrça jove, amb sos amics Eduard Tosa e Josep Ribera, visitèt sovent las ruinas del monastèri de Poblet que coneissiá d'a fons, ja qu'èra lo periòde de la fin del romantisme.
Gaudí faguèt sos estudis e son bachelierat al collègi dels Escolapis de Reus, ont mostrèt son talent de dessenhador quand se trachèt de las decoracions que devián èsser emplegadas dins las representacions teatralas de l'escòla. Durant aquel periòde tanben realitzèt de dessenhs per la revista El Arlequín, mas n'es pas estat servat cap d'exemplar.
L'arribada a Barcelona[modificar | modificar la font]
Gaudí s'installèt a Barcelona en 1870 per i aprendre l'arquitectura. Estudièt de 1873 a 1878 a l'Escola de la Llotja e puèi a l'Escola Provincial d'Arquitectura de Barcelona; a l'encòp del temps qu'anava pas a l'escòla trabalhava dins mantun domeni, que siá coma pairolièr, o dins diferents burèus d'arquitèctes. A la fin de 1873, o mai a la debuta de 1874, del temps de sa formacion, aviá ja realizat son primièr projècte, lo plan general de la Cooperativa Obrera Mataronense, que vendriá puèi la primièra cooperativa obrièra de tot l'estat, gràcias al reusenc Salvador Pagès i Inglada. Elaborèt tanben la bandièra d'aquela cooperativa.
Los annadas seguentas, entre 1873 e 1878, trabalhèt per Josep Fontserè i Mestre, sul projècte del parc de la Ciutadèla. Las tascas realizadas pel jove Gaudí afectavan subretot la cauna e l'aqüari de la Cascada monumentala e tanben la grasilha que envira lo parc e lo mercat del Born. Coma assistent de l'arquitècte Francesc de Paula del Villar i Carmona, trabalhèt sus l'absis e lo cambril de la Mare de Déu de Montserrat al monastèri benedictin de Montserrat, en 1876. Los trabalhs que realizèt tanben durant aquesta epòca coma delineant per Leandre Serrallach i Mas, foguèron un altar per Masnou, la casa Grabulosa e la vil-l'Arcàdia a Montjuïc.
A partir de 1876 tota una tièra de dramas familials afectèron prigondament Gaudí. Aquel an moriguèron a l'encòp sa maire e son fraire Francesc, e tres ans mai tard los seguiguèt sa sòrre Rosa. Gaudí alara se deguèt trachar de Rosa Egea, la filha andicapada mentalament de sa sòrre Rosa.
Durant son temps d'estudiant elaborèt de dessenhs per maites projèctes ont s'i pòt apreciar son talent de perfeccionista. Exibisson sa capacitat a dominar l'art del dessenh e de l'aquarèla:
Fin finala foguèt pas un escolan particularament brilhant e mai capitèt pas d'obtenir qualques matérias. Pasmens, finalament, lo 15 de març de 1878 obtenguèt son diplòma e títol d'arquitècte.
Las realizacions inicialas (1878-1882)[modificar | modificar la font]
Tre qu'obtenguèt son títol d'arquitècte en 1878, projectèt que sa taula de trabalh de fusta e metal foguèsse realizada pel fustièr Eudald Puntí e per Llorenç Matamala en çò qu'es del metal, dessenhèt sa carta professionala amb son domicili al carrer del Call, 11, 3r.
La primièra etapa de l'arquitectura d'Antoni Gaudí se vegèt pro marcada per la comunion amb l'ideal cooperativista. Contunhèt a trabalhar dins la Cooperativa Obrièra de Mataró sul projècte del Casino recreatiu (1878), que pasmens arribèt pas jamai a èsser realizat, e de dos dels ostals pels trabalhadors (1878), e en 1883 la bascula, la porteria; son trabalh mai remirable de totes los que foguèron realizats dins aqueste ensems: la sala de blanquiment, amb una estructura de la cobèrta facha amb de pèças cortas de fusta fixadas amb de vises que configuran d'arcs parabolics. Ulteriorament contunhèt sos ligams amb lo disseny de l'ensems de la cooperativa amb la creacion de l'estendard de la societat (1884) e la decoracion d'una sala per una fèsta culturala en 1885. Se conserva la sala de blanquiment amb los arcs parabolics e un pavalhon de servicis.
En 1878, foguèt encargat per la municipalitat de la comuna de Barcelona de se trachar de la concepcion de fanals de sièis braces per la plaça Reiala. Los farguèt en s'inspirar de la mitologia romana; aital lo coronament de la part superiora mòstra la representacion del casc del dieu roman Mercuri, e tanben doas sèrps qu'envolopan lo braç central,[3]. Los autres fanals de tres braces son estats plaçats davant lo Govèrn Civil al Pla de Palau.[4]
Lo 14 de mai de 1878 realizèt un dessenh de quiòsc de servicis, una botigueta de flors e un indicador public, de marbre e de veire e amb una marquesina per abrigar del solelh e de la pluèja. La comanda d'Enric Girossi de Sanctis, que pensava de distribuir per la ciutat de Barcelona 20 quiòsques, capitèt pas de se realizar pr'amor dels problèmas economics qu'aviá patit aquel comerciant.[5]
Durant aquel annada 1878, realizèt un projècte d'un teatre per l'entitat recreativa «La familiar del Putxet», dins çò qu'èra en aquel temps la localitat de Sant Gervasi de Cassoles; aquesta obra es desapareguda actualment.
Realizèt, per la gantariá d'Esteve Comella del carrer d'Avinyó, una veirina de fèrre e de veire que foguèt exibída a l'Exposicion Universala de París d'aquel any, ont tanben se mostrèron los plans del Casino de la Cooperativa de Mataró. Quand vegèt la veirina en París, Eusebi Güell li demandèt per son sògre, lo marqués de Comillas, los mòbles per la capèla-panteon del Palais de Sobrellano a Comillas, qu'èra estada un projècte de l'arquitècte Joan Martorell i Montells. la construccion del mobiliari se faguèt dins los talhièrs de Puntí, compren un banc, un reclinatòri e una grandcadièra de dorsièr naut amb de basses relèus escalprats dessús.[6]
Quand se debanèt l'Exposicion d'Arts Industrialas al Foment del Trabalh Nacional, que foguèt inaugurada lo 21 de desembre de 1880 al palais del marqués de Castellvell dins lo carrer de la Canuda de Barcelona, Gaudí escriguèt un article, lo solet que faguèt pas jamai l'arquitècte, en comentar 30 dels 700 objèctes expausats. Lo tèxt, redigit en catalan, foguèt publicat en doas parts dins lo jornal La Renaixensa los 2 e 4 de febrièr de 1881.
Las primièras realizacions de Gaudí foguèron influenciadas per una granda varietat d'estils coma per exemple lo neogotic, lo mudejar o lo barròc, fins qu'arribèt l'espelida en Catalonha del modernisme. Dins aqueste genre capitèt de se bastir un estil pròpri, en utilizar sas observacions e estudis sus la natura e las formes regladas de la geometria, l'emplec de totas las arts aplicadas per la decoracion de sos bastiments e la recuperacion per l'ondrament de la mosaïca anciana transformada per Gaudí en trencadís, en fargar aital una tecnica novèla.
Entre las annadas 1879 e 1881 Gaudí concebèt per la glèisa del convent de religiosas de Jesús e Maria de Sant Andreu de Palomar (qu'es actualatmen la glèisa parroquiala de sant Pacià) lo mosaic roman del pasiment (fòrça semblable al postam emplegat dins un taulèl per la farmacia Gibert realizat aquel meteis an). Ideèt tanben per las religiosas, una custòdia, l'autar e de lums de fusta daurada que simulan de dragons amb de lums tenguts dins sas bocas; aquestas lampas e la part d'un cadierat son estat servats dins lo collègi de Jesús-Maria de Sant Gervasi de Cassoles, mentre que l'autar e la custòdia desapareguèron del temps de la revòlta sonada Setmana Tràgica en 1909. Lo mosaic d'opus tesselatum es conservat a l'la glèisa de sant Pacià perfectament restaurat.[7] Per aquesta meteissa congregacion religiosa e per la capèla del collègi de Tarragona[8] Faguèt un autar de marbre blanc e a l'antipèdi se tròban tres medalhons amb los bustes d'àngels, la part centrala pòrta una crotz e son plaçats sus un fons de veire blau. Realizèt tanben un ostensòri amb una copòla de forma parabolica que foguèt destrucha al meteis moment que los setials de las monjas en 1936.[9]
En 1882 signèt amassa amb d'autres arquitèctes un manifèst en favor del projècte de nòva catedrala de Barcelona de Joan Martorell i Montells, un projècte qu'aqueste aviá realizat amb gredon e que Gaudí se trachèt de deslinhar amb de tencha chinesa. Finalament se construsiguèt la faciada de l'arquitècte Josep Oriol Mestres.
Istoricisme. A la recerca d'un estil pròpri (1883-1900)[modificar | modificar la font]
Durant aquesta etapa Antoni Gaudí utilizèt, amb una forma fòrça liura e personala l'art musulman e los estils gotic o barròc, tot en seguir lo corrent istoricista qu'èra a la mòda en aquel temps, amb un esfòrç per anar mai enlà dels estils istorics e aténher una plastica e de formas estructuralas pròprias. Inventèt alara una quantitat considerabla de mecanismes, sistèmas e elements arquitectonics, e formulèt tanben un lengatge arquitectonic d'una granda simplicitat constructiva, amb lo predomini de la linha drecha sus las corbas.
Se pòdon apreciar las influéncias istoricistas dins sas òbras, coma per exemple l'art mudejar, amb l'emplec dels malons escalonats, la policromia de las rajòlas coma en 1883 quand concebèt sa primièra òbra de cèrta envergadura, la Casa Vicens, dins lo barri de Gràcia a Barcelona, per una familha amonedada proprietària d'una fabrica de ceramica,[10] que s'inspirava de l'arquitectura islamica e orientala. Se destacava de çò abitual en aquel moment per son utilizacion particulara de la pèira, del malon, e de la ceramica. Se remarca l'estil mauresc de la decoracion interiora ont s'i vei un cèl clar, cupular, format per de geis policromat dins la sala del fumador, simplament per tal de formar un espaci misteriós.[11] Segon çò que dison las costumas orientalas una frasa ven mai vertadièra dau mai es repetida. Aital Gaudí utilizèt la decoracion per cobrir los murs o sostres o parets la ceramica, l'estuc o la fòrja repetitiva, coma la grasilha de la casa Vicens, dicha del «margalló», que mai tard installèt tanben dins lo parc Güell.
La construccion orientala foguèt estudiada per Gaudí a partir de colleccions de fotografias qu'aquesiguèt de l'Escòla d'Arquitectura de Barcelona. S'i laissèt inspirar pels elements decoratius de fusta e de ceramica, lo malon vesedor e per l'art extremo-oriental, los dragons, e a l'encòp pel volum e las formas generalas d'exemples d'Índia o Pèrsia.[12]
Aquel meteis an se debanèron dos eveniments que foguèron essencials dins la vida de Gaudí, e totes dos se deguèron a Joan Martorell i Montells, l'arquitècte qu'aviá bastit un ostal a la Rambla per l'industrial Joan Güell i Ferrer, e que venguèt son mentor. Bèl primièr foguèt Martorell que presentèt Gaudí al filh de Joan Güell, Eusebi Güell i Bacigalupi, e d'un autre costat se vegèt cargat, en seguir los conselhs de Martorell, la continuacion de las òbras de çò que vendriá la Sagrada Familha per encausa de divergéncias entre l'arquitècte precedent, Francisco de Paula del Villar, e los promotors, l'Associacion de Devòts de Sant Josep, entitat qu'aviá crompat en 1881 un grand terrenh entre ls carrers de Marina, Provença, Sardenya e Mallorca a Barcelona, per i construire son temple. Aquesta comanda contribusiguèt bèlament a far venir famós un arquitècte començaire dins lo mond de la religion catolica.
Güell e Gaudí, catalanistas totes dos, simpatizèron sulpic, e durant 35 ans, fins a 1918, l'an que Güell se moriguèt, la relacion pervisquèt fòrta e se faguèt tangibla dins mantuna realizacion. De fach, Eusebi Güell intervenguèt parcialament coma son mecènas, encara qu'aguèsse pas que sièis ans de mai que Gaudí. Podiá comptar sus una fortuna doncas aviá eiretat los negòcis de son paire e a mai, s'èra maridat amb Isabel López, una rica eiretièra, filha d'Antonio López y López, lo marqués de Comillas, çò que faguèt d'el l'administrador de las doas fortunas familialas colossalas.
La primièra comanda de Güell foguèt la concepcion del portic de dintrada per un mas rural qu'aqueste aviá crompat a l'exterior de las Corts, Can Cuiàs de la Riera. Gaudí i empleguèt tornarmai l'estil neo-mudejar, realizèt lo mur de maçonariá amb divèrsas pòrtas, que la mai remirabla es la principala que ten una grasilha de fèrre en forma de dragon, amb d'uèlhs de cristal; aquesta figura representariá a Ladon, lo dragon gardian del Jardin de las Esperidas, vençut per Ercules del temps de son onzen trabalh - episòdi qu'es narrat per Jacint Verdaguer dins son poèma L'Atlàntida, dedicat a Antonio López y López, lo primièr marqués de Comillas, que èra lo sògre d'Eusebi Güell, qu'i podèm podèm percebre la possibla origina de la figura de la dintrada als pavalhons-. Sul dragon i a un irangièr fach amb d'antimòni, que remanda tanben a las Esperidas. La forma del dragon correspond a la posicion de las estelas de la constellacion de la Sèrp, en la que se vegèt transformat Ladon per lo castigar del raubatòri dels iranges.
Demest los autres resultats de sa relacion amb Güell, aquela meteissa annada Gaudí realizèt los plans del mas El Capricho a Comillas (Cantàbria) per Máximo Díaz de Quijano, lo conhat d'Antonio López. Aquesta foguèt bastida entre 1883 e 1885, e s'i pòt apreciar la torre fòrça semblabla a un minaret d'Isfahan en Pèrsia. En 1893 faguèt un projècte per una escòla de Tangèr[13] que jamai capitèt pas arribar de se realizar.
Durant aquel periòde, Gaudí, qu'aviá pas que 31 ans, aviá la carta blanca per pensar a un projècte diferent pel Temple Expiatòri de la Sagrada Familha dins los terrenhs de Sant Martí de Provençals, qu'èra encara en aquel temps un vilatge independent del plan de Barcelona. Entre 1883 e 1893 se realizèt la primièra fasa de la construccion del temple, que consistissiá a auborar la cripta, d'estil neogotic (1883-1891) e l'absis (1891-1893).
En 1885, projectèt de far un autar, un reliquiari e un sagrari per l'ostal del promotor de la Sagrada Familha, Josep Maria Bocabella, qu'aviá prealablament obtengut una licéncia papala per sa realizacion. La fusta de totes los elements de l'autar e del retaule qu'èran de caoba, foguèt realizada pel fustièr e modelista Frederic Labòria, amb d'imatges de la Sagrada Familha, Santa Teresa e Sant Francesc de Paula.[14]
Las creacions de Gaudí s'inspirèron en part de las idèas que l'arquitècte francés Eugène Viollet-le-Duc enoncièt dins son llibre Diccionaire Raisonné et Entretiens sur l'Architecture. Dins l'òbra, l'autor i expausavala valor que la natura ten dins l'arquitectura; i indicava que sonque caliá observar e, a partir d'aquel moment, crear.« L'art de l'arquitectura es una creacion umana; mas aquesta es nòstra inferioritat que, per obtenir aquesta creacion, sèm obligats de procedir coma la natura dins sas òbras, en emplegar los meteisses elements, lo meteis metòde logic; en observar la meteissa somission a cèrtas leis, las meteissas tradicions.[15] »
Güell li comandèt un lotjament per son usatge personal, lo Palais Güell que se deviá situar dins lo carrer Nou de la Rambla de Barcelona. L'idèa de l'industrial èra qu'aqueste novèl edifici foguèsse parièr o mai grand que lo Palais Moja, situat a la Rambla, al canton amb la carrièra de Portaferrissa, qu'èra la proprietat de son conhat, Claudi López, lo segond marqués de Comillas. La construccion comencèt en julh de 1886 amb de pèira portada dempuèi las peirièras de son quite proprietari, e amb aqueste material se faguèron las colomnas amb de capitèls iperboloidals. La faciada conten d'elements audacioses de fèrre forjat en luòga de las pòrtas de fusta, qu'èran tras qu'abitualas en aquel temps, e una pèça clau de l'ostal se tròba dins la decoracion del manjador, que presenta de murals del pintor Aleix Clapés i Puig, un amic de Gaudí.[16]
Demest las autras realizacions d'aquela epòca figura lo Palais Episcopal d'Astorga. L'avesque Grau decidiguèt de cargar son amic Gaudí de far la construccion d'un novèl palais episcopal. L'arquitècte se desplacèt pas e demandèt que li foguèssen mandadas de fotografias, e de detalhs sul terrenh. La catedrala d'Astorga èra gotica e Gaudí tenguèt compte de totes aqueles detalhs per tal d'elaborar sos plans. En 1888, quand l'avesque acceptèt de li fisar la construccion, Gaudí viatgèt a l'endrech ont se deviá bastir lo monument e ailà realizèt mantuna modificacion. Confrontat a la mòrt de l'avesque Grau lo 21 de setembre de 1893, a l'incompreneson e als problèmas que li causavan los canonges de la catedrala, Gaudí decidiguèt de renonciar a contunhar, aprèp aver dessenhar l'estèla de son amic eclesiastic.[17]
Qualque temps mai tard, lo paire Enric d'Ossó i Cervelló, del Collègi de las Teresianas de Sant Gervasi de Cassoles, l'endrech principal de l'òrdre teresian a Barcelona, causiguèt Antoni Gaudí per acabar las òbras del Collègi qu'èran estadas començadas per l'arquitècte Joan Baptista Pons i Trabal. L'edifici se bastiguèt amb un caractèr fòrça mai sòbri que las autras construccions contemporanèas que son per exemple lo Palais Güell e lo d'Astorga. L'efièch que capitèt l'arquitècte es d'estil gotic realçat pels gablets estreches. L'interior es devesit en tres naus long del bastiment, al primièr nivèl se tròban de passadisses longs amb d'arcs parabolics que s'espandisson fins ont arriba la vista; aqueles arcs a mai del fach decoratiu an la mission de sostenir de grands peses. La nau centrala es devesida en sèt rectangles amb lo simbolisme extrach del libre Las Moradas o Castillo interior de santa Teresa e la metafòra qu'emplagava de las sèt mansions per descobrir las sèt estratas de la recerca esperitala.
En 1891 recebèt la comanda dels comerciants de teissuts Mariano Andrés e Simón Fernández, los provesidors d'Eusebi Güell, per realizar un ostal a Leon, çò qu'es sonat la Casa de los Botines. Son aspècte es monumental, ja que se tròba situada en plen còr de la ciutat e s'agís d'una ostal a quatre vents, d'estil neogotic, compta un nivèl bas comercial e de lotjament als nivèls superiors, se realizèt amb de pèira calcària e una cobèrta de lausa. Foguèt criticada per mantun professional quand observèron l'estabilitat febla que podriá possedir, ja qu'èra a se construire sonque amb los murs de carga exteriors e de pilars de fosa al nivèl bas. Tre que Gaudí s'assabentèt d'aquelas rumors, diguèt que voliá que s'escriguèssen aqueles comentaris, per las enquadrar e las plaçar dins lo vestibul un còp que seriá acabada l'òbra. Sus la pòrta principala de la faciada foguèt plaçat un Sant Jòrdi amb lo dragon qu'èra estat realizat per Llorenç Matamala a Barcelona. Los plans del bastiment foguèron trobats dins un tub de plomb situat jos l'estatua de Sant Jòrdi, durant una restauracion que se faguèt en 1951 quand aguèt d'èsser desmontada l'escultura.
Son estetica mediterranèa fòrça particular fa que dins l'arquitectura de Gaudí, e mai se pren la natura coma font d'inspiracion, se pause l'imatge de la cultura catalana, en s'apiejar sul lengatge arquitectonic de l'epòca medievala, jos l'impulsion del movement de la Renaissença, pasmens a l'encòp èra mestièr de reconstruire las tradicions amb las necessitats de son temps. Aital manlevèt a l'arquitectura gotica sa verticalitat, mas tot en elaborar un novèl sistèma constructiu que contrarrestèsse lo pes de las vòutas, que Gaudí ne diguèt:« Las vòutas goticas son una falsa susfàcia, que son dos cercles units per una drecha; se un d'aquestes es remplaçat per una ellipsa, la susfàcia resultanta es un iperboloide (la reglada de revolucion); s'aguèssen estat realizadas aital ganharián, car aurián una lei, ara son de susfàcias bastardas.[18] »
Aital Gaudí desenvolopèt dapasset son arquitectura en s'alunhar del goticisme, la corba de la parabòla dona la sensacion de movement. Es dins la construccion de la cripta de Santa Coloma de Cervelló e dins lo Temple de la Sagrada Familha que melhor s'i pòt apreciar.
Durant l'annada 1891 realizèt un viatge a Marròc. En companhiá del segond marqués de Comillas Claudi López i Bru, partiguèt a Tangèr per i veire lo terrenh ont, per comanda de son amic nòble, deviá construire un bastiment per las Missions Catolicas Franciscanas. Comencèt a dessenhar sos plans en 1892 amb un grand estrambòrd e al cap d'un an aviá ja concebut las basas, las nautors, e la rèsta dels detalhs, compreniá una glèisa, un espital e una escola. Lo projècte finalament se realizèt pas, pasmens Gaudí ho va tenir emmarcat son estudi a la vista de totes los visitaires. Aquel projecte serviguèt ulteriorament per poder utilizar qualques unas de las solucions expausadas, dins las torres de la faciada de la Naissença de la Sagrada Familha.[19]
De 1895 a 1901 se bastiguèt per Eusebi Güell, probablament en collaboracion amb Francesc Berenguer, la cava celler de las Bodegues Güell, situada dins la zòna de Garraf prèp de Sitges, dins de proprietats de Güell qu'anteriorament avián apartengut al Cabildo catedralici de Barcelona. Foguèt auborat amb una pichona glèisa e s'i pòt apreciar sus las chemenièras una cèrta semblança amb lo projècte de las missions de Tangèr. Aquel an Gaudí projectèt de bastir un panteon per la familha Güell que se deviá far sus la montanha de Montserrat, que nos n'assabenton sonque només la descripcion que ne faguèt Josep F. Ràfols, que ne vegèt los plans, e comentèt qu'èra una tomba excavada dins la ròca amb un vestibul qu'i deviá far capèla.[20]
Modernisme. Creacion e innovacion amb estil pròpri (1900-1914)[modificar | modificar la font]
La segonda etapa creativa d'Antoni Gaudí coincidiguèt amb lo moment mai naut del modernisme, durant lo moment que se desvolopèt un lengatge personal colorista e gaujós, amb un aprigondiment dins la religiositat, particulalament remarcabla dins lo Temple Expiatòri de la Sagrada Familha.
Lo modernisme se situèt subretot dins los païses que tenián ja un gra pro elevat de desvolopament industrial, e ont se manifestèt tanben, preferentament dins una part del sector intellectual, un desir de renovacion de l'arquitectura. En Catalonha, foguèt gràcias als precedents portats per la Renaissença e la volontat de construire una cultura nacionala catalana, que se produsiguèron de signes pròpris al modernisme. Dempuèi l'Exposicion Universala de Barcelona de 1888 prepausada pel cònsol Francesc de Paula Rius i Taulet, se pausèt la question de l'experiéncia arquitectonica se pensèt, amassa amb lo desvolopament economic, a partir de l'obra que bastiguèt Lluís Domènech i Montaner, lo Cafè-restaurant de l'Exposicion, que venguèt lo primièr exemple del començament de bastiment modernista a Barcelona.[21] Lo cònsol de Barcelona comandèt alara a Antoni Gaudí un plan de reforma interiora de la ciutat. Mas finalament, tot aquò se realizèt pas e Gaudí participèt amb de dessenhs a la Seccion d'Arquitectura e amb la realizacion del pavalhon de la Companhiá Transatlantica dins la Seccion Maritima, s'agissiá d'un remodelatge total que presentèt la Companhiá durant l'Exposicion Navala de Cadis de 1887 e qu'èra un projècte fach per Adolfo García Cabezas.Modèl:Sfn L'arquitècte i apondèt un pòrge e de merlets amb de persianas basculantas que ne cambièron totalament l'aspècte. Dins lo musèu de la Sagrada Familha n'existisson de modèls de geis, ja que lo pavalhon desapareguèt quand se construsiguèt lo passeig Maritim.[22]
Mai tard, en 1904, Gaudí realizèt lo projècte d'un ostal residencial pel pintor Lluís Graner dins lo carrer Nou de Santa Eulàlia de Barcelona, mas finalament ne faguèt sonque la barranha .[23] Pel quite Graner decorèt la Sala Mercè de la Rambla, un local ont s'i fasián d'espectacles de cinèma, e qu'a desaparegut actualament.[24]
Lo 23 d'octobre de 1906 se moriguèt son paire, Francesc Gaudí i Serra, quand aviá 93 ans, dins l'ostal del Parc Güell ont s'èra installat amb son filh l'an anterior. Gaudí demorèt gaireben sol alara, sonque amb la companhiá de sa neboda Rosa Egea, fins que moriguèsse en 1912.
Es d'aquela etapa la Casa Calvet, una de sas òbras mai conservadoras. Foguèt una comanda dels successors de Pere Màrtir Calvet, de comerciants textils, per construire un immòble e i dedicar la part bassa e sosterranèa als afars. La faciada la realizèt a partir de dessenhs sus de plans mas empleguèt tanben una maqueta de geis per poder mostrar melhor la decoracion escultorica. La faguèt bastir amb de pèira de Montjuïc e dins la tribuna principala i son representat de relèus amb de bolets, ja que sénher Calvet èra micològ, en naut de tota la faciada, los bustes dels tres sants patrons de Vilassar de Dalt, d'ont èran los Calvet. Foguèt lo primièr bastiment que se vegèt recompensat per la Comuna durant lo Concors annadièr d'edificis artistics (1900). Per aqueste ostal Gaudí concebèt los primièrs mòbles organics realizats per Casas & Bardés, en fusta de roire e de formas curvilínias amb d'estudis ergonomics que representèron una granda innovacion dins lo domeni del mobilièr. Actualament son encara fabricats per de colleccionaires gaudinians.[25]
La torre Bellesguard (1900-1909), construcha amb de pèira e de malons, presenta fòrça mai de projeccion verticala qu'orizontala, ajudada per una torre troncoconica coronada amb la crotz de quatre braces tan caracteristica de l'arquitectura de Gaudí. Las terrassas amb sos arcs de malon son una demostracion de mestresa dins l'utilizacion d'aqueste material, tal coma se pòt veire tanben dins La Pedrera e dins lo Collègi de Santa Teresa de Ganduixer. Las mosaïcas dessenhadas per Domènec Sugrañes e lo fèrre forjat apondon de fantasiá a l'edifici.
Las aportacions de Gaudí[modificar | modificar la font]
La contribucion d'Antoni Gaudí a l'arquitectura es unica e es unanimament considerat coma un dels representants màgers del corrent modernista. Dempuèi qu'èra jovenet lo futur arquitècte aviá observat amb atencion e paciéncia la natura, que sas formas, sas colors e sa geometria lo pivelavan. Malgrat sa realizacion d'un nombre bèl de bastiments, çò que mai notorietat li a portat mondialament es estat la realizacion, encara inacabada, del Temple de la Sagrada Familha. Pasmens dins Barcelona son nombrosas sas autras òbras coma la Casa Vicens, lo Parc Güell, la Casa Batlló, la Casa Milà (tanben escaissada La pedrera). D'autras òbras siás se tròban escampilhadas dins divèrsas localitats espanhòlas: El Capricho a Comillas (Cantàbria), e en Castelha e Leon lo Palais Episcopal d'Astorga e la Casa Botines de Leon.
Moriguèt lo 10 de junh de 1926 a l'espital de la Santa Creu de Barcelona aprèp d'èsser estat percutat per un tramvia.
Òbras[modificar | modificar la font]
Son enumeradas çai-jos las òbras de Gaudí.[26]
Astorga[modificar | modificar la font]
Barcelona[modificar | modificar la font]
Comillas (Cantàbria)[modificar | modificar la font]
La Pobla de Lillet[modificar | modificar la font]
León[modificar | modificar la font]
Mataró[modificar | modificar la font]
Monistrol de Montserrat[modificar | modificar la font]
Santa Coloma de Cervelló[modificar | modificar la font]
Sitges[modificar | modificar la font]
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Existís una cèrta polemica per saber se Gaudí nasquèt a Reus o a Riudoms, localitat fòrça pròcha de Reus d'ont èra originària la familha de son paire. Pasmens la màger part dels especialistas s'inclinan en favor de Reus: «Gaudí nasquèt, segon una granda part de las versions, dins lo carrer de Sant Joan, al costat de la plaça Prim de Reus (...) Pasmens, mai tard Gaudí laissèt maliciosament dobèrtas aquelas pòrtas en laissar pensar que, en realitat, podiá èsser estat nascut dins lo talhièr de son paire, situat tot just quand se dintra dins lo limit municipal de Riudoms». Gijs Van Hensbergen (2002), pp. 33-35.
- ↑ D. Rodríguez (2008) pàg.53
- ↑ Mercuri vegèt doas sèrps que luchavan e las disseparèt pacificament amb lo caducèu.
- ↑ Permanyer, Lluís (1998) Un passeig per la Barcelona Modernista, Barcelona, Ediciones Polígrafa SA. ISBN 84-343-0877-0
- ↑ J. Bassegoda i Nonell (2002) pàg. 50-54
- ↑ J. Bassegoda i Nonell (1984) pàg. 232
- ↑ J. Bassegoda i Nonell (2002) pàg. 68
- ↑ Foguèt dins aquel collègi que recebèt son educacion la neboda de Gaudí, Rosa Egea, a partir de 1879.
- ↑ J.Bassegoda i Nonell (1984) pàg. 233
- ↑ Gijs van Hensbergen (2002) pag. 106
- ↑ J. Bassegoda i Nonell (1984) pàg. 126
- ↑ J. Bassegoda i Nonell (1984) pag. 119
- ↑ Juan José Lahuerta: Verdaguer i Gaudí al nord d'Àfrica Modèl:Ref-web pàg.8
- ↑ J. Bassegoda i Nonell (1984) pag. 236
- ↑ Viollet-le-Duc. Diccionaire Raisonné. Volum VIII, Style, pag. 494
- ↑ J. Bassegoda Nonell (2002) pàg. 126-128
- ↑ Gijs van Hensbergen (2002) pag. 136
- ↑ A. Gaudí (1982) pag.117-118
- ↑ J. Bassegoda (1988) pag. 80
- ↑ J. Bassegoda (1988) pàg. 83-84
- ↑ A. Suárez i M. Vidal (1987) pàg. 95
- ↑ J.Bassegoda i Nonell (1984) pàg. 236
- ↑ Bassegoga, Joan. Graner i Gaudi, una collaboracion pas gaire coneguda. La Vanguardia, 18-07-1969
- ↑ Sant Barjau. Revista BMM, núm. 58 (2002)
- ↑ J. Bassegoda (1988) pàg. 85-88
- ↑ Lista d'òbras completas


c: text/html

text:
Orquèstra
Una orquèstra, es un ensems musical compausat de musicians instrumentistas que lo nombre es convencionalament superior a 10 e que la composicion depend del repertòri abordat. Lo musician qu'o dirigís es nomenat cap d'orquestre.
Las orquèstras prenon d'aspèctes diferents segon lo tipe de concèrt jogat.
En mai de l'orquèstra simfònica tal que se conéis popularament, podèm trobar d'altre tipes de grops orquestrals segons lo repertòri l'òbra a interpretar, coma per exemple: l'orquestra de cambra (un format redusit de la formacion simfonica), l'orquèstra de còrdas (amb sonque una representacion d'aquel tipe d'instruments), l'orquèstra simfonica amb còr, l'orquèstra simfonica amb solistas vocals o instrumentals, eca. E encara, l'instrumentacion pòt variar pro en funcion del critèri del compositor, atal coma lo nombre total de partisipants de l'orquèstra. Mas se se limitam a l'esquema mai corrent d'orquèstra, podém citar certans instruments coma:
Instruments[modificar | modificar la font]
Los instruments que compausan l'orquèstra simfonica son mobroses, mas los mai comuns son los seguents:

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
-463
Aquesta pagina concernís l'an -463 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Atenas[modificar | modificar la font]
Fin dau sètge de Tassos dirigit per Cimon e conquista de la vila per Atenas. Leis abitants deguèron pagar un tribut a la Liga de Delos, destrurre sei fortificacions, liurar sa flòta, d'arrestar l'esplecha de sei minas (fònt principala dei revenguts de l'illa) e remborsar lei despensas militaras atenencas causadas per lo sètge. A son retorn, Cimon foguèt accusat per Pericles e per Efialtes d'aver acceptat de condicions tròp clementas. Pasmens, foguèt rapidament aquitat.


text:
Bauma de la Tripariá
La bauma sosmarina de la Tripariá se tròba dins la calanca dau mesme nom, a Marselha, en Provença, près dau Cap Morgiu.[1]
Ambé mantuna autra cavitat dau mesme sector, ansin lei baumas de Cosquer, dau Rainard e de la Figuiera, venguèt « monument istoric » lo 2 de setembre de 1992.[2]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Joan Josèp Blanc. "Lei baumas dau Massís dei Calancas (Marselhaveire, Puget, Archipèla de Rion). Canabàs tectonic, evolucion e emplenatges" Jean-Joseph Blanc. "Les grottes du Massif des Calanques (Marseilleveyre, Puget, Archipel de Riou). Canevas tectonique, évolution et remplissages". In: Quaternaire, volum 11, numèro 1, 2000, paginas 3-19.
- ↑ Basa Merimée Notícia N°PA00081518, Ministèri francés de la Cultura.


text:
Grand cercle
En geometria, un grand cercle es un cercle traçat sus la superfícia d'una esfèra, e qu'a lo meteis rai; la devesís en dos emisfèris egals. Se pòt tanben definir un grand cercle coma un cercle traçat sus l'esfèra e qu'a lo meteis centre qu'aquela, o encara coma l'interseccion de l'esfèra amb un plan quin que siá passant per son centre.
Un grand cercle es lo pus grand cercle que se pòsca traçar sus una esfèra.
Geodesicas[modificar | modificar la font]
Los grands cercles son las geodesicas d'una esfèra, es a dire los camins qu'an la pus pichona corbadura e los arcs dels grands cercles son doncas los pus corts camins ligant dos punts a la superfícia d'una esfèra. La distància pus corta entre aqueles dos punts es d'un autre biais donada per la distància del grand cercle.
Los grands cercles son en geometria esferica l'equivalent de las drechas en geometria euclidiana.
Cartografia[modificar | modificar la font]
Sus Tèrra, los meridians e l'eqüator son de grands cercles (mas los parallèls autres que l'eqüator ne son pas).
Sus l'esfèra celèsta, l'orizont, l'ecliptica e l'eqüator celèst tanben son de grands cercles.


text:
Mossarabi
Lo mossarabi (var. mossarab?) es un ensemble de dialèctes romanics uèi desapareguts qu'èran parlats dins la Peninsula Iberica a l'epòca d'Al Andalús. Lo mossarabi venguèt del latin tardiu e dels primièrs dialèctes romanics parlats entre los sègles V e VIII , e foguèt parlat fins al sègle XIV[1]. Aqueste ensemble de dialèctes se ditz mossarabi, e mai que i aguèsse pas jamai d'estandard comun. (mossarabi ven de l'arabi مستعرب - musta'rab, « arabizat »)
Aprèp la conquista musulmana de la Peninsula Iberica, la populacion ispanovisigotica e ispanoromana de lenga romanica se vegèt somesa a la pression aràbia subre sa lenga e sa religion, e adoptèt fòrça de las costumas e tradicions dels conquistaires mas servèt la religion crestiana. Aquesta populacion presenta mai que mai al sud de la peninsula foguèt nomenada mossarabi. E mai qu'adoptèsson plenament las tradicions aràbias ne'n foguèt pas parièr per la lenga, e la majoritat d'entre els conservèron sos dialèctes romanics anteriors, qu'anavan subir l'influéncia de la lenga aràbia; se pensa que lo dialècte romanic s'utilizava mai dins lo mitan familiar e l'arabi dins los mitans social, comercial e cultural. Aquesta diglossia entre la populacion mossaràbia daissèt sa traça sus las lengas romanicas posterioras de la peninsula jos la forma d'un superstrat arabi fòrça abondant dins lo vocabulari.
Entre aqueles diferents dialèctes romanics i aviá pas d'unitat, e a la diferéncia de las autras lengas romanicas, s'escrivián en alfabet arabi e non pas en alfabet latin. Segon Josep María Solá-Solé,[2] lo mossarabi fasiá « partida del parlar pròpri de las comunitats crestianas que, somesas a l'Islam, contunhavan de viure dins los grands centres urbans de l'ancian reialme visigotic. » Aquesta lenga nos es coneguda principalament per las kharjas (jarŷa) (estròfas finalas de las poesias nomenadas moaxajas) dels poetas andalosins, que dins d'unas ocasions utilizavan de repics romanics amb qualques arabismes e ebraïsmes.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Mozarabic language
- ↑ « "Los términos árabes contenidos en nuestras jarchas proceden, por lo común, del fondo de la lengua poética y se relaciona con el mundo del amor, tema primordial de nuestras jarchas."
Josep María Solá-Solé, pg. 35 »


text:
- Pel motor de recèrca, vejatz Google (motor de recèrca)
Google es una societat americana fondada lo 27 de setembre de 1998 dins Silicon Valley en Califòrnia per Larry Page e Sergey Brin.
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1996, Google, es nomenat BackRub, qu'es lo nom d'un projècte de recèrca de dos estudiants de l'Universitat de Stanford : Larry Page e Sergey Brin. Volián crear un motor de recèrca melhor que los qu'existissián a l'epòca, amb un sistèma d'analisi de las relacions entre los sits web.
Lo nom de domeni « google.com » es registrat lo 15 de setembre de 1997.
Los dos estudiants tornan nomenar lo projècte Google en referéncia al mot Gogol. Gràcias als amics e la familha, crèan la societat Google Inc. lo 7 de setembre de 1998.
En febrièr de 1999, es ja 500 000 requestas cada jorn que Google deu tractar, puèi en agost tres milions. En març, la societat muda a Palo Alto. Lo motor de recèrca acaba son periòde de tèst lo 9 de decembre.


text:
Mognéville
Mognéville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La distincion de Mognéville #aperténer a las Beauvau, a las Amboise[1] (Modèl:XVIe Sègle), de contunh als Choisy, marques de Mognéville (Sègle XVII).
La municipalitat se trucava encara Moignéville a Modèl:La s mini- e Sègle XVIIIs, de las pèças oficialas del ministèri de las finanças en 1823 la testifiquen.
La Mois invalide (d'agost)M, los Alemands de laModèl:3 e division de Panzer-Magraners, una unitat de la Wehrmacht, massacrent 86 abitants de quatre pòbles vesins : Robert-Espanha, Beurey-sus-Saulx, Couvonges e Mognéville.
La seigneurie de Mognéville appartint aux Beauvau, aux Amboise[2] (Sègle XVI), puis aux Choisy, marquis de Mognéville (Sègle XVII).
La commune s’appelait encore Moignéville au Modèl:S mini- et Sègle XVIIIs, des pièces officielles du ministère des finances en 1823 l’attestent.
Le Mois invalide (août)M, les Allemands de la 3en division de Panzer-Grenadiers, une unité de la Wehrmacht, massacrent 86 habitants de quatre villages voisins : Robert-Espagne, Beurey-sur-Saulx, Couvonges et Mognéville.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Veire Jacques de Clermont-de Amboise.
- ↑ Voir Jacques de Clermont-d'Amboise.


text:
751
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 751 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França (Empèri Franc)[modificar | modificar la font]
L'annada foguèt marcada per la fin de la dinastia merovingiana a la fin de l'annada durant una assemblada dau pòble franc a Soissons. Foguèt remplaçada per la dinastia carolingiana fondada per Pepin III qu'èra ja lo cap vertadier de l'Empèri dempuei 747. Lo darrier rèi merovingian foguèt exilat dins un monastèri fins a sa mòrt.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Divèrsei conflictes marquèron l'annada per l'Empèri Bizantin. Dins la Peninsula Italica, Ravena foguèt finalament conquistada per lei Lombards dau rèi Aistolf. Après aquela desfacha, lei Bizantins gardavan solament lo contraròtle dau sud de la peninsula e — teoricament — deis Estats Pontificaus. La pèrda de Ravena marquèt donc la fin de l'Exarchat de Ravena fondat per defendre lei conquistas de Justinian Ier en 567 o en 578. En Anatolia Orientala, l'Empèri aprofichèt lei dificultats aràbias causadas per la guèrra civila entre Abbassidas e Omeias per sostenir la revòuta d'Armenia e conquistar lei vilas d'Erzurum e de Melitena. Leis abitants crestians foguèron tornarmai, coma en 746, desplaçats vèrs Tràcia per renfòrçar la preséncia crestiana e bizantina dins la region, especialament a Andrinòple onte l'autoritat bizantina foguèt restaurada.
Reiaume Lombard[modificar | modificar la font]
L'annada foguèt marcada per lo succès decisiu de la presa de Ravena per lei fòrças lombardas. Aquò marquèt la fin de l'Exarchat de Ravena e permetèt ai Lombards de venir la poissança dominanta de la Peninsula Italica.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Après la victòria decisiva e la mòrt dau califa omeia en 750, l'annada foguèt marcada per lo renfòrçament dau Califat novèu. D'armadas foguèron ansin mandadas dins diferentei províncias. En Asia Centrala, s'opausèron ais avançadas chinesas dins lei regions de Samarcanda e de Tachkent. En julhet, una tropa de 150 000 a 200 000 òmes comandats per Ziyad ibn Salih se dirigiguèt vèrs la region d'Anxi onte foguèron d'una armada turcochinesa de 30 000 combatents. Pasmens, en causa dei dificultats d'avitalhament, la perseguida foguèt limitada e la batalha de Talas marquèt lo limit de l'expansion militara aràbia en Asia Centrala.
China[modificar | modificar la font]
L'annada foguèt marcada per de conflictes desastrós còntra lo Califat Abbassida e còntra lo Reiaume de Nanzhao. D'efèct, après la fin de la guèrra civila còntra leis Omeias en 750, leis Abbassidas decidiguèron de s'opausar ai progrès chinés en Asia Centrala. Dirigida per Ziyad ibn Salih, una tropa de 150 000 a 200 000 òmes se dirigiguèt vèrs la region d'Anxi. En julhet, se turtèt a una armada Tang compausat de 10 000 soudats chinés e 20 000 combatents turcs locaus. Après cinc jorns de batalha, lei Chinés foguèron batuts sus lo riu Talas. La perseguida dei vencuts foguèt limitada per lei dificultats d'avitalhament e l'armada chinesa acomencèt de preparar una repòsta. Pasmens, en causa de la Revòuta d'An Lushan (755-763), aquela repòsta foguèt annulada e lei protectorats chinés d'Anxi abandonats en 763.
La situacion foguèt pas melhora còntra lo Reiaume de Nanzhao car dins la region dau lac de Dali, l'armada chinesa foguèt esquichada per lei fòrças dau rèi Ge Luofeng a Xiaguan. 60 000 soudats chinés sus 80 000 foguèron perduts dins lo corrent de la batalha confirmant ansin l'independéncia dau Reiaume de Nanzhao.
Reiaume de Nanzhao[modificar | modificar la font]
Après la crisi diplomatica de 750 entre la Cort de Nanzhao e la dinastia Tang, una armada Tang foguèt mandada còntra lo reiaume. Lei fòrças de Nanzhao capitèron de l'esquichar dins la region dau lac de Dali. Aqueu succès permetèt de confirmar l'autonòmia novèla dau reiaume.
Arts[modificar | modificar la font]
- Començament de la bastida de la Bauma de Seokguram dins lo Reiaume de Silla[1].
- Fin de l'escritura dau Kaifuso, un recuèlh de poèmas en lenga chinesa realizat per d'autors japonés.
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
- Descubèrta dau papier per leis Arabis gràcias a de presoniers chinés capturats dins lo corrent de la batalha de Talas.


text:
1790
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1790 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Perseguida dei trèbols intèrns liats a l'afondrament dau poder imperiau en 1768-1769. Coma l'annada precedenta, leis eveniments de l'annada son fòrça caotics en causa dei combats opausant lei partisans dei diferents pretendents au tròne e tanben certanei senhors que fasián teoricament partida de la mema aliança. Pasmens, la posicion dau negus Hezqeyas se renforcèt gràcias a la captura de son rivau Tekle Giyorgis Ièr que foguèt traït per lo ras Aligaz.
Sultanat de Sennar[modificar | modificar la font]
Rèine brèu dau sultan Badi V dins lo corrent de l'annada marcant l'afondrament novèu de l'autoritat centrala après lo redreiçament de la fin dau rèine d'Adlan II (1776-1789).


text:
La Croix-en-Touraine
La Croix-en-Touraine es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La Crotz-en-Touraine se situa en la vallée del doncas que, a Unitat|1|km {{}} de Bléré, a Unitat|8|km {{}} de Amboise e a Unitat|9|km {{}} de Chenonceaux
La Croix-en-Touraine se situe dans la vallée du cher, à 1 km de Bléré, à 8 km d'Amboise et à 9 km de Chenonceaux
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Anciennement Sant-Quentin-près de-Bléré, de contunh la Crotz-de-Bléré
Anciennement Saint-Quentin-près-Bléré, puis la Croix-de-Bléré


text:
Armada Republicana Irlandesa
L'Armada Republicana Irlandesa (Irish Republican Army (IRA)), (en irlandés: Óglaigh na hÉireann) mai tard sonada de còps que i a la vièlha IRA, èra una organizacion militara sortida dels Irish Volunteers (Volontaris irlandeses) que foguèt reconeguda en 1919 per Dáil Éireann coma l'armada legitima de l'autoproclamada Republica d'Irlanda, l'estat irlandés naissent qu'èra estat proclamat pendent la Rebellion de Pascas en 1916 e reafirmat pel Dáil en genièr de 1919. A mai se tota una tièra d'organizacions proclamèron mai tard d'èsser una continuacion de l'IRA dempuèi 1920 fins a uèi, la màger part dels irlandeses son pas d'acòrdi amb aquelas pretencions. Aprèp la signatura del Tractat Angloirlandés en 1921, los membres de l'IRA qu'èran pel Tractat formèron lo nogalh de l'Armada Nacionala Irlandesa fondada pel cap de l'IRA leader Michael Collins en 1922. While the anti-Treaty IRA contunhèt d'existir aprèp sa desfacha aprèp la Guèrra Civila Irlandesa, cap a la fin de las annadas 1930 aviá perdut la part màger de la legitimitat que teniá en cò d'una part bèla dels partisans del camp republican. Sonque una tèuna minoritat del pòble irlandés accepta los pretendents posteriors d'aqueste nom coma los eiretièrs politics de l'Armada Republicana Irlandesa originala, a mai se la reivindicacion d'aqueste nom d'eiretièrs es pas jamai estada acceptada pel Dáil Éireann.
Per tal de distinguir l'armada de la Republica d'Irlanda dels que se dison eiretièrs d'aqueste nom, l'armada originala reconeguda per la Dáil es de còps que i a sonada la vièlha IRA.


text:
Mélecey
Mélecey es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Membre de la Comunitat de municipalitats del país de Villersexel (CCPV), lo vilatge se situa en una cuvette environada de tucs, al pè de la Motte de Grammont (540 m).
Las municipalitats vesinas son Fallon, Georfans, Grammont e Villargent.
Membre de la Communauté de communes du pays de Villersexel (CCPV), le village se situe dans une cuvette entourée de collines, au pied de la Motte de Grammont (540 m).
Les communes voisines sont Fallon, Georfans, Grammont et Villargent.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Mélecey dépendait De la distincion del prieuré de Marast.
Mélecey dépendait de la seigneurie du prieuré de Marast.


text:
Languimberg
Languimberg es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- #Passar de la distincion de Réchicourt, en 1376, a la châtellenie episcopala de Fribourg.
- Dévasté Al cors de la guèrra de Trenta ans.
- Passa de la seigneurie de Réchicourt, en 1376, à la châtellenie épiscopale de Fribourg.
- Dévasté au cours de la guerre de Trente ans.


text:
Saint-Hippolyte (Haut Ren)
Sankt Pilt en alsacian (Saint-Hippolyte en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant-Hippolyte es situat al pè dels Vòges, al sud-oèst de Sélestat, entre Rodern e Orschwiller. La sortida dirècta, n°18, dempuèi l'Autorota francesa A35 dona accès dins la vila que domina lo castèl del Naut Koenigsbourg quilhat sus un puèg. A costat se tròba de rics vinhals que faguèron la fama del vilatge. Sant-Hippolyte es una aglomeracion anciana estrecha en una encencha rectangulara pro plan conservada e traversada per tres carrièras parallelas recopant una carrièra transversala e presentant un bastit densa que los ostals de corondatge i son separat per de venèlas[1]. Lo glèisa bastida sus una terrassa de forma ovale ocupa lo centre d'aquel pòble. A costat se tròba la comuna, e en contrabas l'escòla datant de la fin del sègle XIXen. Sant Hippolyte se tròba tanben al pè del majestuós castèl del Naut Koenigsbourg que se percep dempuèi la dintrada del vilatge. En abandonant lo borg vièlh, en prenent la rota que mena al Naut Koenigsbourg se dintra pel ric vinhal environat de tucs. Sus l' esquèrra de la rota se percep de luènh lo vilatge de Rodern. De cada costat d'aquela rota que puja cap a la montanha e cap a la plana, Sant-Hippolyte a environat de vinhas que los produches ne foguèron sempre presats dels coneisseires e en particular dels ducs de Lorena.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Venelle = Pichona carrièra


text:
Coctèl Molotov
Lo coctèl Molotov es una arma incendiària improvisada compausada d'una botelha de veire en partida emplida d'un liquide inflamable (esséncia, alcòl...). Foguèt inventat coma arma anticarri per l'armada finlandesa durant la Guèrra d'Ivèrn (1939-1940) e ironicament nomat en onor dau ministre deis Afaires estrangiers sovietic Vyacheslav Molotov. Es generalarament associat ai movements militars irregulars ò ais insureccions civilas mai es tanben fòrça utilizat per lei fòrças regularas en manca d'armas anticarri.


text:
Carnegiella
Lo genre Carnegiella regropa mantuna espècias de peisses americans de la familha dels Gasteropelecidae e apelats comunament « peisses-pigassons » en rason de lor forma caracteristica. Son de peisses que vivon essencialament jos la surfàcia de l'aiga.
Son capables de s'envolar sus de distàncias cortas.
S'elèva corentament en aqüari, ont son presats a causa de lor forma originala.
Lista de las espècias[modificar | modificar la font]
- Carnegiella marthae - Myers, 1927
- Carnegiella myersi - Fernández-Yépez, 1950
- Carnegiella schereri - Fernández-Yépez, 1950
- Carnegiella strigata - (Günther, 1864)
Referéncias[modificar | modificar la font]
Referéncia ITIS : TSN 163119 Carnegiella (en)


text:
Guèrra de la Segonda Coalicion
La Guèrra de la Segonda Coalicion se debanèt de 1798 a 1802. Opausèt França a una coalicion gropant la màger part deis estats europencs franc d'Espanha e de Danemarc. L'objectiu d'aquela coalicion èra de contenir l'expansion de la França revolucionària e d'assaiar d'i restaurar la monarquia. Pasmens, lo conflicte s'acabèt per una victòria francesa novèla e la confirmacion dei conquistas realizadas dins lo corrent de la Guèrra de la Premiera Coalicion.
Ligams intèrns[modificar | modificar la font]
- Guèrra de la Premiera Coalicion.
- Guèrra de la Tresena Coalicion.
- Guèrra de la Quatrena Coalicion.
- Guèrra de la Cinquena Coalicion.
- Guèrra de la Seisena Coalicion.
- Guèrra de la Setena Coalicion.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Lo Sant Empèri Roman Germanic, que seis institucions èran en declin dempuei de sègles, èra sota la dominacion austriana.


text:
Parpalhòl
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Aquesta pagina d'omonimia repertòria los diferents subjèctes e articles del nom identic.
- Parpalhòl es un tèrme comun de zoologia, apelacion correnta de l'ordre d'insèctes dels lepidoptèrs (Lepidoptera).
- Parpalhòl designa un tipe de nada.
- Parpalhòls es una pèça per piano compausada per Robert Schumann.
- Un parpalhòl es un tèrme familiar per un verbal d'estacionament
- Una escrova parpalhòl es una escrova provesida d'extensions en forma d'ala de parpalhòl, permetent de la sasir aisidament a la man per la vissar o la desvissar.
- L'efièch parpalhòl designa lo fach qu'una causa pichona pòt causar d'efièches grands.
- Un nos parpalhòl es una mena de cravata, nosada de biais que sembla un parpalhòl.
- Un Epagneul nan continental parpalhòl es una raça de can.


text:
Regim mediterranèu
Lo regim mediterranèu es tradicional dins divèrses païses de la riba de la mar Mediterranèa, dont Grècia, amb l'illa de Creta e l'Itàlia del sud.
D'estudis mòstran que lo regim alimentari dels Cretians mermariá la mortalitat e la mortilitat per malautiás cardiavasculàrias.
Qualques particularitats d'aquel regim se tròban tanben dins d'unas regions d'Occitània, e explicarián la paradòxa de la cosina francesa, mai son dos concèptes de diferénciar.
Lo regim mediterranèu assòcia :
- un apòrt caloric relativament paure comparat a l’activitat fisica utilizada.
- una abondància de legums e fruches frescs e secs, pan, cerealas.
- produches d'origina animala en pichona quantitat : pauc de carn roja, levat un pauc de carn oelhièra, mai fòrça peisses ;
- lipids ajustats, en gaireben exclusivitat d’òli d'oliva, que la màger qualitat es la seuna tenor en acids gras monoinsaturats, coma l'acid oleïc (omèga-9).
- pichona quantitat d'acids gras saturats : pauc de lach e de burre, mai de formatge fresc o de iaorts ;
- de vin roge, begut rasonablament e pendent los repaisses.
Un autre profièch probable d'aquel regim es ligat al biais de manjar, al plaser de manjar, a la convivéncia dels repaisses, moments importants de socializacion.


text:
Fiat 508 Balilla
La Fiat 508 Balilla es una automobila fòrça famosa que siguèt bastida per lo constructor italian Fiat durant leis ans 1930 e que participèt fòrça a la motorizacion dei classas mejanas dau país. La Fiat Balilla representèt, per leis Italians d'aquela epòca, un « objècte de desirança ». Son succès es atribuit an una decision totplen coratjosa dau constructor italian de bandir aquela veitura durant un periòde gaire propici e sustot a la qualitat dau trabalh de sei conceptors, que realizèron una automobila mejana ambé de prestacions de classa superiora e que son còst d'utilizacion èra fòrça a bòn.


text:
Vertrieu
Nom desconegut en arpitan (Vertrieu en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vertrieu Se situa al en virant del Rhône. La municipalitat es dins la frontièra amb lo departament del Ain. Vertrieu Es al extremitat de la punta de la Isle Crémieu.
Vertrieu se situe au tournant du Rhône. La commune est à la frontière avec le département de l'Ain. Vertrieu est à l'extrémité de la pointe de l'Isle Crémieu.


text:
Pistacia lentiscus
Lo lentiscle o restincle (Pistacia lentiscus L.), es un arbrilhon butant dins las garrigas e subretot lis maquisses dels climas mediterranèus. Planta de la familha de las anacardiacèas, de fuèlhas persistentas, balha de fruches, d'en primièr roges, puèi negres.
Lo nom pistachièr ven del grèc pistakê. Lo nom lentiscle ven del latin lentus (vescós).
Somari
Descripcion[modificar | modificar la font]
Morfologia generala e vegetativa[modificar | modificar la font]
Lo lentiscle es en general un arbrilhon podent aténher tres mètres passant pas los sièis. Se distinguís de las doas autras espècias de pistachièrs mediterranèus (subretot del Pistacia terebinthus L., petelin) pels caractèrs seguents:
- las fuèlhas an un nombre par de foliolas se terminan doncas per una par de foliolas, alara que aquels dels autres pistachièrs se terminan per una foliola terminala.
- lo raquís portant las foliolas es alat.
- lo fulhatge es persistent;
- l'inflorescéncia es cilindrica
Las foliolas, pro estrechas e coriaças, son de forma ovala cap a elliptica, acabadas per una pichona punta. Lor nombre varia de dos a dotze. Aquelas foliolas pòrtan sovent una gala .
Morfologia florala[modificar | modificar la font]
Coma los autres pistachièrs, lo lentiscle es dioïc: las flors masclas e femes butan sus d'arbrilhons diferents. Forman de racas de pichonas talhas a l'aissèla de las fuèlhas. Las flors son apetals. Los mascles an cinc pichons sepals qu'emergisson cinc etaminas rogencas repausant sus un disc nectarifèr. Las femes, de tres o quatre sepals, an un ovari amb un estil cort de tres pistils. La florison se fa de març a mai.
Fruch e granas[modificar | modificar la font]
Lo fruch es una pichona drupa comestibla, redonda, d'aperaquí cinc millimètres. D'en primièr roge, ven negre. La grana es identica a pistachas e pòt èsser preparada en la fasent bolhir amb de favas pichonas, de blat e de césers, a la coseson, banhada d'un pauc d'òli d'oliva.
Aquela preparacion de granas de lentiscle es fòrça presada en particular dins l'Èst Argerian.
Airals de reparticion[modificar | modificar la font]
- Son origina se situa dins las regions mediterranèas d'Asia, d'Africa e d'Euròpa.
- Se trapa en Corsega, sus las ribas de Mediterranèa e de Charanta Maritima.
A Ghisonaccia (Corsega), se trapa un individú que son edat es estimada entre 700 e 1000 ans[1].
Malautiás e parasits[modificar | modificar la font]
Es corrent d'observar de galas formadas al despens del limbe foliar del lentiscle. Los parasits qu'induson la produccion d'aquelas galas, e se'n noirrisson apuèi, son l'acarian Eriophyes stefanii e subretot lo pesolh Anopleura lentisci[2].
Utilizacion[modificar | modificar la font]
En medecina tradicionala, s'utiliza la resina del pistachièr lentiscle per sonhar los ulcèras d'estomac. Son eficacitat contra la bacteria Helicobacter pylori foguèt recentament confirmada[3]. Aviá estat vérificada per mai d'un estudis scientifics[4]. Aquel metòde consistís a eliminar la bacteria H. pylori per masticacion de resina del lentiscle, arbre expleitat subretot dons l'illa grèga de Chios.
La saba s'utiliza per realizar una goma d'odor. Dins l'Antiquitat, aquela goma èra una pasta per mastegar.
Aquela goma s'emplega tanben en pastissariá e per la fabricacion de licors coma la mastika e de cosmetics.
La fusta del lentiscle es de color ròsa o òcra, amb de venas jaunas. S'emplega en menusariá e ebenistariá.
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Lentiscle de Ghisonaccia
- ↑ (fr)P. Dauphin, J.-C. Aniotsbéhère. Les galles de France (2e édition). Mémoires Soc. Linn. Bordèu, tòm 2, 1997
- ↑ VRP
- ↑ *(en)Huwez FU, Thirlwell D, Mastic Gum kills Helicobacter pylori, New England Journal of Medicine, 339:1946, Dec. 24, 1998
*(en) Huwez FU, Al-Habbal MJ. Mastic in treatment of benign gastric ulcers. Gastroenterol Jpn 1986;21:273-274
* (en)Al-Habbal MJ, Al-Habbal Z, Huwez FU. A double-blind controlled clinical trial of mastic and placebo in the treatment of duodenal ulcer. J Clin Exp Pharm Physiol 1984;11:541-4
*(en) Al-Said MS, Ageel AM, Parmar NS, Tariq M. Evaluation of mastic, a crude drug obtained from Pistacia lentiscus for gastric and duodenal anti-ulcer activity + J Ethnopharmacol 1986;15:271-278


text:
Portal:Biologia
Portal de la biologia
La biologia, del grèc bios (Bιoς) e logos (λoYoς), es la sciéncia del vivent. Concernís l'estudi dels organismes vivents, lor compòrtament, cossí las espècias e los individús naisson, e tanben las interaccions qu'an entre eles e amb lor environament. La biologia recobrís une larga paleta de disciplinas que son sovent vistas coma de veritablas sciéncias a part entièra, estúdian lo vivent a totas sas escalas.
Article del mes
Veire l'article: La biologia
Los articles
A far
Imatge de qualitat
Categorias
Lo projècte
Cossí contribuir ?
Existís de mejans nombroses per ajudar a melhorar aquesta enciclopedia:
- Corregir los articles existents (veire La lista dels articles)
- Crear d'articles novèls (veire los articles de crear)
- Ajustar la categoria corrècta als articles en causissent dins l'arborescéncia del domeni.
- Illustrar los articles
- Parlar del projècte
Paginas dels projèctes
Participants
Cedric31...e totes los participants a l'enciclopedia Wikipèdia. +/-


text:
Bilieg
Bilieg en breton ( Billé en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat acuèlh favorablament, coma la rèsta del país, la Revolucion e las siás avançadas. L'organizacion de las fèstas revolucionàrias testifica del maintien d'un sentiment favorable al nòu regim, sustot après la fin de la Terror : las victòrias de las armadas republicanas an celebrat, sustot la patz amb l'Àustria, principal enemic de la França, en brumaire an VI[1].
La commune accueille favorablement, comme le reste du pays, la Révolution et ses avancées. L’organisation des fêtes révolutionnaires témoigne du maintien d’un sentiment favorable au nouveau régime, surtout après la fin de la Terreur : les victoires des armées républicaines sont fêtées, notamment la paix avec l’Autriche, principal ennemi de la France, en brumaire an VI[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Louis Dubreuil, « Fèstas revolucionàrias en Ille-e-Vilaine », in Anals de Bretanha, volum 21, tome 4, 1905, pàg. 397


text:
Art marcial
Un art marcial es un estil de combat, amb frequència orientat cap a la defensa personala. Dins l'us comun, lo tèrme se referís als sistèmas de combat desvolopats en pel mond sencer.
Lo concèpte d' art marcial apareguèt per primiera vegada en anglés dins l'edicion de 1920 del Takenobu's Japanese-English Dictionary coma una traduccion del tèrme bu-gei o bu-jutsu que significa "art o resolucion dels afars militars".
Somari
Introduccion[modificar | modificar la font]
En mots simples, los arts marcials son de sistèmas de lucha.
I a fòrça escòlas e estils d'arts marcials, mas totes compartísson un meteis objectiu: la defensa personala.
D'unes, coma lo taiji quan tanben se ne pòdon emplegar per melhorar la santat e la fòrma coma rajòls del qi.
Dequ'unes arts marcials naissèron pas en Asia. La savate, per exemple, espeliguèt en França e los movements atletics de la capoeira venon de Brasil.
Fòrça arts marcials incluson còps de punh (bòxa, karate), còps de pè (taekwondo, kick-boxing, karate), agafars divèrses (judo, jujutsu, lucha), armas (iaijutsu, kendo, kenjutsu, naginatado, escrima) o qualqua combinason d'elements ja mencionats (mantun estil de jujutsu).
Los arts marcials se devesísson en dos grands ensembles: los nomenats "arts marcials durs" coma lo karate e lo kick-boxing, que s' enfatizan l'ataca per derrotar l'adversari e los "arts marcials suaus" coma lo judo e l'aikido, que s'abòrdan l'opausant de biais mens agressiu, en emplegar la fòrça de l' autre per lo sometre o lo descorar.
Es malaisit de comparar l'efectivitat de las divèrsas fòrmas d'arts existents.
Recentament, se desvolopèron de competicions coma l'Ultimate Fighting Champions als Estats Units d'America o lo Pancraci a Japon, que tanben se conéisson coma "arts marcials mixtes" o torneges d'AMM. Si-ben encara es per veire lo succès o lo fracatge comercial d'aquestas practicas.
Definicion[modificar | modificar la font]
Los arts marcials se definísson d'aqueste biais: a través de l'istòria, al soldat sul prat batalhièr, l'unica causa que l' importava èra de poder derrotar l'enemic qu'afrontava.
Qu' un estil siá suau o dur o quantes punts s'obtenguèssen amb un còp son detalhs e tèmas de discussion que surgísson sonqu'en temps de patz, quand èran alara combats còs e còs, d'a vegadas fins a la mòrt d'un o dels dos adversaris.
Los arts marcials son los arts de la guèrra. Se l'objectiu principal dins una competicion consistís a obténer de punts en favor de qualqu'un, alavetz sèm pas davant un art marcial mas un espòrt.
L'istòria dels arts marcials es molt espandida. Lo desvolopament dels sistèmas de lucha data de quand l'òme foguèt capable de transmetre la coneissença, cotria amb las estrategias de guèrra.
Bona part del material escrich mai ancian sul tèma data del sègle XV en Euròpa e los autors ne son d'unes mèstres pro notables, coma Hans Talhoffer e George Silver. Tanben abastèron a l'epòca nòstra d'unas transcripcions de tèxtes encara mai ancians, un dels quals es un manuscrit nomenat I.33, que data de la fin del sègle XIII.
Los artistas marcials diferísson segon la mena de competicions.
D'unes arts, coma la bòxa o lo muay Thai, prèstan atencion a las practicas de luchas e a participar a de competicions, pendent que las mai frequentes d'aikido e krav maga rebutan las competicions.
Las rasons que sosténon aquestes punts de vista son divèrsas.Un molon d'arts competitius argumentan que las competicions fan plaça a d'amelioracions e son de tecnicas mai eficaças.
Çaquelà qualques estils non competitius sosténon que las règlas amb las qualas se desvolòpan aquestas competicions afectan l'art e son ges representativas de çò que se pòt escaire dins una situacion reala.
Dins las darrièras annadas, se temptèt de reviscolar d'unes arts marcials considerats istorics.
Exemples dels bons d'aquesta reconstruccion istorica dels arts marcials son lo pankration e l' escòla Shaolin, qu'a pas cap tradicion contunha.
Arts marcials asiatics[modificar | modificar la font]
- Bornèo
- Birmania
- Corèa
- Filipinas
- Indonesia
- Japon
- Tailandia
- Bòxa tailandés o Muay Thai o Thai boxing
- Vietnam
- China - totes los arts marcials chineses nomenats kung-fu, wushu, chuan fa o kuntao.
- Estils intèrnes: neijia.
- hsing yi (hsing Y)
- pakua quan
- taiji quan
- Estils intèrnes: neijia.
Arts marcials d'autres païses[modificar | modificar la font]
- Alemanha
- Brasil
- Egipte
- tahtib o escrima de barròts egipcian
- Espanha
- Estats units
- hoja contact
- Jeet Kune Do
- kempo karate
- França
- Grecia
- lucha grecoromana
- pancraci o pankration
- Israel
- Polonha
- Rusia
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- sus YouTube... mai de 76 700 documents subre los arts marcials en picar coma clau Martial arts


text:
Saint-Fuscien
Saint-Fuschien en picard ( Saint-Fuscien en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La Picardie pòt èsser subdivisée en dètz-e-uèch regions naturalas o pichons païses. Sant-Fuscien se tròba en lo Amiénois. Situat sul scenari sud d'Amians, la municipalitat se situa a una distància d'unitat|6|km {{}} al sud de Amians, capital départementale e capital regional picarde. Sant-Fuscien es un bourg residencial de mai de 900 abitants. Lo vilatge fa partida del District del Grand Amians, vengut pel continuament Amians Metròpoli.
D'un punt d'enguarda géologique, la municipalitat es sul scenari picard format al crétacé superior (terrens secondaires o mésozoïque); es un scenari crayeux recobert de limon. La rusca de limon pro prima quita de de còps aflorar la craie. Pendent longtemps, la region a #èsser un país de pichonas tèrras #qu'èran malaisidas a conrear e aiçò obligava las paysans parcellaires a trobar un segond mestièr pendent l'ivèrn. Fins a Modèl:La s-, las coupeurs de velours e las culottières an trabalhat dins abitança pel texil amiénois. A present, los remembrements e la modernizacion de las granjas permeton una espleitacion mai facila de las tèrras agricòlas jos forma de polyculture e de ramaderia[1].
La region es largament ocupada al cors de l'an per massas d'aire humides e frescas vengudas de l'Atlantic nòrd, réchauffées malgrat aiçò per las aigas mai tièdes de la deriva nòrd-atlantic. N'ivèrn, es generalament mai humide que freda e se situa en limit oèst de las avançadas d'aire polar continental fred e shut.
La Picardie peut être subdivisée en dix-huit régions naturelles ou petits pays. Saint-Fuscien se trouve dans l’Amiénois. Situé sur le plateau sud d'Amiens, la commune se situe à une distance de 6 km au sud d'Amiens, capitale départementale et capitale régionale picarde. Saint-Fuscien est un bourg résidentiel de plus de 900 habitants. Le village fait partie du District du Grand Amiens, devenu par la suite Amiens Métropole.
D’un point de vue géologique, la commune est sur le plateau picard formé au crétacé supérieur (terrains secondaires ou mésozoïque); c'est un plateau crayeux recouvert de limon. La couche de limon assez mince laisse parfois affleurer la craie. Pendant longtemps, la région a été un pays de petites terres qui étaient difficiles à cultiver et ceci obligeait les paysans parcellaires à trouver un second métier durant l'hiver. Jusqu'au Modèl:S-, les coupeurs de velours et les culottières ont travaillé à domicile pour le textile amiénois. À présent, les remembrements et la modernisation des fermes permettent une exploitation plus aisée des terres agricoles sous forme de polyculture et d'élevage[2].
La région est largement occupée au cours de l’année par des masses d’air humides et fraîches venues de l’Atlantique nord, réchauffées cependant par les eaux plus tièdes de la dérive nord-atlantique. En hiver, elle est généralement plus humide que froide et se situe en limite ouest des avancées d’air polaire continental froid et sec.


text:
Ajuda:Esbòs
Cas d'esbòs[modificar | modificar la font]
Un esbòs pòt èsser :
- un article mai o mens cort que balha una primièra definicion succinta en esperant que serà melhorat per d'autres contributors, que pòt pas èsser considerat coma un article acabat;
- un article que cobrís pas pro lo subjècte;
- un article desequilibrat, per exemple desvolopat sus un aspècte fòrça particular, o tròp impermeable al profan;
Los articles considerats coma d'esbòsses son senhalats gràcias a de bendèls en naut de las paginas, obtenguts en plaçant de modèls que pòdon èsser especifics al domeni de l'article. La lista de las categorias d'esbòsses e de modèls se tròba sus la pagina : Wikipèdia:Categorias d'esbòsses.
Una lista d'esbòsses de completar es disponibla sus aquesta pagina.
Utilitats d'un esbòs[modificar | modificar la font]
Lo bendèl {{esbòs}} permet
- d'atirar l'atencion dels contributors disponibles sus certans articles, per l'intermediari de la pagina Categoria:Wikipèdia: esbòs, afin de los completar ;
- d'avertir los utilizaires que l'article es considerat coma incomplet, afin que per exemple los visitors ocasionals pòscan pas tirar de conclusion erronèa sus la qualitat dels articles de Wikipèdia a causa d'un article incomplet ;
- de conéisser la part d'articles considerats coma corrèctes e presentables sens restriccion, o la lista exaustiva de totas las paginas designadas coma « esbòs » aicí.


text:
Hemichordata
Hemichordata (Emicordat) es un fil dels animals deuterostomia (deuterostomians), qu'es un grop fraire dels Cordats (lo grop que conten los vertebrats). Aqueste fil apareguèt al cambrian e inclutz una classa importanta de fossils, los graptolits ; la màger part d'entre eles dispareguèron al carbonifèr. Una de las espècias a subreviscut : Cephalodiscus graptolitoïdes.
Totas las autras fòrmas modèrnas son de vèrmes marins (exemple : Saccoglossus). Son divisits en doas classas : Enteropneusta (enteropneuste) e Pterobranchia (pterobranca). Aqueste fil conten gaireben 100 espècias.
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


text:
1822
Aquesta pagina concernís l'an 1822 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
America[modificar | modificar la font]
Mexic[modificar | modificar la font]
Refús dau plan d'Iguala per lo rèi espanhòu Ferdinand VII. Mexic èra alora sensa cap d'estat fins a la proclamacion d'Augustin d'Iturbide coma emperaire dau país per mantenir un regime monarquic. Lei sièis províncias de la capitanariá generala de Guatemala jonhèron l'Empèri franc dau Salvador qu'assaièt de resistir mai foguèt finalament conquistat après una brèva campanha militara. Pasmens, lo foncionament autoritari dau regime suscitèt una oposicion importanta rapidament renfòrçada per la crisi financiera de l'estat novèu.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Energia[modificar | modificar la font]
Premiera demonstracion de la possibilitat de crear una maquina electrica (Ròda de Barlow) per lo fisician e lo matematician Peter Barlow (1776-1862). Pasmens, aquela maquina mancava de poissança e lo premier generator d'electricitat que trobèt d'aplicacions apareguèt pas avans 1832.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 28 de genièr - Alexander Mackenzie, primièr ministre de Canadà (m. 1892)
- 2 d'abril - Luis Sáenz Peña, president d'Argentina (m. 1907)
- 27 d'abril - Ulysses S. Grant, president dels Estats Units (m. 1885)
- 13 de mai - Francés d'Assisi de Borbon, rei consòrt d'Espanha (m. 1902)
- 12 de junh - Frédéric Passy, economista francés, Prèmi Nobel de la Patz (m. 1912)
- 20 de julhet - Gregor Mendel, religiós chèc, paire de la genetica (m. 1884)
- 4 d'octobre - Rutherford Birchard Hayes, president dels Estats Units (m. 1893)
- 27 de decembre - Louis Pasteur, microbiologista e quimista francés (m. 1895)


text:
Modèl:FishBase familha
Referéncia FishBase : familha {{{1}}} (en) (+traduction (fr))(+lista espècias)
- Utilizacion
- Per ajustar una referéncia vèrs una pagina de familha sul sit FishBase en coneissent lo còde FishBase de la familha descricha
- Exemples
- {{FishBase familha |362 | ''Labridae'' Cuvier, 1816 }}
- {{FishBase familha |362 | ''Labridae''}}
- {{FishBase familha |362 }}
- Resultats
- Referéncia FishBase : familha Labridae Cuvier, 1816 (en) (+traduction (fr))(+lista espècias)
- Referéncia FishBase : familha Labridae (en) (+traduction (fr))(+lista espècias)
- Referéncia FishBase : familha 362 (en) (+traduction (fr))(+lista espècias)
- Sintaxi
-
{{Fishbase familha |codeFishbase | descripcion }}
- Paramètres
-
- codeFishbase
- lo còde Fishbase del peis sur FishBase.
- Atencion: Empegatz l'URL al | precedent.
- Ex (pels labres): 362
- descripcion (facultatiu)
- La descripcion de l'espècia. Se pòt agir de son nom binomial (en italica) seguit o non de son autor
- Ex (pels labres): Labridae Cuvier, 1816
- Exemples d'utilizacion
-
- Vejatz tanben
-
- {{ADW}} o {{Animaldiversity}} per far una referéncia per una espècia anglesa vèrs lo sit Animaldiversity de l'Universitat de Michigan
- {{AlgaeBASE espècia}} per far una referéncia per una espècia d'alga vèrs lo sit www.algaebase.org
- {{AlgaeBASE genre}} per far una referéncia per un genre d'alga vèrs lo sit www.algaebase.org
- {{Aquabase}} per far una referéncia per una espècia d'aquari vèrs lo sit www.aquabase.org
- {{ARKive ARK}} per far una referéncia per una espècia anglesa vèrs lo sit ARKive
- {{ARKive GES}} per far una referéncia per una espècia non anglesa vèrs lo sit ARKive
- {{Avibase}} per far una referéncia per una espècia d'ausèl vèrs lo sit www.bsc-eoc.org/avibase
- {{Belles fleurs de France}} per far una referéncia per una familha de flors vèrs lo sit http://erick.dronnet.free.fr/belles_fleurs_de_france
- {{Belles fleurs de France2}} per far una referéncia per una familha de flors vèrs lo sit http://perso.orange.fr/erick.dronnet
- {{CITES fr}} per far una referéncia per una espècia vèrs lo sit CITES francés
- {{CITES espècia}} per far una referéncia per una espècia vèrs lo sit CITES internacional
- {{CITES genre}} per far una referéncia per un genre vèrs lo sit CITES internacional
- {{CITES familha}} per far una referéncia per una familha vèrs lo sit CITES international
- {{Delta-angio}} per far una referéncia per una familha de planta de flor vèrs lo sit delta-intkey.com/angio
- {{eFloras}} per far una referéncia per una planta de flor vèrs lo sit www.efloras.org
- {{Faunaeur}} per far una referéncia vèrs lo sit Fauna Europaea
- {{FishBase espècia}} per far una referéncia per una espècia de peis vèrs lo sit FishBase
- {{FishBase genre}} per far una referéncia per un genre de peis vèrs lo sit FishBase
- {{FishBase familha}} per far una referéncia per una familha de peis vèrs lo sit FishBase
- {{FishBase òrdre}} per far una referéncia per un òrdre de peis vèrs lo sit FishBase
- {{Florabase}} per far una referéncia per una planta vèrs lo sit Florabase (Australie Ouest)
- {{GRIN espècia}} per far una referéncia per una espècia vegetala vèrs lo sit GRIN
- {{GRIN genre}} per far una referéncia per un genre vegetal vèrs lo sit GRIN
- {{GRIN familha}} per far una referéncia per una familha vegetala vèrs lo sit GRIN
- {{ITIS}} per far una referéncia vèrs lo sit ITIS
- {{IUCN}} per far una referéncia vèrs lo sit IUCN
- {{Mobot familha}} per far una referéncia per una familha vèrs lo sit www.mobot.org
- {{Mobot òrdre}} per far una referéncia per un òrdre vèrs lo sit www.mobot.org
- {{Mobot}} per far una referéncia per un autre tipe de taxon vèrs lo sit www.mobot.org
- {{MSW}} per far una referéncia per mamifèr vèrs lo sit Mammal Species of the World (MSW)
- {{NCBI}} per far una referéncia vèrs lo sit NCBI Taxonomy
- {{Ausèls espècia}} per far una referéncia per una espècia vèrs lo sit www.oiseaux.net
- {{Ausèls familha}} per far una referéncia per una familha vèrs lo sit www.oiseaux.net
- {{Ausèls òrdre}} per far una referéncia per un òrdre vèrs lo sit www.oiseaux.net
- {{Tela-métro}} per far una referéncia vèrs lo sit Tela Botanica per una espècia de planta de França metropolitana
- {{Tela-antilles}} per far una referéncia vèrs lo sit Tela Botanica per una espècia de planta de las Antilhas
- {{Tela-réunion}} per far una referéncia vèrs lo sit Tela Botanica per una espècia de planta de la Reünion
- {{UE directive ausèls}} per far una referéncia per un ausèl vèrs lo sit Union européenne — directiva ausèls
- {{Zoonomen}} per far una referéncia per un ausèl vèrs lo sit de la Lista d'Alan P Peterson
- los modèls de la Categoria:Modèl de biologia creant un ligam extèrne


text:
Utopia (omonimia)
- Utopia es un concèpte filosofic que fa referéncia a una societat ideala e, per extension, a un objectiu desirable mas irrealizable
- Utopia, òbra de Thomas More que balhèt son nom al concèpte
Luòcs:
- Utopia (Tèxas), vilatge de Tèxas (Estats Units d'America)
- Utopia (Ohio), "airal non incorporat" dels Estats Units d'America (Ohio) de biais anarquista
- Utopia (Austràlia), comunautat aborigèna
- Utopia Planitia, planòl de l'emisfèri nòrd de Mart
Autres:
- Utopia filme de Iradj Azimi ;
- Utopia filme de l'iranian Sohrab Shahid Saless
- Utopía, filme de Maria Ripoll
- Utopia es un grop de cinèmas independents dins qualques grandas vilas d'Occitània e Saint-Ouen l'Aumône e Pontoise