text:
En 2015, Alidé Sans que sortí eth sué permèr album « Eth Paradís ei en tu ». Despuish, la cantaira aranesa que segueish eth sué camin.
Un camin que va de scèna en scèna en Occitania e en Catalonha. Uei, Alidé que s'estanca drin entà ns’encontrar, parlar dau sué tribalh e de la sua musica.
Lo Diari : Adiu Alidé, despuish quauques temps que’t vegem drin pertot. Qu’ès ua artista occitana plan de mòda. E’ns pòdes presentar a Alidé
Sans.
Alidé Sans : Adiu! Hahah… !! De mòda? Prauba, alavetz que me calerà premanir entara queiguda… Ei un exercici molt complicat açò de descriuer-se a ua madeisha (aumens entà jo)… Tostemp è sigut mès partidària de hèr, e de préner ua idea de coma son es causes a trauèrs dera viuença, que non pas de parlar-ne. Es paraules se les empòrte eth vent, es emocions demoren.
LD : Qu’ès a l’encòp cantaira e compositora deras tuas cançons. Qu’ei çò de qui t’inspira a l’ora d’escríver cançons?
AS : En aguest moment tanben me plantegi era madeisha question, donques me tròbi un shinhau bloquejada en aguest sentit (e per contra, plan mobilizada en d’auti). Mès calma, confii. En generau, veigui era vida madeisha coma era hònt d’inspiracion. Sonque cau « deishar-se inspirar », èster prèsta a contemplar, a connectar damb quauquarren mès poderós e generós que tot çò que podem tocar, flairar, saborar, veir o escotar. Ei aguesta guida era que focalize era tua atencion enes relacions, enes situacions deth dia a dia, enes ganes de transformar un shinhau es causes que t’entoren, ena hame de evolucion e d’expansion… concèptes universaus enes que cada persona pòt projectar era sua pròpia interpretacion, mès que mos unissen. Era mia vida personala ei eth prumèr pas, donques ei a trauèrs d’era coma pogui experimentar, sénter e connectar damb çò que i a mès enlà, e ei çò que me permet interpretar ara mia manèra aguesta universalitat. Toti auem ua manèra unica de hèr, e açò ei beresa. E toti ac hèm, e açò mos unís.
LD : Que’t sabes plan de lengas, mès au moment de compausar qu’ei tostemps en occitan. Quin explicas aquò ?
AS : Ei era mia lengua, sò en aranés. Supòsi que tanben i a un component de gratitud e de fidelitat.
LD : Qu’ei tostemps complicat de classar a ua artista e sustot ua musicaira atau com tu de qui jòga drin de tot, en sòlo o en grop e dab ua musica plan ritmada o mes lenta. A mesura que’t vegem en concèrt que sabem çò que ne hès pas,
mès ne s’i escagem pas a definir çò que hès. E pòdes assajar de ns’aidar ?
AS : Ac senti mès non pogui. Des deth començament, è volut hèr es causes des de jo madeisha, expressar-me liura, e anar descobrint ara mia persona sencèra. Contunhi en aguest procès, donques veigui tot aguest soni dera musica coma un aprenentatge de vida, damb eth que pòc a pòc vau coneishent es mies pròpries limitacions. Non sò ua banda de ròck, non sò ua cantautora (atau coma les coneishem tradicionalament), non sò ua cantanta de musica classica... Tot açò me semble evident. Tanben pensi que i a diferentes manères de hèr es causes. Ua d’eres ei pensant un shinhau e delimitant des deth principi, e ua auta ei deishant gésser çò que vò gésser. Quan compausi, interprèti, pugi sus ua scèna, era darrèra causa que voi ei embarrar-me en tot díder-me : tu ès açò. Era responsa automatica ei : e non pogui èster arren mès? Ac senti coma ua autocensura en contra dera mia libertat, que despolhe de sentit tot eth procès deth que parlaua.
Çò que sagi de hèr ei èster presenta ath 100% en cada concèrt, en cada cançon e en cada nòta. È agut des de ben petita un respècte enòrme entara musica, e lo consèrvi coma un tresaur. Enteni qu’ei era qui pòrte era passion des que la descobrissen, e qui la regale as qui l’escoten. E açò se hè a ritme de reggae, de blues, de vals, damb votz, o vents, o còrdes, o percussions, o… i a infinites formes damb un madeish hons. Eth milhor concèpte qu’è trobat entà expressa’c ei eth de « Musica universala damb arraïtzes ». Mès ne açò me convenç.
LD : Totun dab aquestes ritmes plan divèrs, que sia de rumba, de reggae, de ròck o drin hèstiu, que pensas se’t didi qu’ès drin la nosta Amparanoia occitana ?
AS : Uau !!! Amparanoia a sigut un grop qu’a marcat fòrça era mia adolescéncia, donques siguec a trauèrs dera sua musica que comencè a descobrir eth mon « exterior ». Ja sabetz que’s pòbles, e es vals, pòden èster molt barrades… Eth prumèr festival ath qu’anè damb amigues siguèc as 15 ans, e justament siguèc entà anar a escotar a Amparanoia en concèrt. Uns mesi abans coneishérem eth teclista que tocaue damb eri en aquera epòca, en un bar de jazz de Vilanova i la Geltrú, damb flaira a tabac e whisky. Hègen serada de jam session. M’animè a pujar sus scèna a tocar « Song for my father » as tecles, e aquiu comencèc tot. Siguèc ua d’aqueres persones que sense conéisher-les, te neurissen er esperit sonque damb quate paraules. En aguesti ans qu’an passat encara contunham en contacte e mos auem anat crotzant damb motiu dera musica. Tot açò entà díder qu’aguest hèt encara mos motivèc mès entà méter totes es fòrces en arténher era deguda autorizacion des pairs…hahaha!
T’arregraïsqui era comparason, me la sauvarè entà agarrar fòrces ena queiguda dempús dera mòda !
LD : A còps, que’t vegem a shiular entà introdusir las tuas cançon. Qu’ei quauquarren rare. D’aon e’t vié aquera practica?
AS : Des audèths…
LD : Que hè ara dus ans que sortí eth tué album. Que jògas de pertot. E’ns pòdes presentar eths tués projèctes a vier?
AS : Eth darrèr an e miei m’è botjat damb ua filosofia d’autogestion, e ei çò que contunhe guidant-me, ei era eth mèn projècte principau en aguest moment.
Mès concretament, trabalhi entà publicar un dusau album a principis de 2018. Açò ac hèsqui en collaboracion damb Paulin Courtial, qui m’ajude damb tota era produccion deth disc. Era idea ei publicar-lo jos un sagèth (labèl) pròpri. Peth moment èm en ua fase de concepcion, e de clauar es arraïtzes (creacion deth sagèth, finançament, virada de gessuda…). Encara falten uns mesi entà començar a enregistrar.
Era decision m’a arribat irresistiblament, coma un besonh de renèisher. Anarè informant a mesura que auancen es causes …
S.P


c: text/html

text:
Villes et mairies de l'Arrondissement de Weilheim-Schongau (190)
Liste des communes
Weilheim in Oberbayern
Ville de Weilheim in Oberbayern, localité de l'Allemagne de 21 000 habitants.
La mairie de Weilheim in Oberbayern a une adresse e-mail et un site Internet.
Penzberg
Ville de Penzberg, localité de l'Allemagne de 16 000 habitants.
La mairie de Penzberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Peissenberg
Ville de Peissenberg, localité de l'Allemagne de 12 000 habitants.
La mairie de Peissenberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Schongau
Ville de Schongau, localité de l'Allemagne de 12 000 habitants.
La mairie de Schongau a une adresse e-mail et un site Internet.
Peiting
Ville de Peiting, localité de l'Allemagne de 11 000 habitants.
La mairie de Peiting a une adresse e-mail et un site Internet.
Hohenpeißenberg
Ville d'Hohenpeißenberg, localité de l'Allemagne de 3 800 habitants.
La mairie d'Hohenpeißenberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Altenstadt
Ville d'Altenstadt, localité de l'Allemagne de 3 200 habitants.
La mairie d'Altenstadt a une adresse e-mail et un site Internet.
Polling
Ville de Polling, localité de l'Allemagne de 3 200 habitants.
La mairie de Polling a une adresse e-mail et un site Internet.
Wielenbach
Ville de Wielenbach, localité de l'Allemagne de 3 100 habitants.
La mairie de Wielenbach a une adresse e-mail et un site Internet.
Seeshaupt
Ville de Seeshaupt, localité de l'Allemagne de 2 800 habitants.
La mairie de Seeshaupt a une adresse e-mail et un site Internet.
Steingaden
Ville de Steingaden, localité de l'Allemagne de 2 700 habitants.
La mairie de Steingaden a une adresse e-mail et un site Internet.
Huglfing
Ville d'Huglfing, localité de l'Allemagne de 2 500 habitants.
La mairie d'Huglfing a une adresse e-mail et un site Internet.
Iffeldorf
Ville d'Iffeldorf, localité de l'Allemagne de 2 500 habitants.
La mairie d'Iffeldorf a une adresse e-mail et un site Internet.
Pähl
Ville de Pähl, localité de l'Allemagne de 2 300 habitants.
La mairie de Pähl a une adresse e-mail et un site Internet.
Bernbeuren
Ville de Bernbeuren, localité de l'Allemagne de 2 200 habitants.
La mairie de Bernbeuren a une adresse e-mail et un site Internet.
Raisting
Ville de Raisting, localité de l'Allemagne de 2 200 habitants.
La mairie de Raisting a une adresse e-mail et un site Internet.
Bernried am Starnberger See
Ville de Bernried am Starnberger See, localité de l'Allemagne de 2 200 habitants.
La mairie de Bernried am Starnberger See a une adresse e-mail et un site Internet.
Wessobrunn
Ville de Wessobrunn, localité de l'Allemagne de 2 100 habitants.
La mairie de Wessobrunn a une adresse e-mail et un site Internet.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Citroën
Citroën es un fabricant francés d'automobilas - fondada lo 1919 per André Citroën - que fa partida del Grop PSA Peugeot Citroën, dempuèi que Peugeot l'aqueriguèt als ans 70.
Se plan al principi èra un fabricant de veituras del mercat de massas amb dessenhs relativament simples, Citroën estonèt lo mond lo 1934 amb l'innovador Traction Avant (traccion davantièra, 1934-1956). Fins a fins dels ans 1980, la companhiá mantenguèt una reputacion per comprene lo dessenh d'automobilas d'una manièra unica. Modèls importants pus tard comprenon lo H Van (1947-1981, lo "HY"), Citroën 2CV (1948-1990, "Lo pichon guit Lag"), lo DS (1955-1975 "Deessa") e lo CX (1974-1989). Destaca tanben lo sieu palmarés en competicion, tant al mondial de ralli WRC, coma lo Ralli París-Dakar.


text:
Fregata deu President Sarmiento
La Fregata ARA deu Presidente Sarmiento que ho lo purmèr vaisheth escòla d'Argentina. Que ho bastida en Anglatèrra en 1897 e après aver servit entà la formacion de marins argentins en bèth percórrer mantuas vegadas lo torn deu mòn; que demòra adara ancorada dens lo bacin III de Puerto Madero a Buenos Aires.
A partir de 1939 que cessè de navegar distàncias de las granas e que ho declarada Monument Istoric nacionau d'Argentina en 1962.
Uei qu'ei un musèu de la ciutat de Buenos Aires.


text:
Plotin
Plotin (205 - 270 Ap. C.) foguèt un filosòf roman de l'Antiquitat tardièra. Foguèt lo fondator d'un corrent filosofic nomenat lo « neoplatonisme », qu'influencièt prigondament la filosofia occidentala. Installèt son escòla a Roma, en 246, e son primièr disciple foguèt Amelius. Son biais de legir los dialògs de Platon foguèt una font d'inspiracion importanta per la pensada crestiana, en plena formacion a l'epòca. L'integralitat de sos escrits foguèt publicada per un autre disciple fidèl, Porfiri de Tir, dins las Ennèadas.
La pensada de Plotin es originala perque aprigondís la reflexion de Platon e d'Aristòtel sus la natura de l'intelligéncia. Per Plotin, l'univèrs es compausat de tres realitats fondamentalas: l'Un, l'Intelligéncia e l'Arma. L'òme que fa partida del monde sensible deu, per l'introspeccion, remontar de l'Arma cap a l'Intelligéncia, puèi de l'Intelligéncia cap a l'Un e complir atal una union mistica amb lo dieu per excelléncia.
Somari
- 1 Biografia
- 2 L'influéncia de Platon
- 3 Doctrina
- 4 Lo lengatge de Plotin
- 5 Lo Plotin arabi
- 6 Nòtas e referéncias
- 7 Vejatz tanben
Biografia[modificar | modificar la font]
Se sap pauc de la vida de Plotin. Gaireben totas las coneissenças a son subjècte son raportadas per Porfiri dins la biografia que consacrèt a son mèstre[1], en introduccion a son edition de las Ennèadas entre 300 e 301[2][3]. La pauretat de las informacions sus Plotin se pòt explicar pel pauc de plaça que dona, dins sa filosofia, a l'individualitat de la persona umana[4]. En efèit, aquela es considerada coma un obstacle major dins lo camin del filosòf cap a la saviesa, dins l'identificacion de l'òme amb l'Un, primièr principi a l'origina del monde.
Benlèu plan, Plotin nasquèt en 205, a Licopolis[5] (Egipte), vila qu'aparteniá alara a l'Empèri Roman, benlèu al sen d'una familha de nauts foncionaris romans. Es a l'edat de 28 ans que Plotin partiguèt estudiar la filosofia a Alexàndria, prèp d'Ammonios Saccas, que venguèt son mèstre pendent onze ans, de 232 a 243[6].
A 39 ans, en 244, son interès per las filosofias orientalas e indianas lo pòrta a jónher l'armada de Gordian III que marchava contra Pèrsia[7]. Mas aquela armada foguèt vencida, e Gordian tuat en 244, çò que faguèt que Plotin deguèt, e foguèt pas facíl, se refugiar un temps dins la vila d'Antiòquia[8].
Aprèp Plotin anèt a Rome, ont fondèt una escòla filosofica, l'escòla neoplatoniciana de Roma (246)[9], jol reialme de l'emperaire Felip l'Arabi. Aquela escòla èra pas una institucion, mas puslèu una associacion informala de personas[10]. Ensenhava dins l'ostal de Gemina, la femna del futur emperaire Trebonian, e èra aparat per l'emperaire Gallian. Son ensenhament foguèt subretot oral. Aviá per disciples Porfiri de Tir, Amelius[11], Paulinius de Scitopolis, Eustocius d'Alexàndria, Zoticus e Zetus. En mai d'aqueles qualques disciples, Plotin comptava tanben dins sos auditors qualques òmes influents, coma Longin, o los senators Castricius Firmus, Marcellus Orontius, Sabinillus e Rogatianus. Calguèt esperar 254 per que comence de redigir de tèxtes que formaràn, mai tard, son òbra fondamentala: las Ennèadas.
L'an 268 marquèt lo començament de la solitud de Plotin. Aquel alunhèt fòra d'el e de l'atmosfèra de Roma, son disciple Porfiri tormentat per de pensadas suicidàrias[12]. Esperava qu'auriá pogut trobar repaus e patz en Lilibèa (Sicília). En 269, es Amelius que lo quitèt[13]; aquel partiguèt a Apamèa per jónher l'escòla neoplatoniciana animada per Numenios d'Apamèa. Aprèp l'assassinat de Gallian, Plotin, fòrça amic de l'ancian emperaire, deguèt quitar Roma. Aclapat per la malautiá, foguèt aculhit en Campània, dins las proprietats de son disciple Zetus[14]. Moriguèt a Nàpols, en 270, de malautiá[15] (benlèu de tuberculòsi[16]) acompanhat pel Eustocius, darrièr disciple demorant fins a la fin.
Pendent las doas darrièras annadas de sa vida, Plotin contunhava d'escriure e enviar de tractats, en Sicília, a Porfiri per qu'aquel los corregisca e los edite per aprèp. Porfiri o faguèt ne publicant las Ennèadas entre 300 e 301[17], completadas en introduccion per una pichona biografia de Plotin. En realitat, Porfiri se contenta pas de compilar las òbras de Plotin, las separa o las fusiona per las classar dins un òrdre particular.
A la fin de sa Vida de Plotin, Porfiri confisèt que son mèstre aviá capitat a aténher quatre còps l'union mistica amb Dieu[18].
L'influéncia de Platon[modificar | modificar la font]
Plotin coneissiá plan sos davancièrs filosòfs. Dins sos tractats se trapan fòrça allusions (explicitas o non) a Aristòtel, als peripateticians, a l'estoïcisme, a l'epicurisme o encara als gnostics amb quines èra opausat. Mas Platon es de luènh aquel que reten mai l'atencion de Plotin. Se la filosofia de Plotin foguèt nomenada lo neoplatonisme, es plan segur qu'aquel aviá per referéncia majora l'òbra de Platon.
Las tèsis de Plotin posan en efèit lors fonts dins los tèxtes de Platon. Plotin torna cercar de Platon de tèmas importants: la transcendéncia de l'Un coma primièr principi (Lo Parmenides), lo problèma de l'un e del multiple, la Teoria de las Fòrmas (La Republica), los genres de l'èsser (Lo Sofista), o l'interès per l'amor (Lo Banquet). Se presenta coma un exegèta de l'ensenhament de Platon :
- « La Causa essent l'Intelligéncia, Platon nomena Paire lo Ben absolut, lo Principi superior a l'Intelligéncia e a l'Esséncia. Dins divèrses passatges, nomena Idèa l'Èsser e l'Intelligéncia. Ensenha doncas que del Ben nais l'Intelligéncia; e de l'Intelligéncia, l'Arma. Aquela doctrina es pas novèla: foguèt ensenhada dempuèi temps pels mai ancians, mas sens èsser desvolopada explicitament; volem èsser aquí solament los interprèts dels primièrs savis e mostrar pel testimòni, quitament de Platon, qu'avián los meteisses dògmas que nosautres. Plotin, Ennèadas V,1 [10] »
Mas en tornant cap al platonisme, Plotin lo modifica fins que se pòt dire que foguèt pas vertadièrament fidèl a Platon[19]. De fach, Plotin interprèta las teorias de Platon per que li vengan favorablas, e aprofechar de son autoritat. Sa lectura de Platon foguèt talament importanta qu'influencièt, fòrça longtemps, la compreneson del platonisme original, subretot en subreauçant la plaça de la contemplacion dins l'òbra de Platon.
Doctrina[modificar | modificar la font]
Las tres ipostasis[modificar | modificar la font]
Plotin es conegut abans tot per sa compreneson del monde que fa intervenir tres « ipostasis »[20] :
- L'Un (ἐv, en grèc)
- L'Intelligéncia (l'Intellècte, vouϛ, en grèc)
- L'Arma (ψuxn, en grèc)
En realitat, lo tèrme « ipostasi » foguèt introduch pus tard per Porfiri[21] (dins lo titre de Ennèade V, 1 [10] : Sus las tres ipostasis qu'an reng de principis) per designar aqueles tres principis fondamentals a l'origina del monde. Se Plotin emplega lo tèrme, pasmens jamai l'utiliza pas dins un sens diferent de son accepcion correnta a l'epòca, significant « existéncia ». L'Un, l'Intelligéncia e l'Arma son los tres principis d'ont resulta lo monde sensible, e foncionan coma tres nivèls de realitat diferents.
L'Un es lo principi suprèm per Plotin: çò que significa que conten en el meteis sa pròpria rason d'èsser, qu'a pas besonh de cap d'autre principi d'òrdre superior per « existir ». Es absoludament transcendent, fins que siá pas possible de dire çò qu'es. Se daissa pas determinar per cap de categoria existissenta; quita d'eperel es pas. Aquel Un que conten pas l'èsser es pur non-èsser, non pas per manca, mas per eminéncia. Es assimilat al Ben, per Plotin que torna prendre, per explicar sa foncion, l'imatge del Solelh dins la Republica de Platon. L'Un precedís totes los existissents, es lor condicion de possibilitat, es lor font. Conten, en el, cap de multiplicitat, cap d'alteritat, cap de division e es pas subjècte al cambi; es entièrament Un.
L'Intelligéncia, ela, deriva de l'Un qu'es son principi. Conten en ela tot lo pensable, es a dire l'ensemble de las idèas o dels intelligibles. Per aquò, l'Intelligéncia es lo luòc per excelléncia de la realitat e de la vertat[22]. Es l'èsser vertadièr. Conten en ela la multiplicitat de las idèas.
L'Arma, fin finala, a son principi dins l'Intelligéncia e es, d'esperela, principi del monde sensible. Pauc a pauc que s'alunham de l'Un, le monde compta en el una partida tojorn mai granda de diversitat, pèrd doncas en unitat e en perfeccion. L'Arma se declina en consequéncia a de grases diferents: l'Arma del monde es pus perfiècha, alara que cada arma a son pròpri gra de perfeccion. L'Arma desplega dins lo temps lo contengut de l'Intelligéncia[23]. Es fòrça prèpa del monde sensible et de la matèria qu'anima.
L'emanacion de l'univèrs[modificar | modificar la font]
En mai d'èsser constituit per tres principis fondamentals, coma tres jaces geologics superpausats, lo monde, l'ensemble de çò qu'existís, segon Plotin, obeís a una logica fòrça especifica. Lo monde, dins son entieritat, emana de l'Un dins un movement que se nomena la « procession ». La natura de l'Un, qu'es lo primièr principi segon Plotin, es tala que d'aquel emana necessàriament la rèsta del monde.
Aquò significa doas causas. D'una part, l'emanacion explica que l'Un engendra l'Intelligéncia. Aprèp, l'Intelligéncia, d'esperela subjècta a la procession, engendra una realitat inferiora a ela, l'Arma e, fin finala, l'Arma produtz a son torn lo monde sensible que el es mai lo principi de pas res. D'autra part, la teoria de l'emanacion mòstra que la procession es un procèssus logic que depend pas de la volontat d'un Creator. Aquela actitud a respècte de l'origina del monde constituís una diferéncia capitala entre lo neoplatonisme pagan (de Plotin) e lo neoplatonisme crestian d'un sant Agustin. En efèit, aicí al contrari dels pensadors josieus e dels Primièrs crestians, i a cap d'« acte » creator a l'origina del monde[24], i a cap de volontat divina en òbra dins la creacion. L'Un dona naissença a tot, sens que calga i veire l'accion de sa volontat, estrictament.
L'Un es immudable e immobil, i a pas d'esperit, pas de volontat. Es transcendent en absolut e, per aquò, seriá fals de pensar que lo movement de procession d'ont nais l'Intelligéncia lo pertòca de quin biais que siá. L'Un i pèrd pas res, se dividís pas mai, tanplan se morsèla en una multitud d'èssers inferiors. Demòra entièr mas « regorga » d'un biais cap als nivèls de la realitat que domina e sosten. L'Un se compòrta a respècte del real un pauc coma lo Solelh que, per sos rais, dona als objèctes la possibilitat d'èsser vistes, sens per tal que l'intensitat de sa lutz ne pèrd ges.
L'Un es transcendent en absolut, mas es tanben immanent en tot. Es pas enluòc, mas es pertot. Tot a veire, a de grases divèrs, amb l'Un, qu'es la mesura de totas causas[25]. Perque tot n'es eissit, dirèctament (dins lo cas de l'Intelligéncia) o indirèctament, perque i a pas de separacion entre l'Un e lo monde coma entre Dieu e sa creacion, tot es tanben ligat amb el. Es doncas possible de tornar trobar en cada èsser la traça de sos principis superiors. Aquel movement de retorn cap a sos pròpris principis es nomenat la « conversion », e prendrà un ròtle primordial dins la mistica de Plotin.
La question del bonaür e del mal[modificar | modificar la font]
Plotin afirma d'entrada que « lo bonaür se trapa dins la vida »[26], mas cal plan se gardar de pensar que Plotin encoratja atal un certan edonisme. Cal comprendre la vida dins un sens plan particular: s'agís aisís de la vida confòrma a l'Intelligéncia. Aquel biais de viure es sol a poder ofrir un real plaser per l'òme. L'òme, per èsser aurós, deu utilizar sa volontat per anar cap al ben fins a s'identificar a aquel: se deu doncas virar non pas cap als elements del monde sensible qu'an un gra fòrça limitat de bontat, mas cap a l'Intelligéncia qu'es dirèctament eissida de l'Un (o del Ben).
Lo bonaür a pas res de comun amb lo còrs, lo monde sensible, o la matèria, ont es present lo mal. Pasmens, al contrari dels gnostics, Plotin pensa pas que lo mal siá una poténcia activa e reala. Lo mal es simplament per el çò qu'es mai privat de perfeccion; es una manca del ben. Los eveniments doloroses, la sofrença destornan pas fòrçament lo savi de sa quista del bonaür, e son pas mai un indici de l'abséncia de Dieu. Lo savi sap que lo mal a sa plaça dins l'univèrs e que resulta necessàriament del procèssus d'emanacion que mena de l'Un cap al monde sensible.
- « D'un biais general, cal pausar que lo mal es una manca de ben. Cal que se manifèste aiçaval una manca de ben, perque lo ben se trapa alara dins autre causa[27]Plotin Ennéades III, 2 [47] »
L'estatut ambigú del còrs[modificar | modificar la font]
Pierre Hadot metèt en relèu la plaça ambigua del còrs dins la filosofia de Plotin. En primièr, lo còrs pareis jamai èsser, per Plotin, autra causa que la preson de l'arma. En efèit, la matèria, lo monde sensible en general, es lo darrièr gra de desvolopament de l'Un. Es associada al mal e a la necessitat[28]. Lo monde sensible es incontestablament alunhat de la perfeccion divina, es la realitat que manca mai de ben e qu'es tot entièra multipla e caotica. Per aténher la saviesa, l'òme deu per alhors prestar a son arma tota l'atencion, quitament al prejudici de son còps. Se deu virar cap a la rason e evitar de totas fòrma de se daissar perturbar per son environament exterior que fa solament que de lo destornar de çò qu'a en el de pròpriament uman.
Mas aquela aparenta superficialitat del còrs resistís dificilament a una analisi pus prigonda. En despassant la primièra lectura, cal se demandar se Plotin encoratja vertadièrament l'òme a se desbarrassar de son còrs. En efèit, Plotin salva Porfiri del suicidi, e indica dins son apologia de l'amor qu'es possible d'amar los còrs aiçaval, sens clinar cap al mal, a partir del moment ont la beutat dels còrs es compresa coma la marca del Bèl dins lo monde sensible[29]. Atal l'Un e l'Intelligéncia son pas perduts dins la matèria, i son totjorn fòrça plan presents, mas a un gra mendre.
Per Pierre Hadot, es pas lo còrs d'esperel que Plotin forageta, al contrari sonhava lo seu còrs[30], mas las afeccions que poirián venir perturbar l'arma dins aquel còrs:
- « Es doncas pas per òdi e per desgost del còrs que caldrà se destacar de las causas sensiblas. Aquelas son pas marridas d'esperelas. Mas lo langui que nos causan nos empacha de far atencion a la vida esperitala que viviam inconscientament[31]. »
La mistica[modificar | modificar la font]
La filosofia de Plotin es generalament descricha coma una filosofia de la contemplacion. La tòca de l'òme sus Tèrra es de tornar rencontrar sa natura vertadièra. Se deu doncas destornar del monde sensible, de las passions, per se concentrar en primièr sus la rason, sus la vida de l'intelligéncia qu'es çò que i a de singularament uman en el. Mas en volant èsser se-meteis, en se tornant cap a la partida mai nauta de son arma, l'òme sortís de sa condicion e pèrd al meteis temps son identitat. Ganha en unitat e se rapròcha del divin, del Ben.
Per aténher la saviesa e lo bonaür, l'òme deu contunhar aquel movement introspectiu, la conversion, fins a captiar trobar en el l'Intelligéncia e l'Un que es eissit. Aquel ideal del bonaür (que Plotin preis aver atengut quatre còps[32]) es una union mistica amb Dieu, la contemplacion de Dieu dins l'extasi. André Bord rapròcha atal la filosofia de Plotin de las visions extaticas de sant Joan de la Crotz[33], dins la mesura ont prefigura la concepcion crestiana de l'arma encarnada podent anar cap a Dieu, per mejan de l'introspeccion[34].
Lo lengatge de Plotin[modificar | modificar la font]
Plotin es pas un autor aisit de legir; pasmens se sos tractats son corts, lo lengatge qu'utiliza es totjorn fòrça dens e resistís plan sovent a una compreneson dirècta o immediata. Cadun de sos tractats, se tempta de respondre a una question particulara, pren en compte tot lo sistèma plotinian. Cal doncas sovent far referéncia a de coneissenças exterioras (comentaris o autres tractats) per comprendre tot çò que vòl dire Plotin.
Lo Plotin arabi[modificar | modificar la font]
Aprèp la casuda de l'Empèri Roman d'Occident, un tèxte se difusa dins lo monde arabi, jol nom de Teologia d'Aristòtel. Aquel tèxte longtemps foguèt atribuit, a tòrt, a Aristòtel e influencièt de pensadors arabis coma Al-Kindi, Al-Farabi e Avicena[35].
Aquel tèxte pareis en realitat èsser una preparacion de la traduccion aràbia de las Ennèadas de Plotin, a partir del grèc.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Porfiri, Sus la vida de Plotin e sus l'òrdre de sos tractats.
- ↑ id "date"
- ↑ (fr)Luc Brisson, « Plotin : une biographie », in Luc Brisson, Jean-Louis Cherlonneix, e au., Porphyre. La Vie de Plotin, t. II, Paris, Vrin, 1992, p. 2-29.
- ↑ (fr)Pierre Hadot, Plotin ou la simplicité du regard, Paris, Gallimard, 1997, pp. 13-22.
- ↑ id "data"
- ↑ id "date"
- ↑ id "date"
- ↑ id "data"
- ↑ id "data"
- ↑ (fr)Luc Brisson, « Plotin : une biographie », in Luc Brisson, Jean-Louis Cherlonneix, e au., Porphyre. La Vie de Plotin, t. II, Paris, Vrin, 1992, p. 10.
- ↑ (fr)Luc Brisson, « Amélius ». Sa vie, son œuvre, sa doctrine, son style", Aufstieg und Niedergang der Römischen Welt, Teil II: Band 36.2, 1987, pp. 793-860.
- ↑ id "date"
- ↑ id "date"
- ↑ (fr)Luc Brisson, « Plotin : une biographie », in Luc Brisson, Jean-Louis Cherlonneix, et al., Porphyre. La Vie de Plotin, t. II, Paris, Vrin, 1992, p. 20.
- ↑ id "data"
- ↑ (fr)Mirko Grmek, « Les maladies et la mort de Plotin », in Luc Brisson, Jean-Louis Cherlonneix, e au., Porphyre. La Vie de Plotin, t. II, Paris, Vrin, 1992, pp. 335-353.
- ↑ id "date"
- ↑ "union" Porphyre, Vie de Plotin, 23.
- ↑ (fr)Lambros Couloubaritsis, Aux origines de la philosophie européenne, Bruxelles, De Boeck, 2005, pp. 660-663.
- ↑ Plotin, Ennèadas, V, 1, 8. "Lo Parmenides de Platon distinguís lo Primièr Un, qu'es l'Un au sens eminent; lo segond, que nomena Un-Multiple; lo tresen, Un e Multiple. Atal doncas, el meteis, es en acòrdi amb la teoria de las tres naturas."
- ↑ (fr)Plotin, Traités 38-41, traduction sous la direction de L. Brisson et J.-F. Pradeau, Paris, GF-Flammarion, 2007, pp. 285-286 (Note 194 de Ennéade VI, 8 [39]).
- ↑ (fr)Jean Trouillard, La procession plotinienne, Paris, PUF, 1955, p.39-40.
- ↑ Plotin, Ennèadas III, 7 [45], 12, 19-25.
- ↑ (fr)Georgios Lekkas, « Le concept positif de la nécessité et la production des êtres chez Plotin », Les études philosophiques, 2004, p. 560.
- ↑ (fr)Lambros Couloubaritsis, Aux origines de la philosophie européenne, Bruxelles, De Boeck, 2005, p. 662.
- ↑ Ennèade I, 4 [46], 3, 2
- ↑ (fr)Plotin, Ennéades III, 2 [47], 5, 25-30 (traduction par Richard Dufour, sous la direction de Luc Brisson et Jean-François Pradeau).
- ↑ (fr)Plotin, Ennéades III, 2 [47], 2, 32-35.
- ↑ (fr)Plotin, Ennéades III, 5 [50], 1, 56-65.
- ↑ (fr)Pierre Hadot, Plotin ou la simplicité du regard, Paris, Gallimard, 1997, p. 135.
- ↑ (fr)Pierre Hadot, Plotin ou la simplicité du regard, Paris, Gallimard, 1997, p. 37.
- ↑ id"union"
- ↑ (fr)André Bord, Plotin et Jean de la Croix, Paris, Beauchesne, 1996.
- ↑ {{}}Jean-Chrysostome Kanyororo, « Les richesses intérieures de l’âme selon Plotin », in Laval théologique et philosophique, vol. 59, Modèl:Numéro2, 2003, pp. 235-256.
- ↑ (fr)Dominic O'Meara, Plotin. Une introduction aux Ennéades, Cerf, 1992.
Òbras[modificar | modificar la font]
- Las Ennèadas
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Richard Dufour, Plotinus : A Bibliography 1950-2000, Leiden, Brill, 2002. (Pour la bibliographie après 2000, voir son site Internet : Bibliographie plotinienne)
- (fr)Bibliografia del centre Jean Pépin (CNRS), per Pierre Thillet
Fonts sus Plotin[modificar | modificar la font]
- Porfiri, Vida de Plotin
- Porfiri, Contra los crestiens
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)Vie de Plotin, par Porphyre de Tyr, site de P. Remacle
- (fr)Vie des sophistes, par Eunape de Sardes, site de P. Remacle


text:
Dimenge, 28.5.2017 03h00
Las èrbas mai utilizadas son lo lachisson (Sonchus tenerrimus o Sonchus oleraceus), la chicorèia, o l’arrucat o l’engraissapòrc (Cichorium intybus), lo pissalach, o pissalièch, o cagalièch, o cicorèa jauna… (Taraxacum officinale), los creisselons (Rorippa nastortium), la cosconilha (Reichardia picroides), l’aganèl (Chondrilla juncea), la doceta, o miralhet, o pèrd-ton-temps (Valerianella olitoria), la verdolaiga (Portulaca oleracea), l’agreta (Rumexa cetosa), la rabanèla, o lo resserbe (Diplotaxis erucoides), los caunilhs, o caulechon, o caulibèla, o cracinèl, o lo tetalèbre… (Silene vulgaris), la rosèla, o l’andèr, o la capròsa… (Papaver rhoeas), la roqueta (Eruca sativa), o renebre, o rosembre, o reserbe…(Rumex pulcher), los reponchons (Campanula rapunculus), lo nasitòrt (Lepidium graminifolium), lo fenolh (Foeniculum vulgare), los pòrres (Allium porrum) e lo barbaboc, o bochicabra, o bochina (Tragopogon porrifolius), mas d’unes culhisson tanben las pimparèlas, o margaridetas (Bellis perennis), las borsas de pastre, o borseta, o èrba del còr, o èrba de l’Evangèli… (Capsella bursa-pastoris), la pimpinèla (Sanguisorba minor), la jusquiama o èrba del caissal de la vièlha (Tribulus terrestris), lo fenolh de mar, o traucapèira (Crithmum maritimum), lo barbaboc de pòrc, o l’escorzonèra, o las racinas (Scorzonera laciniata), lo cicòri amar (Urospermum dalechampii), lo paulet (Crepis vesicaria), la lachuga salvatja (Lactuca serriola), la garrolha (Molopospermum peloponnesiacum), lo babòl (Lepidium draba), l’èrba de la malha (Plantago coronopus) e la capuchina (Tropaeolum majus). A d’unes tanben lor agrada de culhir l’èrba rossa o engraissamotons (Crepis sancta), la doceta de lavanda o pairin (Taraxacum obovatum), lo brèu o cendrat (Lactuca perennis), la potairiá o morre de moton (Hipochoeris radicata), la barbaboc de pòrc o de camp (Scorzonera laciniata), lo creisson de prat (Cardamine hirsuta), la doceta d’aiga (Epilobium parviflorum), la melissa (Melissa officinalis), e los brots tendres del tamós, o cojarassa de bòsc (Tamus communis), mas aquestes darrièrs solament se manjan en Roergue e Albigés (en Segalar, mai concretament), que lor dison reponchons. Va sens dire que, dins totes los cases, solament se’n emplegan las fuèlhas e los brots tendres, en defòra del cas dels barbabocs, que ne profecham las raïses. Dins las Vals Valdesas, de lor latz, emplegan tanben de còps lo blet (Chenopodium bonus-henricus), las ortigas (Urtica dioica), l’arembon (Rumex alpinus), l’ortiga blanca (Lamium album), la barbaboc (Trogopogon pratensis), la lachuga salvatja (Lactuca serriola o scariola), lo caunilh o caulechon (Silene inflata), los tuberculs de las subiòlas (Lathyrus tuberosus) e los brots e las flors de las campanetas (Phyteuma orbiculare o ovatum); aquelas, totun, las fan bolhidas, siá perque son tròp fòrtas al gost o per çò que crusas serián pauc tendras. I a tanben la costuma de far un bolh als reponchons, que s’assasonan en acabant amb la vinagreta e se pòdon acompanhar amb d’uòus durs, de fetge sec o de lardons (lo fetge e los lardons, passats per la padena).
Al País Niçard li dison mesclum e normalament lo fan amb de roqueta, de lachuga romana, de pissalach e de creisselons, que i podèm apondre de lachissons, de cerfuèlh, de verdolaigas, de cicorèas, d’escaròlas, de nasitòrt, de sadrèa o de flors de capuchina. A d’unes tanben lor agrada de i metre de crostets de pan grasilhat, o fregit. S’assasona amb d’òli, de vinagre, de sal e de pebre. Contràriament a çò que se passa per d’autres endreches, es una ensalada fòrça correnta e dins los mercats la trobam ja aprestada, a basa d’èrbas cultivadas. Dins lo libre Anthologie de la chanson du Comté de Nice i a una cançon de Marcèu Peròna que pòrta per títol Lo mesclum:
Au son de la jorgina
Lo mònde s’encamina
Per s’entaular diluns
E tastar lo mesclum.
A la fresca riqueta
Qu’es un chichin aigreta,
Si marida urós
Lo dent de lion doç.
Refranh
La vida es un mesclum
De jòia e d’amarum
Quora ven l’espelida
Cau:
1. gustar la sieu vida (bis)
2. jugar la sieu vida (bis)
3. cantar la sieu vida (bis)
4. balar la sieu vida (bis).
E lu doi calinhaires
‘Me lo tamborinaire,
L’esportola au braç
Se’n venon festejar.
Lo soleu alegret
Escorre dins lu prats
Coma d’òli daurat
Sus ‘na fuelha d’aigret.
Dau temps que lo vin raia
Lo past es alestit,
Canton dins la sartalha
Lu crostihons rostits.
Colat a gorgoleta
Lo jus de la vinheta,
Li a ren de pus bèu
Que l’òli de gavèu!
Filha de la colina
Qu’au festin siatz regina,
Embe la mieu jorgina
Ieu vos emporterai.
Filha de la colina
Morrin de coralina,
Bala la capelina
Dins lo mieu bèu pantais.
Lo mesclum de Peiregòrd, de son latz, es una barreja d’èrbas cultivadas e salvatjas: roqueta, lachuga, endévia, creisselons, verdolaigas, doceta, cerfuèlh e jolverd. I meton tanben un ponhat de noses trencadas, e o assasonan amb d’òli de noses, de vinagre e de sal. D’unes i apondon una poma reineta trocejada, un parelh de tomatas o una fuèlha d’api abocinada.
Autrament, aquelas ensaladas pòdon tanben èsser monograficas, amb un sol ingredient. Las mai abitualas son las de verdolaigas, cicorèas, creisselons e doceta. En Segalar, coma o avèm dich abans, es tanben fòrça aimada la de brots de reponchons e, en Camarga, ne fan, de còps, amb brots de salicòrn. Totas s’assasonan amb la famosa vinagreta, que pòt variar un pauc segon los endreches. L’ensalada de verdolaigas, segon lo gost, se pòt acompanhar amb de tomata, de ceba, d’uòus durs, d’un pebron atalhonat e de dats de cambajon passats per la padena.
La cicorèa, per qualques regions (Landas, Peiregòrd, Lemosin e Auvèrnhe), sòl portar de capons: de crostets de pan grasilhat e fretat amb d’alh; es la cicorèa amb capons, que tanben s’acompanha de còps amb lardons.
Los creisselons se pòdon acompanhar amb de ceba, de tomata e d'olivas.
Los brots de reponchon se pòdon manjar cruses, mas, generalament, i balhan un bolh e, tant que i sèm, i fan bolhir un parelh d’uòus fins que sián durs. Mentretant, fregisson dins una padena un parelh de lescas de carnsalada abocinada e ne fan qualques lardons. En acabant trason los reponchons, los daissan s’estorrir, los abocinan, los meton dins l’ensaladièra, los assasonan amb una vinagreta e, a la fin, i apondon los lardons e los uòus chaplats. D’unes i apondon de capons. D’autres s’esparnhan los uòus. D’autres càmbian encara la carnsalada contra de fetge sec.
Lo salicòrn, fin finala, lo cal daissar bolhir per espaci d’aperaquí cinc minutas. Lo servirem freg, assasonat amb la vinagreta. Autras denominacions
— Cicorèa amb capons: cicorèa dab capons, barba de capuchin dab capons (Landas), cicorèa emb capons, barba de capuchin emb capons (Peiregòrd, Lemosin), barba de capuchin amb capons (Alvèrnia). “Cicorèa amb capons” es una denominacion correnta en Auvèrnhe.
— Ensalada d’èrbas: salada d’èrbas; salada fèra, salada campanhòla (d’endreches de Provença). ‘Ensalada d’èrbas’ es una denominacion correnta per tot lo país.
— Ensalada de doceta: salada de doceta; salada del pan del bon Dieu (Lengadòc), ensalada de pomacha (Roergue), ensalada d’ampoleta (Roergue, Gavaudan, Bas Lengadòc), ensalada de pan froment (Gavaudan, Velai, Vivarés), salada de pan froment (Velai, Vivarés), salada de mosselet (Provença), salada de saladet (Vals Valdesas). ‘Ensalada de doceta’ es una denominacion correnta per tot lo país.
— Ensalada de creissons: ensalada de creisselons, salada de creisselons, salada de creissons. “Ensalada de creissons” es una denominacion correnta per tot lo país.
— Ensalada de bordolaigas: salada de bordolaigas. “Ensalada de bordolaigas” es una denominacion correnta per tot lo país.
— Ensalada de cicorèa: salada de cicorèa, ensalada de barba de capuchin, salada de barba de capuchin. ‘Ensalada de cicorèa’ es una denominacion correnta per tot lo país.
Comentaris
No hi ha cap comentari
Comenta
Lo comentari es estat mandat corrèctament


text:
Bon, alavetz, las especulacion per l'Estivada 2010 son dubertas ! Au vòste vejaire, quaus son los grop que van profieitar de las subvencions ? Dejà, pòdi avançar dus noms : Mauresca Fracas Dub e l'Art a Tatouille dens lo Jamadoc trans Baleti (es escrivut suu MySpace deu Mauresca)
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Estivada 2010
Aller à la page : 1, 2, 3, 4
1 Estivada 2010 le Lun 26 Avr - 23:26
admin
Trobador !!
Bon, alavetz, las especulacion per l'Estivada 2010 son dubertas ! Au vòste vejaire, quaus son los grop que van profieitar de las subvencions ? Dejà, pòdi avançar dus noms : Mauresca Fracas Dub e l'Art a Tatouille dens lo Jamadoc trans Baleti (es escrivut suu MySpace deu Mauresca)
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
31 Re: Estivada 2010 le Mer 19 Mai - 15:06
Marxelin
Occitan Warrior
32 Re: Estivada 2010 le Mer 19 Mai - 16:28
Danís
Adjudant
Marxelin a écrit:Pensi qu'anam aver lo programa complet de l'Estivada 2010 perqué lo sit oficial de l'Estivada e indisponible, son segurament a metre en linha tot.
Mertyl a écrit:Serà pas abans lo 25 de mai, aquel jorn a 11 oras i aurà la presentacion oficiala a la comuna.
Lo site serà definitivament indisponible. De fach, n'i a un noveu, mai brave, que dubrirà tanleu apres la conferencia de prensa, efectivament lo 25 de mai a 11 oras a Rodes.
E lo programa vendra en seguent.
Avetz mens d'una setmana enquera per Jugar !
33 Re: Estivada 2010 le Mer 19 Mai - 17:34
Marxelin
Occitan Warrior
34 Re: Estivada 2010 le Jeu 20 Mai - 17:23
Cerièra de Mai
Trobador !!
Soi d'acòrdi, lor musica es mai que bona, far un blocatge a causa de l'estil seriá nèci !joan_cavalier a écrit:en bon afogat de metal, trapi que Hantaoma ameritaria d'esser convidat per la sua qualitat musicala e que pas digun pogusse diser "son estat convidats per de que
Disi pas aquò, lo coneissi pauc, mas es puslèu de la part dels organisators : cal pas comptar sur elis per se tenir al fial de tot çò que se fa coma musica occitana dins totis estiles variats, doncas, se cal pas estonar se programan los artistes qu'an jol nas, perque es mai aisit de pensar a qualqu'un per o fa trabalhar quand l'as jos los uèlhs, es atal que foncciona dins mantunes mestièrs (lo mieu tanben). E floran es dins lo staff, doncas l'an jol nas… es puslèu atal que pensi que fonccionariá aquela istòria, que tita pas res al talent e a la qualitat de Hantaoma.es pas (mai) lo seu biais de foncionnar
Fin de la digression metal !
35 Re: Estivada 2010 le Jeu 20 Mai - 18:05
Marxelin
Occitan Warrior
36 Re: Estivada 2010 le Jeu 20 Mai - 19:10
Danís
Adjudant
Cerièra de Mai a écrit:Disi pas aquò, lo coneissi pauc, mas es puslèu de la part dels organisators : cal pas comptar sur elis per se tenir al fial de tot çò que se fa coma musica occitana dins totis estiles variats, doncas, se cal pas estonar se programan los artistes qu'an jol nas, perque es mai aisit de pensar a qualqu'un per o fa trabalhar quand l'as jos los uèlhs, es atal que foncciona dins mantunes mestièrs (lo mieu tanben). E floran es dins lo staff, doncas l'an jol nas… es puslèu atal que pensi que fonccionariá aquela istòria, que tita pas res al talent e a la qualitat de Hantaoma.
Se l'Estivada ven pas a l'artista, quò seria benleu a l'artista de venir a l'Estivada ? Efectivament, un pòt pas coneisser tot çò que se fa en musica occitana, 'laidonc fau pas esperar dins son canton que l'Estivada volha ben vos programar ! Quitament se la musica es de qualitat, se pòt totjorn passar a costat de quauquarren !
Me sembla pas que n'i aja tròp que mandessen de las maquetas aus festenaus entau, ai totjorn l'impression qu'esperen que 'quò lur tomba tot rostit dins lo bec...
En mai d'aquò, tot es pas programable a l'Estivada, la talha de las salas e daus emponts (manca la chapela) fai que tot parier, fau ben esser segur que lo grop es fisable, e de bona tenguda (ause pas dire qualitat, perque daus gosts e de las colors...).
A io tanben me sembla que Hantaoma podria passar a l'Estivada. E podrian pas far autrament que de los passar sus la granda scena, vist l'estile de musica. Çò que benleu explica que z'aian pas desjà fach, vist los risques que quò compòrta de passar dau hard-metal a daus vielhs occitanistas quasiment sords...
37 Re: Estivada 2010 le Jeu 20 Mai - 20:22
admin
Trobador !!
_________________
Tant d'annadas aviái somiat
Al mòble en kit crompat a But !
Mas en lo montant l'ai petat !
Ai, Cocut !
Pau DELERMÀS-FIGORNIÈR
38 Re: Estivada 2010 le Jeu 20 Mai - 21:40
fredoc
Occitan Warrior
La programacion qu'a a estar "gran public" per'mor qu'ei ua veirina de la cultura occitana.
Aquò dit, que passèn Familha Artus en 2008, qui n'a pas mei arren a véder dab las musicas costumèras, e qui son enqüèra mei "violents" que Hantaoma (avis personau).
_________________
Ací qu'ei l'alh ! ce disè la ceba. / Amic de cadun, amic de degun.
"La vida es una tombola", Manu Chao.
39 Re: Estivada 2010 le Ven 21 Mai - 8:26
Danís
Adjudant
fredoc a écrit:La programacion qu'a a estar "gran public" per'mor qu'ei ua veirina de la cultura occitana.
La "vitrine de la culture occitane", quo era l'anciana equipa. Ara sus las afichas e la com' i a marcat "Le Carrefour des Cultures d'Òc". Donc la mira es pas forçadament de far dau consen-suau (vene de trobar un putan de juec de mot en occitan !), mas de trabalhar la rescontra d'artistas (que son pas forçadament occitans d'alhors) sus lo temi de la cultura occitana. E per io, quo es pas un mau, per çò que "veirina" quò t'a un costat un pauc museau e nombrilista (en gròs, los occitanistas venen far lur merchat a l'Estivada...)
40 Re: Estivada 2010 le Ven 21 Mai - 8:51
maime
Lemosin de prumiera !
Lo costat veirina "grand public" es pas forçadament lo mai interessant : la majoritat daus artistas occitans me semblen pas "grand public". Lo ska punk, lo metal e quitament la musicala tradicionala son pas daus genres grand public. Non ?
41 Re: Estivada 2010 le Ven 21 Mai - 9:04
fredoc
Occitan Warrior
Ne podem pas arrenegar lo fèit que per un hèish d'occitanistas, tà non pas díser tots, l'Estivada que representa lo noste Hestenau de Canas : Paratge qu'ei la pujada de las marchas, lo cabaret qu'ei Canal+, Layoule lo Martinez...
Que manca sonque Sophie Marceau qui amuisha la popa.
_________________
Ací qu'ei l'alh ! ce disè la ceba. / Amic de cadun, amic de degun.
"La vida es una tombola", Manu Chao.
42 Re: Estivada 2010 le Ven 21 Mai - 9:41
maime
Lemosin de prumiera !
43 Re: Estivada 2010 le Sam 22 Mai - 23:08
Pelharòt
Rata-Pinhata
Danís a écrit:la mira es de trabalhar la rescontra d'artistas (que son pas forçadament occitans d'alhors) sus lo temi de la cultura occitana.
Lo concèrt de Natacha Atlas èra sul temi de la cultura occitana ?
Remarca, v'ai gaire escotat.
44 Re: Estivada 2010 le Lun 24 Mai - 1:22
joan_cavalier
Trobador !!
Danís a écrit:
Se l'Estivada ven pas a l'artista, quò seria benleu a l'artista de venir a l'Estivada ?
Quite de faire lo meu soçi del "show business" coma lo diria qualqu'un (deu esser d'occitan blos de Besiers) es pas tant aisit qu'aquo (teni d'amics que s'i son rompudas las dents), l'Estivada es considerada coma lo sol "eveniment bel" occitan(iste) doncas las plaças son caras, lo tot es pas de demandar es d'obtener (aprep i'a tanben de segregacion organica & comunicativa (private joke que los mon dins entendran...... o pas) mas aquo es una autra contesta.........
45 Re: Estivada 2010 le Lun 24 Mai - 1:30
joan_cavalier
Trobador !!
fredoc a écrit:Que pensi que tocam aquiu deu dit lo problèma de har un "Hestenau occitan" (qui ne vòu pas diser gran causa en mestior de musica, lhevat que s'i canta en occitan).
La programacion qu'a a estar "gran public" per'mor qu'ei ua veirina de la cultura occitana.
Aquò dit, que passèn Familha Artus en 2008, qui n'a pas mei arren a véder dab las musicas costumèras, e qui son enqüèra mei "violents" que Hantaoma (avis personau).
Probleme interessant...
Respondi primier sul costat "Festenal Occitan" me soi engrunat amb l'ancian cargat de mission de la region MP seguida d'un concert que se disia "Occitania e Libertat" (Freedom for Menestrel (vos dira pas res) Lou Seriol, Oai Star (e la Fanfara (perdon Hred'oc la hanhara lol) Goulamas (perdon per Oai Star ieu i soi per pas res) sul teme "Cedric fas un concert occitan" e ieu de respondre "non fau un concert de Ska Rock, s'avi fach los Rolling Stones m'aurias dit "Es un concert de rock" pas un concert ingles"
Aprep cal veire ço que volem, se es esser normaus o esser "occitan(iste-benleu)
Per Familha Artus, demori sus l'idea qu'ai desenvolopada al periode (e eri pas sol ) musicalament es força plan (tant al nivel tecnic que musicau) aprep desenvolopan un univers dins lo qual om dintra.... o pas, e per ieu es o pas
46 Re: Estivada 2010 le Lun 24 Mai - 1:40
joan_cavalier
Trobador !!
Pelharòt a écrit:Danís a écrit:la mira es de trabalhar la rescontra d'artistas (que son pas forçadament occitans d'alhors) sus lo temi de la cultura occitana.
Lo concèrt de Natacha Atlas èra sul temi de la cultura occitana ?
Remarca, v'ai gaire escotat.
Aici trantalhi.....
Es aquo lo racisme o non ?
Aprep qu'una solucion caldria causir per los que fan pas du patois a l'estivada : lo fuòc (metode inquisicion), lo Ziklon B. (metode Hitler (perdon per respectar los occitanISTES me caldria parlar (e picar) lengadocian doncas cal legir Fitler).......
Ieu que de costuma prepari pas las causas, me far diser que la meuna primiera cronica per las emissions de l'estivada (esperi totjorn la responsa del monde del forum ta n'en faire o non) sera .............. chanuda
Aprep de vertat..... "Un festival patois ne doit souffrir que du patois".... per de que pas coma afica Patric, Joanda, Remenilhe, La Saucisse Musicala de Saint Michel, La Sauze; Occitania e Les Bombes 2 Bal de tot biais l'afica s'en fotem, de tot biais totun i sera es LO RENG DE PE OCCITAN(iste) doncas totun i sera, avetz ja vist una tortuga mancar lo periode de la reproduccion ? la consanguinitat es quicom que s'entreten.... si de non om risqua de cabussar dins la normalitat e de pas esser mai minorisat e seria dangeros per l'occitan(isme)
47 Re: Estivada 2010 le Lun 24 Mai - 9:59
Zengi
Trobador !!
Pas que sia militant ni d'acòrd dab las ideas occitanistas, mes que sia assabentat de la causa, comprenetz ?
48 Re: Estivada 2010 le Lun 24 Mai - 11:29
joan_cavalier
Trobador !!
49 Re: Estivada 2010 le Lun 24 Mai - 12:12
Gavach
Occitan Warrior
E aquí cal veire al cas per cas, per ieu:
- Natacha Atlas o La Varda me semblavan un pauc fòra-subjècte e se sentissiá tròp lo "nos cal d'artistas per far venir mond sens que se veja tròp". Lo jos-entendut es que d'artistas "occitans" pòdon pas interressar lo mond (vertat que familha artus... )
- E Zezi, Obrint pas, etc... me semblan completament dins lo prepaus del festenal perqué se son pas occitans me semblan dins una demarcha musicala pròche de la dels artistas "occitans". E aquí soi en deascòrd amb JC (per cambiar): qu'òm redusiga pas un grop a sa dimension occitana OK (si que non tombam dins lo se es occitan es plan) mas qu'òm negue que lo fach de cantar dins un patues escur es çaquelà una causida artistica (o politica o filosofica...) particulièra, aquí non. Doncas aculhir de grops del defòra qu'elis tanben an causit la demarcha d'anar cavar dins una tradicion, una lenga, de formas artisticas desvalorizadas per la societat òc. E que conegan o pas abans d'arribar lo dacòs occitan me sembla pas problematic perqué son dins una demarcha pròche aurián enveja de s'i interressar.
MFD: 1 còp
La Talvera: 2 o 3 còps
Lo Dalfin: 1 o 2 còps
Lo Seriol: 2 còps
Massilia: 1 còp
Marti: Mai de 4 còps
Tisnèr: cada annada o gaireben (Tisnèr e sas tisnetas, tisnèr alone, tisnèr canta Cabrel...)
Lopez: Cada annada o gaireben (Lopez en companhiá, Lopez e los Machu Pichu...)
La saucisse musicale: PAS JAMAI
50 Re: Estivada 2010 le Lun 24 Mai - 12:51
Zengi
Trobador !!
Segur.a qu'un es la peca, a l'artiste o a los qu'aurian degut l'assabentar ?
51 Re: Estivada 2010 le Lun 24 Mai - 12:51
joan_cavalier
Trobador !!
Cresi qu'aqui toquem lo fond del probleme, se aqueles grops que son de parçan d'Occitania, tenon pas las consciencia d'esser occitans, es pas la lora peca, es pas tanpauc la peca dels "françimants" (quitament se seria la solucion la mai aisida) es benleu que l'occitanISME a manquat quicom (volontariament o non, sus aquo te coneissi pro per pas esser segur qu'aguessem la meteissa teoria).
Aprep la contesta sus "la musica occitana" es bela e seria d'aver un jorn : lo monde te diran que MFD, Massilia, Les Fabulous, Lou Dalfin, Lou Seriol, Nadau, La Saucisse Musicale de Saint Michel, Remenilhe, Rosina de Peira, Marti, Lou Tapatge, Sonoloco, Goulamas'k, Lo Cor de la Plana... son musica occitana, i'a ligams que son fach, pr'amor que pas digun t'anira faire un parallel mentre MC Solaar, Michel Sardou, Les Beruriers Noirs, Vincent Delerm (pr'amor qu'es de musica francesa) o encara Elton John, Les Beatles, Iron Maiden, Oasis (pr'amor qu'es de musica inglesa) o encara Julio Iglesias, Ska P, La Pandilla Bassura, e PLacido Domingo (pr'amor qu'es de musica espanhola)
L'occitanISME s'es fotut dins una androna (amb musica occitana, subvencions occitanas, bias de cagar occitan) sia om se bota en defora, sia om se bota en dadins, ço que trapi domatge es que vesi monde que son de plorar que las causas son pas coma cal e dins lo meteis temps d'anar chucar lo viech a las gasidas occitanISTES
Cedric
E.A : TE regraci pel JC, sabi que vau aver 33 ans dins un 15nat mas soi pas encara preste de me faire encrotzar
52 Re: Estivada 2010 le Lun 24 Mai - 21:14
Marxelin
Occitan Warrior
53 Re: Estivada 2010 le Lun 24 Mai - 21:58
Pelharòt
Rata-Pinhata
Pensavi pas legir de reaccion coma la teuna, joan_cavalier.
Parlavi musica. Sonque musica.
Desolat se me siau mal fait comprene.
Torni formular ma remarca :
Me sembla curiós de trapar dins un festenal "tematic" sus la cultura occitana lo retorn de ABBA sus l'empont, p'exemple.
O un revival de Claude Bolling dins un festenal de metal, çò mesme.
I a pas res de dangierós a programmar sonque de grops que pègan a la tematica dal festenal.
La dubèrtura es dins l'accuèlh e l'escambi que se fa ambe le public non-assabentat que ven descubrir una part de la cultura musicala occitana.
Es un concentrat, que.
Après, dins un festenal sens fial roge particular, pòdes programmar tot çò que vòs : un ser de hardcore e l'endeman la darnièra star dal cha-cha-cha...
54 Re: Estivada 2010 le Lun 24 Mai - 22:05
Pelharòt
Rata-Pinhata
Marxelin a écrit:Zouzou Pitchoun jamai passèt a l'Estivada tanpauc e aquí podèm parlar de vergonha.
Zouzou Pitchoun, show us the way.
55 Re: Estivada 2010 le Lun 24 Mai - 22:21
maime
Lemosin de prumiera !
56 Re: Estivada 2010 le Mar 25 Mai - 7:14
joan_cavalier
Trobador !!
57 Re: Estivada 2010 le Mar 25 Mai - 7:16
Alh Òli
Occitan Warrior
maime a écrit:Ben... qu'es doas demarchas diferentas mas qu'es interessant maitot d'aver un festenau per veire las darrieras noveutats e far son merchat quand t'as prevud d'organizar d'espectacles occitans.
Lo costat veirina "grand public" es pas forçadament lo mai interessant : la majoritat daus artistas occitans me semblen pas "grand public". Lo ska punk, lo metal e quitament la musicala tradicionala son pas daus genres grand public. Non ?
Lo ska punk a la golamaskance, vòs dire? En tot ca, tòcan un public grand, coma la mager part dei gropes que fan ce que fan. Es pas lo public de Johnny, mai es un public consequent, que pòu anar d'Assassin a Golamaska, de Ska-P a MAP.
58 Re: Estivada 2010 le Mar 25 Mai - 7:18
Alh Òli
Occitan Warrior
Pelharòt a écrit:Marxelin a écrit:Zouzou Pitchoun jamai passèt a l'Estivada tanpauc e aquí podèm parlar de vergonha.
Zouzou Pitchoun, show us the way.
Enorme.
A l'accent occitan, es occitan, es de musica occitana. CQFD
59 Re: Estivada 2010 le Mar 25 Mai - 7:59
maime
Lemosin de prumiera !
Alh Òli a écrit:maime a écrit:Ben... qu'es doas demarchas diferentas mas qu'es interessant maitot d'aver un festenau per veire las darrieras noveutats e far son merchat quand t'as prevud d'organizar d'espectacles occitans.
Lo costat veirina "grand public" es pas forçadament lo mai interessant : la majoritat daus artistas occitans me semblen pas "grand public". Lo ska punk, lo metal e quitament la musicala tradicionala son pas daus genres grand public. Non ?
Lo ska punk a la golamaskance, vòs dire? En tot ca, tòcan un public grand, coma la mager part dei gropes que fan ce que fan. Es pas lo public de Johnny, mai es un public consequent, que pòu anar d'Assassin a Golamaska, de Ska-P a MAP.
Tocar un public grand es pas èsser grand public. Lo jazz, la musica tradicionala, toquen un public grand mas qu'es pas grand public : una majoritat de monde van pas apreciar, qu'es de la musicas emb un public d'especialistas. Emai lo ska punk o lo heavy metal.
60 Re: Estivada 2010 le Mar 25 Mai - 8:33
Alh Òli
Occitan Warrior
maime a écrit:Alh Òli a écrit:maime a écrit:Ben... qu'es doas demarchas diferentas mas qu'es interessant maitot d'aver un festenau per veire las darrieras noveutats e far son merchat quand t'as prevud d'organizar d'espectacles occitans.
Lo costat veirina "grand public" es pas forçadament lo mai interessant : la majoritat daus artistas occitans me semblen pas "grand public". Lo ska punk, lo metal e quitament la musicala tradicionala son pas daus genres grand public. Non ?
Lo ska punk a la golamaskance, vòs dire? En tot ca, tòcan un public grand, coma la mager part dei gropes que fan ce que fan. Es pas lo public de Johnny, mai es un public consequent, que pòu anar d'Assassin a Golamaska, de Ska-P a MAP.
Tocar un public grand es pas èsser grand public. Lo jazz, la musica tradicionala, toquen un public grand mas qu'es pas grand public : una majoritat de monde van pas apreciar, qu'es de la musicas emb un public d'especialistas. Emai lo ska punk o lo heavy metal.
Siam d'acòrdi, es per aquò que fasiau la nuancia. Aprèp, depende de la tòca dau festenau: mostrar la diversitat de la musica en occitan ò far una festa folclò "pastis aligot saucisse et grosse brioche" coma diria l'autre.
Pensi que per un eveniment coma l'Estivada, qu'aguèt dins lo temps un ròtle de veirina coma de laboratòri (notadament en presentant de creaciens especialament fachei per lo festenau), en mesme temps qu'es LO festenau, LO rendez-vous d'aquèla musica, vaudria mielhs gardar la premièra opcien. Avèm ja tanteis escasènças per donar dins lo folclò tu-tu-pan-pan.
You know what I mean?
Contenu sponsorisé
Aller à la page : 1, 2, 3, 4
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
Preaus
Preaus[1] (oficialament en francés Préaux) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Dos rials e un riu (la Couranne, lo Furon e lo Ay) estrenhan la municipalitat de Préaux. L'altitud s'estend de 380 mètres a 989 mètres.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria de Preaus remonta a los Cèltas e a la civilizacion romaine coma totas las municipalitats del piedmont ardechois. Testificat Dempuèi 1040, lo nom original de la municipalitat es Pradella.


text:
Sul site de Là-Bas si j’y suis, la fauta de denominacion donava la realitat dels indignats de Barcelone : «plaza de catalunya» qu’an escrich. Çò que lor valguèt un pichon corrièl diplomatic personal. E sabi pas los cambiaments que faguèron perqué i soi pas tornat sul site.
Es al mens la pròba que l’ignorança es fòrça implantada a París, quitament dins los mitans d’extrèma-esquèrra, Radio France (Là-bas si j’y suis) per exemple. Lo monde aquel devon pas aver las bonas clucas per poder gaitar los panèus qu’i son notadas letras coma Plaça de Catalunya, e non pas coma dels tempses del franquisme, Plaza de Cataluña. Las lengas dels impèris frenan a las comprenesons lingüisticas ?
E çaquelà dobti sempre, puèi ai agut en man un document escrich per Josep-Lluís Carod-Robira, ancian vice-president d’esquèrra de la Generalitat de Catalunya, quitament s’a abandonat Esquerra Republicana de Catalunya [ERC], sa paraula me sembla un bon uèlh per poder pesar sul tèma, una vision politica de las realitats.
Los indignats son un pilòt d’extremistas a Barcelona e … Tolosa o Montpelhièr, per destrusir segur, per ajudar l’extrèma-dreita d’arribar al poder, benlèu (coma la pròsa de Mèstre Jourdain, sábon pas que ne fan), mas ajuda pas a bastir una societat pacifica tal que la majoritat dels ciutadans e las ciutadanas l’expèran.
Aquò vòl pas dire çaquelà que lo ocntengut del devís es pas de prendre en compte… Aquò vòl pas dire tanpauc que lo personal politic que pòrta la critica es pas tanpauc de criticar… Mas cal pas tombar de carib en sillà.
Alara legissètz :
Se mantunes sábon pas quina es la manipulacion que se farà dels Indignados de la Plaza de Cataluña, ièu cap de dobte, es la meteissa còlha que se manifesta a Tolosa contra lo mètro en occitan… L’extrèma esquèrra val pas melhor que l’extrèma dreita franquista. Es una populaicon politica que destrusís la diversitat de la visio ndels pòbles, sense cap de dobte. Aital Radio France jòga son ròtle de propaganda per destrusir la diversitat lingüistica, e de còps se servís dels Occitans (CGT espectacle o Festenal d’Uzeste) per poder aver una paraula prèp de las realitats dels pòbles de fRANÇA, illusion d’optica lingüistica.
La indignación es manipulación d’extremismes ambe d’extremistas que s’ignòran.
E quora escrivi aquò, soi pas devengut pro-PP, o pro-UMP-NC… non pas brica, mas al nivèl que cal de la protestacion politica.
Soi de mens en mens per manifestar, mas farai sempre una critica granda dels sistèmas bancaris qu’an arroinat lo país occitan e catalan, e l’Euròpa, mai tanben un fum de terçons del monde ; alara que cal far ? Una tresena via es possibla, mas cal pus de casta al poder, ni al nivèl politic, ni al nivèl bancari. De quina manièra, quora autres còps èran las guèrras que practicavan lo voide per poder renovelar las castas diregentas sense aver los descendents un aprèp l’autre al poder, nimai los qu’an agut l’escasença d’aver un amic dins lo sistèma per lor indicar la via d’educacion que cal prendre per poder damorar dins lo sistèma del poder (grandas escòlas o bonas filiaras universitàrias per exemple) …
Conformacion per un article dins Cronica.cat. « Lo responsable de comunicacion del collectiu d'indignats durant lo blocatge del Parlament de dimècres es un conegut militant espanholista. Francisco Garrobo faguèt una candadura de Ciutadans (chevènementista o Mélenchonista espanhòl) e es estat tanben coordinador de l’UPyD. Tot aiçò plaça son la seuna opinion dins lo camp dels extremistas espanhòls en Catalonha.


text:
Regiment de Granadèrs a Chivau
Lo Regiment de Granadèrs a Chivau deu General San Martín qu'ei un còs de l'armada argentina fondat lo 16 de març de 1812 peu generau José de San Martín e qui s'illustrè dens la Guèrra d'Independéncia, notament a l'escadença deu combat de San Lorenzo e, arron, en traucant la Cordilhèra deus Andes.
Enter los sons purmèrs oficièrs, que comptè dab lo militar e marin provençau Ipolit Bochard.
Uei lo dia qu'ei mei que mei un regiment protocollari present au cors de las ceremonias oficiaus e qui acompanha lo president de la Republica. Que susvelha tanben la tomba deu son fondator dens la Catedrau Metropolitana de Buenos Aires.


text:
Solferino (Itàlia)
Solferino es una comuna italiana de la Província de Màntoa en Lombardia.
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1859, Solferino foguèt ont se debanet la batalha de Solferino entre l'armada austrica e aquela de Napoleon III.
Henri Dunant, testimòni dels evenements e penat pel sòrt reservat als ferits, decidiguèt en tornant a Genèva, de fondar la Crotz Roja. Escriguèt un libre sus aquela batalha: Un sovenir de Solferino.
Embessonatge[modificar | modificar la font]
- Solferino, Occitània dempuèi 1963
- Châtillon-sur-Indre França


text:
Selon le Conseil de Développement de MPM, les eaux chargées d'arsenic et de métaux d'Alteo, plus légères que l'eau de mer, remonteraient rapidement à la surface des flots (photo MN)
Pèr va dire lèu, pèr lou Counsèu de Desvouloupamen, siegue Alteo a uno soulucien dins cinq an, siegue aura pus lou dre de remanda seis aigo pouluido à la mar au larg de Cassis.
Darrié l’avis dóu CD de MPM, l’i a peréu uno mesfisanço. « Lou doursié de l’enquisto publico siguè paga pèr Alteo, es à dire que lei coundicien d’independènci soun pas acampado »
que dis Jan-Louei Tixier.
En verita, leis espertige pega au doursié dóu BRGM o de l’Agènci de la Santa dison qu’Alteo a pas encaro fa soun poussible pèr remanda d’aigo sènso metau, arseni o mercùri.
E, nous apren Gerard Aubanel, dóu meme Counsèu de Desvouloupamen, « l’aigo douço remandado à la mar es mai lóugiero, s’aussara à la surfàci lèu, émé sei poulucien. Au mitan dei bagnaire ».
Alteo demando à l’Estat de poudé rejita à la mar ad vitam aeternam
l’aigo talo qu’a pouscu la neteja, que dis qu’es pas poussible de faire mai.
Se vei que tóutei soun pas dóu meme avejaire
.


text:
Au somari d’En Ondas aqueste còp :
-
25 au concors bigordan d’escritura
-
Lo n ° 118 de la revista Òc seteme de 2016 XIVau tièra de la revista de las letras e de la pensada occitanas qui la gahadera ei « Apartienem au Monde”.
-
En çò deu Trabucaire : Lo luec d’enluec de Thierry Offre a la Coll Pròsa occitana
-
La bocada quatau de l’entervista qui m’acordè Yvan Bareyre començar de seteme, arron lo bastidor-cantaire, lo productor ràdio, l’òmi de l’accion umanitària, adara que’s projecta l’òmi dens ua expression actuau : la collècta video.
Las musicas d’En ondas :
* Radio head A hail of thief I will
* May monday Midnight Karen Tweed e Timo Alakotila Midnight Macmaster
* (inedit) No passaràn Hé Hé Ho Francis Lassus Louis Sclavis Joan Francés Tisnèr
* (inedit) Batahòri Be i a longtemps joenessa Joan Francés Tisnèr Jakes Aymonino Roman Baudoin
Sonaus de Joan Francés Tisnèr Crane airways deu disc Transpòrts Tisnèr S.A. e lo remix de Francés Dumeaux tà sortir de l’emission.
Like this:
Like Loading...


text:
18/01/2013
Un tresaur jos la peira,noms de vilatges dau nontronés- de J.P. Reidi
Quò fai un brave moment que los òmes viven e trabalhen dins nòstres ranvers. La bauma preistorica de Taijac (Teyjat) es nonmas a 7 o 8 quilometres de la maison ente demòre. Dins los noms de nòstras terras coma le Trou du Loup « lo Cròs dau Lop » o de vilatges coma Puyloubard (Pueg Lobard) o ben Chantegros (Chantagreu), òm poriá veire de las fòrmas que venen dau neolitic. Ai legit que LUPP vòu dire « gròssa peira, ròc » e KANT un luòc naut e peiros. En efiech, passem pas fauta de peiras, emperaquí. Lo Cròs dau Lop (Le Trou du Loup) es rasis Pierre Virande (Peira Viranda) e Pueg Lobard (1) es enjucat sus un tuquet que ‘visa passar la Lisona.
Mas çò que fai lo mai plaser, quo es de trobar daus vielhs mots de nòstra linga occitana que la gent an obludats. Tots los occitans, mais los quites francimands, comprenen daus braves noms coma Fontroubade (Font Trobada) o ben Le Mas de la Roche (lo Mas de la Ròcha). La gent que parlen enquera l’occitan saben que faran pus aisat per davalar dins la Combe (La Comba) que per montar sus le Therme (Lo Terme), mas comprenen benleu pus Le Codert (Lo Coderc), Boredon (Bòsc Redon) , Plambeau (Plan Bòsc), Puyfagnoux (Pueg Fanhos), e Lors (Vers l’Òrt). Queraque, comprenen plan enquera Vieux Sirieix (Vielh Cirieir), Les Farges (Las Farjas) e la Font Pudent, mai si an tòrt de creire que faudriá dire « pudenta ».
E ben òc-es, dins nòstra vielha linga occitana, « un coderc », quo es un barradis rasis las maisons per far codar la denada, « un bòsc », quo es un bois, una forest ; lo bòsc « redon » era rond, lo molin e lo pueg fanhos eran plen de vasa, e l’òrt, que fai pensar a « horticulture », quo era lo vargier. Vos parle pas de la Fayolle (la Faiòla) e Hautefaye (Auta Fàia), que los faus, los faiards (les hêtres), se’n veu pus gaire aquí au jorn d’aüei.
Nòstres quites ancians comprenian pus los mots de lur linga que lur venian daus segles passats. Qui sap que Ars (Vers Ars), participe passat dau verbe « ardre », vòu dire « cramat » ? Sabian pus que Les Chenauds (Las Chanauds) veniá de l’achanau, lo fossat dau rigalhon que ‘pelem la Tolencha, e que Les Badias (Las ‘Badias) dependia de l’abadiá (abbaye) de la Chapela Sent Robert, mai que a Chauffour (Chauç Forn) fasian de la chauç per los maçons. E Pueg Sechos venguet Pueg Chichos (Puyssichou) !
Un daus noms que aime lo mielhs, quo es Grand Acaud (Grandas Còuts). Avant que la gent dau país se metessan de dire « grandès » au luòc de « grandas », fasian enquera de ‘quilhs murs sens mortier coma los que ai tornat bastir autorn de ma maison, e que ‘pelavan de las còuts.
Obludava. Aquí, quo es « Lo Grand Lac ». L’estiu passat, daus anglés cherchavan « le lac », the lake, per far banhar lur chin. Fautet lur explicar que un lac, dins la linga dau país, in the local language, quo es una mara, un cròs d’aiga durmenta, a pond, if you like. Au segles dietz-set, dietz-uech e dietz-e-nòu, dins l’aiga dau lac lavavan la mina de fer que tiravan de quilhs cròs dins lo bòsc darreir la maison. Quo era per far la fonta daus canons dau rei o de l’emperaire per la marina de guerra a Ròcha Fòrt. Aideren los americans a ganhar la guerra d’independença. Tueren beucòp d’anglés. Quò serviá aitot per far beure los bestiaus. Sorry, no lake.
M’avetz pas damandat totaura d’ente ven lo nom de « Peira Viranda ». E ben veiquí. Un còp, un òme que sabiá legir l’occitan veguet escrich sus l’eschina dau rochier : « Que me virará, un tresaur trobará ». Quò fai que los òmes dau vilatges alentorn se ‘traperen a chavar, emb de las trenchas, daus puats, de las palas, chava que te chave, per trobar lo tresaur. ‘Chaberen per la virar emb de las còrdas, ‘quela peira. Ma fe, fau creire que se trobet plan benaisa un còp virada d’eschina, dempuei lo temps que era coijada de plat ventre, perque ‘queste còp, l’òme que sabiá legir l’occitan veguet escrich : « De me doliá-io ! » (2).
A Javerlhac, lo 10 de genier de 2013
Jan-Peire Reidi
-
Pòt s’escrir « puei ». Pueg Lobard, es sus la comuna de Baussat. Lobard es benleu aitot un nom de persona.
Plan Bòsc, Grandas Còuts, Las Farjas, lo Cròs dau Lop (nom d’una terra), son sus la comuna d’Auta Fàia.
Peira Viranda, Chantagreu, Lo Terme, Las Chanauds, Las ‘Badias, La Faiòla, son sus la comuna de Javerlhac-e-la Chapela Sent Robert ; Chauç Forn, comuna de Taijac.
Lo Mas de la Ròcha es comuna de Nontron, Vers Ars e La Comba au Cròs, comuna de Sent Martin lo Pench. Vers l’Òrt, Lo Molin Fanhos (exista pus), son comuna de Sent Marçau de Valeta.
Font Trobada, Vielh Cirieir, la Font Pudent (nom d’una pita font), Pueg Fanhos, Bòsc Redon, Pueg Chichos, son sus la comuna de Luçac-e-Nontroneu.
La maison dau Grand Lac es sus Javerlhac, mas lo lac es sus Auta Fàia.
-
Que j’avais mal ! (= Cela fait du bien !)
En fotò: Peira Viranda (Fotò J.P. Reidi)
10:23 Publié dans Noms de lùocs | Tags : toponymie, noms de lieux, javerlhac-et-la-chapelle-saint-robert, hautefaye, teyjat, nontron, saint martin le pin, saint martial de valette, lussac e nontronneau | Lien permanent | Commentaires (0)


text:
mardi 7 décembre 2010
E VOSAUS, DE QUE’N PENSATZ ?
Coma escriveire de lenga d’òil, soi a cercar lo biais d’utilizar la lenga occitana en literatura francesa, question literàri que me tafura dempuei longtemps. Alara, o disi francament, los que vòlan cercar dels pels sus uòus, anatz a la vinha ! Obrissi pas le subjèct per trobar coma comentàri d’escriure sonque en occitan, on una vision militanta.
Veici los problèmas que se pausan :
1°) Coma far passar de l'occitan dins d'unes textes en francés quand la grafia normalisada es de missant legir pel monde non occitaniste.
2°) De saber que la grafia mistralenca pòt esser compresa de tot le monde en se petassan per utilizar dels frasas pròchas de las en francés (e aquò fa patoés),
3°) Escriure coma s'ausís en francés, que fa libre de "terroir" e es per l’autor lo risc de se far clavelat una chiòta mòrta sus la pòrta.
Lo dire de Silvan Chabaud, de Mauresca Fracàs Dub, sòci del PEN club Occitan
Question dificila... n'ai lo cap que fuma ! Es qu'existis d'exemples de romans que mesclan doas lengas? portugués e anglés? francés e bulgar? Per exemple.. fau veire. A mon avejaire sias forçat de transcriure la lenga dins una grafia qu'existis (mistralenca o classica) mai es una marrida idèa de bricolar una grafia "passe partout" que te semblarà evidenta a tu mai pas a totei lei legeires. As que de metre la revirada en dessota a cada còp, en nòta? L'occitan es una lenga, ambé sei còdes.... pòs pas la pensar coma un "soupoudrage" dins lo roman sensa tombar sus lo problema de la compreneson. Tot depend dau public visat, un legeire que parla pas occitan? Alors fau escriure en francés e metre sonque de pichòtas frasas cortetas en occitan (amb revirada) que van pas geinar lo debanament dau quite roman e sa fluiditat. Giono, dins son temps, avia mesclat son òbra amb d'unei mòts prés au provençau, mai d'un biais asardos e de còp en inventant de causas qu'an ren de veire amb la realitat de la lenga, sonque per faire "provençau" o puslèu bensai "provinciau".... Donc mèfi! l'exercici es perilhos.
Vaqui ma pensada, fosca, sus lo sujet
Silvan
www.mauresca.fr
Lo dire de Maime (conegut tamben jós l'escais nom de Limostachut), del siti http://ieumaitot.nireblog.com
L'ustage de mai d'una lenga dins un texte se fasia a l'Atge-Mejan. Avem d'exemple en literatura barròca maitot (las nimfas de du Bartas parlen chascuna dins sa lenga, me sembla). Avem d'exemple en Lemosin emb "Je me souviens de Limoges, te'n rapelas ?" de Melhau : un texte en francés au centre e sus los costats, un texte en occitan diferen dau francés. Panazô, dins daus libres de "terroir" utiliza de las frasas en òc dins los dialògues, sens las revirar (en grafia classica). Crese que Delpastre fai coma lo Melhau dins "D'una lenga l'autra", dau bocin en francés, d'autres en òc, sens revirar. Quò demanda la coneissença de las doas lengas finalament.
Me sembla que fau escriure l'occitan coma l'escrives, pas d'un autre biais. Quand botem 'na frasa en espanhòu o anglés dins un texte en francés, l'escrivem pas en fonetica per que sia mas aisat de legir (de prononciar ?) per un public francés.
Podem utilizar lo francitan maitot. Quò balha 'na color a la lenga. Pense a çò que se fai en argòt francés, coma los romans de Leo Malet. Mas quò demanda maitot 'na coneissença linguistica. O far un lexic a la fin dau libre o de la novela, coma per mai d'un roman "argotier" o "francitan" (coma Jacquou le Croquant).
De segur, fau pensar au public per lo quau escrives. Un public occitanofòne que sap pas escriure la lenga, un public que la sap escriure, un public que la coneis pas dau tot...
La responsa es benleu dins n'autra question : perdeque de l'occitan dins un texte en francés ? Me sembla que lo "perdeque" pòt orientar lo "coma".
Veiqui quauquas reflexions sus la question... Sei pas segur que quò t'aidarà !!
Veici los problèmas que se pausan :
1°) Coma far passar de l'occitan dins d'unes textes en francés quand la grafia normalisada es de missant legir pel monde non occitaniste.
2°) De saber que la grafia mistralenca pòt esser compresa de tot le monde en se petassan per utilizar dels frasas pròchas de las en francés (e aquò fa patoés),
3°) Escriure coma s'ausís en francés, que fa libre de "terroir" e es per l’autor lo risc de se far clavelat una chiòta mòrta sus la pòrta.
Lo dire de Silvan Chabaud, de Mauresca Fracàs Dub, sòci del PEN club Occitan
Question dificila... n'ai lo cap que fuma ! Es qu'existis d'exemples de romans que mesclan doas lengas? portugués e anglés? francés e bulgar? Per exemple.. fau veire. A mon avejaire sias forçat de transcriure la lenga dins una grafia qu'existis (mistralenca o classica) mai es una marrida idèa de bricolar una grafia "passe partout" que te semblarà evidenta a tu mai pas a totei lei legeires. As que de metre la revirada en dessota a cada còp, en nòta? L'occitan es una lenga, ambé sei còdes.... pòs pas la pensar coma un "soupoudrage" dins lo roman sensa tombar sus lo problema de la compreneson. Tot depend dau public visat, un legeire que parla pas occitan? Alors fau escriure en francés e metre sonque de pichòtas frasas cortetas en occitan (amb revirada) que van pas geinar lo debanament dau quite roman e sa fluiditat. Giono, dins son temps, avia mesclat son òbra amb d'unei mòts prés au provençau, mai d'un biais asardos e de còp en inventant de causas qu'an ren de veire amb la realitat de la lenga, sonque per faire "provençau" o puslèu bensai "provinciau".... Donc mèfi! l'exercici es perilhos.
Vaqui ma pensada, fosca, sus lo sujet
Silvan
www.mauresca.fr
Lo dire de Maime (conegut tamben jós l'escais nom de Limostachut), del siti http://ieumaitot.nireblog.com
L'ustage de mai d'una lenga dins un texte se fasia a l'Atge-Mejan. Avem d'exemple en literatura barròca maitot (las nimfas de du Bartas parlen chascuna dins sa lenga, me sembla). Avem d'exemple en Lemosin emb "Je me souviens de Limoges, te'n rapelas ?" de Melhau : un texte en francés au centre e sus los costats, un texte en occitan diferen dau francés. Panazô, dins daus libres de "terroir" utiliza de las frasas en òc dins los dialògues, sens las revirar (en grafia classica). Crese que Delpastre fai coma lo Melhau dins "D'una lenga l'autra", dau bocin en francés, d'autres en òc, sens revirar. Quò demanda la coneissença de las doas lengas finalament.
Me sembla que fau escriure l'occitan coma l'escrives, pas d'un autre biais. Quand botem 'na frasa en espanhòu o anglés dins un texte en francés, l'escrivem pas en fonetica per que sia mas aisat de legir (de prononciar ?) per un public francés.
Podem utilizar lo francitan maitot. Quò balha 'na color a la lenga. Pense a çò que se fai en argòt francés, coma los romans de Leo Malet. Mas quò demanda maitot 'na coneissença linguistica. O far un lexic a la fin dau libre o de la novela, coma per mai d'un roman "argotier" o "francitan" (coma Jacquou le Croquant).
De segur, fau pensar au public per lo quau escrives. Un public occitanofòne que sap pas escriure la lenga, un public que la sap escriure, un public que la coneis pas dau tot...
La responsa es benleu dins n'autra question : perdeque de l'occitan dins un texte en francés ? Me sembla que lo "perdeque" pòt orientar lo "coma".
Veiqui quauquas reflexions sus la question... Sei pas segur que quò t'aidarà !!
mercredi 1 décembre 2010
Manel, què és aixó?
Benvolgudas, benvolguts,
I a una còla de musica catalana que m'agrada fòrça, e me sembla qu'es pas gaire coneguda del nòstre costat dels Pirèneus. Manel es pas un grop pro engatjat, mas coma me diguèt un amic catalan, es important d'aver de gropes simplament fòlks. I a un tròç d'eles que m'encanta especialament, "En la que el Bernat se't troba". Ne trobi la musica polida, modèrna, e a son biais, catalana. Aconselhi als musicians occitans d'i prestar l'orelha, qu'es una direccion artistica rica d'ensenhaments.
Benlèu que se teniái un bon nivel de catalan, cercariái mai que de la musica, coma amb Massilia o Mauresca. Mas bon, solide que pòdi compréner las paraulas de Massilia, ba pòdi pas encara faire amb la musica catalana. Aital, la musica me sufís.
Alavètz, a vosaus de jutjar; aquí lo clip per la cançon "En la que el Bernat se't troba", tirada de l'album Els millors professors europeus.
I a una còla de musica catalana que m'agrada fòrça, e me sembla qu'es pas gaire coneguda del nòstre costat dels Pirèneus. Manel es pas un grop pro engatjat, mas coma me diguèt un amic catalan, es important d'aver de gropes simplament fòlks. I a un tròç d'eles que m'encanta especialament, "En la que el Bernat se't troba". Ne trobi la musica polida, modèrna, e a son biais, catalana. Aconselhi als musicians occitans d'i prestar l'orelha, qu'es una direccion artistica rica d'ensenhaments.
Benlèu que se teniái un bon nivel de catalan, cercariái mai que de la musica, coma amb Massilia o Mauresca. Mas bon, solide que pòdi compréner las paraulas de Massilia, ba pòdi pas encara faire amb la musica catalana. Aital, la musica me sufís.
Alavètz, a vosaus de jutjar; aquí lo clip per la cançon "En la que el Bernat se't troba", tirada de l'album Els millors professors europeus.
Mauresca es tornat a de bon!
Los piratas del Bartàs an accabat un album madur, poetic, rapaire, engatjat e mai que mai intelligent ! Sortit lo 22 de novembre, Cooperativa es una etapa dins lo camin dels Fracasses. Es a dire que los amics del "Nòrd de Mediterranea" sont passats del "Pastis de ta fabrication" de lors vint ans a un album, me pensi, completament dins la dralha del famós Do It Yourself punkí.
Do it qué ? Lo pastis? Que non, Cooperativa passa lo messatge que per far rodar la ròda, cal balhar la man a son vesin, cal trabalhar e viure al nivèl local, tot en aguent l'uèlh dobèrt sul monde. Fai çò que vòls que siá fait, pensa lo monde se lo vòls tremolar, baralha se vòls fugir la pression, mas la vida es dins ta man (e dins tas caussaduras tamben). Pel primièr còp, me sembla, explican de que es un "Fracàs". Cresi qu'ai comprés la diferencia d'amb la "Chorma" de Massilia, mas me'n assugurarai al prèp dels interessats avans de m'avançar mai.
Alavètz, en conclusion, los messatges simples e vertadièrs vesinan la poesia pura una vision globala mai complexa, la musica es plan variada: corrètz crompar aqueste disc!
Do it qué ? Lo pastis? Que non, Cooperativa passa lo messatge que per far rodar la ròda, cal balhar la man a son vesin, cal trabalhar e viure al nivèl local, tot en aguent l'uèlh dobèrt sul monde. Fai çò que vòls que siá fait, pensa lo monde se lo vòls tremolar, baralha se vòls fugir la pression, mas la vida es dins ta man (e dins tas caussaduras tamben). Pel primièr còp, me sembla, explican de que es un "Fracàs". Cresi qu'ai comprés la diferencia d'amb la "Chorma" de Massilia, mas me'n assugurarai al prèp dels interessats avans de m'avançar mai.
Alavètz, en conclusion, los messatges simples e vertadièrs vesinan la poesia pura una vision globala mai complexa, la musica es plan variada: corrètz crompar aqueste disc!
LOS SECRETS DE MA COSINA
Vos prepausi un tèxt meu, escrit en Francès que fuguèt revirada dins la revista Òc pel poeta Joan-Pèire Tardiu que ne grámerceji.
Un jorn l’ermita arribèt sul causse, a l’endreit pus endefòra de tot, ont i a pas que las pèiras que fròtjan. Los bruches que corrián disián qu’èra un de la vila, un d’aquels que « tòrnan a la tèrra », que venon viure dins los ostals vièlhs e te fan de plantacions de kiwís la dimenjada. E, a çò que me contèt l’arbre, l’òme i auriá tornat mastar una casèla de pastre que las lausas èran tombadas pel sòl. Coma que n’angue, s’i seriá rebondut, per o dire tant d’un biais pròpri coma figurat.
Ieu pr’aquò l’endreit lo descobriguèri sonque del temps qu’èri doctorant en biologia vegetala a l’INRA e qu’acabavi ma tèsi sul vielhiment dels arbres. Per aquela recèrca caliá far tot un flòc d’estudis comparatius sus d’escapolons de vièlhs especimèns isolats e coma mon amorosa trabalhava a Montpelhièr, aquò èra en solitari que tota la setmana estralhavi los causses en cèrca dels troncs pus vièlhs. Nos tornàvem trobar amassa la dimenjada e contunhavi de far ma culida per respondre a la quita demanda de mon amiga que, curiosament, se sentiá pas espanida al pus fons d’ela qu’en dralhant pel campèstre dinc’a tant que fuguèsse arrenduda. Sa tissa la butava de contunh e aquò’s ela que fuguèt l’encausa qu’explorèssi un causse peirós qu’autrament l’auriái pas jamai estralhat.
Un dimenge, partiguèrem en veitura per tal de nos anar pèrdre al pus pregond del desèrt francés. Alavetz, tanlèu arribats al cap de la rota, ambe las cauçaduras als pès, nos roncèrem dins un clapàs capelat d’euses. Erem ambe la saca sus l’esquina, lo camembert, lo talhon de cambajon del païs, e lo pan de miga : galhards e mai uroses, caminàvem a vista de nas e traversàvem d’un pas bravament afogat un planòl rascle. Après qu’agèrem caminat tres oras de temps, nos engulhèrem dins un airal que la vegetacion l’aviá defugit. I aviá sonque de fuèlhas d’agrífol que nos venián graupinhar los pompilhs quand, a la virada d’un desnivèl, tè ! aquí qu’apareguèt davant nosautres. Era pas mai naut qu’aquò, lo tronc ventrut, e, en lo vegent de luènh, semblava un omenàs arbrejaire ambe de cauças de velós lenhós, un d’aquels que parlan d’un aire content d’eles, ambe las mans dins las pòchas e un parelh d’ussas espessas qu’ombrejan lors uèlhs malauts. Quicòm de macabre. Agèri lèu la sentida qu’aquel arbre èra d’aquels ògres que s’enraiçan e que los pòdes pas tombar aisidament, una sentida pas brica agradiva.
Quand mon pissadís s’escampilhèt sus la tèrra assecada, m’avisèri que s’amodava aquí una brava reaccion contra ieu, coma se l’arbre rebutava aquel crime de maca-magestat, qu’auriás dit quitament qu’aviái pissat sul « Sause Vièlh » de Tolkien. Me tornèri embraguetar, te faguèri a la lèsta un prelevament sul casse reguèrgue, puèi tornèri ambe la nòvia per tal de manjar amb ela lo vrespalhon sus l’erbeta, camembert e talhon de cambajon. En prenguent lo cafè, sortiguèri l’escapolon de casse que m’esperforcèri de ne legir las linhas lenhosas, e, zo confessi, èra ben lo prelevament pus estrange que me fuguèsse estat donat de veire : lo tròç tirat del tronc clausiá, en mai de la lenha, de pichons esclapons de pèira e de brigalhs d’evòri o d’òs. L’istòria de l’arbre començava atal : un jorn l’ermita arribèt los uèlhs macats e còp sec los bruches correguèron qu’èra un d’aquels que « tòrnan a la tèrra ». Aviá penjat son lum dins una casèla de pastre que las lausas èran tombadas pel sòl. L’arbre sabiá l’afar : aviá conegut aquel òme.
Al ras de la casèla i aviá un ròc qu’ambe l’erosion aviá un biais de conca, una mena de lavabò natural que s’emplenava de nonent al briu de la jornada per balhar cada jorn a un òme çò que i cal d’aiga. En i anant doçament, l’ermita de las cauças de velós sachèt estalviar l’aiga per tal d’entreténer coma cal un ortet.
Aquel òme que parlava amb un aire content d’el e las mans dins las pòchas èra pas un païsan ni mai un ortalièr del dimenge, lo trabalh de l’òrt èra per el un afar que i permetiá de subreviure ; aimava pas las plantas, aimava pas los animals, èra un misantròpe, un ancian director d’escòla d’art que viviá ara en mitan rural. Aviá ajut son ora de glòria, sos biaisses de ministre, sos rendètz-vos ambe de ministres, justament. Mas i n’a qu’èran estats geloses d’el e sos emplegats l’avián quitat per l’atacar fin finala en justícia. Los artistas tanben, aquels conasses que me fan dire, te l’avián secutat, a-n-el qu’èra un bastisseire : dètz e sèt galariás qu’aviá montadas, sens comptar l’escòla… Ni mai un tesson solfinaire de trufas negras, l’aviá sachut trobar, l’argent, amodar los rasals, aver amb el lo monde que caliá. Son filh èra prumièr president de cort d’apèl, sa femna s’èra engulhada coma quicòm al Ministèri de la Cultura e aviá collocat una de sas filhas al Conselh Regional, del temps que l’autra èra maridada amb un militari cosin del president de la Cambra de Comèrci e d’Industria. Era un d’aquels novèls senhors de la Republica, d’aquels ògres que s’enraiçan e que los pòdes pas aisidament desregar.
Sonca que pecaire, coma dins totes los contes de fadas ambe d’ògres e de princessas, un jorn de revòltas, la jacariá aviá tot afrabat. Los Jaques - aquels emplegats pas jamai pagats, aquelas femnas agarridas, aquels artistas mespresats, envejoses – te li estropèron las dròllas e la femna, quicòm que per el, rai, èra pas grèu d’espersé, mas aquò’s l’afront sens se’n poder venjar qu’èra desondraire per òps. E puèi aquela cacibralha l’avián volgut penjar, mas el aviá escotelat una de las jovas revoltadas e aviá escampat lo cadabre del prumièr estagi de son escòla d’art ont sosteniá lo siètge, en aprofietant atal aquela diversion escasuda per s’enfugir per una pòrta esconduda.
Aquel òme malsapiós ondrat d’ussas arbrejairas aviá rejunt lo campèstre abartassit e dralhat un brave brieu dinc’a las confinhas del monde de las cartas. A la perfin aviá trobat la casèla de pastre. L’art e sos privilègis senhorials, aquò èra un afar acabat. Rebutat per sos companhs e descorat per la creacion artistica, èra vengut ermita e cada jorn a tengut l’ermita remenava lo passat en se pausant de questions sus sa casuda. A despart d’aquò, en entretenguent son òrt, escampava de pèiras a las bèstias salvatjas qu’èran pas gaire espessas pr’aquò, e plangiá plan d’aver pas d’ortalièr ni mai de felena que te i poguèssi ficar un emplastre, que pecaire aimava pas las plantas. Aimava pas tanpauc far los afars e aviá pas jamai ajut lo biais de res : sonca que, a l’enrevèrs, èra estat bravament amarvit quand s’agissiá de far siás las realisacions dels autres.
Un jorn que rondinava plan mai que de costuma, te vegèt una flauja insolenta que brulhava, l’insolentona, dins son ortet. Aquel arbronèl naissent qu’aviá lo fetge de començar de butar de rams, i veniá panar l’aiga. L’ermita te prenguèt la palabessa per escanar, d’un gèste afrabaire, aquela panaira que se podiá pas desirar e que la desirava saique pas. Mas d’ausida i tornèt pel cap l’enveja qu’aviá d’una felena a matrassar : e ben tè ! en finala perqué pas ? Perqué d’aquel freule brostet ne fariá pas la feleneta blonda que somiava de i tòrcer los punhets… Pausèt la palabessa.
Alavetz l’ermita s’esperforcèt de far demesir de tot biais aquel esper palficat dins la peiralha, aquel tronc prometeire d’un bòsc vertudós ; preniá un maissant plaser a i desfulhar la camba, a i tòrcer lo branc, a far patir aquel aglan ramificat, a i pissar dessús : que pissar sus aquela metafòra, èra d’un biais pissar sus la quita vida e i tòrcer los punhets…Aquò èra, a sos uèlhs malauts, mestrejar l’astrada.
Per fòrça calguèt ben que se mainèsse que sens p’raquò s’enraiçar a plec, la planta se manteniá. L’ermita s’embaurèt pas, que n’aviá fiblat de plan mai vertudoses : tres setmanas d’agarriment moral e arribava a domdar qual que fuguèsse…Atal, puslèu que de desregar lo pichon casse, se faguèt un plaser de contunhar a i’n far veire las pèiras, tant talament pecaire que l’arbre arrestèt a bèles paucs de ramelar e que son folhum calve comencèt de jaunejar. Crusèl, l’ortalièr voliá pas veire son enemic tombar d’un còp, - aquò’s mens la mòrt dels autres que i agradava de veire que non pas lo moment que n’èran a las espèrras al cap d’un long combat desparièr.
Benlèu ben que son èrnha i veniá de çò que tot pichonet l’avián tròp peltirat, mas aquò l’ermita z’aviá oblidat ; los arbronèls son als arbres çò que sèm als dròlles, e, coma per un dròlle, lo caractari d’un arbre s’apren a l’educacion que receb lo broton. A mesura que creissiá, lo bonzaï veniá maissant. Aquela maissantisa de’n prumièr se mostrava pas a bèls uèlhs vesents, e lo mal prenguèt, coma òm z’auriá pogut pensar, a las raices. Lo pichon casse aviá plan comprés que l’ermita i’n fariá veire a mesura que vendriá pus bèl e aquò’s per causa que deminguèt sas montadas de saba e que s’esperforcèt de far créisser sonque sas raices, mai que mai las que probainavan de cap a l’òrt qu’atal ne pompèt lo pauc d’imor que permetiá a la legumalha d’amadurar. Aquel revenge portèt frucha en faguent perir la de l’òrt : plan mai enganiva que non pas las atacas de front de l’ermita, aquela dieta aflaquiguèt tarriblament lo que, pro curiosament, s’avisèt pas d’apariar la mòrt de son ortet ambe la butada del casse. Per portar remèdi a la manca d’ortalissa, calguèt que l’ermita se botèsse a caçar e atal tot un brieu fuguèt luènh de l’arbre. Aquel temps vegèt lo pichon casse remosar tota son energia per ajúnher -en faguent créisser una raiceta longa- la conca emplenada d’quela aiga fresca e escarsa que se’n assadolèt alavetz tant coma poguèt dinc’a tant que l’ermita tornèsse.
E l’ermita tornèt, l’uèlh desvariat e lo cròc lusent, amb un mèrle a mitat descompausat a plec de cais. Pecaire, aviá cambiat qu’es pas de dire dempuèi qu’èra arribat sul causse ! De nautor mejana e lo ventre espés coma un tronc d’arbre, d’aquel temps semblava de luènh un gròs casse uman a la rusca de velós, d’aquels que pr’amor que sabon cunhar las raices al pus pregond del terren social fan grelhar sonque de cepets. Quand l’arbre vegèt tornar a la jaça vièlha l’ermita encrocat coma un maissant euse ambe los pès capelats de micòsi, comprenguèt que lo tipe èra prèste a se daissar desregar. L’ògre se mainèt çaquelà, bravament emmalit, qu’ambe los tres jorns qu’èra pas estat aquí n’i aviá ajut pro per que l’arbronèl venguèsse un tronc vertudós ambe de raices pregondas. S’aquò i fuguèt penós de s’avisar d’aquò, l’ermita comprenguèt a qué s’apreniá aquel espaniment subte de l’arbre sonque quand se volguèt desassedar e que te vegèt la raiceta cunhada dins la conca eissucha. Amalit, l’ògre cussonat se roncèt dins la jaça per ne tornar sortir còp sec armat d’una pigassa.
Era en bon mèstre que l’ermita aviá mesestimat son maissant escolan e, a dos passes del tronc que voliá ajúnher, trabuquèt sus una raiç enganiva qu’èra sus son camin. Emportat per la pèrda d’equilibri, rebalèt cap prumièr contra un branc grafut que l’esperava e que dinc’aicí aviá un aire bonàs. L’ermita udolèt de la dolor patida quand lo branc i crebèt los uèlhs.
L’arbre aviá ganhat e i aviá tot pres: son òrt, son aiga e amb aquò de segur son avidament, son autoritat e mai sa dignitat. Coma aviá quitament pus los uèlhs per se plorar, l’ermita podiá pas far de mens que de se daissar morir de nonent, domdat, d’ara-enlà d’un biais incontestable, pel casse. Atal, tanlèu qu’agèt tirat de la pòcha de sas cauças l’auselon mòrt qu’aviá portat en venent de caçar, l’ermita se permetèt un darrièr vrespalh e, se sachent condemnat, s’embarrèt dins sa casèla ont moriguèt desprovesit de tot.
Un còp que lo maissant director, per fin, fuguèt mòrt, l’arbre patiguèt pus coma autres còps d’èstre agarrit a tengut, e poguèt créisser e se mastar a bèl èime. Coma aviá crescut al pè de la casèla, lo casse, per se tirar de l’embarrament peirós, auriá degut desbolhar la bastenda. Sonca qu’aquò’s pas aquò que faguèt, pr’amor que se voliá manjar l’ermita e mai engolir sos òsses per tal que demorèsse pas res d’aquel òme qu’aviá tant asirat. Alavetz se botèt a créisser en arc viradís a l’entorn de la casèla dinc’a tant que de son tronc los dos caps se rejunhiguèsson : l’arbre engoliguèt la casèla que brigalhèt ambe los rèstas de l’ermita e atal emprenhèt lo sieu còr lenhós de brisons de pèira e d’esclapons d’òsses.
Lo jorn qu’arribèri a l’endreit pus en defòra de tot que se pòsque trobar sul causse, ont i a pas que las pèiras que fròtjan, aquò’s aquela istòria qu’ai tornada trobar embarrada dins lo tròç de lenha tirat del tronc, qu’al dintre i clausián, en mai de la lenha, de bocinòts de pèira e de brigalhs d’òsses. Agèri, tot legiguent aquel raconte òrre, una revelacion, un òrdre vengut del cèl : l’amiga e ieu, aquò’s pas per còp d’asard qu’èrem venguts a-n-aquel endreit ont s’èra cunhada la raiç del mal. Sachèri que bastiriái aquí un ostal ambe de panèus solaris e una eoliana : rai, me despatolhariái ben ambe lo burèu de pòsta per tal que lo factur poguèsse passar aquí !
Anguèrem a la vila, a la Comuna pel cadastre, veire lo proprietari, mercandejar lo pètz, aviam crentat la preempcion de la SAFER, enfin poguèrem crompar lo terren ont tornèrem, colons que sèm, per i penjar nòstre lum. Los uèlhs en finala dubèrts per ma mission purificadoira, abandonèri ma tèsi en biologia per venir, ieu qu’èri de la vila, un d’aquels que « tòrnan a la tèrra », e plantan de kiwís la dimenjada. Prudentament armat d’una tronçonusa, tombèri lo casse dolent e los ressegaires me’n faguèron de pòstes que faguèri secar longtemps.
Uèi, dins mon ostal bastit a l’endreit ont èra la jaça vièlha, ai fait pausar una remirabla cosina integrada en fusta de casse, ambe d’incrustacions de pèira e d’òsses, una cosina escalprada dins la fusta d’un d’aquels ògres que s’enraiçan e que los pòdes pas aisidament tombar, mas qu’un còp tombats te balhan de pòstes subrebonas. Quand l’ola cantorleja e que las sauças chuquejan, los invitats i vòlon entendre la promessa d’una bona mangisca. Ieu pr’aquò, sabi ben qu’aquò’s mas pòstes que cridan venjança. Per las far calar, après cada vrespalh, atuqui lors malediccions a còps d’esponga embeguda de javèl.
Julian CAMPREDON - Brûlons tous ces punks pour l'amour des elfes, edicions Monsieur Toussaint Louverture (www.monsieurtoussaintlouverture.net)
Inscription à : Articles (Atom)