text:
Basa azotada
Una basa azotada es un compausat organic que gracia a sos proprietats de basa a un parelh solitari d'electrons d'un atòm d'azòt. Las basas azotadas principalas son l'adenina, la guanina, la timina, la citosina e l'uracil, fan partida del material genetic, mas trobam tanben las aminas coma l'amòni (NH3), la trietilamina, la piridina. Las basas azotadas se pòdon classificar en dos grops: purinas, adenina (A) e guanina (G); e pirimidinas, citosina (C), timina (T) e uracil (U). Aquelas basas forman la part principala dels nucleotids, e las interaccions entre la adenina/timina e la guanina/citosina son la basa del còde genetic universal. En l'ARN l'uracil substituissi la timina.


c: text/html

text:
Crisi (filme 1946)
Crisi(del siu títol original Kris) es lo primièr filme realizat pel cineasta suedés Ingmar Bergman en 1946.
Se tracha de l'adaptacion del roman danés de Lack Fischer La Bestia maire (Moderhjertet) que li n'impausèt la Svensk Filmindustri mas d'aquò que ne virava lo cineasta que çò diguèt: Me ne seriái quitament trach un filme d'a l'annuari del telefon.
Ja podem trobar pr'aquò dins aiceste primièr filme d'unes tèmas recurrents de son òbra coma ne son las relacions entre maire e filha o lo desespèr existencial de l'èsser uman dins las grandas vilas modèrnas.
Se conta que lo rodatge ne foguèt pro complicat pel jove (28 ans) aprentís cineasta amb un director de la fotografia que daissèt lo filme en cors de filmatge amai la casuda d'un aparelh que provoquèt un ferit dins la còla o de causidas pro costosas de Bergman per d'unes resultats ges evidents.
E se pòt dire que foguèt un fiasco lo filme a sa sortida publica.
Somari
Sinòpsi[modificar | modificar la font]
Lo filme nos conta l'istòria de Nelly, una joventa de 18 ans que viu una vida tranquilla dins un vilatge de la còsta amb la siá maire adoptiva Ingeborg e ensenhaira de piano.La s'abariguèt dempuèi tota pichona malgrat la siá santat pro fragila.
Al vilatge arriba la vertadièra maire Jenny, que pro lèu es considerada coma portaira d'escàndol amb los sius biaisses de viure e lo sieu comportament.
N'es pivelada Nelly que la seguís fins a Estocòlme, atracha per la vida excitanta e audaciosa que li ofrís la granda ciutat.
Mas pro lèu li ne van tornar recòrds vièlhs... Se ne va mainar d'ailò tant escur de l'umanitat e de sas junglas urbanas. N'acabarà aprèp moltas peripecias a s'esposar Ulf, un jove veterinari, lo gojat que dempuèi totjorn èra enamorat d'ela, quitament s'ela ne parteja ges los sieus sentiments.
Interprèts e personatges[modificar | modificar la font]
- Dagny Lind: Ingeborg
- Marianne Löfgren: Jenny
- Inga Landgré: Nelly
- Stig Olin: Jack
- Allan Bohlin: Ulf
- Ernst Eklund: oncle Edvard
- Signe Wirff: tanta Jessie
- Svea Holst: Malin
- Viktor Andersson: un musician
- Anna-Lisa Baude: una clienta
- Julia Cæsar: la molhèr del cònsol màger
- Gus Dahlström: un musician
- Sture Ericson: un musician
- Karl Erik Flens: l'acompanhator de Nelly
- Holger Höglund: musician
- Ulf Johansson: un musician
- Arne Lindblad: lo cònsol màger
- John Melin: un musician
- Dagmar Olsson: una cantaira
Analisi[modificar | modificar la font]
N'apareis dins aiceste filme un dels tèmas que puèi se senhorejaràn tota la siá òbra futura, valent a dire lo del conflicte entre las generacions e las relacions entre femnas que, coma çò n'escriguèt n'Alfonso Moscato, representa un rescontre que, equilibrat en periòde de normalitat, n'es çai agusat pel materialisme dominant dins la societat d'aprèp-guèrra.
Un conflicte que lai ne son centralas sonque Nelly e Ingebor... Los autres personatges ne son sonque satellits que s'enriquesisson l'òbra de valor umana.
Per exemple lo personatge de Jack n'es tras qu'interessant, una mena de colcavestit de l'arma modèrne, ric de sòmis e paure de realitat mas totun segondari dins l'anament general del filme.
Sols solets los remòrses, l'inexperiéncia e la dolça ingenuitat de Nelly pòdon èsser considerats coma leitmotiv d'aiceste primièr opus bergmanian.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Catacrèsi
Una catacrèsi (del grèc ancian katάxpnσις katákhrêsis, "emplèc, usatge") es una figura de retorica que consistís en l'utilizacion d'un mot en defòra de son sens pròpri per fagar un novèl lexèma.
Creacion d'expressions novèlas[modificar | modificar la font]
La catacrèsi es un procès important per crear de mots novèls que designaràn de realitats qu'an pas encara de tèrmes pròpris.
exemples: pè d'escala, pè de taula.
Lo sens pròpri de "pè" a desaparegut per poder crear una unitat lexicala novèla.
Una catacrèsi designa atal lo procès de creacion de mots novèls qu'utilizan aquesta tecnica.
ex. ensalada de tomatas
Fonccionament[modificar | modificar la font]
La catacrèsi es sovent basada sus:
- la metonimia
- la metafòra


text:
Petőfi Sándor
Sándor Petőfi (idem Petőfi Sándor segon l'us magiar d'emplec dels noms pichons e d'ostal, Alexander Petrovics, segon l'estat civil... en "latin" e eslovac...), nascut lo 31 de decembre de 1822 ( o lo 1 de genièr de 1823...) a Kiskőrös, dins l'Empèri Austroongrés, mòrt en julh de 1849 ? (se ne dessap la data exacta)...), es un poèta e revolucionari ongrés, eròi nacional pels Magiars.
Autor de Nemzeti Dal (Cant nacional), se n'acostuma de dire qu'inspirèt la Revolucion Ongresa de 1848, que se descabestrèt amor d'emancipar lo pòble e la nacion ongreses de l'ascendent tròp ofegaire de l'Empèri, d'a Viena, Àustria, durament e estricta, dirigit.
Se moriguèt durant una batalha, en tot ne corre, al brutle, als quatre galaups, de cavals, çò dison...
Somari
La Vida[modificar | modificar la font]
Ne daissarem parlar d'esperse en Petőfi Sándor qu'escriguèt en 1846 aicesta notícia autobiografica en alemand, per un poèta d'aicesta nacionalitat, que çò se ne prepausava el d'editar las siás tròbas, per las publicar en çò sieu (segon l'edicion de las siás òbras per en Köpeczy Béla, pp 31-32, e per l'escasença del 150en aniversari de la siá naissença, en 1973... Veire bibliografia çaijós).
Garatz-aicí doncas çò que ne ditz lo quite el d'el meteis, en tot parlar de se en tresena persona:
... " Petőfi Sándor, nascut de parents paures, lo 1èr de genièr de 1823, en bèl mitan de la Puszta, al pè dels monts Mátra, entremièg Tisza e Danubi.- La siá asirança per tota mena de subordinacion lo faguèt mantun còp fugir l'escòla, que fin finala l'abandonèt en 1839.D'una passa, barrutlèt.Al cap de qualques mesadas, aconfinhat per la miséria, soldat se faguèt.- Soldat, doas annadas de temps: simple soldat e marrés.A l'enta que çò ne pensava el desertar, aguèt la fortuna d'èsser reformat, gràcias a l'intervencion d'un mètge.Tornat a la vida civila, s'ajunhèt l'escòla mas lo sieu gost constant de l'independéncia l'empachèt que i demorèsse mai d'un an; ne venguèt alavetz comedian dins una còla de teatre ambulant.Comedian itinerant, doas annadas de temps. Comedian, publiquèt son primièr poèma.Tornat a Pèst al cap de dos ans, lai faguèt estampar lo sieu primièr libre de poèmas e venguèt l'assistent del redactor d'un jornal de mòda, plaça que va ocupar pendent un an.Daissèt puèi son emplec e, dempuèi aquela epòca (debuta de 1845), viu dins aquela independéncia que tant desirèt de contunh e aimèt.La siá devisa es : "Fardèl e libertat!" Aprèp lo sieu primièr libre de poèmas, publiquèt la meteissa annada (1844), A helység kalapácsa (lo Martèl del Vilatge), poèma eroïcomic ; en 1845 : János vitéz (Joan lo Pros), conte popular ; Cipruslombok Etelke sírjáról (Rams de cipressièr del tombèl d'Etelke), poèmas lirics ; lo sieu segond libre de poèmas, Szerelem gyöngyei (las Perlas de l'amor), poèmas lirics ; en 1846 : Felhők (Nívols) , poèmas lirics ; e A hóhér kötele (la Còrda del borrèl), roman de pròsa."
... Fin de mai - debuta de junh de 1846...
Çai, aital se calava el e se ne clava l'autobiografia d'en Petöfi Sándor, poèta e escrivan ongrés. Se sap que se moriguèt devèrs julhet de 1849, mas se ne sap pas cap exactament e precisa, ni cossí nimai quora, de verai verai. Çò n'ensajarem pr'aquò d'aclarar (dins los limits de las nòstras possiblitats redusidas assatz), d'unes autres mistèris petofians... que ne son fin finala pas cap!
L'Òbra[modificar | modificar la font]
Citacions[modificar | modificar la font]
L'Òbra poetica[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Los caps d'òbra poetics[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
L'Òbra en pròsa[modificar | modificar la font]
citacions[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
de l' òbra[modificar | modificar la font]
- . . . Révolté ou révolutionnaire? - Sándor Petőfi, A travers son journal, ses lettres, écrits polémiques et poèmes......: causida dels tèxtes, prefaci e comentaris d'en Béla Köpeczy, publicat amb l'assisténcia de l'UNESCO, París - Edicions Corvina, Budapèst, 1973
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- sus YouTube... mai de 2240 documents subre en Sándor Petöfi en picar coma clau Sandor Petofi


text:
224
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 224 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Part[modificar | modificar la font]
Revòuta d'Ardachir Ièr, vassau poderós de la dinastia sassanida que sei fèus èran situats au centre dau plan iranian, en causa de la volontat dau poder part de limitar sa poissança. Lo 28 d'abriu, lei Parts dirigits per lo rèi Artaban V foguèron esquichats a Hormizdaghan. Artaban V i foguèt tanben tuat entraïnant la cambiament de camp progressiu de l'aristocràcia de l'Empèri ai Sassanidas.


text:
931
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 931 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Perseguida de la campanha començada en 930 còntra Teodosiopòlis que foguèt conquistada a la prima per lei fraires Korkoas. Venguèt tributari de l'Empèri. La populacion i demorèt fòrça ostila ai Bizantins. D'autra part, l'emirat de Melitèn, pilhat regularament per lei Bizantins, demandèt de negociar ambé l'emperaire e de'n venir vassau.
Dins aquò, d'incursions menadas per l'emir de Tarsa entraïnèron una generalizacion de la guèrra après lo pilhatge d'Amorium. D'efèct, lei Bizantins mobilizèron de fòrças importantas per sostenir leis ofensivas armenianas còntra l'emirat d'Azerbaitjan. Destruguèron tornarmai Khliat, Berkri e Samosate mai poguèron pas empachar una còntra-ofensiva còntra Armenia. Aquò entraïnèt un cambiament d'aliança de Melitèn que rompèt son acòrd ambé Constantinòple e jonhèt una ataca dirigida per lo senhor de Mossol. Aquela ataca reconquistèt Samosate e Melitèn mai poguèt pas s'i mantenir en causa de dificultats d'avitalhament. Après sa retirada, lei Bizantins reocupèron la region de Melitèn ont adoptèron una tactica de tèrra cremada.


text:
Brissay e Choigny
Brissay e Choigny (francés Brissay-Choigny) es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Foguèt creada en 1790 per fusion de las comunautats de Brissay e Choigny.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
thumb|left|Un pichon pont es a manlevar per abandonar la localité per l'Oèst.
La municipalitat es longée a l'oèst per un afluent de l'Oise.
thumb|left|Un petit pont est à emprunter pour quitter la localité par l'Ouest. La commune est longée à l'ouest par un affluent de l'Oise.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- En 1790, las municipalitats de Brissay e de Choigny fusionen per constituir la municipalitat de Brissay-Choigny per decrèt del directoire del departament de la Mois invalide (de decembre)M[1].
- En 1790, les communes de Brissay et de Choigny fusionnent pour constituer la commune de Brissay-Choigny par arrêté du directoire du département du Mois invalide (décembre)M[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Nòta de Brissay-Choigny sul luòc de l'archiu départementales de l'Aisne
- ↑ Notice de Brissay-Choigny sur le site des archives départementales de l'Aisne


text:
Bactriana
Bactriana es una region d'Asia Centrala situada dins leis estats modèrnes d'Afganistan, de Paquistan, de China, de Tatgiquistan e d'Ozbequistan.
Dins lo corrent de l'Antiquitat, foguèt lo centre d'un reiaume poderós e avançat que foguèt belèu lo territòri d'origina dei Pèrsas e dau zoroastrisme. Entre 545 e 540, foguèt conquistada per l'Empèri Aquemenida. En 462, una revòuta i foguèt reprimida e la dominacion aquemenida foguèt plus contestada. Au contrari, pendent l'afondrament de l'Empèri fàcia ai tropas macedonianas d'Alexandre, la region resistiguèt amb acarnament. Après una campanha malaisada, Alexandre deguèt finalament se contentar de contraròtlar solament lei vilas principalas[1]. Après sa mòrt e lo partiment de sei conquistas, Bactriana faguèt partida de l'Empèri Seleucida.
Aprofichant l'afebliment rapide de la poissança de la dinastia seleucida dins l'èst de son empèri, Bactriana venguèt independenta en 256 avC. Formèt lo reiaume grècobactrian que foguèt dirigit per una dinastia grèga energica que s'estendiguèt en direccion d'Índia, de Sogdiana e de l'estèpa d'Asia Centrala. Aquel estat demorèt una poissança importanta mai s'afondrèt après una invasion nomada en 130 avC. Perdiguèt rapidament sei regions perifericas e lo còr dau reiaume foguèt ocupat per leis Escites en 90 avC.


text:
Partit Democrata
Lo tèrme de Partit Democrata o Partit Democratic pòt designar :
- Partit Democrata, partit politic american.
- Partit Democrata Europèu, partit politic de l'Union Europèa.
- Centre Democrata Umanista bèlga.
- Partit Democrata, partit politic japonés.
- Partit Democrata, partit politic polonés.
- Partit Democrata, partit politic romanés.
- Partit Democrata, partit politic tailandés.
- Partit Democrata, ancian partit politic turc.
- Partit Democratic, un partit sud-african.
- Partit Democratic, un partit nauruan.
- Partit Democratic, un partit sèrbe.
- Partit Democrata, un partit indonesian.
- Partit Democrata d'Albania, un partit albanés .
- Partit Democrata francés, ancian partit politic francés de las annadas 1980.
- Partit Democrata, partit politic turc.
- Partit Democrata foguèt lo primièr nom evocat per Francés Vairon per la creacion d'un novèl partit politic francés, lo 25 d'abril de 2007. Lo partit prenguèt finalament lo nom de Movement Democrata.
- Partit Democrata, partit politic italian.


text:
Quartièr de les Corts
41° 23′ 3″ N 2° 7′ 58″ E / 41.38417, 2.13278 Lo quartièr de les Corts, a l'ora d'ara part del districte de les Corts de Barcelona, correspond a la zòna mai centrala e anciana de l'anciana municipalitat de les Corts, agregada a Barcelona çò 1897.
Lo quartièr combina d'edificacions de las primièras urbanizacions del sègle XVIII e XIX, amassa amb d'autras de nòu bastiment. Pendent lo decenni dels ans setanta del sègle XIX se dobriguèron las principalas carrièras e la plaça del Carme, situada a l'ais central d'aquela populara barriada. A la fin del sègle s'i installèron divèrsas indústrias, coma la fabrica Castells e la siá colònia obrièra, a l'ora d'ara en procès de remodelament.
Lo sector de Can Novell compren los terrens qu'ocupèt lo camp del FC Barcelona entre los ans 20 e 60 del sègle XX. Als terrens de l'ancian mas de Can Batllori, sus l'avenguda de la Diagonal, se trobèron de rèstas neoliticas e ibericas, e mai una villa e una necropòli romanas.


text:
Lengas austronesianas
Las Lengas austronesianas son una familha de lengas pro espandida demèst las illas de l'Asia del sudèst, e dins l'Ocean Pacific, amb qualques unas en Asia continentala. Es una de las familhas que son indentificacion es plan anciana, coma las lengas indoeuropèas e oralicas. Austronesian ven del latin auster "vent del sud" e del grèc nêsos "illa". Lo nom ne ven de que la màger part d'aquelas lengas se parlan dins d'illas, e sonque paucas coma lo Malai e las lengas chamicas se parlan sul continent asiatic.


text:
Nicolas Malebranche
Nicolas Malebranche (5 d'agost de 1638 - 13 d'octobre de 1715) èra un filosòf racionalista francés, seguidor de Descartes, temptèt l'union del cartesianisme e de l'ocasionisme. Segon l'ocasionalisme de Malebranche, essent al centre de sa filosofia, Dieu constituís l'unica causa vertadièra, e totas las autras causas son de «causas ocasionalas». Es perque, la coneissença es pas deguda a l'interaccion amb los objèctes, que las causas serián «vistas en Dieu». « Se vesiam pas Dieu de pas cap de biais, veirem pas res » (Recèrca de la vertat, libre III, segonda partida, capítol VI.) Dieu es pas conegut dirèctament, mas d'un biais indirècte, coma reflectit per un miralh, dins las causas creadas. L'òme participa de Dieu e participant de Dieu, participa de las causas. I a pas cap d'interaccion dirècta entre las substàncias cartesianas. La congruéncia entre ambedoas es aisinada per la realitat divina. Soi pas ieu que percebi las causas, mas es Dieu que provòca en ieu, una certana idèa. La relacion de l'esperit de l'òme amb Dieu e amb las causas solament en El, es la solucion decisiva. Atal, la vision en Dieu de totas las causas resulta la condicion necessària de totes los sabers e vertats.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (es) Bermudo, JM. La Filosofía Moderna y su proyección contemporánea. Barcanova, Barcelona, 1983


text:
Authie (Calvados)
Authie es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Authie A situat a sièis quilomètres al nòrd oèst de Can, los abitants se nomenan los Altavillais, an escuelhut eles-meteisses aquel nom, per referendum.
Authie est située à six kilomètres au nord ouest de Caen, les habitants se nomment les Altavillais, ils ont choisi eux-mêmes ce nom, par référendum.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En 1832, Authie (466 abitants l'an 1831) absorbeix Sant-Louet-près de-Authie (9 abitants)[3], A l'oèst de lo sieu territòri.
La municipalitat i aguèt liberat la Mois invalide (de junh)M e #èsser en granda part destruida en bombardements.
En 1832, Authie (466 habitants en 1831) absorbe Saint-Louet-près-Authie (9 habitants)[4], à l'ouest de son territoire.
La commune fut libérée le Mois invalide (juin)M et fut en grande partie détruite dans des bombardements.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ Géoportail (IGN), couche « Limites Administratives » activée
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « {{{titre}}} », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 2 de febrièr 2009 e ficha mancomunada.
- ↑ Font : Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui, « Notice communale - Authie », {{{annada}}}, Escòla des las Hautas Estudis en Sciéncias Socialas (EHESS). Consultat lo 2 février 2009 et fiche associée.


text:
Besançon
Besançon es la capitala (e lo capluòc) de la Franca Comtat.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Classificada vila d'Art e d'Istòria, la vila de Besançon possedís un ric passat istoric #que lo sieu patrimòni architectural n'es un testimòni fòrt. Dempuèi la fondacion d'un oppidum gaulois, la vila a pas cessat de se desvolopar e de engrandir-s'abans de venir un centre cultural, militar e economic de primièr òrdre. Après germanique après francesa, la capitala comtoise a gardat de nombrosas traces dels desparièrs periòdes de la siá istòria de la Antiquitat a Modèl:La s-.
Classée ville d'Art et d'Histoire, la ville de Besançon possède un riche passé historique dont son patrimoine architectural est un témoin fort. Depuis la fondation d'un oppidum gaulois, la cité n'a cessé de se développer et de s'agrandir avant de devenir un centre culturel, militaire et économique de premier ordre. Tantôt germanique tantôt française, la capitale comtoise a gardé de nombreuses traces des différentes périodes de son histoire de l'Antiquité au Modèl:S-.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
2005
Aquesta pagina concernís l'an 2005 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
- 22 d'octobre - Manifestacion per l'occitan a Carcassona. Entre 8000 et 12 000 personas i èran presentas.
França[modificar | modificar la font]
- 27 d'abril - Primièr tèst de l'avion Airbus A380 a Tolosa.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 17 de genièr: Zhao Ziyang, primièr ministre de la Republica Populara de China (n.1919)
- 10 de febrièr - Arthur Miller autor american de teatre (n.1915)
- 31 de març - Terri Schiavo, icon american de l'eutanasia (n.1963)
- 2 d'abril - Papa Joan-Pau II (n.1920)
- 22 de junh: Max Roqueta, escrivan de lenga occitana (n.1908)
- 1 de julhet - Luther Vandross, cantaire american (n.1951)
- 25 de setembre - Don Adams, actor american de television (n.1923)
- 24 de novembre - Pat Morita, actor american (n.1932)


text:
Categoria:Vegetarian
La tòca d'aquesta categoria es essencialament de recampar las personalitats contemporanèas o istoricas qu'an optat per una dièta vegetariana per de rasons de : santat, etica o ecologia.
Veire egalament[modificar | modificar la font]
- La lista de vegetarians celèbres lista l'ensemble de las personalitats vegetarianas o supausadas l'èsser e mai una seria de citacions.
- l'article sul vegetarisme.
Articles dins la categoria « Vegetarian »
Aquesta categoria conten los 3 articles seguents.


text:
Raismes
Raismes es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Ciutat situada al Nòrd de Valencianas amb un accès per la sortida Modèl:Sortida de la autoroute A23 , Raismes possedís, amb Sant-Amand-las-Aigas e Wallers, un grand bòsc dominat al sud pel terril de Sabatier, elevat de mai de 100 mètres.
Ville située au Nord de Valenciennes avec un accès par la sortie Modèl:Sortie de l'autoroute A23 , Raismes possède, avec Saint-Amand-les-Eaux et Wallers, une grande forêt dominée au sud par le terril de Sabatier, haut de plus de 100 mètres.
Istòria[modificar | modificar la font]
- Cita de caça dels reis mérovingiens[1].
- La tèrra de Raismes i aguèt possedit per :
- los comtes d'Enaut,
- la emperaire germanique Henri VII del Sant-Empèri,
- lo rei Renascut d'Anjau ,
- Nicolas Rolin (cancelièr de Philippe lo Bon, pòrti de Bourgogne),
- la familha Cernay, èca.
[[Fila:Delsart 328 - RAISMES - La Station del Tramvia.JPG|vignette|Esquèrra|Voga de la ancian tramvia de Valencianas, #que desservit la vila de 1881 a 1964, a l'epòca de la tracció vapor]]
- Rendez-vous de chasse des rois mérovingiens[2].
- La terre de Raismes fut possédée par :
- les comtes de Hainaut,
- l'empereur germanique Henri VII du Saint-Empire,
- le roi René d'Anjou ,
- Nicolas Rolin (chancelier de Philippe le Bon, duc de Bourgogne),
- la famille Cernay, etc.
.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Pagina 429- Estatistica archéologique del Departament del Nòrd - segond part- 1867- Librariá Quarré e Leleu a Lille, A. Durand 7 carrièra Cujas a París - arxiva del Harvard College Library - digitalizat per Google Books
- ↑ Page 429- Statistique archéologique du Département du Nord - seconde partie- 1867- Librairie Quarré et Leleu à Lille, A. Durand 7 rue Cujas à Paris - archive du Harvard College Library - numérisé par Google Books


text:
Economia de Canadà
L'economia de Canadà es la 15ena del mond pel Produch interior brut total. Una societat rica, amb una indústria de nauta tecnologia, e amb una economia amb un PIB superior al 1 miliard de dolars, lo país se sembla al sistèma economic de mercat dels Estats Units e a lo sieu patron de produccion. Dempuèi la Segonda Guèrra Mondiala, l'impressionanta creissença de la manufactura, la mineracion e lo sector dels servicis an transformat la nacion d'una economia rurala a una principalament industriala e urbana.
Lo Tractat de Liure Comèrci amb los Estats Units, que se signèt en 1989, e après la creacion del NAFTA que compren Mexic, a produsit un estonant aument en lo comèrci e una màger integracion economica amb los Estats Units. Recebut que gaudís de ressorsas naturalas nombrosas, d'una man d'òbra competenta, e de capital modèrne, Canadà a una economia solida. Amb una administracion fiscala solida, lo país a produsit un excedent del budgèt, en redusint substancialament lo deute nacional, e mai se un rèpte nòu es l'administracion dels còstes creissentes del sistèma de santat publica. Las exportacions representan un tèrç del PIB.
Canadà es lo principal exportador d'energia als Estats Units, en i comprenent lo petròli, lo gas natural, l'urani e l'energia electrica[1].
Alemanha | Austràlia | Àustria | Belgica | Canadà | Corèa del Sud | Danemarc | Eslovaquia | Espanha | Estats Units d'America | Finlàndia | França | Grècia | Irlanda | Islàndia | Itàlia | Japon | Luxemborg | Mexic | Norvègia | Nòva Zelanda | Ongria | Païses Basses | Polonha | Portugal | Reialme Unit Republica Chèca | Soïssa | Suècia | Turquia |


text:
Civilizacion nuragica
La civilizacion nuragica foguèt una civilizacion mediterranèa apareguda sus l'illa de Sardenha au sègle XVIII avC e que dispareguèt vèrs lo sègle I avC. Foguèt caracterizada per la bastida de monuments de pèire dichs nurags. Dins lo corrent de son periòde d'existéncia, s'estendiguèt tanben dins lo sud de Corsega. A partir dau sègle X avC, intrèt en contact ambé lei Fenicians qu'installèron de comptadors lòng dau litorau sarde. Vèrs 540 avC, Cartage acomencèt la conquista sistematica de Sardenha e capitèt pauc a pauc d'ocupar la màger part de l'illa franc dei reigons montanhosas orientalas onte se mantenguèt la cultura nuragica. Après la conquista de l'illa per lei Romans a l'eissida de la Premiera Guèrra Punica, la civilizacion nuragica contunièt de resistir e de se revòutar regularament còntra Roma. Ansin, maugrat la repression saunosa de cada insureccion, lei Romans aguèron de dificultats per instaurar un contraròtle vertadier dei montanhas sardas fins a la fin dau sègle I avC[1]. Après aqueu periòde, la cultura nuragica sembla pauc a pauc disparéisser, belèu en causa dau desvolopament progressiu dau ret de rotas e dei centres economics bastits per lei Romans que finiguèron per estendre la cultura romana a tota l'illa.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Pasmens maugrat la fin dei revòutas, la dominacion romana dei montanhas orientalas de Sardenha demorèt mau segura durant la màger part de l'existéncia de l'Empèri Roman.


text:
Principat d'Aurenja
Lo principat d'Aurenja es un ancian estat situat en Occitània, dins çò qu'es uei lo departament de Vauclusa. Lo títol de prince d'Aurenja es encara uei utilizat per l'eiretier de la corona daus País Bas (per ara la princessa Catharina-Amalia Beatrix Carmen Victoria).
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo comtat d'Aurenja èra dau reiaume de Borgonha, part dau Sant Empèri. En 1173, Bertrand, un capdèt de l'ostau dei Bauç, esposa Tibors, comtessa d'Aurenja[1] . En 1178, Frederic II Barbarossa establiguèt Aurenja coma principat per Bertrand Ièr.
En 1383, la princessa Maria d'Aurenja esposa Joan de Châlons e d'Arlay.
En 1544, Guilhèm de Nassau eireta del títol de prince d'Aurenja de son cosin Filibèrt de Chalon. Ven lo primièr stathouder daus País Bas e transmet lo títol a l'ostau d'Aurenja e Nassau.
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Frederic Mistral lo canta dins Calendau


text:
Fernando Pessoa
Fernando Pessoa (1888, m.1935), amb Luís Vaz de Camões e Antero de Quental es un dels mai importants poètas de Portugal e de la lenga portuguesa de tots los temps. A tanben escrit amb l'utilizacion de sas famós eteronims: Alberto Caeiro, Ricardo Reis, Álvaro de Campos, e autres. Tanben a escrit en anglés, amb los eteronims Charles Robert Anon e Alexander Search.
Cronologia[1][2][modificar | modificar la font]
- 1888: en junh nais Fernando António Nogueira Pessoa; en julhet se cristianat.
- 1893: en genièr nais lo sieu fraire Jorge; lo paire morís de tuberculòsi lo 13 de julhet; la familha es obligada a donar part de los sieus bens.
- 1894: Lo mes de genièr, lo sieu fraire Jorge morís; crèa lo sieu primièr eterònim; Ieuão Miguel Rosa es nomenat consòl interimari a Durban (Sudafrica).
- 1895: en julhet escriu lo sieu primièr poèma e Ieuão Miguel Rosa partís cap a Durban; la maire s'i marida en decembre per precaucion.
- 1896: Lo 7 de genièr es reconegut lo passapòrt de la maire e partisson cap a Durban, a Sudafrica; nais Henriqueta Madalena, sòr del poèta, lo 27 de novembre.
- 1897: Fa un cors primari al West Street. Al meteis institut, fa la primièra eucaristia.
- 1898: Nais, lo 22 d'octobre, la siá segonda sòr, Madalena Henriqueta.
- 1899: Dintra a Durban High School en abril; cria lo pseudonim Alexander Search.
- 1900: en genièr, nais lo tresen filh de l'ostal, Luís Miguel; en junh, Pessoa passa per la Form III e es premiat en francés.
- 1901: en junh apròva lo Cape School High Examination, morís Madalena Henriqueta e comencèt d'escriure las primièras poesias en anglés; en agost, marcha amb la familha per far una visita a Portugal.
- 1902: en genièr nais, a Lisboa, lo sieu fraire Ieuão Maria; en junh la familha retòrna a Durban; en setembre retòrna sol cap a Durban.
- 1903: Se somet a l'examen d'admission a l'Universitat del Cap, en trasent las melhoras nòtas en anglés e en ganhant, aital, lo Prema Reina Victòria.
- 1904: En agost nais la siá sòr Maria Clara e en decembre acaba los sieus estudis a Sudafrica.
- 1905: Partís definitivament cap a Lisboa, ont passa a viure amb la siá menina Dionísia. contunha d'escriure de poèmas en anglés.
- 1906: Se matricula, en octobre, en lo Cors Superior de Letras. La maire e lo pairastre retòrnan a Lisboa e Pessoa tòrna viure amb eles. Morís, a Lisboa, la siá sòr Maria Clara.
- 1907: La familha retòrna encara un còp a Durban. Pessoa Passa a viure amb la siá menina. Renóncia del Cors Superior de Letras. A agost morís la siá menina. Pendent un cuert periòde, establís una tipografia.
- 1908: Comença de trabalhar coma correspondent a l'estrangièr en editorials comercials.
- 1910: Escriu poesia e pròsa en portugués, anglés e francés.
- 1912: Pessoa publica a la revista Águia lo sieu primièr article de critica literaria. Idealiza Ricardo Reis.
- 1913: Intensa produccion literària. Escriu O Marinheiro(Lo Marinièr).
- 1914: Cria los eterònims Álvaro de Campos, Ricardo Reis e Alberto Caeiro. Escriu de poèmas de O Guardador de Rebanhos (Lo Pastor) e tanben Livro do Desassossego.
- 1915: Sòrt en març lo primièr numèro de Orpheu. Pessoa "Aucís" Alberto Caeiro.
- 1916: Lo sieu amic Mário de Sá-Carneiro se suicidèt.
- 1918: Pessoa publica de poèmas en anglés, ressenyats destacadament al jornal "The Times".
- 1920: Coneis Ofélia Queiroz. La siá maire e los fraires tòrnan en Portugal. En octobre, atravèrsa una granda depression, que lo fa a pensar en s'internar en un centre de salut mentala. Talha amb Ofélia.
- 1921: Fonda l'editorial Olisipo, ont publica de poèmas en anglés.
- 1924: Apareis la revista "Atena", dirigida per Fernando Pessoa e Ruy Vaz.
- 1925: Morís a Lisboa la maire del poèta, lo 17 de març.
- 1926: Dirigís amb lo sieu conhat la "Revista de Comércio e Contabilidade" (Revista de Comerç e Comptabilitat).
- 1927: Passa a collaborar a la revista "
- 1929:"Presença".
- 1929: Tòrna se ligar a Ofélia.
- 1931: Trinca nauament amb Ofélia.
- 1934: Publica Mensagem (Messatge).
- 1935: Lo 29 de novembre, es internat amb diagnostic de colica epatic. Morís lo jorn 30 de novembre.


text:
La Rivière-Saint-Sauveur
La Rivière-Saint-Sauveur es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat al nòrd-es del Calvados.
La commune est située au nord-est du Calvados.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
{{Image label|x= 5.39
Istòria[modificar | modificar la font]
La municipalitat es nascuda l'an 1831 de la reünion d'un masatge caseriu en dependent de Honfleur, lo Caseriu del Riu e del quartièr de la capèla Santa-Salvador-de detlos-Vasos précédemment partejada entre Crémanville e Ableville ; ledit Caseriu del Riu s'èra prèviament, en 1789, en lo moment de la creacion de las municipalitats francesas, prononciat per una independéncia per çò qu'es de Honfleur, situacion #que #demorar ne suspenes pendent mai de trenta ans[1].
La commune est née en 1831 de la réunion d'un hameau dépendant de Honfleur, le Hameau de la Rivière et du quartier de la chapelle Saint-Sauveur-des-Vases précédemment partagée entre Crémanville et Ableville ; ledit Hameau de la Rivière s'était préalablement, en 1789, lors de la création des communes françaises, prononcé pour une indépendance par rapport à Honfleur, situation qui demeura en suspens pendant plus de trente années[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Istòria del Riu-Sant-Salvador sul luòc oficial de la municipalitat, consultat lo 28 de julhet de 2012.
- ↑ Histoire de La Rivière-Saint-Sauveur sur le site officiel de la commune, consulté le 28 juillet 2012.
- Portal de Normandia
-
{{Comunas de|insee=14536


text:
Beppe Grillo
Giuseppe Piero Grillo, mai conegut coma Beppe Grillo (barri de San Fruttuoso, Gènoa,21 de julhet de 1948), es un umorista, actor, activista politic e blogaire italian. Son blòg es un dels mai seguits de totes los que se fan en lenga italiana. Foguèt situat en setena plaça dins la classificacion mondiala establida en 2009 per la revista Forbes. Grillo es lo promotor d'un forum de discussion que compta de milierats d'inscriches que se sonan comunament "grillini" o "amici di Beppe Grillo". A inspirat mantuna lista civica que pòrtan son nom e en octobre de 2009 capitanegèt la naissença d'un movement politic novèl: lo MoVimento 5 Stelle.


text:
Universitat Tolosa 1 Capitòli
L'universitat Tolosa 1 Capitòli es una de las tres universitats de la vila de Tolosa.
Aquesta universitat es axada sus las sciéncias socialas (Dreit, Sciéncia politica, Economia, Administracion, etc.).
Somari
- 1 Istòria
- 2 Componentas de l'Universitat
- 3 Ensenhaments e domenis de recèrca
- 4 Implantacions
- 5 Vida estudianta
- 6 Fonses UT1 Capitòli
- 7 Vejatz tanbens
Istòria[modificar | modificar la font]
L'universitat medievala[modificar | modificar la font]
L'Universitat de Tolosa es la segonda universitat creada en França en 1229 (l'Universitat de París que fosquèsse reconeguda oficialament en 1200 pel Rei Felip August e en 1215 pel Papa Innocent III), quitament abans La Sorbona fondada en 1257. Compòrta a l'origina quatre facultats : Teologia, Dreit canonic, Dreit civil e Arts (gramatica). La facultat de Medecina serà creada en 1257. La Revolucion suprimisquèc totas las universitats en 1793.
La Facultat de dreit dels sègles XIX e XX[modificar | modificar la font]
A la fin del Segond Empèri, dins una situacion generala deslabrada e miserabla de las facultats de província, quatre universitats coexistisson a Tolosa (Dreit, Letras, Sciéncias, Teologia catolica). Mas la sola vertadièrament importanta es la Facultat de Dreit, que coma jos l'ancian regim, regrop los tres quart dels estudiants e possedís los professors los mai prestigioses. Las facultats tolosencas testimonhan malgrat tot de la pauretat de l'ensenhament superior dins la França provinciala. Caldrà esperar los ans 1880 e las accions d'òmes coma Louis Liard e Ernest Lavisse, que fan acordar una mai larga autonomia a las Facultats per que la municipalitat de Tolosa dòte la vila d'institucions culturalas dignas de son ròtle nacional.
L'Universitat Tolosa 1 Capitòli[modificar | modificar la font]
En revenge, las dificultats nascudas de la centralizacion « parisenca » contunhan d'entravar lo desvolopament de las Facultats e demòran entièras quand comença lo sègle XX e se contunhan fins al 12 de novembre de 1968. Data de la lei d'orientacion de l'ensenhament superior, dita lei Edgar Faure, que crèa d'establiments d'un tipe novèl « les establiments publics de caractèr scientific e cultural » (EPCSC). Amai, las ancianas facultats desapareisson e son remplaçadas per d'Unitats d'ensenhament e de recèrca (UER) regropadas dins las universitats. Atal, a Tolosa naisson tres universitats : Universitat Tolosa I Capitòli (Dreit, Sciéncia politica, Economia e Gestion), Universitat Tolosa II Le Miralh (Letras e Sciéncias umanas) e Universitat Tolosa III Pau Sabatièr (Sciéncias e Santat).
Sola l'Universitat Tolosa 1 Capitòli demorarà sul site istoric del Centre-Vila.
L'establiment accedís a l'autonomia en genièr de 2009, e aquerís la proprietat de sos locals en mai de 2011[5].
Componentas de l'Universitat[modificar | modificar la font]
Facultats[modificar | modificar la font]
- Facultat de Dreit e Sciéncias Politicas:
- Degan : Hugues Kenfack (Professor de dreit privat)
- Escòla d’economia de Tolosa - TSE :
- Director : Jean-Philippe Lesne
- Institut d'Administracion de las Entrepresas :
- Directritz : Catherine Casamatta
- Facultat d'Administracion e de Comunicacion :
- Degan : Francis Bestion (Mèstre de conferéncia en sciéncias economicas)
- Facultat d'Informatica :
- Director : Gilles Zurfluh (Professor d'informatica)
- Institut Universitari de Tecnologia de Rodés :
- Director : Jean-Yves Bruel
Departaments[modificar | modificar la font]
- Departament de las Activitats Fisicas e Esportivas :
- Directritz : Ingrid Marini
- Departament de las Lengas e Civilizacions :
- Director : Christian Mailhes
- Departament de las Matematicas :
- Directritz : Anne Ruiz-Gazen
- Departament d'Istòria :
- Director : Jacques Krynen
- Departament Sciéncias Politicas e sociologia :
- Director : Michel-Louis Martin
Escòlas doctoralas[modificar | modificar la font]
L'universitat compta 3 escòlas doctoralas [6]:
- Escòla doctorala de Sciéncias juridicas e politicas
Directritz : Wanda Mastor
- Escòla doctorala de Sciéncias economicas - TSE
Director :Patrick Fève
- Escòla doctorala de Sciéncias de gestion
Director : Karim Mignonac
L'universitat es tanben coabilitada per 4 escòlas doctoralas [6] :
- Escòla doctorala Matematicas, Informatica, e Telecomunicacions de Tolosa (establiment portador : Universitat Tolosa III)
Director : Jean-Michel Roquejoffre
- Escòla doctorala Temps, Espacis, Societats, Culturas (establiment principal : Universitat Tolosa le Miralh)
Director : Colette Zytnicki
- Escòla doctorala Aeronautica Astronautica (establiment principal : escòla Sup Aéro)
Director : Yves Gourinat
Ensenhaments e domenis de recèrca[modificar | modificar la font]
Politica de formacion e particularitats[modificar | modificar la font]
L'Universitat Tolosa 1 Capitòli aficha una politica de formacion que « se vòl pragmatica, virada cap a la qualitat de l'insercion professionala tot en afavorisent l'identificacion de percors de formacion coerents ».
La recèrca, labèl qualitat d'UT1, ocupa una plaça centrala dins le desvolopament dels escambis, l'evolucion dels ensenhaments, la dobertura menada cap als partenariats professionals… EADS, Airbus, EDF, GDF, Microsoft, Visa, les operators màgers de telecomunicacion, dels gropes financièrs internacionals, coma la BNP, semblan li far fisança e posan dins sos diplomats e les trebalhs de sos cercaires las ressorsas indispensablas a lor desvolopament.
En consequéncia de la la lei relativa a las libertats e responsabilitats de las universitats (o lei LRU o encara lei Pécresse), l'Universitat Tolosa 1 Capitòli es venguda autonòma lo 1èr de genièr de 2009.
L'Universitat Tolosa 1 Capitòli es tanben la primièra universitat a aculhir lo mai de mencions en licéncia de Sciéncias economicas : Dreit - Matematicas - Gestion - Tractament de l'informacion - Lenga e civilizacion ispanica
Formacion[modificar | modificar la font]
Recèrca[modificar | modificar la font]
L'universitat compta mantuna unitat de recèrcas ligadas a d'organismes de recèrca coma le CNRS o reconegudas per l'universitat[7]:
- Centres de recèrcas ligats a d'organismes de recèrca, o unitat mixta de recèrca:
lo Grop de recèrca en economia matematica e quantitativa (abreujat en GREMAQ, UMR CNRS 5604 e UMR_A INRA 1291), l'Institut de matematica de Tolosa (abreujat en IMT, UMR CNRS 5219), l'Institut de recèrca en informatica de Tolosa (abreujat en IRIT, UMR CNRS 5505), le Laboratòri d'economia de las ressorsas naturalas (abreujat en LERNA, UMR_A INRA 1081), e le Centre de recèrca en management (abreujat en CRM, EAC CNRS 5032).
- Centres de recèrcas ligats a l'universitat, o equipa d'acuèlh :
Lo Talhièr de recèrca quantitativa aplicada al desvolopament economic - ARQADE (EA 791), le Centre de dreit dels afars - CDA (EA 780), le Centre de dreit privat - CDP (EA 1920), le Centre d'estudis e de recèrcas constitucionalas e politicas - CERCP (EA 1918), le Centre tolosenc d'istòria del dreit e de las idèas politicas - CTHDIP (EA 789), le Grop de recèrca sus la seguretat e la governança - GRSG (EA 4176), l'Institut del dreit de l'espaci, dels territòris e de la comunicacion - IDETCOM (EA 785), l'Institut dels estudis juridics de l'urbanisme e de la construccion - IEJUC (EA 1919), l'Institut de recèrca en dreit europèu, internacional e comparat - IRDEIC (EA 4211), Le Laboratòri de las sciéncias socialas del politic - LASSP (IEP - EA 4175), le Laboratòri d'estudis e de recèrcas sus l'economia, las politicas e les sistèmas socials - LEREPS (EA 790), e le laboratòri Teoria dels actes e del contraròtle de las institucions publicas - TACIP (EA 786).
- Equipa d'universitat : l'Institut de recèrca en dreit social
Relacions internacionalas[modificar | modificar la font]
Implantacions[modificar | modificar la font]
L'UT1 se situa sus 3 sites en còr de vila de Tolosa :
Las Ancianas Facultats[modificar | modificar la font]
Aquí son situats l'IAE, los locals de fòrça associacions estudiantas, lo SUIO e tanben d'anfiteatres e salas de cors. De senhalar que se pòt accedir dempuèi las Ancianas Facultats a l'IEP Tolosa, que partetja de bastiments amb l'universitat e ont i a de locals dels sindicats estudiants. Doas bibliotècas son installadas dins aqueles luòcs, la bibliotèca Garrigou (Ancianas Facultats) e la bibliotèca Godechot (IEP).
Las ancianas facultats son situadas 2, Carrièra Albert Lautmann a 2 min de la plaça del Capitòli.
L'Arsenal[modificar | modificar la font]
Aquí se situan la majoritat e màgers amfiteatres e salas de cors, e fòrça dels servicis administratius de l'universitat. Aquel sita conten tanben la Bibliotèca universitária de l'Arsenal, mai granda bibliotèca de l'Universitat. Sul campus i a tanben lo Restaurant universitari de l'Arsenal de ciutats e residéncias universitàrias
L'Arsenal se situa 2, Carrièra del Degan Gabriel Marty, es fàacia a l'IEP e a las ancianas facultats. .
La Manufactura dels Tabats[modificar | modificar la font]
S'i trapan de salas de cors, amfiteatres mai subretot de laboratòris e bibliotècas de recerca pel tresen cicle. La Manufactura dels Tabats abriga la Toulouse School of Economics e l'IEP a causa de l'inadaptacion dels locals instorics.
La Manufactura tròba al 21, Andana de Briena de l'autre costat del Canal de Brienne al respècte del dos sites susçai.
Sites deslocalizats[modificar | modificar la font]
Un centre Universitari deslocalizat se situa a Montalban, 116 bd Montauriol.
L'IUT de Rodés depend de l'UT1-Capitòli, se situa 50 avenguda de Bordèu.
Vida estudianta[modificar | modificar la font]
Associacions e organizacions politicas estudiantas[modificar | modificar la font]
Composicion[modificar | modificar la font]
Reparticion dels estudiants per UFR, en 2009 [8]:
Evolucion demografica[modificar | modificar la font]
Fonses UT1 Capitòli[modificar | modificar la font]
L’Universitat Tolosa 1 Capitòli creèt son fons de dotacion en 2009, lo Fonds UT1 Capitòli, presidit per Lucien Rapp.
Las missions del Fons de l’Universitat Tolosa 1 Capitòli son de crear una planca entre l'universitat e los actors socioeconomics, sostener l'estrategia de desvelopament de l'universitat, coma formacion e sa recerca, far espelir de projèctes valorizants per que l'Universitat Tolosa 1 Capitòli venga un pòl universitari de notorietat internacionala[9].
Vejatz tanbens[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- John M. Burney, tradusit per Philippe Wolff, prefàcia de Jacques Godechot, Tolosa e son universitat : Facultats e estudiants dins la França provinciala del sègle XIX, Tolosa, PU del Miralh-CNRS, 1988
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.univ-tlse1.fr/46439680/0/fiche___pagelibre/&RH=&RF=FR_01
- ↑ http://www.ut-capitole.fr/universite/presentation/chiffres-cles/
- ↑ 3,0 3,1 Chiffres 2012 de l'Universitat Tolosa 1 Capitòli
- ↑ http://www.ut-capitole.fr/universite/
- ↑ Frédéric Dessort, « L'université Toulouse 1 acquiert l'autonomie sur son patrimoine immobilier », Educpro, 13 de mai de 2011, consultat sus www.educpros.fr le 13 de mai de 2011
- ↑ 6,0 6,1 [1], www.ut-capitole.fr, consultat le 18 de setembre de 2012
- ↑ Las equipas de recèrca, www.univ-tlse1.fr, consultat le 16 de març de 2010
- ↑ UT1 Capitòli Les indicators de performància
- ↑ (fr)Fons UT1 Capitòli - Lo fons de dotacion, www.fonds.ut-capitole.fr


text:
Dun-sur-Meuse
Dun-sur-Meuse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Dun-Sus-Meuse es un pichon bourg situat sus la rota de Verdun a Sedan.
La part bassa del bourg es coincée entre la Meuse e lo tuc #que pòrta la part anautita : Dun-Anautit. Lo tuc es boisée e surplombe la vallée de la Meuse e la part bassa del vilatge d'aperaquí 80 m. La municipalitat deu lo sieu nom a aquel tuc fortificat : Dunum en lenga celte.
A la reünion del tuc, se pòt veire las ruïnes d'un castèl e una glèisa del Sègle XIV.
Lo nòrd e l'èst de la municipalitat son délimités per la Meuse. Lo sud de la municipalitat a ocupat pels bòsques de Chênois e de Bussy.
Dun-sur-Meuse est un petit bourg situé sur la route de Verdun à Sedan.
La partie basse du bourg est coincée entre la Meuse et la colline qui porte la partie haute : Dun-Haut. La colline est boisée et surplombe la vallée de la Meuse et la partie basse du village d'environ 80 m. La commune doit son nom à cette colline fortifiée : Dunum en langue celte.
Au sommet de la colline, on peut voir les ruines d'un château et une église du Sègle XIV.
Le nord et l'est de la commune sont délimités par la Meuse. Le sud de la commune est occupé par les bois de Chênois et de Bussy.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Al Sègle XI, Godefroy II de Bassa-Lotharingie, comte de Ardennes édifie un castèl sul tuc, que los sires de Apremont complèten en 1402 per una enceinte fortificada. Lo pòrti de Bouillon, paire de Turenne s'apodera de la fortalesa l'an 1592. Sus òrdre de Louix XIII, lo castèl a desmantellat l'an 1642, e en 1648, Anne d'Àustria #far don de la vila al Grand Condé. La vila anautita #èsser en granda part destruida al cors de la Primièra Guèrra mondiala.
Au Sègle XI, Godefroy II de Basse-Lotharingie, comte d'Ardennes édifie un château sur la colline, que les sires d'Apremont complètent en 1402 par une enceinte fortifiée. Le duc de Bouillon, père de Turenne s'empare de la forteresse en 1592. Sur ordre de Louix XIII, le château est démantelé en 1642, et en 1648, Anne d'Autriche fit don de la ville au Grand Condé. La ville haute fut en grande partie détruite au cours de la Première Guerre mondiale.


text:
Maniquerville
Maniquerville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Los sires de Thiboutot, patrons de Maniquerville son demorats fisèles dins la siá glèisa. Lo sieu castèl èra vesin. Darrièr de la glèisa, una motte de tèrra environada de fossés, #que passa per i aver #èsser la basa d'aquela fortalesa de la châtellerie de Thiboutot. Aquel vièlh castèl, #que los titulars ne remontan a 1107, i aguèt pres pels angleses l'an 1418. La siá capitulació, facha per Còlen, senhor de Thiboutot, se tròba en lo papièr de las tèrras liuradas a la Normandie. Los châtelains #portar òc elevat lo sieu nom, la glòria d'aquel nom, #que Louis XV #erigir en Marquisat la tèrra de las Thiboutot en junh 1720. Maniquerville Èra a la s-|XVIII|e}} una parròquia de 32 paroissiens e 34, de fuòcs. A la fin de la Modèl:S-, aquel èra pas mai #qu'una annèxa de 242 abitantas amassadas a Gerville. En la visita de la Archidiaconale de 1708, s'i tròba 150 communiants #qu'an totes fa lo sieu dever de Pâques.
Les sires de Thiboutot, patrons de Maniquerville sont restés fidèles à leur église. Leur château était voisin. Derrière l'église, une motte de terre entourée de fossés, qui passe pour avoir été la base de cette forteresse de la châtellerie de Thiboutot. Ce vieux château, dont les titulaires remontent à 1107, fut pris par les anglais en 1418. Sa capitulation, faite par Colin, seigneur de Thiboutot, se trouve dans le rôle des terres délivrées à la Normandie. Les châtelains portèrent si haut leur nom, la gloire de ce nom, que Louis XV érigea en Marquisat la terre des Thiboutot en juin 1720. Maniquerville était au Modèl:S- une paroisse de 32 paroissiens et 34, feux. À la fin du Modèl:S-, ce n'était plus qu'une annexe de 242 habitants réunie à Gerville. Dans la visite de l'Archidiaconale de 1708, on y trouve 150 communiants qui ont tous fait leur devoir de Pâques.


text:
Vic la Còmte
Vic la Còmte[1] (Vic-le-Comte en francés) es una comuna occitana dau departament dau Puèi Domat e de la region d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats liadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Liams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Vic la Còmte es lo nom occitan plan atestat per: DAUZAT Albèrt (1915) = DAUZAT Albert, Glossaire étymologique du patois de Vinzelles, Montpelhièr: Societat d’Estudis Occitans, 1 vol. et 1 suplement.


text:
Blanqueta de Limós
La blanqueta de Limós qu'ei un vin efervescent de Lengadòc, dins Aude, deu parçan de Limós. Qu'ei considerat com un deus pumèrs vins efervescents, amassa dab los autes vins occitans que son la Clareta de Diá e la version efervescenta deu Galhac.
Limós, deu son costat, que revindica l'ancianetat absoluda puish que se la pòt har remontar a la data de 1531. En mei d'aquò, qu'ei a Limós qui lo monge Dom Perignon e aprengó la tecnica qui vadore champenoise (e qui en vertat b'ei donc de Limós) en tot har atau de la blanqueta, l'ajòu deu Vin de Champagne.


text:
Enologia
L’enologia (del grèc oἶvoς « vin » e λόYoς « coneissença ») es l'art del vin, de la cultura al consum en passant per la recòlta, la vinificacion, l'elevatge, la conservacion e la degustacion.
Lo celairièr, que complís la foncion de gestionari del celièr d'un restaurant e que sa mission es de conselhar un client sus la causida d'un vin per un repais, deu possedir un cèrt saber en enologia, n'es pas per aquò enològ. A l'invèrsa, l'enològ es pas celairièr. Aquestes dos mestièrs, mentre que fòrtament ligats un a l'autre deurián pas èsser confonduts.
Somari
- 1 L'elaboracion dels vins
- 1.1 Influéncias naturalas
- 1.2 Las tecnicas de vinificacion
- 1.2.1 Los tipes de vins
- 1.2.2 Los metòdes
- 2 La degustacion
L'elaboracion dels vins[modificar | modificar la font]
Influéncias naturalas[modificar | modificar la font]
La vinha es, coma tot èsser del renhe vegetal, influenciada pel mitan ont viu. Atal, lo clima, la geologia/pedologia mas tanben la varietat de planta utilizada (vitatges) van dirèctament influenciar lo tipe de rasim produch e doncas dirèctament lo tipe de vin que ne resulta.
La complexitat del mitan natural e lo nombre infinit de possibilitats rencontradas al travèrs de totas las regions viticòlas del mond donan a la vinha e al vin aqueste dimension remirabla que pòt de còps lo rendre opac mas que li conferís tanben tot son interès.
Lo vin es eissit del mitan natural e sa diversitat acabarà pas jamais de vos estonar.
Los vitatges[modificar | modificar la font]
"Vitatge" o "socam" es lo nom comun donat a un cultivar o varietat de vinha. Cada region a desvolopat la cultura de cèrts vitatges, adaptats a las condicions climaticas localas. Atal, lo cabernet-sauvignon — de pèl espessa — es particularament adaptat al clima umid de Bordalés, mentre que lo pinot negre resistís mai aisidament a las rigors del clima del nord-èst de França, los vitatges diches "aromatics" coma lo Gewürztraminer o lo Riesling son pus adaptats als climas septentrionals d'Alsàcia, d'Alemanha o d'Àustria.
Pels precursors aromatics que conten, lo rasim de cada vitatge influéncia la gamma dels aròmas que se retròba dins lo vin que n'es eissit. Lo mond dels vitatges es extrèmament vast e complèxe. En efièch, cada ibridacion o mutacion d'un plant de vinha pòt donar naissença a una varietat/vitatge novèla.
Se pòt citar per exemple lo pinot gris, vitatge blanc obtengut per mutacion (naturala) del pinot negre. Las annadas e la natura an seleccionat e donat naissença a una varietat infinida de vitatges, que participa uèi a la diversitat del mond viticòla.
Lo terrador[modificar | modificar la font]
Las condicions geologicas e climaticas dins las qualas la vinha es elevada jògan un ròtle fòrt important dins lo resultat final. Se parla de l'influéncia del terrador.
Lo meteis rasim exprimirà pas las meteissas sabors segon qu'es estat elevat sus un sòl calcari o un sòl sablós. D'autra part, l'ensolelhament, l'umiditat, lo nombre de jorns de gèls, etc. son de paramètres determinants per la maturacion del rasim.
Un exemple d’aquesta influéncia del terrador es la diversitat dels vins roges de Borgonha. Totes los borgonhas roges son elaborats a partir del meteis vitatge, lo pinot negre ; se tròba malgrat aquò de vins extrèmament diferents los uns dels autres dins la region.
Las tecnicas de vinificacion[modificar | modificar la font]
La vinificacion representa las etapas del tractament de la vendémia dempuèi lo premsatge (extraccion del chuc/most) a l'obtencion de vin pròpriament dich.
Segon lo tipe de vin recercat (vejatz çai jos), l'enològ pòt causir entre diferentas tecnicas de vinificacion que menaràn caduna a un tipe de vin particular o a favorizar cèrtas caracteristicas del vitatge vinificat (fruchat, extraccion polifenolica, aciditat, etc..).
Se pòt citar entre autras la maceracion carbonica, las maceracions prefermentàrias o pòstfermentàrias, las vinificacions sus ligas, las vinificacions jos fusta, etc..
Los tipes de vins[modificar | modificar la font]
Los vins roges[modificar | modificar la font]
La color d'aquestes vins es deguda als antocianas, pigments colorats presents dins la pellicula dels rasims. Per obténer de vins roges, se daissa macerar (cuvar) los rasims durant la fermentacion alcolica en multiplicant las operacions fisicas coma de remontatges, de pijatges o de delestatges. De la durada d'aquesta maceracion e de la frequéncia d'aquestas operacions dependon la color, los aròmas e l'estructura del vin.
Los vins son apuèi « colats » o « decuvats »; es la separacion del most en fermentacion (o del vin) de la raca.
Los vins blancs[modificar | modificar la font]
La vinificacion dels vitatges blancs, contràriament als vins roges, presenta abitualament pas de maceracion o "tinatge". Cèrtas tecnicas de vinificacion pòdon far apèl a de maceracions prefermentàrias (sovent a freg, environ 4 °C), aquestas tecnicas s'utilizan sovent per valorizar lo potencial aromatic de cèrts vitatges (Muscat, Sauvignon Blanc..).
Dins la vinificacion en blanc tradicionala, la vendémia es premsada dirèctament aprèp desgrunatge (separacion de las baias de la raca). Aquesta tecnica se pòt tanben aplicar als vitatges roges. Lo desgrunatge dirècte permet de limitar lo contacte entre la pellicula del rasim contenent los compausats colorants (las antocianas) e lo chuc. Dins lo cas dels vitatges roges vinificats en blanc lo chuc obtengut es pas que leugièrament ambrat. S'apèla aquestes vins de « blancs de negres ».
Aprèp recepcion, la vendémia es doncas premsada amb l'ajuda de premsas ; s'obten de most de rasim (sus de rasim non fermentats). Los mostes se devon clarificar un primièr còp, aquesta operacion es apelada desborbatge. Aquesta operacion pòt durar de dotze oras a mai d'una jornada. Las borbas se compausan de las partidas « solidas » del rasim (coma la pulpa dels chucs d'irange mas tanben granas e pelliculas). Son separadas del chuc clar per decantacion (desborbatge estatic) o per accion mecanica (centrifugacion, flotacion o filtracion sus tèrra).
Per l'apòrt de levaduras especificas, aqueste most de rasim « part en fermentacion » ; es la transformacion del chuc de rasim en vin e la transformacion del sucre en alcòl per l'accion d'aquestas levaduras.
D'aròmas diferents s'obtenon principalament pel contraròtle de las temperaturas al moment de la fermentacion, e per divèrsas operacions fisicas (bastonatge en fin de fermentacion).
Quand tot lo sucre es estat consumit per las levaduras, se sostira los vins en pompant, coma pel desborbatge, la partida clara e liquida situada en naut de la tina. Se separa doncas lo vin de las ligas (liquid espés principalament constituit de levaduras mòrtas, de residús de rasims...).
Las aròmas e las nòtas de vins blancs son principalament fresques, fruchats, florals o vegetals. Lo vin deurà doncas èsser mai o mens protegit de l'oxidacion tot al long de son elaboracion segon lo produch volgut e lo vitatge vinificat.
Los vins rosats[modificar | modificar la font]
S'agís pas d'una mescla de vin roge e de vin blanc (a l'excepcion de certans vins de champanha rosats). La color rosada s'obten del meteis biais que pel vin roge, mas en redusent la durada de maceracion de las pelliculas dins lo most. Atal la difusion de la color s'efectua en fasa prefermentària e totjorn abans aparicion de l'agressivitat tanica. A aqueste estadi la temperatura de la vendémia es essenciala e condiciona la màger part dels fenomèns.
Per limitar la difusion de la color, un nombre creissent de rosats son elaborats per premsatge dirècte de la vendémia (cas de nombroses rosats de Provença) ; s'opausan atal als rosats diches de "saignée", mai corsats mas tanben mai colorats car elaborats aprèp una maceracion de qualques oras.
Los vins efervescents (metòde champanhòl)[modificar | modificar la font]
La vinificacion dels vins efervescents es sensiblament mai complèxa que la dels autres vins. Met en efièch en òbra doas fermentacions successivas. La primièra, la fermentacion alcolica es identica a la que subisson los autres vins. Mas un còp aquesta darrièra acabada, s'ajusta al liquid alcolizat de levaduras e mai de sucre per amodar la segonda fermentacion, dicha presa de mossa: en fach se tracta d'una segonda fermentacion en botelha. Es aquesta segonda fermentacion que dona naissença a las *bullas de dioxid de carbòni.
- Exemples de vins efervescents : champanha, cava, cremant de Borgonha, cremant d'Alsàcia, clareta de Diá, blanqueta de Limós.
Los vins liquoroses[modificar | modificar la font]
Los vins liquoroses (o umoroses), vins blancs d'un jaune sostengut fòrça sucrats, s'obtenon a partir de rasims fòrça madurs. La vendémia dels rasims destinats als vins liquoroses se fa mantuna setmana aprèp las autras vendémias (vendémias tardivas) e se las condicions climaticas son favorablas, los rasims son atacats per la poiridura nòbla, en fach un campairòl parasit: lo botritis. En « se botritizant », lo rasim perd de son aiga e concentra doncas sos sucres e sos aròmas. Es perqué un vin liquorós es a l'encòp fòrça sucrat e fòrça perfumat.
Segon las annadas, l'ataca de grans essent mai o mens importanta, l'indicacion de « vendémia tardiva » garantís pas necessàriament una bona capitada. Es amb la « seleccion de grans nòbles » que son obtengudas las pus bèlas realizacions, es a dire a partir de grans efectivament « botritizats » e seleccionats a la man.
- Exemples de vins liquoroses : sauternas e aparentats, juranson, Mont Bazalhac, Coteaux del Layon, Tokaj.
Lo vin jaune[modificar | modificar la font]
Aqueste vin excepcional, es lo resultat de l'elevatge d'un vin blanc de Savagnin pendent 6 ans en fust jos vela de levaduras especificas. De desgustar sol o acompanhat de comté e de noses. Acompanharà tanben meravilhament un plat d'orsins, manjar classicament fòrt dificil d'assortir.
Los Xerès[modificar | modificar la font]
Los vins de Xerès coma lo Fino son obtenguts per un metòde qu'evòca la del vin jaune mas produsent de vins diferents, tanben de grand renom. D'unes coma l'Oloroso son maderizats (cf. çai jos).
Los vins doces naturals[modificar | modificar la font]
Tròp sovent preses per de « vins cuèches », aquestes vins coma lo Porto, lo Muscat de Baumas de Venisa o lo Ribesaltes son obtenguts per adjoncion d'alcòl pendent la fermentacion.
Los vins maderizats o Rancio[modificar | modificar la font]
Aquestes vins coma lo Madèira an subit una maderizacion, es a dire una oxidacion volontària.
Los metòdes[modificar | modificar la font]
La maceracion[modificar | modificar la font]
La maceracion tradicionala dels roges se fa en metent lo rasim en tina per la fermentacion, generalament aprèp escarraunhatge e trolhatge de la vendémia.
La maceracion carbonica utiliza de rasims entièrs e permet d'aver un començament de fermentacion alcolica dins la baia de rasim. Aqueste procediment es estat descrich per Pasteur.
La maceracion pelliculara dels blancs e rosats consistís en un contacte de qualques oras de las pelliculas e del chuc per far difusar dins lo chuc los precursors aromatics e las antocianas (pels rosats).
Lo pijatge[modificar | modificar la font]
Operacion unitària especifica a la vinificacion en roge que consistís a enfonsar lo capèl de marc dins lo chuc en fermentacion tot en l’embrenicant per favorizar la difusion dels compausats dels fenolics e dels aròmas.
L'elevatge en tonèls de fusta[modificar | modificar la font]
La degustacion[modificar | modificar la font]
S'apèla degustacion la tecnica que permet de tastar un vin e de n'apreciar las qualitats e los perfums.
Aquesta degustacion se compausa tradicionalament de tres etapas, que correspondon a l'utilizacion de tres senses :
L'uèlh[modificar | modificar la font]
La color[modificar | modificar la font]
La color d'un vin es la color tala que se concep dins la vida correnta : un vin es generalament blanc, rosat o roge. Notem tanben qu'un vin pòt èsser apelat « gris » ; aquò significa qu'es fòrt leugièrament rosat.
La rauba[modificar | modificar la font]
Se designa per rauba la tinta del vin. Permet en particular d'avalorar l'estat de maturacion d'aqueste.
Atal, un vin roge comença sa vida dins los tons violacèus, vira puèi progressivament vèrs lo porpre e lo granat (es alara dins la fòrça de l'edat) per prendre aprèp de tons roge brica (d'ont la color "Bordèu"), e enfin òcras (a alara despassat son potencial de sèrva). Conven, per observar aquò, d'inclinar lo gòt a 45° al dessús d'un papièr blanc, jos un esclairatge neutre (blanc) e doç. La qualitat de la luminositat ambienta a tota son importància per estudiar los rebats: l'uèlh deu exprimir pas ni un esfòrç a causa d'una manca de lutz, ni èsser destorbat per un excès de lutz.
Per un vin blanc, es a travèrs dels rebats verds que la joinessa s'exprimís. Al cors de sa maturacion, lo vin tendrà vèrs una tinta daurada, puèi vèrs una tinta òcra.
Las lagremas o cambas[modificar | modificar la font]
Quand se fa virar lo vin dins lo gòt, se remarca qu'un liquid transparent e viscós cola mai lentament sus las parets que la rèsta del vin. Contràriament a una opinion largament espandida, las lagremas o cambas qu'apareisson a l'interior de las parets del gòt de vin, an pas res de veire amb lo gliceròl contengut dins lo vin. La pròva es la preséncia de lagremas observada dins un gòt de Brandy que conten pas ges de gliceròl.
Las lagremas son en fach degudas a una diferéncia d'evaporacion e de tension capillara entre l'aiga e l'alcòl contenguts dins lo vin. L'alcòl s'evapòra pus lèu que l'aiga. Dins la fraccion apaurida en alcòl, la tension superficiala aumenta e provòca la formacion de gotas, qu'acaban per s'escorir sus la paret del gòt. Las lagremas son d'aitant mai abondantas que la concentracion alcolica del vin es elevada.
Lo menisc[modificar | modificar la font]
Se s'obsèrva de costat la superfícia del liquid, a travèrs lo gòt, se remarcarà un jaç pus clar, mai o mens espés en superfícia. Aqueste menisc es degut al fenomèn de capillaritat que tot liquid en mitan confinat li es somés. L'aciditat es un tensio-actiu, es a dire que buta lo liquid a s'espandir sus la superfícia mai importanta possibla, e doncas dins nòstre cas a crear lo menisc mai espés possible.
Atal, un vin que son menisc es espés serà particularament acid. Un menisc translucid es la marca d'un vin vièlh.
Lo potencial de sèrva[modificar | modificar la font]
Lo potencial de sèrva (temps pendent lo qual un vin pòt èsser conservat en cava) es un esplech controversiat : d'enològs lo considèran util, d'autres tròp pauc fisable. Se pòt pas utilizar de biais segur pas que per comparar dos vins dins de condicions exactament identicas.
Los defauts[modificar | modificar la font]
Lo vin deu èsser limpid, sens cap de trebolum ; es alara dich « cristallin ». La preséncia de « defauts » visuals permet de decelar la natura dels daumatges que lo vin a pogut patir.


text:
Ligam quimic
Los ligams quimics mantenon los atòms amassa en compausats quimics (moleculas e cristals).
Lo modèl de Lewis se pòt utilizar per predire quins atòms pòdon formar de ligams entre eles, mejançant de concèptes simples coma la valéncia atomica e la règla de l'octet.
De tot biais, aquel modèl es pas universalment aplicable, e cal utilizar los metòdes de la quimia quantica per poder predire amb mai de seguretat quins ligams se pòdon formar o son pus favorables. Los principals tipes de ligam quimic son:
I a tanben de ligams o d'interaccions nomenadas non covalentas, energeticament pus flacas que las anterioras, que se pòdon formar e copar amb mai de facilitat, e son la basa de la majoritat dels procèsses de reconeissença moleculara que se debanan en bioquimia:


text:
Alcaloïde
Los alcaloïdes son de substàncias naturalas en màger part sintetizadas pels vegetals e qu'an de proprietats farmacologicas importantas e una toxicitat enauçada, sovent a de dòsis feblas. Mai rarament se pòdon encontrar tanben d'alcaloïdes d'origina bacteriana, fongica o animala. Son de compausats basics que se pòdon traire per una reaccion acid-basa.
Estructura quimica[modificar | modificar la font]
Quimicament se caracterizan per la preséncia d'un o mai d'un atòm d'azòt inserit dins un cicle. Los nuclèus de basa principals son:
- Pirolidina: per exemple l'igrina de la còca
- Pridina: per exemple la nicotina del tabat
- Piperidina: per exemple conina de la ciguda.
- Pirolizidina: per exemple retronecina dels saniçons.
- Lupiana: per exemple sparteïna de las ginèstas.
- Tropana: per exemple atropina de la beladòna, cocaïna de la còca.
- Quinoleïna: per exemple quinina del Quinquina.
- Isoquinoleïna: per exemple boldina de la boldo, emetina de l'ipecacuana, morfina de l'òpi.
- Indola: per exemple ergotamina de Claviceps purpurea, eserina de la fava de Calabar, vincamina de la Pichona Pervenca.
- Imidazòl: pilocarpina del Jaborandi.


text:
Tram de Buenos Aires
Lo Tram de Buenos Aires (tanben aperat en espanhòl Tren del Este o Tramvía del Este) que ho inaugurat lo 14 de julhet de 2007 dens lo quartièr de Puerto Madero on circula paralelament a l'anciana arribèra deu pòrt. Mantuns projèctes que prevesen la soa extencion. Qu'ei fabricat per l'enterpresa francesa Alstom e qu'ei deu son modèl Citadis 302.
Lo projècte mei solide entà lo son avenidor qu'ei d'arreligar la gara de Retiro dab la carrèra toristica Caminito.
Estancs[modificar | modificar la font]
- Retiro (avienguda Antartida Argentina e Dr. G. Martínez Zuviría / Maipú) (per inaugurar en 2010)
- Córdoba (avienguda Alicia Moreau de Justo e avienguda Córdoba / Viamonte)
- Corrientes (Av. Alicia Moreau de Justo e Lavalle / Avenida Corrientes)
- Belgrano (Av. Alicia Moreau de Justo y Avienguda Belgrano)
- Independencia (Av. Alicia Moreau de Justo y Chile / Avienguda Independencia)
- San Juan (Av. Alicia Moreau de Justo y Avienguda San Juan) (per inaugurar en 2010)


text:
Grefol
Lo grefol o grifol, agreu, agrèvol, grefuèlh, agrafuelh (Ilex aquifolium) es un arbrilhon, o un pichon arbre, de fuèlhas persistantas de la familha dels Aquifoliacèas, sovent cultivat per son aspècte ornemental, subretot mercé al seus fruchs roge viu. Es una del las nobrosas espècias del genre Ilex, e la sola que buta espontanèament en Euròpa.
Es una espècia de sosbòsc plan comuna en Euròpa fins a 1 500 m d'altitud. Los rams cobèrts de drupas que demòran tot l'ivèrn son culhudas per las fèstas de Nadal, e son fuèlhatge persistant fa qu'es considerada coma una de las plantas de l'an nòu amb lo bois, lo laurièr, lo tuèis, l'èura, le genibrièr e la toja.
Somari
- 1 Etimologia
- 2 Aspèctes botanics
- 3 Proprietats
- 4 Utilizacion
- 5 Simbolica e mitologia
- 6 Nòtas e referéncias
- 7 Vejatz tanben
Etimologia[modificar | modificar la font]
Aspèctes botanics[modificar | modificar la font]
Descripcion[modificar | modificar la font]
Lo grefol comun es un arbrilhon de creis fòrça lent, de pòrt boissonant, que la talha adulta es mai sovent de quatre a sièis mètres. Qualques subjèctes pòdon formar d'arbres vertadièrs. Lo grefol pòt viure fins a 300 ans e mai. La rusca es grisa palla e lisa.
Las fuèilhas altèrnas, simplas, an un peciòl cort e un limbe de 5 a 7 cm de long, coriaç, de forma generala ovala, de bòrd ondulat e espinós, a vegada lis pels individús d'edat. D'un vèrd brilhant escur (lusissent) sus lor fàcia superiora, mai palles sus la lor fàcia inferiora, son provesits d'espinas agudas. Qualques varietats an lo fuèlhatge mirgalhat de blanc. Aquelas fuèlhas persiston mai sovent tres ans.
Es una espècia dioïca (amb d'individús mascles e femes separats), pasmens existís d'individus monoícs.
Los fruchs son de pichonas drupas esfericas de 7 a 10 mm de diamètre, d'un roge viu, a vegada jaunas, a la maduretat, que contenon quatre clòscs, enfermant una grana lenhaificada. Venon madurs en fin d'estiu, son toxics[1]. Demòran tot l'ivèrn.
La fusta dura e omogenèa, plan pesuca (densitat: 0,95), es de color blanc grisenca, brunissent amb lo temps.
Distribucion[modificar | modificar la font]
Aquela espècia es nativa de las regions temperadas mond ancian:
- Africa del Nòrd, de Tunisia al Marròc,
- Euròpa occidentala e miègjornala, del Reialme Unit e de Portugal fina a Albania e a Romania,
- Asia occidentala, de Turquia a Iran.
Se naturalizèt dins d'autres continents: America del Nòrd, Austràlia… ont'es a vegada considerada coma una planta envadissenta.
Es una espècia de sosbòscs, que buta en plana e en montanha, fins a 1 500 m d'altitud veire mai dins las regions mai miègjornalas de son airal d'expansion. Se trapa surbretot en terrens acids, puslèu dins d'estacions frescas, mas aima tanben las tèrras calcàrias se lo gra igrometric de l'aire es sufisent. Supòrta pas las situacions tròp frejas.
En Occitània existís de poblaments remarcables coma la selva de Vaubona dins Gard, dins lo mont de Carós (Erau) e dins lo massís de la Santa Bauma (Var).
Proprietats[modificar | modificar la font]
Lo grefol conten dins las fuèlhas e los fruches d'alcaloïdes toxics, coma de l'illicina. La consomacion dels fruches pòt provocar de vomiduras e de problèmas digestius, veire, se la quantitat es mai importanta, d'alteracions neurologicas. Cal vigilar que los mainats mangen pas aqueles fruchs sovent presents dins los ostals pendent las fèstas del cap d'an.
Pasmens, aquela planta foguèt emplegada autrescòps en medecina populara, per viá extèrna pel seu poder resolutiu o per viá intèrne per son poder febrifug.
Utilizacion[modificar | modificar la font]
Planta ornamentala[modificar | modificar la font]
Lo grefol es plan sovent cultivat dins los jardins per las seunas qualitats ornamentalas. Es una planta que pòt viure dins de luòcs ombrats o miègombrats, las varietats de fuèlhas mirgalhadas supòrtan fòrça ben lo plan solelh. Es una planta pro rustica que pòt suportar de geladas ponctualas fins a - 15 ° C. Pasmens de cultivars son mens rustics.
Es tanben una espècia utila per formar de randal miègdefensivas.
Lo grefol a pauc d'enemics en cultura. Pòt èsser subjècte a d'atacas de pesolhs o de Cochenilha sus las fuèlhas.
Cultivars e ibrids[modificar | modificar la font]
Ilex aquifolium
- Ilex Alaska,
- Ilex amber,
- Ilex albomarginata,
- Ilex angustifolia,
- Ilex aureomarginata,
- Ilex aurifodina,
- Ilex bacciflava,
- Ilex crassifolia,
- Ilex crispa,
- Ilex crispa aureopicta,
- Ilex ferox,
- Ilex ferox argentea,
- Ilex pendula,
- Ilex pyramidalis,
- Ilex pyramidalis aureomarginata,
- Ilex × altaclerensis,
- Ilex × meserveae.
Autres usatges[modificar | modificar la font]
- La fusta del grefol es pauc correnta perqu'es rara que se copa d'arbres plan formats. Es una fusta aimada per las maquetas, dins marquetariá e dels tornaires, subretot per la fabricacion de las pèças blancas dels jòcs d'escacs. Es dens, de gran fin e de color fòrça blanca e aisit de trabalhar. Un objècte fòrça celèbre de fusta de grefol es la cana per caminar de Goethe, visible al musèu de Weimar.
- La rusca intèrna de grefol serviá per preparar la vesc per trampar los aucèls.
- Mercé als seus fruchs persistents pendent l'ivèrn, lo grefol es una espècia preciosa pels aucèls que se ne noirissan. La seuna forma boissonanta es interessanta tanben per formar un cobèrt de la salvatgina dins los bòsc.
- L'elixir floral preparat amb de flors de gredol es conegut jol nom anglofòn Holly. Es utilizat per tornat armonizar los estats d'esperit negatius coma l'òdi, la gelosiá, la malvoléncia, l'enveja, la suspicion, la cupiditat, la venjança.
Simbolica e mitologia[modificar | modificar la font]
Depuèi tots temps, lo grefol es lo simbòl de fèstas religiosas o paganas exprimissent a l'origina la demorança ivernala de la vida vegetala.
Lo simbòl de Nadal[modificar | modificar la font]
Las brancas de grefol amb lors baias rojas son fòrça utilizada en décoracion per las fèstas de Nadal.[2].
Pels crestians, lo grefol es en efècte especificament associat a la naissença de l'Enfant Jèsus. Lo rei Eròdes cercant a massacrar totes los recent nascuts josieus per eliminar aquel qu'èra anonciat coma lo rei dels josieus, Maria, Josèp e lor enfant fugissent cap a Egipte. A l'aprochar d'una tropa de soldats, s'amaguèron dins un boisson de grefol, que, per miracle, espandiguèt las seunas brancas per amagar la Santa Familha. Salvats, Maria senhèt lo boisson de grefol e volguèt que demòre totjorn verd per se remembrar l'aparament e coma simbòl d'imortalitat.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- (fr) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en francés intitolat « Houx ».
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (fr)Joël Reynaud, La flore du pharmacien, Éditions Tec & Doc, París, 2002.
- (fr)Pierre Lieutaghi, Le Livre des arbres, arbustes et arbrisseaux, Ed. Robert Morel, París, 1969.
- (fr)Stéphane Signollet, Le Houx, Ed. Actes Sud, col. « le nom de l'arbre », Arle, 1999.


text:
Citoplasma
Lo citoplasma qu'ei lo contiengut d'ua cellula, embarrat dens la membrana plasmica ; que's compausa de tots los organets de la cellula e deu citosòl, lo liquid dehens lo quau e banhan. Aqueth citosòl que contien mantuns elements quimics qui son absorbits per la membrana plasmica e/o qui entran dens lo metabolisme celular e tanben macromoleculas biologicas produsidas per la cellula (com los ARNm produsits peu nuclèu) o petits elements estructuraus d'un grad inferior aus organets (com los ribosòmas, format per l'associacion d'ARNr produsits peu nuclèu dab proteïnas).


text:
Kick-boxing
Lo tèrme kick-boxing designa un ensems de disciplinas o espòrts de combat qu'utilizan los pès e los ponhs. En particular es una de las disciplinas de bòxa pès-ponhs que desvolopèron primièr los japoneses e après los nordamericans.
A mejans dels ans sesenta lo japonés Kurosaki, practicant de Karate Kiokushinkai, viajèt a Tailàndia descubrient lo Muay-Thai. A su retorn al Japón decidièt mezclar sas tecnicas de Karate amb las del Muay-Thai, suprimient los còps de cod e genolh, así nacièt un nov espòrt denominat kick (patejar) boxing (boxear).
Entre los pas japoneses que mai éxits consiguièron, destacan lo francés Christian Guillaume, qu'en 1969 consiguièt cuatre victòrias e dos nuls; e l'american Benny "The Jet" Urquidez, que'en 1977 ganèt Tatsuyuki Suzuki en cuatre asalts.
Lo 1973 Urquidez e Howard Hanson crearon la W.K.A. (Asociacion Mondial de Karate), cambiant ans après la "K" de karate per la de Kick-Boxing.
Los campeons mai coneguts son Rob Kaman, Benny Urquidez, Dennis Alexio, Marek Piotrowski e Ernesto Hoost.
Reglamento[modificar | modificar la font]
Los còps de ponh e pierna (patada o còp de pè) estan autorizats per sobre de la cintura, los barrids e los low kicks (còps amb la pierna al musl) tanben estan autorizats.
Los combats amateurs se celebran en tres asalts, e los profesionals pasan dels cinc asalts; 10 en campeonats d'Euròpa e 12 dins los campeonats del mond, amb un descans d'un minut entre asalts.
Los còps amb la pierna al musl (low kick) solen marcar la diferéncia dins los combats.
Indumentaria[modificar | modificar la font]
Pantalons (largs o corts), guants e protectors per la boca e los genitals; dins los combats femenins an de portar protector de pech e botins (opcionals dins los profesionals).


text:
Estrogèn
Los estrogèns son d'ormonas sexualas de tipe femenin produsidas pels ovaris e, en mendre quantitat, per las glandolas renalas. Los estrogèns indusisson de fenomèns de proliferacion cellulara a l'entorn dels organs femenins, principalament l'endometri, lo sen e tanben l'ovari. An cèrt efècte preventiu de las malautiás cardiovascularas e sus l'endometri agisson en coordinacion amb los gestagèns, una autra classa d'ormona sexuala femenina qu'indusís de fenomèns de maduracion. Los estrogèns presentan lor màger quantitat al jorn 14 del cicle menstrual. Los estrogèns agisson amb divèrses grops cellulars de l'organisme, mai que mai amb d'unes ligats a l'activitat sexuala, mas tanben amb lo cervèl, amb foncion endocrina mas tanben neurotransmetritz. Dins sas foncions endocrinas, los estrogèns travèrsan la membrana cellulara per arribar al nuclèu, que s'encargan d'i activar o desactivar de gèns determinats, en regulant la sintèsi de las proteïnas. Los caractèrs sexuals segondaris, coma los pels pubics e de las aissèlas començan tanben de créisser quand los nivèls d'estrogèn aumentan. Los tres estrogèns naturals son l'estradiòl, l'estriòl e l'estrona.


text:
Marcols les Eaux
Marcols les Eaux (Marcols-les-Eaux en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Coneguda jol nom de Marcovolos a Modèl:La s- de contunh Marcouls a Modèl:La s-, la municipalitat ven Sant-Julien-de Ursival (primièra mencion en 1573), Sant-Julien en essent lo patron de la comuna. En 1464, la parròquia comptava 64 abitants[1]. La municipalitat ven de contunh Marcols en 1790 de contunh Marcols-las-Aigas en 1912. Es aquel meteis an que 900 ectaras de la comuna (siatz 36 % de la siá superficie d'alavetz) an desligat per èsser erigits en municipalitat independenta en formant aital Albon-de Ardèche.
Lo 4 de novembre 1943, un avion de la Royal Aire Força en efectuant una mission de parachutage d'armas a las maquisards localas s'esclafa sul rocher del Bourboulas, situat sul territòri de la comuna. Sièis aviateurs an aucit sul còp. Cinc de dintratz eles seràn enterrès ultérieurement en lo cementèri communal. Los sieus cavòts son totjorn visibles. Lo sol sobrevivent, lo sergent mitrailleur de coa John Brough, #arribar a prene la granja Sénoulis de la familha Croze. Serà de contunh preses en carga per Ostal Giraud a Marcols-las-Aigas e recuperarà la Angleterre mercés a la Resisténcia. A la siá mòrt l'an 1994, los sieus cendres aguèron escampilhat en lo cementèri de Marcols-las-Aigas, près de las siás compagnons de infortune[2].
Lo 7 d'agost 1944, lo aviation alemanda bombarda a divèrsas recuperacions lo vilatge en entrenant la mòrt de tres civilas (Emile Chabriol, Julie Chabriol e Louise Soc). Una plaque commemorativa en remembrant aquel episòdi sagnant i aguèt mes al cementèri.
Connue sous le nom de Marcovolos au Modèl:S- puis Marcouls au Modèl:S-, la commune devient Saint-Julien-d'Ursival (première mention en 1573), Saint-Julien étant le patron de la commune. En 1464, la paroisse comptait 64 habitants[3]. La commune devient ensuite Marcols en 1790 puis Marcols les Eaux en 1912. C'est cette même année que 900 hectares de la commune (soit 36 % de sa superficie d'alors) sont détachés pour être érigés en commune indépendante formant ainsi Albon-d'Ardèche.
Le 4 novembre 1943, un avion de la Royal Air Force effectuant une mission de parachutage d'armes aux maquisards locaux s'écrase sur le rocher du Bourboulas, situé sur le territoire de la commune. Six aviateurs sont tués sur le coup. Cinq d'entre eux seront enterrés ultérieurement dans le cimetière communal. Leurs tombes sont toujours visibles. Le seul survivant, le sergent mitrailleur de queue John Brough, parvint à rejoindre la ferme Sénoulis de la famille Croze. Il sera ensuite pris en charge par Marie Giraud à Marcols les Eaux et regagnera l'Angleterre grâce à la Résistance. À sa mort en 1994, ses cendres furent dispersées dans le cimetière de Marcols les Eaux, près de ses compagnons d'infortune[2].
Le 7 août 1944, l'aviation allemande bombarde à plusieurs reprises le village entraînant la mort de trois civils (Emile Chabriol, Julie Chabriol et Louise Souche). Une plaque commémorative rappelant cet épisode sanglant fut posée au cimetière.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ MOLINIER Alain (1976), Parròquias e Comunas de França - Ardèche, Editions del CNRS, pàg. 220
- ↑ 2,0 2,1 dramas-aeriens.voila.Net/ardeche2.pdf Drama aerian de Bourboulas
- ↑ MOLINIER Alain (1976), Paroisses et Communes de France - Ardèche, Editions du CNRS, p. 220


text:
Universitat de Genèva
L'Universitat de Genèva, coneguda jol nom d'UNIGE, es l'universitat de Genèva (Soïssa). Fondada en 1559 per Joan Calvin, jol nom d'Acadèmia de Genèva, coma un seminari teologic e umanista, que son influéncia foguèt plan importanta. Aquí s'ensenhan la retorica, la dialectica, l'ebrieu e lo grèc. Aumentèt lo nombre de las disciplinas al Sègle de las Luses e prenguèt lo nom d'"universitat" en 1873 amb la creacion de la Facultat de Medecina.
Cada an l'UNIGE prepausa mai de 240 menas de diplòmas e environ 150 programas de formacion contunhada dins de domenis fòrça divèrses. A la dintrada de 2005 l'Universitat venguèt sòcia de l'Espaci Europèu de l'Ensenhament Superior, que totas las facultats s'endevenguèron amb lo procès de Bolonha. Genèva se posiciona tanben, via l'apartenéncia a la LERU (League of European Research Universities), coma una de las 12 melhoras universitats de recèrca d'Euròpa.
En 2005-2006, 13 182 estudiants frequentan l'Universitat (14 418 estudiants amb l'HEI, l'IUED e l'Institut œcuménique de Bossey); 37% son estrangièrs (131 païses representats amb França, Itàlia e Espanha en tèsta); 3263 professors e collaborators de l'ensenhament se mainan del bon foncionament de l'institucion. Es la segonda universitat de Soïssa après la de Zuric. A una vocacion internacionala e lo taus d'estudiantas pus bèl del país (59% contra los 45,6% de la mejana nacionala). L'"Immatriculacion" còsta 500 francs soïsses per semèstre.
Somari
Rectorat[modificar | modificar la font]
Crisi de 2006[modificar | modificar la font]
Lista dels rectors[modificar | modificar la font]
Excelléncia de la recèrca[modificar | modificar la font]
Crosada dels sabers[modificar | modificar la font]
Aprendre en ret[modificar | modificar la font]
Ensenhaires e cercaires[modificar | modificar la font]
Fondators[modificar | modificar la font]
- Joan Calvin (1509-1564)
- Théodore de Bèze (1519-1605)
Contemporanèus[modificar | modificar la font]
Ancians estudiants famoses[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
- École des hautes études commerciales de Genève (HEC)
- Institut de hautes études internationales (HEI)
- Institut européen de l'université de Genève (IEUG)
- Institut universitaire d’études du développement (IUED)
- Institut œcuménique de Bossey
- Semaine internationale du cerveau
- Société de Belles-Lettres


text:
Loís XVI de França
Loís XVI (Versalhas, lo 23 d'agost de 1754 - París, lo 21 de gener de 1793) de França que ho rei de França e de Navarre enter 1774 e 1789 puish reis deus Francés dinc a 1792 abans d'estar guilhotinat suber la plaça de la Revolucion (uei plaça de la Concòrdia) a París.
amb Joaquín de Santiyán y Valdivielso e
Juan de García y Montenegro e
Josep de Boltas
- Pages with script errors
- Carta grafica pas indicada
- Portal:Istòria/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Naissença a Versalhas
- Daufin de França
- Borbons de França
- Istòria modèrna
- Personatge guilhotinat de la Revolucion Francesa
- Naissença en 1754
- Decès en 1793
- Rei de França
- Sobeiran de Bearn
- Rei de Navarra
- Comte de Fois


text:
Vescheim
Vescheim es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Anciana dependéncia del comtat de la Pichona-Pèira #que lo fief #passar al senhor de Fénétrange, e a la França amb Phalsbourg.
- Anciana parròquia de la évêché d'Estrasburg.
- Ancienne dépendance du comté de la Petite-Pierre dont le fief passa au seigneur de Fénétrange, et à la France avec Phalsbourg.
- Ancienne paroisse de l'évêché de Strasbourg.


text:
Alaska
Alaska es un estat dels Estats Units d'America, separat de la metropòli per Canadà.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo mot Alaska ven de l'aleuta alaxsxaq que significa "lo continent" o, mai precisament, "l'endrech que la mar s'i ven estancar".
Los espanhòls reclamèron los dreches que la bula Inter Caetera lor donava subre la còsta oèst de l'America del Nòrd, qu'inclusiá Alaska. Lo rei Carles III d'Espanha organizèt divèrsas expedicions de colonizacion dins la region. Las expedicions de Bruno de Heceta e Alejandro Malaspina an daissat qualques toponims dins la region, coma lo Glacièr Malaspina o la vila de Valdez. Tanben los britanics en seguir l'exemple de la corona espanhòla, mandèron d'exploracions dins la zona, coma las de James Cook o George Vancouver.
En 1799, Nikolai Petrovich Rezanov crompèt los dreches d'esplecha de las pèls al tsar Pau Ièr de Russia e creèt la Companhiá Russoamericana. L'intensa esplecha del territòri menèt a un afrontament entre los colons e los natius. L'eveniment pus important n'es la batalha de Sitka de 1804.
En 1867, lo Secretari d'Estat nòrd-american William H. Seward menèt a tèrme la crompa d'Alaska a Russia per 7,2 milions de dolars. La manca d'efectius russes e lo desir qu'Alaska tombèsse pas dins de mans britanicas butèron Russia a vendre lo territòri als Estats Units après lo fracàs de la Guèrra de Crimèa. La crompa se faguèt efectiva lo 18 d'octobre de 1867, uèi remembrat coma lo Jorn d'Alaska. E mai se la crompa recebèt de duras criticas al moment que se produguèt, se vegèt fin finala coma un negòci ventajós mercé a la descobèrta d'aur en Yukon. Dins lo decenni 1890, los territòris d'Alaska e Yukon coneguèron una esplecha salvatge de las siás minas a causa de la « fèbre de l'aur », coneguda coma fèbre de l'aur de Klondike, nom del principal jaciment, e contunhèron d'èsser esplechadas encara quand las resèrvas se demesiguèron. Los principals poblaments s'establiguèron en Juneau, Nome e Fairbanks.
En los primièrs temps de dominacion nòrd-americana, l'armada dels Estats Units, la marina e lo servici de doanas prenguèron en carga lo contraròtle de la region, mas l'arribada de colons obliguèt de cambiar lo sistèma d'administracion. En 1884 se nomenèt un governador, e en 1906 un representant foguèt elegit al Congrès dels Estats Units, mas sens drech de vòte. Ja en 1912, se declarèt Alaska coma Territòri dels Estats Units, amb los seus congrès e govèrn pròpris, e amb la siá capitala a Juneau al detriment de Sitka, qu'èra estada la capitala de l'Alaska russa. Durant la Segonda Guèrra Mondiala, Alaska foguèt lo sèti de la batalha de las Illas Aleutianas entre las tropas aligadas e japonesas, e durant lo conflicte se melhorèron las infrastructuras per facilitar la defensa del territòri, coma amb lo bastiment de l'Autopista Alcan.
Après la fin de la Segonda Guèrra Mondiala e lo començament de la Guèrra Freja s'acceptèt la dintrada d'Alaska dins l'Union. Lo president dels Estats Units, Dwight D. Eisenhower signèt lo 7 de julhet de 1958 l'Acte estatal d'Alaska (Alaska Statehood Act en anglés), que dobriguèt lo camin per tal que lo 3 de genièr de 1959, Alaska venguèsse lo 49en estat de l'union.
Geografia[modificar | modificar la font]
Alaska es un dels dos sols estats americans, amb Hawaii, que confrontan pas d'autres estats del país. A tanben mai de còstas que totes los autres estats nòrd-americans, e es lo pus grand estat del país en extension, amb una superfícia totala de 1 717 854 km². Lo punt pus naut de l'estat es lo Mont McKinley, qu'es tanben la cima mai nauta de tota l'America del Nòrd, amb 6 194 m d'altitud.
L'estat es bordat pels territòris canadians de Yukon e Colómbia Britanica a l'èst; lo Golf d'Alaska e l'Ocean Pacific al sud; la Mar de Bering, e lo seu estrech e la mar de Chukchi a l'oèst; e la mar de Beaufort e l'Ocean Artic al nòrd. Alaska se dividís en tres grandas regions: las montanhas del Pacific, l'interior e la zòna artica septentrionala. Las montanhas del Pacific ocupan tota la còsta meridionala, alara que dins la region interiora s'espandís lo riu Yukon amb los sieus afluents dins de vastas planas. La zòna artica septentrionala, de son costat, es ocupada per la cadena de Brooks.
Economia[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]


text:
Grenòble
Grenòble (Grasanòbol en occitan o arpitan medievau, Grenoblo en arpitan modèrne, Grenoble en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- Pages with script errors
- Comuna francesa
- Portal:Arpitània/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam vèrs portal
- Portal:Daufinat/Articles ligats
- Comuna arpitana dau Daufinat
- Comuna d'Isèra
- Vila francesa de mai de 100 000 abitants
- Prefectura
- Comuna Companh de la Liberacion
- Sèti d'una Cort d'apèl
- Sit nuclear
- Vila universitària francesa
- Vila olimpica


text:
1100
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 1100 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Asia[modificar | modificar la font]
Principat d'Antioquiá[modificar | modificar la font]
Captura de Boemond de Tarent per l'emir de Sivas. Son nebòt Tancred de Galilèa venguèt regent dau Principat fins a sa liberacion.
Reiaume de Jerusalèm[modificar | modificar la font]
Mòrt de Godofred de Bouillon après una campanha còntra Acre, Ascalon, Arsuf, Jaffa e Caeserea que venguèron tributària dau Reiaume de Jerusalèm. A sa mòrt, sei partisans, dirigits per Werner de Graz, prenguèron lo contraròtle de la capitala e obliguèron lo patriarche de Jerusalèm — desirós de fisar lo reiaume a la Papautat — de coronar rèi de Jerusalèm lo 25 de decembre Baudoïn d'Edessa qu'èra lo fraire de Godofred.


text:
Linha 5 del Mètro de Barcelona
La Linha 5 o linha blava del Mètro de Barcelona s'inaugurèt lo 21 de julhet de 1951 coma Linha II. Lo traçat de la linha es de dobla via sosterranha, los talhièrs e los garatges se tròban en cò Boixeres e Vilapicina. Circulan a l'ora d'ara de trens de la sèria 5000.
La L5 a pas agrandit lo sieu trajècte dempuèi 1983 e va de Cornellà Centre a Horta. Es en bastiment lo tram entre Horta e Vall d'Hebron ont enllaçarà amb la Linha 3, malgrat qu'es pas un trajècte gaire long pòrta d'ans d'endarrieratges a causa de l'esbaussament d'un tunèl en bastiment dins lo quartièr del Carmel.
Tant la Linha 1 coma la Linha 5 an d'estacions amb tres cais. Una centrala e doas lateralas, aquela disposicion es nomenada internacionalament coma la solucion Barcelona, car permet que quand un tren arriba a l'estacion, per un lateral las gents dintren al dedins e per l'autre lateral se sòrta, en evitant aital las aglomeracions e esperar qu'unes davalen e los autres pugen.


text:
Lil Wayne
Dwayne Michael Carter Jr coneissut sota faus-nom Lil Wayne per que mesura 1m68 (es pichon).Carter a donc simplament abreujat Little (« pichon » en anglès) en 'Lil. Wayne. La seconda partida de son nom de scena es l’abreviacion de « Dwayne » en « Wayne ». Es un cantaire e es un rapaire afro- american e productor, entreprenaire american . Naissèt lo 27 de setèmbre de 1982 a La Novela-Orléans en Louisiana.
Sa Fortuna es estimado a 135 millions de dollars. Leis genres musicaus son Dirty south, rap-rock, rap conscient, Hip-house. A Leva la « D » per portar pas lo meme nom que son paire biologic (Dwayne Michael Turner), que renegèt dempuei son pus joine age per amor de tot lei actes de violenci que fasiá patir a la maire de Wayne.


text:
Boves
Bofe en picard ( Boves en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La vila de Boves a situat a nòus quilomètres al sud de la vila de Amians, capital regional, al confluisson del Avre e de la Noye.
Lo bourg beneficia d'una desserte ferroviaire, a la parca de Boves
La ville de Boves est située à neuf kilomètres au sud de la ville d’Amiens, capitale régionale, au confluent de l’Avre et de la Noye.
Le bourg bénéficie d'une desserte ferroviaire, à la gare de Boves
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- En Julhet 1185 : Philippe-Auguste #signar un tractat #que lududes #permetre d'aquerir una part de la Picardie[1].
- En Agost 1835 : Victor Hugo visite las ruïnes del castèl.
- Juillet 1185 : Philippe-Auguste signa un traité qui lui permit d'acquérir une partie de la Picardie[2].
- Août 1835 : Victor Hugo visite les ruines du château.


text:
793
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 793 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Après la desfacha de l'annada precedenta, revòuta de soudats armenians còntra l'emperaire. La repression foguèt saunosa e suscitèt d'oposicions novèlas a Constantin VI.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Romavatge dau califa Harun ar-Rachid a La Mèca.