text:
Corèa del Sud
La Corèa del Sud (var. Corèa dau Sud, Corèa deu Sud) (en corean usual : 남한 Namhan « Corèa del Sud » ; oficialament : 대한민국 Daehan Minguk « Republica del Grand Pòble Han ») es un estat d'Asia de l'èst, dins lo sud de la Corèa istorica. Confronta la Corèa del Nòrd e se tròba entre la mar de China Orientala e la mar de l'Èst.
Sa capitala es Seol.
Lo gentilici es sud-corean -a.
La Corèa del Sud es un país desvolopat e una e las doas democracias vertadièras d'Asia. Es un sòci de l'OCDE, classificat coma economia avançada per la CIA e lo Fons Monetari Internacional. La Corèa del Sud es, per òrdre d'importància, la quatrena economia d'Asia e la tretzena del mond.[1]
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Abans division[modificar | modificar la font]
Corèa comencèt amb la fondacion de Joseon (lo nom de Gojoseon es gaireben sempre utilizat per defugir la confusion amb una autra dinastia Joseon fondada al sègle XIV; lo prefixe Go- significa 'vièlh' o 'mai lèu') en 2333 abans lo Crist per Dangun.[2] Gojoseon s'espandiguèt fins a çò que contrarotle una granda part de la peninsula nòrd-coreana e de Manchoria. Après de nombrosas guèrras amb la dinastia chinesa Han, Gojoseon se desintegrèt, menant al periòde dels Proto-Tres Reialmes de Corèa.
Dins los sègles primièrs de l'Èra comuna, Buyeo, Okjeo, Dongye, e la Confederacion Samhan ocupavan la peninsula e lo sud de Manchoria. Entre los divèrses pichons estats, Goguryeo, Baekje, e Silla se desvolopèron fins a contrarotlar la peninsula jol nom dels Tres Reialmes. L'unification dels Tres Reialmes per Silla en 676 menèt al Periòde dels Estats del Nòrd e del Sud, que la màger part de la peninsula coreana èra contrarotlada per Silla Unificat, mentre que Balhae contrarotlava la part nòrd de Goguryeo. Durant lo periòde Silla, poesia e art èran encoratjats, e la cultura bodista s'espeliguèt. Las relacions entre Corèa e China venguèron relativament pacificas d'aquesta epòca. Pasmens, Silla s'aflaquiguèt amor de treboladís intèrne, e capitulèt davant Goryeo en 935. Balhae, lo vesin del nòrd de Silla, èra format coma estat successor de Goguryeo. Durant lo seu periòde, Balhae contrarotlèt una granda part de Manchoria e de parts de Russia. Caiguèt davant Khitan en 926.
Après lo periòde Nòrd-Sud, los estats successors luchèron pel contraròtle pendent lo periòde dels Tres Reialmes Tardièrs. La peninsula foguèt unificada per l'Emperaire Taejo de Goryeo. Coma Silla, Goryeo foguèt un estat de granda cultura que creèt lo Jikji en 1377, en utilizar la primièra premsa d'estampar de caractèrs metallics del mond.[3]
Las invasions mongòlas al sègle XIII aflaquiguèron fòrça Goryeo. Pasmens, Goryeo contunhèt de dirigir Corèa coma aligat tributari dels mongòls. Après la casuda de l'Empèri Mongòl, Goryeo contunhèt de o dirigir. Après d'importants trebols politics e d'invasions de contunh, Goryeo foguèt remplaçat per la Dinastia Joseon en 1388 en seguida d'una revòlta del General Yi Seong-gye.
Lo rei Taejo tornèt batejar Corèa en Joseon per referéncia a Gojoseon, e desplacèt la capitala Seol. Los 200 primièrs ans de la Dinastia Joseon foguèron mercats per una patz relativa e veguèron la creacion de l'alfabet Hangul per Sejong lo Grand al sègle XIV e l'espeliment del Confucianisme.
Entre 1592 e 1598, los japoneses envasiguèron Corèa. Toyotomi Hideyoshi menèt las fòrças japonesas e ensagèt d'envasir lo continent asiatic a travèrs Corèa, mas foguèt saique rebutat per l'accion de l'Armada vertuosa amb l'ajuda de la Dinastia Ming chinesa. Aquesta guèrra vegèt tanben la pujada de l'amiral Yi Sun-sin e del seu "Vaissèl tartuga". Dins los ans 1620 e 1630 Joseon patiguèt d'invasions pels manchós que benlèu conqueriguèron tanben la Dinastia Ming chinesa.
Après las invasions manchós, Joseon coneguèt un periòde d'aperaquí 200 ans de patz. Mai que mai los reis, Yeongjo e Jeongjo menèron una nòva renaissença de la Dinastia Joseon.
Pendent los darrièrs ans de la Dinastia Joseon, la politica isolacionista de Corèa la faguèt escaissar "Reialme Ermita", mai que mai per proteccion contra l'imperialisme de l'oèst, abans que foguèsse forçada de se dobrir al comèrci dins lo periòde del poder colonial japonés.
Après division[modificar | modificar la font]
Malgrat lo plan inicial per una Corèa unificada propausat en 1943 a la Declaracion del Caire, la pujada de las bregas de la Guèrra Freja entre los EUA e l'Union Sovietica menèt a l'establiment de dos govèrns separats sostenguts per de poders estrangièrs, cadun amb la seuna ideologia, a abotiguèt a la division de Corèa en doas entitats politicas: la Corèa del Nòrd e la Corèa del Sud. Dins lo nòrd, un ancian militant comunista de la guerilla antijaponesa, Kim Il-sung ganhèt lo poder a travèrs la mobilizacion politica dels coreans, e al sud, un exiliat e líder politic de drecha Syngman Rhee, foguèt installat coma president.
Lo 25 de junh de 1950, la Corèa del Nòrd faguèt una temptativa d'unificar lo país per la fòrça militara, çò que menèt a la Guèrra de Corèa. A aqueste moment, l'Union Sovietica boicotèt las Nacions Unidas (UN), en utilizar son drech de veto. Aquò menèt las Nacions Unidas a intervenir dins la guèrra civila quand venguèt evident que la superioritat de las fòrças nòrd-coreanas unificariá lo país entièr. L'Union Sovietica e la Republica Populara de China sostenguèron la Corèa del Nòrd, amb la participacion dels milions de soldats de las tropas chinesas. Après las enòrmas avançadas dels dos costats, e las pèrdas massivas dins los civils coreans del nòrd e del sud, la guèrra atenguèt una situacion blocada. L'armistici de 1953, jamai signat per la Corèa del Sud, partegèt la peninsula al long de la zòna desmilitarizada prèp de la linha de demarcacion originala. Cap de tractat de patz foguèt pas signat, ne resultèt que los dos païses demorèron tecnicament en guèrra. Aperaquí 2 500 000 personas moriguèron pendent lo conflicte[4].
En 1960, una revòlta estudianta menèt a la demission del president autocratic Syngman Rhee. Un periòde d'instabilitat politica seguèt, rompuda l'an seguent per lo còp d'Estat del general Park Chung-hee contra lo govèrn flac e ineficaç. Park ocupèt la foncion de president fins a son assassinat en 1979. Son govèrn se caracterizèt per una susprenenta e rapida creissença economica basada sus l'industrializacion de las exportacions, e a l'encòp per una repression politica sevèra. Park foguèt fortament criticat per èsser un dictator militar despietadós, e mai que l'economia coreana se foguès developada significativament jol seu poder.
L'annada après l'assassinat de Park foguèt marcada per un trebolum politic grandàs coma la repression preventiva dels candidats de l'oposicion a las eleccions presidencialas. En 1980 i aguèt un nòu còp d'Estat pel general Chun Doo-hwan contra lo govèrn de transicion de Choi Gyu Ha, lo president interim e l'ancian primièr ministre jos Park. Chun prenguèt la presidéncia. Lo sieu còp d'Estat provoquèt de protestacions del país entièr que demandavan la democracia, en particular dins la vila de Gwangju, en Jeollanam-do, ont Chun mandèt las fòrças especialas per reprimir violentament lo movement de democratizacion.
Fins a 1987, Chun e son govèrn dirigiguèt Corèa jos un poder despotic, quand Park Jong Chul—un estudiant de l'Universitat Nacionala de Seol —foguèt torturat e assassinat. Lo 10 de junh, l'Associacion dels Prèires Catolics per la Justícia revelèt la tortura de Park, provocant de manifestacions per tot lo país. Fin finala, lo partit de Chun, lo Partit Democratic de la Justícia, e son líder, Roh Tae-woo faguèron la Declaracion del 29 de junh, que i anoncièron l'eleccion presidenciala dirècta. Roh ganhèt l'eleccion d'una corta avança contra los dos principals dirigents de l'oposicion, Kim Dae-jung e Kim Young-sam.
En 1988, Seol organizèt amb succès los Jòcs Olimpics d'estiu, e contunhèt son devolopament economic per venir sòci de l'Organizacion per la Cooperacion e lo Desvolopament Economic (OECD) en 1996. Coma mantun dels sieus vesins asiatics, la Corèa del Sud foguèt afectada per la Crisi financièra de 1997, pasmens lo país aguèt la capacitat de contunhar sa creissença economica.
En junh de 2000, dins l'encastre de la politica de dobertura (Sunshine Policy) del president Kim Dae-jung, se tenguèt un encontre nòrd-sud a Pyeongyang, la capitala de la Corèa del Nòrd. Pus tard dins l'an, Kim recebèt lo Prèmi Nobel de la Patz "per son òbra en favor de la democracia e dels dreches umans en Corèa del Sud e en Asia del Sud-Èst en general, e per la patz e la reconciliacion amb la Corèa del Nòrd en particular "[5]
En 2002, la Corèa del Sud e Japon coorganizèron la Copa del Mond de Fotbòl, pasmens las relacions entre los dos païses se degalhèron amor del conflicte per la sobeiranetat dels illets Dokdo (tanben sonats Takeshima e Ròcas de Liancourt), qu'anava èsser conegut jol nom de Brega de las Ròcas de Liancourt.
Politica[modificar | modificar la font]
Coma fòrça democracias,[6] lo govèrn de Corèa del Sud es devesit en tres brancas: poder executiu, poder judiciari, e poder legislatiu. Las brancas executivas e legislativas operan d'en primièr al nivèl nacional, a travèrs mantun ministèris dins la branca executiva que tanben an de foncions localas. Los govèrns locals son semiautonòms, e tenon a l'encòp un còrs executiu e un còrs legislatiu. La branca judiciària opèra a l'encòp als nivèls nacional e local. La Corèa del Sud es una democracia constitucionala.
L'estructura del govèrn de Corèa del Sud es determinada per la Constitucion de la Republica de Corèa. Aquel document foguèt revisat mantun còp dempuèi sa primièra promulgacion en 1948 (vejatz Istòria de la Corèa del Sud). Pasmens, sèrva qualques caracteristicas importantas; levat lo periòde de la corta Segonda Republica de Corèa del Sud, lo país sempre aguèt un sistèma presidencial amb un cap executiu independent.[7] La Corèa del Sud desvolopèt una democracia liberala amb succès dempuèi los ans 1960 e la primièra eleccion foguèt en 1948. Lo CIA World Factbook descriguèt la democracia sud-coreana coma una "democracia modèrna de plen foncionament".[8]
Divisions administrativas[modificar | modificar la font]
Las divisions administrativas màgers de la Corèa del Sud son las províncias, las vilas metropolitanas (vilas autogovernadas que fan pas partida de cap de províncias), e una vila especiala.
Geografia[modificar | modificar la font]
La Corèa del Sud ocupa la part sud de la peninsula de Corèa, que s'espandís sus 1 100 km dempuèi lo continent asiatic. Aquesta peninsula montanhosa es confrontada per la Mar Jauna a l'oèst, e per la Mar de l'Èst a l'èst. Sa part sud es virada cap a l'estrech de Corèa e la Mar de China Orientala.
La superfícia totala del país es de 10 003 200 km2[9]
La Corèa del Sud se pòt devesir en quatre grandas regions: una region èst de cadenas de nautas montanhas e de planas costièras estrechas; una region oèst de largas planas costièras, bacins de rius e còlas arredondidas; una region sud-oèst de montanhas e vals; e una region sud-èst dominada per lo larg bacin del Riu Nakdong.
Las tèrras de Corèa del Sud son mai que mai montanhosas, e la màger part son pas lauradissas. Las bassas tèrras situada a l'oèst e al sud-èst, constituisson sonque 30% de las tèrras totalas.
Aperaquí 3000 illas, mai que mai pichonas e inabitadas, se trapan al larg de las còstas oèst e sud de la Corèa del Sud . Jeju-do es situat aperaquí a 100 km de la còsta sud. Es la pus granda illa del país amb 1 845 km². Jeju es tanben lo site del trescòl de Corèa del Sud: Hallasan, un volcan atudat, que s'enauça a 1 950 m en dessús del nivèl de la mar. Las illas mai a l'èst incluson Ulleungdo e Liancourt Rocks (Dokdo en corean), que Marado e Socotra Rock son las illas mai sud de Corèa del Sud.
La Corèa del Sud ten 20 pargues nacionals e qualques sites naturals populars coma los camps de tè de Boseong, o lo Pargue ecologic de la baia de Suncheon dins la província de Jeollanam-do.
Clima[modificar | modificar la font]
La Corèa del Sud a un clima continental umid e un clima subtropical umid, e es afectada per la monson èst-asiatica, amb de precipitacions pus importantas en estiu pendent una corta sason pluviosa sonada jangma (장마), que comença a la fin del mes de junh fins a la fin del mes de julhet. Los ivèrns pòdon èsser freges: a Seol, las temperaturas mejanas de genièr van de −7 °C a 1 °C, e las temperaturas mejanas d'agost van de 22 °C a 30 °C. Las temperaturas son mai nautas al ras de la còsta sud e considerablament bassas dins las montanhas interioras. Las casudas de pluèja son concentradas dins los meses d'estiu, de junh fins a setembre. La còsta sud es subjècta als ciclons tropicals a la fin de l'estiu que pòrtan de vents violents e de fòrtas pluèjas. La mejana annadièra de las precipitacions varia de 1,370 mm a Seol a 1,470 mm a Busan. Ocasionalament, los "tifons" pòrtan vents violents e aigats.
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia de la Corèa del Sud
La Corèa del Sud aviá la segonda creissença economica mai rapida del mond entre 1960 e 1990.[10] La transformacion de la Corèa del Sud en un país desvolopat pendent aqueste passa foguèt sonada lo Miracle del Riu Han, la Corèa del Sud èra considerada coma un dels Quatre Tigres Asiatics. Lo vam de la creissença foguèt complit a la debuta en pagar de salaris bas dins las fabricas produsent intensivament de produches destinats a l'exportacion.[11] La Corèa del Sud es sòci de l'OCDE, e es classificada coma una economia de naut revengut nacional brut per la Banca Mondiala e coma una economia avançada per lo Fons Monetari Internacional e la CIA[12][13] e coma un mercat desvolopat per lo Grop FTSE. Pasmens, es sempre considerat coma un mercat emergissent per lo MSCI a causa de « la manca d'un plena convertibilitat del won, la rigiditat del sistèma d'identificacion, e de practicas anticompetitivas ».[14]
Uèi, l'economia de la Corèa del Sud es dominada per de grops d'afars bèls apelats Chaebol. Aqueles incluson de companhiás coma Samsung, LG, Hyundai-Kia e SK. Los Chaebol son de multinationalas globalas poderosas e sostengudas pels govèrns e proprietàrias de nombrosas entrepresas internacionalas. Lo mot corean significa « afar familial » o « monopòli » e s'emplega sovent dins lo meteis sens que conglomerate en anglés.[15]
Malgrat de feblas ressorsas naturalas e un territòri pichon, entre las economias màgers del G-20, l'economia sud-coreana es la quatrena d'Asia e la quinzena al mond. Coma l'Alemanha de l'Oèst e Japon, l'industrializacion rapida dempuèi los ans 1960 faguèt de la Corèa del Sud un dels dètz primièrs exportadors mondials Es lo seten partenari comercial dels EUA per òrdre d'importància[16] e l'ochen per l'Union Europèa.[17] En 2009, la Corèa del Sud foguèt classificada coma lo país pus innovador al mond entre las economias màgers per BCG e la NAM.[18]
La Corèa del Sud es lo primièr bastidor de naus als mond,[19][20] e un dels cinc primièrs fabricant d'automobilas.[21] La Corèa del Sud domina tanben per las importacions de petròli brut,[22][23] e rafinat [24] e l'industria de la bastison.[25]
La siá capitala, Seol, foguèt classificada sus la tièra de las dètz primièras vilas pel comèrci e la finança per Forbes e Mastercard,[26][27] e es lo centre de l'industria dels servicis en Corèa del Sud[28][29]
En 2008, l'Airal de Liure Comèrci amb los Estats Units (o KORUS FTA) E l'Union Europèa foguèt realizat.[30] A aqueste moment, lo PIB per cap de la Corèa de Sud èra estimat a 27 646 $.[31]
Defensa[modificar | modificar la font]
Aliança ambé leis Estats Units[modificar | modificar la font]
Dempuei la guèrra de Corèa (1950-1953), Corèa dau Sud e Estats Units son d'aliats pròches. D'efèct, Corèa dau Sud a mandada aperaquí 325 000 òmes per combatre ambé leis Estatsunidencs durant lei diferentei guèrras de la Guèrra Freja, coma la Guèrra de Vietnam, o dau començament dau sègle XXI, coma la Segonda Guèrra d'Iraq en 2003. Enterin, leis Estats Units an totjorn un còrs de 28 500 militars sus lo territòri corean. D'exercices comuns son regularament organizats entre lei doas armadas.
Fòrças armadas[modificar | modificar la font]
De veire: Forças armadas de Corèa del Sud
Lei fòrças de Corèa dau Sud son entre lei mai poderosas d'Asia Orientala ambé leis armadas de la Republica Populara de China, de Japon e de Corèa dau Nòrd. En 2010, leis efectius èran egaus a 672 000 militars per un budget de 24,0 miliards de dolars, siá 2,8% dau PIB dau país. Corèa dau Sud a tanben una industria militara desvolopada e diversificada.
Lei tropas son devesidas en fòrças terrèstras, navalas e aerianas. L'armada de tèrra es lo grop principau ambé 522 000 òmes que pòdon alinhar 5 850 carris de combats e veïculs blindats, 11 337 sistèmas d'artilhariá, 13 000 sistèmas de sostèn d'infantariá. Sei materiaus son variats, ancians e modèrnes au còp. Per exemple, lei carris M48 Patton, apareguts en 1953 son totjorn utilizats enterin que lei pus modèrnes K1 e K1A1 en servici dempuei leis annadas 1990 e 2000. Lei fòrças navalas son principalament destinadas a la defensa dei còstas e ais operacions de desbarcament. Son fachas de 170 naviris e 27 000 marins. Enfin, l'aviacion tèn mai de 600 aparelhs de combat que son, coma lei veïculs terrèstres, una mescla d'unitats ancianas e modèrnas (F4, F5, F-15 e KF-16).
Cultura[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- (en) Cumings, Bruce (1997). Korea's place in the sun. New York: W.W. Norton. ISBN 0-393-31681-5.
- (en) KOIS (Korea Overseas Information Service) (2003). Handbook of Korea, 11th ed. Seoul: Hollym. ISBN 1-56591-212-8.
- (en) Nahm, Andrew C. (1996). Korea: A history of the Korean people (2nd ed.). Seoul: Hollym. ISBN 1-56591-070-2.
- (en) Yang, Sung Chul (1999). The North and South Korean political systems: A comparative analysis (rev. ed.). Seoul: Hollym. ISBN 1-56591-105-9.
- (en) Yonhap News Agency (2004). Korea Annual 2004. Seoul: Author. ISBN 89-7433-070-9.
- (en) Dennis Hart (2003). From Tradition to Consumption: Constructing a Capitalist Culture in South Korea. Seoul: Author. ISBN 89-88095-44-8.
- (en) Michael Breen (2004). The Koreans: Who They Are, What They Want, Where Their Future Lies. St. Martin's Griffin. ISBN 0-312-32609-2.
- (en) Gi-Wook Shin/Michael Robinson (Ed.). Colonial modernity in Korea, Cambridge, Mass. [u.a.] : Harvard University, Asia Center; Distributed by Harvard Univ. Press 1999, (ISBN 978-0-674-14255-8)
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]

- ↑ Gross domestic product. Data for the year 2007. 2008-07-01. World Bank
- ↑ Korea's History
- ↑ Digital Jikji
- ↑ Korean War (1950–53). Britannica Online Encyclopedia.
- ↑ The Nobel Peace Prize 2000
- ↑ The Economist Intelligence Unit's Index of Democracy 2008
- ↑ South Korea - Constitution
- ↑ Korea, South
- ↑ The estimated area rises steadily from year to year, possibly due to land reclamation. 행정구역(구시군)별 국토적
- ↑ Lua error in Module:Biblio/Comun at line 166: attempt to call field 'separacionJornMesAnnada' (a nil value).Modèl:Page number
- ↑ http://countrystudies.us/south-korea/45.htm
- ↑ IMF Advanced Economies List. World Economic Outlook, Database—WEO Groups and Aggregates Information, October 2008.
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ http://www.reuters.com/article/marketsNews/idUSN1524411720090615
- ↑ http://www.economist.com/businessfinance/displaystory.cfm?story_id=13962534
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ The Innovation Imperative in Manufacturing: How the United States Can Restore Its Edge
- ↑ http://www.straightstocks.com/investing-in-asia-stocks/south-korea-dominates-shipbuilding-industry
- ↑ http://www.shipbuilding.or.kr/Report/Foreign/Foreign_Review/Foreign_Review.html
- ↑ autoindustry.co.uk
- ↑ World's Fourth Largest Crude Oil Importer - http://www.energykorea.or.kr
- ↑ Rising import costs cloud S.Korean economy
- ↑ http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aXCTb.flA4_c
- ↑ Dubai skyscraper symbol of S. Korea's global heights
- ↑ http://www.forbes.com/2008/07/15/economic-growth-gdp-biz-cx_jz_0715powercities_slide_7.html?thisSpeed=15000
- ↑ http://www.citymayors.com/economics/financial-cities.html
- ↑ {{{Títol}}}
- ↑ OECD Regional Accounts
- ↑ Modèl:Cite news
- ↑ Error de parametratge de {{Ligam web}} : los paramètres
urle
títolson obligatòris.


c: text/html

text:
Val
Una val (var. vau, vath)[1] es una depression alongada de la superfícia terrèstra percorreguda generalament per un cors d'aiga. Las vals se forman per l'accion de l'erosion del riu al fons de la clusa e per la meteorizacion mecanica que li dònan la forma caracteristica en V o triangulara. Una val glaciària, per contra, es pus redonda e sembla una U. Las vals son estadas de luòcs privilegiats pels poblaments umans, pr'amor qu'an d'aiga accessibla e son protegidas per las montanhas que las enròdan. Per aquò lo mot val es present dins fòrça toponims actuals: Vals; Vaubòna, Valclara, Vauclusa, Valescura, Vaufreja, Vathmala, etc.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Lo mot es generalament femenin.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sent Mèrd
Sent Mèrd (Saint-Méard en francés) es una comuna situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de Lemosin.
Sos abitants s'apelan los Sent-mèrds.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Sent Mèrd es un agiotoponime : 'quò's un nom de luòc que fa referéncia a un nom de sent. S'agís de Sanctus Medardus (456 - 8 de junh 545), evesque de Noyon en Picardia (França), dont lo nom ven dau germanic Math-hard[1]. En occitan, a part en Gasconha occidentala e meridionala que consèrva inalterat lo -d- intervocalic, Medard es una fòrma sabenta. Una de las fòrmas occitanas d'origina populara (per evolucion normala) es Mesard (-d- intervocalic > -z-, grafiat -s-), coma a Sent Mesard, mas pus au nòrd -z- intervocalica dispareis, çò que dona Meard e, per evitament de l'iatus, Merd, Mèrd, Miard, etc. En francés, la fòrma populara es normalament Mar(d) (grafiat Mard, Mars, Marc).
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Particularitats dau parlar comunau[modificar | modificar la font]
- Articles definits :
- Prononciacion : Ch- ; g-, j-
Demografia[modificar | modificar la font]
- 2011 : 384; 2013 : 387 abitants (16 ab/km²)
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
Intercomunalitat[modificar | modificar la font]
Embessonatges[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Liams externes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, Paris, reedicion 1984


text:
Demotic
Tresau (e cronologicament darrèra) mena d'escritura de l'Egipte antica au costat deus ieroglifs e deu ieratic. Etimologicament los ieroglifs que son los signes talhats sus la pèira, lo ieratic lo signes "deus prèstes" (adonc emplegats peus textes religiós e com ua forma graficament mei aisida de formar) mentre que lo demotic (forma simplificada deu ieratic) be son los signes deu "pòble" (emplegat peu comèrci).
Que comencèn deus emplegar autorn de 660 a.C. A la debuta du sègle IVau lo grèc qu'impausè la soa escritura dens los tèxtes oficiaus; en 451 qu'èran encara emplegats sus las parets deu temple d'Isis a Filae (lo darrèr temple egipcian clavat peu crestianisme).
Que i avó donc ua correspondéncia deu mei complèxe au mei simple anant deus ieroglifs aus ieroglifs linears, au ieratic e, fin finala au demotic.


text:
31/12/2016
Daus òmes que tomban, episòde 23, per Joan Ganhaire
Prenem lo solelh de miegjorn a la terrassa dau Ramuntchò, faciá a l’ Ocean, lai ente lo cafe vau quatre còps mai que de l’autre costat de la plaça de las Arenas. Dempuei la mòrt de Natalena, a un pitit rison dau genre fau pas me prener per un con, e lo Matin de Grieg a remplaçat Wagner, signe d’una reflexion apasimada. Se lança dins una operacion totjorn un pauc malaisada, se conhar sas gotas dins los cròs de nas, sabetz las que l’empaischan de beure e de pissar. Quò comença totjorn per un long firgonament de las nasieras emb un de quilhs vastes mochenas daus carreus blues que a dins sa pòcha de pantalon. Un beu rison li fend lo chais. De sa pòcha, quo es pas un mochenas que trais, mas un bocin de papier plejat en quatre que secod delicatament per nos lo bien far veire emb un aer de te z’aviá ben dich. Me lo para, que sei lo sol a puescher legir, que Franciscò a pas tròp seguit las escòlas.
“Messurs, vos deve los mai grands mercejaments per m’aver menada jurcinc’aqui, ente ai pogut acomplir la mission que m’era assignada, e comprendretz que las circonstancias son pas de las melhor per mielhs far coneissença. Ai ‘gut de la chança dins quela chercha que ai començat i a pas talament de temps, fin finala. Io era pas bien vielha quante fugui abandonada per ma mair, z’avetz plan comprès que vene de tuar ma mair, juste aprep la mòrt de mon pair. I a quauquas annadas, au surtir d’una enfància barutelada, d’una adolescença catastrofica, ente justicia e psiquiatria se son partajats çò que demorava de io, aprep dietz ans de depression e quauquas temptativas de suicide, ai rencontrat un òme que m’a sauvat la vita, o çò que ne’n demòra. L’avetz benleu entrevist dins lo poton passionat de la terrassa. M’a acompanhat tot au long de quela chercha. Quo es eu que m’a donat l’ideia de tornar trobar quela mair per li demandar rason de quel abandon. L’assistança, d’en prumier vouguet ren saber per me donar quauques rensenhaments, nom, adreça d’autres còps. Puei la lei chamget e quo es entau qu’aprengui que s’apelava Natalena Daumonteil, nascuda Barbier, io quo es Elena. Ai cherchat de las annadas de temps. Trobí quauques rensenhaments sus mon pair, tombat dins un vaure pendant una permenada en montanha. Quo es pas malaisat de comprener çò que s’es passat, quò pas ? Torni trobar entau ‘na granda mair que me donet quauques vielhs afars de mon pair. E quo es en farfolhant quí dedins per lo centieme còp, que i a dietz jorns, trobi un pitit carnet passat dins una doblura de vesta. Quauques noms d’òmes, quauquas adreças, e quo es entau que nòstre chamins se son crosats. Fernand Galichet era lo darrier , a la data dau 14 de març 1957, emb un punt d’interrogacion, quò ‘viá pas l’aer bien seriós. Boterem pas longtemps, Frederic e io per lo trobar sus internet.( de segre)
Joan Ganhaire
Les commentaires sont fermés.


text:
Esmirna
Esmirna (en turc e oficialament: İzmir, en grèc: Euύpvn / Smyrni, coneguda tanben dins d'autres lengas coma Smyrna e Smirne) es una vila del sud-oèst de Turquia, situada dins la region Egeà (turc: Ege Bölgesi), capitala de l'airal metropolitan (turc: büyükşehir belediyesi) e de la província d'İzmir. En 2009, la populacion de totes los districtes urbans èra de 3 276 815 abitants, que ne fa la tresena vila mai granda de Turquia, aprèl d'Istambol e Ankara.
Lo mot İzmir ven de la contraccion del nom antic grèc (Euύpvn / Smyrni)).
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Periòde de la Grècia Classica[modificar | modificar la font]
Esmirna èra una ciutat d'Asia menora, de Ionia, a la bòca del riu Ermos dins la baia nomenada Smyrnaeus Sinus. La legenda dich de foguèt fondada per una amazona del nom d'Esmirna que de per abans aviá conquerit Efès. Atal Esmirna foguèt considerada coma una colonia d'Efès. Los colons efesians fogrèron expulsats pels eolians, qu'ocupèron la ciutat fins a que los colons foguèron expulsats, amb l'ajuda de Colofon, recuperèron lo poder. Totes aqueles fachs son de recits legendaris.
Erodòt dit qu'Esmirna èra una colonia dels eolians s'èran exiliats dins la ciutat de Colofon e aqueles pendent un festenal prenguèron la ciutat vèrs el 688aC. Aprè aquò foguèt admesa dins la confederacion ionica, la tretzena ciutat d'aquela. Foguèt atacada pel rei de Lidia Giges, mas rebutèt l'ataca, mas Aliates II la conquereguèron e destruiguèron en -627. Demorèt deserta pendent 400 ans.
Alexandre lo Grand auriá envisajat lo projècte de la tornar bastir mas capitèt pas; aquel qua lo faguèt es Antigon lo bòrni, e acabat Lisimac de Tràcia; la nòva ciutat foguèt construïda prèp de l'antica (foguèt bastida dins la partida sud de la baia), mas pas sul meteis luòc. La nòva ciutat èra una de las mai bèlas d'Asia e de las mai ben bastidas e tenia barris, de portics, biblioteca, temples, edificis publics e un bon pòrt.
En -281 faguèt aliança amb los seleucids. En -197 las possessions qu'Egipte encara conservava a l'Asia Menora (la còsta de Licia i de Pamfilia, Samos e mai autras ilas) passèt dins las mans dels seleucids e qualques ciutats grègas (Esmirna e Lampsacos), se declarèron liuras profeitant de la declaracion romana que declarava la restauracion de l'independéncia e la libertat de totas les ciutats grègas aprèp la batalha de Cinoscéfals. Antioc III lo grand s'establiguèt a Efès e ataquèt las doas ciutats grègas, que foguèron ocupadas. Esmirna demandèt ajuda a Roma, e Lampsacos al Reialme de Pergam (-196). Antioc ocupèt tanben Sestos e tornèt bastir Lisimaquèia, e Roma l'invitèt a evacuar Tràcia e tornar en l'Asia Menora. Antioc acceptèt pas e sotmetèt la question de Lampsacos e Esmirna a l'arbitratge de Rodes. Un acòrdi amb Egipte establiguèt que Cleopatra, filha d'Antioc III se maridèt amb Ptolemèu V d'Egipte, en -193, e la dòt aportada essent los territòris egipcians conquerits pels seleucids. Atal Licia e Pamfilia demorèron seleucides, aprèp d'un acòrdi d'Antioc amb Roma perque foguèt allegat qu'èran pas de conquèstas mas una dòt. En -188 pel tractat d'Apamèa Esmirna foguèt donada a Roma.
Dominacion romana e bizantina[modificar | modificar la font]
Jos la nominacion romana èra una ciutat liura. pendent la guèrra contra Mitridat VI Eupator demorèt leial a Roma e recebèt en recompensa divèrses privilègis. Foguèt un convent jurídic de la província d'Asia. Jos Trebonius, un dels assassins de Cesar, foguèt assetjat a la ciutat per Dolabella, que fin finala ocupèt Esmirna e tuèt Trebonius. Jos Tibèri obtenguèt lo privilègi d'esser la primièra ciutat grèga d'Àsia a poder erigir un temple a l'emperador. En 178 e 180 patiguèt de tèrratrem. Marc Aurèli ajudèt per la tornar bastir.
Esmirna faguèt partida de las sèt Glèisas d'Asia citadas dins l'Apocalipsi [1] de san Joan que, segon Tertullian, instituèt lo primièr evesque d'Emirna: Policarp [2] Un passatge de l'Apocalipsi fa allusion a de crestian empreisonat e Joan felicita de lor coratge fàcia a la persecution de Domician [3], seriá estat executat dins l'estadi de la ciutat en 166.
Demorèt dins las mans dels romans e bizantins fins a la fin del sègle XI quand foguèt ocupada pel cap turcman Çaka Bey (1084) e foguèt lo teatre de la luta de l'emir amb los bizantins. En 1098 foguèt recuperada pels crosats de Godofred de Bouillon e tornèt a Bizanci.
Lo 26 de junh de 1315 Martin Zacaries recebèt Felip I de Tarent, prince d'Acaia e teoric emperaire latin, Lo títol de "Rei e despòta d'Asia Menora" amb Quios, Œnusses, Imbros, Tenedos, Lesbos, Samos, Icaria, Cos e los castèls de Damala e Kalanutza, suposats fèus latins. En 1317 Martin Zacaries conqueriguèt Esmirna e en 1318 capitèt a impausar un drech de passatge per las naus comercialas turcas aprèp una victòria militara.
L'emperaire Andronic III declarèt Martin despossedit (1329) e envièt una flòta de 105 naus a Quios. Martin foguèt fach presonièr e portat a Constantinòple e empreisonat; los seus filhs, Bartomèu e Centurion I Zacaries, podèt comprar la seuna vida. La flòta bizantina se presentèt a Focèa, que lo governaira Andreolo Cattaneo deguèt jutjar fidelitat. Esmirna passèt alara a l'emir d'Aidin.
Martin foguèt liberat en 1341 e en 1343 recebèt lo comandament de la crosada contra Umar Pasha emir d'Aidin. En 1344 los crosats pcupèron Esmirna. Martin voliá profeitar reconquerir Quios mas moriguèt lo 15 de genièr de 1345 a Esmirna. Li succediguèt coma comandant Simone Vignoso que en 1346 se presentèt a Quios e prenguèt possession de l'illa per Genòa. A partir de 1362, Pietro Recanelli Giustiniani, succediguèt a Simone Vignoso a la regéncia de Quios. Se distinguèt a Esmirna al servici del Papa (1361-1365) foguèt amiral de la republica pendant la revòlta dels Doria (1365-1366) e va signèt la patz de 1368 a Chipre amb los mamelocs. Moriguèt en 1380. Los genoeses de Quios conservèron Esmirna fins a 1402.
Al 1402 foguèt ocupada per Tamerlan (de per abans aviá estat evacuada pels genoesos e los cavalhièrs de Rodes) mas la donèt als Aydin-oghlu, precisament a un dels dos princes que reclamavan l'emirat, Djunayd; los Gattiluso de Lesbos e los Giustiniani de Quios participèron el 1416 a una expedicion victoriòsa contra l'emir Mehmet d'Esmirna. La dinastia d'Aydin-oghlu pssedèt la ciutat fins que va passèt als otomans en 1426.
Periòde modèrne[modificar | modificar la font]
Al fin de la Primièra Guèrra Mondiala las fòrças militaras grègas ocupèron Esmirna e de regions vesinas (1919) e lo sultan los tranferiguèt l'administracion; los grècs volián espandir lo seu domèni mai al èst mas en 1922 foguèt arrestats pels kemalistes: lo 14 d'agost (27 d'agost segons lo calendièr gregorian) loss turcs kemalistas comencèron l'ofensiva e en pauc de temps (setembre) desrotèt los grècs. Fin final los turcs dintrèron a Esmirna (9 de setembre). L'armistici foguèt va signada a Mudanya l'11 d'octobre de 1922.
Lo 13 de setembre, un encendi comencèt dins lo quartièr armenian. s'espendiguèt lèu a tota la vila e escapèt al contraròtle: en una semana, destruiguèt gaireben tota la vila e faguèt prèp de 2000 mòrts [4]. L’origina d'aquel desastre es fortament disputada: Grècs e Armenians se donan responsabes lo pilhards turcs, alara que los Turcs accusan los Grècs. Un testimòni ocular accusa l’arada turca de la destruccion d'Esmirna dins son obratge de 1926, The Blight of Asia. Aquel tesmòni foguèt confirmat per d'estudis istorics coma Smyrna 1922: The Destruction of a City de M. Housepian Dobkin (1988).
Lo 24 de setembre, la flòta grèga tornèt a Esmirna e evacuèt fins al 1èr d'octobre de 180 000 refugiats, preludi a l'escanbi de populacions musulmanas e crestianas que se fará entre Turqui a Grècia l'an seguent.
Personalitats de la vila[modificar | modificar la font]
- Manolēs Kalomoirēs (1883-1962) compositor musical
- La vila reclama èsser lo luòc de naissença d'Omer, honor que reclamen també altres ciutats.
- Nubar Pasha (1825-1899) que foguèt cap del Govèrn egipcian mai d'un còps.
Division administrativa[modificar | modificar la font]
La vila d'İzmir es divisida en los seguents districtes metropolitans:
Embessonatge[modificar | modificar la font]
- Euròpa
- Itàlia Ancona, 2005
- Azerbaitjan Bakó, 1985
- Moldàvia Brèma, 1996
- Alemanha Bălţi, 1993
- Bulgaria Kardzhali, 2008
- Romania Constança, 1995
- Republica Turca de Chipre del Nòrd Famagusta, 1997
- Bòsnia e Ercegovina Mostar, 1996
- Danemarc Odense, 1991
- Republica Chèca Plzeň, 1987
- Cazacstan Chimkent, 2004
- Croàcia Split, 1996
- Albania Vlorë, 1994
- Polonha Wrocław, 1999
- Eslovaquia Žilina, 1997
- Russia Volgograd, 2006
- Ucraïna Simferopoll, 1998
- Quirguizstan Bichkek, 1991
- Índia Bombai, 1997
- Ozbequistan Bukharà, 1992
- Indonesia Surabaya, 1996
- Israèl Tel Aviv, 1998
- China Tianjin, 1990
- Turcmenistan Türkmenabat, 1993
- Libia Trípol (Libia), 1996
- Egipte Alexandria, 1996
- Tunisia Sussa, 2002
- Cuba L'Avana, 1995
- Estats Units Long Beach, 2004
- Estats Units Tampa, 1990
- Chile Viña del Mar, 1996
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Las sèt Glèisas: Efès, Smyrne, Pergama, Tiatir, Sardes, Filadelfia, e Laodicèa. Vejatz l'Apocalipsi I,11.
- ↑ De praescriptione haereticorum, 32.
- ↑ De praescriptione haereticorum, 32.
- ↑ The New York Times: "Only Ruins Left In Smyrna" (16-09-1922)[1],René Danger, arquitècte art deco


text:
Cambon (omonimia)
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
(Redirigit dempuèi Cambon)
Comunas de Lengadòc[modificar | modificar la font]
- Cambon, en País d'Albi dins lo departament de Tarn de l'airal urban d'Albi
- Cambon de La Vaur, dins lo departament de Tarn de l'airal urban de Tolosa
- Cambon e Salvèrgas, dins lo parçan d'Espinosa (Erau)
Comunas deu Bascoat [modificar | modificar la font]
- Cambon dins la província de Labord (Pirenèus Atlantics)
Nom d'ostal[modificar | modificar la font]
Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. Vòstra ajuda es benvenguda !


text:
Melbourne
Melbourne es una vila australiana, capitala de l’Estat de Victòria. Es la vila mai importanta demografica de son estat e la segonda del país aprèp Sydney. Situada sus la baia naturala de Port Phillip amb son centre a ras de l'estuari del flum Yarra, son airal administratiu s'esten sus 9.900 km²
La vila es un dels centres financièrs mai dominants d'Austràlia, e dempuèi 2011 se situa demest las vilas de nivèl de vida mai confortable del mond segon l'Economist Intelligence Unit (EIU). A l'encòp en 2013 l'EIU classifiquèt tanben Melbourne en 4² posicion de las ciutats mai caras internacionalament amassa amb la capitala de Norvègia, Oslo.


text:
Qu'ei lo prumèr còp qui un haut responsable israelian evòca publicament aquera eventualitat, presenta a l'esperit de tots los observators despuish annadas. Per estar aquera remarca inserida dens un long devís de portada generau, qu'ei probable qu'èra calculada e longament pensada, subertot dens lo contèxte politic actuau.
En efèit, aquestas setmanas que son estadas marcadas per ua hauça de tension enter los colons mei radicaus e l'armada, e en particular a Ebron, site de la colonia de Kyriat Arba, un bastion de l'extremisme (cf. pòst precedent), seguida de mesuras de retorsion contra los colons de las parts deu govèrn israelian. Que son estadas marcadas tanben per un devís deus durs de las parts d'Ehod Barak (ministre de la Defensa, tribalhista), contra los colons extremistas qualificats de "tumors cancerosas", e per l'afirmacion de las parts d'Ehod Olmert (prumèr ministre sortent, Kadima), davant la Knesset, de qu'entà aténher la patz dab los palestinians Israèl aurà a evacuar la totalitat de la Cisjordania.
Notem que Shimon Peres ei ací un vertadèr "pompièr piromane". Signatari deus acòrds d'Oslo dab Yitzhak Rabin e prumèr ministre arron de l'assasinat de Rabin, qu'accelerè la colonizacion pendent lo son passatge aus ahars, dinc atenhosse un nivèu jamei vist au davant.


text:
Saramon
Saramon [1] qu'ei ua comuna francesa d'Occitània, en Gasconha, situada dens lo departament de Gers e la region de Mieidia-Pirenèus.
Lo gentilici qu'ei saramonés -a.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Abadia de Bonlau (fr)
Personalitats qui an ligams dab la comuna[modificar | modificar la font]
François-Michel Lantrac (fr)
Nòtas[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Sit oficiau deu villatge
- Saramon sus lo sit de l'Institut Geografic Nacionau
- Saramon sus lo sit deu Quid


text:
Eth 012 ei eth telefòn d'informacion dera Generalitat de Catalonha.
Eth telefòn 012 desvolòpe es següentes foncions::
- Atencion e informacion generau des servicis e accions dera Generalitat de Catalonha.
- Atencion, informacion e gestion especializada entà campanhes e servicis especifics.
- Supòrt ara realizacion des tramits telematics dera Generalitat de Catalonha.
Servicis mès destacadi
- Agenda culturau.
- Subvencions e ajudes.
- Caumatge.
- Benestar Sociau e Familha (persones damb dependéncia, persones damb andicapat, familhes, gent grana, immigracion, enfància, adolescéncia, servicis sociaus).
- Catalan.
- Consum.
- Jornau Oficiau dera Generalitat (DOGC).
- Declaracion Unica Agrària (DUN).
- Empreses (accidents laboraus, contractacion publica, contractes de seguretat privada, cooperatives e societats laboraus, creditors, energies renovables, plans d'autoproteccion, dubertura centre de trabalh, registre d'empresa acreditada).
- Ensenhament (cicles formatius, preinscripcions escolaras, idiòmas).
- Equipaments. Centres e de servicis de la Generalitat.
- Abitatge
- Mobilitat (hilat viari, Ferrocarrils dera Generalitat, Rodalies de Catalonha, rotes e transpòrts).
- Organigrama dera Generalitat (adreces, telefòns, titulars, foncions).
- Sancions de Transit.
- Torisme en Catalonha, guides e hilat d'aubèrges.
Telefòns especializadi
Era Generalitat de Catalonha met ara vòsta disposicion telefòns especializadi entà besonhs mès concrèts.
- Telefòn Unic d'Emergéncies
112
Servici permanent es 24 o. Gratuït.
Urgéncies sanitàries, d'escandilhament d'incendis e sauvaments, de seguretat ciutadana e de proteccion civiu.
- 061 CatSalut Respon
061
Servici permanent es 24 o.
- FAX Emergéncies de persones sordes (PDF)
900 500 112
- SMS Emergéncies de persones sordes (PDF)
679 436 200
- Infància Respon
900 300 777
Telefòn entara prevencion e era deteccion deth mautractament infantil.
- Linha d'atencion as hemnes en situacion de violéncia
900 900 120
Servici qu'informe, assessore e facilite era expression e/o era denóncia des casi de violéncia maschista.
Logotip deth telefòn 112
Logotip deth telefòn 061 CatSalut Respon
Logotip deth telefòn 116 111 Enfància Respon


text:
L' occitan si pou-ti mesclar au capitalisme, vo tot d'au mens l'utilisar, vo es-ti condemnat per totjorn a l'amateurisme associatiu. Parli d'opiniens personalas, pas de faches. Desenvoloparai mon opinien a una autra ora, que siéu mort...
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Refleicien
Aller à la page : 1, 2, 3
1 Refleicien le Mer 10 Oct - 23:10
Yellow
En Preson !
L' occitan si pou-ti mesclar au capitalisme, vo tot d'au mens l'utilisar, vo es-ti condemnat per totjorn a l'amateurisme associatiu. Parli d'opiniens personalas, pas de faches. Desenvoloparai mon opinien a una autra ora, que siéu mort...
31 Re: Refleicien le Lun 15 Oct - 13:22
Yellow
En Preson !
joan_cavalier a écrit:EUP a écrit:colhons! vos pòdì mandar de pega solets fotocopiats em'un pauc de pèga e un pincèu...
Non manda nos melhor gredons de color e paper blanc, un modele, de pega, un pincel (per contra mèfi se sinhem EUP)
Te i pensi (istòria de menar de misteri sus aquèl forum) Yellow, pensas que podriem mesclar EUP al projecte de reclama "Donut"
Amistats
Cedric
Ben escota ièu sariai d'accordi, basta de saupre si conois ben Montpelhièr e sei maravilhas d'architetura...
32 Re: Refleicien le Lun 15 Oct - 13:24
Yellow
En Preson !
EUP a écrit:colhons! vos pòdì mandar de pega solets fotocopiats em'un pauc de pèga e un pincèu...
Cool, ansin anam poguèr inventar lo pega solet made in occitània. Mand vo se ti plai à l'adreiça de
Yellow,
a Radio Lenga d'Oc,
42, carrièira Adam de Craponne
34090 Montpelhièr
Peace.
33 Re: Refleicien le Lun 15 Oct - 13:28
Sokolovic
Trobador !!
Yellow a écrit:joan_cavalier a écrit:EUP a écrit:colhons! vos pòdì mandar de pega solets fotocopiats em'un pauc de pèga e un pincèu...
Non manda nos melhor gredons de color e paper blanc, un modele, de pega, un pincel (per contra mèfi se sinhem EUP)
Te i pensi (istòria de menar de misteri sus aquèl forum) Yellow, pensas que podriem mesclar EUP al projecte de reclama "Donut"
Amistats
Cedric
Ben escota ièu sariai d'accordi, basta de saupre si conois ben Montpelhièr e sei maravilhas d'architetura...
Ahaha
Lo donut de la fac de medecina. A l'epòca de ma prima joinessa
l'eriam anat emé lo Joanda (vò vò Lo Joanda) e l'aviam escrich dessús
"Val pas res". Èra demorat un brave moment. Bessai que lei servicis
municipaus cresèron qu'aquò fasiá partida de l'òbra...
34 Re: Refleicien le Lun 15 Oct - 13:55
maime
Lemosin de prumiera !
Yellow a écrit:L'occitan deu ausar estre populista, a mon avejaire. Es pas un mònde a despart, es pas una alternativa maravilhosa a la crudèutat dau monde. Deu ausar parlar argent, profièch, capitau, entreprèsa. Es pas condemnat a l'alternativa gauchisto-utopica-revolucionàri-d'amphi-mes-couilles...
Sei d'accòrd quand dises (emai los autres) que fau que los occitanistes suertan de lor ghetto. Fau que lo monde occitaniste (e militant en generau) aia mens paur de l'argent perque poden ren far sens argent. Apres fau pas confondre argent e capitalisme. Podem parlar d'entrepresa, de medians economics per far de las escolas (perque l'estat nos en fara pas), per far daus libres, daus disques, ... Mas devem tanben pensar a coma far. Podem trabalhar dins nòstra societat coma los autres, far de la comunicacion emb los metòdes classics de la publicitat ('na femna oferta per vendre la lenga), voler de las entrepresas occitanas que parten a la conquesta daus merchats de pertot dins lo monde, ... 'Laidonc, podem acceptar lo foncionnament capistalista de la societat. Deurem en acceptar las consequencias tanben : benleu parlaram angles dins un segle (perque l'occitan fai vendre mas quò es pas utile de zo parlar).
O podem cerchar lo mejan per far viure la cultura, los gropes de musica sens entrar dins l'espirala daus profiechs. Aquò es possible. Es tot plen d'exemple economic ente lo biais de trabalhar, l'organizacion de l'entrepresa, la comercializacion daus produchs son pas dins l'esperit capitalista. Quand ieu parlava de revolucion, parlava d'aquò : construire aura 'n' alternativa durabla e que fai minjar lo monde au sistema capitalista.
Per Macarel, sabe pas coma fonciona. Per Adishatz, avem un pauc de tranparencia : la serigrafia es locala (aquò es important, quò fai un trabalh au pais, d'interet culturau) mas lo chamison es turc (mas seria de qualitat).
Bon, anem, me plante de far l'altermondialsta de servici
35 Re: Refleicien le Lun 15 Oct - 22:14
ceba e roi
Guelha de bonda
e n'ei pas ua question d'occitan o pas, ei la question d'afirmar que pagar ua camiseta 20€ sia occitana o pas me sembra pas normau. quate òras de tribalh tad un tshirt me sembrarà pas jamei normau, sia escrivut nike o macarel en dessús.
n'ei pas tanpauc la question de denegar que cau d'argent tà miar la luta, segur que de liuras ne cau ! ei la question que si voletz organisar o sostiéner ua societat qui porte la tuna e lo profit com valors supremas, aquera societat non serà pas mia !
e puish, daubuns be m'arreprocharàn de semper virar l'espiar cap a catalonha o au bascoat, m'enfin, i a món qui vene vestits o cd o quauques productes que voletz, e qui hè avançar la causa aquiu, shens que tot aquò e coste 30€ la camiseta.
tot qu'ei ua question d'etica aquí, de sàber si volen foncionar dens ua logica capitalista o alternativa, e n'ei pas briga question d'occitanISME o pas; ei ua question politica mei que mei, ua question de sàber çò que volem.. e non soi pas aquí a escarnir particularament las enterpresas qui viven d'occitan, mei generaument totas las enterpresas qui foncionan dens lo sistemi capitaliste. macarel / adishatz o quauqua sia n'ei pas piéger que nike, segur... mès que venguetz pas a dise'm que de véner camisetas en occitan hè avançar la nòsta luta !
e puish, d'estar forçat de's desencusar d'estar altermondialiste,
pensi que pas jamei m'agradarà, dens quauque maine que sia. e me sentiréi segur mei pròche d'un grop de rock qui cante en ingles mès qui a ua etica independenta e un foncionament alternatiu e qui ven los sons discs a 15 € maximum, que non pas d'un grop qui cante en occitan e qui'us ven shens nat aute objectiu que'u profit e de s'emplir las pò©has...me plante de far l'altermondialsta de servici
après, segur que non tribalhi pas sovent, e que quan tribalhi serveishi lo capitalisme tanben, a la vinha, a la maçoneria o sabi pas ont... totun de dehéner lo capitalisme pr'amor ei occitanISTE.... pffff.....
_________________
La ceba fai bèure e manten la sed
36 Re: Refleicien le Lun 15 Oct - 22:24
Danís
Adjudant
me sentiréi segur mei pròche d'un grop de rock qui cante en ingles mès qui a ua etica independenta e un foncionament alternatiu e qui ven los sons discs a 15 € maximum, que non pas d'un grop qui cante en occitan e qui'us ven shens nat aute objectiu que'u profit e de s'emplir las pò©has...
Vese que dos grops occitans a vendre daus discs per lo profit : ÒC e Nadau (e enquera, sei pas segur per Nadau). E eventualament Massilia (mas n'en sei pas dau tot segur). TOta faiçon, la musica occitana, quò noirís pas son òme...
37 Re: Refleicien le Lun 15 Oct - 22:25
ceba e roi
Guelha de bonda
sonqu'aquí me sembra daubuns be son a justificar lo sistemi de profit pr'amor de l'occitanitat
o lavetz compreni pas arren, çò qu'ei possible
_________________
La ceba fai bèure e manten la sed
38 Re: Refleicien le Lun 15 Oct - 22:55
Danís
Adjudant
L'argent a pas de nacionalitat, de tota faiçon.
39 Re: Refleicien le Mar 16 Oct - 3:15
joan_cavalier
Trobador !!
ceba e roi a écrit:parli pas de grops en particular....
sonqu'aquí me sembra daubuns be son a justificar lo sistemi de profit pr'amor de l'occitanitat
o lavetz compreni pas arren, çò qu'ei possible
Estudiant o foncionari de l'E-N?????????
Cedric
40 Re: Refleicien le Mar 16 Oct - 7:18
ceba e roi
Guelha de bonda
estudiant, e futur emplegat de l'EN bissèu
_________________
La ceba fai bèure e manten la sed
41 Re: Refleicien le Mar 16 Oct - 7:44
Tiston
Occitan Warrior
Danís a écrit:
Vese que dos grops occitans a vendre daus discs per lo profit : E eventualament Massilia (mas n'en sei pas dau tot segur).
un grope de musica que fai de concerts ezs pas 'qui per perdre d'argent, dire que Massilia es dins 'na logica capitalista e que pensan nonmas au profiech... 'quala conaria...los coneisses pas beucop ai l'imprecion...
42 Re: Refleicien le Mar 16 Oct - 13:08
joan_cavalier
Trobador !!
Desencusatz me vau pareisser benleu un drin insolentant mas es que seria possible un jorn de sortir del polit pais dels bisounours e ensajar de se servir del cervèl per soscar a quicòm mai que lenguistica e folklorisme.
Una còla de musica que far pas de profit, valent a diser musicians que un còp emborsat los fraisses d'edicion de disc, lo pretz de l'estudio, lo pretz de la virada (estranspòrt, roadies, inge lum e son...) a pas mai de moneda, valent a diser un grop benevòl que un còp son enregistrament de disc e sa virada acabada va anar cercar un trabalh per se poder noirir, vestir, se pagar un ostal...
Es qu'avetz al mens una idea del temps de l'implicacion e de l'energia que demanda de faire un disc, de sortir un libre, de faire virar una radio... me desencusaretz, mas coma anarquista consideri que lo temps passat pel monde de fargar causas se deu pagar e pagar un pretz juste, e constati que de costuma tan las gasidas occitanISTES que lo monde que refusan de balhar moneda sont rarement los mai paures, me desencusaretz (e quitament se sabi que toqui a quicòm d'istòric, cora vesi que monde que participan pas a temps plen a l'E.O.E son obligeats de se pagar al mens lo lotjament, trapi aquò vergonhos... l'incapacitat del moviment occitanISTE de faire la diferencia mentre lo benevòlat e pagar per faire de trabalh...
Aprep sus la teoria de Maime de fargar un nou sisteme, me desencusaretz çaquelà los ensags que seron ensajats perl passat (Lo SEL d'eisemple) an plan monstrat que lo monde son tròp banhat dins lo sisteme capitaliste e que se ensajan de fargar un nou sisteme es lo rebat del sisteme, una mena de capitalisme bis, e mi pensi que cal pas tot mesclar al nivèl de las luchas...
E pas considerar que lo trabalh del monde amerita d'esser pagat per lo seu trabalh me sembla mai lo rebat de las ideas del MEDEF que de la CGT
Aqui, soi un drin
Cedric
43 Re: Refleicien le Mar 16 Oct - 13:39
Yellow
En Preson !
Danís a écrit:me sentiréi segur mei pròche d'un grop de rock
qui cante en ingles mès qui a ua etica independenta e un foncionament
alternatiu e qui ven los sons discs a 15 € maximum, que non pas d'un
grop qui cante en occitan e qui'us ven shens nat aute objectiu que'u
profit e de s'emplir las pò©has...
Vese que dos grops
occitans a vendre daus discs per lo profit : ÒC e Nadau (e enquera, sei
pas segur per Nadau). E eventualament Massilia (mas n'en sei pas dau
tot segur). TOta faiçon, la musica occitana, quò noirís pas son
òme...
Perdon, mai fau sortir de la logica mesica occitana/ mesica normala.
Massilia Sound System, Police, IAM, lo Cor de la plana, The Fugees son
de grops de mesica, es son mestièr. Es pas una questien de mesica
occitana que noiris son ome, es una questien que ton mestièr es de far
de concèrts, de discos, que sia en francés, en inglès vo en patois...
Quand fas de mesica e que ne vos viure, a de que serve de dire que
Massilia Sound System fan de mesica per lo profièch: es normau, es son
mestièr. Pos pas li reprochar de si faire pagar per un concert vo de
pagar 15$ per son albom, regrèti
44 Re: Refleicien le Mar 16 Oct - 14:15
joan_cavalier
Trobador !!
Yellow a écrit:
Perdon, mai fau sortir de la logica mesica occitana/ mesica normala.
Completament d'acòrdi amb Yellow, m'eri engrunat un còp amb Alem Surre Garcia cora era encargat de cultura occitana a la region MP, adobavia amb la meuna associacion A la Raspalha un concert que se disia "Occitania e Libertat" e Surre me diguet, "Cedric sias d'adobar un concert OCCITAN" i responderi "Non, soi d'adobar un cocnert de Ska".
Se deman òm far venir les Rollng Stones es un concert de Rock, pas un concert ingles, per ieu la logica es la meteissa, se fau un concert de Rosina de Peira e un autre de Lou Dalfin son pas lo meteis concerts...a mai lo disi clarament l'etiqueta es occitan se deu d'esser mens car, respondrai en occitan blos Fuck off de que far mestier de passar lo seu temps de plorar a la reconeissença se òm es quitament pas fotut sia meteis de creire en lo seu potencial...
Amistats
Cedric
E.A: D'aprep tu Yellow, lo troç que veni de te mandar, comercial o non :-p
45 Re: Refleicien le Mer 17 Oct - 12:15
maime
Lemosin de prumiera !
Son pas de la teorias, son de las practicas de tots los jorns. Te pòde balhar d'exemples precis e personaus si vòles. Mai daus exemples mai luenh de me coma la NEF ( http://www.lanef.com/ ) Perque podriam nos pas far la mesma chausa per finançar la cultura occitana ? Apres sei d'acòrd coma te. Un grop de musica, occitan o pas, deu aver de que viure. E 'laidonc deu vendre daus discs, daus chamisons, de las plaças de concerts. Crese qu'un grop comença d'entrar dins lo foncionament capitalista quand son objectiu es pus de crear e de s'exprimar mas de far de l'argent. Pense pas que sia lo cas per los gropes d'expression occitana perque lo fach de s'exprimar en occitan (quand es conscient) es desja un acte politic.joan_cavalier a écrit:Aprep sus la teoria de Maime de fargar un nou sisteme, me desencusaretz çaquelà los ensags que seron ensajats perl passat (Lo SEL d'eisemple) an plan monstrat que lo monde son tròp banhat dins lo sisteme capitaliste e que se ensajan de fargar un nou sisteme es lo rebat del sisteme, una mena de capitalisme bis, e mi pensi que cal pas tot mesclar al nivèl de las luchas...
46 Re: Refleicien le Mer 17 Oct - 13:09
Tiston
Occitan Warrior
maime a écrit:Un grop de musica, occitan o pas, deu aver de que viure. E 'laidonc deu vendre daus discs, daus chamisons, de las plaças de concerts. Crese qu'un grop comença d'entrar dins lo foncionament capitalista quand son objectiu es pus de crear e de s'exprimar mas de far de l'argent. Pense pas que sia lo cas per los gropes d'expression occitana perque lo fach de s'exprimar en occitan (quand es conscient) es desja un acte politic.
47 Re: Refleicien le Mer 17 Oct - 15:34
ceba e roi
Guelha de bonda
pensi que'us dus grops viven de la lor musica (dens lo cas deus burning heads, segur, sabi pas per lo Dalfin)
http://www3.fnac.com/search/quick.do?OrderInSession=1&TTL=181020071711&SID=071e1224-a676-b162-a9e2-69664dffdfe8&Origin=FnacAff&UID=0f8107d49-8b1b-f6a2-f994-66636e5258ec&text=lou+dalfin&category=all
http://www3.fnac.com/search/quick.do?text=burning+heads&category=all&SID=071e1224-a676-b162-a9e2-69664dffdfe8&UID=0f8107d49-8b1b-f6a2-f994-66636e5258ec&AID=&Origin=FnacAff&OrderInSession=1&TTL=181020071711&bl=HGACrera
Diu se'n fot las pòchas plenas...
_________________
La ceba fai bèure e manten la sed
48 Re: Refleicien le Mer 17 Oct - 16:35
joan_cavalier
Trobador !!
ceba e roi a écrit:anèm, òc, contunhi l'escandau m'enfin l'exemple ei deus trucants...
pensi que'us dus grops viven de la lor musica (dens lo cas deus burning heads, segur, sabi pas per lo Dalfin)
http://www3.fnac.com/search/quick.do?OrderInSession=1&TTL=181020071711&SID=071e1224-a676-b162-a9e2-69664dffdfe8&Origin=FnacAff&UID=0f8107d49-8b1b-f6a2-f994-66636e5258ec&text=lou+dalfin&category=all
http://www3.fnac.com/search/quick.do?text=burning+heads&category=all&SID=071e1224-a676-b162-a9e2-69664dffdfe8&UID=0f8107d49-8b1b-f6a2-f994-66636e5258ec&AID=&Origin=FnacAff&OrderInSession=1&TTL=181020071711&bl=HGACrera
Diu se'n fot las pòchas plenas...
òsca...as descobert la diferencia de pretz mentre una còla francesa e una còla de l'estat italian... mai la comission que pren la FNAC... aquì as la tua responsa...
E per memoria (pels afogat del nou sisteme) la FNAC (tan coma DARTY) son estats fondats per....la LCR per permetre al pòble d'accedir a la cultura e al confòrt moderne a mendre pretz (pròva que los sistemes alternatius son duradis)
Una darriera question ceba e roi, es que te vendria a l'idea de faire una cagada atal a un artesan que vendria faire d'adobaments en ço tu ?
Amistats
Cedric
E puei se vòls dintrar dins aquela mena de comparatiu te podi prepausar
http://www4.fnac.com/Shelf/article.aspx?PRID=531052&OrderInSession=1&Mn=3&Mu=-13&SID=d9341fe2-c5b7-f853-f06b-0919b88e5637&TTL=181020071830&Origin=FnacAff&Ra=-28&To=0&Nu=1&UID=07D780F8B-1F3D-F544-969D-565C6E5B29E3&Fr=0
veiras Lou Dalfin son pas tan cars qu'aquò
49 Re: Refleicien le Mer 17 Oct - 20:01
Yellow
En Preson !
Tiston a écrit:maime a écrit: Crese qu'un grop comença d'entrar dins lo foncionament capitalista quand son objectiu es pus de crear e de s'exprimar mas de far de l'argent. Pense pas que sia lo cas per los gropes d'expression occitana perque lo fach de s'exprimar en occitan (quand es conscient) es desja un acte politic.
Ai l'emprecien que per tu, un musician "occitan" pou pas viure de sa musica, que perd sa credibilitat a partir dau moment que li raporta d'argent... Diga mi si m'engani
50 Re: Refleicien le Mer 17 Oct - 21:40
EUP
Platussaire
http://www.discovery-records.com/product-ST49640/LO-COR-DE-LA-PLANA/Tant-deman.htm
http://www.jr.com/JRSectionView.process?ArtistPage=t&N=863831&JRSource=nsa&nsa=1
http://www.budamusique.com/component/page,shop.product_details/category_id,2/flypage,shop.flypage/product_id,774/option,com_virtuemart/Itemid,35/lang,fr/vmcchk,1/
etc.
Si pòù trobar lo disque tant deman entre 9 e 21 €. Sortit de l'usina còsta 7,5€ quasi. Es sus aqueu prètz que son pagats leis artistes, es a dire que lei 7,5 € son pas sonca per nautrei, l'a una part per la prod, una part per la distribucien, e a la fin l'artiste toca sa part (per un grope de 6 personas=mens d'un euro per un disque per persona). Tot ce qu'es en mai d'aqueu prètz, es per lo transport, l'estat, leis intermediaris, lo magazin etc. Faudriá pas tròup parlar dins l'aire sensa saupre coma si passa aqueu mestier. L'a de reulas, l'a de leis, e a despart de quauqu'un que vend mai de 500 000 disques, e que sa mesica passa cada jorn a la radio, es pas sus la venda de disques que si fan lei sòus. Lo còr de la plana viu sus lei concerts. Autre eisemple clar: la companhia dau Lamparo, nòstra associacien qu'a produit lo disque, a sortit 50 000€ per faire aqueu disque, qu'es a mon vejaire lo disque lo mai car de tota l'occitania, nos faudrà vendre 30 000 eisemplaris per tornar lei sòus a la prod. A l'ora d'ara avem vendut quasi 3500 dempuei lo mes de mars. Vesètz donca qu'es pas per devenir riche que fem de disques, es perqué n'avem de besonh d'actualitat per far de concerts, que la premsa a encara besonh d'aqueu suppòrt per nos far viure dins seis articles alòrs que dins 4 o 5 ans pus degun cromparà de disques (e la fnac a previst de pus vendre de cd d'aqui a 2010). Vaqui. Ieu ai pas paur de parlar concrèt, la mesica es mon mestier, es UN mestier, es pas un mejan de devenir un richàs, au mens pas emé la mesica en occitan, es com'aquò. Se voliáu estre riche lèu auriáu fach pop star, star academy, vò de house, vò tentar fortuna ais USA en cantant en anglés. PASMENS ai pas l'enveja de mi sentir copable de ben viure nimai d'esperar viure encara un pauc mai ben. Mon paire a ges d'ostau sieu e ma maire nimai, se ieu pòdi mi crompar una bòrria dins lemosin per ma familha sarai urós e aurai ges de vergonha, per mi levi cada jorn per anar cantar de 10oras a 18oras, puei lo diluns canti em'un autre grope de 19oras a 22oras, lo dimecres fau trabalhar un grope de 12 filhas de 19oras a 21oras, aquò's mon mestier, crompar de cd de collectage, de vinyls, escotar tot aquò, coneisser la mesica de monte ven la mieuna. E en mai d'aquò fau lo trabalh d'espèra un pauc. Aquò's mon projecte personau, perqué l'occitan es pas sonca de mesica, va mai luench...Mai avans de parlar, gramaci de cercar d'entresenhas!
51 Re: Refleicien le Mer 17 Oct - 22:22
joan_cavalier
Trobador !!
EUP a écrit:De tot biais messiers, es pas l'artiste que decida quant va costar son disque..quauquei eisemples: aquò's mon mestier, crompar de cd de collectage, de vinyls, escotar tot aquò, coneisser la mesica de monte ven la mieuna. E en mai d'aquò fau lo trabalh d'espèra un pauc. Aquò's mon projecte personau, perqué l'occitan es pas sonca de mesica, va mai luench...Mai avans de parlar, gramaci de cercar d'entresenhas!
Mèfi, se cal pas tròp anar luènh rapòrt al subjecte primier...qu'era......a òc ont es la diferencia mentre un benevòl e un professionau....
Òsca, mi pensi que vens de balhar la melhora responsa que se podia
Amistats
Cedric
52 Re: Refleicien le Mer 17 Oct - 23:24
ceba e roi
Guelha de bonda
sonque volèvi díser que's cau estancar de tot justificar, i a grops qui non venen pas la lor pèth au cohet, e que'n poden víver totun, shens de har pagar los discs tròp car...
_________________
La ceba fai bèure e manten la sed
53 Re: Refleicien le Jeu 18 Oct - 3:59
joan_cavalier
Trobador !!
ceba e roi a écrit:cedric, jo que't parli de musica independenta e militanta, .
Musica independenta e mlitante : Ja los ostals de discs independents se fan de mai en mai rares e coma te lo preciset EUP es pas l'artiste que decida del pretz de venda (se tu deman òbras dins una usina, seras pas tu que decidara lo pretz de venda dels produches que fargarai, es la meteissa per un artiste o una còla dins "l'industrie musicale"(cresi qu'es mai aisit de trapar pèls sul clòsque de Yellow que non pas ostals de discs independents ).
Per poder esser militants en cal aver los miègjans (tu se capitas de minjar a la tua talent te serai mai aisit de faire lo benevòl que non pas se te cal saber consi emplener lo fregidor, aquì es pas qu'una question de logica umana.
Aprep ço que m'estimi dins aquela mena de discors (ceba e roi es pas una ataca personala, se trapa que te respondi a tu) es que acada còp que charri amb un militant (e mai que mai se es occitanISTE)es totjorn a lo de l'autre cant de faire un esfòrt, quant d'associacions quora van veser un artiste i disan pas "quant costa de faire venir la tua còla?" la questien costumièra es mai "Quant me faria pagar a ieu (entendre aici tu l'artiste que dits que desfen ma causa a ieu lo militant) Quant de còps la fica tecnica (parli pas de las exigencias rocambolescas de certs còlas (cf exigencia dels Fabulous o catering miegjan demandat per Oai Star) parli del minima de material tecnic per poder faire lo seu trabalh corectament (se voletz un eisemple mai clar podi desenvelopar amb l'esemple de Lou Dalfin far qualques anadas a l'EOE coneissi plan lo dorsier) pensi (mas aquò es benleu lo meu cant anarquistes) qu'abans de poder balhar leissons al monde sus aquò cal esser ireprochable se meteis, ço que me sembla pas esser lo cas per lo mitan asosciatiu en genereal e occitanISTE en particulier: un fùm d'artistes an un biais de faire militant e en mercejament se fan cagar din la cara.
Per esser adobaire de concert, pensi que lo probleme es una proble de question matger...per faire una serada "rentable" (e parli al minima, pas s'en dever ganhar la vida, pas que capitar de pas perdre de moneda...i) la question clau deuria esser "consi tot faire per emplener la meuna sala " e non pas "per de que pas demandar als artistes un pretz per faire d'economia, basta pas que de demandar son militants".
Una darriera question: se seguissi una part de la logica trapada dins certs responsas, la pieger manifestacion del gran capital es ....lo concert de josten : de costuma las còlas i venon jogar a gratis (o al desfragament) pr'amor que la sola tòca d'aquel concert es...amassar moneda...doncas los 3/4 de las associacions son poiriduras captialistas...CQFD
Cedric
54 Re: Refleicien le Jeu 18 Oct - 7:53
Tiston
Occitan Warrior
Yellow a écrit:Tiston a écrit:maime a écrit: Crese qu'un grop comença d'entrar dins lo foncionament capitalista quand son objectiu es pus de crear e de s'exprimar mas de far de l'argent. Pense pas que sia lo cas per los gropes d'expression occitana perque lo fach de s'exprimar en occitan (quand es conscient) es desja un acte politic.
Ai l'emprecien que per tu, un musician "occitan" pou pas viure de sa musica, que perd sa credibilitat a partir dau moment que li raporta d'argent... Diga mi si m'engani
adiu!
sabe pas trop se pausas la question a Maime o a me, mas vau totparier te respondre... e crese pensar coma lu Maime sus 'quel'afar...
Un musician que decida de viure per sa musica deu vendre de disques, vendre de plaças de concerts, vendre de chamisons eca... som d'accord, 'qu'es perfietament normau...
Mas vole pas jostener 'n'ertiste que la toca es nonmas de far d'argent, 'qu'es dins un fonccionament capitaliste e que pren lu public per de las vachas laitieras... veses?
Per exemple IAM son plan riches mas demoren dins lu discors qu'aime de mesfiança a l'encontra dau sistemi capitaliste (veire, per los qu'an mancat 'quo, la remirable video "La fin de leur monde" sus lu siti Rap2K, o escotar "Rap de droite" per exemple...)
'Qu'es mai mauaisat per me de balhar d'argent a de grope (pode aimar lor musica pertant) coma los Roling Stones, per exemple... que son dintrats dins 'na logica de profiech absolut... veses?
'Qu'es 'na pausicion ideologica, 'qu'es coma ai enveja de batre lu pitit patron que paia sos empleiats (maçons per exemple) 'na miseria (1200 euros apres 25 ans de cariera) e que dins lu mesme temps se 'chapta lu darnier 4x4 Mercedes... tot 'quo me fai degreu...
55 Re: Refleicien le Jeu 18 Oct - 7:56
Tiston
Occitan Warrior
56 Re: Refleicien le Jeu 18 Oct - 8:03
EUP
Platussaire
Vaqui per aquò, mai dins la realitat fem de concèrt de sosten, segur. Basta que l'aguesse de condicien d'arcuelh e de trabalh normalas, e aquò's pas totjorn lo cas coma l'a dich Cedric. Senon, sabi que belèu es un pauc luench dau subjècte dau començ (catalanisme), de la débuta, mai es nimai l'artiste que causisse lo prètz d'intrada au concèrt. Es l'organisator que crompa un espectacle, vò mai d'un s'es un festenau, qué vei quand costa sa serada (espectacle(s)+frais d'ostalariá etc., teinica, arrendatge de la sala se l'a, salari dei trabalhaires teinic e d'arcuelh, de la còla d'organisacien, etc.) e que fai una estimacien de quand de gens vendran etc. Nautrei, que la plaça còsta 25€, 5€ vò ren de tot, siam pagats parrier. Es coma aquò que si passa en França, perqué justament l'a agut de leis socialas, un casernet de cargas etc. Lo sistema liberaliste anglés per eisemple, vò american, es diferent, l'artiste a una plaça de productor dau concert quasi, e pren un porcentatge sus leis intradas, es a dire que pòu prener plen d'argent sus un concert gròs e ren de tot sus un concert mòrt.
Vaqui, mai aquò's pas la questien. Pensi ieu que deu aguer de professionaus dins lo mitan occitan, e pas oblidar que l'a de leis socialas, e qu'un musicaire coma un pintre vò un cineaste son de trabalhaires, e que fau arrestar de lei prener per de marrit capitalistes. Lo respect dau trabalh de cadun es la debuta d'una lucha sana.
57 Re: Refleicien le Jeu 18 Oct - 8:05
EUP
Platussaire
58 Re: Refleicien le Jeu 18 Oct - 11:10
Yellow
En Preson !
59 Re: Refleicien le Jeu 18 Oct - 11:22
Sokolovic
Trobador !!
Yellow a écrit:Lo fach de si far pagar per sa musica es normau, si deman fau de concèrts en francés vo en oc, espèri estre retribuit per aquò sensa que degun mi digue, "ouais, le mec il fait ça pour l'argent, c'est un salaud capitaliste". Fau pas crire que lo fach de far de musica "occitana" es un travalh benevòl, per la beutat dau gèst e la gl`ria de la lenga, dei trobadors e tot aquò...
Siáu d'acòrdi EN PARTIDA.
Empacha pas que de gropes occitans auto-declarats que s'ameriton pas de moneda per leis escotar nimai per crompar son disc, ne'n conoissi quauqueis uns...
Lo Còr de la Plana a un fonccionament professionau, partent per ieu es un grope que s'amerita d'èstre pagat, non pas per qu'es occitan mai perqué lo trabalh que fan es de qualitat. Après, basta pas de cantar per lo XXXenc còp "lo polit mes de mai" dins una versien new age per èstre mes au mesme nivèu.
Es parier per lei ticheurtes. Es pas perqué l'a una crotz occitana dessús e un messagi ninòi coma "Rugby player", "on craint degun", etc...que serà un article de qualitat.
Es parier per tot fin finala.
60 Re: Refleicien le Jeu 18 Oct - 11:36
joan_cavalier
Trobador !!
Matieu C. a écrit:Es parier per lei ticheurtes. Es pas perqué l'a una crotz occitana dessús e un messagi "on craint degun", etc...que serà un article de qualitat.
Es parier per tot fin finala.
Aquel camisòt "on craint degun " cranh quora òm veu qual es que lo frguet, sosqui per la protesta venenta de veire amb MXL87 per sortir una seria de camisòt amb marcat degun dessus en brave, per plan lor monstrar qual es que cal cranher.
Amistats
Cedric
61 Re: Refleicien Aujourd'hui à 15:14
Contenu sponsorisé
Aller à la page : 1, 2, 3
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
Imalaïa
Echl' Imalaïa (in sanskrit « barraque des nèges ») ch'est un insimbe ed cainnes ed montaingnes s'étirant su pus ed 2 400 km ed long et large ed 250 à 400 km, qui sépare ech dsous-continint indien dech platiau tibétain dins ch'sud del Asie. I débute dins chl' Oest au Nanga Parbat au Pakistan pi i s' finit dins chl' Est au Namche Barwa au Tibet.
Echl' Imalaïa abrite ches pus autes montaingnes dech monne, sot ches 14 sommets qui culmine'te à pus ed 8 000 mètes d'altitude, dont ch'mont Everest, ech pus grind ed tous. Ches autes sommets ont donné liu à granmint d' éspédicions d'alpinisses.


text:
Purmèr Triumvirat (Argentina)
Lo Purmèr Triumvirat que governè las Províncias Unidas de l'Arriu de la Plata (futura Argentina) enter lo 23 de seteme de 1811 e lo 8 d'octobre de 1812. Après, que ho remplaçat peu Segond Triumvirat mei au grat de la Lòtja Lautaro.
Originaument que's compausè de Feliciano Chiclana, Manuel de Sarratea e Juan José Paso, puish, a partir d'abriu de 1812 Paso que ho remplaçat peu bearnés Joan Martin Pueyrredon.
A partir d'abriu de 1812, après lo partir de Paso
- Secretaris sens nat vòte:


text:
Platon
Platon (en grèc ancian Πλάtwv / Plátôn, Atenas, 427 ab. J.-C. / 348 ab. J.-C.) es un filosòf grèc, discípol de Socrates. Dich lo « divin Platon », es sovent tengut per un dels primièrs grands filosòfs de la filosofia occidentala. Segon una formula famosa d'Alfred North Whitehead, « La descripcion d'ensemble mai segura de la tradicion filosofica europèa es que consistís a una seria d'anotacions a Platon. »[1].
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ A. N. Whitehead, Process and Reality, 1929
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Déu en Plató (Simone Weil) (revirat al catalan)


text:
Josèp Garibaldi
Josèp Garibaldi (Jousé Garibaldi en niçard, Giuseppe Garibaldi en italian) (Niça 1807 - Caprera 1882) foguèt un soldat e patriòta italian d'origina niçarda, un dels actors màgers de l'unificacion de son país, entre 1859 e 1870.
Garibaldi nasquèt a Niça, coma ciutadan de l'Empèri Francés de Napoleon 1er. En 1833, coneguèt Giuseppe Mazzini, defensor de l'unificacion italiana a Marselha, dins lo mitan de la comunautat italiana de la Bèla de Mai. En 1834 participèt a un movement d'implantacion de la republica en Piemont, sens poder capitar. Condamnat a mòrt, s'escapèt en Tunisia puèi en Brasil.
Tanben participèt a la Guèrra dels Farrapos (tanben coneguda coma Revolucion Farroupilha), un movement de liberacion de l'estat brasilièr del Rio Grande do Sul. Per aquestas participacions en movements en Itàlia e Brasil, Garibaldi es conegut coma eròi de Dos Monds.
En Brasil, Garibaldi rencontrèt Anita Ribeiro al Rio Grande do Sul, que venguèt mai tard Anita Garibaldi, sa femna. En 1841 lo cople foguèt a Montevideo, Uruguai, e, en 1842, combatèt contra lo dictator argentin Juan Manuel de Rosas.
En 1848 tornèt en Itàlia, durant las revolucions de 1848. Ofriguèt sos servicis al rei Carlo Alberto di Savoia, mas lo monarca refusèt. Mentre, una republica foguèt proclamada a Roma, capitala dels Estats Papals. Garibaldi defendèt Roma amb sa femna Anita, mas la ciutat se revoltèt. Las tropas de Garibaldi s'escapèron al nòrd, e Anita moriguèt pendent la retirada.
Garibaldi s'escapèt tornarmai en America. Demorèt a Nòva York e en Peró. Tornèt en Itàlia en 1854.
L'unificacion italiana[modificar | modificar la font]
En 1859 comencèt una guèrra entre la Sardenha e l'Empèri Austroongrés. Garibaldi foguèt nomenat Major-general e, amb un grop de volontaris, trionfèt dels austriacs a Varese, Como e dins d'autras ciutats. Mas sa vila mairala, Niça, foguèt balhada a França, en retorn d'una assisténcia militara cruciala.
Al començament de 1860, una revòlta contra lo monarca absolutista del Reialme de las Doas Sicílias porgiguèt l'escasença d'agir a Garibaldi. Amassèt mila òmes (coneguts coma i Mille en italian) e desembarquèt a Marsala, lo punt mai occidental de Sicília, l'11 de mai de 1860. Lo 13 de mai portèt desfacha a una garnison de 3000 òmes mandats pel rei Borbon a Calatafimi. Lo jorn seguent, s'autoproclamèt dictador de Sicília en nom del rei Victor Emmanuèl II. Prenguèt Palèrme lo 27 de mai.
Cap a la fin del mes de julhet, la campanha en Sicília èra gaireben acabada. Garibaldi portèt puèi son atencion devèrs lo continent. Traversèt l'estrech de Messina e, lo 7 de setembre de 1860, dintrava dins Nàpols. Amb l'ajuda de Victor Emmanuel II, los Sicilians se rendèron.
Garibaldi, lo rei de Sardenha, e los Estats Units[modificar | modificar la font]
Garibaldi odiava lo primièr ministre de Sardenha, Camillo di Cavour, e aviá pas jamai acceptat a debon la venda de la vila de sa naissença, Niça, als franceses. Pasmens li agradava lo sobeiran de Sardenha, Victor Emmanuel II, que, segon l'idèa de Garibaldi, deviá venir lo liberaire d'Itàlia. Quand encontrèt Victor Emmanuel II lo 26 d'octobre de 1860 a Teano, Garibaldi lo proclamèt Rei d'Itàlia.
Lo 5 d'octobre Garibaldi creèt sa Liga Internacionala, amb de soldats de nacionalitats divèrsas, e un eslogan: Liures dempuèi los Alps fins a l'Adriatica. Giuseppe Mazzini contunhèt d'agitar l'ideal republican, e Garibaldi, frustrat per l'inaccion del rei de cap a l'unificacion, organizèt una nòva expedicion. L'objectiu ara èra de s'apoderar dels Estats Papals.
Quand la Guèrra Civila Americana espetèt en 1861, Garibaldi se presentèt coma volontari al president Abraham Lincoln. Pasmens Lincoln refusèt, que Garibaldi aviá pausat doas condicions: 1) l'aboliment definitiu de l'esclavatge, e, 2) que li donèssen lo comandament complet de l'armada. Ambedoas condicions èran impossiblas de satisfar.
Expedicion contra Roma[modificar | modificar la font]
Una expedicion contra los domenis politics del Papa èra vista amb una malfisança granda pels Catolics del mond entièr, e l'emperaire francés Napoleon III autregèt l'independéncia de Roma d'Itàlia, en establir una garnison a Roma. Victor Emmanuel èra tanben preocupat per aquela expedicion, mas Garibaldi se pensava qu'aviá lo sosten secret del rei.
Roma foguèt presa sonque en 1870, aprèp l'esclatament de la guèrra francoprussiana, e doncas las tropas francesas podián pas mai ajudar lo Papa contra las fòrças italianas, que prenguèron puèi la vila sens l'assisténcia de Garibaldi.
Garibaldi tanben ajudèt la tresena Republica Francesa contra las tropas alemandas, en 1870.
Garibaldi moriguèt sus l'illa de Caprera, lo 2 de junh de 1882.


text:
T-90
Lo carri T-90 es un carri de combat principau rus de tresena generacion desvolopat au començament deis annadas 1990 a partir dau T-72 e dau T-80. Mai de 1 650 unitats foguèron produchas e lo carri intrèt en servici en 1995. La màger part de la produccion foguèt exportada vèrs Índia qu'adoptèt lo carri dins leis annadas 2000. Argeria, Azerbaitjan e Turcmenistan adoptèron tanben aqueu carri per sei fòrças. Existisse unei versions que lei doas principalas son dichas T-90S e T-90M.
Participèt a la Guèrra de Daguestan (1999) e a la Segonda Guèrra de Chechenia onte son blindatge foguèt capable de resistir ais armas anticarri d'infantariá leugiera coma lei RPG. D'assais indians an tanben mostrat la resisténcia importanta dau blindatge.


text:
Christopher Lee
Sir Christopher Frank Caradini Lee (Londres, 27 de mai de 1922 - Chelsea, Londres, 7 de junh de 2015) foguèt un actor de cinèma anglés. Se faguèt celèbre per son interpretacion de Dracula en 1958.
Foguèt un artista prolific que durant sa carrièra joguèt dins mai de 225 films. Interpretèt subretot los marrits dins sos ròtles mai famoses coma Francisco Scaramanga dins un film de James Bond en 1974, Saruman dins Lo senhor dels anèls (2001–2003) o mai lo Conte Dooku dins los dos darrièrs films de La guèrra de las estelas (2002 e 2005).


text:
Tòquio
Tòquio (東京, Tōkyō?, « capitala de l'èst ») es la capitala de Japon. Es localizada al centre èst de l'illa d'Honshū, dins la prefectura de Tòquio, dins la region de Kantō.
Sa populacion èra estimada a 8 483 050 abitants, en 2006, çò que ne fa una de las principalas ciutats del mond. Sa superfícia totala es de 621 km².
Tòquio es una de las quaranta-sept prefecturas de Japon. Principal centre politic de l'archipèla dempuèi lo sègle XVIIen, la vila aculhís las principalas institucions del país : la residéncia de l'emperador de Japon, del Primièr ministre, le seti de la Dièta (lo parlament japonés), del Cabinèt, los ministeris que lo constituisson e totas las ambassadas estrangièras.
A l'origina, Tòquio èra un pichon vilatge de pescaires nomenat Edo (« l'estuari »). Fortificat al sègle XVen, Edo venguèt la basa militara de shogun Tokugawa Ieyasu a la fin del sègle XVIen, puèi la capitala de son governament. Durant l’epòca d'Edo (1603-1868), Edo se desvolopèt e venguèt una de las vilas pus pobladas al monde a la fin del Sègle XVIII, amb una populacion de prèp d'un milion d'abitants. Amb la restauracion de l'Empèri en 1868, foguèt confortada dins son ròtle de còr politic de Japon : lo castèl d'Edo venguèt la residéncia de l'Emperador Meiji (Kōkyo), e la vila prenguèt son nom actual per oposicion a Kyoto, l'anciana capitala. Durant la Segonda Guèrra Mondiala, foguèt destrusida per mitat pels bombardaments aerians americans, mas foguèt lèu lèu rebastida. Dins la segonda mitat del sègle XXen, Tòquio venguèt una metropòli de reng mondial merce a un fòrt desvolopament industrial - en particular dins lo sector de l'electronica -, e vegèt sa populacion multiplicada per detz en cinqanta ans.
Principal centre economic e financièr de Japon, Tòquio es una de las principalas plaças financièras asiaticas e mondialas. Lo dinamic arrondiment de Shinjuku comporta nombroses gratacèls, coma lo de la comuna e de mantes grands magazins de Japon. Minato-ku aculhís los sètis socials de nombrosas entrepresas japonesas e estrangièras, e un cinqantenat d'ambassadas. Chiyoda concentra las institucions politicas japonesas. Enfin, Shibuya es reputat per èsser un dels quartièrs pus animats de la vila, mercé a lapreséncia de grands centres commercials coma lo 109. Malgrat la modernitat de son arquitectura, que ne testimònia la torre Tokyo Skytree, nombroses santuaris shinto e temples bodistas son estats servats o tornar bastit aprèt los bombardaments, coma lo Sensō-ji, lo santuari Yasukuni, lo Zōjō-ji o las pòrtas Hōzōmon.
Situada al fons de la baia de Tòquio, la comuna de Tòquio ten un estatut administratiu particular entre las prefecturas de Japon - la vila de Tòquio foguèt suprimida coma entitat politica o administrativa en 1943. L'aglomeracion, que s'estend al delà dels limits de la prefectura, s'espandís sus una larga faissa de la baia de Tòquio e dins la region de Kantō. Amb Ōsaka e Nagoya, constituís un dels pòls de la megalopòli japonesa.


text:
Canal (via navegabla)
Un canal (var. canau) es un riu artificial navegable o pas. Los canals son generalament d'aiga doça, mas lo Canal de Corint o lo Canal de Suèz, que passsan pas lo nivèl de la mar, son salats.
Pòt èsser una estructura totalament artificiala, o un flume o un riu canalizat tot o en partida del sieu cors. L'òme modifica las caracteristicas geometricas e idraulicas d'un fluvi, per de curatges, de cavaments, de correccions e/o d'alargaments. Las canalizacions dels principals rius (Ren, Ròse) foguèron acompanhadas per lo claufiment de las vòutas o "cabeluts" per canalizar l'aiga dins un riu principal constrench. S'es agit de lo far mai drech per facilitar la navegacion al prejudici de la natura e riquesa ecologica e foncionala de las zònas umidas presentas anteriorament.
Dempuèi l'Antiquitat, puèi a l'Edat Mejana, las ribas se son bastidas per evitar las inondacions dins lo cas d'aigats, per fin de facilitar la traccion (alage) e l'arrambatge, per lo bastiment d'embarcadors, cais e camins d'alage, puèi per la creacion d'enclusas, ascensors e quitament de vaissèls, ponts canals o passatges de tunèls qu'an facilitat la circulacion e, fin finala, per las "estacions d'aiga", ponches de virament de vaissèls e pòrts fluvials.
Amb l'invencion del motor, e per luchar contra la desgradacion de las ribas per las ondadas causadas per la velocitat de las gabarras e dels batèls de motor, fòrça canals an uèi de ribas de beton o de "palplacas"" d'acièr.


text:
Archaeopteryx
Archaeopteryx (grèc "Ala anciana"; archaios = ancian, pteryx = ala o ploma) es un genre d'ausèls (las mai primitivas conegudas), que visquèron al Jurassic (fa aperaquí 155 e 150 milions d'ans, en lo Kimeridgian), en çò qu'es uèi Alemanha.
Descripcion[modificar | modificar la font]
Mesuravan sonque 35 cm, una talha similara a la d'un còrb, fòrça pichon comparat amb lo reng usual dels dinosaures. Semblava basicament a un dinosaure teropòde, e presentava los traches pròpris d'aqueste grop: una longa coa ossosa, la preséncia d'arpas als dets e de dents en las maissas. Se sap pas amb certitud se podián batre las alas amb fòrça e realizar un vòl complèt, o sonque un vòl planat. Se desconeis la color de las siás plumas. L'ala èra, per esséncia, fòrça similara a la d'un ausèl modèrn, las siás plumas èran extrèmament asimetricas, e las de la coa èran fòrça espessas.
Istòria[modificar | modificar la font]
Archaeopteryx representan los principales fossils dels jaciments de Solnhofen (Alemanha). Los primièrs se trobèron en 1861 e dempuèi son aparegudas divèrsas trobalhas, dètz en total (fins a 1988), e mai se qualqu'unas d'eles son fòrça incomplètas. Qualqu'uns dels especimèns foguèron inicialament classificats coma teropòdes, fins que s'observèsse la preséncia de plomas. Lo primièr que se trobèt consistís unicament en una ploma e se sap pas amb seguretat s'aperten al meteis genre que lo rèste. D'autres especimèns, coma lo de Berlin, sèrvan encara l'esqueleta gaireben complèt e d'impressions fòrça detalhadas de las plumas de las alas e lo rèste del còs. Se conservèron en de pèiras calcàrias que s'usavan per de placas d'impression. La pèira se depausèt en un estanh caud e conservèt en un grand estat una granda varietat de fossils, apertenent a d'animals coma medusas, vèrmes, de peisses e los pròpris ausèls.


text:
Acàdia
Acàdia (en francés Acadie, en anglés Acadia) es lo nom donat als ancians territòris d'una part de l'Empèri colonial francés de Nòva França, al nòrd-èst de l'America del Nòrd qu'inclutz una part de l'èst de Quebèc, las províncias maritimas (Nòu Brunswick, Nòva Escòcia e Illa del Prince Edoard) e lo Maine actuals. Acàdia foguèt fondada en 1604 coma colonia francesa, sus las tèrras micmacs e maliseets, e poblada per de personas venent mai que mai de l'oèst de França. Acàdia foguèt conquista en 1713 pels britanics, que deportèron puèi una part dels acadians entre 1755 e 1763. Mai tard lo territòri foguèt integrat a las colonias britanicas puèi venguèt províncias canadencas e Estat american.


text:
1935
Aquesta pagina concernís l'an 1935 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
- 2 d'abril - Inauguracion de la linha d'avion entre París e Argièr.
- 26 d'abril - Primièra transmission oficiala de television.
- 2 de mai - Tractat d'assisténcia mutuala entre França e l'Union Sovietica.
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 16 de març - Adolf Hitler anóncia lo rearmament d'Alemanha, en violacion del Tractat de Versalhas.
- 27 d'abril - Inauguracion de la primièra linha del mètro de Moscòu
- 29 d'abril a 15 de mai - Primièra edicion de la Vuelta a España, competicion de ciclisme amb 3425 km de percors total.
- 5 de julhet - António de Oliveira Salazar deven dictador de Portugal.
Union Sovietica[modificar | modificar la font]
Aparicion dau stakhanovisme ambé lei valentiás dau minaire Alekseï Stakhanov. Aquò marcava la mutacion prefonda de la classa obriera sovietica qu'èra venguda una massa importanta de trabalhaires venguts dei regions ruralas e qu'avián ges de tradicion obriera (11 milions d'obriers en 1928, 38 milions en 1938). Ansin, lo govèrn sovietic decidèt de leis enquadrar d'un biais estrict (sindicat oficiau, Partit...) e de crear una elèit formada per d'obriers estrambordats per compensar la manca de qualificacion de la man d'òbra.
Mond[modificar | modificar la font]
- 21 de març - Pèrsia es renomenada Iran.
- 31 de mai - Tèrratrem a Quetta (vila de l'actual Paquistan) causa 40 000 mòrts.
- 2 e 3 d'octobre - Invasion d'Etiopia per de tropas italianas.
- 9 d'octobre - Inauguracion de la linha d'avion entre Argièr e Antananarivo.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Energia[modificar | modificar la font]
Construccion dau premier motor fusada (un motor de monergol) per l'engenhaire Helmuth Walter (1900-1980). Permetiá de desvolopar 100 kg de possada.
Fisica[modificar | modificar la font]
Premiera formulacion de la fòrça nucleara fòrta dins una teoria dau fisician japonés Hideki Yukawa per explicar d'un biais novèu la coesion dei nuclèus atomics. I postulèt tanben l'existéncia dei mesons, especialament aquela dau pion. Aqueu trabalh li permetèt d'obtenir lo Prèmi Nobel de Fisica 1949.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 8 de genièr - Elvis Presley, musician e cantaire american (m. 1977)
- 25 de genièr - António Ramalho Eanes, president de Portugal
- 31 de genièr - Kenzaburo Oe, Kenzaburo Oe, escrivan japonés, Prèmi Nobel
- 11 de febrièr - Gene Vincent, Gene Vincent, cantaire e musician american (m. 1971)
- 11 de febrièr - Alberto Lysy, violonista argentin (m. 2009)
- 3 de març - Zhelyu Zhelev, president de Bulgaria
- 26 de març - Mahmud Abbas, president de Palestina
- 31 de març - Richard Chamberlain, actor american
- 19 d'abril - Dudley Moore, actor britanic (m. 2002)
- 27 d'abril - Theo Angelopoulos, cineasta grèc
- 20 de mai - José Alberto Mujica, president d'Uruguai
- 13 de junh - Samak Sundaravej, primièr ministre de Tailàndia
- 6 de julhet - Tenzin Gyatso, , 14(en) dalai-lama, Prèmi Nobel de la Patz
- 9 de julhet - Mercedes Sosa, musiciana e cantaira argentina (m. 2009)
- 14 de julhet - Ei-ichi Negishi, quimista japonés, Prèmi Nobel
- 17 de julhet - Donald Sutherland, actor canadian
- 18 de julhet - Benjamin Vautier, artista niçard
- 18 d'agost - Hifikepunye Pohamba, president de Namibia
- 7 de setembre, Abdou Diouf, president de Senegal
- 29 de setembre - Jerry Lee Lewis, musician american
- 12 d'octobre - Luciano Pavarotti, cantaire italian (m. 2007)
- 9 de novembre - Alain Delon, actor francés
- 14 de novembre - Rei Hussein de Jordania (m. 1999)
- 1 de decembre - Woody Allen, actor e director de cinèma american
- 7 de decembre - Armando Manzanero, musician, actor e compositor mexican
- 25 de decembre - Susana Rinaldi, actritz e cantaira argentina
- 30 de decembre - Omar Bongo, president de Gabon (m. 2009)
- Artur Rasizade, president d'Azerbaitjan
- Ada Deer, activista politica e escrivana amerindiana
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 28 de febrièr - Chiquinha Gonzaga, musiciana brasilièra (n. 1847)
- 16 de març - John James Richard Macleod, mètge escocés, Prèmi Nobel (n. 1876)
- 12 de mai - Józef Piłsudski, cap d'Estat de Polonha (n. 1867)
- 21 de mai - Jane Addams, trabalhaira sociala americana, Prèmi Nobel de la Patz (n. 1860)
- 24 de junh - Carlos Gardel, cantaire argentin (n. 1890)
- 3 de julhet - André Citroën, fondator de Citroën (n. 1878)
- 12 de julhet - Alfred Dreyfus, militar francés (n. 1859)
- 20 d'octobre - Arthur Henderson, òme politic escocés, Prèmi Nobel de la Patz (n. 1863)
- 30 di novembro - Fernando Pessoa, escrivan portugués (n. 1888)
- 4 de decembre - Charles Robert Richet, fisiologista francés, Prèmi Nobel (n. 1850)
- 13 de decembre - Victor Grignard, quimista francés, Prèmi Nobel (n. 1871)
- 17 de decembre - Juan Vicente Gómez, president de Veneçuèla (n. 1857)
- Bernat Sarrieu, lingüista gascon (n. 1875)


text:
Istòria de Suècia
Somari
- 1 Abans l'istòria
- 2 De la Pèira al Bronze...
- 3 Edat del Bronze
- 4 Del Bronze al Fèrre...
- 5 Edat del Fèrre
- 6 L'entrada dins l'istòria
- 7 L'Edat de las Migracions
- 8 L'Edat Mejana
- 9 L'Èra Vendel
- 10 L'Èra vikinga
- 11 Genèsi de la monarquia suedesa
- 12 Una longa tradicion de neutralitat
- 13 Sègle XX
- 14 Nòtas e referéncias
Abans l'istòria[modificar | modificar la font]
La region actualament coneguda coma Suècia foguèt poblada durant l'Edat de la Pèira, alara que lo gèl de la darrièra glaciacion recuolèt entre 12 000 e 8000 ans enrè. Los primièrs abitants ne foguèron caçaires e culheires..
De la Pèira al Bronze...[modificar | modificar la font]
Una cèrta evidéncia se sosten la teoría de que la Suècia meridionala foguèt densament poblada durant l'Edat del Bronze, que pr'aquò tanben se trobèron d'unas pròvas d'importants sitis d'implantacion umana tant al nòrd coma en la província de Medelpad e Värmland, que se destacan dempuèi l' eneolitic pels sieus monuments megalitics, ça que la es devèrs lo sud del territòri que i a maita densitat de rèstes de grandas comunitats comercials de l' edat del Bronze.
Edat del Bronze[modificar | modificar la font]
Suècia foguèt una part importanta del cercle cultural nordic de l'edat de bronze, n'èssent los territòris de l' actual Danemarc los que semblavan concentrar mai de poder e contraròtle dins lo comerci de l'ambre.
Un puèi l'autre, los abitants d'aquel peròde o s'explorèron devèrs l'èst e a travèrs las illas, cap a las còstas orientalas de la Mar Baltica amai fins als territòris de l' actuala Russia.
Lai recebèron d'unas influéncias culturalas tan luenhas coma las de Caucàs, se recaçant aital los suedeses, possiblamente devèrs la primièra mitat de l' Edat del Fèrre la coneissença del trabalh d'aqueste metal.
Del Bronze al Fèrre...[modificar | modificar la font]
Devèrs la fin de l'edat del bronze, Euròpa entièra patiguèt d'unes grèus cambiaments climatics que destrusiguèron las importantas rotas comercialas d'aquesta èra, en provocar un efècte domino d'invasions de pòbles que cercavan de melhorar las siás condicions de vida. Sos desplaçament, coma es aisit de comprene, se faguèt del nòrd cap al sud.
D'Escandinàvia tota partiguèron fòrça contingents umans que poblèron lo nòrd de las actualas Alemanha e Polonha fins a se n'anar dapasset ocupant lo centre d' Euròpa. La migracion pus coneguda eissida del territòri suèc foguèt la del pòble dels gòts.
Edat del Fèrre[modificar | modificar la font]
Sus aquò de la segonda mitat de l'edat del fèrre, los estatjants del territòri central comencèron d'utilizar aquel metal abans los territòris meridionals.
En aquesta pontannada es quora se pòt apreciar cossí l' equilibri del poder polític, comença de se desplaçar e concentrar en per la region dels grands lacs, dins las províncias istoricas de Svealand e Uppland.
L'entrada dins l'istòria[modificar | modificar la font]
Las primièras referencias istoricas provenon de l' istorian roman en Tacit.
Dins son libre De pluribus et de Origine et situ Germanorum çò ne menciona dels suècs o suions (d'a sviones, svior, svear) coma de la tribu mai poderosa d'aquels territòris, çò que se confirma d'aisida demercé moltas pròvas arqueólogicas.
Los suècs, a la diferéncia de sos antagonistas e vesins gòts, participèron ges a las migracions e colonizacion d' Euròpa.Indirèctamente pr'aquò mantenguèron relacions e contactes amb las divèrsas tribus germanicas e fins a la fin de l'Empèri Roman ja ne participavan al comerci e la pilha d'aquela etapa istorica molt caotica e trebola, ço que los s'afortiguèt un fum.
L'Edat de las Migracions[modificar | modificar la font]
Aquel periòde istoric es conegut coma l'Edat de las Migracions o Folkvandringstiden mas tanben coma l'edat d'aur, per encausa de las nombrosas trobalhas arqueologicas fabregadas amb aquel metal.
D'aquela epòca tanben ne son las magnificas naus de la Turba de Nydam, descubèrtas en 1859 a Danemarc, que segon d'unes istorians e arqueològs e d'investigacions recentas, foguèron elaboradas amb la fusta d'arbres del sud-èst de Suécia. Dins aquela palun se trapèt tanben una nau construída dins una fusta que se n'obten sonque en per la Suècia centro-orientala.
L'Edat Mejana[modificar | modificar la font]
Lo periòde seguent revela una etapa conflictiva e gaireben mitica, situada dins la rèireglorificada guèrra entre los suedeses e los gòts, que lo siu resson se ne pòt trobar dins d'unes tèxtes tan luenhans coma lo poèma anglosaxon de Beowulf, e dins las diferentas descripcions de la mitica batalha de Bravalla, principalamente en la Gesta Danicorum de l'istorian medieval danés en Saxo Grammaticus, dins laquala los suedeses capitèron de sometre los sieus vesins e rivals de sempre, sens poder escafar son passat.
Tot parièr aquel periòde çò ne ten de moltas e susprenentas pròvas arqueologicas tant per l'estil coma pel contèxte, como los cavalièrs guerrejaires d'Uppland e los sieus batèls funeraris d'a Vendel, que lo nom se n'utiliza per designar lo periòde aquel id est Èra Vendel, just abans l'explosion vikinga.
L'Èra Vendel[modificar | modificar la font]
L'art Vendel, que revela una tecnica refinada, amb d'unas reminiscéncias de las arts celta e romana, mas de preclar caracter nordic, çò ne mòstra d' una societat ierarquizada, amb de caps guerrièrs estacats a sos cavals e sas naus, que lo lor estil s'influencièt la posteriora Èra vikinga e los sieus contemporanèus angleses, coma çò ne testimònia la tomba de Sutton Hoo en Anglia orientala.
En aquel periòde, que n'es encara plan mal conegut, se pòt apreciar una fòrta influéncia escandinava en per las illas britanicas, anteriora a las invasions vikingas, dins l'art e la literatura, coma es lo cas del poèma de l'eròi gòt que ja mencionèrem.
L'Èra vikinga[modificar | modificar la font]
Durant los sègles VIII e XII se desvolopèt en Suècia la cultura vikinga, en negòci e comerci, amb l' invasion e la colonización d'un sarròt de territòris, en avançar principalamente cap a l'èst, devèrs las redoladas dels actuals païses balts, Russia e la Mar Negra.
Genèsi de la monarquia suedesa[modificar | modificar la font]
Entre los sègles XI e XIV se va anar escasent l'aparición mai la consolidación del Reialme de Suècia.
En 1389 Norvègia, Danemarc e Suecia foguèron units jos un sol monarca. L'Union de Kalmar foguèt percebuda coma una union personala e ges politica, e durant lo sègle XV Suècia se neguèt a centralizar lo poder en lo sol rei danés, fins a n'arribar a susmautas e revòltas armadas.
Suècia abandonèt l'Union en 1521, quand en Gustav Eriksson Vasa, conegut coma lo rei Gustau I de Suècia en 1523, tornèt instaurar la separacion de la corona suedesa.
Lo sègle XVII foguèt testimòni de l'ascension de Suècia fins a se ne convertir en una de las grandas poténcias de Euròpa, gràcias a sa participacion victoriosa, iniciada pel rei Gustau II Adòlf, a la Guèrra de Trenta Ans.
La pontannada d'aur ne serà lo regne de la reina Cristina (1626-1689)......
Aquesta posicion s'avalirà al sègle XVIII quand la Russia Imperiala se prenguèt las retnas de l'Euròpa septentrionala dins la dicha Granda Guèrra del Nòrd, en tot se ne desseparar la mitat orientala de Suècia en 1809, amb la creacion del Grand Ducat de Finlàndia.
L' istòria recenta de Suècia es estada pacifica, n'èssent la siá ultima guèrra la campanha militara del rei Carles XII contra Norvègia en 1814, qu'apuèi las doas nacions establiguèron una union, que fin finala foguèt dissòlta en 1905, de manièra pacifica e malgrat dequ'unes conflictes.
Una longa tradicion de neutralitat[modificar | modificar la font]
Suècia demorèt neutra durant las doas guèrras mondialas (amb la corta excepcion de la dicha Guèrra d'Ivèrn) e contunhèt amb aicesta politica durant la Guèrra Freja, en participar solament a d'unes entraïnaments militars de l' OTAN.
Sa participacion coma sòci de las Nacions Unidas impliquèt lo desenvolopament d'un ròtle de mediator dins dequ'unes conflictes internacionals coma la Guèrra Araboisraeliana de 1948 e la Crisi de Còngo, amb de fatalas consequéncias pels enviats en Folke Bernadotte e'n Dag Hammarskjöld respectivament.
Tanben n'a participat en aportar personal e equipament militars dins d'unes conflictes internacionals como la ja evocada Crisi de Còngo e darrièrament a Kosovo (KFOR) e en Afganistan en tot far part de la Fòrça Internacionala d' Assisténcia per la Seguretat (ISAF).
Sègle XX[modificar | modificar la font]
Durant e après la Primièra Guèrra Mondiala, en se n'aprofiechar del sieu estatut de país neutre, Suècia ne beneficièt de la demanda mondiala pel sieu acièr, amai coissinets, pulpa de fusta e fosfòrs. La prosperitat d'apuèi-guèrra li semondèt las fondamentas de las politicas de benestar social caracteristicas de la Suècia modèrna.
La politica estrangièra de las annadas 1930 se preocupèt doncas mai que tot de resistir als expansionismes germanic e sovietic, que se n'estimulèron los esfòrces de defensa nordica. Suècia seguiguèt una política de neutralitat armada durant la Segonda Guèrra Mondiala e ne contunha actualament d'èsser país non alinhat. Suècia venguèt sòcia de l' Union Europèa en 1995.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]