text:
Arthur C. Clarke
Sir Arthur Charles Clarke, o Arthur C. Clarke, nascut lo 16 de decembre de 1917 a Minehead en Somerset al Reialme Unit e mòrt lo 19 de març de 2008 a Colombo au Sri Lanka, es un escrivan de sciéncia-ficcion e inventor britanic.
Utilizèt de pseudonims coma Charles Willis[1] e E.G. O'Brien[1].
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Arthur Clarke nasquèt a Minehead, en Somerset. Serviguèt dins la Royal Air Force, pendent la Segonda Guèrra Mondiala, coma especialista en radar abans d’obtenir son diplòma a l’Universitat de Londres. Clarke comencèt a vendre d'istòrias de sciéncia-ficcion dempuèi son passatge dans la RAF, mas trabalhèt brèvament coma redactor adjunt dins la revista Science Abstracts abans de se consacrar a l’escritura al temps plen dempuèi 1951. Foguèt president de la British Interplanetary Society, la societat interplanetària britanica e membre del Underwater Explorers Club, lo club dels explorators sosmarins.
Pendent la Segonda Guèrra Mondiala, participèt a l’elaboracion del sistèma d’alèrta radar que contribuguèt fòrça al succès de la Royal Air Force pendent la batalha d'Anglatèrra.
La celebritat li ven amb son libre 2001, una odissèa de l'espaci. Lo 22 d'avril de 1964, Clarke encontrèt en efècte lo realizator Stanley Kubrick al restaurant Trader Vic's del Plaza Hotel de Nòva York[2]. E dins aquel encontre los dos òmes decidiguèron de trabalhar ensems sul projècte. Lo film es fondat sus la novèla La Sentinèla que Clarke transformèt en roman a l’epòca que Stanley Kubrick ne tirava un film. Las doas versions difèron léeugièrament l’una de l’autre.
Son òbra comporte fòrça autres libres, coma la sarià dels Rama e las seguidas de 2001.
Sa contribucion scientifica mai importanta es de segur lo concèpte de satellit geostacionari desvolopat, ara, pels satellits de telecomunicacions que propausèt dins un article de Wireless World en 1945 e mai tard l’utilizacion de platas-formas de satellits per l’observacion de la Tèrra.
Retirat dempuèi 1956 al Sri Lanka, i demorèt lo rèsta de sa vida. Foguèt anoblit per la reina Elisabèt II en 1998. L'installacion de cabussada que possedava foguèt destruïda pel tèrratrem del 26 de decembre de 2004.
Lo 10 de setembre de 2007, alara que podava se deplaçar pas pus qu’en cadièra rodanta a causa de las sequèlas d'una poliomieliti, envièt dempuèi lo Sri Lanka un messatge de felicitacions pel susvol per la sonda Cassini del satellit de Saturne Japet[3]. Aquel evenement representa per el una referéncia a son roman 2001, una odissèa de l'espaci.
Òbras[modificar | modificar la font]
Cicles[modificar | modificar la font]
La Trilogia de l’espaci[modificar | modificar la font]
- Sands of Mars 1951 (Los Sables de Mart)
- Islands in the Sky 1952 (Las Illas de l'espaciu)
- Earthlight 1955 (Lutz de Tèrra)
L’Odissèa de l’espaci[modificar | modificar la font]
- 2001 : A Space Odyssey 1968 (2001, una odissèa de l'espaci)
- 2010 : Odyssey Two 1982 (2010 : Odissèa dos)
- 2061 : Odyssey Three 1988 (2061 : Odissèa tres)
- 3001 : The Final Odyssey 1997 (3001 : l'Odyssèa finala)
Rama[modificar | modificar la font]
- Rendez-vous with Rama 1973; (rendètz-vos amb Rama)
Prèmis: Nebula (melhor roman), British Science Fiction, John Wood Campbell Memorial e Locus (melor roman, 1974)
- Rama II (amb Gentry Lee) 1989
- The Garden of Rama (amb Gentry Lee) 1991 (Lo Jardin de Rama)
- Rama Revealed (amb Gentry Lee) 1993 (Rama revelat)
Basa Venus[modificar | modificar la font]
- Breaking Strain 1987 (amb Paul Preuss) (Punt de rompadura)
- Maelström 1988 (amb Paul Preuss)
- Hide & Seek 1989 (amagatada)
- The Medusa Encounter 1990 (L'encontra amb Medusa)}
- The Diamond Moon 1990 (La Luna de diamant)
- The Shining Ones 1991 (Los essères brilhants)
L'Odissèa del temps[modificar | modificar la font]
- Time's Eye (amb Stephen Baxter) 2003 (L'Uèlh del temps)
- Sunstorm (amb Stephen Baxter) 2005 (tempèsta solara)
- Firstborn (amb Stephen Baxter) 2007 (Los Primièrs Nascuts)
Romans isolats[modificar | modificar la font]
- Prelude to Space 1951 (Preludi a l’espaci)
- Childhood’s End 1953 (La fin de l'enfança)
- The Deep Range 1954 (Los camps del fons)
- The City and the Stars 1956 (La Ciutat e las estelas)
- A Fall of Moondust 1961 (una casuda de polsa de Luna) T1
- A Fall of Moondust 1961 (una casuda de polsa de Luna) T2
- Dolphin Island 1963 (L’illa dels daufins)
- Imperial Earth 1975 (La Tèrre imperiala)
- The Fountains of Paradise 1978 (Las Fonts del paradís)
- The Songs of Distant Earth 1987 (cants de la Tèrra luenchenca)
- Cradle (amb Gentry Lee) 1987 (Lo bèrç)
- The Ghost from the Grands Banks 1990 (Le fantauma vengut del pregondor)
- The Hammer of God 1993 (Lo martèl de Dieu)
- Richter 10 (amb Mike McQuay) 1996 (10 sus l'escala de Richter)
- The Trigger (amb Michael P. Kube-McDowell) 1999 (Lo desenclavador)
- The Light of Other Days (amb Stephen Baxter) 2000 (La lutz dels autres jorns)
- The Web Between The Worlds (amb Charles Sheffield) 2001 (Lo ligam entre los Mondes)
- The Last Theorem (amb Frederik Pohl) 2008 (Lodarrièr teorèma)
Recuelhs[modificar | modificar la font]
- The other side of the sky 1958 (L'autre constat del cèl)
- Refugee (Lo Refugiat)
- The other side of the sky (L'autre constat del cèl)
- Security check (Contraròtle de Securiat)
- Venture to the moon' (Se riscar sus la luna)
- Publicity campagn (Campanha publicitária)
- All the time in the world (Tot lo temps del Mond)
- Cosmic Casanova (Casanoca Cosmic)
- The songs of distant earth (Los sons de la Tèrra luenchenca)
- The reluctant orchid (L'Orquidèa retissenta)
- Encounter at dawn (Encontra a l'alba)
- «If i forget thee, oh Earth…» («Se t'oblidariás, ò Tèrra…»)
- Patent Pending (En espèra de brevet)
- Transience (Evanescent)
- The star (L'estela)
- Reach for tomorrow, 1956 (Tocar l'endeman)
- The Nine Billion Names of God 1967 (Los Nòu miliard noms de Dieu)
que
- The Wind from the Sun 1972 (Lo Vent vengut del solelh)
- At the Mountains of Murkiness 1940 (Per las montanhas sorneirosas)
Gaireben totas las novèlas son acampadas dins lo libre The Collected Stories of Arthur C. Clarke}} (2001).
Tèxtes fòra de la ficcion[modificar | modificar la font]
- Exploration of Space (L'exploracion de l'Espace), obratge utilizat per Wernher von Braun per convéncer lo president John F. Kennedy d'anar sus la Luna
- July 20, 2019 (Lo 20 de julher de 2019)
- Doas autobiografias: Ascent to Orbit}} autobiografia scientifica e Astounding Days autobiografia de sciéncia-fiction.
- The Treasure of the Great Reef ('Le Tresaur del grand estèu) Arthur C. Clarke que practicava la cabuçada conta la descobèrta d'una epava cargada d'argent e son expleitacion arqueologica.
Omenatges[modificar | modificar la font]
- Un asteroïde pòrta son nom: (4923) Clarke
- Un dinosaure foguèt nomenat Serendipaceratops arthurcclarkei}}[4]
- L’orbita geostationara es aussi nomenada orbita de Clarke[5]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 « Fiche auteur : Arthur Charles CLARKE », sul site nooSFere.
- ↑ (fr)Piers Bizony, 2001 Le futur selon Kubrick, Cahiers du Cinéma, París, 2000 p.72.
- ↑ Laurent Sacco, Futura-Sciences, Spécial 2001 l’Odyssée de l’Espace en vidéo : Arthur C. Clarke et le survol de Japet, setembre de 2007
- ↑ (en) Serendipaceratops arthurcclarkei]
- ↑ {{fr}[1] Site del Ministère de l’Ensenhament Superior et de la Recerca
Annèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr) Arthur C. Clarke - Article de l'enciclopedia en linha Noosfere
- (en) Arthur C Clarke talks about the Cassini mission - Arthur C. Clarke a Sri Lanka, en setembre de 2007 : felicita l’equipa de la sonda Cassini pel susvol de Japet, YouTube
- (en) Sir Arthur C Clarke 90th Birthday reflections - Arthur C. Clarke a Colombo, Sri Lanka, en dacembre 2007, pel seu 90n aniversari, YouTube


c: text/html

text:
Fotos dels projectes
Photos des projets
Fotos dels projectes de las classas.
Carnaval a l’escòla!
Randonada a Latrapa pels CM1-CM2: un brave moment de plaser!
Arts plasticas : las brústias de la GS e del CP
Le spectacle de Noël 2013
Dimecres lo 16/01/2014
Bonsèr ! La jornada foguèt plan cargada : esqui de 11h a 13h per tot lo monde amb los monitors, cadun a plan progressat e a poscut davalar mai d’una pista. Aprèp un plan bon repais, avèm fait una brava pauseta ont foguèron nombroses a s’endormir. D’unes son tornats far d’esqui e d’autres an causit ...Lire la suite ...
Classa de nèu dimarç 15
Classa de nèu, diluns 13/01
Un petit mot del Mortis. Sèm plan arribats al Chalet amb la nèu quitament se avèm trapat un cèrvi sul camin. Primièra leiçon d’esqui e tot lo monde es plan content. La jornada foguèt plan cargada e a 21h15 tot lo monde dormís. Bona nuèch e a deman.Lire la suite ...
Visita del paire Nadal lo 19 de decembre 2013
Dijòus, pendant que los enfants èran en classa, un bruch se fa ausir dins la cor de recreança …. Lo paire Nadal èra aqui !! Dins la joia e a l’entorn de cants de nadal dintreron dins la gardarià ont los presents foguèron balhats a las classas. De questions foguèron pausadas al Paire Nadal e ...Lire la suite ...
Camina que caminaràs : rando de novembre pels CM1-CM2
Partiguèrem d’Espanès e caminèrem duscas Clarmont al fòrt (Clermont le fort), fa quicòm com 5 km. Nora e Corinne, de mamàs nos acompanhèron. Marchèrem dins çò qu’aplema una « repisilva » (répisylve), es a dire una forèst a la broa d’un riu . Stéphane nos expliquèt plen de causas tornamai. Lo camin èra fangós e risèrem en ...Lire la suite ...
Randonada d’octobre : 9 km pels CM1-CM2
Partiguèrem de l’abbàdia d’Eaunes per caminar duscas la taula d’orientacion en dessús d’Estantens puèi arribèrem sus las nautors de Murèth. Passèrem per la forèst ont observèrem los arbres, los fuelhuts, los garrics mai precisament. Vegèrem plen d’insectas e traças d’animals. Tot lo monde èra plan estrambordat e lo solelh èra de la partida. Stéphane e ...Lire la suite ...

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aquel article es estat escrich pel jornal la Setmana (que lo passèt perqué volia evitar una "polemica esterila" çò ditz amb Couleitiéu Prouvènço)
[Se volètz una version francesa mai clicatz aquí ]
Dins lo metrò parisenc d’afichas convidavan lo monde a vistalhar Expòlengas, Pòrta de Versalhes. I anèri lo jorn de la dubertura, lo 24 de genièr passat, per veire un pauc de que se trachava. Me cal confessar que pòdi pas balhar de responsa clara sul sicut, perque las tòcas de la manifestacion m’an pas sembladas pro claras. Es una mena de fièra de las lengas, ont se costejan de taulièrs mai que mai oficials e comercials, mas tanben associatius, ont la reclama per de metòdes de lengas, d’espleches informatics e de sejorns lenguïstics se mescla a la propaganda de las nacions presentas e a la reclama toristica. Las conferéncias son subretot comercialas elas tanben, rarament didacticas o scientificas… E foguèt pas lo libreton balhat a l’entrada que me’n diguèt mai, qu'èra pas qu’una tièra de lètras oficialas, en francès, almens çò me semblèt, mas dins aquel patoès que se ditz « de lenha ». Las signaturas èran de las bèlas, de las famosas : Bernadeta Chirac, Liodmilà Potin (perque la Russia ongan èra lo país convidat), Gèli de Robien, Renaud Donnedieu de Vabres, Caterina Colonna... çò que disián ? res, un fuòc d’artifici de contentament e de satisfaccion. Ai solament apres que lo russe foguèt la « primièra lenga dins l’espaci » : afirmacion fòrça temeraria, se I pensam plan…
Çò que poguèri veire tot sol, es en primièr que las lengas èran pas plan nombrosas : 60 disiá bravament lo libreton ; ièu, sus la tièra dels taulièrs, ne contèri 24. Benlèu ne doblidèri qualquas unas, mas de tot biais las 23 lengas oficialas de l’Union Europenca « presentas plan segur » (çò disiá la comissaria de la mòstra dins son introduccion), i èran solidament pas totas ! Per far una comparason, sufís de remembrar que per son edicion de 2006, lo Forom de las lengas de Tolosa, organisat per Claudi Sicre e sos amics, ne presentava al mens 120, que se parlan dins la vila de Godolin. Es benlèu pas grand causa rapòrt al nombre de lengas parladas dins lo monde, mas fòrça mai que dins la mòstra parisenca. Pas de lengas d’Africa (en defòra de l’Araba) ; pas de lengas amerindianas (ont es l’inuit del president ?) ; pas de lengas asiasticas en defòra del chinés e del japonés, etc. etc. Per contre, evidentament, l’anglés, lo francés, l’espanhòl e l’alemand prenián la mai granda plaça, amb lo russe (pas d’autras lengas de çò que fuguèt l’imperi sovietic, e subretot pas lo tchechén !)… Mas que volètz, logar un estand còsta car, e las lengas pauras, nacionalas o minoritarias que sián, son nombrosas. Plan segur, lo quite matin, dins lo RER e lo metrò aviaí crosat de monde, sens o saber, que parlan un fùm de lengas pas presentas (pas presentablas ?) suls taulièrs. Aquels podon contunhar de se crebar per nosautres en silenci, segur de pas jamais trobar de reconeissença a la fièra de las lengas... Al contrari, la primièra causa que lor es demandada es justament de daissar tombar lor lenga, per parlar sonque lo francés als dròles. Lo plurilinguisme vantat a Expòlengas es reservat als rics ! En çò dels paures, aquò s’apèla l’andicap del « patoès del país » (cf. lo rapòrt Benisti).
Me fasiái aquèlas reflexions, quand te vegèri, al mitan de la mòstra, lo taulièr de la Delegacion Generala a la Lenga Francèsa e a las Lengas de França (DGLFLF), que presentava d’espleches informatics : logicials de traduccion automatica, memòrias de revirada, identificadors de lengas, diccionaris multilengas electronics, que lo ministre ne fasiá la reclama dins sa lètra… sens allusion evidentament a las ditas lengas de França. De tipes en còstumes, serioses come de papas, quilhats davant de taulètas redondas, te fasian petar los dets sus de clavierots sens t’agachar. Mas me voliái pas descorajar per aquò. Te sonèri una ostessa e li demandèri s’aviá quicòm a me balhar per m’assabentar sus aquèlas misteriosas lengas de França : me balhèt una ficha de carton : Les langues de France : un patrimoine méconnu, une réalité vivante, signada Nina Catach. Insistissiaí en repotegant qu’aquò èra puslèu estequit coma informacion, la femna me diguèt qu’èra « melhor que pas res » e, per se debarassar d’aquel emmerdor, me donèt un libreton de 5 paginas pichonelas titolat La langue française à travers les âges, ont se parla pas enlòc del rapòrt del francés, dins son istòria, amb las autras lengas del territòri a l'ora d’ara (pas cap d’allusion tanpauc a l’istòria de las frontièras, perque la França, zo sabèm plan, es etèrna, e etèrnelament exagonala). Per èsser oneste me cal apondre qu’en furgant tra un bèla colleccion de papeiròlas e libretons sus e dins la lenga de Racine, descobriguèri un libreton pels enfants (Des langues plein les poches, 2003), qu’es pas missant, e mai lo darrièr n° 8 de la pichonèta revista de l’Observatòri Linguistic Langues et cité (daissi los titres en francés per mostrar que, plan segur, las lengas de França, a la DGLFLF, se podon dire solament en francés) que presenta, mas fòrça rapidament, de causas plan interessantas suls resultats de l’enquesta en Auvernha, sul Franco-provençal, suls maroquins de Còrsa, los medias en breton, lo projècte « teloc » de basa textuala occitana… De tot biais, tot aquò amolonat, fasiá pas grand causa : una miseria. Negadas dins una ondada de causas sul francés, las lengas de França èran invisiblas. Aquò nos balha de que soscar sul ròtle e l’eficacitat d’aquel organisme qu’a son dire fa tant de causas remirablas per las lengas nòstras.
Èri aquí a tornejar en repoteguant, quand tombèri suls taulièrs superbes e subrebels de la Generalitat de Catalunya, del Govern de las Isclas Balearas, de la Xunta de Gallicia e de l’Eusko Jaurlaritza (Govern basc). Una pichona parladissa amb cadun, e me carguèron come un ase de prospectus, calendrièrs, afichas, babòias, mas tanben de libres de valor, de Cd ròms de tèxtes, de Cd de musica, de Dvd... Es a dire un escapolon consequent de la produccion culturala en catalan, en gallician, en basc... Las grandas sacas de papièr i sufisián pas ; un tipe del taulièr de Gallicia que me vesiá entravacat aital, arrivèt a la rescossa per me balhar una polida sacòcha a las armas de la Xunta... Plan segur, se podriá trobar a redire sus aquèla comunicacion fastuosa, que trantòla entre la « babòiacion » - se podèm dire - de las lengas e culturas e une vertadièra promocion de la literatura, dels arts e del saber dins las lengas d’Espanha. Mas venent del taulièr de la DGLFLF èra lo paradis sus terra, lo país de cocanha !
Aquèla impression podiá malurasament pas qu’èsser afortida per la magra preséncia dins la mòstra d’aquèlas susditas lengas de França, que se limitava en fach a dos taulieròts de l’Ofis ar brezhoneg (Ofici de la lenga bretona) e de l’Amt für Sprache und Kultur im Elsass (Ofici per la lenga e la cultura d’Alsacia), fòrça mai simples e esparmiaires que non pas los Espanhòls. Donca pas d’estand occitan, que benlèu còsta tròp car per l’IEO, o aquel d'aquí es benlèu tròp ocupat amb la preparacion del la manif del 17 de mars... Per èsser precis, n’i aviá ben un de taulièr ont se podiá parlar occitan, mas èra un estand anti-occitan ! Òc, aquel del Couleitiéu Prouvenço, que balhava al monde un papièron de crida a la contra-manifestacion d’Arle lo quite 17 de mars : « Lou Couleitiéu apello lou pople de Prouvènço à s’auboura fin de pas cabussa dins uno gloubalisacioun óucitano e pèr serva soun èime ». E òc, per aquels provençals, la globalisacion, es l’Occitania ! Podèri pas m’empechar d’anar cercar brega e de dire a la dama e al monsur que tenian lo taulièr que puslèu de manifestar « contra » seriá melhor de manifestar « per » e « amb » nosautres, se per elis coma per nosautres la tòca es « la » lenga. Mas es aquí lo problema ! Qu’emplegar lo singular es un crime contra « lo » provençal (per que se i a de « lengas d’òc », i a pas qu’un provençal !). Mas, çò disiái, se vòlon parlar de « las » lengas d’òc es lor dreit, anèm pas nos far la guèrra per un singular o un plural, non, coquin de sòrt ! Lo monsur se prensentèt : èra lo quite Joan-Peire Richard, president del « Couleitiéu », que me respondèt tot a trac que « nos » los volián envasir e escanar, escafar lor « identitat », impausar nòstra lenga « artificiala » e nòstras « calandretàs » (e òc, legit aital a la francesa, coma lo fan malurasoment quasi totis dels quites parents d'aquelas escòlas) en Provença, coma l’avèm fach amb totas las autras regions ont se parlan « las » lengas d’òc. Suffísiá pas de dire que l’occitan es una lenga dialectalisada, que reconeis donca totas las diferéncias e especificitats provençalas (e mai d’unas qu’elis reconeisson pas !), perque l’argument definitiu es lo de la grafia « classica », que seriá la pròva indiscutabla de l’impausicion d’un mesme occitan estandardisat a totis. E la reconeissença de la grafia mistralenca es una concession que sufisís pas : poirèm discutir non mas lo jorn ont reconeitrèm que l’occitan existís pas ! A aquel discors se mescla la revendicacion d’èsser francés mai que tot e lo sòspeit que seriám nosautres totis de nacionalistas occitans, declarats o amagats. Me cal confessar que me foguèt fòrça malaisit de m’explicar, amai se i aviá pas cap dins la discutida d’animositat personala. Per exemple, se disiái qu’èri sortit d’Albi, mas installat a costat de Lemotges, alara lo monsur disiá a la dama qu’èri anat impausar lo lengadocian central als Lemosins, paura region de lenga d’òc qu’a perduda son « identitat » e son « eime ». Quora disiái qu’aviái apresa la lenga dins Tarn e Garona, tot veniá clar : aviái apres lo lengadocian e donca lo parlavi pas (segond lo vielh proverbi : « lo patoès se sap, s’apren pas ») ; donca podiái quitament pas dire qu’aviái apresa la lenga de mons grands ? etc. etc. Tot d’un còp ai vertadierament soscat qu’aquel monde eran pas tant de marrida fe que clafits de prejudicis, d’ideias fixas e falsas, e en primièr dins lo biais de se fargar l’enemic, de dreissar lo retrach-robòt de l’occitanista e de voler veire a tot pretz dins l’adopcion d’una grafia comuna, l’impausicion d’una lenga unificada (qu’esistís pas e que la majoritat dels occitanistes ne combat lo projècte). Mas justament, ai l’impression que coneissan pas plan la grafia que combaton, que la legisson pas e la volon pas legir, mentre que nosatures podèm legir sens dificultat e sens fàstic la grafia mistralenca. Vertat que la question de la grafia es al còr del problèma, non pas de per ela, mas per tot çò que suspausa e mena, perque la causida d’una grafia, inspirada del francés o d’una grafia independenta de la lenga nacionala, determina una relacion al francés – reconeissença de nòstra minoritat diglossica o al contrari mira d’emancipacion – e implica en efièch l’esbocinar en lengas e países separats o signa al contrari una apartenéncia comuna, pas tolerabla per un fum de monde qu’en defòra de lor « identitat » locala (e mai localista) accepton pas que la sola e unica identitat nacionala, francésa evidentament.
Tot aquò ai pas gaire pogut zo dire perque la discutida foguèt copada quand aribèt un jovent, probablament locutor d’una d’aquèlas lengas que seràn pas jamai convidadas a Expòlengas, que nos balhèt una reclama per un restaurant que prepausava sos servicis als expausants, tota escrita en anglés, e que te cantava la savor de sos chiken wings, and so on. Aquò, nos botiá totis d’acòrdi, enfin, aparentament.
Joan Peire Cavalièr


text:
09/12/2015
A la descuberta de BaRuLa! per Danis Chapduelh
Benvengut, Benvenguda sus BaRuLa, lo site daus vagamonds dau mapamond !
BaRuLa, quo es un site web a la caforcha entre lo blog, lo jornau de bòrd e la mapa interactiva, per descubrir e partatjar los endrechs e los afars interessants dau territòri occitan mai d’alhors. Project coolaboratiu, BaRuLa permet d’espinglar a la mapa los monuments, los punts de vuda, las sòbras d’un passat mai o mens ancian o los afars modernes a visitar, d’i apondre de las fòtos, daus comentaris, de las anecdòtas, daus conselhs, daus bons plans, lo tot dins la lenga dau país : l’occitan.
BaRuLa, quo es montrar e partatjar las grandas piadas de las pitas istòrias, jugar lo vagamond virtuau dau mapamond reau e perque pas preparar son circuit per las vacanças a venir !
Una sola adreiça :
http://barula.de
Per mai d'informacions sus queu project participatiu :
Danís Chapduelh
barulamapa@gmail.com
06.87.90.90.33
Les commentaires sont fermés.


text:
Tanin
Los tanins son de substàncias naturalas fenolicas que pòdon precipitar las proteïnas a partir de lors solucions aquosas[1]. Son de metabolitas segondàrias de plantas superioras que se trapan dans practicament totas las partidas dels vegetals (ruscas, raices, fuèlas, fruchs, eca.) ont jògan lo ròtle d'armas quimicas defensivas contra unes parasits. Sul plan quimic, son constituits o de poliòl (glucòsa mai sovent), o de catequina o de triterpenoïde al que son ligats d'unitats galloilas (o lors deribars) o d'oligomèrs o polimèrs de flavanòls.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Los tanins son coneguts dempuèi la nauta Antiquitat. A l'Edat Mejana, per la preparacion del cuer, se los extrasiá de las rusca dels casses o dels castanhs. Las pèls essent banhadas dins de fòssa de rusca pendant al mens un an abans d'èsser trabalhadas. A la fin del sègle XIX, l'industria cambiarà lo cròme al tan.
Lo ruscatge se dona establissent de ligams entre las fibras de collagèn de la pèl çò qu'a per consequéncia de transformar de pèls frescas en cuer imputrescible.
La primièra descripcion quimica dels tanins vegetals se deu al quimista alemand Emil Fischer (1852-1919) al començament del sègle XX. En 1920, Karl Freudenberg destriavan lo tanins idrolisables, d'aqueles non idrolisables (o tanins condensats). L'invencion de la cromatografia sul papièr pendent la Segonda Guèrra mondiala permetèt a Bate-Smith de menar un trabalh considerable d'identificacion de polifenòls per las plantas.
I auriá actualament un milièr de tanins naturals que l'estructura auriá estar determinada de biais non ambigú[2].
Etimologia[3]: tanin ven de tan. Lo tan es la polvera extracha de la rusca de casse que servís a tanar las pèls. Aquel tan es benlèu eissit del gallés *tanno- significant « casse ».
Classificacion dels tanins[modificar | modificar la font]
Bate-Smith e Swain (1962) definissián los tanins vegetals coma de compausats fenolics solubles dins l'aiga, avent una massa moleculara compresa entre 300 e 3000 Da, e que presentan a costat de la reaccions classicas dels fenòls (coloracion verd-blau de tèst del clorure ferric), la proprietat de precipitar los alcaloïdes, la gelatina e d'autras proteïnas.
Las doas categorias de tanins destriada dempuèi Freudenberg e Gross, los tanins idrolisables e los tanins condensats, son d'originas biosinteticas diferentas. Se trapan dins las plantas superioras mas se'n trapa pas per las algas o los animals.
Aquela definicion es pas mai encara completament valid per mai d'una rasons:
- se trapèt de tanins avent una massa moleculara fòrça nauta (fins a 20 000 Da) e non idrosolublas
- i a d' « ellagitanins non idrolisables » a causa d'un parelh C-C de lors residús polifenolics amb l'unitat poliòl (per exemple, la vescalagina de la fusta de casse utilizada en tonelariá)
- una novèla classa de tanins foguèt descricha en 1985 formada per d'acids exaidroxidifenics e una unitat catequina C-C parelhada amb la partida glicosidica. Aquela classa de « tanins complèxes » o « flavanoellagitanins » es formada de compausats parcialament idrolisables.
Es donc clar que l'oposicion idrolisable/non idroliable es un critèri de classificacion pauc satisfasent.
Khanbabae e van Ree prepausan de repartir los tanins en quatre classas seguent lors estructuras quimicas:
- Los gallotanins son de tanins formats d'unitats galloilas o de lors deribats metadepsidics ligadas d'unitas poliòl-, flavanòl- o triterpenoïdes
- Los ellagitanins son de tanins formats d'al mens doas unitats galloilas C-C parelhadas entre elas e sens ligam glicosidic amb d'unitats flavanòls (catequinas).
- Los tanins complèxes son de tanins formats per una unitat gallotanin o ellagitanin comportant un ligam glicosidic a un flavanòl
- Los tanins condensats son de proantocianidòls comportant de ligams entre lo C-4 d'una unitat flavanòl e un C-8 (o C-6) d'un autre flavanòl monomèr.
Extraction[modificar | modificar la font]
Los tanins son solubles dins l'aiga jos forma de solucions colloïdalas mas or solubilitat merma quand lo gra de polimerizacion aumenta.
L'extraccion dels tanins se realiza mai sovent per una mescla d'aiga e d'acetòna. Se lèva enseguida l'acetòna per distillacion puèi los pigments e los lipids per un solvant (coma lo diclorometan). Se lèva d'aquela solucion aquosa per l'acetat d'etil los proantocianidòls dimèrs e fòrça tanins gallics.
Las tecnicas de cromatografia permeton solas d'obténer de moleculas puras.
Proprietats biologicas[modificar | modificar la font]
Los tanins son capables de formar de complèxes amb las macromoleculas e subretot amb las proteïnas. La combinason amb lo collagèn de la pèl es a l'origina del tanatge, aquela amb de glicoproteïnas de la saliva es a l'origina de la sensacion d'astringéncia. Per levar lo tròp de tanin dels vins roges s'apond de blanc d'uòu que floculant pren las particulas que trobolan lo vin.
La complexacion pòt èsser reversible quand se realiza par ligam idrogèn e interaccions idrofòbs. Los tanins condensats (proantocianidòls) an una afinitat mendre per las proteïnas que los estèrs poligallics.
La complexacion pòt venir irreversibla quand los tanins per autoxidacion donan de O-quinònas que forman de ligams covalents.
Distribucion[modificar | modificar la font]
Mole[4] (1993) estudièt la distribucion de las plantas de tanin pels 180 familhas dels Dicotiledòns e 44 familhas de las Monocotiledòns. La majoritat de las familhas de Dicotiledòns contenon d'espècias ses tanin (testat per lor aptitud a precipitar las proteïnas).
Las familhas mai conegudas que totas las espècias testadas contenon de tanin son lo: Aceraceae, Actinidiaceae, Anarcadiaceae, Bixaceae, Burseraceae, Combretaceae, Dipterocarpaceae, Ericaceae, Grossulariaceae, Myricaceae pels Dicotiledòns e los Najadaceae e Typhaceae pels Monocotiledòns. Per la familha Quercus, las Fagaceae, 73 % de las espècias testadas (N= 22) contienon de tanin. Per aquela dels acacias, los Mimosaceae, sol 39 % de las espècias testadas (N= 28) contienon de tanin, per las Solanaceae lo taus cai a 6 % e las Compositae a 4 % de las espècias. De familhas coma los Boraginaceae, Cucurbitaceae, Papaveraceae ne contienon pas cap.
Plantas de tanin[modificar | modificar la font]
- Té verd: ric en tanins, sas proprietats son multiplas. Son aqueles polifenòls antioxidants que donan al te son aròma e son gost amar particular.
Ruscas de tanin[modificar | modificar la font]
- Acacia mearnsii De Wild. (Mimosaceae), o casièr negre[5] es un arbre originari del sud-èst de l'Austràlia que foguèt introduch dins totas las regions tropicalas e subtropicalas. Existís de grandas plantacions comercialas en Africa (Kenya, Africa del Sud, Zimbabwe). Lo cacièr nègre venguèt la font màger mondiala de rusca de tanin.
- La rusca conten de 30 a 40 % de tanin de nauta qualitat (en matèria seca). Son de proantocianidòls (tanins condensats) formats d'una quarantena de compausats, subretot de polimèrs de (+)-catequina, (-)-robinetinidòl e de (+)-gallocatequina. Aquel tanin servís al tanatge de grands objèctes de cuer o de sòlas de cuer per las cauçaduras. Es tanben utilizat per la preparacion de pegas de tanin formaldeïde pel contreplacat o de fusta aglomeradas o estratificadas.
Plantas de tanin medicinalas[modificar | modificar la font]
- Casses, Quercus spp.: lo tanin oficinal pòt se preparar a partir de galas de Quercus infectoria Olivier, un casse mediterranèu. La gala se constituís pels teissits de l'arbre en reaccion a la ponduda d'uòus per una pichona vèspa cecidogèna Cynips (Imenoptèr). Es rica en estèrs gallics del glucòsa: m-depsids del pentagalloilglucòsa, pedanculagina, telligrandina eca. e dels acids gallics e ellagics liures. Es utilizada (per via extèrne) contra de malautiás inflamatòrias de la pèl e de las muquosas.
Bevendas eissidas de plantas de tanins[modificar | modificar la font]
- Vin: i a dos tipes de tanins avent una origina diferenta. Los tanins condensats venent del rasim, los ellagitanins venon de la fusta de casse de las barricas o dels tanins comercials aponduts als vins, en conformitat a la legislacion. De tanins tirats de la notz de gala, del quebracho, del casse e del castanh son aponduts pendent la fasa de vinificacion, alara que de tanins extrachs dels granas e pelliculas de rasim son aponduts pendent la fasa d'afinatge del vin[6].
Utilizacions[modificar | modificar la font]
S'utiliza de tanins per aparar lo cuer, que transforman las proteïnas contengudas dins lo cuer en produchs insolubles resistissent a la descomposicion organica. L'utilizacion màger del tanin es lo tanatge de las pèls. Los tanins donan als cuers lors qualitats d'imputrescibilitat que faguèron la riquesa de la blancariá a Masamet e tanben a Graulhet o Milhau.
Autras utilizacions:
- tintas (per reacion amb de sals ferrics);
- tencha de teissits;
- empegatge del papièr o de la seda;
- coagulacion du cauchó;
- clarificacion dels vins e bièras;
- cercats tanben per lors proprietats antioxidantas (après coplatge amb d'autras cadenas carbonadas);
- desvolopament de resinas epoxy eissidas de fonts renouvelablas[7].
Farmacopèa[modificar | modificar la font]
Al nivèl bioquimic, son de compausats fenolics fasent precipitar las proteïnas. Quand s'agís d'aquela de la saliva, la lubrificacion de la boca manca alara, explicant la sensacion d'assecament
De tanins aurián de proprietats antioxidantas, explicant los efièchs benefics dls chuc de rasim e del vin sus la santat (proteccion cardiovasculara) a dòsis moderadas. Arrestarián tanben los desvolopament dels micròbis.
Los fenòls intervenon dins los caractèrs organoleptics del vin (sabor, astringéncia, duretat), dins los problèmas d’igièna alimentaris (efièch vitaminic P e efièche bactericid) e dins las transformacions del vin (tractaments e vielhiment). Subretot, aquelas substàncias, que venon de la partida solida del rasim, son responsablas de totas las diferéncias entre los vins blancs e los vins roges.
Los tanins del té an d'efièchs sus l'assimilacion del fèrre, la fasent mens eficaça.
L'acid tanic es utilizat en medecina coma astringent antidiarreïc.
Notas[modificar | modificar la font]
- ↑ Bruneton, J., Pharmacognosie - Phytochimie, plantes médicinales, 4e éd., revue et augmentée, Paris, Tec & Doc - Éditions médicales internationales, , 1288 p.
- ↑ Karamali Khanbabaee, Teunis van Ree,
- ↑ CNRTL
- ↑ Simon Mole,
- ↑ (en) {{Obratge}} : paramètre
titremancant
- ↑ Institut français de la vigne et du vin -- Les tannins ou tanins œnologiques, visite du 17 novembre 2012
- ↑ NOVEL METHOD FOR PRODUCING THERMOSETTING EPOXY RESINS, WO2010136725 (A1) ― 2010-12-02


text:
Privasac
Privasac[1][2],[3],[4] (oficialament en francés Privezac) es una comuna roergassa de Lengadòc, situada administrativament dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo 5 de decembre de 2008, la municipalitat de Privasac e los sieus alentours n'an #èsser tocats per una tornade, dévastant una bona part de la vegetacion e de las abitacions.
Le 5 décembre 2008, la commune de Privasac et ses alentours ont été touchés par une tornade, dévastant une bonne partie de la végétation et des habitations.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Calelhon (nascuda Juliana Fraisse esposa Seguret; 1891-1981), escrivana occitana.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Montbazens, al canton, 1997, Christian-Pierre Bedel
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ Top'Òc Diccionari toponimic occitan del Congrès permanent de la lenga occitana.


text:
Wisconsin
Wisconsin es un estat dels Estats Units d'America qu'a pas cap de frontièra maritima.
Vila[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
L'economia rurala se basèt inicialament sul comèrci de las pèls de divèrses animals. Venguèt après l'esplecha forestièra, l'agricultura e l'elevatge bovin pel lach. L'agricultura e l'elevatge se concentran pels dos tèrces meridionals de l'estat, alara que pel tèrç septentrional dominan l'esplecha forestièra e lo torisme.
Emai que l'estat siá un important productor de fèrre e de plomb, fins al sègle XX l'unica produccion minerala significativa de Wisconsin èra la pèira trencada, sabla e grava, totas emplegadas pel bastiment.
L'industrializacion comencèt a la fin del sègle XIX al sud-èst de l'estat, Milwaukee essent lo sieu centre mai important, e en s'espandissent principalament pel sud-èst de l'estat, a ras de la riba del lac Michigan, d'Illinois fins a Green Bay. I cal notar las industrias alimentàrias (Oscar Mayer, Kraft Foods, Miller Brewing Company), de maquinària e equipament de transpòrt (Harley-Davidson, Johnson Controls, Oshkosh Truck), panièra (Kimberly-Clark), d'instruments medicals, e editors (Krause Publications).
Dins los darrièrs decennis las activitats del sector de servicis, mai que mai las de medecina e educacion, cresquèron en importància.


text:
Vielha, 2 d’agost de 2018.- Es efectius deth GRM (Grop de Rescat de Montanha) des Pompièrs d’Aran an rescatat aué dijaus a dus montanhaires, un d’eri damb herides ena extremitat esquerra superiora, per un accident en ua zòna d’acumulacion de nhèu, pròp ath cim deth Tuc de Molières.
Er accident a provocat ua casuda d’uns 100m der excursionista just jos deth cim deth Tuc de Molières. Eth montanhaire herit a estat rescatat en elicoptèr e trasladat mès tard en ambulància medicalizada en Espitau dera Vald’Aran a on a estat atengut.
Eth dusau des montanhaire que tanben a estat evacuat non presentaue herides.


text:
LONDRES, 1 Dic. (Reuters/EP) – Era policia Internacionau (Interpol) a emetut ua orde de detenció de categoria vermelha còntra eth fundador de Wikileaks, Julian Assange, ath dauant dera peticion cursada pera Justícia sueca que l’acuse des delictes d…
BARCELONA, 1 Dic. (EUROPA PRESS) – Eth lidèr de CiU, Artur Mas, se reünirà aguest dimèrcles en Parlament damb era presidenta deth PP catalan, Alícia Sánchez-Camacho, e dempús damb eth secretari generau d’ICV-EUiA, Joan Herrera, en el marc dera …
LONDRES, 1 Dic. (EUROPA PRESS) – Paul Burrell a estat majordom de Lady Di e lacai deth rei Isabel, e eth sòn coneishement dera reialesa britanica l’a convertit en tot un valor a l’hora de desentranyar es sòns secrets. Per aguesta arrason comentarà …
MADRID, 1 Dic. (EUROPA PRESS) – Eth president deth Govèrn espanhòl, José Luis Rodríguez Zapatero, a anonciat un nau paquet de mesures que, en matèria laborau, implicarà era aprovacion, aguest diuendres, dera regulacion des agéncies privades de …
MADRID, 1 Dic. (EUROPA PRESS) – Eth president deth Govèrn espanhòl, José Luis Rodríguez Zapatero, a refusat era proposicion de CC de citar eth president deth PP, Mariano Rajoy, a La Moncloa per tancar un “Pacte d’Estat” ath dauant dera crisi de de…


text:
Las Cavas
Las Cavas (Caves en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Sijan; lo canton es vengut canton de las Corbièras Mediterranèa, sense cambiar de composicion e Sijan n'es lo burèu centralizator.
Demografia[modificar | modificar la font]


text:
Batalha de Mers el Kebir
La batalha de Mers el Kebir se debanèt lo 3 de julhet de 1940 durant la Segonda Guèrra Mondiala. Opausèt una flòta britanica a una flòta francesa en cors de desarmament dins la basa navala de Mers el Kebir. L'objectiu britanic èra de neutralizar lei naviris francés per empachar Alemanha ò Itàlia de se'n apoderar e de menaçar la supremàcia maritima de Londres. Après de negociacions que mau capitèron regardant la possibilitat per lei vaissèus francés de s'enfonsar volontàriament, de jónher un pòrt britanic ò leis Antilhas, lei Britanics bombardèron per suspresa l'esquadra francesa qu'èran pas lèsta per se defendre. La batalha s'acabèt donc per un chaple causant la mòrt de 1 297 marins francés, la pèrda de dos cuirassats e la neutralizacion de dos crosaires, d'un cuirassat suplementari e d'un còntratorpilhaire. Leis autrei naviris capitèron de sortir dau pòrt e de s'enfugir. De son caire, lei Britanics perdiguèron solament dos tuats.
En parallèl de la batalha de Mers el Kebir, d'autreis operacions permetèron de neutralizar lei naviris francés situats dins de pòrts britanics, especialament aquelei de la basa d'Alexàndria (fòrça X).


text:
86
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 86 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Roman[modificar | modificar la font]
Per amaisar la populacion romana que s'agitava en causa de la crisi economica de 85, l'emperaire Domician ordonèt d'organizar de jòcs importants dichs Jòcs Capitolins.


text:
Provèrbes dau bòrn de Viraselh
L’arcancièl dau matin tira lo boèir de sau camin.
En abriu ne te quitis pas un hiu, en mai hèi çò que te plai.
En companhia, les aucas se banhan.
Barèja nèva barèja bien.
L’ivèrn n’es pas bastard, se ne vèn pas de d’òra vèn tard.
Hèi de bien au Jan, t’au tòrna en cagant.
Vau milhor anar au bolangèir qu’au medecin.
Lo can e lo gat ‘massan lo mau estujat.
Quòra lo sorelh raja sus la candèla, pren garda boèir a ta henèra.
A fòrça de cantar Nadau, Nadau arriba.
D’un sac de carbon ne hèsen pas un sac d’haria.
La pèth es pus pròisha que la camisa.
Quòra i a pas mèi de hen au restelèir, los shivaus se baten.
De raça, can caça.
Cada colhon a sa rusa.
Vòlen petar pus haut que n’an lo cuu.
Vau mèi un trauc au cuu qu’un plec au vente.
La pansa mèna la dança.
Es bien praube l’hagòt que ne tròba pas sa liga.
Lo june òme es per cercar, la gojata per se gardar.
Jalada blanca, la pluja au cuu li canta.
Quòra la grua vai covar, pren ton saucle, vai sauclar.
Quòra la grua passa haut, devath l’ala pòrta lo caud ; quòra la grua passa bas, devath l’ala pòrta lo glaç.
Parla papèir, taisa-te lenga.
Minja, minja, saps pas qui te minjarà.
Dau cap o de l’esquia, semblan son pairin o sa mairia.
Es bien prauba la marçada se ne dèisha pas una merlada.
Petit mau, granda cucassa.
Tant mòi lo que piula que heula.
Pagar e morir, an totjorn lo temps.
Aquò n’a pas de nas d’arribar sans ren.
Aquò’s de cròta d’auselon, aquò ne pud ni ne sènt bon.
Un còp de coishin e aublidan.
Quòra lo patron barra son cotèth, lo vailet diu èster au fèt.
Das pauruts, s’i'n sauva totjorn quauqu’un.
Vent d’autan, vent de pluja.
Lo qu’hèi « piu piu » que viu.
D’un comerçant e d’un pòrc, ne coneishen la fortuna qu’a la mòrt.
Cada colhon a sa rusa.
Tant de traucs, tant de calhivas.


text:
Batalha dau Golf de Leyte
La batalha dau Golf de Leyte se debanèt dau 23 au 27 d'octòbre de 1944 dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala. Es considerada coma la batalha navala pus importanta de l'Istòria. Opausèt una flòta estatsunidenca de 1 316 360 tonas gropant 34 pòrta-avions, 1 620 avions, 12 cuirassats, 23 crosaires, 22 sosmarins, 22 sosmarins e un centenau de destroièrs[1] a una flòta japonesa de 698 630 tonas alinhant 4 pòrta-avions, 1 500 avions[2], 7 cuirassats, 13 crosaires, 17 sosmarins e 19 destroièrs.
La batalha s'acabèt per una victòria clara deis Estatsunidencs. D'efèct, lei Japonés perdiguèron lei 4 pòrta-avions engatjats, 3 cuirassats, 10 crosaires, 11 destroièrs, 5 sosmarins, un milièr d'avions e 10 000 marins. 2 cuirassats, 4 crosaires e 3 destroièrs foguèron tanben endomatjats e jamai reparats. Fins a la fin de la guèrra, la marina militara japonesa representèt plus una menaça vertadiera per leis Aliats. En fàcia, la flòta estatsunidenca perdiguèt solament 1 pòrta-avions leugier, 2 pòrta-avions d'escòrta, 3 destroièrs, un sosmarin, 200 avions e 3 000 marins tuats.
Liames intèrnes[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Quatre naviris australians participèron tanben ai combats.
- ↑ En mai deis esquadrilhas embarcadas sus lei pòrta-avions, lei Japonés dispausavan d'avions basats dins l'archipèla filipin.


text:
Sent Santin de Cantalés
Sent Santin de Cantalés (oficialament en francés Saint-Santin-Cantalès) es una comuna auvernhata d'Occitània, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas ancianas son Sanctus Sanctinus, en latin, en 1322, Sanctus Sentinus, en latin, en 1327, Sanctus Santinus da Cantalas, en latin, en 1340, Sanctus Santinus de Cantales, en latin, en 1345, Sanctus Senctinus, en latin, en 1403, Sanctus Santinus de Cantal, en latin, en 1423, Sanctus Santinus Cantalezii, en latin, en 1442, Sanctus Sanctinus Canthalesis, en latin, en 1442, Sanctus Santinus de Conthaleis, en latin, en 1452, Sant Sancti, en 1471, Sanctus Santinus de Cantelesio, en latin, en 1483, Sainc Santi, en 1486, Sanctus Sanctinus de Cantales, en latin, en 1489, Paroisse Sainct Anthin, en 1505, Sainct-Sainctin, en 1626, Sainct-Santin-Cantalez, en 1638, Sainct-Sainctin-de-Cantalles, en 1645 , Sainctantin, en 1650, Sainct-Quentin, en 1654, Sainct-Saintin-Chantalles, en 1655, Sainct-Antin, en 1673, Sainct-Santy, en 1674, Sainct-Sentin-Cantales, en 1685, Sainct-Sentin-Cantallès, en 1750, Sainct-Santin-Cantal, Saint-Cantal, en 1776, Sainct-Saintin-Cantalez, en 1784 [1]. Sanctinus es lo nom d'un avesque de Verdun e d'un avesque de Meaux al sègle IV (lo meteis sant segon nominis) [2],[3]. Lo determinant Cantalés, modificat en 1340, es present tanlèu lo sègle XIV. Chantal-Péricot o Chantal-Lavialle (en francés), dins la comuna de Sant Martin de Chantalés, podiá ésser lo capluòc d'una vigariá, segon Joan Pèire Chambon, çò qu'explicariá lo determinant Cantalés [4], present tanben dins Sant Estèfe de Cantalés, amb lo sufixe -és, del latin -ensem.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de La Ròca Brau; es ara del canton de Sant Pau de las Landas.
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ http://archives.cantal.fr/ark:/16075/a01135149686260WCxe
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 628
- ↑ https://nominis.cef.fr/contenus/saint/9889/Saint-Saintin-ou-Sanctinus.html
- ↑ IEO Cantal, Communes Cantal.xls.pdf


text:
Itinerari d'una ensenhaira occitana : Elena Cabanas Gràcia (1919-2010) / Philippe Canalès
Canalès, Philippe
Martel, Philippe. Directeur de thèse
Lo percors d'Elena Cabanas Gràcia, regenta, pedagòga, militanta de l'Escòla Modèrna, fondatritz del Grop Antonin Perbosc, sòcia de l'Institut d'Estudis Occitans, cofondatritz de la revista L'Ase Negre, Presidenta d'onor de la Calandreta dagtenca. Memòri de master II LLCER Specialitat occitan (Universitat Paul-Valéry Montpelhièr-III) jos la direccion de Felip Martèl.


text:
Mas Santas Puèlas
Mas Santas Puèlas (Mas-Saintes-Puelles en francés) es una comuna lengadociana en Lengadòc en Lauragués, dins lo departament d'Aude e a la region de Lengadòc Rosselhon Miègjorn Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna de Lauragués situada a 6 km a l'oèst de Castèlnòu d'Arri dins son airal urban. Es un passatge estrech entre la Montanha Negra e los puèges de la Pièja qu'es utilizat dempuèi l'Antiquitat par la Via Aquitània, ligam de Narbona a Bordèu. Uèi aquela plana de qualques quilomètres de largor es traversada per la RN113 au nòrd, lo canal de las Doas Mars, la via de camin de fèrre de Tolosa cap a Narbona e l'A61, totes de traçats gaireben parallèls. Lo Mas Santas Puèlas se situa sus l'aigavèrs entre Mediterranèa e Atlantic
Istòria[modificar | modificar la font]
Segon una tradicion anciana, las Puèlas son de gojatas que reculhiguèron lo còs martirizat de Sant Sarnin, primièr evesque de Tolosa al sègle VI per li balhar una sepultura crestiana.
Foguèron fòrabandidas de Tolosa par l'autoritat romana, se refugièron en un luòc que i moriguèron e i foguèron rebondudas abans que sas despuèlhas foguèsson desbagatjadas aquí.
A l'Edat Mejana i aviá una importanta preséncia catara al Mas. En 1242, Pèire Rogièr de Mirapeis e sos òmes venguts de Montsegur, s'arrestèron aquí abans d'anar assassinar a Avinhonet los inquisidors del catarisme que i fasián tribunal.
Al sègle XIV, los Agustins fondèron al Mas un convent amb per tòca de tornar evangelizar Lauragués.
Pendent las Guèrras de Religion, lo vilatge es fòrça protestant. Al luòc «La Planca» i aviá una pichona comunautat de protestants que permetèron a Enric de Navarra e Catarina de Medias d'aver une entrevista secrèta.
En 1598, aprèp l'Edicte de Nantas, una banda d'Uganauds continuava d'atacar los mercants. En 1622, Loís XIII de França faguèt destruire lo vilatge.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Viticultura: Corbièras.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Glèisa de las Santas Puèlas (monument istòric)
- Ostal Nicol (monument istòric)
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]


text:
Soïssa, mediatritz entre Catalonha e Espanha ?
Lo Departament Federal dels Afars Estrangièrs de Soïssa es dispausat a impulsar una plataforma de dialòg entre lo govèrn espanhòl e lo govèrn catalan, çò rapòrta RTS. « Las autoritats soïssas mantenon lo contacte amb ambedoas partidas », çò dison de fonts del govèrn federal soís. Lo departament que lo dirigís Didier Burkhalter a pas volgut donar mai de detalhs sus aquela question. « Tròp de transparéncia poiriá comprometre tot lo procès. La Confederacion [soïssa] poiriá èsser acusada tanben de parcialitat ». Dins los darrièrs jorns lo president de la Generalitat, Carles Puigdemont, a tornat dire qu’aviá recebut divèrsas ofèrtas de mediacion. Pr’aquò, lo govèrn espanhòl a refusat quina possibilitat que siá de mediacion per resòlver lo conflicte. Lo deputat Mathias Reynard, del Partit Socialista, a confirmat la proposicion sus Twitter : « Soïssa dobèrta per jogar un ròtle de mediacion entre Madrid e Catalonha. Fa de meses que o demandi, aquò ! Una nòva excellenta ! »
Ferriòl Macip
- Publicat dens International


text:
En descobrent las dificultats d’organizacion rencontradas per l’equipa navèra, lo Comitat deu Carnaval de Limós qu’a decidit, per solidaritat, d’arcuélher augan dens la soa vila lo Carnaval de Pau.
Com lo Carnaval de Limós ei lo mei long deu monde, la decision qu’estó viste presa : augmentar de quate dias la durada deu Carnaval 2016 entà arcuélher lo son omològue paulin, e aquò tant que las dificultats sus plaça ne seràn pas resolvudas.
« Entà aungan, explica Maurici Bauloin, un servici de bus que miarà los organizators, los actors e los espectators de la plaça de Verdun de Pau a la plaça de la Republica de Limós enlà.
Entà 2017, la linha LGV Pau – Limós, dont las òbras e començaràn en octobre, que deveré estar en foncionament. Lo maire de Pau qu’a prometut qu’intervieneré en aqueth sens. Aquò que hicaré la vilòta audenca a solament ua òra tres quarts de Pau. Que serà possible de har l’anar tornar cada dia, o de dromir devath las arcadas taus qui an paur de la fatiga.
En tot cas, que mercejam los collègas d’Aude, e qu’èm segurs que Sent Pançard e s’aclimatarà dens la Vath d’Aude. Qu’avem previst de portar barricas de Jurançon entà’u confrontar a la blanqueta pendent ua serada especiau. »
Daubuns que regretan que lo Carnaval Biarnés ne’s hasqui pas mei a Pau, mes la màger part deu monde e’s regaudeishen de l’aprochament dus dus carnavals mei importants d’Occitania.
Fòto : Paraulas en Òc


text:
Dimars, 7 d'agost de 2018, 03h00 Espòrt
Mission impossibla reüssida pels Dragons Catalans: jogaràn la finala de la Cup lo dissabte 25 d’agost contra los Lops de Warrington a Wembley
© Dragons Catalans
Cup-1: los Sants pèrdon l’oremus
Òm se brèça de la gloriosa incertesa dels espòrts, mas caliá èsser plan somiaire per imaginar lo scenari d’aquesta mièja finala de Cup a Bolton entre los Dragons e la terror de la Superliga, Saint Helens. Los catalans dintrèron determinats. Drinkwater passèt una penalitat (8a) abans de mandar Tierney darrèr la linha e de transformar (19a). Los Dragons, solidaris e demultiplicats en defensa, resistissián a la pression anglesa, e Ben Garcia puntava un ensag a la mièja ora de jòc. Gigòt ajustava un tombat. Un anglés preniá un carton jaune e los catalans marcavan: la penalitat, un ensag de Gigòt aprèp una traucada de Jullien e tornarmai ensag de Ben Garcia. E òc, lo planchòt indicava 27-0 pels Sang e Aur a la pausa.
St Helens tornava motivat sus la pelena, mas Drinkwater rajustava una penalitat (44a). Los angleses escartavan la palma e marcavan dos còps per tornar a 29-10; mas a l’ora de jòc, lo pilar Sam Moa depausava la palma al pè dels pals de Saint Helens. La messa èra dita: un darrièr ensag anglés podiá pas capvirar lo sòrt de la partida e la victòria bèla (35-16) dels catalans que los mena a tornar trapar Wembley onze ans aprèp la finala perduda contra… Saint Helens! Èra fèsta a l’aeropòrt de Perpinhan cap a mièjanuèit: los sostens preparan eles tanben lo viatge a Wembley lo dissabte 25 d’agost!
Cup-2: los Lops an las dents longas
La segonda mièja finala opausava los Lops de Warrington e los Rinocèros de Leeds. Al cap de vint minutas, Warrington prenguèt l’avantatge per menar 26-6 a la pausa e contunhar sul meteis ritme dins lo segond temps: victòria 48-12.
Leeds traparà un pauc de consolacion amb la victòria de son equipa feminina en Cup (20-14, contra Castleford).
Plaça al Super-8
La segonda fasa del campionat de Superliga se debana amb las esquipas que gardan los punts recampats dempuèi la debuta de sason. Atal, se vei pas tròp cossí los qualificats per las mièjas finalas serián pas los primièrs 4 actuals:
1) St Helens, 42 punts; 2) Wigan, 32 punts; 3) Warrington, 31 punts; 4) Castleford, 29 punts, an fait lo trauc amb 5) Huddersfield, 23 punts; 6) Hull FC, 22 punts; 7) Wakefield, 21 punts (+ 75); 8) los Dragons, 21 punts (- 41)
St Helens es ja en mièja finala
De bons resultats permetràn als catalans de ganhar qualques plaças e qualque moneda de mai en provenença de la Superliga. Los catalans se desplaçaràn quatre còps: Warrington (aqueste divendres 10 d’agost; un avantgost de finala de la Cup!), Castleford (dissabte 1r de setembre), Wakefield (divendres 14 de setembre) e Hull FC (dissabte 22 de setembre). Reçaupràn tres còps a Brutus: Wigan (lo dissabte 18 d’agost), St Helens (dissabte 8 de setembre) e Huddersfield (lo dissabte 29 de setembre).
Los trabalhs d’Ercules per Tolosa
En acabant tresens de la primièra fasa del Championship, los tolosans an tres recepcions a assegurar a Blanhac e quatre desplaçaments per considerar la montada en Superliga. Reçaupràn Halifax (dissabte 18 d’agost), Widnes (dissabte 1r de setembre) e Hull KR (dissabte 22 de setembre). Començaràn la competicion aqueste dissabte 11 d’agost cò dels campions de 2017 de la Superliga: Leeds (partida retransmesa per BeInSport). Aniràn a Londres (dimenge 9 de setembre) abans de traversar la Mar Granda per jogar a Toronto (dissabte 15 de setembre) e de finir a Salford (dimenge 30 de setembre).
Los primièrs 3 jogaràn en Superliga l’an que ven en companhiá del venceire del barratge entre lo 4n e lo 5n.
Los U-19 en Serbia per la Copa d’Euròpa
Los Blaus U-19 an dobèrt la participacion a la Copa d’Euròpa, que se debana en Serbia, amb una larga victòria 70-0 fàcia a Itàlia. Rescontraràn Escòcia, qu’a eliminat Irlanda, en mièja finala aqueste dimècres. Los Blaus espèran de trapar fàcia a eles los angleses dissabte en finala.
NRL: los Lapinons en cap de fila
Aprèp l’afrontament d’aqueste divendres a Sydney, los Lapinons prenon la primièra plaça del classament aprèp la victòria 30-20, bastida dins lo segond temps fàcia a la Tempèsta de Melbourne. Doas bravas afichas al programa de la jornada venenta: a Sydney, lo rescontre Lapinons-Polets e, en Queensland, los Vaquièrs contra Brisbane. Aquò promet!
Alan Roch
No’n fotèm.


text:
Lo xhosa (AFI: [ˈkoʊsə]), en xhosa: isiXhosaAFI: [isikǁʰóːsa]) es una de las lengas oficialas de Sud-Africa. Lo xhosa es parlat per aproximativament 7,9 milions de personas, siá aperaquí 18% de la populacion sudafricana.
Coma fòrça lengas bantos, lo xhosa es una lenga tonala, es a dire que la meteissa sequéncia de consonantas e vocalas pòt aver diferents sens segon que son prononciadas amb una intonacion montanta o davalanta, bassa o nauta. Una de las caracteristicas pus distintiva de la lenga es la preséncia de clics consonantics; lo mot "xhosa", lo nom de la lenga el meteis, comença amb un clic.


text:
Qué es un crestian?
Question: Qué es un crestian?
Responsa: Lo Diccionari Webster definís un crestian coma “una persona que professa una cresença en Jèsus coma lo Crist o dins la religion basada sus l'ensenhament de Jèsus." A mai s’aqueste es un bon ponch de partença per comprendre qué es un crestian, coma fòrça definicions secularas, es segur insufisenta al moment de comunicar la vertat biblica sus çò qué vòl dire d’èsser crestian.
Lo mot crestian es emplegat tres còps dins lo Novèl Testament (Faches 11:26; Faches 26:28; 1 Pèire 4:16). Los segueires de Jèsus Crist se sonèron dins un primièr moment “crestians” a Antiòquia (Faches 11:26) que sa cresença, activitat e discors èran parièrs als del Crist. L'emplegavan a l’origina los abitants d'Antiòquia coma una mena d’escais pejoratiu utilizat per se trufar dels crestians. Significa, literalament, “apertenir al grop del Crist” o un “partidari o segueire del Crist", çò qu’es plan semblant a la definicion del Diccionari Webster.
Malastrosament long del temps, lo mot “crestian” a perdut una bèla part de sa significacion e s’emplega sovent ligat a qualqu’un qu’es religiós o qu’a de valors moralas nautas puslèu qu’un segueire nascut e vertadièr de Jèsus Crist. Fòrça gents que creson pas o se fisan pas en Jèsus Crist se consideran crestianas simplament perque van a la glèisa o que vivon dins una nacion "crestiana". Pasmens anar a la glèisa, assistir aqueles mens astrucs que nosautres, o èsser una brava persona nos fa pas venir crestians. Coma o diguèt un còp un evangelista, “Anar a la glèisa nos fa pas crestians coma anar en cò d’un mecanician nos fa pas venir automobilas". Èsser membre d'una glèisa, anar a las messas regularament, e donar l’almòina per las òbras de la glèisa nos fa pas crestians.
La Bíblia nos ensenha que las bonas accions que fasèm son pas pro per nos far acceptables davant Dieu. Titus 3:5 nos ditz que “nos a salvat pas per las bonas accions que podiam aver fach, mas puslèu per son amor, gràcias al banh regeneraire e al poder renovador de l'Esperit Sant”. Per aquesta rason, un crestian es qualqu’un que Dieu a fach renàisser (Joan 3:3, Joan 3:7; 1 Pèire 1:23) e qu”a plaçat sa fe e sa fisança en Jèsus Crist. Los Efèsis 2:8 nos dison que "es per la gràcia que sètz estat salvats gràcias a la fe! E aquò ven pas de vosautres: es un don de Dieu.”. Un crestian vertadièr es qualqu’un que s'es pentit de son pecat e a agut fe e fisança sonque en Jèsus Crist. Sa fe consistís pas en seguir una religion o una tièra de còdis morals, o una lista d'obligacions e enebicions.
Un crestian vertadièr es una persona qu’a agut fe e fisança dins la persona de Jèsus Crist e dins lo fach que El moriguèt sus una crotz coma pagament pels pecats e s'auborèt tornarmai lo tresen jorn pr’amor de véncer la mort e donar vida etèrna a totes los que creguèron en El. Joan 1:12 nos ditz: “Mas a totes los que l'an recebut, a aqueles que creson en son nom, lor a concedit d’èsser filhs de Dieu”. Un vertadièr crestian es sens cap mena de dobte un enfant de Dieu, una part de la vertadièra familha de Dieu, e qualqu’un qu’a recebut una vida novèla dins lo Crist. La marca d'un veritable crestian es l'amor dels autres e l'obediéncia a la Paraula de Dieu (1 Joan 2:4; 1 Joan 2:10).
Avètz pres una decision pel Crist per encausa de çò qu’avètz legit aquí? S’es estat aital, per plaser, clicatz sul boton "Uèi ai acceptat lo Crist" enjós.
Tornar a la pagina de debuta de l’occitan
Qué es un crestian?


text:
Mitologia romana
La mitologia romana es l'ensems de las legendas e dels mites de la Roma antica.
D'origina indoeuropèa, la mitologia romana empruntèt amb los sègles de concepcions religiosas e culturalas dels païses que foguèron pauc a pauc integrats dins lo mond de Roman: Grècia, Egipte, Siria, eca.
Los Romans prenguèron e adaptèron aquelas mitologias per crear un ensems sincretic que se realiza dins la religion romana.
Somari
- 1 Mitologie grecromana
- 2 Mitologia especificament romana
- 3 Los dieus romans
- 4 Notas e referéncias
- 5 Vejatz tanben
Mitologie grecromana[modificar | modificar la font]
La majoritat de las divinitats del panteon roman prenguèron l'influéncia de la Grècia antica e de las divinitats localas (o « indigètas »), levat qualques excepcions, son sovent assimiladas a lors omològs grècs.
Roma avent mai sovent assimilat la cultura ellenistica, es a vegada malaisit de destriar las cresenças dels primièrs Romans. Pasmens, los dieus de Roma an de noms originals diferents de lors omològs grècs. Pasmens, l'estudi meninosa dels noms romans d'aqueles dieus e dels cultes associats permet a vegadas de tornar a la natura primièra d'aquelas ancianas divinitats, que la quita origina èra italica.
Mitologia especificament romana[modificar | modificar la font]
Se se considèra a tòrt la mitologia romana coma negligibla al respècte de la mitologia grèga, es perque los mites romans pòrtan subretot sus l'istòria de Roma, alara que los mites grècs son axats suls dieus e los eròis. Mas malgrat l'abséncia de cosmogonia o de teogonia d'origina romana, la mitologia romana existís vertadièrament, per exemple mejans un nombre important de recits de fondacions de ciutats[1]. De cercaires coma que Georges Dumézil e T. P. Wiseman insistisson tanben[2] sul fach que las nocions de mite e d'Istòria son pas exclusivas l'una de l'autra dins la Roma antica, e es donc possible de parlar de mitologia romana, quitament se foguèt bastida en granda partida sus de recits concebuts coma istorics.
- « Roma aguèt la seuna mitologia, e aquela mitologia nos es servada. Solament es que jamai foguèt fantasmagorica ni cosmica: foguèt nacionala e istorica.
Alara que Grècia e Índia devolopavan en imatges grandassas çò que cresián aver estat la genèsi e los temps del mond, los caós e las creacions, l'òbra e las aventuras dels dieus organizaires del "Tot", Roma pretendèt simplament contar, amb la simplicitat de compte rendut, los seus començaments e los seus periòdes, sa fondacion e los seus progreses, l'òbra e las aventuras dels reis que, çò cresiá, l'avián de contunh formada. »
- « Roma aguèt la seuna mitologia, e aquela mitologia nos es servada. Solament es que jamai foguèt fantasmagorica ni cosmica: foguèt nacionala e istorica.
- « Mas aqueles recits, datats e situats dins una perspectiva pròche, n'èra pas mens en granda partida fictius e eritats del temps ont Roma existissiá pas encara, e ne jogavan pas mens lo mèsme ròtle que, pels Grècs e los Indians, los recits prodigioses: justificavan, autentificavan los rituals, las leis, las mòrs e totas las composantas de la societat romana, del caractèr e de l'ideal romans; distrasián tanben los filhs de la loba (e cal pas pas negligir aquel servici dels mites), tot en los confirmant dins lor estima d'eles mèsme e dins una bèla fisança dins lors destins. »
- « Praticament, es dins los dos primièrs libres de Tit Livi que cal cercar l'equivalent de las teogonias e de las cosmogonias d'autres pòbles indoeuropèus. Atal legidas, totas aquelas legendas reialas recebon un demai d'interés. » — Georges Dumézil, Oraci e los Curiacis
Divinitats romanas[modificar | modificar la font]
Las divinitats dels primièrs Romans (numina) desapareguèron lèu a causa de lor caractèr abstrach que s'opausa a l'antropomorfisme grèc. Malgrat l'influéncia ellenistica, de divinitats localas demorèron presentas, coma dins lo culte de Janus, de Saturn, de Quirin e lo culte privat de Vesta o dels dieus Lars.
Janus e Saturn[modificar | modificar la font]
Janus es una de las solas divinitats dels primièrs Romans que demorèt. Prigondament ligat al mite de l'edat d'aur, Janus seriá lo rei latin avent aculhit Saturn alara que reinava sus tèrra. Après la modificacion del panteon roman, Janus gardèt una plaça mendre, aquela del dieu de las oberturas e de las pòrtas e de protector de Roma en temps de guèrra. Saturn, mai tard assimilat a Cronos, es tanben onorat pendent las Saturnalas.
Quirin[modificar | modificar la font]
Dieu arcaïc, Quirin es d'en primièr lo protector dels ciutadans romans (los Quirits) e, associat a Jupitèr e Mart, fa partit de la triada primitiva de la mitologia romana. Será mai tard assimilat a Romul divinizat.
Faun[modificar | modificar la font]
Protector dels tropèls contra los lops (d'ont son autre nom Lupercus), es onorat pendent las Lupercalas fins a 496. Enseguida es evocat los faunes, pluralitat que fa resson als satirs grècs e Faun es assimilat a Pan.
Culte del fogal[modificar | modificar la font]
Gaireben totas la divinitats dels primièrs Romans ligadas al fogal demoran dins lo culte roman : los Romans onoran los Lars e los Penats, e tanben los aujòls mòrts (manes). Segon la legenda, los Penats originals vendián de Tròia. Es Enèu que, fugissent amb son paire Anquises sus l'espatla e son filh Iul per la man, las auriá portat. A Tròia, aurián agut, lo meteis ròtle qu'aquel que lor èra desvolut a Roma. Lo culte public de Vesta, mai tard assimilat a Estia, es tanben eritièr de las cresenças ancianas (la maire de Romul e Rème es una vestala).
Mites romans[modificar | modificar la font]
Roma possedís los seus mites, sovent ligats a sa fondacion e a son istòria. Assimilará enseguida los mites grècs mas garderá los seus mites fondators al centre de sa cultura.
Mite de l'edat d'aur[modificar | modificar la font]
Lo periòde de l'edat d'aur, tanben nomenat "reialme de Saturn" es lo periòde pendent que Saturn, destronat per son filh, foguèt acuelhit en Itàlia pel rei Janus amb que partejava lo poder. Aquel periòde foguèt marcat per una prosperitat e una equitat absoluda: los òmes vivent de culhida sens aver de trabalhar, coneissent pas la guèrra e vivent en armonia amb los dieus e la natura. Los cultes de Saturn e de Janus venon d'aquela legenda. Lo mite de las raças es eritat de la cultura grèga.
L'Eneïda[modificar | modificar la font]
Lo mite d'Enèu fa partit de las legendas de la fondacion de Roma. Descriu lo vitge d'Enèu dempuèi sa fugida de Tròia fins a son arrivada dins lo Laci. Comandat per August a Virgili, l'Eneïda a subretot per tòca de mostrar lo caractèr divin de Roma e l'ascendéncia divina de la gens Julia (que n'èra August). La legenda dona tanben a Roma una revenge sus Grècia mostrant que Tròia foguèt pas desfacha mas qu'al contrari, los subrevivents fondèron una ciutat poderosa capabla de l'avalir. Aquela perspectiva de propaganda daissa pensar que Virgili tornèt la legenda per satisfar las demandas d'August, mas l'epopèa s'apièja d'en primièr sus la tradicion que donariá coma aujòls al pòble roman Enèu e los darrièrs Troïans.
Romul e Rème[modificar | modificar la font]
Aquela legenda, benlèu mai celèbra de la mitologia romana e contada mai d'un còps pels autors latins, es a l'origina de las institucions romanas: lo murtre de Rème per Romul mòstra la predominança de la patria suls ligams de la sang, lo barri (pomoerium) de Roma traçat per Romul, demorará sacrat (levat pels trionfes). La legenda dona tanben una origina divina a Roma, Mart èra lo paire dels bessons.
Las legendas de l'istòria de Roma[modificar | modificar la font]
Las nombrosas legendas a l'entorn de l'istòria de Roma refortís tanben las institucions romanas. son contadas als joves romans e constituisson la sola literatura enfantina de l'epòca. D'unes se gausisson de la uirtus latina (vertut e coratge), son los exempla; d'autres explican la fondacion de Roma, son los mites fondators. Se pòt citar d'entre los mai celèbres aqueles del raubament de las Sabinas, de Tarpèia (pena de mòrt pels traïdors), da Clelia, d'Oraci Cocles e de Muci Scaevola, de Lucrècia (fin de la reialtat a Roma) e aquel del combat dels Oracis e dels Curiacis.
Los dieus romans[modificar | modificar la font]
Los dieus e divessas presentats coma "equivalents" d'un dieu grèc o son pas que per sincretisme, e avián de per abans de caractèrs pròpris e sovent plan diferents de lors omològs grècs. Pasmens, l'influéncia de la cultura grèga faguèt que fòrça dieus romans, que la figura originala nos es ara malaisida de percebre, prenguèron los atributs dels dieus grècs e venguèron lors omològs exactament.[3].
- Abondanci (Abundantia, ae): personnificacion de l'abondança
- Angita: divessa de la Garison e de la Mascariá;
- Annona (Annona, ae): personificacion;
- Aurora: divessa de l'aurora;
- Bacus: dieu de la vinah, de la fèsta (las Bacanalas) e de l'embriaguesa (transliteracion d'un epitet del dieu grèc Dionís);
- Bellona: divessa de la guèrra;
- Bonus Eventus: personificacion del bonastre;
- Cerbèr: protector de la pòrta dels Infèrs ;
- Ceres: divessa de las sasons e de l'agricultura (equivalenta de Demetèr pels Grècs);
- Clemença (Clementia, ae): personificacion;
- Concòrdia (Concordia, ae): personificacion;
- Constança (Constantia, ae): personnification;
- Cupidon: dieu de l'amor (equivalent d'Eròs pels Grècs);
- Cibèla: divessa de la Feconditat (divinitat d'origina frigiana) ;
- Diana: divessa de la caça e de la Luna (equivalenta d'Artèmis pels Grècs);
- Discòrdia: divessa maire de totes los flagèls (equivalenta d'Eris pels Grècs);
- Equitat (Aequitas, Aequitatis): personificacion de l'equitat
- Esculap: dieu de la medecina (equivalent d'Asclèpi pels Grècs);
- Eternitat (Aeternitas, Aeternitatis): personificacion divina de l'eternitat
- Los Fauns: miègdieus campèstres e forestièrs, associats al culte de Bacus;
- Faun: dieu dels pastres d'Arcadia, divinitat de la feconditat, puèi incarnacion de l'Univèrs;
- Fama: divessa de la renomada et dels comairatges;
- Feconditat (Fecunditas, Fecunditatis): personificacion;
- Felicitat (Felicitas, Felicitatis): personificacion de la jòia;
- Fidelitat (Fides): personificacion;
- Fortuna (Fortuna, ae): personificacion de l'astre;
- Gèni (Genius): personificacion dels gènis e dels esperits;
- Ilaritat (Hilaritas, Hilaritatis): personificacion de l'alegria ;
- Onos: personificacion de l'onor;
- Indulgéncia (Indulgentia, ae): personificacion;
- Iris: personnificacion de l'Arc de Sant Martin;
- Janus: dieu dels passatges;
- Junon: reina dels dieus, protectritz de las femnas maridadas (equivalenta d'Era pels Grècs);
- Jupitèr: rei dels dieus e dieu del cèl (equivalent de Zèus pels Grecs);
- Justícia (Justitia, ae) : personificacion;
- Juventas : divessa de la joventut;
- Leticia (Laetitia, ae) : personificacion de la jòia e del bonaur;
- Laton: Maire de Fèbus e de Diana (equivalenta de Leto pels Grècs)
- Liberalitat: personificacion de la libertat e de la generositat;
- Libertat (Libertas, Libertatis) : personificacion de la libertat;
- Libitina: divessa de las funeralhas;
- Luna: divessa de la Luna, associada a Diana (equivalenta de Selenèa pels Grècs);
- Lupercus: dieu dels troupèls;
- Mart: dieu de la guèrra, del combat (equivalent d'Arès chez les Grecs);
- Mater Matuta: divessa marina benfasenta;
- Mercuri: messatgièr dels dieus (equivalent d'Ermès pels Grècs);
- Minèrva: divessa de las tecnicas, dels combats justes e de la saviesa (equivalent d'Atena pels Grecs);
- Moneda (Moneta, ae): personificacion;
- Neptun: dieu de las mars e dels oceans (equivalent de Poseïdon pels Grecs);
- Nobilitat (Nobilitas, Nobilitatis) : personificacion;
- Òps: personification de la riquesa e de l'abondança;
- Òrc: dieu o messatgièr de la Mòrt;
- Patience (Patentia, ae) : personnification ;
- Pax (Pax, Pacis) : personnification ;
- Fèbus: dieu del cant, de la musica, de la poesia, de la purificacion, de la garison; de la lutz e del solelh (equivalent d'Apollon pels Grècs);
- Pietat (Pietas, Pietatis): personificacion;
- Pluton: dieu dels Infèrns (equivalent d'Adés pels Greès);
- Mutinus Mutunus o Priap: dieu protector dels vergièrs e dels vinhals, personificacion de la virilitat;
- Proserpina: reina dels Infèrns (equivalenta de Persefòna pels Grècs);
- Providéncia (Providentia, ae): personificacion;
- Pudicícia (Pudicitia, ae): personificacion de la modestia e de la castetat;
- Quirin: forma divinizada de Romul ;
- Salus: divessa de la santat;
- Saturn: rei dels Titans (equivalent de Cronòs pels Grècs);
- Securitat (Securitas, Securitatis): personificacion;
- Sol: ancian dieu solelh, equivalent d'Elios ;
- Sòmn: dieu del sòm (equivalent d'ipnos pes Grècs);
- Spes: personificacion de l'esper;
- Silvan: dieu de la sèlva dins la mitologia romana;
- Tellas: personificacio la Tèrra en formacion. Es l'aujòla mairala dels dieus e dels monstres;
- Terminus: dieu de las frontièras;
- Tèrra: divessa maire, personificacion de la Tèrra (equivalent grèc Gaía);
- Trivia: divessa de la mascariá (equivalent roman d'Ecata) ;
- Uberitat o Ubertat: personification de la fertilitat;
- Uranus: personificacion del Cèl (equivalent d'Oranos pels Grècs);
- Vènus: divessa de la beutat e de l'amor; Vènus Victrix sa declinason "victoriosa" (equivalenta d'Afrodita pels Grècs);
- Vesta: divessa protectritz del fogal (equivalenta d'Estia pels Grècs);
- Victòria (Victoria, ae): personificacion, divessa de la oténcia de las armadas romanas;
- Virt: personificacion de la vertut e du coratge;
- Vulcan: dieu del fuòc e del fèrrz, fabre dels dieus (equivalent d'Efast pels Grècs).
Notas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr)Jacqueline Fabre-Serris (1998), p.7.
- ↑ (fr)Georges Dumézil, Horace et les Curiaces ; T. P. Wiseman, The Myths of Rome, pagina de presentacion al començament del volume p.10-12}}.
- ↑ [1]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae (LIMC)
- (fr)Georges Dumézil, Horace et les Curiaces, Paris, 1942.
- (fr)Jacqueline Fabre-Serris, Mythologie et littérature à Rome, Lausanne, Payot, 1998.
- (fr)Pierre Grimal, Le dieu Janus et les origines de Rome, 112 p., Berg international, Collection Faits et Représentations, 1999, ISBN 978-2-911289-17-0
- (fr)Joël Schmidt, Dieux, déesses, héros de la Rome antique, 136 p., Éditions Molière, 2003, ISBN 978-2-84791-005-6
- (en) T. P. Wiseman, The Myths of Rome, Exeter, University of Exeter Press, 2004.
Articles connèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- (fr)site de Philippe Remacle : traductions et œuvres latines originales, dont de nombreux textes traitant de mythologie.
- (fr)LIMC-France (LIMC) : corpus numérique d'objets antiques portant des figurations mythologiques gréco-romaines et étrusques.
- (fr)Les divinités sur les monnaies de l'Empire romain


text:
Segur que vai planplanejant la braveta ! E a l’ora d’ara sensa aparament, aquela tartuga provençala auriá ges d’espèr de se sauvar davant l’urbanisacion galopanta, lei rotas que s’esperlongan d’en pertot, et lei fuecs de bòscs que te la crèman dins lei brossas monte s’assosta. « Sensa parlar dei chins que pòdon l’amputar, o dei engenhs agricòlas que te li crèban la carabessa »
dirà un dei professionaus questionats dins lo sòbri, polit e pedagogic filme de Cyril Barnier, produch per l’Agènci Regionala de l’Environament Paca per far mai conéisser aquela bèstia emblematica, mai amenaçada.
Dau moment que lo joine crèba l’uòu a la fin de l’estiu, jusqu'à la traca dei trafegants que cochan
lei policiers sus internet, es possible am’aquela videò, « Sauvage comme une tortue d’Hermann », de ne’n saupre mai que mai sus la tartuga.
Lo DVD de 26 mn. es fa per lei classas escolàrias, lei gropes ecologistes locaus, lei comunas varesas que vòlon aparar
la pichona tartuga, e d’un biais generau toteis aquelei que pòdon la faire mai conéisser.


text:
Accueil / Ariège / Trois Seigneurs /
Panorama depuis le Pic des Trois Seigneurs 2013
1/29
- Créée le
- Samedi 22 Juin 2013
- Mots-clés
- 360, Aneto, Ariege, Cap de Bouirex, Cap de la Dosse, Guins de l'aze, La Pointe d'Argent, Mont Beas, Mont Ceint, Mont Fourcat, Mont Rouch, Mont Valier, Mont-Roig, Panorama, Pic de Barres, Pic de Baxouillade, Pic de Cagire, Pic de Certascan, Pic de Crede, Pic de Font Blanca, Pic de Fontanette, Pic de Girantes, Pic de la Calabasse, Pic de la Journalade, Pic de la Pale de la Clauere, Pic de Malcaras, Pic de Mauberme, Pic de Medecourbe, Pic de Montabone, Pic de Montcalm, Pic de Moredo, Pic de Peyroutet, Pic de Pioulou, Pic de Puntussan, Pic de Saint-Barthelemy, Pic de Seron, Pic de Serrera, Pic de Serrere, Pic de Tarbesou, Pic de Tristagne, Pic de Turguilla, Pic de Ventolau, Pic des Bareytes, Pic des Lavans, Pic des Trois Seigneurs, Pic du Midi de Bigorre, Pic du Port de Sullo, Pic du Rulhe, Pic Rouge de Bassies, Pique d'Endron, Pique d'Estats, Pirineos, Pirineus, Pointe de Rabassere, Puig Carlit, Puig Peric, Pyrenees, Roc Blanc, Sarrat de la Pelade, Tuc d'Eychelle
- Albums
-
- Visites
- 503
- Location
- Voir dans OpenStreetMap
- Score
- pas de note
- Notez cette photo
-


text:
Le Mas De La. Contemporary Mas 242 U2014 Le Mas De La Dame For De La
Le Mas De La. Contemporary Mas 242 U2014 Le Mas De La Dame For De La
Le Mas De La. Contemporary Mas 242 U2014 Le Mas De La Dame For De La.
Le Mas De La. Mas Situated On The Provenal U201cRoute Des Vinsu201d Mas De La Soie The Silk Farmhouse Welcomes You To Heart Of Cotes Du Rhone Winegrowing Country To Le De La.
Le Mas De La. Interesting Mas Gites Et Chambres Du0027hotes Mas De La Chouettejpg Inside Le De La.
Le Mas De La. Interesting Mas At The Mas De La Beaume Greediness For Treats Is Not A Sin Especially When Weu0027re Talking About Inside Le De La E.
Le Mas De La. Fine Mas Le Mas Des Oules Throughout De La A.
Le Mas De La. Mas Gite De Groupe Mas La Grenouille Verte And Le De La 6.
Le Mas De La. Unique Mas Intended Le Mas De La.
Le Mas De La. Beautiful Mas Le Mas De La Lance RocheSaintSecretBeconne Frankrike Omdmen Och Prisjmfrelse TripAdvisor Inside De La.
Le Mas De La. Wonderful Mas PreviousNext On Le Mas De La 7.
Le Mas De La. Unique Mas Chambres Du0027htes Gordes Le Mas De La Tannerie Throughout Le Mas De La O.
Le Mas De La. Unique Mas Boendets Bildgalleri Intended Le Mas De La Bookingcom.
Le Mas De La. Delighful Mas Alla Bilder 25 25 In Le Mas De La L.
Le Mas De La. Perfect Mas Le Mas De Lu0027Etoile Htel All Suites Resort Terrasse Vue Piscine And De La O.
Le Mas De La. Interesting Mas Le Mas De La Tannerie Industriellvardagsrum Inside De La.
Le Mas De La. Mas Inside Le Mas De La 7.
Le Mas De La. Plain Mas Village Of Gites In The Southern Ardche Joyeuse Mas De La Bastide Inside Le De La.
Le Mas De La. Modren Mas Le Mas De La Colombe One Big Lodge For 17 Persons On De La.
Le Mas De La. Brilliant Mas Menu De La Fte Des Mres To Le Mas De La.
Le Mas De La. Beautiful Mas Bienvenue Au Village De Gtes Du Mas La Barque Throughout Le De La.
Le Mas De La. Modren Mas Intended Le Mas De La.
Le Mas De La. Exellent Mas Le Mas De La Treille Bed U0026 Breakfast SaintLaurentdesArbres Throughout De La O.
Le Mas De La. Brilliant Mas Throughout Le Mas De La.
Le Mas De La. Perfect Mas Mas De La Feniere Arles With Le De La.
Le Mas De La. Simple Mas Barrire Naturelle Et Cologiqueu2026 In Le Mas De La.
Le Mas De La. Brilliant Mas Intended Le Mas De La T.
Le Mas De La. Mas For Le Mas De La.
Le Mas De La. Simple Mas Camping Mas De La Cam SaintJeanduGard Frankrike Omdmen TripAdvisor In Le.
Le Mas De La. Interesting Mas And Le Mas De La H.
Le Mas De La. Delighful Mas Hus ResidenceLes Mas De La MerPyrnesOrientalesSaint Cyprien To Le De.
Le Mas De La. Simple Mas CAMPING LE MAS MARTIGUES LA On Le Mas De La.
Le Mas De La. Wonderful Mas Boendets Bildgalleri Throughout Le Mas De La O.
Le Mas De La. Brilliant Mas SPECIAL OFFER FROM 199 U20ac In Le Mas De La F.
Le Mas De La. Mas Rooms And Suites To Le Mas De La.
Le Mas De La. Unique Mas Camping Le Mas De La Plage Camping2Be Winner 2018 With De La.
Le Mas De La. Interesting Mas Alla Bilder 33 33 Throughout Le Mas De La.
Le Mas De La. Mas Our Traditional Character Farmhouse Set In The Midst Of Expansive Grounds Overlooks Beautiful Medieval Village Largentire Regional Park To Le Mas De La.
Le Mas De La. Delighful Mas With Le Mas De La.
Le Mas De La. Beautiful Mas Utsikt Frn Hotellet Inside Le Mas De La.
Le Mas De La. Delighful Mas Le Mas De La Frigoulette Restaurant SanarysurMer Omdmen Om Restauranger TripAdvisor On De La.
Le Mas De La. Exellent Mas Camping Le Mas 199 Locations 101 Emplacements Pour Tentes Caravanes Camping To Mas De La.
Le Mas De La. Exellent Mas An Error Occurred With Le Mas De La.
Le Mas De La. Beautiful Mas LE MAS DE LA FRIGOULETTE Intended Le Mas De La.
Le Mas De La. Brilliant Mas Unusual Master Suite For Le Mas De La.
Le Mas De La. Wonderful Mas Lemasdelaroseluxuryprovencelustforthesublime Inside Le Mas De La E.
Le Mas De La. Beautiful Mas Village Of Gites In The Southern Ardche Joyeuse Mas De La Bastide On Le De La.
Le Mas De La. Contemporary Mas Le Mas De La Bonoty Throughout De La.
Le Mas De La. Brilliant Mas La Presse Parle De Nous Throughout Le Mas De A.
Le Mas De La. Wonderful Mas Vue Du Camping Mas De La Cam Dans Le Gard Inside Le De La.


text:
20/07/2017
Gaspard, per Joan Ganhaire, episòde 18
Me creiratz si voletz, mas la prumier adreça que donet Caüsac a Franciscò fuguet la dau comissariat, 3 plaça de la Libertat, coione pas. D’aprep, lo comissari locau, vielh amic de Caüsac, un dich Bosquet, era en possession d’un gatge especiau, que justament fasiá mestier per tornar trobar la plaça d’ente Gaspard s’era enfugit. Dau fons de la veitura ente m’era prudentament renconhat, poguí veire Franciscò tornar surtir los braç plejant jos lo pes d’un fagòt de pecons, de fiaus electrics, de quauquas belas boitias que semblavan pesar un ase mòrt. Emb quò d’aqui, pareis que podriam auvir tot çò que se dich a cinquanta metres a l’entorn au mai prifond de las maisons. Mas a Vilafrancha, la nuech tomba viste e fai pas mai chaud que quò. Caüsac butet sa permenada sonora a l’endoman e tot lo monde se renconhet a l’ostalariá d’ Auvernha e daus Bastits Nuòus Reünits ente en mai de chambras plan chaufadas, se podiá minjar entre sopa de chauç, tripons e aligòt de que eschaurar lo mai refregit. Hofnagel era pas daus mai tranquilles, que quo era ben d’aqui que lo dangier era partit e, coma disset entre doas gorjadas de farcidura, eram tornats dins la gola dau lop. Estranjament, lo pitit Gaspard era presque escarabilhat, coma si era pas maucontent de tornar au país, mai si quo era quí que aviá segurament conegut la misera e mancat se far tuar. Ne’n golet qua’iment un pitit culher de sopa ‘ancès de craunhar son crostet rituau. Manca Caüsac, embarrat dins sa chambra subrechaufada emb lo second concertò de Rachmaninov a se’n far petar las cervelas, tot lo monde demoret esvelhat, mai lo quite Gaspard que sentiá ben, aurà, que quauquaren se preparava. Aguerem la visita de pagun cotelaire, e finalament, crese que tot lo monde piquetet un pauc sus lo matin.( de segre)
Joan Ganhaire
21:10 Publié dans Cultura e literatura en òc, Gaspard, novela per Joan Ganhaire | Lien permanent | Commentaires (0)
Les commentaires sont fermés.


text:
Que ce soit pour un mariage, une soirée, ou bien simplement pour votre plus grand plaisir, nous pouvons vous mettre en relation avec les coiffeuses à domicile spécialisés en chignon à domicile à hinacourt et ses alentours.
Autres villes proches de HINACOURT : Tergnier, Gauchy, La fère, Montescourt lizerolles, Flavy le martel, Jussy, Essigny le grand, Itancourt, Grugies, Frières faillouël, Vendeuil, Neuville saint amand, Seraucourt le grand, Séry lès mézières, Brissy hamégicourt, Saint simon, Travecy, Urvillers, Clastres, Achery, Mézières sur oise, Alaincourt, Mesnil saint laurent, Liez, Mennessis, Dallon, Annois, Remigny, Artemps, Brissay choigny, Fontaine lès clercs, Tugny et pont, Castres, Benay, Berthenicourt, Mayot, Happencourt, Châtillon sur oise, Ly fontaine, Contescourt, Cerizy, Gibercourt,


text:
Fotbòl Club de Barcelona
Lo Fotbòl Club de Barcelona, popularament conegut jos lo nom de Barça, es un club de fotbòl professional basat a Barcelona in Catalonha. Lo Barça es lo club europèu pus titolat del sègle XXIen[1] e un dels clubs pus titolats de l'istòria : son palmarès li val d'aparéisser al tresen reng europèu del classament dels clubs de fotbòl del sègle XXen e al primièr reng mondial per lo decenni 2001-2010 segon l'IFFHS. Dins las annadas 2010, lo FC Barcelona es considerat coma lo club pus popular d'Euròpa. Etablits dins l'estadi del Camp Nou, que remplacèt en 1957 l' estadi de Les Corts, los blaugranas an ganhat vint e cinc campionats, trenta Copas d'Espanha, cinc Ligas dels campions, quatre Copas dels venceires de copa, tres Copas de las vilas de fieira e tres Copas del monde dels clubs.
L'istòria del FC Barcelona ne faguèt un dels pòrtadrapèu de Catalonha e del catalanisme, un ròtle soslinhat per sa devesa « més que un club ». Çò qu'empacha pas lo club d'aver de suportaires fòra de Catalonha. Entreten una anciana e prigonda rivalitat amb lo Real Madrid, lo club de la capitala espanhòla. Son duèl, conegut coma el Clásico, decidís regularament de l'eissida del campionat d'Espanha que los dos clubs dominan largament lo palmarès. Las doas institucions son las solas, amb l'Athletic Bilbao, d'aver participat a totas las edicions de la Primera División dempuèi sa creacion en 1929.


text:
1612
Aquesta pagina concernís l'an 1612 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Sultanat de Sennar[modificar | modificar la font]
Capitada d'un còp d'estat còntra lo sultan Adlan Ièr (1606-1612) que foguèt reversat per son nebòt Badi Ièr (1612-1617).
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Enebiment dau cristianisme en Japon (→ 1622).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Medecina[modificar | modificar la font]
Invencion dau premier termomètre d'aiga per lo mètge italian Santorio Santorio (1561-1636) que venguèt lo premier termomètre medicau.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]


text:
Lo virus Nipah es tornat sorgir en Índia: ja son mòrtas 11 personas e 25 de mai son a l’espital. Los mètges indians afirman, per ara, que çò que poiriá èsser una nòva pandemia mondiala (coma o foguèt lo virus Ebola) es jos contraròtle. Mas tanben se son mostrats inquiets. Es una malautiá mortala que l’OMS (Organizacion Mondiala de la Santat ) a inscricha dins una lista al costat dels virus Zika e Ebola.
“Es lo primièr còp que vesèm Nipah en Índia –çò diguèt lo director de santat de l’estat indian meridional de Kerala–. E ne volèm far un contraròtle eficaç”.
Los simptòmas son de fèbre, de vòmits, una pèrda de l’orientacion, de confusion mentala, una encefaliti – mai de 70% dels malauts – e enfin la mòrt. Aquò es tot çò que los servicis de santat coneisson fins ara sus aquesta perilhosa malautiá.
La causa originala ne seriá un fruch nhacat per de ratapenadas que se tròba en Asia meridionala. Ja i aguèt divèrses cases en Bangladesh entre 2001 e 2007, e plusors personas atrapèron la malautiá après beure de chuc d’aquel fruch, contaminat per aqueles mamifèrs volants.
Una malautiá nautament perilhosa
Las ratapenadas pòdon transmetre lo virus Nipah mas pereu o pòdon far los pòrcs e d’autres animals domestics. Es aital que la pòdon transmetre als umans. Las personas la pòdon transmetre amb la saliva e d’autres fluids corporals.
Ara los servicis de santat cèrca lo fruch originari que poiriá aver causat ara aquelas 11 mòrts en Índia. Per aquela rason fan una recèrca sus de ratapenadas localas e d’autres animals, mas tanplan de mangos que poirián èsser estats nhacats per aqueles pr’amor que n’i aviá dins un ostal ont tota la familha moriguèt a causa de Nipah.
Los virològs qu’an estudiat lo virus del Nipah pensan que pels umans ataca d’en primièr lo sistèma respiratòri e puèi los sistèmas nerviós e cerebral. Fòrça malauts son mòrts pr’amor d’una inflamacion de las venas d’en primièr e del cervèl puèi. Qualques unes an ja volgut donar l’alèrta sus un virus tan letal.
“Es necite de se mostrar inquiets –çò diguèt Linfe Wang, de l’Escòla de Medecina Duke-Nus de Singapor– pr’amor qu’es una malautiá fòrça letala. Lo virus que sortiguèt dins lo filme Contagion de 2011 es basat sul Nipah”.
Malgrat tot, es un virus que foguèt descobèrt per la sciéncia en 1998 e a ja manifestat sos primièrs signes dins de regions localas en Asia del Sud-Èst. Mas a un potencial òrre: se pòt espandir lèu-lèu pr’amor que i a de ratapenadas prèp d’umans dins una region que comença en Austràlia e arriba fins a l’Africa de l’Oèst.
Pas totes los epidemiològs pensan atal. Stephen Luby, de l’Universitat d’Stanford, ja a agachat cossí aquela malautiá fa son aparicion cada an dempuèi 2001. E finís pas en una pandemia globala. En Bangladesh moriguèron 300 personas. Ara se crei que pòdon èsser mai perque los mètges pensan de còps qu’es una autra malautiá. Índia a sonque dos grands laboratòris per confirmar los cases. Esperem que sián pro.
La Redaccion
Aqueste article serà tanben publicat dins Jornalet, lo primièr quotidian en linha de lenga occitana, amb lo qual Sapiéncia a un acòrdi de cooperacion.