text:
"La berreta negra sul cap arriba a la comuna" amb UBER (?), lo diccionari occitan o sap pas encara ; lo mot es grandament corrent dins la manièra de viure dels Occitans. Alara quand un grope mondial l'emplega per ajudar sa publicitat, non podrà que portar unes comentaris sus aquel blòg. E la fòto circula :
UBERET ! Edr (ambe l'ortografia francesa !) .... mas perqué UBER emplega la berreta per sa promocion, perqué es d'un emplec simbolic que los Franceses lígan al localisme tolzan ? UBER se vòl installar a Tolosa, cerca menaires (vist sus FB) e clients (aquela publicitat), tot aquò tanben sul net, donc li cal buzz. Cal signalar a UBER que la consurréncia parla rarament occitan, e quitament se un taxista la parla, ne fan jamai la promocion, l'informacion pels clients tolzans, e que lo berret es aital una causa puslèu compassionala, patrimoniala, dincal punt que lo sol vendeire de berret de l'avenguda Alsàcia-Lorrena sap pas que son fabricats en Bearn, a Nai ! Vist que los taxistas ne fan jamai la promocion, benlèu que lor cal far ara la promocion, son membres de l'associacion de promocion de l'Òc dins las entrepresas ? Non, non ambe signalement sus l'automòbil, non.
Pel moment UBER cerca "Every's Private Driver" ... pas ges menaires privats ! Tal o fan los taxistas tolzans. Es que los que parlan occitan a Tolosa son EveryOne ? Sembla que non.... Mas son plan bons clients donc. Mas çaquelà ont un Occitan se podrà èstre arcuelhir en occitan ? Per pagar, son clients bons, vertat ? Lo jacobinisme o sap plan....
La fòto es tirada d'una campanha que los Tolzans pòdon veire dins las carrièras, suls mercats (exemple sant-Albin a Tolosa) ; ai donc esperat la sortida de la publicitat per far comentaris.
Benlèu que UBER aurà cambiat l'avejaire dels Tolzans sus la berreta occitana, de Gasconha o d'Euskadi, mas pel moment la berreta sense la lenga es : una granda compassion politica, publicitària, un trabalh sul mercat-Estat-nacion en província. E alara se lo succès arriba amb UBERET, benlèu que mai de Tolzans demandaràn reduccions a UBER se pòrtan la berreta occitana, quí sap ?
UBER volèm reducccions se portèm la berreta occitana !


c: text/html

text:
Diluns, 14 de mai de 2018, 03h00 Internacional,Politica,Societat
Olmo Calvo/AP
An denonciat lo govèrn d’Itàlia a la Cort Europèa dels Dreches Umans (CÈDU) per aver collaborat amb Libia per empachar que los migrants arriben en Euròpa, amb las grèvas consequéncias que las patisson, coma la tortura e l’esclavatge. La denóncia se basa sul testimoniatge de 17 personas que subrevisquèron a un naufragi lo 6 de novembre passat e que foguèron remandadas en Libia; l’a presentada l’organizacion umanitària britanica Global Legal Action Network. Segon aquela organizacion, lo trabalh que fan ensems las autoritats italianas e libianas permet als gardacòstas d’arrestar de naus de migrants a la demanda italiana, e de far tornar aquelas gents en Libia contra lor volontat del temps que subisson d’agressions fisicas e sexualas e son expausadas a la fam.
Aquel 6 de novembre, los gardacòstas libians aurián empedit que lo vaissèl d’una organizacion umanitària socorroguèsse 130 migrants d’un zodiac que s’aprigondissiá. Una vintena de personas moriguèron e los subrevivents foguèron remandats en Libia. Segon la denóncia presentada, los migrants patiguèron una violéncia extrèma e dos d’eles foguèron electrocutats e venduts coma esclaus.
Global Legal Action Network presenta aquela denóncia davant la CÈDU amb l’Associacion d’Estudis Juridics sus l’Immigracion, e amb lo sosten de la Lowenstein International Human Rights Clinic de la Facultat de Drech de Yale e de l’ONG italiana ARCI.
En perilh l’acòrdi italolibian
Aquel jutjament poiriá venir una seriosa menaça per l’acòrdi signat l’an passat entre Itàlia e Libia, çò remembra The Guardian. Segon aquel acòrdi, Itàlia entraïna, dota e finança los gardacòstas libians coma recompensa de lor esfòrç per far recular devèrs Libia las embarcacions de migrants. Lo president del conselh dels ministres italian, Matteo Renzi, se vantava d’aver atench atal una fòrta reduccion del nombre de migrants arribats sus las còstas italianas del sud.
Mas aquel acòrdi, qu’es ara en vigor, es condemnat per las divèrsas organizacions umanitàrias que salvan de vidas en Mediterranèa. Las organizacions an denonciat maites còps las menaças violentas dels gardacòstas libians qu’exigissián de remandar los òmes socorreguts en Libia, e mai se se trobavan dins las aigas internacionalas.
De torturas e d’esclavatge
Avenguèt fa gaire que l’ONG catalana, Proactiva Open Arms, refusèsse las menaças de mòrt dels gardacòstas libians se tornavan pas en Libia los migrants salvats. Quand arribèron sus las còstas de Sicília, los esperava la polícia italiana. La justícia italiana lor confisquèt lo vaissèl e ara afrontan un procès per aver encoratjat l’immigracion illegala.
Dètz migrants pervenguts fa gaire en Itàlia en passant per Libia testimonièron a The Guardian qu’avián patit de torturas e foguèron obligats a de trabalhs forçats. “Libia es lo pièger endrech del Mond s’ès un african negre. Te considèran automaticament coma un esclau”, çò raportava al jornal anglés Ibrahim Diallo, un jove migrant de 20 ans. “I a de vilas coma Sabha o Zawiyah que son fachas per d’esclaus, de presons e de camps de detencion un al costat de l’autre. M’estimi mai de morir que tornar en Libia”, çò precisava.
Segon las estimacions d’Amnestia Internacionala, long de l’an 2017 los gardacòstas libians remandèron en Libia aperaquí 20 000 personas.
En novembre passat, Jornalet raportava la venda a l’enquant dels esclaus en Libia, qu’aviá documentada una reportèra de la CNN.
Fa longtemps ja que la cort europèa (o pas) dels dreits umans se deuriá ocupar del sistèmi economic mondial catastrofic que buta tota aquela paurilha a fugir son país e sas gents dins de condicions espaventablas per ensajar, valga que valga, de venir trigossar misèria en Euròpa…
Cal esperar que lo gobernament italian s’afranquirà dels okazes d’aquela « Cort Europèa dels Dreches Umans » per s’ocupar dels dreches umans que son de sa competéncia : aparar lo pòple italian (e los autres pòples d’Euròpa en consequéncia) de l’invasion migratòria, de la submersion e de la disparicion dins un avenir pro pròche, estalviar a sos ciutadans e a sas ciutadanas los escotelatges, los viòls e autres crimes comeses cada jorn per aquels « òstes » indesirables. Un... Legir mai

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lo mond es pus polit quand se vei a travèrs leis uèlhs d’un ovoide.
Google Street View a l’intencion de nos permetre d’explorar totas lei vias de comunicacion terrèstre amb nòstre ordenador, la fotografia e regularament de nòus airals remotes per far lo viatge mentau a posita de totes.
Leis Islas Feròe, una província autonòma de Dinamarca situat a mièg camin entre Escòcia e Islàndia, son coneguts per sei bèles païsatges. Doncas, es naturau que Street View vòu èstre una incursion per mostrar dins lo mond sei formacions volcànicas, prats boreau e austrau de fau. Per aiçò, lo servici de navegacion virtuala Google a utilizat una nòva tecniciana: de camèras a bòrd de fedas.
Doncas Visita Islas Feròe, burèu de torisme dins lo país, equipat amb camèras d’aqueles animaus orgulhoses 360 alimentat per energia solara, abans de lei liberar en lei rotas de montanha rocosa e de malaisit accès. Lo projècte se sona SheepView360 coma rason.
L’archipèl es lo larèr de solament 50.000 abitants. Doncas, leis èstres umans son superats en nombre Ovidae, que soman 80 000 s’estend sus 18 islas en totala. Cossí èra d’esperar, « Islas Feròe » significa « d’islas » fedas dins leis Islas Feròe.
« Quand comencèrem aquel projècte, voliam absoludament que Google Street View se jonh per’mor de mostrar lo nòstre bèu país dins lo mond, e mai que mai aus personas qu’an pas lei mejans per visitar », diguèt Durita Andreassen deis Islas Feròe, qu’aguèt l’idèa d’assignar dins son país amb Street View. S’arribèt meses en viatjant per lei rotas de l’isla amb una vegada de fedas a la part posteriora que ne foguèron creats 360 ° camèras mercés a un sistèma de arnès intelligent. Aiçò a donat una granda atencion dins son país, doncas qu’el desira. Quand s’anoncièt lo lançament dau projècte en l’agost passat, centenats d’articles son estats publicats en lei mejans de comunicacion per un total de $ 42 milions de valor de la banda (es a dire, l’exposicion e lei relacions publicas ), cossent amb lo burèu de torisme. « Va mau pas per un projècte finançat amb solament 289.000 dolars. »
Dau temps qu’aquela ampla publicitat foguèt mai que satisfasent, leis Islas Feròe son reticents a associar Google amb lo sieu negòci. Andreassen a mes en marcha una peticion en linha que foguèt signat per lei toristas e leis abitants deis islas, e Google a respondut positivament pauc après sa recepcion.
SheepView360 a agut un impacte significatiu en lo torisme. Cossent amb Levi Hanssen, gestor de contenguts en la Visita Islas Feròe, lei resèrvas de vòls e otèl d’espetar per l’an 2017. Maugrat aiçò, de fedas vist es pas encara en linha – Google a pas acabat de pujar leis images realizadas per lei volontaris. Segon Hanssen, podèm contemplar leis Islas Feròe sus Street View per la fin de l’an. Rotas, rotas de senderisme, lo mitan aquatic, lei corioses lèu explorar cada canton d’aquel bèu país. « Esperam que lei gents gaudir de descobrir leis Islas Feròe a travèrs leis uèlhs d’una feda umila », ditz Hanssen.


text:
Acabi de legir dos articles de l’excellent setmanari francés, Le Canard Enchaîné, es lo melhor per aver lo resumit de l’actualitat de la setmana passada e de son tractament dins lo mèdia.
Es vertat qu’ai pas agut l’escasença de ne parlar sovent, perqué èri pas un lector costumièr. Ara ne soi … e cada dimècres, soi a la crompa, quora ne damora dins lo quiòsque ; mantunes comerçants organízan la penuria, perqué lo tròba tròp esquerrista benlèu, o libertari – coma soi dubert d’esperit lo libertarianisme me fa pas páur.
Per saber l’afar del nuclear al Japon, es evident que cal pas legir Le Canard, car sabèm en escotar simplament la ràdio, mas per saber de quina manièra nos manipúlan, es utile d’aver Le Canard en mans, las mai netas possible. La libertat d’expression es tanben sense la publicitat, o sense subvencion ; es parier per l’occitanisme, i a pas gaire de libertat d’expression, car i a subvencions o organizacions foscas per aver las subvencions, la penuria organizada pels sistèmas de la decentralizacion transforma associacion en crocodil que la noirridura es unicament faita de subvencions, e d’amigüismes per las aver.
Donc ai legit l’article sobre Fukushima Dai-Ichi e lo parallèl ambe Tchornòbil. Se lo nuclear existís al Japon, lo copinatge (politicians e engenièrs) aurà plan ajudat tanben, amai del mediatic per mantunes animadors de tot escantilh. Dins aquestes territòris de l’Èst europèu, lo primièr a aver condamnat las tèrras èra un Napoleon, bon mas l’an aprèp las tèrras èran devengudas fertilas ; lo segond es estat un Hitler, doás annadas aprèp la situacion èra tornada. La tèrra de Tchornòbil es condamnada per 1.000 annadas, ambe un vent politic contrari, aprèp lo nuclear petador, del modèl que AREVA nos explica segur per sempre, ambe un verbiatge que sembla fòrça a l’estalinisme…
L’estalinisme es una autra fòrma de govèrn … e ne coneissi que l’an dins las associacions occitanistas pacificas del costat de las Sèrras...
Lo dessenh umoristic, al costat, relativiza la campanha per aver lo candidat ecologista que cal (o supausat aital, car acabi d’escotar la dòna Duflot, e me sembla tanben presta a participar), coma se n’i aviá qu’aquestes dos sols… Mas coma lo ridicul mata jamai en politica, m’a pas frenat d’i veire d’autres personatges que faràn tot per èstre lo gal de la clocada e èstre aital candidats a tot, e president de tota las associacions, quitament dins las associacions qu’i a gaire de ganhar ; mas per aver l’informacion en privat, clientelisme politic, cal èstre president de totas las associacions que pássan.
Ièu me questioni de saber se la pedegèra de l’«esplendida e republicana» companhia AREVA a legit l’article sobre la gautada del cònsol de Vilanuèva-d’Òlt, un modèl benlèu per la gestion de las populacions en Índia, un Estat federal que sembla aver mai de dreit a la paraula qu’en França sul tèma nuclear, o que dins un certan occitanisme sobre las estratègias politicas de cadun.
Las gautadas serián segurament solucions per dreiçar los elements que vòlon pas daissar las loras paraulas en sacas, en cercar de l’etica ont las foscors del sistèma afavoriza lo contrari. L’adreiça seriá alara un avertiment politic, abans l’empresonament o l’ostracisme perpetual, o l’exilh en França (Iscla-de-França) ?
Per acabar, vos recomandi l’article sul prefecte del departament francés, 9-3, que sembla probar que Le Figaro es un jornal manipulador e que se daissa manipular. Quí auriá pensar lo contrari en gaitar simplament las portadas… E zo cal plan dire, lo cap-redactor del jornal aqueste podrà aisidament passar de l’empèri Dassault, a la redaccion de l’empèri Bouygues mèdia, o quitament Lagardère mèdia… En matièra de manipulacions politicas son modelics.
L’afar de l’amic de DSK que se desplaça aital, simpalment en Porsche coma d’autres van al Fouquet’s un dimenge d’eleccion, se plaça dins aqueste contèxte, d’una casta qu’estima melhor castigar puslèu que de bastir un projecte politic per totes/as, per egalitat ciutadana, coma s’espèra dempuèi longtemps en Occitània.
Patrick me manda regularament los seu dessenhs umoristics, e m’agrada de veire que las bolegadissas de l’actualitat li dona fòrças contenguts tranquilles.
Aquela Porsche es coma una gautada politica, destrusís lo candidat ? Sembla que non. Mas las populacions semblan aver memòria. Lo Parti Socialiste francés donava una cliò a François Mitterrand quora acabèt los 17 annadas, sense declarar de guèrra (soi pas Mitterrandolatre).
Dins la teissonariá, lo teisson es matat e ajuda a minjar lo fogal…
-°-
Una còca de mai ambe la serada culturala, farèm un viatge ròck catalan ? Sí, es possible a Tolosa.
Tot sol, zo podrètz escotar en linha.


text:
La crida contra la barbariá es portada per Bruno Le Maire, novèla lutz politica de l’UMP. Bon, o sabèm jà, l’UMP es jamai estada una lutz pel pòlis, per çò qu’es de la politica tal que Grècia l’ensenha.
La violéncia de la dimenjada passada, e l’inquietud de la jornada d’anuèch, fan escriure Bruno Le Maire ; se son debanada a Barbès e Sarcelles, recanton del regionalisme francés ; aquestas violéncias son estadas faitas per la violéncia de grope social daissat a la talvera del sistèma economic que Bruno Le Maire se vòl lo portaire, lo liberalisme parisenc sul mercat-Estat-nacion francés, la talvera estent la violéncia de la pauretat, e donc la violéncia de la talvera a trapat la Palestina per s’exprimar en grope, ambe assegurança de fabricar una destruccion segura, perqué destrusir ? E Bruno Le Maire instrumentaliza coma es estada sempre fait, per assegurar que lo sistèma jacobin es lo melhor, encara e encara la mesma estratègia politica per daissar al poder una casta autoreproductiva jacobina. Bruno Le Maire representa plan aquesta casta parisenca qu’es un dangièr per las dignitats democraticas dels pòbles de França, e d’endacòm mai.
La solucion dels jacobins es d’emplegar lo dreit, la justícia, per reglar lo seu problèma jacobin. Es la vision que lo PP (partit pòst franquista e membre del PPE a Estrasborg, coma l’UMP) explica quora cal aplicar la constitucion e res qu’aiçò per contrar l’independentisme catalan.
E que cal far d’aquel personal politic que los problèmas socials o sábon pas reglar d’una autra manièra qu’ambe las leis que la casta s’es autoproclamada coma sola per las poder escriure e votar, en respectar pas lo dreit de decidir dels pòbles ?
Mas ambe los problèmas regionalistas qu’an lo personal politic parisenc, Bruno Le Maire e l’ensemble de l’UMP, o la casta politica socialista ambe Manolito Valse en primièr elegit regionalista d’Iscla-de-França, es normal que la ràbia politica s’exprimèsse. Son enrabiats de qué justament ? Lo sistèma republican non fonciona, alara que l’an decretat sant e universal, donaire de leiçon als «régionalisme repliement sur soi» (a Bordèu, Bastia, Aiacciu, estrasborg, Brest o Kemper, Fort-de-France, Cayenne, Sant Denís de la Réunion, Caen, Dunkirk o Annecy, Nissa o Marselha, Perpinyà o Baiona, Tolosa o Lemòtges o Clarmont, enfin la mauvaise province que serà plan segur decretada coma polida per enganar melhor) …. aqueles regionalismes son autodecretats, melhors destructors de fRANÇA, los vòlon fòra de París qu’es la capitala e que pensa plan e republican, plan segur.
En Alsàcia, mantunes an comprès lo problèma, e an fugit perqué pensan que la resolucion francesa del problèma politic jacobin es impossibla (ne soi pas luènh de pensar parier), sense la destruccion de fRANÇA (lo sistèma jacobin francés desaparegut, benlèu qué, un espèr me damora !); e perqué ? perqué lo sistèma educatiu es una propaganda nacionalista e lingüistica de cada jorn e que fòrma a la revòlta comunautarista, la classa (coma indica Marx) se revòlta a docina, e la casta al poder li agrada pas (normal).
Es clar que fauta d’una radicalitat dins l’Éducation Nationale, es de dire eliminar los regents monolingües, non podrèm resoldre un problèma que Jules Ferry a installat, lo monoteïsme lingüistic francés.
En Alsàcia, an la chança d’aver un Estat FEDERAL en fàcia, de l’autre costat del flume ! Mas en Lemosin, en Auvernhe, en Roergue, Carcin, Peirigòrd, Agenés, Albigés, Montpelherenc, Provença, Lengadòc, Gasconha, Bigòrra, Bearn, Varossa, Corserans, Comenge, País Tolzan, Comtea de Nissa, País Gavòt, País de Bordèu, Savòia, Martinica, Guadelopa, La Réunion, Kanaki, Polinèsia, Guiana, Bretanha, Normandia ? De qué an ?
Es clar que fauta d’una radicalitat dedins la pensada politica, es de dire eliminar la pensada d’un Ernest Renan o/e Maurici Barrès que confondon lenga e ciutadanetat, etnografia e constitucionisme, ensenhament e vida publica, dialectes e pòlis grèc, non podrèm acabar ambe los problèmas creats pel jacobinisme francés, e l’aprèp 1793. Lo mal-astre es qu’avèm una casta politica d’esquèrra o de dreita, plan formada dedins las escòlas e universitats de l’endoctrinament jacobin, que nos vòl far engolir lo contrari. Donc, quin serà lo chòc politic que resoldrà la situacion ? Senon una novèla dimension guillotine a la supausada République française ?
La barbariá dels pòbles de fRANÇA ganharà perqué lo personal politic es jacobin, es tot.
-°-
E a l’esquèrra socialista, l’avuglament es tanben la règla de casta.


text:
L'aurelha de can: cada diluns a 10h00, 15h00 e 20h00
L'aurelha de can qu'ei ua navèra émission d'actualitat en gascon. Cada diluns Joan Peire PASTIS que'vs presentarà l'actualitat inacostumada de la setmana passada. Ua actualitat puslèu dròla per la quau e i averà tostemps de qué pensar.
Diluns, lo 19 de deceme de 2011:
Politica :
- Lo PS e lo son gost entà lo bastit "low cost" - Rama Yade La mensogèra - Nadine Morano la comica
Recòrd
- Fidèl Castro qu'entra dens lo libe deus recòrds
Santat
- Lo sindròm de l'accent estrangèr
La seguida en escotar Ràdio Gasconha


text:
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
la mort deu cantador de Sustraia
1 la mort deu cantador de Sustraia le Dim 4 Jan - 18:46
capbreton
Occitan Warrior
2 Re: la mort deu cantador de Sustraia le Dim 4 Jan - 20:36
Sokolovic
Trobador !!
3 Re: la mort deu cantador de Sustraia le Dim 4 Jan - 21:18
Arf
Occitan Warrior
Que diseri que n'aveva pas 40 ans. Que'm sembla que Mixu Mixelena aveva deja avut ua alerta quauques annadas a. Malurosament qu'aveva ua morfologia qui'u predispausava a aquo.
Qu'ei triste.
4 Re: la mort deu cantador de Sustraia le Dim 4 Jan - 21:27
Sokolovic
Trobador !!
Sabi pas perqué mai m'èri totjorn pensat que venián dau costat espanhòu dau País Basco.
5 Re: la mort deu cantador de Sustraia le Dim 4 Jan - 21:57
fredoc
Occitan Warrior
La novèla que'm tòca com tocarà hèra de festaires de noste. Maugrat lo son darrèr disc a la sauça Jean Noël (ua sopa en solo tot en francés), Sustraia e Mixu qu'an marcat la mea generacion per las hèstas deus vilatges de Bearn.
Francament, que'm hè dòu.
_________________
Ací qu'ei l'alh ! ce disè la ceba. / Amic de cadun, amic de degun.
"La vida es una tombola", Manu Chao.
6 Re: la mort deu cantador de Sustraia le Dim 4 Jan - 22:17
Danís
Adjudant
Per io an portat quauquarren a la musica basca, e son sovent parvenguts a associar los festaires de Baiona e los jòunes militants bascas. Aquò era pas aisat e se saluda.
Pense que i a fòrça occitans qu'an escotat Sustraia o que z'escoten enquera, e que seràn tochats per la novela...
7 Re: la mort deu cantador de Sustraia le Ven 9 Jan - 21:56
Taverner
Pinta-Beroi
Contenu sponsorisé
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
Posted in Pàmias, tagged Alps, mar, massis septentrional, Mediterranèa, montanhas, occitan, Occitània, Pirenèus, Tolosa on decembre 19, 2013|
Leave a Comment »
Occitània es un pais qu ‘es un pauc conegut. Occitània , qu’es aquò ? Es en Euròpa, dins l’estat francés, e 2 bocins dins l’Estat espanhòl e dins l’estat italian. S’i parla occitan. L’occitan s’es fabricat gràcias al latin.
Occitània es un pais de montanhas (los Alps, los Pirenèus, e lo Massis Septentrional) e de planas e planòls ; i a tanben plan de caunas. Es entre la Mar Mediterranèa e l’Ocean Atlantic.
Occitània a 20 milions d’abitants per una superficia de 200.000km2. Quinas son las « capitalas » d’Occitània ? Las capitalas son : Tolosa, Bordèu, Marselha, Albi, e Montpelhièr.
Aqui de croses occitanas :
Yonas, Alycia
Read Full Post »
Es un ensemble de monts e planòls del nòrd d’Occitània. Lo Massis es d’origina erciniana, e format de volcans. Son de volcans atudats dempuèi plan temps, e doncas son pas de montanhas ponchudas ni nautas. La cima mai nauta es a 1886 m (Puèi de la Crotz o Puèi de Sanci : puèi vòl dire « puèg »).
Se devesis en quatre parts principalas: l’oèst, amb Lemosin : planòl vaste entrecopat de sèrras, lo centre amb Auvèrnha (monts volcanics), los monts Dòre, Doma, limanhas (planas e planòls), e puèi cap al sud, las Cevènas, la Montanha Negra, los causses de Roèrgue e monts de la Marjarida.
S’espandis sus una superficia de 85.000 Km2.
Es una region fòrça polida e visitada, plan verda per çò qu’i plòu fòrça.
Suzon e Angie
Read Full Post »


text:
1339
Aquesta pagina concernís l'an 1339 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Dins lo nòrd, l'armada anglesa comandada per Edoard III (1327-1377) menèt una incursion dins lei regions de Fourmies, de Laon e de Cambrai. Pilhèron lei zònas ruralas sensa atacar lei posicions tròp ben protegits. Puei, se retirèron en octòbre ambé l'arribada de l'armada francesa dirigida per lo rèi Felip VI (1328-1350).
Euròpa[modificar | modificar la font]
Anglatèrra[modificar | modificar la font]
A partir de Flandra ont avián desbarcat en 1338, lo rèi Edoard III (1327-1377) e l'armada anglesa pilhèron lei regions de Fourmies, de Laon e de Cambrai. Puei, se retirèron ambé l'arribada de l'armada francesa dirigida per lo rèi Felip VI (1328-1350).
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
En Grècia, l'eiretier dau Despotat d'Epira Nicefòr III Orsini desbarquèt dins la region per assaiar d'organizar una insurreccion còntra l'emperaire Andronic III Paleòleg (1328-1341) qu'aviá annexat lo Despotat en 1337-1338. Pasmens, mau capitèt e deguèt negociar ambé Constantinòble (→ 1340).


text:
AG 2011 deu NPLD
La quatau Amassada Generau deu NPLD que se debanè a la fin d’octobre. Qu’esto tanben l’escadença d’organizar lo tresau acamp deu comitat de pilotatge de l’organizacion.
Tots dus que son estats, peu darrèr cop, miats per Meirion Prys Jones abans l’eleccion d’un navèth cap peu hialat
Navèth cap peu NPLD
Tomás Ó Ruairc, deu Despartament de "Community, Gaeltacht and Rural Affairs" deu governament irlandés, qu’ei estat elegit com cap deu NPLD pendent l’AG d’Eskilstuna, en Suèda.
Peggy Heikkinen, de Svenska Finlands Folkting, qu’ei estada re-elegida vici-presidenta, après aver assegurat l’interim en aquesta posicion desempuish lo mes de mai de 2011.
Tomás a Peggy que junharam Araceli Díaz de Lezana deu Governament Basc, que ei estat elegit Vici-President en 2010.
Pèire Brechet que representava l’I.E.O. pendent l’AG, que s’i parlè de duas tematicas importantas per l’associacion, que seràn apregondidas en 2012 peu NPLD, qu’ei a diser i) lo ligam enter economia e lenga e ii) las estrategias regionaus en favor de las lengas (estudi e comparason)


text:
Violon
Lo violon (var. vriulon[1]) qu'ei un instrument de còrdas hregadas dab quate còrdas e jogat dab un arquet. Uei lo dia, qu'ei lo membre lo mei petit e lo mei agut de la familha deus instruments de còrdas hregadas descendenta de la lira da braccio qui compta tanben lo vriulon alto, lo violoncèl e, en partida, la contrabassa (puishqu'aquesta darrèra b'ei tanben tanhenta de la familha de la viòla de gamba ; marginaument aquesta familha qu'a conegut autes còps un violino piccolo, un vriulon tenor, un violoncèl piccolo e qu'existeish quitament ua octobassa.
Lo mot violon que vien de l'italian "violino" qui vòu díser petita "viòla" (qu'ei a díser, petit vriulon alto). Lo musician qui ne jòga qu'ei lo violonista (violonaire/vriulonaire dens la musica populara) e l'artisan qui'u fabrica e l'adoba qu'ei lo laütièr [2] qui èra a l'origina lo fabricant de laüts. Lo laütièr que tribalha sovent dab un arquetièr qui s'ocupa deus arquets. L'arquet qu'ei hèit generaument de husta (pernamboc, o amoreta peus miélhers) mes uei lo dia a còps de fibra de carbòni) e de crins de chivau hregats contra ua colofònia (hèita de resina de pin) entà qui s'arràpien a la còrda en, atau, la bèth har vibrar. Tant vau díser que shens colofònia la crin non produseish pas nada vibracion e nat son.
Las còrdas deu vriulon que son acordadas en quinta deu biais seguent (de la mei grava a la mei aguda) : sòl, re, la, mi (lo vriulon alto e lo violoncèl - au contra de la contrabassa - que son acordats tanben en quinta, mes dab las nòtas la, re, sol, do -ua quinta en devath deu vriulon per l'alto, qui partaja atau tres còrdas acordas perièr dab lo vriulon, e ua octava en devath de l'alto entau violoncèl -).
Uei lo dia las còrdas que son hèitas d' acèr mes a l'epòca barròca e classica qu'èran hèita de tripas d'aulhas (e non pas jamei de gat, com ua vielha legenda mentidera ac dit).
Somari
- 1 Istòria
- 2 Anatomia deu vriolon
- 3 Tecnica
- 4 Violonistas famós (per ua lista mei completa véder l'article violonista)
- 5 Lo vriulon dens la literatura e lo cinema
- 6 Ligam intèrne
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vriulon que ho inventat en Italia a la fin de la Renaishença a partir de la familha de las liras da braccio. Un deus mei vielhs laütièrs coneguts per aver fabricat un vriulon de tipe modèrne que ho Andrea Amati de la ciutat lombarda de Cremona. Qu'aubrí atau la grana istòria d'aquesta vila desempuish estretament ligada dab l'istòria deu vriulon. Que ho lo fondator d'ua dinastia de laütièrs. A Cremona tanben que viscón Antonio Stradivari e Giuseppe Guarneri dus laütièrs deus mei famós. Enter los autes grans laütièrs qui desvolopèn los modèls e los mòtles deus instruments modèrnes que cau mentàver lo tirolian Jacob Stainer egaument tanhent de l'escòla cremonesa.
Desempuish los Amati dinc au dia de uei l'instrument e l'arquet que conegón cambiaments (mendres peu purmèr, mei pregonds entau dusau). Aqueths cambiaments que hen passar l'instrument de l'estat de vriulon barròc au de vriulon modèrne ; en ehèit, durant la segonda meitat deu sègle XVIII lo pontet, lo manjo, la barra d'armonia e la tòca qu'evoluèn e mantuns instruments (los quites famós stradivarius jogats uei lo dia dens lo monde sancer) que hon tranformats entà aquesir las caracteristicas deus instruments modèrnes.
La vila alemanda de Mittenwald qu'ei un aute centre màger de laüteria e lo sèti, com Cremona, d'ua escòla vodada ad aquesth art. En França, mantuas generacions de laütièrs que s'amassèn a Mirecourt, uei lo dia atanben sèti d'ua escòla de renomada internacionau e ciutat nadau durant mantuns sègles d'ua grana partida deus vriulons francés.
Lo Reiaume Unit qu'ostalè la soa escòla hens la ciutat de Newark.
Anatomia deu vriolon[modificar | modificar la font]
Dimensions[modificar | modificar la font]
Lo vriulon d'adulte qu'ei aperat vriulon sancèr o 4/4 de vriulon. Que mesura 60 cm de long haut o baish.
Fraccions inferioras qu'existeishen mes shens relacion dab la valor numerica de la mesura. Atau, lo vriulon de 3/4 que mesura autorn de 56 cm, lo de 1/2 (o miei vriulon) 53 cm, lo de 1/4 (o quart de vriulon), 48 cm, lo de 1/8, 44 cm e lo de 1/16, 37 cm ; a còps que's pòt baishar dinc a un 1/32 (mes aquò qu'ei pas aprovat per totòm e qu'ei mauisit de har un instrument efectiu ad aqueste endom).
Òm pòt trobar 7/8 de vriulon, taben aperat vriulon de hemna, de proporcions intermediàrias enter lo 4/4 e lo 3/4 e destinat a adultes petits.
Diferentas partidas deu vriulon[modificar | modificar la font]
Lo vriulon que's compausa d'ua caisha de resonància (1) e d'un manjo (2) ; aqueth darrèr qu'ei en vertat compausat deu manjo (a long deu quau e's muda la man esquèrra) de la tòca (tròç, generaumen hèit d'ebena on los dits e premen las còrdas), de la caisha de la cavilhas (tanben aperada cavilhèr) (7) e de la voluta (8 - egaument aperada cròssa a maugrat qui pòsca tanben representar ua cara umana, un cap de leon o préner mantua auta forma).
La caisha de resonància qu'ei delimitada per la taula (4) de l'instrument, lo son hons (6) e lo son costat (5). Los dus purmèrs que pòden estar constituit de ua o de duas pèças de husta.
La taula que presenta dus horats en forma d'f (10) entà deishar sortir lo son.
Las còrdas que son enrolladas autorn de las cavilhas (12) deu cavilhèr, que passan per ua petita pèça de husta aperada silhèt (11) e qui corona la tòca (3), que s'apiejan suu pontet (13- qui transmet las loas vibracions a la taula) e, fin finala, que s'arrapan au cordièr qui, eth medish que s'arrapa au boton clavat dehens un deus sheis arrims de husta suus quau e son pegats los costats de l'instrument.
Las còrdas que pòden arrapà' s directament au cordièr o ac har a mejan d'un tienedor (var. tibador) dotat d'ua vitz qui permet d'acordar las còrdas mei precisament e mei aisidament que non pas dab las cavilhas.
Devath los dus pes deu pontet be i a, deu costat de la còrda de mi un cilindre de husta aperat l'amna (var. arma, anma) qui transmet la vibracion deu pont despuish la taula dinc a hons e, deu costat de la còrda de sòl, ua barra d'armonia qui, pegada au long de taula be i difusa lo son. Ambs pèças, a despart de las loas proprietats acosticas, qu'estabilizan e que renforçan l'instrument sosmés a tencions de las granas (en comparason dab la flaca espessor de husta de la taula).
Un vriulon modèrne qu'ei gaireben tostemps provesit d'ua mentonièra qui melhora l'aisença deu musician e, sustot, qui empara l'instrument deu contacte dab la pèth umana (e mei que mei deus peus de la barba). En devath de l'instrument un coishin que permet de tiéner lo vriulon dab pas sonque lo menton de la clavicula e atau de liberar la man esquèrra qui pòt aisidament eslissà's au long deu manjo.
Tecnica[modificar | modificar la font]
Man dreta[modificar | modificar la font]
La man dreta que pòt puntejar las còrdas dab l'index (aquesta tecnica qu'ei aperada lo pizzicato) o las hregar en tot eslissar l'arquet. L'arquet, gahat dens la man qu'ei eslissat parallelament au pontet deu vriulon per obertura o barradura de l'avantbraç en lo desplegant (l'espatla e lo braç que son censats demorar alasats e non pas mudar orizontaument - mes òc verticuament entà har pujar o baishar l'avantbraç quan aqueste e càmbia de còrda ; lo braç que pòt sonque lhevà's entà aidar l'avantbraç a estar a la bona hautor de la còrda qui joga e atau tornar mei aisits los cambiaments de còrdas).
Se l'avantbraç e 's barra, l'arquet qu'avança per la dreta de cap au vriolon : òm dit alavetz qu'òm lo possa, çò qui ei marcat sus la partition au mejan deu signe V. Au contre, en bèth obrir l'avantbraç òm tira, çò qui ei marcat peu signe Π (a còps capvirat) ; gaireben totas las particions que s'acaban en tirant.
Possar o tirar que son dus còps d'arquet ; en tot possar o tirar, las variantas de còps d'arquet que son : lo legato, lo staccato, jogar sul ponticello o sul tasto, lo sautillat, l' Arrebòt, lo tremolo :
- Duas nòtas (o mei) seguidas dens un medish moviment (tirar o possar) e shens estancar l'arquet que son ditas ligadas (e lo hèit de las ligar qu'ei designat per lo mot italian legato).
- Quan òm joga duas nòtas a la seguida dens un medish moviment d'arquet e tot marcar ua pausa enter eras aquò que s'apera un stacatto.
- Au contre deu stacatto òm pòt soslinhar las nòtas a bèths trucs d'arquet en possant e tirant e en tot s'entancar enter la nòtas ; que tracta alavetz d'un marterat o d'un gran marterat.
- Òm pòt prodúser un son dab ua brèva hregada de l'arquet ; aquò que s'apera un sautillat ; mantun sautillats que pòden estar encadenats (çò qui pausa dificultats d'estabilitats). Ua varianta, l'arrebòt, que consisteish en har arrebotar l'arquet.
- Eslisar l'arquet au ras deu pontet que produseish un son especiau (hèra utiizat dens las musicas de filmes d'orror) ; aquesta tecnica qu'ei designada com jogar sul ponticello ; au contre, en s'aluenhant deu pont entà apropià's de la tòca o joga sul tasto.
- Ua alternança au mei lèu enter possar e tirar hèitas en màver pas sonque la man e lo mei vista que 's posca que produseish un tremolo.
- Fin finala, dens la musica contemporenca mei que mei, òm pòt jogar col legno, qu'ei a díser capvirar l'arquet e jogar dab la husta en lòc deu crin entà prodúser un son sord.
L'arquet qu'ei dividit enter punta, mitan e talon. La particion que poden mentàver la partida de l'arquet que cau utilizar dens tau o tau passatge (e lo quite interpret que pòt notar la soa preferéncia suber la soa particion).
L'arquet que pòt har vibrar ua còrda o dus (que's parla alavetz de còrdas doblas, qui a còps e poden estar mauaisidas d'interpretar puish que poden combinar ua dobla dificultat per la man esquèrra e per la dreta). Un gran e lèu còp d'arquet que permet de har vibrar a la seguida mes quasi amassas tres o quitament las quate còrdas e atau de har audir un acòrd. Aquò qu'ei sovent lo cas d'acòrds finau de certes tròç de musica.
Man esquèrra[modificar | modificar la font]
La man esquèrra que prem las còrdas contra la tòca abracant atau la longor de resonància en tot formar un son mei agut. Ua nòta jogada shens apiejar los dits de man esquèrra suber la tòca qu'ei aperada còrda vueita.
Las quate còrdas vueitas que forman l'acòrd deu vriolon sòl, re, la e mi. L'index de la man esquèrra qu'ei designat com lo purmèr dit e que permet de prodúser las nòtas qui segueishen las de las còrdas vueitas : suber la còrda de sòl lo purmèr dit que pòt produser ua nòta un miei ton mei hauta (sòl diesi) o un ton mei haut (lo la, la nòta qui segueish lo sòl suber l'escala armonica).
Los quate dits de la man esquèrra que's segueishen atau e de dit en dit (e donc de ton en ton) lo quatau dit (lo dit minin) que produseish un son ua quinta mei hauta que la còrda vueita, çò qui vòu díser qu'ei la medisha nòta que la còrda seguenta ; donc, sus la còrda de sòl, lo quatau dit que forma lo re, sus la còrda de re qu'ei un la, sus la de la un mi. Aquò que s'apera la purmèra posicion.
Entà devarar lo long de la tòca òm pòt cambiar de posicion (sus la còrda de mi aquò que permet de pujar hèra luenh la hautor deu son). En hicant lo purmèr dit au lòc ocupat peu dusau dit òm obtien la segonda posicion ; s'òm lo hica au lòc qu'ocupava lo tresau dit en purmèra posicion que's tracta alavetz de la tresau posicion e atau dinc au cap de la tòca.
Que's ved donc qu'ua medisha nòta que pòt estar produsida de mantun biais diferents. Un legenda que conta que lo gran virtuòse Niccolò Paganini, un còps que s'avèva copat las tres darrèras còrdas que continuè de jogar sonque suber la còrda de sòl qui'u remanava (com lo sòl qu'ei la mei grava, que's pòt teoricament jogar totas la nòtas en las s'anant cercar au cap de la tòca, o quitament au delà).
Desempuish Paganini tanben, la man gauhca qu'ei supausada poder prémer e punteja au medish temps los pizzicatos (per exemple, se lo dusau dit e prem la tòca lo tresau que punteja). Aquesta tecnica hèra mauaisida qu'autoriza ua grana vitessa d'execucion e qu'ei presenta dens granas composicion de virtuositat.
En jogant, los dits de la man esquèrra que hèn generaument un moviment d'anar e viéner entà har variar la hautor de a nòta ; aquesta variaion que s'apera lo vibratto. A còps, certas particions que precisan que cau jogar shens vibrar o, au contre, desenvolopar un jòc expressiu qui implica generaument ua vibracion mei marcada.
Adobament de las particions[modificar | modificar la font]
Com la man dreta que pòt variar las partidas de l'arquet emplegada (que pòt jogar a la punta, au mitan o au talon) e los còps d'arquet causits (duas nòtas destacadas que poden, per exemple estar jogada ua en possant e l'auta en tirant - com dens un marterat - o dens un medish moviment d'arquet - un stacatto -) dens tau o tau passatge d'ua particion, quan lo tròç d'arquet e/o lo còp d'arquet be son pas mentavuts suber la particion, qu'ei au musician de'us se causir e de'us s'ac marcar. Aquò qu' ei l'adobament de la particion. Generaument las particions famosa que son editadas e estampadas adobadas jà despuish bèth temps a, au punt que mantua qu'ac ei dab mantuns adobament desparièrs.
La màger part deus adobaments, totun, que concernen mei que mei la man esquèrra. Un nombre hicat en haut de certas nòta qu'indica lo dit qui la deu jogar (e donc la posicion de causir e de seguir dinc au nombre prosman). Atau, per exemple, la nòta sòl marcada per la clau de sòl que's jòga en purmèr posicion en pausant lo tresau dit (l'anular) suber la dusau còrda (lo re) ; totun, se un nombre 1 qu'ei escrivut en dessús d'aqueth sol, aquò que vòu díser que cau hicar lo purmèr dit a la plaça de tresau (çò qui vòu díser passar en tresau posicion).
La causida de tau o tau posicion qu'ei motivada per la possibilitat de melhorar la facilitat e la netetat deu jòc (en evitar un cambiament inutil de còrda per exemple o lo cambiament de posicion shens pausa qui poden har enténer un eslissament de la nòta jogada) o per l'ehèit sonòr qu'implica ; que pòt per exemple perméter d'evitar de har sonar ua còrda vueita (qui non pòt sonar dab cap vibrato, au contre de las nòtas realizadas mercés aus dits de la man esquèrra).
Pedagogia[modificar | modificar la font]
La dificultat per començar l'estudi deu vriolon qu'ei dobla puish que tan lo manejament de l'arquet per la man dreta com lo posicionament deus dits sus la tòca shens cap ajuda (com ac son la fretas de la guitarra, de la viòla de gamba e de la mandolina per exemple) que son hèra dificils.
A la debuta, l'eslhève que comença donc per s'assegurar que pòt plan tiéner lo vriolon enter la clavicula e lo menton mercés a la mentonièra e au coishin puish la man esquèrra que gaha l'instrument per la soa caisha e non pas peu manjo. Durant las pumèras leçon la man esquèrra non tribalha donc pas cap. L'estudi que 's concentra suber lo manejament de l'arquet en practicant còrdas vueitas. Un còp mestresat aqueth manejament (qu'ei a díser après aver verificat que la posicion de la man qu'ei naturaument bona, qu'ei pas sonque l'avantbraç qui 's maveish mentre qui lo braç e l'espatla be demoran alasats e fixes) que l'elhève be comença de pausar lo purmèr dit e tot poder jogar dab ueit nòtas (abans non he pas sonque las quate nòtas vueitas).
Aqueth procès que pòt durar un par setmanas, domandant ua certa paciéncia.
Arron, que 's pausan cada dit un per un en avisà 's de la justessa. Un còp mestresada la purmèra posicion, que 's pòt estudiar las autas (òm insista, a la debuta, mei que mei suber la tresau, la mei emplegada après de la purmèra).
Desempuish la fin deu sègle XX lo metòde Suzuki qu'a muishat resultats impressionants dens l'estudi deu vriolon. Qu'ei basat suber un ensenhament hèra precòç e en insistint suber la naturalitat de l'emplec deu vriolon. Lo chins qu'escotan hèra e que son abituats a costejat l'instrument naturaument. Lo metòde que preten ensenhar lo vriolon com se hosse ua lenga mairau. Sia com sia, qu'a dejà format generacions de virtuòses hèra precòç. Qu'a tanben encoratjada la fabricacion d'instruments mei petits que lo 1/4 de vriulon (1/16au e quitament 1/32au).
Violonistas famós (per ua lista mei completa véder l'article violonista)[modificar | modificar la font]
- Arcangelo Corelli
- Antonio Vivaldi
- Joan Josèp Cassanea de Mondonvila
- Niccolò Paganini
- Pablo Sarasate
- David Oistrakh
- Leonid Kogan
- Nathan Milstein
- Yehudi Menuhin
- Salvatore Accardo
- Isaac Stern
- Itzhak Perlman
- Augustin Dumay
- Giuliano Carmignola
- Viktoria Mullova
- Anne-Sophie Mutter
- Nigel Kennedy
- Maxim Venguerov
- Sarah Chang
- Hilary Hahn
- Julia Fischer
- Jazz e Pop
Lo vriulon dens la literatura e lo cinema[modificar | modificar la font]
Joan de Cabanas[modificar | modificar la font]
Enter los enigmas de l'escrivan provençau Joan de Cabanas, lo vriolon qu'ei presentat dab l'ambigüetat seguenta :
Un membre gròs ambé nèrvis tenduts
fòrça sovent lei plus cruèlas
d'èstre ni fièras ni rebèllas
ai pas deis amants assidús
Quand leis a botadas en trin
son piegi que d'abandonadas
elei fan e sauts e gambadas
jusques a ne'n susar a la fin
Files e Libes[modificar | modificar la font]
Ligam intèrne[modificar | modificar la font]
- Per la laüteria deu vriulon : Laüteria
- Vriulon barròc
- Hardingfele
- ↑ Lo TDF que da : vioron, vuoron, vielon, vialon, violin en mei de violon e vriulon
- ↑ Que's pòt tanben utilizar en occitan - com ac hèn d'autes lengas romanica - ua forma gessida deu francés luthier : lutièr.
- Caracteristicas generaus : arquet, pontet, barra d'armonia, amna, colofònia
- Ajòus : Rebec • Lira da braccio • viela
- Familha deu vriulon : vriulon • vriulon piccolo • vriulon alto • vriulon tenor • violoncèl • violoncèl piccolo
•Vriulon barròc •Pochette •Vriulon de Stroh •Norvègia : Hardingfele •Vriulon de Stroh
- Viola pomposa
- Arpeggione
- Familha de la viòla de gamba
- Contrabassa • octobassa
- Bariton
- Trompeta marina
- Sonsaina
- 1000 articles fondamentals
- Modèl Imatge e son sens imatge
- Article de qualitat en anglés
- Article de qualitat en bachkir
- Article de qualitat en hongrés
- Bon article en lituanian
- Portal:Vriulon/Articles ligats
- Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
- Portal:Musica/Articles ligats
- Vriulon
- Instrument de musica classica
- Instrument de còrdas hregadas


text:
Calandreta Nimes — Un emplec tà sensibilizar a l'environament
La Calandreta de Nimes cèrca qualqu'un per sensibilizar los dròlles a l'environament e los educar a la natura. La persona deurà crear amb los enfants un jardin botanic mediterranèu e un casal. Calrà far un trabalh en amont amb los petits e la còla pedagogica sus las plantas, las flors, los légumes e las fruchas, e far plan segur la causida dels vegetals, installar lo jardin e las plantacions.
Calrà acompanhar los eslhèvas e lors parents a l'acapçament e al manteniment d'aquel jardin, mas tanben fabricar e installar nisadors a insèctes, refugis d'aucèls, e compostadors ( a partir de brigalhs vegetals dels repais de miègjorn e dels vespralhs).
Los escolans seràn sensibilizats al patrimòni natural e cultural en observar lo terren al torn de l'escòla (vasta garriga al torn de la Calandreta).
Lo trabalh començarà a partir del 6 de novembre de 2017 per 8 meses a 24 h/setmana.
Inf. : Le Cristal, 620 chemin des Haut de Nîmes — 30900 Nimes — Associacion Calandreta Jordi Gros, Véronique Boccaccio tel. : 04 66 26 48 18 — Site : www.calandreta-jorgigros.fr


text:
lo diccionari occitan liure e gratuit que cadun pòt melhorar.
Venètz, que vos esperam!
Per ara avètz 43 217 articles que descrivon en occitan los mots de mai de 700 lengas.
Vos cal pas esitar a crear d'articles e, se cal, a far d'ensages dins nòstre nauc de sabla.
Atencion : Lo Wikiccionari occitan fa la diferéncia entre las majusculas e las minusculas: mèfi quand cercatz de mots e creatz de ligams.
Enciclopèdia liura
Libres pedagogics
Citacions
Una bibliotèca universala
Un repertòri del vivent
Una font d'actualitat liura
Una banca de donadas multimèdia
Coordinacion de totes los projèctes Wikimèdia


text:
S I G N A T Z L O M A N I F E S T E
Un manifèste important aviat peu Pen Club occitan (associacion d’escrivans) sus l’unitat e la diversitat de l’Occitan que’s pòt signar e partatjar : lo manifèste de signar ací
Ua accion a la portada de tot cadun !
Like this:
Like Loading...
Deu 16 tau 19 d’aost la Fimòc (Ràdio Occitània, Ràdio País e La Setmana aus quaus e’s junta Radio Oloron) que cobreish a Pau la ueitau edicion d’Hestiv’Òc !
Un vintenat de personas qui tribalhan amassa dens la FIMÒC (Federacion Interregionau de Mèdias Occitans) tà cobrir eveniments com Hestiv’Òc e Estivada despuish adara sèt ans. Brancatz-ve sus Ràdio País, Ràdio Occitania, Radio Oloron … e legetz La Setmana !
Like this:
Like Loading...
Los mèdias de la Fimòc que son a la vòsta disposicion suu baloard deu Pirenèus a Pau deu dijaus 16 tau dimenge 19 d’aost au parat d’Hestiv’òc. Lo site public de la Fimòc qu’ei ua veirina : un site reservat Palanca qu’ei a disposicion deus membres federats tà depausar o préner subjèctes en occitan.
Au plaser de vs’encontrar a Pau aquestes dias.
Like this:
Like Loading...


text:
13 février 2013
Fòra la dictada, visca la parlada !
Fòra la dictada, visca la parlada ! Un còp de mai, un pauc d'en pertot en Occitania, amai a Paris e a Barcelona, lo 28 de genièr de 2013 se debanèt la grand messa de la dictada occitana. Pel segond còp (vesetz mon compte rendut en francés sus la cuvada 2010) participèri, a Lemòtge. Ongan, las ovelhas èran vengudas en nombre. Benlèu un centenat de fidèles s’èran recampat per celebrar amassa la santa grafia alibertina, lo cap clinat sus la taula, religiosament, coma se dèu. Faguèri finta, ièu tanben, de... [Lire la suite]
30 janvier 2013
La Grafia es mai que la grafia. Patric Sauzet
Dins lo fial de la discussion del tèxt aquí publicat d’Eric Fraj (Quel occitan pour demain ?), s’es trobat un discutaire per citar, d’un biais fòrça critic, la frasòta seguenta : « S’ensenham pas una lenga unificada, los qu'aprenon aprenon una borbolhada sens nom o pas res » en balhant lo nom del linguïsta e ensenhiaire Patric Sauzet. Aviái aquí, entre autres, presentat e comentat un de sos articles sus la distinction entre lenga e dialecte (« Se pòt existir una lenga sens una marina de guèrra ? A prepaus de... [Lire la suite]


text:
Kaliningrad
Kaliningrad (Königsberg o Königsbarg fins en 1946) (en rus dempuèi 1946: KaлиHиHrpaд = Kaliningrad, en rus abans 1946: KëHиrcбepr = Kionigsberg, en rus familiar actual: KëHиr = Kionig, en alemand: Königsberg, en bas-alemand: Königsbarg, en lituanian: Karaliaučius, en polonés: Królewiec) es una vila de Russia, situada dins una enclava territoriala, la província de Kaliningrad. Aquela enclava es totalament isolada del territòri rus e se tròba entre Polonha e Lituània, en riba de la mar Baltica (es lo nòrd del territòri ancian de Prússia Orientala qu'existissiá fins en 1945).
Königsberg foguèt fins a 1945 la capitala de la província de Prússia Orientala. Foguèt renomenat Kaliningrad aprèp l'ocupacion sovietica en 1946, del nom del President del Comitat Central del Partit, Mikhaïl Kalinin.
A Königsberg e dins la region a l'entorn, lo poder sovietic deportèt en 1945 la populacion alemanda (de lenga bas-alemanda) e la remplacèt per una populacion majoritariament russa.


text:
Extension:TimedMediaHandler/Client download
Sètz probablament arribat sus aquesta pagina perque vòstre navigador Web utiliza pas un lector vidèo o àudio reconegut per l'extension Timed Media Handler.
Vos suggerissèm d'utilizar a la plaça un d'aqueles navigadors o lectors :
- Firefox
- Firefox ven per defaut amb un lector que reconeis Ogg Theora e WebM.
- Chrome, Opera
- Chrome ven per defaut amb un lector que reconeis Ogg Theora e WebM.
- WebM IE
- Permet la lectura dels fichièrs vidèo o àudio HTML5 WebM amb Internet Explorer 9 o mai recent.
- Components WebM per QuickTime
- Permet la lectura dels fichièrs vidèo o àudio HTML5 WebM amb Safari.


text:
Jòcs Olimpics d'ivèrn de 1992
Los Jòcs Olimpics d'ivèrn de 1992 (Jòcs de la 18ena Olimpiada) se debanèron a Albertville França ( 8 - 23 de febrièr de 1992 ).
Somari
- 1 Genèsi
- 2 Delegacions
- 3 Debanar
- 4 Espets e endevenenças
- 5 Programa
- 6 Medalhièr general
- 7 Bibliografia
- 8 Vejatz tanben
- 9 Ligams extèrnes
- 10 Ligams videografics
- 11 Nòtas & referéncias
Genèsi[modificar | modificar la font]
Delegacions[modificar | modificar la font]
1800 atlètas de 64 païses prenguèron part a aicestes tresens jòcs alpencs savoiards.
Debanar[modificar | modificar la font]
Espets e endevenenças[modificar | modificar la font]
Programa[modificar | modificar la font]
Espòrts e espròvas[modificar | modificar la font]
Biatlon[modificar | modificar la font]
Bobsleigh[modificar | modificar la font]
Esqui acrobatic[modificar | modificar la font]
Esqui alpenc[modificar | modificar la font]
Esqui nordic (Combinat nordic / Esqui de fons / Saut amb esquis )[modificar | modificar la font]
Lièja[modificar | modificar la font]
Oquei gèl[modificar | modificar la font]
Patinatge artistic[modificar | modificar la font]
Patinatge de velocitat[modificar | modificar la font]
Patinatge de pista corta[modificar | modificar la font]
Medalhièr general[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- sus YouTube... mai de 601 documents subre Albertville 1992 en picar coma clau Winter Olympic Games 1992
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Eth Conselh Generau d’Aran e era Agéncia Tributària de Catalonha an signat un convèni entara ubicacion d’un burèu ena Val d’Aran de servici e d’atencion ath public dera pròpria Agéncia Tributària de Catalonha.
Er objectiu deth burèu, que se plaçarà en un espaci cedit peth Conselh Generau d’Aran en Vielha, ei refortilhar eth modèl de relacion entre es administracions tributàries catalanes entà melhorar era proximitat des servicis deth ATC ath contribuable.
Aguest burèu s’includís en desplegament territoriau dera ATC e hè part deth hilat complementari de burèus compartidi damb es administracions locaus.
Aguest hilat complementari de dotze burèus compartidi damb es administracions locaus, ei part d’un dusau nivèu de desvolopament de dependéncies dera ATC, damb er objectiu de guanhar preséncia territoriau e refortilhar eth modèl de relacion entre es administracions tributàries catalanes entà melhorar era proximitat des servicis dera ATC ath contribuable, damb prètzhèts d’atencion e assessorament as ciutadans.
Es dotze punts de servici des burèus compartidi se plaçaràn en: Berga, Igualada, Vilanova de la Geltrú, Olot, Ripoll, Cervera, Solsona, Tremp, Vielha, Mora d’Ebre, El Vendrell e Valls.
Eth dessenh deth hilat de burèus territoriaus de gestion tributària s’a amiat a tèrme en tot ponderar era activitat economica damb transcendéncia tributària, es indicadors de proximitat e eth mapa administratiu pròpri de Catalonha.
Informacion: Cosnelh Generau d’Aran


text:
Janet Yellen
Janet Louise Yellen (Brooklyn, Nòva York, 13 d'agost de 1946) es una economista e professora americana. Anteriorament, foguèt la presidenta e dirigenta principala de la Banca Resèrva Federala de San Francisco, cap del Conselh dels Conselhièrs en Economia de l'Ostal Blanc del temps del president democrata Bill Clinton, e professora emerita de l'Escòla de Comèrci Haas de l'Universitat de Califòrnia a Berkeley. Lo 6 de julh de 2014, lo senat dels Estats Units confirmèt la nominacion de Yellen per venir presidenta del Conselh dels Governadors de la Resèrva Federala dels Estats Units, çò que fa d'ela la primièra femna a ocupar aquesta foncion.
Es maridada amb l'economista George Akerlof que recebèt lo prèmi Nobel d'Economia en 2001.


text:
Qu'é un talhèr de danças tradicionalas que's tenc ena sala deras hèstas de Bossens cada dimarç impar a compdar de 18 oras 30 dinca 20 oras 30.
Qu'é un grop de uá quarantiá de personas que practican un repertòri de danças variadas que van deths sauts bearneses dinca diferentas fòrmas de borrèias en tot passar peth quadrilh provençau e quauquas contradanças (valsa deras arròsas o valsas irlandesas). Tot aquò ame un ambient detengut mès tostemps ame uá recèrca de qualitat dinca eth respect dera tradicion.
Cada an que i a un bal tradicionau e qu'auques còps que i a tanben estatgis de danças.
Contactes :
Presidenta : Guylaine DARMANI - Tel : 05.61.97.67.10
Email : Guylaine.loulou@orange.fr
Dinerèr : André BERNE - Tel : 05.61.98.00.24
Secretària : Suzanne GALES - Tel : 05.61.97.47.17


text:
Per Crestian Almerge e lo grop Test
Escotatz totis aquela istòria
terribla d’un chuca-sang !
Benlèu la reencarnacion d’un castelan que viviá dins un temps tant vièlh que se pòt pas dire ! E que tot aquò servisque de leiçon a totis los que son pas dintrats a l’ostal abans los dotze còps de mièjanuèit !
Es aital que tot commencèt…
Quand nasquèt a mieja nuèit aviá ja las caninas
Mosseguèt la lavandièra quand lo sortiguèt
Se cal pas estonar se dins las poparèlas
I caliá cada còp metre de sang plan fresc
Repic :
Tagada, tagada,
Vaquí Dracula
Tagada, tagada,
Se cal amagar
Dins lo Cabardès
Se degun l’arresta pas
Demorara pas res
Tot pichon a l’escòla !
Caliá pas i virar l’esquina un còp al tablèu
Rosegava lo burèu per se faire las dents
Totòm a l’escòla portava una minerva
(Ordre du rectorat !)
Cal pas cap de sagnament dins l’ensenhament
E las annadas passèron…
Regardava, la jornada, clavat dins la cambra
Los films de Cristofer Lee sens faire sos devers
Penjat pels pès al lustre coma una ratapenada
Consí fasiá per véser la télé al revèrs ?
Un jorn l’amor venguèt !
Cal dire que las femnas que maridava
Devenián lèu blancas coma de favòls
Se son esparpilhadas dins la Montanha Negra
Arrestant los automobilistas per lor chucar lo còl
A trente ans aviá pas encara un mestièr !
Aviá pas encara trapat sa vocacion
E sos parents se fasián de maissant sang
Rhésus B positif !
Devenguèt perceptor de las contribucions
Ouh ! Des sous !
Per pompar un fais d’argent cal ben un chuca-sang !
Atencion ! Malediccion !
Tot lo monde voliá
s’en desbarrassar
Pr’aquò aviá pas paur de res, mai pas d’un crucific
Mas un jorn que vegèt la crotz occitana
Sus lo t-shirt d’un mainatge, partiguèt sul pic
Aquí l’epilòg !
Se
l’entendes bramar las nuèits de luna plena
Tampa totas las fenestras meta-te al lèit
E al fons dels lençòls, lèu-lèu amaga-te
Fagues pas lo mendre bruch e ni mai un pet
Vos cal connectar per poder postar de comentaris.
Concepcion : Aure Séguier, Grafismes : Géraldine Puel


text:
Èra la data de la debuta del chaple turc contra los Armenians. Aquò farà 100 ans, al mièg de la guèrra de 14/18. Èrem donc en 1915, pauc aprèp serà la revolucion de 1917 a Moscó. L’impèri Otoman èra atacat de pertot, al entorn de la Miègterranèa, e quitament al Sud per las tropas austrialanas e neozelandesas (del famós Communweath britanic).
L’istòria de la fin de l’impèri Otoman es çaquelà –ambe la fin de la debuta del federalisme austro-ongarés- una granda pagina de la fin d’impèris d’ancian regime, sul continent europèu o a l’entrada de la peninsula europèa. E alara dins lo mitan esquerrista francés se ne deuriá autanplan parlar que la fin de l’impèri rus blanc, non ?
Dins lo mitan esquerrista francés, se parla sovent d’occupacion per las tèrras arabas (palestiniana en Israël) ; e donc aiçò dempuèi la creacion de l’Estat d’Israël, e la catastròfa majora en tèrra dels Sultans Otomans, e la guèrra qu’an perdut a costat de las tropas NaZi alemandas.
Mas se parla gaire dempuèi 1915, de l’occupacion aprèp un chaple etnic, de l’Armènia occidentala, pauc dels esquerristas ne parlan, e sobrepas jamais dins los mots qu’ai poscut legir en francés ièr a la commemoracion de Tsitsernakaberd. L’esquerrisme francés ne vòl pas parlar, e la dreita vòl pas votar per reconéisser lo genocidi, alara qu’es tanben un argument per indicar los problèmas que pausa la republica dels Joves-Turcs dempuèi sa creacion, e son islamizacion recenta.
Alara vaquí un parcada portada en fin de la gròssa onda de ciutadans armenians qu’an portat flors (pas armas) dins lo luòc de commemoracion de Tsitsernakaberd, prèp de Erevan en Armènia orientala, aquela qu’es estada sovietizada abans l’independéncia actuala.
Se me volètz pas creire, pendent mai de doás oras, an passejat sus los ecrans armenians, las filas de paraplèja que podètz veire aquí en fòto :
A la fin de la manifestacion quora los oficials son partits, las pancardas revendicativas an florit, discretas, mas seguras, e portadas en collectiu per una massa de gents de tot atge, acompanhadas de la bandièras armenianas sovent ; ai vist çaquelà passar una bandièra francesa, vertat que la populacion armeniana qu’a fugir en 1915, s’es installada a Marselha, Avinhon, Valenci e Lyon, per trapar trabalh dins las usinas de la valèia de Ròse, aquí an fondat mantunes centres culturals, qu’a Lyon e Marselha son devenguts consulats e centre de comèci franco-armenian.
Dins lo bastiment de la commemoracion se pausava flors, amotlonament de flors, pauc a la debuta, los caps d’Estat en primièr, pauc çaquelà :
Puèi la nacion armeniana sancièra, o quasiment, a amotlonat las flors :
Puèi al final, es una bandièra armeniana longassa qu’an clavat lo monument de recòrd a la debuta del genocidi armenian a Istanbul, pel chaple dels Armenians de la vila (per èstre d’una religion qu’èra pas aquela dels musulmans de l’endreit), puèi dins l’Armènia occidentala, coma l’indica las doás mapas presentas dins la manifestacion internacionala.
Sembla perqué los «Joves-Turcs» èran volontaris per fargar una republica laïca, aquel chaple interessèsse pas los estudiants e actors politics per èstre recuperat ni a l’esquèrra (nacionalista francesa), ni a la dreita (nationalista francesa). Fins finala èran plan volontaris per destrusir lo balanç fragil e etnic d’un Estat pluri-etnic, e d’ancian regime, que lo sistèma otoman aviá capitat de servar sègles e sègles, mas que, vièlh, aviá segurament mestièr de renovelament ; se faguèt sus la sang dels Grècs e dels Armenians.
Estranh, dins aquel combat de reviscòl de las dignitat etnica dins l’impèri otoman, se trapa que los kurde –qu’an tanben participat al chaple contra los Armenians- trapan, els, lo dreit d’èstre sostengut pauc impòrta lo discors politic qu’an portat en Euròpa occidentala.
Estranh tanben que del Liban, digun, aquí dins la «sainte France», digun recòrda dins lo mitan integrista catolic francés, que la religion fòrta es cristiana, mas pas catolica.
La republica laïca de Turquia a plan bona esquina a l’imatge de la santa republica francesa aprèp la revolucion dita francesa de 1789.
Donc los armenians quora son arribats en Occitània, per s’integrar èran plan bona bèstia, vist que la casta francesa republicana, li agradava pas d’aver critica del sant regime que se disiá laïc sul modèl francés. N’avèm vist la resulta, ara, quitament los kurdes lo supòrtan pas, aquel regime e çaquelà, coma los Occitans, an plan collabirat ambe lo regime, per exemple en Armènia occidentala…
Donc l’esquèrra francesa s’aucupa dels kurdes, e la dreita francesa refusa de votar per regularizar lo punt de viste istoric sul genocidi armenian, cal dire que Turquia s’es sempre plaçat del costat mondial del mai armat, es segur per aquesta rason que Barak O’Bama gausa per emplegar lo mot «genocidi» car seriá pensat coma un insulta diplomatica cap al regime musulman d’Ankara.


text:
La companhiá Walt Disney crompa una granda partida de la 21st Century Fox
Aquela operacion de 52,4 miliards de dolars provocarà un grand cambiament dins l'indústria de la television.
L’indústria de la television es a mand de viure un grand cambiament après l’anóncia que l’a facha la companhiá Walt Disney de crompar una granda partida de la 21st Century Fox per 52,4 miliards de dolars. E mai qualques partidas de Fox sián pas inclusas dins l’aqueriment, coma Fox Sports o Fox News, la majoritat dels canals de la societat de produccion e de sos estúdios seràn ara de Disney, un gigant qu’aviá ja aquerit Pixar, Lucasfilm, Marvel, ESPN e Miramax, entre d’autres.
L’operacion menaça la subrevivença d’Hulu, lo sit estatsunidenc de vidèo a la demanda per abonament que prepausa de filmes, sèrias televisivas e clips musicals. En aquerissent Fox, qu’aviá un 30% de las accions d’Hulu, ara Disney es l’accionari majoritari d’aquela plataforma que la poirà far desaparéisser quand aviarà sa pròpria plafataforma d’streaming anonciada per 2018 o 2019. Aquò es tanplan una marrida nòva per las plataformas Netflix, Amazon, Sky e HBO, amb las qualas concorrerà dirèctament.
Dins aqueste servici los usatgièrs beneficiaràn de contenguts exclusius de Disney o Pixar que seràn pas disponibles coma fins ara sus Netflix, e mai s’aquel servici si que contunharà de poder distribuir de contenguts de Marvel e Lucasfilm, gràcias a un acòrdi precedent entre las doas societats.
The Simpsons o avián previst fa 20 ans
En 1998, la sèria de dessenhs animats The Simpsons aviá previst que Disney comprariá la Century Fox dins un episòdi entitolat « When you dish upon a star », passat dins l’estat francés coma « Homer fait son cinéma » e dins l’Estat espanhòl amb lo títol « Cuando criticas a una estrella ». Dins aquel episòdi Homer ven l’assistent personal dels actors Alec Baldwin e Kim Basinger, que se refúgian a Springfield per aver una vida pus tranquilla.
Dins lo meteis episòdi se pòt veire tanben una aficha que mòstra que la 20th Century Fox es proprietat de la companhiá Walt Disney.
The Simpsons an causat un grand impacte amb lors prediccions, qu’una de las darrièras foguèt l’eleccion de l’actual president d’Estats Units, Donald Trump. D’autres episòdis an previst tanben l’escàndol de la Federacion Internacionala de Fotbòl (FIFA) e la crisi economica de Grècia.
- Publicat dens International


text:
Bigòrra
Bigòrra qu'ei ua petita region d'Occitània que s'intègra ena grana region istorica de Gasconha e que cobreish ua part deths Pirenèus. Que's pòt considerar tanben coma un gròs parçan que fedèra eths quate petits parçans seguents: eth Naut Ador, eras Baronias Gasconas, Lavedan e eth País de Tarba.
Era sua capitala istorica es Tarba. Ua auta vila celèbra qu'ei Lorda.
Eth gentilici qu'ei bigordan -a.
Zona d’invasion romana, Bigòrra que patí der'oposicion entre eras monarquias francesa e anglesa. Qu’estó eth lòc deras guèrras de religion avant de conéisher era temporada de prosperitat deth sègle XVIII.
Après era Revolucion, Bigòrra, federada dab l'encontrada vesia deras Quate Vaths, qu’estó arreconeguda coma eth departament deths Hauts Pirenèus mercés a Bertran Barèra, deputat deth Terç Estat.
Eth termalisme, er’epòca romantica ed eras aparicions dera Santa Verge a Lorda que balhèn ath país ua orientacion toristica. Era revolucion industriau que’s hesó dab era construccion de centraus idroelectricas mercés ath potenciau plan hòrt qu’arrepresentan eras ressorsas d’aiga. Eths Hauts Pirenèus que horniscón a França òmes e indústrias ath moment deras guèrras francoalemandas e qu’estón ua tèrra d’arcuelh entaths refugiats espanhòus. Tanben era fin deth sègle XIX, eth radicalisme que mestregè era vita politica de Bigòrra, despartida uei dab eths partits socialista e comunista (mei que mei ena banlèga de Tarba).


text:
Liny-devant-Dun
Liny-devant-Dun es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Liny-Davant-Dun, situat 5 km en amont de Dun-sus-Meuse en la vallée de la Meuse, a traversat pel ruisseau la #Dotar.
Liny-devant-Dun, situé 5 km en amont de Dun-sur-Meuse dans la vallée de la Meuse, est traversé par le ruisseau la Doua.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo nom Liny evoca un nom d'òme latin Linius (Liniacum en 932)
Le nom Liny évoque un nom d'homme latin Linius (Liniacum en 932)


text:
Dissades 13 de genier sala Blanqui 1 (tras la merariá de Lim˛tges) a 2 oras de l’apres-miegjorn : Amassada Generala sus los projects dau 5esme Forum Sociau Lemosin.
La sala sira dreibida vers n’ora de l’apres-miegjorn per ’quihls que voldrian minjar.
’Na majoritat daus presents lo 11 de novembre a la reunion dau FSL perpausa la darriera setmana de setembre 2007 a N˛u Vic per la 5esma edicion dau Forum Sociau Lemosin.
Daus forums tematics son maitot perpausats :
La vila, la banlega, los j˛unes a Beubruelh (Lim˛tges) fin de 2007
Quau Lemosin, quala agricultura, quau contengut dins n˛stras ’sietas ?
Solidaritat internacionala
Daus obradors siran creats a la sega de las decisions que siran presas pendent ’quela amassada generala.


text:
Elèna filha de Perbòsc fotògrafiada pel paire
Cossí lo pichon Pocet e sa sòr venguèron factor e coturièra
Antonin Perbòsc, Au país de la gata blanca. Contes populars amassats a Combarogèr, édition Josiana Bru et Joan Eygun, Lètras d'òc, 2013.
Aqueste recuèlh de contes es la resulta d’un projècte pedagogic fòrça original e novel d’un regent el tanben fòrça particular, dins las annadas 1899- 1905, que se debanèt a l’escòla de Combarogèr dins Tarn e Garona. Projècte fòrça original, d’avantgarda mème, vist que sa tòca èra de far dels escolans d’enquestaires etnografes, de « folcloristas » coma se disiá alara, recaptaires de totas las tradicions oralas de lor vilatge dins lor lenga mairala (un gascon mesclat de lengadocian ; Comberogèr es sus la limita interdialectala[1]). Mas tanben projècte coratjós, quora se sap que la mutacion d’Antonin Perbòsc dins aqueste vilatge de Lomanha en 1894 èra degut a una sanccion disciplinària per de rasons semblablas ; sa ierarquia li aviá reprochat d’aver balhat de « devers en patès » a sos escolans.
La Societat tradicionista
Los enfants enquestaires trabalhan dins l’encastre d’una societat escolara creada ad hoc (e per l’òc !) en 1899, sul model associatiu que la lei de 1901 anava oficializar : la « Societat Tradicionista » (lo nom plan segur foguèt balhat en francés). Lo principe n’es fòrça simple e de bon sens : « en s’adreçant a totis los enfants e en bailejant coma cal lors trabalhs, se pòt recaptar en pauc de temps totas las tradicions » d’un parçan (las citacions de Perbòsc, reviradas del francés, son estrachas del prefaci del libre degut a Josiana Bru e d’un de sos articles : « Perbosc et l’enquête folklorique », Cahiers de littérature orale, 63-64 | 2008). E Perbòsc es content d’apondre : « soi pas que lo director d’aqueste trabalh » ; l’enquesta, « son mos escolans, un quinzenat de gojats e de gojatas entre 10 e 13 ans que la fan ». La direccion consistís subretot dins la transmission d’una deontologia de la fidelitat e de l’exactituda : aquels contes, proverbis e istòrias « lor es recomandat de los marcar amb la mai granda fidelitat e en s’interdisent d’un biais absolut d’i portar de modificacions » ; « aquestes contes debon pas èsser embelits, per qual pretèxt que siá ». En efiech, mème « los contes los mai informes podon presentar un grand interès ». E, malgrat que Perbòsc siá un dels artisans màgers de la normalisaction grafica de l’occitan, demanda a sos escolans d’utilizar una « grafia purament fonetica » ; d’efiech « demandam aici a nòstres tèxtes res d’autre que de rebatre lo mai exactament possible d’unas tradicions oralas ».
Perbòsc foguèt lo primièr a èsser estonat per la quantitat e qualitat del material recaptat en pauc de temps dins l’encastre d’aquesta recèrca collectiva ont los dròlles se son implicats còs e arma (avèm de testimoniatges dels vièlhs sul sicut – los qu’an escapat al chaple de 14-18 – qu’aquels enfants son puèi venguts). « Las resultas, escriù Perbosc, qu’ai agudas an despassat tot çò que podiái esperar » ; « una sola gojata de 11 ans m’a balhat quatre contes que farián mai de 30 paginas d’estampariá, e aquò de qualitat superiora ». Constata d’alhors que « son subretot las gojatas que fan d’excellentas folkloristas ».
« Los enfants que lor esperit es desgordit per l’estudi del folclòre prenon l’abitudi d’espiar, de se pensar […]. Enfin, del punt de vist de l’instruccion proprament dicha, los exercicis de composicion, de revirada, de compareson dels tèxtes son de la mai granda utilitat per l’ensenhament del francés ». Aital, Perbòsc defend lo benefici pedagogic del projècte d’un biais qu’auriá pogut èsser acceptable e mème qu’auriá degut lo far venir un vertadièr model. Malurosament, aquels prodròmes de çò que se dirà pus tard « pedagogia activa » demorèran larjament incompreses dels contemporans. Malgrat totis los esfòrces per difusir las societats tradicionistas enfantinas, l’iniciativa del regent de Combarogèr faguèt pas brica d’emules. Lo quite Perbòsc publiquèt pas la majoritat de sos contes dins lor version originala, bruta se podèm zo dire, mentre que disiá pr’aquò que « los contes plan conservats son perfiechs ». Òm se pòt demandar se, justament, aquesteste caractèr brut, sens concession, non embelit, que balha tot son prètz al recuèlh, fin finala n’en fasiá pas un objècte impròpre a la difusion estampada dins las annadas 1900, e benlèu al quites uèlhs de Perbòsc, que son trabalh d’orfèbre de la lenga se pòt remirar dins son obra personala (vesètz per exemple, aquí, lo compte rendut del Libre dels ausels).
Lo tèxt retengut per J. Eygun e J. Bru es donca inedit dins son entièr ; se tracha del manuscrit serbat a la Bibliotèca municipala de Tolosa (ms 1452), un quasern nègre de las fuelhas quadrilhadas que d’ara en avant se pòt legir en linha. Conten pas mens de 115 tèxtes copiats en occitan (sus aqueste punt la ficha en linha de la bibliotèca que ditz « Contes populaires, en français, recueillis à Comberouger », es enganaira[2]), cadun seguit d’una revirada. Las escrituras son las del regent e d’una de sas escolièras, la « presidenta » de la Societat Tradicionista, Marie Tournié (13 ans en 1900). Mari farà la coturièra tota sa vida de femna a Belmont de Lomanha. Destin signat, mas per aquestes paures paísans de Combarogèr, una polida capitada ; zo sabèm per l’un dels contes que la presidenta de la societat reculhiguèt dins sa familha, una version del Pichon Pocet que s’acaba per aquestes mots : « Le petit pocet se metec factur, una de sas sòrs se metec costurièra, prenguegan un mestièr, e venguegan plan riches » (n° 40. Sul sicut de l’operacion d’actualisacion dels contes, veire lo compte rendut del libre de Micheu Chapduelh, La Fada multicarta, 2011).
En defòra de las destinadas princièras dels umils eròis dels contes, que son pas fachas per èsser cregudas possiblas (en mai, a l’epòca del collectage, sèm en republica dempuèi un briu e fa longtemps que son d’elements voidats de tot referent social), pel paure monde de la fin del sègle XIX, se pòt pas rasonablament esperar un sòrt melhor que de venir factor e coturièra.
« estec e es encara Misèra, e totjorn ne sirà »
Coma zo fa remarcar J. Bru, la causa que benlèu truca lo mai dins aqueste recuèlh es justament lo sentiment de granda pauretat balhat per totis aquestes contes que sián iniciatics, animalièrs, galejaires, etc. Lo carbonièr per exemple es « paure, paure coma un rat » (n° 79). La mestressa sermona son vailet que demanda per son dejunar « una pola còita » : « Creses que sèm plan riches per hèr còser polas cada jorn » (n° 114, Lo curè còit). Un conte, aprèp l’evocation de la tipica fin urosa del maridatge princièr de la paura filha maltractrada, s’acaba per aquesta formulèta del contaire : « E jo èri de nòças damés esclòps, e me volegan pas » (La mairastra, n° 16). La filha vestida de pelhas se presenta aital : « jo que sèu tota pesolhs… » (n° 20 L’auquièra, p. 80). Quora Cendrilhon se servís de la mèma formula, la cal prene a la lètra, perqué, çò disent, « se tirava un grun de sava de peu cap e la getava au hòc e petilhava coma de pesolhs » (n° 28). L’espesolhatge d’un dròlle, coma dins lo poèma famos de Rimbaud Las cercairas de pesolhs (1871), es en fach percebut coma una pratica familièra e una marca de tendresa dins una fòrça polida frasa del conte dels Tres rius (n° 5) : « La Santa Vièrja, plan contenta, le hasquèc cochar sus sos ginolhs, le penchenèc, le despesolhèc, juscas autant que s’endromic ».
Nombroses son los contes que se dubrisson per l’eveniment traumatic de l’òrra misèra que fòrça lo protagniste a « partir a l’aumòina ». Aquesta obsession d’èsser botat pels camins din sla nuech e lo frech la fam al ventre es pas solament un luòc comun del conte o la paur panica del pacan sedentari[3] ; es una menaça plan reala e subretot una memòria istorica enrasigada dins lo passat, que lo remembre de las faminas dels temps dels reis es pas encara escantit ; aquò se pòt tranquilament afortir, vist que los mai vièlhs dels informators d’aquels dròlles èran nascuts dins las annadas 1820-1830 e donca lors parents e grands parents avian conegudas las faminas de la fin del sègle XVIII. E puèi, en fach, 1812, 1817, 1829-1832, 1846-1847 foguèran encara d’annadas de disèta en França.
Aquesta terror es totjorn viva e de tot biais la granda pauretat es d’en pertot : los contes que personifican la misèra, coma lo del faure Misèra que, refusat al paradis e cassat de l’infern « se’n tornèc sur la tèrra » (n° 8), zo dison amb fatalisme : « estec e es encara Misèra, e totjorn ne sirà » (n° 4).
« Una mèrda, respondec la hilha deu rei »
Aquesta indigéncia se daissa entendre dins la quite lenga, dins sa semplicitat, sa cruditat e, de còps que i a, sa crudeltat, plan estonanta per un legeire del jorn d’uèi, quora se sap qu’aquestas istòrias foguèron contadas a de mainatges. Aquels son certa pas esparnhats, subretot quora la tòca es de lor far entrar dins lo cap la mesfisança e l’obesissença : « Les Diables se mingègan aquera dròlla e i pengègan las tripas au carmalhèr » (La duas hilhas que van au castèth deu Diables, n° 12). Aquò es verai tanben de las istòrias escatologicas a mai francament sèxualas que lor son transmesas, sens retenguda aparenta. Evidentament, coma zo ditz J. Bru, lo collectatge demòra forçadament lacunari ; d’unes contes podon pas qu’èsser contats a d’adultes del mème sèxe. Pr’aquò, çò ditz tanben J. Bru, « se trapa rarament una cruditat aital dins los recuèlhs estampats abans la mitat del sègle XX » (p. 14). Vertat qu’escapan un fum de formulas e de mots, de còps que i a dins la boca dels personatges d’enfants : « Vietdase ! » ; « me’n fiqui plan » ; « m’as colhonat » ; « Minja mèrda qui m’escota ! », etc. Coma se pòt veire dins lo manuscrit, Perbosc causiguèt de pas far revirar d’unes tèxtes tròp cargats e sovent los mots grasses, en francés, son remplaçats per de punts de suspencion. Grun de milhet trantalha pas a s’escridar : « vièlha salòpa, me pishas suu cap ! » (n° 36, mas lo conte tot es aital, tant dins l’expression coma dins las « matièras » tractadas). O encara aquel escambi cortés entre un dròlle bèstia e una princessa : « Sètz plan polida, vietdase ! Volètz que vous embraci ? – Una mèrda, respondec la hilha deu rei » (n° 42).
L’escatologia es omnipresenta, amb la transubstanciacion recurrenta de la mèrda en aur : lo caval de La Gata blanca (n° 9) « en i passant la man sur l’esquina, cagava Lovidors », coma l’ase dins Nòste-Senher e le paure, que « se metec a cagar lovidòrs » (n° 14). « Intra dins mon cuòu, te portarè », aquò es la ritornèla de la Borseta panada (n° 65, idem dins Mitat-Capon : « Le Renard i horra le nas au cuòu, e s’i damorèc »). Dins Le Lop, la craba e les crabotets (n° 60), la craba comanda al lop : « ‘caga-me mos crabotets ! Caga-me mos crabotets !’ E les i caguèc ». Grun de milhet e lo lop que l’engolèt se fan resson : « ‘Lop, caga-me ! – Cara-te ! – Caga-me ! – Cara-te’ Enfin, le caguèc » (n° 37). Son tanben remarcablas las peripecias subrerealistas qu’acaban lo conte titolat Les mic e les mac (n° 17) : « la filha avè la camisa entà cuòu traucada e un jardinèr ende reparar i fotec una felha de caulet au cuòu. Passègan peu fierau deu bestial e un buòu se volec minjar quera felha au cuòu de la filha ». Resisti pas tanpauc a citar l’episòdi del conte Filon refilon, ont lo vailet fin e rusat (mena de trickster occitan) enfonilha una candèla alucada dins lo cuol d’una vièlha : « la candèla se hondè e le hòc començava a s’atrapar a las estopas »…
De còps que i a, las allusions e las equivòcas son clarament sexualas, çò que mòstra que los informators sabián plan que lo recuèlh èra destinat a d’autres adultes, per dessus las espatlas dels dròlles, que n’en perdèron pas un bricon, obesissents a las instruccions del regent ! Joan lo nèçi (n° 49) declara a plen de cap, sens se rendre compte de çò que ditz : « çò de davant per las joenas, çò de darrèr per las vièlhas ». Se trapan tanben de las polidas equivòcas, coma la de Mari Berlengon que ditz a Jan Latjon que vòl li passar l’anel al dèt : « me le soi mes plan sovent sans tu ; me le metrè ben ara ! » ; o encara la del merle escondut dins lo pitre d’una parroquiana en plèna messa (n° 110), que fach dire al rector : « Las qu’avètz un merle, sortètz ». Vaquí totas que sortisson, levat una vièlha que ditz : « O ! Le men, i a plan ’n pauc que canta pas mèi ». Una partida d’aqueste material sera integrat dins la seguida per Perbosc dins sas Contribucions al folclòre erotic (Contributions au folklore érotique 1- Contes licencieux de l’Aquitaine, 1984 2- L’anneau magique. Nouveaux contes d’Aquitaine, 1987).
« Curé coit », « especatori » e « pocessiu »
Una autra dimension transgressiva, discrèta mas plan presenta dins lo recuèlh es l’anticlericalisme, si que non la mescreséncia. Lo curat es particularament en linha de mira (« colhon de curè », n° 25) ; « lo rector » es regularament enganat, raubat, maltractat – n’i a mème que lo fan coire! (Curè còit, n° 118) –, sens que digus, aparentament, i tròba pas res a dire… Filon Refilon (n° 45) fa creire a son curat qu’es Dieu en persona vengut lo quèrre per lo menar dins l’autre monde ; lo fa dintrar dins una saca e dins aqueste estat lo rebala per las escalas del cloquièr (« qu’es maishant, le camin deu paradis ! » ), un long e penos « espercatòri », mot valisa fòrça polit que mescla lo verbe « esperar » e lo substantiu « purgatori ». Un conte prepausa una estrategia espantanta per se desbarrassar d’un curat « plan bestia » (n° 113), en preséncia de son avesque en visita pastorala : los parroquians renegan en fasent lo signe de la croz e de potons al Crist a grands còps de « Coquin de Dius » ; « mila Dius », « triple Dius »… Devèm tanben senhalar l’istòria de Sent Cramari (n° 82), identificat a son estatua ; per explicar sa mutilacion involontària, le curat ditz que « s’a copat un braç en se batent damé les autes sants ! ». De notar, dins lo mème conte, lo mot de « pocessiu », per procession ; un lapsus un pauqueton inquietant).
N’i a que diran plan segur que tot aquò implica pas res al nivel de las cresenças intimas. Vertat que, sens dobte per caritat, òm es totjorn prèst a supausar dins lo bon pòble de las campanhas la « fe dau carbonièr ». Mas alara que far dels sarcasmes, dels renègaments, de las imprecacions ? Auriá pas cap d’importança, de prigondor critica, una frasa coma la seguenta ? « Cau plan que Nòstre-Sénher nos vèlha mau, que nos bote dins una parelha misèra ! » (n° 2, Les secrets de las bestias) E cossi avalorar la portada de l’istòria de Joan de l’Ors (n° 10), que s’acaba per aquestes mots que semblan gaire crestians : « se n’angèc au castèth damé las dròllas deu Diables, e achi vivegan plan contents tots ensemble » ?
Politica e preséncia de l’escrich
La politica dels contes es pas jamai tanpauc aisida de traire ; lo constat social lo mai prosaic i es acompanhat de la promessa de capitadas mirificas (Cendrasson), cèrtas pauc probablas e donca pauc consolatorias, o de reussitas mai rasonablas (lo pichon Poucet a la pòsta e sa sòr a la cotura…). Pr’aquò es pas brica evident que las ierarquias socialas i siagan compresas coma l’òrdre natural de las causas. N’avèm per exemple un testimoniatge amb lo tractament de la vièlha metafòra organicista dels membres e de l’estomac d’Esòpi, de Tita Liva e de La Fontaine, quasiment totjorn mobilizada per justificar las inegalitats e las relacions de poder establidas. E ben, la morala que n’es estracha a Combarogèr (n° 88), es completament diferenta : « La societat des membres e de l’estomac es coma la societat umana. Un òme pòt pas hèr sans sos amics. Es pas una granda richessa ni una granda plaça que para l’òme : es l’amistat ».
Las referéncias classicas impausadas per l’evocacion de l’apològ dels membres e de l’estomac me menan a far una darrièra remarca. Per enrasigada qu’aquesta cultura siá dins l’oralitat, plan sovent, l’escrich, la literatura memorizada aflora ; un còp e un sol de frasas francesas directament vengudas de Perrault se fan entendre dins una version del Gat calçat (n°19), mas mantun còps los contes ressonan amb Perrault e los fraires Grimm (per exemple Barba-blava, n° 23, Cendrilhon, n° 27 et 28, ou la Musica de Brèma, n° 70)… E quora lo conte encontra un fach de cronica macabre, se pòt supausar la lectura iniciala d’una fuelha volanta o d’un libreton (Le Tuaire de hemnas, n° 93, que s’acaba per l’intervencion dels gendarmas e l’arestacion de l’assassin)
Una edicion diglossica
Espèri d’aver pogut balhar una idèa de la riquèsa d’aqueste recuèlh, impecablament presentat per J. Bru e J. Eygun, l’indispensable editor de Letras d’òc. Aqueste libre es precios, plan segur, pels amators de literatura orala, mas tanben per los que s’interessan a l’istòria sociala e a l’antropologia, sens parlar del lingüista qu’i pòt trobar un fum de causas sus aqueste parlar de frontièra. Presenta pr’aquò una anomalia, que n’ai deja parlat endacòm mai : Cossi editar los classics occitans ». Avèm aquí un tèxt tot en occitan, sens cap de revirada, es a dire un tèxt que pòt pas èsser legit per qualqu’un que coneis pas la lenga. La nòta sus l’establiment del tèxt es en occitan. Pr’aquò lo prefaci es en francés.
Perqué cal qu’un libre, a mai s’es adrèçat a d’occitanofòns, siá escrich quasi necessariament en francés dins sas partidas criticas, subretot quoras aquestas balhan d’elements d’interpretacion e de teoria ? Es important de mostrar, me pensi, que tot aquò se pòt tanben far en occitan. Se pòt pas tanpauc dire que totis los legeires son francofòns ; existís un public per l’occitan – benlèu fòrça redusit, mas enfin – italianofòn, castilhanofòn e subretot catalanofòn que coneis pas o gaire lo francés. Une autra opcion, qu’auriá balhat al libre mai de coeréncia, seriá estada d’integrar las reviradas francesas (vertat de qualitat inegala) dels contes que son dins lo recuèlh ; dins aqueste cas, la lenga de l’aparelh critic seriá melhor justificada, encara que, de tot biais, trobariái a criticar, perqué aquò mena a reprodusir, sens lo questionar e l’inquietar, l’òrdre diglossic qu’aquestes contes justament, inquietan, dins lor capacitat a s’apropriar los nòbles models dels contes de la literatura francesa o alemanda.
Joan Pèire Cavalièr
[1] Per exemple i trobam l’article definit dels parçans tolosencs « le », etc.
[2] Aquesta error es puslèu grèva perqué, evidentament, escarta l’internauta que cerca de material occitan.
[3] Per compareson, se podon legir la versions manochas dels mèmes contes ; anar a l’aumòina i es pas certa considerat coma un eveniment traumatic e una cabussada dins la dereliccion. Contes des manouches d’Auvergne (3 t. bilingües manouche/ francés per Joseph Valet).


text:
Liverieg-Kenton
Liverieg-Kenton en breton ( Livré-sur-Changeon en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Una forma anciana coneguda del nom de la municipalitat es Livriacum, en 1013
Après las invasions normandes, la abbaye de Sant-Florent de Saumur fonda lo prieuré l'an 1023 al continuament de la donation de Geoffroy Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle. Aquel prieuré es a l'origina del desvolopament d'un bourg a l'entorn de la glèisa. Lo prieuré a cedit l'an 1606 als Jesuïtes de Roazhon, e annexat l'an 1762 après la siá percaça al collègi d'aquela vila.
La parròquia de Liurat-sus-Changeon dépendait antany del ancià évêché de Roazhon. Es en 1920, que la municipalité fach la causida del nom de Liurat-sus-Changeon.
La Revolucion francesa e los cambiaments #qu'apòrta son plan aculhits, coma ne testifica l'organizacion de la celèbra revolucionària en marcant las victòrias de las armadas republicanas e l'anóncia del tractat de patz amb l'Àustria, principal enemic de la França, en brumaire an VI[1].
Une forme ancienne connue du nom de la commune est Livriacum, en 1013
Après les invasions normandes, l'abbaye de Saint-Florent de Saumur fonde le prieuré en 1023 à la suite de la donation de Geoffroy Modèl:Ligam sègleModèl:Verificacion sègle. Ce prieuré est à l'origine du développement d'un bourg autour de l'église. Le prieuré est cédé en 1606 aux Jésuites de Rennes, et annexé en 1762 après leur expulsion au collège de cette ville.
La paroisse de Livré-sur-Changeon dépendait autrefois de l'ancien évêché de Rennes. C'est en 1920, que la municipalité fait le choix du nom de Livré-sur-Changeon.
La Révolution française et les changements qu’elle apporte sont bien accueillis, comme en témoigne l’organisation de la fête révolutionnaire marquant les victoires des armées républicaines et l’annonce du traité de paix avec l’Autriche, principal ennemi de la France, en brumaire an VI[1].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 et 1,1 Louis Dubreuil, « Fèstas revolucionàrias en Ille-e-Vilaine », in Anals de Bretanha, volum 21, tome 4, 1905, pàg. 397 Error de citacion : Balise
non valide ; le nom « Dubreuil » est défini plusieurs fois avec des contenus différents


text:
Ion
En fisica e quimia, un ion (dau grèc ion, qu'es lo participi de iénai, "anar") es un atòm o molecula amb carga electrica. S'apèla cation un ion amb carga positiva, e anion un ion amb carga negativa. Lo procès de ganhar o pèrdre d'electrons (a respècte de l'atòm o de la molecula neutre) se nomena ionizacion. Se representa lei cations e leis anions amb lo simbòl de l'atòm correspondent e lo simbòl "+" o "-", respectivament (per exemple, Na+ o F-). Se lo nombre d'electrons ganhats o perduts es mai grand qu'un, aiçò s'indica tanben (per exemple, Mg2+ o O2-). Lei cations e anions son pipats per la catode e l'anode, respectivament. Michael Faraday foguèt lo primièr que prepausèt l'existéncia deis ions, en 1830, mas foguèt Arrhenius que ne desvolopèt la teoria correspondenta en 1884. Aiçò li vauguèt lo Prèmi Nobel de Quimia en 1903. L'energia que fau per arrancar un electron d'un atòm dins lo vuege es lo potenciau d'ionizacion o energia d'ionizacion d'aquel atòm. Lei potenciaus d'ionizacion atomica son de constantas fisicas, caracteristicas de cada atòm. Lo meteis concèpte se pòt aplicar en de moleculas e solids. Generalament, lei potenciaus d'ionizacion descreisson d'aut en bas, e creisson de senèstra a drecha dins la Taula periodica. Aquela tendéncia es invèrsa d'aquela que se tròba per lei rais atomics. Aiçò es a causa dau fach que, dins leis atòms pichons, leis electrons son atrachs pus fòrtament per lo nuclèu e fau mai d'energia per leis arrancar. Lo primièr potenciau d'ionizacion es çò que fau per arrancar lo primièr electron d'un atòm neutre, lo segond potenciau es çò que fau per arrancar dos electrons, e aitau successivament. Lei potenciaus d'ionizacion aumentan gradualament. Generalament, i a un saut considerable d'energia en quauque ponch de la seria. Aiçò fa que cada atòm tenda a formar un cèrt tipe de cation. Per exemple, lo sòdi (Na) forma Na+, mas pas Na2+.


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Los Boston Celtics son una equipa de basquetbòl professional que lo sèti es a Boston, Massachusetts (Estats Units), que jòguen a la Division Atlantica de la Conferéncia Èst de l'NBA. Foguèt fondat l'an 1946 e es, amb 17 títols, l'equipa amb mai campionats de l'NBA.[1] Lo grand domeni dels celtics se produsiguèt pendent lo periòde 1957-1969, ont ganhèron 11 campionats en 13 ans, 8 de consecutius. Lo 17 de junh de 2008, ganhèron lo sieu dètz-e-seten campionat après de véncer per 4-2 a Los Angeles Lakers.
- Boston Arena (1946)
- Boston Garden (1946–1995)
- TD Garden (1995–present)
- ↑ NBA Finals: All-Time Champions nba.com


text:
Açòres
L'archipèla dels Açòres[1] (os Açores en portugués) es una region autonòma de Portugal situada dins l'Ocean Atlantic, entre los continents american, europèu e african.
Istòria[modificar | modificar la font]
Politica[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
De veire: Economia dels Açòres
Cultura[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- ↑ [Los] Açòres (...) es normalament masculin a respiech dau portugués os Açores. Aquí l’occitan deu evitar de tombar dins la leca dobla dau nom francés les Açores e dau nom catalan les Açores, totei dos femenins a causa de la finala -es., L’occitan, lenga fantasmada : l’exemple de la toponimia, Domergue Sumien http://books.openedition.org/pulm/1024
- ↑ Lo Reialme Unit inicièt lo periòde necessari per la sortida de l'EU


text:
Autariba (Nauta Garona)
Autariba[1] (oficialament en francés Auterive) es ua comuna lengadociana d'Occitània, en Lengadòc, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Heraudica[modificar | modificar la font]
Geografia[modificar | modificar la font]
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Legir coma se foguèsse Auta-riba.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Comuna de la setena circonscription de la Nauta Garona
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Embessonatges[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Sit officiel de la vila
- La glèisa de Sent Paul d'Autariba, par Louis Latour, Mémoires de la Société archéologique deu Midi de la França, tome LVI, 1996 (édition électronique)
- Autariba sus lo sit de l'Institut Geografic Nacionau
- Autariba sus lo sit de l'Insee
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Sit Toponimia occitana
- ↑ https://www.ladepeche.fr/article/2018/01/29/2731135-rene-azema-elu-dans-un-fauteuil.html


text:
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Tièra de 1000 articles que totas las Wikipèdias deurián aver.
Aqueste article es un esbòs.
Podètz partejar vòstras coneissenças en lo melhorant (cossí ?).
Lo mes es la subdivision de basa dins un an. Lo nombre e la durada dei mes vàrian segon lei tipes de calendiers. Lo calendier gregorian a dotze mes:
- genièr (var. -ièr, -èir, -èr; girvèir, genoier)
- febrièr (var. feurèir, heurèr) o belier (var. -ièr, -èir)
- març
- abriu (var. abril, abrial, abriau)
- mai
- junh
- julhet o julh (var. junhsèga)
- aost o agost
- setembre (var. seteme)
- octòbre (var. octobre)
- novembre (var. noveme)
- decembre (var. deceme, desembre)


text:
Haydé Mercedes Sosa neishec eth 9 de junhsèga de 1935 en San Miguel de Tucumán (Argentina). Pendent tota era sua trajectòria musicau que durèc seishanta ans, Mercedes (coneishuda en America Latina coma "La Negra") hec a arribar a trauèrs dera musica e dera sua veu tostemp un messatge de compromés sociau. Hemna "de quèrres" patic eth còp d'estat e era repression e auec d'exiliar-se. Mercedes siguec ua des veus mès importants de Latinoamerica e lutèc tostemp pes drets des persones, sustot des que mès ac han de besonh.
Mercedes Sosa moric ager victima d'ua malautia, se n'a anat donc un referent dera musica latina, e encara mès, se n'a anat ua lutadora. Un exemple mès qu'exprèsse qu'era cultura , era musica en aguest cas, ei un esturment de luta pera igualtat sociau.


text:
Lo nacionalisme francés es expansionista dins la mesura que non a jamai respectat los pòbles de França, aqueles que faguèron las revòltas abans la de 1789 a París ! Es sempre París que amassa la susmautas dels pòbles de França, mas qu’es jamai París qu’es reconeissenta d’aver agut lo produït d’aquelas batalhas en region, perqué se pensa lo centre del monde e de la pensada politica, alara que n’es que la finalitat, e sovent qu’es ela que crestarà las visions politicas progressistas demandadas pels pòbles sotmetuts, senon lor trapar una guèrra de far, en nom de la République.
Arriba sul decorum aquel, Le Figaro, jornal nacional-expansionista francés, de dreita, legitimista e pòst-monarquista.
Le Figaro assaja de donar dins la santa morala republicana e laïca. Mas la question sembla –coma sempre talhada- e alara la farèm mai bèla ; pausarèm la question, coma Cornelius Castoriadis, la nacion dèu imposar una lenga unica (? - la question la pausèt Fichte en Alemanha), un biais unic de pensar per l’administracion al servici dels pòbles de l’Estat, es que cal establir un meteis biais de pensar lo juridic a París e a Tolosa ? La pseudò egalitat del dreit, a travèrs la seuna lenga unica, non fabrica problèmas politics, o pas ? Lo dreit establit a París es pas tot simplament un biais d’enganar los pòbles de França, al modèl de l’espanhòla doctrina Parot pensada dins l’Estat francés, doctrina que confond justícia e vengença al profièich del sol Estat opressor.
Quora totas las questions de societat seràn pas pausadas al nivèl que cal, aurèm lo dreit de pensar que lo nacionalisme francés e sa premsa, son pas plan plaçats per donar dins la morala publica, e lo projecte comun qu’es supausat èstre la nacion imperialista e republicana francesa del modèl Maurice Barrès e Ernest Renan, la terreur.
Quora totas las questions de societat seràn pas pausadas per la pensada de l’extrèma-dreita francesa, aurèm benlèu lo dreit de pensar qu’en region occitana, de civilizacion occitana, val melhor non far fisença a la pensada catolica integrista francesa per portar un projecte comun de societat collectiva occitana.
Quora totas las questions de societat e las loras visibilitats seràn pas pausadas per la politica en Occitània, nos podrèm questionar sus l’interès d’anar votar per un projecte politic (lo cuol blanc, roge, o blau), que votat en Occitània, son destrusits en accion a París. La sindròma Enric III de Navarra ajuda pas la democracia, pas brica. La partidocracia ajuda una casta politica, non pas la populacion d’Occitània.
Quora totas las questions de societat e las loras valoracion politicas per una Assemblèa en regions occitanas, federadas, non podrèm jamai pensar que serèm aisinats per acarar lo defí mondial qu’es demandat als pòbles de França, la République.
De quina manièra podèm pensar qu’aquel regime republican francés es reformable ? Coma abans 1789, lo regime reial l’èra pas, de qué los pòbles de França faguèron per cambiar de regime ?
Alara, especialament per Le Figaro, e totes los extremismes nacionalista e expansionistas franceses, mandi aquel eslògan :


text:
Kazimieras Būga
Kazimieras Būga (nascut lo 6 de novembre de 1879 a Pažiegė, a ras de Dusetos - mòrt lo 2 de decembre de 1924 a Königsberg e enterrat a Kaunas) èra un lingüista e filològ lituanian. Foguèt professor de lingüistica e trabalhèt mai que mai sus la lenga lituaniana.
Nomenat secretari personal del lingüista lituanian Kazimieras Jaunius, mostrèt son interès per la lingüistica e en 1905-1912 estudièt a l'Universitat d'Estat de Sant Petersborg. Puèi, contunhèt son trabalh sus l'indoeuropèu jos la supervision de Jan Niecisław Baudouin de Courtenay. S'installèt puèi a Königsberg (uèi Kaliningrad, dependéncia russa) per estudiar jos la direccion d'Adalbert Bezzenberge. En 1914 recebèt son diplòma de lingüistica.
Sas recèrcas dels noms lituanians lo menèron a l'estudi de la toponimia. A partir d'eles poguèt determinar que lo centre istoric dels lituanians e dels autres pòbles baltics fins als sègles VI o IX èra estat just al nòrd d'Ucraïna a l'entorn del riu de Pripet. A mai estudièt la sequéncia cronologica dels manlèus a las lengas eslavas dins las lengas balticas.
Faguèt de reconstruccion lingüistica dels noms lituanians dels princes de la debuta del Grand Ducat de Lituània e provèt qu'èran pas d'origina eslava. Foguèt lo personatge essencial de l'idèa e de la creacion del Diccionari academic de lituanian (Didysis Lietuvių Kalbos Žodynas en lituanian).
Referéncias[modificar | modificar la font]
- Antanas Klimas (L'Universitat de Rochester), Kazimieras Būga e lo Diccionari academic de lituanian, Lituanus, Volume 27, No.4 - Winter 1981
- Kazimieras Būga, de l'Encyclopedia Lituanica I-VI, Boston, 1970-1978, publicada dins the Lithuanian Word de la Comission Seimas sus las tradicions e l'eiretatge de la lituanistica


text:
Li a de ciutats que totas plenas d’embarràs veson plus avançar lei veituras. E per mai que d’un quartier de Marselha es bèn lo cas.
La comunautaut urbana de Marselha Provença Metropòli, se sa deliberacien es adoptada dins quauquei jorns, va lançar d’estudis per saupre se seriá interessant de menar lo monde a Nòstra Dòna de la Garda, a l’Estaca, o meme a l’Espitau Nòrd am’un teleferique per redurre leis embarràs .
L’Estat, dins lo quadre dau Grenelle de l’Environament, a lançat, eu, un apèu a projèct que resèrva 450 M€ a de transpòrts per cable.
L’idèa seduse MPM, que li tròba mai que d’un interès, fa saupre Eugèni Caselli, son president : còsta dos còps mens car que lo tramvai
au qm, e consoma tres còps mens d’electrictat. Enfin, am’eu, ges de besonh de cavar lei colinas per far de galariás.
A côté du réseau de bus métropolitains, à Barcelone l'accès aux équipements de la colline de Montjuich (stade olympique, jardin botanique, musées, esplanades, etc.) est assuré par navettes téléphériques, un moyen semble t'il plus économique (photo MN)


text:
Imalaïa
Echl' Imalaïa (in sanskrit « barraque des nèges ») ch'est un insimbe ed cainnes ed montaingnes s'étirant su pus ed 2 400 km ed long et large ed 250 à 400 km, qui sépare ech dsous-continint indien dech platiau tibétain dins ch'sud del Asie. I débute dins chl' Oest au Nanga Parbat au Pakistan pi i s' finit dins chl' Est au Namche Barwa au Tibet.
Echl' Imalaïa abrite ches pus autes montaingnes dech monne, sot ches 14 sommets qui culmine'te à pus ed 8 000 mètes d'altitude, dont ch'mont Everest, ech pus grind ed tous. Ches autes sommets ont donné liu à granmint d' éspédicions d'alpinisses.