text:
Goetzenbruck
Goetzenbruck es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Çò Pòble se'n situa a trenta quilomètres al sud-es de Sarreguemines, jos prefectura de la Moselle, e a seissanta quilomètres al nòrd-oèst de Estrasburg, capitala Europèa, en lo Bitscherland, a la cœur dels Vòges del Nòrd. En culminant a Unitat|430|mètres}}, près dels fonts del Moderbach e del Breidenbach, lo pòble se desvolòpa sul rebord del scenari, en limit dels país cobèrt e descobèrt.
Le village se situe à trente kilomètres au sud-est de Sarreguemines, sous préfecture de la Moselle, et à soixante kilomètres au nord-ouest de Strasbourg, capitale Européenne, dans le Bitscherland, au cœur des Vosges du Nord. Culminant à 430 mètres, à proximité des sources du Moderbach et du Breidenbach, le village se développe sur le rebord du plateau, en limite des pays couvert et découvert.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
En lo moment de la siá creacion en 1721, lo pòble se presenta jol appellation Gotzbrick, #que l'origina n'a partejat. Poiriá venir del alemand Götze-Brück, lo pont #que pòrta la decidís d'un sant, o alavetz mai probablament de Gaetzenbrück, es-a dire un assemblage de rondins juxtapausèsse recobrant un sòl marécageux sul recorregut d'una rota. I aguèt fondat en 1721 per verriers de Meisenthal en avent recebut del pòrti Léopold Eer de Lorraine 600 arpents de bòsc per i establir lo sieu indústria.
Passat en lo costat de Bitche en 1802, çò cap de-luòc, Goetzenbruck fa partida de la éphémère costat de Lemberg dintre 1790 e 1802. Après aver-i conegut situacions divèrsas e dépendu de Mouterhouse, Althorn e Sarreinsberg son pas definitivament ligats a Goetzenbruck #qu'en 1947. La data oficiala del rattachement de Sarreinsberg a Goetzenbruck es lo 12 d'abril 1947.
Pendent la Segonda Guèrra mondiala, la municipalitat a deslotjat en la nuèch del 6 a la Mois invalide (de febrièr)M en la region de Sarre-Union fins a fin en març 1945. La comuna a replegat a Bistroff. Lo vilatge a bombardat de la Mois invalide (de decembre)M a la Mois invalide (de març)M e liberat per las tropas americanas o Mois invalide (de decembre)M. « " Vilatge de Lorraine experimentat pels bombardements, Goetzenbrück, #que la populacion n'a #èsser l'objècte de nombrosas vexations e sollicitations de l'ocupanta, #donar totas las pròvas amb un coratge admirable. Per los sieus sacrificis, per lo sieu attachement a la França, s'es d'aquerits dreches a la reconeissença del País. » Aquela cita compòrta la attribution de la Crotz de guèrra amb estela de bronze. En 2005, la municipalitat edita lo libre Freiheitswind escrit per Philippe Koffler e Legisca Pommois #que retrace la desliurança del vilatge en decembre 1944 per las tropas aliadas e reagrupa testimoniatges d'abitantas en avent viscut aquel periòde.
Lors de sa création en 1721, le village se présente sous l'appellation Gotzbrick, dont l'origine est partagée. Il pourrait venir de l'allemand Götze-Brück, le pont qui porte la statue d'un saint, ou alors plus probablement de Gaetzenbrück, c'est-à-dire un assemblage de rondins juxtaposés recouvrant un sol marécageux sur le parcours d'une route. Il fut fondé en 1721 par des verriers de Meisenthal ayant reçu du duc Léopold Ier de Lorraine 600 arpents de bois pour y établir leur industrie.
Passé dans le canton de Bitche en 1802, le chef-lieu, Goetzenbruck fait partie de l'éphémère canton de Lemberg entre 1790 et 1802. Après avoir connu des situations diverses et dépendu de Mouterhouse, Althorn et Sarreinsberg ne sont définitivement rattachés à Goetzenbruck qu'en 1947. La date officielle du rattachement de Sarreinsberg à Goetzenbruck est le 12 avril 1947.
Pendant la Seconde Guerre mondiale, la commune est évacuée dans la nuit du 6 au Mois invalide (février)M dans la région de Sarre-Union jusqu'à fin mars 1945. La mairie est repliée à Bistroff. Le village est bombardé du Mois invalide (décembre)M au Mois invalide (mars)M et libéré par les troupes américaines le Mois invalide (décembre)M. « " Village de Lorraine éprouvé par les bombardements, Goetzenbrück, dont la population a été l'objet de nombreuses vexations et sollicitations de l'occupant, supporta toutes les épreuves avec un courage admirable. Par ses sacrifices, par son attachement à la France, s'est acquis des droits à la reconnaissance du Pays. » Cette citation comporte l'attribution de la Croix de guerre avec étoile de bronze. En 2005, la commune édite le livre Freiheitswind écrit par Philippe Koffler et Lise Pommois qui retrace la libération du village en décembre 1944 par les troupes alliées et regroupe des témoignages d'habitants ayant vécu cette période.


c: text/html

text:
Torahiko Terada
Torahiko Terada (en japonés: 寺田 寅彦; Tokyo, 28 de novembre de 1878 – 31 de decembre de 1935) foguèt un escrivan e fisician japonés. Trabalhèt coma professor a l'Universitat Imperiala de Tokyo, foguèt tanben cercaire al RIKEN e professor a l'Institut de Recerca Sismica de l'Universitat de Tokyo. Portèt de contribucions en fisica e escriguèt, sovent jol pseudonim de Yoshimura Fuyuhiko, tanben mantun ensag sus de tematicas plan variadas, dempuèi l'airal scientific fins als haikus e mai los manga. L'asteroïde 6514 Torahiko foguèt nomenat aital per onorar lo trabalh d'aqueste cercaire.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1660
Aquesta pagina concernís l'an 1660 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Reglament de la crisi de Marselha acomençada en 1659 ambé l'execucion d'un emissari dau rèi vengut ordonar la restitucion de certanei privilègis conquistats per fòrça per la vila dins lo corrent de la Fonda. Lo 20 de genier, lei tropas reialas ocupèron la vila e lo 2 de març, lo rèi i intrèt. Leis institucions de la ciutat foguèron suspendudas e l'òrdre foguèt donat de bastir lei fòrts Sant Joan e Sant Nicolau per susvelhar leis abitants. La vila faguèt sa somission e demorèt per la seguida fidèla au rèi.
Puei, lo cardenau Mazarin e Loís XIV s'ocupèron dau maridatge dau rèi ambé Maria Teresa d'Espanha (9 de junh). Lo 26 d'aost, la rèina novèla e lo rèi faguèron son intrada dins la capitala e recebèron un acuèlh trionfau. Enfin, vèrs la fin de l'annada, Loís XIV decidèt d'acomençar l'amainatjament dau Castèu de Versalhas.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 2 de mai - Alessandro Scarlatti, compositor del barròc italian (m. 1725)
- setembre - Daniel Defoe, escrivan anglés (m. 1731)
- 3 de decembre - Andrieu Camprat, compositor occitan (m. 1744)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 6 d'agost - Diego Rodríguez de Silva y Velázquez, pintor espanhòl (n. 1599)
- 6 d'octobre - Paul Scarron, poèta e dramatista francés (n. 1610)


text:
Whisky
Lo whisky (uisge-beatha en escocés), o whiskey (uisce beatha o fuisce en irlandés) es una bevenda alcolizada d'origina irlandesa o escocesa a basa d'òrdi. Existís actualament qualques destillariás dins un fum de païses mas la majoritat de la produccion es encara en Escòcia; aqueste whisky es nomenat Scotch whisky, Whisky d'Escòcia en occitan, segon una lei escocesa que certificada l'origina de la bevenda.
Istòria[modificar | modificar la font]
La primièra traça escrita del whisky data de 1405 en Irlanda[1], que i èra destillat pels monges. Es tanben mencionat en Escòcia en 1496[2]. Pasmens, se pensa que lo whisky èra ja conegut dempuèi qualques centenas d'annadas abans. Sabèm pas quora e ont lo whisky foguèt d'en primièr destillat e la produccion locala non documentada pendent aqueste periòde fa que l'identificacion de l'origina de la beguda es dificila. En mai, es possible que diferents grops descobriguèsson los processus de destillacion completament independament los uns dels autres.
De cercaires pensan que los alcòls destillats foguèron d'en primièr produches entre lo sègle VIII e lo sègle IX en Orient Mejan[3] e que l'art de la destillacion foguèt portat en Irlanda e Grand Bretanha per los monges crestians. Es una legenda populara que Sant Patrici introduguèt la destillacion en Irlanda e Escòcia, mas i demorèt tròp lèu perque foguèsse possible. Pasmens, es possible que lo processus de destillacion foguèsse descobèrt en Irlanda e dins las illas britanicas (independament o en precursor de la destillacion Arabia) per de pageses coma un mejan d'utilizar lo demai de grans, après la segada.
Elaboracion[modificar | modificar la font]
L'elaboracion d'un whisky dura al minimum tres ans ; se l'envielhiment en bota de casse es inferior a tres ans, es pas possible de li bailar l'appelacion de whisky. La fabricacion se fa en cinc etapas.
- Lo "maltatge" : per obtenir de malt, es d'usatge d'espandir l'òrdi e de lo banhar perque grelhe. Aquela operacion dura una a doas setmanas. Lo maltage es arrestat en secar los grans en dessús d'un forn, generalament alimentat per de torba, que baila a d'unes whiskies son gost particular. Quand es sec, lo malt es trissat, çò que produtz una mena de farina sonada grist.
- Lo mesclatge : lo grist es puèi mesclat amb d'aiga cauda. Aquela aiga va bailar son tipe al whisky, en foncion dels terrens qu'a traversada, donant d'aròmas torbats, minerals o de tèrra de bruga.
Aquela operacion a per tòca de transformar l'amidon contengut dins lo malt en sucres fermentables jos l'accion d'enzims. Se fa dins de grands bacins de fusta sonats « mash tun ». Lo produch d'aquel mesclatge es apelat « wort ».
- La fermentacion : lo molt sucrat aital obtengut es addicionat de levaduras e la fermentacion alcolica se produtz. Aqueste processus es parièr al de la fabricacion de la bièrra mas l'etapa seguenta es pròpria al whisky.
- La destillacion : la bièrra aital obtenguda subís una dobla destillacion, que sa tòca es de desseparar l'aiga de l'alcòl. Los whiskeys irlandeses subisson generalament una tripla destillacion e es çò meteis per d'unes scotchs. A la fin d'aquesta etapa, lo whisky es incolòr e titra aperaquí 70°.
- L'envielhiment : lo whisky es fin finala mes de vielhir en botas de casse, ja utilizadas lo mai sovent. Es pendent aquesta etapa que lo whisky se colora e pren d'aròmas especifics segon la fusta utilizada. Lo periòde d'envielhiment minimal d'un scotch es de 3 ans mas la màger part dels single malt vielhisson generalament entre 8 e 12 ans, d'unas botelhas de single cask van passar fins a 30 ans en barrica abans la mesa en botelha.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Who invented whisky - the Scots or the Irish?
- ↑ History of Scotch Whisky
- ↑ History of Alcohol and Drinking around the World


text:
of plaats een banner op uw site
Site Review Hier kunt u uw mening geven over deze site
Please enable JavaScript to view the
comments powered by Disqus.
Meta data
Domein IP 213.186.33.19
Organisatie
OVH SAS
ISP
Ovh Systems
Domain Information Domein Location Frankrijk - FR , FRA Regio: A8 , Ile-de-France Stad: La Courneuve Postcode: Latitude: 48.9167
, Lengtegraad: 2.3833 Metro code: Area Code:
Domein locatie op de kaart:
Archive site Zie je hoe de pagina eruit zag in het verleden Link naar het archief op de website
DMOZ categorieën
Link naar het Open Directory Project - door mensen bewerkte
Variations
Toon Variations
Verberg variaties
oaroisses-constellation.fr laroisses-constellation.fr -aroisses-constellation.fr 0aroisses-constellation.fr pzroisses-constellation.fr psroisses-constellation.fr pwroisses-constellation.fr pqroisses-constellation.fr paeoisses-constellation.fr padoisses-constellation.fr pafoisses-constellation.fr patoisses-constellation.fr pa5oisses-constellation.fr pa4oisses-constellation.fr pariisses-constellation.fr parkisses-constellation.fr parlisses-constellation.fr parpisses-constellation.fr par0isses-constellation.fr par9isses-constellation.fr parousses-constellation.fr parojsses-constellation.fr paroksses-constellation.fr paroosses-constellation.fr paro9sses-constellation.fr paro8sses-constellation.fr paroiases-constellation.fr paroizses-constellation.fr paroixses-constellation.fr paroidses-constellation.fr paroieses-constellation.fr paroiwses-constellation.fr paroisaes-constellation.fr paroiszes-constellation.fr paroisxes-constellation.fr paroisdes-constellation.fr paroisees-constellation.fr paroiswes-constellation.fr paroissws-constellation.fr paroissss-constellation.fr paroissds-constellation.fr paroissrs-constellation.fr paroiss4s-constellation.fr paroiss3s-constellation.fr paroissea-constellation.fr paroissez-constellation.fr paroissex-constellation.fr paroissed-constellation.fr paroissee-constellation.fr paroissew-constellation.fr paroisses0constellation.fr paroissespconstellation.fr paroisses-xonstellation.fr paroisses-vonstellation.fr paroisses-fonstellation.fr paroisses-donstellation.fr paroisses-cinstellation.fr paroisses-cknstellation.fr paroisses-clnstellation.fr paroisses-cpnstellation.fr paroisses-c0nstellation.fr paroisses-c9nstellation.fr paroisses-cobstellation.fr paroisses-comstellation.fr paroisses-cojstellation.fr paroisses-cohstellation.fr paroisses-conatellation.fr paroisses-conztellation.fr paroisses-conxtellation.fr paroisses-condtellation.fr paroisses-conetellation.fr paroisses-conwtellation.fr paroisses-consrellation.fr paroisses-consfellation.fr paroisses-consgellation.fr paroisses-consyellation.fr paroisses-cons6ellation.fr paroisses-cons5ellation.fr paroisses-constwllation.fr paroisses-constsllation.fr paroisses-constdllation.fr paroisses-constrllation.fr paroisses-const4llation.fr paroisses-const3llation.fr paroisses-consteklation.fr paroisses-consteplation.fr paroisses-consteolation.fr paroisses-constelkation.fr paroisses-constelpation.fr paroisses-consteloation.fr paroisses-constellztion.fr paroisses-constellstion.fr paroisses-constellwtion.fr paroisses-constellqtion.fr paroisses-constellarion.fr paroisses-constellafion.fr paroisses-constellagion.fr paroisses-constellayion.fr paroisses-constella6ion.fr paroisses-constella5ion.fr paroisses-constellatuon.fr paroisses-constellatjon.fr paroisses-constellatkon.fr paroisses-constellatoon.fr paroisses-constellat9on.fr paroisses-constellat8on.fr paroisses-constellatiin.fr paroisses-constellatikn.fr paroisses-constellatiln.fr paroisses-constellatipn.fr paroisses-constellati0n.fr paroisses-constellati9n.fr paroisses-constellatiob.fr paroisses-constellatiom.fr paroisses-constellatioj.fr paroisses-constellatioh.fr paroisses-constellation.dr paroisses-constellation.cr paroisses-constellation.vr paroisses-constellation.gr paroisses-constellation.tr paroisses-constellation.rr paroisses-constellation.fe paroisses-constellation.fd paroisses-constellation.ff paroisses-constellation.ft paroisses-constellation.f5 paroisses-constellation.f4 aroisses-constellation.fr proisses-constellation.fr paoisses-constellation.fr parisses-constellation.fr parosses-constellation.fr paroises-constellation.fr paroises-constellation.fr paroisss-constellation.fr paroisse-constellation.fr paroissesconstellation.fr paroisses-onstellation.fr paroisses-cnstellation.fr paroisses-costellation.fr paroisses-contellation.fr paroisses-consellation.fr paroisses-constllation.fr paroisses-constelation.fr paroisses-constelation.fr paroisses-constelltion.fr paroisses-constellaion.fr paroisses-constellaton.fr paroisses-constellatin.fr paroisses-constellatio.fr paroisses-constellationfr paroisses-constellation.r paroisses-constellation.f aproisses-constellation.fr praoisses-constellation.fr paorisses-constellation.fr pariosses-constellation.fr parosises-constellation.fr paroisses-constellation.fr paroisess-constellation.fr paroissse-constellation.fr paroisse-sconstellation.fr paroissesc-onstellation.fr paroisses-ocnstellation.fr paroisses-cnostellation.fr paroisses-cosntellation.fr paroisses-contsellation.fr paroisses-consetllation.fr paroisses-constlelation.fr paroisses-constellation.fr paroisses-constelaltion.fr paroisses-constelltaion.fr paroisses-constellaiton.fr paroisses-constellatoin.fr paroisses-constellatino.fr paroisses-constellatio.nfr paroisses-constellationf.r paroisses-constellation.rf pparoisses-constellation.fr paaroisses-constellation.fr parroisses-constellation.fr parooisses-constellation.fr paroiisses-constellation.fr paroissses-constellation.fr paroissses-constellation.fr paroissees-constellation.fr paroissess-constellation.fr paroisses--constellation.fr paroisses-cconstellation.fr paroisses-coonstellation.fr paroisses-connstellation.fr paroisses-consstellation.fr paroisses-consttellation.fr paroisses-consteellation.fr paroisses-constelllation.fr paroisses-constelllation.fr paroisses-constellaation.fr paroisses-constellattion.fr paroisses-constellatiion.fr paroisses-constellatioon.fr paroisses-constellationn.fr paroisses-constellation..fr paroisses-constellation.ffr paroisses-constellation.frr
recente wereldwijde reviews van alle andere plaatsen Hier is een korte lijst van andere sites onder herziening


text:
Peitieus
Peitieus (Poitiers en francés) es una comuna situada dins lo departament de Vinhana e la region de Peitau-Charantas. Sa populacion èra estimada a 85 800 abitants, en 2004. Sa superfícia totala es de 42,11 km². Es situada a 340 km al sud-oèst de París.
La localitat es coneguda per la batalha de Peitieus entre los Francs menats per Carles Martèl e los Arabis.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Peitieus a daissat lo sieu nom a tres grandas batalhas :
- la primièra batalha de Peitieus 507, o batalha de Vouillé es la mens coneguda. Foguèt emportada per Clodovèu subre Alaric II rei dels visigòts (al luòc dich Campus Vogladensis) al nòrd-oèst de Peitieus, e permetèt la conquista franca de tota la zòna entre Léger e Pirenèus.
- la batalha de Peitieus en 732 a Moussais, sus la municipalitat de Vouneuil-sur-Vienne, al Nòrd de Peitieus, amb la victòria de las Francs dirigits per Carles Martèl sus las tropas moros e los sieus aligats ;
- la batalha de 1356, que se debanèt a Nouaillé-Maupertuis al sud de Peitieus, amb la victòria dels angleses comandats pel Prince negre contra los franceses del rei Jean lo Bon.
(Veire l'article Peitau per las autras batalhas del Lindal del Peitau).
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
- Jean-Pierre Thiollet, escrivan francés


text:
Rémeling
Rémeling es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Ciutat per las primièras fes l'an 1084 jol nom de "Reimelinga".
- Possession de la abbaye de Sant-Sixte de Rettel, dels senhors de Sierck, de contunh dels senhors del Luxemborg fins a la Revolucion.
- Cité pour la première fois en 1084 sous le nom de "Reimelinga".
- Possession de l'abbaye de Saint-Sixte de Rettel, des seigneurs de Sierck, puis des seigneurs du Luxembourg jusqu'à la Révolution.


text:
Reanimacion cardiopulmonara
La reanimacion cardiopulmonara (RCP) qu'ei un ensemble de manòbras lo but de las quaus ei de sauvar ua vita en assegurant l'oxigenacion deus organs quan la circulacion sanguina e s'ei arrestada.
Lo procediment que's debana en duas etapas.
La purmèra etapa que consisteish en arreconéisher l'arrèst. Si'vs trobatz devant d'un pacient esvanit, que cau n'aprochar e ne mautar de las espatlas en dise'u : « E'vs trobatz plan? » « Qué'vs passa? ». Si parlèsse, s'obrisse los uelhs o si's mautèsse, fenitz la vòsta intervencion o, si calèsse, demandatz ajuda. Si non responèsse pas, cridatz tà demandar ajuda. Abans d'arreconéisher l'arrèst, que cau verificar lo pacient que respira. Metent la man mei pròcha deu cap deu pacient suu front, b'enclinatz lo cap a l'endarrèr. Eslhevatz lo menton de la victima dab l'estrem deus dits de l'auta man. Dab la via respiratòria obèrta valoratz la respiracion durant 10 segondas. Observatz si lo torax e's mauta, escotatz los sons respiratòris e sentetz l'aire aledat sus la vòsta gauta. Si respira normalament, que cau metre lo pacient en posicion laterala de seguretat, shens pas jamei deishar-lo sus l'esquia. Si la victima non respirèsse pas normalament o si respirèsse dab aledadas tapatjosas, que's deu forçadament aperar lo 112 en mei de realizar un massatge cardiac.
La dusau etapa que consisteish en realizar lo massatge cardiac. Si lo pacient non respira pas, qu'ei indispensable d'efectuar compressions toracicas. En tot meter lo talon d'ua man suu center deu torax e lo talon de l'auta dessús de la purmèra, hètz pression dab los braç estenuts suber l'esternum deu pacient en tot en·honsar-lo 4 o 5 cm haut o baish. Non hètz pas pression sus la partida superiora de l'abdomèn o l'estrem inferior de l'esternum. Arron de cada compression, arrestatz-vse de prémer suu torax shens retirar las mans. Que cau la compression e la descompression que duren lo medish temps. Qu'ei oportun çò de realizar respiracion artificiau (boca a boca). Dens aqueste cas que's harà duas insuflacions cada 30 compressions. Contunhatz la reanimacion dinc a l'arribada de l'ambulància, que la victima torna aledar o si'vs estareishetz.
La desfibrilhacion precòça associada a la reanimacion cardiopulmonara qu'aumenta hòrtament las possibilitats de subervivença d'ua persona en arrèst cardiorespiratòri qui presenta ua fibrilhacion ventriculara, causa principau de mort subita de l'adult.


text:
Hèishas
Hèishas qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vicente Dupuy, militar e politician argentin, gessit d'ua familha de Hèishas.


text:
Cecitat
La cecitat es una deficiéncia visuala totala; es lo fach d'èsser cèc. La cecitat es una malautiá de l'uèlh que tòca fòrça èssers umans dins lo monde. Aquela abséncia de la vista d'un o dels dos uèlhs es deguda a de causas multiplas.
Somari
Tipologia[modificar | modificar la font]
Lo cèc es aquel qu'es privat de sos uèlhs o de la vista.
En França, se considèra que la cecitat comença tre que l'agudesa es inferiora a 1/20. Concernís los subjèctes cècs, al sens estricte (subjèctes qu'an pas cap de percepcion visuala).
Una persona es considerada coma deficient visual s'a mens de 3/10 d'agudesa visuala de l'uèlh melhor aprèp correccion. Aquel sulhet varia segon los païses e las províncias.
Usatge del tèrme[modificar | modificar la font]
Lo tèrme de cecitat es tanben emplegat per designar la condicion neurologica que resulta d'una destruccion parciala o totala dels airals visuals del cervèl. Seguent la localizacion de la lesion, lo pacient pòt pèrdre de facultats visualas.
La cecitat corticala totala resulta d'una destruccion del cortèx visual bilateral. Las personas atengudas de la forma de cecitat son a vegadas subjèctes al fenomèn de vision cèga (blindsight), que se tradusís per una incapacitat totala pel pacient de percebre las informacions visualas que li pervenon alara que tot lo sistèma visual periferic es en perfèit estat de foncionament. Una exploracion foncionala mai fina mòstra que qualques facultats de vision pòdon demorar sens que lo pacient el meteis n'aja consciéncia. Per exemple, lo pacient pòt ajustar sa man per trapar un objècte alara qu'afirma percebre res.
Una cecitat parciala pòt èsser lo resultat d'una destruccion pus restrencha dels territòris visuals. Lo pacient sofrís alara d'un escotòma (taca cèga dins lo camp visual), pòt pas percebre las informacions visualas venent d'aquela region de l'espaci perque la zona que tractava aquela region es estada destruida.
Amb l'expression cecitat verbala se fa referéncia a un demens selectiu dins la lectura dels mots resultant lo mai sovent d'un damatge de las regions occipotemporalas esquèrra. Malgrat que sa vision siá perfèita d'un autre biais, lo pacient pòt pas legir. Dins lo cas de la cecitat verbala dita pura, lo pacient demòra capable de legir las letras mas pas mai los mots tot en demorant capable d'escriure.
Las causas pus correntas[modificar | modificar la font]
Las malautiás[modificar | modificar la font]
Dins los païses sosdesvolopats ont la noiridura manca e ont las condicions de salubritat son deplorablas, la cecitat es la consequéncia de qualques malautiás infecciosas. Dins los païses industrializats, las doas causas principalas de cecitat son la cataracta e lo glaucòma. La cataracta es una malautiá de la vielhesa caracterizada per una modificacion del cristallin (aquel ven blanc). Gaireben la mitat de las cecitats serián degudas a una cataracta non curada. Lo glaucòma es una aumentacion de pression interiora de l'uèlh que pòt provenir del diabèta e menar a la cecitat.
L'ereditat[modificar | modificar la font]
Los parents pòdon transmetre diferentas malautiás a lors nens. D'anomalias coma lo càncer de la retina que tòca los enfants joves abans l'edat de tres ans. E mai, la cecitat pòt aparéisser tre la naissença se la maire, emprenhada, contracta la rubeòla o la toxoplasmòsa.
Coma viure amb aquel andicap?[modificar | modificar la font]
Sovent las personas cègas desvolopan pus prigondament lors autres sens coma aquel del tocar per exemple. Lo tocar que servís per l'aprendissatge e la mestreja de l'alfabet Braille. Aquel alfabet permet als cècs de deschifrar las letras, las chifras... mercé a l'assemblatge de punts en relèu. Existisson tanben d'autras ajudas coma cana blanca o can de cèc.


text:
Poldèr
Un poldèr es una espandida artificiala de tèrra que son nivèl es inferior a aquel de la mar. Los poldèrs son realizats per assecament dels paluns, graus, lacs, o de zònas litoralas. Los Païses Basses e Belgica son sovent associats als poldèrs, perque una partida de lor superfícia foguèt ganhada sus la mar al cors dels sègles (vejatz Geografia dels Païses Basses). De talas zònas existisson tanben dins lo Nòrd de França dins la region de Watergangen o Wateringen (del neerlandés « rondas d'aiga » ; prèp de Dunquèrca, e dins la region de Kamouraska, Quebèc.
Existís tanben de poldèrs fluvials, d'espandidas naturalas dins la zòna d'inondacion d'un flum, agençat en poldèr per un sistèma d'assecament.
Lo punt pus bas del territòri de França (-4 m) es situat sus un poldèr dins una comuna de l'arrondiment de Dunquèrca nomenada Les Moëres (del neerlandés moeras que significa « palun »).
Los Païses Basses e los poldèrs[modificar | modificar la font]
Sus aquelas levadas, fragilas, compausadas de sabla, las pradas son sovent entretengudas amb de motons]]
Lo secament progressiu foguèt sovent efectuat amb de pompas accionadas per de molins de vent, puèi per de canavèras o autras plantas alofitas (qu'aiman la sal, coma lo salicòrn) per acabar lo secament e la dessalinizacion. Lo primièr poldèr d'aquel tipe foguèt agençat per Jan A. Leeghwater (1575-1650) a Beemster en Olanda septentrionala en 1612.
La tecnologia de construccion sus mar desvolopada per los Neerlandés es a la punta mondiala. Atal, es un sostractant neerlandés que realiza actualament las Palm Islands a Dubai dins lo Golf Arabopersic.
Originas[modificar | modificar la font]
Lo mot Poldèr « tèrras restancadas » apareis, pel primièr còp, sus una mapa de Middelbourg (província de Zelanda) en 1219.
Abans que los poldèrs sián dirèctament ganhats sus una espandida d'aiga, l'aventura comencèt en primièr dins los paluns : a l'origina e pendent lo periòde de bassas aigas, aqueles darrièrs èran simplament assecats amb de rius per los besonhs de l'agricultura e la construccion (torba). Los paluns èran apuèi abandonats en periòde d'aigat. L'enfonzament del sòl per causa de las activitats umanas fasent las inondacions pus frequentas, se comencèt per construire de levadas de proteccion isolant lo palun del riu. De bacins d'assecament foguèron aponduts per, pendent l'aigat, contenir las aigas de pluèja e d'infiltracion. En periòde de bassas aigas, los bacins se voidèron alara simplament dins lo riu. Lo sòl perseguent a s'enfonzar, aquela solucion foguèt pasmens sufisenta.
Los primièrs molins de vent permetèron d'obtenir un nivèl d'aiga pus important dins los bacins de retencion que dins lo poldèr. Lo nivèl de las bassas aigas faguèron pas mai sufisent bas per voidar los bacins, aqueles venguèron de simples canals d'assecament amb de molins suplementaris foncionant tota l'annada.


text:
Gallicanisme
Lo gallicanisme èra la tendéncia separatista de la glèisa de França per oposicion a la jurisdiccion de Roma e del Papa. Lo nom ven de Gàllia, nom ancian de França.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'origina d'aquela concepcion ideologica (èra pròpriament pas una eretgia) es lo govèrn absolutista de Loís XIV e las idèas de Bossuet. La concepcion gallicana foguèt sintetizada dins la Declaratio cleri gallicani (1682), redigida benlèu per Bossuet. Resumit:
- Dins las causas temporàrias, los reis son independents de la Santa Ses.
- Lo Concili es al dessús del Papa.
- Lo Papa deu respectar las règlas, las costumas e las constitucions admesas per la Glèisa gallicana.
- Las definicions referidas a la fe son pas reformablas, almens sens lo consensus de la Glèisa tota.


text:
Réhon
Réhon es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La vila de Réhon es principalament coneguda per la siá sidérurgie amb la fabrica de la Providence #que la produccion se n'es arturat l'an 1987.
La ville de Réhon est principalement connue pour sa sidérurgie avec l'usine de la Providence dont la production s'est arrêtée en 1987.


text:
Selce
Selceest un toponyme qui peut désigner :
- en Croatie
- Selce, une localité située dans la municipalité de Crikvenica, comitat de Primorje-Gorski Kotar ;
- en Slovaquie
- Selce, un village situé dans le district de Banská Bystrica ;
- Selce, un village situé dans le district de Krupina ;
- Selce, un village situé dans le district de Poltár ;
- en Slovénie
- Selce, une localité située dans la commune de Lenart ;
- Selce, une localité située dans la commune de Litija ;
- Selce, une localité située dans la commune de Lukovica ;
- Selce, une localité située dans la commune de Pivka ;
- Selce, une localité située dans la commune de Tolmin ;
- Selce, une localité située dans la commune de Vojnik ;
- Selce nad Blanco, une localité située dans la commune de Sevnica ;
- Selce pri Leskovcu, une localité située dans la commune de Krško ;
- Selce pri Moravčah, une localité située dans la commune de Moravče.


text:
Abbéville-lès-Conflans
Abbéville-lès-Conflans es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Abbéville A situat a aperaquí 5 km al nòrd de Conflans-en-Jarnisy (cap de-luòc de costat), aperaquí 10 km al sud-es de Briey (cap de-luòc de arrondissement) e aperaquí 58 km al nòrd-oèst de Nancy (cap de-luòc de departament e de region).
Abbéville est situé à environ 5 km au nord de Conflans-en-Jarnisy (chef-lieu de canton), environ 10 km au sud-est de Briey (chef-lieu d'arrondissement) et environ 58 km au nord-ouest de Nancy (chef-lieu de département et de région).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- En 1817, Abbéville, vilatge de l'anciana província del barrois. A aquela epòca i i aviá 396 abitants repartits dins 81 ostals.
- En 1817, Abbéville, village de l'ancienne province du barrois. À cette époque il y avait 396 habitants répartis dans 81 maisons.


text:
Ploudiern
Ploudiern en breton (Plomodiern en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat se situa al pè del Portatz-Òm
La commune se situe au pied du Menez-Hom
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquela municipalitat a conegut per faches ligats a la Revòlta de las Casquetas Rojas l'an 1675[ref. necessària].
Cette commune est connue pour des faits liés à la Révolte des Bonnets Rouges en 1675[ref. necessària].


text:
Tamarro
Lo tamarro es una bèstia imaginària fòrça espandida dins las legendas e fablas de la mitologia en Occitània e Catalonha (Pirenèus, Aubrac, Roèrgue...) Lo seu equivalent francés es lo dahu. Uèi lo jorn la legenda evoluiguèt en fèsta. Dins aqueles païses es abitual de galejar los toristas en lor explicar que lo tamarro es una bèstia que cal caçar de nuèch e en grop. Per aquò far, los joves s'amassan amb lo novèl caçaire (o caçaires) que sortís amb lo grop de nuèch per caçar lo tamarro sens, logicament, l'aver jamai vist . La bèstia es totjorn descrita a las victimas de la galejada coma un animal d'aspècte fòrça estranh (per exemple se diu que lo tamarro viu pels pendisses de las montanhas e que per aquesta rason ten las doas patas del costat drech pus cortas que las del costat esquèrre). Après qualques corregudas pels camps e bòsques amb de bastons, amb doas pèiras que se fan picar coma reclam e amb de sacs per prene l'animal (sovent amb d'estancadas estrategicas per beure un còp de vin e per planificar l'estrategia de caça), la caça normalament s'acaba amb un banh d'aiga del novèl caçaire quand la rèsta del grop complotaire lo fa passar jos un arbre ont l'espèran amb un ferrat d'aiga. Pòt tanben s'acabar amb d'autras badinadas. I a fòrça variantas de la caça del tamarro, mas totas s'acaban amb la riseta generala del grop qu'a passat la nuèch en fasent córrer la victima amont e aval.


text:
Densitat
La densitat o densitat relativa d'un còrs es lo repòrt de sa massa volumica a la massa volumica d'un còrs pres coma referéncia. Lo còrs de referéncia es l'aiga pura a 4 °C pels liquids e los solids. Dins lo cas de gases o de vapor, lo còrs de referéncia gasós es l'aire, a la meteissa temperatura e jos la meteissa pression. La densitat es una grandor sens dimension e sa valor s'exprimís sens unitat de mesura[1].
Somari
- 1 Istòria e terminologia
- 2 Expression de la densitat
- 3 Densitat dels gases
- 4 Densitat pels solids e los liquids
- 5 Densitat e flotabilitat
- 6 Densitat dels principals metals utilizats
- 7 Densitat e flotacion dels minerals metallics
- 8 Densitat dels liquids biologics en medecina
- 9 Annèxes
Istòria e terminologia[modificar | modificar la font]
La densitat d'un còrs es una nocion de fisica anciana, apareguda al sègle XVII. Aquesta grandor caracteristica d'un còrs, exprimida per un nombre sens dimension a un usatge comun. Es sovent definida succintament dins los diccionaris sabents o enciclopedics[2].
Son origina es lonhdana e alquimica, coma o suggerís Gaston Tissandier dins sos corses a la societat polimatica de París aprèp 1865. Lo mot occitan de densitat proven del latin densitas, que designa l'espessor, la compacitat, o quitament l'opacitat. Los alquimistas, fanatics de la puretat dels còrses e de las correlacions astrologicas e numericas, cerquèron de comparar per de critèris reproductibles l'aiga, los metals, e totas las substàncias que podián purificar, destillar, sublimar.
Per la pesada d'un meteis volum de matèria pura, retrobèron invariablament los classaments de las planetas ja conegudas :
- Solelh o l'aur : 19,25
- Mercuri o l'argent viu : 13,56
- Saturne o lo plomb : 11,35
- Luna o l'argent : 10,47
- Vènus o lo coire : 10,78
- Jupitèr o l'estam : 7,29
- Mart o lo fèrre : 7,20
Aqueles nombres qu'obtenián mai o mens precisament segon la qualitat de lor aparelhatge e lor manipulacion designan ja d'absoluts numerics a respièch de l'aiga pura la mai densa, sus la quala flòta lo glaç.
La sciéncia experimentala a partir de 1610 a représ lors aparelhs, protocòls e mesuras dins de tòcas d'identificacion, d'analisi e de sintèsi, e per balhar lentament naissença a la quimia e a las mesuras fisicas concernent la matèria. De tecnicas precisas de mesura de densitat de solucions salinas son mesas al punt per Antoine Baumé. Divèrses corrents racionalistas, en particular aprèp 1790, an escobat una granda part de las concepcions eiretadas ressentidas coma d'ancians legats supersticioses. Aqueles òmes de sciéncia an volgut avalorir lo tèrme de densitat en prenent modèl sus la sciéncia anglesa, que los especialistas de la mecanica celèsta considèran coma exemplara. Los païses anglosaxons, fòrça marcats per l'alquimia e mai la vida e la pensada d'Isaac Newton o atèstan, density designa la massa volumica e relative density la densitat tre lo sègle XVIII.
Émile Littré definís la densitat coma lo « repòrt de la massa d'un còrs a son volum », es a dire coma la massa volumica. Lo scientific racionalista Pierre-Simon Laplace, admirator de Newton, citat en referéncia[3], utiliza en 1810 la densitat per sinonim de « massa volumica ». Lo quite BIPM associa encara, en 1960, los tèrmes de densitat e de massa volumica[4].
Çaquelà, la mesura experimentala dirècta de la massa volumica s'apuèja totjorn sus una pesada idrostatica prenent per referéncia una massa d'aiga liquida. Es una mesura de densitat relativa[5]. La « densitat relativa » es la sola grandor mesurabla experimentalament; la forma corta « densitat » del nom es generalament preferida. Lo mot densitat es, d'aprèp Littré, l'expression modèrna del tèrme « densitat relativa ». La massa volumica demòra lo sinonim modèrne de las expressions desuetas « densitat absoluda » o « densitat pròpria »[6].
Enfin, cal pas confondre la densitat d'un còrs, sens dimension, amb la densitat particulara, definida per una unitat, perque aquesta darrièra densitat d'una grandor es un repòrt estatistic d'una populacion donada sus un element d'espaci (longor, superfícia o volum) utilizat per descomptar aquesta populacion, coma es lo cas per la densitat superficiala de populacion, la densitat de carga, la concentracion molara.
Expression de la densitat[modificar | modificar la font]
La densitat, sovent notada d, s'exprimís atal :
ont es la massa volumica del còrs considerat, e es la massa volumica del còrs de referéncia.
Densitat dels gases[modificar | modificar la font]
La densitat dels gases es calculada a partir de la densitat de l'aire[7]. La valor de referéncia presa es la massa d'un litre d'aire a 0 °C jos una pression de 760 mmHg, siá 1,29349 g.
Atal avèm
Existís un biais comòde de religar la massa molara M d'un gas e sa densitat. En efièch, en considerant un gas perfièch, PV=nRT d'ont :
amb
Avèm doncas o
e amb pres identic per l'aire e lo gas considerat.
En tenent compte de la composicion de l'aire e de las massas molaras respectivas (78% de diazòt, 21% de dioxigèn e 1% d'argon environ), es de bon mostrar que : ,
siá .
Per exemple, la densitat del diidrogèn es
Siá environ.
Ven d'aquela relacion que, quora mai un gas a una massa molara elevada, quora mai es dens. Atal, es de bon preveire que lo dioxid de carbòni (CO2) serà pus dens que l'aire e que los gases mens denses son lo diidrogèn e l'èli.
Lo compausat gasós mai dens a temperatura ambienta es l'exafluorur de sofre, SF6.
Densitat pels solids e los liquids[modificar | modificar la font]
Lo mai sovent, l'aiga s'utiliza coma còrs de referéncia per la densitat dels liquids e dels solids. Dins aquel cas, la massa volumica de l'aiga se pren egala a 1 000 kg.m-3 (o a 1 kg.dm-3 o a 1 kg/L). S'agís de la massa volumica de l'aiga a 3,98 °C[5] e a pression atmosferica. En efièch, l'aiga a una particularitat demest los liquids : sa densitat e sa massa volumica son maximalas, non pas a sa temperatura de fusion (0 °C) coma la màger part dels liquids, mas a 3,98 °C. Òr en metrologia, lo fach de prene coma referéncia una proprietat fisica que passa per un extremum es fòrça interessant : al vesinatge d'aquel extremum la proprietat fisica varia fòrt pauc. Atal, al vesinatge de 3,98 °C, una imprecision sus la determinacion de la temperatura exacta afècta fòrt pauc la massa volumica de l'aiga e doncas lo resultat d'una mesura de densitat.
La densitat ven :
ont es la massa volumica del còrs considerat e es la massa volumica de l'aiga (1000 kg/m3).
Per corregir las valors mesuradas a de temperaturas autras que la temperatura de referéncia, cal espleitar la corba de variacion de la massa volumica de l'aiga en foncion de la temperatura, per ne deduire la massa volumica dels materials a la temperatura de las mesuras.
Densitat e flotabilitat[modificar | modificar la font]
La densitat pòt indicar la flotabilitat d'un còrs a respièch de l'aiga doça. En efièch, se la densitat d'un còrs es superiora a 1 coma per un vis metallic (vejatz illustracion) lo còrs en question cola dins l'aiga. A l'invèrs, se la densitat d'un còrs es inferiora a 1 coma per un tap de siure (vejatz illustracion) lo còrs en question flòta sus l'aiga. Dins l'aiga de mar o una solucion salina a gradient de salinitat, aquestas chifras son d'ajustar.
Cas particular de l'aiga liquida[modificar | modificar la font]
D'un biais general, quand un còrs liquid se refregís, sa densitat aumenta e ven maximala a la temperatura de solidificacion. A mai, lo còrs solid es generalament pus dens que lo còrs liquid. L'aiga fa excepcion : sa densitat maximala es atencha non pas a 0 °C mas a 3,98 °C e lo glaç es mens dens que l'aiga liquida. Aquesta particularitat permet a l'aiga tebesa, a l'aiga fòrça freja e al glaç de flotar sus d'aiga a 3,98 °C. Se l'aiga se comportava coma la màger part dels autres còrses, lo glaç tombariá al fons dels lacs, dels rius e dels oceans, ont la vida seriá alara practicament impossibla, almens, jos la forma que coneissèm.
Demest los metals mens denses a l'estat solid qu'a l'estat liquid, existís l'argent e lo bismut. Aquò pausa de problèmas importants al moment del motlatge, a causa del coflament qu'acompanha la solidificacion.


text:
Jòcs Olimpics d'ivèrn de 1968
Los Jòcs Olimpics d'ivèrn de 1968 (Jòcs de la 12ena Olimpiada) se debanèron a Grenòble França ( 6 - 18 de febrièr de 1968 ).
Somari
- 1 Genèsi
- 2 Delegacions
- 3 Debanar
- 4 Espets e endevenenças
- 5 Programa
- 6 Medalhièr general
- 7 Bibliografia
- 8 Filmografia
- 9 Vejatz tanben
- 10 Ligams extèrnes
- 11 Ligams videografics
- 12 Nòtas & referéncias
Genèsi[modificar | modificar la font]
Delegacions[modificar | modificar la font]
38 païses e 1171 atlètas foguèt lo bilanç participatiu d'aicestes segonds jòcs savoiards.
Debanar[modificar | modificar la font]
Espets e endevenenças[modificar | modificar la font]
Programa[modificar | modificar la font]
Espòrts e espròvas[modificar | modificar la font]
Biatlon[modificar | modificar la font]
Bobsleigh[modificar | modificar la font]
Esqui alpenc[modificar | modificar la font]
Esqui nordic ( Combinat nordic / Esqui de fons / Saut amb esquis )[modificar | modificar la font]
Lièja[modificar | modificar la font]
Oquei gèl[modificar | modificar la font]
Patinatge artistic[modificar | modificar la font]
Patinatge de velocitat[modificar | modificar la font]
Medalhièr general[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Filmografia[modificar | modificar la font]
- Claude Lelouch & François Reichenbach: 13 jours en France, filme documentari (c) França 1968
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- sus YouTube... mai de 102 documents subre Grenòble 1968 en picar coma clau Winter Olympic Games 1968


text:
Participar a La Setmana en linha
Cadun pòt mandar articles o corrièrs per que sián publicats dins nòstre espaci "Çò que disètz". Aquí es vòstre espaci, vòstra actualitat. Vos sufís de nos mandar vòstras contribucions per mèl, a l'adreça Aquest adreça mèl es protegida contra los spambots. Vos cal activar lo javascript per la visualizar. .
Mandar un article
Los articles devon contenir :
- un títol
- una o doas frasas d'introduccion (lo chapo)
- lo tèxte
- almens una fòto (liura de dreits o que n'avètz vos los dreis)
- vòstra signatura (podètz causir un escaisnom).
Los articles mandats pel jornal en linha pòdon èsser reutilizats dins la version papièr de La Setmana, vos pregam de precisar se volètz pas que vòstre article siá publicat dins lo jornal papièr.
Los articles de mai de 2700 caractèrs (espacis compreses) poiràn pas èsser publicats dins la version papièr.
La Setmana se resèrva lo dreit de pas publicar un article mandat se li sembla pas conforma a sa linha editoriala, se sa qualitat es pas sufisenta o s'es contrari a las règlas deontologicas que son las del nòstre mestièr (que comprenon l'interdiccion de l'insulta, de la difamacion, de la difusion d'imatges degradants, de pornografia e de causas confidencialas).
Mandar un corrièr dels legeires
Podètz mandar de corrièrs tan per l'edicion en linha que per l'edicion papièr de La Setmana. Vos pregam de precisar se volètz pas que vòstre article siá publicat dins una d'aquestas doas edicions.
Per èsser publicats dins nòstra edicion papièr, los corrièrs devon pas far mai de 2000 caractèrs (espacis compreses).
La Setmana se resèrva lo dreit de pas publicar un corrièr mandat s'es contrari a llas règlas deontologicas que son las del nòstre mestièr (que comprenon l'interdiccion de l'insulta, de la difamacion, de la difusion d'imatges degradants, de pornografia e de causas confidencialas).
Mandar una fòto per "L'actu en imatges"
Podètz mandar de fòtos d'eveniments d'actualitat, culturala o pas, per que figuren dins la rubrica "L'actu en imatges" del site e/o la rubrica "L'actualitat en imatges" de nòstre jornal papièr. Vos pregam de precisar se volètz pas que vòstra fòto siá publicada dins una d'aquestas doas edicions.
Devètz possedir los dreits de las fòtos que mandatz, e vos cal precisar qual las a presas.
Per de rasons de resolucion d'impression, las fòtos inferioras a 1000px de larg son pas espleitablas dins l'edicion papièr.
La Setmana se resèrva lo dreit de pas publicar una fòto se sa qualitat es tròp marrida, se li sembla pas conforma a sa linha editoriala o s'es contrari a las règlas deontologicas que son las del nòstre mestièr (que comprenon l'interdiccion de l'insulta, de la difamacion, de la difusion d'imatges degradants, de pornografia e de causas confidencialas).


text:
Alevisme
L'alevisme es una branca religiosa eterodòxa de l'islam apareguda dins lo corrent dau sègle XIII. Se formèt au sen dei populacions turcas a partir dau chiisme duodeciman mai i mesclèt unei trachs religiós turcs e, de còps, bizantins ò armènis. Ansin, es classat au sen dei tradicions dau sofisme e presenta de diferéncias importantas a respèct dei corrents islamics ortodòxs coma lo sunisme ò lo chiisme. Au començament dau sègle XXI, es principalament implantat dins lei regions orientalas d'Anatolia tendriá una comunautat d'aperaquí 15 milions de fidèus.
L'alevisme tèn pas de dògmas constrenhents e es devesit entre unei tendàncias diferentas que son pas totjorn clarament definidas. La tradicion e la transmission oralas i an un ròtle important. En fòrça dei tèxtes sacrats comuns ambé leis autrei musulmans coma l'Alcoran, leis escrichs de basa principaus de l'alevisme son lei Buyruks que son una compilacion de versets coranics, de citacions de Maomet, dei dotze imams, de dialògs, d'imnes e de racòntes afirmant lei principis alevis. Lei principis que son comuns ai divèrsei brancas de l'alevisme son :
- la trinitat formada d'Allah, Maomet e Ali. Maomet e Ali i son considerats coma de representacions de l'energia divina.
- lei Tretze Imams. Cada imam representa un aspèct diferent de l'Univèrs e es considerat coma una reflexion d'Ali. Lo darrier imam es escondut e representa lo Periòde Messianic.
- la pluralitat que definís dos sistèmas de creacion. Lo premier va dau centre espirituau vèrs la pluralitat de la natura e lo segond fa lo camin opausat. Aquò entraïna una separacion entre la consciéncia e la fònt de poder divin.
- l'èsser uman perfèct es un èsser uman format unicament d'una consciéncia pura. Es tanben definida per sa conducha morala, son tractament egau de totei leis òmes e sa mesa au servici deis autreis èssers umans. L'objectiu d'un èsser uman es agantar aqueu nivèu de consciéncia dins son còrs materiau.
L'alevisme tèn un sistèma d'iniciacion dich Dört kapı kırk makam (Quatre portaus, quatre etapas en occitan) format de divèrsei reglas basadas sus l'Alcoran permetent d'agantar lo nivèu de l'òme perfèct :
- Şeriat ò charia es lo premier nivèu format dau drech e de la lèi religiosa que permet de destiar lo Mau, lo Ben, lo licit e l'illicit.
- Tarikat es lo segond nivèu. Estudia la nocion de comunautat e lo camin e l'inversion vèrs la via de la rectituda.
- Hakikat es lo tresen nivèu. Estudia la Vertat ultima (divina) e estudia lei qualitats (modestia, saviesa, umilitat) necessàrias per prendre conoissença de la realitat de Dieu.
- Marifet es lo quatren nivèu format de la conoissença ò gnòsi. Permet d'accedir a la conoissença mistica de Dieu a partir d'un comportament basat sus la fisança, la paciéncia, la generositat, la conoissença de se e la majestuositat.
Per agantar aquelei nivèus, leis alevis donan a l'Alcoran un sens aparent e de sens esconduts, especialament ai versets regardant lei condicions de vida ò lei limits tecnologics dei sègles ancians. Ansin, l'alevisme dona una importància gròssa a l'estudi e a la lectura. Aquò a entraïnat l'aparicion de diferéncias importantas a respèct dei brancas ortodòxas de l'islam coma l'abséncia d'obligacion de cumplir lei cinc preguieras quotidianas ò lo romavatge a La Mèca. De romavatges sus lei tombas dei sants ò dins certanei luòcs sants naturaus son considerats coma pus importants. De mai, lo luòc de reünion religiós deis Alevis es pas la mosqueta mai lo cemevi. Lei rites i son magerament centrats sus la remembrança de Dieu segon de practicas eissidas dau sofisme.
Un autre rite important au sen de la communautat alevi es lo musâhip. Es un liame religiós entre dos òmes (e tanben entre sei fremas après sei maridatges) qu'implica una solidaritat fòrça importanta entre elei. Aquelei liames son establits d'un bias estrict entre personas parlant la mema lenga, d'un temps similar, de la mema religion, dau meme endrech e de la mema condicion sociala.
Enfin, lei comunautats alevis son dirigidas per de caps religiós dichs dede (ò baba dins certanei regions). Son origina varia segon lei comunautats. Dins certanei, dèu èsser un descendent de Maomet, dins d'autrei, es elegit per lei fidèus. Son ròtle es de faire aplicar lo drech religiós, de dirigir lei ceremònias e de predicar. Pasmens, aqueu ròtle es limitat car es pas considerat coma lo representent de Dieu mai solament coma un guida.


text:
Carles Ier d'Anglatèrra
Carles Ier d'Anglatèrra (19 de novembre de 1600 - 30 de genier de 1649) foguèt rèi d'Anglatèrra, d'Irlanda e d'Escòcia de 1625 a sa mòrt. Succediguèt a son paire Jaume Stuart (1567-1625) e foguèt rebutat durant la Guèrra dei Tres Reiaumes per lo Parlament de Londres.
Durant son rèine, assaièt de renfòrçar l'autoritat reiala còntra lei poders dau Parlament. De mai, deguèt tanben faciar de tensions religiosas grèvas car èra catolic au contrari de la màger part dei populacions anglesas e escocesas. Enfin, la dominacion anglesa èra mau acceptada per leis Irlandés. A partir de 1641, aquelei tensions entraïnèron una tièra de guèrras civilas dichas Guèrras dei Tres Reiaumes. Carles Ièr assaièt d'esquichar lo Parlament mai sei tropas foguèron vencudas e lo rèi capturat puei executat en 1649.


text:
Kiwi (ausèl)
Los kiwis ( genre Apteryx, que significa en grèc "sens alas") son un genre d'ausèls paleognatas compausat per cinc espècias endemicas de Nòva Zelanda. Fan aperaquí la talha d'una galina. Abans de l'arribada dels umans a l'entorn de l'an 1300, en Nòva Zelanda los unics mamifèrs qu'i aviá èran de ratapenadas, e los ròdes ecologics qu'en d'autras parts del mond èran ocupats per d'animals tan divèrsas coma de cavals, de lops e ratons foguèron utilizats per d'ausèls (e en mendre proporcion per cèrtas espècias de reptils). La denominacion kiwi es maòri, idiòma del pòble omonim del linhatge que colonizèt la Nòva Zelanda abans de l'arribada dels europèus.


text:
Chondrostei
Los condrosteans (Chondrostei) son de peisses actinoptèrs que ne demòra fòrt pauc d'espècias uèi. Son esqueleta a la particularitat d'èsser fòrça cartilaginosa (chondro, « cartilatge »). Lor morre es fòrt alongat e pòrta d'organs sensorials particulars : los barbilhons sensorials. La boca es sus la fàcia ventrala. Es dins aqueste grop que se tròba lo mai gros peis d'aiga doça conegut, lo beluga europèu (Huso huso), que pòt mesurar fins a 8 mètres e pesar 1,3 tona. Se tròba de condrosteans en America del Nòrd e en Eurasia.
Classificacion[modificar | modificar la font]
- òrdre Acipenseriformes
- sosòrdre Acipenseroidei
- familha Acipenseridae - los esturjons
- genre Acipenser
- genre Huso
- genre Scaphirhynchus
- genre Pseudoscaphirhynchus
- familha Polyodontidae
- familha Acipenseridae - los esturjons
- sosòrdre Acipenseroidei
- òrdre Polypteriformes
- familha Polypteridae
- genre Erpetoichthys Smith, 1865
- genre Polypterus Lacepède, 1803
- familha Polypteridae
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
- Referéncia Fauna Europaea : Chondrostei (en)
- Referéncia ITIS : TSN 161062 Chondrostei (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Chondrostei (en)
- Referéncia NCBI : Chondrostei (en)


text:
Marta de Betània
Marta de Betània (o Tamar) es un personatge biblic, sòrre de Maria e de Làzer de Betània que apareis dins lo Novèl Testament. Es venerada coma santa dins totas las confessions crestianas.
Somari
Marta en Provença[modificar | modificar la font]
Segon las tradicions provençalas, Marta se seriá refugiada, aprèp que Jèsus moriguèsse, en Provença a las Santas Marias amb son fraire Làzer e sa sòrre Maria. Seriá anada tanben a Tarascon ont segon la legenda dondèt la Tarasca.
Tomba de Tarascon[modificar | modificar la font]
Dins la Catedrala de Tarascon se tròba un sepulcre del sègle XV qu'es sonat Tomba de Santa Marta e foguèt escalprat per Francesco Laurana. La realizacion d'aqueste foguèt demandada pel rei Rainier I d'Anjau.
Celebracion de la Santa[modificar | modificar la font]
A mai de la vila de Tarascon, Marta de Betània es la patrona de las localitats seguentas:
Al País Valencian[modificar | modificar la font]
- Vilajoiosa: ont s'i celèbran las Fèstas de "Moros i Cristians" en onor a Santa Marta entre lo 24 e lo 31 de julh.
En Andalosia[modificar | modificar la font]
En Colombia[modificar | modificar la font]
- Santa Marta: que recebèt aqueste nom en onor a la Santa.


text:
Asociación del Fútbol Argentino
L'Asociación del Fútbol Argentino o AFA (Associacion deu Fotbòl Argentin) qu'ei l'organisme encargat d'organizar las competicion nacionaus e internacionaus de fotbòl en Argentina. Per aquesta rason qu'ei tanben en cargar de la gestion de la Seleccion Nacionau de fotbòl d'Argentina.
Que ho fondada per l'escocés Alejandro Watson Hutton a Buenos Aires lo 21 de heurèr de 1893 dab lo nom de Argentine Association Football League ; que ho la purmèra associacion d'aquesta mena dens lo continent.En 1934 lo nom que ho tradusit en Asociación del Football Argentino abans de préner la soa forma presenta en 1946.
Qu'ei membre fondator de la CONMEBOL a escala continentau e qu'ei tanben afiliada a la FIFA suu plan mondiau.


text:
Benidorm
Benidorm [be·ni·'ðɔɾm] es una vila valenciana de la comarca de la Marina Baixa. Es situada al centre de la Marina Baixa e delimita per l'èst amb las municipalitats de l'Alfàs del Pi, la Nucia e Polop, pel nòrd amb Benimantell e per l'oèst amb Finestrat.
Coneguda arreu per sas plajas, gratacèls e ambient nocturne e per èsser una destinacion toristica de gents de tota Espanha e Euròpa. Es la municipalitat pus densa e populosa de las doas Marinas amb 1892,08 ab/km² de densitat e 72 845 abitants (2007). Son entorn forma l'Airal Metropolitan de Benidorm, format de Benidorm, Finestrat, la Nucia, Polop, l'Alfàs del Pi, Altea e La Vila Joiosa amb 182 302 abitants e lo num. 28 dins lo classament de l'Estat Espanhòl.


text:
Serge Letchimy
Serge Letchimy, nascut lo 13 de genièr 1953 a Gros-Morne, qu'ei òmi politic matiniqués partisan de l'autonomia deu son país e engatjat dens lo jòc politic francés com cónsol de Fort-de-France enter 2001 e 2010, puei com deputat de Martinica e preseident deu Conselh regional de Martinica desempuish 2010.
Doctor en urbanisme de l'Universitat de la Sorbona, qu'ei estat cap d'enterpresa abans de perseguir ua carriera estrictament politica.
Lo 7 de heurèr que ho a l'origina d'un incident màger a l'Assemblada Nacionau Francesa en questionant lo ministre Clause Guéant, mi,istre de l'interior deu govern deu purmer ministre François Fillon sus sa declaracion implicant que totas "las nacions no' valen pas".


text:
Alquimia
L'alquimia (adaptacion de l'arab الكيمياء, al-kīmiyāﺀ , mot manlevat al grèc ancian xnueίa o xnuίa) es un domeni que compren un ensems de practicas e especulacions ligadas mai que mai a la transmutacion des metals. Un dels objectius màgers de l'alquimia es la realizacion de la pèira filosofala que podriá permetre la transmutacion dels metals, subretot los mens presats, en metal de valor coma l'argent o mai que mai l'aur.
Una de las autras tòcas tradicionalas d'aquesta art es la recerca de la panacèa (una medecina universala) e la prolongacion de la vida gràcias a un elixir de longa vida. La practica de l'alquimia e de las teorias de la matèria que s'i fondamenta dessús, son sovent acompanhadas, particularament a partir de la Renaissença, d'especulacions filosoficas, misticas o mai esperitalas.
De practicas que se podián considerar alquimicas existissián ja en China tre lo sègle IV, e son atestadas en Índia tre lo sègle VI. L'alquimia occidentala, aparentament, seriá venguda d'Egipte entre -100 (amb Bolos de Mendès) e 300 (amb Zosim de Panopòlis). Puèi se desvolopèt dins lo mond arab abans d'arribar en Euròpa durant l'Edat Mejana. Fins a la fin del sègle XVII los mots alquimia e quimia èran quasiment de sinonims e se podián emplegar indiferentament. Foguèt sonque durant lo sègle XVIII que se crèet una distincion entre totes dos, e que l'alquimia coneguèt una passa de declin, sens desaparéisser completament pr'aquò, mentre que la quimia modèrna comencèt a s'impausar a partir del trabalh de Lavoisier.
Istòria[modificar | modificar la font]
L'alquimia dins lo mond islamic[modificar | modificar la font]
Aprèp la casuda de l'Empèri Roman, lo centre de desvolopament alquimic se desplacèt dins lo mond islamic. Se sabon fòrça causas sus l'alquimia islamica ja qu'es estada documentada ricament. de fet, la màger part dels escriches mai ancians qu'an subreviscut al pes del temps o son estats gràcias a de traduccions arabas. Lo mond islamic foguèt un santuari per l'alquimia. La pensada platoniciana e aristoteliana, qu'èra estada ja en cèrta mesura enclusa dins la sciéncia ermetica, continhèt d'èsser assimilada. D'alquimistas islamics coma Ar-Razí (en latin Rasís) e Jàbir ibn Hayyan (en latin Geber) portèron de descobèrtas quimicas pròprias essencialas, talas coma la tecnica de la destillacion (los mots alambí e alcool son d'origina araba), los acids muriatic (cloridric), sulfuric e nitric, la insulsa, la potassa e mai. (Provenon dels noms arabs per aquestas doas darrièras substàncias, al-natrun e al-qalí, latinizats puèi jol nom de natrium e kalium, los simbòls modèrnes del sòdi e del potassi.) La descobèrta que l'aiga règia, una barreja d'acid nitric e cloridric, podiá dissòlvre lo metal mai nòble (l'aur) hauria d'avivar l'imaginacion dels alquimistas durant los sègles venidors.
Los filosòfs islamics faguèron tanben de contribucions considerablas a l'ermetisme alquimic. L'autor mai notable dins aqueste domeni foguèt possiblament Geber. L'objectiu primordial de Geber èra la takwin, la creacion artificiala de vida dins lo laboratori alquimic, a mai foguèsse la vida umana. Geber analisèt cada element aristotelician a partir de quatre qualitats basicas: calor, freg, sequesa e umiditat. Segon sa teoria dins cada metal doas d'aquestas qualitats èran interioras e doas exterioras. Per exemple, lo plom era exteriorament freg e sec, mentre que l'aur èra caud e ime. Aital doncas, la teoria de Geber èra que, en reordenar las qualitats d'un metal, se ne podiá obtenir un autre pro diferent. En seguida d'aqueste rasonament, la recèrca de la pèira filosofala arribèt dins l'alquimia occidentala. Geber desenvolopèt una numerologia plan elaborada, que gràcias a ela las inicialas del nom d'una substància en arab, quand sofrissián divèrsas transformacions, servavan de correspondéncias amb las proprietats fisicas de l'element.


text:
Baudrecourt (Mosèla)
Baudrecourt es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Vilatge del país messin de la distincion de Morville, possession de la abbaye de Sant-Arnoul de Mètz e dels Célestins de Mètz.
- Village du pays messin de la seigneurie de Morville, possession de l'abbaye de Saint-Arnoul de Metz et des Célestins de Metz.


text:
Cantal (montanha)
Lo Cantal o Cantau o Chantal o Chantau, nommat tanben los monts de Cantal, z-es un massís volcanic d'Auvèrnha e forman un parçan d'Occitània[1]. Son punt culminant z-es a 1858 mètres, z-es lo Plom dau Cantal. Coma l'ensemble dau Massís Central, lo Cantal z-es marcat per l'erosion.
Sa vila principala es Riòm de las Montanhas.
Lo Cantal es bordat de plans dau tipe planesas.
Aqueste massís a balhat son nom au departament dau Cantal.
Geografia[modificar | modificar la font]
Situation[modificar | modificar la font]
Los monts de Cantal, una de las cinc regions naturalas compausant lo parc natural regional daus volcans d'Auvèrnhe, ocupan d'un biais central la pus granda part dau departement dau Cantal, dins la region Auvèrnhe, au centre dau Massís Central.
Confrontan los parçans seguents :
- Aubrac au sud-èst ;
- la Planesa de Sant Flor a l'èst ;
- Sejalèir au nòrd-èst ;
- Artensa au nòrd ;
- Mauriagués a l'oèst ;
- lo Castanhau au sud-oèst.
Geomorfologia[modificar | modificar la font]
Z-es l'estratovolcan pus estendut d'Euròpa, de forma a pauc près circulària per un diamètre de 50 à 70 km, que culmina dins sa part centrala au Plom dau Cantal a 1 855 m. Foguèt considerablament modelat per l'erosion daus ancians glacièrs (vau en U, linhas de crèstas descopadas). De manièra gaireben geometrica, un vintenat de vaus s'estiran coma de rais vèrs la periferia, entrecopant los plans basaltics (o planesas) en forma de triangles, territòris pastoraus de tria.
Topografia[modificar | modificar la font]
Principalas cimas[modificar | modificar la font]
Los monts dau Cantal se compausan de mai d'una cimas, que las pus conegudas son :
- lo puèi Marí (1 787 m);
- lo Plom dau Cantal (1 855 m), punt culminant dau departament potencialament accessible dempuèi Super Lioran en teleferic ;
- lo puèi Grion, naut de 1 690 m, dòma de fonolita ;
- lo puèi Chavaròcha, naut de 1 739 m, situat au sud-oèst dau puèi Marí ;
- lo puèi de Pèira Arsa, que culmina a 1 806 m, amb un magnific panorama sobre las vaus glaciàrias de Santoira e Impradina ;
- lo puèi de Seichosa (1 650 m), amb un panorama sobre lo circ glaciari de Santoira e la vau d'Alanhon
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Segon la classificacion de Frederic Zégierman.


text:
1840
Aquesta pagina concernís l'an 1840 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Espanha[modificar | modificar la font]
Fin de la Premiera Guèrra Carlista que s'acabèt per la victòria d'Isabèu II. Carles de Borbon deguèt s'exilar en França.
Prússia[modificar | modificar la font]
Mòrt de Frederic Guilhèm III que foguèt remplaçat per Frederic Guilhèm IV.
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Despausicion dau negus — fantòche — Sahle Dengel per l'anciana regenta Menen ambé l'approbacion de son fiu Ali II. Yohannes III foguèt nomat per lo remplaçar.
Califat de Sokoto[modificar | modificar la font]
Batalha d’Oshogbo e desfacha dei fòrças de Sokoto que deguèron abandonar lo nòrd dau reiaume d'Oyo. Aquò marquèt lo limit de l'expansion de Sokoto vèrs lo sud e lei frontieras dau Califat acomencèron de s'estabilizar.
America[modificar | modificar la font]
Estats Units d'America[modificar | modificar la font]
Fragmentacion de la Societat estatsunidenca còntra l'esclavatge (fondada en 1833) en causa dei desacòrdis tròp importants entre abolicionistas radicaus (coma Garrison) e moderats (coma Theodore Weld)[1]. Pasmens, a permes de renfòrçar l'influéncia dei movements abolicionistas.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 17 de genièr - Paul Meyer, filològ francés (m. 1917)
- 2 d'abril - Émile Zola, escrivan francés (m. 1902)
- 7 de mai - Piotr Ilich Chaikovskii, compositor romantic rus (m. 1893)
- 13 de mai - Anfós Daudet, escrivan provençal (m. 1897)
- 16 d'octobre - Kuroda Kiyotaka, primièr ministre de Japon (m. 1900)
- 2 de novembre - Victorino de la Plaza, president d'Argentina (m. 1919)
- 12 de novembre - Auguste Rodin, escultor francés (m. 1917)
- 14 de novembre - Claude Monet, pintor francés (m. 1826)


text:
Lavairon
Nom desconegut en arpitan (Laveyron en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Laveyron es situat a 35 km al nòrd de Valéncia e a 4 km al nòrd de Sant-Vallier. Indignatz Sant-Vallier, las municipalitats los mai prèps son Beausemblant, Sarras, Andancette e Andance.
Laveyron est situé à 35 km au nord de Valence et à 4 km au nord de Saint-Vallier. Outre Saint-Vallier, les communes les plus proches sont Beausemblant, Sarras, Andancette et Andance.


text:
Ossets (jòc)
Los ossets es un jòc d'adreça aujòl dels jòcs de dats que ven de l'Antiquitat.
Somari
Istoric[modificar | modificar la font]
Lo jòc se jòga amb de pichons òsses qu'an una forma particulara (lo tars de la feda jova), lor permetent de caber al començament dels dets (los ossets artificials del comèrci son fòrça mai pichons que los ossets naturals). Èra un jòc fprça popular en Grècia antica. Socrates prend los ossets coma exemple quand rasona amb Teetèt sus l'idèa de quantitat (Teetèt, 154c).
Son a l'origina dels dats jol nom d'astragaloi, comportant quatre fàcias planas, doas largas e doas estrechas. Dempuèi l'antiquitat, lo jòc se jogaga tanben coma jòc d'adreça de lançar, lo penthelita[1].
A l'epòpa modèrne se jòc amb de copiás de metal o de plastic, mai pichons, e doncas mai aisits de manipular pels dròles mas que lo pes (tròp leugièr pel plastic) e la superfícia tròp lissa empachan de realizar de figuras complicadas.
Principi d'un tipe classic de jòc[modificar | modificar la font]
Un jòc d'ossets compta, abitualament, cinc ossets, qu'un pòt èsser identificat, per exemple per una color diferenta.
Una de las règlas d'aquel jòc consistís a testar son adreça e sa rapiditat en:
- lançant en l'aire un osset (lo particular) ;
- acampant un dels ossets pausats a tèrra ;
- e tornant trapar lo particular avant que tòca lo sol.
Al primièr torn, s'acampa doncas quatre còps un osset. Al segon torn, cal acampar dos còps dos ossets a l'encòp, puèi a al tresen tres ossets e un, e fin finala al quatren los quatre.
Aprèp los quatre torns de jòc se lança totes los ossets en l'aire en ensejant de ne trapar lo mai possible sul revèrs de la man. Se deura enseguida las lançar e los trapar del biais seguent: pausar los ossets sul revèrs de la man en bolegant leugièrament los dets, sens plan segur s'ajudar de l'autra man (s'un osset tomba pendent l'operacion, es perdut e los ossets passan al jogaire venent).
Annèxes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (fr) Elena Nikulina & Ulrich Schmölcke; Les osselets, ancêtres du jeu de dés in Pour la Science París; n°365, Des formes de vie alternatives; ISSN 01534092 resumit.


text:
Perciformes
Los percifòrmes son un òrdre de peisses ossoses comprenent de familhas nombrosas, al qual apartenon los peisses mai comuns de nòstras mars (per exemple, lo mèro, l'ombrina, la daurada, lo roget, lo mujol o muge, o lo macarèl) e de nòstras ribièras e lacs (per exemple, la pèrca, lo sandre, etc.). Una espècia africana, la pèrca de Nil, es lo simbòl de la destruccion de la biodiversitat dempuèi qu'a suplantat la màger part de las espècias del lac Victòria.
Classificacion[modificar | modificar la font]
Sosòrdres[modificar | modificar la font]
- Acanthuroidei
- Ammodytoidei
- Anabantoidei, (combatent, etc.)
- Blennioidei
- Callionymoidei
- Channoidei
- Elassomatoidei
- Gobiesocoidei
- Gobioidei
- Icosteoidei
- Kurtoidei
- Labroidei (escalar, peis clown, etc.)
- Notothenioidei
- Percoidei (pèrca, mèro, etc.)
- Scombroidei (ton, espadon, macarèl, etc.)
- Scombrolabracoidei
- Stromateoidei
- Trachinoidei (baudròia, etc.)
- Zoarcoidei
Classificacion filogenetica[modificar | modificar la font]
Referéncia[modificar | modificar la font]
- Referéncia FishBase : òrdre Perciformes (en) (+traduction (fr))
- Referéncia Fauna Europaea : Perciformes (en)
- Referéncia ITIS : TSN 167640 Perciformes (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Perciformes (en)
- Referéncia NCBI : Perciformes (en)


text:
Soulaire-et-Bourg
Soulaire-et-Bourg es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada a unitat|14|km {{}} al nòrd de Angieus, es prèp del val de Sarthe, al nivèl del vilatge vesin de Cheffes.
Aquela municipalité a constituit de dos pòbles : Soulaire al Sud, e Bourg al Nòrd
Commune située à 14 km au nord d'Angers, elle est proche du val de Sarthe, au niveau du village voisin de Cheffes.
Cette municipalité est constitué de deux villages : Soulaire au Sud, et Bourg au Nòrd
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo fief del prieuré de Briollay compreniá aquel de Sant-Marcel (parròquia de Briollay), lo fief de la Bouchetière en Étriché, lo fief de Bretignolles (parròquia de Bauné), lo fief d'en Estofant (parròquia de Soulaire), e qualques autras bastissas coma de las granjas a Tiercé[1].
Le fief du prieuré de Briollay comprenait celui de Saint-Marcel (paroisse de Briollay), le fief de la Bouchetière en Étriché, le fief de Bretignolles (paroisse de Bauné), le fief de Noyant (paroisse de Soulaire), et quelques autres bâtiments comme des fermes à Tiercé[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ G. Hubert, Nòtas istoricas sus Briollay, 1940, p 68
- ↑ G. Hubert, Notes historiques sur Briollay, 1940, p 68


text:
Las Bòrdas (Lauragués)
Las Bòrdas (Lasbordes en francés) es una comuna lengadociana en Lauragués, dins lo departament d'Aude e a la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada en Lauragués sul Fresquèl, lo Canal de la Doas Mars e lo Trebol
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Viticultura: Corbièras.
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Glèisa de las Santas Puèlas (monument istòric)
- Ostal Nicol (monument istòric)


text:
Organizacion Mondiala de la Santat
L’Organizacion Mondiala de la Santat (OMS), (en anglés : World Health Organization (WHO)) es l'institucion especializada de l'ONU per la santat. Depend dirèctament del Conselh Economic e Social de las Nacions Unidas e son sèti se situa a Genèva, en Soïssa, sus la comuna de Pregny-Chambésy.
Segon sa constitucion, l'OMS a per objectiu de menar totes los pòbles del monde al nivèl de santat pus elevat possible, la santat essent definida dins aquel meteis document coma un « estat de complet benèsser fisic, mental e social e consistissent pas solament en una abséncia de malautiá o d'infirmitat ».
Sa directritz generala actuala es la Dra Margaret Chan dempuèi lo 4 de genièr de 2007.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Creada lo 7 d'abril de 1948, l'O.M.S. foguèt precedida per diferents organismes e acòrds internacionals.
Vèrs 1850, diferentas disposicions foguèron presas per armonizar las mesuras d'unas quaranta alara principalament destinadas a premunir los Estats europèus contra la pèsta. A partir de 1851, de conferéncias sanitàrias internacionalas patisson a s'acabar amb d'acòrds. Pasmens sus la pèsta, lo colerà e la fèbre jauna, de Convencions sanitàrias internacionalas foguèron signadas. En 1907, foguèt creat a París « l'Ofici International d'Igièna Publica » (OIHP), dotat d'un secretariat permanent e d'un « comitat permanent ». Aquel comitat organizèt mai d'una conferéncias, que aquela de 1926 que adoptèt una Convencion Sanitària Internacionala amb pel primièr còp de disposicions relativas a la vairòla e al tifús. A la fin de la Primièra Guèrra Mondiala, los Estats Units d'America refusan que l'OIHP passe jos lo contraròtle de la novèla Societat de las Nacions (SDN). Fins a la Segonda Guèrra Mondiala, dos organismes sanitaris internacionals coexistisson doncas en Euròpa, l'OIHP e l'Organizacion d'Igièna de la Societat de las Nacions alara que de l'autre costat de l'Atlantic, l'Organizacion Sanitària Panamericana constituiguèt un tresen organisme internacional de santat[1].
La gripa espanhòla (H1N1) de 1918 1919, que faguèt 50 milions de mòrts (cinc còps mai de victimas que la Primièra Guèrra Mondiala[2], incita la Societat de las Nacions (SDN) a crear lo « Comitat d'Igièna » de la SDN, considerat coma lo davancièr de l'O.M.S.. Dominat per França e lo Reialme Unit, la vigilància sanitària del Comitat cobrèt, a la fin de las annadas 1920, 70 % del monde[3].
Dins las annadas 1980, l'O.M.S. coneguèt un passatge a voide per causa de marridas causidas e de l'ostilitat de qualques païses (Estats Units d'America, Reialme Unit) opausats a çò que considèran coma una politica carestiosa. De fondacions privadas, coma la Banca Mondiala, s'encargaràn dels enjòcs sanitaris mondials[4].
Lion Murard parla pasmens d'una « una sòrta de segonda naissença » de l'O.M.S.[5] a partir de 1995. De fach, l'O.M.S. creèt alara la Division de las Malautiás Transmissiblas (1996), lo Global Outbreak Alert and Response Network (2001) encargat de senhalar a Genèva « totes los eveniments que poirián donar luòc de urgéncias sanitàrias sul plan internacional » e pas pus solament las ocurréncias de las tres patologias quarantenàrias tradicionalas : pèsta, fèbre jauna e colerà, e promulguèt un novèl Reglament sanitari internacional (adoptat en 2005) que descai los govèrns de lor drech de vèto sus los entressenhes epidemiologics[6]. Segon l'istorian Patrick Zylberman, aquel retorn de l'O.M.S. s'explica fòrça per de novèlas emergéncias epidemicas coma aquela del SIDA, de la tuberculòsi (en 1985-91 a Nòva York), de la pèsta (en Índia en 1994), de l'Ebola (en Zaire en 1996), etc.[7]. L'O.M.S. lança una alèrta globala lo 12 de març de 2003 concernent los desplaçaments cap a Asia e a Canadà, sens èsser estat abans autorizat pels Estats, per causa de l'epidemia de SRAS, e s'opausa a China sus las estatisticas e lo desvolopament de l'epidemia[8].
Per causa del decès subit de son director general, Lee Jong-wook, lo 22 de mai de 2006, l'interim del govèrn foguèt assumit per Anders Nordström, fins a l'eleccion de sa successora, la Dra Margaret Chan, lo 8 de novembre de 2006.
Composicion[modificar | modificar la font]
L'OMS s'articula en dos tipes d'estructuras :
Lo sèti de Genèva[modificar | modificar la font]
L'OMS es dirigida per 193 Estats membres[9], reünits a l'Assemblada Mondiala de la Santat. Aquela assemblada, compausada de delegats representant los Estats membres, a per foncions principalas d'aprovar lo budgèt programa de l'OMS per l'exercici bianal venent e d'estatuir sus las grandas orientacions politicas de l'Organizacion. Aquela assemblada vòta a la majoritat dels dos tèrces de convencions internacionalas sus la santat.
Los reglaments son votats per l'Assemblada Mondiala de la Santat a la majoritat simpla e dintran en vigor per totes los Estats Membres levat quand aqueles refusan o fan de resèrvas dins los relambis prescriches dins la notificacion.
Lo Conselh Executiu es l'organ encargat d'administrar l'OMS. Sos 34 membres son elegits intuitu personae per tres ans per l'Assemblada e lo Conselh se reünisson al mens dos còps l'an. Sas foncions principalas son d'aplicar las decisions e las directivas de l'Assemblada Mondiala de la Santat e de li indicar orientacions.
Lo Secretariat es dirigit pel Director General, nomenat pels Estats membres per un periòde de cinc ans, sus proposicion del Conselh Executiu. Lo personal del Secretariat de l'OMS se compausa de professionals de la santat, d'autres especialistas o expèrts e d'un personal administratiu trabalhant al Sèti de Genèva, dins los sièis burèls regionals e dins los païses.
En 2005, lo total dels efectius èra de 3996 agents que 1549 administrators. Lo Budgèt biannal de l’OMS foguèt de 3,3 miliards de dolars per las annadas 2006-2007[10].
Los burèus regionals[modificar | modificar la font]
An per ròtle de tenir compte dels problèmas sanitaris singulars dins d'unas regions del monde.
Directors generals[modificar | modificar la font]
Finançament[modificar | modificar la font]
L'OMS es finançada per de contribucions dels Estats membres e d'autres donadors. Aquelas darrièras annadas, l'OMS multipliquèt las collaboracions amb de organizacions non estatalas: es uèi en partenariat amb prèp de 80 gropes ([ONG, industria farmaceutica e fondacions caritativas coma la Fondacion Bill e Melinda Gates e la Fondacion Rockefeller). Uèi, las contribucions a l'OMS venent dels govèrns nacionals e regionals, de las fondacions e ONG, d'autras organizacions de l'ONU, e del sector privat, despassan aquelas de las contribucions evaluadas (degudas) venent dels 193 Estats membres[11].
Criticas[modificar | modificar la font]
Lo doctor Michel Fernex (ancian mètge de l’OMS) denóncia l'acòrd entre l'OMS e l'Agencia Internacionala de l'Energia Atomica (AIEA), dintrat en vigor lo 28 de mai de 1959 amb par la resolucion WHA12.40[12]. Aquel acòrd, aquel dich, minimiza los riscs de la radioactivitat per la santat publica[13],[14]. Per la catastròfa de Chornobyl, l'OMS anóncia la chifra de 56 mòrts dirèctes, alara que d'autras evaluacions, que aquela del govèrn ucraïnian, van de 50 000 a 150 000 mòrts[15].
En particular, los actes de la conferéncia de 1995 a Genèva e lo rapòrt de la conferéncia de Kiev 2001 sus las consequéncias sanitàrias de la catastròfa de Chornobyl foguèron pas publicats[16], çò que es ben inabitual. Lo Dr Hiroshi Nakajima, director general de l'OMS de 1988 a 1998, declarèt a la television soïssa qu'aquels documents foguèron censurats per causa de l'acòrd amb l'AIEA[17].
Se manifestèt davant lo sèti de l'OMS per demandar la revision de l'acòrd amb l'AIEA. Dempuèi lo 26 d'abril de 2007, una preséncia permanenta de durada indeterminada davant los bastiments de l'OMS a Genèva comencèt[18].
L'OMS foguèt tanben criticada per sa gestion de la crisi del virus H1N1; auriá volontàriament exagerat l'amplor de la malautiá, d'ententa amb los laboratòri farmaceutics productors del vaccin.
Los nivèls d'alèrta de l'OMS[modificar | modificar la font]
- Nivèl 1 : un novèl virus es detectat pels animals. Dins aquel, existís pas cap de risc d'infeccion per l'òme
- Nivèl 2 : un virus que circula dintre los animals provoquèt de infeccions per l'òme. Es lo començament d'una menaça potenciala de pandemia (epidemia a l'escala internacionala e mai mondiala)
- Nivèl 3 : de cases de transmission cap a l'òme son averadas, i a pasmens pas de transmission interumana.
- Nivèl 4 : la transmission interumana d'un virus, capable de provocar de « flambadas a l'escala comunautària », es confirmada
- Nivèl 5 : una pandemia es imminenta, e de fogals infecciós son identificats dins dos païses almens
- Nivèl 6 : comença una pandemia
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ http://www.ge.ch/fao/1996/19960722.asp
- ↑ (fr)Patrick Zylberman, Les épidémies dans l’Histoire, sul site Pandémie grippale del govèrn francés
- ↑ Patrick Zylberman, (fr) L’épidémie, c’est l’homme autant que le microbe, Medecinenews, 30 avril 2009
- ↑ id Patrick Zylberman
- ↑ (fr) Lion Murard, Des épidémies et des hommes, La Martinière, 2008. Cité par Patrick Zylberman, L’epidemia, es l’òme tant coma lo micròbi, Medecinenews
- ↑ id Patrick Zylberman
- ↑ id Patrick Zylberman
- ↑ id Patrick Zylberman
- ↑ dempuèi l'adesion de Montenegro, lo 29 d'agost de 2006, los sols Estats pas membres de l'OMS son Liechtenstein e lo Sant Sèti
- ↑ font : (fr) Ministèri Francés dels Afars Estrangièrs.
- ↑ (fr)http://www.who.int/gb/f/f_pb2006.html Projècte de budgèt programaq 2006 - 2007
- ↑ (fr)http://fr.wikisource.org/wiki/Accord_entre_l%E2%80%99Agence_Internationale_de_l%E2%80%99%C3%89nergie_Atomique_et_l%E2%80%99Organisation_Mondiale_de_la_Sant%C3%A9
- ↑ (fr) À propos des congrès officiels (OMS, AIEA…) sur Tchernobyl
- ↑ (fr) Un acòrd contra natura empacha l’OMS de complir sa mission
- ↑ Ministèri de la Santat d'Ucraïna, abril de 1995
- ↑ (fr) Le monde diplomatique, març de 2008
- ↑ Entrevista del Dr Nakajima pel Dr Michel Fernex, enregistrat dins lo filme de Wladimir Tchertkoff, Controvèrsias nuclearas.
- ↑ (fr) Pour l’indépendance de l’OMS - For an Independent WHO


text:
Cotràs
Cotràs (en peitavin-santongés e en francés Coutras) es una comuna dau departament de Gironda (region d'Aquitània).
La vila es bastida a riba de Drona, pauc avant son junhent emb Eila.
D'un biais culturau, Cotràs aparten au País Gavai, que sa lenga istorica es lo peitavin-santongés.
Cotràs frotget vertadierament entre 1840 e 1860, a l'epòca de la construccion dau chamin ferrat de Bordèu a París, puei de Bordèu a Lion.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Las fòrmas anticas son Corterate e Corteratis (sègle IV) [1], çò que s'interprèta coma rate, « fortalesa » en gallés pel segond element, lo primièr podent èsser lo latin vulgar cortem, « mas, maine, bòrda, propietat »; l'ensemble, un bocin redondant, auriá lo sens general de « lòc fortificat ». Bénédicte Boyrie-Fénié, d'acordi per l'essencial ambe sos davancièrs (Dauzat e Rostaing, Negre, Astor), se pensa çaquelà que Cotràs contunha precisament Corteratis, a l'ablatiu.
La meteissa autora cita de fòrmas del sègle XIV : Cortrac, Corterac ; probable que son d'ipercorreccions (extensions d'una règla delà son camp d'aplicacion), interessantas per çò qu'ensenhan dels usatges grafics de reconstitucion de la fòrma al singular, a l'epòca, aicí ambe una mala interpretacion de la fòrma orala. Aquesta es de mal reconstituir, puèi que pòt èsser siá *Cort(e)rat, siá *Cort(e)rats, essent la segonda ipotèsi mai d'acòrdi ambe la fòrma modèrna, en -s. Dins lo prumièr cas, se tracta de l'analogia ambe Fronsac (Gironda), prononciat benlèu dejà Fronsat, o autres cases semblables ; dins lo segond, l's, que s'explique par l'eretatge de l'ablatiu latin o per un plural, a poscut se comprene a l'imatge dels nombroses noms en -ac venguts -ats en essent utilizats coma collectius (adaptacion fonetica normala -cs > -ts). Per explicar la prononciacion actuala, se l'etime es pas l'ablatiu Corteratis, cal pensar que se lo nom de l'aglomeracion acompanhat d's designa los abitants, apuèi s'installa la confusion ambe la fòrma d'origina al singular [2].
Las ipercorreccions medievalas qu'afèctan lo nom de Cotràs an un interès general : lo d'explicar perqué, dins lo cas dels nombroses vilatges concernits per la confusion -ac/-ats, es normalament impossible de trobar de varianta -acs : l'exemple mòstra que los escribas avián costuma de restablir sistematicament la fòrma singulara, o que cresián tala, en -ac.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des Communes (de) Gironde, Institut Occitan, Cairn, 2008
- ↑ Miquèu Audoièr, "Ua solucion unica a un problèma doble : lo grop -ts, País Gascons n° 269, 2013


text:
Ressonància magnetica nucleara
La Ressonància magnetica nucleara (o RMN) es un fenomèn fisic descrich pel primièr còp en 1946 per Felix Bloch e Edward Mills Purcell, que recebèron lo Prèmi Nobel de Fisica per aquela descobèrta en 1952. La RMN se basa sus l'interaccion entre :
- 1) lo nuclèu atomic jos l'influéncia d'un camp magnetic extèrne e,
- 2) un camp electromagnetic d'una frequéncia determinada.
La mesura de la radiacion absorbida e emesa per los nuclèus atomics informa sus lors proprietats magneticas. La RMN se pòt utilizar sonque amb de nuclèus amb moment magnetic diferent de zèro. Aquò vòl dire d'atòms amb un nombre entièr de protons e de neutrons, coma 1H, 2H, 13C, 15N, 31P, 19F. Lo camp magnetic extèrne fa que i a de pichonas diferéncias energeticas entre aqueles estats. Se lo camp electromagnetic a la frequéncia adequada, un nuclèu pòt absorbir un foton e passar dins un estat d'energia pus elevat; quand aquel nuclèu se relaxa, emet tanben un foton. La RMN s'utiliza coma instrument espectroscopic per obténer de donadas fisicas e quimicas de produches quimics. En practica, es la RMN sus los atòms d'idrogèn o de carbòni qu'a mai d'importància, perque aqueles atòms se tròban presents dins la majoritat de las moleculas, almens las organicas (malgrat que lo 13C es pas l'isotòp mai abondant, n'i a una proporcion pro elevada dins quina mòstra que siá). Lo principi basic es que, e mai las proprietats magneticas de cada atòm dependan principalament de la composicion de son nuclèu (nombre de protons e de neutrons), l'ambient a l'entorn d'aquel atòm i a tanben un efècte. Aiçò fa possible que cada atòm (o grop d'atòms equivalents) d'una molecula done un senhal diferent dins l'espèctre RMN. Aquesta tecnica es fòrça utila en imatjariá medicala (dab lo nom d'IRM) mas tanben en biologia estructurala per determinar l'estructura de pichonas proteïna.


text:
Hyracotherium
Hyracotherium (bèstia semblanta a un daman), conegut tanben coma Eohippus, es un genre atudat de mamifèrs perissodactils de la familha Palaeotheriidae.
Es considerat coma un aujòl del tapir, del rinocèros e del caval. Èra un animal quadrupèd que visquèt dins l'emisfèri Nòrd (en Asia, Euròpa e America del Nòrd), pendent lo periòde Eocèn, fa de 60 a 45 milions d'ans.
Hyracotherium èra un pichon erbivòr de la talha d'un guèine, aviá quatre dets a las patas avant e tres a las patas de darrièr que lo central èra pus long, protegits per de batas.


text:
1329
Aquesta pagina concernís l'an 1329 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Temptativa bizantina per sostenir e desgatjar lei plaças d'Anatòlia menaçadas per leis Otomans. La reaccion otomana entraïnèt la batalha de Pelekanon que s'acabèt per una revirada bizantina. Aquò foguèt la darriera ofensiva bizantina per reconquistar seis ancianei províncias asiaticas.


text:
1851
Aquesta pagina concernís l'an 1851 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Remplaçament dau negus Yohannes III per Sahle Dengel.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
En setembre, lei revòutats Taiping capitèron de conquistar sa premiera vila fortificada après la presa de Yong'an. Dins lo nòrd de China, començament de la Revòuta dei Nian après una venguda deis aigas catastroficas dau Fluvi Jaune.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Energia[modificar | modificar la font]
Invencion d'una ròda novèla per lei molins d'aiga per l'engenhaire francés Alphonse Sagebien (1807-1892). Permetèt d'aumentar d'un biais important lo rendement mai aqueu sistèma — e tota la tecnologia dei molins d'aiga — foguèt lèu suplantat per l'eficacitat dei turbinas.


text:
Dáil Éireann
La Dáil Éireann es la cambra bassa de l’Oireachtas qu'es lo Parlament de la Republica d'Irlanda. Es elegit cada cinc ans per sufragi dirècte, per un sistèma de representacion proporcionala nomenat vote unic transferible (Single Transferable Vote, o STV). Los sieus poders son similars al de las autras cambras bassas de la majoritat dels sistèmas parlamentaris bicamerals e es en granda partida la branca dominanta de l’Oireachtas. Ten la capacitat de nomenar e destituir lo Taoiseach qu'es lo cap de govèrn e d'aprovar las leis. Dempuèi 1922 s'amassa a Leinster House, a Dublin. La 29ª Dáil es compausada de 166 membres, que devon èsser ciutadans màgers de 21 ans. Cada membre o deputat se nomena Teachta Dála o TD.


text:
1861
Aquesta pagina concernís l'an 1861 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Prússia[modificar | modificar la font]
Mòrt de Frederic Guilhèm IV que foguèt remplaçat per Guilhèm Ièr.
America[modificar | modificar la font]
Mexic[modificar | modificar la font]
En fàcia dei dificultats financieras de l'Estat mexican, lo govèrn liberau de Benito Juárez, totjorn menaçat per l'insureccion conservatritz acomençada en 1858, deguèt arrestar son remborsament dau deute public dau país. A la fin de l'annada, aquò entraïnèt una intervencion militara dau Reiaume Unit, d'Espanha e de França que decidèron de faire pression sus lo govèrn per l'obligir de contuniar sei pagaments. Lo pòrt estrategic de Veracruz foguèt ansin aisament ocupat per leis Europèus. Pasmens, la França de Napoleon III aviá tanben una autra idèa : formar un Empèri de Mexic estable, conservador e catolic per equilibrar la poissança estatsunidenca sus lo continent. Aquò marquèt lo començament de la Guèrra de Mexic (1861-1867).
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
Mòrt de l'emperaire Xianfeng lo 22 d'aost. Foguèt remplaçat lo 11 de novembre per Tongzhi. A la fin de l'annada, lei fòrças Qing averèron una batalha importanta a Anqing (5 de setembre) onte lei Taiping deguèron faciar de pèrdas importantas.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Quimia[modificar | modificar la font]
Desvolopament d'un procès novèu de sintèsi de soda per lo quimista bèlga Ernest Solvay (1838-1922) que remplacèt pauc a pauc lo procès Leblanc.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 15 de febrièr - Charles Edouard Guillaume, fisician francés, Prèmi Nobel de Fisica (m.1938)
- 7 de mai - Rabindranath Tagore, escrivan indian, Prèmi Nobel de Literatura (m.1941)
- 24 de novembre - Cruz e Sousa, poèta brasilièr (m.1898)
- 10 de decembre - Fridtjof Nansen, explorator polar norvegian, Prèmi Nobel de la Patz (m.1930)
- 19 de decembre - Italo Svevo, escrivan italian (m.1928)
- Antonin Perbosc, escrivan occitan (m.1944)


text:
Cabassa
Cabassa ( Cabasse en francés) es una comuna francesa e provençala, en Provença, situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats liadas a la comuna[modificar | modificar la font]
Jean Dotto, correire ciclista, s'installèt dins la comuna quand èra encara en activitat, puei i tenguèt un bar.


text:
Francomtés
Lo francomtés (frainc-comtou) es siá una lenga romanica que fa partida de las lengas d'oïl, siá, segon una autra concepcion, un dialècte de la lenga francesa o (lenga d'oïl). Se parla sustot en França e dins una pichona zona de Soïssa. Es practicament estench dins la totalitat del territòri sota la pression del francés estandard.
Localizacion[modificar | modificar la font]
En França se localiza dins lo nòrd e lo nòrd-oèst de la Franca Comtat, dins los departaments de l'Auta Sòna, del Territòri de Belfòrt, lo nòrd de Doubs e lo nòrd de Jura (la zona sud d'aqueles dos darrièrs departaments parla francoprovençal). En Soïssa se parla dins lo canton de Jura.
Normativizacion[modificar | modificar la font]
A pas cap de nòrma generalament acceptada.
Estatut legal[modificar | modificar la font]
En França, se benefícia pas de cap de legislacion a nivèl general e la ratificacion de la Carta europèa de las lengas regionalas o minoritàrias demòra blocada.


text:
Montmorency-Beaufort
Montmorency-Beaufort es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo vilatge a mencionat dempuèi l'epòca carolingienpas jol nom de Beaufort.
La distincion de Beaufort i aguèt crompat l'an 1270 per Blanca d'Artés, esposa del comte Henri III de Champagne. Ela se remaria en 1276 amb Edmond de Angleterre, comte de Lancastre, e lududes #aportar la distincion en dot.
Venguda possession de las comtes de Lancastre, Beaufort constituiguèt pendent tota la guèrra de #Cent Ans, un verrou anglés a la cœur de la Champagne. Jean de Gand, pòrti de Lancastre #donar lo nom de Beaufort als quatre bâtards #que i li calguèt Catherine Swinford, en fondant aital la Ostal de Beaufort, #que #jogar un papièr important pendent la guèrra de las Doas-Ròsas.
Lo sieu castèl-fòrt, poderosament fortificat, dominava la plana de Brienne e èra réputé imprenable, e es per traïson que Charles V #aténher a s'apoderar del castèl en 1369.
Donada a Philippe II lo Hardi, pòrti de Bourgogne, la distincion #passar a las Armagnac, mas #tornar a la corona de França quand Jacques de Armagnac #èsser condemnat a mòrt per Louis XI l'an 1477.
Louis XII #donar lo comtat de Beaufort en 1504 a Fois, e la siá descendent, la duchesse de Guise, lo #vendre a Gabrielle de Estrée. Lo comtat #èsser amassa alavetz a la baronnie de Jaucourt e erigits en duché-pairie en favor de César de Vendôme, fils naturales de Gabrielle de Estrée e de Henri IV.
Los sieus pichons-fils, lo Grand Vendôme, #vendre lo duché de Beaufort en 1688 al pòrti Charles de Montmorency per formatnum:460000 {{}} libres. Un an après, en 1689, la familha de Montmorency renomma lo « duché de Beaufort » en « duché de Montmorency », perque lo ancià « duché de Montmorency » vendiá d'èsser lududes-quitament renommé en « duché de Enghien ».
A partir d'aquela epòca, Beaufort a trucat « Montmorency » : aquel es pas #qu'en 1919 ont lo vilatge #prene lo sieu nom actual de « Montmorency Beaufort ».
Le village est mentionné dès l'époque carolingienne sous le nom de Beaufort.
La seigneurie de Beaufort fut achetée en 1270 par Blanche d'Artois, épouse du comte Henri III de Champagne. Elle se remaria en 1276 avec Edmond d'Angleterre, comte de Lancastre, et lui apporta la seigneurie en dot.
Devenu possession des comtes de Lancastre, Beaufort va constituer pendant toute la guerre de Cent Ans, un verrou anglais au cœur de la Champagne. Jean de Gand, duc de Lancastre donna le nom de Beaufort aux quatre bâtards qu'il eut de Catherine Swinford, fondant ainsi la Maison de Beaufort, qui joua un rôle important durant la guerre des Deux-Roses.
Son château-fort, puissamment fortifié, dominait la plaine de Brienne et était réputé imprenable, et c'est par trahison que Charles V réussit à s'emparer du château en 1369.
Donnée à Philippe II le Hardi, duc de Bourgogne, la seigneurie passa aux Armagnac, mais revint à la couronne de France lorsque Jacques d'Armagnac fut condamné à mort par Louis XI en 1477.
Louis XII donna le comté de Beaufort en 1504 à Fois, et sa descendante, la duchesse de Guise, le vendit à Gabrielle d'Estrée. Le comté fut alors réunit à la baronnie de Jaucourt et érigés en duché-pairie en faveur de César de Vendôme, fils naturel de Gabrielle d'Estrée et d'Henri IV.
Son petit-fils, le Grand Vendôme, vendit le duché de Beaufort en 1688 au duc Charles de Montmorency pour 460 000 livres. Un an après, en 1689, la famille de Montmorency renomma le « duché de Beaufort » en « duché de Montmorency », car l'ancien « duché de Montmorency » venait d'être lui-même renommé en « duché d'Enghien ».
À partir de cette époque, Beaufort est appelé « Montmorency » : ce n'est qu'en 1919 où le village prit son nom actuel de « Montmorency Beaufort ».


text:
Flyleaf
Flyleaf es un grope de metal/rock alternatiu format en 2000 a Belton en Tèxas.
Lo grope joguèt avant sota mai que d'un autre nom : Listen, Sporos, The Grove, e Passerby. Venguèron fòrça coneissuts en Tèxas sota lo nom de Passerby, mai un autre grope possedissiá ja lei drechs d'aqueu nom, doncas si nomèron Flyleaf.
Segon lei fònts, si ditz que jògan de metal alternatiu, de l'hard rock, de rock cristian, de post-grunge, de nu metal, o encara de rock alternatiu.
Sòcis dau grope[modificar | modificar la font]
Lacey Mosley : cant
Sameer Bhattacharya : guitarra
Jared Hartmann : guitarra


text:
Mellecey
Mellecey es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situat en Bourgogne, en lo departament de la Saône-e-Loire (Còsta chalonnaise), a aperaquí 9 quilomètres al nòrd-oèst de Chalon-sus-Saône[1].
Situé en Bourgogne, dans le département de la Saône-et-Loire (Côte chalonnaise), à environ 9 kilomètres au nord-ouest de Chalon-sur-Saône[2].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Luòc de Annuaire Comuna.fr, Pagina sus Mellecey, Consultat lo 9 de febrièr de 2012.
- ↑ Site d'Annuaire Mairie.fr, page sur Mellecey, Consulté le 9 février 2012.