text:
Cluis
Cluis es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat a situat en lo sud del departament, en la region naturala del Boischaut Sud.
Lo sòl de la municipalitat es fòrça diversifié, una part conteniá nodules ferreux, #qu'an donat luòc a un trabalh del fèrre testificat dempuèi l'epòca modèrna[1]. Cluis Fa partida de l'amassa paysager de la Vallée Negra descrich per George Sand amb los sieus tucs e las siás barralhas typiques.
Se situa a : 33 km de Châteauroux, 21 km de La Châtre e 9 km de Neuvy-Sant-Sépulchre
Las municipalitats limitrophes son : Orsennes, Maillet, Gournay, Mouhers, Sant-Denis-de-Jouhet, La Buxerette e Montchevrier.
Los caserius e luòc-dich principal son : Laveau, Cluis-Dessous, Los Robinets e Serie.
[[Fichier:Viaducte De Cluis.jpg|left|thumb|Naut=Lo viaducte del Auzon.|Lo viaducte del Auzon.]]
Lo territòri communal a adaigat pels rius Bouzanne (a l'èst) e Auzon (a l'oèst). Sus aqueles dos rius avián installat de nombroses molins, coma lo molin del Mas sul Auzon e fins a cinc molins sus la Bouzanne, coma lo molin Garand o lo molin de Cluis-Dessous.
Lo territòri communal es desservi per las rotas départementales : 38, 42, 54, 75, 123, 124 e 990.
Lo vilatge #èsser desservi per la linha de Argenton-sus-Creuse a la Cauçada, dempuèi 1903. Per #encobrir, #caler bastir l'unitat|500|mètres {{}} d'un viaducte #qu'afranquís lo riu Auzon (bastís en 1889). La parca ferroviaire la mai prèpa es la parca de Argenton-sus-Creuse, situada a unitat|21|km {{}}. Lo territòri communal es desservi per las linhas H e E de la ret L'Ala Bleue. L'aeropòrt mai prèp es çò aeropòrt de Châteauroux-Centre, situat a aperaquí 40 km.
Lo territòri communal a traversat pel sentier de grand randonnée 654.
La commune est située dans le sud du département, dans la région naturelle du Boischaut Sud.
Le sol de la commune est très diversifié, une partie contenait des nodules ferreux, qui ont donné lieu à un travail du fer attesté dès l’époque moderne[2]. Cluis fait partie de l’ensemble paysager de la Vallée Noire décrit par George Sand avec ses collines et ses haies typiques.
Elle se situe à : 33 km de Châteauroux, 21 km de La Châtre et 9 km de Neuvy-Saint-Sépulchre
Les communes limitrophes sont : Orsennes, Maillet, Gournay, Mouhers, Saint-Denis-de-Jouhet, La Buxerette et Montchevrier.
Les hameaux et lieu-dit principaux sont : Laveau, Cluis-Dessous, Les Robinets et Serie.
[[Fichier:Viaduc de Cluis.jpg|left|thumb|alt=Le viaduc de l'Auzon.|Le viaduc de l'Auzon.]]
Le territoire communal est arrosé par les rivières Bouzanne (à l'est) et Auzon (à l'ouest). Sur ces deux rivières étaient installés de nombreux moulins, comme le moulin du Mas sur l'Auzon et jusqu'à cinq moulins sur la Bouzanne, comme le moulin Garand ou le moulin de Cluis-Dessous.
Le territoire communal est desservi par les routes départementales : 38, 42, 54, 75, 123, 124 et 990.
Le village fut desservi par la ligne d'Argenton-sur-Creuse à La Chaussée, dès 1903. Pour cela, il fallut bâtir les 500 mètres d’un viaduc qui franchit la rivière Auzon (construit en 1889). La gare ferroviaire la plus proche est la gare d'Argenton-sur-Creuse, située à 21 km. Le territoire communal est desservi par les lignes H et I du réseau L'Aile Bleue. L'aéroport le plus proche est l'aéroport de Châteauroux-Centre, situé à environ 40 km.
Le territoire communal est traversé par le sentier de grande randonnée 654.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
[[Fichier:Eglise Sant-Paxent-Cluis.jpg|upright|thumb|Naut=La glèisa Santa-Paxent.|Lo glèisa Sant-Paxent.]]
Dels registres archéologiques en lo centre del bourg an revelat traces d'abitat gallo-romain. Divèrses villae gallo-romaines an #èsser repérées als alentours del vilatge #que li caliá se trobar un pauc a la separacion de las grandas vias romaines.
La primièra mencion escricha data de 1001. S'agís del primièr senhor conegut de Cluis, Giraud, Cluensis Castri Dominus. Pauc après a citat Boson, Vir illuster de Closis, senhor de Cluis e cofondateur de la glèisa de Neuvy-Sant-Sépulchre. Dintratz 1100 e 1150, Cluis a dividit per via d'eiretatge en doas fiefs féodaux : Cluis-Dessus e Cluis-Dessous. Dos mottes féodales an bastit, una près del pòble gallo-romain de Cluis e una segonda mai al nòrd-es[3]. Mai tard, aiçò entrena la division en doas de la parròquia. Los dos châtellenies an dempuèi en lo moment de las istòrias parallelas mas desparièras. Aital en 1152, lo senhor de Cluis-Dessous, Ebbes de Déols, cremason Cluis-Dessus en représailles dels atacs del rei Louis VII contra las siás tèrras. Lo pòble e la siá glèisa an destruit, perque lo sieu senhor i aviá seguit lo rei de França.
Per matrimòni, la distincion de Cluis-Dessous passa entre las mans de las Chauvigny a la fin de la XIIen. Aquela familha se apaga en 1508 e los bens passan als Borbó, per Louise, darrièra esposa d'André de Chauvigny. Après los Borbó-Montpensier, la châtellenie a vendut amb las distincions de Aigurande e de Santa-Severa l'an 1697 a Nicolas Léonor de Flexelles, marques de Brégy, ambaissador en Polonha e en Suècia[4],[5]. La descendència viril del marques se apaga en 1762.
En 1767, lo senhor de Cluis-Dessus, Gabriel de Montaignac, crompa la châtellenie de Cluis-Dessous e amassa las doas parròquias. En 1818, la municipalitat de Cluis a format de la fusion de las ancianes comunas de Cluis-Dessus e Cluis-Dessous[6].
[[Fichier:Eglise Saint-Paxent-Cluis.jpg|upright|thumb|alt=La glèisa Saint-Paxent.|L'église Saint-Paxent.]]
Des fouilles archéologiques dans le centre du bourg ont révélé des traces d'habitat gallo-romain. Plusieurs villae gallo-romaines ont été repérées aux alentours du village qui devait se trouver un peu à l'écart des grandes voies romaines.
La première mention écrite date de 1001. Il s'agit du premier seigneur connu de Cluis, Giraud, Cluensis Castri Dominus. Peu après est cité Boson, Vir illuster de Closis, seigneur de Cluis et cofondateur de l'église de Neuvy-Saint-Sépulchre. Entre 1100 et 1150, Cluis est divisé par voie d'héritage en deux fiefs féodaux : Cluis-Dessus et Cluis-Dessous. Deux mottes féodales sont construites, une à proximité du village gallo-romain de Cluis et une deuxième plus au nord-est[7]. Plus tard, ceci entraîne la division en deux de la paroisse. Les deux châtellenies ont dès lors des histoires parallèles mais distinctes. Ainsi en 1152, le seigneur de Cluis-Dessous, Ebbes de Déols, brûle Cluis-Dessus en représailles des attaques du roi Louis VII contre ses terres. Le village et son église sont détruits, parce que leur seigneur avait suivi le roi de France.
Par mariage, la seigneurie de Cluis-Dessous passe entre les mains des Chauvigny à la fin du XIIen. Cette famille s'éteint en 1508 et les biens passent aux Bourbon, par Louise, dernière épouse d'André de Chauvigny. Après les Bourbon-Montpensier, la châtellenie est vendue avec les seigneuries d'Aigurande et de Sainte-Sévère en 1697 à Nicolas Léonor de Flexelles, marquis de Brégy, ambassadeur en Pologne et en Suède[8],[9]. La descendance mâle du marquis s'éteint en 1762.
En 1767, le seigneur de Cluis-Dessus, Gabriel de Montaignac, achète la châtellenie de Cluis-Dessous et réunit les deux paroisses. En 1818, la commune de Cluis est formée de la fusion des anciennes communes de Cluis-Dessus et Cluis-Dessous[10].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Paulette Bénéteau, Solange Mariotat,… L'indústria del fèrre a Cluis, un passat industrial desbrembat, ASSC, 2007.
- ↑ Paulette Bénéteau, Solange Mariotat,… L’industrie du fer à Cluis, un passé industriel oublié, ASSC, 2007.
- ↑ Archiu départementales de l'Indre, Berrí medieval : a la descobèrta de l'Indre a la Mièja Edat, catalòg d'exposicion, Châteauroux, Archiu départementales de l'Indre, 2009, pàg. 11.
- ↑ François-Alexandre Aubert de la Chesnaye dels Bòsques, Diccionari de la noblesa, 1773, Volum 6, PAN415&lpg=PAN415&dq=marquisat+de+Br%C3%A9gy&font=bl&ots=p8cMH8Gqh7&sig=b8emATZtNyoFeoX8QQJ9i_lrbXE&hl=fr&ei=egReTt6FHc-YhQeU8LX5Aw&la siá=X&vertat=book_result&ct=result&resnum=8&ved=0CEUQ6AEwBw#v=onepage&q&f=false p415.
- ↑ Œuvres posthumes De Louis de Hericourt, plaidejat dins lo Parlament, Volum 3 en contenent lo continuament de las siás memòrias sus questions de dreches civils, siá=X&vertat=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CDgQ6AEwBQ#v=onepage&q&f=false p 416, "Memòria XXXII" (a pàg. De pagina 411).
- ↑ Associacion per la salvaguarda luòcs de Cluis.
- ↑ Archives départementales de l’Indre, Berry médiéval : à la découverte de l’Indre au Moyen Âge, catalogue d’exposition, Châteauroux, Archives départementales de l’Indre, 2009, p. 11.
- ↑ François-Alexandre Aubert de La Chesnaye des Bois, Dictionnaire de la noblesse, 1773, Volume 6, p415.
- ↑ Œuvres posthumes de Louis d'Hericourt, avocat au Parlement, Volume 3 contenant la suite de ses mémoires sur des questions de droits civils, p 416, "Mémoire XXXII" (à p. de page 411).
- ↑ Association pour la sauvegarde des sites de Cluis.


c: text/html

text:
Damville
Damville en normand (Damville en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Damville A traversat pel Iton.
Damville est traversé par l'Iton.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Damville #Dever lo sieu importància a la siá situacion sus la frontièra normande. Formava del costat de la França, amb Tillières-sus-Avre e Breteuil, una linha de fortalesas #que #arturar sovent l'enemic.
Damville dut son importance à sa situation sur la frontière normande. Elle formait du côté de la France, avec Tillières-sur-Avre et Breteuil, une ligne de forteresses qui arrêta souvent l'ennemi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Athienville
Athienville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Abans 1870 aquela municipalitat fasiá partida del Costat de Vic-sus-Seille. Après lo tractat de Frankfurt, a integrat lo nòu costat de Arracourt amb los uèch unas autras municipalitats demorats franceses.
Avant 1870 cette commune faisait partie du Canton de Vic-sur-Seille. Après le traité de Francfort, elle a intégré le nouveau canton d'Arracourt avec les huit autres communes restées françaises.


text:
Cassiopèa (constellacion)
Cassiopèa es una de las 88 constellacions del cèl, vesibla dins l'emisfèri nòrd. A l'opausat de la Granda Orsa a respièch de la Pichona Orsa, Cassiopèa se pòt facilament reconéisser gràcias a sa forma de « W ». Los vertèxes d'aquel W son, de l'èst cap a l'oèst, e, δ, a, et B Cassiopeiae, las quatre estelas pus brilhantas de la constellacion. La punta centrala del W marca fòrça aproximativament la direccion de l'estela polara, a Ursae Minoris.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
Citada per Aratus de Soles[1], puèi per Ptolemèu dins l'Almageste, la constellacion representa la reina Cassiopèa dins la mitologia grèga, femna de Cefèa e maire d'Andromèda, a costat de dont se tròba.
Aquela constellacion fa partida del grope de constellacions restacadas al mite d'Andromèda.
Se ditz tanben que per son orguèlh, la reina foguèt encadenada a son tròne, condemnada a virar a l'entorn del pòl Nòrd e qualque còps de pendre a l'envèrs d'un biais fòrça pauc digne.
Observacion de las estelas[modificar | modificar la font]
- Localizacion de la constellacion
La constellacion se localiza dirèctament per sa forma fòrça caracteristica en « M » o « W » (seguent la sason). Aquelas estelas plan brilhantas (mag 2) demòran longtemps vesiblas, e s'utilizan elas meteissas per localizar d'autras constellacions.
- Forma de la constellacion
Lo tròne de la reina es ben vesible dins la forma generala de la constellacion, mas la reina pas gaire.
- Alinhaments remarcables
Cassiopèa permet de trobar l'estela polara, que marca lo pòl nòrd. I a gaire besonh de prendre un alinhament quin que siá, l'estela polara (prèp del bòrd superior de l'illustracion) es la sola estela brilhanta situada dins aquela direccion. En seguent lo prolongament d'aquel axe, arribam sus la constellacion de la Granda Orsa, generalament bassa sus l'orizont quand Cassiopèa es plan vesibla.
L'alinhament del bòrd drech del « W », entre Caph (B Cas) e Shedar (a Cas), se prolonga vèrs los pès d'Andromèda, 51 And per lo pè Nòrd, e finalament Almach (Y And), son pè Sud, totas doas vesiblas sus l'illustracion. Dins l'autre sens, aquel alinhament condutz a la mitat de la constellacion de Cefèa, lo marit un pauc pichon de Cassiopèa.
L'alinhament intèrne del « W », entre Tsih (Y Cas) e Ruchbah (δ Cas), condutz a l'espatla de Persèu, Mirphak (a Per), dins l'alinhament format per Y, a e δ Per.
Estelas principalas[modificar | modificar la font]
a Cassiopeiae (Schedar)[modificar | modificar la font]
a Cassiopeiae (Schedar), lo Pièch en arabi, es l'estela pus brilhanta de la constellacion. Es una giganta irange, 42 còps pus granda que lo Solelh e 855 còps pus luminosa. Semblariá que la fusion de l'idrogèn s'acabèt dins son nuclèu e qu'aquela de l'eli auriá pres la relèva.
Tsih (Y Cassiopeia)[modificar | modificar la font]
E mai siá situada al centre de la constellacion, e tant brilhanta coma las autras, Y Cassiopeia possedís pas de nom daissat per las civilizacions mediterranèas. En chinés, es nomenada Tsih, lo foet.
Tsih es una estela variabla eruptiva, una estela blava de tipe Be, lo « e » significant « emission ». Las estelas de tipe Be son d'estelas de rotacion fòrça rapida ; Tsih vira sus aquela meteissa a mai de 300 km/s a l'eqüator, 150 còps pus aviat que lo Solelh, e aquela rotacion balha de pèrdas de matèria : la formacion de tores o de discs a l'entorn de l'estela acompanhada d'una baissa de luminositat, anant fins a 1,5 magnitud.
Autras estelas[modificar | modificar la font]
B Cassiopeiae (Caph) es una estela variabla de la classa Delta Scuti : passa de la magnitud 2,25 a 2,31 en solament 2 oras e mièja. S'agís tanben d'una giganta per venir, son envelopa es en expansion e son nuclèu en contraccion.
n Cassiopeiae (Achird) es una estela dobla fòrça prèpa del Sistèma Solar (19 annadas lutz). La primièra es fòrça semblabla al Solelh (1,28 còp sa massa, de classa G3), la segonda es un pauc pus pichona (una nana de classa K, de 0,7 còp la massa del Solelh). Aquelas doas estelas irange viran l'una a l'entorn de l'autra en 480 ans a 70 ua.
Objèctes celèstes[modificar | modificar la font]
La constellacion conten l'amàs dubèrt M52, que se pòt trobar en projectant una linha de a a B Cassiopeiae e en la prolongant sus la meteissa distància a l'oèst. La Via lactèa passa per aquela region del cèl, çò que la rend fòrça rica en estelas. La constellacion albèrga tanben Cassiopèa A, la font de ràdio pus brilhanta del cèl.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Los Fenomèns : Debans Cefèa torneja amb lo cèl la malurosa Cassiopèa, que pareis a pro pena dins una nuèit esclairada per la Luna, perque las estelas pauc nombrosas qu'es escampilhada la fan pas gaire apercebre, aquelas de sas estelas que son coma las doas mitats d'una travèrsa que tend una pòrta barrada en dedins, representant sos braces estenduts e elevats de cada costat, coma se plorava lo sòrt de sa filha.


text:
1772
Aquesta pagina concernís l'an 1772 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Mèstre de la capitala, lo prince de Begamber Wand Bewossen liberèt Mikael Sehul que retrobèt sa plaça de ras de Tigre. Se retirèt dins sa província onte demorèt de facto independent fins a sa mòrt sensa ocupar deis afaires etiopians. Pasmens, a Gondar, Wand Bewossen foguèt vencut per una coalicion gromant divèrsei senhors coma Goshu d'Amara e Hailu Eshte. Deguèt abandonar la capitala e se retirar en Lasta. De son caire, lei venceires mau capitèron de trobar un acòrdi entre elei e s'ataquèron mutualament. Aquò permetèt au negus Tekle Haymanot II, enemic de Wand Bewossen, de gardar son tròne. En revènge, poguèt pas restaurar son autoritat sus lo país.
Asia[modificar | modificar la font]
China[modificar | modificar la font]
A partir d'aquela annada, l'emperaire Qianglong (1735-1799) renforcèt la politica de censura imperiala còntra lei libres e leis escrichs ostils a la dinastia Qing, tractant de questions militaras ò solament considerats coma « barbars ». Mai d'un escrivan foguèt executat dins lo corrent deis annadas seguentas en aplicacion d'aquela politica e aperaquí 3 100 obratges foguèron enebits.
Japon[modificar | modificar la font]
Tiera de catastròfas e de desastres que comencèron amb un incendi d'Edo (1èr d'abriu, 6 000 mòrts e 10 500 bastiments destruchs), de vengudas deis aigas dins la region de Kanto (2 d'aost) e dins la vila d'Edo (10 500 bastiments destruchs).
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Quimia[modificar | modificar la font]
Descubèrta de l'azòt per Daniel Rutherford (1748-1819).


text:
Ménil-la-Horgne
Ménil-la-Horgne es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Menil-La-Horgne a situat a qualques quilomètres al sud-oèst de Commercy, pas luènh de la RN 4, entre Sant-Aubin-sus-Airal e Void-Vacon.
Lo vilatge de Menil La Horgne se étire a una altitud d'aperaquí 300 mètres sus un serral #que voreja lo scenari calcaire del Barrois #que i culmini a 412 mètres e afrontat la vallée de la Meuse cap a Void-Vacon.
Menil-La-Horgne est située à quelques kilomètres au sud-ouest de Commercy, non loin de la RN 4, entre Saint-Aubin-sur-Aire et Void-Vacon.
Le village de Menil La Horgne s'étire à une altitude d'environ 300 mètres sur un coteau qui borde le plateau calcaire du Barrois qui y culmine à 412 mètres et fait face à la vallée de la Meuse vers Void-Vacon.


text:
Lengas mande
Las lengas mande son parladas dins maites païses d'Africa de l'Oèst per las populacions mande. Las lengas mande constituisson un ample continuum lingüistic que recobrís una zòna de l'Africa Occidentala que s’espandís de l’embocadura de Gambia a l’Oèst a la frontièra occidentala de Ghana a l’Èst. Comprenon, demest las mai importantas lo Bambara (bamanakan), lo Dioula (dioulakan), lo Malinke (mandinka), lo Soninke. Comptan maites milions de locutors, principalament en Gàmbia, a Senegal e a Mali. Aqueste grop lingüistic correspond a una branca de la familha de las lengas nigèrocongolesas.


text:
Ligam metallic
Lo ligam metallic es un tipe de ligam quimic tipic dels elements metallics e que se dona entre d'elements d'electronegativitat parièra o bassa. Se dona normalament entre atòms del meteis metal o de metals diferents. En aquel ligam i a una superposicion d'orbitals e los electrons de valència se mòvon entre lo malhum de cations que ne resulta, en apertenent a l'encòp a divèrses cations. Perque se forme un ligam metallic, cal que los elements:
- ajan una electronegativitat bassa
- ajan d'orbitals desocupats


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
dilluns, 26 de gener de 2015
Unionisme e secessionisme o las valors d'un lingüista professionau.
Totun, lo mot de secessionisme aplicat au gascon per arrapòrt a l’occitan no’m sembla pas briga apropriat, pr’amor de la cronologia istorica. No’m voi pas prononciar se lo gascon ei ua varietat de l'occitan o non, qu'èi dejà explicat perqué n'ac voi pas har e que vs'enviti a tornar léger l'article corresponent. Totun, aquerò non m’empacharà pas de raperar qu’istoricament, la concepcion que lo gascon ei ua lenga distinta de l’occitan que sembla hòrt mei anciana que non pas la d’ua lenga d’òc dont lo gascon e seré un dialècte. Que sufeish de brembar los noms deu provençau Rambaud de Vaqueiràs (sègle 12) , deu catalan Cerverí de Girona (sègle 13), deu lengadocian Guilhèm Molinièr (sègle 14) e deu gascon Pèir de Garròs (sègle 16). Lo prumèr qu'ei l'autor d'ua poesia plurilingue on provençal e gascon i figuran au demiei d'autas lengas com lo francés e l'italian. Cerverí de Girona qu'ei tanben l'autor d'un poèma plurilingüe on provençal e gascon i son cadun arrepresentats de manèira diferenciada au demiei d'autas lengas com lo francés e lo galaïcoportugués. Si lo gascon i ei clarament diferenciat deu provençau en la poesia plurilingüe de Cerverí de Girona, n'ei pas lo cas de la pròpia lenga deu trobador catalan, probablament assimilada au provençau. Un sègle mei tard, l'occitan Guilhèm Molinièr, l'autor tolosan de las Leys d'Amor, qu'indica lo gascon qu'ei tad eth un lengatge tant estranh com lo francés e lo lombard. Quant a Pèir de Garròs, que restrenha l'airau deu son lengatge gascon au triangle aquitan e non au-delà (cf. l'abans-díser de las soas poesias gasconas). O sia qu’en lòc de parlar de secessionisme gascon qui afectaré l’occitan, que valeré mei parlar, de l’estrict punt de vista cronologic, d’unionisme lingüistic occitan qui afectaré lo gascon.
Lo brave Domergue Sumien qu’escriu (que’u citi enter verguetas):
"Los secessionismes provençal e gascon, en mai d’èsser d’agents de la somission al francés, se caracterizan tanben per dos autres defauts:
- Lor feblesa argumentativa e intellectuala. Lors arguments son pas acceptats coma serioses dins la recèrca scientifica en lingüistica occitana e en lingüistica romanica. Sol Blanchet pòt far illusion, de còps, perque arriba a se far acceptar al près de certans lingüistas imprudents que son pas especializats en occitan.
- L'esterilitat de lors òbras. Son incapables de far progressar la coneissença scientifica del provençal o del gascon. Lors òbras consistisson sustot en de polemicas sens interès contra los “occitanistas”. Quand vòli estudiar lo provençal, tròbi pas res de novèl ni de consistent dins Blanchet. Quand vòli comprene lo gascon, Lafita me fornís pas la mendre indicacion utila. "
Lavetz, aciu que’m cau reagir . Que lo gasconisme sia "agent de la somission au francés "no‘m sembla pas briga fondat. Lo gasconisme n’ei pas mei agent de la somission au francés que n’ac ei l’occitanisme. E n'ei pas briga provat que l'unionisme e sia la responsa mei adaptada tà lutar en contra deu procèssus d'extincion qui afècta los parlars gascons e occitans en generau.
Vediam los autes dus defauts descriuts per Sumien. Prumèr, lo feblèr argumentatiu e intellectuau. Qu’ei un trèit partatjat equitablament enter las duas capèras, ce’m sembla. Non podem pas díser que los arguments occitanistas e sian mei acceptaders scientificament que los deus gasconistas. On, o quins, son los critèris scientifics qui permeterén de classificar occitan, catalan e gascon en lengas distintas o en dialèctes d'ua medisha lenga? Ja sabem plan las causidas deus uns e deus autes que son deu maine ideologic o politic, que non scientific. La classificacion en aqueth cas non pòt estar sonque arbitrària, purament convencionau se voletz, pr’amor los critèris qui hèn servir que son non-, o hèra mau, definits d'un punt de vista scientific, non-quantificables o non-universaument admetuts, shens consensus universau possible. Qu'ei precisament aquesta arbitrarietat qui permet a Pèir Bèc de har càber lo gascon laguens l'occitan en un obratge (lo de la colleccion Que-sais-je?) e de separar l'occitan e lo gascon en un aute (lo de las edicions "Picard".) La classificacion aquiu n'a pas nada pretension de valor universau, n'a pas sonque ua valor de comoditat. Que sufeish de cambiar de critèris tà cambiar la classificacion.
Quant a "l’esterilitat" de l’òbra de Yan Lafitte denonciada per Domergue Sumien, aquesta afirmacion que’m sembla de non pas créder de part d'un lingüista. B’ei probable Domergue Sumien n’a pas jamei lejut nat article de Yan Lafitte ni las anotacions qui ondran la soa edicion deu diccionari Lespy-Raymond, senon n’auré pas jamei escriut ua asoada tan monstruosa. Que’s pòt perfèitament non pas compartir las opinions de Yan Lafitte, aquò non deveré pas empachar d'arreconéisher la valor deu son tribalh scientific. Yan Lafitte, enter autas contribucions de prumèr òrdi, qu’estó lo prumèr a demostrar que la r finau de la terminason -ar (latin -aris) qu’averè de demorar muda en gascon, que lo mot estosse un infinitiu (ex. militar en un partit), un adjectiu (lo servici militar) o un substantiu (un militar). Aquesta conclusion, basada sus l'analisi deus tèxtes ancians, que permet d'apressar la fonetica gascona occidentau de la deu catalan orientau medievau, conservada en balear contemporanèu. Aquesta descobèrta dont Lafitte ei l'autor, que permet d'ahíger ua pèira de mei a la teoria apitada peu lingüista american Thomas J. Walsh entà explicar l'isoglòssa catalano-gascona. Y. Lafitte qu'a demostrat tanben qu'aquesta terminason –ar qu'averé de demorar normaument epicèna com ac implica la gramatica latina e com ac amuishan los tèxtes d'archius : lenga vulgar, cigala podanar (Lespy, Palay), dongas ua defensa militar, que non *militara. La soa contribucion a l'estudi de l’evolucion deu /w/ intervocalic gascon tà /ß/ qu’ei egaument de hòrt gran interés, en perméter d'arrespóner a ua question deishada shens arresponsa per Pèir Bèc hens lo "Manuel Pratique de Philologie Romane"(Ed. Picard) qui vedèva mei probabla - a gran tòrt- l'evolucion invèrsa.
Segur, n’èm pas obligats d’aderir a las nòrmas graficas adoptadas per Lafitte. Totun, que harèi arremercar lo quiti Sumien qu’ei a har servir ua sòrta de gascon de la soa invencion, qui n’arrespècta pas briga los patrons de conjugason normada gascona establits de manèira consensuau peus lingüistas (occitanistas) Bianchi e Viaut de l’un costat, Narioo e Grosclaude de l’aute, e confirmats per Romieu e Bianchi hens la lor gramatica gascona. Lo quiti Yan Lafitte que'us arrespècta fidèument, quina que’n sia la grafia qui hè servir. Lo gascon de Yan Lafitte qu'ei, shens nat dobte, hèra mei respectuós de la nòrma que non pas lo de Domergue Sumien, se estremam la diferéncia de causida grafica qui cau acceptar com a fèit, ua realitat qui cau préner en compte pr'amor que concerneish ua proporcion non negligibla de locutors. Domergue Sumien, per lingüista professionau qui sia, n’ei pas, ailàs, la mei bona persona tà balhar leçons en mestior de nòrma gascona. En realitat, Domergue Sumien, per ara, non contribueish pas sonque tàd atacar e aflaquir lo procèssus de normativizacion deu gascon en bèth voler copar lo consensus normatiu. Pecat qu'ei.
11 comentaris:
- pep ha dit...
-
"Que lo gasconisme sia agent de la somission au francés no ‘m sembla pas briga fondat. Lo gasconisme n’ei pas mei agent de la somission au francés que n’ac ei l’occitanisme"
totalment d´acord amb això (i amb moltes altres de les coses que dius a l´article). De fet a les respostes al text d´en Sumien un servidor va intentar matisar-ne uns quants punts, i va recordar que la gent de Gasconha.com, per exemple, són tan poc jaconins com l´occitanisme "oficial"
- 27 de gener de 2015 a les 20:05
- pep ha dit...
-
"jacoBins" ;-)
- 27 de gener de 2015 a les 20:06
- Vicent Llémena i Jambet ha dit...
-
A fi de comptes allò veritablement important és que la llengua dels nostres familiars i també nostra se seguisca parlant, jo personalment i, exceptuant algunes paraules, no tinc gaire dificultat en comprendre els teus escrits, pel que fa a la llengua.
Ara, també opine personalment que com que València ha estat repoblada per gent de les vostres terres, no sé si m'equivoque o toque un tema tabú, el català-valencià i, per la història de la reconquesta hispana, deu ser un dialecte de la vostra llengua, gascona, occitana o provençal, jo ací no em fique, jo sóc un pobre mestre de res i aprenent de tot en aquesta vida i vos deixe a vosaltres, els filòlegs o lingüístes les darreres paraules.
Però això sí, molts anys al francès i al castellà, però també al gascon i al català-valencià.
Una abraçada des de València
Vicent
- 28 de gener de 2015 a les 13:17
-
-
Donc, que m'èi corregida a jo medisha, per'mor de la censura. Qu'espèri que passarà aquesta:
Qu'avem la pròva qu'en França, un diplòma de doctorat que pòt estar autrejat a un ignorant qui parla de çò qui sap pas e dont la nevròsi serveish de motur.
- 30 de gener de 2015 a les 11:52
- Joan de Peiroton ha dit...
-
Òc-ben. Insurtar la gent n'ei pas çò de qui cau.
- 30 de gener de 2015 a les 11:54
- Gaby Balloux ha dit...
-
E ben felicitacions per aqueth article bien virat, que partatgi tot empenat. Segur que la qualificacion de ''lenga'' o de ''dialècte'' per lo gascon, lo catalan, l'auvernhat e qué sabi..., es avant tot ideologica. Diurem benlèu parlar d'un continuum occitano-catalan ?
- 1 de febrer de 2015 a les 20:24
-
-
Tot aquò qu’ei hòrt plan dit. Qu’ac plussegi¹, com ac disen suus hialats… quan serà lo men sentit que lo gascon ei occitan.
Jig
—
¹ Ua mèrca de doglossia…
- 1 de febrer de 2015 a les 21:39
- Vicent Llémena i Jambet ha dit...
-
Joan Fuster, un dels filòsofs i assagistes més important del meu país va dir que tot era una qüestió de noms, potser siga així, però a cap valencià ens agrada que ens excloguen, caldria anomenar la llengua amb un nom unificat, però si no pot ser doncs ho deixem córrer, el cert és que ens entenem sense nom, o no?
- 2 de febrer de 2015 a les 2:17
- Vicent Llémena i Jambet ha dit...
-
Ací a Espanya hi ha la figura dels "espontáneos" són toreros amateurs que es fiquen a la plaça amb tot el valor de llur ingenuïtat, ;-)
- 2 de febrer de 2015 a les 5:17
- 賈尼 ha dit...
-
http://en.wikipedia.org/wiki/Classification_of_Romance_languages#mediaviewer/File:Romance-lg-classification-en.png
- 2 de febrer de 2015 a les 11:06
-
-
Excelent ! Que carré pegar a tot còp aqueth article en los comentaris deus escarnis de'queth Sumien...
T'ic dic : qu'ès mè lingüiste que no pas eth, bè.
- 2 de febrer de 2015 a les 21:18


text:
Comprenhac (Nauta Vinhana)
Comprenhac (oficialament en francés Compreignac) es una comuna situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de Lemosin.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Per Dauzat e Rostaing, Comprenhac ven del nom d'òme gallés Comprinnus, emb lo sufixe -iacum[1].
Istòria[modificar | modificar la font]
Aquò èra parròfia granda eiada fa, vila estapa e de garnison abans la Revolucion Francesa. L'estrada de París passava lo vilatge fins al començament del sègle XVIII.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Particularitats dau parlar comunau[modificar | modificar la font]
- Articles definits :
- Prononciacion : Ch- ; g-, j-
Demografia[modificar | modificar la font]
Luecs e monuments[modificar | modificar la font]
Gleisa fortificada dedicada a Sent Eutròpi; bona font de Sent Eutròpi a La Monge; rochas de las fadas; peira dita "Lo fautuelh dau jutge"; restas fòrça discretas mas plan presentas de las minièras d'uranium de la Cogema (ara Areva).
Personalitats ligadas a la comuna[modificar | modificar la font]
Intercomunalitat[modificar | modificar la font]
Embessonatges[modificar | modificar la font]
Veire tanben[modificar | modificar la font]
Liams externes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, reedicion Librairie Guénégaud, 1984


text:
Aqueste estiu de 2010 lo govèrn francés qu’a passat un pas navèth dens la politica securitària e inumana que mia despuish mantua annadas adara. Après los shens papèrs afgans, l’UMP que s’ei trobat navèths boc-emissaris dab los ròms e las populacions nomadas en generau.
Los mots « racistas » e « xenofòbs » ne son pas tròp hòrt entà caracterizar ua politica qui, com pendent las òras negras de mantun país, qu’a per mira de cascantejar ua comunitat particulara, o mei simplament, tots los qu’aperam estrangers.
Estigmatizats e abaishats, aqueras populacions deja consideradas com ciutadans de dusau òrdi, que s’arretroban uei lo dia sus la defensiva, ua situacion qui ne profieita pas a d’arres, a despart deus qui cercan a dividir, a har diversion, com la premsa qui’s hè tròp sovent lo resson d’aquera politica. Hèita arridolenta, lo porta paraula deus ròms en Austria que s’apera Rudolf Sarkozy, un nom tipicament ròm segon eth. Per quan l’expulsion ?
Aqueth sostien deus hòrts taus estrangers, qu’arrefusam de’u ligar a la defensa de la nacion francesa e de la republica. Que brembam que la republica francesa, qu’ei la repression de la comuna e la setmana sagnosa en 1871, ua annada après la vaduda de la IIIau republica. Que son tanben los massacres de Madagascar qui hasón 100 000 mort en 1947. Que son las colonias dab la guèrra d’Indochina, d’Argeria e la gegèna. La republica francesa qu’ei tanben lo jacobinisme : un ideau ultra-centralista qui declarè la guèrra a las lengas. Ua republica indivisible qui denega la diversitat culturau.
La devisa « Libertat, egalitat, fraternitat » que contribueish a entertiéner un pseudo universalisme francés qui n’a pas jamei existit.
« Estranger, ne nos deishatz pas sol dab los francés », aquò vòu díser tà nosautes occitans, que n’avem pas besonh d’anar cercar valors hens lo mite de la republica francesa. La republica en la soa istòria, de hèit, n’a pas jamei hèit nat present a las populacions nomadas. E uei, enqüèra tròp de comunas que demoran en l’illegalitat pr’amor ne perpausan pas nat terrenh taus nomadas.
Per delà la solidaritat evidenta dab las personas sovent praubas, que devem tanben reïvindicar lo dret a la libra circulacion de las personas e respectar las culturas : las populacions nomadas qu’an costumas pròpias e pas arres n’a lo dret d’ac jutjar. Forçar la lor assimilacion en se basar sus la superiaritat deu sedentarisme, aquò qu’ei racisme.
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Etrangers, ne nous laissez pas seuls avec les français
1 Etrangers, ne nous laissez pas seuls avec les français le Dim 5 Sep - 22:53
Zengi
Trobador !!
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
Maomet
Maomet,en arabi: محمّد ; mʊħɑmmæd̪ (vèrs 570[1], La Mèca - 8 de junh de 632, Medina), foguèt un cap religiós, politic e militara arabi que venguèt lo profèta major e la fondator de l'Islam.
Lei musulmans lo consideran coma lo darrier profèta dei religions monoteïstas abraamicas. Après sa mòrt, l'ensems de sei revelacions foguèt gropat per formar l'Alcoran que venguèt lo libre sacrat de l'Islam. Sa vida e lo rèsta de seis ensenhaments forman tanben d'elements importants per la fe musulmana. Acomencèt sei predicacions a partir de 610 dins la vila de La Mèca. Deguèt rapidament faciar l'ostilitat de la màger part deis elèits e dei populacions localas e s'exilar a Medina en 622. Aquel eveniment foguèt l'etapa decisiva que permetèt ai musulmans de formar una comunautat e una armada organizadas. A partir de 624, acomencèt una guèrra còntra La Mèca. Sei succès permetèron d'aumentar la popularitat de la religion novèla que foguèt pauc a pauc adaptada ai revendicacions localas. Aquò permetèt de melhorar lei relacions entre Medina e La Mèca que negocièt sa rediccion e son ocupacion per lei musulmans en genier de 630. Après aquela victòria, la fin de la vida de Maomet veguèt la fin de la definicion dei rites musulmans e l'expansion de la religion dins la màger part de la Peninsula Aràbia.
Après sa mòrt, sei companhons designèron Abu Bakr coma cap de la comunautat musulman ambé lo títol de califa.
Somari
- 1 Lei fònts istoricas disponiblas sus la vida de Maomet
- 2 La contèxte de la Peninsula Aràbia e lei premiereis annadas de Maomet
- 3 Lei premiers pas de l'Islam
- 4 La fondacion politica de l'Umma
- 5 La mòrt e la succession de Maomet
- 6 L'estatut religiós de Maomet
- 7 Ligams intèrns
- 8 Nòtas e referéncias
- 9 Bibliografia
Lei fònts istoricas disponiblas sus la vida de Maomet[modificar | modificar la font]
Leis elements biografics regardant Maomet son magerament compausats deis ensenhaments de Maomet, de recuelhs d'hadits e de tèxtes hagiografics o istorics escrichs ai sègles VIII, IX e X[2]. Lei fònts istoricas principaus son aquelei d'Ibn Isham (mòrt vèrs 823), d'Ibn S'ad (mòrt vèrs 845) e de Tabari (mòrt vèrs 923). Aquelei trabalhs son basats sus una premiera tièra de biografias de la vida de Maomet escricha per sei companhons o per leis enfants d'aquelei darrier coma Urwah ibn al-Zubayr, lo fiu dau tresen califa, Aban ibn 'Othman, o Wahb ibn Munabbih. Pasmens, la màger part d'aquelei biografias an disparegut e son desconegudas deis istorians contemporanèus. De mai, aqueleis òbras prepausan una istòria aspirant a respòndre ai questionaments religiós, politics, juridics e sociaus d'aquelei sègles. L'imatge donada de Maomet i es donc probablament deformada per d'aspècts dogmatics e leis informacions d'aquelei documents son donc generalament discutidas per leis istorians[3][4].
Aital, fins a 610, la vida de Maomet es quasi desconeguda e la màger part deis elements pertocant aqueu periòde foguèron escrichs 140 ans après sa mòrt[5]. Per la segonda partida de sa vida, lei fònts son pus nombrosas car leis ensenhaments dau Profèta, sei fachs e gèsts o seis actituds durant una batalha foguèron rapidament registrats per d'escrivans. Es aquel ensems de documents que foguèt probablament utilizat per leis autors dei sègles IX e X. Lo pus conegut foguèt la lista d'hadits reünits per Abu Bakr que son autor preferiguèt finalament cremar car crenhiá d'escriure una error. D'autreis ensems fòrça importants son aquelei dau governador Amr bin Hazm, de Jabir ibn Abdullah al-Ansari o de Abdullah ibn Abbas. Enfin, la correspondéncia de Maomet ambé de sobeirans estrangiers e quauquei documents d'autors non musulmans, especialament bizantins, se pòdon utilizar mai la datacion d'aquelei documents es mau-segura e leis informacions son generalament fòrça ostilas a Maomet[6].
La contèxte de la Peninsula Aràbia e lei premiereis annadas de Maomet[modificar | modificar la font]
Lei contèxtes politic e religiós de la Peninsula Aràbia au sègle VII[modificar | modificar la font]
Lo contèxte politic[modificar | modificar la font]
Vèrs la fin dau sègle VI, la Peninsula Aràbia èra devesida entre una tièra d'estats e de tribús independents mai o mens somés ais influéncias dei poissanças regionalas situadas a l'entorn de la region, especialament l'Empèri Bizantin, l'Empèri Sassanida e lo reiaume etiopian d'Axom. Aquela divison va èstre un dei factors dau succès de Maomet car li permetiá d'utilizar lei rivalitats localas per formar una fòrça militara. Puei, après lei premierei conquistas e l'unificacion d'un territòri pron important, lo rèsta deis estats vesins èran plus capables de s'oposar ais efectius superioras de l'armada musulmana.
Ansin, lo nòrd e lo centre foguèron una zona d'afrontament entre l'Empèri Roman e lei Pèrs fins a la signatura d'un acòrd de patz en 384. Durant aquelei conflictes, lei Romans prenguèron lo contraròtle provisòri o permanent d'una partida de Mesopotamia e de Siria. Pasmens, après la conclusion de la patz, l'interés de la region perdiguèt son interés tant per lei Romans que per lei Sassanidas e, a partir de la fin dau sègle IV, leis estructuras etaticas acomencèron de declinar au profiech d'un mòde d'organizacion basat sus la tribú dirigida per un cap elegit e un conseu format per la familha d'aqueu cap. Aqueu declin de la poissança deis administracions centralas se renforcèt au sègle VI quand s'acabèt en 502 lo periòde de patz entre Bizantins e Sassanidas.
Lo sud de la peninsula assostava de populacions diferentas dau nòrd e dau centre[7]. Sei populacions èran pus sedentàrias mai lei reiuames principaus de la region avián conegut un periòde de declin important dempuei la fin dau sègle V. Aital, la region èra donc venguda un enjòc per leis estats vesins e foguèt ocupada per leis Etiopians puei per lei Sassanidas. Lei dos periòdes d'ocupacion estrangiera foguèron brèva mai aumentèron lo caòs politic de la zona.
Lo contèxte religiós[modificar | modificar la font]
La religion de la Peninsula Aràbia au començament dau sègle VII èra compausada d'una mosaïca de religions politeïstas formant probablement tres ensems principaus au nòrd, au centre e au sud que son fòrça mau coneguts per leis istorians actuaus.
L'Alcoran permet de conoisser lo nom d'una partida dei divinitats principalas d'aquela epòca (Al Lat, Hubal, Manat, Nasr, Uzza, Wadd, Yaghuth, Yaʿuq...). Sembla tanben existir un culte dei mòrts fòrça popular entre lei populacions sedentàrias[8]. La Ka'ba de La Mèca èra un dei luòcs sacrats pus importants d'aqueu politeïsme[8] mai sembla que d'autrei bastidas similaras existiguèsson dins d'autrei vilas. Enfin, existía tanben de comunautats crestianas e jusievas.
Vèrs la fin dau sègle VI, aquela religion politeïsme deviá conoisser una crisi — au mens parcialament — en causa dei mors d'una partida de la societat de l'epòca. D'efèct, en fòra dau movement creat e animat per Maomet, divèrsei temptativas se debanèron còntra lo culte dei divinitats existent e còntra de mors jutjats tròp decadents (luxúria, alcolisme...). La principala foguèt aquela menada per lei Hanifs per remplaçar lo politeïsme arabi per un monoteïsme estrict basat sus leis ensenhaments dau profèta Abraam de la Genèsi. De mai, unei movements similars anoncièron la venguda pròcha dau « Profèta ultim » e certanei comunautats religiosas acomencèron una lucha acarnada per ganhar lo sostèn dau futur « mandador dau cèu ». Tot aquò va donc constituir un contèxte fòrça favorable a Maomet e explica en partida la rapiditat relativa de son succès.
La naissença e la jovença de Maomet[modificar | modificar la font]
Segon la tradicion, Maomet nasquèt vèrs 570[1] dins la vila de La Mèca au sen dau clan Hashim de la tribú Quraych[3]. A l'epòca, La Mèca aviá aprofichat lo caòs politic de la Peninsula Aràbia per venir una etapa importanta sus lei rotas comercialas entre Iemèn au sud e l'Orient Pròche au nòrd. Per aquò, la tribú Quraych aviá desvolopat divèrseis activitats comercialas e financieras (bancas, entrepaus...) e aviá segurizada una partida dei rotas de la region. Pasmens, maugrat aqueu desvolopament, la vida èra encara malaisada e la pauretat, i comprés de periòdes de famina, regardava la màger part deis abitants de la vila.
L'enfança de Maomet foguèt marcada per aquela pauretat e per la pèrda de son paire avans sa naissença e de sa maire a sièis ans. Foguèt alora reculhit per son oncle Abu Talib qu'èra lo cap dau clan Hashim. Vengut adult, acomencèt una carriera comerciala dins lei caravanas entre la Peninsula Aràbia e Siria. I intrèt au servici d'una veusa rica, Khadija, que vendriá sa frema. Lo pareu auriá uneis enfants mai solament quatre filhas subrevisquèron[3]. Aqueu maridatge li permetèt tanben d'obtenir un estatut sociau respectat dins la vila de La Mèca.
Leis annadas seguentas de sa vida son mau conegudas fins a 610 quand se debanèt lo cambiament decisiu de sa vida. D'efèct, durant aqueu periòde, prenguèt l'abitud d'anar meditar dins lei baumas dau relarg de La Mèca[9]. I entendèt una votz, atribuida per la seguida a l'àngel Gabrièl, li faire una tièra de revelacions de la paraula de Dieu e li ordonar de lei recitar au rèsta de la populacion. Après quauqueis esitacions, Maomet reüniguèt un grop d'amics per parlar d'aquelei revelacions. Lo sostèn rapid de sa frema l'encoratjèt de començar sei predicacions[3].
Lei premiers pas de l'Islam[modificar | modificar la font]
Lo començament de la predicacion de Maomet foguèt relativament malaisat en causa de l'ostilitat de l'aristocràcia e de la màger part de la populacion de La Mèca. De mai, una partida dei premiers musulmans foguèt victima de la repression dei familhas pus poderosa. Vèrs la fin deis annadas 610, la posicion de Maomat venguèt donc tant malaisada que deguèt s'exilar a Medina en 622.
Leis annadas entre 610 e 622 son mau conegudas per leis istorians. Durant aqueu periòde, lo nombre de partisans deis ensenhaments de Maomet, que se diguèron pauc a pauc musulmans, aumentèt pauc a pauc a partir dau nuclèu de sa familha e de seis amics. Pasmens, aqueu desvolopament se turtèt ais interés de l'aristocràcia e deis autoritats de La Mèca. De mai, una partida de la populacion èra ostila a seis atacas còntra lei divinitats tradicionalas. Ansin, lei fidèus desprovesits de proteccions clanicas deguèron faciar de persecucions e certanei s'exilèron en Abissinia vèrs 615. Maomet eu meteis, maugrat la proteccion de son oncle fins a sa mòrt (en 619), foguèt la victima de vexacions.
L'annada 619 foguèt lo tornant decisiu dau periòde. D'efèct, lei mòrts quasi simultanèas d'Abu Talib e de Khadidja privèron Maomet de sei sostèns principaus. D'efèct, lo cap novèu dau clan Hashim foguèt son oncle Abu Lahab qu'èra ostil ais idèas de son nebot. Pasmens, gràcias ai ligams familiaus entre elei — Maomet èra son nebot — acceptèt de li donar una proteccion provisòria. Aquela proteccion permetèt au profèta de demorar dins La Mèca per cercar un sostèn dins una autra vila. En 621, capitèt a la demanda deis abitants, una mediacion entre doas tribús dau relarg de Medina. Satisfachs, leis abitants abandonèron lo culte politeïsta tradicionau e mandèron una delagacion per l'assegurar de son sostèn e de son proteccion. Maomet e sei partisans quitèron pauc a pauc La Mèca per s'installar a Medina. La fin d'aquela partença, dicha l'Hègira, se debanèt lo 24 de setembre de 622 e marquèt lo començament dau calendièr musulman.
La fondacion politica de l'Umma[modificar | modificar la font]
La « Constitucion de Medina »[modificar | modificar la font]
Après son arribada a Medina, Maomet capitèt de venir lo cap d'un estat teocratic monoteïsta unificant divèrsei tribús sota un tipe d'organizacion novèu. Sa basa èra la formacion d'una comunautat religiosa dicha Umma gropant totei lei musulmans sensa consideracion d'origina tribala o etnica.
Dos procès permetèron d'agantar aquel objectiu. Lo premier foguèt una tièra de negociacions ambé lei tribús localas, leis abitants de Medina e lei partisans de Maomat exilat de La Mèca. Lo resultat d'aquelei negociacions es un ensems de documents dich « Constitucion de Medina » que definiguèt lei drechs e lei devers d'aquelei grops e permetèt de donar una premiera basa de lèis estructurant l'Umma. Lo segond foguèt l'adopcion per Maomet d'una partida dei rites d'autrei religions monoteïstas coma lo judaïsme (juni, preguiera de miegjorn...) e lo desvolopament de rites pròpris coma la preguiera en direccion de La Mèca e non plus de Jerusalèm. La Mèca foguèt revendicada coma lo santuari de la religion novèla en 623. Aquel òbra religiosa permetèt « d'arabizar » l'islam e aumentèt sa popularitat. Aliat au prestigi militar e diplomatic de Maomet après lei succès de seis armadas, permetèt d'espandre rapidament l'islam dins tota la peninsula.
La guèrra entre Medina e La Mèca[modificar | modificar la font]
La guèrra entre Medina e La Mèca acomencèt rapidament après l'Hègira. Sei causas principalas èran l'ostilitat entre lei doas vilas, l'ostilitat d'una partida deis elèits de La Mèca còntra Maomet e la revendicacion de la vila coma santuari per Maomet en 624. Lo conflicte se debanèt en doas etapas principalas de 624 a 628 puei en 630.
La premiera partida acomencèt amb una tièra d'atacas de Medina còntra lei caravanas de La Mèca marcadas per lei victòrias d'al-Nakhla e de Badr. Pasmens, après aqueulei succès, lei musulmans foguèron desfachs a Uhud en 625 onte Maomet foguèt bleçat e, en 626, lei tropas de La Mèca menacèron de conquistar Medina. La repression deis advèrsaris de Maomet a Medina (certanei tribús jusievas, certanei convertits « ipocritas »...) li permetèt de reorganizar sei tropas e de menar una tièra d'ofensivas victoriosas en 627 e en 628 còntra leis interés comerciaus de La Mèca situats au nòrd de Medina. En 628, de negociacions permetèron de conclure una trèva de dètz annadas. Maomet acceptèt tanben de mantenir l'important romavatge anuau de La Mèca que foguèt integrat au sen dei principaleis obligacions de l'islam. Aquò permetèt de neutralizar a cha pauc l'oposicion ai musulmans au sen de l'aristocracia de La Mèca e favorizèt finalament la conversion de sa populacion.
Ansin, la segonda partida de la guèrra en 630 aguèt una eissida totalament diferenta de la premiera. La represa dau conflicte foguèt entraïnada per un conflicte entre una tribú aliada de La Mèca e una tribú de Medina. Pasmens, aqueu còp, la màger part deis elèits de La Mèca èran plus ostilas a Maomet. De negociacions secrètas se debanèron e lei musulmans conquistèron finalament la vila sensa combat en genier de 630. La màger part de la populacion venguèt musulmana. La Ka'ba foguèt desbarassada deis estatuas dei divinitats politeïstas e venguèt un dei simbòls de l'islam.
Lei darriereis annadas de la vida de Maomet[modificar | modificar la font]
Lei darriereis annadas de la vida de Maomet foguèron caracterizadas per un important esfòrç diplomatic e militar que son objectiu èra d'espandre l'islam, per la finalizacion dei revelacions divinas acomençadas en 610 e per la definicion dau rite dau romavatge a La Mèca.
L'expansion de l'islam foguèt l'objectiu quasi unic de la diplomacia de Maomet après la presa de La Mèca. Divèrseis expedicions foguèron organizadas per convertir la Peninsula Aràbia. Lo prestigi e la poissança militara dei musulmans favorizèt una conversion generalament pacifica. Pasmens, certanei tribús assaièron de resistir entraïnant de guèrras. La principala se debanèt còntra la confederacion Hawazin sostenguda per la vila de Taif. S'acabèt per una victòria musulmana que renforcèt encara lo prestigi de Maomet. Ansin, a sa mòrt, lei musulmans contrarotlèron la màger part de la Peninsula Aràbia e tenián una armada poderosa que va permetre la conquista d'un empèri important ai sègles VII e VIII.
Au nivèu religiós, la fin de la vida de Maomet marquèt la fin de sei revelacions que foguèron registrats a partir deis annadas 630-640 per formar lo libre sacrat dei musulmans, l'Alcoran, e lei recuelhs d'hadits que forman una basa importanta de la tradicion musulmana. D'autra part, l'annada 632 veguèt Maomet realizar son premier e unic romavatge dins la vila de La Mèca e poguèt ne'n determinar lei reglas e lei rites.
La mòrt e la succession de Maomet[modificar | modificar la font]
La definicion dei rites dau romavatge de La Mèca foguèt la darriera òbra majora de Maomet. Après son retorn a Medina, foguèt rapidament victima d'una malautiá e moriguèt lo 8 de junh de 632. Foguèt enterrat dins son ostau-mosqueta de la vila. Aviá pas laissat d'instruccions per sa succession. Sei companhons designèron donc Abu Bakr per li succedir ambé lo títol de califa. Aqueu darrier capitèt de reprimir lei revòutas causadas per la mòrt dau Profèta, d'acabar la conquista de la Peninsula Aràbia e d'acomençar la redaccion de l'Alcoran gropant lei revelacions de Maomet.
L'estatut religiós de Maomet[modificar | modificar la font]
Per lei musulmans, Maomet es lo darrier dei profètas e dei messatgiers car acabèt lo cicle de revelacions dei religions abraamicas. Son ròtle es donc de restaurar la fe non corrompuda dau monoteïsme originau. De mai, la vida de Maomet (Sira) e lei tradicions basadas sus son ensenhament (Sunna) son de basas importantas de la fe musulmana.
Ligams intèrns[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 Segon la tradicion musulmana, Maomet nasquèt lo 20 d'aost de 570.
- ↑ Se fau notar que l'Alcoran parle solament quatre còps de Maomet e lo libre sacrat de l'Islam tèn donc gaire d'informacions biografics sus la vida dau Profèta.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 (fr) Mathieu Tillier e Thierry Bianquis, De Muhammad à l'assassinat de 'Alî, in Thierry Bianquis, Pierre Guichard e Mathieu Tillier (dir.), Les débuts du monde musulman, VIIe ‑ Xe siècle. De Muhammad aux dynasties autonomes, Edicion P.U.F./Nouvelle Clio (2012), p. 79.
- ↑ (fr) François Déroche, article « Mahomet », in Mohammed Ali Amir-Moezzi (dir.), Dictionnaire du Coran, Edicion Robert Laffont (2007), pp. 512-516.
- ↑ (fr) Maxime Rodinson, Mahomet, Essais, Edicion Seuil, 1994, p. 67.
- ↑ (en) Walter Emil Kaegi, Jr., "Initial Byzantine Reactions to the Arab Conquest", Church History, Vol. 38, No. 2 (Jun. 1969), p. 139-149.
- ↑ Per exemple, lei lengas dau nòrd e dau sud de la peninsula èra diferentas.
- ↑ 8,0 8,1 (fr) Laurent Chabry e Annie Chabry, Identités et stratégies politiques dans le monde arabo-musulman, Edicion L'Harmattan (2001), p. 32-33.
- ↑ Aquelei baumas assostavan ja la comunautat deis ascètas hunafa de tendància monoteïsta.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Lua error in Module:Biblio/Comun at line 166: attempt to call field 'separacionJornMesAnnada' (a nil value).
- Lua error in Module:Biblio/Comun at line 166: attempt to call field 'separacionJornMesAnnada' (a nil value).
- Lua error in Module:Biblio/Comun at line 166: attempt to call field 'separacionJornMesAnnada' (a nil value).
- Lua error in Module:Biblio/Comun at line 166: attempt to call field 'separacionJornMesAnnada' (a nil value).
- Lua error in Module:Biblio/Comun at line 166: attempt to call field 'separacionJornMesAnnada' (a nil value).
- Lua error in Module:Biblio/Comun at line 166: attempt to call field 'separacionJornMesAnnada' (a nil value).
- Lua error in Module:Biblio/Comun at line 166: attempt to call field 'separacionJornMesAnnada' (a nil value).


text:
Guéblange-lès-Dieuze
Guéblange-lès-Dieuze es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Gebeldingen L'an 1225.
- Dépendait De l'anciana província de Lorraine e de la prévôté de Dieuze.
- Partejat entre dos senhors l'an 1681, los de Einville e los Baillivy ; i i aviá dos castèls fòrts a divèrses torns.
- Gebeldingen en 1225.
- Dépendait de l'ancienne province de Lorraine et de la prévôté de Dieuze.
- Partagé entre deux seigneurs en 1681, les d'Einville et les Baillivy ; il y avait deux châteaux forts à plusieurs tours.


text:
Canton de Nidwald
Lo Canton de Sutsilvània' (Nidwald en alemand, Sutsilvania en romanch) es un dei 26 cantons de Soïssa.
Istòria[modificar | modificar la font]
Lo canton de Nidwald aparaguèt al s. XIV coma mièg-canton d'Unterwalden, jol nom d’Unterwalden nit dem Kernwald.
De 1798 a 1803 formèt amb Engelberg lo districte d’Stans dins le canton dels Waldstätten de la Republica Helvetica.
Restaurat en 1803, obtenguèt finalament l’estatut de canton complet amb la constitucion de 1999 que suprimiguèt la nocion de mièg-canton.
Lo nom oficiau Unterwalden nid dem Wald foguèt cambiat per Nidwald tanben a l’escasença d’aquela nòva constitucion.


text:
Consulter : valmaubuée mag [...]
Centre de loisirs de Croissy-Beaubourg
Réalisé sous la maîtrise d’ouvrage de la ville de Croissy Beaubourg et financé par le SAN de Marne-la-Vallée / Val Maubuée, le centre de loisirs de Croissy-Beaubourg situé allée du Bois a été inauguré officiellement par Michel Gérès, maire de Croissy-Beaubourg et Paul Miguel, Président du SAN de Marne-la-Vallée / Val Maubuée le dimanche 16 septembre.
Les travaux du centre de loisirs, d’un montant de 1 300 000 euros TTC, ont été entièrement financés par le SAN.


text:
Giez
Giez en arpitan (Giez en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'istòria de la municipalitat a ligat a la familha de fòrça anciana noblesa de las Chevron Villette, #que possedís lo Castell de Gye dempuèi 1204.
L'histoire de la commune est liée à la famille de très ancienne noblesse des Chevron Villette, qui possède le Château de Gye depuis 1204.


text:
909
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 909 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
Fondacion de la dinastia fatimida per lo cap militar e religiós Ubayd Allah al-Mahdi après sa victòria còntra la dinastia aglabida que perdèt sa capitala de Raqqada.
America[modificar | modificar la font]
Calakmul[modificar | modificar la font]
Darriers monuments coneguts inaugurats a Calakmul. Après aquela annada, la dinastia apareguda dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle IX dispareguèt rapidament e la vila foguèt abandonada.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Temptativa de còp d'estat còntra lo jove califa Al-Muqtadir. Pasmens, l'emir Munis al-Muzaffar capitèt de protegir lo sobeiran e de desjogar lo complòt.


text:
Totun, e pr’amor des notícies publicades enes mieis de comunicacion e des declaracions realizades per part de diuèrsi collectius e persones, e des contunhes mòstres de confusion sus era oficialitat dera lengua, d’ençà era aprobacion der Estatut d’Autontomia de Catalonha de 2006 es signants d’aguest manifèst volem, de manèra unanima, fixar es punts que seguissen:
• Aran reconeish era sua occitanitat culturau e lingüistica. Er aranés ei era varietat der occitan pròpria d’Aran e de Catalonha.
• Aran defen era unitat dera lengua occitana.
• Era lengua occitana non dispause actuaument de cap “occitan estandard o referenciau”, acceptat peth conjunt deth territòri lingüistic occitan ne pes institucions corresponentes, e per tant son aguest territòri e aguestes institucions es que determinaràn d’amiar entà dauant eth procès de convergéncia.
• Eth Parlament de Catalonha a de preservar es drets des ciutadans e ciutadanes de Catalonha, en aguest cas, des ciutadans e ciutadanes deth sòn territòri que parlen aranés.
• Correspon ath conjunt d ’Occitània crear era autoritat lingüistica de referéncia.
• Era varianta der occitan qu’ei oficiau en Catalonha ei er aranés.
• Es recorsi de tot tipe e mieis economics qu’era Generalitat de Catalonha, o d’auti poders publics de Catalonha, acòrden méter a disposicion dera recuperacion, promocion, normalizacion e trabalhs sus era unitat o unificacion dera normativa dera lengua occitana en generau, o aqueri adreçadi a arténher un occitan “estandar o referenciau” an d’èster liuradi o canalizadi a trauès, o en estreta collaboracion, damb eth Conselh Generau d’Aran e es Institucions academiques araneses. Atau donc, damb aguesta lei era Generalitat de Catalonha a d’ajudar a convertir a Aran, a trauès des sues institucions publiques en caplòc dera labor que se volgue amiar a tèrme ena Occitània de dehòra de Catalonha.
Aran demore qu’es representants deth Parlament de Catalonha sàpien escotar era demana des ciutadanes e ciutadans d’Aran, que tanben ne son de Catalonha, en tot hèr a prevàler era responsabilitat e era coeréncia, e confie que saberàn amiar entà deuant ua lei tant importanta entath futur dera lengua pròpria d’Aran.


text:
Jòcs Olimpics d'estiu de 1976
Los Jòcs Olimpics d'estiu de 1976 (Jòcs de la 21ena Olimpiada) se debanèron a Montreal Canadà ( 17 de julhet - 1 d'agost de 1986 ).
Somari
- 1 Genèsi
- 2 Delegacions
- 3 Debanar
- 4 Espets e endevenenças
- 5 Programa
- 5.1 Espòrts e espròvas
- 5.1.1 Aleterofilia
- 5.1.2 Atletisme
- 5.1.3 Basquet
- 5.1.4 Bòxa anglesa
- 5.1.5 Cabus
- 5.1.6 Canoe-caiac
- 5.1.7 Ciclisme
- 5.1.8 Equitacion
- 5.1.9 Escrima
- 5.1.10 Fotbòl
- 5.1.11 Gimnastica
- 5.1.12 Handbòl
- 5.1.13 Judo
- 5.1.14 Lucha
- 5.1.15 Natacion
- 5.1.16 Oquei pelena
- 5.1.17 Pentatlon modèrne
- 5.1.18 Rem
- 5.1.19 Tir
- 5.1.20 Tir amb arc
- 5.1.21 Vela
- 5.1.22 Voleibòl
- 5.1.23 Waterpolo
- 5.1 Espòrts e espròvas
- 6 Medalhièr general
- 7 Bibliografia
- 8 Vejatz tanben
- 9 Ligams extèrnes
- 10 Ligams videografics
- 11 Nòtas & referéncias
Genèsi[modificar | modificar la font]
lo boicòt african[modificar | modificar la font]
La màger part dels païses africans boicotèron aqueles jòcs per protestar contra la preséncia de Nòva Zelanda, colpabla segon eles de consentitge e complicitat amb l'Africa del Sud de l' apartheid e per aver mandada en virada dins lo país d'en Nelson Mandela (lo presonièr politic pus famós del mond...que n'aviá encara per mai de 15 ans davant tornar èsser liure... ) la lor seleccion de rugbi, los All Blacks.
Delegacions[modificar | modificar la font]
Debanar[modificar | modificar la font]
Espets e endevenenças[modificar | modificar la font]
Programa[modificar | modificar la font]
Espòrts e espròvas[modificar | modificar la font]
Aleterofilia[modificar | modificar la font]
Atletisme[modificar | modificar la font]
-
-
- veire article detalhat Montreal 1976 - Atletisme
-
Basquet[modificar | modificar la font]
Bòxa anglesa[modificar | modificar la font]
Cabus[modificar | modificar la font]
Canoe-caiac[modificar | modificar la font]
Ciclisme[modificar | modificar la font]
Equitacion[modificar | modificar la font]
Escrima[modificar | modificar la font]
Fotbòl[modificar | modificar la font]
Gimnastica[modificar | modificar la font]
Handbòl[modificar | modificar la font]
Judo[modificar | modificar la font]
Lucha[modificar | modificar la font]
Natacion[modificar | modificar la font]
Oquei pelena[modificar | modificar la font]
Pentatlon modèrne[modificar | modificar la font]
Rem[modificar | modificar la font]
Tir[modificar | modificar la font]
Tir amb arc[modificar | modificar la font]
Vela[modificar | modificar la font]
Voleibòl[modificar | modificar la font]
Waterpolo[modificar | modificar la font]
Medalhièr general[modificar | modificar la font]
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams videografics[modificar | modificar la font]
-
- YouTube... mai de 1340 documents subre Montreal 1976 en picar coma clau Olympic Games 1976
Nòtas & referéncias[modificar | modificar la font]


text:
Neophron percnopterus
La Maria Blanca o vutre pernoctèr d'Egipte o Neophron percnopterus (tanben aperat capon fèr en Provença) qu'ei un vutre d'Africa Septentrionau e d'Euròpa Meridionau, notament present en Bearn on ei estat sauvat d'ua mermada preocupanta. Òm l'i pòt observar mei que mei dens las vath d'Aspa e d'Aussau e, dens la purmèra (precisamet hens lo vilatge d'Ast-Beon) un ecomusèu lo presenta e lo filma dehens los sons nids.
Que da lo son nom au còth de Maria Blanca.
En Kemet (la Negra, sia l'Egipte Antica) la Maria Blanca qu'èra lo simbòl de la divessa Nekbet, qui avèva emparat (amassa dab la divessa sèrp Oadjet) lo diu Her (Òrus) chin quan èra perseguit peu son onco Seth.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Referéncias taxonomicas[modificar | modificar la font]
- Neophron percnopterus dins Ciconiiformes dins la Lista d'Alan P Peterson (en)
- Neophron percnopterus dIns Avibase (fr) (Vejatz mapa de reparticion)
- Referéncia Fauna Europaea : Neophron percnopterus (en)
- Referéncia ITIS : TSN 175481 Neophron percnopterus (Linnaeus, 1758) (en)
- Referéncia AnimalDiversityWeb : Neophron percnopterus (en)
- Referéncia NCBI : Neophron percnopterus (en)


text:
Utilizaire:SieBot
SieBot is the bot of Siebrand. This bot account is intended to be used with pywikipedia's interwiki.py to resolve and add interwiki links. Please let my master know if I do anything you disagree with.
Aqueste compte es d'un bòt qu'aparten a Siebrand.
Es pas un fals nas, mas puslèu un compte automatic o semiautomatic per far de modificacions repetitivas que serián extremament longas de far manualament.
Administrators : s'aqueste bòt es en flagrant delicte de marrit foncionament o quitament de destruccion d'articles, pregària de lo blocar.


text:
1540
Aquesta pagina concernís l'an 1540 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Africa[modificar | modificar la font]
Etiopia[modificar | modificar la font]
Mòrt dau negus Dawit II (1508-1540) que sei tropas tenián plus qu'un quart dau territòri etiopian. Son eiretier, Menas, foguèt capturat e es son fiu segond, Gelawdewos (1540-1559), que li succediguèt. Lo negus novèu deguèt rapidament faciar una ofensiva dei tropas musulmanas d'Adel qu'assetjèron sa capitala. Pasmens, mostrèt rapidament son enavans e organizèt una tiera de còntra-ofensivas còntra lei tropas somalianas d'Ahmad ibn Ibrahim.
America[modificar | modificar la font]
Civilizacion maia[modificar | modificar la font]
Après 1527 e 1530, acomençament d'una temptativa espanhòla novèla de conquista dei ciutats-estats de la peninsula de Yucatan. Dirigida per Francisco de Montejo el Mozo, fiu de Francisco de Montejo, l'expedicion adoptèt una estrategia lenta d'ocupacion sistematica dei regions conquistadas per rompre pauc a pauc la resisténcia maia. Lo 4 d'octòbre, la campanha comencèt ambé la bastida d'un centre logistic important a Cam Pech, centre de la preséncia espanhòla dins la region dempuei leis expedicions precedentas. Puei, Montejo convoquèt lei caps maias deis estats de Can Pech, de Tutul Xiu, d'Ah Canul, de Ceh Pech e d'Ah Kin Chel que s'èran aliats amb Espanha dins lo corrent dei guèrras precedentas. Pasmens, en despiech d'unei respònsas positivas, la campanha acomencèt amb una revirada en fàcia dei Maias Batabobs que bloquèron leis Espanhòus dins la region d'Ah Canul.
Asia[modificar | modificar la font]
Empèri Mogòl[modificar | modificar la font]
Fin de la guèrra civila entre Humayun e Sher Khan que conquistèt Delhi e Agra venent lo senhor de l'Empèri. Humayun s'exilèt en Pèrsia.


text:
Commòde
Commòde (31 d'aost de 161, Lanuvium - 31 de decembre de 192, Roma) foguèt un emperaire roman de la dinastia antonina dau 18 de març de 180 a sa mòrt. Succediguèt a son paire Marc Aurèli e foguèt remplaçat per Pertinax. Coma Caligula, Neron o Domician, tèn l'imatge d'un tiran sanguinari e foguèt parcialament condamnat au damnatio memoriae.
Son rèine foguèt marcat per la fin dei guèrras còntra lo pòble dei Marcomans que deguèron pagar un tribut regular ai Romans e per una politica de despensas importantas au profiech de la plèba. Aital, demorèt fòrça popular fins a sa mòrt dins l'armada o lei classas popularas de Roma. En revènge, sa maufisança e sa crenhença dei complòts entraïnèron una politica de repression de l'aristocràcia, dei captaus de l'Empèri e dau Senat. De 185 a 192, una tièra de temptativas d'assassinats mancadas agravèron aquela situacion fins a l'assassinat de l'emperaire per un de seis esclaus.


text:
796
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 796 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Wessex[modificar | modificar la font]
En Wessex, la mòrt Offa de Mèrcia (757-796) permetèt au rèi Beorhtric (786-802) de retrobar una autonòmia pus importanta. Ansin, fins a 799, Wessex poguèt batre la sieuna moneda.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Campanha abbassida en Siria per reprimir una insureccion fomentada per de partisans deis Omeiades.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
Decèsses[modificar | modificar la font]
- Offa de Mèrcia, rèi de Mèrcia.


text:
Haboudange
Haboudange es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Lo castèl èra lo banc del anciana châtellenie episcopal de Haboudange fins a la Revolucion.
- L'avesque Thierry bastís lo castèl #que ne demòra de murs, un torn redond e lo fossé.
- Le château était le siège de l'ancienne châtellenie épiscopale de Haboudange jusqu'à la Révolution.
- L'évêque Thierry bâtit le château dont il reste des murs, une tour ronde et le fossé.


text:
Lei 1/1998, de 7 de gèr, de politica lingüistica
-
Preambul
I. Significat e situacion dera lengua catalana - II. Eth marc juridic - III. Es objectius d’aguesta Lei - IV. Eth contiengut e era estructura d’aguesta Lei
-
Capítol preliminar. Principis generaus
Article 1. Er objècte d’aguesta Lei - Article 2. Era lengua pròpria - Article 3. Es lengües oficiaus - Article 4. Es drets lingüistics - Article 5. Es principis rectors dera actuacion dera Generalitat - Article 6. Era unitat dera lengua catalana - Article 7. Reconeixhement e proteccion der aranés
-
Capítol I. Er usatge institucionau
Article 8. Era publicacion des normes - Article 9. Era lengua des administracions de Catalonha - Article 10. Es procediments administratius - Article 11. Era capacitacion lingüística deth personau ath servici des administracions de Catalonha - Article 12. Era Administracion der Estat - Article 13. Es actuacions judiciaus - Article 14. Es documents publics - Article 15. Es documents civils e mercantils - Article 16. Es convènis collectius de trabalh - Article 17. Es registres publics
-
Capítol II. Era onomastica
Article 18. Era toponímia - Article 19. Era antroponímia
-
Capítol III. Er ensenhament
Article 20. Era lengua der ensenhament - Article 21. Er ensenhament non universitari - Article 22. Er ensenhament universitari - Article 23. Era formacion permanenta a es ensenhaments de règim especiau - Article 24. Eth professorat
-
Capítol IV. Es mieis de comunicacions e es indústries culturaus
Article 25. Es mieis de radiodifusion e television publics - Article 26. Es mieis de radiodifusion e television de concession - Article 27. Es mieis de comunicacion escriti - Article 28. Es indústries culturaus e es arts der espectacle - Article 29. Es indústries dera lengua e era informatica
-
Capítol V. Era activitat sòcioeconomica
Article 30. Es empreses publiques - Article 31. Es empreses de servici public - Article 32. Era atencion ath public - Article 33. Es empreses concertades o subvencionades - Article 34. Era informacion as persones consumidores e usatgères - Article 35. Era publicitat - Article 36. Era activitat professionau e laborau
-
Capítol VI. Er impuls institucionau
Article 37. Es mesures de foment - Article 38. Es centres de supòrt - Article 39. Es mesures de planificacion
-
Disposicions addicionaus
Prumèra. Collaboracion damb d’autes institucions e entitats - Dusau. Convènis de collaboracion damb institucions de d’auti territòris de lengua catalana - Tresau. Projeccion exteriora - Quatau. Grafia normatiua des nòms e congnòms catalans - Cincau. Garanties de compliment - Siesau. Es dotacions economiques - Setau. Foncions de vigilància e impuls - Uiteau. Règim de foncion publica
-
Disposicions transitòries
Prumèra. Es normes d’usatges lingüistics - Dusau. Era adaptacion empresariau - Tresau. Es emissores de radiodifusion e television
-
Disposicions finaus
Prumèra. Modificacion dera Lei 8/1987, de 15 d’abriu - Dusau. Desplegament reglamentari - Tresau. Substitucion e vigéncia de normes


text:
Charles Barbier
Nicolas-Charles-Marie Barbier de la Serre (Valencianas, 18 de mai de 1767 - 29 d'abril de 1841, foguèt oficièr de l'armada francesa conegut per aver ensajat un procèssus d'escritura dels sons en relèu: la sonografia.
Biografia[modificar | modificar la font]
Charles Barbier nasquèt dins una familha de notables a Valencianas en 1767. Son paire, contrarotlador de las bòrias del rei, lo faguèt admetre en 1782 dins una escòla militara, que ne sortiguèt oficièr. Capitani d'artilhariá, emigrèt en America del temps de la Revolucion, mas tornèt en França al començament de l(Empèri. Volguèt alara codificar e legir las instruccions de nuèch sens lutz. Inventèt vèrs 1808, lo sistèma dich l'escritura nocturna. Presentèt un primièr còp son sistèma a l'Institut Nacional dels Joves Cecs (París) en 1820, mas lo director Guillié se mostrèt fòrça reservat. En 1821, Barbier faguèt una novèla temptativa. Lo nòu director, Pignier, estimèt que sols los joves cecs podián jutjar lo sistèma. Assemblèt los escolans per lor explicar lo sistèma e que l'experimentèssen amb de papièr embosat. D'entre los escolans èra Louis Braille que se mostrèt fòrça interessat.
Sonografia[modificar | modificar la font]
Lo principi de la sonografia es de transcriure de sons (36) amb de punts de relèu plaçats sus una grilha de 2 × 6 punts.
Louis Braille se passionèt pel sistèma ingeniós de punts de relèus inventat per Barbier, mas qu'an lo desavantatge de transcriure solament las sonoritats, supriment l'ortografia, la gramatica, la pontuacion e ignorant las chifras. E a 16 ans, inventèt lo sistèma d’escritura que pòrta son nom e qu'utiliza una matritz de 2x3 punts, mai aisit d'aprendre amb la pulpa del det.


text:
Visigòts
Los visigòts (en alemand Westgoten "Gòts de l'Oèst") son una de las doas branchas de l'ancian pòble germanic daus gòts (l'autra brancha essent aquela daus ostrogòts). Los gòts, d'origina escandinava, sortiguèron de Suècia meridionala e lors doas branchas, aparegudas en Ucraïna, s'integrèron puei tardivament dins l'Occident roman, subretot durant lo sègle V. Après la chasuda oficiala de l'Empèri Roman d'Occident (476), los visigòts contunhèron gaireben 250 ans de temps a jugar un ròtle important en Euròpa Occidentala. Es un daus pòbles "barbars" mai prestigiós d'Euròpa, tant per sa lonja istòria e sas originas miticas coma per las marcas que laissèt beucòp de temps dins los esperits.
Los Visigòts e Occitània[modificar | modificar la font]
Los Visigòts, sens o saber, joguèron un ròtle important per preparar l'emergéncia ulteriora d'Occitània e de la lenga e de la cultura occitanas[1]. Durant l'ensems dau sègle V, a partir de lors capitalas qu'èran Bordèu o Tolosa, e en essent federats teoricament a l'Empèri Roman d'Occident, los Visigòts conqueriguèron progressivament un territòri qu'englobava gaireben tota la futura Occitània (levat lo futur Daufinat jos dominacion daus Burgondis) e la màger part de la Peninsula Iberica. L'eiretage culturau daus visigòts consistiguèt a refortir la cultura e las institucions romanas, en tot i apondre daus elements de cultura visigotica (germanica), mas en proporcion moderada. Tanben l'impacte demografic e lingüistic (gotic, germanic) daus visigòts foguèt feble e laissèt se desvolopar lo latin liurament coma lenga de l'administracion, de l'Egleisa e de l'immensa majoritat de la populacion. Quò es un daus elements qu'explican que lo latin e la cultura latina dau reiaume visigòt foguèron pro conservators dins la futura Occitània, tant durant lo periòde visigòt au sègle V, coma durant los periòdes ulteriors, quand s'installèt una dominacion superficiala daus francs a partir de 507 (batalha de Vouillé). A aquela data los francs faguèron refluir los visigòts en Gòtia (Bas Lengadòc) e dins la Peninsula Iberica mas lo contèxte culturau de la futura Occitània chamgèt pas beucòp. L'emergéncia ulteriora de la lenga occitana, au sègle VIII, dins un contèxte de fidelitat continua a la cultura romana durant tota la nauta Edat Mejana, fai que l'occitan es una lenga romanica pro conservatritz a respècte dau latin[2].
En contrast, lo nòrd de Gàllia (Nèustria e oèst d'Austràsia), qu'era lo futur domeni de la lenga francesa, èra maitot dins la zona centrala dau poder politic e de l'installacion demografica daus francs. Coneguèt tre lo sègle V una dominacion prionda daus francs que laissèron dins lo latin locau de traças fòrtas de lor lenga (lo francic) e de lor cultura germanica, çò qu'explica l'aparicion de la lenga francesa, au sègle VIII, coma una lenga romanica relativament germanizada e pro distinta de l'occitan.
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ LAFONT Robèrt (2003) Petita istòria europèa d’Occitània, coll. Istòria, Canet: Trabucaire.
- ↑ BÈC Pèire = BEC Pierre (1995) La langue occitane, coll. Que sais-je? n° 1059, París: Presses Universitaires de France [1a ed. 1963].


text:
Willer
Weiler en alemannisch ( Willer en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Willer Es un vilatge al sud de Mülhausen, en lo Nautor-Rhin, situat en la vallée de Hundsbach.
Willer est un village au sud de Mulhouse, dans le Haut-Rhin, situé dans la vallée de Hundsbach.
Istòria[modificar | modificar la font]
Willer A #èsser fondat als alentours del sègle XIX. Willer A #èsser bastit sus un camp romain (en lo bòsc) e la siá via romaine (expedís de campanha).
Willer a été fondé aux alentours du sègle XIX. Willer a été construit sur un camp romain (dans la forêt) et sa voie romaine (route de campagne).


text:
Brimeux
Brimeux es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Traversat per la Canche, aquel vilatge a situat a unitat|7|km}} de Montreuil-sus-Mar,(una de las mai pichonas jos-prefecturas de França). Dels étangs e unes autres marais son fòrça favorables a las passejadas dominicalas.
Traversé par la Canche, ce village est situé à 7 km de Montreuil-sur-Mer,(une des plus petites sous-préfectures de France). Des étangs et autres marais sont très favorables aux balades dominicales.


text:
Jerry Lewis
Jerry Lewis, de son nom vertadièr Joseph Levitch (Newark, Estats Units, 16 de març de 1926) es un comedian, actor, cantaire, productor e realizador de films american. Es famós per sos ròtles comics dins los films, la television e la ràdio. Comencèt a èsser conegut quand èra part d'un duo amb Dean Martin en 1946. A mai d'aqueles espectacles amassa dins los nightclubs, foguèron los actors principals dins divèrsas comédias de Paramount Pictures que coneguèron un franc succès. Lewis es conegut tanben per sa participacion constanta a de teletons e per sa direccion de l'Associacion per la Distrofia Musculara (en anglés: Muscular Dystrophy Association (MDA).
Lewis recebèt maites prèmis per sa trajectòria artistica, The American Comedy Awards, Los Angeles Film Critics Association, e lo Festival de Films de Venècia, e foguèt onorat amb dos estèls sus la Passejada de la Fama a Hollywood. En 2005, foguèt guerdonat amb lo Governors Award of the Academy of Television Arts & Sciences Board of Governors, çò que representa lo prèmi mai elevat dels Emmy Award. Lo 22 de febrièr de 2009, l'Academy of Motion Picture Arts and Sciences recompensèt Lewis amb lo Prèmi umanitari Jean Hersholt.
Biografia[modificar | modificar la font]
Joseph Levitch nasquèt a Newark, la vila mai importanta de l'estat de Nòva Jersey, en 1926 dins un familha d'immigrants russes de confession jusieva. Sos dos parents èran d'artistas. Son paire, Daniel Levitch, èra un mèstre de ceremonias e artista de vaudeville jol nom professional Danny Lewis e sa maire, Rachel ("Rae") Levitch (nascuda Brodsky), èra una pianista e tocava una ràdio locala.


text:
Villes et mairies du District de Rorschach (89)
Liste des communes
Goldach
Ville de Goldach, localité de la Suisse de 8 900 habitants.
La mairie de Goldach a une adresse e-mail et un site Internet.
Rorschach
Ville de Rorschach, localité de la Suisse de 8 400 habitants.
La mairie de Rorschach a une adresse e-mail et un site Internet.
Rorschacherberg
Ville de Rorschacherberg, localité de la Suisse de 6 400 habitants.
La mairie de Rorschacherberg a une adresse e-mail et un site Internet.
Thal
Ville de Thal, localité de la Suisse de 5 900 habitants.
La mairie de Thal a une adresse e-mail et un site Internet.
Mörschwil
Ville de Mörschwil, localité de la Suisse de 3 400 habitants.
La mairie de Mörschwil a une adresse e-mail et un site Internet.
Steinach
Ville de Steinach, localité de la Suisse de 3 200 habitants.
La mairie de Steinach a une adresse e-mail et un site Internet.
Tübach
Village de Tübach, localité de la Suisse de 1 100 habitants.
La mairie de Tübach a une adresse e-mail et un site Internet.
Untereggen
Village de Untereggen, localité de la Suisse de 1 000 habitants.
La mairie de Untereggen a une adresse e-mail et un site Internet.
Berg
Village de Berg, localité de la Suisse de -1 000 habitants.
La mairie de Berg a une adresse e-mail et un site Internet.


text:
Seltz
Selz en alemannisch (Seltz en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
La municipalitat de Seltz fa partida del Ried Nòrd o Pichon Ried, region de prés e de bòsques inundables #que va d'Estrasburg a Lauterbourg. Per qualqu'uns, Seltz fa tanben partida de la En mai de-Bòsc[1]. Es una estapa sus la Véloroute Rhin EV 15 (1 320 km) #que connècta la font del Rhin, situada a Andermatt a Soïssa, a la siá desbocadura a Rotterdam.
La commune de Seltz fait partie du Ried Nord ou Petit Ried, région de prés et de forêts inondables qui va de Strasbourg à Lauterbourg. Pour certains, Seltz fait aussi partie de l'Outre-Forêt[2]. Elle est une étape sur la Véloroute Rhin EV 15 (1 320 km) qui relie la source du Rhin, située à Andermatt en Suisse, à son embouchure à Rotterdam.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ « En mai de-Bòsc », in Alsace, Gallimard, París, 2007, Modèl:Pàg.
- ↑ « Outre-Forêt », in Alsace, Gallimard, Paris, 2007, p.


text:
Merville-Franceville-Plage
Merville-Franceville-Plage en normand (Merville-Franceville-Plage en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Merville-Franceville-Plaja, mai communément telefonada Franceville, se situa sus la Còsta Fleurie a Unitat|6|km {{}} de Cabourg e a Unitat|14|km {{}} de Can, sul marge drech de la baia de la Adorna per coord|49|16|59|N|0|12|04|W|tipe:city_region:FR {{}}.
Situat als confins de la plana de Can e del país de Auge, lo posterior-país, dévolu a l'agricultura, se parteja entre ricas pâturages e de culturas céréalières.
Merville-Franceville-Plage, plus communément appelée Franceville, se situe sur la Côte Fleurie à 6 km de Cabourg et à 14 km de Caen, sur la rive droite de la baie de l'Orne par 49° 16′ 59″ N 0° 12′ 04″ O / 49.28306, -0.20111.
Situé aux confins de la plaine de Caen et du pays d'Auge, l'arrière-pays, dévolu à l'agriculture, se partage entre riches pâturages et cultures céréalières.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Coma se pòt l'imaginar lo estuaire del Adorna a servit de tot temps al persec, mas a pas #aver la meteissa vocacion maritima #qu'aquel de la Dives a causa del cors en cambiant del fleuve e dels bancs de sable #que mòvon sens cessa.
Al Modèl:XIe sègle, la parròquia de Matervilla a mencionat per las primièras fes. Al Modèl:XIIIe sègle, lo nom sembla aver-i evolucionat en Merravilla. Lo nom de Franceville i aurà pas donat #qu'a la fin del sègle XIX[1].
En 1467, après la guèrra de #Cent Ans, lo castèl a arruïnat per l'armada de la Bretona[2].
Dels marais salants an existit de l'Antiquitat fins al Modèl:XIVe sègle sus la còsta, mas #desaparéisser continuament a la instauració de la gabelle[3]. Al Modèl:XVIIIe sègle, cara a las tensions amb la Angleterre, una tem es édifiée a Franceville per Vauban.
Jos la Revolucion, lo nom a fixat en Merville. Al XIXena sègle, lo territòri de Merville s'aumenta, ne absorbent la pichona municipalitat del Buisson. En 1898, un lotissement privat en portant lo nom de Franceville a creat sus la part littorale de la comuna. La station balnéaire es nascut. Una linha de camin de fèrre a inaugurat amb la fin de connectar Can als stations balnéaires de la còsta, mas la linha es pauc rendabla e pauc segura, e serà rapidament remplaçada per un servici de cars, en lo dintratz-doas-guèrras.
La municipalitat pren lo nom de Merville-Franceville-Plaja l'an 1931, per decrèt presidencial[4].
L'aucupacion alemanda daissa traces : los pins aguèron abatut per fabricar los espàrrecs de Rommel #que parsemaient la plaja ; dels blockhaus #sorgir sul littoral. De nombrosas villas aguèron rasat amb la fin de permetre a l'ocupant alemand d'aver una vista dégagée sus la Manja[5].
En la nuèch del 5 al 6 de junh de 1944, lo [[6e division aéroportée (Reialme Unit)#Constitucion|Modèl:9e bataillon de paracaigudistes britanica (Eastern and Òme Counties)]], compausat de 750 òmes, apertenent a la [[6e division aéroportée (Reialme Unit)|Modèl:6e division aéroportée britanica]], e comandat pel tinent-coronèl Terence Otway, #aver per mission prioritaire d'atacar la batariá de Merville, #que comptava quatre canons d'Unitat|150|mm {{}} en podent prene en lo sieu fuòc la desbocadura de la Adorna e la zòna de débarquement de Sword Beach. La paissièra de la batariá fasiá de partits objectius prioritaires e vitales designats per la nautor commandement aliat per assegurar lo succès del débarquement. La màger part dels 750 òmes de la Modèl:9e bataillon britanica #èsser piégés en las marais de Varaville, inondats sus òrdre de Rommel. Amb solament 150 paracaigudistes, sens material pesat e desprovesit de mejans de comunicacion, Otway #comprometre malgrat aiçò la assaut a Ora|4|30 {{}} e #neutralizar la batariá, en descobrint al passatge que los pretenguts canons de 150 mm èran en realitat dels canons Skodas de 100 mm. En aquel atac, Otway #pèrdre encara aperaquí la mitat de los sieus òmes. Las pèrdas alemandas #èsser encara mai pesadas amb solament 22 soldats validas suls 130 soldats de la batariá. Aquela accion, qualificada « d'inimaginabla assaut », demorarà la una de las mai héroïques del jorn J. La majoritat dels ostals de la station aguèron destruit o severament deteriorades en lo moment del débarquement.
La station #trobar un essor en l'après-guèrra.
Comme on peut l'imaginer l'estuaire de l'Orne a servi de tout temps à la pêche, mais il n'a pas eu la même vocation maritime que celui de la Dives à cause du cours changeant du fleuve et des bancs de sable qui bougent sans cesse.
Au Modèl:XIe siècle, la paroisse de Matervilla est mentionnée pour la première fois. Au Modèl:XIIIe siècle, le nom semble avoir évolué en Merravilla. Le nom de Franceville ne sera donné qu'à la fin du sègle XIX[6].
En 1467, après la guerre de Cent Ans, le château est ruiné par l'armée des Bretons[7].
Des marais salants ont existé de l'Antiquité jusqu'au Modèl:XIVe siècle sur la côte, mais ils disparurent suite à l'instauration de la gabelle[8]. Au Modèl:XVIIIe siècle, face aux tensions avec l'Angleterre, une redoute est édifiée à Franceville par Vauban.
Sous la Révolution, le nom est fixé en Merville. Au XIXena siècle, le territoire de Merville s'accroît, en absorbant la petite commune du Buisson. En 1898, un lotissement privé portant le nom de Franceville est créé sur la partie littorale de la commune. La station balnéaire est née. Une ligne de chemin de fer est inaugurée afin de relier Caen aux stations balnéaires de la côte, mais la ligne est peu rentable et peu sûre, et sera vite remplacée par un service de cars, dans l'entre-deux-guerres.
La commune prend le nom de Merville-Franceville-Plage en 1931, par décret présidentiel[9].
L'occupation allemande laisse des traces : les pins furent abattus pour fabriquer les asperges de Rommel qui parsemaient la plage ; des blockhaus surgirent sur le littoral. De nombreuses villas furent rasées afin de permettre à l'occupant allemand d'avoir une vue dégagée sur la Manche[10].
Dans la nuit du 5 au 6 juin 1944, le [[6e division aéroportée (Royaume-Uni)#Constitution|Modèl:9e bataillon de parachutistes britannique (Eastern and Home Counties)]], composé de 750 hommes, appartenant à la [[6e division aéroportée (Royaume-Uni)|Modèl:6e division aéroportée britannique]], et commandé par le lieutenant-colonel Terence Otway, eut pour mission prioritaire d'attaquer la batterie de Merville, qui comptait quatre canons de 150 mm pouvant prendre dans leur feu l'embouchure de l'Orne et la zone de débarquement de Sword Beach. La prise de la batterie faisait partie des objectifs prioritaires et vitaux désignés par le haut commandement allié pour assurer la réussite du débarquement. La majeure partie des 750 hommes du Modèl:9e bataillon britannique furent piégés dans les marais de Varaville, inondés sur ordre de Rommel. Avec seulement 150 parachutistes, sans matériel lourd et dépourvu de moyens de communication, Otway engagea cependant l'assaut à Modèl:Heure et neutralisa la batterie, découvrant au passage que les prétendus canons de 150 mm étaient en réalité des canons Skodas de 100 mm. Dans cette attaque, Otway perdit encore environ la moitié de ses hommes. Les pertes allemandes furent encore plus lourdes avec seulement 22 soldats valides sur les 130 soldats de la batterie. Cette action, qualifiée « d'inimaginable assaut », restera l'une des plus héroïques du jour J. La plupart des maisons de la station furent détruites ou sévèrement endommagées lors du débarquement.
La station retrouva un essor dans l'après-guerre.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Itinerari de Normandie N°22 pagina 51
- ↑ J. Cançon, Diccionari alphabétique, topographique, archéologique e istoric del departament del Calvados, 1853 ; las edicions del Bastion, 1993
- ↑ Luòc communal : Merville
- ↑ Luòc communal : patrimòni istoric
- ↑ Luòc communal : Franceville
- ↑ Itinéraire de Normandie N°22 page 51
- ↑ J. Chanson, Dictionnaire alphabétique, topographique, archéologique et historique du département du Calvados, 1853 ; les éditions du Bastion, 1993
- ↑ Site communal : Merville
- ↑ Site communal : patrimoine historique
- ↑ Site communal : Franceville


text: Vegèri un reportatge dins lo jornal del ministre de l'informacion de Sarkozy, es a dire Joan Pèire Pernaut, diguèron a prepaus dels estatjants de Nantas que vòlon botar sus la placa lo drapèl de Bretanha al luòc del lògo de Vendèa qu'es illegal e riscan una multa. Un militant breton diguèt que caliá depassar aquela menaça es just un acte militant. Pensi parièr, cal arrestar de trantalhar, devèm d'afichar lo nòstre drapèl sens demandar l'autorizacion an aquest p... d'estat francés. Es una question de dignitat. Mai nombroses serem, mai farem plegar París.


text:
Palermo (Buenos Aires)
Palermo qu’ei un quartièr de Buenos Aires. Qu’ei en gran partida ocupat per ua seria de parcs aperats los bòscs de Palermo on òm troba lo Planetari Galileo Galilei. Lo parc 3 de Febrero (en occitan, 3 de heurèr) que ho creat peu president Domingo Faustino Sarmineto suber lo terren de la proprietat de Juan Manuel de Rosas qui perdó justament lo poder après la soa des.hèita de la batalha de Caseros lo 3 de heurèr de 1852. A la plaça de çò qui èra estat autes còps l'ostau de Rosas (èra estat seti deu poder executiu durant lo govern deu Restaurador) ua estatua Sarmiento, lo son enemic, que's quilha uei lo dia. Palermo qu’acesa tanben lo Jardin Japonés entertiengut per la comunautat nipona, lo Jardin Botanic renomat per la colleccion de plantas e per la soa massissa comunautat de gats que los aimadors deus felins e vienen neurir.
Au ras deu Jardin Botanic òm troba tanben lo Zòo de Buenos Aires.
Palermo qu’ei tanben associat dab las corrudas de chivaus per’mor deu son ipodròm pròche deu Centre Culturau Islamic Rei Fahd (Centro Cultural Islámico Rey Fahd en castelha), la mosqueta màger d’America Latina.
L'ipodròm de Palermo qu'ei evocat dens un famós tango de Juan Villalba interpretat per Carlos Gardel e qui dit :
¡Maldito seas, Palermo! Me tenés seco y enfermo, mal vestido y sin morfar, porque el vento los domingos me patino con los pingos en el Hache Nacional
(Malaja sias Palermo ! Que'm deishas sec e malaut, mau vestit e shens minjar per'mor que la moneda los dimenges que'm la perdi a l'Ipodròm Nacionau.)
La partida abitada de Palermo qu’ei divida enter Palermo chico (lo petit Palermo), zòna exclusiva e rica, e Palermo viejo.


text:
Banca
Una banca es una institucion financièra, los servicis qu'an a veire amb los afars de prèsts, credits, cambis, eca.
Somari
Istòria de la banca[modificar | modificar la font]
A l'Edat Mejana, los cambistas (banquièrs d'uèi), avián los burèls dins de luòcs que lo èran autrejats dins las fièras, a l'air liure o jos cobèrts. Aquel burèl èra fòrça simple doncs e sovent constiut d'un banc o una planca sus estaudèls; aquela planca es çò que se nomenava la banca. Sus ela se comptava l'argent, se fasian los pagaments e las collèctas e tot tipes d'operacions bancàrias.
La banca o lo sistèma bancari, es l'ensems d'entitats o institucions que, dins d'una economia determinada, rendon de servicis de banca. La primièra trapanèla automatica foguèt plaçada al Reialme Unit en 1967[1]
I a diferentas classas de bancas segon l'origina del capital o segon lor tipe d'operacions:
Bancas segon l'origina del capital[modificar | modificar la font]
- Bancas publicas: Lo capital es aportat per l'Estat.
- Bancas privadas: Lo capital es aportat per accionaris privats.
- Bancas mixtas: Lo capital es format amb apòrts privats e oficials.
Bancas segon lo tipes d'operacion[modificar | modificar la font]
- Bancas correntas: son las mai comunas que tractan amb las gents. Lor operacions abitualas incluson de despauses en compta a compta, caissa d'estalviament, prèsts, recòbrament, gardia de titòls e valors, locacion de caissas fòrtas, finançament, etc.
- Bancas especializadas: an una finalitat credit especifica.
- Bancas d'emission: bancas oficialas que lor ròtle es acualament comfondut amb las bancas centrala.
- Bancas centralas: Son las bancas de categoria superiora qu'autrjan lo foncionament de las instiucion de credits, las supervisan e las contrarotlan.
- Bancas de detalh: Son aquelas que canalizan las ressorsas financièras del mercat mejans d'autres institucions financièras que agisson coma intermediaris. Son utilizadas fondamentalament per canalizar la ressorsas cap a de sectors productius.