text:
Compte rendu de l’AG de 2010
Lo 8 e 9 de mai de 2010 a Lemòtges se debanèt l’amassada generala de l’IEO. Ne vaquí lo compte rendut, accessible tanben en pèça junta (pdf) en fin d’article.
Dissabde 8 de mai
Membres presents : 60. Poders : 119. Totau : 177.
10 h 30 : Amassada generala ordinària
David Grosclaude anóncia sa demission dau pòste de president de l’IEO e de membre dau CA, per fin d’assegurar la neutralitat politica de l’IEO e eschivar tot conflict d’interès que porriá nàisser compte tengut de son eleccion come conselhier regionau d’Aquitània.
Rapòrt morau presentat per David Grosclaude
Accions
L’objectiu es d’aver una influéncia sus la realitat de la lenga e de la cultura sus tres axes, la reinvindicacion, la reflexion, e l’accion.
La situacion linguistica de l’occitan
L’objectiu es la bastison d’una societat bilinga, onte l’occitan aja sa plaça a costat dau francés, e la mesa en plaça d’una politica linguistica que permeta d’i arribar.
« Anem ! Òc ! »
L’IEO fuguet tanben a l’iniciativa de la dinamica « Anem ! Òc ! », Qu’a permetut de ganhar la reconeissença de la part daus representants de las autras lengas de França.
Objectius concrets
Un quadre legislatiu es necessari, coma la mesa en plaça d’una vertadiera politica publica en favor de la lenga occitana.
Presentacion, discussion e votacion daus rapòrts d’activitat de l’IEO e d’IDECO (Jan Moreu e Cristel Roques).
Rapòrts financiers per la tresoriera Isabela Mejean.
Rapòrt d’activitat : votats a unanimitat manca 4 abstencions. Rapòrt financier : votat a unanimitat manca 4 abstencions.
12h : AG extraordinària
L’AG extraordinària adopta los noveus estatuts que se vòlon adaptats au fonccionament democratic e federatiu de l’IEO d’auei.
Pèire Brechet, sol candidat, es elegit president de l’Institut d’Estudis Occitans a l’unanimitat pel conselh d’administracion.
14 h 30 : Represa de l’amassada generala ordinària.
Debat sus l’organizacion de l’IEO Sirá perpausat una clarificacion de la plaça de las associacions aderentas a l’IEO, Nòta es presa de perpausar una formacion e un acompanhament aus benevòles que s’engatjan l’IEO e associacions afiliadas.
Debat sus la sega de las accions « Anem ! Òc ! » Es rapelat que se pòt soschar a de las accions ponctualas coordonadas emb las autras lengas de França, l’objectiu estent de menar una accion avant l’eleccion presidenciala de 2012.
21 h 30 : Debat emb los elegits.
Un debat es fach en preséncia de representants de las regions Aquitània e Miegjorn-Pireneus, de la municipalitat de Lemòtges, e una elegida de la region Lemosin, sus la politica interregionala en favor de l’occitan.
Diumenc 9 de mai
IDECO, sector edicion-difusion de l’IEO.
Robert Marti se retira de la direccion d’IDECO. Mellie Bourdoncle, es estada embauchada au mes d’abriu. Se formalizarà l’organizacion d’IDECO en sector de l’IEO, Esteve Ros assegurarà la supervision d’IDECO.
En cas d’adesion a doàs associacions afiliadas a l’IEO.
L’aderent paia nonmàs un còp la cotisacion completa a l’IEO, e, per la segonda adesion, paia nonmàs la part de cotisa que demòra en pròpi a l’associacion afiliada.
Informacion daus aderents
Lo compte rendut de l’AG 2010 sirá mandat electronicament a las associacions afiliadas, onte los aderents zo podrán obténer, e accessible sus demanda e sus lo site de l’IEO.
Melhoracion daus liams entre IEO federau e associacions afiliadas
Organizar los 5-6 de junh una reunion de concertacion entre las associacions afiliadas e lo CA de l’IEO federau, per preveire de faiçon coordonada las accions interregionalas a menar en 2010, e preparar d’encontrar los noveus elegits regionaus en charja de la cultura occitana au mes de setembre.
Natura e organizacion de la recercha au dintre de l’IEO
Si de la recercha de qualitat es facha per daus membres de l’IEO, es d’articular a una accion en favor de la lenga e de la cultura occitana. Quò-quí se contretiza, per exemple, per publicacions per IDECO, Per la publicacion daus lexics tematics, Per l’organizacion de collòquis, Per la creacion d’un departament pedagogic, Una publicacion electronica de l’IEO se poriá pensar coma fuguet autres còps las « Annales de l’IEO ».
Fòto : D’esquèrra a dreita, Jan Morèu, director de l’IEO ; Pèire Brechet, novèl President de l’IEO ; David Grosclaude, President sortant de l’IEO.


c: text/html

text:
Botan
Botan es un reialme d'Asia del sud, situat al versant sud d'Imalaia. Confronta al nòrd la region autonòma chinesa de Tibet, e al sud, a l'èst e a l'oèst, Índia.
La capitala es Thimphu.
Lo gentilici es botanés, -esa.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
De la Preïstòria a la formacion de Botan[modificar | modificar la font]
Lo territòri botanés sembla poblat per d'èssers umans dempuei 11 000 ans. Durant l'Antiquitat Auta, foguèt influenciat per la civilizacion de la Vau d'Indus. Entre 100 av. JC e 600 ap. JC, foguèt lo centre d'un estat dich Monyul que faguèt probablament partida de Tibet. Pasmens, son istòria es quasi desconeguda.
Lo bodisme se difusèt dins lo país a partir dau sègle VI ò dau sègle VII. Venguèt rapidament un element d'unitat de la region. En 747, lo mèstre Padmasambhava (tanben dich Guru Rinpoche) i fondèt plusors monastèris (Taktshang, Kurjey Lhakhang...). Durant aqueu periòde, Botan èra devesit entre de reiaumes rivaus que lo pus important èra aqueu de Bumthang. Au sègle XI, aquela fragmentacion contunièt ambé l'arribada de Tibetans que menèron lei sieunas divisions dins lo país.
L'unificacion de Botan comencèt en 1616 ambé l'arribada d'un refugiat tibetan dich Shabdrung Ngawang Namgyal. Per aquò, organizèt un programa de construccion de monastèris fortalesas (lei dzongs) per tenir lo territòri. Instaurèt tanben una direccion dobla amb un cap espirituau (lo Je Khempo) e un cap administratiu (lo Desi Druk). Pasmens, aqueu sistèma declinèt pauc a pauc e lo poder passèt pauc a pauc entre lei mans de governadors regionaus dichs penlop. En 1865, après una guèrra brèva, lei Britanics annexèron lei tèrras drudas dau sud dau reiaume. Puei, Boton conoguèt plusors guèrras civilas que s'acabèron en 1907 ambé la victòria d'un penlop dich Ugyen Wangchuck (1907-1926).
Lo protectorat britanic[modificar | modificar la font]
Lo 8 de genier de 1910, lo país foguèt plaçat sota protectorat britanic per lo tractat de Punakha. Pasmens, gardèt una autonòmia fòrça importanta e Londres s'ocupèt unicament de la diplomacia botanesa. Fins a sa mòrt, lo rèi Ugyen Wangchuck assaièt de modernizar lei transpòrts e lei comunicacions, de sostenir lo comèrci e de melhorar l'eficacitat de l'administracion. Son fiu Jigme Wangchuck (1926-1952) contunièt son òbra. En particular, centralizèt l'Estat, establiguèt un sistèma modèrna de collècta deis impòsts e ordonèt la construccion d'infrastructuras (rotas, escòlas, espitaus...).
Botan dempuei 1949[modificar | modificar la font]
La modernizacion dau reiaume[modificar | modificar la font]
En 1949, ambé l'independéncia deis Índias Britanicas, Londres abandonèt son ròtle de protector e lo fisèt ais Indians. Pasmens, dins lo corrent d'aqueu procès, Botan venguèt nominalament totalament independent e New Delhi gardèt solament un ròtle de « guida » dei relacions exterioras dau reiaume. Pauc a pauc, l'independéncia botanesa venguèt una realitat e lo país venguèt sòci dei Nacions Unidas en 1971.
La modernizacion dau país contunièt durant lo rèine de Jigme Dorji Wangchuck (1952-1972). Considerat coma lo paire dau Botan modèrne, aqueu rèi creèt una assemblada nacionala de 130 deputats (1953), limitèt lei poders reiaus, reformèt la justícia, la polícia e l'armada, creèt una banca centrala e una moneda, ordonèt una reforma agrària e aboliguèt l'esclavatge (1956). Pasmens, son periòde veguèt tanben l'arribada de dificultats importantas ambé l'arribada de refugiats tibetans en 1959) e l'assassinat dau Premier Ministre reformator Jigme Dorji en 1964.
La « botanizacion »[modificar | modificar la font]
Lo rèine de Jigme Singye Wangchuck (1972-2006) marquèt una rompedura ambé sei predecessors marcada ambé l'adopcion d'una politica de « botanizacion » e de « purificacion » de la societat. Ansin, dins lo corrent deis annadas 1970, expulsèt la màger part dei refugiats tibetans e reconoguèt la sobeiranetat China sus Tibet en 1992. Puei, dins lo corrent deis annadas 1980-1990, adoptèt una tiera de lèis per promòure lei tradicions e la lenga nacionalas. Enfin, expulsèt tanben mai de 100 000 personas, generalament d'origina nepalesa, que poguèron demostrar una nacionalitat botanesa anteriora a 1958.
En despiech d'aquela politica racista, Jigme Singye Wangchuck contunièt de democratizar leis institucions ambé una limitacion suplementària dei poders reiaus. De mai, sota la pression indiana, modernizèt lei fòrças armadas per luchar còntra lei guerilhas separatistas d'Assam qu'utilizavan lo sud dau territòri botanés per atacar Índia. Abdiquèt en favor de son fiu Jigme Khesar Namgyel Wangchuck en 2006.
Botan dempuei 2006[modificar | modificar la font]
Lo rèi novèu contunia la politica de democratizacion de son paire e assaia de redurre la dependéncia a respèct d'Índia. Ansin, Thimphu melhorèt sei relacions amb Islamabad e Pequin. Pasmens, de desacòrdis importants demoran ambé China, especialament regardant la definicion de la frontiera entre lei dos país.
En 2013, lo reiaume conoguèt sa premiera alternància politica ambé la victòria suspresa dau partit democratic dau pòble de Tshering Tobgay. Nomat Premier Ministre, anoncièt un programa de decentralizacion, de reduccion dei despensas de la monarquia, de lucha còntra lo caumatge, de dubertura dau país ais investiments estrangiers e de reduccion dau deute public.
Politica[modificar | modificar la font]
Botan es una monarquia parlamentària. Lo monarca Jigme Dorji Wangchuck venguèt rei aprèp l'independéncia de Índia; se le considèra coma lo paire de la Nacion, a causa dels sieus plans de desvolopament. Lo sieu successor Jigme Singye Wangchuck se preocupèt pendent lo sieu règne de la cultura del reialme e lo suènh de l'ambient. En 2004 interdiguèt de fumar dins tot lo reialme.
Jigme Singye Wangchuck foguèt coronat en julhet de 1972 e regnèt fins al 15 de decembre de 2006 data de la siá abdicacion, en liurant lo tròne al sieu filh Jigme Khesar Namgyel Wangchuck. La novèla se coneguèt a travèrs un decrèt escrich pel meteis monarca. Lo Govèrn de Botan es una monarquia constitucionala dempuèi 1994.
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo nòrd del país es format de montanhas cobèrtas de glaç, amb crestas de mai de 7000 m e un clima extrèmament freg; lo punt pus naut es probablament lo Kula Kangri (7553 m d'altitud), mas poiriá èsser en Tibet; lo Gangkhar Puensum, pas jamai escalat, fariá vertadièrament 7570 m. D'autras crestas considerablas son lo Tato La (mai de 7500 m), lo grop Rudu La, lo grop Donga amb lo Donga La (6500 m), lo grop Kollong amb lo pic Daud (6378 m) e a l'èst los pics nomenats E, F e H (amb entre 6500 e 7100 m). Aquel darrièr grop es a l'extrème nòrd dins la zòna termierèra amb l'ancian reialme de Towang (que foguèt vassal de Tibet).
Las montanhas Negras al centre amb de vals fertilas amb de rius nombroses, fòrman una sarrada entre dos rius, l'Amo Chu (o Mo Chhu o Torsa) e lo Drangme Chu. Las crestas oscillan entre 1500 e 2700 m; los rius principals son lo Torsa, Raidak, Sankosh, e Manas, que son tanben los principals del país; dins aquela zòna viu la màger part de la populacion.
Al sud las montanhas Shiwalik, airals de vegetacion densa, fan prèp de 1500 m d'altitud e davalan cap a la plana subtropicala dels Duars en granda part en Índia (a prèp de 15 km al Botan) e s'i tròban de bòsques de clima temperat.
Climaticament se distinguisson cinc sasons, que la monson n'es una.
Rius destacats, en mai dels ja mencionats Amu e Drangme, son: Di Chu, Chin Chu, Ma Chu, e Mati Chu. Chu (escrich tanben Chhu en escritura anciana) es la paraula tibetana per aiga o riu. Lo Di (nom bodo) forma la frontièra entre Botan e lo districte de Darjeeling. L'Amo nais darrièr lo passatge de Tang que tòca Tibet e, aprèp passa la val de Chumbi, dintra dins Botan. Lo riu Chin nais dins las montanhas Chumalhari e cor al sud-èst durant 300 km per Botan fins a dintrar dins los Duars (ont es conegut coma riu Ninagaon. Lo riu Ma nais en Tibet e cor 300 km per Bhutan en passant per Punakha e dintra en Índia ont es conegut coma riu Sankosh.
Economia[modificar | modificar la font]
- Vejatz l'article: Economia de Botan.
Cultura[modificar | modificar la font]
Gaireben 75% de la populacion es bodista (de la tendéncia lamaïsta), 25% seguís l'indoïsme e 5% se declara musulmana.
La lenga oficiala es lo dzongkha, amassa amb l'anglés per las relacions internacionalas. La classa mai cultivada es costumièrament bilingüa en indi. Una minoritat parla nepali. L'alfabetizacion atenh pas la mitat de la populacion adulta.
Lo govèrn presèrva per lei fòrça tradicions localas (dempuèi 1989 impausa un estricte "còde de conducha"). L'espòrt amb mai succès es lo tir amb arc, seguit del fotbòl. Los balhs de caretas e las musicas ancianas predominan a las celebracions nacionalas.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nòrma bonaudiana
La nòrma bonaudiana, que se definís ela mesma coma escritura auvernhata unificada o EAU (eicritürà euvarnhatà unefiadà), es una nòrma lingüistica (una codificacion) que fixa la lenga occitana dins sa varietat auvernhata, e que fai concurréncia a la nòrma classica. Apareguèt en 1973 dins las òbras de Piare Bonaud. Es sostenguda per lo Cercle Tèrra d'Auvèrnhe (CTA) e per la revista Bïzà Neirà (Bisa Nèira).
Uèi lo jorn l'auvernhat es partejat entre los partisans de la nòrma classica e los partisans de la nòrma bonaudiana. L'impacte sociau de chascuna de las doas nòrmas es pro feble dins la societat auvernhata, e frena gaire ni la diglossia, nimai la reculada de l'occitan au profèit dau francés.
La nòrma bonaudiana se compausa de dos aspèctes:
- La nòrma ortografica o ortografia, que fixa la manèira d'escriure los sons. Se parla d'ortografia bonaudiana (codificada).
- Remarca - Lo concèpte de grafia bonaudiana, en teoria, englòba mai larjament l'ortografia bonaudiana (codificada, dins la nòrma) mai los usatges gaire codificats (fòra nòrma) que s'inspirarián de l'ortografia bonaudiana.
- La nòrma orala, que fixa una manèira recomandada de parlar en auvernhat.
Quò es lo renaissentista auvernhat Piare Bonaud, geograf de formacion, que fondèt aquela nòrma en 1973. En aquò faire, chausiguèt de quitar la grafia classica e l'idèa d'unitat de l'occitan, après i aver aderit inicialament, pr'amor que considèra que l'auvernhat ten de caracteristicas tròp particularas que, segon el, la nòrma classica las poiriá pas restituir nimai respectar. Una autra rason d'aquela rompedura, segon çò qu'òm pòt legir dins las publicacions occitanistas e bonaudianas daus ans 1970, es lo fait que la nòrma classica èra encara mau explicitada o mau definida per l'auvernhat, e mai qu'una part dau movement militant occitanista aviá de prejutjats infondats e una granda manca de compreneson sobre çò qu'es l'auvernhat (e sobre çò qu'es lo nòrd-occitan en generau).
La nòrma bonaudiana se caracteriza doncas per lo secessionisme lingüistic, en afortir que l'auvernhat seriá una lenga independenta e non pas una part de l'occitan. Dins lo domeni de la recèrcha scientifica en lingüistica, la quasi-totalitat daus especilistas, coma J.P. Chambon, C. Herilier, P. Nauton, J.C. Potte o S. Escoffier, considèran que l'auvernhat es ben d'occitan e aderisson pas a las idèas de P. Bonaud. Lo sol lingüista qu'aderís a las tèsis bonaudianas es Karl-Heinz Reichel.
Ansin la nòrma bonaudiana privilègia de chausidas particularistas que s'aluènhan artificialament de la nòrma classica e daus autres dialèctes occitans. Maitot s'aluènha de las tendéncias graficas e morfologicas majoritàrias de la lengas romanicas, sobretot per fixar los neologismes. Emprumta de traits a la nòrma francesa, coma lo grafèma ou per notar [u], mas atanben ten de traits pro diferenciats dau francés.


text:
Era foto dera setmana. Atau an batiat ara dejà famosa foto dera Bruni e Letizia en tot pujar pes escales dera Zarzuela. Dues “prumères dames” que compartíssen es origens: es dues deishèren es sòns trabalhs (toti dus mediatics) entà formar part, per òbra e gràcia deth sagrat sacrament deth matrimòni, des mès nautes esfères deth podèr reiau e estatau.
Coma hemna, è de díder que compartisqui en grana mesura era indignacion e tanben era preocupacion de fòrça d’auta gent que pense que, s’era imatge mès important dera visita oficiau deth president francés ei era deth cu dera sua senhora e dera princesa espanhòla pujant ues escales, ei que quauquarren i a en Espanha que non marche ben.
Ei cèrt,e trist, qu’eth nòste interès non se centre massa soent en hame en mon o enes assassins en sèrie, se non que desvelhe mès espectacion, sense cap de dubte, quin vestit portaue Carla Bruni o se Letizia s’auie hèt era permanent.


text:
« Dins de patetas rojas » de Maria Roanet »
Lo quotidian d'una dròlla de Besièrs dins las annadas d'aprèp la guèrra
Aquò comença coma çò que nos apelavan a l'escòla un « classic », e un « classic » aquò se discutissiá pas, s'admirava, simplament. Escotatz (per çò qu'un « classic », lo legidor lo deu entendre) :
« Tot lo torn de la catedrala de Besièrs, darrèr los barris, i a un quartier de carrièiras pichonèlas, amb d'ostals nauts e destreches, una fenèstra per estatge e pas qu'al darrièr se recèp lo solelh, e de galís encara dins lo plan pauc de temps que passa pels teulats.
La vida d'aqueles ostals davala per carrièiras : la bugada penja a la fenèstra, lo mond sortisson las cadièiras per legir lo jornal, o per dormir un bocinon o per brocar o per plomar de trufas, se sònan d'una fenèstra a l'autra, se carcanhan, apèlan los enfants e l'apèl rebombís de grop en grop fins que trape l'enfant dins quauque cava, o quauque cort a cèl dobèrt : lo canton ont jògan. En passant al ras de las fenèstras que dònan sus la carrièira ausisses de conversacions, veses los mòbles, lo mond que manjan. »
xxx
Plan segur que « Dins de patetas rojas » (1) sap de qué parla Maria Roanet : nasquèt en 1936 a Besièrs e i visquèt son enfància, un enfància qu'evocarà tanben, mas d'un autre biais, dins « Nous les filles ».
La fòrça de Maria Roanet es que sap dire lo quotidian, l'ordinari, las causas simplas, lo detalh que mòstra. E los personatges o los objèctes prenon una autra dimension, devenon sublims, extraordinaris, portaires de sovenirs. Aquí d'exemples, pel plaser :
« I a tanben aquel fruch sauvatge, redond, aplatussat, granilhós que los enfants apèlan formatjon. A gost de formatge. Long de la ribièira, amb los pichons de Leontina, n'amassan de plenas pòchas per las manjar amb un crostet »
« Es aquí tanben que sortisson los bocinons de papièr fin e de papièr d'argent qu'òm trapa dins lo chocolat. Lo papièr d'argent s'alisa amb lo det, se garda entre las paginas d'un libre. Servís puèi a faire de bonbons : plegas dedins, plan coma cal, un talhon de sucre. O alara se ne fa un tapís : i còpas dedins de festons, de redonds de losanges amb los cisèls »
« Es Arleta que li mostrèt cossí recuperar las pèrlas de las coronas del cementèri. Es pas far mal. Es pas raubar, qu'aquò's quicòm qu'an escampat. Vas al canton de las escobilhas e desrabas tot çò que vòles, que l'aram es tot rovilhat. A plenponhs. Apuèi, pòdes fabricar de colars. »
Tot es dins la precision del mot, de la frasa, de l'evocacion; tot es dins l'estalviament, lo significatiu ; existís pas l'anodin... E lo raconte s'encadena coma se descobrís la vida, a tròces.
xxx
Aquò empacha pas Maria Roanet de confisar çò qu' a enveja de partejar, de dire çò qu'es a dire : las dificultats del passatge de l'enfància a l'adolescéncia ; la pauretat, las classas socialas ( pas benlèu l'«òdi de classa »... mas anatz veire la fin del libre). Las restriccions de la guèrra tanben : « An talament talent. Tot lo mond a talent. Teresa tanben. Quand jòga amb Rèina, vòl totjorn que siá a la dinnada per çò que pòrta quauque bocin de pan emai, de còps que i a, de talhons de carnsalada o de trufas bolidas dins sa pèl. »
E puèi, un bèl jorn, aprèp la comunion privada puèi la comunion solemna, cal dire al reveire a las amigas, als jòcs ( los palais, los cordihs e los autres), al cocò Boër, als « rotlèus de regalícia amb una pèrla de color al mitan » e tant d'autras causas...
Teresa Combas va « èsser de las grandas ». Aquò l'empacharà pas de pensar a las patetas rojas (« quand pensi al papà »), ni mai de gardar plen de sovenirs. Mas pel legeire s'acabarà aquela evocacion viscuda dins l'intimitat d'una dròlla paura de Besièrs dins las annadas quaranta.
Amb aquel libre de Maria Roanet, avèm pas fach solament un retorn enrè nostalgic, s'agissiá puslèu d'un viatge cap a quicòm de pus essencial...
I.P.
--------
(1) Publicat en 1975 a las edicions de l'IEO, « Dins de patetas rojas » ven d'èsser reeditat en 2012 per « Letras d'òc »


text:
Nesploy
Nesploy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo riu Bézonde, afluent del Loing, travèrsa lo territòri de la comuna.
La rivière Bézonde, affluent du Loing, traverse le territoire de la commune.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La majoritat de la superficie d'aquela municipalitat a longtemps #èsser constituida d'una part del bòsc reial del Pòrti de Orléans.
I a agut fins a quatre castèls a Nesploy #que ne demòra pas mai que de vestigis.
La majorité de la superficie de cette commune a longtemps été constituée d'une partie de la forêt royale du Duc d'Orléans.
Il y a eu jusqu'à quatre châteaux à Nesploy dont il ne reste que des vestiges.


text:
Thaon
Thaon es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Thaon Se situa al nòrd-oèst de Can en lo Bessin, país de Normandie. La municipalitat a traversat per la Moguda, pichon riu #que se tira en la Seulles a Reviers. Lo vilatge s'es desvolopat sul scenari #que surplombe la vallée.
Thaon se situe au nord-ouest de Caen dans le Bessin, pays de Normandie. La commune est traversée par la Mue, petite rivière qui se jette dans la Seulles à Reviers. Le village s'est développé sur le plateau qui surplombe la vallée.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- La distincion de Thaon dépendait de la poderosa baronnie de Creully.
- Antany, Thaon S'escriviá Tan, es al fil dels ans que lo orthographe a cambiat.
- La municipalitat i aguèt liberat pels Canadiens en lo moment de la Segonda Guèrra mondiala.
- La seigneurie de Thaon dépendait de la puissante baronnie de Creully.
- Autrefois, Thaon s'écrivait Tan, c'est au fil des années que l'orthographe a changé.
- La commune fut libérée par les Canadiens lors de la Seconde Guerre mondiale.


text:
Vielha, 23 d’octobre de 2017.- Era setzau etapa deth Tour de França 2018 que se disputarà eth 24 de junhsèga entre Carcassonne e Superbagnères de Luchon passarà pera Val d’Aran concrètaments des de Pontaut ena termièra aranesa damb França, en tot seguir per Les e Bossòst e en tot pujar peth Pòrt deth Portilhon, pòrt mitic dera ronda, en direccion entà Luchon. Un totau de 18 km que seràn es unics que i aurà dehòra de territòri francés ena edicion de 2018 dera pròva.
Serà eth tresau còp enes darrèri cinc ans qu’era ronda gala visite era Val d’Aran. Ac hec er an 2006, damb finau d’etapa en Pla de Beret, ena edicion deth 2014 e er an 2016 quan eth Tour de França auec era gessuda dera 9au etapa en Vielha damb fin en Andòrra. Ua gessuda d’etapa qu’acuelhec mès de 25.000 persones e que supausèc un impacte economic de 1,6 milions d’èuros, a partir d’ua inversion per part deth Conselh Generau d’Aran de 130.000€, en tot multiplicar per 12 eth còst dera inversion hèta entà acuélher era gessuda d’etapa deth Tour.
Era despensa es lotjaments pendent era dimenjada deth Tour ena Val d’Aran, siguec d’uns 415.000 èuros, ath temps qu’ena gastronomia e comèrci s’elevèc a 1.175.000 èuros. Pendent es dies adès e posteriors ara celebracion dera etapa es places otelères dubèrtes sigueren deth 83%. Era aucupacion enes otèls arribèc ath 95,5%, enes campings ath 34% e enes cases ruraus ath 54%.
Es corredors dera edicion deth Tour 2018 auràn era oportunitat de passar peth deuant deth monolit en guardader deth Còth de Portilhon en aunor as sèt ciclistes espanhòus qu’an guanhat eth Tour de França, Federico Martín Bahamontes, Luís Ocaña, Pedro Delgado, Miguel Induráin, Óscar Pereiro, Carlos Sastre e Alberto Contador, que ja s’a convertit en un punt de referéncia entà toti es aficionadi ath ciclisme.
Eth pas dera carrèra tanben potenciarà economicaments ara Val d’Aran, donques diuèrses equipes an previst dromir era net deth 24 de junhsèga en Vielha e d’auti pòbles. “Qu’eth Tour passe per Aran tostemp ei ua gran notícia pr’amor alimente era economia dera zòna. Encara que non acuelhem cap gescuda ne finau d’etapa, auem constància que diuèrses equipes an ja reservat abitacions des de hè dus mesi”, apuntèc en declaracions ath jornau Segre era conselhèra de Torisme e Desvolopament Economic d’Aran, Anna Díaz, que dauric era pòrta a tornar a acuélher ua etapa ena Val d’Aran: “Non ac auem demanat dirèctaments mès èm dauridi entàs ans que vien”.


text:
Opeda
Opeda (oficialament en francés Oppède) es una comuna occitana de Provença. Es administrada per lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Creatz (exemple detalhat) la sospagina qu'assegurarà lo seguiment del processús de traduccion en clicant sus Projècte:Traduccion/Opeda.
-
-
-
-
Maison médiévale, dite Gabrielli.


text:
Seguida del prefaci de Robèrt Lafont a La grava sul camin de Joan Bodon, (Edicion de Roergue, Rodés 1988). Part II.
La debuta es aquí : [Primièra part]
Sus Joan Bodon e Enric Molin
Coma ai pres data sus 1951 e la sortida dei Contes del meu ostal, prendrai amira umana, amòr de tornar sasir Bodon dins aquela pontannada, sus l'intercessor de Rodés, l'Enric Molin. Intercessor per nosautres qu'eriam a l'espèra, mai dempuei de temps introductor, iniciator, Grand Mèstre de lengatge per lo mèstre d'escòla avaironés. Agam pas crenhença de situar aquela cara au nivèu ont lo discípol la placèt. Cada escrivan a, coma se sap, un pairin d'escritura. Seriá mieus de dire : un paire. A eu se religa tota l'òbra coma un ieu a un subre-ieu, segon de movements passionaus que siám en defòra e ne podèm pas prene la mesura. Dins l'escritura occitana, l'importància dau Mèstre es dobla, d'abòrd que la causida d'una lenga dominada per pression dominanta a ren de naturau. Lo Mèstre dona la lenga coma dona la pluma. D'aquí que lo subjècte literari que se bastís e torna bastir de referéncias, sens decessar, a de scènas primieras, de personatges parentaus inconscientament questionats, plaça totei sei bastisons, sens mai decessar, sota l'invocacion dau paire de paraula. Superficialament, en ofèrtas e dedicàcias. Mai fonsament – e joguem sus lei mots : invocacion, vocacion, vocatiu –, en interpellacion secreta au responsable primitiu, primadier, primordiau de l'òbra.
Lo rapòrt de Bodon a Molin es donc d'interpretar sus dos plans. Biograficament, istoriograficament, es una relacion de fidelitat sens rompedura : Bodon, e mai escriguesse d'un biais antitetic de la retorica de Molin, tuèt jamai lo paire. Au plan pus essenciau (dirai animic), escriure a part d'eu seriá estat enfrontar lo vuege. Molin foguèt d'aquela manièra lo confident que lei companhs d'edat podián pas èstre ; lo « levaire » de totei lei libres, e sota aqueu mot pense a « levam » e a « levairitz ». E mai lo refugi ; e mai la part d'aculhença escura e sublima dau dialòg sempitern qu'es l'escritura.
Se legirà antau lei paginas paradoxalas de La Santa Estela del Centenari, ont Bodon met en scèna Molin per li far recitar un catechisme felibrenc d'una flaquiera enfectanta. Se podriá creire a un segond gras dins l'omenatge. Au moment qu'escriu aquò, lo romancier dessap ren de l'ironia de son legeire occitanista a respecte dei felibres. A ja causit l'IEO per li far portar seis espèrs lingüistics. Li seriá permés tanben de se conéisser pus mèstre d'escritura que lo Mèstre. Mai lo segond gras i es pas ; l'estil cracina ges. Bodon se bastís la scèna-portegue, per iniciar son personatge a l'astrada de l'òc, amb lo sol portier que pòsca imaginar. Molin ten e se garda la clau dei delícias lingüisticas e dei veritats d'èstre.
Per la parucion de La grava a l'IEO leis exigéncias de Bodon èran doas : la revirada francesa e l'Estampèl de Molin. Aquest tèxt (publicat, eu, sensa revirada) donava lo passatge a una exterioritat, autorizava en soma l'edicion fòra Roergue e l'inscripcion de l'òbra en occitanitat en mantenent lo drech de son autor au jutjament e son drech sus l'identitat de la paraula : « En bèla lenga roergata Joan Bodon nos dona aquí son cap d'òbra... » Bodon auriá pas fach sensa.
Roergue, identitat, fidelitat au país e a sei votz... Religue a la figura de Molin lo fach que la redaccion de La grava foguesse traversada per aquela dels Contes dels Balssàs, editats en 1953, tornarmai en retorn a Salingardas e amb un autre Estampèl de Molin. Publicament, Bodon s'afortís coma contaire immergit dins la civilizacion tradicionala e se retèn de parèisser coma romancièr de son temps. Aquò's lo segond còp : un primièr, La grava s'èra arrestada e los Contes del meu ostal aviá pres sa plaça. Lei rescontres de Rodés son benlèu determinants per remetre lo romancièr actuau a son libre, mai pas pron per lo desrabar au secret.
Molin, non pas l'òme, mai la figura qu'es per l'inconscient, lo retèn d'assumir lo sens interior de l'òbra, de s'afortir coma subjècte dins l'istòria de son temps, de levar l'escàndol d'un testimòni sus la guèrra qu'es pas lo de l'eroïsme e de l'engatjament. D'un testimòni sus la misèria non pas francesa, mai almanda, e d'aquò umana tan solament.
Fin finala, quand La grava pareis, Molin, e non pas l'IEO editor, guida l'aculhença e dona lo sens : « Lo primièr talhon del libre laissa creire um moment que serà una garba de sovenirs d'Alemanha. Es plan mai qu'aquò... Al fuòc de totas aquelas espròvas que l'ablaian quauque còp e l'enchifran, l'òme gasanha pauc a pauc una pietat immensa per la paura umanitat. »
Molin a protegit tot un temps Bodon contra son òbra. Es eu la pròva que l'òbra èra una risca. Lo « levaire » a levat tard lo veu, quand foguèt temps vengut. Sus la risca enfin acceptada ?
De seguir aquí : [Tresena part] - [Quatrena part]


text:
50au aniversari deu hestenau de Siròs (64)
Lo hestenau de Siròs que hesteja la soa 50au annada d'existéncia. Que's debanarà los 22,23 e 24 de seteme au còr de la vila bearnesa. Sustot coneishut per la soa cantèra giganta, l'eveniment qu'ei de compte har.
Tad aqueth aniversari, quauquas nautats com la vienguda deu Collectiu Ça-i, deus sons condaires e musicaires entà assegurar l'animacion tot au long deu dia tradicionau deus mainatges lo 22 de seteme.
438 mainatges de las escòlas deu parçan, sia 20 classas, que son convidats a participar au hestau. La jornada que serà devath lo tèma deu chivau e los joens que's produsiràn sus l'empont dab espectacles qu'auràn preparat a l'escòla.
Que poderàn descobrir los jòcs tradicionaus (quilhas, getada de berret, tir a la còrda, etc.), escotar condes e musica.
L'obertura oficiau que's debanarà a 19 òras e un aperitiu que serà auhèrt a la populacion de Siròs e aus representants de la Comunautat d'Aglomeracion Pau-Pirenèus.
La jornada deus mainatges que's clavarà per ua serada teatre. Duas tropas que son convidadas a jogar pèças en lenga nosta. Los Mosquillos qu'interpretaràn « Lo coungelator » e los Comelodians que jogaràn « Lo còp de pè de l'aso ». « Aquò qu'ei important de guardar teatre dens lo hestau. Lo teatre que hè partida de la cultura nosta e aqueras tropas que son l'uas de las darrèras a jogar en lenga nosta », çò digó lo President deu comitat organizator, Jean Bousquet (Fòto LS).
Jean Bousquet que conta l'evolucion de l'organizacion au briu de las annadas e las nautats d'aquera navèra edicion au Joan-Nadau Commères de Ràdio País.


text:
877
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 877 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Francia Occidentala[modificar | modificar la font]
Campanha de l'emperaire Carles lo Calvet en Itàlia per ajudar lo papa Joan VIII menaçat per d'incursions dei Sarrasins. Pasmens, en causa de son ataca de l'annada precedenta còntra Lotaríngia Orientala, sei territòris dau nòrd de la França actuala foguèron atacats per son nebòt Carloman de Baviera e deguèt se retirar per se defendre. Moriguèt dins lo corrent dau viatge a Avrieux en causa d'un pleurèsi (6 d'octòbre). Sa frema Richilda foguèt accusat de son assassin per l'aristocracia que contestava son autoritat. De mai, contestava tanben la legitimitat de Loís II que succediguèt a son paire coma rèi de Francia Occidentala. Après una campanha de presents, Loís foguèt finalament sacrat lo 8 de decembre mai son poder demorèt feble fins a sa mòrt en 879.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Empèri Bizantin[modificar | modificar la font]
Mòrt dau patriarcat Ignaci. En vertut d'un acòrd au sen de la Glèisa, Foci foguèt tornarmai nomat coma patriarcat de la capitala per Basil Ièr. Aquò permetèt de restaurar la patz dins la Glèisa après l'esquisma de 863-867.
Wessex[modificar | modificar la font]
Contuniacion de la guèrra entre lei Saxons d'Alfred de Wessex e lei Vikings de Guthrum l'Ancian. Après la conquista de Wareham en 876, lei Vikings conquistèron Exeter onte foguèron blocats per l'arribada de renfòrç saxons. I deguèron capitular a la prima, se sometre ai Saxons e se retirar en Mercia.
Asia[modificar | modificar la font]
Califat Abbassida[modificar | modificar la font]
Prepausicion d'Ahmad Ibn Tulun, governador d'Egipte vengut independent en 868, de luchar còntra lei Bizantins qu'aprofichavan lei trèbols intèrnes dau Califat per avançar en Anatolia. En despiech dau refús dau visir Al-Muwaffaq, lo califa Al-Mutamid acceptèt. Pasmens, lei tropas turcas d'Egipte se turtèron a l'ostilitat de la populacion siriana entraïnant un conflicte locau que s'acabèt per la conquista de la region per Ahmad Ibn Tulun en 878.
Au sen de la Cort, mòrt dau visir Ubayd Allah ibn Yahya ibn Khaqan. Aquò permetiá de renfòrçar mai lo poder d'Al-Muwaffaq qu'obtenguèt lo drech de nomar lei visirs dau califa.


text:
Era 15au edicion de Passa-Pòrts qu'ei acabada. Que huc ua polida hèsta mès tanben ua polida veirina deras culturas occitana e pirenenca. Passa-Pòrts qu’é plan mès qu’un gran bal trad’. Era musica e era dança que i an plan solide ua brava plaça mès que i a tostemps moments dedicats ath cant, ath escambi, ara paraula, ara lenga occitana. Que s’i enten a parlar gascon, que i a afichas en gascon tanben nà acuélher eras gents e que s’entenen tanben d’autis parlars occitans, sense desbrembar eras autas lengas deths Pirenèus. Enguan, eth basco qu’é estat ath aunor, dab Patxi eta konpania, mès qu’avem tanben avut eth plaser de parlar dab amics catalans venguts especialament de Lleida o de Barcelona. Passa-Pòrts qu’é tanben era jornada deths Gafets, 400 collegians e liceans amassats entà hèr teatre, dançar, cantar, hèr aras quilhas, arrencontrar Arnaud Cance. Passa-Pòrts qu’é tanben un empont on grops venguts de luenh (L’as pagat, lo capèu) o deth Comenge (Toti tres) hèn véder era vitalitat dera musica occitana d’aué. Enfin, Passa-Pòrts qu’é era ocasion de valorisar e de transméter eth patrimòni culturau immateriau deth nòste territòri. Enguan, eras animacions sus era Sent Joan en Comenge-Varossa que son estadas ua brava escajuda : era conferéncia-taula arredona, era exposicion, eth estagi de fabricacion de halhas qu’an interessat plan de monde.
Mercés aths intervenents, ath public, aths benevòles e RDV en 2019 entara 16au edicion !
Se n'i a que son interessats pera nòstra exposicion sus era Sent Joan, que mos podetz contactar e que la vos poiram prestar. Passa-Pòrts qu’é acabat… Ara, plaça a Total festum en Comenge-Varossa !
ENTÀ SORTIR...
MARTRAS TOLOSANA (31)
Dissabte 5 de mag
Jornada occitana
14 h : demostracion de jòcs de quilhas ena cort dera bibliotèca
16 h : vrespalh ena bibliotèca
17 h : petits condes occitans ena bibliotèca dab Revelhet
18 h : aperitiu e musica occitana ena sala deras hèstas
19 h : sopar tirat dera museta
20 h 30 : bal occitan dab Revelhet
Totas eras activitats que son gratuïtas.
Organizacion :
Bibliotèca de Martras Tolosana
Contact : martres-bibliothèque@wanadoo.fr
Conferéncia Era hèsta deth solstici d’estiu en Comenge-Varossa. Bernat Ménétrier e Matiu Fauré
SARP (65) – sala deras hèstas – 1èr de junh – 20 h 30
HERRAN (31) – anciana escòla – 2 de junh – 16 h (dab era presentacion deth libe-DVD Les violoneux traditionnels entre Comminges et Couserans)
SENT AVANTIN (31) – sala deras hèstas – 8 de junh – 20 h 30
ERA BARTA D’ARRIBÈRA (31) – sala deras hèstas – 16 de junh – 17 h
Jornada especiala Sent Joan a SARP (65)
Dissabde 23 de junh
a compdar de 14 h
Exposicions sus era Sent Joan en Comenge-Varossa e sus eras plantas dera Sent Joan.
Estagi de danças occitanas en arredon animat per Françoise Noble e Daniel Gaston.
Cantada
Arrepèish partatjat
Cramada deth har
Bal occitan dab eth nau grop comengés Ramb’halhaires
Totas eras activitats que son gratuïtas
Organizacion :
Eth Ostau Comengés
Contact : contact@ostaucomenges.org
ENTÀ LÍGER E / O AUEITAR...
Era darrèra publicacion d’Eth Ostau Comengés : un libe-DVD sus eths violonaires de 4 vilatges de montanha : Hogaron, Herran, Galèi e Sent Lari.
Un trebalh d’arrecèrca que mobilisèc uns quantis autors (istorians, lingüistas, etnològs, musicians) dejós era direccion de Pèir Rouch, dam un objectiu :
arrelançar era practica deth vieulon tradicionau en Comenge-Coserans.
Prètz deth libe-DVD : 15 €
Entà comandà’u : www.oralitatdegasconha.net


text:
Euròpa
Euròpa es un continent o una partida d'Eurasia (peninsula occidentala), o quitament d'Eurafrasia, segon lo ponch de vista. Es de còps qualificada de « Continent vièlh », per oposicion al « Monde novèl » (America).
Lo gentilici es europèu -èa[1].
Somari
EtimologiaModificar
Dins la mitologia grèga, Euròpa filha d'Agenòr (Eupώπn en grèc) es una princessa feniciana que foguèt raubada per Zèus metamorfosat en taure blanc, e menada sus l'illa de Creta ont donèt naissença a Minòs. Dins las òbras d'Omèr, Eupώπn es una reina mitologica de Creta e non pas un tèrme geografic. Mai tard, lo mot designèt la Grècia continentala e dempuèi l'an -500 sa significacion s'aplica a tota la tèrra al nòrd.
L'analisi pus comuna d'aqueste mot lo considèra coma una composicion dels mots grècs eurys (« larg ») e ops (« visatge »), mas se tracta sens dobte d'una etimologia incertana. D'autres lingüistas pensan que ven del mot semitic ereb, que vòl dire « trescòl del solelh » (doncas « occident »). Dins una perspectiva asiatica o mièja-orientala, lo solelh trescòla efectivament en Euròpa, la tèrra a l'oèst. E la princessa feniciana (doncas semitica) foguèt plan capturada per Zèus cap al ponent.
GeografiaModificar
Los limits terrèstres d'Euròpa son de còps mal definits. Aquela seria, dins la vision europèa tradicionala, separada d'Asia a l'èst pels monts Orals, lo riu d'Oral, la mar Caspiana e lo massís de Caucàs. Los estreches del Bosfòr e de Gibartar separan Euròpa respectivament d'Asia e d'Africa. Lo continent es bordat a l'oèst per l'ocean Atlantic e al nòrd per l'Artic. La mar Mediterranèa delimita lo continent al sud. Son consideradas europèas Islàndia e las principalas illas de la Mediterranèa - lo cas de Chipre es lo pus discutible, almens sul plan geografic. Fins aquí la delimitacion es clara, mas se complica amb los cases de Russia e de Turquia, classadas politicament en Euròpa, qu'an una brava partida de lor territòri en Asia.
Dins la vision actuala, que fa l'unanimitat, lo contorn d'Euròpa se pòt afinar e imaginar a partir dels Estats membres del Conselh d'Euròpa.
Qualques illas de l'Atlantic (Madèira, Canàrias, Açòres) que la geografia restaca pas a aqueste continent son consideradas coma europèas per l'origina de lor poblament e de lor cultura. Es tanben lo cas de Groenlàndia, qu'aperten a Danemarc. Doblidem pas enfin que qualques païses d'Euròpa Occidentala an conservat qualques colonias luenhencas que sos abitants se retròban de facto europèus, per exemple per França los departaments e territòris d'otramar.
Euròpa a una superficia d'un pauc mai de 10 000 000 km2, precisament 10 392 855 km2. Aquò representa un tèrç d'Africa o un quart d'Asia o d'America.
Se pòt destriar cinc grandas regions geograficas : l'Euròpa Orientala, l'Euròpa Centrala, los Balcans, l'Euròpa Occidentala e Escandinàvia.
Cal notar que las frontièras orientalas d'Euròpa son abans tot politicas : lo limit dels Orals es degut als cartografs del tsar Pèire Ièr lo Grand al Sègle XVIII. Tanben, la frontièra foguèt desplaçada de las nautas crestas de Caucàs cap a la Caspiana al començament del sègle XIX per justificar l'annexion de Georgia e d'Armenia dins l'Empèri Rus. D'un punt de vista mai scientific, se l'òm se referís a la tectonica de las placas, Euròpa e la partida continentala d'Asia son pas qu'un unic e meteis continent, apelat Eurasia. Atal, qualques geografs eminents, coma Alexander von Humboldt, consideravan Euròpa coma una simpla peninsula de l'Asia.
Vejatz tanben las formacions geologicas d'Euròpa.
Las lengas d'EuròpaModificar
ClimaModificar
Euròpa se caracteriza per un grand nombre de penetracions de braces de mar entre de peninsulas, que contribuisson atal a temperar lo clima del continent, d'autra part rescaufat sus sa faciada occidentala per lo Corrent del Golf.
La majora partida del continent es situada jos de latituds temperadas e coneis doncas quatre sasons ben marcadas. Las regions costièras de la faciada atlantica coneisson un clima oceanic, adocit pel Corrent del Golf, mentre que la granda plana del nòrd-èst es caracterizada per un clima continental. Se pòt tanben destriar lo clima montanhòl de las regions d'altitud (Alps, Pirenèus, Alps Escandinaus) e tanben lo clima mediterranèu particularament doç del contorn de la Mediterranèa.
Istòria d'EuròpaModificar
PreïstòriaModificar
De recèrcas realizadas aquestes ans en Georgia e aprèp en Bulgaria permeton de dire que lo genre Homo existís en Euròpa dempuèi gaireben 1,5 milion d'ans. Es en efècte probable que sos representants ajan poblat Euròpa dempuèi Caucàs en seguissent la via danubiana.
Òm apèla anteneandertalians las populacions que visquèron en Euròpa fa 800 000 a 400 000 ans. Son particularament representats per l'Òme de Talteüll (- 450 000 ans), lo « Francés mai ancian ».
Las primièras traças de pòblament neandertalian en Euròpa remontan a 300 000 ans. Aquela espècia umana, fòrça especializada, sembla d'aver existit solament en Euròpa e al Pròche Orient. Dispareguèt fa gaireben 35 000 ans.
L'Òme modèrne (que sas primièras traças africanas remontan a 120 000 ans) apareis en Euròpa fa 40 000 ans, representat especialament per l'Òme de Cròsmanhon.
AntiquitatModificar
Es gràcias als Grècs que se coneis lo mot d'Euròpa, atestat pel primièr còp al sègle VI ab. J.-C. Sembla qu'aja en primièr designat per eles la region continentala situada al nòrd del golf de Corint, puèi las tèrras que descobrissián pauc a pauc al nòrd del Bacin Mediterranèu.
Sus las ribas de la mar Mediterranèa, aprèp l'espandida de Grècia, ven lo de la civilizacion romana. Mai al nòrd se desvolopan de civilizacions protoistoricas : Cèltas, Germans, etc.
La constitucion de l'Empèri Roman, puèi lo desvolopament del cristianisme, permeton un primièr esbòs d'unitat europèa que son centre politic e economic es la Mediterranèa.
La lenta desagregacion d'aquel empèri e son incapacitat a resistir fàcia a las incursions repetidas dels pòbles germanics provòcan sa dislocacion e l'esclafament de sa mitat occidentala. Qualques pòbles germanics consèrvan lo poder dins d'entitats territorialas novèlas de las frontièras mobilas, qu'anonciavan la creacion dels actuals Estats europèus de l'oèst.
A l'èst, l'Empèri Roman d'Orient, que sa capitala es Constantinòple, subsistís e ven puèi l'Empèri Crestian d'Orient ont los abitants persistisson a se considerar « Romans ».
Edat MejanaModificar
Carlesmanhe es considerat coma lo « paire d'Euròpa ». Es en efècte amb el que lo mot Euròpa pren una significacion politica. Es apelat de son vivent Pater Europae, e se tròba tanben l'expression Europa vel regnum Caroli (Euròpa, o lo reialme de Carles). L'Euròpa de Carlesmanhe, es en primièr una Euròpa franca, que Roma i jòga pas mai lo ròtle màger : se foguèt sacrat emperaire d'Occident a Roma, es Ais de la Capèla que causiguèt per capitala de son empèri. Es tanben una Euròpa crestiana : Carles se considèra coma coronat per Dieu, e lo fach que son sacre a Roma aguèsse lòc un 25 de decembre a valor de simbòl. Es enfin una Euròpa Occidentala, los projèctes d'union amb l'Empèri d'Orient envisatjats cap a l'an 800 capitèron pas.
L'Edat Mejana es, gaireben pertot en Euròpa, l'epòca de la feudalitat d'ont emergiguèron, jos l'impulsion de reis energics e ambicioses, las debutas dels primièrs Estats modèrnes, sovent antagonistas coma França e Anglatèrra.
L'Empèri d'Occident s'esclafa rapidament aprèp la mòrt de Carlesmanhe, puèi dispareis al començament del Sègle X. En 962, Oton Ièr crèa lo Sant Empèri Roman Germanic, mas aiceste poguèt pas s'espandir, entraversat per la montada dels nacionalismes (França, Anglatèrra), per sas lutas amb la papautat, puèi per l'espandiment de l'Empèri Otoman a l'Edat Modèrna.
L'Empèri Bizantin, crestian mas de cultura essencialament grèga, coneis de fluctuacions importantas de sa fòrça e per consequent de l'empresa de son territòri. Aquel s'espandirà a son apogèu sus una granda partida de las ribas mediterranèas, d'en primièr jos Justinian Ièr, puèi jols emperaires macedonians, del IX al Sègle XI.
La montada en poténcia dels Musulmans, puèi lo Grand Esquima (1054) entre lo catolicisme e l'ortodoxia - seguit d'una crosada dirigida en 1202 contre ela- afliquisson l'Empèri d'Orient. Es esquichat tròç aprèp tròç per l'Empèri Otoman abans de disparéisser a la tombada de Constantinòple en 1453.
En fach, es lo tèrme de Crestianitat que, durant qualques sègles, unirà culturalament la màger part dels Europèus catolics mentre que lo mot d'Euròpa dispareis dels esperits. Las crosadas son una de las raras concretizacions politicas e militaras d'aquel sentiment d'apertenéncia.
Edat ModèrnaModificar
A l'epòca que l'Empèri Bizantin s'esclafa, la Reconquista s'acaba. 1492 es l'annada d'Espanha, amb la reconquista del darrièr reialme moro (Granada) en Peninsula Iberica e lo primièr viatge de Cristòl Colomb, jos l'egida dels Reis catolics que va dobrir camin a l'establiment de las egemonias europèas.
Lo sòmi d'un grand empèri europèu renais al Sègle XVI, amb l'afrontament entre Francés Ièr e Carles Quint, que se disputèron lo tròne del Sant Empèri. Gràcias al sosten dels banquièrs Fugger, Carles Quint es venceire, e se retròba al cap d'un domeni fòrça vast, mas tanben fòrça trocejat. Las guèrras nombrosas menadas contra França donan pas cap de resultat ; durant dos sègles, lo descopatge d'Euròpa evoluís a l'agrat de las alianças matrimonialas e de las guèrras entre estats. Pus grèu, lo ciment del cristianisme catolic, que donèt una impression d'union a aquela Euròpa, esclata en trocets amb la Reforma (o puslèu las Refòrmas), que son impacte politic es considerable e provòca en particular la formacion de las Províncias Unidas e de la Confederacion Elvetica. Las guèrras de religion, la Guèrra de Trenta Ans, las guèrras de Loís XIV ritman los XVIen e XVIIen. Los Tractats de Vestfàlia (1648) tòrnan dessenhar durablament la carta politica d'Euròpa e l'equilibri de las fòrças en preséncia.
L'Edat Modèrna es doncas finalament marcada per un renforçament dels nacionalismes. Es tanben l'epòca qu'Euròpa s'espandís fòrça luènh de sas frontièras naturalas per la constitucion dels primièrs empèris colonials sul continent american, puèi en Índia.
Edat ContemporanèaModificar
La Revolucion Francesa inaugura un bolegadís politic fòrça important : las idèas democraticas apareisson sul davant de la scèna e las campanhas de Napoleon Ièr puèi lo Congrès de Viena remodèlan prigondament la carta d'Euròpa e las mentalitats.
A la fin d'un long procèssus, al sègle XIX se realiza l'unitat d'Itàlia e d'Alemanha, e mai la constitucion de mai d'un novèl país dins los Balcans, nascut del desmembrament de l'Empèri Otoman, apelat alara « l'òme malaut d'Euròpa ».
Es tanben l'aparicion de movements politics novèls que vòlon mai d'egalitat (socialismes), o quitament lo desmantelament del poder dels Estats (anarquismes). Aquelas idèas se difusaràn pus tard, e amb mai o mens de retard, largament fòra de las frontièras d'Euròpa.
La dominacion politica e economica d'Euròpa sus la rèsta del monde s'es afirmada aprèp la revolucion de son economia a l'ocasion de las revolutions industrialas, en desvolopant sa productivitat e en aviant una fòrta explosion demografica. Lor avança tecnologica, e especialament militara, permetèt als païses europèus, en concurréncia los unes contre los autres, d'espandir lor empresa suls autres continents. Aquesta colonizacion coneguèt son apogèu al començament del Sègle XX (aqueste apogèu s'acaba en 1914), abans que las doas Guèrras Mondialas borrolen l'òrdre establit. La Segonda Guèrra Mondiala laissa Euròpa exsangüa (vejatz l'article Euròpa jos dominacion nazi). Mentre que la supremacia dels païses europèus occidentals dispareis al profièch de doas superpoténcias novèlas (los Estats Units d'America e l'Union Sovietica), de rebellions se desvolopan dins las colonias, menant a l'independéncia de mai d'un país, especialament dins lo corrent del tresen quart del Sègle XX.
Parallèlament, mentre que l'excedent demografic d'Euròpa èra tal que constituissiá una resèrva d'emigracion massissa pendent tot lo sègle XIX e al començament del Sègle XX, los païses del continent foguèron confrontats a una estabilizacion, quitament una regression demografica a partir de la Primièra Guèrra Mondiala. Aquò, combinat amb lo desvolopament continú de l'economia, e principalament de l'industria de produccion e de transformacion, provòca un apèl de man d'òbra que transfòrma Euròpa en una tèrra d'immigracion, particularament al cors de las Trenta gloriosas.
ReligionsModificar
Se pòt destriar d’un biais general tres ensembles de religion :
- L'Euròpa del nòrd protestanta (Reialme Unit, Escandinàvia, l'Alemanha del Nòrd…)
- L'Euròpa de l'èst ortodòxa (Grècia, Russia, Ucraïna, Romania, Serbia e Montenegro…)
- L'Euròpa del sud, de l'oèst e del centre catolica (Portugal, Espanha, Itàlia, França, Belgica, l'Alemanha del sud, Polonha, Àustria…)
Los catolics son majoritaris dins 23 païses, los ortodòxes dins 10 païses, los protestants dins 9 païses, los musulmans 3 païses (Bòsnia e Ercegovina, Albania, Turquia)
Existís de minoritats religiosas a l'interior d’aquestes ensembles grands :
- los josieus son presents en Euròpa dempuèi l'Empèri Roman ; son estats persecutats dempuèi l’Edat Mejana e durant la Segonda Guèrra Mondiala (veire Shoah) amb en França, de gropes eissits de l'immigracion del Magrèb (dempuèi 1962 mai que mai) e del Pròche Orient al sègle XIX.
- los musulmans son fòrtament presents dins los Balcans, autrescòps jos l'ancian Empèri Otoman (Albania, Bòsnia, Kosovo, Macedònia), en Turquia e, de las seguidas de l'immigracion, en França, Reialme Unit, Alemanha, Espanha, Païses Basses, Belgica…
- las religions extrèmas orientalas coneisson un succès creissent, per gost de l'exotisme o per las comunautats asiaticas immigradas en Euròpa.
- l'ateïsme es minoritari. A l'epòca comunista, en Albania, la religion èra proïbida ; segon l'obratge de J. Baudérot (dir.), Religion e laïcitat dins l'Euròpa dels 12, 1994, pagina 259 : un quart de la populacion de l'Union Europèa seriá « non religiosa » e 5% dels Europèus serián d’atèus convençuts. Una enquista menada dins 21 païses sus 21 000 personas e publicada en decembre de 2004 anóncia que 25% dels Europèus de l'Oèst se dison atèus contra 12% dins los païses d'Euròpa Centrala e Orientala. Encara segon aquesta enquista publicada dins lo Wall Street Journal (edicion europèa), 4% dels Romaneses e 8% dels Grecs se dison atèus. Per contra, 49% dels chècs e 41% dels Neerlandeses son atèus. Segon una enquista recenta del Centre Public de Recèrcas Sociologicas (Le Monde, julhet de 2005), 82,4% dels Espanhòls se dison catolics e 47,7% d'entre eles practicants.
- la laïcitat demòra una especificitat francesa, mas la separacion de las Glèisas e dels Estats es establida dins gaireben totes los païses. Çaquelà, al mièg de l'Union Europèa, lo Reialme Unit, Danemarc, Finlàndia e Grècia an de sistèmas confessionals, valent a dire que l'Estat reconeis una religion oficiala o dominanta. Dins aquestes cases, i a pas egalitat de tractament entre las religions, mas de prerrogativas d'ordre financièr son acordadas a una d'entre elas. De debats preparatòris a la Constitucion Europèa an evocat la possibilitat d'inscriure las rasics crestianas dins lo tèxte, mas aquò foguèt rebutat.
Pendent longtemps, lo continent foguèt devastat per l'intolerància religiosa e las guèrras de religion (França, Guèrra de Trenta Ans, pogròms).
PoliticaModificar
Los païses qu'an tot o partida de lor territòri en Euròpa (segon los limits geografics definits supra) son en nombre de 49 :
Albania, Alemanha, Andòrra, Armenia, Àustria, Azerbaitjan, Bielorussia, Belgica, Bòsnia e Ercegovina, Bulgaria, Croàcia, Chipre, Danemarc, Espanha, Estònia, Finlàndia, França, Georgia, Grècia, Ongria, Irlanda, Islàndia, Itàlia, Cazacstan, Letònia, Liechtenstein, Lituània, Luxemborg, anciana Republica Iogoslava de Macedònia, Malta, Moldàvia, Monegue, Norvègia, Païses Basses, Polonha, Portugal, Republica Chèca, Romania, Reialme Unit, Russia, Sant Marin, Serbia e Montenegro, Eslovaquia, Eslovènia, Suècia, Soïssa, Turquia, Ucraïna, Vatican.
Vejatz article detalhat Politica d'Euròpa
Las datas de la construccion de l'Union Europèa
L'unitat europèa, sòmi e realitatModificar
Euròpa a jamai conegut d'unitat politica totala. Certans periòdes d'una durada variabla son çaquelà estats marcats per la dominacion d'una vasta partida del continent per un poder unic, que s'es generalament impausat per la fòrça. Foguèt atal lo cas de l'Empèri Roman, de l'Empèri Carolingian, de l'Empèri Napoleonian, e del IIIen Reich. Certanas familhas reialas governèron tanben, per lo biais de relacions dinasticas, un grand nombre de païses europèus; la pus notabla d'entre elas es la familha dels Habsborg.
Victor Hugo somièt sovent qu'un jorn existirián los Estats Units d'Euròpa, fasent contra-pes als Estats Units d'America. Son discors prononciat lo 21 d'agost de 1849, a l'ocasion de la dobertura del Congrès de la Patz a París, es restat celèbre [1]. I evòca una Euròpa enfin pacificada, unida dins un meteis govèrn. La seguida de l'Istòria li balharà pas rason, amb la guèrra de 1870 e las doas Guèrras Mondialas. Puèi arriba la Guèrra Freja, que devesís Euròpa en dos blòcs antagonistas. Malgrat tot, lo general de Gaulle sèrva l'espèr, quand parla mai d'un còp d'una vasta Euròpa qu'anariá de l'Atlantic als Orals. La casuda del mur de Berlin e la disparicion del blòc sovietic poirián un jorn li donar rason.
En efècte, dempuèi la segonda mitat del sègle XX, un movement d'union politica es en construccion, qu'a per particularitat una mesa en plaça pacifica e democratica. La forma actuala d'aqueste poder novèl qu'es l'Union Europèa es çaquelà pas encara arrestada e daissa uèi una granda libertat politica als païses membres, de mai en mai nombroses. L'Union Europèa compren ara 27 Estats membres, demèst los quals 12 que fan part de la zòna euro.
Per lo govèrn de George Bush dels Estats Units, l'« Euròpa vièlha » compren los païses de l'oèst del continent, e l' « Euròpa novèla » los païses del centre e de l'èst, recentament liberats del comunisme.
Euròpa es lo continent que compta lo mai de monarquias. Las monarquias europèas son democraticas ; los reis e las reinas an pas qu'un ròtle simbolic e lo pus sovent es lo primièr ministre, elegit, e son govèrn, qu'an lo poder politic vertadièr sus lo país concernit.
Organizacions europèasModificar
- Conselh d'Euròpa : Cort Europèa dels Dreches de l'Òme
- AELE : Associacion Europèa de Liure Escambi
- CE : Comunautat Europèa que remplaça la CEE dempuèi 1993
- CEE : Comunautat Economica Europèa
- EEE : Espaci Economic Europèu
- UE : Union Europèa : zona euro, Cort de Justícia Europèa, Banca Centrala Europèa, Convencion de Schengen
EconomiaModificar
EnvironamentModificar
Lo 1èr de genièr de 2005 es entrada en vigor la novèla nòrma europèa per limitar la pollucion atmosferica : las aglomeracions de mai de 250 000 abitants de l'Union Europèa devon pas despassar de valors limits : 50 ug (0,05 mg) de particulas per mètre cube d'aire ambient deu èsser lo maximum per 35 jorns per an, e la valor mejana annuala deu pas anar al dessús de 40 ug. Quitament, se respectava pas las nòrmas antipollucion ja en vigor: en 2002, 11 païses entre 15 despassèron lo marge autorizat.
Vejatz tanbenModificar
CartasModificar
En francés :
En anglés :


text:
Bonjorn,
Si quauqu’un e’m podè ensenhar quaucom sus la possibilitat d’emplegar "a mòrt" ( dens un lengatge colloquial ) tà díser la quantitat que m’interesseré hèra tà las meas recèrcas sus la lengua.
Se avètz agut entenut aquerò qualque còp dejà ? E ce quin se pòt emplegar, abans o après lo mot quantificat ? Per exemple :
"Que i a toristas [a mòrt] dens aqueth bar."
"Que i a [a mòrt de] toristas dens aqueth bar."
Se pòt emplegar tanben tà díser l’intensitat ?
"Aquera canta que m’agrada a mòrt"
Mercés plan


text:
Mirèlha
Mirèlha o Mirèio[1], es una òbra en provençau publicada en 1859 per l'escrivan Frederic Mistral. Es un poèma en dotze cants que cònta lo desesper d'una joventa provençala que li dison Mirèlha.
Somari
Quauquei jutjaments en 1859[modificar | modificar la font]
« Lei vièlhs de M. Mistral an la grandor dei vièlhs d'Omèr. » (Jules Canonge, L'Opinion du Midi)
« L'idiòma armoniós dau Miegjorn a trobat son Virgili. Provença tota entiera tòrna viure dins lei cants inspirats de Mistral. » (Jean-Baptiste Gaut, Le Mémorial d'Aix)
« M. Mistral es un verai trobador, que trobador vòu dire aqueu que tròba. » (Paul d'Ivoi, Le Messager de Paris)
« Lo chale e lo pretz inestimable [de Mirèlha] los fan sa riquesa, l'exactitud e la veritat dei tablèus ont se presentan a de reng totei leis aspèctes de la natura provençala. » (Armand de Pontmartin, L'Union)
« Aqueu poèma que s'i tròba de beutats de premier òrdre (...) es escrich dins la lenga dau Miegjorn, qu'apelarem pas patois, per acipar degun, mai solament una lenga mòrta. » (Clément Caraguel, L'Opinion nationale)
« Escriu pas per lei pastres, mai per leis artistas. La traduccion a vivament agantat lei critics, lo tèxt provençau es pas totjorn comprés, dise pas solament dei gents dau pòble, mas pereu deis òmes pus abils per manejar aqueu lengatge. » (Saint-René Taillandier, Revue des Deux Mondes)
« La granda poesia es defenduda a aqueleis idiòmas imperfècts o degenerats que li dison ambé fòrça rason de patois. » (J. M. Guardia, Revue de l'Instruction publique)
L'istòria[modificar | modificar la font]
Lo subjècte de l'òbra es un maridatge refusat, e una mòrt per amor.
Dins lo país dei Bauç, en Provença, Mirèlha, filha dei païsans rics dau Mas dei Falabregas, e Vincenç, un paure jove panieraire coma son paire, mèstre Ambròsi, s'enamoran un de l'autre. Lei dos panieraires van de mas en mas adobar lei banas e s'arrèstan au Mas dei Falabregas onte son aculhits. A la demanda dei rafis dau mas e sustot de Mirèlha, mèste Ambròsi canta un cant sobre sa jovença e sei combats navaus sota leis òrdres dau baile Sufren. Puei, Mirèlha demanda a Vincenç de contar lei causas que vei dins sei viatges. Entre d'autrei causas, lo panieraire cònta de miracles dei Santas e li explica que quand òm es dins un besonh lei fau anar veire e tocar sei santas relíquias. Mirèlha es pivelada per Vincenç e ditz que porriá demorar tota sa vida a l'escotar. (cant I, Lo mas dei Falabregas)
Un autre jorn, Mirèlha cuelh de fuelha d'amorier per lei manhans dau mas quand Vincenç passa e l'ajuda. Li parla de sa sòrre Vinceneta que li dona d'er mas lo panieraire ditz a Mirèlha qu'es fòrça mai polida. Lei dos joves tròban un nis de pimparrins, signe d'un maridatge dins l'an, puei se confèssan son amor. Mai sembla qu'òm leis aja vists. (cant II, La culida)
A l'escasença de la descoconada, la discussion entre chatas comença subre lei manhans, per passar a l'amor ; las chatas galejan e se trufan de Mirèlha ; una premiera allusion geinanta es facha a Mirèlha que tròba lo pretèxte d'anar quèrre una fiòla per sortir. La discussion contunha en son abséncia e quand tòrna li demandan çò que pensa de l'amor ; coma es evasiva, Norada ne profiecha per dire que l'a vista amb Vincenç. Leis autras se trufan d'ela pr'amor d'estar un paure mai la masca Taven lei repotega en li disent que sabon pas veire ont es la valor d'un òme e en contant l'istòria d'un pastre que venguèt se confessar a un ermitan per aver accidentalament tuat un aucèu ; lo cresent nèci, l'ermitan li demandèt d'anar pausar son mantèu subre una verga onte i aviá ren qu'un rai de soleu ; o faguèt mai per miracle lo mantèu demorèt platant subre lo rai mostrant a l'ermita son engana e la santetat dau pastre. E totei comprenon son error e se botan a cantar Magalí. (Cant III, La descoconada)
Tres pretendents (Alari lo pastre, Orriàs lo tocador e Veran lo gardian) vènon demandar Mirèlha a son paire mai ela s'es ja declarada a Vincenç (Cant IV, Lei demandaires). Orriàs rescòntra lo panieraire e lo provòca ; lei dos se garrolhan, Vincenç maugrat la fòrça de son adversari es vencedor e furiós, aqueu lo nafra amb son trident e l'abandona (Cant IV, La batèsta). Trobat per tres porquiers, Vincenç es portat au mas dau paire de Mirèlha que lo pòrta dins la bauma de la masca Taven per lo garir (Cant VI, La masca).
Vincenç parla de son amor recipròc ambé mèstre Ambròsi e ambé lo sosten de Vinceneta, sa sòrre, lo convençon de ne'n parlar a mèstre Ramon ; o fa sensa dire que l'amorosa es Mirèlha e Ramon li conselha de pas far cas d'aquelei sentiments de jove ; Mirèlha, alara, confèssa son amor e sa maire e Ramon, furiós (subretot que Mirèlha a regetat tres bòns partits) insultan Ambròsi que respònd que maugrat sa pauretat, es estat un brave marin qu'a luchat per França (Cant VII, Lei vièlhs).
Mirèlha, desesperada, fugís son ostau, traversant Camarga per arribar ai Santei Marias de la Mar per implorar lei Santas que sei parents acceptan sa decision.
En camin, a causa de la calor aganta una insolacion. Sei parents parton a sa recèrca vèrs Lei Santas (Cant IX, L'assemblada). A la fin dau camin, lei Santas li apareisson, li explican lor istòria (Cant XI, Lei Santas) e li fan veire la felicitat de l'autre mond. Au mitan dei sieus que la tròban, mòr, fisançosa e serena (Cant XII, La mòrt).
Lei personatges[modificar | modificar la font]
I a doas sòrtas de personatges : lei vièlhs e lei joves [2].
- Lei vièlhs : Ramon (lo paire de Mirèlha), Ambròsi (lo paire de Vincenç), Joana-Maria (la maire de Mirèlha), la masca Taven.
- Lei joves : Mirèlha/Mirèio, Vincenç, Vinceneto (la sòrre de Vincenç), lo pastre Alari, lo gardian Veranet, Orriàs lo Valabregan, Andrelon.
Lei cants[modificar | modificar la font]
Lei dotze cants pòrtan lei títols seguents:
- Cant premier : Lo mas dei Falabregas, ambé sa famosa dubertura:
- Cante una chata de Provença.
- Dins leis amors de sa jovença,
- A travèrs de la Crau, vèrs la mar, dins lei blats,
- Umble escolan dau grand Omèra,
- Ieu la vòle seguir. Coma èra
- Ren qu'una chata de la tèrra,
- En fòra de la Crau se n'es gaire parlat.
- Cant segond : La culida
- Cant tresen : La descoconada
- Cant quatren : Lei demandaires
- Cant cinquen : La batèsta
- Cant sieisen : La masca
- Cant seten : Lei vièlhs
- Cant uechen : La Crau
- Cant noven : L'assemblada
- Cant desen : La Camarga
- Cant onzen : Lei Santas
- Cant dotzen : La mòrt
A l'entorn de l'òbra[modificar | modificar la font]
- Mistral e Mirèlha fuguèron presentats au public parisenc e francés per Alphonse Lamartine, que qualifiquèt l'òbra de cap d'òbra. Lo libre fuguèt rapidament revirat dins d'autras lengas.
- Lo compositor francés Charles Gounod, pivelat per l'òbra de Mistral se n'inspirèt per compausar l'opèra Mireille en 1863.
- Fuguèt tanben l'inspiracion d'una revista de poètas marselhés (Mireille) qu'espeliguèt en 1884.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
Mistral, Frederic. Mirèio. París : Fasquelle, 1968.
Liames extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Mirèio es lo nom en grafia mistralenca per "Mirèlha" ; Mirèlha es la forma dau nom en grafia classica.
- ↑ analisi de Robèrt Lafont


text:
Celsius
Patronim[modificar | modificar la font]
Lo nom de Celsius es aquel de plusors personalitats (per ordre cronologic) :
- Magnus Nicolai Celsius (1621-1679), matematician suedés ;
- Nils Celsius (1658-1724), astronòm, filh del precedent ;
- Olof Celsius l'ancian (1670-1756), botanista, teologian e orientalista suedés, fraire del precedent ;
- Anders Celsius (1701-1744), sabent suedés, inventor en 1742 d’una de las primièras escalas centigradas de temperatura que l'unitat, lo gra Celsius (°C) onora son nom, filh de Nils Celsius ;
- Olof Celsius lo jove (1716-1794), evesque e membre de l'Acadèmia Suècia, filh d'Olof Celsius l'ancian e cosin german del precedent ;
- Celsius aka The Celsius, pseudonim de Neil Gaeggeler, musician e productor de tecno hardcore d'origina soïssa.
Sciéncia e tecnica[modificar | modificar la font]
Lo nom de Celsius foguèt atribuit a una unitat de mesura de la temperatura : lo gra Celsius.


text:
Lo plaser de perpensar e d'escríver en lenga gascona. Aquiu qu'avetz lo men caièr aubrit.
divendres, 31 de desembre de 2010
Catalanocentrisme pantaishant
Segon lo Gran Diccionari de la Lengua Catalana, pantaixar que seré ua alteracion tipicament valenciana deu mot emplegat en catalan principatin panteixar:
Qu'ei pr'aquò pro evident la fòrma mes "corrècta" deu èster la conservada en valencian, pr'amor qu'ei la mei tanhenta a l'etimon (lo grec latinizat pantasiare) e qu'ei perfectament identica a la fòrma panoccitana (dab l'equivaléncia grafica abituau x/sh/ss). Lo diccionari Alcover-Moll qu'ac nòta hèra justament:
Etim.: del grec-llatí *pantasiare, var. de phantasiare, ‘sofrir opressions’ i originàriament ‘somniar’; aquest significat originari es troba en el provençal pantaisar (cf. Levy Suppl. Wb. i Mistral Tres., s. v.). La forma catalana més correcta i etimològica és, doncs, pantaixar i el derivat postverbal pantaix; però en el català modern de Barcelona ha prevalgut la forma panteixar, perquè, a causa de la confusió de la a i la e àtones, ha passat a pronunciar-se panteixo, panteixes, etc., en lloc de pantaixo, pantaixes, i consegüentment s'ha format panteix en lloc depantaix. També s'ha produït una contaminació analògica del sufix -ejar, de la qual ha resultat la forma pantejar usada per Verdaguer, Oller, Ruyra i altres escriptors. Finalment, en el català occidental existeix també la forma pantegar, produïda per adopció del sufix -egar, i d'ella procedeix el postverbal dialectal pantec.
dijous, 30 de desembre de 2010
Lo paradís en lengua estranha
Que m'ac cau plan reconéisher: cercar la significacion de bèths mots en diccionari d'Alibèrt a cada tres linhas ne contribueish pas briga au plaser de la lectura. Mès que cau ua debuta a tot, e soi segur qu'a mesura qu'avançarèi dens lo tèxte, que'm sentirèi de mes en mes ad aise dens lo paradís deu Max. E que'm consòli dab la satisfaccion de constatar los mots de Roqueta qui'm pausan problèma, no' s tròban pas dens lo diccionari gascon de Palai.
Que soi a notar tots los mot qui m'an pausat question o problèma, dab tota l'aplicacion de l'estudiant conscienciós qui deishèi d'èster bèth temps a. Tà vse'n dar ua idea, aquiu qu'avetz las meas prumèras anotacions (en gascon) portadas sus la prumèra plana deu tèxte (paja 9 deu libe, sus 15 linhas de tèxte, chic o mic):
Congreèt (au frontispici deu prumèr capítou): rendó, dè, lhevè.
recòrd (linha 1): tardivalh, arrecoadís (qu'avèvi comprés, a tòrt: sovier, pr'amor de record en catalan).
(matas) fernissentas (linha 5): matas, òc, mès ...fernissentas? (Aqueth, l'èi pas sabut trobar dens l'Alibèrt).
rebalant (linha 6) e cinc linhas mes luenh, rebalavan : (non, rebalar no's vira pas per arrebalar en gascon, que son faus-amics. Qu'èi enqüèra un dobte sus quin e'us me caleré arrevirar...). Dilhèu: en tot arrossegà's, s'arrossegan; o ben eslissà's, s'eslissan???
faisses (linha 11): hèishs.
escrachar (linha 12): esglachar (aqueth que l'avi podut endevinar, enqüèra qu'escrachar no's ditz cap en gascon).
brofoniás (linha 14) = borradas, ventòrlas.
E quan soi tròp hart de cercar lo sens deus mots lengadocians, que torni capbussar dens un roman-policièr en catalan. Las òbras de l'Eduard José que son divertissentas e shens nada pretension literària, de bon léger en temporada de vacanças.
EDIT-Post Scriptum. Ma professora d'occitan (qu'aimi) que'm ditz fernissentas qu'ei ua forma locau de fremissentas, o sia en gascon: frementas. E ben jo que pensi l'occitan de Roqueta qu'ei...drin particular.
dimarts, 28 de desembre de 2010
Becaruts!
dilluns, 27 de desembre de 2010
La lengua deu pair e de la mair
Ailàs, on ei passada la "luenga" de la "mai" , qui charràvam en cada banda de la montanha nòsta? En tot percórrer los fablogs, que'm sembla tornar d'audir-la, au còp antiga e familiara. Corbelh, 1258: la signatura d'aqueth tractat, qui fixava los limits deu reiaume d'Aragon e de las possessions francesas, que signifiquè la debuta de la fin deu sistema linguistic comun aragonesogascon, plan viu en la montanha. Los mots compartits per las duas lenguas sòrs, tant emblematics de cada ua, que'n pòrtan lo sovenir.
dissabte, 25 de desembre de 2010
Bonas hèstas / bonas fèstas / Bones festes / Bones hèstes
Prengatz la musica bretona, per exemple. Uei lo dia, que's pòt jogar shens nat breton. La pròva, que l'avetz: Los Chieftains que joguèn un An Dro acompanhats deus gaitèrs cantabres de la Banda de Gaitas "la Montaña". Qu'èra en agost passat, au hestenau "Cantabria infinita folk".
E òc, l'an dro, de hèit, qu'ei vadut patrimòni immateriau de l'umanitat. En tot cas per las tèrras de l'arc atlantic.
Bon, uei qu'ei Nadau e que'vs deishi dab un villancico cantat peu mediatic president de Cantabria, Miguel Ángel Revilla himself (originari de Polaciones e bon cantaire), en duo dab Benito Díaz, deu grop Pulso y Púa. Dab los esclòps (las albarcas o abarcas com e disen locaument), la barra ("palu") e tot.
Bonas hèstas a tots!
dimecres, 22 de desembre de 2010
Lo P.N.G. comunica
diumenge, 19 de desembre de 2010
Antidepressor
De la plaja de Somo (Trasmiera) estant, el Astillero e l'estrem industriau de Santander. Au hons, lo macís ennevat deus Pics d'Euròpa:
La còsta de Trasmiera:
Las duas palmèras chilenas (Jubaea chilensis) de Renedo de Piélagos. Aqueras palmèras que son monuments vegetaus pro rares en Espanha, sustot a la còsta cantabrica. N'i a un aute exemplar adulte semblant a Hendaia (Labord), tanben dus en Bretanha...N'i a mes en la còsta mediterranèa, sustot en França e Itàlia, mens en Espanha. En Catalonha, que'us trobam sustot en Rosselhon (particularament au parc Ducup de Perpinyà, a Salelles, a Sant Ciprià e las mes vielhas de França que son a Cotlliure, son contemporanèas de las de Renedo, 150 ans d'atge a vista de nas) , que n'i a ua - pas tant vielha- au parc Marimurtra de Blanes (Girona), que n'i a tanben a la còsta lengadociana e sustot provençau. Las palmèras chilenas son originàrias deu pèmont andin chilen. Aparentadas a la cocotèra, que son de creishença hèra lenta e que començan a dar frutas a un atge comprés enter 60 e 100 ans. Que pòden víver mes de 1000 ans. Las frutas son com nògas de cocot en miniatura, que n'an la forma e lo gost, totun qu'an la talha d'ua bala de pingpong.
Quauques ostaus tipics de Bárcena Mayor (Saja-Besaya):
Totun, non v'èi pas amuishat çò de mes agradiu deu sojorn!
dissabte, 18 de desembre de 2010
Depression
"Qu'ès inutil! Un inutil complet! Mes inutil que... que... qu'un lingüista occitan! "
dijous, 16 de desembre de 2010
Intolerància e ignorància
En sòn comunicat, eth CAOC - que contunhe de hèr-se era votz deth lengadocianisme mès jacobin i centralista - i escriu:
La Presidenta de la Calandreta, Bernadeta Boucher, i la Directora, Rachèl Garcia, lloaren la realitat de la Vall d’Aran, en relació l’ensenyament de la llengua, però lamentaren que els llibres aranesos no tenien per ells cap utilitat, malgrat que els interessen molt els llibres escolars en occità.
Jo, coma blogaire occitan, trapi lamentable qu'aguestes dues senhores encargades de preparar era mainada occitana ath futur non tròben cap d'utilitat as libres aranesi. En tot cas, non ei eth cas de toti es occitans, e m'enorgulhi - e non sò solet- de hèr partida d'aguesta segona categoria.
A cercar ua gaita nava e acabar dab un rabel.
Aqueste de la video non ei pas lo Pin, senon lo David de Sopeña que vedem a tocar ua de las soas gaitas entà divertir lo public, mentre que son a preparar la sono tà l'espectacle qui vien.
dimecres, 15 de desembre de 2010
F vascona
Qu'èra conservada f (bohada ) en gascon de Pasaia (Passage), près Donosti (Sent Sebastian), segon lo petit "phrase-book" gascon (de Passage) publicat per Serapio Múgica en 1923. fe-te = hè't (com en gascon d'Aulús).
Qu'ei substituïda per b (buelha per huelha) o p (pòrt per fòrt/ hòrt) en gascon de Baiona, en tot seguir atau ua fonetica plan basca.
Qu'èi notat passage que volèva díser pòrt (taus batèus) en gascon de Guipuscoa (segon Múgica), mentre pòrt que vòu diser hèra (fòrça) a Baiona.
En tot cas, pas de f iniciau aspirada, en contra deus parlars vesins de Gasconha e de Cantàbria.
En passar, la u intervocalica qu'èra conservada a Pasaia (auetz, que non avetz), contrariament a Baiona (avetz). A Baiona, lo passatge de la u intervocalica /w/ tà v /B/ n'afecta pas sonque las formas verbaus (sentiva per sentiua), qu'afecta tanben, per mimetisme, autes mots com iva (enlòc mes iua, ua) , liva (liua, lua), priva (priua, prua), divas (diuas, duas) etc.
Qu'ei ua evolucion tipica deu gascon baionés, enlòc mes en gascon maritim qu'ei tostemp e pertot auetz, sentiua, etc com en la majoritat deus autes parlars gascons. Aquesta u intervocalica, que la notam generaument per ua v (u en aranés) mès que pòt èster prononciada sia /w/ (la majoritat deus parlars gascons) sia /B/ (zòna centrada sus Bearn + quauques parlars a la termièra deu lengadocian e , en continuitat dab lo catalan, lo naut-aranés).
Aqueth betacisme de la u intervocalica qu'ei possiblament d'origina navarresa, que sembla mes ancian en occitan vianés (occitan navarrés, ara extint, aquera modalitat qu'èra pròishe linguisticament deu lengadocian e deu catalan, e vesia geograficament deu gascon bearnés) que non pas en castelhan.
dimarts, 14 de desembre de 2010
Scrabble basco
Dilhèu n'ac sabetz pas mès la pelòta vascona - mes coneishuda com pelòta basca- qu'ei ua disciplina esportiva plan arrepresentada a Tolosa, vila dejà casi gascona.
L'especialitat de la vila mondina non ei pas tant la chistèra (un mot plan gascon, deu latin cistella), qu'ei la pala corta. Que son hèra hòrts a la pala corta, los Tolosans. Que representèn França e que guanhèn la medalha d'aur au darrèr campionat deu mond de pelòta vascona, en tot bàter Espanha. Aqueth eveniment memorable que s'escadó en Biarn, tres mes a.
Doncas, que passèm ua partida de la jornada de dimenge au trinquet tolosan deus Argolets, manèra de celebrar la victòria occitana. Bon, que i èram com espectators, plan segur, pr'amor jogar a la pelòta basca, que non soi segur qu'aquò sia ben adaptat tà quauqu'un com jo. Enfin, sia que'm haré ben, sia que'm tuaré definitivament, anatz saber.
D'espiar la partida, qu'èram a nse'n ua hèsta quan, còp sèc, Ramón, un galhèc d'Arièja, e's hiquè a filosofar tot hòrt:
"Aqueris macarèus de bascos, que'm demandi quin hèn na jogar ath scrabble: ambe totas aqueras K, X, Z, deven cap jamès poder acabar eths mots, con! "
diumenge, 12 de desembre de 2010
Lenga forestièra
Espèri que los militants motivats per la recuperacion de l'occitan se botaràn pas a creire aqueste comunicat. Seriá colhon que s'imaginèssen qu'en cremar totes los bòsques occitans, poiràn far desaparéisser la lenga francesa de nòstre polit territòri nacional.
Ara sul fons, òc, segur, tròbi patetic e particularament cretin lo jutjament en contra de la senhalizacion occitana de Vilanòva. Gausi pensar que serà pas confirmat en apèl.
divendres, 10 de desembre de 2010
La gaita asturiana (2)
1- tà hèr dançar, alavetz qu'èra generaument jogada en duo dab un tambor.
2- Qu'èra tanben emplegada tà acompanhar un cantaire. E a còps, lo cantaire e lo gaitèr que podèvan èster la medisha persona, lo cantaire s'acompanhava ad eth medish en tot soar la gaita. N'avem un bèth exemple dab aquesta video d'Héctor Braga:
Ua utilizacion mes recenta de las gaitas - non tradicionau- qu'ei estada engendrada per las participacions deus gaitèrs asturians en manifestacions com lo Hestenau Interceltic de Lorient: son las "bandes de gaites", tà hèr lo passacarrèra. A l'origina, aquesta utilizacion de la gaita com a instrument de marcha (militara) que'ns viengó d'Escòcia, qu'estón seguits pes Bretons qui adoptèn la cornamusa de las hautas tèrras d'Escòcia rebatejada "biniou bras" (cornamusa grana), tà formar lo bagad, forma bretona de la pipe band escocesa. Los Asturians n'an pas agut de cambiar de cornamusa, qu'an guardada l'asturiana, a còps equipada de bordons supplementaris tà hèr-la mes semblant a la cornamusa escocesa. Totun qu'adoptèn las percussions escocesas, tocadas a l'estile escocés, e que'us caló inventar un repertòri de marchas e de passacarrèras, desconegut de la tradicion. En tot cas, los Asturians (e las sharmantas Asturianas ;)) que i son vaduts mèstes e las bandas de gaitas que s'an hèit extremament popularas en Astúrias.
dijous, 9 de desembre de 2010
La gaita asturiana
La digitacion de la gaita galhega modèrna qu'ei generaument completament obèrta, la gama qu'ei completament cromatica (digitacion crotzada) e l'amplitud qu'ei tradicionaument d'ua octava, enqüèra que pòt cobrir ua octava e mieja en instruments modèrnes.
Aquiu qu'avetz un video deu musician folk cantabre Marcos Bárcena tocant la gaita galhega qui ensenha au conservatòri municipau de Cabezón de la Sal (Cantabria).
.
Per ua tessitura identica, l'auboè de la gaita asturiana qu'ei mes long. La digitacion de l'asturiana qu'ei tancada per la man dreta e semi-tancada per la man esquèrra. L'amplitud tradicionau qu'ei d'ua octava e mieja, imperfeitament cromatica. Quauques instruments modèrnes van dinca duas octavas completas. L'asturiana mes tradicionau qu'a sonque un bordon d'espatla, mentre los instruments modèrnes qu'an sovent dus o tres bordons, tostemp pausats sus l'espatla.
Las dos gaitas, l'asturiana e la galhega, que pòden perfectaments jogar amassa, estant de la medisha tonalitat. N'avetz un exemple dens la video qui segueish, on i vedem un duo format per Xuacu Amieva (a l'asturiana) e lo gaitero galhec Anxo Lorenzo (a la galhega) a tocar ua muiñeira (molièra) galhega seguida per ua xota (jota) asturiana.
dimarts, 7 de desembre de 2010
Tornat
Òc, qu'èri partit luenh d'Internet. Qu'avèvi gana de passar per la libreria Tantín de Santander tà crompar libes e CDs. E qu'avèvi tanben gana de visitar lo fabricant de gaitas David López García tà discutir "cornamusas". Lo Dàvid que viu en la vath cantabra de Cabuérniga.
Doncas, qu'ac hasoi.
E resultat: ua gaita cantabra nava, perdon, que volèvi díser ua gaita asturiana nava, ;-) que deuré sortir deu talhèr deu mèste David d'ací tà quauques mes. Qu'anarèi a quèrrer-la quan e sia prèsta.
David que joga sustot de la gaita galhega (fabricada per eth medish, clar) e que s'a inventat ua cornamusa aperada gaita de Cabuérniga.


text:
Apuèi una primièra manifestacion a Tolosa , lo Collectiu Occitan prepara una jornada reivindicativa per lo dissabte 3 de febrièr . Los objectius del 3 de febrièr :
1/ Lo primièr, es lo de l'occitan cada jorn a la TV
es a dire a França 3 : Volèm nòstre occitan de cada jorn
e la mobilisacion es d'autant mai necita que i a una ventòla de reduccions de credits a la TV publica .
2/ Aqueste moviment de reduccion budgetaria nos dèu butar
d'aver un autre motiu, una autra revindicacion : Volèm una vertadièira TV de pais , es a dire amb de redaccions localas .
La proposicion seria d'organisar d'accions al meteis moment lo 3 de febrièr a Fr 3 Tolosa , a Fr 3 Montpelhièr e tamben a Rodés , Albi , Tarbas .
Es a l'ordre del jorn de l'acamp de preparacion previst dijous 11 de genièr a 18 oras , sala Nelli a l'Ostal d'Occitania a Tolosa ( Carriéra Malcousinat ) .
. Collectiu Occitan amb :Convergéncia Occitana , IEO , CREO , Confederacion Calandretas , Partit Occitan , EELV Occitania , Pais Nostre, Partit de la nacion Occitana , Esquèrra Revolucionari Occitana , Bastir , Macarèl , Associacion Zou .


text:
Rock independent
Lo rock independent (indie rock o indie en anglés) es una classificacion musicala qu'apareissèt a la fin deis ans 1970 au Reiaume Unit coma resultat dau trevirament ocasionat per l'aparicion dau movement punk. Lo tèrme si difusèt rapidament dins lo monde entier per designar lo rock distribuit independentament dei majors dau disque e que rèsta opausat ai corrents dominants dau rock.
Doncas la classificacion es pas purament musicala mai designa a l'origina de disques (e pas de gropes) publicats per de labèls "pichons". Fòrça gropes si qualifiquèron coma aquò (etimologicament a tòrt) de "rock independent" mentre que publican seis albums a dei majors. Pasmens per extension, la categoria "independent" s'utiliza mai encuei per qualificar un corrent relativament estendut, una estetica de la musica rock, que segon l'estatut contractuau dei gropes. Una constanta dei gropes de rock independent es la fidelitat a regard dei valors de l'underground, de la còntracultura e la recèrca d'un rock autentic, alunchat de l'estandard comerciau.
Leis expressions "rock independent" e "rock alternatiu" si diguèron indiferentament fins au començament deis ans 1990, moment que lo sens dau segond s'alarguèt considerablament per finir per englobar una part importanta de la produccion musicala rock, lo premier conservant son sens originau, mai restrenh mai que si duèrbe pauc a cha pauc a de movement mai experimentaus e, d'un biais contradictòri, de mens en mens rock. Coma aquò a l'ora d'ara, se d'un caire es costumier de considerar lo rock independent coma un sota-genre dau rock alternatiu, d'autre caire, ambé l'aparicion de movements aparentats coma lo post-rock per exemple, es egalament de mai en mai frequent de lo representar coma un movement que passa l'unica esfèra musicala dau rock per anar vèrs l'hip-hop, la musica electronica, o l'hardcore per exemple ; si parlarà coma aquò totjorn que mai de musicas independentas.


text:
Henry Laurence Gantt
Henry Laurence Gantt, (1861-1919), èra engenhaire en mecanica e consultant en bailejament. Es subretot conegut per aver mes al punt en 1910 son celèbre diagrama fòrça utilizat en gestion dels projèctes.
Aqueles diagramas de Gantt foguèron utilizats sus de projèctes majors, coma la Restanca Hoover o lo sistèma de las autorotas interestats als Estats Units d'America, e contunhan d'èsser una aisina importanta dins la gestion del projècte[1].
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
Gantt nasquèt a Calvert County, al Maryland. Foguèt diplomat de l'Escòla McDonogh en 1878 e estudièt mai tard al Stevens Institute of Technology dins lo New Jersey.
Trabalhèt coma ensenhaire e dessenhaire abans de venir un engenhaire en mecanica. En 1887, jonhèt Frederick Winslow Taylor dins l'aplicacion dels principis de gestion scientifica a lor trabalh a Midvale Steel e Bethlehem Steel - trabalhèt amb Taylor fins a 1893. Dins sa carrièra mai tard coma consultant en bailejament - a la seguida de l'invencion del diagrama de Gantt - tanben concebèt lo sistèma de pagament dels salaris "tascas e bonus" e de metòdes de mesura de l'eficacitat e de la productivitat dels trabalhadors.
En 1916, influenciat per Thorstein Veblen, metèt en plaça la Novèla Maquina (New Machine), una associacion que cercava d'aplicar los critèris d'eficacitat industriala al procèssus politic.
L'American Society of Mechanical Engineers (ASME) balha una medalha annala en onor d'Henry Laurence Gantt[2].
Los diagramas de Gantt[modificar | modificar la font]
L'eretatge de Henry Gantt per la gestion de produccion es lo seguent:
- Lo diagrama de Gantt
Encara considerat uèi coma una aisina de gestion importanta, dona un calendrièr grafic per la planificacion e lo contraròtle de las òbras, e lo registrament de la progression de las estapas d'un projècte. Aqel diagrama a una variacion modèrna, lo malhum PERT .
- L'eficacitat industriala
Se pòt produire pas que per l'aplicacion de l'analisi scientifica a totes los aspèctes del trabalh en cors. Lo ròtle de gestion industriala es de melhorar lo sistèma en rebutant los accidents.
- Lo sistèma de Trabalh e Bonus
Liga la prima versada als bailes segon lo biais qu'ensenhan a lors emplegats cossí melhorar las performanças.
- La responsabilitat sociala de las entrepresas
Crei que las entrepresas an d'obligacions a respècte del ben èsser de la societat ont opèran.
Gantt creèt fòrça tipes de grafics[3]. Concebèt sos diagramas per tòca que los contramèstres e autres supervisors pòscan rapidament saber se la produccion respècta la planificacion, es en avança o en retard. Los logicials modèrnes de gestion de projècte incluson aquela foncion critica.
Un metòde novèl d'afichatge de las interdependéncias entre los procèssus per aumentar la visibilitat de las planificacions de produccion foguèt inventat en 1896 per Karol Adamiecki, semblabla a aquela definida per Gantt en 1903. Pasmens, Adamiecki publiquèt pas sas òbras dins una lenga populara en Occident. Alara, Gantt foguèt en mesura de popularizar son metòde, desvolopada a l'entorn de l'an 1910-1915. Amb de modificacions menoras, çò que ven de l'organigrama Adamiecki es ara pus comunament nomenat lo « diagrama de Gantt »[4].
Referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ (en)Gantt chart history.
- ↑ (en)|Medalha Henry Laurence Gantt de l'ASME
- ↑ (en)Herrmann, Jeffrey W., History of Decision-Making Tools for Production Scheduling, Proceedings of the 2005 Multidisciplinary Conference on Scheduling: Theory and Applications, New York, July 18–21, 2005.
- ↑ (en)Gerard Blokdijk, Project Management 100 Success Secrets, Lulu.com, 2007, ISBN 0980459907, Google Print, p.76
Annèxes[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Ligams intèrnes[modificar | modificar la font]
Publicacions[modificar | modificar la font]
Gantt publiquèt divèrses articles e libres; entre eles:
- 1916. Work, Wages, and Profits, second edition, Engineering Magazine Co., New York.
- 1919. Organizing for Work, Harcourt, Brace, and Howe, New York.


text:
Bèlcaire
Bèlcaire (oficialament en francés Belcaire) es una comuna lengadociana del País de Saut situada dins lo departament d'Aude e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna dels Pirenèus situada dins lo País de Saut Lengadocian sus l'anciana RN 613 entre Ax e Coisan.
Perimètre del territòri[modificar | modificar la font]
Toponimia[modificar | modificar la font]
Bèlcaire es atestat en 1347 : de Bellicadro. Lo nom es format del resultat del latin quadrum, « pèira de talha » (l'idèa es la d'una mòta o d'una fortalesa) e de l'adjectiu valorizant bèl [1],[2]. Es una formacion romanica.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
- Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Bèlcaire; es ara del canton de Haute-Vallée de l'Aude (en francés), donc de La Nauta Val d'Aude.
Demografia[modificar | modificar la font]
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Albert Dauzat, Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 61
- ↑ Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, Toponymie des Pays Occitans, edicions Sud-Ouest, 2007, p. 300
- ↑ http://www.annuaire-mairie.fr/ancien-maire-belcaire.html


text:
Vous n'êtes pas connecté. Connectez-vous ou enregistrez-vous
Bartàs de Mauresca
1 Bartàs de Mauresca le Sam 29 Mar - 21:46
Zengi
Trobador !!
2 Re: Bartàs de Mauresca le Sam 29 Mar - 22:27
IEU
Pintaire
3 Re: Bartàs de Mauresca le Sam 29 Mar - 22:35
joan_cavalier
Trobador !!
(l'ai connegut amb Alan Kebe e Gavachas) e i'ai dit) mas a l'ora d'ara tenon un son a els e lo darrier disc es un disc de reggae/ragga traç que plan...envin es lo meu vejaire
4 Re: Bartàs de Mauresca le Sam 29 Mar - 22:43
IEU
Pintaire
Los ai vist i a pas longtemps e capitan de far bolegar emai los qu'aiman pas lo ragga
5 Re: Bartàs de Mauresca le Sam 29 Mar - 23:31
joan_cavalier
Trobador !!
6 Re: Bartàs de Mauresca le Sam 29 Mar - 23:48
PicheBorgne
Draquilhon
IEU a écrit:ieu ont m'espantan es en concert
Los ai vist i a pas longtemps e capitan de far bolegar emai los qu'aiman pas lo ragga
va plan m'as vist bolegar sus Mauresca quò venia mai del vam de la serada que de la lora musica...
7 Re: Bartàs de Mauresca le Dim 30 Mar - 0:02
IEU
Pintaire
8 Re: Bartàs de Mauresca le Dim 30 Mar - 0:05
joan_cavalier
Trobador !!
9 Re: Bartàs de Mauresca le Dim 30 Mar - 10:07
IEU
Pintaire
10 Re: Bartàs de Mauresca le Dim 30 Mar - 11:50
PicheBorgne
Draquilhon
11 Re: Bartàs de Mauresca le Dim 30 Mar - 12:19
Zengi
Trobador !!
Vertat que Mauresca ei enqüèra mei plan sus l'empont
12 Re: Bartàs de Mauresca le Dim 30 Mar - 12:57
IEU
Pintaire
PicheBorgne a écrit:n'i a de vertat 'qui dedins......
Sias pas imparcial...
13 Re: Bartàs de Mauresca le Mer 2 Avr - 10:58
Yellow
En Preson !
Avèm reçauput lo disco a la radio en avancia, e dèvi dire que ne siau mitijat. Es vertat an capitat de si sortir dau costat sota Massilia, encara que tre la debuta si sentian de diferencias, au nivèu dau discors notadament, amai qu'an pas lei mesmas influèncias que Massilia, alara que per eisemple de gents coma Joglar Vern vò Nux son encara dins la fotòcopia de Massilia e l'assuman, e mi donan pas l'imprecien d'aguer pron de cultura reggae vò Hip Hop coma la que pòdan aguer Mauresca (per lei conoisser ben e n'aguer sovent discutit em' elei e per aguer charrat emé Joglar e Nux, pensi pas dire tròp de conarias): lo dién en tota bonne foi amai, son pas venguts au reggae emé Marley e tot, i son venguts emé Massilia e es tot ce que semblan connoisser dau reggae... Mauresca avian seis influèncias d'en pertot, e subretot dau costat de Cypress Hill (mesme si s'auve pas dins sei discos lol)...
Bartàs doncas... Un bòn disco, interessant, mai digitau que lo precedent, si son pas fach cagar a convidar tròp de musicians, an travalhat emé lo samplaire sonque, e de còps quauquei guitaras e clavièrs an estats aponduts... Un albòm mai sombre que lei precedents, mens optimist, un albòm plaçat sota lo signe de la lucha, luènh de l'angelisme utopic de Massilia (que son dins son darrièr albòm un pauc luènh de tot, dins son arcadia de chourmos e chormètas, a quauqueis excepciens pròchis). Doei sòrtas de tròçs dins l albòm: d'unei engatsats, revendicatius e perqué pas hardcore mantunei còps (l'a mesme la suita de Sale Sud, inteligentament mesclada au dich tròç sus l'empont), coma Indians, Joda..., qu'a ièu m' agradan en tota franchisa, son vertadièrament bòns dins aquesto domèni, melhors encara que dins Contèsta, monte lo tròç Ya Basta patissia un pauc d'una influència Assassin tròp marcada e doncas rompa bòcha (aimi pas Assassin). E puèi d'un autro costat de sons un pauc tròp pouet pouet telettubies per ieu, mesme si amagan totjorn un messagi subversiu Baraqueta, Carnaval entre autrei...
Mai subretot per ieu, lo cauvo que m a un pauc pauvat problèma, es que coneissiam ja mantunei titres, que son part dau repertòri Mauresquian desempuèi de còps 3 ans (Montpelliérains per eisemple), mai aquò es pas tròp important fin finala.
Doncas per resumir... Un bòn disco qu'aconsèlhi, d'un grop en evolucien (d'un putan de grop de scèna tanben), de còps enrabiat, d'autrei còps mai utopic quand mesme, va fau ben dire, agradiu a l'aurilha e qu a l'avantagi non neglijable de s'escotar de la pista 1 a la 16 sensa ne sautar una (Emé lo nombre de discos qu'auvi au travalh, vos pòdi dire qu'es rare e que ren qu'aquò es signe de qualitat)...
14 Re: Bartàs de Mauresca le Jeu 8 Mai - 20:03
Lafontan
Occitan Warrior
Enfin un grop qu'a de causas a dire, amb Lo Dalfin avèm aquí dos grops que valon plan de comandòs de la nuèit, aquò tusta e n'avèm besonh...
15 Re: Bartàs de Mauresca le Jeu 8 Mai - 21:42
Qualqu'un mai
Guelha de bonda
16 Re: Bartàs de Mauresca le Dim 11 Mai - 22:03
Zengi
Trobador !!
Si que non .. qu'èi drin de mau, cau diser tanben que contèsta èra vertaderament genièc.
17 Re: Bartàs de Mauresca le Lun 16 Juin - 14:17
darboneta
Occitan Warrior
A la debuta , escotavi en bocla "stereotypes" (qu'es vertadierament tarrible ),"la joda" o "larzac" mai a força de l'ausir ( e coma lo disià yellow , se pòu laissar escotar sensa sautar una pista ), m'agradon de mai en mai lei cansons mens engatjadas de la mena "baraqueta ", "anam manjar" o "carnavau" ...
Apres, maugrat l'intro poum poum poum poum que fa vertadierament bontempi, ma preferida d'aquela passa es " van gogh "..
"Alara vire l'espilla d'un piramidium perdut...." (es lo solet risolet cantant qu'ai trobat !!!!)
E , me mandètz pas de peiras ,d'acòrd, d'acòrd, arresti de cantar....
18 Re: Bartàs de Mauresca le Ven 4 Juil - 20:22
Zengi
Trobador !!
Aperet a participacion
Que hèi partit de la redaccion de Har Far (Revista d'AAP)
Vau escríver un article sus Bartàs. M'agradaré d'escríver tanben çò que'n pensatz.
Per los qui son interessats, mercés de deishar en responsa un comentari de quauquas linhas sus l'album, dab lo vòste petit nom !
19 Re: Bartàs de Mauresca le Lun 7 Juil - 12:16
Danís
Adjudant
20 Re: Bartàs de Mauresca le Dim 24 Aoû - 23:40
maime
Lemosin de prumiera !
21 Re: Bartàs de Mauresca le Lun 25 Aoû - 10:23
Danís
Adjudant
22 Re: Bartàs de Mauresca le Mar 30 Sep - 17:10
Lo Roergat
Festenalièr
https://www.dailymotion.com/relevance/search/mauresca/video/x6ws7h_mauresca-fracas-dub-stereotypes_music
Aquelas paraulas me fan totjorn bategar coma cal !!!
23 Re: Bartàs de Mauresca le Mar 30 Sep - 20:53
Mertyl
Occitan Warrior
24 Re: Bartàs de Mauresca le Mar 30 Sep - 23:56
Danís
Adjudant
Io lo tròbe plan filmat, la seguida de portrachs que corresponden aus membres dau grop, d'originas diferentas, ilustra plan lo perpaus. Daus uns còps, pas besonh de mai.
Mas io seriá d'avis de n'en far daus clips pas "oficiaus" de quela chançon, i a de la matiera...
25 Re: Bartàs de Mauresca le Mer 1 Oct - 0:09
Cerièra de Mai
Trobador !!
Mercés…
Contenu sponsorisé
Sujets similaires
Permission de ce forum:
Vous ne pouvez pas répondre aux sujets dans ce forum


text:
DISSABTE 25 DE JUNH : PASSEJADA
A comptar de 9oras
« CASTRUM E VILATGE MEDIEVAU DE ROGIER »
dins lo quadre dei Rendetz-vos PATRIMÒNI e DESCUBÈRTA dau PNR (Pargue Naturau Regionau) de LA SANTA BAUMA
Evocacion istorica en provençau e en francés dau Castrum de Rogier ont i a agut dins leis annadas 60 una gròssa campanha de cavament e de trabalh de sintèsi en laboratòri, siegue en tot una quinzenada d’annadas de trabalh ( aperaquí 100000 tèsts e 2500 peças de materiaus divèrs). Possibilitat de visitar lo pichon musèu locau, sota reserva. Una documentacion serà remesa a cada participant.
CHARRAR PROVENÇAU / PNR : Entresenhas Crestian Belloc 0442729095 o 0623451947
De reservar avans lo 24/06 tarif 3.00 euros per adulte a gratis per lei pichons.


text:
Lo nº 140 d’Anem Occitans es disponible en linha
Lo punch suls projèctes de l’IEO, las accions de las seccions regionalas e departamentalas, las actualitats que pertòcan l’IEO, presentacion de las darrièras parucions en matèria de libres, disques, filmes. A la una : l’Amassada Generala a Niça, lo mercat de trabalh occitan en 2011, una presentacion de l’IEO París e son engatjament per la lenga, la seccion Lenga tanben sortís. Dins lo dorsièr central, la presentacion de doas cartas escambiadas entre Ismael Girard e Max Roqueta. A la fin d’aiceste article, podètz legir aquela edicion en linha e tanben la descargar.
Per s’abonar a la revista Anem Occitans es aquí
Aquí l’ensenhador de la revista nº140 :
Editorial :
- Bilanç de la manifestacion
Amassada Generala :
- Ressons de l’Amassada Generau de l’IEO a Niça
Actualitats :
- An agut lo labèl Òc per l’occitan
- Analisi del mercat de trabalh occitan en 2011
- La seguida de la protèsta del 31 de març
IEO-IDECO :
- La genèsi de l’univèrs mistralenc
Dorsièr : La correspondéncia entre Ismael Girard e Max Roqueta : un capitol de l’istòria occitanista
Seccions :
- D’activitats occitanistas a París
Disques e filmes :
- Marchem amb lo Còr !
Libres :
- Tres autors de l’IEO Gard
- Leis illas infinidas de Silvan Chabaud
Lenga :
- Difusir o difusar : punch de morfología occitana
Tribuna Liura :
- Colera : A.A.A.


text:
Manif Montpelhièr 2015 : com #3 concors aficha
La Coordinacion per la lenga occitana (IEO e Calandreta) que’vs informa de l’organizacion d’un concors per ua aficha entà la manifestacion deu 24 d’octobre de 2015 a Montpelhièr. Que trobaratz en pèça junta lo reglament e lo bulletin de participacion.
De notar las proposicions que son a tornar dab lo bulletin en çò de la Confederacion Calandreta - Ostal d’Occitània, Espace Jacques 1er d’Aragon, 117 Rue des Etats Généraux 34000 Montpellier 04 67 06 81 16 - comunicacion@calandreta.org
Un prèmi de 300 Euros qu’es perpausat...
Que’vs desiram ua participacion de las bonas