text:
Barcy
Barcy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
D'una superficie de 695 ectaras[1] (siá 6,95 km2), la municipalitat de Barcy aperten al costat de Meaux-Nòrd, en lo arrondiment de Meaux. Las municipalitats limitrophes prèps de Barcy incluent Marcilly a 2,03 km, Chambry a 2,36 km, Gesvres-lo-Capítol a 3,58 km, Penchard a 3,82 km e Varreddes a 3,96 km[2].
D'une superficie de 695 hectares[1] (soit 6,95 km2), la commune de Barcy appartient au canton de Meaux-Nord, dans l'arrondissement de Meaux. Les communes limitrophes proches de Barcy incluent Marcilly à 2,03 km, Chambry à 2,36 km, Gesvres-le-Chapitre à 3,58 km, Penchard à 3,82 km et Varreddes à 3,96 km[2].
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Barcy A conegut per lo sieu papièr dins los primièrs jorns de la Batalha de la Marna en lo moment de la Primièra Guèrra mondiala. La menaça dirècta de la guèrra arribada a lo sieu paroxisme lo 3-4 de setembre 1914, quand las armadas alemandas, se dirigenta a tot aspècte cap a París, se tròban dins plen país de Meaux. Ocupan un a un los pòbles situats sul marge drech de la Marna : Chambry, Barcy, Chauconin-Neufmontiers, Monthyon, Varreddes e se afanyen a afranquir lo riu per prene pè sul marge esquèrre, a Meaux. L'avesque de Meaux Monseigneur Marbeau fa una vœu perque la vila i aja estalviat. En setembre 1915, organiza un pelegrinatge en la municipalitat per celebrar lo Miracle de la Marna e decidís d'i elevar un monument commemoratiu a Barcy. Lo monument dédié a La nòstra-Madama de la Marna a inaugurat l'an 1924.
Barcy est connu pour son rôle dans les premiers jours de La Bataille de la Marne lors de la Première Guerre mondiale. La menace directe de la guerre atteint son paroxysme le 3-4 septembre 1914, lorsque les armées allemandes, se dirigeant à toute allure vers Paris, se trouvent en plein pays de Meaux. Elles occupent un à un les villages situés sur la rive droite de la Marne : Chambry, Barcy, Chauconin-Neufmontiers, Monthyon, Varreddes et s'apprêtent à franchir la rivière pour prendre pied sur la rive gauche, à Meaux. l'évêque de Meaux Monseigneur Marbeau fait un vœu pour que la ville soit épargnée. En septembre 1915, il organise un pèlerinage dans la commune pour célébrer le Miracle de la Marne et décide d'y élever un monument commémoratif à Barcy. Le monument dédié à Notre-Dame de la Marne est inauguré en 1924.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ 1,0 1,1 {{{Títol}}}. Consultat lo 13 de març de 2012
- ↑ 2,0 2,1 {{{Títol}}}


c: text/html

text:
Balhargues
Balhargues (Baillargues en francés) es una comuna occitana de Lengadòc, situada dins lo departament d'Erau e la region de Lengadòc-Rosselhon.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
L'origina de Balhargues se deu al fach que la Via Domícia passava per aquel endrech. A ras d'aquela rota un roman, Ballius, faguèt bastir una villa, compresa dins un vast domeni agricòla. Long del temps, la populacion i cresquèt fins que nasquèt lo vilatge de Balhargues que sa primièra atestacion es datada de 819, dins un document que l'emperador franc Loís lo Pietós cedissiá a l'avesque de Magalona, sos dreches sus las tèrras de l'airal.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Montlhéry
Montlhéry es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La preséncia umana a testificat dempuèi lo Neolític per la descobèrta de pèiras talhadas e educadas e de poteries[1].
La présence humaine est attestée dès le Néolithique par la découverte de pierres taillées et polies et de poteries[2].
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ istòria de la municipalitat sus lo sieu luòc oficial. Consultat lo 22/02/2008.
- ↑ histoire de la commune sur son site officiel. Consulté le 22/02/2008.


text:
Guilhèm X de Peitieus
Guilhèm lo Tolosenc o lo Paladin, nascut en 1099 es lo darrièr dels comtes de Peitieus de la dinastia dels Ramnulfids.
Regnèt de 1126 a 1137 jol nom de Guilhèm VIII, comte de Peitieus e duc d’Aquitània jol nom de Guilhèm X. Èra lo filh de Guilhèm lo Trobador, al qual succediguèt, e de Felip, filha del comte de Tolosa Guilhèm IV.
S’aliguèt contra Normandia amb lo comte d’Anjau Jaufré lo Bèl. Tranquil sus sa frontièra nòrd, deu per contra longtemps guerrejar al sud per contranher son vassal d’Aunis, Isembèrt de Châtelaillon.
Mal inspirat, sostenguèt amb lo legat Girard d’Engoleime l’antipapa Anaclèt II, pendent cinc ans, a partir de 1130 e fins a una entrevista amb sant Bernat de Clairvaux al castèl de Parthenay.
Moriguèt lo 9 d'abril (jorn del Divendres sant 1137) al cors d’un pelegrinatge a Sant Jacme de Compostèla, preguèt dins sas darrièras volontats lo rei de França Loís VI lo Gròs de plan voler consentir a maridar son filh Loís a sa filha ainada, Alienòr d'Aquitània.
Venguèt, a la fin de l'Edat Mejana, un personatge de legenda, en partida confondut amb Guilhèm de Gellona e sant Guilhèm de Malevala, a l’origina de l’òrdre dels Guilhemits.
Descendéncia[modificar | modificar la font]
- Alienòr d'Aquitània (1122 o 1124-1204)
- Petronilha d’Aquitània (1125-1153)
- Guilhèm Aigret (1126-1130)
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Ostal de Peitau ~ Lista dels comtes de Peitieus ~ Peitau


text:
Dialectologia
La dialectologia es un sosensems de la lingüistica. A per tòca d'estudiar las variacions de la lenga essencialament en foncion d'una distribucion geografica. La dialectologia se maina de tèmas coma la divergéncia de dos dialèctes a partir d'un avantpassat comun e la variacion sincronica.
Una de las realizacions mai concrètas dels estudis dialectals foguèt la realizacion d'Atlàsses lingüistics tre la debuta del sègle XX. Lo precursor del model actual d'Atlàs lingüistic foguèt l'Atlas Linguistique de la France (ALF) realizat per Jules Gilliéron e Edmond Edmont.
Somari
Objèctes e metòdes de la disciplina[modificar | modificar la font]
Descripcion intèrna[modificar | modificar la font]
La dialectologia pòt estudiar los dialèctes en los descrivent per eles-meteisses, en degatjant los traches (especifics o non) de lor fonetica, de lor fonologia, de lor morfologia, de lor sintaxi o de lor semantica. En aquò, la descripcion dialectala diferís pas dels autres trabalhs de descripcion lingüistica sincronica, a aquò prèp que s'interèssa a de parlars que la variabilitat es une caracteristica majora.
Descripcion contrastiva[modificar | modificar la font]
Pòt tanben comparar un o mantun dialècte als autres dialèctes de la meteissa familha o del meteis grop lingüistic. O fa alara sovent en recorrissent a d'enquèstas de geografia lingüistica, que permeton de descriure la reparticion espaciala dels traches especificant los membres de ladicha familha. Aquestas enquèstas desbocan sovent sus l'elaboracion d'atlàs lingüistics, permetent de distinguir las diferéncias entre dialèctes gràcias al traçat de frontièras entre traches lingüistics, frontièras apeladas isoglòssas; una autra tecnica descrivent aquestas diferéncias d'un biais mai subtil es la dialectometria, o mesura quantificada de las oposicions entre mantun punt de la mapa dialectala.
Descripcion genetica[modificar | modificar la font]
Descripcion antropologica[modificar | modificar la font]
Descripcion sociolingüistica[modificar | modificar la font]
Ligams[modificar | modificar la font]
Las paginas del Thesoc (Tesaurus occitan)[[1]]


text:
Nòrma lingüistica
Somari
Definicion[modificar | modificar la font]
Una nòrma lingüistica es un ensems de règlas convencionalas que fixan una lenga. L'operacion per fixar una nòrma lingüistica se sona la codificacion (o normativizacion), e la nòrma lingüistica n'es lo resultat. En general, una nòrma lingüistica se compausa de doas partidas:
- l'ortografia o nòrma ortografica (règlas per escriure los sons, per ex. en occitan realizar e non realisar*)
- la nòrma orala (règlas per fixar la lenga parlada, per ex. en occitan quimia e non chimia*, la vòli seguir e non vòli la seguir*). La nòrma orala d'una lenga pòt concernir en particular:
- l'ortoepia (manièra recomandada de prononciar, fonetica codificada)
- lo lexic (registrament e fixacion dels mots)
- la morfologia (forma dels mots, e en particular las formas gramaticalas de basa: variacion dels vèrbs, noms e adjectius; mots-aisinas corrents coma los articles, los nombres, los advèrbis, las preposicions o las conjoncions)
- la sintaxi (òrdre dels mots dins la frasa)
- l'evitacion de las interferéncias de certanas lengas jutjadas tròp influentas
- l'estil.
Remarca - Certans lingüistas utilizan lo tèrme nòrma lingüistica dins un sens restrench, coma sinonim de nòrma orala solament.
Nòrma e estandardizacion[modificar | modificar la font]
Dins la granda majoritat de las lengas del Mond, una nòrma lingüistica se concep sonque per fixar la varietat estandard de la lenga, sens se preocupar dels dialèctes ni dels parlars locals. En aquel cas, la codificacion e l'estandardizacion son practicament una sola e meteissa operacion.
Dins un pichòt nombre de lengas coma l'occitan, pasmens, la nòrma lingüistica permet de fixar tant los parlars locals coma la varietat estandard (occitan larg). En aquel cas, la codificacion es una operacion que pertòca totas las varietats de la lenga mentre que l'estandardizacion pertòca sonque la varietat estandard de la lenga.
Dins las lengas subordenadas[modificar | modificar la font]
Las lengas subordenadas, coma l'occitan, lo wolof, lo basco o lo lapon, pòdon conéisser de dificultats per difusar e per far acceptar una nòrma, pr'amor que son de lengas fragilas. La diglossia, la manca de mejans de comunicacion o d'ensenhament, la manca d'autoestima, de còps la manca de pression sociala subre l'usatge, pòdon explicar que certans usatgièrs d'aquelas lengas pòscan pas (o vòlgan pas) tostemps aplicar una nòrma. L'existéncia d'un organisme de codificacion es pas sistematica.
En occitan[modificar | modificar la font]
La situacion de l'occitan es particularament complèxa perque aquela lenga ten almens quatre nòrmas concurrentas uèi lo dia (sens comptar las practicas fòra nòrma):
- la nòrma classica, la pus utilizada, fixada pel Conselh de la Lenga Occitana
- la nòrma mistralenca
- la nòrma bonaudiana
- la nòrma de l'Escòla dau Pò.
Dins las lengas establidas[modificar | modificar la font]
Las lengas establidas, coma l'anglés, lo francés, l'italian, l'espanhòl, l'arabi o lo chinés, an una nòrma lingüistica pro establa. Aquela estabilitat ven de la pression fòrta de la societat subre l'usatge d'aquelas lengas e mai del besonh d'utilizar aquelas lengas dins una comunicacion a escala larga. Adoncas, los organismes de codificacion an sovent un ròtle segondari per fixar la lenga perque la fixacion se fa d'en primièr a travèrs d'un usatge social fòrt. Aital, l'anglés ten pas ges d'organisme de codificacion. D'autras lengas establidas an d'organismes de codificacion coma l'Acadèmia Francesa en francés, l'Acadèmia de la Crusca en italian o la Reiala Acadèmia de la Lenga Espanhòla.


text:
Millencourt-en-Ponthieu
Millencourt-en-Ponthieu es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
La Distincion de la Cosedura sise a Millencourt a apertengut a Gérard de Fretel de Vismes, coma ne testifica una confession de 1388
La Seigneurie de La Couture sise à Millencourt a appartenu à Gérard de Fretel de Vismes, comme en témoigne un aveu de 1388


text:
Mysticeti
Los misticèts (Mysticeti), o cetacèus de fanons (balenas de fanons) son un dels dos sosòrdres dels cetacèus (balenas), amb los odontocèts (o balenas de dents). Aqueste sosòrdre se caracteriza per la possession de fanons, contràriament a las dents dels odontocèts.
Son generalament mai gròsses que los odoncèts e la femèla es mai granda que lo mascle. Son los animals mai grands de la planeta. An dos events (« narras » de respiracion) que produson lo buf de vapor que los caracteriza.
Alimentacion[modificar | modificar la font]
Se noirissent de krill (pichons crustacèus) e de plancton, los misticèts prenon una granda quantitat d'aiga dins la boca puèi, en plaçant lor lenga al som del paladar, la butan en defòra de la boca a travèrs de lors fanons que lor servisson de filtre en retenent la noiridura.
Comportament[modificar | modificar la font]
Las balenas de fanons vivon dins totes los oceans. D'unas, coma las balenas grisas, fan de migracions, se noirisson dins las aigas frejas pendent la sason cauda, puèi van jols tropics per se reproduire.
Classificacion[modificar | modificar la font]
Lo sosòrdre conten 4 familhas :
- Balaenidae Gray, 1821
- Balaenopteridae Gray, 1864 - rorquals
- Eschrichtiidae Ellerman and Morrison-Scott, 1951 -- balena grisa
- Neobalaenidae Gray, 1873


text:
Sexion d'Assaut
Sexion d'Assaut es un grop de Hip-hop.
A la naissença dau grop, Sexion d'Assaut comportava una vintena de personas, puei, solament lei personas restacadas au grop. Lei 6 originas geograficas dau grop son: Guinèa francesa, Senegau, Còsta d'Evòri, Mali e Còngo.
Son estile de musica son : rap fancés, house, souk e bipop rap.
Sexion d'Assaut costeja Dj H Cue, Dry, Mister You, Sniper e Dj Abdle.
Lei susnoms dau grop son : Maître Gime, Lefa, Adam diallo, Black mescrim, Jr o Crom, Masca, Doomams,L.I.O Pétrodollard.


text:
937
Cronologia mensuala:
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh
Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec
Cronologias tematicas:
Literatura - Musica - Sciéncia - Espòrt
Aquesta pagina concernís l'an 937 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
Escòcia[modificar | modificar la font]
Batalha de Brunanburh entre una coalicion gropant leis estats cèltas dau nòrd (principalament Escòcia e Strathclyde) e lei Vikings de Dublin còntra l'armada de Wessex dirigida per lo rèi Æthelstan. S'acabèt per una victòria saunosa dei Saxons qu'afebliguèt lo poder de Constantin II. Unei senhors importants dau nòrd i foguèron tuats. Pasmens, l'importància dei sieunas pèrdas empachèt Æthelstan de conquistar lo nòrd. Ansin, Saxons e Cèltas deguèron d'ara endavant se concentrar sus la defensa de sei posicions.
Africa[modificar | modificar la font]
Califat Fatimida[modificar | modificar la font]
En Sicília, creacion de la vila d'Al-Khalisa per lo governador de l'illa dins lo relarg de Palèrme. Venguèt pauc a pauc un quartier d'aquela vila.


text:
Brian Boru
Brian Bórumha mac Cennétig (926 o 941[1] – 23 d'abril de 1014) (conegut coma Brian Boru en anglés) foguèt Rei d'Irlanda de 1002 a 1014. Encara que se conescan pas los detalhs precises de sa naissença, se sap que nasquèt a costat del comtat de Killaloe (Kincora) (uèi County Clare). Son paire èra Cennétig mac Lorcáin, Rei de Thomond e sa maire Bé Binn ingen Murchada, filha del Rei de Connacht.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ De fonts nombrosas dison que 941 o 926 foguèt l'annada de naissença de Brian Boru. Puèi que la darrièra data li donariá 88 ans al temps qu'encara èra general (1014), se pòt considerar que la data 941 es pus plausibla.


text:
Tèrmis d'Armanhac
Tèrmis d'Armanhac [1] (Termes-d'Armagnac en francés) qu'ei ua comuna francesa d'Occitània, en Gasconha, situada dens lo departament de Gers e la region de Mieidia-Pirenèus .
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comuna situada en Armanhac suus vinhal deus costalats de Sent Mont. L'Izaute n'a sa hont.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Viticultura : Costalats de Sent Mont (AOVDQS)
Lòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- La Tor de Tèrmis d'Armanhac, classée monument historique, est un ancien donjon d'un castèth deu Sègle XIII. Haute de 36 mètres, la tour domine la vallée de l'Ador ; on peut apercevoir à son sommet la chaîne des Pirenèus.
- Le Musée deu panache gascon est situé au sein même de la Tour de Termes d'Armanhac. Des saynètes sonorisées de mannequins de cire retracent les quelques évènements historiques ou représentent la vie regionale à travers les époques.
- Spectacles médiévaux son et lumière tous les étés, au pied de la Tor, avec plus de 150 figurants (volontaires s'adresser à la Mairie).
Personalitats ligadas dab la comuna[modificar | modificar la font]
Thibault d'Armanhac , né au castèth en 1405, compagnon de Jeanne d'Arc, bailli de Chartres de 1432 à 1457, et mort en 1457.


text:
Belloy-en-Santerre
Bello-in-Santérre en picard ( Belloy-en-Santerre en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Una Fotografia aeriana de 1967 relòtge sul luòc de Belloy una villa gallo-romaine a long tribunal rectangulaire orientada al sud.
Une photographie aérienne de 1967 montre sur le site de Belloy une villa gallo-romaine à longue cour rectangulaire orientée au sud.


text:
Lanneanoù
Lanneanoù en breton (Lannéanou en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lannéanou Se tròba al extremitat es-nòrd-es monts de Arrée e dels Rochers del Cragou. La municipalitat es de superficie modèst (16 km²), lo sieu finage se étirant en lo sentit sud-nòrd (del marais de Ménez Vergam, cap a 180 mètres d'altitud, al sud, en s'elevant rapidament fins a las nautors principalas prèpas del bourg (280 mètres) o mai a l'èst (245 mètres près de Kerforniou), lo quatre-cinquen nòrd del territòri communal en formant un plànol inclinat a fòrça flac pendent #que l'altitud décroît pro regularament cap al nòrd fins vèrs 150 mètres.
Lannéanou N'es un autentic castèl d'aiga naturala, divèrses corses d'aiga i prenon la siá font e es tanben una linha de parteja d'aigas entre divèrsas de concas-vessants: lo Roudouhir, just al sud del bourg, flueix cap al sud, servís de limit communale amb Plougonven, e #qu'es un afluent del Squiriou, lududes-quitament tributaire de la Aulne #que se tira en la rade de Brèst ; lo Douron, #que la font se'n tròba près del ponch d'amassada dels limits communales de Lannéanou, Scrignac e Botsorhel, flueix cap al nòrd, en se tirant en la Mange; lo sieu cors servís de limit communale amb Botsorhel. Lo riu de Plouigneau, @dénommer mai en aval Tromorgant, pren la siá font a proximitat immediata del bourg de Lannéanou, flueix cap al nòrd-nòrd-oèst e es un afluent de marge drech del Jarlot #que, amb lo Queffleut, constituissi mai en aval encara la Ritz de Morlaix; lo sieu cors servís de limit communale amb Plougonven. Aqueles vallées, gaireben dempuèi las siás fonts, flueixen en vallons dintrats d'una cinquantena de mètres per çò qu'es dels plateaux avoisinants.
Lo bourg de Lannéanou es fòrça excentré al sud-sud-oèst de lo sieu finage communal ; la butte del Telègraf, prèp del bourg, #que culmini a 300 mètres e pòrta aquel nom perque aquel #èsser un dels relèus del telègraf Chappe en connectant d'Escomesas a Brèst, es sul territòri de la municipalitat de Plougonven.
L'essencial del territòri de Lannéanou a constituit de granite (massiu granitique en s'estendent de Commana a Plouaret); dels affleurements de quartzites pòdon tanben èsser identificats[1].
Una estacion del Ret breton, a via métrique, sus la linha Morlaix-Carhaix, i aviá @dénommer "Cloître-Lannéanou" : situada a 6 km a l'oèst de Lannéanou, en la vallée del Jarlot, al limit dels territòris communaux de Plougonven e del Cloître-Sant-Thégonnec, près del masatge caseriu de Kermeur, aguès pas mai #qu'un interès limitat pels abitants de Lannéanou pendent los sieus qualques decenis d'existéncia dintre 1891 e 1967.
Lannéanou se trouve à l'extrémité est-nord-est des monts d'Arrée et des Rochers du Cragou. La commune est de superficie modeste (16 km²), son finage s'étirant dans le sens sud-nord (du marais de Ménez Vergam, vers 180 mètres d'altitude, au sud, s'élevant rapidement jusqu'aux hauteurs principales proches du bourg (280 mètres) ou plus à l'est (245 mètres près de Kerforniou), les quatre-cinquièmes nord du territoire communal formant un plan incliné à très faible pente dont l'altitude décroît assez régulièrement vers le nord jusque vers 150 mètres.
Lannéanou est un véritable château d'eau naturel, plusieurs cours d'eau y prennent leur source et c'est aussi une ligne de partage des eaux entre plusieurs bassins-versants: le Roudouhir, juste au sud du bourg, coule vers le sud, sert de limite communale avec Plougonven, et qui est un affluent du Squiriou, lui-même tributaire de l'Aulne qui se jette dans la rade de Brest ; le Douron, dont la source se trouve près du point de rencontre des limites communales de Lannéanou, Scrignac et Botsorhel, coule vers le nord, se jetant dans la Manche; son cours sert de limite communale avec Botsorhel. La rivière de Plouigneau, dénommée plus en aval Tromorgant, prend sa source à proximité immédiate du bourg de Lannéanou, coule vers le nord-nord-ouest et est un affluent de rive droite du Jarlot qui, avec le Queffleut, constitue plus en aval encore la Rivière de Morlaix; son cours sert de limite communale avec Plougonven. Ces vallées, presque dès leurs sources, coulent dans des vallons encaissés d'une cinquantaine de mètres par rapport aux plateaux avoisinants.
Le bourg de Lannéanou est très excentré au sud-sud-ouest de son finage communal ; la butte du Télégraphe, proche du bourg, qui culmine à 300 mètres et porte ce nom car ce fut un des relais du télégraphe Chappe reliant Paris à Brest, est sur le territoire de la commune de Plougonven.
L'essentiel du territoire de Lannéanou est constitué de granite (massif granitique s'étendant de Commana à Plouaret); des affleurements de quartzites peuvent aussi être identifiés[2].
Une gare du Réseau breton, à voie métrique, sur la ligne Morlaix-Carhaix, était dénommée "Cloître-Lannéanou" : située à 6 km à l'ouest de Lannéanou, dans la vallée du Jarlot, à la limite des territoires communaux de Plougonven et du Cloître-Saint-Thégonnec, près du hameau de Kermeur, elle n'eût qu'un intérêt limité pour les habitants de Lannéanou pendant ses quelques décennies d'existence entre 1891 et 1967.
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Vejatz tanben[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Louis Chauris e Jacques Garreau, "Precisions sus la stratigraphie e l'estructura dels Monts de Arrée (Finistère)", Resumits setmanièrs de las sessions de l'Academia de las sciéncias. Seriá D, 1973, consultable http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6109671c/f1043.Image.R=Lanneanou.langFR
- ↑ Louis Chauris et Jacques Garreau, "Précisions sur la stratigraphie et la structure des Monts d'Arrée (Finistère)", Comptes rendus hebdomadaires des séances de l'Académie des sciences. Série D, 1973, consultable http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6109671c/f1043.image.r=Lanneanou.langFR


text:
Bartolomé Casaus
Bartolomé Casaus, mai conegut jol nom de Bartolomé de las Casas (Sevilha, 24 d'agost de 1484 - Madrid, 17 de julh de 1566) foguèt un fraire dominican andalós del Reialme de Castelha, cronista, teologian, avesque de Chiapas (Mexic) que prenguèt la defensa dels indians d'America. Son nom d'ostal vertadièr Casaus, espanholizat e ennoblit en de las Casas, a generat la teoria que podiá èsser catalan, mentre que d'autres li donan una origina occitana, probablament lemosina.
Biografia[modificar | modificar la font]
Bartolomé Casaus nasquèt a Sevilha en 1484, probablament lo 16 de novembre.[1] De sègles de tradicion situavan sa naissença anteriorament, en 1474. Pasmens, dins las annadas 1970 de cercaires que fasián de recercas dins d'archius demostrèron que la data èra incorrècta, aprèp d'aver descobèrt dins l'Archiu General de las Indias records of a contemporary lawsuit que demostrèt qu'èra nascut una decada mai tard que çò que se pensava.[2] De biografs e autors posteriors an generalament acceptat e utilizat aquesta revision.[3] Son paire Pedro Casaus èra un mercadièr e se pensa generalament que la familha èra descendenta d'una de las familhas occitanas qu'avián emigrat per fondar la vila de Sevilla.[4] Segon un biograf sa familha èra d'origina jusieva convèrsa,[5] encara que d'autres descrivon la familha coma de crestians qu'avián emigrat d'Occitània.[4], pasmens l'istorian catalan Jordi Bilbeny pensa que Bartolomé e sa familha podián èsser catalans. Pr'amor del testimoniatge del biograf de Casaus, Antonio de Remesal, se creguèt tradicionalament que Bartolomé de las Casas estudièt en licéncia a Salamanca, pasmens aqueles estudis jamai apareisson pas mençonats dins los escriches del fraire.[6] En 1507, quand èra encara adolescent, viatgèt a Roma ont aguèt l'escasença d'èsser present al Festival de Flaütas.[7]


text:
Càncer
Lo càncer (en tèrmes medicals, « neoplasia maligna ») es un tipe de malautiás ont un grop de cellulas desvolopan un creissement incontrarotlat.
Los càncers pòdon afectar de personas de totas las edats, pr'aquò en la majoritat dels tipes de càncer, lo risc aumenta amb l'edat[1]. Lo càncer provòca aproximativament 13% de totas las mòrts umanas[2]. Segon la Societat Americana del Càncer, 7,6 milions de personas son mòrtas de càncer dins lo mond durant l'an 2007[3]. Lo càncer pòt afectar totes los animals.
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ UK cancer incidence statistics by age, genièr de 2007
- ↑ Organizacion Mondiala de la Santat, « Càncer », febrièr de 2006
- ↑ Reuters, « Report sees 7.6 million global 2007 cancer deaths », decembre de 2007


text:
Mont Fuji
Lo mont Fuji (富士山), amb 3776 m d'altitud, es la montanha mai nauta de tota l'illa de Honshu e de tot Japon. Se tròba entre las prefecturas de Shizuoka e Yamanashi dins lo Japon central e just al ponent de Tòquio, d'ont se pòt observar un jorn desencrumit. Fuji es un estratovolcan.
Considerat territòri sagrat dempuèi l'antiquitat, i èra enebit per las femnas d'i pujar a la cima fins a l'èra Meiji (fin del sègle XIX). Uèi lo jorn es conegut coma una destinacion toristica, e per far d'alpinisme, mai que mai entre los meses de julhet e la fin d'agost.
Lo mont Fuji es un còn volcanic atractiu e es un tèma recurrent dins l'art japonés. Lo trabalh qu'a mai de renom es l'òbra màger 36 vistas del mont Fuji del pintor ukiyo-e Hokusai. Tanben apareis dins la literatura japonesa e es lo tèma de fòrça poèmas.
Lo mont Fuji es classificat coma volcan actiu, mas presenta pauc de riscs d'erupcion. La darrièra erupcion enregistrada data de 1707 durant l'èra Hōei del periòde Edo. Se formèt alavetz un nòu cratèr e un segond pic (nomenat Hoeizan pel nom de l'èra).
Aprèp lo sorgiment dels samurais al Japon feudal (del sègle XII al sègle XVI) comencèron a s'emplegar los caractèrs kanji actuals pel "Fuji". Fu (富) significa "riquesa", mentre que ji (士) es "samurai". E san (山) significa "montanha", lo nom complet es doncas Fujisan.


text:
Pirenèus Atlantics
Eths Pirenèus Atlantics (64) que son un departament de França. Ua partida deth departament qu'ei en Occitània (Biarn e Baish Ador) e er'auta partida qu'ei eth Bascoat nòrd. En 2011, 476 233 de 656 608 abitants vivèvan dens era partida occitana.
Somari
Er'istòria[modificar | modificar la font]
Eth departament nomat iniciaument "Baishs Pirenèus" que'u creèn ara Revolucion Francesa, eth 4 març de 1790 en aplicacion dera lei deth 22 de deceme de 1789, en ajónher Bearn e eras tres províncias bascas (Labord, Baisha Navarra e Sola).
Òm pòt notar era preséncia de duas enclavadas deths Nauts Pirenèus qu'amassan cinc comunas ar èst deth departament.
Eths Baishs Pirenèus que prenón eth nom de Pirenèus Atlantics eth 10 d'octobre de 1969.
Era geografia[modificar | modificar la font]
Eth departament deths Pirenèus Atlantics que hè partida dera region d'Aquitània. Qu'ei ara termièra deths departaments deras Lanas, de Gers e deths Nauts Pirenèus, tant coma d'Espanha. Qu'ei bordat ar oèst per eth golf de Gasconha.
Eth clima[modificar | modificar la font]
Eths Pirenèus Atlantics que coneishen ua variacion d'altitud de près de 3000 mètres entre eth punt mei baish e eth mei haut. Non i a donc pas un sol clima. Era temperatura mejana deth departament que s'abaisha desempuish eras planuras dinc aths soms, on pòt nevar en tota sason.
Era temperatura dita normau qu'ei era deras planuras : qu'ei pro doça. Eth clima qu'a un sarròt de caracteristicas (egalitat deras temperaturas, doçor, mantuas plojas).
Era beutat deth cèu sustot en abòr, qu'ei hòrta ens Pirenèus Atlantics, coma ac ditz era cançon "Bèth Cèu de Pau".
Era demografia[modificar | modificar la font]
Non sembla pas i aver nat nom particular tà aperar eths poblants deths Pirenèus Atlantics. Eths Occitans que pòblan Biarn e lo Baish Ador mentre qu'eths Bascos pòblan eth Bascoat. Desempuish era Revolucion e era creacion deth departament, tots que partatjan eth medish departament. Mès de 1790 a 1969, eths abitants qu'estón enqüèra aperats eths Baish-Pirenencs.
Eras lengas[modificar | modificar la font]
- Er occitan (gascon) que's parla dens la zona orientau deth departament, en Biarn, e tanben en parçan deth Baish Ador (Baiona, Biàrritz, Anglet). Qu'ei ensenhat dès era mairau enas escòlas Calandretas.
- Eth basco (euskara en basco) qu'ei parlat enas vilas e vilatges deth País Basco, ena part occidentau deth departament (e tanben, mès recentament, en parçan deth Baish Ador pr'amor der'immigracion vienent deu País Basco). Era senhalizacion estradèra qu'ei bilingüa, e eth basco qu'ei ensenhat ens collègis, eths licèus e eras Ikastolak.
- Eth francés qu'ei era lenga oficiau, coma ena rèsta deth territòri francés.
Era gastronomia[modificar | modificar la font]
Biarn, eth Baish Ador e eth País Basco que presentan totas eras especialitats gastronomicas deth sud-oèst.


text:
1927
Aquesta pagina concernís l'an 1927 del calendièr gregorian.
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 14 de febrièr - Un tèrratrem en Iogoslavia causa 700 mòrts
Union Sovietica[modificar | modificar la font]
Fin dei luchas de succession au sen dau Partit ambé la victòria definitiva de Stalin que capitèt d'exclure seis adversaris (Trotski, Kamenev, Zinoviev...) condamnats per « fraccionisme ». Fins a sa mòrt en 1953, Stalin demorèt lo cap suprèm de l'Union Sovietica.
Mond[modificar | modificar la font]
- 7 de mai - Fin de la guèrra civila en Nicaragua
- 14 de setembre - Un tèrratrem sosmarin en Japon causa 100 mòrts
- 30 de decembre - Inauguracion de la primièra linha de mètro de Tòquio
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Fisica[modificar | modificar la font]
Debanament de l'experiéncia de Davisson-Germer (bombardament d'una buta de niquèl per d'electrons per observar una figura de difraccion). Permetèt de confirmar la teoria enonciada per lo premier còp en 1924 per Louis de Broglie (1892-1987) de la dualitat onda-particula. Aquela confirmacion foguèt una etapa majora dins la construccion de la teoria quantica modèrna. Clinton Joseph Davisson obtenguèt lo Prèmi Nobel de Fisica 1937 per aquela experiéncia.
De son caire, totjorn dins lo camp dei consequéncias de l'aparicion de la mecanica quantica, premiera enonciacion dau principi incertitud de Werner Heisenberg (qu'obtenguèt lo Prèmi de Nobel de Fisica 1932 per aquela teoria). Aquò foguèt una autra etapa decisiva de l'establiment de la mecanica quantica modèrna.
Meteorologia[modificar | modificar la font]
Premiera utilizacion d'una radiòsonda per lei meteorològs francés Robert Bureau (1892-1965) e Pierre Idrac (1885-1935). Aquel aparelh permetiá de transmetre dirèctament d'informacions sus l'atmosfèra gràcias a una liason radiò.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 1 de genièr - Vernon L. Smith, economista american, Prèmi Nobel
- 13 de genièr - Sydney Brenner, biologista britanic, Prèmi Nobel
- 17 de genièr - Eartha Kitt, actritz e cantaira americana
- 25 de genièr - Antonio Carlos Jobim, compositor brasilièr (m.1994)
- 26 de genièr - José Azcona del Hoyo, president d'Honduras (m. 2005)
- 30 de genièr - Olof Palme, primièr ministre de Suècia (m. 1986)
- 2 de febrièr - Stan Getz, musician american (m.1991)
- 20 de febrièr - Sidney Poitier, actor american
- 1 de març - Harry Belafonte, actor e musician american
- 6 de març - Gabriel García Márquez, escrivan colombian, Prèmi Nobel de Literatura
- 13 de març - Raúl Alfonsín, èx-president d'Argentina
- 21 de març - Hans-Dietrich Genscher, òme politic alemand
- 29 de març - John Robert Vane, farmacològ britanic, Prèmi Nobel (m.2004)
- 10 d'abril - Marshall Warren Nirenberg, scientific american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
- 14 d'abril - Alan MacDiarmid, quimista nouzelandés, Prèmi Nobel
- 16 d'abril - Papa Beneset XVI
- 18 d'abril - Tadeusz Mazowiecki, primièr ministre de Polonha
- 20 d'abril - Karl Alexander Müller, fisician american, Prèmi Nobel
- 24 d'abril - Alan MacDiarmid, quimista neozelandés, Prèmi Nobel
- 9 de mai - Manfred Eigen, biofisician alemand, Prèmi Nobel de Quimia
- 22 de mai - George Andrew Olah, quimista ongrés, Prèmi Nobel
- 13 de junh - Franco Maria Malfatti, president de la Comission Europèa (m. 1991)
- 18 de junh - Frank Sherwood Rowland, quimista american, Prèmi Nobel
- 24 de junh - Martin Lewis Perl, fisician american, Prèmi Nobel
- 28 de junh - Frank Sherwood Rowland, quimista american, Prèmi Nobel
- 4 de julhet - Gina Lollobrigida, actritz italiana
- 24 d'agost - Harry Markowitz, economista american, Prèmi Nobel
- 25 d'agost - Albert Uderzo, creator del personatge Asterix
- 13 de setembre - Tzanis Tzannetakis, primièr ministre grèc.
- 29 de setembre - Adhemar Ferreira da Silva, atlèta brasilièr (m. 2001)
- 7 d'octobre - Ronald David Laing, psiquiatre escocés (m. 1989)
- 8 d'octobre - César Milstein, scientific argentin, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (m. 2002)
- 14 d'octobre - Roger Moore, actor britanic
- 16 d'octobre - Günter Grass, escrivan alemand, Prèmi Nobel de Literatura
- 18 d'octobre - George C. Scott, actor american (m. 1999)
- 25 d'octobre - Jorge Batlle Ibáñez, president d'Uruguai
- 5 de decembre - Bhumibol Adulyadej, rei de Tailàndia
- 20 de decembre - Kim Young-sam, president de la Corèa del Sud
- 25 de decembre - Ram Narayan, musician indian
- Miquèu Grosclaude, professor de filosofia e lingüista occitan
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 4 de març - Ira Remsen, quimista american (n. 1846)
- 14 de març - Jānis Čakste, primièr president de Letònia (n. 1859)
- 11 de mai - Juan Gris, pintor espanhòl (n. 1887)
- 5 de julhet - Albrecht Kossel, mètge alemand, Prèmi Nobel (n. 1853)
- 14 de setembre - Isadora Duncan, dançaira americana (n. 1877)
- 29 de setembre - Willem Einthoven, inventor neerlandés, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1860)
- 2 d'octobre - Svante Arrhenius, quimista suedés, Prèmi Nobel (n. 1859)


text:
Las Aisiás de Taiac e Siruèlh
Las Aisiás de Taiac e Siruèlh[1] (Les Eyzies-de-Tayac-Sireuil en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada pel departament de Dordonha de la region d'Aquitània, ont se tròba de sits arqueologics nombroses.
Somari
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- l'Abric del Peis
- la Cauna de Font de Gaume
- la Cauna de las Combarèlas
- la Cauna de la Mota
- la Cauna del Grand Ròc
- l'Abric de Cap Blanc
- l'Abric de Cròsmanhon
- L'Aujariá Nauta
- L'Aujariá Bassa
- la Micòca
Referéncias[modificar | modificar la font]
.


text:
Michael Moore
Michael Francis Moore (nascut en 1954) es un realizator american de cinèma. Arribèt la reputacion amb la siá pellicula Roger & Me (Roger e ieu), un documentari sus l'arribat dins lo sieu pòble natal Flint, après que l'entrepresa General Motors barrèsse las siás fabricas per ne dobrir de nòvas a Mexic amb la fin de desencarir de còstes d'aucupacion.
Somari
Biografia[modificar | modificar la font]
L'an 1999 Moore ganhèt lo prèmi Hugh M. Hefner A l'art e lo divertiment per lo sieu programa televisiu The Awful Truth (l'òrra vertat).
Lo sieu documentari Bowling for Columbine, (pòble ont de divèrses gojats auciguèron a tirs als sieus companhs d'escòla), estreat en l'an 2002, presentèt una analisi de la cultura armamentísta nòrd-americana. La pellicula ganhèt especiala atencion en lo Festival de Cinèma de Canas (França), e ganhèt lo prèmi César a la melhor pellicula estrangièra. Atenguèt tanben un Oscar pel melhor documentari l'an 2003. En lo moment de reculhir aquel Oscar, Moore generèt una granda polemica a Hollywood a causa de que foguèt l'unic ganhant qu'aprofechèt l'oportunitat per denonciar publicament al president dels Estats Units, George W. Bush, per la recenta aucupacion de la Iraq, lo fach que provoquèt una reaccion divèrsa en los presents. A causa de la ressonància mondiala del fach e a las duras criticas contra lo sieu discors, la venta de los sieus libres e las intradas per veire la siá pellicula aumentèron considerablament.
Lo sieu darrièr documentari, Fahrenheit 9/11 parlar suls ligams economics mantenon dempuèi fa de decènnis la familha Bush amb la familha reiala saudita e la familha de Osama bin Laden. Parla tanben sus las motivacions financièras amagas al darrièr l'aucupacion de la Iraq del 2003 e la supausada credulitat e abséncia de sens critic del ciutadan nòrd-american tèrme mejan. Aquel trabalh a agut un succès sens precedents en lo genre documentari. Tot aquò a pesar dels problèmas qu'aguèt per èsser distribuida après que The Walt Disney Company, proprietària de la distribuidora Miramax, se volguèsse pas distribuir la cinta. Malgrat aiçò, après obténer la Palma d'Aur al Festival de Canas 2004, e mercés a la polemica en los mejans nòrd-americanes (se parlèt quitament d'enebir la siá distribucion als Estats Units) la pellicula foguèt distribuida per tres pichonas productoras, justament en la data desirada per Moore: lo 4 de julhet, jorn de l'independéncia dels Estats Units. Se cresiá que podiá èsser important lo sieu impacte en las eleccions presidencialas nòrd-americanas d'aquel meteis an. Malgrat aiçò, la siá influéncia demorèt mesa en question quand los nòrd-americanes reelegiguèron a George W. Bush.
Filmografia[modificar | modificar la font]
Director[modificar | modificar la font]
Documentaris[modificar | modificar la font]
- 1989 Roger & Me
- 1992 Pets or Meat: The Return to Flint (TV)
- 1992 Two Mikes Don't Make a Wright
- 1997 The Big One
- 1998 And Justice for All
- 2002 Bowling for Columbine (basats en los faches del Massacre de Columbine)
- 2004 Fahrenheit 9/11
- 2007 Sicko
- 2007 Fahrenheit 9/11 1/2
- 2008 Slacker Uprising
- 2009 Capitalism: A love story
Pellículas[modificar | modificar la font]
- 1995 Canadian Bacon
Sèries de TV[modificar | modificar la font]
- 1994 TV Nation
- 1999 The Awful Truth
- 1999 Michael Moore Live
Actor[modificar | modificar la font]
Pellículas[modificar | modificar la font]
- 1999 Edtv
- 2000 Lucky Numbers
- 2004 The Fever


text:
Les Ardillats
Los Ardilyàts en arpitan (Les Ardillats en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Georges Valís #viure als Ardillats, ont i aguèt arturat per la Gestapo çò 18 de mai 1944, dins l'otèl de Ardières. I aviá fach d'aquel canton isolat de la municipalitat lo sieu quartièr-general per las siás activitats intellectualas e de resisténcia. En las ruïnes de l'otèl se tròban traces de la siá preséncia (vièlhs documents).
Georges Valois vécut aux Ardillats, où il fut arrêté par la Gestapo le 18 mai 1944, à l’hôtel d'Ardières. Il avait fait de ce coin isolé de la commune son quartier-général pour ses activités intellectuelles et de résistance. Dans les ruines de l'hôtel se trouvent des traces de sa présence (vieux documents).


text:
Valhadolid
Valhadolid (Valladolid en espanhòl) es la capitala de la província de Valhadolid e de la comunautat autonòma espanhòla de Castelha e Leon[1]. Sa populacion èra estimada a 321 713 abitants en 2004. Sa superfícia totala es 197,5 km².
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ L'Estatut d'Autonomia de Castelha e Leon establís pas de capitala. Inicialament lo Parlament de Castelha e Leon s'installèt provisoriament a Burgos. Fins finala, una lei de 1987 establiguèt que las institucions de la comunautat autonòma (Junta de Castilla y León e Cortes de Castilla y León) aurián lor sèti definitiu dins la ciutat de Valhadolid


text:
Alexis de Tocqueville
Alexis-Charles-Henri Clérel de Tocqueville (1805-1859) foguèt un pensaire politic e istorian francés qu'estudièt lo sistèma de las presons dels Estats Units. Foguèt un grand defensor de la libertat e de la democracia.
- Filosòf agnostic
- Filosòf politic
- Filosòf catolic
- Sociològ francés
- Istorian francés
- Jurista francés
- Escrivan francés
- Escrivan normand
- Deputat de la Monarquia de Julhet
- Membre de l'Assemblada Constituenta de 1848
- Deputat de la Segonda Republica Francesa
- Ministre francés dels Afars Estrangièrs
- Cadieràs 18 de l'Acadèmia francesa
- Acadèmia de Caen
- Acadèmia de las Sciéncias Moralas e Politicas
- Personalitat politica normanda
- Filosòf francés
- Naissença en 1805
- Decès en 1859


text:
Categoria:Istòria de la medecina
Totas las societats umanas an de cresenças medicalas - naissença, mòrt, malautiá e tractaments son explicats d'un biais o d'un autre. Istoricament, a travèrs l'istòria de la medecina las malautiás son sovent estadas atribuidas a la mascariá, los demons o la volontat divina, d'idèas qu'an encara un cèrt impacte, quitament dins de societats 'modèrnas'.
Veire tanben las categorias : Mètge ~ Biologista
Soscategorias
Aquesta categoria dispausa de 4 soscategorias, sus un total de 4.
I
M
- ► Medecina tradicionala (1 P)
- Mètge (4 C, 54 P)
- ► Mètge del sègle XIX (2 P)
Articles dins la categoria « Istòria de la medecina »
Aquesta categoria conten l'article seguent.


text:
1759
Aquesta pagina concernís l'an 1759 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
França[modificar | modificar la font]
Perseguida de la Guèrra de Sèt Ans ambé de combats malaisats per França en Euròpa e en America. En Canadà, lei Francés perdiguèron la vila de Quebèc après un sètge de tres mes (26 de junh - 18 de setembre) e la revirada d'una temptativa de sortida (batalha dei Plans d'Abraham lo 13 de setembre). L'armada francesa se retirèt vèrs lo nòrd onte preparèt una còntra-ofensiva per l'annada seguenta. Pasmens, la pèrda de la vila e l'arribada de milièrs de soudats britanics entraïnèron de trèbols grèus dins la colonia e de milièrs d'abitants moriguèron dins lo corrent de l'ivèrn.
Euròpa[modificar | modificar la font]
Mond[modificar | modificar la font]
- Los jesuistas son expulsats de Brasil e d'autras colonias de Portugal.
- Tèrratrem en Liban que ne'n resultèt 20 000 mòrts.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 25 d'octobre - William Wyndham Grenville, primièr ministre del Reialme Unit (m. 1834)
- 26 d'octobre - Georges Danton, dirigent revolucionari francés (m. 1794)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 14 d'abril - Georg Friedrich Händel, compositor alemand (n. 1685)


text:
Antonio José de Sucre y Alcalá (Cumaná, Veneçuèla, 1795 - sèrra de Berruecos, Colómbia, 1830), militar e òme politic veneçolan. Foguèt un dels caps mai destacats del procès d'independéncia dels païses d'America del Sud e amic de Simón Bolívar. Aperteniá a una importanta familha criolla veneçolana, de longa tradicion militara al servici de la corona espanhòla. Malgrat aiçò, Sucre se jonguèt amb fervor a la causa independentista ja dempuèi fòrça jove. Foguèt tanben president de Bolívia, entre 1825 e 1828.
Als quinze ans s'enrotlèt dins l'armada patriòta e participèt a la campanha de Francisco Miranda contra los realistas. Lo fracàs d'aquela campanha l'obliguèt a se refugiar a Trinitat ont, amassa amb Santiago Nariño, planegèt un nòu atac contra Veneçuèla, que se produsiguèt en 1813. Organizèt l'armada de l'Orient e participèt a l'ofensiva sus Caracas, mas vencut pels realistas a Aragua e Urica, li calguèt fugir. En 1818 arribèt a Angostura, ont Simón Bolívar aviá establit lo sieu quartièr general e organizava la nòva republica veneçolana e s'integrèt rapidament dins l'estat màger de Bolívar.
Se dirigiguèt posteriorament cap a la zona del Naut Peró (Charcas) ont proclamèt l'independéncia de la nòva Republica de Bolívia, e l'Assemblada Nacionala acabada de constituir lo nomenèt president. A causa de divèrses conflictes renoncièt a la carga e se retirèt a l'Equator amb la siá familha. Dempuèi trabalhèt ailà activament en defensa de l'estat de la Grand Colómbia, ja alavetz en procès de separacion e, sustot, venquèt una armada peroviana qu'ensajava d'ocupar Equator e Colómbia a la batalha de Tarqui. Moriguèt en 1830 mentre ensajava controtlar los movements secessionistas de la Granda Colómbia.


text:
Tristan Tzara
Tristan Tzara, de son nom vertadièr Samuel Rosenstock, nascut lo 16 d'abril de 1896 a Moineşti, Romania e mòrt lo 25 de decembre de 1963 a París, foguèt un escrivan, poèta e ensagista de lenga romanesa e francesa e un dels fondadors del movement Dada.
Biografia[modificar | modificar la font]
Los membres de la familha Rosenstock faguèron part de las 800 000 personas josievas recensadas que lo còde civil en vigor, a l'epòca, interdisiá la ciutadanetat romanesa. Lo seu paire èra quadre d'una societat d'expleitacion petroliera; Samuel coneguèt una enfança e una adolescéncia aisada e sens istòria. Seguèt una classa sus la cultura francesa dins un institut privat, de literatura al licèu Saint-Sava e de sciéncia e otenguèt lo certificat de fin d'estudis al licèu Milhai-Viteazul.[1].
Amb son amic de licèu Marcel Janco, Samuel creèt, en 1912, sa primièra revista "Simbolul" e s'imagina en « àngel negre del simbolisme trionfant ». I publiquèt l'un de sos primièrs poèmas « Sur la rivière de la vie ».
En 1915, adoptèt l'escais de Tristan Tzara : Tristan en referéncia a l'eròi de l'opèra de Richard Wagner « Tristan e Iseut » e Tzara per çò que vòl dire "tèrra" o "país" en romanés[2].
Amb son certificat de fin d'estudis, Tzara s'inscriguèt a l'Universitat de Bucarèst en matematicas e filosofia en setembre de 1914). Son amic Janco s'inscriguèt en politecnica[3].
L'ambient provincial de Bucarèst languís Tzara que sòmia de partir. Contra l'avís de son paire, mas encoratjat per Janco que lo buta de lo rejónher a Zuric, quitèt Romania per Suècia, país neutre aculhent la joventut d'Euròpa refusant la guèrra. S'inscriguèt a l'universitat en classa de filosofia. Mas lo languiment lo torna ganhar : « las sensacions de ben-èsser venguèron raras e totes los plasers foguèron catalogats : las excursions, los cafès, los amics... » Demòra a Zuric sonque mercés a Janco.
Tzara encontrèt l'alemand Hugo Ball e la seuna femna Emmy Hennings, baladora e cantaira. Se presenta coma un revolucionari professional, disciple de Mikhaïl Bakunin, que quitèt Alemanha per causa d'incitacions a l'insurreccion. Convencut qu'en Suècia, encontrèsse de joves coma el tenent la volontat de « gausir de lor independéncia », Ball configuèt a Tzara son projècte de dubrir un luòc ont s'assemblarián totas las dissidéncias.[4].
Lo 5 de febrièr, Ball, Hennings, Richard Huelsenbeck, Tzara e los pintres Jean Arp, Janco e Sophie Taeuber inaugurèron lo Cabaret Voltaire que transformèron en cafè literari e artistic que sos murs foguèron cobèrts de quadres creant un ambiant a l'encòp intim e ofegat[5]. Lo succès foguèt immediat. [6].
Participèt a la renaissença del mot Dada a Zuric e foguèt lo pus actiu propagandista del movement.
Escriguèt los primièrs tèxtes "dadas" :
- La Première aventure céleste de Mr Antipyrine (1916),
- Vingt-cinq poèmes (1918),
- Sept manifestes Dada (1924)
Tristan Tzara, Aragon, Philippe Soupault et Breton, e mai d'autres, participèron a la revista SIC creada per Pierre Albert-Birot en 1916 e d'autras activitats amb visada de tustar lo public e destruir las estructuras tradicionalas del lengatge.
Puèi, temptèt de reconciliar surrealisme e comunisme (aderiguèt al Partit Comunista en 1936, per rejónher la Resisténcia pendent la Segonda Guèrra Mondiala).
Es enterrat a Paris, al cementèri del Montparnasse.
Òbras[modificar | modificar la font]
- La Première aventure céleste de Mr Antipyrine, première édition 1916
- Vingt-cinq poèmes, 1918
- Cinéma calendrier du cœur abstrait maisons, première édition 1920
- Le cœur à barbe, 1922.
- Sept manifestes Dada, première édition 1924, amb dessenhs de Francis Picabia
- Mouchoir de nuages, 1924.
- Sonia Delaunay, 1925.
- De nos oiseaux : poèmes, 1923.
- L’arbre des voyageurs, 1930.
- Essai sur la situation de la poésie, 1931
- L’homme approximatif, 1931.
- Où boivent les loups, 1932.
- L’antitête, 1933.
- Grains et issues, 1935.
- La main passe, 1935.
- Ramures, 1936.
- Sur le champ, 1937.
- La deuxième aventure céleste de M. Antipyrine, 1938.
- Midis gagnés, 1939.
- Ça va, 1944.
- Entre-temps, 1946.
- Le cœur à gaz, 1946.
- Terre sur terre, 1946.
- La fuite : poème dramatique en quatre actes et un épilogue, 1947.
- Le surréalisme et l’après-guerre, 1947.
- Le poids du monde, 1951.
- La face intérieure, 1953.
- À haute flamme, 1955.
- La bonne heure, 1955.
- Parler seul, 1955.
- Le fruit permis : poèmes, 1956.
- La Rose et le chien, 1958.
- Juste présent, 1961.
- Lampisteries, précédé de Sept manifestes Dada, 1963.
- 40 chansons et déchansons, 1972.
Bibliografia[modificar | modificar la font]
- Henri Béhar, Tristan Tzara, Oxus, Colleccion "Les Roumains de Paris", Paris, 2005 (ISBN 2-84898-048-6).
- François Buot, Tristan Tzara, Grasset, Paris, 2002
- Marc Dachy, Tristan Tzara, dompteur des acrobates, L'Echoppe, Paris, 1992
- Christian Nicaise, Tristan Tzara : les livres, Éd. L'Instant perpétuel, Rouen, 2005 (ISBN 2-905598-90-5).


text:
George Wells Beadle
George Wells Beadle (n. 22 d'octobre de 1903 - m. 9 de junh de 1989) foguèt un geneticista e professor universitari nòrd-american premiat amb lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina l'an 1958.
Biografia[modificar | modificar la font]
Nasquèt lo 22 d'octobre de 1903 dins la vila de Wahoo, vila situada a l'estat nòrd-american de Nebraska. Estudièt agronomia a l'universitat de Nebraska, ont se va graduar lo 1926, e realizèt posteriorament lo doctorat a l'Universitat de Cornell, Nòva York, l'an 1931, ont coneguèt Barbara McClintock. Comencèt immediatament a trabalhar al Institut Tecnologic de Califòrnia, fins que l'an 1936 foguèt nomenat professor adjunt de genetica de l'universitat de Harvard. Foguèt posteriorament nomenat professor de genetica de l'universitat de Stanford e exerciguèt après coma professor de biologia a l'Universitat de Pasadena. Aital meteis entre 1961 e 1968 foguèt president de l'universitat de Chicago.
Moriguèt lo 9 de junh de 1989 dins la vila de Pomona, situada dins l'estat de Califòrnia, en patint los darrièrs ans de la siá vida la malautiá d'Alzheimer.


text:
Le Lude
Le Lude es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarthe e la region dels Païses de Léger.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo Lude es una municipalitat del sud de la Sarthe, traversada pel Loir e situada entre Las Mans (45 km), Angieus (60 km) e Tors (50 km). Lo Lude a situat en lo Nautor-Anjau sarthois, sobrenomenat çò Maine angevin.
Le Lude est une commune du sud de la Sarthe, traversée par le Loir et située entre Le Mans (45 km), Angers (60 km) et Tours (50 km). Le Lude est située dans le Haut-Anjou sarthois, surnommé le Maine angevin.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Jos la Ancian Regim, Lo Lude dépendait de la sénéchaussée angevine de Baugé. Lo Lude exercissiá lo poder judicial amb lo sieu tribunal especial o « graèr a sal » de la Anjau.
La distincion del Lude es a l'origina una châtellenie erigida dins comtat per cartas brevets de [[François Ier de França|François Sègle I]] l'an 1545[1].
Al Sègle X, la fortalesa primitive, lo castellum Lusdi, aperten als comtes de Anjau. Del fach de la siá posicion, servís a defendre la Anjau contra las incursiós de las Normands, de contunh dels Angleses pendent la guèrra de #Cent Ans.
En 1027, Foulque Nerra, comte d'Anjau, es assiégé dins lo castèl del Lude per las tropas de Alain pòrti de Bretanha e de Herbert Desvelha-Can, comte del Maine.
En 1343, la sal ven un monopòli d'Estat per una ordonnance del rei Philippe VI de Valís, #que institue la gabelle, la taxa sus la sal. Lo Anjau fa partit país de « grand gabelle » e compren setze tribunals especiales o « de graèrs a sal », #qu'aquel del Lude.
En 1790, en lo moment de la creacion dels departaments franceses, la part nòrd-n'es del Anjau, egalament sobrenomenada Nautor-Anjau, en comprenent Lo Lude, La Fletxa e actiu fins als limits de Castell-de detlo-Loir, i aurà ligat al tot nòu departament de la Sarthe. Dempuèi, aquela region es de còps trucada lo Maine angevin. Lo Lude ven cap de-luòc de costat.
Lo 13 d'agost 1810, la municipalitat de Sant-Març-de-Cré a ligat per decrèt a aquela del Lude.
En la nuèch de la Année invalide (de març)A a la Mois invalide (de març)M, un tren de munitions alemand espeta n'estacion del Lude al continuament d'un acte de sabotage de resistentes locales, en provocant de nombroses dégâts sus las bastissas e abitacions prèpas.
Sous l'Ancien Régime, Le Lude dépendait de la sénéchaussée angevine de Baugé. Le Lude exerçait le pouvoir judiciaire avec son tribunal spécial ou « grenier à sel » de l'Anjou.
La seigneurie du Lude est à l'origine une châtellenie érigée en comté par lettres patentes de [[François Ier de France|François Sègle I]] en 1545[2].
Au Sègle X, la forteresse primitive, le castellum Lusdi, appartient aux comtes d’Anjou. Du fait de sa position, elle sert à défendre l'Anjou contre les incursions des Normands, puis des Anglais durant la guerre de Cent Ans.
En 1027, Foulque Nerra, comte d'Anjou, est assiégé au château du Lude par les troupes d'Alain duc de Bretagne et de Herbert Éveille-Chien, comte du Maine.
En 1343, le sel devient un monopole d'État par une ordonnance du roi Philippe VI de Valois, qui institue la gabelle, la taxe sur le sel. L'Anjou fait partie des pays de « grande gabelle » et comprend seize tribunaux spéciaux ou « greniers à sel », dont celui du Lude.
En 1790, lors de la création des départements français, la partie nord-est de l'Anjou, également surnommée Haut-Anjou, comprenant Le Lude, La Flèche et allant jusqu'aux limites de Château-du-Loir, sera rattachée au tout nouveau département de la Sarthe. Depuis, cette région est parfois appelé le Maine angevin. Le Lude devient chef-lieu de canton.
Le 13 août 1810, la commune de Saint-Mars-de-Cré est rattachée par décret à celle du Lude.
Dans la nuit du Année invalide (mars)A au Mois invalide (mars)M, un train de munitions allemand explose en gare du Lude à la suite d'un acte de sabotage de résistants locaux, provoquant de nombreux dégâts sur les bâtiments et habitations proches.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Julien Rémy Pesche, diccionari topographique istoric e estatistica de la Sarthe, t.II pàg. 692.
- ↑ Julien Rémy Pesche, dictionnaire topographique historique et statistique de la Sarthe, t.II p. 692.


text:
Bessaràbia
Bessaràbia (Basarabia en romanés, Бeccapaбия/Bessarabia en rus) es un airau geografic dau sud-èst d'Euròpa que si delimita per la ribiera Prot a ponent, lo fluvi Dnièstre a levant e la mar Negra au sud.
Lo nom de Bessaràbia designèt successivament :
- lo Principat de Valàquia au començament dau sègle XIV, dau nom de la dinastia fondatritz, lei Basarabi (nom que vèn sieche de basar-ata, "paire sevèr" en turc ancian - ipotèsi de Mihnea Berindei - sieche de Besarion-ban, "duc Besarion" - ipotèsi de Pierre Nasturel). Lei Basarabi emergissèron coma bans (ducs vassaus de la corona d'Ongria) avans de s'emancipar en 1330 e de cochar lei Tatars dei bocas de Danubi en mai d'una campanha entre 1328 e 1342 ;
- la faissa de tèrra lo lòng de Danubi e de la mar Negra, entre la confluéncia de Prot e la boca de Dnièstre, que lei Basarabi liberèron dei Tatars en mai d'una campanha entre 1328 e 1342, que la cedissèron en 1418 a Moldàvia, que la perdèt en 1484 (pòrts maritims e de Danubi) e en 1536 (ciutadèla de Tighina) au profiech de l'Empèri Otoman, onte la region si nomava Bodjak (Bucak en turc) ;
- la partida orientala dau Principat de Moldàvia, ambé lo Bodjak, que lei Rus annexèron en 1812, que si restaquèt a Romania de 1918 a 1940 e de 1941 a 1944, e a l'URSS de 1940 a 1941 e de 1944 a 1991.
Ucraïna e la Republica de Moldàvia si partejan la region despuei 1991.


text:
Bressieux
Bressieux en arpitan ( Bressieux en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situada dins lo departament d'Isèra e la region de Ròse-Aups.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Una preséncia umana a testificat sul luòc dempuèi lo Neolític. Après lo An mil, Bressieux èra lo banc d'una de las quatre baronnies del Dauphiné, i aguèt de contunh erigit en marquisat pel rei Louis XIII l'an 1612.
Une présence humaine est attestée sur le site depuis le Néolithique. Après l'An mil, Bressieux était le siège d'une des quatre baronnies du Dauphiné, puis fut érigé en marquisat par le roi Louis XIII en 1612.


text:
Jérôme Cahuzac
Jérôme Cahuzac, (19 de junh de 1952 a Talença) es un quirurgian e òme politic francés, cònsol de Vilanuèva d'Òlt et deputat d'Òlt e Garona. Foguèt nomenat lo 16 de mai de 2012 ministre delegat encargat du budgèt del govèrn Jean-Marc Ayrault.
Biografia[modificar | modificar la font]
Dintrèt al Partit Socialista en 1977, e sosten de las idèas de Michel Rocard. De 1988 a 1991, èra conselhièr tecnic al cabinet de Claude Évin (elaboracion de la lei encastrant la publicitat sus l'alcòl e lo tabat).
Fa partida de de l'equipa de campanha de Lionel Jospin per las eleccions presidencialas de 1995 (programa del candidat sus las questions de Santat).
De 1997 a 2002 elegit a la tresena circonscripcion d'Òlt e Garona de , puis est battu De 2007-2012 reelegit a la tresena circonscripcion d'Òlt e Garona
2008 vicepresident del grop Socialista, radical e ciutadan a l'Assemblada Nacionala , pòrtaparaula del grop sus las questions financièras.
24 de febrièr de 2010, presidéncia de la [[Comission de las Finanças, de l'economia generala e del contraròtle budgetari[1].
Eleccion presidenciala de 2012, equipa de campanha de François Hollande en carga del tèma « lo budgèt, las finanças, e la fiscalitat[2] ».
16 de mai de 2012 nomenat ministre del Budgèt prèp del ministre de l'Economia, de las Finanças e del Comèrci Exterior del govèrn de Jean-Marc Ayrault.
Nòtas e references[modificar | modificar la font]
- ↑ « Commission de las Finanças de l'Assemblada : Cahuzac elegit », Challenges, 24 de febrièr de 2010.
- ↑ Équipe de campagne de François Hollande sul site oficial del candidat.


text:
Saint-Marcel (Ain)
Saint-Marcel en arpitan ( Saint-Marcel en francés) es una comuna francesa situada dins la region de Ròse-Alps e lo departament d'Ain.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Sant-Marcel fa partida de la Dombes.
Saint-Marcel fait partie de la Dombes.
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
dins lo sègle darrièr, s'es descobèrt, en lo étang de Sange de pichons bronzes #que pròvan l'existéncia d'una abitacion gallo-romaine. Mai tard, de la mièja-edat a 1789, la parròquia de Sant-Marcel a partejat entre las distincions de Glareins e de Montribloud.
Au siècle dernier, on a découvert, dans l'étang de Sange de petits bronzes qui prouvent l'existence d'une habitation gallo-romaine. Plus tard, du moyen-âge à 1789, la paroisse de Saint-Marcel est partagée entre les seigneuries de Glareins et de Montribloud.


text:
Cara
La cara es la partida frontala del cap, pels umans la partida anteroinferiora, dempuèi las cilhas fins al menton, inclusent las cilhas, los uèlhs, la nas, la gauta, la boca, los pòts, las dents, la pèl e lo menton.
Totes los teissits de la cara expriman las emocions de l'individú, per l'accion dels muscles de la mimica (comunicacion non verbala). Tan que, l'aparéncia faciala es un element essencial de la identitat de cada èsser uman e que en facilita mai l'identificacion, atal es l'element central de la fotografia dels documents oficials o de la caricatura. Es un vector essencial per las interaccions socialas e los umans coma los mai primates desvolpèron un abiletat particulara dins la percepcion de las caras.
Sus la dura superfícia dels òsses s'implantan mai de trenta parelhs de muscles, de divèrsas formas e foncions, espéses e fòrts, coma lo muscle massetèr, d'autres son fins e pichon coma aquel que leva la comissura dels pòts e aquel que dilata l'ala del nas, entre d'autres.
Dels cinc organs dels senses, quatre fan partit del cap, e mai especificament de la cara: la vista, l'audicion, l'odorat e lo gost. En mai lo cinquen sens restant, lo tocat, tanben es plan representat, amb una zona de fòrta sensibilitat suls pòts.
Examinada amb d'un miralh, la cara es l'objècte d'atencion d'igièna particularas, de decoracions o maquilhatge, e la principala region del còrs que se fa la quirurgia estetica. Dins los arts de l'espectacle la cara es l'objècte de tractaments particulars: maquilhatges (clown, cantaire d'Opèra, ...), plans serrats cinematografics...
Per divèrsas rasons, festenalas, religiosas, professionnalas, ritualas, pòdon èsser en totalitat o parcialament cobèrt pzr un masqueta o d'autres objèctes (coma un vel).


text:
José Bonaparte
José Bonaparte ei un paleontològ argentin, vadut en 1948, que discurbiguéc un pilièr de dinosaures de Sud America e siguec un mentor tamben de plan de paleontològs argentins coma Rodolfo Coria. Segontes Peter Dodson, paleontològ dera Universitat de Pensilvània, "a sigut responsable qu'Argentina ei aué eth siesau país en eth monde des dinosaures"(1).
Biografia[modificar | modificar la font]
Bonaparte ei eth hilh d'un marinièr. Vadut en Rosario, Argentina, demorec de joen en Mercedes, Buenos Aires. Shens auer encara ua formacion en paleontologia, comencec a colleccionar fossils e tamben creec un museu ena sua vila natal. Dempús siguec eth responsable dera Universidad Nacional de Tucumán. Aciu siguec aperat Doctor Honoris Causa (2) en 1974 e en aguesta epoca tamben siguec un scientific en eth Museu Nacional de Sciéncies Naturaus de Buenos Aires (3).
Discurbiments[modificar | modificar la font]
Eth supercontinent Pangèa se desseparéc en Laurasia en eth nòrd e Gondwana en eth sud pendent eth Jurassic. Pendent eth cretacèu, Sud America se desseparéc encara més dera resta de Gondwana. Aguesta desseparacion provoquéc ua divergéncia demest eth biòma deth nòrd e eth biòma deth sud. Es trobalhes de Bonaparte illustren aguesta divergéncia e comportéc qu'eth paleontològ Robert Bakker l'aperés eth senhor deth Mesozoïc (4).
En Sud America, es titanosaures desvoloparen ua armadura e prosperaren pendent qu'es sauropòdes deth continent deth nòrd s'escandien e eren remplaçats pes adrosaures; es terapòdes carnivòrs eren representats pes abelisaures e tamben dinosaures estranhs coma eth carnotaurus, un dinosaure damb banha e pauques defenses. Sembla qu'un pont de terra amassaua Nòrd e Sud America pendent eth cretacèu tardièr pr'amor que diuersi titanosaures an sigut discurbits en lòcs tan luenh com Utah o es dinosaures-guit ena Patagonia.
Lista de dinosaures discurbits[modificar | modificar la font]
º Abelisaurus comahuensis (1985, damb Novas), un terapòde carnivòr coma Allosaurus.
º Agustinia ligabuei (1998, auans Augustia), un sauropòde coma Brachiosaurus damb plates damb espies coma Stegosaurus.
º Alvarezsaurus calvoi (1991), er originau e malaisit de classar membre des alvarezsaurides, en forma d'audèth.
º Amargasaurus cazaui (1991, damb Salgado), un diplodocid coma eth Diplodòcus, damb espies que corren enjós.
º Andesaurus delgadoi (1991, damb Calvo), un titanosaurid e un des dinosaures més grani.
º Argentinosaurus huinculensis (1993, damb Coria), un titanosaurid e un des dinosaures més grani.
º Argyrosaurus superbus (1984), un titanosaurid e un des més grani dinosaures.
º Carnotaurus sastrei (1985), un carnivòr ceratosaurid.
º Coloradisaurus brevis (1978, auans Coloradia), un lèu saurodomòrf (Triass).
º Dinheirosaurus lourinhanensis (1999, damb Octávio Mateus), un sauropòde portugués.
º Guaibasaurus candelariensis (1998, damb Ferigolo), un saurischi primitiu.
º Kritosaurus australis (1984, damb Frenchi, Powell e Sepúlveda), eth més conegut dinosaure-guit de Sud America.
º Lapparentosaurus madagascariensis (1986), un sauropòde.
º Ligabueino andesi (1996), un petit ceratosauri.
º Mussaurus patagonicus (1979, damb Vince), un lèu (Triass) sauropodomòrf conegut sonque per ueus e crans de joen dinosaure.
º Noasaurus leali (1980, damb Powell), a ceratosauri que se pensaua qu'auia ua urpa coma Deinonychus.
º Patagopteryx (1992) - er audèth més conegut que podia pas volar.
º Piatnitzkysaurus floresi (1979), un tetanurid teropòde.
º Pterodaustro (1970), un pterosaure.
º Rayososaurus agrioensis (1996), un sauropòde rebbachisaurid.
º Riojasaurus incertus (1969), un lèu (Triass) sauropodomòrf.
º Saltasaurus loricatus (1980, damb Powell), un titanosaurid armat.
º Velocisaurus unicus (1991), un ceratosaurid bastit tà córrer.
º Volkheimeria chubutensis (1979), un sauropòde.
º Ligabuesaurus leanzai (2006), un sauropòde.
Filosofia[modificar | modificar la font]
Bonaparte ei un tradicionalista e utiliza pas es metòdes modèrnes tà classar. Atau aplica eth principi dera parsimonia en plan de causes. Pr'açò madeish a rebutat de trabalhar en un tractat modèrne coma The Dinosauria. Totun, de 200 a 2007 utilizéc cladogrames tà classar eth sòn trabalh e trabalhéc dur tà compréner e usar aguest metòde.
Aué es sòns trabalhs sus es sauropòdes (coma sus Ligabuesaurus) e protomamifèrs de Brasil mòstren cladogrames héts per eth madeish e d'autes autors. Ei plan conegut per sòns discurbiments de dinosaures més adara preferís trabalhar sus mamifèrs. Ei tamben conegut pera sua constància, trabalh dur e horta personalitat (3).
Referéncies[modificar | modificar la font]
1.- ^ Dodson is quoted in Omni, 1993.
2.- ^ "Tras las huellas de los dinosaurios" - CAECE University (Spanish)
3.- ^ a b Omni, 1993.
4.- ^ Bakker is quoted in Omni, 1993.


text:
Itterswiller
Ittersweiler en alemannisch (Itterswiller en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Situat a la cœur de la Rota Dels Vins, Itterswiller es un vilatge #que se étire en longitud al pè d'un tuc trucat Emmebuckel #que se poiriá tradusir per Mont dels abelhas. Vilatge viticole e gastronomique, Itterswiller a sabut metre en valor lo sieu patrimòni decorant e en fleurissant los sieus ostals a colombages, #çò que lududes a valgut la mai anautita distincion pel concors dels pòbles fleuris, siatz quatre flors.Itterswiller Es la municipalitat la mai pichona del costat de Barr e del arrondissement de Sélestat-Erstein.
Situé au cœur de la Route Des Vins, Itterswiller est un village qui s'étire en longueur au pied d'une colline appelée Emmebuckel que l'on pourrait traduire par Mont des abeilles. Village viticole et gastronomique, Itterswiller a su mettre en valeur son patrimoine en décorant et en fleurissant ses maisons à colombages, ce qui lui a valu la plus haute distinction pour le concours des villages fleuris, soit quatre fleurs.Itterswiller est la commune la plus petite du canton de Barr et de l'arrondissement de Sélestat-Erstein.
Istòria[modificar | modificar la font]
Itterswiller Ja ocupat a l'epòca romaine se nomenava Itineris Villa #que las romains n'an #èsser los primièrs a i introdusir la vinha.Mencionat oficialament per las primièras fes al Sègle XII, lo pòble a administrat jol domeni del avesque de Estrasburg e dels senhors de Andlau. Al Sègle XVII lo pòble a destruit pels Suedeses. Per commémorer aquel triste anniversari, una crotz #èsser erigida #qu'a destruit en 1836. La comuna possedís de nombrosas ruches sus la montanha #que domina lo pòble #qu'una carrièra trucada carrièra del Mont-de detlas-Abelhas perpétue çò remembre. A partir del Sègle XX, en mai de la siá spécificité viticole, lo pòble ne refortilha lo sieu torisme. Pòble touristique per excellence, Itterswiller possedís de nombrosas soscaves viticoles e dels en restaurants #que fan lo plen pendent la polida estacion.
Itterswiller déjà occupé à l'époque romaine se nommait Itineris Villa dont les romains ont été les premiers à y introduire la vigne.Mentionné officiellement pour la première fois au Sègle XII, le village est administré sous la domination de l'évêque de Strasbourg et des seigneurs d'Andlau. Au Sègle XVII le village est détruit par les Suédois. Pour commémorer ce triste anniversaire, une croix fut érigée qui est détruite en 1836. La commune possède de nombreuses ruches sur la montagne qui domine le village dont une rue appelée rue du Mont-des-Abeilles perpétue le souvenir. À partir du Sègle XX, outre sa spécificité viticole, le village renforce son tourisme. Village touristique par excellence, Itterswiller possède de nombreuses caves viticoles et des restaurants qui font le plein pendant la belle saison.


text:
Societat Populara Restauradora
La Societat Populara Restauradora, mei coneguda per son chafre de Mazorca (d'etimologia controvertida, dilhèu deu castelhan más horca qu'ei a díser mei de chafaud) que ho ua organizacion armada deu regim federau argentin de Juan Manuel de Rosas.
Los sons sordats, aperats mazorqueros, qu'ostedèvan uniformes arrois.
Los detractors deu regim federau e los escrivans qui'us seguín que l'acusèn d'aver perpetradas atrocitats, hèra representadas dens la literatura argentina.


text:
Palha
La palha es la camba seca de las cerealas (blat, civada, segal, òrdi, ris, eca), segadas e daissadas sul camp per la segaira, après que los grans ne'n foguèsson desseparats. La partida de la tija, de pichona nautor, que demòra plantada es lo cluèg.
Recòlta[modificar | modificar la font]
Pendent la sèga, se regla la nautor de la barra de copa de la segaira, per recoltar mai o mens de palha. Après, cal passar amb una maquina que permet de fabricar las balòfras, en bala o en rotlèus, que son puèi transportadas per èsser aparada del mal temps.
Utilizacions[modificar | modificar la font]
Quand es segada, la palha pòt aver mai d'una utilizacion:
- palhats pels cavals, bovids e ovids, e formar atal la basa del fems ;
- aliment del bestial, de valor nutritiva mejancièra sonque pels romiaires, sols animals d'abaliment capables de digerir la cellulòsa, mercé a l'activitat microbianade la pança. Per la far mai manjativa e per melhorar sa valor nutritiva, se pòt apondre de produchs (urèa, melassa…). Es un produch util en cas de carestiá, subretot pendent los periòdes de secada qu'agòta la produccion de pastura dins las zonas d'abaliment mas un bovin noirit sonque de palha lèu magririá;
- proteccion del sòl, jos biais de palhatge amb l'emplec per d'autres materials, coma la rusca de pin, e quitament pelliculas de matèria plastic… ;
- font d'energia, dirèctament coma combustible (tornant 6 a 7 còps mai d'energia que demanda sa fabricacion[1]), o aprèp transformacions donant de carburants de melhora qualitat: biogàs per fermentacion, carbon vegetal per pirolisi o (a l'estudi) etanòl ;
- material de bastit, amb las fibras, longas o chapladas dins las tecnicas del palhabard, de fabricacion de bricas o de bardís;
- isolant termic. Existís de tecnicas de construccion d'ostals en balas de palha
- la palha, rica en cellulòsa, pòt servir de matèria primièra per la fabricacion de papièr (subretot la palha de ris) ;
- fòrça usatges en banastariá (capèl de palha…), marqueteriá de palha, en empalhatge…
Pòt tanben èsser enterrada, çò qu'evita las operacions de recòlta e de transpòrt, fòrça caras, subretot dins las regions cerealièras sens abaliment e permet d'apondre al sòl una quantitat importanta de matèria organica, e l'enriquir.
Dins qualques cases, es brutlada en pè.


text:
1923
Aquesta pagina concernís l'an 1923 del calendièr gregorian.
Somari
Eveniments[modificar | modificar la font]
Occitània[modificar | modificar la font]
Euròpa[modificar | modificar la font]
- 10 de genièr - Lituània ocupa Memel.
- 11 de genièr - França e Belgica ocupan la region del Ruhr, en Alemanha.
Turquia[modificar | modificar la font]
Proclamacion de la Republica Turca lo 23 d'octòbre. Aquò marquèt la disparicion de l'Empèri Otoman.
America[modificar | modificar la font]
Mexic[modificar | modificar la font]
Assassinat de Pancho Villa per de rasons desconegudas lo 20 de julhet.
Asia[modificar | modificar la font]
Japon[modificar | modificar la font]
Tèrratrem en Tòquio e Yokohama qu'entraïnèt la mòrt d'aperaquí 150 000 abitants (1èr de setembre).
Oceania[modificar | modificar la font]
Austràlia[modificar | modificar la font]
Desmission dau premier ministre Billy Hughes lo 9 de febrier.
Arts[modificar | modificar la font]
Sciéncias e tecnicas[modificar | modificar la font]
Arqueologia[modificar | modificar la font]
Autorizacion donada per lo govèrn mexican de menar de cavaments e de trabalhs de restauracion dins lei vestigis de la ciutat-estat maia de Chichén Itzá.
Astronomia[modificar | modificar la font]
Edwin Hubble (1889-1953) capitèt de demostrar l'existéncia d'estèlas dins la « nebulosa espirala » d'Andromèda (M31). Aquò permetèt de provar l'existéncia de galaxias similaras a la Via Lactèa.
Fisica[modificar | modificar la font]
Demonstracion de l'existéncia dau foton, que son existéncia foguèt conjecturada en 1905 per Albert Einstein (1879-1955), per lo fisician estatsunidenc Arthur Compton (1892-1962).
Medecina[modificar | modificar la font]
Desvolopament per lo mètge danés Thorvald Madsen d'un vaccin còntra la cacalucha.
Economia[modificar | modificar la font]
Naissenças[modificar | modificar la font]
- 25 de genièr - Arvid Carlsson, bioquimista suedés, Prèmi Nobel
- 31 de genièr - Norman Mailer, escrivan e autor de teatre e cinèma american (m. 2007)
- 2 de febrièr - Joan Vesòla, escrivan occitan
- 12 de febrièr - Franco Zeffirelli, realizator italian
- 23 de febrièr - Rafael Addiego Bruno, president d'Uruguai
- 23 de febrièr - Belisario Betancur Cuartas, president de Colómbia
- 23 de febrièr - Ioannis Grivas, primièr ministre de Grècia
- 27 de febrièr - Dexter Gordon, saxofonista de jazz american (m. 1990)
- 9 de març - Walter Kohn, quimista alemand, Prèmi Nobel
- 9 de març - Andrieu Correjas, sarto bearnés
- 10 de març - Val Logsdon Fitch, Fisician american, Prèmi Nobel
- 11 de març - Agatha Barbara, presidenta de Malta
- 16 de març - Robèrt Lafont, escrivan e intellectual occitan (m. 2009)
- 27 de març - Endò Shusaku, escrivan japonés (m. 1996)
- 3 d'abril - Jozef Lenárt, quimista e president de Checoslovaquia (m. 2004)
- 12 d'abril - André L'Archevêque, pintre quebequés
- 20 d'abril - Tito Puente, musician american (m. 2000)
- 2 de mai - Patrick John Hillery, president d'Irlanda (m. 2008)
- 10 de mai - Heydər Əliyev, president d'Azerbaitjan (m. 2003)
- 16 de mai - Merton Miller, economista american, Prèmi Nobel (m. 2000)
- 18 de mai - Hugh Shearer, primièr ministre de Jamaica (m. 2004)
- 27 de mai - Henry Kissinger, òme politic american, Prèmi Nobel de la Patz
- 31 de mai - Prince Rainier III de Monegue (m. 2005)
- 14 de junh - Gui Denielou, oficial de marina e engenhaire provençal (m. 2008)
- 19 de junh - Andrés Rodríguez Pedotti, president de Paraguai (m. 1997)
- 6 de julhet - Wojciech Jaruzelski, general e president de Polonha
- 2 de julhet - Wisława Szymborska, escrivan polonesa, Prèmi Nobel de Literatura (m. 2012)
- 2 de julhet - Constantin Dăscălescu, primièr ministre de Romania (m. 2003)
- 21 de julhet - Rudolph A. Marcus, quimista canadian, Prèmi Nobel
- 5 d'agost - Devan Nair, president de Singapor (m. 2005)
- 16 d'agost - Pierre Seel, victima de deportacion durant la Segonda Guèrra Mondiala (m. 2005)
- 21 d'agost - Shimon Peres, primièr ministre israelian, Prèmi Nobel de la Patz
- 6 de setembre - Rei Pèire II d'Iogoslavia (m. 1970)
- 9 de setembre - Daniel Carleton Gajdusek, mètge american, Prèmi Nobel (m. 2008)
- 27 de setembre - Bernat Manciet, escrivan occitan (m. 2005)
- 17 d'octobre - Italo Calvino, escrivan italian (m. 1985)
- 8 de novembre - Jack Kilby, engenhaire american, Prèmi Nobel en fisica (m. 2005)
- 13 de novembre - Misael Pastrana Borrero, president de Colómbia (m. 1997)
- 17 de novembre - Aristides Pereira, president de Cap Vèrt (m. 2011)
- 20 de novembre - Nadine Gordimer, escrivana sud-africana, Prèmi Nobel
- 25 de novembre - Mauno Koivisto, president de Finlàndia
- 12 de decembre - Antoni Tàpies, pintre catalan (m. 2012)
- 13 de decembre - Philip Warren Anderson, fisician american, Prèmi Nobel en fisica
- Enric Espieut, escrivan occitan (m. 1971)
Decèsses[modificar | modificar la font]
- 10 de febrièr - Wilhelm Conrad Röntgen, fisician alemand, Prèmi Nobel (n. 1845)
- 8 de març - Johannes Diderik van der Waals, fisician neerlandés, Prèmi Nobel (n. 1837)
- 26 de març - Sarah Bernhardt, actritz francesa (n. 1844)
- 17 de mai - Manuel Allendesalazar Muñoz, primièr ministre d'Espanha (n. 1856)
- 16 de julhet - José Castulo Zeledón, ornitològ còstarican (n. 1846)
- 20 de julhet - Pancho Villa, pseudonim de José Doroteo Arango Arámbula, general mexican (n. 1873)
- 2 d'agost - Warren G. Harding, president dels Estats Units (n. 1865)
- 12 d'octobre - Diego Manuel Chamorro Bolaños, president de Nicaragua (n. 1861)
- 9 de setembre - Hermes da Fonseca, president de Brasil (n. 1855)
- 30 d'octobre - Andrew Bonar Law, primièr ministre del Reialme Unit (n. 1858)
- 27 de decembre - Gustave Eiffel, engenhaire francés (n. 1832)


text:
Dommartin-sous-Amance
Dommartin-sous-Amance es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Vilatge de la vallée de la Amézule al nòrd-es de Nancy, a dominat pel tuc del Pan de sucre (351m).
Village de la vallée de l'Amézule au nord-est de Nancy, il est dominé par la colline du Pain de sucre (351m).
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
- Preséncia gallo-romaine.
- Présence gallo-romaine.


text:
Comprenhac (Avairon)
Comprenhac[1][2][3] (Comprégnac en francés) es una comuna situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Lo territòri de la municipalitat materializa una fraction sud del Massís central.Part intégrante del Parc natural regional dels Grands Causses; S'estend sul entité del Causse Roge situat en totalitat sul marge drech del Tarn.
Le territoire de la commune matérialise une fraction sud du Massif central.Partie intégrante du Parc naturel régional des Grands Causses; Il s'étend sur l'entité du Causse Rouge situé en totalité sur la rive droite du Tarn.
Istòria[modificar | modificar la font]
Las tutas naturalas de Peyre, sus la municipalitat, an ocupat dempuèi lo paléolithique, dels fossils de mammouth e del mobilier paléolithique an #èsser trobats.
Al Sègle XI, una glèisa troglodytique a bastit en la falaise de tuf a Peyre, cristianada Sant Cristofol de Peyre del nom de lo sieu Sant Patron, #qu'una relique #èsser segurament informada de Espanha pels crosats rouergats al Sègle X.
Al Sègle XVII, la glèisa de Peyre n'a fortificat.
Les grottes naturelles de Peyre, sur la commune, sont occupées depuis le paléolithique, des fossiles de mammouth et du mobilier paléolithique ont été trouvés.
Au Sègle XI, une église troglodytique est construite dans la falaise de tuf à Peyre, baptisée Saint Cristofol de Peyre du nom de son Saint Patron, dont une relique fut certainement rapportée d'Espagne par les croisés rouergats au Sègle X.
Au Sègle XVII, l'église de Peyre est fortifiée.
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
Personalitats ligadas amb la comuna[modificar | modificar la font]
Véser tanben[modificar | modificar la font]
Ligams extèrnes[modificar | modificar la font]
Nòtas[modificar | modificar la font]
- ↑ Millau Ouest, Christian-Pierre Bedel, al canton, 2003
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Rio de Janeiro (estat)
Rio de Janeiro es un estat de la Region Sud-Èst de Brasil. Confronta l'estat de Espírito Santo al nòrd, Minas Gerais a l'oèst, e São Paulo al sud-oèst. Es bordat per l'Ocean Atlantic a l'èst e al sud.
Sa capitala es la famosa ciutat toristica de Rio de Janeiro. Las vilas principalas de l'estat son: Rio de Janeiro, Nova Iguaçu, Niterói, Duque de Caxias e São Gonçalo. La superfícia totala de l'estat es similara a la de Danemarc.
Somari
Istòria[modificar | modificar la font]
A l'epòca de l'establiment del sistèma de Capitanias Hereditárias en Brasil, lo territòri de l'actual estat de Rio de Janeiro se trobava comprés en trams de la Capitania de São Tomé e de la Capitania de São Vicente. La region anèt pas immediatament colonizada pels portugueses, en vertut de l'ostilitat dels indigènas establits en lo litoral.
Entre 1555 e 1567, la baia de Guanabara foguèt ocupada per un grop de colons franceses, jol comandament de Nicolas Durand de Villegaignon, que pretenián aicí installar una colònia nomenada França Antartica ("France Antarctique"). Per evitar aquela aucupacion e assegurar la possession del territòri per la Corona de Portugal, en 1 de març de 1565, foguèt fondada a vila de Rio de Janeiro, per Estácio de Sá, en venent a se constituir la Capitania Reala de Rio de Janeiro.
Al sègle XVII, la ramaderia e lo cultiu de cana de sucre impulsèron lo progrès, definitivament assegurat quand lo pòrt comencèt a exportar aur extrach de Minas Gerais, en lo sègle XVIII. Entre 1583 e 1623 la principala region productora de sucre en lo sud de Brasil se desplacèt de la Capitania de São Vicente per la de Rio de Janeiro, près de la baia de Guanabara. A fins del sègle XVII i aviá 120 grands plantacions de cana en la region.
En 1763, Rio de Janeiro foguèt transformat en sedença del Vicerenhe de Brasil e capitala de la colònia. Amb lo cambiament de la familha reala portuguesa cap a Brasil en 1808, tanben en l'epòca de l'aucupacion de la Peninsula Iberica per Napoleon Bonaparte, la region foguèt fòrça beneficiada amb reformas urbanas per recebre a Cort portuguesa. D'entre los melhoraments, se destacan: la transferéncia d'organs d'administracion publica e justícia, la creacion de nòvas glèisas, espitals, casèrnas, fondacion del primièr banc del país - Banc do Brasil - e la Premsa Reala. Los ans seguents sorgiguèron tanben lo Jardin Botanic, la Bibliotèca Reala (uèi Bibliotèca Nacionala) e la Academia Reala Militara, antecessora de l'actuala Academia Militar das Agulhas Negras.
Creacion de la Municipalitat Neutrala[modificar | modificar la font]
Après la transferéncia de la Cort portuguesa per Rio de Janeiro, l'autonomia que la província aspirava tant foguèt pas atenguda de la meteissa forma qu'en las autras. Al ministre del Reialme, carga qu'anèt practicament un substitut pel de Vicerei per rapòrt a Rio de Janeiro, foguèt confiada l'administracion de la província. De mai la vila del Rio de Janeiro èra la capitala la Empèri, e un ministre administrava la província entièra mejançant decrèts dirigits a las Camèras Municipalas de las autras vilas. Aquelas creissián rapidament, a causa de la creissença del cultiu de cafè, qu'èra ja mai important que lo cultiu de cana en lo nòrd de la província.
Aquelas diferéncias per rapòrt a las autras unitats administrativas del país faguèron amb que, l'an de 1834, la vila foguèsse transformada en Municipalitat Neutrala, en demorant coma capital del país. Ja la Província de Rio de Janeiro passèt a aver la meteissa organizacion politic administrativa de las autras, e la siá capitala passèt a èsser Vila Reala de Praia Grande, localitat cristianada en 1835 de Niterói.
Après l'edicion de la Lei Complementària nº20 en 1974, signada pel president Ernesto Geisel, se fondèron los estats de la Guanabara e de Rio de Janeiro en 15 de març de 1975. La capitala del nòu estat (que mantenguèt lo nom de Rio de Janeiro) passèt a èsser la vila de Rio de Janeiro, en se tornant la situacion politica-territoriala anteriora a 1834, an de la creacion de la Municipalitat Neutrala. Foguèron mantenguts encara los simbòls de l'ancian estat del Rio de Janeiro, mentre los simbòls de la Guanabara passèron a èsser los simbòls de la vila de Rio de Janeiro.
Geografia[modificar | modificar la font]
L'estat es traversat per de planas e de montanhas parallelas al litoral. Dins lo sud de l'estat, las montanhas son situadas pròchas de la mar, dins las vilas de Parati e Angra dos Reis. Pròche de la ciutat de Rio de Janeiro, lo relèu s'escampa dins una vasta superfícia de tèrras planas drenadas per de rius, nomenada Baixada Fluminense. Aquesta region es traversada per la rota Rodovia Presidente Dutra, que fa lo ligam entre las vilas de Rio de Janeiro e São Paulo.
Entre 70 e 130 km al nòrd-èst de la ciutat de Rio de Janeiro i a tres vilas de clima temperat montanhòl: Petrópolis, Teresópolis e Nova Friburgo, plaçadas dins la region de la Serra dos Orgãos. Al limit dels estats de Rio de Janeiro, São Paulo e Minas Gerais i a tanben doas vilas amb clima montanhòl: Itatiaia e Penedo.
Economia[modificar | modificar la font]
Industria
L'estat de Rio de Janeiro a un ancian mas important pargue industrial, concentrat dins la val del riu de Paraíba do Sul (dins las vilas de Resende, Porto Real e Volta Redonda) e dins la region de la Baixada Fluminense. Una de las industrias pus conegudas de l'estat es la Companhia Siderurgica Nacional (CSN), productora d'acièr situada dins la vila de Volta Redonda. A Porto Real se tròba una fabrica d'automobilas Peugeot, e a Resende una fabrica de camions de Volkswagen.
Tanben cal senhalar l'industria de construccion navala dins las vilas de Rio de Janeiro e Niterói. Dins la Baixada Fluminense i a tanben una activitat de rafinatge de petròli e una industria petroquimica dins la vila de Duque de Caxias.
Extraccion minerala
L'estat ten de grandas resèrvas de petròli e de gas natural dins la nomenada Bacia de Campos, un jaciment situat sus la còsta, pròcha de la vila de Campos. Aqueste jaciment sosmarin provesís 83% de la produccion de petròli brasilièra, e ajudèt Brasil a lèu se trobar autosufisent en petròli brut. Una autra produccion importanta de l'estat es la sal marina, dins las vilas de Cabo Frio e Araruama.
Torisme[modificar | modificar la font]
Lo torisme es una de las activitats economicas principalas de l'estat. Lo torisme se concentra mai que mai dins la capitala de l'estat, Rio de Janeiro, mercé a sas plajas (Leme, Copacabana, Leblon, Ipanema, Barra), al Crist Redemptor e a la montanha Pão de Açúcar (Pan de Sucre).
Las autras vilas litoralas de notar son:
- Niterói, anciana capitala de l'estat, unida a Rio de Janeiro per lo Pont Rio-Niterói.
- Parati e Angra dos Reis, plaçadas al sud de l'estat, e sas plajas e illas que se pòdon visitar en batèu.
- Cabo Frio, Arraial do Cabo e Búzios, a l'èst de la ciutat de Rio de Janeiro, situadas dins la nomenada Região dos Lagos ("Region dels Lacs").
Autras opcions son las vilas de clima montanhòl:
- Petrópolis, ancian refugi d'estiu de l'emperaire Peire II de Brasil, plaçada a 70 km al nòrd de Rio de Janeiro.[1]
- Teresópolis, situada a 800 m en dessús del nivèl de la mar e a 95 km de Rio de Janeiro. Nomenada en omenatge a l'esposa de Pedro II, l'emperatriz Teresa Cristina.
- Nova Friburgo, fondada pels immigrants soïsses al començament del sègle XIX.
- Itatiaia, situada pròcha del Parc Nacional d'Itatiaia, una de las pus ancianas resèrvas nacionalas de Brasil.
- Penedo: un pichon districte de la vila de Resende fondat pels immigrants finlandeses a l'entorn de 1929. Actualament famós per sos païsatges naturals, aqüacultura de truita, gastronomia e locals de torisme ecologic.


text:
British Museum
Lo British Museum de Londres, Anglatèrra, qu'ei uns deus musèus màgers de deus mei ancians deu monde.
Que ho fondat a partir de 1753 dab la colleccion personau de Sir Hans Sloane e qu'aubrí las soas pòrtas au public lo 15 de genèr de 1759. Desempuish la soa fondacion qu'ostenda divèrsas colleccions. En 1963 que desseparè de la soa colleccion de sciéncias naturaus a l'escadença de la fondacion: Natural History Museum.
L'entrada deu British Museum qu'ei a gratis en las causas que son gaireben tostemps estadas atau.
Enter las òbras famosas qui i son expausadas que cau mentàver: la colleccion d'antiquitat egipciana (dab, notament, la Pèira de Roseta - descobèrta per las tropas de Napoleon - las momias e l'estatua de bronze de la divessa Bastet coneguda com lo gat de Gayer-Anderson) e la frisa deu Partenon (reclamada per Grècia).
Galeria[modificar | modificar la font]
-
-
-
Frisa deu Partenon
-


text:
Corveta
Una corveta es un naviri militar leugier e rapid. Lo nom es aparegut tre l'epòca de la marina de vela. A l'ora d'ara, designa un tipe de naviri pus leugier qu'una fregata amb una longor entre 80 e 130 m e una massa inferiora a 2 000 t. Sei missions principalas son la proteccion d'una zona costièra o d'un grop de naviris pus importants. Per aquò, lei corvetas son equipats d'un blindatge leugier mai d'un armament important coma d'artilhariá mejana, de missils o d'elicoptèrs. Relativament economic, aqueu tipe d'unitats es fòrça utilizada per lei marinas militaras de talha intermediària qu'an solament un litorau limitat de protegir e gaire d'ambicions oceanicas.


text:
Châtaincourt
Châtaincourt es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure et Loir e la region dau Centre.
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Deu Resistenta son executada a Neuville-los-Bòsques, vilatge en dependent de Châtaincourt, lo data|11|d'agost|1944 {{}} ; una stèle e un odonyme (Luòc del 11-d'Agost-de 1944) remembren aquel évènement de la segonda Guèrra mondialaError de citacion : Clausura
omesa per la balisa


text:
Saint-Hellier
Saint-Hellier es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Comunas vesinas[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Comuna formada al començament del Sègle XIX de la fusion de las tres ancianas parròquias, testificades jos las siás formas latinisées al Mièja Edat, de Sant-Hellier (Sancti Helerii vila en 1137, variante de Sant Hilaire, avesque de Peitieus), La Frenaye (Fraxineta cap a 1240) e de Orival-jos-Bellencombre (Orival cap a 1240).
Ela dépendait del abbaye de Sant-Victor-la-Fresnaye e aperteniá al prieuré de Sant-Laurent-en-Lyons.
Commune formée au début du Sègle XIX par la fusion des trois anciennes paroisses, attestées sous leurs formes latinisées au Moyen Âge, de Saint-Hellier (Sancti Helerii cité en 1137, variante de Saint Hilaire, évêque de Poitiers), La Frenaye (Fraxineta vers 1240) et d'Orival-sous-Bellencombre (Orival vers 1240).
Elle dépendait de l'abbaye de Saint-Victor-la-Fresnaye et appartenait au prieuré de Saint-Laurent-en-Lyons.


text:
La Casa
La Casa[1][2] (Lacaze en francés) es una comuna francesa de Lengadòc en Caunés situada dins lo departament de Tarn e la region de Miègjorn-Pirenèus.
Somari
Geografia[modificar | modificar la font]
Istòria[modificar | modificar la font]
Administracion[modificar | modificar la font]
Demografia[modificar | modificar la font]
Luòcs e monuments[modificar | modificar la font]
- Castèl de La Casa (monument istoric)
- Glèisa de Nòstra Dama, del sègle XIX.
- Castèl de Camalieras, del sègle XIX.
- Capèla rurala gotica de Sant Joan del Frech, del sègle XVI.
Nòtas e referéncias[modificar | modificar la font]
- ↑ Patrici Pojada, Repertòri toponimic de las comunas de la region Miègjorn-Pirenèus, Nouvelles Éditions Loubatières, 2009, ISBN 978-2-86266-573-3
- ↑ Sit Toponimia occitana


text:
Espectroscopia
L'espectroscopia es l'estudi experimentau de l'espectre d'un fenomèn fisic, es a dire l'estudi de sa descomposicion sus una escala d'energia ò tota grandor liada a una energia (frequéncia, longor d'onda...). Aqueu principi a divèrseis aplicacions experimentalas tecnicas diferentas dins de domenis variats de la fisica (astronomia, biofisica, fisica nucleara, fisica atomica...) ò de la quimia. Permet tanben l'estudi de tipes diferents de raionaments electromagnetics (lutz vesedora, infraroge...) ò d'ondas coma leis ondas sismicas ò sonòras.


text:
Salamon (Bíblia)
Salamon (en ebrieu: שלמה Shelomò; en arabi سليمان, Sulaïman) foguèt lo tresen e darrièr rei de la monarquia unida d'Israèl e Juda. Bastiguèt lo Temple a Jerusalèm e foguèt celèbre per sa sapiença, riquesa e poder. Segon la Bíblia èra l'òme mai sabent qu'aja existit subre la Tèrra. Li son atribuits los libres del Cantic dels Cantics e dels Provèrbis. Es lo protagonista de fòrça legendas posterioras, e es tanben considerat un dels mèstres de la Cabala. La Bíblia ditz que lo rei Salamon eretèt un empèri immens conquistat per son paire Dàvid, que s'estendiá del flume de Nil en Egipte fins al flume d'Eufrates en Mesopotamia (1 Reis 4:21; Gen. 15:18; Deut. 1:7,11:24; Jos. 1:4; 2 Sam. 8:3; 1 Cron. 18:3). Aviá de riquesa e de sapiença grandas (1 Reis 10:23). Administrèt son regne a travèrs un sistèma de 12 districtes (1 Reis 4:7). Aguèt un arèm grand, que i èra tanben la filha del faraon (1 Reis 3:1; 1 Reis 11:1,3; 1 Reis 9:16). Onorèt d'autres dieus dins son vielhèr (1 Reis 11:1-2,4-5). Consagrèt son regne a de projèctes grands de bastiments (1 Reis 9:15,17-19).
Salamon significa « pacific ». Dins lo Tanakh (Bíblia o Ancian Testament) Dieu dòna a Salamon lo nom de Jedidia (en ebrieu: ידידיה), que significa « amat per Dieu » (2 Samuel 12:25). Mai d'un autor considèra que Salamon èra lo nom reial, aquerit pel personatge en accedir al tròn.
Dins la tradicion de la Glèisa Ortodòxa Etiopiana, se soslinha que Salamon aguèt un filh amb la reina de Saba, apelat Menelik I, que foguèt rei d'Etiopia; d'après la tradicion, portèt en Etiopia l'Arca de l'Aliança dempuèi Israèl. Dins la tradicion aràbia e dintre del Libre de las mila e una nuèches, es conegut coma Sulaïman, filh de Daud (Salamon, filh de Dàvid), e es considerat lo senhor dels ifrit (gènis).


text:
Mafalda
Mafalda qu'ei ua benda dessenhada argentina escrita e dessenhada per Quino. Los sons albums que hon estampats enter 1964 e 1973 e que conegón un succès deus grans en Argentina e dens lo monde latin tan latinoamerican com en França e Espanha.
Mafalda qu'ei ua mainada preocupada per las coentas de la societat e deu monde e passar longas pausas a sospirar per'mor deus problèmas de l'umanitat. Las soas aventuras que tractan tematicas sensiblas de las annadas 1970 com la Guèrra de Vietnam, la societat de l'espectacle, la confrontacion enter lo monde capitalista e comunista, la societat de consomacion, la condicion femenina, la vita urbana e las miaças conra la democracia en America deu Sud.
A despart de mafalda, los autes personatges principaus que son lo son pair, la soa mair, Libertad (la soa amiga idealista d'esquèrra), Miguelito (lo hilh de l'especèr immigrat d'origina galiciana inculte, praube e ultra capitalista e comerciau), Miguelito (un amic de Mafalda), Felipe (un mainatge amic de Mafalda dab dificultats a l'escòla e fascinat per la television, lo jòc e las bendas dessenhadas), Susanita (ua mainada qui's cred estar hilha de rics borgés, qui mespresa los praubes e qui pensa pas sonque a maridà's un dia, estar borgesa, demorar a l'ostau e aver mainatges) e Guille (un nenet petit hrair de Mafalda).